cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သံယုတ္တနိကာယ် သုတ္တန်များစာရင်း
ဒုတိယဝဂ်
• #ဣစ္ဆာနင်္ဂလသုတ်
• #ကင်္ခေယျသုတ်
• #ပဌမအာနန္ဒသုတ်
• #ဒုတိယအာနန္ဒသုတ်
• #ပဌမဘိက္ခုသုတ်
• #ဒုတိယဘိက္ခုသုတ်
• #သံယောဇနပ္ပဟာနသုတ်
• #အနုသယသမုဂ္ဃါတသုတ်
• #အဒ္ဓါနပရိညာသုတ်
• #အာသဝက္ခယသုတ်
ဝေဠုဒွါရဝဂ်
• #စက္ကဝတ္တိရာဇသုတ်
• #ဗြဟ္မစရိယောဂဓသုတ်
• #ဒီဃာဝုဥပါသကသုတ်
• #ပဌမသာရိပုတ္တသုတ်
• #ဒုတိယသာရိပုတ္တသုတ်
• #ထပတိသုတ်
• #ဝေဠုဒွါရေယျသုတ်
• #ပဌမဂိဉ္ဇကာဝသထသုတ်
• #ဒုတိယဂိဉ္ဇကာဝသထသုတ်
• #တတိယဂိဉ္ဇကာဝသထသုတ်
ရာဇကာရာမဝဂ်
• #သဟဿဘိက္ခုနိသံဃသုတ်
• #ဗြာဟ္မဏသုတ်
• #အာနန္ဒတ္ထေရသုတ်
• #ဒုဂ္ဂတိဘယသုတ်
• #ဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတဘယသုတ်
• #ပဌမမိတ္တာမစ္စသုတ်
• #ဒုတိယမိတ္တာမစ္စသုတ်
• #ပဌမဒေဝစာရိကသုတ်
• #ဒုတိယဒေဝစာရိကသုတ်
• #တတိယဒေဝစာရိကသုတ်
သရဏာနိဝဂ်
• #ဒုတိယမဟာနာမသုတ်
• #ပဌမသရဏာနိသက္ကသုတ်
• #ဒုတိယသရဏာနိသက္ကသုတ်
• #ပဌမအနာထပိဏ္ဍိကသုတ်
• #ဒုတိယအနာထပိဏ္ဍိကသုတ်
• #ပဌမဘယဝေရူပသန္တသုတ်
• #ဒုတိယဘယဝေရူပသန္တသုတ်
• #နန္ဒကလိစ္ဆဝိသုတ်
ပုညာဘိသန္ဒဝဂ်
• #ပဌမပုညာဘိသန္ဒသုတ်
• #ဒုတိယပုညာဘိသန္ဒသုတ်
• #တတိယပုညာဘိသန္ဒသုတ်
• #ပဌမဒေဝပဒသုတ်
• #ဒုတိယဒေဝပဒသုတ်
• #ဒေဝသဘာဂသုတ်
• #မဟာနာမသုတ်
• #ဝဿသုတ်
• #ကာဠိဂေါဓသုတ်
• #နန္ဒိယသက္ကသုတ်
သဂါထကပုညာဘိသန္ဒဝဂ်
• #ပဌမအဘိသန္ဒသုတ်
• #တတိယအဘိသန္ဒသုတ်
• #ပဌမမဟဒ္ဓနသုတ်
• #ဒုတိယမဟဒ္ဓနသုတ်
• #နန္ဒိယသုတ်
• #ဘဒ္ဒိယသုတ်
• #မဟာနာမသုတ်
• #အင်္ဂသုတ်
သပ္ပညဝဂ်
• #သဂါထကသုတ်
• #ဝဿံဝုတ္ထသုတ်
• #ဓမ္မဒိန္နသုတ်
• #ဂိလာနသုတ်
• #သကဒါဂါမိဖလသုတ်
• #အနာဂါမိဖလသုတ်
• #အရဟတ္တဖလသုတ်
• #ပညာပဋိလာဘသုတ်
• #ပညာဝုဒ္ဓိသုတ်
• #ပညာဝေပုလ္လသုတ်
မဟာပညဝဂ်
• #ပုထုပညာသုတ်
• #ဝိပုလပညာသုတ်
• #ဂမ္ဘီရပညာသုတ်
• #အပ္ပမတ္တပညာသုတ်
• #ပညာဗာဟုလ္လသုတ်
• #သီဃပညာသုတ်
• #လဟုပညာသုတ်
• #ဟာသပညာသုတ်
• #ဇဝနပညာသုတ်
• #တိက္ခပညာသုတ်
• #နိဗ္ဗေဓိကပညာသုတ်
သမာဓိဝဂ်
• #သမာဓိသုတ်
• #ပဋိသလ္လာနသုတ်
• #ပဌမကုလပုတ္တသုတ်
• #ဒုတိယကုလပုတ္တသုတ်
• #ပဌမသမဏဗြာဟ္မဏသုတ်
• #ဒုတိယသမဏဗြာဟ္မဏသုတ်
• #စိန္တသုတ်
• #တိရစ္ဆာနကထာသုတ်
ဓမ္မစက္ကပ္ပဝတ္တနဝဂ်
• #တထာဂတသုတ်
• #ခန္ဓသုတ်
• #အဇ္ဈတ္တိကာယတနသုတ်
• #ဒုတိယဓာရဏသုတ်
• #အဝိဇ္ဇာသုတ်
• #ဝိဇ္ဇာသုတ်
• #သင်္ကာသနသုတ်
• #တထသုတ်
ကောဋိဂါမဝဂ်
• #ပဌမကောဋိဂါမသုတ်
• #သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓသုတ်
• #အာသဝက္ခယသုတ်
• #မိတ္တသုတ်
• #တထသုတ်
• #လောကသုတ်
• #ပရိညေယျသုတ်
• #ဂဝမ္ပတိသုတ်
သီသပါဝနဝဂ်
• #သီသပါဝနသုတ်
• #ခဒိရပတ္တသုတ်
• #ဒဏ္ဍသုတ်
• #စေလသုတ်
• #သတ္တိသတသုတ်
• #ပါဏသုတ်
• #ပဌမသူရိယသုတ်
• #ဒုတိယသူရိယသုတ်
• #ဣန္ဒခီလသုတ်
• #ဝါဒတ္ထိကသုတ်
ပပါတဝဂ်
• #လောကစိန္တာသုတ်
• #ပပါတသုတ်
• #ကူဋာဂါရသုတ်
• #ဝါလသုတ်
• #ပဌမဆိဂ္ဂဠယုဂသုတ်
• #ဒုတိယဆိဂ္ဂဠယုဂသုတ်
• #ပဌမသိနေရုပဗ္ဗတရာဇသုတ်
• #ဒုတိယသိနေရုပဗ္ဗတရာဇသုတ်
အဘိသမယဝဂ်
• #နခသိခသုတ်
• #ပေါက္ခရဏီသုတ်
• #ပဌမသံဘေဇ္ဇသုတ်
• #ဒုတိယသံဘေဇ္ဇသုတ်
• #ပဌမမဟာပထဝီသုတ်
• #ဒုတိယမဟာပထဝီသုတ်
• #ပဌမမဟာသမုဒ္ဒသုတ်
• #ဒုတိယမဟာသမုဒ္ဒသုတ်
• #ဒုတိယပဗ္ဗတူပမသုတ်
ပဌမအာမကဓညပေယျာလဝဂ်
• #ပစ္စန္တသုတ်
• #ပညာသုတ်
• #ဩဒကသုတ်
• #မတ္တေယျသုတ်
• #ပေတ္တေယျသုတ်
• #သာမညသုတ်
• #ပစာယိကသုတ်
ဒုတိယအာမကဓညပေယျာလဝဂ်
• #ပါဏာတိပါတသုတ်
• #အဒိန္နာဒါနသုတ်
• #မုသာဝါဒသုတ်
• #ပေသုညသုတ်
• #ဖရုသဝါစာသုတ်
• #သမ္ဖပ္ပလာပသုတ်
• #ဗီဇဂါမသုတ်
• #ဝိကာလဘောဇနသုတ်
• #ဂန္ဓဝိလေပနသုတ်
တတိယအာမကဓညပေယျာလဝဂ်
• #နစ္စဂီတသုတ်
• #ဥစ္စာသယနသုတ်
• #ဇာတရူပရဇတသုတ်
• #အာမကဓညသုတ်
• #ကုမာရိကသုတ်
• #ဒါသိဒါသသုတ်
• #အဇေဠကသုတ်
• #ဟတ္ထိဂဝဿသုတ်
စတုတ္ထအာမကဓညပေယျာလဝဂ်
• #ခေတ္တဝတ္ထုသုတ်
• #ကယဝိက္ကယသုတ်
• #ဒူတေယျသုတ်
• #တုလာကူဋသုတ်
• #ဥက္ကောဋနသုတ်
• #ဆေဒနာဒိသုတ်
ပဉ္စဂတိပေယျာလဝဂ်
• #မနုဿစုတိနိရယသုတ်
• #မနုဿစုတိတိရစ္ဆာနသုတ်
• #မနုဿစုတိပေတ္တိဝိသယသုတ်
• #မနုဿစုတိဒေဝနိရယာဒိသုတ်
• #နိရယမနုဿနိရယာဒိသုတ်
• #နိရယဒေဝနိရယာဒိသုတ်
• #တိရစ္ဆာနမနုဿနိရယာဒိသုတ်
• #တိရစ္ဆာနဒေဝနိရယာဒိသုတ်
• #ပေတ္တိမနုဿနိရယာဒိသုတ်
• #ပေတ္တိဒေဝနိရယာဒိသုတ်
နမ့်ပုတ်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နမ့်ပုတ်ရွာ (Nampoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ ကုန်းစုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းစုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၇ ဦး၊ မ ၅၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောက်ကိုရီးယား စံဘာသာစကား
မြောက်ကိုရီးယားစံဘာသာစကား သို့မဟုတ် မွန်ဟွာအော (ကိုရီးယား- 문화어၊ ဟန်ဂျာ- 文化語၊ "ယဉ်ကျေးမှုဘာသာစကား") သည် ကိုရီးယားဘာသာစကား၏ မြောက်ကိုရီးယားစံပုံစံဖြစ်သည်။ မွန်ဟွာအောကို ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် စံအဖြစ် လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ပါသည်။ အဆိုပါ ကြေညာချက်တွင် မြောက်ကိုရီးယားမြို့တော် ပြုံယမ်းမြို့နှင့် ၎င်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပြောဆိုသော ပြုံယမ်း ဒေသိယစကားသည် မွန်ဟွာအောအတွက် အခြေခံဖြစ်သင့်သည်ဟု ကြေညာချက်တွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။ သို့သော်လည်း လက်တွေ့တွင်၊ လီအစ်ဆော့ပ်နှင့် အက်စ် ရောဘတ် ရမ်ဇီတို့က မွန်ဟွာအောသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အမျိုးသားစံနှုန်းဖြစ်ခဲ့သည့် ဆိုးလ်ဒေသိယစကားတွင် “အခိုင်အမာ အမြစ်တွယ်နေဆဲဖြစ်သည်” ဟု အစီရင်ခံပါသည်။ ထို့ကြောင့် မြောက်ကိုရီးယားနှင့်တောင်ကိုရီးယားစံနှုန်းများကြား ကွာခြားချက်အများစုသည် တရုတ်-ကိုရီးယားဝေါဟာရနှင့် အခြားအငှားစကားလုံးများကို ကိုရီးယားစကားစစ်စစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်း သို့မဟုတ် စံမဟုတ်သော စကားလုံးအချို့ပါ၀င်သော "အလုပ်သမားလူတန်းစား၏မိန့်ခွန်း" အတွက် မြောက်ပိုင်းအတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ ဦးစားပေးမှုဖြစ်သည်။
စပါယ်ကုန်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိန်ကြီးရွာ၊ ဆန်နီချောင်
စိန်ကြီးရွာ၊ ဆန်နီချောင်
ကျောက်မီးသွေးကတ္တရာ
လမ်းခင်းရာတွင် အသုံးပြုလေ့ ရှိသောကျောက်မီးသွေးကတ္တရာကို လူတိုင်းလိုပင် မြင်ဘူးကြ ပေမည်။ ထိုကတ္တရာကို ကျောက်မီးသွေးအပျော့မျိုးမှ မီးထွန်း ဓာတ်ငွေ့နှင့် ကုတ်မီးသွေး ထုတ်လုပ်သည့်လုပ်ငန်းတွင် ဘေးထွက်ပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် ရရှိ၏။ ထိုကျောက်မီးသွေး ကတ္တရာတွင် ဩဂဲနစ်ပစ္စည်း အမြောက်အမြားပါဝင်၍ ထိုပစ္စည်းမှ ပိုးနှိမ်ဆေး၊ ဆီချွတ်ဆေး၊ ဆိုးဆေး၊ ရေမွှေး၊ ဓာတ်မြေဩဇာ စသည်ဖြင့် ပစ္စည်းအမျိုး ပေါင်းများစွာကို ပြုလုပ်ယူနိုင်ပေသည်။ အမှန်မှာ ကတ္တရာမှ ပစ္စည်း ၁၂ မျိုးလောက်ကိုသာ မူရင်းအားဖြင့် ရရှိနိုင်လေသည်။ သို့ရာတွင် ဓာတုဗေဒပညာရှင်သည် ထိုမူရင်းပစ္စည်းများမှ ထောင်ပေါင်း များစွာသော ဒြပ်ပေါင်းအသစ်များကို ဓာတုဗေဒနည်း အမျိုးမျိုးဖြင့် ဖော်စပ်ချက်လုပ်နိုင်ပေသည်။ ကျောက်မီးသွေးကတ္တရာတွင် ပါဝင်လျက်ရှိသော ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးကို ထုတ်ယူနိုင်ရန်အတွက် ကတ္တရာတန်ချိန် ၂ဝ မျှ ဝင်နိုင်သော သံပေါင်းအိုးကြီးများတွင် ကတ္တရာကို ထည့်၍ အဆင့်ဆင့် ပေါင်းခံနည်းဖြင့် ပေါင်းခံပေးလေ့ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့ ပေါင်းခံလိုက်သောအခါ ဆူမှတ်အနည်းဆုံးဖြစ်သည့် ပထမ ဆင့်၌ ဆီအပေါ့စားများကို ရရှိ၏။ ထိုပစ္စည်းများတွင် ဗင်ဇော၊ တော်လျူအောနှင့် ဇိုင်လောခေါ် ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။
