cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း-၃
နစ်ဖြူအနောက်မြောက်တိုင်းတပ်
အယူအဆကို သွတ်သွင်းပေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးထက် စစ်ရေးကို ဦးစားပေးရမည်ဟု ဆိုလိုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းအား ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟို
နှင့် ပြည်ပပြန်များက စစ်ဘုရင်ဝါဒသမားဟုလည်း ဝေဖန် ခဲ့သည်။
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်သည် မင်းတုန်းနယ်မြေအနောက်ရိုးမ ငမွေရွာဝန်းကျင် တွင် ခိုအောင်းလှုပ်ရှားခဲ့သည်။ အနောက်ပိုင်းတိုင်း
စစ်ဌာနချုပ်နှင့် အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တို့ ပူးပေါင်း၍ ခေတ်သစ် အဆင့် (၅) စစ်ဆင်ရေး ဖြင့် ချေမှုန်းရန်ကြိုးစားရာ ပိပိရိရိ ရှောင်တိမ်း၍
ပုန်းအောင်းနေခဲ့သည်။ တပ်မတော်က ရွာနီရွာပုန်း များကို မြေပြန့်သို့ ရွှေ့ပြောင်းရန်ကြိုးစားရာ ဗိုလ်သက်ထွန်းတို့က ရွာနီများအား ကြိုတင်ရွှေ့ပြောင်း
ပေးခြင်း၊ စပါးများသိုဝှက်ခြင်းတို့ဖြင့် တန်ပြန်လှုပ်ရှား ခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ(၅)ရက်တွင် စစ်ဆင်ရေးတပ်များ ရုပ်သိမ်းသွားရာ  ချင်းအမျိုးသား
ပြည်သူ့စစ် ၂ဝ မှ ၉ဝ ကျော်အထိ တိုးတက်ဖွဲ့စည်းပြီး တိုင်းတပ်ကို အင်အား ၁၂ဝ ကျော် ထပ်မံတိုးချဲ့ခဲ့ သည်။ ထို့နောက် ခလရ (၈၈)မှ တပ်စိတ် (၂) စိတ်
အား မင်းလှအနောက်ခြမ်း တောင်တော်ရွာအနီးတွင် စက်တင်ဘာလ (၇)ရက်၌ ချုံခိုတိုက်ခိုက်ပြန်သည်။ တိုက်ပွဲအပြီးနောက်ပိုင်း စိန်အောင်နှင့်
ရဲဒင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့က စည်းရုံးရေးနှင့် ဆက်ကြေးကောက်ခံရေးများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မင်းလှမြို့နယ်အတွင်းရှိ ပြည်သူ့စစ် များ၏လက်နက်များကိုသိမ်းဆည်းကာ ငကုန်း၊ ကျောက် ခုတ်၊ ဆင်ရင် စသည့်တောင်ပေါ်ရွာများကို တပ်ဆင်
ပေးခဲ့သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အနောက်ရိုးမတပ်ရင်း ကို ဖွဲ့စည်းရာတပ်ရင်းနိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ် ဗိုလ်သက်ထွန်းကလည်းကောင်း၊ တပ်ရင်းမှူး၊ တပ်ခွဲ(၁)
နိုင်ငံရေး မှူးနှင့် တပ်ခွဲမှူးအဖြစ် စိန်အောင်ကလည်းကောင်း၊ ခွဲ(၂)နိုင်ငံရေးမှူးနှင့်ခွဲမှူးအဖြစ် ရဲဒင်မှလည်းကောင်း၊ ခွဲ(၃) (ဌာနချုပ်တပ်ခွဲ)အား ထွန်းရင်နှင့်
ဝင်းမောင် တို့ကခေါင်းဆောင်၍လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့ပြီး လူအင်အား ၁၂ဝ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်တွင်တိုင်းတပ်၊ သရက်နှင့် မင်းဘူးခရိုင်၊ မြို့နယ် တပ်များပူးပေါင်းအင်အား ၈ဝ၊ ရွာပုန်းရွာသား ၁ဝဝ ခန့်
ဖြင့် အမ်းမြို့ ခလရ(၃၄) တပ်စခန်းအား ဝင်ရောက် စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် အမ်းတိုက်ပွဲတွင် အောင်မြင်မှုရရှိသော်လည်း ဗမာပြည်
ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုက ချီးကျူးခြင်းကို မခံရသည့် အပြင် အပြစ်တင်ခြင်းကိုပင် ခံခဲ့ရသည်။
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်သည် အနောက်မြောက်တိုင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်း သုံးသပ်ပြီး ဗိုသ်သက်ထွန်းအား
အပြစ်မြင်လျက်ရှိသည်ကိုတွေ့ရသည်။
အနောက်မြောက်ဒေသ
-အနောက်မြောက်တိုင်းမှာ ရန်သူကဒေသ ထိုးစစ်များသာမက တပ်မ(၈၈)ရဲ့ ထိုးစစ်များ လည်း ဒေသထိုးစစ်နဲ့ဆက်စပ်ပြီး လုပ်ခဲ့တယ်။
-ပြည်သူ့တပ်မတော်ဟာ မိမိအင်အားကိုစုစည်း ပြီး ရန်သူချေမှုန်းရေးတိုက်ပွဲများ၊ မြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ များပြုလုပ်ကာ ရန်သူထိုးစစ်များကို ရိုက်ချိုးခဲ့ တယ်။
ဂဠုန်ထိုးစစ်
-မော်နိုင်နဲ့တစ်ချိန်တည်း ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှာ ပြုလုပ် ပြီး အရှုံးနဲ့အဆုံးသတ်သွားရတယ်။ ထိုစဉ်က တပ်မ(၈၈)ဟာ ဗဟိုရော၊ အနောက်မြောက်တိုင်း ရော
ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းပါ တစ်ပြိုင်တည်း ထိုးစစ်ပြုလုပ်ခဲ့တာဖြစ်တယ်။
- အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်မှာ တပ်မတပ် ကချင်(၄)၊ ရှမ်း(၁)၊ ခမရ(၁ဝ၉)ပေါင်း(၃)ရင်း၊ နဗဟ(၁)ခု၊ ဒေသက ခလရ(၄၄)တစ်ရင်းပါ တယ်။
-ရန်သူရဲ့ရည်ရွယ်ချက်က အနောက်မြောက် တပ်ဖွဲ့ကြီးချေမှုန်းရေးနဲ့ သရက်အခြေခံဒေသ ဖျက်ဆီးရေးဖြစ်တယ်။
-တိုင်းခေါင်းဆောင်မှုဟာ ရန်သူထိုးစစ်ချေမှုန်း ရေး၊ အာဏာနီထူထောင်ရေး လမ်းညွှန်မှုနဲ့ ရှေ့ ဆောင်ခဲ့တယ်။
-ဒီကာလအတွင်းမှာ တိုက်ပွဲကိုးပွဲတိုက်ပြီး ရန်သူ (၇)သေ၊ (၈) ဒဏ်ရာရစေကာ ဂျီသုံးတစ်လက်၊ ရိုင်ဖယ်နှစ်လက်ရလိုက်တယ်။
-၂၄-၄-၆၇ မှာ ချင်းပြည်သူ့စစ်များက ကချင် (၄)ကို တိုက်ပြီး ဂျီသုံးတစ်လက် ရလိုက်တယ်။
-၁ဝ-၉-၆၇ က မင်းဘူး၊ ငဖဲကားလမ်းမှာ ၁ဝ၉ ကိုတိုက်တယ်။ တစ်ယောက်ဒဏ်ရာရသွားတယ်။
-၃၁-၁ဝ-၆၇ က သရက်၊ မင်းတုန်းကားလမ်းမှာ ပုလိပ်ကားကိုဖြတ်တို်က်ပြီး လက်နက်နှစ်လက်ရ လိုက်တယ်။
-၃-၁၁-၆၇ က မင်းဘူး၊ ငဖဲကားလမ်းမှာ ကချင်(၄)ကို မိုင်းထောင်တိုက်ရာ ရန်သူခြောက် ယောက်ဒဏ်ရာရသွားတယ်။
ဝါးနွယ်ရွာ၊ ရေကောက်
ဝါးနွယ်ရွာ၊ ရေကောက်
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း-၃
နစ်ဖြူအနောက်မြောက်တိုင်းတပ်
-အခြားတိုက်ပွဲများ။
-ဒီကာလအတွင်းမှာ အခြေခံဒေသမှာ တပ်တချို့ ထားပြီး ရန်သူ့နောက်ပိုင်းဝင်ကာ တိုက်ပွဲများ ဖော်ခဲ့တာလည်းရှိတယ်။
-မတ်လ ၆ ရက်နေ့မှာ အမ်းမြို့ကိုတိုက်သိမ်းလိုက် တယ်။ ဒီတိုက်ပွဲမှာ ရန်သူ ၁၁ ယောက်ကိုချေမှုန်း ပြီး လက်နက်မျိုးစုံ ၃၇ လက်၊ ငွေနှစ်သိန်း ကျော်
စစ်ပစ္စည်းအမြောက်အမြား ရလိုက်တယ်။ မြို့ကိုလည်း နှစ်ရက်တိုင်တိုင်သိမ်းထားတယ်။
-ဂဠုန်ထိုးစစ်ဟာ မတ်လ ၂၈ ရက်မှာ ရုပ်သိမ်း သွားရတယ်။ ဒီမှာ ရန်သူထိုးစစ် ဝင်လာတဲ့အခါ ရန်သူ့နောက်ပိုင်းထွက်ပြီးတိုက်တာမှန်သလား၊ မှားသလား
ပြဿနာရှိတယ်။
-အမ်းမြို့ကို အလစ်ရပြီးအောင်နိုင်တဲ့အတွက် သွားတိုက်တာ မမှားပေမယ့် ဒီလိုသွားတိုက်တာ ကိုက စစ်ကိုရင်မဆိုင်လိုတဲ့အတွေးအခေါ်ကြောင့် ဖြစ်တာကြောင့်
ဒါဟာ စစ်ပြေးအတွေးအခေါ် ဖြစ်တယ်။
-အခြေခံဒေသအတွင်းမှာ အဆင်းရဲအပင်ပန်းခံ လုံးပန်းပြီး ရန်သူ့ထိုးစစ်ကိုရိုက်ချိုးရင် အတွေးအခေါ်အရ၊ နိုင်ငံရေးအရ၊ စစ်ရေးအရ ကြီးမား တဲ့အောင်ပွဲရမှာ
