cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အစိုးရကအားပေးအားမြှောက်ပြုသော အကြမ်းဖက်မှု
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး၏ စီရင်ချက်
thumb|The International Court of Justice in session နီကရားဂွါအစိုးရက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအား ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတရားရုံး၌ တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ကွန်ထရာတို့အား ယူအက်စ်ကသာ ဖန်တီးစီမံနေခြင်းဖြစ်သည်ဟု နီကရားဂွါက ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုပြောဆိုချက်မှာ ငြင်းပယ်ခံရသော်လည်း ကွန်ထရာနှင့်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအကြား နီးကပ်သောပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုအကြောင်း ငြင်းကွယ်မရသည့် သက်သေအထောက်အထား အများအပြားကို တရားရုံးက တွေ့ရှိရသည်။ ကွန်ထရာတို့အတွက် မရှိမဖြစ်အရေးပါသော ဘဏ္ဍာရေး ထောက်ပံ့မှု၊ သင်တန်းများ၊ လက်နက်များနှင့် အခြားထောက်ပို့ အကူအညီများကို အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာ ပံ့ပိုးပေးမှုတွင် ယူအက်စ်၏ အခန်းကဏ္ဍကြီးမားကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
နီကရားဂွါဆိပ်ကမ်းများ၌ မိုင်းထောင်ခြင်းအား ရပ်တန့်ရန်နှင့် နီကရားဂွါ၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို လေးစားရန် ICJ က ၁၉၈၄ ၌ အမိန့်ချမှတ်ခဲ့သည်။ လအနည်းငယ်ကြာပြီးသည့်နောက် ယူအက်စ်က မည်သို့ ငြင်းဆိုစေကာမူ ဤအမှုကို တရားစီရင်ပိုင်ခွင့် ရှိကြောင်း တရားရုံးကဆုံးဖြတ်သည်။ နီကရားဂွါ၌ စင်ပြိုင်တပ်ဖွဲ့လှုပ်ရှားမှုများအား ကူညီခြင်းဖြင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဥပဒေကို ချိုးဖောက်ခြင်းများအား ယူအက်စ်က အားပေးအားမြှောက်ပြုခဲ့ကြောင်း တရားရုံးကတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယူအက်စ်၏ စိတ်ဓာတ်ရေးရာစစ်ဆင်ရေးလက်စွဲ ထုတ်ဝေမှု နှင့် ကွန်ထရာတို့ထံ ဖြန့်ချိမှုကိုလည်း တရားရုံးက ရှုံ့ချခဲ့သည်။ လက်စွဲစာအုပ်မှာ အရပ်သားများအား သတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် ပတ်မှတ်ထားသတ်ဖြတ်ခြင်းများအတွက် ကျိုးကြောင်းဆင်ခြေပေးနိုင်ရန် အကြံဉာဏ်များပေးခဲ့သည်။ “လျှို့ဝှက်အကြမ်းဖက်မှု” အသုံးပြုခြင်းအတွက် ဗြောင်ကျသည့် သရုပ်ဖော်မှုများလည်း ပါဝင်သည်။
အစပထမပိုင်းတွင် ICJ ၌ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်မရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက တရားရင်ဆိုင်မှုမပြုဘဲ နောက်ဆုတ်သွားသည်။ အဆုံးသတ်၌ တရားရုံးက နီကရားဂွါကို အသာစီးပေးလိုက်ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဥပဒေကို ချိုးဖောက်မှုကြောင့် နစ်နာကြေးပေးရန် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအား ချမှတ်လိုက်သည်။ ICJ ၏ စီရင်ချက် အာဏာမတည်နိုင်ရန် ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီတွင် ယူအက်စ်က ဗီတိုအာဏာအသုံးပြုခဲ့ခြင်းကြောင့် နီကရားဂွါနိုင်ငံမှာလည်း နစ်နာကြေး ရယူနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
ကျူးဘန်းပြည်ပြေးများ
right|thumb|A memorial to Cubana Flight 455 ၁၉၅၉ ကျူးဘန်းတော်လှန်ရေးပြီးနောက် ကျူးဘန်းပြည်ပေးများစွာကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအစိုးရက အထူးသဖြင့် ဂျော့ချ် အေ့ချ် ဒဘယ်လျူ ဘုရှ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးလက်ထက်တွင် အထောက်အပံ့များကို ပေးခဲ့သည်။ ထင်ရှားသူအများစုအနက် ၁၉၇၆ ကျူးဘန်းလေယာဉ်ဗုံးဖောက်ခွဲမှုတွင် အမှုပတ်သက်ခဲ့သော Orlando Bosch နှင့် Luis Posada Carriles တို့ ပါဝင် သည်။ Bosch မှာ အခြား အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ် ၃၀ အတွက်တာဝန်ရှိပြီး Carriles မှာ အေဂျင်စီနှင့် အချိတ်အဆက်ရှိစဉ် အခါက အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်ပေါင်းများစွာကို ကျူးလွန်ခဲ့သော စီအိုင်အေအေးဂျင့်ဟောင်း တဦးဖြစ်သည်။ အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များတွင် ပါဝင်ခဲ့သော အခြားသူများမှာ ချီလေးသံတမန် Orlando Letelier ကို ၁၉၇၆ တွင် ဝါရှင်တန်မြို့၌ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး ဘုရှ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က လွှတ်ပေးခဲ့သော ကျူးဘန်းပြည်ပြေး Jose Dionisio Suarez နှင့် Virgilio Paz Romero တို့ဖြစ်ကြသည်။
Orlando Bosch
Bosch မှာ ဟာဗားနားတက္ကသိုလ်တွင် ဖီဒယ်ကက်စထရိုနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်ပြီး ကျူးဘန်းတော်လှန်ရေးဖြစ်လာမည့် ကျောင်းသားနိုင်ငံရေးကလာပ်စည်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကက်စထရို၏ အာဏာရှင်အစိုးရနှင့် ကတောက်ကတဆဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ မအောင်မြင်သော ပုန်ကန်မှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးထောင်ထခြားနားလှုပ်ရှားမှု (MIRR) ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ကက်စထရိုကိုလုပ်ကြံရန် Luis Posada Carriles နှင့်အတူ စီအိုင်အေနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ထိုသူတို့အား ဝန်ထမ်းများအနေဖြင့် ကျောထောက်နောက်ခံပေးခဲ့ကြောင်း စီအိုင်အေက နောက်ပိုင်းတွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ “ကက်စထရိုအားဆန့်ကျင်သည့် အကြမ်းဖက်သမားများအတွက် ထီးရိပ်မိုးအဖွဲ့” ဟု အက်ဖ်ဘီအိုင်က သရုပ်ဖော်သော ညီညွတ်သည့်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေး၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယူအက်စ်ရှေ့နေချုပ်ဟောင်း Dick Thornburgh က “နောင်တရခြင်းအလျဉ်းမရှိသည့်အကြမ်းဖက်သမား” ဟု Bosch ကို ခေါ်သည်။
မိုင်ယာမီတွင် ကမ်းကပ်ထားသော ဟာဗားနားသို့ ထွက်ခွါမည့် ပိုလန်ကုန်တင်သင်္ဘောတစင်းအား စိန်ပြောင်း (bazooka) ဖြင့် ပတ်ခတ်မှု ကြောင့် ၁၉၆၈ တွင် တရားစွဲခံရသည်။ သူ့အား ထောင်ဒဏ် ၁၀ နှစ် ချမှတ်ခံရပြီး ၁၉၇၄ တွင် ခြေချုပ်ဖြင့် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ သည်။ ချက်ချင်း ခြေချုပ်အား ချိုးဖောက်ပြီးလက်တင်အမေရိကတခွင် လှည့်လည်သွားလာခဲ့သည်။ ကျူးဘန်းသံရုံးအား ဗုံးထောင်မှုဖြင့် ဗင်နီဇွဲလား၌ အဖမ်းခံရသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြန်လွှဲပေးရန် ဗင်နီဇွဲလားအစိုးရက ကမ်းလှမ်းသော်လည်း ကမ်းလှမ်းချက် ပယ်ချခံရသည်။ သူ့အားချက်ချင်းလွှတ်ပေးပြီး ချီလီသို့ ပြောင်းရွှေ့လိုက်သည်။ ယူအက်စ်အစိုးရ၏ အဆိုအရ ၂ နှစ်တာအတွင်း ကျူးဘန်းသံရုံးများအား စာပို့ဗုံးခွဲရန်အတွက် နိုင်ငံ ၄ နိုင်ငံတွင် ကြိုးစားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
ညီညွတ်သည့်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့များပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းရေး (CORU)အတွင်း ကျူးဘန်းပြည်ပြေးအဖွဲ့များအား ထည့်သွင်း ပေါင်းစပ်ရန် စီအိုင်အေ၏ အားထုတ်မှုတွင် ၎င်းဝင်ရောက် ပူးပေါင်းခဲ့ရာ ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံတွင် Bosch အဆုံးသတ်သွား သည်။ CORU ၏ အော်ပရေးရှင်းများတွင် မအောင်မြင်သည့် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံဆိုင်ရာ ကျူးဘန်းသံအမတ်အား လုပ်ကြံမှု နှင့် ဂွါတီမာလာစီးတီး၌ မက္ကဆီကန်သံရုံးအား ဗုံးခွဲမှုတို့ပါဝင်သည်။  Posada နှင့်အတူ ၁၉၇၆ စက်တင်ဘာတွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော Letelier အား လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုကို အစီအစဉ်ချရာတွင် စီအိုင်အေအေးဂျင့် တဦးနှင့် တွဲဘက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ အရပ်သားခရီးသည် ၇၃ ဦးလုံး သေဆုံးခဲ့သည့် ၁၉၇၆ ဗင်နီဇွဲလားမှ ဟာဗားနားသို့ ပျံသန်းသည့်လေယာဉ်ဗုံးခွဲမှုတွင် သူပါဝင်ပတ်သက်နေခဲ့သော်လည်း ရှည်ရှည်လျားလျားအမှုရင်ဆိုင်ပြီးနောက် သူနှင့် Posada မှာ အမှုမှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ စီအိုင်အေက အဆိုပါဗုံးခွဲမှုကို ကြိုတင်သိနှင့်နေခဲ့ကြောင်းကို နောက်ပိုင်းထုတ်ပြန်လိုက်သည့် စာရွက်စာတမ်းများက ပြသလျက်ရှိသည်။ မိုင်ယာမီသို့ ပြန်သွားရာ ခြေချုပ် ချိုးဖောက်မှုဖြင့် အဖမ်းခံရသည်။ သူ့အား ပြည်နှင်ရန် တရားစီရင်ရေးဌာနကအကြံပြုတိုက်တွန်းခဲ့သော်လည်း ဘုရှ်က အဆိုပါအကြံပြုချက်ကို ဖယ်ချပြီး အကြမ်းဖက်မှုအား သူက “စွန့်လွှတ်ပါမည့်” အကြောင်း ခံဝန်ဖြင့် အချုပ်အနှောင်မှ လွှတ်ပေးခဲ့သည်။
