cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရန်ကုန် လေကြောင်းလိုင်း
ရန်ကုန် လေကြောင်းလိုင်း (Yangon Airways) သည် မြန်မာနိုင်ငံ အခြေစိုက်လေကြောင်းဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် နှင့် မန္တလေးချမ်းမြသာစည်လေဆိပ်ကို အခြေခံ၍ ပြည်တွင်းပျံသန်းမှုများ ပျံသန်းခဲ့သည်။ လေကြောင်းလိုင်းကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ မှစ၍ ပျံသန်းမှုများ ရပ်တန့်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ ၁၆ နေ့မှ စတင်၍ ပြန်လည် ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍​ "ရန်ကုန် လေကြောင်းလိုင်း" အမည်မှ "သံလွင် လေကြောင်းလိုင်း အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။​
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့လေကြောင်းနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမှ Krong – Sombat Company တို့ ပူးပေါင်း၍ ရန်ကုန်လေကြောင်းလိုင်းအား စတင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာမှ စတင်၍ ပုဂ္ဂလိကပိုင် လေကြောင်းလိုင်း အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ခရီးသည် (၇၀) ဆံ့ ATR 72 လေယာဉ် (၂) စီးဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိကမြို့ကြီး (၁၃) မြို့သို့ ပျံသန်း ပို့ဆောင်ပေး နိုင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်လေကြောင်းလိုင်း၏ ဈေးကွက်ဝေစုသည် ၂၀ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ၃၇% မှ ၂၀ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ၄၁% ထိ သိသာထင်ရှားစွာ တိုးတက်ခဲ့သည်။
ပုံမှန် ပြည်တွင်းခရီးစဉ်များ အနေဖြင့် ရန်ကုန်မြို့မှ နေပြည်တော်၊ ပုဂံ၊ မန္တလေးမြို့၊ ဟဲဟိုးမြို့၊ ကျိုင်းတုံမြို့၊ တာချီလိတ်မြို့၊ မြစ်ကြီးနားမြို့၊ သံတွဲမြို့၊ စစ်တွေမြို့၊ ထားဝယ်မြို့၊ မြိတ်မြို့၊ ကော့သောင်းမြို့နှင့် လားရှိုးမြို့များသို့ ပျံသန်းပြေးဆွဲသည့် အပြင် စင်းလုံးငှား ခရီးစဉ်များ အနေဖြင့်လည်း ဗန်းမော်မြို့၊ ပူတာအိုမြို့ နှင့် ကလေးမြို့များသို့ ပြေးဆွဲပေးလျက် ရှိသည်။
ပျံသန်းမူများ
ရန်ကုန် လေကြောင်းလိုင်းဟာ အောက်ပါမြို့များသို့ ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။
ဇင်းဘုံရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ဇင်းဘုံရွာ(Zinbon)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ နောင်မိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်မိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၂၇ ဦး၊ မ ၁၁၂၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၄၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကုန်းတော်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကုန်းတော်ရွာ (Konetaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ဝမ်ဟေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆ ဦး၊ မ ၁၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျပ်ကုန်းရွာ၊ ဇရစ်ရိုး
ကျပ်ကုန်းရွာ၊ ဇရစ်ရိုး
အိုင်ဗဲရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
အိုင်ဗဲရွာ(Aive)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ဒါအိုချိမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါအိုချိမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၈ ဦး၊ မ ၃၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရုံးမင်းကိုင်းရွာ၊ ကော့စိန်
ရုံးမင်းကိုင်းရွာ၊ ကော့စိန်
ကမ္မတောရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကမ္မတောရွာ (Kanmataw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မြေဖြူကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေဖြူကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၉ ဦး၊ မ ၁၃၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒါန်းပင်တဲရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ဒါန်းပင်တဲရွာ (Danpinte)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဒါန်းပင်တဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖျာလိပ်ရွာ၊ ဖျာလိပ်
ဖျာလိပ်ရွာ၊ ဖျာလိပ်
လဟာမငယ်
လဟာမငယ်
ဉာတိပဝါရိတ
ဆွေမျိုးဉာတိများ
ရဟန်းတော်တို့သည် မိမိအတွက် လိုအပ်သောဆွမ်း သင်္ကန်း ကျောင်း ဆေး ပစ္စည်း(၄) ပါးတို့ကို တောင်းရမ်း အလှူခံ၍ မသုံးဆောင်ကောင်းပေ။ တောင်းရမ်းခြင်းသည် ရဟန်းတော်တို့အလုပ် မဟုတ်ပေ၊ ရဟန်းတော်တို့သည် အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်သာဖြစ်သည်၊ ကာယဝိညတ်ဖြင့် ဆွမ်းခံကြွနိုင်၊ ဆွမ်းရပ်နိုင်သော်လည်း ဝစီဝိညတ်ဖြင့် ဆွမ်းတောင်း၍ မစားကောင်းပေ၊ စေတနာ သဒ္ဓါထက်သန်သူတို့က လှူဒါန်းမှသာ ခံယူသုံးဆောင်နိုင်ပေသည်။ ဤသည်မှာ ရဟန်းတော်တို့သည် တောင်းစားသူများ မဟုတ်ကြောင်း ပေါ်လွင်လေသည်။ ရဟန်းတော်တို့သည် မိမိနှင့် ဆွေမျိုးဉာတိတော်စပ် သူများထံတွင်ကား ပစ္စည်းလေးပါး လိုအပ်လျှင် တောင်းခံ နိုင်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ဆွေ(၇) ဆက် မျိုး(၇) ဆက်အကြောင်း အနည်းငယ် ဖော်ပြလိုပေသည်။
ဉာယတိတိ ဉာတိ-အတွင်းသားဟု သိအပ်သောကြောင့် ဉာတိဟု ခေါ်၏၊ မိမိ၏ အတွင်းသား သွေးသားတော်စပ်သူကို ဉာတိ (ဆွေမျိုး) ဟု ခေါ်၏။ ဆွေ(၇) ဆက် မျိုး(၇) ဆက် ရှိသည်။ “ဘ၊ ဘိုး၊ ဘေး၊ ဘီ၊ ဘင်၊ ဘောင်၊ ဘော့”ဟု မိမိအထက် ဆွေမျိုး (၇) ဆက်ရှိ၏။ “သား၊ မြေး၊ မြစ်၊ တီ၊ တွတ်၊ ကျွတ်၊ ဆက်”ဟု မိမိအောက် ဆွေမျိုး (၇) ဆက်ရှိ၏။
ဤသို့ ဆွေ(၇) ဆက်၊ မျိုး(၇) ဆက်တွင် အထက် အောက် မပါဝင်သူ၊ သွေးသားချင်းဆက်သွယ်၍ မရနိုင်သူကို “အညာတိက”ဟု ခေါ်၏။ သား၏မယားနှင့် ထိုမယားဘက်မှ ဆက်သွယ်လာသူတို့သည် ယခုအခါ၌ လူ့လောကတွင် ဆွေမျိုး ဟု အသိအမှတ်ပြုရသော်လည်း ဝိနည်းတော်အရ ဆွေမျိုး မဟုတ်ကြပေ၊ မိမိ၏ ဇနီးဟောင်းနှင့် ဇနီးဘက်မှ ဆွေမျိုးများလည်း ရဟန်းဖြစ်သူအတွက် ဆွေမျိုး မဟုတ်ကြပေ။
ဆွေမျိုးဉာတိတို့သည် ဝိနည်းကြောင်းအရ အလှူခံ ထိုက်သူများ ဖြစ်ကြသဖြင့် ... ကပ္ပိယကာရကတို့သည်လည်း ဆွေမျိုးဉာတိအကြောင်းကို သိထားသင့်ပေသည်။ အညာတကဝိညတ္တိသိက္ခာပုဒ်အရ ဆွေမျိုးဉာတိတော်စပ်သူနှင့် ပဝါရိတ ဖိတ်ကြားထားသူများထံ သင်္ကန်းအလှူခံနိုင်သည်။ သူပေါဒနဝိညတ္တိသိက္ခာပုဒ်အရ ဆွမ်း၊ ဟင်းများကိုလည်း တောင်းနိုင် အလှူခံနိုင်သည်။
ပစ္စည်းလေးပါး ဖိတ်ကြားထားပါ
ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တော်အရ ဉာတိ၊ ပဝါရိတတို့ထံ သင်္ကန်း ဆွမ်းအလှူခံနိုင်သောအခါမျိုးလည်း ရှိတတ်ပါသည်။ ဉာတိမှာမူ မိမိ၏ သွေးသားရင်းချာတော်စပ်သူဖြစ်သဖြင့် တောင်းရမ်း၍ အပြစ် မဖြစ်သကဲ့သို့ပင် ရဟန်းတော်တို့အား “အလိုရှိသောအခါ ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး ပစ္စည်းလေးပါးကို တောင်းတော်မူပါ၊ အလိုရှိရာ အလှူခံတော်မူပါ၊ တပည့်တော် စွမ်းအားအလျောက် လှူဒါန်းပါမည်ဘုရား”ဟု လျှောက်ထားသူကို ပဝါရိတ (ဖိတ်မန်ထားသူ၊ ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့် ဖိတ်ကြားထားသူ၊ ပစ္စည်းလေးပါးဒကာ)ဟု ခေါ်၏။
ဤသို့ ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့် ဖိတ်ကြားထားသူသည် ဝိနည်းအရာဝယ် ဉာတိဆွေမျိုးရင်းချာနှင့် တူညီသွားလေသည်။ ရဟန်းတော်များ အလိုရှိသောအခါ အလှူခံနိုင်၊ တောင်းရမ်း နှုတ်မြွတ်နိုင်ခွင့် ရရှိသွားလေသည်။ ဒကာအနေဖြင့်လည်း မိမိဖိတ်မန်ထားသော ရဟန်းတော်များအတွက် ပစ္စည်းလေးပါး ကြိုးစား လှူဒါန်းနေရသဖြင့် ထာဝရကုသိုလ် တိုးပွားနေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဒကာဒကာမများသည် ပစ္စည်းလေးပါး ဖိတ်ကြားထားသူ ဖြစ်လာရန်အတွက် ကပ္ပိယကာရကတို့က ကူညီသင့်လှပေသည်။
