cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပဒတ်လယ်နီရွာ၊ ကျုံတိုင်
ပဒတ်လယ်နီရွာ၊ ကျုံတိုင်
လူဝီ ခလို့ဒ် ကာဒဲ ဒေ ဂလက်ရှီခို
လူဝီ ခလို့ဒ် ကာဒဲ ဒေ ဂလက်ရှီခို (Louis Claude Cadet de Gassicourt) သည် ပြင်သစ် ဓာတုဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပထမဆုံး အော်ဂန်နိုမက်တဲလစ်ဒြပ်ပေါင်းကို ဓာတုနည်းဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
ပိုတက်စီယံ အက်စီတိတ်ကို အာဆန်းနစ် ထရွိုင်အောက်ဆိုဒ်နှင့် ဓာတ်ပြု၍ အနီရောင်အရည်ကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအရည်သည် Cadet's fuming liquid ဟု အသိများကာ ကာကိုဒိုင်းလ် (cacodyl; ကာကိုဒီလ်) ဒြပ်ပေါင်းနှင့် ကာကိုဒိုင်းလ်အောက်ဆိုဒ်တို့ ပါဝင်သည်။
လူဝီ ၁၅ ဘုရင်၏ (တရားဝင်မဟုတ်သော)ကိုယ်လုပ်တော်ဖြစ်သည့် Marie Thérèse Françoise Boisselet နှင့် ၁၇၇၁တွင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
ကာဒဲသည် Collège des Quatre-Nations ကောလိပ်တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ပဲရစ်မြို့ရှိ Hotel Royal des Invalides (အဆောက်အအုံစုကြီး) တွင် ဆေးဖော်စပ်သူတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၇၈၇ တွင် အမေရိကန် ဒဿနပညာရှင်များအဖွဲ့တွင် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် သိပ္ပံပညာရှင်များ
ခင်မောင်အုန်း
ဦးခင်မောင်အုန်းကို ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်စာမေးပွဲကို ရေနံချောင်းမြို့မှ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်ခဲ့၍ တက္ကသိုလ်ပညာရပ်များကို ဆက်လက်သင်ကြားသည်။ ၁၉၅၄-၅၅ ခုနှစ် တကသအမှုဆောင်အဖွဲ့တွင် အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇- ၅၈ တွင် တကသ အမှုဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ရွေးကောက်ပွဲ တင်မြှောက်ခြင်းခံရ၍ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၅၈-၅၉ တွင် တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ် ၊ဧပြီ (၃)ရက် နေ့တွင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများနှင့်အတူ ကိုကိုးကျွန်းသို့ ပို့ဆောင်ခြင်းခံရသည်။ ဦးခင်မောင်အုန်းသည် အထိန်းအသိမ်းမှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် တက္ကသိုလ်တွင် ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ (၆)ကြိမ်မြောက် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂအဖွဲ့ချုပ်ညီလာခံတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ယခုအခါ စာနယ်ဇင်းများ၌ 'ခင်မောင်အုန်း' အမည်ဖြင့် စာပေဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက် ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ထုံးပွက်ကုန်းရွာ၊ ဘေးချောင်
ထုံးပွက်ကုန်းရွာ၊ ဘေးချောင်
တင်းထက် (အရှေ့)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တင်းထက် (အရှေ့)ရွာ (Tinhtet (East))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်နင်းချောင်းရွာ၊ ကျုံတိုင်
ဆင်နင်းချောင်းရွာ၊ ကျုံတိုင်
မီချီယို ဆူဂျီမူရာ
မီချီယို ဆူဂျီမူရာ (辻村みちよ ၁၈၈၈ စက်တင်ဘာ ၁၇ - ၁၉၆၉ ဇွန် ၁) သည် ဂျပန်လူမျိုး စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံပညာရှင်နှင့် ဇီဝဓါတုပညာရှင် ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်စိမ်းအကြောင်းကို အထူးပြုလေ့လာခဲ့ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးရေးပညာဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ရသည့် ပထမဆုံးသူ ဖြစ်၏။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
ဆူဂျီမူရာကို ၁၈၈၈ ခုတွင် ဆိုင်တမစီရင်စု (ယခု အိုကီဂါဝါ) ၌ မွေးသည်။ တိုကျိုအမျိုးသမီးဆရာဖြစ်သင်ကျောင်းမှ ၁၉၀၉ ခုတွင် အထက်တန်းအောင်သည်။ နောက် တိုကျိုအမျိုးသမီးအဆင့်မြင့်ဆရာဖြစ်သင်ကျောင်း၌ သိပ္ပံဌာန၌ ပညာဆက်သင်၏။ ဤတွင် ဇီဝပညာရှင် ကိုနိုယာဆူအီ (保井コノ) ၏တပည့်အဖြစ် သင်ရသည်။ ထိုဆရာကြောင့်ပင် သိပ္ပံနည်းကျသုတေသနဘက်တွင် စိတ်ဝင်စားလာ၏။
သက်မွေးလမ်းကြောင်း
၁၉၁၃ ခုတွင် ဘွဲ့ရသည်နောက် ကာနာဂါဝါစီရင်စုရှိ ယိုကိုဟားမားအမျိုးသမီးအထက်တန်းကျောင်းတွင် ဆရာအဖြစ် အလုပ်ဝင်သည်။ ၁၉၁၇ ခုတွင် မွေးရပ်မြေရှိ ဆိုင်တမအမျိုးသမီးဆရာဖြစ်သင်ကျောင်းသို့ ရွေ့ပြောင်းတာဝန်ထမ်း၏။
ဆူဂျီမူရာ၏ သုတေသနလမ်းကြောင်းမှာ ၁၉၂၀ ပြည့်တွင် ဟိုကိုင်းဒိုတော်ဝင်တက္ကသိုလ်၌ ဓာတ်ခွဲတန်းအကူအဖြစ် အလုပ်လျှောက်ချိန်က စသည်။ ထိုစဉ်က တက္ကသိုလ်များသည် အမျိုးသမီးတို့ကို တရားဝင် အလုပ်မခန့်သဖြင့် ဆူဂျီမူရာသည် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာဓါတုဗေဒဌာန၏ အာဟာရဆိုင်ရာဓာတ်ခွဲခန်းတွင် လုပ်ခမဲ့ဖြင့် အလုပ်ဝင်၏။ ထိုဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ပိုးစာကောင် (ပိုးတီ) ၏ အာဟာရအကြောင်းကို လေ့လာသည်။ ၁၉၂၂ ခုတွင် ၎င်းတက္ကသိုလ်ရှိ ဆေးဝါးကောလိပ်ရှိ ဆေးဝါးဆိုင်ရာဓါတုဗေဒဓာတ်ခွဲခန်းသို့ ကူးရသည်။ ၁၉၂၃ ခုတွင် ကန်တိုငလျင်ကြောင့် ဓာတ်ခွဲခန်းပါ ပျက်စီးသည်။ သို့ဖြင့် အောက်တိုဘာလတွင် ရိုင်ကန်သိပ္ပံဆိုင်ရာသုတေသနတက္ကသိုလ်၌ သုတေသနကျောင်းသားအဖြစ် လွှဲပြောင်းခံရ၏။ စိုက်ပျိုးရေးပညာဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ရကာ အာဟာရဆိုင်ရာဓါတုဗေဒကို သုတေသနလုပ်နေသော ဥူမဲတာရိုဆူဇူကီ၏ ဓာတ်ခွဲခန်း၌ လုပ်ရသည်။ ဆူဂျီမူရာနှင့် သူ့လုပ်ဖော်ကိုင်ဘက် ဆိုင်တာရိုမီယူရာတို့သည် လက်ဖက်စိမ်း၌ ဗီတာမင်စီပါကြောင်း ၁၉၂၄ ခုတွင် တွေ့၏။ ၎င်းအကြောင်းကို ဇီဝသိပ္ပံ၊ ဇီဝနည်းပညာနှင့် ဇီဝဓါတုဗေဒဂျာနယ်တွင် လက်ဖက်စိမ်းရှိဗီတာမင်စီ အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးထုတ်ခဲ့သည်။ ဤတွေ့ရှိမှုကြောင့် မြောက်အမေရိက၏ လက်ဖက်စိမ်းအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု တိုးလာပြီး လက်ဖက်စိမ်းတင်ပို့မှုကို များစွာ အထောက်အကူဖြစ်၏။
၁၉၂၉ နှင့် ၁၉၃၀ တို့တွင် လက်ဖက်စိမ်းမှ အခြားဓာတ်တို့ကို ခွဲပြနိုင်သည်နောက် ၁၉၃၂ ခုတွင် တိုကျိုတော်ဝင်တက္ကသိုလ်က ဆူဂျီမူရာကို စိုက်ပျိုးရေးပညာဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ ပေးသည်။ ဂျပန်တွင် ပါရဂူဘွဲ့ရသည့် ပထမဆုံးအမျိုးသမီး ဖြစ်လာ၏။ ၁၉၃၄ ခုတွင် နောက်ထပ် ဓာတ်တခု ထုတ်နိုင်ပြီး ၁၉၃၅ ခု၌ အခြားအပင်တို့မှ ဗီတာမင်စီပုံဆောင်ခဲထုတ်နည်းကို မူပိုင်ခွင့်တင်သည်။ ရိုင်ကန်က ၁၉၄၂ ခုတွင် ဆူဂျီမူရာကို အငယ်တန်းသုတေသီအဖြစ် ရာထူးတိုးပေး၏။ ၁၉၄၇ ခုတွင် သုတေသီဖြစ်လာပြီး နောက်နှစ်နှစ်အကြာတွင် အသစ်ဖွင့်သော အိုချာနိုမီဇူတက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းသည်။ တိုကျိုအမျိုးသမီးအဆင့်မြင့်ဆရာဖြစ်သင်ကျောင်း၏ ပါမောက္ခအဖြစ် ၁၉၅၀ ပြည့်မှ စ၍ တာဝန်ယူပြီး ကျောင်းရှိ ပြည်တွင်းဘောဂဗေဒဌာနကြီး၏ ပထမဆုံး ပါမောက္ခချုပ်လည်း ဖြစ်ခဲ့၏။
အိုချာနိုမီဇူတက္ကသိုလ်မှ ၁၉၅၅ ခုတွင် အငြိမ်းစားယူသည်။ သို့သော် အချိန်ပိုင်းစာချခြင်းကို ၁၉၆၁ မတိုင်ခင်အထိ လုပ်သည်။ တိုကျိုရှိ ဂျစ်ဆန်အမျိုးသမီးတက္ကသိုလ်၌ ၁၉၅၅ မှ ၁၉၆၃ ခုအထိ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်ထားခံရ၏။
ဘဝနိဂုံး
အသက် ၈၀ အရွယ်တွင် လွန်သည်။ သူ၏ ၁၃၃ နှစ်မြောက် မွေးနေ့တွင် ဂူးဂဲက လျှောက်ခြစ်ပုံအဖြစ် ဂုဏ်ပြုသရုပ်ဖော်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၈၈၈ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၆၉ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:ဂျပန် အမျိုးသမီး သိပ္ပံပညာရှင်များ
ဩဘာသ
မင်းဘူး ဦးဩဘာသသည် ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့မှ ၈-ဘွဲ့ကို စကားပြေဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး ကျန်နှစ်စောင်ကို မပြုစုနိုင်ပဲ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သော ဆရာတော်ဖြစ်သည်။ ဦးဩဘာသသည် မင်းဘူးမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ဖွားသက္ကရာဇ်ကို သေချာမသိရပေ။ သက္ကရာဇ် ၁၀၁၄-၁၁၂၄ အတွင်း ဖွားမြင်သည်ဟု ထင်သည်။ ဇာတ်တော်နိဂုံးများတွင် ရေးသားချက်အရ စကု အပိုင်၊ ရပ်သာမြို့ မင်းပူးရွာ အသည်ကြီး၏ သားဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် သာမဏေပြု၍ ကျမ်းဂန်များကို လေ့လာဆည်းပူးဟန် တူသည်။ ဦးဩဘာသ၏ ဆရာတော်ကား မင်းဘူးရွာ အနောက်ဘက်ရှိ လေသာကျောင်း ဆရာတော်ဖြစ်သည်။ မဟာဇနက္က ဇာတ်တော်ကြီး နိဂုံးအရ မောင်ထောက် တောင်းပန်အပ်သောကြောင့် ဇာတ်တော်ကြီး ဆယ်စောင်လုံးကို ရေးသားမည်ဟု အကြံပြုသော်လည်း အကြံမမြောက်။ ဇာတ်တော်ကြီး ၈-စောင်ကိုသာ ရေးသားခဲ့ပြီး ကျန်နှစ်စောင်ကို မပြုစုနိုင်ပဲ ပျံလွန်တော် မူခဲ့လေသည်။ ဇာတ်တော်ကြီး ဆယ်စောင်ရှိသည့်အနက် ကျန်နှစ်စောင်ကို အခြားပညာရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များက ရေးသားပြုစုကြသည်။
