cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သန်းဆွေ (စာရေးဆရာ)
ဘဝအကျဉ်း
ဂီတ၌လည်း စိတ်ဝင်စား လေရာ တယောထိုး ကျွမ်းကျင် သည့်ပြင် တေးသီချင်းများ ရေးဖွဲ့ ခဲ့သည်။ ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း၊ အောင်လင်း တို့နှင့် တွဲဖက် အသံ လွှင့်ခဲ့သည်။ 'လာလုလုငေး' နှင့် 'ချစ်တဲ့သူရဲ့ ရင်ခွင်' ရုပ်ရှင် များတွင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင် ခဲ့သည်။ ရန်ကင်း ရုပ်ရှင်၊ ရန်ကုန် ရုပ်ရှင် စသည့် ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီ များတွင် ရုပ်ရှင် ဝတ္ထု ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးပေး ခဲ့သည်။ စာပေ၊ ဂီတ၊ ရုပ်ရှင်၊ အနုပညာ နယ်ပယ်တွင် လူသိများ ထင်ရှား ခဲ့ပေသည်။ လူတိုင်း အပေါ် စေတနာ ထားတတ်ပြီး ပျော်ပျော်ပါးပါး နေထိုင် တတ်သူ ဖြစ်၍ လူတိုင်း၏ ချစ်ခင် လေးစားမှုကို ခံယူရသူ ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသည့် စာပေ လက်ရာ အချို့မှာ ချစ်ကြွေးမပြေ (၁၉၄၆ - ၁၉၆ဝ)၊ ကြွေလု သည်းငယ်ကို (၁၉၄၇)၊ ချစ်သုံးလီ (၁၉၄၇၊ ၁၉၆ဝ)၊ မေ့ရက်နိုင်တယ် (၁၉၄၇)၊ ဖုန်းမေ့ လေသလား (၁၉၄၈)၊ မြသွေး (၁၉၄၉၊ ၁၉၆၁)၊ နှောင် (၁၉၄၉၊ ၁၉၅၉)၊ သံသာလေ ကမ်းတိုင် (၁၉၅ဝ၊ ၁၉၆၁)၊ ကြုံခဲ့တယ် (၁၉၅၄)၊ တနေဝင် (၁၉၆ဝ)၊ ပုလဲ [The Pearl by John Steinbeck] (နှစ်တွဲ၊ ၁၉၆ဝ)၊ ချစ်ထံတျာရှင် (၁၉၆ဝ)၊ ၁၉၆၁ တွင် ချစ်ခြင်း ကရုဏာ၊ ချစ်မိ ပြန်တော့လည်း၊ ချစ်မိုး ချစ်မြေ၊ တသက်လျာ၊ တောစံပယ်၊ တုံ့ကာဝဋ်တင်၊ ပိုးဖျက်တဲ့ ပန်း၊ ဘယ်သော အခါမှ။ ၁၉၆၂ တွင် နှင်းကြွင်းအုံ့ပျ၊ ပေါ်နွေလဝယ်၊ ယု (ဒု အကြိမ်)၊ ခရောင်းတော (၁၉၆၃)၊ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ "မြန်မာ ဝတ္ထု သမိုင်းကို လေ့လာ ဆန်းစစ်သည့် နေရာတွင် မြန်မာ ဝတ္ထုများ တိုးတက် ဖြစ်ထွန်းမှုကို ဝေဖန် သုံးသပ်သည့် နေရာတွင် ဤဝတ္ထု (သံသာလေ ကမ်းတိုင်) ကို ခြွင်းချန် ထားခဲ့၍ မဖြစ် နိုင်ပေ" ဟု မလိခက သုံးသပ် ပြ၏။ "ခလုတ် ကန်သင်း တို့ဖြင့် ပေါများ လှသော ဤလောကကို 'ခရောင်းတော' ဟု နာမည် ပေးထားသည် ကိုတော့ ကျွန်မ သဘော ကျသည်" ဟု ခင်နှင်းယုက မှတ်ချက် ပေးသည်။ သူကိုယ်တိုင် ကမူ ဆမ္မား ဆက်မွန်၏ ဝတ္ထုများကို အတုယူသည်။ ဂျပန် ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာကို နှစ်သက်သည်ဟု ဖွင့်ဟခဲ့သည်။ အမြူတေ ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ် ကိုလည်း (၁၉၆?) ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၄ ဧပြီ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အင်းယားကန်၌ ရေနစ် ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်သန်းစိန်၊ သား မောင်မျိုးသန်း (၁ဝ နှစ်)၊ မောင်ကျော်လင်း (၈ နှစ်)နှင့် သမီး မခင်သက်ဆွေ (၅ နှစ်) တို့ ကျန်ရစ် ခဲ့သည်။ "လောကတွင် အန္တရာယ် အကင်းဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက် ဖြစ်သည်" ဟူ၍ လေးမြင့်က ဆိုသည်။ "အလွမ်း စာရေးဆရာ ကလေးကို ကျွန်တော်တို့ လွမ်းနေကြ ရဦးမည်" ဟု သော်တာဆွေက တမ်းတခဲ့သည်။ "နာမည်ကျော် အလွမ်း ဝတ္ထု စာရေးဆရာ သန်းဆွေသည် ဧပြီ ၁၄ ရက်နေ့ သင်္ကြန် အကြတ်နေ့က အင်းယားကန်တွင် ရေနစ် ကွယ်လွန်သွားရာ သန်းဆွေ ကျင်လည်ရာ စာပေ လောက၊ ဂီတ လောက၊ ရုပ်ရှင် လောက၊ စာနယ်ဇင်း လောက တစ်ခုလုံး ယူကျူံး မရ ဖြစ်ကာ သန်းဆွေ၏ နေအိမ်နှင့် သတင်းစာတိုက် များသို့ လူမစဲအောင် လာရောက် မေးမြန်းလျက် ရှိကြသည်" ဟု ၁၇ - ၄ - ၆၄ နေ့ထုတ် မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာတွင် ဖော်ပြ ခဲ့သည်။
ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
၁။ မေ့ရက်နိုင်တယ် ၁၉၄၇
၂။ နှောင်း ၁၉၅၉
၃။ လက်ရွှေးစင် ဝတ္တုရှည်ညွန့်ပေါင်း ၁၉၅၉
၄။ ချစ်ထံတျာရှင် ၁၉၅၉
၅။ ချစ်သုံးလီ ၁၉၆၀
၆။ ချစ်ကြွေးမပြေ ၁၉၆၀
၇။ ချစ်ခြင်းကရုဏာ ၁၉၆၁
၈။ ချစ်မိုးချစ်မြေ ၁၉၆၁
၉။ တနေဝင် ၁၉၆၁
၁၀။ တသက်လျာ ၁၉၆၁
၁၁။ တောစပယ် ၁၉၆၁
၁၂။ တုံ့ကာဝဋ်တင် ၁၉၆၁
၁၃။ ပိုးဖျက်တဲ့ပန်း ၁၉၆၁
၁၄။ ဘယ်သောအခါမှ ၁၉၆၁
၁၅။ မြသွေး ၁၉၆၁
၁၆။ သံသာလေကမ်းတိုင် ၁၉၆၁
၁၇။ စိန်ပိန်းနီနီ ၁၉၆၁
၁၈။ နှင်းကင်းအုံ့ပျ ၁၉၆၂
၁၉။ ယု ၁၉၆၂
၂၀။ ပေါ်နွေလဝယ် (ရွှေမြိတ်သောင်းတင်နှင့် တွဲရေး) ၁၉၆၂
၂၁။ ပုလဲ (ဘာသာပြန်) ၁၉၆၂
၂၂။ သားတို့ ရုပ်ရည် ၁၉၆၃
၂၃။ ခရောင်းတော ၁၉၆၃
၂၄။ တမိုးသောက်လျှင် (ဘာသာပြန်)
၂၅။ ထိုင်းနိုင်ငံ
၂၆။ မိန်မလှရိပ်မြုံ
၂၇။ ရွယ်နုချိန်
၂၈။ ဝေးပေါ့ … ဝေးပေါ့ (ဘာသာပြန်)
မကျီးလဟာရွာ၊ ဇရပ်လှ
မကျီးလဟာရွာ၊ ဇရပ်လှ
သန်းဆွေ (စာရေးဆရာ)
ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
၂၉။ အမြုတေ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်း
ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်းဆိုသည်မှာ ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် ခေတ္တဖြစ်စေ၊ အမြဲဖြစ်စေရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ အကုန်မဟုတ်သော်လည်း အများစုမှာ ဆက်လက်၍ ဖင်လန်နိုင်ငံသားများဖြစ်သွားကြသည်။ နေထိုင်ခွင့်ကို မိသားစုဆက်နွယ်မှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ပညာသင်ကြားနိုင်ရန်ဖြစ်စေ၊ ပြန်လည်အခြေချနေထိုင်နိုင်ရန်ဖြစ်စေ၊ လူမှုစာနာထောက်ထားမှုကြောင့်ဖြစ်စေ၊ အခြားအကြောင်းကြောင့်ဖြစ်စေ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးမှ နေထိုင်ခွင့်ချပေးနိုင်သည်။
ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေတိုးပွားမှုမှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြသူများ နှင့် နိုင်ငံသမိုင်းတလျှောက် ယဉ်ကျေးမှုပြောင်းလည်းလာမှုပေါ်လည်း မူတည်နေသည်။ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး နှင့် နိုင်ငံရေးသည်လည်း နိုင်ငံခြားသားများနှင့် သက်ဆိုင်နေပြီး၊ ဖင်လန်နိုင်ငံသားများအတွက် အလုပ်အကိုင်များ၊ ရာဇဝတ် အပြစ်ဒဏ်များ နှင့် မဲပေးမှုများတွင်လည်း နိုင်ငံခြားသားများ ဆက်လက် လက်ခံသင့် မခံသင့်ခြင်းကို အငြင်းပွားလျက်ရှိသည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ၊ ပြည်ပမွေး နိုင်ငံခြားသားများ ဖင်လန်သို့ လာရောက်နေထိုင်သူပေါင်း ၁၄၀ ၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး၊ နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ ၂.၇% ရှိသည်။ ၂၀၁၀ မဲဆန္ဒကောက်ယူချက်များအရ ဖင်းလူမျိုးအများစုသည် ဒုက္ခသည်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့လာသူများကို ကန့်သက်ချက်များ ထားရှိစေချင်သည်ဟု ဆိုသည်။ နေထိုင်ခွင့်လက်မှတ် ရှိသူများသည် ရှင်ဂန်အသိအမှတ် မြေအတွင်း သွားလာခွင့်ရှိသည်။
နေထိုင်ခွင့်(ဘီ)
နေထိုင်ခွင့် အမျိုးအစား B သည် ယာယီနေထိုင်ခွင့်ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် ၁ နှစ်နေထိုင်ခွင့် ထုတ်ပေးသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းနေထိုင်ခွင့်ကို ကျောင်းတက်ရောက်ရန် ရောက်ရှိလာသည့် နိုင်ငံခြားသားများ နှင့် နေထိုင်ခွင့်လျှောက်ထားကြသည့် ဒုက္ခသည်များကိုလည်း ၊ နေထိုင်ခွင့် အေ မပေးခင် ဘီ အစားထိုးချပေးခြင်းမျိုးလည်းရှိသည်။
ပညာသင်ကြားရန်
ဘီအမျိုးအစားသည် ကျောင်းသားများအတွက် ဖြစ်ပါက အလုပ်လုပ်ကိုင်ခွင့် ရှိသော်လည်း တစ်ပါတ်လျင် ၂၅ နာရီသာ လုပ်ကိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ကျောင်းသားဖြစ်ပါက ဘီနေထိုင်ခွင့်ရှိသူသည် နိုင်ငံ၏ လူမှုဖူလုံရေး အာမခံစနစ်တွင် ထည့်သွင်းထားခြင်းမရှိသောကြောင့် အေဖြင့် နေထိုင်သူများရရှိသည့် အလုပ်လက်မဲ့ထောက်ပံ့ကြေး၊ နေထိုင်စားရိပ် ထောက်ပံ့ကြေး နှင့် အိမ်ရာထောက်ပံ့ကြေးများ မရရှိပေ။
ဆက်လက် နေထိုင်ရန်
ကျောင်းသားများအနေနှင့် ကျောင်းပြီးပါက ဘီအမျိုးအစားနေထိုင်ခွင့်ရှိနေချိန်အတွင်း နေထိုင်ခွင့် ကို ဆက်လက်လျှောက်ထားနိုင်သည်။ နေထိုင်ခွင့် ၆လ ဆက်လက်ရရှိမည်ဖြစ်ပြီး၊ အလုပ်အကိုင် ရှာဖွေနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ အလုပ်အကိုင်ရရှိပါက၊ နေထိုင်ခွင့် အေ အဖြစ် ဆက်လက်နေထိုင်ခွင့်ရမည်ဖြစ်သည်။
ခိုလှုံခွင့် လျှောက်ထားသူများ
ခိုလှုံခွင့်လျှောက်ထားသူများအား ခိုလုံခွင့်ချပေးရန် အထောက်အထား မလုံလောက်ခြင်း၊ မိခင်နိုင်ငံသို့ လက်ရှိတွင် ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရန် အခြေအနေ မပေးခြင်းတို့ကြောင့် နေထိုင်ခွင့် ဘီ ဖြင့် ခိုလှုံခွင့်လျှောက်ထားသူတချို့ နေထိုင်ကြရသည်။
