cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကစော့ပုပ်ငယ်
ကစော့ပုပ်ငယ်သည် ခြုံနွယ်ပင် တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ပြောင်ချောက ၁၀ပေ (၃မီတာ) မျှ အထိ အမြင့် ရှိနိုင်သည်။ အရွက်တွင် ရွက်မြွာ ၈ ခုမှ ၁၂ ခု အထိ ရှိတတ်ပြီး ချွန်ထက်ကာ သွယ်လျ၍ ရိုးတံမတွင် အဖုတစ်ခု အခြေ၌ ရှိသည်။ အဝါရောင် အရွက်များ ရှိသည်။
ဆတ်သေရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ဆတ်သေရွာ (ပုံꩻချို့ꩻထီဒုံ; Satthay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၅၁ ဦး၊ မ ၁၈၄၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၉၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရိုင်မန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ခရိုင်မန်ရွာ(Hkayaingman)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ မဂေါ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၉၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝင်မင်းကန်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ဝင်မင်းကန်ရွာ (Winminkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ အိုင်လျား (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုင်လျား (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၉ ဦး၊ မ ၉၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလုပ်သမားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ
အလုပ်သမားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီဆိုသည်မှာ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ၏အမွေကိုဆက်ခံယူထားသောတိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ၏ မဟာမိတ်ပါတီဖြစ်သည်။ အလုပ်သမားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ၏ မဟာမိတ်ပါတီများမှာ -
ဓနဲရိရွာ၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်
ဓနိရိ
ကျီးကန်းကုန်းရွာ၊ သောင်ဇား
ကျီးကန်းကုန်းရွာ၊ သောင်ဇား
ကျွန်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကျွန်းကြီးရွာ (Kyungyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ထိုးဝါးစိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိုးဝါးစိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၇ ဦး၊ မ ၉၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်ရိုးရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
အောက်ရိုးရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
ဟော်ရီတူလာရွာ၊ မြို့ဦး
ဟော်ရီတူလာရွာ၊ မြို့ဦး
ကပ်ဆီယိုပီးယား (ကြယ်စုတန်း)
ကပ်ဆီယိုပီးယား သည် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းမှ ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒဏ္ဏာရီထဲတွင် ကပ်ဆီယိုပီးယားသည် မာန်မာနထောင်လွှားပြီး သူမ၏အလှကို လွန်စွာ ကြွားဝါတတ်သည့် ဘုရင်မတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ကပ်ဆီယိုပီးယားသည် ၂ ရာစု ဂရိ နက္ခတ္တပညာရှင် တော်လမီ၏ ကြယ်စုတန်းစာရင်း ၄၈ ခုတွင် ပါဝင်ပြီး ခေတ်သစ် ကြယ်စုတန်းစာရင်း ၈၈ ခုတွင်လည်း ပါဝင်လေသည်။ ယင်းသည် တောင်ဘက်တွင် အင်ဒရိုမီဒါ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ပါဆီးယပ်၊ မြောက်ဘက်တွင် စီဖျူး အသီးသီးဖြင့် နယ်နမိတ်ထိစပ်ထားသည်။ မြောက်ဘက်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် ယင်းအား မြောက်ဘက် ၃၄ ဒီဂရီ၌ တစ်နှစ်တစ်ခါ မြင်ရပြီး စက်တင်ဘာလမှ နိုဝင်ဘာလအထိ ယင်း၏ 'M' ပုံစံအား မြင်ရသည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
သနပ်ကုန်းရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
သနပ်ကုန်းရွာ (Thanatkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ သနပ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၃၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေးရွာလေး
အေးရွာလေး
ထီးဂေလော်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ထီးဂေလော်ရွာ(Hteegaylaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဒေးဝါး(နတ်ကျောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၄၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖာ့လပ်တူရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဖာ့လပ်တူရွာ(Hpalattu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ မဂေါ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၉၂၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပြေတန်းရွာ၊ သောင်ဇား
သပြေတန်းရွာ၊ သောင်ဇား
ခြေမွေးမဲ့ရစ်နက်
ခြေမွေးမဲ့ရစ်နက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူရေးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ရစ်ငှက်များ
အိမ်ယာကြီးရွာ၊ အိက္ကဒွတ်
အိမ်ရာကြီးရွာ၊ အိက္ကဒွတ်
နမ့်အွမ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နမ့်အွမ်ရွာ (Namaum)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟိုခဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုခဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၆၄ ဦး၊ မ ၂၂၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ရက်ထည်
ရက်ထည်လုပ်ခြင်း အတတ်သည် ရှေးအကျဆုံး အတတ် တစ်ခု ဖြစ်၏။ ဘီစီ ၂၅ဝဝ လောက်ကတည်းက အီဂျစ်လူမျိုး တို့သည် ဝါခြည်နှင့်ပိုက်ဆံခြည်တို့မှ အထည်များအဖြစ် ရက် လုပ်ခဲ့ကြ၏။ အကွက်များ ပန်းများပါသော ပိုက်ဆံခြည်ထည် တို့ကိုမူ ဘီစီ ၁၅ဝဝ လောက်တွင်မှ အီဂျစ်နိုင်ငံ၌ ရက်လုပ်ခဲ့ ကြလေသည်။ ဘီစီ ၄ဝဝ၊ ၅ဝဝ လောက်တွင် ပိုက်ဆံခြည်၊ ဝါခြည်၊ သို့မဟုတ် သိုးမွှေးနှင့် ရက်လုပ်သည့် အထည်များ တွင် လှိုင်းပုံအတွန့်များ ပါရှိသည်။ ထိုအထည်တို့၏ အကွက် အဆင်များကို အချို့တွင် ရက်ကတည်းက အကွက်ဖော်ရက်၍ အချို့တွင် နောက်မှ ပန်းထိုးအကွက်ဖော်ပေးကြလေသည်။ ဘီစီ ၂၇ဝဝ လောက်တကည်းက တရုတ်လူမျိုးတို့သည် ပိုးခြည်ကို တွေ့ရှိခဲ့၍ ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်နိုင်ခဲ့ကြလေ သည်။ သို့ရာတွင် သူတို့၏တစ်ဦးတည်းပိုင်အဖြစ် လျှို့ဝှက် ထားမှုကြောင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသည့်တိုင်အောင်ပင် ဥရောပနိုင်ငံများတွင် ပိုးထည်များကို လူအများ အသုံးမပြုနိုင် ဘဲ ရှိခဲ့လေသည်။ ရောမ အင်ပိုင်ယာဧကရာဇ်မင်း အချို့တို့ သာလျှင် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်ဆောင်လာသည့် ပိုးထည်တို့ကို တော်သုံးအဖြစ် အသားပေးကား ဝတ်ဆင်နိုင်ကြသည်ဟု အမှတ်အသားများရှိလေသည်။
အေဒီ ငါးရာစုနှစ်တွင် အီဂျစ်လူမျိုးခရစ်ယန်အယူဝါဒတို့ သည် ပိုက်ဆံခြည်ကြမ်းဖြင့် ရက်ထားသော ပြောင်ချောထည် များ၊ ကျောက်မျက်ရတနာတို့ဖြင့် မွမ်းမံခြယ်လှည်ထားသော အထည်များကို ဝတ်ရုံအဖြစ် ဝတ်ဆင်ကြလေသည်။ ထိုအချိန် လောက်တွင် တောင်အမေရိကတိုက် ပီရူးနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသား တို့ ရက်လုပ်သည့်အထည်များသည် ထိုအထည်တို့နှင့် အကွက် အဆင်သာမက အသွေးအရောင်ပါ တူညီကြသည်ဟု ဆိုလေ သည်။ ဤသို့ တူညီခြင်းကြောင့် ဤအရပ်မှ ထိုအရပ်သို့ လူများ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာခဲ့ကြသည်ဟု မဆိုနိုင်ချေ။ မည်မျှ ဝေးကွာသည့်အရပ်၌ နေကြသည်ဖြစ်စေ တစ်ချိန်တည်းလောက် တွင် တစ်မျိုးတစ်စားတည်းသော ပတ်ဝန်းကျင်ထဲမှ ထွက်ပေါ် လာသည့် ပစ္စည်းချင်းသည် ဆင်ဆင်တူကြမည်မှာ ဓမ္မတာပင် ဖြစ်လေသည်။
ပါးရှားနိုင်ငံ၌ ဆတ်ဆန်းနစ်ဘုရင်များ အုပ်စိုးစဉ်အခါက ရက်ထည်လုပ်ငန်းသည် အကြီးအကျယ် တိုးတက်ခဲ့လေသည်။ ခုနစ်ရာစုနှစ်အထိ ပါးရှင်းတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ပိုးခြည်ရိုင်း များကို တစ်ဦးတည်းပိုင်အဖြစ် တင်ဆောင်ယူကြလေသည်။ သူတို့သည် ပိုးခြည်အခံတွင် ဖဲဖြင့် အကွက်ဖော်ရက်ထားသော ဖဲပွင့်ထိုး အထည်များကို ရက်လုပ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ပိုးခြည် အခံတွင် ခြည်များများ ပိုး၍ ရက်ထားသော ဗရိုကိတ်ခေါ် ပန်းကွက်ဖော် အထည်များကိုလည်း ရက်လုပ်ကြလေသည်။ ပန်းကွက်များ ဖော်ထားသော ပိုးထည်များသည် အလွန် လှပ၍ အဖိုးအလွန် ထိုက်တန်ခဲ့ကြပေသည်။ ထိုပိုးထည်တို့ကို အဖိုးအလွန် ထိုက်တန်ခဲ့ကြလေပသည်။ ထိုပိုးထည်တို့ကို လူ အများအပြား ဝယ်ယူသုံးစွဲခဲ့ကြရာ ရက်ကန်းသည်တို့သည် အဆင်အကွက်အမျိုးမျိုးထွင်၍ အထည်များကို လှပသည်ထက် လှပဆန်းကြယ်အောင် စီမံ ရက်လုပ်ခဲ့ကြလေသည်။
မန်မိုင်ရွာ၊ အုံပုံ
မန်မိုင်ရွာ (Manmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ အုံပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၄၆ ဖြစ်သည်။
ရက်ထည်
