cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကယ်လစ်ပါ
ခြေမတူကယ်လစ်ပါ
ခြေမတူကယ်လစ်ပါ (Oddleg calipers) ကို Hermaphrodite calipers (သို့) Oddleg Jennys ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြ၍ ဘယ်ဖက်ဘေးတွင် ပြသထားပေးသည်။ ဤကိရိယာကို ပြုလုပ်မည့်ပစ္စည်း၏ အစွန်းမှ သတ်မှတ်အကွာအဝေးတစ်ခုနေရာတွင် မျဉ်းရေးဆွဲရန် အသုံးပြကြသည်။ ကွေးကောက်နေသော ခြေထောက်ကို ဝတ္ထု၏ အစွန်းနေရာတွင် ထားရှိပြီး ကျန်ခြေထောက်ကို အကွာအဝေးတစ်ခုနေရာ၌ အမှတ်မှတ်သားရန်အတွက် အသုံးပြကြ၏ ။
ဗာနီယာကယ်လစ်ပါ
[[File:Vernier caliper.svg|thumb|none|600px| ဗာနီယာကယ်လစ်ပါပြပုံ။ ပုံပါအညွှန်းများမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။ 1. အပြင်ညှပ်များ (အကြီး): အခေါင်းပေါက်ပါ ထုလုံးရှည် (ဆလင်ဒါ) ၊ စက်လုံး ကဲ့သို့ အရာဝတ္ထုများ၏ အပြင်အချင်းကို တိုင်ရာ၌ အသုံးပြုသည်။
2. အတွင်းညှပ်များ (အသေး): အခေါင်းပေါက်ပါ ထုလုံးရှည် (ဆလင်ဒါ) ၊ ပိုက် စသည်များ၏ အတွင်းအချင်းကို တိုင်းရာ၌ အသုံးပြုသည်။
3. အနက်စမ်းတံ: ဘီကာခွက်သေး၊ အခေါင်းပေါက်ကဲ့သို့ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ အနက်ကိုတမုင်းတာရန် အသုံးပြုသည်။
4. အဓိကစကေး (မက်ထရစ်စနစ်): မက်ထရစ်စကေးတစ်ခုဖြစ်သည်။ မီလီမီတာများဖြင့် မှတ်သားထား၍ ၁ မီလီမီတာ (အလျား) အထိတိုင်းတာနိုင်သည်။
5. အဓိကစကေး (ဗြိတိသျှစနစ်): လက်မနှင့် ၎င်း၏အစိတ်အပိုင်းများကို မှတ်သားထားသော စကေးတစ်ခုဖြစ်သည်။
6. ဗာနီယာစကေး (မက်ထရစ်စနစ်) ဤစကေးသည် ၀.၁ မီလီမီတာ (သို့) ၎င်းထက်ပိုတိကျသော တိုင်းတာခြင်း အထိ ပေးစွမ်းနိုင်သည်။
7. 'ဗာနီယာစကေး (ဗြိတိသျှစနစ်) ဤစကေးသည် လက်မ၏ အစိတ်များကို တိုင်းတာပေးနိုင်သည်။
8. အထိန်း: တိုင်းတာရာ၌ ရွေ့နိုင်သောအပိုင်းကို အသေချုပ်ထားရန် အသုံးပြုကြသည်။ ]]
ခွန်ဆိုင်း (လယ်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ခွန်ဆိုင်း (လယ်)ရွာ (Hkunhseng (Middle))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကယ်လစ်ပါ
ဒီဂျစ်တယ်ကယ်လစ်ပါ
အနာလော့ခ် ဒိုင်ခွက်နေရာကို ဒီဂျစ်တယ်ပုံစံဖြင့် ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် အစားထိုးထားခြင်းဖြစ်သည်။
ခွန်ဆိုင်း (လယ်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကယ်လစ်ပါ
မိုက်ခရိုမီတာကယ်လစ်ပါ
ဘေးတိုက်ရွေ့လျောမှုအစား တိကျစွာ ခုတ်စားထားသော ဝက်အူတစ်ခုကို မိုက်ခရိုမီတာတွင် သုံးစွဲထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တိုင်းတာရေး ကိရိယာများ
သရက်တောရွာ၊ ကျေးပင်လယ်
သရက်တောရွာ၊ ကျေးပင်လယ်
ကံကုန်းရွာ၊ ဝဲကလေး
ကံကုန်းရွာ၊ ဝဲကလေး
ကုန်းကြီးစုရွာ၊ မိုးမခ
ကုန်းကြီးစုရွာ၊ မိုးမခ
မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားများ
အလွန်ရှေးကျသော အချိန်ကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူများနေထိုင်လာခဲ့ကြ သည်။ ရှေးအကျဆုံး နေထိုင်ခဲ့သူတို့မှာ ကျောက်အသုံးအဆောင် လက်နက်ပစ္စည်းတို့ကိုသာ အသုံးပြု၍ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသော ကျောက်ခေတ် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုလူမျိုးတို့နောက်၊ အနည်းငယ်မျှသာ ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း တိုးတက်ရရှိခဲ့သည့် နီဂရီတို ခေါ် နီဂရိုး အငယ်စား လူမျိုးများ နေထိုင်သွားခဲ့ကြ၏။
ကျောက်ခေတ်လူမျိုးတို့၏ အဆက်အနွယ်သည် အခြားသော နိုင်ငံများမှာကဲ့သို့ ကွယ်ပျောက်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သော်လည်း နီဂရီတိုတို့၏အနွယ်ကား မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အတွင်းရှိ အန္ဒမန်ကျွန်း ခေါ်ကပ္ပလီကျွန်းတွင် ယနေ့တိုင် တွေ့ရသေးသည်။
နီဂရီတိုတို့၏နောက် ရောက်ရှိလာသော လူတို့မှာ အမျိုးအားဖြင့် များပြားလှ၏။ မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်း၏ အစပိုင်း ခေတ်မှာ အမှန်အားဖြင့် ထိုမြောက်မြားလှသော လူမျိုးတို့ဝင်ရောက် ရွှေ့ပြောင်းသွားလာနေထိုင်ခြင်း အကြောင်းသာဖြစ်ပေ၏။ အချို့လူမျိုးများသည် မိမိတို့ ရောက်ရှိရာဒေသတွင် အခြေစိုက် နေထိုင်၍ ယဉ်ကျေးမှု အချက်အလက်တို့၌ တိုးတက် ဖွံ့ဖြိုးလျက် ရှိကြ၏။ အချို့သည် ယဉ်ကျေးမှုနယ်နှင့် ကွာလှမ်းရာ ဒေသတို့၌ တိုးတက်မှု လုံးဝမရှိဘိသကဲ့သို့ ရှေးအခါက အဆင့်အတန်းနှင့်ပင် ရပ်တန့် တည်မြဲလျက်ရှိ၏။ အချို့ကား လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၂ဝ အထိ ဆက်လက်ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်ဆဲပင် ရှိသေး၏။ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ခန့်မှန်း သန်ခေါင်စားရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၂၄ သန်းကျော်ဖြစ်၏။ အထက်ပါ ၂၄သန်းကျော်မျှသော လူဦးရေတွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံ အကျုံးဝင်နေ၏။ ထိုသူတို့ကို လူမျိုးအလိုက် ခွဲခြားရာတွင် ပြောဆိုသော ဘာသာစကားကို လိုက်၍ ခွဲခြား ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတို့ ပြောဆိုသည့်ဘာသာ စကားများကို အမျိုးအလိုက် ခွဲခြားလျှင် အစုကြီးနှစ်စု ရသည်။ တစ်စုမှာ ဩစထရစ်အစုကြီး(ဝါ) ရှေးကျသော တောင်ပိုင်း အစုကြီးဖြစ်၏။ အခြားတစ်စုမှာ တိဗက် - တရုတ်အစုကြီးဖြစ်သည်။ ဩစထရစ် အစုကြီးတွင် အစုခွဲ နှစ်ခုကွဲ၏။ တစ်စုမှာ ပင်လယ်ပိုင်းတွင် ပြောဆိုသော ဩစထရိုနီးရှ အစုခွဲဖြစ်၏။ အခြားအစုခွဲမှာ ကုန်းပိုင်းတွင် ပြောဆိုသော ဩစထရိုအာရှ အစုခွဲဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဩစထရိုနီးရှ အစုခွဲတွင် ပါဝင် သည့် ဘာသာစကားရပ်များကို ပြောဆိုသူတို့သည် မလေးလူမျိုးများနှင့် ဆလုံလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ထိုသူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်ဆုံးအပိုင်းလောက်တွင် နေထိုင်ကြ၏။ မလေးလူမျိုး ဦးရေမှာ ၄…၄ဝဝ မျှရှိ၍၊ မြိတ်ခရိုင် တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။ ထိုသူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် ဆက်လျက်ရှိသော မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်ရှိ မလေးလူမျိုးများနှင့် တစ်ဆက်တည်းဖြစ်၏။
ထားဝယ်ကျွန်းစု၊ တောင်ဘက် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်ရှိ မြိတ်ကျွန်းစုများတွင် မိမိတို့ကိုယ်ကို မော်ကင်ဟုခေါ်သော ဆလုံလူမျိုးများရှိသည်။ လူဦးရေအားဖြင့် မြန်မာ နိုင်ငံတွင်း၌ ၅…ဝဝဝ ကျော်မျှရှိ၏။ ဩစထရိုအာရှ အစုခွဲတွင် ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသူတို့အနက် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တိုင်းရင်းသားအဖြစ် နေထိုင်ကြ သူတို့မှာ မွန်လူမျိုး၊ ပလောင်လူမျိုးနှင့် ဝလူမျိုးများ ဖြစ်သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်ခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မွန်လူမျိုးဦးရေမှာ ၃၃၆…၇၂၈ ဖြစ်၏။ ပလောင် - ဝ လူမျိုးတို့၏ ဦးရေမှာ ၁၇၆…၃၂၈ ဖြစ်၏။ ဤဩစထရစ် အစုကြီးဝင် ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသူတို့သည် တစ်ကြိမ်က အနောက် ဘက် အာသံနယ် ခါစီတောင်များမှ အရှေ့ဘက် တရုတ်ပင်လယ်ရှိ ဟိုင်နံကျွန်းအထိဖြစ်သော မျဉ်းကြောင်း၏ တောင်ဘက် အာရှတိုက် အရှေ့တောင်ပိုင်း ဒေသတစ်ခုလုံးတွင် နေထိုင်ခဲ့ဘူးဟန် ရှိလေသည်။ အကြောင်းမှာ ဩစထရိုအာရှ အစုဝင် ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသူတို့အား ဤဒေသအတွင်း အနှံ့အပြား တွေ့ရှိှရသော ကြောင့် ဖြစ်၏။ အထူးသဖြင့် ထိုအစုခွဲ ဝင် မွန်လူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက ယိုးဒယားနိုင်ငံတွင်း၌လည်း ခရစ်ခုနစ်ရာစု နှစ်လောက်မှစ၍ စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ခဲ့ သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုသူတို့နှင့် အနွယ်တူသော ခမာလူမျိုးတို့သည်လည်း ယိုးဒယားနိုင်ငံ အရှေ့ဘက် ဒေသများ တွင် ထိုခေတ်လောက်မှစ၍ ကြီးစိုးခဲ့၏။ ထို့ပြင် ဤအစုခွဲဝင် ဘာသာစကားတစ်မျိုးကို ပြောဆိုသော လူမျိုးအချို့ကို အိန္ဒိယ နိုင်ငံတောင်ပိုင်း၌ တွေ့ရှိရလေသည်။ ထိုသူတို့မှာ မွန်ဒ ( မုဏ္ဍ ) စကားများကို ပြောဆိုသူများဖြစ်၏။ အာသံနယ် ခါစီတောင်များတွင် နေထိုင်သော ခါစီလူမျိုးတို့သည်လည်း ဤအစုခွဲဝင် လူမျိုးများဖြစ်သည်။ မွန်၊ ပလောင်နှင့် ဝလူမျိုးတို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ နေထိုင်သော ဤအစုခွဲဝင် အခြားလူမျိုးများလည်း ရှိသေး၏။ ထို သူတို့အား ယင်း ( ရိယန်း (ဝါ) ယန်းလည်းဟူ၏။ ) လူမျိုးနှင့် ဓနော၊ သို့မဟုတ် ဂနောခေါ် လူမျိုးများဖြစ်သည်။ ပထမ အမျိုးမှာ လူဦးရေ ၁၄…ဝဝဝ ခန့်ရှိ၍ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း အထူးသဖြင့် မိုးနဲနယ်၌ ပါဝင်သော သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် တောင်များပေါ်တွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။ ယင်းလူမျိုး