မင်းပြားမြို့နယ်
မင်းပြားမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မင်းပြားမြို့ ဖြစ်သည်။
သလိုဘွာရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
သလိုဘွာရွာ(Thalobwar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ သလိုဘွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သလိုဘွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၆ ဦး နေထိုင်သည်။
အောင်မြေကုန်းရွာ၊ သမီးလှ
အောင်မြေကုန်းရွာ၊ သမီးလှ
သလိုဘွာရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ဆန်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းကုံးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကျောင်းကုံးရွာ (Kyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ညောင်နီကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းအိုင်ရွာ၊ ကော့စိန်
ကျောင်းအိုင်ရွာ၊ ကော့စိန်
ဗွတ်လည်ဖြူ
ဗွတ်လည်ဖြူ (Alophoixus pallidus) သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
သံပုရာကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
သံပရာကုန်းရွာ (Thanpuyarkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကနစိုချောင်းရွာ၊ ဖျာလိပ်
ကနစိုချောင်းရွာ၊ ဖျာလိပ်
ကရိနာ နက်ဗျူလာ
ကရိနာ နက်ဗျူလာ (အိသာကရိနာ နက်ဗျူလာ၊ NGC 3372၊ ဂရန်း နက်ဗျူလာ အစရှိသည်ဖြင့်လည်း သိထား) သည် ကျယ်ပြောတောက်ပလှသည့် နက်ဗျူလာဖြစ်ပြီး open cluster ကြယ်အမျိုးအစားပေါင်းများစွာဖြင့် နယ်နမိတ် သတ်မှတ်ထားသည်။ နက်ဗျူလာသည် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၆၅ဝဝ နှင့် ၁ဝ,ဝဝဝ ကွာဝေးသည်။ ယင်းသည် ကရိနာ ကြယ်စုတန်းတွင်တည်ရှိကာ ကရိနာ-ဆာတီဂရပ် လက်မောင်းထဲတွင် တည်ရှိသည်။ နက်ဗျူလာတွင် O-type ကြယ်ပေါင်းများစွာ ပါဝင်သည်။ နက်ဗျူလာသည် ကောင်းကင်တွင် အကြီးမားဆုံး အလင်းပြန့်ကျဲသော နက်ဗျူလာများထဲမှ တစ်ခုအပါဝင်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အိုရိုင်ယွန် နက်ဗျူလာထက် လေးဆ ပိုမိုကြီးမားတောက်ပသော်လည်း ကရိနာ နက်ဗျူလာအကြောင်းကိုမူ နည်းနည်းလေးသာ သိထားသည်။ ယင်းအား ၁၇၅၁-၅၂ ခုနှစ်များတွင် Nicolas Louis de Lacaille ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
အိသာ ကရိနီ
အိသာ ကရိနီသည် အင်မတန်တောက်ပသည့် ဟိုက်ပါဂျိုင်းယန့်ကြယ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ခန်းမှန်းခြေ ထုထည်မှာ နေထက် အဆပေါင်း ၁ဝဝ မှ ၁၅ဝ ထိကြီးမားကာ တောက်ပမှုမှာလည်း နေထက် အဆပေါင်း လေးသိန်းခန့် ပိုမိုတောက်ပသည်။ ယင်းအရာဝတ္ထုသည် အသေးစိတ်လေ့လာနိုင်သော အကြီးမားဆုံး ကြယ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ အခြားသော ကြယ်များမှာ ပိုမိုတောက်ပ၊ ကြီးမားနိုင်သော်လည်း သူတို့၏ အချက်အလက်များမှာ သိနိုင်ရန် အလှမ်းဝေးကွာလွန်းသည်။ နေထက် အဆပေါင်း ၈ဝ ပိုကြီးသောကြယ်များသည် နေထက် တောက်ပမှု အဆပေါင်းသိန်းချီကာထုတ်ပေးသည်။ ယင်းတို့သည် ရှားပါးလှသည်၊ ဂယ်လက်ဆီထဲတွင် ဒါဇင်အနည်းငယ်ခန့်သာ တည်ရှိကြသည်။ သာမန် ကြယ်တစ်စင်းထက် အဆပေါင်း ၁၂ဝ ပိုကြီးပါက ယင်းကြယ်အမျိုးအစားသည် မဝေးကွာသည့် အနာဂတ်တွင် ဆူပါနိုဗာ သို့မဟုတ် ဟိုက်ပါနိုဗာအဖြစ်မျိုး ဖြစ်တန်ခြေရှိလေသည်။ အိသာ ကရိနီ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုသည် နက်ဗျူလာအား တိုက်ရိုက်မြင်နိုင်စေသည်။ ၁၈၄ဝ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော Great Eruption မတိုင်ခင်ကမူ နက်ဗျူလာတစ်ခုလုံးသည် တမျိုးတဖုံ များစွာ ကွဲပြားနေခဲ့ပါလိမ့်မည်။
သော့ပေါက် နက်ဗျူလာ
ကရိနာ နက်ဗျူလာ၏ အပိုင်းတစ်ခုအား သော့ပေါက်ဟု လူသိများသည်။ ယင်းအား ၁၉ ရာစုတွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်မှ မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ သော့ပေါက်အား တခါတရံတွင် သော့ပေါက် နက်ဗျူလာဟု သုံးနှုန်းသည်။ ယင်းသည် ကရိနာ နက်ဗျူလာတစ်ခုလုံးအား ဆိုလိုသည်။ သော့ပေါက်သည် ကရိနာ နက်ဗျူလာထက် အနည်းငယ် ပိုသေးသည်။ သော့ပေါက်၏ အချင်းသည် အလင်းနှစ် ၇ နီးပါးခန့်ရှိသည်။ သော့ပေါက် နက်ဗျူလာတွင် ကိုယ်ပိုင် NGC နံပါတ်မရှိပေ။ တခါတရံတွင် NGC 3324 ဟုခေါ်ကြသည်။
ကျွဲကူးတောင်ရွာ
ကျွဲကူးတောင်ရွာ
ဗွတ်မျက်ဖြူ
ဗွတ်မျက်ဖြူ (Alophoixus flaveolus) သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
လမောင်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
လမောင်ရွာ(Lamawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဒွန်ဘုန်းခကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒွန်ဘုန်းခကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၂ ဦး၊ မ ၄၁၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၂၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ရသစ်ရွာ၊ အရာတော်မြို့နယ်
ရသစ်ရွာ (Yathit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ ရသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၃၉၂ ဖြစ်သည်။
လမောင်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိုးအင်း ၇၇၇
ဘိုးအင်း 777 လေယာဉ်မှာဘိုးအင်းလေယာဉ်ပျံကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန်ကတီထွင်ထုတ်လုပ်တာဝေးပစ်ကျယ်ပြန့်ခန္ဓာကိုယ်အင်ဂျင်နှစ်လုံးတပ်ဂျက်လေယာဉ်ခရီးသည်တင်လေယာဉ်များ၏မိသားစုဖြစ်ပါတယ်။ ၎င်းသည်ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး twinjet ဖြစ်ပြီး 5.235 9.380 မှရေမိုင် (17,372 ကီလိုမီတာ 9,695) ၏အကွာအဝေးနှင့်အတူ 314 451 မှခရီးသည်များအတွက်ပုံမှန်ဆံ့ပါတယ်။ အများအားဖြင့် "Triple ခုနစ်ပါး" အဖြစ်ရည်ညွှန်း, ၎င်း၏ထူးခြားသောတစ်ခုချင်းစီရဲ့အဓိကဆင်းသက်ဂီယာတစ်ခုမြို့ပတ်ရထားယာဉ်ကိုယ်ထည်ကို cross-အခန်းနဲ့ဓား-shaped ပေါ်ရှိမည်သည့်လေယာဉ်ပျံ၏အင်ဂျင်တွေ, ခြောက်လရထားဘီး turbofan အကြီးဆုံး-အချင်းတို့ပါဝင်သည် အမြီး Cone ။ ရှစ်အဓိကလေကြောင်းလိုင်းနှင့်အတူညှိနှိုင်းတိုင်ပင်အတွက်ထုတ်လုပ်သည် 777 အဟောင်းတွေကျယ်ပြန့်ကိုယ်ခန္ဓာကိုခရီးသည်တင်လေယာဉ်ကိုအစားထိုးနှင့် Boeing ရဲ့ပထမဦးဆုံးယင်ကောင်-by-wire ကိုလေယာဉ်နှင့်အမျှဘိုးအင်းရဲ့ 767 နှင့် 747. အကြားစွမ်းရည်ခြားနားချက်ပေါင်းကူးဖို့ထုတ်လုပ်ထားတာဖြစ်တယ်, ဒါကြောင့် computer- ရှိပါတယ် mediated ထိန်းချုပ်မှုများ, ဒါကြောင့်လည်းပထမဦးဆုံးကွန်ပျူတာကိုလုံးဝ-ကူညီခဲ့ဒီဇိုင်းရေးဆွဲစီးပွားဖြစ်လေယာဉ်ပျံသည်။
ဖော်ပြချက်
အဆိုပါလေယာဉ်မှာဘိုးအင်း 777 လေယာဉ်မှာဘိုးအင်း 747 များအတွက်အစားထိုးစေ၏, ဒါပေမယ့်ပိုပြီး efficient ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်ဘိုးအင်း 777 လေယာဉ်သည်ကမ္ဘာ့အ bijet (ကို double အင်ဂျင်) ဖြစ်လာ, 747 ကိုအစားထိုးဖို့ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခဲ့သော။ အကြီးမားဆုံး၏ Issue 777 777-300 နှင့်အဝေးဆုံးအကွာအဝေးအ 777-200LR ဖြစ်ပါတယ်။ စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု, ယူအေအီး၏အမျိုးသားရေးလေကြောင်းလိုင်းလေယာဉ်ပျံ 777 ၏အကြီးဆုံးအော်ပရေတာဖြစ်ပါတယ်။
ဇရစ်ရိုးကန်းနားရွာ၊ ဇရစ်ရိုး
ဇရစ်ရိုးကန်းနားရွာ၊ ဇရစ်ရိုး
ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်
ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော် (Democratic Karen Benevolent Army) ကို ဒီကေဘီအေ တပ်မဟာ-၅ ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ ဒီမိုကရက်တစ် ကရင်အကျိုးပြုတပ်မတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကရင်ပြည်နယ်ရှိ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ တပ်မဟာ-၅ ကို တပ်ရင်း(၅)ရင်းဖြင့် ၂၀၀၉ နှစ် မေလတွင် အသစ်ဖွဲ့စည်းကာ ယခင် ကလိုထူးဘော ဗျူဟာမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် (ခ)နှုတ်ခမ်းမွှေးကို တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် တပ်မဟာ-၅ သည် မြန်မာအစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော်လည်း လက်နက်ချရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။
စစ်ဦးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောမိုရှေးသည် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၁ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနောက် လစ်လပ်သွားသော စစ်ဦးစီးချုပ်နေရာတွင် ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောစတီးကို ၂၀၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ဒိုက်အင်း
ဒိုက်အင်း
မြေဖြူကျင်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
မြေဖြူကျင်းရွာ (Myayhpyukyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မြေဖြူကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေဖြူကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၉ ဦး၊ မ ၁၃၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်သီရိဓမ္မ
ရှင်သီရိဓမ္မ (၁၁၉၂ - ၁၂၆၈) သည် “မဟာနာဂဝံသဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရတော်ကို ၁၁၉၂ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆုတ် ၅ ရက်နေ့တွင် အုဂ်ဖိုရ်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်သာရွဲ ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်သည့်အခါတွင် “ဦးစလင်း” ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးမိုးညို-ဒေါ်နှောင်း ဖြစ်သည်။
ဇလွန်မြို့ဆရာတော် ရှင်နန္ဒမာလာထံတွင် ပညာသင်ကြား၍ “ရှင်သီရိ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။ အမရပူရမြို့သို့ သွားရောက်၍ စံကျောင်းဆရာတော်ထံတွင် ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။ မြင်ကွန်းမြို့တောရဆရာတော် ရှင်မေဓာထံထံတွင် “ရှင်သီရိဓမ္မ” ထံတွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် ဆင်တဲဆရာတော် ရှင်ဉာဏထံ၌လည်းကောင်း၊ မြင်းခြံမြို့ကိုးဆောင်တိုက်၌ လည်းကောင်း စာပေများ သင်ကြားပြီးနောက် ဇလွန်မြို့သို့ ပြန်ကြွခဲ့သည်။ အုဂ်ဖိုရ်ဆရာတော်ကြီးထံ၌လည်း ပိဋကတ်ကို သင်ယူခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် မော်လမြိုင်မြို့ မဟာနာဂဝံသကျောင်ဂ၊ မေဓာဝီကျောင်း၊ ပြည်တောရကြီး၊ ငွေလးတောင်ကျောင်း၊ ရွှေဟင်္သာတောရကျောင်း၊ ကြည့်မြင်တိုင် ကျွန်းတောကျောင်း စသည်တို့၌ လှည့်လည်၍ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၂၆၈ ခုနှစ်၊ တပိုတွဲလဆုတ် ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဇလွန်မြို့၊ ဒုတိယမဟာနာဂဝံသကျောင်း၌ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ကျမ်းများပြုစုခြင်း
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုခဲ့သည်။
၁။ သီလသံယမဝိနိစ္ဆယ၊
ပင်လယ်ပြင်၏ တန်ပြန်ဆွဲအား (ရုပ်ရှင်)
ပင်လယ်ပြင်၏ တန်ပြန်ဆွဲအား (Contracorriente) သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်ထွက် ပီရူး ရုပ်ရှင်ကားဖြစ်ပြီး၊ ဒါရိုက်တာ Javier Fuentes-León၏ ဇာတ်ကားရှည် လက်ရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရိုက်ကူးရန် ထောက်ပံ့ငွေကို ဂျာမဏီ နှင့် ပြင်သစ်တို့မှ စတင်ထောက်ပံ့ခဲ့ပြီး၊ ပီရူးနိုင်ငံမှလည်း ထပ်မံ ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ ဇာတ်ကားကို ကာဘို ဘလန်ကိုတွင် ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး၊ World Cinema Audience Award ကို Dramatic category မှ ၂၀၁၀ တွင် ရရှိခဲ့သည်။
ရှင်သီရိဓမ္မ
ကျမ်းများပြုစုခြင်း
၂။ မင်္ဂလာသာရဒီပနီ၊
ပင်လယ်ပြင်၏ တန်ပြန်ဆွဲအား (ရုပ်ရှင်)
ဇာတ်ကြောင်း
မီဂွယ်သည် ကာဘို ဘလန်ကိုတွင် တံငါသည် လူငယ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ထိုရွာကလေးသည် သေဆုံးသူများကို ပီရူးမြောက်ပိုင်းရှိ ထုံးတမ်းဓလေ့အတိုင်း သင်္ဂြိုဟ်ဆဲဖြစ်သည်။ သူသည် မာရီရယ် ကို လက်ထပ်ထားသူဖြစ်ပြီး၊ မာရီရယ်မှာ ပထမဦးဆုံး သားဦးလေးကို ကိုယ်ဝန်လွယ်ထားချိန်လည်းဖြစ်သည်။ သို့သော် မီဂွယ်သည် အခြားအမျိုးသားတစ်ဦးဖြစ်သည့် စန်တီရေးဂို နှင့်လည်း တိတ်တခိုး အချစ်ဇာတ်လမ်း အရှုပ်တော်ပုံရှိလေသည်။
ရှင်သီရိဓမ္မ
ကျမ်းများပြုစုခြင်း
၃။ ဝိနယဝိနိစ္ဆယ၊
ပင်လယ်ပြင်၏ တန်ပြန်ဆွဲအား (ရုပ်ရှင်)
ဇာတ်ကြောင်း
စန်တီရေးဂိုသည် မတော်တဆ ပင်လယ်တွင် ရေနစ်သေဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ဝိညည်မှာ မီဂွယ်ဆီသို့ရောက်ရှိလာပြီး၊ သူ၏ ခန္ဒာကိုယ်ကို ရွာ၏ ထုံးစံဓလေ့အတိုင်း သင်္ဂြိုဟ်စေနိုင်ရန် ပြန်လည်ရှာဖွေပေးဖို့ တောင်းဆိုလေသည်။ မီဂွယ်မှာ သူ၏ အချစ်ဆုံးသူများကို ဆုံးရှုံးမလား သို့မဟုတ် သူ၏လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ကိစ္စမှန်သမျှနှင့် သူမည်သူဖြစ်သည်ကို ကိုယ်တိုင်လက်ခံနိုင်ရန် ရင်ဆိုင်ရလေတော့သည်။
ရှင်သီရိဓမ္မ
ကျမ်းများပြုစုခြင်း
၄။ ကလျာဏောဝါဒဓမ္မစရိယ၊
၅။ ပုညာနုဘာဝပကာသနီ၊
၆။ အနေကဇာတင်အဆုံးအဖြတ်၊
စကားအင်း (မြောက်)ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
စကားအင်း (မြောက်)ရွာ (Sakarinn(North))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ စကားအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စကားအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၀ ဦး၊ မ ၂၀၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ရှင်သီရိဓမ္မ
ကျမ်းများပြုစုခြင်း
၈။ အဗြဟ္မစရိယဝိနိစ္ဆယ၊
၉။ ပဒဝိသောဓနီ၊
၁၀။ ကဝိပုစ္ဆာ၊
ရှင်ဇယန္တ
ရှင်ဇယန္တ (၁၂၀၉ - ၁၂၇၄) သည် “မိုးနံကုန်းဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၂၀၉ ခုနှစ်တွင် ရမည်းသင်းမြို့၊ ရွှေဒါးဘူတာအနောက်ပေတောကုန်းရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ ဦးမှုန် ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ အဘဦး+ - ဒေါ်ဘုံကြီး ဖြစ်သည်။
ရှင်သီရိဓမ္မ
ကျမ်းများပြုစုခြင်း
၁၁။ ဗောဓိမဂ္ဂစာတမ်း၊
ရှင်ဇယန္တ
ဘဝ
ငယ်စဉ်က ပေတောကုန်းကျောင်းတိုက် ရှင်ဉာဏထံတွင် ပညာသင်ကြား၍ အရွယ်ရောက်သည့်အခါ သာမဏေပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် မန္တလေးမြို့ တောင်ပြင်ဘုရားကြီးကျောင်းတိုက် ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် စလင်းဆရာတော် ရှင်ကေတုထံ၌လည်း ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။
မင်းတုန်းမင်းသည် “ပထမစာချတန်းဂုဏ်ထူးဘွဲ့” ဆပ်ကပ်တော်မူခဲ့သည်။ ဆရာတော်အား စကြဒေဝီမိဖုရားကြီးက ကိုးကွယ်တော်မူခဲ့သည်။
ရှင်သီရိဓမ္မ
ကျမ်းများပြုစုခြင်း
၁၂။ ကမ္မဝိနိစ္ဆယဒုစရိုက်ခွဲ။
ရှင်ဇယန္တ
ဘဝ
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ပေတာကုန်းကျောင်းတိုက်သို့ ပြန်ကြွ၍ ပျော်ရွာ၊ ပိတောက်ကုန်းရွာများ၌ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။
တောင်ခွင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်က ရန်အောင်ဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော်အဖြစ် ခန့်အပ်တော်မူခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၂၇၄ ခုနှစ်၊ တပေါင်လဆန်း ၈ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ကျမ်းများပြုစုခြင်း
ဆရာတော်သည် မိုးနံကုန်းအဆုံးအဖြတ် စသည့်ကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
