cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တောင်ပွားရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
တောင်ပွားရွာ (Taungpwar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ မြင်းဒိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၅၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းဒိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၃ ဦး၊ မ ၄၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းခမ်းရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ကောင်းခမ်းရွာ (Kawnghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ မန်ကောင်းမူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၉၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကောင်းမူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၂၅ ဦး၊ မ ၄၅၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၅၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်
ပေါက်ကုန်းရွာ (Paukkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ ဆီဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၇၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆီဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၁ ဦး၊ မ ၁၈၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၄၅၀
၁၄၅၀
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
တော်ကွဲကျောင်းစုရွာ၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်
တော်ကွဲကျောင်းစုရွာ (Tawkwekyaungsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ဗောဓိပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၂၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗောဓိပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၄ ဦး၊ မ ၁၈၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်ပံတန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရွန်းရွာ၊ မော်လမြိုင်မြို့နယ်
ခရွန်းရွာ(Kharun)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ မော်လမြိုင်မြို့နယ်၊ ကြာအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၉၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၄၄ ဦး၊ မ ၃၇၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၆၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ဝါတုံရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ဝါတုံရွာ (Warton)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းပုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၂၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပုကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၇၇ ဦး၊ မ ၁၅၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပ/ကျားထူးရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
ပ/ကျားထူးရွာ (Pa/Kyarhtu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ရေငံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၈၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေငံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၀၈ ဦး၊ မ ၁၉၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၄၆၀
၁၄၆၀
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
နောင်စန်းရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
နောင်စန်းရွာ (Nawngsang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ နောင်ဝူး (နောင်ဝိုး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၁၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဝူး (နောင်ဝိုး)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၉ ဦး၊ မ ၈၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၉၀၃၇၇ ဆဒ်နာ
၉၀၃၇၇ ဆဒ်နာ (သင်္ကေတ: ) သည် နေအဖွဲ့အစည်း အပြင်နားရှိ ကြီးမားသော ဂြိုဟ်ငယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်အရ ယင်းသည် နေမှ 86 AU အကွာသို့ (နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်ထက် ၃ ဆ ပိုမိုဝေးကွာ) ရောက်ရှိလျက်ရှိသည်။ ဆဒ်နာ၏ မျက်နှာပြင်သည် ရေ၊ မီသိန်း အစိုင်အခဲ နိုက်ထရိုဂျင်နှင့် ရေခဲများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိပြီး နေအဖွဲ့အစည်းရှိ အနီရောင် အသမ်းဆုံး အရာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ဂြိုဟ်ပုတစ်ခုလည်း ဖြစ်နိုင်ခြေရှိပြီး ဂြိုဟ်ရံလ မရှိပေ။
နေမှ အဝေးဆုံးပတ်လမ်းသည် ၉၃၇ AU ကွာဝေးပြီး နေအဖွဲ့အစည်းရှိ ကာလကြာရှည် ကြယ်တံခွန်များထက် ပိုမိုဝေးကွာသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အရ ဆဒ်နာသည် နေမှ ၈၆.၃ AU ကွာဝေးသည်။ လက်ရှိတွင် နေအဖွဲ့အစည်းရှိ အဝေးကွာဆုံး ဂြိုဟ်ပုများဖြစ်သော အဲရစ်သည် ဆဒ်နာထက် နေမှ ၉၆.၄ AU ကွာဝေးလျက်ရှိသည်။ အဲရစ်သည် နေမှ အဝေးဆုံးအကွာအဝေးသို့ ရောက်ရှိရန် နီးကပ်လျက်ရှိပြီး ဆဒ်နာသည် နေနှင့် အနီးဆုံးအကွာအဝေးသို့ ချဉ်းကပ်လျက်ရှိသည်။ ဆဒ်နာသည် နေအဖွဲ့အစည်းရှိ အလျင်မြန်ဆုံး အရာဝတ္ထုအဖြစ် ၂၁၁၄ ခုနှစ်တွင် အဲရစ်ကို ကျော်တက်သွားမည်ဖြစ်သည်။
ဆဒ်နာ၏ ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းကြောင်းသည် ရှည်လျားလှပြီး နေအား တစ်ပတ် လှည့်ပတ်မိရန် နှစ်ပေါင်း ၁၁၄၀၀ ကြာမြင့်ကာ နေနှင့် အနီးဆုံး အကွာဝေးမှာ ၇၆ AU ဖြစ်သည်။ နက္ခတ္တပညာရှင် Michael E. Brown က ပုံမှန်မဟုတ်သော ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းကြောင်းရှိ ဆဒ်နာအား ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုသည် အရေးကြီးပြီး နေအဖွဲ့အစည်း၏ မူလဇာတိအား ဖော်ထုတ်ရာတွင် အထောက်အကူ ပြုသည်ဟု ယူဆသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နေအဖွဲ့အစည်း
ခိကဖွိုင်းရွာ၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်
ခိကဖွိုင်းရွာ(Khikahpwaing)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ​ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ခိကဖွိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 178,141 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့သောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟကျားမနိုးရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ဟကျားမနိုးရွာ (Hakyarmanoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၆၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၂၀၅ ဦး၊ မ ၁၆၁၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၃၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဈေးသစ်ရွာ၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်
ဈေးသစ်ရွာ (Zaythit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်၊ ပန်ဝိုင်မြို့မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၆၄၁ ဖြစ်သည်။
ဟကျားမနိုးရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တာချီလိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဈေးသစ်ရွာ၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဝိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းခမ်းရွာ၊ နောင်ဖာ
ကောင်းခမ်းရွာ (Kawnghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နောင်ဖာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၆၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဖာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၄၈ ဦး၊ မ ၂၆၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥက္ကာခဲမှုန်
ဥက္ကာခဲမှုန် များသည် ကြယ်တံခွန်၊ ဥက္ကာပျံနှင့် ဥက္ကာခဲတို့၏ အပိုင်းအစများဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့လေထုသို့ ဝင်ရောက်ကာ ကြယ်ကြွေခြင်းဖြစ်စဉ်များအဖြစ် ကောင်းကင်ယံတွင် မြင်တွေ့ရသည်။ ဥက္ကာခဲမှုန်များကို အမျိုးအစား ၃ ခု ခွဲခြားနိုင်ပြီး ကျောက်ခဲဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ဥက္ကာခဲမှုန်၊ သံသတ္တုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဥက္ကာခဲမှုန်နှင့် ကျောက်ခဲ-သံသတ္တုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဥက္ကာခဲမှုန်တို့ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သော ဥက္ကာခဲမှုန်များသည် ကြီးမားပြီး မီးတောက်ပေါက်ဝများကို ဖြစ်စေသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကျရောက်သည့် ဥက္ကာခဲမှုန်များ မဟုတ်ဘဲ လကမ္ဘာ နှင့် အင်္ဂါဂြိုဟ်တို့၌လည်း ကျရောက်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ထူးနီရွာ၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်
