cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး(မန္တလေး)
၁၂၄၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အသေးစိတ် အချက်အလက်များ
၁၃၁ဝ-ခု၊ (၁၉၅၁-၅၂)တွင် ကြေးရုပ်ကြီးများအား ထားရှိရန်အတွက် ပြတိုက်အဆောက်အဦ ဆောက်လုပ်သည်။
၁၃၁၆-ခု၊ (၁၉၅၄) ဂန္ဓကုဋိကျောင်းတော်ကြီး ရွှေချခဲ့သည်။
၁၃၂ဝ-ခု၊ တပေါင်းလဆန်း (၇)ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် (၁၅-၃-၁၉၅၉)ဂန္ဓကုဋိအပြင်ကျောင်းတော်ကြီး ရွှေချပြီးစီးသည်။
၁၃၂၁-ခု၊ ကဆုန်လဆုတ်(၇)ရက်၊ကြာသပတေးနေ့တွင် (၂၈-၅-၁၉၅၉)မန္တလေးမြို့တည် နန်းတည်နှစ် (၁ဝဝ)ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် မဟာမုနိဘုရားကြီးရင်ပြင်တော် အရှေ့မြောက်ထောင့်တွင် ဗဟိုစင်ဆောက်လုပ်သည်။
၁၃၂-ခုတွင် (၁၉၆ဝ-၆၁)မဟာမုနိပြတိုက်အမှတ် (၁)နှင့် ဓမ္မစကြာပြတိုက်အမှတ် (၂)တို့ကို ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းသည်။
၁၃၂၇-ခု၊ ပြာသိုလဆန်း (၉) ရက်၊ သောကြာနေ့ (၃၁-၁၂-၁၉၆၅)တွင် ကြေးချိန် (၃၂၆၄)ပိဿာရှိ ညိမ်းချမ်း သာယာကြေးစည်ကြီး စတင်ပြုလုပ်သည်။
၁၃ဝ-ခု၊(၁၉၆၈-၆၉)တွင် မဟာမုနိပိဋကတ်တိုက်တော် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။ ၁၃-ခု၊ (၁၉၇၁-၇၂)ကြေးချိန် (၂၁၅၆)ပိဿာရှိ ချမ်းအေးပြည်သာကြေးမောင်းကြီး သွန်းလောင်းလုပ်ဆောင်သည်။
၁၃၄၁-ခု၊ တော်သလင်းလဆန်း (၄)ရက် စနေနေ့ (၂၅-၈-၁၉၇၉)တွင် မိုးကောင်းဓမ္မာရုံကြီး၏ အနောက်ဘက်ကပ်လျက် ဂြိုဟ်ပြေနံပြေအဆောက်အဦး ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။
၁၃၄၃-ခု၊ ဝါဆိုလဆုတ် (၉)ရက် စနေနေ့ (၂၅-၇-၁၉၈၁) ခြေတော်ရာပြတိုက် ပြီးစီး၏။
၁၃၄၄-ခု၊ နတ်တော်လဆန်း (၃)ရက် စနေနေ့တွင်(၁၈-၁၂-၈၂)မဟာမုနိသမိုင်းပန်းချီအတွက် လုပ်ငန်းစတင် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။
၁၃၄၅-ခု၊ ကဆုန်လဆုတ် (၇)ရက် (၂-၆-၈၃) တွင် နိဗ္ဗာန်လမ်းမုဒ်ဦး (ပဌာန်းမုဒ်ဦး) ပြီးစီးသည်။
၁၃၄၅-ခု၊ဝါခေါင်လဆန်း(၁၃)ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင်(၂၁-၈-၈၃)အမြဲတမ်း မဟာဗုဒ္ဓဝင်ပြတိုက်ကြီး နှင့်တကွ ဥယျာဉ်တော်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်း စတင်လုပ်ဆောင်သည်။
၁၃၄၆-ခု၊ တပို့တွဲလဆန်း(၁)ရက် (၃၁-၁-၈၅)နေ့တွင် ရွှေသား(၂၅ပိဿာ၊ ၄၉ ကျပ်၊ ၁ ပဲ၊ ၁ ၁/၂ ရွေး)ရှိသော ရွှေသားမျက်နှာကြက်တော်ကြီးနှင့်အလယ် ရွှေကြာဖူးကြီးတို့အား တပ်ဆင်ပြီးစီးခဲ့သည်။
၁၃၄၈-ခု၊နယုန်လဆုတ်(၁၃)ရက်မှ ဝါဆိုလဆုတ်(၁)ရက် (၅-၇-၈၅)မှ(၁-၈-၈၆)နေ့အထိ (၂၈)ရက်ကြာ တပ်မတော်နှင့် လုပ်အားရှင်ပေါင်း (၁၄၆၁၇)ဦးဖြင့် လိပ်ကန်(မေတ္တာကန်)ဆယ်ယူ မွမ်းမံပြင်ဆင်ခဲ့သည်။
၁၃၄၉-ခု၊ တပေါင်းလဆန်း(၁)ရက်(၁၇-၂-၈)တွင် မဟာမုနိဘုရားကြီးအား မျက်နှာသစ်မှုရေတော်ဝတ်ကို လက်ရှိဆရာတော်ဘဒ္ဒန္တပညာဝံသ တောင်ထီးလင်းတိုက်၊ ပိဋကတ်တိုက်ကျောင်းမှ ယနေ့တိုင်ဝတ်ပြု ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၃၅ဝ-ခု၊ နယုန်လဆုတ်(၂)ရက်(၁-၆-၈)မှစတင်၍ ငါးကန်ကြီးအားဆယ်ယူခဲ့ပြီး အရေးအခင်းကြောင့် ခေတ္တရပ်နားပြီး(၁၃-၁ဝ-၈)တွင် တဖန် တပ်မတော်နှင့် လုပ်အားရှင်ပေါင်း (၁၈၄၃၇)ဦးတို့ ပြန်လည်ဆယ်ယူ မွမ်းမံခဲ့ရာ(၁၂-၄-၈၉) တွင် ပြီးစီး၍ (၁၇-၄-၈၉)တွင် ငါးကန်ဖွင့်ပွဲကျင်းပခဲ့သည်။
၁၃၅၁-ခု၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော်(၁)ရက်(၁၇-၈-၈၉)နေ့တွင် ဘုရားကြီးဝတ္ထုကံနယ်မြေတော်အတွင်း စိမ်းလန်းစိုပြေရေးနှင့် ဥယျာဉ်တော်လုပ်ငန်းစီမံချက်ချမှတ်လုပ်၍ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၃၅၁-ခု၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော်(၃)ရက်(၁၂-၂-၉ဝ)တွင် ဗုဒ္ဓဝင်ပြတိုက်၊ နာရီစင်နှင့် လိပ်ကန်ဥယျာဉ်တော် တို့ကို တိုင်းမှူး(နမခ) ဗိုလ်ချုပ်ထွန်းကြည်မှ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
၁၃၅၂-ခု၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်(၃-၁ဝ-၉ဝ)ရက်နေ့တွင် ဓာတ်ပေါင်းစုစေတီတော် တည်ဆောက်ပြီးစီး၍ ထီးတော် တင်ခဲ့သည်။
၁၃၅၅-ခု၊ တန်ခူးလဆန်း(၁၃)ရက်(၄-၄-၉၃)နေ့တွင် ဗောဓိပင်စောင်းတန်းတောင်ဘက်ရှိ ထေရီထေရာပြတိုက် အမှတ်(၁)ကို တည်ဆောက်ပြီးစီး၍ ကျပ်(၇.၂၃)သိန်း ကုန်ကျခဲ့သည်။
၁၃၅၅-ခု၊နတ်တော်လဆုတ်(၁ဝ)ရက် (၇-၁-၉၄)နေ့တွင် ထေရီထေရာပြတိုက်အမှတ်(၂/၃/၄/၅/၆)ဖြစ်သော ပြတိုက်(၅)ခု ပြီးစီးခဲ့၍ စုစုပေါင်းကျပ်(၃၅.၂၇)သိန်း ကုန်ကျခဲ့သည်။
၁၃၅၆-ခု၊ တော်သလင်းလဆန်း(၁)ရက်(၁၅-၉-၉၄)နေ့တွင် ဘုရားကြီးအား အနီးကပ်ဖူးမြော်နိုင်ရန် တယ်လီ ဗေးရှင်းစက်(၅)လုံးနှင့် ဘုရားကြီးအတွက် ဂန္ဓကုဋိတိုက်အတွင်း လေအေးပေးစက်(၂)လုံး တပ်ဆင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၄-ခု၊ဒီဇင်ဘာလမှစ၍ ဘုရားကြီးရင်ပြင်တော်၊ ဗောဓိပင်စောင်းတန်း၊ ဂြိုဟ်ပြေနံပြေစေတီ၊ လိပ်ကန်၊ ငါးကန်၊ နိဗ္ဗာန်မုဒ်ဦးလမ်း၊ ထေရီထေရာလမ်း၊ ဗုဒ္ဓဝင်ပန်းခြံ၊ မီးပုံးထင်းပန်းခြံ၊ ပြတိုက်(၁)(၂)စသည်တို့တွင် ကျောက်ပြား၊ ကြွေပြားများခင်းခဲ့သည်။
(၁၃-၁ဝ-၉၄)နေ့မှစ၍ ၁၉၅-ခုနှစ်ကုန်အထိ ကျောင်းတော်ကြီးစေတီရံထီးများ၊ စောင်းတန်း(၄)သွယ်ရှိထီးများ၊ ရှင်မလဲဘုရားထီးငယ်များ၊ အနောက်ဆုတောင်းပြည့်ဘုရား ထီးကြီး၊ ထီးငယ်များနှင့်အခြား စေတီရံထီးငယ် စုစုပေါင်း(၅ဝ၅)ခုတို့အား ပြုပြင်မွမ်းမံ ရွှေချခြင်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
(၁၃-၉-၉၄)နေ့မှစ၍ ၁၉၆-ခုအထိ ကျောင်းတော်ကြီးတိုင်(၁၂ဝ)တို့အား ပြန်လည်ရွှေချမွမ်းမံခြင်းနှင့် တိုင်ခြေတို့၌ ဇီးရောင်ကြွေပြားများ ကပ်လျက်ရှိသည်။
၁၉၉၅-ခု၊ ဒီဇင်ဘာလမှစပြီး ဂန္ဓကုဋိကျောင်းတော်ကြီး၏ ထုပိကာရာမလက်ညှိုးမှ ကြာကလပ်ရှိ မူလကြေးပြားများ ပေါ်တွင် သိန်း(၄၆၁၅)ကုန်ကျမည့်၊ ရွှေသားအလေးချိန်(၁၇ိ ၈ဲ)ကပ်လှူရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဘုံခုနှစ်ဆင့်ပြာသာဒ်တော်ကြီးကိုလည်း(၃၄၂)သိန်း အကုန်အကျခံ၍ ကြေးပြားကပ်ရွှေချလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက် နေပြီဖြစ်သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ် တွင် မဟာမြတ်မုနိ ရုပ်ရှင်တော်၏ ကိုယ်လုံးတော် အတွင်း ပတ္တမြားမြတ်ရှင်ရှာဖွေရန် ကိုယ်လုံးတော် ဗိုက်အဖောက်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်က စစ်အစိုးရ တာဝန်ရှိသူများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မဟာမြတ်မုနိ ဘုရားကြီးကို နဝတ လက်ထက် အထက်လူကြီးဆိုသူများ အမိန့်ဖြင့် လူမသိသူမသိ ဝမ်းဗိုက်တော်ဖောက်ခံရပြီးနောက် ဖောက်သည့်နေရာ ခြေရာလက်ရာပျက်သည်ကို သင်္ကန်းတော်ဖြင့် လွှမ်းကာဖုံးအုပ်ထားခဲ့သည်။ တပတ်ကြာသောအခါ မသင်္ကဖြစ်ပြီး မန္တလေးသံဃာတော်များက ရုပ်ပွားတော်အုပ်ထားသော သင်္ကန်းဖယ်ပေးရန် တောင်ဆိုကြသရာမှ ရုပ်ပွားတော်ကို ဗိုက်ဖောက်ထားသည့်ကိစ္စ ဘူးပေါ်သလိုပေါ်တော့သည်။ မန္တလေး တမြို့လုံး သံဃာတော်များနှင့် မြို့ခံများ မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကိစ္စကို ပြုလုပ်ခဲ့သော တာဝန်ရှိသူများနှင့် ခွင့်ပြုခဲ့သော ဆရာတော်ကြီးများအား တနိုင်ငံလုံးသိအောင် ဖြေရှင်းပေးရန် တောင်ဆိုမှုများ ဖြစ်လာတော့သည်။ မရိုးမသားပြုလုပ်ထားသော ကိစ္စဖြစ်သောကြောင့် နဝတ စစ်အစိုးရအနေဖြင့် တနိုင်ငံလုံးသိအောင် တရားဝင် ဖြေရှင်းခြင်းမှာ မဖြစ်နိုင်သမို့ ထုံစံအတိုင် မန္တလေးမြို့ ကုလား-ဗမာ အဓိကရုဏ်းကို ရုပ်လုံးဖေါ်ကာ လူထုဒေါသကို အာရုံလွှဲခဲ့သည်။
မဟာရာမ်အတွင်းရှိ ရုပ်တုကြီးများ သမိုင်း
