cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဂျလန်းကျွန်း ဆရာတော်
တရားတော်များ
အမှတ် (၃၀)
အမှတ် (၃၁)
အမှတ် (၃၂)
အမှတ် (၃၄) အမှတ် (၃၅)
အမှတ် (၃၆)
အမှတ် (၃၇)
အမှတ် (၃၈)
အမှတ် (၃၉)
အမှတ် (၄၀)
အမှတ် (၄၁)
အမှတ် (၄၂)
အမှတ် (၄၃)
အမှတ် (၄၄)
အမှတ် (၄၅)
အမှတ် (၄၆)
အမှတ် (၄၇)
အမှတ် (၄၈)
အမှတ် (၄၉)
အမှတ် (၅၀)
အမှတ် (၅၁)
အမှတ် (၅၂)
အမှတ် (၅၃)
အမှတ် (၅၄)
အမှတ် (၅၅)
အမှတ် (၅၆) အမှတ် (၅၇)
အမှတ် (၅၈)
အမှတ် (၅၉)
အမှတ် (၆၀)
အမှတ် (၆၁) အကောင်းဆုံးတွေကို ယူသွားပါ
အမှတ် (၆၂)
အမှတ် (၆၃)
အမှတ် (၆၄)
အမှတ် (၆၅)
အမှတ် (၆၆)
အမှတ် (၆၇) ၂-၁၀-၂၀၁၅)
အမှတ် (၆၈)
အမှတ် (၆၉) ဂျလန်းဆရာတော် ဓမ္မသီချင်းများ
ကြိုးစားစို့
အမှတ် (၇၀) အမှတ် (၇၁)
အမှတ် (၇၃)
အမှတ် (၇၄)
အမှတ် (၇၅)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ
မွန်ပြည်နယ်
မွန်ပြည်နယ် (တွဵုရးဍုၚ်မန်) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့၊ မြောက်ဘက်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် တောင်ဘက်တွင် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ပြည်နယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်အနည်းငယ် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ မော်လမြိုင်မြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မွန်ပြည်နယ် ဟု ဖြစ်ပေါ်ခြင်း မရှိမီက မွန်ပြည်နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသော နယ်မြေသည် တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ လက်ထက်တွင် မြိတ်ခရိုင်ကို မြို့နယ် ၆ မြို့နယ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ထားဝယ်ခရိုင်ကို မြို့နယ် ၄ မြို့နယ်ဖြင့် လည်းကောင်း တနင်္သာရီတိုင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေး ကောင်စီလက်ထက်တွင် တနင်္သာရီတိုင်းတွင် ပါဝင်သော မော်လမြိုင်ခရိုင်နှင့် သထုံခရိုင်တို့ကို တနင်္သာရီတိုင်း အမှတ် ၁ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ထားဝယ်ခရိုင် နှင့် မြိတ်ခရိုင်တို့ကို တနင်္သာရီတိုင်း အမှတ် ၂ အဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ ကာလ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် တနင်္သာရီတိုင်းအမှတ် ၁ ကို မွန်ပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
တည်နေရာ နှင့် အကျယ်အဝန်း
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်း ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သော မွန်ပြည်နယ်၏ အနောက်ဘက် နယ်နိမိတ်ကို ကပ္ပလီပင်လယ်၊ မြောက်ဘက်ကို ပဲခူး၊ အရှေ့ဘက်ကို ကရင် နှင့် တောင်ဘက်ကို တနင်္သာရီတို့က ဝိုင်းရံလျက်ရှိသည်။ မွန်ပြည်နယ်သည် စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၂၂၉ ကျယ်ဝန်းပြီး၊ မြို့နယ် ၁ဝ မြို့နယ်ပါဝင်ကာ၊ မော်လမြိုင်သည် မြို့တော်ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၂.၁၂ သန်း (၂ဝ၁၁ HMIS အချက်အလက် များအရ) ရှိပြီး၊ စတုရန်း ၁ ကီလိုမီတာလျှင် လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုနှုန်း ၁၇၂ ဦးရှိသည်။ လူဦးရေ၏ ၂၃% သည် မြို့ပြ ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြပြီး၊ ကျန်ရှိသော ၇၇% မှာ ကျေးလက် ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။
မြို့​တော်
မွန်ပြည်နယ်၏မြို့​တော်မှာ ​မော်လမြိုင်မြို့ဖြစ်သည်။ကားလမ်း ရေကြောင်းလမ်း လေကြောင်းလမ်း မီးရထားလမ်းများဆုံရာမြိူ့ ဖြစ်သည်။
အုပ်ချုပ်​ရေး
၂၀၁၁ခုနှစ်မှစတင်ကာ ဝန်ကြီးချုပ်အမှူးပြု​​သော ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့က မွန်ပြည်နယ်အား အုပ်ချုပ်သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် မွန်ပြည်နယ်စီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။
ဥပဒေပြုရေး
၂၀၁၁ခုနှစ်မှစတင်ကာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။
တရားစီရင်ရေး
မွန်ပြည်နယ် တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၂)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပြည်နယ်တရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၂)ရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံး (၁၀)ရုံးရှိသည်။
ခရိုင်များ
မွန်ပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၄)ခု ရှိသည်။
မြို့နယ်များ
မွန်ပြည်နယ်တွင် ခရိုင် (၄)ခု၊မြို့နယ် (၁၀) ခု၊ မြို့ပေါင်း (၁၆) မြို့၊ ရပ်ကွက်ပေါင်း (၁၀၀)၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၃၆၈) အုပ်စုနှင့် ရွာပေါင်း (၁၁၅၂) ရှိသည်။
ဆက်သွယ်ရေး
နာမည်ကျော် စစ်တောင်းတံတားမှ ကားလမ်းခရီးဖြင့် လည်းကောင်း၊ သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်)မှ ရထားခရီးဖြင့်လည်းကောင်း မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားသို့ လွယ်ကူစွာ ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ thumb|အတ္ထရံမြစ်ကူး (စံပယ်ဂူ) တံတား မော်လမြိုင်တွင် ရုပ်မြင်သံကြားထပ်ဆင့်လွှင့် ဌာနခွဲတစ်ခုရှိကာ GSM ဖုန်းများကိုလည်း သုံးစွဲနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ မွန်ပြည်နယ်တစ်ဝန်း တွင် မိုက်ခရိုဝေ့ဖ် စခန်း ၉ ခုတိတိ ရှိသည်။ မွန်ပြည်နယ်တွင် ဆက်သွယ်ရေးအတွက် မိုဘိုင်းအသုံးပြုနိုင်သော ကွန်ရက်များမှာ MPT, Telenor, Ooredoo, Mytel, MEC တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အပြင် အင်တာနက်ဆက်သွယ်ရေးအတွက် MPT, Telenor နှင့် Ooredoo တို့မှလည်း အင်တာနက်ဆက်သွယ်ရေးကို FTTH လိုင်းသာမက Wireless Broadband များဖြင့်လည်း အသုံးပြုနိုင်ပြီဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး
ရာဘာစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ပင်လယ်ပြင်ငါးဖမ်းခြင်း၊ နေလှန်းဆားလုပ်ငန်း၊ငါးပိငါးခြောက်လုပ်ငန်းများ နှင့် နှစ်ရှည်သစ်တောထွက် သီးနှံပစ္စည်းများ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်းတို့ဖြင့် စီးပွားဖြစ်ထွန်းပါသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံပိုင် စစ်တောင်းစက္ကူစက်၊ ဘီးလင်းသကြားစက်၊ ဘီးလင်း တာယာစက်ရုံ၊ သံဖြူဇရပ်ရာဘာစက်ရုံ၊ သထုံ တာယာစက်ရုံ တို့လည်း ရှိသည်။
တွင်းထွက်များ
ပေါင်မြို့နယ်ရှိ ကာဒိုက်သတ္တုမိုင်း နှင့် မုဒုံရှိ နတ်စိမ်းသတ္တုမိုင်း တို့မှ ခဲမဖြူ ကိုလည်းကောင်း မုပ္ပလင်နှင့် ဇင်းကျိုက်တို့မှ ဂရက်နိုက် ကိုလည်းကောင်း တူးဖော်ရရှိသည်။
ကျုံရှ (အနောက်)ရွာ၊ နတ်စဉ်
ကျုံရှ (အနောက်)ရွာ၊ နတ်စဉ်
မကြီးပင်စုရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
မကြီးပင်စုရွာ (Magyipinsu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ကြီးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၅၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်အိုင်ကြီးရွာ၊ သဲကုန်း
ညောင်အိုင်ကြီးရွာ၊ သဲကုန်း
ဥမင်ခြောက်ဆယ် ဘုရား
စစ်ကိုင်းတောင်ပေါ်ဝယ် ထွန်ပေါ်မိုး လက်ထွက်ခဲ့သည့် အစွန်း၂ဖက် ရှေ့ အကျဆုံး နေရာ၌ တည်ထားခဲ့သည့် ဥမင်ခြောက်ဆယ် ဘုရားမှာ ပုံမှန် စေတီပုထိုး တစ်ဆူထက် ဗလီဝတ်ကျောင်း တစ်ခုနှင့် အလွန်ဆင်တူတော် မူသည်။ ဘုရားခေါင်မိုးမှ ကြည့်နိုင်လျှင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် မန္တလေးမြို့၏ ကောင်းလှသည့် မြင်ကွင်းအား အထင်းသား မြင်ရနိုင်သည်။
သံပုရာခုံ
သံပရာခုံ
ဘန်းခူးရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဘန်းခူးရွာ (Banhku)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ နားဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၈ ဦး၊ မ ၁၂၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်ကုန်းရွာ၊ နတ်စဉ်
ကန်ကုန်းရွာ၊ နတ်စဉ်
ဂူးလ်
ဂူးလ် ဆိုသည်မှာ အစ္စလာမ် ဒဏ္ဍာရီလာ မိစ္ဆာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဂူးလ်များသည် လူ့အသွေးအသားကို စားသုံးသော မိစ္ဆာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့၏ အထူးပစ်မှတ်များမှာ အဖော်နည်းသော ခရီးသွားများ၊ ကလေးများ၊ သင်္ချိုင်းဂူများအား တူးဖော်ပစ်ပြီးရလာသော အလောင်းကောင်များဖြစ်သည်။ မြန်မာ ဒဏ္ဍာရီလာ ငေါင်း နှင့် သဏ္ဌာန်တူသည်။