ဗင်ဇောမှ ဗင်ဇင်းအစစ်ကို ပြုလုပ်၍ ထိုပစ္စည်းမှတဖန် အန်နီလင်းနှင့်တကွ ဆိုးဆေးပေါင်း များစွာကို ပြုလုပ်ယူနိုင် လေသည်။ ဗင်ဇောမှ ဗစ်တား အယ်လမန်ဆီ (ဗာဒမ်စားဆီ) တစ်မျိုးကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်၍ ထိုဆီကို ဆပ်ပြာမွှေးများ ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။ တော်လျူအောမှ ဗင်ဇိုအစ်အက်ဆစ်ကို ပြုလုပ်နိုင်၍၊ ဗင်ဇိုအစ်ဆက်ဆစ်မှတစ်ဖန် အစားအစာများတွင် မပုပ်မသိုးရအောင် ထည့်ပေးရသော ဆိုဒီယမ်ဗင်ဇိုအိတ်ခေါ် ဓာတ်ဆားတစ်မျိုးကို ပြုလုပ်နိုင်ပေသည်။ တီအင်တီခေါ် အလွန်ပြင်းထန်စွာ ပေါက်ကွဲတတ်သည့် ပစ္စည်း၊ ရိုးရိုးသကြားထက် အဆပေါင်း ၃ဝဝ မျှ ပို၍ချိုသော ဆက်ကရင်းသကြားနှင့် အမွှေးနံ့သာများ ပြုလုပ်ယူရသော ဗင်ဇောဒီဟိုက်တို့မှာလည်း တော်လျူအောမှ ပြုလုပ် ယူခြင်းပင် ဖြစ်၏။ ဇိုင်လောမှ အရောင်အမျိုးမျိုးရှိသော ဆိုးဆေးပေါင်းများစွာကို ပြုလုပ်ယူနိုင်သည်။
ဗင်ဇင်းနှင့် တော်လျူအင်းတို့မှ အန်တီဆက်ပတစ် (အပုပ်နိုင်ဆေး)၊ အန်တီပိုင်ရက်တစ်(အဖျားပျောက်ဆေး)၊ ဟစ်ပနော့တစ် (အိပ်ဆေး)ကို ဖော်ယူနိုင်လေသည်။ ပထမဆင့်ထက် အပူချိန်မြင့်သော ဒုတိယဆင့်၌ ကာဗေါ်လစ်ဆီများကို ရ၍ ကာဗေါ်လစ်အက်ဆစ် (သို့မဟုတ် ဖီနော)မှ ဆိုးဆေးအမျိုးမျိုးအပြင် ပစ်ကရစ်အက်ဆစ်နှင့် ဆယ်လီဆီလစ် အက်ဆစ်များကို ပြုလုပ်ရရှိ၏။
ဆယ်လီဆီလစ် အက်ဆစ်မှ အပုပ်နိုင်ဆေးနှင့် အကိုက်အခဲ ပျောက်ဆေးများကို ဖော်ယူနိုင်ရာ အက်စပီရင် ခေါင်းကိုက်ပျောက်ဆေးမှာ အဆိုပါ ဆယ်လီဆီလစ်အက်ဆစ်မှ ဖော်ယူသည်။ ဖီနောမှ ဗနီလာခေါ် သစ်ခွအနံ့အရသာနှင့်တူ၍ ထိုအနံ့အရသာအတွက် အစားထိုး အသုံးပြုလေ့ရှိသော ဓာတ်ပစ္စည်းတစ်မျိုးကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်လေသည်။ ဓာတ်သဘော အားဖြင့် ဖီနောနှင့်တူသော ကရီဆောခေါ် ဓာတ်ပစ္စည်းများကို ဤဒုတိယဆင့်မှာပင် ရရှိသည်။ ထိုဓာတ်ပစ္စည်းများကို စင်ကြယ်အောင် မပြုလုပ်ဘဲ ထိုအတိုင်းပင် ရောဂါပိုး နှိမ်ဆေးအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။ လိုင်ဆောနှင့် ကရီအိုလင်တို့မှာ အဆိုပါ ကရီဆောများကို ရောင်းဝယ်ရာ၌ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုသည့် ကုန်တံဆိပ်အမည်များ ဖြစ်ကြလေသည်။
တတိယဆင့်တွင် ရရှိသော ပစ္စည်းများ၌ နက်ဖသလင်း၊ ကရီဥစုတ်များနှင့် ကွင်နိုလင်ခေါ် ပစ္စည်းများ ပါဝင်ကြ၏။ နက်ဖလင်းမှ မဲနယ်ရောင်၊ အဝါရောင်၊ ကြက်သွေးရောင်၊ ပန်းရောင်နှင့် အစိမ်းရောင်ဆိုးဆေးများကိုလည်းကောင်း၊ ဆေးဝင် ပစ္စည်းများကိုလည်းကောင်း၊ ပရုတ်လုံးများကိုလည်းကောင်း ပြုလုပ်ရရှိနိုင်သည်။ ကရီဥစုတ်၌ သစ်သားများ မဆွေးမြည့်နိုင် ပိုးမစားစေနိုင်သော သတ္တိရှိသဖြင့် အိမ်တိုင်နှင့် အကာအရံများကို ဤဆီဖြင့် သုတ်လိမ်းပေး ရလေသည်။
ကွင်နိုလင်သည် အပုပ်နိုင်ဆေး ဖြစ်သည့်အပြင် ယင်းမှ ဆိုးဆေးများလည်း ဖော်ယူနိုင်သည်။ စတုတ္ထဆင့် ပေါင်းချွေးမှ အန်သရာဆင်းဆီကို ရ၍ ထိုဆီမှ အထူးသဖြင့် ခြည်ထည်များအတွက် အရေးကြီးသောဆိုးဆေးများကို ပြုလုပ်နိုင်ပေသည်။ အန်သရာဆင်းဆီကို ထုတ်ယူပြီးသော ပေါင်းအိုးထဲ၌ မည်းနက်စေးကပ်သည့် ပစ်ချ ကတ္တရာသာ ကျန်တော့သည်။ ပစ်ချကတ္တရာအမာစားကို အလိုရှိလျှင် အန်သရာဆင်းကိုအကုန်အစင် ထုတ်ယူရ၍ ပစ်ချ ကတ္တရာ အပျော့စားကို အလိုရှိသော် ပေါင်းအိုးထဲ၌ အန်သရာဆင်း အနည်းငယ်ကျန်နေအောင်ချန်ထားရ၏။ ပစ်ချကတ္တရာမှာ အမှန်စင်စစ် ကတ္တရာစေးမှအဖိုးတန်ပစ္စည်းများ ထုတ်ပြီးနောက် အကြွင်းအကျန်ပင် ဖြစ်၏။ အကြွင်းအကျန်ဖြစ်သော်လည်း ဤပစ္စည်းကို စွန့်မပစ်ရသေးပေ။ ထိုကတ္တရာချေးမှ အိမ်မိုးရာတွင် အသုံးပြုသော ရေခံစက္ကူများ၊ ခြယ်ဆေးများ၊ သစ်သားမဆွေးမြည့်အောင် သုတ်လိမ်းပေးသည့် ပစ္စည်းများကို ပြုလုပ်နိုင်၏။ ကတ္တရာချေးကို လမ်းခင်းရာတွင်လည်း အသုံး ချနိုင်သည်။ ဖီနော၊ ကရီဆော၊ နက်ဖသလင်းနှင့် ကျောက်မီးသွေးကတ္တရာမှ ရရှိသော အခြားပစ္စည်းတို့မှ ယခုခေတ် ဓာတုဗေဒ ပညာရှင်တို့သည် ပလပ်စတစ် အသုံးအဆောင်အမျိုးမျိုးကို ပြုလုပ်ယူကြသည်။
ကိုးကား
<References />
ချီကကပ်နားဖျစ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ချီကကပ်နားဖျစ်ရွာ (Chikakatnarhpyit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၂ ဦး၊ မ ၁၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဖြူခရိုင်
ကျောက်ဖြူခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်၏။ ကျောက်ဖြူခရိုင်တွင် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် ဟန်းတားပင်လယ်အော် မအီချောင်းအထိ ရှည်လျားသော ကမ်းမြှောင်ဒေသအပြင်၊ ထိုကမ်းရိုးတန်း၏ အနောက်ဘက်ရှိ ရမ်းဗြဲကျွန်းနှင့် ကျွန်းငယ်ပေါင်း မြောက်မြားစွာတို့ ပါဝင်ပေသည်။
ပထဝီဝင်
နယ်နိမိတ်အားဖြင့် မြောက်ဘက်တွင် စစ်တွေခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်း၊ တောင်ဘက်တွင် သံတွဲခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တို့ တည်ရှိ၏။ ကျောက်ဖြူခရိုင်၏ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းမှာ တောတောင်များ ထူထပ်လျက် တောပိုင်း၌မူ မြစ်ငယ်ချောင်းငယ်များစွာတို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ယှဉ်ကပ် စီးဆင်းလျက် ရှိကြလေသည်။ ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ရမ်းဗြဲကျွန်းအကြားတွင် ကျွန်းငယ်ကလေးပေါင်း များစွာရှိသဖြင့် အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ကျောက်ဖြူ သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းကို သဘာဝအားဖြင့် လုံခြုံစေသည်။ ကျောက်ဖြူခရိုင်သည် အရှေ့ဘက်တွင် မင်းဘူးခရိုင်နှင့် နယ်နမိတ်ချင်း စပ်လျက်ရှိသော်လည်း ရခိုင်ရိုးမ တောင်ကြီး ခြားလျက် ရှိသောကြောင့် ကူးသန်းဆက်သွယ်ရန် အလွန်ခဲခက်၏။ ထိုရိုးမတောင်တန်းကို ဖြတ် ကျော်သည့် တောင်ကြား လမ်းထွက်ပေါက် ၂ ခုသာရှိရာ ယင်းတို့မှာ ဒလက်နှင့် အမ်းတောင်ကြားလမ်းများ ဖြစ်ကြ၏။ ဒလက်နှင့် အမ်းတောင်ကြားလမ်းမှာ ဖြတ်သန်းရန် အတော်ပင်ခက်ခဲ၏။ အမ်းတောင်ကြားလမ်းမှာမူ ပင်လယ်ပြင်အထက် ပေပေါင်း ၄၆၆၄ အထိ မြင့်သော်လည်း နွားလှည်းများပင် ဖြတ်ကျော်နိုင်လေသည်။ ဒလက်မြစ်တွင် ဒလက်ရွာအထိ၊ အမ်းမြစ်တွင် အမ်းမြို့အထိ လှေများဖြင့် ဆန်တက်နိုင်၏။ ကျွန်းများတွင် ချောင်းငယ်မြောင်းငယ်များ ရှိ၍ လှေငယ်များဖြင့် သွားလာနိုင်၏။ ကုန်းလမ်းခရီး၌ကား လမ်းပန်း အဆက်အသွယ် ကောင်းစွာ မရှိချေ။ ခရိုင်အတွင်းရှိ တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် သစ်တောကြီးများရှိ၍ ပျဉ်းကတိုး၊ ကညင် စသည့်သစ်ကြီးများနှင့် ဝါးတောကြိမ်တောများ ဖြစ်ထွန်းသည်။
