cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကျွန်းလှမြို့
အပင်များ
မြို့နယ်၏ ရာသီဥတု မြေသဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်သော အပင်များသည် များသောအားဖြင့် ပင်စောက်ပင်များ ပေါက်ရောက်ကြသည်။ သစ်တောအမျိုးအစားမှာ အမြဲစိမ်းနှင့် အပူပိုင်းရွက်ပြတ်သစ်တော့ အမျိုးအစားဖြစ်၍ အဖိုးတန်သစ်များ ပေါက်ရောက်ကြသည်။ သစ်တောဌာန၏ ကွက်စိပ်စီမံကိန်းစာရင်းအရ ကြိုးဝိုင်းအလိုက် ပေါက်ရောက်သော ရောင်းတန်းဝင် သဘာဝ ပေါက်ပင်များမှာ အောက်ပါအတို်င်းတွေ့ရှိရသည်။
မှတ်ချက်
ကျွန်းလှမြို့‌‌ဟောင်းသည်သဖန်းဆိတ်ရေလှောင်တမံရေဝပ်အတွင်းပျောက်ဆုံးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ယခုဖော်ပြထားသည့်ကျွန်းလှသည်မြို့ဟောင်းဖြစ်သည်။
ဖရိုဒါ ဒါစတာယဲဗ်စကီး
ဖရိုဒါ မီဟာရီလာဘိချ် ဒါစတာယဲ့ဗ်စကီး( Фёдор Миха́йлович Достое́вский၊ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈၂၁ – ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၈၁) ဟာ ရုရှားဝတ္တုတို၊ ဝတ္တုရှည်၊ အက်ဆေး၊ ဂျာနယ်လစ် နှင့် တွေးခေါ်ပညာရှင်အဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ ဒါစတာယဲ့ဖ်စကီးရဲ့ စာပေတွေက စိတ်ပညာဆိုင်ရာ အရေးအသားတွေဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေး၊ လူမူရေးနှင့် ၁၉ ရာစုက ရုရှားနိုင်ငံရဲ့ ပရလောကဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးနေသာ လူသားတို့ရဲ့ဗျာများနေမှုကို ဖော်ပြနေသည်။ သူဟာ အသက် ၂၀ အရွယ်မှာ စတင်၍ စာရေးသားခြင်းများကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး သူရဲ့ ပထမဆုံးဝတ္တုရှည်ဖြစ်သော “သနားစရာ လူသတ္တဝါတွေ” Poor Folk (Russian: Бедные люди) စာအုပ်ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှာ စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ထိုအချိန်မှာ သူ၏ အသက်မှာ ၂၅ သာ ရှိသေးသည်။ သူ၏ ကျော်ကြားလှ သော စာအုပ်များထဲတွင် “ပြစ်မှုနှင့် ပြစ်ဒဏ်” Crime and Punishment (Russian: Преступле́ние и наказа́ние)(၁၈၆၆)၊ " မိစ္ဆာ"Demons (Russian: Бесы)၊ ကာရာမာဇော့ဗ် ညီအကိုများ(The Brothers Karamazov (Russian: Братья Карамазовы)(၁၈၈၀) တို့ပါဝင်သည်။ ဒါစတာယဲ့ဖ်စကီး ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များမှာ ဝတ္တုရှည် (၁၁)အုပ်၊ ဝတ္တုလတ်(၃)အုပ်၊ ဝတ္တုတို (၁၇) ပုဒ် နှင့် အခြားများစွာသော စာပေတို့ရေးသားခဲ့သည်။ စာပေဝေဖန်ရေး သမားများက သူကို စာပေလောကရဲ့ ကြီးကျယ်သော၊ ထူးခြားသော စိတ်ပညာဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူ တစ်ယောက်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဒါစတာယဲ့ဖ်စကီးကို ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် မော်စကိုမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ပုံပြင်များ၊ ဒဏ္ဍာရီ စာအုပ်များမှတဆင့် ရုရှားနှင့် နိုင်ငံခြားစာရေးဆရာများ၏ စာပေများကို ထိတွေ့ခဲ့သည်။ သူအသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် ၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် သူ၏မိခင် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ အဲဒီအချိန်ပတ်ဝန်းကျင်မှာပဲ သူဟာ Nikolayev Military Engineering Institute (ယခု Military Engineering-Technical University) ဝင်ခဲ့သည်။ ဘွဲ့ရပြီးတဲ့အခါမှာ အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး အပိုဝင်ငွေ အလို့ငှာ ဘာသာပြန်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၄၀ ခုနှစ် နှစ်လယ်လောက်တွင် သူရဲ့ ပထမဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သော “သနားစရာ လူသတ္တဝါတွေ” စာအုပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး စိန့်ပီတာစပါတ် စာပေလောကထဲသို့ ဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။
၁၈၄၉ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အကြောင်းမှာ ပီတရာယဲ့ဗ်စကီးအဖွဲ့အစည်းနှင့် ပါဝင်ပတ်သတ် နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းမှာ လစ်ဘရယ်ယူထရိုပီယမ် လျှို့ဝှက်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်ပြီး စာပေဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ရန် တည်ထောင်ထားသည် ဟုဆိုသည်။ သူနှင့် အခြားအဖွဲ့ဝင်များသည် သေဒဏ်ချမှတ်ခြင်း ခံရသည်။ သို့သော် သေဒဏ်မပေးမီ နီကိုလပ်စ်(ပထမ) ၏ ပြစ်ဒဏ်လျော့ပေါ့ အမိန့်ရောက်လာပြီး ဆိုက်ဘေးရီးယားအလုပ်သမားကမ့်သို့ ၄ နှစ် အပို့ခံခဲ့ရသည်။
နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ဒါစတာယဲ့ဗ်စကီးသည် ဂျာနယ်လစ်အဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး မဂ္ဂဇင်းအများအပြားကို ထုတ်ဝေခြင်း၊ တည်းဖြတ်ခြင်းများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် စာရေးဆရာရဲ့ ဒိုင်ယာရီ A Writer's Diary (Russian: Дневник писателя) ကိုရေးသားခဲ့သည်။ ဥရောပအနောက်ပိုင်းကို လှည့်လည်သွားလာခဲ့ပြီး လောင်းကစားဘက်တွင် အားသန်လာသဖြင့် ငွေကြေးအကြပ်အတည်းများ ကြုံခဲ့ရသည်။ ကာလတစ်ခု ငွေကြေးတောင်းခံမှုများရှိခဲ့သည်။ သိုသော် နောက်ဆုံးတွင် သူသည် အရောင်းရဆုံး စာရေးဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူ၏စာအုပ်များကို ယခုအခါ ဘာသာပေါင်း ၁၇၀ ကျော် ပြန်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ဒါစတာယဲ့ဗ်စကီး သည် အန်တွန် ချက်ကော့ဗ်၊ အားနက် ဟဲမင်းဝေး မှ စ၍ ဖရိုင်းဒရစ် နီချယ်၊ ယန်းပေါလ်ဆတ် တိုင်အောင် ပမာဏတစ်ခုထိတော့ လွှမ်းမိုးမှုရှိခဲ့သည်။
၈ ဇွန်
ဇွန်လ၊ (၈)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၅၉)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၆၀)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၀၆) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဝဲစုရွာ၊ သရက်ကုန်းလဲပြောက်
ဝဲစုရွာ၊ သရက်ကုန်းလဲပြောက်
အောက်ငှက်ပျောချောင်းရွာ၊ အောက်ငှက်ပျောချောင်း
အောက်ငှက်ပျောချောင်းရွာ၊ အောက်ငှက်ပျောချောင်း
ကြွက်
အောက်ပါတို့မှ လိုရာကြည့်ရှုပါ။
အလုပ်ကြီးရွာ၊ ကျုံသင်
အလုပ်ကြီးရွာ၊ ကျုံသင်
ကျွန်းလှမြို့နယ်
ကျွန်းလှမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကျွန်းလှမြို့ ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး
ကျွန်းလှမြို့နယ်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း၊ သစ်လုပ်ငန်း၊ ရွှေလုပ်ငန်း နှင့် ရေနံတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြေဖယောင်းလည်းထွက်ရှိသည်။ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်အချို့တွင် အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုများလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ တိုင်းရင်းဆေးဝါးအချို့ကိုလည်း မှတ်ပုံတင်၍ ဖြန့်ဖြူးရောင်းချလျက်ရှိသည်။ မုန့်ဖိုလုပ်ငန်းများလည်းလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ခေါက်ဆွဲလုပ်ငန်းအပါအဝင် တခြားစားသောက်ကုန်ထုပ်လုပ်မှုများလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။
အထင်ကရနေရာများ
မြစိမ်းတောင်
နန်းပလန်ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
နန်းပလန်ရွာ (Nangpalan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ တမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တမဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၂ ဦး၊ မ ၁၂၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုက္ကုဋာရာမသုတ်