ထူးနီရွာ (Htuni)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ ထူးနီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၄၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောင်းဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါရောက်ခူ (မြောက်)ရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်
ဒေါရောက်ခူ (မြောက်)ရွာ(Dawyaukkhu(North))သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ ဒေါရောက်ခူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၄၅၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ သဲအင်း
အောင်ချမ်းသာရွာ (Aungchanthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ သဲအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သဲအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၇ ဦး၊ မ ၁၁၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပတ်ခရက်မြို့
ပတ်ခရက်မြို့ သည် ထိုင်းနိုင်ငံ နွန်တပ်ဘူရီခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး ကျောက်ဖယားမြစ် ၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိကာ အရှေ့ဘက်တွင် ဘန်ကောက်မြို့ နှင့် ထိစပ်နေပြီး တောင်ဘက်တွင် နွန်တပ်ဘူရီမြို့ နှင့် ထိစက်လျက် ရှိကာ မြောက်ဘက်တွင် ပသွန်ဌာနီ ခရိုင် နှင့် ထိစပ်နေသည်။ ဘန်ကောက် မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ မက်ဂါပိုလစ် ၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သည်။ မှတ်ပုံတင်ထားသော လူဦးရေ ၁၇၈,၉၀၇ ဦး ရှိသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။
၁၄၇၀
၁၄၇၀
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ရေငံရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
ရေငံရွာ (Yaengan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ရေငံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၈၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေငံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၀၈ ဦး၊ မ ၁၉၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၄၈၀
၁၄၈၀
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
တော်ကွဲရွာမရွာ၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်
တော်ကွဲရွာမရွာ (Tawkweywarma)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ဗောဓိပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၂၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗောဓိပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၄ ဦး၊ မ ၁၈၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်ပံတန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇမ္ဗုကထေရ်
ဇမ္ဗုကထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဇမ္ဗုကသည် ယခင်က အာဇီဝကတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ထို့နောက်မှ သာသနာတော်တွင် ယုံကြည်သက်ဝင်လာကာ ရဟန်းဖြစ်လာခဲ့သည်။
အာဇီဝက ဖြစ်ခြင်း
ဇမ္ဗုက၏ မိဘတို့သည် ကြွယ်ဝချမ်းသာသူများ ဖြစ်၏။ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ မိဘတို့က ကြွယ်ဝသော်လည်း ဇမ္ဗုကသည် ထူးခြား၏။ ဇမ္ဗုကသည် မြေကြီးပေါ်တွင် အိပ်၏၊ မစင်ကို စား၏၊ အဝတ်မဝတ်ဘဲ နေ၏။ အရွယ်ရောက်သောအခါ မိဘတို့သည် သားဖြစ်သူကို အာဇီဝက ပြုပေး၏။ အာဇီဝကပြုရာတွင် ဇမ္ဗုကကို တွင်းထဲတွင်ထား၏။ ပခုံးနှစ်ဖက်ပေါ် ပျဉ်ပြားကိုတင်ကာ အထက်မှ နင်းပြီး ဆံပင်တို့ကို ထန်းစေ့မှုတ်ခြမ်းတို့ဖြင့် နှုတ်၏။ ဤသို့ဖြင့် ဇမ္ဗုကသည် အာဇီဝကတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့၏။
အာဇီဝကတို့ မောင်းထုတ်ခြင်း
ဇမ္ဗုက၏ မိဘတို့သည် သားဖြစ်သူနှင့်အတူမနက်ဖြန်မနက်ခင်းတွင် အာဇီဝကတို့ကို ဆွမ်းစားရန် ဖိတ်၏။ နောက်နေ့ အာဇီဝကတို့သည် ဆွမ်းစားရန် သွား၏။ ဇမ္ဗုကသည် တစ်ယောက်တည်း နေခဲ့ကာ မစင်တွင်းရှိ မစင်ကို စားလေ၏။ နောင်အခါတွင် ဇမ္ဗုက၏ အဖြစ်ကို သိကြ၏။ ထိုအခါ ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ ရဟန်းတို့သည် ဤအဖြစ်ကို သိပါက အာဇီဝကတို့သည် မစင်စားကုန်၏ဟု ပြောဆိုကဲ့ရဲ့ ကြလိမ့်မည်စိုးကာ ဇမ္ဗုကကို နှင်ထုတ်၏။
ရဟန္တာဖြစ်ခြင်း
အာဇီဝကတို့ မောင်းထုတ်သဖြင့် ဇမ္ဗုကသည် ထွက်လာခဲ့ရာ ဇမ္ဗုကသည် လူတို့မစင်စွန့်ရာ နေရာသို့ ရောက်၏။ ထိုနေရာအနီးတွင် ကျောက်ဖျာကြီး ရှိ၏။ ညအခါ လူတို့စွန့်ခဲ့သည့် မစင်ကို စား၏။ နေ့အခါ လူတို့လာသောအခါတွင် ကျောက်ဖျာ၏ ကျောက်စွန်းကိုကိုင်လျက် ပါးစပ်ဟထား၏။ ခြေတစ်ဖက်ကလည်း မြှောက်ထားပြန်သေးသည်။ အများသူငါတို့ မေးကြသောအခါ မိမိသည် လေကိုသာစား၏၊ မြေကြီးကို နင်းပါက တုန်လှုပ်၏၊ ထို့ကြောင့် မိမိသည် မည်သည့်အခါမှ အိပ်ခြင်း၊ ထိုင်ခြင်း မပြုလုပ်ဟု ပြန်ဖြေ၏။ ထိုအခါ အင်္ဂတိုင်း၊ မဂဓတိုင်းတို့မှ လူအများသည် ဇမ္ဗုကကို ယုံကြည်လာကြသည်။ ဇမ္ဗုကသည် လူတို့က ပစ္စည်းများ၊ စားသောက်ဖွယ်များကို လက်မခံပေ။ အတင်းပြောဆိုနိုင်ပါမှ စားသောက်ဖွယ်တို့ကို သမန်းမြက်ဖျားဖြင့် ကော်ယူ၍ လျှာပေါ်တင်၏။
ထိုသို့ နေလာခဲ့သည်မှာ ၅၅ ကြာမြင်ခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် အခြေအနေ၊ အချိန်အခါကျရောက်ပြီ ဖြစ်၍ ဇမ္ဗူက ရှိရာသို့ ကြွ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဇမ္ဗုကထံမှ တစ်ညတာ နေခွင့်ပေးရန် ခွင့်တောင်း၏။ ဇမ္ဗုကသည် ခွင့်မပေး၊ ငြင်း၏။ ထိုအခါ ဘုရားသည် မနီးမဝေး တောင်စောင်းတစ်နေရာတွင် သီတင်းသုံး၏။ ညအခါတွင် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ နတ်မင်းကြီးလေးပါး၊ သိကြားမင်း၊ ဗြဟ္မာမင်းတို့သည် ဘုရားရှင်ထံသို့ လာကြ၏။ ထိုအခါ ဇမ္ဗုကသည် ထိုနတ်တို့၏ ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါကို မြင်၏။ မနက်လင်းသော် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ထိုနတ်တို့အကြောင်း မေး၏။ မြတ်စွာဘုရားလည်း ဖြေလေ၏။ ထိုအခါ ဇမ္ဗုကသည် မိမိသည် ၅၅ နှစ်တိုင် လေကိုစားလျက်နေခဲ့သည်။ သို့သော် မိမိထံသို့ မည်သည့်နတ်မျှ မလာခဲ့ပါဟု လေအမှန်တကယ်မစားဘဲ စားသည်ဟု ဖြေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဇမ္ဗုကအား တရားပြဆိုဆုံးမ၏။ ဘုရားသည် ဇမ္ဗုကအား ရေသနုပ်တစ်ထည်ကို ပစ်ပေး၏။ ရေသနုပ်ကို ပတ်၍ တရားနာရာ တရားဆုံးသော် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဇမ္ဗုကအား ဧဟိဘိက္ခုဟု ခေါ်လိုက်သည့်အခါ ပရိက္ခရာရှစ်ပါး ကိုလွယ်လျက် ရဟန်း ဖြစ်လေသည်။
ရှေးဘဝ ဝဋ်ကြွေး
ဇမ္ဗုကသည် ကဿပဘုရားရှင်လက်ထက်က ကျောင်းထိုင်ရဟန်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုရဟန်း၏ ဒါယကာသည် အခြားအာဂန္တုရဟန်းကို ကိုးကွယ်၏။ ထိုအခါ မနာလိုမရှုဆိတ်ဖြစ်ကာ အာဂန္တုရဟန်းကို "သင်သည် သူကြွယ်အိမ်မှ ဆွမ်းကို စားခြင်းထက် မစင်စားခြင်းက မြတ်၏။ သူကြွယ် စေခိုင်းသော ဆတ္တာသည်က ဆံပင်ရိတ်သည်ထက် ထန်းစေ့မှုတ်ဖြင့် နှုတ်သည်က မြတ်၏။ သူကြွယ်လှူသော သင်္ကန်းကို ဝတ်သည်ထက် ကိုယ်လုံးတီး နေသည်က မြတ်၏။ သူကြွယ်လှူသော သလွန်ညောင်စောင်းထက် မြေကြီးပေါ် အိပ်သည်က မြတ်၏" ဟု ဆဲရေးခဲ့သည်။ ထိုအကုသိုလ်ကံသည် ယခုဘဝတွင် အကျိုးပေးလေသည်။
ဝိန်းဟောင်ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ဝိန်းဟောင်ရွာ (Weinhawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းပုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၆၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပုကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၇၇ ဦး၊ မ ၁၅၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယာတောကုန်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်
ယာတောကုန်းရွာ (Yartawkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ ဆီဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၇၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆီဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၁ ဦး၊ မ ၁၈၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရွန်းရွာ၊ ရေးမြို့နယ်
