cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သတင်းပညာနှင့် သတင်းစာ
သတင်းမီဒီယာသမားတို့၏တာဝန်နှင့် အရည်အချင်းများ
၄။ အခကြေးငွေရရှိသော ဝါဒဖြန့်ကြော်ငြာကို သတင်းအဖြစ် မရေး ပါနှင့် ဟူ၍ တိကျသည့်ဆောင်ပုဒ်များကိုလည်း လိုက်နာကြရန် လိုသည်။
နိုင်ငံရေးနှင့် မီဒီယာသမားတို့အခန်းကဏ္ဍ
၁၉ ရာစုအတွင်းလောက်တွင် သတင်းစာနှင့် မဂ္ဂဇင်းများ၏ အခန်းကဏ္ဍသည် လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးတွင် အတော်လေးဝင်ဆန့် လွှမ်းမိုးလာကြောင်းတွေ့ရသည်။ နိုင်ငံတော်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အတွက် သတင်းသမားတို့က မိမိတို့တာဝန်တစ်ရပ်အနေဖြင့် သတ်မှတ်လုပ်ဆောင်လာမှုများကိုလည်း တွေ့လာရသည်။ ဝီလျှံ ရန်းဒေါ့ဖ် ဟတ်စ်နှင့် ဂျိုးဆက် ပူလစ်ဇာတို့သည် သတင်းကို လူတိုင်းစိတ်ဝင်စားစွာဖြင့် စောင့်ဖတ်နိုင်ရန် စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့ ကြသူများဖြစ်လာသည်။ လူမှုရေးလောကတွင် မကောင်းမှုမှန်သမျှ၊ နိုင်ငံရေးလောကတွင် မဟုတ်တာလုပ်မှုမှန်သမျှကို အပြောရဲရဲ အတွေးရဲရဲဖြင့် ထောက်ပြဝေဖန်ဖော်ပြလာကြသည်။ ထိုစဉ်က နာမည်ကျော် McClure's Magazine နှင့် Everybody's Magazine တို့သည် မဟုတ်မမှန် မတရားမှုမှန်သမျှကို ဖော်ထုတ်ရေးသားရာ တွင် နာမည်ကြီးသည့် မဂ္ဂဇင်းများဖြစ်လာသည်။
သတင်းစာနှင့် မဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာများသည် ထိုအချိန်က အတော်လေးဩဇာငြောင်းသူများဖြစ်ကြသည်။ သူတို့အယ်ဒီတာ အာဘော်ခေါင်းကြီးပိုင်းများသည် သတင်းဆောင်းပါးများထက်ပင် အရေးပါပြီး စောင့်ဖတ်ခြင်းခံကြရသည်အထိ ဩဇာကြီးခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ထိုစဉ်က နိုင်ငံရေးအရှုပ်တော်ပုံများကို ထင်ရှားအောင် ထုတ်ဖော်ရာတွင် အယ်ဒီတာခေါင်းကြီးများ၏အစွမ်းသည် ဆတ် ဆတ်ခါလောက်အောင်ဖြစ်ကုန်ကြရသည်။
ဂျာနယ်လစ်များကလည်း မိမိတို့ကိုယ်မိမိတို့ မကောင်း သူပယ်၊ ကောင်းသူကယ်မည့်သူများအဖြစ်သဘောထားကြပြီး၊ အထုပ်ဖွကာ အပုပ်ချသည့်နေရာတွင် နာမည်ကျော်သူများဖြစ်ကြ သည်။ သူတို့ကြောင့် တိုင်းပြည်အတွင်း ပြုပြင် ပြောင်းလဲမှုများ ထင်ရှားစွာ လုပ်ဆောင်ကြရသည့် သာဓကများစွာရှိခဲ့သည်။
ဂျာနယ်လစ်တို့သည် ပြည်သူတွေအတွက် အလုပ်အကျွေးပြုကြမည့် ပြည်သူ့ဘက်တော်သား သတင်းစောင့်ကြည့်သူများ (watchdogs) အဖြစ် မိမိတို့ကိုယ်မိမိတို့ ခံယူထားကြသည်။ ၁၉၆ဝ ခန့်က ရုပ်မြင်သံကြားများတွင် အစိုးရက ထိန်းချုပ်နေသည့်ကြားမှ ဗီယက်နမ်စစ် "၁၉၅၉-၁၉၇၅" ၏ ရက်စက်ယုတ်မာမှုများကို ဖွင့်ချဖော်ထုတ်ပြကြသည်။ ပြည်သူက အထင်နှင့်အမြင်တခြားစီ ဖြစ်ကုန်သဖြင့် စစ်ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ နိုင်ငံနှင့်အဝှမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ရပြီး အစိုးရလည်း သိက္ခာအကြီးအကျယ်ကျခဲ့ရ သည်။
၁၉၇၂ နှင့် ၁၉၇၃ တွင် ဝါရှင်တန်ပို့စ်သတင်းစာကြီးကဦး ဆောင်ပြီး စုံစမ်းမှုတစ်ခုကိုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သမ္မတရစ်ချတ် နစ်ဆင်လက်ထက်တွင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏ရုံးခန်းကို ဖောက်ထွင်းဝင် ရောက်သွားမှုတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ဝါးတားဂိတ် အဆောက်အအုံအတွင်းရှိ ထိုရုံးခန်းကို ဖောက်ထွင်းဝင်ရောက်ခံရသဖြင့် ဝါးတား ဂိတ်အရှုပ်တော်ပုံဟု လူသိများသွားရသည်။
ဖောက်ထွင်းဝင်ရောက်သူများကိုမိပြီး ဆီးနိတ်လွှတ်တော်က ကြားနာစစ်ဆေးကာ အထက်လွှတ်တော်သို့ လွှဲပြောင်းပေး လိုက်ရသည့်ထိုအမှုတွင် သမ္မတ ရစ်ချတ်နစ်ဆင်ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ပတ်သက် နေကြောင်း ထူးဆန်းစွာ တွေ့လိုက်ရသည်။ အမေရိကန်ပြည်သူတိုင်း စိတ်ဝင်စားဖွယ်အရေးအခင်းကြီးဖြစ်သွားပြီး ထိုကိစ္စကြောင့် သမ္မတလည်းနုတ်ထွက်သွားရ သည်အထိ သတင်းဂျာနယ်လစ်တို့ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ကြောင်းတွေ့ရသည်။ သမ္မတနစ်ဆင်နှင့်ဆက်စပ်ပြီး စီအိုင်အေနှင့် အက်ဖ်ဘီအိုင်တို့ကပါ အမေရိကန်ပြည်သူတို့အပေါ် တွင် အမြဲမပြတ် မလွတ်လပ်စေရန်နှင့်၊ ပုဂ္ဂလိကလွတ်လပ်ခွင့်များ ပါမကျန် ထောက်လှမ်းနေမှုများကို သတင်းသမားများက ဖော်ထုတ်ရေးသားနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ဝါးတားဂိတ်အရှုပ်တော်ပုံနှင့်ပတ်သက်ပြီး စတင်ဖော်ထုတ် သူမှာ ပက် ဘူခါနန်ဖြစ်သည်။ သူက အယ်ဒီတာ့အာဘော် ခေါင်း ကြီးပိုင်းမှ "အမေရိကန် ကွန်ဆာဗေးတစ်" ဆိုသည့်ခေါင်းကြီးဖြင့် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ရေးလိုက်သည်။ သူရေးလိုက်မှ သမ္မတတစ်ယောက် ကုန်းကောက်စရာမရှိလောက်အောင် ဖြစ်သွားရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရစ်ချတ် နစ်ဆင်က ထိုခေါင်းကြီးပိုင်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး "ကျုပ်ကတော့ ဓားတစ်ချောင်းပေးလိုက်တာပဲ။ သူတို့က အဲဒီ ဓားနဲ့ ကျုပ်ကိုပြန်ထိုး တာ"ဟု ဝေဖန်မှတ်ချက်ချခဲ့သည်။
နစ်ဆင်၏ ဒုသမ္မတ စပီရို အက်နယူးက မီဒီယာကို စကား လုံးများဖြင့် ပက်ပက်စက်စက် ပြန်လည်ဝေဖန်တိုက်ခိုက် ခဲ့သည်။ အိမ်ဖြူတော်အကြောင်း မကောင်းရေးသည့် ဝီလျှံ ဆပ်ဖိုင်းယားနှင့် ဘူခါနန်တို့ကို အီလစ်တွေ၊ လစ်ဘရယ်တွေဟု ပြန်ဝေဖန်ခဲ့သည်။ သို့သော် မီဒီယာသမားတွေကလည်း ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲနှင့်ပတ်သက်ပြီး အကြီးအကျယ် ပြန်လည် တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့် သမ္မတဂျွန်ဆင် တစ်ယောက် နောက်တစ်ကြိမ်ပြန်ပြီး ရွေးကောက်မခံရသည်အထိ ဒုက္ခရောက်ခဲ့ရသည်။
ရည်ညွှန်း
၁။ 	စာနယ်ဇင်းသမိုင်းစာတန်းများ ပထမတွဲ၊ ဒုတိယတွဲ၊ စာပေဗိမာန်ပြည်သူ့လက်စွဲစာစဉ်၊ ပထမနှိပ်ခြင်း၊ ၁၉၇၈ ၂။ Deliberating in a Democracy, Free and Independent Press, Constitutional Rights Foundation Chicago ၃။ Reporting and Writing News: A Basic Handbook, by Peter Eng and Jeff Hodson ၄။ The Newspaper: Its Place in a Democracy, by Duane Bradley
သရက်ချောင်း(မတ်)ရွာ၊ ကျုံတုံးကြီး
သရက်ချောင်း(မတ်)ရွာ၊ ကျုံတုံးကြီး
ရေကျော်
ကိုးကား
ရေကျော်
ခိအိ - ယုရဘူတာ
ခိအိ - ယုရဘူတာ (紀伊由良駅 ခိအိ - ယုရ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဝါခါယာမခရိုင်၊ ဟိဒခတိုင်း၊ ယုရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဟိုခိုရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ဟိုခိုရွာ (Hohko)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျိုင်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျိုင်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၂၂ ဦး၊ မ ၁၄၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကူရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကူရွာ (Ku)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၂၆ ဦး၊ မ ၁၈၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာလျှင်ရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
အာလျှင်ရွာ(Ahrhlyin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ အာလျှင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၅၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပြေသာရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
သပြေသာရွာ (Thapyaythar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ သပြေသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထွဏ်းနေနွယ်
ထွဏ်းနေနွယ် [၁၉၂၄ - ၁၉၈၆]