စာပေတွင် ဂူးလ်သတ္တဝါကို အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည်မှာ ""တစ်ထောင့်တစ်ည ပုံပြင်များ"တွင်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒဏ္ဍာရီလာ သတ္တဝါများ
ဥယျာဉ်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ဥယျာဉ်ရွာ (Uyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ အင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၄ ဦး၊ မ ၉၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေးဖိုးထအရှေ့ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
​လေးဖိုးထ(အရှေ့)ရွာ(Layhpoehta(East))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၈၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာတော်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ရွာတော်ရွာ (Ywartaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ မြင်းသည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းသည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၇ ဦး၊ မ ၁၅၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာကို မင်းကံဟူသော အမည်မှ ပြောင်းလဲလိုက်သည်။
ဂျော့ရွား ရေးနော
ရေးနောသည် ၁၇၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဒက်ဗွန်ရှိင်ယာနယ် ပလင်မတွန် မြို့၌ ဖွားမြင် သည်။ သူ၏ဖခင်သည် ကျောင်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်၍ ရေးနော အား ဆေးပညာကို သင်ကြားစေလို၏။ သို့ရာတွင် ရေးနော သည် ပန်းချီပညာဘက်၌သာ စိတ်ဝင်စားသဖြင့် အသက် ၁၇နှစ်အရွယ်မှစ၍ လန်ဒန်မြို့တွင် ပန်းချီဆရာ တောမတ်ဟဒ်ဆန် ဆိုသူထံ၌ ပုံတူရေးဆွဲသည့် အတတ်ကို လေ့လာသင်ကြားခဲ့ သည်။ ၁၇၄၉ ခုနှစ်တွင် မိတ်ဆွေတစ်ဦး၏ အကူအညီဖြင့် အီတလီနိုင်ငံသို့ သွား၍ ပန်းချီပညာကို သုံးနှစ်မျှ လေ့လာခွင့် ရခဲ့သည်။ ၁၇၂၅ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့သို့ ပြန်ရောက်ပြီး နောက် ပန်းချီဆရာ ရေးနောသည် နာမည်ကျော်ကြားလာလေ သည်။ အထူးသဖြင့် သူ၏အပေါင်းအသင်းထဲမှ မိတ်ဆွေများ၏ ပုံတူကားများသည် သူ၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာများ ဖြစ်သည် ဟု ဆိုရပေမည်။
ရွာတော်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျော့ရွား ရေးနော
ရေးနောသည် ပုံတူကားပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော် ၃ဝဝဝ ခန့် ရေးဆွဲခဲ့ရာ၌ ရုပ်ပုံရှင်တို့၏ စိတ်နေစိတ် ထားများကို သရုပ်ဖော်နိုင်ရုံမျှမက ပုံများသည် အသက်ဝင်လျက် ရှိပေ သည်။ သို့ရာတွင် ရေးနောသည် ပုံရေးဆွဲနည်း၊ ဆေးခြယ်နည်း အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံကို အမြဲစမ်းသပ် ရေးခြယ်လေ့ရှိခြင်းကြောင့် သူရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကားများသည် ဆေးရောင်မှိန်၍ ကွဲအက်ယိုယွင်းခြင်း ရှိတတ်၏။
ပန်းချီပညာကျော် ရေးနော၏ လက်ရာပန်းချီကားများကို လန်ဒန်မြို့ရှိ နေရှင်နယ်ပန်းချီပြတိုက်၊ နေရှင်နယ် ပုံတူပန်းချီ ပြတိုက်၊ တော်ဝင်ပညာတံခွန်အသင်း အစရှိသော ဌာနတို့တွင် တွေ့နိုင်လေသည်။
ဆာ ဂျော့ရွှားရေးနောသည် ၁၇၉၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ်လွန် လေသည်။
ကွမ်းခြံကုန်းရွာ၊ အင်းတရော်
ကွမ်းခြံကုန်းရွာ၊ အင်းတရော်
ကျုံတနော် (တောင်)ရွာ၊ ကျုံတနော် (တောင်)
ကျုံတနော်  (တောင်)ရွာ၊ ကျုံတနော် (တောင်)
အင်ဗြင်းကထောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ဗြင်းကထောင်ရွာ(Inbyinkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ထွမ်ရှင်ကော့နန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၉၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိမ်းညက်အစ်မဘုရား
စိမ်းညက်အစ်မဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်။ စိမ်းညက်ညီအစ်မ ဘုရားများတွင် စိမ်းညက်အစ်မဘုရားသည် လိုဏ်ဂူဘုရားဖြစ်ပြီး ထိုဘုရား အနီးရှိ ညီမ ဘုရားသည်ကား စေတီဖြစ်လေသည်။ ဘုရားနှစ်ဆူစလုံး အုတ်တံတိုင်းတစ်ခုအတွင်းမှာ တည်ရှိသည်။
စေတီသမိုင်း
၁၁ ရာစုက စိမ်းညက်မိဖုရား တည်ထားကိုးကွယ်ကြောင်း အစဉ်အလာဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဗိသုကာလက်ရာမူ ၁၃ ရာစုလက်ရာ ဖြစ်တန်ရာသည်ဟု ဆိုကြလေသည်။
ဗိသုကာလက်ရာများ
ဂူဘုရားလေးမျက်နှာ၌ အဝင်မုခ်လေးခုရှိသည်။ အရှေ့မျက်နှာမုခ်သည် အဝင်အာရုံခံမုခ်ဖြစ်သည်။ ဂူဘုရားတွင် ပစ္စယာလေးဆင့်ပါ၏။ အောက်ဘက်ပစ္စယာ သုံးဆင့်၌ နတ်လှေကားများ တပ်ဆင်ထားသည်။ ပစ္စယာများ အထက်တွင် ကွမ်းတောင် ရှိလေသည်။
မုခ်လေးခုစလုံးတွင် စုလစ်သုံးခုစီဆင့်၍ တန်ဆာဆင်ထား၏။ စုလစ်များတွင် ရုပ်တု၊ ရုပ်ကြွများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အတော်အတန် ပျက်စီးနေလေပြီ ဖြစ်သည်။ သို့သော် မူလအဆင်တန်ဆာ လက်ရာအနည်းငယ်ကား ကြွင်းကျန်နေသေး၏။ အတွင်းတွင် စင်္ကြပတ်လမ်းရှိပြီး နံရံများ၌ ငါးရာ့ငါးဆယ်ဇာတ်နှင့် ပန်းကနုတ်ဆေးရေး ပန်းချီများရှိလေသည်။
ခွါငန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ခွါငန်းရွာ(Khuangan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ရာဒွီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရာဒွီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉ ဦး၊ မ ၁၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်ပန် (ရွာသစ်)ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်ပန် (ရွာသစ်)ရွာ (Yawngpang (Ywarthit))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယောင်ပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၃၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြည်သူ့ အခွင့်အရေး
အခွင့်အရေး ဆိုသည်မှာ ခိုင်မာတိကျစွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ရန် ခက်ပါသည်။ သူ့နေရာနှင့်သူ အလေးအနက်၊ အတိမ်အနက် ကွာခြား နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ ဆိုသည့် စကားလုံးနှင့် ယှဉ်တွဲ သုံးလိုက်လျှင် ထိုအခွင့်အရေး ဆိုသည့် စကားလုံးက ပိုကျယ်ပြန့် သွားပြီး လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးချင်း ဆိုင်ရာ လွတ်လပ်ခွင့် နှင့်လည်း ပတ်သက် နေကြောင်း တွေ့ရသည်။
အခွင့်အရေး ဆိုသည်မှာ အကြွင်းမဲ့ပြီး ပြည့်စုံသည့် သဘော မဆောင်ပေ။ လူတစ်ယောက်၏ လွတ်လပ်ပိုင် ခွင့်သည် အခြား တစ်ယောက်၏ လွတ်လပ်ပိုင်ခွင့်ကို ထိပါး နှောင့်ယှက်ရာ ရောက်သည့် အခွင့်အရေးမျိုး ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတော် ဆိုသည်မှာ အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ခြင်း တာဝန်ကို ဖော်ဆောင် ရသူများ ဖြစ်လာသည်။
ပြည်သူ့ အခွင့်အရေး ဆိုသည်မှာ အစိုးရ တစ်ရပ်၏ အကန့်အသတ် အတွင်းမှာသာ ရှိသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တရုတ်ပြည်တွင် နေထိုင်သူများ အနေဖြင့် အမေရိကန် နိုင်ငံပြည်သူများ၏ အခွင့်အရေးမျိုး တောင်းဆို၍ မဖြစ်နိုင်ပေ။ သို့သော် အမေရိကန် လွတ်မြောက်ရေး ကြေညာစာတမ်း ထွက်လာသည်။ အင်္ဂလိပ်နှင့် အမေရိကန်တို့ ပေါင်းစပ် ထားသည့် ထိုအခွင့်အရေး တောင်းဆိုချက်များကို ဒီမိုကရေစီ ဖော်ဆောင် လိုသည့် နိုင်ငံများက မျက်စိကျ လာကြသည်။
ပြည်သူ့ အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက် ပေးရေးသည် နိုင်ငံတော် တာဝန်သာ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်က ပြည်သူတို့၏ အခွင့်အရေးကို နည်းလမ်း သုံးရပ်ဖြင့် အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ပေးရသည်။