မဟာမုနိဘုရား မဟာရာမ်အတွင်းတွင် ရှိနေသော ယိုးဒယားပြည်မှကြေးလူရုပ် ၂ ခု၊ ခြင်္သေ့ရုပ် ၃ ခုနှင့် ခေါင်း ၃ လုံးရှိသော ဧရာဝဏ်ဆင်ရုပ် တစ်ခုတို့မှာ မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်နှင့်အတူ ရခိုင်ပြည်မှ ပါလာသော ကြေးရုပ်ကြီးများဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်မှ ပါလာသော်လည်း ရခိုင်ကြေးရုပ်များ မဟုတ်၊ ယိုးဒယားပြည်မှကြေးရုပ်များသာ ဖြစ်သည်။ ယိုးဒယားပြည်မှဖြစ်သော်လည်း ယိုးဒယားကြေးရုပ်များမဟုတ်၊ ခမာ (ကမ္ဘောဒီးယား) ကြေးရုပ်များသာဖြစ်သည်။ ခမာကို စစ်နိုင်သဖြင့် ယိုးဒယားတို့ ယူဆောင်လာခဲ့သော ဤကြေးရုပ်များကို ဘုရင့်နောင်လက်ထက်တွင် ယိုးဒယားကို စစ်နိုင်သော ဟံသာဝတီသားတို့က သိမ်းယူခဲ့ကြသည်။ နောက်သားတော် နန္ဒဘုရင် လက်ထက်တွင် တောင်ငူစားနှင့် စစ်ဖြစ်ရာ တောင်ငူစားဘက်မှ ရခိုင်ဘုရင်က ကူညီတိုက်သဖြင့် စစ်နိုင် သွားသည်။ ထို့ကြောင့် တောင်ငူစားက ဤကြေးရုပ်ကြီးများကို လက်ဆောင်အဖြစ် ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဆီယံရိပ်မြို့အနီးရှိ အန်းကောဝပ်ဘုရားကျောင်းအစုအဝေး ယူနက်စကိုရှေးဟောင်းကမ္ဘာ့ယာဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်နယ်မြေတွင် အလားတူလက်ရာများစွာကို လေ့လာတွေ့ရှိနိုင်သည်။ မဟာမုနိဘုရားဖူးတို့က အဆိုပါရုပ်တုများကို ပွတ်သပ်ပေးလျင် ရောဂါပျောက်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသဖြင့် ပွတ်သပ်ထား၍ ကြေးရုပ်များ၏ အချို့နေရာများတွင် ပြောင်လက်နေသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။
အငြင်းပွားဖွယ်ရာ
အငြင်းပွားဖွယ်မှာ မြတ်ဗုဒ္ဓသည်မဇ္ဈိမဒေသမှ လွဲလျှင် ကျန်နေရာများသို့ ကြွချီခြင်းမရှိဟူသော သမိုင်းဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှု နှင့် ရုပ်ပွားတော်၊ဆင်းတုတော် ထုလုပ်ကိုးကွယ်ခြင်းမှာ အသောကမင်းကြီး လက်ထက်လွန်သည်အထိ အိန္ဒိယတွင်ပင် ထွန်းကားခြင်းမရှိသေးခြင်းတို့ကြောင့် မဟာမြတ်မုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး၏ သမိုင်းနှင့် သက်တမ်းမှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
နောက်ထပ်အငြင်းပွားဖွယ်ရာတစ်ရပ်မှာ ဘုရားပင့်ဆောင်သူများသည် ဘုရားကြီးကိုဖောင်တော်နှင့်ပင့်ဆောင်လာစဉ် မြစ်ထဲသို့ကျသွားသည့်အတွက်မင်းမျက်မသင့်စေရန် မဟာကျန်တစ်ပါးကိုပင့်ဆောင်သွားသည်ဟု ဒေသခံများ၊ ရခိုင်ရှေးလူတို့ကဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် မဟာမုနိဘုရားအစစ်သည် မြစ်ထဲမှ ရသည့်​ေပါ်ဘုရားတစ်ပါး၊ကျောက်တော်စက်ဘုရား၊မိုဃ်းကောင်းဘုရား၊ မဟာမုနိဘုရား တို့မှတစ်ပါးပါးဖြစ်မည်ဟု ရခိုင်သုတေသီတို့ကယူဆသည်။ ရခိုင်၌ရှိသည့်ဘုရားဗျာဒိတ်ကျမ်းများ၌လည်း ထိုရုပ်ရှင်တော်ကြီးသည် ဤကဲ့သို့ တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်သွားပြီး နှစ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာကြာပြီးမှ အများပြည်သူတို့ထံသို့လာရောက်အပူဇော်ခံလိမ့်မည်ဟု ပြဆိုသည်။
ရုပ်ပုံကဏ္ဍ
IMG20230724141427_01
ပတ်ထရစ် စတျူးဝပ်
ဆာ ပတ်ထရစ် စတျူးဝပ် (Sir Patrick Stewart) သည် ဗြိတိသျှ ဇာတ်သဘင်၊ ရုပ်ရှင် မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်၍ ၁၉၆၆ မှစတင်ကာ ယနေ့အထိ နှစ်ပေါင်း (၆၀) ခန့် အနုပညာလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နေဆဲဖြစ်သော သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကြယ်တာရာ စွန့်စားရေးခရီး (ရုပ်ရှင်) ဇာတ်လမ်းတွဲများမှ "နောက်မျိုးဆက်" (Star Trek: The Next Generation (1987–94)) တွင် Jean-Luc Picard အဖြစ်လည်းကောင်း X-Men ရုပ်ရှင်များတွင် ပါမောက္ခ ချားလ်စ် အစ်ဂ်ဇေးဗီးယား (Charles Xavier) အဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကာ အခြားထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်၊ ရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းများတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ
စတျူးဝပ်ကို ၁၉၄၀ ဇူလိုင် ၁၃ ၌ ယော့ခ်ရှီးယား (Yorkshire) စီရင်စု၊ မာဖီးလ် (Mirfield) မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့၍ ဖခင်သည် စစ်သားတစ်ဦးဖြစ်ကာ မိခင်သည် အထည်ချုပ်လုပ်ငန်းတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်အရွယ်ကပင် ဇာတ်ခုံ၊ ဇာတ်သဘင်နှင့် ထိတွေ့ကြုံကြိုက်ခဲ့ရပြီး အသက် (၁၂) အရွယ်၌ ရှစ်ရက်တာ ဇာတ်သဘင်သင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့ကာ ထို၌ ဝါရင့်ပညာသည်များနှင့် တွေ့ကြုံခဲ့သည်။ ဒေသတွင်း အပျော်တမ်းသဘင်ပွဲလမ်းများတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့၍ အသက် (၁၅) တွင် ကျောင်းထွက်၍ သတင်းထောက်အဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ အလုပ်ရှင်က ဒေသတွင်း ဇာတ်သဘင်ဆိုင်ရာများကို အလေးပေးသတင်းရေးပို့သည်ကို မနှစ်သက်သောကြောင့် သတင်းအလုပ်နှင့် ဇာတ်သဘင်ကြား တစ်ခုခုကို ရွေးချယ်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။ ယင်းနောက် သတင်းလောကမှထွက်ရှိ၍ မခံမရပ်နိုင်သော အငြိုးဖြင့်ပင် ဇာတ်သဘင်မင်းသားလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့သည်။ အသက် ၁၇ ၊ ၁၉၅၇ ၌ Bristol Old Vic Theatre School တွင် ကျောင်းအပ်နှံခဲ့၍ ပညာသင်သည်။ ထို၌ ဗြိတိသျှအများလက်ခံ အသံထွက် ကို ကျကျနန ပြောဆိုခဲ့ရစဉ် နေရပ်ဇာတိ ယော့ခ်ရှီးယား လေယူလေသိမ်းကိုလည်း မိသားစု၊ မိတ်ဆွေများနှင့် တွေ့လျှင်ပြောဆိုသောကြောင့် နှစ်ဘဝ တစ်ကိုယ် ပုံစံဖြစ်သည်ဟု ပတ်ထရစ်ကဆိုသည်။
ဇာတ်သဘင်
ကျောင်းမှထွက်ပြီးနောက် စတျူးဝပ်သည် အလုပ်များကို ဆက်တိုက်ဆိုသလို လုပ်ကိုင်ခဲ့၏။ ပထမဆုံး ကျွမ်းကျင်ဇာတ်သဘင်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် စတင်ပွဲဦးထွက်သည် ၁၉၅၉ ဩဂုတ်လ၊ ရတနာကျွန်း ကို မှီငြမ်းထားသော ဇာတ်ဖြင့်စတင်ခဲ့၍ မော်ဂန်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၆ တွင် တော်ဝင်ရှိတ်စပီးယားကုမ္ပဏီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့၍ ၁၉၈၂ အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ၌ ထိုကုမ္ပဏီ၏ အသင်းဝင်အနုပညာရှင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ ပြဇာတ်များစွာကို ပါဝင်ဖြေဖျော်ခဲ့သည်။
သာယာကုန်းရွာ၊ ကတက်ကုန်း
သာယာကုန်းရွာ၊ ကတက်ကုန်း
ပတ်ထရစ် စတျူးဝပ်
ရုပ်ရှင်
၁၉၇၃ မှစ၍ အမေရိကန်၊ ဗြိတိသျှ ရုပ်ရှင်များတွင် မထင်မရှား ဇာတ်ကောင်နေရာများတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ၌ ကပ္ပတိန် ဂျီးန်-လု ပစ်ကာ့ဒ် အဖြစ် ကြယ်တာရာ စွန့်စားရေးခရီး (ရုပ်ရှင်) : "နောက်မျိုးဆက်" (Star Trek: The Next Generation (1987–94)) ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်မှုဖြင့် နိုင်ငံတကာ၏ အာရုံစိုက်မှုရရှိခဲ့ပေသည်။ ပတ်ထရစ်၏ ပြုစုလေ့ကျင့်ထားသော အနုပညာအသံ၊ သဘာဝပင်ကို လေးနက်တည်ငြိမ်သည့် ဟန်ပန်တို့သည် ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီအတွက် ၎င်းကို ကြီးမားသော ယုံကြည်လက်ခံလာနိုင်စေခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲသည် ရာသီ (၇) ခုစာရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၇ မှ ၁၉၉၄ အထိ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ မှ ၂၀၀၂ အထိလည်း စုစုပေါင်း အဓိကရုပ်ရှင် လေးကားထွက်ရှိခဲ့သည်။
ယင်းကာလများ၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ဇာတ်လမ်းများမှာ The Canterville Ghost (၁၉၉၆) ၊ A Christmas Carol (၁၉၉၉) ၊ King of Texas (၂၀၀၂) နှင့် The Lion in Winter (၂၀၀၃) တို့ဖြစ်၏။ HBO ၏ ဟာသရုပ်သံတွဲ Extras တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၀ တွင် အမေရိက၏ လူကြိုက်များရုပ်ရှင်ဖြစ်သည့် အက်ခ်စ်မန်း (X-Men) တွင် ပါမောက္ခ အစ်ဂ်ဇေးဗီးယားအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကာ အီရန် မက်ကယ်လန် နှင့်အတူတွဲ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အခြားရိုက်ကူးသရုပ်ဆောင်ခဲ့သော ဇာတ်ကားများမှာ Match (၂၀၁၄) ၊ Blunt Talk (၂၀၁၅–၁၆) ၊ Christmas Eve (၂၀၁၅) ၊ Green Room (၂၀၁၅) နှင့် The Kid Who Would Be King (၂၀၁၉) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်း၏ ကောင်းမွန်ပြည့်စုံသော ဗြိတိသျှအသံထွက်ကို အသုံးပြု၍ ကာတွန်းရုပ်ရှင်များ၌လည်း အသံသရုပ်ဆောင်အဖြစ် Gnomeo & Juliet (၂၀၁၁) ၊ Ice Age: Continental Drift (၂၀၁၂) ၊ Legends of Oz: Dorothy’s Return (2013) နှင့် The Emoji Movie (2017) တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဂုဏ်ပြုခံရမှု
