cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး
အသက် ၃ဝ အရွယ် ရဟန်း ၉ ဝါအရ သက္ကရာဇ် ၁၂၇ဝ ပြည့်နှစ် (အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်) အတွင်း လယ်တီ ပဏ္ဍိတသည် လူထွက် လိုက်လေသည်။ သို့သော် ငယ်မည် ‘မောင်သန့်စင်’ ဟု မတွင်။ ‘မောင်ကြီး’ ဟူ၍သာ တွင်လေသည်။ နောက်များ မကြာမီပင်လည်း မောင်ကြီးသည် ပျဉ်းမနားမြို့ ဦးအောင်ဒွန်း - ဒေါ်ငြိမ်း တို့၏ သမီး မမကြီး ဆိုသူနှင့် အိမ်ထောင် ပြုခဲ့ရာ သားသမီး လေးယောက် ထွန်းကား ခဲ့လေသည်။ သားအကြီး မောင်တင်ဦး၊ သားအလတ် နှစ်ယောက်နှင့် အငယ်ဆုံး သမီးကလေး တယောက် ဖြစ်ပါ၏။ သားအလတ် နှစ်ယောက်မှာ ဒေါ်မမကြီး အလျင် ဆုံးပါး ကြသဖြင့် ဒေါ်မမကြီး ကွယ်လွန် ပြီးသည့်နောက် သုံးနှစ်ခန့် အကြာတွင် လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးသည်နန်းတွင်းအနွယ်တော်တဦးဖြစ်သည့် ဒေါ်အေးနှင့် နောက်ထပ် အိမ်ထောင် ပြုသော အခါ သားအကြီး မောင်တင်ဦးနှင့် သမီး အထွေးဆုံး ကလေးသာ ကျန်ရစ် ခဲ့ပေသည်။ ဒေါ်အေး နှင့်လည်း မတင်ဦး ဆိုသူ သမီး တစ်ယောက် ထွန်းကား ပြန်သေးသည်။
လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးသည် ပျဉ်းမနား မြို့တွင် ၃ နှစ်ခန့်၊ မန္တလေး မြို့တွင် တစ်နှစ်ခန့် နေပြီး မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၃ ခုနှစ် (အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၁ ခုနှစ်) တွင် မြန်မာ့အလင်း ဦးရွှေကြူးက ခေါ်လာ သဖြင့် မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ လုပ်ရသည်။ မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်း အကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အလျဉ်းသင့် သဖြင့် ဆိုရသော် “ထိုမဂ္ဂဇင်းမှာ ကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီက ထုတ်ဝေသော မဂ္ဂဇင်း ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာပြည်တွင် လက်ဦးဆုံး ထုတ်ဝေသော မဂ္ဂဇင်းဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုမဂ္ဂဇင်း အလျင်က မြန်မာ မဂ္ဂဇင်း ထွက်ပေါ် ဖူးသည်ဟု မကြားရချေ။” မြန်မာ စာပေကို အမြဲတမ်း လိုက်စား စုဆောင်း နေသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည့် ‘ငွေဥဒေါင်း’ အမည်ခံ စာပေဗိမာန် ဦးကြီးမောင်၏ အလိုအရသော် “၁၉၁၂ ခုနှစ်၊ (မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခုနှစ်) ဇွန်လတွင် ဘားလမ်း၊ အမှတ် ၅၁၊ ‘ရွှေကြူး ကုမ္ပဏီ’ ပိုင်ရှင် ဦးရွှေကြူးက မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းကို စတင် ထုတ်ဝေ လေသည်။” အထက်တွင် ဆိုခဲ့ပြီးသည့် အတိုင်း လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးသည် အသက် ၃ဝ အရွယ် ရဟန်း ဘောင်မှ ထွက်၍ ပျဉ်းမနားတွင် ၃ နှစ်ခန့်၊ မန္တလေးတွင် တနှစ်ခန့် နေပြီးမှ ဦးရွှေကြူး ခေါ်လာ၍ မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ လုပ်ရသည် ဆိုသော စကားနှင့် ဦးရွှေကြူးက မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းကို စတင် ထုတ်ဝေသည် ဆိုသော စကား နှစ်ရပ်ကို ဆက်စပ် ကြည့်ပြန်သော် သက္ကရာဇ်ချင်း ကိုက်ညီ၍ နေသည် ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ သို့ဖြစ်ရာ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခုနှစ် (အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၂ ခုနှစ်) တွင် မြန်မာ မဂ္ဂဇင်း လောက၌ ပထမဦးဆုံး မဂ္ဂဇင်းဟု ဆိုအပ်သော မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းကို စတင် ထုတ်ဝေ၍၊ မြန်မာ မဂ္ဂဇင်း လောကတွင် ပထမဦးဆုံး အယ်ဒီတာ အဖြစ်ဖြင့်လည်း လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးက ဆောင်ရွက် ခဲ့ရကြောင်းနှင့် ဆိုနိုင်သည်။
မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ်ဖြင့် ထမ်းရွက်စဉ် မြန်မာ စာပေနှင့် ပတ်သက်သမျှ တို့ကို လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးက တာဝန်ယူ ရေးသား ရပေသည်။ ထို့အပြင် ‘မောင်သောက အိပ်မက်ခန်း’ ကိုလည်း စတင် ရေးသား ပေသေးသည်။ လူကြိုက် အလွန်များသော ဟူ၏။ ထိုမှ တပါး သကုဏ္ဍလ ဝတ္ထုနှင့် ခင်မြင့်ကြီး ဝတ္ထု တို့ကိုပါ မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်း၌ ဆက်လက် ရေးသား ထည့်သွင်းကြောင်း၊ ဤမျှသာမက အင်္ဂလိပ် ပြဇာတ်ရေး ဆရာကြီး ‘ရှိတ်စပီးယား’ ၏ စကားပြေပြန် ဝတ္ထုများ ကိုပင် ဦးရွှေကြူးက အင်္ဂလိပ် ဘာသာမှ မြန်မာ ဘာသာသို့ ပြန်ဆို ဖတ်ကြား ပြသည်ကို လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးက ဖွဲ့နွဲ့ ရေးသား ထည့်သွင်းကြောင်းဖြင့် သိရသည်။
ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်း ‘မြန်မာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်း’ မှာ လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးနှင့် ဦးရွှေကြူး တို့၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် လည်းကောင်း၊ စစ်ကြေးနန်း၊ စစ်သတင်း တို့ကြေင့် လည်းကောင်း အရောင်းရ တွင်ကျယ် လာကာ စောင်ရေများ တိုးတက် လာသည်မျှ မက လစဉ် ထုတ်မှ ၁၅ ရက် တကြိမ် ထုတ်ရသည် အထိ၊ ထိုမှ တဖန် ၁၅ ရက် တစ်ကြိမ် ထုတ်မှ နေ့စဉ် ထုတ်ပြန်ရကာ အမည် ကိုလည်း ‘မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ’ ဟု ပြောင်းရသည် အထိ လူကြိုက်များ၍ လာခဲ့သည်။
လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးသည် ပညာ့ အလင်း မဂ္ဂဇင်း၌ စာပေ့ အကျိုးကို ထိုကဲ့သို့ သည်ပိုး ဆောင်ရွက် နေစဉ် အတွင်း တိုက်အုပ် ဦးတင်တွင် အမှု ဖြစ်လာ သောကြောင့် စိတ်ပျက် လက်ပျက်နှင့် အထက်အညာ မုံရွာသို့ ပြန်သွားသည်။ နောက် အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၂၃ ခုနှစ် (မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၈၅ ခုနှစ်တွင်) ‘ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း’ က ခေါ်ယူ သဖြင့် ထိုနှစ်မှ အစပြု၍ ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းကို အယ်ဒီတာ အဖြစ် အုပ်ချုပ် ဦးစီး ရလေသည်။
ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းတွင် ၉ နှစ် ကျော်ကျော် ၁ဝ နှစ် နီးပါးမျှ ဦးစီး အယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင် နေစဉ် အတွင်း ‘လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး’ ဟူသော အမည်ရင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ‘မန္တလေး မောင်ခင်မောင်’ ၊ ‘ယုဝတီ ခင်တုတ်’ စသော အမည်ဝှက်များဖြင့် လည်းကောင်း ဝတ္ထု ဆောင်းပါး အများကို ရေးသား ခဲ့ပေသည်။ ထို့အပြင် ပါဠိ ဘာသာပြန်များ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများ၊ ရာဇဝင် ဝတ္ထုများ၊ ကဗျာများ ကိုလည်း မနား မနေပင် ရေးသား ခဲ့ပေ၏။ ရာဇဝင် ဝတ္ထုများနှင့် ရှစ်လုံးဖွဲ့ ကဗျာများကို စတင် ရေးသား ခဲ့သူမှာလည်း လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီးဟု အများက အသိအမှတ် ပြုကြရ ကုန်သည်။ သို့နှင့် ပါဠိ၊ မြန်မာ နှစ်ဘာသာ တတ်ကျွမ်းသော ကျမ်းပြု ပုဂ္ဂိုလ်ကျော် မြန်မာ့ စာဆိုတော်ကြီး တဦး ဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ ၁၉၃၂ တွင်ဂုဏ်ထူးဆောင်’ “မဟာဝိဇ္ဇာ” ဘွဲ့ထူးဖြင့် အင်္ဂလိပ် အစိုးရ၏ ချီးကျူး မြှောက်စားခြင်း ခံရပေသေးသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ် မော်လမြိုင်ညီလာခံ တွင် သခင် ဘွဲ့ ခံယူပီး တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ နာယက တစ်ဦးအဖြစ်လည်းတင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
ဤသို့အားဖြင့် မုံရွာမြို့တွင်ပင် ဆက်လက် နေထိုင် ခဲ့ရာမှ အသက် ၆၁ နှစ် အရွယ်၊ သက္ကရာဇ် ၁၃ဝ၁ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၄ ရက် (အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်) သောကြာနေ့ နံနက် ၆ နာရီ အချိန်ဝယ် ဘဝ တပါးသို့ ပြောင်းသွား ကွယ်လွန် ရှာချေသည်။ ဤသည်ကို ရည်၍ ဆရာ ဦးမောင်ကြီး၏ တပည့်ရင်း ဖြစ်သူ လယ်တီ ဦးကောဝိဒက ရတုပိုဒ်စုံ ရေးသား ခဲ့ရာ၌ -
“… ပညာမီးဆီ၊ တုမမှီသည်၊ (လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး)၊ ဂုဏ်ယူချီးလျက်၊ သီးခြား ရစ်ခွေ၊ ဘွဲ့အမ် အေတည့်။ ဆယ်ထွေမြှောက်လီ၊ တစ်ကိုမှီသား၊ သက်ဇီဝိတ၊ ချိန်ကာလတွင်၊ သုံးရာက ပေါ်၊ တစ် အကျော်ဝယ်၊ လေဆော်ပင့်ချေ၊ ကဆုန်နွေဟု၊ ဆန်းလေ လေးရက်၊ နာရီစက်ကား၊ နံနက်ပြည့်ညီ၊ ခြောက်နာရီဝယ်၊ ယာယီဖြောင့်တန်း၊ ဆုံးတိုင်ထန်းသည်၊ ၊ ဂဏန်းရေး၍ မချပြီ။ ။”