အရှင်အာနန္ဒာနှင့် အရှင်ဘဒ္ဒထေရ်တို့ ပါဋလိပုတ်မြို့တော်အနီး ကက္ကူဋာရာမ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်ဘဒ္ဒထေရ်က မေးလျှောက်သဖြင့် “အဋ္ဌင်္ဂိက မိစ္ဆာမဂ် ရှစ်ပါးသည် အဗြဟ္မစရိယဖြစ်ပုံကို” အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။ --- အရှင်ဘဒ္ဒထေရ်က မေးလျှောက်သဖြင့် “အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည် “ဗြဟ္မစရိယဖြစ်ပုံ၊ ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ကုန်ခမ်းသွားခြင်းသည် “ဗြဟ္မစရိယ ပရိယောသာနဖြစ်ပုံကို” အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။ - အရှင်ဘဒ္ဒထေရ်က မေးလျှောက်သဖြင့် “အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည် “ဗြဟ္မစရိယဖြစ်ပုံ၊ အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယမဂ်နှင့်ပြည့်စုံသူ (အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယမဂ်ကို ကျင့်သုံး သူ)သည် “ဗြဟ္မစာရီ”ဖြစ်ပုံ၊ ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ကုန်ခမ်းသွားခြင်းသည် “ဗြဟ္မစရိယ ပရိယောသာန ဖြစ်ပုံကို” အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ရွာတောင်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြနှစ်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဒေါ့ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကဒေါ့ရွာ(Kadawt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဖကောန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၃၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိဇုမို တအိရှ − မအဲဘူတာ
အိဇုမို တအိရှ − မအဲဘူတာ  (出雲大社前駅 အိဇုမို တအိရှ − မအဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်၊ အိဇုမိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂျိုအိုရွာ၊ ပိန်းတောကြီး
ဂျိုအိုရွာ၊ ပိန်းတောကြီး
အိဇုမိုဆခနဲဘူတာ
အိဇုမိုဆခနဲဘူတာ  (出雲坂根駅 အိဇုမိုဆခနဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်၊ နိတတိုင်း၊ အိုခုအိဇုမိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဖိုးမြစ်စုရွာ၊ သရက်ကုန်းလဲပြောက်
ဖိုးမြစ်စုရွာ၊ သရက်ကုန်းလဲပြောက်
ကုလားတန်းရွာ၊ ကျုံသင်
ကုလားတန်းရွာ၊ ကျုံသင်
နွားခြံကုန်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
နွားခြံကုန်းရွာ(Nwarchankone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ လှာကမြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှာကမြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၁၀၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၉၃၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ဝမ်ကုန်းစံရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ဝမ်ကုန်းစံရွာ (Wankonesam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နမ့်စန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၄၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်စန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၂ ဦး၊ မ ၁၉၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
နွားခြံကုန်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ကုန်းစံရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနောက်ရွာ
အနောက်ရွာ
ကိုးကား
အနောက်ရွာ
၁၉၄၆
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
(၈) ရက်။
(၁၉) ရက်။
(၃၀) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
(၂) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။ (၃) ရက်။ (၂၀) ရက်။
ဧပြီလ
(၄) ရက်။ (၁၉) ရက်။
မေလ
(၁၈) ရက်။
(၁၉) ရက်။
ဇွန်လ
(၇) ရက်
(၁၀) ရက်
(၂၆) ရက်
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၄) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၅) ရက်။
(၁၅) ရက်။ (၁၇) ရက်။
(၂၆) ရက်။
(၂၇) ရက်။
(၂၉) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၃) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၈) ရက်။
(၁၇) ရက်။
(၂၀) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၂၀) ရက်။
အယ်လဗားတားပြည်နယ်
အယ်လဗားတားပြည်နယ်သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အနောက်ပိုင်းရှိ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၃,၆၄၅,၂၅၇ ဦးရှိပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေမှာ ၄,၁၄၅,၉၉၂ ဦး ဖြစ်သည်။ ကနေဒါနိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ပရေရီမြက်ခင်းပြင် ဒေသရှိ ပြည်နယ်များတွင် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်သည်။ အယ်လဗားတား ပြည်နယ် နှင့် အိမ်နီးချင်း ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သော ဆက်စကက်ချီဝမ် ပြည်နယ်တို့ကို ၁၉၀၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိ ပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ရေချယ် နော့တလေ ဖြစ်သည်။
ရွှေလီရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ရွှေလီရွာ (Shweli)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ကံပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၄၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိဇုမိုမိနရိဘူတာ
အိဇုမိုမိနရိဘူတာ  (出雲三成駅 အိဇုမိုမိနရိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်၊ နိတတိုင်း၊ အိုခုအိဇုမိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တလန်ရောန်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
တလန်ရောန်ရွာ(Thlanrawn)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ တားလ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တားလ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂ ဦး၊ မ ၃၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပရိသုဒ္ဓသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မဖြစ်ကုန်သေးသော ပရိသုဒ္ဓ ပရိယောဒါတ, အနင်္ဂဏ, ဝိဂတူပက္ကိလေသ ဖြစ်ကုန်သော (အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယမဂ္ဂ ဓမ္မတို့သည် အရဟံဂုဏ်ရှင် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဂုဏ်ရှင် ဘုရားရှင် ဖြစ်ပွင့်တော်မူရာအခါကို ကြဉ်ထား၍ မဖြစ်ပေါ်ကုန်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မဖြစ်ကုန်သေးသော ပရိသုဒ္ဓ၊ ဝိဂတူပက္ကိလေသဖြစ်ကုန်သော (အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယမဂ္ဂ)ဓမ္မတို့သည် သဗ္ဗညုဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်မှတစ်ပါးသော သာသနာတော်၌ မဖြစ်(မရှိ)ကုန်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
နောင်ဖုရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
နောင်ဖုရွာ (Nawnghpu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၁၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်
လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်သည် "LAX" ဟု လူသိများကြပြီး လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့နှင့် ၎င်း၏ပတ်ဝန်းကျင်မြို့ပြဧရိယာကို ဝန်ဆောင်မှုပေးသော အဓိကအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ဖြစ်သည်။ LAX သည် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၁၈ မိုင် (၃၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင်တည်ရှိသော ဝက်စ်ချက်စ်တာရပ်ကွက်တွင်တည်ရှိသည်။ လေဆိပ်ကို လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် ကမ္ဘာ့လေဆိပ်များ (LAWA) မှ လည်ပတ်ပြီး လော့စ်အိန်ဂျလိစ်မြို့ အစိုးရဌာနခွဲတစ်ခုဖြစ်သည့် Van Nuys လေဆိပ်သည် အထွေထွေလေကြောင်းအတွက် လည်ပတ်လျက်ရှိသည်။ လေဆိပ်သည် မြေဧက ၃.၅၀၀ (၁,၄၀၀ ဟက်တာ) ကျယ်ဝန်းပြီး အပြိုင်ပြေးလမ်း လေးခုရှိသည်။ LAX သည် Westside နှင့် South Bay တို့နှင့်အနီးဆုံးလေဆိပ်ဖြစ်သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် LAX သည် ခရီးသည် ၈၈,၀၆၈,၀၁၃ ဦးကို ကိုင်တွယ်ခဲ့ပြီး ဟာ့ရ်စဖီးလ်–ဂျက်ဆင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ပြီးနောက် ကမ္ဘာ့တတိယအလုပ်အများဆုံးနှင့် အမေရိကန်၏ဒုတိယအလုပ်အများဆုံးလေဆိပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အမေရိကန် အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ အကြီးဆုံးနှင့် အလုပ်အများဆုံး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်အဖြစ် LAX သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ အဓိက အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဝင်ပေါက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာသို့ ခရီးသွားသည့်ခရီးသည်များ (အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ၊ ဩစတြေးလျ၊ မက္ကဆီကိုနှင့် ဗဟိုအမေရိကကဲ့သို့) ချိတ်ဆက်သည့်နေရာလည်း ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။ လေဆိပ်သည် အခြားလေဆိပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ၎င်းကို ချိတ်ဆက်မှုတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းထက် လော့စ်အိန်ဂျလိစ်တွင် ၎င်းတို့၏ ခရီးစဉ်များ စတင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကုန်ဆုံးခြင်းတို့ကြောင့် လေဆိပ်သည် ကမ္ဘာ့အစည်ကားဆုံး လေဆိပ်အဖြစ် စံချိန်တင်ထားသည်။ ခရီးသည်နှင့် ကုန်တင်ယာဉ် နှစ်ခုစလုံးအတွက် ထိပ်တန်းအမေရိကန်လေဆိပ်ငါးခုတွင် အဆင့်သတ်မှတ်ရန် တစ်ခုတည်းသောလေဆိပ်လည်းဖြစ်သည်။ LAX သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အခြားလေဆိပ်များထက် ခရီးသည်ပိုများသော လေကြောင်းလိုင်းများအတွက် အဓိကအချက်အချာနေရာ သို့မဟုတ် အဓိကမြို့အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။