၂၀၀၁ တွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာအဖွဲ့ဝင် (OBE) ဆု ချီးမြှင့်ခံရ၍ ၂၀၀၉ တွင် သူကောင်းပြုခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
တောင်အာဖရိက စံတော်ချိန်
သို့ပေမယ့်လည်း အနောက်ပိုင်းတွင်ရှိသည် မြောက်ပိုင်းကိပ်ပြည်နယ်နှင့် အနောက်ပိုင်းကိပ်ပြည်နယ်တို့တွင် ကွဲပြားခြားနားမှုရှိသည်။ 22°30′ E တွင်တည်ရှိသော အနောက်ဘက်နယ်မြေတိုင်းသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို တွေ့ကြုံနေရသကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့၏တည်နေရာသည် အမှန်တကယ်တွင် UTC+01:00ဖြစ်သော်လည်း တောင်အာဖရိကစံတော်ချိန်ကိုသာ အသုံးပြုသည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံ၏တခြား‌သောဒေသများနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကိပ်တောင်းမြို့၌ နေဝင်ချိန်နှင့် နေထွက်ချိန်သည် အတော်လေးနောက်ကျ၍နေသည်။
တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်ဆုံးအဓိကမြို့များ၏ နေ့အလင်းရောင်နာရီကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် အောက်ပါအတိုင်းတွေ့ရသည်။
South African National Time Standard သို့မဟုတ် 'SA Time' Master Clock ကို ပရီတိုးရီးယားမြို့ရှိ တောင်အာဖရိက အမျိုးသား မိုးလေဝသ အင်စတီကျူ၏ အချိန်နှင့်လှိုင်းနှုန်းဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ထိန်းသိမ်းထားသည်ပြီး NTP Internet Time service မှတဆင့် အများပြည်သူသို့ ဖြန့်ဝေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
မင်းကုန်းရွာ၊ တောက္ကရှပ်
မင်းကုန်းရွာ (Minkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ တောက္ကရှပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၉၂၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကန့်ဘလူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒွမ်ဆာကထောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဒွမ်ဆာကထောင်ရွာ(Dumsarkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ခိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၈၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စခန်းကြီးရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
စခန်းကြီးရွာ (Sakhangyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွိုင်လင်မြို့နယ်
လွိုင်လင်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊ လွိုင်လင်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ လွိုင်လင်မြို့နယ်တွင် လွိုင်လင်မြို့နှင့် ပင်လုံမြို့တို့ပါဝင်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ လွိုင်လင်မြို့ဖြစ်သည်။
ရွှေလှန် (အနောက်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ရွှေလှန် (အနောက်)ရွာ (Shwehlan(West))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဆင်တဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၆၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယုံကလန်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယုံကလန်ရွာ (Yonkalan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယုံကလို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆက်ရက်ခေါင်းဖြူ
ဆက်ရက်ခေါင်းဖြူ (Acridotheres burmannicus) သည် စတာလင်ဆက်ရက်ငှက်မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်သည်။ ယင်းအား ကမ္ဘောဒီးယား၊ တရုတ်၊ လာအို၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ မလေးရှားနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရတတ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ထီးပဒိုခီးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ထီးပဒိုခီးရွာ(Hteepadokhee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကွမ်းပင်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၁၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုံးတောရွာ၊ ပံတပွတ်
အုံးတောရွာ၊ ပံတပွတ်
သိမ်းမောင်၊ ဦး
သတင်းစာ ဆရာကြီး ဦးသိမ်းမောင်ကို ၁၂၆ဝ ပြည့်နှစ် သီတင်းကျွတ် လဆန်း ၁၂ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် မအူပင်မြို့အပိုင် မလက်တိုရွာကြီးတွင် ကျောင်းဒါယကာ ရွာသူကြီး ဦးဘိုးဆယ်၊ မမယ်မှီတို့က ဖွားမြင်ခဲ့လေသည်။
ဦးသိမ်းမောင်သည် ရန်ကုန်တွင် ပညာ ဆည်းပူးနေစဉ် ၁၂၈၁ ခုနှစ် (၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်) တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေကို အကြောင်းပြု၍ တနိုင်ငံလုံး ကျောင်းသား သပိတ်ကြီး မှောက်ရာတွင် ပါဝင် ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် အမျိုးသားကျောင်းများ ပေါ်ပေါက်လာသော အခါ ကြည့်မြင်တိုင်တွင် ကွယ်လွန်သူ အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီး သခင်မြ တို့နှင့်အတူ ကျောင်းဆရာ တဦးအဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၂၈၄ (၁၉၂၄) ခုနှစ်တွင် ကြယ်တံခွန် သတင်းစာမှ တဆင့် သူရိယသတင်းစာတိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ အမှုထမ်းလေသည်။ သူရိယ သတင်းစာတိုက်သို့ ရောက်ပြီး မကြာမီမှာပင် ရဲမြန်မာ စာအုပ်ကို ရေးသား ပြုစုလေသည်။ ထို့နောက် ဆက်လက်၍ စာအုပ်ပေါင်း အမြောက်အမြားကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။ သတင်းစာဆရာ ဟူသော အမည်ဖြင့် သတင်းစာ ပညာနှင့် ပတ်သက်သော ပညာပေး စာအုပ်ကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ပထမဆုံး ထုတ်ဝေ ပြုစုခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်က ပထမဆုံး စာဆိုတော်နေ့ကို ကျင်းပနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသူ တဦးဖြစ်ပြီး၊ စာဆိုတော်နေ့ကို စတင် ကျင်းပခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌ၊ သတင်းစာ ဆရာအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသူများ သမဝါယမ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ စသည်ဖြင့် စာပေနယ်နှင့် ပတ်သက်သော အဖွဲ့အစည်းများတွင် တာဝန်ယူ၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် သံတော်ဆင့် သတင်းစာကို စတင် တည်ထောင် လုပ်ကိုင်သည်။ ၁၃၂၁ (၁၉၅၉) ခုနှစ်တွင်မူ သက်ဆိုင်ရာမှ တာဝန်ပေးချက် အရ မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းတွင် ၂ နှစ်တိတိ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် အမှုထမ်းပြီး နောက်တွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။
အငြိမ်းစား ယူပြီးသည့် နောက်တွင်မူ ကျန်းမာရေး အခြေအနေမှာ ကောင်းကောင်းမွန်မွန် မဟုတ်တော့ပေ။ သို့ရာတွင် စာပေ၊ ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများကိုမူ ကြိုးကြားကြိုးကြား တတ်စွမ်းသမျှ ရေးသား နေရှာ ခဲ့ပေသေးသည်။ နောက်ဆုံး ပြုစု ရေးသားသော စာအုပ်မှာ ရန်ကုန်သမိုင်း ဖြစ်၏။ ယင်းသို့ နေရင်းမှ ရန်ကုန်မြို့ မင်္ဂလာဒုံ စစ်ဆေးရုံတွင် ၁၃၂၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆုတ် ၂ ရက် သောကြာနေ့တွင် ကွယ်လွန် သွားရှာခဲ့လေ သတည်း။
ပြုစု ရေးသားသော စာအုပ် စာတမ်းများမှာ