Luis Posada Carriles
thumb|291x291px|Luis Posada at Fort Benning, [[ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ် (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု)|Georgia, U.S., 1962]] ပညာရှင်များနှင့် ဂျာနယ်လစ်များက အကြမ်းဖက်သမားဟု သမုတ်ခံရသည့် စီအိုင်အေအေးဂျင့်ဟောင်း Luis Posada Carriles မှာ ကျောင်းသားဘဝက ကက်စထရိုနှင့်အဆက်အသွယ်ရှိဖူးသော်လည်း ၁၉၅၉ တော်လှန်ရေးပြီးသည့်နောက် ကျူးဘားမှ စွန့်ခွါထွက်ပြေးကာ မအောင်မြင်ခဲ့သည့် ဘေးအော့ဖ်ပစ်ဂ်ကျူးကျော်မှုအား ကူညီကမကထပြုခဲ့သည်။ ကျူးကျော်မှုဖြစ်ပြီးနောက် Carriles ကို ယူအက်စ်တပ်မတော် ဖော့တ်ဘန်းနင်းဌာနတွင် အချိန်တခုကြာအောင် လေ့ကျင့်ပေး ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူ့အား ဗင်နီးဇွဲလားသို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးခဲ့ရာ Orlando Bosch နှင့် အဆက်အသွယ်ရခဲ့သည်။ Orlando Bosch အပြင် အခြားသူများနှင့်တကွ ကက်စထရိုဆန့်ကျင်ရေး အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များ၏ ထီးရိပ်မိုးအဖွဲ့အဖြစ် သရုပ်ဖော်ခံ ရသော ညီညွတ်သည့်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ ညှိနှိုင်းပေါင်းစပ်ရေးကို သူက တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ကျူးဘားနားလေယာဉ် ၄၅၅ မှာ ပျံသန်းစဉ် ပေါက်ကွဲပြီး ခရီးသည် ၇၈ ဦးလုံး သေဆုံးကြသည်။ Carriles မှာ အကွက်ချ ကြံစည်မှုအတွက် အဖမ်းခံရသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ကွင်းလုံးကျွတ်လွတ်သည်။ သူနှင့် အခြား စီအိုင်အေနှင့် ဆက်နွယ်သည့် ကက်စထရိုဆန့်ကျင်ရေး ကျူးဘန်းပြည်ပြေးများ၊ ဗင်နီဇွဲလားလျှို့ဝှက်ရဲတပ်ဖွဲ့DISIP တပ်ဖွဲ့ဝင်များတို့မှာ အမှုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေကြောင်း သက်သေအထောက်များအရ ပေါ်လွင်သည်။ ထိုတိုက်ခိုက်မှုတွင် ပူးပေါင်းကြံစည်သူ အဖြစ် ယူအက်စ်အစိုးရအား ကျူးဘားနိုင်ငံက စွပ်စွဲသည့်အခါတွင် နိုင်ငံရေးအရှုပ်အထွေးများ လျင်လျင်မြန်မြန် အုံကြွလာ သည်။ အေဂျင်စီက “ကျူးဘားနားလေကြောင်းလိုင်းအား ဗုံးခွဲမည့် ကျူးဘန်းပြည်ပြေး အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များ၏ အစီအမံများနှင့်ပတ်သက်၍ ၁၉၇၆ ဇူလိုင်လကပင်လျှင် ခိုင်မာသောကြိုတင်သတင်းရခဲ့” ကြောင်းကို ၂၀၀၅ တွင် ထုတ်ပြန်သော စီအိုင်အေစာရွက်စာတမ်းများက ဖော်ပြနေသည်။ Carriles က ပါဝင်မှု မရှိကြောင်း ငြင်းဆိုသော်လည်း သူ၏ Los caminos del guerrero (သူရဲကောင်းစစ်သည်များ၏ လမ်းကြောင်းများ) စာအုပ်တွင် အဆိုပါဖြစ်ရပ်အကြောင်း အသေးစိတ်အချက်အလက်များစွာကို ဖော်ပြထားသည်။
ဖမ်းဆီးမှုများနှင့် လွတ်မြောက်မှုများစွာကြုံပြီးနောက် Carriles မှာ Oliver North ဆောင်ရွက်နေသော နီကရားဂွါရှိ ကွန်ထရာအကြမ်းဖက်သမားများထံ ပံ့ပိုးပေးနေသည့်အော်ပရေးရှင်းများတွင် ပူးပေါင်းခြင်းဖြင့် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် စီအိုင်အေ လောကထံ ပြန်သွားခဲ့သည်။ သူ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်တွင် လေကြောင်းဖြင့်ကြဲချသည့် စစ်ဘက်ရိက္ခာအထောက်အပံ့များပါဝင်ပြီး ယင်းအတွက် လစာများစွာ ရရှိသည်။ အီရန်-ကွန်ထရာအရေးတွင် သူ၏ အခန်းကဏ္ဍပါဝင်ခဲ့ကြောင်း နောက်ပိုင်းတွင် ဝန်ခံခဲ့ သည်။ ကျူးဘားတွင် ၁၉၉၇ ခုနှစ်၌ အတွဲလိုက် အကြမ်းဖက်ဗုံးဖေါက်ခွဲမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ Carriles ပါဝင်ပတ်သက်သည်။ ကြီးထွားလာသောခရီးသွားလုပ်ငန်းအား ဗုံးဖောက်ခွဲမှုများက ပစ်မှတ်ထားသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ သူ၏ ညွှန်ကြားမှု အောက်ရှိ ကြေးစားစစ်သားတဦးတည်းသာ အဆိုပါအမှုအတွက် စွဲချက်တင်ခံရကြောင်း Carriles ကဝန်ခံပြီး အဆိုပါဖြစ်ရပ်ကို သူစီစဉ်ခဲ့သည်ဟူသော (နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည့်) ဝန်ခံထွက်ဆိုချက် တရပ်ကို ပြုခဲ့သည်။ Carriles မှာ အထောက်အပံ့မရရှိတော့သော်လည်း ယူအက်စ်အစိုးရ၏ သည်းငြီးခံမှုမှ အမြတ်ထွက်ခဲ့သည်ဟု လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့က ဖော်ပြသည်။ ဖီဒယ်ကက်စထရိုအား လုပ်ကြံရန် ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် Carriles မှာ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပနားမား၌ ဖမ်းဆီး ရုံးတင်ခံရသည်။
ကိုလံဘီယန် စင်ပြိုင်လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့များ
right|thumb|301x301px|US General William P. Yarborough was the head of a counterinsurgency team sent to Colombia in 1962 by the US Special Warfare Center. Yarborough was one of the earliest proponents of "[[လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း|paramilitary ... and/or terrorist activities against known communist proponents" .]] ကိုလံဘီယန်ပဋိပက္ခ၏ နှောင်းပိုင်းကာလဝက်အတွင်း လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုအများစုအတွက် ကိုလံဘီယန် စင်ပြိုင် တပ်ဖွဲ့များတွင် တာဝန်ရှိသည်။ ပထမဆုံးသောစင်ပြိုင်လက်နက်ကိုင်အကြမ်းဖက်အဖွဲ့များကို လက်ဝဲနိုင်ငံရေးသမားများ၊ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားများနှင့် ပြောက်ကျားများကို တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် စစ်အေးကာလအတွင်း စေလွှတ်ထားသော ယူအက်စ် စစ်ဘက်အကြံပေးများက စုစည်းခဲ့သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလူ့အခွင့်အရေးများ နှင့် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများစွာ၏ အဆိုအရ လက်ယာယိမ်းစင်ပြိုင်အုပ်စုများမှာ ကိုလံဘီယာ၌ အဆိုပါနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားသော နိုင်ငံရေးလူသတ်မှုများ၏ ၇၀ မှ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တာဝန်ရှိသည်။ စင်ပြိုင်တပ်ဖွဲ့ အကြမ်းဖက်မှုများမှာ လယ်သမားများ၊ သမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်များ၊ ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ၊ လူ့အခွင့်အရေးလုပ်သားများ၊ ဆရာများနှင့် လက်ဝဲဝါဒီနိုင်ငံရေးလှုပ်ရှား တက်ကြွသူများ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့အား ထောက်ခံသူများအား အဓိကပစ်မှတ်ထားသည်။
လာဇိုအစီအမံ
La Violencia. ဖြစ်ပွားစဉ်နှင့်ဖြစ်ပွားပြီးနောက်အတွင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သော လက်နက်ကိုင်ကွန်မြူနစ်အဖွဲ့များ၏ ကိုလံဘီယာကျေးလက်ဒေသတွင်း တိုးပွားလာခြင်းကြောင့် ကိုလံဘီယာ၏ ပြည်တွင်းလုံခြုံရေးအခြေအနေကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် သောင်းကျန်းမှုခြေမှုန်းရေးကျွမ်းကျင်သူများ ပါဝင်သည့် “အထူးစစ်တမ်းအဖွဲ့” တဖွဲ့ကို ၁၉၅၉ အောက်တိုဘာ၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ၃ နှစ်ကြာပြီးနောက် ၁၉၆၂ ဖေဖော်ဝါရီတွင် အထူးစစ်ဆင်ရေးစင်တာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး William P. Yarborough ဦးဆောင်သည့် Fort Braggထိပ်တန်းအဆင့် ယူအက်စ် အထူးစစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ တဖွဲ့က ဒုတိယမြောက်စစ်တမ်းအတွက် ကိုလံဘီယာသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
ကွန်မြူနစ်များအား နှောင့်ယှက်ရန် နှင့် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များ ကျူးလွန်ရန်အတွက် စင်ပြိုင်တပ်ဖွဲ့အင်အားစု တရပ် ဖန်တီး နေရာချထားရန် Joint Chiefs of Staff ထံ ပေးပို့သော သူ၏ အစီရင်ခံစာ လျှို့ဝှက်နောက်ဆက်တွဲစာတစောင်တွင် Yarborough က တိုက်တွန်းအကြံပြုခဲ့သည် -