ပြည်သူ့ အခွင့်အရေးကို ဥပဒေဖြင့် သတ်မှတ်ပေးခြင်း ဆိုသည်မှာ အချို့သော နိုင်ငံများတွင် ပြည်သူ့ အခွင့်အရေးကို ဥပဒေ တစ်ခုတည်းဖြင့်သာ အကာအကွယ် ပေးထားသည်။ ဥပမာ ဗြိတိန်တွင် ပြည်သူ့ အခွင့်အရေး ဆိုသည်မှာ "Magna Charta" "Bill of Rights" တို့နှင့်သာ သက်ဆိုင်ပြီး ထိုဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ အတိုင်း ဆောင်ရွက်လေ့ ရှိသည်။ ပါလီမန်သည် နိုင်ငံတော်တွင် အထွတ်အထိပ် နေရာတွင် ရှိနေသော်လည်း ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေပါ အချက်အလက်များသည် Magna Charta ESifh Bill of Rights ပါ ဥပဒေများကို လွှမ်းမိုး ထိန်းချုပ်ခွင့် မရှိပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ ပါလီမန်သည် ပြည်သူ့ အခွင့်အရေးနှင့် ရပိုင်ခွင့်များကို ကျော်လွန်ခွင့် မရှိရခြင်း ဖြစ်သည်။ ဗြိတိန် ပြည်သူတို့ အတွက် ရိုးရာနှင့် အစဉ်အလာ ဥပဒေများသည် ပြည်သူ့ အခွင့်အရေး အတွက် အခိုင်အမာ ရပ်တည် ပေးထားသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ပြည်သူ့ အခွင့်အရေးကို ဖွဲ့စည်းပုံဖြင့် သတ်မှတ်ပေးခြင်း ဆိုသည်မှာ အချို့သော နိုင်ငံများတွင် ပြည်သူ့ အခွင့်အရေး ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံတွင် ရောထွေး ထည့်သွင်းထားလေ့ ရှိကြသည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံတွင် နောက်ထပ် ဖြည့်စွက်ချက် ၁၀ ချက်ကို ထပ်ဖြည့်ကာ ထည့်သွင်း ထားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ဥပဒေထက်ပိုပြီး လေးနက် စေကာ မဖြစ်မနေ ကာကွယ် စောင့်ရှောက် ပေးမည် ဆိုသည့်သဘော သက်ရောက် သွားစေရန် ဆောင်ရွက် လိုက်သည့် သဘော ဖြစ်သည်။ အခြားသော နိုင်ငံများသည်လည်း လူ့အခွင့်အရေး ဆိုင်ရာ ရပိုင်ခွင့်များကို ဖွဲ့စည်းပုံတွင် အခြေခံ ရပိုင်ခွင့်များ အနေဖြင့် ထည့်သွင်းခြင်း ပြုလာကြောင်း တွေ့ရသည်။
ဥပဒေနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ ရောထွေးကာ ပြဋ္ဌာန်း သတ်မှတ်ပေးခြင်းမှာ အချို့သော နိုင်ငံများတွင် ပြည်သူ့ အခွင့်အရေးကို ဖွဲ့စည်းပုံဖြင့် ပြဋ္ဌာန်း သတ်မှတ် ပေးထားပြီး နောက်မှ ဥပဒေဖြင့် အသေးစိတ် ပြန်လည် ပြဋ္ဌာန်းပေးခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ခေတ်သစ် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံနှင့် ဖက်ဆစ်စနစ်ကို ကျင့်သုံးစဉ်က အီတလီနိုင်ငံတို့တွင် ပြည်သူ့ အခွင့်အရေးများကို သီးခြားပြဋ္ဌာန်း ထားသော်လည်း သီးခြား ဥပဒေများဖြင့် ပြဋ္ဌာန်း ဆောင်ရွက်မှုများလည်း ရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။ ဤသို့နှစ်မျိုး ပေါင်းစပ် ပြဋ္ဌာန်းခြင်းကို ခိုင်မာသည့် ပြည်သူ့ အခွင့်အရေး ကာကွယ် စောင့်ရှောက်မှုဟု မဆိုနိုင်ပေ။ မူဆိုလိုနီခေတ်တွင် အီတလီနိုင်ငံ၌ နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးကို အကြောင်းပြပြီး သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ထိန်းချုပ် ကန့်သတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သတင်း လွတ်လပ်ခွင့်ကို ဖွဲ့စည်းပုံက သတ်မှတ် ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့အခွင့်အရေး အမျိုးအစားများ
ပြည်သူ့ အခွင့်အရေးကို ၅ မျိုး ခွဲခြား သတ်မှတ် နိုင်သည်။
၁။ ပုဂ္ဂလိကဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး
ပုဂ္ဂလိက အခွင့်အရေးတွင် လူတစ်ဦးချင်း အလိုက် လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာ ယုံကြည် ကိုးကွယ်ခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာ စည်းရုံး လှုပ်ရှားခွင့်တို့ ပါဝင်ပြီး လူသား တစ်ယောက်၏ ဘဝအတွက် အခြေခံ အခွင့်အရေးများ အနေဖြင့် သတ်မှတ်ကြသည်။ သို့သော် ထိုအခွင့်အရေးများသည် ရှိသာရှိပြီး နိုင်ငံတိုင်းတွင် အတိုင်းအတာ မတူနိုင်ပေ။ နိုင်ငံ၏ အနေအထားအရ ရချင်လည်း ရမည်။ မရတာတွေလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ နိုင်ငံတော်နှင့် ယှဉ်လာလျှင် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ အခွင့်အရေး ဆိုသည်မှာ ဘာမျှ မဟုတ်ဟူ၍ ခံယူထား တတ်သည်နှင့်လည်း ကြုံတွေ့နိုင်သည်။ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခွင့်များကို နိုင်ငံတော်အား အကြည်အညို ပျက်စေနိုင်မှု အသရေ ဖျက်နိုင်မှုများဖြင့် ကန့်သတ် ထားလေ့ ရှိသည်။ လွတ်လပ်စွာ ယုံကြည် ကိုးကွယ်ခွင့် ဆိုသည်မှာလည်း ကျန်းမာရေးကို မထိခိုက်စေလျှင်၊ လူမှု အကျိုးစီးပွားကို မထိခိုက်စေလျှင် ဆိုသည့် အကန့်အသတ်လေးများ ရှိနေမည်သာ ဖြစ်သည်။ လူတိုင်း အသက်ရှင် နေထိုင်ခွင့် ရှိသဖြင့် ရာဇဝတ်မှု ကျူးလွန်သူများကို အပြစ်ပေးရသည်။ လူ့ဘောင် အဖွဲ့အစည်းကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်လိုသဖြင့် လက်နက်ကိုင် ရမ်းကားပြီး လုပ်ချင်တိုင်း လုပ်ခွင့်မရှိစေရန် ထိန်းချုပ်ရမည်။ စစ်ရေးဖြင့် စစ်တပ်ကသာ ဆောင်ရွက်ခွင့် ရှိသည့် ကိစ္စများကို အရပ်ဖက်မှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက် လုပ်ဆောင်ခြင်း မရှိရန်လည်း ထိန်းချုပ်ရမည်သာ ဖြစ်သည်။
၂။ ပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး
ပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး ဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦးချင်း ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းဥစ္စာ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်၊ ရောင်းဝယ် ဖောက်ကားခွင့်များနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ သို့သော် ထိုရောင်းဝယ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်များသည် နိုင်ငံတော်က သတ်မှတ်ထားသည့် ဥပဒေနှင့် အညီသာ ဖြစ်ရမည်။ ဤကဏ္ဍတွင် လူတိုင်း လွတ်လပ်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်သည် ဆိုသော်လည်း နိုင်ငံတော်ကသာ လုပ်ပိုင်ခွင့် ရှိသည့် ကိစ္စများကို နိုင်ငံတော်ကသာ သီးခြား သတ်မှတ် လုပ်ဆောင်ခွင့် ရှိသည်။ ဥပဒေအရလည်း သတ်မှတ်သင့်သည့် နှုန်းထားများ အတိုင်း ရောင်းဝယ်ရန် နိုင်ငံတော်မှ သတ်မှတ်ခွင့် ရှိသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်သည် ထိုရောင်းချသည့် လုပ်ငန်းများ၏ အကျိုး အမြတ်များထဲမှ နိုင်ငံတော် အတွက် အခွန်အဖြစ် သတ်မှတ် ကောက်ခံခွင့် ရှိသည်။
၃။ ဥပဒေအရ အညီအမျှ ခံစားပိုင်ခွင့် အခွင့်အရေး
လူတိုင်း (လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ ကျားမ၊ အရွယ်) မခွဲခြားဘဲ ဥပဒေအရ အညီအမျှ ရပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ပြည်သူ ပြည်သားတိုင်း၏ ရပိုင်ခွင့် တစ်ခု အနေဖြင့်လည်း အစိုးရတိုင်းက ထိုအခွင့်အရေးကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ပေးရသည်။ ဥပဒေဆိုသည်မှာ ဘက်လိုက်ခြင်း မရှိရ။ အစိုးရ ဆိုသည်ကလည်း ဥပဒေကို ဘက်လိုက်စေရန် တွန်းအား မပေးရ။ အမှန်တကယ်တော့ လူတိုင်းဖြစ်စေ၊ အဖွဲ့အစည်းတိုင်း ဖြစ်စေ၊ ဥပဒေအရ တစ်တန်းစားတည်း တစ်သားတည်း ဖြစ်ရန် မသတ်မှတ်နိုင်ပေ။ ဥပမာ လူတိုင်း ညီမျှစေရန် ငွေကြေး မည်မျှသာ ပိုင်ဆိုင်ရမည်ဟု သတ်မှတ်ပိုင်ခွင့် မရှိပေ။ အချို့သော ကိစ္စများတွင် လူတန်းစား အဖွဲ့အစည်း၊ ဘာသာရေး၊ လူမျိုးရေး အလိုက် ခွဲခြား သတ်မှတ် ပြဋ္ဌာန်းရသည်များလည်း ရှိနိုင်သည်။ လူတိုင်း အခွန်ဆောင် ရမည်ဆိုပြီး ချမ်းသာသာ ဆင်းရဲရဲ တစ်သားတည်း သတ်မှတ် ကောက်ခံရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ ဤနေရာမျိုးတွင် သူ့ဝင်ငွေ၊ သူ့အဆင့်အတန်း အလိုက် ခွဲခြား သတ်မှတ်မှုမျိုး ကတော့ ရှိနေမည်သာ ဖြစ်သည်။
၄။ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး
လူတိုင်း မိမိကိုယ်မိမိ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ ကိုယ့်နိုင်ငံ ကိုယ့်လူမျိုးကို ကိုယ့်အမျိုးသားများက အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ နိုင်ငံတော် ဆိုသည်မှာ ပြည်သူနှင့် တစ်သားတည်း ဖြစ်သည်။ လူမျိုးရှိလျှင် နိုင်ငံအဖြစ် တည်ရှိပိုင်ခွင့် ရှိရမည် ဖြစ်သည်။ ဤနိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးသည် အထူး အခွင့်အရေး မဟုတ်၊ ပြည်သူ ပြည်သားတိုင်း၊ နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတိုင်း ရပိုင်ခွင့် အခွင့်အရေး တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရေစီကို အကြောင်း ပြုထားသော အစိုးရမျိုးသည် နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများကို ပိုပြီး အလေးထား လေးစားရမည်။ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်သည့် လွတ်လပ်စွာ စုဝေး ဆွေးနွေးခွင့်၊ အစိုးရအပေါ် ရသင့် ရထိုက်သည့် အခွင့်အရေးများ တောင်းဆိုပိုင်ခွင့်၊ မိမိ နှစ်သက်သည့် ပါတီ သို့မဟုတ် လူပုဂ္ဂိုလ်ကို မဲပေးခွင့်၊ ပါတီထောင်ခွင့်၊ စည်းရုံး လှုပ်ရှားခွင့်များ ရရှိနေရမည် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး ဆိုသည်မှာ အစိုးရနှင့် ထိပ်တိုက် ရင်ဆိုင် ရတတ်သည့် ကိစ္စများ ဖြစ်နိုင်သည်။ စုဝေးခြင်းမှသည် သတ်မှတ် ထားသည့် ဥပဒေများကို ချိုးဖောက်ပါက အခွင့်အရေးများ ဆုံးရှုံးတတ်သည်။ ပါတီ ထောင်ခြင်း၊ မဲဆွယ်ခြင်း၊ မဲပေးခြင်း တို့တွင်လည်း သတ်မှတ် ထားသည့် ဥပဒေအတိုင်း လိုက်နာမှသာ အခွင့်အရေး ရတတ်သည်။