ငှက်ပျောချောင်းရွာ၊ ဦးပိတ္ထုတ်ရွာမ
ငှက်ပျောချောင်းရွာ၊ ဦးပိတ္ထုတ်ရွာမ
မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားများ
ဒုတိယ လူမျိုးမှာ လူဦးရေအားဖြင့် ၁…၁၆ဝ ခန့်ရှိ၍ ယခုအခါတွင် ရှမ်းပြည်နယ် မြေလတ်ပိုင်းတွင် ဓနုလူမျိုးများနှင့် ရောနှောလျှက် ပင်းတယ၊ သမခမ်း၊ ပင်မှီစသော ဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။
တိဗက်-တရုတ် အစုကြီး
တိဗက်-တရုတ် အစုကြီးတွင် တိဗက်-မြန်မာနှင့် ထိုင်း-တရုတ်ဟူသော အစုခွဲ နှစ်စုပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ တိဗက်-မြန်မာ အစုခွဲတွင် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်သူတို့မှာ မြန်မာအစုငယ်ဖြစ်၍၊ ထိုင်း-တရုတ် အစုခွဲတွင် လူဦးရေ အများဆုံးမှာ ရှမ်းအစုဖြစ်သည်။
တိဗက်-မြန်မာ အစုခွဲ
တိဗက်-မြန်မာ အစုခွဲတွင် မြန်မာ၊ သက်၊ လိုလို-မူဆို၊ ကချင် ( ဂျင်းဖော )၊ ချင်းခေါ် ကုကီချင်း၊ နဂနှင့် ကရင် စသော အစုငယ်များ ပါဝင်သည်။
ဆင်ကဲရွာ
ဆင်ကဲရွာ
မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားများ
မြန်မာ အစုငယ်
၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်ခေါင်င်စာရင်းအရ မြန်မာအစုငယ်ဝင် ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသူတို့၏ ဦးရေ မှာ ၉၈…၆၃…ဝဝဝ ဖြစ်၏။ နိုင်ငံ လူဦးရေ၏ ၆၇ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ယင်းတို့အနက် မြန်မာစကားများကို ပြောဆိုသူ ဦးရေမှာ ၆ဝ ရာခိုင်န့န်းသာရှိ၍ ကျန်ခုနစ်ရာခိုင်န့န်းမှာ မြန်မာစကားနှင့်တူ၍ ပြောဆိုရာတွင် ကွဲသော အသံကွဲ ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသူများဖြစ်ကြ၏။ မြန်မာတို့၏ ဗဟိုချက်ချာဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းဖြစ်၏။ လူဦးရေမှာ ထိုဒေသရှိ လူအားလုံး၏ ၉၅ ရာခိုင်န|န်းဖြစ်လေသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသရှိ လူအားလုံး၏ သုံးပုံ နှစ်ပုံသည် မြန်မာစကားကို ပြောကြသည်။ ကျန် အခြားဒေသတို့၌ အနည်းနှင့်အများ တွေ့ရှိရလေသည်။ မြန်မာစကားနှင့် တူ၍ ပြောဆိုရာတွင် ကွဲသော အသံကွဲ ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသူတို့မှာ ရခိုင်များ (၂…၂၂…ဝဝဝ)၊ ရမ်းဗြဲများ (၃…၂၇…ဝဝဝ)၊ စစ်တွေနယ်နှင့် ရခိုင်တောင်တန်းနေ ချောင်းသားများ (၃၅…ဝဝဝ)၊ သာယာဝတီနယ် ပဲခူးရိုးမ အစွန်းတွင် နေသော ယဗိန်းများ၊ မြန်မာများနှင့် တဖြည်းဖြည်း ရောနှောလျက် ရှိကြသည့်ယောများ (၁…ဝဝဝ)၊ မြေပြန့်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် ဆုံရာ မြေလတ်ဒေသများတွင် အများဆုံး တွေ့ရသော ဓနု၊ သို့မဟုတ် ရှမ်းဓနုများ (၆…ဝဝဝ)၊ ညောင်ရွှေနယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် မြေလက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရသော တောင်ရိုးများ (၂၂…ဝဝဝ)၊ အင်းလေးနယ်တွင် နေထိုင်ကြသော အင်းသားများ (၅၇…ဝဝဝ)၊ တနင်္သာရီတိုင်းမှထားဝယ်များ (၁…၆ဝ…ဝဝဝ)နှင့် မြိတ်များ (၁…ဝဝ…ဝဝဝ)တို့လည်း ပါဝင်သည်။ ရခိုင်လူမျိုး ဓနုလူမျိုး တောင်ရိုးလူမျိုး အင်းသား ထားဝယ်လူမျိုး
လိုလိုမူဆိုအစုငယ်
လိုလို-မူဆို အစုငယ်ဝင် ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသူများမှာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ၉၃…ဝဝဝ မျှရှိ၍ လူဦးရေမှာ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လျက်ရှိ၏။ ထိုသူတို့၏ ဗဟိုချက်ချာဒေသမှာ တရုတ်နိုင်ငံယူနန်ဖြစ်၏။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ၇၅…ဝဝဝ၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် ၉…ဝဝဝ၊ မြစ်ကြီးနားနယ်တွင် ၈…ဝဝဝ မျှစီ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသည်။ ဤအစုငယ်ဝင် ဘာသာ စကားများကို ပြောဆိုသူတို့တွင် လီရှောလူမျိုး (လီဆိုး(ဝါ)လီဆူး(ဝါ)ယောယင်လည်းဟူ၏။) စုစုပေါင်း ၂ဝ…ဝဝဝ ရှိ၍၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် ၈…ဝဝဝ၊ မြစ်ကြီးနား ခရိုင်တွင် ၆…ဝဝဝ၊ ကသာနှင့် ဗန်းမော် ခရိုင်တို့တွင် ၃…ဝဝဝ ပျံ့နှံ့နေကြသည့် အပြင်၊ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း ကျိုင်းတုံနယ်တွင် အများဆုံး တွေ့ရပြီးလျှင် တောင်ဘက်ယိုးဒယား၊ အရှေ့ဘက် ဗီယက်နမ် နယ်များအတွင်းသို့ ပျံ့နှံ့နေကြသော ကော(အီကော (ဝါ) ခကောလည်း ဟူ၏။) (၃၉…ဝဝဝ) တို့ပါဝင်ကြသည်။ လီရှောလူမျိုး၊ကောလူမျိုး
ဤအစုငယ်ဝင် မူဆိုလူမျိုးများကို ယူနန်ပြည်နယ် အနောက်မြောက်ပိုင်း၌ တွေ့ရ၏။ သို့ရာတွင် ထိုသူတို့နှင့် အနွယ်တူ ဖြစ်သော လားဟူများကိုကား ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတို့၌ တွေ့ရ၏။ လားဟူ လူဦးရေမှာ ၂၇…ဝဝဝ မျှရှိ၍၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌ ၁…၆ဝဝ မျှသာရှိသည်။ လားဟူများကို ကျိုင်းတုံနယ်၌ အများဆုံး တွေ့ရ၍ လားဟူနှင့် လားဟူစီဟူ၍ နှစ်မျိုး ကွဲပြားနေကြသည်။ လားဟူလူမျိုး
ဤအစုငယ်တွင် အပါအဝင်ဖြစ်၍ ယခုအခါ တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်လုမတတ် ရှိသော ဆီးရှား ဘာသာစကားလည်း ရှိသေးသည်။ ထိုဘာသာစကားကို ပြောဆိုသူတို့မှာ ဒရူးလူမျိုးနှင့် နုံလူမျိုး(ရဝမ်းလူမျိုး) တို့ဖြစ်သည်။ သူတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဘက်စွန်း မေခမြစ်ဖျား ဒေသတွင် တွေ့ရသည်။ ( ဒရူးလူမျိုး။) ( နုံလူမျိုး --- ။)
ကချင် (ဂျင်းဖော) အစုငယ်
ကချင်အစုငယ်ဝင် ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသူတို့၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၃၁ခုနှစ် သန်ခေါင်စာရင်းအရ၁…၅၃…၃၄၅ ရှိ၏။ သန်ခေါင် စာရင်း မကောက်ယူဘဲ ချန်လှပ်ထားသော ဒေသတို့၌ အများပင် ရှိသေးသည်။ ထိုသူတို့ကို ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်း၊ ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနားနှင့် ကသာ ခရိုင်များတွင် တွေ့ရသည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က သန်ခေါင်စာရင်း ကောက်ယူရာတွင် မပါသော မြစ်ကြီးနားခရိုင် အချို့သော နယ်များတွင် ၁၆…ဝဝဝ၊ တြိဂံဒေသတွင် ၂၄…ဝဝဝ၊ ဟူးကောင်း တောင်ကြားတွင် ၁၃…ဝဝဝမျှရှိ၏။ အာသံနယ်တွင် ကချင်အများပင် ရှိသေး၏။ ထိုဒသ၌ သူတို့ကို သိမ်းဖော (စင်ဖို)ဟုခေါ်သည်။ ကချင်အစုသည် အမျိုးအနွယ်အားဖြင့် ငါးမျိုး ကွဲပြား၏။ ယင်းတို့မှာ မရစ်၊ လထော်၊ လဖိုင်၊ အင်ခုပ်နှင့် မရမ်တို့ ဖြစ်သည်။ ကချင်အစုတွင် ကချင်(ဂျင်းဖော)၊ ခတ်ခု၊ကောရီ(သို့မဟုတ် ဂေါရီ)နှင့် ဒူးလင်းစသည့် လူမျိုးစုများပါဝင်ကြသည်။ ( ကချင်ပြည်နယ်။) ( ကချင်လူမျိုး၊) ( ဒူးလင်းလူမျိုး --- ။)
ချင်းအစုငယ်
့မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်တွင် နံရံတံတိုင်းကဲ့သို့ တည်ရှိနေသော တောင်တန်း တောင်စွယ် ဒေသတို့၌ နေထိုင်သူ များအနက် ချင်းအစုဝင် ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသူတို့မှာ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ( ချင်းဝိသေသတိုင်း။) ( ချင်းလူမျိုး --- ။)
လူဦးရေမှာ ၃…၅ဝ…ဝဝဝ ကျော်ဖြစ်၏။ သူတို့၏ဒေသမှာ မြောက်ဘက်မဏိပူရနှင့် ဆုမ္မရာ တောင်တန်းတို့မှတောင်ဘက် နေဂရေ့အငူလောက်အထိ၊ အရှေ့ဘက်မြစ်သာမြစ်မှ အနောက်ဘက် ဗဂသ္မလားအော်လောက်အထိ ဖြစ်သော ဒေသများတွင် ပျံ့နှံ့ နေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏အပ အာသံပြည်နယ်၊ မဏိပူရနယ် လူရှိုင်းတောင်တန်းတွင်လည်း အများအပြား ရှိသေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း၌ ရခိုင်တိုင်း မြောက်ပိုင်း၊ ပခုက္ကူ တောင်တန်းများ၊ မင်းဘူး၊ သရက်နှင့် ပြည်ခရိုင် များတွင်လည်း တွေ့ရလေသည်။ သူတို့၏ဗဟို ဒေသမှာ မြောက်ဘက်တွင် တီးတိန်၊ အလယ်တွင် ဖလမ်း၊ တောင်ဘက်တွင် ဟားခါးတို့ပါဝင်သော ချင်းတောင်နယ် ဒေသဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ထိုဒေသမှာ ချင်းနယ် တစ်ခုလုံး၏ သုံးပုံ တစ်ပုံဖြစ်သော မြောက်ပိုင်းဒေသ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ မျှသာဖြစ်သည်။ ပြောဆိုသော ဘာသာစကားကိုလိုက်၍ ချင်းအစုကို အစုခွဲနှစ်ခု ထပ်ခွဲထားသည်။ ယင်းတို့မှာ မဏိပူရ နယ်တွင် ပြောဆိုသည့် ကသည်းခေါ်မေထေးနှင့် ချင်းရိုးရိုးတို့ဖြစ်သည်။ ချင်းရိုးရိုးကို ရှေးကုကီ၊ မြောက်ပိုင်းချင်း၊ အလယ်ပိုင်း ချင်းနှင့် တောင်ပိုင်းချင်းဟူ၍ ထပ်ခွဲထားသေးသည်။ ကသည်းခေါ်မေထေးတို့ကို ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မဏိပူရနယ်၌ အများဆုံးတွေ့ရသည်။ ( ကသည်းလူမျိုး --- ။)