စီးပွားရေး
ခရိုင်သစ် ဖွင့်စအခါက ခရိုင်တစ်ခုလုံးတွင် တောတောင် ထူထပ်လှသဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရန် နေရာများစွာ မရှိလှချေ။ ဝီရိယကောင်းသူများသာ တောကြီးများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းကာ တာတမံများ ဆည်ဖို့၍ အသင့်အတင့် စိုက်ပျိုးကြ၏။ ယခုအခါတွင်မူကား တစ်ခရိုင်လုံး ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းပြီး လယ်ယာပြုပြင် စိုက်ပျိုးလာခဲ့ကြသဖြင့် မြေပြန့်လွင်ပြင်များတွင် လယ်များအနှံ့အပြား ရှိနေပေပြီ။ သို့သော် ခရိုင်နယ်နိမိတ် အကျယ်အဝန်းနှင့် နှိုင်းစာလျှင် လယ်ကွက်များ နည်းပါးသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ မြေပြန့်လွင်ပြင်ဖြစ်သော မာန်အောင်ကျွန်း၌မူ ဆန်စပါး ကောင်းစွာဖြစ်ထွန်းသဖြင့် ကျောက်ဖြူခရိုင်တွင် စပါးအကောင်းဆုံးနှင့် အများဆုံး ထွက်ရာဒေသ ဖြစ်သည်။ မြေပုံမြို့နယ်၌ မြစ်ရေရောက်ရှိရာ ကမ်းစပ်မြေများကို ခုတ်ထွင်တိုးချဲ့၍ ရေကာဆည်ကြီးများ ပြုလုပ်ကာ စပါးများ စိုက်ပျိုးလေ့ရှိသည်။ ပြည်တော်သာ စီမံကိန်းများအရ ကျောက်ဖြူ ခရိုင်အတွင်း၌ ဆည်ကတုတ်များ ပြုလုပ်ကာ စပါးစိုက်ပျိုးရေးကို အထူးကြိုးပမ်းလျက်ရှိသဖြင့် ရှေ့နှစ်များတွင် စပါးများ ပိုမိုထွက်ရှိလာမည် ဖြစ်ပေသည်။ မြေအိုးမြေခွက်လုပ်ငန်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် စက္ကူထီး လုပ်ငန်းများ အသင့်အတင့်ရှိ၏။ အခြားထင်ရှားသော လုပ်ငန်းများမှာ ပိုးထည်ခြည်ထည်များ ရက်လုပ်ခြင်း၊ ကြံသကာချက်ခြင်း၊ ဆားချက်ခြင်းတို့ ဖြစ်၏။ ခရိုင်အတွင်း စိုက်ပျိုးရရှိသော သီးနှံများမှာ ဆန်စပါး၊ ကြံ၊ ဝါဂွမ်း၊ ပိုက်ဆံပင်၊ ဆေး၊ ကွမ်း၊ ဓနိ၊ ငရုတ်၊ နှမ်း၊ မြေပဲ၊ ကြက်သွန်နှင့် အုန်းများ ဖြစ်ကြ၏။ ကျောက်ဖြူခရိုင်အတွင်းမှ ထွက်သော မာန်အောင်ဆေး၊ ဂန့်ဂါဆားနှင့် ရဲကျွန်းကြက်သွန်တို့မှာ ထင်ရှားသောထွက်ကုန်များဖြစ်၍ ရခိုင်တိုင်းအနှံ့အပြားသို့ တင်ပို့ ရောင်းချရသည်။
ခရိုင်အတွင်းတွင် ပါဝင်သောမာန်အောင်ကျွန်း၌ တောင်နီ သို့မဟုတ် မြေနီတောင်ခေါ် နဂါးပွက်တောင် တစ်လုံးရှိ၏။ ထိုတောင်မှာ မီးတောင်ကဲ့သို့ ချော်ရည်မထွက်ဘဲ ရွံ့များထွက်၏။ ကျောက်ဖြူခရိုင်၌ ရေနံလည်း အနည်းငယ်ရ၏။
ပွဲတော်များ
ကျောက်ဖြူခရိုင်တွင် ရခိုင်၌ ရှေးအစဉ်အလာအားဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သော ရထားပွဲခေါ် ပွဲတော်တစ်ခု ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ရထားပွဲမှာ မြန်မာပြည်မကြီးတွင် ခေတ်စားလျက်ရှိသော လွန်ပွဲနှင့် သဘောချင်း တူညီသည်။ ရထားပွဲကျင်းပခြင်း၏အလိုကား မိုးကောင်းစေရန်နှင့် သီးနှံစပါးများ ဖွံ့ဖြိုးဖြစ်ထွန်းစေရန်ဖြစ်သည်။
ကျင်းပပုံမှာ ဘီးလေးဘီးတပ်ထားသော ရထားငယ်တစ်ခု ပေါ်တွင် ရထား၏ ရှေ့နှင့်နောက်ဖက်များတွင် လွန်ကြိုး တစ်ချောင်းစီ ချည်ထားရသည်။ လွန်ပွဲများ ကျင်းပသကဲ့သို့ ရထားကို တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် အနိုင် ဆွဲကြသည်။ ရထားဆွဲသောအခါ အတီးအမှုတ် အကျွေးအမွေးများပါ ပါဝင်သဖြင့် ပိုမိုစည်ကား သိုက်မြိုက် လှပေသည်။ ရထားပွဲသဘင်ကို နှစ်စဉ်တပို့တွဲ လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့ ညဉ့်မှ လပြည့်ကျော်တရက်နေ့ညဉ့်အထိ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ တတိယညဉ့်ဖြစ်သော နောက်ဆုံးနေ့၌ ရထားကို မီးရှို့၍ ပွဲအပြီးသတ်လေသည်။
ကျောက်ဖြူမြို့ပေါ် နှင့် ကျောက်​ဖြူခရိုင်အ​တွင်းယခုအခါ ရထားပွဲသဘင်ကို အနှံ့အပြား ဆင်ယင်ကျင်းပမြဲ ကျင်းပလျက်ရှိပေသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၉၅ဝ ခန့်တွင် ရခိုင်ဘုရင် မင်းရာဇာကြီး၏ သားတော် မင်းခမောင်းနှင့်အတူ ဟံသာဝတီ နေပြည်တော်တွင် ရှိနေသော ရခိုင်စာဆိုတော် ဥက္ကာပျံသည် ရထားသဘင်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ မင်းခမောင်းထံသို့ ဆက်သွင်းသော ဆယ့်နှစ်ရာသီရတုတွင်- လွန်းပွေပင်၊ ပျော်ရွှင်လုရတ်မြေ။ သောင်းခွင် ဤလုပြည်ထက်။
ရာဇဌာနေ၊ မင်းနေပြည်ဝယ်၊
ထိုထိုဇနပုတ်၌၊ ကျူးသံရိုက်
ထိန့်ထိန့်ဆူ၊ သမုတ္ထရာ၊ ယမုန္နာသည်၊
သီဒါချောင်းခြားထူခဲ့။
စသည်ဖြင့် ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
​ကျောက်ဖြူခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် ကျောက်ဖြူခရိုင်အတွင်းမှ အမ်းမြို့နယ်အား အမ်းခရိုင်အဖြစ်သို့လည်းကောင်း၊ မာန်အောင်မြို့နယ်အား တောင်ကုတ်ခရိုင်အတွင်းသို့လည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အ​နေအထား
ကျောက်ဖြူခရိုင်သည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၄၇၉၃ ခန့် ကျယ်ဝန်း၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၄၃၉,၆၇၄ ရှိလေသည်။
ဇီးပင်စု (ဇီးဖြူစု)ရွာ၊ ပသွယ်
ဇီးပင်စု (ဇီးဖြူစု)ရွာ၊ ပသွယ်
ကွမ်းမိုးဒိန်း
ကိုးကား
ကွမ်းမိုးဒိန်း
လယ်ပြင်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
လယ်ပြင်ရွာ (Lelpyin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ နောင်ဘိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ဘိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၄ ဦး၊ မ ၉၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်စဖို့ဒ် အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်
အောက်စဖို့ဒ် အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန် (Oxford English Dictionary; OED) သည် "အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း"က ထုတ်ဝေဖြန့်ချိသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဆိုင်ရာ သမိုင်းဝင် အဘိဓာန်ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအနှံ့သုံးစွဲကြသော ဝေါဟာရမူကွဲများကို ဖော်ပြထားခြင်း၊ ပညာရှင်များ၊ တက္ကသိုလ် သုတေသနသမားများအတွက် ကျယ်ပြန့်စုံလင်သော မှီငြမ်းကိုးကားမှုများ ထောက်ပံ့ပေးထားခြင်းများအပါအဝင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား၏ သမိုင်းတလျှောက် ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာမှုများကိုလည်း ဇာစ်မြစ်ကောက် ခြေရာလိုက်ထားပေးသည်။
