cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဂရိဘာသာနှင့်စာပေ
ဂရိစာပေ
ဥရောပတိုက်တွင် ဂရိယဉ်ကျေးမှု မပေါ်ပေါက်မီက ကျကျနန ရေးသားထားသည့် စာပေဟူ၍ မရှိခဲ့သေးချေ။ ဂရိလူမျိုးတို့သည် လွတ်လပ်သော လူမျိုးအဖြစ်ဖြင့် အေးချမ်းသာယာသောဒေသတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြ၍ ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာနှင့်ပြည့်စုံသူများဖြစ်သည်။ စိတ်ကူးကောင်းမွန်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့၏ စိတ်အာရုံထဲတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သမျှကို ကဗျာလင်္ကာအဖြစ် နှုတ်တိုက် ဖွဲ့နွဲ့သီကုံးနိုင်ကြသည်။ ထိုသည်မှတစ်ဆင့် တဖြည်းဖြည်း ကဗျာကို စာပေအနေနှင့် ရေးသားစီကုံးသည့်အခြေအနေသို့ ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဂရိတို့ ရေးသားပြုစုခဲ့သည့် ပုံပြင်များ၊ ကဗျာလင်္ကာများ၊ ပြဇာတ်များနှင့် အခြားစာပေများထက် အဆင့်အတန်း သာလွန်သော စာပေမျိုး ကမ္ဘာတွင် ရှာမှရှားလှ၏။ စာပေအမျိုးအစားမှာလည်း အမျိုးစုံဖြစ်၏။ ဖွဲ့နွဲ့သီကုံးပုံမှာလည်း လှပယဉ်ကျေးလှ၏။ သူတို့၏ အရေးအသား ဟန်နေဟန်ထားတို့ကို နှောင်းလူများက စံထားနည်းယူကြရပေသည်။ ထို့ပြင် ရှေးဂရိစာပေများ၏ နှစ်လိုဖွယ်အချက်မှာ အကြောင်းအရာ ဖွဲ့နွဲ့ပုံကောင်းခြင်း၊ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ရေးသားထားခြင်းနှင့် ဆန်းသစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေသည်။
ရှေးဂရိစာပေကို ခေတ် ၅ ခေတ် ပိုင်းခြားထားသည်။ ထိုခေတ်များမှာ အက်ပစ် ကဗျာခေတ်၊ လစ်ရစ်ကဗျာခေတ်၊ အက်တစ်ခေတ်၊ အယ်လက်ဇန္ဒြီးယန်းခေတ်နှင့် ဂရိကိုရိုမန်ခေတ်တို့ ဖြစ်ကြ၏။ အက်ပစ်ကဗျာခေတ်မှာ ဘီစီ ၇ ရာစုမှ ၆ ရာစုနှစ်အထိ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် ထင်ရှားခဲ့သော ကဗျာစာဆိုရှင်ကြီး ၂ ဦးမှာ ဟိုးမားနှင့် ဟီးဆိယော့တို့ ဖြစ်ကြ၏။ ဂရိစာပေသည် နှုတ်ဖြင့် သီဆိုရသော လင်္ကာများမှ စတင်ခဲ့၏။ ထိုလင်္ကာများမှာ အာဇာနည်သူရဲကောင်းများနှင့် စွန့်စားသူတို့၏ အကြောင်းကို စပ်ဆိုထားသော လင်္ကာများဖြစ်၍ စားပွဲသောက်ပွဲ၊ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲကြီးများတွင် ရွတ်ဆိုကြရ၏။ ယင်းကဗျာလင်္ကာကြီးများစွာမှာ ပျောက်ဆုံးသွားခဲ့ရာ 'အော့ဒိဆီ'နှင့် 'အစ်လယက်'အမည်ရှိ လင်္ကာကြီး နှစ်ပုဒ်သာကျန်ရှိခဲ့သည်။ ထိုလင်္ကာကြီးနှစ်ပုဒ်ကို ဖွဲ့ဆိုသူမှာ ဂရိစာဆိုကျော်ကြီး ဟိုးမား ဖြစ်၏။
'အစ်လယက်' ကဗျာကြီးမှာ ထရွိုင်းမြို့တော်ကြီးကို ဝန်းရံတိုက်ခဲ့စဉ်က ပါဝင်ခဲ့သော ဂရိအာဇာနည်သူရဲကောင်း အကီးလီး၏ အကြောင်းနှင့် ဂရိနှင့် ထရိုဂျန်လူမျိုးများ တိုက်ခိုက်ကြပုံကို ဖွဲ့ဆိုသီကုံးထားခြင်း ဖြစ်၏။ 'အော့ဒိဆီ' ကဗျာကြီးမှာမူ ထရွိုင်းမြို့တော်ကြီးမှ အက်တစ်ကာမြို့တော်ကြီးသို့ သွားရောက်ရာ ခရီးလမ်းတစ်လျှောက်တွင် ယူလီဆီခေါ် အိုဒိဆယု စွန့်စားတိုက်ခိုက်ခဲ့ရပုံများကို သီကုံးဖွဲ့နွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ဟီးဆီယော့ စာဆိုပညာရှိမှာ ဘီစီ ၇ ရာစု၊ သို့မဟုတ် ၈ ရာစုနှစ်လောက်တွင်ပေါ်ထွန်းခဲ့၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီး၏ ထင်ရှားသော ကဗျာတို့မှာ လယ်ယာထွန်ယက်ခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော 'အလုပ်နှင့် နေ့ရက်များ' ကဗျာနှင့် ကမ္ဘာကြီးစတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည့်ပုံကို မှန်းဆဖွဲ့ဆိုထားသော 'သီယိုဂိုနီ'ခေါ် ကဗျာတို့ ဖြစ် ကြ၏။
ထိုခေတ်၏ နောက်တွင် လစ်ရစ်ကဗျာခေတ် ပေါ်ပေါက်လာ၍၊ ဘီစီ ၇ ရာစု၊ ၆ ရာစုနှင့် ၅ ရာစုနှစ်တပိုင်းမှာ ထိုခေတ်တွင် အကျုံးဝင်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် စောင်းတူရိယာတစ်မျိုး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရာ ထိုတူရိယာနှင့် တီးမှုတ်သီဆိုရန် တေးကဗျာများကို စပ်ဆိုလာကြ၏။ ယင်းတေးကဗျာများစပ်ဆိုရာ၌ ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှင်များမှာ အဲဆီးယပ်၊ အဲ့ကမန်၊ အစ်ဗီကပ်၊ ဆက်ဖိုစသည့် ပညာရှင်တို့ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုအထဲတွင် ဆက်ဖိုမှာ ဂရိအမျိုးသမီးများထဲမှ ပထမဆုံးထင်ရှားသော ကဗျာစာဆိုရှင် ဖြစ်ပေသည်။ ဂရိတို့သည်တေးကဗျာများကို စကားလုံးရိုးရိုးရှင်းရှင်းနှင့် သဘာဝကျကျရေးစပ်ထားသည်။ အကြောင်းဆိုသော် ထိုတေးကဗျာမျိုးမှာ သီဆိုသွားသည့်အခါ နားဆင်ရသူ၌ အဓိပ္ပာယ် လွယ်လွယ်ရှင်းရှင်းနှင့် နားအရသာ ခံနိုင်မှသာလျှင် တေးကဗျာကောင်းပီသသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထိုခေတ်၏ နောက်ပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်သော ပင်းဒါးအမည်ရှိ ကဗျာစာဆိုအကျော်အမော်ကြီးကား ဂရိပျော်ပွဲရွှင်ပွဲကြီးများတွင် အောင်ပွဲရသူများကို ချီးပင့်သီဆိုရန် လေးနက်ခံ့ညားလှသော မော်ကွန်းကဗျာကြီးများကို ရေးစပ်သီကုံးခဲ့ သဖြင့် ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။ ပင်းဒါး၏ ကဗျာကြီးများကိုရေးသားပုံမှာ ပထမတွင် မြို့တော်ကြီးနှင့် အောင်ပွဲရသူတို့ကို ချီးပင့်ဖွဲ့နွဲ့ သီကုံးပြီးနောက် မြို့တော် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်သားတို့နှင့် စပ်ဆိုင်သော ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင် တစ်ခုခုကို ထည့်သွင်း စပ်ဆိုခြင်းပင် ဖြစ်၏။
ဂရိနိုင်ငံတော်၏ ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းတွင် အထွန်းပြောင်ဆုံးခေတ်သည်ကား အက်တစ်ခေတ်ဖြစ်၍ ဘီစီ ၅ ရာစုနှစ်နှင့် ၄ ရာစုနှစ်လောက်တွင် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ထိုခေတ်တွင် ပြဇာတ်များ ခေတ်စားခဲ့သည်။ ပြဇာတ်တို့ကို ကဗျာဖြင့် စီကုံးဖွဲ့နွဲ့ခြင်းကြောင့် ကဗျာ၏ အဆင့်အတန်းသည် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ပြဇာတ်များမှာ အေသင်မြို့တော်တွင် နွေဦးရာသီ၌ ဒိုင်အိုနိုင်းဆပ်နတ်မင်းအား ပူဇော်ပသပွဲများ ကျင်းပခဲ့ရာမှစတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုပွဲတော်တွင် ဆိတ်သရေများ ဝတ်ဆင်ထားသူစုသည် ယိမ်းသားများပမာ သီချင်းတစ်ပုဒ်ကို သံပြိုင်သီဆိုပြီးနောက် နတ်မင်း၏နတ်စင်ကို ပတ်လည်ဝိုင်း၍ ကကြရ၏။ ထို့နောက်မှ ယိမ်းခေါင်းဆောင်က နတ်မင်း၏ အကြောင်းလင်္ကာတစ်ပုဒ်ကို ရွတ်ဆိုပြရသည်။
ထို့နောက် တွင်မူ ဂရိတို့၏ ဉာဏ်စွမ်းရည်ဖြင့်လင်္ကာရွတ်သည့်နေရာတွင် လင်္ကာမရွတ်စေဘဲ စကားပြောစေခြင်းဖြင့် ပြုပြင်ပေးကာ ဂရိအလွမ်းပြဇာတ်ကို စတင်ဖန်တီးခဲ့လေသည်။
ဂရိအလွမ်းပြဇာတ်ကို ပထမဆုံးစတင်ခဲ့သူမှာ အက်စကိလပ်ဖြစ်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် ယိမ်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦးတည်း။ လင်္ကာရွတ်ရသည့်နေရာတွင် ဇာတ်ကောင် ၂ ဦး အပြန်အလှန်စကားပြောခန်းကို ဖန်တီး ထည့်သွင်းပေးခဲ့၏။ ထို့ပြင် ပြကွက်တစ်ခန်းတည်းတွင်မဟုတ်တော့ဘဲအခန်းခွဲပြစေ၏။ ယင်းသို့ဖြင့် နောင်အခါတွင် စာဆိုရှင်များက ပွဲတော် ကပွဲများကို ပြဇာတ်သဘောအတိုင်း ရေးသားလာကြတော့သည်။ အက်စကိလပ်၏ဇာတ်ကောင်များမှာ ဟန်အမူအရာ သရုပ်မပါလှချေ။ သို့သော် နောင်အခါတွင် ဇာတ်ကောင်များ၏ ဟန်အမူအရာကို အသားပေး၍ ရေးသား ဖွဲဲ့နွဲ့လာကြ၏။ ဆောဖကလီ၏ပြဇာတ်များတွင် ဇာတ်ကောင်များမှာ ဟန်အမူအရာ ပါလာသော်လည်း သဘာဝကျရမည်ထက် ပိုလွန်နေ၏။ အခြားစာဆိုရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ယူရစ်ပီးဒီး၏ ပြဇာတ်များတွင်ကား ပြဇာတ်အဆင့်အတန်းမှာတစ်လှမ်းတိုးလာခဲ့၏။ ယူရစ်ပီးဒီး၏ ပြဇာတ်များမှာ ပွဲရှုသူပရိသတ်အားအလွမ်းချည်းကြည့်ကာ ငြီးငွေ့ခြင်း မဖြစ်ရလေအောင် လွမ်းခန်းဖော်၍ အတော်အသင့် လွမ်းစေပြီးလျှင် စိတ်လက်ပေါ့ပါးသက်သာရာရစေသော တေးကဗျာသီဆိုသည့်အခန်းမျိုးကို ရှိတ်စပီးယား၏ ပြဇာတ်များကဲ့သို့ ကြားညှပ်ထည့်ပေးလေသည်။
ပြဇာတ်များ၏ ဇာတ်သွားမှာ ချမ်းသာခြင်းတွေ့ရပြီးလျှင် မာနတက်ခြင်းကြောင့် ဆင်းရဲခြင်းနှင့် ကြုံကြိုက်ကြရကာ နောက်ဆုံးတွင်ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကြရသည်ဟူသောမူကိုလက်ကိုင်ထားကြသည်။ ယခုခေတ် ပြဇာတ်နှင့် ဂရိ ပြဇာတ်များ ကွာခြားချက်မှာ ဂရိပြဇာတ်များ၏ ဇာတ်လမ်းသည် လူအများသိပြီးသော ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင်မှ ဝတ္ထုသွားကို ဇာတ်အိမ် ဖွဲ့ကာ ကပြကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂရိတို့သည် အကြမ်းအတမ်းပြုရသည့်အခန်း၊ သေကြေပျက်စီးသည့် အခန်းမျိုးကိုပြသခြင်းမပြုဘဲ ယင်းသို့‌ေသာအခန်းမျိုးကို ကြေညာခြင်းဖြင့်သာပရိသတ်အား သိရှိစေသည်။
မုဆိုးကွင်းရွာ၊ ဝက်တိုး
မုဆိုးကွင်းရွာ၊ ဝက်တိုး
ဂရိဘာသာနှင့်စာပေ
ဂရိစာပေ