မြန်မာ နိုင်ငံတွင်းရှိ ကသည်းတို့မှာ မြန်မာဘုရင်တို့ ခေါ်ဆောင်လာ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ရောက်လာခဲ့သော ရှေးကသည်း လူမျိုးများ၏ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်၏။ လူဦးရေအားဖြင့် ၆…ဝဝဝ မျှရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် ၄…ဝဝဝ ကို မန္တလေးတိုင်းတွင် တွေ့ရလေသည်။ ရှေးကုကီ ချင်းတို့ကိုလည်း မြန်မာနိုင်ငံအပ၌ အများဆုံးတွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ တွေ့ရသော ရှေးကုကီ တို့တွင် ပါဝင်သူတို့မှာ ကုလားတန် မြစ်ကမ်းတွင် နေကြသော ကျော၊ သို့မဟုတ် ချောခေါ် လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ နည်းလှ၏။ မြန်မာနိုင်ငံ အပတွင် ထိုသူတို့၏ အနွယ်များသည် လူရှိုင်းတောင်တန်း၌ အများဆုံး နေကြသည်။ မြောက်ပိုင်း ချင်းအစုခွဲတွင် ပါဝင်သူတို့အနက် သာဒိုး ချင်းများသည် မြန်မာနိုင်ငံ တွင်း၌ ၆…ဝဝဝ မျှသာရှိ၏။ သူတို့သည် နာဂတို့ ဒေသဖြစ်သော ဆုမ္မရာ တောင်တန်းနယ်တွင် စတင် နေထိုင်လာရာမှ ယခုအခါ တီးတိန်နယ်၏ မြောက်ဘက် အစွန်းဒေသနှင့် မဏိပူရ နယ်တို့တွင်တွေ့ရသည်။ ထိုအစုခွဲဝင် အခြားချင်းများမှာ စုတ်တေး၊ ကမ်းဟောင်နှင့် စိယင်တို့ ဖြစ်သည်။ စုတ်တေး ဦးရေမှာ ၁၇…ဝဝဝ၊ ကမ်ဟောင်မှာ ၂ဝ…ဝဝဝ၊ စိယင်မှာ ၃…၅ဝဝ အသီးအသီးရှိသည်။ ထိုသူတို့ကို ချင်းတောင်မြောက်ပိုင်း တီးတိန်နယ်တွင် တွေ့ရသည်။ အလယ်ပိုင်း ချင်းအစုခွဲတွင် ပါဝင်သူတို့ကို ဖလမ်းနှင့် ဟားခါးနယ်တို့တွင် တွေ့ရ၏။ ဖလမ်းချင်းတို့တွင် တာရှုံး (တာရွှန်း) (၃…ဝဝဝ)၊ ယဟောင်၊ သို့မဟုတ် ဇဟောင် (၉…၅ဝဝ)၊ လိုင်ဇို (၆…၅ဝဝ)၊ ကွန်လီ (၃…၅ဝဝ)၊ ငွန် (၆…ဝဝဝ)၊ ငင်တေ (၄ဝဝ)၊ ဝှန်နိုး (၃…၅ဝဝ)၊ ဇင်နျင် (၆…ဝဝဝ) တို့ပါဝင်သည်။ ဟားခါး ချင်းတို့တွင် ဟားခါးနယ် မြောက်ပိုင်း၌ နေထိုင်သောလိုင်၊ ကလန်နှင့် ယိုကွ (စုစုပေါင်း ၂၄…ဝဝဝ)နှင့် ဟားခါးနယ် တောင်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သော လောထု (၁ဝ…ဝဝဝ)၊ ဇိုတုန် (၉…ဝဝဝ)၊ ဆမ်တန် (ရ…ဝဝဝ)တို့ပါဝင်သည်။ အလယ်ပိုင်း ချင်းစုခွဲတွင် အရေးကြီး သော လူမျိုး တစ်မျိုးမှာ လူရှိုင်းတို့ဖြစ်ကြ၏။ ထိုသူတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ ၄ဝဝ မျှပင်တွေ့ရသော်လည်း သူတို့နှင့် အနွယ်တူလခါတို့မှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၃…ဝဝဝ မျှရှိသည်။ လူရှိုင်းတောင်များဆီသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြသဖြင့် ထိုဒေသတွင် ယခုအခါ၌ အများဆုံး တွေ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ( လူရှိုင်းလူမျိုး --- ။)
တောင်ပိုင်း ချင်းအစုခွဲတွင် ပါဝင်သော ချင်းတို့မှာ ပခုက္ကူ တောင်တန်းဒေသတွင် နေထိုင်သည့် ချင်းများ၊ ရခိုင် တောင်တန်းနေ ချင်းများနှင့် မင်းဘူး၊ သရက်နှင့်ပြည်ခရိုင် များတွင်နေသော ချင်းများမှစ၍ ပါဝင်ကြသည်။ ပခုက္ကူ တောင်တန်း မြောက်ဘက်ဖျားတွင် ဝေလောင်းချင်းများ၊ တစ်မံဂ (၈…ဝဝဝ)၊ မီရမ် (၅…ဝဝဝ)၊ ဇိုလမ်နီ (၂…၅ဝဝ)နှင့် မဂန်(၃…ဝဝဝ) တို့ရှိကြသည်။ တောင်ဘက်ပိုင်း တစ်လျှောက်တွင် ကန်ပက်လက်ချင်းများ၊ ယင်ဒူးများနှင့် ချင်းပုန်းများ ရှိကြသည်။ မြောက်ဘက် အစွန်းတွင် ကန်ပက်လက်ချင်း (၂ဝ…ဝဝဝ)၊ စလင်းချောင်း တစ်ဝိုက်တွင် ယင်ဒူး (၄၅…ဝဝဝ)၊ တောင်ဘက်ပိုင်း မုန်းချောင်း ဒေသတွင် ချင်းပုန်း (၈…ဝဝဝ)တို့ အသီးအသီး ရှိကြသည်။ ချင်းပုန်းတို့သည် မင်းဘူးနယ်တွင်းသို့ လည်းကောင်း၊ ရခိုင်ရိုးမကို ဖြတ်ကျော်၍ စစ်တွေခရိုင်တွင်းသို့လည်းကောင်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ရခိုင်တောင်ခြေ တစ်လျှောက်တွင် တောင်သားများ (၁ဝ…ဝဝဝ) ရှိသေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တောင်ဘက်အကျဆုံး ချင်းများမှာ ရှို၊ သို့မဟုတ် အရှိုခေါ် ချင်းများ (၆…ဝဝဝ ခန့်ရှိသူများ) ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသတွင် ပျံ့နှံ့နေသော အမျိုးအမည် မခွဲခြားသည့် ချင်း ၂၅…ဝဝဝ မျှရှိသေး၏။ ရခိုင်တိုင်း အတွင်းရှိ ချင်းတို့မှာ ကုလားတန် အဖျားရှိ ခမီ (၃ဝ…ဝဝဝ)၊ ကျောက်ဖြူနှင့် စစ်တွေခရိုင်များရှိ ပို၊ မုံယင်၊ ကိုနှင့် ကယင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ရခိုင်တောင်တန်း ဒေသတွင် အခြားချင်းမျိုးများနှင့် အခြားဘာသာ စကားကို ပြောဆိုသည့် ယဉ်ကျေးခြင်း မရှိလှသေးသော လူမျိုးအများပင် ရှိသေးသည်။
နာဂအစုငယ်
ချင်းတောင်နယ်၏ မြောက်ဘက်ရှိ ဆုမ္မရာနယ်၏ မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသူတို့မှာ နာဂ လူမျိုးများဖြစ်သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်ခေါင် စာရင်းအရ သူတို့၏ ဦးရေမှာ(၄…ဝဝဝ) မျှရှိသည်။ သူတို့ကို ချင်းတွင်းမြစ်ဖျား ရှမ်းဒေသဖြစ်သော ခန္တီးနယ်တွင်လည်း တွေ့ရှိရသေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းနေ နာဂတို့မှာ အမှန်အားဖြင့် နာဂလူမျိုးစု၏ သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ နာဂအားလုံးတို့၏ လူဦးရေကို (၃…၆ဝ…ဝဝဝ)မျှ ခန့်မှန်းရကား ကျန်နာဂတို့သည် အာသံပြည်နယ်တွင်း၌ နေထိုင်ကြ၏။ မဏိပူရ မြောက်ဘက် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဗြန္ဓပုတ္တရ မြစ်လက်တက်တစ်ခု ဖြစ်သော ဒန်စီရိ မြစ်၏ စပ်ကြား ဒေသသည် နာဂတို့၏တိုင်းပြည်ဖြစ်၏။ နာဂ အမျိုးပေါင်း အများအပြားရှိရာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ ထင်ရှားသော နာဂအမျိုးစုများမှာ နောက်ကော်နာဂ၊ ဟေမြဲနာဂ၊ ရန်ပန်နာဂ၊ တန်ခူး နာဂ၊ ပါရာ နာဂ၊ ခေါင်ဆိုင် နာဂ၊ စန်း နာဂ၊ ပုံညို နာဂ၊ ဆော်လော် နာဂ စသည်တို့ ဖြစ်ကြ၏။ ( နာဂလူမျိုး --- ။)
ကရင်အစုငယ်
ကရင်ဘာသာစကားကို ''အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘာသန္တရ စစ်တမ်းကြီး''တွင် မန်အစုဝင် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆ ဖော်ပြထား၏။ မစ္စတာ မာရှယ်ကမူ ထိုင်း-တရုတ် အနွယ်ဝင်ဟု ဆိုသည်။ ပါမောက္ခ ဂျီ၊ အိပ်၊ လု(စ)က မူကား ကရင်ဘာသာစကားသည် တိဗက်-မြန်မာအစုတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း အရဤအစုဝင် ဘာသာစကားကို ပြောဆို ကြသူ ဦးရေမှာ ၁…၃၅ဝ…ဝဝဝ ကျော်ဖြစ်သည်။ ထိုလူဦးရေအနက် လူများစုမှာ မြေပြန့်တွင် နေကြ၏။ ထိုသူတို့၏ ဦးရေမှာ တိုးတက်ဆဲပင်ဖြစ်၏။ ( ကရင်လူမျိုး --- ။)
မြေပြန့်နေ ကရင်အမျိုးသားတို့အနက် စကော(မြန်မာကရင်)နှင့် ပိုး(မွန်ကရင်)တို့သည် အများဆုံးဖြစ်သည်။ ( ပိုးကရင်လူမျိုး --- ။)
စကောဦးရေမှာ ၅ဝဝ…ဝဝဝ ကျော်ဖြစ်၍ ပိုးမှာ ၅ဝ…ဝဝဝ နီးပါးရှိသည်။ သူတို့သည် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်းနှင့် တနင်္သာရီတိုင်းတို့တွင် ပျံ့နှံ့နေကြ၏။ ဧရာဝတီတိုင်းတွင် ပိုးတို့သည်စကောတို့၏ နှစ်ဆမျှရှိ၍၊ တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ပဲခူးတိုင်းတွင် စကောတို့က ပိုးတို့ထက် များစွာ ပိုလေသည်။ လူဦးရေအားဖြင့် မများလှသော်လည်း စကောကရင်တို့ကို မြောက်ဘက် ရမည်းသင်းခရိုင်အထိ တွေ့ရသည်။ တောင်ပေါ်ကရင်တို့မှာ အမျိုးအားဖြင့် များလှ၏။ သူတို့ကို ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ အထူးသဖြင့် ကယားပြည်နယ် အပါအဝင် ရှမ်းပြည်နယ် အနောက်တောင်ထောင့်ရှိ တောင်စွယ်များတွင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်ကို တွေ့ရ၏။ ထိုသူတို့တွင် တောင်ကြီးမြို့မှ တောင်ဘက် သထုံခရိုင်ထိ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသော ပအိုဝ်ႏ(တောင်သူ)များ (၂…၂၃…ဝဝဝ)၊ ကယားပြည်နယ်တွင် နေကြသော ကယားလူမျိုးများ (၃၁…၅ဝဝ)၊ တောင်ငူ အရှေ့တောင်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် ကယားပြည်နယ်တွင် တွေ့ရသော ပဒေါင်းများ (၁၆…၅ဝဝ)၊ တောင်ငူ ခရိုင်တွင် တွေ့ရသော ပကု(၈…၅ဝဝ)၊ ဘွဲ့ (၆…ဝဝဝ)၊ မွန်နေဘွား (၂…ဝဝဝ)၊ ကဲခို(၄…ဝဝဝ)၊ တောင်ငူနယ်မှ မြောက်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့၍ နေထိုင်ကြသော ကရင်ဖြူများ (၁၅…၅ဝဝ)၊ ရှမ်းပြည် တောင်ပိုင်းရှိ ဇယိမ်များ (၄…ဝဝဝ)၊ ကယားပြည်နယ်ရှိ ဗရဲ့များ (၇…ဝဝဝ)၊ ယင်းဘော်များ (၂…၉ဝဝ) စသည်တို့ ပါဝင်ကြသည်။ (ကယားပြည်နယ် အစိုးရ၏ ယူဆချက်အရ ကယားလူမျိုး အုပ်စုတွင် ကယား၊ ယင်းဘော်၊ ပဒေါင်၊ ဗရဲ့၊ ကဲခိုတို့ပါဝင်၏။) ( ကယားလူမျိုး။) ( ဒေါင်လူမျိုး၊) ( ယင်းဘော်လူမျိုး၊) ( ဗရဲ့လူမျိုး --- ။)
