cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လာဟိုးရှိ ရှာလမာ ဥယျာဉ်များ
ရှာလမာဥယျာဉ်များသည် ပါရှား သုခဘုံ ဥယျာဉ် ပုံစံ တည်ဆောက်ထားကြပြီး လူတို့အနေနှင့် သဘာဝရှိ အရာအားလုံး နှင့် ဟန်ချက်ညီစွာ တည်ရှိနေသော ကမ္ဘာမြေရှိ ပြီးပြည့်စုံသော နေရာ အဖြစ် ချယ်မှုန်းတည်ဆောက်ပြထားသည်။ ထိုဥယျာဉ်များကို ၁၆၄၁ ခုနှစ် ဧကရာဇ် ရှားဂျာဟန် အုပ်စိုးစဉ်က စတင်ခဲ့ပြီး  ၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရှာလမာဥယျာဉ်များသည် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်းခံရပြီး မဂိုတို့ တိုးတက်မှု ထိပ်ဆုံးရောက်နေစဉ် တည်ဆောက်ပြသထားသော ဥယျာဉ်ပုံစံ အဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ကိုးပင်ရိုးရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
ကိုးပင်ရိုးရွာ (Koepinyoe)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ လှည်းလမ်းကူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၈၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှည်းလမ်းကူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၆၈ ဦး၊ မ ၃၇၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၅၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းကွန်းရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
မင်းကွန်းရွာ (Minkun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ တောင်ကင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၅၅၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အ.ထ.က (ခွဲ) မကျက်ကြီး
အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းခွဲ၊ မကျက်ကြီး (အ.ထ.က (ခွဲ) မကျက်ကြီး) သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ မကျက်ကြီးရွာတွင် တည်ရှိသည့် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းဆောင်များ
စာသင်ကျောင်းအတွင်း ကျောင်းသားများ ပညာသင်ကြားရန်အတွက် ကျောင်းဆောင်စုစုပေါင်း ရှစ်ဆောင် ရှိသည်။ စာသင်ခန်းများအပြင် စာကြည့်တိုက်များ၊ ကွန်ပျူတာစက်ခန်းများလည်း ထားရှိပေးသည်။ ကျောင်း၏ ဖွဲ့စည်းထားမှု ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အိုပုံစံ O ရှိသည်။
ပညာရေးအချက်အလက်များ
ကျောင်းတွင် မကျက်ကြီးရွာမှ ကျောင်းသားများ အဓိကပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် သပြေကန်ရွာ မှ ကျောင်းသားအနည်းငယ်လည်း လာရောက်သင်ကြားလျက်ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ကျောင်းသားဦးရေ ၇၀၀ ခန့်ရှိသည်။
မလဲပေါက်ရွာ၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်
မလဲပေါက်ရွာ (Malepauk)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ ရွှေညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၃၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၅ ဦး၊ မ ၂၁၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးကုတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေခြား (တောင်)ရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
မြေခြား (တောင်)ရွာ (Myaychar (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ ကျောက်ထပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၆၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ထပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၈၂ ဦး၊ မ ၂၆၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထုတောင်း (အောက်)ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ထုတောင်း (အောက်)ရွာ (Htuhtang (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ ကျောက်ဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၅၅၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အစုလိုက်အပြုံလိုက် လျင်မြန်စွာကူးပြောင်းစနစ် (စင်ကာပူ)
စင်္ကာပူအစုလိုက်အပြုံလိုက်လျင်မြန်စွာကူးအပြောင်းစနစ်တစ်ခုလုံးကိုမြို့-ပြည်နယ် spanning, စင်္ကာပူမှာရှိတဲ့မီးရထားစနစ်၏အဓိကအစိတ်အပိုင်းဖွဲ့စည်းတဲ့လျင်မြန်စွာကူးအပြောင်းစနစ်ဖြစ်သည်။ Toa Payoh နှင့် Yio Chu Kang အကြား MRT ၏အစောဆုံးအပိုင်း, က 1984 ခုနှစ်တွင်အဆိုပါကွန်ယက်ကိုထူထောင်ခဲ့ဖိလစ်ပိုင်ရဲ့မနီလာအလင်းရထားပို့ဆောင်ရေးစနစ်လိုင်း 1 ပြီးနောက်အရှေ့တောင်အာရှတွင်ဒုတိယအသက်အကြီးဆုံးမက်ထရိုစနစ်, အောင်, 7 နိုဝင်ဘာ 1987 ရက်တွင်ဖွင့်လှစ် နောက်ပိုင်း, (အလင်းရထားပို့ဆောင်ရေး (LRT) အပါအဝင်) 2015 ခုနှစ်တွင် 3,031 သန်းပျမ်းမျှနေ့စဉ်စီးနင်းသူခရီးသည်နှင့်အတူစင်္ကာပူအတွက်အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်၏ကျောရိုးအဖြစ်ပြည့်စုံရထားလမ်းကွန်ယက်ကိုဖွံ့ဖြိုးဆဲစင်္ကာပူ၏ရည်ရွယ်ချက်မှာနှင့်အညီအလျှင်အမြန်ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် 78% စိုက်ပျိုးထားပါတယ် ဘတ်စ်ကားကွန်ယက်၏ 3,891 သန်းအလားတူကာလများတွင်၏။
သမိုင်း
အဆိုပါ Mass Rapid Transit (MRT) ၏ဇစ်မြစ်တစ်ဦးဘတ်စ်ကားသာစနစ်ကပိုပြီး cost- ပါလိမ့်မယ်ရှိမရှိအပေါ်တစ်ဦးအငြင်းအခုန်ပြီးနောက် 1992 ကရထားလမ်း-based မြို့ပြသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်အဘို့လိုအပ်ကြောင်းဖော်ပြထားရာ 1967 ခုနှစ်တွင်မြို့တော်ကိုစီစဉ်ကခန့်မှန်းနေဆင်းသက်လာကြသည် ထိရောက်သောဆက်သွယ်ရေး Ong Teng Cheong များအတွက်ထို့နောက်-ဝန်ကြီးကမြေယာရှားပါးနိုင်ငံတွင်လမ်းအာကာသများအတွက်ယှဉ်ပြိုင်ရန်ရှိသည်မယ်လို့အဖြစ် All-ဘတ်စ်ကားစနစ်, လုံလောက်မှုမရှိဖြစ်လိမ့်မယ်လို့နိဂုံးသို့ရောက်ကြ၏။
ဒါကြောင့်အများပြည်သူသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးများအတွက်ဝယ်လိုအားမြင့်မားသောဗဟိုဧရိယာရှောက်သွားသောကြောင့်, ကွန်ယက်မြောက်ကိုရီးယားတောင်ပိုင်းလိုင်းပေးထားဦးစားပေးအတူအဆင့်ဆင့်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းမှာ SMRT ကော်ပိုရေးရှင်းအဖြစ်အမည်ပြောင်းအဆိုပါ Mass Rapid Transit ကော်ပိုရေးရှင်း (MRTC), - 14 အောက်တိုဘာလ 1983 ရက်နေ့တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်; ဒါကြောင့်ယခင်ယာယီ Mass Rapid Transit အာဏာပိုင်၏ (ဆောက်လုပ်ရေးနှင့်လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုအတွက် MRT စနစ်ကသော) အအခန်းကဏ္ဍနှင့်တာဝန်များကိုလွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။
အဆိုပါ MRT ကတည်းကတိုးချဲ့လျက်ရှိသည်။ ပထမဦးဆုံးချဲ့ထွင်ဒါက Woodlands သို့မြောက်ကိုရီးယားတောင်ပိုင်းလိုင်း၏ $ 1.2 ဘီလီယံကိုချဲ့ထွင်မှု, မြောက်ကိုရီးယားတောင်ပိုင်းလိုင်းသို့ဌာနခွဲလိုင်းပေါင်းစည်းခြင်းနှင့် Yishun နှင့် Choa Chu Kang စခန်းများပူးပေါင်း S ။ [12] ခဲ့တာ 1996 ခုနှစ်ခဲ့ ၎င်းတို့၏နေအိမ်များမှနီးပါးကိုတိုက်ရိုက်လူတွေဆောင်ခဲ့မည်အကြောင်းရထားလမ်းလိုင်းများရှိခြင်း၏အယူအဆမှာ MRT ကွန်ယက်ဆက်သွယ်ထားသောအလင်းရထားပို့ဆောင်ရေး (LRT) လိုင်း၏နိဒါန်းမှဦးဆောင်ခဲ့သည်။ [12] [13] 6 နိုဝင်ဘာလ 1999 တွင် Bukit Panjang LRT ပေါ်ပထမဦးဆုံး LRT ရထားစစ်ဆင်ရေးသို့သွားလေ၏။ [14] 2002 ခုနှစ်, ချန်ဂီလေဆိပ်နှင့်ကုန်စည်ပြပွဲဘူတာအဆိုပါ MRT ကွန်ယက်ကဆက်ပြောသည်ခဲ့ကြသည်။ [15] အဆိုပါအရှေ့မြောက်လိုင်း, SBS Transit အားဖြင့် operated ပထမဦးဆုံးလိုင်း, 20 ဇွန်လ 2003, ကမ်ဘာပျေါတှငျပထမဆုံးအပြည့်အဝ automated မိုးသည်းထန်စွာရထားလမ်းလိုင်းများတဦးတည်းအပေါ်ဖွင့်လှစ်။ ဇန်နဝါရီလ 2006 ခုနှစ် 15 တွင်, အများပြည်သူအားဖြင့်စည်းရုံးပြင်းထန်သောနှစ်ခု-and တစ်နှစ်ခွဲအကြာတွင် Buangkok ဘူတာရုံဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ 20 ဇွန်လ 2011 ခုနှစ်တွင်, Woodleigh ဘူတာရုံဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ [19] အရှေ့အနောက်လိုင်းများ၏ Boon Lay တိုးချဲ့မှု, ရှေ့ဆောင်ခြင်းနှင့် Joo Koon ဘူတာပါဝင်သည်ဟု 28 ဖေဖော်ဝါရီလ 2009 [20] ရက်နေ့မှာဖွင့်လှစ် အဆိုပါစက်ဝိုင်းလိုင်းဝန်ကြီးချုပ်လီရှန်လွန်းသဖြင့် 21 ဒီဇင်ဘာလ 2013 တွင်လုပ်ယင်း၏အရာရှိတဦးကအဖွင့်နှင့်အတူ 22 ဒီဇင်ဘာလ 2013 [22] ရက်နေ့မှာဖွင့်လှစ်။ 28 မေလ 2009 ကနေ Downtown Line 14 ဇန်နဝါရီ 2012 အဆင့် 1 မှလေးခုအဆင့်ဆင့်ဖွင့်လှစ် ဇာတ်စင် 2 တရားဝင်ဝန်ကြီးချုပ်လီများက 26 ဒီဇင်ဘာလတွင်အပေါ်ဖွင့်လှစ်ခံရပြီးနောက်, 27 ဒီဇင်ဘာလ 2015 ရက်နေ့ဖွင့်လှစ်။ ဂူးလ်စက်ဝိုင်း, Tuas လခြမ်း, Tuas အနောက်လမ်း, နှင့် Tuas Link ကိုဘူတာပါဝင်သည်ဟုအရှေ့အနောက်လိုင်းများ၏ Tuas အနောက်တိုးချဲ့မှု, 18 ဇွန် 2017 [25] ရက်နေ့မှာဖွင့်လှစ် ဇာတ်စင် 3, Downtown Line ၏နောက်ဆုံးအဆင့်တွင်, အခြေခံအဆောက်အအုံများနှင့်ပို့ဆောင်ရေး Khaw Boon Wan ဝန်ကြီးများအတွက်ညှိနှိုင်းရေးဝန်ကြီး 20 အောက်တိုဘာလ 2017 ရက်တွင်ဖန်ဆင်းတော်ယင်း၏အရာရှိတဦးကအဖွင့်နှင့်အတူ 21 အောက်တိုဘာလ 2017 ရက်တွင်ဖွင့်လှစ်။
မိုယာ ဆထရန်နာ မိုယာ ဘူဂေးရီးယား
မိမိနိုင်ငံ, ငါ့ဘူလ်ဂေးရီးယား ဘူလ်ဂေးရီးယားတစ်ဦးတရားမဝင်နိုင်ငံတော်သီချင်းအဖြစ်မှတ်ထားတဲ့သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်ပါတယ်။
ဘူဂေးရီးယားအတွက်မူရင်းသီချင်းစာသား
Колко нощи аз не спах Колко друми извървях — Да се върна. Колко песни аз изпях, Колко мъка изживях — Да се върна. В мойта хубава страна Майка, татко и жена Да прегърна. Там под родното небе Чака моето дете Да се върна. Моя страна, моя България, Моя любов, моя България, Моя тъга, моя България, При теб ме връща вечно любовта. Даже нейде по света Неизвестен да умра Ще се върна. В мойта хубава страна И тревата и пръстта Да прегърна. Нека стана стръкче цвят Нека вятъра познат Ме прегърне. Нека родните поля Да ме срещнат с песента Щом се върна. Моя страна, моя България, Моя любов, моя България, Моя тъга, моя България, При теб ме връща вечно любовта. Моя страна, моя България, Моя прекрасна страна, Ще се върна.
