cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ
ပထဝီဝင်
ထန်ရှန်းတောင်တန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ အစ်ဆီကူး ရေကန်မှာ ကာဂျစ္စတန်တွင် အကြီးဆုံး ရေကန် ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် တီတီကာကာ ရေကန် ပြီးလျှင် အကြီးဆုံးသော တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ ရေကန် ဖြစ်သည်။ အမြင့်ဆုံး တောင်ထွဋ်များမှာ ကက်ရှယ်တိုး တောင်တန်းများတွင် တည်ရှိပြီး တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ် အဖြစ် တည်ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံး နေရာမှာ ၂၄,၄၀၆ ပေ (၇,၄၃၉ မီတာ ) မြင့်သော ဂျင်ဂစ် ချိုကူဆူး တောင်ထိပ် ဖြစ်ပြီး ဘူမိဗေဒ ပညာရှင်များက မြောက်ဘက်စွန်းတွင် ၂၂,၉၆၆ပေ (၇,၀၀၀ မီတာ) ကျော်မြင့်သော အမြင့်ဆုံးတောင် အဖြစ် ယူဆကြသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နှင်းများ အလွန်အမင်း ကျရောက်မှုကြောင့် ရေလျှံခြင်း ဖြစ်ပေါ်တတ်ပြီး အောက်ပိုင်း ဒေသများကို အကြီးအကျယ် ထိခိုက် ပျက်စီးစေသည်။ တောင်များပေါ်မှ စီးဆင်းလာသော ရေများကို ရေအားလျှပ်စစ် အတွက်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံတွင် များပြားလှသော သတ္တုများ ရှိပြီး ရွှေ နှင့် ရှားပါးသော မြေကြီးထွက် သတ္တုများ လည်း ပါဝင်သည်။ အများအားဖြင့် တောင်ကုန်းထူထပ်သော မြေမျက်နှာပြင်ရှိသောကြောင့် ၈% ထက် မပိုသော မြေများကိုသာ ထွန်ယက် စိုက်ပျိုးကြပြီး ထိုမြေများမှာ မြောက်ဘက် မြေနိမ့်ပိုင်းနှင့် ဖာဂါးနား တောင်ကြား၏ အစွန်းပိုင်းတွင်သာ ရှိသည်။
မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ဘိရှကက်မြို့မှာ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်သူပေါင်း ၉၀၀,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။ ဒုတိယမြို့တော်မှာ ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဖြစ်သော အော့ရှ်မြို့ဖြစ်ပြီး ဖာဂါးနားတောင်ကြားတွင် တည်ရှိကာ ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ အဓိက မြစ်မှာ ကာရာ ဒါရီယာမြစ်ဖြစ်ပြီး အနောက်ဘက်သို့ ဖာဂါးနားတောင်ကြားကို ဖြတ်၍ စီးဆင်းကာ ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံ အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ဥဇဘက် နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီးနောက် အခြားသော အဓိက ကာဂျစ် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည့် နာရင်မြစ် နှင့် ပေါင်းဆုံသည်။
ထိုမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာမှ ဆီးဒါရီယာ မြစ်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ယခင်က အေရယ်ပင်လယ်တွင်းသို့ စီးဝင်သည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ စ၍ ပင်လယ်တွင်းသို့ စီးဝင်ခြင်း မရှိတော့ပဲ တာဂျစ်ကစ္စတန်၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန် နှင့် ကာဇက်စတန် တောင်ပိုင်းရှိ ဝါ စိုက်ခင်းများသို့ ဆည်မြောင်းသွယ်၍ ရေပေးဝေထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ချူးမြစ်သည်လည်း ကာဇက်စတန် နိုင်ငံတွင်းသို့ မစီးဝင်မီ ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ အတွင်း အနည်းငယ်မျှ ဖြတ်သန်း စီးဆင်းသည်။
ရာသီဥတု
ရာသီဥတုသည် ဒေသအလိုက် ကွဲပြားခြားနားသည်။ အနောက်တောင်ပိုင်း ဖာဂါးနား တောင်ကြားဒေသတွင် အပူလျော့ပိုင်း ရာသီဥတုရှိပြီး နွေရာသီတွင် အလွန်ပူပြင်းကာ အပူချိန်သည် ၄၀ ဒီဂရီ ဆဲလ်စီးယပ်စ် အထိ ရောက်ရှိတတ်သည်။ မြောက်ပိုင်း တောင်ခြေ တောင်ပူစာ ဒေသများတွင် အပူအအေးမျှတသော ရာသီဥတုမျိုး ရှိပြီး ထန်ရှန်းတောင်တန်း ဒေသတွင် ခြောက်သွေ့သော ကုန်းတွင်း ရာသီဥတုမှ ဝင်ရိုးစွန်း ရာသီဥတု အထိ အမျိုးမျိုး ရှိကာ အမြင့်ပေ ပေါ်တွင် မူတည်၍ ကွဲပြား ခြားနားသည်။ အအေးဆုံး ဒေသများတွင် ဆောင်းရာသီ၌ သုည ဒီဂရီအောက် ရောက်သော နေ့ရက် ၄၀ ခန့် ရှိပြီး ထိုအချိန်တွင် ကန္တာရ ဒေသများတွင်ပင် နှင်းပုံမှန် ကျဆင်းမှု ရှိသည်
နိုင်ငံတွင်းရှိ နိုင်ငံခြားနယ် နှင့် နိုင်ငံခြားမြေ ဝန်းရံနယ်
နိုင်ငံ နယ်နိမိတ် အတွင်းရှိနေသော ဥဇဘက်ကစ္စတန် နိုင်ငံပိုင် နိုင်ငံခြားနယ် ၄ ခုရှိသည်။ ထိုနယ် ၄ ခု အနက် ၂ ခုမှာ မြို့ ၂ ခု ဖြစ်သည်။ ပထမမြို့မှာ ဆုတ်ခ်မြို့ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၄၂,၈၀၀ ဦး (အချို့သော ခန့်မှန်းချက်မှာ ၇၀,၀၀၀ဦး) ဖြစ်ပြီး ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းမှာ တာဂျစ်လူမျိုးများဖြစ်ကာ ကျန်သူများမှာ ဥဇဘက် လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမြို့မှာ ရှက်ခီမာဒန် (အချို့က ရှာဟီမာဒန်၊ ရှိုဟီမာဒွန် သို့ ရှာအိမာဒန်) ဖြစ်ကာ ဧရိယာ အားဖြင့် ၃၅ စတုရန်းမိုင် (၉၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းကာ ၁၉၉၃ တွင် လူဦးရေ အားဖြင့် ၅,၁၀၀ ရှိသည်။ ၉၁% မှာ ဥဇဘက် လူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး ကျန်သူများမှာ ကာဂျစ်လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ၂ ခု မှာ သေးငယ်သော နယ်မြေကလေးများ ဖြစ်သော ချောင်ကာရား (၂ မိုင် (၃ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျှားပြီး ၀.၆မိုင် (၁ ကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။)  နှင့် ဂျန်ဂီ အေရယ် ( ၁ မိုင်-၂မိုင် (၂ကီလိုမီတာ-၃ကီလိုမီတာ)) မျှ သာ ကျယ်ဝန်းသည်။ ချောင်ကာရားသည် ဆုတ်ခ် မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဥဇဘက် နယ်စပ်နှင့်ဆုတ်ခ်မြို့ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျန်ဂီအေရယ်သည် ဘတ်ကန်၏ အရှေ့ဘက် ၃၇မိုင် (၆၀ ကီလိုမီတာ) ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ခယ်မီလွန် အနားရှိ ကာဂျစ်-ဥဇဘက် နယ်စပ်အနီး မြောက်ဘက်ကျကျတွင် တည်ရှိသည်။
ထို့အတူ တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံပိုင်သော နယ် ၂ ခုသည်လည်း နယ်နိမိတ် အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အစ်စ်ဖာရာ၏ တောင်ဘက် ၂၈မိုင် (၄၅ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိ၍ ကာရပ်ဖ်ရှင်မြစ်၏ ညာဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသော ဗိုရုနယ် ( ၃၇မိုင် မှ မိုင် ၅၀( ၉၅ ကီလိုမီတာ မှ ၁၃၀ ကီလိုမီတာ) အတွင်း ကျယ်ဝန်း၊ ခန့်မှန်း လူဦးရေ ၂၃,၀၀၀ မှ ၂၉,၀၀၀ ကြား၊ ၉၅% တာဂျစ် ၅% ကာဂျစ်၊ ရွာ ၁၇ ရွာအတွင်း ပျံ့နှံ့တည်ရှိ)  နှင့် ကာဂျစ် ဘူတာရုံ ကိုင်ရာဂါ အနီးတွင် တည်ရှိသော ဒေသကလေး တစ်ခု တို့ ဖြစ်ကြသည်။
စီးပွားရေး
ကာဂျစ္စတန် နိုင်ငံ၏ ဗဟိုဘဏ်မှာ ကာဂျစ်သမ္မတနိုင်ငံ အမျိုးသားဘဏ် ဖြစ်သည်။ ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံသည် ယခင် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုတွင် ဒုတိယမြောက် အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင်လည်း အလယ်အာရှတွင် ဒုတိယမြောက် အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ စီအိုင်အေ ကမ္ဘာ့အချက်အလက် စာအုပ် အရ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ ၃ ပုံ ၁ပုံသည် ဆင်းရဲ မွဲတေမှု မျဉ်း၏ အောက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ကုလသမ္မဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်၏ အဆိုအရ ဆင်းရဲမွဲတေမှုမှာ ဆက်၍ တိုးပွားလာနိုင်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဆင်းရဲမွဲတေမှု သတ်မှတ်ချက်၏ အောက်တွင် နေထိုင်သူ လူဦးရေ ၃၁% ရှိရာမှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ၃၇% သို့ တိုးမြှင့်လာခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေ အဖွဲ့၊ ကမ္ဘာ့ဘဏ် အပါအဝင် အဓိက အနောက်တိုင်း ချေးငွေ အဖွဲ့အစည်းများ နှင့် အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်တို့မှ ထောက်ပံ့ပေးထားသော်လည်း လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက်တွင် ကာဂျစ္စတန်တွင် စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းများ ရင်ဆိုင်ရသည်။ အကြောင်းမှာ ဆိုဗီယက် ကုန်သွယ်ရေး အုပ်စုမှ ကွဲထွက်လာခြင်းကြောင့် ဈေးကွက်များ ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး ထိုအကြောင်းက နိုင်ငံ၏ ဝယ်လိုအားပေါ် အခြေတည်သော စီးပွားရေး စနစ်သို့ ကူးပြောင်းရာတွင် အဟန့်အတား ဖြစ်စေခဲ့သည်။
အစိုးရသည် အသုံးစရိတ်များကို လျှော့ချခဲ့ပြီး ကုန်ဈေးနှုန်း ကျဆင်းရန် အတွက် အစိုးရက အိတ်စိုက်ပေးသည့် အစီအစဉ် အများစုကို ရပ်တန့်ခဲ့ကာ သုံးစွဲခွန် ကောက်ခံခြင်းကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အားလုံး ခြုံကြည့်မည် ဆိုလျှင် အစိုးရအနေနှင့် ဈေးကွက်စီးပွားရေး သို့ ကူးပြောင်းရန် အတွက် အမှန်တကယ် အားစိုက်ထုတ် လုပ်ဆောင်သည်ကို မြင်နိုင်သည်။ စီးပွားရေး တည်ငြိမ်ရန် ဆောင်ရွက်ခြင်း နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး များမှ တဆင့် အစိုးရ အနေနှင့် ရေရှည် တသမတ်တည်း ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးမည့် စီးပွားရေးကို တည်ဆောက်ရန် ကြံရွယ်ခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများကြောင့် ၁၉၉၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်တွင် ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ ကုန်သွယ်ရေး အဖွဲ့ သို့ ဝင်ရောက်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။