ဆက်လက် နေထိုင်ရန် နှင့် အခွင့်အရေး
ဘီဖြင့်နေထိုင်သူများသည် အခြေအနေပြောင်းလည်းလာပါက နေထိုင်ခွင့် အေ အဆင့် သို့ ပြောင်းလည်းသွားနိုင်သည်။ ဥပမာ - အလုပ်အကိုင်ရရှိခြင်း၊ ဖင်လန်တွင် နေထိုင်ခွင့်ရှိပြီးသူတစ်ဦးနှင့် ထိမ်းမြားခြင်း၊ မိခင်နိုင်ငံတွင် ပြန်ပို့ဆောင်ရန် လုံး၀မဖြစ်နိုင်ခြင်း စသည်တို့ပေါ် မူတည်၍လည်း နေထိုင်ခွင့် အေ အဆင့်သို့ ပြောင်းလည်းသွားနိုင်သည်။
နေထိုင်ခွင့် (အေ)
နေထိုင်ခွင့် အမျိုးအစား A သည် ယာယီနေထိုင်ခွင့်ဖြစ်သော်လည်း ပထမဦးဆုံးအခေါက်တွင် ၁ နှစ် နေထိုင်ခွင့်ရရှိပြီး၊ ဆက်လက်၍ အခြေအနေပေါ်မူတည်ကာ ကာလကြာရှည်သည့် ၃ နှစ်သို့မဟုတ် ၄ နှစ် နေထိုင်ခွင့် ချပေးခြင်းမျိုးရှိသည်။ ၎င်းနေထိုင်ခွင့်ကို အလုပ်အကိုင်နှင့် နေထိုင်နေသူများ၊ ဆွေမျိုးသားချင်း ဆက်နွယ်မှုကြောင့် နေထိုင်သူများ၊ ဒုက္ခသည့်အဖြစ် နေထိုင်ခွင့်လျှောက်ရာတွင် နေထိုင်ခွင့်ရရှိသူများအတွက်ဖြစ်သည်။
ဘွက်အင်းကုန်းရွာ၊ ကညင်ငူ
ဘွက်အင်းကုန်းရွာ၊ ကညင်ငူ
ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်း
အမြဲနေထိုင်ခွင့်
နေထိုင်သူတစ်ဦးသည် နေထိုင်ခွင့် အမျိုးအစား A ဖြင့် ၄ နှစ် ဆက်တိုင်နေထိုင်ပါက အမြဲနေထိုင်ခွင့် လျောက်ထားနိုင်သည်။ အမြဲနေထိုင်ခွင့်သည် ကန့်သက်ရက်မရှိခြင်းကြောင့် အချိန်မရွေး ပြန်လည် နေထိုင်ခွင့်ရှိသည်။ အမြဲနေထိုင်ခွင့်လျှောက်ထားနိုင်ရန် လိုအပ်သည့် နေထိုင်မှုအချိန်မှာ ဆက်တိုက် ၄ နှစ်ရှိရမည်ဖြစ်သောကြောင့်၊ ဘီအမျိုးအစားနှင့် နေထိုင်ခဲ့သူများ၏ ကာလကို တဝက်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ထို့ကြောင့် ဘီဖြင့် ၃ နှစ်ကျောင်းတက်ထားသူများသည်၊ အေရရှိသည့်အခါတွင် ၁ နှစ်ခွဲ နေခဲ့ပြီးသူများဟုသက်မှတ်ထားသောကြောင့် အေဖြင့် ၂ နှစ်ခွဲဆက်လက်နေထိုင်ပြီးလျင် အမြဲနေထိုင်ခွင့်ကို လျှောက်ထားနိုင်သည်။
ရရှိသည့် အခွင့်အရေး
နေထိုင်ခွင့်အေ ဖြင့် နေထိုင်သူများ၏ လူမှုဖူလုံရေး အခွင့်အရေးများ ရရှိမှုတူညီသော်လည်း အမြဲနေထိုင်ခွင့်ရရှိသူများသည် နိုင်ငံသားလျှောက်ယူခွင့်ရှိသည်။ နိုင်ငံသားဖြစ်မှသာ ၆ နှစ်တစ်ကြိမ် ကျဉ်းပလေ့ရှိသည့် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဆန္ဒမဲထည့်ခွင့်ရရှိမည်။ သမတ္တရွေကောက်းပွဲ ကို ဖင်လန်နိုင်ငံသားများသာလျှင် ရွေချယ်ပိုင်ခွင့်ရှိကြသည်၊
ကမာမတ်
ကမာမတ်
ယဉ်မင်းပိုက်
ယဉ်မင်းပိုက်(၂၉၉-၃၂၄)
သက္ကရာဇ် ၂၂၁-ခု၊ သားတော် ယဉ်မင်းပိုက် နန်းတက်သည်။ ဂူ(၅)လုံး တည်တော်မူသည်။ မင်းစည်းစိမ် (၂၅)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။
ဖယ်ကွန်သိမ်းနှင့်အလားတူ ငှက်များ
ဖယ်ကွန်သိမ်းနှင့်အလားတူ ငှက်များ (Falconiformes, ဖယ်ကွန်နီဖောမ်းစ်, "ဖယ်ကွန်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော") သည် ရှင်သန်ဆဲဖြစ်သော မျိုးရင်း- Falconidae (ဖယ်ကွန်သိမ်းနှင့် ကယ်ရာကယ်ရာငှက်မျိုးရင်းများပါ)နှင့် မျိုးကွဲမှု ရှုပ်ထွေးဆန်းကျယ်သည့် Paleogene မျိုးစိတ်များအားလုံးကို ကိုယ်စားပြုထားသည့် မျိုးစဉ်(Order) တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရှေးရိုးအယူအဆအားဖြင့် သားကောင်ဖမ်းငှက်များ (Birds of prey) ဖြစ်ကြသည့်- Cathartidae (ကမ္ဘာသစ်လင်းတ (သို့) ကွန်းဒေါလင်းတ) ၊ Sagittariidae (ကလောင်ငှက်) ၊ Pandionidae (ဝံလက်ငှက်) ၊ Accipitridae (လင်းယုန်/ သိမ်းငှက်/စွန်ရဲ) စသည့် ငှက်အမျိုးအနွယ်များကို Falconiformes အဖြစ် သတ်မှတ်ထားခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၌ အမျိုးမျိုးသော ငှက်မျိုးရိုးဗီဇများ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ နှိုင်းယှဉ်မှု ရလဒ်တစ်ခုအားထုတ်ပြန်ခဲ့ရာတွင် ဖယ်ကွန်သိမ်း (Falcons) များသည် Seriemas, ကြက်တူရွေး၊ စာကလေးမျိုးနွယ်များ ပါဝင်သည့် မျိုးတူအစုအဖွဲ့ (Clade) Australaves မှ တစိတ်တဒေသဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်ဟုထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
၎င်း ဖယ်ကွန်သိမ်းများပါဝင်သော Australaves မျိုးတူအစု Clade သည် ကြက်တူရွေး-စာကလေးများ မျိုးတူအစု Clade ဖြစ်သည့် Psittacopasserae နှင့် ပိုမိုနီးကပ်ဆက်နွယ်ပြီး ထိုငှက်များအားလုံးအား မျိုးစဉ်အထက်တွင်ရှိသည့် မျိုးတူစု Eufalconimorphae Clade အတွင်း ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
သိမ်းငှက်နှင့် ကွန်းဒေါလင်းတတို့သည့် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် အခြေခံမျိုးတူအစု (Basal Clade) Afroaves သို့ ပါဝင်မှုမှတဆင့် Accipitrimorphae မျိုးတူအစု (Clade) ထဲသို့ ပါဝင်နေသည်။ ၎င်းမျိုးတူအစု Accipitrimorphae Clade သည် ဇီးကွက်မျိုးစဉ်၊ သစ်တောက်ငှက်မျိုးစဉ်များနှင့် ပို၍နီးစပ်နေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစဉ်များ
သံတောင်ကြီးမြို့
သံတောင်ကြီးမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ သံတောင်ကြီးခရိုင်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။သံတောင်ကြီးမြို့တွင်ထင်ရှားသော​ နော်ဘူ​ဘောဆု​တောင်းပြည့်​တောင်ရှိသည်။
ခန်တိုင်ရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ခန်တိုင်ရွာ (Khantaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ နောင်ယမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၇၀၁၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်ငံသားတို့၏အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ဥပဒေမူကြမ်း
နိုင်ငံသားတို့၏ အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ဥပဒေမူကြမ်းသည် တိုင်းပြည်တစ်ပြည် ၏ နိုင်ငံသားများ ၏ အရေးအကြီးဆုံးသော အခွင့်အရေးများ ကို ပြုစုထားသော စာရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို ဥပဒေ မူ ကြမ်းများ ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အခွင့်အရေးများကို ချိုးဖောက်ခြင်းများအား အစိုးရမှ ကာ ကွယ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ "နိုင်ငံသားတို့၏ အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ဥပဒေမူကြမ်း" ဟူသော အသုံးအ နှုန်းသည် အင်္ဂလန် မှ ဆင်းသက်လာပြီး ၎င်းသည် နိုင်ငံသားများ၏ အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ဥပဒေမူကြမ်း ၁၆၈၉ ကို ရည်ညွှန်းသည်။ နိုင်ငံသားတို့၏ အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ဥပဒေမူကြမ်းသည် ခိုင်မာ စွာ အမြစ်တွယ်နေခြင်း သို့မဟုတ် ခိုင်မာစွာအမြစ်တွယ်မှုမရှိခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
မူကြမ်း၂ခု၏ခြားနားချက်
ခိုင်မာစွာ အ မြစ်တွယ်နေသော နိုင်ငံသား တို့၏ အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ဥပဒေမူကြမ်းသည် ပုံမှန် လုပ်ထုံးလုပ် နည်းများ မှတစ်ဆင့် နိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြု လွှတ်တော်မှ ပြင်ဆင် မွမ်းမံခြင်း သို့မဟုတ် ရုပ်သိမ်းခြင်း ကို မပြုလုပ်နိုင်ပါ။ ၎င်းအစား သာလွန်သော အများစု သို့မဟုတ် ဆန္ဒခံယူပွဲ လိုအပ်သည်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ အခြေခံဥပဒေ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လေ့ရှိသောကြောင့် အခြေခံဥပဒေ ဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်မှုများနှင့်သက်ဆိုင်သော အထူး လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို လိုအပ်နိုင်သည်။ ခိုင်မာစွာ အမြစ်တွယ်ခြင်းမရှိသော နိုင်ငံသား တို့၏ အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ဥပဒေမူကြမ်းသည် ပုံမှန် ဥပဒေ ပြု အဖွဲ့ကပြဋ္ဌာန်းထားသော ဥပဒေအစု ဖြစ်သောကြောင့် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်၏ ဆန္ဒအတိုင်း ပြင်ဆင် မွမ်းမံခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းခြင်းကို ပြုနိုင်သည်။ တရားစီရင်ရေးတိုင်းသည် ၎င်း၏ နိုင်ငံသားတို့၏ အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ဥပဒေမူကြမ်းတွင် ရှင်းလင်းစွာဖော်ပြထားသော အခွင့်အ ရေးများကို ကာကွယ်ခြင်းအား ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်း မရှိပါ။