ဦးဩဘာသသည် နာရဒဇာတ်တော် ဝတ္တုကို နှစ်လနှင့် အပြီးရေးပြီး ဝိဓူရဇာတ်တော် ဝတ္တုကို နှစ်လနှင့် အပြီးရေးသည်။ ကျန်ဇာတ်တော်များကိုလည်း ခုနှစ်လနှင့် အပြီးရေးသည်။ ဇာတ်တော်ကြီး ဝတ္တုများ ရေးသားရာတွင် ကျော်ဇောသဖြင့် မင်းဘူးဆရာတော်ဟု ခေါ်သည်။ ဦးဩဘာသ မရေးဖြစ်သော ဇာတ်တော်မှာ ဘူရိဒတ္တဇာတ်နှင့် သုဝဏ္ဏသာမဇာတ်တို့ ဖြစ်သည်။
ဇာတ်တော်ဘွဲ့တို့၏ အမည်အပြည့်အစုံနှင့် ရေးသားသူနှင့် ပြီးစီးခုနှစ်မှာ-
ခန္တီးခရိုင်
ခန္တီးခရိုင် (Hkamti District) သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ခန္တီးမြို့ ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
ခန္တီးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဩဘာသ
ဦးဩဘာသ၊ မင်းဘူးဆရာတော်(မြန်မာ ၁၁၂ဝ-၁၁၆ဝ ခန့်)
ဆရာတော်ဦးဩဘာသသည် ကျောင်းဒါယိကာ ဦးဝ၏ သား မောင်ထောက် တောင်းပန်လျှောက်ထားသဖြင့် ဇာတ်တော် ကြီးဆယ်စောင်ကို မြန်မာစကားပြေဖြင့် ရေးသားမည်ဟုကြံ၏။ သို့ရာတွင် ဆယ်စောင်လုံးကို မရေးဖြစ်ခဲ့ပေ။ ရှစ်စောင်သာ ရေးသားသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ဆရာတော်ဦးဩဘာသ ပျံလွန် တော်မူသည့်ခုနှစ်ကိုလည်း အသေအချာမသိရပေ။ အချို့က ဝါတော် ၂ဝ ပြည့်တွင် ပျံလွန်တော်မူသည်ဟုဆိုကာ သက္ကရာဇ် ၁၁၆ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ဟု ခန့်မှန်းကြလေသည်။ ထိုဇာတ်တော်ကြီး ရှစ်စောင်နှင့်ပင် မင်းဘူးဆရာတော်၏အမည်မှာ စာပေသမိုင်း တွင် မော်ကွန်းတင်ခြင်း ခံခဲ့ရလေသည်။ ဦးဩဘာသဆရာ တော် ရေးသားသော အောက်ဖော်ပြပါ ဇာတ်တော်ကြီးရှစ်စောင် နှင့် ပြီးသော ခုနှစ်သက္ကရာဇ်စာရင်းတို့ကို ထောက်ရှုခြင်းဖြင့် ဦးဩဘာသ၏ အရည်အချင်းဉာဏ်စွမ်းဉာဏ်စကို အကဲခတ်နိုင် ပေသည်။
ခန္တီးခရိုင်
သမိုင်း​ကြောင်း
၁၉၄၀ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ရက်နေ့မတိုင်မီက ခန္တီးဒေသသည် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁.၁.၁၉၄၀ပြည့်နှစ်မှစ၍ နာဂတောင်တန်းခရိုင်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ခန္တီးမြို့နယ်တစိတ်တဒေသသည် ခန္တီးစော်ဘွားနယ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ယခင်ခရိုင်ဝန်ရုံးသည် ဟုမ္မလင်းမြို့၌ တည်ရှိသည်။ ၁၉၄၇ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ရက်နေ့တွင် နာဂတောင်တန်းခရိုင်၌ (က)နာဂတောင်တန်းဒေသ၊ (ခ) ဇင်္ဂလိန်းခန္တီးနယ်မြေ၊ (ဂ)သောင်သွပ်ရှမ်းစော်ဘွားနယ်မြေ တို့ပါဝင်ကြသည်။ ခရိုင်ရုံးကို ခန္တီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်သည်။ ၁၉၅၂ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၃၀ရက်နေ့တွင် စော်ဘွားများ အာဏာစွန့်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၅ခုနှစ် မတ်လ ၂ရက်နေ့တွင် နာဂတောင်တန်းခရိုင်ကို ခန္တီးခရိုင်ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။
ဩဘာသ
ဦးဩဘာသ၊ မင်းဘူးဆရာတော်(မြန်မာ ၁၁၂ဝ-၁၁၆ဝ ခန့်)
၁။ စန္ဒကုမာရ ၁၁၄၄ ခုနှစ် ပြာသိုလ။ ၂။ နာရဒ ၁၁၄၄ ခုနှစ် တပေါင်းလ၊ ၃။ ဝိဓုရ ၁၁၄၅ ခုနှစ် ဝါခေါင်လ၊ ၄။ ဝေဿန္တရာ ၁၁၄၅ ခုနှစ် တပေါင်းလ၊ ၅။ မဟောသဓ ပ၊ဒု ၁၁၄၆ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလ၊ ၆။ မဟာဇနက ၁၁၄၇ ခုနှစ် နယုန်လ၊ ၇။ နေမိ ၁၁၄၈ ခုနှစ် ဝါဆိုလ၊ ၈။ တေမိယ ၁၁၄၈ ခုနှစ် တပို့တွဲလ၊ အထက်ပါစာရင်းကိုကြည့်ခြင်းဖြင့် ဦးဩဘာသသည် နာရဒဇာတ်တော်ကို နှစ်လနှင့်အပြီးရေး၍ ဝိဓုရဇာတ်ကို ငါးလနှင့်ရေးပြီးလျှင် အခြားဇာတ်တော်များကို အကြာဆုံး ခုနှစ်လအတွင်း ပြီးစီးအောင် ရေးသည်။ ဤမျှတိုတောင်းသော အချိန်ကာလအတွင်း စကားပြေအရေးအသားတွင် အလွန် ကောင်းမွန်၍ စံတင်လောက်သော ဇာတ်တော်ကြီးများကို ပြီးစီးအောင်မြင်စွာရေးသားနိုင်သည့် ဆရာတော်၏အရည်အချင်း ကို မချီးကျူးဘဲ အသူနေနိုင်ပါအံ့နည်း။
ဦးဩဘာသ၏အရေးအသားမှာ ပြေပြစ်ပေါ်လွင်၍ စေ့စပ်၏။ စကားပို စကားကြွင်းမရှိ။ စကားပြေအရေးအသားတွင် တစ်ခါတစ်ရံ လင်္ကာသဘော ရောနှောထည့်သွင်းထားသဖြင့် ကာလပေါ်ဝတ္ထုများကဲ့သို့ အပျော်သက်သက်ဖတ်ရန် လည်း သင့်လျော်လေသည်။ ဦးဩဘာသစီရင်သော ဇာတ်တော်ကြီးများမှာ တရားသဘောနွယ်သော ဗုဒ္ဓမုခပါဌ် မဟာနိပါတ်လာ ဇာတ်ကြောင်းများဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် တရားသဘောဖြင့် ဖတ်ရှုနိုင်၏။ ဝါကျတိုကလေးများဖြင့် တိုတိုတုတ်တုတ်လိုရင်း အကြောင်းအရာများကို ထိမိအောင်ရေးသားနိုင်သော ရဟန်း စာဆိုကျော်ကြီးပေ။ ဝေဿန္တရာဇာတ်တော်ကြီးမှာ ဦးဩဘာသ ဆရာတော်၏ အကောင်းဆုံးလက်ရာဖြစ်လေသည်၊၊
ခန္တီးခရိုင်
တည်နေရာနှင့်အကျယ်အဝန်း
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၅ဒီဂရီ ၂၁မိနစ်မှ ၂၆ဒီဂရီ ၃၅မိနစ်အထိ၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၂မိနစ်မှ ၉၆ဒီဂရီ ၁၂မိနစ်အတွင်း တည်ရှိသည်။ အရှေ့နှင့်အနောက် ၇၂မိုင် ၄ဖာလုံ၊ တောင်နှင့်မြောက် ၈၃မိုင် ၆ဖာလုံ ရှည်လျားသည်။ ဧရိယာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း (၃၁၆၅.၄၅) ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ်
ခန္တီးခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ကချင်ပြည်နယ်မှ မိုးညှင်းခရိုင်နှင့် တနိုင်းခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ဟုမ္မလင်းခရိုင်၊ အနောက်ဘက်နှင့်မြောက်ဘက်တွင် နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ခါကာဘိုရာဇီနှင့် ပတ်ကွိုင်တောင်တန်းများမှ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်လာသော နာဂတောင်တန်း တောင်စွယ်၊ လျှိမြောင်၊ ချိုင့်ဝှမ်းများ တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများသည် အနောက်ဘက်နှင့်မြောင်ဘက်တွင် မြင့်မားကာ တောင်ဘက်တွင် နိမ့်ဆင်းသွားသည်။ မြေပြန့်နည်းပါးသည်။ ခရိုင်အတွင်းအမြင့်ဆုံးတောင်မှာ စာရာမေတိတောင်ဖြစ်ကာ အမြင့်ပေ (၁၂,၅၅၃)ပေမြင့်သည်။
ရေဆင်း
မြို့နယ်၏အလယ်တွင် ချင်းတွင်းမြစ် စီးဆင်းနေပြီး အခြားသောရေစီးသန်သည့်ချောင်းများလည်း စီးဆင်းနေသည်။ ခရိုင်အတွင်း မြစ်ချောင်းများပေါများသည်။
လူဦးရေ
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းကောင်ယူချိန်တွင် နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအား ခန္တီးခရိုင်အတွင်း ထည့်သွင်းကောက်ယူထားသဖြင့် ခန္တီးခရိုင်တွင် မြို့နယ် (၅)ခုပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့်ခန္တီးခရိုင်၏လူဦးရေမှာ (၄၂၂,၆၉၂) ဖြစ်သည်။ ခရိုင်အတွင်း နာဂလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြပြီး ဗမာ၊ ရှမ်း၊ ချင်း၊ ကချင်၊ လီဆူး၊ ရခိုင်နှင့် အခြားလူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာ နေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဒုတိယအများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး
ခန္တီးခရိုင်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းအတွင်း စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှေးကွေးသော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်နေပြည်သူများသည် တနိုင်တပိုင်စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးကိုသာ အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျောက်စိမ်းတူးဖော်ခြင်း၊ ရွှေတူးခြင်းကိုလည်း စီးပွားဖြစ်လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဒညင်းသီးနှင့် ဂရိတ်ဖရုသီးတို့ဖြစ်ပြီး ဟုမ္မလင်းမြို့နှင့် မုံရွာမြို့များသို့ တင်ပို့သည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
ခန္တီးခရိုင်သည် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲသည်။ ခန္တီးမြို့တွင် ​လေဆိပ်ရှိသည်။ မုံရွာနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ကြောင်းတလျှောက်ရှိမြို့များကို ရေကြောင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပွင့်လင်းရာသီတွင် မော်တော်ကားလမ်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ မန္တ​လေးမြို့သို့ ​လေ​ကြောင်းခရီးဖြင့်လည်း​ကောင်း ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။ ချင်းတွင်းမြစ်သည် ​နွေရာသီတွင် ​ရေနည်းသဖြင့် သွားလာရန်ခက်ခဲသည်။