ဗမာထဲတွင်ဘာသာပြန်ထားသောသီချင်းစာသား
မည်မျှငါသီဆိုခဲ့သီချင်းများ, ဘယ်လောက်ဝမ်းနည်းပူဆွေးအတွေ့အကြုံကိုပြန်မသွား။
ငါ၏အချစ်စရာကောင်းတဲ့တိုင်းပြည်, မိခင်, ဖခင်နှင့်ဇနီးအတွက်ပွေ့ဖက်ရန်။
အဲဒီမှာသူ၏ဇာတိကောင်းကင်ပြာအတွက်, ငါ့ကလေးကိုပြန်မသွားဘို့စောင့်ဆိုင်းနေ ...
ငါ့တိုင်းပြည်
အကျွန်ုပ်၏ဘူလ်ဂေးရီးယား!
ငါ၏ချစ်ခြင်းမေတ္တာ, ငါ့ဘူလ်ဂေးရီးယား!
အကျွန်ုပ်၏ဝမ်းနည်းမှု, ငါ့ဘူလ်ဂေးရီးယား, သင်သည်အစဉ်အမြဲ ငါ့ကိုပြန်ချစ်ကြနှင့်အတူ။
တောင်မှတစ်နေရာရာမှာကမ္ဘာပေါ်မှာအမည်မသိသေဖို့
ငါပြန်ဖြစ်မယ်!
ငါ၏အချစ်စရာကောင်းတဲ့တိုင်းပြည်နှင့်ကိုင်စွဲဖို့မြက်များနှင့်ဖုန်မှုန့်။
ငုံတမ်းရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
ငုံတမ်းရွာ (Ngontan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ တောင်ကင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၅၆၀ ဖြစ်သည်။
မိုယာ ဆထရန်နာ မိုယာ ဘူဂေးရီးယား
ဗမာထဲတွင်ဘာသာပြန်ထားသောသီချင်းစာသား
ဓားအရောင်ဖြစ်လာခဲ့သည်စို့, လေတိုက်အသိအကျွမ်းငါ့ကိုပွေ့ဖက်ကြကုန်အံ့။
ငုံတမ်းရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုယာ ဆထရန်နာ မိုယာ ဘူဂေးရီးယား
ဗမာထဲတွင်ဘာသာပြန်ထားသောသီချင်းစာသား
ငါပြန်ရလာသောအခါသီချင်းနှင့်ငါ့ကိုခရီးဦးကြိုပြုခြင်းဟာသူတို့ရဲ့နေအိမ်လယ်ကွင်းကြပါစို့။
ဟွေမူးရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ဟွေမူးရွာ (Hwaymu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းလွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၉၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၉၄ ဦး၊ မ ၁၅၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုယာ ဆထရန်နာ မိုယာ ဘူဂေးရီးယား
ဗမာထဲတွင်ဘာသာပြန်ထားသောသီချင်းစာသား
အကျွန်ုပ်၏ဝမ်းနည်းမှု, ငါ့ဘူလ်ဂေးရီးယား, သင်သည် အစဉ်အမြဲ ငါ့ကိုပြန်ချစ်ကြနှင့်အတူ။
အကျွန်ုပ်၏လှပသောနိုင်ငံပြန်ရောက်ဖြစ်လိမ့်မည်!“
ပသျှူပိုင်းရွာ၊ ပေါင်မြို့နယ်
ပသျှူပိုင်းရွာ(Pashupaing)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ပေါင်မြို့နယ်၊ သဲဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၇၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သဲဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၁ ဦး၊ မ ၂၂၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၆၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားအော်လေးရွာ၊ မန်တုံမြို့နယ်
နားအော်လေးရွာ (Narawlay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ နားအော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၀၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားအော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၄၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းဆုံရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ချောင်းဆုံရွာ (Chaungson)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ကပိုင် (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၉၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကပိုင် (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၈၄ ဦး၊ မ ၁၄၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။
NGC 1988
NGC 1988 သည် တောင်းရပ် (ကြယ်စုတန်း) ကြယ်စုတန်းမှ ကြယ်ဖြစ်ပြီး ၁၈၅၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ တွင် Jean Chacornac ဆိုသူက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြိဿ နက္ခတ်တာရာ
ကျွုံးနန်ဟိုင် (ဥယျာဉ်တော်)
ကျွုံးနန်ဟိုင်သည် Forbidden Cityနှင့်ကပ်လျက်တွင်ရှိသော ယခင်ဧကရာဇ် ဥယျာဉ်တော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (CPC)နှင့် တရုတ် နိုင်ငံတော်ကောင်စီ (ဗဟိုအစိုးရ) အတွက် ဗဟိုဌာနချုပ်အဖြစ် ထားရှိပါသည်။ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ( အဓိကခေါင်းဆောင်)နှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံရုံးကို ကျွုံးနန်ဟိုင်အိမ်တော်၌ တည်ထောင်ထားသည်။ ကျွုံးနန်ဟိုင် ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် ဗဟိုအစိုးရနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အကြီးတန်းအရာရှိများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။ ၎င်းကို တရုတ်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအတွက် လေးနက်သော ဝေါဟာရ အဖြစ် သုံးလေ့ရှိသည်။ (" အိမ်ဖြူတော် " ဟူသော ဝေါဟာရသည် အမေရိကန် အမှုဆောင်ဌာနခွဲကို ရည်ညွှန်းပြီး " ကရင်မလင် " ဟူသော ဝေါဟာရသည် ရုရှားအစိုးရကို ရည်ညွှန်းသည်)။
တည်နေရာ
thumb| အလယ်ဗဟိုတွင် အစိမ်းရင့်ရောင် ရေကန်နှစ်ကန် ပါ [[တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (၁၉၁၂–၁၉၄၉)|တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ ခေတ်မှ ကျွုံးနန်ဟိုင် မြေပုံ။ တားမြစ်နန်းတော် ၏ အနောက်ဘက်အစွန်းကို ညာဘက်တွင် ပြထားသည်။]]
ကျွုံးဟိုင်
ကဏ္ဍ:သမ္မတ အိမ်တော်များ ကဏ္ဍ:ရိုးရာတရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ရိုးရှင်းသော တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သည့် ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:တရုတ်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
အ.မ.က - မကျက်ကြီး
အခြေခံပညာ မူလတန်းကျောင်း၊ မကျက်ကြီး (အ.မ.က - မကျက်ကြီး) သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်၊ မကျက်ကြီးရွာတွင် တည်ရှိသည့် အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပညာရေး
မကျက်ကြီးရွာတွင် အ.ထ.က (ခွဲ) မကျက်ကြီး သည် အထက်တန်းအဆင့်ထိ သင်ကြားနိုင်သည့် ကျောင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မူလတန်းအဆင့်ကျောင်းလည်း ရှိ၏။ ရွာ၏ အနောက်ဘက်ပိုင်း (၇) လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျောင်းမှ မူလတန်းအဆင့် ပြီးမြောက်သွားသော ကျောင်းသားများသည် အ.ထ.က (ခွဲ) မကျက်ကြီး ကျောင်းတွင် အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းပညာကို သင်ကြားကြရသည်။
မန်စတ်ရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်
မန်စတ်ရွာ (Mansat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ ဥယျာဉ်မှူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၂၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥယျာဉ်မှူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၂ ဦး၊ မ ၅၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သိန္နီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အက္ကဘာမင်း
အက္ကဘာမင်း(Akbar)သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း မဂိုအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်မင်းဖြစ်သည်။ အက္ကဘာသည် ဆင်းပြည်နယ်၊ အူမာကော့မြို့(ယခု ပါကစ္စတန်)တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ပထမမြောက် အယ်လိဇဘက်ဘုရင်မကြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ ထီးနန်းကို စိုးစံစဉ်ကာလက အက္ကဘာဘုရင်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်း မဂိုအင်ပါယာကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူ၏နန်းသက် နိဂုံးကမ္ပတ် အဆုံးသတ်ချိန်တွင် သူ၏ပိုင်နက်နယ်မြေသည် ဥရောပတိုက်လောက် ကျယ်ဝန်းခဲ့သည်။ သူသည် မည်သည့်ဥရောပ ဘုရင်များထက်မဆို ပိုတန်ခိုးအာဏာ ကြီးထွားခဲ့လေသည်။
