cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဗော့ဒ်ကာ
ဗော့ဒ်ကာတွင် ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
ကော့ညက်၊ ဝီစကီတို့နှင့် မတူသည့် အချက်မှာ ဗော့ဒ်ကာကို စည်များထဲတွင် နှစ်ချို့အောင် ထားလေ့ ရှိပြီ: အလျှင်အမြန် ပုလင်းသွင်းလေ့ ရှိသည်။ အချို့သော အက်ကာဗစ် (akvavit ) ဟုခေါ်သည့် စကင်ဒီနေးဗီးယန်း ဗော့ဒ်ကာများကို ဝက်သစ်ချစည်များတွင် ပုလင်းအတွင်းသို့ မသွင်းမီ နှစ်ချို့အောင် ထားသည်။ ဗော့ဒ်ကာသည် ပုလင်းထဲသို့ သွင်းပြီးချိန်တွင် သောက်သုံးရန် အတွက် အသင့်ဖြစ်ပြီ ဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်
ကဏ္ဍ:ဆွီဒင် တီထွင်မှုများ ကဏ္ဍ:ရုရှား တီထွင်မှုများ
စာဖြူစုရွာ၊ ပေချောင်
စာဖြူစုရွာ၊ ပေချောင်
ပေါက်တန်းလေးရွာ၊ ပေါက်တန်းလေး
ပေါက်တန်းလေးရွာ၊ ပေါက်တန်းလေး
ရွှေနော်ရထာ
ရွှေနော်ရထာနတ်သည် မြင်စိုင်းမင်း သီဟသူ၏ သားဖြစ်ပြီး ဒုတိယမင်းခေါင်၏ မြေးဖြစ်သူ ရွှေနော်ရထာမှ ဖြစ်လာသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
သမိုင်း
ရွှေနော်ရထာ၏ ဦးလေးဖြစ်သူ မင်းပြုနေချိန်တွင် ဖြစ်၏။ ထိုအခါ ရွှေနော်ရထာ၏ ငယ်ကျွန်တော် ငသောက်ကြာသည် မင်းကြီးကို ပုန်ကန်၍ ဓားဖြင့် ခုတ်ရာ မင်းကြီးကို ထိမိခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ထို့နောက်တွင် မင်းကြီးသည် ငသောက်ကြာကို သတ်ပစ်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် မင်းကြီးသည် ရွှေနော်ရထာကိုလည်း အမျက်ရှိသဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်တွင် နှစ်၍ သတ်ပစ်ခဲ့ရာ နတ်စိမ်းဖြစ်သွားခဲ့သည်။
ရုပ်တု
ရွှေနော်ရထာနတ်ရုပ်တု ပြုလုပ်ရာတွင် နန်းတွင်းအဝတ်အစားဖြင့် တူတစ်ချောင်း၊ ဘောလုံးတစ်လုံး ပါရှိသည်။ ပိုလိုကစားမှုကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။
ဂေါစရမူလကအဘိနီဟာရသုတ်စသော လေးသုတ်
၄၆၊ ၄၇၊ ၄၈၊ ၄၉-ခုမြောက် (၄)သုတ်။
-ပထမသုတ်၌ -သမာဓိဂေါစရကုသလ န အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊
-ဒုတိယသုတ်၌ -သမာဓိအဘိနီဟာရကုသလ န ဂေါစရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊
ပါမင့်ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ပါမင့်ရွာ (Parmint)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ နောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၂၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၂၆ ဦး၊ မ ၃၅၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံရေနေ တိရစ္ဆာန်များ
မြန်မာနိုင်ငံရေနေ တိရစ္ဆာန်များ
ရေနေ တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် ရေသတ္တဝါ ဆိုသည်မှာ ရေတွင် အမြဲနေထိုင် ကျက်စား ပေါက်ပွားသော သတ္တဝါမျိုးကို ဆိုလိုသည်။ ယင်းတို့သည် ကုန်းသတ္တဝါများထက် ဦးရေနှင့် အမျိုးအမည် များပြား၏။ ကုန်းသတ္တဝါ များကဲ့သို့ပင် ယင်းတို့ကို ကျေားရိုးမဲ့နှင့် ကျေားရိုးရှိ ရေသတ္တဝါဟူ၍ နှစ်မျိုး ခွဲခြားထားရာ၊ ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါများက ပိုမို လွန်ကဲများပြား၏။ အသေးအနုတ်ဆုံးသော ရေသတ္တဝါလေးများကို သာမန်မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ချေ။ မိုက္ကရိုစကုပ်အားဖြင့်သာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ငါးကြီးများနှင့် လင်းပိုင်များသည် မြန်မာ့ ရေသတ္တဝါတို့တွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာ့ ရေသတ္တဝါသည်လည်း အမြောက်အမြား ရှိသောကြောင့် ယင်းတို့ကို စေ့ငုစွာ လေ့လာရန် မလွယ်ကူချေ။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားနိုင်ငံတို့၏ ရေသတ္တဝါများ လေ့လာမှုသည်လည်း ဆုံးခန်းတိုင်ရောက်ရန် များစွာပင် လိုသေး၏။ မြန်မာ့ ရေသတ္တဝါများကို အဆင့်အတန်း လိုက်၍ ဆဲ့ငါးမျိုးခန့် ခွဲခြားထားသည်။ ရေသတ္တဝါတို့တွင် အနိမ့်ကျဆုံးနှင့် ရှေးဦးအကျဆုံး ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့မှာ ပရိုတိုဇွန်းကောင်ခေါ် ရေသတ္တဝါကလေးများ ဖြစ်ကြသည်။ ပရိုတိုဇွတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ဆဲတစ်ခုစီသာ ရှိသောကြောင့် အလွန်တရာ သေးငယ်သဖြင့် မိုက္ကရိုစကုပ် အားဖြင့်သာ ယင်းတို့ကို ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရေကန်မှ လည်းကောင်း၊ ရေမြောင်းမှ လည်းကောင်း ရေတစ်စက်ကိုယူ၍ မိုက္ကရိုစကုပ်နှင့် စမ်းသပ် ကြည့်ရှုလျှင် ပရိုတိုဇွ ကလေးများကိုတွေ့မြင် နိုင်သည်။
ဂေါစရမူလကအဘိနီဟာရသုတ်စသော လေးသုတ်
-တတိယသုတ်၌ -သမာဓိနေဝဂေါစရကုသလ န စ အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊
မြန်မာနိုင်ငံရေနေ တိရစ္ဆာန်များ
မြန်မာနိုင်ငံရေနေ တိရစ္ဆာန်များ
အလွယ်တကူ စမ်းသပ် တွေ့ရှိနိုင်သော ရေချိုနေ ပရိုတိုဇွကလေးများမှာ ပါရာမီးဆီယမ်၊ အမီးဗားနှင့် ယူဂလီးနားတို့ဖြစ်ကြသည်။
ဂေါစရမူလကအဘိနီဟာရသုတ်စသော လေးသုတ်
-စတုတ္ထသုတ်၌ -သမာဓိဂေါစရကုသလ အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရေနေ တိရစ္ဆာန်များ
မြန်မာနိုင်ငံရေနေ တိရစ္ဆာန်များ
နျူမျူလိုက်ကဲ့သို့သော ရေငန်နေ ပရိုတိုဇွ ကလေးများသည် ရခိုင်ကမ်းခြေအနီး ပင်လယ်အောက်တွင် ကျက်စားနေထိုင် ကြရာ၊ ယင်းတို့၏ အရိုးခွံများကို ကမ်းစပ် သဲသောင်များတွင် မကြာခဏ တွေ့ရတတ်သည်။ အချို့သော ပရိုတိုဇွတို့သည် တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် တွဲဆက်၍ နေတတ်ကြ၏။ ယင်းကဲ့သို့ တွဲဆက်နေသော ပရိုတိုဇွ အချို့မှာ တစ်ကောင်က အစာရရှိရန်လည်းကောင်း၊ အခြားတစ်ကောင်က မျိုးပွားရန်လည်းကောင်း တစ်တွဲလုံးအတွက်လိုအပ်သော လုပ်ငန်းအသီးသီးကို ခွဲဝေ၍ ထမ်းဆောင်တတ်ကြသေးသည်။ အကောင် ပမာဏပင် သေးငယ်သော်လည်း အချို့မှာ လူနှင့် မွေးမြူထားသော တိရစ္ဆာန်တို့ကို ရောဂါဘယ ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့် ယင်းပရိုတိုဇွ ကပ်ပါးများကို လေ့လာရန် အရေးကြီးပေသည်။ ရေချို ရေငန် နှစ်ရပ်စလုံးတွင် လွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ကြသော ပရိုတိုဇွ အများသည် အခြားသတ္တဝါတို့တွင် အခြေခံ အစာတရပ်လည်းဖြစ်သည်။ ရေသတ္တဝါတို့တွင် ပရိုတိုဇွ များထက် အဆင့်အတန်းမြင့်သော အခြားသတ္တဝါတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်၌ ဆဲပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသဖြင့် ယင်းတို့ကို သာမန်မျက်စိနှင့် မြင်နိုင်သည်။ ထိုဆဲများသော သတ္တဝါ အားလုံးကို သိပ္ပံအလိုအားဖြင့် မက်တာဇွဟု ခေါ်ဝေါ်၍ အဓိပ္ပာယ်မှာ ဆဲများသတ္တဝါလောက ဖြစ်သည်။ ယင်းဆဲများသတ္တဝါ လောက၏ အောက်ဆုံးအဆင့်တွင် စပန်း ရေမြှုပ်အမျိုးမျိုးတို့ ပါဝင်ကြသည်။
ရေချို ရေငန် နှစ်ရပ်စလုံးရှိ ရေမြှုပ်နေသော ကျောက်တုံးများ၊ သစ်ပင်များတွင် တွယ်ကပ်၍ နေကြသည်။ ယင်းတို့တွင် အရောင်နှင့် ပမာဏ အမျိုးမျိုးရှိကြ၍ အချို့သည် သစ်ကိုင်း သစ်ခက်များကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသောကြောင့် သစ်ပင်များပင် ဖြစ်သည်ဟု အချို့က ယူဆကြသည်။ စပန်း ရေမြှုပ် ခ။ ကိုယ်ထဲတွင် ဆဲ နှစ်လွှာရှိသော်လည်း ထိုဆဲများသည် အလွှာလိုက် စနစ်တကျ မရှိသည့်ပြင်၊ အချို့ဆဲ များမှာ တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ ကူးပြောင်း သွားတတ်ကြ သေးသည်။ စပန်း ရေမြှုပ်တိုင်တွင် ခန္ဓာကိုယ်၌ အပေါက်ငယ်ကလေး အမြောက်အမြား ပါရှိသောကြောင့် ယင်းတို့ကို ပိုရေးဖရာ မျိုးပေါင်းစုဟူသော သိပ္ပံအမည်ကို ပေးထား၏။ ယင်းတို့တွင် ခန္ဓာကိုယ် မပျော့အိအောင် ထိန်းထားသော ဆူးကလေးများရှိရာ အချို့မှာ ကျွတ်ဆတ်၍ အချို့မှာ ပျဉ်းတွဲသည်။ မြန်မာ ရေမြှုပ်များကို အင်းအိုင်ရေကန်များနှင့် ပယ်လယ်ကမ်းခြေ တစ်လျှောက် တွေ့မြင်နိုင်သော်လည်း ယင်းတို့ကို လေ့လာ၍ အသုံးပြုခြင်း မရှိသေးချေ။
