cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မောင်မျိုးတူ (မက္ခရာမင်းသား)
ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာအဘိဓာန် ပြုစုသူ ဘိုးတော်ဘုရားသားတော် ပထမမက္ခရာမင်းသားကြီးနှင့် မရောထွေးစေရန် သမိုင်းသုတေသီတို့က ဤ မက္ခရာမင်းသားကို ဒုတိယမက္ခရာမင်းသားဟု မှတ်သားကြသည်။
ငယ်ဘဝ
ဒုတိယမက္ခရာမင်းသား ဖြစ်လာမည့် မောင်မျိုးတူကို မင်းတုန်းမင်းနှင့် မင်္ဂလာအိမ်တော်ပါ ပထမ မြောက်ရွှေရေးမိဖုရား နန္ဒာဒေဝီ (နောင် ဒုတိယ မြောက်ဆောင်တော်မိဖုရား) တို့က ၁၈၄၇ခု ဇူလိုင်လ ၁၄ရက်တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်းခြောက်ယောက်အနက် တတိယမြောက် ဖြစ်သည်။ ခမည်းတော်နန်းတက်အပြီး၊ ၁၈၅၃ခု ဩဂုတ်လ ၂၆ရက်နေ့တွင် သတိုးမင်းထင်ဟူသော ဘွဲ့နှင့် (မြစ်ငယ်အကွေ့ မြောက်ဖျား ဇော်ဂျီမြစ်ဝ အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ) မက္ခရာမြို့ကို အသုံးကံကျွေးပေးခံရသည်။
၁၈၆၃ နိုဝင်ဘာ ၁၅တွင် ခမည်းတော်ဘုရားက ပင်းထိပ်ခေါင်တင်နှင့် ရေသွန်းနှင်းအပ် လက်ထပ်ပေးတော်မူသည်။ မက္ခရာမင်းသားမှာ မူလကပင် မိုင်းစိတ်ခင်လေး (ခင်နန်းယဉ်)၊ မလွန်ခင်လေး (ခင်မျိုးနွယ်)၊ တရုတ်တန်းခင်လေး၊ ခင်သစ်၊ ခင်မိမိနှင့် ၎င်းအမြတ်နိုးဆုံး ခင်ခင် ဟူသည့် ဆောင်ရကိုယ်လုပ်တော် ခြောက်ပါးနှင့် သားတော်သမီးတော်များ ထွန်းကားပြီးသည့်အတွက် ပင်းမင်းသမီ့း အဆောင်တော်သို့ ကူးတော်မူခြင်းမရှိဟု ဆိုသည်။ အိမ်ထောင်ရှင် အပျိုစင်မင်းသမီးမှာ မကြာမီ စိတ်တော်ကစဉ့်ကလျားဖြစ်လာသဖြင့် မင်းတရားကြီး ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ကွာရှင်းလိုက်လေသည်။
ဆောင်ရွက်ချက်များ
မြင်းကွန်းမြင်းခုံတိုင် အရေးအခင်း၊ ပန်းထိမ်းမင်းသား အရေးအခင်းတို့ ပြီးသည့်နောက်တွင် မင်းတုန်းမင်းသည် အရွယ်ရောက်ပြီး သားတော်များ၏ အဆောင်အယောင် အခြွေအရံများ ရုပ်သိမ်းကာ၊ အခြားသော အရာထမ်း အမှုထမ်းများနှင့် အဝင်အထွက် အဆက်အဆံ အလျှင်းမရှိစေရန် အမိန့်ချမှတ်ထားသည်ကို အမြင့်မြို့အုပ် မောင်မောင်ကြီးက လွန်ဆန်၍ မက္ခရာမင်းသားထံ ထည်မျိုး အုပ်မျိုးနှင့် ဝင်ရောက်ခစားသည်တွင် ယောက္ခမ မင်းလက်ဝါးကြီးက တိုင်လေသဖြင့် မောင်မောင်ကြီး အရာကျ၍ နယ်နှင်ခံရသည်။ မက္ခရာမင်းသားမှာမူ ယခင်အရေးများ၌ ရွတ်ရွတ်ချွံချွံ ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကိုထောက်၍ အပြစ်မရသော်လည်း အိမ်ရှေ့အရာနှင့် ဝေးခဲ့ရသည်ဟူ၏။
အနိစ္စရောက်ခြင်း
မယ်တော် မြောက်ဆောင်တော်မိဖုရား၊ မက္ခရာမင်းသား၊ သားတော် (၁)၊ ကန္နီမင်းသမီး၊ မဘဲမင်းသမီး၊ ကြံညှပ်မင်းသမီးနှင့် မြောက်သားတော် ရနောင်မင်းသား၊ သားတော် (၂)၊ သမီးတော် (၂)၊ ဆင်ရှင်မင်းသမီးနှင့် မြောက်သားတော် ရွှေကူမင်းသား၊ သမီးငယ် (၃)၊ သားငယ် (၂) တို့သည် ၁၈၇၉ခု ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ရက်‌ မန္တလေးနန်းတွင်းလူသတ်ပွဲ၌ လက်သုံးတော်ကြီးများ၏ စီရင်ကွပ်မျက်ခြင်းခံရသည်။
ဆင်ဖြူမရှင်၏ ရန်ငြိုး
စကြာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီး နတ်ပြည်စံရာ ဆင်ဖြူမရှင်က နန်းမတော်ဖြစ်ဖို့ အခွင့်သာနေချိန် မြောက်ဆောင်တော်မိဖုရား၊ ခုနစ်ရွာမိဖုရား၊ လင်ပန်းမိဖုရား၊ သက်ပန်းမိဖုရားတို့ ဝင်နှောက်သဖြင့် နန်းမတော်နေရာမရဘဲ ဆင်ဖြူမရှင်နေရာနှင့်ပင် ကျေနပ်ရဖူးသည်။ မင်းသားတို့ အချုပ်ကျနေချိန် မင်းတရားကြီးထံ ဇွတ်ဝင်၍ အကြောင်းစုံလျှောက်တင်သဖြင့် ၎င့်းအစီအစဉ် ပျက်မလိုလည်း ဖြစ်ခဲ့ရသေးသည်။
တစ်ခါကလည်း ပင်းမင်းသမီးနှင့် ကွာရှင်းထားသည့် မက္ခရာမင်းသားနှင့် ၎င်း၏ သမီးတော် မိုင်းနောင်စုဖုရားကြီးကို လျာထားသဖြင့် တီးခေါက်ကြည့်လေရာ၊ အစ်မတော် ကန္နီမင်းသမီးက "နှာခေါင်းတန်မနဲ့ တူလို့ တန်လို့လား" ဟု ရင့်ရင့်သီးသီးပြောလိုက်သဖြင့် နာနာကြည်းကြည်း ရှက်စိတ်ဖြစ်ခဲ့ရသည်ဆိုသည်။ (မိုင်းနောင်စုဖုရားသည် နှာခေါင်းအရုပ်ဆိုးပုံရ၏။)
ထို အကြောင်းရင်းများကြောင့် ဆင်ဖြူမရှင်သည် မြောက်ဆောင်တော်မိဖုရား မိသားစုအပေါ် အငြိုးအာဃာတ ကြီးလေသည်ဟူ၏။
မဝေါရွာ၊ မန်တုံမြို့နယ်
မဝေါရွာ (Mawaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ ဆိုင်းလိန် (ပ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၉၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိုင်းလိန် (ပ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၆ ဦး၊ မ ၂၁၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုံယန်းရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
လုံယန်းရွာ (Longyang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နမ့်ဟူးလွယ်ကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ဟူးလွယ်ကာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၈ ဦး၊ မ ၁၃၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချုံး (ဟောင်း)ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ချုံး (ဟောင်း)ရွာ (Chone (Haung))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ ချုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၅၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၈ ဦး၊ မ ၁၀၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆီး
thumb|လူ့ဆီးနမူနာ။ ဆီးသည် လူနှင့် အခြားတိရိစ္ဆာန်များတွင် ဇီဝြဖစ်ပျက်မှု၏ ရလဒ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆီးသည် ကျောက်ကပ်မှ ဆီးလမ်းကြောင်းမှ ဆီးအိမ်သို့ စီးဆင်းသည်။
ကုလားချောင်းကြီးရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်
ကုလားချောင်းကြီးရွာ (Kularchaunggyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ကုလားချောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၅၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုလားချောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၄၀ ဦး၊ မ ၃၁၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သနပ်ပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်လီးမူ (အောက်)ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
နမ့်လီးမူ (အောက်)ရွာ (Namlimu (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ယမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၁၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၅ ဦး၊ မ ၁၀၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခတ္တိယရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ခတ္တိယရွာ (Khattiya)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ သရက်လိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၅၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်လိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၇၉ ဦး၊ မ ၂၁၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆေပီယန် - လူသားတွေရဲ့ သမိုင်းကြောင်း အကျဉ်းချုပ်
ထုတ်ဝေခြင်း
ဟာရာရီသည် ဟိုမိုဆာပီယန်များ(လူသားများ)ကို အာရုံစိုက်ကာ လူသားသမိုင်း(ကျောက်ခေတ်ရှိမှ နှစ်ဆယ့်တစ်ရာစုအထိ)ကို ဝေဖန်ဆန်းစစ်ခဲ့သည်။ သူသည် သမိုင်းကို အဓိကအပိုင်းလေးပိုင်းဖြင့် ခွဲခြမ်း ပြခဲ့သည်။
ဘုရားဖြစ်လာသော တိရစ္ဆာန်(သတ္တဝါ ကိုဆိုလိုသည်။) လူတွေဟာ ၎င်းတို့ရဲ့ ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် ဆောက်လုပ်နိုင်ခဲ့ကြတယ်။ အစားအစာထုတ်လုပ်မှု တိုးမြှင့်ခြင်း၊ မြို့ကြီးတွေ တည်ဆောက်တာ၊ အင်ပါယာတွေ တည်ထောင်ပြီး ဝေးလံတဲ့ကုန်သွယ်ရေးကွန်ရက်တွေ ဖန်တီးတာတွေကို လုပ်ကိုင်နိုင် ခဲ့ကြပါတယ်။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့သည် ကမ္ဘာမြေလောက၏ ဆင်းရဲခက်ခဲမှုပမာဏကို လျော့နည်းစေခဲ့ပါသလား။ လူ့စွမ်းအား အကြီးအကျယ်တိုးများလာခြင်းက ဆာပီယန်(လူသား)တစ်ဦးချင်းစီ၏ ကောင်းကျိုးကို အကြိမ်ကြိမ်တိုးများလာစေခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့သလို အခြားတိရစ္ဆာန်အများစုကိုလည်း အကြီးအကျယ်ထိခိုက်စေလေ့ရှိပါတယ်။
