cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
စက်မှုတော်လှန်ရေး
စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး အပြောင်းအလဲနှင့် လူဦးရေတိုးပွားမှု
၁၈ ရာစုနှစ် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေ မပြတ်တိုးပွားလာသည့်အပြင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်း၌ ခြံဝင်းခတ် လှုပ်ရှားမှုကြောင့် လူအင်အားပိုလျှံလာပြီး မူလက ခြံနှင့် လယ်ယာတွင် လုပ်ကိုင်ကြသည့် လယ်သမား၊ ခြံသမားများ မိမိတို့၏ လယ်ယာနှင့်ခြံကို စွန့်ခွာ၍ အလုပ်အသစ်ကို မဖြစ်မနေ ရှာဖွေလုပ်ကိုင်ကြရသည်။ ဤသည်မှာလဲ စက်မှုစီးပွားရေးစနစ် ပေါ်ပေါက်ထွန်းကားလာရေးအတွက် တွန်းအား တစ်ရပ် ဖြစ်လာသည်။ ထို့အပြင် လူအများ၏ သုံးစွဲမှုမှာလည်း တနေ့တခြား တိုးပွားလာသောကြောင့် စက်မှုလုပ်ငန်းအပိုင်းတွင် စီးပွားဖြစ် အမြောက်အမြား ထုတ်လုပ်မှု ပိုမိုအားကောင်းလာစေသည်။
တိန်ညို (ရွာဟောင်း)ရွာ
တိန်ညို (ရွာဟောင်း)ရွာ
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ လင်းဒိုင်းကမ္ဘလာ
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ လင်းဒိုင်းကမ္ဘလာ
တင်းထိမ်ကန်ရွာ၊ တင်းထိမ်ကန်
တင်းထိမ်ကန်ရွာ၊ တင်းထိမ်ကန်
ကသပေါင်းရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
ကသပေါင်းရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
ဈေးကုန်းရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ဈေးကုန်းရွာ (Zaykone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ရွှေပြည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေပြည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၉၅ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်ဆိမ့်ကုန်းရွာ၊ ထောက်ရှာ
သစ်ဆိမ့်ကုန်းရွာ၊ ထောက်ရှာ
ဝမ်တက်လက်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဝမ်တက်လက်ရွာ (Wantetlet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၁၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၇ ဦး၊ မ ၉၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိံဒဒသုတ်
အညတရနတ်သား၏ မေးလျှောက်ချက်အရ “အန္နဒါနသည် အားခွန်ဗလ အလှူ၊ ဝတ္ထဒါနသည် အဆင်းလှပနိုင်သောအလှူ၊ ယာနဒါနသည် ချမ်းသာစေနိုင်သောအလှူ။ ဒီပဒါနသည် မျက်စိကြည်လင်းစေနိုင်သော အလှူ၊ ဇရပ်, တန်ဆောင်း, ကျောင်းဗိမာန် အလှူသည် အထက်ပါအကျိုးလေးမျိုးလုံးကို ရရှိစေနိုင်သောအလှူ၊ ဓမ္မဒါနသည် အမတကိုရရှိစေနိုင်သော အလှူ ဖြစ်ပုံကို” ဘုရားရှင် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-အထက်ပါ ဒါနကောင်းမှုများနှင့် ဆက်စပ်၍ ရှင်းလင်းဖွင့်ဆိုချက် အပြည့်အစုံကို လေ့လာသိရှိနိုင်ပါသည်။
ဂျိုဟန်နက်စ် ကပ်ပလာ
အာကာသအတွင်းရှိ ဂြိုဟ်များ၏ လှည့်ပတ်သွားလာပုံကို တွက်ချက်ဖော်ပြခဲ့သူ ဂျိုဟန်နက်စ် ကပ်ပလာ (Johannes Kepler) (၁၅၇၁-၁၆၃၀) ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဝဲလ်သာစတက် တွင်ဖွားမြင်သည်။ မွေးဖွားသည့် ၁၅၇၁သည် ကော်ပါးနိကပ်စ်၏ နေဗဟိုပြုသီအိုရီ အကြောင်းကျမ်းပြုစုထုတ်ဝေခဲ့သည့်မှ ၂၈နှစ်ကြာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
ကပ်ပလာသည် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို တုဗင်ဂျန်တက္ကသိုလ်မှ ၁၅၈၈တွင် ရရှိခဲ့ပြီး နောက်သုံးနှစ်အကြာတွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ထပ်မံရရှိသည်။ ထိုစဉ်ကာလများက သိပ္ပံပညာရှင်များကြားတွင် ကော်ပါးနိကပ်စ်၏ သီအိုရီမှာ မှားသည်ဟုသာ ခံယူထားကြချိန်ဖြစ်သည်။ တုဗင်ဂျန်မှ ထွက်လာပြီးနောက် ဂရော့ဇ်အကယ်ဒမီတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ဂရော့ဇ်တွင်ရှိနေစဉ်အတွင်း ၁၅၉၆တွင် နက္ခတဗေဒ ဆိုင်ရာကျမ်းတစ်ဆောင်ကို ရေးသားခဲ့သေးသည်။ ထိုကျမ်းပါသီအိုရီများမှာ မှန်ကန်လှသည် မဟုတ်သော်လည်း ကပ်ပလာ၏ အတွက်အချက်နှင့် တွေးခေါ်ပုံများ ထူးချွန်သည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ ထိုမှ နာမည်ကျော် နက္ခတပညာရှင် တီချို ဘရက် က ၎င်း၏လက်ထောက်အဖြစ် လာရောက်တာဝန်ယူရန် ကမ်းလှမ်းခံရသဖြင့် တီချိုရှိရာ ပရပ်မြို့မှ နက္ခတမျှော်စင် တွင် ဇန်နဝါရီ၊ ၁၆၀ဝမှ စတင်အလုပ်လုပ်သည်။
တစ်နှစ်အကြာတွင် တီချိုကွယ်လွန်ရာ ရောမအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ် ဒုတိယရူးဒေါ့ဖ်က ထူးချွန်သည့် ကပ်ပလာအား သဘောကျပြီး ဖြစ်သည့်အတွက် ထိုရာထူး(ရောမအင်ပါယာ၏ သင်္ချာပညာရှင် ရာထူး)ကို ဆက်ခံစေသည်။ တီချို၏ ရာထူးကိုဆက်ခံရယူပြီးနောက် ကပ်ပလာအနေဖြင့် အတားအဆီးမရှိ တီချို၏အနှစ်နှစ်အလလက စုဆောင်းလာသည့် အဖိုးတန် မှတ်တမ်းများကို အကုန်အစင်အသုံးပြုခွင့်ရလာသည်။
ထိုမှတ်တမ်းမှတ်ရာများကို အခြေခံကာ ကော်ပါးနိကပ်စ်၏ နေဗဟိုပြုသီအိုရီ ကအမှန်ဖြစ်မည် သို့မဟုတ် တော်လေမီ၏ ကမ္ဘာဗဟိုပြုသီအိုရီကသာ အမှန်ဖြစ်မည် ကိုခွဲခြမ်းလေ့လာတော့သည်။ ထိုနှစ်ချက်မှ လွတ်ကင်းကာ ဆရာ တီချို၏ ကိုယ်ပိုင်အယူအဆလည်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟုလည်း ဆင်ခြင်မိသဖြင့် တီချို၏ အယူအဆများကိုလည်း ပစ်ပယ်မထားခဲ့ပေ။ အလုပ်ကို ကြိုးကြိုးစားစား လုပ်ရင်းက အထက်လူများ၏ သီအိုရီအမှားဟာကွက်ကို ရိပ်စားမိစပြုလာသည်။ ရှေးအထက်က နက္ခတဗေဒဆရာများက ဂြိုဟ်သွားဂြိုဟ်လာ လမ်းကြောင်းများကို စက်ဝိုင်းပုံဖြင့်သာ တွက်ချက်ခဲ့ကြပြီး ယခုသူတွေ့ရှိလာရသည့် ပတ်လမ်းမှာ စက်ဝိုင်းမဟုတ် ဘဲဥပုံလမ်းကြောင်းများဖြစ်ကြောင်း သိရှိနားလည်လာသည်။ ထိုသို့နားလည်လာပြီးနောက် လပေါင်းများစွာ တွက်ချက်လာပြီးနောက်ဆုံးတွင် နေဗဟိုပြုပြီး ကမ္ဘာအပါအဝင် ကျန်ဂြိုဟ်များက လှည့်ပတ်နေကြောင်း၊ ထိုသို့လှည့်ပတ်ရာတွင် သာမန်စက်ဝိုင်းပုံထက် ဘဲဥပုံလမ်းကြောင်းဖြင့် လှည့်ပတ်နေကြောင်း တိကျစွာ ဖော်ထုတ်ပြသနိုင်လေသည်။ ထိုသက်သေပြချက်များကို ဖော်ပြထားသည့် ကျမ်းကို ၁၆၀၉တွင် ဖြန့်ဝေခဲ့ပြီး အရေးပါသည့် တွက်ချက်ပုံ သီအိုရီနှစ်ခုကို ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ နောင် ၁၀နှစ်အကြာတွင် တတိယသီအိုရီကိုပါ ထပ်မံဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ သီအိုရီတို့မှာ
မိသားစု နှင့် ဘဝနိဂုံး
သို့ဖြင့် ဆင်းရဲသော ကမ္ဘာကျော်နက္ခတပညာရှင်ကြီးမှာ ဘာဘေးရီးယား(ယနေ့ ဂျာမနီတောင်ပိုင်း)၊ ရေဂျန်ဘော့တွင် ၁၆၃၀ပြည့်နှစ် ကွယ်လွန်ရှာသည်။ စစ်တွင်းကာလဖြစ်သဖြင့် သူ၏သင်္ချိုင်းဂူမှာလည်း ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား
ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:စကြဝဠာဗေဒ ပညာရှင်များ
ခင်ခင်နု
ခင်ခင်နု (၁၈၉၅ ဝန်းကျင် − ၁၉၄၉) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၏ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
ကြည့်မြင်တိုင်၊ စမ်းချောင်း ရှင်စောပုလမ်းတွင် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခု၌ ဖွားသည်။ အမည်ရင်းမှာ မငွေမြိုင် ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် အကဝါသနာပါသည်။ အပျိုအရွယ်တွင် အရပ်ယိမ်းများ၌ ပါဝင်ကပြရာ လူအများပင် နှစ်ခြိုက်ကြသည်။ အကကောင်းရုံမက ဇာတ်မူဇာတ်ဟန်လည်း အလွန်ပါလေသည်။ ထိုးထွင်းဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံ သူတစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက် ဆရာသင်ကြားပြသမျှကို အလွယ်တကူနှင့် နည်းယူ အတုခိုးတတ်သည်။ သီချင်းဆိုလည်း မညံ့။
အလုပ်အကိုင်
မေတ္တာ နှင့် သူရာ အောင်မြင်ပြီးနောက် ကျေးတောသူမနု ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးရန် ဇာတ်လိုက်မင်းသမီးအဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်သည်။ ကျေးတောသူ မနု ဇာတ်ကားကို အကြောင်းပြု၍ ခင်ခင်နု တွင်လေသည်။ လန်ဒန်အတ်နှင့် တွဲကာ ဇာတ်ကားပေါင်း (၃၀) ကျော် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ အသံတိတ်ကားများတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်သော ရတနာပုံ တွင် ဇာတ်လမ်းပေါ်ရန် မန္တလေးသို့ သွားကာ အချိန်အတော်ကြာ ရိုက်ကူးရသည်။ ထိုဇာတ်ကားပြီးနောက် မင်းသား မောင်ဘတင့်၊ ဒါရိုက်တာ ဦးတုတ်ကြီးနှင့် ခင်ခင်နုတို့ အတွဲလိုက် နာမည်ကြီးလာသည်။
လန်ဒန်အတ်၌ ၉ နှစ်ခန့် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ပြီးနောက် နေသူရိန် ဇာတ်ကားကို ရိုက်မည့်ဆဲဆဲတွင် ကုမ္ပဏီမှ ထွက်ခဲ့လေသည်။
ဝမ်ပိန်း (တောင်)ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဝမ်ပိန်း (တောင်)ရွာ (Wanping (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တုံမွန်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