ဟု အတိအကျပင် ဖော်ပြ ထားပေသည်။ လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ ရုပ်ကလာပ် ကို ထိုလ ၁၀ရက်နေ့တွင်ပင် ကရဝိတ်ဖောင်ဖြင့် သယ်ဆောင်၍ ချင်းတွင်းမြစ်၏ သောင်ပြင်ပေါ်တွင် မီးသဂြိုဟ်တော်မူသည်။
လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ရေးသား ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းပေါင်းကား ၄ဝဝ နီးပါမျှ ရှိပေ၏။ အချို့အဝက်မျှကိုသာ ဖော်ပြရသည် ရှိသော်၊ ယမိုက် အဖြေကျမ်း၊ ပရမတ္ထ သံခိပ် ဋီကာကျမ်း၊ ပါဠိ အဘိဓာန်၊ ဝီထိမဉ္စရီ၊ ပစ္စယမဉ္စရီ၊ သဒ္ဒမဉ္စရီ စသော ပိဋကတ် ဆိုင်ရာ ကျမ်းဂန်များ၊ နီတိမာလာ၊ နီတိမဉ္စရီ၊ သူရဿတီနီတိ၊ စာဏကျနီတိ စသော နီတိကျမ်းများ၊ ဝေဿန္တရာဂီတိ၊ စာဏကျနီတိ စသော နီတိကျမ်းများ၊ ဝေဿန္တရာဂီတိ၊ ဘဂဝါဂီတိ စသော ဂီတိ (ပါဠိ ကဗျာ) ကျမ်းများ၊ သောတမာလာ၊ ဒေသနာ မဉ္စရီ သာဓုသုန္ဒရီ စသော တရား စာအုပ်များ၊ ခင်မြင့်ကြီး၊ တင်တင်မြ၊ သန်းသန်း၊ ရွှေပြည်ကြီး စသော ဝတ္ထုများ၊ နတ်ရှင်နောင် ဝတ္ထု၊ ဗညားနွဲ့ ဝတ္ထု၊ တပင်ရွှေထီး ဝတ္ထု စသော ရာဇဝင် ဝတ္ထုကြီးများ၊ ဓမ္မစကြာ အမေး အဖြေ၊ ပဋ္ဌာန်း အမေး အဖြေ၊ အနတ္တစက္ခု စသော စာအုပ်များ၊ ထေရာဘာသာပြန်၊ ထေရီဘာသာပြန် စသော ဘာသာပြန် စာအုပ်များ ဖြစ်သတည်း။ ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကြိုက်စကိုင်း
ကြိုက်စကိုင်း
ရွှေမုတ်ထုံးရွာ၊ ကျွန်းကြီး
ရွှေမုတ်ထုံးရွာ၊ ကျွန်းကြီး
အင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
အင်ပင်ရွာ (Inpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ အင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၂၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေမွှေး
ရေမွှေး (Perfume) (parfum) ကို ရှေးပဝေဏီကပင် တရုတ်၊ အိန္ဒိယနှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က မွှေးကြိုင် သောအရွက်၊ အခေါက်နှင့်သစ်သားတို့ကိုသာ မီးထွန်း၍ ဘုရား ကျောင်းများတွင် ပူဇော်သက္ကာရ ပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့မီးထွန်း၍ ပူဇော်သည့်အခါတွင် မီးခိုးများထွက်သဖြင့် ပန်းနံ့သာ အခေါက် အရွက်တို့မှ မွှေးကြိုင်သောအရည်အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲရန် ကြံဆ ခဲ့ကြလေသည်။
ရှေးနှစ်ပေါင်း ၅ဝဝဝ ခန့်ကပင် အီဂျစ်နိုင်ငံ၌ ရေမွှေး အသုံးပြုခဲ့သည့် အထောက်အထားများကို ယင်းတို့၏ ဘုရင်မ သင်းချိုင်းကို တူးဖော်ရာမှ အမွှေးနံ့သာခဲများကို အမွှေးထည့် သည့်ခွက်များတွင် ထည့်ထားသည်ကို တွေ့ရခြင်းဖြင့် သိနိုင် ပေသည်။ ထိုပြင် ရှေးအီဂျစ်လူမျိုးများသည် မိမိတို့အိမ်သို့ ရောက်ရှိလာကြသော ဧည့်သည်များအား ရှေးဦးစွာ ဦးခေါင်းကို ရေမွှေးလောင်း၍ ခရီးဦးကြို ပြုလုပ်တတ်ကြလေသည်။ ရှေးဂရိလူမျိုးနှင့် ရောမလူမျိုးတို့သည် ကိုယ်လက်အင်္ဂါ လှုပ်ရှားကစားမှုများ ပြီးစီးသည့်အခါ၌၎င်း၊ ရေချိုး သန့်စင်ပြီး သောအခါ၌၎င်း ယင်းတို့၏ကိုယ်ကို ရေမွှေးဖြင့် သုတ်လိမ်းလေ့ ရှိသည်ဟု သိရပေသည်။
မြန်မာလူမျိုးများသည် ရှေးအခါကပင် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယ နိုင်ငံတို့နှင့် အဆက်အဆံရှိခဲ့ကြသဖြင့် ရေမွှေးနှင့် အခြားအမွှေး နံ့သာများ အသုံးပြုကြပုံကို ထိုနိုင်ငံသားများထံမှပင် အတုရခဲ့ ဟန် တူသည်။ ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများ၌ စန္ဒကူးဖြူ၊ စန္ဒကူး နီတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ကြုတ်တို့ဖြင့် သရီရဓာတ်တော်များ ကို ထည့်၍ ဌာပနာထားကြောင်း အဆိုရှိလေသည်။
အင်းဝခေတ်တွင်မူ နံ့သာမျိုးကိုသာမက ကတိုးရည်များ ကိုပါ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ဟု သိရပေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် တွင်ကား ပြည်တွင်းဖြစ် အမွှေးနံ့သာရည်များသာမက နိုင်ငံခြား ဖြစ် ရေမွှေးများကို ဖန်ပုလင်းများ၌ ထည့်၍ အသုံးပြုခဲ့ကြ လေသည်။
မဂဓအဘိဓာန်၌ နံ့သာလေးမျိုးရှိကြောင်း ဖော်ပြထားလေ သည်။ ယင်းတို့မှာ (၁) ကုံကုမံ၊ (၂) လေး ည|င်း၊ (၃) ကမျဉ်း နှင့် (၄) တောင်စလပ် ဖြစ်သည်။ မြန်မာဆေးကျမ်းတို့၌မူ နံ့သာမျိုး ငါးပါးဟု ဖော်ပြ ထားသည်။ ထိုငါးမျိုးမှာ (၁) နံ့သာဖြူ၊ (၂) နံ့သာနီ၊ (၃) ကရမက်၊ (၄) အကျော်နှင့် (၅) စမ္ပာတို့ ဖြစ် သည်။ မြန်မာဆေးကျမ်းတို့၌ နံ့သာဆီမွှေးတို့၏ အကျိုးအာနိသင်ကို လေးနက်စွာ ဖော်ပြထားလေသည်။ ယော အတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင် ပြုစုသော ဥတုဘောဇနသင်္ဂဟကျမ်း၌ ''ပန်းတို့ဖြင့် ထုံအပ်သော ဆီမွှေး၊ နံ့သာ ဆီဖြူ၊ ကရမက် အစရှိသော ဆီမွှေးတို့ဖြင့် ကိုယ်လက်အင်္ဂါတို့ကို လိမ်းနယ်ခြင်း သည် လေနာ၊ သလိပ်နာ၊ နှလုံးနာ၊ ပင်ပန်းခြင်းတို့ကို ငြိမ်းစေ နိုင်၏။ အားကြီး၏၊ ချမ်းသာ၏။'' စသည်ဖြင့် ဖော်ပြထား သည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ယခုအခါတွင် ရေမွှေးကို သွားတိုက်ဆေးများ၊ ကိုယ်နှင့် မျက်နှာလိမ်းပေါင်ဒါများ၊ နှုတ်ခမ်းမွှေးနှင့် မုတ်ဆိတ်မွေးရိတ် ဆပ်ပြာများ၊ ခေါင်းလိမ်းဆီများနှင့် ဆပ်ပြာများတွင်ပါ ထည့်၍ အသုံးပြုကြလေသည်။
တိရစ္ဆာန်များမှရရှိသည့် အမွှေးအကြိုင်များသည် အနံ့ပြင်း ၍ ထိရောက်ပြီးလျှင် တာရှည်ခံသဖြင့် လွန်စွာတန်ဖိုးရှိကြလေ သည်။ ထိုတိရစ္ဆာန်အဆီများကို များများသုံးလျှင် မူးနောက် နောက် ဖြစ်စေသော်လည်း အနံ့ပျော့သည့်ပန်းများမှ ရရှိသော အမွှေးအကြိုင်များတွင် အနည်းငယ်ထည့်ပေးလျှင် အနံ့ပျော့ခြင်း မှ အနံ့ပြင်း လာနိုင်ပြီးလျှင် တာရှည်လည်း ခံလာတတ်သည်။ တိရစ္ဆာန်များမှ ရရှိသည့် အမွှေးအကြိုင်များကို အရက်ပြန်နှင့် ရောပြီးလျှင် ရေမွှေးများတွင် စပ်လေ့ရှိကြသည်။ တိရစ္ဆာန်များမှ ရရှိသည့် အချို့အမွှေးအကြိုင်များမှာ ဗီဗာ ဖျံမှ ရရှိသည့် ကက်စတာခေါ် ဆီတစ်မျိုး၊ ကြောင်ကတိုးမှ ရရှိသည့် ဆီတစ်မျိုးနှင့် ကတိုးတွင် အထူးအိတ်ကလေး၌ ရှိသည့် ကတိုးဆီများ ဖြစ်သည်။
အခြားတစ်နည်းဖြင့် အရေးကြီးသည့်ဆီကို ထုတ်ယူရာ တွင် မှန်ချပ်များကို အနံ့မရှိသောဆီများ သုတ်၍ ပန်းပွင့်တို့၏ ပွင့်ချပ်များကို ထိုမှန်များပေါ်တွင် တစ်ဖန်ဖြန့်ပြီးလျှင် အခြား ဆီ သုတ်ထားသည့် မှန်ချပ်များ ဖြင့် ဖိပေးပြန်သည်။ ထိုနည်း ဖြင့် ဆီများက ပန်းပွင့်ချပ်များရှိ အရေးကြီးသည့်ဆီကို စုတ်ယူ လေသည်။ တစ်ဖန် အရေးကြီးသည့်ဆီကို ဆီများမှ ထုတ်ယူရ ပေဦးမည်။ ထုတ်ယူရာတွင် ဆီများကို အရက်ပြန်နှင့် ရော၍ ပိတ်ထားသည့် အိုးတစ်လုံးတွင် ထည့်ကာ အပူတိုက်ပေးသည်။ အရက်ပြန်သည် အရေးကြီးသည့် ဆီနှင့်ရောပြီးလျှင် အပေါ်သို့ တက်လာသည်။ ထိုအခါ ထိုသို့တက်လာသော အရေးကြီးသည့် ဆီနှင့် အရက်ပြန်ကို ခပ်ယူကြလေသည်။
ရှောက်နှင့် လိမ်မော်တို့ကဲ့သို့ အသီးမျးတွင် အရေးကြီး သည့် ဆီသည် အသီး၏အခွံတွင် ရှိနေသဖြင့် ထိုအရေးကြီး သည့် ဆီကို ည|စ်ယူကြလေသည်။
ပူဒီနာပင်တွင်မူ အရေးကြီးသည့် ဆီသည် အရွက်နှင့် ပင်စည်တို့တွင် ရှိနေလေသည်။ သစ်ကြံပိုးတွင်ကား အရေးကြီး သည့် ဆီသည် အခေါက်များတွင် တည်ရှိနေသည်။ သစ်နီ၊ ဆီဒါထင်းရှူးမျိုးနှင့် စန္ဒကူးတို့တွင် အရေးကြီးသည့် ဆီသည် သစ်သား၌ပင် ရှိနေလေသည်။ လေးည|င်း၊ ဇာဒိပ္ဖိုလ်နှင့် စမုန် စပါးတို့၌ အရေးကြီးသည့် ဆီသည် အစေ့များတွင် ရှိနေသည်။ မွှေးကြိုင်သည့်အစေးများကို ယူရန်အတွက်ကိုမူ အပင်များကို ဓားနှင့်ထစ်၍ ယူကြရသည်။
အရေးကြီးသည့်ဆီကို မည်သည့်ပစ္စည်းမျိုးမှ ရယူသည် ဖြစ်စေ လုပ်သက်ရှည်ပြီးလျှင် အလွန်ကျွမ်းကျင်သူမှသာ ထို အရေးကြီးသည်ဆီကို ထုတ်ယူနိုင်လေသည်။ ထိုဆီကို ထုတ်ယူ ရာတွင် အနည်းငယ်မျှ လွဲမှားခြင်းကြောင့် လိုသည့်အနံ့ကို မရနိုင်ဘဲ အခြားအနံ့တစ်မျိုးမျိုးကို ရရှိတတ်သည်။ အထူး သဖြင့် ပန်းပွင့်များမှ အရေးကြီးသည့်ဆီကို ထုတ်ယူရာတွင် လွန်စွာ အရေးကြီးလေသည်။ ပန်းပွင့်များကို အနေတော်တွင် ခူးယူရပြီးလျှင် အရေးကြီးသည့်ဆီကို ဂရုတစိုက် ထုတ်ယူရ လေသည်။
ကျောက်မီးသွေးကတ္တရာထွက်ပစ္စည်းများမှ ဓာတုဗေဒ ပညာရှင်များသည် ဆင်းသတစ်နည်း (သမ္ဘာရနည်း)ဖြင့် ရေမွှေး များကို လုပ်ယူကြသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ရာတွင် ဓာတုဗေဒပညာ ရှင်တို့သည် အရေးကြီးသည့်ဆီ အမျိုးမျိုးကို ဓာတ်ခွဲကြည့်ကြ လေသည်။ ထိုသို့ ဓာတ်ခွဲပြီးသော် ထိုအရေးကြီးသည့်ဆီများ၏ ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ဖြစ်ပေးနေပုံကို အတုယူ၍ လုပ်ယူကြလေ သည်။ ထိုသို့ ဓာတုဗေဒပညာရှင်များ လုပ်ယူသော ရေမွှေးများ သည် အပေါစား အတုများမဟုတ်ကြချေ။ အမှန်မှာ ထိုသို့ ဆင်းသတစ်နည်းဖြင့် လုပ်ယူသည့် ရေမွှေးများသည် ရေမွှေး အစစ်များနှင့် များသောအားဖြင့် ဓာတ်သဘောတွင် တထေ တည်း တူသည့်အပြင် အညစ်အကြေး ပါရှိရာ၌လည်း အပါ နည်းနိုင်လေသည်။ သို့သော် ထိုသို့ ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် လုပ်ယူ သောရေမွှေး များသည် ရေမွှေးအစစ်များထက် ပို၍ ဈေး သက်သာလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘီ-ပီ-အိုင်ခေါ် မြန်မာနိုင်ငံ ဆေးဝါးထုတ် လုပ်ရေးလုပ်ငန်းမှ ရေမွှေးများကို ယခုအခါ ပြုလုပ်ရောင်းချ လျက် ရှိလေသည်။
