cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကျပင်း ဆရာဖီး
ကျပင်း ဆရာဖီး(၁၈၆၀ - ၁၉၂၂)
ဝေဿန္တရာ၊ ဘူရိဒတ်၊ ဥပကဆာဝါ၊ ကာလီဒါသ စသော ဇာတ်ချင်းများနှင့် မေတ္တာစာများ၊ ဟောစာများ၊ သိသိက်စာများ၊ တဘောင်စာများ၊ တေးထပ်၊ ကြိုး၊ သဖြန်များ စသည်တို့ကို နှစ်ပေါင်း ( ၄ ၀ ) ခန့်ရေးသားခဲ့သော ကျပင်း ဆရာဖီးကို ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့နယ် ယခင်က ကြာအင်း ခေါ် ကျပင်မြို့တွင် အဖ ဦးဘိုးပြား ၊ အမိ ဒေါ်ကူတို့မှ ၁၈၆၀ ပြည့် နှစ်၌ ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်းငါးယောက်တွင် စတုတ္ထသား ဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းဆရာသင် နှင့် ခေတ်ပြိုင် ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ကျပင်းတောင်ကျောင်း ဘုန်းတော်ကြီး ဦးတသံမှာပင် အကနှင့် ကဗျာစပ်နည်းကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ရှင်လူထွက်စ ဆယ့်လေးငါးနှစ် အရွယ်က ပင် ဗုံရှည်ရုပ်သေးကို စလာခဲ့သည်။ နွားကျောင်းသား ဘဝကပင် ထန်းရွက်ပေါ်၌ ကဗျာစပ်သည်။ နောင်တွင် အရပ်ဇာတိ ဆရာ ဖြစ်လာသည်။ ထို့နောက် ရုပ်သေး မင်းသားကြီး ဖြစ်သည်။ ဆရာဖီး၏ စာကို ပြည်သူများ ချစ်အောင်၊ နှစ်သက်အောင် ပို့ဆောင်ပေးသူမှာ နာမည်ကျော် သဘင်ပညာရှင် ရွှေမန်းဦးတင်မောင် ဖြစ်သည်။ ဆရာဖီးသည် သာမန် စာရေးဖွဲ့စီကုံးသည့် စာဆိုမျှသာ မဟုတ်ဘဲ သံချိုဆရာ မောင်းထောင် ဦးကျော်လှကဲ့သို့ တခင်္ဏုပတ္တိဉာဏ်ဖြင့် ရုတ်ခြည်း လက်တန်းမှာ စာဆိုနိုင် စာစပ်နိုင်သူ ဖြစ်သည်။ ဇာတ်စင်ပေါ်တွင် မင်းသားကြီး အဖြစ် ပြောဟန်ဆိုဟန်များ ၊ ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက် စီစဉ်ပုံများ တွင်လည်း ထူးခြား ပြောင်မြောက်သူ ဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းဇာတ် ယောက်ျားမင်းသမီး ဦးအောင်ဗလနှင့် ကျပင်းဆရာဖီးတို့ တစ်ကြိမ်တွဲကာ မင်းသား မပါဘဲ မင်းသမီး နှင့် မင်းသားကြီး နှစ်ယောက်တည်း ဇာတ်လမ်းဆင်၍ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကပြသွားပုံမှာ သဘင်သည်လောက၌ ပြောစမှတ် ပြုရသည့် အကြောင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဦး အောင်ဗလနှင့် ကျပင်းဆရာဖီးတို့ တွဲ၍ မင်းသားမပါဘဲ ကပြခဲ့သည့် ကျတ်သူတော်မောင်နှမ ဇာတ်ကြောင်းကို လူထုဒေါ်အမာ ပြုစုသော အောင်ဗလ၊ ဖိုးစိန်၊ စိန်ကတုံး စာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဆရာဖီးသည် ဇာတ်စာအများအပြားနှင့် အခြားကဗျာစုံ ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မေတ္တာစာများ၊ ဟောစာများ၊ သိသိက်စာများ၊ တဘောင်စာများ၊ တေးထပ်၊ ကြိုး၊ သဖြန်များ ကို ရေးသားခဲ့သည်။ သိပ္ပံ မောင်ဝသည် စစ်ကြိုခေတ်က ကျပင်းရွာသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ကျပင်းဆရာတော် ရှင်ဓမ္မရိက္ခိတ ( မြန်မာ ၁၁၇၇ - ၁၂၅၇ ) နှင့် ကျပင်း ဆရာဖီး၏ စာမူများကို တော်တော်များများ စုဆောင်းသွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂန္တလောက မဂ္ဂဇင်း ( ၁၂၉၈ ၊ နယုန်လထုတ် ) တွင် ကျပင်း ဆောင်းပါးကို ရေးသားသွားခဲ့သည်။ ကျပင်းဆရာဖီးသည် ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ကျပင်းရွာ၌ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကြွင်းကျန်သော ရုပ်ကလာပ်ကို ကျပင်းကျေးရွာသုသာန်၌ ဂူသွင်း မြှုပ်နှံထားသည်။
ကျမ်းကိုးစာရင်း
<References />
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ပြိုင်တိုင်ရွာ
ပြိုင်တိုင်ရွာ
မြေနီကုန်းရွာ၊ ကဝက်
မြေနီကုန်းရွာ၊ ကဝက်
နမ့်ယုန်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နမ့်ယုန်းရွာ (Namyone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၀၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥတိုဗြူးချောင်းရွာ၊ စက်ဆန်း
ဥတိုဗြူးချောင်းရွာ၊ စက်ဆန်း
အပ္ပကသုတ်
ဤလောက၌ မြင့်မြတ်များပြားလှစွာကုန်သော စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ရရှိသည်ရှိသော် မမေ့မလျော့ကုန်၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်မက်ခြင်းသို့ မရောက်ကုန်၊ သတ္တဝါတို့၌လည်း ဖောက်ပြန်စွာမကျင့်သော သတ္တဝါတို့ကား နည်းပါးလှကုန်၏။ မြင့်မြတ်များပြားကုန်သော စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို ရရှိသည်ရှိသော် မေ့လျော့ကုန်၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ တပ်မက် ခြင်းသို့ရောက်ကုန်၊ သတ္တဝါတို့၌ ဖောက်ပြန်စွာကျင့်ကုန်သော သတ္တဝါတို့သာ လောက၌ အလွန်များလှကုန်၏ဟု ကောသလဘုရင်က မိမိ၏ အကြံအစီကို ဘုရားရှင်အားလျှောက်ထားရာ ဘုရားရှင်က “ဟုတ်မှန်ပေသည် မဟာရာဇာ”ဟု မိန့်ကြားပြီး အတည်ပြုတော်မူသည့်သုတ်။
မြင်းကင်းရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
မြင်းကင်းရွာ (Myinkin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ မယ်လှတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မယ်လှတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆၉ ဦး၊ မ ၂၇၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
စားသုံးသူရေးရာ ဦးစီးဌာန
စားသုံးသူရေးရာဦးစီးဌာန (Department of Consumer Affairs) သည် စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးစီမံကိန်းအဖွဲ့အား ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ကောက်ပဲသီးနှံရောင်းဝယ်ရေးအဖွဲ့ ဟုလည်းကောင်း၊ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ကောက်ပဲသီးနှံရောင်းဝယ်ရေးအဖွဲ့ ဟုလည်းကောင်း၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် လယ်ယာကိုင်းကျွန်းနှင့်ဥယျာဉ်ခြံမြေထွက်ကုန်ပစ္စည်း ကုန်သွယ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်း ဟုလည်းကောင်း ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ လက်ထက်တွင် ဆန်စပါးရောင်း ဝယ်ရေးလုပ်ငန်းကို နိုင်ငံတော်ကိုယ်စား လယ်ယာကိုင်းကျွန်းနှင့် ဥယျာဉ်ခြံမြေ ထွက်ကုန်ပစ္စည်းကုန် သွယ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်းက ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ အထိ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ မှစ၍ မြန်မာ့လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရေး(ကုန်သွယ်လယ်ယာ-MAPT)အမည်ဖြင့် ဆက်လက် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်မှုအဖွဲ့အစည်းများ၊ ဒေသတွင်းကုန်သွယ်မှုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးဆိုင်ရာသုတေသနလုပ်ငန်းများ၊ ကုန်သွယ်မှုသတင်း၊ ဈေးကွက်သတင်းအချက်အလက်များအား စုဆောင်းတည်ဆောက်ဖြန့်ဝေခြင်းလုပ်ငန်းများကို တိုင်းဒေသကြီးအသီးသီးတွင်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် တစ်နိုင်ငံလုံး၏ ကုန်သွယ်စီးပွား တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်စေရန် မြန်မာ့လယ်ယာထွက်ကုန် ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရေးကို ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးဦးစီးဌာနအမည်ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးလုပ်ငန်းများအပြင် စားသုံးသူအကာအကွယ်ပေးရေးဥပဒေ အရ စားသုံးသူအခွင့်အရေးများကို ထိရောက်စွာကာကွယ်နိုင်သောလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက် နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ်(၂/၂၀၁၅)ကြိမ်မြောက်အစည်းအဝေး၏ သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်အရ ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးနှင့် စားသုံးသူရေးရာဦးစီးဌာနဖြင့် ဌာနခွဲ(၉)ခု၊ တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ် (၁၄)ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စားသုံးသူရေးရာဦးစီးဌာနအား ဌာနကြီး(၆)ခု၊ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်(၁၄)ခု၊ ခရိုင်(၃၁)ခု တို့ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဇီးပင်စုရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
ဇီးပင်စုရွာ (Zeepinsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ မက္ကဘင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မက္ကဘင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၅၈ ဦး၊ မ ၁၆၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​တောဒီရွာ၊ ကုလားကွင်း
တောဒီရွာ၊ ကုလားကွင်း
မိုးကောင်းကြီးရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
