cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မြစ်ပုတ်ကုန်းရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
မြစ်ပုတ်ကုန်းရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
ဒုန်းသိန်းရွာ၊ ကင်းတောင်(ခ)ကြာညိုပြင်
ဒုန်းသိန်းရွာ၊ ကင်းတောင်(ခ)ကြာညိုပြင်
အဓာတ်
အဓာတ်
မုခ်ခုံး
အနုပညာသမိုင်း ဗိသုကာအတတ်ကို ပြန်လည်ကြည့်ရှု လျှင် ရောမခေတ်နှင့် ထိုနောက်တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော အဆောက်အအုံများ၌ မုခ်ခုံးများ အသုံးများခဲ့သည်ကို တွေ့မြင်ရပေသည်။ ရောမ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးများ၊ ဇာတ်ရုံဝိုင်းကြီးများ၊ တမံဆည်ရိုးရေကာတာကြီးများ စသော အဆောက်အအုံများတွင် မုခ်ခုံးမပါလျှင် မပြီးသ လောက် ဖြစ်သည်။ ရောမဗိသုကာအတတ် ထွန်းကားစ အချိန်က အဆောက်အအုံများမှာ အလွန်ကြီးလေးထူထဲရာ ထိုအလေးချိန်ကို ထမ်းထားနိုင်စေရန် မုခ်ခုံးကြီးများ သဏ္ဌာန် ဆောက်လုပ်ခဲ့ရလေသည်။ တံခါးပေါက်များတွင် မုခ်ခုံးများကို အသုံးပြုထားခြင်းမှာ တံခါးပေါက်ကို ပိုမို မြင့်စေရန် နှင့် ခန့်ညားလှပစေရန် သာမက တံခါးအပေါ် ရှိ အဆောင်အရွက်များ၏ အလေးလည်း ကြံ့ကြံ့ခိုင်စေရန် ဖြစ်ပေသည်။ မုခ်ခုံးများကို ဆောက်လုပ်ရာ၌ တစ်ဖက်ရှူးကျောက်တုံး၊ သို့မဟုတ် အုတ်ချပ်များကို အံကျစီ၍ ထည့်ရလေသည်။ (ရေတွင်းအဝိုင်းများကို စီရာတွင် ရေတွင်းအုတ်ခေါ် တစ်ဖက်ရှူး အုတ်ချပ်များကို သုံးသည့် သဘောမျိုးဖြစ်၏။) ထိုတစ်ဖက်ရှူး အုတ်ချပ်များကိုတစ်ခုနှင့်တစ်ခု အံကျစီလိုက်သောအခါ အထက်မှ အလေးချိန်မည်မျှပင်ဖိစေကာမူ အောက်သို့ ကျွံကျရန်မရှိတော့ပေ။ အပေါ်မှ ဖိလေ၊မုခ်ခုံးသည် ခိုင်ခံ့လေဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ထိုတစ် ဖက်ရှူးကျောက်တုံးများသည် တစ်ခုကိုတစ်ခု တွန်းကန်၍ နေကြ သဖြင့် အပေါ်မှ အလေးချိန်များလွန်းလျှင် ဘေးသို့ ပွင့်ထွက် သွားနိုင်သည်။ ထိုကြောင့် မုခ်ခုံးများကို ဘေးမှ တောင့်တင်းခိုင်ခံ့ သော လက်ခံနံရံ လက်ခံတိုင်များ ခံပေးထားရန် လိုသည်။ လိုအပ်လျှင် ကျားများလည်းကန်ပေးထားရသည်။ ကွန်ကရိစသည့် တို့ဖြင့် တသားတည်းဖြစ်အောင်မွမ်းမံဆက်စပ်ထားလျှင်လည်း မုခ်ခုံးပုံရှိသော ကျောက်တုံးကြီး တစ်တုံးကဲ့သို့ ဖြစ်သွားသည့်အ တွက် ဘေးသို့ ပွင့်ထွက်စရာ လမ်းမရှိတော့ချေ။ မုခ်ခုံးများကို စီရာတွင် ရှေးဦးစွာ အလိုရှိသော မုခ်ခုံးပုံအတိုင်း သစ်သားဘောင် ပုံစံခံ၍ တစ်ဖက်ရှူး ကျောက်တုံးများကို အံကျ စီရသည်။ အလယ်တည့်တည့်၌ နောက်ဆုံး ချပေးရသော ကျောက်တုံးသည် ကျန် ကျောက်ချပ် အားလုံးကို ရွေ့မသွားအောင် ထိန်းပေးထား၍ ထိုကျောက်တုံးကို ထိပ်စီးကျောက်တုံးဟု ခေါ် သည်။အဖြောင့်ဖြစ်သော ထုပ်တန်း၊ ရက်မတန်းများထက် မုခ်ခုံး များက ပိုမို၍ အလေးချိန်ကို ထမ်းထားနိုင်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် သာမန် ဝါးခြမ်းတစ်ခုကို တံတားသဖွယ် ခင်း၍ အုတ်တစ်ချပ်ကို တင်ကြည့်ပါ။ ဝါးခြမ်းသည် ညွတ်ကွေးလာလိမ့်မည် ။ သို့သော် ထိုဝါးခြမ်းကိုပင် မုခ်ခုံးသဏ္ဌာန် ပြုလုပ်၍ အုတ်ချပ်ကိုတင်ကြည့် ပါက လွယ်ကူစွာမညွတ်နိုင်ကြောင်းကို တွေ့ရလိမ့်မည် ။ ထို ကြောင့်အဆောက်အအုံ ကြီးများ၊ တံတားကြီးများတွင် အလေးချိန် ကို ပိုမိုထမ်းနိုင်စေရန် မုခ်ခုံးကြီးများ၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် တည် ဆောက်ကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။
စစ်တွေခရိုင်
စစ်တွေခရိုင်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၌ အနောက်ဘက်အကျဆုံး ခရိုင်ဖြစ်၍၊ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးရှိ ခရိုင်ဖြစ်သည်။ စစ်တွေခရိုင်၏ အနောက်နှင့် အနောက်မြောက်စွန်းဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ စစ်တကောင်းနယ်ရှိသည်။ နတ်မြစ် (ဝါ) ငတ်မြစ်သည် စစ်တွေခရိုင်နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့၏ နယ်ခြားမြစ်ဖြစ်သည်။
စစ်တွေခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ချင်းပြည်နယ်ရှိ၍၊ စစ်တွေခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်နယ်နိမိတ်မှာ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းကြီးဖြစ်၏။ အရှေ့ဘက်တွင် မင်းဘူးခရိုင် နှင့် ၁ဝ မိုင်ခန့်မျှ နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်နေသော်လည်း၊ တောင်ကြီးများ ကာဆီးလျက်ရှိသဖြင့် မင်းဘူးခရိုင်မှ စစ်တွေခရိုင် တွင်းသို့ ဖြတ်သန်းကူးလူးခြင်း မပြုနိုင်ပေ။ စစ်တွေခရိုင်၏ တောင်ဘက်တွင် ကျောက်ဖြူခရိုင်ရှိ၍၊ အနောက်ဘက်တွင် ဟန်းတားပင်လယ်အော်မှ နတ်မြစ်ဝအထိ ရှည်လျားသော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် ဆက်စပ် လျက်ရှိသည်။ စစ်တွေခရိုင်သည် စတုရန်း မိုင် ၅၁၃၆ မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။
သမိုင်းကြောင်း
စစ်တွေခရိုင်မှာ ရခိုင်တိုင်း၏ အကြီးဆုံးအပိုင်းဖြစ်၍၊ ခရိုင်အတွင်းရှိ ဓညဝတီဟု ရှေးကတွင်ခဲ့သည့် မြို့ဟောင်းမှာ ရှေးအခါက ရခိုင်ပြည်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယခုတိုင် ရှေးဟောင်းအဆောက်အအုံပျက်များကို တွေ့မြင်နိုင်သေး၏။ စစ်တွေခရိုင်အတွင်းရှိ ကျောက်တော်မြို့နယ်၊ မဟာမုနိဒေသမှ မြတ်စွာဘုရား ရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူကို ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာတို့ ပင့်ဆောင်လာခဲ့၏။ ထိုရုပ်ပွားတော်မှာ ယခုအခါ မန္တလေးမြို့တွင် သီတင်းသုံးနေတော်မူသော မဟာမုနိဘုရားပင် ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအတွင်း ၁၈၂၅ ခုနှစ်တွင် ဂျင်နရယ်မောရီဆန်၏ တပ်တစ်တပ်သည် စစ်တစ်ကောင်းမှ နတ်မြစ် ကိုဖြတ်လျက် မြို့ဟောင်းမြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက် ခဲ့လေသည်။ ထိုပထမအင်္ဂလိပ် မြန်မာစစ်ပွဲကို ၁၈၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ချုပ်ဆိုသော ရန္တပိုစာချုပ်ဖြင့် စစ်ပြေငြိမ်းခဲ့ရာ၊ ရခိုင်တိုင်းမှာ ထိုစဉ်က အင်္ဂလိပ်လက်အောက် သို့ ကျရောက်ခဲ့လေသည်။
ထိုအခါအင်္ဂလိပ်တို့က ရခိုင်တိုင်း၏ အုပ်ချုပ်ပုံနည်းစနစ်များကို ပြင် ဆင်လိုက်၏။ နည်းစနစ်သစ်အရ၊ ရခိုင်တိုင်း ကို ရခိုင်တိုင်း တောင်တန်းဒေသခရိုင်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်၊ စစ်တွေခရိုင်၊ သံတွဲ ခရိုင်ဟူ၍ ခရိုင် ၄ ခု ခွဲလိုက်လေသည်။ ထိုခရိုင် ၄ ခုတွင် စစ်တွေခရိုင်မှာ အကြီးဆုံးနှင့် အရေးပါအရာရောက်ဆုံးခရိုင် ဖြစ်သည်။ စစ်တွေခရိုင်သည် မြောက်ဘက်လတ္တီတွဒ် ဒီဂရီ ၁၉.၁၇ နှင့် ၂၁.၂၇ ဒီဂရီအကြားတွင် ရှိသော်လည်း၊ ပင်လယ် ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသဖြင့် ထိုလတ္တီတွဒ်အတွင်းရှိ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း ဒေသများကဲ့သို့ အပူအအေးလွန်ကဲခြင်းမရှိပေ။ တစ်နှစ်ပတ်လုံးပျမ်းမျှအပူချိန် ၇၈ ဒီဂရီမျှသာရှိ၏။ မိုးရွာသွန်း ချိန်တွင် သည်းထန်စွာရွာသွန်းသည်။ လေမုန်တိုင်းများလည်း ကျရောက်တတ်သည်။
လူဦးရေနှင့် စီးပွားရေး
၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရိုင်အတွင်းရှိလူဦး ရေမှာ ၅၃၇,၃၀၀ ဖြစ်၏။ ထိုအထဲတွင် ဗုဒ္ဓဝါဒီများမှာ အများ ဆုံးဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဝါဒီများမှ လွဲလျှင် မွတ်စလင်များမှာ အများ ဆုံးဖြစ်၏။ စစ်တွေခရိုင်တွင်း၌ ရခိုင်၊ ဗမာ၊ ခမီး၊ မြို၊ ချင်း၊ ဒိုင်းနက်၊ ချောင်းသား၊ သက်ဟူသော တိုင်းရင်းသားတို့ နေထိုင်ကြသည်။ ခရိုင်တွင်းရှိလူများသည် အများအားဖြင့် လယ်ယာ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
စစ်တွေခရိုင်တွင် တောင်ထူထပ်သောနေရာတို့၌ အမြဲတမ်း စိမ်းလန်းသော သစ်တောကြီးများရှိ၏။ သို့ရာတွင်မိုးများ၍ စိုစွတ်လွန်းသဖြင့် ကျွန်းသစ်များစွာ မပေါက်ရောက်ချေ။ ပျဉ်းကတိုးများသာ အများအပြား ပေါက်ရောက်လေသည်။ ပျဉ်းကတိုးသည် ဇလီဖားတုံးလုပ်ရန် အသုံးဝင်၏။ အခြားပေါက်ရောက်သော သစ်များမှာ ပျဉ်းမ၊ သစ်ကတိုးစသည်တို့ဖြစ်၏။ ကျွန်းစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို ၁၈၇၂-၄ ခုနှစ်ခန့်ကမှ စတင်ခဲ့သည်။ သစ်တောကြီးများအပြင်၊ ဝါးရုံတောကြီးများလည်း ကျယ်ပြန့်စွာတည်ရှိလေသည်။ ထိုသစ်တော များတွင် ဆင်၊ ပြောင်၊ ကျား၊ ကျားသစ်တို့ရှိကြ၏။ သမင်အမျိုးမျိုးကို မြေပြန့်တောများတွင် တွေ့ရလေသည်။
စစ်တွေခရိုင်အတွင်းမှ ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်တွေ့ရှိရ သော်လည်း အမျိုးညံ့သဖြင့် အသုံးမပြုနိုင်ချေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက အရှေ့ပိုင်း ဖရုံကာကျွန်းတွင် ရေနံတူးဖော်ရရှိရာ၊ တစ်နှစ်လျှင် ဂါလံ ၅ဝ,ဝဝဝ ကျော်မျှထွက်သည်။ ခရိုင်တွင်းမှ တစ်နှစ်လျှင် ဆားတန်ချိန် ၂၂ဝ မျှထွက်၏။