တုန်ခေးရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
တုန်ခေးရွာ (Tonhkay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ မန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၀ ဦး၊ မ ၂၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မှန်ဘီလူး
ကင်မရာခေါ် ဓာတ်ပုံရိုက် ကရိယာများ၌လည်းကောင်း၊ မျက်မှန်များ၌လည်းကောင်း၊၊ မှန်ပြောင်းများ၌လည်းကောင်း ကျွန်ုပ်တို့သည် မှန်ဘီလူးကလေးများကို အမျိုးမျိုး အစားစား တွေ့မြင်ကြရ၏။ မှန်ဘီလူးတို့ကို မည်သည့်အတွက် တပ်ဆင် ထားရသနည်း။ မှန်ဘီလူးတို့၌ မည်သို့သော သတ္တိထူးများ ရှိသနည်း။
မှန်ဘီလူးများသည် မူလသဘောအားဖြင့် နှစ်မျိုးနှစ်စား ကွဲပြားလေသည်။ အလယ်တွင်ထူ၍ နံဘေးသို့ ပါးသွားသော မှန်ဘီလူးမျိုးကို မှန်ဘီလူးခုံးဟုခေါ်ပြီးလျှင် နံဘေး၌ထူ၍ အလယ်သို့ပါးသွားသော အမျိုးကို မှန်ဘီလူးခွက်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုနှစ်မျိုးတွင် တစ်ဖန် မျက်နှာပြင်နှစ်စလုံးခုံးသည်ကို နှစ်ဖက် ခုံးဟူ၍ လည်းကောင်း၊ နှစ်ဖက်စလုံးခွက်လျှင် နှစ်ဖက်ခွက် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တစ်ဖက်က မျက်နှာပြင်ညီ၍ တစ်ဖက်က ခုံးသည်ကို တစ်ဖက်ခုံးဟူ၍လည်းကောင်း၊ တစ်ဖက်ညီ တစ် ဖက်ခွက်သည်ကို တစ်ဖက်ခွက်ဟူ၍လည်းကောင်း အသေးစိတ် ထပ်မံ ခွဲခြား၍ မှတ်သားကြပြန်သည်။
မှန်ဘီလူး၏ ထူးခြားသော သတ္တိမှာ မိမိအပေါ်သို့ကျရောက် လာသော လင်းတန်းကို တိမ်းစောင်းစေခြင်း၊ တစ်နည်း ယိုင် စေခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသတ္တိနှင့် သက်ဆိုင်သည့် စက္ခုဆိုင်ရာ သဘာဝစည်းကို လင်းတန်း ယိုင်စည်းဟု ခေါ်၍ ထိုစည်း၏ သဘောအချုပ်မှာ ဤသို့ ဖြစ်သည်။ သိပ်သည်းခြင်းနည်းသာ ကြားခံပစ္စည်းတစ်ခု (ပုံပမာ - လေ)ကို ဖြတ်သန်းလာသော လင်းတန်းတစ်ခုသည် ထိုပစ္စည်းထက် ပိုမို သိပ်သည်းသော ကြားခံပစ္စည်းတစ်ခု (ပုံပမာ-ဖန်)၏ မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ စောင်း လိုက်ကျရောက်ပါက ထိုလင်းတန်းသည် ဖန်ထဲ၌ မိမိထိတွေ့ရာ နေရာကို ဖြတ်ဆွဲထားသော မျဉ်းမတ်ဖက်သို့ ယိုင်သွားပြီးလျှင် ဖန်မှ ဖန်ထက် သိပ်သည်းခြင်းနည်းသော လေထဲသို့ တစ်ဖန် ထွက်သွားသောအခါ အလားတူ မျဉ်းမတ်မှ ကား၍ ထွက်သွား လေသည်။
မှန်ဘီလူးခုံးများကို ဖြတ်သန်းသွားသော လင်းတန်းတို့သည် မှန်ဘီလူး၏ အခြားဖက်တစ်နေရာတွင် သွားရောက်ဆုံမိရာ အချက်ကို မှန်ဘီလူး၏ (အလင်း)ဆုံချက်ဟု ခေါ်သည်။ (အလင်း)ဆုံချက်နှင့် မှန်ဘီလူး၏ အလယ်ဗဟိုချက်တို့၏ အကွာအဝေးကို မှန်ဘီလူး၏ ဆုံတာဟု ခေါ်သည်။ မှန်ဘီလူး ခွက်များတွင်မူ ဖြတ်သွားသော လင်းတန်းတို့သည် အခြားဖက် တွင် အပြင်ဘက်သို့ ကား၍ ထွက်ကြသဖြင့် ထိုကား၍ ထွက် သွားသည့် လင်းတန်းများကို နောက်ပြန်မျဉ်းဆက်ဆွဲမှ ရရှိ သော မျဉ်းကြောင်းများ ဆုံမိရာနေရာချက်ကို (အလင်း)ဆုံချက် အဖြစ် မှတ်ယူရလေသည်။ဆုံတာမှာမူ အထက်ပါအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဆုံတာ၏ အလျားမှာ မှန်ဘီလူး၏ ခုံးခွက်ပုံကို လိုက်၍ အတိုအရှည် ရှိလေသည်။
မှန်ဘီလူးခုံးတစ်ခုကို နေရောင်တွင်ခံ၍ စက္ကူ၊ သစ်သား စသော အရာဝတ္ထု တစ်ခုခုအပေါ်၌ အဖြူ စက်ကလေးတစ်ခု ထင်လာအောင် ရှေ့တိုးနောက်ငင် ရွှေ့ပေးပါ။ အဖြူစက်ကလေး ပေါ်လာချိန်တွင် မှန်ဘီလူးကို နေရာမရွေ့စေဘဲ ကိုင်ထားက ထိုနေရာတွင် ရှေးဦးစွာ အငွေ့ထွက်လာရာမှ မီးထတောက်သည် အထိ လောင်ကျွမ်းလာပုံကို တွေ့ရပေလိမ့်မည်။ အပူစု၍ ကျ ရောက်သဖြင့် စက္ကူစလောင်ကျွမ်းသွားသောနေရာမှာ အခြား မဟုတ် ဆုံချက်ပင် ဖြစ်သည်။
မျက်လုံးများ၌ သူငယ်အိမ်သည် မှန်ဘီလူးခုံးနှင့် သူငယ် အိမ်ဆုံချက်သည် မျက်လုံးနောက်ပိုင်းရှိ ရက်တီးနားခေါ် မြင်လွှာနှင့် တစ်ထပ်တည်း မကျဘဲရှိတတ်သည်။ ထိုအခါ မြင်လွှာပေါ်၌ ထင်လာသည့် အရိပ်သည် မပြီသ မထင်ရှားဘဲ ရှိတတ်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်သောအခါ မျက်လုံးသူငယ်အိမ်၏ ချွတ်ယွင်းချက်ကို ပြုပြင်ပေး ရန် မျက်မှန် တပ်ဆင်ပေးရလေ သည်။ မျက်မှန် တပ်ဆင်ခြင်းမှာ သင့်တော်သော မှန်ဘီလူး အပိုတစ်ခုဖြင့် အစားထိုး ဖြည့်စွက်ပေးခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ သူငယ်အိမ်နှင့် မှန်ဘီလူးကို ပေါင်းစပ်စေခြင်းဖြင့် သူငယ်အိမ် နှင့် မြင်လွှာတို့၏ အကွာအဝေးကို မူမှန်ဖြစ်စေသည့်အတွက် မျက်လုံးကို ကောင်းမွန်စွာ မြင်နိုင်စွမ်းစေရှိလေသည်။
ဓာတ်ပုံရိုက် ကင်မရာများတွင်လည်း မှန်ဘီလူး၏ ဆုံတာ (ဖိုးကပ် အကွာအဝေး)သည် လွန်စွာ အရေးကြီးပေသည်။ ဆုံတာ အကွာအဝေး ချိန်သားမကိုက်ပါက ကင်မရာတွင်ရှိသော ပုံဖမ်း ကော်ပြားပေါ်၌ ကျရောက်ထင်ပေါ်သည့် အရိပ်သည် မပြတ်သား မပြီသနိုင်။ အရိပ်မပြတ်သားက ဓာတ်ပုံသည်လည်း ကြည်လင်ပြတ်သားမည် မဟုတ်ပေ။
မှန်ဘီလူးအခုံးနှင့် အခွက်တို့ မတူသော အချက်တစ်ခုရှိ သည်။ မှန်ဘီလူးတစ်ခုကို အရာဝတ္ထုတစ်ခုနှင့် နောက်ခံကား ချပ် တစ်ခုတို့၏ အကြားတွင်ထား၍ နောက်ခံကားချပ်ပေါ်တွင် ကြည့်လျှင် အရာဝတ္ထု၏ အရိပ်သည် စောက်ထိုးဖြစ်၍ မှန် ဘီလူးသည် အခွက်ဖြစ်လျှင် အရိပ်သည် နဂိုအတိုင်း တည့်မတ် စွာပင် ရှိပေလိမ့်မည်။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုမှ လင်းတန်းတို့သည် မှန်ဘီလူးခုံးကို ဖြတ်သွားသောအခါ အထက်မှ လင်းတန်းသည် အောက်သို့ ယိုင်ဆင်းသွား၍ အောက်မှ လင်းတန်းသည် အထက်သို့ပင် ယိုင်တတ်သွား သည့်အတွက် နောက်ခံကားချပ်ပေါ်တွင်ထင်သော အရိပ်သည် စောက်ထိုးထင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မှန်ဘီလူးသည် အခွက်ဖြစ် လျှင်မူ ဖြတ်သွားသော လင်းတန်းတို့သည် အထက်မှအောက်သို့ အောက်မှ အထက်သို့ ယိုင်ခြင်းသည်လည်း တည့်မတ်စွာ ထင်ခြင်းဖြစ်သည်။
အဝေးကြည့် မှန်ပြောင်းနှင့် (မိုက္ကရိုစကုပ်) အဏုကြည့် မှန်ပြောင်းတို့ကို စီမံထားခြင်းမှာ မူလ အရာဝတ္ထု ထက် အဆပေါင်းများစွာ ကြီး၍ မြင်ရအောင် ဖြစ်သည်။ ထိုမှန် ပြောင်းများ၌ မှန်ဘီလူးတစ်ခုတည်းကို မသုံးဘဲ သင့်တော်သော မှန်ဘီလူးအများကို သင့်တော်သလို စုပေါင်းပြီး တပ်ဆင်ရ သည်။ ထိုအခါ မှန်ဘီးလူးတစ်ခုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အရိပ်ကို ကျန်မှန်ဘီလူးများက တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် အကြီးချဲ့ သွားသည့်အတွက် နောက်ဆုံးတွင် မူလအရာဝတ္ထုထက် အဆ ပေါင်းများစွာ ကြီးသောအရိပ်ကို မြင်ရခြင်းဖြစ်သည်။
မှန်ဘီလူးအကောင်းစားများကို ပြုလုပ်ရသော လုပ်ငန်းသည် အခက်ခဲ အသိမ့်မွေ့ဆုံး လုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ အဝေး ကြည့် မှန်ပြောင်းကြီးများအတွက် မှန်ဘီလူး အကြီးစားများကို ပြုလုပ်ရာတွင် လပိုင်း၊ နှစ်ပိုင်း အထိပင် ကြာတတ်သည်။
သပြုချောင်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောနားတန်းရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွန်ဂိုမြစ်
ကွန်ဂိုမြစ်ကို ဇိုင်ရီမြစ်ဟုလည်း ခေါပြီး အာဖရိကတွင် ရှိသော မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနက်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ပြီး ၇၅၀ပေ( ၂၃၀ မီတာ) ကျော်မျှ နက်ရှိုင်းသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးမြစ်ဖြစ်သော အမေဇုံမြစ်၏ ထုထည် ၅ပုံ၁ပုံ မျှသာ ရှိသော်လည်း ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မြစ်များတွင် ဒုတိယမြောက် ရေစီးထွက်မှု အများဆုံး မြစ်ဖြစ်သည်။ အရှည်အားဖြင့် ၂၉၂၀ (၄၆၇၂မိုင်) ကီလိုမီတာ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နဝမမြောက် အရှည်ဆုံးမြစ် ဖြစ်သည်။
ကွန်ဂိုမြစ် မြစ်ဝှမ်းဒေသမှာ ၁,၅၅၀,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် (၄,၀၁၄,၅၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသည်။ ကွန်ဂိုမြစ်သည် မြစ်ဝ၌ တစက္ကန့်လျှင် ၂၃,၀၀၀ ကုဗမီတာ (တစက္ကန့်လျှင် ၈၁၀,၀၀၀ ကုဗ ပေ) မှ တစက္ကန့်လျှင် ၇၅,၀၀၀ ကုဗမီတာ (တစက္ကန့်လျှင် ၂,၆၀၀,၀၀၀ ကုဗပေ) နှုန်းအထိ ရေထုတ်လွှတ်မှုနှုန်း ရှိပြီး ပျမ်းမျှ ရေထုတ်လွှတ်မှုနှုန်းမှာ တစက္ကန့်လျှင် ၄၁၀,၀၀၀ ကုဗမီတာ (တစက္ကန့်လျှင် ၁,၄၀၀,၀၀၀ ကုဗပေ) မျှ ဖြစ်သည်။
ကွန်ဂိုမြစ်နှင့် ၎င်း၏ မြစ်ခွဲများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တောင်အမေရိကရှိ အမေဇုံတောအုပ်ပြီးလျှင် ဒုတိယအကြီးဆုံး မိုးသစ်တော ဖြစ်သည် ကွန်ဂိုတောအုပ် အတွင်းတွင် ဖြတ်သန်း၍ စီးဆင်းကြသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမေဇုံမြစ်ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အများဆုံး ရေစီးဆင်းမှုရှိပြီး မြစ်ဝှမ်းဒေသမှာ အမေဇုံမြစ်နှင့် ရိုင်ယိုဒီ ပလာတာ မြစ်တို့ပြီးလျှင် တတိယမြောက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသသည် အီကွေတာ၏ အထက်နှင့်အောက်တွင် တည်ရှိသဖြင့် မြစ်၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုခုသည် မိုးရာသီနှင့် အမြဲတမ်း တွေ့ကြုံနေရသည်။