မိုးကောင်းကြီးရွာ (Moekaunggyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ လက်ပန်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၁၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်လှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၀၄ ဦး၊ မ ၈၇၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၄၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဍ္ဍကရဏသုတ်
ဘုရားရှင်က ကောသလဘုရင်၏ လျှောက်ထားချက် မှန်ကန်ကြောင်း မိန့်တော်မူပြီး ဥစ္စာဓန ကြွယ်ဝချမ်းသာကြသော မဟာသာလမျိုး, မင်း, ပုဏ္ဏား, သူကြွယ်တို့သည် ကာမဂုဏ်ကို အကြောင်းပြု၍ မမှန်မကန် ပြောဆိုကြပုံ၊ ယင်းသို့ မုသားပြောဆိုခြင်းသည် ထိုမုသားရှင်များအတွက် အချိန်ကာလကြာမြင့်လှစွာ စီးပွားကင်းပျောက် ဆင်းရဲရောက် ရန်ဖြစ်ပုံကို မြှုံးဝင်သောငါး ပမာထား၍ ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ -မိမိရှေ့၌ပင် လာဘ်စား၍ မတရားဆုံးဖြတ်ကြသော တရား သူကြီးအမတ်များကို မြင်၍ ကောသလဘုရင်စက်ဆုတ်ပုံ၊ ဝိဋဋူဘသေနာပတိကို မင်းအဖြစ်လွှဲအပ်မည်ဟု-ကြံစည်ပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ငန်းတောင်ရွာ
ကိုးကား
ငန်းတောင်ရွာ
နောင်တောင်းရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နောင်တောင်းရွာ (Nawngtawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နားဝိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဝိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၃ ဦး၊ မ ၉၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ရွာ၊ ရွာသစ်ရွှေလက်
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ရွာသစ်ရွှေလက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၁၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံတာဘုရားစုရွာ၊ ကျုံတာမုဆိုးမ
ကျုံတာဘုရားစုရွာ၊ ကျုံတာမုဆိုးမ
ထမ်ထန်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ထမ်ထန်းရွာ (Htanhtan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၁၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၄ ဦး၊ မ ၅၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ဝါးကွင်းရွာ၊ စက်ဆန်း
ဝါးကွင်းရွာ၊ စက်ဆန်း
ထမ်ထန်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေကညင်ပင်ရွာ၊ ရေဂလုတ်
ရွှေကညင်ပင်ရွာ၊ ရေဂလုတ်
မော်တောင်းဈေးရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
မော်တောင်းဈေးရွာ (Mawtawngzay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မော်တောင်းရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မော်တောင်းရွာမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၄ ဦး၊ မ ၂၀၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ဖာရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နောင်ဖာရွာ (Nawnghpar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၀၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခါ့လွန်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ခါ့လွန်ဂါးရွာ(Hkalungar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ နော့ခွမ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၂၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်္ဘောဆိပ်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
သင်္ဘောဆိပ်ရွာ (Thinbawseik)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ မယ်လှတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မယ်လှတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆၉ ဦး၊ မ ၂၇၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရုပ်ချောင်းရွာ၊ ထိပ်ဝပြင်
ရုပ်ချောင်းရွာ၊ ထိပ်ဝပြင်
ရက်ထပ်နှစ်
ရက်ထပ်နှစ် ဆိုသည်မှာ ရာသီနှင့် ရာသီခွင်တို့ကို ပြက္ခဒိန်နှစ်နှင့် ကိုက်ညီမှုစေရန်အတွက် ရက်တစ်ရက် ထပ်ပေါင်းထည့်ပေးထားသော နှစ်ကို ဆိုလိုသည်။
ဥပမာအားဖြင့် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်တွင် ရက်ထပ်နှစ်တိုင်းတွင် ဖေဖော်ဝါရီလကို ၂၈ ရက်မှာ ၂၉ ရက်သို့ ထပ်တိုးပြီး ပုံမှန် ၃၆၅ ရက် အစား ၃၆၆ ရက်ဖြင့် အဆုံးသတ်လေ့ရှိသည်။ ထို့အတူပင် လကိုမူတည်၍ တွက်သော ဟီးဘရူးပြက္ခဒိန်တွင်လည်း ပြောင်းလဲသွားသော ရာသီများကို ကိုက်ညီစေရန်အတွက် ၁၉ နှစ်မြောက်တိုင်း ပုံမှန် ၁၂ လ မှ နောက်ထပ် ၁ လ ထပ်ပေါင်း၍ ၁၃ လ အဖြစ် ယူလေ့ရှိသည်။
ရက်ထပ်နှစ်ဟူသော ဝေါဟာရသည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန် ချိန်ညှိရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ရက်သတ္တပါတ်တစ်ခုရှိ ရက်တစ်ရက်သည် နောင်တစ်နှစ်တွင် ရှေ့သို့ တစ်ရက်တိုးသွားလေ့ရှိပြီး ရက်ထပ်နှစ်တွင် ၂ ရက်ရှေ့သို့ တိုးသွားရာ ထို့တိုးသွားသော ရက်ကို ဖေဖော်ဝါရီလ အဆုံးတွင် ထပ်တိုးထည့်ခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းခဲ့ရာ ထိုအဖြစ်ကို တိုးသွားသော (သို့) ခုန်သွားသော ရက်ပါသော နှစ်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ခရစ်စမတ်နေ့သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် အင်္ဂါနေ့တွင်ကျရောက်ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ကြာသပတေးနေ့တွင် ကျရောက်သည်။ သို့သော် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရက်တစ်ရက် ခုန်ကျော်သွားသဖြင့် စနေ့နေမှသာ ခရစ်စမတ်ကျတော့သည်။
ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်
ယနေ့ခေတ်တွင် စံအဖြင့် အသုံးပြုနေသော ဂရီဂေါရီယန်းပြက္ခဒိန်တွင် ၄ နှစ်တစ်ကြိမ် ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ထိုရက်ထပ်နှစ်တိုင်းတွင် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်အစား ၂၉ ရက်နှင့် အဆုံးသတ်လေ့ရှိသည်။ လေးနှစ်တကြိမ်ပေါင်းထည့်လိုက်သော ရက်သည် ပုံမှန် ၃၆၅ ရက်နှစ်တွင် အပူပိုင်ဇုံနှစ်ထပ် ၆ နာရီနီးပါး တိုသွားသော အချိန်အတွက် အစားလျော်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုပြက္ခဒိန်ကို ၁၅၈၂ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။
အပူပိုင်းဇုံနှစ်သည် ၃၆၅.၂၅ ထက် အနည်းငယ်လျော့နည်းနေခဲ့ရာ အခြေခံဥပဒေသတွင် ကွာဟချက်တချို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရာစုနှစ် လေးခုကျော်သွားပြီးတိုင်း လေးနှစ်တစ်ကြိမ်ပေါင်းထည့်လေ့ရှိသော ရက်ထပ်ရက်သည် ၃ ရက်ပိုသွားသည်။ ထို့ကြောင့် ဂရိဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်တွင် ရက်ထပ်စက်ဝန်း တစ်ပတ်ပြည့်သည့် နှစ်လေးရာတိုင်းတွင် ရက်ထပ်ရက် ၃ ရက် နှုတ်ပေးရန်လိုနေသည်။ ထိုပြဿနာကို ရာစုနှစ်တစ်ခု ပြည့်သွားတိုင်း ထိုနှစ်ကို ၄၀၀ ဖြင့် စား၍ မပြတ်သော နှစ်မှ ၁ ရက်နှုတ်ပေးခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းလိုက်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ၄၀၀ နှင့်စား၍ ပြတ်သော ၂၀၀၀၊ ၂၄၀၀ တို့သည် ရက်ထပ်နှစ်များဖြစ်ကြပြီး ၁၈၀၀၊ ၁၉၀၀၊ ၂၁၀၀၊ ၂၂၀၀၊ ၂၃၀၀၊ ၂၅၀၀ တို့သည် ရက်ထပ်နှစ်မဟုတ်တော့ပဲ ပုံမှန်နှစ်များဖြစ်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုဥပဒေသအရ နှစ်တစ်နှစ်ရှိရက်သည် 365 + 1/4 − 1/100 + 1/400 = 365.2425 ဖြစ်သည်။
ကျင်ကြီးရွာ
ကျင်ကြီးရွာ
အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် (မန္တလေး)
အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် (မန္တလေး) (Government Technological College - Mandalay)သည် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၊ နည်းပညာ၊ သက်မွေးပညာနှင့် လေ့ကျင့်ရေး ဦးစီးဌာနလက်အောက်ရှိ ​ကောလိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယခင်က စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံအဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ကောလိပ်အဆင့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဤကျောင်းသည် မန္တလေးမြို့၏ ဒုတိယမြောက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံနှင့် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (မန္တလေး)ကို ၁၉၅၅ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၀ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုက ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ထိုစဉ်က ကျောင်း၏တည်နေရာမှာ ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်၊ လမ်း၃၀နှင့် ၃၁လမ်းကြား ၆၈လမ်းနှင့် လမ်း၇၀ကြားဖြစ်သည်။ ၁၉၉၉ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၀ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၂ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတောင်မြောက်ဘက် ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်သို့ ​ပြောင်း​ရွှေ့ကာ ၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ယခင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံနေရာအား ဗဟိုအမျိုးသမီးဆေးရုံအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင်မှ နိုင်ငံတော်၏ နည်းပညာနှင့် သက်မွေး ကဏ္ဍ (TVET) ဏ္ဍမြှင့်တင်ရေးမူ အရ ယခင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုအထက်တန်းကျောင်းနေရာဖြစ်သော ယခုနေရာ တွင် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ကာ ၂၀၁၅-၂၀၁၆ ပညာသင်နှစ်အဖြစ် ၂၀၁၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၅ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် နည်းပညာ၊ သက်မွေးပညာနှင့် လေ့ကျင့်ရေး ဦးစီးဌာနလက်​အောက်ရှိ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံအချို့ကို နည်းပညာ​ကောလိပ် (gtc) အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့ရာ မန္တ​လေးအစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့​ကြောင့် ၂၀၂၂ခုနှစ်မှစ၍ အစိုးရနည်းပညာ​ကောလိပ်အဆင့် ​ရောက်ရှိခဲ့ကာ လက်ရှိတွင် ​ကောလိပ်အဆင့်မြှင့်ရန် ပြင်ဆင်​နေဆဲဖြစ်သည်။
ရည်ရွယ်ချက်
အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် (မန္တလေး) ဖွင့်လှစ်ရသည့် ရည်ရွယ်ချက်မှာ (က) ဒေသတွင်း လူငယ်လူရွယ်များအား အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုနိုင်သည့်နည်းပညာဘာသာရပ်များ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးနိုင်ရန်။ (ခ) ကျွမ်းကျင်တတ်မြောင်သည့် နည်းပညာရှင် လူ့စွမ်းအား အရင်း အမြစ်များမွေးထုတ်ပေးနိုင်ရန်။
ဌာနများ
သင်တန်းများကို နေ့ပုံမှန်သင်တန်းနှင့် ညသင်တန်း (စက်မှုလုပ်ငန်းမပါ) ဟူ၍ ဖွင့်လှစ်သည်။ သင်တန်းကာလ (၃) နှစ်ပြီးဆုံးပါက A.G.T.I (ဒီပလိုမာ) ပေးအပ်သည်။ အဆင့်မီသော ကျောင်းသားများအနေဖြင့် နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ၏ ပေါင်းကူးစာမေးပွဲကို ဖြေဆိုကာ တတိယနှစ်မှစ၍ တက်ရောက်နိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံများ ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ ကဏ္ဍ:မန္တလေး
သပြုရွာ၊ စက်ဆန်း
သပြုရွာ၊ စက်ဆန်း
ယူနို မော်တော်ဆိုင်ကယ်
ယူနိုမော်တော်ဆိုင်ကယ် (Uno vehicle) ဆိုသည်မှာ နောက်ဆုံးပေါ် မော်တော်ဆိုင်ကယ် ဒီဇိုင်းဖြစ်သည်။ ဘီး ၂ လုံးကို ဘေးချင်းယှဉ်ပြီး တည်ဆောက်ထားသဖြင့် ဆိုင်ကယ်၏ ကိုယ်ထည် တဝက်သာ ရှိကာ ဆိုင်ကယ်ကို အိမ်တွင်းတွင် ထည့်သိမ်းနိုင်လောက်အောင် သေးငယ်ပေ့ါပါး ဝန်ကျဉ်း စေသည်။ တည်ငြိမ်မှုကို ပိုရစေသဖြင့် တိမ်းမှောက်မှု နည်းပါးစေသည်။ ဆိုင်ကယ်ရပ်နား နေရာ သက်သာစေသည့်အပြင် လမ်းပိတ်မှု လျော့ပါးစေနိုင်သည်။ ဆိုင်ကယ်သည် ၃၆ ဗို့အား လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် မောင်းနှင်နိုင်သဖြင့် လောင်စာဆီ ကြောင့်ဖြစ်သော အခိုးငွေ့ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ဓာတ်ငွေ့လျော့ပါးစေသည်။ သို့သော် ၂၄ ဗို့အားသာသုံးကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ဆိုင်ကယ်တွင် အပိတ်အဖွင့် ခလုတ်သာ ပါရှိပြီး အမြန်မောင်းလို ပါက မောင်းသူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို အရှေ့သို့ကိုင်းပြီး အမြန်နုန်းလျှော့လို ပါက ကိုယ်ခန္ဓာကို မတ်မတ်ထား မောင်းရပါမည်။
ပထမဆုံး ထွင်သော နမူနာ ဒီဇိုင်းဆိုင်ကယ်သည် တနာရီ ၂၅ မိုင်မှ ၆ဝ မိုင်နှုန်း မောင်းနိုင်ပြီး ၂.၅ နာရီခန့် ကြာကြာမောင်းနိုင်သည်။
တီထွင်သော သိပ္ပံပညာရှင်မှာ အသက် ၁၈ နှစ်သာ ရှိသော ကနေဒါနိုင်ငံ၊ Ontario မြို့တွင် နေထိုင်သူ Ben Gulak ဖြစ်သည်။ အထက်တန်းမှ စတင်ပြီး ပညာထူးချွန်ဆုများဖြင့် စကော်လားရှစ်ရရှိခဲ့ သူဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ နှစ်တခုတည်းတွင် Intel International Science and Engineering Fair Grand ပြိုင်ပွဲတွင် တတိယဆု. Intel International Science and Engineering Fair တွင် ပထမဆု၊ Herbert Hoover Young Engineer Award 2006 ဆု၊ Yale Science and Engineering Award ဆု၊ Hillfield STrathallan College McMaster University Award for Industrial Design Technology ၂၀၀၄ မှ ၂၀၀၆ထိ ဆက်တိုက် ဆုရခဲ့သည်။ McMaster's LEAP Robotics Program ပြိုင်ပွဲတွင် သူခေါင်းဆောင်သော အသင်းသည် ပထမရခဲ့ပြီး အသင်းသားအားလုံး ကနေဒါငွေ၃ထောင် စကော်လာရှစ်ရရှိခဲ့ ကြသည်။ သူသည် Waterloo's Rim Robotic's Challenge တွင် အသင်းခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်သည်။
အဖိုး၏ အကူညီဖြင့် ကလေးဘဝမှစတင်ပြီး ရထား၊ ကားလေးများ ကိုယ်တိုင် တီထွင်ခဲ့သည်။ သူငယ်စဉ်အခါတွင် သူ၏ အဖိုး အင်ဂျင်နီယာ Werner ၏ စက်ပစည်း တီထွင်မှုတွင် စိတ်ဝင်စားစွာ ဝင်ရောက် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် စက်ပစည်း သံထည် မက်ကင်းနီကယ် တည်ဆောက်မှုတွင် ကလေးဘဝမှစ၍ ရင်းနှီးခဲ့ပေသည်။ သူ၏အဖိုး ၂၀၀၄ တွင် ကွယ်လွန်သောအခါ အဖိုး၏ ဝပ်ရှော့ ကလေးကို အပိုင်ရသဖြင့် အဖိုး ပျိုးထောင် ပေးခဲ့သော အမွေအနှစ်များဖြင့် အောင်မြင် ရကြောင်း သိရှိရသည်။
ယူနိုဆိုင်ကယ်ကို တီထွင်ရခြင်းမှာ ၂၀၀၆ တွင် တရုတ်ပြည်သို့ အလည်သွားရာမှ ဆိုင်ကယ်များ၏ ဆိုးကျိုးများနှင့် မီးခိုးထွက်ခြင်းများကြောင့် ပုံစံသစ် ထွင်လိုသောစိတ်များပေါ်ခဲ့လေသည်။ ဝန်ကျဉ်းပြီး စရိတ်သက်သာကာ သိမ်းဆည်းလွယ်သော ဆိုင်ကယ်ကို တီထွင်ခဲ့ကြောင်းသိရှိရသည်။
မိုးပြာရွာ၊ ရေဂလုတ်
မိုးပြာရွာ၊ ရေဂလုတ်
ကျုံတာဝရွာ၊ ကျုံတာမုဆိုးမ
ကျုံတာဝရွာ၊ ကျုံတာမုဆိုးမ
လင်ကွီရွာ
လင်ကွီရွာ
မြေပြိုခြင်း
မြေပြိုခြင်းသည် သဘာဝဘေးတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းခြင်း၊ မြေဆီလွှာပျက်ဆီးခြင်းနှင့် မီးတောင်ပေါက်ကွဲခြင်းစသည့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များနှင့် ဆက်စပ်လေ့ရှိသည်။ ထို့ပြင် အချို့သော လူလုပ်သောအရာများ (ဥပမာ မြေစာပုံခြင်း၊ ဖောက်ခွဲခြင်း) ကြောင့်လည်း မြေပြိုတတ်သေးသည်။ ကမ္ဘာမြေကြီး၏ ဆွဲအားကြောင့် တောင်ပြို၊ မြေပြိုသည့်အခါ အထက်မှ အောက်သို့ မြေသား၊ ကျောက်ခဲများ ကျလာကြသည်။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် မြေပြိုမှုကြောင့် နှစ်စဉ် လူပေါင်းထောင်နှင့်ချီ၍ သေဆုံးနေကြရပြီး ထိခိုက် ဒဏ်ရာရသူများမှာလည်း အများအပြားပင်ရှိနေခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် မြေပြိုခြင်း၊ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် မြေပြိုခြင်း၊ ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်း မြေပြိုခြင်း၊ မြစ်ကမ်းဘေးနှင့်ချောင်းကမ်းပါးများမြေပြိုခြင်း၊ သတ္တုတွင်းများ မြေပြိုခြင်း၊ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းမြေပြိုခြင်း၊ တံတားချဉ်း ကပ်လမ်းမြေပြိုခြင်း၊ စီမံကိန်းလုပ်ငန်းခွင် အတွင်း မြေပြိုခြင်းစသည်ဖြင့် မြေပြိုမှုဖြစ်စဉ် အမျိုးမျိုး တို့ကြောင့် သေဆုံးကြရသူ လူဦးရေမှာ စစ်ပွဲများ၌ သေဆုံးနေကြရသူများ၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်ပင်ရှိနေသည်။
အကြောင်းအရင်း
မြေပြိုခြင်းသည် အဓိကအားဖြင့် သဘာဝဘေး အန္တရာယ်တစ်ရပ်ဖြစ်သော်လည်း ကမ္ဘာအနှံ့ဖြစ်ပွား ခဲ့သည့် မြေပြိုမှုအားလုံးကမူ ရာနှုန်းပြည့်သဘာဝဘေး အန္တရာယ်များ မဟုတ်ခဲ့ကြပေ။ လူ့ပယောဂကြောင့်ဖြစ်ရသော မြေပြိုမှုများက ရာခိုင်နှုန်း တစ်ရပ် အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်ရေး စီမံကိန်းလုပ်ငန်းခွင်၌ မြေတူးရာမှ ထွက်ပေါ်လာသော မြေစိုင်မြေခဲများကို စုပုံစွန့်ပစ်ရာမှ မြေပြိုကျခြင်းကြောင့် အလုပ်သမားများနှင့်ယာဉ်၊ ယန္တရားအချို့ မြေကျွံပြီး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ သေဆုံးရခြင်းမျိုးနှင့် အောက်ခံမြေသားလွှာ၏ ခံနိုင်ရည်အားကို စနစ်တကျစမ်းသပ်ခြင်းမပြုဘဲ အုတ်မြစ်ချတည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် မြေကျွံပြီးအဆောက်အအုံ ပြိုကျခြင်းမျိုးတို့သည် လူ့ပယောဂကြောင့် မြေပြိုရခြင်း၏ နမူနာတချို့ဖြစ်ကြသည်။