ထိုင်း-တရုတ်အစုခွဲ
ဤအစုခွဲတွင် အဝင်အပါဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အများဆုံး ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကားများမှာ ထိုင်းအစုငယ်ဝင် ဘာသာစကားများပင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း၌ ထိုအစုငယ်ဝင် ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသူ ဦးရေမှာ ၁…ဝဝဝ…ဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။ ထိုသူတို့အနက် ဆယ်ပုံ ကိုးပုံမှာ ရှမ်းလူမျိုးများ ဖြစ်ကြ၏။ သုံးပုံတစ်ပုံမျှသော ထိုင်းအစုငယ်ဝင်တို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်၏ အပတွင် နေကြ သည်။
ရှမ်းတို့အပြင် ဤအစုငယ်ဝင် ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုသူတို့မှာ ကျိုင်းတုံနယ်၌ ခွန် (၃ဝ…ဝဝဝ)နှင့် လူ (၃ဝ…ဝဝဝ)၊ တနင်္သာရီနယ်၌ ယိုးဒယားများ (၉…ဝဝဝ)၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၌ လဝ်(လော)များ (ရ…ဝဝဝ)၊ တိုင်းလင်း (၂…၅ဝဝ)နှင့် ရှမ်းပြည်မြေလတ်၌ သုံးလေးရာမျှရှိသော ဒယယ်များ၊ မြောက်ဘက် ချင်းတွင်း မြစ်ဖျား၌ ခန္တီးရှမ်းများနှင့်၊ မြစ်ကြီးနားနှင့် ဗန်းမော်နယ်များ၌ ရှမ်းတရုတ်နှင့် ရှမ်းဗမာများ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုအစုငယ်ဝင် ဘာသာစကားကို ပြောဆိုသူများကို မြန်မာနိုင်ငံ အပ၌လည်းတွေ့ရ၏။ ထိုသူတို့သည် အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်နေလူမျိုးတို့တွင် အများဆုံးဖြစ်၍ အနောက်ဘက်အာသံနယ်မှ အရှေ့ဘက်ဟိုင်းနံကျွန်းအထိဖြစ်သော မျဉ်းကြောင်း၏ တောင်ဘက် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်ရှိ ပတာနီမြို့အတွင်း ဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံမှအပ ဒေသတို့တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသည်။ ယိုးဒယားနိုင်ငံရှိ ထိုင်းများနှင့် အာသံနယ်ရှိ အဟုမ်တို့သည် ဤအစုငယ်ဝင် ဘာသာစကားကို ပြောဆိုသူများ ဖြစ်ကြသည်။
တိမ်းဖရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
တိမ်းဖရွာ (Teinhpa)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်မရွာ၊ ဆင်မ
ဆင်မရွာ၊ ဆင်မ
မြစ်ကြီးနား အကျဉ်းထောင်
ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားမြို ့တွင် မြစ်ကြီးနားအကျဉ်းထောင်တည်ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အကျဉ်းထောင်များ
ကလိုဗါပင်
ကလိုဗါပဲပင်သည် ပဲလုံးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ အယ်လဖားဖားကဲ့သို့ ကျွဲနွားစာအတွက်နှင့် လယ်ခင်းများ မြေဩဇာ ထက်သန်လာစေရန်အတွက် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ကလိုဗါပဲပင် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၄ဝဝ ကျော်မျှရှိ၍ ဥရောပတိုက် နှင့် မြောက်အမေရိကတိုက် သမပိုင်းဒေသများတွင် ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းကြသည်။ ကလိုဗါပဲပင်တို့၏ အရွက်တွင် ရွက်မြွှာသုံးရွက်စီပါရှိ၍ ထိုအပင်များမှ အနီပွင့် အဖြူပွင့်နှင့် ကြက်သွေးရောင် အဝါရောင်အပွင့်များ ပွင့်ကြသည်။ ရွက်မြွှာလေးရွက်ပါဝင်သည့် ကလိုဗာကို ကံကောင်းသည့်အဆောင်အဖြစ် အနောက်တိုင်းတွင် ယူဆကြသည်။ ကလိုဗါပဲပင်အစစ်နှင့်အလွန်နီးစပ်ဆင်တူသည့် ကလိုဗါ အချိုပင်များကို ယခင်က ပျားမွေးမြူတို့သာ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုအပင်များဖြင့် ပျားမွေးမြူသောအခါ အကောင်းစား ပျား ရည်ကို ရရှိနိုင်၏၊ ယခုအခါ တောင်သူလယ်သမား များလည်း ဤအပင်မျိုးကို အသုံးပြုလာကြပြီ။
အယ်လဖားဖားပင်ကဲ့သို့ ကလိုဗါပဲပင်၏ အမြစ်များသည်လည်း ရှည်လျားကြသဖြင့် မြေဆီအောက်ခံလွှာတွင်ရှိသော အပင်အာဟာရဓာတ်ကို ထုတ်ယူသုံးစွဲနိုင်သည်။ ထို့ပြင် အပင်၏ အမြစ်များတွင်ရှိသော အဖုငယ်တို့၌ လေထဲမှ နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ကို စုတ်ယူ၍ အပင်အာဟာရဓာတ်အဖြစ် ပြောင်းပေးသည့် ဗက်တီးရီးယားများ နေထိုင်ကြသည်။
ယင်းသို့ဖြင့် ကလိုဗါပဲပင်များ စိုက်ပျိုးထားသည့် လယ်ခင်းများတွင် နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ် ပြည့်လာသည်။ အရင်နှစ်က ကလိုဗါပဲပင်များ စိုက်ပျိုးခဲ့သည့် လယ်ခင်းတွင် ပြောင်းဖူးပင်များကို တစ်လှည့်စိုက်ပျိုးကြည့်ရာ ပြောင်းဖူးပင်များမှာ သန်စွမ်း၍ ပြောင်းဖူး အထွက်ကောင်းလာကြောင်းကို တွေ့ရှိရခြင်းဖြင့်၊ မြေဩဇာပြုပြင်ရေးတွင် ဤပဲပင်မျိုးသည် များစွာ အရေးပါကြောင်း ထင်ရှားပေသည်။
ဂုံညင်းတန်းရွာ၊ ရွာသာကုန်း
ဂုံညင်းတန်းရွာ၊ ရွာသာကုန်း
အုံးပင်စုရွာ၊ ပဝိန်
အုံးပင်စုရွာ၊ ပဝိန်
ရှော်မယ်ရွာ
ရှော်မယ်ရွာ
မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး
မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး (All Burma Students' Democratic Front; အတိုကောက် ABSDF; မ၊ က၊ ဒ၊ တ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်စပ်တလျောက် အခြေစိုက်ထားသည့် အင်အားအကြီးမားဆုံး လူငယ်၊ ကျောင်းသား အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီ နှင့် လူ့အခွင့်အရေး အတွက် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစု လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ နှင့်အတူ တိုက်ပွဲဝင်နေသော အတိုက်အခံ အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာ စစ်အစိုးရအား လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်နေသော အဖွဲ့အစည်းတရပ်ဖြစ်ပြီး လက်နက်ကိုင် တိုက်ပွဲ အတွက် ၁၉၈၈ ကတည်းက ကျောင်းသားတပ်မတော် ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉⁠၉၁ တတိယအကြိမ် ညီလာခံတွင် မိုးသီးဇွန် ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ နှင့် Dr. နိုင်အောင် ဦးဆောင်သောအဖွဲ့ နှစ်ဖွဲ့ ကွဲသွားခဲ့သည်။ ၁၉⁠၉၆ စက်တင်ဘာ လ ၅ ရက်တွင် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦးအား မတရားအသင်းအဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ကြောင်း ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန ကြေညာခဲ့သည်။
ဦးဆောင်မှု
ကော်မတီစနစ် ဦးဆောင်မှု အဆင့်ဆင့်ကို ညီလာခံများမှ ရွေးချယ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ အထိ ညီလာခံ ၁၀ ကြိမ် ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့သည်။
ဖြန့်ကျက်မှု
မြန်မာနိုင်ငံနယ်စပ်အသီးသီးတွင် ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်ဒေသအခြေပြုအဖွဲ့များအပြင် အိန္ဒိယ နယ်စပ် အခြေစိုက် အဖွဲ့များအား မကဒတ(အနောက်ပိုင်း)၊ တရုတ်နယ်စပ် အခြေစိုက် အဖွဲ့များအား မကဒတ(မြောက်ပိုင်း) နယ်မြေများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
အခြားအချက်အလက်များ
၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၁ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဆောက်အဦး တိုက်ခိုက်ခံရမှုနောက်ပိုင်း မှ ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၀ ရက်နေ့အထိ အမေရိကန်အစိုးရ၏ အကြမ်းဖက်အဖွဲ့အစည်းစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခံခဲ့ရသည်။
ခေါဘောင်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ခေါဘောင်ရွာ (Hkawbaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန့်ကန် (မုံးကိုး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန့်ကန် (မုံးကိုး)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄ ဦး၊ မ ၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါတက်ရွာ၊ တူယား
