cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မန်ချူးကိုးနိုင်ငံ
သံတမန်ရေးရာ အသိအမှတ်ပြုမှု
အဖွဲ့ချုပ်၏ချဉ်းကပ်မှုကြားမှ ဤနိုင်ငံသစ်ကို အယ်ဆာဗေဒို (၃ မတ် ၁၉၃၄)၊ ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ (၁၉၃၄)၊ ကော်စတာရီကာ (၂၃ စက်တင်ဘာ ၁၉၃၄)၊ အီတလီ (၂၉ နိုဝင်ဘာ ၁၉၃၇)၊ စပိန် (၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၇)၊ ဂျာမနီ (၁၂ မေ ၁၉၃၈) နှင့် ဟန်ဂေရီ (၉ ဇန်နဝါရီ ၁၉၃၉) နိုင်ငံများက အသီးသီးအသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။ ဆိုဗီယက်နိုင်ငံသည် ၁၉၃၅ မတ် ၂၃ တွင် အသိအမှတ်ပြုသော်လည်း တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုမှု မဟုတ်ခဲ့ပေ။ သို့သော် ၁၉၄၁  ဧပြီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဆိုဗီယက်–ဂျပန် ကြားနေရေးစာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ရာ ဂျပန်နိုင်ငံအနေဖြင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏အိမ်နီးချင်း မွန်ဂိုလီးယားပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကို အသိအမှတ်ပြုပါက မန်ချူးကိုးနိုင်ငံကို အသိအမှတ်ပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း သဘောတူခဲ့ကြသည်။ ဗာတီကန်စီးတီးသည် မန်ချူးကိုးနိုင်ငံနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေးရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သို့သော် ဗာတီကန်စီးတီးအနေဖြင့် မန်ချူးကိုးနိုင်ငံသို့ ကက်သလစ်မစ်ရှင်များ စေလွှတ်မှုသာရှိခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ ခုနှစ်များတွင် ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ထူထောင်ခဲ့သော်လည်း ဂျပန်နှင့်အီတလီနိုင်ငံတို့၏ မန်ချူးကိုးနိုင်ငံနှင့် ဝမ်ကျင်းဝေအစိုးရတို့ကို အသိအမှတ်ပြုရေးဖိအားများကို ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် ဂျာမနီ၏လက်အောက်၌ရှိကြသော စလိုဗက်ကီးယား (၁ ဇွန် ၁၉၄၀)၊ ဗစ်ချီ ပြင်သစ်နိုင်ငံ (၁၂ ဇူလိုင် ၁၉၄၀)၊ ရိုမေးနီးယား (၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၀)၊ ဘူလ်ဂေးရီးယား (၁၀ မေ ၁၉၄၁)၊ ဖင်လန် (၁၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၁) ၊ ဒိန်းမတ် (သြဂုတ် ၁၉၄၁)၊ ခရိုအေးရှား (၂ သြဂုတ် ၁၉၄၁) နိုင်ငံများနှင့် ဂျပန်၏လက်အောက်၌ရှိကြသော ဝမ်ကျင်းဝေ၏ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းထားသော အမျိုးသားအစိုးရ (၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၄၀)၊ ထိုင်း (၅ သြဂုတ် ၁၉၄၁) နှင့် ဖိလစ်ပိုင် (၁၉၄၃) နိုင်ငံများက အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။
ငှက်ပျောတောစုရွာ၊ စေတီခုံ
ငှက်ပျောတောစုရွာ၊ စေတီခုံ
ဗုဒ္ဓရာမကျောင်းတော်
ဗုဒ္ဓရာမကျောင်းတော် (Buddharama T emple) သည် လက်တလောတွင် တည်ဆောက်လျက်ရှိသည့် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ Fredrika အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်ကို ဥရောပတွင် အကြီးဆုံးဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်အောင် စီစဉ်ထားသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံအစိုးရ၏ ထောက်ပံ့မှုဖြင့် အဓိက တည်ဆောက်ထားသည်။ ဤကျောင်း၏ ပုံစံသည် ထိုင်းကျောင်းတော်များ၏ ပုံစံဖြစ်သည်။
စူဠအဿပူရသုတ်
ဘုရားရှင် အင်္ဂနိုင်ငံ၊ အဿပုရနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “သမဏဟူသောအမည်, သမဏ-ဟု ဝန်ခံမှုတို့ မှန်ကန်အောင်၊ ပစ္စည်းလေးပါးအလှူရှင်များ အကျိုးများအောင်၊ မိမိတို့အကျိုးများအောင် “သမဏသာမီစိပ္ပဋိပဒါ”ကို ကျင့်သုံး ကြရမည်။ ကျင့်သုံးရမည့် သမဏသာမီစိပဋိပဒါကျင့်စဉ်များ၊ ဗာဟိရကသမဏများ၊ မတဇအာဝုဓဥပမာ၊ ပေါက္ခရဏီဥပမာ၊ အမျိုးလေးပါးမှ ရဟန်းပြုသူများနှင့် အာသဝက္ခယသမဏဖြစ်မှ ပရမတ္ထသမဏဖြစ်ပုံ”ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ သမဏသာမီစိပဋိပဒါ, သမဏမလ, သမဏ ဒေါသ, သမဏကသဋ-ပုဒ်အဖွင့်တို့နှင့်တကွ မတဇ-လက်နက်အကြောင်း ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။
အောင်ဇေယျရွာ၊ အောင်ဇေယျ
အောင်ဇေယျရွာ၊ အောင်ဇေယျ
ပိန်းခါး (ခ)ပိန်းခမ်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပိန်းခါး (ခ)ပိန်းခမ်းရွာ (Pinghkar (A)Pinghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၉၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
မိုဟာမက် အီဘင်မူဆာ အယ်ခိုဝါရစ်ဇမီ
မိုဟာမက် အီဘင်မူဆာ အယ်ခိုဝါရစ်ဇမီ (Muḥammad ibn Mūsā al-Khwārizmī;) သည် ပါရှားလူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:၈၅၀ ကွယ်လွန်သူများ
ကဏ္ဍ:မွတ်စလင် တီထွင်သူများ ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒ သမိုင်း
ချောင်းကွေ့ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ချောင်းကွေ့ရွာ (Chaungkwayt)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ နန်းတပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၀၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားကြီးချောင်ရွာ၊ ရုပ်ဆိုင်
ဘုရားကြီးချောင်ရွာ၊ ရုပ်ဆိုင်
ဝမ်ထံရွာ၊ ဝမ်ဆော့
ဝမ်ထံရွာ (Wanhtan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဝမ်ဆော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဆော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၅၉ ဦး၊ မ ၂၄၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
အုန်းချောင်းရွာ
အုန်းချောင်းရွာ
ဝမ်ထံရွာ၊ ဝမ်ဆော့
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုန်းချောင်းရွာ
ကိုးကား
အုန်းချောင်းရွာ
​ရေတွင်းကုန်းရွာ၊ ဇငြွ်ပန်းကုန်း
ရေတွင်းကုန်းရွာ၊ ဇငြွ်ပန်းကုန်း
ရွာသာကုန်းရွာ၊ စေတီခုံ
ရွာသာကုန်းရွာ၊ စေတီခုံ
Buddhist Congregation Dharmaling
Buddhist Congregation Dharmaling သည် ဗုဒ္ဓဘာသာအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအဖွဲ့အစည်း၏ အဓိကရုံးချုပ်သည် ဆလိုဗေးနီးဗားအစိုးရထံတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသည်။
နောက်ခံသမိုင်း
ဤအဖွဲအစည်းသည် လက်ရှိအချိန်တွင် ဟန်ဂေရီနှင့် ဆလိုဗီးနီးယားတွင် တရားဝင်မှတ်ပုံတင်ထားသည့် ဘာသာရေးအဖွဲ့တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ဩစတြေးလျနှင့် ရုရှားတွင်လည်း အကျိုးအမြတ်မယူသည့် အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
လျန်းဘုရင့်နိုင်ငံ
thumb| ဘီစီ ၁၉၅ တွင်ဟန်မင်းဆက်၏နိုင်ငံများ လျန်း (梁國) သည် ဟန်မင်းဆက် တွင် နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ ၎င်း၏နယ်မြေများသည် ခေတ်သစ် ဟီနန်၊ အန်းဟွေနှင့် ရှန်းတောင်ပြည်နယ်များအတွင်းတွင်တည်ရှိသည်။
ဆဝန်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ဆဝန်ရွာ (Hsawun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ကောင်းလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၁ ဦး၊ မ ၂၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှမ်းကွင်းရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ရှမ်းကွင်းရွာ (Shankwin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ အင်ဘက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ဘက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၉ ဦး၊ မ ၇၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂလမ်ဒန်းမောရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ဂလမ်ဒန်းမောရွာ(Galamdanmaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ လငေါ်ခေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လငေါ်ခေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉ ဦး၊ မ ၂၄၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၁၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကားလိုး ကော်လိုဒီ
ကားလိုး လော်ရင်ဇီနီကို သူ၏ကလောင်နာမည်ဖြစ်သော ကားလိုး ကော်လိုဒီ (Carlo Collodi) အမည်ဖြင့် လူသိများသည်။ ၁၈၂၆ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၂၄၇က်နေ့ တွင် အီတလီနိုင်ငံ၊ ဖလော်ရင့်စ်မြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အီတလီကလေးစာပေ စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ထင်ရှားသော ကမ္ဘာကျော်စာအုပ်မှာ နတ်သမီး ပုံဝတ္တုရှည်ဖြစ်သော ပင်နော့ချီယို၏ စွန့်စားခန်းများ စာအုပ်ဖြစ်သည်။