စစ်တွေခရိုင်တွင် ဆန်စပါးကို အဓိက ကုန်သွယ်ရောင်း ဝယ်သည်။ ခရိုင်တွင်းမှထွက်သော ဆန်စပါးကို ရေလမ်း၊ ကုန်းလမ်းခရီးတို့ဖြင့် စစ်တွေမြို့သို့ သယ်ဆောင်လာကာ စစ်တွေမြို့မှတစ်ဆင့် တင်ပို့ရောင်းချလေသည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
ခရိုင်တွင်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် ကုန်ချင်းဖလှယ်မှုစနစ်မျိုးကို ခရိုင်အစွန်အဖျားရှိ တောင်ပေါ် သားများက အသုံးပြုသည်။ စစ်တွေခရိုင်၏ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးသည် မြေမျက်နှာပြင်အနေအထားပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ စစ်တွေခရိုင်၏ မြေမျက်နှာပြင်မှာ ကမ်းရိုးတန်းဘက်နီးလာသောအခါ မြေနိမ့်လွင် ပြင်များ ဖြစ်လာသဖြင့် မြစ်များသည် ဖြာထွက်ကာ စီးဆင်းကြသောကြောင့် ချောင်းငယ် မြောင်းငယ်အများအပြားရှိနေ၏။
ထို့ကြောင့် ခရိုင်၏ မြေပြန့်အရပ်များတွင် ပိုက်ကွန်သဖွယ် ယှက်သန်းနေသော ချောင်းငယ်များရှိရာ၊ မိုးရာသီတွင် ကုန်း လမ်းခရီးဖြင့် အသွားအလာ မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် ခဲယဉ်း လေသည်။ ကုလားတန်မြစ်သည် ခရိုင်အတွင်း အသုံးအဝင် ဆုံးမြစ်ဖြစ်၍၊ တန် ၄ဝဝ အထိအလေးချိန်ရှိသော သင်္ဘော များသည် မြစ်ဝမှမိုင် ၄ဝ အထိ ဆန်တက် သွားလာနိုင်သည်။ ကုလားတန်မြစ်ဝ လက်ျာဘက်ကမ်းတွင် စစ်တွေမြို့ တည်ရှိ သည်။ စစ်တွေမြို့မှ ရေလမ်းခရီးဖြင့် အခြားခရိုင်များသို့ ခရီး လမ်းဆက်သွယ်နိုင်၏။ စစ်တွေမြို့သည် ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သည်။ စစ်တွေမြို့မှ ကျောက်ဖြူ၊ သံတွဲ၊ ရန်ကုန်၊ စစ်တကောင်း၊ ကာလကတ္တားမြို့များသို့ သင်္ဘောများ ခုတ်မောင်း သွားလာခြင်း ရှိလေသည်။ စစ်တွေမြို့တွင် စစ်တွေလေဆိပ်ရှိသဖြင့် လေကြောင်းခရီးဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှုလည်း ရှိလေသည်။
ချန်းတေ
ယခင်အခေါ် ​ဂျဟိုး (သို့မဟုတ်) ရေ့ဟေ ဟု လူသိများသော ချန်းတေမြို့သည်ပေကျင်း​​ြအရှေ့မြောက်ဘက် Hebei ပြည်နယ်ရှိ စီရင်စုအဆင့်မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကိုbestကရာဇ်မင်းများကနွေရာသီနေအိမ်အဖြစ်အသုံးချခဲ့သည့်vastကရာဇ်ဥယျာဉ်ကြီးနှင့်နန်းတော် တောင်အပန်းဖြေစခန်း နေရာအဖြစ်လူသိများသည်။ အမြဲတမ်းနေထိုင်သူ ဦး ရေမှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ၃,၄၇၃,၂၀၀ ဖြစ်သည်။
သမိုင်း
left|thumb| ချန်းလုံဧကရာဇ် (၁၇၃၅ - ၁၇၉၆) ချန်းတေမြို့သို့ ခရီးထွက်ခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်
left|thumb|400x400px| Chengde Mountain Resort ၏ ကျင်း [[ချင်းမင်းဆက်|မင်းဆက် မြေပုံ။]]
အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲများ
thumb| ချန်းတေမြို့အပါအဝင်မြေပုံ 承德Ch'eng-te (Jehol)) ( AMS, 1958) ပထမဦးဆုံးအစဉ်အဆက် ခွင် တရုတ်နိုင်ငံတွင်ပွဲစဉ်ဇန်နဝါရီ 2015 ခုနှစ်တွင် Chengde အတွက်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်နှင့်ရုရှားနှင့်ဆွီဒင်ထိပ်တန်းကလပ်အသင်းများအကြားကစားခဲ့သည် Baykal-Energiya နှင့် Sandviken ။ ယင်းသည့်အခါ Chengde မြို့ Initiative ၏တဈခုဖွဈသညျ တရုတ် Bandi အဖွဲ့ချုပ် ဒီဇင်ဘာလ 2014 ခုနှစ်တွင်စတင်တည်ထောင်ခဲ့  အဆိုပါမြို့ 2018 အမျိုးသမီးများအတွက် Bandy ကမ္ဘာ့ဖလားချန်ပီယံကျင်းပခဲ့သည် ။    ယခင် အမျိုးသမီး Bandy ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ် တွင် (၇) နှစ်သာရှိခဲ့စဉ်ကပါ ၀ င်ခဲ့သည့်နိုင်ငံ (၁၂) နိုင်ငံကိုဆွဲဆောင်ရန်စီစဉ်သူများကစီစဉ်ခဲ့ကြသည်။  သို့သော်နောက်ဆုံး၌အသင်း ၈ သင်းပါဝင်ခဲ့သည်။
ဘာသာတရား
ချန်းတေမြို့သည် ကက်သလစ်လမ်းဆုံမြို့ဖြစ်ပြီးတွင် ကက်သလစ် ဂိုဏ်းချုပ်၏ ရုံးထိုင်ပါသည်ဖြစ်သည်။
ရူထောင့်များ
right|thumb| ၁၇၇၁ ခုနှစ်တွင် Qianlong duringက ရာဇ်မင်း လက်ထက်၌တည်ဆောက်ခဲ့သော [[Putuo Zongcheng Temple|Putuo Zongcheng ဘုရားကျောင်း သည်]]
ညီအစ်မမြို့ကြီးများ
ချန်းတေမြို့သည် သည်အောက်ဖော်ပြပါတည်နေရာ များ နှင့် မြို့ပြလက်တွဲမှု ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:ရိုးရှင်းသော တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သည့် ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
ဂျပန်ယန်းငွေ
ဂျပန်ယန်းငွေ သည် ဂျပန်နိုင်ငံ တွင် သုံးနေသော ငွေကြေးဖြစ်သည်။ သင်္ကေတ အားဖြင့် ရောမစပ် အက္ခရာ ¥  ဖြင့် ကိုယ်စားပြုသည်။ ဂျပန်ဘာသာစကား အရ ရေးသားရာတွင် ခန်းဂျီး အက္ခရာ 円 ကို သုံးသည်။ အကြွေစေ့များသည် ပေါ့ပါးပြီး ၁ ¥ မှ ¥ ၅၀၀ ထိရှိသည်။ ငွေစက္ကူ တွင် ¥ ၁၀၀၀၀ တန် အရွက် မှာ အမြင့်ဆုံး တန်ဖိုး ဖြစ်သည်။ ဂျပန်ငွေကြေးသည် တန်ဖိုးမြင့်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယ အသုံးများသော ငွေကြေးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လည်း ဂျပန်တို့ အုပ်ချုပ်သော ဂျပန်ခေတ်တွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သုံးစွဲနေဆဲ ငွေကြေးများ‎
ကာမနီတဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၈။ ကာသာဝဝဂ် -(၂၂၈) ကာမနီတဇာတ်။ ။ ကာမတဏှာ နှိပ်စက်၍ ဝမ်းသွေးသွန်သော မင်းကြီးအား သိကြားမင်းက အပါယ်ဘေးနှင့် ခြောက်၍ ရောဂါပျောက်အောင် ဆေးကုသခြင်း အကြောင်း။
ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကာမနိတမည်သော ပုဏ္ဏားကိုအကြောင်းပြု၍ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
လောဘလွန်ကဲ မရောင့်ရဲ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်းမင်းပြုသည်ရှိသော် ြဟ္မေဒတ်မင်းအား သားနှစ်ယောက် ရှိလေ၏။
ထိုသားနှစ်ယောက်တို့တွင် မင်းသားကြီးသည် ဗာရာဏသီပြည်သို့ လာလတ်၍ မင်းဖြစ်လေ၏။ မင်းသားငယ်ကား အိမ်ရှေ့မင်း ဖြစ်လေ၏။ ထိုမင်းကြီးကား ဝတ္ထုကာမ၊ ကိလေသာကာမတို့၌ မရောင့်ရဲဘဲ ဥစ္စာ၌ တပ်မက်သော လောဘရှိ၏။
ထိုအခါ ဘုရားအလောင်းသည် သိကြားမင်းဖြစ်၍ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းကို ကြည့်လတ်သော ထိုမင်း၏ ဝတ္ထုကာမ၊ ကိလေသာကာမတို့၌ မရောင့်ရဲသည်အဖြစ်ကို သိလျှင် မင်းကိုနှိပ်စက်၍ ရှက်စေမည်ဟု နှလုံးသွင်းကာ ပုဏ္ဏားလုလင်အသွဖြင့် မင်းကြီးထံသွား၍ ဖူးမြင်လေ၏။ ထိုအခါ မင်းကြီးသည် လုလင်အား -
လောဘရမ္မက် နှလုံးသွေးပျက်
မင်းကြီးသည် နက်ဖြန်နေ့၌ စည်ကိုလည်စေ၍ စစ်သည်ဗိုလ်ပါတို့ကို စီရင်စေပြီးလျှင် အမတ်အပေါင်းကို ခေါ်စေ၍ “အမတ်တို့ ... မနေ့က ငါ့ထံသို့ ပုဏ္ဏားလုလင် တစ်ယောက်လာ၍ ဥတ္တရပဉ္စာလမြို့၊ ဣန္ဒပတ္တမြို့၊ ကေကကမြို့ ဤသုံးမြို့တို့ကို အနည်းငယ်မျှသော စစ်သည်ဗိုလ်ပါဖြင့် ယူပေးမည်ဆိုသောကြောင့် ထိုလုလင်နှင့်တကွ သုံးပြည်ထောင်ကို အရယူမည်။ ထိုလုလင်ကို လျင်မြန်စွာ ခေါ်ကြကုန်လော့” ဟု အမိန့်ပေးလေ၏။ ထိုအခါ အမတ်တို့သည် “အရှင်မင်းကြီး ထိုလုလင်အား နေရာကို အဘယ်အရပ်မှာ ပေးထားသနည်း”ဟု လျှောက်၏။ “အမတ်တို့ ... ဘယ်အရပ်မှ မပေးထားမိပါ” ဟု ပြောလေ၏။ “အရှင်မင်းကြီး ... အဝတ်တန်ဆာ ရိက္ခာကိုလည်း ပေးထားပါသလော”ဟု လျှောက်ပြန်ရာ၊ “အမတ်တို့ ... မပေးထားမိပါ” ဟု ပြော၏။ “အရှင်မင်းကြီး ... ထိုသို့မပေးထားလျှင် ထိုလုလင်ကို အဘယ်မှာ တွေ့မြင်ရမည်နည်း” ဟု လျှောက်ပြန်၏။ “အမတ်တို့ ... မြို့လမ်းတို့၌ ကြည့်ရှုကြကုန်လော့” ဟု ပြော၏။ “အရှင်မင်းကြီး ... မမြင်ကုန်ပါ” ဟု လျှောက်ကုန်၏။
ထိုအခါမှစ၍ လုလင်ကို မမြင်ရသော မင်းကြီးအား ငါ့မှာ ကြီးစွာသော စည်းစိမ်ချမ်းသာ အစိုးရခြင်းမှ ဆုတ်ယုတ်ခဲ့ပြီတကား - ဟု ပြင်းထန်သော စိုးရိမ်ပူဆွေးခြင်းသည် ဖြစ်ခဲ့၏။ စိုးရိမ်ပူဆွေးခြင်းကြောင့် ဟဒယဝတ္ထုရုပ်သည် ပူလောင်ခဲ့၏။ ဟဒယဝတ္ထုရုပ်သည် ပူလောင်ခြင်းကြောင့် နှလုံးသွေးပျက်၏။ နှလုံးသွေးပျက်ခြင်းကြောင့် ဝမ်းသွေးသွန်သောရောဂါသည် ဖြစ်ခဲ့၏။ ဆေးသမားတို့သည် မင်းကြီး ရောဂါကို ဆေးမကုနိုင်ကြကုန်၏။
သိကြားကြွလာ ဆေးကုရာ