ပေါင်းတည်မြို့တွင် အဖကုန်သည် ဦးစံရွှေ၊ အမိဒေါ်ကုလားမ(ခ)ဒေါ်ရွှေတို့က ၁၉၂၄ ခု ဇူလိုင် ၁၈ ရက် သောကြာနေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းသုံးယောက်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးထွန်းလွင် ဖြစ်သည်။ မူလတန်းပညာကို ပေါင်းတည်မြို့ ဦးဖိုးစံ မြူနီစီပယ်ကျောင်းတွင်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ပေါင်းတည်မြို့ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ဆက်လက်ပညာသင်ခဲ့ရာ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဆယ်တန်း အောင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၆ မှ စ၍ "ထွန်းကိုကို" ကလောင်အမည်ဖြင့် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတွင် ရယ်ရွှင်ဖွယ်ရာများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ တွင် ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်နှင့် တိုးတက်ရေးမဂ္ဂဇင်းများ၌ ကဗျာများ စတင်ရေးသား ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်၌ ကဗျာများ ပြန်လည် ရေးသားရင်းက "ထွဏ်းနေနွယ်" ကလောင်အမည်ကိုယူခဲ့သည်။ ကလေးဂျာနယ်တွင် "မောင်ထူးတင့်"၊ "မောင်သက်လွင်" ကလောင် အမည်ခွဲ များဖြင့်လည်း ရေးသား ခဲ့သည်။
၁၉၆၁ တွင် နှစ်နိုင်ငံယဉ်ကျေးမှု ဖလှယ်ရေးအစီအစဉ်အရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ လေ့လာရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့သည်။ ယင်း အတွေ့အကြုံ များကို သူတို့ကမ္ဘာ (၁၉၆၃) အမည်ဖြင့် ခရီးသွားမှတ်တမ်းစာအုပ် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၈၆ ခု မေလ ၂၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ နံနက် ၁ နာရီ၌ ရန်ကုန်မြို့ ရန်ကင်းတိုက်ခန်း နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်ခင်သိန်း (စာရေး ဆရာမကြီး ယုဝတီ မာလာသိန်း) နှင့် သားသုံးယောက် ကျန်ရစ် ခဲ့သည်။
စာညွှန်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မိန် နက္ခတ်တာရာ
မိန် နက္ခတာရာ သည် ရာသီခွင်၏ ကြယ်စုတန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လက်တင်ဘာသာဖြင့်ဆိုလျင် ယင်း၏နာမည်သည် ငါးသတ္တဝါဖြစ်သည်။ ကြယ်စုတန်းသည် အနောက်ဘက်တွင် ပြိဿ နက္ခတ်တာရာ အရှေ့ဘက်တွင် မိဿ နက္ခတ်တာရာတို့ကြား၌ တည်ရှိသည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
ခိခိဘူတာ
ခိခိဘူတာ (木岐駅 ခိခိ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုခုရှိမခရိုင်၊ ခိုင်းဖုတိုင်း၊ မိနမိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂမုန်းရန်လွတ်
ဂမုန်းရန်မီးကဲ့သို့ အပင်ငယ်များရံ၍ ပေါက်တတ်သည်။ ယင်းဂမုန်းပင်ပတ်လည်၌ သစ်သားခြံစိုက်၍ ထားပါကတစ်နှစ် လည်သော်ခြံပြင်ဖက်၌ ပင်ပွားပေါက်သည်။
ဇီးဖြူစု(ဒီးဒုတ်ကုန်း)ရွာ၊ ကျုံတုံးကြီး
ဇီးဖြူစု(ဒီးဒုတ်ကုန်း)ရွာ၊ ကျုံတုံးကြီး
ကြီးပင်ရွာ၊ အင်ပင်
ကြီးပင်ရွာ၊ အင်ပင်
စခမ်းကြီးရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
စခမ်းကြီးရွာ (Sakhangyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ကျောက်ပတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ပတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၀၄ ဦး၊ မ ၂၅၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၈၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်းဘဲမြောင်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ဝမ်းဘဲမြောင်ရွာ (Wanbemyaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မော်သိုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၄၂၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါဒကြီး
ပါဒကြီး
Abstraction
ရှင်းလင်းချက်များ (သို့) နောက်ခံအသေးစိတ် အချက်အလက်များ (background detail) မပါဝင်သော အရေး ပါသည့် အင်္ဂါရပ်များကိုသာ ကိုယ်စားပြုသော အလုပ် (act)။ ဥပမာ- မော်တော်ကားတစ်စင်း အသုံးပြုမည် ဆို ပါက ကား၏အတွင်းပိုင်း အလုပ်လုပ်ပုံ၊ အတွင်းပိုင်း နည်းပညာဆိုင်ရာ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ကျွန်ုပ်တို့ သိစရာမလိုပါ။ ကျွနု်ပ်တို့ သိထားရမည်မှာ မောင်းနည်းသာ ဖြစ်သည်။
မြသုခရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
မြသုခရွာ (Myathukha)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကံဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၂၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၄၇ ဦး၊ မ ၂၉၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂမုန်းလဝန်း
အရွက်မှာ ကံ့ကော်ရွက်သဏ္ဌာန်ရှိ၍ တညှိုခန့်ရှည်သည်။ အမြစ်စုသည်။ ဥမှာ ကြက်သွန်ဖြူခန့် ရှိသည်။ အဆစ်တိုင်း အညွန်ထွက်၍ အမြစ်ဖွားလည်း ထွက်သည်။
ခိခိဆွတ်ဘူတာ
ခိခိဆွတ်ဘူတာ (喜々津駅 ခိခိဆွတ်- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နာဂါဆာကီခရိုင်၊ အိဆဟယတိုင်း၊ တရမိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဆားဘီးယားနိုင်ငံ
ဆားဘီးယားနိုင်ငံ၏ တရားဝင် အမည်မှာ ဆားဘီးယားသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အလယ်ဥရောပနှင့် အရှေ့တောင် ဥရောပတို့ ဆုံရာ နေရာတွင် ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကာပါသီယံ မြစ်ဝှမ်းဒေသနှင့် ဘောလကန်ဒေသ၏ အလယ်ပိုင်းတို့ ပါဝင်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ နှင့် ဘူလ်ဂေးရီးယားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် မြောက်မက်စီဒိုးနီးယားနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၊ ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုးဗီးနားနိုင်ငံ၊ မွန်တီနီဂရိုးနိုင်ငံ တို့ရှိကြသည်။ ထို့အပြင် ကိုဆိုဗို မှ တဆင့် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် ထိစပ်နေသည်။ ကိုဆိုဗိုအား ဆားဘီးယားနိုင်ငံမှ ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပက်သက်၍ အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။ ဆားဘီးယားနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့သည် ဥရောပ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ အကြီးဆုံးမြို့ကြီးများတွင် တစ်မြို့ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ပဏ္ဏပါတိဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၆။ အာသီသဝဂ် -၅၃- ပုဏ္ဏပါတိဇာတ်။ ။ ဆေးခတ်ထားသည့်သေအရက်အပြည့်သော ခွက်ဖြင့် သူဌေးအား လှည့်ဖြားခေါ်သော သေသောက်ကြူးတို့ အကြောင်း။
သေရည်ဆေးဖျော် လှည့်ပတ်ခေါ်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်သေသောက်ကြူးတို့သည် သေရည်သောက်ပြီး မူးမေ့နေသူတို့ထံမှ ပစ္စည်း ဥစ္စာတို့ကိုလုယက်၍ယူမည် အကြံဖြင့် သေရည်တို့၌ မေ့လျော့စေတတ်သော ဆေးကိုခတ်၍ သေတင်းကုပ်၌ထားလျက်လာသမျှလူတို့ကို တိုက်ရန် အသင့်စောင့်နေကြကုန်၏။
ထိုအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် သေရည်ကို သောက်ရန်သွားသည်နှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် သေရည်ကိုသောက်ရန်ဖိတ်ခေါ်ကြရာ သူဌေးမှာ သောတာပန်ဖြစ်၍ သေရည်ကို အလျဉ်းမသောက်သော်လည်း စုံစမ်းရန်သွားလေ၏။ သေသောက်ကြူးတို့ အမူအရာကို မြင်လျှင် သေရည်၌ ဆေးခတ်ထားသည်ကိုသိ၍ “အမောင်... အမောင်တို့ကား သေရည်ကို ချီးကျူးနေကြသော်လည်း ကိုယ်တိုင် မသောက်ဝံ့ကြ၊ မခုဆေးခတ်ထားသည် ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု ပြောဆိုကာ ခြိမ်းခြောက်မောင်မဲ၍ သေသောက်ကြူးတို့ကိုထိုအရပ်မှ ပြေးစေ၏။
နောင်အခါမြတ်စွာဘုရားထံ ရောက်လျှင် ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ထားရာ မြတ်စွာဘုရား “သူဌေးကြီး ...ဤသေသောက်ကြူးတို့သည် ယခုအခါမှသာ သေရည်၌ ဆေးခတ်၍ လှည့်ပတ်ကြသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါကလည်းလှည့်ပတ်ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
သေသောက်ကြူးများစီမံထား
ထိုအခါ သေသောက်ကြူးတို့သည်သေရည်ဝယ်ရန် အသပြာ ကုန်လတ်သော် စည်းဝေးတိုင်ပင်ကြရာ ကြမ်းကြုတ်သော သေသောက်ကြူးတစ်ယောက်က “အမောင်တို့ ... သေရည်ဖိုး မရှိလျှင် မစိုးရိမ်ကြနှင့်၊ သေတင်းကုပ်ဆောက်၍ သေရည်တို့၌ မေ့လျော့ထိုင်းမှိုင်းစေတတ်သော ဆေးခတ်ပြီးလျှင် လာသမျှလူတို့ကိုတိုက်၍ မေ့လျော့နေသောအခါပါသမျှ ပစ္စည်းတို့ကို လုယက်၍ ယူမည်” ဟု အကြံပေးလေ၏။ အားလုံးသော သေသောက်ကြူးတို့သည် စိတ်သဘောညီညွတ်ကာ တစ်နေရာတွင် သေတင်းကုပ်ဆောက်ပြီးလျှင် သေရည်တို့၌ ဆေးခတ်ကာ လာသမျှလူတို့ကိုတိုက်ရန် စောင့်ဆိုင်း၍ နေကြ၏။
