cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ခူကောင်
ပေါက်ဖွားလာပုံ
တိရစ္ဆာန်တို့သည် မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို အပူအအေးနှင့် ရန်သူဘေးရန်မှ ကာကွယ်နိုင်ရန်အလို့ငှာ သဘာဝက ဖန်တီးပေးသည်။ ယင်းသို့ဖြစ်ရာ ခူကောင်များသည်လည်း မိမိတို့ကိုယ်ကို ကာကွယ်နိုင်သော အရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံ၏။ အချို့ခူကောင်များသည် အပင်များပေါ်၌ နေစဉ် ယင်းတို့ကို လွယ်ကူစွာ မမြင်နိုင်အောင် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အရောင်များကို ဆင်ထားတတ်ကြ၏။ အချို့၌ ဆိုးရွား သောအနံ့ရှိသည့် အရည်တစ်မျိုးကို ထုတ်နိုင်သော ဂလင်းများပါရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ခူကောင်များကို ငှက်နှင့် အခြားတိရစ္ဆာန်ငယ်များသည် မနှစ်သက်ကြချေ။ အာဖရိကတိုက်ရှိ ခူကောင် တစ်မျိုး၏အမွေးများသည် အဆိပ်ဖြစ်စေသဖြင့် ထိုအမွေးများကို မြားဆိပ်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ခူကောင်များသည် မျက်စိအတုများဖြင့် မိမိတို့၏ ရန်သူကို ခြောက်လှန့်ကြ၏။ ထို့ပြင် ခူကောင်တို့၏ ကျောတွင်ရှည်၍ ကြာပွတ်နှင့်တူသော အမျှင်များ ပါရှိသည်။ ထိုအမျှင်များကို မွှေ့ရမ်းခြင်းဖြင့် မိမိတို့ ကိုယ်ကို ကာကွယ်နိုင်ကြလေသည်။
ဤကဲ့သို့ မိမိတို့ကိုယ်ကို ကာကွယ်နိုင်ကြသော်လည်း အစဉ်မပြတ် ပေါက်ဖွားလျက်ရှိသော ခူကောင်များသည် အနည်းငယ်မျှလောက်သာ လိပ်ပြာဘဝသို့ ရောက်နိုင်ကြလေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မိမိတို့ထက်ကြီးသော တိရစ္ဆာန်များ၏ အစားကို ခံကြရသည့်ပြင် အလွန်ငယ်သော ပါရာဆိုက် ပိုးကောင်ကလေးများကလည်း ယင်းတို့ကို ပြန်၍ ရန်မူသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများ
လေဆာရောင်ခြည်
လေဆာရောင်ခြည်ဆိုသည်မှာ ရိုးရိုးအလင်း ရောင်ထက် အဆပေါင်းများစွာ ပြင်းအားကြီးအောင် ဖန်တီးယူထားသည့် အလင်းရောင် တစ်မျိုးဖြစ်၏။ ရိုးရိုးအလင်းရောင်နှင့် လေဆာရောင်ခြည်တို့၏ ခြားနားချက်မှာ ရိုးရိုးအလင်းရောင်ခြည်တွင် အရောင်ပေါင်းစုံပါရှိပြီးလျှင် အဘက်ဘက်သို့ ဖြာထွက်၏။ တစ်နေရာတည်းသို့ စူးစိုက်၍ ထိုးလွတ်သော အခါ၌ နေရာဝေးကွာသည်နှင့် အမျှဘေးသို့ ပို၍ဖြာထွက်၏။ လေဆာရောင် ခြည်မှာမူ တစ်ရောင်တည်းဖြစ်ပြီးလျှင် ရိုးရိုးအလင်းရောင်ခြည်ထက် အတိုင်းအဆအားဖြင့် သန်းပေါင်းများစွာ ပို၍ပြင်းအားကြီး၏။ တစ်နေရာ တည်းသို့ စူးစိုက်၍ ထိုးလွှတ်ပေးရာ၌ ဘေးသို့ဖြာထွက်ခြင်းမရှိ၊ မီးသတ် ပိုက်ခေါင်းမှထွက်သည့် ရေကဲ့သို့ စူးရှလှ၏။ ခရီးမိုင်ပေါင်းများစွာ အကွာ အဝေးသို့ လေဇာရောင်ခြည်သည် ဘေးသို့ဖြာထွက်ခြင်းမရှိဘဲ ဖြောင့်တန်း စွာ သွားနိုင်လေသည်။
ဒိဒ္ဓသုတ်
အဆိပ်လူးထားသော မြှားနှင့်တူသော လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်၌လည်း စူးဝင်နိုင်သည်။ လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် ကြမ်းကြုတ် ခက်ထန်လှ၏။ အနုတ္တရယောဂက္ခမကို မရနိုင်။ ထို့ကြောင့် “ဖြစ်ပြီးသော လာဘ သက္ကာရ သိလောကကို စွန့်နိုင်ဖို့ရန်၊ ဖြစ်ပြီးသော လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်ခန်း၍ မတည်စေနိုင်ရန် ကျင့်ကြရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
လေဆာရောင်ခြည်
မေဆာခေါ် လျှပ်စစ်သံလိုက် ရောင်ခြည်တစ်မျိုးကို တစ် နည်းတစ်ဖုံ ဖန်တီးယူရာမှ လေဆာရောင်ခြည်ကို ရရှိခြင်းဖြစ်ပေသည်။ မူရင်းရောင်ခြည်ဖြစ်သော မေဆာရောင်ခြည်ကို စတင်တီထွင်သူမှာ ဒေါက် တာ ချားတောင်းပင်ဖြစ်၏။ ဒေါက်တာ ချားတောင်းသည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်က ပင် မေဇာရောင်ခြည်ကို တီထွင်နိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် ထိုမေဆာရောင်ခြည်နှင့် စပ် လျဉ်း၍ သုတေသနလုပ်ငန်းများပြုလုပ်ခဲ့ရာ နောက်ဆုံး ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရူပဗေဒပညာရပ်ဆိုင်ရာ နိုဗယ်ဆုကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် ဒေါက်တာ သီအိုဒိုမေမန်းဆိုသူ အမေရိကန် သိပ္ပံပညာရှင် တစ်ဦးသည် အထက်ပါ ဒေါက်တာ ချားတောင်းနှင့် ဒေါက်တာ အာသာစကောလိုးတို့ ဖော်ထုတ်ရေးသားခဲ့သည့် သီအိုရီသဘောအတိုင်း လက်တွေ့ကြိုးစားရာမှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လေဆာရောင်ခြည်ကို မျက်ဝါးထင်ထင် လက်တွေ့ ထုတ်ဖော်ပြသနိုင်ခဲ့ပေသည်။
လေဆာရောင်ခြည်ထုတ်ယူပုံ အကြမ်းသဘောမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ ဦးစွာ၌ တွင်းထွက်ပတ္တမြားစစ်နှင့် ရွေးမရလောက် အောင်တူသည့်ပတ္တမြား တုတစ်လုံးကို ဖန်တီးယူ၏။ ထိုပတ္တမြားတုပုံသဏ္ဌာန်မှာ ရှည်မျောမျော ဖြစ်၍ ထိပ်စွန်းနှစ်ဖက်ကို ချောမွတ်စေရန် ကောင်းစွာ ပွတ်တိုက်ပေးထား၏။ ထို့ နောက် ကြေးမုံများကို ငွေရောင်သုတ်လိမ်းသကဲ့သို့ ထိုပတ္တမြားတု၏ ထိပ် စွန်းနှစ်ဖက်ကို ငွေရောင်သုတ်လိမ်းပေး၏။ အစွန်းတစ်ဖက်ကို အပြည့်အဝ အရောင်ပြန်အောင် သုတ်လိမ်းပေးပြီးလျှင် ကျန်တစ်ဖက်ကိုမူ တစ်ဝက်တစ် ပျက်သာ အရောင်ပြန်အောင် သုတ်လိမ်းပေး၏။ ဤသို့အားဖြင့် ပတ္တမြား အတုထိပ်စွန်းနှစ်ဖက်၏ မျက်နှာပြင်သည် ကြေးမုံပြင်ကဲ့သို့ အလင်းရောင် ကို အပြန်အလှန် ရောင်ပြန်ဟပ်ပေးသည်။ ထို့နောက် ပတ္တမြားတုပတ် လည်မှနေ၍ အမှောင်အတွင်း ဓာတ်ပုံရိုက်ရာတွင် အသုံးပြုသော မီးသီးမှ ထွက်သည့် အလင်းကဲ့သို့ အလွန်ပြင်းအားကြီးသည့် အလင်းရောင်ကို ပတ္တမြားတုအတွင်းသို့ လျှပ်တစ်ပျက်ထိုးပေး၏။ သို့တည်းမဟုတ် ပတ္တမြား တုအတွင်းကိုဖြတ်၍ ဒီစီလျှပ်စစ်စီးကြောင်းကို ဖြတ်စီးစေ၏။ ထိုအခါ ပတ္တမြားတုထဲ၌ပါရှိနေသည့် ခရိုမီယမ်အက်တမ်များသည်ဆွခြင်းခံကြရ၏။ ဤသို့ ခရိုမီယမ်အက်တမ်များ ဆွထားအခြေအနေသို့ ရောက် လာသောအခါ၌ အက်တမ်များအတွင်းပါရှိသော အီလက်ထရွန်များသည်နဂို ပတ်လမ်းမှ ဆွထားအခြေပတ်လမ်းများသို့ခုန်တက်၍ ပတ်နေကြ၏။ ဤ အခါ၌ စွမ်းအင်များကို စုတ်ယူကြ၏။
ဒိဒ္ဓသုတ်
ကိုးကား
[
လေဆာရောင်ခြည်
အီလက်ထရွန်ဆိုသည်မှာအက်တမ် အောက်ငယ်သည့် လျှပ်စစ်အမဆောင်သော အမှုန်ကလေးများပင်ဖြစ်ပြီးလျှင် အက်တမ်၏ အစိတ်အပိုင်းကလေးများဖြစ်၏။ ယင်းတို့သည် အက်တမ် အတွင်း နျူကလိယကိုပတ်၍ လည်နေကြ၏။ အီလက်ထရွန်များသည်ဆွ ထားအခြေ၌ ထာဝရမနေနိုင်၊ နဂိုအခြေသို့ တဖန်ပြန်လည်ခုန်ဆင်းရ၏။ ယင်းအခါ၌ စုတ်ယူထားရှိသော စွမ်းအင်ကို ဖိုတွန်ဟုခေါ်သော အလင်း ကွန်တမ်အဖြစ် ထုတ်လွတ်လေသည်။ အလင်းရောင်ခြည်မှာ အလင်းကွန် တမ်များဖြစ်သော ဖိုတွန်များပေတည်း။ ရိုးရိုး အလင်းရောင်ခြည်ကိုအက်တမ် များသည် ဤသို့ထုတ်လွှတ်ကြ၏။ ဆွထားအခြေ၌ရှိနေသော ခရိုမီယမ်အက်တမ်များမှ အီလက်ထရွန် များကို သဘာဝအလျောက် နဂိုအခြေသို့ ခုန်ဆင်းသည်အထိ မစောင့်တော့ ဘဲ အလျင်အမြန်ခုန်ဆင်းအောင် အားပေးနှိုးဆွ၍ရပေသည်။ နှိုးဆွပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်၏။ သဘာဝအလျောက်ဆွထားအခြေမှ နဂိုအခြေသို့ အီလက်ထရွန်ခုန်ဆင်းရာမှ ထွက်လာသော ဖိုတွန်အချို့မှာမူ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ကြေမုံကဲ့သို့ပြုလုပ်ထားသော ပတ္တမြားတုထိပ်စွန်းနှစ် ဖက်ကြားတွင် အပြန်အလှန်အလင်းပြန်၍ သွားနေကြ၏။ ထိုသို့ ပြေးသွား နေသော ဖိုတွန်များသည် ဆွထားအခြေ၌ရှိနေသော အက်တမ်များကို ဝင် တိုက်မိလျှင် ယင်းတို့၏ စွမ်းအင်နှင့် လားရာဘက်အတိုင်း တူညီသော ဖိုတွန်အသစ်များကိုထွက်စေ၏။ တစ်နည်းဆိုရသော် သဘာဝအလျောက် ထွက်လာသည်အထိ မစောင့်တော့ဘဲ ပြင်ပမှဖိုတွန်များဖြင့် တိုက်ခိုက်နှိုးဆွ ၍ ဖိုတွန်အသစ်များကို ထုတ်ယူခြင်းဖြစ်၏။
ဤသို့အားဖြင့် ဖိုတွန်များသည် တဖြည်းဖြည်းများလာပြီးလျှင် ပတ္တမြားတုထဲတွင် သွယ်တန်းနေသည့်ရောင်ခြည်တန်းတစ်ခုဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုရောင်ခြည်တန်းသည် ပတ္တမြားတု ထိပ်စွန်းနှစ်ဖက်ကြားတွင် အကြိမ် ပေါင်း သန်းပေါင်းများစွာ အပြန်အလှန်သွားလျက်ရှိ၏။ ဤသို့ရှိနေရာမှ နောက်ဆုံးတွင် ဖိုတွန်များ၏ အလင်းရောင်ပြင်းအားမှာ အလွန်တစ်ရာမှပင် ပြင်းထန်လာပြီးလျှင် အလင်းရောင်ခြည်အဖြစ် တစ်ဝက်တစ်ပျက် အရောင် ပြန်သည့်အစွန်းမှ အပြင်သို့ထိုးထွက်လာတော့သည်။ ထိုအလင်းရောင်ခြည် တန်းမှာ လေဆာာရောင်ခြည်ပင်ဖြစ်သည်။ ဤသို့ ပတ္တမြားတုကို အလင်း၊ သို့မဟုတ် ဒီစီလျှပ်စစ်စီးစေပြီးလျှင် ဆွပေးရာမှ နောက်ဆုံးလေဆာရောင် ခြည်အဖြစ် ထွက်လာသည်အထိ ကြာမြင့်သည့်အချိန်ပိုင်းမှာ တစ်စက္ကန့်၏ အပုံတစ်ထောင်ပုံ အပုံအနည်းငယ်ခန့်သာ ရှိပေသည်။ ထိုသို့ ပတ္တမြားတုကို အသုံးပြုထားသည့်ကိရိယာမှ ထုတ်လွှင့် ပေးသည့် လေဆာရောင်ခြည်သည် လက်နှိပ်ဓာတ်မီးထိုး ထားဘိအလား တစ်သမတ်တည်း ထိုးထွက်နေသောရောင်ခြည်မျိုးမဟုတ်။ ခလုတ်ကိုပိတ် ချည် ဖွင့်ချည် ပြုလုပ်ပေးသကဲ့သို့ သူ့အချိန်နှင့်သူ အချိန်မှန်မှန် ဖျပ်ခနဲ ဖျပ်ခနဲထွက်လာသည့် အလင်းရောင်ခြည်တန်း သဘောမျိုးဖြစ်၏။ အရောင် မှာ အနီရောင်ရှိ၏။ ပြင်းအားမှာလည်း ပြင်းထန်လှသည်။ ထိုလေဆာရောင် ခြည်ကို မှန်ဘီလူးတစ်ခုနှင့် ဖမ်းယူပြီးလျှင် အထူလက်မတစ်မတ်ရှိသော သံမဏိကိုမီးလောင်စေပြီးလျှင် တစ်ဖက်သို့ ထုတ်ချင်းခတ် ထိုးဖောက်သွား သည်ကို တွေ့ကြရလေသည်။