ရဲမြန်မာ၊ မင်းရဲကျော်စွာ၊ မဟာဗန္ဓုလ၊ ဘုရင့်နောင်၊ အလောင်းဘုရား၊ ဗညားနွဲ့၊ ရာဇသင်္ကြံ၊ သတင်းစာဆရာ၊ ဂီရိရတနာ ဆောင်းပါးမဟာ၊ ပန်တော်ဦး၊ သာသနာ ငါသာပြုရလျှင်၊ ကိုယ်တွေ့ယိုးဒယား၊ ကျော်ပုဂံ၊ ရွှေပြည်သာယာ အဖြည့်ခံစာ၊ ဘိုးရာဇာ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ပုဂံခေတ်ယဉ်ကျေးမှု၊ ပဲခူး မဟာစေတီသမိုင်း၊ ပင်တိုင်စံနှင့် သူရဲကောင်း၊ ရန်ကုန် ရာဇဝင်သမိုင်း၊ ရဲတပ်သမိုင်း (စာမူ)၊ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းဝိုင်း၊ ရာဂ ဗွက်အိုင်၊ သိန်းခုနစ်ထွေ (ဝတ္ထု)၊ လူရုက္ခစိုး (ဝတ္ထု)၊ ဂျော်ဂွတ်တဲ့မေမေ စသည်တို့ပင် ဖြစ်လေသည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မဲပလီ
မဲပလီ
ပီယေရွာ၊ သရက်အုပ်
ပီယေရွာ၊ သရက်အုပ်
စိုင်ပြွန်ရွာ၊ ကတက်ကုန်း
စိုင်ပြွန်ရွာ၊ ကတက်ကုန်း
အာသီးရောင်ရောဂါ
အာသီးရောင်ရောဂါ (Tonsillitis) သည် ဘက်တီးရီးယား (သို့) ဗိုင်းရပ် ကြောင့် အာသီးရောင်ရမ်းသောရောဂါဖြစ်သည်။ အဖြစ်အများဆုံးကတော့ ဗိုင်းရပ်ကြောင့်ဖြစ်သည်။ လည်ချောင်းနာခြင်း၊ ကိုယ်ပူချိန်တက်ခြင်းစသည့် လက္ခဏာများခံစားရနိုင်သည်။ အများစုသည် သုံးရက် မှ တစ်ပတ်အတွင်း သက်သာသွားကြသည်။
သိမ်
သိမ်ဆိုသည်မှာ သီမာဟူသော ပါဠိမှ လာသောစကားဖြစ်သည်။ အပိုင်းအခြား နယ်ပယ်ဟု ဆိုလေသည်။ သံဃာတော်များ ကံကြီးကံငယ်ပြုရာ နေရာဌာနကို သိမ်ဟုခေါ်သည်။ သိမ်ဟူသည် ရှိသမျှ ရဟန်းတော်များ တစုတဝေးတည်း အညီအညွတ်ပေါင်းစု၍ ကံကြီးကံငယ်ဆောင်ရာ နယ်တခုအဖြစ် သီးခြားသတ်မှတ်ထားသောနေရာပင်ဖြစ်သည်။ ရဟန်းတော်တို့ချည်းသာ ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ရသော ရဟန်းခံခြင်း၊ ဥပုသ်ပြုခြင်း၊ ပဝါရဏာပြုခြင်း၊ ကထိန်သင်္ကန်းပေးခြင်းစသော ကိစ္စများကို သာသနာတော် အသုံးအနှုန်းအားဖြင့် ကံကြီးကံငယ် ဟုခေါ်၏။ ထိုကံကြီးကံငယ်တို့တွင် တခုခုကို ဆောင်ရွက်လိုသောအခါ ရဟန်းတော်တို့ သိမ်အတွင်း စုဝေးကြရသည်။ ထိုသို့စုဝေးရာ၌ တပါးနှင့်တပါး ၂-တောင့်ထွာထက် မဝေးစေဘဲ ထိုင်နေ စည်းဝေးခြင်းကိုပင် ကာယသာမဂ္ဂီ ပေးသည်ဟုခေါ်သည်။ ကိုယ်ဖြင့်ညီညွတ်မှု သဘောတူ ကျေနပ်မှုကို ပြသည်ဟုဆိုလိုသည်။ ယင်းသိမ်သည်
ထိုသို့စည်းဝေး၍ ကံပြုသောအခါ အစွန်ဆုံးရဟန်းမှ အပြင်ဘက် ၂-တောင့်ထွာ အရပ်အတွင်းသို့ လူဝတ်ကြောင်၊ သာမဏေစသူတို့ မဝင်လာ မရှိစေရပေ။ ဝင်လာခဲ့၊ ရှိခဲ့သော် ပြုဆဲကံ မပျက်သော်လည်း ကံပြုသော ရဟန်းတော်တို့ အာပတ်သင့်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ကံပြုနေစဉ် အဆိုပါပုဂ္ဂိုလ်များ မဝင်လာ မရှိစေဖို့ အရေးကြီးသည်။ ထို့အပြင် ကံပြုနေသော သံဃာ၏ ၂-တောင့်ထွာအရပ်၌ အပြင်ဘက်သိမ်နယ်ပယ်အတွင်း တနေရာ၌ ရဟန်းတပါးပါး သို့မဟုတ် ၂-ပါး၊ ၃-ပါးစသည် မရှိစေဖို့လည်း အရေးကြီးပြန်သည်။ ယင်းသို့ရှိလျှင် ကာယသာမဂ္ဂီကို မပေးသဖြင့် ပြုသောကံကို သဘောမတူရာ ရောက်သောကြောင့် ပြုဆဲကံပျက်လေသည်။ ထို့သို့သိမ်နယ်ပယ်တခုအတွင်းမှာပင် ကံပြုသံဃာ၏ ၂-တောင့်ထွာ အရပ်မှ လွှတ်လျက် အခြားရဟန်းဖြစ်စေ၊ ရဟန်းများဖြစ်စေ ရှိနေခြင်းကို ဝဂ်ဖြစ်သည်ဟု ခေါ်လေသည်။ အစုကွဲသည်ဟု ဆိုလိုပေသည်။
သာသနာတော် အရှည်တည်တံ့နိုင်ရန် ရဟန်းတော်များ အဆက်မပြတ်ရှိနေဖို့ အရေးကြီးသည်။ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်အောင် ဆောင်ရွက်ရန်မှာလည်း သိမ်တမျိုးမျိုးမရှိပဲ မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့ကြောင့် သိမ်သည် သာသနာတော် အရှည်တည်တံ့ရေးတွင် ရေသောက်မြစ်ပမာ လွန်စွာ ရေးကြီးသောအရာ ဖြစ်ပေသည်။
ဗဒ္ဓသိမ်
ဗဒ္ဓသိမ်ဆိုသည်မှာ အလိုရှိသလောက်မြေကွက်ကို သတ်မှတ်ပိုင်းခြား၍ သံဃာအားလုံးအညီအညွတ် ကံပြုရာသိမ်အဖြစ်ဖြင့်သံဃာတော်ကသမုတ်ထားသော နယ်ပယ်ဖြစ်သည်။ ထိုနယ်ပယ်မှာ အကျဉ်းဆုံးအားဖြင့် ရဟန်း ၂၁ ပါးစည်းဝေးထိုင်နေလောက်အောင် အကျယ်အဝန်း ရှိစေရသည်။ အကျယ်ဆုံးအားဖြင့် သုံးယူဇနာထက်မပိုစေရ။ ယူဇနာဆိုသည်မှာ အကြီးဆုံးအားဖြင့် ၁၂ မိုင်နှင့် ခြောက်ဖာလုံခန့်၊ အလတ်စားအားဖြင့် ကိုးမိုင်နှင့်ပေ ၄၈ဝ၊ အသေးဆုံးအားဖြင့် တစ်မိုင်နှင့်ပေ၇၂ဝပမာဏရှိသည်ဟု ကျမ်းဂန်တို့၌ပြဆိုထား၏။ ဤအရာ၌ ကြီးလွန်းသည်ကို ပယ်၍ အသေးဆုံး ယူဇနာကိုယူလျှင် အပြစ်ကင်းရာ၏။
အဗဒ္ဓသိမ်ဆိုသည်မှာ သံဃာက မသမုတ်ရတော့ဘဲ သူ့အလိုလိုပင်သီးခြားဖြစ်နေသော နယ်ပယ်ပင်ဖြစ်သည်။
ယင်းမှာ...
ထိုရွာနယ်ထဲမှတစ်စိတ်တစ်ဒေသမြေကွက်ကို ခွဲထုတ်၍ အာဏာပိုင်အစိုးရတို့က အခြားသူတစ်ဦးအား သီးခြားရွာနယ်အဖြစ်ဖြင့် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်၍ ပေးလျှင်ယင်းမြေကွက်သည်လည်း ဝိသုံဂါမသီးခြားရွာနယ်တစ်ခုဖြစ်၏။
ဆောင်းဥတု၊ နွေဥတုတို့၌ရေမရှိသော်လည်းမိုးလေးလအတွင်းက မပြတ်ရေရရှိခဲ့သောသောင်ပြင်မြေပြင်ပေါ်၌လည်းပြုနိုင်၏။
ဗဒ္ဓသိမ်သမုတ်ရခြင်း၏အကြောင်း
သံဃကံတစ်ခုခုကိုပြုလျှင်ထိုပြုရာသိမ် (နယ်ပယ်)အတွင်း၌ ရှိသမျှရဟန်းများကို တပေါင်း တည်းစုဝေးစေရသည်။
ကံပြုနေဆဲထိုရွာနယ်တွင်းသို့ တစ်ခြားမှ ရဟန်းများဝင်ရောက်လာခြင်းလည်းမရှိစေရ။ ဤသို့တစ်သိမ်တည်း၌ သံဃာအကွဲအပြားမရှိပဲ တညီတညွတ်တည်းပြုပါမှ သံဃကံအောင်မြင်သည်။ ထိုသို့မဟုတ်ပါဘဲ သံဃကံပြုနေဆဲမှာသံဃအစည်း အဝေးမှ အပြင်ဘက် နှစ်တောင့်ထွာ (ဟတ္ထပါသ်) ထက်ဝေးသော အရပ်၌ဆန္ဒမပေးသော ရဟန်း တစ်ပါးမျှရှိနေလျှင်ပင် သံဃာအစုကွဲနေသောကြောင့် ထိုသံဃကံပျက်၏။ ထိုကြောင့်ရဟန်းသံဃာ ပေါများသောအရပ်ဒေသ၌ ဂါမသိမ်ထဲတွင်သံဃာအားလုံး တစ်ပေါင်းတည်းစုရုံးစေ၍ ကံပြုရန်မှာ ခဲယဉ်းလှ၏။ ထိုကြောင့်တစ်ပေါင်းတည်းအညီအညွတ် သံဃာစည်းရုံးရေးလွယ်ကူစေရန်အလို့ငှာနယ်ကျဉ်းသောဗဒ္ဓသိမ်ကိုသမုတ်ရန် မြတ်စွာဘုရားကခွင့်ပြုထားပေသည်။ ''' ဂါမသိမ်မည်သောရွာနယ်ထဲ၌သိမ်သမုတ်လိုလျှင် ထိုရွာနယ်ထဲတွင်ရှိသော ရဟန်းများကို အကုန်လုံးပင့်ဆောင်ရသည်။ မလာရောက်နိုင်သော ရဟန်းများရှိနေလျှင် ထိုရဟန်းတို့၏ သဘောတူကြောင်း ဆန္ဒကိုဆောင်ယူရသည်။ ရှေးကသမုတ်ထားသော သိမ်ဟောင်းပေါ်၌ထပ်၍ မသမုတ်အပ်သောကြောင့် သိမ်ဟောင်းရှိနေလျှင်ပျက်ပြယ်သွားစေရန်အလို့ငှာ သမုတ်မည့်နေရာ၌ ရှေးဦးစွာသိမ် နုတ်ရသည်။ သိမ်ဟောင်းမရှိဟုသေသေချာချာသိလျှင်ကားနုတ်ရန်မလိုပြီ။ သိမ်သမုတ်နေဆဲမှာထိုရွာ နယ်အတွင်းသို့ တစ်ခြားမှရဟန်းများ မဝင်လာစေရ။ ထိုရွာနယ်စပ်ဝင်ပေါက်လမ်းများ၌ အစောင့်ချထားရသည်။ သိမ်သမုတ်မည့် မြေကွက်ပတ်လည်အရပ်လေးမျက်နှာ၌ဖြစ်စေ၊ ရှစ်မျက်နှာ၌ဖြစ်စေကျောက်တုံး၊ ရေစသော အမှတ်နိမိတ်များကိုအသင့်ထားရှိစေရသည်။
ဤပုဗ္ဗကိစ္စများပြည့်စုံသောအခါ စွမ်းနိုင်သောရဟန်းတော်တစ်ပါးက ယခုသမုတ်မည့်သိမ်၏ အရှေ့အရပ်၌ အမှတ်အသားနိမိတ်ကား အဘယ်ပါနည်းဟုမေးရသည်။ အခြားရဟန်းတော် တစ်ပါးက ထိုအရပ်၌တည်ရှိနေသောနိမိတ်အားလျော်စွာ ကျောက်တုံးပါဘုရား၊ ရေပါဘုရားစသည်ဖြင့် ဖြေကြား လျှောက်ထားရသည်။ ထိုအခါပထမရဟန်းတော်က ဤကျောက်တုံးသည်ယခုသမုတ်မည့်သိမ်၏အမှတ် နိမိတ်ဟုသံဃာတော်တို့အားပြောကြားကျေညာရလေသည်။
အရှင်ဘုရားတို့၊ သံဃာတော်သည်အကျွန်ုပ်၏စကားကို နားဆင်တော်မူပါလော့။ ပတ်ဝန်းကျင်၌နိမိတ်တို့ကို ကျေညာပြီးပါပြီ။ အခါအခွင့်သင့်ပါလျှင် သံဃာတော်သည် ယင်းနိမိတ်တို့ ဖြင့်သာတူညီမျှ ဆက်ဆံရာ၊ တစ်ပေါင်းတည်းဥပုသ်ပြုရာ သိမ်ကိုသမုတ်ရာ၏။ ဤသည်ကား ရှေးဦးစွာတိုင်ကြားသိစေသောအဆိုတင်သွင်းချက်ဖြစ်သည်။
''အရှင်ဘုရားတို့၊သံဃာတော်သည်အကျွန်ုပ်၏စကားကို နားဆင်တော်မူပါလော့။ ပတ်ဝန်းကျင်၌နိမိတ်တို့ကို ကျေညာပြီးပါပြီ။ သံဃာတော်သည်ထိုနိမိတ်တို့ဖြင့် သာ တူညီမျှဆက်ဆံရာ၊ တစ်ပေါင်းတည်းဥပုသ်ပြုရာသိမ်ကို သမုတ်ပါ၏။ သဘောမတူလျှင်ကန့်ကွက်ပြောဆိုနိုင်သည်။
သဘောတူလျှင်ဆိတ်ဆိတ်နေပါ။သံဃာတော်က ယင်းနိမိတ်တို့ဖြင့်သာတူညီမျှဆက်ဆံရာ၊ တစ်ပေါင်းတည်းဥပုသ်ပြုရာသိမ်ကို သမုတ်ပြီးပါပြီ။ သံဃာတော်က နှစ်သက်သဘောတူသည်။ ထိုကြောင့် ဆိတ်ဆိတ်နေပါသည်။ ဤသို့ ဆိတ်ဆိတ်နေသဖြင့် သဘောတူကြောင်းအကျွန်ုပ်ကအသိအမှတ်ပြုပါသည်။
