cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပရံမရဏသုတ်
ကာသိနိုင်ငံ ဗာရာဏသီမြို့တော်အနီး ဣသိပတန မိဂဒါယ၌ အရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အရှင်မဟာကဿပထေရ်တို့ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “ဟောတိ တထာ ဂတော ပရံ မရဏာ အစရှိသော မိစ္ဆာဝါဒလေးချက်တို့ ‘န အတ္ထသံဟိတ၊ နာဒိ ဗြဟ္မစရိယက၊ န နိဗ္ဗိဒါယ၊ န ဝိရာဂါယ၊ န နိရောဓာယ၊ န ဥပသမာယ၊ န အဘိညာယ၊ န သမ္ဗောဓာယ၊ န နိဗ္ဗာနာယဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘုရားရှင် ဖြေကြားတော် မမူပုံ၊ သစ္စာလေးပါးတရားတော်တို့ အတ္ထသံဟိတ၊ အာဒိဗြဟ္မစရိယက၊ နိဗ္ဗိဒါယ၊ ဝိရာဂါယ၊ နိရောဓာယ၊ ဥပသမာယ အဘိညာယ၊ သမ္ဗောဓာယ၊ နိဗ္ဗာနာယ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘုရားရှင် မိန့်ဆိုဟောကြားတော်မူပုံကို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အရှင်မဟာကဿပထေရ် ဖြေကြားတော်မူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
သပြေချောင်းရွာ၊ ခတ္တိယ
သပြေချောင်းရွာ၊ ခတ္တိယ
ထုံးကြီးရွာ၊ လေးအိမ်တန်း
ထုံးကြီးရွာ၊ လေးအိမ်တန်း
ထုံးပိုရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ထုံးပိုရွာ (Htonepo)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆၇ ဦး၊ မ ၂၂၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုတ်တောင်ပြင်ရွာ
အုတ်တောင်ပြင်ရွာ(မြို)
ပန်စယ်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ပန်စယ်ရွာ (Pangsei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၉၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၇ ဦး၊ မ ၁၂၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရောဗတ် ဝါလပို
ပထမ အောဖို့နယ်စားဘွဲ့ရ ဆာရောဗတ် ဝါလပိုသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး ဝန်ကြီးချုပ်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုထိုက်သော နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ၁၆၇၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် နောဖို့နယ်၊ ဟောင်တန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ အီတန်ကျောင်းနှင့် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်၊ ဘုရင့်ကောလိပ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ၁၇ဝ၁ ခုနှစ်၌ ဝှစ်ပါတီဝင်အမတ်အဖြစ်ဖြင့် ပါလီမန်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ ၁၇ဝ၈ ခုနှစ်တွင် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ အတွင်းဝန်ရာထူး၌ အမှုထမ်းရသည်။ ထိုနောက် ဝှစ်ပါတီအာဏာကျဆင်းလာသဖြင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရလေသည်။ ၁၇၁၂ ခုနှစ်တွင် ဝါလပိုသည် မိမိနှင့် နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံ တို့က စာရိတ္တပျက်ပြားသည်ဟု စွပ်စွဲချက်ကြောင့် ပါလီမန်မှ ထုတ်ပယ်ခြင်းကို ခံရသည်သာမက လန်ဒန်ရဲတိုက်ကြီး၌ပင် ခေတ္တမျှ အကျဉ်းချထားခြင်းကို ခံရလေသည်။ သို့ရာတွင် ၁၇၁၄ ခုနှစ်၌ ပါလီမန်အမတ် အဖြစ်တစ်ဖန် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရလေသည်။ ထိုနှစ်ထဲ၌ပင် ဝှစ်ပါတီကို လိုလားသော ပထမဂျော့ဘုရင် နန်းတက်လာလေသည်။ ၁၇၁၅ ခုနှစ်မှ ၁၇၁၇ ခုနှစ် အထိ ဝါလပိုသည် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် ရွှေတိုက်စိုး ဝန်ကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ သူသည် နိုင်ငံရေးထက် ဘဏ္ဍာရေးကိစ္စများ၌ ပို၍ကျွမ်းကျင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၇၂၁ ခုနှစ်တွင် ဆောက်ဆီးကုမ္ပဏီအရေး ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါ၌ တိုင်းပြည်၏ ဘဏ္ဍာရေးအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းပေးရန် ဝါလပိုအား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တစ်ဖန် ခန့်အပ်လေသည်။ ယင်းကုမ္ပဏီကို ၁၇၁၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ရာ တိုင်းသူပြည်သားအများတို့သည် အမြတ်အစွန်း မြောက်မြားစွာ ထွက်ပေါ်လာမည် အထင်ဖြင့် အစုများဝယ်၍ ငွေရင်းမြှုပ်နှံခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံး၌ ကုမ္ပဏီပျက်၍ အစုရှင်များ ငွေကြေးဆုံးရှုံးနစ်နာကြရလေသည်။ ဝါလပိုသည်လည်း တိုင်းပြည်တွင် ထိုကိစ္စကြောင့် ကျရောက်အံ့သော စီးပွားရေး အခြေပျက်ခြင်းကို ကာကွယ်နိုင်သဖြင့် ထင်ရှားလာလေသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်သောကြောင့် ဝါလပိုသည် ၁၇၂၁ ခုနှစ်မှ ၁၇၄၂ ခုနှစ်အထိ ထိုရာထူး၌ တည်မြဲလျက် ပထမဂျော့ဘုရင် လက်ထက်၌လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ ဂျော့ဘုရင် လက်ထက်၌လည်းကောင်း ညာလက်ရုံးသဖွယ် အားကိုးရသော နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ သူ၏ဝါဒမှာ နိုင်ငံ၏ ကြီးပွားရေးအတွက် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို အားပေးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးရန်အတွက်မှာလည်း တိုင်းပြည်၌ ဘဏ္ဍာရေးအခြေခိုင်ရမည့်ပြင် နိုင်ငံအချင်းချင်း ငြိမ်းချမ်းသာယာမှု ရှိရမည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဝါလပိုသည် ပြည်တွင်း ပြည်ပတို့တွင် ငြိမ်းချမ်းမှုရှိရန် ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း ၁၇၃၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် စပိန်နိုင်ငံနှင့် စစ်ဖြစ်ပွားခဲ့ရလေသည်။ ဝါလပိုသည် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းရပြီးနောက် ၁၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လေသည်။ ထိုနှစ်၌ပင် ဘုရင် ဝါလပိုလအား အောဖို့နယ်စားဘွဲ့ဖြင့် သူကောင်းပြု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဆာ ရောဗတ် ဝါလပိုသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဟူသော ရာထူးဘွဲ့ကို မခံယူခဲ့ရသော်လည်း ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးကဲ့သို့ပင် ဗြိတိန်နိုင်ငံကို ၁ဝ နှစ်ကျော်မျှ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၇၄၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ရန်နမ်းရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ရန်နမ်းရွာ(Rannam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၁၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇ ဦး၊ မ ၃၁၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၁၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျက်ဆီကာ ချက်စတိန်း
ဂျက်ဆီကာ မီချယ် ချက်စတိန်း (မတ် ၂၄၊ ၁၉၇၇) သည် အမေရိကန် ရုပ်ရှင်မင်းသမီးနှင့် ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူဖြစ်သည်။ ဆိုနိုမား ကယ်လ်ဖိုးနီးယားအနီး မြို့ငယ်လေး၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဆာကရမန်တိုတွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ချက်စတိန်းသည် ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းက ရုပ်ရှင်ပညာအား စိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း ဒါဇင်ဝက်ကျော် ရိုက်ကူးအပြီး ချက်စတိန်းသည် လူသိများလာခဲ့သည်။ ယင်းဇာတ်ကားများမှာ Take Shelter နှင့် The Tree of Life တို့ပါဝင်သည်။ The Help ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား၌ သူမသည် အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုအတွက် လျာထားခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စီအိုင်အေ အေးဂျင့်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် Zero Dark Thirty ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအတွက် သူမသည် Golden Globe Award ကိုဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ သူမ၏ အမြင့်ဆုံးဇာတ်ကားနှစ်ခုဖြစ်သည့် သိပ္ပံစိတ်ကူးယဉ်ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းများဖြစ်သော ကြယ်တာရာကြားဝယ် (၂၀၁၄) နှင့် အင်္ဂါဂြိုဟ်သား (၂၀၁၅) များတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဟိုရေ့ ဝါလပို