သုံးလေးရက် လွန်သောအခါ သိကြားမင်းသည် ဆင်ခြင်လတ်သော် မင်းကြီးမှာ ဝမ်းသွေးသွန်သောရောဂါ ဖြစ်နေသည်ကိုသိလျှင် ဆေးကုရန် ပုဏ္ဏားအသွင်ဖြင့် မင်းအိမ်တံခါးသို့လာ၍ အကြောင်းကြားစေပြီးလျှင် မင်းကြီးထံဝင်၍ “အောင်စေသတည်း”ဟု ဆုတောင်းပြီး လျောက်ပတ်သော အရပ်၌ နေ၏။ မင်းကြီးသည် ပုဏ္ဏားအး “ပုဏ္ဏား ... သင်သည် ငါ့ကိုဆေးကုမည်လော” ဟု မေး၏။ “အရှင်မင်းကြီး ... ကုပါမည်” ဟု ပြော၏။ အရှင်းမင်းကြီး ... ကောင်းပြီ ကုပါမည်။ ရောဂါ၏ လက္ခဏာကို မိန့်တော်မူပါ၊ အဘယ်အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသနည်း။ ခဲဖွယ်၊ စားဖွယ်၊ သောက်ဖွယ်ကိုမှီ၍ ဖြစ်ပါသလော၊ သို့တည်းမဟုတ် မြင်ခြင်း၊ ကြားခြင်းကိုမှီ၍ ဖြစ်ပါသလော”ဟု လျှောက်၏။ “ပုဏ္ဏား ... ငါ၏ အနာကား သောကနှိပ်စက်၍ ဖြစ်သည်” ဟု ပြော၏။ “အရှင်မင်းကြီး ... အဘယ်ကို မိန့်ကြားပါသနည်း” ဟု မေး၏။ “ပုဏ္ဏား ... လုလင်တစ်ယောက်လာပြီးလျှင် ငါ့ကို ပြည်ကြီးသုံးပြည်ထောင်ကို ယူ၍ဆက်သမည်” ဟု လျှောက်ထားသည်။ နက်ဖြန်နေ့ဝယ် ထိုလုလင်ကို ရှာ၍မတွေ့ စသည်ဖြင့် ရောဂါဖြစ်ပုံအကြောင်းစုံကို မိန့်ကြားပြီးလျှင် -
“အို- ပုဏ္ဏား ... တောင်းကြီးသဖွယ် ဖြစ်သော မြို့ကြီးသုံးမြို့ကို လည်းကောင်း၊ ဥတ္တရပဉ္စာလတိုင်း၊ ကုရုတိုင်း၊ ကေကကတိုင်း ဤတိုင်းကြီးသုံးတိုင်းတို့ကို လည်းကောင်း ငါလိုချင်၏။ ပုဏ္ဏား ... ထိုဗာရာဏသီ မင်းအဖြစ်ထက် သာလွန်သောသုံးပြည်ထောင်ကိုလည်း ငါလိုချင်၏။ ဝတ္ထုကာမ၊ ကိလေသာကာမ နှိပ်စက်၍ဖြစ်သော ငါ့ရောဂါကို အကယ်၍ ဆေးကုနိုင်မူ ကုသပါ” ဟု ပြောဆိုလေ၏။
အပါယ်နှင့်ခြောက် ရောဂါပျောက်
ထိုအခါ မင်းကြီးကို ပုဏ္ဏားသည် “အရှင်မင်းကြီး ... သင်မင်းကြီး ရောဂါကို သစ်ဥ၊ သစ်မြစ် စသောဆေးတို့ဖြင့် မကုစားကောင်းပါ၊ ဉာဏ်ဖြင့်သာ ကုစားကောင်းပါသည် ”ဟု လျှောက်ထားပြီးလျှင် -
“မြတ်သောမင်းကြီး ... တချို့ပညာရှိတို့သည် မည်းနက်သော မြွေကိုက်သူအား ဆေးကုကြကုန်၏။ တချို့ပညာရှိတို့သည် ဘီလူးဖမ်းစားသူအား ဆေးကုကြကုန်၏။ တချို့ပညာရှိတို့သည် ကာမနှိပ်စက်သူအား ဆေးမကုကုန်၊ အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူ - အကုသိုလ်တရား နှိပ်စက်နေသူအား ဆေးဝါးမန္တရား စသည်တို့ဖြင့် မကုစားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်၏” – ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ ထိုနောက် ပုဏ္ဏားသည် မင်းကြီးအား -
“မြတ်သောမင်းကြီး ... သင်မင်းကြီးသည် သုံးပြည်ထောင်တို့ကို အကယ်၍ရသဖြင့် မြို့ကြီးလေးမြို့တို့၌ မင်းပြုရသည်ရှိသော် တစ်ပြိုင်နက်ခြင်း ပုဆိုးလေးထည်တို့ကို ဝတ်ဆင်မည်လော၊ ရွှေခွက်လေးခွက်တို့၌ စားမည်လော၊ အိပ်ရာလေးခုတို့၌ အိပ်မည်လော၊ မြတ်သောမင်းကြီး ... တဏှာ၏ အလိုသို့ မလိုက်သင့်ပါ၊ တဏှာမည်သည် ပျက်စီးခြင်းအကြောင်း ဖြစ်သည်။ တဏှာပွားသည်ရှိသော် စိုးရိမ်ခြင်းကို ပွားစေ၏။ တဏှာ၏ တည်ရာဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို အပါယ်ဆင်းရဲတို့၌ ပစ်ချတတ်၏” ဟု အပါယ်ဘေး၊ ငရဲဘေးတို့ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ကာ တရားဟော၏။
မင်းကြီးသည် ပုဏ္ဏား၏တရားတော်ကို ကြားနာရလျှင် စိုးရိမ်ခြင်းကင်းပျောက်လျက် ခဏခြင်းပင် ဝမ်းသွေးသွန်သောရောဂါ ကင်းပျောက်လေ၏။ သိကြားမင်းလည်း မင်းကြီးအား အဆုံးအမပေးကာ သီလတို့၌ တည်စေ၍ ပုဏ္ဏားအသွင်ကို ပယ်ဖျောင်လျက် မိမိနေရာ နတ်ရွာသို့ သွားလေ၏။ မင်းကြီးသည် ထိုအခါမှစ၍ ဒါန၊ သီလစသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုစုအားထုတ်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
သိကြားမင်းသည် - ယခုအခါ ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) တဏှာဖြစ်ပွား၊ ရောဂါများ၊ လားလိမ့်အပါယ်ဘုံ။
(၂) တဏှားပွားပြန်၊ သောကလွန်၊ သွေးသွန်မင်းကြီးပုံ။
မကားပင်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
မကားပင်ရွာ(Makarpin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၈၈၄ ဦး၊ မ ၃၁၉၂၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၃၈၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မက္ခရာမြို့ဟောင်း
မက္ခရာမြို့ဟောင်း သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ မက္ခရာ သည် သိသူ၊ ရောက်ဖူးသူ နည်းသော၊ ဘုရင်ထီးနန်းစိုက်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာ မင်းကြီးလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၃၉၅ ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၁၂ ရက် သောကြာနေ့၌ တည်သော“ကင်း ၄၃ မြို့”တွင် တစ်မြို့ အပါအဝင်ဖြစ်၏။
ရှမ်းညီနောင် ၃ ဦးအနက် အလတ် ရာဇသင်္ကြန်သည် မက္ခရာကို နန်းစိုက်၍ သက္ကရာဇ် ၆၆၆ တွင် မင်းပြု၏။ နန်းသက်၅နှစ်ကြာခဲ့သည်။
မက္ခရာမြို့သည် မန္တလေးတိုင်း၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ဧည့်ပြ (အဲ့ဗျ) ကျေးရွာအုပ်စု၊ ဇော်ဂျီမြစ်ခေါ် မက္ခရာမြစ်နှင့် ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ခေါ်မြစ်ငယ်မြစ်တို့ဆုံရာ မြစ်နှစ်ခု၏ အရှေ့ဖက်ကမ်းတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။ ယခင်က လမ်းခရီးခက်ခဲသောကြောင့် ဧည့်သည်၊ လေ့လာသူများ အရောက်အပေါက်နည်းကာ အခြား သမိုင်းဝင်မြို့များကဲ့သို့  ထင်ပေါ်မှု မရှိခဲ့ချေ။ ယနေ့အချိန်တွင်မူ မန္တလေး ရန်ကုန်ကားလမ်းအတိုင်းလာလျှင် စဉ့်ကိုင်မြို့ မရာက်မီ ညောင်ပင်ကြီးလမ်းခွဲမှ တအုံ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ဆီသွားသောလမ်းအတိုင်း ဝင်လာပြီး ၁၅မိနစ်ခန့်မောင်းလျှင် ရောက်နိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။နောက်ထပ်တစ်လမ်းမှာမန္တလေး-ပြင်ဦးလွင်လမ်းအတိုင်းလာလျှင် မန္တလေးမှ ၁၄မိုင်အကွာ အုန်းချောရွာ၊ရွှေစာရံလမ်းမှဝင်ပြီးရွှေစာရံမြစ်ကူးတံတားအားဖြတ်ပြီး မီးသွေးဘုတ်ရွာမှတစ်ဆင့်လည်းသွားနိုင်သည်။
မြို့ပမာဏမှာ တာပေါင်း ၄၇၀၊ နန်းမြို့ရိုးမှာ အရှေ့အနောက် ၁၂၀၀ပေ၊ တောင်မြောက် ၁၄၅၀ပေ၊ နန်းတော်ဝင်းမှာ တောင်မြောက် ၆၀၀ပေ၊ အရှေ့အနောက် ၄၅၀ပေ ရှိသည်။ မက္ခရာမြို့ဟောင်းတစ်ဝိုက်တွင် စေတီတော်များ၊ ဂူဘုရားများ ဘုရားပြို၊ဘုရားပျက်၊ ဘုရားကောင်းများ အဆူ ၇၀ ကျော် တွေ့ရှိရသည်။ သမိုင်း လေ့လာချက်တစ်ခုတွင် ၁၂၆ ဆူရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ဥစ္စနာ (ပင်းယဥဇနာ) မင်းကြီး၊ မင်းကြီးရန်နောင်တို့ တောထွက်ခဲ့ရာဒေသဖြစ်သည်။
မက္ခရာမြို့ဟောင်း မြောက်ဘက်တွင် အိမ်ခြေ ၈၀ ခန့်ရှိ မက္ခရာရွာငယ်လေးရှိသည်။ ထိုရွာ၏အနောက်ဘက် မလှမ်းမကမ်းတွင် စည်ကားသော အဲ့ဗျရွာကြီးရှိ၏။ မက္ခရာမြို့ဟောင်းတွင် လေ့လာစရာ ရှေးဟောင်းသာသနိက အဆောက်အဦးများ၊ ရှေးလက်ရာ ပန်းတမော့၊ နံရံဆေးရေးပန်းချီများ ရှိနေသည်။ တစ်ချိန်က ဒေသခံတို့က လှေသူကြီးဘုရားခေါ် ရွှေရောင်တော်စေတီ (ရှေးစေတီကို ပြန်လည်ရှင်းလင်းပြုပြင်မှ ရွှေရောင်တော်စေတီဆိုတဲ့ ဘွဲ့တော်ကို ပြန်လည်တွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်)၊ အဲဒီ ရွှေရောင်တော်ဘုရားက မြန်မာ့နိုင်ငံမှာ မင်းကွန်းခြင်္သေ့ကြီး နှစ်ကောင်ပြီးလျှင် ဒုတိယ အကြီးဆုံး ဖြစ်နိုင်ခြေရှိတဲ့ ခြင်္သေ့ကြီး နှစ်ကောင် (ကုန်းဘောင်ခေတ် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် လက်ရာ)၊ ငါးဆူဘုရား (ရွှေရောင်တော်ဘုရားဝင်း အတွင်းလက်ယာဘက်တွင်ရှိ)၊ အရှေ့ဖက် ရပ်တော်မူဘုရား၊ ရပ်တော်မူ ဘုရားနဘေး တစ်ဖက်တစ်ချက်စီမှ ဖောင်းကြွနဂါးကြီးများ (တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် မုတ်ဆိတ်၊ အမောက်၊ ပါးစပ် ပုံသဏ္ဌာန်မတူသော နဂါးကြီးလေးကောင်) စသည့် လေ့လာစရာများ ရှိသည်။
မက္ခရာမြို့ဟောင်းအပြင်ဘက် အနောက်တောင်ထောင့် နှစ်ဖာလုံခန့်ဝေးသောနေရာမှာ ရွှေစည်းခုံ စေတီတော်နဲ့ ရွှေဇာတိရုပ် စေတီ (အရပ်အခေါ် ရွှေစာတီစေတီ) စေတီကြီးနှစ်ဆူ ရှိသည်။
ကိုးကား
ကိုးကားချက်- ကျောက်ဆည်မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော် အရှင်ကုသလာဘိဝံသ၏ မက္ခရာဝံသနှင့် ဆရာမကြီးညွန့်ညွန့် (ကျောက်ဆည်) ပြုစုသော မက္ခရာသမိုင်း စာအုပ်များမှ ရယူထားသည်။
တံတား
တံတားဆိုသည်မှာ ချောက်၊ ချိုင့်ဝှမ်း၊ လမ်း၊ ရထားသံလမ်း၊ မြစ်၊ ရေထု သို့မဟုတ် အခြားရုပ်ဝတ္ထုအတားအဆီးများ၏ အစွန်းနှစ်ဖက်ကို ဆက်သွယ်ထားသော တည်ဆောက်မှုဖြစ်ပြီး အရံအတားများကို ကျော်ဖြတ်သွားနိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ပထမဆုံးသော တံတားများမှာ သဘာဝအလျောက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စမ်းချောင်းများပေါ်တွင် သစ်ပင်များလဲကျခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး လူတို့တည်ဆောက်ခဲ့သော တံတားများမှာ သစ်တုံးများ၊ သစ်သားပြားများနှင့် နောက်ဆုံးတွင် ကျောက်တုံးများဖြင့် အစွန်းနှစ်ခုကို ချိတ်ဆက်ထားပြီး ရိုးရှင်းသော ထောက်ကန်မှုနှင့် ကန့်လန့်ဖြတ်ယက်မ များကို အစီအစဉ်တကျ ချထားခြင်းဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ အစောပိုင်းတည်ဆောက်ခဲ့သော တံတားအများစုမှာ လေးလံသော အလေးချိန်နှင့် ပြင်းထန်သောရေစီးအား၏ဒဏ်ကို မခံနိုင်ပေ။ ထိုသို့သော မပြည့်စုံမှုများကပင် ပိုမို၍ကောင်းမွန်သော တံတားများဖြစ်ပေါ်စေရေးအတွက် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။