စပန်း ရေမြှုပ်တို့ထက် အဆင့် တစ်ဆင့်မြင့်သော ဆဲများသတ္တဝါတို့ကို ဆီလင်တာရေးတား မျိုးပေါင်းစုတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ ယင်း သတ္တဝါတို့သည် ရေသတ္တဝါချည်းသာ ဖြစ်ကြ၍ ရေချို ရေငန် နှစ်ရပ်စလုံးတွင် နေထိုင်ကြရာ၊ ရေငန်တွင် အထူးများပြားကြသည်။ ယင်းသတ္တဝါတို့ ခန္ဓာကိုယ်၌ ဆဲလွှာ နှစ်ထပ် စနစ်တကျ တည်ရှိသည့်အပြင် အချို့တွင် လိင်အင်္ဂါများ ထင်ထင်ရှားရှား ရှိကြသေးသဖြင့် စပန်းရေမြှုပ်တို့ထက် အဆင့်မြင့်ကြ သည်။ ယင်းသတ္တဝါတိုင်းတွင် ခန္ဓာကိုယ် အပြင်လွှာ၌ နီမက်တိုဗလတ်ခေါ် အထူးဆဲများ ရှိကြရာ ထိုဆဲများကို အစာဖမ်းယူရာတွင် လည်းကောင်း၊ ရန်သူ ကာကွယ်ရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ ကိုယ်တွင်း ခေါင်းနှင့် အစာ ကြောင်း ခွဲခြားခြင်းမရှိသေးသည့် အပြင် လိင်မဲ့မျိုးပွားခြင်းကို ပြုလုပ်နိုင်သေးသောကြောင့် သတ္တလောကတွင် အောက်ဆင့်မှာပင် ရှိသေးသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ခန္ဓာကိုယ်ပမာဏသည် သာမန်မျက်စိနှင့် မြင်နိုင်ရုံအရွယ်အစားမှ လှည်းဘီးနီးပါးအထိ ရှိသည်။ ဟိုင်ဒြာကောင် အပါအဝင်ဖြစ်သော မြန်မာ့ရေချို ဆီလင်တာရိတ်များသည် အလွန်သေးငယ်၍ မြက်ပင်ပေါင်းပင် ထူထပ်သော ရေကန်၊ အင်းအိုင်များတွင် တွေ့နိုင်သော်လည်း ယင်းတို့ကို သေချာစွာ လေ့လာမှတ်သားခြင်း မရှိသေးသဖြင့် အများက မသိကြချေ။
ရေငန်တွင် နေထိုင်သော ဆီလင်တာရိတ်များသည် အကောင် ကြီးမားသည့်အပြင် အရောင်အမျိုးမျိုး၊ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး ရှိကြ၍ အချို့မှာ ဆေးဘက်ဝင်သည်ဟု ယူဆသောကြောင့် ယင်းတို့ကို အများကသိရှိကြသည်။ ကျောက်များတွင် တွယ်ကပ်နေသော ကျောက်ခက်ကျောက်ပန်း ဖြစ်စေသည့် သန္တာကောင်၊ ပင်လယ် ကမ်းခြေသဲသောင်တွင် စိုက်နေသော ပင်လယ်မှိုကောင်၊ ပင်လယ်ရေတွင်ပေါ်၍ လှိုင်းပုတ်ခတ်ရာသို့ ပါသွားတတ်သော ပင်လယ်ခူအမျိုးမျိုးတို့သည် မြန်မာဆီလင်တာရိတ်များဖြစ်သည်။
ပလက်တီဟယ်လမင်သီးစ မျိုးပေါင်းစုတွင် သတ္တဝါငယ်အတော်များများ ပါဝင်ကြသည်။ ယင်း သတ္တဝါများ၏ ခန္ဓာကိုယ်များသည် များသောအားဖြင့် ပြားချပ်နေသည့်အပြင် ခေါင်းပိုင်း၊ ဖင်ပိုင်းနှင့် ကျောဘက်၊ ဝမ်းဘက်ဟူ၍ ပိုင်းခြား သိရှိနိုင်သောကြောင့် ပယ်လယ်မှိုကောင်၊ ပယ်လယ်ခူနှင့် သန္တာကောင်တို့ထက် အဆင့်အတန်း မြင့်မားသည်။ ရေချို ရေငန် နှစ်ရပ်လုံးတွင် နေထိုင်ကျက်စားသော ပလက်တီဟယ်လမင်သီးစ တို့ကို ရေထဲရှိ ကျောက်တုံး၊ သစ်တုံးစသော အရာဝတ္တုတို့ အောက်တွင်တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ပက်ကျိများကဲ့သို့ တွားသွားတတ်သော သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည်။ ကိုယ်တွင်း၌ ဖို-မလိင်အင်္ဂါ စုံတွဲပါရှိ၍ ဥအုတတ်သော သတ္တဝါကောင်းများလည်း ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့၏ နူးညံ့ပျော့ပျောင်းသော ခန္ဓာကိုယ်သည် မကြာခဏ ပွန်းပဲ့စုတ်ပြတ်၍ သွားသော်လည်း သေလောက်အောင် မထိခိုက်ချေ။ အသားတက်ပြီး ပြကတေ့အတိုင်း ပြန်ဖြစ် လာနိုင်သည်။ ရေထဲတွင် လွတ်လပ်စွာ နေတတ်သော မြန်မာပလက်တီဟယ်လမင်သီးစများကို အသင့်အတင့်သာ စူးစမ်း လေ့လာခဲ့ပြီး ဖြစ်သော်လည်း လူသိ မများချေ။ ကပ်ပါးဖြစ်သော ပလက်တီဟယ်လမင်သီးစများကိုမူ ပိုမို၍လေ့လာ ထားသဖြင့် ယင်းတို့ခန္ဓာကိုယ် တည်ဆောက်ပုံနှင့် ရှည်လျားသော ဘဝသမိုင်းများကို အတော်များများက သိထားကြသည်။ ထိုကပ်ပါးတို့တွင် အသည်းပိုး၊ အဆစ်မဲ့ တုတ်ပြားကောင်နှင့် အဆစ်ရှိ တုတ်ပြားကောင်တို့ ပါဝင်ကြသည်။ သံကောင်များကို နီမက်ဟယ်လမင်သီးစမျိုးပေါင်းစုတွင် ထည့်သွင်းထား၏။ အထက်ဖော်ပြပါ ပလက်တီဟယ် လမင်သီးစ မျိုးပေါင်းစုတွင် ပါဝင်သော သတ္တဝါများကဲ့သို့ အသက်ရှူအင်္ဂါနှင့် သွေးအဖွဲ့အစည်းကင်းမဲ့သည်။ အရွယ် ပမာဏအားဖြင့် သံကောင်တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး ကွာခြားသော်လည်း ပုံသဏ္ဌာန်မှာ တူကြ၍ အားလုံးတွင် လုံး၍ ရှည်လျားသော ကိုယ်ခန္ဓာများ ရှိကြသည်။ သံကောင်များကို ပိုးကပ်ပါးအဖြစ် ရှေးမဆွကပင် သိရှိခဲ့သော်လည်း စိုစွတ်သော နေရာများနှင့် ရေထဲတွင် နေကြသော သံကောင် အမြောက်အမြား ရှိကြောင်းကို အများက မသိကြချေ။ ယင်းတို့ အကြောင်းကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပညာရပ်တစ်ခုအနေဖြင့် လေ့လာထားသည်ကိုလည်း မတွေ့ရချေ။ ဗရက်ခီအိုပိုးဒါးမျိုးပေါင်းစုတွင် ယောက်သွား ကဲ့သို့အခွံနှစ်ခြမ်းပါရှိသော သတ္တဝါများပါဝင်ကြသည်။ ယင်းတို့တွင် အသက်ရှူအင်္ဂါနှင့် သွေးအင်္ဂါအဖွဲ့များရှိသဖြင့် သံကောင် တုတ်ကောင်တို့ထက် ပို၍ အဆင့်အတန်းမြင့်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ သို့ရာတွင် ခန္ဓာကိုယ်တည်ဆောက်ပုံမှာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု မရှိသေးကြောင်း ထင်ရှားသည်။ မြန်မာ့ရေပြင်တွင် ကျင်လည် ကျက်စားသော ဗရက်ခီအိုပေါ့ တမျိုးသာလျှင်တွေ့ရှိရာ ယင်းကို ထားဝယ်နှင့် မြိတ်နယ်များတွင် ပက်ကလိဟု ခေါ်ကြသည်။ ဤအရပ်များတွင် ယင်းတို့ကို ယောက်သွားများကဲ့သို့ပင် စားသောက်တတ်ကြသည်။ အီကိုင် နိုဒါမာတာ မျိုးပေါင်းစုတွင် ရေငန်ရပ်၌သာ နေထိုင်ကြသော ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါများ ပါဝင်ကြသည်။ များသောအားဖြင့် အခွံမာ၍ အချို့သာလျှင် အခွံပျော့ကြသည်။ ပုံပန်း သဏ္ဌာန် အရွယ်အစား အရောင်အဆင်း အမျိုးမျိုး ရှိကြသော်လည်း ယင်းတို့အားလုံးတွင် ရေဒီယမ်အလိုက် ငါးခြမ်းညီသော ခန္ဓာကိုယ်ရှိကြ၍ အခေါင်းပွပြီးလျှင် နူးညံ့ ပျော့ပျောင်းသော ခြေထောက်များ ရှိကြသဖြင့် ဖြေးဖြေးသာလျှင် သွားလာလှုပ်ရှား နိုင်ကြသည်။ ခန္ဓာကိုယ်ကို ထိခိုက်မိ၍ အတော်အတန် ပျက်စီး သွားသော် အလွယ်တကူ ပျောက်ကင်းသွားနိုင်သော သတ္တဝါမျိုးလည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ အီကိုင် နိုဒမ်ကောင်များအနက် ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီကမ်းခြေ အရပ်ဒေသများတွင် နေသော ရေလက်ဝါးကောင်များ၊ ပင်လယ်ဖြူ ကောင်များ၊ ပယ်လယ်မြှော့များ (ဆင်မြှော့များ)၊ ပင်လယ်ပန်းများနှင့် ပယ်လယ်ချပ်ပြားများကိုသာ အများက တွေ့ဘူး မြင်ဘူးကြသည်။
အချို့က ရေငန်တွင် နေကြ၍ အချို့က ရေချိုတွင် နေကြပြီးလျှင် ကျန်အချို့မှာ စွတ်စိုသော ကုန်းပေါ်တွင် နေတတ်ကြသည်။ ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းသား ပျော့ပျောင်း၍ အချို့တွင်မာသော အခွံရှိပြီးလျှင်၊ အချို့တွင် အခွံကင်းမဲ့နေကြသည်။ ယင်းတို့အားလုံးတွင် ကိုယ်ဆစ်များကင်းမဲ့၍ အင်္ဂါအဖွဲ့များသည် မင်တယ်ခေါ် အမှေးဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်။ အချို့က ရေအောက် မြေကြီးထဲတွင် စုရုံးနေတတ်ကြ၍၊ အချို့က သစ်တုံး ကျောက်တုံးများကို တွယ်ကပ် နေကြပြီးလျှင်၊ အချို့က လွတ်လပ်စွာ ကူးခတ်နိုင်ကြသည်။ ခရု၊ ကြွေပုပ်၊ ယောက်သွား၊ ငို၊ ကပ်ကျိ၊ ကမာ၊ မုတ်ကောင်၊ ဘဝဲ၊ ကင်းမွန် စသည်တို့သည် မြန်မာ့ ပင်လယ် ကမ်းခြေတွင် ဒီရေ ပုတ်ခတ်သည့် နေရာမှ အတော် နက်ရှိုင်းသော နေရာများအထိ နေထိုင်ကြသည်။ ယင်းတို့အားလုံးကို လူတို့စားသုံးကြသည်။
ရေချို ခရုနှင့် ယောက်သွားများအနက် အချို့က လူတို့ကို အကျိုးပြု၍ အချို့က လူတို့အား အကျိုးမဲ့စေသည်။ ရေချိုခရုနှင့် ယောက်သွားများကို ကျေးရွာနေလူတို့ စားသုံးတတ်ကြသည်။ လင်မနီးယ အော်ရီ ကျူလာရီးယနှင့် လင်မနီးယ ဗီရီဒစ်ခေါ် ရေတိမ်ခရု မျိုးများသည် ကျွဲ နွားများတွင် အသည်းပုပ်စေသော ရောဂါဖြစ်ပေါ် စေတတ်သည်။ ခရုမျက်ပြဲတို့သည် စပါးညှောင့်များကို ကိုက်ဖြတ်တတ်သည်။ ရေငန် ခရု၊ ယောက်သွားတို့အနက် ဒီပိုးခေါ် ယောက်သွားငယ်မျိုးသည် သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လှေ၊ သဘေသ္မာ၊တံတားနှင့် အခြားအဆောက်အအုံများကို ဖျက်ဆီးတတ်သည်။ ယောက်သွားအကြီးစာများနှင့် မုတ်ကောင် အခွံများကို ကြယ်သီးများ၊ ဘီးများမှစ၍ အလှအပပစ္စည်းများကို ပြုလုပ်ရသည်။ ပုလဲရသော မုတ်ကောင်များသည် မြိတ်ကျွန်းစု တစ်ဝိုက်တွင် ရှိကြ၍ ယခင်က ပုလဲငုပ်လုပ်ငန်းသည် အတော်အသင့် ဖြစ်ထွန်းသည်။ ယခုမူနိုင်ငံအစိုးရက မုတ်ကောင်များကို ပုလဲရအောင် စနစ်တကျ မွေးမြူနေသည်။ ရေချို ခရုနှင့် ယောက်သွားများကဲ့သို့ ပင်လယ်ခရုနှင့် ယောက်သွားများကိုလည်း စားရသည်။ အရသာကောင်းသဖြင့် ဈေးလည်း ကောင်း၏။ ရေတွင် ကူးခတ်နိုင်သော မိုလပ်စကားကောင်များကို မြိတ်စကားဖြင့် ကင်းမွန်ခေါ်၍ ရခိုင်စကားဖြင့် ရေကြက်ဟု ခေါ်သည်။ ကျောက်တုံးများတွင် တွယ်ကပ်၍ လွတ်လပ်လျင်မြန်စွာ သွားနိုင်သော မိုလပ်စကားကောင်များကို မြိတ်စကားဖြင့် ဘဝဲခေါ်၍၊ ရခိုင်စကားဖြင့် ရေမျောက်ဟုခေါ် ကြသည်။ ယင်းနှစ်မျိုးစလုံးကို အများအပြား ရှာဖွေဖမ်းယူ၍ အခြောက်လှန်း ပြီးလျှင် ပြေကြီးငါးဟု ခေါ်၍ တရုပ်တန်း ဈေးများတွင် ရောင်းချကြသည်။ အင်နီလီဒါ မျိုးပေါင်း စုတွင် တီ၊ ကျွတ်နှင့် မြှော့ကဲ့သို့ ကိုယ်ဆစ် ရှိပြီးလျှင် ပျော့ပျောင်းသော သတ္တဝါတို့ ပါဝင်ကြ၍၊ အချို့က ကုန်းပေါ်တွင် နေတတ်ကြသော်လည်း၊ အများစုသည် ရေချိုနှင့် ရေငန် အရပ်များတွင် နေကြသည်။ ရေနေ အင်နီလိပ်ကောင်များအနက် ရေချိုရပ်တွင် မြှော့များကို အများသိကြသည်။ သွေးစုတ်သတ္တဝါဖြစ်၍ ဦးခေါင်းပိုင်းရှိ ပါးစပ်တွင် ဓားကဲ့သို့ထက်သော သွားများရှိသည်။ ယင်းတို့၏တံထွေးသည် သွေးရည်ကို မခဲစေသော ဆေးဝါးပါရှိရာ ယင်းကို ဟီရူဒင်ဟုခေါ်သည်။ မြေ|ာ့အမျိုးမျိုးတို့သည် ကျွဲ နွားများကို တွယ်တတ်သည့် အပြင်၊ ကောက်စိုက်ချိန်တွင် ကောက်စိုက်သူများကိုလည်း တွယ်တတ်ကြလေသည်။ ထိုကြောင့် ကောက်စိုက်သူများသည် တွယ်သော မြှော့ပြုတ်ကျ စေနိုင်သော ထုံး၊ ငရုတ်၊ ဆေးရွက် စသည်တို့ကို ရောစပ်၍ထားသော မြှော့ဗူးများကိုဆောင်ထား ကြရသည်။ အချို့ဒေသတွင် မြှော့ကို အနာမှသွေးပုပ် စုတ်ထုတ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ မြှော့များသည် အင်း၊ အိုင်၊ ချောင်း၊ မြောင်းများနှင့် ရေလွှမ်းမိုး သောလယ်ကွက်နှင့် ကွင်းပြင်များတွင် နေထိုင်ကြသည်။ အမျိုးအမည် အသင့်အတင့် ရှိသော်လည်း ယင်းတို့အားလုံးကို စေ့စပ်စုံလင်စွာ မျိုးခွဲ၍ မှတ်တမ်း တင်မထားချေ။ ပင်လယ်တွင်နေသော အင်နီလိပ်ကောင်များကို လူသိမများ ကြချေ။ အချို့သည် ရွှံ့နွံများ၊ ကျောက်ကြို ကျောက်ကြား များတွင် နေတတ်၍ အချို့သည် သဲထဲတွင် တွင်းတူးနေတတ် ကြသည်။ အချို့ကလည်း မိမိတို့ကိုယ်မှ ထွက်သော အကျိအချွဲဖြင့် ပြွန်များပြုလုပ်ပြီး နေတတ်ကြသည်။ ပင်လယ် ဝမ်းကောင်များအနက် ထားဝယ်နှင့် မြိတ်အနီးရှိ သဲပလုပ်များကို ဖမ်းယူ စားတတ်ကြရာ အလွန် အရသာရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ များသောအားဖြင့် ရင့်သော အရောင်ရှိကြသော်လည်း အချို့သောပင်လယ်ဝမ်းကောင်များတွင် တောက်ပသော အရောင်အဆင်းရှိတတ်သဖြင့် ကြည့်ချင်စဖွယ် ဖြစ်သည်။ အာသရိုပိုးဒါး မျိုးပေါင်းစုတွင် အခွံမာ၍ ခြေအဆစ်ရှိသော ပုစွန်၊ ကနန်း၊ ကင်းခြေများ၊ ပိုးနသံကောင်၊ ပင့်ကူ၊ ကင်းမြီးကောက် စသည့် သတ္တဝါမျိုးတို့ ပါဝင်သည့်အနက် တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး ပုံပန်း သဏ္ဌာန်နှင့် ဂုဏ်အင်လက္ခဏာများ ကွာခြားကြသည့်အပြင် အရေအတွက်လည်း အလွန်များပြား ကြသောကြောင့် ယင်းတို့ကို အုပ်စုလေးစုခွဲ၍ မျိုးပေါင်း လေးမျိုးတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။
ရေချိုနှင့် ရေငန် နှစ်ရပ်စလုံးတွင် နေထိုင်ကျက်စားသည့် သတ္တဝါများဖြစ်သော ငါးတို့သည် အမျိုးအမည် အရေအတွက် အလွန် များပြားကြသည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ယင်းတို့ကို ဖမ်းယူ စားသောက်ကြသော်လည်း အလွန်ပွားများသော သတ္တဝါမျိုးဖြစ်သောကြောင့် အမျိုးမပြုတ်နိုင်ချေ။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောရိုးရှိ ရေသတ္တဝါတို့အနက် ယင်းတို့သည် အများဆုံး ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် နောင်လာနောက်သားတို့အတွက် အစာဖူလုံမှုကို ရည်စူး၍ စည်းကမ်းစနစ်ဖြင့် ဖမ်းယူသင့်ပေသည်။ ရေချိုငါးများထက် ရေငန်ငါးများက အမျိုးအမည်အရေအတွက် ပိုမိုများပြားသည်။ အရွယ်အစားအားဖြင့် အကြီး ဆုံးသော ငါးများကို ရေငန်ပိုင်းတွင်သာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ဈေးတွင် တင်ရောင်းသော ရေချိုငါးများမှာ ငါးကျည်း၊ ငါးခူ၊ ငါးပနော်၊ ငါးပြေမ၊ ငါးကြင်း၊ ငါးသိုင်း၊ ငါးနက်ပြာ၊ ငါးမျက်ဆန်နီ၊ ငါးမြင်း၊ ငါးပတ်၊ ငါးသလောက် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ရေငန်ငါးများမှာ ငါးမုတ်၊ငါးဓားလွယ်၊ငါးကွန်းသျှပ်၊ ငါးဇဉ်းပြား၊ ငါးနီလေး၊ ကကူရန်၊ ကသပေါင်း၊ ငါးမန်း၊ ငါးလိပ်ကျောက် စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့ ငါးအများအပြားတို့သည် ရေထဲတွင် နေတတ်ကြသော်လည်း အချို့တို့မှာ ရွံ့နွံထဲတွင် နေတတ်ကြ သေးသည်။ ယင်းတို့မှာ ငါးရှဉ့်၊ ငါးလင်ပန်း၊ ငါးမြွေထိုးနှင့် ငါးပျံများဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့ရေချိုငါးများအနက် ငါးကျည်း၊ ငါးခူ၊ ငါးရံ့ အမျိုးမျိုးနှင့် ငါးပြေမတို့သည် ရေတွင် အသက်ရှူနိုင်သည့်အပြင် ကုန်းပေါ်တွင်လည်း လေကို ရှူနိုင်သော ငါးများဖြစ်ကြသည်။ ထိုကြောင့် ယင်းငါးအရှင်များကို ဈေးများတွင် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ရနိုင်သဖြင့် လတ်ဆက်စွာ စားသုံးနိုင်ကြသည်။ ယင်းကဲ့သို့ လေရှူနိုင်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ပါးဟက်အိမ် အပေါ်ပိုင်းတွင် လေထဲမှအောက်ဆီဂျင်ကို ထုတ်နုတ်ယူနိုင်သော အင်္ဂါရပ်များ ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ယင်းအင်္ဂါရပ်များမှာ သွေးကြေားများဖြင့် ရှက်သန်းလျက်ရှိ၏။ မြန်မာ့ငါးများအနက် ရေချိုရေငန် နှစ်ရပ်စလုံးတွင် နေသော ငါးပူတင်းများနှင့် ငါးဆတ်ခေါ် ငါးများ၏ အသားတွင် အဆိပ်ပါရှိသည်ဟုဆို၏။ ထိုကြောင့် ယင်းငါးများကိုလူတိုင်း မစားချေ။ ဤငါးများကို စားခဲ့လျှင် အဆိပ်စုသည့် အသည်း၊ သည်းချေ စသည်တို့ကို သတိနှင့် ဖယ်ရှား၍ ချက်စားတတ်ကြသည်။ ငါးကျည်း၊ ငါးခူ၊ ငါးဇင်ရိုင်း၊ ငါးကြောင်း၊ ငါးအိုင့် စသည့် ငါးများ၏ ရေယက် ဆူးတောင်သည် စူးမိပါက အတော်ပင် နာကျင်တတ်သည်။ ငါးများသည်လည်း အခြားသတ္တဝါတို့ကဲ့သို့ အသားစား၊ အပင်စား၊ အစုံစား၊ အညစ်အကြေးစား ဟူ၍ မည်သည့် အစာစားသည်ကို လိုက်ပြီးသော် ခွဲခြား သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ငါးများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အုတတ်သော်လည်း၊ အချို့မှာ အကောင်ပေါက်ဖွား ကြသေးသည်။ ယင်းတို့အနက် ရေချိုပိုင်းနေ ငါးသောင်မြင်းနှင့် ရေငန်ပိုင်းနေ ငါးမန်းအချို့လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အင်ဖီးဗီးယား မျိုးပေါင်းသည် ကော်ဒက်တာ မျိုးပေါင်းစုတွင် ပါဝင်သည်။ ငါးများထက် အဆင့်မြင့်၍ တွားသွား သတ္တဝါများထက်နိမ့်၏။ အင်းဖီဗီးယား ကောင်များကို ကုန်းနေ ရေသတ္တဝါဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ သားလောင်းဘဝတွင် ရေထဲ၌ ကျက်စား၍ ငါးကဲ့သို့ ပါးဟက်ဖြင့် အသက်ရှူနိုင်သော်လည်း အရွယ်ရောက်သောအခါ အဆုတ်ဖြင့်လေရှူသော သတ္တဝါမျိုးဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့ မျိုးပွားရန်အတွက် ရေသည် အလွန်အရေးကြီးသဖြင့် မိုးဦးကျစအချိန်၌ ယင်းတို့ကို ရေအိုင်၊ ရေကန်များတွင် စုရုံးနေကြသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ရေထဲတွင် အမများက ဥအုချပြီးနောက် ဥများမှ ဖားလောင်း (ဖားတစ်ပိုင်း ငါးတပိုင်း)များ ဖြစ်လာကြသည်။ သားလောင်းများ အရွယ်ရောက်ခါနီး အဆုတ်များကိုယ်တွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်လာ၍ အမြီးတိုသွားပြီးလျှင် ကုန်းပေါ်သို့ တက်လာကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖား၊ ဖားပြုတ်၊ ဖားခုန်ညင်း၊ သစ်ပင်တက်ဖား စသည်ဖြင့် ဖားအမျိုးသုံး ဆယ်ကျော်ရှိသည့်အနက် ရေနှင့်အနီးကပ်ဆုံးနေသော ဖားများတွင် စွတ်စိုသော အရေခွံရှိပြီးလျှင်၊ ခြေချောင်းများမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အရေပြားဖြင့် ဆက်စပ်နေ၍ ပေါင်တံရှည်များ ရှိသဖြင့် ရေတွင် ကျင်လျင်စွာ ကူးသန်းနိုင် ငုပ်နိုင်ကြလေသည်။
ရာနာမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော ဖားများကို မြန်မာနိုင်ငံ အချို့ဒေသ၌ စားလေ့ရှိကြသည်။ ဖားအမျိုးမျိုးသည် အင်းဆက်ပိုင်းကောင် စားသော သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသဖြင့် လူတို့အား အကျိုးပြုသော သတ္တဝါများဟု ဆိုရပေမည်။ ကော်ဒက်တာ မျိုးပေါင်းစုမှ ရက်ပတီးလျား မျိုးပေါင်းစုတွင် ပါဝင်သော တွားသွား သတ္တဝါများအနက် မြွေ၊ ဖွတ်၊ မိကျောင်းနှင့် လိပ်များသာ မြန်မာ့ ရေပြင်များတွင် ကျက်စားကြသည်။ ယင်းတို့အားလုံးပင် ရေထဲတွင် ကျင်လျင်စွာ ကူးခတ်သွားလာနိုင်သော်လည်း လေရှူသတ္တဝါများဖြစ်ကြ၍ ရေအောက်တွင် အမြဲမနေနိုင် ကြချေ။ ထို့အပြင် မျိုးပွားရန်အတွက် ကုန်းပေါ်သို့ တက်လာ ကြရသေး၏။ မြန်မာ့ ရေချိုရပ်ဖြစ်သည့် အင်း၊ အိုင်၊ ချောင်း၊ မြောင်းများအတွင်းရှိ မြက်ပင်ဒိုက်ပင်တို့ကိုမှီခို၍ နေကြသော ရေမြွေ၊ ကနဂုတ်မြွေ၊ ဒိုက်မြွေတို့သည် ရေထဲရှိ ဖားငါးများကို အစာအလို့ငှာ ဖမ်းယူ စားသောက်ကြသည်။ ယင်းတို့တွင် အရောင်အဆင်း အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးရှိကြ၍ အဆိပ်ကင်းမဲ့၏။ မြန်မာ့ ရေငန်ရပ်ဖြစ်သော တနင်္သာရီနှင့် ရခိုင်ကမ်းခြေ တစ်လျှောက်ရှိ ကျောက်တုံးကျောက်ဆောင် များကို အကွယ်အကာယူ၍ နေထိုင်ကြသော ဂျပ်မြွေခေါ် ပင်လယ်မြွေ အမျိုးမျိုး ရှိကြသည်။ ယင်းတို့တွင် ထောင်လိုက် ပြားသောအမြီးများရှိသဖြင့် အခြားရေမြွေများထက်ရေတွင် ကျင်လျင်စွာ သွားလာနိုင်ကြသည်။