အနည်းဆုံးတော့ ကျွန်တော်တို့ဟာ အမှန်တကယ်တိုးတက်မှုအဖြစ် ငတ်ပြတ်ခြင်း၊ ကပ်ရောဂါနှင့် စစ်ပွဲတို့ကို လျော့နည်းစေခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပါတယ်။ သို့တိုင် အခြားတိရစ္ဆာန်များ၏အခြေအနေမှာ ယခင်ကထက် ပို၍လျင်မြန်စွာ ယိုယွင်းပျက်စီးနေပြီး လူသားအများစု၏ တိုးတက်မှုမှာ မကြာသေးမီကပင် စတင် ယိုယွင်းပျက်စီးနေပြီဖြစ်ပါတယ်။ ဟာရာရီ ၏ အဓိက ထုတ်‌ဖော်မှု မှာ‌‌ ဖေပီယန် သည် အရေအတွက်များများဖြင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ကာ ပြောင်းလွယ်ပြင်လွယ်ရှိသည့် တစ်ခုတည်း သော တိရစ္ဆာန် ဖြစ် သောကြောင့်သာ ကမ္ဘာ ကို လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့ သည် ဟူ၍ဖြစ်သည် ။ သမိုင်းမတိုင်မီခေတ်က နီယန်ဒါသယ်လ်ကဲ့သို့သော အခြားလူ့မျိုးစိတ်များ မျိုးသုဉ်းခြင်းတွင် ဆာပီယန်စ်တို့သည် အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အခြားသော ‌သတ္တဝါများနှင့် အတူတူသာ ဖြစ်ကြောင်း သူထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။ ‌ဆေဆေယန်များ၏ အရေအတွက်အများအပြားတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်းရှိမှု သည် နတ်ဘုရားများ၊ နိုင်ငံများ၊ ငွေကြေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးများကဲ့သို့သော စိတ်ကူးစိတ်သန်းတွင်သာ ရှိနိုင်သည့်အရာများကို ယုံကြည်နိုင်ခြင်းမှ ပေါ်ထွက်လာသည်ဟု ထပ်၍ပြောဆိုသည်။ လူမျိုးရေးဖြစ်စေ၊ လိင်ကွဲပြားမှုဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံရေးဖြစ်စေ၊ လုံးဝ ဘက်မလိုက်သော လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းရှိဖို့ မဖြစ်နိုင်တော့ဟု ဆိုသည်။ ဟာရာရီ သည် ဘာသာတရား များ ၊ နိုင်ငံရေး ဖွဲ့စည်းပုံ များ ၊ ကုန်သွယ်ရေး ကွန်ယက် များ ၊ နှင့် ဥပဒေ ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း များ အပါအဝင် ကြီးမား သော လူသား ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက် မှု စနစ် အားလုံး မှာလူ တို့ ၏ ထူးခြား သော စိတ်ကူးတို့ကို သိမြင် နိုင် စွမ်း ရှိခြင်းမှပေါ်ထွက် လာ ခြင်း ဖြစ်သည် ဟု အခိုင်အမာ ဆို သည် ။  ဟာရာရီသည် ငွေကို အပြန်အလှန်ယုံကြည်စိတ်ချသော စိတ်ကူးယဉ်မှုစနစ်တစ်ခုအဖြစ် သဘောထားပြီး နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးစနစ်များကိုလည်း ဘာသာတရားများနှင့် ပိုမိုဆင်တူသည်ဟု ရှုမြင်သည်။
လယ်ယာခေတ်ပြောင်း တော်လှန်ရေးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ဟာရာရီရဲ့ အဓိကအခိုင်အမာပြောဆိုချက်မှာ ဆာပီယန်လူသားများ လူဦးရေ တိုးပွားလာမှု မြှင့်တက်နေချိန်မှာ ဂျုံနဲ့ နွားများကဲ့သို့သောမျိုးစိတ်များလည်း ပူးတွဲ ပြောင်းလဲလာခဲ့၏။ ၎င်းတို့၏ အစားအစာများ နှင့် နေ့စဉ် လူနေမှုဘဝပုံစံ များ သိသိသာသာ ကွဲပြားလာခဲ့ သောကြောင့် ၊ ဆာပီယန် အများစု သည် အမဲလိုက်မုဆိုးများ ဖြစ်ခဲ့သော အချိန်ကထက် လူအများစု ( နှင့် တိရစ္ဆာန် များ ) တို့ ၏ ဘဝကို ပို၍ ဆိုးရွားစေခဲ့သည် ။ အခြားသတ္တဝါများကို လူသားမှအကြမ်းဖက်ဆက်ဆံခြင်းများမှာ ဤစာအုပ်တစ်အုပ်လုံးတွင် လည်ပတ်နေသည့် အကြောင်းအရာတစ်ခုဖြစ်ပင်သည်။
ပြည်လေဆိပ်
ပြည်လေဆိပ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြည်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။
အဗာတာ (တွက်ချက်ခြင်း)
thumb|ကာတွန်းဇာတ်ကောင်အဗာတာ အဗာတာ (Avatar) သည် အသုံးပြုသူ သို့မဟုတ် အသုံးပြုသူ၏ ဇာတ်ကောင် သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဂရပ်ဖစ်ကိုယ်စားပြုမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာအကောင့်များ သို့မဟုတ် အင်တာနက်အသိုင်းအဝိုင်းတွင်။
ပြင်ပလင့်ခ်
ကဏ္ဍ:အင်တာနက် ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:အသွင်ယောင် ပကတိ
သီရိလေး (အနောက်သီရိ)ရွာ၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပခုက္ကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ဟတ်ရွာ၊ မန်တုံမြို့နယ်
နမ့်ဟတ်ရွာ (Namhat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ ဆိုင်းလိန် (ပ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၉၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိုင်းလိန် (ပ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၆ ဦး၊ မ ၂၁၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်အေးရွာ၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်
မန်အေးရွာ (Manaye)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းပေါက်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်၊ ယောင်ဟတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၂၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယောင်ဟတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၁၇ ဦး၊ မ ၁၉၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါ်ဘန်
ဒေါ်ဘန် (豆瓣) သည် မတ်လ ၆ ရက် ၂၀၀၅ တွင် တရုတ်လူမှုကွန်ရက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်
ကဏ္ဍ:တရုတ် ဝဘ်ဆိုဒ်များ
မန့်နားရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
မန့်နားရွာ (Mantnar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နမ့်ဟူးလွယ်ကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၇၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ဟူးလွယ်ကာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၈ ဦး၊ မ ၁၃၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချုံး (သစ်)ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ချုံး (သစ်)ရွာ (Chone (New))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ ချုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၅၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၈ ဦး၊ မ ၁၀၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘန်ဒိုင်းမြို့၊ ဖူကူရှီးမား
ဘန်ဒိုင်းမြို့ (磐梯町 ဘန်ဒိုင်းမချိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖူကူရှီးမားစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၃၅၉၉ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၆၀.၃ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၅၉.၆၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
ငိုးပင်းရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
ငိုးပင်းရွာ (Ngoepin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ မြင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၄၁၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွင်းယားရှည်ရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်
ကွင်းယားရှည်ရွာ (Kwinyarshey)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ကွင်းယားရှည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၅၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွင်းယားရှည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၀ ဦး၊ မ ၁၀၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သနပ်ပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒူးယားရွာ၊ ရေးမြို့နယ်
ဒူးယားရွာ(ကွာန်ဒူရာ)(Duyar)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်၊ ဒူးယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၃၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒူးယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၂၀ ဦး၊ မ ၅၀၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၀ ဦး နေထိုင်သည်။
အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ကော့ကရိတ်
အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ကော့ကရိတ် သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်မြို့၏ အနောက်ဘက်ခြမ်း အာရှလမ်းမကြီးအနီးတွင် တည်ရှိသည်။
နမ္မတူလေဆိပ်
နမ္မတူလေဆိပ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ နမ္မတူမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
နားတီးရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်
နားတီးရွာ (Nartee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ နားတီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားတီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၉ ဦး၊ မ ၉၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သိန္နီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နော်ရောရွာ၊ မန်တုံမြို့နယ်