အလုပ်အကိုင်
၁၈၄၈ခုနှစ်မှ ၁၈၆၀ပြည့်နှစ်အကြား ဖြစ်ပွားသော အီတလီလွတ်မြောက်ရေးစစ်ပွဲကာလအတွင်း ကော်လို ဒီသည် စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖြစ် တပ်စကန်စစ်တပ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးဖြစ်ရပ်များတွင် သူ၏စိတ်ပါ ဝင်စားမှုကို သူ၏အစောပိုင်းရေးသားသောစာများတွင် တွေ့နိုင်လေသည်။ သူသည် သရော်စာများဖော်ပြသော သတင်းစာ တစ်စောင်ကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သို့သော် ယင်းသတင်းစာသည် ၁၈၄၉ခုနှစ်တွင် တပ်စကန်နီနယ်စားကြီး၏ အမိန့် ဖြင့် ပိတ်ပင်ခြင်းခံရသည်။ သို့သော်လည်း ၁၈၆၀ပြည့်နှစ်၊ မေလတွင် ပြန်လည်ထွက်ပေါ်လာသည်။
လော်ရင်ဇီနီသည် ၁၈၅၆ခုနှစ်တွင် သူ၏ဝတ္တုရှည် In vapore နှင့် အောင်မြင်မှုကိုရရှိလေသည်။ ယင်းနောက် အခြားသော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ သတင်းစာများတွင်လည်း ပါဝင်လာသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သူသည် ဇာတ်ခုံဆိုင်ရာဆင်ဆာကော် မရှင်တွင်လည်း ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်လေသည်။ ယင်းကာလအတွင်း သူသည် သရော်စာများစွာကို ရေးသားခဲ့သည်။
၁၈၇၅ခုနှစ်တွင် သူသည် ကလေးစာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ချားလ်ပဲရော့လ်ဒ်၏ ပြင်သစ်နတ်သမီးပုံပြင် များကို ဘာသာပြန်ထားသည့် ရက်ကွန်တီ ဒဲလ်ဖိတ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၈၇၆ခုနှစ်တွင် ဂျီအန်နတ်တီနိုကို ရေး သားခဲ့သည်။ ယင်းမှာ အလက်ဇန်းဒရိုးလ် လူအီဂီ ပယ်ရာဗီချီနီ၏ ဂျီအန်နတ်တိုကို မှီငြမ်းကာ ရေးသားထားခြင်း ဖြစ် သည်။ ဂျီအန်နတ်တီနိုနှင့် ယင်း၏နောက်ဆက်တွဲစာအုပ်များသည် အီတလီပြည်ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးအတွက် ဇာတ် ကောင် ဂျီအန်နတ်တီနို၏ စိတ်ကူးများ၊ လှုပ်ရှားမှုများအကြောင်း ဖြစ်သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်းနှင့်အမွေ
လော်ရင်ဇီနီသည် ၁၈၉၀ပြည့်နှစ်တွင် ဖလော်ရင့်စ်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ သူဖန်တီးခဲ့သည့် အနု ပညာများမှ ပေါ်ပေါက်လာမည့်ကျော်ကြားမှုနှင့် လူကြိုက်များမှုများကို ဂရုမမူနိုင်တော့ပေ။ ပင်နော့ချီယိုသည် စာရေး ဆရာနှင့်မသက်ဆိုင်ဘဲ သီးခြား အောင်မြင်သွားခဲ့သည်။
ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာ
ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာ (Computer science) သို့မဟုတ် ကွန်ပျူးတင်းပညာ (computing science) ဟူသည် သတင်းအချက်အလက် (information) နှင့် အတွက်အချက် (computation) များဆိုင်ရာ အခြေခံ သီအိုရီ သဘောတရား များကို လေ့လာခြင်း နှင့် ယင်းအခြေခံအုတ်မြစ်များပေါ်တွင် အခြေပြု၍ ကွန်ပျူတာစနစ်များ (computer system) ကို အသုံးပြုကာ လက်တွေ့ အသုံးချမှုများကို စူးစမ်းလေ့လာသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရှင် များသည် သတင်းအချက်အလက်များကို ဖန်တီးနိုင်၊ ဖော်ပြနိုင်၊ ပြောင်းလဲစေနိုင်စွမ်းရှိသော အဆင့်ဆင့်တွက်နည်း (algorithm) များကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။
ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရပ်အောက်တွင် များစွာသော ပညာရပ်ခွဲများ ထပ်မံခွဲစိပ်ထားသည်။
အများအားဖြင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရှင် (computer scientist) များကို သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ (information technology) ဘက်မှ ကွန်ပျူတာကျွမ်းကျင်သူများနှင့် လွဲမှားလေ့ရှိသည်။ သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာသည် ကွန်ပျူတာကို အသုံးချတတ်သော အတွေ့အကြုံ တတ်သိမှုနှင့် ပတ်သက်နေသည်ဟု လွဲမှားစွာထင်မှတ်နေတတ်သည်။
Computer science deals with the theoretical foundations of information, computation, and with practical techniques for their implementation and application.
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:သင်္ချာ
စမ်းစုတ်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
စမ်းစုတ်ရွာ (Sansoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ တိလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၂ ဦး၊ မ ၂၃၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကူရှန်အင်ပါယာ
ကူရှန်အင်ပါယာ ( Βασιλεία Κοσσανῶν  ; Bactrian   Kushano ; कुषाण राजवंश   Kuṣāṇa Rājavaṃśa, BHS :  ၊ ပသီ:: Kušan-xšaθr ; Sanskrit :link=link=link= ကုၑာန ((နှောင်းပိုင်း ဗြဟ္မာအက္ခရာ )၊ Kuṣāṇa Sāmrājya ; BHS :  ; 貴霜  )သသည္ တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ စဝိုင်းမှပျံ့နှံ့ အာဖဂန်နစ္စတန်, နှင့်များ၏ထို့နောက်မြောက်ပိုင်းအစိတ်အပိုင်းများကို အိန်ဒိယ အနည်းဆုံးဝေးသကဲ့သို့ Saketa နှင့် Sarnath အနီး ဗာရာဏသီ ကျောက်စာဟာ Kushan ဧကရာဇ်၏ခေတ်မှချိန်းတွေ့တွေ့ပါပြီရှိရာ (Benares), Kanishka မဟာ ။ ဧကရာဇ် Kanishka နှင့်အထွေထွေအတွင်း Kushans ကြီးမြတ်၏နာယကခဲ့ကြသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ အဖြစ် ဇိုရို ။ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တွင်ဗုဒ္ဓဘာသာတည်ရှိပြီးဗဟိုအာရှနှင့်တရုတ်သို့ပျံ့နှံ့သွားသည်။ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ သမိုင်း ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကဏ္ဍ:သံတူကြောင်းကွဲခွဲရန် လိုအပ်သောဆောင်းပါးများ အားလုံး ကဏ္ဍ:တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ထနောင်း
ထနောင်း (Vachellia leucophloea) သည် အပူပိုင်းဒေသတွင် ပေါက်သော အခက်အလက်တွင် ဆူးပါသည့် သစ်ပင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ တောင်အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
အမည်နာမ
ထနောင်းကို သက္ကတနှင့် ဟင်ဒီဘာသာတွင် သမိဟု ခေါ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Acacia Soma ဟုခေါ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
ပဲစီနန်းရွာ
ပဲစီနန်းရွာ
ပေါ်တော်မူရွာ၊ ရုပ်ဆိုင်
ပေါ်တော်မူရွာ၊ ရုပ်ဆိုင်
ကင်မွန်းချင်ကုန်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ကင်မွန်းချင်ကုန်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ပီဌဇာတ်
ဆွမ်းမရမှု ကဲ့ရဲ့ပြု
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဇနပုဒ်မှလာသော ရဟန်းတစ်ပါးသည် သာမဏေငယ်၊ ရဟန်းငယ်တို့ကို သာဝတ္ထိပြည်သို့လာသော ရဟန်းတို့တွင် “အဘယ်ဒါယကာ ကျေးဇူးများသနည်း” ဟု မေးရာ အနာထပိဏ် သူဌေးကြီးနှင့် ဝိသာခါ ဒါယိကာမကြီးတို့ ကျေးဇူးများကြောင်း လျှောက်ထားကြလျှင် ထိုရဟန်းသည် နံနက်စောစော အနာထပိဏ်သူဌေးကြီး အိမ်တံခါး၌ ရပ်လေ၏။ စောလွန်း၍ အဘယ်သူမျှ မကြည့်၊ တစ်စုံတစ်ရာ မရလျှင် ဝိသာခါ ဒါယိကာမကြီး အိမ်တံခါး၌ ရပ်ပြန်၏။ စောလွန်း၍ အဘယ်သူမျှ မကြည့် တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ မရလေ။
ထိုရဟန်းသည် တစ်ဖန် ယာဂုကုန်ချိန်တွင် သွား၍ ရပ်ပြန်၏။ ဆွမ်းကုန်ချိန်တွင်လည်း သွား၍ရပ်ပြန်၏။ တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ မရလေ။ ကျောင်းသို့ရောက်သောအခါ ရဟန်းတို့အား ထိုဒါယကာတို့သည် သဒ္ဓါကြည်ညိုခြင်း မရှိကုန်ဟု အမျက်ထွက်ကာ ရှုတ်ချကဲ့ရဲ့လေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် “ငါ့ရှင်တို့ ... ဆွမ်းမရသောကြောင့် ဒါယကာတို့အား ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချသော ဇနပုဒ် ရဟန်းအကြောင်းကို စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် ထိုရဟန်းအား “ချစ်သားရဟန်း ... အဘယ်ကြောင့် အမျက်ထွက်သနည်း၊ ရှေးအခါ၌ ရသေ့တို့သည်လည်း ဆွမ်းမရကြသော်လည်း အမျက်မထွက်ကုန်” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
သူဌေးမြင်မှ ဆွမ်းလှူရ