အထက်ပါအတိုင်းသမုတ်ထားသောသိမ်ကို ဗဒ္ဓသိမ်ဟုခေါ်သည်။ ဤဗဒ္ဓသိမ်၌ သံဃကံကိုပြုလျှင် ယင်းသိမ်အတွင်းကရဟန်းများလောက်သာ အညီအညွန်စည်းဝေးမိဖို့လိုသည်။ ကံပြုနေဆဲမှာ ယင်းသိမ်၏အပြင်ဘက်၌ရဟန်းများရှိနေသော်လည်း ကံမပျက်၊ ယင်းဗဒ္ဓသိမ်မှာလည်းများသောအား ဖြင့်ပေ လေးငါး ခြောက်ဆယ်၊ တစ်ရာလောက်သာရှိသောကြောင့် အတွင်းရှိ သံဃာအားလုံးတစ်ပေါင်းတည်းစုဝေးရန်နှင့်ကံပြုနေစဉ်အပြင်မှ အခြားရဟန်းများမဝင်လာစေရန်ကိစ္စများမှာအလွန်ပင် လွယ်ကူလှပေသည်။ ရဟန်းပြုပေးပုံကိုပြရာတွင် သိမ်တွင်းသို့ဆောင်သွား၍ပြုပေးသည်မှာလည်းဤအညီအညွတ် သံဃာစည်းရုံးရေးလွယ်ကူစေရန်အတွက်ဖြစ်ပေသည်။ ဝိသုံဂါမတောင်းယူ၍သိမ်သမုတ်ခြင်း အထက်ပါပြဆိုခဲ့သည့်အတိုင်းဂါမသိမ်ခေါ်ရွာနယ်ထဲ၌ သိမ်သမုတ်ရခြင်းသည် ရဟန်းသံဃာ ပေါများသောအရပ်ဒေသ၌ သံဃာအားလုံးကို စုရုံးစေရန်နှင့် သိမ်သမုတ်ဆဲမှာထိုရွာနယ်အတွင်းသို့အပြင်ပမှ ရဟန်းများမဝင်လာစေရန်ကိစ္စအတွက် မလွယ်ကူလှ၊ ခဲယဉ်း၏။ ထိုကြောင့်ထိုသို့မခဲယဉ်းစေရန် မူလရွာနယ်ဂါမသိမ်ထဲမှ ခွဲထုတ်၍ ဝိသုံဂါမသီးခြားရွာနယ်သတ်မှတ်ပေးရန် အစိုးရမင်းများထံ သက်ဆိုင်ရာလူပုဂ္ဂိုလ်တဦးကလျှောက်တောင်းရသည်။ အစိုးရမင်းတို့ကထိုမြေကွက်ကို မူလသူကြီးပိုင်ရွာနယ်အဖြစ်မှခွဲထုတ်၍ သီးခြားရွာနယ်အဖြစ်ဖြင့် လျှောက်သူအားပေးလျှင်ထိုမြေကွက်သည်ဝိသုံဂါမ ဖြစ်၏။ မူလရွာနယ်နှင့်မဆိုင်သော သီးခြားရွာနယ်ကလေးဟုဆိုလိုသည်။ ဤအရာ၌အချို့ကအပိုင်စားပေးမှဝိသုံဂါမရောက်သည်ဟုယူဆကြ၏။ မူလရွာသူကြီး၏အခွန်ကောက်ခံရာ အုပ်ချုပ်ရာနယ်ပယ်အဖြစ်မှ လွတ်ခြင်းသည်သာလျှင် ဝိသုံဂါမဖြစ်ခြင်း၏ပဓာနအကြောင်းဖြစ်သည်။
အစိုးရမင်းတို့ကခွဲခြားထားသည့်အတိုင်းရွာနယ်တစ်ခုသည် အခြားရွာနယ်နှင့်မရောယှက်ဘဲ သီခြားရွာနယ်ဖြစ်သကဲ့သို့ပင်တည်း။ ဤဝိသုံဂါမသိမ်ထဲ၌ဗဒ္ဓသိမ်သမုတ်လျှင် ယင်းဝိသုံဂါမမြေကွက်အတွင်းရှိ ရဟန်းများလောက်သာ အညီအညွတ်စည်းဝေး၍ရှေးကပြခဲ့သောနည်းအတိုင်းပင် သမုတ်ရသည်။ ဤဝိသုံဂါမသိမ်၌ဗဒ္ဓသိမ်သမုတ်ရခြင်းမှာ နယ်ကျဉ်းသောကြောင့် သံဃာအားလုံးတစ်ပေါင်းတည်း စုရုံးရန်နှင့်အပြင်ပမှရဟန်းများမဝင်လာစေရန်အတွက် လွယ်ကူလှပေသည်။ ထိုကြောင့်ပင်ဝိသုံဂါမတောင်းယူ၍ သမုတ်ရခြင်းဖြစ်သည်။ အထူးမှတ်ရန်မှာသိမ်နုတ်ရာ၊ သိမ်သမုတ်ရာ၌ရဟန်းလေးပါးထက်မနည်း ပါဝင်သောသံဃာကဆောင်ရွက်ရသည်။
သာမဂ္ဂီ ခေါ် သံဃာ ညီညွတ်မှုအတွက် ဥပုသ်၊ ပဝါရဏာ ကံကြီး၊ ကံငယ် ဆောင်ခြင်းဟူသော သံဃာတော်တို့ ပြုဖွယ်ကိစ္စများ ပြုလုပ်ရန် သတ်မှတ်ထားသော အပိုင်းအခြား လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါသည်။
ကမ္မဝါစာ ဖြင့် ဖွဲ့အပ်တဲ့ ဗဒ္ဓသိမ် နဲ့ ကမ္မဝါစာ ဖြင့် မဖွဲ့အပ်တဲ့ အဗဒ္ဓသိမ် ဆိုပြီးရှိတယ်။ ဒါအပြင် အသေးစိတ်လိုက်ရင် ခဏ္ဍ၊သမာန သံဝါသ၊ ဂါမ၊ ဥဒကုက္ခေပ စသည် တွေလဲ ရှိတယ်။
သိမ်အာနိသင်ကုန်တာ၊ သိမ်ပျက်ပြီလို့ သတ်မှတ်တာကတော့
သိမ်အာနိသင်ရှိဖို့၊ သိမ်စင်ကြယ်ဖို့က
နိမိတ် သတ်မှတ်တာက (၈) မျိုးရှိတယ်။
သိမ်အကြောင်းကို ဝိနည်း၊ မဟာဝါ မှာ ဖတ်နိုင်ပါတယ်။ ဘုရားဟော မူရင်းတွေရှိပါတယ်။
ထင်ရှားတာကတော့ မြန်မာဘီလူးကျွန်းမှာပါ။ ရဟန္တာ သိမ် (၄)ခုရှိခဲ့တဲ့ နေရာမှာ လူတွေရောက်နေရာကနေ ၂၀ဝ၅ က မှ မာမက သုတေသီတို့လို လူပညာရှင်တွေနဲ့ ရဟန်းတွေက သိမ်နေရာတွေကို ပြန်ပြီး ဖော်ထုတ်လိုက်ရပါတယ်။
သိမ် နေရာကတော့ လူကြောင့် သိမ်မမြောက်ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဓမ္မစေတီ ဆရာတော်ဟောထားတာရှိတယ်။
ရှောက်ပင်
ရှောက်ပင် (Citrus limonn) သည် အာရှဒေသတွင် ပေါက်ရောက်ရှင်သန်သော အမြဲစိမ်းမျိုးစိတ် အပင်ငယ် တစ်ခုဖြစ်သည်။
တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် အဝါရောင် အဆင်းရှိသော ရှောက်သီးကို မီးဖိုချောင်ဟင်းလျာ ချက်ပြုတ်ရာတွင်သာမက အခြားသောအရာများ အတွက်လည်း အသုံးပြုသည်။ ၎င်းကို အချိုရည် ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြု၏။ အညစ်အကြေးများ သန့်ရှင်းရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုသည်။ အခွံများကို ဟင်းလျာနှင့် ကိတ်မုန့်ဖုတ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ရှောက်ရည်တွင် စီထရစ် အက်ဆစ်(citric acid) ၅-၆ ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်ကာ ချဉ်သောအရသာ ရှိ၏။ ရှောက်သီးကို အခြားသော ဖျော်ရည်များ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြု၏။
သမိုင်း
ရှောက်ပင်သည် ဥရောပတိုက်သို့ အီတလီနိုင်ငံ တောင်ဘက်အနီးမှ အေဒီ ၁ ရာစုအစောပိုင်းက ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
ပုံသဏ္ဌာန်
ဆူးပါသော ချုံပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အရွက်ကြမ်း၍ ရွက်ညှာ ခိုင်သည်။ ရွက်မြွှာ များသည်။ ဘဲဥပုံ ရှည်မျောမျောရှိသည်။ ရွက်ထိပ် ချွန်သည်။ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် ပန်းနုရောင်သန်းသော အပွင့်ကလေးများ ပွင့်သည်။ အသီးသည် လုံးဝန်းသည်။ နုလျှင်အစိမ်းရောင် ဖြစ်ပြီး မှည့်လျှင် အဝါရောင်သို့ ပြောင်းသည်။ အသီးနှစ်များသည် အဝါရောင်သန်းသော အစိမ်းရောင် ဖြစ်သည်။
အပင်
အပင် လတ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အမြင့်ပေ ၂၀ ခန့် ထိ ရှိတတ် သည်။ အခေါက် ညိုမည်း သော အရောင် ရှိသည်။ အကိုင်း အခက် များသည်။ တစ်ပင်လုံး၌ ချွန်ထက်သော ဆူးများ ရှိသည်။
အရွက်
ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ ဘဲဥပုံရှိပြီး ရွက်ထိပ် ချွန်၍ ရွက်ရင်း သွယ်သည်။ ရွက်ပြား ထူ၍ ချောသည်။ ရွက်ညှာတွင် အတောင်ပါသည်။
အပွင့်
သေးငယ်၏။ အဖြူရောင်ရှိ၍ ပွင့်ဖတ် ကျောဘက် တွင် အညိုရောင် သမ်း၏။ သင်းပျံ့သော အနံ့ ရှိသည်။
အသီး
အစေ့များ ခွံပျော့ သီး ဖြစ်သည်။ အသီးမှာ အလတ်စား အသီးမျိုး ဖြစ်၍ လုံးဝိုင်းပြီး အစိမ်းရောင် ရှိသည်။ အရည် ရွှမ်းသည်။ အသီးခွံ ထူ၍ အဆီ အိတ်ကလေး များ ရှိသည်။ အစေ့ သေးငယ်ပြီး အဖြူရောင် ရှိသည်။
အာနိသင်များ
ရှောက်သီးသည် ဗီတာမင်စီ ကြွယ်ဝစွာပါဝင်သည်။ အခြားသော အာဟာရဓာတ်များလည်း ပါဝင်သည်။ မြန်မာ ဆေးကျမ်း များ အလိုအရ ရှောက်သီးသည် ချဉ်၏။ နှလုံးကို ကြည်လင် စေတတ်၏ ၊ သွေးသားကို သန့်ရှင်း စေ၏ ၊ ပေါ့ပါးသော ဂုဏ်သတ္တိ ရှိ၏ ၊ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏ ၊ မောပန်းခြင်းကို ပျောက်စေ၏။ ချောင်းဆိုးနာ၊ နှုတ်မမြိန် ၊ အော့အန်နာ ၊ မွတ်သိပ်နာ ၊ အသံပျက်ခြင်း ၊ ဝမ်းကြောတင်းခြင်း ၊ အဖုအလုံးပေါက်ခြင်း များကို နိုင်၏ ၊ သလိပ်ကို ကြေစေ၍ ဆီးကို များစေသည်။
ရှောက်ရည် ၊ ကြောင်ပန်းရွက် ညှစ်ရည် အမျှရော၍ ရှူပေးက ဝက်ရူးနာ ပျောက်၏။ ရှောက်သီး အမြွှာနှင့် သလဲ အချဉ် အစေးကို ရောစားက မူးဝေ ထိုင်းမှိုင်းသော ရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။ ရှောက်သီး အမြွှာနှင့် သိန္ဓောဆား ရော၍ နံနက် ည နေ့စဉ် သောက်သုံးက ဆီးအိမ် နှင့် ကျောက်ကပ် တွင် ဖြစ်တတ်သော ကျောက်တည် ရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။ ပျားရည်၊ ရှောက်ရည်၊ ဇဝက်သာ သုံးမျိုး ရောသောက်က ချောင်းဆိုး၊ ရင်ကျပ်၊ သလိပ်ကပ်၊ ပန်းနာ ပျောက်၏။ မီးယပ် သွေးဆင်း၍ မူးဝေသောရောဂါအတွက် ရှောက်သီးကို ထန်းလျက် နှင့် စားက ပျောက်၏။ ရှောက်သီး ကို ဆန်ဆေးရည် တစ်ပိဿာ နှင့် ရေခန်းအောင် ပြုတ်ပြီး နူးလျှင် ဆန်ခါ နှင့်စစ်ချ ၍ ယင်း တစ်ဆယ်သားခန့်ကို ဆားအနည်းငယ် နှင့် မွှေ၊ နေလှန်း၊ အမှုန့် ပြုပြီး သုံးဆောင်က လေရောဂါ အမျိုးမျိုး ပျောက်ကင်း၏။
ချက်ပြုတ်ရာတွင် အသုံးပြုခြင်း
ရှောက်သီး၏ အရည်နှင့် အခွံများကို အစားအသောက်များ ပြုလုပ်ရာတွင် သုံး၏။ အရွက်ကိုမူ လက်ဖက်ရည်၊ အသားနှင့် ပင်လယ်စာများတွင် အသုံးပြုသည်။
အခြားသော အသုံးပြုမှုများ
ရှောက်သီးမှရသော စီထရစ်အက်စစ်ကို သကြားမှ အက်စစ်၊ အယ်လ်ကိုဟော၊ ဓာတ်ငွေ့များအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။ သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ရှောက်သီးကို အသုံးပြုကြည်။ ဆား သို့မဟုတ် မုန့်ဖုတ်ဆော်ဒါတို့ဖြင့် နှစ်ထားသော ရှောက်ခြမ်းကို ကြေးနီဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အိုးခွက်များ တောက်ပြောင်လာစေရန် အသုံးပြုသည်။
ထုတ်လုပ်မှု