စတုတ္ထအောဖို့နယ်စား ဘွဲ့ရ ဟိုရေ့ ဝါလပိုသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင် ဆာရော ဗတ်ဝါလပို၏ သားအငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ လန်ဒန်မြို့တွင် ၁၇၁၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်၍ အီတန်ကျောင်းနှင့် ကိမ်းဗရစ် တက္ကသိုလ်၊ ဘုရင့်ကောလိပ်ကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၇၄၁ ခုနှစ်မှ ၁၇၆၈ ခုနှစ် အထိ ပါလီမန်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသော်လည်း နိုင်ငံရေးဘက်၌ ထင်ရှားခဲ့သူကား မဟုတ်ချေ။ ခေတ်အခြေအနေကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သူ အဖြစ်ဖြင့်သာ ထင်ရှားလေသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ၏ မျက်နှာကြောင့် ဟိုရေ့ဝါလပိုသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အလုပ်အကိုင်ရာထူး အမျိုးမျိုးတို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် သူသည် စာပေဘက်၌လည်းကောင်း၊ အဆောက်အအုံ ပညာဘက်၌လည်း ကောင်း၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း စုဆောင်းရေးဘက်၌လည်းကောင်း၊ ပို၍ စိတ် ဝင်စားလေသည်။ ထို့ကြောင့် စာရေးခြင်း၊ နေအိမ်ကို ပုံစံတစ်မျိုးပြင်၍ ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ ရှေးဟောင်းအိမ်ထောင်ပရိဘောဂ၊ ပန်းချီကား စသည်တို့ ကို စုဆောင်းခြင်းဖြင့် အချိန်ကုန်စေခဲ့သည်။ ၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် ဟိုရေ့ဝါလပိုသည် မစ်ဒဲဆက်နယ် တွစ်ကင် ဟမ်မြို့အနီး၌ ဂေါ့သပုံစံ ရဲတိုက်ကိုတည်ဆောက်၍ နေထိုင်သည်။ ကိုယ်ပိုင် စာပုံနှိပ်စက်ကိုလည်း တည်ထောင်သည်။ သူရေးသားသော စာပေများသည် လည်း စိတ်ကူးယဉ်စာပေမျှလောက်သာဖြစ်သည်။ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင်ရေးသော အော့တရန်တိုရဲတိုက် မှာ ထိတ်လန့်ဖွယ်ရာ ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် သူရေးခဲ့သော ဆောင်းပါးစာများ၊ မှတ်တမ်းများသည်ကား ၁၈ ရာစုနှစ် အတွင်းက အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ လူတို့နေထိုင်ပုံစနစ်ကို ဖော်ပြထားသဖြင့် ထင်ရှားပေသည်။ ဟိုရေ့ဝါလပိုသည် ၁၇၉၁ ခုနှစ်တွင် အောဖို့နယ်စားဘွဲ့ကို ဆက်ခံရရှိသည်။ ၁၇၉၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ကွယ် လွန်လေသည်။
အုတ်ဖိုရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
အုတ်ဖိုရွာ (Okehpo)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ စဉ့်ကိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၃၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ညောင်ပင်သာရွာ၊ လက်ပန်
ညောင်ပင်သာရွာ၊ လက်ပန်
ကရင်ကွင်းရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ကရင်ကွင်းရွာ (Kayinkwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ တယ်ပင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၇၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တယ်ပင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၂ ဦး၊ မ ၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံပြင်ရွာ
သံပြင်ရွာ
​သောင်တန်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
သောင်တန်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ပွေလီကုန်းရွာ၊ လေးအိမ်တန်း
ပွေလီကုန်းရွာ၊ လေးအိမ်တန်း
သင်္ချာသစ်
သင်္ချာသစ် ဟူသော ဝေါဟာရမှာ ဒေသ၊ ကာလ အပေါ်မူတည်၍ အဓိပ္ပာယ် အနည်းငယ် ကွဲပြားနိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးရပြီး ခေတ်ဦးတွင် အခြေခံပညာကျောင်းများ၊ တက္ကသိုလ်များ၌ သင်္ချာသင်ကြားရာတွင် စဉ်းစားဆင်ခြင် အသစ်တီထွင်ခြင်းထက် ရှေးကတည်းက သင်ကြားခဲ့သည့် နည်းအတိုင်း အဖြေထွက်ရန် တွက်သည့် တွက်နည်း ကိုသာ အဓိကသင်ကြားခဲ့ပုံရပြီး၊ သင်္ချာဘာသာရပ်ပါ အကြောင်းအရာများ အနေဖြင့်လည်း သဘောတရားဆန်သည့် အစုသီအိုရီ၊ အက်ဆီယမ်နည်းကျ သက်သေပြချက် စသည်တို့ မပါဘဲ (သို့မဟုတ် အပေါ်ယံမျှသာ) သင်ကြားခဲ့ပုံရသည်။ နောက်ပိုင်း ပညာရေးစနစ် အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲလာချိန်တွင် သင်္ချာသင်ရိုးကိုလည်း ခေတ်မီစေရန် ပြုပြင်လာရာ ယခင် သင်္ချာသင်ရိုးပါ အကြောင်းအရာတို့အပြင် သဘောတရားဆန်သည့် သင်္ချာအကြောင်းအရာများကိုပါ ထည့်သွင်းလာခဲ့ရာ ယခု မျက်မှောက်ခေတ် သင်္ချာသင်ရိုးများ ဖြစ်တည်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ သင်ရိုးဟောင်းများတွင် မပါဘဲ သင်ရိုးသစ်တွင်မှ ပါဝင်လာသည့် အစုသီအိုရီ၊ သင်္ချာယုတ္တိဗေဒ၊ အက်ဆီယမ်နည်းကျ သက်သေပြချက် အစရှိသည့် သဘောတရာများကို သင်္ချာသစ်ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲလာခဲ့သည်။ သင်ရိုးသစ်၏ သင်္ချာပညာရေးအရ သင်ပုံသင်နည်း အသစ်ကိုသာမကဘဲ သင်ရိုးသစ်ပါ အကြောင်းအရာများကိုပါ သင်္ချာသစ်ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ မြန်မာပညာရေးတွင် သင်္ချာသစ်နှင့် မျက်မှောက်ခေတ်သင်္ချာ၊ အစုသီအိုရီ အခြေခံသင်္ချာ၊ အက်ဆီယမ်နည်းကျ သင်္ချာ စသည်တို့မှာ အဓိပ္ပာယ် ဖလှယ်၍ရသော ဆင်တူစကားလုံးများ (synonyms) ဖြစ်လာကြသည်။ တနည်းဆိုရလျှင် မြန်မာပြည်တွင် သင်္ချာသစ်ဟု ခေါ်ဝေါ်သော သင်္ချာမှာ ကမ္ဘာ့စံနှင့် ကြည့်ပါက အသစ်မဟုတ် (၎င်း သဘောတရားအများစုမှာ ၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ကမ္ဘာတွင်၊ အနည်းဆုံး အနောက်နိုင်ငံများတွင်၊ တွင်ကျယ်ပြီး) သော်ငြား မြန်မာနိုင်ငံအနေနှင့် အသစ်ဖြစ်သောကြောင့် သင်္ချာသစ်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုအခါ အစုသီအိုရီ၊ အက်ဆီယမ်နည်းကျ သင်္ချာ စသည်တို့ကို သင်္ချာသစ်ဟု မြန်မာပညာရေးလောက၌ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
အနောက်နိုင်ငံများ၊ အထူးသဖြင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ တွင် သင်္ချာသစ်ဟု ခေါ်သော အကြောင်းအရာမှာ ၁၉၆၀ ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အခြေခံပညာကျောင်းများ (အတန်းကျောင်းများ) သက်သက်တွင်သာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် သင်ရိုး အပြောင်းအလဲကိုသာ ဆိုလိုသည်။ ထို့ကြောင့် အစုသီအိုရီ၊ အက်ဆီယမ်နည်းကျ သင်္ချာ အစရှိသည့် သင်္ချာသဘောများကို သင်္ချာသစ်ဟု ခေါ်လေ့မရှိဘဲ၊ အတန်းကျောင်း သင်ရိုးအပြောင်းအလဲဖြစ်စဉ်ကိုသာ သင်္ချာသစ် (new math) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်း အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုက လူ့သမိုင်းတွင် ပထမဆုံး စပွတ်နစ် ဂြိုဟ်တုကို လွှတ်တင်ခဲ့ပြီးနောက် ဆိုဗီယက် အင်ဂျင်နီယာများက အမေရိကန် အင်ဂျင်နီယာများထက် သင်္ချာပိုတော်သည်ဟူသည့် လူအများအမြင်ကြောင့် ၎င်းဆိုဗီယက် သင်္ချာပညာရေးကို လိုက်မီရန် ကြိုးစားသည့် အနေဖြင့် သင်္ချာသင်ရိုးကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားလာရာမှ စတင်သည်။ မိဘ၊ ဆရာများ၏ ဝေဖန်မှုကို အကြီးအကျယ်ခံရပြီးနောက်တွင် ၎င်း သင်္ချာသစ် ပညာရေးစမ်းသပ်မှု ကျဆုံးသည်ဟု အများက ခံယူပြီး ၁၉၆၀ ပြည့်လွန်နှစ်များ ကုန်ဆုံးပြီးနောက်တွင် အတန်းကျောင်းအများစု၌ သင်္ချာသစ် သင်ရိုး မရှိတော့ပေ။
မြန်မာပြည်၏ သင်္ချာသစ်
သင်္ချာသစ်ဟူသည် တွေးခေါ်နည်းများကို လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ သင်္ချာဟောင်းဟူသည် တွက်ချက်နည်းများကို လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် သင်္ချာဟောင်းကို လေ့လာသူသည် တွက်ချက်တတ်ရန် လိုသကဲ့သို့ သင်္ချာသစ်ကို လေ့လာသူသည် စဉ်းစားတတ်ရန် လိုသည်။
အခြေခံ သင်္ချာတွင် ဂဏန်းသင်္ချာ၊ အက္ခရာသင်္ချာ၊ ဂျီဩမေတြီ ဟူ၍ရှိသည်။ ဤသင်္ချာဘာသာရပ် ခွဲသုံးခုတွင် ဂဏန်းသင်္ချာနှင့် အက္ခရာသင်္ချာတို့တွင် စဉ်းစားနည်း၊ တွေးခေါ်နည်းများ အသင့်အတင့် ပါဝင်သော်လည်း တွက်ချက်ခြင်းကိုသာ အဓိကထားသည်။ ဂျီဩမေတြီသည်သာလျှင် အတွေးခေါ်နှင့် ပတ်သက်၍ တော်တော်များများပါသည်။ ထို့ကြောင့် သင်္ချာသစ်နှင့် အနီးစပ်ဆုံးဘာသာရပ်မှာ ဂျီဩမေတြီဖြစ်သည်။ ဂျီဩမေတြီကို အပိုင်းသုံးပိုင်း ခွဲကြည့်နိုင်သည်။