အက္ကဘာသည် ဘုရင်ဖြစ်စဉ်က အသက် ၁၄-နှစ်သာ ရှိသေးသည်။ သူသည် စစ်ပွဲပေါင်းများစွာ ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခဲ့ပြီး သူ့အာဏာကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တခါတရံ အင်မတန် ရက်စက်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် ငြိမ်းငြိမ်းချမ်းချမ်း နေရသည်ကို ပိုသဘောကျ၏။ ထို့ကြောင့် သူ့နယ်မြေ အများစုကို စာချုပ်စာတမ်းများဖြင့် လည်းကောင်း၊ လက်ထပ်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ရယူခဲ့သည်။ အက္ကဘာသည် ယခင် မဂိုဧကရာဇ်များနည်းတူ မွတ်စလင် တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သို့သော် သူ၏လက်အောက်ခံ အများစုမှာ ဟိန္ဒူများ ဖြစ်လေသည်။ ၎င်းတို့၏ ယုံကြည်မှုကို သူ အလေးထားကြောင်း ပြသရန်အတွက် ဟိန္ဒူမင်းသမီးတစ်ပါးကို လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သူ့လက်အောက်ခံများ၏ ဘာသာရေးယုံကြည်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ထိုအချိန်က သက်ရှိထင်ရှား ရှိခဲ့သော ဥရောပ အုပ်စိုးသူတွေထက် ပို၍ သဘောထားကြီးခဲ့လေသည်။
အက္ကဘာ၏ လှပသော ဥယျာဉ်ပန်းခြံပါသော ခံ့ညားထည်ဝါသော နန်းတော် အဆောင်ဆောင် ရှိသည်။ ချီတာကျားသစ် နှင့်အတူ အမဲလိုက်ခြင်းကို ဝါသနာထုံသည်။ ကြောက်စရာကောင်းသော ကုလားအုပ်များနှင့် စစ်ဆင်များ စီးရခြင်းကို နှစ်သက်သည်။ ပိုလိုကစားခြင်းကို ခုံမင်မြတ်နိုးသည်။ သူသည် ပန်းချီဆွဲရာ၌လည်း တော်သည်။ ရုပ်ပုံများ ဖော်ထားသော ရွှေချည်ထိုး ငွေချည်ထိုး ကမ္ဗလာထည်နှင့် ကော်ဇောများကိုလည်း ရက်သည်။ ဆွေးနွေးရသည်ကို သူပျော်သည်။ စာကောင်း ကောင်း မတတ်သော်လည်း ဧရာမစာကြည့်တိုက်ကြီးတစ်ခု အပြည့် စာအုပ်များစုဆောင်းခဲ့သည်။ အဂ္ဂရာမြို့နားတွင် ဖာတက်ပါစီကရီ အမည်ရှိ ခမ်းနားထည်ဝါသော မြို့ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ယင်းမြို့သည် ယခုတိုင် လုံးဝလောက် ပြောင်းလဲခြင်း မရှိဘဲ တည်ရှိနေသေးသည်။ ထိုမြို့က ကျွန်တော်တို့အား အက္ကဘာ၏ အိန္ဒိယကို သတိရစေသည်။
အက္ကဘာမင်းသည် အသက် ၆၃-နှစ်အရွယ်၊ ၁၆၀၅-ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ဈေးရပ်ရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်
ဈေးရပ်ရွာ (Zayyat)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ မှော်ဇာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၂၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မှော်ဇာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၃၃ ဦး၊ မ ၂၃၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေခြား (တောင်)ရွာ၊ သီခေါင်
မြေခြား (တောင်)ရွာ (Myaychar (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ သီခေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၆၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သီခေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၉ ဦး၊ မ ၃၆၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခန်ရမြို့၊ ဂွန်းမ
ခန်ရမြို့  (甘楽町 ခန်ရမချိ  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂွန်းမခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၃၀၉၂ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၂၃ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၅၈.၆၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
မရမ်းအင်းရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
မရမ်းအင်းရွာ (Mayaninn)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ လှည်းလမ်းကူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၈၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှည်းလမ်းကူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၆၈ ဦး၊ မ ၃၇၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၅၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ပုလင်း
thumb|320x320px| ကျစ်လျစ်သော ကိုယ်ထည်၊ ဆေးခြယ်သထား၊ တဖိတ်ဖိတ်လက် ကြွေထည်၊ ၁၆ ရာစုရက်စွဲပါ။ thumb|239x239px| ဂန္ထဝင်ဝိုင်ပုလင်း ပုလင်းတစ်လုံး သည် အရည်(ရေ၊ နို့၊ ဘီယာ၊ ဝိုင်၊ မင်၊ ဟင်းချက်ဆီ၊ ဆေးဝါး၊ အချိုရည်၊ ခေါင်းလျှော်ရည် နှင့် ဓာတုပစ္စည်းများ စသည်တို့)ကို သိုလှောင်ရန်နှင့် သယ်ယူရန် ပုံစံနှင့် အရွယ်အစားအမျိုးမျိုးရှိပြီး၊ ရေမစိမ့်သော ပစ္စည်းတစ်မျိုး (ရွှံ့စေး၊ ဖန်၊ ပလတ်စတစ်၊ အလူမီနီယမ်စသည်) ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လည်ကျဉ်းသည့် ထည့်စရာ ဖြစ်သည်။ ပုလင်းဝတွင် အတွင်း၌ ဗူးဆို့၊ အပြင်ဘက်မှ နေ၍ ဗူးဖုံး၊ အပိတ် သို့တည်းမဟုတ် လျှပ်ကူးတံဆိပ်ကို သုံး၍ အုပ်သော "အတွင်းတံဆိပ်" ဖြင့် တံဆိပ်ခတ်နိုင်သည်။ အစောဆုံးပုလင်းအချို့သည် တရုတ် ၊ ဖိုနီးရှား ၊ ကရီတီကျွန်း နှင့် ရောမတွင် တွေ့ရှိသည်။
မရမ်းအင်းရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုလင်း
ဝေါဟာရရင်းမြစ်
thumb|236x236px| ဘီယာပုလင်းတစ်လုံး ၁၄ ရာစုတွင် အစောဆုံး တွေ့ရှိသည့် ၎င်း အင်္ဂလိပ်စာလုံး bottle သည် ပြင်သစ်ဟောင်း(old French) စကားလုံး boteille မှလည်းကောင်း၊ အောက်တန်းလက်တင်(vulgar latin) butticula မှလည်းကောင်း၊ နှောင်းပိုင်းလက်တင် buttis (စည်)မှလည်းကောင်း၊ ဂရိဝေါဟာရပျက် လက်တင်စာလုံး βοῦττις (bouttis) (ခွက်)မှလည်းကောင်း ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ဝိုင်ပုလင်း
ဖန်ပုလင်း သည် ဝိုင်သမိုင်းတွင် အရေးကြီးသော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ကိုယ်စားပြုသည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်အရည်အသွေးမြင့်သော အဆို့ရှင်နှင့် ဖော့ဆို့ နှင့်ပေါင်းစပ်သောအခါ ၎င်းသည် ဝိုင်ကို ရေရှည် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဖန်တွင် ရေရှည်သိုလှောင်ရန် လိုအပ်သော အရည်အသွေးအားလုံး ရှိသည်။ ဝိုင်ရောင်းသော ကုန်သည်က လုပ်သည်မဟုတ်ဘဲ၊ ပြန်လည်ရောင်းချသော ဆိုင်ရှင်က ဝိုင်ကို ဖန်ပုလင်းသွတ်ခြင်းကို ထိုမှ အစပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုမတိုင်မီက စပျစ်ရည်ကို စည် (ထိုမတိုင်မှီက အမ်ဖရာ amphora ဟုခေါ်သော ကရား) ဖြင့် ရောင်းချခဲ့ဖူးပြီး ဘီယာဆိုင်၌သာ ပုလင်းထည့်သည်။ ကုန်သည်များကို စိတ်ချယုံကြည်သည် ဖြစ်၍ လိမ်လည်မှုနှင့် မသမာမှုများအတွက် အခွင့်အရေးများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားစေခဲ့သည်။ စပျစ်ဝိုင်ထုတ်လုပ်သည့်ဒေသများ ပြင်ပ၌ သောက်သုံးသော ဝိုင်အများစုကို တစ်နည်းနည်းဖြင့် အရောအနှောရှိမည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထို့အပြင် ကုန်သည်အားလုံးသည် ပုလင်းအတွင်း လေဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ညစ်ညမ်းခြင်းကို ရှောင်ရှားရန် ဂရုစိုက်ခြင်းလည်း မရှိ။ အထူးသဖြင့် ဆိပ်ကမ်းများတွင် အချို့သော ယုံကျုံသော ကုန်သည်များ၏ ဆိပ်ကမ်းဟောင်းများ၌ စည်သွတ်ခြင်းသည် ယနေ့အချိန်၌ပင် ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်လာသည်။ ဤပြဿနာများကို ရှောင်ရှားရန်၊ ဝိုင်ကောင်း အတော်များများသည် (၁၉၇၄ ခုနှစ်မှစ၍ ဆိပ်ကမ်းအားလုံးအပါအဝင်) ထုတ်လုပ်သည့်နေရာ၌ ပုလင်းသွတ်ကြတော့သည်။
ဝိုင်အတွက် အသုံးပြုသော ပုလင်းအမျိုးမျိုး အရွယ်အစားနှင့် ပုံစံမျိုးစုံရှိပါတယ်။ အချို့သောပုံစံများမှာ-
လည်ထစ်ပုလင်း
left|thumb| Codd-neck bottle ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်၊ ကမ်ဘာဝဲလ်တွင် နေထိုင်သော ဗြိတိန် အချိုရည်ထုတ်လုပ်သူ ဟိရံ ကော့ဒ်(Hiram Codd) က ကာဗွန်နိတ်အချိုရည်အတွက် အထူးထွင်ထားသော ပုလင်းဒီဇိုင်းကို မူပိုင်ခွင့် တင်သည်။ လည်ထစ်ပုလင်း သည် စကျင်ကျောက်လုံး နှင့် ရာဘာဝါရှာကို ပုလင်းလည်ပင်းတွင် ထည့်ပိတ်၍ တီထွင် ထုတ်လုပ်ထားသည်။ ပုလင်းများကို ဇောက်ထိုးဖြည့်သွင်းရပြီး၊ ပုလင်းအတွင်းရှိ ဓာတ်ငွေ့ ဖိအားသည် စကျင်ကျောက်ကို ဝါရှာအား တွန်းကန်ထားစေသည်။ ပုလင်း၌ ပုံတွင် မြင်ရသည့်အတိုင်း၊ ပုလင်းဖွင့်ရန် ကျောက်လုံးကို တွန်းသည့် အခန်းကလေး တခန်း ပါရှိသည်။ ၎င်းက သောက်ရန် လောင်းထည့်သည့်အခါ လည်တွင် ကျောက်စရစ် တစ်ဆို့သည်ကို တားဆီးပေးသည်။