ဂျပ်မြွေမျိုးအားလုံး၌ ပြင်းထန်သော အဆိပ်ရှိသဖြင့် ယင်းတို့သည် မြွေဆိုးစားရင်းဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ အရောင်အရွယ်အစား အမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း ယင်းတို့အားလုံးပင် ကြောင်ကျားသော အဆင်းရှိသည်။ အချို့မှာ ရေငန်ရောက်သော မြစ်များ ချောင်းများအထိ လာရောက် ကျက်စားနေထိုင်ကြသည်။ ရေတွင် အမြဲကျက်စားသော အထက်ပါ မြွေအားလုံးပင် ကုန်းပေါ်၌ ကောင်းစွာ မရွေ့လျားနိုင်ကြချေ။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွတ်သုံးမျိုးနှင့် ဖွတ်မိကျောင်း တစ်မျိုးရှိသည်။ ဖွတ်ရိုးရိုးတို့မှာ အရောင်မွဲခြောက်ခြောက် ဖြူယော်ယော် ရှိနေ၍ အရွယ်အစား အသင့်အတင့် ကြီးမားသည်။
ဖွတ်မိကျောင်းမှာမူ ခုနစ်ပေအထိရှည်လျား၍ ရေတွင် ပိုမိုကျင်လျင်၏။ အရောင်အဆင်းမှာ အရွယ်ရောက် အကြီးဆုံးလျှင် မည်းနက်၍ ကျော်ဘက်တွင် အဝါကွက်များ ကန့်လန့်လိုက် စီနေ၏။ ဖွတ်နှင့် ဖွတ်မိကျောင်အသားကို စားကောင်းသည်ဟု အများက ယူဆကြသည်။ မြန်မာ့ရေပြင်တွင် တွေ့ရသော မိကျောင်း နှစ်မျိုးရှိသည်။
ကရော့ကို ဒီလပ်ပယ်လတ် စတြစ်ခေါ် မိကျောင်းမှာ မ္ဘက်တို၍ ယင်းကို သရက်မြို့အနီး ဧရာဝတီမြစ်အထက်ပိုင်းရပ်တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ကရော့ကို ဒီလပ်ပေါ်ရိုဆပ်ခေါ် မိကျောင်းမှာ ဇက်သေးသွယ်၍ အကောင် ကြီးမားသည်။ အချို့မှာ ပေသုံးဆယ်အထိကြီးပြီးလျှင် လူနှင့် တိရစ္ဆာန်ကြီးများကိုပင် ခုခံတတ်ကြသောကြောင့် ကြောက်မက် ဖွယ်ရာကောင်း၏။ မိကျောင်းအသားကို အချို့စားတတ်ကြ သော်လည်း အများက မကြိုက်ချေ။ ရေချိုတွင် ကျက်စားသော မြန်မာရေလိပ်များမှာ အကောင် မကြီးမားလှချေ။ ကုန်းပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ ရေထဲတွင်လည်းကောင်း ကောင်းစွာသွားလာနိုင်၍ ခြေချောင်း ကြားတွင် အရေပြားရှိကြသည်။ ရေချိုလိပ်အားလုံးပင် အပင်စား သတ္တဝါများဖြစ်ကြ၏။ မြန်မာ့ ပင်လယ်လိပ်များမှာမူ အကောင်ကြီးမားလှ၍ အချို့မှာ ငါးပေခွဲမှ ခြောက်ပေအထိ ရှည်သည်။ ပင်လယ်လိပ်တို့သည် ကုန်းသို့တက်၍ အုကြရာ၊ ယင်းတို့ ဥချသော သီးသန့်ထားသည့် ကမ်းခြေများတွင် ဥများကောက် သိမ်းရန်အတွက် အစိုးရထံ အခွန်ပေးရ၏။ အချို့သော မြန်မာ့ပင်လယ်လိပ်အခွံမှ အဖိုးတန် လိပ်ခွံဘီးများ ပြုလုပ်ရ၏။ လိပ်သားကို ကမ်းခြေတွင် နေထိုင်သူအများပင် စားသောက်ကြ၏။ အေဗီမျိုးပေါင်းသည် ကော်ဒက်တာ မျိုးပေါင်းစုတွင် ဒုတိယ အမြင့်ဆုံးဖြစ်၍ ငှက်များပါဝင်သည်။ ရေတွင် ကျင်လည်ကျက်စားသော မြန်မာ့ရေငှက် အမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း ယင်းတို့အားလုံးပင် အဆုတ်ဖြင့် လေရှူကြသဖြင့် ရေသတ္တဝါ စစ်စစ် မဟုတ်ကြချေ။ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းနှင့် အလေ့အထကို ထောက်ရှု၍ မြန်မာ့ရေငှက်များကို သုံးမျိုးသုံးစားခွဲခြား ထားနိုင်သည်။ ပထမ အမျိုးအစားတွင် ခန္ဓာကိုယ် ပုဝိုင်း၍ ပြားသောနှုတ်သီး ရှိကြပြီးလျှင် ခြေချောင်းများ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အရေ ပြားဖြင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ထို့အပြင် ခြေထောက်များသည် တိုကြသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဘဲမျိုးဟုလည်း ခေါ်နိုင်ပေ သည်။ ရေဝမ်းဘဲ၊ ငှက်ကြီး ဝံပိုငှက်၊ စစ်စလီ၊ ကလကတ်၊ ဇင်ယော်၊ တင်ကျီးစသော ငှက်များ ဤအမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။
ရေထဲမှ ငါးများ ပိုးကောင်များကိုလည်းကောင်း၊ အမှုံကောင်များကိုလည်းကောင်း ဖမ်းယူးစားသောက်တတ်ကြသည်။ ရေတွင်ကျင်လျင်စွာ ကူးခတ်နိုင်၊ ငုပ်နိုင်သော ငှက်မျိုးဖြစ်ကြသည်။ ဒုတိယ အမျိုးအစားကို ရှည်လျားသော နှုတ်သီး၊ ခြေထောက်၊ ခြေချောင်းများဖြင့် အလွယ်တကူ သိနိုင်သည်။ ရေစပ်၌ရှိသော မြက်တော၊ ဗွက်တောများတွင် လမ်းလျှောက်ကာ ပိုးကောင်၊ မွားကောင်းနှင့် ငါး၊ ဖားများကို ရှာဖွေ စားသုံးသော ငှက်မျိုးဖြစ်ကြသည်။ ဤအုပ်စုတွင် ဗျိုင်း၊ လင်းဝက်၊ ခရုစုတ်ငှက်၊ ငှက်ကျား၊ စနိုက်ငှက်၊ ကြိုးကြာ၊ ရေကြက်၊ ကြာဖက်နင်းငှက်နှင့် စိမ်း စသောငှက်တို့ ပါဝင် ကြသည်။
တတိယ ရေငှက်မျိုးတွင် ပိန်ညင်းငှက်နှင့် ပျံလွှားတို့ ပါဝင်သည်။
ယင်းတို့ သည် မြင့်မားသော နေရာတွင် သစ်ကိုင်းများ၊ သံကြိုးတန်း များပေါ်၌ နားနေရန်အတွက် သင့်လျော်သော ခြေထောက်များ ရှိသည်။ ယင်းသို့ နားနေရာမှ ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ တက်လာသော ငါးငယ်များ၊ အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို သုတ်ဖမ်းစားတတ်ကြသည်။ ပျံလွှားများမှာ ရေမျက်နှာပြင်အနီး လျင်မြန်စွာပျံဝဲပြီးမှ ရေထဲမှ ပိုးကောင်မွားကောင်များကို ကျင်လျင်စွာ ဖမ်းယူတတ်သော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ ရေတွင် ကျက်စားပေါက်ပွားသော မြန်မာ့နို့တိုက် သတ္တဝါသုံးမျိုးခန့်ရှိရာ ယင်းတို့မှာ ဖျံမျိုး၊ လင်းပိုင်(လပိုင်) မျိုးနှင့် ဝေလငါးခေါ် ငဆင်မျိုးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့အားလုံး၌ပင် လေရှူခြင်း၊ အကောင်လိုက် မွေးခြင်း၊ အမိက နို့တိုက်ခြင်းနှင့် ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်တွင် အမွေးရှိခြင်း စသည့်နို့တိုက် သတ္တဝါတို့၏ ဂုဏ်လက္ခဏာများ ရှိကြသည်။ ရေတွင် ကျင်လည် ကျက်စားရန် သင့်လျော်သော ခန္ဓာကိုယ်အနေအထားရှိသဖြင့် ကုန်းနေနို့တိုက်သတ္တဝါတို့နှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန် အတော်ကွာခြားကြသည်။ ရေချိုရပ်၌ရှိသော အင်းအိုင်ချောင်းမြောင်းများတွင် ကျက်စားသည့် ဖျံနှစ်မျိုးရှိသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယင်းနှစ်မျိုးလုံး၌ပင် ရှည်လျားသော ခန္ဓာကိုယ်၊ တိုသော ခြေလက်များအပြင် ပြားဝိုင်သော ခြေဖျားလက်ဖျားနှင့် အမြီးတို့ရှိကြသောကြောင့် ရေတွင် ကျင်လျင်စွာ ကျက်စားနိုင် ကြသည်။ မြန်မာဖျံကြီးမျိုးသည် ကျောတွင် ညိုမောင်းသော အရောင်ရှိ၍ ဝမ်းဘက်တွင် အဖြူရောင်သန်းလျှက် ရှိတတ်သည်။ မြန်မာ ဖျံငယ်များမှာမူ နေထိုင်ကျက်စားရာ အရပ်ဒေသသို့ လိုက်၍ အရောင် ကွဲပြားပြီးလျှင် ဆယ်ကောင်၊ ဆယ့်နှစ်ကောင်ခန့်ထိ အုပ်ဖွဲ့၍ နေတတ်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ လင်းပိုင်း နှစ်မျိုးကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့်အနက် တစ်မျိုးသည် ရေငန်ရပ်တွင်သာ ကျက်စား၍၊ ကျန်တစ်မျိုး သည် ရေချိုရပ်အထိ လာရောက်နေထိုင် ကျက်စားသည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းတို့အနက် ဒုတိယမျိုးသည် ခုနစ်ပေခွဲခန့် အလျားရှိသည်ဟု ဒေါက်တာမေဆင်က ဆိုသည်။ ထိုလင်းပိုင်မျိုးသည် ကျောဘက်တွင် မဲနက်နက် အရောင်ရှိပြီးလျှင် ဝမ်းဘက်တွင် အရောင်ဖျော့သည်။ ပထမ အမျိုးကို နီကိုဗားကျွန်း တစ်ဝိုက်တွင် တွေ့ခဲ့သည်ဟု ဗလိုက်ဆိုသူက အရောင်း အဆင်းရှိကြောင်းကိုကား ဖော်မပြခဲ့ချေ။ လင်းပိုင်နှစ်မျိုးမှာ အော်ဆယ်လာ ဖလူဗီယေတီးလစ်နှင့် ဒဲလဖီနိုရင်းခပ် ရော့စတြေးတပ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာ့ ရေငန်ပိုင်နက်အတွင်း ရံဖန်ရံခါ တွေ့ရသော ငဆင် ( ဝေလငါး ) နှစ်မျိုးကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ယင်းတို့မှာ ဗာလီးနော့ပတဲရာ အင်ဒိကာနှင့် ဗာလီးနော့ပတဲရာ အက်ဒနီတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမ အမျိုးကို ရခိုင်ကမ်းရိုးခြေ တွင် အသေကောင် တွေ့ရှိခဲ့ဘူး၍ ဒုတိယ အမျိုးကို သဲဖြူချောင်း၏ သောင်ကမ်းစပ်တွင် တွေ့ခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။ အလွန် ကြီးမားသော တိရစ္ဆာန်များ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် ရံဖန်ရံခါသာလျှင် မြန်မာ့ရေငန်ပိုင်း၌ တွေ့ရသဖြင့် ယင်းတို့အကြောင်းကို ကောင်းစွာ မသိရသေးချေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန်များ
ဂျဲ့ဘား အီဘင်း ဟိုင်းယန်
အဘူ မူဆာ ဂျဲ့ဘား အီဘင်း ဟိုင်းယန် أبو موسى جابر بن حيّان; Abū Mūsā Jābir ibn Ḥayyān) သည် အာရပ်ဘာသာဖြင့် အမျိုးမျိုးသော စာပေလက်ရာများကို ပြုစုရေးသားသူဟု ဆိုနိုင်သည့်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ယနေ့ရှင်သန်ကျန်ရစ်သော စာပေများမှာ အဂ္ဂိရတ်၊ ဓာတုဗေဒ၊ မှော်ပညာ၊ ရှီးယိုက်ဘာသာရေး ဒဿနတို့ပါဝင်သော လက်ရာများဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုမူရင်းစာစုများမှာ လွန်စွာကျယ်ပြန့်၍ အကြောင်းအရာ အမျိုးမျိုးအစားစားဖြစ်ပြီး စကြဝဠာသဘောတရား၊ အလယ်ခေတ် အစ္စလာမ် နက္ခတ္တဗေဒ၊ နက္ခဗေဒင်၊ ဆေးပညာ၊ ဆေးဝါးပညာ၊ သတ္တဗေဒ၊ ရုက္ခဗေဒ၊ ရုပ်လွန်ပညာ၊ ယုတ္တိဗေဒ၊ အာရပ်စကား သဒ္ဒါတို့ဖြစ်ကြလေသည်။