နောက်ပိုင်းတွင် လိုအပ်လို လိုအပ်ငြား အတိုက်အခံပြုရေးအော်ပရေးရှင်းများဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက်သင်တန်းအတွက် အရပ်ဘက် စစ်ဘက်ဝန်ထမ်းများကို ယခုကတည်းကပင် ရွေးချယ်မှုပြုလုပ်နိုင်ရန် နိုင်ငံအဖွဲ့အဆင့် စုစည်းညီညာသည့် ကြိုးပမ်းမှု ပြုလုပ်သင့်ကြောင်း။ ကိုလံဘီယန် ပြည်တွင်း လုံခြုံရေး စနစ် ရှေ့ဆက်ယိုယင်းလာမှုအား အမြတ်ထုတ်နိုင်ရန်အတွက် အရပ်ဘက်နှင့်စစ်ဘက်ဖွဲ့စည်းမှုတရပ် ဖန်တီးရေး ရှေ့ရှုလုပ်ဆောင်သင့်ကြောင်း။ လိုအပ်သည့်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများ အတွက် ဖိအားပေးရန်၊ တန်ပြန်အေးဂျင့် နှင့် တန်ပြန်ဝါဒဖြန့်ချိမှု လုပ်ငန်းရပ်များ လုပ်ဆောင်ရန်၊ သိနှင့်ထားသည့် ကွန်မြူနစ် အားပေးထောက်ခံသူများအပေါ် စင်ပြိုင်စစ်ဆင်ရေး၊ နှောင့်ယှက်မှု နှင့်/သို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များ လိုအပ်သကဲ့သို့ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် ဤဖွဲ့စည်းပုံအား အသုံးချသင့်ကြောင်း။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ကျောထောက် နောက်ခံပြုသင့်ကြောင်း။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် သောင်းကျန်းမှုခြေမှုန်းရေးမူဝါဒကို လာဇိုအစီအမံအဖြစ် သွတ်သွင်းခဲ့ပြီး အကြမ်းဖက်နယ်မြေများတွင်း စစ်ဘက်အော်ပရေးရှင်းများသာမက အရပ်ဘက်လှုပ်ရှားမှုပရိုဂရမ်များကိုပါ ဆော်ဩခဲ့သည်။ Yarborough ၏ တိုက်တွန်း အကြံပြုချက်များအားလိုက်နာ၍ ကိုလံဘီယန်စစ်တပ်က “ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေး” တပ်ဖွဲ့များသို့ အရပ်သားများအား ထည့်သွင်းခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ယင်းအဖွဲ့များက သောင်းကျန်းမှုခြေမှုန်းရေးကမ်ပိန်းတွင် စစ်တပ်နှင့်အတူတကွ ပါဝင်၍လည်းကောင်း ပြောက်ကျား လှုပ်ရှားမှုသတင်းများ စုစည်းပေးသည့် အရပ်ဘက်ထောက်လှမ်းရေးကွန်ယက်များတွင်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ မူဝါဒရေးရာတိုက်တွန်းအကြံပြုချက်များအနက် ကိုလံဘီယန်နှင့် ယူအက်စ်တာဝန်ရှိသူများ၏ အကျိုးစီးပွားများအား ‘ဝင်ရောက်စွက်ဖက်သူ’ စွဲဆိုချက်များမှ အကာအကွယ်ပေးနိုင်ရန် ပြည်တွင်းလုံခြုံရေးအတွက်ပေးအပ်သော အထူးအကူအညီ မှန်သမျှမှာ အနှောင့်အယှက်ကင်း ပြီး သဘာဝအားဖြင့် လျှို့ဝှက်ထားရမည်” ဟူ၍ ပါရှိသည်။ ၁၉၈၀ အစောပိုင်းနှစ်များ ရောက်မှသာလျှင် လာဇိုအစီအမံနှင့် Yarborough ၏ ၁၉၆၂ တိုက်တွန်းအကြံပြုချက်များအား ကိုယ်စားပြုသည့် သောင်းကျန်းမှုခြေမှုန်းရေးဗျူဟာနှင့် ကင်းကင်းနေရန် ကိုလံဘီယာအစိုးရက ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ ညွှန်ကြားလွှာ အမှတ် ၂၀၀-၀၅/၉၁
“မူးယစ်ဆေးဝါးတန်ပြန်တိုက်ဖျက်ရေး” ကြိုးပမ်းမှုများတွင် ကိုလံဘီယာစစ်တပ်အား ကူညီရန်ဟု အယောင်ပြ၍ ကိုလံဘီယာ စစ်တပ်၏ ဒေသန္တရထောက်လှမ်းရေးကွန်ယက်များစွာကို ပြန်လည်ပုံသွင်းရေး အကြံဉာဏ်များပေးရန်အတွက် ယူအက်စ် သံရုံး စစ်ဘက်ရေးရာအုပ်စု၊ ယူအက်စ် တောင်ပိုင်း ကွပ်ကဲရေး၊ DIA နှင့် စီအိုင်အေ ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်သည့် အဖွဲ့ တဖွဲ့ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ၁၉၉၀ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှနှင့်အစ္စရေးလ်စစ်ဘက်ထောက်လှမ်းရေးများ ထံမှလည်း အကြံဉာဏ်များ ရယူခဲ့သော်လည်း ကိုလံဘီယာစစ်တပ်က ယူအက်စ်၏အဆိုပြုချက်များကိုသာ အဆုံးသတ်တွင် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ဤစည်းဝေးပွဲများ၏ ရလဒ်မှာ ၁၉၉၁ မေလတွင် ကိုလံဘီယာကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနက ထုတ်ပြန်သော လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များညွှန်ကြားလွှာ ၂၀၀-၀၅/၉၁ ဖြစ်သည်။  ညွှန်ကြားလွှာကိုယ်နှိုက်ကမူ မူးယစ်ဆေးဝါးများအကြောင်း သော်လည်းကောင်း တန်ပြန်တိုက်ဖျက်ရေးအော်ပရေးရှင်းများအကြောင်းသော်လည်းကောင်း ဖော်ပြထားခြင်းအလျဉ်းမရှိဘဲ သောင်းကျန်းမှုကို တိုက်ခိုက်ရန် လျှို့ဝှက်ထောက်လှမ်းရေးကွန်ယက်များ ဖွဲ့စည်းရေးကိုသာ သီးသန့်အာရုံစိုက်ထားသည်။
ဤထောက်လှမ်းရေးကွန်ယက်များက စစ်ဘက်နှင့် စင်ပြိုင်တပ်ဖွဲ့များအကြား တရားမဝင် လျှို့ဝှက်မိတ်ဖက်ပြုရေးအတွက် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်ဟု လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့က မှတ်ချက်ချသည်။ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရေး လုပ်ငန်းစဉ်များက ဒေသန္တရထောက်လှမ်းရေးကွန်ယက်များစွာအတွင်း ၎င်းတို့အား ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ၎င်းတို့၏လှုပ်ရှားမှုများနှင့် ပူးပေါင်းခြင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း ကိုလံဘီယာ စစ်တပ်နှင့် စင်ပြိုင်တပ်ဖွဲ့များမှ အရပ်သားအဖွဲ့ဝင်များအကြားမှ အချိတ်အဆက်များကို ခိုင်မာစေခဲ့သည်ဟု HRW က ဆိုသည်။ “ထောက်လှမ်းရေးလုပ်ငန်းအတွက်သာမက လူသတ်မှုများဆောင်ရွက်ရန်အတွက်ပါ စင်ပြိုင်တပ်ဖွဲ့များအပေါ် အမှီပြုသည့် လျှို့ဝှက်ကွန်ယက်” တခုကို ပို၍ကျစ်လျစ်ခိုင်မာသွားစေသည်ဟု HRW က ယုံကြည်သည်။
ဤအနေအထားက ကိုလံဘီယာအစိုးရနှင့်စစ်တပ်အနေဖြင့် စင်ပြိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများအတွက် တာဝန်ယူမှုအား ငြင်းဆန်ရန် ဖြစ်နိုင်သွားစေသည်ဟု HRW က ဆိုသည်။ “ယူအက်စ်အရာထမ်းအချို့အနေဖြင့် ကိုလံဘီယာစစ်တပ်၏ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ မှတ်တမ်း နှင့် စင်ပြိုင်တပ်ဖွဲ့များနှင့် ဖြစ်ပေါ်နေဆဲဆက်နွယ်မှုများကို သိနှင့်ပြီးဖြစ်သော်လည်း အကြံပြုတိုက်တွန်းချက်များ ပေးခဲ့သည်” ယူအက်စ်ဖန်တီးသည့် စစ်ဘက်ထောက်လှမ်းရေး ကွန်ယက်များကြောင့် အကြမ်းဖက်မှုများတိုးလာဖွယ်ရှိသည်ကြောင်း HRW က ဖော်ပြထားသည်။
“စင်ပြိုင်တပ်ဖွဲ့မှန်သမျှမှာ စစ်တပ်နှင့် ရင်းနှီးသော မိတ်ဖက်များဖြစ်သည်ဟု မဆိုသာသော်လည်း” စင်ပြိုင်တပ်ဖွဲ့များနှင့် ကိုလံဘီယာစစ်တပ်အကြားမှ လက်ရှိမိတ်ဖက်ပြုမှုမှာ “ညစ်ပတ်သောစစ်ပွဲကို ကိုလံဘီယာစစ်တပ်က ဆင်နွှဲနိုင်ရန် လည်းကောင်း ကိုလံဘီယာအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာပိုင်အလွှာက ဘူးခံငြင်းကွယ်နိုင်ရန်လည်းကောင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နှစ်ပေါင်း များစွာ အကြံဉာဏ်ပေးခြင်း၊ သင်တန်းပေးခြင်း၊ လက်နက်ခဲယမ်းများ နှင့် တရားဝင်နှုတ်ဆိတ်နေမှုများဖြင့် ပံ့ပိုးပေးမှုများ ရှိသည့် ပညာသားပါသော ယန္တရားတခုဖြစ်ကြောင်း” HRW က ဆိုသည်။
တိုးပွားလာသော အကြမ်းဖက်မှု နှင့် "ညစ်ပတ်သောစစ်ပွဲ" နည်းလမ်းများ၏ ဥပမေယျတရပ်အနေဖြင့် Barrancabermeja ရှိ ကိုလံဘီယာ ရေတပ်နှင့် MAS အကြားက မိတ်ဖက်ကို HRW က ကိုးကားဖော်ပြသည်။ MAS နှင့် မိတ်ဖက်ပြုထားသော Barrancabermeja တွင် တပ်စွဲထားသည့် ရေတပ်ထောက်လှမ်းရေးကွန်ယက်က ပြောက်ကျားs များကို ထောက်ခံနေသည်ဟု ယူဆရသူမှန်သမျှကိုသာမက နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံများ၊ ဂျာနယ်လစ်များ၊ ကုန်သွယ်ရေးသမဂ္ဂဝင်များ၊ လူ့အခွင့်အရေးလုပ်သားများ အထူးသဖြင့် ၎င်းတို့၏အကြမ်းဖက်နည်းလမ်းများကို စုံစမ်းစစ်ခြင်းဖြစ်စေ ဝေဖန်ခြင်းဖြစ်စေ ပြုလုပ်သူများကိုပါ သုတ်သင်ပစ်ရန် ပန်းတိုင်ချမှတ်ခဲ့သည်။
Los Pepes
၁၉၉၂ ခုနှစ်၌ ဇိမ်ခံအကျဉ်းထောင် La Catedral မှ ပါဘလိုအက်စ်ကိုဘာ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားသည်။ များမကြာမီ Medellín မူးယစ်မှောင်ခိုအဖွဲ့အတွင်းမှ သဘောထားမတိုက်ဆိုင်၍ ခွဲထွက်သော the Calí မူးယစ်မှောင်ခိုကုန်ကူးအဖွဲ့က ပါဘလိုအက်စ်ကိုဘာနှင့် ၎င်း၏တွဲဘက်များကို နောက်ယောင်ခံရန်နှင့် သတ်ဖြတ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် Perseguidos por Pablo Escobar (“အက်စ်ကိုဘာ၏ သုတ်သင်ခံရသူများ” (ဝါ) Los Pepes) ဟု ခေါ်သော စင်ပြိုင်လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အသစ် တရပ်ကို ဖန်တီးရန် MAS နှင့်အတူ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်မှာ ဖီဒယ်ကတ်စတားညို ဖြစ် သည်။ ကိုကိန်းစီးပွားရေးနယ်ပယ်အတွင်း ၎င်းတို့၏ပင်မပြိုင်ဘက်များကို အပြောင်ရှင်းပစ်ရန် မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် လက်နက်များ၊ သတင်းပေးများ နှင့် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရေးသမားများအတွက် Calí မူးယစ်မှောင်ခိုအဖွဲ့က ဒေါ်လာ သန်း ၅၀ ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ ကိုလံဘီယာနှင့် ယူအက်စ်အစိုးရ ၂ ဘက်လုံးမှ (ဒီအီးအေ၊ စီအိုင်အေ နှင့် ဖက်ဒရယ်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန အပါအဝင်) အေဂျင်စီများက Los Pepes အား ထောက်လှမ်းရေးသတင်း ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။