၁၀ ဇွန်
ဇွန်လ၊ (၁၀)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၆၁)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၆၂)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၀၄) ရက် ကျန်သေးသည်။
ထင်းရှူးကုန်းရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ထင်းရှူးကုန်းရွာ (Htinshukone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ တောင်ပေါ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ပေါ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၈ ဦး၊ မ ၁၆၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုတ်ဖိုဆရာတော်
အုတ်ဖိုဆရာတော် (မြန်မာ ၁၁၇၉-၁၂၆၇)
အရွယ်သို့ရောက်လျှင် ကုလားချောင်းရွာအနီး နန်းဦး ကျောင်းမှ ဆရာတော်ဦးဇော်ဂျီ (ဆင်ဖြူကျွန်းဆရာတော်) ထံ၌ မိဘများကအပ်နှံ၍ ကျောင်းသားဘဝမှ ရှင်သာမဏေဝတ်သည့် တိုင်အောင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရသည်။ အုတ်ဖိုဆရာတော်လောင်း မောင်ညှင်း၏ သာမဏေဘွဲ့အမည်မှာ ရှင်ဥက္ကံဝံသမာလာ ဖြစ် သည်။ သာမဏေဝတ်နှင့်ပင် အင်းဝမြို့မှကြွလာသော မြသိန်း တန်ဆရာတော်ထံတွင်လည်းကောင်း ဟင်္သာတအဝအုတ်ကျောင်း ဆရာတော် ဦးမဏိဇောတထံတွင်လည်းကောင်း ဟင်္သာတမြို့ သရက်တော ဆရာတော်ဦးကဝိထံတွင်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့ ပုဇွန်တောင်ဆရာတော် ဦးမတိမထံတွင်လည်းကောင်း စာပေ ကျမ်းဂန်သင်ကြားတော်မူသည်။ ထိုစဉ်ကပင် အုတ်ဖိုဆရာတော် လောင်း ရှင်ဥက္ကံဝံသမာလာသည် မေတ္တာစာအရေးအဖွဲ့တို့ကို သီကုံးပြုစုခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် မန်ကျည်းတောဆရာတော်ကို ဥပဇ္ဈယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်ခံယူရာ ရဟန်းဘွဲ့သည်လည်း ဦးဥက္ကံ ဝံသမာလာပင်ဖြစ်လေသည်။
မန်ကျည်းတောဆရာတော်ကြီးထံ၌ ပရိယတ္တိဓမ္မတို့ကို သင်ကြားဆည်းပူး၍ ဆရာတော်ကြီး အထက်သို့ပြန်ကြွသွား သောအခါ ဓနုဖြူမြို့ ရွှေဂူကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဦးဇောတ (ယခင် ဟင်္သာတ သရက်တောကျောင်းတိုက်၊ တိုက်အုပ်)ထံ၌ ခိုလှုံ၍ ပရိယတ္တိဓမ္မတို့အပြင် ပျို့၊ လင်္ကာ၊ ကဗျာ စသောစာပေ အနုပညာတို့ကိုလည်း လေ့လာဆည်းပူးလေသည်။
ဆရာတော်ဦးဇောတသည် ဦးဥက္ကံဝံသမာလာ၏ ဉာဏ် ပညာပါရမီ ထူးခြားထက်မြက်ပုံကို တွေ့သိရသဖြင့် ပညာအရာ ၌ ပိုမိုထွန်းကားစေရန် အမရပူရမြို့တော်သို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့ပြီး လျှင် ဗားကရာဆရာတော်ကြီးထံ ကိုယ်တော်တိုင် အပ်နှံပေးခဲ့ သည်။ ဗားကရာဆရာတော်ကြီးထံ၌ ခုနစ်နှစ်ကြာမျှ ပရိယတ္တိ များကို ဆည်းပူးအားထုတ်ခဲ့ရာ စာသင်သားများအနက် ဉာဏ် အထက်မြက်ဆုံးအဖြစ် ထင်ပေါ်ခဲ့လေသည်။
ထိုစဉ်အတွင်း သက္ကတကျမ်းများကိုလည်း သမ္မာရသျှံ အမည်ရှိ ဗြဟ္မဏပုဏ္ဏား ဆရာကြီးထံသင်ကြားလေ့လာခဲ့လေ သည်။
ဗားကရာကျောင်းတိုက်၌ စာပေဆည်းပူး၍ လေးနှစ် ငါးနှစ်ခန့် ကြာသောအချိန်ကာလမှစ၍ မိမိကိုယ်တိုင် စာပေ ဆည်းပူး၍ သူတစ်ပါးတို့ကိုလည်း စာပေပို့ချပေးခဲ့လေသည်။ ဗားကရာဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် သာသနာပိုင်ဖြစ် တော်မူပြီးနောက် သာသနာအရေးဆွေးနွေးစီမံနေရသဖြင့် ဆရာ တော်ကြီးကိုယ်တော်တိုင် စာပေမပို့ချနိုင်သောအခါ ဆရာတော် ဘုရားကြီး၏ အမိန့်အရ ဗန်းမော်ဆရာတော်ထံမှ ကြွင်းကျန် သေးသော ဝိနည်းပါဠိတော် အဋ္ဌကထာတို့ကို ဆက်လက်သင် ကြားရပေသည်။
ဗားကရာဆရာတော်ထံ၌ ခုနစ်နှစ်ခန့် စာပေသင်ကြား ပြီးနောက် မြသိန်းတန်ဆရာတော်၊ စစ်ကိုင်းဘက်ထူပါရုံ ဆရာ တော်တို့ထံ၌လည်း စာပေသင်ကြားခဲ့လေသည်။ မြသိန်းတန် ဆရာတော်ထံ၌ စာပေသင်ကြားနေစဉ် ဆရာတော်ဘုရား တိုက် တွန်းသဖြင့် အာချာတ်သာမိနိယာမ်၏ အဖြေဋီကာကျမ်းဖြစ် သော နိယာမသာရဒီပနီကို ရေးသားတော်မူသည်။ ထူပါရုံဆရာ တော်ထံတွင် ကလာပ်ကျမ်း၊ ဝိဒဂ်ကျမ်း၊ ဘင်္ဂလီနာဂရီ အစရှိ သော ဘာသန္တရကျမ်းဂန်များကို သင်ကြားဆည်းပူးသည်။ ထို့ နောက် ပဋိပတ္တိအရာ၌ အလွန်ထင်ရှားတော်မူသော အလယ် တောရဆရာတော်ကြီး အရှင်ဥတ္တမမထေရ်ထံတွင် ပဋိပတ်နည်း များကို သင်ကြားဆည်းပူးပြန်လေသည်။
ယင်းသို့နှစ်ပေါင်းအတန်ကြာ စာပေပရိယတ္တိတို့ကို ဆည်းပူးပြီးနောက် ၁၂၁၃ ခုနှစ်၌ တပည့် သံဃာနှစ်ကျိပ်ခန့် နှင့်အတူ သာရဝေါမြို့အနီး ဇာတိချက်မြှုပ်ဖြစ်သော ရွာကလေး ရွာတွင် ဆွေမျိုးဉာတကာများက ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည့် ကျောင်း၌သီတင်းသုံးပြီးလျှင် စာပေပရိယတ်မပြတ်ပို့ချတော်မူ သည်။ တစ်နှစ်တစ်ဝါမျှကြာသောအခါ ၁၂၁၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ် ဒုတိယအကြိမ်ဖြစ်၍ သာရဝေါမြို့ပျက်သော ကြောင့် ဆွေမျိုးဉာတိ တပည့်သံဃာများနှင့်တကွ အုတ်ဖိုမြို့ (ယခုအင်္ဂပူမြို့)သို့ ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးသည်။ ထိုအခါမှစ၍ အုတ်ဖိုဆရာတော်ဟု ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
အုတ်ဖိုမြို့၌ သီတင်းသုံးနေစဉ် ဇာတဿရအိုင် ဥဒကုက္ခေပ သိမ်၌ ဝိနည်းကံပြုခြင်းကိုအကြောင်းပြု၍ ဝိနည်းကံ မြောက် မမြောက် အငြင်းအခုန်ဖြစ်ပွားရာမှ အုတ်ဖိုဆရာတော်နှင့် မူလ ရှိရင်းသံဃာများ သဘောကွဲလွဲကာ ဂိုဏ်းကွဲသွားသည်။ ထိုအခြင်းကိစ္စဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၁၂၁၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် တစ်ဖန် မိရိုးဖလာအစဉ်အဆက် ကျင့်သုံးခဲ့သော ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံဖြင့် ဘုရားရှင်အားရှိခိုးခြင်း ဝိန္ဒနာပြုနည်းကို ပစ်ပယ်၍ကာယဒွါရ၊ ဝစီဒွါယ၊ မနောဒွါယဖြင့်သာ ရှိခိုးခြင်း သည် နည်းမှန်လမ်းမှန်ဖြစ်သည်ဟူသော ဝါဒကို အုတ်ဖိုဆရာ တော်က ဖော်ထုတ်လိုက်ရာ အုတ်ဖိုဆရာတော်၏ဂိုဏ်းကို ဒွါရ ဂိုဏ်းဟုအမည်ပေးကြသည်။ အုတ်ဖိုဆရာတော်သည်လည်း ဒွါရ ဆရာတော်ဟု ကျော်စောတော်မူသည်။
ဆရာတော်သည် ရဟန်းတို့၏ စည်းကမ်းဖြစ်သော ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တော်များကို တင်းတင်းကြပ်ကြပ် လိုက်နာ၍ အသက်နှင့်ထပ်တူ စောင့်စည်းတော်မူသည်။ ဆရာတော်သည် ဝိနည်းတော်ကိုသာကြည့်၍ အခြားမည်သူ့မျက်နှာကိုမျှ မထောက်ထားချေ။
ဆရာတော်သည် အမြို့မြို့အနယ်နယ်မှ လာရောက်ပင့် ဖိတ်သည့်အခါ ကိုယ်ကာယပင်ပန်းနွမ်း နယ်မှုကိုပဓာနမထားပဲ ကြွရောက်တရားဟောပြဆုံးမသည်။ မြို့ရွာအများအပြားတွင် သာသနာရေးပြဿနာများကို အဆုံးအဖြတ်ပေးရသည်။ အဆုံး အဖြတ်ပေးရသော သာသနာရေးပြဿနာများကား များမြောင်လှ ပေသည်။ ဆရာတော်သည် ၁၂၄၂ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓဂါယာသို့လည်းကောင်း၊ ၁၂၄၉ ခုနှစ်တွင် ဘုရားရှင်၏ စွယ်တော်မြတ်အား ဖူးမြော်ရန် သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့လည်းကောင်း ကြွရောက်တော်မူသည်။ ခရီးသွားသည့်အခါ ဝိနည်းတော်နှင့် အညီ ကျင့်သုံးနေထိုင်တော်မူသဖြင့် ခရီးဝေးဝေးလံလံသွားသည့် အခါ ကိုယ်ကာယပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း အလွန်ဖြစ်ရသည်ကို လည်း အလွန်သည်းခံနိုင်တော်မူသည်။ အခါမဟုတ်ဘဲ ထီး မဆောင်း၊ ဖိနပ်မစီး၊ လူယာဉ် နွားယာဉ်စီးလေ့မရှိ။ နေလွဲလျှင် ဒကာကာမတို့က စေတနာထက်သန်စွာဖြင့် လှူဒါန်းဆက်ကပ်ပါ သော်လည်း ရုတ်တရက်ဘုဉ်းမပေး၊ ဝိနည်းတော်အရ အလွန် ဆာလောင်မှ ဘုဉ်းပေးသည်။ မဇ္ဈိမဒေသသို့ကြွတော်မူရန် စီစဉ် ပြင်ဆင်သောအခါ လိုရမယ်ရယူသွားမည့် ဖိနပ်ကောင်းကို ကိုယ်တော်တိုင် အောက်အထပ်လွှာကို ဖျက်ထုတ်ပြင်ဆင်သည်။ ထိုသို့ပြုခြင်းမှာ ဘုရားရှင်က မဇ္ဈိမဒေသ၌ "ဧကင်္ဂုဏုပါဟန" တစ်လွှာတည်းသောဖိနပ်ကိုသာ စီးခွင့်ပြုတော်မူသောကြောင့်ဖြစ် သည်ဟု မိန့်ကြားလေသည်။