ခြိမ်းခြောက်ပြောမှထွက်ပြေးကြ
သူဌေးကြီးသည်မသောက်လိုသော်လည်း စုံစမ်းလိုသဖြင့် လိုက်ပါသွားကာ သေသောက်ကြူးတို့ အမူအရာကိုကြည့်သောအခါ “သေသောက်ကြူးတို့ လှည့်ပတ်ပုံရသည်၊ အမြန်သိအောင်ပြုမည်” ဟု ကြံစည်ကာ“အမောင်တို့ ... မင်းကြီးထံ သွားဦးမည်၊ သေရည်သောက်သွားလို့ မလျော်ပါ၊ အပြန်မှဝင်လာဦးမည်” ဟု ပြောဆိုကာ မင်းကြီးထံ သွားလေ၏။
ပြုဖွယ်ကိစ္စပြီး၍မင်းကြီးထံ မှ ပြန်လာသောအခါ သေတင်းကုပ်သို့ဝင်၍ ကြည့်ရှုစုံစမ်းလေ၏။သေသောက်ကြူးတို့ အမူအရာကိုမြင်လျှင် သေရည်တို့၌ ဆေးခတ်ကာ လှည့်ပတ်ထားမှန်းသိသဖြင့် “အမောင်တို့ ... ဤသေရည်ခွက်တို့မှာ ပြည့်မြဲတိုင်းသာ ပြည့်နေသည်၊ ပါးစပ်ကအတွင် ချီးကျူးနေကြသော်လည်း ကိုယ်တိုင် မသောက်ဝံ့ကြကုန်၊ မုချ ဆေးခတ်ထားသည်ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု ပြောဆိုကာ သေသောက်ကြူးတို့ ကြောက်လောက်အောင်ခြိမ်းခြောက်နှိပ်စက် ထိုအရပ်မှ ပြေးစေပြီးလျှင် အိမ်သို့ ပြန်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ သေသောက်ကြူးတို့သည် - ယခုအခါ သေသောက်ကြူးတို့။
ဗာရာဏသီ သူဌေးကြီးသည် - ယခုအခါ ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟုဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) သေကြူးအတတ်၊ သေဆေးခတ်၊ လှည့်ပတ်သောက်စေလို။
(၂) သောက်ကြသောသူ၊ မေ့လျော့မူ၊ လုယူပစ္စည်းကို။
ပုဏ္ဏပါတိဇာတ် ပြီး၏။
တရားရှုမှတ်ခြင်း
တရားရှုမှတ်ခြင်းသည် အရာအားလုံးကို ထိန်းချုပ်လေ့ကျင့်မှု တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ရှုမှတ်ခြင်းဖြင့် လေ့ကျင့်သူသည် “သိစိတ်ပျံ့လွင့်စိတ်”ကို ကျော်လွန်ပြီး စိတ်အနားပေးခြင်း သို့မဟုတ် သိမှတ်နေခြင်း၏ အနက်ရှိုင်းဆုံးသော အဆင့်သို့ ရောက်ရှိရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ တရားရှုမှတ်ခြင်းသည် ဘာသာအများစု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ရှေးခေတ်ကတည်းမှပင် ကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့ကြသည်။ မဟာသက္ကရာဇ် ၆၈ ခုနှစ်၊ ဘီစီ ၆၂၃ တွင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား မွေးဖွားတော်မူခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင်ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် (ခရစ်တော်မပေါ်မီ ဘီစီ(၅၈၈) ) လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း၂၆၀ဝ ကျော် မဟာသက္ကရာဇ်(၁၀၃)ခု ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် စတင် ပွင့်ထွန်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၃)ခု ဝါဆိုလပြည့် စနေနေ့ ဘီစီ(၅၈၈)မှာ ဓမ္မရတနာ စတင်ခဲ့သည်။ မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၃)ခု ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက် တနင်္လာနေ့ ဘီစီ (၅၈၈)  တွင် သံဃာရတနာ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဂေါတမဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝိပဿနာ နှင့်  ဝိပဿနာကျင့်စဉ် ကိုဘီစီ (၅၈၈)  လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း၂၆၀ဝ-ကျော်တွင်ပထမဆုံးသော စတင်တွေ့ရှိကျင့်ကြံအားထုတ် ခဲ့ သူဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားအဖြစ်နှင့် (၄၅)နှစ်နေပြီး မဟာသက္ကရာဇ် ၁၄၈ ခု ကဆုန်လပြည့် အင်္ဂါနေ့ ဘီစီ ၅၄၃ မှာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူသည်။  ဗုဒ္ဓအဖြစ်  (ဘီစီ ၅၈၈ - ဘီစီ ၅၄၃ ) ၄၅ နှစ်အတွင်း တာဝန်ကြီး ၂ ရပ်ကို တစ်နေ့လျှင် ၂၂ နာရီ မိနစ် ၂၀ ခန့်မျှ နေမအား ညမနား လူသား, သတ္တဝါတို့၏ ကောင်းကျိုးကို မျှော်ကိုး၍ ထမ်းဆောင်တော်မူခဲ့သည်။
(၁) ဓမ္မကို ဟောပြောခြင်း၊ ဖြေဆိုခြင်း
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟောပြသည့်ဓမ္မအတိုင်း လက်တွေ့လိုက်နာ ကျင့်သုံးသူများကို ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်လို့ခေါ်ဆိုသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် လူဦးရေ သန်းပေါင်း ၁၉၀၀ ခန့်အထိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သောဘာသာတရားနှင့်အယူဝါဒဖြစ်သည်။  တရုတ်ပြည် သည် မဟာယာန နှင့် ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ ဗုဒ္ဓဘာသာလူဦးရေ အများဆုံး နိုင်ငံလည်းဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်တွင် လူဦးရေ သန်းပေါင်း ၁၂ ၀၀ ခန့်အထိ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သည်။ ထို့ကြောင့်ဗုဒ္ဓဘာသာသည်  ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူ လူဦးရေအားဖြင့် ဒုတိယအများဆုံး ကမ္ဘာ့ဘာသာနှင့် အကြီးထွား အမြန်ဆုံးသော ဘာသာတစ်ခုလည်း ဖြစ်လာခဲ့ သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် မဟာယာန နှင့် ထေရဝါဒဟူ၍ အဓိကဂိုဏ်းကြီးနှစ်ဂိုဏ်းရှိသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် တစ်ဦး ဖြစ်ရန်အတွက် ကျယ်ပြန့်သော ဥပဒေများ မရှိပါ။ ဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခြင်း, တရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခြင်း, သံဃာကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခြင်း ဟူသော သရဏဂုံ သုံးပါးကို လက်ခံလိုက်လျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အဖြစ်ရောက်ရှိသည်။ ဘာသာရေးဓလေ့ထုံးတမ်းတို့၏အပြင်ဘက်တွင် ကျင့်ကြံခဲ့ကြသည်။ ကွဲပြားခြားနားသည့် တရားရှုမှတ်ခြင်း၏ နည်းလမ်းစည်းကမ်းများသည် စိတ်အောင်မြင်ရေးပန်းတိုင် များ၏ ကျယ်ပြန့်မှုကို ဝန်းရံထားလျက်ရှိသည်။ သိစိတ်၊ သနားစာနာစိတ်နှင့် မေတ္တာတို့၏ အမြင့်ဆုံးအဆင့် ရရှိအောင်မြင်ခြင်းမှသည် အဝေးကိုသိမြင်ခြင်း၊ ဖန်တီးနိုင်မှု သို့မဟုတ် ကိုယ်တိုင်သိရှိခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်၏ ရိုးရှင်းစွာ ပိုမိုတည်ငြိမ်မှုနှင့် အေးချမ်းမှုနယ်ပယ်အထိသို့ ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာတရားရှုမှတ်ခြင်း
ဗုဒ္ဓဘာသာ တရားရှုမှတ်ခြင်းသည် အကြောင်းနှစ်ရပ်နှင့် အခြေခံကျစွာဆက်စပ်ပတ်သက်သည်။ ၎င်းတို့မှာ စိတ်ကိုပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ရှိလာသည့်စိတ်ကိုအသုံးချပြီး မိမိကိုယ်ကိုနှင့် အခြားသောထူးခြားဖြစ်ရပ်ကို ရှာဖွေကြည့်ရှုခြင်းဖြစ်သည်။ သမိုင်းရှိပြီးဖြစ်သော ဗုဒ္ဓကိုယ်တော် သိဒ္ဓတ္ထဂေါတမ ပင်လျှင် ဗောဓိပင်အောက်တွင် ဘီစီ (၅၈၈) တွင်တရားရှုမှတ်နေစဉ် ဉာဏ်အလင်းရရှိသွားခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာသမိုင်းပုံပြင်တွင်ဗုဒ္ဓဘုရား နှစ်ဆယ့်ရှစ်ဆူ ရှိပြီးအားလုံးသော ဗုဒ္ဓဘုရားများသည်တရားရှုမှတ်ခြင်းကို ကျင့်သုံးခဲ့ခြင်းဖြင့် စိတ်အစဉ် တိုးတက်မှုများရရှိအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ၏ပုံစံများ အများစုသည် ကမ္မဋ္ဌာန်း တရားထိုင်ခြင်း သမထအလုပ်သည် စိတ်နှင့် ဆိုင်သဖြင့် မိမိစိတ်ဓာတ်၏ ဖြူစင်မှု တိုးပွားလာအောင် အားထုတ်ရသော အလုပ်မျိုးဟု ဆိုလိုသည်။ သမထ ဟူသည် အာရုံခြောက်ပါး၌ လွင့်ပါးချောက်ချား၍ နေသောစိတ်ကို တစ်ခုတည်းသော အာရုံ၌ သမ္မာသတိ(Right mindfulness) စွဲမြဲစွာ သက်ဝင် စေ၍ စူးစူးစိုက်စိုက် သမ္မာသမာဓိ(Right Concentration) တည်တည်တံ့တံ့ ရှုခြင်းသဘောဖြစ်သည်။ တရားရှုမှတ်ကျင့် ကြံအားထုတ်ခြင်း နှစ်မျိုးဖြစ်ကြသော သမထ နှင့် ဝိပဿနာ တို့အကြားတွင် ထင်ရှားသည်။ နှစ်မျိုးစလုံးသည်ဉာဏ်အလင်းရရှိရန်အတွက်လိုအပ်သည်။ သမထတွင်အမှတ်တစ်ခုတည်းအာရုံစိုက်ကြည့်ခြင်း စိတ်တည်ငြိမ်မှုစွမ်းရည်ကိုတိုးတက်ဖြစ်ထွန်းအောင်လေ့ကျင့်အားထုတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဝိပဿနာသည်ပကတိသဘာဝအမှန်များကိုရှုမြင်ခြင်းအားဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းနှင့် ပညာတို့ တိုးတက် ဖွံ့ဖြိုး လာစေရန်ဖြစ်သည်။ တရားရှုမှတ်ကျင့်ကြံခြင်းနှစ်မျိုးအကြား ကွာခြားမှုနှိုင်းယှဉ်ချက်သည် အမြဲတမ်းပြတ်သား ပေါ်လွင်မှုမရှိပါ။ ကွာခြားမှုသည် အာနာပါနသတိ ကဲ့သို့သော ကျင့်ကြံမှုများ လေ့လာလိုက်စား သည့်အခါတွင်ထင်ရှားစွာတွေ့မြင်ရသည်။ အာနာပါန သည် သမထကျင့်စဉ်၏အစ တာထွက်ဟု ပြောနိုင်သော်လည်း အဆင့်အမျိုး မျိုးကိုဖြတ်သန်းသွားပြီး နောက်ဆုံးတွင် ဝိပဿနာကျင့်စဉ်သို့ ရောက်ရှိအဆုံးသတ်သွားသည်။