တစ်နေ့သ၌ ချဉ်ဆားမှီဝဲအံ့သောငှာ ဗာရာဏသီပြည်သို့သွား၍ မင်းကြီးဥယျာဉ်တော်၌နေပြီးလျှင် နံနက်အခါ မြို့တွင်းသို့ ဆွမ်းခံဝင်လေ၏။ ဗာရာဏသီသူဌေးသည် သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံ၏။ ရသေ့လည်း လူတို့ကို မေးမြန်း၍ ဤသူဌေးသည် သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံကြောင်း ပြောကြားသောကြောင့် သူဌေးအိမ်တံခါး၌ ရပ်၏။ ထိုခဏ၌ သူဌေးလည်း မင်းကြီးကို အခစားသွားခိုက် ဖြစ်လေ၏။ အိမ်သူအိမ်သားတို့လည်း ရသေ့ကို မမြင်ကြကုန်။ ရသေ့လည်း ပြန်၍သွားလေ၏။ ထိုအခါ သူဌေးသည် မင်းကြီးအိမ်မှ ပြန်လာလတ်သော် ရသေ့ကိုမြင်လျှင် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ် ပြုပြီးလျှင် ယာဂုခဲဖွယ်ကပ်၍ အနည်းငယ် ပဋိသန္ဓာရစကား ပြောကြားလေ၏။
ရသေ့အိမ်ရောက် တောင်းပန်လျှောက်
ထိုနောက် ဆွမ်းကပ်၍ ဘုဉ်းပေးပြီးသောအခါ “အရှင်ဘုရား ... အကျွန်ုပ်အိမ်သို့ ရောက်လာသော သူတောင်းစားနှင့် ရဟန်းပုဏ္ဏားတို့အား ပူဇော်သက္ကာရကို မရကုန်ဘဲ သွားကြရဖူးသည် မရှိပါ၊ အရှင်ဘုရားကိုကား အိမ်သူအိမ်သားတို့ မမြင်ကြသောကြောင့် နေရာခင်းခြင်း၊ သောက်ရေကပ်ခြင်း၊ ခြေဆေးခြင်း၊ ယာဂုဆွမ်းကပ်ခြင်းတို့ကို မရဘဲ သွားရပါ၏၊ ဤသို့မရခြင်းကား အကျွန်ုပ် အပြစ် ဖြစ်ပါသည်၊ ထိုအပြစ်ကို သည်းခံပါ” ဟု လျှောက်ထားပြီးလျှင် -
“မြတ်သော အကျင့်ရှိသော အရှင်ဘုရား ... အကျွန်ုပ်အိမ်သို့ ရောက်လာသော သူတောင်းစားနှင့် ရဟန်းပုဏ္ဏားတို့အား ပူဇော်သက္ကာရကို မရကုန်ဘဲ သွားကြရဖူးသည် မရှိပါ၊ အရှင်ဘုရားကိုကား အိမ်သူအိမ်သားတို့ မမြင်ကြသောကြောင့် နေရာခင်းခြင်း၊ သောက်ရေကပ်ခြင်း၊ ခြေဆေးခြင်း၊ ယာဂုဆွ်းကပ်ခြင်းတို့ကို မရဘဲ သွားရပါ၏၊ ဤသို့မရခြင်းကား အကျွန်ုပ်၏အပြစ် ဖြစ်ပါသည်၊ ထိုအပြစ်ကို သည်းခံပါ” ဟု လျှောက်ထားပြီးလျှင် -
“မြတ်သော အကျင့်ရှိသော အရှင်ဘုရား ... အရှင်ဘုရားအား နေရာကို မခင်းကြကုန်၊ သောက်ရေကိုမလှူကြကုန်၊ ဆွမ်းကို မလှူကြကုန်၊ ဤသို့မလှူကြခြင်းမှာ အကျွန်ုပ်၏အပြစ် ဖြစ်ပါ၏၊ ထိုအပြစ်ကို သည်းခံတော်မူပါ” –
ဟု ရသေ့အား တောင်းပန်လေ၏။ ရသေ့သည် သူဌေးစကားကိုကြားလျှင် -
“သူဌေး ... ငါသည် မစွန်းငြိပါ၊ အမျက်လည်း မထွက်ပါ၊ မုန်းခြင်းလည်း မရှိပါ၊ စင်စစ်ကား ဤသို့သော အလေ့အကျင့်ကား အမျိုး၏ အလေ့အကျင့်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ငါ့အား စိတ်အကြံမျှသာ ဖြစ်ပါ၏” –
ဟု သူဌေးအား ပြောကြားလေ၏။ သူဌေးသည် ရသေ့၏စကားကိုကြားလျှင်-
“မြတ်သော အကျင့်ရှိသော အရှင်ဘုရား ... နေရာခင်းခြင်း၊ ရေလှူခြင်း၊ ခြေဆေးခြင်း စသော အလုံးစုံသော အလေ့အကျင့်ကား အကျွန်ုပ်တို့အမျိုး၌ အခါခပ်သိမ်း အဘိုး၊ အဘတို့ ဥစ္စာဖြစ်သော အလေ့အကျင့် ဖြစ်ပါ၏” –
ဟု ရသေ့အား လျှောက်ထားပြန်၏။ ရသေ့သည် နှစ်ရက် သုံးရက်နေ၍ ဗာရာဏသီသူဌေးအား တရားဟောပြီးလျှင် ဟိမဝန္တာသို့သွား၍ အဘိညာဉ် သာမပတ်တို့ကို ဖြစ်စေလျက် သေလွန်သောအခါ ဗြဟ္မာပြည်သို့ လားရ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ဗာရာဏသီ သူဌေးသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
ရသေ့သည် - ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) မလှူသည့်တွက်၊ ဒကာထက်၊ မမျက်ရဟန်းမှာ။
(၂) ရဟန်းပုဏ္ဏား၊ ဆွေမျိုးလား၊ လေးစားသူတော်မှာ။
(၃) လှူဒါန်းဝတ်ကျေ၊ လွန်ရိုသေ၊ ရှိလေသူတော်မှာ။
တင်းထပ်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုးဘိုစုရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
အိုးဘိုစုရွာ (Oebosu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၇ ဦး၊ မ ၁၂၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်နားရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဝမ်နားရွာ (Wannar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟိုပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုပုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၀ ဦး၊ မ ၁၀၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခူပန်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ခူပန်းရွာ (Khupan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ နန်းတပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၀၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောင်သင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
မောင်သင် (၁၉၂၁–၁၉၉၃) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ၊ ဆရာဝန်၊ ရုပ်ရှင်မင်းသားနှင့် ဒါရိုက်တာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြင်းခြံခရိုင် နွားထိုးကြီးမြို့နယ် ထန်းခွရွာ၌ အဖ ရွာသူကြီး ဦးငွေဇင်၊ အမိ ဒေါ်သီလှ (ဒေါ်သီလ) တို့က ၁၉၂၁ ခု မေလ ၂၂ ရက် တနင်္ဂနွေ နေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ ငယ်မည် 'မောင်သင်'၊ အမည်ရင်း 'မောင်မောင်သင်'၊ စာရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင် မင်းသား အဖြစ်တွင် ငယ်မည်ကို အသုံး ပြုခဲ့သည်။ မွေးချင်း ရှစ်ယောက်တွင် ဆဋ္ဌမမြောက် ဖြစ်သည်။
ထန်းခွရွာ မြန်မာ မူလတန်း ကျောင်းတွင် စတုတ္ထတန်း အောင်သည်ထိ လည်းကောင်း၊ ရေနံချောင်း အမျိုးသား အထက်တန်း ကျောင်းတွင် ၄ တန်း၊ ၅ တန်း အောင်သည် အထိ လည်းကောင်း၊ မြင်းခြံ အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် ၁ဝ တန်းထိ လည်းကောင်း ပညာ သင်ယူ ခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်း ဆေးပညာရပ် များကို တပိုင်းတစ သင်ကြား ခဲ့ရသည်။ စစ်ပြီး ခေတ်တွင်မှ ဆရာဝန် စာမေးပွဲ အောင်မြင် ခဲ့သည်။ ရှေ့တန်း စစ်မျက်နှာသို့ အများဆုံး လိုက်ပါ အမှုထမ်း ခဲ့သည်။ ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၈ တွင် အရပ် ဆရာဝန် ဘဝသို့ ပြောင်းခဲ့သည်။ စာပေ၊ ရုပ်ရှင်၊ ဆေးလောက နယ်ပယ်တွင် ကျင်လည် ခဲ့သည်။
စာရေးဆရာမောင်သင် သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်ခင်သက်တင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသမီး ၅ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
ဆရာ့ဇာတ် လမ်းစုံ တွင် ပါဝင်သည့် ရေတိမ်နစ်ခြင်း ဝတ္ထုတိုကို ချစ်သွေး သစ္စာ အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူး ရာတွင် ကိုယ်တိုင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ရာမှ ရုပ်ရှင် လောက ထဲတွင် သရုပ်ဆောင် မင်းသား၊ ဒါရိုက်တာ အဖြစ် ကျင်လည်ခဲ့ရတော့သည်။ ချစ်သွေး သစ္စာ၊ စိုးပါနဲ့မေရယ်၊ ရေမြေဆုံးတိုင်၊ တင့်လှပေဟန်၊ သူ၊ အတွေ့ စသည့် ဇာတ်ကား များစွာတွင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင် ခဲ့သည်။ 'ပန်းပုသူဇာ ဇာတ်ကားကို ကိုယ်တိုင်ဒါရိုက်တာ အဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ "ချစ်သွေးသစ္စာ" ဇာတ်ကားဖြင့် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် အကောင်းဆုံး အမျိုးသား သရုပ်ဆောင် ရွှေစင်ရုပ်ဆုနှင့် ပြည်သူ တို့၏ သူရဿတီမယ်တော်ဆု တို့ကို တပြိုင်တည်း ရရှိခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၉၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်၊ အသက် ၇၃ နှစ်တွင် (သမီးလတ်ဒေါ်ညိုမီသင် နှင့် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဗိုလ်ကြီးကျော်ကျော်မိုး တို့ မိသားစုထံ အလည်အပတ်သွားရင်း) ရှမ်းပြည်နယ် ဖယ်ခုံမြို့ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အုန်းပင်ချောင်ရွာ၊ စေတီခုံ
အုန်းပင်ချောင်ရွာ၊ စေတီခုံ
မှိုင်းချောင်းရွာ၊ ရွှေညိုမ
မှိုင်းချောင်းရွာ၊ ရွှေညိုမ
ကမ်းကြီးရွာ၊ ကံကြီး
ကမ်းကြီးရွာ၊ ကံကြီး
ယိုးငူရွာ
ယိုးငူရွာ
တစ်ပင်ရွှေထီး (အပင်)
အလှတရားဆိုတာ ကြည့်သောသူ၏မျက်စိထဲမှာ တည်ရှိတယ် ဆိုတဲ့စကားဟာ တစ်ပင်ရွှေထီးအပင်ကို ရည်ညွှန်းပြောလေသလားဟု မှတ်ထင်မိပါသည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် Jatropha podagrica ဟုအမည်ခေါ်တွင်ပြီး အရပ်အခေါ် Buddha Belly ၊ Bottle Plant ,၊ Gout Stick ၊ Guatemalan Rhubarb ၊ Tartoga ဟု အမည်ခေါ်တွင်သော အံ့ဩစရာကောင်းလောက်အောင် အမြင်အာရုံကိုစွဲဆောင်နိုင်တဲ့ အပင်ကို မြန်မာလူမျိုးများက တစ်ပင်ရွှေထီး ဟုအမည်မှည့်ခေါ်ကြသည်။
အခြားအပင်များနှင့်မတူဘဲ သူ့ရဲ့ထူးခြားတဲ့သွင်ပြင်ကိုကဆွဲဆောင်နိုင်လွန်းလှပါတယ်။ မီးခိုးရောင်ဖောင်းကြွတဲ့ပင်စည်ဟာ ကြွပ်ဆတ်ပါသည်။ အရွက်များသည် ဝက်သစ်ချရွက်နှင့် သဏ္ဌာန်တူပြီး အစမ်းရင့်ရောင် ရှိသည်။ အရွက်တစ်ရွက်စီသည် အချင်း ၁၂ လက်မအထိကြီးမားကျယ်ပြန့်ပါသည်။ အရွက်၏ အောက်ခြေဘက်အရောင်က အဖြူရောင်ဖြစ်သည်။ ထောင်မတ်သည့် ရိုးတံထိပ်မှာ လိမ္မော်နီရောင် ၊ အဝါရောင် အပွင့်လေးများ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ပွင့်ကြသည်။ အဖိုပွင့်ရော၊ အမပွင့်ပါ နှစ်မျိုးစလုံးရှိသည်။ အမပွင့်သည် အဖိုပွင့်ထက်စောစီးစွာ ပွင့်ပါသည်။