ကွန်ဂိုဆိုသော အမည်မှာ ယခင်က မြစ်ဝ တည်ရှိခဲ့သော ရှေးခေတ် ကွန်ဂိုတိုင်းပြည်၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ နှင့် ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ နှစ်ခုစလုံးသည် ကွန်ဂိုမြစ်၏ ကမ်းပါးပေါ်တွင် တည်ရှိကြပြီး ကွန်ဂိုမြစ်ကို အစွဲပြု၍ နိုင်ငံနာမည်ကို မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ် အကြားက ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံကို ဇိုင်ရီနိုင်ငံ ဟု ခေါ်သဖြင့် ကွန်ဂိုမြစ်ကိုလည်း ဇိုင်ရီမြစ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
ခွဆုံ (ကုလား)ရွာ
ခွဆုံ (ကုလား)ရွာ
ဘူးတောင်းအထက်အောက်ရွာ၊ အထက်ပြွန်
ဘူးတောင်းအထက်အောက်ရွာ၊ အထက်ပြွန်
စာပေဗိမာန်စာမူဆု(၂၀၀၉)
ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်း၊ စာပေဗိမာန်က ကြီးမှူးကျင်းပသည့် စာပေဗိမာန်စာမူဆုပြိုင်ပွဲတွင် ၂၀၀၉ခုနှစ်အတွက် ဆုရရှိသော စာမူများနှင့် စာရေးဆရာများ၏ အမည်စာရင်းကို စာပေဗိမာန်စာမူဆု စိစစ်ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့က ၂၀၁၀ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၇)ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။
ပိန်းနဲကုန်းရွာ၊ ကျုံတိုင်
ပိန်းနဲကုန်းရွာ၊ ကျုံတိုင်
ခရိုင်ရွာ၊ ခရိုင်
ခရိုင်ရွာ၊ ခရိုင်
ဥပ္ပါတသန္တိ စေတီတော်
ဥပ္ပါတသန္တိ စေတီတော် (Uppatasanti Pagoda, pronounced )သည် နေပြည်တော်တွင် တည်ရှိသော ထင်ရှားသည့်တန်ခိုးကြီး စေတီတစ်ဆူဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်မှ ဗုဒ္ဂစွယ်တော်ရုပ်ပွားတော်ကို ဌာပနာထားရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရွှေတိဂုံစေတီတော်၏ ပုံစံကို နမူနာယူကာ တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဉာဏ်တော်အမြင့်မှာ 99 m ရှိသည်။
ထီးတော်တင်လှူပူဇော်ပွဲကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။​
တည်ဆောက်ပုံ
စေတီတော်ကို လူလုပ်ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
စေတီတော်တွင်
၂၀၀၉ခုနှစ် မတ်လတွင် ဘုရားပွဲကျင်းပစဉ်အတွင်း ရဟတ်မတော်တဆဖြစ်ပွားမှုကြောင့် လူ (၂၀) ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။
ဓာတ်ပုံများ
ဆော်လော်ရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ဆော်လော်ရွာ (Sawlaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ဆော်လော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေပန်းကုန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ရွှေပန်းကုန်းရွာ (Shwepankone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ရွှေပန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၈၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်ခြေထောက်ရောဂါ
ခြင်ကိုက်ခံရခြင်းမှ သန်ကောင်ပိုးများ ကူးစက်ပြန့်နှံသည်။ လူများတွင် ကူးစက်မှုသည် အများအားဖြင့် ခလေးအရွယ်မှစတင်သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုသည် Wuchereria bancrofti, Brugia malayi, နှင့် Brugia timoriသန်ကောင်သုံးမျိုးမှ ဖြစ်ပွားသည်။ Wuchereria bancrofti သည် ပေါ်များဆုံးဖြစ်သည်။ သန်ကောင်ပိုးများသည် ပြန်ရည်ကြောစနစ် (lymphatic system) ကို ထိခိုက်ပျက်စီးစေသည်။ ညအချိန်တွင် ထုတ်ယူထားသောသွေးကို အနုစိတ်မှန်ဘီလူးဖြင့် ကြည့်ရှုစစ်ဆေးခြင်းအားဖြင့် ခွဲခြားစိတ်ဖြာနိုင်သည်။ သွေး၏အသွင်သည် ထူပြစ်ချွဲနေပြီး ဂျီအဲမ်စာ Giemsa များဖြင့် ပေလူးနေရမည်။ ရောဂါကို တိုက်ဖျက်သည့် အင်တီဘော်ဒီများ အတွက် စစ်ဆေးခြင်းကိုလည်း အသုံးလေ့ရှိပြုတတ်သည်။
ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းသည် ရောဂါ မျိုးပြုတ်ရေးကို ရှေ့ရှု၍ ရောဂါရှိသော လူအုပ်စုတစ်စုလုံးကို နှစ်စဉ် ကုသနည်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် (၆)နှစ်ခန့် ကြာတတ်သည်။ ကုသဆေးများတွင် albendazole နှင့် တွဲလျက် ivermectin ကိုသော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် albendazole နှင့် တွဲလျက် diethylcarbamazine တို့ ပါဝင်သည်။ ကုသဆေးများသည် အရွယ်ရောက်ပြီး သန်ကောင်များကို မသတ်သော်လည်း သန်ကောင်များ မိမိအလျောက်သေသည်အထိ ရောဂါ ဆက်မပြန့်ရန် ကာကွယ်ပေးသည်။ ခြင်ကိုက်မခံရစေအောင် ကာကွယ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကိုလည်း ပြုသင့်သည်။ ယင်းထဲတွင် ခြင်ကောင်ဦးရေလျော့စေခြင်းနှင့် ခြင်ထောင်များ သုံးခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ နိုင်ငံပေါင်း ၇၃ နိုင်ငံတွင် လူသန်း ၁၂၀ ကျော်သည် ဆင်ခြေထောက်ရောဂါ ကူးစက်ခံနေရပြီး လူဦးရေ သန်း ၁၄၀၀ ခန့်သည် ဤဝေဒနာကို ခံစားနေရသည်။ ရောဂါအဖြစ်အများဆုံးဒေသများသည် အာဖရိကတိုက်နှင့် အာရှတိုက်တို့တွင်ဖြစ်သည်။  ရောဂါကြောင့် တစ်နှစ်လျှင် စီးပွားရေးဆုံးရှုံးမှု အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်းပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးသည်။
ကျားခဲရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ကျားခဲရွာ (Kyarkhe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ ကျားခဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျားခဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၈ ဦး၊ မ ၂၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သနပ်ပင်ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
သနပ်ပင်ရွာ (Thanatpin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ဆီဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆီဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၅ ဦး၊ မ ၁၇၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာယာဝတီခရိုင်
သာယာဝတီခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင်ပါဝင်၍ ၂၇၈၂ စတုရန်း မိုင်ကျယ်ဝန်းသည်။ ခရိုင်၏နယ်နိမိတ်တို့မှာ မြောက်ဘက်၌ ပြည်ခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်၌ ပဲခူးခရိုင်နှင့် တောင်ငူခရိုင်၊ တောင်ဘက်၌ ရန်ကုန်တိုင်းရှိ ရန်ကုန်မြောက်ပိုင်းခရိုင်၊ အနောက်ဘက်၌ ဧရာဝတီမြစ်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်အတွင်း၌ ၂၀၁၄ ခုနှစ်ခန့်မှန်းစာရင်းအရ လူဦးရေ ၁,၀၆၁,၄၆၇ ယောက် ဖြစ်၍ အတော်အတန်လူဦးရေထူထပ်သောခရိုင်တစ်ခုဟု ဆိုရပေမည်။ ခရိုင်၏မြေမျက်နှာပြင်သည် မြေနုမြေပြန့်များပြားသည်။
မြို့နယ်နှင့် မြို့များ
သာယာဝတီခရိုင်တွင်းရှိ မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် သာယာဝတီခရိုင်အတွင်းမှ နတ်တလင်းမြို့နယ်နှင့် ဇီးကုန်းမြို့နယ် တို့အား နတ်တလင်းခရိုင် အတွင်းသို့လည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်
အနောက်ဘက်နယ်နိမိတ်အနီး ဧရာဝတီမြစ်နှင့် နီးကပ်သော အပိုင်းသည် နုံးမြေ လတာပြင်ကြီးဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏အရှေ့ဘက်တွင်ပဲခူးခရိုင်နှင့် သာယာဝတီခရိုင်တို့ကို ပိုင်းခြားပေးသော ပဲခူးရိုးမသည် ထိုနေရာမှ အမြင့်ပေ ၂ဝဝဝ ခန့်သာရှိသည်။ တောင်ရိုးသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း နှင့်စစ်တောင်း မြစ်ဝှမ်းတို့ကိုလည်း ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ရှိပြီးလျှင် တောင်စောင်းများ၌ သစ်တော များထူထပ်စွာဖုံးအုပ်နေသည်။
ဧရာဝတီမြစ်သည် တောင်ဘက်နှင့်အရှေ့တောင်ဘက်ယွန်းယွန်း စီးဆင်းလာရာ ခရိုင် ၏နယ်နိမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းသော အစိတ်အပိုင်း၏အလျားသည် ၆၄ မိုင်ခန့်ရှည်သည်။ ထိုအစိတ်အပိုင်းသည် သာယာဝတီခရိုင်နှင့်ဟင်္သာတခရိုင်တို့ကို ပိုင်းခြားထားလေသည်။
ခရိုင်အတွင်းအခြား အရေးပါသောမြစ်တစ်မြစ်မှာ မြစ်မခဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်သည် ပြည်ခရိုင် တောင်ပိုင်းရှိ အင်းမ ဟုခေါ်သော အင်းအိုင်တစ်ခုတွင် မြစ်ဖျားခံ၍တောင်ဘက်သို့ ၅၃ မိုင်ခန့်စီးဆင်းပြီးနောက်တွင် မြစ်ကျိုးရွာ၌ မှော်ဘီခရိုင် အတွင်းသို့စီးဝင်ရာ ထိုနေရာမှစ၍ လှိုင်မြစ်ဟု အမည်တွင်သည်။ ထို့နောက်တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက် စီးဆင်းလာသောအခါ ရန်ကုန်မြစ်ဟုလည်း ခေါ်တွင်သည်။ မြစ်မခမြစ်သည် သာယာဝတီခရိုင်အတွင်းမှ သစ်များမျှော ချရန် အရေးပါသောမြစ်ဖြစ်လေသည်။