ဩစတြေးလျ ပြည်နယ် အများအပြားတွင် လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော အငြင်းပွားမှုများ ရှိသော် လည်း ဩစတြေးလျ သည် အခွင့်အရေးများ၏ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ နှင့် ဥပဒေပြုခြင်းဆိုင်ရာ မူကြမ်း မရှိသည့် တစ်ခုတည်းသော အနောက်တိုင်း နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလျ ဝန်ကြီးချုပ် ဟောင်း ဂျွန်ဟောင်းဝပ် သည် ဩစတြေးလျအတွက် နိုင်ငံသားတို့၏ အခြေခံ ရပိုင်ခွင့်များ ဖော်ပြချက် တစ်ရပ်မှာ ရွေးကောက်တင်မြှောက် ခံထားရသော နိုင်ငံရေးသမားများ လက်မှ လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းမခံရသည့် တရားသူကြီးများ နှင့် ဗျူရို ကရက်များ ထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးသည့် သဘောသက်ရောက်သည့် အတွက် ကန့်ကွက်ခဲ့ သည်။ဗစ်တိုးရီးယား နှင့် ဩစတြေးလျမြို့တော် နယ်မြေဒေသ (ACT) (အေစီတီ) တို့ သည်သာ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေမူကြမ်းတစ်ရပ်ရှိသော နိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်ဒေသများ ဖြစ်သည်။
အရေးကြီးသောနိုင်ငံသားတို့၏ အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ဥပဒေမူကြမ်း
လူသားများနှင့် နိုင်ငံသားတို့၏ အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ ကြေညာချက် ( ၁၇၈၉ ၊ ပြင်သစ်)
တီတောက်ကုန်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်တိုဘာသာ
ရှင်တိုဘာသာ (ဂျပန်ဘာသာ: 神道 Shintō) သို့မဟုတ် ကာမီ နို မီချီ (ဂျပန်ဘာသာ: 神の道 Kami-no-michi) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ ကိုးကွယ်ကြ​သော ဘာသာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှင်တို ဟူသည့် ​ဝေါဟာရမှာ ရှန်း​တောက် (Shéndào, 神道) ဟူသည့် တရုတ်​ဝေါဟာရမှ ဆင်းသက်လာပြီး နတ်ဘုရားတို့၏ လမ်းစဉ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ရှင်တိုဘာသာကို စတင်တည်​ထောင်ခဲ့သူ လူပုဂ္ဂိုလ် ဟူ၍ မရှိပါ။ ရှင်တိုဘာသာသည် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ ​ရှေး​ဟောင်း ဒဏ္ဍာရီများ၊ ယုံကြည်မှုများ၊ အစွဲအလမ်းအယူအဆများ၊ ရှေးအစဉ်အလာ ဓလေ့ထုံးတမ်းများမှ ဖြစ်တည်​ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ သဘာဝတရားကို အခြေခံကာ ဖြစ်တည်​ပေါ်​ပေါက်လာ​သော ဘာသာတရားလည်း ဖြစ်​ပေသည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
ကာမီ (kami, 神) ​ခေါ် နတ်ဘုရားတို့ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ပသမှုများမှာ ယာယိုးအီ (Yayoi) ​ခေတ် (300 BCE – 300 CE) ကတည်းက ရှိနေခဲ့သည်။ ယာယိုးအီ​ခေတ်ကုန်၍ ကိုဖွန် (Kofun) ​ခေတ် (300 to 538 CE) ကို ​ရောက်သောအခါ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ ​ရောက်လာပြီး ရှိရင်းစွဲ ရှင်တိုဘာသာကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။
ယင်း​ခေတ်မှစ၍ ​နောက်ပိုင်းကာလများတွင် ရှင်တိုဘာသာနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ​ရော​ထွေးယှက်နွယ်လာခဲ့သည်။ ရှင်တိုဘာသာမှ ဂျပန်နတ်ဘုရားများကိုလည်း ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းလာ ဘုရား​လောင်းများ၏ အသွင်​တော်များအဖြစ် ​ပြောင်းလဲကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ​နေနတ်ဘုရားမ အမတဲရာဆု အိုမီကာမီ (Amaterasu-ōmikami, 天照大御神) ကို မဟာယာနကျမ်းလာ ​ဝေ​ရောစန ဘုရားရှင်၏ အသွင်​တော်အဖြစ် ယူဆခဲ့ကြသည်။
မဲဂျီ (Meiji) ​ခေတ် (1868 – 1912 CE) သို့ ​ရောက်​သောအခါတွင်ကား ဂျပန်အစိုးရသည် ရှင်တိုဘာသာနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ​ရော​ထွေး​နေခြင်းကို ခွဲခြားဖယ်ထုတ်၍ ရှင်တိုဘာသာကို နိုင်ငံ​တော် ဘာသာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဂျပန် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် တက်ကြွလာ​စေရန် နှင့် ဂျပန်ဧကရာဇ်အတွက် သက်စွန့်ကြိုးပမ်း အမှုထမ်းကြ​စေရန် ရှင်တိုဘာသာကို အသုံးချခဲ့ကြသည်။ ရှင်တိုဘာသာ၏ ကျမ်းစာများအရ ဂျပန်ဧကရာဇ်သည် ​နေနတ်ဘုရားမ အမတဲရာဆု အိုမီကာမီ (Amaterasu-ōmikami, 天照大御神) မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့​ကြောင့် ဂျပန်ဧကရာဇ်သည်လည်း သက်ရှိထင်ရှား နတ်ဘုရားဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ရှင်တိုအယူအဆများ
ရှင်တိုဘာသာ၏ အယူအဆအရ ​လောကတွင် ရှိသမျှ အရာတို့၌ ကာမီ (kami, 神) ဟု​ခေါ်​သော နတ်များ ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ​တော၊​တောင်၊မြစ်၊​ချောင်း၊​ကျောက်တုံးကြီးများ၊​ကောက်ပဲသီးနှံတို့တွင် သူတို့နှင့် သက်ဆိုင်​သော နတ်ဘုရားများ ရှိ​နေကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ယင်းနတ်ဘုရားများကို နတ်ကွန်း​ဆောက်၍ ပူ​ဇော်ကိုးကွယ်ကြသည်။
ထို့အပြင် တချို့သော လူပုဂ္ဂိုလ်များ ၊ စစ်သူကြီးများ၊သူရဲကောင်းများကိုလည်း နတ်ဘုရားအဖြစ် သတ်မှတ်၍ ကိုးကွယ်ကြပြန်သည်။ ဂျပန် ဒဏ္ဍာရီအရ ဂျပန်ဧကရာဇ်သည် ​နေနတ်ဘုရားမမှ ဆင်းသက်​ပေါက်ဖွား​လော​သောသူ ဖြစ်သဖြင့် ဂျပန်လူမျိုးများအတွက် သက်ရှိထင်ရှား နတ်ဘုရားပင် ဖြစ်​လေသည်။
ဘာသာ​ရေး ကျမ်းစာများ
ရှင်တိုဘာသာ၌ ဘာသာရေး ကျမ်းစာဟူ၍ သတ်သတ်မှတ်မှတ် မရှိသော်လည်း ကိုဂျီကီ (Kojiki) ​ခေါ် ရှေးဖြစ်မှတ်တမ်း နှင့် နီဟွန်းဂီ (Nihongi) (ဂျပန်ရာဇဝင်) ဟူ​သော ကျမ်းစာ နှစ်ခုမှာ ရှင်တိုဘာသာနှင့် ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်များ ပါဝင်​လေသည်။
ထိုကျမ်းစာနှစ်ခုမှာ ကမ္ဘာ​မြေနှင့် ​ကောင်းကင် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ နတ်ဘုရားများက ဂျပန်ကျွန်းများကို ဖန်ဆင်းပုံ၊ မရဏကမ္ဘာနှင့် သက်ရှိကမ္ဘာ ဖြစ်လာပုံ၊ ​နေ၊လနှင့်ပင်လယ် နတ်ဘုရားများ ​မွေးလာပုံ၊ ​နေနတ်ဘုရားမ အမတဲရာဆု (Amaterasu) ၏ မျိုးဆက်များက ဂျပန်ပြည်ကို ဧကရာဇ်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ကြပုံ တို့ကို ​ရေးထားသည်။ ထိုကျမ်း နှစ်စောင်မှာ ​ရှေးကျပြီး ​အေဒီ ၈ရာစုက ​ရေးသားခဲ့ကြသည်။
နတ်ကွန်းများ
ရှင်တိုဘာသာ၏ အ​ရေးကြီး​သော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုမှာ နတ်ကွန်းများ (Jinja, 神社) ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် နတ်ကွန်းမရှိ​သော ​ဒေသမရှိ ဟု ဆိုနိုင်သည်အထိ နတ်ကွန်း​ပေါများလှသည်။ အဆိုပါ နတ်ကွန်းများမှာ နတ်များကို ပူ​ဇော်​သော ​နေရာများ ဖြစ်ကြပြီး ရှင်တိုဘုန်းကြီးများက နတ်ကွန်းကို ​စောင့်ရှောက်ကြသည်။ ရှင်တိုဘာသာဝင်များအဖို့ ထိုနတ်ကွန်းများသို့ သွား​ရောက်လည်ပတ်၍ ပူဇော်ခြင်းသည် ဓ​လေ့ထုံးစံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်တိုနတ်ကွန်းတိုင်းတွင် တဲမီဇူယ (Temizuya) ​ရေကန်ငယ်လည်း ပါရသည်။ နတ်ကွန်းသို့ အလည်ပတ်လာသူတိုင်း နတ်ကွန်းထဲမဝင်ခင် ကန်မှ​ရေဖြင့် လက်များကို သန့်စင်​ဆေး​ကြောရသည်။ အ​ကြောင်းမှာ ရှင်တိုနတ်ကွန်းများသည် သန့်စင်​သော ​နေရာများ ဖြစ်၍ မ​ကောင်းမှုများ ကပ်ပါမလာ​စေရန် ​ရေနှင့်​ဆေးကြောပစ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။
ရှင်တိုနတ်ကွန်းများမှာ အရွယ်အစား အကြီး၊အငယ်၊အလယ်အလတ် အမျိုးမျိုး ရှိကြသည်။ နာမည်ကြီး၍ ထင်ရှား​ကျော်ကြားသည့် နတ်ကွန်းများမှာ ​အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ရှင်တိုဘာသာဝင် လူဦး​ရေ
ယ​နေ့​ခေတ်အချိန်တွင် ရှင်တိုဘာသာသည် ဂျပန်ပြည်တွင် အဓိက ထွန်းကားလျက် ရှိ​နေသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း၌ ရှင်တိုနတ်ကွန်းပေါင်း ၈၁၀၀၀ ရှိ၍ ရှင်တိုဘုန်းကြီး ၈၅၀၀၀ ရှိသည်။ ရှင်တိုဘာသာ ကိုးကွယ်သူလူဦး​ရေ အတိအကျ မသိရ​သော်လည်း နိုင်ငံလူဦး​ရေ၏ ၈၀ရာခိုင်နှုန်းသည် ရှင်တိုဘာသာ ဓလေ့ထုံးစံကို လက်ခံယုံကြည်ကျင့်သုံးကြသည်။ သို့သော်လည်း ရှင်တိုဘာသာဝင်ဟု ခံယူသူမှာကား အလွန်နည်းပါး​လေသည်။
ဂျပန်နတ်ဘုရားများ
ရှင်တိုဘာသာ​တွင် ကိုးကွယ်​သော နတ်ဘုရားများ အနက်မှ ထင်ရှား​သော နတ်ဘုရားများမှာ-
ပိုက်သေဉ်လည်
သက္ကရာဇ် ၂၄၆-ခု၊ သားတော် ပိုက်သေဉ်လည် နန်းတက်သည်။ ဂူ(၅)လုံး တည်တော်မူသည်။ မင်းစည်းစိမ် (၂၀)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။
ပျဉ်းမကုန်းရွာ၊ ရေပေါ်ကြီး
ပျဉ်းမကုန်းရွာ၊ ရေပေါ်ကြီး
ငန်းဗျိုင်း