ခရွန်းရွာ(Khayun)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်၊ ဒုံဖီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၃၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒုံဖီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၂၃ ဦး၊ မ ၂၁၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၅၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ဝူး (နောင်ဝိုး)ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
နောင်ဝူး (နောင်ဝိုး)ရွာ (Nawngwu (Nawngwoe))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ နောင်ဝူး (နောင်ဝိုး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၁၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဝူး (နောင်ဝိုး)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၉ ဦး၊ မ ၈၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥက္ကာခဲ
ဥက္ကာခဲ (Meteoroid) ဆိုသည်မှာ အပြင်ဘက် အာကာသရှိ သေးငယ်သော ကျောက်ခဲ သို့မဟုတ် သတ္တုဆန်သော ကိုယ်ထည်ဖြစ်သည်။ ဥက္ကာခဲများသည် ဥက္ကာပျံများထက် သေးငယ်ပြီး စပါးစေ့ အရွယ်အစားမှ ၁ မီတာအရွယ်အစား ရှိကြသည်။ ဤအရွယ်အစားထက် ပိုသေးသောအရာများကိုမူ မိုက်ခရို ဥက္ကာခဲ သို့မဟုတ် ကြယ်ဖုန်မှုန်များအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အများစုမှာ ကြယ်တံခွန် သို့မဟုတ် ဥက္ကာပျံများမှ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ပြီး အခြားများမှာ လကမ္ဘာ သို့မဟုတ် အင်္ဂါဂြိုဟ်ကဲ့သို့သော ကိုယ်ထည်များနှင့် ထိတိုက်မိရာမှ လွင့်စဉ်လာသော အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်။   ဥက္ကာခဲများ ကမ္ဘာ့လေထုသို့ ဝင်လာသောအခါ အမြန်နှုန်းသည် တစ်စက္ကန့်လျင် ၂၀ ကီလိုမီတာဖြစ်လာပြီး ပူပြင်းလာကာ ကမ္ဘာ့ကောင်းကင်ယံ၌ ကြယ်ကြွေခြင်းအဖြစ် တွေ့ရသည်။ ကမ္ဘာ့လေထုထဲသို့ ဝင်လာပြီး မြေပြင်ပေါ်သို့ ကျရောက်လာသောအရာကိုမူ ဥက္ကာခဲမှုန် (Meteorite) ဟုခေါ်သည်။ ဥက္ကာခဲနှင့် အခြားသော အာကာသ ဖုန်မှုန်များ ခန့်မှန်းခြေ နှစ်စဉ် ၁၅၀၀၀ တန် ကမ္ဘာ့လေထုသို့ ဝင်ရောက်သည်။
ကျောင်းရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
ကျောင်းရွာ (Kyaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ရွာမွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၈၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာမွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၇ ဦး၊ မ ၂၀၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ချာကိုယဉ်ကျေးမှု အမျိုးသား သမိုင်းဝင် ဥယျာဉ်
ချာကိုယဉ်ကျေးမှု အမျိုးသား သမိုင်းဝင် ဥယျာဉ် သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ အမျိုးသားသမိုင်းဆိုင်ရာ ဥယျာဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိကာ စပိန်တို့တည်ထောင်ခဲ့သော ပျူဘလိုမြို့ရွာများ စုစည်းနေသော နေရာ ဖြစ်သည်။​ ထိုဥယျာဉ်သည် နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ်၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး အယ်လ်ဘူကွာကွေး နှင့် ဖာမင်တန်မြို့နှစ်မြို့ကြား ချာကိုလမ်းဖြတ်ဖြင့် ပိုင်းခြားထားသော ဝေးလံခေါင်းပါးသော ချောက်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမြောက်ဘက်တွင် ရှေးဟောင်းအပျက်အစီးအများဆုံး စုဝေးရာဒေသဖြစ်ပြီး ထိုဥယျာဉ်အတွင်းတွင် ကိုလံဘီယာခေတ်မတိုင်မီက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းအရ အရေးအပါဆုံးဖြစ်သော အပျက်အစီးများကို ထိန်းသိမ်း ထားသည်။
အေဒီ ၉၀၀ နှင့် ၁၁၅၀ ကြားတွင် ချာကိုချောက်ကမ်းပါးသည် ပျူဘလိုရန် ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်များအတွက် အဓိက ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်။ ချာကိုသား တို့သည် အလွန်ဝေးကွာသော နေရာမှ သဲကျောက်တုံးများကို ထုတ်ယူခဲ့ကြပြီး သစ်များကိုလည်း ဆွဲယူခဲ့ကြကာ မြောက်အမေရိကတွင် ၁၉ ရာစု အထိ အကြီးဆုံးဖြစ်သည့် အဓိက အဆောက်အဦး အစုအဝေး ၁၅ ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်းနက္ခတ္တဗေဒ လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြကြောင်း ဆွေးနွေးခဲ့သူများ ရှိကြပြီး ဖာဂျာဒါတောင်ကုန်းစောက်တွင် တည်ရှိသော နေဓားရှည် ပုံ​ကျောက်ထွင်းလက်ရာမှာ လူသိများသော ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ချာကိုတို့၏ အဆောက်အဦး အများအပြားမှာ နေသွားလမ်း နှင့် လသွားလမ်းတို့ကို ဖမ်းယူရန် တည့်မတ် တည်ဆောက်ထားခဲ့ကြပြီး ထိုသို့ တည်ဆောက်ရန် မျိုးဆက်ပေါင်းများစွာသော နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများ နှင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ တိုင်အောင် ပေါင်းစည်းညှိနှိုင်းသော တည်ဆောက်ရေး ရှိရန် လိုအပ်ပေသည်။. ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုသည် ချာကိုတို့ ထိုနေရာမှ ရွှေ့ပြောင်းသွားရခြင်း ၏ အကြောင်းဖြစ်သည်ဟုနောက်ဆုံးတွင် ချောက်နေရာကို စွန့်ပစ်သွားခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။​၁၁၃၀ တွင် စတင်သော နှစ် ၅၀ မျှသော မိုးခေါင်ရေရှားမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။
ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ ပါဝင်သော ဒေသမှာ မိုးခေါင်ရေရှားပြီး လူဦးရေကျဲပါးသော ထောင့်စွန်းလေးခု ဒေသတွင် တည်ရှိသဖြင့် ချာကိုယဉ်ကျေးမှု ဒေသမှ ထိရှလွယ်သည်။ ခရီးသွားတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော မြေတိုက်စားမှုကို စိုးရိမ်သဖြင့် ဖာဂျာဒါတောင်ကုန်းစောက်ကို အများပြည်သူ လည်ပတ်ခွင့် မပြုပဲ​ ပိတ်ထားခဲ့သည်။ ထိုဒေသများသည် ဟိုပီ နှင့် ပျူဘလို လူမျိုးတို့၏ မြင့်မြင်သော ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက် ဇာတိမြေဟု ယူဆကြပြီး ချာကိုမှ သမိုင်းဝင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့မှု နှင့် ထိုမြေနှင့် စိတ်ဝိဉာဉ်ဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှု ရှိကြောင်း သူတို့တွင် ပါးစပ်ပြော ရာဇဝင် ရှိသည်။​ ထိုဥယျာဉ်အား ထိန်းသိမ်းရန် ကြိုးပမ်းခြင်းသည် ဒေသခံတို့၏ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ယုံကြည်မှုများ နှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်နိုင်သော်လည်း လူမျိုးစု ကိုယ်စားလှယ်တို့သည် အမျိုးသားဥယျာဉ်ဝန်ဆောင်မှု ဌာနနှင့် နီးစပ်စွာ အလုပ်လုပ်ကြပြီး ချာကို ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပတ်သက်သော သူတို့၏ ဗဟုသုတနှင့် လေးစားမှုများကို ဝေမျှလေ့ ရှိကြသည်။
ထိုဒေသသည် နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ်၏ ရှေးဟောင်းလမ်းကြောင်း သတ်မှတ်ထားသော ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး နယူးမက္ကဆီကို၏ ရှုခင်းလှသော လမ်းကြောင်းတစ်ခု အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
တာဆိပ်ရွာ၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်
တာဆိပ်ရွာ (Tarseik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ချမ်းသာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၀၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချမ်းသာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁၇ ဦး၊ မ ၆၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်ပံတန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိပ်ဖူးရွာ၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်
ဆိပ်ဖူးရွာ(Seikhpu)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ​ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ခိကဖွိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 178,143 ဖြစ်သည်။ ဒေသခံများကမူ ဆိုင်ပူး ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အလယ်တန်းကျောင်း ရှိပြီး၊ ဆရာ/မ ၁၀ ကျော်၊ ကျောင်းသား/သူ ၄၀၀ ကျော် ရှိသည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၁၇ ရွာ၌ ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိမ်ခြေ စုစုပေါင်း ၂၃၀ နှင့် အိမ်ထောင်စု စုစုပေါင်း ၂၃၂စု နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့သောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၄၉၀
၁၄၉၀