ပါတက်ရွာ (Partet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ တူယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၁၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တူယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၀ ဦး၊ မ ၅၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရင်းကောင်
ခရင်းကောင် (Barnacle)
ပင်လယ်ကမ်းခြေသို့ ရောက်ဘူးသူတို့သည် ကျောက် ဆောင်၊ တံတားတိုင်၊ သစ်တုံး သစ်လုံးများပေါ်၌ အစုအပြုံ လိုက် တွယ်ကပ်နေသော ခရင်းကောင်များကို တွေ့ဘူးကြပေမည်။ ခရင်းကောင် တို့သည် ခွက်ပုံရှိသော အခွံအတွင်း၌ နေထိုင်ကြ၍၊ ယင်းတို့အပေါ်ကို ဖိနပ်မပါဘဲ တက်နင်းမိလျှင် ခြေဖဝါးကို ပဲ့သွားအောင် စူးရှတတ်သည်။ အခွံ၏အတွင်း၌ ထိပ်ဝကိုလိုသလို ပိတ်နိုင် ဖွင့်နိုင်သော လေးရွက်ဆိုင်ထိပ်ဖုံး များ ပါရှိသည်။ ရေကျ၍ ခရင်းကောင်များပေါ်နေချိန်၌ ကုတ် ခြစ်သံကဲ့သို့ အသံသဲ့သဲ့ ကြားရတတ်ရာ၊ ထိုအသံမှာ အခွံ အတွင်းရှိ ခရင်းကောင်လှုပ်ရှား၍ ထိပ်ဖုံးအခွံကလေးများ အချင်းချင်း ပွတ်တိုက်မိရာမှ ထွက်ပေါ်လာသောအသံ ဖြစ် သည်။ ခရင်းကောင်ကို အများကပင် ခရုတစ်မျိုးဟု ထင်မှတ် နေကြသည်။ သို့သော် ယင်းတို့သည် အမှန်စင်စစ် ခရုမျိုးတွင် မပါဝင်ဘဲ ပုဇွန်တုပ်ကြီး ကနန်းမျိုးတွင် ပါဝင်သော ရေ သတ္တဝါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ခရင်းကောင်အမျိုးမျိုးရှိသည်။ အချို့မှာ အထက်တွင်ဖော်ပြ သကဲ့သို့ ကျောက်ဆောင်များပေါ်၌လည်းကောင်း၊ အချို့မှာ တံတားတိုင်၊ သစ်တုံး သစ်လုံးများသာမက လှေသင်္ဘောတို့၏ဝမ်းပိုက်၊ ပဲ့ တက်မနှင့် ငမန်းယပ် ပန်ကာများပေါ်၌လည်းကောင်း တွယ်ကပ်နေတတ် သည်။ အချို့မှာ လိပ်ကျောကုန်းပေါ်၌ တွယ်ကပ်တတ်၍၊ ဝေလငါးကိုယ်ပေါ်၌ တွယ်ကပ်နေတတ်သော အမျိုးလည်း ရှိသည်။
တောင်အမေရိကတိုက် ချီလီနိုင်ငံ၌ ကျောက်ဆောင်များ ပေါ်တွင် တွယ်ကပ်နေသော ခရင်းကောင်များမှာ အချင်း ၃ လက်မ အလျား ၉ လက်မခန့် အထိ ကြီးမား၍ ၊ ထို အကောင်များ၏အသားကို စားကောင်း သောက်ဖွယ်တစ်ခု အနေနှင့် စားသောက်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ခရင်းကောင် အငယ်စားတစ်မျိုး တွယ်ကပ်အောင် ဝါးလုံးများကို ကမ်းခြေ၌ တမင်တကာ ချထားပြီးနောက် သုံးလတစ်ကြိမ်လောက် ခရင်း ကောင်များကို ရိုက်ခွာယူ၍ မြေဩဇာ ပြုလုပ်ကြသည်။ သို့သော် အထူးသဖြင့် ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများတွင် ဝမ်းပိုက်၊ ပဲ့တက်မနှင့် ငမန်းယပ်များ၌ သိန်းသန်းကုဋေနှင့် ချီ၍ တွယ်ကပ်တတ်သော ခရင်းကောင်မျိုးမှာ လူတို့အား ကြီး စွာသော အနှောင့်အယှက်ကို ပေးကြ၏။ တစ်ကောင်ချင်း ဆိုလျှင် ဘာမျှ အရေးမပြုလောက်သော်လည်း၊ ထုထယ်ကြီး မားစွာနှင့် စုပေါင်း တွယ်ကပ်မိသောအခါ ယင်းတို့သည် သင်္ဘော၏အသွားနှုန်းကို ထက်ဝက်နီးပါးပင် လျော့သွားစေနိုင် သည်။ ထို့ကြောင့် သင်္ဘောတည်ဆောက်သူနှင့် သင်္ဘောသားတို့ သည် အဆိုပါ ခရင်းကောင်မျိုး တွယ်ကပ်သည့် အန္တရာယ်ကို ငွေကုန်ကြေးကျခံ၍ အမြဲတွန်းလှန် ဖြိုဖျက်နေကြရသည်။ ခရင်းကောင်တို့၏ ကြီးပြင်းပုံသဘာဝမှာ အတော်ပင် ထူးဆန်းသည်။ ခရင်းကောင်သည် ပေါက်ဖွားစ အချိန်၌ စွန် (လေတံခွန်)နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်တူ၍၊ ယင်းတွင် ချိုကလေးနှစ် ချောင်း၊ အမြီးရှည်ကလေးတချောင်း၊ ပြွန်ပုံပါးစပ်တစ်ခု၊ မျက်စိ တစ်လုံးနှင့် ရေကူးရန် ခြေထောက်ခြောက်ချောင်း ပါလာ သည်။ ထိုအကောင်ကလေးသည် ရေထဲ၌ ပက်လက်လှန်ကာ ခြေထောက်များကို ဆောင့်ကန်ကန်ယင်း ကူးခတ်သွားလာ၍ နေသည်။ ပုဇွန်တုပ်ကြီး ကနန်းမျိုးဖြစ်သည့်အတိုင်း အရေများ ကို အကြိမ်ကြိမ်လဲယင်းနှင့် ကြီးပြင်းလာရာမှ အခွံနှစ်ထပ် ပေါက်လာသည်။ မျက်စိနှစ်လုံး ခြေထောက်ဆယ့်နှစ်ချောင်း ဖြစ်လာပြီး၊ အာရုံမျှင်ကလေးနှစ်ချောင်းလည်း ပေါက်လာသည်။ ထိုအချိန်တွင် ရေအကူးရပ်ကာ ရေအောက်သို့ ဦးခေါင်းဖက်မှ နစ်ဆင်းသွားပြီးလျှင် ကျောက်ဆောင်သစ်တုံး စသဖြင့် ရရာ အမှီ တစ်ခုခုပေါ်တွင် မိမိကိုယ်မှထုတ်သော ကော်စေးတစ်မျိုး ဖြင့် အမြဲတမ်း တွယ်ကပ်လိုက်သည်။
ဤသို့ တွယ်ကပ်ပြီးသောအခါ ခရင်းကောင်ကလေးသည် မိမိကော်စေးဖြင့် ဆက်လက်၍ မိမိနေထိုင်ရန် အခွံကို ဆောက် လုပ်သည်။ အခွံပြီးစီးသွားသောအခါ မိမိကိုယ်မှ အရေခွံနှစ်ထပ် ကို စွန့်ပစ်လိုက်သည်။ မျက်စိများ ပျောက်ကွယ်သွားပြီးနောက် ခြေထောက်များလည်း ငှက်မွေးကဲ့သို့ ဖွာထွက်လာသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ မြင်တွေ့ရသော ခရင်းကောင်များမှာ ထိုကဲ့သို့ နေသားတကျ ဖြစ်နေသော အင်္ဂါစုံ ခရင်းကောင်များပင် ဖြစ်သည်။
ခရင်းကောင်တို့၏ စားသောက်ပုံမှာလည်း ထူးဆန်း၏။ ရေကျ၍ ခရင်းကောင်ခွံထိပ် ဖုံးပိတ်နေချိန်တွင် ခရင်းကောင်၏ ခြေထောက်များကို ကျွန်ုပ်တို့ မမြင်ရချေ။ သို့သော် ရေဖုံးလာ သောအခါ ခရင်းကောင်သည် ထိပ်ဖုံးကို ဖွင့်၍ မိမိခြေထောက် များကို အပြင်သို့ ထုတ်လိုက်သည်။ ခြေထောက်ကလေးများ သည် ဟိုမှ သည်မှ လှုပ်ယမ်း၍နေကြ၏။ ထိုခြေထောက် ကလေးများသည် ခရင်းကောင်အဖို့ အစာဖမ်းယူသော ပိုက်ကွန် ပင် ဖြစ်ပေသည်။ ရေထဲ၌ မှုန်မှုန်မွှားမွှားပါလာသော အစာများ အတော်အသင့်ကပ်ငြိသောအခါ ခရင်းကောင်သည် ခြေထောက် များကို အခွံတွင်းသို့ ဆွဲသွင်းပြီးလျှင် ထိုအစာများကို စား သောက်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခြေဆစ်များ သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ခြေဆစ်များသတ္တဝါ မျိုးပေါင်းများ
သရက်ချောင်းရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
သရက်ချောင်းရွာ (Thayetchaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ သရက်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၀ ဦး၊ မ ၄၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးဇာ (ရခိုင်)ရွာ၊ ဇီးဇာ
ဇီးဇာ (ရခိုင်)ရွာ၊ ဇီးဇာ
ကျုံဝါးရွာ၊ ကျုံဝါး
ကျုံဝါးရွာ၊ ကျုံဝါး
ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း
ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း (Union Solidarity and Development Association) သည် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီမှ ၁၉၉၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ထူထောင်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဗဟိုဌာနချုပ်မှာ နေပြည်တော်တွင် တည်ရှိခဲ့ပြီး ဗဟိုအသင်း ၁ သင်း၊ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း အသင်းများ ၁၇ သင်း၊ ခရိုင်အသင်းများ ၆၆ သင်း၊ မြို့နယ်အသင်းများ ၃၂၀ သင်းပါဝင်ကာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ကောက်ယူထားသည့် စာရင်းအရ အသင်းဝင် ၂၄ သန်းခန့်ရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းပါတီ၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ် ဌေးဦးဖြစ်သည်။
အသင်း၏ တံဆိပ်
အစိမ်းခံစတုဂံ (အလျား ၂လက်မ၊ အနံ ၃လက်မ) တွင် အနီခံဒိုင်းပါရှိပြီး ဒိုင်း၏ ဘေးပတ်လည်၌ ရွှေဝါရောင် သပြေရွက်များ ပါရှိသည်။ ဒိုင်းအတွင်း၌ ခြင်္သေ့ထိုင်နေပုံကို မြန်မာ့ရိုးရာကောက်ကြောင်းဖြင့် ရေးထိုးထားသည်။ ဒိုင်းပုံ၏ ထိပ်တည့်တည့်တွင် အဖြူရောင် ကြယ်တစ်လုံးပါရှိသည်။ ဒိုင်းပုံ၏အောက်ဘက် အနီရောင်ထဲတွင် အသင်း၏ ဆောင်ပုဒ်ဖြစ်သော (စိတ်ဓာတ်၊ စည်းကမ်း၊ ကြံ့ခိုင်၊ စည်းလုံး) ကို အဖြူရောင်ဖြင့် ရေးသားထားသည်။
အသင်းအလံ
အလံ၏ အရွယ်အစားမှာ အလျား ၁၀ပေ အနံ ၆ ပေရှိသော အစိမ်းရောင်တွင် လက်ဝဲဘက် အပေါ်ထောင့်၌ အနီရောင် အခန်းရှိသည်။ ထိုအခန်း၏ အရွယ်မှာ အလျား ၄ပေ၊ အနံ ၃ပေဖြစ်သည်။ ထိုအနီရောင်အခန်း၏ အလယ်တည့်တည့်တွင် အမြင့် ၁ပေ၊ ၈လက်မရှိသော ငါးထောင့်ကြယ်ဖြူတစ်လုံးရှိသည်။ အစိမ်းရောင်၏ သဘောမှာ အေးချမ်းသာယာခြင်းဖြစ်သည်။ အနီရောင်၏ သဘောမှာ ရဲစွမ်းသတ္တိ ရှိခြင်းဖြစ်သည်။ ကြယ်ဖြူတစ်လုံး၏ သဘောမှာ တစ်လုံးတစ်စည်းတည်းရှိသော ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတော်ဖြစ်ခြင်း၊ ကြယ်တို့၏ ဂုဏ်ထူးဝိသေသဖြစ်သော ကိုယ်ပိုင်အလင်းရှိခြင်း၊ မိမိခရီးလမ်းကို ဖြောင့်တန်းစွာ သွားလေ့ရှိခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
ဒယ်လ်တာ လေကြောင်းလိုင်း