တုံမွန်းရွာ (Tonmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈၇ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲကုန်းရွာ၊ သက်ရင်းကုန်း
သဲကုန်းရွာ (Theakone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ သက်ရင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သက်ရင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၆ ဦး၊ မ ၉၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုံးချော
လုံးချောသည် အနားယူသွားပြီဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံသား လက်ဝှေ့အားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်ကာ အလွတ်တန်းကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ချန်ပီယံ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် သူသည် သတ္တိလက်ဝှေ့ကလပ်တွင် ဝင်းဇင်ဦး၏ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးမှုအောက်တွင် လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ်တွင် သူသည် လက်ဝှေ့ထိုးသတ်မှုကို ရပ်နားခဲ့ကာ နည်းပြအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
လက်ဝှေ့သမားဘဝ
လုံးချောသည် ပြည်တွင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ ပြိုင်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက်ထိုးသတ်ခြင်းဖြင့် နာမည်တစ်ခု ရလာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ထိုးသတ်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးသော လက်ဝှေ့အားကစားသမားတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
လုံးချောသည် မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းနှင့်ပြည်နယ်ဆုကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ရွှေခါးပတ်ချန်ပီယံဆုများကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရွှေဝါထွန်းနှင့် ထိုးသတ်ခဲ့သည့်ပွဲသည် လူသိများခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သူသည် ဝင်းထွန်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ထိုးသတ်ခဲ့ရာ သရေရလဒ်ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲ၏ ရလဒ်သည် လုံးချောအား ထင်ရှားစေခဲ့သည်။ ၆၃ ကီလိုတန်း စိန်ခေါ်သူ ဝင်းထွန်းကို ပွဲစဉ်အပြည့်နီးပါး ထိန်းချုပ်ကာ ကစားနိုင်ခဲ့သည်။
ချန်ပီယံဖြစ်မှုနှင့် အောင်မြင်မှုများ
gg
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၇၆ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသား လက်ဝှေ့အားကစားသမားများ
လောင်စာ
လောင်စာကို ရှေးပဝေဏီ ကာလကပင် အသုံးပြုခဲ့ကြ၏။ လူတို့သည် မီးကို အစားအစာများ ချက်ပြုတ်ရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ အေးသည့်ရာသီဥတုဒဏ်မှ ကာကွယ်ရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ သားရဲတိရစ္ဆာန်တို့အား ခြောက်လှန့်ရန်အတွက်လည်းကောင်း စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြဟန် တူသည်။ ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်းနှင့် အပူဓာတ်ကို လက်နက်များလုပ်ဆောင်သောလုပ်ငန်းများအတွက် အသုံးချလာနိုင်ကြလေသည်။ အပူဓာတ်ကို အသုံးချပေးမှုနယ်လည်း ကျယ်သည်ထက် ကျယ်လာသည့် အလျောက် အပူဓာတ်ကို ပိုမိုအင်အားကြီးမားစွာရရှိနိုင်ပြီး အသုံးပြုရာ၌ ပိုမိုလွယ်ကူ၍ သက်သာစေသည့် အသားဆီများ၊ သစ်သားများနှင့် မီးသွေးစသည့် အခြားလောင်စာများကိုလည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိလာကြလေသည်။ ထိုအချိန်မှာ ကြာမြင့်လှပြီဖြစ်၍ မည်သည့်အချိန်မှ စတင်ခဲ့သည်ကိုကား မခန့်မှန်းနိုင်ချေ။ ကျောက်မီးသွေးကိုမူ သမိုင်းအရ ဘီစီ ၃ဝဝ ခန့်တွင် ဂရိပန်းပဲဆရာများက စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်းနှင့် ဓာတ်ဆီ၊ ရေနံဆီ စသည်တို့နှင့် ဓာတ်ငွေ့အမျိုးမျိုးတို့ကို တွေ့ရှိလာကြလေသည်။
လောင်စာကို အခဲ၊ အရည်၊ အငွေ့ဟူ၍ သုံးမျိုးခွဲခြားပြနိုင်သည်။ လောင်စာခဲတွင် သဘာဝမှဖြစ်သော လောင်စာနှင့် ပြုလုပ်စီမံယူသောလောင်စာဟူ၍ နှစ်မျိုးထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည်။ ကျောက်မီးသွေး၊ ထင်း၊ သစ်ဆွေးမီးသွေး စသည်တို့သည် ပထမအမျိုး၌ပါဝင်၍ ကုတ်ခေါ် မီးဖုတ်ပြီး ကျောက်မီးသွေးနှင့် မီးသွေးတို့မှာ ဒုတိယအမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ ကျောက်မီးသွေးနှင့် ထင်းတို့ကို လေလုံသော အသုံးအဆောင်ထဲ၌ မီးတိုက်ပေးလျှင် မီးဖုတ်ပြီးကျောက်မီးသွေးနှင့် မီးသွေးတို့ကိုရရှိသည်။ ထို့ပြင် ဓာတ်ငွေ့နှင့် ကတ္တရာတို့ကိုလည်း ရရှိသေးသည်။
ကျောက်မီးသွေးသည် အရေးအကြီးဆုံး လောင်စာဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးမှပေးသော စွမ်းအင်စုစုပေါင်း၏ လေးပုံသုံးပုံမှာ ကျောက်မီးသွေးမှ ရသည်။ သစ်သားလောင်စာမှာ မီးခိုးအထွက်များပြီးလျှင် အလဟဿ အပူစွမ်းအင်ကို ဖြုန်းတီးသောကြောင့် ယခုအခါ၌ များစွာအသုံးမပြုတော့ချေ။ သစ်ဆွေးမီးသွေးသည် မီးအလောင်နှေး၍ အပူစွမ်းအင် အနည်းငယ်ကိုသာ ပေးနိုင်သည်။ မီသွေးသည် ရှေးခေတ်များက သတ္တုလုပ်ငန်း၌ အရေးပါသည့် လောင်စာဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါမူ ထိုထက်သာလွန်ကောင်းမွန်သော မီးဖုတ်ထားသောကျောက်မီးသွေးကို အသုံးပြုနေကြလေပြီ။ အခြားလောင်စာအခဲများမှာ ဖယောင်းတိုင်များအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သော ပါရဖင်ဖယောင်းနှင့် တဲလိုးအမဲဆီတို့ ဖြစ်ကြသည်။ လောင်စာအခဲများကို စက်ရုံလုပ်ငန်းတွင်သာမက အိမ်တွင်းလုပ်ငန်းများတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
လောင်စာအရည်ကို ရှေးကတည်းကပင် တွေ့ရှိအသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ခေတ်မီလောင်စာအရည် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းကို ၁၉ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းလောက်ကမှ စတင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ အဓိကလောင်စာအရည်မှာ ရေနံစိမ်းဖြစ်သည်။ ရေနံစိမ်းမှတဆင့် ဓာတ်ဆီ၊ ရေနံဆီ၊ ပါရဖင်ဆီ၊ ထင်းဆီစသောအခြား လောင်စာအရည်များကို အဆင့်ဆင့်ပေါင်းခံခြင်းဖြင့် ခွဲထုတ်ယူကြရလေသည်။ ထိုလောင်စာများသည် အရည်ဖြစ်သည့်အလျောက် သိုမှီးခြင်း၊ သယ်ယူခြင်းတို့၌ လွယ်ကူသက်သာသည့်ပြင် ကျောက်မီးသွေးထက် နှစ်ဆမျှပို၍စွမ်းအင်ကို ဖြစ်စေနိုင်သဖြင့် ယခုအခါတွင် မီးသင်္ဘောများ၊ မီးရထားများ၌ ကျောက်မီးသွေးအစား လောင်စာရည်ဖြင့် မောင်းနှင်သောစက်များကိုအသုံးပြုလာကြပြီဖြစ်သည်။ လောင်စာအရည်သည် အင်ဂျင် (internal combustion engine) စက်များစတင် ပေါ်ပေါက်လာသောအခါတွင် အရေးအကြီးဆုံး လောင်စာအဖြစ် ထိပ်တန်းသို့ရောက်လာခဲ့ပေသည်။ ဒီဇယ်အင်ဂျင်စက်များကို ဈေးပေါသောရေနံချေးနှင့် မောင်းနှင်နိုင်ပေသည်။ အသားဆီနှင့် အသီးအရွက်ဆီတို့မှာ ရှေးကမီးထွန်းညှိရန် အတွက် အထူးအသုံးဝင်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ၌ ပပျောက်သလောက် ဖြစ်၏။
အရက်ပျံကို ပေါများစွာ ချက်လုပ်နိုင်သော်လည်း အရက်အဖြစ် အခွန်များကြီးလေးစွာ စည်းကြပ်ခြင်း၊ ကန့်သတ်ခြင်း ခံရသောကြောင့် ဈေးပေါပေါနှင့် ဝယ်ယူအသုံးမချနိုင်ဘဲ အချို့ဓာတ်မီးဆွဲအိမ်များ၌ မီးထွန်းညှိပေးရန်အတွက်သာ အနည်းငယ်အသုံးပြုကြသော်လည်း လောင်စာအရည်ကို ရေနံစိမ်းမှသာမက အခြားအရာဝတ္ထုများမှလည်း ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ချက်လုပ်နိုင်ပေသည်။ ရေနံမထွက်သော ဒေသတို့၌ စစ်အတွင်းခရီးလမ်းပြတ်နေသည့်အခါတွင် လောင်စာအရည်ကို ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ထုတ်ယူအသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်။
သဘာဝဓာတ်ငွေ့ကို ကျောက်မီးသွေး သို့မဟုတ် ရေနံနှင့်ယှဉ်တွဲ၍ အပေါ်မှပိတ်ဖုံးလျက်ရှိသော ကျောက်တုံးအပေါက်များထဲ၌တွေ့ရသည်။ ကျောက်မီးသွေးဓာတ်ငွေ့ကို ကျောက်မီးသွေးမှ ထုတ်ယူရသည်။ ထိုဓာတ်ငွေ့နှစ်ခုစလုံးမှာ အရေးအကြီးဆုံး ဓာတ်ငွေ့များဖြစ်ကြ၍ ကျောက်မီးသွေးဓာတ်ငွေ့မှာ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ထက် ကြီးမားသောအပူအားကို ပေးစွမ်းနိုင်ပေသည်။
အခြားလောင်စာများထက် လောင်စာအငွေ့တို့က သာလွန်သောအချက်များမှာ ဖြန့်ချိထုတ်ဝေရန်လွယ်ကူခြင်း၊ အပူအား ကြီးမားစွာပေးနိုင်ခြင်း၊ မီးခိုးပြာမထွက်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်လေသည်။ လောင်စာသည် စက်ရုံလုပ်ငန်းများ၌ လွန်စွာအရေးကြီးသော အသက်သွေးခဲတစ်ခု ဖြစ်သည့်အလျောက် လောင်စာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ဖြစ်ပေါ်သော ကြီးကျယ်သည့်အကြောင်းအရာများကို နိုင်ငံသမိုင်းများ၌ တွေ့ရှိရလေသည်။ ယခုအခါ၌ အများသူငှာသုံးစွဲလျက် ရှိသော ပစ္စည်းများ၌ လောင်စာလွတ်ကင်းပြီး ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် ပစ္စည်းများမရှိသလောက် ရှားပါးလှပေသည်။