သင်္ချာသစ်ဟူသည် ဂဏန်းသင်္ချာ၊ အက္ခရာသင်္ချာနှင့် အခြားသော သင်္ချာဘာသာခွဲများကို ဂျီဩမေတြီ နည်းတူ သိပြီးသားဟု ယူဆထားသော အချက်များ၊ အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များနှင့် သီအိုရမ်များဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲ၍ လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် သင်္ချာသစ်ဟူသည် သင်္ချာဟောင်းတွင် ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာများကို အတွေးသစ်၊ အမြင်သစ်ဖြင့် ပြန်လည်လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ သင်္ချာသစ်တွင် အစုသီအိုရီသည် အဓိကဖြစ်သည်။ အလီသည် ဂဏန်းသင်္ချာ၏ အခြေခံဖြစ်သကဲ့သို့ အစုသီအိုရီသည်လည်း သင်္ချာသစ်၏ အခြေခံဖြစ်သည်။ အစုဟူသော ဝေါဟာရသည် သင်္ချာဝေါဟာရ သက်သက်မဟုတ်ပါ။ အစု သို့မဟုတ် အစုအဝေးဟူသည် အရာဝတ္ထုများ စုထားခြင်းကို ခေါ်သည်။ အစုသီအိုရီတွင် A,B,C,D, ........... စသည့် အင်္ဂလိပ် စာလုံးကြီးများသည် အစုများကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အစုထဲတွင်ပါဝင် သော အရာဝတ္ထုများကို { } ဟူသော တွန့်ကွင်းများထဲတွင် ထည့်သွင်းရေးပေးလေ့ရှိသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ Aသည် ကွင်းထဲတွင် ပါဝင်သည့် အစုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ဟု ရေးထားခြင်းအဓိပ္ပာယ်မှာ B သည် 1, 3, 6, 7, 8 ဟူသော ဂဏန်းများပါဝင်သည့် အစုတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်၊ ထိုနည်းတူစွာပင် P သည်မြန်မာနိုင်ငံရှိ မဲပေးနိုင်သော သူများအစုဟု ဆိုကြပါစို့။ ယင်းဝါကျကို သင်္ချာသစ်နည်းဖြင့်ရေးရလျှင် နှစ်နည်းရေးနိုင်သည်။ တစ်နည်းမှာ ဟု ရေးပြီး ကွင်းထဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မဲပေးနိုင်သော သူများ၏ အမည်အားလုံး ထည့်ရမည်။ ဤကဲ့သို့ ရေးရန် မလွယ်ကူသဖြင့် အောက်ဖော်ပြပါ နည်းစနစ်ကို သုံးရသည်။ "P သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မဲပေးနိုင်သူများ ပါဝင်သော အစုဖြစ်သည်" ဟူသော ဝါကျကို ဤသင်္ကေတက ကိုယ်စားပြုသည်။ အစုသီအိုရီတွင် ခေါမအက္ခရတစ်ခုဖြစ်သော အက်စီလွန် \in ဟူသော သင်္ကေတကို အမြဲတမ်းသုံးသည်။ ယင်းသင်္ကေတ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ အစုတွင် ပါဝင်သည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ပုံစံဆိုသော် A, B နှင့် P တို့သည်အထက် တွင်ဖော်ပြထားသည့် အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်သည်ဆိုကြပါစို့။ ထိုအခါ ဝင်းဦး \in A ဟု ရေးသား ဖော်ပြလျှင် ဝင်းဦးသည် A ဟူသော အစုထဲတွင် ပါဝင်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ခင်မောင်ဝင်း \in P ဟု ရေးသားဖော်ပြလျှင် ခင်မောင်ဝင်းသည် P ဟူသော အစုထဲတွင် ပါဝင်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤသင်္ကေတကို ရိုးရိုးစာသားဖြင့် ပြန်ရေးလျှင် "ခင်မောင်ဝင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မဲပေးနိုင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်" ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ သင်္ကေတများ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ပြခြင်းဖြင့် အစုသီအိုရီဟူသော ဘာသာရပ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အစုသီအိုရီကိုအခြေခံ၍ သင်္ချာသစ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ဂိုရှယ်၊ ရဲဘော်
ရဲဘော်ဂိုရှယ် ဟုလူသိများသည့် အိတ်ချ်၊အန်၊ ဂိုရှယ် ခေါ် သခင်ဘတင် သည်, d. 1967) ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီဝင် တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂါလီ လူမျိုးတို့၏ အလုပ်သမား သမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး လည်းဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီကို တည်ထောင်သူများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး မူဝါဒရေးရာချမှတ်သူလည်း ဖြစ်သည်။ ပါတီ၏ ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေး အတွင်း ပါတီတွင်း သန့်စင်ရေး ကြောင့် ပါတီမှ ထုတ်ပယ်ခံရကာ သေဒဏ်ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ဩဂုတ် တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ စတင် ထူထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ပါတီ၏ ဘင်္ဂါလီ အုပ်စုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ဂိုရှယ်သည် အိန္ဒိယ သို့ ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။ အစောပိုင်းနှစ်များတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် အိန္ဒိယ ကွန်မြူနစ်ပါတီ တို့၏ ဆက်သွယ်ရေးတွင် အဓိကကျသော အခန်းမှ ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။
သခင်ဗဟိန်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက်၊ ဂိုရှယ်သည် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ်သမားသမဂ္ဂ ညီလာခံ ၏ ဉက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ရှိ အိန္ဒိယ အလုပ်သမားအတွက် အဓိက လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဂိုရှယ် သည် အိန္ဒိယ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ၏ ၁၉၄၈ ဒုတိယ အကြိမ်မြောက် ညီလာခံ သို့ တက်ရောက်ရန် အိန္ဒိယ သို့ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်ဟု ပြောကြသည်။ သို့သော် တချို့ က သူသည် အိန္ဒိယ တွင် ရှိနေသောကြောင့် တက်ရောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု လည်း ပြောကြသည်။
အိန္ဒိယ နှင့် အခြားအာရှနိုင်ငံများရှိ ကွန်မြူနစ်ပါတီ များသည် ရှေ့တန်း ပိုမို ရောက်ရန် ပြင်ဆင်နေချိန် ဖြစ်သည်။ ဂိုရှယ်သည် လက်နက်ကိုင် ဆန့်ကျင်ရန် လူထုအား ပြင်ဆင်ထားရန် ပါတီကကြေညာရန် စာတမ်း တင်ပြခဲ့သည်။ ထိုစာတမ်းကို ဂိုရှယ်လမ်းစဉ် ဟု ခေါ်သည်။ ထိုအချိန်မတိုင်ခင်ထိ ဘရောက်ဒါ လမ်းစဉ် ဝါဒသမားများ အားကောင်းနေချိန်ဖြစ်သည်။
ကွန်မြူနစ်ပါတီ က ၁၉၄၈ မတ် ၁၄ တွင် ပျဉ်းမနား၌ ညီလာခံ ကျင်းပပြီး ဂိုရှယ်လမ်းစဉ်ကို လက်ခံခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဂိုရှယ်သည် ပါတီတွင် အဓိက မူဝါဒ ချမှတ်သူဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထိုသို့ ဂိုရှယ်လမ်းစဉ် လက်ခံမှုကြောင့် အစိုးရက ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကို ဖြိုခွင်းရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကလည်း ပါတီဝင် ကေဒါများ ကို ပြောက်ကျားစစ် ဆင်နွဲရန် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဂိုရှယ် က ပါတီရပ်တည်ရေး ထိန်းသိမ်းရန် အတွက် အထွေထွေသပိတ် ကို မြို့ကြီး များတွင် ဆင်နွဲပြီး ရန်ကုန်သို့ ချီတက်ကြရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏လမ်းစဉ် နှင့် ဆန့်ကျင်စွာ ထိုသို့ မော်ဝါဒ ပြောက်ကျားစစ် ဆင်နွဲမှု ကို အားမပေးသည့် တစ်ဦးထဲသော ဗဟိုကော်မတီဝင် ဖြစ်လေသည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်လွန်တွင် ဂိုရှယ်ကို ပါတီတွင်းမှ ထုတ်ပယ်ကာ၊ ဗမာပြည် လူရှောက်ချီ ဟု ကင်ပွန်းတပ်ပြီး ၁၉၆၇ မေ တွင် အသတ်ခံရသည်။
ရဲအောင်ရွာ၊ တင်းမ
ရဲအောင်ရွာ၊ တင်းမ
ညောင်ပေါရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
ညောင်ပေါရွာ (Nyaungpaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ပေပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၀ ဦး၊ မ ၁၄၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ညောင်ဘော ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မနော ဒေရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
မနော ဒေရွာ (Manawday)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၉၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆၇ ဦး၊ မ ၂၂၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘန်တန်းရွာ၊ မင်းဘူးမြို့နယ်
ဘန်တန်းရွာ (Bantan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ဖလံတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၀၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖလံတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၈ ဦး၊ မ ၈၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘလောင်ချောင်းရွာ
ဘလောင်ချောင်းရွာ
မုတ်ဆိပ်ရွာ၊ ကတိုက်
မုတ်ဆိပ်ရွာ၊ ကတိုက်
ကျောက်ကုန်းမှော်ရွာ၊ ဆင်သေပြင် (ဆင်ဆီ)
ကျောက်ကုန်းမှော်ရွာ၊ ဆင်သေပြင် (ဆင်ဆီ)
သစ်မွှေး
