cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း
နောက်ဆက်တွဲရလဒ်
အရေးအခင်းပြီးနောက် ဆန္ဒပြပွဲများကို စီစဉ်ဦးဆောင်သူများကို ဦးတည်၍ “ယုတ္တိမရှိသော ဝါဒဖြန့်ချိမှုနည်းစနစ်”ကို န.ဝ.တ က စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ စစ်ထောက်လှမ်းရေးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့်က နိုင်ငံခြား သံတမန်များနှင့် သတင်းဌာနများသို့ န.ဝ.တ က မျက်နှာသာပေးသည့်အနေဖြင့် ရည်ရွယ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြပွဲ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်နေချိန်၍ ယခင်သတင်းများနှင့် နှိုင်းစာလျှင် ပိုမိုလွတ်လပ်သော သတင်းများ ပို့ပြီးသည့်နောက် မြန်မာ့သတင်းဌာနသည် ဤကာလအတောအတွင်း ပိုမိုတင်းကြပ်သော ကန့်သတ်မှုများ တွေ့ကြုံရသည်။ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများတွင် လက်ယာသမားများနှင့် အဖျက်သမား နိုင်ငံခြားသားများ လျှို့ဝှက်ပူးပေါင်းကြံစည်ပြီး စစ်တပ်ကို ဖြုတ်ချရန် လုပ်ကြံမှုနှင့် လက်ဝဲသမားများ၏ အစိုးရကို ဖြုတ်ချရန် လျှို့ဝှက်ကြံစည်မှုများအကြောင်း ၎င်းက အသေးစိတ်ရှင်းပြခဲ့သည်။ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း အစိုးရ၏ သီအိုရီအယူအဆကို ယုံကြည်သူ အနည်းငယ်သာ ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲများ ပြုလုပ်နေစဉ် ကာလအတွင်း သည် သူပုန်များနှင့် တိတ်တဆိတ် စေ့စပ်ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် အကြားတွင် မြန်မာအစိုးရသည် မြန်မာ့သမိုင်း တစ်လျှောက်လုံး စစ်တပ်၏ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှုအကြောင်း အသေးစိတ်ပြထားသော ပြတိုက်အသစ် ၂၀ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ စစ်အင်အားကိုလည်း ၁၈၀,၀၀၀ မှ ၄၀၀,၀၀၀သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ နောက်ထပ် အုံကြွမှုများမှ ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် ကျောင်းများနှင့် တက္ကသိုလ်များကိုလည်း ပိတ်ထားခဲ့သည်။ အစဦး၌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဦးတင်ဦးနှင့် ဦးအောင်ကြီးတို့ နောက်လာမည့်နှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပေးမည်ဟူသော န.ဝ.တ ၏ ကမ်းလှမ်းချက်ကို စစ်အစိုးရ၏ လက်အောက်တွင် လွတ်လပ်စွာ ကျင်းပနိုင်မည်မဟုတ်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။
အရေးပါခြင်း
ယနေ့အချိန်အခါတွင် အရေးအခင်းကြီးအား နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် ရောက်ရှိနေထိုင်လျက်ရှိကြကုန်သောမြန်မာနိုင်ငံသားများက မမေ့နိုင်အောင် မှတ်မိနေကြပြီး ဂုဏ်ပြုကြသောနေ့ တစ်နေ့လယ်း ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ရှိကြသော ကျောင်းသားများအကြားတွင်လည်း နှစ်စဉ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့ရောက်တိုင်း အမှတ်တရပွဲများ ကျင်းပခြင်းအားဖြင့် လှုပ်ရှားမှုကို ပံ့ပိုးကူညီကြသည်။ အရေးအခင်း နှစ်ပတ်လည် အနှစ် ၂၀ ပြည့်နေ့တွင် ထိုအဖြစ်အပျက်ကို အမှတ်ရ ကျင်းပကြသော လှုပ်ရှားတက်ကြွသူ ၄၈ ဦး အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။ ဤအဖြစ်အပျက်က မြန်မာပြည်သားများအပေါ် နိုင်ငံတကာမှ ပံ့ပိုးမှုများ ပိုမိုရရှိစေခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြပွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသော ကျောင်းသားများက အမှတ်တရ ကဗျာများ ရေးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်က ရုပ်ရှင်ဖြစ်သည့် Beyond Rangoon ဟူသော ရုပ်ရှင်မှာ အရေးအခင်းကာလအတွင် တွေ့ကြုံခဲ့ရသော ဖြစ်ရပ်မှန်ကို အခြေခံကာ ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဖြစ်ရပ်သည် နောင် ၁၉ နှစ်အကြာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော၂၀၀၇ ခုနှစ် မြန်မာတို့ အစိုးရဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြပွဲများအတွက် အထူးအဓိပ္ပာယ်ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားမှုများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ စစ်ဘက်အာဏာသိမ်းမှုများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:အောင်ဆန်းစုကြည် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ
​ပေါက်ပင်ကွင်းရွာ၊ ဒိုးကုန်း
ပေါက်ပင်ကွင်းရွာ၊ ဒိုးကုန်း
ဟုမ္မရူးပါတီ
၁၉၂၃ ခုနှစ်မှာ ဒိုင်အာခီ ကြောင့် ဂျီစီဘီအေ အသင်းချုပ်ကြီး စတင်ကွဲခဲ့ရပြီး ၂၁ ဦးအဖွဲ့က ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေး အတွင်း ဝင်သွားကြသည်။ လှိုင်ပုကျော် တို့က သပိတ်မှောက် ဂျီစီဘီအေ အဖြစ် ဆက်လက် ရပ်တည်ခဲ့ ကြသည်။ အဆိုပါ လှိုင်ပုကျော်ဂျီစီဘီအေ မှ အဓိက ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည့်သာယာဝတီ ဦးပု သည် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဂျီစီဘီအေ မှထပ်မံ ခွဲထွက်ပြီး ဟုမ္မရူးပါတီ ကို တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ
လုံးခင်းရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ဂန်းရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
အင်ဂန်းရွာ(Ingan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ နောင်ချိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ချိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၇၄ ဦး၊ မ ၃၆၀၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၃၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းခင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကျွန်းခင်းရွာ (Kyunkhin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ပဲနွယ်ကုန်းရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဲနွယ်ကုန်းရွာမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၂ ဦး၊ မ ၂၄၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်တိုင်ရွာ၊ ကျောက်တိုင်
ကျောက်တိုင်ရွာ၊ ကျောက်တိုင်
အာကေးဒီးယားနယ်
အာကေးဒီးယားနယ်သည် ဂရိနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းဖြစ်သော ပယ်လိုပွန်နီးဆပ်ကျွန်းဆွယ် အလယ်ပိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။ ကုန်းမြင့်ဒေသဖြစ်၍ လေးဖက်လေးတန် တွင် တောင်တန်းများ ဝိုင်းရံလျက် ရှိ သဖြင့် ရှေးအခါက ထိုနယ်၌ နေထိုင်သူတို့သည် ပြင်ပနှင့် အဆက်အဆံမရှိပဲ အထီးတည်း ရှိနေခဲ့ကြသည်။ ထိုကြောင့် နယ်သူနယ်သား တို့သည် မိမိတို့၏ ထုံးစံဓလေ့၊ အလုပ်အကိုင်၊ ပြောဆိုသော ဘာသာစကား စသည်တို့ကို ရှေးရိုးအတိုင်းပင် နှစ်ပေါင်း ရာပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ အာကေးဒီးယားနယ်သားတို့သည် သိုး၊ ဆိတ် ထိန်းကျောင်း သည့် လုပ်ငန်းဖြင့်သာ အေးချမ်းစွာ အသက်မွေးနေထိုင်ကြ၍ ဂီတာကို မြတ်နိုးကြသည်ဟု ရှေးရိုးအဆိုရှိလေသည်။ ထိုအတွက်ကြောင့် အာကေး ဒီးယားဟူသော အမည်ကို အေးချမ်းသာယာမှုနှင့်လည်းကောင်း၊ ပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်မှုနှင့် လည်းကောင်း စပ်လျဉ်း၍ ကဗျာလင်္ကာများ၌ တင်စားဖွဲ့ဆိုခဲ့ ကြသည်။ သိုးဆိတ်ထိန်းကျောင်းသူတို့ကို စောင့်ရှောက်သော ပန်နတ်သားကို ကြည်ညို ကိုးကွယ်မှုသည်လည်း အာကေးဒီယားနယ်တွင် အစပြုခဲ့သည်။ မူလက အာကေးဒီးယားနယ်ကို ဘုရင်များ အုပ်စိုးခဲ့ကြ သည်။ ဘီစီခြောက်ရာစုနှစ်တွင် ပယ်လိုပွန်နီးရှင်း အဖွဲ့နှင့် လည်းကောင်း၊ ဘီစီ လေးရာစုနှစ်တွင် သီးဗီး၊ မက်ဆီးဒိုးနီးယား နိုင်ငံများနှင့်လည်းကောင်း ဘီစီ သုံးရာစု နှစ်တွင် အစီယန်အဖွဲ့နှင့်လည်းကောင်း မဟာမိတ် ဖွဲ့ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၄၆ ခုနှစ်တွင် ဂရိနိုင်ငံသည် ရောမတို့လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ပြီးနောက် အာကေးဒီးယားနယ်သားတို့သည် ရောမ တပ်များ၌ ဝင်ရောက်၍ စစ်မှုထမ်းခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါ အာကေးဒီးနယားနယ်နိမိတ်သည် နော်ပလီယာ ပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းခြေအထိ ကျယ်ပြန့်လာပြီ ဖြစ်၍ နယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းမှာ မိုင် ၄ဝ ခန့် ရှည်လျားသည်။ တောထူထပ်၍ မြေဩဇာမကောင်းသဖြင့် လူနေကျဲသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂,ဝ၂ဝ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၃၅,၇၄၂ ယောက် (၁၉၆၁) နေထိုင်သည်။
အေးစေတီရွာ၊ ဝက်သေ
အေးစေတီရွာ၊ ဝက်သေ