နေရာချဝန်
နေရာချဝန်သည် ညီလာသဘင်အခမ်းအနားများ ၊ မုဒ္ဓါဘိသိက်၊ ဥကင်္သ ထီးဆောင်းမဂင်္လာ စသည့် အခမ်းအနားများတွင် တက်ရောက်လာကြသူ နန်းတွင်းအရာရှိကြီးများ ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မှ စော်ဘွားကြီးများအား နေရာချထားပေးရသူ ဖြစ်သည်။
တုရင်ရာဇာ
နေရာချဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေတ်နှောင်းကာလ တနင်္ဂနွေမင်း (၁၇၁၄-၁၇၃၃) လက်ထက်ကပင် တွေ့ရှိရသည်။ တနင်္ဂနွေမင်းလက်ထက်တွင် နေရာချဝန် အြဖစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ တုရင်ရာဇာ ဖြစ်သည်။ ယင်းတုရင်ရာဇာမှာ နောင်အင်ရုံစာတမ်းဖြင့် အမည်ထင်ရှားခဲ့သော အင်ရုံဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။ အင်ရုံရွာ ကိုးရွာစား အရာရရှိခဲ့သူဖြစ်ဩဖင့် အင်ရုံရွာစား တုရင်ရာဇာဟု အမည်ထင်ရှားရာမှ နောင်ဝန်ကြီး ဖြစ်လာသောအခါ အင်ရုံဝန်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ နေရာချဝန်၏ ရာထူးအြပည့်အစုံမှာ ပြော့စမြောင်နေရာချရုံးတော်ဝန်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ နေရာချဝန်ဟူ၍ မြန်မာရာဇဝင်တစ်လျှောက်တွင် တုရင်ရာဇာတစ်ဦးကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။
နေရာငါးသွယ်
မြေနန်းဝဲယာဆောင်တော်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း အမှူးရှိသည့် မှူးမတ်အရာရှိ ကြီးများသည် တော် ၊ ဒူး ၊ စနည်း ၊ အတွင်း ဝေါ၊ အြပင် အဝေါ ဟူသော နေရာတော်ငါးသွယ်၌ စနစ်တကျနေရာယူကြရသည်။ အိမ်ရှေ့မင်းအပါအဝင် မှူးမတ်အရာရှိကြီးအချို့မှာ နေရာတော်ငါးသွယ်ထက်ကြီးမြင့်သောနေရာ၌ ထိုင်ကြရ၏။ ယင်းတို့မှာ အိမ်ရှေ့မင်း ၁ နေရာ ၊ မင်းသားကြီး ၉ နေရာ ၊ မင်းသားလတ် ၉ နေရာ ၊ မြင်းမှူးမင်းသား ၉ နေရာ ၊ စစ်သူကြီး ၁ နေရာ ၊ စော်ဘွားကြီး ၁၂ နေရာ ၊ နေရာလွတ် ၃ နေရာ ၊ စော်ဘွားကြီး နောက်နေ မှူးကြီးမတ်ကြီးနေရာ ၁၂ နေရာ တို့ဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်း ၅၆ နေရာရှိသည်။ နေရာတော်ငါးသွယ်စနစ်မှာ အင်းဝခေတ်တွင် အထင်အရှား ရှိနြေပီဖြစ်၏။ အထက်ဖော်ပြပါ နေရာတော် ၅ သွယ်ထက် ကြီးမြင့်သောနေရာမှာ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်မှ ထပ်တိုးလာခြင်းဖြစ်၏။ ယင်းနေရာကို တော်နေရာထက်အဆင့်မြင့်သော နေရာလေးသွယ်ဟူ၍ မှတ်သားခေါ်ဆိုကြသည်။ နေရာတော်ငါးသွယ်နှင့် ပတ်သက်၍ ကုသပျို့တွင် 'တော်ဒူးနှစ်မည်၊ စနည်းသဘင် ၊ တွင်းပြင်ဘဝေါ၊ သဘောရည်ရွေး ၊ နေရာပေး၍' စသည်ဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသည်။
တော်နေရာ
တော်ဟူသည် မွန်ဘာသာအမည်ဖြစ်ပြီး ကွန်းစင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တော်နေရာမှာ လက်ဝဲဘက် ၂၄ နေရာ၊ လက်ယာဘက် ၂၄ နေရာရှိသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင်မူ လတော်နေရာအြပင် တော်ချွန်နေရာဟူ၍လည်း ထပ်မံ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ တော်ချွန်နေရာသည် တော်နေရာပိုင်းရှေ့ဆုံးထောင့် အချွန်မှစစားရသည်ကို ဆိုလိုသည်။ တော်ချွန်နေရာမှာလည်း လက်ဝဲ ၁ နေရာ လက်ယာ ၁ နေရာ ရှိသည်။ သူဌေးကြီးနေရာ ၁ နေရာစီနှင့် ပေါင်းလျှင်ဝဲ ၊ ယာ ၂ နေရာစီရှိ၏။ သူဌေးကြီးနေရာကိုမူ တော်နေရာဦးဟုခေါ်ဆိုသည်။
ဒူးနေရာ
ဒူး နေရာမှာ နေရာတော်ငါးသွယ်အနက် ဒုတိယအြမင့်ဆုံးနေရာ ဖြစ်သည်။ ဒူးနေရာမှာလည်း လက်ဝဲ ၊ လက်ယာ ၂၄ နေရာစီပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဝဲယာနှစ်ဖက်စလုံး ၄၈ နေရာရှိသည်။
အတွင်းဘဝေါ၊ အပြင်ဘဝေါ
ဘ ဝေါမှာ နေရာတော်ငါးသွယ်အနက် အနိမ့်ဆုံး အဆင့်ဖြစ်သည်။ ဘဝေါတွင်လည်း အတွင်းဘဝေါ ၂၄ နေရာ ၊ အြပင်ဘဝေါ ၂၄ နေရာရှိ၏။ ဝဲယာအတွက်ဆိုပါမူ အတွင်း ၄၈ ၊ အြပင် ၄၈ နေရာဖြစ်သည်။
နောက်တိုးနေရာများ
မူလ နေရာတော်ငါးသွယ်အြပင် သူဌေး ၁၆ နေရာ ၊ ယင်းအောက် သူကြွယ် ၁၂ နေရာ ၊ ယင်းအောက် ရှမ်းပြည်နယ်တပ်ပေါင်းမြို့စားများ ၈ နေရာ ၊ ယင်းအောက် မွန်အမတ်များ ၄ နေရာ ၊ ယင်းအောက် ယိုးဒယားအမတ် ၄ နေရာ ၊ ယင်းအောက်ရှမ်းအမတ် ၄ နေရာရှိသေးရာ နောက်တိုး နေရာများကပင် ၄၈ နေရာ ရှိနေပါသည်။
ပွဲတက်နေရာတော်ခင်း
ပွဲတက်နေရာ တော်ခင်းကျင်းပုံကို လေ့လာကြည့်လျှင် အိမ်ရှေ့မင်း ၁ နေရအပါအဝင် အဆင့်မြင့်နေရာ ၄ သွယ်မှ ၅၆ နေရာ ၊ နေရာတော်ငါးသွယ် လက်ဝဲဘက်အတွက် တော်ချွန်နှင့် တော်နေရာဦး အပါအဝင် ၁၂၂ နေရာ ၊ နောက်တိုး ၄၈ နေရာ ပေါင်းလျှင် စုစုပေါင်း ၂၂၆ နေရာရှိသည်။ လက်ယာဘက်တွင်လည်း အလားတူ (အိမ်ရှေ့မင်းတစ်နေရာလျှော့) ၂၂၅ နေရာရှိ၏။ ဤတွင် အနောက်ပွဲတက် အခမ်းအနား နေရာတော်ခင်းပုံမှာ အရှေ့နေရာတော်ခင်းပုံနှင့် ကွဲပြားခြားနားမှုရှိသည်။
ကမ္ဗလာရွာ၊ လင်းဒိုင်းကမ္ဘလာ
ကမ္ဗလာရွာ၊ လင်းဒိုင်းကမ္ဘလာ
သဗန်ကွဲရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
သဗန်ကွဲရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
တိန်ညို (ရွာသစ်)ရွာ
တိန်ညို (ရွာသစ်)ရွာ
ရှမ်းစုရွာ၊ သဲဖြူ
ရှမ်းစုရွာ၊ သဲဖြူ
ကင်းဝန်
ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်တော်အခါက နေပြည်တော်နှင့် အဝေးမြို့ကျေးလက်နယ်များတွင် ထွက်ဝင်သွားလာသူများကို စစ်ဆေး၍၊ အကောက်အခွန် ကောက်ခံသင့်က ကောက်ခံစည်းကြပ်ရသော ဌာနများကို 'ကင်း' ဟုခေါ်သည်။ ကြည်းကင်း၊ ရေကင်း၊ အနီးကင်း၊ အဝေးကင်း ဟူ၍ ကင်း ၄ မျိုးခွဲထားသည်။ ကြည်းကင်းကို ကုန်းကြောင်းလမ်းများ၌လည်းကောင်း၊ ရေကင်းကိုမူ ပင်လယ်ဝနှင့် မြစ်စခန်းများ၌လည်းကောင်း ချထားလေသည်။ နေပြည် တော် ပတ်ဝန်းကျင်၌ အစောင့်အနေချထားသော ကင်းကို အနီး ကင်း သို့မဟုတ် ကင်းတိုဟုခေါ်၍ နိုင်ငံအစွန်အဖျား၊ ရပ်ဝေး၌ ရှိသော ကြည်းကင်း၊ ရေကင်းများကို အဝေးကင်း၊ ကင်းရှည် သို့မဟုတ် ကင်းဖျားဟုခေါ်သည်။ ထိုပြင် နိုင်ငံခြားနှင့်ဆက်ဆံ ရသော နယ်ခြားကင်းများလည်း ရှိသေးသည်။ ထိုကင်းများမှာ ရေကင်း၊ ကြည်းကင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။
ထိုကင်းများတွင် ဘုရင်၏အရာရှိအမှုထမ်းများက လူဝင်လူထွက်ကိုစစ်ဆေး၍ ကုန်သည်ဈေးသည်များထံမှ ဖြတ်သန်းခ အခွန်များကို ကောက်ခံလေ့ရှိသည်။ ထိုအခွန်ကို ကင်းခွန်ဟု ခေါ်၍ ကင်းခွန်များကို ကြီးကြပ်ရသူအား 'ကင်းဝန်'ဟု ခေါ်လေသည်။ ကင်းဝန်၏လက်အောက်တွင် ကင်းအုပ်၊ ကင်းကိုင် စသော အမှုထမ်းများရှိသည်။ စစ်ချီစစ်တက်ရာ၌ ရပ်နားရာ စစ်စခန်းများတွင် အစောင့်အနေတာဝန်ချသူကို ကင်းစောင့်ဟုခေါ်လေသည်။ ရှေးအခါက ကင်းစောင့်သည်ကို ကင်းဝပ်သည်ဟုလည်း ခေါ်သေးသည်။ ယင်းသို့ စစ်စခန်း များ၌ ချရပ်စောင့်နေရုံသာမက ရှေးဦးကြိုထွက်၍ ရန်သူ သို့မဟုတ် လူဆိုး ဓားပြစသည်တို့၏ ဘေးရန်အလားအလာ၊ အနေအထိုင်၊ အခြေအနေကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းရန် တာဝန် ဖြင့်စေလွှတ်သော လူစုမှာ ကင်း သို့မဟုတ် ကင်းရှည်ဖြစ် လေသည်။ ထိုကင်းသည် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ လှည့်လည် သွားလာစုံစမ်းထောက် လှမ်းသည်ကို ကင်းလှည့် သည်၊ ကင်းထောက်သည်၊ ကင်းထိုးသည်ဟု ပြောဆိုကြ၏။ တစ်နေရာရာတွင် ချရပ်စောင့်ကြည့်နေရသော ကင်းသေ သို့မဟုတ် ကင်းဝန်းနှင့် လှည့်လည်သွားလာနေရသော ကင်း ပတ် တို့ကို ရာဇဝင်များ၌ ကင်းဝန်းကင်းပတ် လှည့်လည် သည်ဟု ဖော်ပြပါရှိလေသည်။
ညောင်ရမ်းခေတ် ကင်းဝန်
မြန်မာသမိုင်း တွင် အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည့် ကင်းဝန်မှာ တနင်္ဂနွေမင်း (၁၇၁၄-၁၇၃၃)လက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် သက်ရှည် ကျော်ထင် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ သူသည် ဝန်ကြီးရာထူး တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် ၁၇၃၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့၏။ သူ၏ ရာထူးကို မည်သူမည်ဝါက ဆက်ခံခဲ့သည်ကိုမူ မသိရပေ။
အလောင်းမင်းတရား လက်ထက်
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ အလောင်းမင်းတရား လက်ထက်တွင် အမတ်ကြီး ဘယသေနအား ကင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ကင်းဝန် ဘယသေန အမတ်ကြီး၏အမည်ကို ၂၀ နိုဝင်ဘာ ၁၇၅၇ ရက်စွဲပါ အမိန့်တော်၌ တွေ့ရှိရ၏။ ယင်းအမိန့်တော်အရ တမောဝကင်းနှင့် ဓမ္မနဂိုရ်ကင်းတို့မှာ ထိုခေတ်ကာလက ထင်ရှားသော ကင်းများ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိသည်။ ၁၆ မေ ၁၇၅၈ တွင် ကင်းဝန်အမတ်ကြီး ဘယသေနအား အဆောင်အရွက် အစီးအနင်းများပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရ၏။
မြေဒူးမင်းလက်ထက်