ဖလော်ရင့်မြို့ထက် ဖဲပွင့်ထိုးပိတ်များ၊ ပန်းကွက်ဖော် အထည်များ၊ ရွှေခြည်ထိုး အထည်များ၊ ဖဲပြားထည်များသည် အမြင်ဆန်း၍ အလွန်ကျက်သရေ ရှိကြပေသည်။ ဗင်းနစ်မြို့ ထွက် အထည်တို့မှာ အရှေ့တိုင်းနှင့် အနောက်တိုင်းတို့၏ အနုပညာများကို ရောယှက်ကာ ပန်းကွက်များကိ ရွှေခြည်ဖြင့် ထိုး၍ ဖော်ထားသော အထည်များ ဖြစ်ကြသည်။ ရှေးအကျဆုံး အမြိတ်ပန်းများသည် ဘီစီ ၁၄ဝဝ လောက်တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံမှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။ အေဒီ ၁၃၊ ၁၄၊ ၁၅ ရာစုနှစ်တို့တွင် ပြင်သစ်နှင့် ဖလန်းဒါးနိုင်ငံထွက် ဂေါလလူမျိုးတို့၏ အမြိတ် ပန်းများသည် အယူဝါဒရေးနှင့် စပ်ဆိုင်သော ရုပ်ပုံများကို ထိုး ထားသဖြင့် ဘုရားဝတ်ကျောင်းများ၌ အထူးတလည် အသုံးပြု ကြလေသည်။
မန်မိုင်ရွာ၊ အုံပုံ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရက်ထည်
အထက်၌ ဖော်ပြခဲ့သည်တို့မှ ပိုးထည်များအကြောင်းနှင့် အမြိတ်ပန်း ရက်လုပ်သည့် သိုးမွေးအကြောင်းတို့သာ ပါဝင်နေ သဖြင့် ခြည်ထည်များ အကြောင်းကိုလည်း ဖော်ပြရန် လိုပေ သေးသည်။ ခြည်ထည်များကို ရှေးက အီဂျစ်၊ ဂရိနှင့် ရောမ နိုင်ငံတို့တွင် သုံးစွဲခဲ့ကြ၏။ နောင်အခါတွင် ခြည်ထည်များကို ခေတ်မမီဟု ယူဆကြပြီးလျှင် ပိုးထည်၊ သိုးမွေးထည်များကိုသာ အမြတ်တနိုး ဝတ်ဆင်အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အိန္ဒိယ နိုင်ငံတွင်မူ ခြည်ထည်ကိုသာ စွဲမြဲစွာ ယနေ့ထက်တိုင် သုံးစွဲ လျက် ရှိပေသည်။ ခြည်ထည်တို့မှာ များသောအားဖြင့် ပွင့်ရိုက် ထည်များ ဖြစ်၏။ အဖြူခံတွင် ပန်းပွင့်၊ ပန်းရွက် စသည် တို့၏ ပုံစံများကို ရိုက်နှိပ်ထားသော အထည်တို့ကို သရက် ထည်ဟု ခေါ်သည်။ ပွင့်ရိုက်ခြည်ထည်မှာ မြန်မာမိန်းမများ ဝတ်ဆင်ကြသည့် လုံချည်များပင်ဖြစ်သည်။ အရှေ့တိုင်းအရပ်၌ ဂါဝန်ဝတ် အမျိုးသမီးတို့သည်လည်း ပွင့်ရိုက်ခြည်ထည်များကို ဂါဝန်ချုပ်လုပ် ဝတ်ဆင့်လေ့ ရှိကြလေသည်။
တစ်ဆဲ့ခြောက်နှင့် တစ်ဆဲ့ခုနစ်ရာစုနှစ်တို့တွင် ပြင်သစ် နိုင်ငံ၌ အထည်စက်ရုံများ တည်ဆောက်လာသောအခါ အီတလီ ရက်ထည်များ၏နာမည်သည် မှေးမိန်သွားလေသည်။ ၁၇ ရာစု နှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ နန့်ပြန်တမ်းကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ခြင်း ကြောင့် ပြင်သစ်(ဟျူးဂျနိုး) ရက်ကန်းသည်တို့သည် အင်္ဂလန် ပြည်ဘက်သို့ ကူးပြောင်းသွားကြလေသည်။ ထိုအခါ အင်္ဂလန် ပြည်၏ အထည်ရက်လုပ်ငန်းသည် အင်အားတောင့်တင်းသည် ထက် တောင့်တင်းလာလေသည်။ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ရာသီဥတု ကြောင့် ပိုးများကို မမွေးမြူနိုင်သော်လည်း ရက်ကန်းလုပ်ငန်း ကိုမူ စွဲမြဲစွာ လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။
တစ်ဆဲ့ရှစ်ရာစုနှစ်တွင် သိုးမွေး၊ ပိုး၊ ခြည်တို့ကို ရော၍ ရက်လုပ်ထားသည် တာဖက်တာမှာ အလွန် ခေတ်စားခဲ့၏။ ထိုအချိန်မှာ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ အိန္ဒိယ ပြည်မှ လှပကောင်းမွန်သည့် ခြည်ထည်တို့ကို တင်သွင်းချိန် ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့သည် အမှန်အားဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အထည်အမျိုးမျိုး၏ ရက်လုပ်ပုံ အခြေခံကို ရရှိခဲ့လေသည်။ သရက်ထည်၊ ဖဲသရက်ထည်၊ ပဒုမ္မာစသည့် အမျိုးကောင်း ခြည်ထည်တို့မှာ အိန္ဒိယမှ စတင်ရက်လုပ်သည့် အထည်များ ဖြစ်ပေသည်။ ၁၈ ရာစုနှစ် ကုန်ဆုံးချိန် နီးလောက်တွင် အပွင့် များ၊ အရုပ်များအစားအစင်းများကို ရက်လုပ်ထားသော အထည် များ ပေါ်ပေါက် နေလေပြီ။ ယခုအခါတွင် ခြည်ထည်စက်တို့ သည် ကမ္ဘာအနှံ့အပြား၌ အလွန်တိုးတက်လျက် ရှိကြပေသည်။ တိုးတက်နေသည့် သိပ္ပံပညာနည်းဖြင့် ရက်ထည်အတုများ ကို ပြုလုပ်၍ ဖြစ်မြောက်ပေပြီ။ ရက်ထည်အတု ဆိုသော်လည်း အချို့လူများက အစစ်ထက်ပင် နှစ်သက်ကြသည်။ နိုင်လွန်၊ ရေယွန်၊ လန်နီတယ်တို့မှာ ပိုးတု၊ သိုးမွေးတုများ ဖြစ်ကြလေ သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း လက်ရက်ကန်း စက်ရက်ယန်းများဖြင့် ခြည်ထည်နှင့်ပိုးထည်များကို ရက်လုပ်လျက် ရှိကြလေသည်။ သို့သော် ပိုးခင်နှင့်ခြည်ခင်များကို ပြည်တွင်းထွက်နှင့် မလုံ လောက်၍ နိုင်ငံခြားမှ မှာယူတင်သွင်း ရက်လုပ်ရပေသည်။
ကညင်နီ
အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်သည်။ အခေါက်မှာ အဖြူရောင် ကာကီရောင် ရှိသည်။ ချောမွတ်သည်။ စင်ကြယ်သည်။ အကိုင်းအခက် အရွက်နုများ၌ အမွှေးနုများရှိသည်။ နူးညံ့သည်။ အသီးလုံး၍ ချောမွတ်သည်။ တောတောင် တလျှောက် နေရာမရွေး ပေါက်ရောက်တတ်သည်။
မြဂိုးစုရွာ၊ သောင်ဇား
မြဂိုးစုရွာ၊ သောင်ဇား
ညောင်ပင်သာရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ညောင်ပင်သာရွာ (Nyaungpinthar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ နောင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၃၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ဆော်ဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ဆော်ဂါးရွာ(Insawgar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ မဂေါ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၉၂၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေသောင်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ရွှေသောင်ရွာ (Shwethaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ထိုးဝါးစိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိုးဝါးစိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၇ ဦး၊ မ ၉၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခြေသုံးချောင်းငုံး
ခြေသုံးချောင်းငုံး (Buttonquail)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ ကဏ္ဍ:စင်ရော်၊ ရေညှောင့်ကောင်နှင့် အလားတူငှက်များ ကဏ္ဍ:ငုံးများ
သရက်သာရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သန့်စင်မောင်
ဦးသန့်စင်​မောင်သည် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီး အဖြစ် ၂၀၁၆ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။၂၀၁၅​ရွေး​ကောက်ပွဲတွင် မုံရွာမြို့နယ်အတွက် ပြည်သူ့လွှတ်​တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ​ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး မတ်လ၂၂ရက်​နေ့တွင် သမ္မတသစ်ဦးထင်​ကျော်က ဝန်ကြီးအဖြစ် အဆိုပြုခဲ့သည်။
အ​စောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာ​ရေး
၁၉၅၃ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ၁၅ရက်​နေ့တွင် မုံရွာမြို့နယ်အတွင်း၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ သင်္ချာဘာသာရပ်ဖြင့် M.Sc. ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
အစိုးရအလုပ်
ပုသိမ်​ကောလိပ်နှင့် ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်တို့တွင် နည်းပြအဖြစ် စတင် ဝင်​ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့​နောက် မြန်မာ့မီးရထားသို့ လက်​ထောက်မန်​နေဂျာအဖြစ် ​​ပြောင်းခဲ့ပြီး အ​ထွေ​ထွေမန်​နေဂျာဘဝဖြင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ၂၀၁၅​ရွေး​ကောက်ပွဲတွင် မုံရွာမြို့နယ်ပြည်သူ့လွှတ်​တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်​ရွေး​ကောက်ခံရသည်။ သမ္မတအသစ်ဦးထင်​ကျော်က ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် အဆိုပြုခဲ့ပြီး မတ်လ၂၄ရက်​နေ့တွင် ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော်ကအတည်ပြုကာ မတ်လ၃၀ရက်​နေ့တွင် စတင်တာဝန်ထမ်း​ဆောင်ခဲ့သည်။
ဆတ်ကလေး
ဆတ်ကလေး
အောက် (လက်သာ)ရွာ၊ မြို့ဦး
အောက် (လက်သာ)ရွာ၊ မြို့ဦး
မိုးဒီ
မိုးဒီသည် လူရွှင်တော် ဟာသသရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကျွန်တော့်သဘင် တင်မိုးဝင်းတွင် လူရွှင်တော် မော့စ်နှင့် တွဲဖက်၍ နာမည်ကျော် လာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးပေါင်း ၈၀ ကျော်၊ ဗွီဒီယိုဇာတ်ကား ၂၀၀ ကျော်တို့တွင်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးသန်းထွန်း ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
မိုးဒီကို ဇန်နဝါရီ ၁၆ရက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဟင်္သာတမြို့ ဆန်ခါတန်းရပ်တွင် အဖ ဦးဟန်တင်နှင့် အမိ ဒေါ်ခင်မြင့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မခင်ရွှေနှင့် မောင်ခင်မောင်အေး ဆိုသည့် အစ်ကိုတစ်ဦးနှင့် အစ်မတစ်ဦး ရှိပြီး မွေးချင်း (၃) ဦးတွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ အ.ထ.က (၁) ဟင်္သာတတွင် သတ္တမတန်း အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဇာတ်သဘင်လောက