အိန္ဒိယမှ ရာမဇာတ်တော်ကြီးတွင် ရာမ၏စစ်တပ်မှ အိန္ဒိယ မှ လင်္ကာအထိ တံတားများဆောက်ခဲ့ကြောင်း ဒဏ္ဍာရီပမာ ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ကာဠုဒီသ ၏ အာသာသျှတ္တရတွင် တံတားများ နှင့် ဆည်များ တည်ဆောက်ခြင်းအကြောင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ဂျိမ်းစ်ပရင့်ဆက်က ဂယာနာ အနီးတွင် ရှိသော မောရိယတို့၏ တံတားကို ကွင်းဆင်း လေ့လာခဲ့ဖူးသည်။ ဝါးများကိုတွဲဆက်သုံးခြင်းနှင့် သံကြိုးများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ပိုမိုခိုင်မာသော တံတားများကို အိန္ဒိယတွင် ၄ ရာစုခန့်မှ စတင်တွေ့မြင်နိုင်သည်။ စစ်ဘက်သုံးရန် နှင့် အရပ်ဖက်သုံးရန် အတွက် တံတားများကို အိန္ဒိယတွင် မူဂယ် အုပ်ချုပ်ရေးခေတ်၌ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ရှေးဟောင်းခေတ်တွင် အကြီးကျယ်ဆုံး တံတား တည်ဆောက် နိုင်သူများမှာ ရောမလူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်ရောမလူမျိုးတို့သည် ယခင် ပျက်စီးနိုင်သည့်ဒီဇိုင်းကို မွမ်းမံ၍ အခုံးပါသော တံတားများနှင့် ရေသွယ်သည့်မြောင်းများ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ အချို့တံတားများကို ယနေ့ထက်တိုင်ပင်တွေ့နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် စပိန်နိုင်ငံ တားဂတ်စ် (Tagus) မြစ်ပေါ်တွင် ဖြတ်၍ဆောက်လုပ်ထားသော အယ်လ်ကန်တာရာ (Alcántara) တံတားဖြစ်သည်။ အလွန်ရှေးကျသော ဒီဇိုင်းများတွင် ရေစီးသန်ပါက ရေစီးနှင့်အတူမျောပါသွားနိုင်သည်။ ရိုမန်တို့သည်လည်း သဘာ၀ကျောက်တုံးများတွင် ခံနိုင်အားကွာခြားမှုမရှိသော ဘိလပ်မြေကိုသုံးခဲ့ကြသည်။ ပိုဇိုလာနာ (pozzolana) ဟုခေါ်သော ဘိလပ်မြေတွင် ရေ၊ ထုံးကျောက်၊ သဲနှင့် မီးတောင်ကျောက်များပါဝင်သည်။ အုတ်နှင့် အင်္ဂတေသုံးသော တံတားများကိုမူ ရောမခေတ်နောက်ပိုင်းတွင်မှ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ဘိလပ်မြေ၏ နည်းပညာမှာ ပျောက်ကွယ်ခဲ့ပြီး နောက်မှ တဖန် ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
တရုတ်ပြည်တွင် ချင် မင်းဆက်မတိုင်မီ ပြည်ထောင်အချင်းချင်း စစ်ဖြစ်နေသော ကာလက သစ်သားတံတားများကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသော်လည်း ယနေ့တိုင် ကြွင်းကျန်ရစ်သော ရှေးအကျဆုံးသော တံတားမှာ အေဒီ ၅၉၅ ခုနှစ်မှ ၆၀၅ ခုနှစ်အတွင်း ဆွီမင်းဆက် လက်ထက်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ကျောင်ကျို တံတား ဖြစ်သည်။ ထိုတံတားသည် စပန်ဒရယ်လ် အဖွင့် (open-spandrel) ပုံစံနှင့် အပိုင်းအခြား အလိုက် တည်ဆောက်ခဲ့သော တံတားများတွင် ရှေးအကျဆုံးသော တံတားအဖြစ် သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။ ဥရောပမှ အပိုင်းအခြား အလိုက် တည်ဆောက်ခဲ့သော တံတားမှာ အေဒီ ၂ရာစု ခန့်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အယ်လ်ကွန်နက်တာ တံတားအထိ ခန့်မှန်း နိုင်သည်။ ရောမခေတ် အေဒီ ၁၀၅ ခုနှစ်ခန့်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော ထရာဂျန် တံတားမှာလည်း စပန်ဒရယ်အဖွင့် ပုံစံနှင့် အပိုင်းအခြားလိုက် သစ်သားဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော တံတား ဖြစ်သည်။
ကြိုးတံတားမှာ ဆပ်စပင်းရှင်း တံတား၏ ရိုးစင်းသော ပုံစံ ဖြစ်ပြီး ဥရောပတို့ ကိုလိုနီမပြုခင် ၁၅၀၀-ခုနှစ်များတွင် တောင်အမေရိက အန်ဒပ်စ် တောင်တန်းများရှိ အင်ကာ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
၁၈ ရာစုနှစ် အတွင်းတွင် ဟန်အူးလ်ရစ်၊ ဂျိုဟန် ဂရူဘန်မန် နှင့် အခြားသူတို့က သစ်သားတံတားများ ၏ ဒီဇိုင်းကို အတွေးသစ် အမြင်သစ်ဖြင့် ကြံစည်ဖော်ထုတ် ခဲ့ကြသည်။ တံတား ဆောက်လုပ်ခြင်း အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်နှင့် ပတ်သက်သည့် ပထမဆုံး စာအုပ်ကို ဟူးဘတ် ဂေါ်တီယာက ၁၇၁၆ တွင် ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၇၇၉ ခုနှစ် အင်္ဂလန် နိုင်ငံ ကိုးလ်ဘရွတ်ဒေးတွင် သံတံတား (The Iron Bridge) ကို စတင် တည်ဆောက်ခဲ့သည့် အချိန်မှ စ၍ တံတား နည်းပညာတွင် ကြီးကျယ်သော အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုတံတားတွင် ပထမဆုံး အနေနှင့် တံတားခုံးများကို သံဖြင့် ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီ: ဆီဗန်းမြစ်ကို ဖြတ်ကျော်ရန် ဆောက်လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
၁၉ရာစု စက်မှုတော်လှန်ရေးနှင့်အတူ ကြီးမားသော တံတားများအတွက် သံကြွပ်များဖြင့် ဒိုင်းသဏ္ဌန် တည်ဆောက်သည့် စနစ်ကို တီထွင်ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် သံတွင် ကြီးမားသော ဝန်ကို ထမ်းနိုင်သည့် ဆန့်နိုင်အား (Tensile Strength) မရှိပေ။ ဆန့်နိုင်အား ပိုများသော စတီးလ်၏ နည်းပညာ တိုးတက်မှုနှင့်အတူ ပိုမို၍ ကြီးမားသော တံတားများကို တည်ဆောက်လာခဲ့ကြသည်။ အများစုမှာ ဂုစတေ့ဗ် အီဖဲလ်၏ အိုင်ဒီယာကို ယူ၍ တည်ဆောက်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဂဟေကို ပထမဆုံးစတင် အသုံးပြုသူ စတီဖန် ဘရိုင်လာက ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ဂဟေအသုံးပြုသည့် တံတားကို ပိုလန်နိုင်ငံ လိုဝစ်ဇ် (Łowicz) ဒေသအနီးရှိ စလဒ်ဝီယာ မော်ဇိုက်စ် (Słudwia Maurzyce) မြစ်ကို ဖြတ်၍ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ဂဟေ အဖွဲ့အစည်းမှ ပိုလန်နိုင်ငံရှိ တံတားကို သမိုင်းဝင် ဂဟေဆက် အဆောက်အအုံဆု ပေးအပ်ခဲ့သည်။
အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း(ZMA/Thae)
အောက်စဖို့ဒ် အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်မှ bridge ဆိုသော အင်္ဂလိပ်စာလုံးသည် ရှေးခေတ်သုံး အင်္ဂလိပ်စာလုံး brycg မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ရေးသားထားသည်။
တံတားအမျိုးအစားများ
အဓိကအားဖြင့် တံတားများကို ယက်မတံတားများ၊ မောင်းကန်တံတားများ၊ တံတားခုံးများ၊ ကြိုးတံတားများ၊ ကြိုးဆိုင်းတံတားများနှင့် ဒိုင်းကန်တံတားများဟူ၍ အမျိုးအစား (၆)မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။
ယက်မတံတားများ
ယက်မတံတားများမှာ အလျားလိုက် ယက်မများကို အဆုံးသတ် တစ်ဖက်တစ်ချက်စီတွင် ကမ်းပါးအစပ်များက ထောက်ကန်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ အစောဆုံး ယက်မတံတားများမှာ စမ်းချောင်းများပေါ်တွင် သစ်တုံးများကို ကန့်လန့်ဖြတ်လှဲချထားခြင်းနှင့် ၎င်းနှင့် အလားသဏ္ဌန်တူသည့် ဆောက်လုပ်မှုများ ဖြစ်သည်။ ယခုခေတ်တွင်မူ ယက်မတံတားများမှာ စတီးလ်ယက်မများနှင့် ဆောက်လုပ်ထားသော ကြီးမားသော တံတားများ ဖြစ်သည်။ ယက်မများပေါ်ရှိ ဝန်မှာ တံတား၏ တစ်ဖက်တစ်ချက်ရှိ ကမ်းပါးအစပ်များကို တိုက်ရိုက် သက်ရောက်စေသည်။ ယက်မတံတားများကို အများအားဖြင့် သစ် သို့မဟုတ် သံထည်ဖြင့် တည်ဆောက်လေ့ရှိကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားများ
ဝက်ကြီးအင်း (အရှေ့)ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ဝက်ကြီးအင်း (အရှေ့)ရွာ (Wetgyiinn(East))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ဝက်ကြီးအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၇၁ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြိုင်းတောင်ရွာ၊ ဖရုံချောင်း
ပြိုင်းတောင်ရွာ၊ ဖရုံချောင်း
ပရမ်ဘွမ်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းဝင်းကုန်းရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
အင်းဝင်းကုန်းရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
ပိုက်သေရွာရွာ၊ ဖုံညိုလိပ်
ပိုက်သေရွာရွာ၊ ဖုံညိုလိပ်
လက်ခုပ်ကန်
လက်ခုပ်ကန်
ကန့်နူးဖိုင်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကန့်နူးဖိုင်းရွာ (Kantnuhpai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဟွေလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟွေလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၆ ဦး၊ မ ၁၅၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များစာရင်း
ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် များသောအားဖြင့် အရှည်မှာတိုတောင်းကြပြီး တောင်ထူထပ်သည့် ပထဝီသွင်ပြင်ကြောင့် မြစ်များသည် နက်စောက်ကြသည်။ ၎င်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒတ်ချ်လူမျိုးအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည့် Johannis de Rijke သည် တိုယာမစီရင်စု၊ ဂျောဂန်ဂျိမြစ်သို့ သွားရောက်လည်ပတ်သည့်အခါတွင်  "ဤအရာတို့သည် မြစ်မဟုတ်၊ ရေတံခွန်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟူ၍ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များသည် တောင်ထူထပ်သည့်တောများထဲမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီး V ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကြသည်။ မြစ်များ၏ အောက်ပိုင်းတွင် သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး မြို့များ တည်ရှိကြသည်။ အချို့မြစ်များတွင် ဆည်များကို တည်ဆောက်ကာ ရေနှင့် လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးကြသည်။
အရှည်ဆုံးမြစ်မှာ ရှိနနိုမြစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် နဂနိုစီရင်စုမှ နီးဂတစီရင်စုအထိ စီးဆင်းနေသည်။ တိုတဲမြစ်သည် ရေဝေရေလဲအကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး တိုကျိုမြို့ပြဒေသရှိ လူပေါင်း ၃၀ ကျော်ကို ရေအထောက်အပံ့ပေးလျက်ရှိသည့် မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ
မှန်ကင်းရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
မှန်ကင်းရွာ (Hmanking)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ မိုင်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၅၈၉ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချင်းကုန်းရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
ချင်းကုန်းရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
ကျုံဖါး (မြောက်)ရွာ၊ ကျုံဖါးရိုး
ကျုံဖါး (မြောက်)ရွာ၊ ကျုံဖါးရိုး
ပလာယိတဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၈။ ကာသာဝဝဂ် -(၂၂၉) ပလာယိတဇာတ်။ ။ စစ်အင်္ဂါလေးပါးဖြင့် တက္ကသိုလ်ပြည်ကို တိုက်ခိုက်ရန်လာစဉ် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော တံခါးမုခ်ကိုမြင်ရာ ကြောက်ရွံ့၍ ထွက်ပြေးသော ဗြဟ္မာဒတ်မင်း အကြောင်း။
နန်းတော်ကုန်းရွာ၊ နန်းတော်ကုန်း
နန်းတော်ကုန်းရွာ၊ နန်းတော်ကုန်း
ပလာယိတဇာတ်
ကြုံးဝါးခြိမ်းခြောက် ပရိဗိုဇ်တစ်ယောက်
ထိုအခါ ပရိဗိုဇ်သည် လူတို့ကို “အမောင်တို့ ... ငါနှင့် အယူဝါဒကို ပြိုင်ဆိုင်ပြောဆိုနိုင်သူ ရှိသလော” ဟု မေးလျှင် အရှင် ... ခပ်သိမ်းသော တရားကိုသိ၍ သူတစ်ပါးတို့ အယူဝါဒကို ဖျက်ဆီးနိုင်သော မဟာဂေါတမ မည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ရှိတော်မူ၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားကို ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းအလုံး၌ နေသာသူတို့သည် အယူဝါဒဖြင့် ပြိုင်ဆိုင်ပြောဆို လွှမ်းမိုးနိုင်သူမရှိပါ၊ လှိုင်းတံပိုးတို့သည် ကမ်းနားသို့ရောက်လျှင် ပျော်ကွယ်၍ သွားကုန်ဘိသကဲ့သို့ ခပ်သိမ်းသော အယူဝါဒတို့သည်လည်း ထိုမြတ်စွာဘုရား ခြေတော်ရင်းသို့ ရောက်လျှင် ပျောက်ကွယ်ကြရပါသည်” ဟု ပြော၏။ “အမောင်တို့ ... ဘယ်အရပ်မှာနေသနည်း” ဟု မေးပြန်လျှင် “အရှင် ... ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ နေပါသည်” ဟု ပြောဆို၍ ထိုပရိဗိုဇ်ကို ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့ ခေါ်ယူသွားကြလေ၏။
တံခါးမုခ်ရောက် လွန်ရွံ့ကြောက်
ပရိဗိုဇ်သည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော် တံခါးမုခ်ကို မြင်လျှင် “ဇေတဝန်ကျောင်းတော်လော” ဟု မေးရာ မဟုတ်သေးပါ တံခါးမုခ်သာ ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားကြလျှင် ပရိဗိုဇ်သည် “အမောင်တို့ ... တံခါးမုခ်သည်ပင် ဤမျှလောက် ကြီးကျယ်သေး၏။ ကျောင်းတော်မှာ ဆိုဖွယ်ရာရှိမည်မဟုတ်၊ သို့စဉ် ကြီးကျယ်သောဘုရားနှင့် အယူဝါဒကို အဘယ်သူ ပြိုင်ဆိုင်ပြောဆိုနိုင်မည်နည်း” ဟု ဆိုပြီးလျှင် ထိုအရပ်မှ ပြေးလေ၏။
လူတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံ ဆည်းကပ်ကြ၍ ထိုပရိဗိုဇ်အကြောင်းကို လျှောက်ထားကြရာ “ဒါယကာတို့ ... ဤပရိဗိုဇ်သည် ယခုအခါ၌သာ ငါဘုရားနေရာ အရပ်၏ တံခါးမုခ်ကိုမြင်၍ ပြေးသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ငါနေရာအရပ်၏ တံခါးမုခ်ကိုမြင်၍ ပြေးဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ဗြဟ္မဒတ်မင်း ကြုံးဝါးခြင်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဂန္ဓရတိုင်း တက္ကသိုလ်ပြည်ဝယ် ဘုရားအလောင်းသည် မင်းပြုလေ၏။ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုလေ၏။
ထိုအခါ ဗြဟ္မဒတ်မင်းသည် တက္ကသိုလ်ပြည်ကိုယူမည်ဟု များစွာသော စစ်သည်ဗိုလ်ပါဖြင့် ခြံရံကာသွားပြီးလျှင် တက္ကသိုလ်ပြည်မှ မနီးမဝေးသော အရပ်သို့ ရောက်လျှင် -
“အချင်းတို့ ... ဆင်မြတ်တည်းဟူသော မိုးတို့ဖြင့် လည်းကောင်း၊ သိန္ဓောမြင်းမြတ်ကို စီးကုန်သော သူရဲကောင်းတို့ဖြင့် လည်းကောင်း၊ လွယ်အပ်သော သန်လျက်၊ မြဲမြံစွာ အရိုးတပ်အပ်သော ကိုင်အပ်သောလေး၊ မိုးရွာသကဲ့သို့ မြားမိုးကို ရွာစေတတ်ကုန်သော သမုဒ္ဒရာရေကဲ့သို့စီးသော ရထားစီးသူရဲတို့ဖြင့် လည်းကောင်း တက္ကသိုလ်ပြည်၏ ထက်ဝန်းကျင်မှ ခြံရံကြကုန်လော့”
“အချင်းတို့ ... သင်တို့သည် ရှေးရှုလည်း ပြေးကြကုန်၊ ချဉ်းလည်းချဉ်းကပ်ကြကုန်၊ ဆင်တို့နှင့်တကွ အထူးထူး အပြားပြား မြည်ကြွေးဟစ်အောင်ကြကုန်၊ ယနေ့သည် သည်းစွာသော မိုးကြိုးသံကဲ့သို့ ဖြစ်စေကြကုန်၊ မိုးကြိုးသံအဝမှ ထွက်သော လျှပ်စစ်နွယ်ကဲ့သို့ ပြေးသွားကြကုန်၊ ဤအစီအစဉ်ဖြင့် တက္ကသိုလ်ပြည်ကို ဝန်းရံကာ မင်းကိုဖမ်းကြကုန်” – ဟု ကြုံးဝါးပြီးလျှင် စစ်သည်တို့ကို စီရင်လေ၏။
တံခါမုခ်ကြ ထွက်ပြေးရ
မြို့တံခါးအနီးသို့ ရောက်သောအခါ တံခါးမုခ်ကို မြင်လျှင် “အချင်းတို့ ... ယခုမြင်ရသည်မှာ မင်း၏ နေရာနန်းတော်လော” ဟု မေးလျှင် “အရှင်မင်းမြတ် ... မြို့တော်၏ တံခါးမုခ် ဖြစ်ပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ “အချင်တို့ ... တံခါးမုခ်သည်ပင် သို့စဉ် ကြီးကျယ်ခမ်းနားဘိသည်၊ မင်း၏နေရာ နန်းတော်မှာ အဘယ်မျှလောက် ကြီးကျယ် ခမ်းနားမည်နည်း” ဟု ပြောကြားပြန်ရာ “ဤမျှလောက် အခြံအရံစည်းစိမ်ချမ်းသာ ဘုန်းကျက်သရေနှင့် ပြည့်စုံသော မင်းနှင့်တကွ စစ်ထိုးခြင်းငှာ အဘယ်မှာ တတ်နိုင်ချေမည်နည်း”ဟု ပြောဆိုလျက် ကြောက်ရွံ့ကာ ထိုအရပ်မှပင်ပြေး၍ ဗာရာဏသီပြည်သို့ လျင်စွာသွားလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ ... ထိုအခါ ဗာရာဏသီမင်းသည် - ယခုအခါ ပြေးသော ပရိဗိုဇ်။ · တက္ကသို်လ်မင်းသည် - ယခုအခါ ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ - ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ခြံရံစည်းစိမ်၊ ချမ်းရိပ်ငြိမ်၊ မတိမ်ဘုန်းသရေ။
(၂) ကြီးကျယ်များဖြင်၊ ရန်သူမြင်၊ အလျင်ကြောက်မြဲပေ။ (
ပလာယိတဇာတ် ပြီး၏။
နိုင်ငံတကာ ငွေကြေး ဈေးကွက်
နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးဈေးကွက် (forex, FX သို့ နိုင်ငံခြားငွေ ဈေးကွက်) သည် တကမ္ဘာလုံးတွင် ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု စနစ်မရှိဘဲ ဝယ်သူရောင်းသူ အချင်းချင်း နိုင်ငံတကာငွေကြေးများကို ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသော ဈေးကွက် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ ငွေကြေးဆိုင်ရာ စင်တာများသည် ၂၄ နာရီပတ်လုံး စနေတနင်္ဂနွေနေ့များမှ လွဲ၍ ဝယ်သူများနှင့် ရောင်းသူ အမျိုးမျိုးတို့ ကြားတွင် ကြားခံဆက်သွယ်ရာ နေရာ အဖြစ် ရပ်တည်ပေးသည်။ နိုင်ငံတကာငွေကြေး ဈေးကွက်သည် နိုင်ငံတကာတွင် သုံးစွဲသော ငွေကြေး အမျိုးမျိုးတို့ကြားရှိ တန်ဖိုးကွာခြားမှု ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသည်။
နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးဈေးကွက်၏ အဓိက လုပ်ငန်းဆောင်တာမှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင် သုံးစွဲသော ငွေကြေးတစ်မျိုးမှ အခြားနိုင်ငံတွင် သုံးစွဲသော ငွေကြေးတစ်မျိုးသို့ လဲလှယ်ခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရေးတို့တွင် အထောက်အကူပေးရန်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ထိုစနစ်ကြောင့် အမေရိကန် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတစ်ခု အနေဖြင့် ၎င်း၏ ဝင်ငွေမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလန်မှ ကုန်ပစ္စည်းကို တင်သွင်းပြီး စတာလင်ပေါင်ဖြင့် ပေးချေနိုင်သည်။ ထိုစနစ်သည် ဈေးကစားခြင်းကိုလည်း ခွင့်ပြုပြီး ကယ်ရီးထရိတ်ဒ်ဟု ခေါ်သည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ အနေဖြင့် အမြတ်အစွန်းနည်းသော ငွေကြေးကို ချေးယူ၍ အမြတ်အစွန်းများသော ငွေကြေးတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်းကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ အချို့ကမူ ထိုသို့ ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် တချို့သော နိုင်ငံများတွင် ပြိုင်ဆိုင်မှု ကျဆင်းသွားသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် နိုင်ငံခြားငွေ ရောင်းဝယ်မှု ပြုလုပ်ရာတွင် တစ်စုံတစ်ယောက်သည် နိုင်ငံခြားငွေ ပမာဏ တစ်စုံတစ်ခုကို အခြားနိုင်ငံခြားငွေ ပမာဏ တစုံတခုဖြင့် ဝယ်ယူခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် နိုင်ငံခြားငွေ ဈေးကွက်သည် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များအတွင်း စတင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံများ ယခင်က ကျင့်သုံးခဲ့သော ဘရက်တန် ဝုဒ် စနစ်ပေါ်တွင် မူတည်သည့် မပြောင်းလဲသည့် ငွေလဲလှယ်နှုန်းမှ အမြဲတမ်း ဈေးအတက်အကျ ရှိနေသော ငွေလဲလှယ်နှုန်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာရာမှ စတင်သည်။
နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးဈေးကွက်သည် အောက်ပါ အချက်များကြောင့် တသီးတသန့် ဖြစ်နေသည်။
ထိုအကြောင်းအချက်များကြောင့် ငွေကြေးကို ဗဟိုဘဏ်များမှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု ရှိသော်လည်း လုံးဝပြီးပြည့်စုံသော ပြိုင်ဆိုင်ခြင်းနှင့် အနီးစပ်ဆုံးဖြစ်သည်ဟု ရည်ညွှန်းကြသည်။ နိုင်ငံတကာ အခြေချနေထိုင်မှုဘဏ်၏ အဆိုအရ ဧပြီလ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် တစ်နေ့တာ တကမ္ဘာလုံး နိုင်ငံတကာငွေကြေးဈေးကွက်၏ ပျမ်းမျှ အရောင်းအဝယ်သည် ၃.၉၈ ထရီလီယံ မျှ ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ဧပြီလ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ရှိသော နေ့စဉ် ငွေကြေးလဲလှယ်မှု ၃.၂၁ ထရီလီယံမှ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှ တိုးတက်လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ၅.၃ ထရီလီယံထိ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်
သလုံးသွေးရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
သလုံးသွေးရွာ (Thalonethway)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ သလုံးသွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သလုံးသွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၄ ဦး၊ မ ၁၃၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်စေတီရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကောင်စေတီရွာ (Kawngzaydi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ကုန်းကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၇၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ခပေါင်းပင်
ခပေါင်းပင်ကို ရုက္ခဗေဒအရ စထရိခနို့နပ် ဗလန်ဒါ ဟုခေါ်သည်။ ထိုအပင်၏ ပဉ္စငါးပါးလုံးသည် အဆိပ်ဖြစ်စေတတ်သည်။ အစေ့များမှ ဆေးဖက်ဝင်၍ အဆိပ်ပြင်းသော စထရီခနင်အယ်ကာလွိုက်ကို ထုတ်ယူရရှိနိုင်သည်။
ခပေါင်းပင်မှ လုံးပတ် ၃၊ ၄ ပေမျှ ရှိ၍ အမြင့်ပေ ၃၀၊ ၄၀ အထိ မြင့်သည်။ အသားမာကျောသည်။ တာရှည်ခံသည်။ ထွန်တုံး ထွန်သန်၊ လှည်းဘီး၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂအတွက် ခပေါင်းသစ်ကို အသုံးပြုနိုင်လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း အောက်ပိုင်းမြေပြန့်နှင့် တောင်ကုန်းဒေသတို့တွင် ခပေါင်းပင်များ ပေါက်ရောက်လေ့ ရှိသည်။ ခပေါင်းပင်၏ အသားမှာ ခါး၏။ ထိုအသားကို အဖျားဖြတ်ဆေး ဖော်စပ်ရာ၌ အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။ ထို့ပြင် အလှအပအိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ ပြုလုပ်ရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ
ဇင်ကနာရွာ၊ ဖုံညိုလိပ်
ဇင်ကနာရွာ၊ ဖုံညိုလိပ်
မမုံရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
မမုံရွာ(Mamon)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၇၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၈၈၄ ဦး၊ မ ၃၁၉၂၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၃၈၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စည်သွတ်ခြင်း
စည်သွတ်ခြင်း
အစားအသောက်များကို ကြာရှည်ခံအောင် ပြုလုပ်နည်း တစ်နည်းမှာ စည်သွတ်၍ထား နည်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းမှာ အအေးဓာတ်ပေး၍ ကြာရှည်ခံအောင်ထားနည်းထက် ရှေးကျ လေသည်။
အစားအသောက်များကို စည်သွတ်ထားပြီးသောအခါ နောက်ထပ် အထူး ဂရုစိုက်ပြုပြင်ပေးရန် မလိုတော့ချေ။ စည်သွတ်ထား ခြင်းဖြင့် ရက်အကန့်အသတ်မရှိ ကြည်ရှည်စွာထား၍ သုံးနိုင် သည့်ပြင် သယ်ယူရာ၌လည်း လွယ်ကူလှပေသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ခန့်က ပြင်သစ်လူမျိုး စား တော်ချက်တစ်ဦးဖြစ်သူ နစ်ကလတ် အက်ပတ် ဆိုသူသည် အစားအသောက်များကို ပူအောင်ချက်ပြီးလျှင် ပုလင်းတွင် ထည့်၍ လေလုံအောင်ပိတ်ထားပါက အချိန်ကြာမြင့်စွာခံ ကြောင်းကို မကြံဆဘဲနှင့် ကံအားလျော်စွာ တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ စားစရာများ ကို စည်သွတ်ခြင်းနည်း ပေါ်ပေါက် လာသည်ဟု ယူဆရပေမည်။
သို့ရာတွင် နစ်ကလတ် အက်ပတ်မှာ မည်သို့သော အကြောင်းတရားကြောင့် ဤသို့သော အကျိုးတရား ဖြစ်လာ ကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျကျ မသိရှာချေ။ သိပ္ပံပါရဂူကြီးပါးစတား ၏ လက်ထက်ကျမှသာ အစားအသောက်များကို ပုပ်သိုးစေ သော ဗက်တီးရီးယားများ ပျက်စီးကုန်ကြပြီးလျှင် ထိုအပူဓာတ် ပေးပြီးသားကို လေလုံအောင်ပိတ်ထားလိုက်သောအခါ ဗက်တီး ရီးယားများ နောက်ထပ်မဝင်နိုင်တော့ဘဲ၊ အစားအသောက်များ ကြာရှည်စွာခံသည်ကို တွေ့ရှိလာလေသည်။
သို့ရာတွင် စားစရာများကို စည်သွတ်သည့်လုပ်ငန်းမှာ ချက်ချင်းဖွံ့ဖြိုးလာသည်မဟုတ်ပေ။ ၁၉ ရာစုနှစ် နောက်ပိုင်း လောက်အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ပင် အိမ်တွင်းလုပ်ငန်း တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်နေသေးသည်။ ပြုလုပ်ပုံမှာလည်း စနစ်မကျ သေးပေ။ စည်သွတ်မည့် အသီးအရွက်များ၊ သားငါးများကို လက်ဖြင့်ပင် ကိုင်တွယ်ပြုလုပ်ကြလေသည်။ သံဗူးများကိုလည်း လက်ဖြင့်သာပြုလုပ်ကြသည်။ ထို့နောက် တစ်ဖြည်းဖြည်း စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ တိုးတက်လာ၍ သံဗူးသံခွက်များကို စက်ဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သောအခါမှာမှ စည်သွတ်စားစရာများ လုပ်ငန်းသည် ကြီးကျယ်လာခဲ့လေသည်။ စားစရာထည့်သော သံဗူး သံခွက်များကို သံမဏိပြား ပါးပါးကလေးများဖြင့်ပြုလုပ် ၍ သံဖြူရည်စိမ်ထားရသည်။ ထို့အပြင် အစားအသောက်များ ထည့်သည့်အခါ အချဉ်ဓာတ်မပေါက်စေရန် ဆေးသုတ်ထားရ လေသည်။ ယခုအခါတွင်မူကား စည်သွတ်စားစရာလုပ်ငန်းမှာ ကြီး ကျယ်လာ၍ အသီးအရွက်များကို ခူးဆွတ်သည်မှအစ စည်သွတ် ပြီး တံဆိပ်များတပ်သည်အထိ စက်ဖြင့်သာ ပြုလုပ်ကြလေ သည်။ ရှေးဦးစွာ ထည့်စရာ သံဗူးသံခွက်များကို စားစရာများ ထည့်သည့်အခန်းသို့ စက်ဖြင့်ပို့သည်။ ထိုအခန်းတွင် စည်သွတ် မည့် သစ်သီး၊ သား၊ ငါး စသည့်ပစ္စည်းတို့ကို ဖြတ်တောက်လှီး စိတ်ထား၍ သံဗူးများရောက်လာသောအခါ တစ်ဗူးစီတစ်ဗူးစီ အပိုအလိုမရှိ စက်ဖြင့် ချိန်တွယ်၍ ထည့်ပေးသည်။ ထိုသို့ ထည့်သွင်းသည့်အခါတွင် အစစအရာရာ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စွာ ရှိစေရန် သန့်ပြန့်စွာဖြင့် ဆေးကြောပြီးမှ ထည့်ရသည်။ အသီး အရွက် များကို စည်သွတ်လျှင် ဆားနှင့်သကြားရောထားသော အရည်တစ်မျိုးကို ထည့်ပေးရလေသည်။
စားစရာများထည့်ပြီးသောအခါ ဗူးထဲမှ လေများထွက်ကုန် အောင် မိနစ်အနည်းငယ်မျှ အပူဓာတ်ပေးရသည်။ ထို့နောက် အဖုံးများဖြင့် ပိတ်လိုက်ပြီးလျှင် အစားအစာများထဲမှ ဗက်တီးရီး ယားများ ပျက်စီးကုန်အောင် အပူရှိန်ခပ်ပြင်းပြင်းပေးသည့် ဌာန သို့ ပို့ရပြန်သည်။ ထိုဌာနတွင် အစားအစာ၏ အမျိုးအစား အလိုက် အပူဓာတ်ပေးရသည်။ သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် ဖြစ်လျှင် မိနစ်အနည်းငယ်မျှသာ အပူရှိန်ပြင်းပြင်းပေး၍၊ သား ငါးဖြစ်လျှင် နာရီပိုင်းမျှကြာအောင် အပူဓာတ်ပေးကာ ချက်ရ လေသည်။ ချက်ပြီးသောအခါတွင်လည်း အစားအစာများ အရောင်အဆင်းမပျက်စေရန် ရေဖြင့်လျင်မြန်စွာ အေးအောင်ပြု လုပ်ရလေသည်။ နောက်တွင် ဗူးများကို ခြောက်သွေ့စေ၍ တံဆိပ်ကပ်ပြီးလျှင် ရောင်းချရန် အသင့်ပြုလုပ်ပြီး ဖြစ်လေ သည်။ စည်သွတ်စားစရာများကို အစပထမတွင် ဈေးကြီးပေး၍ ဝယ်ယူစားသောက်ရလေသည်။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ ကြီးကျယ် သော စက်မှုလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်လာ၍ အများအပြားလုပ်ကိုင်လာ သောကြောင့် ဈေးပေါပေါ နှင့် ဝယ်ယူစားသောက်နိုင်ကြသည် သာမက အချိန်အခါရာသီမရွေးစားလိုသော သား၊ ငါး၊ အသီး၊ အရွက်၊ သစ်သီးများကို စားသောက်နိုင်ကြပေသည်။ အထူး သဖြင့် စည်သွတ်စားစရာများ ပေါ်ပေါက်လာသည့်အတွက် စစ် တပ်များအဖို့ အလွန်အသုံးဝင်သော ရိက္ခာများဖြစ်လာလေသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် စစ်ဖြစ်ပွားသည့်အခါတိုင်း စည်သွတ်စားစရာ လုပ်ငန်းမှာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာလေသည်။