နော်ရောရွာ (Nawyaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ ဆိုင်းလိန် (ပ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၉၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိုင်းလိန် (ပ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၆ ဦး၊ မ ၂၁၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆုန်းဂန်
ဆုန်းဂန် (ဟန်းဂု:송강) သည် တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ Love Alarm၊ Sweet Home ဇာတ်လမ်းတွဲတို့တွင် သရုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် ထင်ရှားလာသည်။
၂၀၁၉-လက်ရှိ
၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် When the devil calls your name ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် Netflix မှရိုက်ကူးသော အချစ်နှိုးစက် (Love Alarm) ပထမတွဲတွင် အဓိကသရုပ်ဆောင်နေရာမှ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ချမ်းသာသော မော်ဒယ်ကျောင်းသားနေရာမှ ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး ပရိသတ်များ ရရှိလာခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲသည်လည်း Netflix၏ ထိပ်တန်းဇာတ်လမ်းတွဲများမှ တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် ကြောက်မက်ဖွယ်အမျိုးအစားဖြစ်သော Sweet Home ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲတွင် မိမိကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံရန် ကြိုးစားခဲ့ပြီး ပြဿနာများစွာရှိနေသော ကျောင်းသားနေရာမှ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်လမ်းသည် ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ဇာတ်ကွက်များ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ကြည့်ရှုသူ ၂၂မီလီယံရှိခဲ့သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် အချစ်နှိုးစက် (Love Alarm) ဒုတိယတွဲ ထွက်ရှိခဲ့ပြီး Navillera ဟူသော ဇာတ်လမ်းတွဲတွင်လည်း သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ထိုဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ဘဲလေးအကသမားနေရာမှ သရုပ်ဆောင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
Baike.com
ပြင်ပလင့်ခ်
ကဏ္ဍ:ဝီကီ အသိုင်းအဝိုင်းများ ကဏ္ဍ:တရုတ် ဝဘ်ဆိုဒ်များ
နမ့်ဟူးလွယ်ကာရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
နမ့်ဟူးလွယ်ကာရွာ (Namhuloikar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နမ့်ဟူးလွယ်ကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၇၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ဟူးလွယ်ကာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၈ ဦး၊ မ ၁၃၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မယ်နယ်ရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
မယ်နယ်ရွာ (Meinei)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ နန်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၄၁၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်လီးမူ (အပေါ်)ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
နမ့်လီးမူ (အပေါ်)ရွာ (Namlimu (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ယမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၁၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၅ ဦး၊ မ ၁၀၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟင်းဝိုးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ဟင်းဝိုးရွာ (Hinwoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ ချုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၅၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၈ ဦး၊ မ ၁၀၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ဟိုင်းရွာ၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်
မန်ဟိုင်းရွာ (Manhai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းပေါက်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်၊ ယောင်ဟတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၂၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယောင်ဟတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၁၇ ဦး၊ မ ၁၉၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂေါတမဗုဒ္ဓသီတင်းသုံးခဲ့သည့်နေရာများ
ဂေါတမဗုဒ္ဓသည် နေရာဒေသအမျိုးမျိုးတွင် သီတင်းသုံးနေထိုင်ခဲ့သည်။ အများဆုံးသီတင်းသုံးခဲ့ရာနေရာများမှ သံဃာတော်အများအတွက် လှူဒါန်းခဲ့သည့် ကျောင်းတော်များတွင် ဖြစ်သည်။ တစ်ခါတရံတွင်မူ တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ အိမ် သို့မဟုတ် ဥယျာဉ် စသည်တို့တွင်လည်း သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တောထဲ၌လည်း တစ်ပါးတည်း သီတင်းသုံး နေထိုင်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုဂေါတမဗုဒ္ဓနေထိုင်ခဲ့ရာ နေရာများ အားလုံးသည် Gangetic Plain (အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် နီပေါနိုင်ငံတောင်ပိုင်း) တွင် တည်ရှိသည်။
ကျောင်းတော်များ
ကျောင်းတော်များကို သံဃာက ပိုင်ဆိုင်သည်။ ဤကျောင်းတော်များကို ဗုဒ္ဓ နှင့် သံဃာတော်များသို့ လှူဒါန်းခဲ့ကြသည်။
Savatthi:
Rajagaha:
ကိုင်းစွန်းရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သနပ်ပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂေါတမဗုဒ္ဓသီတင်းသုံးခဲ့သည့်နေရာများ
ကျောင်းတော်များ
Kosambi:
Vesali:
Kapilavatthu:
Saketa:
ဥယျာဉ်များ
ဗုဒ္ဓသည် တစ်စုံတစ်ဦး၏ ဥယျာဉ် သို့မဟုတ် တောထဲတွင် ဧည့်သည်အဖြစ် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
Kosambi:
Nalanda:
Thullakotthika:
Kammassadhamma:
တောဧရိယာ
ဤနေရာများကို ပိုင်ဆိုင်သူ မရှိပေ၊ ပုံမှန်အားဖြင့် နေထိုင်သူလည်းမရှိပေ။ Bodhgaya: - Mahabodhi tree and surroundings
Benares: - Isipatana (Sarnath)
Gaya : - Gayasisa hill
Savatthi: - Andhavana
Kosambi: - Simsapavana
Campa: - Grove of Champaka-trees
Parileyyaka: - Rakkhitavanasanda: Bhaddasala tree
Saketa: - Anjanavana
Mathura: - Gundavana
And many other places...
(သီတင်းသုံးခဲ့ခြင်း ရှိမရှိ သေချာရေရာမှုမရှိသည့်) နေရာများ
Mithila:
Alavi:
Pataligama:
Bhaddiya:
တက်သစ်ကျွန်းရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂေါတမဗုဒ္ဓသီတင်းသုံးခဲ့သည့်နေရာများ
(သီတင်းသုံးခဲ့ခြင်း ရှိမရှိ သေချာရေရာမှုမရှိသည့်) နေရာများ
Kajangala:
Kimbila:
Rajagaha (Other places):
Vesali:
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်း ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ရေနံချပ်ရွာ၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်
ရေနံချပ်ရွာ (Yaenanchat)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ ဆိက္ခဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၀၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိက္ခဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၉၁ ဦး၊ မ ၅၈၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၃၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပခုက္ကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်စန်လေဆိပ်
နမ့်စန်လေဆိပ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ နမ့်စန်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။
အဍ္ဎကာသိထေရီ
အဍ္ဎကာသိထေရီ သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းမိန်းမတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝဇာတ်ကြောင်း
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ ကဿပမြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် အဍ္ဎကာသိထေရီသည် ရဟန်းပြုတော်မူ၍ သီလ၊ ဣန္ဒြေတို့ကို စောင့်ထိန်းခဲ့၏။
တစ်နေ့သောအခါ အဍ္ဎကာသိထေရီသည် အာသဝေါကင်းပြီးသော ရဟန်းမတစ်ဦးကို ပြစ်မှားလိုသောစိတ်ဖြင့် ဆဲဆိုခဲ့၏။ ထိုကဲ့သို့ ပြုမိသော အကုသိုလ်ကြောင့် သေသောအခါ ငရဲသို့ လားရ၏။
ထိုငရဲမှ လွန်ခဲ့သောအခါ ပြည့်တန်ဆာမဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုဘဝမှ လွန်ခဲ့သောအခါ ကာသိတိုင်းတွင် သူဌေးမျိုး၌ ဖြစ်၏။ ရုပ်အဆင်းလည်း လှပ၏။ ယခင်ဘဝက ဆဲရေးခဲ့သည့် အကုသိုလ်ကံအကျိုးကြောင့် ရာဇဂြိုဟ်တွင် ပြည့်တန်ဆာအဖြစ် ထား၏။
