cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး
ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး၏ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ ကျေးရွာရဲအဖွဲ့နှင့် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းထားပိုင်ခွင့်ဖြစ်သည်။ ပုဒ်မ-၁၇၃ တွင် ကျေးရွာတိုင်း၌ အက်ဥပဒေ ပုဒ်မ-၄၃ အရ ဖွဲ့စည်းသည့် "ကျေးရွာရဲအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ရှိရမည်" ဟူ၍ပါရှိသည်။ ထိုရဲအဖွဲ့တွင်ကျေးရွာရဲမှုထမ်းတစ်ဦးအပြင် ရွာခေါင်းများပါဝင်စေရမည်ဟုဆိုထားသည့်အပြင် ပုဒ်မ ၁၇၃၊ အပိုဒ် ၄ တွင် "ကျေးရွာရဲအဖွဲ့သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရရဲအဖွဲ့၏ အစိတ်အပိုင်း မဟုတ်ဘဲ သီးခြားအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်ရမည်" ဟူ၍ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အခန်း (၂၀) တွင် ကျေးရွာတရားရုံးများဖွင့်လှစ်ပြီး အမှုစစ်ဆေးပိုင်ခွင့်များအား သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးထားကြောင်းလည်း လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။
ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးစီမံကိန်းသည် ကိုလိုခေတ်လက်ကျန် ဗျူရိုကရေစီ ယန္တရားနေရာတွင် ဒီမိုကရေစီယန္တရားဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးပမ်းမှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအက်ဥပဒေသည် အင်းစိန်ခရိုင်၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်တို့တွင် ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၃) ရက်နေ့တွင် စတင်အာဏာတည်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးကို ကုလသမဂ္ဂအကူအညီဖြင့် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြောင်းသိရသည်။
အုပ်ချုပ်ရေးအရ ကိုယ့်ရပ်၊ ကိုယ့်ရွာ၊ ကိုယ့်ဒေသအလိုက်ကောင်စီအသီးသီးဖွဲ့ပြီး ရပ်ကျိုး၊ ရွာကျိုး၊ ဒေသအကျိုးဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ လှုပ်ရှာစည်းရုံးမှုများကြား၊ ခြေထိုးမှုများကြားတွင်၊ ဂိုဏ်းဂဏကွဲခြင်း၊ အုပ်စုကွဲခြင်းတို့ဖြင့်သာ အဖတ်တင်ခဲ့ရသည်။
ကျေးရွာကောင်စီအဆင့်ဆင့်ရွေးကောက်ပွဲများ၊ မြူနီစီပယ်ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ရပ်ကျိုး၊ ရွာကျိုးဆောင်ရွက်လိုသူများကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရမည့်အစား နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် ဆက်နွှယ်နေသူများဝင်ရောက်ခြေရှုပ်ခဲ့ကြသည်။ ပါတီနိုင်ငံရေးမကင်းသည့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များဖြစ်လာသဖြင့် ပြည်သူလူထု လူတန်းစားများနှင့်ကင်းကွာကာ နိုင်ငံရေးပါတီများ အားပြိုင်တိုက်ခိုက်သည့် စစ်တလင်း အသွင်ဆောင်လာသည်။
ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဒေါက်တာမောင်မောင်၏ "တို့ပြည် ထောင်မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ" တွင် ဝေဖန်သုံးသပ်ထားချက်အား ဖော်ပြချင် ပါသည်။
"အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် အုပ်ချုပ်ဖို့ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးပါတီများ ဘောလုံးပွဲ ကစားဖို့၊ ကန်ကျောက်ဖို့ဘောလုံးမဟုတ်။ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် တိုင်းပြည် အတွက်ဖြစ်သည်။ ပြည်သူ့ငွေဖြင့်တည်ဆောက်ခုတ်မောင်းရသော ယန္တရားဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု အတွက်မဟုတ်။ မည်သည့်လူတစ်စုအတွက်မျှမဟုတ်။ ပြည်သူအားလုံးအတွက် အသုံးတော်ခံရမည်။ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွင် နိုင်ငံရေးပါတီ သံယောဇဉ်မရှိရ။ တိုင်းပြည်အပေါ်တွင်သာလျှင် မြဲစွဲစွာ သစ္စာထားရမည်။ အခါအားလျော်စွာပြည်သူတို့က ရွေးကောက်တင်မြှောက်သဖြင့် တက်ရောက်၍ အစိုးရ၏ညွှန်ကြားချက်များကို မသွေမဖည် လိုက်နာ ဆောင်ရွက်ရမည်။ ပြည်သူတို့က တင်မြှောက်သောအစိုးရအဖွဲ့က လမ်းစဉ်ကို ချမှတ်ပေး၍၊ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားက ထိုလမ်းစဉ်အတိုင်း ခုတ်မောင်းသွားရသည်။ ထိုကဲ့သို့ သူ့နေရာနှင့်သူ့နေရာ၊ သူ့တာဝန်နှင့် သူ့တာဝန် စနစ်တကျခွဲခြားထား၍ စည်းကမ်းရှိရှိ စောင့်ထိန်းခြင်းမပြုဘဲ၊ နိုင်ငံရေးပါတီများ အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားတွင် ဝင်၍မွှေနှောက်၊ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းကလည်း ပါတီနိုင်ငံရေးတွင်စွက်ဖက်ပါဝင်ကြလျှင် ဖရိုဖရဲဖြစ်တတ်သည်။ တိုင်းပြည်ပျက်တတ်သည်" ဟူသည့်သုံးသပ် ချက်လေးသည် နှစ်ပေါင်း (၅၀) တိုင်ကြာခဲ့ပြီဖြစ်သော်လည်း ယနေ့တိုင် ပြန်လည်သုံးသပ် နိုင်သေးသည့် နိုင်ငံရေးဖြစ်ရပ်မှန်တစ်ခုအနေဖြင့် ရှုမြင်သုံးသပ်မိပါသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ဖလံပင်ကုန်းရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ဖလံပင်ကုန်းရွာ (Hpalanpinkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၂၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၀၄ ဦး၊ မ ၄၂၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖိုးကွန်း (ဗိုလ်မှူး)
ငယ်ဘဝ
ဆရာကြီး ဗိုလ်မှူး ဖိုးကွန်းသည် တောင်ငူမြို့၊ ငွေလုံရပ်ကွက် ကွယ်လွန် နယ်ခြား ဝန်ထောက်ကြီး အဖ ဦးကျီးညို - အမိ ဒေါ်ညွန့်တို့မှ ၁၂၅၉ (ခရစ်နှစ် ၁၈၉၇) ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသော သားဖြစ်သည်။
သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်
ဗိုလ်မှူး ဖိုးကွန်းသည် ခရစ်နှစ် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ပထမကျောင်းသားသပိတ် သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ၁၁ ဦးတွင် တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ကျောင်းသား သပိတ်ကြီးကို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက် (တန်ဆောင်မုန်း လဆုတ် ၁ဝ ရက်) နေ့က စတင် သပိတ်မှောက်ခဲ့ရာ ပထမတွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်နှင့် ယုဒသန်ကောလိပ်သာ ဖြစ်ပြီး နောက်တွင် စိန်ပေါ၊ စိန်ဂျွန်း၊ မက်သဒစ် ဟိုက်စကူး စသော ရန်ကုန် ကျောင်းပေါင်းစုံသို့ ကူးစက် သွားလေသည်။
ဆရာကြီး ဗိုလ်မှူး ဖိုးကွန်းတို့၏ စတင် သပိတ်မှောက်ခဲ့သော သပိတ် လက်နက်ကြောင့် ၁၉၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ နှစ်ပတ်လည် အစီရင်ခံစာတွင် ကျောင်းသားများ သပိတ်မှောက်သည့် အရေးကို ထိထိရောက်ရောက် မနှိမ်နင်းလျှင် မြန်မာပြည်သည် အင်္ဂလိပ် လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်သွားရန် အကြောင်း ရှိသည်ဟု အစီရင်ခံ ခဲ့ရလေသည်။ ဆရာကြီးတို့ စတင် သပိတ်မှောက် ခဲ့သောနေ့ကို အစွဲပြု၍ တန်ဆောင်းမုန်း လဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့သည် အမျိုးသားနေ့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆရာကြီး ဗိုလ်မှူး ဖိုးကွန်းသည် ပြည်လုံးကျွတ် သပိတ်ကြီးတွင် အရေးပါသော သပိတ်မှောက် ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်ဟောင်း တဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး နယ်ချဲ့ ဗြိတိသျှ လက်ထက်တွင် ပညာဝန် ဦးဖိုးကျား၊ ဦးစိုးဝင်းတို့နှင့် အတူ ပညာရေး ကောင်စီတွင် ပညာဝန် ဦးဖိုးကွန်း အဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
တောင်ငူမြို့တွင် တောင်ငူတို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီးကို စတင် တည်ထောင်ခဲ့သူ ၅ ဦး အနက် ဆရာကြီး ဦးဖိုးကွန်းသည် တဦး အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဗမာ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ခြင်း
မဟာမိတ်တပ်များ ဝင်လာပြီးနောက် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းတို့ ကန္နီစာချုပ် ချုပ်ရန် သွားသော အခါ ဆရာကြီး ဦးဖိုးကွန်းအား ဗမာ့ တပ်မတော်၏ ယာယီ စစ်သေနာပတိ အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း၏ တာဝန် ပေးအပ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
စစ်ပြီးဆုံးသော အခါ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော ပြည်သူ့ ရဲဘော် တပ်ဖွဲ့တွင် ခေါင်းဆောင် တဦး အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ် တွင်လည်း အလုပ်အမူဆောင် လူကြီး အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
ဖဆပလ ဝန်ကြီး
ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းတို့ ကျဆုံးပြီးနောက် ဖဆပလ အစိုးရကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းရာတွင် ဆရာကြီး ဦးဖိုးကွန်းအား ပညာရေး ဝန်ကြီး ဌာနနှင့် ကျန်းမာရေး ဌာန ဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနစ်တွင် မူလတန်းပညာ မသင်မနေရ ဥပဒေ နှင့် အခမဲ့ ပညာရေးစနစ်ကို ဗမာနိုင်ငံ လုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် နှင့်အတူ စတင် အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။
မြန်မာပြည် ကွန်မြူနစ်များ တောခိုသွားသော အခါ ပြည်သူ့ ရဲဘော်၏ ပြည်တွင်းစစ် တားဆီးရေး လုပ်ငန်းကို ခေါင်းဆောင်ရင်း ရဲဘော်ဖြူ အဖွဲ့နှင် အတူ တောခို သွားခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ပြည်သူ့ ရဲဘော်မှာ ယာယီ အားဖြင့် ရဲဘော်ဖြူ ရဲဘော်ဝါဟု နှစ်ခြမ်း ကွဲသွာခဲ့သည်။ ရဲဘော် ဖြူကို ဆရာကြီး ဦးဖိုးကွန်း ခေါင်းဆောင်ပြီး၊ ရဲဘော်ဝါကို ဗိုလ်မှူး အောင် ဦးစီးခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီး ဦးဖိုးကွန်း ခေါင်းဆောင်သည့် ရဲဘော်ဖြူ အဖွဲ့သည် လက်နက်စွန့်၍ ဥပဒေဘောင် အတွင်း ဝင်ရောက် ခဲ့ကြသည်။ ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ပြည်သူ့ ရဲဘော် ကွန်ဂရက်တွင် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန် ပေးအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးစီး တည်ထောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဖဆပလ သည်လည်း တည်မြဲ ဖဆပလ၊ သန့်ရှင်း ဖဆပလဟု နှစ်ခြမ်း ကွဲသွားပြန်ရာ သန့်ရှင်း ဖဆပလသည် အစိုးရ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဆရာကြီး ဦးဖိုးကွန်းသည် အတိုက်အခံဘက်မှ ပမညတ သဘာပတိ အဖွဲ့ဝင် တဦး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် နေဝင်း ဦးစီးသော တော်လှန်ရေး အစိုးရ လက်ထက်တွင် လမ်းစဉ် ပါတီဝင် တဦး ဖြစ်လာပြီး၊ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် မီးရထား ဌာန အထူးအရာရှိ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
သံအမတ်ကြီး
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ မြန်မာ သံအမတ်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်နိုင်ငံ ဆိုင်ရာ မြန်မာ သံအမတ်ကြီး အဖြစ် ရွှေ့ပြောင်း ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီးသည် ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန် အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရပြန်သည်။
ဘ၀နိဂုံး
၁၉၇ဝ ခုနှစ်၊ အနှစ် (၅ဝ) မြောက် အမျိုးသား ရွှေရတုသဘင် ကျင်းပသော အခါ ဆရာကြီးသည် ရွှေရတုသဘင် ကျင်းပရေး ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ယင်းနှစ် ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့ ညနေ ၄ နာရီ ၂၅ မိနစ် အချိန် အသက် ၇၃ နှစ် အရောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဆရာကြီး ကွယ်လွန်သွားချိန်တွင် ဆရာကြီး၏ ဇနီး ဒေါ်သင်းနှင့် သား ဦးခင်မောင်အေး၊ အရာခံဗိုလ် ခင်မောင်လေး၊ မောင်ခင်မောင်ထွေး၊ သမီး ဒေါ်ခင်မေအေး၊ ဒေါ်ခင်မေသက်တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း
တောင်ငူမြို့တွင် "ဗိုလ်မှူး ဖိုးကွန်းလမ်း" ဟု အမှတ်တရ ဂုဏ်ပြု အမည်ပေးထားသည်။
ခုံတော်မောင်ကျဘမ်း
ခုံတော်မောင်ကျဘမ်းမှာ ကျမ်းဂန်ထူးချွန် ကျေညက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည့် အပြင် တင်္ခဏုပတ္တိဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသူလည်း ဖြစ်သည်။ မောင်ကျဘမ်း ပေါ်ထွန်းသော ခေတ်မှာ အင်းဝဘုရင် ဒုတိယ မင်းခေါင် လက်ထက် ပေလေးပင် သျှင်လေးပါး ဟု ထင်ရှားကျော်ဇောသော ရဟန်းတော်များနှင့် ခေတ်ပြိုင်ပင်ဖြစ်သည်။ မောင်ကျဘမ်း၏ မာနကို တောင်တွင်းကြီး ဆရာတော် သျှင်ဥတ္တမကျော်က ချိုးနှိမ်ရာတွင် သပိတ်မှောက်ကံဆောင်မှု ပေါ်ပေါက်လာကြောင်း အဆိုရှိသည်။
ခုံတော်မောင်ကျဘမ်းကို သက္ကရာဇ် ၈၂၀ ပြည့်နှစ်၊ပုဂံမြို့တွင် ဖခင်ဦးဉာဏ်လင်း၊ အမိ ဒေါ်နှင်းဇံတို့ မှဖွားမြင်သည်။ ဦးဉာဏ်လင်း၊ ဒေါ်နှင်းဇံတို့ တွင် သား ၅ ဦး ဖွားမြင်သော်လည်း တစ်ယောက်မျှ အဖတ်မတင်ခဲ့ချေ။ မိဘနှစ်ပါးတို့သည် သားသမီး အဖတ်တင်စေသောငှာ အမျိုးမျိုးသော ယာယီ၊ ယတြာနှင့်တကွ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် သားတစ်ယောက် ထွန်းကားလာပြန်ရာ ထိုသားငယ်ကို လောကီယတြာနည်းများစွာဖြင့် ကြံဖန်ဖမ်းယူ ရသောကြောင့် မောင်ကြံဖမ်းဟု အမည်မှည့်ခေါ်သည်။ ငယ်စဉ်ဘဝကပင် ပုဂံမြို့၊ ရွှေဂူကျောင်း ဆရာတော်တွင် အပ်နှံပညာသင်ကြား ခဲ့သည်။ ရှင်သာမဏေ ဘဝမှ ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်သော ဘွဲ့အမည်မှာ သျှင်ကုဏ္ဍလ ဖြစ်သည်။ သျှင်ကုဏ္ဍလ ဘဝတွင် ဘာသန္တရ၊ ဂန္ထ န္တရကျမ်းဂန် များနှင့်တကွ ရာဇသတ် ဓမ္မသတ် ဖြတ်ထုံးကြီး တို့ကိုလေ့လာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ရဟန်း(၅) ဝါ၊ အသက်(၂၅)နှစ်တွင် လူဝတ်လဲခဲ့သည်။
ပုဂံမြို့တွင် ရှေ့နေအဖြစ် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းပြုသည်။ သူတပါး၏ စကားအကျကို ဖမ်းယူပြောဆိုခြင်းအရာတွင် အလွန်လျင်မြန်ကျွမ်းကျင်၍ အများက မောင်ကျဘမ်း ဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ အစီအစဉ်မရှိပဲ အကြောင်းတစ်ရပ်ကို ရုတ်ချည်းပြောဆိုခြင်းမျိုးကို ကျဘမ်း စကားပြောနည်းဟု ယခုတိုင်တွင်လျက်ရှိနေသည်။ ပုဂံမြို့၊ ပြည်သူလူထုအစည်းဝေး ပွဲကြီးက မောင်ကျဘမ်းကို သမာဓိခုံတော် အဖြစ်တင်မြှောက်သည်။ အမှုများကို ကောင်းစွာ စီရင်ဆုံးဖြတ်ပေးသဖြင့် ခုံတော် မောင်ကျဘမ်း ဟူ၍ ထင်ရှားလာသည်။
သို့ရာတွင် ခုံတော်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ရသည်ထက် အင်းဝနေပြည်တော်သို့သွား၍ ရှေ့နေလိုက်ရခြင်းက ပိုမိုဂုဏ်သတင်းသင်းပျံ့မည်ဟု ယူဆပြီးလျှင် အင်းဝသို့သွား၍ ရှေ့နေလိုက်ပြန်သည်။ မောင်ကျဘမ်းမှာ ရာဇသတ်၊ ဓမ္မသတ်များကို တတ်သိကျေပြွန်သည့်အပြင် ဆင်ခြေဆင်လက်သန်သူဖြစ်သဖြင့် ရှေ့နေရှေ့ရပ်၊ ခုံမင်းများနှင့်တကွ လွှတ်တော်ဝန်ကြီးများပင် မေတ္တာပြယ်လျက်ရှိကြသည်။ တစ်ရံခါသော် မောင်ကျဘမ်းက နန်းစဉ်လက်သုံး ဓမ္မတာ သစ္စာတော်ကျမ်းကြီးကို လျှောက်တင်လေလျှင် ဘုရင့်အမိန့်တော်ဖြင့် သူ့အား လွှတ်တော် ၅ရပ်တွင် ရှေ့နေလိုက်ခြင်းကို ပယ်ဖျက်လိုက်လေသည်။ တိတ်လည်းလေးတန်၊ ဗျာဒိတ်ခံသည်၊ နေရပ်မှာ ပြည်ရွှေပုဂံ၊အမိမယ်နှင်းဇံ၊ ရှေ့နေတွင်ဘက်မစံ၊ ကျော်ဇောသူ ငါမောင်ကြံ၊ ဘုရားမှာ ကကုသန် ဟုမောင်ကျဘမ်းကကိုယ့်ရည်သွေး လက်တန်း ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။ ခုံတော်မောင်ကျဘမ်း၏ ကွယ်လွန်သောခုနှစ်ကို အတိအကျ မသိရှိရပေ။
ဇွန်းနှုတ်သီးငှက်
ဇွန်းနှုတ်သီးငှက် (Spoonbill) သည် ခရုစုတ်ငှက်နှင့်အတူ 'သရက်စကီ အိုနီသီဒီး' မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ဇွန်းနှုတ်သီးငှက်သည် သာမန်အားဖြင့် ငဟစ်နှင့်တူ၏။ ကမ္ဘာပေါ်၌ ဇွန်းနှုတ်သီးငှက် ၆ မျိုးရှိ၏။ ထိုငှက်သည် အလျား ၃၃ လက်မရှည်သဖြင့် ငှက်ကြီးမျိုး ဖြစ်လေသည်။ အမွှေးအတောင်များ ဖြူသည်။ ခြေတံများသည်ရှည်လျား၏။ နှုတ်သီးသည်လည်း ဖြောင့်တန်း၍ ရှည်လျားသည်။ နှုတ်သီးရင်း၏ အရောင်သည် ခြေထောက်အရောင်ကဲ့သို့ မည်းသည်။ နှုတ်သီးဖျား၏ အရောင်ကားဝါသည်။ နှုတ်သီးသည် အလယ်၌ကျဉ်း၍ အဖျား၌ ပြားလျက် ဇွန်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် ဇွန်းပုံသဏ္ဌာန်နှုတ်သီးကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ယင်းကိုလွယ်ကူစွာ မှတ်မိနိုင်ပေသည်။
ဇွန်းနှုတ်သီးငှက်သည် ရွံ့ထဲ ရေထဲတွင် လျင်မြန်စွာ လျှောက်သွားကာနှုတ်သီးကို ရွံ့ထဲသို့ တစ်ဝက်နှစ်ပြီးလျှင် ဗယ်ပြန်ညာပြန်ခတ်၍ ငါးကလေးများ ခရုများကို ဖမ်းယူစား သောက်သည်။ ပျံသန်းရာတွင် လေဟုန်ကိုမစီးဘဲ၊ အတောင်ကို မှန်မှန်ခတ်၍၊ ပျံသန်းသည်။ ဇွန်းနှုတ်သီးငှက်သည် အအုပ် အသင်းဖွဲ့၍ နေထိုင်တတ်၏။ အသိုက်ကို ကျူတောနှင့် ချုံဖုတ် များတွင်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်အထက် ၁ဝ ပေခန့်အမြင့်တွင်လည်းကောင်း၊ သစ် ကိုင်း သစ်ရွက်များနှင့် ဆောက်လုပ်ကြသည်။ ဥ ၃ လုံးမှ ၅ လုံးအထိ အုလေ့ရှိသည်။ ထိုဥများသည် အဖြူရောင်ဖြစ်၍၊ နီညိုရောင်အကွက်များပါရှိတတ်သည်။
အမေရိကတိုက်တွင်တွေ့ရသော ဇွန်းနှုတ်သီးငှက် တစ်မျိုး မှာ လည်ပင်းနှင့် ကျောဖက်တွင် အဖြူရောင်ရှိ၍ ကျန်အမွှေး များသည် ပန်းရောင်ဖြစ်သည်။ အတောင်ပံရှိ အမွှေးများသည် အနီရောင်ဖြစ်၏။ ခြေတံများ၌လည်း အနီရောင်ရှိသည်။ ဇွန်း နှုတ်သီးငှက်များကို ဥရောပတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်၊ အမေရိက တိုက်၊ အာရှတိုက်တို့၌ တွေ့ရ၏။ ယင်းငှက်များသည် ရာသီ အလိုက် ဒေသပြောင်းရွေ့၍ နေထိုင်လေ့ရှိ၏။ ဟော်လန်နိုင်ငံ တွင်ပေါက်ပွားသော ဇွန်းနှုတ်သီးငှက်များသည် အာဖရိကတိုက် နှင့် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ပင် ရောက်ရှိလာတတ်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဇွန်းနှုတ်သီးများ မရှိကြချေ။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ ရောက်ရှိလာတတ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းတို့ကို ရခိုင်ပြည်နှင့် မင်းဘူးနယ်တွင် တွေ့ရတတ်ကြောင်း မှတ်တမ်း တင်ထားဘူးသည်။