အသောပြဇာတ်များမှာ အလွမ်းပြဇာတ်များနောက်မှ ပေါ်ပေါက်ခဲ့၍ ယင်းတို့သည်လည်း စက်တင်ဘာလ ကောက်သိမ်းပွဲတွင် ဆိုင်ရာနတ်မင်းအား ပူဇော်ပွဲမှ စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။ ယင်းသို့‌သော ပြဇာတ်များတွင်ကား သီချင်းများသည်၎င်း၊ ပြောဆိုကြသည့် စကားများသည်၎င်း၊ စိတ်လက်ပေါ့ပါး ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာများသာ ဖြစ်၏။ ထင်ရှားသော အသောပြဇာတ်ရေး ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးမှာ အယ်ရစ္စတော့ဖနီး ဖြစ်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီး၏ ပြဇာတ်များမှာ ထိုခေတ်က ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးနှင့် နိုင်ငံရေးတို့ကို သရော်လှောင်ပြောင်ထားသော ပြဇာတ်များ ဖြစ်ကြ၏။ ယင်းသည်ပင် ထိုခေတ်အသောပြဇာတ်များ၏ ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်လေတော့သည်။
ထိုခေတ်တွင် စကားပြေစာပေများလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။ စကားပြေသည်လည်း ကဗျာလင်္ကာပြဇာတ်များနှင့် တစ်ပြေးတည်းလိုက်နိုင်အောင် အဆင့်အတန်းမြင့်သောစာပေများ ဖြစ်ကြသည်။ စကားပြေနှင့် ရေးသားထားသော စာပေများမှာ နိုင်ငံသမိုင်း၊ ယထာဘူတပညာ၊ စကားပြောကောင်း အတတ်ဆိုင်ရာစာပေများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုခေတ်တွင် ထင်ရှားသော ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးမှာ ဟီရော့ဒိုးတပ်ဖြစ်၍ တစ်ခါတစ်ရံ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးအား နိုင်ငံသမိုင်း၏ ဖခင်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
အကြောင်းမူကား နိုင်ငံသမိုင်းဟူသော အမည်တပ်ကာ စာပေတစ်မျိုးကို ပထမဆုံးရေးသား ပြုစုခဲ့သူ ဖြစ်သောကြောင့်ပေတည်း။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် ဂရိနှင့် ပါးရှင်းတို့ ဖြစ်ပွားခဲ့သောစစ်ပွဲများအကြောင်းကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်၏။ နိုင်ငံသမိုင်းကို တိကျမှန်ကန်သော စူးစမ်းနည်း၊ ချင့်ချိန်ဝေဖန်နည်းတို့ဖြင့် ပြုစုရေးသားခဲ့သူမှာ သူဆစ်ဒီးဒီးအမည်ရှိ ကဝိကြီးတစ်ဆူဖြစ်ပေသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် ပယ်လိုပွန် နီးရှန်းစစ်ပွဲများ၌ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးအဖြစ်နှင့် ကိုယ်တိုင်ပါဝင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရလင့်ကစား၊ ထိုစစ်ပွဲကြီးများ မှတ်တမ်းတင်ရာ၌ သူ့ဘက်ကိုယ့်ဘက် မလိုက်ဘဲ အမှန်အတိုင်း တိကျစွာ ဖြစ်နိုင်သမျှဖြစ်အောင် ရေးသားခဲ့ပေ၏။
ဇင်းနဖန်အမည်ရှိ အေသင်စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတစ်ဦးကလည်း သူဆစ်ဒီးဒီး၏ပယ်လိုပွန်နီးရှန်း စစ်ပွဲသမိုင်းကြောင်းကို နောက်ဆက်တွဲရေးသား ပြုစုခဲ့သေးသည်။ ထိုသမိုင်းကြီးမှာလည်း ထင်ရှားကျော်ကြား၍ မှီငြမ်းပြုလောက်သော စာပေတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။
ထိုခေတ်တွင် စကားပြောကောင်းသူများလည်း ထွန်းကားခဲ့၏။ ယင်းတို့မှာ အိုင်ဆော့ကရတီး၊ လစ်ဆယတ်နှင့် ဒီမော့စသီးနီးတို့ ဖြစ်ကြရာ ဒီမော့စသီးနီးမှာ အထင်ရှားအကျော်ကြားဆုံးဖြစ်၍ ဂရိဘာသာစကားပြေ အရေးအသားတွင်လည်း အကျော်အမော်တစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။ ပလေတိုသည် စကားပြေအရေအအသားတွင် အကျော်အမော်ဖြစ်သော ယထာဘူတ ကဝိကြီးတစ်ဆူဖြစ်၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် စုံတွဲ အပြန်အလှန် စကားပြောဆိုပုံမျိုးကို ရေးသားလေ့ရှိသည်။ သူ့ဆရာ ယထာဘူတ ကဝိကြီးတစ်ဆူဖြစ်သော ဆိုကရေးတီးနှင့် ယထာဘူတဆိုင်ရာ အယူအဆ အတွေးအခေါ်တို့ကိုဆွေးနွေးနေဟန် နေ့စဉ်သုံး စကားလုံး ရိုးရိုးများကို သုံးကာ အဓိပ္ပာယ် ရှင်းရှင်းရေးသားထားခဲ့၏။
ပလေတို၏ တပည့်တစ်ဦးဖြစ်သော အရစ္စတိုတယ်ကမူ ယထာဘူတပညာကို တိကျမှန်ကန်သော စူးစမ်းနည်း၊ ချင့်ချိန်ဝေဖန်နည်းတို့ဖြင့် ညီညွတ်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သူ၏ သဘောတရားများကို တက္ကဗေဒနည်းအရနှင့် စနစ်တကျ ထုတ်ဖော်ခဲ့လေသည်။ သူ၏ စာပေများထဲတွင် ဂရိယဉ်ကျေးမှုပညာ၊ ယထာဘူတပညာ၊ ရူပဗေဒ၊ ဘိုင်အိုလိုဂျီ၊ နိုင်ငံရေး၊ စိတ္တဗေဒ စသည်တို့သည် အကျုံးဝင်လျက်ရှိ၏။ အရစ္စတို တယ်သည် ပညာရပ်တိုင်းမှ အမှန်သဘောတရားကို ရရှိအောင် စူးစမ်းရှာဖွေခဲ့လေသည်။
ဘီစီ ၃ ရာစုမှ ၁၄၆ ခုနှစ်အထိဖြစ်သော အယ်လက်ဇန္ဒြီးယန်း ခေတ်တွင် စာပေပညာရှင်များနှင့် စာပေအကဲဖြတ်သမားတို့ ပေါ်ထွန်းခဲ့၏။ သို့သော် ဂရိမြို့တော်အေသင်မှာ စာပေနှင့် သုခုမပညာရပ်များဘက်တွင် ဦးဆောင်နိုင်သောဒေသမဟုတ် တော့ချေ။ အယ်လက်ဇန္ဒာ-သ-ဂရိတ်ဘုရင်မင်းမြတ်၏စွမ်းရည်ကြောင့် ဂရိလက်နက်နိုင်ငံတော်ကြီးမှာ ကျယ်ပြန့်ခဲ့ရာ ဂရိယဉ်ကျေးမှုမှာမြေထဲပင်လယ်ဒေသတဝိုက်တိုင်အောင် ပျံ့နှံ့ခဲ့လေ၏။ ထိုခေတ်၌ ခေတ်တခေတ်ဟု တွင်လောက်အောင် လျှမ်းလျှမ်းတောက် ကောင်းမွန်လှသော စာပေမျိုးကား မပေါ်ပေါက်ခဲ့ပေ။ သို့သော် ကဗျာစာဆိုများ၊ နိုင်ငံသမိုင်းပြုပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ယထာဘူတပညာရှင်များကား ပညာများ ပြုစုရေးသားလျက်ပင်ရှိခဲ့ကြ၍ သူတို့၏ စာပေအဆင့်အတန်းမှာ အတော်အသင့်ကောင်းမွန်ခဲ့သည်။ သီအော့ကရစ်တပ် အမည်ရှိ ကဗျာရှင်တစ်ဦး တောဘွဲ့ကဗျာ တစ်မျိုးကို တီထွင်ခဲ့၏။ ထိုကဗျာမှာအမေးအဖြေ ပြုလုပ်ဟန်ဖြင့် ရေးသားထားပြီး၊ အပျင်းပြေဖြေဖျော်ရန်အတွက်သာ ရေးစပ်ထားခြင်းဖြစ်၍ နက်နဲသောစာပေမျိုး မဟုတ်ချေ။ မီနန်ဒါအမည်ရှိ ပြဇာတ်ရေး ဆရာတစ်ဦးကမူ လူတို့၏ မိုက်မဲတွေဝေမှုကို သရုပ်ဖော်ပြသော အသောပြဇာတ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့လေသည်။ ဂရိနိုင်ငံကို ရောမလူမျိုးတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးသည်မှာ အေဒီ ၅၂၆ ခုနှစ်အထိဖြစ်သော ဂရိကိုရိုမန်ခေတ်တွင် နိုင်ငံရေး၌ ရောမတို့ကစိုးမိုးနေသည် မှန်သော်လည်း ယဉ်ကျေးမှုကို ဂရိတို့ကသာခေါင်းဆောင်ခြယ်လှယ်ခဲ့ကြ၏။ အယ်လက်ဇန္ဒြီးယားမြို့တော်မှာ ဂရိယဉ်ကျေးမှုဗဟိုဌာန ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ဘီစီ ၂ ရာစုနှစ် လောက်တွင် ရောမမြို့တော်မှာ ဂရိယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုဌာန ဖြစ်လာပြန်သည်။ အကောင်းဆုံးသော နိုင်ငံသမိုင်းတစ်စောင်ဖြစ်သည့် ကားသေ့စစ်ပွဲများအကြောင်း ပြုစုရေးသားခဲ့သူ ပေါ်လစ်ဗိုင်းယပ်မှာ ရောမမြို့တော်၌သာ အနေများခဲ့သော ဂရိပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့၏။ ထင်ရှားသော နိုင်ငံသမိုင်းပြု ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများထဲတွင် နောက်ဆုံးပေါ်ထွန်းခဲ့သူမှာ ပလူးတပ် ဖြစ်၍ အေဒီ ၁ ရာစုနှင့် ၂ ရာစုအတွင်း၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား ထင်ရှားသော ဂရိနှင့် ရောမပုဂ္ဂိုလ်ကျော် များ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိများကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ပလူးတပ်သည် အတ္ထုပ္ပတ္တိရှင် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများကို ကွက်ကွက် ကွင်းကွင်း ထင်မြင်လာအောင် စာပန်းချီခြယ်နိုင်စွမ်းရှိခဲ့၏။
၁ ရာစုအတွင်း၌ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော လူရှန်အမည်ရှိပညာရှိကြီးတစ်ဦးကမူ စာပြောင်စာရွဲ့နှင့် စိတ်ကူးယဉ်စာပေများကို ပြုစုရေးသားခဲ့သည်။ ထိုခေတ်အတွင်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် အခြားစာပေတစ်မျိုးမှာ နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းသော ကဗျာတိုကလေးများ ဖြစ်ပေသည်။ ဂရိကိုရိုမန်ခေတ် ကုန်ဆုံးချိန်တွင် ဗိုင်ဇင်းရှမ် (ကွန်စတန်တီနိုပယ်) မြို့တော်ကြီးမှာ အရှေ့ဘက်တွင် ဂရိယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားရာ မြို့တော်ကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က စာပေဘက်တွင် ကျမ်းပေါင်းမြောက်မြားစွာ ထွက်ခဲ့သော်လည်း ဘာသာရေး၊ နိုင်ငံသမိုင်ဆိုင်ရာ စာပေများသာဖြစ်၍ ပင်ကိုဉာဏ်ဖြင့် ပြုစုသည့် စာပေမျိုး မပေါ်ထွက်ခဲ့ပေ။
ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့တော်ကြီး ကျဆုံးသည့် ၁၄၅၃ ခုနှစ်နှင့် ဂရိလူမျိုးတို့ ပြန်လည် ခေါင်းထောင်နိုင်ခဲ့သော ၁၈၂၁ ခုနှစ်အကြားတွင် ဂရိစာပေ ၂ မျိုး ၂ စား ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။ ပထမတစ်မျိုးမှာ ရှေးမူဟောင်းအတိုင်းလိုက်ကာ ယဉ်ခန့်သန့်သော စာပေမျိုးဖြစ်၏။ ဒုတိယအမျိုးမှာ တိုးတက်လာသည့်ခေတ်နှင့် လိုက်လျောညီစွာ သုံးနှုန်းနိုင်စေရန် ပြုပြင်ထားသော အများသုံး ရိုမေအစ်ခေါ် ဒီမိုတစ်စာပေမျိုး ဖြစ်လေသည်။ ခေတ်သစ်ဂရိနိုင်ငံတွင် ထိုစာပေ ၂ မျိုး ၂ စားအနက်တစ်မျိုးမျိုးကို နိုင်ငံသုံးဘာသာဖြစ်အောင် အကြိတ်အနယ် ကြိုးစားခဲ့ရာ ရုန်းရင်းဆန်ခတ်မှုများပင် ဖြစ်ပွားခဲ့ရ၏။ ထိုခေတ်ဟောင်းနှင့် ခေတ်သစ် စာပေအုံကြွလှုပ်ရှားမှုများအနက် ဆီချာရီလှုပ်ရှားမှုမှာ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဂျအင်းဆီချာရီ (ခရစ် ၁၈၅၄-၁၉၂၉)သည် စာပေတော်လှန်ရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် 'ကျွန်ုပ်၏ခရီးစဉ်'ဟူသော ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ကို ဒီမိုတစ်စာပေဖြင့် ရေးသားကာ ဂရိစာပေသမိုင်းတွင် တစ်လှမ်းတိုးစေခဲ့သည်။ သူနှင့် ရှေးဟောင်းစာပေ အရေးအသား တော်လှန်ဖက်များမှာ ဓမ္မသစ်ကျမ်းနှင့် အိလယက်တို့ကို ဒီမိုတစ်ဂရိဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သူ အယ်လက်ဇန္ဒာပါလီ၊ ကဗျာဆရာ ဗလက်စတော့၊ ဖော့တီးယေးဒီးနှင့် ဝတ္ထုရေးဆရာ အယ်ဖတာလီယိုးတစ်တို့ ဖြစ်၏။ သူတို့၏ တော်လှန်မှုကိုအတိုက်အခံပြုကြသည့် အင်အားမှာလည်း မသေးလှချေ။