မြေဒူးမင်း (ဆင်ဖြူရှင်) (၁၇၆၃-၁၇၇၆) လက်ထက် အစောပိုင်းကာလတွင် နေမျိုးနော်ရထာကျော်ထင်အား ကင်းဝန်ရာထူး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၅ စက်တင်ဘာလ ၁၇၆၉ တွင် စန္ဒပူရီ (လင်းဇင်း)မှ သမီးကညာ ဆက်သသောအခါ ယင်းအခမ်းအနားသို့ ကင်းဝန်နေမျိုးနော်ရထာကျော်ထင် တက်ရောက်ခဲ့၏။ မြေဒူးမင်းလက်ထပ် နှောင်းပိုင်းကာလတွင် ဇေယျအနော်ရထာ ကင်းဝန်အရာရရှိခဲ့သည်။ သူသည် မြေဒူးမင်း နတ်ရွာစံချိန်အထိ ကင်းဝန်ရာထူးဖြင့် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
ဗဒုံမင်းလက်ထက်
ဘိုးတော်ဘုရား (ခေါ်) ဗဒုံမင်း (ခေါ်) ဘိုးတော်ဦးဝိုင်းသည် ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် အမရပူရ၌ နန်းတက်လာပြီးနောက် မဟာဇေယျသင်္ကြန်အား မဟာသီရိသီဟသူဘွဲ့ဖြင့်ဝန်ကြီးအရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ကင်းဝန်ရာထူးပါ ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ဝန်ကြီးအရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ကင်းဝန်ရာထူးပါ ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ကင်းဝန်မင်းကြီးဟု အမည်တွင် ပါသည်။ ကင်းဝန်မင်းကြီး မဟာသီရိသီဟသူသည် ၁၇၈၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာ၌ မြိတ်စစ်ကြောင်းအား အုပ်ချုပ်ချီတက်ခဲ့ရ၏။
၂၂ အောက်တိုဘာ ၁၇၉၂ တွင် တရုတ်ပြည်သို့ သံအဖွဲ့ စေလွှတ်ချိန်၌မူ ကင်းဝန်မှာ နေမျိုးနန္ဒကျော်သူ ဖြစ်နေပေပြီ။ ကင်းဝန် နေမျိုးနန္ဒကျော်သူသည် ဗန်းမော်စော်ဘွား ဦးဆောင်သော သံအဖွဲ့နှင့်အတူ တရုတ်ပြည်သို့ လိုက်ပါခဲ့ရ၏။ ယင်းသံအဖွဲ့မှာ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများနှင့်အတူ ၃ မတ် ၁၇၉၄ တွင် ​နေပြည်တော်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၅ တွင်မိတ္ထီလာမင်းသမီး၏ ကွမ်းခွံ့မင်္ဂလာပွဲကိုလည်း တက်ရောက်ခဲ့၏။ ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင်မူ ကင်းဝန်မှာ နေမျိုးသူရဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်။ ၂၈ ဇူလိုင် ၁၈၁၇ ရက်စွဲပါ အမိန့်တော်၌ ဗန်းမော်မြို့ဝန်အား နေပြည်တော်သို့ ပြန်လည်ဆင့်ခေါ်ထားပြီး လက်ဆောင်တော် မင်းဂွတ်နှင့် ဒူးရင်းပင်များအား ကင်းဝန်နေမျိုးသူရက ကြီးကြပ်ယူဆောင်လာရန် ဖော်ပြပါရှိသည်။
ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကြွယ်ဝ
ကင်းဝန်မဟာမင်းလှကျော်စွာ၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးကြွယ်ဝဖြစ်သည်။ သူသည် မြဝတီမင်းကြီးဦးစနှင့် ခမည်းခမက်တော်စပ်သူလည်း ဖြစ်၏။ ကင်းဝန် မဟာမင်းလှ ကျော်စွာဘွဲ့ခံ ဦးကြွယ်ဝသည် ၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၁၉တွင် မဏိပူရသို့ စစ်ချီစဉ်လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းရွက်ခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ၂ ဧပြီ ၁၈၂၃တွင် တရုတ်သံအဖွဲ့ လာရောက်ခဲ့စဉ်ကလည်း ကင်းဝန်မင်းကြီး မဟာမင်းလှကျော်စွာက ကြိုဆိုရေးတာဝန်ယူခဲ့ရ၏။ ကင်းဝန်မင်း ကြီး ဦးကြွယ်ဝသည် စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် တစ်လျှောက် ကင်းဝန်ရာထူးဖြင့် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့ပြီး ၁၈၃၇ ခုနှစ်သာယာဝတီမင်း နန်းတက်စတွင် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားကာ အကျဉ်းချထားခံခဲ့ရသည်။
သာယာဝတီမင်းလက်ထက်
သာယာဝတီမင်း (၁၈၃၇-၁၈၄၆)နန်းတက်စတွင်ပင် ကင်းဝန်ဟောင်း ဦးကြွယ်ဝ အပြစ်မှ ခွင့်လွှတ်ခဲ့ဟန်တူသည်။ ၁၈၄၁ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီမင်း ရန်ကုန်သို့ ကြွရောက်စဉ် မှူးမတ်အရာရှိ အများလိုက်ပါခဲ့ကြရာ ထိုသူများထဲတွင် ကင်းဝန်မဟာမင်းလှကျော်စွာလည်းပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ် စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက် ကင်းဝန်ဟောင်း ဦးကြွယ်ဝမှာ နေမျိုးမင်းလှ ဇေယျဘွဲ့ခံ ရွှေမြို့တော်ဝန် ဖြစ်နေပြီး မဟာမင်းလှကျော်စွာဘွဲ့ခံ အခစားကင်းဝန်သစ်တစ်ဦးအား ခန့်အပ်ထားကြောင်းလည်း တွေ့ရှိရသည်။ စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်ကင်းဝန်နှင့် ဘွဲ့မည်ချင်းတူနေသော်လည်း အခစားပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးသာ ဖြစ်သည်။ ကင်းဝန်မဟာ မင်းလှ ကျော်စွာ သည် ရန်ကုန်သို့ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ရွှေတိဂုံစေတီတော်၌ ဆည်းလည်း လှူဒါန်းခဲ့သေး၏။ ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် ပုဂံမင်း နန်းတက်လာပြီးနောက် မဟာမင်းလှကျော်စွာအား ကင်းဝန်အဖြစ် ဆက်လက် ခန့်အပ်ခဲ့ဟန် ရှိသည်။
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်
၁၈၅၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီတွင် မင်းတုန်းမင်းမှ နောင်တော်ဖြစ်သူ ပုဂံမင်းထံမှ ထီးနန်းကို လွှဲပြောင်းရယူပြီးနောက် နန်းတော်ကို မန္တလေးမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
၁၈၅၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း မင်းတုန်းမင်း ၊ ကနောင်မင်းသားများ ရွှေဘို၌ စံနေစဉ်ကပင် ရွှေခဲကြီး လှေတော်အုပ်ဦးဘိုးမောင်အား မင်းလှမင်းကျော်သင်္ခယာ ဘွဲ့ဖြင့် ကင်းဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၁၆ ဇွန် ၁၈၅၄ တွင် မင်းတုန်းမင်း ဥကင်သဖွင့် မင်္ဂလာပွဲဆင်ယင်ကျင်းပသောအခါ ကင်းဝန်ကို မဟာမင်းလှ မင်းခေါင်ဘွဲ့ ပြောင်းလဲပေးအပ်ခဲ့၏။ ထိုအတောအတွင်း ကင်းဝန် ရာထူး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ခဲ့၏။
ကင်းဝန်ဦးမာလိန်
၃၀ အောက်တိုဘာ ၁၈၅၆ တွင် ရတနာပုံမြို့သစ်တည်ရန် မြေနေရာသွားရောက် ကြည့်ရှုကြသူများထဲတွင် ကင်းဝန်မဟာမင်းလှဇေယျသူဘွဲ့ခံ ဦးမာလိန် ပါဝင်သည်။ အမတ်ကြီး အလိမ္မာ၏ မြေးဖြစ်သဖြင့် အဘိုးအမည်ကို ပြောင်းပြန်ပြုကာ ဦးမာလိန်ဟု အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည် ဆိုသည်။ ကင်းဝန်မဟာ မင်းလှဇေယျသူဘွဲ့ခံ ဦးမာလိန်သည် ၂၂ မေ ၁၈၅၉ တွင် ရတနာပုံမြို့ တံခါးများ ဆောက်လုပ်ရာ၌ မန်းဦးတံခါးအား တာဝန်ယူလုပ်ဆောင်ခဲ့ရ၏။ ကင်းဝန် ဦးမာလိန်မှာ ၂ ဩဂုတ် ၁၈၆၆ မြင်ကွန်း မြင်းခုန်တိုင် အရေးအခင်း၌ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။
ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်း
ဦးမာလိန် ကျဆုံးသွားပြီးနောက် ဦးကောင်းအား မင်းကြီးမဟာစည်သူ ဘွဲ့ဖြင့် ကင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ ဦးကောင်းသည် ထိုစဉ်က ဝန်ထောက်ရာထူးဖြင့် အမှုထမ်းရွက်နေချိန်ဖြစ်၏။ ၁၈၆၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ကာနယ်ဖိုက်ချ် ဦးဆောင်သော ဗြိတိသျှသံအဖွဲ့ လာရောက်စဉ် ဝန်ထောက်တော် ကင်းဝန်မင်းကြီး မဟာစည်သူဘွဲ့ခံ ဦးကောင်းက ဧည့်ခံကြိုဆိုခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ၁၈၇၀- ပြည့်နှစ်တွင် နယ်ခြားမြို့ရွာများ ရာဇဝတ်မှုကင်းရှင်းရေးအတွက် ကင်းဝန်ထောက်ဦးကောင်း မင်းလှမြို့သို့ သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့ရ၏။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကင်းဝန်ထောက် ဦးကောင်းအား ဝန်ကြီးအရာ တိုးမြှင့် ခန့်အပ်လိုက်ရာ ထိုစဉ်ကာလမှစ၍ ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်းဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် သေနတ်ဝန် ရာထူးကိုပါ ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ ကင်းဝန် သေနတ်ဝန်မင်း ကြီးဟု အမည်တွင် ပြန်ပါသည်။ ထိုစဉ်အတွင်း လယ်ကိုင်းမြို့ကိုပါ မြို့စားအရာရရှိခဲ့၏။ ၁၅ နိုဝင်ဘာ ၁၈၇၆ တွင် မိဖုရားခေါင်နတ်ရွာစံလွန်စဉ် လယ်ကိုင်းမြို့စား ကင်းဝန် သေနတ်ဝန်ကြီး ဦးကောင်းက ကြပ်မတ်လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့ရသည်။ ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်းသည် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ ၁၈၇၄ ခုနှစ်များတွင် ဥရောပသို့ မြန်မာသံအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်လျက် သွားရောက်ခဲ့၏။
ကင်းဝန်ဦးမြ
ကင်းဝန်သစ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသူမှာ မြေဒူးမြို့စားမင်းကြီး မဟာမင်းလှခေါင်ဘွဲ့ခံ ဦးမြဖြစ်သည်။ ကင်းဝန်ဦးမြမှာ သီပေါမင်းနှင့် အဆင်ပြေသူတော့ဟုတ်ဟန်မတူပေ။ ၁၆ နိုဝင်ဘာ ၁၈၈၃ တွင် ကင်းဝန်ဦးမြ အား အပြစ်အလျောက် ဖမ်းဆီးချုပ် နှောင်ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် မကြာမီ ဦးမြကို ကင်းဝန်ရာထူး ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့ဟန် ရှိသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်တစ်လျှောက် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် ကင်းဝန်များအနက် ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်းမှာ အထင်ရှားဆုံး ကင်းဝန်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ကင်းဝန်မင်းကြီးသည် ဗြိတိသျှ အစိုးရလက်ထက်၌ ဗြိတိသျှ အရာရှိများနှင့်အတူ အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်ကို ဆက်လက်ရယူခဲ့ပြီး ၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင်မှ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကင်းဝန်မင်းကြီး၏ ဈာပန အခမ်းအနားကို ဗြိတိသျှ ဘင်ခရာတပ်ဖွဲ့ကပင် ဝင်ရောက်ကူညီခဲ့သည်။