နောင်စန်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
နောင်စန်ရွာ (Nawnghsan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၁ ဦး၊ မ ၂၅၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာဘာလီပူရမ်ရှိ အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦး အစုအဝေး
မဟာဘာလီပူရမ်ရှိ အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦး အစုအဝေး သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တမီးနာဒူးပြည်နယ် မာမယ်လာပူရမ်မြို့တွင် ရှိသော အေဒီ ၇ ရာစု နှင့် ၈ ရာစုမှ ဘာသာရေး အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး အစုအဝေးဖြစ်ပြီး ယူနက်စကို ၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။. ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ပေါ်ရှိ ကော်ရိုမန်ဒယ်ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ချန်နိုင်းမြို့ ၏ တောင်ဘက် ၆၀ km အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ထိုဒေသတွင် ရှေးဟောင်း အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး နှင့် တမီးလ်ဘုရားကျောင်း ၄၀၀ ခန့် ရှိပြီး ဂင်္ဂါမြစ်သို့ ဆင်းသက်ခြင်း သို့မဟုတ် အာဂျူးနား၏ အပြစ်ဝန်ခံခြင်း အမည်ရသည့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးမားဆုံးထဲတွင် ပါဝင်သည့် ဟင်းလင်းပြင်တွင် ထွင်းထုထားသော ကျောက်ထွင်းရုပ်တု တစ်ခု ပါဝင်သည်။ ထိုအစုအဝေးတွင် အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးအမျိုးအစား အမျိုးမျိုး ပါဝင်ပြီး အေဒီ ၆၃၀ မှ ၆၈၈ အတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သော ကျောက်တုံးတစ်တုံးထဲတွင် ထွင်းထုထားသည့် ချီတက်နေသော စစ်မြင်းရထားပုံများ ပါဝင်သည့် ရသ" ဘုရားကျောင်းများ၊ မဟာဘာရတဇာတ်တော်၊ ရှိုင်းဗစ်၊ ရှက်တီ နှင့် ဗိဿနိုးဘာသာဆိုင်ရာ စာများကို အိန္ဒိယဘာသာစကား အမျိုးမျိုးဖြင့် ရေးထိုးထားသော ဇာတ်ကြောင်းများပါဝင်သည့် မန္တပ ဝိဟာရ ခေါ် ဂူ ဘုရားကျောင်းများ အေဒီ ၆၉၅ မှ ၇၂၂ ခုနှစ်အတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့သော ကျောက်တုံးကို ထွင်းထုထားသော ဘုရားကျောင်းများ နှင့် ၆ ရာစုမှ တူးဖော်ထားသော ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ တူးဖော်မှုများ ပါဝင်သည်။
ထိုဘုရားကျောင်းများကို ပါလာဗာမင်းဆက် လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်ထုတ်ဝေသော စာအုပ်စာတမ်းများတွင် ဘုရားခုနစ်ဆူဟု သိရှိကြပြီး မာမယ်လာပူရမ် ဘုရားကျောင်းများ သို့မဟုတ် မဟာဘာလီပူရမ် ဘုရားကျောင်းများ ဟု ယနေ့ခေတ် စာပေများတွင် ဖော်ပြလေ့ ရှိသည်။ ၁၉၆၀တွင် ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းထားသော ဒေသအား အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်းသုတေသန ကွင်းဆင်းလေ့လာရေးအဖွဲ့ မှ စီမံခန့်ခွဲသည်။
ခလောက်တရာ
ခလောက်တရာ
ဆွာရပ်ဂျ်ပါတီ
၁၉၂၅ ခုနှစ် တွင် ၂၁ ဦး ဂျီစီဘီအေ မှ ဦးတုတ်ကြီး ခေါင်းဆောင်ပြီး သရာဇအဖွဲ့ကို ၂၁ ဦးပါတီမှ ခွဲထွက်ပြီး ထူထောင်ခဲ့သည်။  အဖွဲ့သည် အိန္ဒိယ ပြည်မှ ဆွာရပ်(ဂျ်) ပါတီ (ဟုမ္မရူးပါတီ) ပုံစံမျိုးဖြစ်တဲ့အတွက် ဦးတုတ်ကြီး ဆွာရပ်(ဂျ်) ပါတီဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဆွာရပ်(ဂျ်)ပါတီ (သရာဇ) အဖွဲ့တွင် ခေါင်းဆောင်များအဖြစ် ဦးပေါ်ထွန်း နဲ့ ဒေါက်တာဘမော် တို့ ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး  ဦးတုတ်ကြီး ကွယ်လွန် သွားသည့်နောက်တွင်   ပါတီခေါင်းဆောင် အဖြစ်ဦးပေါ်ထွန်း ကတာဝန်ယူခဲ့သည်။ မြန်မာပြည် ကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် (ဟုမ္မရူး) ပေးရေးကိုအဓိကထား တောင်းဆိုသည့်ပါတီအဖြစ်လူသိများခဲ့သည်။
ရေကန်စုရွာ၊ ကျောက်တိုင်
ရေကန်စုရွာ၊ ကျောက်တိုင်
လွယ်တိမူရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
လွယ်တိမူရွာ (Loitimu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်စန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်စန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၅ ဦး၊ မ ၁၅၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနောက်စုရွာ၊ ဒိုးကုန်း
အနောက်စုရွာ၊ ဒိုးကုန်း
ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်
ဒေါ်နယ်လ် ဂျွန် ထရမ့် (Donald John Trump မွေးရက် - ၁၄ ဇွန်လ ၁၉၄၆) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ ၄၅ ဦးမြောက် သမ္မတဖြစ်ပြီး စီးပွားရေး သမားတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ယခုလက်ရှိတွင် သူ၏ အိမ်ခြံမြေ စီးပွားရေး လုပ်ငန်း နှင့် အခြား စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများကို ပိုင်ဆိုင်သည့် ကုမ္မဏီ ဖြစ်သော ထရမ့် အော်ဂနိုင်ဇေးရှင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ပြီး သမ္မတ အဖြစ် တာဝန် မယူမီတွင် ထိုရာထူးမှ နုတ်ထွက်မည်ဟု ပြောကြားထားသည်။ ၎င်း၏ သက်တမ်းတလျှောက်တွင် ထရမ့်သည် ရုံးစိုက်ရာ တာဝါအဆောက်အဦးများ၊ ဟိုတယ်များ၊ ကက်စီနိုများ၊ ဂေါက်ကွင်းများ နှင့် အခြား ထင်ရှားသော အမှတ်တံဆိပ် ရှိသည့် နေရာများကို ကမ္ဘာတဝှမ်းတွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
ထရမ့်သည် နယူးယောက်မြို့တွင် မွေးဖွားကြီးပြင်းခဲ့ပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ပင်ဆယ်လ်ဗေးနီးယား တက္ကသိုလ် ဝှာတန်ကျောင်းမှ ဘောဂဗေဒ အထူးပြုဖြင့် ဘက်ချလာ ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဖရက်ဒ် ထရမ့်၏ အိမ်ခြံမြေနှင့် ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းကို စတင်ကြီးကြပ်ခဲ့ပြီး နောင်တွင် ထရမ့် အော်ဂနိုင်ဇေးရှင်းဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ကာ မကြာမီ အချိန်ကာလ အတွင်း အများပြည်သူကြားတွင် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ထရမ့်သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထိ ၎င်းပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော မယ်အမေရိက အလှမယ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့ပြီး ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်မြင်သံကြား စီးရီးများတွင် တစ်ခန်းစ နှစ်ခန်းစ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ရီဖောင်းမ် ပါတီ၏ သမ္မတ လောင်းအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း မဲမပေးမီတွင် ပြန်လည်နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အတွင်း အင်န်ဘီစီ ရုပ်သံတွင် အပရန်တိုက်စ် အမည်ရသော ရုပ်သံစီးရီးကို တွဲဖက် ထုတ်ဝေသူ အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖော်ဘီ၏ စာရင်းအရ ထရမ့်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် အဆင့် ၃၂၄ ဖြစ်ပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် အဆင့် ၁၅၆ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ထရမ့်သည် ရီပါဘလစ်ကန်ပါတီ၏ သမ္မတလောင်း အဖြစ် ဝင်ရောက်အရွေးခံမည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး ၎င်းပါတီ၏ သမ္မတလောင်း အဖြစ် အရွေးချယ်ခံမည့်သူများတွင် ရှေ့မှ ပြေးနေခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မေလတွင် ရီပါဘလစ်ကန် ပါတီရှိ ၎င်း၏ ပြိုင်ဘက်များမှ မဲဆွယ်နေမှုများကို ရပ်တန့်ခဲ့ပြီး ဇူလိုင်လတွင် ၂၀၁၆ ရီပါဘလစ်ကန် အမျိုးသား ကွန်ဗန်းရှင်းမှ ၎င်းအား ရီပါဘလစ်ကန် ပါတီအား ကိုယ်စားပြု ယှဉ်ပြိုင်မည့် သမ္မတ လောင်း အဖြစ် တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ ထရမ့်သည် ယခင်က မကြုံဖူးအောင် မီဒီယာ၏ အရေးစိုက်မှုကို ခံခဲ့ရပြီး နိုင်ငံတကာ၏ အာရုံစိုက်မှုကိုလည်း ခံခဲ့ရသည်။ အင်တာဗျူးများ၊ တွစ်တာ နှင့် မဲဆွယ်ပွဲများတွင် ပြောကြားခဲ့သော စကားများမှာ အငြင်းပွားစရာ စကား သို့မဟုတ် အမှားများ ဖြစ်သည်။ ရီပါဘလစ်ကန် ပါတီ အတွင်း သမ္မတလောင်း အဖြစ် အရွေးခံရစေရန် ပြုလုပ်သော မဲဆွယ်ပွဲအချို့တွင် ဆန္ဒပြမှု သို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်မှုများဖြင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်တွင် ထရမ့်မှ အမျိုးသမီးများအား အဓမ္မ ဖက်နမ်းခြင်း နှင့် ဖျစ်ညှစ်ခြင်း ပြုလုပ်သည်ကို ဝါကြွားပြောဆိုသော အသံဖိုင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့ပြီး အမျိုးသမီး အများအပြားမှ ၎င်းတို့အား ထိုသို့ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း