ဤအဘိဓာန်ကို ၁၈၅၇ မှ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသော်လည်း ၁၈၈၄ ကျမှသာလျှင် ပထမဆုံးစာအုပ်ကို အဖုံးမပါသည့်ပုံစံဖြင့် စတင်ခုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အဘိဓာန်လုပ်ငန်းကိုကား "A New English Dictionary on Historical Principles; Founded Mainly on the Materials Collected by The Philological Society" အမည်ဖြင့် ဆက်လက် အကောင်ထည်ဖော်နေဆဲဖြစ်၏ ။ ၁၈၉၅ တွင် The Oxford English Dictionary ကို စာအုပ်အတွဲများ၏အဖုံးတွင် တရားဝင်မဟုတ်သည့်ပုံစံဖြင့် ပထမဆုံး စတင်သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ ၁၉၂၈ အဘိဓာန်အပြည့်အစုံကို အဖုံးပါ အတွဲ (၁၀) တွဲဖြင့် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ရောက်သောအခါ "The Oxford English Dictionary" အမည်ကို ယခင်ထုတ်ဝေခဲ့ကြသော အတွဲ (၁၂) တွဲ နှင့် ဖြည့်စွက်တွဲတစ်ခုတို့၏ အမည်အားလုံးနေရာ၌ အစားထိုးခဲ့ကြ၏ ။ ဖြည့်စွက်တွဲများလည်း ၁၉၈၉ အထိ ထွက်ရှိလာခဲ့၍ ထိုနှစ်တွင်ပင် ဒုတိယမူ (second edition) ကိုထုတ်ဝေခဲ့ကြရာ အတွဲ (၂၀) ၊ စာမျက်နှာပေါင်း ၂၁,၇၂၈ အထိပါဝင်လေသည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်ကတည်းက တတိယမူကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပြီး ၂၀၁၈ အရောက်တွင် တစ်ဝက်ခန့်ပြီးစီးခဲ့ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်များ
ဘဲစောလော်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဘဲစောလော်ရွာ(Besawlaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဘဲစောလော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၂၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မွေရိုးရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
မွေရိုးရွာ (Mwayyoe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ မိုးဖုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဖုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၄၇ ဦး၊ မ ၁၂၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟဲရဝဒ်၊ သ ဝိတ်
ဟဲရဝဒ်, သ ဝိတ်
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ဟဲရဝဒ်ဟူသော အမည်သည် ကျောင်းသားသူငယ်တို့အတွက် မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်ခြင်း၊စွန့်စာခြင်း၊ ရဲစွမ်းသတ္တိရှိခြင်း၊ ကိုယ်ကျိုးစွန့်ခြင်းစသည်ဖြင့်သူရဲကောင်းတို့၏အရည်အချင်းများ ကို ထုတ်ဖော်နိုင်စွမ်းရှိသော အမည်ဖြစ်၍ ၁၁ရာစု နှစ်အတွင်းက နော်မန်ဘုရင်၏ ကြီးစိုးမှုအောက်မှ လွတ်မြောက်ရန် နောက်ဆုံးကြိုးပမ်းခဲ့သော အင်္ဂလိပ်မျိုးချစ်ခေါင်းဆောင်၏ အမည်လည်းဖြစ်သည်။ ၁၈၆၆ခုနှစ်တွင် နာမည်ကျော် စာရေးဆရာ ချားကင်းစလေက လူစွမ်းကောင်းဟဲရဝဒ်၏ စွန့်စားခန်းများကို ဟဲရဝဒ်, သ ဝိတ်အမည်ဖြင့်  သမိုင်းဝတ္ထုတစ်ပုဒ် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ လေသည်။
ဟဲရဝဒ်၏ မိဘမျိုးရိုးကို အသေအချာမသိရချေ။ အချို့က သူ၏ဘခင်သည် အက်ဒွပ် သ ကွန်ဖက်ဆား ဘုရင်လက်ထက်က အင်္ဂလန်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ နေရာအားလုံးနီးပါးမျှကိုပိုင်သောအားဘွဲ့ရ လီယိုဖရစ်ဆိုသူ ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။ အချို့ကလည်းဟဲရဝဒ်သည် လင်းကွန်းရှိုင်ယာနယ်မှမြေပိုင်ရှင်ကလေးတစ်ယောက်ဖြစ်သည် ဟုဆိုကြသည်။ မည်သို့မဆို အီလီကျွန်းတွင်အင်္ဂလိပ်တို့ သည် နော်မန်တို့ကိုခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့စဉ်က သူ၏လက်အောက်တွင် အားဘွဲ့ရပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြသော အက်ဒွင်နှင့်မော်ကားတို့ ပါဝင်ကြခြင်းကိုထောက်၍ သူသည်မြေပိုင်ရှင် သူကောင်းမျိုးရိုးမှဆင်းသက်လာသည် ဖြစ်မည်ဟုယူဆနိုင် ပေသည်။ အက်ဒွပ်•သ•ကွန်ဖက်ဆားဘုရင်လက်ထက်တွင် ပြင်သစ် အမျိုးသားတို့ကို ရာထူးကြီးများ၌ ခန့်ထား၍  ခြီးမြှင့်မြှောက်စားခဲ့သည်။ ဟဲရဝဒ်သည်ပြင်သစ်တို့အား ထိုကဲ့သို့ မျက်နှာသာပေးထား ခြင်းကိုမလိုမုန်းတီးသဖြင့်  ဘုရင်ကိုအတိုက်အခံ ပြုမိသောကြောင့် ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရသည်။ သူသည် မျိုးချစ်စိတ်ပြင်းထန်သူဖြစ်၍ ငယ်စဉ်ကတည်းက ဆက္ကဆန်သူရဲကောင်းတို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့်စစ်ချီ တေးသံများကို စိတ်ဝင်စားစွာနားထောင်လေ့ရှိသည်။မိခင်ကသူ့ကိုဘုန်းကြီး ဖြစ်စေချင်၏။သို့ရာတွင်သူသည် လွတ်လပ်မှုကို နှစ်သက်သဖြင့် စည်းကမ်းအချုပ်အချယ်များသော ဘုန်းကြီးဘဝ၌ မနေလိုချေ။ ဟဲရဝဒ်သည် နော်မန်တို့ကို အလွန်မုန်းတီးသူဖြစ်ရာ၊ မိမိ၏မိခင်ပိုင် နေရာတို့ကိုသိမ်း၍ နော်မန်တစ်ဦးအားပေးအပ်ကြောင်း ကြားသိရလျှင်သိရခြင်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ပြန်ခဲ့သည်။
သင်္ခါ၊ စာရေးဆရာ
သင်္ခါ [၁၉ဝ၉ - ၁၉၉၇]
ပဲခူး ခရိုင် ညောင်လေးပင် မြို့၌ အဖ ရဲအရာရှိ ဦးစည်၊ အမိ ဒေါ်ဒွေး တို့က ၁၉ဝ၉ ခု အောက်တိုဘာ ၃ဝ ရက် စနေနေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ ငယ်မည် မောင်ထွန်းဘွား၊ အမည်ရင်း ဦးတင်မြင့် ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း ကိုးယောက်တွင် တတိယ မြောက်သား ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ညောင်လေးပင်မြို့ အမျိုးသား အထက်တန်း ကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ခုနစ်တန်းကို စကောလားရှစ်နှင့် အောင်ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့ အလွတ်ပညာသင် ကျောင်းများတွင် ဆက်လက် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ဆယ်တန်း မအောင်မီ ကျောင်းမှ ထွက်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် စာပေဝါသနာ ပါရုံသာမက စိတ်ကြီးသူတစ်ယောက်ဖြစ်၍ စိတ်လည်း ခက်ထန်သူ ဖြစ်သည်။ လူငယ်တို့ဘာဝ ဝတ္တု၊ မဂ္ဂဇင်းတို့ ဖတ်တတ်သည့်အရွယ်တွင် အခြားသူများနှင့်မတူ စာအလွန်အကျွံ့ ဖတ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဖြူးမြို့ရှိ ဘကြီးထံတွင် စပါး အဝယ်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သည်။ အသက် တစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်တွင် ရာဇဝတ်အုပ် (ဒုလုံခြုံရေးမှူး) ရာထူးဖြင့် ဝန်ထောက်၏ ရှေ့ဖတ် စာရေး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မကြာမီ အလုပ်မှ နုတ်ထွက် ခဲ့ပြီးနောက် ညောင်လေးပင်မှ ရန်ကုန်သို့ ထွက်လာခဲ့သည်။ ဝပ်ဆင်တိုက်တွင် စာရေးဝင်လုပ်သည်။ ဗြိတိသျှ ဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် ဇာတ်ညွှန်းရေး ဆရာ အဖြစ် ၂ နှစ်ခန့်မျှ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စာရေးဆရာအသင်း ပေါ်ပေါက်လာသော အခါ ပထမဆုံး အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ဇဝန အတွင်းရေးမှူး လုပ်ခဲ့သည် မှအပ ခုနစ်နှစ် တိုင်တိုင် လုပ်ခဲ့သည်။ "စာတော်ဆက်" စာအုပ်တိုက် ဖွင့်၍ ဝတ္ထု စာအုပ်များ ထုတ်ဝေ ခဲ့ဖူးသည်။ နဂါးနီ စာစောင် ပေါ်ပေါက် လာသော အခါ အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင် တစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဂျပန် တစ်ခေတ်လုံး စာအုပ်သည် ဘဝဖြင့် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ကက်စ်ဘီ လက်ထက်တွင် "စာရေးဆရာ မဂ္ဂဇင်း" ကို ထုတ်ဝေပေးခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ် ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာမှ စ၍ ၁၉၆၄ ဇွန်ထိ တိုင်းရင်းမေ ဂျာနယ်တွင် အတိုင်ပင်ခံ အယ်ဒီတာ၊ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် ၁ဝ နှစ်ခန့် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ကျောင်းသား ဘဝတွင် ဆရာမြစလွယ်(ဦးထင်ပေါ်)၏ ဖြတ်တောက် ပြင်ဆင်မှုဖြင့် `ကြည်တော်မူ´မဂ္ဂဇင်း၊ ကြို့ကုန်းမှ `ပျော်တော်ဆက်´မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ဝတ္ထုတို များသို့ ရေးသား ပေးပို့ခဲ့ရာ ရွေးချယ်ခံရပြီး ဆုငွေများ ရရှိခဲ့ဖူးသည်။ ထိုစဉ်က အလောင်အမည်မှာ မွန်သွေးပါသော မိခင်အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် "ဗညားဘွား" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် မွန်သီချင်းကြီး ဖြစ်သော `ကောင်းကြီးသင်္ခါ´အမည်ကို ကြိုက်နှစ်သက်၍ `သင်္ခါ´ဟု ကလောင်အမည် ပြောင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရာဇဝတ်အုပ် အလုပ်မှ ထွက်ပြီးနောက် စာပေ လောကသို့ ဝင်ရောက် ခဲ့သည်။