ထေရဝါဒဗုဒ္ဓအယူဝါဒ
ထေရဝါဒဗုဒ္ဓအယူဝါဒသည်တရားရှုမှတ်ခြင်းဖြင့်တွေးတောဆင်ခြင်မှုကိုတိုးတက်အောင်အာရုံစိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ အာနာပါနကျင့်စဉ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ အလွန်ရှေးကျသော တရားကျင့်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အချိန်ကြာမြင့်စွာက လူပေါင်းများစွာတို့ထံမှ ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်။ ဂေါတမဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝိပဿနာ  ကျင့်စဉ်ကိုဘီစီ (၅၈၈)  လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း၂၆၀ဝ-ကျော်တွင်ပထမဆုံးသော စတင်တွေ့ရှိကျင့်ကြံအားထုတ် ခဲ့ သူဖြစ်သည်။ ဝိပဿနာဆိုသည်မှာ အရှိကိုအရှိအတိုင်း မှန်ကန်စွာသိမြင်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိသည်။ မိမိ၏ခန္ဓာကိုယ်ကို မိမိကိုယ်တိုင်ရှုမှတ်ခြင်းဖြင့် မိမိ၏ မတင့်တယ်သော စိတ်တို့ကို ဖြူစင်စေသော ကျင့်စဉ်ဖြစ်သည်။ ပြန့်လွင့်နေသောစိတ်ကို စုစည်းနိုင်ရန်အတွက် ပုံမှန်အတိုင်း အသက်ရှုမှုကို အာရုံစူးစိုက်ပြီး စတင်ရှုမှတ်လေ့ကျင့်မှု ပြုလုပ်ကြရသည်။ စိတ်သည် တည်ကြည်စူးရှမှုရှိပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို အာရုံစူးစိုက်၍ ရှုမှတ်ခြင်းဖြင့် ရုပ်သည်လည်းကောင်း၊ စိတ်သည်လည်းကောင်း၊ ခဏမစဲ မရပ်မနား ပြောင်းလဲနေကြသောတရား၊ စကြာဝဋ္ဌာတစ်ခုလုံး၏ သဘာဝဓမ္မ အမှန်တရားကို တွေ့ရှိလာသောအခါ မမြဲခြင်းသဘာဝ (အနိစ္စ)၊ ဆင်းရဲခြင်း(ဒုက္ခ)နှင့် အစိုးမရသော(အနတ္တ) သဘောသဘာဝ အမှန်တို့ကို သိရှိကြသည်။ ဤကဲ့သို့ အမှန်တရား ဓမ္မလက္ခဏာကို ကိုယ်တိုင်ကိုကြ တိုက်ရိုက်သိလာသောအခါ စိတ်အတွင်း၌ မတင့်တယ် မစင်ကြယ်မှုများမှ လွတ်မြောက်၍ စိတ်ကို ဖြူစင်မှု ဖြစ်စေသော တရားကျင့်စဉ်ဖြစ်သည်။
ဝိပဿနာကျင့်စဉ်၏ ရည်မှန်းချက်သည် စိတ်၏ အထွဋ်အထိပ်သို့ရောက်ပြီး၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲဒုက္ခအပေါင်းမှ လွတ်မြောက်ခြင်း၊ ပညာ-ဉာဏ်စဉ်အဆုံးတိုင် ပေါက်ရောက်စေရန် ဖြစ်ပေသည်။ ကြိုးစားပြီး ဆက်လက်ကျင့်ကြံအားထုတ်ပါလျှင် အားထုတ်သူ၏ နေ့စဉ်ဆင်းရဲ ပင်ပန်းမှုများမှ သက်သာစေပြီး ယခင်အကျင့်ဟောင်းပုံစံများ၏ တည်ငြိမ်မှုမရှိသော တုံ့ပြန်မှုများတို့ဖြင့် နှစ်သက်သာယာဖွယ်၊ မနှစ်သက်သာယာဖွယ် ကိစ္စများ ကြုံရသောအခါ စိတ်ထဲတွင် ထုံးဖွဲ့ချည်နှောင်မှု၊ ဆင်းရဲမှု အစိုင်အခဲများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းတို့မှ ဖြေလျော့ပြီးလျှင် ချမ်းသာမှုများ ဖြစ်လာပါလိမ့်မည်။ ဝိပဿနာကျင့်စဉ်သည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာက သင်ကြားပေးခဲ့သည် မှန်သော်လည်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ အတွက်သာ မဟုတ်ပဲ လူအားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သောကျင့်စဉ် ဖြစ်သည်။ စကြာဝဋ္ဌာရှိ အားလုံးသောလူတို့အတွက် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်စေသော နည်းလမ်းသာဖြစ်သည်။
ထေရဝါဒဗုဒ္ဓအယူဝါဒသည်နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်းမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည့်သတိတရား(ဥပမာသတိပဌာနသုတ်တွင်ကြည့်ပါ)နှင့်အာရုံစူးစိုက်မှု(သမာဓိကမ္မဌာနသုတ်တွင်ကြည့်ပါ)တို့၏ရှုမှတ်ခြင်းဖွံ့ဖြိုးလာမှုကိုဦးစားပေးဆောင်ရွက်သည်။ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓအယူဝါဒသည်မူရင်းကျင့်စဉ်ဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦးစီသည်မတူကွဲဟြးနေသည့် အတွက်ကြောင့်နိဗ္ဗာန်သို့သွားရာတွင် ကိုယ့်နည်းကိုယ့်ဟန်သုံးထားသည်။ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်ထင်ပေါ်နေသည့် တရားရှုမှတ်ခြင်းအကြောင်းအရာများတွင် ရှုရှိုက်ခြင်း (အာနာပါန)နှင့်ချစ်ခင်ကြင်နာခြင်း(မေတ္တာ)တို့ပါဝင်သည်။ ဝိပဿနာပုံစံတရားရှုမှတ်ခြင်းတွင်သတိသည်အစတွင် ဝင်လေနှင့်ထွက်လေအပေါ်ထားရှိပြီးထို့နောက်(အသက်ရှုခြင်းကိုခေတ္တရပ်ဆိုင်းထားချိန်၊စိတ်နှင့်နှလုံးရှိနေသေး)ရိုးရိုးအမှတ်သင်္ကေတ(ဖယောင်းတိုင်မီးတောက်)အပေါ်ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းအပေါ်(လက်မသို့မဟုတ်နှာသီးဖျား)သို့မဟုတ်စိတ်အယူအဆအပေါ် (မည်သည့်ခံစားမှုအနှောင့်အယှက် သို့မဟုတ်ဉာဏ်ပါသည့်အနှောင့်အယှက်များအပေါ် အမှတ်မထားခြင်းကို ပံ့ပိုးပေးသည်) ထားရှိသည်။ ၂၀ ရာစုနှစ်တွင် အထူးဩဇာညောင်းသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာတရားရှုမှတ်ခြင်းကျောင်း တစ်ခုမှာ ထိုင်းသစ် တော ဓလေ့ထုံးတမ်း ကျောင်းဖြစ်သည်။ ကျောင်းတွင် အဂျန်ထတေး၊ အဂျန်မဟာဘူ နှင့်အဂျန်ချာတို့ကဲ့သို့အထင်ကရတရားရှုမှတ်သူများပါဝင်သည်။ ဂျပန်တွင်မဟာယာနကျောင်းများဖြစ်သည့်တီအင်တိုင်းတွင်အာရုံစူးစိုက်မှုကိုမြှင့်တင် ဖွဲ့စည်းထားသည့်စည်းကမ်းမှတဆင့်ပြုစုပျိုးထောင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် တရုတ် ချန်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်း တွင် (၎င်းမှဂျပန် လူမျိုးတို့၏ ဇန် နှင့် ကိုးရီးယား လူမျိုးတို့၏ဆီအွန်ကျောင်းများအဖြစ်ခွဲထွက်သွားကြသည်)။ ဆိုချိန်နှင့်ကိုအန်တရားရှုမှတ်ကျင့်စဉ်များသည် တရားအားထုတ်သူကို ပကတိသဘာဝအမှန်များနှင့် တိုက်ရိုက်တွေ့ကြုံ ရန်ခွင့်ပြုထားသည်။ (ထိုကျောင်းများ၏အမည်များတစ်ခုစီသည် သင်္ကရိုက် - ဓယာန မှလာပြီး “တရားရှုမှတ်ခြင်း” ဟု ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားအသီးသီးသို့ပြန်ဆိုထားကြသည်)။ လေးနက်သည့် ရှင်ကုန်း ဂိုဏ်းသည် တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်များစွာသောအကြောင်းအရာများကို မျှဝေယူထားကြသည်။ ဂျပန် ဟိုက်ကူ ကဗျာဆရာဘရှိုးသည် ကဗျာကိုတရားရှုမှတ်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုအဖြစ်မြင်ပြီးကမ္ဘာကြီး၏ဖြစ်ပျက်နေမှုများတွင် ထာဝရမညှိုးနွမ်းသောမပြီးဆုံးနိုင်သောအမြင်များကို အနုပညာဖြင့်အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြခြင်းနှင့် သက်ဆိုင် သည်ဟု မြင်ထားသည်။ ကျွနု်ပ်တို့သည် ဤ ကျင့်ဝတ်ရည်ရွယ်ချက်၏ ခံစားမှုကို သူရေးသားခဲ့သည့် သူ၏ ဂန္ဓဝင်မြောက်လက်ရာ မြောက်စူးစူးသို့ လမ်းကျဉ်းလေးများ ၏ အစပိုင်းတွင် ရရှိခဲ့သည်။ ကင်တာဘာရိပုံပြင်များ တွင် ချောဆာ ရေးသားတင်ပြထားသည်ထက် ပို၍ တစ်ကိုယ်တည်းနှင့်အမှန်တကယ်ပို၍လေးလေးနက်နက် ရှုမြင်သော ခံစားမှုခရီးတွင်ဂျပန်ကဗျာဆရာဘရှိုးသည် သေခြင်းတရားအပေါ်ထင်ဟပ်ပြမှုကိုသူမြောက်အရပ်သို့ နတ်ကွန်းတစ်ခုမှတစ်ခုခရီးသွားခြင်းအကြောင်း ဖွဲ့ဆိုထားသည့်ကဗျာနှင့်စာနုရောနေသည့်အထဲ တွင် တွေ့ရသည်။
တိဗက်ဗုဒ္ဓဘာသာ
ကေဗန်း (၁၉၇၅ စာမျက်နှာ ၁၆၄)၊ ၎င်း၏တိုးချဲ့ထားသည့်သဟဇာ ဆွေးနွေးချက်တွင် ဆွေးနွေးထားသည့်အတွင်းသဏ္ဌာန် ဆတ်ဒန နှင့်ပြင်ပတို့ဆက်စပ်နေမှု၏ မန္ဓလ နှင့်ပတ်သက်နေမှုကို ဆွေးနွေးထားသည်မှာ “ပြင်ပဘာသာရေးကိုးကွယ်မှုပုံစံနှင့် အတွင်းသဏ္ဌာန်တို့သည် မခွဲခြားနိုင်သော တစ်လုံးတစ်ခဲတည်းပုံကိုဖြစ်စေပြီး ဤပေါင်းစည်းမှုသည် မန္ဓလ၏ ထင်ရှားမှုဖော်ပြချက်အများဆုံး ပုံစံအသွင်အဖြစ် တွေ့ရှိသည်။ မန္ဓလသည် မြင့်မြတ်သော ဝန်းရံထားမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းတွင် ဗဟိုချက်တူညီကြသော လေးထောင့်များနှင့် အဝိုင်းများကို မြေပြင်တွင် ချရေးထားသည့်ပုံများပါရှိသည်။ ထိုဗဟိုချက်တူလေးထောင့်များနှင့် အဝိုင်းများသည် ဖောက်ထွင်း၍မရသော မျက်နှာပြင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းအပေါ်တွင် ဗုဒ္ဓအဖြစ်သို့ ရည်ရွယ်ချက်ကြီးမားသူသည် (သူတို့) ကိုယ်တိုင်ဆောက်တည်ရန် ဆန္ဒရှိသည်။ တန်တြာ၏ဘာသာရေးပုံစံကိုထုတ်ဖော်ခြင်းသည် မန္ဓလအပေါ်တွင်မူတည်ပြီးမန္ဓလရုပ်ပစ္စည်းကိုသုံး၍မရသည့်နေရာတွင်တတ်ကျွမ်းသူတစ်ဦးသည်ဆက်လက်၍စိတ်အားဖြင့်(သူတို့၏) တရားရှုမှတ်ခြင်းလမ်းကြောင်း တွင် တည်ဆောက်သွားသည်။” (မှတ်ချက်၊ လိင်ခွဲခြားမှုစကားကို ကွင်းကြီးခတ်ထားသည့်နေရာတွင် ပြင်ဆင်ထားသည်။ ပထမ ဥပမာ “သူ့”ကိုသုံးပြီး ဒုတိယဥပမာ “သူ၏” ဟု သုံးသည်။)