အသက် ၁၄ နှစ် အရွယ်တွင် ပန်တျာကြည်လင်ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်အဖွဲ့တွင် မီးထိုးသမား အဖြစ် ၅ နှစ်ကျော်မျှ လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ဇာတ်မင်းသမီး မအေးကြွယ်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ အသက် ၂၀ အရွယ်တွင် ရွှေမန်းကျော်အောင် ဇာတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ရွှေမန်းကျော်အောင်ဇာတ်တွင် မီးထိုးသမား အဖြစ်လုပ်ကိုင်ရင်း လူရွှင်တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က လူရွှင်တော် အမည်မှာ "မိုးဒိ" ဖြစ်သည်။ ရွှေမန်းကျော်အောင်ဇာတ်တွင် တစ်နှစ်ခွဲမျှကြာပြီးနောက် စိန်မာဒင်ဇာတ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ စိန်မာဒင်ဇာတ်တွင် ဇာတ်ဆရာ၏ ကြော်ငြာမှားယွင်း ရိုက်နှိပ်ရာမှ "မိုးထိ" ဟူသော အမည်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၃ နှစ်အကြာတွင် ခင်မာချို အငြိမ့်အဖွဲ့သို့ ပြောင်းလဲပြီးနောက် မိုးဒီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအငြိမ့်အဖွဲ့တွင် ၄ နှစ်ကျော်မျှ ကပြခဲ့ပြီးနောက် စိန်မာဒင်တွင် ခေတ္တခဏ ပြန်လည် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ခင်မာချို အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် တစ်နှစ်မျှ ကပြပြီးနောက် အငြိမ့်လောကမှ အနားယူခဲ့သည်။
ထို့နောက် စိန်မာဒင် ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ပြီးနောက်တွင် ပြဇာတ်မင်းသား ဒို့တင်ဌေး နှင့် တွဲဖက်၍ ကပြခဲ့သည်။ ဒို့တင်ဌေး ထွက်သွားပြီးနောက်တွင် စိန်မာဒင်ဇာတ်မှာ မိုးဝင်းဇာတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မိုးဝင်းဇာတ်တွင် မော့စ်နှင့်အတူ ၈ နှစ်ကြာမျှ ကပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဦးတင်မြင့်၊ စာရေးဆရာ မောင်စိတ္တ၊ မော့စ် တို့နှင့် တွဲဖက်၍ တင်မိုးဝင်းဇာတ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၃ နှစ်အကြာတွင် မိုးဒီ မော့စ် ကျွန်တော့်သဘင် ဟူသော အမည်ဖြင့် အခြားဇာတ်တစ်ခုကို ၁ နှစ်ကြာမျှ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဦးစိန်ရိုးနှင့် တွဲဖက်၍ ရန်ကုန်သိန်းနိုင် အမည်ဖြင့် ဇာတ်တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ပြန်သည်။
ဗွီဒီယိုလောက
နောက်ပိုင်းဗွီဒီယိုလောကသို့ ရောက်ခဲ့သည်။ အကယ်ဒမီဆုရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ဝက်ကျွန်းရွာ၊ သောင်ဇား
ဝက်ကျွန်းရွာ၊ သောင်ဇား
လော့ပွန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
လော့ပွန်ရွာ(Lawtpun)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆနာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆနာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွဲတလင်းရွာ၊ ကျွဲတလင်း
ကျွဲတလင်းရွာ၊ ကျွဲတလင်း
အိမ်လေးလုံး
အိမ်လေးလုံး
ကမ္ဘာ့ရတနာဘဏ်
ကမ္ဘာ့ရတနာဘဏ်သည် မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ မြန်မာ့မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်ကို အများနှင့်သက်ဆိုင်သောကုမ္ပဏီအဖြစ် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းထားသော အများပိုင်ဘဏ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာ့မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်လီမိတက်ကို စတင်တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ချိန်တွင် စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန(ယခင် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန)မှ ကြပ်မတ် ကွပ်ကဲခဲ့သော်လည်း ယခင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ (၆-၉-၁၉၉၈) ရက်စွဲပါစာဖြင့် ညွှန်ကြားချက်အရ လုပ်ငန်းသဘာဝ နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည့် မွေးမြူရေးနှင့်ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနသို့ (၁-၁-၁၉၉၉) ရက်နေ့တွင် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
မြန်မာ့မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်လီမိတက်သည် ဘဏ်စတင် တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်စဉ်ကတည်းက မွေးမြူရေးနှင့်ရေလုပ်ငန်းကဏ္ဍအပြင် အခြားစီးပွာရေးကဏ္ဍ အသီးသီးသို့လည်း ဘဏ်လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများပေးလျက်ရှိသော ဘဏ်တစ်ဘဏ် ဖြစ်သည်။ ဘဏ်၏အမည်သည် မွေး/ရေကဏ္ဍတစ်ခုတည်းကိုသာ ဦးစားပေးနေသကဲ့သို့ ဖြစ်နေခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ အခြားဘက်စုံ၊ ကဏ္ဍစုံအသီးသီးသို့ ဘဏ်လုပ်ငန်း ဝန်ဆောင်မှုများကို ပုဂ္ဂလိကစစ်စစ် အသွင်ဖြင့် သီးခြားလွပ်လပ်စွာ အထောက်အပံ့ပေး နိုင်ရန်အတွက်လည်းကောင်း ရည်ရွယ်ပြီး မြန်မာ့မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်အမည်မှ ကမ္ဘာ့ရတနာဘဏ်(အများနှင့်သက်ဆိုင်သောကုမ္ပဏီ) အမည်သို့ပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မတည်ရင်းနှီးငွေ
၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလအတွင်းတွင် လက်ရှိမတည်ရင်းနှီးငွေ ကျပ်သန်း(၃၅၀၀၀)၊ အစုပေါင်း (၇၀၀၀၀)အား အများပြည်သူသို့ အပြည့်အဝ ရောင်းချပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ဝန်ဆောင်မှုများ
ကမ္ဘာ့ရတနာဘဏ်မှ ဆောင်ရွက်ပေးနေသော ဝန်ဆောင်မှုများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
အကိုးအကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ
တာဟန်းရပ်ကွက် (ကလေးမြို့)
တာဟန်းရပ်ကွက်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသော မီဇိုးတိုင်းရင်းသား Mizo (Chin) များ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ မှတ်တမ်းအရ တားဟန်ရပ်ကွက်တွင် လူဦးရေ ၃သောင်းခန့် နေထိုင်ပြီး၊ အများစုမှာ ခရစ်ယာန် ချင်းတိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကာ ဗမာလူမျိုး၊ တရုတ်လူမျိုး နှင့် ကုလားလူမျိုး အနည်းစုလည်း တွေ့ရသည်။ ရပ်ကွက်ထဲတွင် လှပသော ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများလည်း တွေ့ရသည်။
တာဟန်းရပ်ကွက်၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ ရပ်ကွက်ထဲတွင် တွေ့မြင်ရသော ကောင်းမွန်လှပသည့် လူနေမှု ရိုးရာကျင့်ဝတ်ပင် ဖြစ်သည်။ ဤလူမှုဝန်းကျင်၏ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် သီလသည် တလောမ်(ဂ)ငိုက်နာ "Tlawmngaihna" ဟု မီဇိုးဘာသာဖြင့် ခေါ်ဆိုသည့် လူမှုဘ၀ပုံစံမှ ပေါက်ဖွားလာပြီး ယခုတိုင် လွမ်းမိုးလျက်ရှိသည်။
လွန်ခဲ့သောဆယ်စုနှစ် နှစ်စုလောက်မှစ၍ စီးပွားရေးဘက်တွင် အစဉ်တစိုက်တိုးတက်နေခြင်းကြောင့်လည်း လူသိများပါသည်။ တာဟန်းသည် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများနှင့် နယ်စပ်ဒေသများမှ ကုန်စည်များဝင်ရောက်ရာ အချက်အချာဒေသတွင် တည်ရှိခြင်းသည် စီးပွားရေးကောင်းမွန်းခြင်း၏ အဓိက အကြာင်းရင်းဖြစ်သည်။
သိန်းနီကန်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
သိန်းနီကန်ရွာ (Theinnikan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ သိန်းနီကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိန်းနီကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၈၃ ဦး၊ မ ၁၅၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒဂုံမြို့နယ်
ဒဂုံမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်မြို့လယ်နှင့်ကပ်လျက် မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ရပ်ကွက်ပေါင်း (၅)ခုရှိသည်။
ရန်ကုန်မြို့တွင် အထင်ရှားဆုံးနေရာများဖြစ်သော ရွှေတိဂုံစေတီတော်၊ မဟာဝိဇယစေတီတော်၊ အမျိုးသားပြတိုက်၊ အမျိုးသားပြဇာတ်ရုံနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်တို့ သည် ဒဂုံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤသို့ စည်ပင်ထွန်းကားသော အထင်ကရနေရာများကြောင့် ဒဂုံမြို့နယ်တွင် ဟိုတယ်များ၊ သံရုံးများနှင့် သံတမန်ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဒဂုံမြို့နယ်တွင်ရှိသော အ.ထ.က(၁)ဒဂုံ နှင့် အ.ထ.က(၂)ဒဂုံတို့မှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထိပ်တန်းအထက်တန်းကျောင်းများ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၆)ရက်နေ့တွင် အထပ် ၁၅ထပ်ရှိ တော်ဝင်ဈေးဝယ်စင်တာနှင့် လူနေတိုက်ခန်းကြီးကို ဒဂုံမြို့နယ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဒဂုံဆိုသည်မှာ ရွှေတိဂုံစေတီတော်အနီးရှိ မွန်ငါးဖမ်းရွာလေးဖြစ်ပြီး မွန်ဘာသာဖြင့် လဂုင်ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဤရွာလေးသည် ရန်ကုန်မြစ်တလျှောက်တွင် တည်ရှိသော စီးပွားရေးအရ အချက်အချာကျသော သန်လျင်မြို့၏ အစွန်အဖျားတွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဒဂုံရွာလေးသည် ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကြောင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။ ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားသည် ဒဂုံရွာကို သိမ်းပိုက်၍ ရန်အပေါင်းကို ကုန်စင်သော အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ရန်ကုန်ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အခြားသော အလုံ၊ ပန်းဘဲတန်း၊ ကျောက်တံတားနှင့် ဗိုလ်တထောင်နယ်မြေများနှင့် ပေါင်း၍ မြို့ကြီးအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီလက်ထက်တွင် ဒဂုံမှာ မြို့လယ်ခေါင်နှင့် အနီးတဝိုက်တွင် ကျူးကျော်ရပ်ကွက်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော်လည်း ဖွံ့ဖြိုးအတိုးတက်ဆုံးနယ်မြေဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၀နှစ်ပိုင်းတွင် ဗမာအစိုးရမှ မြို့နယ်တောင်ပိုင်းရှိ ကျူးကျော်ရပ်ကွက်များကို ရှင်းလင်းပြီး ဝါရင့်အစိုးရဝန်ထမ်းများအတွက် မင်းမနိုင်အိမ်ရာစီမံကိန်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀နှစ်ပိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော စေတီနောက်တစ်ဆူဖြစ်သော မဟာဝိဇယစေတီတော်ကို ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းမှ တည်ထားခဲ့သည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
ဒဂုံမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်ပြီး ရန်ကုန်မြို့၏ မြောက်လတ္တီတွဒ် (၁၆ ဒီဂရီ ၄၆ မိနစ် ၅၁ စက္ကန့်) နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် (၉၇ ဒီဂရီ ၈ မိနစ် ၅၉ စက္ကန့်) အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဒဂုံမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ပန်းဘဲတန်း၊ လသာ၊ လမ်းမတော်မြို့နယ်နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် အလုံမြို့နယ်နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် ဗဟန်းနှင့် စမ်းချောင်းမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ် ထိစပ်လျက် ရှိသည်။
ဒေးဝါးနတ်ကျောက်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဒေးဝါး(နတ်ကျောက်)ရွာ(Daywar(Natkyauk))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဒေးဝါး(နတ်ကျောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၃၅ ဖြစ်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒဂုံမြို့နယ်
ထင်ရှားသော အဆောက်အဦးများ
ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ အောက်ဖော်ပြပါအဆောက်အဦးများကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်။
ဂွေ့တန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ဂွေ့တန်းရွာ (Gwayttan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ အင်းနက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းနက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၈ ဦး၊ မ ၁၈၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ညောင်ပင်သာရွာ၊ ပါမဲ
ညောင်ပင်သာရွာ (Nyaungpinthar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ပါမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါမဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၆၉ ဦး၊ မ ၄၄၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၈၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂွေ့တန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်သာရွာ၊ ပါမဲ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မော်ဂန် ဖရီးမန်း
မော်ဂန် ဖရီးမန်း (ဇွန် ၁၊ ၁၉၃၇ ဖွား) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသား သရုပ်ဆောင်၊ အသံသရုပ်ဆောင်နှင့် ထုတ်လုပ်သူဖြစ်သည်။ ဖရီးမန်းသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး ဇာတ်ပို့ဆုအား Million Dollar Baby (၂၀၀၄) ဇာတ်ကားဖြင့် အကယ်ဒမီဆု ရရှိခဲ့ပြီး Street Smart (၁၉၈၇)၊ Driving Miss Daisy (၁၉၈၉)၊ The Shawshank Redemption (၁၉၉၄) နှင့် Invictus (၂၀၀၉) ဇာတ်ကားများဖြင့် အော်စကာဆုအတွက် လျာထားခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သူသည် Golden Globe Award နှင့် Screen Actors Guild Award ကိုလည်း လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ မော်ဂန် ဖရီးမန်းသည် ဇာတ်ကားတစ်ကားလျှင် ၇၄.၄ မီလီယံ ဒေါ်လာနှုန်းဖြင့် တတိယမြောက် အအောင်မြင်ဆုံး ကြယ်ပွင့်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
နှမ်းကုန်းရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
နှမ်းကုန်းရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
မော်ဂန် ဖရီးမန်း
ဇာတ်ကားများ
• 3
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ဆူးဖြူ
ဆူးဖြူပင် (Vachellia nilotica) သည် မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်း အညာဒေသတွင်ပေါက်ရောက်လေ့ရှိသော အပင်လတ် အမျိုးအစားပင် ဖြစ်ပြီး အချို့နေရာတွင် အပင်ကြီးများအဖြစ်တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Vachellia nilotica ဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။ အပင်၏ မူရင်းမှာ Acacia ဖြစ်သည်။ ထိုစကားလုံသည် ရှေးဟောင်းဂရိဘာသာစကား ἀκακία, akakía, မှ ဆင်းသက်လာပြီး ထိုအမည်ကို ရှေးဟောင်းဂရိရုက္ခဗေဒပညာရှင် ပန်ဒန်နီရပ်စ် ဒိုင်စကောရိုက်ဆိုသူက ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ယင်း၏စာအုပ် မာတိရီယ မယ်ဒီကတွင် ဆေးဘက်ဝင်အပင်အဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးခေါင်ရေရှားဒဏ်ခံနိုင်သော သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်၏ သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
အလင်္ကာရသ
အလင်္ကာရသဆိုသည်မှာ မြန်မာစာပေလောကရှိ လင်္ကာဖွဲ့ဆိုရာ၊ ဝတ္ထုရေးသားရာ၊ စကားပြေရေးသားရာတွင် ပါဝင်သည့် စိတ်ခံစားမှုကို ကိုယ်စားပြုသည့် စာပေအရေးအသားတို့ကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ အလင်္ကာရသ ကိုးပါးရှိလေသည်။ ၎င်းတို့သည် အခန်းအားလျော်စွာ အကြောင်းအရာ အားလျော်စွာ တည်ရှိကြပေသည်။ ၎င်းတို့၏ အမည်ခေါ်ဝေါ်ပုံမှာ
လမောင်ဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
လမောင်ဂါးရွာ(Lamawnggar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ မဂေါ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၉၂၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်စဉ်ကုန်းရွာ၊ သောင်ဇား
နတ်စဉ်ကုန်းရွာ၊ သောင်ဇား
အိုင်လျား (မြောက်)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
အိုင်လျား (မြောက်)ရွာ (Ainglyar(North))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ အိုင်လျား (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုင်လျား (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၉ ဦး၊ မ ၉၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ဆားကုန်ဘုတ်ရွာ၊ မြို့ဦး
ဆားကုန်ဘုတ်ရွာ၊ မြို့ဦး
နန္ဒာလှိုင်
နန္ဒာလှိုင်သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်တွင် အကယ်ဒမီရ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကြော်ငြာသရုပ်ဆောင် လောကတွင် နာမည်ကျော်ကြား လူကြိုက်များသော မင်းသမီး တစ်လက်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် မြားနတ်မောင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးဖြင့် အနုပညာလောကထဲသို့ စတင် ဝင်ရောက်လာကာ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ရွှေနံ့သာစံအိမ် ဇာတ်ကား၌ အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် တောင်သမန်သစ္စာ ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီး ဇာတ်ဆောင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ဝဲကြီးရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
ဝဲကြီးရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
ကျောက်ပုန်းလေး
ကျောက်ပုန်းလေး
ရည်းစား
ရည်းစား၊ ရည်း၊ ရည်ငံ ဟူသောဝေါဟာရ စကားလုံးသည် ပေါရာဏစကားဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် ထင်မှတ်ထားသည်။ ဆုလာဘ်ရသည် ဟုဆိုသည်။ ရှင်သီလဝံသ စီမံသော ပေါရာဏကထာ လင်္ကာဟောင်းတွင် ဆုရကားရည်း။ယမ်းပည်းရိုသေဟုပါရှိသည်။ လောကသာရ ဆုံးမစာတွင်လည်း ကြမ္မာကိုချည်း။ မှတ်ထင်ရည်း၍ ကျင့်နည်းညံ့ဆုံးဟု ပါရှိသည်။ ထိုကြောင့် စုံဘက်ရန် ရည်ရွယ်မှန်းထားသော ယောက်ျား မိန်းမများကို ရည်းစားဟု ခေါ်စမှတ်ပြုကြ၏။
ကညင်ဖြူ
ကညင်ဖြူ သည် အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်ပြီး ပေ ၄၀ခန့်မှ ပေ ၁၀၀ ခန့်အထိ တွေ့ရသည်။ ကညင်ဖြူနှင့် ကညင်နီတို့ ပေါက်ရောက်ပုံချင်း မထူးခြားလှသော်လည်း ကညင်နီမှာ ကညင်ဖြူထက် အရွက်ပိုငယ်သည်။ အရွက်၏ အရောင်၊ အခေါက် နှင့် အသားအရောင်တို့ပေါ် မူတည်၍ အဖြူအနီ ကွဲပြားသည်။ အဖြူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းတွင် အပေါက်များ၍ အနီမျိုးမှာ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းတွင် အပေါက်များသည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ နှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့တွင်လည်း တွေ့ရသည်။ ပုံတွင် ကျိုင်းတုံမြို့၌ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၊ ရိုက်ကူးထားသော ကညင်ဖြူပင်ကို တွေ့ရသည်။