မြေပြိုမှုကို ဖြစ်စေသော အကြောင်းအရင်းအမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း မြေပြိုမှုဖြစ်ရခြင်း၏ အဓိကအချက်မှာ မြေသား၏ကျစ်လျစ်သိပ်သည်းမှုလျှော့ချပြီးခံနိုင်ရည်အား ကျဆင်းသွားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ မြေပြိုမှုဖြစ်ရပ်များ၏ အကြောင်းရင်းအမျိုးမျိုးကို သဘာဝဖြစ်စဉ်နှင့် လူ့ပယောဂဖြစ်စဉ်ဟူ၍ ခွဲခြားလေ့လာနိုင်သည်။
အူတရိခီးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
အူတရိခီးရွာ(Autarikhee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ တီသဲလယ်(မောခီး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၆၀ ဖြစ်သည်။
မြေပြိုခြင်း
ငလျင်ကြောင့် မြေပြိုခြင်း
အင်အားပြင်းထန်သော မြေငလျင်လှုပ်ခတ်သည့်အခါ ဘူမိသွင်ပြင် ရုတ်ခြည်းပြောင်းလဲသွားမှုကြောင့် မြေပြိုခြင်း ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ငလျင်ပြင်းအားအပေါ် မူတည်ပြီး မြေပြိုမှုအတိုင်းအတာမှာ အက်ကွဲနိမ့်ကျခြင်းမှသည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပြတ်တောက်သွားခြင်းအထိပင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။
အူတရိခီးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေပြိုခြင်း
မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် မြေပြိုခြင်း
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ မီးတောင်များ ပေါက်ကွဲပွင့်အန်သည့်အခါ အလွန်ပြင်းထန်သော တုန်ခါမှုကြီး ကြောင့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်၏ မူလအနေအထား ပျက်ယွင်းကာ မြေပြိုကျမှုများဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ရေအောက်မီးတောင်များ ပေါက်ကွဲသည့် အခါမျိုး၌လည်း ရေအောက်မြေပြိုမှုနှင့် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် မြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပွားလာနိုင်သည်။ ပင်လယ်ပြင်အတွင်းရှိ ကျွန်းပေါ်၌ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် မြေပြိုမှုအကြီးအကျယ်ဖြစ်ပေါ်ကာ ကျွန်းတစ်ကျွန်းလုံး ပင်လယ်ရေအောက်ရောက်ရှိသွားပြီး စုံးစုံးမြုပ် သွားခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်မျိုးပင်ရှိခဲ့ဖူးသည်။
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း မြေပြိုခြင်း
ပင်လယ်ဒီရေလှိုင်းလုံးကြီးများ၏ ရိုက်ပုတ်မှုဒဏ်ကို အမြဲတမ်းခံနေရသော ကမ်းရိုးတန်း ဒေသရှိ ကုန်းမြင့်တောင်စောင်းများ၏ အောက်ခံမြေသားများ လှိုက်စားခံရမှု ကာလနှစ်ပရိစ္ဆေဒကြာညောင်းလာသည့်အခါ ကမ်းရိုးတန်းမြေပြိုမှု ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ အင်အားပြင်းထန်သော ဆူနာမီလှိုင်းတံပိုးကြီးများ၏ တွန်းတိုက်ဖျက်ဆီးမှုဒဏ်ကို ကြိမ်ဖန်များစွာခံရလျှင် ကမ်းရိုးတန်းမြေပြိုမှုဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ ပို၍ရှိနေသည်။ ဒီရေလှိုင်းများသည် အလွန်ကျယ်ဝန်းပြန့်ပြူးသော သဲသောင်ခုံများ၌ပင် လိုဏ်ခေါင်းကြီးများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး သဲသောင်ပြင် နိမ့်ဆင်းပြိုကျမှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ကီလိုမီတာ ၃ဝ အကွာအဝေး အတွင်း၌ ရှိနေသော မြို့ရွာများသည် တစ်ချိန်ချိန်၌ မြေပြိုမှုနှင့် ကြုံတွေ့ကြရနိုင်သည်။
မြစ်ကမ်းဘေး၊ ချောင်းကမ်းပါးများ မြေပြိုခြင်း
ရာသီမရွေး အလျဉ်မပြတ်စီးဆင်းနေသည့် မြစ် ချောင်းများ၏ ကမ်းပါးများ၌လည်း မြေပြိုမှုဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ မြစ်ရေချောင်းရေ ပုံမှန်တိုက်စားခြင်း၊ မိုးရွာသွန်းမှု အလွန်များပြားသည့်အခါမျိုးနှင့် ဆည်၊ တမံများ ကျိုးပေါက်ပြိုပျက်သည့်အခါမျိုးများ၌ ပုံမှန် မဟုတ်သော ရေထုကြီးကြောင့် မြစ်ကြောင်းလမ်းကြောင်း သွေဖည်ပြောင်းလဲစီးဆင်းခြင်း၊ ရေယာဉ်များ ခုတ် မောင်းသွားလာမှုများပြားလွန်းခြင်း၊ ကမ်းပါးနံရံများကို စနစ်တကျထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုမရှိခြင်း၊ မြစ်ကမ်းပါး၌ အဆောက်အအုံများကို စည်းကမ်းမဲ့စွာ ဆောက်လုပ်နေထိုင်ခြင်း စသည်တို့သည် မြစ်ချောင်းကမ်းပါး မြေပြိုမှုကို ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်သော အကြောင်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
တောင်စောင်း၊ ချောက်ကမ်းပါးများ မြေပြိုခြင်း
မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းမှုကြောင့် တောင်ကျ ရေများ အရှိန်အဟုန်ဖြင့် စီးဆင်းခြင်း၊ သစ်ပင် သစ်တောများ ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းခြင်း၊ ကားလမ်းနှင့် ရထားလမ်းများ ဖောက်လုပ်သည့်အခါ မြေသားနံရံများကို ဖြိုဖျက်ခြင်း၊ မြေထိန်းနံရံများကို စနစ်တကျ ပြုလုပ်ထားမှုမရှိခြင်း၊ ကမ်းပါးယံအစွန်းများ၌ အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ် နေထိုင်ခြင်း စသည်တို့ကြောင့် တောင်စောင်း၊ ချောက်ကမ်းပါးများ၌ မြေပြိုမှု ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ တောင်စောင်း၊ ချောက်ကမ်းပါးများ၌ မြေပြိုမှု ဖြစ်ပွား သည့်အခါ ကယ်ဆယ်ကူညီရေးလုပ်ငန်းများကို လျင်မြန် ထိရောက်စွာဆောင်ရွက်ရန် အခက်အခဲရှိတတ်သည့်အတွက် အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေပို၍ ရှိနေသည်။
သတ္တုတွင်းများ မြေပြိုခြင်း
သတ္တုမိုင်းများ၌ မြေပြိုခြင်းကို ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများနှင့် ဖွံ့ဖြိုးမှုနောက်ကျသော နိုင်ငံများ၌ အများဆုံး တွေ့ကြုံရလေ့ရှိသည်။ စီမံခန့်ခွဲမှု ညံ့ဖျင်းခြင်း၊ ခေတ်မီ စက်ကိရိယာများ အသုံးပြုနိုင်မှု အားနည်းခြင်း၊ စံမမီသော ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုခြင်း၊ ဖြစ်နိုင်ခြေအပေါ် လျှော့ပေါ့တွက်ဆခြင်း၊ မိုင်းလုပ်သားများ အသိပညာ ဗဟုသုတနည်းပါးခြင်း၊ ကုန်ကျစရိတ်သက်သာရေးကိုသာ ဦးစားပေးဆောင်ရွက်ခြင်း စသောအချက်များသည် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ သတ္တုတွင်းအချို့ကို မြေပြိုကျမှု ဖြစ်စေသော အကြောင်းတရားများ ဖြစ်ကြသည်။
ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း မြေပြိုခြင်း
ရထားလမ်းနှင့် မော်တော်ကားလမ်းများ ဖောက် လုပ်သည့်အခါ တောတောင်အထပ်ထပ် ကိုပတ်၍ ဖောက် လုပ်ခြင်းထက်တောင်အချို့ကို ဥမင်လိုဏ် ခေါင်းဖောက် ၍ ဆောင်ရွက်ခြင်းက ပိုမိုထိရောက်သည့် အားလျော်စွာ လမ်းစီမံကိန်းအချို့၌ ဥမင် လိုဏ်ခေါင်း ဖောက်လုပ်မှုက တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ပါဝင်နေလေ့ရှိသည်။ ဖောက်လုပ်ထား သည့် ဥမင်၏အပေါ်နှင့် ဘေးပတ်လည်ရှိ မြေသားများသည် လိုဏ်ခေါင်းဖောက်ရာ၌ အသုံးပြုသည့် ဧရာမ လွန်သွားစက်ကြီးများ၏ တုန်ခါမှုဒဏ်ကြောင့် အတွင်း၌ လှိုက်၍ အက်ကွဲနေခဲ့လျှင် တစ်ချိန်ချိန်၌ ဥမင် လိုဏ်ခေါင်း မြေပြိုကျမှုဖြစ်ပွားလာနိုင်သည်။
တံတားချဉ်းကပ်လမ်း မြေပြိုခြင်း
မြစ်ချောင်းများကို ကျော်ဖြတ်နိုင်ရန် တံတားများ တည်ဆောက်ကြရာ၌ တံတားချဉ်းကပ် လမ်းများကိုလည်း တစ်ပါတည်း တည်ဆောက်ကြရသည်။ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းမှုကြောင့် ထုထည်ပမာဏ အလွန်များသော မြစ်ရေ၊ ချောင်းရေများ တစ်ဟုန်ထိုး စီးဆင်းသည့်အခါ တံတားရေလယ်တိုင်များ၏ ကြံ့ခိုင်မှုကို ထိပါးလျော့ကျ စေသည့်အတွက် တုန်ခါလှုပ်ယမ်းလာသော တံတားကြောင့် ချဉ်းကပ်လမ်းမြေသားများ ပြိုကျမှု ဖြစ်ပွားတတ်သည်။
စီမံကိန်းလုပ်ငန်းခွင်အတွင်း မြေပြိုခြင်း
အထပ်မြင့် အဆောက်အအုံများဆောက်လုပ်ခြင်း၊ စက်ရုံကြီးများဆောက်လုပ်ခြင်း၊ မွေးမြူရေးကန်များ ဖော်ထုတ်ခြင်း၊ ရေနံနှင့်ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းလမ်းကြောင်း တူးဖော်ခြင်း၊ ရွှေတူးဖော်ခြင်း၊ ကျောက်မျက်တူးဖော်ခြင်း၊ ကျောက်မီးသွေးတူးဖော်ခြင်း စသော စီမံကိန်းလုပ်ငန်းများတွင် တူးဆွဖော်ထုတ်ထားသော မြေစိုင်မြေခဲများကို သင့်လျော်ရာ နေရာတစ်ခုခုသို့ ပို့ဆောင်၍ စုပုံထားလေ့ရှိကြသည်။ နှစ်ကာလကြာမြင့်၍ မြေသားအစုအပုံကြီးဖြစ်လာ သည့်အချိန်၌ မြေပုံပေါ်၌နေအိမ် ဆောက်လုပ်နေထိုင် ခြင်း၊ မြေသယ်ယာဉ်များက မြေပုံပေါ်တက်ရောက်၍ တူးဆွမြေများကို ထပ်မံစုပုံခြင်း၊ မြေကော်စက်များဖြင့် မြေပုံပေါ်မှမြေသားများကိုသယ်ယူရွှေ့ပြောင်းခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်သည့်အခါ ကျစ်လျစ်သိပ်သည်းမှု မရှိသော မြေသားများ ပြိုပျက်ကျဆင်းပြီးမြေပြိုမှု ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ အလားတူပင် အထပ်မြင့်အဆောက်အအုံများ အတွက် အုတ်မြစ်ချသည့်အခါများ၌လည်း မြေအား စမ်းသပ်မှုကိုစနစ်တကျ မပြုလုပ်ဘဲ အဆောက်အအုံ အလျင်အမြန် ပြီးစီးရေးကိုသာ ရှေ့တန်းတင်ခဲ့သည့်အတွက်၊ အောက်ခံမြေသား ပြိုကျနိမ့်ဆင်းမှုဖြစ်ပေါ်ပြီး အဆောက်အအုံ ယိုင်နဲ့ခြင်း၊ အက်ကွဲခြင်း၊ ပြိုကျခြင်းများနှင့် ကြုံတွေ့ကြရလေ့ရှိသည်။ စီမံကိန်းတာဝန်ခံများ အရည်အချင်းမပြည့်ဝခြင်း၊ နည်းပညာအဆင့်နိမ့်ခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲမှု အားနည်းခြင်း၊ လုပ်ငန်းခွင်ကျွမ်းကျင်မှုမရှိခြင်း၊ ခေတ်မီစက်ပစ္စည်း ကိရိယာများကို အသုံးမပြုခြင်းစသော အကြောင်းတရား များသည် စီမံကိန်းလုပ်ငန်းခွင်များအတွင်း၌ မြေပြိုမှုကို ဖြစ်ပွားလာစေနိုင်သည်။