တစ်နှစ်ပတ်လုံးပန်းပွင့်ပြီး ပူနွေးတဲ့ရာသီမှာ ပို၍ ပွင့်ပါသည်။ တစ်ပင်ရွှေထီးပန်းပွင့်များသည် လိပ်ပြာများကို ဆွဲဆောင်ပါသည်။ တစ်ပင်ရွှေထီးအပင်၏ မူလဇာတိနေရာကတော့ အမေရိကအလယ်ပိုင်း ၊ ဂွာတီမာလာ ၊ ပနားမား နဲ့ ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ တို့ဖြစ်ကြသည်။ အပင်ငယ်စဉ်ကာလမှာ ရေကိုပုံမှန်လောင်းပေးရန် လိုအပ်သော်လည်း အပင်ကြီးထွားလာပြီးနောက်ပိုင်းမှာ ရေကို နေ့စဉ်မှန်မှန်လောင်းပေးဖို့ မလိုအပ်တော့ဘဲ ခြောက်သွေ့မှုကိုခံနိုင်ရည်စွမ်းရှိတဲ့ အပင်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ နေရောင်ခြည်အနည်းငယ်ရရှိရန်သာလိုအပ်ပြီး ရေစီးရေလာကောင်းမွန်တဲ့မြေဆီလွှာမျိုးကိုနှစ်သက်ပါသည်။ ပန်းပွင့်များကြီးထွားရင့်မှည့်လာပြီး လျှင် အစိမ်းရောင်အသီးလေးများသီးပါသည်။ ထိုအသီးများရင့်မှည့်လာသောအခါ မျိုးအောင်သောအစေ့များမှ မျိုးပွားပါသည်။ အသီးများပေါက်ကွဲပြီး အစေ့များသည် အဝေးသို့လွင့်စဉ်ပြီး အစေ့ကျတဲ့နေရာမှာ အပင်သစ်တစ်ပင် ပေါက်ပါသည်။
တစ်ပင်ရွှေထီးအပင်သည် ၁၈ လက်မမှ ၂၄ လက်မအထိ မြင့်မားကြီးထွားပါသည်။ ပန်းအိုးအတွင်းမှာထည့်ပြီးစိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသလို အိမ်ခြံဝင်းအတွင်းမှာလည်း မြေကြီးချ စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသည်။
ပန်းပွင့်နေလျှင် အပင်၏ထူးခြားသည့် အလှကြောင့် ကလေးငယ်များသည် တစ်ပင်ရွှေထီးပင်ကို နှစ်သက်တတ်ကြပြီး အပွင့် ၊ အရွက် တို့ကိုချိုးယူဆော့ကစားတတ်ကြသည်။ တစ်ပင်ရွှေထီးအပင်၏ အစေ့နှင့် အပင်တစ်ပင်လုံး၏ မည်သည့်အစိတ်အပိုင်းမဆိုသည် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေတဲ့အတွက် ကလေးငယ်ရှိသည့် အိမ်ရှင်မများ ဂရုတစိုက်ကြည့်ရှုဖို့တော့လိုအပ်ပါသည်။ ပန်းပွင့်များ၏ ထူးခြားသည့်အလှ ၊ အပင်၏ တစ်မူထူးသည့် အသွင်သဏ္ဌာန်တို့ကြောင့် နေအိမ်မှာစိုက်ပျိုးထားရှိမယ် ဆိုရင် အိမ်ကိုအလည်လာတဲ့ ဧည့်သည်များက အထူးစိတ်ဝင်စားမှာဖြစ်ပြီး စိုက်ပျိုးသူ ကိုလည်းထူးခြားတဲ့အမြင်အာရုံကိုပေးစေနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိမ်စိုက်ပင်များ
အသွင်း
အသွင်းဟူသည် လုပ်ငန်းတစ်ခု၊ ဖြစ်စဉ် (process) တစ်ခုကို စတင်နှိုးဆော် (activate) ရန် သို့မဟုတ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲ (modify) စေရန်အတွက် စနစ်တစ်ခုအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းမှု၊ ပေးသွင်းမှု ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းသည် နည်းပညာဆိုင်ရာ စနစ်များကို ပုံဖော်ရန် (modeling) သို့မဟုတ်၊ ဒီဇိုင်းလုပ်ရန် (design)၊ သို့မဟုတ် စနစ်များထဲသို့ စူးစမ်းမှု (exploiting) များပြုရန် ထည့်သွင်းပေးမှု သဘောဆောင်သော စိတ္တဇနာမ် ဝေါဟာရ အယူအဆ သဘောတရားတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် - အသွင်းစက်ကွင်း (input field)၊ အသွင်းကိန်းရှင် (input variable)၊ အသွင်းတိုင်းတာကိန်း (input parameter)၊ အသွင်းတန်ဖိုး (input value)၊ အသွင်းဆစ်ဂနယ် (input signal)၊ အသွင်းငုတ် သို့မဟုတ် အဝင်ငုတ် (input port)၊ အသွင်းကိရိယာ (input device) နှင့် အသွင်းဖိုင် (input file) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ခေါင်းလောင်းကြီးကျောင်းတော်
ခေါင်းလောင်းကြီးကျောင်းတော် (Big Bell Temple, သကျုံးဘုရားကျ​ောင်းဟုလည်းခေါ်သည်) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဘေကျင်းမြို့၊ မြောက်ဘက် အမှတ် (၃) လမ်းတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်ကို ၁၇၃၃ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်၏ အမည်သည် “Yongle” ခေါင်းလောင်းကြီး ဟူသည့် အမည်မှာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
တောင်ကုန်းရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
တောင်ကုန်းရွာ (Taungkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ အင်ဘက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ဘက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၉ ဦး၊ မ ၇၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
စန္ဒကုမာရဇာတ်တော်
စန္ဒကုမာရဇာတ်တော်သည် ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့တွင် ခုနစ်ခုမြောက် ဇာတ်တော်ဖြစ်သည်။ ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်အနီး ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ယံ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒေဝဒတ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူသည်။ ထိုဇာတ်တော်တွင် သစ္စာ၏ တန်ခိုးကို ထင်ရှားစွာ ဖော်ပြလေသည်။ ပါဠိကျမ်းဂန်များ၌ စန္ဒကုမာရဇာတ်တော်ကြီးကို ခဏ္ဍဟာလဇာတ်ဟု ပြသည်။ ဇာတ်တော်၏ အကြောင်းအရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
တစ်ခါသော် အမှုသည် ယောက်ျားတစ်ဦးသည် မတရားသဖြင့် အမှုရှုံးအောင် စီရင်ခြင်းခံရသဖြင့် စန္ဒကုမာရမင်းသားအား တိုင်ကြားရာ မင်းသားသည် နှစ်ဖက်သော အမှုသည်တို့ကို ခေါ်ယူ၍ တရားသဖြင့် စီရင်ပေးသည်။ ထိုအခါမှစ၍ လူအများက မင်းသားကို ကြည်ညိုလျက် အမတ်ကြီးကို ရွံ့မုန်းကြသည်။ အမတ်ကြီးလည်း မိမိသည် မင်းသားကြောင့် ဂုဏ်ပျက်ရသည်ဟု ရန်ငြိုးထားလေသည်။
တစ်နေ့သ၌ ဧကရာဇ်မင်းသည် နတ်ပြည်ကို အိပ်မက်တွင် မြင်သဖြင့် နတ်၏ စည်းစိမ်ကို လွန်စွာရလိုသောကြောင့် အမတ်ကြီး ခဏ္ဍဟာလကိုခေါ်၍ နတ်ပြည်ရောက်ရန် နည်းလမ်းကို မေးသည်။ အမတ်ကြီးလည်း နည်းလမ်းကို မသိစေကာမှ မင်းသားကို သတ်ဖြတ်ခွင့်ရစိမ့်သောငှာ လှည့်ဖြားလည်ဆယ်ဉာဏ်ဖြင့် သားသမီး၊ သူကြွယ်၊ နွား၊ မြင်း စသည်တို့ကို သတ်လျှက် လည်ချောင်းသွေးဖြင့် ယဇ်ပူဇော်ရမည်ဟု ပြောကြားသည်။
မင်းလည်း ယုံကြည်၍ သားသမီး မိဖုရားတို့ကို သတ်ရန် ဆောင်ယူစေသည်။ စန္ဒကုမာရ မင်းသားသည် အမတ်ကြီး၏ အကောက်ကြံပုံကို သိရှိသည့်အလျောက် မိမိတစ်ဦးအတွက် အခြားသူများ မသေရလေအောင် လျှောက်ထားရန် ကြံစည်လျက် မင်းကြီးရှေ့တော်သို့ လိုက်ပါလာခဲ့သည်။
ဧကရာဇ်မင်း၏ ယဇ်ပူဇော်ခြင်း အစီအစဉ်ကို ခမည်းတော် မယ်တော်တို့ သိသောအခါ ထိုသို့ပြုခြင်းဖြင့် ငရဲပြည်သို့သာ လားမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဖျောင်းဖျဆုံးမသည်။ သို့သော် ဧကရာဇ်မင်းလည်း ထိုအဆုံးအမကို ပယ်လေသည်။ ထိုအခါ သားတော် စန္ဒကုမာရ မင်းသားနှင့်တကွ သားမယားများ၊ မှူးမတ်များနှင့် တကွ သားမယားတို့က တစ်လှည့်စီ ငိုကြွေးပန်ကြားကြသည်။ ထိုသို့ပန်ကြားတိုင်း မင်းလည်းစိတ်ညွတ်နူးသဖြင့် ယဇ်ပူဇော်ခြင်း အစီအစဉ်ကို ဖျက်သိမ်းသည်။
သို့ရာတွင် အမတ်ကြီး ကြား၍ မင်းအားလှည့်ဖြား တိုက်တွန်းပြန်သော် မင်းလည်း ယဇ်အစီအစဉ်ကို ပြုမြဲ ပြုပြန်သည်။ အမတ်ကြီးလည်း အခွင့်သင့်ခိုက် မင်းသားတို့အား သတ်ဖြတ်ရန် စီစဉ်လေသည်။ ဤတွင် တစ်နန်းတော်လုံး ပူပန်ငိုကြွေးကြသည်။ တစ်ပြည်လုံးလည်း ပြည်သူပြည်သားတို့၏ ငိုကြွေးသံများဖြင့် ပဲ့တင်ထပ်လေသည်။
မင်းလည်း ကြောက်ရွံ့၍ မင်းသားတို့ကို လွှတ်သည်။ ပြည်သူအများလည်း အမတ်ကြီးကို ခဲ၊ အုတ်တို့ဖြင့် ပေါက်သဖြင့် အမတ်ကြီးသေသည်။ မင်းကြီးကိုလည်း သတ်ကြမည်ပြုရာ သားတော်က တောင်းပန်သဖြင့် မသတ်ဘဲ ဒွန်းစဏ္ဍားအဖြစ် အဝတ်နွမ်းကိုပေးလျက် နှင်ထုတ်သည်။ စန္ဒကုမာရမင်းသားလည်း ထီးနန်းကို ရရှိသည်။
ဇာတ်ပေါင်းသော် ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား၏ လက်ထက်တွင် ခဏ္ဍဟာလ ပုဏ္ဏားသည် ဒေဝဒတ်၊ စန္ဒကုမာရ မင်းသားသည် မြတ်စွာဘုရား၊ မယ်တော် ဂေါတမီ မိဖုရားသည် မယ်တော်၊ မင်းသား၏ မိဖုရား စန္ဒဒေဝီကား ယသော်ဓရာ၊ စန္ဒကုမာရမင်းသား၏သား ဝသုလကား ရာဟုလာ၊ ညီတော် ဝါမဂေါတ္တကား ရှင်မဟာ ကဿပမထေရ်၊ ဘဒ္ဒသေနညီတော်ကား လက်ဝဲရံ ရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်၊ ညီတော် သူရိယ ကုလာရကား လက်ျာရံ ရှင်သာရိပုတ္တရာ အသီးသီး ဖြစ်လာသည်။
ငပြင်းအင်းရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ငပြင်းအင်းရွာ (Ngapyininn)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ငပြင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၁၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငပြင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၇၉ ဦး၊ မ ၁၁၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွမ်းအုံရွာ၊ စေတီခုံ