တရားရှုမှတ်သင်ကြားခြင်း
တရားရှုမှတ်သင်ကြားခြင်း၏ ဆုလာဒ်သည် ဤဘဝတွင် သင့်ကိုယ်သင်ပေးနိုင်သည့် အကြီးမားဆုံးသော ဆုလာဒ်ဖြစ်သည်။ တရားရှုမှတ်ခြင်းသည် သင်၏သဘာဝအမှန်တရားများကို ရှာဖွေရန်ခရီးကို တာဝန်ယူ အာမခံထား နိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော အကြောင်းတရားဖြစ်သည်။ ထိုသို့လုပ်ခြင်းအားဖြင့် ကောင်းသော ရှင်သန်ခြင်းနှင့် ကောင်း သောသေဆုံးခြင်းကို လိုလားသောသင်၏တည်ငြိမ်မှုနှင့် ယုံကြည်မှုတို့ကိုတွေ့မြင်လာမည်။ တရားရှုမှတ်ခြင်းသည် ဉာဏ်အလင်းရရှိစေသည့် လမ်းဖြစ်သည်။ ဆိုဂျယ်ရင်ပို့ချ် (Sogyal Rinpoche) တိဗက်လူမျိုးတို့၏ သေခြင်းနှင့် ရှင်ခြင်း စာအုပ်ဗုဒ္ဓဘာသာဓလေ့ထုံးတမ်းများ အားလုံးနီးပါးသိမှတ်ထားသည်မှာ ဉာဏ်အလင်းရရှိရေးလမ်းတွင် လေ့ကျင့်မှုသုံး မျိုးသည် လိုအပ်ချက်အရ ပါရှိနေသည်။
ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီ ပထမအစ၊ ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရားက
ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား ၏ တရားတော်များသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၆၀၀ ကပင် လွတ်လပ်စွာ ပြောဆို ဝေဖန်ဆန်းစစ်ခွင့် ရှိသောကြောင့် ကမ္ဘာ့ဒီမိုကရေစီ ပထမအစ၊ ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား က' ဟု ဆိုအပ်လှပေသည်။ ဒီမိုကရေစီ၏အစ၊ ပထမ ဟု ထိုစဉ်ကအများက သက်မှတ်ထားသော ဂရိ နိုင်ငံ တွင် ဒီမိုကရေစီ မပေါ်ထွန်းသေးပါ၊ ကမ္ဘာ့ အတွေးအခေါ်ပညာရှင်  ဆိုကရေးတီး (ဘီစီ ၄၆၉-၃၉၉)၊ ပလေတို (ဘီစီ ၄၂၈-၃၄၈)၊ အရစ္စတိုတယ် (ဘီစီ ၃၈၄-၃၂၂)၊နှင့်  မဟာအလက်ဇန္ဒား  (ဘီစီ ၃၅၆-ဘီစီ၃၂၃)၊ တို့ မမွေးသေးပါ။ ဗုဒ္ဓ သည် ကျင့်ကြံအားထုတ် ခဲ့သဖြင့် ဘီစီ 588 တွင် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်ချိန်တွင် တရုတ်အတွေးအခေါ်ပညာရှင် ဒဿန ဆရာကြီးကွန်ဖြူးရှပ်  (ဘီစီ ၅⁠၅၁-၄၇၉) မမွေးသေးပါ။ ကမ္ဘာ့ရူပဗေဒပညာရှင် သင်္ချာပညာရှင် နယူတန်(၁၆၄၃ ဇန္နဝါရီလ ၄ - ၁၇၂၇ မတ်လ ၃၁)၊ အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း( ၁၈၇၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်-၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက် ) တို့ မမွေးသေးပါ။ ခရစ်ယာန်ဘာသာမှ ထာဝရဘုရားသခင် ၏ သားတော်  ခရစ်တော်၊ ယေရှု(Jesus Christ BC 5-AD 30) နှင့်  အစ္စလမ်ဘာသာ တမန်တော်  မိုဟာမက် (Muhammad AD 570- AD 632) တို့ မပေါ်သေးပါ။
ဗုဒ္ဓတရားတော်များသည် naturally or universally သဘာဝနည်းကျအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ logically ကြောင်းကျိုးဆက်စပ်ဗေဒအရလည်းကောင်း၊ scientifically သိပ္ပံနည်းကျအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ medically ဆေးပညာဗေဒအရလည်းကောင်း မှန်ကန်လှပေသည်။ မိခင်ဝမ်းတွင်း သားသန္ဓေတည်ပုံကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၂၆၀ဝ) ကျော်ကတည်းက ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား က မိုက်ခရိုစကုပ်မပါ၊ အာထရာဆောင်းမပါ၊ ဓာတ်မှန်မပါ ဉာဏ်တော်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိမြင်တော်မူ၍ ရှင်းပြတော်မူနိုင်ခဲ့ပေသည်။ ထို့ပြင် ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံဗေဒ ကျန်းမာရေးသုတေသနများအရ သိရှိလာကြရသော စိတ်သည် ဦးနှောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ နှလုံးသား၏အချိုင့်လေးတွင် ဖြစ်ပေါ်ကြောင်းကို ဗုဒ္ဓက ဟောပြတော်မူသဖြင့် ဝါရင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာများ သိရှိခဲ့ကြသည်မှာလည်း ကြာပြီဖြစ်သည်။ ခန္ဓာဗေဒ၏ဖြစ်စဉ်ပျက်စဉ်အကြောင်းကိုလည်း ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာတို့ ယနေ့ခေတ် ဆဲလ်များအစားထိုးဖြစ်တည်မှုအကြောင်း သိပ္ပံနည်းကျ မသိရသေးခင်ကပင် သိရှိခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်။ Anatomy အနတ်တိုမီ (ခေါ် ) ခန္ဓာဗေဒကိုလည်း ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားက တရားတော်များ၌ ဟောကြားတော်မူခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရား က ယနေ့ခေတ် သိပ္ပံပညာရှင်တို့ အဏုမြူ အက်တမ် (Atom) အကြောင်း မလေ့လာမီကပင် ပရမာအဏုမြူ စသည်ဖြင့် ဟောပြတော်မူခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ဗုဒ္ဓ၏တရားတော်များသည် သိပ္ပံနည်းကျ၊ ကြောင်းကျိုးဆက်စပ်ဗေဒ၊ ခန္ဓာဗေဒ၊ ဆေးပညာဗေဒ စသည်တို့ဖြင့် ကိုက်ညီမှန်ကန်နေလျက်ရှိပြီး၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သမျှ တရားတော်များကို သိပ္ပံပညာက လိုက်မမီနိုင်သေးသော အနေအထားများ ယနေ့ထက်တိုင် ရှိနေသေးသည်မှာလည်း အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။
ထောက်ပြပြောဆိုကြသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ တရားရှုမှတ်ခြင်း အလေ့အကျင့်များသည် ခရစ်ယာန် ဉာဏ်ဝင်စားခြင်း ယုံကြည်မှု၏ အချို့သော အသွင်အပြင်များကိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာစေရန် များစွာလွှမ်းမိုးထားရှိခဲ့သည်။(ဗုဒ္ဓ အယူဝါဒ နှင့် ခရစ်ယာန်အယူဝါဒ)။ BC 588 တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ စတင် ထွန်းကားပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၆၀၀ ကျော် တွင် ခရစ်တော်၊ ယေရှု(Jesus Christ BC 5-AD 30) သည် (Meditation) တရားရှုမှတ် ကျင့်ကြံအားထုတ် ခဲ့သည်။ BC 588 တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ စတင် ထွန်းကားပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၁၂၀၀ ကျော် တွင် တမန်တော်  မိုဟာမက် (Muhammad AD 570- AD 632) သည် (Meditation) တရားရှုမှတ် ကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့သည်။
၎င်းတို့မှာ သီလ (SILA)၊ သမာဓိ (SAMADHI) နှင့် ပညာ (PANNA) တို့ဖြစ် သည်။ ဤနည်းဖြင့် တရားရှုမှတ်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုတည်းသည် လုံလောက်မှုမရှိပါ။ သို့သော် ဉာဏ်အလင်းရမည့် လမ်း၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာဖြစ်သည်။ တစ်နည်းတစ်ဖုံ ပြောရလျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် တစ်ခုနောက်တစ်ခုလိုက်ပါနေသည့် စိတ်ကို ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်း၊ ကျင့်ဝတ်များကိုတိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် စောင့်ထိန်းခြင်းနှင့် ဉာဏ်ပညာကြီးမားခြင်းတို့ သည် အမြင့်ဆုံးပန်းတိုင်ရောက်ရှိရန်အတွက် အလိုအပ်ဆုံးလည်းဖြစ်သည်။ ထောက်ပြပြောဆိုကြသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ (ခရစ်တော်မဖွားမြင်ခင် နှစ်ပေါင်း ၅၀၀ စောပြီး၊ အာရှအနောက် ဘက် အစွန်းအဖျား နှင့် အလက်ဇန္ဒီးယား တွင် ခရစ်တော်သက်ရှိထင်ရှား ရှိစဉ်ကာလကတည်းမှပင် ရှိနေကြသည်။)  BC 543 တွင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူပြီး နှစ်ပေါင်း ၁၁၀၀ ကျော် တွင် တမန်တော်  မိုဟာမက် (Muhammad AD 570- AD 632) သည် (Meditation) တရားရှုမှတ် ခဲ့သည်။ (Samatha meditation is not Vipassana Meditation. Vipassana is not only "nose awareness" or "abdomen awareness" but also these are merely points of focus to achieve one pointedness of mind. Vipassana is the direct seeing of impermanence, unsatisfactoriness and non self in all mental and physical phenomenon or the five aggregates.)