အောက်ပြည်အောက်ရွာ၌ သာမန်လူတန်းစားတို့က ပင့် လျှောက်လာလျှင် အခါနေရာမရွေးကြွရောက်၍ တရားဓမ္မတို့ကို ဟောကြားချီးမြှင့်လေ့ရှိသော်လည်း မင်းစိုးရာဇာတို့နှင့် အကျွမ်း တဝင် ဆက်ဆံရန် အလွန်ဝန်လေးတော်မူလေသည်။ ဆရာ တော်ကြီး ထင်ရှားကျော်ကြားသည့်အချိန်သည် သာသနာကို အလွန်ချီးမြှင့်သော မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ လက်ထက်ဖြစ် သည်။ ထိုစဉ်က အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို အင်္ဂလိပ်မင်းတို့ သိမ်းပိုက်စိုးမိုးထားလေရာ ဆရာတော်ကြီးသည် သာသနာရောင် မှေးမှိန်သော အောက်ပြည်အောက်ရွာ၌ ကြိုးစားပမ်းစားပင် သာသနာကိုပြုစုလေသည်။ ပဉ္စင်းငယ်ဘဝကပင် ဦးဥက္ကံဝံသ မာလာ၏ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဂုဏ်သတင်းသည် နန်းတော် တိုင်အောင် ပျံ့မွှေးခဲ့၍ သက်တော်ရွယ်တော်ကြီးရင့်သည့်အခါ ပို၍အကျော်တစောရှိခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်း အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်လျှင် မိမိမင်းသားဘဝက အိမ်တော်သို့ပင့်လျှောက်၍ မရသောရဟန်းတော်သည် ဗြိတိသျှတို့၏နယ်ပယ် အောက်ပြည် အောက်ရွာ၌ သာသနာပြုလျက် ဂုဏ်သတင်းထွန်းလင်းကြောင်း ကြားသိတော်မူလျှင် ထိုဆရာတော်အားဖူးတွေ့လိုသည်။ သို့သော် ပင့်လျှောက်၍ ရမရသိလိုသဖြင့် အုတ်ဖိုဆရာတော်နှင့် အကျွမ်း တဝင်ရှိလှသော ရွှေကျင်ဆရာတော်မှတစ်ဆင့် စုံစမ်းတော်မူစေ သည်။ ထိုအခါ အုတ်ဖိုဆရာတော်ကြီးက ငယ်စဉ်ကပင် မင်းပါးစိုးခွင် မဝင်ခဲ့သဖြင့် ယခုမှမင်းနှင့်အကျွမ်းတဝင်ပြုရန် မဖြစ်တော့ မဖြစ်လိုဟု အကြောင်းပြန်မိန့်ကြားလိုက်သည်။ ထိုအခါ မင်းတုန်းမင်းတရားသည် ဆရာတော်အား မဖူးမတွေ့ရ ပါလျှင် ဆရာတော်အတွက် အသုံးဝင်မည့် လှူဖွယ်ပစ္စည်းများ လှူဒါန်း၍ ကုသိုလ်ပြုလိုသဖြင့်စုံစမ်းပြန်ရာ ဆရာတော်သည် သိမ်တစ်ခုကိုသမုတ်ရန် စီမံခင်းကျင်းနေကြောင်းသိရလေသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုသိမ်အတွက် သိမ်နိမိတ်ကျောက်တိုင်များကို နေပြည်တော်မှ ဆရာတော်သိမ်သမုတ်နေသည့်အရပ်သို့အရောက် တကူးတကန့်ပို့ဆောင်၍ ကုသိုလ်ပါဝင်တော်မူခဲ့လေသည်။ ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ပျံလွန်တော်မမူမီကလေး တွင် သီတင်းသုံးရာ အုတ်ဖိုမြို့ ကန်ကုန်းကျောင်းတိုက်မှ ဇာတိချက်ကြွေဖြစ်သော ရွာကလေးရွာ ဗဟုဒေဝနိမ္မိတကျောင်း တိုက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးပြီးလျှင် သာရဝေါမြို့စား မဟာသမိန်ထော၏ ကုသိုလ်တော်ဖြစ်သောစေတီတော်တစ်ဆူ ပျက်စီးယိုယွင်းနေသည်ကို ၁၂၆၆ ခုနှစ်မှစ၍ ကြီးကြပ်ပြင်ဆင် သည်။ ထိုအခိုက် လက်ပံတန်းမြို့ ဘုရားငါးဆူ ကျောင်းတိုက်၌ သီမသမ္မုတိကံကို ရွက်ဆောင်တော်မူ၍ ပြန်ကြွလာရာ ဇရာဖိစီး သက်တော်ကလည်းကြီး ခရီးကလည်းပန်းသဖြင့် အဖျားရောဂါ ကပ်ရောက်ခဲ့၍ တတ်မြောက်လိမ္မာကုန်သော ဆေးဆရာအများ အပြားဖြင့် သောင်းသောင်းဖြဖြ ဝိုင်းအုံကုသကြပါသော်လည်း ဘုရားရန္တာတို့ပင်မလွန်ဆန်နိုင်သော ဓမ္မတာအတိုင်း ၁၂၆၇ ခု နှစ် တပေါင်းလဆုတ် ၂ ရက်နေ့တွင်ပျံလွန်တော်မူလေသည်။ ပြုစုခဲ့သော ကျမ်းအစောင်ပေါင်း ၁ဝဝ ကျော်ရှိသည့် အနက် - မေတ္တာစာအမျိုးမျိုး ရတုအစောင်စောင်တို့လည်း ပါဝင်လေ သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၈၁၈ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၀၆ ကွယ်လွန်သူများ
ကကလောင်ရွာ၊ သရက်ကုန်းလဲပြောက်
ကကလောင်ရွာ၊ သရက်ကုန်းလဲပြောက်
ခနောင်ရွာ၊ ကျုံသင်
ခနောင်ရွာ၊ ကျုံသင်
ကြက်တူရွေးရွာ၊ ကုလားခတ်
ကြက်တူရွေးရွာ၊ ကုလားခတ်
အိဇုမိုဒိုင်းတိုးဘူတာ
အိဇုမိုဒိုင်းတိုးဘူတာ  (出雲大東駅 အိဇုမိုဒိုင်းတိုး - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်၊ အွန်းနန်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ငွေအသပြာ
ကုန်ချင်းဖလှယ်ရာမှ တိုးတက်တီထွင်မှုတရပ် ခရုခွံများ၊ သတ္တုစများ၊ စက္ကူများ အစရှိသော ပစ္စည်းများကို ငွေအသပြာအဖြစ် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ယခုတိုင်လည်း အချို့ ဒေသ များ၌ သုံးစွဲနေဆဲ ဖြစ်သည်။ စင်စစ်အားဖြင့် ငွေအသပြာ ဆိုသည်မှာ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ် သို့မဟုတ် ပစ္စည်းချင်း ဖလှယ်ရာမှ တိုးတက်လာသော တီထွင်မှုတရပ်ပင် ဖြစ်သည်။
ငွေအသပြာဆိုသည်မှာ လက်ရှိသုံးစွဲနေသော ငွေစက္ကူများ၊ ကျပ်ဒင်္ဂါး၊ ပြား ၅ဝ ပြား၊ ၂၅ ပြား၊ ၁ဝ ပြား၊ ၅ ပြား၊ ၁ ပြားစေ့ သတ္တုပြားများကို ဆိုလိုသည်။ ငွေအသပြာကို အသုံးပြုရခြင်း အကြောင်းများကို အောက် တွင် ဖော်ပြထားသည်။ လူတို့ ကုန်များရောင်းဝယ်ရာ၌ လွယ်ကူစေရန် ဖြစ်သည်။ ပမာအားဖြင့် ဦးဖြူသည် နွား ၂ ကောင်ကို ရောင်းလို၏။ ဦးဖြူကလည်း စောင် ၃ ထည်၊ ငါးပိ ၅ ပိဿာ၊ ခဲတံ ၃ ချောင်း၊ ပလာစာအုပ် ၆ အုပ် ဝယ်လို၏။ ဦးဖြူသည် နွား ၂ ကောင်ကို ငွေ ၂ဝဝ ကျပ် နှင့်ရောင်း၍ ငွေစက္ကူ ၂ဝဝိ ဖိုး လက်ခံ ယူလိုက်၏။ ထိုနောက်မှ သူရသောငွေဖြင့် ငါးပိ ၅ ပိဿာ (ငွေ ၁၅ကျပ်ဖိုး)၊ ခဲတံ ၃ ချောင်း (၇၅ ပြားဖိုး)နှင့် ပလာစာအုပ် ၆ အုပ် (၁ိ ပြား ၅ဝ ဖိုး)တို့ကို ဆိုင်များတွင် ဝယ်ယူနိုင်တော့၏။ ငွေအသပြာသာမရှိလျှင် ဦးဖြူအတွက် ရောင်းဝယ်ရေးမှာ လွယ်ကူမည် မဟုတ်ချေ။ နွားနှင့်ခဲတံ၊ နွားနှင့် ပလာစာအုပ်လဲလှယ်ရန်လည်း လွယ်ကူသည်မဟုတ်။ ငွေအသပြာကို လက်ခံ အသုံးပြုကြသဖြင့် ပစ္စည်းများ၏ တန်ဖိုးကို အလွယ်တကူ မှတ်သားနှိုင်းယှဉ်နိုင်၏။ ပမာအား ဖြင့် ခြည်ပုဆိုးတစ်ထည် ၁၂ိ၊ ပိုးပုဆိုးတထည် ၃ဝိ၊ စက်ဘီး တစ်စီးအညံ့စား ၁ဝဝိ၊ အလတ်စား ၁၅ဝိနှင့် အကောင်းဆုံး အစား ၂၅ဝိ ဟူ၍ ပစ္စည်းတစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး တန်ဖိုးကွာခြား ခြင်းကို တန်ဖိုးအလိုက် ဝယ်ယူရသော ငွေအသပြာချင်း နှိုင်းယှဉ်ခြင်းဖြင့် အတိအကျ သိရပေသည်။
ငွေအသပြာ အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ပစ္စည်းဥစ္စာစုခြင်း၌ လွယ် ကူ၏။ ပမာအားဖြင့် မြေဝယ်၍ဖြစ်စေ၊ နွားဝယ်၍ဖြစ်စေ၊ ဥစ္စာ စုကြ၏။ သို့တည်းမဟုတ်က ငွေအသပြာအဖြစ်နှင့်လည်း စုထားနိုင်၏။ ငွေစက္ကူ၊ ငွေဒင်္ဂါးများအဖြစ်နှင့် ငွေစုထားရာ၌ ၁ နှစ်၊ ၂ နှစ် စသည်ဖြင့် အချိန်ကြာမြင့်သွားသော်လည်း သာမန်အားဖြင့် စုဆောင်းငွေ တန်ဖိုးလျော့မသွားဟုဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ စုဆောင်းခြင်း၌ လွယ်ကူလေသည်။ လူတစ်ယောက်က တစ်ယောက်ကို ချေးငှားထောက်ပံ့ခြင်း၌ ငွေအသပြာဖြင့် ချေးငှားသဖြင့် အချိန်ကြာမြင့်မှ ပြန်ပေးသော် လည်း မူလချေးငွေတန်ဖိုးကို မယုတ်လျော့စေဘဲ တွက်ယူ နိုင်၏။ ပမာအားဖြင့် ငွေ ၅ဝဝိ ချေးယူ၍ တစ်နှစ်ကြာသော် ငွေ ၅ဝဝိ ပြန်ဆပ်ရမည်ဟု ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ငွေအသပြာဆိုရာ၌ အမှန်အားဖြင့် အစိုးရ အသိအမှတ်ပြု ငွေစက္ကူ၊ ငွေဒင်္ဂါး၊ သတ္တုပြားကလေးများသာမဟုတ်၊ ယင်းတို့ အစားအသုံးပြုသော ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဘဏ်များကထုတ် ပေးနေသည့် ချက်လက်မှတ်၊ ငွေလွှဲစာချုပ် အစရှိသည်များ လည်း ပါဝင်လေသည်။
ရှေးပဝေဏီကဆိုလျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ် ရေး၌ ကုန်ပစ္စည်းတစ်ခုနှင့်တစ်ခု လဲလှယ်ကြရ၏။ နွား တစ်ကောင်နှင့် ဆိတ် ၂ ကောင် သို့မဟုတ် ငါးပိတစ်ပိဿာနှင့် ဝါ တစ်ပိဿာ၊ သို့မဟုတ် ဆား ၂ ပိဿာနှင့် ဝါ တစ်ပိဿာ အစရှိသည်များ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ရောင်းဝယ်ရေး တိုး တက်လာသည့်အလျောက် ငွေတုံး၊ ရွှေတုံး၊ ငွေခဲ၊ ရွှေခဲများကို ဖြတ်တောက် ချိန်တွယ်၍ ငွေအသပြာအဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။ အချို့တိုင်းပြည်များတွင် ခရုခွံ၊ ဆေးရွက်၊ သားရေပြား၊ ဆား၊ ဆန်၊ လက်ဖက်ခြောက်၊ စွန်ပလွံသီး၊ ဆင်စွယ်၊ သံ၊ ခဲ စသည်များကို ဒေသအလိုက် အသုံးပြုကြသည်။
သို့ရာတွင် ရွှေတုံးငွေတုံးများကို ပိုမို၍ အသုံးပြုလာကြ၏။ အကြောင်းမှာ ရွှေတုံးငွေတုံးများမှာ လွယ်ကူစွာ သိနိုင်၏။ မှတ်ကျောက်တင်၍ စစ်ဆေးနိုင်၏။ ချိန်တွယ် ခွဲစိတ်နိုင်၏။ မီးတင်ထု၍ ပုံသွန်းနိုင်၏။ ရာသီဥတု၊ ကာလအချိန်အတွက် ယုတ်လျော့ပျက်စီးခြင်း မဖြစ်နိုင်။ ထို့ပြင် ရွှေနှင့် ငွေတို့မှာ လွန်စွာ မပေါများလှသဖြင့် တိုင်းပြည်အသီးသီး၌ တန်ဖိုးထား ၍ အသုံးပြုကြသည်။ ရွှေနှင့် ငွေတို့ကို ပထမ၌ အချိန်အတွယ် အားဖြင့်သာ အသုံးပြု၍ အုပ်ချုပ်မှု တိုးတက်သောနိုင်ငံများ၌ နိုင်ငံတော်အစိုးရတို့က ရွှေဒင်္ဂါးများကို ပုံသွန်း၍ လူထုအား ငွေအသပြာအဖြစ် အသုံးပြုစေ၏။ အသေးအဖွဲ့ အသုံးပြုရန်၊ ရောင်းဝယ်ရန်အတွက် ကြေးနီ၊ ကြေးဝါ၊ ခဲ၊ ဘော် အစရှိသည့် ဈေးပေါသော သတ္တုပစ္စည်းများကို သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရများက ပုံသွန်း ထုတ်ဝေလေ့ရှိ၏။