အိန္ဒိယ၊ မက္ကဆီကို၊ တရုတ် နိုင်ငံများသည် အဓိက စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ အာဂျင်တီးနား နှင့် ဘရာဇီး နိုင်ငံတို့သည် ထုတ်လုပ်မှု အထိုက်အလျောက် ရှိသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်မှု တန်ချိန် သန်း ၁၅.၄၂ တန် ရှိခဲ့သည်။
အပြင်စံရာရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သန်းညွန့်၊ ဦး (မြန်မာ့အလင်း)
ဘဝနိဂုံး
သတင်းစာဆရာကြီး မြန်မာ့အလင်း ဦးသန်းညွန့် (အသက် ၈၃ နှစ်) သည် ၂၀၀၈-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့က ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီး ၅ ဦး၊ မြေး ၇ ဦး၊ မြစ် ၆ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:၂၀၀၈ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ
ထိန်စာခန်းရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ထိန်စာခန်းရွာ(Htingsarhkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ခိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၈၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စစ်ကိုင်းဆွမ်းတော်ကြီးဝတ်အသင်း
စစ်ကိုင်းဆွမ်းတော်ကြီးဝတ်အသင်းသည် မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်၌ ရှိကြသော ဝတ်အသင်းများနှင့်မတူ တစ်မူထူးခြားလှသော ဆွမ်းတော်ကြီးဝတ်အသင်းများ (ဝါ) အရုဏ်တော်အသင်းများ၏ ကြာရှည်လှသော သက်တမ်းနှင့်အတူ လူသိများ ကျော်ကြားလှပေသည်။ ဝါတွင်းကာလ ဥပုသ်နေ့တိုင်း ဘုရားစဉ်လှည့်ပြီး ဆွမ်းတော်ကပ်လှူကြရာတွင် အဖိတ်နေ့တွင် အရုဏ်တော် ဝတ်အသင်းများမှ မြို့ထဲမြို့ပြင် လှည့်လည် အလှူခံထွက်ကြပြီး ဥပုသ်နေ့ အရုဏ်မတက်မီ ဝတ်ဖြူစင်ကြယ် ဝတ်ဆင်၍ ဖိနပ် လုံးဝမစီးဘဲ တန်းစီကာ ဘုရားစဉ်အရောက်သွားကြ၍ ဆွမ်း၊ ပန်း၊ ရေချမ်း၊ ဝတ္ထုငွေများ ကပ်လှူပူဇော်လှူဒါန်းပြီး အပြန်၌လည်း လာစဉ်က ကဲ့သို့ပင် နှစ်ယောက်တစ်တွဲ တန်းစီ၍ စည်းကမ်းတကျ ကိုယ့်ရပ်ကွက်အရောက် အတီးအမှုတ် အကအခုန်များနှင့် ပြန်ကြသည်။
ဘုရားစဉ်၏ နောက်ဆုံးဘုရားဖြစ်သော ကောင်းမှုတော်ဘုရား အလှည့်သည် သီတင်းကျွတ် လပြည့်နေ့ဖြစ်ပြီး ဝါကျွတ်ပွဲတော်လည်း ဖြစ်သည့်အလျှောက် ရှေ့ဝင်းနောက်ဝင်း ခင်းပြီး သွားလာသည့်အပြင် ယိမ်းအဖွဲ့၊ ဗြော၊ အိုးစည်ဒိုးပတ် အဖွဲ့များနှင့် ကခုန် ပျော်ရွှင်စွာ သွားရောက်ဆွမ်းတော်ကပ်ကြပြီး သီတင်းကျွတ်လပြည့်ည ဘုရားမှာပင် ညအိပ်ပြီး လပြည့်ကျော် (၁)ရက်နေ့ရောက်မှ မြို့တွင်းသို့ လာစဉ်ကကဲ့သို့ပင် ပြုံးပျော်စွာ ပြန်လာကြသည်။
ဝါဆိုလပြည့်နေ့ ဆွမ်းဦးပုညရှင်စေတီမှ အစပြုပြီး သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ ကောင်းမှုတော် ဘုရားပွဲ အထိ ဝါတွင်းကာလ ဆွမ်းတော်ကပ်လှူကြသည့် ဘုရားစဉ်ကို အတိုကောက်အားဖြင့် ပုံ၊ တောင်၊ ဇေ၊ ချမ်း၊ ဥ၊ နန်း၊ နံ၊ လေး၊ ပ၊ ထူ၊ ရှင်၊ အောင်၊ ကောင်း ဟူ၍ ဘုရား(၁၃)ဆူ၏ ဘွဲ့တော်များကို အတိုကောက်ခေါ်ဝေါ်မှတ်သား ထားကြသည်။ ဤဘုရားစဉ်အတိုင်း စစ်ကိုင်းမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်များဖြစ်ကြသည့် မိုးဇာ၊ ပိုးတန်း၊ ရိုက်တန်း၊ မင်းလမ်း၊ စိန်ကုန်း၊ ဒါးဝယ်ဈေး၊ ဘော်ဂါ၊ လင်းဇင်း၊ ညောင်ကုန်း၊ ဧမြဝတီ၊ တကောင်း၊ မြို့သစ်၊ ပန်းပဲတန်း၊ ဇေယျာကွက်သစ်၊ ထိုးဘိုနှင့် ရုံးပေါင်းစုံ အရုဏ်တော်အသင်း (ဝါ) ဆွမ်းတော်ကြီးဝတ်အသင်းများမှ ဝါတွင်းကာလများတွင် ဆွမ်း၊ ပန်း၊ ရေချမ်းများ နှစ်စဉ် ကပ်လှူလျက် ရှိကြသည်။
ကတက်ခွရွာ၊ ပံတပွတ်
ကတက်ခွရွာ၊ ပံတပွတ်
စစ်ကိုင်းဆွမ်းတော်ကြီးဝတ်အသင်း
အတိုကောက်အမည်များဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲမှတ်တမ်းပြုထားကြသည့် ဝါတွင်းဘုရားစဉ်များ၏ တစ်ဆူစီကို ရှင်းလင်းတင်ပြလျှင်-
(၁) ပုံ = ဆွမ်းဦးပုညရှင်
အစဦး ဘုရားစေတီဖြစ်သော ပုံသည် စစ်ကိုင်းတောင်ပေါ်တွင် ရှိသည့် မြန်မာပြည်တစ်ဝန်း၌ လူသိများထင်ရှားလှသော ဆွမ်းဦးပုညရှင် စေတီပင်ဖြစ်သည်။ ဤစေတီတော်မြတ်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၄-ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းပုညအမတ်နှင့် ပင်းယပန်းထိမ်သည် ငစိန်သင်တို့ တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် ဝါဆိုလပြည့်နေ့၊ အကယ်၍ ဝါထပ်သော နှစ်ဖြစ်နေပါက ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် ဆွမ်းကပ်လှူပြီး ဘုရားပွဲတော်ကျင်းပပါသည်။
(၂) တောင် = တောင်ဖီလာ
ဒုတိယမြောက် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် (၈)ရက်၊ ဥပုသ်နေ့တွင် ဆွမ်းတော်ကပ်ပွဲ ကျင်းပသည့် တောင် ဟူသည်မှာ စစ်ကိုင်းတောင်နှင့် မင်းဝံတောင်တို့အလယ် အရှေ့နှင့်အနောက် ပေါ်ထွက်နေသော တောင်ရိုးပေါ်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၃-ခုနှစ်၌ တိပိဋိကာ၊လင်္ကာရ၊ ကျမ်းဂန်တတ် အကျော်အမော် ပထမ တောင်ဖီလာဆရာတော်ဘုရားကြီး တည်ထားကိုးကွယ်တော်မူခဲ့သည့် တောင်ဖီလာစေတီပင် ဖြစ်သည်။
(၃) ဇေ = ဇေတဝန်
ဇေ သည် စစ်ကိုင်းတောင်ခြေအနီးရှိ ဇေတဝန် စေတီတော်ကို ဆိုလိုပြီး စစ်ကိုင်းမြို့တွင် သက်တော်ဝါတော် အကြီးဆုံးစေတီတော် ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှား ရှိစဉ်ကပင် ဒေသစာရီခရီး ကြွတော်မူလာရာ ဇေတဘီလူးနှင့် ကိုးကျိပ်သော ဘီလူးအပေါင်းတို့ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားရေအေးများ တိုက်ကျွေးမှုကြောင့် သောတာပန် ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ဇေတ ဘီလူး တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော စေတီဖြစ်၍ ဇေတဝန်ဘုရားဟု ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သကဲ့သို့ ဘီလူးများ သောတာပန်တည်သော နေရာကို ယနေ့ထက်တိုင် သောတာပန် ရပ်ကွက်ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
(၄) ချမ်း = ချမ်းသာကြီး၊ ချမ်းသာရ
ချမ်း သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၄၂၀-ပြည့်နှစ်၌ ကြံသိုင်းအမတ်ကြီး တည်ထားခဲ့သော စစ်ကိုင်းတောင်ရိုးရှိ ချမ်းသာကြီး၊ ချမ်းသာရ စေတီတော်ကြီး ဖြစ်သည်။
(၅) ဥ = ဥမင်သုံးဆယ်
ဥ သည် ဥမင်သုံးဆယ်ဘုရားကို ဆိုလိုရင်းဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းတောင်ရိုးရှိ စာမရီတောင်ပေါ်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၀၅၀-ပြည့်နှစ်၌ ပတူကြီးသင်္ဃရာဇာ တည်ခဲ့ပြီး၊ ရုပ်ပွားတော်မြတ် ၄၅-ဆူ ရှိပြီး ဥမင်သုံးဆယ်ဘုရားရှိသည့်အတွက် ဥမင်သုံးဆယ်ဘုရားဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
(၆) နန်း = ရှင်ပင်နန်းဦး
နန်း သည် ရှင်ပင်နန်းဦး ဘုရားဖြစ်ပြီး စစ်ကိုင်းတောင်ပေါ်သွား ကားလမ်း၏ အနောက်ဘက် နန်းဦးမြို့သစ် ရပ်ကွက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိကာ သက္ကရာဇ် ၆၀၆-ခုနှစ်၌ သီဟိုဠ်(သီရိလင်္ကာ) ရောက် ဘုန်းကြီးမထေရ် တစ်ပါးမှ စတင်တည်ထားကာ ၁၂၆၀-ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းဇာတိ ကင်းစာရေးကြီးမှ ထပ်မံပြုပြင်ခဲ့သည်။
(၇) နံ = ရှင်ပင်နံကိုင်း
နံ သည် ရှင်ပင်နံကိုင်း စေတီတော်ကို ခေါ်ဝေါ်ဆိုရင်းဖြစ်ပြီး စစ်ကိုင်းမြို့၊ ထုံးဘိုရပ်ကွက်ရှိ တောင်တစ်ခုပေါ်တွင် သက္ကရာဇ် ၄၂၀-ကျော်ကျော်တွင် ပေါက္ကံပြည် (ပုဂံပြည်)၏ ပြည့်ရှင်မင်း ဖြစ်သည့် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး၏ သမီးတော်ကို ထိန်းရသည့် ကြံသိုင်းအမတ်ကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည့် စေတီဖြစ်သည်။ (ချမ်းသာကြီး၊ ချမ်းသာရ ဘုရားတည်ခဲ့သော ဒကာနှင့်အတူတူပင် ဖြစ်သည်။)
(၈) လေး = လေးကျွန်းမာန်အောင်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၁၅-ခုနှစ်၌ ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည့် လေးကျွန်းမာန်အောင် စေတီတော်မြတ်ကြီးအား လေးဟု အတိုကောက်မှတ်သား ခေါ်ဝေါ်မှုပြုခြင်း ဖြစ်သည်။
(၉) ပ = ပတ္တမြားစေတီ
စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ဝါးချက်ကျေးရွာ၏အထက်၊ စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ဆွမ်းဦးပုညရှင်ဘုရား မြောက်ယွန်းယွန်းတွင် ရှိပြီး၊ စစ်ကိုင်းတောင်ပေါ်၌ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည့် ပတ္တမြားတောင်ပေါ်တွင် သက္ကရာဇ် ၆၆၂-ခုနှစ်၌ ပတူကြီး သင်္ဃရာဇာမှ တည်ထားခဲ့သော စေတီဖြစ်သည်။ တော်သလင်းလပြည့်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ပတ္တမြားစေတီဘုရားပွဲသည် စစ်ကိုင်းမြို့နှင့် အတန်ငယ်ဝေးသည့်ပြင် စစ်ကိုင်းတောင်၊ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်၌ တည်ထားသဖြင့် ဆွမ်းတော်ကြီးအသင်းများမှ တော်သလင်းလပြည့်၊ အဖိတ်နေ့ နေ့လယ်မှပင် ဧရာဝတီရေကြောင်းအတိုင်း မော်တော်များဖြင့်၎င်း၊ စစ်ကိုင်းတောင်သွား ကားလမ်းမှ မော်တော်ယာဉ်များဖြင့်၎င်း တောလမ်းခရီးအတိုင်း ခြေကျင်ဖြင့်၎င်း သင့်တော်ရာဖြင့် ကြိုတင်သွားရောက် ညအိပ်စက်ကာ နံနက်အရုဏ်တက်ဆွမ်းတော်ကပ်ပြီးမှ ပြန်ခဲ့ကြရသည်။
တရုပ်စု
တရုပ်စု
စလီးပလန်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
စလီးပလန်ရွာ (Saleepalan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက္ကယ်ကုန်းရွာ၊ ကျွဲခြံဒေါင့်
သက္ကယ်ကုန်းရွာ၊ ကျွဲခြံဒေါင့်
အီဂျစ် စံတော်ချိန်
အီဂျစ် စံတော်ချိန်(Egypt Standard Time (EGY)(توقيت مصر القياسي Tawqīt Miṣr al-qiyāsiyy)သည် UTC+02:00ကို အသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး အရှေ့ဥရောပဒေသ စံတော်ချိန်၊ ဗဟိုအာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်၊ ဗဟိုဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်တို့နှင့်တူညီပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော လစ်ဗျားနိုင်ငံနှင့် ဆူဒန်နိုင်ငံတို့နှင့် တဖြောင့်တည်းတည်ရှိသည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံသည် ယခင်က အရှေ့ဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန် (UTC+03:00) ကို ၁၉၅၇–၂၀၁၀ နှင့် ၂၀၁၄–၂၀၁၅ နွေရာသီကာလများအတွင်း အသုံးပြုခဲ့သည်။
IANA time zone database
IANA time zone databaseတွင် zone.tab ဖိုင်၌ အီဂျစ်အတွက် ဇုန်တစ်ခု ပါဝင်သည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
ဇလုပ် (အရှေ့)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ဇလုပ် (အရှေ့)ရွာ (Zaloke(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဇလုပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၉၂ ဖြစ်သည်။  ၎င်းရွာသည် မုံရွာမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်တဲရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ဆင်တဲရွာ (Sinte)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဆင်တဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၆၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိုလယ်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ပိုလယ်ရွာ(Polel)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကွမ်းပင်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၁၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပူပိုင်းဒေသစိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးဦးစီးဌာန
အပူပိုင်းဒေသစိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးဦးစီးဌာန (Dry Zone Greening Department) သည် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အပူပိုင်းမိုးနည်းဒေသ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှ စတင်၍ မြေယာကျေးလက် တိုးတက်ကြီးပွားရေး ကော်ပိုရေးရှင်း (မြေကျေးရှင်း)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၅၃-၅၄ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ၁၉၆၂-၆၃ ဘဏ္ဍာနှစ် အထိ (၁၀)နှစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစ၍ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ဆက်လက် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ၁၉၆၃-၆၄ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ၁၉၈၁-၈၂ ဘဏ္ဍာနှစ်ထိ နှစ်(၂၀)အား (၁၀)နှစ် စီမံကိန်း နှစ်ရပ်ဖြင့် ၁၉၆၃-၆၄ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ၁၉၇၂-၇၃ ဘဏ္ဍာနှစ်ထိ(၁၀)နှစ်နှင့် ၁၉၇၂-၇၃ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ ၁၉၈၁-၈၂ ဘဏ္ဍာနှစ်ထိ (၁၀) နှစ်၊ သတ်မှတ်လျက် စီမံကိန်းရေးဆွဲ အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မိတ္ထီလာသစ်တောခရိုင်တွင်သာ အများဆုံး ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ အထူးသဖြင့် ပုပ္ပါးတောင် ရေဝေရေလဲသစ်တောများ ပြန်လည်ထူထောင်၍ ကျေးရွာသစ်တောများနှင့် စံပြသစ်တောများကို ဦးစားပေး တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် သစ်တောဦးစီးဌာန၏ ဖွဲ့စည်းပုံအား ခရိုင်အဆင့်ရုံးများ ဖျက်သိမ်းခဲ့သဖြင့် မြို့နယ်အဆင့်ရုံးများဖြင့်သာ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ ၁၉၉၄-၉၅ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် ပထမ(၃)နှစ်တာကာလအား စမ်းသပ်ကာလအဖြစ် သစ်တောဦးစီးဌာနက အထူးဒေသ ကိုးခရိုင်စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး စီမံကိန်းအား စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅-၉၆ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် ကိုးခရိုင် မှ (၁၃)ခရိုင်သို့ တိုးချဲ့ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆-၉၇ ဘဏ္ဍာနှစ် မြင်းခြံခရိုင်တွင် ရေဝေတောင်တန်းများ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး အထူးလုပ်ငန်း စီမံကိန်းကို စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အပူပိုင်းဒေသစိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးလုပ်ငန်းများကို စီမံကိန်းများ ချမှတ်၍ အလေးထားဆောင်ရွက်သွားရန်၊ အပူပိုင်းဒေသ၌ နောင်သားစဉ်မြေးဆက် ရေရှည် အကျိုးရှိစေမည့် စီမံကိန်းလုပ်ငန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်သွားရန်နှင့် ဒေသခံပြည်သူများလည်း နားလည်သိရှိပြီး ပူးပေါင်းပါဝင်အောင် စည်းရုံး ဆောင်ရွက်သွားရန်အတွက် အပူပိုင်းဒေသစိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးဦးစီးဌာနကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး၏ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်စွဲပါ စာအမှတ် ၁/၁၈၀ (က) (၆)/(၆၂၀/၉၇) ဖြင့် အပူပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးဦးစီးဌာနအား တိုင်းဒေသကြီး(၃)တိုင်း၊ ခရိုင်(၁၃)ခရိုင်၊ မြို့နယ်(၅၇)မြို့နယ်၊ အပူပိုင်းဒေသ၏ သစ်တောဧရိယာ အကျယ်အဝန်း ၂၁.၅၅၇ သန်း ဧက၊ အရာထမ်း(၁၃၇)ဦး၊ အမှုထမ်း(၃၀၉၄)ဦး၊ ပေါင်း (၃၂၃၁) ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၁၈)ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့တွင် အပူပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး ဦးစီးဌာန၊ ဦးစီးရုံးချုပ် ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
အပူပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး ဦးစီးဌာန ဖွဲ့စည်းပုံအား ၂၀၀၀-၂၀၀၁ ဘဏ္ဍာနှစ်မှ စတင်၍ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင် (ဂန့်ဂေါ၊ ထီးလင်းနှင့် ဆော) (၃)မြို့နယ်အား ချန်လှပ်၍ တိုင်းဒေသကြီး(၃)တိုင်း၊ ခရိုင်(၁၃)ခရိုင်၊ မြို့နယ်(၅၄)မြို့နယ်၊ အကျယ်အဝန်း(၂၀.၁၇)ဧကသန်းဖြင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ရည်ရွယ်ချက်
အပူပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေးဦးစီးဌာန အနေဖြင့် အောက်ဖော်ပြပါ ရည်ရွယ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သွားရန် ဖြစ်သည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