တောငန်းရိုင်း
တောငန်းရိုင်းသည် တောငန်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်ကို ငန်းမွဲ၊ ခြေမွဲငန်း စသဖြင့်လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ သိပ္ပံအမည်မှာ အန်ဆာ အန်ဆာ ဖြစ်သည်။ တောငန်းရိုင်းတွင် အစက်အပြောက်များနှင့် မီးခိုးရောင်နှင့် အဖြူရောင်အစင်း ကျားများပါသော အမွေးအတောင်များ ရှိသည်။ နှုတ်သီးမှာ လိမ္မော်ရောင်ဖြစ်ပြီး ခြေထောက်များမှာ ပန်းရောင် ဖြစ်သည်။ ပျံ့နှံ့ကျက်စားသောဒေသများသည် ကျယ်ပြန့်သည်။ အာရှတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်တို့ရှိ မြောက်ဘက်ကျသော အရပ်များတွင် ကျက်စားသောတောငန်းရိုင်းများသည် ဆောင်းရာသီတွင် တောင်ဘက်ရှိ နွေးထွေးသောအရပ်ဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့ကျက်စားသည်။ အိမ်မွေးငန်း၏ ဘိုးဘေး ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၁၃၆၀ ခုနှစ်ကတည်းက လူသားတို့က ယဉ်ပါးအောင် မွေးမြူခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အန်ဆာ ဟူသော သိပ္ပံအမည်သည် လက်တင်ဘာသာဖြင့် ငန်းကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုယ်အရွယ်အစားသည် ၇၁ နှင့် ၉၁ စင်တီမီတာအကြား (၂၉ နှင့် ၃၆ လက်မ) ရှိသည်။ ပျမ်းမျှ ကိုယ်အလေးချိန်မှာ ၃.၃ ကီလိုဂရမ် (၇.၃ ပေါင်) ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘဲငန်း (ငှက်)
ထောင်လန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ထောင်လန်းရွာ(Thawang)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ထောင်လန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၁၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထောင်လန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၇ ဦး၊ မ ၄၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ
အယ်လ်ဂျီးရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက်၏ အနောက်မြောက်ပိုင်း မြေထဲပင်လယ်ကမ်းခြေ ဆဟာရ သဲကန္တာရဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ဤနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်တို့အကြား ဝင်ထွက်သွားလာရာတွင် ပထဝီအနေအထား အရ တံခါးပေါက်သဖွယ် ဖြစ်နေပါသည်။
နိုင်ငံ၏ ငါးပုံလေးပုံမှာ ဆာဟာရသဲကန္တာရ ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိသည်။ ပြည်သူအများစုသည် မြောက်ဘက်ကမ်းခြေတလျှောက်၌ နေထိုင်ကြသည်။ အများစုမှာ အာရပ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြ၏။ ၁၇ ရာစု နောက်ပိုင်း အာဖရိကကိုဘာဘာလူမျိုးစုများ အခြေချနေထိုင်ကြသည်။ ထိုလူမျိုးများသည် တောတောင်ထူထပ်သည့် နေရာဒေသများသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသည်။ နိုင်ငံလူဦးရေ၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဘာဘာလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၆ရာစုမှစ၍ တူရကီအော်တိုမန် အင်ပါယာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ခဲ့သော နိုင်ငံအား ၁၈၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြင်သစ်က သိမ်းပိုက်ခဲ့၏။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှစ၍ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်ဦး၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ရာ ၁၉၆၂ ခုနှစ် တွင် ပြင်သစ်လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ကာ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်။ ထိုလွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲအတွက် ပြည်သူတစ်သန်းကျော်မျှ အသက်ပေးရင်းနှီးခဲ့ရသည်ဟု ဆို၏။
နိုင်ငံရေး
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးရပြီး ပထမဆုံးသမ္မတအဖြစ် အာမက်ဘင်ဘဲလားအား ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် သမ္မတ ဘင်ဘဲလားအား ဗိုလ်မှူးကြီး ဘူပီဒီယင်းက ဖြုတ်ချအာဏာသိမ်းခဲ့သည်။ ၁ဝနှစ်ကြာပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်အား ၁၉၇၆ ခုနှစ်၌ ပြဋ္ဌာန်းကာ ဆိုရှယ်လစ်စနစ်အား အကောင်ထည်ဖော်ရန် ရည်မှန်းခဲ့သည်။ ဆိုရှယ်လစ် စနစ်သစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ၌ ဦးဆောင်ခဲ့သော အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦးသည် နိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော ပါတီဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဘူပီဒီယင်း ကွယ်လွန်သောအခါ ဗိုလ်မှူးကြီး ဘင်ဂျီဒစ် တက်လာသည်။
၁၉၈၆ခုနှစ်တွင် ငွေကြေးဖောင်းပွမှု၊ အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာတို့အပြင် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းမှုတို့ကြောင့် သပိတ်တိုက်ပွဲများ၊ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြ အကြမ်းဖက်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ပါတီစနစ် ဖျက်သိမ်းပေးရသည်။ နိုင်ငံသည် သွေးကြောင်းစီး ပြည်တွင်းစစ် ပြဿနာများဖြင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရ၏။
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရာ အစ္စလမ္မစ် ကယ်တင်ရေးတပ်ဦး (အက်ဖ်အိုင်အက်စ်) က အနိုင်ရသည်။ သို့သော် ၁၉၉၂ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် သမ္မတအမိန့်ဖြင့် အမျိုးသားလွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး တဆက်တည်းပင် ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်တွင် သမ္မတ ဘင်ဂျီဒစ် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သည်။ အာဏာကို မိုဟာမက် ဦးဆောင်သည့် အဖွဲ့ဝင်ငါးဦးပါဝင်သော နိုင်ငံတော် ကောင်စီကလွှဲယူခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲ၌ပင် မိုဟာမက်လုပ်ကြံခံရပီး အကြမ်းဖက်မှုများ တိုးပွားလာ၏။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် မိုဟာမက်နေရာအား အငြိမ်းစား ဗိုလ်မှူးကြီး ဇေရိုးအယ်အား ခန့်အပ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် သမ္မတ သက်တမ်းကို လျှော့ပီး သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပေးမည်ဟု ဇေရိုးအယ်က ကြေညာခဲ့၏။
၁၉၉၉ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဘူတီဖလီကား သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်ခံရသည်။ ထို့နောက် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲ၌ ဒုတိယ သက်တမ်းအတွက် ထပ်မံရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။ သမ္မတ ဘူတီဖလီကားသည် လွတ်လပ်ရေးတွင် ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ်လည်း ၁၆ နှစ်ကြာဆောင်ရွက်ခဲ့သော အတွေ့အကြုံရင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အသေးစိတ်လေ့လာရန် -
အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံ
၁၉၆၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ပြင်သစ်လက်အောက်ခံအဖြစ်မှ လွတ်မြောက်၍ အချုပ်အချာအာဏာပိုင် နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာသော အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက် မြောက်ပိုင်း၌ရှိသည်။ ထိုနိုင်ငံသည် မြောက်ဘက်၌မြေထဲပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်၌ တျူနစ်ဇီးယားနိုင်ငံနှင့် လစ်ဗျားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်၌ မာလီသမ္မတနိုင်ငံနှင့် နိုင်ဂျာသမ္မတနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်၌ မော့ရီတေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် မိုရော့ကိုနိုင်ငံတို့ဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၉၁၉၅၉၁ စတုရန်းမိုင်ရှိသည်။ ဆဟာရသဲကန္တာရ တစ်စိတ်တစ်ဒေသပါဝင်၏။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေ အရ အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ လူဦးရေသည် ၁၅၂၇၁ဝဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်။ မြို့တော်သည် အယ်လဂျီးရီးယား ဖြစ်၍ အခြား ထင်ရှားသော မြို့ကြီးများမှာ အိုရန်၊ ကွန်စတင်တိုင်း၊ ဗွန်း စသည်တို့ပေတည်း။
အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာပြင်ကို ကုန်းမြင့်နှင့် သဲကန္တာရဟူ၍ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် နှစ်ပိုင်းပိုင်းခြားနိုင်သည်။ ကုန်းမြင့်ပိုင်းသည် မြောက်ပိုင်းဖြစ်၍ မြေထဲပင်လယ် ဘက်၌ မိုင်ပေါင်း ၆၄ဝ ခန့် ရှည်လျားသော ကမ်းရိုးတန်းရှိသည်။ အတ္တလတ်တောင်တန်းသည် တောင်နှာမောင်းနှစ်မွှာခွဲ ထွက်ကာ အရှေ့ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ သွယ်တန်းလျက် ရှိရာ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ယဉ်ပြိုင်လုမတတ် ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းတို့သည် ပျမ်းမျှအမြင့် ပေ ၇၅ဝဝ ကျော်ခန့်ရှိ၍ နိုင်ငံကို မြောက်နှင့်တောင် ပိုင်းခြားထားသကဲ့သို့ ရှိပေသည်။