ကွမ်းအုံရွာ၊ စေတီခုံ
လငေါ်ခေါရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
လငေါ်ခေါရွာ(Langawhkaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ လငေါ်ခေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လငေါ်ခေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉ ဦး၊ မ ၂၄၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၁၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ဗောဓိဉာဏကျောင်းတော်
ဗောဓိဉာဏကျောင်းတော် (Bodhinyana Monastery) သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ Perth ၏ အရှေ့တောင်ဘက်သို့ မိနစ်ခြောက်ဆယ်ခန့် ကားမောင်းသွားပါက တည်ရှိသည့် ဆာပန်တိုင်း (Serpentine) ရှိ ထိုင်းတောရကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်း
ကျောင်းတော်သည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။
တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင် အင်တာနက်ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းကို ဥပဒေနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးစည်းမျဉ်းပေါင်းများစွာအရ ဆောင်ရွက်သည်။ ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းက လိုက်နာသော တိကျသည့် ဥပဒေများ သို့မဟုတ် စည်းမျဉ်များ မရှိပါ။ ထိုဥပဒေများအရ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ(PRC) အစိုးရက ခြောက်ဆယ်ထက်မနည်းသော အင်တာနက် စည်းမျဉ်းများကို ချမှတ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်ပိုင် ISP များ၏ ဒေသခံအခွဲများ၊ စီးပွာရေးလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများက ဆင်ဆာစနစ်များကို အားစိုက်ခွန်စိုက် လိုက်နာဆောင်ရွက်ကြသည်။ ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းကို် ဟောင်ကောင်နှင့် မက္ကာအိုတို့တွင် မပြုလုပ်ပါ။ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်စာချုပ်အရ အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသော အထူးသီးခြားဒေသများ ဖြစ်ကာ လွတ်လပ်သော တရားစီရင်ရေးအာဏာရှိသောကြောင့်ဖြစ်ပြီးသတင်းအချက်အလက်များ လွတ်လပ်စွာ စီးဆင်းခြင်းကို ကန့်သတ်လိုသည့် ဥပဒေများအပါအဝင် PRC ၏ ဥပဒေအများစုကို မူတည်ခြင်းမရှိပါ။
အွန်လိုင်း ဝေဖန်ရေး အယူအဆများကို ပျက်ပြယ်စေရန် အစိုးရ၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှု ပို၍ကျယ်ပြန့်လာ ခြင်းသည် ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး၊ ညစ်ညမ်း မှုဆန့်ကျင်ရေး၊ စာရိတ္တချို့ယွင်းမှုဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများ နှင့် မျိုးနွယ်စု အဓိကရုဏ်းများ နောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ယင်းတို့တွင် အများစုမှာ အမြန်သတင်းပို့ခြင်း ဝန်ဆောင်မှုများ၊ စကားပြောခန်းများနှင့် စာသား သတင်းပို့ခြင်းတို့ကို အသုံးပြု၍ စုစည်းခြင်း သို့မဟုတ် အများပြည်သူမြင်သာအောင် တင်ပြခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ အင်တာနက် ရဲတပ်ဖွဲ့အင်အားမှာ ၃၀၀၀၀ကျော်ရှိသည်ဟု ကောလဟလပြောဆိုကြသည်။ အင်တာနက် စုပေါင်းဆွေးနွေးပွဲများ(forum)၊ blog များနှင့် Sohu နှင့် Sina ကဲ့သို့ အဓိက Portal တို့တွင် ဝေဖန်သော မှတ်ချက်များသည် များသောအားဖြင့် မိနစ်အနည်းအငယ်အတွင်း ဖျက်ပစ်ခြင်း ခံရသည်။
PRC ၏ အင်တာနက် ထိန်းချုပ်မှု တပ်ဆင် ခြင်းကို ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြားသော နိုင်ငံများထက် ပို၍ ကျယ်ပြန့်ပြီး ပို၍ အဆင့်မြင့်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ အစိုးရက ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် အကြောင်းအရာများသာ ပိတ်ဆို့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ တစ်ဦးချင်းစီ၏ အင်တာနက် အသုံပြုမှုကို စောင့်ကြည့်ခြင်းလည်း ပြုလုပ်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် အဖွဲ့ က တရုတ်နိုင်ငံသည် “ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတင်းစာဆရာများနှင့် cyber-သဘောထားကွဲလွဲသူများကို ထောင်သွင်းအကျဉ်းချထားမှု အရေအတွက် အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်” ဟု မှတ်ချက်ချသည်။ ပြစ်မှုကျူးလွန်သည်ဟု ၎င်းတို့ စွဲဆိုသော အကြောင်းရင်းများတွင် နိုင်ငံရပ်ခြားရှိ အုပ်စုများနှင့် ဆက်သွယ်ခြင်း၊ Falun Gong ကို ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှုကို ဆန့်ကျင်ခြင်း၊ အွန်လိုင်း အသနားခံလွှာများတွင် ပါဝင်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် စာရိတ္တချို့ယွင်းမှုကို အဆုံးသတ်ရန် ဆင့်ခေါ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
စည်းမျဉ်းဥပဒေများ အစ
တရုတ်နိုင်ငံ၏ အင်တာနက် စည်းမျဉ်းဥပဒေများကို ၁၉၉၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စတင်ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ အင်တာနက်ဆင်လုပ်ခြင်းကို တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဗဟိုအစိုးရက ပြဋ္ဌာန်း ခဲ့သော စည်းမျဉ်း သုံးခုဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ပထမ စည်းမျဉ်းသည် ကွန်ပျူတာ သတင်းအချက်အလက် ကွန်ယက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေးစနစ်တွက် စီမံအုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ယာယီ စည်းမျဉ်း ဟု အမည်ရသည်။ စည်းမျဉ်းကို ၄၂ကြိမ်မြောက် နိုင်ငံတော်ကောင်စီ ညီလာခံ (Standing Convention of the State Council)က ၁၉၉၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၃ရက်က အတည်ပြုခဲ့သည်။ ၎င်းကို ၁၉၉၆ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်တွင် တရားဝင် ကြေညာခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ခုနှစ် မေလ ၂၀ရက်တွင် ခေတ်နှင့်အညီ မွမ်းမံ ခဲ့သည်။
ပြဋ္ဌာန်းချက် စည်းမျဉ်းသည် အများပြည်သူလုံခြုံရေး ဝန်ကြီးဌာနက ၁၉၉၇ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလက ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော အင်တာနက် ဆက်သွယ်ရယူရေး လုံခြုံရေး စီမံခန့်ခွဲရေး လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပိုမို ရှေ့ဆောင်မှု ပြုခဲ့သည်။ စည်းမျဉ်းသည် ထိခိုက်နစ်နာစေသော သတင်းအချက်အလက်များကို ဖော်ပြထားပြီး အင်တာနက် အသုံးပြုမှုနှင့် ပတ်သက်၍ ထိခိုက်နစ်နာစေသော လှုပ်ရှားမှုများ ငါးမျိုးကို စာရင်းပြုထားသည်၊ “(၁) ကွန်ပျူတာ သတင်းအချက်အလက် ကွန်ယက် သို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အခွင့်မရှိဘဲ ကွန်ယက် အရင်းအမြစ်များ အသုံးပြုခြင်း၊ (၂) အခွင့်မရှိဘဲ ကွန်ပျူတာ သတင်းအချက်အလက် ကွန်ယက်တွင် လုပ်ငန်းများကို ဖျက်ခြင်း၊ ပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် ထပ်ထည့်ခြင်း၊ (၃) ကွန်ပျူတာ သတင်းအချက်အလက် ကွန်ယက်တွင် memory၊ လုပ်ဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ထုတ်လွှင့် ခြင်း ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် အချက်အလက်နှင့် အသုံးချ ဆော့(ဖ်)ဝဲကို အခွင့်မရှိဘဲ ဖျက်ခြင်း၊ ပြောင်းလဲခြင်း သို့မဟုတ် ထပ်ထည့်ခြင်း ၊ (၄) ကွန်ပျူတာ ဗိုင်းရပ်(စ်)ကဲ့သို့ ပျက်ဆီးစေသော ဆော့(ဖ်)ဝဲများကို ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ဖြန့်ဝေခြင်း၊ (၅) ကွန်ပျူတာ သတင်းအချက်အလက် ကွန်ယက်၏ လုံခြုံရေးကို ထိခိုက်စေသော အခြား လှုပ်ရှားမှုများ”
ဥပဒေတည်စေခြင်း
၁၉၉၇ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပြည်သူ့လုံခြုံရေး ဝန်ကြီး Zhu Entaoသည် ‘အစိုးရ အေဂျင်စီများကို အသရေဖျက်ခြင်း’၊ ‘နိုင်ငံတော်ကို ပြိုကွဲအောင်လုပ်ခြင်း’နှင့်‘နိုင်ငံ့အတွင်းရေးလျှို့ဝှက်ချက်များ’ ပေါက်ကြားခြင်း တို့အတွက် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ရေးဖြစ်သည့် ဝန်ကြီးဌာနက လုပ်ဆောင်ရမည့် ဥပဒေသစ်များကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဥပဒေချိုးဖောက်သူများသည် ဒဏ်ငွေ ၁၅၀၀၀ ယွမ် ($၁၈၀၀) အထိ ပေးဆောင်ရနိုင်သည်။ ပိတ်ပင်ခြင်းသည် အများအားဖြင့် အရေးပါမှု အဆင့်အတန်းတူပြီး အရေးပေါ်လုပ်ဆောင်သည်။ အချို့ဆိုဒ်များသည် ပိတ်ဆို့ခံရသော်လည်း အလားတူ ဆိုဒ်များမှာမူ ခွင့်ပြုခြင်းခံရသည် သို့မဟုတ် မြို့တစ်မြို့တွင် ပိတ်ဆို့ခံရပြီး အခြားတစ်မြို့တွင် ခွင့်ပြုထားသည်။ အထူးအခြေအနေများအတွက် ပိတ်ဆို့မှုများကို မကြာခဏ ပြုလုပ်လေ့ ရှိသည်။