ထိုအသံဖိုင် ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက်တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းမှ ၂၀၀၅ ခုနှစ် တွင် ပြောဆိုခဲ့သော စကားများကို တောင်းပန်ခဲ့သော်လည်း စွပ်စွဲမှုများကို ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဂုဏ်သိက္ခာကျဆင်း စေရန် လုပ်ဆောင်သော ကန်ပိန်း၏ တစိတ်တဒေသမျှသာ ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ထရမ့် မဲဆွယ်ရာတွင်ပြုလုပ်သော စည်းရုံးမှုများတွင် အမေရိကန်-တရုတ်တို့၏ ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီမှု နှင့် နက်ဖ်တာ နှင့် ထရန် ပစိဖိတ် ပါတနာရှစ် သဘောတူညီချက် အစရှိသော ကုန်သွယ်ရေး သဘောတူညီမှုများကို ပြန်လည် ညှိနှိုင်းမည်၊ အမေရိကန်-မက္ကဆီကို နယ်စပ်တွင် တံတိုင်းကာရံခြင်း အပါအဝင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး ဥပဒေများကို တင်းကြပ်သွားမည်၊ စစ်မှုထမ်းဟောင်းတို့၏ အခွင့်အရေးများကို ပြန်လည်ပြုပြင်မည်၊ တတ်နိုင်သော ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု ဥပဒေကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းပြီး အသစ်ပြန်လည် ရေးဆွဲသွားမည်၊ အခွန် လျှော့ချမည် စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၅ နိုဝင်ဘာလ ပါရီ တိုက်ခိုက်မှု အပြီးတွင် ထရမ့်မှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ မူစလင်များ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှုကို ယာယီတားမြစ်ရန် ပြောဆိုခဲ့ပြီး နောင်တွင် ပြင်ဆင်ပြောဆိုခဲ့သည်မှာ အကြမ်းဖက်မှုနှင့် ပတ်သက်သော ရာဇဝင် ရှိသည့် နိုင်ငံများမှ နိုင်ငံသားများကိုသာ ရည်ရွယ်ကြောင်းနှင့် အကြမ်းဖက်သမား ဖြစ်လာမည့် သူများကို စစ်ဆေးခြင်း တိုးတက်လာသည့် အချိန်အထိ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ အသက် ၇၀ နှင့် သမ္မတ ဖြစ်လာသောကြောင့် သမ္မတ အဖြစ် ပထမ သက်တမ်း တာဝန်ထမ်းဆောင်မည့် သူများတွင် အသက် အကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး ရော်နယ် ရေဂင်၏ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် အသက် ၆၉နှစ်၌ အသက်အကြီးဆုံး သမ္မတ အဖြစ် ပထမအကြိမ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သော စံချိန်ကို ချိုးခဲ့သည်။ သီအိုဒိုး ရုစဗဲ ပြီးလျှင် နယူးယောက်မြို့တွင် မွေးဖွားသော ဒုတိယမြောက် သမ္မတ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဘီလျံနာများ
မန်သဲရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
မန်သဲရွာ (Manthea)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မန်သဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၂၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက်ရှိ မဟာ ချိုလာ ဘုရားကျောင်းများ
သက်ရှိ မဟာ ချိုလာ ဘုရာကျောင်းများ သည် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသော အိန္ဒိယနိုင်ငံ တမီနာဒူးပြည်နယ်ရှိ ချိုလာမင်းဆက်လက်ထက်မှ ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်းများ ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၁ ရာစု အစောပိုင်းမှ အေဒီ ၁၂ရာစု အတွင်း တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သော အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးများတွင် သန်ဂျဗာ ရှိ ဗြိဟာဒိစ်ဗာရ ဘုရားကျောင်းနှင့် ဒါရာဆူရမ်ရှိ ဂမ်ဂိုင်ကွန်ဒါ ချိုလာပူရမ် ဘုရားကျောင်း နှင့် အဲယာဗာတက်စ်ဗာရ ဘုရားကျောင်းတို့ပါဝင်သည်။ ဗြိဟာဒိစ်ဗာရ ဘုရားကျောင်းအား ယူနက်စကိုမှ ၁၉၈၇ တွင် အသိအမှတ်ပြု စာရင်းသွင်းခဲ့ပြီး ဂမ်ဂိုင်ကွန်ဒါ ချိုလာပူရမ် ဘုရားကျောင်း နှင့် အဲယာတက်စ်ဗာရ ဘုရားကျောင်းတို့အား ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် တိုးချဲ့ စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။
အလန်ကွာတာမိန်း
အလန်ကွာတာမိန်းသည် စာရေးဆရာကြီး ဆာဟင်နရီရိုက်ဒါဟက်ဂက်(Sir H.Ridder Haggard) ၏ ဆော်လမုန်သိုက် ဝတ္တုမှ စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သည်။ အကြိမ်ကြိမ်ပြန်လည်ထုတ်ဝေရသော အလန်ကွာတာမိန်းပါဝင်သည့် ဇာတ်လမ်းတွဲများကို ဆရာကြီးသည်ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဆရာကြီးရေးခဲ့သော အလန်ကွာတာမိန်းပါဝင်သည့်ဇာတ်လမ်းတွဲများအပြင် အခြားဇာတ်လမ်းများအား မြန်မာစာရေးဆရာကြီးများဖြစ်သည့် ဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်း နှင့် ဆရာကြီး ဒဂုန်ရွှေမျှားတို့ကအများဆုံးဘာသာပြန်ပေးခဲ့သည်။
ဘဝဇာတ်လမ်း အကျဉ်း
အလန်ကွာတာမိန်းသည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး အမဲလိုက်မုဆိုးတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်းတွင် နေထိုင်၍ ပစ်ခတ် ရရှိသော သားကောင်များဖမ်းဆီးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုသည်။ သူသည် အာဖရိကကဲ့သို့မှောင်မိုက်သော တိုက်ကြီးအား ယဉ်ကျေးသောနေရာတစ်ခုဖြစ်စေလိုသည်။ ထို့ပြင်သူသည် အာဖရိကန်များကို နှစ်သက်သလို သူတို့၏ယဉ်ကျေးမှုများကိုလည်း စိတ်ဝင်စားသည်။ ကွာတာမိန်းသည် အင်္ဂလန်မြို့များ၏ ရာသီဥတုကိုလည်း မကြိုက်သောကြောင့် အာဖရိကတွင်သာ တစ်သက်လုံးနေထိုင်သွားခဲ့သည်။ အစောပိုင်းဝတ္တုများတွင် အာဖရိကတိုင်းရင်းသားများသည် အလန်ကွာတာမိန်းအား မာကူမာဇန်(Macumazahn) ဟုတိုင်းရင်းသားဘာသာဖြစ်ခေါ်ကြောင်းဖော်ပြထားသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ညမှောင်ထဲမှ စောင့်ကြည့်သူ ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ နောက်ပိုင်းဝတ္တုများတွင်မာကူမာဇာနာ(Macumazana) ဟုခေါ်ပြီး အလွန်တော်သော သူဟု အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်ပေသည်။ အလန်ကွာတာမိန်း၏ တပည့်ကျော်မှာအာဖရိကတိုင်းရင်းသား ဟော့တန်တိုဟတ်စ် Hottentot Hans ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှမိတ်ဆွေကောင်းနှစ်ယောက်အဖြစ် ဆာဟင်နရီကာတစ်နှင့် တော်ဝင်ရေတပ်မတော်မှ ကပ္ပတိန် ဂွဒ်ဟု တို့အား ဆာဟင်နရီရိုက်ဒါဟက်ဂတ် မှဖန်တီးထားသည်။ အာဖရိကမှ သူငယ်ချင်းအဖြစ် Umslopogass ဟုနာမည်ပေးထားသည့် ဇာတ်ကောင်ကိုဖန်တီးခဲ့သည်။ အလန်ကွာတာမိန်း၏ ဘဝနိဂုံးကို ဆရာကြီး ဒဂုန်ရွှေမျှားဘာသာပြန်သည့် လူဖြူဘုရင်မ ဝတ္တုတွင်ဖတ်ရူ့နိုင်သည်။
အလန်ကွာတာမိန်း ဇာတ်လမ်းတွဲများ
ဆရာကြီး ဆာဟင်နရီရိုက်ဒါဟက်ဂက်ရေးခဲ့သော အလန်ကွာတာမိန်း ဇာတ်လမ်းတွဲများကို ထုတ်ဝေသည့် သက္ကရာဇ်အလိုက်ဖော်ပြရသော် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဝမ်နားရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွင်းကြီးရွာ၊ ညောင်ကုန်း
ကွင်းကြီးရွာ(Kwingyi)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၂ ဦး၊ မ ၁၀၃၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၉၄၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိုင်းပြည်
နိုင်ငံ (သို့) တိုင်းပြည်ဆိုသည်မှာ ပထဝီနိုင်ငံရေးနှင့် နိုင်ငံတကာနိုင်ငံရေးအရ နေရာ သတ်မှတ် ပိုင်းခြားထားသော အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ နယ်မြေ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်ဟူသော အခေါ်အဝေါ်နှင့် ထိုစကားလုံးနှင့်တွဲ၍ပါလာသော လူတို့၏စိတ်တွင်းမှ ခံစားချက်၊ခံယူချက်နှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များမှာ မိုးပေါ်မှကျလာသည်မဟုတ်ပဲ အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားများမှ ဆယ်စုနှစ်၊ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ပြုစုပျိုးထောင်လာခဲ့သော အရာတခုဖြစ်သည်။ လူအများအား နိုင်ငံတော်ဟူသော ဝေါဟာရအောက်တွင် တစည်းတလုံးထဲဖြစ်စေရေးအတွက် ပြောဆိုသောဘာသာစကားကို တတ်နိုင်သမျှတခုတည်းဖြစ်စေခြင်း၊ လူမျိုးစုနွယ်များ အသွယ်သွယ်ဖြစ်နေသည်ကို တတ်နိုင်သမျှ ကွဲပြားမှုနည်းအောင်ပြုလုပ်ခြင်းများမှာ အခြေခံကျသော နိုင်ငံတော်ယုံကြည်ချက်တခုဖြစ်လာစေရေးနည်းလမ်းများဖြစ်ကြသည်။ အုပ်ချုပ်သူများက ထိုပန်းတိုင်များသို့ရောက်ရှိရေးအတွက် အနုနည်းရော အကြမ်းနည်းပါ နည်းမျိုးစုံသုံးခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အာဖရိကတွင်ရှိသော ဇူလူးတို့မှာ သာမန်လူအများထင်ထားသကဲ့သို့ လူမျိုးစုတခုမဟုတ်ပဲ ရှာကာ(Shaka)ဟူသော ခေါင်းဆောင်တဦးက လွန်ခဲ့သောရာစုနှစ်နှစ်ခုလောက်စတင်၍ မျိုးနွယ်စုငယ်အများအပြားကို တစုတစည်းထဲဖြစ်အောင် ကြိုးစားထားမှုမှ ဖြစ်ပေါ်လာသောရလဒ်ပင်ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံသည်လည်း ထွေပြားနေသောလူမျိုးစုများကို ပါရီမြို့တော်မှ အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားက တစုတစည်းတည်းဖြစ်အောင် ကြိုးပမ်းလာကြရာမှ လက်ရှိအခြေအနေတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိသာမန်လူအများစု၏ စိတ်အတွင်း၌ ပြင်သစ်နိုင်ငံသားဟူသော ခံယူချက်၊အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များများဖြစ်ပေါ်လာစေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆိုလိုရင်းမှာ နိုင်ငံအသီးသီး၌ဖြစ်ပေါ်နေသော မည်သည့်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားဟူသော ခံယူချက်များမှာ အစကတည်းက အလိုလိုတည်ရှိနေသည်မဟုတ်ပဲ လူသားများက လိုသလိုဖန်တီးယူထားသော ခံယူချက်များသာဖြစ်သည်ဟူလို။ ထိုအချက်ကို အများဆုံးမျက်ကွယ်ပြုသောသူများမှာ အမျိုးသားရေးဝါဒီများဖြစ်ပြီး ထိုသူတို့၏ ခံယူချက်များအလွန်အကျွံ ဖြစ်လာသောအခါ သူတို့ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ထားသော နိုင်ငံတနိုင်ငံ နိုင်ငံသားတခု၊လူမျိုးတမျိုးဟူသော ခံယူချက်၏ အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဖိနှိပ်မှုခံရသော လူမျိုးစုငယ်များကလည်း သူတို့ကဲ့သို့ပင် အမျိုးသားရေးအမြင်များ တန်ပြန်ခံယူကာ အစဦးက နိုင်ငံတော်တခုတည်းဟူသော ခံယူချက်ပြိုကွဲပြီး နိုင်ငံတော်ငယ်များအစိတ်စိတ်ကွဲနိုင်မည့် အန္တာရာယ်ရှိလာနိုင်၏။
ထိုကဲ့သို့သော နိုင်ငံတခုအတွင်း၌ နိုင်ငံတော်တခုတည်းဟူသော ခံယူချက်ဖြစ်လာစေရေး အတွက် ထိုနိုင်ငံဟုခေါ်တွင်သော လူမျိုးစုများတခုထက်ပို၍ရှိနေနိုင်သော နယ်နမိတ်တခုအတွင်း၌ရှိနေသောလူအများနှင့် သဟဇာတဖြစ်အောင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ပုံမှန်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသော နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ဖွဲ့စည်းပုံစနစ်တခု(Political Institution)ရှိရန်လိုအပ်၏။ ထိုကဲ့သို့ နိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအဆောက်အအုံသည် ထိပ်ဆုံးမှ အုပ်ချုပ်သူခေါင်းဆောင်တဦးတည်း၏ တွေးခေါ်ကြံစည်ပုံ၊ အကောင်အထည်တခုတည်းအပေါ်တွင် တည်မှီမနေသင့်ပဲ ခေါင်းဆောင်သူကွယ်လွန်သွားသော်လည်း ကျန်ရှိနေသောစနစ်ကို လူအများက ဆက်လက်လိုက်နာနေစေရန် လိုအပ်၏။ ယူဂိုဆလားဗီးယားခေါင်းဆောင်ကြီး ဂျိုးဇစ်တီးတိုး(Josip Tito)သည် သူ၏နိုင်ငံကို တည်ဆောက်ရာတွင် အမှီအခိုကင်းသော နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ဖွဲ့စည်းပုံစနစ်တခုကို ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်းထက် သူ၏အတွေးအခေါ်နှင့် ထင်မြင်ယူဆများကို အခြေပြုကာ နိုင်ငံကို သူ၏အယူအဆအားစမ်းသပ်သည့် ပုံစံမျိုးဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သောကြောင့် သူသေဆုံးပြီးသည့် နောက်ပိုင်းဆယ်စုနှစ်တခုကျော်ရုံသာရှိသေးသော ကာလပြီးသည့်နောက် အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာကွဲလိုက်သည့် နိုင်ငံများမှာ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကွဲပုံနှင့် သူမသာကိုယ်မသာရှိလှသည်။ ကွဲပြားသွားသော ဖြစ်စဉ်များအတွင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော သွေးချောင်းစီးမှုများမှာလည်း ကြောက်ခမန်းလိလိရှိလှသည်။ လျှို့ဝှက်ကူးယူအသံဖမ်းထားသော တိတ်ခွေများမှအစပြု၍ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဝါတားဂိတ်အရှုပ်တော်ပုံ(watergate scandal)တွင် အဓိကစွပ်စွဲခံရကာ နာမည်ပျက်၍ နုတ်ထွက်ခဲ့ရသော အမေရိကန်သမ္မတ ရစ်ချက်နစ်ဆင်လက်ထက်ရှိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နစ်ဆင်နုတ်ထွက်ပြီးနောက် တက်လာသော သမ္မတ ဂျွန်ဆင်သည် ရွေးကောက်ပွဲနိုင်၍တက်လာသောသမ္မတမဟုတ်သောလည်း လွှတ်တော်များအတည်ပြုသမ္မတသာဖြစ်သော ဂျွန်ဆင်ကို နိုင်ငံသာများက အထူးတလည်ကန့်ကွက်မနေပဲ လက်ခံလိုက်ကြပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကြီးမှာလည်း မပြိုကွဲသွားခဲ့ပါ။ ယူဂိုဆလပ်မှ တီးတိုး၏အခြေအနေနှင့် ယှဉ်ပြရခြင်းမှာ သိပ်မဆိုင်သလိုရှိသော်လည်း ထိုအမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကြုံရသောအခြေအနေကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် လူပုဂ္ဂိုလ်အပေါ်မူတည်မှမရှိပဲ နှစ်ပေါင်းများစွာထိန်းသိမ်းလာခဲ့သော အမေရိကန်၏ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှာ နိုင်ငံ၏အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည့် သမ္မတထက် ပို၍အရှိန်အဝါကြီးနေဆဲဖြစ်ပြီး နစ်ဆင်ပြုတ်သွားသော်လည်း တရားဥပဒေစိုးမိုးမှုယိုင်ဆင်းမသွားပဲ ဆက်လက်ဩဇာရှိနေဆဖြစ်သည်ကိုကြည့်၍ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအဆောက်အအုံရေရှည်ခိုင်မြဲစေရေးမှာ ခေါင်းဆောင်ကောင်းရှိရေးထက် ပို၍အရေးကြီးကြောင်းသိနိုင်သည်။
နိုင်ငံတနိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံစနစ်တခုတည်ဆောက်ရာတွင် ကွဲပြားမှုရှိနိုင်သော လူမျိုးစုများရှိသည့် နယ်မြေအစုစုကို နိုင်နင်းစွာအုပ်ချုပ်နိုင်ရေး အရေးကြီးသည့်အလျောက် ၎င်းကိုအခြေခံ၍ ကွဲပြားသော အုပ်ချုပ်သောပုံစံနှစ်ခုရှိ၏။ အများရင်းနှီးကြားဖူးပြီးသားဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုစနစ်(unitary system)နှင့် ဖက်ဒရယ်စနစ်(federal system)တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပြည်ထောင်စုစနစ်တွင် မြို့တော်မှ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သည်ကများပြီး ဒေသငယ်များမှာ ကိုယ်ပိုင်စီမံပိုင်ခွင့်(autonomy)အနည်းငယ် သို့မဟုတ် လုံးဝမရလေ့မရှိပဲ ဖက်ဒရယ်စနစ်အတွင်းတွင်ရှိသော ပြည်နယ်အစိုးရများမှာမူ အတိုင်းအတာတခုအထိ ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံရေးဘဝတခုရရှိပြီး ဗဟိုမှ ဥပဒေလမ်းကြောင်းအရ ပယ်ဖျက်ခွင့်၊ပြုပြင်ပြောင်းလဲပိုင်ခွင့်များမရှိသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ရရှိထားသော ဒေသခံအစိုးရငယ်များရှိ၏။ တရုတ်၊ဆွီဒင်၊ပြင်သစ်နှင့် ဂျပန်စသည့် နိုင်ငံများမှာပြည်ထောင်စုစနစ်ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံများဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ဆွစ်ဇလန်၊ဘရာဇီးနှင့် ဂျာမဏီနိုင်ငံများမှာ ဖက်ဒရယ်စနစ်ကျင့်သုံးသောနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။
နိုင်ငံများ ပေါ်ပေါက်လာပုံ
နိုင်ငံများပင် မပေါ်ပေါက်သေးသော ယဉ်ကျေးမှု တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လာသော လူ့အဖွဲ့အစည်းများ စတင်ပေါ်ပေါက်ခါစ သမိုင်းမတင်မီခေတ်တွင် လူသားများသည် အတူတကွ စုပေါင်းနေထိုင်၍ ရှာဖွေရရှိသမျှသော အစားအသောက်၊ ပိုင်ဆိုင်မှုတို့ကို မျှဝေစားသုံး၍ အတူတကွ စုပေါင်းနေထိုင် အမဲလိုက် ခဲ့ကြလေသည်။
လက်နက်များကို တိုးတက် တီထွင် လာနိုင်သည်နှင့်အမျှ တောကောင်ကြီးများကို သတ်စားနိုင်လာရာ သစ်သီးသစ်ဥ ရှာစားခဲ့ရသော လူသားများကဲ့သို့ နေ့စဉ်နေ့တိုင်း နာရီမလပ် အဆာခံစေရန် အချိန်ပြည့် အစာရှာနေရသော ဘဝမှ ကင်းလွတ်လာသည်။ အသားများများ စားနိုင်သဖြင့် ဗိုက်ဝလာကာ တီထွင်ရန် အချိန်ပေးနိုင်လာရာမှ ပိုမို စုံလင်သည့် လက်နက် ကိရိယာများနှင့် အိမ်၊ လက်မှုပညာ အစချီသည့် ယဉ်ကျေးမှု များကို တည်ထောင် နိုင်လာသည်။
သမိုင်းဦး ဘုံမြေခေတ် လူသား ယဉ်ကျေးမှု တိုးတက်လာမှု
နှောင်းပိုင်းတွင် လူသားများက အလေ့ကျ ရှာဖွေတွေ့ရှိသော အစေ့များကို စားသောက်ရန် ချက်ပြုတ်ရင်း မြေပြင်ပေါ် ကျသည်မှ အပင် ပေါက်လာသည်ကို တွေ့ရှိကာ စိုက်ပျိုးရေးကို စတင် သိရှိ နားလည်ကြသော ကာလတွင် မြေယာ ပိုင်ဆိုင်မှုများ ပေါ်ပေါက် လာကြသည်။ တဖန် တိရစ္ဆာန်များကို ပျော်ရွှင်မှုနှင့် ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ ဖြစ်စေခြင်း အလို့ငှာ အရှင် ဖမ်းယူ ထိမ်းသိမ်းထားကြ ရာမှ မွေးမြူရေးကို နားလည်လာသော အခါ နေရာ အနှံ့ ရွှေ့ပြောင်း အမဲလိုက် နေထိုင်နေရန် မလိုအပ် တော့ပဲ မိမိ၏ ခြံတွင်းတွင်ပင် အစာကို လိုသလောက် သိုလှောင်ထားနိုင်သော အဆင့်သို့ လူသားများမှာ ပြောင်းလဲ တိုးတက်လာခဲ့ လေတော့သည်။
ထိုအခါ နေရာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်း မပြုတော့ပဲ ကျယ်ဝန်း ပြန့်ပြူးသော မြက်ခင်းပြင်ကြီး၌ စိုက်ပျိုးလိုသည်များကို စိုက်ပျိုး၍ တိရစ္ဆာန်များကို စားကျက်လွှတ် မွေးမြူထားခြင်းဖြင့် ဖြုတ်ယူ ရွှေ့ပြောင်းရ လွယ်သည့် သားရေ တဲအိမ်များမှ တဆင့် ခိုင်ခံ့သည့် အုတ်အိမ်များ အဆင့်သို့ တိုးတက်လာသော ခေတ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။
ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်မှုများ တိုးတက် ပွားများလာမှု
လူမျိုးစုများတွင် တိရစ္ဆာန်များကို မွေးမြူလာရာ အချိန်များ ရွေ့လျားလာသည်နှင့် အမျှ မျက်စိတစ်ဆုံးသော မြက်ခင်းပြင်တွင် တိရစ္ဆာန်များလည်း များသည်ထက် များလာသလို သားရဲတိရစ္ဆာန်များ၏ ခြိမ်းခြောက်မှု မရှိတော့သလောက် ဖြစ်သဖြင့် မျိုးနွယ်စုတွင်လည်း လူဦးရေ များလာသည်။ ပိုကျယ်လာသော လယ်ကွင်းများတွင် အလုပ်လုပ်ရန်နှင့် မွေးမြူထားသော တိရစ္ဆာန်များကို ထိမ်းကျောင်းနိုင်ရန် လူဦးရေ များများ လိုအပ်လာသည်။ ထိုအချိန်တွင် ချမ်းသာသော လူမျိုးစုမှ ဆင်းရဲသော လူမျိုးစုအား စစ်တိုက်ကာ စစ်သုံ့ပန်း၊ ကျွန်များအဖြစ် ဖမ်းဆီးယူကာ မိမိတို့အတွက် လိုအပ်သော လုပ်အားကို ဖြည့်တင်းခြင်းဖြင့် စစ်ပွဲများ၊ ပစ္စည်းလုပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
ထို ပစ္စည်းလု၊ လူဖမ်းကာ ကျွန်အဖြစ် အသုံးချသည့် စစ်ပွဲများကို ကာကွယ်နိုင်ရန် မျိုးနွယ်စုများသည် ရှေးကထက် ပို စုစည်း နေကြပြီး လူမျိုးစု ခေါင်းဆောင်၏ ခေါင်းဆောင်မှု အောက်တွင် မိမိတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုကို လုံခြုံစေရန် ခံတပ်နှင့် စုပေါင်းနေသည့် ရွာများ တည်ဆောက် လာကြသည်။
နိုင်ငံများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း
အချိန်ကာလ ရွေ့လျားလာသည်နှင့် အမျှ မျိုးနွယ်စုများသည် ပိုမို၍ ကြီးသည်ထက် ကြီးမား လာကြပြီး ရှိရင်းစွဲ ဒေသ၏ တိရစ္ဆာန် စားကျက်က အလုံအလောက် မကျယ်ပြန့်တော့၍သော် လည်းကောင်း၊ လူဦးရေ သိပ်သည်း မှုကြောင့်သော် လည်းကောင်း နယ်မြေသစ်များ ရှာဖွေကာ ရွာကလေးများ တည်ထောင်ကြပြန်သည်။ ထွက်ခွာလာသော ရွာနှင့် ရွာသစ်များမှာ အမျိုးများသာ ဖြစ်သောကြောင့် လူမျိုးစု တစ်စုတည်းကဟု မှတ်ယူကာ ထိုကဲ့သို့ ရွာများ စုစည်း နေထိုင်ကြခြင်းဖြင့် မြို့တော်များ ပေါ်ပေါက်လာကြ ပေတော့သည်။
ထိုကဲ့သို့ လူဦးရေ တိုးတက်လာမှုနှင့် အတူ အသစ်၊ အသစ် ထပ်မံ ပေါ်ပေါက်လာသော မြို့တော်များ၏ စုပေါင်းခြင်းမှ နိုင်ငံများ စတင် ပေါ်ပေါက်လာကြခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ဝေါဟာရ
နိုင်ငံ ဟူသည့် ဝေါဟာရအား တိုင်းပြည်၊ နိုင်ငံတော်၊ အစိုးရကိုပါ ရည်ညွှန်း၍ အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။ များသောအားဖြင့် နိုင်ငံများတွင် ဌာနေ ဒေသခံ လူမျိုးများ၏ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်သော အစိုးရ တစ်ရပ်က အုပ်စိုးလေ့ရှိသည်။ ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် မရရှိသော်လည်း ထိုနိုင်ငံ ကိုယ်၌က ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ခွင့် ရှိခဲ့သော နိုင်ငံတစ်နိုင် ဖြစ်ခဲ့သည်က တစ်ကြောင်း၊ စုစည်းထားကာ အမည် တစ်ခုတည်း ခေါ်ဆိုသော နိုင်ငံစု တစ်ခုမှ ဖြစ်၍သော် လည်းကောင်း အချို့ အကြောင်းအရာ များတွင် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ သတ်သတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသော ပြည်နယ်ကြီးများလည်း ရှိတတ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် စုစည်းထားသော ဘုရင်အုပ်စိုးသည့် တိုင်းပြည် (United Kingdom)မှ အင်္ဂလန်၊ စကော့တလန်နှင့် ဝေလ နယ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု မှ စုစည်းထားသည့် ပြည်နယ်များကမူ နိုင်ငံဟောင်းများ မဟုတ်ခဲ့သည့် အားလျော်စွာ နိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုသုံးစွဲ ခံရနိုင်ခြင်း မရှိချေ။
အချို့နိုင်ငံများ တွင်မူ မိမိနိုင်ငံကို မှီခိုသော ပင်လယ်ရပ်ခြား နယ်မြေများ ရှိပြန်သည်။ ဗြိတိသျှ ဗားဂျင်း ကျွန်းများ၊ နယ်သာလန် အနောက် ကျွန်းစု နှင့် အမေရိကန် ဆမိုဝါ တို့ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ထိုနယ်မြေများမှာ သီးခြား နယ်မြေတွင် ရပ်တည်နေကြ သော်လည်း မှီခိုသည့် နိုင်ငံနှင့် မည်မျှ ကွာဝေးသည် ဖြစ်ပါစေ ထိုနိုင်ငံ၏ အမည်ကိုသာ ဖော်ပြကြလေသည်။
နိုင်ငံ၊ တိုင်းပြည်များကို တစ်ပြည်ထောင်စနစ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုစနစ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းပုံဖော်ကြသည်။ ထင်ရှားသည့် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံအချို့မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ဂရိတ်ဗြိတိန် နှင့် ဂျာမဏီ နိုင်ငံတို့ဖြစ်ကြသည်။
နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ အခြေခံ အချက်အလက်များ
နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံအား ထိရောက်စွာ အုပ်ချုပ်နိုင်သည့် အစိုးရတစ်ရပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးအတွက် စစ်တပ် ရှိသည်။ ယေဘုယအားဖြင့် တူညီသော ယဉ်ကျေးမှု၊ ဘာသာစကားနှင့် အခြား အခြေခံ အချက်အလက်များကို လက်ခံ ထားရှိသော ပြည်သူလူထု ရှိသည်။ ထို့ပြင် ကိုယ်ပိုင် အမျိုးသားရေးဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုစရိုက်လက္ခဏာများ လည်းအသီးသီးရှိကြသည်။ တိကျသော ပထဝီအရ သတ်မှတ်ထားသော မြေနေရာ ရှိသည်။ ထို့နောက်ဆုံး နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းနှင့် ဆက်ဆံရေး၌ အခြားနိုင်ငံများက အဆိုပါ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ တည်ရှိနေပါသည်ဟု တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ရှိစေရပေမည်။
ငှက်ကြီးဒေါင်
ငှက်ကြီးဒေါင်
​ရေကျော်ရွာ၊ ဝက်သေ
ရေကျော်ရွာ၊ ဝက်သေ
တောင်ရွာ၊ ကျောက်ရန့်
တောင်ရွာ၊ ကျောက်ရန့်
မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ်
မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ် (Myanmar Institute of Theology; အတိုကောက် MIT)သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး အင်းစိန်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသော ခရစ်ယာန်ဘာသာရေး သင်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ဓမ္မတက္ကသိုလ်သည် ရန်ကုန်မြို့ပြအမွေအနှစ် တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
လက်ပံတန်းရွာ
လက်ပံတန်း
ကိုးကား
လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ပဲခူးတိုင်း
ရန်ကင်းမြို့နယ်
ရန်ကင်းမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သင်္ဃန်းကျွန်းခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရန်ကင်းကို Free of Strife ဟု Wikiတွင် ဘာသာပြန်ထားပြီး ခြင်ပေါသော ရာဘာတောဖြစ်နေသည့် ရန်ကင်းမြို့ကို ၁၉၅၂-၅၃ ခုနှစ်တည်‌ဆောက်ခဲ့သည်။ ရန်ကင်းမြို့နယ်သည် မဟာရန်ကုန် မြောက်ဘက်၊ အလယ်ပိုင်းမှာ တည်ရှိသည်။ မြောက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် တောင်ဥက္ကလာနှင့် သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဗဟန်းမြို့နယ် တည်ရှိသည်။
ရာဇဝင်
၁၇၅၅-ခုနှစ်၊ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၊ အလောင်းမင်းတရားကြီး သံလျင်တံငါရွာလေးကိုအောင်နိုင်ပြီး ရန်အပေါင်းကင်းဝေးစေရန် တည်‌ဆောက်ခဲ့သော ပဲခူးမြစ်တစ်ဘက်ကမ်း၊ ဒဂုံမြို့(ရန်ကုန်)မြို့၏ မြောက်ဘက် ၆ မိုင်အကွာ ရာဘာတောမှ အခုရန်ကင်းမြို့ကိုတည်ခဲ့သည်။
ရန်ကင်းမြို့သည် ပါလီမန်ခေတ်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုလက်ထက်အကောင်အထည်ဖေါ်ခဲ့သော ပြည်တော်သာစီမံကိန်းအရ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အိုးအိမ်ဦးစီးဋ္ဌာနပိုင်လူနေတိုက်ခန်းများဖြစ်သည်။ပါလီမန်ခေတ်၊ မဆလခေတ်၊ နဝတခေတ်နှင့် နအဖခေတ်အဆက်ဆက် အရပ်ဘက်စစ်ဘက် လူကြီးများသည် ရန်ကင်းတွင် နေထိုင်ခဲ့ဘူးကြသည်။
ရန်ကင်းတိုက်ခန်းများမဖြစ်ခင် ကန်ကုန်း၊ ရွာသစ်ကုန်းရွာငယ်လေးများရှိပြီး ရွာသစ်ကုန်းဆိုသည်မှာ အခုရန်ကင်းဈေးနှင့် ရန်ငြိမ်းအိမ်ရာနေရာ၊ ပညာဝတီဘုန်းကြီးကျောင်းဘေးဖြစ်သည်။ ကန်ကုန်းကဖျက်သိမ်းလိုက်သော ရန်ကင်း(၁၀)ရပ်ကွက်​​ြဖစ်သည်။​ ဘဲကန် (ဆည်မြောင်းရုံး)နှင့် တပ်‌ဟောင်းသနက(၄) ကြားတွင် တည်ရှိသည်။
အကျယ်အဝန်း
၂၀၀၀-ခုနှစ်၊ စာရင်းအရ ရန်ကင်းအကျယ်အဝန်းမှာ ၁.၉၄၂ စတုရန်းမိုင်၊ လူသိပ်သည်းဆ တစ်စတုရန်းမိုင်လူအယောက် ၈၀၀၀၀၊ လူစုစုပေါင်း ၁၅၅၀၀၀ ရှိခဲ့သည်။
ရန်ကင်း၌ မူလတွင် (၁၆)ရပ်ကွက်ရှိပြီး ဘဲကန်၊ ကန်ကုန်းခေါ်​ေသာရန်ကင်း(၁၀)ရပ်ကွက်ကို နဝတစစ်အစိုးရခေတ်တွင် ဖျက်သိမ်းပြီး၊ ဒိုက်ဦး အေးသုခကျေးရွာနှင့် ဒဂုံမြို့သစ်(မြောက်ပိုင်း) ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရ၍ အခုအခါ ရပ်ကွက် (၁၅) ရပ်ကွက်သာ ကျန်တော့သည်။