လေဆာရောင်ခြည်ကို ဖန်တီးရာ၌ ပတ္တမြားတုကိုသာ အသုံးပြုမှ ရယူနိုင်ကြသည်မဟုတ်။ အခြားအရာဝတ္ထုများကိုလည်း အသုံးပြု၍လေဆာ ရောင်ခြည်ကို ဖန်တီးယူနိုင်ကြပေသည်။ ပုံပမာ - လေဆာရောင်ခြည် ဖန် တီးယူရာ၌ ဝီစကီအရက်ကိုပင် အသုံးပြုနိုင်၏။ ဝီစကီကို အငွေ့ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ပြီးလျှင် ဖန်ပြွန်တွင်ထည့်၍ ဤဝီစကီအငွေ့မှတစ်ဆင့် လေဆာရောင် ခြည်ကို ဖန်တီးယူနိုင်၏။ ဤသို့အငွေ့များကို အသုံးပြုသည့် လေဆာရောင် ခြည် ကိရိယာများမှ ထုတ်လွှတ်ပေးသော လေဆာရောင်ခြည်များသည် ပတ္တမြားတုကို အသုံးပြုဖန်တီးယူသည့် လေဆာရောင်ခြည် သဘောမျိုး မဟုတ်ဘဲ နီယွန်မီးချောင်းများကဲ့သို့ လေဆာရောင်ခြည်တန်းကို မပြတ် ထုတ်လွှတ်ပေးသည်။ ထို့ပြင် လေဆာရောင်ခြည်များကို ဖန်တီးယူရာ၌ အလင်းရောင် ခြည်ဖြင့်သာမကသေး ရေဒီယိုလှိုင်းများဖြင့်လည်းကောင်း၊လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဓာတုဗေဒဓာတ်ပစ္စည်းအချင်းချင်း ပေါင်းစပ်စေခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း နည်းအမျိုးမျိုး ဖန်တီး၍လည်း လေဆာရောင်ခြည်များကို ထုတ်ယူနိုင်ကြပေသည်။ အခြေခံနိယာမသဘောမှာမူ အထက်တွင်ပြဆိုခဲ့ သော ပတ္တမြားတုကို အသုံးပြု၍ လေဆာရောင်ခြည် ဖန်တီးယူသည့် သဘော မျိုးသာဖြစ်၏။
သို့သော် လေဆာရောင်ခြည်တိုင်းကို သာမန်မျက်စိဖြင့် မတွေ့ မမြင်နိုင်ပေ။ အချို့သော လေဆာရောင်ခြည်ကိရိယာမှ ထုတ်လွှတ်ပေးသည့် လေဆာရောင်ခြည်များသည် အနီအောက်ရောင်ခြည်ကဲ့သို့သောသာမန်မျက်စိ မမြင်တွေ့ရသည့် ရောင်ခြည်သဘောမျိုးဖြစ်၏။ ဤကဲ့သို့သာမန်မျက်စိဖြင့် မမြင်မတွေ့ရသည့် လေဆာရောင်ခြည်များထဲတွင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ဓာတ်ငွေ့ကို အသုံးပြုဖန်တီးယူသော လေဆာရောင်ခြည်သည် အပြင်းထန် ဆုံးဖြစ်၏။ အဆက်မပြတ် အပူရှိန်လည်း ပြင်းထန်လှ၏။ ဤကဲ့သို့သော လေဆာရောင်ခြည်မျိုးများကို လက်နက်အဖြစ် အသုံးပြုရန် အလားအလာ များစွာရှိသည်ဟု ဆိုပေသည်။ အပူရှိန်ပြင်းထန်လှသော လေဆာရောင်ခြည်များကို အထူးသဖြင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ထိရောက်စွာ အသုံးပြုနိုင်ကြပေသည်။ စက်မှု လက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် သတ္တုများကို အပေါက်ဖောက်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ ဖြတ်တောက်ရာ၌လည်းကောင်း၊ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဂဟေဆက်ရာ၌လည်း ကောင်း လေဆာရောင်ခြည်ကို အသုံးပြုကြ၏။
အလွန်တစ်ရာမှ မာကျောလှ ပြီးလျှင် ပြင်းထန်လှသော အပူရှိန်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိသည့် တီတန်နီယမ်ကဲ့သို့ သော သတ္တုများကို လေဆာရောင်ခြည်၏အကူအညီဖြင့် လွယ်ကူစွာဂဟေ ဆက်စေနိုင်၏။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမာကျောဆုံး ဝတ္ထုဟုဆိုရမည့် စိန်ကိုပင် လေဆာရောင်ခြည်ဖြင့် မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း ဖောက်နိုင်၏။ လေဆာ ရောင်ခြည်၏အစွမ်းကို တဖြည်းဖြည်းသိရှိလာရာမှ လုပ်ငန်းအမျိုးမျိုးအတွက် လေဆာရောင်ခြည်ကို အသုံးပြုထားသည့် ကိရိယာများကိုလည်း အစီအရီ တီထွင်လာကြပြီဖြစ်၏။ ဥပမာအားဖြင့် အရာဝတ္ထုများထဲတွင်ပါရှိသော ဓာတ်ပစ္စည်းများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ ကြည့်ရှုစစ်ဆေးရာ၌ အသုံးပြုရန် အတွက် အဓိကအားဖြင့် လေဆာရောင်ခြည်ကို အသုံးပြုထားသည့် မိုက္ကရို ပရုပ်ခေါ် ကိရိယာတစ်မျိုးကို တီထွင်ထားရာ၊ ထိုကိရိယာအားဖြင့် နာမည် ကျော် ပန်ချီကားအတုများကိုလည်းကောင်း၊ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းအတုများကို လည်းကောင်း ခွဲခြားနိုင်ကြပေသည်။ ထို့ပြင် ထိုကိရိယာကို ဆေးဖက် ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများတွင်လည်း အသုံးပြုကြသေး၏။ နောင်အခါ လေဆာ ရောင်ခြည်ကို ဆေးဝါးကုသမှုဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများတွင် တွင်ကျယ်စွာ အသုံး ပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက မျှော်လင့်ထားကြလေသည်။
လေဆာရောင်ခြည်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်စမ်းသပ်၍ အသုံးပြုလာ ပြီဖြစ်သဖြင့် ကာကွယ်ရေးလုပ်ငန်းများ၌ပင် လေဆာရောင်ခြည်ကို အသုံးပြု ထားသည့် ကိရိယာများရှိနေပေပြီ။ ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးသည့် လုပ်ငန်းများ၌ လည်း လေဆာရောင်ခြည်ကို အသုံးပြုနေကြပြီဖြစ်၍ ရေငုပ်သင်္ဘော များ၌လည်း လောရောင်ခြည်ကို အသုံးပြုနေကြပေပြီ။ ရေဒီယို ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် အခြား အချက်ပြဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများ၌ သမားရိုးကျ နည်းများအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ လေဆာရောင်ခြည်ကို အသုံးပြုမည်ဆိုလျှင် အထူးပင် လျင်မြန်ထိ ရောက်မည်ဟုဆို၏။ အာကသထဲ၌လည်းကောင်း၊ ရေအောက်၌လည်း ကောင်း အချက်ပြဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းများပြုလုပ်ရာတွင် လေဆာရောင် ခြည်ကိုစမ်းသပ်အသုံးပြုရာ၌လည်း လေဆာရောင်ခြည်၏အစွမ်းမှာ အံ့မခန်း လောက်အောင်ပင်ဖြစ်၏။ အာကာသယာဉ်များ တစ်စင်းနှင့်တစ်စင်း ရေဒီယို ဆက်သွယ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ အာကာသယာဉ်များမှနေ၍ ကမ္ဘာမြေပြင်ကို ဖြစ်စေ၊ အခြားဂြိုတ်များကိုဖြစ်စေ ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးရာ၌လည်းကောင်း လေ ဆာရောင်ခြည်ကို အသုံးပြုမည်ဆိုလျှင် အထူးလျင်မြန်စွာ ဓာတ်ပုံများ ရိုက် ယူနိုင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ဤသို့ မယုံကြည်နိုင်လောက်အောင် ဆန်းကြယ်လှသော လေဆာ ရောင်ခြည်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ သုတေသနလုပ်ငန်းများ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိရာ လေဆာရောင်ခြည်ကို အမျိုးမျိုးတီထွင်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် သိပ္ပံပညာရှင် များသည် လူ့လောကစိုပြေရေးကို ဆထက်ထမ်းပိုး စွမ်းဆောင်နိုင်ကြလိမ့် မည်ဟု မျှော်လင့်ထားကြလေသည်။
လွန်ခဲ့သော၁၅ နှစ်ခန့်က ဆိုလျှင် လေဆာရောင်ခြည်သည် စမ်းသပ်ခန်း အတွင်း လူတို့ဖန်တီးယူသော သိပ္ပံတီထွင်မှု တစ်ရပ်သာ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ လေဆာရောင်ခြည် ကို စက်မှုအတတ်ပညာပိုင်းတွင် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလျက် ရှိသည်။ ရေဒီယိုလှိုင်း၊ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ် ဓာတ်အားအစား လေဆာရောင်ခြည်ကို ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးများလာသည်။ အကြီးစားစက်မှု လုပ်ငန်းများ၌ အင်အားကြီးမားသော လေဆာရောင်ခြည်မှ ထွက်သော အပူကို အသုံးပြုသည်။ သတ္တုများကို ဖြတ်ရာ၌၎င်း၊တစ်ခုနှင့်တစ်ခုဂဟေဆက်ရာ၌၎င်း၊ လေဆာရောင်ခြည်ကိုသုံးသည်။ မျက်လုံးများခွဲစိတ်ကုသရာ၌ လည်းလေဆာရောင်ခြည်ကို ဓားသဖွယ်သုံး၍ ခွဲစိတ်ပေးနိုင်သည်။
လေဆာရောင်ခြည်ကို ဓားသဖွယ် အသုံးပြု သော ခွဲစိတ်ကုသမှုများ၌ သွေးထွက်မှု လုံးဝမရှိပေ။ ကင်ဆာရောဂါများကို ရှာဖွေရာ၌ လေဆာရောင်ခြည်ကို ပင် သုံးသည်။ သုံးဖက်မြင် ရုပ်ပုံများ ပေါ်စေသော ဟိုလိုဂရမ်ခေါ် ဓာတ်ပုံရိုက်နည်းတွင်လေဆာရောင်ခြည် ကို သုံးကြည့်သည်။ ယင်းကဲ့သို့ ရိုက်ယူသော ဓာတ်ပုံများသည် ပို၍ ကြည်လင်သည်။
ကမ္ဘာ့ပြဿနာတစ်ရပ်ဖြစ်သည့် ပတ်ဝန်းကျင်လေထု၊ ရေထုညစ်ညမ်းမှုများကိုပင်လေဆာရောင်ခြည် ဖြေရှင်းလျက်ရှိသည်။ လေယာဉ်ပေါ်တွင် လေဆာရောင်ခြည်သုံး ထောက်လှမ်းရေးကိရိယာကို တပ်ဆင်ပြီး လေထုအညစ်အကြေးများကို လျင်မြန်စွာ စိစစ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် မြေအောက်ရှိ သဘာဝ သယံဇာတပစ္စည်း များ ရှာဖွေရာ၌လည်းသုံးသည်။ အာကာသတန်ဆာများ၏ အကွာအဝေးကိုပင် လေဆာရောင်ခြည်ဖြင့် တိတိ ကျကျ တိုင်းတာနိုင်သည်။ အမေရိကန် အာကာသယာဉ်မှူးများ လကမ္ဘာပေါ်ရောက်ခဲ့စဉ်က ရောင်ပြန်ပြားလေးခုကို စိုက်ထူပစ်ခဲ့ပြီး ယင်းရောင်ပြန်ပြားလေးခုကိုကမ္ဘာမှလွှတ်လိုက်သော လေဆာရောင်ခြည်၏ပစ်မှတ်သဖွယ်ထား၍ လ၏လည်ပတ်မှု၊ ကမ္ဘာမြေကြီး၏ ပုံသဏ္ဌာန် နှင့် ပြောင်းလဲမှုများကို ကမ္ဘာမှနေ၍ စူးစမ်းယူ သည်။ နောင်အခါတွင် အင်္ဂါဂြိုဟ်နှင့် အခြားဂြိုဟ် များပေါ်သို့ ဆင်းသက်သော အာကာသယာဉ်များ၏ ပုံ များကို လေဆာရောင်ခြည်သုံးကိရိယာဖြင့် ကမ္ဘာသို့ပေးပို့ရာ၌ သာမန်ဓာတ်ပုံများ ထက်ပို၍အချက်အလက် ပြည့်စုံမည်ဟု ဆိုသည်။ အာကာသယာဉ်များကို သယ်ဆောင်သွားမည့် ဒုံးပျံများကိုလည်း အင်အားကြီးများသော လေဆာရောင်ခြည်ကိုသုံး၍ လွှတ်တင်လိမ့်မည်ဖြစ်သည်။