ဂျိုးဇက် ဘလက်
ထိုတက္ကသိုလ်နှစ်ခုစလုံး၏ ဓာတုဗေဒအဆောက်အအုံများကို ဘလက်အား အစွဲပြု၍ အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။
သာယာဝတီခရိုင်
ပထဝီဝင်
ခရိုင်အတွင်း၌ နေရာများစွာတို့တွင် ဂဝံကျောက်များ ထွက်ရှိသည်ကိုတွေ့ရသည်မှတစ်ပါး အခြား အဖိုးတန် မြေတွင်းသယံဇာတပစ္စည်းများမထွက်ချေ။
ဂျိုးဇက် ဘလက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စကော့ ဓာတုဗေဒပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:စကော့ သိပ္ပံပညာရှင်များ
သာယာဝတီခရိုင်
ပထဝီဝင်
သာယာဝတီခရိုင်သည် သစ်တောထူထပ်သော ဒေသ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါလူနေအိမ်ခြေတိုးချဲ့လာသဖြင့် လည်းကောင်း၊ စိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်လာကြသဖြင့် လည်းကောင်း၊ သစ်တောဧရိယာများ ယုတ်လျော့လာလေသည်။ ယခင်ကခရိုင်အတွင်း၌ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောဧရိယာစတုရန်းမိုင် ရ၃၆ ရှိခဲ့၍ အပသစ်တော စတုရန်းမိုင် ၆၁၃ ရှိခဲ့သည်။ ပဲခူးရိုးမ၏အနောက်ဘက်တောင်စောင်းများတွင် ကျွန်းတောကြီးများရှိ၍ ထိုကျွန်းတောများမှ အမျိုးအစား ကောင်းသော ကျွန်းသစ်များရရှိသည်။ ကျွန်းတောဟုဆိုရသောလည်း ပျဉ်းကတိုး၊ ပျဉ်းမလင်းကျော်စသည့် အခြား သစ်မာတို့လည်း ရောနှောပေါက်ရောက်သည်။ ဝါးတောများ ကိုလည်းတွေ့ရသည်။ ဆိုခဲ့သောရိုးမတောင်များ၏အစွန် ဂဝံကျောက် မြေမျိုးတို့တွင် ပေါက်ရောက်သော အင်တိုင်းတောများ အတွင်း၌အင်၊ အင်ကြင်း၊ သစ်ယာစသည်တို့ပေါက်ရောက်သည်။ နုံးတင်မြေနုများမှ ပေါက်ရောက်သော မြေပြန့်သစ်တောများသည် မိုးရာသီအခါ၌ရေမြုပ်နေတတ်သည်။ ထိုတောမျိုး၌ ကျွန်းပင်များကိုတွေ့ရခဲ၍ တွေ့ရသည်တိုင်အောင် အမျိုးအစားညံ့သည်။ မြစ်မခမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိစံရွေး ရွာတွင်ရန်ကုန် သို့မျှောချသည့်သစ်များကို တိုင်းတာပြီးမှ ဆက်လက်မျှောချရသည်။ ခရိုင်အတွင်း၌လည်း သစ်စက်များရှိသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက် မိုးပါးသောဒေသရှိသစ်တောများမှ ရှားစေး အမြောက်အမြား ထွက်လေသည်။
ရာသီဥတု
ရာသီဥတုမှာ အပူဆုံးလများဖြစ်သော ဧပြီလနှင့်မေလများတွင်ဖာရင်ဟိုက် ၁ဝ၇ ဒီဂရီအထိ အပူချိန်တက်၍ ဆောင်းရာသီအခါဖာရင်ဟိုက် ၅ဝ ဒီဂရီခန့်အထိ အပူချိန်ကျဆင်းသော်လည်း နှစ်စဉ်မိုးရေချိန်ပျမ်းမျှခြင်း ၈၈လက်မမျှ ရှိသဖြင့် သာယာဝတီခရိုင်သည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည်ဟု မဆိုနိုင်ပေ။ သို့သော် ခရိုင်၏မြောက်ဘက် ပိုင်းသို့ ရောက်လေလေ၊ မိုးရေချိန်နည်းပါးလာလေလေဖြစ်သည်။ ခရိုင်အတွင်းမိုးရေချိန် သင့်တင့်စွာရရှိ၍ မြေနိမ့် မြေပြန့်ပိုင်းသည်နုံးတင်မြေနုများ များပြားသဖြင့်မြေဩဇာ ကောင်းမွန်သောကြောင့် သာယာဝတီခရိုင်သည် စိုက်ပျိုးရေး ကောင်းမွန်သောခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆန်စပါးကိုအဓိက ထား၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သည်။ ဆန်စပါး၏နောက် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသောကောက်ပဲသီးနှံတို့မှာပြောင်း၊ ပဲကြီး၊ ပဲကျား၊ ကုလားပဲစသောပဲအမျိုးမျိုး၊ နှမ်း၊ မြေပဲ၊ ဆေး၊ ငရုတ်၊ကြက်သွန်၊ ကြံငှက်ပျောနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ဖြစ်ကြပေသည်။ ပဲအမျိုးမျိုးနှင့်ငရုတ် ကြက်သွန် ဆေးရွက်တို့ကို မြစ်ကမ်းဘေးလတာပြင်များ၌ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ သစ်သီးသစ်ဥနှင့်ကြံတို့ကိုကုန်းပိုင်း ပို၍မြင့်သောဒေသများ၌ ခြံဥယျာဉ်များဖြင့်စိုက်ပျိုး ကြသည်။ ပဲခူးရိုးမ ၏တောင်စောင်းခြေရင်းတွင် ရှမ်းလူမျိုးအချို့တို့သည် အချို့ကတောင်ယာများလုပ်ကိုင်၍ ဝါ၊ ပြောင်း၊ ပိန်းဥ၊ မြောက်ဥတို့ကိုစိုက်ပျိုးကြသည်။ ခရိုင်၏တောင်ဘက်သဲဆန်သောမြေမျိုးရှိသည့် အရပ်ဒေသများတွင် မြေပဲခင်းများကို တွေ့ရလေသည်။
လူနေမှုနှင့် စီးပွားရေး
သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများတွင် မြန်မာတို့သည်လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်၍ ကရင်လူမျိုးတို့ကိုလည်း အတော်အသင့်များပြားစွာတွေ့ရသည်။ ထို့ပြင်ရှမ်းလူမျိုးများကိုလည်း ကွက်တိကွက် ကျားတွေ့ရသည်။ ပဲခူးမှော်ဘီခရိုင်များနှင့် နီးစပ်သော်လည်း မွန်လူမျိုး များကို မတွေ့ရချေ။ အခြားခရိုင်များနည်းတူ နိုင်ငံခြားသားတရုတ်၊ အိန္ဒိယစသောအမျိုးသားများလည်းရှိသည်။ ခရိုင်၏လူဦးရေ ၇၆% သည် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေးဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းကြသည်။ အခြားလုပ်ငန်းများမှာ သစ်လုပ်ငန်းမှ လွဲလျှင် ရက်ကန်းရက်ခြင်း (အထူးသဖြင့်ဇီးကုန်းမြို့နယ်၌) နှီးချောဖျာရက်ခြင်း၊ ဝါးထရံရက်ခြင်းစသော အိမ်တွင်းမှုလုပ်ငန်းများကိုလုပ်ကိုင်ကြ လေသည်။
သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း ဧရာဝတီမြစ်နှင့် မြစ်မခ မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် အင်းများရှိသည်။ ထို့ပြင် ကုန်းတွင်းကျသောဒေသများ၌လည်း အင်းများရှိ၍ အင်းလုပ်ငန်းသည် သာယာဝတီခရိုင်၏ အရေးပါသောလုပ်ငန်းတစ် ရပ်ဖြစ်သည်။ ဝင်ငွေကောင်းသောနာမည်ကြီးအင်းနှစ်အင်းမှာ တစ်ပင်ချောင်း နှင့်ကြာဖက်အင်းတို့ဖြစ်ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၈ ရာစုနှစ်က သာယာဝတီဟုခေါ်တွင်သော ဒေသသည် ဧရာဝတီမြစ်နှင့်ပဲခူးရိုးမအကြားတွင်ရှိ၍ မင်းညီ မင်းသားတို့အပိုင်စားရသော ကံကျွေးနယ်တစ်နယ်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ထိုနယ်သည် မြောက်ဘက်တူးမြောင်း ချောင်းမှသည် တောင်ဘက်သုံးဆယ်ချောင်းအထိမိုင် ၃ဝ ခန့်ရှည်၍ အကျယ်အားဖြင့်မိုင် ၉ဝ ခန့်ဟု အကြမ်းဖျင်း ခန့်မှန်းရသည်။ ယင်းဒေသကိုတိုက်နယ် ၂ဝ ပိုင်းခြားပြီးလျှင်ထိုတိုက်နယ်တို့သည် သာယာဝတီမြောက်ပိုင်းနယ်တွင် တစ်စု၊ သာယာဝတီ တောင်ပိုင်းနယ်တွင်တစ်စု ပါဝင်ကြသည်။ သာယာဝတီနယ် မြောက်ပိုင်းနှင့်တောင်ပိုင်းကို စစ်ကဲကြီးတဦးစီကအုပ်ချုပ်ရ၍ မြောက်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်မြို့သည် မင်းကြီးမြို့ဟု ခေါ်တွင်လျက် တောင်ပိုင်း ၏ရုံးစိုက်မြို့သည် မိုးညိုမြို့ဖြစ်သည်။
၁၉ ရာစုနှစ် အစပိုင်းလောက်တွင် ကုန်းဘောင် ဆက်မင်းတစ်ပါးဖြစ်၍ နောင်အခါသာယာဝတီမင်းဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ရွှေဘိုမင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကုန်းဘောင်မင်း ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘွဲ့နာမံဖြင့်ထင်ရှားသောမင်းသည် အိမ်နိမ့်စံ ဘဝတွင် သာယာဝတီနယ်ကိုအပိုင်စားခဲ့ရသဖြင့် သာယာဝတီ မင်းသားဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်လာသည့်နောက်တွင်လည်း ယင်းသည်ကိုအကြောင်းပြု၍ သာယာဝတီမင်းဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်လေ သည်။ ထိုမင်းသည်မင်းသားဘဝတွင် နောင်တော်ဘကြီး တော်မင်းတရားအား နန်းချရန်သာယာဝတီနယ်အတွင်းရှိ ယခုမြို့တွင်းဟုခေါ်ကြသောအရပ်တွင် လာရောက်နေထိုင်ကာ လူသူလက်နက်စုဆောင်း ခဲ့သည်ဟုဆိုလေသည်။ မြို့ တွင်း၌ မင်းသားလာရောက်စံမြန်းနေထိုင်ခဲ့ဘူးသဖြင့် ကျုံးနှင့်မြို့ရိုး အပျက်အစီးများကို တွေ့ကြရသည်။ မြို့တွင်းကို သာယာဝတီ ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြရာနောင်အခါအင်္ဂလိပ်မင်းတို့လက်ထက်တွင် ခရိုင်ရုံးစိုက်မြို့၏အမည်ကိုရွေးချယ်သောအခါ ထိုအမည်ကို ယူခြင်းဖြစ်သည်ဟုလည်း အချို့ကဆိုကြသည်။
မောစ်တော်ဖီရွာ
မောစ်တော်ဖီရွာ
သာယာဝတီခရိုင်
သမိုင်းကြောင်း
၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင်မူ ထိုနယ်ကို သာရဝေါ၊ မြန်အောင်နယ်တို့နှင့်ပူးပေါင်းကာ သာရဝေါခရိုင်ဟုခေါ်တွင်၍ ဦးပိုအမည်ရှိသောမြို့ဝန်တစ်ဦးကအုပ်ချုပ်လေသည်။ ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်•မြန်မာစစ်ပွဲအပြီးတွင်ပဲခူးတိုင်းကိုအင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက် လိုက်သောအခါ သာရဝေါခရိုင်သည်လည်း အင်္ဂလိပ်အစိုးရ လက်အောက်ခံဖြစ်လာလေသည်။
ခရိုင်အတွင်း၌ ကြို့ပင်ကောက်၊ လက်ပံတန်း၊ သုံးဆယ်၊ နတ္တလင်း၊ ဇီးကုန်းနှင့်မင်းလှမြို့များ တွင်မြူနီ စီပယ် အဖွဲ့များရှိသည်။ သာယာဝတီခရိုင် ဒေသန္တရကောင်စီအဖွဲ့ကို ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ခရိုင်၏ထွက်ကုန်များဖြစ်သောဆန်စပါး၊ သစ်၊ ဝါး၊ ငရုတ်၊ ကြက်သွန်စသည်တို့ကို ရန်ကုန်မြို့သို့အများ ဆုံးတင် ပို့ကြလေသည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
