cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်
ရေဆင်း
ခရိုင်၏ အနောက်ပိုင်းတွင် ဧရာဝတီမြစ် တည်ရှိကာ စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် နယ်နိမိတ် ခြားနားထားသည်။ သို့သော် တကောင်းမြို့အနီးတွင် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၏ အချို့နေရာများသည် ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ပိုင်းတွင် ကျရောက်နေသည်။ ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် မြစ်ငယ်မြစ်က ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည်။ ခရိုင်အတွင်း ရေတံခွန်များလည်း ပေါများသည်။
ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ချားဘုရင်များ
ဒသမချားဘုရင် (ခရစ် ၁၇၅၇-၁၈၃၆)
သည် ၁၆ ဆက်မြောက်နှင့် ၁၈ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်တို့၏ ညီတော်ဖြစ် သည်။ ၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် နောင်တော် ၁၈ ဆက်မြောက် လူဝီ ဘုရင်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံလေသည်။ ထိုမင်းသည် ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးကြီး ပြီးစီးသည့်နောက်မှ မင်း လုပ်ရသည့်တိုင်အောင် ဘုရင်တို့၏ ဘုန်းကံအခွင့်အရေးကို စွဲမြဲယုံကြည်သူ ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍၊ တိုင်းသူပြည်သားတို့အား သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်ဖြင့် ပြန်လည် အုပ်ချုပ်လေရာ၊ ၁၈၃ဝ ခုနှစ်တွင် ပါရစ်မြို့၌ ပါရစ်မြို့၌ ဘုရင်အား တော်လှန်မှုကြီး ဖြစ်ပွားလာလေသည်။ ချားဘုရင် လည်း နန်းစွန့်၍ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ တိမ်းရှောင်ရလေသည်။ လူဝီဖိလစ်က ပြင်သစ်ထီးနန်းကို ဆက်ခံသည်။ ဒသမချား ဘုရင်သည် ဗူးဗွန်မင်းဆက်တွင် နောက်ဆုံးဘုရင် ဖြစ်သည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်
ရာသီဥတု
​တောင်​ပေါ်ဒေသတွင် သစ်ပင်များ ထူထပ်စွာပေါက်ရောက်သည်။ မြေပြန့်တွင်မူ မိုးမမှန်တတ်သောကြောင့် တူးမြောင်းများ၊ ကန်များမှ ရေသွင်းယူရသည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့နှင့် မိုးကုတ်မြို့များမှာ ရှမ်းကုန်းမြင့်ပေါ်၌ တည်ရှိသဖြင့် အပူရှိန် လျှော့ပါးသည်။ တောင်ကုန်းများတွင် မြေပြန့်မှာထက် ပို၍မိုးရွာသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် မိုးကုတ်မြို့နယ်၌ အပူချိန် အနုတ် (၁)ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ ကျဆင်းတတ်သည်။ တောင်ပေါ်ဒေသများသည် အေးမြစိုစွတ်ပြီး အနောက်ဘက် မြေပြန့်ဒေသများသည် ပူနွေးခြောက်သွေ့သည်။
ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ချားဘုရင်များ
ချားဘုရင်ပထမ (ခရစ် ၁၆ဝဝ-၁၆၄၉)
၁၆၄၄ ခုနှစ် မာစတန်မူးဝါးတိုက်ပွဲ၌လည်းကောင်း၊ ၁၆၄၅ ခုနှစ်နေ့ ဇဗီတိုက်ပွဲ၌လည်းကောင်း၊ ကရွမ်းဝဲတို့ဖက်မှ အပြတ်အသတ် အရေးသာခဲ့သဖြင့် ဘုရင့်ဂိုဏ်းသားများမှာ နလံမထူနိုင်အောင် ရှိခဲ့လေသည်။ ၁၆၄၆ ခုနှစ်တွင် ချားသည် စကော့တလန်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ပြီးနောက် နျူးအတ်၌ စကော့တို့ ထံတွင် လက်နက်ချ အဖမ်းခံခဲ့ရာ၊ စကော့စစ်တပ်က သူ့ကို ၁၆၄၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ပါလီမန်လက်သို့ အပ်လိုက်လေ သည်။ ထိုနှစ် ဇွန်လတွင် စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးပြီးနောက် ဟမ္ပတန်ကုတ်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားလေသည်။ စစ်တပ်သည် ပါလီမန်နှင့် စေ့စပ်ရန် ကြိုးပမ်းနေခိုက် ချားသည် နိုဝင်ဘာ လတွင် ဝိုက်ကျွန်းသို့ ထွက်ပြေးခဲ့ပြီးနောက် ဘက်တော်သား စကော့လူမျိုးတို့နှင့် အင်္ဂလန်ကို ချီတက်တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် ကြံစည်ခဲ့၏။ စကော့တို့သည် ၁၆၄၈ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်သို့ လာရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ပရက်စတန်တွင် ကရွမ်းဝဲ က တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းလိုက်လေသည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်