မြို့မရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
မြို့မရွာ (Myoma)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ မြို့မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၂၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောကထိပ်ပန်ဘုရား
လောကထိပ်ပန်ဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်။ ကွမ်းတောင်ပေါက် လိုဏ်တစ်ဆင့်ဂူဘုရား ဖြစ်ပြီး ခရစ်(၁၂)ရာစု အလောင်းစည်သူမင်းလက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော ဘုရားဖြစ်သည်။ စေတီပုထိုးအမှတ်မှာ ၁၅၈၀/၈၉၂ ဖြစ်သည်။ လောကထိပ်ပန်ဂူဘုရားတွင် နံရံဆေးရေး ပန်းချီများရှိသည်။ အာရုံခံခန်းမ ပေါင်းကူးမျက်နှာကြက်တွင် ဗုဒ္ဓခြေတော်ရာပုံ၊ စက်ဝိုင်းအတွင်းမှ ပန်းကွက်အလှများ၊ အာရုံခံခန်းမနံရံတွင် သစ်ရွက်ပုံပန်းတန်းများ၊ မြတ်စွာဘုရား ဘုရားမဖြစ်မီ နောက်ဆုံးဆယ်ဘဝ (ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့) ပန်းချီတို့ကို ကမ္ပည်းမင်စာနှင့်တကွ တွေ့ရသည်။ အလယ်ဗဟို ဂန္ဓကုဋီတိုက်၏ မျက်နှာကြက်တွင် လေးထောင့်ကွက် ဘောင်အနားကွတ် ပန်းတန်း၊ ခြောက်ထောင့်ပုံ ပန်းကွက်များနှင့် နံရံတွင် ဗုဒ္ဓဝင် ရှစ်ခန်း၊ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ဘုရားပုံနှင့် ဘွဲ့အမည်များ၊ ဂန္ဓကုဋီတိုက် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားဆင်းတု၏ ဘေးနံရံတွင် ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ်ကွက် ပန်းချီများ ရေးဆွဲထားသည်။
ဘင်ဘက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ဘင်ဘက်ရွာ(Binbet)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ မဲတင်းတိမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မဲတင်းတိမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၇၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၆၀၁ ဦး နေထိုင်သည်။
လောကထိပ်ပန်ဘုရား
ဂူဘုရားအတွင်းရှိ နံရံဆေးရေး ပန်းချီများတွင် မင်းနှင့် သာမန်လူတို့ ဝတ်စားဆင်ယဉ်မှုကို ကိုယ်ဟန်အနေအထားဖြင့် ကွဲပြားအောင် ရေးဆွဲထားသည်။ အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး ပုံတို့ကိုလည်း မုတ်ဆိတ်မွှေး၊ ပါးသိုင်းမွှေး၊ ဆံထုံးတို့ကိုကြည့်ကာ လွယ်ကူစွာ ခွဲခြားနိုင်အောင် ရေးဆွဲထားသည်။ အမျိုးသမီးတို့၏ ခန္ဓာကိုယ် အလှအပများကို ပေါ်လွင်အောင် ရေးဆွဲထားသည်ကို လေ့လာနိုင်သည်။ နံရံဆေးရေး ပန်းချီပါ အကြောင်းအရာများကို ရှေးမွန်ဘာသာနှင့် မြန်မာဘာသာ ကမ္ပည်းစာတို့ဖြင့် ရေးထိုးထားသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
ဘင်ဘက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထနောင်ကျင်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ထနောင်ကျင်းရွာ (Htanaungkyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၁၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဦးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၉၉ ဦး၊ မ ၂၂၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပက္ကော်လုံးကြိန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပက္ကော်လုံးကြိန်းရွာ (Petkawlongkyein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပေါ့အင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၅၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါ့အင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၁၇ ဦး၊ မ ၄၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၀၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒရယ်ချောင်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဒရယ်ချောင်းရွာ(Dayeichaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဝါတိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါတိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၅ ဦး၊ မ ၅၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခင်မြင့်မြင့်
ငယ်ဘဝ
ပဲခူးတိုင်း၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၌ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် မွေးသည်။ အထက်တန်းကို မြို့မကျောင်း (ယခု အထက(၂)ဒဂုံ) တွင် တက်ခဲ့ပြီး လှံတံပစ်၊ သံပြားပစ်၊ သံချောင်းပစ် စသည့် အပစ်အားကစားများတွင် ထူးချွန်သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြို့မမယ်ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
စီးပွားရေး လှုပ်ရှားမှု
မယ်ရွေးခံပြီးနောက် စီးပွားရေးလောကသို့ ဝင်ကာ ဆန်စက်နှင့် ဂျပန်မှ ကားသွင်းသည့်အလုပ်ကို လုပ်သည်။ ၁၉၈၈ နောက်ပိုင်း ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ကျင့်သုံးသည့်အခါ စားသောက်ကုန်ဘက် ကူးသည်။ အေအေဆေးဝါးလုပ်ငန်း၏ ဒုနာယကအဖြစ်လည်း လုပ်ကိုင်သည်။
လူမှုရေး လှုပ်ရှားမှု
မြန်မာအမျိုးသမီးများ ရိုးရာအားကစား အသင်း၊ မြန်မာ ကာယဗလနှင့် ကာယအလှ အဖွဲ့ချုပ်၊ မြန်မာ မသန်စွမ်းသူများ အားကစား အသင်းတို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
မြန်မာ အမျိုးသမီးစွမ်းဆောင်ရှင်များအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
မိသားစုဘဝ
အိမ်ထောင်ဖက်မှာ ဦးမြတ်သင်းအောင်ဖြစ်၍ သားသမီး (၆) ဦး ထွန်းကားသည်။
ဘွဲ့များ ဆုတံဆိပ်များ
ကျပ် သိန်း (၃၀၀၀) ကျော် လှူဒါန်းခဲ့ရာ အဂ္ဂမဟာ သီရိသုဓမ္မသိင်္ဂီဘွဲ့ ၊ လူမှုထူးချွန်ဘွဲ့ ပထမဆင့် ချီးမြှင့်ခံရသည်။
၂၀၀၈ ခုတွင် ဗီယက်နမ်မှပေးသော အာဆီယံဆု ရခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၂၀၀၉ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် နှလုံးဖောက်ကာ ကွယ်လွန်သည်။
စိုးမင်းကြီးစေတီ
စိုးမင်းကြီးစေတီသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင်ရှိပြီး အေဒီ(၁၁၇၅) ခုတွင် စိုးမင်းကြီး တည်ခဲ့သည်။ စိုးမင်းကြီးစေတီ တည်ရာတွင် အောက်ခြေတွင် ပစ္စယာအဆင့်ဆင့်ခံ၍ အပေါ်၌ စေတီတည်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စိုးမင်းကြီးစေတီ၏ ပစ္စယာအဆင့်များတွင် မူလက အလွန်လှပသည့် စဉ့်ကွင်းများ အပြည့်ရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အနည်းငယ်မျှသာ ကျန်ရှိတော့သည်။ စေတီပုထိုးအမှတ်မှာ ၁၁၄၅/၄၉၁ ဖြစ်သည်။
ပစ္စယာအဆင့်ဆင့် အောက်ကခံပြီး အပေါ်က စေတီကြီးပေါက်ထားသော စိုးမင်းကြီးဘုရားကဲ့သို့ အမျိုးအစားမျိုးမှာ ပုဂံဒေသတွင် ဤတစ်ဆူတည်းသာ ရှိသည်။ ပစ္စယာအဆင့် ဘောင်တန်းများ၌ ပန်းနွယ်အခွေများအကြား နတ်လူ စသောပုံများ၊ ကုန်းသတ္တဝါ ရေသတ္တဝါတို့၏ ပုံများညှပ်၍ အလွန်လှပစွာပြုလုပ်ထားသော စဉ့်သုတ်ပုံချပ်ရှည်များဖြင့် တစ်လျှောက်လုံး ပတ်လည်အဆင့်ဆင့် စီကပ်ထားသည်မှာ ထူးခြားလှသောအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
သရက်ကုန်းရွာ၊ မရမ်းချို
သရက်ကုန်းရွာ၊ မရမ်းချို
အထက်နန်းရာရွာ၊ အထက်နန်းရာ
အထက်နန်းရာရွာ၊ အထက်နန်းရာ
ဒုတိယ နဝဒေး
ဒုတိယ နဝဒေးသည် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ဝက်မစွတ်မြို့ကိုစားရသော စာဆိုတော်ဖြစ်သည်။
နဝဒေး ငါးဦး
မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် နဝဒေးဘွဲ့ခံ စာဆိုတော်ငါးဦးရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
ပထမနဝဒေး သုံးဦးမှာ ပျို့လင်္ကာ၊ ကဗျာ ဝါသနာထုံသူတို့က အရေးအသား ပြောင်မြောက်သည်ကို လေးစားသဖြင့် ချီးကျူးခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဘုရင်က ပေးသနားသော ဘွဲ့တော်မဟုတ်ပေ။ ပြည်နဝဒေးကြီးနှင့် ဝက်မစွတ်နဝဒေး တို့သာလျှင် ဘုရင်က ပေးသနားသော ဘွဲ့တော်ဖြစ်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် ဝက်မစွတ်နဝဒေးကို ဒုတိယနဝဒေးဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ၉၂၈-ခုနှစ်တွင် ရာဇဌာနီ ချီ ဟံသာဝတီမြို့ဘွဲ့ရတုကို ရေးသားဆက်သ သဖြင့် ဘုရင့်နောင်က ပဌမနဝဒေးဘွဲ့ကို ပေးသနားသည်။ ပြည်နဝဒေးကြီး သို့မဟုတ် ပဋ္ဌမနဝဒေးကြီးကို ရတုနဝဒေးကြီးဟု လည်းခေါ်ကြသည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိ
ဘိုးတော်ဘုရားက မောင်နုအား ရွာဝေးသူကြီး ခန့်ထားသည်။ ဗလနန္ဒသူ ဘွဲ့ကိုလည်း ပေးသနားသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၆၀-ခုနှစ်တွင် ပုခန်းမင်းသား သတိုးမင်းရဲကျော်ခေါင်ကို ရွှေဂူမင်းသမီးနှင့် စုံဘက်ရာ၌ မင်္ဂလာလက်ထပ်ရတုကို ဆက်သွင်းသည်။ ထို့နောက် မင်္ဂလာလက်ထပ်ရတု၊ နားထွင်းသျှောင်ထုံး ရတုများ၊ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ရတုများကို ရေးသားဆက်သွင်းရာ ရေကြည်မှအပြန်တွင် ဘိုးတော်ဘုရားက နဝဒေးဘွဲ့ကို ပေးသနားသည်။ ဝက်မစွတ်မြို့ကိုလည်း အပိုင်စားစေသည်။
မြေးတော်၊ သားတော်နားထွင်း သျှောင်ထုံးရတုများ၊ မင်းကွန်းနန်းတော်ဘွဲ့ရတု၊ အိမ်တော်သိမ်းရတုများကို ဆက်သရာတွင် စာပေအရေးအသား ပြောင်မြောက်သဖြင့် အတွင်းသံတော်ဆင့်ကြီး ခန့်တော်မူသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၇၀-ခုနှစ်တွင် တွင်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ အနိစ္စရောက်သည်။ ထိုအခါ ဒုတိယနဝဒေးကို တွင်းသင်းတိုက်ဝန်ရာထူး ပေးသနားခြင်းခံရသည်။ ထို့အပြင် မဟာသင်္ခယာစည်သူ၊ မဟာသီရိစည်သူ ဟူသော ဘွဲ့နှစ်ထပ်ကိုလည်း ချီးမြှင့်ပေးသနား ခံရသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၅-ခုနှစ်တွင် မိတ္ထီလာကန်တော် မော်ကွန်းကို ရေးသားဆက်သွင်းသဖြင့် အချီးအမွန်းခံရသည်။
ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)လက်ထက်တွင် တက်ထွန်းဘုန်းကြွယ် ချီဘုန်းတော်ဘွဲ့ မင်္ဂလာရတုကို ရေးသားဆက်သွင်းရာ ရွာဝေးရွာကို ပေးသနားခံရပြန်သည်။ ဥတ္တမသီရိဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်၏။
အိုမင်းမစွမ်းသောအခါတွင် ပတ္တမြားကျောက်စီ တောင်ဝှေးကို ပေးသနားသည်။ တံခါးနီအရောက် ပေါင်းယာဉ်စီး၍ ဝင်ခွင့်ရရှိသည်။
သာယာဝတီမင်း လက်ထက်တွင် ၁၂၀၂-ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း(၂)ရက်နေ့၊ သက်တော် ၈၅-နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်သည်။
ဂျိုးဖြူစံပြ
ဂျိုးဖြူစံပြ
ကမ္ဘာဦး တိရစ္ဆာန်များ
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း သိန်း၊ သန်းမကသည့် အခါက ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဟူ၍ မရှိသေးချေ။ ထိုခေတ်ကို ကမ္ဘာဦး ခေတ် (ဝါ) သမိုင်းမတင်မီခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုကြ၏။ လူမပေါ် ပေါက်သေးသည့်ကမ္ဘာ၌ တိရစ္ဆာန်များသာ ရှေးဦးစွာ နေထိုင် ကျက်စားခဲ့ကြောင်းကို စူးစမ်းရှာဖွေကြရာမှ ခိုင်လုံသော အထောက်အထားများကို တွေ့ရှိရလေသည်။
ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ ကျောက်အမျိုးမျိုးကို ထုခွဲကြည့်ရှုခြင်းဖြင့် ဘူမိဗေဒဆရာများသည် ကမ္ဘာပေါ်၌ ခေတ်အသီးသီးတွင် ကျက်စားခဲ့သော သတ္တဝါများအကြောင်းကို သရုပ်နှင့်တကွ ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ပေသည်။ သို့ရာတွင် အတိအကျ မှန်ကန်သည် ဟု မပြောနိုင်ဘဲ အမှန်းအဆမျှသာ ဖြစ်ပေသည်။ အဘယ် ကြောင့်ဆိုသော် ရှေးခေတ် တိရစ္ဆာန်တိုင်း၏ အစအနများကို ကျောက်များ၌ မတွေ့ရဘဲ အချို့အဝက်သာ တွေ့ရသောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုသို့ ကျောက်များ၌ ကျန်ရစ်ခဲ့သော အရိုး အဆစ်အပိုင်းများကို ပုံသွန်းဆက်စပ်ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ရှေးခေတ် တိရစ္ဆာန်များ၏ သဏ္ဌာန်ကို သရုပ်ဖော်ရလေသည်။ ကမ္ဘာပေါ်၌ ပထမဆုံးနေထိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ရသော သက်ရှိသတ္တဝါများမှာ အသက်ရှိသည့် သာမန် အင်္ဂါစု ကလေး များသာ ဖြစ်ကြ၍ ထူးဆန်းသည်ဟု မဆိုသာချေ။ နှစ်ပေါင်း များစွာတိုင်အောင် ထိုအင်္ဂါစုကလေးများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ကြပြီးနောက် တိမ်ကောသွားကြ၏။ ထိုအခါ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများ၊ နို့တိုက်သတ္တဝါများလည်း မရှိသေးချေ။ ထိုအခါက ရှိခဲ့သော သတ္တဝါများမှာ ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများသာ ဖြစ်လေသည်။
ထိုကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများသည် ကုန်းပေါ်၌မနေကြဘဲ ရေ၌သာ ကျက်စားကြ၏။ သို့ရာတွင် ယင်းတို့အား ငါးဟု လည်း မခေါ်ဆိုနိုင်ချေ။ ထူးဆန်းသော ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးဖြင့် ရေထဲ၌ ကျက်စားကြ၏။ ထိုသတ္တဝါ တဖြည်းဖြည်း တိမ်ကော ပပျောက်သွားသောအခါ ကျောရိုးရှိစပြုသော သတ္တဝါများ ပေါ် လာသည်။ ပိုးမွှားများလည်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ထိုနောက် နှစ်ပေါင်းများစွာကြာသောအခါ ငါးခေတ်သို့ ရောက်လာလေသည်။ အင်္ဂလန်ပြည်၊ ဒက်ဗွန်ရှိုင်ယာနယ်ရှိ ကျောက်များသည် ထိုခေတ်က ငါးများအကြောင်းကို ဖော်ပြပေ သည်။ ငါးခေတ်တိမ်ကောပြီးနောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာ သောအခါ တွားသွားကောင်ခေတ်သို့ ရောက်လာသည်။ ပထမဆုံးတွားသွားကောင်များသည် ကုန်းပေါ်၌၎င်း၊ ရေပေါ် ၌၎င်း၊ ကျက်စားသောသတ္တဝါများ ဖြစ်၏။ ယခုခေတ် တွေ့ရှိ ရသော မိကျောင်းခေါင်းတိုနှင့် ဖွတ်ပုတတ်မျိုးတို့သည် ထိုခေတ်က တွားသွားကောင်များနှင့် သဏ္ဌာန်တူသည်။
နောက်တခေတ်တွင်ကား ကမ္ဘာပေါ်၌ အလွန်ကြီးမားသော တွားသွားကောင်များ ကြီးစိုးလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ အထူး သဖြင့် ဒိုင်နိုဆောကောင်ကြီးများ ပေါများလေသည်။ အချို့မှာ အသားစား၍ အချို့မှာ အသီးအရွက်များကိုသာ စားသည်။ ယင်းသို့အားလုံးပင် ယခုခေတ်တွားသွားကောင်များကဲ့သို့ သွေးအေးသတ္တဝါများဖြစ်၍ ဥမှ ပေါက်ပွားကြသည်။ ထိုခေတ်က တွားသွားကောင်များသည် ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည် ကြောက်မက်ဖွယ်ရာကြီးမားလှသည်။ အချို့မှာ အလျားပေ ၈ဝ ကျော်လေသည်။ သို့ရာတွင် အရွယ်ကြီးသလောက် ဦးနှောက် သေးငယ်၍ ဉာဏ်မရှိကြချေ။ ထိုခေတ်အတွင်းမှာပင် တွားသွား ကောင်များမှ တဖြည်းဖြည်း ငှက်များပေါ်လာသည်ကို တွေ့ရ သည်။ ပထမဦးဆုံးသော ငှက်များ၌ သွားများ ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထိုခေတ်မှာပပင် နို့တိုက်သတ္တဝါများလည်း ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ နို့တိုက်သတ္တဝါများသည် သွေးနွေး သတ္တဝါများဖြစ်၍ ကလေးမွေးပြီးလျှင် ပြုစုတတ်သည်။ တွားသွားကောင်များထက် ဉာဏ်ကောင်း၍ လျင်မြန်စွာ ပြန့်ပွား လေသည်။ ထိုအခါ ဒိုင်နိုဆောကောင်များ တိမ်ကော၍ မျိုးပြုတ်သွားလေသည်။ တစ်ခြားယူဆချက် တစ်မျိုးမှာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၆၅သန်းခန့်က ဥက္ကာခဲကြီး တစ်ခု ကမ္ဘာ ဝင်တိုက်ခဲ့ရာမှ ဒိုင်နိုဆောများ အဆိပ်သင့် မီးလောင် မျိုးသုန်းခဲ့ကြောင်း ယခုလေ့လာတွေ့ရှိသော မှတ်တမ်းများအရ သိနိူင်သည်။
ထိုခေတ်တွင် ငှက်များ၊ ပိုးမွှားများ၊ အပင်များလည်း ပေါ်လာ၍ ယနေ့ထက် တိုင် တွေ့ရှိရလေသည်။ ကမ္ဘာ့ဥတု ရာသီပြောင်းလဲ၍ နောက်ဆုံးအဆင့်တွင်ကား မျောက်များနှင့် ကမ္ဘာလူဦးများ ပေါ်ပေါက်လာ၏။
ဤသို့ သက်ရှိသတ္တဝါတို့ ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်နေကြသည့် အချိန်တွင် ကမ္ဘာမြေပြင်၊ ရေပြင်တို့သည်လည်း အမျိုးမျိုး ဖြစ် ပေါ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဆိုခဲ့သော သတ္တဝါများ၏ ခေတ်အခါက ကမ္ဘာ့ပထဝီနှင့် ယခုခေတ် ကမ္ဘာ့ပထဝီတို့သည် မတူတော့ချေ။ ရေပြင်၊ မြေပြင်အသစ်တို့သည် ဖြစ်ပေါ်၍ အချို့ရေပြင်၊ မြေပြင်များ ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်များလည်း ရှိသည်။ သို့ရာတွင် အရွယ်အစား အကျယ်အဝန်းတို့တွင် ပြောင်းလဲသွားသော်လည်း ကမ္ဘာတည်စအခါမှ ယခုထက်တိုင် တည်ရှိနေသော အရပ်ဒေသ များလည်း ရှိပေသေးသည်။ ထိုကဲ့သို့သောဒေသများမှ ဖော်ပြခဲ့ သော ကမ္ဘာဦးတိရစ္ဆာန်ကြီးများမှာ နှစ်ပေါင်းသန်းနှင့်ချီ၍ မြေအောက်တွင် နစ်မြုပ်နေခဲ့သောကြောင့် ကျောက်များ ဖြစ်နေ ကြလေသည်။
စဉ့်ကွင်း
စဉ့်ကွင်းဆိုသည်မှာ စဉ့်ရည်သုတ်ထားသော ရုပ်ကြွအုတ်ချပ်များကို ခေါ်ဆိုသည်။ စဉ့်ကွင်းပေါ်တွင် ရေးထိုးထားသော စာများကို စဉ့်ကွင်းစာ ဟုခေါ်သည်။ ပုဂံခေတ်၌ ကုသိုလ်ရှင် အချို့သည် မိမိတို့ကောင်းမှု စေတီပုထိုးများကို ဇာတ်နိပါတ် သရုပ်ဖော်ရုပ်လုံးရုပ်ကြွ အုတ်ချပ်များ (စဉ့်ကွင်းများ)ဖြင့် ပတ်ပတ်လည် စီခြယ်ပူဇော်ခဲ့ကြသည်။
၂၀၁၄ ယင်ကျန်းငလျင်