ဒီဆူဇာမှ "သက်စောင့်" ၊ ဝပ်ဆင်မှ "ကောဇာသစ်" စသော စာစောင် အသေးအမွှား မကျန် ရေးခဲ့သည်။ လေးပဲတန် ဝတ္ထုခေတ်တွင် ကင်းကတော်လေး၊ ဘိုကတော်ကြီး၊ ကောလိပ်သူ၊ ညိုညိုမြ၊ အိမ်ကလူ၊ အုံ့ပုန်းမ စသည် တို့ကို ရေးခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ ခုလောက်တွင် သတင်းစာ ဝတ္ထုများ ပြန်လည် ခေတ်စား လာခဲ့သည်။ သူရိယ သတင်းစာတွင် ဂဠုန် လက်သည်း၊ ရင်သွေးဟူက၊ သုံးပန်လှ၊ မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာတွင် ထိုက်သူပန်၊ မိုးနဲ့ မြေကြီး၊ ဓားနဲ့ တရား၊ တရားနဲ့ တရား၊ သပိတ်လှန်မယ် ဝတ္ထုများ ရေးခဲ့သည်။ ငါးပဲတန် ဝတ္ထု ခေတ်တွင် ညိုညိုမြ (၁၉၃၃)၊ ညိုပြာဝါဝင်း (၁၉၃၆)၊ ကောလိပ်သူ (၁၉၃၇)၊ တတိုင်းတပြည် (၁၉၃၇)၊ လထွက်ချိန် (၁၉၃၇)၊ ဘာသာ (၁၉၃၇)၊ သူတော်ကောင်းကြီး (၁၉၄ဝ)၊ ချစ်ဝေမသီ (၁၉၄၉) နှင့် ဤသုံးဦး စသည် တို့ကို ရေးခဲ့သည်။ 'ညိုပြာဝါဝင်း' သည် သိုက်သမိုင်း ဝတ္ထုဆန်သည်။ 'လထွက်ချိန်' နှင့် 'ဘာသာ' မှာ လျှို့ဝှက် သည်းဖိုနှင့် ဆေးပညာ ရောယှက် ထားသည်။ 'တတိုင်းတပြည်' နှင့် 'သူတော်ကောင်းကြီး' ဝတ္ထုတို့ မှာမူ ပင်လယ် ခရီးသွားဖွဲ့ ဝတ္ထုများ ဖြစ်သောကြောင့် ထူးခြား ထင်ရှား ခဲ့သည်။ 'ဤသုံးဦး' မှာ ရဲထွတ်၊ ရန်အောင် တို့နှင့် သုံးဦးစပ် ရေးခဲ့ ကြသောကြောင့် ပြောစမှတ် ရှိခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ် တွင်ကား ကြီးပွားရေးကျမ်း၊ စိတ်ဓာတ် တိုးတက်ရေး ကျမ်းများသာ အရေးများ၍ ဝတ္ထုများ မရေးတော့ သလောက်ပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ စိတ်ပညာနှင့် ကြီးပွားနည်း၊ ယခု အခြေနှင့် ကြီးပွားနည်း၊ မှန်ကန်သော ကြီးပွား တိုးတက်နည်း၊ မှတ်ဉာဏ်နှင့် ကြီးပွားနည်း (၁၉၄၇)၊ သင် ဘာကြောင့် မကြီးပွား သနည်း၊ လူတိုင်း အဖို့ စိတ်ပညာ (၁၉၄၇) စသော စာအုပ်များနှင့် ကြက် ဘဲ မွေးမြူနည်း ဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ရေးသား ပြုစု ခဲ့သည်။ စာပေဗိမာန် အတွက် သင့်ကို အလိုရှိသည် (၁၉၇၆) နှင့် သူတို့ ကျွနု်ပ်တို့ အကြောင်း (၁၉၇၆) တို့ကို ပြုစု ပေးခဲ့သည်။ အခြား ကလောင် အမည်ခွဲ များမှာ နတ်စက်ရောင်၊ ဓာတ်ဆရာကြီး တဦး၊ ကြီးကြီးမေ၊ ဒေါ်လေးမေ၊ စပ်စုမ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ တစ်သက်တာ စာပေဆု ရရှိ ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၉၇ ခု ဩဂုတ်လ ရ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုမြို့၌ ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မွန်လူမျိုးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
တောင်ကိုရီးယား စံဘာသာစကား
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား
မောင်ဖေခင် (ညောင်ရမ်းမင်းသား)
ဘကြီးတော် မင်းတရားသည်ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ် ပြီးချိန်မှစကာ စိတ်ကျဝေဒနာကို ခံစားနေခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုအချိန်မှစကာ နန်းတွင်းရေးကို နန်းမတော်မယ်နုနှင့် မယ်နု၏အစ်ကိုဖြစ်သူ စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အို တို့ကခြယ်လှယ်ခဲ့ကြသည်။ ပြိုင်ဘက်ဟု ယူဆသူများကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ဘကြီးတော်မင်း၏ ညီတော် သာယာဝတီမင်းသားကို ရာဇဝတ်သားများအား လက်ခံနေထိုင်စေမှုဖြင့် စွပ်စွဲပြီးအရာမှချရန် ကြိုးပမ်းသဖြင့် သာယာဝတီမင်းသား ရွှေဘိုသို့ထွက်ကာ အင်အားစု၍ ပုန်ကန်သည်။ ပုန်ကန်ရသည့်အကြောင်းရင်းမှာ နောင်တော်စိတ်မမှန်ဖြစ်နေသည်ကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ နန်းတွင်းပြိုင်ဘက်ဖြစ်သည့် နန်းမတော်မယ်နုနှင့် ၎င်း၏အစ်ကိုဖြစ်သူ စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အိုတို့၏ ဖိအားများကြောင့်တစ်ကြောင်းဖြစ်သည်။ ပုန်ကန်မှုအောင်မြင်သဖြင့် သာယာဝတီမင်း နန်းတက်သည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရွှေဘိုမင်း ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထင်ရှားသော သာယာဝတီမင်းသည် ကုန်းဘောင်ရှစ်ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သည်။ နန်းတက်လျှင် နောင်တော် ဘကြီးတော်မင်း(စစ်ကိုင်းမင်း)နှင့် မယ်နုတို့ကို ကွပ်မျက်ခြင်းမရှိဘဲ အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ကောင်းစွာနေစေသည်။ မောင်အိုနှင့် အပေါင်းအပါများကိုမူ ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခဲ့သည်။ မြဝတီ ဝန်ကြီး ဦးစတစ်ယောက်လည်းပါဝင်ခဲ့သေးသည်။ သာယာဝတီမင်းသည် နန်းမတော်မယ်နုကို ရေချကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ မင်းသားကြီးဦးအိုနှင့် အပေါင်းအပါ ၁၁ ယောက်ကို ထောင်တွင်းတွင်ပင်ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ နောင်တော်ဘကြီးတော်မင်းကိုမူ အစောင့်အရှောက်ဖြင့် နေစေသည်။ နောင်တော်၏ သားဖြစ်သူ ညောင်ရမ်းမင်းသား (စကြာမင်း)ကို သားတော်များနှင့် တန်းတူထားကာ မင်းသားကြီးအဆင့်ပေးသော်လည်း တစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် ပြိုင်ဘက်ဟု ယူဆသံသယရှိသဖြင့် ပုန်ကန်ရန် ကြံစည်သည်ဟုဆိုကာ ရေချကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ သာယာဝတီမင်းကိုယ်တိုင် စိတ်ဖောက်ချိန်တွင် လှံဖြင့်ထိုးသဖြင့် ယောမင်းကြီးဦးဖိုးလှိုင်၏ဖခင် ယင်းတောဝန်ကြီး ကွယ်လွန်ရရှာသည်။ သာယာဝတီမင်းကိုမူ ကြေးပြာသာဒ်ဟု သမုတ်သော ကြေးတိုက်တွင်ချုပ်ထားခဲ့ကြသည်။ စကြာမင်းလေးကို ရေချကွပ်မျက်ခဲ့သော်လည်း ဘိုးဘိုးအောင် ကယ်တင်သဖြင့် မသေ ဟုဆို၏။ ညောင်ရမ်းမင်းသား(စကြာမင်း)၏ ကယ်တင်ရှင်အဖြစ် ပထမံဘိုးဘိုးအောင် ကိုယုံကြည်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
သဲဖြူ (အရှေ့)ရွာ၊ သဖန်းချောင်း
သဲဖြူ (အရှေ့)ရွာ၊ သဖန်းချောင်း
ရင်းတောလေးရွာ၊ တာဂွတဲကြီးကုန်း
ရင်းတောလေးရွာ၊ တာဂွတဲကြီးကုန်း
ထိန်ပါရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ထိန်ပါရွာ (Hteinpar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ နှုတ်ပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၉၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နှုတ်ပါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၉ ဦး၊ မ ၁၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လမြန်ကထောင်ရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