ငရဲအိုးရွာ၊ သာယာကုန်း
ငရဲအိုးရွာ၊ သာယာကုန်း
အောက်မြစ်တန်းရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
အောက်မြစ်တန်းရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
ထောင်ကဲ
ထောင်ကဲ
လှေအစုတွင် ထမ်းရွက်ရသော အရာရှိကလေးကို ခေါ်သည်။ လှော်လှေ၊ ခတ်လှေကို အုပ်ချုပ်ရသော အရာရှိကလေးကို ပဲ့နင်းဟု ခေါ်သည်။ လှော်ကားကို အုပ်ချုပ်ရသော အရာရှိကို ထောင်ကဲဟု ခေါ်သည်။ ရှေးအခါက အမှုထမ်းတစ်ထောင် အပေါ်တွင် ကြီးကဲရသဖြင့် ထောင်ကဲဟု ခေါ်တွင်လာရိုး ဖြစ်သဖြင့် နောက်နှောင်းအချိန်တွင် ရှေးရိုးစဉ်လာအတိုင်း ထောင်ကဲဟု ပင် ခေါ်မြဲတိုင်း ခေါ်ကြသည်။
လင်းဒိုင်းရွာ၊ လင်းဒိုင်းကမ္ဘလာ
လင်းဒိုင်းရွာ၊ လင်းဒိုင်းကမ္ဘလာ
နရသူ (မောပါမင်း)
နရသူ (မောပါမင်း)သည် ငါးစီးရှင်ကျော်စွာ၏ သားတော်ငယ် ဖြစ်သည်။ သီဟသူရမင်း ဟုလည်း အချို့ကျမ်းများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။ နရသူသည် (ခရစ်နှစ်-၁၃၆၄)(ကောဇာ-၇၂၆)တွင် နန်းတက်သည်။ ၎င်းလက်ထက်တွင် စစ်ကိုင်းတွင်စိုးစံနေသော မင်းပြောက်အား မင်းမျိုးမင်းရိုးမမှန်သူဟု စွပ်စွဲကာ မသင့်မမြတ်ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် နရသူက မောရှမ်းအကြီးအကဲ သိုချည်ဘွားအား စစ်ကိုင်းကို လာရောက်တိုက်ခိုက်ရန် ဖိတ်ခေါ်သည်။ သိုချည်ဘွားလည်း နရသူဖိတ်ခေါ်သည့် အတိုင်း စစ်ကိုင်းကို စစ်ချီ၍ တိုက်လျှင် မင်းပြောက်နှင့် တကွတစ်မြို့လုံး ကြခတ်ဝရာ ဘက်သို့ ထွက်ပြေးကြသည်။ တစ်ဖန် သိုချည်ဘွားသည် စစ်တိုက်ရာ မကူကောင်း လောဟု အမျက်ထွက်၍ ပင်းယကိုကူး၍ တိုက်ကာ နရသူကိုပါ ဖမ်းယူသွားလေသည်။ ထို့ကြောင့် မောပါ နရသူဟု တွင်သည်။
ရွာသစ်ကေရွာ၊ တင်းထိမ်ကန်
ရွာသစ်ကေရွာ၊ တင်းထိမ်ကန်
ပညာသည်ရွာ
ပညာသည်ရွာ
ဟီတက်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဟီတက်ရွာ (Hitet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ လုံယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံယန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၅ ဦး၊ မ ၈၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လပ်ပတောရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
လပ်ပတောရွာ (Latpataw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ လပ်ပတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လပ်ပတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၂ ဦး၊ မ ၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြိန်ဟွယ်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ပြိန်ဟွယ်ရွာ (Pyinghwei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန့်နောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၉၅ ဖြစ်သည်။
မကျန်ဒိန်ဆာရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
မကျန်ဒိန်ဆာရွာ(Makyangdingsa)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မကျန်ဒိန်ဆာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၉၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥတိုရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
ဥတိုရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
ကြံသကာချောင်းရွာ၊ သဲဖြူ
ကြံသကာချောင်းရွာ၊ သဲဖြူ
ညောင်ချောင်းရွာ၊ လင်းဒိုင်းကမ္ဘလာ
ညောင်ချောင်းရွာ၊ လင်းဒိုင်းကမ္ဘလာ
ပြော့​မှူး​ကြီး​
ပြော့မှူးကြီး
ပြော့သည် ပေါရာဏစကားဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မြေနန်းစမုခ်ဦး၊ မင်းတက်လှေကား တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ကြိမ်လုံးကိုင်စွဲ၍ စောင့်ရသူကို ပြော့သား ဟုခေါ်သည်။ ပြော့သားသည် အင်္ကျီလက်ကျယ် နှင့် ကျော့ကွင်းတပ် မြီသရီခေါ် ကတ္တီပါ ထိပ်ချွန်ဦးထုပ် ဝတ်ဆင်ရသည်။ ကျော့ကွင်းတပ်ဦးထုပ်ဆောင်းရသည်မှာ ပျူစောထီးလက်ထက်တွင် မယ်တော်က ပို့လာသော နဂါးအမတ် ၈ ယောက်သည် ဂဠုန်ရန်ကို ကြောက်ဩဖင့် ဦးထုပ်တွင် ကျော့ကွင်းတပ်သည်မှ စတင်သုံးလာခြင်း ဖြစ်သည် ။ ထိုပြောသားတို့ကို ကြီးမှူးရသော အမတ်ကို ပြော့မှူးကြီးဟု ခေါ်သည်။ ၁။
ကျမ်းကိုးစာရင်း
၁။ ရွှေနန်းသုံးဝေါဟာရ အဘိဓာန် ၊ စာ ၁၂၂။
ကဏ္ဍ:မြန်မာဝေါဟာရများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ဖုံးဆိုးလေးရွာ၊ ထောက်ရှာ
ဖုံးဆိုးလေးရွာ၊ ထောက်ရှာ
ကန်ကုန်းရွာ၊ အလယ်
ကန်ကုန်းရွာ (Kankone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ အလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၄ ဦး၊ မ ၁၅၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကလေး ကျေးတောင်ညို
ကလေး ကျေးတောင်ညို (၁၃၈၅–၁၄၂၆) သည် မြို့စားရွာစား အမတ်ဘဝမှ ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူမင်း၏ မိဖုရားရှင်ဘို့မယ်နှင့် ငြိစွန်းမိကာ ရှင်ဘို့မယ်၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် မင်းအဖြစ်ကိုရလာသူဖြစ်သည်။ အရည်အချင်းနည်းပါးသောမင်းအဖြစ် စည်းစိမ်ခံစားကာ ခုနစ်လအကြာတွင် အဆွေအမျိုးအင်အားကြီးလှသည့် မိုးညှင်းသတိုးက တိုက်ခိုက်လာသဖြင့် အင်းဝမှ ပခန်းနယ်သို့ထွက်အပြေးတွင် ခရီးပန်းကာ ဖျားနာသဖြင့်ကွယ်လွန်သည်။ ထိုသို့ မိုးညှင်းတပ်တို့ကို ခုခံရာတွင် မိဖုရားကြီးဖြစ်သူ ရှင်စောပုအား ပခန်းစားတရဖျားအားပေးကာ မိမိအားကာကွယ်စေသည်။ မိုးညှင်းသတိုးလည်း အင်းဝနန်းကို လွယ်ကူစွာဖြင့် သိမ်းယူရရှိလေသည်။
အာဒိတ္တသုတ်
(၃)သုတ်ရှိပါသည်။
ဇရာ, မရဏမီးတို့ ငြီးငြီး ပြောင်ပြောင် တောက်လောင်နေသည့်လောကအတွင်းမှ ဒါနပြုခြင်းဖြင့် ပစ္စည်းဥစ္စာများကို ထုတ်ယူသင့်ပုံ၊ ပေးလှူအပ်သောပစ္စည်းနှင့် မပေးမလှူသောပစ္စည်းများ ခြားနားပုံ၊ ပစ္စည်းဥစ္စာများ ပျက်စီးနိုင်ပုံ၊ ဒါနကြောင့် နတ်ပြည်သို့ရောက်နိုင်ပုံ အစရှိသည်ကို အညတရနတ်သားက ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားသည့်သုတ်။
--- ခန္ဓာငါးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ တစ်ဆဲ့ တစ်ပါးသောမီးတို့ တောက်လောင်နေပုံကို သိမြင်သော အကြားအမြင်ရှိသောအရိယာသာဝကသည် ခန္ဓာငါးပါး၌ ငြီးငွေ့ စိတ်ပျက်ပုံ၊ အာသဝေါကင်းကွာ ရဟန္တာဖြစ်သွားနိုင်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - အာယတန ၁၂-ပါး၊ ဝိညာဉ် ၇-ပါး၊ ဖဿ ၆-ပါး၊ ဝေဒနာ ၃-ပါးစီတို့ကို ရာဂ အစရှိသော မီး ၁၁-ပါးတို့လောင်မြိုက်နေပုံကို သိသော သုတဝန္တအရိယာသာဝကသည် ယင်းတရားတို့၌ နိဗ္ဗိန္ဒစသည်ဖြစ်ပုံ၊ အာသဝတရားတို့မှ လွတ်မြောက်ပုံကို ဂယာရွာအနီး ဂယာသီသကျောက်ဖျာ၌ ဘုရားရှင်က ဥရုဝေလကဿပ-အမှူးရှိသော ရဟန်းတော် တစ်ထောင်တို့အား ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ပါဠိတော်၌ -ရာဂအစရှိသော မီး ၁၁-ပါးသရုပ်ကို ဟောတော်မူပါသည်။
အဋ္ဌကထာ၌ -ဂယာရွာ၊ ဂယာနဒီ၊ ဂယာပေါက္ခရဏီ၊ ဂယာသီသကျောက် ဖျာနှင့် ဥရုဝေလကဿပညီနောင်တို့ ပါရမီဖြည့်ခဲ့ပုံဝတ္ထုအပြည့်အစုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ရွှေကျင်ပြင်ရွာ
ရွှေကျင်ပြင်ရွာ
မုဆိုးချောင်းရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
မုဆိုးချောင်းရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
လပွတ်ကုလားရွာ၊ လပွတ်ကုလား
လပွတ်ကုလားရွာ၊ လပွတ်ကုလား
၀ မတ်
၀ မတ်သည် ယောင်ပြရက်စွဲတစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး ရက်ထပ်နှစ်တွင် ဖေဖော်ဝါရီလရဲ့ ပြောင်းလဲသွားတဲ့ ရက်ကို တနည်းအားဖြင့် ဆိုလိုပြီး ဆော့ဝဲလ်အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်နှင့် နက္ခတ္တဗေဒဘာသာရပ်များတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ဝိန်းစန်းရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဝိန်းစန်းရွာ (Weinsang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ရွာသစ်ရွာ၊ သစ်တော်ပေါက်
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ သစ်တော်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်တော်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၃၇ ဦး၊ မ ၂၇၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိန်းစန်းရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်အွယ်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်အွယ်ရွာ (Wanawe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈၇ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကဝိသုတ်