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျောက် မိုင် ၅ဝ မှ ၁ဝဝ အထိ အကျယ်အဝန်းရှိ၍ မြေဩဇာထက်သန်ကောင်းမွန်သည့် မြေပြန့်လွင်ပြင်ကို တဲ ဟုခေါ်သည်။ တဲဒေသနှင့် အတ္တလတ် တောင်တန်းအကြားတွင် ခြောက်သွေ့သောစတက်မြက်ခင်းဒေသ ရှိ၍ ယင်းတွင် ပင်လယ်ရေပြင် ထက်နိမ့်သော ဆားအိုင်နှင့် ဆားနွံမြေများရှိသည်။
အတ္တလတ်တောင်တန်းဒေသသည် ပိုင်ထင်းရူးတော၊ ဆီဒါထင်းရူးဆော၊ အမြဲစိမ်းတော၊ ဖော့ဝက်သစ်ချ စသည်တို့ ပေါက်ရောက်သည်။ တောင်ကုန်းများမှာမူ အယ်လဖားဖား မြက်မျိုးဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ဆဟားရားပိုင်းရှိ အိုအေစစ်များ၏ အထင်ရှားဆုံးသောထွက်ကုန်မှာ စွန်ပလွံသီး ဖြစ်သည်။ ငပိန္နဲစေ့၊ ငကွမ်းသျှပ် စသောငါးမျိုးကို ဖမ်းဆီး လုပ်ကိုင်သည့် အင်းလုပ်ငန်းများလည်းကြီးကျယ်သည်။
မြေဩဇာကောင်းမွန်၍ မိုးအသင့်အတင့်ရရှိသော တဲ ဒေသ၌ စိုက်ပျိုးရေးအောင်မြင် ဖြစ်ထွန်းသည်။ ထိုဒေသ၌ဂျုံ၊ မုယော၊ မြင်းစားဂျုံ၊ ပြောင်း၊ အာလူး၊ နှမ်းချပ်လျော်၊ ဆေးရွက်စသည်တို့ အထွက်ကောင်းလှသည်။ အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံ အရပ်ဒေသများစွာတို့၌ ဝိုင်အရက်လုပ်ရန် စပျစ်ပင်နှင့် ရှောက်အမျိုးမျိုး၊ သလဲသီး၊ တည်သီး၊ သံလွင်သီးတို့လည်းစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဝါဂွမ်းကိုလည်း စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ အယ်လဂျီးရီးယားသည် အာဖရိကတိုက်၌ စွန်ပလွံသီး အများဆုံးထွက်သောနိုင်ငံ ဖြစ်လေသည်။ အတ္တလတ်တောင်ခြေ ၌ သိုး ဆိတ်မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းသည်လည်း အရေးပါသောလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။
အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံမှ သံ၊ ဖော့စဖိတ်၊ သွပ်၊ ခဲ၊ ပြဒါး၊ ကြေးနီ၊ ခနောက်စိမ်းတို့ ထွက်သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ် မှစ၍ ရေနံထုတ်လုပ်ရေး အောင်မြင်နေသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ် ၁၉၅၆ ခုနှစ်များတွင် ဓာတ်ငွေ့များကိုတွေ့ရှိ၍ ထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။ အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေနံအထွက်၌ ဒသမစွဲသည်။
နိုင်ငံ၏မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အနေအထားကြောင့် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေးအတွက် အခက်အခဲများရှိသော်လည်း ပြင်သစ်တို့စိုးမိုးစဉ်က ၂ဝ ရာစုနှစ် အစတွင် နိုင်ငံ၏အရှေ့မှ အနောက်သို့ ဖြတ်သန်းလျက် မော်တော်ကားလမ်းမကြီးနှင့် မီးရထားလမ်းတစ်လမ်းကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ မီးရထားလမ်း၏ မိုင် ၁၃ဝ ခန့် အထိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် သွားလာ နိုင်သည်။ အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့မှာ အယ်လဂျီးရီးယား၊ အိုရန်၊ ဗွန်း၊ ဖီးလစ်ဗီးနှင့် ဗူဇီ တို့ဖြစ်သည်။ အယ်လဂျီးရီးယားမြို့သည် တိုင်းတစ်ပါးမှမြို့ကြီးများနှင့် လေကြောင်းအဆက်အသွယ်များရှိသည်။ ပြည်တွင်း၌လည်း အယ်လဂျီးရီးယားမြို့နှင့် အိုရန်မြို့တို့သည် လေကြောင်းအဆက်အသွယ်ရှိသည်။
အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံတွင် တက္ကသိုလ်ကျောင်း သုံးကျောင်းနှင့် အတတ်ပညာသင်ကျောင်း ၂၁ ကျောင်းရှိသည်။ အလယ်တန်းကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်းများလည်းရှိသည်။ အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၌ မူလနေထိုင်ကြသူများသည် ဗာဗားလူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ၇ ရာစုနှစ် နှင့် ဂ ရာစုနှစ်များအတွင်း အစ္စလာမ်အယူဝါဒီ အာရပ်လူမျိုးများ ဝင်ရောက်လာ သည်တွင် အာရပ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အစ္စလာမ်အယူဝါဒတို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့လေသည်။ အာရပ်တို့သည် လွင်ပြင်နှင့် စတတ်မြက်ခင်း ဒေသများ၌ နေထိုင်ကြ၍ ဗာဗားတို့သည် တောင်တန်းဒေသနှင့် အိုအေစစ်များ၌ နေထိုင်ကြသည်။ မြို့များ၌ နိုင်ငံ၏လူဦးရေရာခိုင်နှုန်း အနည်းငယ်မျှသာနေထိုင်သည်။ များသောအားဖြင့် ကျေးလက်၌ နေထိုင်ကြသူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ မွေးမြူရေးလုပ်ကိုင်ကြ၍ နေရာအတည်တကျမနေကြဘဲ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြသူများလည်း ရှိသေးသည်။ အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံသား အများစုသည် အစ္စလာမ်ဝါဒီများဖြစ်ကြသည်။ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်၊ ပရိုမက်စတန့် ဂိုဏ်းဝင်များလည်း အနည်းအကျဉ်းရှိ၍ ယဟူဒီလူမျိုး ၁၅ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။ အယ်လဂျီး ရီးယား နိုင်ငံပေါက် ၈ဝ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ပါဝင်သော ဥရောပတိုက်သား ၈ဝဝဝဝ ခန့်ရှိလေသည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အတွင်း အာရပ်တို့၏ တဖြည်းဖြည်း နိုးကြားတက်ကြွလာသော အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ကြောင့် ပြင်သစ်တို့နှင့် အယ်လဂျီးရီးယန်းတို့သည် ပြည်တွင်း စစ်ခင်းခဲ့ကြရလေသည်။ ပြင်သစ်သမ္မတ ရှားဒဂိုးက အယ်လ ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး (အက်(ဖ) အယ်(လ)၊ အင်)နှင့် စေ့စပ်ဖြေရှင်းပေးမှသာလျှင် ထိုကဲ့သို့သော နိုင်ငံရေးအခြေအနေဆိုးကြီးမှ လွတ်မြောက်ခဲ့ရသည်။ အယ်လဂျီးရီးယန်းတို့သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မေလတွင်ကျင်းပခဲ့သော ပြည်သူ့ဆန္ဒပေးပွဲ၌ လွတ်လပ်ရေးရလိုကြောင်း အင်တိုက်အားတိုက်မဲပေးခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ သမ္မတဒဂိုးက ထိုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့တွင် အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးကို ကြေညာပေးခဲ့ရလေသည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည့်နောက်တွင် အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံတွင်း၌ အင်အားအကွဲကွဲအပြားပြားဖြစ်ကာ ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဗင်ဗဲလား(ယာယီအစိုးရအဖွဲ့ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်)သည် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် အကူအညီဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အာဏာရယူခဲ့လေသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ဂ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေတစ်ရပ်ကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့၍ ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် အယ်လဂျီးရီးယား တစ်နိုင်ငံလုံး၌ ပြည်သူ့ဆန္ဒပေးပွဲကျင်းပ၍ ဝန်ကြီးချုပ်ဗင်ဗဲလားအား အယ်လဂျီးရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပြန် သဖြင့် ဗင်ဗဲလားသည် အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတရာထူး နှင့် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးနှစ်ခုစလုံးကို ပူးတွဲထမ်းရွက်ခဲ့လေသည်။
ဗင်ဗဲလားဦးဆောင်သော အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံ အစိုးရသည် မြေယာများနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများကို လျင်မြန်စွာ ပြည်သူပိုင် သိမ်းပိုက်လိုက်ခြင်းဖြင့် ဒီမိုကရက်တစ်ဆိုရှယ်လစ် နိုင်ငံအဖြစ် ထူထောင်ရန် အစပျိုးခဲ့လေသည်။
ယင်းသို့ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံအဖြစ်သို့ ရှေးရှုချီတက်နေဆဲ ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့ နံနက် ၂ နာရီခွဲ အချိန်ခန့်တွင် တပ်မတော်ဦးစီးချုပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဗိုလ်မှူးကြီး ဟိုအာရီဗူမီဒီယင်းက သမ္မတဗင်ဗဲလားအား ဖမ်းဆီးလိုက်၍ အစိုးရအဖွဲ့ကိုဖြုတ်ချကာ အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူး ကြီးသည် ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် သမ္မတအဖြစ်ခံယူခဲ့၍ အစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်လေသည်။ စစ်မှန်သောဆိုရှယ်လစ်မူဝါဒများကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန်အတွက်ဟူ၍ အာဏာသိမ်းယူခဲ့သော ဗူမီဒီယင်း အစိုးရသည် ၁၉၆၇·၆၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားသားများပိုင် ရေနံဖြန့်ဖြူးရေးကုမ္ပဏီများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခဲ့၍ ၁၉၇ဝ-၇၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားသားများပိုင် ရေနံထုတ်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းယူခဲ့ လေသည်။