လည်ထစ်ပုလင်းများကို ဆယ်စုနှစ်များစွာ ပုံမှန် ထုတ်လုပ်ခဲ့သော်လည်း အသုံးပြုမှု တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းခဲ့သည်။ စကျင်ကျောက်လုံးကို လိုချင်သော ကလေးငယ်များက ပုလင်းများကို ခွဲပစ်လေ့ရှိ​၍ ၎င်းပုလင်းများသည် ရှားပါးပြီး အထူးသဖြင့် ဗြိတိန်၌ စုဆောင်းပစ္စည်းများ ဖြစ်လာသည်။ ယနေ့ခါတွင် လေလံပွဲတွင် ကိုဘော့အရောင်ရှိသော (စိမ်းဖန့်ဖန့်ရောင်) လည်ထစ်ပုလင်းတလုံးကို ဗြိတိန်ပေါင် ရာနှင့်ချီ၍ ဆွဲဝယ်ကြသည်။ လည်ထစ် ဒီဇိုင်းကို ဂျပန် အချိုရည် ရာမူနဲ(Ramune) နှင့် အိန္ဒိယ အချိုရည် ဘန်တာ(Banta) များတွင် အသုံးပြုဆဲ ဖြစ်သည်။
အလူမီနီယမ်ပုလင်း
အလူမီနီယမ်ပုလင်းသည် အလူမီနီယမ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ပုလင်း ဖြစ်သည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် ၎င်းကို "သံဗူး"ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ၎င်းသည် ဘီယာ၊ အချိုရည်၊ ဝိုင်နှင့် အခြားအရည်များကို ထည့်ထားရန်၊ အလူမီနီယမ်ဖြင့် လုံးဝ ပြုလုပ်ထားသော ပုလင်းဖြစ်သည်။
ရေပူပုလင်း
ရေပူပုလင်း (ခ) ရေနွေးအိတ်သည် ရေပူကို ဖြည့်ထားသော ပုလင်းဖြစ်ကာ အနွေးဓာတ်ရရန် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းကို များသောအားဖြင့် ရာဘာဖြင့် ပြုလုပ်သော်လည်း၊ အခြား ကုန်ကြမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်၊ သို့သော်သမိုင်းကြောင်းအရ သတ္တု၊ ဖန်၊ မြေထည် သို့မဟုတ် သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်တတ်ကြသည်။
ကျောက်လုံးကြီးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ကျောက်လုံးကြီးရွာ (Kyauklonegyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ ကျောက်လုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၅၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်လုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၀ ဦး၊ မ ၁၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ပုလင်း
အထွေထွေ
ပုလင်းများကို SPI ပြန်လည်အသုံးပြုခြင်း ဥပဒေအရ မကြာခဏ ပြန်လည်အသုံးပြုသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အစားအစာ သိုလှောင်ရေး ကုန်သေတ္တာများ
ကျောက်လုံးကြီးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၀၀၉ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ
၂၀၀၉ ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲသည် လာအိုနိုင်ငံ၊ ဗီယင်ကျန်းမြို့၌ ၂၀၀၇ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ရက်မှ ၁၈ရက်အထိကျင်းပသော ၂၅ ကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ လာအိုနိုင်ငံသည် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုင်း၊ မြန်မာ၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ဘရူနိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်တို့ပြီးနောက် နဝမမြောက် အိမ်ရှင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၅ အရှေ့တောင်အာရှကျွန်းဆွယ် အားကစားပွဲတော်ကို လက်ခံကျင်းပရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း ငွေကြေးအခြေအနေကြောင့် မလေးရှားအား ပေးခဲ့ရသည်။ သမ္မတ ချူမူလီဆိုင်ဆိုမှ အားကစားပွဲတော်ကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
ဆီးဂိမ်းပွဲ၏ နှစ် ၅၀ ပြည့်ဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၁၁နိုင်ငံမှ အားကစားသမားပေါင်း ၃၁၀၀ခန့်က အားကစားနည်း ၂၅မျိုးတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဖွင့်ပွဲ၊ ပိတ်ပွဲကို လာအို အမျိုးသားအားကစားကွင်းသစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုင်း၊ဗီယက်နမ်၊အင်ဒိုနီးရှားတို့က ပထမ၊ဒုတိယနှင့် တတိယ ရရှိခဲ့သည်။
ကျင်းပရာမြို့များ
၂၀၀၃ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် လာအိုနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဗီယင်ကျင်းအား ၂၀၀၉ ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ၏ ကျင်းပရာမြို့အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
ပြင်ဆင်မှုများ
လာအိုဆီးဂိမ်းကော်မတီအား သမ္မတ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အားကစားကွင်းများ
ကွင်းအသစ်အများစုနှင့် ကွင်းဟောင်းအချို့ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ အမျိုးသားအားကစားကွင်းသစ်မှာ ပရိသတ် ၂၅၀၀၀ ဆံ့ပြီး အဓိကပွဲများ ကျင်းပခဲ့သည်။ လာအိုအမျိုးသားတက္ကသိုလ်တွင် အားကစားသမားများကို ထားကာ အားကစားရွာအဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။
အခက်အခဲများ
လာအိုနိုင်ငံသည် ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံဖြစ်သည့်အညီ ရွက်လှေ၊ ၃မျိုးဆင့်အားကစားနည်း စသည့်အားကစားနည်းများကို ကျင်းပနိုင်ခြင်းမရှိပေ။ ထို့အပြင် အားကစားအဆင့်အတန်း နိမ့်ပါးခြင်းကြောင့် အားကစားနည်းများကို လျှော့ချခဲ့ရသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအပါအဝင် နိုင်ငံအချို့က အားကစားပြိုင်ပွဲများကိုခွဲ၍ လက်ခံကျင်းပရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သော်လည်း လာအိုနိုင်ငံက ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ တရုတ်၊ ဗီယက်နမ်၊ ဂျပန်နှင့် အခြားသော အာဆီယံတိုင်းပြည်များမှ ကူညီမှုများကိုသာ လက်ခံခဲ့ပြီး အားကစားအဆောက်အဦးများ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်
၂၀၀၉အ​ရှေ့​တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်မှာ မဲခေါင်မြစ်ကမ်းဘေးရှိ လာအိုနိုင်ငံ အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်သော ဖသတ်လောင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်ရှိ လိုင်း ၃ လိုင်းမှာ မဲခေါင်မြစ် ဖြစ်သည်။ အပေါ်ပိုင်းတွင် ဆီးဂိမ်းလိုဂို ပါရှိသည်။
လာဘ်ကောင်
၂၀၀၉အ​ရှေ့​တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ လာဘ်ကောင်မှာ လာအိုရိုးရာဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသော ဆင်နှစ်ကောင် ဖြစ်သည်။ အထီးမှာ ချန်ပ၊ အမမှာ ချန်ပီး ဖြစ်သည်။ ဆင် ၂ ကောင်မှာ အိမ်ရှင်လာအိုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ (လာအိုရှေးနိုင်ငံဖြစ်သော "လန်ဆင်း"၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ဆင်များစွာ၏နိုင်ငံဟု ရသည်)
သီချင်း
သီချင်း ၃၃ ပုဒ်ရှိသည်။
ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနား
၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၉ ဒေသစံတော်ချိန် ၆ နာရီ ၁၀ မိနစ်တွင် လာအိုအမျိုးသားအားကစားကွင်းအသစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ သမ္မတနှင့် ဧည့်သည်တော်များ ကြွရောက်လာမှုနှင့်အတူ အမှတ်စဉ်ရေတွက်မှုနှင့် စတင်ခဲ့သည်။ လာအိုရဲတပ်ဖွဲ့ ဘင်ခရာတပ်ဖွဲ့၊ နိုင်ငံတော်အလံကိုင်တပ်ဖွဲ့များနှင့်အတူ ပြိုင်ပွဲဝင်နိုင်ငံများမှ အားကစားသမားများ ဝင်ရောက်လာသည်။ လာအိုဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်က အဖွင့်အမှာစကား ပြောကြားပြီး သမ္မတမှ ပြိုင်ပွဲအား ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မီးရှုးတိုင် ထွန်းညှိကာ ဖျော်ဖြေရေးအစီအစဉ်များဖြင့် အခမ်းအနားပြီးဆုံးခဲ့သည်။
ပိတ်ပွဲအခမ်းအနား
၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၉ ဒေသစံတော်ချိန် ၆ နာရီ ၁၀ မိနစ်တွင် လာအိုအမျိုးသားအားကစားကွင်းအသစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဧည့်သည်တော်များ ကြွရောက်လာမှုနှင့်အတူ အမှတ်စဉ်ရေတွက်မှုနှင့် စတင်ခဲ့သည်။ ပွဲအပြီးတွင် ၂၀၁၁ ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ လက်ခံကျင်းပမည့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအား အလံလွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
ဆုတံဆိပ်ဇယား
အိမ်ရှင်
ငွန်စီရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