ဖြစ်တယ်။ တပ်ဟာလည်း ကြီးထွားလာမယ်။
အဲဒီစစ်ပြေး အတွေးအခေါ်ဟာ ဗိုလ်သက် ထွန်းမှာ ခြေဆုံးခေါင်းဆုံးပဲရှိနေတယ်။ (ဇင်+ ချစ် နောက်ဆုံး(၂)၊ စာမျက်နှာ ၂ဝ၁ မှ ၂ဝ၃)
တပ်မတော်၏ထိုးစစ်များသည် ပဲခူးရိုးမရှိ ဗမာ ပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုဌာနချုပ်ကိုသာမက အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်ကိုပါ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ရည်ရွယ်၍
ဆင်နွှဲခြင်းဖြစ်ရာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုသည် ထိုးစစ်ကို ထိုးစစ်ဖြင့်ရိုက်ချိုးရေးမူဖြင့် တုံ့ပြန်ရန်ချမှတ် ပေးခဲ့သည်။ တပ်မတော်၏ထိုးစစ်ကို အငတ်ပြတ်
အဆင်းရဲခံ၍ တန်ပြန်ရင်ဆိုင်ခြင်းဖြင့် စစ်ရေး အောင်မြင်မှုကိုသာမကဘဲ နိုင်ငံရေးအရပါ အမြတ်ရ လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းက ထိုးစစ် ကို
သည်ဟု ဗဟိုကမြင်သည်။
ထို့ကြောင့် ပါတီဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်နှင့် ပါတီအတွင်းရေးမှူးသခင်ချစ်တို့က ဗိုလ် သက်ထွန်းအား စစ်ပြေးအတွေးအခေါ်သမားအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
မိမိအခြေခံဒေသအတွင်း ထိုးဖောက် လာသည့်ထိုးစစ်ကို မိမိထိုးစစ်ဖြင့် မချေမှုန်းဘဲ စွန့်လွှတ် ထွက်ပြေးကာ အမ်းမြို့ကို သွားရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်း သည်
တော်လှန်သောပါတီဗဟို၏ စစ်ရေးလမ်းစဉ်ကို ဆန့်ကျင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟုလည်း မှတ်ချက်ပြုထားခဲ့ကြ သည်။ ပါတီဗဟိုသည် ဗိုလ်သက်ထွန်းအား အရေးယူရန်
ပင် စီစဉ်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ မေလ (၃)ရက်တွင် ရဲသွေးနှင့် အင်အား ၈ဝ ခန့်က စေတုတ္တ ရာကို စီးနင်းတိုက်ခိုက်ရာ ခလရ (၈၈)မှ စုစုပေါင်း
အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်သည် အမ်းတွင် အောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း သရက်ခရိုင်တွင် ကျန်ရစ် သော ရဲဒင်၏အဖွဲ့မှာ တပ်မတော်၏ထိုးစစ်ကြောင့် သေဆုံးသူ၊
ဖမ်းမိသူ၊ ဒဏ်ရာရသူ၊ လက်နက်ချသူ များပြားလာပြီး သရက်ခရိုင်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရတော့ မည့်အခြေအနေသို့ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဗိုလ် သက်ထွန်းနှင့်
တိုင်းတပ်သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမြို့နယ်သို့ပြန်ဝင်ကာ ဧပြီလ ၁၄ ရက်၌ ခလရ (၂၆) အား စဖာအနီးသံတိုင်ရေစမ်းတွင် တိုက်ကွက် ဖော်ခဲ့ရသည်။
သရက်ခရိုင်တွင် ရဲဒင်အပါအဝင် ငါးယောက်သာ ကျန်တော့သဖြင့် ဗိုလ်သက်ထွန်းက ဇူလိုင်လတွင် လူ ၂ဝ အင်အား တိုးမြှင့်ပေးခဲ့ရ သည်။
ဗိုလ်သက်ထွန်းသည် မိမိကိုယ်တိုင်၏ ပါတီဖြုတ် ထုတ်သတ်လမ်းစဉ်ဖြင့် အရေးယူခံရမည့်အခြေအနေ မျိုး ရောက်ရှိနေခဲ့သော်လည်း မိမိအဖွဲ့အတွင်းတွင်
အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ မေလ စတုတ္ထပတ်တွင် အမ်းမြို့နယ် အေးချောင်းဖျား စခန်း ၌ရှိနေစဉ် မင်းဘူးခရိုင်ထိုးဖောက်ရေးကို
အောင်မြင်စွာမဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းအတွက် ကိုအောင်၊ ထွန်းဖေ၊ သန်းမောင်တို့အား စစ်ပြေး(၅၅)လမ်းစဉ် သမားဟုစွပ်စွဲကာ အပုပ်ချရှုတ်ချပွဲများ
ကျင်းပခဲ့သည်။ ကိုအောင်အား ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊  ဧပြီလကုန်တွင် လည်းကောင်း၊ ထွန်းဖေနှင့်သန်းမောင်ကို ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၃)ရက်တွင်လည်းကောင်း
တပ်သားအဖြစ် အဆင့်လျှော့ချ အရေးယူခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် တိုင်းတပ်မှ တပ်သားဂွတို၊ တပ်သားခင်အောင် တို့သည် တပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့အား သတ်ဖြတ်
၍ လက်နက် ယူထွက်ပြေးရန် ကြံစည်သောကြောင့် မတင်အေး၊ မမြထွေး၊ မွီးဟင်း၊ ကြည်အေး၊ မစမ်းနှင့် မယုတို့က တုတ်ဖြင့်ဝိုင်းဝန်း ရိုက်သတ်ခဲ့ကြသည်။
သို့သော် ဗိုလ်သက်ထွန်း၏ အရေးယူမှုများမှာ ပဲခူးရိုးမရှိ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုတွင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဖြုတ်ထုတ်သတ်လမ်းစဉ် အကောင်အထည်ဖော်မှုများ
နှင့်မူ ခြားနားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်း သည် စစ်ရေးနှင့်ပတ်သက်သော စည်းကမ်းဖောက်ဖျက် မှုများကိုသာ ပြင်းထန်စွာ အရေးယူခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး
ပါတီဗဟိုကိုမူ အကြိမ်များစွာ ဆန့်ကျင်ဖီလာပြုခဲ့လေ သည်။
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟိုသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ် တွင် တိုက်တိုင်းအောင် တပ်(၄)တပ်ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်း ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ရခိုင်အရှေ့ခြမ်းတပ်များကို စုစည်း၍
လည်းကောင်းဖွဲ့စည်းရန်ရည်ရွယ်ခဲ့ သည်။ အနောက်မြောက်တိုင်းတပ်၏ ဒုတိယတိုင်းမှူး အောင်လှသည် ဗဟိုသို့သွားရောက်နေရာမှ ၁၉၇၂ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင်
ဗဟိုမှ ညွှန်ကြားချက်များနှင့်အတူ ပြန်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် အနောက်ရိုးမတပ်ရင်းကို တိုက်တိုင်းအောင်(၇)အဖြစ် ဗဟိုညွှန်ကြားချက် အရ အင်အား
၂၃ဝ ဖြင့် ပြောင်းလဲပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်း ခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီဗဟို သည် ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့် အနောက်မြောက်တိုင်းအား တိုက်ရိုက်ချုပ်ကိုင်
နိုင်ခြင်းမရှိသည့်အပြင် ဗိုလ်သက် ထွန်းသည်လည်း ဗဟိုကိုလိုလားသူရဲဘော်ကျော်မြ ခေါင်းဆောင်သောရခိုင်တိုင်းတပ်အင်အားစုများနှင့် အစေးမကပ်လှပေ။
နစ်ဖြူရခိုင်တိုင်းကော်မတီ
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင် ရဲဘော်ကျော်မြခေါင်းဆောင်သော ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ရခိုင်တိုင်းကော်မတီသည် စစ်တွေခရိုင် ဩရမတစ်ဝိုက်
တွင် ခိုအောင်းလှုပ်ရှားလျက်ရှိခဲ့သည်။ ထွန်းဖြူအောင်ခေါင်းဆောင်သော စစ်တွေခရိုင်အဖွဲ့ တွင် အင်အား ၂ဝဝ ခန့်၊ စံရွှေခေါင်းဆောင်သော ကျောက်ဖြူ