ကန်ညီနောင်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကန်ညီနောင်ရွာ(Kannyinaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ပုဇွန်မြောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တော်တရလေးရွာ၊ ကျုံတုံးကြီး
တော်တရလေးရွာ၊ ကျုံတုံးကြီး
အမ္ဗပါလီ
ကမ္ဘာဦးအခါကမဟုတ်ဘဲ`ဥပပတ် ပဋိသန္ဓေ´နှင့် လူလာဖြစ်သော ထူးခြားသည့် လူတစ်ယောက်ရှိခဲ့ဘူးသည်။ ထိုသူမှာ အမ္ဗပါလီ ဖြစ်သည်။ အမ္ဗပါလီသည် အရင်ဘဝ ဘုရားရှင်များ လက်ထက်တွင် ကုသိုလ်ကောင်းမှုများကို ဆည်းပူး အားထုတ်ခဲ့သည်။ လူ့ပြည် နတ်ပြည်စုန်ဆန်ပြီး သံသရာမှာ ကျင်လည်ခဲ့ရသည်။ သိခီဘုရားရှင်လက်ထက်၌ ဘိက္ခုနီမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သီလသိက္ခာပုဒ်တွေ မကျိုးမပေါင်အောင် စောင့်ထိန်းနေထိုင်ခဲ့သည်။
တစ်နေ့သောအခါ အမ္ဗပါလီလောင်း ဘိက္ခုနီမ သည် တခြား ဘိက္ခုနီမ များနှင့်အတူ စေတီတစ်ဆူသို့ သွားရောက်ပူဇော်ကြသည်။ သူတို့ရှေ့က ကြွသွားသော ရဟန္တာမတစ်ဦးသည် ချေဆတ်ရင်း သလိပ်ခဲတစ်ခု စေတီယင်ပြင်ပေါ်တွင် အမှတ်မထင် လွင့်စဉ်ကျသွားခဲ့သည်။ ရဟန္တာမက သလိပ်ခဲ လွင့်စဉ်ကျ သွားသည်ကို မမြင်၍ မဖယ်ရှားဘဲ ကြွမြဲတိုင်းသွားခဲ့သည်။ ရဟန ္တာမ၏ နောက်က စေတီတော်ကို လင်္ကျာရစ် လှည့်ပြီး ကြည်ညိုလာတဲ့ အမ္ဗပါလီလောင်းသည် ရဟန္တာမ၏ သလိပ်ခဲကို သွားတွေ့သည်။ စေတီယင်ပြင်ပေါ်မှ သလိပ်ခဲကို တွေ့သည့်အခါ အမ္ဗပါလီက `ဒီယင်ပြင်ပေါ်မှာ သလိပ်ခဲကို ဘယ်ပြည့်တန်ဆာမက ထွေးပစ်ခဲ့ရတာလဲ´ဟု ဆဲဆိုမည်တမ်းသည်။ တခြား ဘိက္ခုနီမများက `ငါတို့ရှေ့က သိက္ခာကြီးတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်တွေ ကြွသွားခဲ့တယ်။ ဒီပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတွေလဲ မတော်တဆ ဖြစ်နိုင်တယ်။´ ဒါကြောင့် အမ္ဗပါလီကို အခုလိုမပြောမဆိုဘို့ သတိပေးကြသေးသည်။ သို့သော် အမ္ဗပါလီလောင်း ဘိက္ခုနီမ က အပြောမလျော့ဘူး။ `ငါပြောတာက မှန်တာကို ပြောတာ၊ ပြည့်တန်ဆာမလို မဆင်မခြင်လုပ်လို့ ပြည့်တန်ဆာမ လို့ပြောရတာ´လို့ ထပ်ပြန်ပြောသည်။ အမ္ဗပါလီလောင်း ဘိက္ခုနီမ သည် ထိုဘဝ၌ သီလကို ကောင်းစွာ စောင့်ထိန်းပြီး နေထိုင်ခဲ့သည်။ `နောက်နောင်သော ဘဝတွေမှာ အမိဝမ်းထဲမှာ ဂဗ္ဘသေယျက ပဋိသန္ဓေ မနေရသည့်သူ ဖြစ်ရပါစေ´ဟု ဆုတောင်းခဲ့သည်။
အမ္ဗပါလီလောင်း သည် ထိုဆုတောင်းကြောင့် ဘဝပေါင်းများစွာ နတ်ပြည်မှာဘဲ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ နောက်ဆုံးဘဝ ဗုဒ္ဓဂေါတမ လက်ထက်တွင် ဝေသာလီပြည်၊ လိစ္ဆဝီမင်းများ၏ ပိုင်နက်ဖြစ်သော သရက်ဥယျာဉ်ရှိ သရက်ပင်တစ်ပင်မှာ ဥပပတ် ပဋိသန္ဓေ နှင့် လူလာဖြစ်သည်။ ဥယျာဉ်စောင့်က သရက်ဥယျာဉ်ကို လှည့်လည်ကြည့်ရှု့သည့်အခါ မိန်းကလေးကို သွားတွေ့သည်။ ဥယျာဉ်စောင့်သည် မိန်းကလေးကို လူ လို့မထင်မှတ်ဘူး၊ နတ်ကလာပြီး ကိုယ်ထင်ပြနေသည်ဟု မှတ်ထင်နေသည်။ မိန်းကလေးအနားကို ဥယျာဉ်စောင့်သွားသောအခါ မည်သည့်စကားမျှမပြောသဖြင့် နတ်မဟုတ်မှန်း သိသည်။ ထိုမိန်းကလေးကို အိမ်ခေါ်လာပြီး သမီးအဖြစ် မွေးစားသည်။ သရက်ပင်ကရသည့် သမီးဖြစ်လို့ အမ္ဗပါလီဟု အမည်ပေးထားသည်။ အမ္ဗပါလီ အရွယ်ရောက်လာသည့် အခါ လိစ္ဆဝီမင်းများကို ဆက်သလိုက်သည်။ အမ္ဗပါလီသည် အလွန်လှသဖြင့် လိစ္ဆဝီမင်းအားလုံးက လိုချင်နှစ်သက်ကြသည်။ နောက်ဆုံး လိစ္ဆဝီမင်းများသည် သူရသင့်သည်၊ ငါရသင့်သည်ဟု ငြင်းခုံရန်ဖြစ်ကြသည်။ လိစ္ဆဝီမင်းများ ခိုက်ရန်ဖြစ်သောအခါ ငြိမ်းအေးအောင် တရားသူကြီးက အမ္ဗပါလီကို ပြည့်တန်ဆာမ အရာမှာထားရမည်ဟု တရားစီရင်လေသည်။ တရားသူကြီး စီရင်သလိုပင် အမ္ဗပါလီသည် ပြည့်တန်ဆာမ ဖြစ်သွားရသည်။ (ဘဝတစ်ခုမှာ ရဟန္တာမကို ပြည့်တန်ဆာမ ဟု ဆဲဆိုခဲ့သည့် မကောင်းမှုအကုသိုလ် ကံရဲ့ အကျိုးပေးဖြစ်သည်။)
ပြည့်တန်ဆာမ အမ္ဗပါလီကို သူမ ဥပပတ် ပဋိသန္ဓေနေခဲ့သော သရက်ဥယျာဉ်ကို လက်ဆောင်အဖြစ် ပေးလိုက်သည်။ အမ္ဗပါလီကို လူတိုင်းမဆက်ဆံရအောင် အသပြာ တစ်ရာကျပ်ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ အမ္ဗပါလီသည် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်ကို အလွန်ကြည်ညိုသူ ဖြစ်သည်။ မိမိသရက်ဥယျာဉ်အတွင်း ကျောင်းဆောက်ပြီး ဘုရားနှင့်တကွ သံဃာတော်များကို အမြဲလှူဒါန်းပူဇော်လေသည်။ အချိန်ကျလာသောအခါ အမ္ဗပါလီတွင် ဝိမလကောဏ္ဍည အမည်ရှိ သားတော် မထေရ်တပါး ပင်ရှိလာလေသည်။ မိမိသားတော် ဝိမလကောဏ္ဍည မထေရ်က တရားဟောပြမှုကြောင့် သာသနာ့ဘောင်ဝင်ကာ ဘိက္ခုနီမ ပြုလေသည်။ ဘိက္ခုနီမ အဖြစ်နဲ့ ဝိပဿနာတရားအားထုတ်မှုကြောင့် ရဟန္တာမ ဖြစ်သွားသည်။
ဂမုန်းလဝန်းကြီး
ကြက်သွန်ဖြူခေါင်းကဲ့သို့ ကတောက်ရွက်ကဲ့သို့ ရှိသည်။
ဇီးပင်ချောင်ရွာ၊ အင်းမ
ဇီးပင်ချောင်ရွာ၊ အင်းမ
လက်ပတွန်
လက်ပ်တွန်သည် ကိန်းပြည့်ဝက်စပင် ရှိသော အခြေခံအမှုန်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး နျူကလီးယား အပြင်းစက်၏ သက်ရောက်မှု မခံရသော ဖှာမီယွန်များ ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ ကွာ့ခ် များရှိသကဲ့သို့ အရောင်ဓာတ် မရှိသောကြောင့်။ သို့ဖြင့် အခြေခံ သက်ရောက်မှုကြီး ၄မျိုးအနက် ဒြပ်ဆွဲမှု၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ်၊ နျူကလီးယား အပျော့စက် တို့နှင့်သာ လက်ပ်တွန်တို့က သက်ရောက်မှု ရှိသည်။
လက်ပ်တွန်များကို အဓိကအားဖြင့် နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပ်တွန်များနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်မဲ့ လက်ပ်တွန်များ(နျူထရီနိုများ)ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပ်တွန်များသည် အခြားအမှုန်များဖြင့် စုဝေး၍ အက်တမ်နှင့် ပိုစီထရိုနီယမ်ကဲ့သို့ ဖွဲ့စည်းအမှုန်များ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ သို့သော် နျူထရီနိုများသည် လျှပ်ဓာတ်၊ အရောင်ဓာတ် ကင်းမဲ့လျက် ဒြပ်ထုလည်း သုညနီးပါးသာ ဖြစ်၍ အခြားအရာများဖြင့် အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု နည်းသည်။ လူသိအများဆုံးသော လက်ပ်တွန်မှာ အီလက်ထရွန်ဖြစ်သည်။
လက်ပ်တွန်တွင် မျိုးအစား(ရနံ့) ခြောက်မျိုးရှိပြီး မျိုးဆက် ၃ ခုခွဲခြားထားသည်။ ပထမမျိုးဆက်မှာ အီလက်ထရွန်နွယ်လက်ပတွန်များ ဖြစ်ပြီး အီလက်ထရွန်နှင့် အီလက်ထရွန် နျူထရီနို တို့ပါဝင်သည်။ ဒုတိယမှာ မျူယွန်နွယ်လက်ပတွန်များ ဖြစ်ပြီး မျူယွန်နှင့် မျူယွန် နျူထရီနိုတို့ ပါဝင်သည်။ တတိယမျိုးဆက်မှာ တောနွယ်ဝင်လက်ပတွန်များဖြစ်ပြီး တောနှင့် တောနျူထရီနို တို့ပါဝင်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပတွန်များတွင် အီလက်ထရွန်သည် ဒြပ်ထုအနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ ပိုမိုလေးလံသည့် မျူယွန်နှင့် တော အမှုန်များသည် အမှုန်ပြိုကွဲမှုဖြစ်စဉ်မှတဆင့် အီလက်ထရွန်နှင့် နျူထရီနိုများအဖြစ်သို့ လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲသွားကြသည်။ ထို့ကြောင့် အီလက်ထရွန်များသည် ငြိမ်မှုရှိပြီး စကြဝဠာအတွင်း အတွေ့ရအများဆုံးသော လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပတွန်ဖြစ်သည်။ မျူယွန်နှင့် တော အမှုန်များကိုမူ (အာကာသရောင်ခြည်များရိုက်ခတ်ခြင်း၊ အမှုန်အရှိန်မြှင့်စက်များ စသည့်) စွမ်းအင်မြင့် ထိမှန်မှုများတွင်သာ တွေ့ရှိရသည်။
လက်ပတွန်များ၏ သဘာဝဂုဏ်သတ္တိများမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်၊ စပင်နှင့် ဒြပ်ထု တို့ဖြစ်သည်။ လက်ပတွန်များသည့် ကွာ့ခ်များကဲ့သို့ အားပြင်းအပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု မရှိပါ။ သို့သော်လည်း အခြေခံအပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုများဖြစ်သော ဒြပ်ဆွဲအား၊ (လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် လက်ပတွန်များဆိုလျှင်) လျှပ်စစ်သံလိုက်အားနှင့် နျူကလီးယားအားပျော့များဖြင့် အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု ရှိကြသည်။
လက်ပတွန် ရနံ့ တစ်ခုခြင်းစီတွင် သက်ဆိုင်ရာ ဆန့်ကျင်အမှုန်များ ရှိကြပြီး ဆန့်ကျင်လက်ပတွန်များ ဟုခေါ်သည်။ ဆန့်ကျင်လက်ပတွန်များသည် သက်ဆိုင်ရာလက်ပတွန်များဖြင့် နှုတ်လက္ခဏာဆောင်ပမာဏရှိသည့် တူညီသောဂုဏ်သတ္တိများ ရှိကြသည်။ အချို့သော သီအိုရီများအရ နျူထရီနိုများတွင် ဆန့်ကျင်အမှုန်မရှိဟုဆိုသည်။ သို့သော်လည်း မည်သည့်အဆိုက မှန်ကန်သည်ဆိုသည်ကို အတည်မပြုနိုင်သေးပါ။
လက်ပတွန်များသည် စံပြုရူပဗေဒမော်ဒယ်တွင် အရေးပါသော အမှုန်များဖြစ်သည်။ အီလက်ထရွန်များသည် ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်များနှင့်အတူ အက်တမ်များကို ဖွဲ့စည်းထားသော အမှုန်များဖြစ်သည်။ အက်တမ်များတွင် အီလက်ထရွန်များအစား မျူယွန်သို့မဟုတ် တောအမှုန်များဖြင့် အစားထိုးခြင်းဖြင့် ထူးခြားအက်တမ်များကို ဖန်တီးပြုလုပ်နိုင်သည်။ လက်ပတွန်-ဆန့်ကျင်လက်ပတွန် စုံတွဲဖြင့်လည်း ပိုစီထရွန်နီယမ် ဟူသော ထူးခြားအက်တမ်ကို ဖန်တီးနိုင်သည်။ ထူးခြားအက်တမ်များသည် သဘာဝအတိုင်း မတည်ရှိနိုင်ဘဲ အချိန်တိုအတွင်း ပြိုကွဲသွားလေ့ရှိသည်။
လယ်ဒီကုတ်ရွာ၊ အင်ပင်
လယ်ဒီကုတ်ရွာ၊ အင်ပင်
ခိခိုနိုင်းဘူတာ
ခိခိုနိုင်းဘူတာ (木古内駅 ခိခိုနိုင်း- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ ခိခိုနိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂုဏ်သရေ ညိုးနွမ်းစေမှု
ဂုဏ်သရေ ညိုးနွမ်းစေမှု ဟူသည် တစ်စုံတစ်ဦးအပေါ် မနာလိုမှု၊ စဉ်းလဲမှု ၊ ကောက်ကျစ်မှု စသည့် ယုတ်ညံ့သည့် ခံစားချက်ဖြင့်၊ ထိုသူကို နစ်နစ်စေလိုသောသဘောဖြင့် မဟုတ်မမှန်သော လုပ်ကြံသတင်းအချက်အလက်များကို တစိုက်မတ်မတ် ဖော်ထုတ် နေခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဖော်ထုတ်ခြင်းဆိုရာတွင် နှုတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ စာဖြင့်ဖြစ်စေ၊ အမူအရာဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တစ်ဘက်သား တို့ သိသာမြင်လွယ်စွာ ခံစားနိုင်သောသော ဖော်ပြမှု အားလုံး အကျုံးဝင်ပါသည်။