သိုင်းချောင်းရွာ၊ ဆားဖိုသိုင်းချောင်း
သိုင်းချောင်းရွာ၊ ဆားဖိုသိုင်းချောင်း
ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ
စီးပွားရေး
ကာဂျစ် စီးပွားရေးမှာ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု ပြိုလဲခြင်းနှင့် ထိုအကျိုးဆက်ကြောင့် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ဈေးကွက် ဆုံးရှုံးမှုတို့ကြောင့် ကြီးစွာ ထိခိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ တွင် ၉၈% သော ကာဂျစ်၏ တင်ပို့ကုန်တို့မှာ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု၏အခြားသော အပိုင်းများသို့ တင်ပို့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များ၏ အစောပိုင်းတွင် နိုင်ငံ၏စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်နိုင်မှုမှာ စစ်ဘေးဒဏ် ခံခဲ့ရသော အာမေးနီယား၊ အဇာဘိုင်ဂျန် နှင့် တာဂျကစ္စတန် နိုင်ငံတို့မှလွဲ၍ အခြားသော ဆိုဗီယက် သမ္မတနိုင်ငံများထက် ဆိုးရွားခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ စက်ရုံများနှင့် နိုင်ငံပိုင် လယ်ယာမြေများ ပျက်သုဉ်း၍ ယခင် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုတွင် တည်ရှိနေခဲ့သော သမာရိုးကျ ဈေးကွက် ပျောက်ကွယ်သွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေး စွမ်းဆောင်နိုင်မှုမှာ ယခင်နှစ် အနည်းငယ် အတွင်း အထူးသဖြင့် ၁၉၉၈ မှစ၍ သိသာစွာ တိုးတက်လာခဲ့သော်လည်း ဘဏ္ဍာငွေ ရရှိရေး နှင့် လုံလောက်သော လူမှုရေးဆိုင်ရာ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု ပေးနိုင်ရေး အတွက် အခက်အခဲများ ရင်ဆိုင်နေရဆဲ ဖြစ်သည်။ ရုရှားတွင် သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေကြသော ကာဂျစ် ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမား ၈၀,၀၀၀ ခန့်၏ လွှဲပို့ငွေ သည် ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ ဂျီဒီပီ၏ ၄၀% ကို ပံ့ပိုးပေးလျက် ရှိသည်။
စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးသည် ကာဂျစ္စတန် စီးပွားရေး၏ အရေးပါသော ကဏ္ဍတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များ၏ အစောပိုင်းတွင် ကာဂျစ္စတန်၏ ပုဂ္ဂလိက စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍသည် စိုက်ပျိုးရရှိသော သီးနှံ၏ သုံးပုံ တစ်ပုံမှ တစ်ဝက် အထိ ပံ့ပိုးပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးသည် ဂျီဒီပီ၏ ၃၅.၆% ပါဝင်ပြီး အလုပ် အားလုံးပေါင်း၏ တစ်ဝက်ခန့် ဖြစ်သည်။ ကာဂျစ္စတန်၏ မြေပြင် အနေအထားမှာ တောင်ကုန်း ထူထပ်သဖြင့် သိုး၊ ဆိတ် အစရှိသော ခြံမွေးတိရစ္ဆာန်များ မွေးမြူနိုင်ပြီး ၎င်းမှာ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍတွင် အကြီးမားဆုံး လုပ်ငန်းဖြစ်ကာ သိုးမွှေး၊ အသား နှင့် နို့ထွက်ပစ္စည်းတို့မှာ အဓိက ထွက်ကုန်များ ဖြစ်ကြသည်။ အဓိက သီးနှံများတွင် ဂျုံ၊ သကြားမုန်လာ၊ အာလူး၊ ဝါ၊ ဆေးရွက်ကြီး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် သစ်သီးများ ပါဝင်သည်။ တင်ပို့ကုန်ဖြစ်သော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးသုံး ဓာတုပစ္စည်းများနှင့် ဓာတ်ဆီ တို့၏ ဈေးနှုန်းမှာ ကြီးမြင့်သည့် အတွက်ကြောင့် လယ်ယာလုပ်ငန်းကို ယခင် မျိုးဆက်များ အတိုင်း လက်ဖြင့် ဖြစ်စေ မြင်းဖြင့် ဖြစ်စေ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းသုံး ပစ္စည်းများ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းမှာ ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး ကဏ္ဍ၏ အဓိက အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သကဲ့သို့ နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများအား ဆွဲဆောင်နိုင်သော ကဏ္ဍလည်း ဖြစ်သည်။
ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံသည် သတ္တုတွင်းထွက်များ ပေါများသော်လည်း ဓာတ်ဆီ နှင့် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ ပြောပလောက်အောင် မရှိပေ။ ထို့ကြောင့် ဓာတ်ဆီ နှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့များကို တင်သွင်းရသည်။ သတ္တုတွင်းထွက်များတွင် ကျောက်မီးသွေး၊ရွှေ၊ ယူရေနီယမ်၊ ခနောက်စိမ်း နှင့် အခြား အဖိုးတန် သတ္တုများ အများအပြား ရှိသည်။ သတ္တုဗေဒ လုပ်ငန်းမှာ အရေးပါသော လုပ်ငန်း ဖြစ်ပြီး အစိုးရ အနေနှင့် ထိုကဏ္ဍတွင် နိုင်ငံခြား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ရနိုင်စေရန် မျှော်လင့်သည်။ အစိုးရသည် ကွန်မ်တာ ရွှေတွင်းနှင့် အခြားဒေသများမှ ရွှေထုတ်ယူခြင်း နှင့် သန့်စင်ခြင်း လုပ်ငန်းတို့တွင် နိုင်ငံခြား ပါဝင်ပတ်သတ်မှုကို တက်ကြွစွာ အားပေးသည်။ နိုင်ငံ အတွင်း ပေါများလှသော ရေအရင်းအမြစ်များနှင့် တောင်ကုန်း ထူထပ်သော မြေပြင် အနေအထားတို့ကြောင့် ရေအားလျှပ်စစ် စွမ်းအင်များကို များပြားစွာ ထုတ်ယူနိုင်ပြီး နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချနိုင်သည်။
နိုင်ငံအတွင်းတွင်မူ စီးပွားရေးသည် အဓိကအားဖြင့် အသေစား လုပ်ငန်းများသာ ဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အများစုမှာ ဈေးများနှင့် ကျေးလက်ဒေသများတွင် ကျေးရွာရှိ ဈေးဆိုင်ငယ်ကလေးများတွင်သာ လုပ်ကိုင်လေ့ ရှိကြသည်။ ကုန်သွယ်ရေး၏ သိသာထင်ရှားသော အစိတ်အပိုင်းမှာ စည်းကြပ်မှု မရှိပေ။ ဝေးလံခေါင်းပါးသော ကျေးရွာငယ်များတွင် နေ့စဉ်သုံး ပစ္စည်းများပင် ရရှိရန် ခက်ခဲလေ့ ရှိသည်။ အိမ်ထောင်စု အများစုမှာ စားသောက်စရာနှင့် ပတ်သက်၍ မိမိဘာသာ လုံလောက်ပြည့်စုံအောင် ဖန်တီးနိုင်ကြသည်။ မြို့ပြ နှင့် ကျေးလက် စီးပွားရေးတွင် ထင်ရှားသော ကွဲပြားခြားနားမှု ရှိသည်။
အဓိက ပို့ကုန်မှာ သံမဟုတ်သော သတ္တုနှင့် သတ္တုတွင်းထွက်များ၊ သိုးမွှေးပစ္စည်းများ နှင့် အခြားသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ပစ္စည်းများ၊ လျှပ်စစ် စွမ်းအင် နှင့် အခြားသော အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ ကုန်ပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။ တင်သွင်းကုန်များတွင် ဓာတ်ဆီနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့၊ သံသတ္တုများ၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ စက်ကိရိယာများ၊ သစ် နှင့် စာရွက်များ၊ အချို့သော စားသောက်ကုန် နှင့် ဆောက်လုပ်ရေး ပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်း၏ အဓိက ကုန်သွယ်ဖက် နိုင်ငံများမှာ ဂျာမနီ၊ ရုရှား၊ ကာဇက်စတန် နှင့် ဥဇဘက်ကစ္စတန် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ညွှန်ပြသော ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ဖိုရမ်၏ ကွန်ယက် အသင့်ဖြစ်မှု ညွှန်းကိန်းတွင် ကာဂျစ် သမ္မတ နိုင်ငံ၏ ဆက်သွယ်ရေး အခြေခံ အဆောက်အအုံသည် အလယ်အာရှတွင် နောက်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် တကမ္ဘာလုံး အဆင့် ၁၁၄ ရရှိပြီး ၂၀၁၃ ခု ညွှန်းကိန်းမှ ပြောင်းလဲမှု မရှိပေ။
လူဦးရေပျံ့နှံ့နေထိုင်ပုံ
ကာဂျစ္စတန်၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ် တွင် ၅.၆ သန်းမျှ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ၃၄.၄% မှာ အသက် ၁၅ နှစ်အောက် ဖြစ်ပြီး ၆.၂% မှာ အသက် ၆၅ နှစ် အထက် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသည် ကျေးလက်နေ လူဦးရေ အများစု ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ၏ ၃ ပုံ ၁ ပုံသာ မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ပျမ်းမျှ လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုမှာ ၁ စတုရန်း ကီလိုမီတာလျှင် ၂၅ ယောက် ဖြစ်သည်။
လူမျိုးကွဲများ
နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး လူမျိုးစုမှာ တာ့ခ် အနွယ်ဝင်များဖြစ်သော ကာဂျစ်လူမျိုးများ ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်း ချက်အရ လူဦးရေ၏ ၇၂% မျှ ရှိသည်။ အခြား လူမျိုးစုများမှာ မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော ရုရှားလူမျိုး (၉.၀%) နှင့် တောင်ဘက်တွင် နေထိုင်ကြသော ဥဇဘက် လူမျိုး(၁၄.၅%) များ ဖြစ်ကြသည်။ လူနည်းသော်လည်း သိသာထင်ရှားသော လူမျိုးစုများမှာ ဒန်ဂန် (၁.၉%)၊ ဝီဂါ (၁.၁%)၊ တာဂျစ် (၁.၁%)၊ ကာဇက် (၁.၁%) နှင့် ယူကရိန်း (၀.၅%) နှင့် အခြားသော လူမျိုးစုငယ်များ (၁.၇%) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံအတွင်းတွင် နေထိုင်သော လူမျိုးစုပေါင်း ၈၀ ကျော် ရှိသည်။
ကာဂျစ်လူမျိုးများမှာ သမိုင်းကြောင်းအရ ရံဖန်ရံခါ လှည့်လည်သွားလာ နေထိုင်သော တိရစ္ဆာန် ကျောင်း သူများဖြစ်ပြီး ယတ် ဟုခေါ်သော တဲဝိုင်းငယ်များဖြင့် နေထိုင်ကြကာ သိုးများ၊ မြင်းများ နှင့် စာမရီ များကို ထိန်းကျောင်း မွေးမြူလေ့ ရှိကြသည်။ ထိုသို့ လှည့်လည်သွားလာသော ထုံးစံမှာ ရာသီဥတုအလိုက်ဖြစ်ပြီး နွေရာသီတွင် တိရစ္ဆာန် မွေးမြူ ထိန်းကျောင်းသော မိသားစုများသည် တောင်ကုန်းမြင့်ပေါ်ရှိ စားကျက်များသို့ ပြန်သွားလေ့ ရှိကြသည်။ တစ်နေရာတည်းတွင် ထိုင်၍ အလုပ်လုပ်သော ဥဇဘက် နှင့် တာဂျစ် များမှာမူ ဖာဂါးနားတောင်ကြားရှိ မြေနိမ့်ဒေသ ဆည်မြောင်းဖောက်ထားသော နေရာတွင် ယာခင်းများ ရှိကြသည်။