ကမ္ဘာပေါ်၌ ရောင်းဝယ်ရေးသည် တိုးတက်လာသည့် အလျောက် ရွှေငွေအတွက် မလုံမလောက်ဖြစ်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော် အစိုးရအသီးသီးတို့က ငွေစက္ကူများ ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေရတော့၏။ ထိုငွေစက္ကူများ၏တန်ဖိုးကို ထုတ်ဝေသော သက်ဆိုင်ရာအစိုးရ တို့က အာမခံရ၏။ ငွေစက္ကူများကို လိုသည်ထက် ပိုမိုထုတ်ဝေ ပါလျှင် ထိုငွေစက္ကူ၏တန်ဖိုး အထူးယုတ်လျော့သွားတတ်ခြင်း ကို ၁၉၁၅-၁၈ ခုနှစ်က ဂျာမန်ငွေ စက္ကူများ တန်ဖိုးမရှိဖြစ်ရ ခြင်း၊ ၁၉၂၄-၄၅ ခုနှစ်က ဂျပန်ငွေစက္ကူများ တန်ဖိုးမရှိ ဖြစ်ရ ခြင်းတို့က သက်သေခံလျက်ရှိပေသည်။ သို့ရာတွင် ကုန်သွယ်ရေး ကိစ္စများလျှင် များသလို၊ နည်းလျှင် နည်းသလို နိုင်ငံအစိုးရက အာမခံ၍ ငွေစက္ကူ ရိုက်နှိပ်ဝေငှပါက တိုင်းပြည်အတွက် များစွာ အကျိုးရှိနိုင်ပေသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ် ကာမစပ်ယှက်နည်းများ
ကုန်းဘောင်ခေတ် နန်းတွင်းတွင် အသုံးပြုသော ကာမစပ်ယှက်နည်းများကို ပုရပိုဒ်ဖြင့် မှတ်တမ်း တင်ထားခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ ထိုပုရပိုဒ် မူရင်းကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ပင်မ) စာကြည့်တိုက်တွင် ယနေ့ထက်တိုင် သိမ်းဆည်းထားသည်။ စုစုပေါင်း နည်းစနစ် (၂၆)မျိုး ပါဝင်ပြီး ပုံများနှင့် တကွ မှတ်တမ်းတင် ဖော်ပြထားသည်။ ထိုပုရပိုဒ်တွင် သုံးနှုန်းထားသော အချို့ အခေါ်အဝေါ်များမှာ ယနေ့တိုင် အရပ်သုံးစကားတွင် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။ အများစုမှာ ယနေ့ထက်တိုင် အသုံးပြုနေကြသော နည်းစနစ်များ ဖြစ်သော်လည်း အမျိုးသမီးက အပေါ်မှနေပြီး ဆက်ဆံသည့် နည်းစနစ် မပါဝင်သည်မှာ ထိုမှတ်တမ်း၏ ထူးခြားချက် တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ထိုပုရပိုဒ်တွင် ပါဝင်သော နည်းစနစ်များထဲမှ အချို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ပန်းစုတ်
မိန်းမမှ ပါးစပ်ကို အသုံးပြု၍ ဆက်ဆံသည့် နည်းစနစ် ဖြစ်သည်။
စံရွှင်
မိန်းမနှစ်ယောက် ဘေးချင်းယှဉ်အိပ်နေသည်ကို ယောက်ျားမှ တစ်လှည့်စီ ဆက်ဆံသော နည်းစနစ် ဖြစ်သည်။
ပုဇွန်တုတ်ကွေး
မိန်းမ၏ ခြေထောက်နှစ်ချောင်းကို ကွေးထားပြီး လှဲအိပ်နေစဉ် ယောက်ျားက အပေါ်မှ ထပ်၍ ဆက်ဆံသော နည်းစနစ် ဖြစ်သည်။
မုဆိုးတိုက်(ကုန်းတိုက်)
မိန်းမမှ လေးဘက်ထောက်၍ ယောက်ျားက နောက်မှနေ၍ ဆက်ဆံသော နည်းစနစ် ဖြစ်သည်။
တစ်ပေါင်ကျော်
မိန်းမမှ လှဲအိပ်နေစဉ် ယောက်ျားက နောက်မှ လှဲအိပ်၍ ပေါင်တစ်ဖက်ကို ကျော်ခွ၍ ဆက်ဆံသောနည်း ဖြစ်သည်။
ဗဟိုရ်စည်ကြီးရွှမ်း
မိန်းမမှ ဒူးကွေးထားပြီး ခြေနှစ်ဖက်ကို မြှောက်၍ လက်ဖြင့် ပိုက်ထားသည်။ ပိုက်ထားသော လက်နှစ်ဖက်ကို ပုဝါစဖြင့် ချည်၍ ဗဟိုစည်တီးသော ပုံသဏ္ဌန် တစ်ချက်ချင်း ဆက်ဆံသော နည်းစနစ် ဖြစ်သည် ။
တပ်ဦးချောင်းရွာ
တပ်ဦးချောင်းရွာ
ကိုးကား
တပ်ဦးချောင်းရွာ
အုံးခရိုင်ရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
အုံးခရိုင်ရွာ (Ohnkhayaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ရဲမအူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၅၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရဲမအူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၄ ဦး၊ မ ၇၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗြိတိသျှ ကိုလံဘီယာ ပြည်နယ်
ဗြိတိသျှ ကိုလံဘီယာ ပြည်နယ် သည် ကနေဒါနိုင်ငံ အနောက်ဘက် ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှ ကိုလံဘီယာ ပြည်နယ်သည် ပစိဖိတ် အနောက်မြောက်ပိုင်း၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မှ အော်ရီဂွန်ပြည်နယ် နှင့် ဝါရှင်တန်ပြည်နယ် တို့နှင့် အတူ ကက်စကေးဒီးယား ဇီဝရပ်ဝန်းတွင် ပါဝင်သည်။ ပြည်နယ်၏ အမည်ကို ၁၈၅၈ တွင် ဟတ်ဒ်ဆန်ဘေး ကုမ္ပဏီမှ လူတစ်ဦးက ရွေးချယ် ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှ ကိုလံဘီယာ ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဝိတိုရိယမြို့ ဖြစ်သည်။
အင်းဂေါင်းရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
အင်းဂေါင်းရွာ (Inngaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ အင်းဂေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၅၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၁ ဇွန်
ဇွန်လ၊ (၁၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၆၂)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၆၃)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၀၃) ရက် ကျန်သေးသည်။
အောင်ချမ်းသာ (၁)ရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
အောင်ချမ်းသာ (၁)ရွာ (Aungchanthar(1))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ကွမ်းဘောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၂၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွမ်းဘောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၀ ဦး၊ မ ၁၃၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖောင်းကတောရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ဖောင်းကတောရွာ (Hpaungkataw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ထီးရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီးရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၄ ဦး၊ မ ၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မံဒါရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
မံဒါရွာ(Mandar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဖကောန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၃၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ဝရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
နောင်ဝရွာ (Nawngwa)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၁၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာလိကာကုန်းရွာ၊ သာလိကာကုန်းမြို့
သာလိကာကုန်းရွာ၊ သာလိကာကုန်းမြို့
ရွာသစ်ရွာ၊ ကျုံသင်
ရွာသစ်ရွာ၊ ကျုံသင်
မိချောင်းခေါင်းရွာ၊ ထန်းတပင်
မိချောင်းခေါင်းရွာ၊ ထန်းတပင်
ငှက်ကုလား
ငှက်ကုလားသည် လည်ပင်းနက်သော ငှက်ကျားမျိုး ဖြစ် သည်။ ပါဏဗေဒအမည်မှာ 'ဇီနော်ရင်းခပ် အေရှ တီကပ် အေရှတီကပ်' ဖြစ်သည်။ အလျား ၅၂ လက်မရှိ၏။ ဦးခေါင်း၊ လည်တိုင်နှင့် အမွေး အတောင်တို့၏ အရောင်မှာ နက်၏။ ကိုယ်ပေါ်၌ အဖြူရောင် အကွက်များရှိသည်။ ပျံသည့်အခါတွင် အဖြူနှင့် အနက်ရောင် နှစ်မျိုးစလုံးကို ထင်ရှားစွာ မြင်ရသည်။ စ၍ ပျံချိန်တွင် တောင်ပံကို မှန်မှန်ခတ်ရိုက်လျက် ပျံသည်။ အရှိန်ရသောအခါ တွင် လေဟုန်စီးကာ ပျံသန်းသည်။
ငှက်ကုလားသည် အအုပ်အသင်းနှင့် နေလေ့မရှိချေ။ တစ်ကောင်တည်း ဖြစ်စေ၊ စုံတွဲဖြစ်စေသာ နေလေ့ရှိသည်။ သစ်ပင်ထိပ်ဖျား၊ မြစ်ကမ်းနား၊ ရေအိုင်၏ အနီးအနားတို့၌ ၂ ကောင်တွဲ၍ နေတတ်သည့်အလေ့မှာ အခြားမျိုးတူငှက်များနှင့် မတူသော ထူးခြားချက်ဖြစ်သည်။
ငှက်ကုလားသည် ငါး၊ ဖား၊ တီကောင်၊ ကနန်းနှင့် ခရုတို့ ကို စားသည်။ အသိုက်ကို သစ်ပင်ထက်၌ ပြုလုပ်တတ်သည်။ တစ်မြုံလျှင် ၃ မှမှ ၅ ဥအထိ ရှိတတ်သော်လည်း ၄ ဥကိုသာ အတွေ့ရများသည်။ ဥ၏ အရောင်သည် ပထမတွင် ဖြူဖွေး နေသော်လည်း နောက်တွင် တဖြည်းဖြည်း ညိုမည်း၍ လာသည်။ ငှက်အကောင်ကြီးသည့်အလျောက် ဥ၏အရွယ်မှာလည်း ပျမ်းမျှအလျား ၂ ဒသမ ၉ဝ လက်မနှင့် ၂ ဒသမ ၁ဝ လက်မ ရှိသည်။ဒီဇင်ဘာလနှင့် ဇန်နဝါရီလများတွင် သားပေါက် တတ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နယူးဂီနီနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်ကျားမျိုးရင်းဝင်များ
ကုလားဖမ်းရွာ၊ ပိန်းတောကြီး
ကုလားဖမ်းရွာ၊ ပိန်းတောကြီး
နန္ဒိယသုတ်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နန္ဒိယပရိဗိုဇ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးတရားတို့ကို ပွားများအပ် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်နိုင်ပုံ နိဗ္ဗာန်လျှင် လည်းလျောင်းရာဖြစ်ပုံ၊ နိဗ္ဗာန်လျှင် အပြီးအဆုံးရှိပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်၊ နန္ဒိယပရိဗိုဇ် သရဏဂုံဆောက်တည်ခံယူပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဘုရားရှင် သကျနိုင်ငံ ကပိလဝတ္ထုမြို့ နိဂြောဓာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နန္ဒိယသာကီဝင်အား သောတာပန် ဂုဏ်ရည်လေးမျိုးကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နန္ဒိယသာကီဝင်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ သဒ္ဓါ, သီလ, အာရဒ္ဓဝီရိယ, ဥပဋ္ဌိတဿတိ, သမာဟိတ, ပညာဟူသော တရားခြောက်ပါးတို့၌ စွဲမြဲစွာတည်၍ တရားငါးပါးတို့၌ မိမိသန္တာန်၌ သတိကို ထင်ရှားစွာ တည်စေရမည်။ ဗုဒ္ဓါနုဿတိ ဓမ္မာနုဿတိ ကလျာဏမိတ္တ စာဂါနုဿတိ ဒေဝတာနုဿတိဟူသော တရား (၁၁)ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော အရိယာသာဝကသည် ပါပကအကုသလဓမ္မတို့ကို ပယ်စွန့်ပုံ၊ မစွဲလမ်းတော့ပုံ၊ မှောက်ထားသော အိုးဥပမာ, မြက်ခြောက်တော ဥပမာတို့ဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မာဖာရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