သစ်မွှေးကို အကျော်ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ သစ်မွှေးခေါ် အကျော်သည် နံ့သာဖြူ၊ နံ့သာနီ၊ ကရမက်၊ အကျော်၊ စမ္ပာဟူသော နံ့သာမျိုးငါးပါးတွင် ပါဝင်သည်။ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် သစ်မွှေးပင် များသည် တင်မီးလေ အီးစီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ အကွီလေးရီးယား အဂလိုချာဖြစ်သည်။ အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်ပတ်လုံး စိမ်းလန်းသည်။ အမြင့်ပေ ၇ဝ မှ ၁ဝဝ ထိရှိသည်။ ပင်စည်နှင့်အကိုင်း အခက်တို့မှာ ဖြောင့်မတ်ခြင်းမရှိပေ။ အခက်အလက်များဖြာပြီးအရွက်များ ခပ်ကျဲကျဲထွက်သည်။ အရွက်များ သည် အလျား ၂ လက်မမှ ၃ လက်မအထိ ရှိပြီး အနံမှာ ၁ ၁၊၂ လက်မခန့်ရှိသည်။ အရွက်သည်သားရေ ကဲ့သို့ ပျော့ပြောင်းတောက်ပသည်။ အပွင့်မှာ အဖြူရောင်ဖြစ်ပြီး ပိုးသားကဲ့သို့ နူးညံ့သည်။ အရွယ်မှာအလွန် သေးငယ်သည်။ တပေါင်း တန်ခူးလများတွင် ပွင့်သည်။ အသီးများမှာလည်း ကတ္တီပါကဲ့သို့ နူးညံ့ပြီး ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ အရွယ်မှာ ၁ လက်မမှ ၂ လက်မအထိရှိသည်။ သစ်မွှေးကို စုဆောင်းရာ၌ အနှစ်ရှိမည်ထင်ရသော သစ်မွှေး ပင်များကို ရှာဖွေခုတ်လှဲပြီး သစ်အကာ များစင်အောင် သစ်လုံးလိုက် မြေစိုတွင် မြှုပ်ရသည်။ မြေစိုတွင် မြှုပ်သောကြောင့် ဆွေးမြေ့ပြီး အကာများ ကင်းစင်သွားသော အနှစ်မှာသစ်မွှေးပင်ဖြစ်သည်။ သစ်မွှေးပင်၏ အသားစိုတွင် အမွှေးနံ့လုံးဝမရှိပေ။ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ခုတ်လှဲထားစဉ် သစ်မွှေးအနှစ်တွင် မှိုတစ်မျိုးစွဲလာသည်။ ထိုအခါ သစ်မွှေးအနှစ်သည် ဆွေးမြေ့လာသည်။ ယင်းကဲ့သို့ မှိုများစွဲကပ်၍ ဆွေးမြေ့လာမှသာ သစ်မွှေးအနှစ်သည် မွှေးလာသည်။ ပိုးစားထား သည့် အရာများကိုလည်း သစ်မွှေး၌ တွေ့ရသည်။ သစ်မွှေးအနှစ်မှ အဆီထုတ်ယူနိုင်ပြီး ယင်းအဆီကို ရေမွှေး ပြုလုပ်ရာတွင် သုံးသည်။ သစ်မွှေးကို အမွှေးတိုင်များ လုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။ သစ်မွှေးအနံ့ကို ပိုးမွှားများ အလွန်ကြောက်သည်။ အခေါက်ကို စက္ကူပြုလုပ်ရာ၌၎င်း၊ ကြိုးများပြုလုပ်ရာ၌၎င်း အသုံးပြုသည်။ မြန်မာ့ ဆေးမီးတိုအရ အနာများ ရောင်ရမ်းလျှင် သစ်မွှေးကို သွေး၍လိမ်းသည်။ အညှော်မိလျှင်လည်း သစ်မွှေးကိုသွေး၍ ဆားအနည်းငယ်ရောပြီး တိုက်သည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၊ တနင်္သာရီရိုးမနှင့် မြိတ်ကျွန်းစုများ၌ သစ်မွှေးပင်များ ပေါက်ရောက်သည်။ အိန္ဒိယ၊ ဗင်္ဂလားဒေ့ရှ၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် တရုတ် နိုင်ငံများ၌လည်း သစ်မွှေး ပင်များကို တွေ့ကြရသည်။
ဈေးကွက်ဝင်ပြီး အကျိုးအမြတ်ဖြစ်ထွန်းလာသောကြောင့် သစ်မွှေးပင်ကို စစ်ကိုင်း၊ ပဲခူး၊ ရန်ကုန်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးများ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့တွင် ပုဂ္ဂလိက စိုက်ပျိုးသူများက အပင်အရေအတွက် သိန်းနှင့်ချီ၍ စိုက်ပျိုးနေကြကြောင်းသိရသည်။ ကချင်ပြည်နယ်မှထွက်ရှိသော သစ်မွှေးမျိုးသည် ကမ္ဘာ့တန်းဝင် အကောင်းဆုံး သစ်မွှေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်ဟုလည်းသိရသည်။ စီးပွားဖြစ်စိုက်ပျိုးသော သစ်မွှေးပင်များကို စိုက်ပျိုးပြီး သုံးနှစ်ကြာလျှင် သစ်မွှေးဆီ ဖြစ်စေမယ့် ကပ်ပါးမှိုကို ပင်စည်ထဲ ထိုးသွင်းပေးရပါတယ်။ ခုနစ်နှစ်လောက်ကြာရင် ခုတ်လှဲပြီး ဈေးကွက်ကိုတင်ပို့နိုင်ပါတယ်။ ဈေးကွက်ဝင်သစ်မွှေးရဲ့ အရည်အသွေးနဲ့ အဆင့်အတန်းဟာ ကပ်ပါးမှိုထိုးသွင်းပြီး နှစ်ကြာရှည်မှုအပေါ်မှာလည်း မူတည်ပါတယ်။
အပင်
အမြဲစိမ်း အပင်ကြီးမျိုး ဖြစ်ပြီး အမြင့်ပေ ၇၀ မှ ၁၀၀ အထိ မြင့်၏။ ပင်စည်နှင့် အကိုင်း အခက် တို့မှာ ဖြောင့်မတ်ခြင်း မရှိချေ။ အခက် အလက် များစွာ ဖြာသည်။ အခေါက် လှိုင်းထ သကဲ့သို့ ကြမ်းတမ်း၏။ အသားပွ၍ အဖြူရောင် သမ်းသော ဝါဖန့်ဖန့် အဆင်း ရှိသည်။
အရွက်
ရွက်လွှဲ ခပ်ကျဲကျဲ ထွက်သည်။ အလျား ၂ လက်မမှ ၃ လက်မ ထိ ရှည်၏။ အနံ ၁ ၁/၂ လက်မ ခန့်ရှိ၏။ ရွက်ပြား သားရေ ကဲ့သို့ ပျော့ပျောင်း၍ တောက်ပပြီး ရွက်ညှာ တိုသည်။ ရွက်ကြော များပြားသည်။
အပွင့်
ပွင့်ညှာမဲ့ သို့မဟုတ် အလွန် တိုသော ပွင့်ညှာ ရှိသည်။ ထီးပုံသဏ္ဌာန် ပန်းခိုင် ဖြစ်သည်။ အပွင့် အလွန် သေးငယ်၍ ပိုးသား ကဲ့သို့ နူးညံ့သည်။ အဖြူရောင် ရှိသည်။ တန်ပေါင်း တန်ခူးတွင် ပွင့်သည်။
အသီး
ကတ္တီပါ ကဲ့သို့ နူးညံ့ပြီး ဘဲဥပုံ ဆန်ဆန် ရှိ၏။ ၁ ၁/၂ မှ ၂ လက်မ ထိ ရှည်၏။ အသီးတွင် နှမ်းစေ့ခန့် အစေ့ မြောက်မြားစွာ ပါသည်။ ဝါဆို ဝါခေါင် တွင်သီးသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အနှစ်သား။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	တနင်္သာရီ ရိုးမ၊ မြိတ်ခရိုင် တွင်းရှိ ကျွန်းများ တွင် ပေါက်ရောက်သည်။ ပေါက်ရောက်ပုံသဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင် - မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလို အရ အကျော်သည် အေး၏။ အပူကို ငြိမ်းစေ၏။ ချောင်းဆိုး ရောဂါ၊ နူနာ တို့ကို နိုင်၏။ ခါးသော အရသာ ရှိ၏။ ကြေညက် လွယ်၏။ ဝဖြိုးစေ၏။ အစာမကြေ ရောဂါ၊ မျက်စိ ရောဂါ၊ နားရောဂါ တို့ကို ပျောက်ကင်း စေ၏။ ဆီးရွှင် စေ၏။ အသည်းနှင့် အူတွင်း၌ ဖြစ်သော ရောဂါ များကို ပျောက်ကင်း စေ၏။ ခံတွင်းနံ့ မကောင်းခြင်း ကိုပယ်၏။
အသုံးပြုပုံ- အနှစ်သား သစ်မွှေးပင်သည် အမြင့်ပေ ၄ဝ ခန့်ရှိပြီး လုံးပတ် ၁ဝ ပေခန့်ရှိတတ် ပါသည်။ ပညာရှင်များ လေ့လာတွေ့ ရှိချက်အရ သစ်မွှေးပင်အမျိုးအစား ၁၁ မျိုးခန့်ရှိသော်လည်း Aquilaria, Crossnar နှင့် Aquilaria Malauenis အမျိုးအစားနှစ်မျိုးမှာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ ယင်းတို့ကို တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ကချင် ပြည်နယ်တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ဈေးကွက်ဝင်လာပုံနှင့် သမိုင်းကြောင်း
သစ်မွှေးကို အာရပ်လူမျိုးများက ပိုမိုကြိုက်နှစ်သက်ကြသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော်ခန့်မှ စတင်အသုံးပြုခဲ့ပြီး အာရိယန် လူမျိုးများက စတင်အသုံးပြုကာ အာဂါဟု ခေါ်ကြသည်။ အီဂျစ်လူမျိုးများ အနေဖြင့် မံမီရုပ်အလောင်းများ စီရင်သည့်အခါတွင် သစ်မွှေးအဆီခဲအား အဓိက ကုန်ကြမ်းအဖြစ် အသုံးပြုကြောင်း မှတ်သားရဖူးပါသည်။ အာရပ်လူမျိုးတို့သည် သစ်မွှေးကို ဘာသာရေးပွဲတော်မှအစ မိသားစုပိုင်းအထိ မီးထွန်းညှိပြီး မွှေးကြိုင်သည့်ရနံ့ကို ရှူရှိုက်ရင်း အပန်းဖြေကြပြီး ရေမွှေးစသည့် ပစ္စည်းများကို အနံ့ကြာရှည် ခံနိုင်အောင် အသုံးပြုသည်ဟု ဆိုသည်။ သစ်မွှေးကို ခရစ်ယာန် သမ္မာကျမ်းစာတွင် ခရစ်တော် မွေးဖွားစဉ်က အရှေ့ဘက်နိုင်ငံမှ ပညာရှင်သုံးဦး ရောက်ရှိလာပြီး ခရစ်တော်အား ပူဇော်ရာတွင် လက်ဆောင်ပစ္စည်းသုံးမျိုးပါ ရှိသည်။ လက်ဆောင်တစ်မျိုးမှာ မူးရာ - Mura ဟုခေါ်သည့် သစ်မွှေး ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ သစ်မွှေးကို အထွတ်အမြတ် အဖြစ်ပူဇော်ရာတွင် ခရစ်တော် လက်ထက်ကပင် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင် အများစုဖြစ်သော ကချင်တိုင်းရင်းသားများက သမ္မာကျမ်းစာအတိုင်းမူးရာဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
သစ်မွှေးသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဈေးကောင်းရရှိလာသည်။ ယင်းအချိန်က ပထမတန်း စား တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ်တစ် သောင်းဈေး၊ ဒုတိယတန်းစား တစ် ပိဿာလျှင် ၂၅ဝ ကျပ်နှုန်းမှ နောက် ပိုင်းတွင် ပထမတန်းစား တစ်ပိဿာ ကျပ်ငါးသောင်း၊ ဒုတိယတန်းစား တစ်ပိဿာကျပ် နှစ်သောင်းငါးထောင်၊ ရောနှောအတန်းအစား ကျပ်ငါးထောင်အထိ မှောင်ခိုစီးပွားရေး လောကတွင် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ အထက်တွင် တင်ပြခဲ့သည့် အတိုင်း အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်တမူးမြို့တွင် ယင်း အချိန်ကာလက သစ်မွှေးနှင့် ကြီးပွားချမ်းသာသွားကြသူများရှိ သလို သစ်မွှေးနှင့် ဘဝပျက်သွား ကြသူများလည်းရှိခဲ့သည်။
သစ်မွှေးဈေးကွက် ချဲ့လာပုံမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အာသံပြည်နယ်၊ မဏိပူရပြည်နယ် သစ်မွှေးကုန်သည်၊ သစ်မွှေးစုဆောင်းခွင့်ရသူ အင်ဖာလံမြို့မှ မစ္စတာ အိုဘိုဒင်က အခွန်ပေးဆောင်၍ ပေါက်ဈေးနှင့် ဝယ်ယူစုဆောင်းခဲ့သည်။ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်မှု အခက်အခဲများကြောင့် တမူးမြို့မှတစ်ဆင့် မိုးရေးမြို့တွင် မြန်မာပြည်မှ အပြီးပြန်သူတို့ထံ အရောင်းအဝယ်လုပ်သည်။ ဝယ်ယူ သိုလှောင်ခြင်း၊ ပြန်လည် ရောင်းချခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အာသံ ပြည်နယ်က ကုန်သည်ကြီးများက ယင်းကာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တော ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာန ညွှန် ကြားရေးမှူးချုပ်ထံ သစ်မွှေးဝယ်ယူ လိုကြောင်း ဆက်သွယ်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ဆက်သွယ်သူများထဲမှ အာသံပြည်နယ်၊ ဒူဟာဘီမြို့နေ မစ္စတာ ဒီလစ်ပဒပတာဆိုသူ ပါဝင်သည်။ သူက မြန်မာပြည်က သတ်မှတ်ထားသော စည်းကမ်းများကို လိုက်နာပြီး မြန်မာတောင်သူများကို သစ်မွှေးပညာသင်ပေးပါမည်ဟု ဆို ပြီး သစ်တောဦးစီးဌာနသို့ တင်ပြ တောင်းဆိုခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
အသုံးဝင်မှု