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဟောင်လိတ်ရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ဟောင်လိတ်ရွာ (Hawngleik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၆၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၂၀၅ ဦး၊ မ ၁၆၁၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၃၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တာချီလိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုင်နီရွာ၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်
အိုင်နီရွာ (Aingni)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ ခင်မွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၄၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောင်းဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၀၁၇ မြန်မာ့လေတပ် စန်းရှီ ဝိုင်-၈ ပျက်ကျခြင်း
၇ ဇွန် ၂၀၁၇ တွင် တပ်မတော်(လေ)မှ စန်းရှီ ဝိုင်-၈ လေယာဉ်သည် မြိတ်မှ ရန်ကုန်သို့ ခရီးစဉ်၌ ပျက်ကျခဲ့သည်။ လေယာဉ်ပေါ်ပါ လူ ၁၂၂ ဦး ဖြစ်သည်။ လေယာဉ်၏ အပိုင်းအစများကို ရေတပ်သင်္ဘောက ထားဝယ်အလွန် ရေမိုင် ၁၁၈ (၂၁၈ ကီလိုမီတာ)၌ တွေ့ရသည်ဟု သတင်းပို့သည်။ မြန်မာ့ လေကြောင်းပျံသန်းမှု သမိုင်းတွင် အဆိုးဝါးဆုံး မတော်တဆ ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
လေယာဉ်
ဖြစ်စဉ်ပါ လေယာဉ်သည် တပ်မတော် (လေ)၊ အမှတ်စဉ် ၅၈၂၀ စန်းရှီ ဝိုင်-၈ တစ်စီး ဖြစ်သည်။  ၂၀၁၆ မတ်လတွင် ရောက်ရှိလာပြီး၊ ပျောက်ဆုံးချိန်ထိ ၈၀၆ နာရီပေါင်း ပျံသန်းခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးရေးရည်မှန်းချက်များ
alt=|thumb|559x559px|ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးရေးရည်မှန်းချက်တစ်ခုစီအတွက်တရားဝင်အမှတ်တံဆိပ် ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက်များ ( MDGs ) သည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ် ကြေညာချက်ကိုအတည်ပြုပြီးနောက်ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ် ထိပ်သီးအစည်းအဝေးအပြီးတွင် ချမှတ်ခဲ့သော၂၀၁၅-ခုနှစ်အတွက် နိုင်ငံတကာဖွံ့ဖြိုးရေးရည်မှန်းချက်ရှစ်ခုဖြစ်သည်။ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဖွံ့ဖြိုးရေးရည်မှန်းချက်များ (SDGs)သည် ၂၀၁၆-ခုနှစ်တွင် MDGs ကိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၁နိုင်ငံနှင့် အနည်းဆုံး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း (၂၂)ခုတို့သည် ၂၀၁၅-ခုနှစ်တွင် အောက်ပါ ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးရေးရည်မှန်းချက်များ အောင်မြင်ရန်ကူညီရန် ကတိကဝတ်ပြုခဲ့ကြသည်။
၂၀၁၇ မြန်မာ့လေတပ် စန်းရှီ ဝိုင်-၈ ပျက်ကျခြင်း
ဝန်ထမ်း
လေယာဉ်မှူးကြီးမှာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ငြိမ်းချမ်းနှင့် တွဲဘက်လေယာဉ်မှူးမှာ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး စိုးသူဝင်းနှင့် ဗိုလ်မှူး သန့်ဇင်ဌေးတို့ ဖြစ်သည်။ လေယာဉ်အမှုထမ်းပေါင်း ၁၄ ဦး ဖြစ်သည်။
ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးရေးရည်မှန်းချက်များ
thumb| ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက်များသည် ကုလသမဂ္ဂ၏အစပျိုးမှုဖြစ်သည်။ ရည်မှန်းချက်တစ်ခုစီတွင် တိကျသောပစ်မှတ်များရှိပြီး ထိုရည်မှန်းချက်များ ပြည့်မီရန် ရက်စွဲများရှိသည်။ ရည်မှန်းချက် (၈)ခုကို (၂၁)ခုဖြင့် တိုင်းတာခဲ့သည်။ တိုးတက်မှုကို အရှိန်မြှင့်ရန်အတွက် G8 ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးများသည် ၂၀၀၅-ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင်ကမ္ဘာ့ဘဏ်၊အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့(IMF)နှင့် အာဖရိကဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဘဏ်(AfDB)သို့ ဒေါ်လာ ၄၀ မှ ၅၅ ဒေါ်လာအထိ လုံလောက်သော ရန်ပုံငွေများထောက်ပံ့ရန် သဘောတူခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးနှင့် ပညာရေးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေး အစီအစဉ်များသို့ အရင်းအမြစ်များကို ပြန်လည်လွှဲပြောင်းရန်အတွက် ကြွေးတင်ဆပ်နေသော ဆင်းရဲနွမ်းပါးသောနိုင်ငံများ(HIPC) အဖွဲ့ဝင်များက ကြွေးတင်နေသည်။
၂၀၁၇ မြန်မာ့လေတပ် စန်းရှီ ဝိုင်-၈ ပျက်ကျခြင်း
ခရီးသည်
လေယာဉ်သည် ထားဝယ် လေတပ်စခန်းနှင် အဆက်အသွယ် ပြတ်တောက်သွားချိန်တွင် လေယာဉ်ပေါ်၌ ကလေး ၁၅ ယောက် အပါအဝင်၊ စစ်သည်ဝန်ထမ်းနှင့် မိသားစု ၁၀၈ ဦး ရှိနေသည်။ အရာရှိ ၆ ဦးနှင့် စစ်သည် ၂၉ ဦး လည်း လေယာဉ်ပေါ် ရှိနေခဲ့သည်။
ပျောက်ဆုံးခြင်း
လေယာဉ်သည် မြိတ်မှ ရန်ကုန်သို့ ပျံသန်းစဉ် ဖြစ်သည်။ လေယာဉ် အမှုထမ်း ၁၄ ဦး၊ ခရီးသည် ၁၀၈ ဦး ပါပြီး၊ ယင်းတို့မှာ ကလေး ၁၅ ဦး၊ စစ်ဘက် ၃၅ ဦးနှင့် မှီခိုသူ ၅၈ ဦးတို့ကို တင်ဆောင်သွားသည်။  ကုန်ချိန် ၂.၄ တန်ကိုလည်း တင်ဆောင်ထားသည်။ လေယာဉ်သည် ရန်ကုန်သွားရန် မြိတ်မှ စံတော်ချိန် ၁၃:၀၆ တွင် ထွက်ခွာသည်။  ၁၃:၃၅ တွင် ထားဝယ်နှင့် ရေမိုင် ၂၀ အကွာ (၃၇ ကီလိုမီတာ) (13°48′N 98°02′E)၌ အဆက်အသွယ် ပြတ်တောက်သွားသည်။ ထိုစဉ်က လေယာဉ်သည် ပေ ၁၈,၀၀၀ (၅,၅၀၀ မီတာ) အမြင့်၌ ပျံသန်းနေသည်။ ရှာဖွေကယ်‌ဆယ်ရေးကို ကပ္ပလီပင်လယ်၌ စေလွှတ်ခဲ့သည်။  အမည်မဖော်လိုသူ တဦးက ရာသီဥတုသည် လေယာဉ် ပျောက်ဆုံးရသည့် အကြောင်းရင်းတခု မဖြစ်နိုင်ဟု ထင်ကြောင်း ပြောသည်။  အရေးပေါ် အချက်ပြကိုလည်း လေယာဉ်ထံမှ မရရှိခဲ့ပေ။
ရှာဖွေခြင်း
တပ်မ‌တော်ရေတပ်သင်္ဘော ကိုးစင်း၊ တပ်လေယာဉ်နှင့် ရဟတ်ယာဉ် သုံးစီးကို ပို့လွှတ်၍ ကူရှာစေသည်။  လေယာဉ်မှ အပျက်အစီးအပိုင်းအစများကို ထားဝယ်အလွန် ရေမိုင် ၁၁၈ (၂၁၈ ကီလိုမီတာ) ၌ တပ်မတော် ရေတပ်သင်္ဘောက တွေ့ရှိခဲ့သည်။  ဇွန် ၈ ရက်အထိ၊ အလောင်း ၂၉ လောင်း တွေ့ကြောင်း သတင်းပို့သည်။ လေယာဉ်အစိတ်အပိုင်းများ ၎င်းနေရာ၌ အနှံ့အပြား၌ ပျံ့ကျဲနေခြင်းက ‌ညွှန်ပြနေသည်မှာ အမြင့်၌ ပျံသန်းစဉ် လေယာဉ်သည် ပေါက်ကွဲမှုကို ခံခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ မုန်တိုင်းကြောင့် ရှာဖွေကယ်ဆယ်ရေး နှောင့်နှေးခဲ့သည်။ ရှင်ကျန်သူများကို ရှာဖွေရန် မျှော်လင့်ချက်များ မှေးမှိန်လာပြီဟု ဇွန် ၉ ရက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ နောက်တွင် ရှင်ကျန်သူ မရှိကြောင်း ဖော်ပြလာသည်။
ယင်းဖြစ်ရပ်သည် ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဖော်ကာ အက်ဖ် ၂၇ ပျက်ကျမှုတွင် လူ ၄၉ ဦး သေဆုံးရသည့်ထက် ကျော်လွန်ပြီး၊ မြန်မာ့လေကြောင်း ပျံသန်းမှု သမိုင်းတွင် အသေအပျောက် အများဆုံး မတော်တဆ ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးရေးရည်မှန်းချက်များ
MDGကို ဝေဖန်သူများက ရွေးချယ်ထားသောရည်ရွယ်ချက်များ နောက်ကွယ်ရှိဆန်းစစ်ခြင်းနှင့်မျှတမှုမရှိခြင်းနှင့် အခြားရည်မှန်းချက်များအတွက် အချို့သောရည်မှန်းချက်များနှင့် တိုးတက်မှုမညီညွတ်သောတိုးတက်မှုများအတွက် တိုင်းတာရန် အခက်အခဲများသို့မဟုတ် တိုင်းတာမှုမရှိခြင်းစသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများမှ MDG အောင်မြင်ရန် အကူအညီများသည် စိန်ခေါ်မှုကာလအတွင်း မြင့်တက်ခဲ့သော်လည်း တဝက်ကျော်သည် ကြွေးမြီများလျှော့ချရန်နှင့် ကျန်အများစုသည် နောက်ထပ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုထက်သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့်စစ်ရေးအကူအညီများသို့သာ သွားရန်ဖြစ်သည်။
၂၀၁၇ မြန်မာ့လေတပ် စန်းရှီ ဝိုင်-၈ ပျက်ကျခြင်း
ရှာဖွေခြင်း
ကူညီရှာဖွေပေးလျက်ရှိသော ငါးဖမ်းစက်လှေတစ်စီးသည် ထားဝယ်မြင်းခွာအော်အနီးတွင် လေယာဉ်အမြီးပိုင်းကို ဇွန်လ ၁၅ ရက်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးရေးရည်မှန်းချက်များ
၂၀၁၃တွင် ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရှိခြင်းမှာ မညီမညာဖြစ်နေသည်။ အချို့နိုင်ငံများသည် ရည်မှန်းချက်များစွာကို ရရှိခဲ့ပြီး အခြားသူများမှာမူ မည်သည့်အကောင်အထည်ဖော်မှုမှ မလုပ်နိုင်သေးပါ။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလတွင် ကျင်းပသောကုလသမဂ္ဂညီလာခံတစ်ခုသည် ယနေ့အထိ တိုးတက်မှုများကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး ရည်မှန်းထားသောရည်မှန်းချက်အရ ရည်မှန်းချက်ရှစ်ခုပြည့်မီရန် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အစီအစဉ်ကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ကတိကဝတ်အသစ်များသည် အမျိုးသမီးများနှင့်ကလေးသူငယ်များ၏ ကျန်းမာရေးနှင့်ကမ္ဘာအနှံ့ဆင်းရဲမွဲတေမှု၊ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းနှင့်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းမှုအသစ်များအတွက် ရည်ရွယ်သည်။