သို့သော် စာပေသစ်မှာ တဖြည်းဖြည်း တွင်ကျယ်လာ၍ လက်ခံသူများပြားလာ၏။ ၁၉ ရာစု နောက်ပိုင်းတွင် စာပေသစ်ကို ကဗျာများ၌သာ တွေ့ကြရသော်လည်း နောင် အနှစ် ၅ဝ ခန့် ကြာလာသောအခါ ဝတ္ထု၊ ခရီးသွားမှတ်တမ်း၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာပေတို့တွင်လည်း တွေ့ရသည်။ သို့သော် အချို့စာပေမြောက်မြားစွာတို့ကို ခေတ်ဟောင်း စာပေလည်းမကျ ခေတ်သစ်စာပေလည်း မကျစေဘဲ ကြားစာပေမျိုးဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြလေသည်။
ခေတ်သစ်တွင် အထင်ရှားဆုံးသော ကဗျာစာဆိုတော်ကြီးမှာ ကော့စတီပလာမတ်(ခရစ် ၁၈၅၉-၁၉၄၃)ဖြစ်၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီး၏လက်ရာ ကဗျာစာပေများမှာ ဂရိနိုင်ငံသမိုင်း၊ ဂရိနိုင်ငံတော်ကြီး တန်ခိုးထွန်းပြောင်ခဲ့ပုံ၊ ပျက်သုဉ်းရပုံနှင့် ပြန်လည် ခေါင်းထောင်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့ရပုံများကို ထည့်သွင်း ဖွဲ့နွဲ့ သီကုံးထားခြင်းများ ဖြစ်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးအား သူ့ခေတ်တွင်ရောပတိုက်၏ အကြီးမြင့်ဆုံးသော ကဗျာစာဆိုကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြလေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် ဂရိနိုင်ငံ၌ ဝတ္ထုရှည်နှင့်ဝတ္ထုတိုများ အလွန်ခေတ်စားလာခဲ့၏။ ယခင်ခေတ်များက တစ်ခါဘူးမျှ ဤမျှလောက်ဝတ္ထုများ ခေတ်စားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ မီတက်ဆက် အာဏာရှင်ခေတ်ဖြစ်သော (၁၉၃၆-၁၉၄ဝ) ခုနှစ်များ အတွင်း၌မူ ဂရိစာပေ အရေးအသားကို ချုပ်ချယ်ထားသဖြင့် စာပေသက်သက်စာအုပ်စာတမ်းများနှင့် နိုင်ငံသမိုင်းဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းများလောက်ကိုသာ ရေးသားထုတ်ဝေခွင့်ပြု၏။ ဒီမိုတစ်စာပေမျိုးကို အားပေးသော်လည်း ပဲရီးကလီး၊ သူဆစ်ဒီးဒီး၊ ဆောဖကလီ စသည့် ကဝိကြီးများ၏ စာပေအချို့ကို ဒီမိုကရေစီစိတ်ဓာတ်များ နိုးကြားလာမည်ကိုစိုး၍ သင်ကြားခွင့် မပြုခဲ့ချေ။
ထွန်းပပျဉ်ပိုး(ထွန်းပအလယ်စု)ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
ထွန်းပပျဉ်ပိုး(ထွန်းပအလယ်စု)ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
အောက်ဘိုကလေးရွာ၊ ဘဒကား
အောက်ဘိုကလေးရွာ၊ ဘဒကား
ကျည်းပင်
ကျည်းပင် (fish poison tree, putat  သို့မဟုတ် sea poison tree ) သည် လမုတောများတွင် ပေါက်ရောက်လေ့ရှိသော အပင် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၊ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အနောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ခလပ်လိပ်တော်ရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ခလပ်လိပ်တော်ရွာ (Khaletleiktaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ခလပ်လိပ်တော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၉၇ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုက္ကိုကုန်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကုက္ကိုကုန်းရွာ (Kokekokone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကုက္ကိုကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုက္ကိုကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁ ဦး၊ မ ၁၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ဟက်ဒဂ်ငါး
ဟက်ဒဂ် သည် ရေငန်ငါးတမျိုးဖြစ်ပြီး ဂက်ဒီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါသည်။ မြောက်အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်စပ်သောပင်လယ်များတွင် တွေ့ရပြီး ငါးလုပ်ငန်းအတွက် အရေးပါသော ငါးမျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဥရောပမြောက်ပိုင်းတွင် အစိမ်းကိုဖြစ်စေ၊ ရေခဲရိုက်၍ဖြစ်စေ၊ ကျပ်တင်၍ဖြစ်စေ ဈေးကွက်သို့ တင်ပို့၏။
ဟက်ဒဂ်ငါး
ဟင်းလျာအဖြစ်အရေးကြီးသော ငါးတစ်မျိုးဖြစ်သည့် ဟက်ဒဂ်ငါးသည် ကော့ဒငါးပါဝင်သည့် ဂက်ဒီဒီးမျိုးရင်း၌ပင်ပါဝင်သည်။ ထိုငါး အမြောက်အမြားကို ဗြိတိသျှ ကျွန်းစုတစ်ဝိုက်နှင့် မြောက်ပင်လယ်အတွင်း၌တွေ့နိုင်၍ နွေအခါတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံမက်ဆချူး ဆက် ပြည်နယ်၏ ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ များသောအားဖြင့် နှစ်ပေပင်မပြည့် တတ်သော်လည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် သုံးပေအထိကြီးသော ဟက်ဒဂ်ငါးများကိုတွေ့ရတတ်သည်။ ဟက်ဒဂ်ငါးနှင့်ကော့ဒငါးတို့ခြားနားခြင်းမှာ ဟက်ဒဂ်ငါး၌ ထူးခြားသည့်အမည်းစင်းတစ်စင်းသည် ဦးခေါင်းမှ အမြီးတိုင်အောင်ရှိနေခြင်း၊ ပါးစပ်သေးငယ်ခြင်းနှင့် ကျောပေါ်ရှိ ပထမငါးဆူး တောင်ပို၍ရှည်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဟက်ဒဂ်ငါးများသည် အုပ်ဖွဲ့၍ ရွှံ့နွံ၊ သို့မဟုတ် သဲထူထပ်သော ပင်လယ်အောက်ခြေတွင်နေထိုင်တတ်ကြသည်။ အစာကိုပင်လယ်၏အောက်ခြေ၌စားသောက်ကြသည်။ ဟက်ဒဂ်ငါးကိုပါဏဗေဒအလိုအရမီလန်နိုဂရမ်မပ်အီးဂလီဖီနပ် ဟုခေါ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငါး
မဲနယ်
မဲနယ် ဟုခေါ်သော အပြာရင့်ရောင်ဆိုးဆေးကို မဲနယ်ပင်မှ သီးခြားရ၍ ရှေးအခါကပင် ဆိုးဆေးအဖြစ် အသုံးပြုလာခဲ့ ကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ မဲနယ်အကောင်းဆုံးနှင့် အများဆုံး ထွက်သဖြင့် မဲနယ် ရောင်းဝယ်ရေးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အခြားမဲနယ်ထွက်သော နိုင်ငံများတွင် များစွာ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့လေသည်။ ယခုခေတ်တွင်ကား သိပ္ပံပညာသည်များသည် ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် မဲနယ်များကို အဖိုးချိုချိုဖြင့် မြောက်မြားစွာ ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီဖြစ်ရကား အပင်မှရသော သဘာဝ မဲနယ်လုပ်ငန်းမှာ ပျက်စီးခဲ့ရလေသည်။
မဲနယ်ပင်သည် ပဲမျိုးတွင်ပါဝင်၍ အမြင့် ၃ ပေမှ ၅ ပေထိ ရှိသည့် ပင်ပျပ် ဖြစ်သည်။ အရွက်များ၏ ထိပ်သည်ဝိုင်း၍ နီဖျော့ဖျော့ပန်းများ ပွင့်ကြသည်။ မဲနယ်ပင်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘင်္လားနယ်တွင် အများဆုံးစိုက်၍ ဂျားဗားကျွန်း၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ ဗရာဇီးနိုင်ငံနှင့် အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းတို့တွင်လည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။
ဘင်္ဂလားပြည်နယ်မှ မဲနယ်ပင်၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ အင်ဒီဂိုဖာရာ စူမာထရားနာ ဖြစ်၍ တရုတ်နိုင်ငံမှ မဲနယ်ပင်၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာပေါ်လီဂိုနမ် တင့်ကိုရီယမ်ဖြစ်သည်။ မဲနယ်ကိုစိုက်၍ ၃ လကြာသောအခါ အပင်များ ပွင့်ကြ၏။ ထိုအခါ အပင်ကို ခုတ်ကြလေသည်။ သို့သော် မကြာမီ အပင်များ ပြန်တက်လာသဖြင့် ဒုတိယအကြိမ် ခုတ် ကြပြန်သည်။ တစ်နှစ်အတွင်း တတိယအကြိမ် ထိအောင် ခုတ်ကြသည်။ ခုတ်ပြီးသော အကိုင်းအခက် အရွက်များကို စင်း၍ ရေအပြည့်ရှိသော စည်ကြီးများထဲသို့ ထည့်ပြီးလျှင် ၉ နာရီမှ ၁၄ နာရီခန့်ကြာအောင် ရေစိမ်ထားရသည်။ ထိုအခါ ကဇော်ပေါက် လာလေသည်။ ကဇော် ပေါက်လာသော အဝါရောင် ရေကြည်ကြည်ကို အခြားစည်ကြီးတစ်ခုသို့ လောင်းယူပြီးလျှင် မွှေပေးရသည်။ လေသလပ်ခံရသဖြင့် အပြာရောင်မဲနယ်လွှာ ကလေးများအဖြစ်ဖြင့် ရေအောက်သို့ အနည်ထိုင်သွားလေသည်။ ထိုအနည်ကို ပိတ်ဖြင့်စစ်ယူပြီးလျှင် အတုံးကလေးများလုပ်၍ အခြောက်လှန်းလေသည်။ ထိုနောက် ဗူးများတွင်ထည့်၍ ရောင်းချ ကြသည်။ ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် မဲနယ်ထုတ်ယူသောနည်းမှာ လွန်စွာ စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းပေသည်။ ယင်းလုပ်ငန်း အောင်မြင်ထမြောက်၍ အကောင်အထည် ပေါ်လာစေရန် ၁၇ နှစ်ကြာမျှ မနေမနား အချိန်ယူ၍ လက်တွေ့စမ်းသပ် ပြုလုပ်ပြီးလျှင် ငွေကြေး မြောက်မြားစွာအကုန်အကျခံခဲ့ရလေသည်။ ခရစ် ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ် စောစောပိုင်းလောက်က အဒေါ့ဖွန်ဗေယာဆိုသူ ဂျာမန်ဓာတုဗေဒပညာ ရှင်တစ်ဦးသည် ကျောက်မီးသွေးကတ္တရာမှ ဓာတ်ဖော်မဲနယ်ကို ဖော်စပ်နိုင်ခဲ့၏။ သို့သော် ယင်းမှာ အပင်မှရသော သဘာဝမဲနယ်ထက် ထုတ်လုပ်ရာ၌ စရိတ်များစွာ ပိုမိုကုန်ကျသဖြင့် တွက်ကိန်း မကိုက်ချေ။ ထိုမှတဖန် ခရစ် ၁၈၉၇ ခုနှစ် ရောက်သောအခါ ယင်းဓာတုဗေဒ ပညာရှင်ကြီးနှင့် အခြားပုဂ္ဂိုလ်များပူးပေါင်း၍ စရိတ်သက်သာသော နည်းကိုနောက်ဆုံး တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။ သို့ဖြင့် ယခုခေတ်တွင် အပင်ထွက်မဲနယ်လုပ်ငန်းမှာ များစွာ ပျက်စီးခဲ့လေသည်။ သို့သော် အရောင်ခိုင် ဆိုးဆေး အပြာများကို အလိုရှိသည့်အခါ အပင်ထွက် သဘာဝမဲနယ်ကို မှာယူကြရလေသည်။