၅။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများဆိုင်ရာ အခွင့်အရေး
ဤကဏ္ဍတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် တရားဥပဒေနှင့် လုပ်ထုံး လုပ်နည်းများကို လိုက်နာခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ နိုင်ငံတိုင်းတွင် ပြည်သူတိုင်း အတွက် လိုက်နာရမည့် ဥပဒေက သတ်မှတ် ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး ဖြစ်သည်။ ပြည်သူတိုင်းကို လုပ်ထုံး လုပ်နည်းနှင့် အညီ တရားစီရင်ခြင်းကို ပြည်သူများ ရပိုင်ခွင့်၊ ခံစားပိုင်ခွင့် ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် နိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေနှင့် ပြင်ဆင် ဖြည့်စွက်ချက် ဥပဒေများအရ ပြစ်မှု တစ်ခုခုအတွက် စွဲချက်တင်ရာတွင် စွဲချက်တင်သင့်၊ မတင်သင့် အဆုံးအဖြတ် ပေးရသည့် grand jury အဖွဲ့၊ တရားဥပဒေအရ စစ်ဆေးရသည့် ဂျူရီအဖွဲ့၊ ပြည်သူများ ရှေ့မှောက် တရား စီရင်ခြင်း၊ အကြောင်းမရှိ အကြောင်းရှာ ဖမ်းဆီးမှု မပြုခြင်း၊ ဥပဒေကို ကျော်ပြီး တရား စီရင်ပိုင်ခွင့်များ မရှိစေရန် ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ခြင်းများသည် ပြည်သူများ အတွက် လုပ်ထုံး လုပ်နည်းများ အတိုင်း ကျင့်သုံးပြီး အခွင့်အရေးများ ပေးအပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
မြဦးအိုင်ရွာ၊ နတ်စဉ်
မြဦးအိုင်ရွာ၊ နတ်စဉ်
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြို့ပြအဖွဲ့အစည်းနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ စီမံကိန်းရေးဆွဲရေးအဖွဲ့
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြို့ပြအဖွဲ့အစည်းနှင့် ဒေသဆိုင်ရာ စီမံကိန်းရေးဆွဲရေးအဖွဲ့ (International Society of City and Regional Planners အတိုကောက် ISOCARP) သည် မြို့ပြစီမံကိန်းများ ရေးဆွဲသော နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယခုအခါ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၈၀ ကျော် ပါဝင်သည်။ ISOCARP ကို ကုလသမဂ္ဂ နှင့် ဥရောပ သမဂ္ဂတို့က အသိအမှတ်ပြုပြီး ယူနက်စကို နှင့်အတူ တွဲဖက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ငါးမောင်း (အရှေ့)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ငါးမောင်း (အရှေ့)ရွာ (Ngarmaung(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ကြီးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံ
thumb|အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံ 2021 အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံ (တရားဝင်အခေါ်အားဖြင့် အက်စတိုးနီးယား သမ္မတနိုင်ငံ) သည် ဥရောပမြောက်ပိုင်း ဘောလ်တစ်ဒေသတွင် ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဖင်လန်ပင်လယ်ကွေ့၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘောလ်တစ် ပင်လယ်၊ တောင်ဘက်တွင် လတ်ဗီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် Peipsi ကန် နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့ ဝန်းရံလျက် ရှိသည်။ ဘောလ်တစ်ပင်လယ်ကို ဖြတ်၍ အနောက်ဘက်တွင် ဆွီဒင်နိုင်ငံ နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ဖင်လန်နိုင်ငံ တို့ တည်ရှိကြသည်။ အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံ၏ ပိုင်နက်မှာ ၄၅,၂၂၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇,၄၆၂ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ အက်စတိုးနီးယား လူမျိုးတို့သည် ဖင်န်လူမျိုး (Finnic ) များ ဖြစ်ကြပြီး ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြစ်သော အက်စတိုးနီးယန်း ဘာသာစကားမှာ ဖင်လန်ဘာသာစကားနှင့် အတော်ဆင်တူသည်။
ဗောလတစ်နိုင်ငံစုတွင်ပါဝင်သော အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံသည် ဆိုဗီယက်ရုရှ၏ ၁၆ ခုမြောက် သမ္မတနိုင်ငံငယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နှစ်ပေါင်းရာပေါင်းများစွာက အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ အကြိမ်ကြိမ် လက်ပြောင်းစိုးမိုးမှုကို ခံယူခဲ့ရလင့်ကစား၊ အက်စတိုးနီးယား တိုင်းရင်းသားတို့သည် မိမိတို့၏ မျိုးရိုးဇာတိမာန်၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကားနှင့် ဓလေ့ထုံးစံတို့ကို မတိမ်ကောမပပျောက်ရလေအောင် ထိန်းသိမ်း ခဲ့လေသည်။ အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံငယ်သည် အစဉ်အဆက် ထိန်းသိမ်းလာခဲ့သော ထုံးဟောင်းပုံပြင်တို့ဖြင့် ကြွယ်ဝလှပေရာ ထောင်နှင့်သောင်းနှင့်ချီ၍ အရေအတွက်ရှိသော ထိုထုံးဟောင်း ပုံပြင်တို့သည် ယခုတိုင် ရိုးရာတေးသီချင်းများ၊ ကဗျာများ အဖြစ် တည်ရှိနေကြလေသည်။
အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက်ရှိ အရှေ့ မြောက်ထောင့်ကျသော အပိုင်းတွင်တည်ရှိ၍ ဗောလတစ် ပင်လယ်နှင့် ဖင်လန်ပင်လယ်ကွေ့တို့အကြား ထိုးထွက်နေသော ကုန်းမြေ တစ်စိတ်တစ်ဒေသနှင့် ကျွန်းများအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံ၏အရှေ့ဘက်တွင် ပိုင်ပူး(ချွတ်စကူးရေး) ရေအိုင်နှင့် ရုရှားပြည်မကြီး(ရုရှားဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ)တို့ရှိ၍၊ တောင်ဘက်တွင် လတ်ဗီးယားနိုင်ငံငယ် (လတ်ဗီးယားဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ နိုင်ငံ ငယ်) ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဗောလတစ်ပင်လယ်ရှိ၍ မြောက်ဘက်တွင် ဖင်လန်ပင်လယ်ကွေ့ရှိသည်။
အက်စတိုးနီးယားသမ္မတနိုင်ငံငယ်သည် ကျွန်းပေါင်း ၈၁၈ ကျွန်းအပါအဝင် ၁၈၃၅၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းလေရာ ကျွန်းများ၏ စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းသည် စတုရန်းမိုင် ၁၆၁ဝ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းများထဲတွင် ဆာရီမာ (အူးဇယ်)နှင့် ဟီအူးမား (ဒက်အူး) တို့သည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
အင်းအိုင်ပေါများသော တိုင်းပြည်တစ်ပြည်ဖြစ်၍ အင်း အိုင် စုစုပေါင်း ၁၅၁၂ ခုရှိသည်။ ပင်လယ်ကမ်းခြေမှ ကမ်းပါး စောက်များဖြင့် တဖြည်းဖြည်းမြင့်တက်သွား၍ တစ်ပြည်လုံး သည် ပေ ၁ဝ၄ဝ မျှသာ မြင့်လေသည်။ ကူးသန်းသွားလာရေး နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် အသုံးပြုနိုင်သော မြစ်နှစ်မြစ် သာရှိရာ ယင်းတို့မှာ နာရဗား(နဗိုရာ)နှင့် အီမာတို့ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏မြို့တော်သည် တယ်လင်းဖြစ်၍ ရေးဗယ်ဟုလည်းခေါ် သည်။ အခြားထင်ရှားသောမြို့များမှာ နရဗား၊ တာတူး၊ အရင်စ ဗွက် စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့မြောက်ပိုင်းကျသော တိုင်းပြည်တစ်ပြည်ဖြစ်သည် နှင့်အညီ အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံ၏ ဆောင်းရာသီသည် ရှည် ကြာ၍ နွေရာသီမှာ ထွေးထွေးနွေးနွေးရှိရုံမျှသာ ဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး၏ ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် ဖာရင်ဟိုက် ၄ဝ၏၅ဒီဂရီ ဖြစ်၍ ရာသီဥတုသင့်တင့်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန်သည် ၂၁၏၆ လက်မ ဖြစ်လေသည်။ အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံငယ်၏ လူဦးရေသည် (၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်) ၁၃၅၇ဝဝ ဖြစ်ရာ အက်စတိုးနီး ယန်းလူမျိုးမှလွဲလျှင် ဒုတိယအများဆုံးသည် ရုရှလူမျိုး၊ တတိယအများဆုံးသည် ဂျာမန်လူမျိုးဖြစ်သည်။ အက်စတိုးနီးယန်းတို့၏ ဘာသာစကား သည် ဖင်းနစ်ဘာသာစကားနှင့် နီးစပ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အက်စတိုးနီးယန်းတို့သည် ယင်းတို့၏ ဘိုးဘေးဘီဘင်များဖြစ် ကြသော ဗိုက်ကင်းလူမျိုးများကဲ့သို့ အရပ်မြင့်၍ ဆံပင်ရောင် လှသည်။ ယင်းတို့သည် လုံ့လဝိရိယရှိ၍ အလုပ်ကြိုးစားသူများ ဖြစ်သော်လည်း နေ့အားရက်အား ပွဲတော်အခါများ၌ ပျော်ပျော် ပါးပါးနေထိုင်ကြရန်လည်း နှစ်သက်သည်။ အက်စတိုးနီးယန်း ခြောက်ယောက်လျှင်ငါးယောက်သည် ပရိုတက်စတန့် (လူသာ ရန်ဂိုဏ်း) ဂိုဏ်းဝင်များဖြစ်ကြသည်။ ကျန်လူများသည်မူ ရောမ ကက်သလစ် ဂိုဏ်းဝင်များဖြစ်ကြသည်။
အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံသည် စိုက်ပျိုးရေးကိုအဓိကထား လေရာ အာလူး၊ ရိုင်းစပါး၊ မြင်းစားဂျုံ၊ မုယောစပါးနှင့် ဘီသွာလျှော်တို့သည် အရေးပါသော စိုက်ပျိုးရေးထွက်ကုန်များ ဖြစ်သည်။ နွားမွေးမြူရေးနှင့် နွားနို့လုပ်ငန်းသည်လည်း အရေး ပါသည်။ ဆိုဗီယက်အစိုးရ၏ လက်အောက်ခံဖြစ်လာပြီး နောက်တွင် လယ်မြေများကို ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်၍ စုပေါင်း လယ်ယာစနစ်ကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်ခန့်ကစ၍ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနိုင်ငံ၏ ကုန်းမြေငါးပုံတစ်ပုံသည် သစ်တောများ ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိရာ သစ်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် စက္ကူလုပ်ငန်း တို့သည် အရေးပါအရာရောက်သော လုပ်ငန်းများဖြစ်ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက စစ်ဘေးဒဏ်ကြောင့် သစ်လုပ်ငန်း များ အကြီးအကျယ်ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ အခြားအရေးပါသော လုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံသည် ကျောက်နု လွှာမှထုတ်လုပ်ရရှိသည့် ရေနံအများဆုံးထွက်သော တိုင်းပြည် ဖြစ်သည်။ အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံ၏ မြေထွက်သယံဇာတပစ္စည်း များမှာ ရေနံအပြင် သစ်ဆွေးမြေ၊ ထုံးကျောက်၊ မြေစေးပြာ၊ ဂေါတံကျောက်၊ မီးစုံးကျောက်၊ စကျင်ကျောက်တို့ ဖြစ်ကြလေ သည်။
အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံမှ ထွက်ကုန်ပစ္စည်းများကို ရုရှားသို့သာလျှင် တင်ပို့ရသည်သာများသည်။ စက်မှုထွက် ကုန်များမှာ သံ၊ သံမဏိ၊ စက်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး၊ ဘိလပ်မြေ၊ ဝါဂွမ်း၊ စက္ကူ၊ သစ်ပျော့ဖတ်နှင့် အရက်အမျိုးမျိုးတို့ ဖြစ်ကြ လေသည်။ မြို့တော်တယ်လင်းသည် ရုရှားမှ လီနင် ဂရက်မြို့နှင့် မီးရထားလမ်းအားဖြင့် အဆက်အသွယ်ရှိ၍ ရုရှား ပြည်မအတွင်းသို့ ကုန်စည်တင်ပို့ရေးတွင် အချက်အချာဖြစ်လေ သည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့်ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံငယ်၏ ကုန်သင်္ဘောများမှာ မီးသင်္ဘော ကြီးပေါင်း ၁၂၅ စင်းနှင့် အခြား မော်တော်သင်္ဘောကြီးငယ်များ အပါအဝင် စုစုပေါင်းတန်ချိန် ၁၉၆၆၂၇ တန်ခန့်ရှိသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံအတွင်းအသုံးပြုနေသော မီးရထား လမ်းသည် ၁၃ဝ၆ မိုင်ခန့်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် သွား လာအသုံးပြုနေသော လမ်းကြီးလမ်းကောင်းများမှာ မော်တော် ကားလမ်း ၁၄၄ဝ၇ မိုင်ခန့်ရှိရာ၊ ယင်းတို့အနက် အခိုင်အမာ ခင်းထားသောလမ်းမှာ ၉၉၉၈ မိုင်ခန့်ဖြစ်လေသည်။
တယ်လင်းမြို့၊ လီနင်ဂရက်မြို့နှင့် ရီးဂမြို့တို့သည် လေ ကြောင်းအားဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အလွန်ပျက်စီးခဲ့ရာ အထူး သဖြင့် တံတားကြီးများ ပျက်စီးခဲ့သည်။
အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံငယ်၏ ပညာရေးသည် အဆင့် အတန်းမြင့်သည်။ အခမဲ့မသင်မနေရ ပညာရေးစနစ်ရှိသည်။ သို့သော် စာမတတ်သူ ရာခိုင်နှုန်းအနည်းငယ်ကား ရှိနေသေး သည်။ အထက်တန်း ပညာရေးအဖွဲ့အစည်းများရှိရာ အသက် မွေးဝမ်းကျောင်းနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကျောင်းများနှင့် ကောလိပ်များ၊ အနုပညာနှင့် ဂီတအတတ်သင်ပညာ ဗိမာန်များ လည်း ပါဝင်သည်။ ၁၆၃၂ ခုနှစ်က စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော တက္ကသိုလ်တစ်ခုလည်းရှိလေသည်။
အက်စတိုးနီးယန်းလူမျိုးတို့သည် နိုင်ငံသမိုင်းတင်စ ခေတ်ဦးကပင် ဗောလတစ်ကမ်းခြေဒေသ တစ်ဝိုက်၌ နေထိုင်ခဲ့ ကြသည်။ ဦးစွာ၌ အက်စတိုးနီးယားပြည်ကို အယူဝါဒရေးရာ ဂိုဏ်းများက အုပ်ချုပ်နေခဲ့ရာမှ ဒိန်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဂျာမန်တို့သည်လည်းကောင်း၊ ထို့နောက်တွင် ပိုးလူမျိုးတို့သည် လည်းကောင်း တစ်လှည့်စီ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်း ပိုက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၅၆၁ ခုနှစ်မှ ၁၇၁ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ဆွီဒင် လူမျိုးတို့က အက်စတိုးနီးယားကို ကြိုးကိုင်အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ ၁၇၁ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ အက်စတိုးနီးယားတွင် ရုရှတို့ စတင် တွင်ကျယ်လာခဲ့၍ ၁၇၂၁ ခုနှစ် နီရှတတ်စာချုပ်အရ ဆွီဒင်က အက်စတိုးနီးယားကို ရုရှသို့ လွှဲပြောင်းပေးလိုက်လေသည်။ အက်စတိုးနီးယားသည် ၁၉၁၈ ခုနှစ်အထိ ရုရှတို့လက်အောက် ခံဖြစ်နေခဲ့ရာမှ ထိုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာ ခဲ့လေသည်။
အက်စတိုးနီးယား၏ လွတ်လပ်ရေးကို ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်နှင့် အီတလီအစိုးရတို့က အသိအမှတ် ပြုကြသည်။ ဂျာမန်တို့က နိုင်ငံတွင်း ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သောအခါ ပရပ်ရှားပြည်နှင့် ပူးပေါင်းရန် လိုလားနေခဲ့ကြသော ဗောလတစ် မှူးမတ်ကြီးများက ထောက်ခံခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဂျာမန်နိုင်ငံပြိုကွဲသွားသောအခါ လွတ်လပ်ရေး ပြန်လည်ရရှိသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အက်စ တိုးနီးယန်းအစိုးရနှင့် ဗော်လရှီဗစ်အစိုးရတို့သည် ငြိမ်းချမ်းရေး စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ဗော်လရှီဗစ်အစိုးရက အက်စတိုးနီး ယားနိုင်ငံ၏လွတ်လပ်ရေးကို အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ သို့သော် ရုရှနှင့်ဂျာမန်တို့၏ ဩဇာအာဏာအရှိန်အဝါ သည် အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံအပေါ်၌ ကောင်းမြဲကောင်းနေ သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံသည် အခြေခံ ဥပဒေသစ်ရေးဆွဲပြီးလျှင် သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ထူထောင်လိုက်လေ သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားစ ၁၉၃၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ လ ၁ ရက်နေ့တွင် အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံသည် ကြားနေနိုင်ငံ အဖြစ်ကြေညာခဲ့သော်လည်း ရေကြောင်းနှင့်လေကြောင်းအခြေခံ စခန်းများ ဖွင့်လှစ်ခွင့်ပေးရန်နှင့် စစ်တပ်များချထားခွင့်ပေးရန် ရုရှနိုင်ငံက တောင်းဆိုလာခြင်းကို ခွင့်ပြုခဲ့ရသည်။
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်ဩဂုတ်လတွင် အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံ သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံအတွင်း သိမ်းသွင်းခြင်း ခံရသည်။ ဆိုဗီယက်ယူနီယံအတွင်း၌ ၁၆ ခုမြောက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ရှိသော သမ္မတနိုင်ငံငယ်တစ်ခု ဖြစ်လာလေသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံကို ဂျာမန်တို့ က တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထားခဲ့၍ ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ တွင် ဆိုဗီယက်တပ်များသည် တန်ပြန်ထိုးစစ်ပြန်ဆင်ကာ စက် တင်ဘာလကုန်ခန့်တွင် အက်စတိုးနီးယားကို ဂျာမန်တို့လက်မှ ပြန်၍သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ အက်စတိုးနီးယားသည် ဆိုဗီယက် ယူနီယံတွင် အဝင်အပါ သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ပြန်လည်ရောက်ရှိ သွားလေသည်။
ဘန်းပိုင်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဘန်းပိုင်းရွာ (Banpai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ နားဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၈ ဦး၊ မ ၁၂၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်ရွှေဝါ
ငှက်ဝါ ကို ငှက်နနွင်းဝါဟူ၍လည်းကောင်း၊ ငှက်ရွှေဝါဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သေးသည်။ ပါဏဗေဒအမည်မှာ "အော်ရီအိုလပ် တင်နျူ ရော့စတြစ် အင်ဗီဆပ် (Oriolus tenuirostris invisus) " ဖြစ်သည်။ အလျား ၁ဝ ၁/၂ လက်မ ခန့်ရှိသည်။ တကိုယ်လုံးတွင် ရွှေဝါရောင် လွှမ်းနေသည်။ ငှက်မ၏ အမွှေးအတောင်များ၌ အစိမ်းရောင်ရှိသည်။ ငှက်ငယ် သည် ငှက်မများနှင့် များစွာ တူသည်။ သို့ရာတွင် ငှက်ငယ်၏ လည်ပင်းတွင် အမည်းရစ် မရှိချေ။
ငှက်ဝါသည် ခြောက်သွေ့သော တောင်ခြေရှိ တောထဲ၌၎င်း၊ တောင်ကုန်းပေါ်၌၎င်း တစ်ကောင်တည်းဖြစ်စေ၊ ဖိုမတွဲ၍ ဖြစ်စေနေတတ်သည်။ တောထဲတွင် အလေ့ကျပေါက်သော သဖန်းပင်များမှ သဖန်းသီးများကို စားသည်။ အဆင်းလှ သလောက် သာယာစွာလည်း မြည်ကြွေးတတ်သည်။ တစ်ခါ တစ်ရံ စူးရှစွာ အော်တတ်သည်။