ခရိုင်အဖွဲ့တွင် အင်အား ၆ဝ ခန့်၊ အောင်ဝင်းခေါင်းဆောင်သော သံတွဲခရိုင်အဖွဲ့တွင် အင်အား ၃၅ ယောက်ခန့်ပါဝင်ပြီး သက်ဆိုင်ရာခရိုင် နယ်မြေများတွင်
ခိုအောင်းလှုပ်ရှားလျက်ရှိနေခဲ့ကြ သည်။
မိမိအား ထိုးစစ်ဆင်လာမည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် တိုက်ကွက်ဖော်ခြင်းမရှိခဲ့သော်လည်း အစိုးရကျောင်း များအားပိတ်ခြင်း၊ ဝါဒဖြန့်စည်းရုံးဟောပြောခြင်း၊ ဆက်ကြေး
ကောက်ခြင်းတို့ကိုမူ အခါအခွင့်သင့်တိုင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကျော်မြ၏နစ်ဖြူရခိုင်တိုင်းသည် ဗိုလ်သက်ထွန်း ၏ အနောက်မြောက်တိုင်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ တပ်မတော်၏ ထိုးစစ်များကိုရှောင်တိမ်းရင်း ဗိုလ်သက်ထွန်း
သည် ရခိုင်ဒေသအတွင်းသို့ရောက်ရှိလာလေ့ရှိ သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းနှင့်အတူ တပ်မတော်ထိုးစစ်များ ရခိုင်ဒေသအတွင်းသို့ ကူးစက်လာမည်ကို ရဲဘော်ကျော်မြ
က စိုးရိမ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းကလည်း အနောက်မြောက်တိုင်း အသက်ရှူချောင်ရေးအတွက် ရခိုင်တိုင်းက တိုက်ကွက်မဖော်သည့်အတွက် မကျေမနပ်
ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်သက်ထွန်းက ရဲဘော်ကျော်မြ သည် နိုင်ငံခြားဇိမ်ခံပစ္စည်းများနှင့် ဇိမ်ခံနေသူသာဖြစ် ကြောင်း၊ အေးအေးနေရလျှင်ကျေနပ်နေသူသာ
ရှေ့အခန်းများ တွင် သီးခြားတင်ပြမည်ဖြစ်သည်။
နစ်ဖြူတနင်္သာရီတိုင်း
နစ်ဖြူတနင်္သာရီတိုင်း ကော်မတီအတွင်းရေးမှူး မှာ ထွန်းစိန်(ခေါ်)သန်းမောင်(ခေါ်) ဘာကယ်ဖြစ် သည်။ မြိတ်ခရိုင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်စိုးလွင်ဖြစ်ပြီး
အင်အား ၅ဝ ခန့်ရှိသည်။ ထားဝယ်ခရိုင်ဥက္ကဋ္ဌ မှာ ဘစိန်ဖြစ်ပြီး အင်အား ၄ဝ ခန့် ရှိသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၉ ခုနှစ်အတွင်း ထူးခြားသောလှုပ်ရှားမှု
များ မရှိခဲ့ပါ။ မိမိ ရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက်သာ ကြိုးပမ်းနေခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင်ကား သောင်းကျန်းသူဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့များထံမှ လက်နက်သိမ်းယူခြင်း၊
သမဝါယမနှင့် လလသသအသင်းဆိုင်များမှ ပစ္စည်းသိမ်းခြင်းများ ပြုလုပ်လာကြသည်။ တနင်္သာရီမြို့နယ်  သရဘွင် (ပီဇက်-၁ဝ၄ဝ)တစ်ဝိုက်၌ ကေအင်န်ယူ
တပ်ဦး အဖွဲ့ များနှင့် အချင်းများပြီးလက်နက်ကိုင်တိုက်ခိုက်မှုအချို့ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထင်ထင်ရှားရှားတိုက်ကွက်ဖော်နိုင်ခြင်း မရှိသော်လည်း အလစ်အငိုက်ရရှိ
ပါက အင်အားနည်း စစ်ကြောင်းများ၊ အဖွဲ့ငယ်များအား ချုံခိုတိုက်ခြင်း၊ တပ်မတော်အမာခံများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ် လျက်ရှိသည်။
စင်စစ်နစ်ဖြူတနင်္သာရီတိုင်းမှာပျောက်ကွယ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ တိုင်းအတွင်းရေးမှူးနှင့် ပါတီဗဟိုကော်မတီဝင် ထွန်းစိန်(ခေါ်)သန်းမောင်(ခေါ်)ဘာကယ်ကို ဗဟို
သို့ခေါ်ယူပြီးတာဝန်ရပ်စဲကာ ရှစ်နှစ်ကြာ စိစစ်နေသော ကြောင့် တိုင်းကော်မတီ၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ မှေးမှိန်နေ ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဗကပဗဟိုသည် တနင်္သာရီတိုင်း
အား မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှတစ်ဆင့် ချုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တနင်္သာရီ တိုင်းအား စစ်ရေးတာဝန်ခံအဖြစ် မြိတ်ခရိုင်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်စိုးလွင်က ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိရာ ဗကပဗဟို
သည် ဗိုလ်စိုးလွင်အား စိတ်မချရသူအဖြစ် သတ်မှတ်ထား သည်။ တပ်မတော်မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် တောခိုခဲ့သူ ဖြစ်သောကြောင့် ရန်သူ့စစ်တပ်အနွှယ်ဟု
သဘော ထားခဲ့သည်။ ဗကပဗဟိုသည် တနင်္သာရီတိုင်း အောက်ခြေထုအား လှုပ်ရှားမှုကော်မတီအဖြစ် ဖွဲ့စည်း စေပြီး ဗိုလ်စိုးလွင်ကို ဖောက်ပြန်ရေးသမားအဖြစ်
အကျပ်ကိုင်အရေးယူစေခဲ့သည်။ ဗိုလ်စိုးလွင်သည် ကိုင်ဆောင်သောခြောက်လုံးပြူးသေနတ်နှင့်တကွ လှုပ်ရှားမှုကော်မတီရှေ့မှောက်၌ လက်နက်ချအညံ့ခံ
လိုက်ရသည်။ လှုပ်ရှားမှုကော်မတီက ဗိုလ်စိုးလွင်အား တာဝန်မှရုပ်သိမ်းခဲ့လေသည်။
နစ်ဖြူရှမ်းပြည်နယ်နှင့်ဗဟိုခွဲ
နစ်ဖြူရှမ်းပြည်နယ်အင်အားစုများသည် သခင် တင်ထွန်း ခေါင်းဆောင်သော ပါတီဗဟိုခွဲအဖြစ် ဖွဲ့စည်း လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပနှင့်
ဗကပဗဟိုတို့ ဆက်စပ်မိရေးအတွက် ကြားခံအင်အားစု အဖြစ် လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပနှင့် အဆက်အသွယ်ရသော်လည်း စစ်ရေး
အရ ပူးတွဲလှုပ်ရှားနိုင်မှုမရှိခဲ့ပေ။ ပါတီဗဟိုနှင့်လည်း လျှို့ဝှက် အဆက်အသွယ်သာရှိသော်လည်း စစ်ရေးအရ ဆက်စပ် နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ဗဟိုကော်မတီဝင်
သခင်တင်ထွန်း သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၉)ရက် ဗဟို ကော်မတီအစည်းအဝေးပွဲဆုံးဖြတ်ချက်အရ ရှမ်းပြည် နယ်၊ အထက်မြန်မာပြည်နှင့်
အလယ်ပိုင်းမြန်မာ ပြည်ဒေသများ၏တာဝန်ခံအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။ သခင်တင်ထွန်း၏ ဗဟိုခွဲသည် ရှမ်းပြည်နယ် အင်တောကျောက်ဂူဒေသ
တွင် ဌာနချုပ်ဖွင့်လှစ်၍ မိုးလုံးဟိန်းငါးနှစ်စီမံကိန်း ကို အကောင်အထည်ဖော် ရန် ကြံစည်ခဲ့သည်။ မန္တလေး၊ မိတ္ထီလာ၊ မြင်းခြံ၊ ရမည်းသင်းနှင့် တောင်ငူခရိုင်
ဗဟိုခွဲသည် ဗကပအင်အား ၅ဝဝ ကျော်၊ ရှမ်း သောင်းကျန်းသူ ၃ဝဝ ကျော်၊ ပအိုဝ်းအင်အား ၂ဝဝ ကျော် စုစုပေါင်း ၁ဝဝဝ ကျော်ကို စုစည်း၍ တရုတ်နိုင်ငံတွင်
သင်တန်းတက်၍ လက်နက်တပ်ဆင်ရန်၊ ထို့နောက် ရှမ်းပြည်နယ်အား အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပနှင့်ဆက်စပ်၍ သိမ်းပိုက်ရန်၊ ရှမ်းပြည်နယ်ကိုရရှိ ပါက ရှမ်း
သောင်းကျန်းသူများအား လွှဲအပ်၍ ပြည်မသို့ ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ရန်ဟူသော ငါးနှစ်စီမံကိန်းရည် မှန်းချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် တာဝန်ယူ
ထားရသည်။