ရင်းတိုက်တောရွာ၊ ဝက်တိုး
ရင်းတိုက်တောရွာ၊ ဝက်တိုး
ဝေဒခေတ်
အာရိယန်လူမျိုးစုသည် (ခရစ်တော်မပေါ်မီ) ဘီစီ၁၇၅၀ ခန့်တွင် အနောက်မြောက်ဘက်မှနေ၍ အိန္ဒိယပြည်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာလေသည်။ ထိုသူတို့သည် ဝေဒ (ခေါ်) ဘာသာရေးကျမ်းများကို ယူဆောင်လာကြသည်။ ထိုဝေဒကျမ်းများတွင် ကောင်းကင်တွင် နေသောနတ်၊ မြေပြင်တွင်နေသောနတ်၊ သဘာဝကို အုပ်စိုးသောနတ်၊ ခံစားမှုကို ဖန်ဆင်းပေးတတ်သောနတ် စသောနတ်ဘုရားများကို ဖော်ပြထားသည်။ တန်ခိုးရှင်ဖြစ်ကြသော ထိုနတ်ဘုရားတို့၏ စောင့်ရှောက်မှုကို ရရန်နှင့် နှိပ်ကွပ်မှုမှ လွတ်မြောက်ရန် ယစ် မီးဟုမ်း ပူဇော်ပွဲများ ပြုလုပ်လာကြလေသည်။ ထိုခေတ်၏ ဘာသာရေးသည် ဝေဒကျမ်းများ အဆိုအမိန့်အရ ယစ်ပူဇော်ပွဲတို့သာ လွှမ်းမိုးနေလေသည်။
ဓယော်ဘုတ်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ဓယော်ဘုတ်ရွာ(Dayawboke)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ပရှဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပရှဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂ ဦး၊ မ ၁၈၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၀၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ဝေဒခေတ်
ထို့နောက် ဝေဒကျမ်းများကို အခြေခံကာ ဗြာဟ္မဏကျမ်း၊ အာရညတကျမ်း၊ ဥပနိသျှဒ်ကျမ်းတို့ ထွန်းကားလာကြလေသည်။ နတ်အများကို ကိုးကွယ်နေရာမှ နတ်တစ်ပါးတည်းကိုသာ နတ်ဘုရားကြီးအဖြစ် ကိုးကွယ်လာကြသည်။ ထိုနတ်ဘုရားနှင့် လူသားတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးရန် ဗြာဟ္မဏခေါ်သော လူတန်းစားတစ်ရပ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဤသို့လျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသမိုင်း၌- နတ်ဘုရားဆိုသည်မှာ ဟိန္ဒူကျမ်းဂန်လာ နတ်မင်းများဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင် မယ်တော်များမဟုတ်။
သုံးအိမ်စု
သုံးအိမ်စု
ဓယော်ဘုတ်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲဒီချီ
ထိုစဉ်အခါက ဆွေမျိုးစုအများအပြားသည် ပြည်ထောင်ငယ်များကို အုပ်ချုပ်နိုင်မှုအတွက် လက်နက်အားကိုးလျက် တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ လျှို့ဝှက်စွာလုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း ကြံစည်ရယူခဲ့ကြသော်လည်း၊ မဲဒီချီဆွေမျိုးစု တို့မှာ မူကားစီးပွားတိုးတက် ကြွယ်ဝလာသောကြောင့် ဓန အင်အား ဖြင့် ဩဇာတိက္ကမ ကြီးလားပြီးလျှင် ဖလော်ရင့်မြို့ကို ၁၃ ရာစုနှစ်မှစ၍ကြီးစိုးနိုင်ခဲ့ပေသည်။ အီတလီနိုင်ငံမှ စတင် ထွန်းကား၍ ဥရောပနိုင်ငံတို့သို့ ပျံ့နှံ့သွားသော ဉာဏ်သစ် အရေးပုံခေါ် ပညာအရပ်ရပ် ပြန်လည်ထွန်းကားသည့် ခေတ်က မဲဒီချီမျိုးဆက် အုပ်စိုးသော ဖလော်ရင့်မြို့သည် အုပ်ချုပ်သူတို့၏ အားပေးမှုကြောင့် အနုပညာနှင့်စာပေပညာများအထွန်းတောက်ဆုံး နေရာဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
မဲဒီချီဆွေမျိုးဆက် ကြွယ်ဝချမ်းသာ၍ တန်ခိုးအာဏာ ထွားလာအောင် ကြံဆောင်သူမှာ ဂျိုဗန္နီးဒါမဲ ဒီချီ (ခရစ် ၁၃၆ဝ - ၁၄၂၉) ဖြစ်၍ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခြင်း၊ ဘဏ်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ခြင်းတို့ဖြင့် ကြီးပွားချမ်းသာလာကာ အီတလီတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ကျော်ကြားသော သဌေးဖြစ်လေသည်။
ဂျိုဗန္နီးသည် ရာထူးဌာနန္ထရများကို မခံယူဘဲ မြို့သူမြို့သား အပေါ် 0x100သဇာညောင်းလျက် သားစဉ်မြေးဆက် တန်ခိုးအာဏာ ဆက်ခံနိုင်အောင် ရှေ့ဆောင်သွားပေသည်။ ကောဇီမိုး ဒါမဲဒီချီ (ခရစ် ၁၃၈၉ - ၁၄၆၄) သည် ဂျိုဗန္နီးကို ဆက်ခံသော သားကြီးဖြစ်၍၊မဲဒီချီအမျိုးဆက့် အနက်ဦးစွာနာမည်ထင်ရှား ကျော်ကြားလာသူဖြစ်၏။ ရောမ၊ ဗင်းနစ်၊ ဂျီနီးဗား၊ ဗရုဂျနှင့် လန်ဒန်မြို့များတွင် ဘဏ်ခွဲများ ဖွင့်ခြင်းဖြင့် ဖခင်၏လက်ငုတ်လက်ရင်း ဘဏ်လုပ်ငန်းကို ကြီးကျယ်အောင်တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်သည်။ သို့အားဖြင့် မဲဒီချီဆွေမျိုးဆက်၏ စီးပွားရေးကိုတိုးတက် စေရုံသာမက၊ လိမာ်ကျွမ်းကျင်ပြေပြစ်စွာ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံ တတ်သောကြောင့်လည်း လူချစ်လူခင် များပြားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အနုပညာနှင့် စာပေတိုးတက်မှုတွင် အထူးစိတ်ပါဝင်စားသဖြင့် အားပေး ထောက်ပံ့လေသည်။ ဤသို့ မြှင့်တင် အားပေးမှုကို ရရှိသဖြင့်ဖလောရင့်မြို့သည် ဉာာဏ်သစ်အရေးပုံခေတ်က အချက်အချာဒေသဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ ကောဇီမိုးသည် ဖလော်ရင့်မြို့ကို ကြီးစိုးရာ၌ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ရာထူးဌာနန္တရများတွင်ဝင်ရောက် အရွေးခံခြင်း ပြုခဲ့သည်မဟုတ်ပေ။ ရိုးရိုးအရပ်သားတစ်ဦး အဖြစ် နေထိုင်ကာ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အကြီးအကဲများ ရာထူးရအောင် ပြုပေးပြီးလျှင် ထိုသူများကို ကြိုးကိုင်ထားခြင်းသာ ဖြစ်လေ သည်။ ဤသို့အားဖြင့်ဖလော်ရင့်တစ်မြို့လုံးသည် သူ၏ ဩဇာခံ ဖြစ်နေခဲ့၏။ ကောင်ဇီမိုးသည် '' ဖလော်ရင့်မြို့၏သရဖူ မဆောင်းသော ဘုရင် '' သဖွယ်လုံးဝအာဏာကို ချုပ်ကိုင် ထားနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ လုံးဝအာဏာဖြင့် ကျပ်တည်းစွာ အုပ်ချုပ်ခြင်းခံရငြားလည်း မြို့သူမြို့သားများသည် ကောဇီမိုးအား အကြည်ညို မပျက်ရုံသာမက ''ဖလော်ရင့်မြို့၏ ဖခင်ကြီး'' ဟူ၍ပင် ဂုဏ်ပြုခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။
ကောဇီမိုးကွယ်လွန်သောအခါ သူ၏သား ပီယဲရို ဆက်ခံသော်လည်း ဖခင်၏ ခြေရာကို မမှီပေ။ ဖခင်ကဲ့သို့ ဩဇာမညောင်းဘဲ မဲဒီချီဆွေမျိုးဆက်၏ အုပ်စိုးမှု မပြတ်ရုံမျှသာ ဖလော်ရင့်မြို့ကို အုပ်စိုးခဲ့သူ ဖြစ်လေသည်။
လော်ရင်ဇိုသည် မဲဒီချီဆွေမျိုးဆက်တွင် အထင်အရှား အကျော် ကြား ဆုံးဖြစ်၍ ဖလော်ရင့်မြို့ကို ထိပ်ဆုံးအခြေအနေသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်၏၊ မိမိကိုယ်တိုင်ပင် ကဗျာစာဆိုတစ်ဦးဖြစ်၍ စာပေအနုပညာကို လိုက်စားခဲ့သည်သာမက စာပေ၊ အနုပညာ ဆိုင်ရာ ပညာရှင်များကိုကမ္ဘာကျော် ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်အောင် ခြီးမြော|ာက်အားပေးခဲ့၏။ စာပေ၌ လည်းကောင်း၊ အနုပညာ၌ လည်းကောင်း၊ အလှအပအာရုံခံစားမှုများ၌ လည်းကောင်း ဖလော်ရင့် တစ်မြို့လုံး ယစ်မူးလျက်ရှိနေစဉ် လိုရင်ဇိုသည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာများကို သူတစ်ဦးတည်း၏ လက် ဝယ် အရ၏ူထားခဲ့လေရာ၊ ဘုရင်ဟူသောအမည်ကို မခံယူသော်လည်း အချို့ဘုရင် များထက်ပင် တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမားခဲ့လေသည်။
သူ၏ ဆောင်ရွက်ချက်များကြောင့် ဖလော်ရင့်မြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အလှပဆုံး မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့်ပင် မြို့သားများက 'လော်ရင်ဇို ြ သ ြ မဂ္ဂနိဖဆင့်' ဟူ၍ ခြီးကျူးခေါ်ကြ၏။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ကျက်သရေ မဂ‡လာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံသောလော်ရင်ဇို ဟူသတည်း။ လော်ရင်ဇို၏ ဩဇာအာဏာသည် ဖလောရင့်မြို့တွင်သာမကဘဲ ရောမမြို့သို့ပင် ပျံ့နှံ့ခဲ့လေရာ၊ သူ၏ဒုတိယ သား ဂျိုဗန္နီးအား ၁၄ နျစ်သား အရွယ်ကပင် ကာဒင်နယ ဂိုဏ်းချုပ်ရာထူးကို ရရှိအောင် ကြံဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့လေသည်။ ဂျိုဗန္နီးသည် ၁၅၁၃ ခုနှစ်တွင် ဒသမ လီယိုဘွဲ့ကို ခံယူကာ ပုပ်ရဟန်းမင်း ဖြစ်လာ၍ အနုပညာရပ်များကို အထူးအားပေးသူအဖြစ်ထင်ရှားကျော်စောခဲ့လေသည်။ လော်ရင်ဇို ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဆက်ခံသော သားဖြစ်သူ ပီယက်တရိုသည် ပျော့ညံ့သူဖြစ်ရကား မြို့သူ မြို့သားများက အကြည်ညိုပေါ့လာသဖြင့် မဲဒီချီမျိုးဆက်လည်း တန်ခိုးအာဏာယုတ်လျော့သွား၏။ ၁၄၉၄ ခုနှစ်တွင် မြို့သူမြို့သားများ၏ပစ်ပယ်ခြင်းကို ခံရ၍ ၁၅၁၂ ခုနှစ်တွင်မှ ပြန်လည် ကြီးစိုးနိုင်သည်။