ဒယ်လ်တာ လေကြောင်းလိုင်း (Delta Air Lines) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အခြေစိုက်သော လေကြောင်းလိုင်းကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဌာနချုပ်မှာ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ် ကောလိပ်ပတ်ခ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုလေကြောင်းလိုင်းသည် ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပ လေကြောင်း ခရီးစဉ်များကို ပြေးဆွဲလျက် ရှိပြီး အန္တာတိကတိုက်မှ လွဲ၍ အခြားတိုက်ကြီးများသို့ ပြေးဆွဲနေသော နိုင်ငံတကာ ကွန်ယက်များ ရှိသည်။ ဒယ်လ်တာ နှင့် ၎င်း၏ ကုမ္ပဏီခွဲများမှ တစ်နေ့လျှင် ခရီးစဉ်ပေါင်း ၄၀၀၀ ကျော် ပြေးဆွဲလျက် ရှိသည်။ လေကြောင်းလိုင်း၏ ဌာနချုပ် ဖြစ်သော ဟတ်ဒ်ဖီး-ဂျက်ဆန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၉ ခုမှစ၍ ခရီးသည် အရေအတွက် နှင့် အတက်အဆင်း အများဆုံး စာရင်းဇယားဖြင့် ကြည့်လျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည်ပေါင်း ၈၈ သန်းကျော် ဝင်ထွက် သွားလာလျက် ရှိသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ ဒယ်လ်တာ လေကြောင်းလိုင်း ရှိနေသည့် အတွက်ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ဒယ်လ်တာသည် စကိုင်းတင်းမ် အလိုင်းယင့်ကို စတင်တည်ထောင်သူများတွင် တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၉ တွင် ဒယ်လ်တာသည် နော့သ်ဝက်စ် လေကြောင်းလိုင်းနှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒယ်လ်တာသည် ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သော ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ကွန်တီနင်တယ် လေကြောင်းလိုင်းတို့ ပေါင်းစပ်ထားသည့် လေကြောင်းလိုင်းမှ လေကြောင်းလိုင်းတစ်ခုတည်း အဖြစ် ပျံသန်းခွင့် ရသည့် အချိန်အထိ အကြီးဆုံး လေကြောင်းလိုင်း အဖြစ် ဆက်လက် ရှိနေမည် ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ လက်ဝှေ့
ရှေးခေတ်နှင့်ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာ့လက်ဝှေ့
လက်ဝှေ့ ထိုးသတ်ခြင်း အားကစားသည် ရှေးပျူနိုင်ငံများ လက်ထက် ကပင် ပေါ်ပေါက် ခဲ့သည် ဟုယူဆရသော်လည်း ထင်ရှားသည့် သက်သေ အထောက်အထားများကို ပုဂံခေတ် မှသာ တွေ့ရှိရသည်။ ပုဂံ ဂူဘုရား အချို့ရှိ နံရံ ဆေးရေး ပန်းချီများတွင် လက်ဝှေ့၊ နပန်း အားကစားသမားများ နှင့် ကခုန်၊ တီးမှုတ်နေသည့် သဘင်သည်များအား အထင်အရှား တွေ့နို်င်သည်။ ရှေးမြန်မာ ဘုရင်များ လက်ထက်တွင် လက်ဝှေ့ပညာအား စစ်ပညာရပ်များနှင့် အတူတပ်မတော်တွင် သင်ကြားပြသ သည့်အပြင် လက်ဝှေ့ပွဲများ ကိုလည်း ချိမ့်ချိမ့်သဲ ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ သီပေါမင်း လက်ထက်တွင် ထင်ရှားသည့် လက်ဝှေ့ ကျော်များအား "လက်ဝှေ့တော်သတ်" ဘွဲ့ချီးမြှင့်၍ သူကောင်း ပြုခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီခေတ် အရောက်တွင် ရိုးရာ ကိုယ်ခံပညာများအား ဥပဒေထုတ် ပိတ်ပင် ခဲ့ခြင်းကြောင့် တချိန်က ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ကြည့်ရှုအားပေး ခဲ့သော လက်ဝှေ့ပွဲများ မှေးမှိန် သွားခဲ့ရသည်။ ကျေးလက်ဒေသနေ လယ်သမားများသည် မြန်မာ့လက်ဝှေ့ ပျောက်ကွယ် မသွားအောင် အဓိက ထိန်းသိမ်း ပေးခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။ စစ်ကြိုခေတ် မြန်မာ လက်ဝှေ့ကျော် များသည် ဝါးလုံးများ ကွဲအောင် ထိုးနိုင် ကြသလို မျက်နှာ ပေါ်မှ အမှတ်အသား ကိုပါ ထိအောင် ထိုးနိုင်ကြသည် ဟုဆိုသည်။ ထိုစဉ်က လက်ဝှေ့ကျော် များသည် သဘင်သည်များကဲ့သို့ မြန်မာပြည်အနှံ ဘုရားပွဲများသို့ လှည့်လည်ကာ အလံလုပွဲ များတွင် ပါဆင်နွှဲကြသည်။ သို့သော် စစ်ပြီးခေတ် အရောက်တွင် အထက်မြန်မာပြည် ၌လုံးဝ နီးပါး ပျောက်ကွယ် သွားခဲ့ သလို အောက်မြန်မာပြည် ၌လည်း အမြစ်မပြတ်ရုံ သာကျန်ရစ် ခဲ့သည်။
ကျေးလက်ဘုရားပွဲများမှသည် အမျိုးသားတံခွန်စိုက်ပြိုင်ပွဲများသို့
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးစ ကာလတွင် ရိုးရာလက်ဝှေ့သည် အမျိုးသားရေးလက္ခဏာ တစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည် ဦးမော့ လာခဲ့သော်လည်း စနစ်တကျ နှင့် ပြိုင်ပွဲ များ မရှိသေး သလို မြေဝိုင်း ထိုးသတ်ခြင်း အဆင့်တွင် သာရပ်တန့် နေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာ့လက်ဝှေ့ အား ပြည်သူများ ပြန်လည်စိတ်ဝင်စား အားပေးလာ စေရန်နှင့် စည်းစနစ်ကျစွာ အဆင့်မြင့်မြင့် ယှဉ်ပြိုင် နိုင်စေရန် အားထုတ်ခဲ့ကြ ရာတွင် ဆရာကျားဘငြိမ်း မှာအထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။
ဆရာကျား ဘငြိမ်းသည် ၁၉၅ဝဝန်းကျင် ခန့်မှစ၍ ရိုးရာလက်ဝှေ့ ပညာ ကျန်ရှိ နေသေးသော ကျေးလက်ဒေသ များသို့ လှည့်လည်ကာ ပညာရှင်များကို တွေ့ဆုံခဲ့ သည်သာမက ကိုယ်တိုင်သင်ယူရင်း မြို့ပြသို့ ပေါက်ရောက်အောင် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ရလဒ်အားဖြင့် မြေဝိုင်းပွဲများမှ ကြိုးဝိုင်းစင်မြင့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည့် အပြင် လွတ်လပ်ရေးနေ့၊ ပြည်ထောင်စုနေ့၊ တောင်သူလယ်သမားနေ့၊ အလုပ်သမားနေ့ နှင့် အခြားသော အခါကြီး ရက်ကြီးများတွင် အမျိုးသား တံခွန်စို်က် ပြိုင်ပွဲကြီးများကိုပါ ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ ဆောင်ရွက် ရာတွင် ဆရာကျားဘငြိမ်းသည် ငွေကြေး အပါအဝင် အခြားသော အခက်အခဲ ပေါင်းများစွာ ကို ကျော်လွှားခဲ့ ရသည်။ အထူးသဖြင့် ဆုကြေးစား အဖြစ် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်း နိုင်ရန် ထိုက်တန်သည့် ဆုကြေးငွေများ အား ရှာဖွေ ရခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၆၆ခုနှစ်ထိ ပဲရော့ ဦးဆန်နီ၏ မြဘယက်ဆု၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားကြီး ဦးထွန်းဝေ၏ ကျပ်၁ဝဝဝကျော်တန် အလံဆု တို့မှာ အများဆုံးဖြစ်ပြီး ၅ဝဝဝကျပ်တန် အလံဆု ထိပါ ရှိခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။
ရှေးခေတ်မြေဝိုင်းလက်ဝှေ့ အခင်အကျင်း
ရှေးခေတ် အစဉ်အလာအရ မြန်မာ့လက်ဝှေ့ကို မြေဝိုင်း ဇာတ်များ ကသကဲ့သို့ မြေစိုက် ဝိုင်းဖြင့် ထိုးသတ်သည်။ ၂၄ပေ ပတ်လည်ခန့် ရှိသည့် လေးထောင့် မြေစိုက်ဝိုင်း များတွင် ထိုးသတ်သည်။ မြေဝိုင်း အတွင်းတွင် သဲ သို့မဟုတ် ဖွဲ များခင်း၍ ပြင်ဆင်ကြသည်။ အများအား ဖြင့် နံနက်၊ နေ့ခင်း မွန်းတည့်ပိုင်း များတွင် ထိုးသတ်ကြလေရာ မီးမလိုချေ။
ရှေးခေတ်အတန်းအစား ခွဲခြားပုံ
ရှေးခေတ်မြန်မာ လက်ဝှေ့သမား များအား ကိုယ်အလေးချိန် ခွဲခြား၍ အတန်းအစား မကန့်သတ်ပေ။ အသက် အကြီးအငယ် ကိုလည်း မခွဲ ခြားပဲ သတ္တိပြိုင်လိုသူချင်း ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ပထမတန်း၊ ဒုတိယတန်း၊ တတိယတန်း ဟူ၍ လက်ဝှေ့ ပညာ ကိုကြည့်၍ ခွဲခြား ထားသည်။ တတိယတန်းတွင် ထိုးသတ်နေသူကို အခြားတတိယတန်းများက ဝိုင်းပယ်လာသော အခါ ဒုတိယတန်းသို့ တက်ရပြီး ဒုတိယတန်းမှ ပယ်လာသောအခါ ပထမတန်းသို့ တက်ရသည်။ သို့သော် အပေါ်တန်းမှ အောက်တန်းသို့ ဆင်းခွင့် မရချေ။
နောက်ခံဂီတ
မြန်မာလက်ဝှေ့ ထိုးသတ်ရတွင် နောက်ခံ ဆိုင်းအား မြန်မာဆိုင်းဝိုင်းကြီး ဖြင့် တီးမှုတ် ပေးရသည်။ လက်ဝှေ့ပွဲ မစမီ တွဲဆိုင်း ရှာသော အခါတွင် ဖြစ်စေ၊ အရှုံးအနိုင် ပြီးသော အခါတွင် လက်ဝှေ့သမားတို့ လက်ဝှေ့ရေး ပြရသည်။ ထိုအချိန်မျိုးတွင် လေးကင်းသံ ကိုတီးပေး ရသည်။ လက်ဝှေ့ ထိုးသတ်ချိန်တွင် ဗိန်းမောင်း တီးပေး ရပြီး သက်လုံကြမ်းလေ ဆို်င်းကြမ်းလေ ဖြစ်သည်။ မြန်မာလက်ဝှေ့သည် စည်းချက်နှင့် အညီ ခြေအနှုတ်အသိမ်း၊ လှုပ်ရှား ကစားရသည့် အနုပညာမြောက် သောအားကစား နည်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
လက်ဝှေ့ရေး
လက်ဝှေ့ဝိုင်း အတွင်း ဝင်လာပြီး မိမိနှင့် ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ်ရန် ပြိုင်ဘက်ကို စိန်ခေါ် လိုသော လက်ဝှေ့သမားက လက်ဝှေ့ရေး ပြရသည်။ လက်ဝှေ့ သမား၏ လက်ဝှေ့ ဟန်ရေးကို ကြည့်ပြီး လက်ဝှေ့ အဆင့်ကို အကဲဖြတ်ကာ ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ် လေ့ရှိသည်။
ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ်မည့် လက်ဝှေ့သမား နှစ်ဦးက မိမိတို့၏ လက်ဝှေ့ အဆင့်အတန်း ကို မြင်သာစေရန်၊ ပွဲကြည့်သူ ပရိသတ် အကဲဖြတ် နိုင်စေရန် ပူးတွဲ၍ လက်ဝှေ့ ရေးပြရသည်။
အရှုံး အနိုင် ပေါ်ပြီး ချိန်တွင် အနိုင်ရသူက အောင်နိုင်သူ အဖြစ် လက်ဝှေ့ ရေး ပြရသည်။ ထို့အပြင် ရှုံးသူသည် အခဲမကြေပဲ နောက်တစ်ပွဲ ဆင်နွှဲလိုသော အခါ ထပ်ဆင့် လက်ဝှေ့ရေး ပြနိုင်သည်။
ရှေးခေတ်ပြိုင်ပွဲ စည်းကမ်းများ နှင့်အနိုင်အရှုံးသတ်မှတ်ပုံ