ထို့နောက်တွင်တိုင်းပြည်အားစက်မှုနိုင်ငံအဖြစ်ထူထောင်ရန်တည်းဟူသော စီမံကိန်းကို အမြန်အကောင်အထည် ဖော်ရန်အတွက် ရေနံချက်စက်ရုံ၊သဘာဝဓာတ်ငွေ့အရည်ပြုစက်ရုံ၊ သံနှင့်သံမဏိစက်ရုံများ၊ မြေဩဇာစက်ရုံ၊ အထည်စက်ရုံစသည် တို့ကို တည်ဆောက်ပြီး တည်ဆောက်ဆဲ ရှိနေလေသည်။
​သောင်ဇားရွာ၊ သောင်ဇား
သောင်ဇားရွာ၊ သောင်ဇား
အင်းနက် (အောက်)ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
အင်းနက် (အောက်)ရွာ (Innnet(Lower))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ အင်းနက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းနက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၈ ဦး၊ မ ၁၈၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး
ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးမှာ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၉၂၀(အကိုးအကားလိုအပ်) ကျော်ခန့်က ရေးသားခဲ့သည် လင်္ကာကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းလင်္ကာကြီးကို ရေးသားသူမှာ အင်းဝခေတ် ဆရာတော် သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် သက်တော် တစ်ဆယ့်ခြောက်နှသ်အရွယ် လူအဖြစ်နှင့်စ၍ ရေးသားခဲ့ရာ အသက် ၂၀ ရဟန်းဘဝရောက်မှသာ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို နိဂုံးကမ္ပတ် အပြီးသတ်ခဲ့လေသည်။ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး၏ မှီငြမ်းပြုရာကျမ်းမှာ တေ-ဇ-သု-နေ-မ၊ ဘူ-စန်-နာ-ဝိ-ဝေ ဟူသော ဇတ်တော်ကြီး ဆယ်ဘွဲ့တွင် ဆဋ္ဌမမြောက် ဘူရိဒတ္တ ဘူရိဒတ်ဇာတ်တော်ပင် ဖြစ်သည်။ ဇာတ်နိပါတ်တော်များကို ကဗျာလင်္ကာသွားဖြင့် မြန်မာပြန် ဖွဲ့ဆိုရေးသားကြရာတွင် ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးသည် အဦးအစ ပထမဆုံးဖြစ်၍ နှောင်းဇာတ်တော်ဘွဲ့ပျို့ ကဗျာလင်္ကာများမှာ ဤဘူရိဒတ် လင်္ကာကြီးကို နည်းမှီဘွဲ့ဆိုရေးသားကြရပေသည်။
ဘူရိဒတ်လင်္ကာ အပိုင်းကဏ္ဍ
ဘူရိဒတ် ဇာတ်တော်တွင် ဘူရိဒတ် နဂါးမင်း၏ အကြောင်းအရာ ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းနှင့် ဘူရိဒတ်နဂါးမျင်း ဟောကြားအပ်သော တရားတော်များဟူဿ ၂ ပိုင်း၊ ၂ ကဏ္ဍရှိရာ ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းကို ဓတရဋ္ဌ၊ နာဂသနင်း၊ ရေမင်း မျိုးမြတ်၊ အပတ်တကုတ်၊ သမုဒ္ဒဇာ၊ ပန်ထွာသောအား၊ မင်းဖျားပရမေ၊ ဆောက်နှင်းပေသော်၊ ဆောင်လေသာကြည်၊ နဂါးပြည်၌၊ နေသည်တကွ၊ ခြင်းရာပြသား၊ နဂရခန်း၊ ရှေ့နိဒါန်းလည်း ဟူ၍လည်းကောင်း။ "ဒေဝသီရိ၊ သမ္ပတ္တိကို၊ မြင်ဘိရကား၊ ဝမ်းတော်ပါး၍၊ ကြိုးစားသီတင်း၊ သုံးလေလျှင်းသား၊ အခြားဆောင်ညွှန်း၊ ဥပုသ်ခန်းဟု၊ နိဒါန်းခေါ်ထွေ" ဟူ၍လည်းကောင်း။ "မယ်တော်မိခင်၊ အိပ်မက်မြင်သော၊ ပုံပြင်ခင်းခင်း၊ မင်းရှေ့ကျင်း၍၊ သန့်ရှင်းဝါဒ၊ သာခလျဖြင့်၊ ရသစိတ်ဖြာ၊ အလင်္ကာ၌၊ ကရုဏာမည်ထ၊ သုပိနဟု၊ ပြခဲ့ပိုင်းခြား၊ တခန်းထားမှ" ဟူ၍လည်းကောင်း၊။ "ဘုရားလျာကို၊ လွတ်ရာတွင်ရွေ့၊ စေ့စေ့နိဒါန်း၊ လမ္ပာယ်ခန်းဟု၊ ညွှန်းခဲ့သင်းသီ"ဟူ၍လည်းကောင်း။ "မိစ္ဆာပုဏ္ဏား၊ သားနှင့်တကွ၊ တွေ့ကြလေဟန်၊ ပြန်ပေတုံထ၊ ချဉ်းကာပြသား၊ ဗြဟ္မာဏခန်း၊ သာလွန်းချိုမြ၊ ပဉ္စမနှင့်၊ နဂရပဝေ၊ ထက်လေတုံရှောင်း၊ လုံးစုံပေါင်းသော်၊ ရှေးဟောင်းစိစစ်၊ ခြောက်ခန်းဖြစ်၏" ဟု ပြဆိုရေးသားတော်မူခဲ့သည်။
ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို ရေးသားစဉ်က သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည် ၁၆ နှစ်အရွယ်မျှသာရှိသေး၍ လောကီ၊ လောကုတ္တရာ စာပေပညာမှာ ကောင်းစွာတတ်မြောက်ဟန် မရှိသေးဟု တွေးထင်မှတ်ယူကာ မိမိပြုစုသော ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးအပေါ် အထင်သေး၊ အမြင်သေး ဖြစ်ကြမည်အရေးကို မျှော်တွေး၍ ၁၆ နှစ်အရွယ် သူငယ်ပင်ဖြစ်သော်လည်း အတတ်ပညာကို ကြိုးစားသင်ကြားသဖြင့် မည်မျှတတ်မြောက်နေသည်ကို ပြဆိုလို၍- "မှတ်လော့မှန်စွာ၊ အကြင်ငါကား၊ မန္ဒာခိဍိ၊ စသည်တို့တွင်၊ စိစစ်ကျင်သော်၊ ပေါ်လွင်မြူးရယ်၊ ပျံ့ဖြူးဘွယ်သား၊ တဆယ်ကျူးမြောက်၊ သူသိလောက်က၊ ဆယ့်ခြောက် နှစ်အောင်၊ သူတော်ဘောင်၌၊ ဆယ်စောင်ဇာတ်မျိုး၊ ပါဌ်ရိုးဂါထာ၊ ငါးရာဧက်ဒုက်၊ ကောင်းဟုတ်ဗေဒင်၊ သင်္သကရိုဋ်၊ အလိုက်အဖက်၊ လေ့ကျက်ဖွယ်ဖွယ်၊ သရာဇ္ဈယ်မှ၊ နည်းကျယ် သဒ္ဒါ၊ ကစ္စည်းမှာလည်း၊ နှုတ်ပါရွရွ၊ ဓာရဏဖြင့်၊ ဗုဒ္ဓဝံသာ၊ စဉ်တိုင်းလာသား၊ ပညာပါရမီ၊ ဖြည့်သည့်ပြီဟု၊ တန္ဓီခိုင်းနွယ်၊ ဆုကြီးရွယ်လျက်"- ဟု ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့တွင် စပ်ဆိုခဲ့လေသည်။
ဘူရိဒတ်လင်္ကာဖွဲ့ဆိုခြင်းအကြောင်းအရင်း
ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးကို ရေးသားခြင်းသည် ကဗျာလင်္ကာနှင့် စာပေကျမ်းဂန်တတ်မြောက်သည်ကို သူတပါးသိစေလို၍ ရေးသလေား၊ ထင်ပေါ်ကျော်စောလို၍ ရေးသလော၊ သူတပါးရေးပြီးသော စာပေကို မိမိစာပေဖြင့် ဖိနှိပ်လို၍ ရေးသလော၊ သို့မဟုတ် အမှန်ဖြစ်စေလို၍ ရေးသလော၊ မသိနားမည်သေးသော သူတို့အား ကရုဏာရှေ့ထား သဒ္ဓါတရားဖြင့် ရေးသလောဟု တွေးတောဖွယ် အကြောင်းရှိနေပြန်သဖြင့် မိမိရေးသားရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှန်နှင့်တကွ မည်သို့မည်ပုံ ရေးသားခဲ့ခြင်းများကို ပြဆိုလို၍ ဖတ်ရှုမှတ်သားသူတို့အား မှတ်လွယ်စေရန်၊ နားဝင်လွယ်စေရန်အတွက် လည်းကောင်း၊ အနုအကြမ်း၊ ပီတိအရသာ စသည်တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်၍ လင်္ကာဖွဲ့ရေးသားသည်ကိုလည်းကောင်း ရေးသားပြီး လူမှုအကျိုး၊ သာသနာအကျိုးကို ပြုလျှင် မိမိ၏နှလုံးသည်လည်းရွှင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်ကို ဇာတ်ပေါင်းပျို့တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
ရသ ၉ ပါး
ဘူရိဒတ် လင်္ကာကြီးဤ အလင်္ကာရသ တို့သည် အခန်းအားလျော်စွာ အကြောင်းအရာ အားလျော်စွာ တည်ရှိကြပေသည်။ အထူးသဖြင့် နဂါးမနှင့် မင်းသား တွေ့ခန်းတွင် ချစ်ရေးကြိုက်ရေးပြ သိင်္ဂါရ ရသကိုလည်းကောင်း၊ စူဠလိပ်တမန်သည် ခန်းတွင် ရယ်ရွင်ဖွည်ပြ ဟဿရသကိုလည်းကောင်း၊ မယ်တော်သမုဒ္ဒဇာ အိပ်မက်ခန်းတွင် သနားကြင်နာဖွယ်ပြ ကရုဏာ ရသကိုလည်းကောင်း၊ ဘူရိဒတ်ကို ဖမ်း၍ ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်သည့် အလမ္ပာယ်ပုဏ္ဏားခန်းတွင် ကြည့်ရှုနားထောင်းသူတို့ စိတ်ခက်ထန်ဖွယ် ဒေါသဖြစ်ဖွယ် ရုဒ္ဓရသကိုလည်းကောင်း၊ ဘူရိဒတ်နဂါးမင်း၏ မကြောင်မရွံ့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုခန်းတွင် ရဲရင့်စိတ်ပြ ဝီရရသကိုလည်းကောင်း၊ သမုဒ္ဒဇာကို မပေးသဖြင့် နဂါးများ ဗာရာဏသီပြည်လုံးအပြည့် ဝင်ရောက်နေခန်းတွင် ကြောက်ဖွယ် ထိပ်လန့်ဖွယ်ပြ ဘယာနကရသကိုလည်းကောင်း၊ ထိုအခန်းသည်ပင် အချို့သူတို့အဖို့ စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ်ဖြစ်၍ ဝိဘစ္ဆရသကိုလည်းကောင်း၊ နဂါးနှင့် ဖားမတန်းခိုးပြိုင်ခန်းတွင် အံ့ဩဖွယ်ပြ အဗ္ဘုတရသကိုလည်းကောင်း၊ ဘူရိဒတ်နဂါးမင်ငြိမ်သက်တည်ကြည်စွာ ဥပုသ်စောင့်သုံးနေခန်းတွင် ကိုယ်စိတ်ငြိမ်းချမ်းဖွယ်ပြ သန္တရသကိုလည်းကောင်း အသီးသီးပါရှိနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။
မှတ်သားဖွယ်ရာဗဟုသုတများ
ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးတွင် မှတ်သားဖွယ်ကောင်းသည့် ဗဟုသုတပေး လင်္ကာများလည်း အများအပြားပါရှိ၏။ မင်းသားက နဂါးမကို နန်းတော်သို့ လိုက်၍ မိဖုရားကြီးပြုရန် အပါခေါ်ရာတွင် အချို့လူတို့ စိတ်သဘောထားမကောင်း၍ မလိုက်လိုကြောင်းဖော်ပြထားသော အရေးအသားများ၊ လူတို့အမွန်အမြတ်ထား၍ သုံးဆောင်ကြသော ရတနာ ၁၀ပါးမှာ ၂မျိုး၂စားရှိကြောင်း ပြဆိုသော အရေးအသားများ၊ နေသာဒပုဏ္ဏားသည် အလမ္ပာယ်ထံမှ ပတ္တမြားကို အလိုရှိသဖြင့် နတ်စည်းစိမ်ပေးဖူးသော ဘူရိဒတ်နဂါးကို ပြ၍ ပတ္တမြားနှင့် နဂါးကိုလှဲလှယ်လိုကြောင်း သားဖြစ်သူ မဒတ္တလုလင်အား တိုင်ပင်ရာ သောမဒတ္တလုလင်သည် စိတ်ထားမွန်မြတ်သူဖြစ်ပြီး ကျေးဇူးရှင်အား ကျေးဇူးကိုချေဖျက်ရန်မသင့်ကြောင်းသားက အဖအား ဆုံးမပုံကို မှတ်သားဖွယ် စပ်ဆိုထားသည်များကိုလည်းကောင်း လေ့လာတွေ့ရသည်။ ထို့ပြင် ဦးပုညသည် ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်းဝတ္ထု သောဏုတ္တရမုဆိုး၏ ကိုယ်လက်အင်္ဂါကြံအင်လက္ခဏာကို ပြသရာတွင် သူယုတ်လက္ခဏာ ရှစ်ပါးသာပြသည်၊ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရမူကား နေသာဒမုဆိုးပုဏ္ဏား၏ ရုပ်လက္ခဏာတို့ကို ထုတ်ဖော်စပ်ဆိုရာ၌ ဦးပုညထက်သာလွန်လျှက် သူယုတ်လက္ခဏာ ၁၀ ပါး ရှိကြောင်းစပ်ဆိုထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ဘူရိဒတ်သည် ဥပုသ်စောင့်ရာမှ ထသောအခါ နတ်လုလင်အသွင်ဖြင့် နဂါးမတို့၏ ဖျော်ဖြေခြင်းကို ခံယူစဉ် နေသာဒပုဏ္ဏားတွေ့မြင်၍ တအံ့တဩ ချီးကြူးစကားဆိုရာတွင် နဂါးလုလင်ပုံပေါ်အောင် စပ်ဆိုထားသည်မှာ အလွန်ဖတ်ရှု၍ကောင်းပါသည်။
ရက်ဖီအယ်စန္တီ
ရက်ဖီအယ်စန္တီ (ခရစ် ၁၄၈၃-၁၅၂ဝ)