ကာဂျစ္စတန်သည် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးသည့် အချိန်မှစ၍ လူမျိုးစု များ၏ ရာခိုင်နှုန်း အနည်းအများမှာ သိသာစွာ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ကာဂျစ်လူမျိုးများ၏ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ၁၉၇၉ ခုနှစ် တွင် ၅၀% ခန့်သာ ရှိရာမှ ၁၉၇၉တွင် ၇၀% အထိ မြင့်တက်လာခဲ့ကာ ဥရောပ လူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသော ရုရှား၊ ယူကရိန်း နှင့် ဂျာမန် လူမျိုးများ အပါအဝင် တာတာ လူမျိုးများမှာ ၃၅% မှ ၁၀ % အထိ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ရုရှားလူမျိုး ရာခိုင်နှုန်းမှာ ၁၉၇၀တွင် ၂၉.၂ % မျှ ရှိရာမှ ၁၉၈၉ တွင်၂၁.၅% အထိ ကျဆင်း သွားခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ၁၀၁,၀၀၀ ဦးရှိသော များပြားသော ဂျာမန်လူမျိုးများမှာ ဂျာမနီသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် လူဦးရေ ၆၀၀,၀၀၀ မျှ နိုင်ငံခြားသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး အမျာစုမှာ လူနည်းစုလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
ဘာသာစကားများ
ကာဂျစ်ဘာသာစကားသည် တာ့ခ် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကစ်ပ်ချက် ဘာသာစကားခွဲ ဖြစ်ကာ ကာဇက်ဘာသာစကား၊ ကာရာကယ်လ်ပက် ဘာသာစကား၊ နိုဂေးတာတာ ဘာသာစကားတို့နှင့် နီးစပ်စွာ ဆင်တူသည်။ ၂၀ ရာစု အထိ အာရပ် အက္ခရာကို သုံး၍ ရေးသားပြီး လက်တင် အက္ခရာများကို ၁၉၂၈ တွင် စတင် မိတ်ဆက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် မကြာမီတွင် ဆိုင်ရေးလစ် အက္ခရာဖြင့် အစားထိုး အသုံးပြုခဲ့သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၄.၁ သန်းသည် ကာဂျစ်ဘာသာစကားကို မိခင် ဘာသာစကား သို့မဟုတ် ဒုတိယ ဘာသာစကား အဖြစ် အသုံးပြုကြပြီး ၂.၅ သန်းမှာ ရုရှားဘာသာစကားကို မိခင် ဘာသာစကား သို့ မဟုတ် ဒုတိယ ဘာသာစကား အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ဥဇဘက်မှာ ဒုတိယ အများဆုံး ပြောဆိုကြသော ဒေသသုံး စကား ဖြစ်ပြီး ရုရှား ဘာသာစကားမှာ နောက်မှလိုက်သည်။ ရုရှားသည် ဒုတိယ ဘာသာစကား အဖြစ် ဒုတိယမြောက် ပြောဆိုကြသော ဘာသာစကား ဖြစ်ပြီး ကာဂျစ်၊ ဥဇဘက် နှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတို့က နောက်မှ လိုက်သည်။
စီးပွားရေး နှင့် နိုင်ငံရေး ကိစ္စ အများစုကို ရုရှား ဘာသာစကားကို အသုံးပြု၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ လတ်တလော တိုင်အောင်ပင် ကာဂျစ် ဘာသာစကားသည် အိမ်တွင်သာ သုံးသော ဘာသာစကား ဖြစ်ပြီး အစည်းအဝေးများ နှင့် အခြား အခမ်းအနား များတွင် အသုံးပြုမှု ရှားပါးသည်။ သို့သော်လည်း လက်ရှိ လွှတ်တော် အစည်းအဝေးများကို ကာဂျစ်ဘာသာစကား ဖြင့် ကျင်းပပြီး ကာဂျစ်ဘာသာစကား မပြောသူများ အဖို့ ချက်ချင်း ဘာသာပြန်ပေးခြင်းမျိုး ရှိသည်။
ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများ
ကာဂျစ္စတန်တွင် လူအများဆုံး ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာမှာ အစ္စလာမ်ဘာသာ ဖြစ်သည်။ ၈၀% သော လူဦးရေမှာ မွတ်စလင်များ ဖြစ်ကြပြီး ၁၇% မှာ ရုရှားရှေးရိုး ခရစ်ယာန်ဘာသာ ကို ကိုးကွယ်ကြကာ ၃% မှာ အခြား ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ပြူး သုတေသန ဌာန၏ လေ့လာချက်အရ မွတ်စလင် ရာခိုင်နှုန်း ပိုများပြီး ကာဂျစ္စတန် လူဦးရေ၏ ၈၆.၃% သည် အစ္စလာမ်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ မွတ်စလင် ၆၄% မှာ မည်သည့် ဂိုဏ်းဂဏစွဲမှ မရှိကြဘဲ ၂၃%  မှာ ဆွန်နီ မွတ်စလင်များ ဖြစ်ကြကာ ဟာနာဖီ ဂိုဏ်း၏ အတွေးအခေါ်ကို ကျင့်သုံးကြသည်။ အမာဒိယ မွတ်စလင် အချို့ရှိသော်လည်း နိုင်ငံမှ အသိအမှတ် မပြုပေ။
ဆိုဗီယက်ခေတ်ကာလက နိုင်ငံတော် အနေနှင့် ဘာသာမဲ့ခြင်းကို အားပေးခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် ကာဇက်စတန်တွင် နိုင်ငံရေးတွင် ဘာသာရေး ဆက်နွယ်မှု မရှိသော လောကီသီးသန့်ဝါဒကို ကျင့်သုံးသော်လည်း အစ္စလာမ်ဘာသာ အနေနှင့် နိုင်ငံရေးတွင် လွှမ်းမိုးမှု ရှိလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဥပမာ အနေနှင့် ပြရမည် ဆိုလျှင် အစိုးရအရာရှိ များကို အခွန်အခမဲ့ အစီအစဉ်ဖြင့် ဟာ့ဂျ် သွားရန် အတွက် ကြိုးပမ်းမှုများ ရှိသည်။
ကာဂျစ္စတန်တွင် အစ္စလာမ်ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုမှာ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု နောက်ခံတွင်သာ အခြေခံပြီး အများစုမှာ နေ့စဉ် ကျင့်သုံးခြင်း မပြုကြပေ။ သို့သော် လူသိများ ထင်ရှားသူများက ဘာသာရေး တန်ဖိုးများကို ပြန်လည်ကျင့်သုံးရန် ထောက်ခံ ပြောဆိုလာကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အစိုးရမှ ခန့်အပ်ထားသော လူ့အခွင့်အရေး ထောက်ခံသူ တာဆန်ဘေး ဘာကာ-အူလူးက "အခုလို လွတ်လပ်လာတဲ့ အချိန်အခါမှာ ကာဂျစ္စတန် တစ်ခုတည်း မဟုတ်ဘူး။ တခြားသော ကွန်မြူနစ်လွန် သမ္မတ နိုင်ငံတွေမှာ ဘာသာရေး ကိုင်းရှိုင်းမှုတွေ ပြန်ဖြစ်လာတာ အံ့ဩစရာ ကိစ္စ မဟုတ်ပါဘူး။ ဈေးကွက်ကို အခြေခံတဲ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုကို လူမှုကျင့်ဝတ်တွေ မပါပဲ တည်ထောင်ရတယ် ဆိုတာ လူမဆန်တဲ့ကိစ္စပါပဲ။" ဟု ပြောခဲ့သည်။
တျံတြစ် အယူဝါဒ များလည်း ကျန်ရှိနေသကဲ့သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ လွှမ်းမိုးမှု များလည်း ရှိသည်။ မြင့်မြတ်သော သစ်ပင်ပေါ်တွင် အလံများ ချည်နှောင်ခြင်းကို ထိုသို့သော အယူဝါဒများမှ လာသည်ဟု ဆိုကြသော်လည်း အချို့က ဆူဖီ အစ္စလာမ် ဘာသာ၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာဟု ဆိုကြပြန်သည်။ ဘူခေးရီးယန်းဂျူး လူမျိုး အနည်းငယ်မျှ ကာဂျစ္စတန်တွင် နေထိုင်ကြသော်လည်း ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲသည့် အခါတွင် အများစုမှာ အခြားနိုင်ငံများ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် အစ္စရေး သို့ ထွက်ပြေးသွားကြသည်။ ထို့ပြင် အက်ရှ်ကီနာဇီးဂျူးလူမျိုး လူနည်းစု ရှိသော်လည်း ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်း အရှေ့ဥရောပ နိုင်ငံများသို့ ထွက်ပြေး သွားခဲ့ကြသည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်တွင် ကာဂျစ္စတန် လွှတ်တော်မှ ဥပဒေတစ်ခုကို တညီတညွတ်တည်း အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ထိုဥပဒေအရ ဘာသာတရားကို အသိအမှတ် ပြုရန် အနည်းဆုံး ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူ ဦးရေ ကို ၁၀ ဦး မှ ၂၀၀ ဦးသို့ တိုးမြှင့်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ဘာသာကူးပြောင်းရန် အတင်းအကြပ် ကြိုးစားခြင်းကို ဥပဒေမဲ့ လုပ်ရပ်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ကျောင်းများတွင် ဘာသာရေး ဆောင်ရွက်မှုများကို တားမြစ်ခဲ့ကာ မှတ်ပုံတင်မထားသော အဖွဲ့အစည်းများ၏ လှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း တားမြစ်ခဲ့သည်။ သမ္မတ ကူးရ်မန်ဘတ် ဘာကီးယက်ဗ်မှ ထိုဥပဒေကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်တွင် အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
ထုံးတမ်းစဉ်လာ
ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံတွင် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့၌ နှစ်သစ်ကူးပွဲကို ဆင်နွှဲလေ့ ရှိသကဲ့သို့ ကာဂျစ္စတန်သည် နွေဦးရာသီ အစ တစ်ရက်နေ့တွင် နောင်းရပ်ဇ်ခေါ် ရိုးရာ နှစ်သစ်ကူးပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ နွေရာသီ အားလပ်ရက်တွင် စားသောက်ပွဲကြီးများ နှင့် အူလက် တာတစ်ခေါ် မြင်းစီးကစားပွဲ ပွဲတော်များကိုလည်း ကျင်းပလေ့ ရှိကြသည်။
တရားမဝင်သော်လည်း ယခုထက်တိုင် ပြုလုပ်နေကြသော ထုံးတမ်းစဉ်လာ တစ်ခုမှာ သတို့သမီးကို အလိုမတူဘဲ ခိုးယူပေါင်းသင်းခြင်း ဖြစ်သည်။
သတို့သမီးကို အလိုမတူပဲ ခိုးယူပေါင်းသင်းခြင်းမှာ ထုံးတမ်းစဉ်လာ ဟုတ်မဟုတ် မှာမူ အငြင်းပွားဖွယ် ဖြစ်သည်။ ဇဝေဇဝါ ဖြစ်စရာ အချက်တစ်ချက်မှာ မိဘမှပေးစားခြင်းမှာ ထုံးတမ်းစဉ်လာဖြစ်ပြီး မိဘပေးစားမည့်သူကို မယူချင်၍ မိန်းကလေးမှ စိတ်ပါစွာ ခိုးရာလိုက်ခြင်းဖြင့် ခိုးယူပေါင်းသင်းခြင်းမှာ ထုံးတမ်းစဉ်လာ ဖြစ်လာသည့် ပမာပင် ဖြစ်သည်။
အလံ
ရောင်ခြည်တန်း အခု ၄၀ ဖြာထွက်နေသော နေလုံး ပုံမှာ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု တိုးတက်ထွန်းကားစဉ်က ရုရှားတို့ ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်ခြင်း မပြုမီ ကာဂျစ် ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခုလုံးကို ပေါင်းစပ်ဖြစ်ပေါ်စေသော လူမျိုးစု ၄၀ ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ နေလုံးအတွင်းမှ မျဉ်းကြောင်းများမှာ ယတ် တဲအိမ်ငယ်၏ ခေါင် ကို ဖော်ပြပြီး ကာဂျစ်ဗိသုကာပညာ တွင်လည်း အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။ အနီရောင်မှာ ကာဂျစ္စတန်၏ ငြိမ်းချမ်းရေး နှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာမှုကို ကိုယ်စားပြုသည်။