အပူပိုင်းဒေသ စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး ဦးစီးဌာန စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတို့အတွင်းရှိ ခရိုင် ၁၃ ခရိုင်၊ မြို့နယ် ၅၇ မြို့နယ်၏ စုစုပေါင်း အကျယ်အဝန်း ၂၁၅၅၇၄၅၉ ဧက (၂၁.၅၆ ဧကသန်း) အတွင်း စိမ်းလန်းစိုပြည်ရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၀-၂၀၀၁ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်မှ စတင်၍ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင် (ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်နှင့် ဆောမြို့နယ်) အား ချန်လှပ်ကာ တိုင်းဒေသကြီး ၃ တိုင်း၊ ၁၂ ခရိုင်၊ မြို့နယ် ၅၄ မြို့နယ်၊ အကျယ်အဝန်း ၂၀၁၇၈၉၂၆ ဧက (၂၀.၁၇ ဧကသန်း) ဖြင့် ပြန်လည် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ကညင်ကွင်းရွာ၊ ကတက်ကုန်း
ကညင်ကွင်းရွာ၊ ကတက်ကုန်း
ပင့်ကူထိပ်ပိတ်
Leucas cephalotes Spreng (ပင့်ကူထိပ်ပိတ်)
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်--တစ်နှစ် ခံ အပင်ငယ် မျိုး ဖြစ်၏။ ၂ ပေ ကျော်ကျော် ခန့် မြင့်၏။ အပင် အပေါ်ပိုင်း၌ အကိုင်း အလက် အခက် အရွက် အသီး အပွင့် တို့ ပေါ်ထွက် သည်။ အောက်ပိုင်းအကိုင်းတို့ ကွေးညွှတ် လျက်ရှိ ၏။ တစ်ပင်လုံးခြုံ ကြည့်လျှင် ဘုံ ၇ ဆင့် ရှိသော ပြာသာဒ် နှင့် တူ၏။ ပင်စည်အနှံ့ အမွေးများရှိသည်။ အရွက်-- ရွက်ဆိုင် ထွက်သည်။ အလျား ၃ လက်မခန့် ရှည်ပြီး အနံ ၁ လက်မခန့် ကျယ်၏။ လှံစွပ် ပုံသဏ္ဌာန် ရှိ၏။ အဖျား ချွန် အရင်း သွယ်သည်။ ရွက်နား၌ ညီညာသော အထစ်ကလေးများ ရှိ၏။ ရွက်ညှာ တိုသည်။ အပွင့်-- ပင်လုံး ထိပ်ဖျားမှ ထွက်သော ပွင့်ခိုင် တစ်ခုစီပေါ်တွင် ပွင့်၏။ အပွင့်ဖြူကလေး များသည် ပွင့်ဖတ်အုံ အတွင်း၌ ၅၀-၁၅၀ ထိ ရှိ၏။ အဖြူရောင်ပွင့်ဖတ်ကလေးများ အဖျား ၌ အညိုရောင် ရှိသည်။ ပွင့်ဖတ်လွှာကလေး များ ကြွေကျသွားသော်လည်း ပွင့်ဖတ်အုံ ပန်းအိုးသဖွယ် ကြွင်းကျန်ခဲ့၏။ နတ်တော်၊ ပြာသို လတွင် ပွင့်၏။ အသီး-- ပွင့်ဖတ်အုံအတွင်း၌ အစေ့ကလေး များသဖွယ် ရှိ၏။ တပို့တွဲ၊ တပေါင်းတွင် သီးသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အရွက်၊ ပဉ္စငါးပါး။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း တွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ-- သဘာဝအလျောက် အလေ့ ကျ ပေါက်ရောက်သည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်-- မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ပင့်ကူထိပ်ပိတ်သည် ပူစပ်၏။ ချို၏။ စိမ့်၏။ ငန်၏။ ဝမ်းကို သက်စေ၏။ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏။ လေသလိပ်ကို ကြေစေ၏။ ကိုယ်တခြမ်းသေ ရောဂါ ကို ပျောက်ကင်း စေ၏။ အရွက်သည် ချို၏။ ခြောက်သွေ့၏။ သည်းခြေကို ပွားစေ၏။ ကိုယ်ရေဝါ ရောဂါ၊ ဖောရောင်ခြင်း၊ ဆီးလွန်ရောဂါ၊ အဖျားရောဂါ တို့ကို ပျောက်စေ၏။ အသုံးပြုပုံ-- အရွက်-- ၁။ မြွေကိုက်သော အနာကို ပင့်ကူထိပ်ပိတ် ရွက်သည် အထူး နိုင်နင်း၏။ ပင့်ကူ ထိပ်ပိတ် ရွက်ကြိတ်၍ ရသော အရည်ကို တိုက်ခြင်း၊ နှာခေါင်းတွင်းသို့ ထည့်ပေးခြင်းဖြင့် မြွေဆိပ်ကို ကျဆင်း ပြေပျောက် စေ၏။ ၂။ ပင့်ကူထိပ်ပိတ် ရွက်ကို ကြိတ်၍ရသော အရည်၌ ပိတ်ချင်းသီးမှုန့် အနည်းငယ် ရောသောက်သော် အကြော ၊ အဆစ်ရောင်ရောဂါ ပျောက်၏။ ၃။ အရွက်ကို ကြိတ်၍ရသော အရည်ဖြင့် လိမ်းပေးပါက ယားယံခြင်းကို ပျောက်ကင်း စေ၏။ ပဉ္စငါးပါး-- ၁။ ပဉ္စငါးပါး ကြိတ်ညှစ်ရည်တွင် ငရုတ် ကောင်းမှုန့် အနည်းငယ် ရောစပ်၍ နဖူးကို သုတ်လိမ်းပေးသော် ခေါင်းကိုက် ရောဂါ ပျောက်၏။ ၂။ ပင့်ကူထိပ်ပိတ် ကြိတ်ညှစ်ရည်တွင် လက်ချား မီးပေါက်မှုန့် ၊ ပျားရည် အနည်း ငယ် ရောစပ် တိုက်သော် သူငယ်နာ ချောင်းဆိုး ရောဂါ ပျောက်၏။ ၃။ အပင်ပြုတ်ရည်၌ လေးညှင်း ၁ ပွင့် ၂ ပွင့် ထည့်သောက်သော် အဖျားပျောက်၏။ ၄။ ကိုယ်သားကိုယ်ရေဝါသော ရောဂါ နှင့် သုက်ခန်းသောရောဂါအတွက် ပင့်ကူထိပ်ပိတ် ပင်ကို ပြုတ်သောက်ခြင်း ၊အရည်ညှစ် သောက်ခြင်း၊ အမြစ်ကိုသွေး၍ လည်းကောင်း၊ ကြိတ်ညှစ်၍ လည်းကောင်း သောက်ခြင်း၊ အရွက်၊ အပွင့် ၊အသီး တို့ကို ပြုတ်တို့၊ သုပ်စား ၊ ချက်စားခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း ပျောက်ကင်းစေနိုင်၏။(ဆေးအဖြစ် သုံးခြင်း၌ သကြား အနည်း ငယ်စပ်၍ သုံးရ၏။)
အင်ခိုင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ခိုင်ရွာ(Inhkai)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ခိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၇၈ ဖြစ်သည်။
ဇလွန်စုရွာ၊ ပံတပွတ်
ဇလွန်စုရွာ၊ ပံတပွတ်
ကျွဲခြံဒေါင့်လေးရွာ၊ ကျွဲခြံဒေါင့်
ကျွဲခြံဒေါင့်လေးရွာ၊ ကျွဲခြံဒေါင့်
ကတက်ကုန်းရွာ၊ ကတက်ကုန်း
ကတက်ကုန်းရွာ၊ ကတက်ကုန်း
ကျောင်းတိုင်စိတ်
ကျောင်းတိုင်စိတ်
လွိုင်ဆိုင်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
လွိုင်ဆိုင်းရွာ (Loihseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၂၂ ဦး၊ မ ၃၀၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်သားချဉ်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ဝက်သားချဉ်ရွာ (Wettharchin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဝက်သားချဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်သားချဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၀ ဦး၊ မ ၄၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေကန်ဖူးလောရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ရေကန်ဖူးလောရွာ (Yaekanhpulaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇလုပ် (အနောက်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ဇလုပ် (အနောက်)ရွာ (Zaloke(West))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဇလုပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၉၁ ဖြစ်သည်။  ၎င်းရွာသည် မုံရွာမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိုပေါ့
ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံခေတ်သစ်သမိုင်းတွင် အမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားလှသည့် ကွန်မြူနစ်ခမာနီခေါင်းဆောင် အဖြစ် ပိုပေါ့ အားသိရှိကြသည်။ ၎င်းအုပ်ချုပ်သည့် ၁၉၇၅-၁၉၇၉ခုနှစ်များအတွင်းတွင် ခမာနီတို့၏ နှိပ်စက်သတ်ဖြတ်မှုများကြောင့် လူသတ်ကွင်း(Killing Field) ဟုကျော်ကြားသည့် ခမာနိုင်ငံတွင် ခမာလူမျိုးအများစု နှင့် တရုတ်၊ဟိန္ဒူ၊ဗီယက်နမ်နှင့် လာအိုလူမျိုးများအပါအဝင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် နိုင်ငံတွင်းရှိ လူဦးရေ ၁.၆သန်းမျှ သုတ်သင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ငယ်ဘဝ
အမည်ရင်း ဆလို့တ်ဆာ ဟုခေါ်သော ပိုပေါ့အား ၁၉ရက်၊ မေ၊ ၁၉၂၅ခုနှစ်တွင် ပြည့်စုံသည့် တရုတ်နွယ်ဖွားမိသားစု မှ ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်းကိုးဦးအနက်မှ ၈ ဦးမြှောက်ဖြစ်သည်။ ပရက်ခ် ဆဗူးဗ် ဒေသတွင် မွေးဖွားနေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ၁၀နှစ်သားအရွယ်တွင် မွေးရပ်မှခွာကာ ဖနောင်ပင်မြို့သို့လာရောက်ခဲ့ပြီး မြို့တော်ရှိ ကတ်သလစ် သာဿနာပြုကျောင်းတစ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ အစ်မတစ်ဦးဖြစ်သည့် ရုန်အန်မှာ ဘုရင်ဆီဆိုဝပ် မိုနီဗောင်၏ ကိုယ်လုပ်တော်တစ်ဦးဖြစ်သောကြောင့်လည်း အတော်အသင့်နေရာရခဲ့သည်။ နန်းတော်တွင်းသို့လည်း ဝင်ထွက်သွားလာနိုင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ စံပြအထက်တန်းကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရသော်လည်း ကျောင်းစာဖက်တွင် မလိုက်နိုင်သဖြင့် နည်းပညာကျောင်းဖြစ်သည့် ရူဆေး ကီအိုသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။