ခရိုင်အတွင်း ကုန်းလမ်းခရီးအတွက် မီးရထားလမ်း ကိုလည်းကောင်း၊ မော်တော်ကားလမ်းကိုသော်လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်ကြလေသည်။ ခရိုင်၏အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် မြစ်မခမြစ်၏ လတာပြင်ကြီးသည်မိုးရာသီ အခါ အကျယ် ကိုးမိုင်ခန့်ရေမြုပ်နေတတ်သဖြင့် ထိုဘက်ပိုင်းတွင်မူ ကုန်းလမ်း ခရီးလမ်းပန်းအဆက်အသွယ် နည်းလေသည်။ ရန်ကုန်•ပြည်မီးရထားလမ်းသည် ခရိုင်တစ်ခုလုံးကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ၁၈၇၇ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ထိုမီးရထားလမ်းသည်သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း၌ ယင်းထက် နှစ်အနည်းငယ်စော၍ ပြီးစီးသောရန်ကုန်• ပြည်မော် တော်ကား လမ်းမကြီးနှင့် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိ၏။ ခရိုင်အတွင်း ၆၁ မိုင်မျှဖြတ်သန်းသွားရာ ထိုမျှသောခရီးအကွာအဝေး အတွင်း ဘူတာရုံ ၁၃ ရုံရှိ၏။ ဇီးကုန်း၊ ကြို့ပင်ကောက်၊ မင်းလှ၊ လက်ပံတန်း သုံးဆယ်မြို့တည်းဟူသော မြို့နယ် ရုံးစိုက်မြို့များသည် အရောင်းအဝယ်စည်ကားသော မီးရထား လမ်းမြို့များဖြစ်ကြလေသည်။
သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း၌ တန်ခိုးကြီးဘုရားစေတီများ၊ ရာဇဝင်သမိုင်းနှင့်စပ်လျဉ်းသော စေတီပုထိုးနှင့် ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ထင်ထင်ရှားရှား မရှိချေ။ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်ဒီဇင်္ဘာလတွင် တနိုင်ငံလုံးတွင်ထိခိုက်လျက်ရှိသော စီးပွားရေးကြပ်တည်းမှုကို အကြောင်းပြု၍ သာယာဝတီခရိုင်မှ ဆရာစံခေါင်းဆောင်သော တောင်သူလယ်သမားများသည် ဗြိတိသျှအစိုးရအား တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့သည်။ ထိုတောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံသည် ဖျာပုံခရိုင်ဒေးဒရဲမြို့နယ်၊ အင်းစိန်ခရိုင် ထန်းတစ်ပင်မြို့နယ်တို့သို့လည်းကူးစက်ခဲ့၍ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် နှစ်နှစ်ခန့်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ ထိုတောင် သူလယ်သမား အရေးတော်ပုံကြောင့် သာယာဝတီခရိုင်သည် နာမည်သတင်းကြီးခဲ့လေသည်။
စီကော်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
စီကော်ရွာ(Sikaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ စီကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စီကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၇ ဦး၊ မ ၇၂၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၃၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တင်းထက် (အောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တင်းထက် (အောက်)ရွာ (Tinhtet (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြွေထည်
ကြွေထည် ဆိုသည်မှာ အကောင်းစား မြေစေးကို မီးအပူတိုင်၍ ပြုလုပ်ထားသော အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးဖြစ်သည်။ အကောင်းစား ကြွေထည်ကို ကာအိုလင် မြေစေးမှုန့်ဖြင့်ပြုလုပ်၍ အညံ့များမှာ မြေစေးရိုးရိုးဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ ဆီလီကာ ပါဝင်သော ဆေးဖြင့် အပူပေး၍ အရောင်တင်လေ့ရှိသည်။ အရောင်များကိုလည်း ရောစပ်၍ ကြွေထည်အမျိုးမျိုး ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ တရုတ်ပြည်နှင့် ဥရောပတိုက်၊ ဂျာမနီ၊ ချက်ကိုစလိုဗက်ပြည် စသည်တို့မှ ကြွေထည်ကောင်းများ ထုတ်လုပ်သည်။
ထီးခီးရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ထီးခီးရွာ(Hteekhee)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ အမြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 220,999 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးကျင်းချောင်းရွာ၊ ကျုံတိုင်
ငါးကျင်းချောင်းရွာ၊ ကျုံတိုင်
နတ်ကုန်းရွာ၊ ဘေးချောင်
နတ်ကုန်းရွာ၊ ဘေးချောင်
မြန်နှုန်းမြင့် ရထား
မြန်နှုန်းမြင့်ရထားသည် ပုံမှန်ရထားများထက် ပိုမြန်သည့် နှုန်းဖြင့် ခုတ်မောင်းသည့် ခရီးသည်တင် ရထားဖြစ်သည်။ ယနေ့အထိ ကမ္ဘာပေါ်တွင် မြန်နှုန်းမြင့်ရထား၏ နှုန်းထားအား တိတိကျကျ သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိသေးပေ။ ဥပမာ ဥရောပနှင့် ဂျပန်ရှိ မြန်နှုန်းမြင့် ရထားများမှာ အများအားဖြင့် တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၁၆၀ နှုန်း ပြေးဆွဲကြသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင်မူ တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၂၂၀ ခန့် ခုတ်မောင်းနိုင်ပြီး ရှန်ဟိုင်းမြို့ရှိ သံလိုက်ရထားမှာ တစ်နာရီလျှင် ၂၆၈ မိုင်အထိ ခုတ်မောင်းနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန် တီထွင်မှုများ
အအေးဓာတ်ပေးခြင်း
ထိုသို့ အအေးဓာတ်ပေးနိုင်သဖြင့် အစားအစာများ မသိုးမပုပ်၍ လူတို့သည် အစာအမျိုးမျိုးကို တစ်နှစ် ပတ်လုံး စားသောက်နိုင်ကြလေသည်။ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် မတိုင်မီက လူများသည် အအေးဓာတ်ပေးသည့် အတတ်ကို မတတ်ကြသေး ချေ။ ကန်များ၊ အိုင်များ၊ သို့မဟုတ် မြစ်များအတွင်း၌ဆောင်း ရာသီအခါ ခဲနေသည့် ရေခဲများကို ခွဲဖြတ်ကြပြီးလျှင် ထိုရေခဲ တုံးများဖြင့် အစားအစာများကို အအေးဓာတ် ပေးခဲ့ကြ သည်။ ထို့ပြင် နွေရာသီ၌ အသုံးပြုနိုင်ရန် ရေခဲများကို ရုတ်တစ်ရက် အရည်ပျော်မသွားစေရန် လွှာစာမှုန့်၊ ဖွဲ စသည့်ပစ္စည်းများနှင့် ဖုံးအုပ်ပြီးလျှင် ထားလေ့ရှိကြသည်။ ကမ္ဘာအပူပိုင်းဒေသများသို့ ရေခဲများကို လှေ၊ သင်္ဘော၊ မီးရထား၊ မော်တော်ကား စသည် တို့ဖြင့် ပို့ပေးကြရလေသည်။ ခရီးဝေးကွာသော နေရာများသို့ ပို့ပေးကြရသောအခါတွင် စရိတ်များလွန်းသဖြင့် ရေခဲကို လူတိုင်း မသုံးနိုင်ခဲ့ကြချေ။ ရှေးခေတ်နှင့် အလယ်ပိုင်းခေတ် များအတွင်းက ရေခဲများကို တောင်ထိပ်များမှ ခြေမြန်တော်များ၊ သို့မဟုတ် မြင်းများဖြင့် သယ်ဆောင်စေကာ ကြေးရတတ်များ ကသာ သုံးဆောင်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
ရေခဲသည် အစဉ်သဖြင့် ဖာရင်ဟိုက် ၃၂ ဒီဂရီ အပူချိန်တွင် အရည်ပျော်သဖြင့် ယင်းသည် အအေးဓာတ် ပေးရာ၌ အသုံးဝင် လေသည်။ ရေခဲသည် အပူကိုလွန်စွာ စုတ်ယူနိုင်စွမ်း ရှိလေ သည်။ ရေခဲတစ်ပေါင် အရည် ပျော်တိုင်း အပူကယ်လိုရီ (အပူဧကမူ)ပေါင်း ၃၆,၂ဝဝ ကို စုတ်ယူနိုင်လေသည်။ ထို အချက်ကြောင့် အစား အစာများကို မပုပ်မသိုးအောင် ဖန်တီး ကြရာတွင် ရေခဲကို အသုံးပြုကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အအေးဓာတ် ပေးသည့် ကိရိယာတွင် အအေးဓာတ်ကို ကာကွယ်ထားသည့် နေရာတစ်ခု၊ သို့မဟုတ် သေတ္တာတစ်ခုရှိသည်။ ထိုသေတ္တာ တွင် ပျက်စီးလွယ်သော အစားအစာများကို ထည့်ထားရသည်။ ရေခဲက သေတ္တာနှင့် သေတ္တာတွင်းရှိ ပစ္စည်းများကို အစားအစာ များအား ပျက်စီးစေသည့် ဗက်တီးရီးယားများ ဖြစ်ပေါ်မှုကို တားဆီးနိုင် လောက်အောင် အေးစေသည်။ ရေခဲသည် သေတ္တာ တွင်းရှိ တစ်နေရာတွင် ရှိသည်။ ရေခဲ အရည်ပျော်သော အခါ တွင် အပူကို စုတ်ယူ၏။ ထိုနည်းဖြင့် ရေခဲက အပူချိန်ကို အေးနေစေသည်။ အအေးကို ကာကွယ်ထား သည့် နံရံများမှ တစ်ဆင့် အပူသည် အအေးဓာတ်ပေးထားရာသို့ စိမ့်ဝင်သွား နိုင်သည်။ ထို့ပြင် အပူသည် ကိရိယာ၏ တံခါးကို ဖွင့်လိုက် တိုင်းတွင်လည်း လေ၊ သို့မဟုတ် အစာနှင့်အတူ ပါဝင်လေ့ ရှိသည်။
ရေခဲမုံ့လုပ်ရာတွင်လည်း ရေခဲကိုပင် အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည် ရေခဲမုံ့ဖြစ်စေမည့် ပစ္စည်းများကို ရောစပ်ပြီးလျှင် သံဖြူခွက် ရှည်ရှည်တစ်ခုတွင် ထည့်ထားရသည်။ ထိုခွက်၏ ပတ်ဝန်းကျင် တွင် ရေခဲတုံးများကို ကြေ အောင်ချေပြီးလျှင် သိပ်၍ထည့် ပေးရသည်။ ထိုရေခဲကြေများနှင့် ရော၍ ရိုးရိုအိမ်သုံးဆားကို ထည့်ပေး ရသည်။ ထိုသို့ ဆားနှင့် ရောထားသည့် ရေခဲသည် ဖာရင်ဟိုက် သုညဒီဂရီတွင် အရည်ပျော်နိုင်လေသည်။ ထိုသို့ အရည်ပျော်ရာတွင်ရှိသော အပူချိန်သည် ရေခဲမုံ့လုပ်ရန်ရော ထားသည့် အရောထဲမှ အပူကို ထုတ်ပယ် ကာ ရေခဲမုံ့ အစိုင်အခဲ ဖြစ်သွားစေလေသည်။