ရက်ဖီအယ်စန္တီသည် ဉာဏ်သစ် အရေးပုံအတွင်း အီတလီနိုင်ငံ၌ အထင်ရှားဆုံးသော ပန်းချီဆရာနှင့် ဗိသုကာကျော် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဒီဗိုင်းရက်ဖီအယ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အီတာလျံ ပန်းချီမင်းသား ဟူ၍လည်းကောင်း သူ့အား ခေါ်လေ့ရှိ၏။ အနုပညာ အကဲဖြတ်သမားအချို့က သူရေးဆွဲခဲ့သော စစ္စတင်းမဒေါနားခေါ် ပန်းချီကားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကောင်းဆုံးပန်းချီကား ဖြစ် သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ရက်ဖီအယ်၏ အနုပညာလက်ရာသည် အီတလီနိုင်ငံ ဉာဏ်သစ်အရေးပုံ၏သွင်ပြင်လက္ခဏာတို့ကို သရုပ်ပေါ်စေလေသည်။
ရက်ဖီအယ်သည် အီတလီနိုင်ငံ အာဗီနိုမြို့၌ ၁၄၈၃ ခုနှစ် တွင် မွေးဖွားခဲ့၏။ ထင်ရှားသော ပန်းချီဆရာ ဂျိုးဗန္နီ စန္တီ၏ သားဖြစ်သည်။ ပုံဆွဲပညာ ရှေးဦးသင်ခန်းစာကို ဖခင်ထံတွင် လေ့လာခဲ့၍ အမ္ဗရီယန်းဂိုဏ်း ပန်းချီဆရာ ပေးရူးဂျီးနိုး၏ တပည့်ခံခဲ့လေသည်။ ပေးရူးဂျီးနိုးဆိုသူမှာ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပန်းချီကားများကိုသာ ရေးဆွဲခဲ့သူ ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် သူသည် ပန်းချီကား နောက်ခံရှုခင်းများကို အထူးအပင်ပန်းခံ၍ ရေးဆွဲ လေ့ ရှိသဖြင့် ရှုမျှော်ခင်း ပန်းချီပညာသစ်တစ်ရပ်ကို တိုးတက် လာစေရန် တစ်နည်းအားဖြင့် ကူညီခဲ့လေသည်။
ရက်ဖီအယ်သည် ပန်းချီကားများ စတင် ရေးဆွဲခဲ့စဉ်က ဆရာ၏လက်ရာ နည်းနာများကို အတုယူ ရေးဆွဲခဲ့ရာ မကြာမီ ဆရာထက် လက်စွမ်းထက်လာလေတော့သည်။ ထိုစဉ်က ရက်ဖီ အယ်သည် အပျိုစင်၏လက်ထပ်ပွဲ၊ စိန်ဂျော့နှင့်နဂါးကြီး၊ စိန်မိုက်ကယ် စသော ပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၅ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ရက်ဖီအယ်သည် ဆရာ့ထံမှ ထွက်ခွာ ခဲ့၍ ဖလော်ရင့်မြို့တွင် ပန်းချီပညာ ဆက်လက် ဆည်းပူး လေ့လာခဲ့၏။ ဤမြို့တော်ကြီးတွင် သူသည် ပန်းချီပညာ ဗဟုသုတ ယခင်ကထက် ကြွယ်ဝခဲ့လေသည်။ ဆရာဖြစ်သူ ပေးရူးဂျီးနိုးထံမှ တတ်မြောက်ခဲ့သောဟန်ကို ပြင်ဆင်၍ ဖလော် ရင့်ဂိုဏ်း၏ လက်ရာများကို အတုယူကာ ရေးဆွဲခဲ့၏။
သူသည် မိုက်ကယ်အန်ဂျလို၊ လီယိုနာဒိုဒါဗင်ချီ၊ ဗာတိုလို မီယို စသော ပန်းချီကျော်ကြီးများနှင့်လည်း သိကျွမ်းခဲ့၏။ ဖလော်ရင့်မြို့တွင် ရှိနေစဉ် သူသည် ဒိုနာတယ်လို၏ ပန်းပု လက်ရာများနှင့် လီယိုနာဒို၏ ပန်းချီလက်ရာများကို အတုယူကာ ပန်းချီရေးဆွဲခြင်းဖြင့် အချိန်ကုန်စေခဲ့လေသည်။ သူ တီထွင်ရေးသားခဲ့သည်မှာ မယ်တော်မာရီ၏ပုံများသာ ဖြစ်၏။ ရက်ဖီအယ်သည် လက်ရာအကောင်းဆုံး ပန်းချီကားများကို ရောမမြို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့၏။ ၁၅ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒုတိယ ဂျူးလယပ်က ဗက်တီကင်နန်းမြို့ကို တန်ဆာဆင်ခိုင်း သဖြင့် လေးနှစ်တိုင်တိုင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရလေသည်။ ရက်ဖီအယ် သည် နံရံပန်းချီကားများဖြင့် ခန်းမငယ် လေးဆောင်ကို လှပ သော ခန်းမကြီးများအဖြစ်သို့ ပုံပြောင်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရှေးဂရိအဆောက်အအုံပျက်များကို လေ့လာ၍ အက်သင်းကျောင်းတော်ကြီးနှင့် ပါနက်ဆပ်ခေါ် ပန်းချီကားများကို ရှေးဟန် အတိုင်း ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။ ယင်းနံရံပန်းချီကားများကို ပထမ ခန်းဆောင်တွင် ရေးဆွဲထား၏။ ဒုတိယခန်းမဆောင်ရှိ နံရံ ပန်းချီကားများကား ခရစ်ယန်အသင်းတော်သည် ရန်သူများအား အောင်နိုင်ပုံကို သရုပ်ဖော်ထား၍ အခြားအခန်းများရှိ နံရံပန်းချီ ကားများကမူ နိုင်ငံသမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို သရုပ် ဖော်ထားလေသည်။
ထိုအချိန်လောက်တွင်ကား ရက်ဖီအယ်ကို သူ့ခေတ်၏ ရှေ့ဆောင်ပန်းချီဆရာတစ်ယောက်ဟု အသိအမှတ် ပြုနေကြပြီဖြစ်၍ ရောမမြို့ရှိ တန်ခိုးအာဏာအရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများသည် ရက်ဖီအယ်အား သူ့ထက်ငါ ဦးအောင် မိတ်ဆွေဖွဲ့လာကြသည်။ ထို့ပြင် ပန်းချီဆွဲရန်အလုပ်လည်း များစွာ လက်ခံရလွန်းသဖြင့် ကိုယ်တိုင် မရေးဆွဲနှင့်တော့ဘဲ ပုံကြမ်းကိုသာ ဆွဲ၍ တပည့် များကို အချောကိုင်ခိုင်းရလေသည်။
၁၅၁၄ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဒဿမလီယိုသည် ရက်ဖီအယ်အား ရောမမြို့ရှိ စိန်ပီတာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ ဗိသုကာချုပ်ကြီးအဖြစ် ခန့်ထားခဲ့၏။ သို့သော်လည်း သူ၏ပုံစံများကို လုံးလုံး လျားလျားလိုပင် အသုံးမပြုခဲ့ပေ။ ဗိသုကာ အဖြစ်ဖြင့် ရက်ဖီယ်သည် ဖလော်ရင့်မြို့ရှိ ပန်ဒိုးလဗီနီ နန်းတော်ပုံစံ ရေးဆွဲရာတွင် ထင်ရှား၏။
ရက်ဖီအယ်သည် ဘဝခရီး ဆုံးခါနီးတွင် လက်ရာမြောက် ပန်းချီကားကြီး နှစ်ခုကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ယင်းတို့မှာ လက်ဝါး ကပ်တိုင် ထမ်းဆောင်နေသော ခရစ်တော် ပန်းချီကားနှင့် အဆင်းသဏ္ဌာန် ပြောင်းခြင်းခေါ် ပန်းချီကားတို့ ဖြစ်သည်။ အဆင်းသဏ္ဌာန်ပြောင်းခြင်းကား အဆုံးမသတ်နိုင်မီ သူသည် ၁၅၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ သူ၏အသုဘအခမ်းအနားတွင် ဆေးပင်မခြောက်သေးသော ထိုပန်းချီကားကို သင်္ချိုင်း အထိ ရှေ့ဆုံးမှ ယူဆောင်သွားခဲ့လေသည်။
ဘူးဝါတွီးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဘူးဝါတွီးရွာ(Buwartwee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဒေးဝါး(နတ်ကျောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၃၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​သောင်ကြီးရွာမရွာ၊ သောင်ကြီး
သောင်ကြီးရွာမရွာ၊ သောင်ကြီး
ရွှေလှေရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ရွှေလှေရွာ (Shwehlay)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ သာဒွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၅၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခြောက်ဆယ်ရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
ခြောက်ဆယ်ရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
ရေဖြူ
ရေဖြူ
နမ့်ဟူး - လွိုင်ကျိုင်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နမ့်ဟူး - လွိုင်ကျိုင်းရွာ (Namhu-Loikeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟိုခဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုခဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၆၄ ဦး၊ မ ၂၂၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကတောက်ဆပ်
လယ်များ အင်းအိုင်များ၌ ရေစပ်တွင် ပေါက်တတ်သော အပင်ငယ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ချဉ်ဖတ်ထည့်၍ စားကြသည်။ အပွင့်သည် အနီရောင်သမ်း၍ ပြာသည်။ အကြီးအငယ် ၂ မျိုး ရှိပြီး အကြီးမျိုးမှာ ရိုးများတွင် ပေါက်တတ်သည်။ အကြီးမျိုးသည် ၂ ပေ ၃ ပေခန့် ရှိ၍ အသေးမျိုးမှာ တစ်ထွာ တစ်မိုက်မျှ ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနေပင်များ
မန်မိုင်ရွာ၊ ယောင်နောင်း
မန်မိုင်ရွာ (Manmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယောင်နောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နွားကုန်းကြီးရွာ၊ သောင်ဇား
နွားကုန်းကြီးရွာ၊ သောင်ဇား
တပ်ပဲ့ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
တပ်ပဲ့ရွာ (Tatpeit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ပါမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါမဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၆၉ ဦး၊ မ ၄၄၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၈၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စူဠသေဋ္ဌိဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - အပဏ္ဏကဝဂ် - ၄- စူဠကသေဋ္ဌိဇာတ်။ ။ ပညာရှိညွှန်ကြားချက်ကိုမှီ၍ ကြွက်သေကို အရင်းပြုသဖြင့် ချမ်းသာသော စူဠန္တေဝါသိက အကြောင်း။
စာမရလျှင်ကျောင်းမှနှင်
ထိုအခါ အစ်ကိုဖြစ်သောမဟာပန်သည် သင်ပေးခြင်းငှာ မတတ်နိုင်သဖြင့် ညီဖြစ်သော သူဠပန်ကိုခေါ်၍ “ငါ့ညီ စူဠအန်... သင်ကား မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်နှင့် မထိုက်တန်သောသူတည်း၊ တစ်ဂါထာမျှကိုပင်လေးလသင်၍ မတတ်နိုင်လျှင် အဘယ်မှာ ရဟန်းကိစ္စပြီးအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်မည်နည်း” ဟုပြောဆိုကာ ကျောင်းမှ နှင်ထုတ်လေ၏။
လူဝတ်ကြောင်ဖြင့်နေသော်သင့်
စူဠပန်လည်း သဒ္ဓါ၍ရဟန်းပြုကာ သာသနာတော်ကို ချစ်သဖြင့် လူ့အဖြစ်ကို မတောင့်တသူ ဖြစ်သော်လည်း“ငါ့အစ်ကိုသည် ငါ့ကို ကြင်နာခြင်း မရှိ၊ ကျောင်းမှ နှင်ထုတ်ဘိသည်၊ ငါ့မှာသာသနာတော်၌ နေသဖြင့် အကျိုးမရှိပြီ။ လူထွက်၍ ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ စသောကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုစုအားထုတ်ကာ အသက်မွေးတော့မည်” ဟု နံနက်စောစောကပင်လျှင်ကျောင်းမှ ထွက်လေ၏။