ဂျဲ့ဘား၏ လက်ရာများ၌ အစောဆုံးသိရှိရသော ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ ဝတ္ထုပစ္စည်းများကို စနစ်တကျခွဲခြားစိတ်ဖြာခြင်းအကြောင်းများပါဝင်သကဲ့သို့ အပင်၊ သွေး၊ ဆံပင်စသော ဇီဝပစ္စည်းများမှ အဇီဝပစ္စည်းများဖြစ်သော ဆာလာအမိုးနိယက် (sal ammoniac) (သို့) အမိုးနီယမ် ကလိုရိုက် (ဇဝက်သာ) တို့ကို ဓာတုနည်းဖြင့် မည်သို့ ထုတ်ဖော်ရကြောင်း သိရသမျှအစောဆုံးပင်ဖြစ်သည့် လမ်းညွှန်ချက်များလည်း ပါဝင်နေသည်။ သတ္တုများနှင့်ပတ်သက်၍ ၎င်း၏ ဆာလဖာ-မာကျူရီ သီအိုရီသည်လည်း အစောဆုံး ထုတ်ဖော်ခဲ့သည့် ပုံစံများထဲက တစ်ခုဖြစ်ကာ ၁၈ ရာစုအထိ လွှမ်းမိုးထားနိုင်ခဲ့သော ဓာတ်သတ္တုဗေဒ သဘောတရားတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။
(ဝတ္ထုပစ္စည်းများ၊ ဒြပ်များအပါအဝင်) ဖြစ်ရပ်၊ ဖြစ်စဉ်အထွေထွေကို "တိုင်းတာမှုနှင့် ပမာဏအချိုးအစား စနစ်"တစ်ခုသို့ လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်သည့် မျှခြေသိပ္ပံ (အာရပ်: ʿilm al-mīzān) ဟု လူသိများသော ဒဿနဆိုင်ရာအယူအဆတစ်ခုက ၎င်း၏ အရေးအသားများထဲက အရေးပါသောအပိုင်းတစ်ခုကို တင်ပြအသိပေးထားသေးသည်။ ဂျဲ့ဘား၏ လက်ရာများထဲတွင် "သေခြင်း/နောက်ဆုံးတရားစီရင်ခံရခြင်း၊ (ဘဝအဆုံးသတ်)လွတ်မြောက်ကွန်းခိုခြင်း၊ အေမာမ်ဆိုင်ရာ ကျမ်းစာများလည်း ပါဝင်လျက် ရှိကြောင်း တွေရပေသည်။ ရှိအာမွတ်စလင်တို့၏ အာမာမ်ဖြစ်သော၊ ၎င်း၏ ဆရာသခင်ဟုဆိုရမည်ဖြစ်သော ဂျဲ့ဖာ အယ်လ် ဆာဒစ် (Jaʿfar al-Ṣādiq) ထံမှ ထိုတရားသဘောများကို လက်ဆင့်ကမ်း ခံယူခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။
၁၀ ရာစု အစောပိုင်းခန့်၌ ဂျဲ့ဘား၏ လက်ရာစာပေများ၏ ထင်ရှားသောလက္ခဏာ၊ တိကျသော စာစုစာဝေးနှင့်ပတ်သက်၍ အစ္စလာမ်ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အသိုင်းအဝိုင်းတွင် အငြင်းပွားခဲ့ကြသည်။ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတည်းက ဤစာပေများစွာကို ရေးသားပြုစုခြင်း၊ ဂျဲ့ဘားသည် အစစ်အမှန်တည်ရှိခြင်း/မရှိခြင်း တို့ကိုပင် ခေတ်သစ်ပညာရှင်များက သံသယပွားလျက် ရှိ၏ ။ ထိုသို့ တစ်ဦးတည်းရေးသူ ဆိုသည့်အစား ၉-၁၀ ရာစုအတွင်း အမည်မသိရသော ရှိအာ အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်များဂိုဏ်းတစ်ခုက အမည်ဝှက်တစ်ခုကို ဂျဲ့ဘားဟူ၍ သုံးစွဲခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။
အာရပ်စကားဖြင့် ရေးသားထားသည့် အချို့သောစာပေများ (ဥပမာ - ဂရုဏာတရား၏ မာဟာကျမ်း၊ ခုနစ်ဆယ်ကျမ်း) ကို လက်တင်အမည် ဂျီဘာ (Geber) ခံယူ၍ လက်တင်သို့ ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၁၃ ရာစု တွင် ဥရောပ၌ ဂျီဘာ အတုဟု ရည်ညွှန်းရမည့် အမည်မသိ စာရေးဆရာတစ်ဦးသည်လည်း ဤအမည်ဖြင့်ပင် အဂ္ဂိရတ်ပညာ၊ သတ္တုဗေဒ စာပေများကို စတင်ရေးသားခဲ့ပေသေးသည်။
ဘွာလ်မင်းရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ဘွာလ်မင်းရွာ(Bualmin)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဘွာလ်မင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘွာလ်မင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃ ဦး၊ မ ၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံရေနေ တိရစ္ဆာန်များ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ
လွန်ကျော် - ၁ရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
လွန်ကျော် - ၁ရွာ (Lunkyaw(1))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ပေါင်လောင်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၂၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်လောင်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၉ ဦး၊ မ ၁၃၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၅၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချုပ်ချက် (အရှေ့)ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ချုပ်ချက် (အရှေ့)ရွာ (Chokechet (East))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ကူးကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကူးကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၉၀ ဦး၊ မ ၃၀၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာရမ္မဏမူလကဂေါစရသုတ်စသော ငါးသုတ်
(၂) သမာဓိသ္မိံ ဂေါစရကုသလ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊
(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န စ ဂေါစရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊
(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ ဂေါစရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊
ထိုပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့တွင် အမှတ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် မမြင့်မြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
(၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊
(၂) သမာဓိသ္မိံ အဘိနီဟာရကုသလ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊
(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န စ အဘိနီဟာရကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊
ထိုပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့တွင် အမှတ်စဉ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် အမြင့်မြတ်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
(၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န သက္ကစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊
(၂) သမာဓိသ္မိံ သက္ကစ္စတာရီ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊
(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န သက္ကစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊
(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ သက္ကစ္စတာရီပုဂ္ဂိုလ်၊
ဤပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးတို့တွင် အမှတ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် အမွန်မြတ်ဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
-- (၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န သာတစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊
(၂) သမာဓိသ္မိံ သာတစ္စကာရီ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊
(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န စ သာတစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊
(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ သာတစ္စကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊
ဤပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့တွင် အမှတ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် အမွန်မြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- (၁) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ န သပ္ပါယကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊
(၂) သမာဓိသ္မိံ သပ္ပါယကာရီ န အာရမ္မဏကုသလပုဂ္ဂိုလ်၊
(၃) သမာဓိသ္မိံ နေဝ အာရမ္မဏကုသလ န စ သပ္ပါယကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊
(၄) သမာဓိသ္မိံ အာရမ္မဏကုသလ သပ္ပါယကာရီပုဂ္ဂိုလ်၊
ဤပုဂ္ဂိုလ်လေးယောက်တို့တွင် အမှတ် (၄)ပုဂ္ဂိုလ်သည် အမွန်မြတ်ဆုံးပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အိမ်တော်ရာဘုရား (ရန်ကုန်မြို့)