ဘဆွေ (ဘုန်းကြီးဘဆွေ)
ရန်ကုန်သို့ ပြန်လာပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတွင် စတင် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော် ရုံးသို့ ထပ်ဆင့် ပြောင်းရွှေ့ရပြီး ယိုးဒယားပြည်ဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက် အက္ခရာ အရာရှိ အဖြစ် ၁၉၄၅ အထိ တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၅၊ ပြည်သူ့ ရဲဘော် ပါတီနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အကွဲတွင် လေးထောင့်ကန် သုံးခွသို့ ပြောင်းပြီး ရှမ်းတဲကြီး ကျန်စုဘက်တွင် လုံခြုံရေး အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆၊ ပြည်သူ့ အရေးတော်ပုံ ပါတီကို ဖျက်သိမ်းပြီး ပြည်သူ့ လွတ်လပ်ရေး၊ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီကို ပါဝင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉၊ ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ချိန်တွင် (၂၂) ယူအမ်ပီ (UMP) တပ်ရင်းတွင် ငမိုးရိပ် တပ်ခွဲ ၂ ခွဲကို ဖွဲ့စည်းပြီး ခေါင်းဆောင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ၊ မဆပလ အစိုးရလက်ထက် သာသနာရေးရာ ဌာနတွင် အထူး အရာရှိအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆၊ သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ဒုတိယ အတွင်းဝန် အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၇၊ ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာ တင်ပွဲတွင် အကျိုးတော်ဆောင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃၊ ဗိုလ်နေဝင်း အာဏာသိမ်း စစ်အစိုးရက ဖမ်းဆီး ထောင်ချခြင်း ခံရကာ သမ္မတ စဝ်ရွှေသိုက် ၊ ဦးကျော်ငြိမ်း၊ ကျားကြီး ဦးဗဆွေတို့နှင့် အတူ ထောင်ထဲတွင် နေခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၉၊ ထောင်မှ ပြန်လွတ်လာခဲ့သည်။
၁၉၈၈၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနု ခေါင်းဆောင်သော ဒီမိုကရေစီနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး အဖွဲ့ချုပ်တွင် ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ဦးနု ဖွဲ့စည်းသော စင်ပြိုင် အစိုးရ အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉ဝ၊ စင်ပြိုင် အစိုးရ အဖွဲ့ဝင်များ အနက် ကျန်နောက်ဆုံး ငါးဦးတွင် တစ်ဦးအနေဖြင့် နေအိမ် အချုပ်ဖြင့် ၂ နှစ်နှင့် ၂ လကြာ နေခဲ့ရသည်။
ဘ၀နိဂုံး
၂ဝဝ၇၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ ကွယ်လွန်ချိန် အထိ နိုင်ငံရေး အတွေ့အကြုံများ ဖလှယ်ခြင်း၊ ဆွေးနွေး ဝေဖန်ခြင်း၊ လူငယ်များကို အသိပညာ ပေးခြင်းများ နေ့စဉ် ဆောင်ရွက်ပြီး တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး ကောင်းကျိုးကို သယ်ပိုး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၉၂ နှစ် အရွယ်ရှိပြီဖြစ်သည်။
ဂျင်းနီ (အဆိုတော်)
ဟန်နွေငြိမ်း (ခ) ဂျင်းနီသည် အဆိုတော်တစ်ဦးနှင့် အလှမယ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဂျင်းနီကို ၁၉၈၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး တစ်ဦးတည်းသော သမီးဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက မြန်မာအကကို ဝါသနာပါခဲ့သည်။ မူကြိုကျောင်းမှစတင် ကခဲ့ပြီး ဆုများရရှိခဲ့သည်။ ၃တန်းရောက်သောအခါ အကပြိုင်ခဲ့သည်။ သူငယ်တန်းမှ ဒသမတန်းအထိ အ.ထ.က(၂)လသာ ဆရာမကြီး ဒေါ်ဝင်းကြည်နှင့် ဆရာမကြီး ဒေါ်ခင်အုန်းမြင့် လက်ထက်တွင် ပညာလေ့လာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဂျင်းနီ ၈တန်း တက်နေစဉ် ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း အေရိုးပစ် ပြိုင်ပွဲ ရန်ကုန်တိုင်း ကိုယ်စားပြု လသာ၂ အဖွဲ့ဝင်တစ်ယောက်အဖြစ် ဝင်ပြိုင်ခဲ့သည်။ အထက (၂) လသာ စုံညီပွဲတော် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် နှစ်ပါးသွားအက၊ ရုပ်သေးအက၊ ဆီးမီးခွက်အကများအနက် ရုပ်သေးအကကို အေးချမ်းမေ နှင့်အတူ ကခဲ့သည်။ မြန်မာ့အသံ ရုပ်မြင်သရုပ်ဆောင်-အငြိမ့်ပွဲတွင် ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် ဆုရရှိခဲ့သည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ ဆိုကရေးတီး ပြိုင်ပွဲတွင် ငယ်ငယ်လေးကတည်းက ယှဉ်ပြိုင်ကခဲ့ပြီး ဆုပေါင်းများစွာ ရရှိခဲ့သည်။ ရွှေတံဆိပ် ၃ခု၊ ငွေတံဆိပ် ၂ခု၊ ကြေးတံဆိပ် ၁ခု တို့လည်း ရရှိခဲ့သည်။ လာအိုတွင် ကျင်းပခဲ့သော ၆ ကြိမ်မြောက် အာရှကလေးများစုံညီပွဲတော် ကျောင်းပေါင်းစုံ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း ဆိုကရေးတီးတွင် ဆုရရှိခဲ့ကြသောသူများ၊ စာပေထူးချွန်သူများနှင့် အတူ ဂျင်းနီသည် နှစ်ပါးသွားအက၊ ဦးရွှေရိုး-ဒေါ်မိုးအက၊ တိုင်းရင်းသားဝတ်စုံဖြင့်ကခြင်းတို့ဖြင့် ဖျော်ဖြေကခဲ့သည်။
ဂျင်းနီ (ခ) ဟန်နွေငြိမ်းသည် ဆွဲဆောင်မှုရှိသည့် ကိုယ်ခန္ဓာအချိုးအစား ပိုင်ဆိုင်ထားသော အဆိုတော်အဖြစ် လူသိများသည်။
ထိပ်ပေါက်ရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
ထိပ်ပေါက်ရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
ပန်းဇင်းမရွာ
ပန်းဇင်းမရွာ
သပြုချိုင်ရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
သပြုချိုင်ရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
ခရောင်
ခရောင်
အသံကြီး​ (၄) ပါး
ကျမ်းဂန်များ၌ ဇမ္ဗူဒိပ်တစ်ကျွန်းလုံး အကုန်ကြားရပြီး မိမိတို့အိမ်ရှေ့တွင်ရပ်၍ အော်ဟစ်သကဲ့သို့ထင်ရသည့် အသံကြီး (၄)ပါးရှိကြောင်း မိန့်ဆိုထားသည်။
၎င်းတို့မှာ
အကိုးအကား
မိရိုးဖလာဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့နှင့် သိကြားသာသနာ။ သကျဝံသ။ ကောင်းထွဋ်စာပေ၊ ရန်ကုန်။ ပကြိမ်။ ၂၀၁၀၊ ဒီဇင်ဘာ။
အုံ့လင်း
အုံ့လင်း(陰陽) သည် အပြန်အလှန် ဆက်နွယ်နေသော ဆန့်ကျင်ဘက် အင်အားစုများကို ဖော်ပြသည့် တရုတ်ဒဿန အယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။
အုံ့သည် အုံ့ဆိုင်းခြင်း၊ မည်းမှောင်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ လင်းသည် ထိန်လင်းခြင်း၊ ဖြူဆွတ်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
ကဏ္ဍ:ဘာသာရေး သင်္ကေတများ ကဏ္ဍ:တရုတ် ဒဿနိက ကဏ္ဍ:သင်္ကေတများ
ညောင်လန်းရွာ၊ ကန်ဘဲ့
ညောင်လန်း
ဆင်သေ (မြောက်)ရွာ၊ ဒုတ်ရိုက်
ဆင်သေ (မြောက်)ရွာ၊  ဒုတ်ရိုက်
ရခိုင်စုရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
ရခိုင်စုရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
သာကေတတံတားသစ်
သာကေတတံတားသစ်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ် နှင့် ဒေါပုံမြို့နယ်သို့ ပုဇွန်တောင်ချောင်းကို ဖြတ်သန်းကာ တည်ဆောက်ထားသော တံတားတစ်စင်း ဖြစ်သည်။ တံတားအရှည်မှ 253 m ဖြစ်ပြီး 21.5 m အကျယ်ရှိသော ကြိုတင်အားဖြည့် သံကူကွန်ကရစ်ကြိုးဆိုင်း တံတားအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ၄ လမ်းသွား ၅၇ ​ပေကျယ်သည့် ကားလမ်း​ဘေး တစ်ဖက်လျှင် 2 m အကျယ်ရှိသော လူသွားလမ်းပလက်ဖောင်း အသွားအပြန် ပါဝင်သည်။မြောက်ဘက်တွင် ပုစွန်​တောင်ခုံး​ကျော်တံတား ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ယခင်ဒေါပုံတံတားဟောင်းမှာ စစ်တမ်းများအရ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် တစ်ရက်တွင် ယာဉ်အစီးရေ ၂၀,၀၀၀ခန့် ဖြတ်သန်းလျက်ရှိရာ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ၅၀,၀၀၀ခန့် ဖြတ်သန်းမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ တံတားမှာ ၁၉၆၀ကျော်က ကိုလံဘိုစီမံကိန်းအရ တည်ဆောက်ခဲ့သဖြင့် နှစ်ပေါင်း (၅၀)ကျော် ကြာမြင့်လာရာ တံတားခံနိုင်ဝန်အား လျော့ကျလာပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ခုနှစ် မေလ ၂၁ရက်နေ့က အဖွင့်အပိတ်လုပ်နိုင်သည့် တံတားကြမ်းခင်းအားထိန်းသော Log Pinများနှင့် အထိုင် Boltနှင့် Nut များ ပြတ်ထွက်နေကြောင်းတွေ့ရသဖြင့် တံတားအားပိတ်ကာ ၃ရက်ကြာ အရေးပေါ် ပြုပြင်ခဲ့ရသည်။ တံတားပေါ်သို့ (၁၀)တန်နှင့်အထက်ယာဉ်များ မဖြတ်သန်းရန် သက်ဆိုင်ရာက ထုတ်ပြန်ထားသော်လည်း ည ၁၀နာရီနောက်ပိုင်းတွင် ခိုး၍ဖြတ်သန်းကြသည်။ ထိုအတွက်ကြောင့် တံတားအသစ်တစ်စင်းတည်ဆောက်ရန် စီစဉ်ခဲ့ရာ ဦးသိန်းစိန် အစိုးရလက်ထက် ၂၀၁၅ခုနှစ် ဧပြီလတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တံတားအား ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ကူညီထောက်ပံ့မှုဖြင့် ဂျပန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအေဂျင်စီ (JICA) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန တို့ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့ကာ ဂျပန်ယန်းငွေ ၄,၂၁၆ သန်း ကုန်ကျခဲ့သည်။