ငလျင်သည် လူပေါင်း ၂၃၈၀၀ ဦးအပေါ်သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့ကာ အိမ်ပေါင်း ၉၄၁၂ လုံးသည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ လူပေါင်း ၈၀၀၀ ကျော်ကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရပြီး ငလျင်ဗဟိချက်အနီးရှိ နေရာများတွင် လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ယူနန်ဒေသသည် ငလျင်လှုပ်ရှားရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ Eurasian ကျောက်ချပ်လွှာနှင့် အိန္ဒိယကျောက်ချပ်လွှာနှစ်ခုအကြား အသက်ဝင်တုန်ခါလျက်ရှိသည့် ရှုပ်ထွေးသည့်နေရာတွင် တည်ရှိသည်။
ကူညီကယ်ဆယ်မှုများ
နေရပ်ကို စွန့်ခွာခဲ့ရသူများ ၈၄၆၅ ဦးအတွက် ပြန်လည်နေရာချထားသည့်စခန်းနေရာ သုံးခုကို ထားရှိခဲ့သည်။ စီရင်စုငလျင်ဌာနသည် ကွင်းဆင်းလေ့လာခြင်း၊ စုံစမ်းခြင်းနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ဆုံးဖြတ်ခြင်း စသည်တို့အတွက် အဖွဲ့ဝင် ၅၀ ဦးကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ယူနန်စီရင်စုဆောက်လုပ်ရေးဌာနသည် တဲများ ၁၆၀၀ လုံး၊ စောင် ၂၀၀၀၊ ခေါက်ထားနိုင်သည့် အိပ်ရာ ၁၀၀၀ ခုကို ငလျင်ဒဏ်ခံ ဒေသများသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
ကျွန်းကြီး (အောက်)ရွာ၊ ကျွန်းကြီး
ကျွန်းကြီး (အောက်)ရွာ၊ ကျွန်းကြီး
အဟောသိကံ
အဟောသိကံ--ပဌမဇောစေတနာသည် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အကျိုးမပေးသော် သတ္တမဇောစေတနာသည် ဒုတိယဘဝ၌ ကျိုးမပေးသော် အလယ်ဇော ငါးချက်စေတနာသည် နိဗ္ဗာန်ရသည့်ဘဝတိုင်အောင် အကျိုးမပေးသော် အဟောသိကံဖြစ်၏။ ပစ္စုပ္ပန် ဘဝ၌ ဒိဋ္ဌဓမ္မအကျိုးပေးနိုင်လောက်သော ကံအများကိုအားထုတ်ထားလျှင် ကံတခုကသာ ဒိဋ္ဌဓမ္မအကျိုးကို ပေးနိုင်၏။ ကြွင်းသော ကံများသည် အဟောသိကံ ဖြစ်ကြရသည်။ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယကံများကို အားထုတ်ထားရာ၌လည်း ကံတခုက ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ပေးလျှင် ကြွင်းသောကံများသည် ပဋိသန္ဓေ အကျိုးကို မပေးနိုင်၊ ပဝတ္တိအကျိုးကိုကား ပေးနိုင်သေး၏၊ ပဝတ္တိအကျိုးကိုမျှ မပေးလျှင် အဟောသိကံ ဖြစ်ကြရလေသည်။ ပဉ္စာနန္တရိယကံ ငါးမျိုးလုံး ကျူးလွန်ထားရာ၌ အစွမ်းသတ္တိ အထက်ဆုံးဖြစ်သော သံဃဘေဒကကံကသာ ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ပေးသည်၊ ကြွင်းသော အာနန္ဒရိယကံ လေးမျိုးသည် အဟောသိကံ ဖြစ်ကြရသည်။ သမာပတ် ၈-ပါးစလုံး ရှိရာ၌ သမာပတ်တပါးကသာ ပဋိသန္ဓေအကျိုးကို ပေး၏၊ ကြွင်းသော သမာပတ်များသည် အဟောသိကံ ဖြစ်ကြရသည်။ အပရာပရိယာယဝေဒနီယကံကား နိဗ္ဗာန် ရ၍ သံသရာစက် ပြတ်မှ အဟောသိကံ ဖြစ်သည်၊ သံသရာစက်ရဟတ် မပြတ်လည်နေသေးလျှင် အဟောသိကံမဖြစ်။
လွယ်ဆိုင်းရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
လွယ်ဆိုင်းရွာ (Loihseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉ ဦး၊ မ ၁၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိစပ်ကုန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဘိစပ်ကုန်းရွာ (Bizatkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောက်ချောင်းရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မြောက်ချောင်းရွာ(Myaukchaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ မဲတင်းတိမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မဲတင်းတိမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၇၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၆၀၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ပန်းဖြူ
ပုံသဏ္ဌာန်
ပင်လတ်မျိုးဖြစ်၍ အကိုင်းအခက်များပြားသည်။ အရွက်မှာ ရွက်ပေါင်း ဖြစ်ပြီး ရွက်ရင်းနှင့်ရွက်ထိပ်ဝိုင်းသည်။ ပန်းတစ်ခိုင်လျှင် အပွင့်နှစ် ပွင့်မှ လေးပွင့်အထိ ရှိသည်။ အပွင့် မှာ အဖြူရောင် ဖြစ်သည်။ အသီးမှာ အတောင့်ရှည်ဖြစ်ပြီး အစေ့များစွာ ပါရှိသည်။ အစေ့တွင် အတောင်ပံပါ ရှိသည်။
အပွင့်
အဖြူရောင် ရှိသည်။ ကြားထွက် ပန်းခိုင် ဖြစ်သည်။ တစ်ခိုင် တွင် အပွင့် ၂ ပွင့်မှ ၄ ပွင့် အထိ ပါရှိသည်။ ဝါခေါင် ၊ တော်သလင်း လတွင် ပွင့်သည်။ (ပေါက်ပန်းနီ မျိုးလည်း ရှိ၍ နှစ်မျိုးလုံး ဆေးဖက် ဝင်သည်။)
တွေ့နိုင်သောနေရာများ
မြန်မာ နိုင်ငံ ဒေသအများ အပြား ၌ ပေါက်ရောက်သည်။ သဘာဝ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ ဟင်းလျာ အဖြစ်လည်း စိုက်ပျိုး ကြသည်။
အာနိသင်
မြန်မာ့ ဆေးကျမ်း များအလိုအရ ပေါက်ပန်းဖြူ ပင်သည် အေး၏ ။ လေကိုပွား စေ၏ ၊ ခါးသက်သက် ရှိ၏ ၊ သည်းခြေ ရောဂါ ၊ သလိပ်ရောဂါ ၊ နှာရည်ယိုခြင်း ရောဂါတို့ကို ၃ ရက်ခြား ဖျား ၊ ကြက်မျက်သင့် ခြင်း တို့ကို ပျောက်စေ၏။ အရွက်သည် စပ်၏ ၊ ချို၏ ၊ ခါးသက်သက် ရှိ၏ ၊ သွေးကို ကြည်လင် စေ၏ ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အလှဆင်သစ်ပင်များ
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ
ဂရုကကံ
ကံသည် အကျိုးပေးစဉ်အားဖြင့်—(၁) ဂရုကကံ (၂) အာသန္နကံ (၃) အာစိဏ္ဏကံ (၄) ကဋတ္တာကံဟု လေးမျိုးရှိ၏။ ထိုတွင် (၁)ဂရုကကံ—ကံတပါးတို့ တားမြစ်ခြင်းငှါ မတတ်နိုင်သဖြင့် သေသည်၏ အခြား မဲ့၌ အကျိုးပေးမြဲသောကံသည် ဂရုကကံ မည်၏၊ ယင်းဂရုကကံအရကား ကုသိုလ်ဘက်၌ အာနုဘော်ကြီးသော မဟဂ္ဂုတ်ကံ အကုသိုလ်ဘက်၌ အပြစ်ကြီးလေးသောပဉ္စာနန္တရိယကံနှင့် နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကံများတည်း။
မှော်သေးရွာ၊ စစ်ကွင်း
မှော်သေးရွာ၊ စစ်ကွင်း
ငရုပ်ကောင်း (တောင်)ရွာ၊ တင်းချောင်း
ငရုပ်ကောင်း (တောင်)ရွာ၊ တင်းချောင်း
အုံပုံရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
အုံပုံရွာ (Ongpong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ လုံခွကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံခွကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၇ ဦး၊ မ ၁၃၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပက္ကော်မဏ္ဍပ်ခင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပက္ကော်မဏ္ဍပ်ခင်ရွာ (Petkawmandathkin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပေါ့အင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၅၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါ့အင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၁၇ ဦး၊ မ ၄၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၀၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခနောက်စိမ်း
အန်တီမိုနီ (ခေါ်) ခနောက်စိမ်း စစ်စစ်သည် သာမန်အားဖြင့် ငွေကဲ့သို့ ဖြူပြာပြာအဆင်းရှိပြီးလျှင် မာ၍ ကြွပ်ဆပ်သော သတ္တုတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ခနောက်စိမ်း သတ္တုသန့်သန့်မှာ များစွာအသုံးမဝင်လှပေ။ သို့သော်အခြားပစ္စည်းများနှင့် ရောစပ်၍ သတ္တုစပ်ဖြစ်လာသောအခါ စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အလွန် အသုံးဝင်လာသည်။
ဤသတ္တု၏ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ အရည်ကျို၍ အအေးခံလိုက်သောအခါ ပြန့်ကားလာတတ်ခြင်း ဖြစ်၏။ ဤသတ္တိရှိခြင်းကြောင့် ခနောက်စိမ်း သတ္တုစပ်သည် ပုံနှိပ်ခဲစာလုံးများ ပုံသွန်းရာတွင် ထင်ရှားပီသသောစာလုံးများကို ရရှိပေသည်။ ပုံနှိပ်စာလုံးများကို များသောအားဖြင့် ခဲနှင့် ခနောက်စိမ်း စပ်ထားသော သတ္တုစပ်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အထက်ပါသတ္တုစပ်တွင် သံဖြူနှင့် ကြွပ်(ဘစ်စမတ်)တို့ကိုပါ အနည်းငယ်ထည့်၍ ရောစပ်တတ်သည်။ ထိုသတ္တုစပ်မှာ မာသည့်အတွက် ထိုသတ္တုစပ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ခဲစာလုံးများကို ကြာရှည်စွာ အသုံးပြုနိုင်၏။
ခနောက်စိမ်းကို ကျိုက္ခမီခရိုင်၊ မော်လမြိုင် တောင်ဘက်၊ ကလယ်ကြောင်ရွာအနီး၊ သံဖြူဇရပ် အရှေ့မြောက် ဖောင်းစိန်ရွာအနီး၊ ဇင်းကျိုက်အရှေ့ ကဒိုက်အနီး၊ သာစည်ရွှေညောင် မီးရထားလမ်း လယ်ပြင်ဒေသတစ်ဝိုက်နှင့် ကယားပြည်နယ်တို့တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ ကဏ္ဍ:တပိုင်းသတ္တုများ
ရှမ်းဆိပ်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ရှမ်းဆိပ်ရွာ (Shanseik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ အင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၃၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခြောက်တိုင်ကွေ့ရွာ
ခြောက်တိုင်ကွေ့
သဲဆာလာဒီးရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