ကာကွယ်ခြင်း
မြေပြိုခြင်းမဖြစ်ပွားရလေအောင် လူ့ပယောဂများကို ခြွင်းချက်မရှိ ရာနှုန်းပြည့် လျှော့ချကြရမည်ဖြစ်သလို သဘာဝဖြစ်စဉ်ကြောင့် မြေပြိုခြင်းများကိုလည်း တတ်နိုင်သမျှ ကာကွယ်တားဆီးကြရန် လိုအပ်သည်။ မြေပြိုခြင်းမှ ကြိုတင်ကာကွယ်တားဆီးနိုင်သော နည်းလမ်းကောင်းတစ်ရပ်မှာ နှစ်ရှည်သစ်ပင်ကြီးများကို လူတို့ အခြေချနေထိုင်ရာ မြို့ရွာများ၏ အနီးတစ်ဝိုက်၌ စနစ်တကျ စိုက်ပျိုးထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
နှစ်ရှည်သစ်ပင်ကြီးများသည် အပင်အရွယ်အစားနှင့် အပင်အသက်တို့အလိုက် အပင်ပတ်လည်တစ်ဝိုက် ပေပေါင်းရာနှင့်ချီ၍ မြေသားလွှာများကို ကျစ်လျစ်အောင် ကုတ်ယူထိန်းသိမ်းပေးထားနိုင်စွမ်း ရှိကြသည်။ ထိုမျှမက မြေဆီလွှာ တိုက်စားခံရခြင်းကိုလည်း ကောင်းစွာ ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြသလို အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာ စီးဆင်းဝင်ရောက် လာသော ရေထုကြီးကိုလည်း ဟန့်တားဆီးကာပေးနိုင်သဖြင့် လူနေမြို့ရွာများ၌မြစ်ရေ ချောင်းရေများကြောင့်ရုတ်တရက် ရေကြီးရေလျှံဖြစ်ခြင်း ကို နှောင့်နှေးကြန့်ကြာအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းရှိကြသည်။
မိုးကနိမ်း (ကရင်)ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
မိုးကနိမ်း (ကရင်)ရွာ (Moekanein(Kayin))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ မိုးကနိမ်း (ကရင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးကနိမ်း (ကရင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၅ ဦး၊ မ ၃၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
မြေပြိုခြင်း
ကာကွယ်ခြင်း
ထုထည်ပမာဏအလွန်ကြီးမားသော ရေထုကြီး ကြောင့် နေအိမ်အဆောက်အအုံများနှင့် အပင်ငယ်၊ အပင်လတ်များက လွယ်လင့်တကူ ရေစီးနှင့်မျောပါ သွားနိုင်သော်လည်း အရွယ်အစားကြီးမားသောနှစ် ရှည်သစ်ပင်ကြီးများကမူ အမြစ်ကကျွတ်ပြီး ရေစီးကြောင်းနှင့် လိုက်၍ မျောပါသွားရန် အလွန်ခဲယဉ်းသည်။
မိုးကနိမ်း (ကရင်)ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေပြိုခြင်း
ကာကွယ်ခြင်း
သို့ဖြစ်၍ လူနေမြို့ရွာများအတွင်းနှင့် အနီးတစ် ဝိုက်၌ နှစ်ရှည်ပင်ကြီးများကို စနစ်တကျ ရှင်သန်အောင် တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် ရှိပြီးသား နှစ်ရှည်ပင်ကြီးများကို မည်သည့်အကြောင်းနှင့်မျှ ခုတ်လှဲဖြိုဖျက်မှု မပြုကြခြင်းအားဖြင့် သဘာဝဖြစ်စဉ်ကြောင့် ဖြစ်ရသော မြေပြိုခြင်းကို အတိုင်းအတာတစ်ရပ်အထိ ဟန့်တားနိုင်ကြမည် ဖြစ်သည်။
ကုလားကွင်းရွာ၊ ကုလားကွင်း
ကုလားကွင်းရွာ၊ ကုလားကွင်း
ချောင်းတန်းရှည်ရွာ၊ စက်ဆန်း
ချောင်းတန်းရှည်ရွာ၊ စက်ဆန်း
ဟုန်းခန်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဟုန်းခန်ရွာ (Huonghkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၄ ဦး၊ မ ၅၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရက်ခုံတိုင်ရွာ
ရက်ခုံတိုင်ရွာ
ပဉ္စရာဇသုတ်
ထိုအခါ စန္ဒနင်္ဂလိက ဥပါသကက “ပဒုမံ ယထာ ကောကနုဒံ သုဂန္ဓံ” အစရှိသော မိမိဉာဏ်၌ ထင်မြင်လာသော ဂါထာကို လျှောက်ထားရာ မင်းငါးပါးတို့က အပေါ်ရုံ တစ်ဘက်ငါးထည်ဖြင့် စန္ဒနင်္ဂလိကဥပါသကာအား ပူဇော်ကြပါသည်။ စန္ဒနင်္ဂလိက ဥပါသကာက ယင်းအပေါ်ရုံတဘက်ငါးထည်ကို ဘုရားရှင်အား ပူဇော်ပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
မလ္လိကာသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်
ကောသလ-“မလ္လိကာ သင့်အား မိမိထက် ပို၍ချစ်အပ်သောသူရှိသလား။
မလ္လိကာ-မဟာရာဇာ အကျွန်ုပ်အား အကျွန်ုပ်ထက်ပို၍ချစ်အပ်သောသူ မရှိပါ။
မလ္လိကာ-မဟာရာဇာ အရှင်မင်းမြတ်အား အရှင်မင်းမြတ်ထက် ပို၍ချစ်အပ်သောသူရှိပါသလား။
ကောသလ-မလ္လိကာ ငါ့အား ငါ့ထက်ပို၍ချစ်အပ်သောသူ မရှိပါ။
ထိုသို့ အချင်းချင်းမေးမြန်းပြောဆိုကြပြီး ကောသလမဟာရာဇာသည် ဘုရားရှင်ထံတော်သို့သွားရောက်၍ ပြာသာဒ်ထက်၌ မိမိနှင့် မလ္လိကာမိဖုရားတို့ နှစ်ကိုယ်ကြားပြောကြားခဲ့သော ဤစကားတို့ကိုလျှောက်ထားပါသည်။ ထိုအခါ ဘုရားရှင်က-
အလုံးစုံသော အရပ်မျက်နှာတို့ကို စိတ်ဖြင့်အစဉ်လှည့်လည်ရှာဖွေသော်လည်း တစ်စုံတစ်ခုသောအရပ်မျက်နှာ၌မျှ မိမိထက်ပို၍ချစ်အပ်သောသူကိုမရခဲ့။ ဤသို့ မိမိကိုယ်ကို သူတစ်ပါးတို့ထက် များစွာချစ်အပ်၏။ ထို့ကြောင့် မိမိ၏အကျိုး စီးပွားကို လိုလားသောသူသည် သူတစ်ပါးကို မညှဉ်းဆဲ မနှိပ်စက် မသတ်ဖြတ်ရာဟု ဤဂါထာကို မိန့်တော်မူလေသည်။ --- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောသလဘုရင် ဘုရားဖူးရန်ရောက်လာစဉ် အညတရပုရိသက ကောသလဘုရင်၏ နား၏အနီးသို့ ကပ်၍ “မလ္လိကာမိဖုရား သမီးတော်ရတနာဖွားမြင်ပါကြောင်း” သံတော်ဦးတင်လာပါသည်။ ထိုအခါ ကောသလဘုရင် မနှစ်သက်ကြောင်းကို သိတော်မူသော ဘုရားရှင်က-
လူတို့ကိုအစိုးရသော ကောသလမင်းကြီး သမီးတော်ကို ကျွေးမွေးသုတ်သင်လော့၊ ပညာရှိသော အကျင့်သီလရှိသော ယောက္ခမကို နတ်ကဲ့သို့ ရိုသေသော၊ လင်ကိုပြုစုလုပ်ကျွေးသော အချို့သောမိန်းမသည် မြင့်မြတ်၏။
အရပ်မျက်နှာတို့၏အရှင်ဖြစ်သော ကောသလမင်းကြီး ထိုသို့အကျင့်သီလ နှင့်ပြည့်စုံခြင်း အစရှိသော ကောင်းမြတ်သောသဘောရှိသော ထိုမိန်းမမြတ်၏သားသည် ရဲစွမ်းသတ္တိရှိ၏၊ တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ် မင်းပြုလုပ်နိုင်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။
ကျောက်ဆည်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ကျောက်ဆည်ရွာ (Kyaukse)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်ဆည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၁၇ ဖြစ်သည်။
အတွင်းပြင်ရွာ၊ အတွင်းပြင်
အတွင်းပြင်ရွာ၊ အတွင်းပြင်
ပန်ဝှက်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ပန်ဝှက်ရွာ (Panghwet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နားဝိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဝိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၃ ဦး၊ မ ၉၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ရုံးပင်ကုန်းရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ရုံးပင်ကုန်းရွာ (Yonepinkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ လက်ပန်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်လှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၀၄ ဦး၊ မ ၈၇၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၄၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ထီးလောသေရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
ထီးလောသေရွာ(Hteelawthay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ ထီးဝါပလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၄၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းစံရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကုန်းစံရွာ (Konesam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၁၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၄ ဦး၊ မ ၅၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်တောင်းရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ဝက်တောင်းရွာ (Wettaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ မယ်လှတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မယ်လှတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆၉ ဦး၊ မ ၂၇၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွာပြီ။
နောင်နွယ် (၁)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နောင်နွယ် (၁)ရွာ (Nawngnwe (1))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၀၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ဝက်တောင်းရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်နွယ် (၁)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယိုးဒယားကုန်းရွာ၊ ကျုံတာမုဆိုးမ
ယိုးဒယားကုန်းရွာ၊ ကျုံတာမုဆိုးမ
တောင်ဦးရွာ၊ တောင်ဦး
တောင်ဦးရွာ၊ တောင်ဦး
တိုက်စိန်ကုန်းရွာ၊ စက်ဆန်း