တစ်နေ့သောအခါ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာကြားရကာ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်၏။ ဤသို့ဖြင့် အဍ္ဎကာသိထေရီသည် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်လေ၏။
သုက္ကာထေရီ
သုက္ကာထေရီ သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိသော ရဟန်းမိန်းမတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဝိပဿီဘုရားလက်ထက်
ဤသို့ဖြင့် လူ့ဘဝမှ ကွယ်လွန်ခဲ့သော် တုသိတာဘုံသို့ ရောက်၏။
သိခီဘုရားလက်ထက်
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ သုံးဆယ့်တစ်ကမ္ဘာထက်တွင် သိခီမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မ၏။ ထိုအချိန်တွင် သုက္ကာထေရီသည် သိခီမြတ်စွာဘုရားထံတွင် ရဟန်းပြု၏။ ဤဘဝမှ လွန်ခဲ့သည့်အခါတွင် တာဝတိံသာ နတ်ဘုံသို့ရောက်ခဲ့သည်။
ဝေဿဘူဘုရားလက်ထက်
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ၃၁ ကမ္ဘာအထက်တွင် ဝေဿဘူမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူ၏။ ထိုဘုရားလက်ထက်တွင်လည်း သုက္ကာထေရီသည် ရဟန်းပြုတော်မူ၏။ ဤဘဝမှ လွန်ခဲ့သည့်အခါတွင် တာဝတိံသာ နတ်ဘုံသို့ရောက်ခဲ့သည်။
ကောဏာဂုံဘုရားလက်ထက်
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင်လည်း ရဟန်းပြုတော်မူ၏။
ကဿပဘုရားလက်ထက်
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ၌ ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရားသည် ပွင့်တော်မူ၏။ ထိုမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင်လည်း ရဟန်းပြုတော်မူ၏။
ဂေါတမဘုရားလက်ထက်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ရာဇဂြိုဟ်မြို့တွင် သူဌေးမျိုး၌ ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတစ်ထောင်ခြံရံလျက် ရာဇဂြိုဟ်သို့ ကြွသည်ကို ချီးကျူးတော်မူ၏။ ထိုအခါ သုက္ကာထေရီသည် အလှူတို့ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့၏။
ထို့နောက် ဓမ္မဒိန္နာရဟန်းမထံတွင် ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်၏။ ထို့နောက်တွင် သုက္ကာထေရီသည် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာမ ဖြစ်တော်မူ၏။
နားလန်းရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
နားလန်းရွာ (Narlan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ယမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၁၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၅ ဦး၊ မ ၁၀၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်နိမ်ရွာ၊ မန်တုံမြို့နယ်
ပန်နိမ်ရွာ (Pangnein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ ဆိုင်းလိန် (ပ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၉၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိုင်းလိန် (ပ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၆ ဦး၊ မ ၂၁၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ပွန်းရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
နမ့်ပွန်းရွာ (Nampun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နမ့်ဟူးလွယ်ကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၇၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ဟူးလွယ်ကာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၈ ဦး၊ မ ၁၃၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗုဒ္ဓဘာသာ အားလပ်ရက်များ
အောက်ပါတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အားလပ်ရက်များ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ နေ့ထူးနေ့မြတ်များ
ကုလားတဲစုရွာ၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်
ကုလားတဲစုရွာ (Kulartesu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ကျားခေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၅၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျားခေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၅၂ ဦး၊ မ ၁၀၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သနပ်ပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုဏ္ဏိကာထေရီ
ဘဝဇာတ်ကြောင်း
ပုဏ္ဏိကာထေရီသည် ယခင်ပွင့်တော်မူပြီးဘုရားများ ဖြစ်သည့် ဝပဿီ၊ သိခီ၊ ဝေဿဘူ၊ ကကုသန်၊ ကောဏာဂုံမြတ်စွာဘုရားတို့လက်ထက်တွင် ရဟန်းမ ဖြစ်ခဲ့သည်။ တရားကို စောင့်ထိန်းလိုက်နာကာ နေထို်င်ခဲ့၏။ လူတို့အား တရားဟောတတ်သည့် ရဟန်းမိန်းမ ဖြစ်လေ၏။ ထိုသို့ တရားဟောတတ်သော မာန်ကြောင့် ပုဏ္ဏိကာထေရီသည် သီလရှိသော ရဟန်းမိန်းမတစ်ဦးကို မထီမဲ့မြင် ပြုမိခဲ့၏။
ထိုကဲ့သို့ မထီမဲ့မြင် ပြုမိခဲ့သည့် အကုသိုလ်ကံသည် ယခုနောက်ဆုံးဘဝတွင် အကျိုးပေးလေ၏။ သာဝတ္ထိမြို့ရှိ အနာထပိဏ်၏ အိမ်တွင် ရေခပ်ကျွန်မ ဖြစ်ခဲ့၏။ တစ်နေ့သောအခါ ကျွန်မသည် ရေခပ်သွား၏။ ထိုအခါ ပုဏ္ဏားတစ်ယောက်သည် ရေတွင်စိမ်ကာ အအေးဖြင့် မိမိကိုယ်ကို နှိပ်စက်နေ၏။ ထိုအခါ ကျွန်မက “အဘယ်ကြောင့် ဤသို့ပြုရပါသနည်း” ဟု မေး၏။ ပုဏ္ဏားက “ပြုပြီးသည့် အကုသိုလ်မှ လွတ်မြောက်ရန် ပြုပါသည်” ဟု ဖြေ၏။ ထိုအခါ ကျွန်မသည် ပုဏ္ဏားကုန်းပေါ်တက်လာသောအခါ တရားနှင့် စပ်သော စကားကို ပြောကြား၏။ ထိုအခါ ပုဏ္ဏားသည် ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်သွားကာ ရဟန်းပြုလေရာ ရဟန္တာ ဖြစ်၏။
ထိုနောက် ကျွန်မသည် အနာထပိဏ်ထံ ခွင့်တောင်းကာ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်၏။ ပုဏ္ဏိကာထေရီသည် မကြာမီပင် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာမ ဖြစ်လေသည်။
ဒူးရင်းဆိပ်ရွာ၊ သထုံမြို့နယ်
ဒူးရင်းဆိပ်ရွာ(Duyinseik)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ သထုံမြို့နယ်၊ ဒူးရင်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၆၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒူးရင်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၃၄ ဦး၊ မ ၅၂၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၁၃၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ရွာ၏တောင်ဘက်တွင် ရွာဦးဖောင်တော်သီစေတီရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် သထုံ-ဘားအံကားလမ်းရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဒုံသမိမြစ်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် မုရင်းစပါးခင်းများရှိသည်။ မွန်ပြည်နယ်နှင့် ကရင်ပြည်နယ် နယ်စပ်ဖြစ်သည်။ ဒုံသမိမြစ်ကူးတံတားနှစ်စင်းရှိသည်။ ကားကူးတံတားနှင့် ရထားကူးတံတားတို့ ဖြစ်သည်။ ငါးဖမ်းခြင်း၊ အုတ်ဖုတ်ခြင်း၊ ထင်းမီးသွေးလုပ်ငန်းနှင့် အခြားသောလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်သည်။ ရွာအနီးတွင် ပုဂ္ဂလိကလောင်စာဆီဆိုင်ကြီးနှစ်ဆိုင်ရှိသည်။ တာယာစက်ရုံသို့ ချောင်းရေပေးပို့သောစက်ရုံလည်း ရှိသည်။ လျှပ်စစ်မီးရရှိပြီး‌‌ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနနှင့်အထက(ခွဲ)ရှိသည်။ စီးပွားရေးလူမှုရေး ဖွံ့ဖြိုးသောရွာ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သထုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျီအမ်အမ် ဂရမ်မီ
ဂျီအမ်အမ် ဂရမ်မီ (จีเอ็มเอ็ม แกรมมี่ / GMM Grammy သို့မဟုတ် G"MM' Grammy) ထိုင်းနိုင်ငံ၏အကြီးဆုံးမီဒီယာလုပ်ငန်းစုကြီးဖြစ်သောဖျော်ဖြေရေးကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်ထိုင်းဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်း၏ ၇၀ ရာနှုန်းကိုပိုင်ဆိုင်သည်။  ဂရမ်မီအနုပညာရှင် Thongchai McIntyre, Silly Fools နှင့် Loso တို့ပါဝင်သည် အနုပညာစီမံခန့်ခွဲမှု၊ ရုပ်ရှင်နှင့်ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့်ထုတ်ဝေခြင်းတို့တွင်ကုမ္ပဏီ၏ ဂီတလုပ်ငန်းများအပြင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:ဂီတ
သာရိပုတ္တရာနှင့် မောဂ္ဂလာန်တို့၏ ဓာတ်တော်များ