သဲဆာလာဒီးရွာ(Theasarlardee)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ပန်းမတီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းမတီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၆၅ ဦး၊ မ ၂၅၅၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၀၁၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟာထုံကုန်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဟာထုံကုန်းရွာ(Harhtonkone)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဝါတိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါတိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၅ ဦး၊ မ ၅၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အန်သလီယာ
အန်သလီယာ (Antlia) (ရှေးဟောင်းဂရိ ἀντλία) သည် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင်ရှိ ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လက်တင်ဘာသာဖြင့် လေစုတ်စက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် Nicolas-Louis de Lacaille ဆိုသူက မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အန်သလီယာသည် မေးမှိန်သော ကြယ်စုတန်းဖြစ်ပြီး အတောက်ပဆုံးကြယ်မှာ လိမ္မော်ရောင်ကြယ်ဘီလူး Alpha Antliae ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
ရေယွန်
ရေယွန်ဆိုသည်မှာ သစ်ပျော့ဖတ်၊ သို့မဟုတ် အစေ့ကပ် ဝါမျှင်တိုမှ ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် စီမံ ပြုလုပ်ထားသော ပိုးတု ဖြစ်သည်။ ပိုးတုဟု ဆိုသော်လည်း ယခုအခါ ရေယွန်ပိုးဟူ၍ပင် အခေါ်များကြပေသည်။
ဤပိုးတုကို မလုပ်တတ်မီအခါက ပိုးမွေးမြူသောသူတို့ သည် ပိုးမျှင်ထွက်သော ပိုးကောင်ကလေး သန်းပေါင်းများစွာ ကို အပင်ပန်းခံ၍ တယုတယ မွေးမြူခဲ့ကြရသည်။ ပိုးမွေးမြူ သော အလုပ်မှာ အချိန်ကုန်၍ ငွေကုန်ကြေးကျလည်း အလွန် များ၏။ သို့ရာတွင် လိုအပ်သောပိုးမျှင်များကို အခြားနည်းများ ဖြင့် မရနိုင်သောကြောင့် ပိုးမွေးမြူသည့် အလုပ်ကိုပင် အစဉ် အဆက် အားကိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြရလေသည်။ ၁၇ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်လာသောအခါ ပိုးမျှင်ကို လူတို့လုပ်နိုင်လျှင် မည်မျှ ကောင်းအံ့နည်း၊ လူတို့ ကြံစည်ပြုလုပ်လျှင် မဖြစ်နိုင်ဘဲ ရှိအံ့ လောဟူ၍ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးအချို့၏ စိတ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာ သည်။ သိပ္ပံပညာရှင်အသီးအသီးပင် နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် စမ်းသပ် ကြိုးစားကြ၏။ သို့ရာတွင် နောင်နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ မှ ၂ဝဝ တိုင်အောင် မည်သူမျှ ကြိုးစားရာ၌ မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ရေယွန်ပိုးကို ရှေးဦးပထမ အောင်မြင်စွာ စမ်းသပ်ပြုလုပ် နိုင်သူမှာ ကောင့်အီလျဲဒါရှာဒိုနေ အမည်ရှိသော ပြင်သစ်လူမျိုး လူငယ် သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးပင် ဖြစ်သည်။ သူသည် ပါစတာ ခေါ် ကမ္ဘာကျော် သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးထံတွင် ပညာရပ်များကို ဆည်းပူးလျက်ရှိစဉ် ပိုးတုလုပ်ငန်း၌ လေ့လာစမ်းသပ်ပြီးနောက် ၁၈၈၄-၈၅ ခုနှစ်၌ မိမိ၏ ပိုးတုပြုလုပ်နည်းကို ရှေးဦးစွာ မူပိုင်ခွင့် မှတ်ပုံတင်နိုင်ခဲ့လေသည်။
ရှာဒိုနေသည် ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် ပထမ ရေယွန်ပိုးအလုပ်ရုံ တစ်ရုံကို တည်ထောင်သည်။ သို့သော် သူ့နည်းမှာ စရိတ် အကုန်အကျ များလှပေသည်။ နောင်တွင် ကရော့စနှင့် ဗီဗန် အမည်ရှိသော အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဓာတုဗေဒပညာရှင်နှစ်ဦးက ဗစ္စကို့နည်းကို တွေ့ရှိသောအခါမှ ရေယွန်ပိုးကို ဈေးပေါပေါနှင့် ပြုလုပ်ရောင်းချ နိုင်လာကြသည်။ ယခုအခါ အက်ဆက်တိတ် နှင့် ဗင်ဗတ်နည်းများကိုလည်း အသုံးပြုကြပေသည်။ အက်ဆက်တိတ်နည်းဖြင့် ပြုလုပ်သော ရေယွန်ပိုးထည်သည် မီးပူတိုက် လျှင် အရောင်တောက်လာ၍ အပူလွန်လျှင် ပျော်ဝင်သွားတတ်သည်။ သို့သော် အလွယ်တကူနှင့်ကား မညစ်နွမ်းနိုင်ချေ။ မည်သည့်နည်းနှင့် ပြုလုပ်သည်ဖြစ်စေ၊ ရေယွန်ပိုးတုသည် ပိုးစစ်နှင့်မခြား အလွန်ကောင်းသောအထည် ပစ္စည်းဖြစ်၍ ပိုးစစ် ထက်ပင် ပိုမိုခိုင်ခံ့သေး၏။ တန်ဖိုးမှာမူ ပိုးစစ်ထက်များစွာ သက်သာပေသည်။ ပိုးတုပင် ဖြစ်သော်လည်း ရေယွန်ကို ယခု အခါ ပိုးတုဟု သဘောမထားကြတော့ဘဲ လူတို့၏ အသုံး အဆောင် အထည်အလိပ်များအဖြစ် အလွန်အသုံးများလာ လေပြီ။ ရေယွန်ကို ဆေးဆိုးသောအခါ ပိုးစစ်ထက် ပို၍ ဆေးစွဲသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ မကြာမကြာလည်း ရေယွန် ကို ပိုးစစ်နှင့်ဖြစ်စေ၊ အခြားပစ္စည်းများနှင့် ဖြစ်စေ ရော၍ အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်းက ရေယွန်ကို ရာဘာ (ကြက်ပေါင်စေး)ဖြင့် ရော၍ တာယာများ ပြုလုပ်ရာတွင် ထည့်သွင်းအသုံးချကြည့်ရာ အလွန်ကောင်းမွန်သည်ကို တွေ့ခဲ့ရလေသည်။ ရေယွန်ပြုလုပ်နည်းမှာ အံ့တစ်ပါးဟုပင် ဆိုရပေမည်။
ရှေးဦးစွာ စပရု ခေါ် ထင်းရှူးပင်တစ်မျိုးကို စက်ရုံထဲသို့ သွင်းပေးရပြီးနောက် စက်ရုံထဲမှ ထွက်လာသောအခါ ထင်းရှူးပင် ဘဝမှ ကတ္တီပါကဲ့သို့ တောက်ပသော ပိုးသားဘဝသို့ ပြောင်းသွားလေသည်။ ဝါနှင့် အစေ့ကပ်ဝါမျှင်တိုများကိုလည်း ရေယွန်ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြပေသည်။ ရေယွန်ပြု လုပ်ပုံမှာ ပိုးကောင်များကိုယ်တိုင် ပိုးမျှင်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်သည့် သဘာဝနည်းကို အခြေပြုထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ပိုးကောင်များအကြောင်းကို လေ့လာစုံစမ်းသောအခါ ပိုးကောင်တို့သည် ပိုးစာရွက်များကိုသာ စားသောက်ကြသည်ကို တွေ့ရ သည်။ ထိုကြောင့် ပိုးမျှင်သည် ပိုးကောင်များ စားသောက်သော ပိုးစာရွက်မှ ရသောပစ္စည်းပင် ဖြစ်ရမည်ဟု သိရသည်။ ထို ပစ္စည်းကား အပင်မှန်သမျှတွင် အခြေခံပစ္စည်းအဖြစ်နှင့် ပါဝင်သော ဆဲလျူလို့ပင်ဖြစ်၍ ထိုဆဲလျူလို့တွင် ကာဗွန်၊ ဟိုင်ဒြိုဂျင် နှင့် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်များ ပါဝင်လေသည်။
ဆုံပက်လက်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ဆုံပက်လက်ရွာ (Sonpetlet(Sonbalet))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ မြို့မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၂၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေယွန်
ပိုးမျှင်ပြုလုပ်ရာတွင် စပင်းနာရက်ခေါ် အပေါက်ကလေး များ ဖောက်ထားသော ခေါင်းမှ ဗစ္စကို့ရည်ကို ပန်းထုတ်ပေး ရ၏။ ထိုခေါင်းကို ရွှေ၊ သို့မဟုတ် ပလက်တီနမ်ဖြင့် ပြုလုပ် ထား၍ သာမန်မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်လောက်အောင် သေးငယ် သော အပေါက်ကလေးပေါင်း ၁၈ ပေါက်မှ ၁၄၄ ပေါက်အထိ ဖောက်ထားသည်။ စပင်းနာရက်ကို ပြွန်ထိပ်တွင် တပ်၍ ဗစ္စကို့ ရည်ကို စက်အားဖြင့် ပန်းထုတ်လိုက်သောအခါ အလွန်သေး ငယ်သော အမျှင်ကလေးများ ပန်း၍ထွက်လာသည်။ ထိုအမျှင် ကလေးများကို ခေါင်းမှထွက်လာလျှင်လာခြင်း အက်ဆစ်ပျော် ဝင်ရည်ထည့်ထားသော ကန်ထဲသို့ ကျစေသည်။ အက်ဆစ်နှင့် တွေ့သောအခါ အမျှင်ကလေးများသည် ချက်ချင်း မာကျော တောင့်တင်းသွားသည်။ ထိုအမျှင်ကလေးများသည် ပင့်ကူမျှင် တမျှ သေးငယ်ကြ၏။ သို့သော် ပင့်ကူမျှင်ထက် ပို၍ ခိုင်ခံ့လေ သည်။
ထိုနောက် ခြည်ငင်စက်ဖြင့် ထိုအမျှင်ကလေးများကို ခြည်မျှင်ဖြစ်အောင် ငင်ရေးရ၏။ ခြည်မျှင်များကို တစ်ဖန် အခင်များဖြစ်အောင် ရစ်ထုံးပေးပြီးသော ဆေးဖြင့် ချွတ်လိုက် သောအခါတွင် ပကတိအဖြူရောင် ဖြစ်သွားတော့၏။ ထိုခြည် ခင်များကို သေချာစွာ ဆေးကြော သွေ့ခြောက်စေပြီးနောက် အရောင်နှင့် နူးညံ့ပုံ အလိုက် ရွေးချယ်၍ စက်ရုံများသို့ အထည်အလိပ်ရက်ရန် နောက်ဆုံး ပေးပို့လိုက်ကြသည်။ ငင်ခြင်း ရက်ခြင်းမရှိဘဲ ဗစ္စကို့ရည်မှ တိုက်ရိုက်ဇာနှင့် ပိုက်ကွန်များ ပြုလုပ်သည့်စက်မျိုးလည်း ရှိသေး၏။ ထိုစက်မျိုး တွင် သံမဏိဆလင်ဒါများပေါ်၌ အလိုရှိသော ဖာ၊ သို့မဟုတ် ပိုက်ကွန်ပုံအတိုင်း ထုလုပ်ထားသည်။ ထိုနောက် ဗစ္စကို့ရည်ကို လိုသလောက် သံမဏိဆလင်ဒါပေါ်၌ လောင်းပေးရသည်။
ထိုနောက် ဆလင်ဒါကို အက်ဆစ်ရည်တွင် လှည့်ပေးသောအခါ အက်ဆစ်က ပုံထုထားသည့် မြောင်းများအတွင်းရှိ ဗစ္စကို့ရည် ကို ရေယွန်ပိုးသားအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားစေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ထိုသို့ဖြစ်ပေါ်လာသော ဇာ၊ သို့မဟုတ် ပိုက် ကွန်ကို ဆလင်ဒါမှ ခွာယူရန်သာ လိုပေတော့သည်။ ရေယွန်သည် ခိုင်ခံ့၍ ကြာရှည်အသုံးခံနိုင်၏။ သို့သော် နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ရရှိသော ရေယွန် အမျိုးမျိုးရှိသည့် အနက် အချို့သောအမျိုးကို စိုစွတ်နေချိန်၌ ပွတ်တိုက်၍ မပေးရ။ ဆပ်ပြာရည်တွင် စိမ်ပြီးလျှင် ချေးစင်အောင် ဆုပ်နယ် ပေးရုံသာ ပြုလုပ်ရသည်။ ထို့အပြင် သွေ့ခြောက်အောင် လှန်းရာ တွင်လည်း လေတဖျပ်ဖျပ် တိုက်ခတ်နေသည့်နေရာမျိုး၌ မလှန်း ရချေ။