ငန်းဗျိုင်း Great egret (Ardea alba) သည် အကြီးစား ဗျိုင်း တမျိုးဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်နှင့် အမေရိကတိုက်တို့တွင် မျိုးစိတ်ခွဲများ ၄ ခု ဖြင့် ကျယ်ပြန့်စွာ ကျင်လည်ကျက်စားသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ၏ အပူပိုင်းဒေသနှင့် ပူနွေးသောအပူချိန်ရှိသည့်နေရာတိုင်းနီးပါးတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ရေနှင့်နီးသော သစ်ပင်ပေါ်တွင် အသိုက်များ ဆောက်လုပ်တတ်ကြသည်။
မင်းဝဲ
မင်းဝဲ
လောင်းချောင်းဒိုင်းနက်ရွာ၊ လောင်းချောင်း
လောင်းချောင်းဒိုင်းနက်ရွာ၊ လောင်းချောင်း
စပါးလင်
စပါးလင် (Cymbopogon) သည် အာရှတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်၊ ဩစတြေးလျတိုက်တွင် ပေါက်သော မြက်ပင်မျိုးနွယ်ဝင် အပင်တစ်မျိုးဖြစ်၏။   တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် စုပြုံ၍ ပေါက်လေ့ရှိ၏။ အရွက်များသည်သေးသွယ်ရှည်လျား၍ ကြမ်းသည်။ အရွက်၏ဘေးစွန်းများသည် ဓားသွားကဲ့သို့ ထက်၏။ စပါးလင်ပင်သည် အပွင့် ပွင့်ခဲသည်။ အများအားဖြင့် စပါးလင်ကို ဟင်းလျာများ အနံ့ကောင်းစေရန် အသုံးပြုကြ၏။ ဆေးဝါးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ အစာကြေစေရန်အတွက်၎င်း၊ ချွေးထွက်စေရန်အတွက်၎င်း အတွင်းဆေးအဖြစ် စားသုံးကြ၏။ ထို့ပြင် ရေချိုးရာ၌၎င်း၊ ကျပ်ထုပ်ထိုးရာ၌၎င်း စပါးလင်ကို အသုံးပြုကြသေးသည်။
စပါးလင်မွှေးခေါ် စပါးလင်တစ်မျိုးလည်း ရှိသည်။ ထိုစပါးလင်မွှေးကို အထူးတလည် စိုက်ပျိုးယူကြ၏။ အရိုင်းပေါက်နေသော စပါးလင်ပင်များကိုလည်း တွေ့ရတတ်သည်။ ဤစပါးလင်မျိုးမှ စီထရိုနယ်လာဆီ(စပါးလင်ဆီ)ကိ ထုတ်ယူကြ၏။ ထိုအဆီကို အမွှေးအကြိုင် ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။ အစာကြေစေရန်အတွက် ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။ ထိုစပါးလင်ဆီကို ဗယ်စလင်နှင့်ရော၍ အရေပြားပေါ်၌ သုတ်ထားလျှင် ခြင်အကိုက်သက်သာသည်။
စပါးလင်ပင်များကို ရေမဝပ်နိုင်သောနုံးမြေများတွင် စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြ၏။ တစ်နှစ်တွင် မိုးရေချိန်လက်မ၁၂ဝ မျှရရှိသော ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးလျှင် ကောင်းစွာဖြစ်ထွန်းသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း၌ စိုက်ပျိုးရန် သင့်တော်သည်။ စိုက်ပျိုးရာ၌ မြေကို နွေအခါကထွန်ယက်၍ မိုးကျမှ စိုက်ပျိုးကြသည်။ စိုက်သောအခါ အတက်များကို ထိပ်ဖြတ်ပြီးနောက် အတန်းလိုက် စိုက်ကြသည်။ တစ်တန်းနှင့် တစ်တန်းကို ၃ ပေစီခွာ၍၎င်း၊ တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်ကို ၂ ပေစီခွာ၍၎င်း စိုက်ပျိုးတတ်ကြသည်။ စပါးလင်သည် မြေသစ်၌ ဖြစ်ထွန်းလေ့ရှိရာ မြေဩဇာထည့်ပေးရန် မလိုချေ။ ခြံမြေ၌စိုက်လျှင် နောက်ချေးဆွေး ထည့်ပေးရန် လိုသည်။ ပေါင်းသင်ပေးခြင်း မှတပါး စပါးလင်ကို အထူးတလည် ဂရုစိုက်ရန် မလိုပေ။ စပါးလင်ပင်သည် သုံးလေးနှစ်ခံသည်။
စပါးလင်မွှေး
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင် သက်ကယ်ပင်နှင့် သဏ္ဌာန်တူသည်။ ၄ ပေ မှ ၆ ပေ မြင့်၍ အနံ့ အလွန်မွှေးသည်။ အရွက် ၃ ပေခန့် ရှည်သည်။ အရင်းဘက်တွင်ကြီး၍ အဖျားသို့ တဖြည်းဖြည်း သေးပြီး ချွန်သွား၏။ အပွင့် ပွင့်ချိန်တွင် အရွက်များ ရင့်ရော်ခြောက်သွေ့သွား၏။ ဟင်းစားစပါးလင်ထက် ရွက်ပြားပိုကြီးပြီး ပို၍ရှည်လျားသည်။ အပွင့် အပင်အလယ်မှထွက်၍ ထိပ်ဖျားတွင် အဆုပ်လိုက် ဖွာပြီး ပွင့်၏ သီတင်းကျွတ်လကုန်လောက်တွင် ဖူးတံ ထွက်၍ ပြာသို ၊ တပို့တွဲလများတွင် ကိုင်းပွင့်များကဲ့သို့ ပွင့်သည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	ပဉ္စငါးပါး မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသအများအပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ အမြင့်ပေ ၂၀၀၀ အထိဖြစ်ထွန်းသည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ။ ။ စိုက်ပျိုးပင်ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးနည်းစနစ်။ ။ စပါးလင်မွှေးကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	ပဉ္စငါးပါး
၁ ။ စပါးလင် ဆီကို အဆစ်အမျက် ရောင်ရမ်းသောနေရာ၌ နာနာပွတ်၍ လိမ်းပေးက အဆစ်ရောင်ရမ်းခြင်း လျော့၍ ပျောက်ကင်း၏။
၂ ။ စပါးလင်ကို ထုထောင်း၍ အဝတ်ဖြင့် ထုပ်ပြီး ကြပ်ထုပ် ပြုလုပ်၍ ထိုးပေးပါက ရောင်ရမ်းနာပျောက်ကင်း၏။
၃ ။ စပါးလင် လက်ဆုပ်ခန့်ကို အမြီး၊ ခေါင်း ဖြတ်၍ ရေနှင့် သုံးခွက်တစ်ခွက်တင်ကျိုပြီး တစ်နေ့ ၃ ကြိမ်ထက်မနည်း သောက်ပါက ၃ ရက်ခန့် အကြာတွင် ဂျွန်းဒစ်ခေါ် ဆီး ကြောင့်ဖြစ်သော အသားဝါရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။
၄ ။ စပါးလင်ခေါင်းအား ငရုတ်ကောင်းစေ့နှင့် ပေါင်းကြိတ်ပြီး ငရုတ်ကောင်းစေ့ခန့် လုံး၍ နေ့စဉ်သောက်လျှင် ရိုးရိုးအဖျားနှင့် ငှက်ဖျားပျောက်၏။
၅ ။ စပါးလင်အရည်သည် အစာမကြေ၊ ခံတွင်းမကောင်းသောရောဂါ တို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်၏။
၆ ။ ငှက်ဖျားရောဂါ ထူထပ်သော ဒေသများတွင် ခြင်ကို ကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် စပါးလင်ဆီကို ဖယောင်းဖြင့် ရောကျို၍ ခြင်ကိုက်သည့် နေရာများတွင် သုတ်လိမ်းပေးရ၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြက်ပင်များ
ကျောက်ကုန်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကျောက်ကုန်းရွာ (Kyaukkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ခန္တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခန္တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၇ ဦး၊ မ ၂၂၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျန်ဘုတ်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ဂျန်ဘုတ်ရွာ(Jangboke)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ဂျစ်လွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၄၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂျစ်လွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄ ဦး၊ မ ၅၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
သံတောင်ကြီးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ သံတောင်ကြီးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ သံတောင်ကြီးမြို့ ဖြစ်သည်။ မြောက်လတ္တီကျု ၁၈°၃၈′၀.၃″ နှင့် ၁၉°၃၀′၁၀″ ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၉၆°၂၂′၁၂″ နှင့် ၉၇°၁၂′၄″၁ ကြားတွင် တည်ရှိကာ အရှေ့အနောက် ၂၄.၅ မိုင်ခန့်နှင့် တောင်မြောက် ၅၈ မိုင်ခန့် ရှည်လျားသော သံတောင်ကြီးမြို့နယ်သည် မြို့လေးမြို့ပါဝင်သည့် ဧရိယာမှာ ၁၄၁၂.၈၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဖရူဆို၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်တို့နှင့် ထိစပ်နေကာ အနောက်ဘက်တွင် တောင်ငူ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်တို့နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် ကျောက်ကြီး၊ ဖာပွန်မြို့နယ်တို့နှင့် ထိစပ်နေပြီး၊ မြောက်ဘက်တွင် ပျဉ်းမနား၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ် ထိစပ်လျက် ရှိသည်။
ပါဝင်သည့်မြို့များ
သံတောင်ကြီးမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့များမှာ
သမိုင်းကြောင်း
မြောက်မှတောင်သို့ သွယ်တန်းနေသော တောင်ကုန်း၊ တောင်တန်း၊ တောင်စောင်းများ ပေါများထူထပ်သည့် သံတောင်ကြီး မြို့နယ်သည် ၁၈၈၅ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲအတွင်း အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့လက်ထက် မြန်မာကို တောင်ငူအထိ သိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း၊ နှစ်အတန်ကြာမှ တောင်ပေါ်ဒေသများကို သိမ်းသွင်းနိုင်သည်။ တောင်ငူခရိုင်မြို့နယ်များအနက် သံတောင်မြို့နယ်ကို ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကွမ်းပင်ရွာ ယခု ထုံးဘိုကြီးရွာ မြောက်ဘက်တွင် စတင်ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ တဖန် မြို့အနေအထားအရ ဗဟိုကျသော လိပ်သိုသို့ ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် လည်းကောင်း၊ တဖန် လက်ဖက်ခြံ စိုက်ပျိုးထားခြင်းနှင့် နွေရာသီအပန်းဖြေစခန်း ဖြစ်သည့် သံတောင်ကြီးသို့ ၁၉၃၅ ခုနှစ်၌ လည်းကောင်း ပြောင်းရွှေ့ ရုံးစိုက်စေသည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေအား ပြဋ္ဌာန်းပြီး ကြာအင်းဆိပ်ကြီး၊ ကော့ကရိတ်၊ လှိုင်းဘွဲ့၊ ဘားအံ၊ သံတောင်မြို့သည် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ တွင် သံတောင်မြို့သစ် ၁၃ မိုင်စခန်းသို့ မြို့နယ်ရုံးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အမိန့်ကြော်ငြာစာအရ ၁၉၇၃ တွင် သံတောင်ကြီးကို သံတောင်မြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာအုပ်စု တအုပ်စုဖြင့် ဖွဲ့စည်းသတ်မှတ်သည်။ တဖန် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၆.၄.၂၀၀၀ ရက်နေ့ အမိန့် ကြော်ငြာစာအရ သံတောင်ကြီး ကျေးရွာအုပ်စုမှ သံတောင်ကြီးမြို့အဖြစ် ရပ်ကွက် ၅ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီး၊ ၂၀၀၂ တွင် သံတောင်ကြီးမြို့ကို မြို့နယ်ခွဲအဖြစ် ပြန်လည် ပြင်ဆင်ပြန်ပြီး၊ မြို့နယ်ခွဲရုံးများ ဖွင့်လှစ်သည်။ ၂၀၀၆ တွင် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်မှ မြို့နယ်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ သို့ဖြစ်၍ ၂၀၀၇ မှစ၍ မြို့နယ်ရုံးများ ဖွင့်လှစ်သည်။ ထိုအခါ ၂၀၀၈ တွင် လိပ်သိုမြို့နယ်ခွဲနှင့် ဘောဂလိမြို့နယ်ခွဲတို့သည် မြို့နယ်ခွဲဟူသော စကားရပ် ပယ်ဖျက်ခြင်းကြောင့် လိပ်သိုမြို့နှင့် ဘောဂလိမြို့ ဖြစ်လာပြီး သံတောင်မြို့တွင် မြို့ရုံး တည်ကာ ရုံးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သည်။