မြင်းစီးခြင်း
ရိုးရာ အမျိုးသား အားကစားနည်းများက ကာဂျစ်ယဉ်ကျေးမှုတွင် မြင်းစီးခြင်း က မည်မျှ အရေးပါသည်ကို ထင်ဟပ်ပြနေသည်။
အလယ်အာရှတွင် အလွန်လူကြိုက်များသော ကစားနည်း တစ်မျိုးမှာ အူလက် တာတစ်ရှ်ဟု ခေါ်သော အသင်းလိုက် ကစားနည်း တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး ပိုလို နှင့် ရပ်ဂ်ဘီ ကစားနည်းတို့ ပေါင်းစပ်ထားသည်နှင့် ဆင်တူသည်။ ထိုကစားနည်းတွင် မြင်းစီး အသင်း နှစ်သင်း ခေါင်းမပါသော ဆိတ်သေကို လုယူကြပြီး ပြိုင်ဘက်၏ ဂိုးစည်းနောက် သို့မဟုတ် ပြိုင်ဘက်၏ ဂိုးအတွင်းသို့ ဝင်အောင် သွင်းရခြင်း ဖြစ်သည်။ မြေကြီးပေါ်တွင် စက်ဝိုင်းပုံ စည်းမျဉ်းတားပြီး ကစားသည့် ကစားနည်း ဖြစ်သည်။
အခြား မြင်းစီးယှဉ်ပြိုင်ရသော ကစားနည်းများတွင် အောက်ပါကစားနည်းတို့ ပါဝင်သည်။
အများပြည်သူ ရုံးပိတ်ရက်များ
ကာဂျစ္စတန်ရှိ အများပြည်သူဆိုင်ရာ ရုံးပိတ်ရက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ အခြား မွတ်စလင် ရုံးပိတ်ရက် နှစ်ရက်ဖြစ်သော အိုရိုဇို အစ် နှင့် ကာမန် အစ် တို့မှာ လ ပြက္ခဒိန်ပေါ်တွင် မူတည်၍ အလုပ်လုပ်သည်။
ခရီးသွားလုပ်ငန်း
ကာဂျစ္စတန်ရှိ ခရီးသွားတို့ အများဆုံး သွားရောက် လည်ပတ်သည့် နေရာမှာ အစ်ဆီကူး ရေကန် ဖြစ်သည်။ ရေကန်၏ မြောက်ဘက် ကမ်းပါးပေါ်တွင် ဟိုတယ်များ၊ အားလပ်ရက် အပန်းဖြေ စခန်းများ၊ တည်းခိုဆောင်များနှင့် ဘိုးဘွားရိပ်သာများ ရှိသည်။ အထင်ရှားဆုံး ကမ်းခြေ ဇုန်များမှာ ချိုလ်ပွန်အာတာ မြို့ နှင့် အနီးအနားရှိ ကာရာအွီး(ဒိုလင်ကာ)၊ ဘော့စ်တယ်ရီ နှင့် ကိုရမ်ဒီ တို့တွင် ရှိသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တို့တွင် ကမ်းခြေ သို့ လာရောက် လည်ပတ်သော ခရီးသွား ၁ သန်း ကျော် ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ဒေသ အတွင်း စီးပွားရေး နှင့် နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုတို့ကြောင့် လတ်တလောနှစ်များ အတွင်း လာရောက်လည်ပတ်သူ ကျဆင်းလာသည်။
တောတွင်း ခရီးသွားခြင်းနှင့် စခန်းချခြင်းတို့ကို စိတ်ဝင်စားသူများ အတွက် ဒေသတိုင်းတွင် ဆွဲဆောင်နိုင်သည့် နေရာများနှင့် စိန်ခေါ်နိုင်သည့် နေရာများ ရှိသည်။ စခန်းချ နေထိုင်ခြင်း အတွက် လူကြိုက်များသော နေရာများမှာ အော့ရှ်ဒေသ တောင်ပိုင်း နာရင်မြို့ နှင့် တိုရူဂတ် တောင်ကြားဒေသကြား နေရာ နှင့် အစ်ဆီကူးရှိ ကာရာကော မြို့ကို ဝန်းရံနေသည့် တောင်နှင့် ရေခဲမြစ်များ ရှိရာ နေရာ တို့ ဖြစ်သည်။ ဒေသခံ ခရီးသွားလမ်းညွှန်များ နှင့် အထမ်းသမားများကို ဘိရှကက် နှင့် ပြည်နယ်မြို့တော်များရှိ ခရီးသွား လုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီများတွင် ငှားရမ်းနိုင်သည်။
စကီးစီးခြင်းမှာမူ ခရီးသွား လုပ်ငန်းအတွက် အစပျိုးသည့် အခြေအနေမှာပင် ရှိသေးသည်။ သို့သော်လည်း ဘိရှကက်မှ နာရီဝက်ခန့် သွားရသည့် နေရာတွင် ဈေးပေါပြီး ပစ္စည်းကိရိယာ အစုံအလင် ရှိသော စကီး စီးနိုင်သည့် နေရာ တစ်ခု ရှိသည်။ တိုဂုဇ် ဘူလတ် စကီး စခန်းမှာ ဘိရှကက်မှ ၂၈ မိုင် (၄၅ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကာရာကောမြို့ အပြင်ဘက်ရှိ ကာရာကော တောင်ကြား အမျိုးသား ဥယျာဉ်တွင်လည်း စကီးစခန်း တစ်ခု ရှိသည်။
အားကစား
ဘောလုံး ကစားနည်းသည် ကာဂျစ္စတန်တွင် လူကြိုက် အများဆုံး ကစားနည်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တရားဝင် အုပ်ချုပ်သော အဖွဲ့အစည်းမှာ ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုမှ ခွဲထွက်ပြီးနောက် တည်ထောင်ခဲ့သော ကာဂျစ်သမ္မတနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ဖြစ်သည်။ ထို အဖွဲ့အစည်းမှ ကာဂျစ္စတန် အမျိုးသား ဘောလုံး အသင်းကို အုပ်ချုပ်သည်။
နပမ်းသတ်ခြင်းသည်လည်း ကာဂျစ္စတန်တွင် အလွန်ထင်ရှားသော အားကစားနည်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ နွေရာသီ အိုလံပစ် ကစားပွဲ အတွင်းတွင် ကာဂျစ္စတန်မှာ အားကစားသမား နှစ်ဦးသည် ဂရိ-ရိုမန် နပမ်းသတ် ကစားနည်းတွင် ငွေတံဆိပ် နှင့် ကြေးတံဆိပ် ရရှိခဲ့ကြသည်။
ရေခဲပြင် ဟော်ကီ ကစားနည်းမှာ ယခင်က ကာဂျစ္စတန်တွင် လူကြိုက်မများခဲ့သည်မှာ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ရေခဲပြင် ဟော်ကီ ချန်ပီယံ ပြိုင်ပွဲ မကျင်းပမီ အချိန် အထိပင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ကာဂျစ္စတန် အမျိုးသား ရေခဲပြင် ဟော်ကီ အသင်းမှ ၂၀၁၁ ခုနှစ် အာရှ ဆောင်းရာသီ အားကစားပွဲအား အဆင့်မြင်တန်းတွင် အနိုင်ရခဲ့ပြီး ၆ ပွဲစလုံးတွင် အနိုင်ရခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို ကစားပွဲမှာ ကာဂျစ္စတန် ရေခဲပြင် ဟော်ကီ အသင်း ပထမဆုံး ပါဝင်ကစားသော နိုင်ငံတကာ ကစားပွဲ ဖြစ်သည်။ ကာဂျစ္စတန် အမျိုးသား ရေခဲပြင် ဟော်ကီ အသင်းသည် ၂၀၁၁ ဇူလိုင်လတွင် နိုင်ငံတကာ ရေခဲပြင် ဟော်ကီ အသင်းချုပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ပညာရေး
ကာဂျစ္စတန်ရှိ အဆင့်မြင့် ပညာရေး ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များတွင် အောက်ပါကျောင်းများ ပါဝင်သည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံသည် တောင်ကုန်းတောင်တန်း ထူထပ်သော မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ရှိသောကြောင့် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေးတွင် အလွန်ခက်ခဲသည်။ လမ်းများမှာ မတ်စောက်သော တောင်ကြားများတွင် မြွေလိမ်မြွေကောက် သွားရပြီး ၉,၈၀၀ပေ( မီတာ ၃,၀၀၀) ကျော် မြင့်သော နေရာများတွင် တောင်ပြိုခြင်းနှင့် နှင်းခဲကြီးများ ကျဆင်းခြင်းတို့ဖြင့် မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရလေ့ ရှိသည်။ ပိုမို၍ ဝေးလံခေါင်းပါးသော ဒေသများနှင့် အမြင့်ပိုင်း ဒေသများတွင် ဆောင်းရာသီ ခရီးသွားရန်မှာ မဖြစ်နိုင်သလောက် ဖြစ်သည်။
လေဆိပ်များ
ဆိုဗီယက်ခေတ် အပြီးတွင် ကာဂျစ္စတန်၌ လေဆိပ်နှင့် လေယာဉ်ပြေးလမ်းပေါင်း ကျန်ရှိခဲ့ပြီး အများစုမှာ စစ်ရေးကိစ္စများ အတွက် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နီးသော နယ်စပ်ဒေသတွင် ဆောက်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲမှ အချို့မှာသာ ယနေ့ထက်တိုင် ဆက်လက်အသုံးပြုလျက် ရှိသည်။ ကာဂျစ္စတန် လေကြောင်း ကုမ္ပဏီသည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ရုရှားနိုင်ငံ နှင့် အခြား ဒေသတွင်း နိုင်ငံမျာသို့ လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်သည်။
လေကြောင်းလိုင်း ပိတ်ပင်ခံထားရခြင်း
ကာဂျစ္စတန်သည် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ ပိတ်ပင်ထားသော လေကြောင်းလိုင်း မှတ်ပုံတင်နိုင်ငံများတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော မည်သည့် လေကြောင်းလိုင်းမဆို ဥရောပသမဂ္ဂ အတွင်း လေကြောင်းခရီးစဉ် ပြေးဆွဲခွင့် မရှိပေ။ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေး စံနှုန်းများမှာ ဥရောပမှ သတ်မှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို မမှီ၍ ဖြစ်သည်။
ရထားပို့ဆောင်ရေး
မြောက်ပိုင်းရှိ ချွီးတောင်ကြားနှင့် တောင်ပိုင်းရှိ ဖာဂါးနားတောင်ကြားတို့သည် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ရထားလမ်းစနစ်၏ အလယ်အာရှ ခရီးဆုံး နေရာများ ဖြစ်ကြသည်။ ဆိုဗီယက်ခေတ် လွန်သွားပြီးနောက် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများ အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာသော အခါတွင် ယခင်က နိုင်ငံအလိုက် ထည့်မစဉ်းစားထားခဲ့သော ရထားလမ်းများမှာ နယ်စပ်များကြောင့် ပိတ်သွားပြီး အလွန်ကျုံ့သွား လေသည်။ ကာဂျစ္စတန်နိုင်ငံ အတွင်း ၂၃၀ မိုင် (၃၇၀ ကီလိုမီတာ) မျှသာ ရှည်လျားသော ရထားလမ်းသည် ယခင်ကကဲ့သို့ တပ်ရှ်ကန့်၊ အော်လ်မေတီ နှင့် အခြား ရုရှားရှိ မြို့များသို့ ခရီးရှည် သွားလာခြင်း မပြုနိုင်တော့သဖြင့် စီးပွားရေး အရ အသုံးဝင်မှု အနည်းငယ်သာ ရှိတော့သည်။
မြောက်ပိုင်းရှိ ဘာလစ်ချီ မှ တောင်ပိုင်းရှိ အော့ရှ်မြို့မှ တဆင့် တရုတ်ပြည်သို့ ရထားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ရန် အစီအစဉ် ရှိသော်လည်း မရေမရာပင် ဖြစ်ပြီး အကယ်၍ ဆောက်ဖြစ်မည် ဆိုပါကလည်း ကုန်ကျစရိတ် အလွန်အမင်း များပြားလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။
အဝေးပြေးလမ်းမများ
အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၏ အကူအညီဖြင့် ဘိရှကက်မြို့မှ အော့ရှ်မြို့သို့ ဆက်သွယ်ထားသော မြောက်ဘက် မှ အနောက်တောင်ဘက်သို့ သွားသည့် အဓိကလမ်းမကြီးမှာ လတ်တလောတွင် ပြီးစီးသွားခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် နိုင်ငံရှိ လူဦးရေအများဆုံး မြို့ကြီး နှစ်မြို့ကို ဆက်သွယ်ရာတွင် သိသာစွာ လွယ်ကူသွားခဲ့ပြီး မြောက်ဘက်ရှိ ချွီးတောင်ကြားမှ တောင်ဘက်ရှိ ဖာဂါးနား တောင်ကြား အထိ သွားလာရေး လွယ်ကူ သွားခဲ့သည်။ ထိုလမ်းမှ ထပ်မံသွား၍ ရသော လမ်းမှာ မီတာ ၃,၅၀၀ မြင့်သော တောင်ကို ကျော်ဖြတ်၍ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ တာလာ့စ် တောင်ကြားသို့ ဝင်ရောက် သွားခဲ့သည်။ ယခုအခါ အော့ရှ်မြို့မှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ အဓိကလမ်းများ ဖောက်လုပ်ရန် အစီအစဉ်ဆွဲလျက် ရှိကြသည်။