ဥပမာအားဖြင့် သတင်းထောက်များက ကျန်ဇီမင်း (Jiang Zemin) နှင့် သီးသန့် အင်တာဗျူးလုပ်ရာတွင် နယူးယောက် တိုင်း(မ်) (The New York Times) ကို ပိတ်ဆို့ခြင်းမှ ဖယ်ရှားထားပြီး အထူးသဖြင့် ပိတ်ဆို့ခြင်းအကြောင်းကို မေးရာတွင် ၎င်းက ဤကိစ္စကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမည်ဟု ဖြေဆိုသွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ်က ရှန်ဟိုင်းတွင် APEC ထိပ်သီးညီလာခံ ကျင်းပနေစဉ်အတွင်း CNN၊ NBC၊ နှင့် ဝါရှင်တန်ပို့(စ်) (Washington Post ) ကဲ့သို့ ပုံမှန်အားဖြင့် ပိတ်ထားခြင်းခံရသော မီဒီယာ အရင်းမြစ်များကို ဆက်သွယ်ရရှိနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ်မှ စတင်၍ အကြောင်းအရာများကို အစဉ်အမြဲ ထိန်းချုပ်မှုသည် ပိုမို လျော့ပါးလာခဲ့ပြီး ထို ဆိုဒ်သုံးခုလုံးကို ယခုအခါ တရုတ်ပြည်မတွင် ဆက်သွယ်ရရှိနိုင်ပြီဖြစ်သည်။် နယူးယောက် တိုင်း(မ်)ကို ၂၀၀၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၀ရက်တွင် ပြန်လည် ပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၀၉ နှစ်ဦး ပထမလများ မှ မေလ ၁၇ရက်အထိ ဆက်သွယ်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ BBC သတင်း ၏တရုတ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်လွှင့်မှုကို ပိတ်ဆို့ထားဆဲဖြစ်သည်။
ကွန်ပျူတာ သတင်းအချက်အလက် ကွန်ယက်နှင့် အင်တာနက် လုံ ခြုံမှုကာကွယ်ရေးနှင့် စည်းမျဉ်းဥပဒေ စီမံခန့်ခွဲရေး၏ ကဏ္ဍ ငါးတွင် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသည်- မည်သည့် ယူနစ် သို့မဟုတ် တစ်ဦးချင်းကမျှ အောက်ပါ သတင်းအချက်အလက် အမျိုးအစားများကို ဖန်တီးခြင်း၊ ပွားခြင်း၊ ထုတ်ယူခြင်း သို့မဟုတ် ပို့လွှင့်ခြင်းအတွက် အင်တာနက်ကို အသုံးမပြုရ-
ရွှေဒိုင်း စီမံကိန်း (Golden Shield Project)
ရွှေဒိုင်းစီမံကိန်း (တရုတ်ဘာသာ- 金盾工程; တရုတ်ဘာသာ: jīndùn gōngchéng) ကို တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့လုံခြုံရေး ဝန်ကြီးဌာန(MPS)က ပိုင်ဆိုင်သည်။ ၎င်းကို ၁၉၉၈ခုနှစ်က စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၃ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် လုပ်ငန်းစခဲ့ကာ ၂၀၀၆ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ရက် ဘေဂျင်းတွင် စီမံကိန်းပထမပိုင်းသည် နိုင်ငံတော် စစ်ဆေးမှုကို အောင်မြင်ကျော်လွှားခဲ့သည်။ MPS ၏ အဆိုအရ ၎င်းသည် ရဲတပ်ဖွဲ့ကို ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းနှင့် ထိရောက်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်မှုကို တိုးတက်စေရန်အတွက် ဆက်သွယ်ရေး ကွန်ယက်နှင့် ကွန်ပျူတာ သတင်းအချက်အလက် စနစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန်ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ဗဟို ရုပ်မြင်သံကြား (CCTV) အရ ၂၀၀၂ အထိတွင် ရွှေဒိုင်းစီမံကိန်း၏ ပဏာမ လုပ်ငန်း ကုန်ကျစရိတ်မှာ ဒေါ်လာ သန်း၈၀၀ (RMB သန်း၆၄၀၀ သို့မဟုတ် ပေါင် သန်း၆၄၀ နှင့် ညီမျှသည်) ဖြစ်သည်။
ရွှေဒိုင်းစီမံကိန်းသည် တရုတ်ပြည်မကြီး၏ အပြင်ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်၏ မဟာဖိုင်းယားဝေါ(လ်) အရံအတား (၎င်း၏ အခန်းကဏ္ဍကို ကွန်ယက်ဖိုင်းယားဝေါ(လ်)နှင့် ရှေးဟောင်း တရုတ်ပြည်၏ မဟာတံတိုင်းနှစ်ခုလုံးအဖြစ် ရည်ညွှန်းလျှက်)အဖြစ် လူသိများသည်။ စနစ်သည် အင်တာနက် မုခ်ပေါက်လမ်းများတွင် စံသတ်မှတ်ထားသည့် ဖိုင်းယားဝေါ(လ်)အရံအတားများနှင့် ပရောက်ဆီ ဆာဗာများကို ဖြတ်သန်းသွားခြင်းဖြင့် IP လိပ်စာများကို ကာကွယ်ကာ အကြောင်းအရာများကို ပိတ်ဆို့ထားသည်။ အချို့သော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များက တောင်းဆိုလာပါက စနစ်သည် DNS ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်း ကို ရွေးချယ် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ လက်တွေ့ကျမှု မရှိသည့်အတွက် အစိုးရက အင်တာနက်ရှိ အကြောင်းအရာများကို စနစ်ကျစွာ စစ်ဆေးသည့်ပုံ မပေါက်ပေ။ ဒေးဗစ်(စ်) ကာလီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ် (University of California, Davis) နှင့် နယူးမက္ကဆီကို တက္ကသိုလ် (University of New Mexico) တို့မှ သုတေသနပြုသူများက ထိုမဟာဖိုင်းယားဝေါ(လ်)အရံအတားသည် အရံအတား အစစ်မဟုတ်ဟု ဆိုသည်။ အကြောင်းမှာ ပိတ်ပင်ထားသော အရာများသည် တခါတရံတွင် ရောက်တာများ သို့မဟုတ် စနစ်တစ်ခုလုံးကို ပိတ်ဆို့ခြင်း မခံရဘဲ ဖြတ်သန်းနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဥပဒေ ပြုခြင်း
၂၀၀၀ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် နိုင်ငံတော် ကောင်စီ အမိန့်အမှတ် ၂၉၁ ကို ချမှတ်ခဲ့ရာ ၎င်းသည် အင်တာနက် အကြောင်းအရာများ ထောက်ပံ့သူများ အတွက် ပထမအကြိမ် အကြောင်းအရာ ကန့်သတ်ချက်များကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံကို အခြေခံသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များသည် သီးခြား ခွင့်ပြုချက်မရရှိပဲ နိုင်ငံရပ်ခြားရှိ သတင်း ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များသို့ အချိတ်အဆက် မပြုလုပ်နိုင်ပါ သို့မဟုတ် နိုင်ငံရပ်ခြား မီဒီယာမှ သတင်းများကို မယူဆောင်နိုင်ပါ။ “လိုင်စင်ရ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသူများ” သာလျှင် သတင်းများကို အွန်လိုင်းတွင် ထုတ်ပြန်နိုင်ခွင့် ရှိသည်။ လိုင်စင်မရှိသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များသည် သတင်းများကို ထုတ်လွှင့်လိုပါက အခြားသတင်းမီဒီယာမှ အများပြည်သူသို့ ထုတ်လွှင့်ပြီး သတင်းများကိုသာ ပုံနှိပ်ခွင့်ရှိသည်။ ထိုဆိုဒ်များသည် နိုင်ငံတော် သတင်းဌာနနှင့် နိုင်ငံတော်ကောင်စီ သတင်းအချက်အလက် အေဂျင်စီတို့မှ အတည်ပြုချက် ရယူရမည်။ ဤအမိန့်၏ ပုဒ်မ ၁၁တွင် “၎င်းတို့၏ ဝန်ဆောင်မှုများမှတဆင့် ဖြန့်ဖြူးသော မည်သည့် သတင်းအချက်အလက်မဆို၏ ဥပဒေနှင့်အညီဖြစ်ရေးကို သေချာအောင်ပြုလုပ်ရန် အကြောင်းအရာများကို ထောက်ပံ့သူများတွင် တာဝန်ရှိသည်” ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ပုဒ်မ ၁၄က အထိအခိုက်မခံသော မည်သည့် သတင်းအချက်အလက်ကို မဆို တရုတ်နိုင်ငံတွင် တရားဝင် အပြည့်အဝ ဆက်သွယ်ရယူမှုကို ခွင့်ပြုသည်- “[...]သည် IIS ထောက်ပံ့သူများသည် ၎င်း၏ မှတ်တမ်းများ၏ မိတ္တူကို ၆၀ရက်ကြာ ထိန်းသိမ်းထားရမည်ဖြစ်ပြီး ဥပဒေအရ သင့်လျော်သော နိုင်ငံ့ အာဏာပိုင်တို့ကို ထောက်ပံ့ပေးရမည်။” နောက်ဆုံးတွင် ပုဒ်မ ၁၅က မည်သည့် သတင်းအချက်အလက်များကို ကန့်သတ်ထားရမည်ကို သတ်မှတ်သည်- “IIS ထောက်ပံ့သူများသည် အောက်ပါတို့ကို ဖြစ်စေသော သတင်းအချက်အလက်များကို ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ မိတ္တူကူးခြင်း၊ ထုတ်လွှင့်ခြင်း ဖြန့်ဝေခြင်း မပြုရ - [...] နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေးကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေခြင်း၊ [...] နိုင်ငံ့ဂုဏ်ကို ထိခိုက်စေခြင်း၊ [...] လူမှုရေး တည်ငြိမ်မှု၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ နိုင်င့ံပေါ်လစီတို့ကို အားနည်းလာခြင်း၊ [...] ဥပဒေသို့မဟုတ် အုပ်ချုပ်ရေးစည်းမျဉ်းများအရ တားမြစ်ထားသော အခြား သတင်းအချက်အလက်များ”
ဆင်ဆာလုပ်ထားသော အကြောင်းအရာများ
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင် ပိတ်ဆို့ခြင်းခံရသော သိသာထင်ရှားသည့် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်စာရင်း
တရုတ်နိုင်ငံပြည်မ အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းကို သုတေသနပြုလုပ်ချက်က ဖော်ပြသည့် ၂၀၀၈ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ် မတိုင်မီ ဆင်ဆာလုပ် ြခြင်းခံရသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များမှာ- အထက်ပါ စာရင်းမှ BBC သတင်း၊ တရုတ် ဝီကီပီးဒီးယား၊ Yahoo! ဟောင်ကောင်နှင့် အမေရိကန် အသံ တို့သည် နောက်ပိုင်းတွင် ပိတ်ဆို့ထားခံရခြင်းကို ဖယ်ရှားပေးသည် (၂၀၀၈ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ရက်တွင် လေ့လာချက်)။ သို့သော် အမေရိကန် အသံနှင့် Yahoo! ဟောင်ကောင်တို့ကို နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည် ပိတ်ဆို့ခံခဲ့ရပြန်သည် (၂၀၀၉ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ရက်တွင် လေ့လာချက်)။