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် အတွင်း ဗမာပြည်ကွန် မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီမှစေလွှတ်သော အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ သည် ဗကပတပ်ရင်း (၂ဝ၂)၏ အကူအညီဖြင့် နောင်လုံဒေသ၌
တွင် ချေမှုန်းလိုက်သည်။ ပါတီဗဟို သည် ပဲခူးရိုးမတွင်ရပ်တည်၍မရပါက အင်တော ကျောက်ဂူဒေသသို့ပြောင်းရွှေ့ရန် အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပများ
အင်အားကြီးထွားပြီး ရှေ့တိုးလာနိုင်ပါက အင်တောကျောက်ဂူတွင် အဓိကမဏ္ဍိုင် ပြုရန် ရည်မှန်းချက်များလည်းရှိသည်။
ဗကပတို့၏မဟာဗျူဟာမြောက် ကြိုးပမ်းချက်ကို တပ်မတော်က 'အောင်မိုးစစ်ဆင်ရေး'ဖြင့် ချေမှုန်းရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်
၁၅၃ဝ နာရီတွင် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများသည် ခန့်မှန်းမြေပုံညွှန်း (ဂျီ ၄၃၁၃၅၂)ရှိ ဗဟိုခွဲစခန်း အား တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊
စက်တင်ဘာလ ၈ ရက် ၁ဝ၄၅ နာရီတွင်ကား ခန့်မှန်း မြေပုံညွှန်း (အမ် ၈ဝ၇၉၃၂)၌ သခင်တင်ထွန်းကို တပ်မတော်စစ်ကြောင်းက အသေရမိခဲ့သည်။ သခင်
တင်ထွန်းကျဆုံးသွားသည်နှင့် မိုးလုံးဟိန်းငါးနှစ်စီမံကိန်း သည်လည်း မှေးမှိန်သွားတော့သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ တတိယပတ်တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ရှမ်းပြည်နယ်အဖွဲ့၊ အလယ် ပိုင်းခရိုင် တပ်မဟာ(၁)မှူး စောထွန်းအောင်သည်
ပအိုဝ်းသောင်းကျန်းသူများအခြေပြုရာ လွယ်ဂျယ် တောင်တန်းသို့ ဆက်သွယ်ရေးစက်များနှင့်အတူ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ခင်ညိုသည် နိုင်ငံရေးမှူးအဖြစ်
ဆောင်ရွက်လိုက်ပါလာသည်။ ယင်းအဖွဲ့သည် အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသအဖွဲ့၏ညွှန်ကြားချက်အရ ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့နောက်
မိုင်းကိုင်အနောက်ခြမ်းဒေသတွင် ခိုအောင်းလှုပ်ရှား ကာ ပြည်နယ်ပြည်မဆက်သွယ်ရေး  စခန်းထောက် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဗကပဗဟိုခွဲတွင် အစဉ်အလာရှိသော ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သည့် ဗိုလ်ပုသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂ ရက်တွင် ပေါင်းလောင်းဒေသ
၌ ဂဠုန်စစ်ဆင်ရေး ကြောင့် ကျဆုံးခြင်း၊ ဇာတိမာန် စစ်ဆင်ရေးကြောင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ဝ ရက်တွင် ဗိုလ်စိုးမောင်ကျဆုံးခဲ့ခြင်း၊
ပြည်နယ် ကော်မတီ၊ ဗဟိုခွဲအလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းခရိုင်များ လက်ကျန်အင်အား ၅ဝ ခန့်သည် ဝင်းဆွေ၏  ခေါင်းဆောင်မှုဖြင့် ကျောက်ဂူ၊ နောင်လုံ၊
နောင်ဝိုး ဒေသများတွင် ခိုအောင်းလှုပ်ရှားနေပြီး မြောက်ပိုင်း ခရိုင်မှ စိန်မောင်မှာမူ လက်နက်ချအလင်းဝင်ခဲ့ သည်။ ကျင်မောင်၊ ပုမောင်၊ ကျော့ရင်တို့
ခေါင်းဆောင် သော အင်အား ၆ဝ ခန့်မှာမူ မိုးမိတ်၊ မိုးကုတ် ကိုးတောင်နယ်မြေများတွင် လှည့်လည်လှုပ်ရှား၍ အရှေ့မြောက်စစ်ဒေသနှင့် ဗကပ ဗဟို
ဆက်သွယ်ရေး ကြား စခန်းထောက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေကြလေ သည်။
အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပ
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ အဝေးရောက် ဗဟို ကော်မတီသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်အထိ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် တပ်မဟာသုံးခုစာ၊ သို့မဟုတ်
လူအင်အား တစ်သောင်းကျော်စာ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများအား တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ လက်ခံ ရယူခဲ့သည်။ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများအား ပြည်ပရှိ စက်ရုံတစ်ရုံမှ
ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အရှေ့ မြောက်ဒေသ ဗကပတွင် တစ်ဖက်နိုင်ငံပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်မှ အမှတ်(၈ဝ၈) စစ်အကြံပေးအဖွဲ့
ပူးတွဲပါဝင်နေပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ် တွင်လည်း နိုင်ငံခြားသား စစ်ဘက်အကြံပေး ပုဂ္ဂိုလ် ၁၆ဝ ခန့် မုံးကိုးလမ်းမှတစ်ဆင့် ဝင်ရောက် လာခဲ့ကြသည်။
အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် နမ်ဆလိန်းနှင့် အကြံပေးအရာရှိများသည် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလအထိ ဗကပတို့နှင့်အတူ တွဲဖက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ အမှတ်(၈ဝ၈)
စစ်အကြံပေးအဖွဲ့မှာ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မိုင်းမောနယ်မြေအထိ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လတွင်မူ စစ်အကြံပေးအဖွဲ့ ကို ဖျက်သိမ်းပြီး တစ်ဖက်နိုင်ငံသို့
ပြန်လည်ခေါ် ယူခဲ့သည်။ အမှတ်(၈ဝ၈)စစ်အကြံပေးအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူမှာ ထင်တာပန် ဖြစ်သည်။ ထင်တာပန်မှာ အမှတ်(၁၄)
တပ်မတော်မှ ဒုတိယတပ်မမှူးအဆင့်ရှိသူဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရရေးအတွက် အဓိက ထောက်ခံသူအဖြစ်နှင့် ဦးစီးဦးဆောင်ကြိုးပမ်းနေသည့် အခြေအနေရှိနေခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်
တပ်မဟာ(၂)၊ တပ်မဟာ(၅)၊ တပ်မဟာ(၈)များ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းကာ တပ်ရင်း(၁ဝ၁)၊ (၂ဝ၂)၊ (၁ဝ၆)၊ (၁ဝ၈)၊ (၈ဝ၁)တို့အား သီးခြားတပ်ရင်းများအဖြစ် သတ်မှတ်
ခဲ့သည်။ တပ်မဟာ(၅) နှင့်တပ်မဟာ(၈)တို့အား မိုင်းယန်း၊ မိုင်းလား၊ မိုင်းယောင်းဒေသများသို့ ၁၉၇၃ ခုနှစ်ဦးပိုင်းမှစတင်၍ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားစေခဲ့သည်။
အရှေ့မြောက်ဒေသ ဗကပများသည် ရွှေလီ ချိုင့်ဝှမ်းမှတစ်ဆင့် ပြည်မရှိဗကပများနှင့် ဆက်စပ်မိ ရေးအတွက် ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှစ၍
ကြိုးပမ်းလာရာ ထိုနှစ်အတွင်း ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ မုံးကိုး၊ ဖောင်းဆိုင်ဒေသများနှင့် မူဆယ်တစ်ဖက် ကမ်းကျေးရွာများအထိ ထိုးဖောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်