အညတရ နတ်သား၏ လျှောက်ထားချက်အရ -ဂါယတ္တိ အစရှိသော ဆန်းသည် ဂါထာတို့၏ဖြစ်ကြောင်း, ဂါထာတို့ကို ထင်စွာပြကြောင်းကား အက္ခရာ၊ ဂါထာတို့သည် အမည် (နာမပညတ်)ကို မှီကုန်၏၊ ဂါထာတို့၏တည်ရာကား ပညာရှိ-ဟု ဘုရားရှင် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဝမ်အွယ်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဝိသုတ်
အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
စိန္တာ ကဝိ၊ သုတ ကဝိ၊ အတ္ထ ကဝိ၊ ပဋိဘာန ကဝိ-ဟူသော ကဝိလေးမျိုးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
နေပြည်တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ
နေပြည်တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ (Naypyidaw Development Committee; အတိုကောက် NPTDC) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော နေပြည်တော်၏ အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ နေပြည်တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီသည် နေပြည်တော်ကောင်စီနှင့် သီးခြားဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
နေပြည်တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီကို နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီလက်ထက် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော် စည်ပင်သာယာရေး ဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အဖွဲ့ဝင် ၅ ဦးမှ ၉ ဦးအထိ ပါဝင်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌက မြို့တော်ဝန်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌက ဒုတိယမြို့တော်ဝန်အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူသည်။
ဌာနများ
1.မြို့တော်ဝန်ရုံး
2.စီမံရေးရာဌာန
3.ဘတ်ဂျက်နှင့် ငွေစာရင်းဌာန
4.စစ်ဆေးရေးဌာန
5.ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရေးဌာန
6.ရာပြတ်ဌာန
7.အခွန်ဌာန
8. ဈေးများဌာန
9.တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနှင့်သားသတ်ရုံများဌာန
10.ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့်သန့်ရှင်းရေးဌာန
11.အင်ဂျင်နီယာဌာန (လမ်းတံတား)
12.အင်ဂျင်နီယာဌာန (အဆောက်အအုံ)
13.အင်ဂျင်နီယာဌာန (ရေနှင့်သန့်ရှင်းမှု)
14.စက်ရုံနှင့်မော်တော်ယာဉ်ဌာန
15.ဗဟိုပစ္စည်းထိန်းဌာန
16.ပန်းဥယျာဉ်နှင့်အားကစားကွင်းများဌာန
17.ကျန်းမာရေးဌာန
18.လုံခြုံရေးနှင့်စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးဌာန
19.မြို့ပြစီမံကိန်းနှင့်မြေစီမံခန့်ခွဲမှုဌာန
20. ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးနှင့်ပြန်ကြားရေးဌာန
21.ထုတ်လုပ်ရေးဌာန
22. နေပြည်တော်ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်
24.နေပြည်တော်အုတ်စက်ရုံ
25.ဇမ္ဗူသီရိအထူးကုဆေးရုံကြီး
26. မြို့တော်ဂေါက်ကွင်း
ခင်ခင်ရီ
ခင်ခင်ရီ(၁၉၁၇-၁၉၉၁)သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်အနုပညာလောကတွင် အသံတိတ်ခေတ်မှစတင် အောင်မြင်ကျော်ကြားလာခဲ့​သော ရုပ်ရှင်မင်းသမီးဖြစ်သည်။ သီချင်းများလည်းသီဆိုခဲ့ရာ ဘင်ဂျိုသာဒွန်း​ရေး၍ ခင်​​မောင်ရင်နှင့် တွဲဖက်သီဆိုခဲ့​သော ကျိုက်ထီးရိုးသီချင်းနှင့် ဒဂုံဆရာတင်​ရေး​ခဲ့သော ​အောင်​စေတီသီချင်းတို့မှာ ထင်ရှားသည်။
ပထမဦးဆုံးစတင်ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ ရွှေအိမ်စည်နှင့်ပဋိက္ခရားဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီက ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ခင်ခင်ရီပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း (၁ဝဝ)ကျော်တွင် အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့သည့် ဇာတ်ကားများမှာဣတ္ထိယ၊ သူဇာ၊ ရွှေနှင့်မြ၊ အပျိုစင်နှင့်ကလေးမ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည့်ရုပ်ရှင်ကားမှာ ဒါရိုက်တာ ဂန္ထဝင်မောင်ဝိုင်းရိုက်ကူးသောအချစ်ရွာ ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
ခင်ခင်ရီသည် ပြည့်စုံရုပ်ရှင်မှ ညတိုက်ပွဲ(ရုပ်ရှင်စုံ)တွင် ရှေးခေတ် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းအခန်းတစ်ခန်း၌မင်းသားတင်ငွေနှင့်အတူပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးနှင့်လူမှုရေးလုပ်ငန်းများ တွင်လည်း တက်ကြွစွာပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအထိမ်းအမှတ် နေ့ရက်ကြီးများနှင့်ပတ်သက်သော အခမ်းအနားများအတွက် ဇာတိသွေး၊ ဇာတိမာန် တက်ကြွစေမည့် တေးသီချင်းများဖြင့်သီဆိုလှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။ အပျော်တမ်းသူနာပြုအဖွဲ့တွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ခင်ခင်ရီ နောက်ဆုံးခဲ့သော ရုပ်သံအစီအစဉ်မှာ (၁၉၉၀) ပြည့်နှစ်က မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်ရှင်သံကြားအတွက် တစ်ဦးတည်းအနေဖြင့်ရော မင်းသားကြီး၊ တေးသံရှင် ဝင်းဦး နှင့်တွဲဖက်၍ပါ သီဆိုသရုပ်ဆောင်သည့် အောင်စေတီသီချင်းဖြစ်သည်။
(၁၉၄၄)ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာဝဏ္ဏကျော်ထင် ဦးရန်နိုင်စိန် (အငြိမ်းစားညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန)နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ သားသုံးဦးနှင့်သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး ခင်ခင်ရီသည် (၁၉၉၁)ခုနှစ် မတ်လ(၂)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကိုးကား
Category: မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆို​တော်များ
ကောင်းကပ်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အန်ဒီ ဆားကစ်
အန်ဒရူး ကလဲမန့် ဆားကစ် (Andrew Clement Serkis) သည် အင်္ဂလိပ် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ ထုတ်လုပ်သူ၊ ဒါရိုက်တာ၊ ဇာတ်ကောင်နောက်ခံ အနုပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာဖြင့်ဖန်တီးယူသော ဇာတ်ကောင်များအတွက် လှုပ်ရှားမှု၊ အသံ သရုပ်ဆောင်ခြင်းများဖြင့် လူသိအများဆုံးဖြစ်ကာ လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင် ရုပ်ရှင်သုံးကား (၂၀၀၁-၂၀၀၃)၊ ဟော့ဘစ် : မျှော်လင့်မထားသော ခရီးစဉ် (၂၀၁၂) တို့၌ ဂိုလမ်၊ ၂၀၀၅ တွင်ထွက်ရှိသော ကင်းကောင်ရုပ်ရှင်၌ ကင်းကောင်၊ မျောက်ဝံတို့၏ ဂြိုဟ်ရုပ်ရှင်တွဲများ (၂၀၁၁-၂၀၁၇) ၌ ဆီဇာ၊ စတီဗင် စပီးလ်ဘတ်ခ်၏ တင်တင်၏ စွန့်စားခန်းများ (၂၀၁၁) တွင် ကပ္ပတိန် ဟဒ်ဒေါ့ခ်၊ ကြယ်တာရာစစ်ပွဲများ နောက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများဖြစ်သော ကြယ်တာယာစစ်ပွဲ : စွမ်းအားနိုးထလာခြင်း (၂၀၁၅) ၊ ကြယ်တာယာစစ်ပွဲ : နောက်ဆုံးဂျက်ဒိုင်း (၂၀၁၇) တို့၌ ခေါင်းဆောင်ကြီး စနုတ်ခ်တို့နေရာတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ၌ ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူးသော မောက်ဂ်လီ:တောတွင်းရာဇဝင် ရုပ်ရှင်၌ ဘာလူးအဖြစ်လည်း သရုပ်ဆောင်ထားသည်။
ဆားကစ်သည် သမိုင်းတစ်လျှောက် စုစုပေါင်းဝင်ငွေအများဆုံးရ သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ကာ ၎င်း၏ ထိုသို့ နောက်ခံသရုပ်ဆောင်မှုများအတွက် ချီးကျူးထောမနာပြုခြင်းခံရသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။  အင်ပါယာဆုတစ်ခု၊ စေတန်ဆုနှစ်ခုရရှိထားပြီး ၂၀၀၆ တွင် Longford ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲမှ အီယန် ဘရာဒီဇာတ်ကောင်နေရာကို ရွှေကမ္ဘာလုံးဆု လျာထားခြင်းခံခဲ့ရသည်။ Sex & Drugs & Rock & Roll ဇာတ်ကားတွင်လည်း အီယန် ဒြူရီအဖြစ် သရုပ်ဆောင်နေရာအတွက် ဘာဖ်တာဆု လျာထားခြင့်ခံခဲ့ရ၏ ။ ဗြိတိသျှရုပ်ရှင်အတွက် ထုးချွန်စွာပေးဆပ်မှုကဏ္ဍအတွက် ဘာဖ်တာဆုကို ၂၀၂၀ တွင် လက်ခံရရှိသည်။ The Letter for the King (၂၀၂၀) အတွက် Daytime Emmy Award ဆုကမု ၂၀၂၁ ၌ ရရှိခဲ့ပြန်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
မကျန်ဂေါ့နန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
မကျန်ဂေါ့နန်ရွာ(Makyanggawtnang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မကျန်ဒိန်ဆာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၀၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်ကုန်းရွာ၊ သက္ကလ