တံတားအရှည်မှာ ၂၅၃မီတာရှိပြီး ၂၁.၅မီတာကျယ်ကာ လေးလမ်းသွား သံကူကွန်ကရစ်ကြိုးဆိုင်းတံတားဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် တံတားစီမံကိန်းပြီးစီးသဖြင့် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှုသက်သာစေရန်အတွက် ဇွန်လ ၁၀ရက်နေ့တွင် ယာယီဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
မဟာသကျသီဟ ရုပ်ပွားတော်
မဟာသကျသီဟ ရုပ်ပွားတော်သည် မန္တလေးမြို့၊ အောင်နန်းရိပ်သာရပ်ကွက် အနောက်ပိုင်း၊ မလွန်ဈေးမြောက်ဘက်တွင် ဘုံနှစ်ဆင့်ရှိသော ပြာသာဒ်တော်နှင့် ကိန်းဝပ်စံပယ်လျက်ရှိသည်။ ထိုရုပ်ပွားတော်သည် ပဉ္စလောဟာ ကြေးစပ်ရုပ်ပွားတော်မြတ် ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၈ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၃)ရက်၊ သောကြာနေ့၊ (၁၅ မတ် ၁၈၂၇) တွင် သီရိတြိဘဝနာ ဒိတျာဓိပတိပဝရပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာ ရတနာပူရ အင်းဝမြို့တည် နန်းတည် ဘကြီးတော် ဖန်နန်းရှင် စစ်ကိုင်းမင်းနှင့် သီရိပဝရတိလောက မဟာမင်္ဂလာဇိန္ဒာရတနာဒေဝီ မိဖုရားခေါင်ကြီးတို့ သွန်းလုပ်လှူဒါန်းတော်မူသည်။
ရုပ်ပွားတော်သွန်းလောင်း
စစ်ကိုင်းမင်း (မောင်ဇင်)သည် မဟာသကျသီဟ ရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ပူဇော်ရန် ၁၁၈၆ ခုနှစ်ကပင် စတင် မြေပုံကိုင်စေသည်။ ၁၁၈၈ တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၃ ရက် (၁၅ မတ် ၁၈၂၇) တွင် ဖယောင်းပုံ ထုတ်ပြီးသည်။ သက်တော်ထင်ရှား မြတ်ဘုရား၏ အတုကို ပီပြင်အောင် သိကြား ဗြဟ္မာတို့သော်မှ တတ်နိုင်မည်မဟုတ်။ ထို့ကြောင့် အဋ္ဌကထာများတွင်လာသော မေတ္တယျဘုရားရှင်၏ အတိုင်းပမာဏ တူကာမျှကိုသာ ပြုလုပ်နိုင်မည်ဟု စစ်ကိုင်းမင်း မိန့်တော်မူ၍ သွန်းလုပ်စေသည်။
စစ်ကိုင်းမင်း၏ ကုသိုလ်တော် မဟာသကျသီဟ ဆင်းတုတော်ကို ကြေးနီ၊ သံ၊ သလွဲ၊ ကြေးစင်ပိဿာ ၁,၆ဝဝ၊ ငွေသပြာ ၁ဝ,ဝဝဝ (ပိဿာ ၁ဝဝ)၊ ရွှေသပြာ ၁,ဝဝဝ (ပိဿာ ၁ဝ) အစုစု ပဉ္စလောဟာချိန် ပိဿာ ၁၆,၁၁ဝ နှင့် သွန်းလုပ်သည်။ စေတနာ ထက်သန်လွန်းသော စစ်ကိုင်းမင်းသည် ရွှေသားကလပ်ပါ သောက်တော်ရွှေဖလား၊ ရွှေသားကလပ်ပါ ရွှေကြုတ်တော်များလည်း ထည့်သည်။ မိဖုရား၊ မင်းညီမင်းသား မှူးတော်မတ်တော်တို့ကလည်း ရွှေဖလား၊ ရွှေကလပ်၊ ရွှေအုပ်ဆောင်း၊ ရွှေထုံးဘူးများကို အသီးသီး ထည့်သွင်း လှူဒါန်းကြသည်။ ဖိုတထောင်ဖြင့် တပြိုက်နက် ကျိုချက်၍ ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ရှေးဦးစွာ သွန်းလောင်းသည်။ ထို့နောက် မင်းညီမင်းသား မှူးတော် မတ်တော်များက သွန်းလောင်းရသည်။ ရုပ်ပွားတော်၏ အမြင့် ပမာဏ ကိုးတောင် နှစ်မိုက်၊ ထက်ဝယ် အချင်းပမာဏ ခုနှစ်တောင် တမိုက် လေးသစ်၊ ဓမ္မခဏ် နေရာတော် ရှစ်တောင် တမိုက် လေးသစ်၊ အမြင့် နှစ်မိုက် လေးသစ်၊ မောင်းတော်လုံးပတ် သုံးတောင် နှစ်မိုက် လေးသစ် ရှိပြီး လက္ခဏတော် ကြီးငယ်တို့ဖြင့် သပ္ပာယ်သည်။ မဟာသကျသီဟဟု ကမ္ဗည်းတော် မော်ကွန်းတပ်သည်။ ကိန်းဝပ်တော်မူရာ တည်နေရာသည် ရတနာပူရ အဝရွှေနန်းတော် နံတော်သင့်ရာ မဟာမြတ်မုနိ (မဟာမုနိ မဟုတ်ပါ။ ညောင်ရမ်းမင်းတရား တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည့် မဟာမြတ်မုနိ ဖြစ်သည်။) အနောက် လေးထပ်ကျောင်းတော်ရာတွင် ဖြစ်သည်။
အမရပူရမှ မန္တလေးသို့
သီပေါမင်း (မောင်မျိုးဆက်) လက်ထက်တွင် ရုပ်ပွားတော်သည် ရတနာပုံ နေပြည်တော် မန္တလေးသို့ ဒေသစာရီ ကြွရပြန်သည်။ ရုပ်ပွားတော် ယခု ကိန်းဝပ်တည်ရှိရာ နေရာသည် ရွှေမြို့တော် အနောက်ပြင် အောင်နန်းရိပ်သာရပ်၊ မလွန်ဈေး မြောက်ဘက်တွင် ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာသည် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး ထီးနန်းမရမီက နေထိုင်ခဲ့သော အိမ်တော်ရာ ဖြစ်သည်။ မင်းတုန်းမင်း၏ အလယ်မိဖုရား ဆင်ဖြူမရှင်သည် မဟာသကျသီဟ ရုပ်ပွားတော်ကို အဝမြို့တော်၌ တည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့သော စစ်ကိုင်းမင်း၏သမီးဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် သမက်တော် သီပေါမင်းသားအား မဟာသကျသီဟ ရုပ်ပွားတော်ကို တောင်သမန်အရပ်မှ ရတနာပုံ နေပြည်တော် အနောက်ပြင် အောင်နန်းရိပ်သာရပ် မလွန်ဈေး မြောက်ဘက်ရှိ မင်းတုန်းမင်းသား၏ အိမ်တော်ရာသို့ ပင့်ရန် ရွှေ့ရန် အမိန့်ပေးသည်။ ထိုနေရာတွင် ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားက ရုပ်ပွားတော် အတွက် ဂန္ဓကုဋိပြဿဒ် တည်လုပ်သည်။
ထိုဂန္ဓကုဋိ အုတ်ပြဿဒ်သို့ ရုပ်ပွားတော် ပင့်ဆောင်ရန် အလုပ်အဆောင် အခမ်းအနားများကို ဝန်ရှင်တော် သေနတ်ဝန် လယ်ကိုင်းမြို့စား (ကင်းဝန်မင်းကြီး)၊ ဝန်ထောက် ဝက်မစွတ်မြို့စားတို့ ကြီးကြပ် စီရင်ရသည်။ ၁၂၄၆ ပြာသိုလဆန်း ၂ ရက် (၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၈၄) နေ့တွင် တာဝန်ကျ ဝန်ကြီး ဝန်ထောက်တို့ ဦးဆောင်လျက် ရုပ်ပွားတော် ကိန်းဝပ်သော မူရင်း ဂန္ဓကုဋိ တန်ဆောင်းကို ဖျက်သိမ်းကြသည်။ ယင်းနေရာမှ အမရပူရမြို့ တရုတ်တန်းလမ်းအရောက် မြေနတ်လမ်းဖို့ ညှိရန်၊ ရုပ်ပွားတော်တင် စွတ်ဖား ပြဿဒ် လုပ်ဆောင်ရန် အလုပ်များကို ဝန်ထောက် ဝက်မစွတ်မြို့စားနှင့် စာရေးကြီး မောင်ဘိုးလှိုင်၊ အသုံးစာရေး မောင်ကြီးညိုတို့ ကြီးကြပ် လုပ်ဆောင်ရသည်။
အမရပူရမြို့ တရုတ်တန်းလမ်းမှ ရတနာပုံမြို့တော် အောင်နန်းရိပ်သာရပ် ကန္ဓကုဋိ အုတ်ခုံပလ္လင်တော် နတ်လမ်းအရောက် လမ်းစဉ်တလျှောက် ကောင်းမွန်ညီညွတ် သာယာအောင် ဖို့ညှိပြင်ဆင် သုတ်သင်ရသည်။ ရွာဟိုင်းဈေးကောင်းဘက်တွင် တူးမြောင်းကူး တံတားကြီး ဆောက်ရသည်။ လုပ်ငန်းများ မသေးလှပါ။ အသုံးစာရေး မောင်ညွန့်၊ မြေတိုင်းစာရေး မောင်ပန်းခိုင်တို့ ကြီးကြပ် လုပ်ဆောင်ရသည်။ ရွှေမြို့တော်တွင် တည်ဆောက်ဆဲ ဂန္ဓကုဋိ အုတ်ခုံပလ္လင်တော် အောက်ခြေမှ ပလ္လင်ထိပ်အရောက် ပင့်ဆောင်နိုင်အောင် နတ်လမ်းစောင်းတန်းကြီး အလုပ်ကို မယ်တော် ဆင်ဖြူမရှင်၏ ကွမ်းရေတော် မောင်ဘိုးကြီး၊ သစ်တော စာရေးကြီး မောင်သစ်တို့ ကြီးကြပ်၍ မြန်မာဗိသုကာ ဆရာကြီး မောင်းထောင်ရွာစား နေမျိုးသိဒ္ဓိက လုပ်ဆောင်ရသည်။
ပြင်သစ် စက်ဆရာ ဘုံဘီလမ်း၊ လက်ထောက်ဆရာ ဘလမ်းတို့လည်း လုပ်ဆောင်ရေးတွင် ပါဝင် အမှုထမ်းကြသည်။ ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကို စွတ်ဖားတင် ဘုံခုနှစ်ဆင့်ရှိ ပြာဿဒ်တော် အတွင်းသို့ အတင်အချ၊ နတ်လမ်းစောင်းတန်း တံတားဦးမှ အာလိန်သုံးဆင့် ရုပ်ပွားတော် ထားရန် ထားရပ်ပလ္လင်တော်ထိပ်ရောက် ပင့်ဆောင်ရန်များကို စေ့စပ်စွာ တိုင်းတာကြရသည်။ ကုန်ဝင်ရန် စရိတ်ငွေဒင်္ဂါး ၃၉,ဝဝဝ ကျော်ကို ၁၂၄၆ ပြာသိုလဆန်း ၃ ရက် (၁၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၈၄)နေ့ သက်ဆိုင်ရာ အကြီးအကြပ် မှူးမတ် အရာရှိတို့သို့ ထုတ်ပေးသည်။
ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကို ပင့်ဆောင်ရန် အလုပ်အဆောင်များ ၁၂၄၆ နှောင်းတန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၁ ရက် (၁ဝ ဧပြီ ၁၈၈၅) နေ့တွင် ပြီးစီးသည်။ ထိုကြောင့် ပင့်ဆောင်ရန် လမ်းစဉ်တလျှောက်တွင် တင့်တယ်သာယာအောင် ပြင်ဆင်ကြရသည်။ သဲမွေ့ကြဲသည်။ ရာဇမတ် ကာသည်။ ရေအိုး ရေပြည့် တည်ထားသည်။ ငှက်ပျော်ပင်ရှင် ကြံပင်ရှင် စိုက်သည်။ တံခွန် ကုက္ကား မုလေးပွား၊ ပုဆိုး ပစ္စူ စိုက်ထူကြရသည်။
နှောင်းတန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၂ ရက် (၁၁ ဧပြီ ၁၈၈၅) နေ့တွင် ရုပ်ပွားတော် ပင့်ဆောင်ရေး စတင်သည်။ ရွှေမြို့တော်ရှိ ရဲမက်တော် အမှုထမ်း လူနှစ်သောင်းကျော် အနက်မှ သေနတ် အမှုထမ်း လူ ၂,ဝဝဝ၊ အမြောက်အမှုထမ်း လူ ၁ဝဝ၊ မြင်းအမှုထမ်း လူ ၆ဝဝ၊ ဝင်းဒိုင်း အမှုထမ်း လူ ၃ဝဝ၊ လှေသင်း အမှုထမ်း ၅ဝဝ၊ စုစုပေါင်း အမှုထမ်း လူ ၃,၅ဝဝ တို့သည် ရုပ်ပွားတော်တင် စွတ်ဖားပြဿဒ်တွင် လေးတန် လေးသွယ် ဆွဲကြိုးဖွဲ့၍ ဝန်စု ဗိုလ်စု အကြီးအကြပ်တို့ ကြီးကြပ်ပြီး ဆွဲကြိုးကို ငင်စေသည်။ အခါတော်စောင့် အခါတော်ကြား ပုဏ္ဏားတော်တို့က အခါတော်စာ ဖတ်ရွတ် လျှောက်ထားအပြီးတွင် စည်တော်စုံ တီးရွမ်းသည်။ အခါပေး အမြောက်သံ သုံးချက် ပေးသည်နှင့် တပြိုက်နက် စည်ကြီးခွက်ခွင်း ဒုံမင်း ပတ်သာ ခရာ တံပိုး တီးမျိုး မှုတ်မျိုးစုံ ပဉ္စင်တူရိယာ တီးမှုတ်ကြသည်မှာ မြေကြီး ငလျင် ပဲ့တင်ထပ်မျှ အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် ရှိလှသည်။ အကအခုန် အမျိုးစုံများလည်း ပါသည်။