ဗွတ်ဝါမျက်မွဲ
ဗွတ်ဝါမျက်မွဲ (Alophoixus tephrogenys) သည် မလေး ကျွန်းဆွယ်နှင့် ဆန်ဒါကျွန်းများတွင် တွေ့ရှိရသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဩကာသ ဘုရားရှိခိုး
ဩကာသ ဘုရားရှိခိုး သည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့ ဘုရား သို့မဟုတ် ဘုန်းတော်ကြီးများအား ဝတ်ပြုရာတွင် ပထမဆုံးသော ရွတ်ဆိုသော မြန်မာဘာသာဖြင့် ဘုရားရှိခိုး ဂါထာဖြစ်သည်။ ဩကာသ ဘုရားရှိခိုး ရည်ရွယ်ချက်မှာ မိမိအမှား များအား ဝန်ချတောင်းပန်ခြင်း နှင့် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ရန် ဆုတောင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြားနိုင်ငံများတွင်လည်း အလားတူ ဂါထာများရှိသည်။ ဩကာသ ဘုရားရှိခိုး ဂါထာသည် မြန်မာနိုင်ငံ ဘုန်းကြီးကျောင်းတိုင်း အတူဖြစ်သော်လည်း အနည်းငယ်မျှ ကွဲလွဲတတ်သည်။
ဩကာသ ဘုရားရှိခိုး ၁
ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ ဩကာသ၊
ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ သဗ္ဗဒေါသ ခပ်သိမ်းသော အပြစ်တို့ကို ပျောက်ပါစေခြင်း အကျိုးငှာ ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ၊ တစ်ကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်၊ သုံးကြိမ်မြောက်အောင် ဘုရားရတနာ၊ တရားရတနာ၊ သံဃာရတနာ၊ ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့ကို အရိုအသေ အလေးအမြတ် လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ကန်တော့ရသော အကျိုးအားကြောင့် အပါယ်လေးပါး၊ ကပ်သုံးပါး၊ ရပ်ပြစ်ရှစ်ပါး၊ ရန်သူမျိုးငါးပါး၊ ဝိပတ္တိတရားလေးပါး၊ ဗျဿနတရား ငါးပါး တို့မှ အခါခပ်သိမ်း ကင်းလွတ်ငြိမ်းသည်ဖြစ်၍ မဂ်တရား၊ ဖိုလ်တရား နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ တရားတော်မြတ်ကို ရပါလို၏အရှင်ဘုရား။
ဩကာသ ဘုရားရှိခိုး ၂
ဩကာသ၊ ဩကာသ၊ ဩကာသ၊
ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ သဗ္ဗဒေါသ ခပ်သိမ်းသော အပြစ်တို့ကို ပျောက်ပါစေခြင်း အကျိုးငှာ ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ၊ တစ်ကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်၊ သုံးကြိမ်မြောက်အောင် ဘုရားရတနာ၊ တရားရတနာ၊ သံဃာရတနာ၊ ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့ကို အရိုအသေ အလေးအမြတ် လက်အုပ်မိုး၍ ရှိခိုးပူဇော် ဖူးမြော်မာန်လျော့ ကန်တော့ပါ၏ အရှင်ဘုရား။ ကန်တော့ရသော အကျိုးအားကြောင့် အပါယ်(၄)ပါး၊ ကပ်(၃)ပါး၊ ရပ်ပြစ်(၈)ပါး၊ ရန်သူမျိုး(၅)ပါး၊ ဝိပတ္တိတရား(၄)ပါး၊ ဗျဿတရား(၅)ပါး တို့မှ အခါခပ်သိမ်း ကင်းလွတ်ငြိမ်းသည်ဖြစ်၍ မဂ်တရား၊ ဖိုလ်တရား နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာ တရားတော်မြတ်ကို ရပါလို၏အရှင်ဘုရား။
အပါယ်(၄)ပါး
၁။ ငရဲ
၂။ တိရစ္ဆာန်
၃။ ပြိတ္တာ
(က) အကုလိုလ်ကံ မကုန်သေးသမျှတစ်ခါတည်း သေကြေပျောက်ပျက်မသွားဘဲ ထပ်ခါထပ်ခါ အသက်ရှင်လျှက် ငရဲထိန်းတို့၏ ခုတ်ဖြတ်မှုကိုသာ ပြင်းစွာခံကြရရှာသော သိဉ္စိုးငရဲ ၊
(ခ) ငရဲသားတို့ကို ငရဲထိန်းတို့က သားကောင်ကို ခွေးတွေ လိုက်သလို အတင်းလိုက်ကြပြီး မောဟိုက်သွားသည့်အခါ သစ်တုံးကြီးကို သစ်ရွေသမားတို့က ခုတ်ရွေကြသကဲ့သို့ ကျကျနန မျဉ်းကြိုးချ၍ ပက်လက်တစ်မျိုး ၊ မှောက်လျက်တစ်မျိုး ၊ ဝဲယာတစ်မျိုး ၊ ရှေ့နောက်တစ်မျိုး အားဖြင့် အကုလိုလ်ကံ မကုန်သေးသ၍ လွတ်ခွင့်မရနိုင်ကြ ဘဲ အမျိုးမျိုးခုတ်ရွေခံကြရသည့် ကာဠသုတ်ငရဲ ၊
(ဂ) အောက်မြေအပြင်မှာ မီးလျှံတွေထလျှက် အထု (၉) ယူဇနာရှိသော သံမြေပြင်ကြီးဖြစ်၌ ငရဲသားတို့ဟာ ထန်းပင်ငုတ်လေးတွေစိုက်ထားသလို ခါးထိအောင်စိုက်ထားခြင်းခံရပြီး အရှေ့အရပ်မှ လာသော သံတောင်ကြီးက စားမည်ဝါးမည်ဆိုနေသလို တဒိန်းဒိန်း တခြိမ်းခြိမ်းမြည်ဟီးလျက် ကြိတ်ကာကြိတ်ကာ အနောက်အရပ်သို့ သွားပြီး ၊ နောက်တောင်အရပ်မှ သံတောင်ကြီးက ထိုနည်းအတိုင်းပင် ကြိတ်ကာကြိတ်ကာမြောက်အရပ်သို့သွားပြီးလျှင် အနောက်အရပ်သို့ ရောက်ပြီးသော သံတောင်ကြီးကလည်း အရှေ့အရပ်သို့ ကြိတ်ကာကြိတ်ကာ ပြန်၍လာခြင်းဖြင့် အရပ်လေးမျက်နှာမှသံတောင်တွေ သန်းဥတုတ်သလို ဖိနှိပ်ကြိတ်ချေသော်လည်း အကုသိုလ်ကံ မကုန်သမျှငုတ်စုစု ပေါ်ထွက်လျက် ဆက်ကာဆက်ကာ အကြိတ်ခံရရှာသော သံဃာတငရဲ ၊
(ဃ) မီးတောက်တို့သည် တဝုန်းဝုန်း့ ထလျက် ငရဲသို့ကျရောက်သူတို့၏ ဒွါရ (၉) ပေါက်မှ အတင်းဝင်ရောက်လောင်ကျွမ်းသဖြင့် အလွန်အားငယ်စွာ တစာစာအော်ကြရရှာပြီး ပြင်းစွာငိုကြွေးခြင်းဖြင့် မီးတောကမီးလျှံ အလောင်ခံနေကြရသေ ရောရာုဝငရဲ ၊
(င) မီးခိုးတို့တစ်ငရဲလုံးဖုံး လွမ်းနေပြီး ငရဲသို့ကျရောက်သူတို့ကို မီးခိုးတို့ကအတွင်းအပြင် အတင်းဝင်၍ နှူးနှပ်ကြသောကြောင့် ငရဲသူ ငရဲသားတို့မှာ ဘာမှမတတ်နိုင်ကြတော့ပဲ သနားစဖွယ် အားငယ်စွာ အော်နေကြရရှာသော မဟာရောရုဝငရဲ ၊
(စ) ငရဲသို့ကျရောက်သော သတ္တဝါများကို ထန်းလုံးလောက်ကြီးမား၍ မီးလျှံထသော သံတံကျင်၌ မလှုပ်နိုင်အောင် စိုက်ထားပြီးလျှင် ထိုသံတံမှ ထွက်သော မီးလျှံတို့က အမြဲပူလောင်စေတတ်သော တာပနငရဲ ၊
(ဆ) မီးလျှံထနေသော သံတောင်ကြီးနှင့် ထိုသံတောင်၏အောက်ခြေ၌ သံတံကျင်တွေစိုက်ထူထားပြီး ငရဲသူငရဲသားတို့ကို ငရဲထိန်းတို့က သံတောင်ပေါ်သို့ မတက်တက်အောင် ရိုက်နှက်၍ တင်ကြပြီး သံတောင်ပေါ်သို့ရောက်သောအခါ ကံကြမ္မာအလျောက် လေမုန်တိုင်းပေါ်ပေါက်၍ ထိုလေမုန်တိုင်းက တောင်ခြေ၌ရှိသော တံကျင်ပေါ်ရောက်အောင် တိုက်လွှင့်ချလိုက်သဖြင့် တံကျင်အဖျား၌ ကား ခနဲ စူးဝင်ခြင်းခံကြရရှာသော မဟာတာပန ငရဲ ၊
(၂) ဆင် ၊မြင်း ၊ ကျွဲ ၊ နွား ၊ ခွေး ၊ ကြက် ၊ ငှက် ငါးလိပ်စသော ကုန်းနေ ရေနေ အခြေလေးချောင်း ၊ အခြေနှစ်ချောင်း ၊ အခြေအများ သတ္တဝါတို့နှင့် မြွေ စသော အခြေမရှိသော သတ္တဝါများဖြစ်ကြသည့် တိရစ္ဆာန် အဖြစ်ရောက်ရခြင်းလည်းကောင်း ၊
(၃) တစ္ဆေ ၊ မှင်စာ ၊ သရဲ သဘက် အစိမ်းဖုတ်ကောင် ၊ကျတ်ကောင် စသည့် ပြိတ္တာ ဖြစ်ရခြင်းလည်းကောင်း ၊
(၄) ပြိတ္တာအကြီးစားများ ဖြစ်ကြပြီး နေ့စံညခံ ၊ ညခံနေ့စံ စသည်ဖြင့်လည်း ခံနေကြရရှာသော အသူရကာယ် အရပ်၌ ကျရောက်ရခြင်းလည်းကောင်း ၊
ကပ်(၃)ပါး
(၁) သတ္တန္တရကပ် = လက်နက်ကြောင့် သေကြေပျက်စီးရခြင်း
(၂) ရောဂန္တရကပ် = အနာရောဂါကြောင့် သေကြေပျက်စီးရခြင်း
(၃) ဒုဗ္ဘိက္ခန္တရကပ် = အစာရေစာပြတ်လပ်မှုကြောင့် သေကြေပျက်စီးရခြင်း
ရပ်ပြစ်(၈)ပါး
မဂ်ဖိုလ်ရအောင် တရားအားထုတ်ခွင့်မရခြင်းကြောင့် အပြစ်ဖြစ်သော အရပ်ဒေသများဖြစ်ကြသည့်
(၁၊၂၊၃) ဘုရားပွင့်နေဆဲအခါ ငရဲ ၊ တိရစ္ဆာန် ၊ပြိတ္တာ စသော အပါယ်အရပ် ( အသူတကယ်ကို ပြိတ္တာမျိုး၌ယူ ) ၊
(၄) ဘုရားရှင်ပွင့်ဆဲ ဘုရားရှင်ကိုမဖူးတွေ့နိုင် ၊ တရားမနာနိုင်ကြရှာသော ခန္ဓာကိုယ်သာရှိ၍ စိတ်ဝိဉာဏ်မရှိသော အသညသတ်ဗြဟ္မာများနှင့် စိတ်ဝိဉာဏ်သာရှိပြီး ခန္ဓာကိုယ်မရှိသော အရူပဗြဟ္မာများဖြစ်ကြသည့် ဒီဃာယုနတ်တို့အရပ် ၊
(၅) အစွန်အဖျား တောတောင်အကြား လူရိုင်းများနေသည့် ပစ္စန္တရာဇ်အရပ် ၊
(၇) ဘုရားပွင့်ဆဲအခါ တရားနားလည်လောက်သော ဉာဏ်မရှိသူ ၊
(၈) တတ်သိနားလည်လောက်သော ဉာဏ်ရှိသော်ငြားလည်း ဘုရားမပွင့်သောအခါလူ ဖြစ်ရခြင်းလည်းကောင်း ၊
ရန်သူမျိုး(၅)ပါး
(၁) ရေ
(၂) မီး
(၃) မင်း
(၄) ခိုးသူ
(၅) မချစ်မနှစ်သက်သောသူ
ဝိပတ္တိတရား(၄)ပါး
ဝိပတ္တိတရားဆိုသည်မှာ ဖောက်ပြန်ချို့ယွင်းခြင်း၊ ပျက်စီးခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေ၏။
(၁) ကာလဝိပတ္တိ = မင်းဆိုး၊ မင်းယုတ်အုပ်စိုးသောအခါ ကာလ
(၂) ဂတိဝိပတ္တိ = အပါယ်လေးပါးတို့၌ဖြစ်ရခြင်း စသည့်မကောင်းသော ဂတိဖြစ်ရခြင်း
(၃) ဥပဓိဝိပတ္တိ = ရူပါအဆင်းအင်္ဂါချို့တဲ့ခြင်း
(၄) ပယောဂဝိပတ္တိ = အသိအလိမ္မာ ဉာဏ်ပညာ၊ သတိဝီရိယမရှိပဲ ပြုမူ ၊ပြောဆို ကြံစည်မူ စသည့်မကောင်းသော အဖြစ်ဆိုးတို့နှင့်လည်းကောင်း ၊
ဗျဿနတရား(၅)ပါး
(၁) ဉာတိဗျဿန = ဆွေမျိုးပျက်စီးခြင်း
(၃) ရောဂဗျဿန = အနာရောဂါဖြစ်ခြင်း