ခရစ် ၁၅၂၇ ခုနှစ်တွင် မဲဒီချီ မျိုးဆက်များ ဒုတိယ အကြိမ် ပစ်ပယ်ခြင်း ခံရပြန်၏။ ၁၅၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ တန်ခိုး အာဏာ ပြန်လည်ရရှိသည်။ ယင်းသည့် အချိန်မှစ၍ မဲဒီချီ အဆက်အနွယ်တို့သည် ဒျုဘွဲ့ကို ခံယူကြလေသည်။ မဲဒီချီအဆက်အနွယ်တွင် အခြား ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ ၁၁ ဆက်မြောက် လီယိုဘွဲ့ခံ ပုပ်ရဟန်းမင်းနှင့် သတ္တမကလီးမင်းဘွဲ့ခံ ပုပ်ရဟန်းမင်းတို့အပြင် ကက်သရင်းဒါ မဲဒီချီ ဖြစ်၏။
ကက်သရင်း ဒါမဲဒီချီ (ခရစ် ၁၅၁၉ - ၈၉) သည် လိုရင်ဇို၏ မြစ်ဖြစ်၍ ပြင်သစ်ပြည့်ရှင် ဒုတိယ ဟင်နရီဘုရင်၏ မိဖုရား ဖြစ်လေသည်။ ဟင်နရီဘုရင်နှင့် ခရစ် ၁၅၃၃ ခုနှစ်တွင် စုလျားရစ်ပတ် လက်ထပ်ခဲ့၏ သူ၏ သားတော် ၃ ပါးသည် ဒုတိယ ဖရန်စစ်၊ နဝမချား၊ တတိယ ဟင်နရီဘွဲ့များကို အသီးအသီး ခံယူလျက် ခမည်းတော်၏ အရိုက်အရာကို အစဉ်အတိုင်းဆက်ခံကြသည်။ ကက်သရင်းဒါမဲဒီချီသည် သားတော်များ အပေါ် ဩဇာလွှမ်းမိုးလျက် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်သည်။ ထိုစဉ်က ပြင်သစ်နိုင်ငံ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည့်အဖြစ်အပျက် များစွာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ၊ များသောအားဖြင့် မယ်တော် ကက်သရင်း၏ ပယောဂ မကင်းခဲ့ချေ။ အထူးသဖြင့် ခရစ် ၁၅၇၂ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော စိန်ဗာသောလမျူးနေ့ လူသတ်ပွဲမှာသူ၏ လက်ချက်ဟု ဆိုရပေမည်။ အနုပညာကိုမူကား မိရိုးဖလာအတိုင်း အားပေးသည်။ ၁၅၈၉ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ခရစ် ၁၆ဝဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ မဲဒီချီ မျိုးဆက်သည် တဖြည်းဖြည်း ပျော့ညံ့လာပြီးလျှင် ၁၇၃၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်လျှင် ဖလော်ရင့်မြို့ကို တစ်ကြိမ်က ကြီးစိုးခဲ့သော မဲဒီချီမျိုးဆက် ပြတ်၍တိမ်ကောသွားလေသည်။
တောင်သူလယ်သမားနေ့
မြန်မာနိုင်ငံမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနိုင်ငံအဖြစ် ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကတည်းကစ၍ နှစ်ပေါင်းထောင်ချီ ရပ်တည်လာခဲ့သော နိုင်ငံဖြစ်သည်နှင့်အညီ မြန်မာနိုင်ငံသားအများစုမှာ တောင်သူလယ်သမား သို့မဟုတ် လယ်ယာကဏ္ဍ အမှီပြု၍ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ကိုင်နေသူများ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ၏ ၇ဝ ရာခိုင်နှုန်းမှာ လယ်ယာလုပ်ငန်းများဖြင့် အသက်မွေးကြသူများဖြစ်ပေရာ ခေတ်အဆက်ဆက် အစိုးရများနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတို့အတွက် အရေးပါသော လူတန်းစားတစ်ရပ် ဖြစ်နေသည်။
သမိုင်းနောက်ခံ
၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် ဆူးအက်တူးမြောင်း ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် အရှေ့နှင့်အနောက် ဆက်ဆံရေးမှာ ပိုမိုပွင့်လင်း လွယ်ကူလာသည်။ ယင်းကြောင့် ၁၈၅၂ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲအပြီး အင်္ဂလိပ်လက်အောက် ကျရောက်ခဲ့သည့် အောက်မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆန်စပါးကို ပြည်ပတင်ပို့ရန် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ အထက်မြန်မာနိုင်ငံမှ တောင်သူလယ်သမားများ အောက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။
ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးမှုအခြေအနေ ကောင်းလာသောအခါတွင် အင်္ဂလိပ်တို့က အောက်မြန်မာနိုင်ငံ မြေခွန်တော်လက်စွဲနှင့် မြေနှင့် အခွန်တော်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းကာ ကုန်သည်များအကျိုးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၆ ခုနှစ် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးချိန်တွင် ယင်းဥပဒေကိုပင် ဆက်လက်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
လယ်ယာလုပ်ငန်း တိုးတက်စေရန် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ မြေများကို
ယင်းကြောင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သူ အဆမတန် များပြားလာပြီး မြေလွတ်မြေရိုင်းများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ လယ်ယာသစ်များ ဖော်ထုတ်လုပ်ကိုင်လာကြသည်။
ယင်းကြောင့် အင်္ဂလိပ်အရင်းရှင်တို့၏ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဒေသခံတောင်သူလယ်သမားများဖြစ်သည့် မြန်မာကျေးလက်နေ လူတန်းစားများ၏ ဘဝမှာ လုပ်ငန်းမကျွမ်းကျင်မှု၊ အရင်းအနှီးမရှိမှု၊ အသိပညာအားနည်းမှုတို့ကြောင့် အကြွေးပတ်လည်ဝိုင်းကာ နောက်ဆုံးတွင် လယ်မြေများ ချစ်တီးတို့ထံ ပေးအပ်ခဲ့ရသည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ကမ္ဘာ့စီးပွားပျက်ကပ် ဖြစ်ပွားသောအခါတွင် မြန်မာလယ်သမားအများစုမှာ လယ်ယာမဲ့ဘဝသို့ ရောက်ရှိသွားကြရာမှ ဆက်လက်သည်းမခံနိုင်ကြတော့သဖြင့် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော တောင်သူလယ်သမား အရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ယင်းအရေးတော်ပုံကို ဂဠုန်ဆရာစံက “သုပဏ္ဏကဂဠုန်ရာဇာ” ဘွဲ့ခံယူကာ သာယာဝတီနယ် အလံတောင်တွင် စခန်းချ၍ အရေးတော်ပုံကို ခေါင်းဆောင်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်တို့က ယင်းအရေးတော်ပုံကို သုံးနှစ်နီးပါးခန့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် နှိမ်နင်းခဲ့ရပြီး ဆရာစံနှင့် ခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးကွပ်မျက်ခဲ့သဖြင့် တောင်သူလယ်သမား အရေးတော်ပုံ ရပ်နားသွားသော်လည်း ယင်းအရေးတော်ပုံကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသားများစိတ်တွင် တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်များ နိုးကြားလာခဲ့သည်။
နယ်ချဲ့လက်အောက်တွင် တောင်သူလယ်သမားတို့၏ ဘဝမှာ အောက်ကျနောက်ကျဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ရသည်။
စစ်သေနကဗျူဟာ
ဆွန်ဇူး၏ စစ်သေနကဗျူဟာ (သို့) စစ်မဟာဗျူဟာ သည် ရှေးဟောင်းတရုတ် စစ်ရေးဆိုင်ရာ သုတေသနကျမ်းစာတစ်ခုဖြစ်၍ အကြမအးအားဖြင့် ဘီစီ ၅ ရာစု နွေဦးနှင့် ဆောင်းဦးခေတ်နှောင်းက ရေးခဲ့သောကျမ်းတစ်စောင်ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းသည် တရုတ်လူမျိုး စစ်ရေးစစ်ရာပညာရှင် [[ဆွန်ဇူး]၏ လက်ရာဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ကျမ်းစာတွင် အခန်း (၁၃) ခန်း ပါရှိကာ အခန်းတစ်ခုခြင်းစီသည် စစ်ရေးစစ်ရာ ကျွမ်းကျင်မှုတစ်ခုစီကို ကိုင်တွယ်ရေးသားထားသည့်အပြင် စစ်မဟာဗျူဟာ၊ နည်းဗျူဟာကို မည်သို့မည်ပုံ အသုံးချရမည်ဆမုသည်ကိုလည်း ဖော်ပြထားလေသည်။ နှစ်ပေါင်း (၁၅၀၀) ကျော်ကြာမြင့်စွာပင် ဤကျမ်းသည် ဦးဆောင်ကျမ်းစာတစ်စောင်အဖြစ် ရပ်တည်လျက် ရှိပြီး ၁၀၈၀ ၌ စုန့်မင်းဆက် ဧကရာဇ် ရှန်ဇုံးက ဂန္ထဝင် စစ်ကျမ်းခုနစ်ကျမ်းတွင် ပါဝင်စေခဲ့သည်။ ဤစစ်သေနကဗျူဟာကျမ်းသည် အရှေ့အာရှ၌ အလွှမ်းမိုးနိုင်ဆုံး ဗျူဟာကျမ်းအဖြစ် ယနေ့ထိဆက်လက်တည်ရှိနေ၍ အရှေ့တိုင်း၊ အနောက်တိုင်းတို့၏ စစ်ရေးဆိုင်ရာ စဉ်စားသုံးသပ်ခြင်း၊ စီးပွားရေးနည်းဗျူဟာ၊ ဥပဒေရေးရာ ဗျူဟာ၊ လူနေမှုပုံစံ စသဖြင့် များစွာသောနယ်ပယ်များကို ဩဇာညောင်းစေခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
တောင်သူလယ်သမားနေ့
သမိုင်းနောက်ခံ
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရကာ ဖဆပလအစိုးရက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
စစ်သေနကဗျူဟာ
စာအုပ်၌ တရုတ်တို့၏ စစ်ရေးရာများဖြစ်သည့် လက်နက်၊ ဗျူဟာများမှသည် စစ်သည်(ရာထူး)၊ စည်းမျဉ်းဥပဒေများကို ဝေဖန်စိစစ်ကာ အသေးစိတ် ရှင်းလင်းချက်များ ပါဝင်လေ၏ ။ ဆွန်ဇုသည် လျှို့ဝှက်သူလျှို၏ သတင်းရယူမှု၊ စစ်တိုက်ရာတွင် သူလျှိုထားခြင်း၏ အရေးပါပုံတို့ကိုလည်း အလေးပေးတင်ပြထားသည်။ ဆွန်ဇုသည် သမိုင်းတစ်လျှောက် အကောင်းဆုံး စစ်နည်းဗျူဟာရှင်များထဲက တစ်ဦးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်း၏ သင်ကြားပြသမှုများ၊ စစ်ရေးဆိုင်ရာဗျူဟာများသည် နောင်နှစ်ပေါင်းများစွာကြာသည်အထိ အဆင့်မြင့် စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုများအတွက် အခြေခံအုတ်မြစ်ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
တောင်သူလယ်သမားနေ့
သမိုင်းနောက်ခံ
လွတ်လပ်ရေးရလျှင်ရချင်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်ပင် ဖ.ဆ.ပ.လ အစိုးရက လယ်ယာအလုပ်သမား အနည်းဆုံးလုပ်ခကြေးငွေ ဥပဒေနှင့် လယ်ယာမြေ နိုင်ငံပိုင်ပြုလုပ်ရေးဥပဒေတို့ကို ပြဋ္ဌာန်းပေးကာ လယ်သမားတို့၏ ဘဝကို မြှင့်တင်နိုင်ရေး အစီအစဉ်များ ချမှတ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း လက်တွေ့တွင် ထူးခြားတိုးတက်မှု မရှိခဲ့ပေ။
စစ်သေနကဗျူဟာ