သာရိပုတ္တရာနှင့် မောဂ္ဂလာန်တို့၏ ဓာတ်တော်များ ဆိုသည်မှာ ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ လက်ယာတော်ရံ သျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် လက်ဝဲတော်ရံ သျှင်မောဂ္ဂလာန်တို့၏ မီးသင်္ဂြိုဟ်၍ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် ဓာတ်တော်များကို ဆိုလိုသည်။ အသျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အသျှင်မောဂ္ဂလာန်တို့သည် ကလေးဘဝကတည်းကပင် သူငယ်ချင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့နှစ်ဦးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်တွင်ပင် ရဟန်းဝတ်ခဲ့ကြဟာ အာသဝေါကုန်ခမ်းသည့် ရဟန္တာ ဖြစ်သွားကြသူများ ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓသည် သူတို့နှစ်ဦးအား သူ၏ လက်ယာရံ အဂ္ဂသာဝကနှင့် လက်ဝဲရံ အဂ္ဂသာဝက အဖြစ်ကြေညာခဲ့သည်။ ဤသာဝကနှစ်ဦး မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်မပြုမီ လအနည်းငယ်၌ပင် ရှေးခေတ်အိန္ဒိမြို့တော် ရာဇဂြိုဟ် (ပါဠိ: ရာဇဂဟ)တွင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူခဲ့ကြပြီး မီးသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ကြသည်။ ဗုဒ္ဓစာပေများအရ ကျန်ရှိနေခဲ့သည့် ဓာတ်တော်များကို ထိုအချိန်အကာလ ထင်ရှားသည့် စေတီပုထိုးများတွင် ဌာပနာခဲ့ကြသည်ဟု ပါရှိသည်။ အသျှင်သာရိပုတ္တရာ၏ ဓာတ်တော်များကို ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် ဌာပနာခဲ့ကာ အသျှင်မောဂ္ဂလာန်၏ ဓာတ်တော်များကိုမူ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်တွင် ဌာပနာခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၉၉ ခုနှစ် လက်ရှိကာလမဟုတ်သည့် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အစီရင်ခံမှုများတွင် ဤအချက်ကို လက်ခံခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိမှုများ၌မူ ဌာပနာများကို အခြားသောနေရာများတွင် လုပ်ခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ ဖြစ်ကြသည့် ဗိုလ်ချုပ် Alexander Cunningham နှင့် ကပ္ပတိန် Fredrick Maisey တို့သည် ဓာတ်တော်များသည် အိန္ဒိယမြို့တော်များဖြစ်သည့် ဆန်ချီနှင့် Satdhara ရှိ စေတီတော်များကို တူးဖော်ရာမှ ဓာတ်တော်များကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ပညာရှင်များက ဓာတ်တော်များကို သာဝကတို့ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက် ရာဇဂြိုဟ် ရှိ စေတီတော်များတွင် ဌာပနာခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုဓာတ်တော်များကို နောက်ပိုင်း အသောကဘုရင်ကဲ့သို့သော အိန္ဒိယဘုရင်တို့သည် ပြန်လည်ကာ ဖြန့်ဝေခဲ့ကြသည်ဟု ပညာရှင်တို့က မှတ်ချက်ချခဲ့သည်။ ရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက်တွင် Satdhara ရှိ ဓာတ်တော်များကို လန်ဒန်မြို့၊ ဗစ်တိုးရီးယားနှင့် အဲလဘတ်ပြတိုက်သို့ ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆန်ချီရှိ ဓာတ်တော်များမှာမူ သင်္ဘောဖြင့် သယ်ဆောင်ရာတွင် ပျောက်ဆုံးခဲ့ရပြီး ဓာတ်တော်များအစား သဲများသာကျန်ရှိနေခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစုနောက်ပိုင်းတွင် အာရှတိုက်တောင်ပိုင်းတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနိုးကြားတက်ကြွမှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီးနောက်တွင် မဟာဗာဓိအဖွဲ့ကဲ့သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့အစည်းများသည် ဗြိတိသျှအစိုးရအား ဓာတ်တော်များကို အာရှတိုက်သို့ ပြန်လည်ပေးအပ်ရန် ဖိအားပေးခဲ့သည်။ ဤသို့ သင့်တင့်လျှောက်ပတ်သည့် တောင်းဆိုမှုများကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် လက်ခံခဲ့ရသည်။
သာရိပုတ္တရာနှင့် မောဂ္ဂလာန်
အသျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အသျှင်မောဂ္ဂလန်တို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ လက်ယာရံအဂ္ဂသာဝကနှင့် လက်ဝဲရံ အဂ္ဂသာဝကတို့ ဖြစ်သည်။ အသျှင်သာရိပုတ္တရာသည် ပညာအရာတွင် ထူးချွန်ပြီး အသျှင်မောဂ္ဂလန်သည် တန်ခိုးအရာတွင် ထူးချွန်သည်။ ဗုဒ္ဓစာပေများတွင် သူတို့နှစ်ဦးသည် ငယ်စဉ်ကလေးဘဝကတည်းက သူငယ်ချင်းနှစ်ဦး ဖြစ်ကြပြီး လူငယ်ကဘဝတွင် သူတို့သည် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုကို ရှာဖွေခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ မတူညီသည့် ဆရာကြီးများထံတါင် စစ်မှန်သည့်ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုကို ရှာခဲ့ကြရာမှ သူတို့နှစ်ဦးသည် ဗုဒ္ဓနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် သူတို့နှစ်ဦးသည် ရဟန်းဖြစ်ခဲ့ကြပြီး မြတ်စွာဘုရားသည် သူတို့နှစ်ဦးအား လက်ယာရံနှင့် လက်ဝဲရံအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓစာပေများတွင် အသျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အသျှင်မောဂ္ဂလန်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားပရိနိဗ္ဗာန်မပြုမီ လအနည်းငယ် မတိုင်မီကပင် နှစ်ဦးစလုံး ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခဲ့သည်။ အသျှင်သာရိပုတ္တရာသည် ရာဇဂြိုဟ် ရှိသူ၏ သူ၏အိမ်တွင်ပင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခဲ့သည်။ အသျှင်သာရိပုတ္တရာ၏ တပည့်ဖြစ်သူ စုန္ဒမထေရ် ယသည် သာဝတ္ထိပြည်ရှိ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ဓာတ်တော်များကို သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇေတဝန်ကျောင်းရှိ စေတီတစ်ခုတွင် ဌာပနာခဲ့သည်။ အသျှင်မောဂ္ဂလန်သည် ရာဇဂြိုဟ် အနီးရှိ ဂူတစ်ခုတွင် လူဆိုးတစ်စု၏ လက်ချက်ဖြင့် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခဲ့ရသည်။ ဗုဒ္ဓစာပေများအရ အသျှင်မောဂ္ဂလန်၏ ဓာတ်တော်များကို ရာဇဂြိုဟ် ရှိ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်တွင် စေတီတည်ကာ ဌာပနာခဲ့သည်။ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာကြာပြီးနောက်တွင် အသောကဘုရင်သည် ဓာတ်တော်များကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ မတ္တရာမြို့ (သို့) မထူရမြို့ (Mathura) မြို့တွင်  တွေ့ရှိခဲ့ရသည်ဟု ရွှမ်ကျန့် (Xuanzang - ထန်ခေတ် အနောက်ဘက်သို့(မဇ္ဇိမဒေသ) ခရီးသွားခဲ့သော ဆရာတော်) က ပြောကြားခဲ့သည်။
ပျောက်ဆုံးဓာတ်တော်များကို တူးဖော်ခြင်း
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာ အစီရင်ခံစာမဟုတ်သည်များတွင် ဗုဒ္ဓစာပေများနှင့် တရုတ်ဘုရားဖူးများ ဖော်ပြခဲ့သည့် နေရာများတွင် ဓာတ်တော်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉ ရာစုတို့က ဗြိတိသျှတို့သည် ထိုသက်ဆိုင်ရာနေရာများနှင့် အခြားသောနေရာများကို ရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဆန်ချီရှိ ဓာတ်တော်များ
၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များဖြစ်သည့် ဗိုလ်မှူးကြီး အလက်ဇန်းဒါး ကာနင်ငန် (Alexander Cunningham) နှင့် ကပ္ပတိန် ဖရက်ဒရစ် မေစီ တို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မဇ္ဈဒေသ ပြည်နယ်၊ ဘိုပါးမြို့တော် အနီးရှိ ဆန်ချီရှိ နေရာတစ်ခုကို ရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနေရာသည် ဘီစီ သုံးရာစုရှိ ဗုဒ္ဓစေတီများစွာတည်ရှိသည့် နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ စေတီများကို တူးဖော်မှုများပြုလုပ်ခြင်းသည် ဆာ တောမတ်စ် ဟားဘာ့တ် မဒ်ဒေါ့ (Sir Thomas Herbert Maddock) လက်ထက်မှ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ဆာ တောမတ်စ်သည် စေတီတော်များ၏ အပြင်ဘက်ကို တူးဖော်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း အတွင်းပိုင်းကို မရောက်နိုင်ဘဲ ရှိနေခဲ့သည်။ ကာနင်ငန် နှင့် မေစီတို့သည် စေတီတော်များကို အလယ်ခေါင်မှ ထောင့်မှန်ကျတူးဖော်ခြင်းဖြင့် ဆန်ချီရှိ စေတီတော်များစွာကို အောင်မြင်စွာ တူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ လုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်နေစဉ်အတွင်း၌ ထိုနှစ်ဦးသည် စေတီတော်အမှတ် (၃) ကို တူးဖော်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါတွင် နဂိုအတိုင်းမပျက်မစီးဘဲ ရှိနေသည့် အခန်းတွင် သဲကျောက်သေတ္တာနှစ်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သေတ္တာတစ်ခုချင်းစီတွင် ကံ့ကူဆံကြုတ်တစ်ခုစီရှိကြပြီး ထိုအထဲတွင် လူသားအရိုးအပိုင်းအစများကို တွေ့ခဲ့ကြသည်။ သေတ္တာများ၏ နှုတ်ခမ်းတွင် ဗြဟ္မီဘာသာစကားဖြင့် ရေးထွင်းပြီး စာများရေးထိုးထားသည်။ မြောက်ဘက်သေတ္တာရှိ နှုတ်ခမ်းတွင် “မဟာမောဂ္ဂလန်” (မဟာမောဂ္ဂလန်၏ ဓာတ်တော်ဟု ဆိုလိုသည်) ဟု ရေးထွင်းထားပြီး တောင်ဘက်ရှိ သေတ္တာတွင် “သာရိပုတ္တရာ” (သာရိပုတ္တရာ၏ ဓာတ်တော် ဟု ဆိုလိုသည်) ဟု ရေးထွင်းထားသည်။ ထိုကြောင့် ထိုအရိုးဓာတ်တော်အပိုင်းအစများသည် အသျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အသျှင်မောဂ္ဂလန်တို့၏ ဓာတ်တော်များဖြစ်ကြောင်း သိရှိခဲ့ရသည်။ ဓာတ်တော်သေတ္တာများ ဆက်စပ်ကာတည်ရှိနေသည်မှာလည်း ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိသည်။ ၎င်းကို Cunningham က အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြခဲ့သည် -