မာဖာရွာ (Marhpar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ တောင်ပေါ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ပေါ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၈ ဦး၊ မ ၁၆၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပတဲကောရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ပတဲကောရွာ(Padekaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ လှာကမြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှာကမြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၁၀၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၉၃၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နရူလာရွာ
နရူလာရွာ
တာရွန်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
တာရွန်ရွာ(Taisum)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ တာရွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာရွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄ ဦး၊ မ ၁၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရမ်းရွာ၊ ဘုန်းကြီးကုန်း
မရမ်းရွာ၊ ဘုန်းကြီးကုန်း
နိုဗာစကိုးရှားပြည်နယ်
နိုဗာစကိုးရှား ပြည်နယ်သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ ပင်လယ်ပိုင်း ပြည်နယ် ၃ ခု အတွင်းမှ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အတ္တလန္တိတ် ကနေဒါ ပြည်နယ် ၄ ခု အတွင်းမှ တစ်ခု လည်း ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဟယ်လီဖက်စ်မြို့ ဖြစ်သည်။ နိုဗာစကိုးရှားသည် ကနေဒါတွင် ဒုတိယမြောက် အသေးငယ်ဆုံး ပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကိပ် ဘရက်တန် ကျွန်း နှင့် အခြား ကျွန်း ၃,၈၀၀ အပါအဝင် ၂၁,၃၀၀ စတုရန်းမိုင် (၅၅,၂၈၄ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည်။ ၂၀၁၁ တွင် လူဦးရေ ၉၂၁,၇၂၇ ဦး ရှိသဖြင့် ကနေဒါတွင် ဒုတိယမြောက် လူနေသိပ်သည်းမှု အထူထပ်ဆုံး ပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။
၁၂ ဇွန်
ဇွန်လ၊ (၁၂)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၆၃)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၆၄)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၀၂) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဇင်ရင်မော်ရွာ၊ ဇင်ရင်မော်
ဇင်ရင်မော်ရွာ၊ ဇင်ရင်မော်
ဝမ်ကွန်ကျိုင်းရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ဝမ်ကွန်ကျိုင်းရွာ (Wankunkeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နမ့်စန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၄၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်စန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၂ ဦး၊ မ ၁၉၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုလဲ
ပုလဲသည် ပင်လယ်အတွင်း နေထိုင်သော ကမာ (သို့) မုတ်ကောင်၏ ကိုယ်တွင်းမှ ရရှိသော အရာဖြစ်သည်။ တွင်းထွက် ကျောက်မျက် မဟုတ်ပေ။ ပုလဲကို မြန်မာလူမျိုးတို့က နဝရတ်ကိုးပါးတွင် ပါဝင်သော ရတနာတစ်ပါး အဖြစ် အမြတ်တနိုး တန်ဖိုးထား ဝတ်ဆင်ကြသည်။ နဝရတ် ကိုးပါးစလုံးတွင် တစ်ခုခြင်း၌ ထူးခြားသည့် တန်ခိုး အာနိသင် ရှိကြ သည့်အနက် ပုလဲ၏ အာနိသင်မှာ ကျက်သရေ မင်္ဂလာ ရှိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ပုလဲ၏ အားသာချက်မှာ ကျောက်မျက်များ ကဲ့သို့ ခွဲဖြတ်ခြင်း၊ သွေးယူခြင်းတို့ ဆောင်ရွက်ရန် မလိုပဲ ပုလဲ ဖော်ယူ ပြီးလျှင် ပြီးခြင်းပင် လှပနှစ်လို ဖွယ်ရာ တွေ့မြင်ရခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ပုလဲတွင် သဘာဝပုလဲနှင့် မွေးပုလဲဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ မြိတ်ကျွန်းစုတွင် နေထိုင်ကြသော ဆလုံတိုင်းရင်းသားများသည် ပုလဲ ငုပ်၍ အသက်မွေးကြသည်။
ပုလဲအမျိုးအစားများ
ပုလဲသည် ခရုကမာကောင် Mollusks မျိုးနွယ်များမှ ထွက်ရှိ ထုတ်လုပ်သည်။ အခွံနှစ်ခုပါသော ခရုကမာ ကောင် အမျိုးပေါင်း ၈၀၀၀ ခန့်ရှိသည့် အနက် အမျိုး (၂၀)ခန့်သာ ပုလဲထွက်ရှိသည်။ ရေချိုတွင် ရှင်သန်ပြီး ပုလဲ ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် ခရုကမာမျိုးကို ခုံးကောင် Mussel ဟု ခေါ်ပါသည်။ ရေငန်တွင် ရှင်သန် ပေါက်ဖွားပြီး ပုလဲ ထုတ်လုပ် နိုင်သည့် ခရုကမာ ကောင်မျိုးကိုမူ မုတ်ကောင် Oyster ဟု ခေါ်ပါသည်။
ရေငန်ပုလဲ (၃)မျိုးရှိသည့် အနက် ဂျပန်ပုလဲဟု ခေါ်သည့် အကိုယာပုလဲ Akoya Pearl များကို Pinctada Fucata မုတ်ကောင်မှ မွေးမြူထုတ်လုပ်ပြီး ဂျပန်တွင် အများဆုံး ထုတ်လုပ်ကာ ပုလဲနက်ဟု လူသိများသော Tahitian Pearl များကို Pinctada Margaritafera မုတ်ကောင်မှ ထုတ်လုပ်ပြီး တဟေတီ နိုင်ငံတွင် အများဆုံး ထုတ်လုပ်သည်။
ရေငန်ပုလဲ အမျိုးအစားများ ဖြစ်သည့် တောင်ပင်လယ်ပုလဲ South Sea Pearl များကို Pinctada Maxima မုတ်ကောင်များမှ မွေးမြူထုတ်လုပ်ပြီး ဩစတြေးလျ နိုင်ငံတွင် အများဆုံး ထုတ်လုပ်သည်။ ယင်းမုတ်ကောင် မျိုးသည် တောင်ပင်လယ်ဟု ခေါ်သည့် အရှေ့တောင် အာရှ၏ တောင်ဘက် ကမ်းခြေနှင့် ဩစတြေးလျ တိုက်၏ မြောက်ဘက် ကမ်းခြေ အကြား ရေပြင်တွင်သာ ရှင်သန် ပေါက်ဖွားပါသည်။ ထို့ကြောင့် တောင်ပင်လယ် ပုလဲကို ဩစတြေးလျ နိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ တို့တွင်သာ မွေးမြူ ထုတ်လုပ် ထွက်ရှိသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှားပါးသော ရွှေအိုရောင်အဆင်းရှိ ပုလဲထွက်ရှိသည့် တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံမှာ မြန်မာနိုင်ငံဖြစ်သည်။
ပုလဲဖြစ်ပေါ်ပုံ
ပုလဲသည့် မုတ်ကောင်၏ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်ပြီး ပုလဲသားအလွှာ layers of Nacre များဖြင့် ဖွဲ့စည်း ထားသည်။ ပုလဲသားမှာ ကယ်လ်စီယမ် ကာဘွန်နိတ် ၉၃% နှင့် ကျန် ၇% မှာ ဩော်ဂဲနစ် ဒြပ်ပေါင်းနှင့် ရေများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်း ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုလဲသား တစ်လွှာလျှင် ၀.၀၀၀၀၅ မီလီမီတာ အထူ ရှိသည်။ မွေးပုလဲတစ်လုံးတွင် ပုလဲသား အလွှာပေါင်း (၁၀၀၀) ထက်မနည်း ရှိသည်။ မုတ်ကောင်များသည် တစ်ရက်လျှင် ပုလဲသား အလွှာ (၃)လွှာမှ (၇)လွှာအထိ ဖုံးအုပ်လေ့ရှိသည်။
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး မြန်မာ့သဘာဝ ခွံကပ်ပုလဲကြီး
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သဘာဝ ခွံကပ်ပုလဲရတနာကြီးကို မြန်မာ့ပုလဲထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းနှင့် အကျိုးတူဆောင်ရွက်နေသော မြန်မာအင်ဒါမင်ပါး ကုမ္ပဏီလီမိတက်က တနင်္သာရီတိုင်း၊ ကော့သောင်မြို့နယ်၊ ဇာတက်ကြီးကျွန်း အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ မတ်ကလောက်မုတ်ကောင် ငုတ်ကွက်ဧရိယာမှ ၂၀၀၁-ဧပြီလ(၁၈)ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး နိုင်ငံတော်သို့ အပ်နှံ့သည်။ သဘာဝပုလဲ ရတနာအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ငွေရောင်အဆင်းရှိသည်။ မိခင်မုတ်ကောင်အမျိုးအစားမှာ Pinctada Manima ဖြစ်သည်။ အရွယ်အစားမှာ အလျား ၆.၂စင်တီမီတာ၊ အနံ ၅.၃စင်တီမီတာ၊ အမြင့် ၃စင်တီမီတာ ရှိပြီး အလေးချိန် ၄၅.၀၆ မိုမီ၊ ကရက်အားဖြင့် ၈၄၅ ကရက်၊ ဂရမ်အားဖြင့် ၁၆၈.၉၈ ဂရမ်၊ ရတီအားဖြင့် ၉၂၉.၅၀ရတီ ရှိသည်။
မွေးပုလဲ