ပင့်ဆောင်ရာ လမ်းစဉ်တလျှောက်တွင် ရဟန်း ရှင်လူ ပြည်သူအပေါင်းတို့ ဆွမ်း ရေချမ်း ပန်းပေါက်ပေါက် ဆီမီးတန်ဆောင် အမွှေးအထုံမှ စ၍ လှူဒါန်းပူဇော် ဖူးမြော်ကြသည်မှာ လမ်းခွင်ပြည့်မျှ ရှိသည်။ ထောင်မှူး မြို့စာရေး ထောင်စာချီ အရပ်အုပ် သွေးသောက်ကြီး ဆယ်အိမ်ခေါင်း တို့သည်လည်း ရုပ်ပွားတော် ပင့်ဆောင့်ရာ လမ်းတလျှောက်တွင် ရာဇဝတ်တော်ရေး ကင်းလွတ် လုံခြုံအောင် ခိုက်ပွားရန်မီး မဖြစ်ရအောင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် လိုက်ပါရသည်။ ပင့်ဆောင်ရသူ အစု အမှုထမ်းတို့ လမ်းခရီးတွင် မပင်ပန်းစေရ၊ ရပ်နားသင့်သည့် နေရာများတွင် ရပ်နား၍ ဖြည်းညင်းသာယာစွာ နားနားနေနေ ပင့်ဆောင်ကြသည်။ ရွှေမြို့တော် ဂန္ဓကုဋိ အာလိန်ငါးဆင့်ခံ အုတ်ခုံအောက် နတ်လမ်းစောင်းတန်းသို့ အရောက် ၁၉ ရက် ကြာသည်။ ၁၂၄၇ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၂ ရက်နေ့ (၃ဝ ဧပြီ ၁၈၈၅) တွင် ရုပ်ပွားတော် အုတ်ခုံအောက်ခြေ နတ်လမ်း စောင်းတန်းဦးသို့ ရောက်သည်တွင် မင်္ဂလာအမြောက် သုံးချက် ပစ်ဖောက် ပူဇော်သည်။
နယုန်လဆန်း ၂ ရက် (၁၂ မေ ၁၈၈၅) နေ့ ရုပ်ပွားတော်ကို ရပ်တော်မူရင်း နတ်လမ်းစောင်းတန်း တံတားဦးမှ အုတ်ခုံ ပလ္လင်တော်ထက်သို့ ပင့်ဆောင်သည်။ ရွှေမြို့တော် မြို့တွင်း မြို့ပြင် ရပ်ကွက်နေ ရဟန်းရှင်လူများ၊ အနီးအဝေး မြို့ရွာ ကျေးလက်များမှ ရဟန်းရှင်လူများ လာရောက် ဖူးမြော် ကန်တော့ကြသည်မှာ မြေပြင်ပြည့်မျှ စည်ကား များပြားလှသည်။ ရုပ်ပွားတော်ကို ဖြည်းညင်း သာယာစွာ ဘာလီကြိတ်စက်နှင့် ဆွဲယူပင့်ဆောင်ရာ ထားရပ်ပလ္လင်တော်ပေါ်သို့ မွန်းယိမ်းချိန်တွင် ရောက်တော်မူသည်။ ဘာလီကြိတ်စက်သည် ပူလီစက်ကို ဆိုလိုသည်ဟု ယူဆရသည်။
ကြီးကြပ်ဆင့်ဆို ပင့်ဆောင်ရသော ဝန်ကြီး ဝန်ထောက် စာရေးကြီး အသုံးစာရေး စက်ဆရာ ပိသုကာဆရာ၊ အလုပ်သည် ပညာသည်၊ ပန်းပဲ လက်သမားတို့မှ စ၍ လုပ်ငန်းတွင် ပါဝင်သမျှ သူတို့သည် ပတ္တမြားလက်စွပ်၊ ရွှေဖလား၊ ထည်မျိုး၊ အုပ်မျိုး အထိုက်အလျောက် ကိုယ်စီကိုယ်ငှ သနားတော်မြတ်ခံရသည်။
မဟာသကျသီဟ ရုပ်ပွားတော်သည် အဝ ရွှေမြို့တော်မှ အမရပူရ ရွှေမြို့တော်သို့၊ ထိုမှ ရတနာပုံ နေပြည်တော်သို့ ဒေသစာရီ ကြွခဲ့ရသည်။ မဟာသကျသီဟ ရုပ်ပွားတော်ကို စတင်သွန်းလုပ် ပူဇော်သူ စစ်ကိုင်းမင်း လက်ထက်တွင် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ပထမစစ် ဖြစ်သည်။ ဘုရားတည်ရန် မြေပုံ စတင်ကိုင်သည်မှာ ၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်၏။ စစ်ပြီးနောက် ၁၈၂၇ မတ်လတွင်မှ ဘုရားတည်ဆောက် ပြီးစီးသည်။ ပုဂံမင်း မောင်လူကလေးသည် ရုပ်ပွားတော်ကို ရွှေဝမြို့တော်မှ အမရပူရ မြို့တော်သို့ ၁၈၄၇ တွင် ပင့်ဆောင် ကိုးကွယ်သည်။ ၁၈၅၂ တွင် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ဒုတိယစစ် ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်းသည် မဟာသကျသီဟ ရုပ်ပွားတော်ကို အမရပူရမှ ရတနာပုံ နေပြည်တော်သို့ ပင့်ဆောင်ရန် ၁၈၈၄ ဒီဇင်ဘာမှ စ၍ စီမံ စိုင်းပြင်းသည်။ နေပြည်တော်သို့ ၂၁ မေ ၁၈၈၅ တွင် ရုပ်ပွားတော် ရောက်သည်။ ၁၈၈၅ နိုဝင်ဘာတွင် တတိယ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ စစ်ဖြစ်၍ ဘုရင် နန်းကျကာ ပြည်ပသို့ ပါတော်မူရသည်။ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်ဘဝ ဆိတ်သုဉ်းသွားရသည်။
ဘုရားပွဲတော်
မဟာသကျသီဟ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် သီတင်းကျွတ်လ မီးထွန်းပွဲတော်နှင့်အတူ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပူဇော်လေသည်။
ပက္ကလိုဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ပက္ကလိုဝရွာ(Petkalowa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၄၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောင်းမကံရွာ
မောင်းမကံရွာ
ချင်ရှီဟွမ်
ချင်ရှီဟွမ် (Qin Shi Huang Di, (, ;(ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက် ဘီစီ ၂၅၉ မှ စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက် ၂၁၀ ဘီစီ ) သည် ချင်မင်းဆက် ကို တည်ထောင်သူဖြစ်၍ တရုတ်ပြည်ထောင် ၏ ပထမဆုံး ဧကရာဇ် ဖြစ်လေသည်။ ငယ်မည် "'ရင်ကျန့်'" (嬴政)(သို့) "'ကျောက်ကျန့်'" (趙政) ဖြစ်၍  ချင်ပြည်ထောင်၏ မင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် အသက် ၁၃ နှစ်တွင် ချင် မင်းကြီး ကျန့် (秦王政) အဖြစ် နန်းတက်ခဲ့ပြီး ချင်ပြည်ထောင်သည် အခြားသော စစ်မက်ဖြစ်ပွားနေသည့် နယ်မြေများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး  ၂၂၁ ဘီစီတွင် တရုတ်ပြည်ကို ပေါင်းစည်း နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြင့် သက်တော် ၃၈နှစ်တွင် တရုတ်ပြည်၏ ပထမဆုံး ဧကရာဇ် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ ယခင်က ရှန် မင်းဆက် နှင့် ကျိုးမင်းဆက်တို့မှ မင်းဆက်များ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည့် "မင်းကြီး"(王 (ဝမ်) ဘွဲ့တော်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းခြင်း မရှိဘဲ သူသည် ၂၂၁ ဘီစီမှ ၂၁၀ ဘီစီအထိ ချင်မင်းဆက်၏ ပထမဆုံး ဧကရာဇ် (始皇帝) အဖြစ် အုပ်စိုးခဲ့သည်။ သူ တီထွင် အသုံးပြုခဲ့သော "ဧကရာဇ်" (皇帝 ) ဟူသည့် ဘွဲ့တော် နှင့် အရှေ့တွင် သုံးနှုန်းထားသည့် "ပထမဆုံး"ဆိုသော စကားသည် နောက် နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ခန့်အထိ အဆက်ဆက်သော တရုတ်ပြည်မင်းဆက်များ အတုယူ သုံးနှုန်းစရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူ၏ နန်းစံနှစ်တွင် သူ၏ စစ်သူကြီးတို့သည် တရုတ်ပြည် နယ်မြေများကို ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြသည်။ ချူ (ပြည်ထောင်) ၏ တောင်ဘက်သို့ စစ်ဆင်နွှဲခြင်းများ သည် ဟူနန် နှင့် ဂွမ်ဒုန်ရှိ ယွဲ့နယ်မြေများကို တရုတ်လူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှု စက်ကွင်းထဲသို့ ထည့်သွင်းလိုက်သလိုပင် ဖြစ်သည်။ အာရှ အလယ်ပိုင်းတွင် စစ်ဆင်နွှဲမှုများသည် အော်ဒို ပတ်လမ်းကို ရှူံးနူတို့ထံမှ သိမ်းယူနိုင်ခဲ့သည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် ရှူံးနူတို့သည် မိုတု ချန်ယု၏ အုပ်စိုးမှုအောက်တွင် ခိုလှုံခြင်းဖြင့် စုစည်းမိကြသည်။
ချင်ရှီဟွမ်သည် သူ၏ အမတ်ကြီး လီစီးနှင့် တွဲဖက်၍ ရှေး တရုတ်နယ်မြေအသီးသီးတွင် ကျင့်သုံးခဲ့သည့် အလေ့အထတို့ကို တညီတညွတ်ထဲဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်၍ အဓိကကျသည့် စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းရန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သေချာစွာ သုံးသပ်ကြည့်လျှင် သံသယဝင်ဖွယ်ရှိသည့် အချက်များကို တွေ့ရသော်လည်း ချင်ရှီဟွမ်သည် စာပေကို တားမြစ်ပိတ်ပင်ခြင်း နှင့် များစွာသော စာအုပ်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးစေခြင်း နှင့် စာပေပညာရှင်များကို သတ်ဖြတ်ကွပ်မျက်ခြင်းများ ပြုလုပ်သည်ဟု ပြောဆိုခြင်း ခံရသည်။ သူ၏ လူသိရှင်ကြား လုပ်ဆောင်ချက်များတွင် ပြည်နယ်တို့အနှံ့ ပြန့်ကျဲနေခဲ့သော တံတိုင်းများကို တရုတ်ပြည်၏ မဟာတံတိုင်းကြီး တစ်ခုအဖြစ် စုစည်းစေခြင်း၊ ကြီးမားလှသည့် နိုင်ငံတော် အဆင့် လမ်းမကြီးများ ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ မြို့တော်တစ်မျှကြီးမားလှသည့် ဂူသင်္ချိုင်းကြီးနှင့် ၎င်းကို စောင့်ကြပ်နေသော လူသဖွယ် ရွှံ့ရုပ်စစ်တပ်ကြီးတို့ပင် ဖြစ်တော့သည်။ သူသည် တရုတ်ပြည်အရှေ့ပိုင်းကို လှည့်လည်ကြည့်ရှုစဉ် ၂၁၀ ဘီစီ၌ ကွယ်လွန်သည်အထိ တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။
ဧကရာဇ်ဖြစ်လျှင် ယခင် ကျိုမင်းဆက်လက်ထက်ကဲ့သို့ ပဒေသရာဇ်တို့ တဖန်အင်အားကောင်းလာမည်ကို မလိုလားသဖြင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်သည်။ နယ်စား၊ ဘုရင်ခံတို့ ကို တစ်နယ်တည်း အတည်တကျမထားပဲ အလှည့်ကျရွှေ့ပြောင်းစေသည်။ ၎င်းတို့၏ မိသားစုများကိုလည်း နေပြည်တော်တွင် ချန်ရစ်စေသည်။ လမ်း၊ တံတား အစရှိသည့် ဆက်သွယ်ရေးစနစ်များ ကိုတိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်သည်။ အလေး၊ တင်းတောင်း၊ အချိန်အတွယ်၊ အတိုင်းအတာတို့ကို တစ်ပြေးညီ သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဘီစီ ၃၁၂ တွင် ကွန်ဖြူးရှပ် ကျမ်းစာများ အပါအဝင် တရုတ်အမျိုးသားရေးဆိုင်ရာ ကျမ်း၊စာပေ အစရှိသည်တို့ကို မီးရှို့ဖျက်စီးစေသဖြင့် လူအများကြောက်ရွှံထိတ်လန့်ရသည်။ သို့သော် ကျမ်းတစ်စောင်စီကိုမူ နန်းတွင်းမော်ကွန်းတိုက်သို့ပို့ကာ သိမ်းဆည်းစေခဲ့သည်။ နောက် ကွန်ဖြူးရှပ်ကျမ်းဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်များက နှုတ်ဖြင့်ဆက်လက်ပြန့်ပွားအောင် လုပ်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ အရှင်လတ်လတ် မြေမြုပ်သတ်စေသည်။