ငွန်စီရွာ (Ngunsi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ တောင်ကင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၅၅၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ဆန်ရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ဝမ်ဆန်ရွာ (Wanhsan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နားကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၈၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၁ ဦး၊ မ ၁၃၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟွေ့ပွန်းရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ဟွေ့ပွန်းရွာ (Hwaytpun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းလွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၈၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၉၄ ဦး၊ မ ၁၅၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိနခမိမြို့၊ ဂွန်းမ
မိနခမိမြို့  (みなかみ町 မိနခမိမချိ  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂွန်းမခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၉၅၇၂ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၅.၁ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၇၈၁.၀၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
ကော်မာနိုင်းမိုင်ရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ကော်မာနိုင်းမိုင်ရွာ (Kawmarnaingmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းလွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၉၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၉၄ ဦး၊ မ ၁၅၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေအောက်ဓာတ်ကြိုး
ဒီဇိုင်းနည်းပညာများ
ရေအောက်ဓာတ်ကြိုးများ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ လျှပ်စစ်စီးကြောင်းများအား ဗို့အားမြောက်မြားစွာဖြင့် သယ်ဆောင်နိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်ဗဟိုအူသည် ဗဟိုတူ ပစ္စည်းများစုစည်းထားသည့် အတွင်းပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်း ၊ လျှပ်စစ်ကာကွယ်မှုနှင့် အကာအကွယ်အလွှာများ (coaxial cable ပုံစံနှင့်ဆင်တူသည်) ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် ဗဟိုအူ ၃ ချောင်းပါသည့် ဓာတ်ကြိုးများသည် ဒေတာအချက်အလက်များထုတ်လွှင့်ရန်အတွက် အလင်းဖန်မျှင်များ သို့မဟုတ် အပူချိန်တိုင်တာရေးများအား သည်ဆောင်သည်ကို မကြာခန တွေ့ရှိရပြီး ၊ ထပ်လောင်းအနေဖြင့် လျှပ်ကူးပစ္စည်းများဖြစ်ကြသည်။
လျှပ်ကူးပစ္စည်း
လျှပ်ကူးပစ္စည်းကိုကြေးနီ သို့မဟုတ် အလူမီနီယံဝါယာကြိုးများဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး အနိမ့်ဆုံးဈေးကွက်ဝေစုအနည်းငယ်ရှိ သည်။ လျှပ်ကူးပစ္စည်း ≤ 1200 mm2 အရွယ်အစား ရှိပြီး အသုံးအများဆုံးဖြစ်သော်လည်း ≥ 2400 mm2 အရွယ်အစား ကိုရံဖန်ရံခါပြုလုပ်သည်။ ဗို့အား ≥ 12 kV ရှိ လျှပ်ကူးပစ္စည်းများသည် လုံးဝန်သဖြင့် insulator တွင်လည်းလျှပ်စစ်ပါ ဝင်သည့် gradient တစ်ခုနှင့်ထိတွေ့နိုင်သည်။ conductor သည်ပတ် ၀ န်းကျင် wires တစ်ခုစီမှသွယ်တန်းနိုင်သည်သို့မဟုတ် solid solid wire တစ်ခုဖြစ်နိုင်သည်။ အချို့သောဒီဇိုင်းများတွင် profiled wires (keystone wires) များသည် wires များအကြားအလွန်သေးငယ်သော interstices ရှိသော round round conductor တစ်ခုကိုဖွဲ့စည်းရန်တည်ဆောက်ထားသည်။
insulation
သုံးခုကွဲပြားခြားနားသောအမျိုးအစားများကို လျှပ်စစ် insulator တွင်လည်း အဆိုပါစပယ်ယာပတ်ပတ်လည်အဓိကအားဖြင့်ယနေ့အသုံးပြုကြသည်။ Cross-link polyethylene (XLPE) ကို ၄၂၀ အထိအသုံးပြုသည် kV system ကိုဗို့အား။ ဒါဟာကထုတ်လုပ်တာဖြစ်ပါတယ် extrusion 30 ရက်တွေအကြောင်းအထိတစ်ဦး insulator တွင်လည်းအထူနှင့်အတူ, မီလီမီတာ; ၃၆ kV အတန်းအစားကေဘယ်ကြိုးများသည် ၅.၅ မှ ၈ အထိသာရှိသည် မီလီမီတာ insulator တွင်လည်းအထူ။ XLPE insulator တွင်လည်းအချို့သောဖော်မြူလာများကို DC အတွက်အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဖိအားနိမ့်ဆီဖြည့်ထားသောကေဘယ်ကြိုးများသည်စက္ကူချပ်ပြားများနှင့်ကပ်ထားသောလျှပ်ကာတစ်ခုရှိသည်။ cable core တစ်ခုလုံးကို viscosity insulator တွင်ရှိသောအရည် ( mineral oil သို့မဟုတ် synthetic) ဖြင့်ထည့်သွင်းထားသည်။ conductor ရှိအလယ်အလတ်ရေနံလမ်းကြောင်းသည် cable များအတွင်း 525 အထိရေနံစီးဆင်းမှုကိုပံ့ပိုးပေးသည် ကေဘယ်လ်သည်ပူနွေးလာသော်လည်းရေငုပ်သင်္ဘောများ၌ရေနံညစ်ညမ်းမှုအန္တရာယ်များကြောင့်ကေဘယ်ကြိုးပျက်စီးခြင်းကြောင့်ရေအောက်ကေဘယ်ကြိုးများတွင်အသုံးပြုခဲသည်။ အစုလိုက်အပြုံလိုက် - ထိုးသွင်းထားသောကေဘယ်ကြိုးများသည်စက္ကူဖြင့်ဖုံးအုပ်ထားသောလျှပ်ကာများပါရှိသော်လည်း impregnation ဒြပ်ပေါင်းသည်အလွန်ပြင်းထန်ပြီးကေဘယ်ကြိုးပျက်စီးသောအခါထွက်မသွားပါ။ Mass-impregnated insulator တွင်လည်း 525 အထိကြီးမားသော HVDC ကေဘယ်လ်ကြိုးများတွင်အသုံးပြုနိုင်သည် kV
AC သို့မဟုတ် DC
လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပို့လွှတ်မှုစနစ်အများစုသည် ပြောင်းလဲသော current (AC) ကိုအသုံးပြုကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထရန်စဖော်မာ များသည်လိုအပ်ပါက voltages ကိုအလွယ်တကူပြောင်းနိုင်သည်။ high-voltage current current transmission သည် current current လိုင်း၏အဆုံးတစ်ခုစီတွင် converter တစ်ခုလိုအပ်ကာ alternating current grid တစ်ခုသို့ချိတ်ဆက်ရန်လိုအပ်သည်။ အထူးသဖြင့်ကေဘယ်ကြိုး၏ capacitance အပိုထပ်ဆောင်းအားသွင်းရန်လိုအပ်လွန်းသည့်ရှည်လျားသောချိတ်ဆက် မှုတွင် ရေငုပ်စွမ်းအင်သုံးကြိုးများအသုံးပြုသောစနစ်သည်ခြုံငုံ။ ကုန်ကျစရိတ်နည်းနိုင်သည်။ ကေဘယ်ကြိုးတစ်ခု၏အတွင်းပိုင်းနှင့်ပြင်ပလျှပ်ကူး ပစ္စည်းများ သည် capacitor ၏ပြားကိုဖွဲ့စည်းသည်။ အကယ်၍ ကေဘယ်လ်သည်ရှည်လျားပါက (ကီလိုမီတာသောင်းနှင့်ချီ။ ) အကယ်၍ ၎င်းသည် capacitance မှတဆင့်စီးဆင်းသောစီးဆင်းမှုသည် load current နှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင်သိသာနိုင်သည်။ ၎င်းသည်ပေးထားသောအသုံးဝင်သောစွမ်းအင်ပမာဏအတွက်ထုတ်လွှင့်ရန်အတွက်ပိုကြီးသောကြောင့်ပိုမိုကုန်ကျသော conductor များလိုအပ်လိမ့်မည်။
ရွှေညောင်ပင်ရွာ၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်
ရွှေညောင်ပင်ရွာ (Shwenyaungpin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ ရွှေညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၃၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၅ ဦး၊ မ ၂၁၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ရေအောက်ဓာတ်ကြိုး
အေစီ ကြိုးများ
အ နိမ့်ပမာဏ သုံးဆင့်လျှပ်စစ် ပါ ၀ င်မှုအတွက် Alternating-current (AC) ရေငုပ်သင်္ဘော cable စနစ်များကို သုံး core cable များဖြင့်တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ၎င်းတွင် insulator တွင်ရှိသော conductor သုံးခုစလုံးကိုရေအောက်ကေဘယ်ကြိုးတစ်ခုအတွင်းသို့ထည့်သွင်းနိုင်သည်။ ကမ်းလွန်မှကုန်းတွင်းလေရဟတ်များအားလုံးကိုဤနည်းဖြင့်တည်ဆောက်သည်။
ထုတ်လွှင့်ပေးသောစွမ်းအင်ပမာဏပိုမိုရရှိရန်အတွက် AC စနစ်များသည်သီးခြား single-core ရေအောက်ကေဘယ်ကြိုး ၃ ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တစ်ခုစီတွင်သီးခြားလျှပ်ကူးလျှပ်စီးကြောင်းတစ်ခုနှင့်အဆင့်သုံးလျှပ်စစ်လျှပ်စစ်စီးကြောင်း၏အဆင့်တစ်ခုကိုသယ်ဆောင်ထားသည်။ စတုတ္ထတူညီသော cable ကိုအခြားသုံးခုနှင့်ထပ်တူထပ်ခါထပ်ခါပေါင်းထည့်သည်။ အဓိကကြိုး ၃ ခုအနက်တစ်ခုမှတစ်ခုပျက်စီးသွားပြီးအစားထိုးရန်လိုအပ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်သင်္ဘော ကျောက်ဆူး သို့ပေါ့ဆစွာကျဆင်းသွားခြင်းကြောင့်ပျက်စီးခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ သင့်လျော်သော လျှပ်စစ် switching စနစ်ဖြင့်စတုတ္ထမြောက် cable သည်အခြားသုံးခု၏မည်သည့်နေရာတွင်မဆိုအစားထိုးနိုင်သည်။