၂၀၀၉ခုနှစ်၏ ဒုတိယနှစ်ဝက်တွင် လူမှုရေး ကွန်ယက်များဖြစ်သော ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် (Facebook) နှင့် တွစ်တာ(Twitter) တို့ ပိတ်ဆို့ခံခဲ့ရသည်။ လူမှုရေးသို့မဟုတ်နိုင်ငံရေးဝေဖန်တင်ပြချက်များ ပါဝင်သောကြောင့်ဖြစ်သည် (အထက်ပါ စာရင်းမှ LiveJournal နှင့် အလားတူ)။ ဥပမာ တစ်ခုမှာ ၂၀၀၉ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် Xinjiang တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော သေကြေပျက်စီးမှုများပါသည့် အဓိကရုဏ်းများအကြောင်း ဝေဖန်တင်ပြချက် ဖြစ်သည်။ ပိတ်ဆို့ခြင်း ခံရသည့် အခြားအကြောင်းရင်းတစ်ခုမှာ ထိုလှုပ်ရှားသူများသည် ၎င်းတို့ကိုယ်ကို ဖွဲ့စည်းရန် ထိုကွန်ယက်များကို အသုံးချနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ပိတ်ဆို့ထားခြင်းခံရသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များကို ဘိုင်ဒူး(Baidu)နှင့် ဂူဂဲ(လ်)တရုတ်(Google China)တို့ကဲ့သို့ တရုတ်နိုင်ငံ ရှာဖွေရေး အင်ဂျင်အချို့က ဦးစားပေးအဆင့် နိမ့်စွာ ညွှန်းဆိုရန် ပြုလုပ်ထားသည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည် တခါတရံတွင် ရှာဖွေမှုရလဒ်များကို သိသာစွာ အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်။ သားဗက်(Harvard) လေ့လာမှုအရ အနည်းဆုံး ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် ၁၈၀၀၀ခုသည် တရုတ်နိုင်ငံပြည်မအတွင်း ပိတ်ဆို့ထားခြင်း ခံထားရသည်။ နယူယောက်တိုင်း(မ်)၏အဆိုအရဂူဂဲ(လ်(Goodle)သည်တရုတ်နိုင်ငံတွင်းမှနေ၍နိုင်ငံပြင်ပရှိဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များသို့ဆက်သွယ်ရယူရန် ကြိုးပမ်းသော ကွန်ပျူတာ စနစ်များကို ပြုလုပ်ထားသည်။ ဆိုဒ်တစ်ခုသည် ဆက်သွယ်ရယူ၍မရပါက ၎င်းကို ဂူဂဲ(လ်)တရုတ်၏ အမည်ပျက်စာရင်းထဲသို့ ထည့်လိုက်သည်။ သို့သော် ဆိုဒ်တစ်ခုကို ပိတ်ဆို့ခြင်းမှ ဖယ်ရှားလိုက်ပါက ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များကို ပြန်လည်အညွှန်းတပ်သည်။
Green Dam လူငယ် အစောင့်အကြပ်
မေလ ၁၉ရက်နေ့တွင် စက်မှုနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန ကထုတ်ပြန်သော အသိပေးစာက ၂၀၀၉ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ရက်မှ စတင်ပြီး ထုတ်လုပ်သူများသည် စက်များကို ပြည်မတွင် ဂရင်းဒမ်(မ်) ဆော့(ဖ်)ဝဲနှင့်တကွ ရောင်းချရန် ပို့ဆောင်ရမည်ဖြစ်ပြီး ထုတ်လုပ်သူများသည် ဆော့(ဖ်)ဝဲနှင့်တကွ ပို့ဆောင်သော စက်အရေအတွက်ကို အစိုးရသို့ သတင်းပို့ရန် လိုအပ်သည်။ တရားဝင် ကြေညာချက်က ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ရည်ရွယ်ချက်သည် “စိမ်းလန်းသော၊ ကျန်းမာသော လိုက်လျောညီထွေဖြစ်သော အွန်လိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်ကို တည်ဆောက်ရန်နှင့် အင်တာနက်ပေါ်တွင် ရှိသော အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် သတင်းအချက်အလက်များကြောင့် လူငယ်များ၏ စိတ်တွင် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ဖြစ်သည်။”
နိုင်ငံတော် ကောင်စီ သတင်းအချက်အလက်ရုံး၏ အင်တာနက် အကြောင်းအရာများဆိုင်ရာ ဌာန၏ အရာရှိကြီးတစ်ဦးက ဆော့(ဖ်)ဝဲ၏ တစ်ခုတည်းသော ရည်ရွယ်ချက်မှာ “အင်တာနက်ပေါ်ရှိ ညစ်ညမ်းစာပေရုပ်ပုံများကို စစ်ထုတ်ရန်ဖြစ်သည်” ဟုဆိုသည်။ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနအရာရှိ Qin Gang က ပြောကြားသည်မှာ တရုတ်နိုင်ငံတွင် အင်တာနက်ကို အမြဲဖွင့်ပေးထားမည်ဖြစ်ပြီး အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေးသည် ထိခိုက်နိုင်သော သတင်းအချက်အလက်များ ပြန့်ပွားမှုကို ကာကွယ်ရာတွင် ဥပဒေနှင့် အညီ ဖြစ်ရန် ဆောင်ရွက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ဂရင်းဒမ်(မ်)ကို ထုတ်လုပ်သူ Jinhui ၏ အထွေထွေမန်နေဂျာက “ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ဆော့(ဖ်)ဝဲက အင်တာနက် အသုံးပြုသူများကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းဖို့ မစွမ်းဆောင်နိုင်ပါဘူး။ ဒါက စစ်ထုတ်မှုသာ ဖြစ်ပါတယ်” ဟု ဆိုသည်။
တရုတ်ပြည်ရှိ လူ့အခွင့်အရေး ထောက်ခံသူများနှင့် အင်တာနက် အသုံးပြုသူများသည် အခက်အခဲနှင့် ရင်ဆိုင်နေရပြီး ၎င်းတို့က ဆော့(ဖ်)ဝဲသည် ဝက်(ဘ်)ပေါ်တွင် အသုံးပြုသူများကို ညစ်ညမ်းစာပေရုပ်ပုံတို့မှ ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်သော်လည်း ၎င်းသည် “ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းကို တိုးချဲ့ရန် အစိုးရ၏ ပါးလွှာစွာ ဖုံးကွယ်ထားသော ကြိုးပမ်းမှုပင် ဖြစ်သည်” ဟု ဆိုသည်။ ကွန်ယက်တွင်လှုပ်ရှားသူများက အွန်လိုင်း ဆန္ဒကောက်ယူခြင်းတစ်ခုကို Sina, Netease, Tencent နှင့် Sohu တို့တွင် ပြုလုပ်ရာ ဆော့(ဖ်)ဝဲကို များစွာသော (၇၀%ထက်များသော) သူများက ငြင်းပယ်ကြသည်။ တောင်ပိုင်း မက်ထရိုပိုလစ်(စ်) ဒေးလီး က ပြုလုပ်သည့် ဆန္ဒကောက်ယူခြင်းတွင်လည်း အလားတူ အဖြေ ထွက်ခဲ့သည်။
ဇူလိုင်လ ၁၀ရက်တွင် တရုတ် ဗဟိုကော်မတီ၏ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ သတင်းထုတ်ပြန်ရေး ဌာနက တရုတ် မီဒီယာများကို မေးခွန်းများမေးခြင်း သို့မဟုတ် ဝေဖန်သော အယူအဆများ ပုံနှိပ်ခြင်းကို ရပ်တန့်ရန် တောင်းဆိုသော ညွှန်ကြားချက် တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ညွှန်ကြားချက်က အွန်လိုင်းဆွေးနွေးပွဲများကိုလည်း “အကြောင်းအရာခေါင်းစဉ်ကို ပုတ်ခတ်သော အပြောအဆိုများကို” ချက်ချင်း ပိတ်ဆို့ရန် သို့မဟုတ် ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်ကြောင်း ဖော်ပြထားခဲ့သည်။Xinhua က “ထောက်ခံမှု Green Dam  သည် အဓိကအားဖြင့် အမှန်တကယ် အသုံးပြုသူများထံမှလာပြီး ဆန့်ကျင်သည့် ယူဆချက်များမှာ အဓိကအားဖြင့် မီဒီယာ ထွက်ပေါက်များနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ အနည်းစုဆီမှ လာသည်။” ဟု နောက်ပိုင်းတွင် ထင်မြင်ချက်ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၄ရက်တွင် စက်မှုနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဖြစ်သော Li Yizhongက ကွန်ပျူတာ ထုတ်လုပ်သူများနှင့် ရောင်းချသူများသည် အိမ်သို့မဟုတ် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုရန် ကွန်ပျူတာ အသစ်များနှင့်အတူ ဆော့(ဖ်)ဝဲကို ပေးပို့ရန် မလိုတော့ကြောင်း၊ သို့သော် ကျောင်းများ၊ အင်တာနက်ကဖေးဆိုင်များနှင့် အခြား အများပြည်သူအသုံးပြုသည့် ကွန်ပျူတာများတွင်မူ ဆော့(ဖ်)ဝဲကို လည်ပတ်စေရန် လိုအပ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
ထပ်လောင်း သတင်းအချက်အလက်- တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင် ဝါဒဖြန့်မှု
၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ အူရမ်ချီ (Ürümqi) အဓိကရုဏ်း
အစိုးရ ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းသည် "Urumqi" ဆိုသည့် သော့ချက်စာလုံးကို ရှာဖွေခြင်းမပြုနိုင်အောင် ပြုလုပ်ထားပြီး Facebook၊ Twitter နှင့် ဒေသတွင်းရှီ Fanfou နှင့် Youku တို့ကို ဆက်သွယ်ရယူနိုင်ခြင်းမှ ပိတ်ဆို့ထားသည်။ အူရမ်ချီ တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော အဓိကရုဏ်းများ အကြောင်း သတင်းများအတွက် အဓိကအားဖြင့် ရှင်ဝှာ သတင်းဝန်ဆောင်မှုမှ ရယူကြသည့် တရုတ် သတင်းဆိုဒ်များက အချို့သော သတင်းများတွင် သတင်းမပြည့်စုံမှုအကြောင်း အပြုသဘောမဆောင်သည့် တင်ပြမှုများ မပြုလုပ်နိုင်စေရန် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များရှိ အင်္ဂါရပ်များကို မစွမ်းဆောင်နိုင်အောင် ပြုလုပ်ထားသည်ဟု ကောက်ချက်ချက်ချသည်။
အူရမ်ချီတွင် အများအဆိုအရ အင်တာနက် ဆက်သွယ်မှု မရရှိပါ။ ဒေသတွင်း ဆိုဒ်များနှင့် ဂူဂဲ(လ်) ပေါ်ရှိ အတည်ပြုချက်မရရှိသော တင်ပြချက် အများအပြားကို အစိုးရဆင်ဆာများက "သဘောတိုက်ဆိုင်" အောင်ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်ဟု အဆိုရှိပြီး အဓိကရုဏ်းနှင့် ပတ်သက်သော ဝေါဟာရများပါသော အီးမေး(လ်)များကို ပြဿနာ မဖြစ်ပွားစေရန် ပိတ်ဆို့ခြင်း သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခံရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ချီတက်ဆန္ဒပြခြင်းနှင့် အဓိကရုဏ်း ဓာတ်ပုံများနှင့် ဗွီဒီယိုမှတ်တမ်းများကို များမကြာမီ Twitter, YouTube နှင့် Flickr တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