တိုက်စိန်ကုန်းရွာ၊ စက်ဆန်း
နီကိုလာ တက်စလာ
တက်စလာ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်
တက်စလာသည် ၁၈၉၂ တွင် အမေရိကန် နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူခဲ့သည်။ ၁၈၉၂ တွင် မိခင်ဖြစ်သူ ဆုံးပါးပြီးနောက် တက်စလာသည် ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ရှောင်ခွာပြီး အထီးကျန် စွာ နေစပြုလာသည်။ ၁၉၁၂ တွင် တက်စလာနှင့် အက်ဒီဆင် နှစ်ယောက်လုံးကို နိုဗယ်ဆုအတွက် လျာထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် တက်စလာသည် အိမ်သုံး စွမ်းအင်အဖြစ် a.c နှင့် d.c လွန်ဆွဲပွဲတွင် မရိုးသားသော နည်းလမ်းများ သုံးခဲ့သည်ဟု သူယုံကြည်ထားသော အက်ဒီဆင်နှင့် တွဲဘက်ဆုယူရန် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တီထွင်သူ နှစ်ယောက်စလုံး နိုဘယ်ဆု မရခဲ့ပေ။ တက်စလာ အနေဖြင့် သူ၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု အများစုကို patent မူပိုင်ခွင့် မပြုလုပ်ခဲ့ပဲ ထိုတီထွင်မှုများမှ အကျိုးကျေးဇူး အနည်းငယ်သာ ခံစားခဲ့ရသည်။ သူ၏ နောက်ဆုံး အချိန်များကို နယူးယောက်မြို့တွင် သေဆုံးချိန်အထိ တိတ်ဆိတ် ငြိမ်သက်စွာ ကုန်ဆုံးစေခဲ့သည်။
တက်စလာ၏ တီထွင်မှုများ
တက်စလာသည် ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် ဂရာ့ဇ်(Graz) နည်းပညာကျောင်းသားဘဝက D.C motor ဒီစီ မော်တာတစ်လုံး သရုပ်ပြသည်ကို တွေ့ခဲ့ရသည်။ သူမြင်ခဲ့ရသော ဒီစီ မော်တာသည် ဘရပ်ရှ် (brushes) များ ပါဝင်ပြီး သတ္တုအစိတ်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ကွန်မြူတေတာ (commutator) ကို ထိကပ်နေသည်။ ထို ဘရပ်ရှ်များနှင့် ကွန်မြူတေတာများ သည် ပွန်းပဲ့ ပျက်စီး စေတတ်ရာ ယင်းတို့ကို ဖယ်ပစ်လိုက်ခြင်းဖြင့် မော်တာကို ပိုကောင်းအောင် လုပ်နိုင်မည်ဟု ထိုစဉ်ကပင် သူစဉ်းစားမိခဲ့သည်။ နောက် ၄ နှစ် ကြာသော အခါ induction generator ပြုလုပ်ရန် စိတ်ကူး ရခဲ့သည်။ induction generator တွင် ရိုတာကို စက်မှုစွမ်းအင် တစ်ခုခုဖြင့် လှည့်ပေးခြင်းဖြင့် A.C လျှပ်စစ် ကို ထုတ်ယူရရှိသည်။ ယင်းကို A.C လျှပ်စစ် ပြန်ပေးခြင်းဖြင့် ရိုတာကို လည်ပတ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဤနည်းဖြင့် လည်ပတ်သော မော်တာကို induction motor ဟု ခေါ်သည်။ တက်စလာသည် သူ့တီထွင်မှုများကို မိုဒယ် မဆောက်မီကပင် စိတ်ကူးဖြင့် မည်သည့် နေရာများတွင် အသုံးပြုရမည်ကို ကြိုတင် ကြံဆ ထားလေ့ရှိသည်။
တကယ်တမ်း အလုပ်လုပ်သော induction motor ကိုမူ ၁၈၈၃ ခုနှစ်ကျမှ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဤတွင် သူ့တီထွင်မှုများကို ဥရောပ၌သာ စိတ်ဝင်စားအောင် လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဟု နားလည် သဘောပေါက်လာပြီး နယူးရောက် မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ အခြေချခဲ့သည်။ ထိုနေရာ၌ပင် သူ့ဓာတ်ခွဲခန်းနှင့် အလုပ်ရုံကို ၁၈၈၇ ခုနှစ်၌ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မော်တာများကို ထိထိရောက်ရောက် ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ တစ်လခန့် အတွင်း၌ပင် A.C လျှပ်စစ် ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်း၊ အသုံးချခြင်းများနှင့် ဆိုင်သော ရှုပ်ထွေးများပြားသည့် patents မူပိုင်ခွင့် များ လျှောက်ထား ရရှိခဲ့သည်။ A.C လျှပ်စစ် သည် အလွန်ဝေးကွာသော ဒေသများသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပို့လွှတ် ဖြန့်ဖြူးခြင်း များတွင် D.C လျှပ်စစ်ထက် ပို၍ ထိရောက်မှု ရှိသောကြောင့် ယနေ့ခေတ်တွင် စက်ပစ္စည်းများမောင်းရန် အများဆုံးသုံးသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြစ်လာခဲ့သည်။
တက်စလာသည် တစ်ချိန်တည်းမှာပင် American Institute of Electrical Engineers တွင် သူ၏ A.C လျှပ်စစ် စနစ် အကြောင်းကို လက်ချာ ပို့ချ ပေးနေခဲ့သည်။ အမေရိကန် တီထွင်သူ တစ်ဦးဖြစ်သော ဂျော့ဝက်စတင်းဟောက်စ် က ထိုလက်ချာများကို လေ့လာပြီးနောက် တက်စလာ၏ မူပိုင်ခွင့် patent များကို အလျင်အမြန် ဝယ်ယူ လိုက်တော့သည်။ ဝက်စတင်းဟောက်စ်သည် တက်စလာ၏ စိတ်ကူးများကို ထောက်ခံခဲ့ပြီး ၁၈၉၃ တွင် ရှီကာဂိုမြို့ တွင် ကျင်းပခဲ့သော World Columbian Exposition တွင် တက်စလာ၏ စနစ် ကို အသုံးပြု၍ မီးထွန်းခြင်းဖြင့် သရုပ်ပြခဲ့သည်။ တစ်လခန့် ကြာသောအခါ နယူးယောက်ရှိ နိုင်အာဂရာ ရေတံခွန်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ရန် စာချုပ်ကို ဝက်စတင်းဟောက်မှ အောင်မြင်စွာ ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ တက်စလာ၏ နည်းစနစ်များကို အသုံးပြု၍ ဒေသတွင်း စက်ရုံများအား လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူးပေးရုံသာမက ၂၂ မိုင် ကွာဝေးသော Buffalo မြို့ သို့ ဓာတ်အား ပို့လွှတ် ဖြန့်ဖြူးပေးခဲ့သည်။
၁၈၈၈ နှောင်းပိုင်းမှ စ၍ တက်စလာသည် ကြိမ်နှုန်းမြင့် (very high frequency) A.C လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို ထုတ်လုပ် အသုံးချရန် အလွန် စိတ်ဝင်စား ခဲ့သည်။ ထို လျှပ်စစ်သည် မီးထွန်းရန်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး တွင် အသုံးချနိုင် လိမ့်မည်ဟု တက်စလာ ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သူ၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်များကို ကြိမ်နှုန်းမြင့် လျှပ်စစ် ထုတ်နိုင်စေရန် ပြုပြင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်မှ ကြိမ်နှုန်းနိမ့် လျှပ်စစ်ထုတ်ယူ၍ နောက်ပိုင်းမှ ကြိမ်နှုန်းမြှင့်ပေးခြင်းသည် ပိုမိုထိရောက်မည်ဟု တက်စလာ က ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။ ထို ဆုံးဖြတ်ချက်အရ A.C လျှပ်စစ်၏ ဗို့အားနှင့် ကြိမ်နှုန်းကို တစ်ပြိုင်တည်း ပြောင်းလဲပေးနိုင်သော တက်စလာကွိုင် (Tesla coil) ကို တီထွင်ခဲ့သည်။
တက်စလာကွိုင်သည် လျှပ်စစ် ပတ်လမ်း ၂ ခုကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ နှစ်ခုစလုံးမှာ ဝါယာခွေများ ဖြစ်ကြပြီး အခေါင်းပါသော ဆလင်ဒါ တစ်ခုကို အတူတကွ ရစ်ပတ် ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကွိုင်တစ်ခုမှာ အရွယ်အစား ကြီးမားသော ဝါယာကို သုံးထားပြီး အပတ်ရေ အနည်းငယ်သာ ပတ်ထားသည်။ နောက် ကွိုင်တစ်ခုမှာမူ အရွယ်အစား အလွန် သေးငယ်သော ဝါယာကြိုး အပတ်ရေ များစွာ ပတ်ထားပြီး ယင်းကွိုင် အတွင်းသို့ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ ညှို့ဝင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ကွိုင်အပတ် အရေအတွက်ခြင်း အလွန်ကွာခြားမှုကြောင့် သေးငယ်သော ကွိုင်အတွင်း ညှို့ဝင် စီးဆင်းသော လျှပ်စီး၏ ကြိမ်နှုန်းနှင့် ဗို့အားသည် အလွန် မြင့်မားသည်။ ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ထိုကိရိယာကို အသုံးပြု၍ ၁၃၅ ပေ ရှည်သော လျှပ်စစ်မီးပွားတန်း electric spark ကို တက်စလာ ဖန်တီး နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၅ မိုင်အကွာအဝေးရှိ မီးလုံးပေါင်း ၂၀ဝ ကျော်ကိုလည်း ကြိုးမဆက်သွယ်ဘဲ ထွန်းပြနိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ တက်စလာကွိုင်မှ ထွက်သော ကြိမ်နှုန်းမြင့် လျှပ်စစ်သည် ဓာတ်ငွေ့ထည့်ထားသော (နီယွန်) မီးချောင်းများကို အဝေးမှ စွမ်းအင် ပေးနိုင်စွမ်းရှိသည်။
တက်စလာသည် သူ့နောက်ဆုံးကာလများကို အထီးကျန်စွာ ကုန်ဆုံးခဲ့ရသည်။ သူ့ တီထွင်မှုများစွာကို အခြားသူများက အောင်မြင်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး အကျိုး ခံစားသွားကြသည်။ တက်စလာအနေဖြင့် ပင်လယ်တွင် သင်္ဘောများအား ထောက်လှမ်းသည့် စနစ် တစ်ခုကို ပုံစံကြမ်းထုတ်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ ရေဒါအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ငွေကြေးအခက်အခဲကြောင့် လက်တွေ့မလုပ်ခဲ့နိုင်သဖြင့် လျှပ်စစ်နာရီ၊ တာဘိုင် အစရှိသော မြောက်မြားလှစွာသော သူ၏ တီထွင်မှုများစွာသည် သူကွယ်လွန်မှုနှင့် အတူ ပျောက်ဆုံးခဲ့ရသည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် တီထွင်သူများ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာများ
ကားဒစ်မြို့