(၄) ဒိဋ္ဌိဗျဿန = မှားယွင်းသော မိစ္ဆာအယူကိုယူခြင်း
(၅) သီလဗျဿန = သီလပျက်ခြင်း စသောပျက်စီးခြင်းတို့နှင့် ကြုံတွေ့ရခြင်း ဟူသော အခါခပ်သိမ်းကင်းလွတ်ငြိမ်းသည်ဖြစ်၍ -ဤမကောင်းသော တရားတို့မှ အခါခပ်သိမ်းကင်းလွတ်ငြိမ်းသည်ဖြစ်၍ ၊ မဂ်တရား - သောတာပတ္တိမဂ် ၊ သကဒါဂါမိမဂ် ၊ အနာဂါမိမဂ် ၊ အရဟတ္တမဂ် ၊ ဖိုလ်တရား - သောတာပတ္တိဖိုလ် ၊ သကဒါဂါမိဖိုလ် ၊ အနာဂါမိဖိုလ် ၊ အရဟတ္တဖိုလ် ၊ နိဗ္ဗာန် ချမ်းသာ - ခန္ဓာအသစ် တစ်ဖန်မဖြစ်ရာ ၊သေခြင်းသဘောလည်း မရှိရာ ၊ ဒုက္ခအပေါင်းမှလည်း ကင်းဝေးရာ အမြတ်ဆုံးချမ်းသာဖြစ်သည့် နိဗ္ဗာန် စသော ၊ တရားတော်မြတ်တို့ကို သံသရာ၌ ကြာရှည်စွာ မကျင်လည်ရတော့ပဲ အမြန်ဆုံး ရရပါလို၏ အရှင်ဘုရား ။
(ဆုတောင်းရန်)
''ဤသို့ ကန်တော့ရသော ကုသိုလ်ကံစေတနာကြောင့် အပါယ်လေးပါး၊ ကပ်သုံးပါး၊ ရပ်ပြစ်ရှစ်ပါး၊ ရန်သူမျိုးငါးပါး၊ ဝိပတ္တိတရားလေးပါး၊ ဗျသနတရားငါးပါးတို့မှ အခါခပ်သိမ်း ကင်လွတ်ငြိမ်းသည်သာဖြစ်၍ မဂ်တရား၊ ဖိုလ်တရား၊ နိဗ္ဗာန် တရားတော်မြတ်ကို လျင်မြန်စွာ ရပါလို၏ အရှင်ဘုရား''
​နောက်ခံ
ဩကာသဘုရားရှိခိုးသည် အလွန်ရှေးကျသောခေတ် ကာလမှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ဘုရားရှိခိုးဖြစ်ရာ တစ်ကျောင်းတစ်ဂါထာ ဆိုသကဲ့သို့ပင် အနည်းနှင့်အများ မတူ ထူးခြားကွဲပြားလျက် မူအမျိုးမျိုးရှိပေ၏။ ကျမ်းကြီးကျမ်းခိုင် တို့၌ လာသောနည်းမျိုးမဟုတ်၍ ဘယ်နည်းသာမှန်သည် ဘယ်နည်း မှားသည်ဟုမဆိုသာချေ။
ကန်တော့တောင်းပန်ရန်ကို ပဓာနထား၍ မြန်မာဘာသာဖြင့် ရှေးပညာရှိတစ်ဦးဦးက စီစဉ် ထားသော ဘုရားရှိခိုးနည်းဖြစ်ပေသည်။ ရှင်အရဟံမထေရ်က စီစဉ်၍ နော်ရထာမင်းစောအား ပေးတော်မူသောနည်းဟူ၍ ရေးသားထားသည်ကိုလည်းရှိ​လေ၏။ ထိုရေးသားချက်သည် ဘုရားရှိခိုးအတွက် လေးနက်စေလိုသဖြင့် ဂုဏ်တင်ကာ သရုပ် ဆောင်ရေးသားချက်လည်း ဖြစ်နိုင်၏။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာနွယ်ဝင် သူတော်စင်တို့၏ ကောင်း မြတ်သော အစဉ်အလာတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ကုသိုလ်တရား ဖြစ်ပွား တိုးတက်စေနိုင်သောကြောင့် လေးစားထိုက်သော ဘုရားရှိခိုးမူ ကြီးဖြစ်ပေ၏။
အနက်အဓိပ္ပာယ်
ထိုဘုရားရှိခိုး၏ အစဆုံးပိုဒ်၌ ဩကာသ ဟူသည်မှာ ပါဠိစကားဖြစ်၍ မြန်မာပြန်ဆိုလျှင် ပါဠိအဘိဓာန်၌ "ဩကာသ" ၏အနကျအဓိပ်ပါယျကို များစွာဖွင့်ဆိုထားသော်လည်း ယခုအခန်းကဏ္ဍနှင့်ကိုက်ညီစေရန် "ဩကာသ = အခွင့်" ဟုဖွင့်ဆိုရပါမည် ကန်တော့ရန်ခွင့်ပြုတော်မူပါဘုရားဟု ရှေးဦးစွာခွင့်တောင်းသော စကားမျိုးဖြစ်သည်။ ကန်တော့ တောင်းပန်သော အရာဖြစ်၍ အလေးဂရုဖြစ်စေလိုသောကြောင့် သုံးကြိမ်သုံးခါထပ်၍ ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤ၌ ရှေးဦးပထမ စိတ်ဓာတ်ကြည်ရွှင် လက်အုပ်တင်၍ အလေးပြုရာ ရတနာ သုံးပါးသို့ ကန်တော့ပန်ဆင်လိုက်လျှင် ထိုရတနာသုံးပါးတည်း ဟူသော အမြတ်ဆုံးရတနာများသည် မိမိ၏စိတ်အာရုံ၌ ကြည် နူးစွာ ပေါ်ပေါက်၍ လာနိုင်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံ (လ) ပြစ်မှားမိသည်ရှိသော်ဟူသော စကားရပ်၏အဓိပ္ပာယ်မှာ ''ရတနာသုံးပါးအပေါ်၌ ကံသုံးပါးတို့ တွင် ကာယကံဖြင့် အပြုမှား၊ ဝစီကံဖြင့် အပြောမှား၊ မနောကံ ဖြင့် အကြံမှားဖြစ်ခဲ့မိ၍ ပြစ်မှားမိသော အပြစ်တစ်စုံတစ်ရာ ရှိခဲ့ပါလျှင်''ဟုဆိုလိုသည်။
ပျောက်ပစေခြင်းအကျိုးငှာဟူသော စကားရပ်ဖြင့် ပြစ်မှားမိသော အပြစ်ကြီးအပြစ်ငယ်များ ပပျောက်ဖို့ရန် ကန်တော့သည်ဟု ဆိုလိုသည်။ မှန်လှ၏။ မပြစ်မှားအပ်သော ရတနာသုံးပါး ဆရာမိဘ စသည်တို့အား ပြစ်မှားမိခဲ့သော် ကန်တော့တောင်းပန်ရမည်။ ယင်းသို့ကန်တော့တောင်းပန်လျှင် အပြစ်များပပျောက်၍ ယခုပစ္စက္ခ ဤဘဝ၌ ခံစားသင့် ခံစားထိုက်သော အကျိုးများကိုလည်းရနိုင်၏။ နတ်ရွာ မဂ်ဖိုလ် ကိုလည်း မဆီးတားနိုင်တော့ပြီ။ အနန္တရိယကံစသော ကြီး လေးသောကံများကား ကန်တော့တောင်းပန်သဖြင့် ပပျောက်နိုင် သော ကံများမဟုတ်ချေ။ ပါဏာတိပါတ စသောကံများလည်း ကန်တော့တောင်းပန်ရုံမျှဖြင့် ပပျောက်နိုင်သော ကံများမဟုတ်။ သို့သော် ထိုကံမျိုးကို နောင်တစ်ဖန်မပြုမိအောင် သတိပညာဖြင့် စောင့်စည်း၍ ကုသိုလ်တရားများကိုသာ ပွားများအားထုတ်၍ သွားလျှင် ကြီးလေးသောကံဖြစ်မူ ပေါ့၍သွားတတ်၏။ အချို့ ပေါ့သောကံများလည်း အကျိုးပေးခွင့်မရဘဲ ပပျောက်၍သွား တတ်သည်လည်းရှိ၏။
ကန်တော့တောင်းပန်၍ ကုစားသောအခါ၌လည်း ပြစ် မှားအပ်ပြီးသောသူ၏ ရှေ့မျက်မှောက်၌ဖြစ်စေ၊ ထိုသူ ထင်ရှား မရှိရာ၌ကား သွားလေပြီးသောအရပ်သို့ ရှေးရှု လက်အုပ်ချီ၍ ဖြစ်စေ၊ သေလေပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လျှင် ထိုသူ၏သင်္ချိုင်းရာ တိုင်အောင် သွား၍ဖြစ်စေ ကန်တော့တောင်းပန်ရမည်ဟု ဝိသုဒ္ဓိမဂ် အဋ္ဌကထာ စသည်တို့၌ မိန့်ဆိုတော်မူ၏။ ကန်တော့ခန်း၌ ''သဗ္ဗဒေါသ ခပ်သိမ်းသော အပြစ် တို့ကို'' ဟူ၍လည်း တချို့ကထည့်ဆိုတတ်ကြ၏။ ထိုစကား၌ သဗ္ဗဒေါသဟူသည် ပါဠိစကားတည်း။ ခပ်သိမ်းသောအပြစ် ဟူသည် ယင်းပါဠိ၏ မြန်မာအနက်ဖွင့်ဖြစ်သည်။ ကန်တော့ တောင်းပန်ရုံမျှဖြင့် အလုံးစုံသော အပြစ်များပပျောက်နိုင်မည် မဟုတ်၍ ထိုသဗ္ဗဒေါသဟူသောပုဒ်၌ သဗ္ဗသဒ္ဒါသည် အကြွင်းရှိ သော သာဝသေသသဗ္ဗ သဒ္ဒါမျိုးဟူ၍ မှတ်ရမည်။ တစ်ကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်၊ သုံးကြိမ် ဟုဆိုရာ၌ တစ်ကြိမ်က နှစ်ကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်ကသုံးကြိမ်တိုင်အောင် ကန်တော့ခြင်းသည် အလေးဂရုအထူးပြုရာကျရောက်သောကြောင့်သုံးကြိမ်တိုင်အောင် ကန်တော့ပါ၏ဟု ဆိုရခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ ဟူ၍ပါဠိစကားကိုလည်း အချို့ထည့်ဆိုတတ်ကြ၏။ ထိုစကားမှာ တစ်ကြိမ်၊ နှစ်ကြိမ်၊ သုံးကြိမ်မြောက်အောင် ဟူ သော မြန်မာစကားနှင့် သဘောတူပင်ဖြစ်သည်။ ဘုရားရတနာ (လ) ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့အားဟူသော စကားရပ်၌ ရတနာဟူသည် နှစ်သက်မွေ့လျော်ခြင်းကို ဖြစ်ပွား စေတတ်သော အရာမျိုးကိုဆိုသည်။ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာဟူ သော ဤသုံးပါးကို လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ နှစ်သက် မွေ့လျော်ခြင်းကို ဖြစ်ပွားစေတတ်သော အတုမရှိ အဖိုးတန်မြင့် မြတ်သောအရာမျိုးသုံးပါးဖြစ်၍ ရတနာမြတ်သုံးပါးဟု ခေါ်ဆိုရ ပေသည်။
ရိုသေမြတ်နိုးလက်အုပ်မိုး၍ဟူသည် ရတနာသုံးပါးဂုဏ် ကို ရိုရိုသေသေ လေးလေးမြတ်မြတ် အာရုံကပ်လျက် လက်နှစ်ဖက်ပေါင်း ဆယ်ချောင်းသော လက်ချောင်းတို့ကို ညီညာထပ်ထား ကြာဖူးငုံအလား နဖူးပေါ်ထိအောင်မိုး၍ ရှိခိုး ခစားမှုကိုဆိုလိုသည်။
ရှိခိုးဟူသည် ဂုဏ်ကိုအာရုံပြု၍ ထိုဂုဏ်ကို ညွှတ်ခြင်း၊ ကိုင်းရှိုင်းခြင်းကိုဆိုလိုသည်။ ရှိခိုးခြင်းသည် (၁) ကိုယ်ဖြင့် ရှိခိုးခြင်း၊ (၂) နှုတ်ဖြင့်ရှိခိုးခြင်း၊ (၃) စိတ်ဖြင့်ရှိခိုးခြင်းဟူ၍ သုံးမျိုးရှိသည်။ ထိုသုံးမျိုးတွင် ကိုယ်ဖြင့်ရှိခိုးခြင်းသည်လည်း (က) ရပ်လျက်ရှိခိုးခြင်း၊ (ခ) ထိုင်လျက်ရှိခိုးခြင်း၊ (ဂ) ဝပ်လျက်ရှိခိုးခြင်းဟူ၍သုံးမျိုးရှိပြန်၏။ ထိုသုံးမျိုးတွင် ရပ်လျက် ရှိခိုးသောအခါ မိမိကိုယ်ကို အနည်းငယ်ရှေ့သို့ ညွှတ်စေ၍ လက်နှစ်ဖက်ကို လက်အုပ်ချီပြီးလျှင် ရှိခိုးရသည်။ ထိုင်လျက် ရှိခိုးသောအခါ ယောက်ျားဖြစ်က ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်၊ မိန်းမ ဖြစ်က ဒူးတုပ်ထိုင်၍ လက်အုပ်ချီမိုးရှိခိုးရသည်။ ဝပ်လျက်ရှိခိုး သောအခါ တည်ခြင်းငါးပါးဖြင့် သုံးကြိမ်တိုင်အောင် ရှိခိုးရ သည်။ ပဉ္စပတိဋ္ဌိတ တည်ခြင်းငါးပါးဖြင့် ရှိခိုးခြင်းဟူသည် လက်ဝါးနှစ်ဖက်၊ ပုဆစ်ဒူးနှစ်ဖက်၊ နဖူးပြင်တစ်ခု ဤကိုယ် အင်္ဂါငါးပါးတို့ကို မြေ၌ သို့မဟုတ် ကြမ်း၌ထား၍ ရှိခိုးဦးချ ခြင်းကိုဆိုသည်။
ပူဇော်-ဟူသည် ဂုဏ်ကိုအာရုံပြု၍ ထိုဂုဏ်၌ကြည်ညို သောအမူအရာပြခြင်းကိုဆိုလိုသည်။ ပူဇော်ခြင်းသည် ဝတ္ထု ပစ္စည်းကိုပေးလှူသောအားဖြင့်ပူဇော်ခြင်း အာမိသပူဇာ၊ အဆုံးအမ ကို လိုက်နာကျင့်ကြံသောအားဖြင့် ပူဇော်ခြင်း ဓမ္မပူဇာဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။