ယနေ့တရုတ်နိုင်ငံမျှ မကြီးမားသည့် တရုတ်ပြည်နယ်နိမိတ်ကို အဘက်ဘက်သို့ချဲ့ထွင်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ တောင်ဘက်တွင် ဆက်တိုက်သိမ်းသွင်းပြီး အရယူထားသော်လည်း၊ အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင်မူ အနိုင်တိုက်ခဲ့သော်လည်း ခြေကုတ်မယူနိုင်ခဲ့ပေ။ ထို့ပြင် ထိုအနောက်ဘက်နှင့်မြောက်ဘက် တစ်လွှားမှ ရန်သူ (လူမျိုးစုအများအပြား)၏ ရန်မှကာကွယ်ရန် မဟာတံတိုင်းကြီး ဂရိတ်ဝေါလ် (Great -Wall) ကိုတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းစစ်ဒဏ်ကြောင့် လူတို့ဆင်းရဲတွင်းနက်ပြီးသည်မှ မကြာသေးချိန်တွင် ထိုကဲ့သို့ကြီးမားလှသည့် စီမံကိန်းကြီးကို လူအင်အားသုံး ဖော်ဆောင်ခြင်းမှာ ယနေ့ခေတ်အမြင်တွင်မှမဟုတ် ရှေးလူတို့အတွက် အလွန်မှ ရက်စက်လှသည်ဖြစ်သဖြင့် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်တွင် ပုန်ကန်ထကြွမှုများကို နည်းများမဆို ရင်ဆိုင်ရတော့သည်။ ၎င်းသက်ရှိထင်ရှားရှိစဉ်တွင် ကောင်းစွာနှိမ်နှင်းနိုင်သဖြင့် မစိုးရိမ်ရသော်လည်း ၎င်းနတ်ရွာစံသည့် ဘီစီ ၂၁၀ နောက် ဒုတိယသား အဲ့ရှီဟွမ်တီ(Second of Premier Emperor) ဘွဲ့ဖြင့်နန်းတက်လာပြီးနောက်တွင် ကောင်းစွာ အုပ်ချုပ်နိုင်ခြင်းမရှိ၊ ပုန်ကန်ထကြွမှုများကိုလည်း ဖခင်ကဲ့သို့ ကောင်းစွာမနှိမ်နှင်းနိုင်သဖြင့် ၄နှစ်အတွင်း သတ်ဖြတ်ခံရကာ ချင်မင်းဆက်လည်း အချိန်တိုအတွင်း ပျက်သုဉ်းရသည်။ ရှီဟွမ်တီ၏ ကြီးကျယ်ခန်းနားသည့် အုတ်ဂူကြီးမှာလည်း ဖျက်ဆီးခြင်းခံရသည်။
ရှီဟွမ်တီကို နှောင်းခေတ်လူတို့က ကွန်ဖြူးရှပ်စ်ဝါဒအား နှိပ်ကွပ်သည်ကိုအကြောင်းပြုပြီး မုန်းတီးစိတ်အခံကြောင့် မျိုးမစစ်၊ လင်ကောင်မပေါ်ပဲမွေးသည့်သား အစရှိသဖြင့် ပြောဆိုရှုံ့ချကြသကဲ့သို့၊ ကွန်မြူနစ်တို့က တိုးတက်သောအမြင်ရှိသူဟု ဆိုကာ ချီးမြှောက်ကြသည်လည်းရှိသည်။ ရှီဟွမ်တီ ထူထောင်သည့် တရုတ်အင်ပါယာ မှာ ဩဂတ်စတက်ဆီဇာ (Augustus Ceasar) ထူထောင်သည့် ရောမအင်ပါယာ (Roman Empier) နှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အကျယ်အဝန်း၊ လူဦးရေ မကွာလှပေ။ သို့သော် ရောမအင်ပါယာက ပြိုကွဲပြီး တရုတ်အင်ပါယာမှာ တရုတ်နိုင်ငံအဖြစ်နှင့် သမိုင်းတလျှောက်ရပ်တည်နေနိုင်သည်မှာ ရှီဟွမ်တီ၏ အစွမ်းကြောင့် ဟုဆိုနိုင်သည်။
အမည်၏ အရင်းအမြစ်ကို ရှာဖွေခြင်း
ယနေ့တွင် ချင်ရှီဟွမ်၏ အမည်မှာ ရင်ကျန့် ဖြစ်ပြီး မျိုးရိုးအမည်အဖြစ် ရင် (嬴) စာလုံးနှင့် ကျန့် (政) စာလုံးတို့ကို ပေါင်းထားသည်ဟု အရင်းအမြစ်များအရ မကြာခဏ ဆိုကြသည်။ ရှေးတရုတ်ပြည်တွင်မူ အမည်ပေးပုံမှာ ကွဲပြားသည်။ ကျောက် (趙) ကို မျိုးရိုးအမည်အဖြစ် သုံးပါသည်။
ချင် ပြည်ထောင်ကို အုပ်ချုပ်သူများသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို မင်းကြီးများအဖြစ် သမုတ်ကြသည်မှာ ၃၂၅ဘီစီမှ မင်းကြီး ဟွေ့ဝမ်း လက်ထက်ကတည်းက ဖြစ်သည်။ နန်းတက်သောအခါ ကျန့်သည် ချင် မင်းကြီး (သို့မဟုတ်) ချင် မင်းကြီး ကျန့်အဖြစ် လူသိများသည်။ ထိုဘွဲ့တော်သည်ပင် ရှန် မင်းဆက် နှင့် ကျိုးမင်းဆက် တို့မှ အုပ်စိုးသူများနှင့် အဆင့်အတန်းတူသကဲ့သို့ ဖြစ်စေခဲ့သည်။
ချီ ပြည်ထောင်၏ လက်နက်ချခြင်းကို လက်ခံပြီးနောက် ၂၂၁ ဘီစီတွင် မင်းကြီး ကျန့်သည် ယခင် ကျိုး တိုင်းပြည်၏ နယ်မြေတို့ကို ပြန်လည်စုစည်းမိပြီးဖြစ်၏။ သူ၏ ဘွဲ့တော်ကို မင်းကြီးဟု ခေါ်တွင်ခြင်း မပြုဘဲ ဟွမ်တီ (ဧကရာဇ်)ဘွဲ့တော်ကို တီထွင်၍ မိမိကိုယ်ကို သမုတ်ခဲ့သည်။
အတွေးအခေါ် ဝါဒ
ချင်ရှီဟွမ်သည် ဓာတ်ငါးပါးအတွေးအခေါ်ကျောင်း၏ မြေကြီး၊ သစ်သား၊ သတ္တု၊ မီး နှင့် ရေတို့ကို အခြေခံသည့် အတွေးအခေါ်ကိုလည်း လိုက်နာသည်။ (五德終始說) ကျောက်ကျန့်၏ ဓာတ်သည် ရေဓာတ် ဖြစ်၍ ထိုဓာတ်သည်ပင် အနက်ရောင် နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ထိုစဉ်က အယူရှိသည်မှာ ယခင် ကျိုးအိမ်တော်သည် မီး၏ စွမ်းအားဖြင့် ဒွန်တွဲနေပြီး အနီရောင်သဘောရှိသည်။ ထို့ကြောင့် လာမည့် ချင်မင်းဆက်သည် စာရင်းအရ နောက်ထပ်ဓာတ် ဖြစ်သည့် ရေဓာတ်၊ အရောင်အားဖြင့်လည်း အနက်ရောင်ဖြစ်ရမည်။ အနက်ရောင်ကို ကျောက်မျက်ရတနာများ၊ အလံများ၊ တံခွန်ကုက္ကားများတွင် အသုံးပြုလာစေသည်။ အခြားအယူများမှာ မြောက်ဘက်သည် အရပ်လေးမျက်နှာ အဝင်ဖြစ်ခြင်း၊ ဆောင်းရာသီဖြစ်ခြင်း နှင့် နံပါတ် ၆ ကို ကိုယ်စားပြုခြင်း တို့ဖြစ်သည်။
ရဲခေါင်ကြီး (တောင်)ရွာ၊ ကျုံကူး
ရဲခေါင်ကြီး (တောင်)ရွာ၊ ကျုံကူး
ဘာဟဲဒိုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ဘာဟဲဒိုရွာ(Barhedo)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ စပါးကျီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စပါးကျီကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၃၄၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၃၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဧည့်သည်များ (ရုပ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲ)
ဧည့်သည်များ ( ဟန်းဂု : 손(ဆွန်း)၊ အင်္ဂလိပ် : the guest၊ မူရင်းမြန်မာပြန် : ဧည့်သည်) သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် တောင်ကိုရီးယား ဇာတ်လမ်းတွဲတစ်ပုဒ်ဖြစ်ပြီး အပိုင်း (၁၆) ပိုင်း ပါဝင်သည်။ ဇာတ်လမ်းတွင် အပနှင်ခြင်းများ၊ သဘာဝလွန်ဇာတ်ဝင်ခန်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဇာတ်လမ်းတွင် အဓိကဇာတ်ကောင် သုံးဦးအဖြစ် ကင်ဒုံဝတ်၊ ကင်ဂျေဝတ် နှင့် ဂျောင်အွန်းချယ် တို့ကပါဝင် သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဤဇာတ်လမ်းတွဲကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် MRTV-4 ရုပ်သံလိုင်း ၌ ၂၀၁၉ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်ပြသခဲ့သည်။
အင်ပင်လှရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
အင်ပင်လှရွာ (Inpinhla)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ အင်ပင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၃၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အီလက်ထရောနစ်ဒီမိုကရေစီ
ခေတ်သစ်ဒီမိုကရေစီတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပုံအမျိုးမျိုးကို လူတို့တီထွင်ကြံဆလာကြသည်။ အီလက်ထရောနစ်ခေတ် အီးခေတ်ဟူ၍ နည်းပညာကို အားကိုးလာကြ သည့်ခေတ်တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်မှုပုံစံကိုလည်း အတိကျဆုံး၊ အမှန်ကန်ဆုံး၊ အမြန်ဆန်ဆုံးဖြစ်စေရန် လူတို့တီထွင်ကြံဆကြသည်။ သို့သော် နည်းပညာသည် ထင်သလောက် ဒီမိုကရေစီရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းကို အထောက် အကူပြုနိုင် ပါသလော။
အီလက်ထရောနစ်စနစ်ဖြင့် မဲပေး၊ မဲရွေးသည့်စနစ်ကို Electronic Voting သို့မဟုတ် e-Voting ဟုခေါ်ကြသည်။ လူတို့သည် နိုင်ငံရေးကို စိတ်မဝင်စားပါဟု မည်မျှဆိုစေ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ ရလဒ်ကိုတော့ ချက်ချင်းလက်ငင်း သိလိုကြသည်။ သို့သော် စက်ကိုအားကိုးပြီး လုပ်ဆောင်ရသည်လုပ်ငန်းများတွင် လိမ်လည်မှုများရှိနေသောကြောင့် အမေရိကန်လိုနိုင်ငံမှာပင် DRE ခေါ် Direct-recording Electronic နည်းဖြင့် တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်ခြင်းကို မယုံကြည်ကြ ကြောင်းသိရသည်။
ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲနှင့် အစိုးရရွေးကောက်တင်မြှောက်ပွဲများကို အင်တာနက်မှ တစ်ဆင့် မဲပေးသည့်စနစ်ကို အများဆုံး အသုံးပြု စမ်းသပ်ကြည့်ကြသည့် နိုင်ငံများတွင် ဗြိတိန်၊ အက်စ်တိုးနီးယားနှင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတို့သည်ထင်ရှားသည်။ အမေရိကန်နှင့် ပြင်သစ်တို့တွင်မူ ပထမအဆင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း အတွက်သာ အသုံးပြုကြသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းကို အထောက်အကူ ဖြစ်စေမည့် စက်ပစ္စည်းများ အသုံးပြုခွင့် ဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်၌ DRE စနစ်ဖြင့် မဲပေးသူများမှာ ၂၈.၉ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း အီလက်ထရောနစ်ကိုအသုံးပြုပြီး မဲပေးရခြင်းသည် အမှားများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသဖြင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ၊ စိတ်ချလုံခြုံမှုအပြည့် မရဆိုသည့် မှတ်ချက်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရဆဲဖြစ်သည်။
အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံသည် e-Voting စနစ်ကိုအသုံးအပြုဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံသားတိုင်း ကမ္ဘာ့မည်သည့်နေရာသို့ ရောက်သည် ဖြစ်စေ အင်တာနက်မှတစ်ဆင့်လှမ်းပြီးမဲပေးနိုင်ရမည်ဟုဆိုထားသည်။ သို့သော် အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံသားတို့သည် အကြိုမဲပေးကာလတွင်သာ e-Voting စနစ်ကို အသုံးပြုကြပြီး ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပွဲနေ့တွင် မဲရုံသို့သာ တိုက်ရိုက်ဆန္ဒမဲ သွားပေးကြကြောင်း သိရသည်။
အာဏာသည်အတိုင်းအတာတစ်ခုအတွင်းသာ ထိန်းထားနိုင်သည်။ အာဏာကို ထိန်းရာတွင် ခေတ်မီနည်းစနစ်ဆိုသည်မှာ လိမ်လည် လှည့်စားမှုတစ်ခုဖြစ်နိုင်သည်။ လိမ်သည်ကို လိမ်မှန်းမသိလျှင် ပြည်သူတွေကဆက်ပြီးသဘောကျလိမ့်မည်။ သဘောကျလျှင် ဆက်ပြီးသုံးကြလိမ့်မည်။ ဆက်ပြီးသုံးနေလျှင် ဒီမိုကရေစီ ဆိတ်သုဉ်းလိမ့်မည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လူတွေက ရွေးကောက်တင်မြှောက် ရခြင်းအပေါ် သဘောတွေ့နေကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ရာစုနှစ် နှစ်စုကျော်ကျော်ခန့် အနောက်တိုင်းဒီမိုကရေစီတွင် စက္ကူမဲဖြင့် လျှို့ဝှက် ဆန္ဒမဲပေးကာ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြပြီး ပြဿနာလည်း ပြောပလောက် အောင်မရှိခဲ့ဟုဆိုရမည်။ ဒီမိုကရေစီနည်းဖြင့် ပါလီမန်ကိုလည်းကောင်း၊ အစိုးရကို လည်းကောင်း တည်ဆောက်သည်ဆိုရာတွင် စက္ကူမဲသည်သာ အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ရသည်။
ခေတ်ပြောင်းလာသည်နှင့်အမျှ ဟာ့ဒ်ဝဲနှင့်ဆော့ဖ်ဝဲတီထွင်သူများကလည်း စက္ကူမဲ အစား၊ ခလုတ်တစ်ချက်နှိပ်ရုံဖြင့် ချက်ချင်း အဖြေထွက်နိုင်သည့် အီလက်ထရောနစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည့်စနစ်ကို မကြာခဏပွဲထုတ်လာကြသည်။
လူတွေက စက်ပစ္စည်း၏တိကျမှုကို ဘဏ်စနစ်၊ အလိုအလျောက်ငွေထုတ်စနစ်တို့ဖြင့် သိမ်းသွင်းခံခဲ့ရသည်။ စက်ပစ္စည်း၏ အမှားကင်းမှုအပေါ် လူတွေယုံကြည်လာသည် နှင့်အမျှ အီလက်ထရောနစ်ရွေးကောက်မှုစနစ်အပေါ် စိတ်ချလာကြလိမ့်မည်ဟု လည်း ခန့်မှန်းကြသည်။ မိမိတို့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကို ရွေးကောက် တင်မြှောက်လိုက်ရခြင်းသည် ခရက်ဒစ်ကတ်တစ်ကတ်ကို သုံးလိုက်ရသကဲ့သို့ မထူးခြားသည့်အသွင်ဆောင်ရန်အားထုတ်ကြည့်ကြသည်။ သို့သော် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆန္ဒမဲပေးခြင်းဆိုသည်မှာ ဘဏ်တွင် ငွေထုတ် ငွေသွင်းခြင်းနှင့် လုံးဝမတူပေ။ ဘဏ်စနစ်ရော၊ မဲပေးခြင်းပါ လျှို့ဝှက်သည့်အသွင် ဆောင်သော်လည်း ခံစားမှုချင်း တော့တူညီမည်မဟုတ်ပေ။
အီလက်ထရောနစ်မဲဆန္ဒပေးစနစ်သည် နိုင်ငံရေးအတွက် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်ရာတွင် အဆင်ပြေလိမ့်ဦးမည် မဟုတ်ပေ။ မည်သည့်နည်းပညာကမှ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်မှုကို အထောက်အကူပြုနိုင်လိမ့်မည် မဟုတ်သေး ကြောင်း လတ်တလော ဆန်းစစ်ချက်များက ဖော်ပြနေသည်။ အီလက်ထရောနစ်ဆန္ဒမဲပေးစနစ်သည်အဘယ်ကြောင့် ဒီမိုကရေစီနည်းနှင့် သဟဇာတ မဖြစ်ရသနည်းဆိုသော်
(က) ဒီမိုကရေစီစနစ်တွင် အစိုးရအာဏာသည် ရွေးကောက်ပွဲကာလ လျှို့ဝှက်ဆန္ဒမဲကို ရေတွက်ရခြင်းနှင့်ဆက်စပ်နေသည်။ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်သည် တရားမျှတခြင်း၊ ဥပဒေနှင့်အညီဖြစ်ခြင်းတို့နှင့် ရာနှုန်းပြည့်ပတ်သက်နေသည်။ သံသယသည် အနိုင်ရသော်လည်း နိုင်ငံရေးဘဝကိုသေစေရုံမျှမက နိုင်ငံ မတည်ငြိမ်ခြင်း၊ ဆူပူအုံကြွခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေတတ်သည်။
(ခ) ဆန္ဒမဲဆိုသည်မှာ လျှို့ဝှက်ရသည်ကိုသာ လူတွေကကြိုက်သည်။ လျှို့ဝှက်နည်းဖြင့်သာရွေးကောက်တင်မြှောက်လိုကြသည်။ မည်သူမျှ ဖိအား ပေးခြင်း၊ လွှမ်းမိုးခြင်း၊ ချုပ်ကိုင်ခြင်း၊ အာဏာပြခြင်းတို့ဖြင့် ဆန္ဒမဲမပေးလိုကြပေ။ အစိုးရကဖြစ်စေ၊ ပါတီနိုင်ငံရေးသမားများကဖြစ်စေ ပြည်သူကို အတင်းအကျပ် ပြုကာ ဆန္ဒမဲပေးခိုင်းခြင်းသည် ပြစ်မှုကျူးလွန်ခြင်းသာဖြစ်သည်။
(ဂ) ရွေးကောက်ပွဲဆိုသည်မှာ တစ်နိုင်ငံလုံးနှင့်ဆိုင်သည့် အမျိုးသားရေးကိစ္စ အသွင်ဆောင်သည်။ နိုင်ငံတော်ကကြီးမှူးလုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သလို၊ ကုမ္ပဏီ အဖွဲ့အစည်းကြီးများ၏အထောက်အပံ့ဖြင့် ပြုလုပ်ခြင်းလည်းဖြစ်နိုင်သည်။
(ဃ) လူအများစု သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းအချို့က မှန်ကန်သည့် ရလဒ်ဆိုခြင်းထက် မှားယွင်းသည့်ရလဒ်အပေါ်တွင်သာ စိတ်ဝင်စားကြသည်။ ပြည်တွင်း ပြည်ပ ဖျက်လိုဖျက်ဆီးလုပ်လိုသူများကလည်း လူအား၊ ငွေအား၊ သတင်းအားဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်အပေါ် ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်ရန် လှုံ့ဆော်တတ်ကြသည်။
(င) လက်ရှိအစိုးရသည် တရားမျှတမှု၊ လျှို့ဝှက်လုံခြုံမှုရှိသည့် ရွေးကောက်ပွဲ တစ်ခုဖြစ်ရန် မည်မျှအာမခံချက်ပေးသည်ဆိုစေ ထင်ယောင်ထင်မှား အတိုက်အခိုက် များကို ခံကြရသည်သာဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲတစ်ခုလုံးကို တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အောင်မြင်ငြိမ်းချမ်းစွာ ကျင်းပပေးနိုင်ခဲ့သည်ကို ကျေးဇူးတင်ရမည့်အစား၊ ရွေးကောက်ပွဲအမှားများကိုသာ လိုက်ထောက်မည့်သူများနှင့် ရင်ဆိုင်ရခြင်းသည် ဒီမိုကရေစီ၏ သဘောသဘာဝကဲ့သို့ဖြစ်နေသည်။
၁။ 	လူတိုင်းလျှို့ဝှက်နည်းဖြင့်မဲပေးခြင်းကိုသာ နှစ်သက်ကြသည်။
၂။ 	မည်သူက မည်သူ့ကိုဟူ၍လည်းကောင်း၊ အမှန်လား၊ အမှားလားဆိုသည့် ဆန္ဒထုတ်ဖော်ချက်ကိုလည်းကောင်း မည်သူ့ကိုမျှ သိစေလိုသည့် ဆန္ဒမရှိပေ။
၃။ 	မည်မျှလျှို့ဝှက်သည်ဆိုစေ ထိုလျှို့ဝှက်ခြင်းကြောင့်လည်း အမှန်ဖြစ်ချင်မှ ဖြစ်မည်။ မဲပေးရာတွင် အမှားလည်းရှိနိုင်သည်၊ မတရားလည်း ရှိနိုင်သည်။ မဲပေးပြီး လျှင် မိမိတို့တာဝန်ပြီးဆုံးသွားသလိုဖြစ်နေသော်လည်း၊ မည်သူမျှ မိမိတို့ထင်သလို မျှော်လင့်ထား၍မဖြစ်နိုင်ပေ။
၄။ 	ရွေးကောက်ပွဲတွင် တရားမျှတမှုအတွက် အာမခံချက်ပေးနိုင်ရန် နည်းလမ်း တစ်လမ်းသာရှိသည်။ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ဥပဒေသာဖြစ်သည်။ ရွေးကောက် သူများကိုလည်းကောင်း၊ အရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များကိုလည်းကောင်း အမှန်တကယ် ကိုယ်စားပြုသည့် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေသည်သာလျှင် ပြည်သူကို အမှန်တကယ်အာမခံချက်ပေးနိုင်လိမ့်မည်ဖြစ်သည်။
၅။ 	အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သည့် အပိုဒ် (ဃ) နှင့် (င) တို့အလိုအရ မည်သူ့ကိုမျှ ရွေးကောက်ပွဲနှင့်ပတ်သက်ပြီး အရမ်းကာရော မယုံရသည့်သဘောဖြစ်နေသည်။ ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဥပဒေအတိုင်းသာ ဖြစ် မဖြစ်ကို ပြည်သူတို့ စောင့်ကြည့်နိုင်သည့် သို့မဟုတ် ဝေဖန်ပိုင်းဖြတ်နိုင်သည့် အသိပညာသာလျှင် အရေးကြီးသည်။
၆။ 	ရွေးကောက်ပွဲတွင် တရားမျှတခြင်းဆိုသည်မှာ အာမခံချက် အပြည့်အဝ ပေးနိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။ အာမခံချက် အပြည့်ပေးနိုင်သလို ပြည်သူကိုလည်း လွတ်လပ်ပွင့်လင်းစွာ စစ်ဆေးပိုင်ခွင့်လည်းပေးထားရမည်။ သို့မှသာလျှင် ဒီမိုကရေစီ နည်းကျကျ ထိန်းချုပ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ (ဤအဆင့်တွင် စက္ကူမဲဆန္ဒနှင့် အီလက်ထရောနစ်မဲဆန္ဒကိုနှိုင်းယှဉ် ကြည့်ရမည် ဖြစ်သည်။)
၇။ 	စက္ကူမဲဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပခြင်းသည် ဒီမိုကရေစီနည်းကျကျ ထိန်းချုပ်မှုများကို ပေးနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စက္ကုမဲကို လူတွေက စစ်ဆေးနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ စက္ကူမဲသည် မြင်နိုင်ရုံမျှမက လက်ဆုပ်လက်ကိုင် ပြနိုင်သည့် အနေအထားတွင်ရှိသည်။ သို့သော်စက္ကူမဲသည် ဒီမိုကရေစီနည်းကျ သည်ဟု ပုံသေမပြောနိုင်ပေ။ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များသို့ ရောက်နေသူများ၊ အကြမ်းဖက်သမားအုပ်စု၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးအာဏာကြီးလွန်းသူတို့ထံမှ အပြည့်အဝစက္ကူမဲတို့ရလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထား၍မဖြစ်နိုင်ပေ။
၈။ 	အီလက်ထရောနစ်စနစ်ဖြင့် မဲဆန္ဒပေးခြင်းတွင် ဒီမိုကရေစီနည်းကျကျ ထိန်းချုပ်နိုင်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ထား၍မဖြစ်ပေ။ ကွန်ပျူတာမဲစနစ်ကို လူသားဖြင့် မစစ်ဆေးနိုင်ပေ။ စက်ပစ္စည်း၏ အဆုံးအဖြတ်အတိုင်းသာ ခံကြရမည်ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာဆိုသည်မှာ လူသားကဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်ပြီး သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထား သည့် ဆော့ဖ်ဝဲအတိုင်းသာ အဖြေထုတ်ပေးလိမ့်မည်ဆိုစေ၊ မည်မျှသော အတိုင်းအတာအထိ ပြီးပြည့်စုံမှုရှိကြောင်းကိုကား မည်သူမျှအာမခံနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ လူသားဆန္ဒအရ လူဖြင့်စစ်ဆေးရခြင်းအပေါ်တွင် အပြည့်အဝ ယုံကြည့်စိတ်ချနေသမျှ အီလက်ထရောနစ်နည်းသည် ခေတ်စားလာဦးမည် မဟုတ်ပေ။