ကားဒစ်မြို့သည် ဂလာမော်ဂန်ရှိုင်ယာခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်၍ ဝေလပြည်တွင် အကြီးဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကျောက်မီးသွေး အများဆုံးသင်္ဘောတင် ထုတ် ရောင်းရာ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သဖြင့် ဗြိတိသျှကျွန်းစုရှိ ထိပ်တန်း ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်လေသည်။ ဝေလပြည် တောင်ပိုင်း ဆက်ဗန်းမြစ်ဝကျယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ဗရစ္စတို ရေလက်ကြားကြီးမှ ၃ မိုင်မျှကွာဝေးသည်။ ၁၇၉၄ ခုနှစ်တွင် မာသာတစ်ဗီးမြို့သို့ တူးမြောင်း ဖေါက်လုပ်လိုက်သဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် သင်္ဘောကျင်းများ တည်ဆောက်လိုက်သဖြင့် လည်းကောင်း၊ ကာဒစ်မြို့မှာ သိသိသာသာ တိုးတက်စည်ကားလာလေ သည်။ မာသာတစ်ဗီးမြို့သို့ ကူးပြောင်းမဖွင့်လှစ်မီက ကာဒစ်မြို့ ၏ ကျောထောက်နောက်ခံနယ်များမှာ ကျောက်မီးသွေးများကို လားများဖြင့် ကာဒစ်မြို့ဆိပ်ကမ်းသို့ အရောက်ပို့ဆောင်ခဲ့ကြရ သည်။ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၁၁ ခုနှစ်အတွင်း မြို့လယ်ပိုင်းကို ပြန်လည်ပြုပြင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သဖြင့် ဗြိတိန်ကျွန်းရှိ စက်မှု လုပ်ငန်း ထွန်းကားသော အခြားမြို့များထက် များစွာ သာယာ လျက် စိတ်ချမ်းမြေ့ဖွယ်ဖြစ်သော ဥယျာဉ်တို့နှင့် သိုက်မြိုက် ဝေဆာစွာရှိသည်။ ဥယျာဉ် အစုစုပေါင်းမှာ ဧက ၃ဝဝ ခန့် ကျယ်ဝန်းရာ၊ ယင်းတို့အနက် ၅၂ ဧကမျှ ကျယ်သော ကသေး ဥယျာဉ်နှင့်အနီးတဝိုက်တွင် ကားဒစ်မြို့၏ ခမ်းနားသော အဆောက် အအုံကြီးများ ရှိလေသည်။ ပေ ၂ဝဝ မြင့်သော နာရီစင်ရှိသည့် မြို့တော်ခန်းမ အဆောက်အအုံ၊ ယူနီဗာစီတီ ကောလိပ်ကျောင်း၊ ဝေလအမျိုးသား ပြတိုက်ကြီး၊ စိန်ဂျွန်း ဘုရားရှိခိုးကျောင်းစသည့်တို့မှာ ကားဒစ် မြို့၏ ကျက်သရေ ဆောင် အဆောက်အအုံများ ဖြစ်ကြလျက် ၁၂ ရာစုနှစ်အတွင်း ၌ ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ကားဒစ်ရဲတိုက်ကြီးမှာ မြို့၏ဗဟိုချက်မ ဖြစ်လေသည်။ ထိုရဲတိုက် ကြီးကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မားကွစ် ဘွဲ့ရ ဗျူမြို့စားကြီးသည် ကားဒစ်မြို့ ကော်ပိုရေးရှင်းအဖွဲ့သို့ လှူဒါန်းပေးအပ်လိုက်၏။
ဝေလတောင်ပိုင်းရှိ ကျောက်မီးသွေးထွက်ရာ ဒေသတို့နှင့် တူးမြောင်းများဖြင့်၎င်း၊ မီးရထားလမ်းဖြင့်၎င်း၊ ဆက်သွယ် ထား၍ သံ၊ သံမဏိလုပ်ငန်း၊ သံဖြူလုပ်ငန်း၊ သင်္ဘောတည် ဆောက်ပြင်ဆင်သော လုပ်ငန်းတို့တွင် အထူး ထင်ရှားသည်။ သင်္ဘောကျင်းတို့မှာ ၇-မိုင်မျှ ရှည်လျား၍ ဧက ၂ဝဝ ခန့် ကျယ်ဝန်း၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ ဂျာမန်တို့သည် ထိုသင်္ဘောကျင်းတို့ကို တစ်ညအတွင်း မီးလောင်ဗုံး တစ် သောင်းခန့် ကြဲချ၍ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြ၏။
ကားဒစ်မြို့သည် စတုရန်း ၂၆ မိုင်မျှ ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေမှာ ၂၄၃၆၂၇ မျှ ရှိလေသည်။
ကွမ်းချောင်း (ခ) ကွမ်းချောင်းဝရွာ
ကွမ်းချောင်း (ခ) ကွမ်းချောင်းဝရွာ
ဒေးဗစ် လစ်ဗင်းစတုန်း
လူဖြူတို့ မရောက်မပေါက်ဘူးသော အာဖရိကတိုက်၏ တောကြီးမြက်မည်းအတွင်းသို့ စွန့်စားသွားရောက်နေထိုင်ခဲ့သော သာသနာပြုသူရဲကောင်းကြီး ဒေးဗစ်လစ်ဗင်း စတုန်း သည် ၁၈၁၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ လန်နတ်ရှိုင်ယာနယ်၊ ဗလန်တိုင်ယာရွာ၌ ဖွားမြင်သူ ဖြစ်လေသည်။ မိဘများမှာ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသဖြင့် ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် ဒေးဗစ်သည် ဇာတိရပ်ရွာရှိ purple ချည်စက်တစ်ခုသို့ ဝင်ရောက်အလုပ်လုပ်ခဲ့ရသော်လည်း သူ၏ မနေမနား လုံ့လထုတ်မှုကြောင့် ၂၃ နှစ်အရွယ်တွင် ဂလတ်စဂိုမြို့ရှိ အင်ဒါဆင်ကောလိပ်ကျောင်းသို့ တက်ရောက်ပညာသင်ကြား နိုင်ခဲ့လေသည်။ ဆေးပညာ၊ ဂရိစာပေနှင့် အယူဝါဒဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များကို သင်ယူပြီးနောက် ၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့သို့ သွားရောက်ကာ လန်ဒန်သာသနာပြုအသင်းကြီးသို့ ဝင်လေသည်။ ထိုနောက် ဂလတ်စဂိုမြို့သို့ ပြန်လာကာ ၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဆေးပညာဘွဲ့ကို ရယူခဲ့၏။ လစ်ဗင်းစတုန်း သည် တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့သွားလိုသော အာသီသ ရှိခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် လန်ဒန်သာသနာပြုအသင်းကြီးက သူ့အား အာဖရိကတိုက်သို့ စေလွှတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်က သူသွားရမည့်နေရာမှာ လူတို့မရောက်မပေါက်ဘူးသေးချေ။ သို့ရာတွင် လစ်ဗင်းစတုန်းသည် ထိုအခါက အာဖရိကကမ်းခြေတစ်လျှောက်၌ တွင်ကျယ်လျက်ရှိသော ဆိုးရွားကြမ်းကြုတ်လှသည့် ကျွန်းကုန်ကူးခြင်းအလေ့ကို တားဆီးပိတ်ပင်လိုစိတ်ကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ အာဖရိကတိုင်းရင်းသား လူရိုင်းများအား ခရစ်ယာန် အယူဝါဒကို လက်ခံစေလို၍ တစ်ကြောင်းကြောင့် အာဖရိကတိုက်သို့သွားရန် သဘောတူခဲ့ပြီးလျှင် ၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်္ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ကမ်းခြေမှ ထွက်ခွာခဲ့လေသည်။
သူသည်ရှေးဦးစွာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂ဝ ခန့်က ဗက်ချူအား နားလန်းနယ်တွင် ရောဗတ်မော့ဖတ်ဆိုသူ ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့သော ကူရူမန်သာသနာပြုစခန်းသို့သွားရ၍ ထိုမှတစ်ဆင့် အာဖရိကတိုက်အတွင်းဘက်သို့ စူးစမ်းရှာဖွေရင်း ခရီးဆက်လက်ထွက်ခဲ့လေသည်။ လစ်ဗင်းစတုန်းသည် ကိုးနှစ်လုံးလုံး ဗက်ချုအားနာလန်းနယ်အတွင်း တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ စူးစမ်းရှာဖွေသွားလာရင်း သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းသို့နေစဉ် တစ်ခါသော် ခြင်္သေ့အကိုက်ခံရသဖြင့် ဒဏ်ရာပြင်းစွာရခဲ့သေး၏။ ထိုအချိန်အတွင်းမှာပင် ကူရူမန်သာသနာပြုစခန်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သူသာသနာပြု ဆရာကြီးမော့ဖတ်၏ သမီး မေရီမော့ဖတ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီးလျှင် မာဗွတ်ဆာအရပ်တွင် အခြေစိုက်ကာ အတန်ကြာနေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအရပ်တွင် သူ၏ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများမှာ များစွာအောင်မြင်ခဲ့ရုံမက သနားကြင်နာစွာ ဆက်ဆံမှုကြောင့် တိုင်းရင်းသားအားလုံးကပင် ချစ်ခင်ကြည်ညိုကြ၏။ သို့ရာတွင် လစ်ဗင်းစတုန်းမှာ ဗီဇကပင် စူးစမ်းရှာဖွေ ခရီးထွက်လိုသော စိတ်ဓာတ်ပါခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် လူသူမရောက်မပေါက်သေးသော ကျယ်ပြောလှသည့် အာဖရိကတောကြီးမြက်မည်းအတွင်း လှည့်လည်သွားလာရန် အမြဲကြံစည်စိတ်ကူးခဲ့လေည်။ ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် မာဗွတ်ဆာမှ ထွက်၍မြောက်ဘက်မိုင် ၄ဝ ကွာရှိ ခုန်နွမ်းအရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့၏။ ထိုအရပ်တွင် တစ်နှစ်မျှနေပြီးနောက် အနောက်ဘက် မိုင် ၄ဝ အကွာရှိ ကိုလိုဗင်းအရပ်သို့ရွှေ့ပြောင်း၍ နေထိုင်ခဲ့ပြန်၏။ သူသွားရာအရပ်သို့ တိုင်းရင်းသားများစွာတို့လည်း လိုက်ပါနေထိုင်ကြလေသည်။
သူတို့ ရောက်ရှိနေသောနေရာမှ မြောက်ဘက်ဝေးလံလှစွာသောနေရာတွင် ရေအိုင်ကြီးတစ်အိုင်ရှိကြောင်း တိုင်းရင်းသားများထံမှ ကြားသိရကတည်းက လစ်ဗင်းစတုန်းသည် ထိုရေအိုင်ကြီးဆီသို့ အရောက်သွားရန် ဆုံးဖြတ်၍ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ စူးစမ်းရှာဖွေရင်း ခရီးထွက်ခဲ့ကြရာ ၁၈၄၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ငါမီရေအိုင်သို့ ရောက်ခဲ့လေသည်။ (သူနှင့်အတူ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး အော့စဝဲနှင့် မန်ဂိုးမာရေးဆိုသူတို့ ပါ၏။) ထိုမှတစ်ဆင့် ဆက်လက်ကာ ခရီးထွက်ခဲ့ပြန်ရာ လူဖြူတို့မရောက်ဖူးသေးသော နေရာများစွာတို့ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် ကိပ်တောင်းမြို့သို့ ချောမောစွာဆိုက်ရောက်ခဲ့လေသည်။ ကိပ်တောင်းမြို့မှတစ်ဆင့် သူ၏ဇနီးကို အင်္ဂလန်ပြည်သို့ပြန်ပို့ပြီးလျှင် အာဖရိကတိုက်အတွင်းဘက်သို့ ခရီးဆက်၍ထွက်ခဲ့ပြန်သည်။ ရောက်ရာအရပ်တွင် သူ့အားတိုင်းရင်းသားများက ကြည်ဖြူစွာလက်ခံကြသဖြင့် သူ၏လုပ်ငန်းမှာ တောက်လျှောက် အောင်မြင်သည်ချည်းဖြစ်၏။ သာသနာပြုစခန်းလုပ်ရန်အတွက် ကျန်းမာရေးနှင့် သင့်လျော်သော နေရာအနှံ့အပြား ရှာဖွေရွေးချယ်ရာတွင် စက်စီယင်ခေါ် အာဖရိကယင်ကောင်များမှ ကင်းလွတ် ရာကိုမတွေ့သဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသို့လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေသို့လည်းကောင်း သွားလာပေါက်ရောက်နိုင်မည့်လမ်းကို ရှာဖွေရလေတော့သည်။