စီအိုင်အေ၊ ဒီအီးအေနှင့် Los Pepes တို့အကြားမှ ဆက်နွယ်မှု အသေးစိတ်ကို မူဝါဒလေ့လာရေးအင်စတီကျုက ရှာဖွေလျက် ရှိသည်။ စီအိုင်အေအား သတင်းအချက်အလက်လွတ်လပ်ခွင့်အက်ဥပဒေအောက်မှ တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ဤအမှု၏ ရလဒ် အနေဖြင့် စီအိုင်အေသာမက ဖက်ဒရယ်အုပ်ချုပ်ရေးဌာန၊ ဒီအီးအေ၊ ကာကွယ်ရေးထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီနှင့် ယူအက်စ်ကမ်းရိုးတန်းစောင့်တပ်ဖွဲ့ အပါအဝင် အခြားယူအက်စ်အေဂျင်စီများထံမှ စာရွက်စာတမ်းထောင်ပေါင်းများစွာကို လျှို့ဝှက်အဆင့်မှ ပယ်ဖျက်ခဲ့ရသည်။ ဤစာရွက်စာတမ်းများကို "Pepes Project” အမည်ရ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် အများပြည်သူသိရှိနိုင်အောင် လွှင့်တင်ထားသည်။
ကိုဆိုဗို လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်
thumb|Monument to Serbs killed by Kosovo Liberation Army in Mitrovica thumb|Staro Gracko massacre memorial ဥရောပအစိုးရများစွာက အသိအမှတ်မပြုသော်လည်း FR ယူဂိုစလားဗီးယား တာဝန်ရှိသူများက အယ်လ်ဘေးနီးယန်းလူမျိုး ကိုဆိုဗိုလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (KLA) ကို အကြမ်းဖက်အဖွဲ့တခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၁၉၉၈ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ယူအက်စ်သမ္မတ ဘီလ်ကလင်တန်၏ ဘော်လ်ကန်ဒေသဆိုင်ရာ အထူးသံ Robert Gelbard ယူဂိုစလားဗီးယားအစိုးရနှင့် KLA ၂ ဘက်စလုံး၏ လုပ်ရပ်များကို ပြစ်တင်ခဲ့ပြီး KLA အား “ဧကန်မုချ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့ တခု” ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။ ကုလ ဆုံးဖြတ်ချက် ၁၁၆၀ ကလည်း အလားတူရပ်တည်မှုပြုခဲ့သည်။ အစပထမပိုင်း၌ နေတိုးအဖွဲ့က KLA မှာ “အကြမ်းဖက်မှုကို အဓိကစတင်သူ” နှင့် “ရန်စမှုအတွက် တမင်ကြံရွယ်လှုံ့ဆော်မှုအား လုပ်ဆောင်ခဲ့”သည်ဟု အလေးပေးဖော်ပြသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (နှင့် နေတိုးအဖွဲ့) က KLA ကို တိုက်ရိုက်ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ (ရှေ့ယခင်က ဘော့စနီးယန်းစစ်တပ် အား လေ့ကျင့် ပံ့ပိုးပေးသကဲ့သို့ပင်) KLA အား စီအိုင်အေက ရန်ပုံငွေ ပံ့ပိုး လေ့ကျင့် ဖြည့်စည်းခဲ့သည်။ စီအိုင်အေရင်းမြစ်များ က ဆန်းဒေးတိုင်းမ်သတင်းစာထံဖွင့်ချခဲ့ရာတွင် “ယူဂိုစလားဗီးယားအား နေတိုးတပ်ဖွဲ့ ဗုံးမကြဲမီက ကိုဆိုဗိုလွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်အား ကူညီလေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့သည်ဟု အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေးအေးဂျင့်များက ဝန်ခံပြောကြားခဲ့ သည်။” MPRI အတွက် လုပ်ကိုင်ပေးခဲ့သော ယူအက်စ်တပ်ဖွဲ့ဟောင်းက အယ်လ်ဘေးနီးယားတွင် KLA တပ်ဖွဲ့များအား လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခဲ့သည်ဟု အငြိမ်းစားကာနယ်တဦးက ၁၉၉၀ တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ယူဂိုစလားဗီးယား ဘူလ်ဂေးရီးယားနှင့် အယ်လ်ဘေးနီးယား နိုင်ငံဆိုင်ရာ ကနေဒီယန်သံအမတ် James Bissett က “ကိုဆိုဗို၌ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး အခြေခိုင်ရန် နှင့် ကိုဆိုဗိုဒေသ မီးဟုန်းဟုန်းတောက်မှသာ နေတိုးတပ်ဖွဲ့ ကြားဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်လိမ့်မည်ဟူသော မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် ….. ၁၉၉၈ ကတည်းက ဗြိတိန်အထူးလေတပ်၏ အကူအညီဖြင့် စီအိုင်အေက ကိုဆိုဗိုလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် အဖွဲ့ဝင်များအား အယ်လ်ဘေးနီးယား၌ လက်နက်တပ်ဆင် သင်တန်းပေးနေခဲ့ကြောင်း” မီဒီယာအစီရင်ခံစာများက ဖော်ပြခဲ့သည်ဟု ၂၀၀၁ တွင်ရေးသားခဲ့သည်။ Tim Judah ၏ အပြောအရ “ရှေ့နှစ်အစောပိုင်းများစွာကတည်းက” ၁၉၉၆ ခုနှစ်ကပင်လျှင် KLA ကိုယ်စားလှယ်များက အမေရိကန်၊ ဗြိတိန် နှင့် ဆွစ် ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီများနှင့် တွေ့ဆုံနှင့်ပြီးဖြစ်သည်။
စစ်ပွဲအပြီး၌ KLA က ကိုဆိုဗိုစောင့်ရှောက်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များအဖြစ် အသွင်ကူးပြောင်းခဲ့ပြီး ပြည်နယ် ကင်းလှည့်ရာတွင် နေတိုးတပ်ဖွဲ့များနှင့် အတူတကွလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းနှစ်များအတွင်း အယ်လ်ဘေးနီးယန်းလူမျိုး ပုန်ကန်မှုမှာ (၁၉၉၉-၂၀၀၁) ဆားဘီးယားတောင်ပိုင်းတွင်လည်းကောင်း (၂၀၀၁) မက်ဆီဒိုးနီးယား၌လည်းကောင်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ “အစွန်းရောက်ဝါဒ” နှင့် ဆားဘီးယားတောင်ပိုင်းတွင်လှုပ်ရှားနေသော အုပ်စုများ၏ “တရားမဝင် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များ” ဟု EU က ပြစ်တင်လိုက်သည်။ စစ်ပွဲကတည်းကပင်လျှင် KLA ခေါင်းဆောင်အများအပြားမှာ ကိုဆိုဗိုပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်မှုတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သည်။
အကိုးအကားများ
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး ကဏ္ဍ:Webarchive template wayback links
ကျောက်တလုံးရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆည်ရွာဘူတာ
ဆည်ရွာဘူတာ သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၁)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မြောက်ပိုင်း၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ ဆည်ရွာတွင်တည်ရှိသည်။
နောင်ဟီးရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
နောင်ဟီးရွာ (Nawnghee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နောင်ခမ်း (မိုင်းထွမ်း)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၇၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ခမ်း (မိုင်းထွမ်း)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၉၉ ဦး၊ မ ၃၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ပန်တောင်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ပန်တောင်ရွာ (Pangtawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ မင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၃၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၃ ဦး၊ မ ၇၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
အုန်းတကူးရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်
အုန်းတကူးရွာ (Ohntaku)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ ၇ မိုင်ချမ်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၇ မိုင်ချမ်းသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၃၅၅ ဦးနေထိုင်သည်။
နံ့သာရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
နံ့သာရွာ (Nantthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ နံ့သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၉၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နံ့သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၆၃ ဦး၊ မ ၅၂၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
အုန်းတကူးရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နံ့သာရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်သုံးလုံးရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
တောင်သုံးလုံးရွာ(Taungthonelone)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ကမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,733 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်ကုန်းစာဖြူစုရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
သရက်ကုန်းစာဖြူစုရွာ (Thayetkonesarhpyu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ စခမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၈၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စခမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၉ ဦး၊ မ ၉၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖဲဒိုရွာ၊ မုဒုံမြို့နယ်