ရေကြောင်းခရီးများ
ရေကြောင်းသွားလာရေးမှာ အစ်ဆီကူးရေကန်တွင်သာ ရှိပြီး ဆိုဗီယက်ခေတ် အပြီးတွင် သိသာစွာ လျော့ကျလာခဲ့သည်။
ဆိပ်ကမ်းများ
အစ်ဆီကူး ရေကန်တွင် ဘာလစ်ကူး ဆိပ်ကမ်း ရှိသည်။
ရဲရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ရဲရွာ (Ye)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၈ ဦး၊ မ ၃၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမော့ကစင်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကမော့ကစင်ရွာ(Kamawtkasin)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ရဲသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရဲသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၇၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၆၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ရဲသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ဇွဲကပင်သဘာဝအပန်းဖြေဥယျာဉ် ရှိသည်။ နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် ၃၅.၁၉ ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ဆရာ/မ ၇၉ ဦး ရှိသည်။ ကျောင်းသား/သူ ၆၀၀ ကျော် ရှိသည်။ ဧက ၄၀ နီးပါးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံ (အလယ်အလတ်ဆင့် စိုက်ပျိုးရေး ပညာပေးသင်တန်းတွင် ဆရာ/မ ၂၀ ကျော်၊ ကျောင်းသား/သူ ၂၀၀ ကျော် ရှိသည်။
မောင်နှမ (ကြီး)ရွာ
မောင်နှမ (ကြီး)ရွာ
ကမော့ကစင်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ကြင်းကုန်းရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
အင်ကြင်းကုန်းရွာ (Ingyinkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ အလယ်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၃၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာရှာ မေဂျာ
အာရှာ မေဂျာ (ကြီးကျယ်သော ဝက်ဝံဟုလည်း သိထား) သည် မြောက်ဘက်ကောင်းကင်မှ ကြယ်စုတန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအား မြောက်ပိုင်းကောင်းကင်တွင် တစ်နှစ်ပတ်လုံးခန့် မြင်နိုင်သည်။ ယင်းအား မြောက်အရပ်တွင်ရှိသော လမ်းပြကြယ် ဓူဝံကြယ်နှင့် လားရာအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ဓူဝံကြယ်သည် အာရှာ မိုင်နာ ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိလေသည်။ အာရှာ မေဂျာသည် ညဘက်ကောင်းကင်တွင် တတိယအကြီးဆုံး ကြယ်စုတန်းဖြစ်ပြီး Messier object ၇ ခု၊ NGC အရာဝတ္ထု ၄ ခုနှင့် မြင်နိုင်သော စကြဝဠာ၏ ငယ်ရွယ်သော ဂလက်ဆီများ ပါဝင်ထားသည်။
မဟာဆွေ
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
ဆရာ မဟာဆွေသည် မွေးချင်း လေးယောက် အနက် တတိယသား ဖြစ်သည်။ ၁ဝ နှစ်သားတွင် ရှင်သာမဏေ ပြု၍ နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် စစ်ကိုင်းရွှေတောင်ဦးကျောင်း၊ အောင်ဝန်ကျောင်းတို့အပြင် ဃောသိတာဝန် ဆရာတော် ကြီးထံတွင် သင်္ဂြိုဟ် ကိုးပိုင်းလုံးကို ပါဠိ အနက် အဓိပ္ပာယ်နှင့် တကွ သင်ယူခဲ့သည်။ ကိုရင်ဝတ်နှင့် လောကီ၊ လောကုတ္တရာ စာပေများ ဆည်းပူးခဲ့သည်။
အာရှာ မေဂျာ
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
မဟာဆွေ
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
၁၉၁၂ - ကိုရင်ဘဝမှလူထွက်၍ စစ်ကိုင်းမင်းစံရပ်မှ တကောင်းရပ်သို့ပြောင်းခဲ့သည်။ ဖခင်ဆန္ဒအရ(၇)တန်းအောင်ပြီး (၂)နှစ်နီးပါးမျှ တကောင်းရပ်တွင် ကုန်သည်ပွဲစားလုပ်ခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် စစ်ကိုင်းမြို့ ရွှေတောင်ဦး ကျောင်းတွင် အစိုးရ ရှစ်တန်းကျောင်း ဖွင့်လှစ်သဖြင့် ဆက်လက် ပညာ သင်ယူရာ ရှစ်တန်း မြန်မာစာ၌ သင်ကြား ရသော ဆန်း၊ အလင်္ကာနှင့် တကွ ပျို့၊ ကဗျာ လင်္ကာ များသည် မဟာဆွေအား စာရေးဆရာ အဖြစ် သန္ဓေ တည်စေခဲ့သည်။ ဂဏန်းနှင့် အက္ခရာသင်္ချာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်ပြီး မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် တတိယ ရခဲ့သည်။ မြန်မာကျောင်း တက်ရသော မဟာဆွေသည် အင်္ဂလိပ်စာ တတ်လို လှသော်လည်း ဖခင်က စစ်ကိုင်းမြို့ အထက်တန်း ကျောင်းသို့ ပြောင်းမပေး သဖြင့် မီးရထား ကုန်ရုံ စာရေးကြီး ဦးဘအုန်းနှင့် ဦးဘမြိုင် ဆိုသူတို့ ထံမှ အင်္ဂလိပ်စာကို သင်ယူ ခဲ့ရသည်။
၁၉၁၈ - ဆောင်းပါး ကဗျာများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ နာမည်အတိအကျမယူသေးဘဲ ရွှေဘိုဘေကို၊ ဇေယျာတောင် က ဧရာမောင်၊ ကြော့-ဝက်လက် စသည်ဖြင့် ကလောင်အမျိုးမျိုးဖြင့် ရေးခဲ့သည်။
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မန္တလေး နော်မန် ဆရာဖြစ်သင်ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပညာ သင်ကြားပြီး ကိုးတန်း အောင်မြင်၍ (၉)တန်းတွင် တစ်ကျောင်းလုံးတွင် တတိယရခဲ့သည်။ အားကစားဘက်တွင် ကျောင်းဘောလုံးသင်းတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကျောင်းနေစဉ် နိုင်ငံရေး စိတ်ဓာတ်အစပျိုးခဲ့သည်။ စကားရည်လုပွဲအသင်း နှင့် သုစရိတယုဝအသင်းကို အခြားကျောင်းသားများနှင့်အတူ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၉၂၂ - ခုနှစ်တွင် ဆရာဖြစ် လက်မှတ်ရကာ စစ်ကိုင်းဒိစတြိတ် မြောင်မြို့ ရွှေပေါက်ပင်ရွာတွင် ကျောင်းဆရာအဖြစ် စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ - ၃၁ ခုနှစ်များတွင် ရွှေဘိုခရိုင် ဝက်လက်မြို့နှင့် ကချင်ပြည်နယ် ဟိုပင်မြို့များတွင် ကျောင်းဆရာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၂ - ဟိုပင်မြို့ ဦးဘသန်း၊ ဒေါ်တင်တင်တို့၏သမီး အနှင်း (ခေါ်) ဒေါ်လှကြည် (ခေါ်) ဒေါ်ကြည်ကြည် နှင့် အိမ်ထောင် ကျသည်။ ဖေဖော်ဝါရီ လတွင် အလုပ်မှထွက်ပြီး ကိုးလ အကြာတွင် ခင်ဦးမြို့၌ ကျောင်းဆရာ ဝင်လုပ်ပြန်သည်။ ရွှေဘို ဒိစတြိတ် ကျောင်းဆရာအသင်းကြီး၏ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှ စ၍ မိသားစုနှင့်အတူ ရန်ကုန်မြို့သို့ထွက်ခွာလာပြီး စာရေးဆရာအဖြစ် ကျင်လည်တော့သည်။ သူရိယသတင်းစာတွင် အာစရိယ-ဝက်လက် အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အခြားအမည်များဖြင့်လည်းကောင်ူ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
စာပေရေးသားပြုစုခြင်း
မဟာဆွေ ဟူသော အမည်ကို မခံယူမီ ၁၉၁၈ ခုနှစ် ခန့်ကပင် ဆောင်းပါး၊ ကဗျာများ ရေးသား ခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် သူငယ်ချင်း မောင်ကြော့ကို အဖွဲပြု၍ ကြော့ဝက်လက် အမည်ဖြင် ကဗျာ ရေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၆ ခုနှစ် ဝက်လက်မြို့၌ ကျောင်းဆရာ လုပ်စဉ် ဝတ္ထုများ စတင် ရေးသား ခဲ့သည်။ ကလောင်နာမည် ပုံသေ မဟုတ်ဘဲ မောင်ရွှေကြော့၏ အန္ဈေဝါသိက၊ မောင်ဝင်းကြော့၏ တပည့် စသည် အမည်များ သုံးခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဇွန်လ (သို့) ဇူလိုင်လ သူရိယ မဂ္ဂဇင်းတွင် ပါသော ရွှေဖူးစာမြိုင် ဝတ္ထုတိုမှာ မဟာဆွေ၏ ပထမဆုံး ဝတ္ထုဖြစ်ပြီး ပထမဆု အဖြစ် ငွေ ၁၅ ကျပ် ရရှိခဲ့သည်။ အလားတူပင် ရုံးပြာတာကလေး၊ ဘုန်းကြီး လူထွက်နှင့် ဆရာမ ဝတ္ထုတို များသည်လည်း ပထမဆု အဖြစ် ငွေသား ချီးမြှင့် ခံရသည်။
မဟာဆွေ ကလောင် အမည်ကို ၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လထုတ် သူရိယ မဂ္ဂဇင်းပါ မနန်းဝါ ဝတ္ထုမှ စတင် ခံယူခဲ့သည်။ ဖခင်၏ အမိမှာ လှေသင်း အတွင်းဝန် ဦးခြိမ့်၏ နှမ ဖြစ်၍ မိခင်၏ အဖမှာ တိုင်းတားမင်းကြီး၏ ညီအရင်း ဖြစ်ရာ မဟာဆွေ ဟူ၍ ကလောင်အမည် ခံယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူရိယ မဂ္ဂဇင်းတွင် စောရသက်ပြင်း၊ မဟာဆွေ အမည်ဖြင့် ဝတ္ထု တစ်ပုဒ်စီနှင့် တခါတရံ မွန်းသော်တာ အမည်ဖြင့် ဟာသ ဝတ္ထုများ ရေးသားသည်။ ကြီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်းတွင် လစဉ် နေသူရိန် အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါး တစ်ပုဒ်၊ မဟာဆွေ အမည်ဖြင့် ဝတ္ထု တစ်ပုဒ်စီ ရေးသား ခဲ့သည်။ အမ်အေ မောင်ကြီး ဦးစီးသည့် ရဲသတင်းစာတွင် ၂ နှစ်ကြာ အခမဲ့တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မဟာဆွေသည် သူရိယရုပ်စုံတွင် ကြုံဖူးတယ်၊ ထောင်နန်းစံ ဝတ္ထု နှစ်ပုဒ်၊ သူရိယ နေ့စဉ်တွင် အကျိုးဆောင်ကြီး၊ တို့မေမေ၊ နှစ်ဆင့်မေတ္တာ၊ ကိုလူလိမ်၊ စနေဂြိုဟ်နှင့် ဆရာဝန်မို့ ဝတ္ထုရှည် ခြောက်ပုဒ် ရေးသား ခဲ့သည်။ စစ်ကြိုခေတ်တွင် ဝါဒဖြန့်ဖြူးရေး အရာရှိချုပ် အဖြစ် ခေတ္တ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ရတီမှန်၊ မယ်တို့ပြည်၊ မောင်တို့ပြည်နှင့် မဟာဆွေ၏ မဟာဆွေ စာအုပ်များ ရေးသား ခဲ့သည်။
မဟာဆွေသည် ခေတ်ကို မလိုက်ဘဲ မိမိကသာ ခေတ်ကြီးကို ဆွဲဆောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်။ မိမိနိုင်ငံ ကျွန်ဘဝမှ လွတ်မြောက်ရေး အတွက် ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများဖြင့် လှုံ့ဆော် ခဲ့သည်။ တို့မေမေ၊ သူပုန်ကြီး၊ သူပုန့်အိမ် ဝတ္ထုများဖြင့် တော်လှန်ရေးကို အစပျိုး ပေးခဲ့သည်။ ရဟန်းတို့၏ ချို့ယွင်းချက်ကို ဈေးချိုသူ ဝတ္ထုနှင့်လည်းကောင်း၊ နတ် ဘိုးဘိုးအောင် ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှု များကို ပျို့တောင်ပြုံး၊ ဒမစကြာ၊ စနေဂြိုဟ် ဝတ္ထုများဖြင့်လည်း ရဲဝံ့စွာ ပြုပြင် ပေးခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး
၁၉၃၄ - ဇန်နဝါရီလတွင် ခင်ဦးမြို့ မှ ကျောင်းဆရာအလုပ်နုတ်ထွက်ပြီး စစ်ကိုင်းသို့ပြန်လာခဲ့၍ လူငယ် အသင်းများဖွဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများ ပြင်းပြင်းထန်ထန်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၈ - ရဲသတင်းစာ ရပ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်အရေးပိုင်က ထုတ်ပြန်ထားသော ပုဒ်မ(၁၄၄)နှင့် ပုလိပ်ပုဒ်မ(၄၀)ကို သတင်းစာဆရာများဖြစ်ကြသော မဟာဆွေ၊ မန္တလေးသူရိယ ဦးထွန်းရင်၊ ဂဠုန်ဦးစောနှင့် နိုင်ငံရေးသမား ဦးဘအုန်း၊ ဦး အိမ် စသူတို့ ခေါင်းဆောင်၍ အာဏာဖီဆန်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနှစ်မှာပင် မဟာဆွေဦးဆောင်၍ အဖွဲ့ဝင်(၇)ယောက်ပါ လျှို့ဝှက် အသင်း ကိုတည်ထောင်၍ နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများကို စွန့်စွန့်စားစား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၉ - မဟာဆွေ သဘာပတိအဖြစ်ဆောင်ရွက်၍ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၊ သခင်စိုး၊ သိန်းဖေမြင့် တို့ပါဝင်သော ပထမဦးဆုံးသော မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း ကို ဘားမားရိုက်တာယူနီယံ အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင်သည်။
၁၉၄၀ - စစ်ကိုင်းတစ်တိုင်းလုံး၏ ဝါဒဖြန့်ချိရေးအရာရှိချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၃ - စာရေးဆရာအသင်း အမှုဆောင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ - ၄၉ - စာရေးဆရာအသင်းအမှုဆောင်လူကြီး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ ယာယီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ဆင်ဆာလူကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း အခြားအသင်းအဖွဲ့များတွင် လူကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
မဟာဆွေသည် ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဦးနှောက်ကြောပြတ် ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ဇနီး ဒေါ်ကြည်ကြည်နှင့် သမီး ခင်ဆွေဦး၊ ခင်ဆွေအေးတို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ သမီး တစ်ဦးမှာ နောင်တွင် ခင်ဆွေဦး အမည်ဖြင့် နာမည်ကျော် စာရေးဆရာမ တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
၁၂ မေ
မေလ၊ (၁၂)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၃၂)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၃၃)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၃၃) ရက် ကျန်သေးသည်။
ကံစုရွာ၊ ဆားဖိုသိုင်းချောင်း
ကံစုရွာ၊ ဆားဖိုသိုင်းချောင်း
ကနောင်ကျွန်းရွာ၊ သမ္ဘရာတိုင်း
ကနောင်ကျွန်းရွာ၊ သမ္ဘရာတိုင်း
သရက်ကုန်းရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
သရက်ကုန်းရွာ (Thayetkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ညောင်ကောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၀ ဦး၊ မ ၇၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်မင်းချောင်းရွာ၊ ရေဆိုင်
တောင်မင်းချောင်းရွာ၊ ရေဆိုင်
အငူကြီးရွာ၊ တလုပ်ကုန်း
အငူကြီးရွာ၊ တလုပ်ကုန်း
မောင်နှမ (ငယ်)ရွာ
မောင်နှမ (ငယ်)ရွာ
ဘွမ်တောန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စစ်ကိုင်းပညာရေးတက္ကသိုလ်
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၉၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးပညာရေးတက္ကသိုလ်အဖြစ် မန္တလေးမြို့၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းပညာရေးတက္ကသိုလ်အဖြစ် စစ်ကိုင်းမြို့၊ ပတ္တမြားရပ်ကွက် သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကွင်းအမှတ် ၇၈၄ အကျယ်အဝန်း၁၃၂.၇၁ ဧကကျယ်ဝန်းသည်။  စစ်ကိုင်းပညာရေးတက္ကသိုလ် (မန္တလေးဌာနခွဲ) ကို  ၂၀၁၄ ခုနှစ်အထိ ထားရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် စစ်ကိုင်းပညာရေးတက္ကသိုလ်၏ အင်္ဂလိပ်အမည်ကို Institute မှ University သို့ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ရွှေမင်းဝံအလယ်တန်းကျောင်းကို စစ်ကိုင်းပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးအထက်တန်းကျောင်းအဖြစ် တွဲဖက်သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
ပေးအပ်သော ဘွဲ့များ
စစ်ကိုင်းပညာရေးတက္ကသိုလ်တွင် အောက်ပါဘွဲ့အမျိုးအစားများကို ပေးအပ်ချီးမြှင့်သည်။
အ.လ.က(၁)ဒဂုံ
အမှတ်(၁) အခြေခံပညာအလယ်တန်းကျောင်း ဒဂုံမြို့နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့ရှိ စံပြအလယ်ကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒဂုံမြို့နယ် ပြည်လမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ စီးတီးမောစင်တာ၊ စိန်ဂေဟာကုန်တိုက်၊ တော်ဝင်စင်တာ၊ တော်ဝင်ဟိုတယ်၊ ရှမ်းကုန်းဘူတာတို့သည် ကျောင်း၏ ဘေးဘီဝဲယာတွင် တည်ရှိသည်။ ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်း၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သံရုံး (Russia Embassy in Myanmar)သည်လည်း ကျောင်း၏ အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
အ.လ.က(၁)ဒဂုံကျောင်းကို Bishop Holmesကျောင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ မူလက အ.မ.က(၅)ဒဂုံအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သော ထိုကျောင်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် အလယ်တန်းကျောင်းအဖြစ် တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ရတနာဆောင်၊ ပတ္တမြားဆောင်၊ နဝရတ်ဆောင်ဟူ၍ ပင်မ စာသင်ဆောင်ကြီး သုံးဆောင်ရှိ၍၊ လက်ရှိတွင် ကျောင်းဆောင်သစ် တစ်ဆောင်ကို ထပ်မံတည်ဆောက်လျှက် ရှိကြသည်။ ကျောင်းသားဦးရေမှာ ခန့်မှန်းခြေ ၃၀၀၀နှင့် အထက် ဖြစ်မည်ဟု သိရ၍၊ ဆရာ၊ ဆရာမဦးရေ တစ်ရာဝန်းကျင်နှင့် လည်ပတ်နေသော ကျောင်းတစ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ ကျောင်းအုပ်ဆရာမှာ ဒေါက်တာဥမ္မာထွေး ဖြစ်သည်။ အ.လ.က(၁)ဒဂုံ၏ ကျောင်းသားထုအရေးကို ဆောင်ရွက်ရန် အ.လ.က(၁)ဒဂုံ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂကို ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်လက်အောက်၌ ဖွဲ့စည်းထားပြီး ဖြစ်သည်။
ချောင်းဇောက်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ချောင်းဇောက်ရွာ (Chaungzauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ချောင်းဇောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၂၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းတိန်ရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
အင်းတိန်ရွာ (Inntein)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ အလယ်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၃၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာမင်းများ အုပ်ချုပ်ပုံ
ရှေးခေတ် မြန်မာအုပ်ချုပ်ပုံမှာ ဇမ္ဗူဒီပ ဥဆောင်ကျမ်း၌ ပါဝင်သော အမိန့်တော်၊ စစ်တမ်း စသည်တို့မှ မြန်မာမင်း အုပ်ချုပ်ပုံကို သိရ၏။ မင်ကြီးစွာ စော်ကဲ၏ အမိန့်တော်၊ သာလွန်မင်း၏ အမိန့်တော်စသည့် အမိန့်တော်တို့တွင်လည်း အရပ်ရပ်အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများနှင့်တကွ အမှုထမ်းအမျိုးမျိုးတို့၏ ဝတ်တရား စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ အထက်ပါ အမိန့်တော်၊ စစ်တမ်းများကို အကိုးအကားပြု၍ ရှေးမြန်မာမင်းများ အုပ်ချုပ်ပုံကို ဖော်ပြထားသည်။
ထိုင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းလိုင်း
ထိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းလိုင်း အများပိုင်ကုမ္ပဏီလီမိတက် (บริษัท การบินไทย จำกัด (มหาชน))သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အလံတင်လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်ပြီး လေကြောင်းလိုင်းသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ရုံးချုပ်ကို ၈၉ ဝိဘဝတီ ရင်စစ်လမ်း၊ ချာတူချက်ခရိုင်၊ ဘန်ကောက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းလိုင်းသည် အဲဘတ်စ် A320 လေယာဉ်အသစ်ကို အသုံးပြု၍ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင် ထိုင်းစမိုင်း အမည်ဖြင့် ဒေသတွင်းလေကြောင်းလိုင်းတစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
လေယာဉ်များ
၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလအထိ ထိုင်းအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းလိုင်းသည် အောက်ပါလေယာဉ်များကို သုံးစွဲနေသည်။
thumb|ဖူးခက်လေဆိပ်တွင် တွေ့ရသော ထိုင်း [[အဲယားဘတ်စ် A300]]
အကျိုးတူ (ကုဒ်ရှဲ) သဘောတူညီချက်များ
ထိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းလိုင်းသည် အောက်ပါလေကြောင်းလိုင်းများနှင့် အကျိုးတူ (ကုဒ်ရှဲ) ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံအခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်းများ ကဏ္ဍ:အစိုးရပိုင် လေကြောင်းလိုင်းများ