အချို့က စည်သွတ်စားစရာများသည် ဩဇာဓာတ်များ ပျက်စီးနေ၍ ခွန်အားဖြစ်စေသော ဗိတာမင်များ မပါရှိတော့ဟု ယူဆကြသည်။
စင်စစ်အားဖြင့် စည် သွတ်စားစရာများမှာ အစားအစာကို သာမန်ချက်ပြုတ်သကဲ့သို့ ပြုလုပ်ထားခြင်းမျှသာဖြစ်၍ ဩဇာဓာတ်ပျက်စီးခြင်းမဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့ပြင် စည်သွတ်စားစရာလုပ်ငန်း၌ ဓာတုဗေဒပါရဂူကြီးများက ကြီးကြပ်စစ်ဆေး၍ အာဟာရတန်ခိုး အနည်းငယ်မျှ မယုတ် လျော့စေဘဲ ကောင်းသည်ထက်ကောင်းအောင် ကြံစည်လုပ်ကိုင် လျက်ရှိကြ၏။ စည်သွတ်စားစရာများလုပ်ငန်းမှာ သိပ္ပံပညာနည်းများကို အများဆုံးအသုံးပြုသော စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အကြီးကျယ် ဆုံးဖြစ်၏။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည်ကား စည်သွတ်စား စရာများ လုပ်ငန်းကို အကြီးကျယ်ဆုံးလုပ်ကိုင်သော နိုင်ငံ ဖြစ်လေသည်။ ဥရောပတိုက်နိုင်ငံများ၊ ဩစတြေးလီးယား၊ နယူးဇီလန်၊ ဂျပန်၊ ဟာဝိုင်ယန်းကျွန်းတို့တွင်လည်း စည်သွတ် စားစရာလုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာ ထို လုပ်ငန်းမှာ တိုးတက်လျက်ရှိလေသည်။
ဗနွားတူနိုင်ငံ
ဗနွားတူနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဗနွားတူသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး တောင်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ထိုကျွန်းစုသည် ယခင်က မီးတောင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏ ရှေ့ဘက် ၁၀၉၀ မိုင် (၁,၇၅၀ ကီလိုမီတာ) အကွာ၊ နယူးကယ်လီဒိုးနား မှ အရှေ့မြောက်ဘက် ၃၁၀ မိုင် ( ၅၀၀ ကီလိုမီတာ) အကွာ၊ ဖီဂျီနိုင်ငံ ၏ အနောက်ဘက်နှင့် ဆော်လမွန်ကျွန်းစု ၏ အရှေ့တောင်ဘက်၊ နယူးဂီနီ နိုင်ငံ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
ခိုဖွန်း
ခိုဖွန်း သည် အာရှတိုက်အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရသည့် ကြီးမားသည့်ဂူများ ဖြစ်သည်။ ခိုဖွန်းများကို အဓိကအားဖြင့် ဂျပန်ကျွန်းစုများတွင် ၃ ရာစုအလယ်ပိုင်းနှင့် ၇ ရာစုအစောပိုင်းတွင် တညဆောက်ခဲ့ကြသည်။
ဒိုးကုန်းရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
ဒိုးကုန်းရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
ကျောက်စာတိုင်ရွာ၊ ဂူဒါပြင်
ကျောက်စာတိုင်ရွာ၊ ဂူဒါပြင်
ဥဇနာပြောင်
ဥဇနာပြောင် (၁၃၂၄/၂၅ – စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄) သည် ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် ပင်းယနေပြည်တော်ကို သုံးလကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ စက်တင်ဘာ ၁၃၆၄ တွင် သတိုးမင်းဖျားသည် ဥဇနာပြောင်အား တိုက်ခိုက်နန်းချကာ ပင်းယ-စစ်ကိုင်း နှစ်ပြည်ထောင်တွင် မင်းလုပ်ခဲ့လေသည်။
ဘုရားကြီး (အနောက်)ရွာ၊ နန်းတော်ကုန်း
ဘုရားကြီး (အနောက်)ရွာ၊ နန်းတော်ကုန်း
ပုံတက်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ပုံတက်ရွာ (Pongtet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မိုင်းဟမန်မုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဟမန်မုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၁ ဦး၊ မ ၁၃၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းကျိုင်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကုန်းကျိုင်းရွာ (Konekeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ကုန်းကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၇၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂြိုဟ်တု
ဂြိုဟ်တုဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အပေါ်ရှိ ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း လှည့်ပတ်နေသည်။ လူသားတို့ တီထွင်ဖန်တီးထားသော ဂြိုဟ်တုများ ရှိသကဲ့သို့ သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်နေသော ဂြိုဟ်တုပေါင်းများစွာလည်း ရှိသည်။ လသည် သဘာဝဂြိုဟ်တု တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာအား သူ၏ ပတ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း လှည့်ပတ်နေသည်။ လူသားများပြုလုပ်သော ဂြိုဟ်တုများသည်လည်း ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် ဂြိုဟ်ပတ်လမ်း ကြောင်းအတိုင်း လှည့်ပတ်နေကြလေသည်။ လူသားတို့ ပြုလုပ်သော ဂြိုဟ်တုအများစုသည် ဂြိုဟ်ပတ်လမ်း အနိမ့်ပိုင်းမှ လှည့်ပတ်ကြပြီး ထိုဂြိုဟ်တုများ၏ မြန်နှုန်းမှာ ကမ္ဘာလည်နေသော မြန်နှုန်းအတိုင်းပင် လှည့်ပတ်နေကြသည်။ ထို့ကြောင့် မြေပြင်မှကြည့်လျှင့် ၎င်းဂြိုဟ်တုများသည် မလှုပ်ရှားဘဲ ငြိမ်နေသကဲ့သို့ဖြစ်နေသည်။ ထိုကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းသို့ ရောက်ရှိရန်အတွက် ဂြိုဟ်တုသည် ကမ္ဘာ၏ ဝင်ရိုးစွန်းအပေါ်တွင် ရှိနေရမည်ဖြစ်ပြီး မြေပြင်မှ ကီလိုမီတာပေါင်း ၃၅,၇၈၆ ကီလိုမီတာ (မိုင်ပေါင်း ၂၂၂၃၆ အကွာ) ကွာဝေးရမည်ဖြစ်သည်။ အနိမ့်ပိုင်း ကမ္ဘာပတ်လမ်းတွင် ရှိသော ဂြိုဟ်တုများသည် ကမ္ဘာမြေပြင်မှ အနည်းဆုံး ကီလိုမီတာ တစ်ထောင်ခန့်နှင့် အထက်တွင် ရှိနေကြသည်။ ထိုဂြိုဟ်တုများသည် အလွန်မြန်ပြီး တိမ်းစောင်းနေသော ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းများတွင် တည်ရှိနေကြသည်။ ဂြိုဟ်တုတစ်လုံးသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၁၄ ပေါင်ခန့်(၆ ဒဿမ ၅ ကီလိုဂရမ်) ရှိမှသာလျှင် ကင်မရာတစ်လုံး (သို့မဟုတ်) ကွန်ပျူတာတစ်လုံးအား သယ်ဆောင်သွားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ စက်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သော လူသားတို့ ပြုလုပ်ထားသည့် ဂြိုဟ်တုများကို မိုးလေဝသ တိုင်းတာရေးအကူအညီများ၊ အာကာသအတွင်း ဓာတ်ပုံရိုက်ယူခြင်းများ၊ ရုပ်မြင်သံကြားဆိုင်ရာ အချက်ပြလှိုင်းများအား လွှဲပြောင်းပေးခြင်းများ၊ တယ်လီဖုန်းအဝင်အထွက် လမ်းကြောင်းများအား ပေးပို့ပေးခြင်း၊ လုံခြုံရေးများ၊ အာကာသအတွင်းလေ့လာခြင်းနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းပေးခြင်းများ စသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။ ပထမဦးဆုံးသော လူသားတို့ပြုလုပ်ထားသည့် ဂြိုဟ်တုအမည်မှာ စပွန်းနစ် ဖြစ်သည်။ ဂြိုဟ်တုများအား အဓိက ရည်ရွယ်ချက်ကြီး ခြောက်ခုဖြစ် ပစ်ပို့ လွှတ်တင်ထားကြသည်။ ထိုရည်ရွယ်ချက်များမှာ- ပထဦးဆုံးအဖြစ် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသည် Old Number Seven ဒုံးပျံဖြင့် ဘိုင်ကိုနော့ဗ် အာကာသစခန်းမှ စပွန်းနစ်-၁ အမည်ရှိ ဂြိုဟ်တုကို ၁၉၅၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ ၎င်းဂြိုဟ်တုသည် ဘတ်စကက်ဘော အရွယ်မျှသာ ရှိပြီးအလွန်သေးငယ်သော ဂြိုဟ်တုတစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် ၎င်းဂြိုဟ်တုသည်သာလျှင် ပထမဆုံးသော လူသားတို့ပြုလုပ်သည့် ဂြိုဟ်တုဖြစ်သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုက ပစ်လွတ်သော ဗော့စတော့-၁ အာကာသယာဉ်ဖြင့် ဆိုဗီယက် အာကာသယာဉ်မှူး ယူရီဂါဂါရင်သည် အာကာသတွင်း လူသားရောက်ရှိခြင်းနှင့် လူလိုက်ပါခြင်းတွင် ပထမဆုံးသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံမှာ တတိယမြောက် ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်သော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်နေ့တွင် Asterix-1 အမည်ရှိဂြိုဟ်တုအား Diamant အမည်ရှိ ဒုံးပျံဖြင့် အယ်ဂျီးရီးယားမှ ပစ်လွှတ်လေပြန်သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှလည်း Ohsumi အမည်ရ ဂြိုဟ်တုကို Lambda 4S-5 ဒုံးပျံဖြင့် ကာဂိုရှီးမား အာကာသစခန်းမှ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် လွှတ်တင်သည်။