၂၀၁၇ မြန်မာ့လေတပ် စန်းရှီ ဝိုင်-၈ ပျက်ကျခြင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (လေ) ကဏ္ဍ:လေယာဉ်ဆိုင်ရာ အဖြစ်အပျက်
ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးရေးရည်မှန်းချက်များ
အကူအညီပေးသည့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများအနက် ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်ရည်မှန်းချက်၊ ထောင်စုနှစ်ကတိမဟာမိတ်အဖွဲ့ဝင်ငွေ၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဆင်းရဲမွဲတေမှုစီမံကိန်း၊ ရိက္ခာစိန်ခေါ်ချက်၊ လူငယ်များလှုပ်ရှားမှုအီးယူအစီအစဉ်၊ ကာတွန်းလှုပ်ရှားမှုဗီဒီယိုစီမံကိန်းနှင့် ရူပါရုံ ၈ ခုတို့ပါဝင်သည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအနုပညာစီမံကိန်းကိုမျှော်လင့်ပါတယ်။
ထောင်စုနှစ်ထိပ်သီးအစည်းအဝေး
MDG များသည် ကမ္ဘာ့ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက်များမှ ရရှိသော ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်များသည် ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်ကြေညာချက်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထောင်စုနှစ်ကြေညာချက်၏ အတည်ပြုချက်သည် ထောင်စုနှစ်ထိပ်သီးအစည်းအဝေး၏ အဓိကရလဒ်ဖြစ်သည်။
MDGသည် ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်ကြေညာချက်မှဆင်းသက်လာသည်။ လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ ဂုဏ်သိက္ခာရှိသည်ဟု ကြေညာချက်ကဆိုသည်။ ထို့ကြောင့်လွတ်လပ်ခွင့်၊ တန်းတူညီမျှမှု၊ အခြေခံလူနေမှုအဆင့်အတန်း၊ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းနှင့်အကြမ်းဖက်ခြင်းမှ လွတ်မြောက်ခြင်းနှင့်သည်းခံခြင်းနှင့်စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို အားပေးခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ MDGသည် ကြေညာစာတမ်းပါ အခွင့်အရေးများကိုရရှိရန်အတွက် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေးအတွက်တိကျသောပစ်မှတ်များနှင့် ညွှန်ကိန်းများချမှတ်ထားသည်။
ရှေ့ပြေး
ဗြဟ္မဏ အစီရင်ခံစာငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်လုံခြုံရေးနယ်ပယ်ရှိ ရည်မှန်းချက်များကိုအခြေခံသည်။ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (October 2010)">ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်  ] ထောင်စုနှစ်ထိပ်သီးအစည်းအဝေးကြေညာချက်သည် MDG၏ မူလအစအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ နောက်ထပ် အကြံဉာဏ်များကို အာဒံလွမ်မှရရှိသည်။   စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုစစ်ဆင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီနှင့်အဖွဲ့အစည်းOECD၏ကမ္ဘာ့ဘဏ်နှင့်နိုင်ငံတကာငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ ကလေးသူငယ်များ၊ အာဟာရ၊ လူ့အခွင့်အရေးနှင့်အမျိုးသမီးများ စသည့်ပြဿနာများကို  ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ကုလသမဂ္ဂ ဦးဆောင်သည့်ညီလာခံအမြောက်အမြားက အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။ OECD အဓိကအလှူရှင်များကို တရားဝင်ဖွံ့ဖြိုးရေးအကူအညီ ODA လျှော့ချမှုအတွက် ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ၂၁ ရာစုအတွင်းကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးကိုဖီအာနန်က“ ကျွန်ုပ်တို့သည် ပြည်သူလူထု ကုလသမဂ္ဂ၏အခန်းကဏ္ဍခေါင်းစဉ်ဖြင့် အစီရင်ခံစာကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ OECD သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဖွံ့ဖြိုးရေးရည်မှန်းချက်များ IDG ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးကမ္ဘာ့ဘဏ် MDGကို ဖွဲ့စည်းရန် ၂၀၀၁ ခုနှစ်အစည်းအဝေးအတွက် ကြိုးပမ်းမှုနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။
လူ့အရင်းအနှီး၊ အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့်လူ့အခွင့်အရေး
လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လူသားအရင်းအနှီး ၊ အခြေခံအဆောက်အအုံနှင့်လူ့အခွင့်အရေးလူမှုရေး၊ စီးပွားရေး နှင့်နိုင်ငံရေးတို့ဖြစ်သည်။ လူ့အရင်းအနှီး၏ ရည်မှန်းချက်များမှာ အာဟာရ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကလေးသေဆုံးမှု၊ အိပ်ခ်ျအိုင်ဗွီ၊ အေအိုင်ဒီအက်စ်၊ တီဘီနှင့်ငှက်ဖျား၊ မျိုးပွားကျန်းမာရေး အပါအဝင်တို့ဖြစ်သည်။ အခြေခံအဆောက်အအုံဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များတွင် လုံခြုံသောသောက်သုံးရေ၊ စွမ်းအင်နှင့်ခေတ်မီသတင်း၊ ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာတို့ပါဝင်သည်။ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော အလေ့အထများကိုအသုံးပြု၍ လယ်ယာထွက်ကုန်များတိုးမြှင့်ခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်လူ့အခွင့်အရေးရည်မှန်းချက်များတွင် အမျိုးသမီးများအား စွမ်းရည်မြှင့်တင်ခြင်း၊ အကြမ်းဖက်မှုလျှော့ချခြင်း၊ နိုင်ငံရေးစကားသံများတိုးမြှင့်ခြင်း၊ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုများကို တန်းတူညီမျှရရှိခံစားခွင့်နှင့် ပိုင်ဆိုင်မှုဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများတိုးမြှင့်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ရည်မှန်းချက်များသည် လူတစ်ဦး၏ လူသားစွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ရန်နှင့်အကျိုးဖြစ်ထွန်းသော ဘဝသို့ တိုးတက်ရန်နည်းလမ်းများကို ရည်ရွယ်သည်။ MDG က နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံစီ၏ ပေါ်လစီများသည် ထိုတိုင်းပြည်၏ လိုအပ်ချက်များနှင့်ကိုက်ညီသင့်သည်။ ထို့ကြောင့် မူဝါဒဆိုင်ရာအကြံပြုချက်အများစုသည် ယေဘူယျဖြစ်သည်။
မိတ်ဖက်
ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော နိုင်ငံများအနေဖြင့် တရားမျှတသောကုန်သွယ်မှု၊ ကြွေးမြီများလျှော့ချခြင်း၊ အကူအညီများတိုးမြှင့်ခြင်းနှင့် ဈေးနှုန်းချိုသာသောကုန်သွယ်မှုကို အထောက်အကူပြုခြင်းအားဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာပူးပေါင်းမှုကို ရရှိရန်ရည်မှန်းချက်များနှင့်ရည်မှန်းချက်များ ချမှတ်ထားသည့် ရည်မှန်းချက်ရှစ်ခုတွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများရှိ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏အခန်းကဏ္ဍကို အလေးထားဖော်ပြထားသည်။ ဆေးဝါးများနှင့်နည်းပညာ လွှဲပြောင်းအားပေးမှုထို့ကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများသည် ကမ္ဘာ့ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို လျှော့ချရန်ရုန်းကန်ရာတွင် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများနှင့် မိတ်ဖက်ဖြစ်လာသည်။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာမိတ်ဖက်ဖြစ်ရန်ဖွံ့ဖြိုးမှုရည်မှန်းချက် ၈။
ပန်းတိုင်များ
thumb| ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရည်မှန်းချက်များကိုပြသသည့်[[နယူးယောက်ပြည်နယ်|နယူးယောက်မြို့၊ နယူးယောက်မြို့ရှိ ကုလသမဂ္ဂဌာနချုပ်တွင် ပိုစတာတစ်ခု ]] MDG သည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် ထောင်စုနှစ်ကြေညာစာတမ်း၌ ဖော်ပြထားသော ကတိကဝတ်များစွာမှ ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၁ ပစ်မှတ်နှင့်အတူ ပန်းတိုင်များရှိသည် နှင့်တိုင်းတာတဲ့ စီးရီးကျန်းမာရေးညွှန်းကိန်းများနှင် စီးပွားရေးညွှန်းကိန်းများ အသီးအသီးပစ်မှတ်သည်။
အထွေထွေ
ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင်သိသိသာသာကွာဟမှုများရှိသော်လည်းMDGများတွင်တိုင်းပြည်အတွင်းတန်းတူညီမျှမှုအတွက်ခိုင်မာသောရည်ရွယ်ချက်များနှင့်ညွှန်းကိန်းများမရှိပါ။
ပူးပေါင်းပါဝင်ကျေးလက်အကဲဖြတ်ခြင်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှုအခြေပြုရပ်ရွာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မျိုးစေ့ပမာဏစသည့် နည်းစနစ်များကို အသုံးပြု၍လူ့စွမ်းအင်နှင့်လက်ရှိအရင်းအမြစ်များမှတစ်ဆင့်လိုအပ်သောဒေသလိုအပ်ချက်များကိုဖြည့်ဆည်းရန်ဒေသန္တရအောင်မြင်မှုကိုထပ်မံတိုးချဲ့သင့်သည်။