ကိုးကားချက်များ
ကဏ္ဍ:ရေအောက်ဓာတ်ကြိုးများ ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ်စွမ်းအင်
ကျောက်တုံးမြို့
ကျောက်တုံးမြို့ ကို မီဂျီ ကုန်းဂွယ် (ဆွာဟီလီ ဘာသာဖြင့် မြို့ဟောင်း) ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ ဇမ်ဇီဘာ ဒေသရှိ ဇမ်ဇီဘာစီးတီး၏ မြို့ဟောင်းဘက် အပိုင်းဖြစ်သည်။ မြို့သစ်ဘက် အပိုင်းအား ငမ်ဘို ဟု ခေါ်ကြပြီး ဆွာဟီလီဘာသာဖြင့် အခြားတစ်ဘက်ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။ ကျောက်တုံးမြို့သည် ဇမ်ဇီဘာကျွန်းစု၏ အဓိကကျွန်းဖြစ်သော အွန်ဂူးဂျာကျွန်း၏ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဇမ်ဇီဘာ စူလတန်နိတ်၏ ယခင်မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉ ရာစု အတွင်း ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် ကုန်သွယ်ရေး နှင့် ကျွန်ရောင်းဝယ်ရေးတို့ ထွန်းကားရာ နေရာ ဖြစ်ခဲ့ကာ ဇမ်ဇီဘာ အနေနှင့် ဗြိတိသျှတို့၏ အစောင့်အရှောက်ခံ ဒေသ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့စဉ်က အဓိက မြို့တော် အဖြစ် အရေးပါခဲ့သည်။ တန်ဂန်ရီကာ နှင့် ဇမ်ဇီဘာတို့ ပေါင်းစည်းပြီး တန်ဇေးနီးယား ပြည်ထောင်စု သမ္မတ နိုင်ငံ ဖြစ်လာသော အခါတွင် ဇမ်ဇီဘာသည် တစိတ်တပိုင်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ပြီး ကျောက်တုံးမြို့သည် ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရ ရုံးထိုင်ရာ နေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
နောင်ပတ်ရွာ၊ မန်တုံမြို့နယ်
နောင်ပတ်ရွာ (Nawngpat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ နားအော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၀၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားအော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၄၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
မန်ရှူးကျမ်း
မန်ရှူးကျမ်း (သို့မဟုတ်) နန်စောနိုင်ငံဦးဆောင်းကျမ်းကို အန်းနမ်နယ် နယ်မှူးချုပ် ချိုက်ယှီ၏ အတွင်းရေးမှူး ဖန်ချော့က ရေးသားခဲ့သည်။
နောင်ပတ်ရွာ၊ မန်တုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ရှူးကျမ်း
ကျမ်းပြုရခြင်းအကြောင်းအရင်း
မန်ရှူးကျမ်းကို ပြုစုခဲ့ရသည့် အဓိကအကြောင်းအရင်းမှာ ထန်မင်းဆက် တရုတ်နိုင်ငံအား အနှောက်အယှက်ပေးခဲ့သော၊ ဆက်လက်၍ ခြိမ်းခြောက်မှုလည်း ရှိနေမည်ဖြစ်သည့် နန်စောတို့အကြောင်းကို ဗဟိုအစိုးရအရာရှိများ သိရှိထားရန်ဖြစ်သည်။ မိမိသိရှိခဲ့သော အကြောင်းအရာများအပြင် ၊ ပုဂ္ဂလိက မှတ်တမ်းမှတ်ရာ များစွာကို ဖတ်ရှုလေ့လာခဲ့ကြောင်း၊ နန်စော၏ နယ်မြေဖြစ်သော ယူနန်နယ်သို့ ဝင်ထွက်လေ့ရှိသော ကုန်သည် အစရှိသောပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ယူနန်နယ်အကြောင်းကို သိကျွမ်းသူများမှ မေးမြန်းစုံစမ်းခဲ့ကြောင်း၊ ၎င်း၏ကျမ်းကို လေ့လာလျှင် ထင်လင်းစွာ သိမြင်နိုင်သည်။ ဖန်ချော့၏ မှတ်တမ်းသည်ရာနှုန်းပြည့် စုံလင်သည်၊ ချွင်းချက်မရှိ မှန်ကန်သည်ဟု မဆိုနိုင်သော်လည်း၊ စုဆောင်းထားသော အချက်အလက်များသည် သမိုင်းတန်ဖိုး အလွန်ကြီးမားကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိသည်။
ပျူနိုင်ငံတော်အကြောင်း
ယူနန်နယ်အတွင်း အခြေအနေကို မေးမြန်းစုံစမ်းယင်း ယူနန်နယ်နှင့်နယ်မြေဆက်စပ်သော ပျူနိုင်ငံ အကြောင်းလည်း ပါလာသည်။ ပျူတို့အကြောင်းကိုဖော်ပြသော သီးသန့်အပိုင်းတစ်ပိုင်း ရှိသော်လည်း၊ ယူနန်နယ် အတွင်းအကြောင်း၊ အထူးသဖြင့် နယ်စပ်အကြောင်းကို ဖော်ပြလာသောအခါ၊ ပျူတို့နယ်မြေနှင့် ပတ်သက်သော အချက်အလက် ထိုထိုဤဤ မသိမသာ ပါရှိလာကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။ မန်ရှုကျမ်းသည် မင်(င်)မင်းဆက် ခေတ်ဦးအထိ၊ အဆင့်ဆင့် ရေးကူးလာခဲ့ရာ ပေါ့ပေါ့တန်တန် ရေးကူးခဲ့သူ၏ လက်ချက်ကြောင့်၊ အမှားအယွင်း အတော်များများ ပါရှိလာခဲ့သည်။ ကျမ်းပြုသူ မူရင်းထဲမှာ အမှားအယွင်းရှိသည် မှန်သော်လည်း၊ နှောင်းခေတ်ရေးကူးသူတို့၏ ပေါ့ဆမှုကြောင့် ဖြစ်လာသော အမှားအယွင်း သာ၍ များပြားသည်။ ကံအားလျော်စွာ ရှေးဟောင်းမြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်သော အချက်အလက်ဘက်မှာစာလုံးအမှား၊ စာကြောင်းအမှား အတော်နည်းပါးကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။
ပျူနိုင်ငံတော်အကြောင်း ကောက်နှုတ်ချက်များ (ဦးရည်စိန်၏ မန်ရှူးကျမ်းလာပျူနိုင်ငံစာတမ်းမှ)
ဦးရည်စိန်၏ မန်ရှူးကျမ်းလာပျူနိုင်ငံ စာတမ်းမှ ပျူနိုင်ငံတော်နှင့် ပတ်သက်သည့် အချက် ၆ ချက်ကို ကောက်နှုတ်တင်ပြထားသည်။ ဦးရည်စိန်၏ သုံးသပ်ချက်များလည်း ပါဝင်သည်။
ကောက်နှုတ်ချက် ၁
မန်ရှုကျမ်း အခန်း-၁၀ (နန်စောနှင့် နယ်မြေဆက်စပ်သော နိုင်ငံများအကြောင်း)တွင် ပျူနိုင်ငံကို အောက်ပါ အတိုင်း ဖော်ပြထား၏။
ပျူနိုင်ငံ(၏ မြို့တော်)သည် အရိုင်းတို့၏ ယွန်ချန်း(င်) မြို့ တောင်ဘက် ခရီးထောက် ခုနစ်ဆယ့်ငါးရက် (ခုနစ်ဆယ့်ငါးရက် သွားရသောခရီး) အကွာတွင်တည်ရှိ၏။ ကော်လော်ဖဲင့်က ပေါက်ရောက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ဒေသတည်း။ ထိုနိုင်ငံ၌ ငွေဒင်္ဂါးကို သုံးကြ၏။ ညိုမည်းရောင်အုတ်ဖြင့် စက်ဝိုင်းပုံမြို့ရိုးကို တည်ဆောက်သည်။ ပတ်၍ လျှောက်လျှင် တစ်ရက်ခရီး ဖြစ်၏။ မြို့သူ မြို့သား အားလုံးတို့သည် မြို့အတွင်းဘက်၌ နေထိုင်ကြ၏။ မြို့တံခါးပေါက် တစ်ဆယ့်နှစ်ခု ရှိသည်။
ဘုရင်မင်း၏ နန်းတော်ရှေ့တွင် ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ရှိ၏။ လဟာပြင်တွင်တင်ပျဉ်ခွေ ထိုင်တော်မူသည်။ ဉာဏ်တော် ပေပေါင်း တစ်ရာကျော်ရှိ၏။ ဆီနှင်းခဲနှင့် ဆီးနှင်းကဲ့သို့ ဖြူဆွတ်နေသည်။
သူတို့ဓလေ့အရ ဟိရီဩတ္တပ္ပ တရားကို အလေးထား၏။ စိတ်နေသဘောထားကောင်းမွန်၍ စကားနည်းသူ ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ တရားတော်ကို အလေးအမြတ် ခံယူကြ၏။ မြို့တွင်း၌ သတ်ဖြတ်မှု မရှိချေ။ ဗေဒင်နက္ခတ်ပညာလိုက်စားသူ များစွာ ရှိသည်။
တရားရင်ဆိုင်လာသော် ဘုရင်မင်းက နှစ်ဦးနှစ်ဘက်အား ရုပ်ပွားတော်ရှေ့မှောက်၌ အမွှေးအကြိုင်ကို ရှိစေပြီး၊ အမှားအမှန်ကို စဉ်းစားဆင်ခြင်စေ၏။ ထို့နောက် နှစ်ဦးနှစ်ဘက် နောက်ဆုတ်သွားတော့သည်။
ကပ်ရောဂါ ကျရောက်လာသော အခါ မှာသော်လည်းကောင်း၊ တိုင်းရေးပြည်မှု မအေးချမ်း၊ မငြိမ်သက်သော အခါတွင် သော်လည်းကောင်း၊ ဘုရင်မင်းသည် ရုပ်ပွားတော် ရှေ့မှောက်၌ အမွှေးအကြိုင်ရှိပြီး မိမိကိုယ်ကို အပြစ်တင်၍ မိမိမှားယွင်းကြောင်း ဝန်ခံသည်။
အမျိုးသားများသည် အများအားဖြင့် ပိတ်ဖြူပါးကို ဝတ်ဆင်ကြ၏။ အမျိုးသမီးများက ဦးထိပ်မှာ ဆံထုံးမြင့် မြင့် ထုံးထားကြ၍ (ဆံထုံးအပေါ်မှာ) ရွှေတန်ဆာ၊ ငွေတန်ဆာ၊ ပုလဲ (စသည်တို့)ဖြင့် ဆင်ယင်ထားသည်။ လဲမှိုချည်ထမီကို ဝတ်ဆင်ကြ၏။ ပခုံးမှာ ပိုးပဝါ လွှမ်းရုံထားသည်။ မည်သည့်နေရာသို့ သွားသည်ဖြစ်စေ ယပ်တောင်ကို အမြဲကိုင်ဆောင်ထား၏။ အမျိုးအနွယ် မြင့်မြတ်သော အိမ်ထောင်စုမှ အမျိုးသမီးများမူကား၊ ၎င်း၏ အနား၌ (အမျိုးသမီး) သုံးယောက်မှ ငါးယောက်အထိ ယပ်တောင် ကိုင်ထားပေးရသည်။
ထိုနိုင်ငံသည် ပသီ၊ ဗြဟ္မဏတို့နှင့် နယ်မြေ ဆက်စပ်၏။ (မြို့တော်မှ) အနောက်ဘက်သို့ လားသော် ရှဲ့လိမြို့သို့ ခရီးထောက် နှစ်ဆယ်ရက် (ရက်ပေါင်းနှစ်ဆယ် သွားရသောခရီး)ဖြစ်၏။ ရှဲ့လိမြို့သည် အိန္ဒိယ အလယ်ပိုင်း ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုမြို့အနီးအနားတွင် သဲတောင်ရှိကြောင်း၊ မြက်ပင် သစ်ပင် မပေါက်ကြောင်း ဗုဒ္ဓကျမ်းဂန်အရ သိရ၏။ “သဲတောင်ကို ကျော်ဖြတ်ရ၏”ဟူ၍ ဂင်္ဂါနဒီသူတြတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဤသို့ဖြစ်လျှင် ပျူနိုင်ငံ ဟူသည် အရှေ့အိန္ဒိယ ဖြစ်မည်လောဟု တွေးဆမိသည်။
နန်စောနှင့် ပျူတို့၏နေရပ်