ဤကျမ်းစာကို ပြင်သစ်ဘာသာစကားသို့ ၁၇၇၂ တွင် ပြင်သစ် ယေရှုအသင်းတော်က ဂျီးန် ဂျိုးဇက် မာရီး အေးမီးယော့တ်(Jean Joseph Marie Amiot) က ပြန်ဆိုသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသို့ တစ်စ်တ်တစ်ပိုင်းပုံစံဖြင့် ဗြိတိသျှအရာရှိ အဲဗားရာ့ဒ် ဖာဂူဆန် ကားလ်သ်ရော့ပ် (Everard Ferguson Calthrop) က ၁၉၀၅ တွင် The Book of War အမည်ဖြင့် ပြန်ဆိုရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ပထမဆုံး မှတ်ချက်ရေးသွင်းမှုများဖြင့် ပြီးစီးအောင်ပြန်ဆိုခဲ့သော စာအုပ်မှာ လိုင်ယန်နယ်လ် ဂျိုင်းလ်ဇ် (Lionel Giles) ဖြစ်၍ ၁၉၁၀ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
တောင်သူလယ်သမားနေ့
သမိုင်းနောက်ခံ
၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးကောင်စီက နိုင်ငံတော်အာဏာ ရယူခဲ့သည့်နောက်ပိုင်း တောင်သူလယ်သမားဘဝ မြင့်မားစေရေးဟူသည့် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ၁၉၆၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် သီးစားချထားရေးဥပဒေ၊ သီးစားချထားရေးနည်းဥပဒေ၊ တောင်သူလယ်သမား အခွင့်အရေးကာကွယ်သည့် ဥပဒေများ ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း လက်တွေ့အောင်မြင်မှုမရှိ၍ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ၁၉၆၃ သီးစားချထားရေးဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ၁၉၆၅ သီးစားချထားရေးဥပဒေကို ထပ်မံထုတ်ပြန်ပေးခဲ့ပြီး တစ်ဧက ချေးငွေနှုန်းထားကိုလည်း ရှစ်ဆအထိ တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် အခြားမူဝါဒအမှားများကြောင့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုကျဆင်းခဲ့ပြီး တာဝန်ကျေစပါး ထုတ်လုပ်သည့်အဆင့် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
စစ်သေနကဗျူဟာ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ဗျူဟာ စာအုပ်များ
တောင်သူလယ်သမားနေ့
ပေါ်ပေါက်လာပုံ
တော်လှန်ရေးကောင်စီက ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အာဏာကို ရယူခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ ဝါဒသဘောထားကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ဝ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့ရာ ထိုဝါဒသဘောထား ကြေညာချက်တွင် တောင်သူလယ်သမား၊ အလုပ်သမားများ ခေါင်းပုံဖြတ်ခံဘဝမှ လွတ်မြောက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ဆိုရှယ်လစ်လောကသစ်ကို တောင်သူလယ်သမား၊ အလုပ်သမားတို့အင်အားဖြင့် တည်ဆောက်မည်ဟု ပါရှိသည်။
ပဲကုလားဟင်း
ပဲကုလားဟင်းသည် အိန္ဒိယ လူမျိုးတို့၏ ဟင်းလျာဖြစ်သည်။
မကျီးကုန်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်သူလယ်သမားနေ့
ပေါ်ပေါက်လာပုံ
ယင်းရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လယ်ယာလုပ်ငန်းများအတွက် ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများ ချမှတ်ပေးခြင်း၊ မြေရှင်စနစ်ဖျက်သိမ်းပေးခြင်း စသဖြင့် လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။
ပဲကုလားဟင်း
ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ
ပဲစင်းငုံ - ၁ဝ ကျပ်သား
တောင်သူလယ်သမားနေ့
ပေါ်ပေါက်လာပုံ
တစ်ဖန် တောင်သူလယ်သမားထုအတွင်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုရရှိစေရန်အတွက် တောင်သူလယ်သမားနှီးနှောဖလှယ်ပွဲနှင့် တောင်သူလယ်သမားနေ့ အခမ်းအနားများကို ကျင်းပပေးခဲ့ရာမှ တောင်သူလယ်သမားနေ့ ပေါ်ပေါက်လာရခြင်း ဖြစ်သည်။
ပဲကုလားဟင်း
ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ
ဆီ - စားပွဲတင်ဇွန်း ၂ ဇွန်း
ဒန့်သလွန်သီး - ၄ တောင့်
တောင်သူလယ်သမားနေ့
အထိမ်းအမှတ်ပွဲများ ကျင်းပ
မတ်လ ၂ ရက်နေ့ရောက်လျှင် တောင်သူလယ်သမားနေ့ အခမ်းအနားကို အစိုးရက ဦးဆောင်၍ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် တစ်ပြိုင်နက်တည်း ကျင်းပလေ့ရှိခဲ့သည်။
ပဲကုလားဟင်း
ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ
ကြက်သွန်ဖြူ/နီ - ၂ လုံး
ဘုမ္မထာရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ဘုမ္မထာရွာ (Bonmahtar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ဆိပ်ချောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၄၁၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဲကုလားဟင်း
ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ
မုန်လာဥဖြူ - ၁ဝ ကျပ်သား
တောင်သူလယ်သမားနေ့
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ပဲကုလားဟင်း
ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ
အာလူး - ၁၅ ကျပ်သား
ဘူးသီး - တစ်စိပ်
ပဲသီး - ၁၅ ကျပ်သား
ဂေါ်ရခါးသီး - ၁ လုံး
မန်ကျည်းမှည့် - အနည်းငယ်
ဆား - အနည်းငယ်
Gold ဟင်းခတ်မှုန့် - အနည်းငယ်
ငရုတ်သီးခွဲခြမ်း - အနည်းငယ်
ကျွန်နမ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကျွန်နမ်ရွာ(Kyunnan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ကျွန်နမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်နမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၀ ဦး၊ မ ၃၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၃၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ပဲကုလားဟင်း
ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ
ဆီသတ်ရွက် - အနည်းငယ်
ကျွန်နမ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဲကုလားဟင်း
ပြုလုပ်ပုံ အဆင့်ဆင့်
ပဲစင်းငုံကို ရေဆေးပြီး ရေစိမ်ထားလိုက်ပါ။ ပြီးလျှင် နူးသွားအောင် ပေါင်းအိုးနှင့် ပေါင်းပြီး သတ်သတ်ဖယ်ထားပါ။ အထက်ပါ အသီးအနှံများကို အခွံနွှာ၍ သင်ထားပါ။ ပထမဆုံး အိုးထဲသို့ ဆီထည့်ပြီး ပူလာလျှင် ကြက်သွန်ဖြူ/နီကို ဆီသတ်ပါ။ ပြီးလျှင် ငရုတ်သီး ခွဲခြမ်းထည့်ပါ။
အရောင်လေးရဲလာပြီး အနံ့လေးမွှေးလာရင် အိုးထဲက ခဏဖယ်ထားပါ။ အိုးထဲမှာ ဆီသတ်ပြီး ကျန်တဲ့ထဲကို ပြုတ်ထားတဲ့ ပဲကို ထည့်ပါ။ အရင်ဆုံး မာပြီး မကျက်နိုင်မည့် မုန်လာဥဖြူ၊ ဒန့်သလွန်သီး၊ ဂေါ်ရခါးသီး၊ အာလူးနဲ့ ခရမ်းသီးများကို ထည့်ပါ။ ပြီးလျှင် ရေနည်းနည်းထည့်ပြီး အုပ်ထားပါ။
နူးလောက်ပြီဆိုရင် နူးလွယ်တဲ့ ပဲသီး၊ ဂေါ်ဖီ၊ ရုံးပတေသီး၊ ဘူးသီးများကို ထည့်ပြီး မန်ကျည်းရည် ထည့်ပါ။ ပြီးလျှင် သတ်သတ်ဖယ်ထားသော ကြက်သွန်နှစ်များကို ထည့်အုပ်ပါ။ ချခါနီးမှာ မဆလာ၊ ငရုတ်သီးတောင့်ရှည်၊ ဟင်းခတ်မှုန့်များထည့်၍ အပေါ့ အငန် မြည်းပြီး သုံးဆောင်နိုင်ပါပြီ။
ခူဖယ်ထရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ခူဖယ်ထရွာ(Khuhpeihta)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ မင်းနန်းနွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၅၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့ကုန်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
မြို့ကုန်းရွာ (Myokone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ စဉ့်ကူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စဉ့်ကူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၃၉ ဦး၊ မ ၃၉၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းရိုးရွာ၊ ဝက်ချောင်း
ကျောင်းရိုးရွာ၊ ဝက်ချောင်း
‌ဖောင်းဖောင်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
‌ဖောင်းဖောင်ရွာ(Hpaunghpong)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ပရှဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပရှဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂ ဦး၊ မ ၁၈၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၀၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထွန်းပ (အရှေ့)ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
ထွန်းပ (အရှေ့)ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
ပဒတ်တိုင်စု
ပဒတ်တိုင်စု
ထောပတ်ထမင်း
ထောပတ်ထမင်း သည် ထမင်းကို ထောပတ်နှင့် အခြားအမွှေးအကြိုင်တို့ထည့်ကာ ထောပတ်အရသာထွက်သော ထမင်းဖြစ်ရန် ဖန်တီးထားသော စားဖွယ်တမျိုးဖြစ်သည်။ တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် စားလေ့ရှိပြီး အမွန်အမြတ်စားဖွယ်အဖြစ် အလှူအတန်းများတွင် ချက်ပြုတ်တည်ခင်းလေ့ရှိသည်။
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ (လူ ၁ဝ ဦးစာ)
ပေါ်ဆန်းမွှေး(ဆန်ဟောင်း) - နို့ဆီဘူး ၆ ဘူး ပဲနီလေး - ၁ဝ ကျပ်သား ရေအေး - နို့ဆီဘူး ၁ဝ ဘူး ထောပတ် - ၇ ၁/၂ ကျပ်သား ဆီ - ၂ ၁/၂ ကျပ်သား သစ်ကြံပိုး(၂” အရွယ်) - ၂ ခေါက် ကရဝေးရွက် - ၆ ရွက် လေးညှင်းပွင့် - ၆ ပွင့် ဖာလာစေ့ - ၆ စေ့ သကြား - စားပွဲဇွန်း ၃ ဇွန်း ဆား - လက်ဖက်ဇွန်း ၂ ဇွန်း
ပြုလုပ်ပုံ အဆင့်ဆင့်