ဖဲဒိုရွာ(Hpedo)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ ဖဲဒိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၃၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖဲဒိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၇ ဦး၊ မ ၉၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၇၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုဒုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြောင်းဆီးလီးရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကချင်တောင်တန်း
ကချင်တောင်တန်း သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်တွင်  တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းအကျဆုံးနေရာတွင် တည်ရှိပြီး နက်ရှိုင်းသည့် တောများ တည်ရှိသည်။ တောင်တန်းများသည် များသောအားဖြင့် မြောက်/တောင် သွယ်တန်းနေကြသည်။ ဘမ်းပဘမ်းတောင် (Bumhpa Bum) တောင်သည် ၃၄၁၁ မီတာ (၁၁၁၉၁ ပေ) မြင့်ပြီး အမြင့်ဆုံးနေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုတောင်သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ မြင့်မားသည့် တောင်ထိပ်ရှိသည့် တောင်များတွင် ပါဝင်သည်။
ပထဝီအနေအထား
ကချင်တောင်တန်းသည်ဒေသသည် ၁၉၁၇၇ စတုရန်းမိုင် (၄၉၆၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည်။ တောင်တန်းများ ပါဝင်ပေါင်းစပ်တည်ရှိပြီး အများစုသည် မြောက် နှင့် တောင်သို့ သွယ်တန်းနေသည်။ ထို့အပြင် လွင်ပြင်များလည်း ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်သို့ ဦးတည်နေသည်။
ခွန်းမားမြို့
ခွန်းမားမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ ၂ ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
မန်တွန်းရွာ၊ မန်တွန်းမြို့နယ်
မန်တွန်းရွာ (Mantun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်တွန်းမြို့နယ်၊ မန် တွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၈၃၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲဇာဘူတာ
မဲဇာဘူတာ သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၁)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မြောက်ပိုင်း၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ မဲဇာရွာတွင်တည်ရှိသည်။
လွယ်ပြင်ရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
လွယ်ပြင်ရွာ (Loipyin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ မြင်းမထိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၄၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းမထိကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၄၃ ဦး၊ မ ၂၂၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လမ်းခွဘူတာ
လမ်းဂွဘူတာ သည် နဘား-ကသာ မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၁)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မြောက်ပိုင်း၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်တွင်တည်ရှိသည်။
ကျောက်ကန်ရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းခြံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းတောရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
ထန်းတောရွာ (Htantaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ လက်ပန်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၄၄၃ ဖြစ်သည်။
တော်လေရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းတောရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခုံကော်ကျိုင်ရွာ၊ ဟိုပန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
F4 Thailand: Boys Over Flowers
F4 Thailand: Boys Over Flowers သည် Tontawan Tantivejakul (Tu)၊ Vachirawit Chiva-aree (Bright)၊ Jirawat Sutivanisak (Dew)၊ Metawin Opas-iamkajorn (Win) နှင့် Hirunkit Changkham (Nani) တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည့် ၂၀၂၁ တွင် ထွက်ရှိလာမည့် ထိုင်းဇာတ်လမ်းတွဲတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။
ဒါရိုက်တာ Patha Thongpan ရိုက်ကူးပြီး GMMTV နှင့် Parbdee Taweesuk တို့ ပူးပေါင်းထုတ်လုပ်သည့် ဤ ဇာတ်လမ်းတွဲကို ၂၀၂၁ အထူးပရောဂျက်အဖြစ် ၂၀၁၉ အောက်တိုဘာ ၁၅၌ ပြုလုပ်သော "New & Next" အစီအစဉ်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
သရုပ်ဆောင်များနှင့် ဇာတ်ကောင်များ
ဤ ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သည့် သရုပ်ဆောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ထုတ်လုပ်ရေး
၂၀၁၉ အောက်တိုဘာ ၁၅၌ ကြေညာလိုက်သည်မှစ၍ ထိုင်းပရိသတ်များက အဓိကဇာတ်ဆောင်နေရာအတွက် အမျိုးမျိုး အကြံပြုကြသည်။
တစ်နှစ်နီးပါးအကြာ ၂၀၂၀ စက်တင်ဘာ ၁၆တွင် GMMTV က အဓိကဇာတ်ဆောင်များကို ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁အတွင်း ထုတ်လွှင့်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည့် အဆိုပါ ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် 2gether: The Series နှင့် Still 2gether တို့မှ Bright Vachirawit၊ Win Metawin တို့နှင့်အတူ မျက်နှာသစ် သရုပ်ဆောင်များဖြစ်သည့် Tontawan Tantivejakul၊ Hirunkit Changkham၊ Jirawat Sutivanisak တို့က အဓိကနေရာက ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ကြမည် ဖြစ်သည်။ ထိုင်း F4 တွင် BrightWin ၏ ပါဝင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ထိုင်းအွန်လိုင်း ပရိသတ်အချို့မှာ အံအားသင့်ခဲ့ကြသကဲ့သို့၊ အချို့မှာ "သရုပ်ဆောင်များအဖြစ် ရှေ့ဆက်နိုင်မည့် အခွင့်အရေး" အဖြစ် ရှုမြင်ကြသည်။
GMMTV ၏ မန်နေးဂျင်း ဒါရိုက်တာ Sataporn Panichraksapong က မူရင်းစီးရီးမှာ မှတ်ချက်ကောင်းများ ရရှိခဲ့ပြီး ဇာတ်လမ်းမှာလည်း လက်ရှိ ထိုင်း လူမှုပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည်များနှင့် ကိုက်ညီနေသဖြင့် ထိုင်းဗားရှင်းဖြင့် ရိုက်ကူးထုတ်လွှင့်ရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ Parbdee Taweesuk နှင့် လက်တွဲသည်မှာလည်း ယခင်ကတည်းက The Gifted ကဲ့သို့ ပူးပေါင်းထုတ်လုပ်မှုများ ရှိခဲ့ခြင်းကြောင့်ဟု ဆိုသည်။ ဇာတ်လမ်းတွဲ ဒါရိုက်တာဖြစ်သူ Patha Thongpan က ယခု ထိုင်းဗားရှင်းမှာ မူရင်းနှင့် ကွဲပြားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံထားသည်။
ဝေဖန်မှုများ
ဇာတ်လမ်းတွဲ နမူနာကြော်ငြာပြီးနောက် #แบนF4 (F4 ကို ဖျက်) ဟူသော ဟက်ရှ်တက်ဂ်မှာ နှစ်ရက်တိတိ ရေပန်းစားခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:GMMTV ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ ကဏ္ဍ:ထိုင်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဖျော်ဖြေရေး
ထီးဗျားညေရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖရူဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်ဝမ်ထမ်းရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
လွယ်ဝမ်ထမ်းရွာ (Loiwanhtam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၈၈၆ ဖြစ်သည်။
ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်
ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော် (Pa-O National Army; ပအိုဝ်ႏစွိုးခွိုꩻတပ်မတောႏ; အတိုကောက် PNA ) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပအိုဝ်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်၏ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
အာဗီဆန်နာ
အာဗီဆန်နာ (Avicenna သို့မဟုတ် Ibn-Sīnā) (ابن سینا) ( – June 1037) သည် ပါရှန်းလူမျိုး စွယ်စုံရပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပြီး အစ္စလန်မစ် ရွှေခေတ်၏ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားဆုံး တွေးခေါ်ရှင်နှင့် စာရေးသူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။. ..