အအေးဓာတ်ပေးရာတွင် ရေခဲကိုသာ အသုံးပြုကြသည် မဟုတ်သေး၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်ငွေ့ကိုအခဲဖြစ် အောင် ဖန်တီးထားသည့် ရေခဲခြောက်ခေါ် ပစ္စည်းကိုလည်း အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသေးသည်။ သာမန် လေထုဖိအားရှိချိန်၌ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်သည် အခဲ၊ သို့မဟုတ် ဓာတ်ငွေ့ အဖြစ်နှင့်သာ တည်ရှိနိုင်သည်။ ရေခဲဲခြောက်သည် အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၁၁ဝ ဒီဂရီတွင် အခဲအဖြစ်မှ ဓာတ်ငွေ့အဖြစ်သို့ တိုက်ရိုက် ပြောင်းလဲသွားသည်။ ထိုသို့ ပြောင်းလဲသွာသော အခါ အရည်အဖြစ်နှင့် မည်သည်မျှ မကျန်ခဲဲ့ပေ။ ထိုမှတစ်ပါး ရေခဲခြောက်မှ ရရှိနိုင်သော အလွန်နိမ့်သည့် အပူချိန်သည်ရေခဲ မုံ့နှင့် အလားတူပစ္စည်းများကို သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေးအတွက် များစွာ အသုံးကျပေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ ရှူရှိုက်နေကြသော လေတွင် ကာဗွန်ဒိုင် အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့သည်လည်း ပါရှိသဖြင့် ထိုဓာတ်ငွေ့၌ အဆိပ်ဓာတ်မရှိကြောင်းမှာထင်ရှား လေသည်။ သို့သော် ထိုရေခဲခြောက်များကို ကိုင်တွယ်ရာတွင် လက်အိတ်များကို အသုံးပြုကြရလေသည်။ သို့မဟုတ်လျှင် လက်များ ပေါက်ပြဲကုန်ပေလိမ့်မည်။ ထိုရေခဲခြောက်များမစား နိုင်ချေ။ အကယ်၍ ရေခဲခြောက်ကို မျိုမိလျှင် လွန်စွာနာကျင် ပေလိမ့်မည်။ များသောအားဖြင့် သေတတ်လေသည်။ အရည်တစ်ခု ဆူပွက်ခြင်းသည် ထိုအရည်ပေါ်ရှိ ဖိအားပေါ် တွင် အခြေတည်လေသည်။ သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြရသော် သာမန်လေထုအားဖြစ်သော စတုရန်းတစ်လက်မပေါ်၌ ဖိအား ပေါင်ချိန် ၁၄ ့၇ ရှိချိန်တွင် ရေသည် ဖာရင်ဟိုက် ၂၁၂ ဒီဂရီ ၌ ဆူပွက်လေသည်။ ရေပေါ်ရှိ ဖိအားကိုသာ လေထုတ်ပြွန် တစ်ခုခုဖြင့် စတုရန်း တစ်လက်မပေါ်တွင် ပေါင်ချိန် ဝ ့၁၂၂ အထိ လျှော့ချ ပေးနိုင်ခဲ့လျှင် ထိုရေသည် ဖာရင်ဟိုက် ၄ဝ ဒီဂရီ၌ ဆူပွက်လာပေလိမ့်မည်။ ထိုကြောင့် ပစ္စည်းတစ်ခုခုကို ဖာရင်ဟိုက် ၄ဝ ဒီဂရီထက် အေးအောင် ပြုလုပ်ပေးရန် မလိုလျှင် ရေကို အအေးဓာတ်ပေးသည့် ပစ္စည်းအဖြစ်နှင့် အသုံးပြုနိုင်လေသည်။
အအေးဓာတ်ပေးသော ကိရိယာများအတွင်းရှိ ကွန်ပရက်ဆာ များက ဖိအားကိုသာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်လျှင် သင့်တော်သည့် အပူချိန်နည်းနည်း၌ ဆူပွက်သည့် အရည်များကို အအေးဓာတ် ပေးသည့် ပစ္စည်းများအဖြစ်နှင့် အသုံးပြုနိုင်ပေသည်။ အမ်မိုနီယာသည် လူသုံးများသည့် အအေးဓာတ်ပေးသော ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါတွင် ထိုပစ္စည်းထက်ပို၍ နှစ်သက်ဖွယ်ကောင်းပြီးလျှင် အဆိပ်ဓာတ်လည်း ပို၍နည်းပါး သော အအေး ဓာတ်ပေးသည့် ပစ္စည်းများကို ပိုမို၍ သုံးစွဲလာ ကြလေသည်။ ထိုကဲ့သို့သော ပစ္စည်းမျိုးများအနက် ဖရီယွန် ၁၂ သည် တစ်မျိုးဖြစ်၏။ ထိုဖရီယွန် ၁၂ ၏ ဓာတုဗေဒအမည်မှ ဒိုင်ကလိုဒိုင်ဖလူအိုရို မက်သိန်း ဖြစ်သည်။ လေထဲ၌ ထိုပစ္စည်း ၂ဝ ရာခိုင်နှုန်း ပါရှိနေစေကာမူ အဆိပ်မဖြစ်ချေ။ အခြားအသုံးများကြသော အအေးဓာတ် ပေး ပစ္စည်းများတွင် ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုက်နှင့် ဖရီယွန် ၁၁၄ ခေါ် ဒိုင်ကလိုရို တက်ထရာ ဖလူအိုရို အက်သိန်း ဓာတ်ပစ္စည်းတို့လည်း ပါဝင် သည်။
ပစ္စည်းတစ်ခုခုသည် ရုပ်အခြေအနေ ပြောင်းလဲသောအခါ တွင် အပူကိုစုတ်ယူခြင်းသော်လည်းကောင်း၊ ထုတ်လွှတ်ခြင်း သော်လည်းကောင်း ပြုလုပ်သည်။ ပုံပမာ - အရည်အဖြစ်မှ ဓာတ်ငွေ့အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွား ခြင်းနှင့် ဓာတ်ငွေ့အဖြစ်မှ အရည်အဖြစ်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲသည့်အခါမျိုး၌ ဖြစ်သည်။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ရေခဲမှ ရေအဖြစ်သို့ပြောင်း လဲသွားသောအခါ အပူကို စုတ်ယူသွား၍ ရေအဖြစ်မှ ရေနွေး အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရရာတွင်လည်း အပူကို စုတ်ယူသွားလေ သည်။ ထိုသို့ ရုပ်အခြေအနေ ပြောင်းလဲခြင်းသည် ထိုပစ္စည်း ပေါ်ရှိ လေထုဖိအားပေါ်တွင်လည်း အခြေတည်လေသည်။ အရည်တစ်ခုသည် ဓာတ်ငွေ့အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသော အပူချိန် သည် ထိုအရည်ပေါ်ရှိ လေထုဖိအားကို မြှင့်တင်ပေးသောအခါ မြင့်လာသည်။ လေထုဖိအားကို နှိမ့်လိုက်သောအခါ အပူချိန် သည် နိမ့်သွားသည်။
ဖိအားကိုသာ နှိမ့်ထားနိုင်လျှင် အရည်၏ အပူချိန်သည် နိမ့်နေ၍ ထိုအခါ အရည်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာသည်လည်း အအေးဓာတ်ပေးပြီးသား ဖြစ်သွားလေသည်။ ယိုစိမ့်မှုသာ မဖြစ်ပွားလျှင် ထိုအအေးဓာတ်ပေးသည့်ပစ္စည်း ကို နှစ်ပေါင်း အတော်ကြာသည်အထိ ဆက်၍ သုံးစွဲနိုင်ပေ သည်။
ဖိအားနည်းနည်းသာရှိသော အခိုးအငွေ့ကို ဖိအားများသော အခိုးအငွေ့အဖြစ်သို့ ကွန်ပရက်ဆာက ပြောင်း လဲပေးနိုင်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်နိုင်ရန် ကွန်ပရက်ဆာကို မိုတာ တစ်ခုခုကဖြစ်စေ၊ အင်ဂျင်(စက်)တစ်ခုခုကဖြစ်စေ ခုတ်မောင်းပေးရသည်။ များသောအားဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်မှာ လျှပ်စစ်အားဖြင့် လည်စေ၍ မိုတာမှတစ်ဆင့် အအေးဓာတ်ကို ထုတ်လုပ် ယူလေသည်။
အစားအစာများကို အချိန်အနည်းငယ်မျှသာ ကြာအောင်ထား လိုလျှင် ဖာရင်ဟိုက် ၄၅ ဒီဂရီထက် မပို သော အပူချိန်သည် လုံလောက်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် နွားနို့နှင့် မချက်ရသေးသော အသား (အသားစိမ်း)များကို အပူချိန် နှင့်ထားလျှင် ယင်းတို့သည် တစ်ရက်နှစ်ရက်ထက်ပို၍ခံမည် မဟုတ်ချေ။ ထို ကြောင့် အစားအစာများကို များသောအား ဖြင့် အချိန်အကန့်အသတ်နှင့် ရေခဲဖြင့် အအေးဓာတ်ပေးခြင်းကို ပြု လုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ရန် အအေးဓာတ်ပေး စက်အဖို့ မခဲယဉ်းချေ။ ထိုစက်ဖြင့် လိုသည့်အခန်း များကိုသာ လိုသလို အအေးဓာတ်ကို ပေးသွားနိုင်လေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် အအေးဓာတ်ပေးသော စက်မျိုးရှိသည်။ ထိုစက်တွင် အငွေ့ပျံစေသည့် ကိရိယာအတွင်း ရှိ ဖိအားကို ကွန်ပရက်ဆာဖြင့် လျှော့ချလိုက်သောအခါ အအေးဓာတ်ကို ဖြစ်စေသည့် ပစ္စည်း၏ အပူချိန် သည် လျော့ကျသွားလေသည်။ အစားအစာထားသော အခန်းတွင်းရှိ အပူပိုသည် အငွေ့ပျံသည့် ပစ္စည်း ထားရှိ ရာအခန်း၏နံရံများမှ စီးသွားသည်။ ထိုအခါတွင် အတွင်းရှိ အအေးဓာတ်ကိုဖြစ်စေသောအရည် သည် အငွေ့ သော်လည်း ပျံသွားသည်။ သို့မဟုတ် အငွေ့ အဖြစ်သို့ ဆူပွက်သွားလေသည်။ ထိုအငွေ့တွင် အပူချိန်နိမ့်နိမ့် နှင့် ပင်လျှင် အအေးဓာတ်ပေးသည့်စက်အတွင်းရှိအပူပို များများကို စုတ်ယူပြီးလျက် ရှိသည်။
ထိုအပူပိုပါရှိပြီး အငွေ့ကို ပျံစေသည့် ကိရိယာမှကွန်ဒင် ဆာသို့ ဆက်သွယ်ထားသည့် ပြွန်ငယ်များဖြင့် ဆွဲယူ သည်။ ကွန်ဒင်ဆာကို အစာထားရှိသော အခန်း၏ အပြင်ဘက်တွင် ထားရှိသည်။ ထိုကွန်ဒင်ဆာ အတွင်း၌ အငွေ့သည် အရည် အဖြစ်သို့ တစ်ဖန်ပြန်၍ ပြောင်းလဲသွားလေသည်။ ကွန်ပရက်ဆာ၏တစ်ဖက်ရှိ အငွေ့ကို စုတ်ယူသောပြွန်ငယ် ဖြင့် လိုအပ်သည့်အငွေ့များကို စုတ်ယူခြင်းဖြင့် အငွေ့ပျံစေသော ကိရိယာအတွင်းရှိ ဖိအားကို လျော့သွားစေသည်။ ထိုအငွေ့ ဖိသိပ်ပြီးလျှင် အရည်ဖြစ်စေ သည့် ပြွန်ခွေအတွင်းသို့သွင်းပေး သည်။ ထိုသို့ သွင်းပေးလိုက်သဖြင့် ဖိအားက အရည်ဖြစ်စေ သည့် အပူချိန် ကို မြှင့်တင်ပေးလိုက်သည်။ အငွေ့အတွင်းရှိ အပူပိုသည် ကွန်ဒင်ဆာ၏ နံရံများမှတစ်ဆင့် အခန်းတွင်းရှိ ပို၍အေးသော လေထဲသို့ ရောက်ရှိသွားလေသည်။ ပျံ့နှံ့သွားသော အရည်သည် ကွန်ဒင်ဆာ၏ အောက်ဘက်ရှိ ရေကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားလေသည်။ ထိုအရည်ကို လိုသော အခါ တစ်ဖန်ပြန်၍ အသုံးပြုနိုင်လေသည်။ အိမ်တွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသော အအေးဓာတ်ပေးစက်တွင်မူ ဓာတ်ငွေ့ကို အရည်ဖြစ်သည်အထိ ချုံ့ထားပြီး လျှင်ထိုအရည် ကို အစားအစာထားသည့် အခန်း၏ အောက်ဘက်တွင် ပြွန်ခွေ အတွင်း၌ ရှိနေစေသည်။ ထို အရည်ဖြစ်နေသော ဓာတ်ငွေ့ကို အစာထားသည့် နေရာဆီသို့ လိုအပ်သမျှသာ ရောက်ရှိစေရန် အဆို့ရှင်ဖြင့် ဖန်တီးပေးသည်။ အရည်အဖြစ်မှ ဓာတ်ငွေ့အဖြစ် သို့ ပျံ့ထွက်သောအခါ ပြွန်ခွေများသည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လေမှ အပူများကို စုတ်ယူခြင်းဖြင့် လွန်စွာအေးလာလေသည်။ ထိုနောက်မှ ဓာတ်ငွေ့ကို စုတ်ယူသည့် ပြွန်မှ တစ်ဆင့် ကွန်ပရက်ဆာအတွင်းသို့ စုတ်ယူပြီးလျှင် အရည်ပြန်၍ဖြစ်စေ ကာ အေး၍ နေစေသည်။ ပြီးလျှင် ပြွန်ခွေတွင် နောက်တစ်ဖန် အသုံးပြုရန်အတွက် သိုလှောင်ထားသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို အသုံးမပြုသော အအေး ဓာတ်ပေးစက်မျိုးတွင် ပါရှိသော သဘောမှာ အထက်ဖော်ပြပါ စက်မျိုးနှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သော် လည်း အအေးဓာတ် လည်ပတ်စေခြင်းကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ခုတ်မောင်းသော အရည်စုတ်စက်ဖြင့် မပြုလုပ်ဘဲဓာတ်ငွေ့ မီးတောက်ကလေးဖြင့်သာ သယ်ဆောင်ခြင်းနှင့် ပျံ့ကားခြင်း တို့ကို ဖြစ်စေလေသည်။
