မြန်မာသီချင်း
သီပေါဘုရင် ပါတော်မူပြီးနောက်တွင် ရှေးမြန်မာသီချင်းကြီး များကို ရှေးဂီတပညာရှင်ကြီးများ က အထူး ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ရှေးသီချင်းကြီးများသည် တေးသွားတစ်မျိုးတည်းကိုပင် နှစ်မျိုးသုံးမျိုး ကွန့်၍ သီဆိုနိုင်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုလျှင် ဆိုနည်းဆိုဟန် ကွန့်၍ ဆိုနိုင်သည်။ သီချင်းကြီးများသည် ခက်ခဲ နက်နဲလှသဖြင့် သီချင်းကြီး တစ်ပုဒ်ကို စည်းဝါးကျနစွာဖြင့် စံနစ်တကျ သီဆိုနိုင်ရန် ဂီတ ဆရာများထံ စံနစ်တကျ သင်ယူကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဝါသနာ ကြီးလွန်းသူများမှ တစ်ပါး သီချင်ကြီးများကို လေ့လာ လိုက်စားသူ နည်းပါးသည်။ အချို့သည် ကြားဘူးနားဝ ရှိသမျှ ဖြင့် ဆိုကြ တီးကြသဖြင့် ဆိုဟန်တီးဟန်တို့ ကွဲပြားခဲ့သည်များ လည်း ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ရှေးဂီတပညာရှင်ကြီးများ သည် ရှေး သီချင်းကြီးများ မူမှန်အတိုင်း ရှိလေအောင် ကြိုးစား ထိန်းသိမ်း ပေးကြသည်။ တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်သွားခြင်း မဖြစ်ရလေအောင် ရှေးသီချင်းကြီးများကို စုဆောင်း သိမ်းဆည်းထား၍ စာတစ်အုပ် ကျမ်းတစ်ဆောင် ဖြစ်အောင် ပြုစုခဲ့ကြသဖြင့် ဂီတမေဒနီ ကျမ်း၊ မဟာဂီတသစ်၊ မဟာဂီတပေါင်းချုပ်၊ဂီတဝိသောဒနီကျမ်း စသည်တို့ ပေါ် ထွက်ခဲ့သည်။ ကဗျာဗန္ဓသာရကျမ်းတွင် ကဗျာ လင်္ကာ သီချင်း စပ်ဆိုနည်းများဖြင့် ပုံစံပြ ကဗျာလင်္ကာ သီချင်းစပ်ဆိုနည်းများနှင့် ပုံစံပြ ကဗျာလင်္ကာများကိုပါ ထည့်သွင်း ဖော်ပြထားလေသည်။ မြန်မာသီချင်းများသည် တူရိယာအတွဲအဖက်နှင့် သီဆိုက ပို၍ နားဝင်ငြိမ့်ညောင်း သာယာပြီးလျှင် ဂီတ အရသာ ပိုမို နားဝင်ငြိမ့်ညောင်း သာယာပြီးလျှင် ဂီတအရသာ ပိုမို ပြောင် မြောင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် သီချင်းများကို သောတလင်္ကာ ရ ဂီတ ဟုခေါ်ဆိုသည်။ ကြိုးဘွဲ့၊ သီချင်းခံ စသည်တို့သည် သောလင်္ကာရ တေးဂီတတစ်မျိုး ဖြစ်ကြသည်။ တူရိယာ အတီးအမှုတ် မပါဘဲ သီဆိုနိုင်သော ရတု၊ ရကန်၊ လူးတား စသည်တို့ ဝစနာလင်္ကာရ ဟု ခေါ်ဆို၍ ယင်းတို့ကို ရှေး ပညာရှင် တို့က သီဆိုသည့်အခါ တေးသွားအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ သီဆိုသူ အသံဝဲ မသွားစေရန် ထိန်းပေးသော သဘော၊ အထောက်အကူ ပေးသော သဘောဖြင့် တူရိယာ အတီးသမာ တို့က တစ်ခါတစ်ရံ တူရိယာတို့ကိ 'တို့' ပေးကြလေသည်။ သီချင်းသီဆိုတီးမှုတ်သူတို့သည် နာရီနှင့် သံစဉ်ကို သိနားလည် ထားရန် လိုအပ်ပေသည်။ နာရီ ဟူသည် အချိန်ကို ဆိုလို၍ သီဆိုသံကိုလည်းကောင်း၊ တီးမှုတ်သံ ကိုလည်းကောင်း ပိုမို ရသပေါ်အောင် ပိုင်းဖြတ်ပေးသော စည်းနှင့်ဝါး ဖြစ်သည်။ သံစဉ် ဆိုသည်မှာ သီဆိုသော တေးဂီတနှင့်တူရိယာ တို့၏ အသံများသည် နားဆင် ကြသူများ၏ သောတအာရုံ၌ ငြိမ့်ညောင်း သာယာစေခြင်း ငှါ ပညာရှင်တို့သည် စီစဉ်ထားသော မိတ်ဖက် သံများ ဖြစ်လေ သည်။ သီချင်းတေးသွား တီးလုံးပုံစံ အမျိုးအစား များပြား လာရာ သီဆိုတီးမှုတ်သူတို့ တစ်ညီတစ်ညွှတ်တည်း ပုံသေကားချ လိုက်နာကြရန် စည်း၊ ဒုန်၊ သံစဉ် ဟူ၍ စံနစ်မူများ ဖြစ်ပေါ်လာရလေသည်။ သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို သီဆိုတီးမှုတ်သောအခါ အဆိုနယ်၊ အတီးနယ်၊ အမှုတ်နယ် ဟူ၍ ရှိကြရာ ဆိုင်ရာတာဝန်ကို ကျေပွန်၍ သူတစ်ပါး၏ နယ်ကို မနှောက်ယှက်မိစေရန် စည်းဝါးသံစဉ်တို့ကို သက်ဆိုင်သူတို့သည် သဘောပေါက် နားလည်ထားကြသည်။ မြန်မာဂီတသည် အတီးသည် အဆို ၏အခြံအရံ (အဖေးအမ သဘော)မဟုတ်ချေ။ သဘောတူဘက် တွဲထားခြင်းမျိုးသာဖြစ်သည်။ ဆိုသူသည် တီးကွက် အဝင် အထွက်၊ စည်းဝါးအဝင်အထွက်ကို စောင့်၍ ခွင်ကျအောင် တီးရသည်။ ဆိုသူနှင့် တီးသူတို့သည် ခွင်ကျအောင် ဆို တီး နေသမျှ ကာလပတ်လုံး ခွင်အတွင်းတွင် ဆိုသူက လည်း ကွန့်ချင်တိုင်း ကွန့်နိုင်သည်။ တီးသူကလည်း ကွန့်ချင်တိုင်း ကွန်နိုင်သည်။ အဆိုကောင်းသူ၏ သဘောသည် အသံ၏ ဩဇာဂုဏ်ထက် လေယူလေသိမ်း၊ အဆွဲအငင်၊ မေးဝဲမေးရိုက် စသော ကျွမ်းကျင်မှုဂုဏ် ဖြစ်လေသည်။ တူရိယာသံစုံတို့သည် သီဆို သော တေးဂီတ၏ တေးသွားကို အနီးကပ်ဆုံး ပီသအောင် လိုက်လျော တီးမှုတ်ပေးရ၍၊ သီချင်း၏ အမျိုးအစား၊ တေး သွား အဓိပ္ပာယ်ကို လိုက်ကာ အရွှင်အခန့်၊ အသာ အယာ၊ အလွမ်းအဆွေး ရသ ပေါ်အောင်လမ တီးမှုတ်ပေးရသည်။ သီဆိုသူ ကလည်း တူရိယာကို အပြန်အလှန် လိုက်လျောသောအား ဖြင့် သီဆိုပေးရာ တေးသွား၏ သာယာမှုကို သာ ပဓာနမထားဘဲ တေးသွား၏ စကားလုံး တို့ကို အတတ်နိုင်ဆုံး ပီသအောင် ဆိုပေးမှ သာလျှင် သီချင်း၏ အဓိပ္ပာယ်ပေါ်နိုင်သည်။ သီဆို တီးမှုတ်သူတို့သည် တျာတေ တျောဟူ သော ဂီတသံစဉ်၏ မိတ်ဖက်သံများကိုလမ အထူး သိနားလည်ထားကြရသည်။ ကဗျာ တွင် ကာရန်မှန်ရန် လိုအပ်သကဲ့သို့ သီချင်း တွင် အသံမှန်ရန် လိုအပ်ပေသည်။ ( မြန်မာဂီတ)