တွင် ကွတ်ခိုင်မြို့နယ် မုံးဟောင်းနယ်မြေမှ တစ်ဆင့် မုံးဝီးဒေသအထိ တိုးချဲ့လာနိုင်သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကား မူဆယ်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်များအတွင်း
မန်ဟီးရိုး၊ မုန်းပေါ်၊ ကြူကုတ်၊ နမ့်တောင်းနှင့် မန်ကန်လွယ်ဆာနယ်မြေများတွင် ခြေကုပ်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မုန်းယု၊ နမ့်ဖတ်ကာကားလမ်း
တွင် တပ်မတော်အားရင်ဆိုင်ထားပြီး မုံးစီးနယ်မြေ ဂျမား မန်ကန်တောင်ကြောတွင် ခြေကုပ်ယူခဲ့သည်။ နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ် မန်ရှီဒေသတွင် ဗကပရေဒီယို
ထိုးဖောက်ရေးကို ဆက်လက်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
ဗကပတို့သည် ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းနှင့်သံလွင်အနောက် ခြမ်းဒေသကို ထိုးဖောက်နေစဉ်မှာပင် သံလွင်အရှေ့ ခြမ်း ကိုးကန့်နယ်မြေရှိ  လုံထန်၊  တာရွှေတန်၊
လောက်ကိုင်နှင့်အရှေ့ဘက်နယ်စပ်များ၌ ကိုးကန့် ကာကွယ်ရေးမှ ဂိုဏ်းခွဲလာသူ ဖုန်ကြားရှင်၊ ဖုန်ကြာဖူး တို့၏ လက်နက်ကိုင်တပ်များကို ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှစ၍
စတင်အသုံးချလာခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ကွမ်လုံ မြောက်ခြမ်းအထိ တိုးချဲ့လာပြီး မြောက်ပိုင်းဝနယ်၊ ပန်ဝိုင်ဆုံကရာနယ်မြေများသို့ ထိုးဖောက်လာပြန်သည်။
လုံး ကို လွှမ်းမိုးလာသည်။ ဗကပတို့သည် ရွှေလီချိုင့်ဝှမ်းထိုးဖောက်ရေး၊ နစ်ဖြူဗဟိုနှင့် ဆက်စပ် ရေးများ မအောင်မြင်သဖြင့် သံလွင်အရှေ့ခြမ်းရှိ ကိုးကန့်နယ်
နှင့်ဝနယ်ကိုဆက်စပ်ကာ အခြေခံနယ်မြေ တည်ဆောက်ရန် ကြိုးပမ်းလာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်နယ်နှင့် ဝနယ်မှာ ဘိန်းထွက်အကောင်းဆုံး နယ်မြေများ
ဖြစ်သည်။
တစ်ဖက်နိုင်ငံ အမှတ်(၈ဝ၈)စစ်အကြံပေးအဖွဲ့၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော ၁၉၆၈ ခုနှစ် မုံးကိုး၊ ဖောင်းဆိုင်၊ လုံထန်၊ ဖော်ဂျုံး၊ နမ့်ပေါ်တံတား၊
ပန်ဆူကိုင်တိုက်ပွဲများ၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ် ကုန်းကြမ်း၊ ကောင်းလုံ၊ နောင်ဆိုင်၊ ပန်ဝိုင်တိုက်ပွဲများ၊ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် မုံးပေါ်၊ နမ့်တောင်း၊ လွယ်မွန်တောင်ကြော၊
ဆွတ်မွန်တိုက်ပွဲများတွင် ဗကပတို့သည် တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ အမြောက် အမြားကိုသာမက လူအင်အားအကူအညီကိုပါရရှိခဲ့ လေရာ
အောင်မြင်မှုများမှာ လျင်မြန်ခဲ့ရသည်။ မိုင်းမောအားသိမ်းပိုက်စဉ်က နိုင်ငံခြားစစ်သား ၇ဝဝ ကျော် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ပေးခဲ့ပြီး စစ်အကြံပေးအရာရှိ လီကျန်နှင့်
တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ ဝ လူမျိုးဆန်ရုန်းတို့က ခေါင်းဆောင်မှုပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် မိုင်းမောစခန်းကို သိမ်းပိုက်ပြီး နောက် နှစ်ကုန်ပိုင်း၌ ကွမ်လုံမြို့အား သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် အင်အား ၃၇ဝဝ ဖြင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ကွမ်လုံ
တိုက်ပွဲတွင် လက်နက်ကြီးပစ်ခတ်သူများမှာ နိုင်ငံခြား စစ်သားများပင်ဖြစ်သည်။ ကွမ်လုံရက် ၄ဝ တိုက်ပွဲတွင် ဗကပတို့အမြောက်အမြား သေကျေပျက်စီးပြီး
ဆုတ်ခွာ သွားခဲ့ကြရသည်။ ကွမ်လုံမြို့အား နောက်ဆုံးတိုက်ခိုက် ပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက် တွင် ဗကပ (၄ဝ၄)တပ်ရင်း(၄)ရင်းသည်
သံလွင်အရှေ့ခြမ်း လောက်ကိုင်နှင့်မန်ဝိန်းဒေသ သို့ လည်းကောင်း၊ ဗကပ(၃ဝ၃)တပ်ရင်း(၄)ရင်းသည် ကွတ်ခိုင် အရှေ့ခြမ်း၊ ဂျမား၊ မန်ကန်၊ လွယ်မွန်၊
တာပန်၊ မုံးပေါ်ဒေသများသို့လည်းကောင်း အသီးသီးဆုတ်ခွာ ၍ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းကာ တပ်မတော်မှ အမှတ်(၇၇) နှင့် အမှတ်(၉၉) တပ်မများအား ရင်ဆိုင်ထား
ခဲ့ကြ သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ဗကပတပ်ရင်း (၄ဝ၄)သည် တစ်ဖက်နိုင်ငံမှတစ်ဆင့်  ဝနယ် မြောက်ပိုင်း ဗင်းဟင်(ဗင်းငင်း)ဒေသသို့ဝင်ရောက်
ပြီး ဗကပတပ်ရင်း(၅ဝ၁)၊ (၅ဝ၃)တို့နှင့် ကျင်ချမ်း ဒေသတွင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ တပ်မတော်နှင့်ရင်ဆိုင် ထားရာမှ မုံးစီးနယ်မြေနှင့် လွယ်မွန်နယ်မြေများ တွင်
တိုက်ပွဲများပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
တပ်မတော်နှင့်တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားနေစဉ်မှာပင် ဗကပတို့သည် ကေအိုင်အေနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားလာပြန် သဖြင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှ ဖေဖော်ဝါရီလ အတွင်း
ကွတ်ခိုင်အရှေ့ခြမ်း၊ မုံးပေါ်၊ ပန်ဖိတ်၊ နမ့်ချက် တစ်ဝိုက်၌ လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ တစ်ဖက်နိုင်ငံသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် လူအင်အား
ဖြင့် ပါဝင်စွက်ဖက်မှုများမပြုလုပ်တော့ သော်လည်း စစ်လက်နက်ပစ္စည်းနှင့် ရိက္ခာငွေကြေးတို့ ကိုမူ ဆက်လက်ထောက်ပံ့မြဲ ထောက်ပံ့နေခဲ့သည်။ လက်နက်၊
လည်းကောင်း၊ တပ်မဟာ(၅)အတွက် ပန်ဆန်း၊ လာဖုတ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဗကပ(၁ဝ၁)အတွက် ချန်းယင်တူး၊ ကန်ပိုက်တီးတွင်လည်းကောင်း စုပုံ
ဖြည့်တင်းပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် အရှေ့ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်နယ်မြေ မိုင်းဟဲဒေသ၌ ဗကပတို့သည် တစ်ဖက်နိုင်ငံ၏အကူအညီဖြင့် ဒေသခံကော်လူမျိုးစု နှင့်
တစ်ဖက်နိုင်ငံ ဆစ်ဆောင်ပန္နား ဒေသရှိ မျိုးနွယ်တူ ကော်လူမျိုး ၇ဝ အား လေ့ကျင့်စုစည်း လက်နက်တပ်ဆင်ကာ ဗကပ (၈၁၅)စစ်ဒေသအဖြစ် ဖန်တီး
ခဲ့သည်။ ချီဖွေမြို့နယ် (မေခမြစ်အရှေ့ခြမ်းဒေသ)တွင်လည်း မရူ(လောင်ဝေါ်)၊ လရှီ(လချိတ်)လူမျိုးများအား စည်းရုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင်
ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အမာခံဗကပများ ရောနှောကာ ဗကပတပ်ရင်း(ဝ၁၈)ကို ဖွဲ့စည်းပြန်သည်။
ဗကပတို့သည် ကချင်ပြည်နယ်တွင်လည်း ကေအိုင်အေမှ ခွဲထွက်လာသည့် ဇခုံတိမ်ယိမ်းနှင့် ဇေလွမ်းတို့ကို အခြေခံ၍ ဗကပ(၁ဝ၁)ကို ဖွဲ့စည်းကာ