ငှက်ဝါသည် မေလနှင့် ဇွန်လတို့တွင် သားပေါက်သည်။ အသိုက်မှာ ခွက်သဏ္ဌာန်ဖြစ်၍ မြင့်သောသစ်ကိုင်းများတွင် တွဲလျားကျလျက်ရှိသည်။ လေတိုက်သော်လည်း ရုတ်တရက် ပြုတ်မကျချေ။ အောက်မှနေ၍ ကြည့်သောအခါ မြက်ကို လုံးထွေးထားသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ တစ်မြုံလျှင် ၂ ဥမှ ၄ ဥအထိ ရှိသည်။ ဥအရောင်မှာ ပန်းရောင်အောက်ခံပေါ်တွင် အညိုပြောက်များ ရှိသည်။
ငှက်ရွှေဝါ  (Oriolus tenuirostris) ကို အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း အရှေ့ပိုင်းတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကျီးတောရိုးရွာ၊ အင်းတရော်
ကျီးတောရိုးရွာ၊ အင်းတရော်
တင်မောင်၊ ဦး (မဟာဝိဇ္ဇာ)
ဦးတင်မောင် (မဟာဝိဇ္ဇာ) [၁၉၂၈ - ၁၉၈၄]
ဧရာဝတီတိုင်း မအူပင်မြို့တွင် အဖ ဦးဘရင်၊ အမိ ဒေါ်တင်မေ တို့က ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ အခြေခံ ပညာ များကို မအူပင်မြို့ ကျောင်းတွင် သင်ယူ ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ - ၄၅ အကြား တော်လှန်ရေး ကာလတွင် စစ်မှု ထမ်းခဲ့သည်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (သမိုင်း) ကို ၁၉၆၃ ခုတွင် ရရှိသည်။ ဗထူး စစ်တက္ကသိုလ် ဖွင့်စတွင် သမိုင်းနည်းပြ အဖြစ် စတင်အမှုထမ်းသည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၊ လုပ်သားများ ကောလိပ်၊ မော်လမြိုင် ကောလိပ်တို့တွင် သမိုင်းနည်းပြ ဆရာအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ပညာရေး တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် လက်ထောက်ကထိက အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ပုသိမ် ကောလိပ် သမိုင်းဌာနတွင် ကထိက၊ ဌာနမှူး အဖြစ် လည်းကောင်း အမှုထမ်းခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်သုံး သမိုင်း စာအုပ်များ ပြုစု ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ် အချို့မှာ -
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) ချီးမြှင့် ခံရသည်။
စာညွှန်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
တောင်ကြားရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
တောင်ကြားရွာ (Taungkyar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ တောင်ကြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၁၀၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုလားစုရွာ၊ ငါးကျီးဂရက်
ကုလားစုရွာ၊ ငါးကျီးဂရက်
ပေါက်ကိုင်း
ပေါက်ကိုင်း
ကျုံတုံးရွာ၊ ကျုံတနော် (တောင်)
ကျုံတုံးရွာ၊ ကျုံတနော် (တောင်)
အင်ကော်ခန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ကော်ခန်ရွာ(Inkawhkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ထွမ်ရှင်ကော့နန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၉၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိမ်းညက်ညီမဘုရား
စိမ်းညက်ညီမဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်။ စိမ်းညက်ညီအစ်မ ဘုရားများတွင် စိမ်းညက်အစ်မဘုရားသည် လိုဏ်ဂူဘုရားဖြစ်ပြီး ထိုဘုရား အနီးရှိ ညီမ ဘုရားသည်ကား စေတီဖြစ်လေသည်။ ဘုရားနှစ်ဆူစလုံး အုတ်တံတိုင်းတစ်ခုအတွင်းမှာ တည်ရှိသည်။
ဗိသုကာလက်ရာများ
စိမ်းညက်ညီမဘုရားသည် ထူးခြားသော စေတီဖြစ်သည်။ အောက်ခြေလေးထောင့်ဖြစ်၍ ပစ္စယာသုံးဆင့်ခပ်မြင့်မြင့် ရှိသည်။ ထိုအပေါ်၌ ခေါင်းလောင်းပုံစေတီ ရှိသည်။ အထက်သပိတ်မှောက်နှင့် ခါးပတ်၌ ဘီလူးပန်းဆွဲ အင်္ဂတေပန်း လက်ရာများရှိသည်။ ခေါင်းလောင်းပုံတွင် လေးမျက်နှာ၌ မုခ်ကပ်ငယ်လေးခုအတွင်း ဓမ္မစကြမုဒြာ ဆင်းတုငယ်များ ရှိသည်။ ခေါင်းလောင်းပုံအထက်တွင် ဖရုံတုံးခံ၍ ဖောင်းရစ် အဆင့်အဆင့် တက်သွားသည်။ ပစ္စယာ ထောင့်များတွင် ကလသာအိုးသဏ္ဌာန် ထောင့်စေတီများ ရှိသည်။ ဒုတိယပစ္စယာမှ ထောင့်စေတီများ၌ ခြင်္သေ့ရုပ်များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။ ဤပုထိုးစေတီလက်ရာသည် ထူးခြားသော လက်ရာဖြစ်သည်။
လွိုင်စတီ (အောက်)ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
လွိုင်စတီ (အောက်)ရွာ (Loisati (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ နားဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၈ ဦး၊ မ ၁၂၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ရွာ၊ ငါးကျီးဂရက်
ရွာသစ်ရွာ၊ ငါးကျီးဂရက်
အရှေ့သဲဖြူ
အရှေ့သဲဖြူ
သဒွတ်တောင်ရွာ၊ ကပ္ပကောင်း
သဒွတ်တောင်ရွာ၊ ကပ္ပကောင်း
အိုဇုန်း
အိုဇုန်း (Ozone; ) ဆိုသည် မော်လီကျူးတစ်ခုစီတိုင်းမှာ အောက်စီဂျင်အက်တမ် ၃ ခု ပူးပေါင်း ပါဝင်နေသည့် အောက်စီဂျင်ဖွဲ့စည်းမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အိုဇုန်းကို ဓာတုဗေဒအရ မော်လီကျူး ဖွဲ့စည်းပုံ ဓာတုသင်္ကေတမှာ (O3) ဖြစ်သည်။ လတ်ဆတ်သည့် သစ်သီး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ကဲ့သို့သော အစားအစာများနှင့် ရေကို သန့်စင်စေရန် 'ရောဂါပိုးကင်းဆေး' အနေဖြင့် အိုဇုန်းကို သုံးလေ့ရှိသည်။ အစားအစာများကို လေထဲတွင်ရှိနေသော အိုဇုန်းနှင့် ထိတွေ့စေခြင်း၊ သို့မဟုတ် အိုဇုန်းပါသောရေဖြင့် ဆေးကြောခြင်းစသော နည်းတစ်မျိုးမျိုးဖြင့် သန့်စင်နိုင်သည်။ သာမန်အားဖြင့် အောက်စီဂျင်ကို လေထဲတွင် O2 အနေဖြင့် တွေ့နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မော်လီကျူးတစ်ခုတွင် အောက်စီဂျင် အက်တမ် ၂ ခုရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ အိုဇုန်းဟုခေါ်သော O3 သည် တည်ငြိမ်မှုနည်းပြီး ပုံမှန်အောက်စီဂျင်အဖြစ် ပြောင်းလဲရန်၊ သူ၏ တတိယအက်တမ်ကို လွှတ်ပေးရန် ယိမ်းယိုင်နေသည်။ ထိုအချိန်မှ သူနှင့် တစ်ခုခုလာပြီး ထိတွေ့မိသောသူ၏ ပိုနေသောအက်တမ်ကို ထုတ်လွှတ်ပေးလိုက်သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်ကို အောက်ဆီဒိုက် Oxidises ဖြစ်သည်ဟု ခေါ်သည်။ အိုဇုန်းသည် ဘက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ် သို့မဟုတ် မှိုတစ်မျိုးမျိုးနှင့် ထိတွေ့မိတဲ့သောအခါ သူတို့၏ မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အောက်စီဒိုက်ဖြစ်ပြီး ဘက်တီးရီးယားများကို သေစေသည်။ ထို့ကြောင့် အိုဇုန်းသည် အလွန်ကောင်းမွန်သော ရောဂါပိုးကင်းဆေးတစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့သော် အိုဇုန်းသည် လူအပါအဝင် တခြားသော မျက်နှာပြင်များပေါ်တွင်လည်း အောက်စီဒိုက် ဖြစ်နိုင်သည်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်အရွယ်အစားကြောင့် သက်ရောက်မှု မပြင်းထန်ပေမဲ့ အသားအရေ ယားယံနီမြန်းခြင်းစသော ကသိကအောက်ဖြစ်စရာ ကြုံလာနိုင်သဖြင့် အကန့်အသတ်ဖြင့်သာ သုံးစွဲသင့်သည်။ လတ်ဆတ်သော ကုန်ပစ္စည်းများ၏ တာရှည်သိမ်းထားနိုင်မှုကို အများဆုံး ထိခိုက် ပျက်စီးစေတာသည်မှာ ဘက်တီးရီးယားနှင့် မှိုများဖြစ်သဖြင့် ယင်းကုန်ပစ္စည်းများအား အိုဇုန်းဖြင့်မွမ်းမံ ထိန်းသိမ်းထားပါက ကုန်ပစ္စည်းများကို သက်တမ်းကြာကြာ လတ်ဆတ်နေစေနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မှန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့များ
ငါးမောင်း (အနောက်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ငါးမောင်း (အနောက်)ရွာ (Ngarmaung(West))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ကြီးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၅၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥယျာဉ်ရွာ၊ စစ်အောင်
ဥယျာဉ်ရွာ (Uyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ စစ်အောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စစ်အောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈၅ ဦး၊ မ ၁၄၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကညင်ဒုံချောင်းဝရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကညင်ဒုံချောင်းဝရွာ(Kanyindonchaungwa)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၈၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမ်ပီသရီး