လမြန်ကထောင်ရွာ(Lamyankahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ ဆရာကထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၄၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှူးပျံ
ရှူးပျံ (Flying Squirrel) ဟူသော အကောင်မျိုးကို ပုဂံတည်စခေတ်က ဝက် ကြီး၊ ငှက်ကြီး၊ ကျားကြီးတို့နှင့်အတူ ပျူစောထီး နှိမ်နင်းရ သော ပြည်သူ့ရန်သူကြီးတစ်ပါးအဖြစ် ရာဇဝင်ဒဏ္ဍာရီများမှ ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိရသည်။ ယင်းသို့ ဖတ်ရှုသိရှိရသော်လည်း ရှူးပျံ ကို ကိုယ်တွေ့မျက်မြင် ကြုံဖူးသူ အလွန်ရှားပေသည်။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ရှူးပျံကြီးမှာ တကယ်ကြောက်စရာ ကောင်းသည့် သတ္တဝါကြီး ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်မည်မှန်သော်လည်း စင်စစ် ရှူးပျံဆိုသည်မှာ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ကြီးကြီးမားမား တိရစ္ဆာန်မျိုးကား မဟုတ်ပေ။
ရှူးပျံဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ကြသော်လည်း ရှူးပျံသည် ငှက်ကဲ့သို့ တောင်ပံခတ်၍ ပျံသန်းနိုင်သည်မဟုတ်ချေ။ ရှူးပျံသည် ရှဉ့်မျိုး တွင် ပါဝင်၍ သစ်ပင်တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ များသောအားဖြင့် အမြင့်မှ အနိမ့်သို့ ခုန်လွှား မသွားဘဲ လေထဲမှ ပျံဝဲဆင်းသက် နိုင်သော သတ္တဝါမျိုး ဖြစ်သည်။
ရှူးပျံတို့သည် သစ်ပင်ပေါ်၌ နေလေ့ရှိ၍ မြေပြင်ပေါ်၌ ကျက်စားလေ့ မရှိပေ။ ညဉ့်အခါ၌သာ အစာရှာ ထွက်ကြ၍ ခွံမာသီး၊ သစ်ရွက်နု အဖူးအကိုင်းများ၊ ငှက်ဥနှင့် တစ်ခါတစ်ရံ ငှက်ပေါက်စများကို ရှာဖွေစား သောက်လေ့ ရှိသည်။ ရှူးပျံများ ကို ဖမ်း၍ ယဉ်ပါးအောင် သင်ကြားလျှင် ရလွယ်သည်။ သို့သော် အလွန်ဖျက်ဆီးတတ်သော သတ္တဝါမျိုး ဖြစ်သည်။ အရွယ်ငယ်သော ရှူးပျံမျိုးတို့ကို မြောက်အမေရိကတိုက် နှင့် ဥရောပတိုက်တို့တွင် တွေ့ရသည်။ ၁၈ လက်မကျော် အလျားရှိ၍ အမွေးထူသော ရှူးပျံမျိုးကို ဟိမဝန္တာတောင်တန်း ဒေသများ၌ တွေ့ရှိနိုင်လေသည်။
အာဖရိကတိုက်၌ တွေ့ရသော ရှူးပျံအမျိုးမျိုးတို့သည် အနုံမာလျူရီဒီး (Anomaluridae) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်ကြသည်။ ထိုမျိုးရင်းဝင် ရှူးပျံမျိုးတို့တွင် နံဘေး၌ အရေပြားလိပ် မပါသော ရှူးပျံတို့ လည်း ပါဝင်သည်။ ထိုမျိုးရင်းဝင် ပျံဝဲနိုင်သော ရှူးပျံမျိုးတို့ တွင် အရေပြားကို လက်ကောက်ဝတ်၌အရိုးနုဖြင့် ထောက်ကန်ထားမည့်အစား၊ တံတောင်ဆစ်၌ အရိုးတစ်ခုဖြင့် ထောက်ကန်ထားသည်။ ပျံဝဲနိုင်သော ရှူးပျံမျိုးစု နှစ်စုရှိရာ ယင်းတို့မှာ အနုံမာလရပ် (Anomalurus) နှင့် အစ်ဒျူးရပ် (Idiurus) မျိုးစုတို့ ဖြစ်သည်။ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်သည် ရှဉ့်နှင့်တူ၍ အနေအထိုင် အလေ့အကျင့်တို့မှာ ဖော်ပြခဲ့သော ရှူးပျံတို့ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရှဉ့်များ
သခွားသီးသနပ်
အဆင့်ဆင့် ပြလုပ်ပုံ
ဇလုံအကြီးတစ်လုံးကိုယူ၊ ပြီးတော့ ပန်းကန်ပြားတစ်ချပ်ကို ဇလုံထဲ မှောက်ထည့်လိုက်ပါ။ ပြီးရင် အပေါ်ကနေ သခွားသီးအိတ်ကို တင်ပြီး သခွားသီးအိတ်ရဲ့အပေါ်ကနေမှ ကျောက်ပျဉ်ဖိ၊ ကျောက်ပျဉ်ပေါ်ကမှ ငရုတ်ဆုံကို တင်ပြီး အနည်းဆုံး နှစ်နာရီလောက် ဖိထားပေးလိုက်ပါ။ အပေါ်က အလေးချိန်ရဲ့ ဖိအားနဲ့ သခွားသီးထဲက အရည်တွေ စိမ့်ထွက်လာမှာနော်။ အရည်တွေကို သပ်သပ်ဖယ်ထားလိုက်။ သုပ်စားခါနီးကျရင် သခွားသီးတွေထည့်ထားတဲ့ အိတ်ထဲက သခွားသီးတွေကို ယူပြီး မြည်းကြည့်လိုက်ပါ။ ကျွတ်ကျွတ်ကျွတ်ကျွတ်နဲ့ ဝါးလို့စားလို့ကောင်းပါတယ်နော်။ (သခွားရည်ကိုတော့ ခေါင်းလျှော်မယ့်ရက်ဆို ခေါင်းမလျှော်ခင် တစ်နာရီလောက်အလိုမှာ အဲ့ဒီသခွားရည်ကို လိမ်းပြီးမှ ခေါင်းလျှော်ရင် အဲ့ဒါ ဦးရေကိုအေးစေတယ်)
အားလုံးအသင့်ဖြစ်ရင် ဇလုံအကြီးကြီးထဲမှာ သခွားသီးတွေထည့်၊ ဆား၊ အချိုမှုန့်၊ ပုစွန်ခြောက်မှုန့်၊ ဆီချက်အရည်၊ ကြက်သွန်နီကြော်တွေ ထည့်ပြီး အားလုံးသမအောင် မွှေပေးပါ။ ပြီးရင် အရသာကို မြည်းကြည့်ပါ။ ပြီးတော့မှ နှမ်းလှော်မွှေးမွှေးလေးထည့်ပြီး မွှေပါ။ ပြီးသွားရင်တော့ ပန်းကန်ပြားလေးထဲ သခွားသီးသနပ်သုပ်လေးကို ထည့်၊ အပေါ်ကနေ ကြက်သွန်နီကြော်လေးထည့်ဖြူးပေးပါ။ ငရုတ်သီးတောင့်လုံးကြော်လေးထည့်ပါ။ အဲ့ဒါဆိုရင်တော့ အနံ့အရသာနဲ့ ပြည့်စုံတဲ့ သခွားသီးသနပ်သုပ်လေး ရပါပြီနော်။ အအီလည်းပြေ၊ ခံတွင်းလည်း မြိန်စေတဲ့ သခွားသီးသနပ်သုပ်လေးပါနော်။
(မှတ်ချက်။ သတ်သတ်လွတ် စားသုံးသူများအတွက် ပုစွန်ခြောက်မှုန့်မထည့်ဘဲ သုပ်စားနိုင်သည်။)
ကိုမိုး အမျိုးသားဥယျာဉ်
ကိုမိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်အား ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်းသို့ မူလအစက ထည့်သွင်းခဲ့ခြင်းမှာ ကိုမိုးမြစ် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော အပင်များကြောင့် ဖြစ်ပြီး တောင်ဘက်စွန်းပိုင်းတွင်သာ အများအားဖြင့် တွေ့ရလေ့ရှိသော အပူပိုင်းမိုးသစ်တော၏ မထိတွေ့ရသေးသော ပတ်ဝန်းကျင်များကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကြီးမားသော မြစ်ကြီးနှစ်စင်း၏ ကြားမှ ကောင်းမွန်စွာတိုက်စားခြင်းခံထားရေသာ ဒေသဖြစ်သဖြင့် ထိုဒေသအတွင်းရှိမြေမှာ အခြားနေရာများလောက် မြေဩဇာ မပြည့်ဝသော သော်လည်း စိုစွတ်မှုကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများထက် ဇီဝမျိုးကွဲများ ပိုမိုကြွယ်ဝသော မြေအနေအထားဖြစ်သည်။၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အမဲလိုက်ခြင်း၊ စီမံခန့်ခွဲမှု မရှိခြင်း၊ ကျွဲနွားများမှ ပန်းခြံအား အလွန်အမင်း စားကျက်ပြုလုပ်ခြင်း တို့ကြောင့် စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းသို့ သွင်းခဲ့ပြီး ပထမ အိုင်ဗိုရီယန် ပြည်တွင်းစစ်အပြီးတွင် ပြဿနာများမှာ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ ၄၁ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်ကော်မတီ အစည်းအဝေးမှ ကိုမိုးအမျိုးသားဥယျာဉ်အား စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ထိုဥယျာဉ်အတွင်း ရှိသော ဒေသရင်းအပင်များနှင့် နေထိုင်သော သတ္တဝါများ အပေါ်တွင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု တိုးတက်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဂျင်းခါးကုန်းရွာ၊ တာဂွတဲကြီးကုန်း
ဂျင်းခါးကုန်းရွာ၊ တာဂွတဲကြီးကုန်း
လိပ်ရ (အလယ်)ရွာ၊ လိပ်ရ
လိပ်ရ (အလယ်)ရွာ၊ လိပ်ရ
ငှက်နှုတ်သီးထူရင်မွဲ
ငှက်နှုတ်သီးထူရင်မွဲ (Suthora nipalensis) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘူတန်နိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တိဗက်၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ဟဲရိုးဘုရင်