၁၉၆၉ ခုနှစ် တွင် နုဇွန်ဘော်နှင့် ဆောလောစခန်း များကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တရုတ် နိုင်ငံ ဖီမောနှင့်ထောဂေါဒေသအကြား
ချန်းယင်းတူး နှင့်ဝေါချုံဒေသများတွင် အခြေခံနယ်မြေတည်ဆောက် ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တမူးချောင်းဖျားကို အခြေခံ၍ ဆဒုံးသို့ ထိုးဖောက်လာရာ
ကေအိုင်အေနှင့် ထိပ်တိုက်တွေ့လာသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် မဂေါင်၊ လဂွေစခန်းများကိုသိမ်းပိုက်ပြီး နယ်မြေတိုးချဲ့လာ သည်။ ဌာနချုပ်မှာ ဆင်းခုံသို့
ရောက်ရှိလာသည်။
ကေအိုင်အေ
ကေအိုင်အေများသည် တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ အကူအညီ ရယူခဲ့သော်လည်း ဗကပများနှင့်မူ မကြာခဏပဋိပက္ခ ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ကွတ်ခိုင်ဒေသတွင် ဗကပစစ်နယ်မြေ
တိုးချဲ့မှုကြောင့် ကေအိုင်အေများသည် တပ်မတော်အား လာရောက်ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်ကိုမတိုက်ဘဲ ဗကပကိုသာ ဦးတည်ရန်သူအဖြစ် တိုက်ခိုက်
နေခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဇော်ဒန်နှင့် အင်အားစုများက ကချင်(၄)ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှ
ကေအိုင်အေများ သည် ဗကပတပ်ရင်း(၂ဝ၂)၊ (၃ဝ၃)တို့နှင့် နားလည်မှု ယူခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ကေအိုင်အေ တပ်မဟာ(၂)၊ တပ်ရင်း(၅)နှင့်
တပ်ရင်း(၆) ကို ဇော်တူး ကိုယ်တိုင်ကွပ်ကဲ၍ ကာမိုင်းမြို့နယ်၊ ဖားကန့်လုံးခင်း ဒေသမှ ကျောက်စိမ်းများအား ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ခိုးထုတ် ရောင်းချခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ထိုင်းနိုင်ငံမှပင် စစ် လက်နက်များကို ဝယ်ယူကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဖီဇို နာဂသောင်းကျန်းသူများကိုလည်း တရုတ်နိုင်ငံမှ သင်တန်းပေး၍ လက်နက်
တပ်ဆင်လာသည်။ ဖီဇိုများ အား အိန္ဒိယသို့ ပြန်ပို့ပေး၍ လက်နက်တောင်းယူခြင်း များကိုလည်း လုပ်လာသည်။ အရှေ့ပါကစ္စတန်နှင့် အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်
ကူညီမှုများရှိခဲ့သော်လည်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံပေါ်ပေါက်လာသောအခါ အဆက် အသွယ်ပြတ်သွားရသည်။ တပ်မဟာ(၁)မှူး ဇော်ဒန်က ရခိုင်သောင်းကျန်းသူများ
ကို လက်နက်တပ်ဆင် လေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေဥက္ကဋ္ဌ ဇော်ဆိုင်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ တာဝန်ရှိသူအချို့နှင့်ညှိနှိုင်းကာ ယင်းစစ် ဌာနချုပ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ
အတွင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့ သည်။
၁၉၇၂ခုနှစ်အတွင်းတွင် ကေအိုင်အေ စစ် ဌာနချုပ်သည် ဇော်ဆိုင်းခေါင်းဆောင်၍ ထိုင်းနိုင်ငံ ထန်ပိုးစခန်းတွင်လည်းကောင်း၊ တပ်မဟာ(၁)သည်
ဇော်ဒန်ခေါင်းဆောင်၍ ကွတ်ခိုင်၊ လားရှိုးနှင့် ဗန်းမော်ခရိုင်များတွင်လည်းကောင်း၊ ဇော်တူး ခေါင်းဆောင်သော တပ်မဟာ(၂)သည် ဖားကန့် နယ်မြေနှင့်
မြစ်ကြီးနားခရိုင်တွင်လည်းကောင်း ခိုအောင်းလှုပ်ရှားကာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှ လက်နက် ခဲယမ်းအကူအညီရရှိရေးကို ကြိုးစားလျက်ရှိသည်။ စီးပွားရေးအရ
ကျောက်စိမ်းနှင့်ဘိန်းများကိုလည်း တိုးချဲ့ရောင်းဝယ်လာကြလေသည်။
ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ (ပညင)
ခုနှစ်အထိ တက္ကသိုလ်တွင် ကြား ကျောင်းသားအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက်တွင် ထိန်းသိမ်းခံရပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊
ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက် လာသည်။ ထို့နောက် ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့(ပညင)ကို ဖွဲ့စည်းပြီး တောခိုခဲ့ သည်။
ဇော်ထွန်းသည် ကေအင်န်ယူပါတီ၊ ကရင်နီ တိုးတက်ရေးပါတီ၊ ကယန်းပြည်သစ်ပါတီတို့နှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၃ဝ ရက် တွင်
ကရင်နီတိုးတက်ရေးပါတီ ခေါင်းဆောင် စောမောရယ်နှင့်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။ စောမောရယ် က ကေအင်န်ယူပါတီဥက္ကဋ္ဌ ထံ မိတ်ဆက်စာရေးပေးပြီး
ဂိုင်ဒေါ်ဘွမ် (ဘုံ)ရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
ဂိုင်ဒေါ်ဘွမ် (ဘုံ)ရွာ(Gaingdawbum(Bon))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ ခနားပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၃၆၃ ဖြစ်သည်။
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း-၃
ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ (ပညင)
သာရှိ ပြီး ကေအင်န်ယူပီမှ လမ်းပြနှစ်ယောက်နှင့်အတူ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့သွားရောက် ၍ ပြည်ပြေးများနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။
အင်အား ၅ဝ ခန့်တိုးလာပြီး ထိုင်းနိုင်ငံမှ ပြန်လာ သောအခါ ဇော်ထွန်းသည် လိပ်ခေါင်းရောဂါကြောင့် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ မောင်မောင်ဦးဆိုသူက ခေါင်းဆောင် ၍
ပြည်တွင်းသို့ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ သာဂရဘူတာ အား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်၍ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။
ဂိုင်ဒေါ်ဘွမ် (ဘုံ)ရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မံစီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း-၃
ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေးနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ (ပညင)
ထို့နောက် စစ်တောင်းမြစ်ဖျားပိုင်း အရှေ့ရိုးမဒေသတွင် ကယန်းပြည်သစ်ပါတီလှုပ်ရှားရာ နယ်မြေဖြစ်သော သံတောင်မြို့နယ်မြောက်ခြမ်းတွင် ဝင်ရောက်
ခိုအောင်း ခဲ့သည်။
တပ်မတော်က စစ်ဆင်ရေးပြုလုပ်တိုက်ခိုက် ၍ ကြွင်းကျန်သောအဖွဲ့ဝင်များအား  ကယန်း သောင်းကျန်းသူတို့က သုတ်သင်သတ်ဖြတ်ခြင်းဖြင့် ပြိုကွဲသွားရသည်။
ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများ
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နွံစစ်ဟန်အဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည် လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(အက်စ်အက်စ်အိုင်အေ) နှင့် ရှမ်းပြည်လုံးဆိုင်ရာ တော်လှန်ရေးကောင်စီ
(အက်စ်ယူအင်န်အက်ဖ်)ဟူ၍ နှစ်ဖွဲ့ကွဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ယင်းအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ပြန်ပေါင်းပြီး ရှမ်းပြည် တပ်မတော် (အက်စ်အက်စ်အေ) ဟူ၍ အင်အား ၁ဝဝဝ ခန့်
က တောင်ပိုင်းတိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း လှုပ်ရှားရာမှ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် မိုးဟိန်း အဖွဲ့သည် ရှမ်းပြည်တော်လှန်ရေး တပ်ပေါင်းစု (အက်စ်ယူအာရ်အေ)
ဟူ၍ ခွဲထွက်ထူထောင်ပြန် သည်။
မိုးဟိန်းအဖွဲ့သည် ဌာနချုပ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ပိန်းလုံ တွင် အခြေစိုက်သည်။ ကန်စစ်ခေါင်းဆောင်သော ရှေ့တန်းဌာနချုပ်၊ စိုင်းပိုင်မိုင်းခေါင်းဆောင်သော တိုင်း (၁)
တို့က အင်အား ၃ဝဝ ခန့်ဖြင့် လွယ်လင်ခရိုင် မြောက်ဘက်၊ မိုင်းကိုင်နယ်မြေတွင် လှုပ်ရှားကြသည်။ စောကာလုံခေါင်းဆောင်သော တိုင်း(၂)သည် အင်အား ၅ဝ
ခန့်ဖြင့် လင်းခေး၊ မောက်မယ်၊ မိုးနဲနယ်မြေများ တွင်လည်းကောင်း၊ ဆေးဟောက်ခေါင်းဆောင်သော တိုင်း(၃)သည် အင်အား ၆ဝ ခန့်ဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ပိန်းလုံ
တွင်လည်းကောင်း လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။
စစ်ဟန်စင်တိုင်းသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် နွံစစ်ဟန် မှကွဲထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် စစ်ဟန် စင်တိုင်းမှ တပ်စစ်စင်တိုင်းအဖွဲ့ခွဲထွက်ပြန်သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၆ ရက်တွင် စစ်ဟန်စင်တိုင်း အဖွဲ့အား တရုတ်နီတပ်က ခေါ်ယူဆွေးနွေးပြီး လက်နက်ခဲယမ်းအကူအညီများ ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်
တွင် အွန်ကျန်းခေါင်းဆောင်သော ကောင်းဖန် ဆန်ကျောက်အဖွဲ့အင်အား ၂၅ဝ ခန့် ခွဲထွက်ပြန်သည်။ ကောင်းဖန်ဆန်ကျောက်အဖွဲ့ဌာနချုပ်မှာ လောနိုင်ငံ
မိန်မိန်းစခန်းတွင် အခြေစိုက်ရာမှ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထိုင်ဝမ်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်သဖြင့် နှင်ထုတ်ခံရသည်။ ထို့ကြောင့် အင်အား ၂ဝဝ ဖြင့်
ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ကောင်းဖန်ဆန်ကျောက်အဖွဲ့သည် ဦးနုအဖွဲ့မှ ဂျင်မီယန်းလက်အောက်တွင် တပ်ရင်း(၃)အဖြစ် ပါဝင် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် မိုင်းယောင်းဒေသသို့
ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားရာ တပ်မတော်စစ်ဆင်ရေးများ ကြောင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် လုံးဝပြိုကွဲပြီး ကောင်းဖန်ဆန်ကျောက်နှင့် သုံးယောက်သာလွတ်မြောက်
ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းသို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံခဲ့ရ လေသည်။ တပ်စစ်စင်တိုင်းမှ အိုက်မြင့်အဖွဲ့သည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ကျိုင်းတုံမြေပြန့်တစ်ဝိုက်၌ လှုပ်ရှား လာသည်။
အင်အား ၄ဝဝ ခန့်ပါဝင်ပြီး ကျိုင်းတုံခရိုင် မိုင်းယန်း မြို့နယ် ဝမ်ကွမ်းတွင် အခြေပြုသည်။ စိုင်းနော်မိန်းနှင့် အင်အား ၂ဝဝ ခန့်က ကျိုင်းတုံ လွိုင်လင်နယ်စပ်ရှိ
ပျက်ကန့်(ခေါ်)ဝမ်ကန့်တွင် အခြေပြု၍ မိုင်းပြင်းနယ် ထဲတွင် လှုပ်ရှားသည်။
ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများမှာ တစ်ဖွဲ့တည်းအနေ နှင့် မည်သည့်အခါကမျှ တည်ရှိခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ အဖွဲ့ ငယ်များ အမျိုးမျိုးကွဲပြား၍သာနေသည်။ ရံဖန်ရံခါ
အဖွဲ့ငယ်ချင်း ပူးပေါင်းကြသကဲ့သို့ ရံဖန်ရံခါတွင် တစ်ဖွဲ့ တည်းမှ အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာကွဲထွက်ကြသည်လည်း ရှိသည်။ ဗကပတို့သည် ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့
အစည်းငယ်များအား နည်းမျိုးစုံနှင့်သိမ်းသွင်းခဲ့ကြသကဲ့ သို့ ပြည်ပြေးများကလည်းသိမ်းသွင်းရန် ကြိုးစားခဲ့ကြ သည်။ လက်ဝဲအယူအဆကိုလက်ခံကြသူများမှာ
ဗကပ နောက်လိုက်များအဖြစ်သို့ တစ်စတစ်စပြောင်းလဲလာ သည်။ လက်ယာဝါဒီအချို့မှာ ပြည်ပြေးနှင့်ပူးပေါင်းဖြစ် ခဲ့ကြသော်လည်း ပြိုကွဲပျက်စီးခဲ့ကြရသည်။
လက်ယာ စွန်းရောက်လူမျိုးရေးဝါဒီအချို့မှာမူ သီးခြားရပ်တည် နေခဲ့ကြသည်။ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများ၏ရပ်တည်မှု မှာ ဆက်ကြေးငွေနှင့်ဘိန်းလုပ်ငန်းအပေါ်
တွင်သာ မူတည်နေသည်။ လက်ဝဲလက်ယာပြည်ပစွက်ဖက်မှုများ လည်းရှိခဲ့သည်။
အင်အား ၅၄၂ ယောက်ရှိသည်။ မိုးဟိန်း၏ အက်စ်ယူအာရ်အေတွင် အင်အား ၅၈ဝ ယောက်ရှိ သည်။ စစ်ဟန်စင်တိုင်းတွင် အွန်ကျန်းနှင့်အင်အား ၅ဝဝ ရှိပြီး
အိုက်မြင့်နှင့်တပ်စစ်စင်တိုင်းတွင် အင်အား ၆ဝဝ ခန့်ရှိသည်။ စုစုပေါင်းအင်အားမှာ ၂၂၂၂ ယောက်ခန့်ဖြစ်လေသည်။
ပြည်ပြေးအဖွဲ့(ခေါ်) ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီပါတီ အခြေအနေ
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သော ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ (ခေါ်) ပြည်ပြေးအဖွဲ့တွင် ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးနု၊
ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဗိုလ်လကျာ်-အတွင်းရေးမှူး ဦးလောရုံတို့ ခေါင်းဆောင်ခဲ့ရာ အောက်ပါတိုင်းများ ဖွဲ့စည်းထားသည်-
(က)	မြောက်ပိုင်းတိုင်း
(ဃ)	သီးခြားတိုင်း(၁)
မြောက်ပိုင်းတိုင်း တိုင်းမှူးမှာ တရုတ်ဖြူ ဂျင်မီယန်းဖြစ်ပြီး အင်အား ၃ဝဝ ခန့်ဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ဟွေ့နမ့်ခွန်(အင်န်ယူ-၈၄၅၄)တွင် အခြေပြု၍ လှုပ်ရှား သည်။
မြောက်ပိုင်းတိုင်း လက်အောက်တွင် လီရှောက်ရီ၊ ဗိုလ်ညိုတို့ခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၈ဝ ခန့်လည်း ပါဝင်ပြီး နားထောင်(အယ်လ်ဒီ-၅၅ဝ၈)နှင့် လွယ်မော်