အိမ်တော်ရာဘုရားဟူ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ထင်ရှားသော ဘုရားနှစ်ဆူရှိလေသည်။ တစ်ဆူသည် မန္တလေးမြို့၌ရှိ၍ တစ်ဆူကား ရန်ကုန်မြို့၌ရှိသည်။ နှစ်ဆူစလုံးကို သီရိသုဓမ္မ တိလောက ပဝရ မဟာရာဇာဓိရာဇာ တံဆိပ် နာမံခံယူတော်မူသော အမရပူရစတုတ္ထနန်းစံ ပုဂံမင်းတရား တည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ထိုအချိန်က ပုဂံမင်းသားစံခဲ့ရာ အိမ်တော်ရာတွင် မင်းသားအထွတ်အထိပ် ရောက်သောအခါ ရေဝန်တော် ပဲခူးမြို့စား မဟာမင်းခေါင်ကျော်ထင်ကို ငွေ ၈ဝ,ဝဝဝ(ရှစ်သောင်း) ပေး၍ အိမ်တော်ရာဘုရားတည်ရန် စစ်သည်တော် ၁,၄ဝဝ နှင့် စေလွှတ်လိုက်သည်။ ရေဝန်တော်မင်းကြီးသည် ဖိနပ်တော် သံတောင် ၄ဝ၊ ဉာဏ်တော် ၄၅ တောင်ရှိ စေတီတော်ကြီးကို တည်၍ ပုဂံမင်းအမိန့်တော်အတိုင်း ဘိုးတော်ဘွားတော်တို့၏ ရွှေကိုယ်လေး၊ ငွေကိုယ်လေး၊ မယ်တော် ခမည်းတော်တို့၏ ရွှေကိုယ်လေး၊ ငွေကိုယ်လေးများနှင့်အတူ အလောင်းမင်းတရားကြီးလက်ထက်မှစ၍ နန်းဦးတွင် အမြဲတည်ထား ကိုးကွယ်သော မာရဇိန် ရုပ်ပွားတော်၊ အသားတော်၊ အသွေးတော်၊ အရိုးတော်၊ ဆံတော်တို့မှဖြစ်ပွားသော ဓာတုစေတီတော်၊ မြတ်စွာဘုရား၏ သုံးဆောင်တော်မူရာ ရွှေပလ္လင် ဗောဓိပင်ကျောင်းတော်၊ သပိတ်၊ သင်္ကန်း၊ တောင်ဝှေး အစရှိသော ပရိဘောဂစေတီတော်၊ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော ဓမ္မက္ခန္ဓာ ၈၄,ဝဝဝ ဓမ္မစေတီတော်၊ ဤဗုဒ္ဓစေတီတော်လေးပါးတို့ကို အဝင်အပါ တည်ထားရာ ရွှေကြုတ်၊ ငွေကြုတ်၊ ပတ္တမြားကြုတ်၊ ရွှေအုတ်၊ ငွေအုတ်၊ ရွှေကလပ်၊ ငွေကလပ်၊ ရွှေပြား၊ ငွေပြား စသည့် ရတနာအမျိုးမျိုး စီမံခြယ်လှယ်ကာ သီးသန့်ဝေဖြာ ဌာပနာ တိုက်ခန်းထားလျက် ဌာပနာတော်သွင်းမှုပြုသည်။ ဘုရားကြီး၏ လေးမျက်နှာ၌ မဟာရာမ်တံတိုင်းတွင် မုခ်ပေါက်လေးခု၊ စေတီတော်တောင်ဘက် မဟာရာမ်အပြင် ဇရပ်ကြီးတစ်ဆောင်၊ ဇရပ်ရှေ့ အုတ်စီရေကန်ကြီးတစ်ခု၊ မြောက်မဟာရာမ်အပြင် ခေတ္တရာ ဆရာတော်အတွက် ကျောင်းတစ်ဆောင်၊ စေတီတော်အရှေ့ မြောက်ထောင့် မဟာရာမ်အပြင် သိမ်တစ်လုံးတို့ကိုလည်း ပုဂံမင်းအမိန့်တော်နှင့် ရေဝန်ဦးဝင်းပင် ကြပ်မတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ စေတီတော်ကိုလည်း မဟာဓမ္မရံသီ အိမ်တော်ရာစေတီဟု ဘွဲ့မည်တပ်လေသည်။
ထိုသို့ စေတီတည်နေစဉ် ထီးတော်မတင်ရသေးမီ သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခုနှစ် တန်ခူးလတွင် ဂျင်နရယ် ဂေါ်ဒွင် အုပ်ချုပ်သော အင်္ဂလိပ်ကြည်းကြောင်းတပ်နှင့် အက်ဒမီရယ် အော်စတင် အုပ်ချုပ်သော ရေကြောင်းစစ်သည်တို့သည် ရန်ကုန် ဆိပ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ရောက်လာကြောင်း ပဲခူးရေဝန်မင်းကြီးကြား သိလျှင် ထီးတော်ကို အနောက်တောင်ထောင့်အရပ်မှ အမြန်ဆွဲတင်ပြီးလျှင် ကျန်ရှိသောငွေများကို စေတီ၏ အနောက်တောင်ထောင့်တွင်မြှုပ်နှံ၍ ထီးတော်တင်သောကြိုးကို ငွေများအပေါ် တွင်ဖွဲ့ခွေပြီးနောက် ယင်းအပေါ်မှ စေတီငယ်ကလေးတစ်ဆူ ထပ်မံတည်သည်။ စေတီတည်ပြီးနောက် နောင်သောအခါ ထိုငွေများကို မတရားတူးဖော်ယူငင်ပါက ယူငင်သူအား ကြိုးခွေကြီးသည် မြွေကြီးဖြစ်၍ ပေါက်သတ်ပါစေသားဟု ဓိဋ္ဌာန်ကာ ရေဝန်မင်းကြီးသည် နောက်ပါများနှင့်အတူ ရွှေတိဂုံစေတီကုန်း တော်ပေါ်သို့ အနောက်မုခ်မှတက်၍ အင်္ဂလိပ်စစ်သားများကို ခုခံတိုက်ခိုက်ရာ နှစ်ဖက်စလုံးအကျအဆုံးများ၍ နောက်ဆုံး၌ မြန်မာတို့ စစ်ရေးနိမ့်ရလေသည်။ ထို့ကြောင့် မဟာဓမ္မရံသီ အိမ်တော်ရာစေတီသည် ကုသိုလ်တော်ရှင်ဘုရင်မင်းမြတ် ကိုယ်တိုင် ကြာရှည်လေးမြင့်စွာ ပြုစုစောင့်ရှောက် မွမ်းမံရခြင်းမရှိဘဲ တည်ပြီးသည်မှစ၍ အယူခြားသည့် နိုင်ငံရပ်ခြားတိုင်းတစ်ပါး ပိုင်နက်အတွင်း ကျရောက်ခဲ့ရရာ စည်ကားထင်ရှားခြင်း ရှိသင့် သလောက် စည်ကားထင်ရှားခြင်း မရှိခဲ့ချေ။
ဝိသာခါ
ဝိသာခါ ကျောင်းအမ
ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဗိမ္ဗိသာရမင်း၏ အခွန်ထမ်းရာဖြစ်သော အင်္ဂတိုင်း၊ ဘိဒ္ဒယမြို့ မေဏ္ဍကသူဌေးကြီး၏သား၊ ဓနဉ္စယသူဌေးနှင့် သုမနာအမည်ရှိသော သူဌေးကတော်မှ ဝိသာခါ သတို့သမီးဖွားမြင်၏။ ဝိသာခါသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားအလောင်း ဒုက္ကရစရိယာကျင့်၍ နှစ်နှစ်ကျော်တွင် ဖွားဟန်ရှိသည်။ ဝိသာခါခုနစ်နှစ်သမီးအရွယ်သို့ အရောက်တွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ကြွရောက်လာမည်ဖြစ်၍ ထိုအကြောင်းကို အဖိုးဖြစ်သူမေဏ္ဍကသူဌေးကြီးက ပြောသဖြင့် အခြံအရံဖြစ်သော သတို့သမီးငါးရာတို့နှင့်အတူ ဘုရားသခင်အား ခရီးဦးကြိုဆိုခြင်းပြုခဲ့ရာမှ တရားတော်ကို နာကြားခဲ့ရပြီးလျှင် တရားတော်၏အဆုံးတွင် ငါးရာကုန် သော သတို့သမီးငယ်တို့နှင့်အတူ ဝိသာခါသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေသည်။
ထို့နောက်တွင် ဗိမ္ဗိသာရမင်း၏ ယောက်ဖတော်သာဝတ္ထိပြည် ပသေနဒီကောသလမင်းက တောင်းဆိုသောကြောင့် ဝိသာခါ၏အဖ ဓနဉ္စယသူဌေးသည် ပသေနဒီကောသလမင်း၏ နောက်သို့ လိုက်ပါသွားရပြီးလျှင် သာဝတ္ထိပြည်နှင့် ခုနစ်ယူဇနာကျော်ဝေးကွာသည့်အရပ်၌ သာကေတမြို့တည်ကာ နေထိုင်ခွင့်ရလေသည်။ ဝိသာခါ၏အဖ သာကေတမြို့တည်၍ ခြောက်နှစ် ခုနစ်နှစ်ခန့် ရှိလာသောအခါ သာဝတ္ထိပြည် မိဂါရသူဌေး၏သား ပုဏ္ဏဝဃန သတို့သားနှင့် ဝိသာခါသတို့သမီးကို ထိမ်းမြားလက်ထပ်ပေးလေသည်။ ဓနဉ္စယသူဌေးသည် ယောက္ခမအိမ်သို့ လိုက်သွားရလတ္တံ့သော သမီးအား အသပြာ ကိုးကုဋေထိုက်တန်သော မဟာလတာတန်ဆာ နှင့်တကွ ပစ္စည်းဥစ္စာ အမြောက်အမြား ပေးလိုက်သည့်အပြင် -
မိဂါရသူဌေးသည် သားပုဏ္ဏဝဃနအား ထိမ်းမြားမင်္ဂလာပြုသော် အဦးဖြစ်သော ကျောင်းတော်၌နေသော မြတ်စွာဘုရားကို ပစ်ထား၍ အခါ လေးမြင့်ဖြစ်သော ချစ်ခြင်းရှိသော အချည်းစည်း အဝတ်မဝတ်သော တိတ္ထိတို့ကိုသာ ကျွေးမွေးလျက် ငါ၏အရှင်တို့အား ပူဇော်သက္ကာရပြုအံ့ဟု များစွာကုန်သော အိုးသစ်တို့ဖြင့် ရေမရှိသော နို့ဃနာကို ချက်စေ၍ ငါးရာသော အစေလကတိတ္ထိတို့ကိုပင့်ဖိတ်၍ အိမ်တွင်းသို့ ဝင်စေပြီးသော် ချွေးမသည်လည်းလာ၍ ရဟန္တာအရှင်ကောင်းတို့ကို ရှိခိုးလှည့်ဟု ဝိသာခါသို့ စေလိုက်၏။ အရိယာတပည့်မ သောတာပန်ဖြစ်သော ဝိသာခါသည် ထိုတိတ္ထိတို့ ထမင်းကျွေးရာသို့လာ၍ ကြည့်သော် ဤသို့ အရှက်အကြောက်ကို ကြဉ်၍ ရဟန္တာမဖြစ်ကုန်၊ စက်ဆုတ်ဖွယ်သာ ဖြစ်သည်ဟု ကဲ့ရဲ့၍ မိမိ နေရာသို့ သွားလေသည်။
ထိုအခါ အဝတ်မဝတ်သော တိတ္ထိတို့က ရဟန်းဂေါတမ၏ တပည့် သူယုတ်မကို နှင်ထုတ်ပစ်ရန် တိုက်တွန်းပြောဆိုရာ၊ သူဌေးကြီးက အမျိုးကြီး၏ သမီးဖြစ်၍ ထိုသူတို့၏စကားဖြင့် နှင်ထုတ်အံ့သောငှာ မတတ်ကောင်းဟုကြံ၍ တိတ္ထိတို့ကို တောင်းပန်ပြောဆို၍ လွှတ်လိုက်လေသည်။
ထို့နောက် သူဌေးကြီးသည် မြတ်သောနေရာ၌နေ၍ ရွှေခွက်ဖြင့် ရေမရှိသော နို့ဃနာကို စားနေသည့်အခိုက် ဆွမ်းခံသွားသော မထေရ်တစ်ပါးသည် ဆွမ်းအလို့ငှာ ထိုအိမ်သို့ ဝင်လေသည်။ သို့သော်သူဌေးမိုက်သည် မထေရ်ကိုမြင်သော်လည်း မမြင်သကဲ့သို့ အောက်သို့ မျက်နှာချ၍ စား၏။ ထိုအခါ ယောက္ခမကိုယပ်ခပ်၍ ပေးနေသော ဝိသာခါက မထေရ်ကိုမြင်၍လည်း ငါ၏ယောက္ခမသည် ရဟန်းဟူသော အသိအမှတ်ကိုမျှ မပြုဟုသိ၍ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား၊ အကျွန်ုပ်၏ ယောက္ခမသည် အသစ်ကိုမပြု၊ အဟောင်းကိုသာ စားပါ၏ဟုဆို၏။ သူဌေးကြီးသည်နိဂဏ္ဌတို့ကို ဆိုသောအခါ သည်းခံ၍၊ အဟောင်းကိုသာစားသည်ဟုဆိုသော ခဏ၌ လက်ကိုဖယ်၍ ဤဃနာကို ဆောင်လေကုန်၊ ဤသူယုတ်မကိုလည်း အိမ်မှ နှင်ထုတ်လေကုန်၊ ဤချွေးမသည် ငါ့အားဤ မင်္ဂလာအခါ၌ မစင်စားမည်သည်ကို ပြု၏ဟုဆို၏။
ဝိသာခါသည် ယောက္ခမ၏စကားကိုကြား၍ ဤမျှဖြင့် ငါတို့သည် မထွက်ကုန်သေး။ အဖတို့သည် ငါ့ကို ရေဆိပ်မှ ရေခပ်ကျွန်မကဲ့သို့ ဆောင်အပ်သည် မဟုတ်။ ထင်ရှားရှိသော မိဖ၏သမီးတည်း။ ဤမျှဖြင့် မထွက်သေး။ ဤသို့သောအကြောင်းကြောင့်ပင် အကျွန်ုပ်အဖသည် ဤမြို့သို့ လာသောအခါ၌ ဤရှစ်ယောက်သော သူကြွယ်တို့ကို အကယ်၍ ငါ၏ သမီးအား အပြစ်ဖြစ်အံ့၊ သင်တို့ သုတ်သင်ပါလေကုန်ဟု အကျွန်ုပ်ကို ထိုသူတို့၏ လက်၌အပ်ထား၏။ ထိုသူကြွယ်တို့ကိုခေါ်၍ ကျွန်ုပ်၏အပြစ်ကို သုတ်သင် ပါစေကုန်လော့ဟုဆိုသော် ဤချွေးမသည် ကောင်းသောစကားကို ဆို၏ဟု သူကြွယ်တို့ကိုခေါ်စေ၍ ဤသူငယ်မသည် မင်္ဂလာပြုသောအခါ ရွှေခွက်ဖြင့် နို့ဃနာစားသော ငါ့ကို မစင်စားသည်ဆို၏။ ထို့ကြောင့် ဤ ချွေးမအား အိမ်မှ နှင်ထုတ်ကုန်လောဟုဆို၏။ ဤသို့ဆိုသည် မှန်လေ သလောဟု သူကြွယ်တို့ကမေးသော် အကျွန်ုပ် ဤသို့မဆိုပါ။ မထေရ် တစ်ပါး ဆွမ်းရပ်လာသည်ရှိသော် ယောက္ခမသည် ရေမရှိသော နို့ဃနာကို မိမိသာစား၍ ထိုမထေရ်ကို သတိမမူပါသောကြောင့် ငါ၏ ယောက္ခမသည် ကောင်းမှုသစ်ကိုမပြု၊ အဟောင်းကိုသာ စားသည်ဟုကြံ၍ ယောက္ခမသည် အဟောင်းကိုသာလျှင် စားသည်ဟုဆို၏။ ဤစကား၌ ငါ့အား အဘယ်အပြစ်ရှိအံ့နည်း ဆို၏။