မွေးပုလဲဆိုသည်မှာ သဘာဝပုလဲ ဖြစ်ပေါ်မှု ဖြစ်စဉ်ကို လူတို့က ပြုပြင် ဖန်တီးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုလဲသား၏ သိပ်သည်းခြင်းနှင့် တူညီသော ဝတ်ဆံလုံး ( Nucleus ) ကို ဆက်သားစ ( Mantle ) နှင့် အတူ မုတ်ကောင်၏ ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ထည့်သွင်းရာတွင် ဝတ်ဆုံလုံး အလွယ်တကူ ပြန်ထွက် မသွားစေရန်နှင့် လုံးဝန်းကြီးမှားသော ပုလဲ ရရှိစေရန် အတွက် မုတ်ကောင်၏ ခန္ဓာ ကိုယ်အား ခွဲစိတ်၍ သတ်မှတ်နေရာသို့ ရောက်ရှိအောင် ကျွမ်းကျင်သူများမှ ဝတ်ဆံ သွင်းယူရခြင်း ဖြစ်သည်။ မွေးပုလဲ တစ်လုံးတွင် ပုလဲသား၏ အထူမှာ (၀.၄) မီလီမီတာမှ (၄.၀) မီလီမီတာ အထိ ရှိနိုင်သည်။ ပုလဲ၏ သိပ်သည်းခြင်း Density မှာ (၂.၆ မှ ၃.၀ ) အတွင်း ရှိပြီး မာကြောမှု Hardness မှာ Mohs Scale အရ (၃.၅) ရှိသည်။
ပထမဆုံးသော မွေးပုလဲကို ဂျပန်လူမျိုး မီကီမိုတို ဆိုသူက ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် စတင် ဖော်ယူနိုင်ခဲ့ပြီး ဂျပန်ဘုရင် အား ဆက်သနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မြိတ်ကျွန်းစုတွင် မွေးပုလဲ ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းကို ဂျပန်ကုမ္ပဏီ တစ်ခု ဖြစ်သော South Sea Pearl Company နှင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကော့သောင်း ကုန်သွယ်မှု အသင်းတို့ ပူးပေါင်းကာ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပထမဆုံး မွေးပုလဲများ ထွက်ရှိခဲ့သည်။
ပုလဲထိန်းသိမ်းရန်
နဝရတ်ကိုးပါးတွင် ပါဝင်သော ရတနာများ၌ စိန်၏ မာကြောမှုမှာ(၁၀) ဖြစ်၍ အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး ပုလဲ၏ မာကြောမှုမှာ အနိမ့်ဆုံး ဖြစ်ခြင်း တို့ကြောင့် စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်း သုံးစွဲရန် လိုအပ်သည်။ ပုလဲအား အခြား သော လက်ဝတ်ရတနာ များနှင့်အတူ သိမ်းဆည်းခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်သင့်ပါသည်။ ရေနွေးဖြင့် ဆေးကြောခြင်း မပြုလုပ်ရပါ။ နူးညံ့ပြီး စိုစွတ်သော အဝတ်ဖြင့် အသာအယာ ပွတ်၍ သန့်ရှင်းရေးကို ပုံမှန် ပြုလုပ် ပေးသင့် ပါသည်။
မြန်မာ့ရေပြင်မှ ပုလဲများကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖော်ယူ နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် (၇) ကြိမ်မြောက်အထိ ပုလဲ ဖော်ယူခဲ့ပြီး ထိုအကြိမ် အပါအဝင် စုစုပေါင်း ပုလဲ ရောင်းရငွေမှာ ဂျပန်ယန်း သန်း (၁၉၀) ဖြစ်သည်။ ထိုငွေ၏ တစ်ဝက်ကို မြန်မာတို့ ဘက်မှ ရရှိခဲ့သည်။
ဂျပန်တို့သည် မြန်မာ့ရေပြင်မှ ပုလဲများကို (၃၅)ကြိမ် အထိ ဖော်ယူခဲ့သည်။ ယင်း (၃၅)ကြိမ်မြောက် ပုလဲ ဖော်ခြင်းကို ၁၉၆၃ နိုဝင်ဘာလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ပုလဲ အလုံး ၂၈၅၉ လုံး၊ အလေးချိန် ၂၂၀၃.၃ မီမို ဖြစ်၍ ပျမ်းမျှခြင်း ပုလဲ တစ်လုံးလျှင် အလေးချိန် (၀.၇၇) မီမိုရှိသဖြင့် ပျမ်းမျှ အရွယ်အစား အချင်း (၁၃) မီလီ မီတာခန့် ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်မှ တာဝန်ယူပြီးနောက် ဂျပန်တို့ မွေးမြူခဲ့သော ပုလဲများကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလအထိ (၁၁)ကြိမ် ဖော်ယူခဲ့ပြီး ပုလဲလုံးရေ (၆၃၀၉၀) လုံး၊ အလေးချိန် (၄၈၀၄၃) မိုမီ ရရှိခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပညာရှင်တို့သည် ပူးပေါင်းကြံဆ ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မြန်မာ့ပညာရှင်များ အနေဖြင့် မြန်မာ့ပုလဲများကို အောင်မြင်စွာ ဝတ်ဆံသွင်း မွေးမြူနိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းဝတ်ဆံသွင်း ပုလဲများကို ၁၉၆၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် စမ်းသပ် ပုလဲဖော်ခဲ့ရာ ပုလဲများ အရည်အသေး ပြည့်မီ ကောင်းမွန်သဖြင့် ပထမဆုံး အကြိမ် ပုလဲဖော်ခြင်းကို ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ဖော်ယူ နိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့ရေပြင်မှ ထွက်ရှိသည့် ပုလဲများကို ကမ္ဘာပုလဲ ဈေးကွက်တွင် လူကြိုက်များ ထင်ရှားလာသည်နှင့် အမျှ မြန်မာ့ ပုလဲ လုပ်ငန်း အနေဖြင့် တီထွင် ကြံဆမှုများ စမ်းသပ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ တီထွင် စမ်းသပ် လုပ်ကိုင်မှုများအနက် အောင်မြင်ခဲ့သည့် တီထွင်မှုမှာ ပုလဲအိမ်အတွင်းသို့ ဒုတိယအကြိမ် ဝတ်ဆံလုံး ပြန်လည် ထည့်သွင်း မွေးမြူသည့် နည်း ဖြစ်သည်။ ယင်းနည်းမှာ မြန်မာ ပညာရှင် ဦးခင်ညွန့်အနေဖြင့် မိမိဖာသာ စဉ်းစားတွေးခေါ် ကြံဆကာ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည့် နည်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ပုလဲ လုပ်ငန်းသည် ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင် ပေါ်တွင် Surface Long Ling ဖြင့် မွေးမြူသည့် စနစ်ကို ပြောင်းလဲ ကျင့်သုံး မွေးမြူနိုင်ခဲ့သဖြင့် မည်သည့် ပင်လယ်ကြမ်းပြင် (ကျောက်၊ သဲ၊ ရွှံ့နွံ)မဆို ပုလဲ မွေးမြူနိုင်သည့် အဆင့် ရောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ပုလဲမွေးမြူရာတွင်လည်း စက်ယန္တရားများ သုံးနေနိုင်ပြီ ဖြစ်သဖြင့် ပုလဲ အမြောက်အမြား မွေးမြူထုတ်လုပ် လာနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ပုလဲ လုပ်ငန်း၏ အဓိက ပုလဲမွေးမြူနေသော ကျွန်းစခန်း များမှာ - တို့ ဖြစ်သည်။ ဖော်ပြပါ မြန်မာ့ပုလဲလုပ်ငန်း၏ ပုလဲမွေးမြူသော စခန်းများတွင် မြန်မာ့ ပညာရှင်များက ထုတ်လုပ် မွေးမြူလျက် ရှိသော တောင်ပင်လယ် ပုလဲများသည် ကမ္ဘာ့ပုလဲ ဈေးကွက်တွင် လူကြိုက်များသော ပုလဲများ ဖြစ်သည်။ အရည်အသေး ကောင်းမွန်ရုံ သာမက ရေရှည်ခိုင်မာသည့်အတွက် လူကြိုက်များပြီး တန်ဖိုး အမြင့်မားဆုံး ပုလဲများ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ပုလဲ လုပ်ငန်းသည် မြန်မာ့ တောင်ပင်လယ် ပုလဲများကို နှစ်စဉ် ရန်ကုန်မြို့တွင် ပြပွဲများ ပြုလုပ်၍ နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည် များသို့ လည်းကောင်း၊ ပြည်တွင်း အရောင်းပွဲများ ပြုလုပ်၍ နိုင်ငံသား ကုန်သည်များသို့ လည်းကောင်း ရောင်းချပေးလျက် ရှိပါကြောင်း အသိပေး ဖော်ပြအပ်သည်။
ပုလဲတစ်လုံး၏ တန်ဖိုးကို ဖြစ်စေသော အချက်များ
ပုလဲတစ်လုံးအား တန်ဖိုး သတ်မှတ်ရာတွင် အောက်ဖော်ပြပါ အချက် (၇)ချက် ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ဆုံးဖြတ် ရသည်။
၁။ ပွင့်ရည် (အရည်အသွေး ) LUSTRE ။ ပြင်ပမှ အလင်းရောင်သည် ပုလဲသား အလွှာပါးလေးများ အတွင်းသို့ ထိုးဖောက် ဝင်ရောက် ရိုက်ခတ်၍ အလင်းပြန်ခြင်း ဖြင့် ပုလဲ တစ်လုံး၏ တောက်ပမှု အလင်း ဖြစ်ပေါ် စေခြင်းအား ပွင့်ရည်ဟု ခေါ်ပါသည်။ တန်ဖိုး သတ်မှတ်ရာတွင် အခြေခံရသည့် အချက်များ အားလုံးတွင် ပွင့်ရည်သည် အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ပွင့်ရည် မရှိသော ပုလဲ များသည် ထွန်းလင်း တောက်ပမှု မရှိဘဲ အရောင်မှိန်နေပါသည်။
၂။ ပုလဲ မျက်နှာပြင် ချောမွေ့ ပြေပြစ်မှု SURFACE QUALITY ။ ပုလဲ တစ်လုံးနှင့် တစ်လုံးမှာ မျက်နှာပြင်၏ အနေအထားပေါ်တွင် မူတည်၍ အရည်အသေးအားဖြင့် မတူညီနိုင်ပါ။ အနာအဆာ ကင်းသော ပုလဲများသည် ရှားပါးမှုကြောင့် အကောင်းဆုံးဟု သတ်မှတ်ခံရပြီး တန်ဖိုးအားဖြင့် ဈေးအလွန်ကြီးသည်။ မွေးပုလဲများသည် သက်ရှိ သတ္တဝါမှ ထုတ်လုပ်ရခြင်း ဖြစ်၍ အနာအဆာ တစ်မျိုးမျိုး ရှိနေတတ်သည်။ စက်ရုံမှ ထုတ်လုပ် သကဲ့သို့ စင်းလုံးချောမရနိုင်ပါ။ ထိုအချက်သည်ပင်လျှင် သဘာဝ၏ ထိတွေ့မှု ဖြစ်သောကြောင့် ပုလဲ တစ်လုံးနှင့် တစ်လုံး ရာနှုန်းပြည့် မတူညီနိုင်သဖြင့် ပုလဲကို မြတ်နိုးသူများ တန်ဖိုးထားစရာ ဖြစ်သည်။
၃။ ပုလဲသား အလွှာ၏ အထူအပါး NACRE QUALITY ။ ပုလဲသား အလွှာထုသည် ပွင့်ရည် LUSTRE ဖြစ် ပေါ်စေရန် အခြေခံကျသည့် အချက် ဖြစ်သည်။ ပုလဲသား အလွှာ ထူပါးခြင်းသည် ပုလဲ၏ အရည်အသွေးကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ရန် အထောက်အကူ ပြုပါသည်။ ပိုမိုတောက်ပသော ပုလဲ အများစုမှာ ပုလဲသားလွှာ ထူထဲမှု ရှိပြီး ပုလဲသားလွှာ ပါးနေပါက အရောင်မှာ မှိန်ပြီး ဖြူသော အရောင်အဆင်း ရှိနေပါသည်။ ပုလဲသားလွှာ ပါးနေပါက ပုလဲ၏ တန်ဖိုး ကျဆင်းနိုင်သည်။ ပုလဲသားလွှာ ထူမှသာ ရာစုနှစ်များစွာ ခိုင်ခံ့နေပြီး ဆွဲဆောင်မှု ရှိသည့် အသွင်အပြင်ကိုလည်း ထိန်းထား နိုင်သည်။ ပုလဲသားလွှာ ထူသည့် ပုလဲတိုင်းသည် တူညီသော ပွင့်ရည် မရှိနိုင်ပါ။ ပုလဲသားလွှာများ အတွင်း အလင်းဖောက်ထွင်း ဝင်ရောက်နိုင်မှုနှင့် ပုလဲသား အလွှာ အထပ်လေးများ အစီအစဉ် ကျနစွာ တည်ရှိနေမှုတို့ပေါ် မူတည်၍ ပွင့်ရည် မတူညီမှုကို ဖြစ်စေသည်။
၄။ အရွယ်အစား SIZE ။ တောင်ပင်လယ် ပုလဲများသည် အရွယ်အစား ကြီးသော ပုလဲများ ဖြစ်သည်။ ပုလဲတစ်လုံးသည် သူ့အမျိုးအစားနှင့် သူ ရှိရမည့် အရွယ်ထက် ပိုမို ကြီးမားနေမည် ဆိုပါက ထိုပုလဲ၏ မက်မောဖွယ် ကောင်းသော ရှားပါးသည့် အရည်အသွေး ( Rarity ) ကြောင့် အမျိုးတူ ပုလဲများထက် တန်ဖိုး အားဖြင့် ပိုမို မြင့်မားလာမည် ဖြစ်သည်။