–Sariputra and Mahamoggallana were the principal followers of the Buddha, and were usually styled his right and left hand disciples. Their ashes thus preserved after death the same positions to the right and left of Buddha which they had themselves occupied in life. —  ’ Alexander Cunningham, The Bhilsa Topes
–(ရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် ရှင်မောဂ္ဂလန်တို့သည် ဗုဒ္ဓ၏ အဂ္ဂသာဝကကြီးများဖြစ်သည့်အပြင် လက်ယာ၊ လက်ဝဲရံများလည်း ဖြစ်ကြပေသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် ၎င်းတို့၏ အရိုးပြာ (ဓာတ်တော်) များကို ၎င်းတို့ အသက်ရှိစဉ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သော လက်ယာ၊ လက်ဝဲ ရာထူးအတိုင်း ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးနောက် ထိုပုံစံ (လက်ယာ/ဝဲ) ဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားရှိခဲ့သည်။) —
အလက်ဇန်းဒါး ကာနင်ငန်သည် အသျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အသျှင်မောဂ္ဂလန်တို့၏ ဓာတ်တော်များကို ရှာဖွရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ကာနင်ငန်က ရှေးခေတ်ကာလ အိန္ဒိယလူမျိုးတို့သည် အရှ့ဘက်ကို မျက်နှာမူကာ ထိုင်လေ့ရှိကြသည်။ မျက်နှာမူရာ အရှေ့ဘက်ကို (ပရ-para) ၊လက်ယာဘက် တောင်ဘက်ကို (ဒက္ခိဏ-dakshina)၊ လက်ဝဲဘက် မြောက်ဘက်ကို (ဝါမ-váma) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသဖြင့် သာရိပုတ္တရာ၏ ဓာတ်တော်ကြုတ်သည် တောင်ဘက်တွင် မောဂ္ဂလာန်၏ ဓာတ်တော်ကြုတ်သည် မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသည်ပင် မြတ်စွာဘုရားသည် အရှေ့ဘက်သို့ မျက်နှာမူကာ ထိုင်နေလေ့ရှိပြီး အသျှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အသျှင်မောဂ္ဂလာန်တို့သည် လက်ယာရံနှင့် လက်ဝဲရံတို့ဖြစ်သည့်အတွက်ကြောင့် ဓာတ်တော်များကို တောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ထားရှိခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ရှင်းပြခဲ့သည်။
အာရှတွင် လှည့်လည်ပူဇော်မှု
၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ဓာတ်တော်များကို ပို့ဆောင်ခဲ့ကာ နှစ်လကြာ ပူဇော်ခံခဲ့သည်။ ဓာတ်တော်များကို ရန်ကုန်မြို့တွင် လက်ခံထားရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်သည် သီရိလင်္ကာရှိ ဗုဒ္ဓ၏ ဓာတ်တော်များအပူဇော်ခံရောက်ရှိချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်ခဲ့သည်။ မြို့အများစုမှ လူအများသည်  ဓာတ်တော်များရောက်ရှိလာချိန်တွင် လာရောက်ဖူးမြှော်ကြသည်။ မြို့တွင် ဓာတ်တော်များ စံပယ်တော်မူစဉ်ကာလတွင်လည်း ဘုရားဖူးများသည် လာရောက်ကာ ဖူးမြော်ကြသည်မှာ အတောမသတ်နိုင်ပင် ရှိခဲ့သည်။ ဒုတိယမြောက်လတွင် ဓာတ်တော်များကို မြစ်လမ်းခရီးမှတစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်းသို့ လှည့်လည်ကာ အပူဇော်ခံရာ ဆိုက်ကပ်ရာအနီးအနားရှိ ရွာများမှ လူများစွာတို့သည် လာရောက်ဖူးမြော်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာ့သတင်းများ၏ ဖော်ပြချက်များအရ ဓာတ်တော်သို့ လာရောက်ကာ ဖူးမြော်ကြသူများထဲတွင် လူနည်းစုလူမျိုးဒေသများမှ ဘုရားဖူးများပင် ရှိခဲ့သည်။ ဓာတ်တော်များကို ဖူးမြော်နိုင်ရန် နီပေါ၊ တိဘက်နှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံများသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာ
၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ဓာတ်တော်များကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ လှည့်လည်ကာ အပူဇော်ခံပြီးနောက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက အိန္ဒိယအား ဓာတ်တော်များအား မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ထာဝရကိုးကွယ်နိုင်ရန်အလို့ငှါ ခွဲဝေပေးရန် ပြောခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ကာလာကြာပြီးနောက်ပိုင်းတွင် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် ဂျဝါဟာလာ နေရူး က ၎င်း၏ မကြာခင်က လွတ်လပ်သည့် အိမ်နီးချင်းဖြစ်သည့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ချစ်ကြည်မှုပြယုဂ်တစ်ခုအဖြစ် ဓာတ်တော်များကို ခွဲဝေပေးရန် သဘောတူခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ခွဲဝေပေးခဲ့သည့် ဓာတ်တော်များသည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ကာလကတ္တားမှ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုရောက်ရှိခဲ့သည့် နေ့သည် ဗုဒ္ဓဆီမှ ဓာတ်တော်အချို့ရခဲသည့်နေ့နှင့် တူညီနေသည်။ ပထမဆုံးရောက်ရှိခဲ့သလိုပင် ဓာတ်တော်များ ရောက်ရှိခဲ့သည့်အခါတွင် ကြီးမားသည့် လူအုပ်ကြီးက လာရောက်ဖူးမြော်ကြသည်။ ထို့နောက်တွင် ဓာတ်တော်များကို မြန်မာနိုင်ငံအဝှမ်းသို့ လှည့်လည်အပူဇော်ခံခဲ့သည်။ ဓာတ်တော်များကို ဗိုလ်တစ်ထောင်ဘုရားအနီးတွင် တည်ရှိသည့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်က ပျက်စီးခဲ့သဖြင့် ပြန်လည်ပြုပြင်ထားသော ဗိမာန်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက ဗိုလ်တစ်ထောင်ဘုရားကို ပြုပြင်မွမ်းမံပြီးနောက် ထားရှိရန် မူလကရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာအေးဘုရားသည် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုက ဓာတ်တော်များကို ကမ္ဘာအေးဘုရားတွင် အပြီးတိုင် ဌာပနာရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယ
အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဓာတ်တော်များကိုမူ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဆန်ချီရှိ စေတီယဂီရိဝိဟာရ (Chethiyagiri Vihara) တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ ၎င်းကို ဓာတ်တော်များအား ကောင်းမွန်စွာ ထားရှိနိုင်ရန် မဟာဗောဓိအဖွဲ့က ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုဝိဟာရဆောက်လုပ်ရာတွင် Nawab of Bhopal က ထောက်ပံ့လှူဒါန်းခဲ့ပြီး မြေနေရာခွင့်ပြုမိန့်ကိုလည်း Bhopal ဒေသအစိုးရက ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ ဓာတ်တော်များကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း နိုဝင်ဘာလ  နိုင်ငံတကာဗုဒ္ဓဘာသာပွဲတော်၌ အပူဇော်ခံ ထားရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အပူဇော်ခံထားရှိမှုသို့ ထိုင်းမင်းသမီး သီရိတုံ လာရောက်ဖူးမြော်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်း
မန်ဟွေရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
မန်ဟွေရွာ (Manhway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ ချုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၅၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၈ ဦး၊ မ ၁၀၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားညောင်ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
နားညောင်ရွာ (Narnyaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ယမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၉၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၅ ဦး၊ မ ၁၀၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းခမ်းရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
နန်းခမ်းရွာ (Nankhan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ နန်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၄၀၉ ဖြစ်သည်။
မိုးမိတ်လေဆိပ်
မိုးမိတ်လေဆိပ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ မိုးမိတ်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။
ပေသလာထေရီ
ပေသလာထေရီ သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းမိန်းမတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝဇာတ်ကြောင်း