ပညာရေး
ရန်ကင်းမြို့နယ်သည် စီးပွားရေးမြို့တော်ဖြစ်ပြီး (၂)ရပ်ကွက်ရှိ ရန်ကင်းစင်တာ၊ အနောက်ရန်ကင်းမှာရှိသော Space Condo, Sky Suite Condo နှင့် ခေတ်မှီအိမ်ရာအသစ်များ၊ ဆောက်လုပ်ဆဲမိုးမျော်တိုက်စီမံကိန်းများ ခေတ်မှီအဆောက်အဦး ဈေးဝယ်စင်တာများသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဈေးဝယ်သူများကို ဆွဲဆောင်​ရာ အဓိကနေရာတစ်ခုဖြစ်လာသည်။
ယက်ကန်းစုရွာ၊ ကျောက်တိုင်
ယက်ကန်းစုရွာ၊ ကျောက်တိုင်
ဝက်သေရွာ၊ ဝက်သေ
ဝက်သေရွာ၊ ဝက်သေ
နန့်ခေါင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
နန့်ခေါင်ရွာ(Namkhaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ နောင်ချိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ချိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၇၄ ဦး၊ မ ၃၆၀၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၃၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပို့ပုံရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ပို့ပုံရွာ (Poetpong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၁ ဦး၊ မ ၂၅၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​တောတန်းကုန်းရွာ၊ ဒိုးကုန်း
တောတန်းကုန်းရွာ၊ ဒိုးကုန်း
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ ချောင်းနက်
ကျောင်းကုန်းရွာ (Kyaungkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ချောင်းနက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၇၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းနက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၂ ဦး၊ မ ၁၁၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းတန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
မင်းတန်းရွာ (Mintan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ပဲနွယ်ကုန်းရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဲနွယ်ကုန်းရွာမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၂ ဦး၊ မ ၂၄၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
တောင်ဖက်တန်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
တောင်ဖက်တန်းရွာ (Taunghpettan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ လက်ပန်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၀၆ ဦး၊ မ ၄၃၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုင်စောင်းလေးရွာ၊ ကျောက်တိုင်
အိုင်စောင်းလေးရွာ၊ ကျောက်တိုင်
ဇီးဖြူကွင်း (အရှေ့)ရွာ၊ ဝက်သေ
ဇီးဖြူကွင်း (အရှေ့)ရွာ၊ ဝက်သေ
ပရိုတွန်
ပရိုတွန် (proton) သည် ကွာ့ခ်၃ခုက ဒြပ်မှုန် ၁ခု သဖွယ် စုစည်းမှုကြောင့် ရလဒ်ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အက်တမ်အောက်အမှုန် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ လျှပ်ဓာတ်ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ အီလက်ထရွန်နှင့် ပမာဏချင်းတူလျက် လက္ခဏာသဘာဝချင်း ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သည်။ သဘာဝအားဖြင့် ပရိုတွန်တို့သည် အက်တမ်၏ နျူကလိယ (nucleus) အဖြစ် ပါဝင်တည်ရှိတတ်သည်။ အီလက်ထရွန်၏ လျှပ်ဓာတ်ပမာဏနှင့် ယှဉ်ပြောရသော် ပရိုတွန်မှာ အဖို 2/3 unit (+⅔) ဆောင်သော အထက်ကွာ့ခ် နှစ်ခုနှင့် အမ 1/3 unit (-⅓) ဆောင်သော အောက်ကွာ့ခ် တစ်ခု ပါဝင်နေသဖြင့် လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ် (positive charge) အသားတင် ဆောင်သည်။ ပရိုတွန်တစ်ခု၏ ဒြပ်ပမာဏမှာ 1.67262192369(51)×10−27 kg ဖြစ်၍ အီလက်ထရွန်ဒြပ်၏ အဆပေါင်း ၁၈၄၀ ခန့် ဖြစ်သည်။ အခြား အက်တမ်အောက်အမှုန် ဖြစ်သော နျူထရွန် နှင့်အတူ ပရိုတွန်တို့က နျူကလီးယပ်စ် အဖြစ် စုဖွဲ့တည်ရှိကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်း နယူထရွန်နှင့် ပရိုတွန် ၂မျိုးလုံးကို ခြုံငုံ၍ နျူကလီယွန် ဟု ခေါ်နိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပရိုတွန်
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ပေါက်ကုန်းရွာ (Paukkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မန်သဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၂၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုံချောင်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ပုံချောင်ရွာ (Pongchaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၁ ဦး၊ မ ၂၅၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
အဇာတသတ်
အဇာတသတ်မင်း(အဇာတသတ္တု) သည် ဂေါတမမြတ်စွာ ဘုရားလက်ထက် ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင် ဘုရင်ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီး နှင့်ဝေဒေဟီမည်သော မိဖုရားကြီးတို့မှ မွေးဖွားသော မင်းသား ဖြစ်သည်။
အဇာတသတ်မင်းသားသည် ဝေဒေဟီမိဖုရားကြီးဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေ တည်နေလေသောအခါ မိဖုရားကြီးတွင် ဗိမ္ဗိသာရမင်းကြီး၏လက်ျာလက်ရုံးသွေးကို ကိုက်ဖောက်၍ သောက်လိုသော ချင်ခြင်းသည် ပြင်းစွာဖြစ်လေရကား မတင်ဝံ့ဘဲ မစားမစက်နိုင်သဖြင့် ကြုံလှီဖျော့တော့ခြင်းသို့ ရောက်လေသည်။ မင်းကြီးလည်း အကြောင်းကို မေးလတ်သော် ဟုတ်တိုင်းတင်လျှောက်သဖြင့် သိရလျှင် ရုတ်ချည်းပင် လက်ရုံးသွေးကို ဖောက်၍ တိုက်ခြင်းဖြင့် မိဖုရားကြီးအား နှစ်သိမ့်စေလေသည်။ ထိုအကြောင်းကို ပညာရှိတို့ ကြားလတ်သော် မိဖုရားဝမ်း၌ကိန်းသော သူငယ်သည် ခမည်းတော်မင်းမြတ်ကို မချွတ်သတ်လတ္တံ့ဟု နိမိတ်ဖတ်ကြားကြလေသည်။ ထိုအခါ မိဖုရားကြီးလည်း အဖသတ်မည့်သားဖြစ်သော ပဋိသန္ဓေကို မစောင့်ရှောက်လိုဘဲ သန္ဓေကို ဖျက်ရန်အားထုတ်လေသည်။
ထိုအကြောင်းကို မင်းကြီးသိလေလျှင် ငါ့ကိုသတ်လိုလည်း သတ်ပါစေ၊ သား၏မျက်နှာကို မြင်ရလျှင် တော်ပါပြီ၊ ကိုယ်ဝန်ကို မဖျက်ပါလင့်ဟု အခါခါ တားမြစ်လေသည်။ ထိုသတို့သား ဖွားလတ်သော် မဖွားမီကပင် ရန်သူဖြစ်မည်ဟု ပုဏ္ဏားတို့ လျှောက်တင်သည်ကို အကြောင်းပြု၍ အဇာတသတ္တု ဟုမှည့်ခေါ်လေသည်။ (အဇာတ=မမွေးဖွားမီ+သတ္တု=ရန်သူ။) ဖွား မြောက်၍ လာလျှင် မင်းကြီးသည် ဝါဂွမ်းကို ဆီထိသကဲ့သို့ ပီတိပြန့်ပွားလျက် စားတော်မျှ မခေါ်နိုင်ပဲ ဖက်လဲဖက်ရမ်း မီးနေနန်း၌ ပင်ပန်းစွာ စောင့်တော်မူသည်။ အနည်းငယ် ကြီးပြင်း၍ လက္မ၌ခူနာ (အိုင်းအမာနာ)ပေါက်ရာ ဆောက်တည်ရာမရ ပြည်ကိုက်လှသည်ကို မင်းကြီးသည် ခံတွင်းဖြင့် ငုံ၍ ပြည်ကို ယူပေးသည်။
အဇာတသတ်မင်းသားအရွယ်ရောက်လတ်သော် မင်းကြီးသည် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးရကား အိမ်ရှေ့မင်းအဖြစ် အပ်နှင်းတော်မူလေသည်။ အိမ်ရှေ့မင်းအဖြစ်နှင့်နေစဉ် တစ်နေ့သ၌ ဘုရား၏ယောက်ဖတော် ရှင်ဒေဝဒတ် ရောက်ရှိလာပြီးလျှင် မင်းသားကို ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ခေါ်၍ မလျော်သောဩဝါဒဖြင့် သင်လည်း ခမည်းတော်ကြီးကို သတ်၍ မင်းလုပ်လော့၊ ငါလည်း ယောက်ဖတော်ဂေါတမကိုသတ်၍ ဘုရားလုပ်အံ့ဟု လှည့်ပတ် တိုက်တွန်းလေ၏။ ထိုတိုက်တွန်းချက်အရ မင်းသားလည်း ပထမသော် သန်လျက်ဓားကို ပေါင်ကြားဝှက်၍ မင်းကြီးအား သတ်ရန်အားထုတ်၏။ ထိုအကြောင်းကို မင်းကြီးသိလျှင် သားကိုခေါ်၍ အဘယ်ကြောင့် ငါ့အား သတ်ရန်ပြုသနည်း၊ မင်းစည်းစိမ်ကို အလိုရှိမူ ငါပေးအံ့ဟုဆိုလျက် မင်း အဖြစ်ကို ဆောင်နှင်းပေး၏။ သို့သော် ရှင်ဒေဝဒတ်က မင်းသားအား ခမည်းတော်မင်းကြီးကို အဆုံးစီရင်ရန် လှည့်ဖြားတိုက်တွန်းပြန်သဖြင့် မင်းကြီးအား နှောင်အိမ်တွင်းသွင်းလျက် ထမင်းအာဟာရကို မပေးဘဲ သတ်စေ၏။ သို့သော် မိဖုရားကြီးက နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် မင်းကြီး၌ အာဟာရမျှတအောင် ပြုသဖြင့် မသေသေးကြောင်းကြားလျှင် မယ်တော်ကိုလည်း ဝင်ခွင့်မပေးတော့ဘဲ နောက်ဆုံး၌ မင်းကြီး၏ဖဝါးကို သားလှီးဓားဖြင့် အမြွာမြွာမွှန်း၍ ဆားရောသော ဆီနယ်ပြီးသော် မင်းကျီးစုဖြင့်ကင်၍ သတ်လေတော့၏။ အဇာတသတ်မင်းတွင် သားတော်ဥဒယဘဒ္ဒ ဖွားမြင်သည်နေ့၌ပင် ဗိမ္ဗိသာရမင်း ကံကုန်လေသည်။