အထက်တွင် တင်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း သစ်မွှေးကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော်ခန့်မှ စတင် အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး အာရိယန် လူမျိုးများက စတင် အသုံးပြုကာ အာဂါဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ အီဂျစ်လူမျိုးများ အနေဖြင့် မံမီရုပ်အလောင်းများ စီရင်သည့်အခါတွင် သစ်မွှေးအဆီခဲအား အဓိကအသုံးပြုခဲ့ကြောင်းမှတ်သား ဖူးပါသည်။ သစ်မွှေးကို တိုင်းရင်း ဆေးဝါးများ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ အသည်းခြောက်ရောဂါ၊ လေဖြတ်ရောဂါ၊ သွေးကင်ဆာရောဂါ၊ အသည်းရောင် အသားဝါ၊ အေအိုင်ဒီအက်စ် ရောဂါများအတွက် အထူးသင့်လျော်သည်။ ရေမွှေးနှင့် အလှကုန်များ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အဓိကကုန်ကြမ်းအဖြစ် အသုံးပြု သည်။ ကချင်ပြည်နယ်ဒေသခံ တိုင်း ရင်းသားများက ရိုးရာဆေးဝါးအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ဆေးကျမ်းအလိုအရ သစ်မွှေးသည် အေး၏။ အပူကိုနိုင်စေ၏။ ချောင်းဆိုး ရောဂါ၊ နူနာတို့ကို နိုင်စေ၏။ ခါးသောအရသာရှိ၏။ ကြေညက် လွယ်၏။ ဝဖြိုးစေ၏။ အစာမကြေ ရောဂါ၊ မျက်စိရောဂါ၊ နားရောဂါတို့ ကို ပျောက်ကင်းစေ၏။ ဆီးရွှင်စေ၏။ အသည်းနှင့် အူတွင်း၌ ဖြစ်သော ရောဂါများကို ပျောက်ကင်းစေ၏။ ခံတွင်းအနံ့မကောင်းခြင်းကို ပယ်၏ ဟု ဆိုထားသည်။
နိုင်ငံတကာတွင် တိုင်းရင်းဆေး အမွှေးနံ့သာ၊ အလှကုန်ပစ္စည်းများ၊ အမွှေးတိုင်၊ အဓိက ကုန်ကြမ်းများအဖြစ် ဘာသာရေးဆိုင်ရာများတွင် ပူဇော်ရန် သုံးစွဲကြပြီး အာရပ်လူမျိုးများရှိရာ နိုင်ငံတိုင်း၌ အိမ်တိုင်းတွင် သုံးစွဲကြသည်။ သစ်မွှေးများကို အမှုန့် ပြုလုပ်ပြီး အမွှေးတိုင်များ ပြုလုပ်၍ ထွန်းညှိပူဇော်ခြင်း၊ အမှုန့်အား မီးရှို့၍ အနံ့ကို ရှူရှိုက်ခြင်းများဖြင့် စိတ်ချမ်းမြေ့ခြင်းနှင့် စိတ်ကြည်လင် မှုများဖြစ်စေနိုင်သောကြောင့် အလွန် တန်ဖိုးထားကြခြင်းဖြစ်သည်။
စွန့်စားရှာဖွေခဲ့ကြသည့်အတွက် မျိုးတုံးလုနီးပါးဖြစ်ခဲ့
သစ်မွှေးမှောင်ခိုဈေးကွက် ကျယ် ပြန့်လာသည့် ၁၉၆၉-၇ဝ နောက်ပိုင်းတွင် လူငယ် လူရွယ်များသည် စိတ်တူ သဘောတူ ငါးယောက်နှင့် အထက် အဖွဲ့ဖွဲ့၍ ချင်းတွင်းမြစ်တစ်လျှောက် တောတောင်များ၊ မူးမြစ်ရိုးတစ်လျှောက် တောတောင်များ၊ နာဂတောင်တန်း အရောက်ရောက်၊ ကချင်ပြည်နယ် တောနက်ကြီးများ၊ တနင်္သာရီတိုင်း တောတောင်များ၊ မဟာမြိုင် တောလည်းမကျန်၊ ဆင်မကြောက်၊ ကျားမကြောက်၊ သူပုန်မကြောက် နေရာအနှံ့ ကျောပိုးအိတ် တစ်လုံးစီဖြင့် သစ်မွှေးအရှာ ထွက်ခဲ့ကြသည်။ အချို့လည်း စွန့်စားရကျိုး၊ အပင်ပန်းခံရ ကျိုးနပ်ခဲ့ကြသည်။ အချို့လည်း ငှက်ဖျားဒဏ်၊ ပင်ပန်းမှုဒဏ်များသာ အဖတ် တင်ခဲ့ကြသည်။ ဤမျှအထိ သစ်မွှေးလောဘ၊ သစ်မွှေးရတနာက ဂုဏ်ကြီးခဲ့သည်။ ဤမျှတန်ဖိုးကြီးသော၊ ဂုဏ်ကြီးသော သစ်မွှေးပင်များကို အလွန်အမင်း စည်းမဲ့ကမ်း မဲ့ ခုတ်ယူခဲ့ကြသောကြောင့် မျိုးတုံး လုနီးပါး အခြေအနေဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရ သည်။
အပင်တွေ့သော်လည်း အဆီတွေ့ချင်မှ တွေ့သည်။ သဘာဝ သစ်မွှေးပင်များတွင် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ဆယ်ပင်မှာ တစ်ပင်နှုန်းလောက်သာ အဆီတွေ့ရသည်ဟု သိရှိရသည်။ သည်တော့ ရတနာဟူသည် ထိုက်တန်သောသူမှ ခံစားရသည်ဟူသော စကားလည်း မှန်နေသည်။ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့က ဤတောဤတောင်တွင် နှံ့နှံ့စပ်စပ် ရှာဖွေခဲ့သော်လည်း သစ်မွှေးပင်ကို တွေ့ချင်မှတွေ့သည်။ သို့သော် ကံထိုက်သော နောက်တစ်ဖွဲ့က ဤ တောဤတောင်ကို ထပ်မံရောက်ရှိ ရှာဖွေသော် အဆီပြည့်နေသော တန်ဖိုးကြီး သစ်မွှေးပင်ကို တွေ့ရတတ်သည်။ ရတနာဟူသည် နတ်ကြီးလှသည်။ သစ်မွှေးပင်ဟု ဆိုသော်လည်း သာမန်အားဖြင့်မမွှေးဘဲ အပင်များတွင် မှိုစွဲကပ်နေမှသာလျှင် သစ်မွှေး ရရှိသည်။ အဆိုပါ သစ်မွှေးရရှိမှသာ တန်ဖိုးကြီးမားသည်။ သို့သော်လည်း သစ်မွှေးရှာအဖွဲ့တို့သည် တွေ့သမျှ သစ်မွှေးပင်ဟူသရွေ့ ခုတ်လှဲ ဖြတ်တောက် အဆီရှာဖွေခဲ့ကြသဖြင့် သဘာဝ တောတောင်များတွင် သစ်မွှေးပင်များ ရှားပါးလာခဲ့သည်။ ဤုသို့ စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ ခုတ်လှဲဖြတ်တောက် ရှာဖွေခဲ့ကြသဖြင့် သစ်မွှေးပင်များသည် မျိုးတုံးလုနီးပါး အခြေအနေ သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
သစ်မွှေးဆီဖြစ်ပေါ်စေသော ဆေးသွင်းနည်းတွေ့ရှိ
သစ်မွှေး၏ အဓိက ဇာတ်ဆောင်မှာ သစ်မွှေးပိုး သို့မဟုတ် ကပ်ပါးမှို Fungus ဖြစ်ပြီး ရောဂါ တစ်မျိုးမျိုး အပင်အား ထိခိုက်ခံရမှုကြောင့် ယင်းရောဂါပိုးကို အပင်က ပြန်လည်ခုခံ နိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သောအရည်ကို ထုတ်ပေးလာပြီး ထိုရည်အနှစ်မှ သစ်မွှေးဆီအဖြစ် ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်ကာ သစ်မွှေးပင်၏ သစ်သားရောင်မှာ အဖြူရောင်မှ တဖြည်းဖြည်း အနက်ရောင်သို့ ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်ပြီး အနံ့မှာလည်း မွှေးရနံ့ထွက်ပေါ်လာ ကြောင်းသိရသည်။ သဘာဝ သစ်မွှေးပင်၏ သဘောသဘာဝများကို လေ့လာဖော်ထုတ်ရန် သစ်မွှေးဆီ ဖြစ်ပေါ်မှု အခြေခံ သုတေသန ပြုချက်များအပေါ် အသုံးချလျက် လူတို့ ဖန်တီးစိုက်ပျိုးရရှိသည့် သစ်မွှေးပင်အား သစ်မွှေးဆီ ဖြစ်ပေါ်စေသော မှိုများမွေးမြူကာ ဆေးထိုးသွင်းခြင်းဖြင့် သစ်မွှေးဆီ ထွက်ရှိသည့် အပင်ရရှိနိုင် ကြောင်းသိရသည်။ အကောင်းဆုံး သစ်မွှေးမှာ အနက်ဖြစ်ပြီး ရေတွင် ထည့်ကြည့်ပါက နစ်မြုပ်သွားကြောင်း။ ဒေသအလိုက် သစ်မွှေး အတန်းအစား ကွဲပြားနိုင်ပြီး သစ်မွှေး ဆီပါဝင်မှု ရနံ့နှင့် သိပ်သည်းဆတို့ ကွဲပြားမှုအပေါ် တန်ဖိုးကွာခြားကြောင်း သိရှိရသည်။
အပင်သက်တမ်း လေးနှစ်မှ ခြောက်နှစ်အရွယ် မေလနောက်ဆုံးပတ်နှင့် ဇွန်လအတွင်း မှိုမျိုးထည့် သွင်းရန်သင့်လျော်သည်။ မှိုသွင်းပြီး တစ်နှစ်ကြာပါက သစ်မွှေးထုတ် ယူနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။ သစ်မွှေးတစ်ပင်လျှင် သစ်မွှေးဆီ ကီလို ၂ဝ မှ ၄ဝ အထိ ရရှိနိုင်ကြောင်း သိရှိရသည်။ သစ်မွှေးကို မတ်လမှ မေလအတွင်း ထုတ်ယူပါက အသင့်တော်ဆုံး ဖြစ်သည်။ သစ်မွှေးအတန်းအစား ခွဲခြားရာ၌ အထက်တွင် တင်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း သစ်မွှေးတုံးသည် အနက်ရောင်ရှိပြီး ရေတွင်နစ်မြုပ်ပါက ပထမတန်းစားဟု သတ်မှတ်ပြီး ရေတွင်ပေါ်ပါက ဒုတိယတန်းစားဟု သတ်မှတ်ပါသည်။
သစ်မွှေးပင်ကောင်းဖြစ်ရန် မှိုမျိုးသန့်သန့် သွင်းပေးရန် လိုအပ်ပါသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၌ ပင်စည်အခေါက်ကို ငါးစင်တီမီတာ အကျယ်၊ ၃၇ စင်တီမီ တာ အရှည်ခွာ၍ အပေါက်ဖောက်ပြီး မျိုးသွင်းရသည်။ သစ်မွှေးဖြစ်ရန် လိုအပ်သော Phaeoacrvmonium Parqsiaica မှိုမျိုးသန့်သန့်ဖြစ်ရန် လိုအပ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
ယခုအခါ ပြည်တွင်းရှိ ကုမ္ပဏီ များသည်လည်း ဆေးသွင်းနည်းကို ဆောင်ရွက်နိုင်ပြီဖြစ်၍ စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးရေးကို ကုမ္ပဏီများရော တစ်ဦးချင်းပါ အကောင်အထည် ဖော်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သစ်မွှေးပင် စိုက်ပျိုးရေးကို စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးရန်အတွက် ပြည်ပ ကုမ္ပဏီ များ စိတ်ဝင်စားမှုရှိလာပြီး အကျိုး တူပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် လာရောက် ကြမည်ဟု သိရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ကြမည့် ပြည်ပ ကုမ္ပဏီများမှာ စင်ကာပူ၊ တရုတ်၊ ထိုင်းနှင့် အင်ဒိုနီးရှား စသည့်နိုင်ငံများမှ အခြေစိုက် ကုမ္ပဏီ များဖြစ်ပြီး ပြည်တွင်း ယူနီဗာဆယ် ဂျနရယ်ထရိတ်ဒင်း ကုမ္ပဏီနှင့် အကျိုးတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မည်ဟု သိရသည်။
တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟိုင်နန်ကျွန်း တွင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည် နယ်မှ မျိုးစေ့များ ယူဆောင် စိုက်ပျိုး ၍ ဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်လျက်ရှိ ကြောင်း သိရှိရသည်။
တစ်ခေတ်ဆန်းသစ်လာတော့မည့် မြန်မာ့သစ်မွှေး
မြန်မာနိုင်ငံရှိ မည်သည့်နေရာ ဒေသမဆို သစ်မွှေးကို စနစ်တကျ ပြုစုပျိုးထောင်စိုက်ပျိုးပါက ဖြစ်ထွန်း အောင်မြင်လျက်ရှိပြီး အကျိုးရလဒ် ကြီးမားလှပါသည်။ သဘာဝ တောများတွင် ပေါက်ရောက်သော သစ်မွှေး ပင်များသည် ဆယ်ပင်လျှင် တစ်ပင်သာ သစ်မွှေးဆီ ရှိသည်။ ယခုအခါ ခေတ်မီနည်းအရ အပင်တိုင်းကို ဆေးသွင်းအဆီ ထုတ်ယူနိုင်သည်ဖြစ်၍ တိုင်းနယ်ပြည်နယ်အသီးသီး၊ နိုင်ငံအနှံ့ စိုက်ပျိုးမှုများ ရှိနေကြပြီ ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ယခုအခါ ရန်ကုန်တိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ တနင်္သာရီတိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်း၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် နေပြည် တော်တို့တွင် စီးပွားဖြစ်ရော တစ်နိုင်တစ်ပိုင်ပါ စိုက်ပျိုးနေကြပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နောင်တွင် သစ်မွှေး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် နိုင်ငံခြားဝင်ငွေ ရှာဖွေပေးသည့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာတော့မည် ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သစ်မွှေး တစ်ခေတ် ဆန်းသစ်လာတော့မည်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်သား ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ
ကျိုက်ပိရွာ၊ ကျိုက်ပိ
ကျိုက်ပိရွာ သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ အိမ်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်။
ထီတာလီရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ထီတာလီရွာ (Htitarli)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုန်းပတီးရွာ
အုန်းပတီးရွာ
ဝမ်စွမ်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဝမ်စွမ်ရွာ (Wansum)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၉၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၇ ဦး၊ မ ၁၂၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တံခွန်တိုင်ရွာ၊ လက်ပန်
တံခွန်တိုင်ရွာ၊ လက်ပန်
ဘာတာလျာ ဘုန်းကြီးကျောင်း
ဘာတာလျာ ဘုန်းကြီးကျောင်း အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် "တိုက်ပွဲ ဘုန်းကြီးကျောင်း" သည် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ စန်ထရိုဒေသ အတွင်းရှိ လိုင်ရီယာခရိုင် ဘာတာလျာစည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် အတွင်း တည်ရှိသော ဒိုမီနီကန် ကွန်ဗင့်ကျောင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နဂိုမူလက တရားဝင် အမည်အနေဖြင့် "အောင်ပွဲရ စိန့်မေရီ၏ ဘုန်းကြီးကျောင်း" ဟု သိကြပြီး ၁၃၈၅ ခု အယ်ဂျူဘာဟိုတာ တိုက်ပွဲ အမှတ်တရ အနေဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကာ ပေါ်တူဂီဘုရင်များမှ ၁၅ ရာစု အဗစ်ဇ်မင်းဆက်၏ မြှုပ်နှံရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုဘုန်းကြီးကျောင်းသည် ပေါ်တူဂီရှိ ဂေါသစ်နှောင်းပိုင်း ဗိသုကာပညာ၏ အကောင်းဆုံးနှင့် မူလ ဥပမာ ဖြစ်ပြီး မန်နျူရယ်လိုင်း စတိုင်လ်နှင့် ရောစပ်လျက် ရှိသည်။
စီဝရသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
အရှင်မဟာကဿပထေရ်နှင့် အရှင်အာနန္ဒာထေရ်တို့ မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်အာနန္ဒာထေရ်၏တပည့် ရဟန်းငယ်(၃၀)တို့ လူထွက်မှုကိုအကြောင်းပြု၍ အရှင်မဟာကဿပထေရ်က “တိကဘောဇဉ် ပညတ်တော်မူခြင်းအကြောင်းများကို မေးမြန်းတော်မူပြီး အရှင်အာနန္ဒာထေရ်အား ကြောင်းကျိုးဖော်ပြ “ကုမာရကဝါဒ”ဖြင့် ဩဝါဒပေးတော်မူခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ထုလ္လနန္ဒာဘိက္ခုနီက အရှင်မဟာကဿပထေရ်အား “အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗ” ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုမှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အရှင်မဟာကဿပထေရ်က “မိမိ အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗ မဖြစ်ခဲ့ဖူးပုံနှင့် မိမိ၏ ရဟန်းအဖြစ် သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခဲ့ပုံ ဘုရားရှင်၏ ချီးမြှောက်မှုများကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။ ထုလ္လနန္ဒာဘိက္ခုနီ ဗြဟ္မစရိယ (သာသနာတော်)မှ ရွေ့လျားသွားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌-ဒက္ခိဏာဂိရိဇနပုဒ်အကြောင်း၊ ဒေသစာရီနှစ်မျိုး၊ ဒက္ခိဏာဂိရိ၌ အရှင်အာနန္ဒာ ဒေသစာရီလှည့်လည်ချိန်၊ တပည့်ရဟန်းငယ်များ လူထွက်ကြပုံ၊ တိကဘောဇဉ်အကြောင်း၊ ကုမာရကဝါဒ၊ အရှင်မဟာကဿပမထေရ်အား “အညတိတ္ထိယပုဗ္ဗ”ဟု စွပ်စွဲခြင်းအကြောင်း၊ ဃရာဝါသသမ္ဗာဓဖြစ်ပုံ၊ အဒ္ဓါနမဂ္ဂ ပဋိပန္န၊ အရှင်မဟာကဿပထေရ်၏ အနုပုဗ္ဗိကထာ၊ ပရိဘောဂလေးမျိုး၊ ထုလ္လနန္ဒာ ဘိက္ခုနီ၏ စွပ်စွဲချက်သည် ဒုဗ္ဘာသိတဖြစ်ပုံ၊ အရှင်မဟာကဿပထေရ်၏ သီဟနာဒ၊ အစရှိသော ဖွင့်ပြချက်များကို သိရှိနိုင်ပါသည်။ ဋီကာ၌လည်း မှတ်သားဖွယ်ရာများကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။ --- ပံသုကူဓုတင်ဆောင် ရဟန်းငါးမျိုးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဥပဿယသုတ်
အရှင်မဟာကဿပထေရ် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူသည့်အခါ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်က သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် လျှောက်ထားသဖြင့် အရှင်မဟာကဿပထေရ်သည် ပစ္ဆာသမဏ အရှင်အာနန္ဒာနှင့်အတူ ဘိက္ခုနီကျောင်း တစ်ကျောင်းသို့ ကြွသွားတော်မူပါသည်၊ ခင်းထားအပ်သော နေရာ၌ ထိုင်နေတော်မူ၍ ဘိက္ခုနီတို့အား အရှင်မဟာကဿပထေရ်က တရားစကား မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။
ပြန်ကြွတော်မူသည့်အခါ ထုလ္လတိဿာဘိက္ခုနီက အရှင်မဟာကဿပထေရ်အား ကဲ့ရဲ့ စကား ပြောကြားပါသည်။ အရှင်မဟာကဿပထေရ် ကြားသိတော်မူသဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာအား ထိုကဲ့ရဲ့သော ဥပမာစကားဖြင့်ပင် မေးတော်မူသည့်အခါ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်က အရှင်မဟာကဿပထေရ်အား တောင်းပန်လျှောက်ထားပါသည်။ အရှင်မဟာကဿပထေရ်က သီဟနာဒကထာမိန့်ကြားတော်မူသည့်အခါ ထုလ္လတိဿာ ဘိက္ခုနီ လူဝတ်လဲသွားရပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-မှတ်သားဖွယ်ရာများကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ဟိုကန်း (တရုပ်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ဟိုကန်း (တရုပ်)ရွာ (Hparkan (Tayoke))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နောင်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၈၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းစုရွာ၊ ကျိုက်ပိ
ကျောင်းစုရွာ၊ ကျိုက်ပိ
တန်ဇိန်ချန်းရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
တန်ဇိန်ချန်းရွာ(Tanzeinchan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇ ဦး၊ မ ၃၁၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၁၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စံအောင်ရွာ၊ တင်းမ
စံအောင်ရွာ၊ တင်းမ
ဈာနာဘိညသုတ်
ငါဘုရားသည် သမာပတ်(၈)ပါး, အဘိညာဉ်(၅)ပါး, စေတောဝိမုတ္တိ ပညာဝိမုတ္တိတို့ကို အလိုရှိသလို ဝင်စားနိုင် သိတော်မူနိုင်သကဲ့သို့ ကဿပသည်လည်း ယင်းတို့ကို အလိုရှိသလို ဝင်စားနိုင်၊ သိနိုင်ပေ၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
စဉ့်ကိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
စဉ့်ကိုင်ရွာ (Sintkaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ စဉ့်ကိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၃၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နဂျီချောင်းရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
နဂျီချောင်းရွာ (Nagyichaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ တယ်ပင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၇၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တယ်ပင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၂ ဦး၊ မ ၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မယ်ဆန်း ဒေရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
မယ်ဆန်း ဒေရွာ (Maesangday)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၉၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆၇ ဦး၊ မ ၂၂၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းရောင်ခြယ်
ပန်းရောင်ခြယ် (Pan Yaung Chel (၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၆ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ တေးရေး နှင့် အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမသည် ပွဲဦးထွက် album ဖြစ်သော Wake Up Daddy ကို သူမ၏ အဖေ ဂရေဟမ် နှင့် အတူသီဆိုခဲ့သည်။
၁၉၉၆-၂၀၁၃အတွင်း ငယ်ဘဝနှင့်ပြည်ပတွင်နေထိုင်မှု
သူမ၏မိဘများမှာ ဂရေဟမ် နှင့် သင်ဇာဦး တို့ဖြစ်သည်။ သူမကို ၁၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၆ တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်မြို့ ၌ မွေးဖွားသည်။ သူမတွင် ပန်းသွန်းခြယ် ဟု ခေါ်သော ညီမတစ်ယောက်ရှိသည်။
သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ ကျောင်းများကို လေ့လာခဲ့သည်။ သူမသည် ၉နှစ် အရွယ်တွင် Yin Mar Record Label's ၏ ကလေးသီချင်းများ အယ်လ်ဘမ် အတွက် သူမ၏ "Twinkle Twinkle Little Star" သီချင်းကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