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာတွင် ပွင့်တော်မူသည့် ကဿပမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဖြစ်၏။ ပေသလာထေရီသည် သာဝတ္ထိမြို့တော်တွင် ဥပါသကာအမျိုးတွင် ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာကြားရကာ သီလတို့ကို စောင့်ထိန်းခဲ့၏။
ထိုဘဝမှ လွန်ခဲ့သော် တာဝတိံသာ နတ်ပြည်သို့ရောက်၏။ နောက်ဆုံးဘဝတွင် ရဟန်းပြု၏။ ထိုသို့ ရဟန်းပြု၍ မကြာမြင့်မီပင် အာသဝေါကုန်ခမ်းသည့် ရဟန္တာမ ဖြစ်တော်မူ၏။
မြန်မာ့မျက်စိကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစီမံကိန်း
မြန်မာ့မျက်စိကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစီမံကိန်း (MECP) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခက်အခဲရှိကြသည့် ပြည်သူလူထု၏ မျက်လုံးနှင့်ပတ်သက်သည့် ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုများကို နယ်လှည့်ကာ ဝန်ဆောင်မှုပေးသည့် စီမံကိန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မျက်စိကုသမှုပညာရှင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မျက်စိမမြင်မှုကို အဆုံးသတ်ရန် ဖြစ်သည်။ မြန်မာသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အဆင်းရဲဆုံးသော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် မျက်စိမမြင်ရသူနှုန်း အမြင့်ဆုံးနိုင်ငံတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် ထောက်ပံ့သူများနှင့်အတူ လက်တွဲလုပ်ဆောင်ကာ MECP သည် ပုံမှန်မျက်လုံးစောင့်ရှောက်မှု၊ အထူးကုသမှုများ၊ ခွဲစိတ်ကုသမှုများကို ဆေးခန်းများဖြင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ MECP သည် ကျေးလက်တောနယ်များတွင် မျက်လုံးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အဆောက်အဦများကိုလည်း တည်ဆောက်ခြင်း၊ ဒေသခံဆေးပညာရှင်များနှင့် သူနာပြုများကို လေ့ကျင့်ပေးခြင်း၊ လိုအပ်သည့် ကိရိယာများ ထောက်ပံ့ပေးခြင်း စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးသည်။
ဖုရုဒိုနိုမြို့၊ ဖူကူရှီးမား
ဖုရုဒိုနိုမြို့ (古殿町 ဖုရုဒိုနိုမချိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖူကူရှီးမားစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၅၃၇၁ ဦး ရှိသည်။ အိမ်ထောင်စု ၁၇၆၁ စု ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၃၃ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည်  ၁၆၃.၂၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ ( ၆၃ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။
မြန်မာ့မျက်စိကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစီမံကိန်း
သမိုင်း
၂၀၀၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ကျစွာကျောင်းတော်၏ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် ဦးလက္ခဏာ၏ ထောက်ပံ့မှု၊ ပြည်တွင်းရှိ စေတနာရှင်တို့၏ အကူအညီများ၊ ကျောင်းတော်၏ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အခြားများစွာသော ကူညီသူများဖြင့် MECP သည် လူနာများကို ဇီဝိတဒါနသံဃာ့ဆေးရုံတွင် ကုသမှုများ ဆောက်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
ထိုစောင့်ရှောက်မှု ပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် ပုပ္ပါးတောင်ရှိ ဘုန်းတော်ကြီးဆေးရုံတစ်ခုတွင် ဒုတိယစီမံကိန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိအမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် လွန်ခဲ့သော ၁၀ နှစ်တာကာလ MECP ၏ စီမံကိန်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သူမှ ဒေါ်ဖြူစင်မွန် ဖြစ်သည်။ သူမသည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ပုပ္ပါးတောင်ကလပ်၌ မျက်စိပညာရှင်တစ်ဦးအနေဖြင့် လေ့ကျင့်မှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် ဆေးပညာနှင့် ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်းများ
ပန်ဝါ (အောက်)ရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်
ပန်ဝါ (အောက်)ရွာ (Pangwar (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ နားတီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားတီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၉ ဦး၊ မ ၉၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သိန္နီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်လိန်ရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်
သရက်လိန်ရွာ (Thayetlein)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ သရက်လိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၅၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်လိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၇၉ ဦး၊ မ ၂၁၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သေဋ္ဌိလ
ဘွဲ့တော်အနက်
သေဋ္ဌာ ပသတ္တတရာ ဂုဏာ အဿ အတ္ထိ ချီးကျူး၍ မကုန်နိုင်သည့်ဂုဏ်ထူးများကိုဆောင်မည့်သူဟူသော (ဗျုပ္ပတ်) အနက်သဘောကို ညွှန်း၍ သေဋ္ဌိလ ဟူသော ဘွဲ့တော်ရရှိသည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ
အရှင်သေဋ္ဌိလလောင်းလျာကို မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ပုတီးကုန်းကျေးရွာ၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၈ ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလဆန်း (၁)ရက် (ခရစ် ၁၈၉၆ ခု၊ ဇူလိုင် ၁၀ ရက်) သောကြာနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်းသုံးဦးအနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်၍ ငယ်မည်မှာ မောင်ခင်ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ရိုးရာတောင်သူများဖြစ်ကြသော ဦးအေးနှင့် ဒေါ်ထွေးတို့ဖြစ်၏။ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်သည်နှင့်အညီ ဘုရားသွားကျောင်းတက် ဥပုတ်သီတင်းတည်သော သူများလည်း ဖြစ်ကြသည်။ သုံးနှစ်သားလောက်တွင်ပင် ဖခင်အနိစ္စရောက်သည်။ ကိုးနှစ်အရွယ်၌ အကိုဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ခဲ့၍ ဆယ့်လေးနှစ်သားတွင် အမသေဆုံး၏။ မိခင်မှာ သမားတော်တစ်ယောက်နှင့် အိမ်ထောင် ထပ်ပြုသော်လည်း ထိုသူသည် မကြာမီ ဆုံးပါးသွားခဲ့၏။ ခုနစ်နှစ်ရှစ်နှစ်သားအရွယ်လောက်ရောက်သောအခါ ရွာဦးကျောင်းဖြစ်သည့် ပုတီးကုန်းကျောင်းတိုက်သို့ နေ့စဉ်နီးပါးသွားလာခဲ့ကာ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်ဦးကဝိန္ဒက မောင်ခင်နှင့် သူငယ်ချင်းတစ်ဦးအား ကျမ်းစာတချို့သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ၁၂၇၁ ခုနှစ်တွင် ပုတီးကုန်းဆရာတော် အရှင်ကဝိန္ဒကို ဥပဇ္ဈယ်ပြု၍ ရှင်သာမဏေဖြစ်သည်။ ထိုပဗ္ဗဇ္ဇရှင်သာမဏေဖြစ်သောအခါတွင် ရှင်သေဋ္ဌိလသည် အသက် (၁၃)နှစ်သို့ ရောက်ရှိပြီဖြစ်သည်။
သာမဏေဘဝ၌ ဦးကဝိန္ဒ ထံတွင် သင်္ဂြိုဟ်ပါဌ်အနက်နှင့် အခြေခံသဒ္ဒါများသင်ကြားပြီးနောက် မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန်ကို သင်အံ့ခဲ့သည်။ အသက် (၁၄)နှစ်ခန့်တွင် ပုတီးကုန်းရွာ၏ အရှေ့တောင်ဘက် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းအနီး တောနက်တစ်ခုသို့ အရှင်ကဝိန္ဒက ရှင်သေဋ္ဌိလအပါအဝင် သာမဏေငါး ပါးအား ခေါ်ဆောင်၍ တောထွက်ခဲ့သည်။ ထိုတောသည် ခွေးအများ၊မြွေများပေါသည်။ ထိုတောထဲ၌ ကမ္မဋ္ဌာန်းကျောင်းလေး (၅)ကျောင်းရှိ၏။ ငယ်ရွယ်သူ သာမဏေ​လေးများမှာ ကြောက်ကြောက်လန့်လန့်ဖြင့် အိပ်စက်ကြရသည်။ ဆရာတော် သင်ကြားသည့်အတိုင်း ကမ္မဋ္ဌာန်းထိုင်ကြရသည်။ ကာလတစ်ခု၌ ရေကြီးသဖြင့် သစ်ပင်များပေါ်သို့ ခေတ္တခဏမျှလည်း တက်နေခဲ့ကြရရှာသည်။ ဆရာတော်ကဝိန္ဒသည် သာမဏေများ ကြောက်ရွံ့စိတ်များ ပြေလျော့စေရန် ရံခါ၌ ထေရဂါထာလာ စာသားတချို့ကို ပြန်လည်မိန့်ကြားပြောပြခဲ့၏။ ""မောင်ရှင်တို့၊ ရှေးအခါကသစ်ပင်တောတောင်၊ လျှိုမြောင်ချပ်ကြားမှာနေကြတဲ့ ဘုရားသားတော်တွေဟာ ခြင်္သေ့ဟောက်သံ၊ ကျားဟိန်းသံ၊ ငှက်တွန်သံ၊ မိုးချုန်းသံစတဲ့အသံတွေနဲ့ ယဉ်ပါးနေတဲ့အတွက် အဲဒီအသံတွေကင်းဆိတ်တဲ့ရွာမှာ အနည်းငယ်ကလေးမှမပျော်ပိုက်ကြဘူးတဲ့၊ ဗီဇာပွင့်(နှင်းကြပ်)ပွင့်တွေ ဖုံးထားသလို တိပ်တိုက်တွေဖုံးထားတဲ့ကောင်းကင်ပြင်ရယ်၊ အဲဒါတွေဟာငါ့ကိုချမ်းမြေ့ရွှင်လန်းစေတယ်လို့ ရှင်မဟာကဿပဥဒါန်းကျူးတော်မူသတဲ့”။"