ရေဆင်း
မြစ်ငန်းချောင်း၊ ကျီးချောင်း၊ ကမ်းနီချောင်း၊ ပသိချောင်းတို့သည် စီးဆင်းလျက် ရှိပြီး၊ ထင်ရှားသော ချောင်းမှာ သောက်ရေခပ်ချောင်း ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် ပေ ၃၀၀၀ တွင် ရှိသော သံတောင်ကြီးမြို့နယ်အတွင်း အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ နော်ဘူဘောတောင် ဖြစ်ပြီး၊ အမြင့်ပေ ၄၈၂၄ ပေ ရှိသည်။ အနိမ့်ဆုံး အရပ်ဒေသမှာ ၂၄၀ ပေ ရှိသည်။
ရာသီဥတု
အေးမြစိုစွတ်ပြီး၊ အမြင့်ဆုံး ၂၉°C နှင့် အနိမ့်ဆုံး ၈°C အပူချိန် ရှိသည်။
သဘာဝပေါက်ပင်များ
ကျွန်း၊ ပျဉ်းကတိုး၊ ပိတောက်၊ သစ်ယာ၊ အင်ကြင်း၊ သစ်အယ်၊ ယမနေ၊ တဗလန်း၊ သင်္ဃန်း၊ ညောင်၊ သင်္ဂခူ၊ သစ်ကတိုး၊ ကောင်းမှု၊ သပြေ၊ ကြက်ရိုး၊ ကနစိုး၊ သစ်ခါး၊ ပန်းခါး၊ ဝါးအမျိုးမျိုး၊ ထောက်ကြံ့၊ ဖန်ခါးတို့ ဖြစ်သည်။
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ
ကျား၊ ကျားသစ်၊ တောဝက်၊ ဝက်ဝံ၊ ဆတ်၊ တောဆိတ်၊ တောင်ဆိတ်၊ တောခွေး၊ ခွေးတူဝက်တူ၊ တောကြောင်၊ သင်းခွေချပ်၊ ယုန်၊ ဂျီ၊ မျောက်အမျိုးမျိုး၊ လိပ်အမျိုးမျိုး နေထိုင်ကျက်စားသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးသော ဒေသခံ ပြည်သူအများစုသည် နှစ်စဉ် ရွှေ့ပြောင်းတောင်ယာခုတ်ခြင်း၊ သစ်ဝါးများ တရားမဝင် ခုတ်ယူ သုံးစွဲခြင်း၊ တောမီးလောင်ခြင်းများကြောင့် သစ်တော ပြုန်းတီးမှုများ ဖြစ်ပွားနေပြီး၊ ကြိုးဝိုင်းသစ်တော် ဖုံးလွှမ်းမှု ၆.၀၂၅ %၊ ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော ဖုံးလွှမ်းမှု ၂၈.၆၃၉ % ဖြင့် သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှု ၉၃.၁၂ % ရှိသည်။
လူဦးရေ
၂၀၁၇ မတ်လကုန်အထိ အောက်ပါအတိုင်း ရှိသည်။ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၁၉ ခု တွင် အိမ်ခြေ ၃၄၇၈၊ အိမ်ထောင်စု ၃၄၆၈ စု ရှိကာ၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၅၉ စုတွင် ရှိသော ကျေးရွာ ၃၄၁ ရွာ၌ အိမ်ခြေ ၁၄၉၁၂၊ အိမ်ထောင်စု ၁၄၅၁၈ စုဖြင့် ကျေးလက်နေသူ အချိုးအစား များကြောင်း သိရှိရသည်။
သံတောင်ကြီးမြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်သူ ၈၈၇၂၈ ယောက် ရှိသည့်အနက် မြို့ပေါ်၌ နေထိုင်သူ ကျား ၉၁၄၃ ဦး၊ မ ၉၃၃၄ ဦးဖြင့် ညီမျှနေကာ၊ ကျေးလက်နေသူ ကျား ၃၄၈၉၀ ဦး၊ မ ၃၅၃၆၁ ဦးဖြင့် မျှတနေသည်။ မြို့ပေါ်နေထိုင်သူ စုစုပေါင်း ၁၈၄၇၇ ဦး ရှိ၍၊ ကျေးလက်ဒေသနေထိုင်သူ စုစုပေါင်း ၇၀၂၅၁ ဦး ရှိသည်။
စီးပွားရေး
စိုက်ပျိုးရေး အဓိက ဖြစ်ကာ၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော သံတောင်ကြီးမြို့နယ်သည် တောင်ငူ-သံတောင်-သံတောင်ကြီးလမ်းဟူ၍ ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ ဆက်သွယ်မှု ရှိပြီး၊ သံတောင်ကြီးမြို့၌ လမ်းဆုံးသည်။ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ ဖာလာ၊ ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်၊ ကွမ်းသီး၊ ရာဘာ၊ ဒူးရင်းများ ဖြစ်ကာ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ငူမြို့သို့ အများဆုံး တင်ပို့သည်။ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်တွင် အစိုးရဆည်များ၊ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး ဆည်များ မရှိသကဲ့သို့ မြစ်ရေတင်စီမံကိန်းများလည်း မရှိချေ။ တာတမံများ၊ ရေထိန်းတံခါးများလည်း မရှိပေ။ အသားတင် စိုက်ပျိုးမြေဧရိယာပေါင်း ၉၁၉၅၉ ဧက ရှိသည်။ အသီးအနှံ ဆယ်မျိုးဖြစ်သော စပါးပေါင်း၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ မတ်ပဲ၊ ပဲတီစိမ်း၊ ပဲစင်းငုံ၊ ဝါ၊ ကြံ၊ အစေ့ထုတ်ပြောင်းတို့ကို စိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ်သည်။ နှစ်ရှည်သီးနှံ စိုက်ပျိုးမှု အခြေအနေများမှာ လက်ဖက်၊ ကော်ဖီ၊ ကြက်ပေါင်စေ့၊ ကွမ်းသီး၊ ကွမ်းရွက်၊ အုန်းသီးတို့ ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၁၇ မတ်လအထိ တနှစ်တာအတွင်း ပိဿာပေါင်း ၈၂၄၁၇၈၂ ထွက်ရှိသည်။ ဈေးကွက်ဝင်သော ဖာလာ၊ ငရုတ်ကောင်းကိုလည်း စိုက်သည်။ ဓာတ်သတ္တု တူးဖော်မှုများ မလုပ်နိုင်သကဲ့သို့ ကျောက်မျက်များလည်း မတူးဖော်ပါ။
ပန်းသီး
ပန်းသီးသည် ချို၍ စားနိုင်သည့် သစ်သီး ဖြစ်သည်။ ပန်းသီးပင် (Malus pumila ) မှ သီးသည့် အသီး ဖြစ်သည်။ ပန်းသီးပင်များကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ပန်းသီးပင်များ၏ မူလပေါက်ရောက်ရာ ဒေသသည် အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ပန်းသီးပင်သည် genus Malus ၏ မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ထိုအာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းတွင် ယခုထက်တိုင် ပန်းသီးပင်များ၏ မျိုးဆက်အရိုင်းပင် Malus sieversii များကို တွေ့နိုင်ပေသည်။ ပန်းသီးပင်များကို အာရှတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်တွင် ထောင်စုနှစ်များက စိုက်ပျိုးခဲ့ပြီး မြောက်အမေရိကတိုက်သို့ ဥရောပကိုလိုနီခေတ်တွင် သယ်ဆောင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ ပန်းသီးသည် ယုံကြည်မှု၊ ဒဏ္ဍာရီစသည်တို့နှင့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုရှိသည်ကို ခရစ်ယာန်၊ ဂရိနှင့် Norse စသည်တို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။
ပန်းသီးပင်သည် အစေ့မှ စိုက်ပျိုးပါက ကြီးထွားကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပန်းသီးပင်စိုက်ပျိုးသူများသည် ကိုင်းဆက်သည့်နည်းလမ်းကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုနည်းလမ်းကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ပန်းသီးပင်၏ အရွယ်အစားကို ထိန်းချုပ်နိုင်ပေသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပန်းသီးထုတ်လုပ်မှုသည် တန်ချိန် ၈၃.၁ သန်းရှိသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထုတ်လုပ်မှုသည် စုစုပေါင်းထုတ်လုပ်မှု၏ ၄၉.၈ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။
ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ
ပန်းသီးပင်သည် အမြင့် ၆ ပေမှ ၁၅ ပေအထိ ရှိ၏။ အလေ့ကျပေါက်သည့်အပင်များတွင် ပေ ၃၀ အထိ ရှိတတ်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သည့်အခါတွင်မူ ပန်းသီးပင်၏ အရွယ်အစား၊ ပုံသဏ္ဌာန်၊ ကိုင်းအရေအတွက် စသည်တို့ကို သတ်မှတ်ကာ စိုက်ပျိုးကြသည်။
စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများ
ပန်းသီးပင်ကို စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများသည် ၇၅၀၀ အထက် ရှိ၏။ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများသည် ပန်းသီးပင်၏ အရွယ်အစားကို အမျိုးမျိုးဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ မတူညီသည့် စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်သူများသည် အပူချိန်၊ ရာသီဥတု စသည်တို့သည်လည်း တူညီမှု မရှိကြပေ။
စိုက်ပျိုးခြင်း
ပန်းသီးပင်များသည် အစေ့မှတစ်ဆင့် တဖြည်းဖြည်းကြီးထွားလာကြသည်။ သို့သော် ပန်းသီးပင်စိုက်ပျိုးသူများသည် ပိုမိုချိုမြိန်သော အသီးရရန်နှင့် အခြားသော အသွင်အပြင်ပြုပြင်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် ပန်းသီးပင်များကို ကိုင်းကူးသည့် နည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးလာကြသည်။