ပါဏဗေဒ ပညာရှင်များကလည်း သက်ရှိများ ၏ ဖွဲ့စည်းပုံကိုလေဆာရောင်ခြည်ကို အသုံးပြု၍ ဖော်ထုတ်နိုင်ပြီဖြစ်သည်။ စစ်ရေး၌ ဗုံးကြဲရာတွင်၎င်း၊ အမြောက် ပစ်ခတ်ရာတွင်၎င်း ပစ်မှတ်ကို အတိအကျမှန်အောင် ပစ်ခတ်နိုင်ရေးအတွက် လေဆာရောင်ခြည်ကိုပင် အသုံးပြုကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် တီထွင်မှုများ ကဏ္ဍ:ရုရှား တီထွင်မှုများ ကဏ္ဍ:ဆိုဗီယက် တီထွင်မှုများ
တောင်မြို့ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
တောင်မြို့ရွာ (Taungmyo)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ တောင်မြို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၁၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖေါင်းတောရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
ဖေါင်းတောရွာ (Hpaungtaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ဖေါင်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၉၁ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန် ဘဆွေ
လပြည့်ကျော်၊ ၁၀ ရက်(21.Sep.1916) ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ကို စတင်တည်ထောင်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဖေါင်းတောရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရန်ကုန် ဘဆွေ
ရန်ကုန်ဘဆွေသည် ငယ်စဉ်က ကျောင်းမနေခဲ့ရဘဲ အစ်ကိုဖြစ်သူက အိမ်တွင် စာသင်ပေးသည်။ သူက စာတွင် စိတ်မဝင်စား၊ အရုပ် ဆွဲသည်။ ထို့နောက် သူ့ကိုယ်သူ ကျောင်းအပ်ကာ ပိဋကတ်ကျမ်းစာများကို သင်အံလေ့ကျက်သည်။
အသက် ၁၄ နှစ် အရွယ်တွင် အသိအကျွမ်း မရှိသော ရန်ကုန်မြို့သို့ ထွက်ပြေးသည်။ ကြော်ငြာ ဒီဇိုင်း၊ ရုပ်ရှင် ဆလိုက်၊ အထည် ဒီဇိုင်းတို့ ရေးဆွဲ၍ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုသည်။ ၁၉၃၃-၃၄ ခုနှစ်တွင် သက်စောင့် မဂ္ဂဇင်းတွင် 'လှမောင်' အမည်ဖြင့် ဝတ္ထုတိုများကို ရေးသားခဲ့သည်။ 'ဝါးခယ်မလှမောင်' အမည်ဖြင့် နဂါးနီ ဂျာနယ်တွင် ဝတ္ထုတိုများ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ကလောင်အမည် အမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် နဂါးနီဂျာနယ်၌ ဘဆွေ အမည်တူ နှစ်ဦး ဖြစ်နေသဖြင့် ၎င်းက ရန်ကုန်ဘဆွေဟု အမည်ယူခဲ့သည်။
ရန်ကုန်ဘဆွေသည် ဂျပန်တော်လှန်ရေးကာလတွင် ဖျာပုံခရိုင် မြေအောက်တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးမှာ ဗိုလ်နေဝင်းနှင့် ဗိုလ်အောင်ကြီးတို့ အစီအမံဖြင့် ရန်ကုန်ဘဆွေသည် ရဲဘော်မြလှိုင် (ပေဖူးလွှာမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ်ဟောင်း) နှင့်အတူ ဂဠုန်ဦးစောကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကားမောင်းလိုက်ပို့သူမှာ ကိုထွန်းအေး ဆိုသူ ဖြစ်ပြီး၊ ရန်ကုန်ဘဆွေက သေနတ်ဖြင့် ဂဠုန်ဦးစောကို ပစ်ခတ် လုပ်ကြံခဲ့သော်လည်း နားထင်ကိုသာ ရှပ်မှန်သဖြင့် ဂဠုန်ဦးစော အသက်မသေခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် တပ်မှာလည်း အမှုမထမ်း၊ နိုင်ငံရေး မှာလည်း မပါဝင်ဘဲ စာပေနှင့် အနုပညာ လောကတွင်သာ ကျင်လည် နေထိုင်သည်။ ရန်ကုန် အစိုးရ ဖြစ်ချိန်တွင် စစ်တပ်သို့ ခေတ္တမျှ ပြန်လည် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် စာပေနှင့် အနုပညာလောကတွင် ပြန်လည် အခြေချ ပြန်သည်။
ရန်ကုန် ဘဆွေသည် စာပေတွင်သာမက ပန်းချီ၊ ပြဇာတ်နှင့် ရုပ်ရှင်တွင်လည်း နှံ့စပ်ပေါက်မြောက်သည်။ သူ၏ ပန်းချီ ကားများနှင့် ပြဇာတ်များသည် အောင်မြင်ကျော်ကြားသည်။
ရန်ကုန် ဘဆွေသည် တည်မြဲသန့်ရှင်းကွဲချိန်တွင် မီးဒုတ် သတင်းစာကို ဦးစီး ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး တည်မြဲဘက်မှ ရပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
ပြည်တွင်းစစ်မှာ မြန်မာ့ တပ်မတော်က ဗိုလ်မှူးချုပ် မောင်မောင်နှင့် တပ်မတော် အရာရှိကြီးများကို ကရင်လက်နက်ကိုင် တော်လှန်သူတွေက ဖမ်းမိပြီး ကရင်နယ်ထဲသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခြင်း ခံခဲ့ရရာ၊ ရန်ကုန်ဘဆွေနှင့် ရဲဘော်တစုက ခရီးရည် ချီတက်ပြီး ကရင်လက်မှ ဗိုလ်မှူးချုပ်မောင်မောင်နဲ့ တပ်မတော် အရာရှိတစုကို ကယ်တင်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်မှန် ဇာတ်လမ်းကို ရေးသားခဲ့တဲ့ "တိုက်ယူရသည့် မျက်ရည်တပေါက်" နှင့် တော်လှန်ရေး ကောင်စီခေတ် အခြေအနေကို သရော်ရေးဖွဲ့တဲ့ "ရွှေဝါပြည်" တို့ ဝတ္ထုတို့မှာ အထူးကျော်ကြားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရွှေဝါပြည်ဝတ္ထုကို မဆလအစိုးရက လိုက်လံသိမ်းဆည်းခဲ့ပြီး ထုတ်ဝေခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်ဘဆွေသည် ဘဝကြင်ဖော် ဒေါ်မြသွေး နှင့် သားသမီးများဖြစ်ကြသော မမေသွဲ့ဆွေ၊ မသက်နွဲ့၊ မမြမူမူ၊ မောင်ဆွေညို၊ မဆင်းရွှေရည်၊ မလှလှနု၊ မမြဆွေ၊ မောင်သက်မှူး၊ မအိအိချော နှင့် မြေး (၁၆) ယောက်ထွန်းကားခဲ့ပြီး ၁၉၈၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၇) ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ ဆရာကြီး၏ ဈာပနသို့ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ သူ့ကိုချစ်သော အနုပညာမောင်နှမများ (၈၄) ဦးခန့် လာရောက်ခဲ့ကြသည်ကိုလည်း ဆရာကြီး၏ နာရေးအမှတ်တရ မှတ်တမ်းစာအုပ်ထဲတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
ပါဝင်ရေးသားခဲ့သော မဂ္ဂဇင်းများမှာ – ကာနယ်ဇင်း၊ ကေသီပန်၊ ကောဇာသစ်၊ ဂျာနယ်ပြာ၊ ငွေတာရီ၊ စနေနဂါးနီ၊ စာပန်းချီ၊ စုံထောက်၊ နဂါးနီ၊ နဝဒေး၊ ပေဖူးလွှာ၊ ပန်းချီ၊ မီးဒုတ်၊ မြဝတီ၊ ရုပ်ရှင်ချစ်သူ၊ ရွှေဝတ်မှုံ၊ ရှုမဝ၊ ဝတ်မှုံ၊ သုတေသီ၊ သက်စောင့်၊ သွေးသောက် စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ကလောင်အမည်ကွဲများမှာ – စံနက်ကျော်၊ လှမောင်၊ ဝါးခယ်မလှမောင်၊ သတိုးဆွေ တို့ဖြစ်သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် မဆလ အစိုးရက နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမအဆင့်) ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကန်စုရွာ၊ ညောင်ကုန်း
ကန်စုရွာ၊ ညောင်ကုန်း
မိုင်းပန် (လယ်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြာညိုပြင်ရွာ
ကြာညိုပြင်ရွာ
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
မြင်းကျွေးမင်း
သက္ကရာဇ် ၇၈ - ခု တွင် မြင်းကျွေး မင်းဖြစ်သည်။ မင်းမျိုးရိုးမဟုတ်၊ ကုက္ကိုတောင်ပရွာသား၊ သူကြွယ်ကျွန်ဖြစ်၏။ ထိုမင်း မိခင်ကို ယာစောင်ထည့်ရာမှာ ဘီးလူးနှ့င် သံဝါသ (မျိုးပွားဆက်ဆံ)မိ၍ ထိုမင်းကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ တနေ့တွင် သူ၏သခင် သူကြွယ်မက မြင်းကျောင်းလွတ်ရာ၌ မြင်းပျောက်သွားခဲ့၏။ မင်းထံသို့ သွားရောက်ခစားရာ နီးကပ်စွာ စေပါးရသည်။ ခွန်အားကြီး၍ မြင်းခံအကြီးပြုစေ၏။ မင်းငခွေးသည် မြင်းချစ်လှ၍ မြင်းတင်းကုပ်သို့ နေ့စဉ်လာ၏။ မိဖုရား တယောက်နှင့် အတူနေ၏။ လာဖန်များသော် မြင်းခံအကြီး နှင့် မိဖုရား စကားကို ယုံကြည်လာ၏။ မင်းငခွေး တောကစားတော်မူသော အချိန်တွင် တောအုပ်ထဲ ရောက်ခိုက် မှူးမတ်၊ ဗိုလ်ပါတို့နှင့် ကွဲသွား၏။ ထိုအခိုက် မင်းငခွေးကို မြင်းခံက လုပ်ကြံလေ၏။ မင်းဝတ်တန်ဆာ တို့ကို ဝတ်ဆင်ပြီး မြင်းစီး၍ မြို့သို့ ပြန်လာ၏။ နန်းတော်သို့ ရောက်သော် အလိုသို့ မလိုက်ပါသော မိဖုရားတယောက်ကို လုပ်ကြံပြလိုက်ရာ ၎င်းအလိုသို့ချည်း လိုက်ပါလာကြ၏။ ထိုမင်းကား အိမ်နိမ့် ၂၁-နှစ်၊ စည်းစိမ် ၁၀-နှစ်၊ သက်တော် ၃၁-နှစ် တွင် အနိစ္စ ရောက်၏။ ရောက်လိုသော် ကြသပတေးကြယ် လတွင် ဖောက်ထွင်း ချင်းနင်း၏။ နံတော် စနေသားတည်း။
မြင့်သိန်းဖေ၊ ဦး
ဦးမြင့်သိန်းဖေသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။
သင်းပန်းချိုင်ရွာ၊ တောကြား
သင်းပန်းချိုင်ရွာ၊ တောကြား
လက်ပန်သာစည်ရွာ၊ မင်းသားတောင်
လက်ပန်သာစည်ရွာ၊ မင်းသားတောင်
မောင်ရင်မောင်
မောင်ရင်မောင်သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာနတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
သမိုင်း
မောင်ရင်မောင်သည် အထက်မဲဇာမှ ပြန်လာသည့်အခါဇနီးဖြစ်သူ မရွှေဥကို တောင်ပြုန်းမင်းကလေးက ကျားနှင့်ကိုက်သတ်သည့်အဖြစ်ကို ကြားရလေသည်။ ထို့နောက် မရွှေဥကို ကျားချီသွားစဉ်က ခါးစီးတစ်ဖက်နှင့် သားတစ်များ ကျကျန်ခဲ့သည့်နေရာနှစ်ခုအကြားတွင် ရင်ကွဲနာကျကာ သေဆုံးခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အားကစားကွင်း