ထိုမြွေများကင်းများပေါသည့် တောထဲ၌ပင် ရှစ်လကြာညောင်းခဲ့သည်။ အသက်ဆယ့်နှစ်နှစ်အရွယ်၌ကား ဆရာတော်ဦးကဝိန္ဒက သူ့အား အဘိဓမ္မာတရားတော်များ နာယူသင်ကြားနိုင်စေရန် မန္တလေးသို့ ခေါ်သွားရာ ကိုရင်ဘဝမှ ရဟန်းခံရန်အထိပါ ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
စာပေသင်ကြားခြင်း
အရှင်ကဝိန္ဒသည် ထိုသာမဏေများကို ယခုထက်ပို၍ စာပေသင်အံစေချင်သည်။ ရှင်သေဋ္ဌိလသည် တောင်ငူမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက် အရှင်သုန္ဒရထံသို့ ရောက်ရှိကာ သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂဟ၊ ဘေဒစိန္ဒာ၊ ဆန်းကျမ်းများ၊ ပုဒ်စစ်နှင့် မာတိကာ၊ ဓာတုကထာကျမ်းများကို လေ့လာသင်ယူခဲ့သည်။ အသက် (၁၇)နှစ်အရွယ်တွင် အရှင်သုန္ဒရ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် မန္တလေး မစိုးရိမ်ကျောင်းတိုက်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က "ရဟန်းမှန်လျှင် မန်းပြန်မှ"ဟူသော စကားစုတစ်ခုရှိလေ သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ မန္တလေးမြို့၌ စာပေမသင်ဖူးလျှင် စာမတတ်သေးပါဟု အထင်အမြင်မျိုးလည်း ရှိခဲ့ဖူး၏။ ထိုစဉ်အချိန် ဆရာတော် အာဒိစ္စဝံသမှာ မစိုးရိမ်ကျောင်း၌ စာပေပို့ချနေပြီး ပို့ချရာ၌ လိုရင်းဖြင့် ပြတ်သားပေသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အရှင်အာဒိစ္စဝံသထံ တပည့်ခံကာ စာပေများကို ကြိုးပမ်း အားထုတ်ခဲ့သည်။ အရှင်အာဒိစ္စဝံသထံ၌ ရူပသိဒ္ဓိ၊ ဘေဒစိန္တာ၊ ကစ္စယနသာရ၊ သဒ္ဒဝုတ္တိ၊ ဘဒ္ဒဗိန္ဓု၊ ဆန်း အလင်္ကာနှင့် ဒွေမာတိကာ၊ ယမိုက်(၁၀)ကျမ်း၊ ပဋ္ဌာန်းကျမ်းစသည်တို့ကို သင်ယူတတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ထိုအကျိုးကြောင့် ပထမပြန်စာမေးပွဲများဖြစ်သော ပထမငယ်၊ ပထမလတ်၊ ပထမကြီးစာမေးပွဲများကို လွယ်ကူစွာ အောင်မြင်ခဲ့၏။ ပထမကြီး မဖြေမီ ဆရာတော်အာဒိစ္စဝံသနှင့်အတူ အောက်မြန်မာပြည် မော်လမြိုင်သို့ သွားရောက်ခဲ့၏။ ၁၉၁၆ မော်လမြိုင်တွင် ကြံခင်းကျောင်းတိုက် ဆရာတော်ဦးဥက္ကံသကို ဥပဇ္ဈာယ်ထား၍ ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ၁၂၅၉တွင် အရှင်အာဒိစ္စဝံသနှင့်အတူပင် မြို့တော် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။ ရန်ကုန်၌ ရှိစဉ် ရန်ကုန်မြို့က စေတီယင်္ဂဏစာမေးပွဲနှင့် မန္တလေးမြို့က သကျသီဟ ပရိယတ္တိသာသနဟိတစာမေးပွဲများ ဖြေဆိုရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၈ခုနှစ်တွင် အစိုးရပထမကျော်အောင်မြင်ခဲ့၏။ ဤအောင်မြင်မှုသည် အရှင်သေဋ္ဌိလအတွက် နောက်ထပ် အဆင့်မြင့် စာမေးပွဲများအောင်မြင်စေရန် စာပေလေ့လာမှုအဟုန်ကို တိုးမြှင့်လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၂၃ရောက်သောအခါ အခက်ခဲဆုံးစာပြန်ပွဲ ဖြစ်သည့် မန္တလေး ပရိယတ္တိသာသနာ့ဟိတစာမေးပွဲတွင် ဖြေဆိုသူ တစ်ရာ့ငါးဆယ်၌ အောင်မြင်သူလေးပါးထဲပါဝင်နိုင်ခဲ့ကာ ပရိယတ္တိသာသနာ့ဟိတ ဓမ္မာစရိယာဘွဲ့တံဆိပ် အပ်နှင်းခံရသဖြင့် သေဋ္ဌိလာဘိဝံသ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် အရှင်သေဋ္ဌိလသည် အရှင်အာဒိစ္စဝံသတည်ထောင်သော ကျောင်း၌ ဒုတိယနာယကစာချဆရာတော်အဖြစ် တာဝန်ယူရင်း စာပေလိုက်စားသည်။ ဗဟန်းကျောင်းဆရာတော် ရွှေကျင်တိုက်၏ မှန်ကျောင်းဆရာတော် အရှင်ဉာနိန္ဒာသဘ ထံပါးတွင်လည်း စာပေများလေ့လာသင်ယူခဲ့၏။ ထို့နောက်မန္တလေးသို့ သွားရောက်ပြီး ခေမာသီဝံဆရာတော်၊ ဘုရားကြီးတိုက်ဆရာတော် ဦးဉာဏတို့၏ သင်ကြားပို့ချမှု ခံယူသည်။ မန္တလေးတွင် တစ်နှစ်ခြောက်လခန့် ကြာမြင့်ပြီးနောက် ရန်ကုန် အရှင်အာဒိစ္စဝံသထံမှောက်သို့ ပြန်ရောက်ခဲ့လေသည်။ အင်္ဂလိပ်စာကို စတင်သင်ကြားသည်။ ထိုခေတ်ကာလများ၌ ရှေးဆန်သူအသိုင်းအဝိုင်းများက ရဟန်းများ အင်္ဂလိပ်စာသင်ကြားခြင်းကို ပြစ်တင်ရှုတ်ချသော အချိန်လည်းဖြစ်၏။ သို့သော် ဇွဲမလျှော့ဘဲ ရသမျှကို သင်ယူရင်း အင်္ဂလိပ်စာအတော်အတန် နားလည်တတ်ကျွမ်းလာသည်။
ပြည်ပ၌ သင်ယူလေ့လာခြင်း
၁၂၈၆၌ အိန္ဒိယသို့ သွားရောက်ကာ  ဒေါက်တာတဂိုး၏ သန္တိနိကေတံရှိ တက္ကသိုလ်တွင် အင်္ဂလိပ်စာနှင့် သက္ကဋစာပေကို တစ်နှစ်ကြာ လေ့လာသင်ကြား ခဲ့သည်။  တစ်နှစ်ခန့် အိန္ဒိယတွင်နေထိုင်ပြီးနောက် ကျန်းမာရေးကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့ရသည်။ အရှင်အာဒိစ္စဝံသပြည်ပ ကြွသွားသော ကြောင့် ကျောင်းတိုက်ကို အခြားဆရာတော်တစ်ပါးနှင့်အတူ တာဝန်ယူအုပ်ချုပ်ခဲ့ရသည်။ ငါးနှစ်ခန့်အကြာတွင် သီဟိုဠ်သို့သွားရောက်ကာ အင်္ဂလိပ်စာ၊စကားကို သင်ကြားခဲ့ပြန်သည်။ ကျန်းမာရေးချူချာသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ မပြန် ဇွဲကောင်းကောင်းဖြင့် လေ့လာနေထိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဒရပ်မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ရိုမန်ကက်သလစ် အမျိုးသမီးကြီးတစ်ဦးအိမ်တွင် ငှားရမ်းနေထိုင်ခဲ့သည်။ ခရစ်ယာန်အသိုင်းအဝိုင်းများရှိသောအရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ဆွေးနွေးရန်ကိစ္စများရှိခဲ့လျှင် လိုအပ်မည်ထင်သောကြောင့် သမ္မာကျမ်းစာကို ဖတ်မှတ်ခဲ့သည်။  ထိုမဒရပ်မြို့၌ သီယိုဆိုဖီအသင်းစာကြည့်တိုက်တစ်ခုရှိ၏။ အသင်းဝင်ဖြစ်ရန် ခွင့်တောင်းခံပြီး အစပိုင်း၌ ဝင်ခွင့်မပေးခဲ့ချေ။ ရန်ကုန်မြို့၏ သီယိုဆိုဖီ အသင်းခွဲမှ အကြောင်းကြားကူညီသောကြောင့် အသင်းဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အသင်း၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ သီဟိုဠ်နိုင်ငံသား Mr. C. A. Jinaraj အကူအညီဖြင့် စာကြည့်တိုက်မှူးဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အင်္ဂလိပ်စကားပြောဆိုခွင့်ရရန်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာအကြောင်း အခွင့်ရလျှင် ပြောဆိုရန်၊ ပိဋကတိုက်မှူး(စာကြည့်တိုက်မှူး) ပညာရယူရန်တို့ဖြစ်ပေသည်။ အကြောင်းမှာ မြန်မာပြည်စာသင်တိုက်ကြီးများတွင် ကျမ်းစာအုပ်များ၊ စာရွက်စာတမ်းများကို အစီအစဉ်မကျဘဲ ထားရှိသဖြင့် လိုအပ်သောအခါ ရှာဖွေရခက်ခဲခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယ၌နေထိုင်စဉ် တောင်ပိုင်းအိန္ဒိယဗုဒ္ဓဘာသာအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ရွေးချယ်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ နောက် ပရမ်ဘာ၌ အခမဲ့ဗုဒ္ဓဘာသာသင်ကျောင်း ကိုလည်း စီမံဆောင်ရွက်မှုလုပ်ဆောင်ပေးခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၈ခု မေလ (၇)ရက်၌ မဒရပ်မြို့တွင် တောင်ပိုင်းအိန္ဒိယဗုဒ္ဓဘာသာအသင်းဝင်များ၏ ကျေးဇူးတင် အသိမှတ်ပြုသိအနေဖြင့် ဤသို့မှတ်တမ်းတင်ခဲ့လေသည်။ "" ၁၉၀၃ခုနှစ် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းတွင် ဤအသင်းကြီးစတင်တည်ထောင်ပြီးသည်မှစ၍ ရဟန်းတော်များ၊ သာသနာပြုသူများ မြောက်မြားစွာလာရောက်လည်ပတ်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကိုပြန်လည်နိုးကြားစေရန်အတွက် မည်သူမျှ ဤသို့ကိုယ်ကျိုးစွန့် အပင်ပန်းခံသည့် သဘောထားလုပ်ဆောင်ချက်များမရှိခဲ့ပါ။ ဆရာတော်သည်ကား လေးနှစ်တာ နေထိုင်စဉ် ခဏတာအတွင်း အကျိုးများစေခဲ့သည်။""
ဆရာတော်သည် ဘဝတလျှောက်လုံး အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီအောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ရသည်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးများ ၎င်းတို့တိုင်းပြည်တွင် မည်သို့မည်ပုံ နေထိုင်ပြုမူသည်၊ ၎င်းတို့၏ ကလေးများအပေါ် ပညာရေးနည်းစနစ်နှင့် ထိန်းကျောင်းလေ့ကျင့်မှုများသည် မြန်မာပြည်ရှိ ကလေးများအား အကျိုးသက် ရောက်မှုရှိနိုင် မရှိနိုင် စသည်တို့ကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်တွေ့ လေ့လာရန်စိတ်အားထက်သန်ပေသည်။ ၁၉၃၈ ဇွန်လတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့သို့ ကြွခဲ့သည်။ ကျောင်းတိုက်မရှိသဖြင့် မြန်မာအမျိုးသားတစ်ဦး၏ နေအိမ်၌ လအတော်ကြာသည်အထိ နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်၏ အခွဲဖြစ်သော စွယ်စုံအတတ်ပညာကျောင်း(Polytechnic)၌ အင်္ဂလိပ်စာ၊ စကားသင်ကြားခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှင့် ဆရာတော်
အနောက်နိုင်ငံများတွင် ရဟန်းသံဃာတပါးအဖို့ နေထိုင်ရန် အလွန်ခက်ခဲလှပေသည်။ ရဟန်းသံဃာ၏ ဘဝသည်မည်သို့မည်ပုံဆိုသည်ကို ထိုအရပ်က ထိုသူများအဖို့ မသိရှိ မကြားဖူးကြချေ။ ထိုနှစ်တွင် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားမှုနှင့်အတူ မဒရပ်၌ စတင်သိကျွမ်းခဲ့သည့် မိတ်ဆွေနှစ်ယောက်ဦးအပြင် ဆရာတော်ဦးသေဋ္ဌိ လမှာလည်း အထောက်အပံ့မရ သုံးစွဲရန်ပိုက်ဆံတစ်ပြားမှ မရှိဘဲဖြစ်ခဲ့လေရာ ရဟန်းတပါးအဖို့ တခါမှ မကြားဖူးလောက်သည့် အနေအထားသို့ ရောက်တော်မူခဲ့ရသေးသည်။