အလားတူပင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံမှလည်း ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် Mao-1 အမည်ရှိသော ဂြိုဟ်တုအား Long March-1 အမည်ရှိ ဒုံးပျံဖြင့် မွန်ဂိုးလီးယားအတွင်းမှ ပစ်လွှတ်လေသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံသည်လည်း ၁၉၇၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် Black Knight-1 ဂြိုဟ်တုအား Black Arrow ဒုံးပျံဖြင့် ဩစတြေးလျ ဒုံးပျံလွှတ်တင်ရေးစခန်းမှ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ အီးယူ (ဥရောပ သမဂ္ဂ) သည် ၁၉၇၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် CAT ဂြိုဟ်တုအား Ariane အမည်ရှိ ဒုံးပျံဖြင့် ပြင်သစ် ဂီယာအာကာသ စခန်းမှ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ ယနေ့တွင်မူ ဥရောပအာကာသ အေဂျင်စီက ဥရောပအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအတွက် ဂြိုဟ်တုများ လွှတ်တင်ပေးလျက် ရှိလေသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင် ၁၈ ရက်နေ့တွင် Rohini-1 ဟုခေါ်သော ဂြိုဟ်တုအား Satellite Launch Vehicle ဒုံးပျံဖြင့် ဆာရီဟာရီကိုတာကျွန်းမှ လွှတ်တင်ခဲ့ပြန်သည်။
အစ္စရေးနိုင်ငံက ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၉ ရက်နေ့၌ Horizon-1 အမည်ရှိသော ဂြိုဟ်တုကို Shavit ဒုံးပျံဖြင့် နီဗက်ဇ် သဲကန္တာရအတွင်းမှ လွှတ်တင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ အီရတ်နိုင်ငံအနေဖြင့်လည်း ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် Rocket-3rd Stage ဂြိုဟ်တုကို လွှတ်တင်ခဲ့ကြလေသည်။ အီရန်နိုင်ငံသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ၁၁ နိုင်ငံမြောက် ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်နိုင်သော နိုင်ငံဖြစ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် မလွှတ်တင်နိုင်ခဲ့ချေ။ သို့သော် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ တွင် Omid ဆိုသော ဂြိုဟ်တုကို Safir-2 ဒုံးပျံဖြင့် ဆမ်နန်အရပ်မှ လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ ယခင်က ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတွင် ပါဝင်သော ယူကရိန်းနှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့ကလည်း ၁၉၉၁-၁၉၉၂ ခုနှစ်အတွင်း သီးခြား ဂြိုဟ်တုများ လွှတ်တင်ခဲ့ကြပြန်သည်။ ယခုအခါ ထိုနိုင်ငံများသည် ကိုယ်ပိုင် ဂြိုဟ်တုများ လွှတ်တင်နေကြသကဲ့သို့ အခြားနိုင်ငံများအတွက်လည်း လွှတ်တင်ပေးနေကြလေသည်။ ယခုအချိန်တွင် အာကာသအတွင်း၌ ဂြိုဟ်တုပေါင်း ၁၀, ၀၀၀ ကျော်ရှိနေပြီဟု နာဆာမှတ်တမ်းများအရ သိရှိရလေသည်။
ကမ္ဘာ့လူသားများ အာကာသအတွင်းသို့ ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်နိုင်ခြင်းသည် ဆိုဗီယက်က ၁၉၅၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၄ ရက်တွင် Sputnik-1 ဂြိုဟ်တုမှစတင်ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် နှစ်ပေါင်း ၅၀ ကျော်ပြီးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအမှတ်တရအနေဖြင့် ဥရောပအာကာသအေဂျင်စီက ဂြိုဟ်တုအလုံးပေါင်း ၅၀ လွှတ်တင်ခဲ့လေသည်။ Nanosat ဟုခေါ်သည့် ဂြိုဟ်တုငယ်များ ဖြစ်သည်။ ထိုဂြိုဟ်တုငယ်များသည် ၂ ဒဿမ ၂ ပေါင်သာ အလေးချိန်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် အလွန်သေးငယ်ပြီး လုပ်ငန်းဆောင်တာများ မလုပ်နိုင်ကြချေ။ အာကာသအတွင်းတွင် ညစဉ်သွားလာနေကြသော ဂြိုဟ်တုပေါင်းမှာ ၁ သောင်းကျော် ရှိသော်လည်း အမှန်တကယ် အသုံးချနိုင်သော ဂြိုဟ်တာမှ ရာဂဏန်းမျှသာလျှင် ရှိလေသည်။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ပြီး နိုင်ငံအများစုသည် ဂြိုဟ်တုများ လွှတ်တင်ကြသကဲ့သို့ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံအချို့သည်လည်း ဂြိုဟ်တုများကို လွှတ်တင်နေကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ ဂြိုဟ်တုများ လွှတ်တင်လာနိုင်သည်နှင့်အမျှ ထိုနိုင်ငံ၏ စစ်ရေး၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ မိုးလေဝသခန့်မှန်းမှု ကဏ္ဍများ၌ ကမ္ဘာမြေမှ ဂြိုဟ်တုစခန်းများနှင့် ချိတ်ဆက်မှုများပြုလုပ်ကာ လူသားအကျိုးပြုလုပ်ငန်းများ ပြုလုပ်ပေးနိုင်မည်ဖြစ်လေသည်။
ကိုးကား
*
ပန်ဆဲရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ပန်ဆဲရွာ(Pangse)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆနာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆနာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဒူမင်းညို
အဒူမင်းညို
အဒူမင်းညိုသည် သက္ကရာဇ် ၈၁၇-၈၄၀ တွင် ရခိုင်ပြည် ယခု မြို့ဟောင်းဟုခေါ်သော မြောက်ဦးမြို့၌ နန်းတက်သော ရခိုင်ဘုရင် ဘစောဖြူမင်း လက်ထက် ရခိုင်ပညာရှိ အမတ်ကြီး ဖြစ်သည်။ အဒူမင်းညိုဟူသော အမည်မှာ ‌စာဆိုတော်ကြီး၏မွေးရပ်ဖဒူကျွန်းကိုအစွဲပြု၍‌ဖဒူမင်းညိုဟု တွဲလျက် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဖဒူမင်းညိုမှ နောင်အခါ အဒူမင်းညိုဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်အမည်တွင်ခဲ့သည်။‌အဗ္ဗဒူဟူသောအမည်ကိုခံ့ယူရန်အကြောင်းမရှိပေ။
မင်းညိုသည် ရခိုင်ဘုရင် ဘစောဖြူ၏ သမီးတော် ဧချင်းကိုရေးသည်။ ထို ဧချင်းကို ရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်း ဟူ၍ပင် ခေါ်ကြလေသည်။ ထိုဧချင်းသည် ယခုတွေ့ရှိရသော ဧချင်းဟူသမျှတို့တွင် ရှေးဦးအကျဆုံး ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာစာပေ၌ တွေ့ရှိရသမျှသော ဧချင်းတကာတွင် အဟောင်းဆုံးဖြစ်သော ရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်းကို စပ်ဆိုခဲ့သူမှာ ရခိုင်အမတ် အဒူမင်းညို ဖြစ်၏။ အဒူမင်းညိုသည် ဧချင်းမျိုးစေ့ကိုချခဲ့သူဟု ဆိုရပေမည်။ အင်းဝခေတ် စာဆိုကျော် သခင်ထွေး ဧချင်း ဆရာရှင်သူရဲနှင့် ခေတ်ပြိုင်စာဆိုသူလည်း ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ရှင်သူရဲသည် သခင်ထွေးဧချင်းကို ရခိုင်မင်းသမီးနောက် အနှစ်(၂ဝ)ကျော်ကြာမှ စပ်ဆိုလေသည်။ အဒူမင်းညိုကား သက္ကရာဇ် ၈၁၇ မှ ၈၄ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ရခိုင်ပြည် ယခု မြို့ဟောင်းခေါ်သော မြောက်ဦးမြို့၌ နန်းစံခဲ့သော ရခိုင်ဘုရင် ဘစောဖြူ၏ လက်ထက်တွင် အမတ်ပညာရှိကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းရွက်နေသူ ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်ကား အင်းဝနှင့် ရခိုင်သည် မင်းပြိုင်အုပ်စိုး၍ စာပြိုင်ဆိုသောအခါ ဖြစ်၏။ အဒူမင်းညိုသည် ရခိုင်ဘာသာဖြင့်ပြောင်‌‌‌မြောက်စွ‌ေရးဖွဲ့ထား‌ောရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်းသည် ရခိုင်စာ‌‌ေအဆင့်အတန်းကိုမှတ်ကျောက်တိုက်ခံနေသောသက်သေခံချက်ပင်ဖြစ်‌ော့သည်။ေေ
မတ်ကြီး စပ်ဆိုသော ဧချင်းတွင် ဧချင်းဘွဲ့ခံ ရခိုင်ဘုရင် ဘစောဖြူ၏ သမီးတော်ကလေး၏ ဆွေတော် စဉ်စာရင်းကို ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြစပ်ဆိုသွား၏။ သုံးစွဲထားသော စကားလုံးများမှာလည်း သုတိသာယာ၍ ပေါ်လွင်လှ၏။ ဖွဲ့ဆိုလိုသမျှကို မကွယ်မထောင့် ပြတ်သွားစွာ ဖွဲ့ဆိုနိုင်၏။ ရှေးအခါက ဘုရင့်သွေးတော်များကို ပုခက်တင်ရာ၌ မည်ကဲ့သို့ ပုခက်ကို ဆင်ယင်ရပုံကို ဗဟုသုတဖြစ်ဖွယ် ရေးသားခဲ့သဖြင့် ကျေးဇူးတင်ထိုက်လှပေသည်။
မော်လိုက်ကုန်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
မော်လိုက်ကုန်းရွာ (Mawlaikkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ နန်းပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၃၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဈေးကုန်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ဈေးကုန်းရွာ (Zaykone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ လမ်းခွကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လမ်းခွကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၂၉ ဦး၊ မ ၂၄၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
အင်ပင်ကုန်း (စာဖြူစု)ရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
အင်ပင်ကုန်း (စာဖြူစု)ရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
မယ်ရကုန်း
မယ်ရကုန်း
မမုန်(ရှမ်းစု)ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
မမုန်(ရှမ်းစု)ရွာ(Mamone(Shansu))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၈၈၄ ဦး၊ မ ၃၁၉၂၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၃၈၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်ငုတ်တထောင်ရွာ၊ ကျုံဖါးရိုး
သစ်ငုတ်တထောင်ရွာ၊ ကျုံဖားရိုး