ကုန်းတန်းရွာ၊ ကျွန်းကြီး
ကုန်းတန်းရွာ၊ ကျွန်းကြီး
စစ်ကွင်းရွာ၊ စစ်ကွင်း
စစ်ကွင်းရွာ၊ စစ်ကွင်း
လာချိဒ်လူမျိုး
လာချိဒ်လူမျိုး
လာချိဒ်လူမျိုးသည် တိဗက်မြန်မာအစုဝင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာအုပ်စုမှ မရူ၊ အဇီး အုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သည်။ ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနား တစ်ဖက်ကမ်း ဓားလွယ်ခုတ်အရပ်ရှိ ဆဒုံးမှ လောခေါင်တောင်တန်းတစ်လျှောက် ကျေးလက်ဒေသများကား အဇီး၊ လာချိဒ်နှင့် မရူလူမျိုးတို၏ စုဝေးနေထိုင်ရာ အရပ်ဖြစ်သည်။
လာချိဒ်လူမျိုးစုတို့ သည် ဆဒုံး၊ အထက်ဖီမော်၊ ဂေါ်လမ်စသည့် နယ်များတိုင်အောင် ပျံနှံနေထိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် အင်မိုင်ခ မြစ်ဝှမ်း အောက်ပိုင်းတွင် အများဆုံး နေထိုင်ပုံရသည်။ အင်မိုင်ခ မြစ်ဝှမ်းသည် မရူ၊ လာချိဒ်နှင့် အဇီးတို့၏နေရင်းဒေသ ဖြစ်နေပေသေးသည်။
လရှီလူမျိုး မှ လာချိဒ်လူမျိုးသို့
လာချိဒ် တိုင်းရင်းသားများကို လရှီလူမျိုးဟု လူသိများကြသည်။ ယခင်က လာချိဒ်လူမျိုးကို ဂျိမ်းဖော့တို့က (လရှီ)၊ လော်ဝေါ်တို့က (လချစ်)၊ ဇိုင်ဝါးတို့က (လချီး)၊ လီဆူးတို့က (အာချဖာ့) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၁၉၇၀−ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၂)ရက်နေ့၊ ရန်ကုန်မြို့၌ ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုနေ့ အခမ်းအနားတွင် ကချင်ပြည်နယ် ဒေသပါတီရေးရာမှူး ဦးဂျီဘော့မ်ဇုန်းနှင့် ကျောင်းဆရာကြီး ဦးမဒိန်ဇုန်းခေါယိန်းတို့မှ မိမိတို့မျိုးနွယ်ကို ယနေ့မှ စတင်၍ လာချိဒ်ဟု ခေါ်စေလိုကြောင်း တင်ပြခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော် အစိုးရက လာချိဒ်ဟု ခေါ်တွင် အသိအမှတ်ပြုလာခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
လာချိဒ်မျိုးနွယ်စုအချို့ မေခမြစ်အထက်ပိုင်း ချုံဒါမံဘယ်လန်(Cung Dan be Lang:)ဒေသတွင် နေထိုင်ချိန် ဘီစီ(၄)ရာစုခန့်၊ ခရစ်နှစ်(၁၅)ရာစု အစောပိုင်းတွင် ချူးဒါမ်ငယော်ဒေသမှ လာချိဒ်လူမျိုးများ ဆင်းသက်လာကြသည်။ ယခု မြစ်ကြီးနားအရှေ့မြောက်ဘက် ချီဖွေမြို့နယ်နှင့် ဆော့လော်မြို့နယ် မြောက်ဘက် ထော့လန်ဒေသအတွင်း တည်ရှိသည်။
လာချိဒ် တိုင်းရင်းသားများသည် နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သီပေါမင်းလက်ထက် ၁၈၈၅−ခုနှစ် တတိယအင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကျူးကျော်စစ်ကာလ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်များ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရောက်ရှိလာချိန်၊ မြန်မာပြည် အရှေ့မြောက်ဘက် လာချိဒ်မျိုးနွယ်စု အများဆုံးနေထိုင်သော မေခမြစ်တစ်လျှောက် ချန်းမော်ခုန်းဒေသသို့ တရုတ်ဇို့လိုကွမ်းနှင့် ဇိုဆိုင်းရိတို့၏ ကျူးကျော်ရန်ကိုလည်း တွန်းလှန်တိုက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ ၂ဦးကို ချန်းမော်ခုန်းဒေသ ပဒေါ့လွင်ပြင်တွင် အသေရရှိခဲ့သောနေ့မှ တရုတ်ကျူးကျော်ရန် ငြိမ်းခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးအပြီး ဒုတယအကြိမ် အင်္ဂလိပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်နိုင်ရေးအတွက် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုကာလတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် လာချိဒ် တိုင်းရင်းသား စော်ဘွားများအား ဆက်သွယ်စည်းရုံးလာခဲ့သည်။ ပင်လုံစာချုပ်ချုပ်ဆိုရာတွင်လည်း လာချိဒ်မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ပင်လုံစာချုပ်တွင် လာချိဒ်ကိုယ်စားလှယ်တော် အဖြစ်−
လာချိဒ်၊ အဇီးနှင့် မရူလူမျိုးတို့သည် တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး အလွန်တူကြသည့်အပြင် ဘာသာစကားမှာလည်း နီးနီးကပ်ကပ် တူကြသောကြောင့် တစ်မျိုးပြောသောစကားကို တစ်မျိုးက နားလည်ကြသည်။ လာချိဒ်စကားသည် မရူစကားမှပင် ဆင်းသက်လာသည် ဟု အချို့ပညာရှင်တို့က ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် လာချိဒ်စကားမှာ ဗမာစကားနှင့် ပို၍နီးစပ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ဝေါဟာရများ တူညီနေပုံ ဥပမာဆောင်ပုံ၊ စကားစပ်ဟပ်ပုံတို့ မှာ ဗမာစကားနှင့် တစ်ထပ်တည်းပင် ဖြစ်သည်၊ လာချိဒ်လူမျိုးတို့သည် မရူနှင့် အဇီးလူမျိုးတို့ထက် တရုတ်နယ်စပ်နှင့် နီးနီးကပ်ကပ် နေထိုင်ကြသည်။ လာချိဒ်၊ အဇီးနှင့် မရူလူမျိုးစုတို့သည် မျက်နှာပုံပန်းတွင် ဗမာနှင့် တူလေသည်။ ရှေးက မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဧရာဝတီမြစ်ရိုး တစ်လျှောက် ဆင်းသက်လာကြသော တိဗက်-မြန်မာလူမျိုးစုတို့မှ ကျန်ရစ်ခဲ့သည့် လူမျိုးစုများ ဖြစ်ပေသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်သော်လည်း တရုတ်တို့၏ အယူဝါဒ ကိုလည်း လိုက်နာကျင့်သုံးလျက် ရှိသည်။ မန်းရှန်း၊ ဟရဲ၊ လွတ်ဆင်၊ ယင်ဒမ်၊ ငေါ်လန်၊ ဆီချန်စသည်ဖြင့်လည်း အစုငယ်များ ကွဲပြားနေသည်။ ၁၉၃၁−ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း အရ လာချိဒ်လူမျိုး လူဦးရေမှာ ၂၂၁၃၆၂ ယောက်ခန့် ရှိလေသည်။
အာသန္နကံ
(၂) အာသန္နကံ — သေခါနီး ကာလ၌ ပြုလုပ်အပ်သောကံသည်၎င်း, ရှေးကပြုခဲ့ပြီး၍သေခါနီးမှ အောက်မေ့အပ်သောကံသည်၎င်း အာသန္နကံ မည်၏။ ဒမိဠဒေါဝါရိကသည် အနှစ် ငါးဆယ်ပတ်လုံး ငါးမျှား၍ သေခါနီး ကာလ၌ စူဠပိဏ္ဍပါတိကတိဿမထေရ်ထံ၌ သရဏဂုံ ဆောက်တည်သော ကုသိုလ် အာသန္နကံကြောင့် စာတုမဟာရာဇ် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရသည်။
မဟာဝါစကာလဥပါသကာသည် အနှစ်သုံးဆယ်ပတ်လုံး ၃၂-ကောဋ္ဌာသ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းသော်လည်း ဩဘာသနိမိတ် မျှမရ၍ “ဘုရားသာသနာတော်သည် သံသရာမှ ထွက်မြောက်ကြောင်း ဖြစ်မည်မထင်”ဟု အယူဖောက်ပြန်သော အကုသိုလ် အာသန္နကံ၏ အစွမ်းကြောင့် သေသည်၏ အခြားမဲ့၌ မဟာဂင်္ဂါမြစ်၌ မိကျောင်းပြိတ္တာ ဖြစ်ရသည်။
မဲတင်းတိမ်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မဲတင်းတိမ်ရွာ(Metintein)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ မဲတင်းတိမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မဲတင်းတိမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၇၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၆၀၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာစိဏ္ဏကံ
(၃) အာစိဏ္ဏကံ—နေ့ရှည်လများ ကာလလျားအောင် ပွားများ ပြုလုပ်အပ်သော ဒါန, သီလစသော ကုသိုလ်ကံမျိုး ပါဏာတိပါတစသော အကုသိုလ်ကံမျိုးသည် အာစိဏ္ဏကံမည်၏။ တကြိမ် ကုသိုလ်ပြုပြီးနောက် ထိုကုသိုလ်ကို ကြိမ်ဖန်များစွာ ဝမ်းမြောက်မှု တကြိမ် အကုသိုလ်ပြုပြီးနောက် ထိုအကုသိုလ် ကိုအဖန်ဖန်စိုးရိမ်ပူပန်မှုသည်လည်း အာစိဏ္ဏကံ မည်၏။
ကုန်းစုရွာ၊ စစ်ကွင်း
ကုန်းစုရွာ၊ စစ်ကွင်း
ပက္ကော်ပရှာပူးရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေပင်စုရွာ၊ ကျွန်းကြီး
ပေပင်စုရွာ၊ ကျွန်းကြီး
ဟီဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဟီဝရွာ(Hiwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဝါတိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါတိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၅ ဦး၊ မ ၅၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုပ်ဖိုရွာ၊ စလင်းမြို့နယ်
အုပ်ဖိုရွာ (Okehpo)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ရှားတောမြောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၆၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှားတောမြောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၉၄ ဦး၊ မ ၂၁၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
တင်းချောင်းရွာ၊ တင်းချောင်း
တင်းချောင်းရွာ၊ တင်းချောင်း
တာမွေမြို့နယ်
တာမွေမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ တာမွေမြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် ရန်ကင်းမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်နှင့် မင်္ဂလာ‌တောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဗဟန်းမြို့နယ်နှင့် တောင်ဘက်တွင် မင်္ဂလာ‌တောင်ညွန့်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၀၉၃ acre ဖြစ်သည်။