သိုလှောင်ခြင်း
ပန်းသီးများသည် လအချို့ခန့်သာ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။ အိမ်များတွင်မူ ရေခဲသေတ္တာ၏ အအေးဆုံးအခန်းတွင် ထိန်းသိမ်းလေ့ရှိကြပြီး ခန့်မှန်းခြေ နှစ်ပတ်ခန့် ထားနိုင်သည်။ အချို့သော ပန်းသီးအမျိုးစားများဖြစ်သည့် (ဥပမာ - Granny Smith and Fuji) သည် အခြားသော ပန်းသီးအမျိုးအစားများထက် သုံးဆခန့် ထားရှိနိုင်ကြသည်။
ထုတ်လုပ်ခြင်း
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပန်းသီးထုတ်လုပ်မှုသည် တန်ချိန် ၈၉.၃ သန်း ရှိ၏။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထုတ်လုပ်မှုသည် ၅၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ European Union သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းထုတ်လုပ်မှု၏ ၁၃ ရာခိုင်နှုန်း ရှိခဲ့သည်။ အခြားသော အဓိက ထုတ်လုပ်သူများသည် ၅ ရာခိုင်နှုန်း (သို့မဟုတ်) ထို့အောက် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
အာဟာရ
ပုံမှန်ပန်းသီးသည် ၂၄၂ ဂရမ် လေး၏။ ၁၂၆ ကယ်လိုရီ ပါဝင်သည်။
လူသားများ၏ စားသုံးခြင်း
ပန်းသီးသည် အစေ့မှလွဲ၍ အခွံ၊ အခြားသော အစိတ်အပိုင်းအားလုံးသည် စားသုံးရန် သင့်လျော်၏။ အစေ့များပါဝင်သည့် အူလမ်းကြောင်းကို စားလေ့မရှိကြပေ။
အခြားသောထုတ်လုပ်မှုများ
ပန်းသီးအစေ့မှ အဆီထုတ်ခြင်းလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။
ကျန်းမာရေး
ပန်းသီးတွင် ပါဝင်သည့် အာဟာရများသည် အချို့သော ကင်ဆာရောဂါများကို ကာကွယ်ပေးသည်။
ဖရီးမေဆန်
thumb ဖရီးမေဆန် ဆိုသည်မှာ ညီအစ်ကိုသားချင်း ကဲ့သို့ အချင်းချင်း အကူအညီပေးသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပြီး ၁၆ ရာစု နှောင်းပိုင်းနှင့် ၁၇ ရာစု အစောပိုင်းတွင် မသေချာ မရေရာသော သမိုင်းကြောင်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ကမ္ဘာ တဝှမ်းတွင် ဖရီးမေဆန် အဖွဲ့အစည်းမှာ ပုံသဏ္ဌန် အမျိုးမျိုးဖြင့် တည်ရှိနေကြပြီး အဖွဲ့ဝင် ၆ သန်းခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ စကော့တလန် နှင့် အိုင်ယာလန် တွင် အဖွဲ့ဝင် ၁သိန်းခွဲခန့်မျှ ရှိပြီး ညီညွတ်သော အင်္ဂလန် ဂရင်းန်လော့ဒ် အဖွဲ့အစည်း၏ အောက်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၂ သိန်းခွဲခန့်မျှ ရှိသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင် အဖွဲ့ဝင် ၂ သန်းခန့် ရှိသည်။
ပွဲတိုင်းရွာသစ်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ပွဲတိုင်းရွာသစ်ရွာ (Pwetaingywarthit)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ဇီးဇမျှင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးဇမျှင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၃ ဦး၊ မ ၉၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြလို့မြင့်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ပြလို့မြင့်ရွာ (Pyaloetmyint)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ပြလို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြလို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၀၇ ဦး၊ မ ၄၀၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာလိတ္တကဇာတ်
'''ဧကကနိပါတ် - ၁၁။ ပရောသတဝဂ် -(၁၀၇) သာလိတ္တကဇာတ် ခဲပစ်အတတ် အလွန်တတ်မြောက်သဖြင့် ရွာစားအမြှောက်ခံရသော ငဆွံ့အကြောင်း။
ခဲပစ်အတတ် တစ်ဖက်ကမ်းခပ်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကျောက်စရစ်ခဲလုံးပစ်အတတ်ဝယ် တစ်ဖက်ကမ်းရောက် တတ်မြောက်လိမ္မာသော ရဟန်းတစ်ပါး ရှိလေ၏။ ထိုရဟန်းသည် သီလ သိက္ခာ၌ ကျင့်ရန်အလိုမရှိ။
တစ်နေ့သ၌ ထိုကျောက်စရစ်ခဲလုံး အပစ်ကောင်းသော ရဟန်းသည် ရဟန်းငယ်တစ်ပါးကိုခေါ်ကာ အစိရဝတီ မြစ်ကမ်းသို့သွား၍ ရေချိုးပြီးလျှင် မြစ်ကမ်းဝယ် ခဏနားနေ၏။ ထိုအခါ ဟင်္သာဖြူ နှစ်ကောင်တို့သည် ကောင်းကင်မှ ပျံသွားကြကုန်၏။
ကျောက်စရစ်ခဲလုံး အပစ်ကောင်းသော ရဟန်းသည် ရဟန်းငယ်ကို “ငါ့ရှင် … နောက်ကပျံသော ဟင်္သာမျက်စိကို မှန်အောင်ပစ်၍ ကျစေမည်” ဟု ပြောလေ၏။ ရဟန်းငယ်က “ဘယ်လို ကျစေမလဲ၊ မှန်အောင်မပစ်နိုင်” ဟု ပြောလေ၏။ ကျောက်စရစ် အပစ်ကောင်းသော ရဟန်းက “သည်ဘက်မျက်စိမှ ဟိုဘက်မျက်စိ ဖောက်သွားအောင် ပစ်မည်” ဟု ပြောပြန်၏။ ရဟန်းငယ်က “မဟုတ်မမှန် မဖြစ်နိုင်တာကို မပြောပါလင့်” ဟု ပြောပြန်၏။
ဟင်္သာပစ်ချ ရေထဲကျ
ထိုအခါ ကျောက်စရစ် အပစ်ကောင်းသော ရဟန်းသည် “ကောင်းပြီ ကြည့်ပါ” ဟု ဆို၍ ကျောက်စရစ်ခဲကို လက်ချောင်း၌ ထားကာ ဟင်္သာနောက်သို့ ပစ်လိုက်သော အခါ ဝီးဝီးအသံမြည်လျက် သွားလေ၏။ ဟင်္သာလည်း ခဲသံကြား၍ ပြန်ကြည့်နေစဉ် နောက်တစ်လုံးဖြင့် ထပ်ပစ်လိုက်သောအခါ မျက်စိတစ်ဖက်မှ တစ်ဖက်သို့ ဖောက်ထွင်းသွားသဖြင့် အသံကျယ်လောင်စွာ အော်မြည်လျက် ခြေရင်းတွင် ကျ၍ သေလေ၏။
ရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းကိုခေါ်၍ မြတ်စွာဘုရားထံ ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ထားကြရာ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းအား ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍ “ရဟန်းတို့ … ဤရဟန်းကား ယခုအခါ၌ သာ ကျောက်စရစ်ခဲပစ် အတတ်၌ လိမ္မာသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌ လည်း လိမ္မာခဲ့ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ဆုံးမဖို့ရာ အကြောင်းရှာ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ ပညာရှိအမတ် ဖြစ်လေ၏။ ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားသည် အလွန် စကားများ၏။ ပုဏ္ဏား စကားပြောသည်ရှိသော် သူ တစ်ပါးတို့ ပြောဆိုခွင့်မရကုန်၏။
ထိုအခါ ဗာရာဏသီမြို့တော်ဝယ် ငဆွံ့တစ်ယောက်သည် ကျောက်စရစ်ခဲလုံးပစ် အတတ်ဝယ် တစ်ဖက်ကမ်းရောက် တတ်မြောက်လိမ္မာ၏။ ရွာသူသားသယ်တို့သည် ငဆွံ့ကို ရထားတွင်တင်ကာ ဆွဲငင်၍ မြို့တံခါးရင်းရှိ ညောင်ပင်ကြီးသို့ ခေါ်ဆောင်ပြီးလျှင် ဝန်းရံကြလျက် အဖိုးအခပေး၍ ဆင်ရုပ်လုပ်ပါ၊ မြင်းရုပ်လုပ်ပါ စသည်ဖြင့် ခိုင်းကြကုန်၏။ ငဆွံ့သည် ကျောက်စရစ်ခဲလုံးဖြင့်ပစ်ကာ ညောင်ရွက်တို့၌ အထူးထူးသော အရုပ်တို့ကို ပြုလုပ်ထားသဖြင့် ညောင်ပင်တစ်ပင်လုံးမှာ အပေါက်ကြီး အပေါက်ငယ်တို့ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိလေ၏။
ခဲပစ်ပြုလေ့ အဆွံ့တွေ့
မင်းကြီးသည် ဥယျာဉ်တော်သို့ သွားသောအခါ ညောင်ပင်ရင်းသို့ ရောက်လျှင် သူခပ်သိမ်းတို့သည် ပြေးကြကုန်၏။ ငဆွံ့မူကား ထိုအရပ်၌ ပင် အိပ်၏။ မင်းကြီးလည်း ရထားပေါ်မှကြည့်လတ်သော် ညောင်ပင်တစ်ပင်လုံး အပေါက်တို့ကို မြင်၍ “အမောင် …ဤညောင်ရွက်တို့ကို အဘယ်သူ ဖောက်သနည်း” ဟု မေး၏။ “အရှင်မင်းကြီး …. ငဆွံ့ ကျောက်စရစ်ခဲနှင့်ပစ်၍ ဖောက်ပါသည်” ဟု လျှောက်လေ၏။ မင်းကြီးလည်း နေရာကျပြီ ဤငဆွံ့ကိုမှီ၍ ပုဏ္ဏားစကားမပြောနိုင်အောင် လုပ်မည်ဟု ကြံစည်ကာ “အမောင် … ငဆွံ့ ဘယ်မှာနည်း” ဟု မေး၏။ “အရှင်မင်းကြီး … ညောင်မြစ်ကြားတွင် အိပ်နေသူ ဖြစ်ပါသည်” ဟု လျှောက်ကြ၏။
ပုဏ္ဏားခံတွင်း ဆိတ်ချေးသွင်း
ထိုအခါ ငဆွံ့ကိုခေါ်စေပြီးလျှင် ပရိသတ်တို့ကို တခြားသို့ သွားစေ၍ “အမောင် … ငါ့ထံမှာ စကား အလွန်များသော ပုဏ္ဏားတစ်ယောက် ရှိသည်။ ၎င်းပုဏ္ဏားကို စကားမပြောအောင် တတ်နိုင်ပါမည်လော” ဟု မေး၏။ “အရှင်မင်းကြီး … မှန်လှပါ တတ်နိုင်ပါသည်၊ ဆိတ်ချေး *တစ်ကွမ်းစားလောက်သာ ပေးတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ မင်းကြီးလည်း ငဆွံ့ကို နန်းတော်သို့ ဆောင်ပြီးလျှင် ပုဏ္ဏား ခစားမည့် နေရာအနီး၌ တင်းတိမ် ကာစေလျက် ပုဏ္ဏားပါးစပ်နှင့် တည့်လောက်အောင် အပေါက်ငယ်ကို ဖောက်စေ၍ အတွင်းတွင် ဆိတ်ချေး တစ်ကွမ်းစားနှင့် ငဆွံ့ကို နေစေ၏။
ဆိတ်ချေးဝမှ သတိရ
ပုရောဟိတ် ပုဏ္ဏားလည်း မင်းကြီးထံလာ၍ မိမိ ခစားမြဲနေရာက ခစားကာ သူတစ်ပါးတို့ စကားမဝင်နိုင်အောင် အတွင်သာ ပြောလေ၏။ ငဆွံ့လည်း တင်းတမ်တွင်းကနေ၍ စကားပြောမည်ဟု ပါးစပ် ဟတိုင်း၊ ဟတိုင်း တင်းတိမ်ပေါက်က ဆိတ်ချေးတစ်လုံးတစ်လုံးပစ်၍ ပုဏ္ဏားပါးစပ်တွင်းသို့ သွင်းလေ၏။ အတန်ကြာလျှင် ပုဏ္ဏား ဝမ်းဗိုက်တွင် ဆိတ်ချေး တစ်ခွက်သားလောက် ဝင်လေ၏။
မင်းကြီးလည်း ဆိတ်ချေး ကုန်သည်ကိုသိ၍ “ဆရာ … ဆရာတို့ကား အလွန်စကားများသည့်အတွက် ဆိတ်ချေး တစ်ခွက်သားလောက် ဝမ်းဗိုက်ထဲ ရောက်နေသည်ကိုပင် မသိချေ၊ ကြာလျှင် ဒုက္ခရောက်ချေတော့မည်၊ အိမ်သို့အမြန်ပြန်လော့၊ ငုသီးရေကိုသောက်၍ ဝမ်းနှုတ်ဦးလော့” ဟု ဆိုလေ၏။ ပုဏ္ဏားလည်း ထိုနေ့မှစ၍ အရှက်ရသဖြင့် စကားလွန်စွာ မပြောတော့ချေ။