လက်သီး၊ တံတောင်၊ ဒူး၊ ခြေဖျား၊ ခေါင်းတို့ဖြင့် ထိုး၊ တွပ်၊ ထောင်း၊ တိုက်၊ ခတ်၊ ရိုက် နိုင်သည်။ ကိုင်ပေါက်၊ ဖွတ်ချ၊ လက်ဖြင့်ချုပ်၊ ဒူးနှင့်တိုက် ခေါင်းဖြင့် ရိုက်နိုင်သည်။ လက်သီးထိုးရာတွင် ဖြောင့်လက်သီး၊ ဝိုက်လက်သီး၊ ပန်းလက်သီး၊ ပင့်လက်သီး၊ အသွားအပြန်ထိုး၊ စုံပစ်ထိုး တို့ကို ခွင့်ပြုသည်။ ဒူးတိုက်ရာတွင် ဗလာဒူး၊ ခုန်တိုက်၊ လက်ချုပ်၍ တိုက်၊ ဒူးပျံ တို့ကို ခွင့်ပြုသည်။ ထို့အပြင် ခြေဖျားခတ်ခြင်း ကိုလည်း ခွင့်ပြုသည်။ သို့သော် ဆံပင် မဆွဲရ၊ မကိုက်ရ၊ မကုတ်ရ၊ အထူးသဖြင့် မအားကို ကန်၊ တိုက်၊ ထိုး၊ ခတ်ခြင်း မပြုရ။ လဲကျနေသူ အား ထိုး၊ ကန်၊ တိုက်ခြင်း မပြုရ။ လဲကျနေသူသည် ကျောနှင့်ကျလျှင် ကျောနှင့်ကြမ်း ထိရမည်။ ဘေးဆိုလျှင် ဘေးနှင့်ကြမ်း ထိရမည်။ ရင်နှင့် ဆိုလျှင် ရင်ဘတ်နှင့် ကြမ်း ထိရမည်။
ထိုး၊ တိုက်၊ ကန်၊ ခတ် ရာမှ ရသော ဒဏ်ချက်ဖြင့် သွေးထွက်လာလျှင် ကွဲရှုံး။ အလံလုပွဲကြီး များတွင် ၄ချီစေ့သွား သောကြောင့် အရှုံးအနိုင် မပေါ်မချင်း သတ်ရသော ပွဲမျိုး၌ လက်မြှောက် အရှုံးပေးသည် အထိ ထိုးကြရပြီး ဆက်လက် မယှဉ်ပြိုင် နိုင်တော့ပါက သက်လုံရှုံး။ လက်ရည် မတူသည်ကို အကဲဖြတ် နိုင်သဖြင့် အရှုံးပေး လိုက်လျှင် ကြောက်ရှုံး။ နှာခေါင်းအတွင်းမှာ သွေးများ ထိန်းမနိုင် သိမ်းမရအောင် ထွက်လာလျှင် အတွင်းကွဲ အဖြစ် အရှုံးပေါ်သည်။ အတွင်းကွဲ၊ အပြင်ကွဲ နှစ်မျိုးလုံးတွင် သွေးကို သုံးကြိမ်သာ သုတ်ခွင့်ရှိသည်။ သွေးထွက် သံယို မရှိသော်လည်း ဆက်လက်မယှဉ် ပြိုင်နိုင်လောက်အောင် အတွင်းဒဏ်ရာ ရခဲ့လျှင် အရှုံးပေါ်သည်။ ထို့အပြင် သတ်မှတ် စည်းကမ်း များကို မလိုက်နာလျှင်လည်း ရှုံးသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။
ယနေ့ခေတ် စည်းမျဉ်းများ
ယနေ့ခေတ်တွင် လက်ဝှေ့သမားများ၏ ကိုယ်အလေးချိန် အလိုက် အတန်းအစား ၁ဝမျိုး နှင့် အလွတ်တန်း ဟူ၍ ခွဲခြား ယှဉ်ပြိုင် လာကြသည် သာမက၊ ၂၀၀၁ခုနှစ် မှစ၍ အမှတ်ပေး ဒိုင်များဖြင့် အမှတ်ပေး စနစ်ပါ အသုံးပြုလာသည်။ သို့သော် နိုင်ငံနှင့် အဝှမ်း လိုက်နာကြသည် မဟုတ်ပဲ ရိုးရာလက်ဝှေ့ အဖွဲ့ချုပ် မှဦးစီး ကျင်းပသည့် ရွှေခါးပတ်လုပွဲများတွင် သာတွေ့ရလေ့ ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် အရှုံးအနိုင် မပေါ်လျှင် အမှတ်ဖြင့် မဆုံးဖြတ်ပဲ ပူးတွဲ သရေ ယူသည့် ရှေးထုံးကို ပိုမို အသုံးပြုကြသည်။ ယခင် အသုံးပြုဖူးသည် ၁ဝချီ၊ ၁၂ချီ နှင့် ၁၅ချီပွဲများ အစား ပွဲအားလုံးအား ၅ချီပွဲများဖြင့် အစားထိုးခဲ့ပြီး ၃မိနစ်ထိုး ၃မိနစ်နား စံနစ် ကိုအသုံး ပြုသည်။ ထို့အပြင် ပွဲစဉ်အတွင်း နှစ်ဖက်လုံးမှ ၃မိနစ်အနားတောင်းခွင့် တစ်ကြိမ်စီ ရရှိသည်။
ထင်ရှားသော မြန်မာလက်ဝှေ့ကျော်များ
• 30em
ပြည်ပ ချစ်ကြည်ရေးပွဲများ
၂၀၀၈ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့နှင့် ၉ရက်နေ့များတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ လက်ဝှေ့အဖွဲ့ချုပ်နှင့် အာကာစား ဝန်ကြီးဋ္ဌာန၊ အိုလံပစ် ကော်မတီတို့ ကြီးမှူး၍ မြန်မာ-ထိုင်း လက်ဝှေ့ စိန်ခေါ်ပွဲကြီးကို ရန်ကုန်မြို့ သုဝဏ္ဏအားကာစားရုံ ၌ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှ လက်ဝှေ့ကျော်များ ဖြစ်ကြသည့် ပါဝိ၊ ဖိချိ ချိုင်း၊ လာချီလိတ်နှင့် ထွန်ထောင်း တို့လေးဦးသည် မြန်မာလက်ဝှေ့ကျော်များ ဖြစ်ကြသော တွေ့မရှောင်၊ စောငမန်း၊ ဝင်းထွန်း၊ လုံးချောတို့ နှင့် ယှဉ်ပြိုင် ထိုးသတ်ခဲ့ကြသည်။ နိုဝင်ဘာ ၈ရက်နေ့ ပွဲစဉ်တွင် တွေ့မရှောင်က ပါဝိကို ဒုတိယအချီတွင် အကွဲထိုး၊ စောငမန်းက ဖိချိချိုင်းကို စတုတ္တ အချီတွင် အလဲထိုးကာ အသီးသီး အနိုင်ရရှိ ခဲ့ကြသည်။ နိုဝင်ဘာ ၉ရက်နေ့ ပထမပွဲစဉ်တွင် ဝင်ထွန်းနှင့် လာချီလိတ်တို့ အရှုံး အနိုင်မပေါ်ပဲ သရေ ကျခဲ့ ကြပြီး၊ ဒုတိယပွဲစဉ်၌ လုံးချောက ထွန်ထောင်းအား တတိယအချီတွင် အလဲထိုး အနိုင်ယူခဲ့သည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား
<References />
ဂျန်ဇန်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ဂျန်ဇန်ရွာ(Jangzan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ နာမော်ဇွပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နာမော်ဇွပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆ ဦး၊ မ ၉၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၁၆ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တမံချောင်းရွာ၊ ပဝိန်
တမံချောင်းရွာ၊ ပဝိန်
ဆင်နားချောင်းရွာ၊ တောထူ
ဆင်နားချောင်းရွာ၊ တောထူ
လုစ်-ဂျူလီယန်-ဂျိုးဇက် ကာဆာဗျန်ကာ
လူဝီဒါ ကာဆာဗျန်ကာသည် ကော်စီကားကျွန်းသား ဆွေကြီးမျိုးကြီးမှ ဆင်းသက်သူဖြစ်သည်။ ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် ကော်စီကားကျွန်း၌ ဖွားမြင်၍ ငယ်စဉ်ကပင် ပြင်သစ်ရေတပ်တွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ ရေကြောင်း ဗိုလ်ချုပ် နယ်လဆင်၏ သင်္ဘောတပ်နှင့် ပြင်သစ် ရေတပ်တို့ ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသော နိုင်းမြစ်တိုက်ပွဲ၌ ပြင်သစ် ရေကြောင်းဗိုလ်ချုပ်၏ သင်္ဘောဖြစ်သည့် လာအိုရီယင့် သင်္ဘောကို ကပ္ပတိန်အဖြစ် ဦးစီးအုပ်ချုပ်ခဲ့ရသည်။
ကာဆာဗျန်ကာသည် အထက်ပါတိုက်ပွဲ၌ သူ၏ ၁ဝနှစ် အရွယ် သားကလေး ဂျာကိုးမိုးကို သူနှင့်အတူ သင်္ဘောပေါ်သို့ ခေါ်လာခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲတွင် နယ်လဆင်၏ သင်္ဘောတပ်က အရေးသာ၍ ပြင်သစ် သင်္ဘောများမှာ အဆက်မပြတ် ပစ်ခတ် ခြင်းခံရရာ၊ ပြင်သစ်သင်္ဘောတပ်ကို အုပ်ချုပ်သူ ရေကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်ဗရူးဝီးမှာ ကျည်သင့်ကျဆုံး၍ ကာဆာဗျန်ကာမှာလည်း ဒဏ်ရာရသွားလေသည်။ သို့ရာတွင် ကာဆာဗျန်ကာသည် ပြင်သစ် သင်္ဘောတပ်ကို ကွပ်ကဲကာ ဆက်လက်၍ တိုက်မြဲ တိုက်နေ၏။
စိုးရိမ်စရာ ဖြစ်လာသောအချိန်တွင် သူ၏ သား ကလေး ဂျာကိုးမိုးအား ကုန်းပတ်တနေရာသို့ ပို့ပြီးလျှင် 'ငါ့သား သည်နေရာက ဘယ်မှ မသွားနှင့်'ဟု မှာထားခဲ့ လေသည်။ လာအိုရီယင့်သင်္ဘော ကြီးမှာ နယ်လဆင်၏ရေတပ်က ဝဲယာညှပ်၍ ပစ်ခတ်ခြင်းကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် မီးစွဲလောင် လေတော့သည်။ သို့သော် ကာဆာဗျန်ကာသည် ထိုအချိန်အထိ အလျှော့မပေးသေးဘဲ ဆက်လက်၍ တိုက်ခိုက်ယင်း ကျဆုံး သွားလေသည်။
သူ၏သားကလေး ဂျာကိုးမိုး ဖခင်၏ မှာထားချက်ကို မပျက်မကွက် လိုက်နာပေသည်။ သင်္ဘောကုန်းပတ် တစ်ခု လုံးသို့ မီးတဖြည်းဖြည်း ကူးစက်တောက်လောင်လာသော်လည်း၊ သူ၏ဖခင်ထံမှ အခွင့်မရသဖြင့် ထားခဲ့သောနေရာမှ ခြေ တစ်လှမ်းမျှ မရွှေ့ဘဲ၊ နောက်ဆုံး၌ သင်္ဘောပေါ်ရှိ ယမ်းတိုက်ပေါက်ကွဲရာတွင် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့၏။ ထိုကြေကွဲ မှတ်သားဖွယ်အဖြစ် အပျက်ကား ၁၇၉၈ ခု ဩဂုတ်လ ၁ ရက် နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့လေသည်။
ကာဆာဗျန်ကာ သားအဖ၏ ဖြစ်အပျက်ကို ကဗျာလင်္ကာ အများအပြား ဖွဲ့နွဲ့ခဲ့ကြသည်။ ယင်းတို့အနက် မစ္စက်ဟယ်မန်း ၏ 'ကာဆာဗျန်ကာ'ကဗျာကို လူသိများကြပေသည်။
တိန်းခံရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
တိန်းခံရွာ (Tinghkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုန်းတောချောင်းနားရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ညောင်အုပ်ရွာ၊ ဆင်မ
ညောင်အုပ်ရွာ၊ ဆင်မ
ပဲခူးတက္ကသိုလ်
ပဲခူးတက္ကသိုလ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့ ဥဿာမြို့သစ်ရပ်ကွက် ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းမကြီးဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ ၂ဝ၁၁ ခုနှစ် ဇွန် ၁၃ ရက်တွင် ပဲခူးဒီဂရီကောလိပ်အဆင့်မှ တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ ၇၁၈.၆၅ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။ ပဲခူးမြို့မှ (၅) မိုင်ခန့် အကွာတွင် ရှိသည်။  ဆောင်ပုဒ်မှာ "ပညာယအတ္ထံ ဇာနာတိ" ဖြစ်သည်။
ရေကျော်ကွင်းရွာ၊ ကျုံဝါး
ရေကျော်ကွင်းရွာ၊ ကျုံဝါး
ပဲခူးတက္ကသိုလ်
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၇၇ ခုနှစ် မတ်လ (၂၇) ရက်နေ့ တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကောလိပ်အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၃ဝ ရက်တွင် ပဲခူးကောလိပ် အဆင့်သို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁၇ ရက်တွင် ပဲခူးဒီဂရီကောလိပ် အဆင့်သို့လည်းကောင်း အဆင့်ဆင့် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
သင်တန်းများ