မန်ရှူးကျမ်းမှာ “မန်” MAN ဟူသော ဝေါဟာရကို ကျမ်းတစ်စောင်လုံးမှာ တွေ့ရ၏ ။ မျိုးနွယ်စုအမည်ကိုတပ်၍ တွဲရေးသော “မန်"ကလွဲလျှင် “မန်”ဟူသောဝေါဟာရသည် ယေဘုယျအားဖြင့် “နန်စောသား”တို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဤအပိုဒ်မှာရှိသော “မန်”လည်းဤသို့ ဖြစ်၏။ တိုက်ရိုက်ပြန်ဆိုလျှင် “အရိုင်း”ဟု အနက်ထွက်သည်။ ထိုခေတ် ထိုအခါတွင် ယုန်ချန်း(င်)မြို့သည် နန်စောတို့၏ နယ်မြေတွင် ရှိသဖြင့် “အရိုင်းတို့၏ ယုန်ချန်း(င်)မြို့”ဟု ဆိုလိုက်ဖြစ်၏။ မြန်မာတို့သိသော ဝန်စင်/ ဝန်ဆင်/ ရုံဆင်/ ရုံရှံ ဖြစ်၍ တိုင်း TAI တို့သိသော WAN-CANG/ WAN-CH'ANG/ WAN-SANG ပင်တည်း။ ၁၉ ရာစုတွင် တိုင်းတို့က MONG CHIANG ဟု ခေါ်တွင်သည်။ ယနေ့ ပေါင်ရှန်း ဖြစ်၏။ “ယုန်ချန်း(င်) တောင်ဘက်"ကို “ယုန်ချန်း(င်) အနောက်တောင်ဘက်”ဟူ၍ ပြင်ဆင် ဖတ်ရှုရမည်ဖြစ်သည်။ ထန်မင်းဆက် အုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်းမှာ “အနောက်တောင်ဘက်”ဟု ပြ၏။ တရုတ်မှတ်တမ်းများတွင် ပျူမြို့တော်အမည်ကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိချေ။ ဤအပိုဒ်တွင် ပျူမြို့တော်၏ တည်နေရာကို ညွှန်ပြသော အချက်တစ်ချက်ရှိသည်။ ဤကား “(မြို့တော်)အနောက်ဘက်သို့လားသော်၊ ရှဲ့လီမြို့သို့ ခရီးထောက် နှစ်ဆယ်ရက်ဖြစ်၏” ဟူသောစကားရပ်ပင်တည်း။ “အနောက်” ဟူသော စကားကို “အနောက်မြောက်” ဟု ပြင်ဆင် ဖတ်ရှုရမည် ဖြစ်သည်။ “မြို့တော် အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ရှဲ့လိမြို့”သို့ ရက်ပေါင်း နှစ်ဆယ်သွားရကြောင်း ဆိုလိုသည်။ မြို့တော် အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ရှဲ့လီမြို့သည် ယခု ရခိုင်ပြည်နယ် ဝေသာလီပင် ဖြစ်၏။
ဝေသာလီ (ရှဲ့လီ)
သို့ရာတွင် ကျမ်းပြုသူ ဖန်ချော့သည် သရေခေတ္တရာ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ဝေသာလီကို အိန္ဒိယက ဝေသာလီနှင့် ရောထွေးမိ၏။ အိန္ဒိယက ဝေသာလီသည် ယခု အိန္ဒိယ GANDAK မြစ် လက်ဝဲဘက်ကမ်း HAJIPUR မြောက်ဘက် တစ်ဆယ့်ရှစ်မိုင်အကွာ MUZZAFFARPUR ဒေသတွင်းရှိ BASARH မှာ တည်ရှိသည်။ ကျမ်းပြုသူ ဖန်ချော့က ယခု ရခိုင်ပြည်နယ်မြို့ဟောင်း မြောက်ဘက် ငါးမိုင်အကွာခန့်ရှိ ဝေသာလီကို အိန္ဒိယက ဝေသာလီဟု ထင်မှတ်မိခြင်းသည် တရုတ်တို့က အိန္ဒိယ ဝေသာလီကိုသာ သိကျွမ်းခဲ့ခြင်းကြောင့်ပင်တည်း။ ပျူမြို့တော် သရေခေတ္တရာနှင့် အလှမ်းမဝေးလှသော ဝေသာလီကို အိန္ဒိယက ဝေသာလီမှာဟု ထင်မှားမိသဖြင့် ဖန်ချော့သည် နိုင်ငံကို အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်း (အရှေ့အိန္ဒိယ) တုန်းထီး-ယ်(န်)ကျူး"ဟု သံသယ ဖြစ်မိလာတော့သည်။
နန်စောမင်း ကော်လော်ဖဲင့် ပျူတို့အားတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်း
နန်စောတပ်ဖွဲ့သည် ခရစ်နှစ် ၈၃၂ ခုနှစ်တွင် သရေခေတ္တရာသို့ ချင်းနင်းဝင်ရောက် လုယက်ဖျက်ဆီးခဲ့ကြောင်း မန်ရှုကျမ်းမှာ ဖော်ပြထားသည်။ ဤအချက်ကို ပုဂ္ဂလိကမှတ်တမ်းမှတ်ရာမှ ဖန်ချော ရယူခြင်း ဖြစ်တန်ရာသည်။ နန်စောတပ်ဖွဲ့သည် ပျူသုံးထောင်ကို ဖမ်းပြီး ယူနန်နယ် အရှေ့ပိုင်းရှိ ကျယ့်တုန်း ယခု ယူနန်နယ်မြို့တော် ခွန်းမင်(င်) မှာ နေရာချထားသည်။ ထန်မင်းဆက် သမိုင်းဟောင်း နှင့် ထန်မင်းဆက်အုပ်ချုပ်ပုံ စာတမ်းမှာ ခရစ်နှစ် ၈၃၂ ခုနှစ် အရေးအခင်းအကြောင်းကို မပါရှိချေ။ ထန်မင်းဆက် သမိုင်းသစ် မှာ အကျဉ်းအားဖြင့် ဖော်ပြထားသော်လည်း မန်ရှုကျမ်းမှတစ်ဆင့် ကူးယူထားခြင်း ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ ထိုစဉ်ထိုအခါက နန်စောမင်းသည် ချွမ့်ဖဲင့်ယို ဖြစ်သည်။
ပျူဒင်္ဂါးများ
နန်စော၏ နယ်မြေအတွင်း ဒင်္ဂါးကြေးငွေ မသုံးပဲ ပျူနိုင်ငံမှာ ငွေဒင်္ဂါးသုံးသည်ဟု မန်ရှုကျမ်းမှာ ဖော်ပြထား၏။ ယခု မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုံစံမတူ၊ အရွယ်အစားမတူသော ငွေပြားအဝိုင်းများကို တွေ့ရှိထားသည်။ အများက “ပျူဒင်္ဂါး”ဟု ခေါ်ဆိုကြသော ထိုငွေပြားအဝိုင်းကို ကြေးငွေအဖြစ်၊ လဲလှယ်ရေး မဏ္ဍိုင်အဖြစ် သုံးကြသည်မဟုတ်ဘဲ၊ လည်ဆွဲတန်ဆာအဖြစ် သုံးသောပစ္စည်း ဖြစ်ပေမည်ဟု အချို့ ပညာရှင်တို့က ယူဆကြ၏။ အကြောင်းကား တွေ့ရှိထားသော ငွေပြားအပိုင်းအချို့တွင် အပေါက်တစ်ပေါက် သို့မဟုတ် နှစ်ပေါက် ဖေါက်ထားခြင်းကြောင့်တည်း။ သို့ရာတွင် စဉ်းစားဆင်ခြင်ရမည့် အချက်တစ်ချက်ရှိ၏။ ထိုငွေပြားအဝိုင်း၏ မူလရည်ရွယ်ချက်သည် လဲလှယ်ရေး မဏ္ဍိုင်အဖြစ်သုံးရန်မဟုတ်ဘဲ လည်ဆွဲတန်ဆာ အတွက်သာ ဖြစ်မည်ဆိုလျှင် သွန်းလုပ်သည့်အခါ ဆွဲချိတ်ရန် အပိုင်း သို့မဟုတ် အပေါက်ဖောက်ရမည့် နေရာကို ကြိုတင်၍ စီစဉ်ထားရပြီး ဖြစ်တန်ရာသည်။ ပျူတို့မှာ ရွှေပန်းတိမ်၊ ငွေပန်းတိမ် အနုပညာ အဆင့်အတန်းအတော်မြင့်မား၍ ဤသို့သေးငယ်သောကိစ္စကို စီစဉ်ရန် ခဲယဉ်းမည်မဟုတ်ချေ။ ယခုတွေ့ရှိထားသော ငွေပြားအပိုင်းပေါ်တွင် အပေါက်ဖေါက်ထားသောနေရာ အတည်တကျမရှိ၊ ဖေါက်ထားသော အပေါက်လည်း ကြီးလွန်း၊ ကျယ်လွန်းသည်။ ဖြစ်သလို ဖောက်ထား၏ ၏။ နေရာအလွတ်မှာ အပေါက်ဖေါက်သည်။ တစ်ဘက်မှာ လွတ်သော်လည်း နောက်တစ်ဘက်မလွတ်နိုင်ချေ။ ထို့အပြင် တွေ့ရှိသမျှသော ငွေပြားအဝိုင်းများ အားလုံးမှာ အပေါက်ဖေါက်ထားကြသည်မဟုတ်။ ယခုခေတ်မှာ လူတွေက ငွေကျပ်ပြားများကို အဆင်တန်ဆာအဖြစ်သုံးသကဲ့သို့ ဖြစ်ကြောင်း၊ အင်္ဂလိပ် ရွှေဒင်္ဂါးပြား၊ အမေရိကန် ရွှေဒင်္ဂါးပြားကို လည်ဆွဲတန်ဆာအဖြစ် သုံးသကဲ့သို့ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရ၏။
ထို ပျူငွေပြားအဝိုင်းသည် လဲလှယ်ရေးမဏ္ဍိုင်အဖြစ် မသုံးဟု ယူဆကြသည့်တိုင်အောင်၊ ပျူတို့ပိုင်နက်ထဲသို့ ဝင်ရောက် ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခဲ့သော တရုတ်ကုန်သည်တို့က ပါလာသော ကုန်ပစ္စည်းများကို ထိုပျူငွေပြားဖြင့် လဲလှယ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် “ပျူနိုင်ငံမှာ ငွေဒင်္ဂါးသုံးကြသည်”ဟု ဖန်ချော့က ရေးမှတ်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ ထန်မင်းဆက် သမိုင်းသစ်တွင်မူ ရွှေငွေဖြင့် ဒင်္ဂါးသွန်းလုပ်ထားကြောင်း၊ အမည် အားဖြင့် “တဲ(င်)ကျီး-ယား-ထော်”ဖြစ်ကြောင်း၊ လခြမ်းပုံကဲ့သို့ ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထား၏။ “တဲ(င်)ကျီး-ယား- ထော်”၏ ရှေးဟောင်းဖတ်သံသည် Tang-gia-da ဖြစ်သည်။ *da ဟူသော ဝေါဟာရ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို မသိနိုင်သော်လည်း *Tang-g'ia ဟူသည် သက္ကဋဘာသာစကား tahka (ဋင်္က)ကို အသံလှယ်ထားကြောင်း ထင်ရှား၏။ ထိုဝေါဟာရသည် ယခု မြန်မာဝေါဟာရ “ဒင်္ဂါး”၏ အရင်းအမြစ်တည်း။ “လခြမ်းပုံ” SHAPED LIKE THE HALF MOON ဟူသည် အမှန်တကယ် “လခြမ်းပုံ”မဟုတ်၊ ငွေပြားအပေါ် သီရိဝစ္ဆေထဲက အစိတ်အပိုင်းကို ရည်ညွှန်း၏။ မြင်ဖူးကိုင်ဖူးသောသူက ရေလည်အောင် မပြောတတ်သဖြင့် “လခြမ်းပုံ” ပါသည်ဟု ဆိုရာမှ မှတ်သူက “လခြမ်းပုံကဲ့သို့ ဖြစ်သည်”ဟု လွဲချော်မှားယွင်းစွာ မှတ်ယူခဲ့တန်ရာသည်။ ချင်းမင်းဆက် ပညာရှင်တစ်ဦးက “ငွေ”ကို ဆန်းစလသဏ္ဌာန် ကြံကြံဖန်ဖန် ရေးဆွဲထားလိုက်၏။ ယခုခေတ် ပညာရှင် အချို့လည်း ထန်မင်းဆက် သမိုင်းသစ်လာ “လခြမ်းပုံ” ဒင်္ဂါးကို ပေါ့ပေါ့တန်တန် အတည်ယူထားသည်။ ငွေပြားအဝိုင်းကို မမြင်ဖူးခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။
ထိုငွေပြားများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ပြည်မအတွင်းသာမဟုတ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ် အပြင် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားအထိ တွေ့ရှိထားသဖြင့်၊ ထိုငွေပြားများသည် ကမ္ဘောဒီးယားသို့ ပေါက်သော ကုန်းလမ်းကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်း၊ တစ်လျှောက် ရှိနေကြောင်း သိရ၏။ ထို့ကြောင့် ထိုငွေပြားသည် ကြေးငွေ အဖြစ် သုံးခဲ့ပါသလော၊ သို့မဟုတ် လည်ဆွဲတန်ဆာ သက်သက်သာ ဖြစ်သလော ဟူသော အချက်ကို ဆက်လက်လေ့လာရန် လိုသေးသည်ဟု ကျွန်တော်ယူဆမိသည်။
ပသီနှင့် ဗြဟ္မဏများ