ထိုအခါ သူကြွယ်တို့က ရှင်သူဌေး ဤစကား၌ အပြစ်မရှိ၊ ငါတို့၏သမီးသည် သင့်သည်ကိုသာ ဆိုပေ၏။ သင် အဘယ်ကြောင့် အမျက်ထွက်သနည်းဟုဆိုကြသော် အရှင်တို့ ဤချွေးမသည် တစ်နေ့ ညဉ့်သန်းခေါင်ယံ၌ ကျွန်ယောက်ျား၊ ကျွန်မိန်းမခြံရံလျက် အိမ်အနောက်သို့ သွားလေသည်ဟုဆိုပြန်၏။ ဝိသာခါကလည်း ဤအိမ်၌ မြည်းမ သားဖွားသည်ကို အမှတ်မဲ့နေအံ့သောငှာ မသင့်ဟုကြံ၍ ဆီမီးထွန်းလျက် ကျွန်မများနှင့်သွား၍ မြည်းမအား ရေနွေးနှင့် ဆေးကြောသုတ်သင်ခြင်းကိုပြု၏။ ဤသို့ပြုရာ၌ အဘယ်အပြစ်ရှိအံ့နည်းဟုဆိုလေသည်။ သူကြွယ်တို့ကလည်း ငါတို့၏ သမီးသည် ကျွန်ုပ်တို့ မပြုသည့်အမှုကိုပင် ပြုပေသည်။ ဤသို့ သွားရာ၌ အဘယ်အပြစ်မြင်သနည်းဟု မေးလေသည်။ သူဌေးကြီးက အရှင်တို့ ဤ၌ အပြစ်မရှိသော်လွတ်စေ။ ဤသူငယ်မ၏ အဖသည် ဤမြို့သို့လာခါနီးတွင် ပုန်းကွယ်ရာ၌နေ၍ အတွင်းကမီးကို အပြင်သို့မထုတ်အပ် စသည်ဖြင့် ဆယ်ပါးသော အဆုံးအမကို ဤ သူငယ်မအားပေး၏။ ဤဆယ်ပါးတို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ဆိုအံ့သောငှာအပ်၏။ ငါတို့သည် အိမ်နီးချင်းတို့အား မီးကိုမပေးဘဲ နေအံ့သောငှာ လည်းကောင်း၊ ထိုသူတို့၏ မီးကိုမယူဘဲ နေအံ့သောငှာလည်းကောင်း မတတ်နိုင်ကုန်ဟုဆို၏။ ဤသို့ဆိုတိုင်း မှန်သလောဟု မေးလေသော် -
အကျွန်ုပ်၏အဖသည် ဤအကြောင်းများကို ရှည်၍ဆိုသည်မဟုတ်။ ထိုဆုံးမခြင်းတို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်မှာမူ အတွင်းဖြစ်သော ယောက္ခမ လင်တို့၏ ကျေးဇူးမဲ့စကားကို အပြင်ဖြစ်သော မိန်းမ၊ ယောက်ျားတို့ကို မပြောဆိုလင့်၊ ပြင်ပ မိန်းမ ယောက်ျားတို့၏ ယောက္ခမ လင်တို့၏ ကျေးဇူးမဲ့စကားကို ဆောင်ခဲ့၍ ယောက္ခမ လင်တို့အား မပြောဆိုလင့်၊ တစ်ခဏငှားရမ်းသော ဥစ္စာကို ပြန်ပို့လာသူတို့အား ပေးကမ်းအပ်၏။ ပြန်မပို့သူတို့အား မပေးအပ်။ ပေးပြန်လာသည်ဖြစ်စေ၊ မပေးပြန်လာသည်ဖြစ်စေ ဆွေဆင်းရဲ မျိုးဆင်းရဲတို့အားကား သင်္ဂြိုဟ်ထောက်မသဖြင့် ပေးအပ်၏။ ယောက္ခမလင်တို့ကိုမြင်လျှင် ထရ ပြောင်းရမည့်အရပ်၌ မနေမူ၍ ချမ်းသာစွာ မပြောင်းမထရမည့် အရပ်၌နေအပ်၏။ ယောက္ခမ လင်တို့မစားခင် မစားမူ၍ အရိုအသေပြုအပ်၏။ ယောက္ခမ လင်တို့ကို လုပ်ကျွေး၍ ထိုသူတို့ စားရသည် မစားရသည်ကိုသိ၍ နောက်မှစားအပ်၏။ ယောက္ခမ လင်တို့၏ ရှေးဦးစွာ အိပ်ရာသို့တက်၍ မအိပ်မူ၍ ထိုသူတို့အား ပြုအပ်သော ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်တို့ကိုပြု၍ နောက်မှအိပ်အပ်၏။ ယောက္ခမ လင်တို့ကို မီးပုံကြီး ကဲ့သို့မှတ်၍ အရိုအသေပြုအပ်၏။ ယောက္ခမ လင်တို့ကို နတ်တို့ကဲ့သို့ ပြု၍ ရှုအံ့သောငှာအပ်၏ ဟူ၍သာ ဆိုလိုကြောင်းနှင့် ဖြေလေသည်။ ထို့နောက်တွင် သူဌေးကြီးသည် မည်သို့မျှ နောက်ထပ်၍ အပြစ်မဆိုနိုင်ရှိသည့်အပြင် မသိ၍ဆိုမိသည်များကိုပင် သည်းခံရန် တောင်းပန်ရလေသည်။ ဝိသာခါကိုလည်း သူ၏ သဘောအတိုင်း ရဟန်းသံဃာတို့အား လုပ်ကျွေးခွင့်ပေးရလေသည်။
ဝိသာခါသည် ထိမ်းမြားမင်္ဂလာပြု၍ မိုးသောက်သောနေ့၌ မြတ်စွာဘုရားကို ဆွမ်းဖိတ်၍ လုပ်ကျွေး၏။ တိတ္ထိတို့သည် မြတ်စွာ ဘုရား မိဂါရသူဌေးအိမ်သို့ ကြွတော်မူသောအဖြစ်ကို သိလျှင် အိမ်၏နောက်ဘက်၌ ခြံရံ၍ နေကုန်၏။ ဝိသာခါသည် အလုံးစုံပူဇော်သက္ကာရကို စီရင်ပြီး၍ ငါ၏ယောက္ခမသည်လာ၍ မြတ်စွာဘုရားကို လုပ်ကျွေးလှည့်ဟု စေလိုက်၏။ သို့သော် တိတ္ထိတို့ကတားမြစ်၍ မလာဘဲနေလျှင် ဝိသာခါသည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတို့ကိုလုပ်ကျွေး၍ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးသော် တရားနာရန် ခေါ်ပြန်၏။ ထိုအခါတွင် မိမိဆရာ တိတ္ထိတို့ ပြောဆိုသည့်အတိုင်း ကန့်လန့်ကာအပြင်၌နေ၍ တရားကိုနာလေသည်။ သူဌေးလည်း ကန့်လန့်ကာ အပြင်၌နေလျက်သောတာပတ္ထိဖိုလ်၌တည်လေသည်။ ထိုအခါ ကန့်လန့်ကာကိုမလျက် ဝင်လာပြီးလျှင် ဝိသာခါ၏သားမြတ်ကို နှုတ်သီးဖြင့်စုတ်၍ ယနေ့မှစ၍ သင်သည် ငါ၏အမိတည်းဟု ဝိသာခါကိုအမိ၏အရာ၌ ထား၏။ ထိုကြောင့် ဝိသာခါသည် မိဂါရမာတာဟူ၍တွင်လေသည်။ ထို့နောက်တွင် မိဂါရသူဌေးကြီးက ငါ၏ချွေးမဝိသာခါသည် ကျေးဇူးရှိလေစွ၊ ကြည်ညိုသောအချင်းအရာကို ပြုကုန်အံ့ဟု အဖိုးတစ်သိန်းထိုက်သော မဟလ္လတာတန်ဆာကိုပြု၍ပြီးသည်ရှိသော် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်တို့ကို ဆွမ်းဖိတ်၍ ဆွမ်းလုပ်ကျွေး၏။ ဝိသာခါကို တစ်ဆယ့်ခြောက်လုံးသော နံ့သာရေတို့ဖြင့် ချိုးစေ၍ ထိုတန်ဆာကိုဆင်စေ၍ မြတ်စွာဘုရားကိုရှိခိုးစေ၏။ ဝိသာခါသည် ထိုအခါမှစ၍ အလှူအစရှိသောကောင်းမှုတို့ကိုပြု၍ မြတ်စွာဘုရားအထံ၌ ဆုရှစ်ပါးတို့ကိုရ၍ ကောင်းကင်၌လကဲ့သို့ ထင်ရှား၏။ သားသမီးတို့ဖြင့် ပွားစီးခြင်းသို့ရောက်၏။ သားယောက်ျား တစ်ကျိပ်၊ သမီးမိန်းမ တစ်ကျိပ်တို့သည်ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုသားသမီးတို့တွင် တစ်ယောက် တစ်ယောက်၌လည်း သားတစ်ကျိပ် သမီးတစ်ကျိပ်အားဖြင့် နှစ်ကျိပ်စီဖြစ်၍ မြေးလေးရာဖြစ်၏။ မြေးတို့တွင်လည်း တစ်ယောက် တစ်ယောက်၌ နှစ်ကျိပ်စီဖြစ်၍ မြစ်ရှစ်ထောင်ဖြစ်၏။ ဝိသာခါသည် အသက်တစ်ရာ့နှစ်ဆယ်နေ၍ ဆံဖြူတစ်ပင်မျှမပေါက်။ တစ်ဆယ့်ခြောက်နှစ်အရွယ်ကဲ့သို့ အမြဲဖြစ်၏။ သားမြေးမြစ်တို့နှင့် ကျောင်းသို့သွားသော် ဤသူတို့တွင်ဝိသာခါသည် အဘယ်နည်းဟုမေးရကုန်၏။ ဣရိယာပုထ်လေးပါးလုံး၌ပင် တင့်တယ်၏။ ဝိသာခါသည် ဆင်ငါးစီးအားကိုဆောင်၏။ ထိုအခါ သာဝတ္ထိပြည်၌ ဝိသာခါသည် သားမြေးမြစ် များစွာဖြစ်၍ အလွန်မင်္ဂလာရှိသောသူဟု သမုတ်အပ်၏။ သားမြေးမြစ်တို့တွင် တစ်ယောက်သောသူမျှအကြား၌ သေသူဟူ၍ မရှိ၊ မင်္ဂလာပွဲလမ်းသဘင်တို့၌ ဝိသာခါကို ဖိတ်မန်၍ ရှေးဦးစွာကျွေးမွေးကုန်၏။ ဝိသာခါသည် သာဝတ္ထိပြည် အရှေ့တံခါး၌ ကျောင်းရာမြေအတွက် အသပြာ ကိုးကုဋေ၊ အလှူ၌ အသပြာ ကိုးကုဋေအားဖြင့် ၂၇ ကုဋေသော အသပြာတို့ကို အကုန်အကျခံလျက် ဘုံခုနစ်ဆင့်ရှိသော ပုဗ္ဗာရုံကျောင်းကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ဝိသာခါကို ပုဗ္ဗာရုံကျောင်းအမ ဝိသာခါ ဟုလည်းခေါ်စမှတ်ပြုကြလေသည်။
ကျောက်ဆိပ်ရွာ၊ ကင်းမော်
ကျောက်ဆိပ်ရွာ၊ ကင်းမော်
အုပ်ရှစ်ကုန်းရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဇ္ဈတ္တာနိစ္စသုတ်
ဤသုတ်ကို ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည်။
စက္ခုသည် မမြဲ၊ မမြဲသောစက္ခုသည် ဆင်းရဲ၏၊ ဆင်းရဲသောစက္ခုသည် အတ္တမဟုတ်၊ အတ္တမဟုတ်သော စက္ခုကို “ဤစက္ခုသည် ငါ့ဟာမဟုတ်၊ ငါမဟုတ်၊ ငါ၏အတ္တမဟုတ်”ဟု ဤသို့ ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း မှန်ကန်သောပညာဖြင့် ရှုမြင်ရ မည်ဟု အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆) ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ရှုမြင်ရန် ဟောကြားတော်မူသည်။
နောင်ထိုးဒီးရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်တန်းရွာ၊ ညောင်ချောင်း
လက်တန်းရွာ၊ ညောင်ချောင်း
ရှင်သုဒဿန
ရှင်သုဒဿန (၁၁၇၇ - ၁၂၅၀) သည် မင်းတုန်းမင်းကြီးလက်ထက်အခါက ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၁၇၇ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၂ ရက်နေ့တွင် မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားပြင်းရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ပုခန်းကြီးမြို့ ဇာတိ ဖြစ်သည်။
ဆရာတော်သည် သဲအင်းဆရာတော်ထံ၌ ရဟန်းပြု၍ စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ မိဖုရား ငယ်စဉ်က ကိုးကွယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် အင်းဝမြို့တော်ဟောင်းကို ပြောင်းရွှေ့ဆောက်လုပ်သည့် စံကျောင်းကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် သာယာဝတီမင်းလက်ထက်တွင် “သုဒဿနဝရဓမ္မသာမိ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု” တံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် “သုဒဿနဓဇအတုလာဓိပတိသီရိပဝရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု” တံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၂၅၀ ပြည့်နှစ်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၈ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
၁။ စူဠဝါပါဠိတော်နိသျ၊
၂။ ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်နိသျ၊
၃။ ဝိနိစ္ဆယကျမ်း (ပေ ၂၃ အင်္ဂါရှိ၏)။
လေးခွဆုံ (ရွာဟောင်း)ရွာ
လေးခွဆုံ (ရွာဟောင်း)ရွာ
ကင်မွန်းချောင်ရွာ၊ ပေချောင်
ကင်မွန်းချောင်ရွာ၊ ပေချောင်
ကန်သာယာ (အပန်းဖြေစခန်း)
ကန်သာယာ အပန်း​ဖြေစခန်း (Kan Thar Yar Lake) သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ပဲခူးမြို့နယ်ရှိ ဘုရားကြီးမြို့တွင် ရှိသည့် အေးချမ်းသာယာဖွယ်ကောင်းသော နေရာလေးတစ်ခုဖြစ်သည်။ နေ့စဉ်အမျှလာရောက်အပန်းဖြေသူများလည်းပုံမှန်အားဖြင့်အတော်လေးစည်ကားလျှက်ရှိသည်။ thumb|ကန်သာယာ
နွားနှင့်ကြက်သား