ကန်ကုန်းရွာ (Kankone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ သက္ကလကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၆၇ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် သက္ကလမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ကုန်းရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ညောင်ကုန်းရွာ (Nyaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ရွှေပြည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေပြည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၉၅ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖဲကြိုးနက်လှုပ်ရှားမှု- မြန်မာ
ဖဲကြိုးနက်လှုပ်ရှားမှု- မြန်မာ သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာပညာရှင်များနှင့် ကျောင်းသားများ၏ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာန တွင် စစ်တပ်၏ လွှမ်းမိုးမှုအဆုံးသတ်ရေး ကြိုးစားခြင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
နောက်ခံအခြေအနေ
ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာဖေသက်ခင် ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၉ ရက်နေ့တွင် အငြိမ်းစားပေးလိုက်ပြီး တပ်မတော်အရာရှိဟောင်း ဒေါက်တာသန်းအောင်ဖြင့် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအရ မြန်မာနိုင်ငံ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ကျန်းမာရေး ဦးစီးဌာနကို ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာနနှင့် ကုသရေးဦးစီးဌာနအဖြစ် ဌာနနှစ်ခုခွဲလိုက်ရာတွင် ဝန်ထမ်းလစ်လပ်နေရာ ၃၃၀ ခန့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဇူလိုင် ၂၈ နှင့် ၃၀ ရက်များတွင် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ အရာရှိ ၈ ဦးကို ကုသရေးဦးစီးဌာနတွင် ခန့်အပ်ကြောင်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အမိန့်စာထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာဆရာဝန်များသာမက စစ်တက္ကသိုလ်ဆင်းအရာရှိများကိုပါ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနရှိ ထိပ်ပိုင်းရာထူးများတွင် ခန့်အပ်ကြောင်း ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးမှ ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုတပ်မတော်အရာရှိများမှာ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူးရာထူးနှင့် အခြားအရာရှိအဆင့်များအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခြင်း
ဩဂုတ် ၁၀ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးအရိုးဆေးရုံကြီးနှင့် တောင်ငူဆေးရုံများမှ ဆရာဝန်များမှ Black Ribbon Movement Myanmar 2015 အမည်ဖြင့် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်လူမှုကွန်ယက်တွင် စာမျက်နှာတစ်ခု ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုစာမျက်နှာမှာ ဖွင့်လှစ်ပြီး ၁၆ နာရီအတွင် နှစ်သက်မှုပြုလုပ်သူပေါင်း ၁၅၀၀၀ ကျော်ခဲ့သည်။ ဆေးပညာလောကတွင် နာမည်ထင်ရှားသည့် ဆရာဝန်ကြီးများမှလည်း ထိုလှုပ်ရှားမှုကို ထောက်ခံအားပေးခဲ့ကြသည်။ ဝန်ကြီးဌာနများနှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများတွင် အလုပ်လုပ်နေကြသည့် ဆရာဝန်နှင့် ဆေးကျောင်းသားများစွာ ဤလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
ဝန်ကြီးဌာန၏ တုံ့ပြန်မှု
လူထုတွင်း ဖဲကြိုးနက်လှုပ်ရှားမှု စတင်ကျယ်ပြန့်လာပြီးသည့်နောက် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်၊ ၂၀၁၅ တွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံဆရာဝန်အသင်းထံသို့ နှုတ်စကားတစ်ခုဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ စစ်ဘက်ဝန်ထမ်းများအား ကျန်းမာရေးဌာနသို့ နောက်ထပ်ရွှေ့ပြောင်းမှုထပ်မံ ပြုလုပ်ခြင်းအား ရပ်ဆိုင်းလိုက်မည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ဩဂုတ် ၁၂ ရက်တွင် လှုပ်ရှားတက်ကြွသူများက မကြာမီက ခန့်အပ်ထားခဲ့ပြီးသော စစ်ဘက်အရာရှိများအား တရားဝင်အမိန့်စာထုတ်၍ မူရင်း စစ်တပ်ရာထူးဌာနများသို့ ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းပေးရန် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးအား တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဝန်ကြီးက တရားဝင်အမိန့်စာထုတ်ခြင်းနှင့် ခန့်ပြီးအရာရှိများအား ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းပေးခြင်းတို့အား ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ
မင်းကြီးကတော် ခင်ဆုံ
ခင်ဆုံ (မင်းကြီးကတော်) (ခရစ် ၁၇၉၀ - ၁၈၆၀ ခန့်)သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ထင်ရှားသော မြန်မာအမျိုးသမီး စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် မြေထဲဝန်၏သမီး ဖြစ်သည်။ ဘကြီးတော်မင်း (စစ်ကိုင်းမင်း) လက်ထက်တွင် ကဗျာလင်္ကာများကို ဖွဲ့ဆိုသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ခင်ဆုံသည် မြဝတီမင်းကြီးနှင့် ခေတ်ပြိုင်စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဘကြီးတော်ဘုရားလက်ထက် ဇလွန်မြို့စား ရွှေလှံဗိုလ်နှင့်လက်ထက်ခဲ့ရာ 'ရွှေလှံဗိုလ် ကတော်ခင်ဆုံ' အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ရွှေဘိုမင်းလက်ထက်တွင် ရွှေလှံဗိုလ်သည် ကောင်းတုံဝန်ကြီးဖြစ်လာရာ'မင်းကြီးကတော်ခင်ဆုံ' အဖြစ် ဆက်လက် ထင်ရှားသည်။ နောင်တွင် ကွပ်ရွာကို စားရသဖြင့် ' ကွပ်ရွာစား မင်းကြီးကတော်ခင်ဆုံ' အဖြစ် ထင်ရှား၏။
ခင်ဆုံသည် ဘကြီးတော်မင်းလက်ထက်မှစ၍ ရွှေဘိုမင်း (သာယာဝတီမင်း)၊ ပုဂံမင်းနှင့် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တော်များတိုင် ကဗျာလင်္ကာများ ရေးဖွဲ့သည်။ ခင်ဆုံ၏ ကဗျာဂီတတွင် သီချင်းခန့်ပတ်ပျိုး၊ တေးထပ်၊ သဖြန်ဒွေးချိုး၊ လေးဆစ်သဖြန် စသည်တို့ပါဝင်သည်။ ပန်းပျိုးသီချင်းများကို ရေးသားခြင်းဖြင့် ခင်ဆုံသည် တူရိယာ ဂီတဘက်တွင် နှံ့စပ်ကျွမ်းကျင်ကြောင်း သိရသည်။
ခင်ဆုံ၏ ကဗျာများတွင် နက်နဲသော ပါဠိဝေါဟာရများကို သုံးစွဲထားသဖြင့် ပါဠိကျမ်းဂန် တတ်မြောက်ကြောင်းကိုလည်း သိသာသည်။ အဖွဲ့အနွဲ့ ယဉ်ကျေး၍ နန်းမူနန်းဟန်ပါသည်။ တင်စားဖွဲ့နွဲ့ပုံများကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် စိတ်ကူးထက်မြက်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ခင်ပွန်းသည် ကောင်းတုံမင်းကြီးမှာ စောစီးစွာ ကွယ်လွန်သော်လည်း ခင်ဆုံသည် နောက်အိမ်ထောင်မပြုဘဲနေခဲ့သည်။
ဟူအန် ကာလို့စ် ၁
စပိန်နိုင်ငံ ပထမမြောက်ဘုရင် ဟူအန် ကာလို့စ် (Juan Carlos) ကို ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် အီတလီနိုင်ငံ၊ ရောမမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ တစ်ဆယ့်သုံးဆက်မြောက် အယ်လဖွန်းဆိုး ဘုရင် ၏ မြေးတော်ဖြစ်သည်။ မိဘများသည် ဗူးဗွန်းမင်းဆက်ဖြစ်ကြ သော ဗာစီလိုးနားနယ်စား ဒွန်ယွန်ဒီဗူးဗွန်နှင့် မာရီယာတို့ ဖြစ်သည်။
ယူထရိတ်စာချုပ်အရ ဗူးဗွန်းမင်းဆက်သည် ၁၇၁၃ ခုနစ် ပ ဉ္စမဖိလစ်ဘုရင် စိုးစံသည့် အချိန်မှစ၍ စပိန်နိုင်ငံကို အုပ်စိုး ခဲ့သည်။ ၁၈၃၃ ခုနှစ် သတ္တမမြောက် ဖာဒိနန်ဘုရင် နတ်ရွာစံ ပြီးသည့် နောက်ပိုင်း၌ တန်ခိုးအာဏာ မှေးမှိန်ခဲ့သော ဗူးဗွန်း မျိုးနွယ် နန်းဆက်သည် ဝှမ်ကာလို့ လက်ထက်တွင် ပြန်လည် ရှင်သန်၍ လာလေသည်။
ဝှမ်ကာလို့သည် ဖရိုင်ဘတ်မြို့နှင့် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ လစ်စဘွန်းမြို့များတွင် မူလတန်းပညာကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် အသက် ၁ဝ နှစ်အရွယ်တွင် အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်း ကျောင်း ပညာများကို စပိန်နိုင်ငံ မဒရစ်မြို့၌ သင်ကြားသည်။ သူ၏ဖခင် ဘာစီလိုးနားနယ်စား၏ဆန္ဒအရ နိုင်ငံနှင့် မကင်းကွာ စေရန်အတွက် စပိန်နိုင်ငံတွင် ပညာသင်ကြား၍ ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၅ ခုနှစ်အထိ မက်ဒရစ်မြို့ရှိ ဆန်အိုင်စီဒရို တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားသည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် စရာဂေါ့ဆား စစ်ပညာသင်ကျောင်းဝင် ခွင့် စာမေးပွဲ ဖြေဆိုအောင်မြင်ပြီး ဗိုလ်သင်တန်း တက်ရောက် သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဗိုလ် ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ ထိုနှစ်ကုန်ဆုံးသည့်အခါတွင် လေတပ်ကျောင်းသို့ တက်ရောက်၍ လေယာဉ်မှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ထို နောက် စရာဂေါ့ဆား စစ်ပညာသင်ကျောင်းသို့ လက်တွေ့ လေ့ကျင့်မှု ရရှိရေးအတွက် ဝင်ရောက်သည်။ ကြည်း၊ ရေ၊ လေတပ်များတွင် ဗိုလ်ရာထူး ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ ရှစ်နှစ်ကြာသောအခါ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ စစ်ပညာများကို သင်ကြားပြီး ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဝှမ် ကာလို့သည် တက္ကသိုလ်ပညာရပ်များကို မဒရစ်မြို့၌ သင်ကြား သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဂရိနိုင်ငံ ဘုရင်ပေါနှင့် ကြင်ယာတော် ပက်ဒရိကတို့၏ သမီးတော် ဆိုဖီယာမင်းသမီးနှင့် ထိမ်းမြား သည်။ သားသမီးသုံးဦး ထွန်းကားသည်။ ဖိလစ်မင်းသား နန်းလျာ၊ အယ်လီနာ မင်းသမီးနှင့် ခရစ်စတီးနား မင်းသမီးတို့ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံ၏ အခြေအနေ စူးစမ်းလေ့လာ ဗဟုသုတရယူရန် အတွက် ဝှမ်ကာလို့သည် အစိုးရဌာနများ၌ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင် လေ့ကျင့်၍ နိုင်ငံတဝန်းလုံးသို့ ခရီးလှည့်လည်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ပါလီမန်လွှတ်တော်က ဝှမ်ကာလို့အား စပိန်မင်းသားဘွဲ့ အပ်နှင်း၍ နိုင်ငံတော် အဓိပတိရာထူးကို ဆက်ခံမည့်သူအဖြစ် ကြေညာသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ်များတွင် နိုင်ငံတော်အဓိပတိ ဗိုလ်ချုပ်ဖရန်ကို နာမကျန်း ဖြစ်သောအခါ နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဝှမ်ကာလို့သည် အဓိပတိ၏ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ဖရန်ကို ကွယ်လွန်သောအခါ ဝှမ်ကာလို့ သည် နိုင်ငံတော်၏ အခြေခံဥပဒေကို လေးစားခံယူမည့် အကြောင်း ပါလီမန်တွင် ကျမ်းသစ္စာဆိုသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စပိန်နိုင်ငံ၏ ဘုရင်မင်းမြတ် အဖြစ် ခံယူသည်။
ပလင်တောရွာ၊ သာယာကုန်း
ပလင်တောရွာ၊ သာယာကုန်း
သမ္ဗာန်ကွဲရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
သမ္ဗာန်ကွဲရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ လပွတ်ကုလား
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ လပွတ်ကုလား
နီချန့်ကျောင်းတော်
နီချန့်ကျောင်းတော် (Nechung Monastery) သည် တိဘက်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
တတိယဇနသုတ်
တဏှာသည် ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါကို ဖြစ်စေ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါတို့၏ စိတ်သည် ပြေးသွားနေ၏။ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါသည် သံသရာသို့ရောက်၏။ ကံတရားသည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါတို့၏ မှီခိုရာဖြစ်၏ဟု မေးလျှောက်လာသော အညတရ နတ်သားအား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ငခေါ်ရွာ၊ ကင်းချောင်း
ငခေါ်ရွာ၊ ကင်းချောင်း
လေးအိမ်စုရွာ၊ လပွတ်ကုလား
လေးအိမ်စုရွာ၊ လပွတ်ကုလား
​ထောက်ရှာရွာ၊ ထောက်ရှာ
ထောက်ရှာရွာ၊ ထောက်ရှာ
သဗြုရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
သဗြုရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
ဝမ်းကျင်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်းကျင်းရွာ (Wankyin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈၇ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ဝမ်ကျင်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒုတိယဇနသုတ်
အညတရနတ်သားအား တဏှာသည် ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါကို ဖြစ်စေ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ် သတ္တဝါတို့၏စိတ်သည် ပြေးသွားနေ၏၊ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါသည် သံသရာသို့ ရောက်၏။ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါသည် ဝဋ်ဆင်းရဲမှမလွတ်ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အုံးတဇင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
အုံးတဇင်ရွာ (Ohntazin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ထုံးဘိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၄၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ရေတွင်းချောင်းရွာ၊ မြက်လေးချောင်း
ရေတွင်းချောင်းရွာ၊ မြက်လေးချောင်း
ကြည်ကုန်းရွာ၊ အိုးသည်
ကြည်ကုန်းရွာ (Kyikone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ အိုးသည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၇၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုးသည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၄ ဦး၊ မ ၆၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကက်ဆက်
ကက်ဆက်သည် တိတ်ခွေထည့်၍အသံသွင်းနိုင် ဖွင့်နိုင်သောစက် ဖြစ်သည်။
ကူရွာ၊ လပွတ်ကုလား
ကူရွာ၊ လပွတ်ကုလား
ဘုရားသုံးဆူရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
ဘုရားသုံးဆူရွာ၊ ဘုရားသုံးဆူ
လွိုင်နွဲ့ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
လွိုင်နွဲ့ရွာ (Loinwet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ လုံယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံယန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၅ ဦး၊ မ ၈၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဇရသာသုတ်
မဆွေးမြေ့နိုင်သောတရား၊ စွဲမြဲစွာ တည်နေရမည့်တရား၊ လူသားတို့၏ ရတနာ၊ သူခိုးသူဝှက်တို့ မခိုးယူနိုင်သောတရားတို့ကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
သလူချောင်းရွာ
သလူချောင်းရွာ
ကိုးကား
သလူချောင်းရွာ
ခိုစုံရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ခိုစုံရွာ (Hkoson)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မြို့မပန်စွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့မပန်စွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၈၃ ဦး၊ မ ၁၇၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇာတိပ္ဖိုလ်မောင်သိန်း
ဇာတိပ္ဖိုလ် မောင်သိန်း ( ဦးသိန်း ) ကို အဖဦးသိန်းထွန်းလှိုင်နှင့် အမိဒေါ်စိန်တုတ်တို့မှ ၁၉၂၅ ခု၊ ဇူလိုင်လ ( ၁၂ ) ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်း၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။
၁၉၅၄ - ၅၅ ခုနှစ်မှစ၍ သမဝါယမ မဂ္ဂဇင်းတွင် ဝတ္ထုတိုများစ၍ ရေးသားသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ရှေ့သို့စာစောင်၊ လမ်းစဉ်သတင်းဂျာနယ်တို့တွင် ဝတ္ထုတိုနှင့် ဆောင်းပါးများရေး၍ ၁၉၇၀ ပြည့်တွင် မန္တလေးဟံသာဝတီ သတင်းစာ၌ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှစ၍ ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာတိုက်တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး ဆောင်းပါးပုဒ်ရေ ( ၆၀၀ ) ခန့်ရေးသားခဲ့သည်။ မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းနှင့် စာပေလုပ်သား မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ဝတ္ထုတိုများ ရေးသား၍ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာတိုက်မှ သက်ပြည့်အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှစ၍ ခေတ်မြန်မာ ဂျာနယ် အယ်ဒီတာ ချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်၍ သင်းပျံ့၊ နိုင်ငံသား တစ်ဦး၊ လေ့လာသူတစ်ဦး၊ အယ်ဒီတာ တစ်ဦး အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ယခင်က စာပေလုပ်သား အဖွဲ့တွင် ဗဟိုအမှုဆောင် ကော်မတီဝင် တစ်ဦး အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ဇာတိပ္ဖိုလ်မောင်သိန်းခေါ် ဦးသိန်းသည် ၁၉၉၈ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ( ၃ ) ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့၊ ညနေ ( ၃ ) နာရီ၊ မိနစ် ( ၂၀ ) တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
<References />
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဝိန်းဖိုင်းရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ကြုံးနော့လန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်ကြုံးနော့လန်ရွာ(Inkyonenawtlan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မဝန်အူမားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၄၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စွပ်ပရားစုရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
စွပ်ပရားစုရွာ (Sutpayarsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ အဒူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အဒူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၂၁ ဦး၊ မ ၁၄၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်းလိမ်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