ကဏ္ဍ:ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်း
အက်ဒ်ဝဲ
ကွန်ပျူတာ သုံးသူမှ လက်ခံခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ အင်တာနက်မှတဆင့် ဝင်ရောက်လာတတ်သည့် ကြော်ငြာကို ဆိုလိုသည်။ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များကို ဖွင့်လျှင် နောက်ခံမှ ပါလာတတ်သည်။ အချို့သော Adware များသည် ဂိမ်း (သို့) screen-saver များအဖြစ် စွဲမက်ဖွယ် ဖော်ပြဝင်ရောက်ကြသည်။ ဝက်ဘ်ဆိုက်ကြည့်ရာတွင် မကြာခဏ အနှောက်အယှက်ဖြစ်စေသည်။ သင်၏ ကီးဘုတ်ရိုက်ချက်များကို ချိတ်ဆက်ဖမ်းယူကာ အချက်အလက်များကို အခြားကွန်ပျူတာများသို့ ပို့တတ်၍ Adwareမှ Spywareသို့ အသွင်ပြောင်းနိုင်သော သတိထားရမည့် ဖိုင်များဖြစ်သည်။
ဒန်ဒေါင်ရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
ဒန်ဒေါင်ရွာ(Dandaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ အာလျှင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၆၂ ဖြစ်သည်။
မသုံနူးရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
မသုံနူးရွာ(M'Thonu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ လှေ့ချမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှေ့ချမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၃ ဦး၊ မ ၃၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ဒန်ဒေါင်ရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မသုံနူးရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခိခုဂအိုခဘူတာ
ခိခုဂအိုခဘူတာ (企救丘駅 ခိခုဂအိုခ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိတခရူးရှူးမြို့၊ ခိုခုရမိနမိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂမုန်းကြက်တူရွေး
သစ်ပင်များတွင်ကပ်၍ ပေါက်သည်။ မရန်းရောင်အပွင့်ခိုင်များ ပွင့်သည်။ အရွက်ရှည်လျားသည်။
လက်ပန်ပင်ရွာ၊ ကျုံတုံးကြီး
လက်ပန်ပင်ရွာ၊ ကျုံတုံးကြီး
ဒြပ်ထု
ရူပဗေဒတွင် ဒြပ်ထု ဆိုသည်မှာ ရုပ်ဝတ္ထုတစ်ခု၏ စကေလာ တိုင်းဖွယ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဒြပ်ထုဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုအပေါ် အားတစ်ခုသက်ရောက်သောအခါ ရွေ့လျားလိုမှုကိုဆန့်ကျင်ခုခံသည့် အတိုင်းအတာ ဖြစ်သည်။ အခြားအရာဝတ္ထုများဖြင့် အပြန်အလှန်ဒြပ်ဆွဲမှု၊ အလျင်ပြောင်းနှုန်း သို့မဟုတ် ဦးတည်ချက်]ပြောင်းလဲခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခုခံမှုနှင့် [[နှိုင်းရသီအိုရီအရ စနစ်တစ်ခု၏ ဒြပ်ထု-စွမ်းအင် ပါဝင်မှု စသည်တို့ဖြင့် တိုင်းတာဆုံးဖြတ်သည်။ ဒြပ်ထု၏ နိုင်ငံတကာစံယူနစ်မှာ ကီလိုဂရမ်ဖြစ်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် ဝတ္ထုတစ်ခု၏ ဒြပ်ထုကို အလေးချိန်ပြီး သတ်မှတ်တွက်ချက်လေ့ရှိသော်လည်း ဒြပ်ထုသည် အလေးချိန်နှင့် မတူညီပါ။ ဝတ္ထုတစ်ခု၏ အလေးချိန်သည် ဒြပ်ဆွဲအားနည်းသည့် လကမ္ဘာပေါ်တွင် သေးငယ်ပြီး၊ ဒြပ်ဆွဲအား ပိုများသည့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပိုများမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းအရာဝတ္ထု၏ ဒြပ်ထုသည် ပြောင်းလဲခြင်းမရှိပါ။ အလေးချိန်သည် အားတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဒြပ်ထုဆိုသည်မှာ (ဒြပ်ဆွဲအားဆွဲငင်မှုဖြင့်)၎င်းအားကိုဖြစ်စေသော ဂုဏ်သတ္တိဖြစ်သည်။
နျူတန်ပျိုး ရူပဗေဒတွင် ဒြပ်ထုဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုတစ်ခုတွင်ပါဝင်သော ဒြပ်(mass)ပမာဏဟု ယေဘုယျအားဖြင့်သတ်မှတ်နိုင်သည်။ သို့သော် ထူးရှားနှိုင်းရသီအိုရီက ပြဆိုသည်မှာ အလွန်မြင့်မားသည့်အရှိန်ဖြင့် ရွေ့လျားသည့်အခါ သို့မဟုတ် အက်တမ်အောက်အမှုန်လောကတွင် စွမ်းအင်သည် ဒြပ်ထု၏ ထပ်တိုးအရင်းအမြစ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရပ်တန့်နေသည့် မည်သည့်ဒြပ်ထုတူညီသော အရာဝတ္ထုများတွင်မဆို တူညီသော စွမ်းအင်ပမာဏရှိပြီး စွမ်းအင်ပုံစံအားလုံးသည် အားနှင့် ဒြပ်ဆွဲအားများကြောင့် အရှိန်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခုခံလိုသည့် သဘောရှိသည်။ သိပ္ပံပညာတွင် ဒြပ် ဆိုသည်မှာ မတိကျသည့် စကားလုံးဖြစ်ပြီး တိတိကျကျတိုင်းတာ၍ မရနိုင်ပါ။
ပန်စမ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ပန်စမ်ရွာ (Pangsam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ကုံးလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုံးလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၉ ဦး၊ မ ၂၁၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းစုံရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကုန်းစုံရွာ (Koneson)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ ကုန်းစုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းစုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၇ ဦး၊ မ ၅၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
တွင်းကြီးရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
တွင်းကြီးရွာ (Twingyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ တွင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂမုန်းနှင်းပန်း
အရွက်သွယ်သည်။ ကြက်သွန်ပွင့်ကဲ့သို့ အဖြူပွင့် ပွင့်သည်။ အပွင့်ရိုးတံရှည်သည်။
ခိခုဂဝဘူတာ
ခိခုဂဝဘူတာ (菊川駅 ခိခုဂဝ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်၊ ခိခုဂဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြန်မာအထူးစီးပွားရေးဇုန်ဥပဒေ
ကို ၂၀၁၁ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ၂၇ရက်က ထုတ်ပြန် ခဲ့သည်။
ယင်းဥပဒေတွင် အခန်း၁၂ခန်းပါရှိသည်။
အခန်း(၁) အမည်နှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက်၊
အခန်း(၂) ရည်ရွယ်ချက်များ၊
အခန်း(၃) အထူးစီးပွားရေးဇုန်၊
အခန်း(၄) မြန်မာအထူးစီးပွားရေးဇုန်ဆိုင်ရာ ဗဟိုအဖွဲ့၊
ဗဟိုလုပ်ငန်းအဖွဲ့နှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုကော်မတီများ ဖွဲ့စည်း ခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းတာဝန်များ၊
အခန်း(၅) ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ၏ အခွင့်အရေးများ၊
အခန်း(၆) ရင်းနှီးတည်ဆောက်သူ သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ၏သီးခြားတာဝန်များ၊
အခန်း (၇) မြေအသုံးပြုခြင်း၊ အခန်း(၈) ဘဏ်နှင့်ငွေရေးကြေး ရေး စီမံခန့်ခွဲခြင်းနှင့် အာမခံလုပ်ငန်း၊
အခန်း(၉) အကောက်ခွန်ဦးစီးဌာနက စီမံခန့်ခွဲခြင်းနှင့် ကုန်ပစ္စည်း များစစ်ဆေးခြင်း၊
အခန်း(၁၀) ကူးစက်ရောဂါရှိမရှိစစ် ဆေးခြင်းနှင့် ကူးစက်ရောဂါပြန့်ပွားမှုမရှိစေရန် သီးသန့် ထားခြင်း၊
အခန်း(၁၁) အလုပ်သမားရေးရာကိစ္စရပ်များ၊
အခန်း(၁၂) အထွေထွေ
အထူးစီးပွားရေးဇုန် အကောင်အထည်ဖော်ရေး ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌမှာ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး
ဖြစ်ပြီး အတွင်းရေးမှူးမှာ အမျိုးသားစီမံကိန်း နှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဝန်ကြီး ဌာန ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့်ကုမ္ပဏီများ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနမှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်
ဖြစ်ကာ တွဲဖက်အတွင်း ရေးမှူးမှာ ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီး ဌာန မြို့ရွာနှင့်အိုးအိမ်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဦးစီးဌာနဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်
တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အဖွဲ့ဝင် ၁၉ ဦးထဲတွင်ပါဝင်သူ များမှာ
အမှတ်(၂)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး၊
စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး၊
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး၊
ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး၊
အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီး ဌာန ဝန်ကြီး၊
အမှတ်(၂)လျှပ်စစ် စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး၊
ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့်ကြေး နန်းဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး၊
စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး၊
ရှေ့ နေချုပ်(ရှေ့နေချုပ်ရုံး)၊
တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး အေးချမ်းသာယာရေး နှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊
ရခိုင်ပြည်နယ် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊
ကြေးတိုင် နှင့်မြေစာရင်းဦးစီးဌာန ညွှန်ကြား ရေးမှူးချုပ်၊
စက်မှုညွှန်ကြားရေး ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထို့ပြင် အဖွဲ့ဝင်များထဲတွင် စက်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် စစ်ဆေးရေး ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်၊
နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဦးစီး ဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်၊