လွယ်ဝမ်ထမ်းရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာဗီဆန်နာ
သူသည် စာအုပ်ပေါင်း ၂၄၀ ဝန်းကျင် ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၅၀ မှာ တွေးခေါ်ပညာရပ်တွင်ဖြစ်ပြီး ၄၀ မှာ ဆေးပညာ၌ ဖြစ်သည်။ သူ၏ ထင်ပေါ်ဆုံး လုပ်ငန်းများမှာ တွေးခေါ်မှုပိုင်းနှင့် သိပ္ပံနည်းကျ စွယ်စုံကျမ်း The Book of Healing နှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စွယ်စုံကျမ်း Canon of Medicine ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းဆေးစွယ်စုံကျမ်းသည် အလယ်ခေတ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်ပေါင်းများစွာ၏ သင်ရိုးညွန်းတမ်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ တွင် အာဗီဆန်နာ၏ Canon Of Medicine အား နယူးယောက်မြို့၌ ပြန်လည်ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။ ယင်းတို့အပြင် အာဗီဆန်နာသည် နက္ခတ္တဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ပထဝီဝင်၊ စိတ်ပညာ၊ ယုတ္တိဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ၊ ကဗျာအစရှိသော နယ်ပယ်များစွာ၌ ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မွတ်စလင် တီထွင်သူများ
ပအိုဝ်းအမျိုးသားတပ်မတော်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်
ပုတီးရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းအုံချောင်းရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
နန်းအုံချောင်းရွာ (Nangongchaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ မြင်းမထိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၄၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းမထိကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၄၃ ဦး၊ မ ၂၂၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဆင်ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
ကျောက်ဆင်ရွာ (Kyauksin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ လက်ပန်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၄၄၅ ဖြစ်သည်။
တောပြားရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
တောပြားရွာ(Tawpyar)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ တောပြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,612 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တုံစမ်းရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
တုံစမ်းရွာ (Tonsan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ စခမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၈၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စခမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၉ ဦး၊ မ ၉၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုစန့်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ဟိုစန့်ရွာ (Hohsant)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ မုန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၃၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၆ ဦး၊ မ ၉၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်တီးရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ကြီးရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်
ကျောက်ကြီးရွာ (Kyaukgyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၃၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၅ ဦး၊ မ ၆၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမျိုးသမီးတို့ ထကြလော့: အလွန်ရှုပ်ထွေးပွေလီသော
အမျိုးသမီးတို့ ထကြလော့: အလွန်ရှုပ်ထွေးပွေလီသော (Wake Up ชะนี: Very Complicated) သည် အမျိုးသမီးတို့ ထကြလော့: သည် စီးရီး (၂၀၁၈)၏ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် Niti Chaichitathorn (Pompam)၊ Akhamsiri Suwanasuk (Jakjaan)၊ Apissada Kreurkongka (Ice)၊ Maneerat Kam-Uan (Ae)၊ Tipnaree Weerawatnodom (Namtan) နှင့် Ramida Jiranorraphat (Jane) တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထား​သော ၂၀၂၀ ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။
ဒါရိုက်တာ Komgrit Triwimol နှင့် Rangsima Mathipornwanich တို့ ရိုက်ကူးပြီး GMMTV နှင့် Parbdee Taweesuk တို့ ပူးပေါင်းထုတ်လုပ်​သော ဤဇာတ်လမ်းတွဲသည် ၂၀၁၉ခုနှစ် ​အောက်တိုဘာလ ၁၅ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်​သော GMMTV ၏ "New & Next" ပွဲ၌ ပြသခဲ့သည့် ၂၀၂၀ ခုနှစ်အတွက် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ၁၂ ခုအနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ GMM 25 နှင့် LINE TV တို့တွင် ၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာလ ၆ရက်​နေ့မှ စတင်ကာ အပတ်စဉ် တနင်္ဂ​နွေ​နေ့ ၂၀:၃၀ နာရီ နှင့် ၂၂:၃၀နာရီတို့တွင် ပြသခဲ့သည်။
သရုပ်ဆောင်များနှင့် ဇာတ်ကောင်များ
ဤ ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သည့် သရုပ်ဆောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:GMMTV ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ ကဏ္ဍ:ထိုင်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဖျော်ဖြေရေး
နမ်ခမ်းဝူးမြို့
နမ်ခမ်းဝူးမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ ၂ ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
မာလကာကုန်းရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
မာလကာကုန်းရွာ (Marlakarkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ စံရွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၉၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စံရွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၄၈ ဦး၊ မ ၁၆၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်ယန်းခမ်းရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
လွယ်ယန်းခမ်းရွာ (Loiyanghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၈၈၁ ဖြစ်သည်။
ဂူတာပြင်
ဂူတာပြင် သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်တွင် ရှိသော ရွာဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသည့် ဖြစ်ရပ်များ
၂၀၁၇ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်တွင် ARSA တိုက်သည့်နောက် လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များက ကျေးရွာများကို လိုက်စစ်ရာ ရွာတွင်းမှ ရွာသားအချို့အပါအဝင် လူ ၅၀၀ ခန့် ထွက်လာ၍ ပစ်ရာ အသေမိ ၁၉ ယောက်နှင့် လက်လုပ်လက်နက်များ ရသည်။ ညောင်ချောင်း နယ်မြေရဲစခန်း၌ သေမှုသေခင်း ဖွင့်သည်။ အဆိုပါကိစ္စ ဖြစ်ပြီးနောက် စက်တင်ဘာလကုန်တွင် ရပ်ရွာတည်ငြိမ်မှု မရှိဟု ယူဆကာ ရွာသား ၇၀၀ ကျော် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ကူးသည်။
အစုလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရသော အလောင်းများကို နေရာ ၅ ခုခွဲ၍ မြုပ်နှံထားကြောင်း အေပီသတင်းဌာနက ၂၀၁၈ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်တွင် ပါသည်။ ထိုကိစ္စကို စုံစမ်းရန် ဘူးသီးတောင်မြို့နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးနှင့် အခြားတာဝန်ရှိသူတို့ ဒေသခံ မွတ်ဆလင်ရပ်မိရပ်ဖ (၅) ဦးနှင့်အတူ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်တွင် သွားစစ်ကြသည်။ ထို့နောက် အဆိုပါသတင်း မမှန်ကြောင်း သတင်းပြန်သည်။
၂၀၁၉ ခု၊ မတ်လ ၁၈ ရက်တွင် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုလုပ်မည်ဟု တပ်မတော်သတင်းမှန်ပြန်ကြားရေးအဖွဲ့က ဆိုသည်။ ဗိုလ်ချုပ် မြတ်ကျော်နှင့်အဖွဲ့ကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးခုံရုံး ဖွဲ့ပြီး ဒုတိယအကြိမ် စစ်စေသည်။ ၂၀၁၉ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်မှ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်အထိ စစ်ပြီးနောက် စည်းကမ်းလိုက်နာမှု အားနည်းခြင်းရှိကြောင်း ၂၀၁၉ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်၌ သတင်းထုတ်သည်။
ဟော့တိုင်းရေတံခွန်
ဟော့တိုင်းရေတံခွန် (法体の滝) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အခိတစီရင်စု၊ ယုရိဟွန်းဂျောမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်သည် အခဆဝမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ခိုယောရှိမြစ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခု ဖြစ်ကာ ချောခိုင်တောင်တန်း၏ တောင်ခြေတွင် တည်ရှိသည်။ ဤရေတံခွန်သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ် ဂျပန်နိုင်ငံ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးဌာနမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် “ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အကောင်းဆုံး ရေတံခွန် ၁၀၀” တွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ
ယောင်အွန် (အောက်)ရွာ၊ မန်တွန်းမြို့နယ်
ယောင်အွန် (အောက်)ရွာ (Yawngaun (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်တွန်းမြို့နယ်၊ မန် တွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၈၃၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘွေးကုန်းရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်
ဘွေးကုန်းရွာ (Bwaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ မြောင်းဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၂၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောင်းဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၈ ဦး၊ မ ၇၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးပင်ကန်ရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်
ဇီးပင်ကန်ရွာ (Zeepinkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဇီးပင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၂၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးပင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၂ ဦး၊ မ ၁၅၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းခြံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကယောဘာသာစကား
ကယောဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဘွဲဘာသာစကား သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသော ကရင်ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
နားကောင်မြို့
နားကောင်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ ၂ ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
တောသာယာရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
တောသာယာရွာ(Tawtharyar)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ဘန္ဒနဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,655 ဖြစ်သည်။
ကိုးကွေ့ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ကိုးကွေ့ရွာ (Koekwayt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ မုန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၃၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၆ ဦး၊ မ ၉၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖဲဖဒေါရွာ၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်
ဖဲဖဒေါရွာ(Hpehpadaw)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၊ ဝဲဝင်ကရာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၂၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝဲဝင်ကရာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၈ ဦး၊ မ ၁၈၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၈၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျယ်ပါကျိုင်းရွာ၊ ဟိုပန်မြို့နယ်
ကျယ်ပါကျိုင်းရွာ (Kyeiparkeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ဟိုပန်မြို့နယ်၊ အားကိုကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၃၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အားကိုကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၆ ဦး၊ မ ၁၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းအုံရွာမရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
နန်းအုံရွာမရွာ (Nangongywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ မြင်းမထိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၄၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းမထိကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၄၃ ဦး၊ မ ၂၂၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်ရေတွင်းဘူတာ
နတ်ရေတွင်းဘူတာ သည် နဘား-ကသာ မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၁)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မြောက်ပိုင်း၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ နတ်ရေတွင်းရွာတွင်တည်ရှိသည်။
ရှားပင်ရေရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ရှားပင်ရေရွာ (Sharpinyae)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ နံ့သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၉၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နံ့သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၆၃ ဦး၊ မ ၅၂၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကသာဘူတာ
ကသာဘူတာ သည် နဘား-ကသာ မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၁)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မြောက်ပိုင်း၊ ကသာခရိုင်၊ ကသာမြို့တွင်တည်ရှိသည်။
ဘွဲကရင်ဘာသာစကား
ဘွဲဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဘွဲကရင်ဘာသာစကား သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော ကရင်ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဒေသိယစကားများ
အနောက်ဘွဲကရင် နှင့် အရှေ့ဘွဲကရင် တို့ဖြစ်သည်။
လက်ပန်တန်းရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
လက်ပန်တန်းရွာ (Letpantan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ လက်ပန်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၄၄၂ ဖြစ်သည်။
နောင်ခစ်မြို့
နောင်ခစ်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ ၂ ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
မုဆိုးဟွေတာရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
မုဆိုးဟွေတာရွာ (Mokesoehwaytar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၈၉၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စံရွေးရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
စံရွေးရွာ (Sanyway)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ စံရွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၉၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စံရွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၄၈ ဦး၊ မ ၁၆၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်အွန် (အထက်)ရွာ၊ မန်တွန်းမြို့နယ်
ယောင်အွန် (အထက်)ရွာ (Yawngaun (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်တွန်းမြို့နယ်၊ မန် တွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၈၃၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဖျာရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်
ကျောက်ဖျာရွာ (Kyaukhpyar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်ဖျာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၄၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဖျာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၇ ဦး၊ မ ၈၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၀၀ ဦးနေထိုင်သည်။
နောင်ချိုရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
နောင်ချိုရွာ (Nawnghkio)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နောင်ခမ်း (မိုင်းထွမ်း)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၉၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ခမ်း (မိုင်းထွမ်း)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၉၉ ဦး၊ မ ၃၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြင်သာလိပ်
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:ပင်လယ်လိပ်များ
မက်ဂေါ်လီ
မက်ဂေါ်လီ (막걸리) သည် ကိုရီးယားတို့၏ ရိုးရာယမကာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အရောင်မှာ နို့ဖျော့ရောင် (ထန်းရည်နှင့် အရောင်တူ) ဖြစ်သည်။ အနည်ထိုင်လျှင်မူ အဖြူဘက်သန်းသည်။ ပျစ်သယောင်ရှိပြီး အချိုစွက်သည့် ခါးသက်သက် စိမ်ရည်မှ ရှတတအရသာကို ခံစားနိုင်သည်။ အယ်ကိုဟောပမာဏ (၆) ရာခိုင်နှုန်းမှ (၉) ရာခိုင်နှုန်းသာ ပါဝင်သည့်အတွက် ပွဲလမ်းသဘင်သောက် ယမကာအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် မက်ကောလီအား အရက်ကဲ့သို့ ချက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ဝိုင်ကဲ့သို့ ပုလင်းထဲထည့်ကာ စိမ်ရည်ခံသည်။ သို့သော်လည်း တာရှည်မခံသည့်အတွက် ရောင်းတန်းဝင်စိမ်ရည်များကိုမူ ဓာတ်ကူများ၊ အရသာမှုန့်များထည့်ကာ ချက်လုပ်ကြသည်။
ဝေါဟာရ ဖြစ်လာပုံ
မောကောလီ အား မက် (အကြမ်း)၊ ဂေါ်လီ (ဇကာတိုက်၊ စစ်ထား) ဟူသည့် ဝေါဟာရများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ "သောက်နိုင်ရုံစစ်ထားသည့် စိမ်ရည်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သူ၏အရောင်ကြောင့် တက်ဂျူ (탁주) (ဝိုင်အနောက်) ဟု ခေါ်ကြသည်။ တောင်သူလယ်လုပ်များအကြား အသောက်များသဖြင့် နန်ဂျူ (농주) (လယ်သမားဝိုင်) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ကိုရီးယား ယမကာသမိုင်းတွင် အစောဆုံးဖြစ်ပြီး ခရစ်တော်မပေါ်မီ (၁) ရာစုမှ ခရစ်တော်ဖွားအပြီး (၇) ရာစုအကြား၊ သုံးပြည်ထောင်လက်ထက်ကတည်းက စခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒုံမြောင်မင်းလက်ထက်တွင် သောက်သုံးကြောင်း (၁၃) ရာစုထုတ် ဂေါ်ယောင် ကိုရီးယားစာအုပ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