အပူပိုင်းနှင့် သမပိုင်းဇုန်ရှိ ပြဇာတ်ရုံ၊ ရုပ်ရှင်ရုံ စသည့် လူအများ သွားရောက်လေ့ရှိကြသော အဆောက် အအုံများတွင် နွေရာသီ၌ အတွင်းဘက်တွင် အေးနေစေရန် ပန်ကာခေါ် လေရဟတ်ကို အသုံးမပြုကြပဲ အအေး ဓာတ်ပေးစက်များကို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အချို့သော ရုပ်ရှင်ရုံ၊ စက်ရုံ၊ နေအိမ်များနှင့်တကွ မင်္ဂလာဒုံလေဆိပ် အဆောက်အအုံကြီးတို့ တွင်လည်း ထိုကဲ့သို့စက်မျိုး တပ်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရလေ သည်။
မွန်ထွေရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
မွန်ထွေရွာ (Munhtway)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ဆော်လော်နောက်အင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၆၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘမော် (အရှေ့)ရွာ၊ ကျုံတိုင်
ဘမော် (အရှေ့)ရွာ၊ ကျုံတိုင်
သေကံ (ရခိုင်)ရွာ
သေကံ (ရခိုင်)ရွာ
ရေပေါ်လေးရွာ၊ အထက်ပြွန်
ရေပေါ်လေးရွာ၊ အထက်ပြွန်
ကြွေရည်ဆေး
ဖလ်ရည်ကဲ့သို့ ပြောင်လက်၍ သတ္တုထည်များပေါ်တွင် သုတ်လိမ်းသော အရည်ဖြစ်သည်။ ဆေးရောင်ထည့်ထားသော ဖန်ရည်တစ်မျိုးဖြစ်၍ အကြည်၊ အနောက် နှစ်မျိုးလုံး ပြုလုပ်နိုင်သည်။ အနောက်အတွက် သံဖြူအောက်ဆိုက် ရောစပ်၍ လိုရာအရောင်များအတွက် သတ္တုအောက်ဆိုက် အမျိုးမျိုးကို ရရာစပ် အသုံးပြုသည်။ ပြင်းထန်သော အပူရှိန်ဖြင့် အရည်ဖြစ်စေ၍ အေးသောအခါ မာကျောစေလေသည်။ ကြွေရည်ကို မှုတ်ပေးခြင်း၊ နှစ်ခြင်း၊ ချယ်ခြင်း စသည်ဖြင့် အနည်းနည်းသုတ်နိုင်၍ သတ္တုထည်ကို ကြွေသားကဲ့သို့ ဖြစ်စေသည်။
စီသာရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
စီသာရွာ (Sithar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဂေါင်း (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဂေါင်း (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၇ ဦး၊ မ ၉၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း (U.M.F.C.C.I)သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သက်တမ်းကြာမြင့်ပြီဖြစ်သော အမြတ်ငွေခွဲဝေခြင်း မပြုရသော ပရဟိတအသင်းကြီး ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ ထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့်အညီ မြန်မာနှင့် နိုင်ငံတကာကို ဆက်သွယ်အကျိုးဆောင်ပေးနေသော အစိုးရမဟုတ်သည့်(N.G.O) စီးပွားရေးဦးဆောင်အဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
အသင်းကို ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ယခု ရန်ကုန်မြို့ ရွှေဘုံသာလမ်းနေရာတွင် စတင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်သူဌေးကြီး ဆာဦးသွင် သည်မြန်မာ ကုန်သည်များ အသင်းကို စတင် တည်ထောင်သူ တဦး ဖြစ်သည်။ ပထမဦးဆုံး ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးမောင်မောင်အုန်းခိုင် ဖြစ်ပြီး အသင်းကို 'မြန်မာကုန်သည်များအသင်း'ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၆)ရက်နေ့တွင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁/၈၉ အရ အသင်းကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အသင်းမှတ်ပုံတင်အမှတ်မှာ (၁)ဖြစ်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးယုဆိုင် ဖြစ်သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၀)ရက်နေ့တွင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် ၁၆/၉၁ အရ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့သစ် ပြန်လည်ဖွဲ့ရာ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးကိုကိုကြီး ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် ၊ ဒီဇင်ဘာလ(၁၀)ရက်နေ့တွင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၂/၉၄ အရ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့သစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရာ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးခင်မောင်ရီ ဖြစ်သည်။
ဆောင်ရွက်မှုများ
ပြည်နယ်/ တိုင်းဒေသကြီး၊ နယ်စပ်ဒေသ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်အသင်း(၂၂)ခု၊ လုပ်ငန်းအသင်း(၈) သင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ပီပြင်စွာအကောင်အထည်ဖော်ရေးအတွက် ပြည်တွင်းပြည်ပ ရင်းနှီးမြှပ်နှံသူများ၊ နိုင်ငံတော်အဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများအကြားတွင် ပေါင်းကူးတံတားသဖွယ် အကျိုးဆောင်ပေးနေသည်။ ထုတ်ကုန်လုပ်ငန်းများကို ပင်ရင်းနိုင်ငံ သက်သေခံလက်မှတ်(Country of Origin)ထုတ်ပေးနေသည်။ အသင်းကြီးသည် ယခုအခါ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်းချုပ်ကြီး ပေါ်ထွန်းလာရန် ဦးတည်ထားကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်နေသည်။
ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် သွင်းကုန်ထုတ်ကုန် လိုင်စင်လျှောက်ထားသောအခါ ကုန်သည်ကြီးများအသင်းဝင်လက်မှတ် လိုအပ်သော သွင်းကုန်ထုတ်ကုန်လုပ်ငန်းများ မဖြစ်မနေ ဝင်ရောက်ရန် လိုအပ်လျက်ရှိသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်၊စက်တင်ဘာ(၂)ရက်နေ့အထိ လူပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ကုမ္ပဏီအသင်းဝင် ဦးရေပေါင်း (၂၅၃၈) ရှိသည်။ ယခင်က အသင်းဌာနချုပ်တည်ရာကို အမှတ်ရ၄/၈၆၊ ဗိုလ်ဆွန်ပက်လမ်း ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ် ရန်ကုန်မြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာမှ (၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက် )နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကုန်သည်လမ်း အမှတ်(၄၀ဝ) သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ထို့နောက် ယခုအခါ ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် မင်းရဲကျော်စွာလမ်း အမှတ် (၂၉)သို့ ပြောင်းရွေ့ထားသည်။ အသင်းချုပ်၏ ၂၀ဝ၉-၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွက် ဗဟိုအလုပ်မှုဆောင်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌမှ ဦးဝင်းမြင့် (ရွှေနဂါးမင်းကုမ္ပဏီ)နှင့် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးမှာ ဒေါက်တာမောင်မောင်လေး(နီလေးနိုင်ကုမ္ပဏီလီမိတက်) တို့ဖြစ်ပြီး ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်ပေါင်း(၄၀)ဦး ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
မြွေပါ
မြွေပါသည် ကြွက်၊ မြွေ စသော သတ္တဝါတို့ကို ကိုက်သတ်နိုင်သဖြင့် ထင်ရှား၏။ သို့ရာတွင် အဆိပ်ပြီး၍ကား မဟုတ်။ ထိုအဆိပ်ပြင်းသော သတ္တဝါများထက် လျင်မြန်မှုကြောင့် ဖြစ်၏။ သူတို့၏ ပါးနပ် လျင်မြန်ခြင်း၊ မျက်စိရှင်ခြင်း၊ အမွေးထူခြင်းတို့ကြောင့် မြွေများက ပေါက်သော်လည်း လွတ်အောင် ရှောင်တိမ်းနိုင်၍ မြွေ၏ ဇက်ပေါ်သို့ ခုန်တက် ကာ ကိုက်သတ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် မြွေပါသည် စိတ်ဆိုး သောအခါ အမွေးအမှင်များကို ပွယောင်းထောင်ကြွစေလျက် မာန်ဖီနိုင်သဖြင့် မြွေသည် မြွေပါကို ထိပါးရန် မလွယ်ကူချေ။
ထိုကြောင့် မြွေပါသည် မြွေပေါများသော အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစု စသည်တို့၌ မြွေဘေးကာကွယ်ရန် အထူးအသုံးဝင်သည်။ သို့ရာတွင် မြွေပါသည် မြွေကို သာမက အခြားကြက်ငှက်နှင့် ကြွက်များကိုလည်း ကိုက်သတ် ဖျက်ဆီးတတ်၏။ လွန်ခဲ့သောနှစ်များက ဗြိတိသျှပိုင် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုရှိ ဂျမေးကားကျွန်းသို့ သွင်းယူမွေးမြူခဲ့ရာ လျင်မြန်စွာ ပေါက်ပွား၍ လူတို့ မွေးမြူထားသော ဘဲကြက်စသည်တို့ကို အရမ်းမဲ့ ဖျက်ဆီးကြသဖြင့် ယခုအခါ ရှင်ကြီး ကျားထက်ဆိုးသော သတ္တဝါဖြစ်နေလေသည်။ ထိုကြောင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် မြွေပါကို မမွေးမြူကြရန်နှင့် ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ
ကြာဥယျာဉ်ရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ကြာဥယျာဉ်ရွာ (Kyaruyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ ကြာဥယျာဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာဥယျာဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၇ ဦး၊ မ ၂၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
သာစည်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
သာစည်ရွာ(Tharsi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ခါအိမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခါအိမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၇ ဦး၊ မ ၄၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