MDG (၈)သည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအောင်မြင်မှုများထက်အလှူရှင်များ၏အောင်မြင်မှုများအပေါ်အထူးအာရုံစိုက်သည်။ ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုစင်တာမှနှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသောကတိသစ္စာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအညွှန်းကိန်းသည် MDG အတွက်အကောင်းဆုံးကိန်းဂဏန်းညွှန်းကိန်းဖြစ်သည်။ (၈) တရားဝင်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာအကူအညီများထက်အလှူရှင်တိုးတက်မှုပိုမိုကျယ်ပြန့်သောအတိုင်းအတာဖြစ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော်ကုန်သွယ်ရေးရွှေ့ပြောင်းခြင်းနှင့်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုစသောဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကိုအကျိုးသက်ရောက်စေမည့်အညွှန်းကိန်းများပေါ်ရှိမူဝါဒများကိုထည့်သွင်းစဉ်းစားထားသည်။
ကမ္ဘာ့ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူအများစုမှာလယ်သမားများဖြစ်သော်လည်းလယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို MDGတွင်အထူးဖော်ပြခြင်းမရှိပါ။ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (September 2013)">ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်  ]
တရားဝင်မှုမရှိခြင်းဟုစွပ်စွဲ
တစ်ခုလုံးကို MDG ဖြစ်စဉ်ကိုချို့တဲ့စွပ်စွဲထားပြီးတရားဝင်မှုဟာ MDGအထောက်အကူပြုဖို့ရှာသောမကြာခဏအလွန်ပါဝင်သူများ၏အသံကိုထည့်သွင်းရန်ပျက်ကွက်ရလဒ်အဖြစ်စားနပ်ရိက္ခာအချုပ်အခြာအာဏာဆိုင်ရာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစီမံကိန်းကော်မတီသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်အလွန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု MDG ၆၉ နှင့်ပတ်သက်၍ဆွေးနွေးတိုင်ပင်သည့်စာတမ်းတွင်ဤသို့ဖော်ပြထားသည် MDGအား ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်အဓိကအကန့်အသတ်ဖြစ်စေခြင်းမှာMDGပိုင်ဆိုင်မှုမရှိခြင်းကြောင့်အကောင်အထည်ဖော်ရန်နိုင်ငံရေးဆန္ဒမရှိခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ "
လူ့အခွင့်အရေး
MDGများသည်ဒေသတွင်းပူးပေါင်းပါဝင်မှုနှင့်စွမ်းရည်မြှင့်တင်မှုကိုအမျိုးသမီးစွမ်းရည်မြှင့်တင်ခြင်းမှလွဲ၍အလွန်အမင်းအလေးပေးလိမ့်မည်။ အစားအစာရရှိရန်အခွင့်အရေးကိုအာရုံစိုက်သောလူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့အစည်း FIANအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသည် ၂၀၁၅ အလွန် ပို့စ်တင်လုပ်ငန်းစဉ်တွင်လူ့အခွင့်အရေးအဓိကအရည်အချင်းပြည့်မှီသောပေါ်လစီကိုက်ညီမှုနှင့်လူ့အခွင့်အရေးအခြေပြုစောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းနှင့်တာဝန်ယူမှုတို့မရှိခြင်းကိုထောက်ပြခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့သောတာဝန်ခံမှုမရှိပါကအမျိုးသားနှင့်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပေါ်လစီများသိသိသာသာပြောင်းလဲခြင်းမရှိနိုင်ပါ။
လူ့အရင်းအနှီး
MDG (၂)မူလတန်းပညာရေးကိုအာရုံစိုက်ပြီးကျောင်းအပ်နှံခြင်းနှင့်ပြီးဆုံးခြင်းကိုအလေးပေးသည်။ အချို့သောနိုင်ငံများတွင်မူလတန်းကျောင်းအပ်နှံမှုသည်အောင်မြင်မှုအဆင့်၏ကုန်ကျစရိတ်ဖြင့်တိုးတက်ခဲ့သည်။ အချို့ဖြစ်ရပ်များတွင်မူလတန်းပညာရေးကိုအလေးထားခြင်းသည်အလယ်တန်းနှင့်အလယ်တန်းလွန်ပညာရေးကိုဆိုးကျိုးသက်ရောက်စေသည်။
မိခင်သေဆုံးမှု၊ငှက်ဖျားနှင့်တီဘီရောဂါ ဆိုင်ရာရည်မှန်းချက်များကိုတိုင်းတာရန်မဖြစ်နိုင်ကြောင်းနှင့်ကုလသမဂ္ဂ၏လက်ရှိခန့်မှန်းချက်အရသိပ္ပံနည်းကျခိုင်လုံမှုမရှိခြင်းသို့မဟုတ်ပျောက်ဆုံးခြင်းတို့ဖြစ်ကြောင်း ၂၀၀၅ ခုနှစ်ထုတ်ထုတ်ဝေမှုတစ်ခုကဖော်ပြခဲ့သည်။ အိမ်ထောင်စုစစ်တမ်းများသည်ကျန်းမာရေး MDGအတွက်အဓိကတိုင်းတာချက်ဖြစ်သော်လည်းအကန့်အသတ်ရှိသည့်အရင်းအမြစ်များကိုစားသုံးသည့်ထပ်တူကျသောတိုင်းတာမှုများဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့အပြင်ဤအခြေအနေများ၏အမြင့်ဆုံးအဆင့်ရှိသောနိုင်ငံများသည်ပုံမှန်အားဖြင့်အနည်းဆုံးယုံကြည်စိတ်ချရသောအချက်အလက်ကောက်ယူမှုရှိသည်။ အဆိုပါလေ့လာမှုကတိကျသောအစီအမံများမရှိဘဲတိုးတက်မှုပမာဏကိုဆုံးဖြတ်ရန်မဖြစ်နိုင်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ MDGသည်လက်နက်များနှင့်ပတ်သက်သောအပြောအဆိုခေါ်ဆိုမှုထက်အနည်းငယ်သာပိုများစေသည်။
MDAမှMcArthurနှင့်ဆပ်လ်ကဲ့သို့သောသူများကတိုင်းတာရာတွင်အခက်အခဲများရှိသော်လည်းရည်မှန်းချက်များချမှတ်ခြင်းသည်ဆက်လက်တည်ရှိဆဲဖြစ်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများရှိကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ်၏အရည်အသွေးနှင့်အရည်အသွေးတိုးတက်လာခြင်းနှင့်အတူအချက်အလက်ပိုမိုစုဆောင်းနိုင်သည်။ ကျန်းမာရေးနှင့်မသက်ဆိုင်သော MDG များကိုမကြာခဏကောင်းစွာတိုင်းတာနိုင်ကြောင်းနှင့်အချက်အလက်အားလုံးမရှိခြင်းကြောင့် MDGအားလုံးကိုမဖြေရှင်းနိုင်ဟုသူတို့ကအခိုင်အမာပြောကြားခဲ့သည်။
ဝင်ငွေမှလွဲ၍အခြားကိစ္စရပ်များတွင်ကောင်းမွန်စွာနေထိုင်ခြင်းသည် MDGများသို့ရန်ပုံငွေရရှိစေရန်ကူညီသည်။ နောက်ထပ် MDGကြားဝင်ဆောင်ရွက်မှုများကိုဦးစားပေးသည်။ တိုင်းတာမှုဆိုင်ရာပြဿနာများရှိနေသော်လည်းတိုးတက်မှု၏အသုံးဝင်သည့်တိုင်းတာမှုများနှင့်အတူရရှိနိုင်သောရည်မှန်းချက်များကိုချမှတ်နိုင်သည်။ MDGများတွင်ကျား၊ မနှင့်မျိုးဆက်ပွားအခွင့်အရေးများ၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ရေရှည်တည်တံ့မှုနှင့်နည်းပညာပျံ့နှံ့မှုတို့ပါဝင်သည်။ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှုများကိုဦးစားပေးဆောင်ရွက်ခြင်းသည်အရင်းအမြစ်အကန့်အသတ်ရှိသောဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအားအရင်းအမြစ်များကိုခွဲဝေချထားပေးခြင်းကိုဆုံးဖြတ်ရန်ကူညီသည်။ MDG များသည်ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများ၏ကတိကဝတ်များကိုပိုမိုခိုင်မာစေပြီးအကူအညီနှင့်သတင်းအချက်အလက်မျှဝေခြင်းကိုအားပေးသည်။ ရည်မှန်းချက်များအပေါ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကတိကဝတ်ပြုမှုသည်သူတို့၏အောင်မြင်မှုအလားအလာကိုမြင့်တက်စေနိုင်သည်။ MDGသည်ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင်ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေးတွင်အများဆုံးထောက်ခံသည့်အရာဖြစ်ကြောင်းသတိပြုမိကြသည်။
MDGအောင်မြင်ခြင်းသည်စီးပွားရေးတိုးတက်မှုတစ်ခုတည်းပေါ်တွင်မူတည်သည်မဟုတ်ပါ။ MDG ၏ဖြစ်ရပ်အတွက်ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကဲ့သို့သောဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကဲ့သို့သောကလေးငယ်သေဆုံးမှုကိုဝက်သက် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းကဲ့သို့ဈေးသိပ်မကြီးသော်လည်းထိရောက်သောကြားဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့်ကလေးသေဆုံးမှုကိုလျှော့ချနိုင်ကြောင်းပြသခဲ့သည်။ သို့သော်များစွာသောနိုင်ငံများတွင်အစိုးရအသုံးစရိတ်သည်သဘောတူညီထားသောအသုံးစရိတ်များကိုပြည့်မီရန်မလုံလောက်ပါ။ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ်များမှသုတေသနပြုချက်အရအရွယ်အစားအားလုံးနှင့်ကိုက်ညီမှုပုံစံသည်ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏တစ်ဦးချင်းစီကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပရိုဖိုင်းများကိုလုံလောက်စွာမတုံ့ပြန်နိုင်ကြောင်း၊ သို့ရာတွင်လေ့လာမှုတွင်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျန်းမာရေးကိုမြှင့်တင်ရန်အကန့်အသတ်များရှိနေသည်။ ၎င်းမှာစုပ်ယူနိုင်စွမ်းမရှိခြင်း၊ ကျန်းမာရေးစနစ်များအားနည်းခြင်း၊ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်ကန့်သတ်ချက်များနှင့်မြင့်မားသောကုန်ကျစရိတ်များအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ လေ့လာမှုအရကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုကိုတိုးချဲ့ရန်လိုအပ်သည့်အစီအမံများကိုဖုံးကွယ်ထားသည်။ ဤအစီအမံများတွင်နိုင်ငံရေး၊ စည်းရုံးရေးနှင့်လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုအတိုင်းအတာကိုတိုးမြှင့်ခြင်းနှင့်ဒေသခံအဖွဲ့အစည်းများကိုပြုစုပျိုးထောင်ရန်လိုအပ်သည်တို့ပါဝင်သည်။