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အားကစားကွင်းသည် ဘက်စုံအားကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ မြို့လယ်ဧရိယာတွင် တည်ရှိသည်။၁၉၀၈ခုနှစ်တွင် စတင်တည်​ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၁၀ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။၁၉၃၅ခုနှစ်တွင် မီတာ၄၀၀​ပြေးလမ်းကို ​ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကို ဂုဏ်ပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်းဖြစ်ပြီး ပရိသတ်ဦးရေ ၄၀,၀၀၀ ဆန့်ကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး အားကစားကွင်းကြီးလည်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ အားကစားကွင်း ၁၉၆၁ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ် အားကစားပြိုင်ပွဲကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင် မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်ဘောလုံးပွဲများကို အများဆုံးကျင်းပရာ အားကစားကွင်း ဖြစ်နေသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ယခု အောင်ဆန်းကွင်းနေရာတွင် ဘီအေအေ (The Burma Athletics Association- BAA) ၏အားကစားပြိုင်ကွင်းကို ၁၉၀၈ ခုနှစ်လောက်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ထိုကွင်းတွင် ဘောလုံးအပါအဝင် အားကစားပြိုင်ပွဲများကို စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ဘီအေအေကွင်းတွင် ဘောလုံးပွဲယှဉ်ပြိုင်နိုင်သော ကွင်းနှစ်ကွင်းပါရှိရာ ပွဲကြည့်စင်နှင့် နီးသောကွင်းကို အနီးကွင်းဟု ခေါ်ခဲ့ကြပြီး ယခုအရှေ့ဘက် ပွဲကြည့်စင်နေရာတွင် အဝေးကွင်းရှိသည်။ အနီးကွင်းမှာ ကိုက် ၄၄၀ (မီတာ ၄၀၀) ပြေးလမ်းပတ်ထားသော ဘောလုံးကွင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ပေးခဲ့သည်။ ပြေးခုန်ပစ် ပြိုင်ပွဲများယှဉ်ပြိုင်နိုင်အောင် အကွက်ချ တည်ဆောက်ထားပြီး အနောက်ဘက်ပွဲကြည့်စင်နှင့် တောင်ဘက်ပွဲကြည့်စင်တို့သာ ရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက်ပိုင်း ၁၉၅၃ခုနှစ် ​အောက်တိုဘာလ ၁၇ရက်​နေ့တွင် ဘီအေအေကွင်းကို အောင်ဆန်းအားကစားပြိုင်ကွင်းဟု ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။၁၉၅၃ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ဗိုလ်လုပွဲမကျင်းပမီတွင် သမ္မတ မန်းဝင်းမောင်က အမည်​ပြောင်းလဲ​ကြောင်း ​ကြေညာခဲ့သည်။
၁၉၆၁ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံက ဒုတိယအကြိမ် အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ် အားကစားပြိုင်ပွဲကို အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပရန်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ အောင်ဆန်းကွင်းကို အဓိကကွင်းဟုသတ်မှတ်ပြီး ဖွင့်ပွဲ၊ ပိတ်ပွဲများကျင်းပနိုင်ရန် ပိုမိုခေတ်မှီစေရန် အရှေ့ဘက်ပွဲကြည့်စင်ကို တည်ဆောက်လိုက်ရ၍ အဝေးကွင်းကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ အောင်ဆန်းကွင်းကို လေးဖက်မြင် ပွဲကြည့်စင်အဖြစ် မွမ်းမံတည်ဆောက်ခဲ့သည်။
အားကစားကွင်း၏ ကြံ့ခိုင်မှု
နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ကျော် ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သော အောင်ဆန်းကွင်းမှာ ယိုယွင်းပျက်စီးမှုများ ရှိလာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အားကစားကွင်းကို သက်ဆိုင်ရာဌာနများမှစစ်ဆေးရာ ၇၀ရာခိုင်နှုန်း ကြံ့ခိုင်မှုမရှိတော့ပေ။ ထို့ကြောင့် အားကစားကွင်းအား ပြန်လည်မွမ်းမံခြင်း (သို့မဟုတ်) အသစ်ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသား အားကစားကွင်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်းများ
သူဌေးကုန်းရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
သူဌေးကုန်းရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ဖယ်ဝိုင်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဖယ်ဝိုင်းရွာ (Hpeiwaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဝမ်ချင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၁၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ချင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၇ ဦး၊ မ ၉၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုဂံစစ်ရွာ၊ မင်းဘူးမြို့နယ်
ပုဂံစစ်ရွာ (Bagansit)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ဖလံရုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၁၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖလံရုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃၈ ဦး၊ မ ၁၄၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဖြူရွာ
ကျောက်ဖြူရွာ
သာလိကာရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
သာလိကာရွာ (Tharlikar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ သပြေစိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၈၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေစိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၇ ဦး၊ မ ၉၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။
​ညောင်ကုန်းရွာ၊ ညောင်ကုန်း
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ညောင်ကုန်း
ဟွေတိန်းယန်းရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသာယာရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ရွာသာယာရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
သင်းကြန်းဖြူရွာ၊ တောကြား
သင်းကြန်းဖြူရွာ၊ တောကြား
သိန်ခဲမင်း
သက္ကရာဇ် ၈၈ - ခု တွင် သိင်္ခ မင်း ပုဂံထီးနန်းကိုစတင် စိုးစံသည်။ မင်းမျိုးရိုးဖြစ်၏။ မြင်းကျွေးမင်းတွင် သားမရှိ၍ အမတ်တို့သည် မင်းမျိုးရိုးကို ရှာရာ သိင်္ခ ကိုတွေ့၍ မင်းပြုစေ၏။ အိမ်နိမ့် ၅၃- နှစ်၊ စည်းစိမ် ၈-နှစ်၊ သက်တော် ၆၁ - နှစ် တွင် အနိစ္စ ရောက်သည်။ ရောက်လိုသော် ၇-ရက် ပတ်လုံးကောင်းကင်တွင် သွေးခဲကဲ့သို့ ထင်၏။ နံတော် ဗုဒ္ဓဟူးသားတည်း။
မြင့်နိုင် (ပန်းချီ)
မြင့်နိုင်ကို ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၆)ရက်နေ့တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ ဂျီဝကျေးရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အနုပညာအထက်တန်းကျောင်း(ရန်ကုန်)တွင် ၁၉၈၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ်အထိ (၃)နှစ်တက်ရောက်၍ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ သူသည် ရေဆေးပန်းချီကို ခုံမင်စွာနှစ်သက်ပြီး တစိုက်မတ်မတ်ရေးဆွဲလေ့ရှိသူဖြစ်သည်။ IWS(International Watercolor Society)နှင့် IMWA(International Masters of Watercolour Alliance)တို့တွင် အသင်းဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ပြည်တွင်းပြည်ပ ပန်းချီပြပွဲပေါင်းများစွာ ပြသခဲ့သူဖြစ်သည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ - Thoughts Made of Water, International Watercolor Exhibition 2017 ပွဲတွင် First Place Award ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ - Harmony Through Watercolor 2017, 2nd International Watercolor Socieity India Biennale ပွဲတွင် 1st Winner (Landscape) Award ၊ အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ - 2nd Tirana International Watercolor Biennale 2017 ပြပွဲတွင် TOP 10(ten) Landscape Artist Award and IWS India Award နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ - The first David International Watercolor Competition and International Watercolor Celebrity Invitational Exhibition 2017 ပြပွဲတွင် Excellence Award တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။ သူ၏ 'ရန်ကုန်မြင်ကွင်း’အမည်ရ ရေဆေးပန်းချီကားကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားပြတိုက် (ရန်ကုန်)မှ စုဆောင်းမှု ပြုခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သော ဆုများ
ဆဝိသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသည် အရေပါး, အရေထူ၊ အသား, အကြော, အရိုးတို့ကို အဆင့်ဆင့် ဖြတ်တောက်၍ ရိုးတွင်းခြင်ဆီ ထိအောင် တည်နေ၏။ လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် သို့ကလောက် ကြမ်းကြုတ်လှ၏။ ထို့ကြောင့် “ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော လာဘ သက္ကာရ သိလောကကို ပယ်စွန့်တော့အံ့၊ မဖြစ်ပေါ်သေးသော လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် ကုသိုလ်စိတ်ကိုကုန်စေ၍ မတည်စေနိုင်လိမ့်အံ့”ဟု ဤသို့သာ သင်တို့ ကျင့်သုံးကြရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မြင့်နိုင် (ပန်းချီ)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ပန်းချီဆရာများ
ဆဝိသုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ လာဘ သက္ကာရ သိလောကသည် ငရဲအစရှိသည်တို့၌ ကျရောက်စေပြီး အတ္တဘောတစ်ခုလုံးကို ပျက်စီးစေနိုင်၊ ဤဘဝ၌လည်း မရဏ, မရဏမတ္တ ဒုက္ခသို့ရောက်အောင် ပို့ဆောင်နိုင်ပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။ ဋီကာ၌လည်း ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
ကိုးကား
[
မန့်နိမ်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
မန့်နိမ်ရွာ (Mantneint)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နောင်လောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၂ ဦး၊ မ ၁၅၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဖြူရွာသစ်ရွာ
ကျောက်ဖြူရွာသစ်ရွာ
တောင်ရင်း (မြောက်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
တောင်ရင်း (မြောက်)ရွာ (Taungyin(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ တောင်ရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၈၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရုတ်တန်း မိသားစု
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
အထက်ပိုင်းအရှေ့ရပ်တွင် ပင်မင်းဆိုင်တစ်ဆိုင်ဖွင့်ထားသော တွမ်(စီနီယာ)သည် သူ့ဇနီး မေမေဖောင်နှင့် အခြားကလေးများနှင့်အတူ နယူးယောက်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိရာ တရုတ်ပြည်တွင် ကျန်ရစ်သော သမီးငယ် အီဗာနှင့် သား တွမ်(ဂျူနီယာ)တို့ကို နယူးယောက်သို့ လိုက်လာရန် စီစဉ်ရာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ သူတို့မိသားစုသည် အမေရိကန်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လိုက်လျောညီထွေနေထိုင်ကာ ဒီမိုကရက်တစ်ကျင့်စဉ်များကို အောင်မြင်စွာ လိုက်နာခဲ့သည်။ သူတို့မိသားစုကို မနာလိုသည့် အမေရိကန်များက ဝေဖန်တိုက်ခိုက်မှုကို ကြုံရသည်။
အီတာလျံ-အမေရိကန်တစ်ဦးဖြစ်သော ဖလော်ရာသည် မိသားစုသို့ ချွေးမအဖြစ် ရောက်ရှိလာသည်။ အခြား ဖောင်မိသားစုဝင်တစ်ဦးသည် အာမခံအရောင်းစာရေးအဖြစ့ အောင်မြင်လာပြီး ရုပ်ဝတ္ထုများကိုသာ စိတ်ဝင်စားမက်မောသည့် နိုက်ကလပ်အကမယ်တစ်ဦးကို အရူးအမူးချစ်မိသွားသည်။
အဓိက ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူ တွမ်(ဂျူနီယာ)သည် အဂ်လိပ်စကားကို လေ့လာသင်ယူရာ မိမိတို့ဘာသာစကားကို အလေးထားရကောင်းမှန်းမသိသော အမေရိကန်ကျောင်းသားလေးများထက် ပိုမိုထူးချွန်ခဲ့သည်။
၁၉၃၀ဝန်းကျင်တွင် ဂျပန်တပ်မတော်သည် တရုတ်ပြည်သို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ရာ အယ်လစီသည် စစ်ပွဲတွင် ကူညီရန် တရုတ်ပြည်သို့ပြန်သွားခဲ့သည်။
ဝေဖန်ခံရချက်
တရုတ်အမေရိကန်ပုံစံရေးသားမှုသည် ဝေဖန်ရေးဆရာများကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ချန်လော့ချွာက စာရေးဆရာ လင်သည် ဖောင်မိသားစုကို အလုပ်ကြိုးစားသော တရုတ်လူမျိုးအခြေချနေထိုင်သူများအဖြစ် ပုံဖော်ထားသည်ဟုဆိုသည်။ သို့သော် ထိုကာလက ဝင်ရောက်အခြေချသူများအတွက် နောက်ထပ်လူသစ်မခေါ်နိုင်စေရန် ကန့်သတ်ထားသော ဥပေဒရှိသည်ကိုတော့ မျက်ကွယ်ပြုထားသည်ဟု ချန်ကဆိုသည်။
လင် ကိုယ်တိုင်သည် အမေရိကန်တို့၏ ခွဲခြားနှိမ့်ချလှောင်ပြောင်မှုကို ကြုံခဲ့ရသူဖြစ်သောကြောင့် ဝတ္ထု၏ ဖော်ရွေသောဟန်သည် တမင်လုပ်ယူထားမှန်းသိလျက်ကပင် အမှတ်သတိထားစရာအချက်ဖြစ်နေသည်။ ထို့ကြောင့် ရစ်ချတ်ဂျင်းသည် လင် မူလရေးဖွဲ့ခဲ့သော လက်ရေးမူကိုရှာဖွေလေ့လာခဲ့ရာ အမေရိကန်တို့ကို လမ်းညွှန်ပြသသည့် တရုတ်-အမေရိကန်တို့အကြောင်း ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ရေးရန် သူ၏ ထုတ်ဝေသူ ရစ်ချတ် ဝဲလ်ရှ်က လင်ကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်ဟု သိလိုက်ရသည်။ ဒေးဗစ် ပါလမ်ဘို-လျူသည် ထိုကဲ့သို့သော အာရှအမေရိကန်များ(နောက်ပိုင်းတွင် "ခေတ်သစ် လူနည်းစုများ"ဟုခေါ်)သည် အမေရိကန်ဒီမိုကရေစီသည် ကမ္ဘာ့စံဖြစ်ကြောင်းသက်သေပြခဲ့ပြီး ခေတ်သစ်သို့ အလျင်အမြန် အကူးအပြောင်းတွင် အမေရိကန်တို့ကို ရိုးရာစံတန်ဖိုးများကို သတိပြန်မူစေခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ဝဒမ်းလုံရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ဝဒမ်းလုံရွာ(Wadamlong)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ခေါ်လာဒါဟိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါ်လာဒါဟိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၀ ဦး၊ မ ၁၈၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၈၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲတောင်သာစည်ရွာ၊ မဲတောင်သာစည်
မဲတောင်သာစည်ရွာ၊ မဲတောင်သာစည်
နို့ထိန်းမယ်တော်
နို့ထိန်းမယ်တော်သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
သမိုင်း
နို့ထိန်းမယ်တော်သည် ရွှေဖျဉ်းညီနောင်နှစ်ပါးတို့၏ နို့ထိန်းဖြစ်သည်။ တောင်ပြုန်းတွင် မင်းနှစ်ပါး ကွပ်မျက်ခံရသည်ကို ကြားသည့်အခါ ရင်ကွဲနာကျ၍ သေဆုံးခဲ့သည်။
မြန်မာအဘိဓာန်
မြန်မာအဘိဓာန်သည် မြန်မာဘာသာစကားနှင့် စာပေအတွက် လိုအပ်သော အချက်များကို ကကြီးမှ အ အထိ ရေးသားပြုစုသောကျမ်း ဖြစ်သည်။ ပုံများလည်း ပါရှိသည်။ ကျမ်းထုတ်ဝေရန်အတွက် မြန်မာစာပေ ပြုစုရေးနှင့် ဘာသာပြန်ကော်မရှင် ကို ၁၉၆၃-ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုကော်မရှင်ကို မြန်မာစာကော်မရှင်ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ယခုအခါ မြန်မာစာအဖွဲ့ အဖြစ် တည်ရှိလျက် ရှိသည်။ မြန်မာစာအဖွဲ့မှ မြန်မာအဘိဓာန်(အကျဉ်းချုပ်) ၅-တွဲကို ပြုစုထုတ်ဝေ နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုငါးတွဲကို အခြေခံပြုပြင်၍
မြန်မာစာအဖွဲ့သည် ၁၉၇၈-ခုနှစ်မှ ၁၉၈၀-ပြည့်နှစ်အတွင်း က အက္ခရာမှ အ အက္ခရာအဆုံး မြန်မာအဘိဓာန် (အကျဉ်းချုပ်)ကို အတွဲ(၅)တွဲအဖြစ် ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၈၆-ခုနှစ်တွင် မြန်မာ စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံကို နိုင်ငံတော်က ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ ဤပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်ညီညွတ်သည့် မြန်မာ အဘိဓာန် တစ်ရပ်ကို ပြုစုထုတ်ဝေရန် လိုအပ်လာရာ မြန်မာဝေါဟာရများ၏ မြစ်ဖျားခံရာကို ဖော်ပြခြင်းအားဖြင့် ယင်းတို့၏ စာလုံးပေါင်းဖြစ်စဉ်ကိုပါ သိရှိနိုင်မည့် အင်္ဂါရပ်ကိုဖြည့်စွက်၍ အဘိဓာန် တစ်အုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိရာ၌ လွယ်ကူမှုရှိစေရန် လည်းကောင်း၊ စာဖတ်ပရိသတ်ဦးရေများများလက်ဝယ်သို့ ပို့ဆောင် ပေးနိုင်ရန် လည်းကောင်း ရည်ရွယ်၍ အတွဲမခွဲဘဲ တစ်အုပ်တည်းဖြင့် ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ခရီးဆောင်မြန်မာအဘိဓာန်တစ်အုပ်ကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပင်းယခေတ်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်း အဘိဓာန် အစောင်စောင် ပေါ်ထွက်ခဲ့ဘူးသည်။ သို့သော် ယင်းအဘိဓာန်တို့သည် မြန်မာအနက်နှင့် ယှဉ်တွဲဖော်ပြထားသော ပါဠိ ဝေါဟာရ စာရင်းမျိုးသာ ဖြစ်ကြသည်။ ဖျာပုံမြို့နေ အရှင်ဩဘာသသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်ပွားမီအချိန်က မြန်မာဝေါဟာရကို မြန်မာလို အနက်ဖွင့်သော အဘိဓာန်တစ်စောင်ကို ပြုစုသည်။ သို့သော် ယင်း အဘိဓာန်စာမူတို့သည် စစ်အတွင်းက ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်ဟု သိရ၏။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် ပြန်လည်ပြုစုရာ၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အဘိဓာန်နှစ်တွဲ ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပြုစုလျက်ရှိသော တက္ကသိုလ်မြန်မာအဘိဓာန်ကိုမူကား ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်း ၁၉၄၄ ခုနှစ်ကပင် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် ပညာ့တံခွန်အသင်းကို နိုင်ငံတော် အစိုးရ၏ အကူအညီဖြင့် တည်ထောင်သည်။ အသင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုအရပ်ရပ်ကို လေ့လာသုံးသပ် ပြန်လည် ဖော်ထုတ် ရန် ဖြစ်၏။ အသင်း၏လက်အောက်တွင် (က) ပညာစွယ်စုံ ဌာနနှင့် (ခ) အဘိဓာန်ဌာနဟူ၍ ဌာနနှစ်ခုရှိရာ၊ ပညာစွယ်စုံ ဌာနသည် မြန်မာအဘိဓာန်ကျမ်းကို ရေးသားပြုစုရန် ဖြစ်သည်။ ပညာစွယ်စုံဌာနတွင် ဦးခင်မောင်(သူကြီးဂေဇက်)က စာတည်း အဖြစ် ဆောင်ရွက်၍ အဘိဓာန်ဌာနတွင် ဦးဝန်က စာတည်း အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ အထက်ပါ ဌာနနှစ်ခုကို ကြည့်ရှု စစ်ဘေးသက်သာရာ ဟံသာဝတီခရိုင် ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ်တွင် ဖွင့်လှစ် ထားရှိသည်။ အဘိဓာန်လုပ်ငန်းကိုမူ ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အတွင်း၌ စတင်ခဲ့သည်။