အဇာတသတ်မင်းသည် ခမည်းတော်ကို သတ်ပြီးသောအခါမှ နောင်တကြီးစွာရလျက် ဘုရားရှင်အား ပြစ်မှားသောဒေဝဒတ်ကို လည်း မြေမျိုကြောင်း ထပ်မံကြားသိရသောအခါ မင်းစည်းစိမ်၌ မပျော်မရွင်နိုင်ဖြစ်၍ အလွန်ထိတ်လန့်သဖြင့် ဇီဝကကို အကြောင်းပြုလျက် မြတ်စွာဘုရားထံ ဆည်းကပ်ရလေသည်။ ဘုရားသခင်လည်း မင်းနှင့်တကွ ပရိသတ်တို့အား သာမညဖလ သုတ် ဒေသနာဖြင့် တရားရေအေး တိုက်ကျွေးတော်မူ၏။ ထိုအခါ အဇာတသတ်မင်းကား လွန်မင်းသော ပိတုဃာတက ကံကြောင့် မဂ်ဉာဏ်ဖိုလ်ဉာဏ်သို့ မရောက်ဘဲ ဥပါသကာ မြောက်ရုံသာ သရဏဂုံပဉ္စသီ၌တည်၏။ အဇာတသတ်မင်းသည် မဂ်ဖိုလ်ရထိုက်သောသူဖြစ်လျက် အဆွေခင်ပွန်းယုတ်ဖြစ်သော ဒေဝဒတ်နှင့် ပေါင်းဖော်၍ မပြစ်မှားအပ်သော ခမည်းတော်ကို ပြစ်မှားချေသောကြောင့် ကာလရှည်စွာ အဝီစိငရဲ၌ခံရကောင်း လျက် ဘုရားရှင်ကို လွန်စွာသဒ္ဓါကိုးကွယ်၍ ခမည်းတော်အား ပြစ်မှားမိသော အပြစ်ကို ကန်တော့သောကြောင့် လောဟကုမ္ဘီ ငရဲ၌ အနှစ်ခြောက်သောင်းခံ၍ လွတ်လျှင် ဝိဇိတဝိသေသ မည်သော ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဖြစ်လတ္တံ့ဟု ဆိုသည်။ အဇာတသတ်မင်းနန်း တက်သည့်နောက် ရှစ်နှစ်မြောက်၌ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူလေသည်။ ဘုရားပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးနောက် ရှင်မဟာက ဿပမထေရ် အကြီးအမှူးပြုသော သံဃာတော်တို့သည် အဇာတသတ်မင်းကို မှီ၍ ပထမ သင်္ဂါယနာတင်လေသည်။
နန့်စန်း-၁ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
နန့်စန်း-၁ရွာ(Namsan-၁)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ လုံးခင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးခင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၅၂၀ ဦး၊ မ ၂၃၄၃၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၃၉၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိတ်တူးပေါက်ရွာ၊ ကျောက်ရန့်
တိတ်တူးပေါက်ရွာ၊ ကျောက်ရန့်
ထီးဖြူ
ထီးဖြူသည် မြန်မာလူမျိုးတို့အတွက် မြင့်မြတ်သည့် တော်ဝင်အသုံးအဆောင် ပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။ ဘာသာရေးအားဖြင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များအား အရိုအသေအလေးအမြတ်ထားသည်ကို ဖွင့်ဆိုသည့်အနေဖြင့် ထီးဖြူအုပ်မိုးလေ့ရှိသည်။ နိုင်ငံရေးအရ အုပ်ချုပ်သူရှင်ဘုရင်က သီးသန့်သုံးစွဲကာ ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်မှု၊ အာဏာပိုင်စိုးမှုတို့ကို ပြသသည်။ ထီးဖြူကား ဘုရင်ဧကရာဇ်တို့ စံပယ်ရာ၌ မပြတ်စိုက်တည်ထားသော မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးပါးတွင် ထီးဖြူသည်လည်း တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ထိုကြောင့် ''ထီးဖြူအောက်၌၊ တောက်သားမီးနှယ်၊ လျှပ်စစ် နွယ်သို့၊ စလွယ်သင်းကျစ်၊ ဦးရစ်ရွှေပေါင်း၊ နတ်ရုပ်ဆောင်း လျက်'' ဟု ပညာရှိတို့ စပ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။ အင်းဝမင်း နရပတိကို အမှတ်မဲ့ လုပ်ကြံသည်တွင် ထီးရိုးကို ဓားချက်ကျ၍ မင်းနရပတိကို ထီးဖြူအုပ်မိသည်။ ငသောကြာနှင့် ရေနံ့သာစား တို့ ထွေးလုံးကြသည် ဆိုသည့်စကားကို ထောက်၍လည်း မင်းတို့သည် ထီးဖြူအောက်၌ မပြတ်စံပယ်ကြောင်း သိရသည်။ ထီးဖြူ ၄ ပါး အပြားရှိသည်။ ထီးရွက်ကိုးဆင့်၊ ထီးရိုး ဆယ်တောင်ရှိသော နဝဒဏ္ဍထီး၊ ထီးရွက် အမှတ်မရှိ၊ ထီးရိုး ၆ တောင်ရှိသော မနောဟရထီး၊ ထီးရွက် အမှတ်မရှိ၊ ထီးရိုး ၅ တောင်ရှိသော အာတပတ္တထီး၊ ထီးရွက် အမှတ်မရှိ၊ ထီးရိုး ၄ တောင် ရှိသော ဗီဇယတြထီး ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုထီး ၄ မျိုးတွင် ပထမ ၃ မျိုးသည် ရာဇပလ္လင်တွင်ဆောင်းသော ထီး ဖြစ်၍ နောက်ဆုံးထီးမျိုးသည် သွားလေရာရာဆောင်းသော ထီး ဖြစ်သည်။ ထီးကို စီရင်ရာ၌ ထီးရိုးကို ရွှေဖြင့် အလုံးစုံမွမ်းမံ ပြုလုပ်ရ၏။ ထီးခရိုင်ကို ၃ လွန်းတင်၊ ၆ လွန်းတင်၊ ၉ လွန်းတင် ကျစ်အပ်သောကြိုးဖြင့် ဖွဲ့ရသည်။ ထီးချက်ပမာဏ ကိုကား ၁၂၈ လက်သစ်ပမာဏ အထူးကို ပြုစီရင်ရသည်။ ထီးထွတ် ငှက်မြတ်နား၌မူ မင်းတို့၏ ချမ်းသာကို ဆောင်တတ် သော ဟင်္သာငှက်ရုပ်ကိုဖြစ်စေ၊ နွားမြီးဆွဲရုပ်ကိုဖြစ်စေ၊ ကျေး ငှက်ရုပ်ကိုဖြစ်စေ တစ်ခုခုကို စီရင် တပ်ဆင်ရသည်။ ထီး၏ အချင်းသည် ၅ တောင်တစ်မိုက်ဖြစ်သည်။ နဝဒဏ္ဍထီးမှာမူ အဆင့် ၉ ဆင့်ရှိသဖြင့် အောက်ဆင့်ကို အချင်း ၅ တောင် တစ်မိုက်ထား၍ ထက်ဝန်းကျင်၌ ရွှေညောင်ရွက် ၁ဝ၈ ခုကို လည်းကောင်း၊ ရွှေညောင်ရွက်တို့၏အကြား၌ မြ၊ ပတ္တမြား၊ သန္တာစသော ပန်းပွားတို့ကိုလည်းကောင်း စီရင်ချိတ်ဆွဲရသည်။ ကြွင်းသော ထီး ၃ မျိုး၌မူ အရေအတွက် ကန့်သတ်ချက်မရှိ၊ လျောက်ပတ်တင့်တယ်အောင်လုပ်ဆောင်ရသည်။ လောကဗျူဟာ ကျမ်း၌ ထီး ၄ စင်း ဟူသည်မှာ ကနက္ကဒဏ်ထီး ၂ စင်း၊ တမွတ်ထီး ၂ စင်း၊ ပေါင်း ၄ စင်းဟုဆိုသည်။ ဒိသာဇေယ စာတမ်း၌မူ ကမ္ဗုထီး၊ စန္ဒထီး၊ ပဒုမထီး၊ သမုဒ္ဒဇာထီး ဟူ၍ လက်ယာ ၄ စင်း၊ ကနကဒဏ်ထီး၊ သူရိယထီး၊ ဝိသုကမ္မထီး၊ သမုက္ခထီးဟူ၍ လက်ဝဲ ၄ စင်း၊ ပေါင်း ၈ စင်းရှိကြောင်းဖြင့် ဆိုပြန်သည်။ ရတနာပူရ စတုတ္ထမြို့တည် နန်းတည် မင်းတရား ကြီး ဘိသေကစာတမ်းတွင် ထီးဖြူတော်ကိုမင်းတရား ကြီး လက်တော်နှင့် အချင်း ၄ တောင် ၆ သစ်၊ အချင်းအဝန်း မုတ်ပေါင်း ၄၉ ခု၊ ယင်းကို ၈ ခုစား တစ်ခုကြွင်းရကား နေခြည်ကာသော ထီးဟူ၍ အကြောင်းကြံလျက် စွန်သုတ်နား ထောင့် ၁၂ ပေါက်၊ ထီးတံ ၃၆ ခု၊ ကြာယပ် ၃ ဆင့်၊ ညောင်ရွက် ၁ဝ၈ ခု၊ ပုလဲဆိုင်း သန္တာဆိုင်း ၁ဝ၈ သွယ်၊ ထီးချက်အချင်း တစ်တောင်၊ စောက် တစ်တောင်တစ်မိုက်၊ ထီးရိုးထီးဝန်းနှင့်အမျှ လုပ်ကြောင်းဆိုသည်။
ဓူရ ၂-ပါး
ဓူရ ၂-ပါး။ ဓမ္မပဒ။ဋ္ဌ။ ပ-အုပ်။၅။၎င်း။ ဒု-အုပ်။၃၂၇။ ရဟန်းတော်များ လိုက်နာပြုကျင့်ရသောတာဝန် ၂-ပါး။
မြေဓာတ်
မြန်မာ အယူဝါဒ
မြန်မာတို့၏ ရှေးဟောင်းရိုးရာ အယူအဆတစ်ရပ်မှာ လူသားများမပေါ်မီကပင် ကမ္ဘာမြေကြီးတည်ရှိနေသည်။ မြေသင်းနံ့ကြောင့် ဗြဟ္မာကြီးများဆင်းလာပြီး ၄ဦးမှာ မြေဆီလွှာကို တပ်မက်စားသုံးမိသဖြင့် ဗြဟ္မာဘုံသို့ ပျံသန်းမတက်နိုင်တော့ပဲ အခြေချနေထိုင်ကြရာမှ လူသားများ ပေါက်ဖွားလာသည် ဆိုကြသည်။ မြေကမ္ဘာကို နတ်မင်းကြီးလေးဦး ထမ်းပိုးစောင့်ရှောက်ထားပြီး ၎င်းတို့ ပခုံးပြောင်းသည့် အခိုက်အတန့်များတွင် မြေငလျင်လှုပ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်သည်ဟုလည်း ယူဆတတ်ကြသည်။ မြေကြီးသည် အခြားသောအရာဝတ္တုများနှင့် နှိုင်းစာသော် တည်တံ့ခိုင်မြဲသည့် သဘောကိုလည်း အလေးထားတတ်ကြသည်။ မြေကြီးသည် ကောင်းမွန်သန့်ရှင်းအောင် ပြုပြင်ခြင်း၊ တူးဆွဖြိုဖျက်ခြင်း၊ ညစ်ညမ်းရှုပ်ထွေးစေခြင်းတို့အပေါ် မတုန်မလှုပ် သည်းခံနိုင်ပေသည်ဟု စံနမူနာပြုတတ်ကြသည်။ အရာရာကိုသည်းခံနိုင်ပြီးအများအကျိုးသယ်ပိုးသူများကို မြေသားဆန်သည်ဟု အမွှန်းတင် ပြောဆိုရလောက်အောင် မြေကြီးသည် အရေးပါခဲ့သည်။ မြေကို အမှီပြုနေထိုင်ကြရပြီး ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်၊ လောကအပေါ် ကျေးဇူးပြန်လည် မတုံ့ပြန်နိုင် သိတတ်မှု မရှိသူများအား အလကား ဆန်ကုန်မြေလေးတွေ ဟု ကဲ့ရဲ့ရှုံ့ချသောအမြင် ရှိတတ်ကြပြီး ရေမြေတောတောင် သဘာဝအရင်းအမြစ်များအပေါ် တန်ဖိုးထားတတ်၊ ကျေးဇူးပြုတတ်သူများကို ချီးမွမ်းကြသည်။ မြေဓာတ်ကို မြန်မာတို့က လောကရှိ အခြေခံအကျဆုံးဓာတ်သဘာဝ လေးခုအနက် တစ်ခုအဖြစ်မှတ်ယူတတ်ကြပြီး စိန့်တိုင်းသားပေါက်ဖော်များကမူ အခြေခံအကျဆုံး ဓာတ်ကြီး ငါးခုအနက်မှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ (ယင်းဓာတ်ကြီးလေးပါး တို့မှာ ရေဓာတ်၊ မြေဓာတ်၊ လေဓာတ်၊ မီးဓာတ် တို့ဖြစ်ပြီး ငါးပါးယူဆသူတို့မှာ သတ္တုဓာတ်ကို မြေဓာတ်မှ သီးခြားခွဲ၍ ရှုမြင်ကြခြင်းဖြစ်သည်။)
ဂရိ နှင့် ရောမ အယူဝါဒ
ဂရိ ရှေး ဖီလိုဆိုဖီ နှင့် သိပ္ပံ အယူအဆ အရ မြေ သည် ဓာတ်ကြီး လေးပါး ၌တစ်ပါး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လက်တွေ့ကြခြင်း၊ ခုခံခြင်းနှင့် ဒြပ်ဝတ္တု သဘောကို ဆောင်သည်။ ထို့အပြင် သတ္တဝါ တို့ ခံစားရေး ရုပ်ကမ္ဘာလည်း ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယ အယူဝါဒ
ဟိန္ဒူဘာသာဖြင့် Prithvi (Sanskrit: pṛthvī, also pṛthivī) သည် ကမ္ဘာမြေ သို့ အမိ ဘုရား (mother goddess) ဟု အဓိပ္ပါ ယ်ရသည်။
ရွာမုန်းကြီးရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ရွာမုန်းကြီးရွာ (Ywarmonegyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ရွာမုန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာမုန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၅ ဦး၊ မ ၇၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာဘူတ
မဟာဘူတ (သို့) မဟာဘုတ် ဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ပါဠိကျမ်းစာများတွင်ပါရှိကာ အခြေခံအကျဆုံး ဓာတ်များဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ပထဝီဓာတ်၊ တေဇောဓာတ်၊ အာပေါဓာတ်၊ ဝါယောဓာတ် တို့ဖြစ်ကြကာ ပါဠိဘာသာအားဖြင့် စတ္တာရော မဟာဘူတ (cattāro mahābhūtāni) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုသည်။ မဟာဘူတကို ဟိန္ဒူဘာသာ၏ သင်္သကရိုက်ဘာသာစကားတွင်လည်း သုံးနှုန်းကြ၍ ယင်း၌ မြေ၊ ရေ၊ လေ၊ မီး အပြင် အကာသဓာတ် (space) ဆိုသည့်အရာပါဝင်သောကြောင့် ဓာတ်ငါးပါးဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ
ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဓာတ်ကြီးလေးပါး (catudhātu) ကို မဟာဘူတ ဟူ၍ သုံးနှုန်းကား မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် မဟာဘုတ် ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤဓာတ်ကြီးလေးပါးတို့မှ အလုံးစုံသော ရုပ်တရားတို့သည် ပေါက်ဖွားကြသောကြောင့် လယ်တီဆရာတော်က မဟာဘုတ်ကို အလွန်ကြီးပွားတတ်သည့်သဘောဟု အနက်ဖွင့်သည်။ အောက်ပါရှင်းလင်းချက်တို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာအယူအဆသဘောတရားများဖြစ်ကြသည်။
ပထဝီဓာတ်
ပထဝီဓာတ်ဆိုသည်မှာ မြေဓာတ်ဖြစ်သည်။ မြေဓာတ်ဆိုသည်မှာ ရုပ်တရားတို့၏ တည်ရန်၊ မှီရန် အမာခံသဘော ဖြစ်သည်။ ထိုမြေဓာတ်သည် ခက်မာမျိုး၊ ခက်မာသည်ထက် ခက်မာမျိုး၊ နူးညံ့မျိုး၊ နူးညံ့သည်ထက် နူးညံ့မျိုးဟူ၍ အဆင့်ဆင့်ရှိသည်။
တေဇောဓာတ်
တေဇောဓာတ်ဆိုသည်မှာ မီးဓာတ်ဖြစ်သည်။ မီးဓာတ်ဆိုသည်မှာ ရုပ်တရားတို့ကို လောင်မှု၊ မြိုက်မှု၊ ရင့်စေမှု ဖြစ်သည်။ ထိုလောင်မြိုက်မှုသည် ပူ၍လောင်မှု၊ အေး၍လောင်မှုဟု နှစ်မျိုး ရှိသည်။
ဝါယောဓာတ်
ဝါယောဓာတ်ဆိုသည်မှာ လေဓာတ်ဖြစ်သည်။ လေဓာတ်ဆိုသည်မှာ ထောက်ကန်မှု ဖြစ်သည်။ ထိုလေဓာတ်သည် ထောက်ကန်လေ၊ ထမ်းဆောင်လေ၊ တွန်းဝှေ့လေ၊ တိုင်လွှင့်လေဟူ၍ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။
ပခန်းမင်းကြီးဦးရန်ဝေး
ငယ်ဘဝ
ဦးရန်ဝေးကို သက္ကရာဇ် ၁၁၇၄-ခုနှစ်၊တပေါင်းလတွင် ပခန်းကြီးမြို့နယ်၊မုန်ညှင်းရွာတွင် ဘွားမြင်ခဲ့သည်။ လူအမည်မှာ ဦးရန်ဝေး ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်သည့်အခါ သာသနာ့ဘောင်ဝင်ရောက်၍ ဗန့်ကျီနယ်၊ပန်းထူးရွာဆရာတော် ရှင်ဥတ္တမရံသီထံ တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ရဟန်းပြုခဲ့ရာ ဘွဲ့မည်မှာ ရှင်ဝိသုဒ္ဓဖြစ်ပြီး ရဟန်းသာမဏေများကို စာပေပို့ချသည်။ ပုဂံမင်း(၁၂၀၈-၁၂၁၄)လက်ထက်တွင် အမရပူရနေပြည်တော်သို့ ကြွရောက်ကာ ဗားကရာတိုက်တွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းသား၏အိမ်တော်သို့ ဥပုသ်နေ့တိုင်း သီလပေးတရားဟောကြွရပြီး မင်းကျောင်းဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသည်။ ပညာလည်းတတ်၊ စိတ်ဓာတ်လည်း ခိုင်မာတည်ကြည်သဖြင့် မင်းတုန်းမင်းသားက ကြည်ညိုသည်။ နောက်တွင် မင်းတုန်းမင်း၏ အိမ်တော်တွင် အကြီးတော်အဖြစ် အမှုတော်ထမ်းသည်။ ထိုအချိန်က ပခန်းကြီးမြို့နှင့်တလုတ်မြို့ဝန်မှာ မင်းကြီးမဟာသူရိန် ဖြစ်သည်။ ပခန်းမင်းကြီးဦးရန်ဝေးသည် နဖူးကျယ်ကျယ်နှင့်ကျောက်ပေါက်မာသက်သက်ရှိပြီး သိက္ခာသမာဓိနှင့် ပြည့်ဝသော ဥပဓိရုပ်သွင်ရှိသည်။
မင်းတုန်းမင်းသည် ရွှေဘိုမြို့ကို သိမ်းယူပြီးနောက် ဝန်ကြီး၊ အတွင်းဝန်၊ လွှတ်တော်အရာရှိများမှစ၍ ဝန် အအုပ်အထိန်းများ ခန့်ထားတော်မူသည့်အခါ မင်္ဂလာအိမ်တော်ပါ အကြီးတော် ဦးရန်ဝေးကို မင်းကြီးမဟာမင်းလှစည်သူအမည်ဖြင့် အတွင်းဝန်ခန့်ထားခဲ့သည်။ နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၁၅-ခုနှစ်တွင် မကွေးမြို့စားဝန်ကြီး၊မင်းကြီး မဟာမင်းလှသီဟသူ၊ မိုင်းလုံမြို့စားဝန်ကြီး၊မင်းကြီးမဟာရာဇသင်္ကြန်၊ မြတောင်မြို့စားဝန်ကြီး၊မင်းကြီးမဟာမင်းလှ ကျော်သူတို့နှင့်တွဲဖက်ကာ အဂ္ဂသေနာပတိဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်ထားသည်။ မဟာဥကင်တော်ဖွင့်သည့်အခါ ပခန်းကြီး မြို့စား၊ ဝန်ကြီးကို သတိုးမင်းကြီးမဟာမင်းလှစည်သူဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၁-ခု နှစ်တွင် ရတနာပုံနန်းမြို့တော်ကိုတည်ထောင်တော်မူရာ နန်းမြို့ရိုး၏မြောက်ဘက်မျက်နှာ၊အလယ်အမိတ္တတံခါးကို ပုခန်းမင်းကြီးက ကြီးကြပ်ဆောက်လုပ်ရသည်။ ထိုတံခါးကို လေးသိန်းတံခါးဟုခေါ်ဝေါ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၂၈-ခုနှစ်တွင် မြင်ကွန်းမြင်းခုံတိုင်အရေးတော် ပေါ်ပေါက်သည့်အခါ ဦးရန်ဝေးသည် မင်းတုန်းမင်း၏အပါးတော်မှ စောင့်ရှောက်ကာ ပြန်လည်ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်။ မြင်ကွန်းအရေးတော်အောင်မြင်ပြီးစီးသည့်အခါ ကနောင်မင်းသားကြီးနှင့်အတူ လုပ်ကြံခံရသည့် မြတောင်မြို့စား၊ သေနတ်ဝန်ကြီး၊ သတိုးမင်းကြီးမဟာ မင်းလှကျော်သူ တာဝန်ထမ်းရွက်ခဲ့သည့် သေနတ်ဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ရသည်။ သေနတ်ဝန်ကြီးသည် အတွင်းကိုယ်ရံတော်စုကြီး ခြောက်ကြောင်းသေနတ်မှစ၍ အရပ်ရပ်သေနတ်အစုအမှုထမ်းများကို အုပ်ချုပ်ရခြင်းဖြစ်သည်။
မင်းတုန်းမင်းက ဦးရန်ဝေးအား လေးစားကြည်ညိုသဖြင့် ပခန်းဘုရင်ကြီး၊ ပခန်းမင်းကြီးဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်။ ဦးရန်ဝေးသည် ပွင့်လင်းပြတ်သားပြီး ပရိယာယ်ဝေဝုစ် မနှော၊ သဘောထားရိုးသားစွာဖြင့် ဘုရင်မင်းမြတ်၏အမှားများကို ညွှန်ပြကန့်ကွက်တတ်သည်။ ဘုရင့်၏အပြုအမူ များ၊ အမိန့်တော်စာများကို တရားနည်းလမ်း မကျကြောင်း တွေ့ရှိပါက ဆုပ်ချေပစ်ဝံ့သည်အထိ သတ္တိရှိသည်။ တန်ခိုးအာဏာကို မည်သည့်အခါကမှ အလွဲသုံးစားလုပ်ခြင်းလည်း မပြုချေ။ နိုင်ငံခြားသားများအကြားမှာပင် အဂတိမဖက် မျှတသောသဘောထားရှိသည်ဟု ဂုဏ်သတင်းကြီးမားခဲ့သည်။ ဖိုက်၏မန္တလေးသွားမှတ်တမ်းတွင် ပခန်းဝန်ကြီးသည် သံကြီးတမန်ကြီးတို့လက္ခဏာနှင့်ပြည့်စုံသည်။ အရေးကြီးသည့်နိုင်ငံပြဿနာများကို စီမံခန့်ခွဲရန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသူဖြစ်ပြီး ဗဟုသုတြွကယ်ဝသည်ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းက သာသနာရေးကိစ္စများတွင်အသုံးပြုရန် အခွန်တော်ငွေ တိုးမြှင့်ကောက်ခံရန် စီစဉ်သည့်ကိစ္စ၊ ကရင်နီနယ်သိမ်းယူရန်ကိစ္စ၊ အမှုတော်ထမ်း၊ ဝန်စုမှူးစုများ ရာထူးဌာနန္တရအလိုက် မယားဦးရေကန့်သတ်ရန်ကိစ္စ၊ လွှတ်တော်ကိုကျော်လွန်၍ အဝေးမြို့ဝန်ခန့်ထားခြင်းကိစ္စ၊ ရွှေတိုက်တော်မှ ရွှေဒင်္ဂါးထုတ်၍ အမြတ်ယူခြင်းကိစ္စတို့ ကို အသက်စည်းစိမ်ကိုမငဲ့၊ တိုင်းသူပြည်သားတို့၏အကျိုးကို ရှေ့ရှုကာ ပွင့်လင်းပြတ်သားစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အိမ်ထောင်ရေး
မင်းတုန်းမင်းနန်းတက်ပြီးနောက်တွင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက ဦးရန်ဝေးအား သာယာဝတီမင်း(ရွှေဘိုမင်း)၏ မိဖုရားငယ်တစ်ဦးဖြစ်သည့် သန်လျင်မြို့စားမိဖုရား သုသီရိမလ္လာစန္ဒာဝတီ(ထိပ်တင်ရှင်ဖွား)နှင့် လက်ဆက်စေသည်။ လစာရိက္ခာ ၂၀၀၀ကျပ်ကိုလည်း လစဉ်ချီးမြှင့်သည်။
=ထင်ရှားသော အဖြစ်အပျက်များ=
ရွှေခိုးသူ ဦးရန်ဝေး
တစ်ကြိမ်တွင် ဦးရန်ဝေး၏ နှမဖြစ်သူ ဒေါ်နီသည် နွမ်းပါးလှသဖြင့် ဦးရန်ဝေးထံသို့လာကာ အထောက်အပံ့တောင်းသည်။ ဦးရန်ဝေးအနေဖြင့်လည်း ရိက္ခာလစာ ၂၀၀၀ကျပ်တွင် ဝန်ကတော်အတွက် ၁၀၀၀၊ ငယ်သားများအတွက် ၅၀၀ နှင့် မိမိအတွက် ၅၀၀ကျပ် သုံးစွဲပြီးဖြစ်သဖြင့် အပိုအလျှံမရှိတော့ရာ အခက်ကြုံလေသည်။ ထိုစဉ် ရွှေပန်းတိမ်တော်သားများထံတွင် မင်းတုန်းမင်းအပ်ထားသော ရွှေပုခက် ပြုလုပ်ရာ ပိုလျှံနေသည့် ရွှေ၄၅ကျပ်သားတုံးတစ်တုံးကို ယူကာ နှမဖြစ်သူအားပေးသည်။ ထိုသတင်းကိုကြားသည့် မင်းတုန်းမင်းလည်း ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်အား စေလွှတ်မေးမြန်းစေရာ ဦးရန်ဝေးက "ငါယူလာတာမှန်တယ်။ ငါ့မှာ နှမဒုက္ခသည်ကို ထောက်ပံ့ရန်တာဝန်ရှိသည်။ တခြားတံစိုးလက်ဆောင်လည်း ငါ့မယူ။ ထို့ကြောင့် ခိုးခြင်းခိုး ကိုယ့်ဘုရင့် ပစ္စည်းသာခိုးသည်။ နောင်သံသရာတွင် ဒီအပြစ်အတွက် အတုံ့အလှည့်ခံရလည်း ကိုယ့်ဘုရင်အိမ်မှာ ခွေးဖြစ်ဖြစ် ခံရတာမြတ်တယ်လို့အောက်မေ့ပြီး ငါယူခဲ့တယ်။" ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုစကားကို ကြားသော် မင်းတုန်းမင်းလည်း သဘောကျလှသဖြင့် ရွှေတုံးကို ၁၀၀၀ဖြင့် ပြန်ရွေးယူပြီး၊ ဒေါ်နီကိုလည်း အနောက်ဆောင်မိဖုရားများမှ စောင့်ရှောက်စေသည်။
အခွန်ကိစ္စ
တစ်ခါတွင်လည်း သာဿနာရေးကိစ္စများတွင် အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် အခွန်ပိုမိုကောက်ခံလိုကြောင်း မင်းတုန်းမင်းက ဦးရန်ဝေးအား တိုင်ပင်သည်။ ကောက်ခံပုံမှာ တစ်အိမ်ထောင်ကို တစ်နှစ်အတွက် တစ်မတ်ဖြစ်သည်။ ဦးရန်ဝေးက "မဟာသမ္မတမင်းလက်ထက်မှစကာ ရှေးမင်းအဆက်ဆက်တို့သည် ဆယ်ဖို့တစ်ဖို့၊ ဆယ်ခိုင်တစ်ခိုင်သာ ဒဿမေဓ ကောက်ယူသည့် ထုံးစံရှိကြောင်း၊ မည်သည့်အကြောင်းကြောင်းကြောင့်မှ ပိုမိုမကောက်ခံသင့်ကြောင်း၊ ကောက်ယူမည်ဆိုလျှင် ရှေးအစဉ်အလာကို ဖောက်ဖျက်သည့်အတွက် ဥယျာဉ်ကိုမျောက်ဖျက်သည်နှင့် တူကြောင်း" စသဖြင့် သံတော်ဦးတင်ရာ မင်းတုန်းမင်းလည်း လက်လျှော့ရလေသည်။