ဖူးမြော်-ဟူသည် ကြည့်ရှုတွေ့မြင်သည်ကို ဆိုလိုသည်။ ဖူးမြော်ခြင်းသည် ကြည်လင်သောမျက်စိတို့ဖြင့် ကြည့်ရှုတွေ့မြင် ခြင်းဟူသော မျက်စိဖြင့် ဖူးမြော်ခြင်း၊ အရိယာအဖြစ်ကိုပြုတတ် သော တရားကိုလည်းကောင်း၊ အရိယာသူတော်ကောင်းကို လည်းကောင်း ဝိပဿနာ မဂ်ဉာဏ်ဖိုလ်ဉာဏ်ဖြင့် ကြည့်ရှုတွေ့ မြင်ခြင်းဟူသော ဉာဏ်ဖြင့်ဖူးမြော်ခြင်းဟု နှစ်မျိုးရှိသည်။ မာန်လျှော့-ဟူသည် မိမိကိုယ်၌ဖြစ်သော မာန်မာန တရားများကို ရတနာသုံးပါးအောက် လျှော့ချခြင်းကို ဆိုလို သည်။ ဤသို့မာန်လျှော့မှုကို နိဝါတမင်္ဂလာကြီးတစ်ပါးဟု မင်္ဂလသုတ်၌ ဟောတော်မူသည်။
ကန်တော့-ဟူသည် အပြစ်ရှိခဲ့လျှင် ကျေနပ်သည်းခံ တော်မူပါဟု ဝန်ချသည်ကိုဆိုသည်။ ကန်တော့ရသော ကုသိုလ် ကံစေတနာကြောင့်ဟူရာ၌ ကန်တော့ရသော အကျိုးအားကြောင့် ဟူ၍လည်း အချို့က ဆိုတတ်ကြ၏။ ရှိခိုးကန်တော့ခြင်းသည် အကျိုးဝိပါက်မျိုးမဟုတ်။ အကြောင်းကုသိုလ်မျိုးသာဖြစ်၍ မသင့်လျော်ချေ။
အပါယ်လေးပါး၏သရုပ်မှာ (၁) ငရဲ၊ (၂) တိရစ္ဆာန်၊ (၃) ပြိတ္တာ၊ (၄) အသုရကာယ်ဟူသော ဤလေးပါးတည်း။ ကပ်သုံးပါး၏သရုပ်မှာ (၁) သတ္ထန္တရကပ် = ဓားလှံ စသောလက်နက်များဖြင့် သတ္တဝါများပျက်စီးရသောခေတ်၊ (၂) ရောဂန္တရကပ် = ရောဂါဆိုးတို့ဖြင့် သတ္တဝါများပျက်စီးရ သောခေတ်။ (၃) ဒု¸ိက္ခန္တ ရကပ် = ငတ်မွတ်ခေါင်းပါး ခြင်းဖြင့် သတ္တဝါများပျက်စီးရသောခေတ်ဟူသော ဤသုံးပါး တည်း။
ရပ်ပြစ်ရှစ်ပါး၏သရုပ်မှာ (၁) ငရဲ၌ဖြစ်ခြင်း၊ (၂) တိရစ္ဆာန်ဘုံ၌ဖြစ်ခြင်း၊ (၃) ပြိတ္တာဘုံ၌ဖြစ်ခြင်း၊ (၄) အသည သတ်ဘုံ အရုပဘုံတို့၌ဖြစ်ခြင်း၊ (၅) ပစ္စန္တရစ်၌ဖြစ်ခြင်း၊ (၆) မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဖြစ်ခြင်း၊ (၇) သာသနာတော်တွင်း ပညာမဲ့သူဖြစ်ခြင်း၊ (၈) သာသနာပ ပညာရှိဖြစ်ခြင်းဟူသော ဤရှစ်ပါးတည်း။ ဤ ရှစ်ပါးကို မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်မရနိုင်သော အပြစ်ရှိသည်ကိုစွဲ၍ ရပ်ပြစ်ရှစ်ပါးဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ရန်သူမျိုးငါးပါး၏ သရုပ်မှာ (၁) မင်း၊ (၂) ခိုးသူ၊ (၃) မီး၊ (၄) ရေ၊ (၅) မချစ်မနှစ်သက်သောအမွေခံသူ ဟူသော ဤငါးပါးတည်း။
ဝိပတ္တိတရားလေးပါး၏ သရုပ်မှာ (၁) ဖြစ်ရာဂတိ ချို့တဲ့ခြင်းဟူသော ဂတိဝိပတ္တိ၊ (၂) ရုပ်ဆင်း အင်္ဂါချို့တဲ့ ခြင်းဟူသော ဥပဓိဝိပတ္တိ၊ (၃) မကောင်းသော ခေတ်ကာလနှင့် ကြုံကြိုက်ခြင်းဟူသော ကာလဝိပတ္တိ၊ (၄) လုံ့လပယောဂ ချို့တဲ့ခြင်းဟူသော ပယောဂဝိပတ္တိဟူသော ဤလေးပါးတည်း။ တစ်နည်း (၁) သီလပျက်ခြင်းဟူသော သီလဝိပတ္တိ၊ (၂) ကျင့်ဝတ်ပျက်ခြင်းဟူသော အာစာရ ဝိပတ္တိ၊ (၃) မိစ္ဆာ အယူကိုယူခြင်းဟူသော ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ၊ (၄) အသက်မွေးမှုအာဇီဝ ပျက်ခြင်းဟူသော အာဇီဝ ဝိပတ္တိ ဟူသော ဤလေးပါးတည်း။ ဗျသနတရားငါးပါး၏ သရုပ်မှာ (၁) ဆွေမျိုး ပျက်စီးခြင်းဟူသော ဉာာတိဗျသန၊ (၂) စည်းစိမ် ဥစ္စာပျက်ပြား ခြင်းဟူသော ဘောဂဗျသန၊ (၃) အနာရောဂါဖိစီးခြင်းဟူသော ရောဂဗျသန၊(၄) အကျင့်သီလပျက်စီးခြင်းဟူသော သီလဗျသန၊ (၅) မိစ္ဆာအယူကိုယူခြင်းဟူသော ဒိဋ္ဌိဗျသနဟူသော ဤငါးပါး တည်း။
မဂ်တရား ဖိုလ်တရား နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို လျင်မြန်စွာရပါလို၏ အရှင်ဘုရားဟူသည် မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကို မြန်မြန်ကြီးရ၍ သံသရာဝဋ်ဒုက္ခမှ မြန်မြန်ကြီးကျွတ်လွတ် ရပါလို၏ ဘုရားဟုဆိုလိုသည်။
ဤ မဂ်တရားဟူသောစကား၌ မဂ်ဟူသောပုဒ်သည် မဂ္ဂ ဟူသောပါဠိစကားမှလာသည်ဖြစ်၍ သွားကြောင်းလမ်း ဟူ၍ အနက်ရ၏။ နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော တရား လမ်းဟုဆိုလိုသည်။ ထိုတရားလမ်းမှာအခြားမဟုတ်၊ မဂ္ဂင် ရှစ်ပါးပေါင်းဆုံမိသောကြောင့် ကိလေသာတို့ကို ပယ်ဖျက် သုတ်သင်နိုင်လောက်သော သတ္တိထူးနှင့်တကွ ဖြစ်ပေါ်လာသော စိတ်ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုမဂ်တရားသည် သောတာပတ္တိမဂ်၊ သကဒါဂါမိမဂ်၊ အနာဂါမိမဂ်၊ အရဟတ္တမဂ်ဟူ၍ လေးပါး အပြားရှိ၏။ ဖိုလ်တရားဟူသောစကား၌ ဖိုလ်ဟူသော ပုဒ်သည် ဖလဟူသော ပါဠိစကားမှလာသည်ဖြစ်၍ အကျိုး ဟူသောအနက်ကိုရ၏။ မဂ်၏အကျိုးတရားဟု ဆိုလိုသည်။ ဖိုလ်တရားဆိုသည်မှာ မဂ်၏အကျိုး ကိလေသာ အပူအဆာ ကင်းကွာပြီးဖြစ်သဖြင့် ငြိမ်းအေးစွာဖြစ်ပေါ်လာတတ်သော စိတ် ပင်ဖြစ်သည်။ ဖိုလ်တရားလည်းမဂ်တရားကဲ့သို့ပင် သောတာ ပတ္တိဖိုလ်၊ သကဒါဂါမိဖိုလ်၊ အနာဂါမိဖိုလ်၊ အရဟတ္တဖိုလ် ဟူ၍ လေးပါးအပြားရှိ၏။
ဒုတိယမဂ်ဖိုလ်တရားကို ကာမရာဂတရားနှင့် ဗျာပါဒ ဟူသောဒေါသတရားနည်းပါးမှုကြောင့် လူ့ပြည် နတ်ပြည် ဟူသော ဤကာမဘုံသို့ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် တစ်ကြိမ်သာပြန်လာ စေတတ်သော သတ္တိရှိ၍ သကဒါဂါမိမဂ်ဖိုလ်ဟုခေါ်သည်။ တတိယမဂ်ဖိုလ်တရားကို ကာမရာဂတရားနှင့် ဗျာပါဒ ဟူသောဒေါသတရား အကြွင်းအကျန်မရှိ ကုန်ခန်းမှုကြောင့် လူ့ပြည် နတ်ပြည်ဟူသော ဤကာမဘုံသို့ ပဋိသန္ဓေအားဖြင့် ပြန်မလာစေတတ်သောသတ္တိရှိ၍ အနာဂါမိမဂ်ဖိုလ်ဟုခေါ်သည်။ စတုတ္ထမဂ်ဖိုလ်တရားကို ကိလေသာခပင်း အကြွင်း အကျန်မရှိ ကုန်ခန်းမှုကြောင့် ရဟန္တာဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း ဖြစ်၍ အရဟတ္တမဂ်ဖိုလ်ဟုခေါ်သည်။
နိဗ္ဗာန်တရားဆိုသည်မှာ ကိလေသာမီး အပူသံသရာ ဝဋ်ဒုက္ခတို့မှ ကျွတ်လွတ်မှုကြောင့် အေးပေပေါ့၊ ငြိမ်းပေပေါ့ ဟုဆိုရလောက်အောင် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏စိတ်၌ တွေ့ရှိအပ် သော အင်မတန်အေးမှု ငြိမ်းမှုဟူသော သီတိသန္တိသဘောတရား ကြီးကိုဆိုသည်။ မဂ်တရားဖိုလ်တရားတို့သည် ထိုသီတိသန္တိ သဘောတရားကို အာရုံပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာရကြသည်။ ယင်းသို့ ဖြစ်ပေါ်လာမှုကိုပင် နိဗ္ဗာန်ရသည်ဟု ဆိုရသည်။
ယခုဆိုခဲ့ပြီးသော မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို မြန်မြန်ကြီး အလိုရှိလျှင် ထိုမဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကိုရစေတတ်သော အကြောင်း တရားကို အားထုတ်ရမည်။ ယင်းသို့အားထုတ်က မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်ကို တောင့်တသော် ရနိုင်၏။ မတောင့်တသော်လည်း ရနိုင်၏။ နှုတ်မြွက်၍ ဆုတောင်းရုံမျှဖြင့် မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်ကို မြန်မြန်ကြီးရနိုင်မည် မဟုတ်ဟုဆိုလိုသည်။ ထိုစကားမှန်၏။ အပါယ်ဒုဂ္ဂတိဘုံတို့၌ဖြစ်ခြင်းငှာ အနည်းငယ်မျှ အလိုမရှိကြ ကုန်ဘဲလျက် မကောင်းမှုဒုစရိုက်တည်းဟူသော အကြောင်း တရားတို့နှင့်ပြည့်စုံမှုကြောင့် အပါယ်ဒုဂ္ဂတိဘုံတို့၌ ဖြစ်လေကုန် သော သတ္တဝါတို့ကား အတိုင်းမသိများကုန်၏။ ဤကို ထောက်၍ တောင်းခြင်းသည် လိုရင်းမဟုတ်၊ အကြောင်းတရား နှင့် ပြည့်စုံခြင်းသည်သာ လိုရင်းဖြစ်သည်ဟု သိမှတ်ရပေမည်။ ထို့ကြောင့် ရတနာသုံးပါးအား ကန်တော့ရုံမျှကို အားကိုး၍ မနေဘဲ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန် အမြန်ရကြောင်း တရားကောင်းများကို ကြိုးစားမယုတ် အားထုတ်ကြကုန်ရာသတည်း။
ဟီဒေါ်ကောရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ဟီဒေါ်ကောရွာ(Hidawkaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ သလိုဘွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သလိုဘွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တော်ကြီး (တောင်)ရွာ၊ ကော့စိန်
တော်ကြီး  (တောင်)ရွာ၊ ကော့စိန်
ကျင်ခွါရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘီး
ဘီးဟူသည်မှာ ဝင်ရိုးပေါ်၌ လည်နိုင်သော ချပ်ပြားဝိုင်း၊ သို့မဟုတ် အဝိုင်းခွေကိုဆေးဆိုး၍ မြန်မာစာအားဖြင့် ဘီး ဟုရေးသားသော်လည်း ပြောဆိုရာ၌မူ ဘိန်း ဟုခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲကြသည်။ လူတို့သည် ကမ္ဘာဦးခေတ်အခါ မှစ၍ လူမူရေးအတွက်အမျိုးမျိုးသော ကြံစည်တီတွင်မူများကို ပြုခဲ့ ကြရာ၊ ဘီးကိုတီတွင် ကြံစည်ခဲ့ခြင်းသည် လူ့လောက အတွက် အထူးသဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဘက်တွင် အရေးပါ အကျိုးပြုလှသော တီထွင်ချက်တစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ဘီးကိုမည်သည့်ခေတ်အခါက တီထွင်ခဲ့သည်ဟု အတိအကျ မခန့်မှန်းနိုင်သော်လည်း၊ အချို့ကလွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၉ဝဝဝ ခန့်လောက်က ဖြစ်မည်ဟု အကြမ်းဖျင်း အားဖြင့် ခန့်မှန်းကြသည်။ ဘီးကိုစတင်တီထွင် ကြခြင်းမှာ လေးလံသော အရာဝတ္ထုကြီးများကို တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ရေးအတွက် ဖြစ်သည်။ ဘီးမပေါ်မီခေတ်က ရှေးလိူတို့ကို ခုပေးပြီးလျှင်၊ ဒလိမ့်ကဲ့သို့လှိမ့်ပေးကာ၊ ထိုအရာဝတ္ထုကြီးကို ဆွဲယူကြသည်။ ယင်းသို့ဒလိမ့်တုံးခံ၍ ဆွဲယူရာမှ စွတ်ဖားပြောင်းကြသည။ ဘီးကို စတင်တီထွင် ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သစ်တုံး ဒလိမ့်ကို အခြေခံပြု၍ သစ်တုံးကို ပါးပါဖြတ်ချသောအခါ ချပ်ပြားဝိုင်းများ ရရှိသည်။
ထိုချပ်ပြားဝိုင်းများကို တုတ်ချောင်း၊ သို့မဟုတ် တိုင်တစ်လုံး ၏ တစ်ဖက် တစ်ချက်တွင် လည်နိုင်အောင် တပ်ဆင်သော အခါ ဘီးနှင့် ဝင်ရိုးအခြေခံကို စတင်တီထွင်ချက် ဖြစ်လာ သည်။ ယင်းတို့ကို စွတ်ဖား၌ တပ်ဆင်သောအခါ ဘီး၊ ဝင်ရိုး နှင့် လှည်းအခြေခံကို စတင်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ယင်းတီထွင်မှုသည် လူ့ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းတွင် ကြီး စွာသော တိုးတက်မှုတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ ကျွနု်ပ်တို့ အထောက်အထား တွေ့ရသမျှ ရှေးအကျဆုံးဟု ယူဆရသော ဘီးကို အီရက်နိုင်ငံ၊ ကစ်ရှုမြို့၌ တူးဖော်ရရှိခဲ့ရာ၊ ရှေးခေတ် ဗက်ဗီလုံးနီးယား နိုင်ငံ၌ အသုံးပြုခဲ့သော သစ်သားဘီးဖြစ်၍ ကြေးနီဘီးခွေ တပ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဗက်ဗီလုံးလူမျိုး တို့သည် ဘီးမှအပိုသစ်သားများကို ခုတ်ချဖယ်ထုတ်ပြီးလျှင် ဘီးထောက်များသာ ပါသည့် ပေါ့ပါးသော ဘီးများကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း အထောက်အထား တွေ့ရသည်။ ရှေးအီဂျစ် လူမျိုးတို့သည် ဘီးခွေတွင် သားရေတိုင်ယာကို သားရေကြိုး ကြမ်းများဖြင့် ချည်၍ အသုံးပြုခဲ့ကြောင်းကိုလည်း တွေ့ရသည်။
ဂရိနှင့် ရောမတို့ခေတ်တွင် ရထားဘီးများကို လှပအောင်မွမ်းမံ ခြယ်လှယ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ယခုခေတ် တိုင်အောင် မဖွံ့ဖြိုး မတိုးတက်သေးသော အချို့နိုင်ငံများ၏ အချို့အရပ်ဒေသများတွင် သစ်သားချပ်ပြား ဘီးတပ်သော နွားလှည်းများကို အသုံးပြုနေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ ယခုခေတ် ယာဉ်ရထားများ၏ ဘီးများသည် ဆိုခဲ့ သော ဒလိမ့်တုံးတပ် စွတ်ဖားအခြေအနေမှ အဆင့်ဆင့် တိုးတက်လာကြခြင်း ဖြစ်သည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး သမိုင်းတွင်လမ်းများ၏ အခြေအနေကို လိုက်၍ ဘီးများကို လည်း တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ပြုပြင်လာကြသည်။
သစ်သားချပ်ပြားဘီးမှ၊ ဘီး၏ အလယ်ချက်ပုံတောင်း ပတောင်း မှ ဘီးထောက်များဖြင့် ဘီးခွေကို ထောက်ကန် ထားသော ဘီးများခေတ်သို့ရောက်လာသည်။ ယာဉ်ရထားများ လည်း အမျိုးမျိုး ဖြစ်လာသဖြင့် လှည်း၊ ရထား အမျိုးအစားကို လိုက်၍ ဘီးများကိုလည်း ခွဲခြား ပြုပြင်လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ထိုအခါတွင် ဘီးလုပ်သမားတို့အတွက် ပညာကျွမ်းကျင်မှု၊ တိကျသေချာစေ့စပ်မှု၊ အချိန်အဆ မှန်ကန်မှုများ အလွန် လိုအပ်လာသည်။ အကြောင်းမူ လေးလံသော ဝန်ဆွဲသည့် လှည်း၏ ဘီးနှင့် မင်းစိုးရာဇာ သူဌေးသူကြွယ်တို့၏ ကြော့မော့သော လှည်းယာဉ်၊ ကြွားဝါသော ရထားတို့၏ ဘီးတို့သည် လေးလံ သော ဝန်ကိုဆွဲနိုင်ရန်နှင့် သွက်လက် ပေါ့ပါးရန်ဟူ၍ သဘောခြားနားလာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ခြားနားသော သဘောအရ ဘီးတို့ကို ချင့်ချိန်ကြံဆ ခွဲခြားလုပ်ကိုင်ရန် လိုအပ်လာသောကြောင့် ဘီးလုပ်သမားတို့၏ ပညာသည် ကျယ်ပြန့်နက်နဲလာလေသည်။
မော်တော်ကား၊ မီးရထားခေတ်သို့ရောက်လာသော အခါတွင်မူ ဘီးများသည် အလွန်ခြားနားစွာ တိုးတက်ခဲ့ လေပြီ။ စက်ဘီး၊ မော်တော်ကား၊ မီးရထားဘီးများကား သစ်သားဘီးများ မဟုတ်တော့ချေ။ သတ္တုဘီးများဖြစ်ကြ၍ အချင်းအားဖြင့် သေးငယ်ကြလေသည်။ ထို့ပြင် ချောမွတ် မာကျောသော လမ်းပေါ်တွင် လျင်မြန်စွာ လိမ့်နိုင်ရန် စက်ဘီး၊ မော်တော်ကားများ၏ ဘီးခွေတွင် လေထိုးထားသော တိုင်ယာ များနှင့် ဖြစ်လာကြသည်။ သို့တိုင်အောင် လှည်းနှင့် ရထား ဘီးလုပ်သမားများကား သစ်သားဖြင့်ပင် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ဆဲ ဖြစ်ရာ ယင်းတို့၏ ပညာသည် မှေးမှိန်၍ လာလေသည်။
စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများတွင်လည်း ဘီးများသည် အလွန်အရေးပါ အရာရောက်ကြပေသည်။ စက်များ လှုပ်ရှား လည်ပတ်အောင် ဘီးများက ဆောင်ရွက်ပေးကြရသည်။ စက်၏ အဟုန်ကိုလည်း ထိန်းပေးရသည်။ စက်အဖွဲ့တွင် အားထိန်း ဘီးများ၊ ခွေးသွားစိပ်ဘီးများ၊ စက်မောင်းဘီးများသည် အရေး ပါသော စက်ကိရိယာ အစိတ်အပိုင်းများ ဖြစ်ကြလေသည်။
နာရီလုပ် သမားများသည် နာရီများ တီးသံမြည်ရန်၊ အချိန်ပြရန်အတွက် ကိရိယာကို စူးစမ်းရှာဖွေကြရာ ဘီးများ သည် ထိုဆရာတို့အလိုရှိသော လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက် ပေးနိုင်ကြောင်း ကံအားလျော်စွာ အဆင်သင့် သွားတွေ့ကြ သည်။ သို့သော် ဘီးများတွင် အံထစ်များ၊ သို့မဟုတ် အသွားများ တပ်ဆင်ပေးရန် လိုအပ်ကြောင်း တွေ့ရ သည်။ ယင်းတို့ကို တပ်ဆင်ပုံ တပ်ဆင်နည်းကို နာရီဆရာ တို့သည် ရေရဟတ်၊ လေရဟတ်နှင့် ကျောက်မီးသွေးများ၌ ကျောက်မီးသွေး မတင်သည့် မောင်းစက်များမှ ဘီးများကို နမူနာ ယူရသည်။ ဆိုခဲ့သော ရဟတ်များ၊ မောင်းများမှ သစ်သားဘီးများတွင် သစ်သား အသွားများကို တစ်ခြား သက်သက် ရိုက်သွင်းကာ စရွေးကိုက်၍ ပြုလုပ်ကြသည်။ နာရီ ဆရာတို့သည် သံဘီးများတွင် သံအသွားများကို သက်သက်ရိုက်သွင်း အသုံးပြု ခဲ့ကြသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ရာနှင့် ချီ၍ ကြာရှည်ခဲ့သည်။ နောင်အခါတွင်မှ အသွားတပ်ပြီး ဘီးများကို သွန်းသံဖြင့် ပြုလုပ်နည်းကို တီထွင်အောင်မြင်ခဲ့ ကြသည်။
နာရီဆရာတို့သည် နာရီသေးများအတွက် ကြေးဝါကို လည်းကောင်း၊ မျှော်စင်နာရီကြီးများအတွက် သံကို လည်းကောင်း ခွေးသွားစိပ် ဘီးများရအောင် ပုံသွင်းလုပ်ကိုင် ကြသည်။ ချပ်ပြားဝိုင်းမှ အသွား များ၊ သို့မဟုတ် အထစ် များ ဖြတ်ထုတ်ရန် တွင်ခုံ တစ်မျိုးကိုလည်း တီထွင်ခဲ့ကြ သည်။ သို့တိုင်အောင် ၁၈ ရာစု ခေတ်အထိ ထိုခွေသွားစိပ်ဘီး များ လုပ်ကိုင်သော လုပ်ငန်းသည် တိကျမှုကို လိုအပ်သဖြင့် နာရီပေါင်းများစွာကြာအောင် လုပ်ကိုင်ရသော လက်ဝင်သည့် လုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထို့ကြောင့် သံထည်ဖြင့် ပြုလုပ်သည့် ကြီးမားသော ဘီးများတွင် အသွားတပ်ခြင်းကို တစ်ခြားသက်သက် ပြုလုပ်ခဲ့ကြလေသည်။
မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ လက်ပတ်နာရီခွေးသွားစိပ်ဘီး၊ ကြီးမားသော စက်ကြီးတစ်စက်မှ အားထိန်းဘီး၊ မော်တော် ကားဘီး၊ စက်သီး
စသည်တို့သည် ရှေးရှေးခေတ်မှ ဒလိမ့်တုံး၏ အခြေခံ သဘောကိုယူ၍ တိုးတက်တီထွင်မှုများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဘီးကိုတီထွင်မှုသည် လူ့ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းတွင် အကျိုးအပြုဆုံး၊ အခြေခံ အကျဆုံးသော တီထွင်မှုတစ်ရပ်ဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။
ရေဒီယိုစတူဒီယို 54 ကွန်ယက်