ဝခွမ်ဒမ်းရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ဝခွမ်ဒမ်းရွာ(Wahkumdam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ပန်းမတီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းမတီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၆၅ ဦး၊ မ ၂၅၅၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၀၁၉ ဦး နေထိုင်သည်။
တာမွေမြို့နယ်
တာမွေမြို့နယ်ကို ရပ်ကွက်ပေါင်း (၂၀)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၂၈) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၄) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၇) ကျောင်းရှိသည်။
ဝခွမ်ဒမ်းရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာမွေမြို့နယ်
သမိုင်းကြောင်း
ရွှေတိဂုံဘုရားသမိုင်းအရ တရုတ်ပြည်မှ ဘုန်းကံရှင် မောင်ကံ အမည်ရှိ ပုဂံသူရဲကောင်းတစ်ဦးသည် မြေလျှိုးမိုးပျံနိုင်သည့်သူ ဖြစ်သဖြင့် ရွှေတိဂုံဘုရားမှ ဓာတ်တော်မွေတော်များ ခိုးယူပင့်ဆောင်နိုင်ရန် ကြံစည်အားထုတ်ရာတွင် နတ်ကောင်း၊ နတ်မြတ်တို့က ကြီးမားသော မြွေကြီးတစ်ကောင်ဖန်ဆင်း၍ တားဆီးခဲ့သည်ကို အကြောင်းပြုပြီး "တားမြွေ" ဟု ခေါ်ခဲ့ရာမှ ကာလရွေ့လျားကာ "တာမွေ" ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
မွန်သမိုင်းကြောင်းများအရ "တာမွိုင့်" ဟူသော မွန်ဘာသာစကားအရ "တာ" ဆိုသည်မှာ "ထန်း"၊ "မွိုင့်" ဆိုသည်မှာ "တစ်" ဖြစ်သဖြင့်၊ ကြီးမားသော ထန်းပင်ကြီးတစ်ပင်ရှိသည်ကို အကြောင်းပြု၍ တာမွိုင့် မှ တာမွေ ဖြစ်လာသည်ဟုလည်း ဒေသခံများက ယုံကြည်ကြသည်။
ကျန်းမာရေး
နား၊နှာခေါင်း၊လည်ချောင်း ဆေးရုံကြီး ၏ မျက်စောင်းထိုး တစ်ဖက်ကားလမ်းတွင် သျှင်ပါကူ ဆေးရုံကြီးရှိသည်။
ထင်ရှားသော အဆောက်အဦးများ
တာမွေမြို့နယ်ရှိ အောက်ဖော်ပြပါအဆောက်အဦးများကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်။
ရပ်ကွက်များ
၁။ မေတ္တာညွန့်ရပ်ကွက်၊
၃။ မာန်အောင်ရပ်ကွက်၊
၄။ တာမွေကြီး(ခ)ရပ်ကွက်၊
၅။ တာမွေကြီး(က+ဂ)ရပ်ကွက်၊
၆။ နတ်ချောင်းရပ်ကွက်၊
၇။ ဗျိုင်းကွက်သစ်ရပ်ကွက်၊
၈။ ဗျိုင်းရွာမရပ်ကွက်၊
၉။ မလွှကုန်းဌေးကြွယ်ရပ်ကွက်၊
၁၀။ ကျားကွက်သစ်ရပ်ကွက်၊
၁၂။ ကျောက်မြောင်းအထက်ရပ်ကွက်၊
၁၃။ ကျောက်မြောင်းအရှေ့ရပ်ကွက်၊
၁၄။ ကျောက်မြောင်းကြီးရပ်ကွက်၊
၁၆။ နတ်မောက်ရပ်ကွက်၊
၁၇။ ပျားရည်ကုန်းရပ်ကွက်၊
၁၈။ ပုဏ္ဏားကုန်းရပ်ကွက်၊
၁၉။ အရိုးကုန်းရပ်ကွက်၊
၂၀။ မအူကုန်းရပ်ကွက်။
၁၉၈၄
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ကတိုး
အောင်ချမ်းသာရွာ (Aungchanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ကတိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၂၁၅ ဖြစ်သည်။
၁၉၈၄
မတ်လ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဥယျာဉ်စု
ဥယျာဉ်စု
ကိုးကား
ဥယျာဉ်စု
ကြက်သွန်ရိုးရွာ၊ စစ်ကွင်း
ကြက်သွန်ရိုးရွာ၊ စစ်ကွင်း
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ဖိုးခမှီဒေါင့်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ဖိုးခမှီဒေါင့်
စမ်းတွင်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
စမ်းတွင်းကြီးရွာ (Santwingyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ တွင်းဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တွင်းဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၀ ဦး၊ မ ၁၁၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်အိုးရွာ၊ အထက်နန်းရာ
ဆင်အိုးရွာ၊ အထက်နန်းရာ
အုန်းပင်ခြံရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နနွင်းချောင်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
နနွင်းချောင်းရွာ (Nanwinchaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ နနွင်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၂၆ ဖြစ်သည်။
၁၉၈၅
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
(၃) ရက်။
(၄) ရက်။
ကြိုးကြာကွင်း
ကြိုးကြာကွင်း
၁၉၈၅
ဇန်နဝါရီလ
(၅) ရက်။
(၆) ရက်။
ကဗာကို စီလဗာ အန်နီဗယ်
ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ သမိုင်းတွင် ၁၃ နှစ်ကာလ အတွင်း ပထမဦးဆုံးသော လူများစု အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည့် ဝန်ကြီးချုပ် အန်နီဗယ် ကဗာကို စီလဗာကို ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ ဗိုလစ်ကွေးမီမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ လစ္စဗွန်းမြို့တော်ရှိ စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးအဆင့်မြင့်တက္ကသိုလ်မှ ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာဘွဲ့ကို ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလန်ရှိ ယောက်တက္ကသိုလ်မှ စီးပွားရေးပါရဂူဘွဲ့ကို ရရှိသည်။ ပညာသင်ကြားပို့ချမှုဖြင့် အသက်မွေးခဲ့ရာ နောက်ဆုံးတွင် လစ်စဘွန်းမြို့ရှိ ကက်သလစ်တက္ကသိုလ်၌ စီးပွားရေး ပါမောက္ခဖြစ်လာသည်။ ၁၉၈ဝပြည့် နှစ်တွင် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၏ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီမံကိန်းဆိုင်ရာဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်အပ်နှင်း ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၈၅
ဇန်နဝါရီလ
(၈) ရက်။
ကဗာကို စီလဗာ အန်နီဗယ်
ကဗာကိုစီလဗာသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် မေလတွင် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာသည်။ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်ဝါဒီများနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီတို့ ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသောညွှန့်ပေါင်းအစိုးရ အတွင်းတွင် အလုပ်သမား ရေးရာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သဘောထားကွဲလွဲရာမှ ဆိုရှယ်ဒီမို ကရက်များ နုတ်ထွက်လိုက်ခြင်းကြောင့် ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပ ခဲ့ရသည်။ ယင်းရွေးကောက်ပွဲတွင် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တို့ အနိုင်ရခဲ့ရာမှ ကဗာကိုစီလဗာသည် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီ မာရီယိုဆွာရက်စ်ကို ဆက်ခံ၍ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ် လာခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် နေရာအများစုကို လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိ၍ ကဗာကိုစီလဗာ၏ ညွှန့်ပေါင်းအစိုးရ အဖွဲ့လည်း ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နုတ်ထွက်လိုက်ရပြီး ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြန်ရာ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တို့သည်၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် လူများစုအစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၃ နှစ်တာ ကာလအတွင်း ၁၇ ကြိမ်မြောက် ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သောယင်းအစိုးရ အဖွဲ့ကို ကဗာကိုစီလဗာကပင် ဦးဆောင်သည်။
၁၉၈၅
ဇန်နဝါရီလ
(၉) ရက်။
(၁၀) ရက်။
(၁၂) ရက်။
(၁၃) ရက်။
(၁၄) ရက်။
(၁၅) ရက်။
တပ်တောင်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
တပ်တောင်ရွာ(Tattaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ရှမ်းလယ်ပြင်(အောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၀၁ ဖြစ်သည်။
ပစ်ဆစ်
ပစ်ဆစ် (Pyxis) သည် တောင်ဘက်ကောင်းကင်ရှိ မေးမှိန်သော ကြယ်စုတန်းဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် Nicolas-Louis de Lacaille ဆိုသူက စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းစာရင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ၏ ဂယ်လက်တစ်ပြင်ညီသည် ပစ်ဆစ်ကြယ်စုတန်းအား ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ကြယ်စုတန်း၏ အတောက်ပဆုံးကြယ်များမှာ Alpha Pyxidis, Beta Pyxidis နှင့် Gamma Pyxidis တို့ဖြစ်ကြသည်။
တပ်တောင်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၉၈၅
ဇန်နဝါရီလ
(၁၆) ရက်။
(၁၇) ရက်။
ပစ်ဆစ်
မှတ်စုများ
=
၁၉၈၅
ဇန်နဝါရီလ
(၁၈) ရက်။
(၁၉) ရက်။
(၂၀) ရက်။
(၂၁) ရက်။
(၂၂) ရက်။
(၂၃) ရက်။
(၂၄) ရက်။
(၂၅) ရက်။
(၂၆) ရက်။
(၂၇) ရက်။
(၂၈) ရက်။
(၂၉) ရက်။
(၃၀) ရက်။
ဧပြီလ
(၁၁) ရက်။ (၁၂) ရက်။ (၁၅) ရက်။ (၁၉) ရက်။ (၂၃) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
(၂) ရက်။
(၃) ရက်။
(၄) ရက်။