သို့ဖြစ်၍ ဗီဒီယိုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို အရွယ်ချုံ့ရန် MPEG မှ နည်းလမ်းများ တီထွင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ချုံ့ရာတွင် တေးသီချင်းများ၊ ဒီဗီဒီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းများ၊ HDTV ထုတ်လွှင့် ချက်များနှင့် ဒီအက်စ်အက်စ် ဂြိုဟ်တု စနစ်များလည်းပါဝင်သည်။ ချုံ့ထားသော တေးဂီတဖိုင်များကိုလည်း MPEG Audio Layer-3 ဟု ခေါ်ကြ၍ ယခု ကျွန်တော်တို့ သိထားကြသည့် အမ်ပီသရီး ဖိုင်များဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ချုံ့လိုက်သည့် နည်းပညာအရ တေးသီချင်း တစ်ပုဒ်ကို အဆ ၁ဝ မှ ၁၂ ဆအထိ ငယ်အောင်ချုံ့ပေးနိုင်သည်။ သို့ဖြစ်၍ 30 megabytes ဖိုင်တစ်ဖိုင်သည် 3 megabytes သာရှိတော့သည်။ အသံ အရည်အသွေးလည်း သိသိသာသာ ကျဆင်းမသွားပါ။ ၎င်းကို နားထောင်ရသည်မှာ စိတ်တွင် ကျေနပ်မှုမရှိပါက မူရင်းဖိုင်အရွယ်အစားသို့ပြန်ပြောင်းနိုင်သည်။
ငှက်ဘုန်းကြီး
ငှက်ဘုန်းကြီး (Oriolus chinensis) ကို အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မကြီးအုပ်ရွာ၊ ကြည်
မကြီးအုပ်ရွာ (Magyioke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ ကြည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၄၆၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ကန်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဝမ်ကန်ရွာ (Wankan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ကုံးလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုံးလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၉ ဦး၊ မ ၂၁၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကျီးစုရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
မကျီးစုရွာ (Magyisu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လှိုင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှိုင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၉ ဦး၊ မ ၁၈၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျော်ဇော၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်ဇောသည် ရဲဘော် သုံးကျိပ်တွင်ပါဝင်သော  ရဲဘော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ပြင်းထန်ပြီး လက်ဝဲဝါဒီတစ်ဦးဖြစ်သူ ဗိုလ်ကျော်ဇောသည် ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ ဝင်ခဲ့သည်။ ပါတီမှ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည့် ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင် တစ်ဦး ဖြစ်သည့်တိုင် ပါတီတွင်း လှုပ်ရှားမှု များထက် သူ၏စစ်မြေပြင်တွင် သူရသတ္တိ ပြောင်မြောက်မှုတို့ကိုသာ လူသိ များသည်။
ဗိုလ်ကျော်ဇော၏ ထင်ရှား ကျော်ကြားခြင်းသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်က ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် အင်းစိန်တိုက်ပွဲတွင် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ မြောက်ဘက် ဆင်ခြေဖုံး နေရာအတော်များများအား သိမ်းပိုက်ထားသည့် ကရင် သူပုန်တို့ကို တိုက်ထုတ်ခဲ့သော သုံးလကျော်ကြာ တိုက်ပွဲသည် သူ၏ စစ်မှုထမ်းသက် တစ်လျှောက် မေ့မရနိုင်သော အရှည်လျားဆုံး စစ်ပွဲ၊ အခက်ခဲဆုံး၊ အပင်ပန်းဆုံးနှင့် အန္တရာယ် အများဆုံး စစ်ပွဲဟူ၍ သူ၏ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိတွင် မှတ်တမ်းတင်ရေးသားခဲ့သည်။ အင်းစိန်တိုက်ပွဲအတွင်း ဗိုလ်ကျော်ဇောသည် တပ်ဖွဲ့များနှင့်အတူ ရင်ပေါင်တန်း တိုက်ပွဲဝင်တတ်သူ၊ သတ္တိ ပြောင်မြောက်သည့် တပ်မှူး တဦး အဖြစ် အထက် အရာရှိများ၊စစ်သားဟောင်းကြီးများက အမှတ်ရ ကြသည်။
ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း တရုတ်ဖြူကူမင်တန်တပ်များ ကျူးကျော် ဝင်ရောက်မှုကို တပ်မတော်က တိုက်ထုတ်စဉ်တွင်လည်း ဗိုလ်ကျော်ဇော ၏အမည်အား လူတိုင်း ပါးစပ်ဖျားမှ တဖွဖွ ပြောဆိုရသည်အထိ ထင်ရှားပြန်သည်။ ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်တလျှောက် သူ၏ စွန့်စားခန်းတို့သည် လူပြောများသော အကြောင်းများဖြစ်လာသည်။ မြန်မာတပ်များ ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်ခြားကို ဖြတ်သန်းခွင့်ရရှိနိုင်ရန် ဘိန်းအရောင်းအဝယ် တစ်ခုတွင် ကူမင်တန်တို့လိမ်လည်ခြင်းကို ခံလိုက်ရသော ထိုင်းဗိုလ်ချုပ် တစ်ဦးနှင့် ဗိုလ်ကျော်ဇော သဘောတူညီမှု ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလအရောက်တွင် ဗိုလ်ကျော်ဇော၏ ကံကြမ္မာ အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းရှိ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီအမာခံ စခန်း တစ်ခုကို တပ်မတော်မှဝင်ရောက် စီးနင်း တိုက်ခိုက်ရာမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့တဲ့ အထောက်အထားများအရ တပ်မတော်၏လှုပ်ရှားမှု သတင်းများအား ဗိုလ်ကျော်ဇော မှ ကွန်မြူနစ် သူပုန်များထံသို့ ပေးပို့ခဲ့သည့်အတွက် ရာထူးမှအနား ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တပ်မတော်မှ အနားယူ ခဲ့ပြီးနောက် ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေးကို တက်တက်ကြွကြွထောက်ခံခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်မှာ အစိုးရရဲ့ တင်းကျပ်သော လုံခြုံရေး အတားအဆီးများကြားမှ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ ထိန်းချုပ်ရာ နယ်မြေသို့ ရှောင်ထွက် နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင်နှင့် စစ်ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပါတီတွင်း ပြိုင်ဆိုင်မှုတို့ကြောင့် ပါတီပြိုကွဲခဲ့သော ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ကျော်ဇောသည် တရုတ်ပြည်ထဲသို့ ဝင်ရောက် ခိုလှုံခဲ့ရသည်။
အခုအခါ အသက် ၉၂ ရှိပြီ ဖြစ်သော ဝါရင့် တပ်မှူးကြီး ဗိုလ်ကျော်ဇောသည် တရုတ်နိုင်ငံ ကူမင်းမြို့တွင် အခြေချ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ သမီးဖြစ်သူမှာ ဒေါက်တာလှကျော်ဇောဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမဂ္ဂဇင်းနှင့် တွေ့ဆုံ မေးမြန်းခန်း တစ်ခုတွင် ဒီနေ့ခေတ် တပ်မတော်ကို 'ကြေးစားတပ်' ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ တိုင်းပြည် အကျိုးအတွက် စစ်တိုက်ခဲ့သည့် သူတို့ခေတ်က တပ်မတော် ခေါင်းဆောင်တွေနှင့် မတူတော့သည့် "ဒီနေ့ခေတ် စစ်ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ တခုတည်းသော ရည်ရွယ်ချက်က စစ်အာဏာရှင် စနစ်ကို ထိန်းသိမ်း ကာကွယ်ဖို့" ဟုလည်း ပြောခဲ့သည်။
အင်ပွန်ယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ပွန်ယန်ရွာ(Inpunyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ထွမ်ရှင်ကော့နန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၈၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရာဒွီးရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ရာဒွီးရွာ(Radui)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ရာဒွီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရာဒွီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉ ဦး၊ မ ၁၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်ကျင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
နန်ကျင်းအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုသို့မဟုတ်နန်ဂျင်းမုဒိမ်းမှု (ယခင်ကနန်ကင်းအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု (သို့) နန်ကင်းအားအဓမ္မပြုကျင့်ခြင်းကဲ့သို့ရေးသားခြင်း) သည်ထိုအချိန်ကဂျပန်နန်ဂျင်း (နန်ကျင်း) နေထိုင်သူများအားအစုလိုက်အပြုံလိုက်ဂျပန်တပ်များမှကျူးလွန်ခဲ့သောအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုနှင့်အစုလိုက်အပြုံလိုက်အဓမ္မပြုကျင့်မှုဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒုတိယတရုတ် - ဂျပန်စစ်ပွဲ (၁၉၃၇ - ၁၉၄၅) တွင်တရုတ်၏မြို့တော်နန်ကျင်းကိုသိမ်းုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၃ ရက်မှစတင်ကာဂျပန်တို့သည် နန်ဂျင်းကိုသိမ်းပိုက်သည့်ရက်သတ္တပတ် ၆ ပတ်အတွင်းဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤကာလအတောအတွင်း Imperial ဂျပန်စစ်တပ်မှစစ်သားများသည် သောင်းနှင့်ချီသောသိန်းနှင့်ချီသောလက်နက်မဲ့ စစ်သုံ့ပန်း များနှင့်လက်နက်မဲ့တရုတ်အရပ်သားများအားသတ်ဖြတ်ပြီး အကြီးအကျယ် မုဒိန်းကျင့်/အဓမ္မပြုကျင့်မှုများနှင့်လုယက်ခြင်းများကိုကျူးလွန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါဖြစ်ရပ်သည်အငြင်းပွားဖွယ်နိုင်ငံရေးပြဿာနှင့် တရုတ် - ဂျပန်ဆက်ဆံရေးအတွက်အတားအဆီးဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုနှင့်ပတ်သက်သည့်အငြင်းပွားမှုများမှာတောင်ကိုရီးယားကဲ့သို့သောအခြားအရှေ့အာရှနိုင်ငံများနှင့်ဂျပန်တို့၏ဆက်ဆံရေးတွင်အဓိကပြဿနာဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။
ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့်တရုတ်လူမျိုး ၄၀,၀၀၀ မှ ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်အသတ်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်ဂျပန်လက်နက်ချအပြီးမကြာခင်မှာပဲဂျပန်စစ်တပ်ရဲ့မှတ်တမ်းအများစုကိုလျှို့ဝှက်သိမ်းဆည်းထားခဲ့ပြီးပျက်စီးသွားတဲ့အတွက်သေဆုံးသူသေဆုံးမှုကိုတိကျစွာမခန့်မှန်းနိုင်ခဲ့ပါဘူး။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင်တိုကျိုရှိအရှေ့ဖျားဆိုင်ရာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစစ်ဘက်ခုံရုံးမှသတ်ဖြတ်မှုတွင်တရုတ်လူမျိုး ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်သေဆုံးခဲ့သည်ဟုခန့်မှန်းခဲ့သည်။ တရုတ်၏တရားဝင်ခန့်မှန်းချက်အရ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင်တရုတ်၏ကိုယ်ပိုင်နန်ဂျင်းစစ်ရာဇဝတ် မှုခုံရုံးကိုအကဲဖြတ်ခြင်းအပေါ်တွင်“ လူ ၃၀၀,၀၀၀ ကျော်” သေဆုံးခဲ့သည်။ သေဆုံးသူအရေအတွက်ကိုအနည်းဆုံး ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များကတည်းကပညာရှင်များကဝင်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။
ငါးကျီးဂရက်ရွာ၊ ငါးကျီးဂရက်
ငါးကျီးဂရက်ရွာ၊ ငါးကျီးဂရက်
နန်ကျင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
တရုတ်အစိုးရသည်အသတ်ခံရမှုကဲ့သို့သောအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုနှင့်ပတ်သက်သောအသေးစိတ်အချက်အလက်များကိုချဲ့ကားပြောဆိုခဲ့သည်ဟုစွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။ နန်ကျင်းကျဆုံးပြီးနောက်တွင်အင်ပါယာ ဂျပန်စစ်တပ်မှ ကျူးကျော်သူမဟုတ်သူအမြောက်အမြားကိုသတ်ဖြတ်ခြင်း၊ လုယက်ခြင်းနှင့်အခြားအကြမ်းဖက်မှုများကိုဂျပန်အစိုးရကဝန်ခံခဲ့သည်။ ထိုစစ်ပွဲတင်ပါဝင်ခဲ့သောဂျပန်စစ်မှုထမ်းများသည်အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုကိုဖြစ်ပွားခဲ့သည်ဟုအတည်ပြုခဲ့သည် ။ ဂျပန်၌လူသတ်ဖြတ်မှုအပေါ်အများပြည်သူ၏အမြင်ကွဲပြားခြားနားသော်လည်း အချို့သည် ၏ဖြစ်အပျက်ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်ကိုလုံး၀ငြင်းဆိုကြသည်။ ဂျပန်အစိုးရနှင့်လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှသေးငယ်သော်လည်းလူနည်းစုဖြစ်သောလူနည်းစုကမူသေဆုံးသူ ဦးရေမှာစစ်တပ်ဖြစ်ပြီး၊ ဤသို့သောရာဇဝတ်မှုများမဖြစ်ပွားခဲ့ဟုငြင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ သတ်ဖြတ်မှုများကိုသတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့်ပြန်လည်ဆန်းစစ်ခြင်းဆိုင်ရာမှတ်တမ်းများကိုငြင်းပယ်ခြင်းသည် ဂျပန်အမျိုးသားရေးဝါဒ၏အဓိကအချက်ဖြစ်လာသည်။ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုများသည်ဝါဒဖြန့်ရန်ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လုပ်ကြံခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်ဟုသမိုင်းအစဉ်အလာအရငြင်းခုံသူများသည်သွားကြသည်။ တရုတ် - ဂျပန်စစ်ပွဲ နန်ကျင်းစစ်ပွဲတွင် ဦးဆောင်သူ ဗိုလ်ချုပ်မှာ( Iwane Matsui )ဖြစ်ပြီး အင်ပါယာစစ်တပ်ကို ဂျပန်တော်ဝင်မင်းသား ( Yasuhiko Asaka )ကအုပ်ချုပ်သည်။
ကလိန်
ကလိန်
နန်ကျင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်ကျင်း အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
ကျုံခမွန်ရွာ၊ ကျုံခမွန်
ကျုံခမွန်ရွာ၊ ကျုံခမွန်
တောင်သမန်ရွာ
မန္တလေးမြို့တောင်ဘက် ပြည်ကြီးတံခွန် မြို့နယ်အတွင်းရှိ တောင်သမန်ရွာ။ တောင်သမန်အင်း၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်သမန်ရွာ၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၁-ခုတွင် ပုဂံမင်း ကောင်းမှု တည်သော မဟာသကျရံသီ ကျောက်တော်ကြီးဘုရား တည်ရှိသည်။
သပြေကုန်းရွာ၊ ငါးကျီးဂရက်
သပြေကုန်းရွာ၊ ငါးကျီးဂရက်
သမ္ဘူလဘုရား
စေတီသမိုင်း
၁၂၅၅ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် ဥဇနာ (၁၂၄၉-၁၂၅၆)၏ မိဖုရားသမ္ဘူလ တည်ထားသော ကောင်မှုဖြစ်သည်။ ကျောက်စာအရ တိလောက စန္ဒာဒေဝီ ခေါ် သုံးလူလ ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ဗိသုကာလက်ရာများ
ပန္နက်ပုံစံမှာ စတုရန်းပုံဖြစ်၍ အရှေ့မုခ်လှည့် အာရုံခံဖြင့် ဆောက်ထားသည်။ ဗဟိုမဏ္ဍိုင်ကို လိုဏ်ပတ်စင်္ကြံဖြင့် တည်ဆောက်လျက် လေးမျက်နှာ၌ မုခ်ပေါက်များ ရှိသည်။ လိုဏ်ဂူသည် တစ်ထပ်သာဖြစ်၍ ပုဂံခေတ်နောက်ပိုင်းဟန်ကို တွေ့နိုင်သည်။ အထက်၌မူ ပစ္စယာများနှင့် ကွမ်းတောင်ပါရှိသည်။ အတွင်းနံရံဆေးရေး ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်တော်များ ရှိသည်။ ပါဠိဘာသာဖြင့် နံရံမင်စာများသည် ဗုဒ္ဓဝင်၊ မဟာဝင်ဆိုင်ရာ အကြောင်းဖြစ်၍ စာပေသမိုင်းအတွက် အထူးအရေးပါလေသည်။
အင်ရှင်ခန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ရှင်ခန်ရွာ(Inshinhkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ထွမ်ရှင်ကော့နန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၉၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွိုင်စတီ (ပဒေါင်)ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
လွိုင်စတီ (ပဒေါင်)ရွာ (Loisati (Padaung))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ နားဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၈ ဦး၊ မ ၁၂၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုဝဏ္ဏဘူမိ(သထုံ)မင်းဆက်
သုဝဏ္ဏဘူမိ (သထုံ)မင်းဆက်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ဧပြီ ၁၉၆၃
ကိုးကား
1963
ဖတ်ဇာရာကန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မစ်(ဂ်)-၂၉
ရုရှတို့၏ မစ် - ၂၉ (နေတိုးအခေါ် - Fulcrum) တိုက်လေယာဉ်သည် ယခင် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု၏ စတုတ္ထမျိုးဆက် တိုက်လေယာဉ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များကတည်းက မီကိုယန်ဒီဇိုင်းအဖွဲ့က ဆူခွိုင်း-၂၇(Sukhoi Su-27)တိုက်လေယာဉ်နှင့်အတူ စမ်းသပ် ခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၃ ရောက်မှ ဆိုဗီယက်လေတပ်တွင် စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်.။ ယနေ့တိုင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများစွာ၏ ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ်အဖြစ် ရပ်တည်လျက် ရှိသည်။ အမေရိကန်တို့၏ တိုက်လေယာဉ်များဖြစ်သော မက်ဒေါနယ်ဒေါက်ကလပ်စ် အက်ဖ်-၁၅ လင်းယုန်၊ F-16 နှင့် F/A - 18 တို့ကို ယှဉ်ပြိုင် တိုက်ခိုက်ရန် ဖန်တီးခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ]
၎င်း လေယာဉ်များကို စတင်တည်ဆောက်ချိန်ကတည်းက မည်သည့် ရန်သူ့တိုက်လေယာဉ်နှင့် ယဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်နိုင်ရန်အတွက် ရည်ရွယ် တည်ဆောက်ထားပြီး တိုက်ပွဲ အခြေအနေအမျိုးမျိုးနှင့် အဆင်ပြေနိုင်ရန်နှင့် ဝေဟင်မှ မြေပြင်ပစ် ဒုံးပျံအမျိုးမျိုနှင့် တိကျသေချာသော ပဲ့ထိန်းတပ်စက်နက်များ တပ်ဆင်နိုင်ရန် တီထွင်ဖန်တီးထားသည်။ MiG-29 ကို အဓိကအခြေအနေအမျိုးမျိုးအတွက် ထုတ်လုပ်ထားသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘက်စုံသုံး MiG-29 အမ် နှင့် လေယာဉ်တင် သင်္ဘောများတွင် အသုံးပြုရန်အတွက် Mikoyan MiG-29K စသည်ဖြင့် မျိုးကွဲများရှိပြီး နောက်ဆုံးပေါ်နည်းပညာများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်  Mikoyan MiG-35 အမျိုးအစားလည်းရှိသည်။ နောက်ဆုံး ထွက်ရှိသည့် အမျိုးအစားတွင် အင်ဂျင်ပိုင်းအား အဆင့်မြှင့်တင်ထားခြင်း၊ လေယာဉ်မောင်းတံအား လက်လွှတ်ရန်မလိုပဲ  ထိန်းချုပ်ခလုပ်များပါရှိသည့် မောင်းတံများ တပ်ဆင်ထားခြင်းနှင့် အီလက်ထရောနစ် စနစ်သုံး ဒီဂျစ်တယ် စက်ခန်း၊ ခေတ်သစ် ရေဒါနှင့်  IRST sensors များ၊ လောင်စာဆီ ပိုမိုသယ်ဆောင်နိုင်ခြင်းနှင့် အချို့ လေယာဉ်များတွင် ဝေဟင်ဆီဖြည့်စနစ်များ ပါဝင်သည်။