ရေဒီယိုစတူဒီယို 54 ကွန်ယက်, သို့မဟုတ်စတူဒီယို 54 ကွန်ယက်, Locri, Calabria တွင်အခြေစိုက်သည့်အီတလီပုဂ္ဂလိကရေဒီယိုဘူတာရုံဖြစ်ပါတယ်။ Messina, Reggio Calabria, Vibo Valentia, Catanzaro, Cosenza, Crotone, Lecce, Potenza နှင့် Salerno): ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်အီတလီတောင်ပိုင်းငါးခုတိုင်းဒေသကြီးများတွင်ကိုးပြည်နယ်များအတွက် FM ရေ Network ပေါ်မှ Studio က 54 ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါအစီအစဉ်အရ 28 နေ့စဉ်မွမ်းမံမှုများနှင့်အတူ, ဂီတ hits နှင့်ကို real-time သတင်းအချက်အလက်များ၏ထုတ်လွှင့်ခြင်းဖြင့် caratterizzata ဖြစ်ပါတယ်။
ဆောင်ခပ်ရွာသစ်ရွာ၊ သမီးလှ
ဆောင်ခပ်ရွာသစ်ရွာ၊ သမီးလှ
အနန်းချောင်းရွာ၊ မြစ်ကြီးဘိုး
အနန်းချောင်းရွာ၊ မြစ်ကြီးဘိုး
မြေပုံမြို့နယ်
မြေပုံမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မြေပုံမြို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သော နာဂစ်မုန်တိုင်းကြောင့် မြို့နယ်၏ နေရာဒေသအများစုတွင် ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
မရမ်းတောင်ရွာ
မရမ်းတောင်ရွာ
သင်္ဘောကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
သင်္ဘောကုန်းရွာ (Thinbawkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်နီကန်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ညောင်နီကန်ရွာ (Nyaungnikan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ညောင်နီကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၅၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိန္နဲတောရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ပိန္နဲတောရွာ (Peinhnetaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဘဲများ (ခေါ်) စီရင်စုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘဲများ (ခေါ်) စီရင်စုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၃ ဦး၊ မ ၆၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တင်ထွန်းနိုင်
ဦးတင်ထွန်းနိုင်သည် ရန်ကုန်တိုင်း ဆိပ်ကြီး ခနောင်တို မြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားပြု အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ ရွေးကောက်ခံ အမတ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေးတိုင်း မြင်းခြံမြို့နယ် ဆီမီးခုံ ရွာ၌ ၁၉၇၁ ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်တွင် မွေးဖွားသည်။ မန္တလေးစက်မှုတက္ကသိုလ်မှ အီလက်ထရွန်းနစ် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ပြီး ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်မှ စီမံခန့်ခွဲမှုပညာ မဟာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီမှ စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန စသည့်ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ခေတ္တပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တရားဝင်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ပနီပင် (မြန်မာစု)
ပနီပင် (မြန်မာစု)
ဂိုသန်ဘာ့ဂ်မြို့
ဂိုသန်ဘာ့ဂ်မြို့သည် ဆွီဒင်နိုင်ငံ တွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး နောဒစ်နိုင်ငံများတွင် ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။
ကော့စိန် (မြောက်)ရွာ၊ ကော့စိန်
ကော့စိန် (မြောက်)ရွာ၊ ကော့စိန်
ငါးဘတ်ကြီးရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ငါးဘတ်ကြီးရွာ(Ngarbatgyi)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ငါးဘတ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးဘတ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈၈ ဦး၊ မ ၁၃၁၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၅၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲပုံ (အရှေ့)ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
သဲပုံ (အရှေ့)ရွာ (Theapon(East))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မြေဖြူကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေဖြူကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၉ ဦး၊ မ ၁၃၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲကမ်းတောင်ရွာ
မဲကမ်းတောင်ရွာ
ကနစိုချောင်းရွာ၊ မြစ်ကြီးဘိုး
ကနစိုချောင်းရွာ၊ မြစ်ကြီးဘိုး
အက်တောရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
အက်တောရွာ (Ettaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ အက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၉၆ ဖြစ်သည်။  ၎င်းရွာသည် မုံရွာမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိုင်စော်နံရွာ၊ ကော့စိန်
ပိုင်စော်နံရွာ၊ ကော့စိန်
တစ်ပါတီစနစ်
တစ်ပါတီစနစ် ဆိုသည်မှာ တိုင်းပြည်တစ်ခုကို နိုင်ငံရေး (လမ်းစဉ်) အယူအဆတစ်မျိုးတည်းကို ကျင့်သုံးရန် ပါတီတစ်ခုတည်းမှ အုပ်ချုပ်သည့်စနစ်ကို ဆိုလိုသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
ထိုစနစ်တွင် ပါတီခေါင်းဆောင်(သို့)ပါတီ၏ဗဟိုအာဏာပိုင်အဖွဲ့ ကတိုင်းပြည်အာဏာကို ဆုပ်ကိုင်ထားပြီး အုပ်ချုပ်လေ့ရှိသည်။ ထိုသို့အုပ်ချုပ်နိုင်ရန်အတွက် ၎င်းတို့နှင့် သင့်တော်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ ကိုလည်းရေးဆွဲ ပြဋ္ဌာန်းလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဒီမိုကရေစီ စနစ်တွင် ကျင့်သုံးသည့်အတိုင်း လွှတ်တော်၊တရားရုံးချုပ် အစရှိသည့် အဆောက်အဦးများ၊လုပ်ငန်းတာဝန်များအားလုံး ပြည့်စုံစွာပါဝင်သော်ငြား အစစ်အမှန် အာဏာပိုင်မှာ လက်ရှိတိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်နေသည့် ပါတီသာ ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ၁၉၈၈ ခုနှစ်မတိုင်မှီ ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှ စကာ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ တစ်ပါတီ တည်းက အုပ်ချုပ်ခဲ့သဖြင့် တစ်ပါတီစနစ်နှင့် အုပ်ချုပ်ခံခဲ့ရဖူးပါသည်။ ထို့အတူ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်ပါတီစနစ်ကျင့်သုံးသည့်နိုင်ငံအများစုမှာ အာဏာရှင်နိုင်ငံများ၊ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံများ နှင့် ကွန်မြူနစ် နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။
ထင်ရှားသည့် တစ်ပါတီစနစ်ကျင့်သုံးသောနိုင်ငံများ
တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဗွတ်ဝါထိပ်မဲ
ဗွတ်ဝါထိပ်မဲ (Alophoixus phaeocephalus) သည် မလေး ကျွန်းဆွယ်၊ ဆူမတြာကျွန်း၊ ဘော်နီယိုကျွန်းများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဝက်ဖြူရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ဝက်ဖြူရွာ (Wethpyu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ညောင်နီကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၅၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိန်ချောင်း (မြန်မာစု)
စိန်ချောင်း (မြန်မာစု)
ကြိုချောင်းအထက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရခိုင်ဘာသာစကား
အာရကန်ဘာသာစကား (ရခိုင်ဟုလည်းသိကြသည် ; ရခိုင်ဘာသာ, MLCTS: rakhuin bhasa) ဗမာဘာသာစကား၏ ဒေသိယစကားဟုလည်းမှတ်ယူကြသည်။ "အာရကန်" သည် ရခိုင်ဒေသ၏ ရှေးအခေါ်ဖြစ်သည်။ ရခိုင်များကို ဒေသိယသံဖြင့် သုံးမျိုးခွဲခြားနိုင်သည်: စစ်တွေ–မရမာ (သုံးစွဲသူ သုံးချိုး နှစ်ချိုးခန့်)၊ ရမ်းဗြဲ နှင့် သံတွဲ ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ဘာသာစကားသည် ရခိုင်၊ မရမာ နှင့် ကမန်တို့၏ မိခင်ဘာသာစကားဖြစ်သည်။