အဘိဓာန်ဌာနကို ကြည့်ရှု ကြီးကြပ်ရသော အဖွဲ့ငယ်တစ်ခု ရှိ၏။ အဖွဲ့ငယ် သဘာပတိမှာ ဦးဖေမောင်တင် ဖြစ်၍ အဖွဲ့ဝင်များမှာ ဦးခင်မောင်လတ်၊ ဦးသိမ်းမောင်၊ ဦးသိန်းဟန်၊ ဦးဝန် (အဘိဓာန်စာတည်း)၊ ဦးစိန်ဝင်း (လက်ထောက်အဘိဓာန် စာတည်း)နှင့် ဦးတင်(အသင်း၏အတွင်းရေးမှူး)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ တစ်ဖန် အဘိဓာန်ကျမ်း ပြုစုရေးတွင် အတိုင်ပင်ခံ စာတည်း သုံးဦး ရှိပြန်ရာ ယင်းတို့မှာ ဦးဖေမောင်တင် (သဘာပတိ)၊ ဦးဘချို(ဒီးဒုတ်)နှင့် ဦးခင်မောင်လတ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပြုစုပြီးစီးသော အဘိဓာန်မူကြမ်းကို အတိုင်ပင်ခံ စာတည်းတို့ထံ တင်ပြရသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ မြန်မာနိုင်ငံတော် ပညာ့တံခွန် အသင်းက အဘိဓာန်ဌာန လုပ်ငန်း အရပ်ရပ်ကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ လွှဲပေးအပ်နှင်းလိုက်သည်။ ယင်းနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ဘာသာပြန်နှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဌာန ဟူ၍ ဌာနသစ်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ကာ မြန်မာစာဌာန ကထိက ဦးဝန်အား စာတည်းမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်လုပ်ကိုင်စေသည်။ ဦးဝန်ကို ကူညီရန်အတွက် လက်ထောက်စာတည်း နှစ်ဦးနှင့် စာပြု ခြောက်ဦးကိုလည်း မရှေးမနှောင်းပင် ခန့်လိုက်သည်။ ဤတက္ကသိုလ် မြန်မာအဘိဓာန်ကို ပြုစုရာတွင် ပါဠိကျမ်းဂန်ဘက်မှ နေ၍ ပါဝင်လုပ်ဆောင်ကြသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ ပဌမကျော် ဦးကြီးဖေ၊ ပဌမကျော် ဦးသန့်စင်၊ ပဌမကျော် ဦးတင့်ရွှေ၊ ဦးသာတင် (မာဃ)၊ ဒဂုန်ဦးထွန်းမြင့်တို့ ဖြစ်ကြသည်။သတ်ပုံ သတ်ညွှန်းဘက်တွင် "သတ်ပုံအဘိဓာန်မိတ်လင်စုံ" ကျမ်းပြုဆရာ သတ်ပုံပညာရှင်ဦးအုန်းရွှေ ကတာဝန် ယူသည်။အခြားသော တင်မိုး(ကဗျာဆရာ)၊ဦးတင်လှ စသောပညာရှင်များလည်းပါဝင်ကြသည်။
ဌာနလုပ်ငန်းအတွက် အကြံကောင်း ဉာဏ်ကောင်းများ ပေးရန် အကြံပေးအဖွဲ့ တစ်ခုကိုလည်း ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကောင်စီက ခန့်ထားသည်။ အကြံပေးအဖွဲ့တွင်
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး ရေးသားပြုစုရသော အဘိဓာန်ဖြစ်သဖြင့် အဘက်ဘက်က ပြည့်စုံရန် လိုအပ်ရကား၊ ဆေးကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်း၊ အဂ္ဂိရတ်ကျမ်း၊ လှေအတတ်၊ လှည်း အတတ်၊ ပန်းချီဆေး ရေးအတတ် အစရှိသော အတတ်မျိုး ဆိုင်ရာ ကျမ်းများကို ရှာဖွေ ဝယ်ယူကာ အဘိဓာန်ပုဒ်များကို ထပ်မံ စုဆောင်းရပြန်သည်။ ထိုနောက် စစ်အတွင်းက အဘိဓာန်လုပ်ငန်း လက်ငုတ်လက်စကို ပြန်လည် လုပ်ကိုင် ကြသည်။ မူလက ကျောင်းသုံးအဘိဓာန်လောက်ကိုသာ ပြုစုရန် ရည်ရွယ်ထားသော်လည်း အကြံပေး အဖွဲ့ဝင်တို့က အပြည့်စုံဆုံး အဘိဓာန်ကြီးကိုသာ တစ်လက်စတည်း ရေးသား ပြုစုရန် အကြံပေး တိုက်တွန်းကြ သဖြင့် အဘိဓာန်ကြီးကို ပြုစုကြရသည်။ ယင်းကဲ့သို့ ပြန်လည် လုပ်ကိုင်ရာ ၁၉၄၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အဘိဓာန် ပုဒ်ပေါင်း ၃၄၆၉ ပါဝင်သော က အက္ခရာဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ် မြန်မာအဘိဓာန် ပထမပိုင်းကို ပြုစု ပြီးစီးသည်။ အဘိဓာန် ရှေ့ပိုင်းတွင် အားပေးကူညီကြသော ပုဂ္ဂိုလ်များစာရင်း၊ ကိုးကားသော ကျမ်းများ စာရင်း၊ အဘိဓာန်တွင် အသုံးပြုသော သင်္ကေတများ စာရင်း၊ အဘိဓာန် အက္ခရာစဉ် ဇယား စသည်တို့ကို ထည့်သွင်း ဖော်ပြထားသည်။ အဘိဓာန်ကိုမူ ရန်ကုန်မြို့ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ စာပုံနှိပ်တိုက်က ရိုက်နှိပ်ဖြန့်ချိသည်။
အဘိဓာန်ပုဒ်များကို အနက်ဖော်ပြရာ၌ အနက်အဓိပ္ပါယ် ပြားလျှင် ပြားသလောက် အနက် ဖော်သည်။ ပရိယာယ်ရှိလျှင် ပရိယာယ် အမျိုးမျိုးကိုလည်း ဖော်ပြသည်။ ဓမ္မသတ်သုံး၊ ကဗျာသုံး၊ အရပ်သုံး၊ ဘန်း စကား၊ ပေါရာဏ၊ လွှတ်ရုံးသုံး၊ ဗေဒင်သုံး၊ ရာဇဝင်သုံး စသည်တို့ကိုလည်း ခေါင်းစဉ် စကားလုံး နောက်တွင် သင်္ကေတဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ခိုင်လုံသော ကျမ်းများမှာ ကျမ်းကိုး စာပုဒ်ကို အသုံးပြုလျှင် ကျမ်းကိုး အတိုမှတ်၊ ကျမ်းအတွဲ၊ စာမျက်နှာ စသည်တို့ကို ဖော်ပြထား သည်။ အရင်းအမြစ်ကို ရှာဖွေ တွေ့ရှိသောအခါ အနက် အဓိပ္ပာယ် နောက်ကဖြစ်စေ၊ ကောက်နုတ်ချက်ပါလျှင် ကောက်နုတ်ချက် နောက်ကဖြစ်စေ ထည့်သွင်း ဖော်ပြသည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အဘိဓာန် ပုဒ်ပေါင်း ၂၆၂၅ ပါဝင်သော ခ အက္ခရာဆိုင်ရာ ဒုတိယပိုင်းကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၇ ခုနှစ် မေလတွင် အဘိဓာန် ပုဒ်ပေါင်း ၂ဝဝ၄ ပါဝင်သော ဂ၊ ဃ၊ င ဆိုင်ရာ တတိယပုဒ်ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အဘိဓာန် ပုဒ်ပေါင်း ၃၁၁၃ ပါဝင် သော စ အက္ခရာဆိုင်ရာ စတုတ္ထပိုင်းကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အဘိဓာန်ပေါင်း ၁၉ဝ၉ ပါဝင်သော ဆ အက္ခရာဆိုင်ရာ ပဉ္စမပိုင်းကို လည်းကောင်း ပြုစု ပြီးစီးသည်။ ကျန်အပိုင်းများကိုလည်း ဆက်လက်ပြုစုလျက် ရှိသည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်ကုန်ထိ စာမျက်နှာပေါင်း သုံးသိန်းငါးသောင်းကျော်၊ ကျမ်းပေါင်း တစ်သောင်း ကိုးထောင်ကျော် ဖတ်ရှုပြီး၍ အညွှန်းစာရွက်ပေါင်း ခြောက်သောင်းကိုးထောင်ကျော် ရရှိပေသည်။
ကသစ်တောရွာ
ကသစ်တောရွာ
ဇီးချောင်းရွာ၊ ဇီးချောင်
ဇီးချောင်းရွာ၊ ဇီးချောင်
ဖလံရုံရွာ၊ မင်းဘူးမြို့နယ်
ဖလံရုံရွာ (Hpalanyon)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ဖလံရုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၁၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖလံရုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃၈ ဦး၊ မ ၁၄၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟွေဟျိုးရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဟွေဟျိုးရွာ (Hwayhyoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဝမ်ချင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၁၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ချင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၇ ဦး၊ မ ၉၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
လက်ပံကုန်းရွာ၊ ကွန်တိုင်း
လက်ပံကုန်းရွာ၊ ကွန်တိုင်း
ဟွေဟျိုးရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှမတော် (နတ်)
နှမတော်နတ်သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
သမိုင်း
နှမတော်နတ်သည် နို့ထိန်းမယ်တော်၏ သမီးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရွှေဖျဉ်းညီနောင်နှင့် နို့စို့ဖက်ဖြစ်သည်။ မောင်တော်နှစ်ပါး အသတ်ခံရသည်ကို ကြားရသည့်အခါ ရင်ကွဲနာကျကာ သေဆုံးခဲ့သည်။
အထက်ရှမ်းစုရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
အထက်ရှမ်းစုရွာ (Ahhtetshansu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ သရက်တပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၈၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်တပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၉ ဦး၊ မ ၁၀၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုင်းပန် (ထက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝင်ကစွပ်
၎င်းတို့ကို ဂျပန်ရှိ ပင်လယ်ကမ်းခြေအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အရွယ်အစားအမျိုးမျိုး တွေ့ရှိကြသည်။ ကျောတ်ဆောင်များပေါ်တွင်လည်း သွားလာတတ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ မျက်လုံးအရောင်မှာ အပြာရောင်ဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်မှာ အနီရောင်ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီတိုင်း ပုသိမ်မြို့နယ် ငွေဆောင်(ယခု) ငဆွေ(ယခင်)ကမ်းခြေရှိ လီးကျွန်းတွင် တွေ့ရှိရတတ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုစွန်မျိုးများ
ဖီဇောရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ဖီဇောရွာ(Hpizaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဖီဇောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၂၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖီဇောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇ ဦး၊ မ ၂၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျွန် ဟာရှယ်
ဆာ ဂျွန် ဖက်ဒရစ် ဝီလီယံ ဟာရှယ် (၇ မတ် ၁၇၉၂ - ၁၁ မေ ၁၈၇၁) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်၊ နက္ခတ္တပညာရှင်၊ ဓာတုဗေဒပညာရှင်၊ တီထွင်သူနှင့် လက်တွေ့ဓာတ်ပုံပညာရှင်ဖြစ်သည်။ သူသည် မေရီ ဘက်ဝင်နှင့် ဝီလီယံ ဟာရှယ်တို့၏ ၁၂ ယောက်သော သားသမီးများထဲက သားတစ်ယောက်လည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် စနေဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလ ၇ စင်း အမည်နှင့် ယူရေးနစ်ပ်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလ ၄ စင်းအမည်ကိုလည်း နာမည်ပေးခဲ့သည်။ သူသည် ယနေ့ခေတ်အသုံးပြုသော ဓာတ်ပုံပညာအတွက် များစွာ လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ဂျွန် ဟာရှယ်သည် ၁၈၇၁ ခုနှစ် မေလ ၁၁ အသက် ၇၉ နှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ
တောင်ရင်း (တောင်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဧကဓီတုသုတ်
ရဟန်းတို့ ယုံကြည်မှု “သဒ္ဓါ”ရှိသော (သောတာပန်) ဥပါသိကာမသည် ချစ်ခင် စုံမက် နှစ်သက်မြတ်နိုးအပ်သော တစ်ဦးတည်းသောသမီးကို “ချစ်သမီး ... ဥပါသိကာ မဖြစ်လျှင် “ခုဇ္ဇုတ္တရာဥပါသိကာနှင့် ဝေဠုကဏ္ဍကီမြို့သူ နန္ဒမာတာဥပါသိကာမတို့လို ဖြစ်အောင် အားထုတ်စမ်းပါ၊ ဘိက္ခုနီဖြစ်လျှင်လည်း ခေမာထေရီနှင့် ဥပ္ပဝဏ္ဏာထေရီ တို့လိုဖြစ်အောင် ကျင့်စမ်းပါ၊ ဘုရားရှင်၏ တပည့်မ ဥပါသိကာတို့တွင် ခုဇ္ဇုတ္တရာ ဥပါသိကာနှင့် ဝေဠုကဏ္ဍကီမြို့သူ နန္ဒမာတာဥပါသိကာတို့သည်လည်းကောင်း၊ ဘိက္ခုနီတို့တွင် ခေမာထေရီနှင့် ဥပ္ပဝဏ္ဏာထေရီတို့သည်လည်းကောင်း ချိန်ခွင်သဖွယ် နှိုင်းယှဉ် တိုင်းတာဖွယ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ချစ်သမီးသည် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်မချင်း သေက္ခ သာဖြစ်သေးသော ချစ်သမီးအား လာဘ, သက္ကာရ, သိလောက မရောက်ပါစေသတည်း၊ ထိုလာဘ, သက္ကာရ သိလောကသည် သေက္ခသာဖြစ်သေးသော ထိုချစ်သမီးအား အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်နိုင်ရန် အတားအဆီး (အန္တရာယ်) ဖြစ်၏-ဟုတောင်းပန်မူ တောင်းပန်ရာ၏။ လာဘ, သက္ကာရ, သိလောကသည် ဤသို့အရဟတ္တဖိုလ်သို့ မရောက်နိုင်အောင် အန္တရာယ်ပြုနိုင်သဖြင့် ကြမ်းကြုတ် ခက်ထန်လှချေ၏။ လာဘ, သက္ကာရ၊ သိလောကတို့ကို အန္တရာယ်မပြုနိုင်အောင် ကျင့်ကြရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကိုးကား
[
မျှင်တောင်ရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
မျှင်တောင်ရွာ (Hmyintaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ မျှင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မျှင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆ ဦး၊ မ ၁၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ငြိမ်းချမ်းဆု (ပန်းချီဆရာ)
ဘဝအစနှင့် ပညာရေး
ပန်းချီဆရာငြိမ်းချမ်းဆုကို ၁၉၇၃-ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၇)ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးညွန့်ရွှေ (ကုန်သည်)နှင့် အမိ ကျောင်းဆရာမ ဒေါ်ညွန့်ညွန့်ရီ တို့မှ ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဥက္ကာပတွင် မွေးဖွားသည်။
အနုပညာ​လောက
သူ၏ ပန်းချီလက်ဦးဆရာသည် ပန်းချီဆရာလှိုင်ဘွား ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ပန်းချီလောကသို့ စတင်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဦးချမ်အေး၊ တင်ထွန်းလှိုင်၊ မင်းဇော် တို့နှင့်အတူStudio Square ပန်ချီပြခန်းကိုစတင်ထူထောင်ခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းဆု ခေါ် NCS သည် ပန်းချီဖြင့်လူသိများသော်လည်း အနုပညာနှင့်ပက်သက်လျှင်နယ်ပယ်ပေါင်းစုံ၌ ပါဝင်ပက်သက်ခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ ဏကြီး ရိုက်ကူးပြီး တေးရေး ဂျေမီရေးပြီး ဂျေမီနှင့်အိမ့်ချစ်တို့ သီဆိုထားသည့် မြစ်ဝှမ်းဇာတ်ညွှန်းတွင် ငြိမ်းချမ်းဆုပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားခဲ့သည်။
ငြိမ်းချမ်းဆု ခေါ် NCS သည် အဖွဲ့လိုက်ပြသမှုအနေဖြင့် ပြပွဲပေါင်း (၅၀) ကျော်ခန့်ပြသခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းရော ပြည်ပတွင်ပါ တကိုယ်တော်ပြပွဲ (၂၀) ကျော်ပြသခဲ့သည်။ သူ၏အနုပညာများကို ပြည်ပနိုင်ငံများဖြစ်သော ဂျပန်၊ ဟောင်ကောင်၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံများတွင်သွားရောက်ပြသခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းဆုသည် Mixed media အများအပြားကို အသုံးချခဲ့သည်။ သူ၏ အနုပညာထဲမှ အထူးထင်ရှားသော ပန်းချီလက်ရာများမှာ Dreamscape စီးရီး၊ NCS ၏ အခြားလက်ရာတစ်ခုမှာ မီနီယေချာဖြစ်သော Toy Soldiers ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာ လူတို့နေထိုင်ရာတွင် အလွယ်တကူတွေ့ရလေ့ရှိသော မီးပူ၊ ထွန်ခြစ်၊ ရွေပေါ်၊ သံမူလီ၊ ကြွက်ထောင်ချောက် စသည်များကို ကြေးသွန်းထားသည့် စစ်သားရုပ်ကလေးများနှင့်တွဲဖက်တင်ပြမှုဖြစ်သည်။ အခြားထူးခြားသောလက်ရာအနေဖြင့် ဗီနိုင်းအစ ပေါ်တွင် ရေးဆွဲခြင်းဖြစ်သည်။ ငြိမ်းချမ်းဆု သည် သူ၏ အဒေါ်ဖြစ်သည် ရှပ်ရှင်မင်းသမီးဟောင်း တိုးတိုးလွင်၏ ဓာတ်ပုံများအသုံးပြုပြီး ဗီနိုင်းစများပေါ်တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်၍ ၎င်းပေါ်တွင်ထပ်ဆင့်ရေးဆွဲခြင်းဖြစ်သည်။
ငြိမ်းချမ်းဆုသည် ဝဿန်ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၏ အထိမ်းအမှတ် ဆုတံဆိပ် ကိုဖန်တီးခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် အာဆီယံအနုပညာဆု (ASEAN Art Awards) ၏ အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ခေတ်ပြိုင်ပန်းချီတွင် ဒုတိယဆု ရခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ River Gallery ၏ Myanmar National Portrait Awards တွင် အမြင့်မားဆုံးသောချီးကျူးမှုခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူအနုပညာပြတိုက်၏ Signature Art Prize တွင် သူ၏ ရွှေငါးဗီဒီယိုအနုပညာပြကွက်ကို စာရင်းတင်သွင်းခြင်းခံရသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံဖူကူအိုကာ အာရှအနုပညာပြတိုက်နှင့်စင်ကာပူ အနုပညာပြတိုက်တို့က သူ၏လက်ရာများကို စုဆောင်းထားရှိသည်။ တသီးပုဂ္ဂလ စုဆောင်းထားသူများမှာ ဆွစ်ဇာလန်၊ စင်ကာပူ၊ ဂျပန်၊ အီတလီ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်၊ အမေရိကား၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံများတွင် ရှိသော အနုပညာမြတ်နိုးသူများဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံဘဏ်အသင်း၊ နိုင်ငံတကာကျောင်းများဖြစ်သော ILBC နှင့် YIS၊ ကမ္ဘောဇဘဏ် (ရန်ကုန်)၊ ဖီးလစ်မောရစ် ကုမ္ပဏီများအဖွဲ့၊ Charoen Pockhand Group of companies, Thailand တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဘဝနိဂုံး
ငြိမ်းချမ်းဆုသည် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက် ည ၈ နာရီ ၄၅ မိနစ်၊ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးတွင် အသည်းရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ၊ သမီး (၂) ယောက်နှင့် မြေးတစ်ယောက်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
တရားမျှတစွာ အသုံးပြုခြင်း
တရားမျှတစွာ အသုံးပြုခြင်း (fair use) သည် မူပိုင်ခွင့်ရှိ ပစ္စည်းအား မူပိုင်ခွင့်ပိုင်ရှင်ထံမှ ခွင့်ပြုချက် ရယူရန်မလိုဘဲ အကန့်အသတ်ဖြင့် အသုံးပြုခွင့်ပေးထားသည့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဥပဒေဆိုင်ရာ အယူဝါဒ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုပြင်ပ အချို့နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုသည့် Fair dealing နှင့် ဆင်တူသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယနေ့အချိန်ထိ မူပိုင်ခွင့်လိုက်နာမှု၊ စောင့်ကြည့်မှု၊ တရားစွဲဆိုမှုများ ကောင်းမွန်စွာ မထွန်းကားသေး၍ မူပိုင်ခွင့်ချိုးဖောက်ခံရမှုများနှင့် မျှတမှုများ အားနည်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောက့် Fair use ဆိုသည့် မူပိုင်ခွင့်တောင်းခံခြင်းမရှိပဲ တစိတ်တဒေသဖြစ်စေ အလုံးစုံဖြစ်စေ ခွင့်ပြုချက်တစ်စုံတရာမတောင်းဆိုခြင်းနှင့် အသုံးပြုခွင့်ပေးထားခြင်းများလည်းမရှိသေးပါ။