ဆန်ကို ရေဖြင့် နှစ်ကြိမ်ခန့် လျင်မြန်စွာဆေးပြီး ရေစစ်ပါ။ ပဲနီလေးကို အမှိုက်သန့်စင်အောင် ရေဆေးပြီး ရေစစ်ပါ။ အိုးတစ်လုံးဖြင့် ရေဆူအောင်တည်ပြီး ဆန်နှင့် ပဲနီလေးထည့်ပါ။ ရေပြန်ဆူ၍ ဆန်ကြောတင်းလာလျှင် ဆန်သားမာမာအနေအထား၌ ချ၍ ငှဲ့ပါ။ ချက်မည့်အိုးတွင် ထောပတ်နှင့် ဆီကို ပူအောင်လုပ်ပါ။
အငွေ့ထွက်၍ ပူလာလျှင် သစ်ကြံပိုး၊ ကရဝေး၊ လေးညှင်း၊ ဖာလာထည့်ပြီး ဆီသတ်ပါ။ ရေငှဲ့ပြီး ထမင်းအိုးထဲသို့ သကြား၊ ဆား ထည့်မွှေပါ။ အပေါ်မှနေ၍ ထောပတ် အမွှေးအကြိုင်ဆီနှံ့အောင်လောင်း၍ ခပ်ဖွဖွမွှေပါ။ အဖုံးပိတ်ပြီး အောက်မီးရှိန်လျှော့ပါ။
အငွေ့ထွက်လျှင် အဖုံးဖွင့်ပြီး အသာအယာမွှေကာ အထက်အောက်လှန်ပါ။ အိုးကို ဖိုပေါ်တွင် အိုးနားပတ်လည် အစွန်းများ မီးရှိန်မျှတစွာရရန် အကြိမ်ကြိမ်လှည့်ပတ်ပေးပါ။ ခေတ္တမျှ လှည့်ပေးလျှင် ထမင်းနပ်ပြီ ဖြစ်သည်။
ရေတွင်းကုန်းရွာ၊ ဝက်တိုး
ရေတွင်းကုန်းရွာ၊ ဝက်တိုး
ယူရိုဗစ်ရှင်း သီချင်းပြိုင်ပွဲ ၂၀၁၂
ယူရိုဗစ်ရှင်း သီချင်းပြိုင်ပွဲ၊ ၂၀၁၂သည် နှစ်စဉ်ကျဉ်းပလျက်ရှိသည့် ၅၇ ကြိမ်မြောက် သီချင်းပြိုင်ပွဲကြီးဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၁၁ခုနှစ် ပြိုင်ပွဲတွင်အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ ဘာကူမြို့တော်တွင် ကျဉ်းပခဲ့သည်။ လိုရင်း မှ ၎င်း၏ယူဖိုရီးယား (သီချင်း)ဖြင့် အနိုင်ရ ဆွတ်ခူးသွားခဲ့သည်။ စံကာတင် သီဆိုပွဲ နှစ်ခုကို ၂၂ ရက် နှင့် ၂၄ ရက် မေလ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင်ကျဉ်းပခဲ့ပြီး၊ နောက်ဆုံး ပြိုင်ပွဲကို ၂၆ရက် မေလ ၂၀၁၂ တွင် ကျဉ်းပခဲ့သည်
မယ်လမ်းပျော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
မယ်လမ်းပျော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
ရေပေါ်ကန်
ရေပေါ်ကန်ရွာ
သတ္တိဝါဒ
သတ္တိဝါဒဟူသည် နတ်သမီးအား ပူဇော်ပသမှုကို ဆိုလိုသည်။ အထူးအားဖြင့် နတ်ဘုရားဇနီးမောင်နှံ၏ တန်ခိုးရှိပြီး ကြံစည်ပြုလုပ်တတ်သော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ကာ စွမ်းရည်သတ္တိဟု ထင်မြင်ယူဆရသည့် နတ်သမီးအား ပူဇော်မှုကို ဆိုလိုသည်။ နတ်သားသည်ကား ပြုပြင်မှုမရှိသဖြင့် လှုတ်ရှားမှုထက် စိတ်ကူးမှုနှင့် သာ၍တူညီသည်ဟု ယူဆထားကြသည်။ သတ္တိဝါဒဂိုဏ်းအများစုတို့သည် ထာဝရဖြစ်သော အခမ်းအနားကို ထောက်ခံလေ့လာကြသည်။ ပိဋကတ်တော်ထဲ၌ ဤကဲ့သို့သော အယူအဆ၏ ဗီဇမျှကိုပင် တွေ့ရှိနိုင်သည်ဟု ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အဆိုးရွားဆုံး ရန်သူသည်ပင်လျှင် မဖော်ပြနိုင်ပေ။ သို့ရာတွင် ယင်း သတ္တိဝါဒသည် အင်္ဂေါပြည်၌ နောက်ပိုင်း ဗုဒ္ဓဘာသာထဲ၌ ချင်းနင်းဝင်ရောက်ပြီး နီပေါနှင့် တိဗက်သို့ ရောက်ရှိသွားလေသည်။
သတ္တိဝါဒသည် အထူးအားဖြင့် ရှီဝ၏ဇနီးများဖြစ်ကြသည့် နတ်ဘုရားမများအား ပူဇော်ပသမှုဖြစ်သည်။ ရှီဝ၏ဇနီးများမှာ အမည်များစွာ ရှိသော်လည်း ဒေဝီ၊ နုရဂါ၊ ကာလီဟူသော အမည်တို့သည် အထင်ရှားဆုံးအမည်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းဝါဒသည် ရာဇဝင်သမိုင်းအရ ဟိန္ဒူဘာသာနှင့် အာရိယန် မဟုတ်ကြသည့် ယုံကြည်မှုများ ပေါင်းစပ်ဖြစ်ပေါ်လာဟန်ရှိသည်။ ၅-ရာစု(သို့) ၆-ရာစုလောက်တွင် အိန္ဒိယဘာသာများအား တန္တရဝါဒနှင့် သတ္တိဝါဒတို့သည် ကူးစက်လာကုန်၏။ ၎င်းတို့ကို သာမန်အားဖြင့် အတူတကွ တွေ့ရှိရသော်လည်း တန္တရဝါဒသည် သတ္တိဝါဒမဟုတ်ပဲ တည်ရှိနိုင်ပေသည်။
MUA Font Changer
MUA Font Changer ကို မြန်မာယူနီကုဒ်ဧရိယာ ၏ ထုတ်ကုန်တစ်ခုအဖြစ် ချခ်တူးမန်း (Aung Ko Latt) မှ ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်ပြီး Basic4Android (B4a) ကို အခြေခံ၍ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ Android Version 4.2 နှင့် အထက် ရှိသော Android ဖုန်းများအတွက် Root access ရှိရုံနှင့် အဆင်ပြေ၊ ချောမွေ့စွာဖြင့် ယူနီကုဒ် ထည့်သွင်းနိုင်ရန် ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ကွင်းသာရွာ၊ ဝက်တိုး
ကွင်းသာရွာ၊ ဝက်တိုး
ကျီးနှုတ်သီးရွာ၊ ဘဒကား
ကျီးနှုတ်သီးရွာ၊ ဘဒကား
မိုင်းခွန်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
မိုင်းခွန်ရွာ (Monghkun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၂ ဦး၊ မ ၁၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တီးခေါက်ရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
တီးခေါက်ရွာ (Teekhauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ခလပ်လိပ်တော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၉၈ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရဲဘော်ဟောင်းရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါ
လိင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါ (sexually transmitted disease, STD) သို့ လိင်ဆက်ဆံမှုမှ ရောဂါ ကူးစက်ခြင်း (sexually transmitted infection, STI) ကို လိင်ဆက်ဆံခြင်းမှ တဆင့်ကူးစက်သည့် ရောဂါ (STI) သို့မဟုတ် ကာလသားရောဂါ(VD) ဟုလည်း သိရှိကြပြီး ၎င်းရောဂါသည် လူ (သို့မဟုတ်) တိရစ္ဆာန်တို့တွင် အလွန်သိသာ ထင်ရှားစွာကူးစက် နိုင်ခြေရှိသော အခြေနေတစ်ခုမှာ မိန်းမကိုယ်မှတဆင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း၊ ပါးစပ်နှင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း၊ စအိုမှ လိင်ဆက်ဆံခြင်းတို့ အပါအဝင်လူတို့၏ လိင်ဆက်ဆံခြင်းဆိုင်ရာ အပြုအမူမှတဆင့် ကူးဆက်ပြန့်ပွားခြင်းဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့် ကာလများက ဤကဲ့သို့သော ရောဂါမျိုးများကို လိင်ဆက်ဆံခြင်းကြောင့် ရရှိသော ကူးစက်ရောဂါများ STDs သို့မဟုတ် ကာလသားရောဂါ VD ဟု ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီး ယခုအခါ ထို့ထက်ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သည့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းမှ တဆင့်ကူးစက်သည့် ရောဂါ (STI) ဟု ပြောင်းလဲ ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုသည်။ ရောဂါရှိထားသူသည် ရောဂါလက္ခဏာမပြဘဲ အခြားသူတစ်ဦးသို့ ရောဂါကူးစက်နိုင်သည့် အတွက်ကြောင့် ပြောင်းလဲရည်ညွှန်း ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ အချို့သော လိင်ဆက်ဆံခြင်းမှတဆင့် ကူးစက်သည့် ရောဂါများသည် ရောဂါရှိပြီးသူ သုံးစွဲခဲ့သည့် ဆေးထိုးအပ်ကို သုံးစွဲ မိ၍သော်လည်းကောင်း၊ ကလေးမွေးဖွားခြင်းနှင့် မိခင်နို့တိုက်ကျွေးခြင်း တို့မှလည်းကောင်း ရရှိနိုင်သည်။ လိင်ဆက်ဆံခြင်းမှတဆင့် ကူးစက်သည့်ရောဂါသည် နှစ်ပေါင်းရာချီ၍ လူသိများထင်ရှားသောရောဂါဖြစ်သည်။
ဗိုင်းရပ်
ပိုးနမူနာယူ၍ စစ်ဆေးခြင်း. ပိုးနမူနာကို အရောင်ဆိုး၍ ကြည့်ရှုခြင်းဗိုင်းရပ်ကြောင့် ဖြစ်သော အသည်းရောင်ရောဂါ (အသည်းရောင် အသားဝါ B ရောဂါ ပိုး) - တံတွေးအရည်၊ လိင်အင်္ဂါမှအရည်(မှတ်ချက် - အသည်းရောင်အသားဝါ A ရောဂါပိုး နှင့် အသည်းရောင် အသားဝါ E ရောဂါပိုးတို့သည် မစင်မှ ပါးစပ်လမ်းကြောင်းပေါက်မှ တဆင့်ကူးစက်သည်။) အသည်းရောင် အသားဝါ C ရောဂါပိုး (အသည်းကင်ဆာ)သည် လိင်မှတဆင့် ကူးစက်ခဲသည်။ အသည်းရောင် အသားဝါ ရောဂါပိုး (အကယ်၍ B ပိုးနှင့်အတူ ကူးစက်သည်) ကူးစက်နိုင်သောလမ်းကြောင်းကို သေသေချာချာ မသိပါ။ သို့သော် လိင်မှတဆင့် ကူးစက်ခြင်းတွင် ပါဝင်နိုင်သည်။
ရောဂါဇီဝကမ္မဗေ
များစွာသော လိင်ဆက်ဆံခြင်းကြောင့်ရရှိသော ကူးစက် ရောဂါများ STDs သည် ယောက်ျားတန်ဆာ၊ မိန်းမအင်္ဂါစပ်၊ စအို၊ ဆီးလမ်းကြောင်းတို့၏ အချွဲအမြှေးများမှတဆင့် (ပို၍လွယ်ကူစွာ) ကူးစက်နိုင်သည်။[citation needed] ပါးစပ်၊ လည်ချောင်း၊ အသက်ရှုလမ်းကြောင်းနှင့် မျက်လုံးတို့မှ (ဖြစ်ပွားသည့် ရောဂါပိုးအပေါ် မူတည်ပြီး ရံဖန်ရံခါ အနည်းငယ်) ကူးစက်နိုင်သည်။ ယောက်ျားတန်ဆာ၏ ထိပ်ပိုင်းကို ဖုံးအုပ်သည့် မျက်စိဖြင့် မြင်ရသော အမြှေးသည် အချွဲမြှေးတစ်ခု ဖြစ်သော်လည်း အချွဲထွက်ခြင်း မရှိပါ ။ (ပါးစပ်၏ နှုတ်ခမ်းများနှင့် ဆင်တူသည်)။ အချွဲမြှေးများသည် ထိုသို့ အရေပြားနှင့် ကွဲပြားခြားနား နေသည့်အတွက် ယင်းတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းသို့ ရောဂါပိုး ဝင်ရောက်နိုင်ရန် ခွင့်ပြုထားသလိုဖြစ်သည်။
ရောဂါပိုးများသည် အရေပြားရှသည့်နေရာ၊ ပွန်းပဲ့သွားသည့်နေရာတို့မှလည်း မိနစ်ပိုင်းတွင်း ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ ယောက်ျား၏ လိင်တံသည်လည်း ဖိုမဆက်ဆံရာမှ ပွတ်တိုက်မှုများပြီး၊ ရောဂါကူးစက်ရန်အတွက် လွယ်ကူသည့်နေရာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရောဂါရစေသည့် မူလပထမနေရာများမှာ ဖြစ်နိုင်မှုအများဆုံး အစီအစဉ်အလိုက်တွင် လိင် အင်္ဂါမှထွက်သည့်အရည်များ၊ တံတွေး၊ အချွဲမြှေးသို့မဟုတ် အရေပြား(အထူးသဖြင့် ယောက်ျားတန်ဆာ ၏ အရေပြား) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ရောဂါကူးစက်ခြင်းသည် မစင်၊ ဆီးနှင့် ချွေးတို့မှ တဆင့်လည်း ကူးစက်နိုင်သည်။ ဘယ်လောက်အရေအတွက်ရှိလျှင် ရောဂါကူးစက်နိုင်သလဲဆိုသည်မှာ ရောဂါပိုး တစ်ခုချင်းစီအလိုက် ကွဲပြားနေပြီး သာမန်မျက်စိဖြင့် ကြည့်လျှင်မမြင်ရသည့် အရေအတွက်ထက် လျော့နည်းနေလျှင်ပင် ရောဂါကူးစက်နိုင်သည်။