ပဲခူးတက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ ပထဝီဝင်၊ သမိုင်း၊ ဒဿနိကဗေဒ၊ စိတ်ပညာ၊အရှေ့တိုင်းပညာ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ရူပ ဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ သတ္တဗေဒ၊ ရုက္ခဗေဒနှင့် ဘူမိဗေဒစသည့် ဘာသာရပ်များကို သင်ကြားပို့ချပေးသည်။ ၂၀၁၈- ၂၀၁၉ပညာသင်နှစ်တွင် နေ့သင်တန်းသား (၉၄၅၄) ရှိ၍ အဝေးသင် သင်တန်းသား (၁၀၀၀၀)ကျော်ခန့်သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။
နေဝင်းမောင် (ဒေါက်တာ)
ဒေါက်တာ နေဝင်းမောင်သည် အယ်ဒီတာ ၊ ထုတ်ဝေသူ ၊ စာရေးဆရာ ၊ ဂျာနယ်လစ် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၉၅ မှစ၍ ယနေ့အထိ ထုတ်ဝေလျက်ရှိသော Living Color ကြော်ငြာနှင့် ဈေးဝယ်လမ်းညွှန်မဂ္ဂဇင်း၊ The Voice Weekly ဂျာနယ်၊ ခေတ်မြန်မာဂျာနယ် (ယခု ရပ်ဆိုင်း)၊ Myanmar Voice ဂျာနယ် (ယခု ရပ်ဆိုင်း)၊ Foreign Affair ဂျာနယ် (ယခု ရပ်ဆိုင်း) တို့၏ ပူးတွဲထုတ်ဝေသူ ၊ ပူးတွဲ တည်ထောင်သူ၊ မူဝါဒရေးရာ လမ်းညွှန်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ
အမည်ရင်း နေဝင်းမောင် ဖြစ်ပြီး အဖ ဦးသန်းမောင် (အငြိမ်းစား ပါမောက္ခ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်) နှင့် အမိ ဒေါ်ယဉ်ယဉ်(အငြိမ်းစား လက်ထောက်ကထိက)တို့မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ရှမ်း မြန်မာ ကပြားဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်သည်။
ပညာရေး
၁၉၇၈ တွင် အခြေခံပညာအထက်တန်းအောင်မြင်ပြီး ၁၉၈၇ တွင် ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ် (၁)မှ အမ်ဘီဘီအက်စ် ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ယေးလ်တက္ကသိုလ်တွင်လည်း World Leaders Program ကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။
မဒီကိုင်းရွာ
မဒီကိုင်းရွာ
နေဝင်းမောင် (ဒေါက်တာ)
အခြား
ရွေးကောက်ပွဲသည် မြန်မာနိုင်ငံသားများအတွက် ထွက်ပေါက်တခုဟု ဦးနေဝင်းမောင်က ရေးသားလှုံဆော်ခဲ့ကာ ပြည်သူများအား မဲပေးကြရန် လှုံ့ဆော်နိုင်ရေးအတွက် မြန်မာ အီးဂရက်စ်(Myanmar Egress) အဖွဲ့မှ ၎င်း၏ သင်တန်းသားများကို ထောက်ခံမဲပေးရမည့် ပုံစံရေးသားထားသော အင်္ကျီများ ဝတ်ဆင်စေ၍ ရန်ကုန်မြို့၌ ရွေးကောက်ပွဲ အောင်မြင်ရေး လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။
Living Color မဂ္ဂဇင်းနှင့် The Voice Weekly ဂျာနယ်တို့၏ထုတ်ဝေသူဖြစ်ပြီး အစိုးရအကြိုက် အယ်ဒီတာ့အာဘော်နှင့် ဆောင်းပါးများ ဆက်တိုက်ရေးသားခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးစိတ်ဝင်စားသည့် စာဖတ်ပရိသတ်များ၏ ဝေဖန်မှု အခံရဆုံး သူလည်းဖြစ်သည်။ သတင်းဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် တဦးဖြစ်သော်လည်း ပြည်ပ မီဒီယာများ အပေါ် အမြင်ကြည်သူ တဦးမဟုတ်ပေ။
နိုင်ငံရေးအကြောင်းအရာများကိုသာ ဦးစားပေးသင်ကြားပေးလေ့ရှိသည့် အီးဂရက်စ် အဖွဲ့အား တည်ထောင်သူ ၇ ဦးတွင် ဦးနေဝင်းမောင်လည်း တဦးပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် ထိုအဖွဲ့၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးနှင့် Programme Dicector တဦးဖြစ်ပြီး နိုင်ငံရေး အကြောင်းအရာနှင့် စီးပွားရေးအကြောင်းအရာ များကိုအဓိက သင်ကြားနေသူလည်း ဖြစ်သည်။
တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့တချို့နှင့် အစိုးရတို့၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ လုပ်ဆောင်ရာတွင် အီးဂရက်စ် အဖွဲ့မှ ဦးနေဝင်းမောင်၊ ဦးတင်မောင်သန်း၊ ဦးကျော်ရင်လှိုင် တို့ပါဝင်ခဲ့ကြပြီး ရှမ်းတိုင်းရင်းသား ဦးဟန်ညောင်ဝေ၊ အစိုးရ ရထားဝန်ကြီး ဦးအောင်မင်းတို့ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
ဦးနေဝင်းမောင်သည် စစ်တပ်အရာရှိဟောင်းတဦး၏ သားဖြစ်ပြီး စစ်တပ်အသိုင်းအဝန်းနှင့်နီးစပ်သူဟု လူသိများသည်။ ၎င်း သည် စစ်အာဏာရှင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးဟောင်း ဦးသန်းရွှေနှင့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအား ထောက်ခံသူတဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ဦးသန်းရွှေအား ထောက်ခံခဲ့သော်လည်း နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ကျနေသော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဝေဖန်မှု လုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ သင်တန်းသားများကို ထိုင်းနိုင်ငံအခြေစိုက် ဗဟုအဖွဲ့သို့ ပို့ဆောင်၍ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး စသည့် အကြောင်းအရာများကို သင်ယူစေခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်မြို့၊ ဘန်ကောက်မြို့များသို့ မကြာခဏလာရောက်၍ နိုင်ငံရေးအယူအဆများကို ဟောပြောလေ့ ရှိသည်။
မြင်းကပါ
မြင်းကပါရွာသည် ပုဂံမြို့ဟောင်း တောင်ဘက်ရှိ သမိုင်းဝင်နယ်မြေ တစ်ခုဖြစ်သလို ယွန်းအနုပညာကြောင့် လူသိများသည်။ ပုဂံခေတ်ဦးပိုင်းက ရွာကြီး(၁၉)ရွာကို စုပေါင်း၍ ပုဂံနေပြည်တော်ကြီးကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ရာ မြင်းကပါရွာသည် အဓိက ပါဝင်ခဲ့သည်။ ရှေးက အနုရာဓ ဟု ခေါ်ခဲ့၏။ သက္ကရာဇ် (၆၀၀)ခုနှစ် ပါ “မြင်းကပါဗီဇယ်တို့” ကျောက်စာတွင် “မြင်ဂဗာ” ဟု ရေးထုံးကို အစောဆုံး တွေ့ရသည်။ မနူဟာမင်းကြီး ကျောက်စာတွင် “မြင်းကပါရွာ သူဋ္ဌေးထံ လက်စွပ်ကို ရောင်းချကြောင်း” တွေ့ရသည်။
မြင်းကပ၊ မြင်းပုဂံ၊ မြင်းကမ္ဘာ၊ မြင်းကပါ ဟု ရေးထုံး အခေါ်အဝေါ် ကွဲလွဲမှုများ ရှိသည်။
အနော်ရထာမင်း လှံချက်ထိသွားသော နောင်တော်စုက္ကတေး မြင်းပေါ်က ကျသည်။ စုက္ကတေး၏ မြင်းသည် ကကြိုးတန်ဆာ အစုံအလင်ဖြင့် ယခုမြင်းကပါအရပ်သို့ ပြေးလာသည်။ ထိုအရပ်ရှိ လူများက ကကြိုးတန်ဆာသာပါသော မြင်းကိုပဲ တွေ့ကြရသဖြင့် မြင်းကသာပါလာတော့သည် ဟု ပြောကြရာမှ မြင်းကပါရွာ ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
စေတီပုထိုးများ
မြင်းကပါရွာတွင် မြင်းကပါပုထိုး၊ မြစေတီဘုရား၊ မနုဟာဘုရား၊ နန်းဘုရား၊ ဥတ္တမဘုရား၊ ကျဆင်း ဂူဘုရားတို့ အဓိကရှိသည်။ အပါယ်ရတနာ၊ နဂါးရုံ၊ တာမုနီ အုတ်ကျောင်း၊ မင်္ဂလာစေတီ၊ ကူပြောက်ကြီးနှင့် အရှေ့ ဖက်လိပ်စေတီ၊ အနောက် ဖက်လိပ်စေတီ၊ စသည်တို့သည်လည်း မြင်းကပါနယ်အတွင်း လေ့လာစရာများ ဖြစ်သည်။ မြင်းကပါရွာတွင် မူလက ရပ်ကွက်ကြီး သုံးခု ရှိသည်။ အရှေ့ကုန်း၊ အလယ်ကုန်း နှင့် တောင်ကုန်းတို့ ဖြစ်သည်။ အရှေ့ကုန်းမှာ အကြီးဆုံးဖြစ်၍ ရပ်ကွက်(၅)ခု ရှိသည်။ မြို့မရပ်၊ သမင်ခြံရပ်၊ သရက်ခြံရပ်၊ မြို့ရှေ့ခေါ် ကုလားကျောင်း နှင့် မြို့ညွန့်ရပ်တို့ ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာသိ ယွန်းရွာ
မင်္ဂလာစေတီ ရှိရာ မြင်းကပါရွာ မြောက်ဘက်အရပ်ကို ရှေးကပန်းပွတ်ရပ်ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ ဘုရားဒါယကာ နရသီဟပတေ့မင်းသည် ပန်းပွတ်သည် မျိုးရိုးဟု ရာဇဝင်တို့ကဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် မြင်းကပါရွာသည် ပန်းပွတ်ပညာ(ပန်းယွန်းပညာ)ရှင်တို့ အခြေချခဲ့သော နေရာဖြစ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ ထိုမျှသာမက ရွှေလိမ်းခြင်း၊ ရွှေပြားကပ်ခြင်း၊ စဉ့်ကိုင်ပညာရပ် တို့ကိုပါ တတ်ကျွမ်းခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ရှေးက မြင်းကပါရွာ ယွန်းပညာရှင်တို့သည် လုပ်ခကို ဆန်နှင့်သာ ချေယူကြရသည်။ ဘုရားပွဲများတွင် လုပ်ခကြိုတင်ယူလိုပါက အလုပ်ရှင်ထံ ရေခပ်၊ ထင်းခွဲ၊ အမှိုက်လှဲပေးရသည်။ မိမိဝယ်လိုသော စားကုန်ကိုလည်း ဆန်ဖြင့်သာ လဲလှဲခဲ့ရသည်။ မြင်းကပါသည် ယွန်းအလုပ်ကို တစ်ရွာလုံးလုပ်သောကြောင့် ယွန်းရွာဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ယွန်းပညာရှင်များစွာကိုလည်း မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည်။ လက်ရာမွန်များကို ဖန်တီးရင်း မြန်မာကို ကမ္ဘာကသိအောင် သမိုင်းနှင့်သာ မက အနုပညာဘက်မှာပါ ပံ့ပိုးပေးသော ရွာတစ်ရွာဖြစ်ပေသည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:ပုဂံ ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာများ
ဓနုံးဆိပ်ရွာ၊ ပဝိန်
ဓနုံးဆိပ်ရွာ၊ ပဝိန်
ညောင်ခုံရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ညောင်ခုံရွာ (Nyaungkhon)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ သမ္ဘရာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမ္ဘရာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၉ ဦး၊ မ ၈၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