ခရစ်နှစ် ကိုးရာစုမှ တစ်ဆယ့်သုံးရာစုအထိ တရုတ်မှဖမ်၊ အသီးသီးတို့တွင် Po-ssu (ပါရှ)ဟူသော ဝေါဟာရကို တွေ့ရ၏။ ထို့ကြောင့် ဤရာစု နှစ်ဦးမှစ၍ ပညာရှင်တို့က ဤ Po-ssu ဟူသော ဝေါဟာရ ပြဿနာကို ကိုင်တွယ်သည့်အခါ၊ အာရှတိုက်အနောက်ပိုင်းရှိ ပါရှ (Po-ssu of WESTERN ASIA) နှင့် အရှေ့တောင် အာရှရှိ ပါရှ (Po-ssu OF THE SOUTH SEAS) ဟူ၍ ခွဲခြားလာတော့၏။ အရှေ့တောင်အာရှရှိ ပါရှ ၏ တည်နေရာကို ရှာကြံရာ ပြင်သစ် အရှေ့တိုင်းပညာရှင် GABRIEL FERRAND က "ပါရှ"နှင့် အသံထွက် နီးစပ်သမျှသော နေရပ်ဒေသကို အရှေ့တောင်အာရှရှိ “ပါရှ" (Po-ssu OF THE SOUTH SEAS) ဖြစ်ပေမည်ဟု ကြံဆခဲ့သည်။ အမှန်ကား မန်ရှူးကျမ်း၊ တရုတ်မှတ်တမ်းလာ Possu (ပါရှ)သည် ဒေသအမည် အစစ်မဟုတ်ဘဲ မလေးကျွန်းဆွယ်တလျှောက် ဆိပ်ကမ်းမြို့ အသီးသီးမှာ စုရုံးနေကြသော ပါရှကုန်သည် သဘောသားများသာတည်း။ သူတို့က တရုတ်နိုင်ငံသို့ တင်ပို့လာသော အချို့ပစ္စည်းများ အထူးသဖြင့် ပါရှမှာမရှိ၊ အရှေ့တောင်အာရှမှာသာ ရှိသော ပစ္စည်းများကို တရုတ်တို့က “တောင်ပိုင်း ပင်လယ်ရှိပါရှနိုင်ငံ” (အရှေ့တောင်အာရှရှိ ပါရှ)မှ ထွက်သော ပစ္စည်းများဟု ထင်မှားခဲ့၏။
ထို့ကြောင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ ပါရှ၏ တည်နေရာကို ရှာကြံခြင်းသည် အချည်းနှီးသာဖြစ်ပေလိမ့်မည်ဟု ယူဆရသည်။ တရုတ်တို့ တွေ့ထိခဲ့သော ပါရှသားမှာ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိ၏။ တစ်မျိုးသည် အရှေ့တောင်အာရှ ထွက်ကုန်ပစ္စည်း မသိကျွမ်းသော ပါရှသား၊ အခြားတစ်မျိုးကား အရှေ့တိုင်းတစ်ခွင်သို့ အခေါက်ပေါင်းများစွာ ရောက်ခဲ့၊ ဒေသထွက်ကုန်အကြောင်းကိုလည်း ကောင်းစွာ သိကျွမ်းနားလည် တရုတ်တို့ အကြိုက်ကိုလည်း သိသော ပါရှသား ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ပါရှမှ တိုက်ရိုက်လာသော ပါရှသားတို့က မသိ၊အရှေ့တောင်အာရှမှာ အနေကြာခဲ့သော ဒေသထွက်ကုန် အကြောင်းကို သိကျွမ်းသောပါရှသားတို့ သယ်ဆောင်လာသော ပစ္စည်းများကို တရုတ်တို့က “တောင်ပိုင်းပင်လယ် ပါရှထွက်ကုန်”ဟု ခေါ်တွင်လာသည်။ ဤသို့ဖြင့် “တောင်ပိုင်းပင်လယ် (အရှေ့တောင်အာရှ)”မှာ သီးခြားပါရှ ရှိသလိုလို ဖြစ်လာပါတော့သည်။
မင်(င်)မင်းဆက်သမိုင်းမှာ ဤ Po-ssu (ပါရှ)ဟူသော ဝေါဟာရ ပြဿနာနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်သော သာဓကတစ်ရပ် ရှိ၏။ မွန်တို့ နယ်မြေသည် FARANGI (ပေါ်တူဂီ)တို့နှင့်နယ်မြေ ဆက်စပ်ကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသည်။ ဤကား သံလျင်၊ မုတ္တမ၊ တနင်္သာရီမှစ၍ မလေးကျွန်းဆွယ်အထိ ပေါ်တူဂီသားတို့ စုရုံးရာအရပ်နှင့် နီးကပ်ကြောင်း ရည်ညွှန်းသည်။
ထို့ကြောင့် ဤကောက်နှုတ်ချက်ထဲမှာ ပါရှိသော Po-ssu ကို ကျွန်တော်က “ပသီ”ဟု ဘာသာပြန်ထားလိုက်၏။ အမှန်ပြောရလျှင် Po-ssu ဟူသော ဝေါဟာရသည် ပါရှသားကိုသာ ရည်ညွှန်းသည်မဟုတ်၊ အာရေဗျသားလည်း ပါဝင်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် ပါရှသား၊ အာရေဗျသား ကုန်သည် သင်္ဘောသားများ စုရုံးရပ်နားကြသောကမ်းခြေဒေသ၊ မလေးကျွန်းဆွယ် တစ်လျှောက်ကို ဆိုသည်။ ဗြဟ္မဏ ဟူသော ဝေါဟာရကို မန်ရှူးကျမ်း အခန်း (၆)မှာလည်း တွေ့ရ၏။ အိန္ဒိယတိုင်းသားကို ရည်ညွှန်းသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အိန္ဒိယတိုင်းသား စုရုံးနေထိုင်ရာ မုတ္တမကွေ့ ကမ်းခြေတစ်လျှောက်ကိုဆိုလိုသည်။
ကောက်နှုတ်ချက် ၂
မန်ရှုကျမ်း အခန်း (၁၀) (နန်စောနှင့် နယ်မြေ ဆက်စပ်သော နိုင်ငံများအကြောင်း)တွင် ...
ယယ့်ပန့်နိုင်ငံ။ ။ ထိုဒေသသည် အရိုင်းတို့၏ နယ်ခြားဒေသ ချန်း(င်)ဝမ့်(င်) [အနီးအနား ?] တွင် တည်ရှိ၏။ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် လိရွှေမြို့ ချိုင့်ဝှမ်းနှင့် ခြားနားထားသည်။
ထိုမျိုးနွယ်စုထဲက အမျိုးသမီးများသည် တစ္ဆေသရဲ [? နတ်] တို့နှင့် စကားပေါက်၏။ ဒေသခံ အကြီးအကဲများက ထိုအမျိုးသမီးကို လေးစားစွာ ယုံကြည်သည်။ မိမိတို့ ကံကြမ္မာ မည်သို့ဖြစ်မည်ကို သိလိုသဖြင့် မျိုးနွယ်စု အသီးသီးက ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ရံဖန်ရံခါ ရွှေဖြင့် ဝယ်ယူထားလိုက်၏။ ၎င်းတို့၏ နယ်စပ်သည် လိရွှေ (ဧရာဝတီမြစ်)နှင့် နီးကပ်သည်။
(နန်စော) အရိုင်း သောင်းကျန်းသူ များသည် ထိုဒေသကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်သောကြောင့် ယနေ့ထက်တိုင် အခဲမကျေကြချေ။
ကောက်နှုတ်ချက် ၃
(ထိုသူတို့သည်) နားကြီးနိုင်ငံနှင့် အဆက်အသွယ် ရှိ၏။ (နန်စော) အရိုင်းတို့သည်လည်း ထိုသူများတို့နှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးကြသည်။ သံတမန်ဆက်သွယ်မှု ရှိကြ၏။
ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်။
သုံးသပ်ချက် ၃
နားကြီးနိုင်ငံဟူသည် ကန္တူ (ကန္တူး = ကဒူး)ကို ရည်ညွှန်း၏။ မြန်မာကျောက်စာလာ “ကန္တူငနားကြီး” နှင့် ထပ်တူဖြစ်ပေမည်။ ထိုသူ၏ ရှေးဟောင်းနေရပ်သည် ဥရုချောင်းဒေသတလျှောက် ဖြစ်တန်ရာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၇ ရာစုတွင် တကောင်းသည် သူတို့၏အချက်အချာဒေသ ဖြစ်လာသည်။
ကောက်နှုတ်ချက် ၄
မန်ရှူးကျမ်း အခန်း (၂) (တောင်တန်း မြစ်ချောင်း အကြောင်း)တွင် ဧရာဝတီမြစ်အကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
သုံးသပ်ချက် ၄
ဤအပိုဒ်ကို လေ့လာခြင်းအားဖြင့် ထန်မင်းဆက်သမိုင်းသစ်လာ ပျူတပ်မြို့ကိုးမြို့ စာရင်းထဲက တစ်မြို့ဖြစ်သော “မီနော့တောက်လိ” [ရှေးဟောင်းဖတ်သံ MJIE NAK DAU: LIAP] ၏ တည်နေရာကို ခန့်မှန်းနိုင်ပြီ ဖြစ်၏။ မီနော့တောက်လိ သစ်တပ်ကို ယနေ့ မြင်းခြံကမ်းနား အနီးတဝိုက်ဖြစ်ကြောင်း ပါမောက္ခ လုစ် သတ်မှတ်ထားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ မီနော့တောက်လိမြို့သည် ယခု နွားထိုးကြီးမြို့ အရှေ့ဘက် ငါးမိုင်ခန့်အကွာရှိ ဘုရားကြီးရွာအနီး မြို့ဟောင်းရာ ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ ထိုမြို့ဟောင်းရာကို ဆရာဦးအောင်မြင့်က “ဝတီးမြို့ဟောင်း”ဟု အမည်ပေးထားသည်။
ထန်မင်းဆက် တရုတ်တို့က ဧရာဝတီကို “လိရွှေ” (လှပသောမြစ်/ မြစ်လှ)ဟုခေါ်တွင်ခဲ့၏။ နောင်အခါတွင် မြန်မာတို့က ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်လက်တက် တစ်ခုကို “ရွှေလီ”ဟု ခေါ်တွင်လာသည်။
ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ် ပေါင်းဆုံ၍ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလာရာ “ပျူတို့၏ အချက်အချာကို ကျော်ဖြတ်၍ ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သွားကြောင်း” ဟူသောအချက်ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ခရစ်နှစ် ရှစ်ရာစုနှင့် ကိုးရာစုအတွင်းက ပျူမြို့တော်သည် သရေခေတ္တရာသာ ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
ကောက်နှုတ်ချက် ၅
မီနော့မြစ်သည် လိရွှေ (ဧရာဝတီမြစ်) အနောက်ဘက်မှာ ရှိ၏။ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ဗြဟ္မဏငယ်နိုင်ငံ (မဏိပူရ)မှ မြစ်ဖျားခံသည်။ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလာရာ ထီ-ယယ်(န်)ယယ့်ကျွီး ချိုင့်ဝှမ်း ကို ကျော်ဖြတ်၏။ ထို့နောက် အရှေ့တောင်ဘက်သို့ တိုးမီကျီး- ယားသစ်တပ် အထိ ရောက်သည်။ မြစ်ကြောခွဲ၍ သစ်တပ်ကို ပတ်၍ စီးဆင်းသည်။ (ထိုသစ်တပ်သည်) သဲသောင်ပြင်မှာ တည်ရှိ၏။ မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ လီပေါင်း တစ်ရာရှိ၍ အရှေ့မှအနောက်သို့ လီပေါင်း ခြောက်ဆယ်ရှိသည်။
သုံးသပ်ချက် ၅
ဧရာဝတီ (လိရွှေ)ကို ဖော်ပြသောအခါ အနောက်ဘက်မှာ မီနာ့မြစ် (ချင်းတွင်းမြစ်)နှင့် ပေါင်းဆုံ၍ ပျူနိုင်ငံ (မြို့တော် သို့မဟုတ် အချက်အချာဒေသ)ကို ကျော်ဖြတ်လာကြောင်း၊ တောင်ဘက်တွင် ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သွားကြောင်းဟု ဆိုထားသော်လည်း ဤနေရာတွင်မူကား ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံ၍ အရှေ့ဘက်တူရူ စီးဆင်းကြောင်း၊ မီချဲ(န်)နိုင်ငံကို ကျော်ဖြတ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ဖန်ချော့သည် ပညာရှိတစ်ဦး ဖြစ်၏။ ဤသို့ ရှေ့နောက် မညီသောအချက်ကိုရေးခဲ့မည် မဟုတ်တန်ရာ။ အဆင့်ဆင့် ရေးကူးလာရာ ဟောင်းနွမ်းဆုတ်ပြဲနေသော စာမူအဟောင်းကို မသိနားမလည်သူက ပေါ့ပေါ့တန်တန် ထင်သလို ပြင်ထားခြင်း ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ နောက်ဆုံးအပိုဒ်ကို ....
လိရွှေ (ဧရာဝတီ)နှင့် ပေါင်းဆုံ၍ တောင်ဘက်တူရှု စီးဆင်းလာရာ၊ ပျူနိုင်ငံ(အချက်အချာဒေသ)ကို ကျော်ဖြတ်၏။ တောင်ဘက်တွင် ပင်လယ်ထဲသို့စီးဝင်သွားတော့သည် ဟူ၍ ပြင်ဆင်မှသာ မှန်ပါလိမ့်မည်။