ချပ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ချပ်ရွာ(Chat)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ မသူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မသူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၉ ဦး၊ မ ၆၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။
သာလိတ္တကဇာတ်
အတတ်အပေါင်း သင်မှကောင်း
မင်းကြီးလည်း ဤငဆွံ့ကို မှီ၍ ငါ့မှာ နားချမ်းသာပေသည်ဟု အတတ်ပညာ ဟူသမျှကို သင်အပ်သည်သာတည်း၊ တတ်မြောက်လျှင် ကောင်းသည်သာတည်း၊ ငဆွံ့အား အခွန် တစ်သိန်းစီထွက်သော အရပ်လေးမျက်နှာရှိ ရွာကြီး လေးရွာတို့ကို အပို်င်စားစေ၍ ချီးမြှောက်တော်မူ၏။
ချပ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာလိတ္တကဇာတ်
အတတ်အပေါင်း သင်မှကောင်း
ထိုအခါ ပညာရှိအမတ်မင်းကြီးသည် မင်းကြီးထံကပ်၍ -
“အရှင်မင်းကြီး … လောက၌ ပညာရှိတို့ မည်သည် အတတ်ပညာ ဟူသမျှကို သင်အပ်သည်သာတည်း၊ တတ်မြောက်လျှင် ကောင်းသည်သာတည်း၊ ငဆွံ့သည်ပင် ဆိတ်ချေးပစ်သော အတတ်ပညာကို တတ်ရုံမျှနှင့် အခွန်တစ်သိန်းစီ ထွက်သော ရွာကြီးလေးရွာဝယ် ရွာစားမင်း ဖြစ်ရသေး၏” –
ဟု မင်းကြီးကို တရားဟောပြောကာ အဆုံးအမ ဩဝါဒ ပေးလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ငဆွံ့သည် - ယခုအခါ ကျောက်စရစ်ခဲ အပစ်ကောင်းသော ရဟန်း။
မင်းကြီးသည် - အာနန္ဒာ။
ပညာရှိအမတ်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဆောင်ပုဒ်
(၁) အတတ်ဟူက၊ တတ်ကောင်းစွ၊ မုချကျိုးရှိသည်။
(၂) ဆိတ်ချေးပစ်ငြား၊ ငဆွံ့ကား၊ ရွာစားဖြစ်လေသည်။
သာလိတ္တက ပြီး၏။
ချောင်းသုံးစုံရွာ၊ ကညင်ငူ
ချောင်းသုံးစုံရွာ၊ ကညင်ငူ
ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ခိုလှုံခွင့်
ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ခိုလှုံခွင့်ဆိုသည်မှာ၊ မိမိနိုင်ငံတွင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဆက်လက်နေထိုင်ရန် မဖြစ်တာ့သည် သူများ၊ ဖင်လန်နိုင်ငံသို့ အခြေချနေထိုင်ရန် လာရောက်လျှောက်ထားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ဖင်လန်နိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ ၁၉၅၁ ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကြေညာစာတမ်းကို လုံး၀လိုက်နာသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားသားဥပဒေများသည်လည်း ၎င်းကြေညာစာတမ်းနှင့် ဆင်တူဖြစ်သည်။
ဖင်လန်သည် ဥရောပအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနည်းတူ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည့် ခိုလှုံခွင့် နည်းစနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ အခြေခံ ခိုလှုံခွင့်စနစ်မှာ-
ဆောင်ရွက်ပုံအဆင့်ဆင့်
ခိုလှုံခွင့်ကို ဖင်လန် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာန မှကိုင်တွယ်ပြီး၊ လျှောက်ထားလိုသူမှ ပြည်တွင်းတွင်လည်းကောင်း၊ နယ်စပ်များရှိ လူဝင်မှုစစ်ဆေးရေး ဌာနများတွင် နိုင်ငံတကာ ခိုလှုံခွင့်အမည်အောက်တွင် လျှောက်ထားရသည်။ နေထိုင်ခွင့် ဆုံးဖြတ်ချက်သည် တစ်ယောက် နှင့် တစ်ယောက် မတူဘဲ၊ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် ပုံမှန် ကိုင်တွယ်ပုံနှင့် အမြန်ကိုင်တွယ်ပုံဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ မိဘမပါရှိသည့် ကလေးများအတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ဦးစားပေး ဆောင်ရွက်မှုမျိုးလည်းရှိသည်။
နိုင်ငံ့ နယ်စပ်များရှိ လူဝင်မှုစစ်ဆေးရေး ဌာနများ နှင့် နိုင်ငံအတွင်းသို့ရောက်ပြီး များမကြာမီ အချိန်အတွင်း လျှောက်ထားနိုင်သည်။ ရဲစခန်းတာဝန်ရှိသူများ နှင့် နယ်စပ်စစ်ဆေးသူများမှ လျှောက်ထားသူ၏ ရောက်ရှိလာရာ ခရီးလမ်း နှင့် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်းကို အတည်ပြုရသည်။ ဖင်လန် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာနမှ ခိုလှုံခွင့်ပေးမပေး ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီး၊ ပယ်ချခံရသူများသည် ဟယ်လ်စင်ကီး တရားရုံးကြီးသို့ ဆက်လက် အယူခံနိုင်သည်။
တချို့သော လျှောက်ထားသူများမှာ ပယ်ချခံရပါက၊ နိုင်ငံတော်မှ ချက်ချင်းထွက်ခွာစေပြီး၊ မိခင်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်စေသည်။ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ရာတွင် လူ့အခွင့်အရေး မထိပါးစေဘဲ၊ လေးစားလိုက်နာစွာ တရားမျှတသည့် နည်းလမ်းဖြင့် ပြန်လည်ပို့ဆောင်စေသည်။
ကုလားကုတ်ရွာ၊ ရေပေါ်ကြီး
ကုလားကုတ်ရွာ၊ ရေပေါ်ကြီး
ဝင်းတင့်ထွန်း
သစ္စာ တော်လှန်ရေး စာပေက ၂ဝဝ၅ အောက်တိုဘာ လမှာ ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိခဲ့တဲ့ ဝင်းတင့်ထွန်းရဲ့ ‘(၆) တိုက်မှာ လောက်ကိုက်တာ ခံဖူးသလားနှင့် အခြား ထောင်ဝတ္ထုတိုများ’ စာအုပ်ကနေ စာရေးသူ “ဝင်းတင့်ထွန်း ကိုယ်ရေး အကျဉ်း” ကို ပြန်လည် ကူးယူ လွှင့်တင် ပေးလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။
- ၁၉၅၄ ဇန်နဝါရီ ဖွား။ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ တောရွာ တရွာမှာ မွေးဖွားတယ်။
မိုးကြိး၊ ခေတ်ပြိင်၊ ဒေါင်းအိုးဝေ၊ သစ္စာ စတဲ့ စာစောင် မဂ္ဂဇင်း ဂျာနယ်တွေမှာလဲ ကဗျာ၊ ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးလေးတွေ ရေးနေတယ်။ ရေးခဲ့တယ်။
ကျောင်းစုကမာဝက်
ကျောင်းစုကမာဝက်
ရှံမွားဆိတ်
ခွာရှိသော ခြေလေးချောင်းသတ္တဝါများအနက် ရှံမွားဆိတ် (Chamois) သည်လည်း တစ်မျိုးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဗိုဗီဒီးမျိုးရင်း တွင် ပါဝင်၍ တိရစ္ဆာန်ဗေဒအမည်အားဖြင့် ရူးပီးကေး ပရထရေးဂတ်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုတိရစ္ဆာန်တို့ကို တစ်ခါတစ်ရံ ဆိတ်ဟု ခေါ်၍ တစ်ခါတစ်ရံဒရယ်ဟု ခေါ်ကြသည်။ တောင် ထူထပ်သောဒေသ၌ ကျက်စားလေ့ရှိသဖြင့် တောင်ဆိတ်တစ်မျိုး ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ စင်စစ် ယင်းတို့သည် ဆိတ်နှင့် တူသော ဒရယ်ငယ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။
ရှံမွားတို့သည် ယခင်က ဥရောပတိုက် မြေပြန့်ဒေသများ၌ ကျက်စားခဲ့ကြသေးသည်။ သို့သော် နောင်အခါ တောင်ထူထပ် သော ဒေသများသို့နေရာ ပြောင်းသွားကြသည်။ ယင်းတို့ကို ဥရောပတိုက်နှင့် အာရှတိုက်အနောက်ပိုင်း တောင်တန်းဒေသ များ၌ တွေ့ကြရသည်။ တစ်ခါက ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ အဲ့လပတောင်များ၌ အများအပြား တွေ့ကြရသည်။ သို့ရာတွင် ယခုမူ အတွေ့ရနည်းပါးသွားလေပြီ။ ယင်းတို့သည် ဆောင်းရာသီ ကျရောက်လာလျှင် တောင်ခြေသို့ဆင်း၍ အုပ်ဖွဲ့ကာ သစ်တောများအတွင်း လှည့်လည်နေထိုင်ကြပြီးလျှင် အပင်ငယ်များကို စားသောက်လေ့ရှိသည်။ ရာသီဥတုပူနွေးလာလျှင်မူ အုပ်စုခွဲ၍ တောင်ပေါ်သို့ ပြန်တက်ကြသည်။ တခါတရံ ရေခဲဖုံးနေသည့် အမြင့်ဆုံး တောင်ထိပ်အထိ တက်ရောက် နေထိုင်ကြလေသည်။
ရှံမွားတို့သည် ဆိတ်နှင့် အရွယ်တူလောက် ရှိတတ်သည်။ အရပ်အမောင်းအားဖြင့် ပခုံးအထိ လက်မ သုံးဆယ်ခန့် မြင့် သည်။ အမွေးရောင်သည် နီညိုရောင်ဖြစ်၍ အမြီးနှင့်ဦးချိုတို့ နက်သည်။ ဆောင်းအခါတွင် အမွေးရောင်သည် အညိုရင့် ရောင်သို့ ပြောင်း၍ နွေအခါတွင် အရောင်မွဲမွဲ ဖြစ်လာသည်။ ကျောရိုးတစ်‌လျှောက် ‌အောက်ဘက်သို့ အမည်း‌ရောင်အစင်းများရှိသည်။
ဦးခေါင်းတွင် အမွေးရောင်သည် ဝါဖျော့ဖျော့ဖြစ်၍ မျက်စိ တစ်ဝိုက်၊ ပါးစပ်မှ နားရွက်အထိ အနက်ကွက် ပါရှိသည်။ ခြောက်လက်မ၊ သို့မဟုတ် ခုနစ်လက်မခန့် ရှည်၍ ချောမွတ် လုံးဝန်းသော ဦးချိုနှစ်ချောင်း ရှိသည်။ ထိုဦးချိုတို့သည် အရင်းပိုင်းတွင် ဖြောင့်၍အဖျားသို့ ရောက်လျှင် ရုတ်တရက် နောက်ပြန်ကော့သွားကာ ချိတ်သဖွယ်‌ကွေး လျက်ရှိသည်။
မြန်နှုန်းပြကိရိယာ
စပီဒိုမီတာ
ယာဉ်များ တစ်နာရီလျှင် မည်သည့်နှုန်းဖြင့် သွားနေသည်ကို ပြသောကိရိယာကို စပီဒိုမီတာဟုခေါ်သည်။ ယာဉ်အမျိုးမျိုးတွင် စပီဒိုမီတာအမျိုးမျိုး ရှိကြသော်လည်း၊ ဂါဗနာဖြင့်ထိန်းသော စပီဒိုမီတာနှင့် သံလိုက်ဓာတ်ဖြင့် ထိန်းသော စပီဒိုမီတာတို့ကို အများအပြား အသုံးပြုကြလေသည်။
ရှံမွားဆိတ်