ဒေသများသို့ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ဝင်ရောက်လာ ပြီး လူသစ်များ စုဆောင်းသည်။ တပ်ရင်း(၁)တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် တောခိုရဲစခန်းမှူးဟောင်း စိုင်းဆိုင်ကျောက်
အား တာဝန်ပေးထားသော်လည်း လူအင်အားမရှိသဖြင့် စိုင်းဆိုင်ကျောက်သည် စီးပွားရေးသာ လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။ တပ်ရင်း(၂)သည် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းရှိ
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ စစ်ဟန်စင်တိုင်းအဖွဲ့မှ ခွဲထွက်လာသည့် ကောင်းဖန် ဆန်ကျောက်အဖွဲ့သည် လောနိုင်ငံတွင် ခိုအောင်းနေရာ မှ
နှင်ထုတ်ခံရသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ပြောင်းရွှေ့သွား ကြောင်း တင်ပြခဲ့ပြီးလေပြီ။ ပြည်ပြေးတို့သည် ကောင်းဖန်ဆန်ကျောက်အဖွဲ့မှ အင်အား ၂ဝဝ ကျော် အား
စည်းရုံးသိမ်းသွင်း၍ တပ်ရင်း(၃)အဖြစ် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ သို့သော် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများနှင့် မကြာခဏ ထိတွေ့တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည့်အပြင် ပြည်သူလူထု က
လည်း လက်မခံသဖြင့် အစုလိုက်အပြုံလိုက် လက်နက်ချကြပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ချုပ်ငြိမ်းသွားရတော့သည်။
ပြည်ပြေး အလယ်ပိုင်းတိုင်းတွင် တိုင်းမှူးမှာ ကျိုက်မရောဦးသွင်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယတိုင်းမှူးအဖြစ် ဗိုလ်ကျော်ဒင်ကတာဝန်ယူပြီး တပ်ရင်း(၃)ရင်း
ဖွဲ့စည်း ထားသည်။ တပ်ရင်း(၁)မှူးမှာ တက်ထွန်းဖြစ်ပြီး တပ်ရင်း(၂)မှူးမှာ အောင်ခင်ဖြစ်သည်။ တပ်ရင်း(၃) မှူးအဖြစ် စိန်တိုးကတာဝန်ယူသည်။
တပ်ရင်း(၁)နှင့် (၂)သည် ပြည်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော်လည်း တပ်ရင်း(၃)မှာမူ ပြည်ပတွင်သာ လှုပ်ရှားနေခဲ့သည်။ တက်ထွန်းနှင့်တပ်ရင်း(၁)သည် အင်အား
၁၅ဝ ခန့်ဖြင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ပြည်တွင်းသို့ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် တပ်ခွဲ(၁)သည် လုံးဝ ပြိုကွဲသွားခဲ့သည်။ ဒုတိယတပ်ရင်းမှူး
မွန်စံသူသည် ငါးပြေမတိုက်ပွဲတွင် တပ်မတော်နှင့်တိုက်ပွဲဖြစ်ပြီး သေဆုံးခဲ့ရာ တက်ထွန်းနှင့်ကျန်အင်အားစုများသည် ကေအင်န်ယူတပ်မဟာ(၆)နယ်မြေ
ကျိုက်ဒုံ၊ ကျားမနိုင် ဒေသများတွင် ဝင်ရောက်ခိုအောင်းနေကြသည်။ တပ်ရင်း(၂)သည် အင်အား ၁၂ဝ ခန့်ဖြင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဖလူးမှ
ခင်မောင်မြင့်၊ တင်ငွေ၊ သန်းလွင်၊ ဦးလှိုင်၊ ရန်ရှင်း၊ တင်ညွန့်တို့ကခေါင်းဆောင်၍ အင်အား ၃၅ ယောက်ရှိသော တပ်စုကိုးစုဖွဲ့စည်းထားသည်။ တပ်စု (၈)မှာ
ကရင်အမျိုးသားများသာ ပါဝင်သည်။ သန်းလွင် သည် တပ်စုသုံးစုခန့်ဖြင့် ထားဝယ်မြို့နယ် ရေဖြူဒေသ အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားလေ့ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ
တင်ငွေကိုယ်တိုင်ခေါင်းဆောင်သည်။ ဂျင်မီ(ခေါ်) မင်းနိုင်ခေါင်းဆောင်သောအင်အား ၃ဝ ခန့်ဖြင့်လည်း အထူးတိုက်ခိုက်ရေးတပ်ကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ရှိသည်။ စစ်ရေးတွင်လည်း မြောက်ပိုင်းတိုင်းက သီးခြားခွဲထွက် သွားသည်။ ဂျင်မီယန်းသည် ဦးနုအားမယုံကြည်တော့ သဖြင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ
တွင် တပ်စစ် မိန်တိုင်းမိုင်ဟူ၍ သီးခြားဖွဲ့စည်းသည်။ ရန်ကျင်းကြည် နှင့်အင်အား ၁၆ဝ ခန့်က လွယ်လင်ခရိုင်ထဲတွင် ဝင် ရောက်လှုပ်ရှားသည်။
လောစင်ကြယ်နှင့်အင်အား ၁ဝဝ ခန့်က တန့်ယန်းမြို့နယ်ထဲဝင်သည်။ ဂျင်မီယန်း၏ အင်အားစုများသည် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးထက် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းကိုသာ
ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်တွင် ဒဏ်ရာရရှိ သွားခဲ့သည်။
တက်ထွန်းနှင့်တပ်ရင်း(၁)သည် ကျိုက်ဒုံ နယ်မြေတွင် ကေအင်န်ဒီအိုများနှင့်ပေါင်းနေပြီး သပြေညိုတပ်အမည်ခံ မင်းထွတ်ခေါင်းဆောင်သော အထူးတပ်ဖွဲ့
က ကော့ကရိတ်မြို့နယ်တွင် လှုပ်ရှားလျက် ရှိသည်။ သန်းလွင်နှင့်အောင်စိုးခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၂ဝဝ ခန့်သည် ရေနောက်(ပီဂျေ-၂၅၃၄) နှင့်
အိသီ(ပီဂျေ-၂၇၃ဝ)တွင် ကျင်းတူးစခန်းချနေစဉ် တပ်မတော်စစ်ကြောင်းများ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းခံရသဖြင့် ပြည်ပသို့ပြန်လည် ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးသွားကြသည်။
ဦးထွန်းလှိုင်နှင့်ဒီအိုလှရွှေဖောခေါင်းဆောင်သော အင်အား ၁၄ ယောက်သည် သံဖြူဇရပ်အရှေ့ခြမ်းတွင် ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားနေကြသည်။
ဂျင်မီ(ခေါ်)မင်းနိုင် ခေါင်းဆောင်သော အထူးတိုက်ခိုက်ရေးတပ်သည် ကေအင်န်ယူ အော်လီဗာ၊ မွန်သောင်းကျန်းသူ ကျော်အိုးတို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ ၁၉၇၁
ပြည်ပြေးများသည် ကေအင်န်ယူတပ်ဦး၊ မွန်ပြည် သစ်ပါတီတို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံ ညီညွတ်ရေးနှင့်လွတ်မြောက်ရေး တပ်ပေါင်းစု (တညလ)
နေကြ သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်အကုန်တွင်ကား ကေအင်န်ယူနှင့် ပြည်ပြေးများသည် သိသိသာသာ သဘောကွဲလွဲလာ ကြသည်။ ပြည်ပြေးတို့သည် ရှမ်း
သောင်းကျန်းသူများ အား သိမ်းသွင်းခဲ့သေးသော်လည်း အောင်မြင်မှုမရခဲ့ ကြပေ။
မွန်ပြည်သစ်ပါတီ
ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ရွှေကျင် နှင့်အတွင်းရေးမှူး နိုင်အုံးရှိန်တို့ ခေါင်းဆောင်သော မွန်ပြည်သစ်ပါတီသည် အင်အား နည်းပါးသောအဖွဲ့ငယ်လေးတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သော်လည်း
သက်တမ်းရှည်ကြာသော သောင်းကျန်းသူများဟု ဆိုရ မည်ဖြစ်သည်။ ကေအင်န်ဒီအိုတို့၏ သွေးထိုးမှုဖြင့် မူလအဖွဲ့အစည်း အမ်အင်န်ဒီအိုမှ ပြောင်းလဲလာသော
မွန်သောင်းကျန်းသူများသည် ကရင်၊ ကရင်နီနှင့်မွန် အမျိုးသားများပါဝင်သော ဒီမိုကရက်တစ်လူမျိုးစုများညီညွတ်ရေးတပ်ဦး(ခေါ်)ဒလညတ(၁၉၅၆ ခုနှစ်) နစ်ဖြူ၊
ကေအင်န်ယူနှင့်ကရင်နီတို့ပါဝင်သော အမျိုး သားဒီမိုကရေစီညီညွတ်ရေး တပ်ပေါင်းစု(ခေါ်) မဒညတ(၁၉၅၉ ခုနှစ်)ကရင်၊ ကရင်နီနှင့်ရှမ်းတို့ပါဝင် သော