ဝါးခယ်မမြို့
ဝါးခယ်မမြို့သည် ဧရာဝတီတိုင်း၊ မြောင်းမြခရိုင် အတွင်းတည်ရှိ၍ ဝါးခယ်မမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်ခွဲများဖြစ်ကြသော ရွှေလောင်းမြစ်နှင့် ပြန်မလော့မြစ်တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသည့် အလျား ၂၃ မိုင် ရှိသော ဝါးခယ်မမြစ်၏ ကမ်းပါးပေါ်၌ မြို့တည်ထားလေသည်။
အမည်ဆင်းသတ်လာပုံနှင့် သမိုင်း
မြန် မာ့စွယ်စုံကျမ်း အမှတ် ၁၂ တွင်မူ ဝါးခယ်မ ဟူသောအမည်သည် ဝါးကြုယ်မ ဟူသောစကားလုံး မှ ရွေ့လျားလာခြင်း ဖြစ်ပြီး အဓိပ္ပာယ် ဝါး = ကွင်း ကြုယ်= မျိုးစေ. ထို့ကြောင့် မျိုးစေ့များကြဲချစိုက်ပျိုးရာကွင်း ဖြစ်သည်ဟု ရေးသားပါသည်။
သို့ရာတွင် ဦးသိန်းဝင်း ပြုစုသော သော်ကစေတီတော်သမိုင်း စာအုပ်တွင်မူ သမုဒ္ဒဃောသ မင်းတို့ မုခ၀တီ မြို့တည် နန်းစံခဲ့သည် ကိုလက်မခံပါ။ သူကထောက်ပြသည်မှာ  ထိုမင်းနှင့် မိဖုရား လက်ထက်တွင် တိုးတက်စည်ကားခဲ့သော ပုသိမ် ၃၂ မြို့ စာရင်းတွင် မုက္ခ၀တီမြို့ ဟူ၍ မပါပါ။ ပုသိမ်ရာဇဝင် စာမျက်နှာ ၉၁ မှ ၉၈ တွင်ပါသော ပုသိမ် ၃၂ မြို့ စာရင်းတွင် အမှတ်စဉ် (၇) ကျိုက်အမွန်- ဆိပ်ကြီး- ကျိုက်ပွန်မြို့ - မြောင်းမြမြို့ ဟုလည်းကောင်းအမှတ်စဉ် ၂၉ တွင် ကျိုက်တည် မုဠော - သမြင်တုံမြို့ - ပန်းတနော်ဟု လည်းကောင်းပါပါသည်။ မုက္ခ၀တီသည် အမှန်မြို့ဖြစ်ခဲ့ပါက ဤ စာရင်းတွင်ပါရမည်ဖြစ်သည်။ ဖြစ်နိုင်သည်က ထိုမင်းမိဖုရား နှစ်ပါးတို့ မြောင်းမြနှင့် ပန်းတနော်မြို့များသို့ ကူးလူး သွားလာခိုက် သရွတ်မြိုက် ဒေသအရောက် ရွှေစာရံနှင့် ရွှေစာပျံစေတီများ တည်ခိုက်ယာယီစံနန်းဖြင့် စံမြန်းခဲ့ခြင်းသာဖြစ်နိုင်သည် ဟူသောအယူအဆကလည်း လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာပင်။ ထို့မှအနားတဝိုက်လှည့်လည်ခိုက် သော်ကပန်းမြေခသောနေရာတွင် သော်ကစေတီတော် တည်ခြင်း ဟင်းချက်ကောင်းသောဒေသဖြစ်သဖြင့် ထော်ကနွတ် (ရွှေယောင်းမ )အမည်တွင်စေခြင်း တို့ကလည်း  အထောက်အထားများပင်။ ထိုအထောက်အထားများအရ မင်းမိဘုရားနှစ်ပါးတို့ စေတီတည်ချိန် ဝါးခယ်မဝန်းကျင်ရောက်ချိန်က မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၃၀ နှင့် ၆၄၀ ကြားဟု ခန့်မှန်းပါသည်။
မြို့၏ သမိုင်းစဉ်အရ မြို့တစ်ဖက်ကမ်း ထော်ကနွတ် ရပ်ကွက်အနီး ကျေးရွာများတွင် မွန်လူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့ရာ ဘုရင်နှင့် မိဖုရားတို့သည် မုခ၀တီနန်းမြို့မှ ထိုဒေသသို့ ရောက်ရှိခိုက် အချက်အပြုတ်ကောင်းမွန်လှသော ရွာသူရွာသားများ၏ ပြုစုမှုကြောင့် ထော် (ရွှေ)ကနွတ် (ယောင်းမ) မှ ယခုလက်ရှိ ထော်ကနွတ်  ယခုလက်ရှိနာမည်ရရှိလာခြင်းဖြစ်သလို  ဘုရင်ရောက်ရှိနေခိုက် အထက်အညာစလေရပ်မှ လှေကြီးများ စုန်ဆင်းလာပြီး ပြောင်းရွှေ့ရောက်ရှိလာခြင်းကို ဟိုဝါးပင်အောက်က ဘယ်သူတွေလဲ ဟုမေးမြန်းရာ ဝါးပင်အောက်က ခ မ (မြန်မာ ) တွေပါ ဟုပြောရာမှ ဝါးခယ်မဖြစ်လာခြင်းဟာလည်းဆိုကြသည်။  ထို့အပြင် ယခုလက်ရှိ ထော်ကနွတ် အရပ်ရှိ မွန်တို့ကတစ်ဖက်ကမ်းတွင် ဗမာလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်ကို   ဗမာစု မွန်ဘာသာဖြင့် ဝိုင်းခမိုင်း ထိုမှ ဝေါခမော နောက်ဆုံး ဝါးခယ်မဖြစ်လာရသည်ဟု လည်းတွေ့ရှိရသည်။
ရှေး လူကြီးများ၏ အပြောအရမူ ဝါးခယ်မသည် စလေသား ဆင်ဖြူကျွန်းသား အများစု ပါသောအညာသူ အညာသားများ စုပေါင်းနေထိုင်ခဲ့သောမြို့ဖြစ်ကြောင်း ဌာနေများက ဗမာများ နေထိုင်ရာဖြစ်၍ ဗမာ့ကွင်း ဟု မွန်ဘာသာဖြင့်ခေါ်ရာမှ ဝါးခယ်မ ဖြစ်လာကြောင်း ယခင်က ဆင်ဖြူကျွန်းပိုင်း စလေပိုင်း (ယခုမြသိန်းတန်) ပွဲစားတန်း မင်းပိုင်း လှေကျင်းကုန်း ဟုခွဲခြား ထားခဲ့ကြကြောင်း ထိုစဉ်က ဝါးခယ်မတွင် အိမ်ခြေ ၁၀၀၀ မပြည့်၍ မြူနီစပယ် အဖွဲ့ မဖွဲ့နိုင်သဖြင့် ထော်ကနွတ် ရွာသစ် တရုတ်တန်း သော်က စသည်တို့ကို မြို့နယ် နယ်နမိတ်အတွင်း  သွတ်သွင်း ခဲ့ရကြောင်း  ဝါးခယ်မမြို့သည် မြောင်းမြ ခရိုင်အတွင်း အလည်ဗဟိုဖြစ်၍ ဒီစတြိတ် မြို့သတ်မှတ်၍ အရေးပိုင် ရုံးစိုက်ဖူးကြောင်း ထောင်ပိုင်ဆရာဝန် ပြောင်းလာသောအခါ ရေတွင်း ရေကန်ကောင်းကောင်း မရှိ မြေနိမ့် မြေပျော့ဖြစ်၍ ခရိုင်ရုံး ထောင်စသည်တို့ပြုလုပ်ရန် မဖြစ်ကြောင်း တင်ပြ ငြင်းဆိုသဖြင့် မြောင်းမြကို ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြို့အဖြစ် ပြောင်းရွေ့ခဲ့ရကြောင်း    မှတ်သားရသည်။
ပိနန်ဆရာတော်ကြီး ဦးပညာဝံသ ကမူ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၂၀၀ နီးပါးက မြစ်၀ကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် မူရင်းနေထိုင်သူအလွန်နည်းပါးကြောင်း  ဆင် ကျား မျောက် ငှက် သားရဲ တိရစ္ဆာန် များကျက်စားနေထိုင်သော  သစ်ဝါးနွယ် ကြိမ်ပင်များ ပေါများသည်. တောနက်များသာဖြစ်ကြောင်း နေရာအနှံ့အပြားမှ လူများ လာရောက်အခြေချ နေထိုင်ရာမှ ကျေးရွာ ကြီးများအဖြစ်ပြောင်းလဲလာကြောင်း ထိုစဉ်က ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာ အချက်အချာ မြို့မှာ ရွှေလောင်းဖြစ်ပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲခြင်း ကမ်းမြေပြိုခြင်းတို့ကြောင့် ဝါးခယ်မတည်ရာသို့ ရွေ့ပြောင်း၍ မြို့တည်ကြောင်း ဆိုသည်။ စာပေကျမ်းဂန်နှံ့စပ်လှသော ဟင်္သာတ မြစ်ကွေ့တိုက်ဆရာတော်က အမျိုးသား ပညာဝန် ဦးဖိုးကျားထံ မြို့အမည်နှင့်ပတ်သက်၍ ဝါးဟဲ့ခယ်မ   ကိုလည်းကောင်း ဝါးရုံနှင့် ခဲပြား ခဲမ များ ရှိသည် နှင့်လည်းကောင်း ဆက်စပ်မှု ရှိ/ မရှိ၁၂၉၉နတ်တော်လပြည်.ကျော်၆ ရက် (၁၉၃၇ ခန်.)က စာရေး မေးမြန်းရာ ဦးဖိုးကျားက ၂၉ .၁၂. ၁၉၃၇ ရက်စွဲဖြင့် ဝါးခယ်မဟာ မွန်စကားရင်း ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ မြန်မာသံနှင့် ကြံတော်မမူပါနှင့် ဘုရားဟု ပြန်လည်ဖြေကြား လျှောက်ထား ဖူးကြောင်းလဲ မှတ်သားရသည်။
မြတ်နိုးနီးဝေး ပုသိမ်ပြေးဟု
ဘုန်းမွှေးကျော်ဇော တံခိုးပြောသား
ကုမာရန္တီ ခေါ်သမည်ဖြင့်
ပသီမင်းသမီး ရှုမငြီးသည်
လှထီးနတ်မျှ ဥမ္မာဒတို့
မုခ၀တီ နန်းသိင်္ဂီမှ
ရွှင်ပြချိုကြည် ကြွကာလည်တွင်
မျှော်ရည်နိဗ္ဗာန် ဥမ္မာဒန်၏
ဓိဌာန်တရာ ရှစ်ခုသာတည့်
ဗုဒ္ဓတည်မှု အကြောင်းပြုလျှက်
ပံသုကေမှ ပန်းသော်ကလည်း
လေခမြေတက် ပျံကာတက်ကြောင့်
လှမြတ်နတ်တူ တည်တော်မူသည်
မဉ္ဓူသော်က မြတ်ဗုဒ္ဓကို ထိုလင်္ကာ ကိုအစအဆုံးရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းမဟုတ်ပဲ စာရေးဆရာကြီးသတိုးသောင်းဖော်ထုတ်ခဲ့သော အပိုင်းအစတစ်ရပ်အဖြစ်သာတွေ့ရသည်။ စာဆိုဦးလူငယ်ဆိုသည်မှာ သီပေါမင်း၏ ကျောက်ရစ်စင်တော်ကြီး၏ စာဆိုတော်ဟုသိရသည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သဖြင့် တည်ရာအရပ်သည် ပြန့်ဖြူးသော မြေနိမ့်ဒေသဖြစ်သည်။ ဝါးခယ်မမြို့သည် ဧရာ၀တီတိုင်း ဒေသကြီး ၏ ခရိုင် ၆ ခု(နာဂစ်မတိုင်မှီက ၅ ခု) အနက် မြောင်းမြခရိုင်အတွင်းတွင် ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်အဆင့်ရှိ မြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၆ဒီဂရီ ၀၆ မိနစ် မှ ၁၈ ဒီဂရီ ၅၀ မိနစ်အတွင်း အရှေ.လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ ဒီဂရီ ၀၁ မိနစ်မှ ၉၅ ဒီဂရီ ၃၀ မိနစ် အတွင်း တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက် ဘက်တွင် ပန်းတနော်မြို့နယ်နှင့် မအူပင်မြို့နယ် အရှေ့ဘက်တွင် ကျိုက်လတ်မြို့နယ် အရှေ့ တောင်ဘက်တွင် မော်လမြိုင်ကျွန်း မြို့နယ် တောင်ဘက်တွင် လပွတ္တာ မြို့နယ် အနောက်ဘက်တွင် မြောင်းမြမြိုနယ် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အိမ်မဲမြို့နယ်တို့ ရှိသည်။ မြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာ ၁ဝ၈၉ ဧက (စတုရန်းမိုင် ၄၂ဝ ခန့်) ဖြစ်၍ အလျားမှာ နှစ်မိုင်၊ အနံမှာ အနောက်ဘက်၌ တစ်မိုင်ရှိ၍ အရှေ့ဘက်၌ ခြောက်ဖာလုံရှိရှိ၍ ကျေးရွာအုပ်စုပေါင်း ၁၃၅ ရှိသည်။ မြောက်ဘက်စွန်းမှ တောင်ဘက်စွန်းထိ ၄၄ မိုင်ခန့်ရှိပြီး အရှေ့ ဘက်စွန်းမှ အနောက်ဘက်စွန်းထိ ၁၉ မိုင်ခန့် ရှိသည်။ မြန်မာ လူမျိုးနှင့် ကရင်လူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်လျက်ရှိပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၂၄၃၀၄၈ ရှိ ကာ ယခုအခါ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၄၉၂၅ ဦး နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ အပူပိုင်း မုတ်သုန်ရာသီဥတု ကို ခံစားရသည်။