မြန်မာ့ ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင် (ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန) ဦးဆောင်ညွှန်ကြား ရေးမှူး၊
မြို့ရွာနှင့်အိုးအိမ်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဦးစီးဌာနညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်တို့လည်း ပါဝင်ကြောင်း သည်။
ထို့ပြင် အထူးစီးပွားရေးဇုန် တည်ထောင်ရေးနှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ အဓိကပြဿနာများ ပြေလည်စေရန် သက်ဆိုင်ရာအစိုးရဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဆက်သွယ်ညှိ နှိုင်းဖြေရှင်းပေးခြင်း၊ အထူးစီးပွား ရေးဇုန်အလိုက် လုပ်ကိုင်ခွင့်ရှိသည့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုလုပ်ငန်းများသတ်မှတ် ပေးခြင်း၊ ဥပဒေအရ စည်းကြပ် ကောက်ခံရမည့် အခွန်အခနှင့်မြေ အသုံးပြုခများကိုပြည်ထောင်စုမြန်မာ နိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့၏ သဘော တူညီချက်ဖြင့် ကင်းလွတ်ခွင့်နှင့် သက်သာခွင့်များပေးခြင်းနှင့် ကင်းလွတ်ခွင့်ကာလနှင့် သက်သာခွင့် ကာလများ တိုးမြှင့်ပေးခြင်း၊ အထူး စီးပွားရေးဇုန်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်မှု အခြေအနေကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာ နိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့သို့ အစီရင်ခံ တင်ပြခြင်း၊ အထူးစီးပွားရေးဇုန် နှင့် စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ အခါ အားလျော်စွာပေးအပ်သည့် အခြား လုပ်ငန်းတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့လည်း ပါဝင်သည်။
သံချိပ်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
သံချိပ်ရွာ (Thanchaik)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ကျောက်ပတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ပတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၀၄ ဦး၊ မ ၂၅၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၈၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ မကျီးကုန်း
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ မကျီးကုန်း
သံချိပ်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုနားရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ဟိုနားရွာ (Honar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျိုင်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျိုင်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၂၂ ဦး၊ မ ၁၄၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆေးဘိုဝ
ဆေးဘိုဝ
ဂုံညင်းတန်းရွာ၊ အင်ပင်
ဂုံညင်းတန်းရွာ၊ အင်ပင်
ဆေးဘိုဝ
ကိုးကား
ဆေးဘိုဝ
ဧည့်လာဂမုန်း
အရွက်ရှည်လျား၍ အဖျားတွင် ချွန်သည်။ ပင်ခြေစု၍ ပင်ဖျားကားသည်။ ယင်းကို စိုက်ပျိုးထားလျှင် ဧည့်သည်များ တတ်သည်ဆိုသည်။
ခိခုခဝဘူတာ
ခိခုခဝဘူတာ (菊川駅 ခိခုခဝ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ ဆုမိဒမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဆေးရှဲနိုင်ငံ
ဆေးရှဲနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဆေးရှဲသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အတွင်း ကျွန်းပေါင်း ၁၁၅ ကျွန်းပါဝင်သော ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အာဖရိက ကုန်းမကြီး၏ အရှေ့ဘက် ၁၅၀၀ ကီလိုမီတာ (၉၃၂မိုင်) ခန့် အကွာတွင် ရှိပြီး မဒါဂတ်စကားကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
ညောင်ဦးမြို့နယ်
ညောင်ဦးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြို့၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ညောင်ဦးမြို့ဖြစ်သည်။ ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်းတွင် ပုဂံ၊ညောင်ဦးနှင့် ငါ့သရောက်တို့ပါဝင်သည်၊
သမိုင်းကြောင်း
ပုဂံ-ညောင်ဦးမြို့သည် ၉ရာစုခန့်တွင် ရွာကြီး ၁၉ရွာ၊ကျေးလက်၁၀၀ကျော်စုစည်းပြီး ပထမနန်းတော်မြို့အဖြစ် တူရွင်းတောင်အရှေ့ဘက် ယုန်လွှတ်ကျွန်း၌လည်းကောင်း၊ ဒုတိယနန်းတော်မြို့ကို သီရိပစ္စယာရပ်၌လည်းကောင်း၊ တတိယနန်းတော်မြို့ကို ဖွားစော(သမထီး)အရပ်၌ တမ္ပဝတီဟူ၍လည်းကောင်း၊ စတုတ္ထနန်းတော်မြို့ကို ယခုမြို့ရိုးနှင့်တကွ ပုဂံမြို့ဟောင်းတွင်တည်ခဲ့သည်။
ညောင်ဦးမြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေးနယ်နိမိတ်နှင့် ပုဂံမြို့စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ်ကို ၂၅.၉.၁၉၇၃ ရက်စွဲပါစာများဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင် ညောင်ဦးမြို့အားရပ်ကွက်၅ခုဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းကာ ၂၄-၁၁-၁၉၉၅ခုနှစ်တွင် ရပ်ကွက်တစ်ခုတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၃၀.၄.၂၀၀၉တွင် ရပ်ကွက်တစ်ခုထပ်မံတိုးချဲ့ကာ ညောင်ဦးမြို့၏ ဧရိယာမှာ ၅၆၁၈ဧကဖြစ်လာသည်။
ပုဂံမြို့အား ၂၅.၉.၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် အနော်ရထာရပ်ကွက်နှင့် ကျန်စစ်သားရပ်ကွက်တို့ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၄.၁၁.၁၉၉၅တွင် သီရိပစ္စယာ၊ရွှေတွင်း၊အရှေ့ရွာနောင်၊ဂန့်ဂါဟူသော ရပ်ကွက်အသစ်၄ခု ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြေဧရိယာ ၆၂၈၉ဧကဖြစ်လာသည်။
ငါ့သရောက်မြို့အား ၂၆.၂.၂၀၀၃တွင် ရပ်ကွက်၄ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နယ်နိမိတ်
ညောင်ဦးမြို့နယ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တောင်သာမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်နှင့်အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းရှိ ချောက်မြို့နယ်၊ အနောက်နှင့်အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ခြားလျက် မကွေးတိုင်းရှိ ပခုက္ကူမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှ ၂၀၆ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ မြေနိမ့်မြေပြန့်များနှင့် ကုန်းကမူများရှိသောဒေသဖြစ်သည်။ မြို့နယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်၆မိုင်ခန့်အကွာတွင် အရှည်၁၀မိုင်ခန့်ရှိ၍ အမြင့်၁၁၇၁ပေရှိသော တုရင်တောင်တန်းတည်ရှိသည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် ရေချိုမြစ်ချောင်းများ ပေါများကာ စိုက်ပျိုးရေ၊ သောက်သုံးရေအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ မြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်သည် မြောက်မှတောင်သို့စီးဆင်းနေသည်။
လူဦးရေ
ညောင်ဦးမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ကရင်၊ရှမ်း၊ချင်း၊ရခိုင်၊ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၁၀.၉၂%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး
ညောင်ဦးမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးအချက်အချာကျသောမြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဆီထွက်သီးနှံဖြစ်သည်။ ပုဂ္ဂလိကအလုပ်ရုံ၆ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၅၃ခုရှိသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်းတွင် ညောင်ဦးလေဆိပ်တည်ရှိသည်။ ပုဂံယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေအတွက် အရေးပါသောဝင်ပေါက်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြို့မှ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ညောင်ဦးအထိခရီးစဉ်များရှိသည်။ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့များသို့ နေ့စဉ်ရထားပြေးဆွဲသည်။ ချောက်-ပျဉ်းမနားရထားလမ်းပေါ်တွင်လည်း တည်ရှိသည်။ ညောင်ဦးမှ ရန်ကုန်၊မန္တလေး၊ပြင်ဦးလွင်၊မုံရွာ၊တောင်ကြီးမြို့များသို့လည်းကောင်း၊ ငါ့သရောက်မှ ရန်ကုန်၊မန္တလေးမြို့များသို့လည်းကောင်း ကားများရှိသည်။
အထက
အထက်တန်းကျောင်း ၈ကျောင်းရှိသည်။
အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၆၉ကျောင်းရှိသည်။
ကျောက်ဖားရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကျောက်ဖားရွာ(Kyaukhpar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ပုဇွန်မြောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၈၈ ဖြစ်သည်။
ဧည့်လန်ဂမုန်း
အပင်သဏ္ဌာန် မထင်ရှား။ ယင်းကို စိုက်ပျိုးထားလျှင် ဧည့်သည်ပါးသည်ဟုဆိုသည်။
ကျောက်ဖားရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြောင်ပြာရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကြောင်ပြာရွာ (Kyaungpyar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မဲပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၉၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မဲပုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၇ ဦး၊ မ ၅၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ဒူရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
အင်ဒူရွာ(Indu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ အာလျှင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၆၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြွက်နီကုန်းရွာ၊ ကျုံတုံးကလေး
ကြွက်နီကုန်းရွာ၊ ကျုံတုံးကလေး
ခိခုမဘူတာ
ခိခုမဘူတာ (菊間駅 ခိခုမ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အဲဟိမဲခရိုင်၊ အိမဘရိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။