ရှံမွားတို့သည် အလွန်အကင်းပါး၍ အလွန်လူကြောက်ကြ သည်။ မျက်စိအလွန်ရှင်၍ အနံ့ခံ အလွန်ကောင်းကြသည်။ အုပ်နှင့်နေသော အခါမျိုးတွင် တစ်အုပ်တွင် အကောင်နှစ်ဆယ် သုံးဆယ်ခန့် ပါရှိတတ်၍ အစာစားနေကြစဉ် တစ်ကောင်က အစောင့်အဖြစ်ဖြင့် နေလေ့ရှိသည်။ အစောင့်သည် ရန်သူလာကြောင်း သိလျှင် ခွာကိုဆောင့်၍ လေချွန်သကဲ့သို့ အသံပြုကာ အချက်ပေးလိုက်သောအခါ ရှံမွားတစ်အုပ်လုံးသည် လျင်မြန် ပေါ့ပါးလှသော အဟုန်ဖြင့် လူမလိုက်နိုင်သော နေရာများသို့ ခုန်လွှားကွယ်ပျောက် သွားတတ်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ အတိမ်း အရှောင် ကောင်း၍ လျင်မြန်ပေါ့ပါးစွာ ပြေးလွှားကွယ်ပျောက် နိုင်ကြ၍၎င်း၊ တောတောင်များအကြား ခက်ခက်ခဲခဲနေရာများ၌ နေထိုင်ကျက်စားလေ့ ရှိကြ၍၎င်း ရှံမွားတို့ကို အမဲလိုက်ရသော အလုပ်သည် အန္တရာယ်များ၍ ခက်ခဲပေသည်။ တစ်ခါက ယင်း တို့အား အမဲလိုက်သည့်အလုပ် ခေတ်စားခဲ့ဘူးသော်လည်း ယခု အခါ ရှံမွားများ ရှားပါးလာပြီ ဖြစ်သဖြင့် ယင်းတို့ကို မပစ် ခတ်ရန် ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ကာကွယ်ပေးရလေသည်။ ရှံမွားတို့၏အသားသည် အလွန်စားကောင်းသည်ဟု ဆိုကြ သည်။ သို့သော် ယင်းတို့၏ ပျော့ပျောင်းနူးညံ့သော သားရေ သည် ပို၍အဖိုးတန်သည်။ ရှံမွားသားရေကို ယခင်က ယင်းတို့ ၏ သားရေဖြင့် ပြုလုပ်ရောင်းချကြသည်။ နောင်အခါတွင်မူ ဆိတ်သားရေ အနုစားကို ရှံမွားသားရေအဖြစ် ပြုလုပ်ရောင်းချကြသည်။ သို့သော် ရှံမွားသားရေးအစစ်၏ နူးညံ့ပျော့ပျောင်းမှု ကိုကား မမှီချေ။
မြန်နှုန်းပြကိရိယာ
စပီဒိုမီတာ
ဂါဗနာဖြင့်ထိန်းသော စပီဒိုမီတာတွင် ဂါဗနာ အတံများနှင့်တကွ ထိုအတံများကို ဆက်ထားသော သံလုံးများ လည်နေသောအခါ သံလုံးများသည် ဗဟိုခွာအား၏အရှိန်ကြောင့် အပြင် သို့ကား၍ထွက်လာကြသည်။
ရှံမွားဆိတ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ
မြန်နှုန်းပြကိရိယာ
စပီဒိုမီတာ
ထိုသို့ ကားထွက်လာခြင်းအားဖြင့် ဝင်ရိုးတံတလျှောက် လည်နေသော လျှောခွေးသွားစိတ်သည် အထိန်းစပရင်ကို တွန်း၍ ဖိလာသည်။ မိုင်နှုန်းကို ပြသောလက်တံသည် ကွားဒရင့် ခွေးသွားစိတ်တွင် တပ်ထား ၏။ ထို ကွားဒရင့်ခွေးသွားစိတ်ကို တဖန် လည်နေသော လျှောခွေးသွားစိတ်တွင် တပ်ထားပြန်သဖြင့် မိုင်ပြလက်တံသည် ခွေးသွားစိတ်လည်သလောက် စကေးပေါ်တွင် ရှေ့တိုး နောက်ဆုတ် ရွေ့လျက် ရှိနေသည်။ ဝင်ရိုးတံ အလည်မြန်လေလေ၊ ဂါဗနာသံလုံးများသည် ဝင်ရိုးမှ ခွာထွက်သွားလေလေ ဖြစ်ပြီးလျှင် အထိန်းစပရင်သည်လည်း ပို၍ အဖိခံရလေလေ ဖြစ်သည်။ ဝင်ရိုးတံမည်မျှပင် လည်နေစေကာမူ ဂါဗနာသံလုံးပေါ် ကျရောက်သော ဗဟိုခွာအားသည် အထိန်းစပရင်၏ တွန်းအားနှင့်ညီမျှလျက် ရှိနေသည်။ ဝင်ရိုးတန်းအနည်းငယ်လည်သည်နှင့် အခြား အစိတ်အပိုင်းများလည်း လိုက်၍လည်သဖြင့် ချက်ချင်းပင် လက်တံသည် စကေးပေါ်တွင် မိုင်နှုန်းကို ဖော်ပြလေသည်။
သံလိုက်ဓာတ်ဖြင့်ထိန်းသော စပီဒိုမီတာတွင်ကား ခွက်ပုံ သဏ္ဌာန်ရှိ ထာဝရသံလိုက်တစ်ခုရှိ၏။ ထိုသံလိုက်ခွက်သည် ဝင်ရိုးတန်းအရှည်တွင် တပ်ထား၍ အစဉ်လည်လျက် ရှိသည်။ ကြေးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောခွက်ပုံ အာမေချာတစ်ခုကို ထိုသံလိုက်ပေါ်တွင် မှောက်၍ တပ်ထား၏။ ထိုအာမေချာကို အနည်းငယ် လှုပ်ရှားနိုင်အောင် စီမံပြုလုပ်ထားသည်။ အာမေ ချာ၏ လှုပ်ရှားမှုကို နာရီဆံခြည်ကဲ့သို့ ပေါ့၍ အပြားလိုက် ခွေထားသော စပရင်တစ်ခုက ထိန်းထားသည်။ ထိုစပရင် ကလေး၏ တဖက်စွန်းကို အာမေချာ၏ ဝင်ရိုးတွင် တပ်ထား ပြီးလျှင် အခြားအစွန်းကို စပီဒိုမီတာ အိမ်တွင် တပ်၍ထားသည်။ ဝင်ရိုးတံတွင် တပ်ထားသော သံလိုက်ခွက်သည် ဝင်ရိုးတံလည်သည့်အတိုင်း လိုက်၍ လည်သောအခါ သံလိုက်ဓာတ်အား သည် အာမေချာကို သံလိုက်ခွက်နှင့်အတူပါအောင် ဆွဲလေ၏။ သို့ရာတွင် အာမေချာ၏ ရွေ့ရှားမှုကို စပရင်ကလေးက ထိန်းထားသေးသည်။ အမြန်များ လေလေ၊ အာမေချာပေါ်သို့ သက်ရောက်သည့်အားသည်လည်း များလေလေ ဖြစ်ပြီးလျှင် အာမေချာလှည့်ရသည့်ထောင့်သည်လည်း ကြီးလေလေဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးတွင် သံလိုက်က ဖြစ်စေသည့် အားသည် အထိန်းစပရင်၏ တွန်းကန်အားနှင့် တူညီသည့်အခြေသို့ ရောက်သည်။ ထိုအခါ တစ်နာရီလျှင် သွားသည့် မိုင်နှုန်းကို အာမေချာအပြင်ဘက်ရှိ ဒိုင်ခွက်အပေါက်ကလေးမှ ကြည့်မြင်နိုင်သည်။
သာမန်စပီဒိုမီတာအတွင်းရှိ မိုင်နှုန်းပြ ကိရိယာ ကလေးတွင် လက်တံနှစ်ခု ရှိတတ်သည်။ တစ်ခုသည် ခရီးမည်မျှဝေးကွာစွာ သွားခဲ့ပြီးကြောင်းကိုပြ၍ အခြားတစ်ခုသည် တစ်နာရီလျှင် မည်သည့်နှုန်းဖြင့် သွားသည်ကိုပြသည်။ ခရီးအကွာအဝေးပြသည့် လက်တံကို ခရီးစ၍ မထွက်မီ သုညသို့ ရွေ့ထားရသည်။ ဘီးတစ်ခုနှင့်တစ်ခုကို ခွေးသွားစိတ်အများအနည်းဖြင့် ဆက်သွယ်၍ ထားသဖြင့် ခရီးဝေးကိုလည်း သိနိုင်လေသည်။ ထို စက်ကိရိယာ၏သဘောမှာ လှည့်ပတ်သောအရေအတွက်ကို မှတ်သားသည့် ကိရိယာ၏သဘောအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ အမှန်မှာ ဘီး၏လည်ခြင်းကိုပြသော ကိရိယာတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ မော်တော်ကားသမားများအဖို့ တစ်မိနစ်တွင် စက်မည်မျှလည်ကြောင်းကိုလည်း သိလိုကြသဖြင့် အလားတူ သဘောဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော စက်ကိရိယာလည်း ရှိသေးသည်။ ထိုကိရိယာ၌ သွားသည့်မိုင်နှုန်းကို ထည့်ရန် မလိုတော့ချေ။ စက်လည်သမျှကို ပြသည့်ကိရိယာတစ်ခုကိုသာ စပီဒိုမီတာ၏ သဘောအတိုင်း ပြုလုပ်ထားရန် လိုလေသည်။
ဘွက်ရိုးရွာ၊ ထူ
ဘွက်ရိုးရွာ၊ ထူ
ပုလဲကွင်းရွာ၊ ဇရပ်လှ
ပုလဲကွင်းရွာ၊ ဇရပ်လှ
သာသနာပိုင် အမြင့်ဆရာတော်
အမြင့်ဆရာတော်ကား အမြင့်မြို့၌သီတင်းသုံးသည်။ မင်းကြီး စွာသည်မင်းမဖြင့်မီက စော်ကဲသရာ့ဖျားအမည်ဖြင့် အမြင့်မြို့စားရသည့်အခါကပင်ကိုးကွယ်သည်။ မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်လျှင်အမြင့်မြို့၌ကျောင်းကြီးဆောက်၍ ကိုးကွယ်ရင်းဖြစ်သော အမြင့်ဆရာတော်အား ထီးဖြူနှင့် တကွတင်လှူ တော်မူသည်။ သာသနာပိုင်လည်း အပ်တော်မူသည်။ ကျောင်လည်းသာသနာပိုင်ကျောင်းဟု အမည်တွင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာသာသနာပိုင်များ
ဝက်သစ်ချ
ဝက်သစ်ချပင်ကို မြန်မာပြည်တွင် တချို့က ခါတော်မီပင်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်၊ မြောက်အမေရိကတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်းနှင့် သမပိုင်းဒေသများတွင် ဝက်သစ်ချမျိုးပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်မျှ အနှံ့အပြားပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်။ ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစု၊ ဗော်နီယိုကျွန်းနှင့် အန်ဒီးတောင်တန်းတို့တွင်ကား ဝက်သစ်ချပင်မျိုး အနည်းငယ်လောက်သာရှိသည်။
ရှေးအခါများက ဝက်သစ်ချတောများသည် အင်္ဂလန်ပြည်တစ်ပြည်လုံးနှင့် ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းတစ်ခုလုံးတွင် ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည်။ သို့သော် ယခုအခါတွင် လူတို့ တဖြည်းဖြည်းခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းလာကြသောကြောင့် ခုတ်ထွင်ရန်ခက်ခဲလှသည့် အရပ်များမှတစ်ပါး များစွာမပေါက်ရောက်ကြတော့ချေ။ သို့ရာတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံမှလည်းကောင်း၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှလည်းကောင်း၊ ရုရှနိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှလည်းကောင်း အဖိုးတန်ဝက်သစ်ချသစ်များကို ရလျက်ရှိနေပေသေးသည်။
ရှေးအခါက ဝက်များကို ဝက်သစ်ချပင်အောက်သို့ ဆောင်းကူးရာသီတွင် မောင်းနှင်ပို့လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ကြသည်မှာ ဝက်တို့သည် ဝက်သစ်ချသီးများကို ကြိုက်နှစ်သက်ကြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ရှဉ့်များသည်လည်း ဝက်သစ်ချသီးကို စုဆောင်းထားတတ်ကြသည်။ ထိုသို့ထားကြသော အသီးများမှ အညှောက်ပေါက်လာတတ်သည်။ ထို့ပြင် ငှက်များ အထူးသဖြင့် ခိုများကလည်း ဝက်သစ်ချသီးများကိုလွန်စွာကြိုက်နှစ်သက်ကြလေသည်။ ထိုသို့အသီးများကိုထိုးချကြရာမှ အချို့အသီးများသည် နေရာကျဲကျဲနှင့် ထူးခြားသည့်နေရာများတွင် ပေါက်ရောက်လျက်ရှိကြလေသည်။ ဝက်သစ်ချပင်အားလုံးမှသီးသော ဝက်သစ်ချသီးသည် အခြားသစ်သီးများနှင့်မတူဘဲ အလွန်ထူးခြားသည်။ ဝက်သစ်ချသီးတွင် အစေ့မာရှိ၍ ထိုအစေ့မာ၏ အရင်းပိုင်းတစ်ဝက်ခန့်သည် အစေ့ရွက်များနှင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်။ အညှာသည် ထိုအစေ့ရွက်များ၏ အရင်းတွင်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အသီး၏ အပေါ်ပိုင်းတစ်ဝက်ခန့်မှာပေါ်နေသည်။ အရွက်များကား အတော်အတန်ကြီး၍ နံဘေးတွင် အဝိုက်အဝိုက်တွန့်နေသည်။