ရောဂါအများစု၏ ကူးစက်နိုင်မှုဖြစ်နိုင်ခြေရှိသောအကြောင်းအရာတစ်ခုမှာ လိင်မှတဆင့်ကူးစက်ခြင်းသည် လိင်ကိစ္စမဟုတ်သည့် ထိတွေ့ခြင်း၊ ပွေ့ဖက်ခြင်း၊ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ခြင်းတို့ထက် များစွာ ကူးစက်မှုနှုန်း မြင့်မားသော်လည်း ၎င်းသည် တစ်ခုတည်းသော အကြောင်းပြချက်မဟုတ်ပါ။ လိင်အင်္ဂါများကဲ့သို့ ပါးစပ်အတွင်းတွင်လည်း အချွဲမြှေးများ ရှိနေသဖြင့်၊ ပါးစပ်ဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် နှုတ်ခမ်းချင်း စုပ်ပြီး နမ်းသည်ထက် STIs ရောဂါကူးစက်မှု ပိုမိုလွယ်ကူစေသည်။ ဘေးကင်းစိတ်ချရသော လိင်ဆက်ဆံမှု စာရင်းဇယားအရ၊ များစွာသော ရောဂါများသည် ပါးစပ်မှ လိင်အင်္ဂါ သို့မဟုတ် လိင်အင်္ဂါမှ ပါးစပ်သို့ လွယ်ကူစွာ ကူးစက်နေကြသော်လည်း၊ ပါးစပ်တစ်ခုမှ အခြားပါးစပ်တစ်ခုသို့ ရောဂါကူးစက်နိုင်မှုမှာများစွာ ခက်ခဲသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ [9] ခုခံအား ကျဆင်းမှု ရောဂါဗိုင်းရပ်ပိုးသည် လိင်အင်္ဂါမှ ထွက်သည့် အရည်တွင် တံတွေးထက် ရောဂါပိုးပါဝင်မှု ပိုမိုများပြား သည်ကိုတွေ့ရသည်။ လိင်ဆက်ဆံခြင်းမှတဆင့် ကူးစက်သည့်ရောဂါ STIs ဟု အမည်တပ်ထားသည့် ရောဂါအချို့သည် အရေပြားခြင်းတိုက်ရိုက်ထိတွေ့ရုံဖြင့် ရောဂါကူးစက်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ရေယုန်နှင့် အိတ်ချ်ပီဗွီ ဟုခေါ်သောကြွက်နို့ (HPV) တို့သည် ဥပမာများဖြစ်သည်။ အခြားတစ်မျိုးမှာ KSHV ရေယုန်သည် နှုတ်ခမ်းခြင်း စုပ်နမ်းခြင်းဖြင့် ရောဂါကူးစက်နိုင်ယုံမက တံတွေးကို လိင်ဆက်ဆံမှု၏ ချောဆီအဖြစ် သုံးစွဲသည့်အခါတွင်လည်း ကူးစက်သည်။
ကျိုက်မရောမြို့နယ်
ကျိုက်မရောမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကျိုက်မရောမြို့ ဖြစ်သည်။
လိင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါ
ရေယုန်ပေါက်နေသူ (STD)
လိင်ဆက်ဆံခြင်းကြောင့် ရရှိသော ကူးစက်ရောဂါအပေါ် မူတည်၍ တစုံတယောက်သည် ရောဂါလက္ခဏာ မပြသော်လည်း အခြားသူများသို့ ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရေယုန်ပေါက်နေသူ (STD) သည် မပေါက်သူ (STI) ထက် ရေယုန် ရောဂါပြန့်ပွားမှုကို ပို၍ဖြစ်စေသည်။ သို့သော်ငြားလည်း ယောက်ျားဖြစ်စေ၊ မိန်းမဖြစ်စေ၊ ခုခံအားကျဆင်းမှုရောဂါ (အေအိုင်ဒီအက်စ်) (STD) သည် ရောဂါလက္ခဏာ မပြသသော်လည်း အချိန်မရွေး HIV ရောဂါ (STI) ကူးစက် ပြန့်ပွားနိုင်သည်။
ဟတ်လုံတာဟုန်းရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါ
ရေယုန်ပေါက်နေသူ (STD)
အားလုံးသော လိင်ဆက်ဆံခြင်းဆိုင်ရာအပြုအမူများသည် အခြားသူတစ်ဦး ခန္ဓာကိုယ်အရည်နှင့်ထိတွေ့ရသည်ဖြစ်၍ လိင်မှ တဆင့်ရရှိသည့် ရောဂါများ ကူးစက်နိုင်သည်ကို ကြိုတင်စဉ်းစားထားရမည်။ အေအိုင်ဒီအက်စ်ဖြစ်သည့် ခုခံအားကျဆင်းမှုရောဂါဗိုင်းရပ်ပိုး ထိန်းသိမ်းချုပ်နိုင်ရေးကိုသာ အများဆုံး အလေးထား ဆောင်ရွက် နေကြသော်လည်း လိင်ဆက်ဆံခြင်းကြောင့် ရရှိသော ကူးစက်ရောဂါတစ်ခုချင်းစီသည် မတူညီသော ရောဂါအခြေအနေများကို ဖော်ပြပါသည်။
ရောဂါနာမည်မှ မှတ်ချက်ပြုဖော်ပြနေသလို၊ လိင်ဆက်ဆံခြင်းကြောင့်ရရှိသော ကူးစက်ရောဂါ ရောဂါများသည် တစ်ဦးမှတစ်ဦးသို့ သတ်သတ်မှတ်မှတ် လိင်ဆက်ဆံမှုဆိုင်ရာ အပြုအမူများကြောင့် ကူးစက်သည်ထက် အမှန်တကယ်တွင် ထိုထိုသော လိင်မှု အပြုအမူများကြောင့် ကူးစက်နေကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဘက်တီးရီးယား၊ မှို၊ ပရိုတိုဇိုဝါ သို့မဟုတ် ဗိုင်းရပ်တို့သည် ရောဂါဖြစ်စေသည့် အကြောင်းတရားများအဖြစ်တည်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ရောဂါမရှိသူနှင့် လိင်ဆက်ဆံ ခြင်းဖြင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကြောင့်ရရှိသော ကူးစက်ရောဂါရရှိရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။ ပြောင်းပြန်အနေဖြင့်၊ STD ရောဂါရှိသူနှင့် (လိင်ဆက် ဆံခြင်း သို့မဟုတ် အခြားအကြောင်းအရာကြောင့်) ခန္ဓာကိုယ်အရည် များနှင့်ထိတွေ့ပြီး ရောဂါရရှိခြင်းဖြစ်သည်။ ခုခံအားကျဆင်းမှုဗိုင်းရပ်ရောဂါပိုးကဲ့သို့(HIV) လိင်ဆက်ဆံခြင်းကြောင့်ရရှိသော ကူးစက်ရောဂါအချို့ STDs သည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် သို့မဟုတ် မိခင်နို့တိုက်ကျွေးချိန်တို့တွင် မိခင် မှ ကလေးသို့ ရောဂါကူးစက်နိုင်သည်။ ကူးစက်ရောဂါများ အမျိုးမျိုးဖြစ်နိုင်ချေသည် အမျိုးမျိုးသော လိင်အပြုအမူများကြောင့်ဟု အဓိကဆိုသော်လည်း၊ အားလုံးကို ခြုံငုံကြည့်လျှင်၊ နှစ်ယောက် (သို့မဟုတ် နှစ်ယောက်ထက်ပိုသော) ၏လိင်ဆက်ဆံမှု အပြုအမူများ အားလုံးသည် ရောဂါ STDs အပြန်အလှန်ကူးစက်နိုင်သည်။ ဥပမာ "ပေးခြင်း" သို့မဟုတ် "လက်ခံခြင်း" တို့ နှစ်မျိုးစလုံး အန္တရာယ်ရှိ ပြီး၊ လက်ခံခြင်းက ပို၍အန္တရာယ်များသည်။
ရောဂါကူးစက်ဝင်ရောက်ရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်း
ကျန်းမာရေး ပညာရှင်များသည် လိင်မှုကိစ္စတွင် ကွန်ဒုံးအစွပ် သုံးစွဲခြင်းကို ဘေးကင်းစိတ်ချရသည့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း အဖြစ် အကြံပြုထားပြီး လိင်ဆက်ဆံမှု ပြုသောအခါတွင် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကြောင့် ရရှိသော ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုများကို လျော့နည်းစေသည့် အသင့်လျှော်ဆုံးသောနည်း လမ်းဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုထားသည်။ သို့သော် ဘေးကင်းစိတ်ချရသော လိင်မှုကိစ္စဆိုသည်မှာ အားလုံးပြည့်ဝသည့် စိတ်ချရမှုမဟုတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်မှတ်ယူရမည်။ သွေးသွင်းခြင်းနှင့် အခြားသော သွေးပစ္စည်းများ၊ ဆေးထိုးအပ်များကိုမျှဝေသုံးစွဲခြင်း၊ဆေးထိုးရာတွင် အနာဖြစ်ခြင်းများ (ဆေးဝန်ထမ်းများမှ အသိမပေးဘဲ ဆေးထိုးခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးကုသနေစဉ် ဆေးထိုးအပ်များ ထုတ်လိုက်ချိန်များတွင်)၊ ဆေးမှင်ကြောင်ထိုးသောအပ်များကိုဝေမျှ သုံးစွဲခြင်းနှင့် ကလေးမွေးဖွားခြင်း တို့ကဲ့သို့သော ခန္ဓာကိုယ်အရည်များနှင့် ထိတွေ့လွှဲပြောင်းပေးခြင်းတို့သည် ရောဂါကူးစက်ဝင်ရောက်ရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းများဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော ဖြစ်ရပ်များကြောင့် ဆေးဝန်ထမ်းများ၊ သွေးသွင်းရန် လိုအပ်သူများနှင့် မူးယစ်ဆေး သုံးစွဲသူများသည် ရောဂါကူးစက်ရန် အန္တရာယ်အများဆုံး အုပ်စုဖြစ်သည်။
မကြာသေးမီက ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားပုံ လေ့လာရှာဖွေမှုများအရ လူတစ်ဦးစီအတွင်း လိင်ဆက်ဆံမှုများကို စူးစမ်းရှာဖွေခဲ့ရာ လိင်ဆက်ဆံမှုကွန်ရက်များ ပိုင်ဆိုင်ခြင်းသည် လိင်ဆက်ဆံခြင်းကြောင့်ရရှိသော ကူးစက်ရောဂါများ ပြန့်ပွားရာတွင် အဓိကကျကြောင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ သီး⁠သီးသန့်သန့်အနေဖြင့် တစ်ဦးတစ်ယောက်သည် လိင်ဆက်ဆံဖော်များစွာနှင့် ရောနှောပြီးလိင်ဆက်ဆံခြင်းသည် အရေးကြီးသည့်အချက်ဖြစ်ကြောင်း တွေ့မြင်ရသည်။ ရောဂါလက္ခဏာမပြသော လိင်ဆက်ဆံခြင်းကြောင့်ရရှိသော ကူးစက်ရောဂါများ ဖြစ်နေသူလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သီးခြားအနေဖြင့် လိင်မှတဆင့်ရောဂါများရှိနေသည့် အမျိုးသမီးများတွင် ရံဖန်ရံခါ ပြင်းထန်သည့်တင်ပါးဆုံရိုး ရောင်ရမ်းသည့်ရောဂါ ဖြစ်တတ်သည်။
ဘေးကင်းစိတ်ချရသည့် လိင်ဆက်ဆံမှု
ကာကွယ်ခြင်းသည် ခုခံအားကျဆင်းမှုရောဂါ ဗိုင်းရပ်ပိုး(HIV) နှင့် ရေယုန်တို့ကဲ့သို့သော လိင်ဆက်ဆံခြင်းမှတဆင့် ကူးစက်သည့်ရောဂါများSTIs ကို ကုသနိုင်သော သော့ချက်ဖြစ်သည်။ လိင်ဆက်ဆံခြင်းမှတဆင့် ကူးစက်သည့်ရောဂါများကို ကာကွယ် ရန် အကောင်းဆုံးထိရောက်သည့်နည်းလမ်းမှာ ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူ၏ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်း များ သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်အရည်များကို ထိတွေ့ခြင်းမှ ရှောင်ရှားရန်ပင်ဖြစ်သည်။ မထိတွေ့လျှင် အန္တရာယ် ကင်းသည်။ အားလုံးသော လိင်မှုအပြုအမှုတို့တွင် ထိတွေ့မှုမရှိချေ။ အင်တာနက်မှလိင်မှု၊ ဖုန်းမှလိင်မှု သို့မဟုတ် တစ်ကိုယ်တည်း လိင်မှုပြုလုပ်ခြင်းတို့သည် အဝေးမှဖြစ်၍ ထိတွေ့မှုကို ရှောင်ရှားသည့်နည်း လမ်းများဖြစ်ကြသည်။ ကွန်ဒုံးအစွပ်ကို သင့်တော် စွာ အသုံးပြုခြင်းသည် ထိတွေ့မှုနှင့် ကူးစက်မှု အန္တရာယ်များကို လျော့နည်းစေသည်။