နွားနှင့်ကြက်သား (အင်္ဂလိပ်: နွားနှင့်ကြက်သား) Devid Feiss, (၏စည်းကမ်းချက်များ၌စောင့်ရှောက်မှု၏ Adventures အကြောင်းကိုဇာတ်လမ်းကတည်းက 1997 ခုနှစ်ကနေ 1999 ခုနှစ်မှပထမဦးဆုံးထုတ်လွှင့်လိုင်းကိုကာတွန်းကွန်ယက်အသုံးပြုနေသူများကဖန်တီးအမေရိကန်တီဗီကာတွန်းကာတွန်းဖြစ်ပါတယ်။ နွားမ) နွားမကြီးပြင်းခြင်းနှင့်ကိုးရိုးကားရား (ကြက်သား) ကြက်သားငယ်ရွယ် Lisa ကို Wong သိရသည်။ ညီအဈကိုမကြာခဏသူတို့ကိုနှောင့်ယှက်ခြင်းအားဖြင့်အနီ (Red အ Guy) တို့ဖြစ်သည်။
နွားနှင့်ကြက်သား၌။ ထုတ်လွှင့်, Channel ကို 52, ထိုကာတွန်းက Network ပေါ်မှာသုံးအချိန် slot နှစ်ခုအတွက် cable ကို TrueVisions (UBC) ။ နွားနှင့်ကြက်သားအပိုင်း 2 ရဲ့အဆုံးမှာတစ်ထုတ်လုပ်တဲ့အတွက်ယေဘုယျအားဖြင့်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုလိုပဲနှင့်သတ္တုတွင်းနှင့်အတူဆက်လက်ကြွက်ဖြစ်သည်, ဒါပေမဲ့သူတို့သတ္တုတွင်းမှာကွဲကွာကြသောအခါထွက် weasels ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့်ကာတွန်းခွဲခြားနိုင်ရန်အတွက် ထိုပြန်ကန်ကိုကြွက်၏ကောက်နုတ်ချက်လာသောအခါ, ငါကအားလုံးကိုစွန့်ခွာ။အခြားသူများကပြောင်းလဲမှုများအောင်မှာအရေအတွက်ထားလေ၏။
ကျောင်းအိုင်ရွာ၊ ပေါက်တန်းလေး
ကျောင်းအိုင်ရွာ၊ ပေါက်တန်းလေး
နန့်ပတဲရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
နန့်ပတဲရွာ(Nampate)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ လွဲမွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၆၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွဲမွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၃၁ ဦး၊ မ ၁၇၂၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၂၅၅ ဦး နေထိုင်သည်။
စကူးဘီ ဒူး
Scooby - မြင် (အင်္ဂလန်: Scooby-Doo) အမေရိကန် Animated ကာတွန်းများတစ်ဂိမ်းဖြစ်ပါတယ်။ အဆိုပါစီးရီးသင်သည်အဘယ်မှာရှိပစ္စုပ္ပန်စီးရီး, မူရင်း Scooby-Doo, သည်အထိ 2512 ကနေထုတ်လုပ်ခဲ့သည့်အများအပြားရုပ်မြင်သံကြားကာတွန်းစီးရီး, ပါဝင်သည်! စနေနေ့နံနက်အပေါ်ယခုနှစ် 2512 အတွက်စာရေးဆရာများဂျိုးပတ္တမြားနှင့် Ken ပီယပ်စီးရီးအားဖြင့်ဘာ Productions, ဆယ်ကျော်သက် foursome သရုပ်ဆောင် Fred သည်ဂျုံးစ်, ဒယ်ဖနီ Blake ကဖြစ်သည် - Hanna အားဖြင့်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။, ကု​​လားရဲ့ Mike ကိုရွှေချိုင့်, နှင့်မြောက်ဆီယက်တဲလ် "Shaggy" ရော်ဂျာနှင့်ခွေးကိုဂရိတ် Dane အညိုရောင်နာမတော်ကိုအမှီ ပြု. Scooby တနှစ်ဝင် - ဖြစ်ဟန်အရာကိုဆိုင်ရာပဟေဠိကိုကြည့်ပါ။ သတ္တဝါတွေ, [1] ကွဲပြားခြားနားသောအားဖြင့်သဘာဝလွန်အရေးယူမှုဟာသနှင့်လေယာဉ်ပျက်ကျ။
2556 ခုနှစ်တွင် TV ကိုလမ်းညွှန် Scooby အဆင့် - အမြင်။ ပဉ္စမအဆိုပါ All-အချိန်ကြီးမြတ်ကာတွန်းအော်ပရာ [2] ။
မုံလှရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်
မုံလှရွာ (Monhla)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ မုံလှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၄၇၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေးခွဆုံ (ရွာသစ်)ရွာ
လေးခွဆုံ (ရွာသစ်)ရွာ
ခုမ်မွန်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပံချောင်ရွာ၊ ပေချောင်
လက်ပံချောင်ရွာ၊ ပေချောင်
အဇ္ဈတ္တဒုက္ခသုတ်
စက္ခုသည် ဆင်းရဲ၏။ ဆင်းရဲသော စက္ခုသည် ကိုယ် “အတ္တ” မဟုတ်။ အတ္တ မဟုတ်သော စက္ခုကို “ဤစက္ခုသည် ငါမဟုတ် ငါ့ဥစ္စာမဟုတ်” ဟု အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီတို့၌ ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း မှန်ကန်သော ပညာဖြင့် ရှုမြင်ရမည်ဟု ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ရမ်
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ရမ်အရက်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရမ်အရက်သည် ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်ကတည်းကပင် ထင်ရှားသော အဖျော်ယမကာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မြန်မာ့ စားသောက်ကုန်နှင့် အဖျော်ယမကာ လုပ်ငန်းက မန္တလေးရမ် နှင့် အာမီရမ် ဟူ၍ အရက် နှစ်မျိုးကိုသာ ထုတ်လုပ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်းတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရောင်းချခဲ့သည်။ အာမီရမ်သည် စစ်တပ်တွင် သုံးရန် ရည်ရွယ်ထုတ်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ကွီနိုင်း ဟုခေါ်သော ငှက်ဖျားဆေး ပါဝင်သည်ဟု ပြောကြသည်။ ငှက်ဖျားဆေးကြောင့် အာမီရမ်သည် မန္တလေးရမ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အနံ့နှင့် အရသာ ပို၍ ဆိုးရွားသည်။
တံခါးဖွင့် စီးပွားရေးစနစ် ကျင့်သုံးလာပြီးသည့် နောက်တွင် ရန်ကုန်ရမ်၊ မြန်မာရမ် စသည်ဖြင့် ပုဂ္ဂလိက ကုမ္ပဏီများမှ ချက်လုပ်သော ရမ် အရက်အမျိုးမျိုး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
နှစ်ကျပ်ခွဲရွာ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်
နှစ်ကျပ်ခွဲရွာ (Hnitkyatkhwe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ တလုပ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၅၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တလုပ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၀၈ ဦး၊ မ ၁၅၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပွန်တိုက်ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ပွန်တိုက်ရွာ (Puntaik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ နောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၂၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၂၆ ဦး၊ မ ၃၅၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဇ္ဈတ္တာနတ္တသုတ်
အဇ္ဈတ္တာနိစ္စသုတ်ကဲ့သို့ အဇ္ဈတ္တိကာယန (၆) ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ ရဟန္တာဖြစ်သည်အထိ ရှုမြင်သုံးသပ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဥယျာဉ်ပြင်ရွာ၊ ဥယျာဉ်ပြင်
ဥယျာဉ်ပြင်ရွာ၊ ဥယျာဉ်ပြင်
​ထောက်ကြန့်ကွင်းရွာ၊ လဟာဂမုံ
ထောက်ကြန့်ကွင်းရွာ၊ လဟာဂမုံ
ပြုတ်ကြော်ကြော်ခြင်း
ပြုတ်ကြော်ကြော်ခြင်း သည် မြန်မာချက်ပြုတ်နည်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အစားအစာကို ပြုတ်ပြီးမှ ကြော်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရိုးရိုးကြော်ခြင်းနှင့်မတူသောအချက်မှာ သား၊ ငါး စသည့် စားစရာကို အကောင်လိုက်ဖြစ်စေ၊ အတုံးလိုက်ခပ်ကြီးကြီး အတုံးကြီးကိုဖြစ်စေ အပူရှိန် အသားအတွင်းသို့ ဖောက်ထွင်း၍ ကျက်အောင်ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။    မီးအပူကို စားစရာ အစိုင်အခဲအတုံးကြီး၏ ပတ်လည်ဘေးဘီ အထက်အောက် အားလုံးသို့ ရောက်ရှိထိတွေ့အောင် လုပ်ပေးရမည်။ အတွင်းသားများ ကျက်စေရန် မီးရှိန်လျှော့ပေးထားရသည်။ ဒယ်အိုးပက်ပက် ဖြင့် ပြုတ်ကြော်ကြော်မည် ဆိုပါလျှင် အစားအစာများကို အဆက်မပြတ် လှန်ပေးရမည်။
ခရီးသွားခြင်း
ခရီးသွားခြင်းဟာ ကလေးများအတွက် ဒေသန္တရ ဗဟုသုတ တိုးပွား စေပါတယ်။ ကျောင်းသုံးစာအုပ်များတွင် သင်ယူရတဲ့ ပထဝီ သင်ခန်းစာများကို ပြင်ပတွင် လေ့လာနိုင်သလို ၊ ရုပ်ရှင် ၊ ရုပ်ပြ များတွင် မြင်တွေ့ဖူးနေရသော တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်၊ ရိုလာကိုစတာ စတာတွေကို ကိုယ်တိုင်မြင်တွေ့ လေ့လာ ရသဖြင့် တစ်မြို့ တစ်ရွာသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခြင်းသည်လည်းကောင်း ၊ မြို့တွင်း၌သာ လည်ပတ်ခြင်းသည်သော်လည်းကောင်း ၊ ခရီးတိုသော် လည်းကောင်း ၊ ရပ်ဝေးခရီးရှည်သော်လည်းကောင်း မည်သည့်ခရီးပင်ဖြစ်ပါစေ ကလေးများအတွက် အကျိုးကျေးဇူးရှိလှပါတယ်။
တကယ်တော့ ကလေးများနှင့် ခရီးသွားလာခြင်းဟာ ပျော်ပွဲစားထွက် သလို မဟုတ်ဘဲ ခရီးမထွက်မီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရခြင်း ၊ ခရီးဆောင်အိတ်များ သေတ္တာများ ထုပ်ပိုးရခြင်း ၊ တစ်မြို့ တစ်ရွာတွင် ကလေးများ ခရီးပန်းကာ ဖျားနာခြင်းမျိုးအတွက် စိုးရိမ်ရခြင်း ၊ အိပ်ရေးဝဝ မအိပ်ရခြင်းတို့ ကြုံတွေ့ နိုင်သော်လည်း ကျောင်းပိတ်ရက်များ ခရီးသွားလာခြင်းဟာ ကလေးများ အတွက် ပြုလုပ်ပေးရမယ့် မိဘများရဲ့ အလုပ်တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတယ်။