ကျားမဖြစ်ခြင်း၊ လူသားချင်းစာနာမှုနှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအစီအစဉ်များနှင့်စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတို့အကြားကွဲပြားမှုသည် MDGအောင်မြင်မှုရှိမရှိကိုဆုံးဖြတ်လိမ့်မည်ဟုပြည်ပဖွံ့ဖြိုးရေးဌာန (ODI) မှသုတေသီများကဆိုသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျန်းမာရေးမိတ်ဖက် (IHP +) သည်ကျန်းမာရေးကဏ္ဍတွင်ထိရောက်သောအကူအညီများနှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းများကိုကျင့်သုံးခြင်းဖြင့် MDG တိုးတက်မှုကိုအရှိန်မြှင့်တင်ရန်ရည်ရွယ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင်ကျန်းမာရေးအတွက်သိသာထင်ရှားသည့်ရန်ပုံငွေကိုအစိုးရများသည်နိုင်ငံတကာဖွံ့ဖြိုးရေးမိတ်ဖက်များနှင့်ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်သည့်ပြင်ပအရင်းအမြစ်များမှရရှိသည်။ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်နံပါတ်များတိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှရန်ပုံငွေစီးဆင်းမှုနှင့်ဗျူရိုကရေစီဆိုင်ရာတောင်းဆိုမှုများသည်ပြောင်းလဲလာသည်။ တစ်ခုတည်းသောအမျိုးသားကျန်းမာရေးမဟာဗျူဟာ၊ စောင့်ကြည့်အကဲဖြတ်မှုမူဘောင်တစ်ခုနှင့်အပြန်အလှန်တာဝန်ခံမှုတို့ကိုအားပေးခြင်းဖြင့် IHP+သည်အစိုးရ၊ အရပ်ဘက်လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးမိတ်ဖက်များနှင့်အခြားကျန်းမာရေးအကျိုးသက်ဆိုင်သူများအကြားယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
တူညီမျှ
MDGအောင်မြင်ရန်မဟာဗျူဟာများနှင့်ချဉ်းကပ်မှုများကိုပြန်လည်စဉ်းစားခြင်းတွင်ထပ်မံဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုများမှာ ပြည်ပဖွံ့ဖြိုးရေးဌာနမှသာတူညီမျှမှုအခန်းကဏ္ဍနှင့် ပတ်သက်၍သုတေသနပြုခြင်းများပါဝင်သည်။ ODI မှသုတေသီများကသာတူညီမျှမြှင့်တင်ခြင်းအားဖြင့်ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုသည်တိုင်းပြည်၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင်ပါဝင်မှုနှင့်ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုနှင့်ဘဏ္ဍာရေးတည်ငြိမ်မှုကိုလျော့နည်းစေသည့် သီလ၀ န်းကျင်ကိုဖန်တီးရာတွင်သာတူညီမျှသောအခန်းကဏ္ဍဖန်တီးမှု၌မကြာသေးမီကတွေ့ရှိခဲ့သောတိုးတက်မှုများကြောင့်တိုးတက်မှုကိုအရှိန်မြှင့်နိုင်သည်ဟုပြောဆိုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်းရှယ်ယာစီးပွားရေးဒါပေမယ့်လည်းအဖြစ်သက်သက်သာနားလည်သဘောပေါက်မဖြစ်သင့်သောနိုင်ငံရေးဘရာဇီးငွေသားလွှဲပြောင်းခြင်း၊ယူဂန်ဒါနိုင်ငံသုံးစွဲသူအခကြေးငွေများကိုဖယ်ရှားခြင်းနှင့်နောက်ဆက်တွဲအဆိုးရွားဆုံးသို့မဟုတ်အခြားမော်ရီတေးယပ်စ်လစ်ဘရယ်ဖြစ်ခြင်း အားလုံးပါဝင်သောတိုးတက်မှုနှင့်အားလုံးပါဝင်သောဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသို့လမ်းမပေါ်သို့ကူညီခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့   ထို့ကြောင့် ODI မှ သုတေသီများသည် MDGကိုပိုမိုလျင်မြန်စွာမည်သို့ရရှိနိုင်ကြောင်းပိုမိုရှင်းလင်းစွာနားလည်နိုင်ရန်အတွက်တန်းတူညီမျှမှုကိုလိဂ်ဇယားများတွင်တိုင်းတာရန်အဆိုပြုထားသည်ODIလုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် ပူးပေါင်း၍ ၂၀၁၀ MDG ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်းအစည်းအဝေးတွင်တင်ပြခဲ့သည်။
မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲမှုတိုးလာခြင်း၏အကျိုးဆက်များကိုအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမူးယစ်ဆေးဝါးမူဝါဒဂျာနယ်ကMDGရည်မှန်းချက်ကိုအဟန့်အတားအဖြစ်မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။
အမျိုးသမီးပြဿနာများ
thumb| ဟောလိဝုဒ်မှမင်းသမီး Geena Davisသည်နယူးယောက်ရှိ ရက်ဖောင်ဒေးရှင်းမှMDGနှစ်သစ်ကြိုဆိုပွဲ အစီအစဉ်တွင်မိန့်ခွန်းပြောကြားကာ၊သူမ၏အဖွဲ့အစည်း ဟောလိဝုဒ်တွင်မညီမျှမှုကို နှိမ်နှင်းခြင်းကဲ့သို့သောရုပ်ရှင်၌ကျားမအခန်းကဏ္ဍ နှင့်ပြဿနာများကိုတင်ပြခဲ့သည်။ ကျား၊ မရေးရာကိစ္စရပ်များအပေါ်ပိုမိုအာရုံစိုက်ခြင်းက MDG တိုးတက်မှုကိုအရှိန်မြှင့်နိုင်သည်။ တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင်ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့်မိခင်အာဟာရချို့တဲ့မှုကြောင့်ကလေးငယ်များသည်ကိုယ်အလေးချိန်နိမ့်ကျခြင်းနှင့်သေဆုံးမှုနှုန်းမြင့်မားခြင်းတို့ကြောင့်မကြာခဏခံစားခဲ့ရသည်။ အခကြေးငွေပေး၍ရသောအလုပ်သည်အမျိုးသမီးများ၏ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့်ပိုမိုကောင်းမွန်သည့်အာဟာရများကိုရရှိစေပြီးကလေးသေဆုံးမှုနှုန်းကိုလျှော့ချနိုင်သည်။ အမျိုးသမီးပညာရေးတိုးမြှင့်ခြင်းနှင့်လုပ်သားအင်အားပါဝင်မှုကဤသက်ရောက်မှုများကိုတိုးပွားစေသည်။ အမျိုးသမီးများအတွက်စီးပွားရေးအခွင့်အလမ်းများပိုမိုကောင်းမွန်စေသည့်လိင်ဈေးကွက်တွင်ပါဝင်မှုကိုလည်းလျော့နည်းစေသည်။ အမျိုးသမီးများစွမ်းရည်မြှင့်တင်နိုင်သည့်နောက်တစ်နည်းမှာလခပေးသောအလုပ်ကိုလက်လှမ်းမီခြင်းဖြစ်သည်။ ဤအခွင့်အလမ်းအိမ်ထောင်စုများ၌အမျိုးသမီးများအေဂျင်စီများတိုးပွားလာသည်ဟုစီးပွားရေးနှင့်နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်များတွင်လည်းတိုးချဲ့ပြောဆိုခဲ့သည်။ မက္ကဆီကိုကျေးလက်ဒေသမှအမျိုးသမီးများအားလေ့လာမှုတစ်ခုအရစက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်ပါ ဝင်သူများအိမ်ထောင်စုများ၌ပိုမိုလေးစားမှုရရှိရန်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင်တန်ဇန်းနီးယားမှနောက်ထပ်လေ့လာမှုတစ်ခုအရလုပ်အားခတိုးမြှင့်သုံးစွဲခြင်းသည်အိမ်တွင်းအကြမ်းဖက်မှုကိုရေရှည်လျှော့ချနိုင်ကြောင်းတွေ့ရှိခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအနေဖြင့်အမျိုးသမီးများ၏အလုပ်အကိုင်နှင့်ဘဏ္ဍာရေးအရင်းအမြစ်များကိုလက်လှမ်းမီမှုသည်သူတို့၏နိုင်ငံရေးပါဝင်မှုကိုတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရ်ှမှအချက်အလက်များအရအသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများတွင်ပိုမိုပါဝင်မှုသည်နိုင်ငံရေးပါဝင်မှုပိုမိုမြင့်မားခြင်းနှင့်အစိုးရအစီအစဉ်များကိုပိုမိုလက်လှမ်းမီခြင်းစသည့်အပြုသဘောဆောင်သောအကျိုးသက်ရောက်မှုများစွာရှိသည်။
ဒါဟာစဉ်းစားသည်လက်ရှိ MDGရည်မှန်းချက်များသည်ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေးနှင့်အလုပ်အကိုင်အတွက်ကျားမမညီမျှမှုကိုခြေရာခံရန်လုံလောက်သောအလေးပေးမှုမထားကြောင်းကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးနှင့်နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာကိုယ်စားပြုမှုနှင့်သက်ဆိုင်သောကျားမရည်မှန်းချက်များသာရှိနေသည်။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးမူဝါဒများနှင့်ကျား၊ မရေးရာအချက်အလက်များစုဆောင်းခြင်းအပေါ်အမျိုးသမီးများအားစွမ်းဆောင်ရည်မြှင့်တင်ခြင်းနှင့် MDGများသို့တိုးမြှင့်နိုင်ရန်အတွက်ပိုမိုအလေးထားသင့်သည်။    <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">] <sup class="noprint Inline-Template" data-ve-ignore="true" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B; ''<span about="#mwt207" data-mw="{ & quot;attribs & quot;:[ [{&amp;quot;txt&amp;quot;:&amp;quot;title&amp;quot;},{&amp;quot;html&amp;quot;:&amp;quot;The material near this tag may use weasel words or too-vague attribution.<span typeof=\&amp;quot;mw:Nowiki\&amp;quot; data-parsoid=\&amp;quot;{}\&amp;quot;> (December 2016)&amp;quot;}] ]}" title="The material near this tag may use weasel words or too-vague attribution. (December 2016)" typeof="mw:ExpandedAttrs">ဘယ်သူ့အဆိုအရ? ''
တိုးတက်မှု
thumb| ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၁.၁.၂၅ နှင့် ၂၀၀၅ တွင်တစ်နေ့လျှင်အမေရိကန်ဒေါ်လာနှင့်ညီမျှအနီရောင်နှင့်ကမ္ဘာ့လူဦး ရေအချိုးအစားအပြာ၁၉၈၁ မှ ၂၀၀၈အထိကမ္ဘာ့လူဦး ရေအချိုးအစားအရကမ္ဘာ့ဘဏ်အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံ၍ နေထိုင်သည်။ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်သို့ရောက်ရှိရန်တိုးတက်မှုသည်နိုင်ငံအနှံ့တွင်မညီမျှမှုရှိသည်။ ဘရာဇီးသည်ရည်မှန်းချက်များစွာကိုရရှိခဲ့ပြီး ဘီနင်ကဲ့သို့သောအခြားသူများသည်မည်သည့်အရာကိုမဆိုအကောင်အထည်ဖော်ရန်လမ်းကြောင်းမရှိသေးသော်လည်း အောင်မြင်သောနိုင်ငံများတွင်တရုတ်ဆင်းရဲမွဲတေမှုလူဦးရေ ၄၅၂ သန်းမှ ၂၇၈ သန်းသို့ကျဆင်းသွားသည်နှင့်အိန္ဒိယတို့ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်ခန့်မှန်းချက်အရ MDG သည်  တစ်နေ့လျှင်ဒေါ်လာ ၁ ဒေါ်လာအောက်သာရှိသောလူဦးရေထက်ဝက်ကို၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင်ရရှိခဲ့ပြီးအဓိကအားဖြင့်ဤနိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံနှင့်အရှေ့အာရှမှရလဒ်များကြောင့်ဖြစ်သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအစောပိုင်းတွင်နီပေါနိုင်ငံသည်ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့ပြီးတောင်အာရှ၏အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံဖြစ်နေသည်။ ကျန်းမာရေးအသုံးစရိတ်များကိုနှစ်ဆတိုးမြှင့်ခြင်းနှင့်အဆင်းရဲဆုံးဒေသများတွင်အာရုံစိုက်ခြင်းတို့သည် ၁၉၉၈ နှင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ်အကြားမိခင်သေဆုံးမှုနှုန်းထက်ဝက်ကျဆင်းခဲ့သည်။ Multidimensionalဆင်းရဲမွဲတေမှုအညွှန်းကိန်းခြေရာခံတိုင်းပြည်တိုင်းတွင်အကြီးမားဆုံးကျဆင်းမှုကိုတွေ့မြင်ခဲ့သည်။ ၀ င်ငွေတိုးတက်မှုအနည်းငယ်ရှိသော်လည်းဘင်္ဂလားဒေ့ရ်ှတွင်တွေ့မြင်ခဲ့ရသောမွေးကင်းစနှင့်မိခင်သေဆုံးမှုတို့တွင်အကြီးမားဆုံးတိုးတက်မှုအချို့ကိုပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဘက်ပေါင်းစုံကြွေးမြီလျှော့ချရေး