၁၁ နှစ်အရွယ်တွင် သူမသည် သူမ မိသားစု နှင့်အတူ ဩစတေးလျ သို့ပြောင်းရွေ့ ခဲ့သည်။ သူမသည်ပညာရေး အတွက် ဆက်လက်လေ့လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် သူမ ၏ ဖခင်၊မိခင်နှင့် ညီမလေးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ သူမသည် St Brigid's College, မှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ်က ဘွဲ့ရရှိရာ နောက်ထပ် လေ့လာမှုများ အတွက် ထပ်မံ ကြိုးစားခဲ့သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် သူမ၏ အဖေ ဂရေဟမ်သည် ရန်ကုန် တွင် တစ်ကိုယ်တော် ဖျော်ဖြေပွဲ ကျင်းပရာ သူမ၏ သီချင်းသီဆိုမှု စွမ်းရည် များကြောင့် ချီးကျူးခံခဲ့ရသည်။
၂၀၁၄-၂၀၁၇ အတွင်း Wake Up Daddy သီချင်းနှင့်စတင်
အထက်တန်းကျောင်းပြီးနောက် သူမသည် အနောက်တိုင်း ဩစတေးလျတက္ကသိုလ် ၌ လေ့လာမှုများ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူမ၏ တက္ကသိုလ်ပညာရေး မပြီးမီ သူမ၏ ပွဲဦးထွက် အယ်လ်ဘမ် Wake Up Daddy အတွက် သူမ၏ အဖေ ဂရေဟမ်နှင့်အတူ ကြိုးစားခဲ့သည်။ အယ်လ်ဘမ် ၌ လူကြိုက်အများဆုံး သီချင်းမှာ (Wake Up Daddy) ဖြစ်သည်။ ဤသီချင်းကို ကလေးများ နှင့် ဆယ်ကျော်သက်များ အပြင် လူကြီးများပါ ကြိုက်နှစ်သက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော ဤအယ်လ်ဘမ် တွင် သီချင်း Video ၁၄ ပုဒ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၈-လက်ရှိ ဂီတလမ်းကြောင်း
၂၀၁၈ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းလောက်တွင် သူမ၏ တစ်ကိုယ်တော် အယ်လ်ဘမ် ထွက်ဖို့ရှိကြောင်း သူမ၏အင်တာဗျူးတွင် ပြောပြသွားခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၉ရက်နေ့တွင် သူမ၏ အဖေနှင့်တူတူရေးသားထားသော "Butterflies" သီချင်းကို Facebook,YouTube Channel တို့တွင့် လွှင့်တင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ရက်နေ့ တွင် သူမအကြောင်းရေးသားထားသော"You Set Me Free" သီချင်းကို Facebook, YouTube channel တို့တွင် တင်ပေးခဲ့ပြန်သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် သူမ၏ ပထမဦးဆုံး တစ်ကိုယ်တော် အယ်လ်ဘမ် "Let It Go" အတွက် သီချင်း ဗီဒီယို တစ်ပုဒ်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤသီချင်း ဗီဒီယို ကို Facebook စာမျက်နှာ နှင့် YouTube Channel တို့တွင် ဖြန့်ချိသည့်အချိန်ကတည်းက လူကြိုက်များခဲ့ကြသည်။ ဤသီချင်း ဗီဒီယိုကို မဖြန့်ချိမှီ ၅ ရက်အလိုက တင်ခဲ့သော Teaser ဗီဒီယို အတိုလေးကတည်းကပင် ပရိသတ်များက အားပေးခဲ့ကြသည်။
လော်စစ်ဟန်
လော်စစ်ဟန် ခေါ် လိုစင်းဟန် ကို ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၂ဝ၁၃တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ဘိန်းကုန်သည် စစ်ဘုရင်ဟောင်း ဖြစ်ပြီး ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ချမ်းသာသော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်ကြီး ဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်လူမျိုးဖြစ်သည်။
ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း
ကိုးကန့်နှင့် ဝ စစ်သားများ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ မှ ၁၉၈၉ တွင် ခွဲထွက်လာသော အခါ၊ ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့် က လော်စစ်ဟန် ကို အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး လက်နက်ချရေး တို့တွင် အသုံးချခဲ့သည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် အထူးစီးပွားရေး အခွင့်အရေးများ နှင့် ဘိန်းစိုက်ခွင့် ကိုလည်း တရားမဝင် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုးကန့်နှင့် စပ်ဆက်ဒေသများတွင် တစ်နှစ်အတွင်း ဘိန်းချက်စက်ရုံ ၁၇ ထက်မနည်းပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ
၁၉၉၂-ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် အာရှဓန ကုမ္ပဏီကို ထူထောင်ကာ ငွေကြေးခဝါချခဲ့သည်။ ၎င်း၏သား စတီဗင်လော (ခေါ်) ထွန်းမြင့်နိုင်သည် စင်ကာပူမှ စီစီလီယာ အန်း နှင့် ၁၉၉၆-ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့ကာ ဆောက်လုပ်ရေးနှင့် စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍများတွင် အမြတ်အစွန်း အများအပြားရရှိသော ကုမ္ပဏီကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ လော်စစ်ဟန်ကလည်း ရန်ကုန်ရှိ ထရိတ်ဒါးဟော်တယ်၏ ရှယ်ယာ ၁၀%ကို ပိုင်ဆိုင်သည်။ လော်စစ်ဟန် သည် ၂၀၀၆-ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၏ သမီး မင်္ဂလာဆောင်ကိုလည်း ကူညီခဲ့သေးသည်ဟု အော့ဇာဗာ သတင်းတစ်ပုဒ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အမေရိကန် အစိုးရက လော်စစ်ဟန်၊ သူ၏သား၊ ချွေးမတို့နှင့်တကွ ၎င်းတို့ပိုင်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီများကိုပါ ပိတ်ဆို့မှုစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်၏ ပထမဆုံး တရုတ်ပြည် ခရီးစဉ်တွင်လည်း လိုက်ပါခဲ့သည်။
အာရှဓနကုမ္ပဏီသည် တရုတ် မြန်မာ ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်း၊ ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်း၊ မြစ်ဆုံဆည်၊ တာဆန်းဆည်နှင့် ရေအားလျှပ်စစ်စသည့် စီမံကိန်းအကြီးကြီးများကို ဆောက်လုပ်ရာတွင် ပါဝင်သည်။ တရုတ်အစိုးရ ကုမ္ပဏီများကလည်း ထိုစီမံကိန်းများတွင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံထားကြသည်။ လော်စစ်ဟန်၏ အခြားသားတစ်ဦးသည်လည်း စင်ကာပူ၊ ထိုင်း၊ ထိုင်ဝမ်တို့တွင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်သေးသည်။
စစ်အစိုးရလွန်၂ဝ၁၁ နောက်ပိုင်း
စစ်အစိုးရခေတ်တွင် စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများနှင့် ရင်းနှီးခင်မင်သော လောစစ်ဟန်သည် သူ၏သားသမီး၊ ဆွေမျိုးများဖြင့် အေရှားဝေါ ကုမ္ပဏီကြီးကို အောင်မြင်စွာ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြစ်ဆုံစီမံကိန်းတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။  သူတို့နောက်ကွယ်မှ ပါဝင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည် ဧရာဝတီမြစ်ဆုံစီမံကိန်းသည် သမ္မတသစ် ဦးသိန်းစိန်လက်ထက် ၂ဝ၁၁-ခုနှစ်တွင် ရပ်နားခြင်းခံရသည်။ ဘိန်းဘုရင် လော်စစ်ဟန်ကို အမေရိကန်အစိုးရက သေဒဏ်ပေးထားသော်လည်း သူသည် မြန်မာပြည်တွင် အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ကြီး ဖြစ်နေသည်။ ၂ဝ၁၃-ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်
ဘောလုံးအားကစားနည်းသည် ၁၈ ရာစုတွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် စနစ်တကျကစားသော အားကစားနည်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ မထင်မရှားဖြင့်သာ ရှင်သန်ခဲ့ရသည်။ ထိုအားကစားနည်း ရောက်ရှိလာသော အချိန်အတိအကျ မသိရှိရသော်လည်း နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်မှုများ၊ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများမှတစ်ဆင့် ဝင်ရောက်လာခြင်းဖြစ်နိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းရသည်။ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအနေဖြင့် မြန်မာဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ကို ၁၈၉၅ တွင် မြန်မာပြည်ဘောလုံးအသင်းများအဖွဲ့ချုပ် အမည်ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၈၉၅တွင် ဘောလုံးပွဲများ ဦးဆောင်ရေးအဖွဲ့ ပေါ်ပေါက်လာပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများကို ဦးစီးကျင်းပခဲ့သည်။ ယင်းနောက် မြန်မာပြည် ဘောလုံး အသင်များအဖွဲ့ချုပ် (The Burma Associated Football League) ဟုအမည်ပြောင်းကာ ပြိုင်ပွဲများကို ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ-အိန္ဒိယ ဟိုတယ်တွင် ရန်ကုန်ဘောလုံးကလပ်အသင်များ စုဝေး၍ အဖွဲ့အစည်းများ ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာတွင် ဗြိတိသျှ စစ်တပ်အသိုင်းအဝိုင်းက မပါဝင်ဘဲနေခဲ့သည်။ ဂျင်မခါနာကလပ် (Gymkhana Club) သည် စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်က ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း တစ်ပတ်ခန့် အကြာတွင် နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။ မြန်မာပြည် ဘောလုံးအသင်းများ အဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သုံးနှစ်မျှအကြာတွင်မူ ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်တို့က ဘောလုံးသာမက ခရစ်ကက်ပြိုင်ပွဲများကိုပါ ကျင်းပသွားနိုင်ရန်ဟု အကြောင်းပြကာ မြန်မာပြည် ဘောလုံး အသင်များအဖွဲ့ချုပ်ကို ဖျက်သိမ်းစေပြီး မြန်မာပြည် အားကစားအသင်း (The Burma Athletics Association- BAA) ကို ၁၈၉၈ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်တို့ကဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းရေး