၁၉၆၀ နှင့် ၁၉၇၀ ခုနှစ်ကြားတွင် အသောက်များခဲ့ပြီး ၁၉၇၀ ကျော်ကာလတွင် ပြည်ပမှသွင်းသည့် ယမကာများကြောင့် လူကြိုက်နည်းလာသည်။ ရိက္ခာအခက်အခဲကြောင့် အစိုးရမှလည်း ဆန်ရာရှင်ကို လျှော့ချထားသည်ကလည်း တစ်ကြောင်းဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေးကောင်းကျိုးအပြင် ယမကာအာနိသင်နည်းသော မက်ဂေါ်လီမှာ (၂၁) ရာစုတွင် မြို့ပြလူငယ်များအကြား ပြန်လည်ခေတ်စားလာသည်။ (၇၅၀) မီလီလီတာ ရှိသော မက်ဂေါ်လီတစ်ပုလင်းမှာ ဈေးနှုန်းအားဖြင့် ဝမ် (၁၂၀၀) ဝန်းကျင်သာ ရှိသည်။ ယခုအခါ ဓာတုဆေးမသုံးသည့် သဘာဝအတိုင်းထုတ်လုပ်သည့် မက်ဂေါ်လီများ ရလာပြီ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်ထုတ် စာရင်းအရ တောင်ကိုရီးယားတွင် မက်ဂေါ်လီချက်သည့် အသေးစားလုပ်ငန်း (၇၀၀) ခန့် ရှိသည်။
စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်ခြင်း
ရေနှင့်၊ အက်စပါတမီ ကဲ့သို့သော ဓာတ်ပေါင်းပစ္စည်းများထည့်ကာ တာရှည်ခံအောင် ပြုလုပ်ကြသည်။ အသီးအရသာ၊ ဂျင်ဆင်းအရသာတို့ဖြင့် ရနိုင်သည်။
သောက်သုံးခြင်း
ပန်းကန်လုံးတွင်ဖြစ်စေ၊ ပုလင်းထဲတွင်ဖြစ်စေ အအေးခံကာ သောက်လေ့ရှိသည်။ အချိန်အတန်ကြာထားပါက အနှစ်များအောက်တွင် ထိုင်တတ်သဖြင့် ပန်းကန်လုံးတွင်ထည့်ပါက မသောက်မီ ယောက်ဖြင့်မွှေ၍၊ ပုလင်းထဲထည့်ထားပါက မသောက်မီ အထက်အောက်လှုပ်ပေးရသည်။
ရေခဲ၊ သရက်သီး၊ နာနတ်သီးတို့နှင့်ရောကာ ကော့တေးလုပ်လေ့ ရှိသည်။ ဆိုဒါနှင့်ရောသည့် မက်ဂေါ်လီကို မက်ကဆာ ဟု ခေါ်သည်။ ပျားရည်နှင့်စပ်က ခူမက်ဂေါ်လီ ဟု အမည်ရသည်။
အသွင်တူ ယမကာများ
အနည်းငယ်ပျစ်ပြီး ဆန်စေ့များ ဖယ်မထားသည့် ဒေါင်ဒေါင်ဂျူ မှာ မက်ဂေါ်လီနှင့် ဆင်တူသည်။ အီဝါဂျူ မှာ ပိုပျစ်သည့်အတွက် ဇွန်းဖြင့်စားကြသည်။
ယူဂိုစလားဗီးယား နှင့် ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု
thumb|ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု ပထမအကြိမ် ထိပ်သီးညီလာခံ ၊ ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့။ ဆိုရှယ်လစ် ဖက်ဒရယ် ပြည်သူ့သမ္မတ ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံသည် ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု၏ တည်ထောင်သူအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတခုဖြစ်သည်။ ၁၉၆၁ စက်တင်ဘာလဆန်းပိုင်းတွင် ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု၏ ပထမဆုံး ထိပ်သီးညီလာခံကို ယူဂိုစလားဗီယားနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့၌ လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ (၉) ကြိမ်မြောက် ညီလာခံကိုလည်း ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ယင်းမြို့တော်၌ပင် ကျင်းပခဲ့သည်။
ဘက်မလိုက်မှုနှင့် ထိုလှုပ်ရှားမှု၌ တက်ကြွစွာပါဝင်မှုမှာ ယူဂိုဆလဗ်၏ စစ်အေးကာလအတွင်း အုတ်မြစ် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒနှင့် အတွေးအခေါ် တရပ်ဖြစ်သည်။ စစ်အေးကာလနိဂုံးချုပ်ခြင်း နှင့် နောက်ဆက်တွဲ တည်ထောင်သူနှင့် ပင်တိုင်အဖွဲ့ဝင် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံပြိုကွဲခြင်းကြောင့် လှုပ်ရှားမှုဆက်လက်တည်မြဲရေးမှာ မရေမရာဖြစ်ခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံရေးအရ လက်တွေ့ကျကျ နာယကပြုခဲ့သည့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံကြောင့်သာ ဆက်လက်တည်မြဲနေခြင်း ဖြစ်သည်။
ဇဇ်မြစ်
thumb|ကြားနေ[[ဖင်လန်နိုင်ငံ သမ္မတ Kekkonen နှင့် တီးတိုး၏ အစည်းအဝေး ]] thumb|[[အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ဂျဝါဟလာနေရူးအား ၁၉၅၅ ခုနှစ်၌ ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံ၌ တွေ့ရစဉ်။ ]] ၁၉၄၈ တီးတိုး-စတာလင်အကွဲအပြဲ ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံအနေဖြင့် ကျန်ကမ္ဘာ့အရှေ့ခြမ်းနိုင်ငံများ နှင့် ကင်းကွာနေလျက်ရှိပြီး ၁၉၄၅-၄၈ ကာလများအတွင်း စတာလင်မူများအတိုင်း လိုက်နာနေခဲ့သော နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို ပြန်လည်ပုံဖော်ရန်လိုအပ်နေကြောင်း ပေါ်လွင်လာသည်။ မူလအစ၌ နေတိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများဖြစ်ကြသည့် ဂရိဘုရင့်နိုင်ငံ ၊ တူရကီနိုင်ငံများနှင့်အတူ ၁၉၅၃ ဘော်လ်ကန်ပဋိညာဉ်ကိုလက်မှတ်ရေးထိုးပြီး ကမ္ဘာ့အနောက်ခြမ်းဘက်သို့ ရှေ့ရှုခဲ့သည်။ စတာလင် သေဆုံးပြီးနောက် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတွင်း ဆိုဗီယက်ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု (၁၉၆၈ ချက်ကိုစလိုဗေးကီးယားနိုင်ငံ အဖြစ်နှင့် ခြားနားစွာ) အား နှုတ်အားဖြင့် ထောက်ခံခဲ့သောကြောင့်  ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့်ယူဂိုစလားဗီးယား၏ ဆက်ဆံရေးမှာ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာသည်။ မကြာသေးခင်ကမှ ရရှိခဲ့သည့် လွတ်လပ်ရေးကို ထိန်းသိမ်းထားလိုသည့် အတွက်  ဖင်လန်နိုင်ငံကဲ့သို့ ဥရောပကြားနေနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာကွဲနေသော ဥရောပတိုက်တွင်း အထီးကျန်မဆန်လိုသည့်အတွက် ကိုလိုနီပြုခံနိုင်ငံဟောင်းများနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်ရ နယ်မြေများအကြား မဟာမိတ်အသစ်များကို ယူဂိုစလားဗီးယားက ရှာဖွေခဲ့သည်။ ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု ထူထောင်သူအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တနိုင်ငံ ဖြစ်သည့် အီဂျစ်နိုင်ငံကို စူးအက်တူးမြောင်အရေးအခင်း၌ ယူဂိုစလားဗီးယားက ထောက်ခံခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှ စတင်ကာ ကုလလုံခြုံရေးကောင်စီ၌ ၎င်းတို့ ၂ နိုင်ငံ တပြိုင်တည်း အခွင့်အာဏာရ ရချိန်မှစတင်၍ အခြားတည်ထောင်သူ တဦးဖြစ်သည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကိုလည်း ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့ နယူးဒေလီမြို့ အစည်းအဝေးတွင် အိန္ဒိယ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျဝါဟာလာနေရူ နှင့် ယူဂိုစလားဗီးယား သမ္မတ ဟိုဆစ်ပ် ဘရော့ဇ် တီးတိုးတို့က “ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု၏ သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများက ကျင့်သုံး လိုက်နာသည့် မူဝါဒမှာ ‘ကြားနေခြင်း’ သို့မဟုတ် ‘ကြားနေမှုဝါဒ’ မဟုတ်သည့်အတွက် ရံဖန်ရံခါ စွပ်စွဲကြသကဲ့သို့ အပြုခံသက်သက်ဖြစ်ခြင်းမဟုတ်ကြောင်း ၊ စုပေါင်း ငြိမ်းချမ်းရေးဖြစ်ပေါ်စေရန် ဖော်ဆောင်သည့် အပြုသဘောဆောင်၍ တက်ကြွပြီး အထောက်အကူဖြစ်စေသော မူဝါဒဖြစ်ကြောင်း” ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ပူးတွဲထုတ်ပြန်ချက် တစောင်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
လှုပ်ရှားမှု၏ ပင်တိုင်အဖွဲ့ဝင်များ
ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံသည် စစ်အေးကာလအတွင်း အရှေ့ခြမ်းရောအနောက်ခြမ်းနှင့်ပါ အလယ်အလတ်လမ်းစဉ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး လှုပ်ရှားမှု အဖွဲ့ဝင်အချို့၏ ဘက်မလိုက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ တစေ့တစောင်း မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒနှင့် အာဖရိကနှင့်အာရှ လွတ်မြောက်ရေးရုန်းကန်လှုပ်ရှားမှု၏ ကိုလိုနီများအကြားမှ အကျိုးစီးပွားဆိုင်ရာ သဘာဝလက္ခဏာနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် လီနင်ကျမ်း အပေါ်အခြေပြု၍ ကမ္ဘာ့အရှေ့ခြမ်းနှင့် လှုပ်ရှားမှုအား ချိတ်ဆက်ရန်အတွက် ဆိုဗီယက်၏ မဟာမိတ် ကျူးဘား နှင့် ဗီယက်နမ် ၊ ယဲမန်တောင်ပိုင်း ၊ အီသီယိုးပီးယား နှင့် အန်ဂိုလာကဲ့သို့ အခြားတိုးတက်သော အဖွဲ့ဝင်များက ကြိုးပမ်းကြမည်ကို ဘဲလ်ဂရိတ်က စိုးရိမ်ခဲ့သည်။ ဥရောပနှင့်အာရှတိုက်တွင် တကြိမ်စီ နှင့် အာဖရိကတိုက် တွင် သုံးကြိမ်ကျင်းပခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် လက်တင်အမေရိကအတွက် ပထမဆုံးအကြိမ် ညီလာခံ ကျင်းပရန် အခါသမယကျရောက်လာသည်။ အစည်းအဝေးအတွက် ပီရူးနိုင်ငံကို ပထမဆုံး လျာထားခဲ့သော်လည်း သမ္မတ Velasco Alvarado ကို ဖြုတ်ချပြီးနောက် ယင်းအကြံကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရတော့သည်။ ဟာဗားနားညီလာခံ နိဂုံးချုပ်ကြေညာချက် မူကြမ်းကို လက်ခံနိုင်စရာမရှိလောက်အောင် တဖက်သတ်ဆန်စွာ ဆိုဗီယက်လိုလားသည်ဟု ထင်မြင်သည့် အတွက် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်အတူ ပြင်ဆင်ချက်များစွာကို အဆိုပြုခဲ့ပြီး အောင်အောင်မြင်မြင်ပြောင်းလဲနိုင်ခဲ့သည်။ လှုပ်ရှားမှု၏ သဘောထားတင်းမာသော အစုဟု ယူဆခံရသည့် ကျူးဘား ၊ အီရန် နှင့် အီရတ်နိုင်ငံတို့မှာ ပို၍ အလယ်အလတ်လမ်းစဉ်ကျသော နိဂုံးချုပ်စာစောင် ကျင့်သုံးနိုင်ရေး ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ၁၉၈၉ ဘဲလ်ဂရိတ်ညီလာခံသို့ မတက်ရောက်ခဲ့ပေ။