၂၀၀၈ခုနှစ် အိုလံပစ်
IOC သဘောတူညီချက်
ကွိုင်းယုတ်
ကွိုင်းယုတ် (Coyote) (ကယိုတီဟုလည်း ခေါ်) ကို အမေရိကန် ခွေးအ သို့မဟုတ် ပရေရီဝံပုလွေ ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ခွေးမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်ပြီး မြောက်အမေရိက နှင့် အလယ်အမေရိက တလျှောက်တွင် တွေ့ရသည်။ တောင်ဘက် ပနားမားနိုင်ငံမှစ၍ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကနေဒါနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အလက်စကာပြည်နယ် အထိတွေ့ရလေ့ ရှိပြီး ကနေဒါနိုင်ငံတွင် မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းမှလွဲ၍ တခြားနေရာများတွင် တွေ့ရသည်။
တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
၂၀၀၈ခုနှစ် အိုလံပစ်
နိုင်ငံခြားမီဒီယာကို ဤသီးသန့် သဘောတူညီချက်နှင့် ပတ်သက်၍ အကြောင်းကြားခြင်းမရှိ။ IOC စာနယ်ဇင်းချုပ် ကီဗင်ဂေါ့(စ်)ပါ က အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ကျင်းပစဉ်အတွင်း အင်တာနက် ဝင်ရောက်ကြည့်နိုင်ခွင့်ကို လုံးဝ ကန့်သတ်ထားမည် မဟုတ်ကြောင်း ထင်မြင်ချက်ကို ပေးခဲ့သည့်အတွက် သတင်းစာဆရာများအား တောင်းပန်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင်၊ ၂၀၀၈ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ရက်နေ့တွင် BOCOG တရုတ်တို့ ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် ဆွန်းဝိဒ် (Sun Weide)က မီဒီယာသည် “အဆင်ပြေပြီး၊ လုံလောက်သော” အင်တာနက် အသုံးပြုခွင့် ရလိမ့်မည်ဖြစ်ဟု ရည်ညွှန်းပြောဆိုသွားသည်။ သို့ရာတွင်၊ တရုတ်နိုင်ငံ ဥပဒေများအရ တားမြစ်ထားသည့် သို့မဟုတ် နိုင်ငံ ကောင်းကျိုးကို ထိခိုက်သည့် မည်သည့် သတင်းအချက်အလက်ကိုမဆို အင်တာနက်ပေါ်တွင် ပျံ့နှံ့မှုအား အစိုးရက ခွင့်ပြုလိမ့်မည် မဟုတ်ဟုလည်း ၎င်းက ပြောကြားသွားသည်။IOC က လက်ရှိဖြစ်ပွားလျက်ရှိသော ပိတ်ဆို့မှုများကြောင့် လက်ခံကျင်းပသော တိုင်းပြည်အပေါ် ဆိုးရွားစွာ ရောင်ပြန်ဟပ်လိမ့်မည်ဟု ကန့်ကွက်ပြီးသည့်နောက်တွင်၊ တရုတ်ပြည်သည် နိုင်ငံရေးအရ အထိအခိုက် မခံနိုင်သည့် အပိုင်းများ မပါသည့် အင်္ဂလိပ် ဝီကီပီးဒီးယား အပါအဝင် အချို့သော အင်တာနက် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များအား ဝင်ရောက်ကြည့်နိုင်ခွင့်ကို ပြန်လည် ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထိန်းချုပ်မှုများ ဆက်လက် ရှိနေလိမ့်မည် ဖြစ်ကြောင်းနှင့် တားမြစ်ထားသော ဆိုဒ်များ၏ နောက်ဆုံးပိတ် စာရင်းက အဘယ်စာရင်း ဆိုသည်ကိုမူ ရှင်းလင်းမှု မရှိကြောင်း နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနက ပြောကြားခဲ့သည်။
တစိတ်တဒေသ ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
ပုံနှိပ်ရေးစင်တာတွင် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းသည် အစိုးရ၏ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ အဆင့်ကို တိုးတက်စေနိုင်သည့် ၎င်း၏ ကြေညာချက်နှင့်ပတ်သက်၍ ကြီးထွားလာသော သံသယကို ထပ်လောင်းစေခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားသား သတင်းစာဆရာများ ၂၀၀၀၀ခန့်မှာ တိုက်ရိုက်ထိခိုက်ခဲ့ရသည်ဟု ထောက်ပြခဲ့သော နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့က“ကတိမတည်မှု”ကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ အင်တာနက် တရားမဝင် သတင်းအချက်အလက်များ သတင်းပေး စင်တာ၏ “ဥပဒေမဲ့ဖြစ်သော” ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များအပေါ် အိုလံပစ်ပွဲမတိုင်မီ နှိမ်နင်းရေးအဖွဲ့က Qingdaonews.com၊ 21CN၊ Sichuan အွန်လိုင်း၊ Shenzhen အွန်လိုင်း၊ Tom အွန်လိုင်း နှင့် cjn.cn တို့ကို ယာယီ ပိတ်ချထားခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အထိအခိုက်မခံသော အကြောင်းအရာများပါသော အချို့ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များနှင့် ဘလော့ဂ်များ ပိတ်ဆို့ခံခဲ့ရသည်၊ ဥပမာ tecn.cn နှင့် Xici.net ရှိ သတင်းလွှာသင်ပုန်း ဝန်ဆောင်မှုများ။
ကွိုင်းယုတ်
လက်ရှိတွင် မျိုးကွဲပေါင်း ၁၉ မျိုးကို တွေ့ရပြီး ၁၆ မျိုးကို ကနေဒါ၊ မက္ကဆီကိုနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့တွင် တွေ့ရကာ ၃ မျိုးကို အလယ်အမေရိက တွင် တွေ့ရသည်။ မီးခိုးရောင်မြေခွေးများကဲ့သို့ ယူရေးရှားဘက်မှ ဆင်းသက်လာခြင်း မဟုတ်ပဲ မြောက်အမေရိကတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁.၈၁ သန်း ခန့်က ပေါ်ထွန်းလာသည်ဟု ယူဆရသည်။
တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
တစိတ်တဒေသ ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
၂၀၀၈ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ရက်နေ့တွင် ရောက်တာ(စ်)က အင်တာနက် ကန့်သတ် ်မှုများကို အိုလံပစ် သတင်းထောက်များအတွက် ရုပ်သိမ်းလိမ့်မည် ဟုသတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့မှ စတင်၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဝေဖန်မှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေနှင့် လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့ အပါအဝင် ယခင်က ပိတ်ဆို့ထားခဲ့သော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်အချို့ကို ပြန်လည်၍ ဆက်သွယ်ရရှိနိုင်ခဲ့သည်။ ဖယ်လွန်ဂေါင်းနှင့် တိဘက် တို့နှင့် ပတ်သက်သော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် အများအပြားမှာ ဆက်လက် ပိတ်ဆို့ခံထားရသည်။ BBC ၏ တရုတ်ဘာသာဆိုဒ်ကို ကြိုးကြားကြိုးကြား ဆက်သွယ်ရယူနိုင်လိုက်၊ ပိတ်ဆို့ခံရလိုက် ဖြစ်သည်။ ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နောက်ပိုင်းတွင် ယခင်ကတားမြစ်ထားသော BBC ၏ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်ကို ဖွင့်ထားပေးသည်မှာ ဟောင်ကောင်အခြေပြု အပ်ပယ်(လ်) ဒေးလီးကဲ့သို့ ဆိုဒ်ကို ဖွင့်စဉ်နှေး နေလျှင်သာဖြစ်သည်။ သို့သော် တရုတ်ဘာသာဆိုဒ်သည် ၂၀၀၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပိတ်ဆို့ခံရခဲ့ပြန်သည်။
ကွိုင်းယုတ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခွေးမျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
တစိတ်တဒေသ ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
အိုလံပစ် အားကစားသမားများသည် ဆန္ဒပြပွဲကို သိမ်မွေ့စွာတင်ပြထားသော တိဘက်တန်လိုလားသော အယ်လဘမ် ကို ဆွဲချကူးယူကြောင်း ပေါ်ထွက်လာပြီးနောက်ပိုင်းတွင် Apple, Inc.၏ အွန်လိုင်း အိုင်ကျူး(န်)စတိုးကို တရုတ်နိုင်ငံတွင် ပိတ်ဆို့ခြင်းခံရသည်။ သို့သော် ဤသို့ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် အစိုးရက မဖျက်သိမ်းမီအထိ အချိန်တိုအတွင်းသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ တိဘက်တို့အတွက် သီချင်းများ အယ်လဘမ်ကို The Art of Peace Foundation ဟု ခေါ်သော အုပ်စုတစ်ခုမှ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး လူသိများသော အဆိုတော်များ နှင့် သီချင်းရေးသူများဖြစ် သော Sting၊ Moby၊ နှင့် Suzanne Vega တို့ မှ တင်ဆက် သည့် သီချင်း အပုဒ် ၂၀ ပါဝင်သည်။
အင်တာနက် လှုပ်ရှားရေးဝါဒီများကို အရေးယူခြင်း
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဝမ်ရှောင်နင်း(Wang Xiaoning) နှင့် အခြား တရုတ် လှုပ်ရှားရေးဝါဒီ သမားများတို့ကို အမည်မဖော်ဘဲ ရေးသားမှုကို အင်တာနက် စာပို့စာရင်းတစ်ခုအား ပို့ရန် ရာဟူးအီးမေး(လ်) စာရင်းကို အသုံးပြုခဲ့သောကြောင့် ဖမ်းဆီးပြီး ထောင်ဒဏ် ၁၀နှစ်ချခဲ့သည်။ တရုတ်အစိုးရ၏ ဖိအားပေးမှုကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် ထိုရေးသားမှုအား ယာဟူးက ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့အဖွဲ့အစည်း၏ အကူအညီဖြင့် ဝမ်နှင့် အခြား အွန်လိုင်း လှုပ်ရှားဝေဝါဒီ ရှိတောင် တို့က ၎င်းတို့မည်သူမည်ဝါ ဖြစ်သည်ကို ခွဲခြားနိုင်ရန် အင်တာနက် ထောက်ပ့ံသူက တရုတ်အစိုးရကို သတင်းပေးခြင်းဖြင့် ဒီမိုကရေစီ လိုလားသော စာရေးသူများအား နှိပ်စက်ညှင်းပန်းရာတွင် အားပေးအားမြှောက်ပြုသည်ဟု စွပ်စွဲပြီး ရာဟူးကို တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။