အစည်းအဝေးသို့အောက်ပါ ပုဂ္ဂိုလ်များ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ အစည်းအဝေးခေါ်ဆိုရခြင်းအကြောင်းရင်းကို ဆော်ဩသူ ဇိန်အလီက ရှင်းပြသည်။ ဦးစံလင်းအား သဘာပတိ အဖြစ်တင်မြှောက်ကြရန် ဇိန်အလီကတင်သွင်းပြီး ဦဇော်ဝိတ်က ထောက်ခံခဲ့သည်။ အားလုံးသဘောတူ၍ ဦးစံလင်းကို သဘာပတိအဖြစ် တင်မြှောက်ပြီး အစည်းအဝေးကို ဆက်လက်ကျင်းပသည်။ သဘာပတိက အဖွင့်အမှာစကားပြောကြားခဲ့ပြီး
မစ္စတာ ဘိုမန်ဂျီးက သူ့ဖရင်းယူနီယံကလပ်မှ အကျိုးရှိစွာယှဉ်ပြိုင်ကစားသင့်ပုံများနှင့် ဘောလုံးအားကစား အကျိုးရှိရာရှိကြောင်း လွတ်လွတ်လပ်လပ် တင်ပြနိုင်သည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ရပ်ရှိသင့်ကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ဘီအေအေ(The Burma Athletics Association) ဘောလုံးဆပ်ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးထင်ဘွားက မြန်မာနိင်ငံဘောလုံးသမိုင်းမှာ ဤနေ့သည် ထူးခြားသည့်နေ့ဖြစ်သည်။ ပရိသတ်က ယခုထိ ဘီအေအေကို သံသယဖြစ်နေကြဆဲဖြစ်သည်။ မနှစ်ကကဲ့သို့ ဝမ်းနည်းဖွယ်တို့ ထပ်မကြုံရအောင် ကြိုးစားမည်။ မနာလိုဝန်တိုမှုများ သံသယကင်းပြီး ဘောလုံးအားကစားတိုးတက်အောင်ကြိုးစားမည်။ ဤသို့ကြိုးစားရာတွင် တွေ့ဆုံဆွေနွေးရမည်။ မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ရှိကို ရှိသင့်နေပါသည်ဟု ဆွေးနွေးသွားခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းသင့်ကြောင်း မစ္စတာ ဘိုဂျီးမန်းက အဆိုပြုပြီး ဦးဘညွန့်က ထောက်ခံခဲ့သည်။ အားလုံးသဘောတူခဲ့ကြ၍ ဖွဲ့စည်းရန် ဆုံးဖြတ်ကြသည်။
မေလ၊ ၁၇ရက်၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် အမှုဆောင် အဖွဲ့ကို ဆောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် အမှုဆောင်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစံလင်း ဦးဇော်ဝိတ် အဆိုပြု၊ ဦးဟုတ်ဟွမ် ထောက်ခံ။
ဒုဥက္ကဋ္ဌများ ဦးဘဘွား မစ္စတာစီ မက်ဒေါဝေါ
အတွင်းရေးမှူး မစ္စတာ ဂျေစီအဲလ်ဖရန်စ္စ
ဘဏ္ဍာရေးမှူး မစ္စတာဇိန်အလီ
တွဲဘက်အတွင်းရေးမှူး ကိုဘမောင်
ကော်မတီဝင်များ ဦးဘညွန့်၊ ဘီစီပေါ၊ ဦးဇော်ဝင်း၊ ဂျွန်မောင်စိန်၊ ဦးဟုတ်ဂွမ်၊ ဦးဘသိန်း၊ ချန်ကင်တိတ်၊ ဦးဘသင်၊ ဘိုမန်ဂျီး၊ ဗိုလ်အမ်းဖိုးသိန်း၊ ဦးဦးဂိုင် (မြူနီစပယ်)
မစ္စတာဘိုဂျီးမန်းက ပြန်ကြားရေးမှာ အရေးပါလှ၍ ပြန်ကြားရေး အရာရှိနှစ်ဦး တာဝန်ပေးအပ်ရန် တင်ပြသည်ကို အစည်းအဝေးက လက်ခံပြီး အောက်ပါတို့ကို ရွေးချယ် တာဝန်ပေးကြသည်။
ပြန်ကြားရေး ဦးဇော်ဝိတ် (မြန်မာပိုင်း) မစ္စတာ အက်ဖ်ဟပ်စကင်း (အင်္ဂလိပ်ပိုင်း)
၁၉၄၇ ခုနှစ် မေ ၁၇ က ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစံလင်းခေါင်းဆောင်သည့် မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်သည် ဘီအေအေ၏ ဘောလုံး ဆပ်ကော်မတီ အောက်တွင်သာကျင်လည်ခဲ့သည်။ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူးတို့ကို ဘီအေအေ၏ ဘောလုံးဆပ်ကော်မတီတွင် ပါဝင်ခွင့်ပြုသည်။ ဘောလုံးရေးရာမှန်သမျှကို ဘောလုံးဆပ်ကော်မတီကသာ ချုပ်ကိုင်ထားခဲ့သည်။ ဘောလုံးဆပ်ကော်မတီကို ၁၉၄၇ မေလ၊ ၇ရက်နေ့တွင် ဘီအေအေထရက်စတီးခေါ် အုပ်ချုပ်သူများအဖွဲ့ အစည်းအဝေးမှ ဖွဲ့ပေးထားခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
ဘောလုံးဆပ်ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ	 	ဦးထင်ဘွား (နောင် ဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသူ ဗိုလ်မှူးကြီးကျော်စိန်ထွန်း၏ဖခင်) အတွင်းရေးမှူး	မစ္စတာ ဘင်အေရှက်ဒရက် အဖွဲ့ဝင်များ		ဦးချို၊ ဦးထွန်းတင်နှင့် ဦးဘညွန့်
အောက်ပါတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများနှင့် ထမ်းဆောင်ဆဲ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အတွင်းရေးမှူးများဖြစ်သည်။
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
အုန်းပတီးရွာသစ်ရွာ
အုန်းပတီးရွာသစ်ရွာ
အစုကြီးရွာ၊ ကျိုက်ပိ
အစုကြီးရွာ၊ ကျိုက်ပိ
လှဲကျိုးရွာ၊ လက်ပန်
လှဲကျိုးရွာ၊ လက်ပန်
တာလန်ရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
တာလန်ရွာ(Tarlang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၁၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇ ဦး၊ မ ၃၁၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၁၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 229
NGC 229 သည် အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စုတန်းမှ lenticular ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၇၉ အောက်တိုဘာ ၁၀ တွင် Édouard Stephan ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ အားကစားကွင်း
ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ အားကစားကွင်း (Wunna Theikdi Stadium) သည် နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်ရှိ ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိအားကစားပြိုင်ဝင်းအတွင်းတည်ရှိသော ဘက်စုံသုံး ခေတ်မီ အားကစားကွင်းဖြစ်သည်။ ပရိသတ် (၃၀,၀၀၀) ကျော် ဝင်ဆံ့ပြီး ဘောလုံးအားကစားနည်းနှင့် ပြေးခုန်ပစ် အားကစားနည်များကို အများဆုံး ကျင်းပလျက်ရှိသည်။
၂၀၁၃ အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ၊ ၂၀၁၄ အာဆီယံမသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲများ၏ အဓိကအားကစားကွင်းလည်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၁၅ အမျိုးသားအားကစားပြိုင်ပွဲ၊ ၂၀၁၈ အာဆီယံတက္ကသိုလ်များ အားကစားပြိုင်ပွဲ စသည့် အားကစားပြိုင်ပွဲများကိုလည်း လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အားကစားပြိုင်ပွဲများကို လက်ခံကျင်းပလျက်ရှိသည်။
အားကစားကွင်းအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ အိုလံပစ်ကော်မတီ ရုံးခန်း၊ လူငယ်ရေးရာဦးစီးဌာန၏ ရုံးခန်းများ တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံက အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကို ပြန်လည်လက်ခံကျင်းပခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲကို မြို့တော်အသစ်ဖြစ်သော နေပြည်တော်မြို့တွင် အဓိက ကျင်းပရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ ပြိုင်ပွဲအတွက်လိုအပ်သော အခြေခံအဆောက်အဦးအသစ်များကို နေပြည်တော်၌ ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ် ပညာသိဒ္ဓိရပ်ကွက်တွင်လည်းကောင်း၊ ဇေယျာသီရိမြို့နယ်တွင်လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့၌ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်တွင်လည်းကောင်း တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
ပညာသိဒ္ဓိရပ်ကွက်ရှိ (၁၅၀)ဧကအကျယ်ရှိ ​မြေ​ပေါ်တွင် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း၊ မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံ၊ ရေကူးကန်၊ မြားပစ်ကွင်း၊ တင်းနစ်ကွင်း၊ ဖူဆယ်ဘောလုံးကွင်း၊ လေ့ကျင့်ရေးကွင်း စသည်တို့ပါဝင်သော အားကစားပြိုင်ဝင်းကြီးတစ်ခု တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုအားကစားပြိုင်ဝင်း၏ ပင်မအားကစားကွင်းဖြစ်သော ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိအားကစားကွင်းကို ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်မှစ၍ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မူလက ဇမ္ဗူသီရိ အားကစားကွင်းဟု အမည်ပေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိအားကစားကွင်းဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ဤအားကစားကွင်းနှင့် ပုံစံတူမှာ မန္တလေးမြို့ရှိ မန္တလာသီရိအားကစားကွင်းနှင့် ဇေယျာသီရိမြို့နယ်ရှိ ဇေယျာသီရိအားကစားကွင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။  ဤကွင်းများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမိုးအပြည့်မိုးထားသည့် အားကစားကွင်းကြီးများဖြစ်ကြသည်။
တည်ဆောက်ခြင်း
အားကစားကွင်းကို မက်စ်မြန်မာကုမ္ပဏီမှ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ (၁၂) ရက်နေ့တွင် နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် စည်ပင်သာယာရေး ဝန်ကြီးနှင့် နေပြည်တော်မြို့တော်ဝန် ဗိုလ်မှူးကြီး သိန်းညွန့်၊ ဆောက်လုပ်ရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် ခင်မောင်မြင့်၊ စီမံကိန်း အတွင်းရေးမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးကံချွန်၊ မက်စ်မြန်မာကုမ္ပဏီဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်ဇော်တို့က ပန္နက်တင်ပေးခဲ့ကြသည်။ အားကစားကွင်းကို (၂၅)ဧက အကျယ်ရှိ​သော ​မြေ​ပေါ်တွင် တည်​ဆောက်ထားသည်။