G-8ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးများအတွက်တွေ့ဆုံခဲ့ပြီးလန်ဒန်ဟာအဘို့အပြင်ဆင်မှုအတွက်ဇွန်လ 2005 ခုနှစ်တွင်Gleneaglesထိပ်သီးအစည်းအဝေးဇူလိုင်လအတွင်းနှင့်ကမ္ဘာ့ဘဏ်IMFနှင့်ရန်လုံလောက်သောရန်ပုံငွေများကိုသဘောတူညီခဲ့အာဖရိကဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် ဒေါ်လာ၄၀မှဒေါ်လာ ၅၅ကျန်ရှိနေသေးသော HIPC ဘက်ပေါင်းစုံကြွေးမြီဖျက်သိမ်း (AfDB) ဘီလီယံလက်ခံသူများသည်သီအိုရီအရကျန်းမာရေးနှင့်ပညာရေးအတွက်ကြွေးမြီငွေပေးချေမှုကိုပြန်လည်ပေးလိမ့်မည်။
Gleaneaglesအစီအစဉ်သည်ဘက်ပေါင်းစုံကြွေးမြီလျှော့ချရေးပဏာမခြေလှမ်း (MDRI)ဖြစ်လာသည်။ ချေးငွေဆိုင်ရာအေဂျင်စီကအတည်ပြုပြီးသည်နှင့်တိုင်းပြည်များသည်အရည်အချင်းပြည့်မှီလာခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ဘဏ်နှင့်AfDBသည် MDRI အား HIPCအစီအစဉ်ပြီးဆုံးသောနိုင်ငံများသို့ကန့်သတ်ထားသော်လည်း IMF ၏သတ်မှတ်ချက်နှင့်ကိုက်ညီမှုရှိခြင်းသည် IMF ၏ထူးခြားသောတူညီသည့်ကုသမှုလိုအပ်ချက်နှင့်ကိုက်ညီစေရန်ဖြစ်သည်။ HIPC နိုင်ငံများအတွက်အရည်အချင်းပြည့်မှီမှုကိုကန့်သတ်မည့်အစား၊ တစ်ဦးချင်းဝင်ငွေ ဒေါ်လာ ၃၈၀ သို့မဟုတ်အကြွေးပြန်လည်ပေးဆပ်ရန်အရည်အချင်းမပြည့်မီသောမည်သည့်နိုင်ငံမဆို။ IMF သည်ဒေါ်လာ ၃၈၀ သတ်မှတ်ချက်ကိုလက်ခံခဲ့ပြီး HIPCတံခါးခုံအနီးကပ်နီးကပ်စွာရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဆာဟာရတောင်ပိုင်းအာဖရိက
အောင်မြင်မှုတစ်ခုကတော့ဆာဟာရတောင်ပိုင်းအာဖရိကမှာဆန်ထုတ်လုပ်မှုကိုအားဖြည့်ဖို့ဖြစ်တယ်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအလယ်လောက်တွင်ဆန်တင်သွင်းမှုသည် ၁ ဒေါ်လာနီးပါးရှိခဲ့သည်နှစ်စဉ်ဘီလီယံလယ်သမားများအနေဖြင့်အထွက်နှုန်းမြင့်သည့်သင့်တော်သည့်ဆန်မျိုးကိုမတွေ့ရပါအကျိုးအမြတ်မြင့်မားပြီးကောင်းမွန်စွာလိုက်လျောညီထွေရှိသည့်မျိုးစိတ်ဖြစ်သောအာဖရိကအတွက်ဆန်စပါးအသစ် (NERICA)ကိုကွန်ဂိုဘရာဇီဗီးလ်၊ ကော့သောင်း၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဂီနီ၊ ကင်ညာ၊ မာလီ၊ နိုင်ဂျီးရီးယားဒီမျိုးကွဲ ၁၈ မျိုးခန့်ကိုရရှိနိုင်ခဲ့ပြီးအာဖရိကလယ်သမားများအား၎င်းတို့၏မိသားစုများကိုကျွေးမွေးရန်နှင့်အပိုရောင်းချရန်အတွက်ဆန်အလုံအလောက်ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဒေသတွင်းတွင်လည်း MDG ဆီသို့ ဦးတည်သောတိုးတက်မှုများကိုပြသခဲ့သည်ပါဝင်သည်မိဘဆရာအစည်းအရုံးနှင့်ရပ်ရွာပံ့ပိုးမှုများကို ကျောင်းစာအုပ်အခကြေးငွေမသင်မနေရယူနီဖောင်းများနှင့်အခြားစွဲချက်ဆင်းရဲသားမိသားစုရဲ့ဝင်ငွေနီးပါးလေးပုံတစ်ပုံတက်ယူအပါအဝင်ဦးဆောင်နိုင်ငံများကြောင်းကျောင်းတွင်အခကြေးငွေဘူရွန်ဒီအကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံအီသီယိုးပီးဂါနာကင်ညာမာလာဝီမိုဇမ်ဘစ်တန်ဇန်းနီးယားနှင့်ယူဂန်ဒါ ထိုကဲ့သို့သောအခကြေးငွေဖယ်ရှားပစ်ရန်ကျောင်းအပ်တိုးမြှင့် ဥပမာအားဖြင့်၊ ဂါနာနိုင်ငံတွင်အဆင်းရဲဆုံးဒေသများရှိအစိုးရကျောင်းအပ်နှံမှုသည် ၄.၂ မှမြင့်တက်လာခဲ့သည်  ၅.၄ မှသန်း၂၀၀၄ နှင့် ၂၀၀၅ အကြားသန်းပေါင်းများစွာကင်ညာတွင်မူလတန်းကျောင်းအပ်နှံမှု ၁.၂ ထပ်တိုးခဲ့သည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင်သန်း ၇.၂ အထိမြင့်တက်ခဲ့သည်။
ထောင်စုနှစ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးရည်မှန်းချက်များ (MDGs)ကိုကျင့်သုံးပြီးနောက် ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင်ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်မှကမ္ဘာမြေတက္ကသိုလ်မှဂျက်ဖရီရက်သည် MDGကိုဦး ဆောင်သည့်ပညာရေးဆိုင်ရာပညာရှင်များနှင့်လေ့ကျင့်သူများဖြစ်သည်။ သူသည် MDG ၄ ၅ နှင့် ၆ ကိုထောက်ပံ့ရန်ဝင်ငွေနည်းနိုင်ငံများရှိကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေး၏ဘဏ္ဍာရေးကိုချဲ့ထွင်ရာတွင်အဓိကကျသောအခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်ခဲ့သည့်မက်ခရိုစီးပွားရေးနှင့်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကော်မရှင် ၂၀၀၀-၂၀၁၁ တွင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ သူသည် ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ်ကိုဖီအာနန်နှင့် ၂၀၀၀-၂၀၀၁တွင်အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး အေအိုင်ဒီအက်စ်၊ တီဘီရောဂါနှင့်ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးအတွက်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာရန်ပုံငွေအဖွဲ့ ကိုစတင်တီထွင်ခဲ့သည်။ သူသည် အိပ်ခ်ျအိုင်ဗွီ အေအိုင်ဒီအက်စ်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး PEPFAR အစီအစဉ်နှင့် ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရန် PMI စီမံချက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက်ဂျော့ခ်ျဒဗလျူဘုရှ်အစိုးရ၏အဆင့်မြင့်အရာရှိများနှင့်လည်းသူအလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ အန်နန်ကိုယ်စား ၂၀၀၂ မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင်သူသည် MDG အောင်မြင်ရန်တိကျသောအရေးယူဆောင်ရွက်မှုအစီအစဉ်တစ်ခုကိုရေးဆွဲရန်တာဝန်ရှိသော ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်စီမံကိန်းကို ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလတွင်ကျင်းပသောအထူးအစည်းအဝေး၌ကုလသမဂ္ဂထောင်စုနှစ်စီမံကိန်း၏အဓိကအကြံပြုချက်များကိုအတည်ပြုခဲ့သည်။ ကျေးလက်ဒေသအာဖရိကများအတွက်အကြံပြုချက်များကိုထောင်စုနှစ်ကျေးရွာများနှင့်နိုင်ဂျီးရီးယားကဲ့သို့သောအမျိုးသားအဆင့်တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်မှုများတွင်မှတ်တမ်းတင်ထားပြီးဖြစ်သည်။
မြင်းဒိုက်ရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းခါးရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ကောင်းခါးရွာ (Kawnghkar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ မန်လွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၆၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်လွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၄ ဦး၊ မ ၃၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘန်ဘုံရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်
ဘန်ဘုံရွာ (Bangbon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၆၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၅ ဦး၊ မ ၁၅၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်ဟိုဆေရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
လွယ်ဟိုဆေရွာ (Loihohsay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ ပန်သပြေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၀၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်သပြေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၃၁ ဦး၊ မ ၂၃၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါရောက်ခူ (တောင်)ရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်
ဒေါရောက်ခူ (တောင်)ရွာ(Dawyaukkhu(South))သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ ဒေါရောက်ခူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၄၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိန်းကောင်ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ဝိန်းကောင်ရွာ (Weinkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းပုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၆၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပုကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၇၇ ဦး၊ မ ၁၅၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