အင်္ဂလန်နိုင်ငံဘုရင်များတွင် ဟဲရိုးဘွဲ့ခံဘုရင်နှစ်ပါးရှိ၍ ထိုဘုရင်နှစ်ပါးစလုံး သည်နော်မန်မင်းဆက်မတိုင်မီက အုပ်ချုပ်ခဲ့သောမင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမဟဲရိုးဘုရင်သည်က နွတ်ဘုရင်၏ သားတော်ဖြစ်၍ ၁ဝ၃ရ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ထီးနန်းကို ဆက်ခံအုပ်စိုးသည်။ ၁ဝ၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။ ( ကနွတ်ဘုရင်•။)
ဒုတိယဟဲရိုးဘုရင် (ခရစ် ၁ဝ၂ဝခန့် ၁ဝ၆၆)
၁ဝ၆၆ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင် ဝီလျံ၏စစ်တပ်များက အင်္ဂလန်တောင်ဘက်ကမ်းခြေပေါ်သို့ တက်ရောက်လာကြသောအခါ ဟဲရိုးဘုရင်သည်မြောက်ပိုင်း၌ ဒိန်းလူမျိုးတို့ကိုတိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းလျက်ရှိသည်။ ဟဲရိုးသည်နော်မန်တို့ကို တိုက်ခိုက်ရန် မိမိ၏တပ်များကို တောင်ဘက်သို့အပြင်းချီလာစေသည်။ နော်မန်တပ်များနှင့် ဟေးစတင်းမြို့အနီးတွင် အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်နေ့၌တွေ့ ဆုံတိုက်ခိုက်ရာ ဟဲရိုးဘုရင် ကျဆုံးလေသည်။ ( ဟေးစတင်းတိုက်ပွဲ•။) ထိုတိုက်ပွဲတွင် အင်္ဂလိပ်တို့အရေးနိမ့်ခဲ့ကြသဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ အင်္ဂလိုဆက္ကဆန်မင်းဆက်ပြတ်၍ နော်မန်မင်းဆက်တို့ ကြီးစိုးလာကြလေသည်။
ပေပင်တောင်အထက်ရွာ၊ ပေပင်တောင်
ပေပင်တောင်အထက်ရွာ၊ ပေပင်တောင်
ငှက်ပျောတောရွာ၊ တာဂွတဲကြီးကုန်း
ငှက်ပျောတောရွာ၊ တာဂွတဲကြီးကုန်း
ငါ့မင်းမေးရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ငါ့မင်းမေးရွာ (Ngaminmay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ငါ့မင်းမေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါ့မင်းမေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၇၂ ဦး၊ မ ၁၈၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရိုရိမ်းရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ရိုရိမ်းရွာ(Roreim)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ကီးသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကီးသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၈ ဦး၊ မ ၄၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၃၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲမဲရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
မဲမဲရွာ (Meme)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ နောင်ဘိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ဘိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၄ ဦး၊ မ ၉၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းလှရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကျွန်းလှရွာ (Kyunhla)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကျွန်းလှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းလှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁ ဦး၊ မ ၃၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ထိပ်ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
တောင်ထိပ်ရွာ (Taunghteik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၂၄ ဦး၊ မ ၇၆၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဝိုင်းစေတီတော်
ကျိုက်ဝိုင်းစေတီတော်သည် ရန်ကုန်မြို့၊ သမိုင်းရပ်၊ သမိုင်းရွာ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ရှေးကဘွဲ့တော်မှာ ““ကျိုက်အဝိုင်အွတ်”” ဟုခေါ်တွင်သည်။ ငမိုးရိပ်၊ မရွှေပွင့်ဇာတ်လမ်းတွင် ငမိုးရိပ်မိကျောင်း၏ အရိုးများကို အုတ်ဂူ တည်ကာ (ကျောက်များဖြင့် ဝိုင်းရံထား၍) ““ကျောက်ဝိုင်းစေတီ”” တွင်ခဲ့သေးသည်။ နှစ်စဉ်ဘုရား ပွဲတော်ကို တပို့တွဲလတွင် ကျင်းပသည်။ ရှေးအခါ က ကျိုက်ဝိုင်းဘုရားပွဲတော်မှာ အလွန်စည်ကားကြီးကျယ်သဖြင့် နံမည်ကြီးတန်ခိုးကြီး ဘုရားတစ်ဆူပင် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စေတီပုထိုးများ ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့
တံတားရိုးရွာ၊ သဖန်းချောင်း
တံတားရိုးရွာ၊ သဖန်းချောင်း
ဆရာကထောင်ရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
ဆရာကထောင်ရွာ(Sararkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ ဆရာကထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၄၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုးကောင်းရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
မိုးကောင်းရွာ (Moekaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ မိုးကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးကောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀၅ ဦး၊ မ ၁၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖါကျက်ရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ဖာကျက်ရွာ (Hparkyet)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ဖာကျက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၉၂၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှစ် ၇၀၀ပြည့် အားကစားကွင်း
နှစ် ၇၀၀ပြည့် အားကစားကွင်း (700th Anniversary Stadium)သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းမိုင်မြို့ရှိ အားကစားကွင်းဖြစ်သည်။၁၉၉၅ အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပရန်နှင့် ချင်းမိုင်မြို့၏ နှစ် (၇၀၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။၁၉၉၈ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲတွင်လည်း ဘောလုံးကစားနည်းကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သေးသည်။ကွင်း၏ အဓိကပွဲကြည့်စင်ကိုသာ ထိုင်ခုံများ တပ်ဆင်ထားပြီး အမိုး မိုးထားကာ ကျန်ပွဲကြည့်စင်များမှာ ရိုးရိုးသာဖြစ်သည်။ဤကွင်း၏ ပုံစံသည် ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော နှစ် (၈၀)ပြည့်မွေးနေ့ အားကစားကွင်း၏ နမူနာပုံစံလည်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အားကစားကွင်းများ
မုယော
ဥရောပတိုက်၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင် ရှေးကျောက်ခေတ်ကနေထိုင်ခဲ့သော သူများသည် မုယော (Barley) ကို အသုံးပြုကြကြောင်း ထိုနိုင်ငံမှ တူးဖော်ရရှိသော အခြားဝတ္ထုပစ္စည်းများနှင့်အတူ မုယောစေ့များကိုပါ တွေ့ရှိရခြင်းဖြင့်သိရလေသည်။ တရုတ်ပြည်တွင် ခရစ်တော် မပေါ်မီနှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်အထက်က မုယောကို စိုက်ပျိုးခဲ့ ကြောင်း တရုတ် လူမျိုးတို့၏ အယူဝါဒရေး စာအုပ်များတွင် ဖော်ပြထားသည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံ၌ ဟီဗြူလူမျိုး(ဟီဘရူးလူမျိုး)တို့သည် မုယောပင်ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြောင်း ခရစ်ယန်တို့၏ သမ္မာကျမ်းစာတွင် ဖော်ပြချက်ပါရှိသဖြင့် သိရလေသည်။ ထိုကြောင့် မုယောပင်သည် အလွန်ရှေးကျသော ကောက်ပင်များတွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ရုရှားနိုင်ငံသည် မုယောအများဆုံး စိုက်ပျိုးသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