ဘိုးတုပ်ရွာ၊ ဘိုးတုပ်
ဘိုးတုပ်ရွာ၊ ဘိုးတုပ်
ပုလဲ
ပုလဲတစ်လုံး၏ တန်ဖိုးကို ဖြစ်စေသော အချက်များ
၅။ ပုံသဏ္ဌာန် SHAPE ။ ပုလဲ၏ ပုံသဏ္ဌာန် အပေါ် မူတည်၍လည်း တန်ဖိုးကို ဆုံးဖြတ်ပါသည်။ လုံးဝန်းသော ပုလဲများသည် တန်ဖိုး အမြင့်ဆုံး ရရှိနိုင်သည်။
၇။ တူညီ လိုက်ဖက်မှု MATCHING ။ ပုလဲ တစ်လုံးနှင့် တစ်လုံး တိကျစွာ တူညီနိုင်ခြင်း မရှိပါ။ တူညီ လိုက်ဖက်မှုသည် လည်ဆွဲ သွယ်တန်းရာတွင် လည်းကောင်း၊ ပုလဲ တစ်လုံးထက် ပိုမိုသော လက်ဝတ် ရတနာ များ စီခြယ်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ အထောက်အကူ ပြုသည်။ တူညီ လိုက်ဖက်မှု ရှိသည့် ပုလဲ တစ်လုံးစီကို ညီမျှသော အကျိုး ကျေးဇူး ဖြစ်ပေါ် လာအောင် ဖန်တီး ယူနိုင်မည် ဆိုလျှင် ထိုကဲ့သို့ တူညီ လိုက်ဖက်မှုကို MATCHING ဟု ခေါ်ပါသည်။
ပုလဲ မျိုး ၈-ပါး
ဣတိ-ဤသို့ဆိုတိုင်း၊ မုတ္တ ယောနိယော-ပုလဲမျိုးတို့သည်၊ အဋ္ဌ-ရှစ်မျိုးရှိကုန်၏။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:ဇီဝမူလ ကျောက်မျက်များ
ဇာဏုဿောဏိဗြာဟ္မဏသုတ်
(၆)လတစ်ကြိမ် သာဝတ္ထိမြို့တော်ကိုကြည့်ရှုရန် ထွက်လာသော ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားကြီး၏ သဗ္ဗသေတယာဉ်ကို လူအပေါင်းတို့က “ဗြဟ္မယာန” ဟု ပြောဆိုမှုကို အကြောင်းပြု၍ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်က မေးလျှောက်ရာ ဘုရားရှင်က “အရိယ အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂ”သည် ဤဓမ္မဝိနယ သာသနာတော်၌ “ဗြဟ္မယာန “ဓမ္မယာန” “အနုတ္တရ သင်္ဂါမဝိဇယ” ဖြစ်ပုံအကျယ်နှင့် ဓမ္မဝိနယ၌ ဗြဟ္မယာန၏ အစိတ်အပိုင်းတို့ကို ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့တော် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်အား ဘုရားရှင် အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
တာကီစတန်
တာကီစတန်ဟူသော အမည်သည် အလယ်အာရှဗဟိုဒေသ ကိုခေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်က ထိုဒေသတွင် တူရကီလူမျိုးတို့ နေထိုင်ခဲ့ဘူးသည်ကို အစွဲပြု၍ တာကီစတန် ဟု ခေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသ၏တည်နေဟန်ကား မြောက်သို့လားသော် ဆိုက်ဘေးရီးယားဒေသ၊ တောင်သို့လားသော် အီရန်၊ အာဖဂန်နစ္စတန်နှင့် တိဗက်ဒေသများ၊ အနောက်သို့လားသော် ကက်စပီယန်ပင်လယ်၊ အရှေ့သို့လားသော် မွန်ဂိုးလီးယား ဂိုဘီသဲကန္တာရ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ စင်စစ်အားဖြင့် တာကီစတန်ဒေသကို နယ်နိမိတ်ခြားနားသတ်မှတ်၍ မဖြစ်နိုင်ချေ။ ပထဝီဝင်သဘော အရ သတ်မှတ်သော ဒေသမျှသာဖြစ်ရာ၊ အနောက်ဘက်တွင် ထိုဒေသသည် ဆိုဗီယက်ရုရှားနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်ထဲတွင် ကျရောက်နေ၍၊ အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်ထဲတွင် ကျရောက်နေသည်။ တောင်ဘက်၌ပင်လျှင် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်ထဲတွင် တပိုင်းတစ ကျရောက်နေသေး၏။ ထိုဒေသသည် အာရှအလယ်ဗဟိုတွင် တောင်တန်းကြီးများ ဝန်းရံနေသော ပေ ၁ဝဝဝဝ ခန့်မြင့်သည့် ကုန်းမြေဒေသဖြစ်လေသည်။
ဇာဏုဿောဏိဗြာဟ္မဏသုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ သဗ္ဗသေတဝဠဝါဘိရထ အစရှိသော ဇာဏုဿောဏိ ပုဏ္ဏားကြီး၏ အဆောင်အယောင် ဗြဟ္မယာန, ဓမ္မဝိနယ ဗြဟ္မယာန အစရှိသော မှတ်သားဖွယ်ရာများကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ပြထားပါသည်။
တာကီစတန်
ရှေးပဝေသဏီက တာကီစတန်သည် ဥရောပတိုက်နှင့် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ပေးသော ပြည်တစ်ပြည်ဖြစ်ခဲ့ဘူး၏။ ထိုစဉ်က ရှေးဟောင်းကုန်သွယ်လမ်းများသည် တာကီစတန်မှတစ်ဆင့် ဖြတ်၍ သွားကြသည်။ ကျောက်မျက်ရတနာများ၊ ပိုးထည်များ၊ သစ်ကြံပိုး၊ ဖာလာ၊ ကရဝေး စသော အမွှေးအကြိုင် ဟင်းခတ်ပစ္စည်းများစသည့် ကုန်စည်တို့သည် အရှေ့နိုင်ငံများမှ အနောက်နိုင်ငံများသို့ တာကီစတန်မှတစ်ဆင့် ရောက်ကြရသည်။ မာကိုပိုလိုဟု အမည်တွင်သော ခရီးသည်ကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရာတွင် တာကီစတန်မှတစ်ဆင့် ရောက်ကြရသည်။ မာကိုပိုလိုဟု အမည်တွင်သော ခရီးသည်ကြီးသည် တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရာတွင် တာကီစတန်ကိုဖြတ်၍ သွားခဲ့သည်။ ထိုပြင်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ဗုဒ္ဓသာသနာပြန့်ပွား သည်မှာလည်း တာကီစတန်ပြည်မှတစ်ဆင့် ပြန့်ပွားခြင်းပင်ဖြစ်၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း၌ပင်လျှင်၊ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုမှ လက်နက်တို့ကို တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပို့ရာဝယ် တာကီစတန်ကို ဖြတ်ပို့ခဲ့ရသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
အရှေ့ တာကီစတန်သည် အာရှတိုက်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိ၍၊ အနောက်တာကီစတန်မှ အရှေ့ဘက်သို့လားသော် ဂိုဘီသဲကန္တာရနှင့် တိဗက်အထိ တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်၌ တိယင်ရှန်တောင်တန်း ကာဆီးလျက် ရှိနေပြီးလျှင် တောင်ဘက်တွင်ကား ကွန်းလွန်တောင်တန်း တည်ရှိနေလေသည်။ ယခုအခါ အရှေ့တာကီစတန်သည် တရုတ်ပြည်သူ့နိုင်ငံ ဆင်ကျိယန် ပြည်နယ်ထဲတွင် အဝင်အပါဖြစ်သည်။ ရာသီဥတုသည် အနောက် တာကီစတန်ထက် ပိုမို ဆိုးရွားသည်။ ကုန်းမြေပြင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် ပေ ၃ဝဝဝ ၌ တည်ရှိ လေသည်။ တောင်ဘက်တွင် တောင်တန်းတို့သည် အမြင့်ပေ၂ဝဝဝဝ ကျော်လေသည်။ လူမျိုးတို့၏အနွယ်မှာ အာရိယန်နှင့် တူရာနီယန် နှစ်မျိုးရောသော အနွယ်ဖြစ်သည်။ ကိုးကွယ်ရာ အယူဝါဒမှာမူ မွတ်စလင်အယူဝါဒဖြစ်၏။ ယာလုပ်ခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူခြင်းနှင့် အမဲလိုက်ခြင်းတို့မှာ ထိုဒေသလူမျိုးများ၏ အဓိကလုပ်ငန်းများဖြစ်ကြလေသည်။ ဥရမ်ချီ၊ ကက်ရှဂါ နှင့် ခိုတန်မြို့များသည် ထိုဒေသ၏ မြို့ကြီးများဖြစ်၏။
တောင်ပိုင်းတာကီစတန်အား အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ မဇာပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅၇ဝဝဝ ကျယ်သည်။ မြေမျက်နှာပြင်မှာ တောတောင်ထူထပ်၍ မညီမညွတ်ရှိသည်။ လူမျိုးတို့မှာကား ပါးရှင်းနှင့် ဥဇဗက်နွယ်သော လူမျိုးများဖြစ်သည်။ ထိုဒေသတွင် ကြေး၊ သံ၊ ခဲနှင့် ရွှေထွက်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ခရစ်တော် မွေးဖွားသော ခေတ်ကပင်လျှင် တာကီစတန်သည် တရုတ်အင်ပိုင်ယာနယ်ထဲတွင် ကျရောက်လျက်ရှိလေသည်။ ခရစ် ၅ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် တူရကီလူမျိုးတို့က ဆမာကန်းနှင့် ဗူခါးရားမြို့တို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ခရစ် ၆ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင်မူ တိဗက် သည် အရှေ့တာကီစတန်ကို အောင်မြင်လေသည်။ သို့ရာတွင် တရုတ်တို့က ထိုနယ်ကို ပြန်သိမ်းလိုက်သည်။ ခရစ် ၁ဝ၇၃ ခုနှစ်တွင် တူရကီလူမျိုးများက တစ်ဖန် တာကီစတန်ကို သိမ်းပိုက်ကြပြန်သည်။ ၁၂ဝဝပြည့်နှစ်၌မူကား ဂျင်ဂျစ်ခန်သည် ထိုနယ်ကို လွှမ်းမိုးခဲ့လေသည်။ ၁၄ ရာစုနှစ် တစ်ဝိုက်၌ကား တာကီစတန်သည် မွတ်စလင် ယဉ်ကျေးမှု အချက်အချာဌာနဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် ရုရှားတို့သည် ဆိုက်ဘေးရီးယားဒေသကို အောင်နိုင်လိုက်သောအခါ၊ ၁၈ ရာစုနှစ်လောက်၌ တာကီစတန်သည် ဇာဘုရင်၏ သစ္စာတော်ခံနယ် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ ဤသည်တွင် ရုရှားနိုင်ငံတာကီစတန်ပြည်နယ်ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် နှင့် ရုရှားတို့ နှစ်ဦးသဘောတူ အာဖဂနိစတန်ပိုင် တာကီစတန် နှင့် ရုရှားပိုင် တာကီစတန်တို့ကို ခွဲဝေပိုင်းခြားကြလေသည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ရုရှားအစိုးရသည် တာကီစတန်ကို ပြည်နယ်ငါးခုခွဲ၍ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ပေးလေသည်။ အရှေ့တာကီစတန်နယ်မှာမူ သမိုင်းတစ်လျှောက်လုံးလိုလိုပင် တရုတ်ပိုင်နယ် ဖြစ်ခဲ့၏။ သို့သော် အစ္စလာမ်အယူဝါဒ ပျံ့နှံ့သောအခါတွင် မွတ်စလင်တို့သည် သီးခြားတိုင်းပြည်တည်ထောင်ရန် အကြိမ်ကြိမ်ကြိုးပမ်းကြ၏။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၇၆ ခုနှစ်အကြားတွင် ယာကွပ်ဗက်ဘုရင်လက်ထက်၌ သီးခြားလွတ်လပ်သည်ဟု ဆိုရအံ့သောအခြေသို့ ဆိုက်ခဲ့သေးသည်။ သို့သော် နှောင်းအခါများ၌မူ တရုတ်နိုင်ငံသည် ထိုဒေသကို ပိုင်မြဲပိုင်လေသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)