၁၃ မေ
မေလ၊ (၁၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၃၃)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၃၄)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၃၂) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဘားကမ့်ရန်ကုန်
ဘားကမ့်ဆိုသည်မှာ သမာရိုးကျ ပြုလုပ်နေကျ နည်းပညာ ဟောပြောပွဲပုံစံမှ ခွဲထွက်ပြီး လူအများ စုပေါင်းကျင်းပသော အသိပညာမျှဝေနိုင်သော လွတ်လပ်သည့်ပွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘားကမ့်တွင် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီက မိမိတို့ သိရှိထားသမျှသော အသိပညာ၊ အတတ်ပညာများကို ဆွေးနွေးမှုပုံစံဖြင့် အပြန်အလှန် တင်ပြနိုင်သည်။ ဘားကမ့်သည် ပွင့်လင်း (Open) သည်။ မည်သူမဆို တက်ရောက်လာသူများကိုယ်တိုင် ဝင်ရောက်ဟောပြောနိုင်သည်။ သက်ဆိုင်ရာ အချိန်ဇယားကပ်ထားသော ဘုတ်ပေါ်တွင် မိမိဟောပြောမည့် ခေါင်းစဉ်ကို သွားကပ်ထားနိုင်သည်။ ဘားကမ့်ကို ဦးဆောင်သူ (Organizer) ဟူ၍ သီးသန့်မရှိဘဲ ကျင်းပမည့် နယ်မြေဒေသမှ ဘားကမ့်ပြုလုပ်ချင်သူ (Barcamper) များနှင့် တက်ရောက်မည့်သူများက စုပေါင်းကျင်းပကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘားကမ့်ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် နယ်မြေဒေသ အသီးသီးမှ ကိုယ့်လို ဝါသနာတူများ အချင်းချင်း ပိုမိုရင်းနှီးလာစေနိုင်သည်။
ဘားကမ့်ရန်ကုန်
မြန်မာပြည်တွင် ဘားကမ့်လုပ်မည့် ကိစ္စကို ကြိုးပမ်းကြသူများ ယခင်က အများအပြား ရှိခဲ့ဖူးပါသည်။ သို့သော် အကြောင်းကြောင်းသော အခက်အခဲကြောင့် လုပ်ဖြစ်ခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ကြပါ။ ယခုတကြိမ် ဘားကမ့်ပြုလုပ်ရန် အိုင်ဒီယာကို အလွတ်တန်း အိုင်တီသမားများမှ စတင် အကြံပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်ကာ Barcamp Myanmar ဆိုသော ဒိုမိန်းကို ၂၈.၇.၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဘားကမ့် ၂၀၀၉ ပြုလုပ်ရန် စီစဉ်နေတုန်းမှာပင် MCPA အမှုဆောင်တစ်ဦးမှ ၎င်း၏ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် Facebook စာမျက်နှာတွင် MCPA မှ ဦးဆောင်ကာ ပြုလုပ်ရန် လျာထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ဘားကမ့်ပြုလုပ်နေကျ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ပညာရှင်များ မြန်မာပြည်သို့ လာရောက်ကာ ၎င်းတို့ အမှုဆောင်များဖြင့် တွေ့ဆုံသွားခဲ့ကြောင်း သိရှိခဲ့ရသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ရည်ရွယ်ချက်ခြင်း တူညီသော ကြောင့် အလွတ်တန်း အိုင်တီသမားများက ၎င်းတို့ MCPA နှင့်ပူးပေါင်း ၍ ပြုလုပ်လို ကြောင်း ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာတွင် ဘားကမ့်ကို အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခုမှ နောက်ခံပြု၍ ကျင်းပပေးခြင်းမျိုး မရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ မတူညီသော အခြေအနေ အရပ်ရပ်ကြောင့် ပူးပေါင်းရန် သဘောတူခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘားကမ့်၏ သဘောသဘာဝကို လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် ကမ္ဘောဒီးယား နိုင်ငံတွင် ၂၀၀၉ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၃ရက်နှင့် ၄ရက်တွင် ကျင်းပသော ဘားကမ့်ဖနွမ်းပင်  သို့ MCPA ၏ အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် တစ်ဦး ဖြစ်သော ညီလင်းဆက်နှင့် ပြင်ပ အလွတ်တန်း အိုင်တီသမားများ ဖြစ်ကြသော ကိုအောင်မျိုးလွင်၊ ဇော်မျိုးထွန်းတို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက် MCPA ၏ အမှုဆောင်ကော်မတီဝင် တစ်ဦး ဖြစ်သော ဦးသောင်းစုငြိမ်းမှ Barcamp Yangon ဒိုမိန်းကို ၁၅.၉.၂၀၀၉ ရက်နေ့တွင် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ဘားကမ့် ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် ကော်မတီဝင်များတွေ့ဆုံခြင်း ပထမ အကြိမ် ကို ဒီဇင်ဘာလ ၃ရက်၊ ၂၀၀၉ ရက်နေ့တွင် လပြည့်ဝန်းပလာဇာအောက်ထပ်ရှိ Aroma Cafe တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ကော်မတီဝင်များ တွေ့ဆုံပွဲကို Aroma Cafe ဆိုင်တွင်ပင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ၎င်းအစည်းအဝေးတွင်ပင် ကော်မတီဝင်များ အမည်စာရင်း တင်သွင်းနိုင်ခဲ့ပြီး လုပ်ငန်းအလိုက် အဖွဲ့ခွဲများ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ပထမအကြိမ်ဘားကမ့်ရန်ကုန်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဘားကမ့်ကို ရန်ကုန်မြို့၌ ၂၀၁၀-ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ရက်နှင့် ၂၄ရက်နေ့များတွင် ကျင်းပ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဘားကမ့်ရန်ကုန်ပွဲသို့ ပြည်ပမှ နိုင်ငံခြားသား ပညာရှင် ခြောက်ဦးခန့် တက်ရောက် ခဲ့ပြီး ပြည်တွင်းမှ တက်ရောက်သူများ အပါအဝင် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၃၀၀၀ (သုံးထောင်) ကျော် တက်ရောက်ခဲ့ ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အကြိမ် ဘားကမ့်ပွဲသည် နိုင်ငံတကာတွင် တက်ရောက်သူ အများဆုံး ပွဲတစ်ပွဲ အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
Barcamp Yangon
ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်
ဝစ္စကွန်းဆင်ပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအလယ်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်ကျသော ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဆူပီးရီးယားအိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မစ်ရှီဂန်အိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် အီလီနွိုင်ပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မင်နီဆိုတာပြည်နယ်နှင့် အိုင်အိုဝါပြည်နယ်တို့ အသီးအသီးတည်ရှိကြသည်။ ပြည်နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၆၅,၄၉၇.၈၂ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ခန့်မှန်းခြေလူဦးရေ ၅,၇၂၆,၃၉၈ (၂၀၁၂ ခန့်မှန်း) ရှိသည်။
ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်သည် များသောအားဖြင့် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်သည်။ မြေဩဇာထက်သန်သော ချိုင့်ဝှမ်းများ၊ အိုင်များ၊ သစ်တောများလည်းရှိသည်။ စိန်လောရင့်မြစ်နှင့် မစ်စစ်စပီမြစ်တို့ မြစ်ဖျားပိုင်းဒေသ နှစ်ခုစပ်ကြားတွင်တည်ရှိခြင်းကြောင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၌ စည်ပင်တိုးတက်လျက်ရှိသောပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ စိန်ကရွားမြစ်၊ ချစ်ပီဝါမြစ်၊ ဗလက်မြစ်နှင့် ဝစ္စကွန်းဆင်းမြစ်တို့သည် အနောက်ဘက်ရှိ မစ်စစ်စပီမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်၍ ဖောက်မြစ်သည် အရှေ့ဘက်ရှိ ဂရင်းပင်လယ်အော်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ အိုင်မြောက်မြားစွာရှိသည့်အနက် ဝင်နီဗာဂိုအိုင်သည် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်တွင် ရာသီဥတု အပူအအေး အပြောင်းအလဲမြန်သည်။ ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်လက်မ ၃ဝ ခန့် ရသည်။
၁၈၅ဝ ပြည့်နှင့် ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်းက ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ်တွင် ဂျုံတစ်မျိုးတည်းကိုသာ အဓိကစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ပြောင်း၊ မြင်းစားဂျုံ၊ မုယော၊ ရိုင်းစပါး၊ အာလူး၊ ဘီသွားလျှော်၊ ဆေး၊ သကြား၊ မုန်လာနှင့် တိရစ္ဆာန်များအတွက် အစာစိုက်ပျိုးခြင်းကို ပြောင်းလဲလုပ်ကိုင်ကြသည်။ တစ်ဖန် ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်မှအစပြု၍ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းနှင့် နွားနို့လုပ်ငန်းတို့ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ယခုအခါ ထောပတ်၊ ဒိန်ခဲနှင့် နို့ဆီအများဆုံးထုတ်လုပ်သော ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ဝစ္စကွန်းဆင်းပြည်နယ် သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တောင်သူလယ်သမား သမဝါယမလုပ် ငန်းအဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သောပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ သစ်လုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်း၊ သားရေလုပ်ငန်းတို့သည်လည်းထင်ရှားသည်။ သတ္တုတွင်းများ၌ သံ၊ သွပ်နှင့် ခဲတို့ကို တူးဖော်ရရှိသည်။
ဝဲဒေါင့်ရွာ၊ သမက်ပြေဝ
ဝဲဒေါင့်ရွာ၊ သမက်ပြေဝ
အပြင်ရေဆိုင်ရွာ၊ ရေဆိုင်
အပြင်ရေဆိုင်ရွာ၊ ရေဆိုင်
ဒေါထက်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ဒေါထက်ရွာ(Dokthek)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ရမ်ထလိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၉၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရမ်ထလိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၄ ဦး၊ မ ၆၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၅၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဘဲရွာ၊ ဆတ်လည်မျှော်