မုယောပင်ပေါက်
မော့ခေါ် မုယောပင်ပေါက်ကို မုယောစပါးမှ အပင်ဖောက်ယူရ၏။ ဦးစွာ၌ မုယောစပါးများကို အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၅၅ဒီဂရီရှိသော ရေထည့်ထားသည့် စည်များတွင် စိမ်ထားရသည်။ ရေစိမ်ထားသည်မှာ ၂ ရက်မှ ၄ ရက်အထိ ကြာ၍ ထိုအချိန်အတွင်းအပူချိန် တစ်ညီတည်း ဖြစ်နေစေရပြီးလျှင်၊ ရေကိုလည်း ဗက်တီးရီးယားများလွန်ကဲစွာ မပွားစေရန် မကြာခဏလဲလှယ်ပေးရသည်။
မုယောပင်ပေါက်ကို ဘီယာချက်ရာ၌ အဓိကထား၍ အသုံးပြုကြသည်။ နို့မှုန့်နှင့်မုယောပင်ပေါက်ကို ရောစပ်၍ ပြုလုပ်ထားသော မုယောပင်ပေါက် နို့မှုန့်(မော့နို့မှုန့်) ပြုလုပ်ရာ၌လည်း မုယောပင်ပေါက်ကို အမြောက်အမြား အသုံးပြုကြသည်။ မော့ပါသော နို့ မှုန့်သည် အစာကြေလွယ်စေသဖြင့် လူနာနှင့် ကလေးများအား တိုက်ကျွေးရန် အထူးသင့်လျော်ပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီးနှံများ
ဂန္ထဝင်
ဂန္ထဝင် ဆိုသည့် စကားလုံးမှာ မြန်မာဘာသာတွင် ပါဠိဘာသာမှ မွေးစားထားခြင်းဟု ယူဆနိုင်သည်။ အလွန်ရှေးကျသော အရာတစ်ခုသည် ယနေ့ထိတိုင်အောင် ပစ်ပယ်မထားနိုင်ပဲ ၎င်းနှင့် အမြဲ ချိန်ထိုးနိုင်ရန်အတွက်အထိ အရေးပါသော အရာဝတ္ထုတစ်ခု သို့မဟုတ် အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ပြင်၎င်းစကားလုံး၏ အဓိပ္ပါယ်ကို အစဉ်ထာဝရ လေးစားထိုက်သော သို့မဟုတ် အမြဲတစေ ချိန်ထိုးရန်အတွက် အကောင်းဆုံးသော စံ ဥပမာတစ်ခုကို ဆိုလိုနိုင်သည်။ မြန်မာဘာသာတွင် နာမ် ဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင်မူ ဝိသေသနစာ စာလုံးတစ်လုံး ဖြစ်သည့်အပြင် တစ်ခါတစ်ရံ နာမ်(အင်္ဂလိပ်စာအရေးအသားတွင်) အဖြစ် တွေ့ရသည်။
ဂငယ် နငယ်-ပါဌ်ဆင့် ထဆင်ထူး တို့ဖြင့် ဂန္ထဝင် ဟု စာလုံးပေါင်းရသည်။ ဂံဓဝင် ဟု အသံထွက်ရသည်။ အများစု မှားရေးကြသလို တဝမ်းပူ-ဂန္ထဝင် မဟုတ်ကြောင်း သတိပြုပါ။
ဆိုင်နပ် (ကြယ်စုတန်း)
ဆိုင်နပ် (Cygnus) သည် နဂါးငွေ့တန်းပြင်ညီတွင် တည်ရှိနေသော မြောက်ပိုင်း ကြယ်စုတန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၂ ရာစု နက္ခတ္တပညာရှင် တော်လမီ၏ ကြယ်စုတန်းစာရင်းဝင်တစ်ခုဖြစ်ကာ ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းစာရင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။  ဆိုင်နပ်တွင် အတောက်ပဆုံးကြယ်များထဲမှ တစ်ခုအပါဝင်ဖြစ်သော ဒတ်နတ် ကြယ် ပါဝင်ပြီး NML Cygni သည် အကြီးမားဆုံး ကြယ်များထဲမှတစ်ခုအပါဝင်ဖြစ်လေသည်။
ဂျင်းခါးကုန်း (အရှေ့စု)ရွာ၊ တာဂွတဲကြီးကုန်း
ဂျင်းခါးကုန်း (အရှေ့စု)ရွာ၊ တာဂွတဲကြီးကုန်း
ဂမုန်းကျေးမြီး
အရွက်သည် ကျေးတို့၏သဏ္ဌာန်နှင့် တူ၏။ ကြက်သွန်ဖြူ ကဲ့သို့လည်း ရှိ၏။
သောင်တန်းရွာ၊ ပေပင်တောင်
သောင်တန်းရွာ၊ ပေပင်တောင်
ငှက်နှုတ်သီးထူလည်မဲ
ငှက်နှုတ်သီးထူလည်မဲ (Suthora verreauxi) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၀
၂၀၁၀ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလအတွင်း လူထုဆန္ဒခံယူပွဲဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည့် မြန်မာ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေနှင့် အညီ ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲ တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ဤသည်မှာလည်း မြန်မာ့သမိုင်းတွင် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခြင်းသည်လည်း နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ (နအဖ) မှ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အဆိုပြုခဲ့သည့် ‘ဒီမိုကရေစီ လမ်းပြမြေပုံ’ပါ အဆင့် ၇ ဆင့်တွင် ပဉ္စမမြောက် အဆင့်ဖြစ်သည်။ ဆဋ္ဌမနှင့် သတ္တမ အဆင့်များမှာ ရွေးကောက်တင်မြောက်ခံရသူ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော်များ ဖွဲ့စည်းရေးနှင့် ခေတ်မှီတိုးတက်သည့် ဒီမိုကရေစီ နိုင်ငံတော် ထူထောင်ရေးတို့ဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နှစ်ပေါင်း ၂၀ အတွင်း ပထမဆုံး အကြိမ်ကျင်းပသည့် ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။ နိုင်ငံတဝှန်း မဲဆန္ဒနယ် ၁၁၅၉ ခု၌ မဲရုံပေါင်း ၄ သောင်းခန့် ရှိကာ မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူ ၂၉ သန်းကျော် ရှိသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ရှိ အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် အမတ်နေရာ ၂၂၄ နေရာနှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အတွက် ၄၄၀ နေရာ သတ်မှတ်ထားသော်လည်း အမတ်နေရာများ၏ ၂၅ % မှာ တပ်မတော်မှ ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်သောကြောင့် ယခုအကြိမ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်အတွက် အမတ် ၁၆၈ ဦးနှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် ၃၃၀ ဦးသာ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရမည်ဖြစ်သည်။
ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေ
ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေများကို ၂၀၁၀ မတ်လ ၉ ရက်နေ့မှစကာ အစိုးရပိုင် သတင်းစာများမှ အချပ်ပိုအဖြစ် ရှေ့စဉ်နောက်ဆက် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး ‘ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် ဥပဒေ’ ကို ၂၀၁၀ မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။  ယင်းဥပဒေအရ ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်၏ တာဝန်များမှာ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရေးနှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများအား ကြီးကြပ်ရေး တို့ဖြစ်သည်။ ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် အနည်းဆုံး ၅ ဦးကို  နယက မှ ခန့်အပ်တာဝန်ပေး နိုင်သည်ဟု ရေးသား ပါရှိသည်။ ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အဖွဲ့ဝင်များသည် အသက် (၅၀) ပြည့်ပြီးသူများ ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသည့် ဂုဏ်သတင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် နယကမှ ယူဆသူဖြစ်ရမည်ဟု ပါရှိသည်။
နအဖ အစိုးရသည် ၁၁ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြားသတင်းမှတစ်ဆင့် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သည်။ ယခုဖွဲ့စည်းသည့် ကော်မရှင်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၇ ဦးပါရှိပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒုတိယ တရားသူကြီးချုပ် ဦးသိန်းစိုးကို ခန့်အပ်လိုက်သည်။
၁၀ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သည့် ‘နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေ’တွင် ပါတီထူထောင်လိုသူ၊ သို့မဟုတ် ပါတီဝင် ဖြစ်လိုသူများသည် ထောင်ဒဏ် ကျခံနေရသူ မဖြစ်စေရဟု ပြဋ္ဌာန်း ထားသည့်အပြင်၊ ပြစ်ဒဏ်ကို အယူခံနေဆဲ ဖြစ်သူလည်း မဖြစ်ရဟု သတ်မှတ်ထားသည်။