၁၈၅၄ ခုနှစ်၊ မေလတွင် လစ်ဗင်းစတုန်းသည် အဖျားရောဂါဖိစီးလျက် ငတ်ပြတ်လုမတတ်ဖြစ်ပြီးမှ လိုအန်ဒါသို့ရောက်ခဲ့၏။ (လိုအန်ဒါမှနေ၍ သူ၏ ခရီးထွက်မှတ်တမ်းများကို အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ တော်ဝင်ပထဝီဝင်အသင်းကြီးသို့ ပေးပို့ခဲ့ရာ ၁၈၅၅ ခုနှစ်တွင် ဆုတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရလေသည်။) လိုအင်ဒါတွင် လေးလခန့်နားပြီးလျှင် ဆက်လက်ခရီးထွက်ပြန်ရာ ၁၈၅၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် ဒီလိုလိုရေအိုင်ကြီးကို တွေ့ရှိရလေသည်။ ထိုနေရာမှတစ်ဖန် ရိက္ခာဖြည့်တင်းရန် လင်ယန်တေမြို့သို့ပြန်ကာ ဆက်လက်ခရီးထွက်ရာ ဇမ်ဗီဇီမြစ်ပေါ်ရှိ ကြီးမားသောရေတံခွန်ကြီးတစ်ခုကို တွေ့ရလေသည်။ ထိုရေတံခွန်ကြီးကို ဝိတိုရိယ ဘုရင်မကြီးအား ဂုဏ်ပြုသည့် အနေဖြင့် ဝိတိုရိယ ရေတံခွန်ကြီးဟု ခေါ်တွင်စေခဲ့၏။ ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် လစ်ဗင်းစတုန်းသည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ပြန်လာကာ အာဖရိကတိုက်တွင် သူနေခဲ့သော ၁၆ နှစ်တာအတွင်း တွေ့မြင်ခဲ့ရသမျှကို ကျမ်းတစ်စောင်ပြုကာ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင် လစ်ဗင်းစတုန်းသည် အာဖရိကတိုက် အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေနှင့် အလယ်ပိုင်းနယ်များဆိုင်ရာ ဗြိတိသျှကောင်စစ်ဝန်နှင့် အာဖရိကတိုက်အရှေ့ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းသို့ လှည့်လည်စူးစမ်းရှာဖွေမည့် အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့် အာဖရိကတိုက်သို့ ရောက်ခဲ့ပြန်လေသည်။ ဇမ်ဗီဇီမြစ်ဝမှ အာဖရိကမြေပေါ်သို့ တက်ခဲ့ပြီးလျှင် စူးစမ်းရှာဖွေရန် ခရီးထွက်ခဲ့ရာ ၁၈၉၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် နျာစာရေအိုင်ကြီးကို တွေ့ရှိရပြန်သည်။ ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်းက သူနှင့်အတူ လိုက်ပါလာသူတို့က ပြန်လိုကြသောကြောင့် ထိုသူများကို ပြန်ပို့နေရသည်နှင့် အချိန်ကုန်ခဲ့၏။
၁၈၆၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင်ကား လစ်ဗင်းစတုန်း၏ဇနီးနှင့် အမျိုးသားသာသနာပြုအဖွဲ့ဝင်များသည် ဇမ်ဗီဇီမြစ်ဝသို့ ရောက်လာကြလေသည်။ ထိုအဖွဲ့နှင့်အတူ ခရီးထွက်ခဲ့ရာ ဧပြီလ၊ ၂၇ ရက်နေ့၌ ရှူပန်ဂါမြို့သို့ အရောက်တွင် သူ၏ဇနီး အနိစ္စရောက်လေသည်။ သူနှင့်အတူပါလာသူများထဲမှ ညီတော်သူ ချားလစ်ဗင်းစတုန်းမှာလည်း မကျန်းမမာဖြစ်သောကြောင့် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်ပို့လိုက်ရ၏။ ၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် လစ်ဗင်းစတုန်းသည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်ခဲ့လေသည်။ အမျိုးမျိုးသောအကြောင်းများကြောင့် အာဖရိကတိုက်သို့ ပြန်သွားရန်မရည်ရွယ်တော့သော်လည်း သူခရီးလှည့်လည်သွားလာ စူးစမ်းရှာဖွေခြင်းဖြင့် ရရှိသောအကျိုးထူးများကို သိမြင်သူများက ငွေကြေးအလုံအလောက်ထောက်ပံ့ကာ လစ်ဗင်းစတုန်းအား အာဖရိကတိုက်အတွင်း စူးစမ်းရှာဖွေရန် စေလွှတ်ကြပြန်လေသည်။
လစ်ဗင်းစတုန်းသည် သူမတွေ့ခဲ့သေးသော နိုင်းမြစ်ဖျားကိုရှာဖွေရန် အာသီသကလည်းရှိသဖြင့် ထိုသို့စေလွှတ်သည်ကို သဘောတူကာ ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ် အာဖရိကတိုက်သို့ ရောက်ခဲ့ပြန်လေသည်။ ဤအကြိမ်တွင် လစ်ဗင်းစတုန်သည် ရိုဗူးမာမြစ်ဝမှ တန်ဂန်ယီးက ရေအိုင်ကြီးဒေသ၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းသို့ ခရီးတစ်ထောက်ပြီးတစ်ထောက် ဆက်၍ထွက်ခဲ့ရာ နောက်ဆုံးတွင် နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာမျှ သူ၏သတင်းကို မကြားရဘဲ နေခဲ့လေသည်။ ထိုအခါအချို့က လစ်ဗင်းစတုန်း သေဆုံးပြီဟူ၍လည်းကောင်း၊ အချို့က အာဖရိကအလယ်ပိုင်းတွင် အသက်ရှင်လျက်ရှိနေသေးသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း အမျိုးမျိုး ပြောဆိုရေးသားခဲ့ကြလေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ နယူးယော့ဟာရယ် သတင်းစာကမူ လစ်ဗင်းစတုန်း မသေသေးကြောင်း ရေးသားဖော်ပြခဲ့ရုံသာမက ခိုင်မာသော သက်သေခံ အထောက်အထားများရရှိစေရန် အိပ်အမ်စတန်လေဆိုသူအား ငွေကြေးအမြောက် အများ အကုန်အကျခံကာ အာဖရိကတိုက်သို့စေလွှတ်၍ လစ်ဗင်းစတုန်းအား တွေ့အောင် အရှာခိုင်းခဲ့လေသည်။
စတန်လေလည်း အာဖရိကတိုက်အတွင်းပိုင်းသို့ ခက်ခက်ခဲခဲနှင့် စွန့်စားကာ သွားရောက်ပြီးလျှင် ရှာဖွေခဲ့ရာ နောက်ဆုံး၌ လစ်ဗင်းစတုန်းကို အူးဂျီးဂျီးတွင် တွေ့ခဲ့လေသည်။ လစ်ဗင်းစတုန်းနှင့် စတန်လေတို့သည် တန်ဂန်ယီးက ရေအိုင်ကြီး၏ မြောက်ဘက်ဖျားသို့ စူးစမ်းရှာဖွေသွားရောက်ခဲ့ကြသေး၏။ စတန်လေသည် လစ်ဗင်းစတုန်းအား အင်္ဂလန်ပြည်သို့ပြန်ရန် ပြောသော်လည်း မရသဖြင့် လစ်ဗင်းစတုန်းမသေကြောင်း ခိုင်လုံသော အထောက် အထားများကိုယူ၍ လစ်ဗင်းစတုန်းအားလည်း ရိက္ခာနှင့် ပစ္စည်းများ လုံလောက်အောင် ပေးခဲ့ပြီးလျှင် ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် အာဖရိကတိုက်မှ ပြန်သွားလေသည်။ ထိုအချိန်တွင် လစ်ဗင်းစတုန်းမှာ အသက် ၆ဝ မျှရှိပြီဖြစ်၍ ကောင်းစွာလည်း မကျန်းမာတော့ချေ။ သို့ရာတွင် သူ၏ရည်မှန်းချက် မပြည့်ဝသေးသဖြင့် တစ်ကိုယ်တည်း ဆက်လက်ခရီးထွက်ခဲ့ရာ ၁၈၇၃ ခုနှစ်ထဲသို့ရောက်လျှင် သူ၏ကျန်းမာရေးအခြေအနေမှာ သိသိသာသာ ဆုတ် ယုတ်လာခဲ့ပြီးလျှင် ဗန်ဂွီးလူးရေအိုင်သို့ ရောက်သည့်အခါတွင်ကား အဖျားရောဂါဖိစီးလာခဲ့လေသည်။ ထိုနေရာ၌ပင် ၁၈၇၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အာဖရိကလူမျိုးတို့၏ဖခင်ကြီး လစ်ဗင်းစတုန်း ကွယ်လွန်လေသည်။ သူ၏အလောင်းကို သူ၏ အာဖရိကတိုင်းရင်းသား တပည့်များက မပုပ်မသိုးအောင်စီမံ၍ ကမ်းခြေအရောက် ထမ်းယူခဲ့ကြလေသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ယူဆောင်ကာ ဝက်စမင်စတာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီး အတွင်း၌ ခမ်းနားစွာဂုဏ်ပြု၍ မြှုပ်နှံထားကြလေသည်။
သပြေကွင်းရွာ၊ ရေဂလုတ်
သပြေကွင်းရွာ၊ ရေဂလုတ်
ခင်ကျန်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ဖာတန်းရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
နမ့်ဖာတန်းရွာ (Namhpartan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မော်တောင်းရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မော်တောင်းရွာမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၄ ဦး၊ မ ၂၀၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆားအိုးချောင်းရွာ၊ စက်ဆန်း
ဆားအိုးချောင်းရွာ၊ စက်ဆန်း
ကွက်ပြင်ရွာ၊ ကုလားကွင်း
ကွက်ပြင်ရွာ၊ ကုလားကွင်း
UTC+07:00
UTC+07:00 သည် UTC time offset ၏ +07:00 တွင်ရှိသော အချိန်ဇုန်၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။  ISO 8601 တွင် ထိုအချိန်ကို 2016-05-03T05:08:45+07:00 ဟု ရေးသားဖော်ပြလေ့ရှိသည်။
အဆိုပါအချိန်ဇုန်ကို အင်ဒိုချိုင်းနား အချိန်ဇုန်( Indochina Time) (ICT) ဟုလည်းလူသိများကာ ဖော်ပြပါဒေသများတွင် အသုံးပြုကြသည်:
အရှေ့အာရှ
ဤအချိန်ဇုန်ကို အရှေ့အာရှ၏ အနောက်ဘက်စွန်း အချိန်ဇုန်ဟု မှတ်ယူကြသည်။
တရားဝင် UTC+07 နှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာUTC+07 တို့အကြား ကွဲပြားခြားနားမှု
သဘာဝဆိုင်ရာနှင့် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ စံများ တခုမဟုတ်တခုပါဝင်သော တရားဝင်ဆိုင်ရာ၊ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ သဘောတရားများကို အချိန်ဇုန်များ ရေးဆွဲရာတွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုခဲ့ကြလာခဲ့ရာ တရားဝင်အချိန်ဇုန်များသည် လောင်ဂျီကျူမျဉ်းများအတိုင်း တထပ်တည်းကျမလာခဲ့တော့ပေ။ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ သဘောတရားသက်သက်ဖြင့် ရေးဆွဲထားသော  UTC+07 အချိန်ဇုန်သည် တိကျသော ဧရိယာအဖြစ် လောင်ဂျီကျူမျဉ်း 97°30′ E နှင့် 112°30′ E အကြား ဧရိယာ ပါဝင်သည်။ ထိုရလဒ်အားဖြင့် အမှန်တကယ် UTC+07 အချိန်တွင်ရှိသော အာရှဒေသများသည် အခြားအချိန်ဇုန်တစ်ခုကို ကွဲပြားစွာ အသုံးပြုကြသည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် အမှန်တကယ် အချိန်ဇုန် UTC+06 တွင်ရှိသောဒေသများ (အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းဒေသ) သည် UTC+07 ကို အသုံးပြုနေကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
UTC+07 အချိန်ဇုန်အတွင်းရှိသောလည်း အခြားအချိန်ဇုန်အသုံးပြုသော ဒေသများ
သက်ဆိုင်သော ဧရိယာမှာ လောင်ဂျီကျူ 97°30′ E မှ 112°30′ E အတွင်းဖြစ်သည်။
ထီးဝါပလောရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
ထီးဝါပလောရွာ(Hteewarpalaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ ထီးဝါပလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၄၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