အဘဲရွာ၊ ဆတ်လည်မျှော်
ကမော့ကစင်ရွာသစ်၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကမော့ကစင်(ရွာသစ်)ရွာ(Kamawtkasin(Ywarthit))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ရဲသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရဲသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၇၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၆၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ရဲသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ဇွဲကပင်သဘာဝအပန်းဖြေဥယျာဉ် ရှိသည်။ နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် ၃၅.၁၉ ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ဆရာ/မ ၇၉ ဦး ရှိသည်။ ကျောင်းသား/သူ ၆၀၀ ကျော် ရှိသည်။ ဧက ၄၀ နီးပါးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံ (အလယ်အလတ်ဆင့် စိုက်ပျိုးရေး ပညာပေးသင်တန်းတွင် ဆရာ/မ ၂၀ ကျော်၊ ကျောင်းသား/သူ ၂၀၀ ကျော် ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ရှောကုန်ရွာ၊ တလုပ်ကုန်း
ရှောကုန်ရွာ၊ တလုပ်ကုန်း
ခံတောင်ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ခံတောင်ရွာ (Hkantaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ညောင်ဝန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ဝန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၇ ဦး၊ မ ၆၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
မေဇီတူလာရွာ
မေဇီတူလာရွာ
ကွမ်းသီးပင်စုရွာ၊ သမက်ပြေဝ
ကွမ်းသီးပင်စုရွာ၊ သမက်ပြေဝ
သစ်ပုတ်ရွာ၊ ရေဆိုင်
သစ်ပုတ်ရွာ၊ ရေဆိုင်
၁၄ မေ
မေလ၊ (၁၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၃၄)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၃၅)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၃၁) ရက် ကျန်သေးသည်။
ညောင်နီရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ညောင်နီရွာ (Nyaungni)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ အလပ်လယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလပ်လယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၇ ဦး၊ မ ၁၁၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျက်လီ
Li Lianjie (၁၉၆၃ ဧပြီ ၂၆ တွင်မွေးဖွားသည်)၊ သူ၏အနုပညာအမည် ဂျက်လီဟု လူသိများသည်။ ဘေဂျင်းတွင် မွေးဖွားသော တရုတ်ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူ၊ သိုင်းပညာရှင်နှင့် ဝူရှူးချန်ပီယံဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် စင်ကာပူနိုင်ငံသားပြုခွင့်ရသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော ဝူရှူးဆရာဝူဘင်ဖြင့် သုံးနှစ်လေ့ကျင့်ပြီးနောက် လီသည် ဘေဂျင်းဝူရှူးအဖွဲ့ အတွက် သူ၏ပထမဆုံးအမျိုးသားချန်ပီယံဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ် ဝူရှူးကနေအနားယူပြီးနောက် တရုတ်နိုင်ငံမှာ Shaolin Temple (1982) ရုပ်ရှင်ဖြင့် သူ့ရဲ့ပထမဆုံးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး သရုပ်ဆောင်တစ်ယောက်အနေနဲ့ ချီးကျူးဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည်။ အထူးသဖြင့် Zhang Yimou's Hero (၂၀၀၂)၊ Fist of Legend (၁၉၉၄) နှင့် ရိုးရာသူရဲကောင်း Wong Fei-hang ကိုပုံဖော်ခဲ့သည့် Once On a Time in China(၁၉၉၁-၁၉၉၃) ပထမရုပ်ရှင်ကားသုံးခုတွင် အဓိကသရုပ်ဆောင်မင်းသားအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ။
လီသည် တရုတ်မဟုတ်သည့်ရုပ်ရှင်တွင် ပထမဆုံးအခန်းကဏ္ဍ သည် Lethal Weapon 4 (၁၉၉၈) တွင် လူကြမ်းအဖြစ်နှင့် ဟောလိဝုဒ်ရုပ်ရှင်၌ ပထမဆုံး ဦးဆောင်မှုမှာ Romeo Must Die (၂၀၀၀) တွင် ဖြစ်သည်။ သူသည်ပြင်သစ်ရုပ်ရှင် Luc Besson မှထုတ်လုပ်သော Kiss of the Dragon (2001) နှင့် Unleashed (၂၀၀၅) အပါအဝင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအက်ရှင်ရုပ်ရှင်များတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူသည် Jason Statham နှင့် တွဲဖက်၍ The One (၂၀၀၁) နှင့် War (၂၀၀၇) တွင်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။၊ The Forbidden Kingdom (၂၀၀၈) နှင့် ဂျက်ကီချန်း တို့နှင့်အတူ ပူးတွဲသရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး Sylvester Stallone နှင့်အတူ The Expendables ရုပ်ရှင်ကားသုံးခုနှင့် The Mummy: Tomb of the Dragon Emperor (2008) ၏ လူကြမ်းမင်းသားအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဂျက်လီ၏ငယ်ဘဝ
ဖခင်ဖြစ်သူ ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် ဂျက်လီတို့ မိသားစု ၏ စားဝတ်နေရေးအတွက် ခက်ခက်ခဲခဲရုန်းကန် လှုပ်ရှားခဲ့ကြ ရသည်။ ဂျက်လီသည် ရှစ်နှစ်သားအရွယ်ကတည်းက ဝူရှူး သိုင်းပညာတွင် ပါရမီထူးချွန်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူ၏ ဝူရှူးသိုင်း ပညာကို ပေကျင်းဝူရှူးအသင်းတွင် လေ့လာသင်ကြားခဲ့ပြီး ပုဂ္ဂလိက ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတစ်ခုက လီလျန်ဂျီဆိုသော သူ၏ အမည်ရင်းမှာ အသံထွက်ရခက်သည်။ ထို့ပြင် သူ၏ဘဝသည် လည်း မြေပြင်မှ ဂျက်လေယာဉ်တစ်စင်း ကောင်းကင်သို့ ထိုးတက်သွားသကဲ့သို့ အချိန်တိုတိုအတွင်း အောင်မြင်မှုများ ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည့်အတွက် လီလျန်ဂျီဟူသော နေရာ၌ လျန်ဂျီ ကိုဖြုတ်ကာ "ဂျက်လီ"ဟု ရုပ်ရှင်ပိုစတာတွင် ရေးထိုးလိုက်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ လီလျန်ဂျီအမည်ပျောက်ကာ ဂျက်လီအမည် ပေါက်သွားခဲ့ရတော့သည်။ ဂျက်လီသည် Shaolin Temple ဇာတ်လမ်းတွဲအပြင် The Once Upon a Time in China၊ Fist of Legend ၊ The Fong Sai Yuk ဇာတ်ကား များကိုလည်း ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဂျက်လီသည် တရုတ်ရုပ်ရှင် နည်းပြဆရာများမှာ လီဂျန်ဖန်နှင့် ဝူပင် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဝူရှူးသိုင်းပညာကို လေ့ကျင့်သင်ကြားနေသော ဂျက်လီ အနေဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကျန်းမာကြံ့ခိုင်ရန် အစာအာဟာရ ကောင်းကောင်းမွန်မွန် စားသုံးရန်လိုအပ်သော်လည်း ဝယ်ယူ စားသုံးရန် အခက်အခဲရှိသည့် ဂျက်လီ တို့မိသားစုကို နည်းပြဆရာဝူပင်က ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း ဂျက်လီသည် ဝူရှူး သိုင်းပညာကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် လေ့ကျင့်သင်ကြားခဲ့ပြီး တရုတ်ဝူရှူး ချန်ပီယံရှစ်တွင် အသက်ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ် နှင့် ရွေတံဆိပ် ၁၅ ခုနှင့် ငွေတံဆိပ်တစ်ခု ဆွတ်ခူးရယူနိုင်ခဲ့ သည်။ တစ်ခါသော် ဂျက်လီသည် တရုတ်အမျိုးသား ဝူရှူး အဖွဲ့နှင့်အတူ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ အမေရိကန် သမ္မတ ရစ်ချက် နစ်ကဆင်ကို ဝူရှူးသိုင်းပညာနှင့် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ပြီး နောက် သမ္မတနစ်ဆင်က ဂျက်လီကို သူ၏ ကိုယ်ရံတော် သက်တော်စောင့်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ပေးရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဂျက်လီက ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းကို ကာကွယ်ပေးရသည့် အလုပ်ကို မလုပ်ချင်ပါ။ ကျွန်တော် ကြီးပြင်းလာသည့်အခါ သန်းပေါင်းများစွာသော တရုတ်လူမျိုး များကိုသာ ကာကွယ်ပေးချင်ပါသည်ဟုဆိုကာ ငြင်းပယ်ခဲ့ သည်။
အိမ်ထောင်ရေး
ဂျက်လီသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ပေကျင်းဝူရှူးအဖွဲ့ဝင် Shaolin Temple ဇာတ်ကားတွင် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ သည့် ဟန်ကွမ်ရင်နှင့်လက်ထက်ခဲ့ပြီး သမီးနှစ်ဦးထွန်းကားခဲ့ သည်။ ၎င်းတို့သည် ၁၉၉ဝ ခုနှစ်တွင် ကွာရှင်းပြတ်စဲခဲ့ကြပြီး ဂျက်လီသည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ရှန်ဟိုင်းဇာတိဖွား ဟောင်ကောင်မင်းသမီး နီနာလီချီနှင့် ထပ်မံလက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီးနှစ်ဦး ထပ်မံထွန်းကားခဲ့သည်။
စင်ကာပူနိုင်ငံသား ဂျက်လီ
ဂျက်လီသည် ၂ဝဝ၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၈ ရက်တွင် စင်ကာပူ နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ် အနုပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:တရုတ် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
စက်ခွာ (အရှေ့)ရွာ
စက်ခွာ (အရှေ့)ရွာ
ခနောင်ရွာ၊ သမက်ပြေဝ
ခနောင်ရွာ၊ သမက်ပြေဝ
အမှတ် (၂)ပလနစခန်းရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွမ်တုံရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဂွမ်တုံရွာ(Gumton)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဘွမ်တောန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၇၄ ဖြစ်သည်။
ချဲ့တောင်ရွာ၊ ကျောင်းတောင်
ချဲ့တောင်ရွာ၊ ကျောင်းတောင်
ဂွေးချောင်းရွာ၊ ရေဆိုင်
ဂွေးချောင်းရွာ၊ ရေဆိုင်