၉။ 	နည်းပညာသည်လူသားတို့ ယုံကြည်စိတ်ချရသည့်အနေအထားသို့ မရောက် သမျှ အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစနစ်ဖြင့် ရလာသည့် ရလဒ်ကို လက်ခံကြမည် မဟုတ်ပေ။
၁၀။ အီလက်ထရောနစ်မဲဆန္ဒပြုခြင်းကို ပြည်သူတို့လက်ခံလာရန်မှာ အီလက်ထရောနစ်ပစ္စည်းများနှင့်သက်ဆိုင်သည့် (လူ၊ ဆော့ဖ်ဝဲ၊ ဟာ့ဒ်ဝဲနှင့် Network ) တို့ကိုလုံခြုံစိတ်ချရမှု၊ မှန်ကန်တိကျမှုတို့အား အခိုင်အမာ တည်ဆောက် ပြနိုင်မှ ရပေလိမ့်မည်။ ဤသည်မှာလည်း မဖြစ်နိုင်ပေ။
၁၁။ 	အစိုးရအနေဖြင့်လည်း အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစနစ်သည် တိကျမှန်ကန် ကြောင်း ယနေ့တိုင် သက်သေမပြနိုင်သေးပေ။
၁၂။	အီလက်ထရောနစ်စနစ်ဖြင့်မဲပေးခြင်းသည် အကြမ်းဖက်သမားတို့အတွက် ပစ်မှတ်ဖြစ်ကာတိုက်ခိုက်နိုင်သည်။ Network Infrastructure နှင့် လျှပ်စစ် ဓာတ်အားလိုင်းအပြင်၊ ကွန်ပျူတာ Center တို့ကိုပါ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးလိုက်လျှင် ဆိုသည့် အဆင့်အထိ ထည့်သွင်းစဉ်းစား လိုက်လျှင် မလုံခြုံမှုကိုသိနိုင်ပေလိမ့်မည်။
ရွေးကောက်ပွဲတိုင်း စိတ်ချယုံကြည်ရသည်ဟု မပြောနိုင်ပေ။ တစ်ခါတစ်ရံ အမှားကို မဲပေးပြီး၊ အမှားကိုရွေးချယ်တတ်သည်မှာလည်း ဒီမိုကရေစီ၏သဘော သဘာဝဟု ပြောရမည်။ အထူးသဖြင့် နည်းပညာဖြင့် စက်ကိရိယာများကိုသုံးပြီး ရွေးကောက် ရခြင်းသည် အန္တရာယ်ကြီးသောစွန့်စားမှုတစ်ရပ်အဖြစ် ရှုမြင်သုံးသပ်ကြသည်။ စက်ကိရိယာဖြင့် အမေရိကန်ကဲ့သို့သောနိုင်ငံကြီးတွင် မဲပေးစနစ်ကို စမ်းသပ်ခဲ့ဖူး သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ၂၀၀၄ ရွေးကောက် ပွဲကာလအတွင်း စက်ကိရိယာများဖြင့် မဲပေးခဲ့ကြသည်။ စက်ကိရိယာများချွတ်ယွင်းမှုကြောင့် အတော်လေးပြဿနာတက်ခဲ့ရသည်။
အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစနစ်တွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေရသည့်ပစ္စည်းတစ်ခုမှာ ကွန်ပျူတာဖြစ်သည်။ ဆော့ဖ်ဝဲ သို့မဟုတ် ပရိုဂရမ်ကိုသုံးပြီး run ရသဖြင့် စက်ကိုအားကိုးနေရခြင်းကို ပညာရှင်အများစုက ယုံကြည်စိတ်ချမှုသိပ်မရှိပေ။ DRE စနစ်တွင်လည်း ဆန္ဒမဲပြားဖြင့် စက်ကိုအသုံးပြုကာမဲပေးရသည်ဆိုစေ မည်သို့ လုပ်ဆောင်ထားကြောင်း အများပြည်သူသို့ နည်းပညာသဘောတရားကို ပွင့်လင်းစွာ ထုတ်ပြန်ထားမှုမရှိခြင်းက မယုံသင်္ကာမှုကို တိုးပွားစေခဲ့သည်။ ကွန်ပျူတာနှင့် စက်ပစ္စည်းများအပေါ် အပြည့်အဝ လူတို့ယုံကြည်စိတ်ချမှုမရှိနိုင်သရွေ့ အီလက် ထရောနစ်မဲပေးစနစ်သည် အောင်မြင်ကိုးစားမှုရနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။
ကဏ္ဍ:ဒီမိုကရေစီ အမျိုးအစားများ
ဝါးနက်ကုန်း
ဝါးနက်ကုန်း
မန်ကျောင်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်ကျောင်းရွာ (Mankyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ဖန်လိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၅၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ချေထောက်ရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ညောင်ချေထောက်ရွာ (Nyaungchayhtauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ညောင်ချေထောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ချေထောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၆ ဦး၊ မ ၃၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကြီးတိုင်းရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
မကြီးတိုင်းရွာ (Magyitaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ရွှေတုတ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေတုတ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၄ ဦး၊ မ ၁၁၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းတိုင်
ပန်းတိုင်၏အဓိပ္ပါယ်ရင်းမှာ ရည်မှန်းရာ နေရာဒေသ အမှတ်အသား တစ်ခုဖြစ်သည်။ အပြေးပြိုင်ပွဲ စသည်တို့တွင် ပြေးလမ်းခရီးကို တာလမ်းဟုခေါ်ပြီး ယှဉ်ပြိုင်သူများ စတင်ထွက်ခွါရမည့်စုရပ်နေရာကို (တာထွက်/တာလွှတ်သောနေရာ)ဟုခေါ်ကြသည်။ ပြိုင်ပွဲခရီးဆုံးဟုသတ်မှတ်ထားသော ပြေးလမ်းတစ်နေရာကိုမူ ခရီးဆုံးပန်းတိုင်ဟုခေါ်သည်။
ဘဝကို ခရီးတစ်ခုအဖြစ်ရှုမြင်တတ်ကြရာ တစ်စုံတစ်ဦး(သို့မဟုတ်)မိမိကိုယ်တိုင် ရရှိရောက်ရှိလိုသော ရည်မှန်းချက် အဆင့်အခြေအနေစသည်တို့ကိုလည်း ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင် ဟုပြောဆိုသုံးနှုန်းကြသည်။
ရွှေပြည့်ရွာ၊ ပေါက်တူး
ရွှေပြည့်ရွာ၊ ပေါက်တူး
သဲဒွေးရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
သဲဒွေးရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
ဖတ်မာဒီးရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ဖတ်မာဒီးရွာ(Hpatmardee)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ဖတ်မာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖတ်မာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၆၅ ဦး နေထိုင်သည်။
အနောက်စုရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
အနောက်စုရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
ကန်ထောက်ရွာ
ကန်ထောက်ရွာ
သတ္တုကျောက်ရိုင်း
သတ္တုကျောက်ရိုင်းဆိုသည်မှာ ကျောက်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ၎င်းကျောက်များအတွင်း သံ၊သတ္တု၊ ရွှေ၊ ကြေးအစရှိသော သဘာဝသယံဇာတများပါဝင်သည်။ ၎င်းကျောက်ရိုင်းများကို မိုင်းတွင်းများမှ ထုတ်ယူရရှိသည်။
ဖိုးရွှေမင်းရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
ဖိုးရွှေမင်းရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
မိုက်ဟိုင်းရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
မိုက်ဟိုင်းရွာ (Maikhai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ မိုင်ဟိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်ဟိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၄ ဦး၊ မ ၂၁၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းဘဲကုန်းရွာ၊ ဒုတ်ရိုက်
ပန်းဘဲကုန်းရွာ၊ ဒုတ်ရိုက်
ကျုံကူးရွာ၊ ကျုံကူး
ကျုံကူးရွာ၊ ကျုံကူး
မီးလောင်တောင်ရွာ
မီးလောင်တောင်ရွာ
နိုဘယ်လီယမ်
နိုဘယ်လီယမ် သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှု မရှိသော ဒုတိယ transferium element အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ၎င်း၏အတည်ငြိမ်ဆုံး အခြေအနေဖြစ်သည့် isotope (၂၅၉) တွင် သက်တမ်းဝက်(half life) ၅၈ မိနစ်ဖြစ်သည်။ ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအရ ၎င်း၏ atomic number, half-life နှင့် isotopes အရေအတွက် ပမာဏမှာအနည်းအကျင်းသာဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်၏ အလေးချိန်(atomic weight) ပြောင်းလည်းမှုများမှာ Isotopes(၂၄၉) မှ (၂၆၂)အထိရှိသည်။ဓာတုသင်္ကေတ No ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ၎င်း ဒြပ်စင်ကို နိုဗယ်လ်ဆုတည်ထောင်သူ ဆွီဒင်သိပ္ပံပညာရှင် Alfred Nobel အားအစွဲပြု၍ Nobelium ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။
အသုံးပြုခြင်း
Transferium element အမျိုးအစားဖြစ်သော ၎င်းဒြပ်စင် အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာ သိရှိထားပြီး အသုံးပြုရန် နည်းလမ်းတစုံတရာ မရှိသေးပါ။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှု
နိုဘယ်လီယမ်သည် သဘာဝအရ မတွေ့ရှိရပါ။ မတည်ငြိမ်သော ဒြပ်စင်(unstable element) ဖြစ်၍ ယို့ယွင်းပျက်စီးလွယ်ပြီး အခြား ဒြပ်စင်များအဖြစ် လျင်မြန်စွာ ပြောင်းလဲသွားခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တွေ့ရှိရန် မလွယ်ကူပါ။ ထိုကြောင့် လူသားတို့၏ ကျန်းမာရေးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။
ပတ်ဝန်းကျင်ပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှု
နိုဘယ်လီယမ်(Nobelium) သည် သက်တမ်းဝက်(half-life) အလွန်တိုတောင်းသောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင် အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာ မလိုပါ။
အောင်းကုန်းရွာ၊ ကောလင်းမြို့နယ်
အောင်းကုန်းရွာ (Aungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ကောလင်းမြို့နယ်၊ ကြာအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၉၃၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကောလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