စီးပွားရေး
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်း စီးပွားရေး အတော်အသင့် ဖွံ့ဖြိုးသော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်သည် မန္တလေး-လားရှိုး-မူဆယ် ပြည်ထောင်စုလမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိသဖြင့် အချက်အချာကျသည်။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း စသည်တို့ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သပိတ်ကျင်းတွင် ရွှေတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများကို စီးပွားဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့တွင် ဆွယ်တာလုပ်ငန်းမှာ ဒေသခံလုပ်ငန်းသဖွယ် တွင်ကျယ်စွာ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ခရီးသွားလုပ်ငန်းများဖြင့်လည်း အဓိက ဝင်ငွေ ရရှိသည်။
ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ချားဘုရင်များ
ချားဘုရင်ပထမ (ခရစ် ၁၆ဝဝ-၁၆၄၉)
၁၆၄၉ ခုနှစ်တွင် တိုင်းပြည်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးကို မထိခိုက် စေရန်ဟု အကြောင်းပြကာ၊ တိုင်းပြည်ကို သစ္စာဖောက်မှု၊ အနိုင်အထက်ပြုကျင့်မှုနှင့် တိုင်းပြည်ရန်သူအဖြစ်၊ ချားကို စစ်ဆေးရန်အတွက် သီးသန့် ဖွဲ့စည်းသော ဟိုက်ကုတ်တရား လွှတ်တော်တွင် သူ့အား စစ်ဆေးပြီးနောက် ခေါင်းဖြတ် သတ်လိုက်လေသည်။ ချားကား ဘုရင်အဖြစ်ဖြင့် အာဏာရှင် ဆန်စွာ ပြုမူခဲ့သော်လည်း၊ သေဒဏ်ခံရအံ့ဆဲဆဲတွင်ကား အလွန်တရာ နူးညံ့သိမ်မွေ့၍ သူ၏ရန်သူအပေါင်းတို့ပင် နှစ်မြောကြေကွဲခြင်း ဖြစ်ရလောက်အောင် ပြုမူနေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ ရဲရင့်တည်ကြည်စွာ အသတ်ခံသွားသည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်
ဒေသထွက်ကုန်များ
မတ္တရာမှ သရက်၊ နာနတ်၊ ရှောက်၊ ကွမ်းသီး စသော သီးနှံများ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့မှ ပန်းများနှင့် ခရမ်းချဉ်၊ ပန်းမုံလာ၊ ဂေါ်ဖီထုတ်၊ စတော်ဘယ်ရီ စသောအဟာရဖြစ်သည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ရရှိသည်။ မတ္တရာနယ် စကျင်တောင်မှ ကျောက်ဆင်းတုများကို ပြုလုပ်သည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်တွင် လေယာဉ်ကွင်းတစ်ကွင်းရှိသည်။ ခရိုင်၏ အရှေ့ပိုင်းသည် ရန်ကုန်-မန္တလေး-လားရှိုး ပြည်ထောင်စုလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။ ခရိုင်၏ အခြားအပိုင်းများသည်လည်း မန္တလေး-မြစ်ကြီးနားလမ်းဖြင့် အလွယ်တကူ သွားလာနိုင်သည်။ မိုးကုတ်မြို့နယ်သည်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။ ခရိုင်၏ အနောက်ခြမ်းများသည် ရေကြောင်းဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ စဥ့်ကူးမြို့အနီးတွင် ရတနာသိင်္ခတံတားဖြင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းနှင့် ဆက်သွယ်နိုင်သည်။ တောင်ဘက်တွင် မတ္တရာမြို့အထိ ရထားလမ်းရှိကာ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်တွင် မန္တလေး-လားရှိုး ရထားလမ်း ဖြတ်သန်းသွားသည်။ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် သဘောတူတည်ဆောက်မည့် မန္တလေး-မူဆယ်-ကူမင်း အမြန်ရထားလမ်းမှာလည်း ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်အတွင်းမှ ဖြတ်သန်းမည်ဖြစ်သည်။
ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ချားဘုရင်များ
ဒုတိယချားဘုရင် (ခရစ် ၁၆၃ဝ-၁၆၈၅)
ထိုဘုရင်၏ လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်လူထု၏ အခြေ အနေမှာလည်း တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ပြောင်းလဲလာသည်ကို တွေ့ရပေ သည်။ ထိုခေတ်တွင် တိုင်းပြည်လူထုသည် သတင်းစာများ ဖတ်၍ နိုင်ငံရေးရာများ ဆွေးနွေးကာ လောကဓာတ်ပညာရပ် များကို လိုက်စားလာကြသည်။ ဘုရင့်ကိုယ်တိုင်ပင် လောက ဓာတ်ပညာ စူးစမ်းလေ့လာ မှုများကို အားပေးခဲ့သည်။ ဗိသုကာ အတတ်၊ ပန်းချီပညာနှင့် ပြဇာတ်ပညာတို့ကိုလည်း အားပေး ခဲ့၏။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်
ပညာရေး
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်အတွင်း အဆင့်မြင့်ပညာ တက္ကသိုလ်များမှာ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်အတွင်း တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော်ဆိုင်ရာ ကျောင်းများလည်း တည်ရှိသည်။
ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ချားဘုရင်များ
ဒုတိယချားဘုရင် (ခရစ် ၁၆၃ဝ-၁၆၈၅)
နိုင်ငံရေးပါတီကြီးများလည်း ချားဘုရင်၏ လက်ထက် တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။ နောင်အခါတွင် ကွန်ဆားဗတစ်နှင့် လစ်ဗရယ်ပါတီတို့ ဖြစ်လာသည့် တိုရီနှင့် ဝှစ်ပါတီတို့သည် ချားလက်ထက်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ ၁၆၇၉ ခုနှစ် တွင် ပါလီမန်က ဟေဗိယက်ကောပပ်ဥပဒေခေါ်၊ ပြည်သူ ပြည်သားတို့အား အကြောင်းမဲ့ ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားခြင်းမှ ကာကွယ်သောဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ချားဘုရင်၏ လက် ထက်တွင် ဖြစ်ပွားသော ထင်ရှားသည့်အဖြစ်အပျက်များမှာ ၁၆၆၅ ခုနှစ်၌ လန်ဒန်မြို့တွင် ပုလိပ်ရောဂါ အကြီးအကျယ် ဖြစ်ပွားခြင်းနှင့် နောက်တစ်နှစ်တွင် မီးအကြီးအကျယ် လောင် ခြင်းများ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပရိုတက်စတန့်နိုင်ငံဖြစ်သော ဒပ်ချနှင့် ၂ ကြိမ် စစ်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ပါလီမန်က မလိုလားသဖြင့် ချားမှာ စစ်ပြေ ငြိမ်းခဲ့ရလေသည်။ သို့သော် ဒပ်ချ်တို့လက်မှ ယခု နယားယော့ဟု ခေါ်တွင်သော မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ ဒပ်ချပိုင် နယူးအမ်စတာဒမ်မြို့ကို ထိုသို့ စစ်ဖြစ်ပွားရခြင်း အကြောင်းကြောင့် ရရှိလိုက်လေသည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်
ကျန်းမာရေး
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်များတွင် ပြည်သူ့ဆေးရုံများ၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံများ တည်ရှိသည်။ ပြင်ဦးလွင်မြို့တွင် ခုတင် (၃၀၀) ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ အမှတ် (၁) တပ်မတော်ဆေးရုံ (ခုတင် ၇၀၀)တို့ တည်ရှိသည်။
ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ချားဘုရင်များ
ဒုတိယချားဘုရင် (ခရစ် ၁၆၃ဝ-၁၆၈၅)
ချားသည် သူမကွယ်လွန်မီ ၅ နှစ်အတွင်း သူ၏ကြိုးပမ်း ချက်များ အတော်ပင် အောင်မြင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ သူသည် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များကို အခွင့်အရေးများ ပေးနိုင်ခဲ့၍ သူ၏ညီတော် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် ဂျိမ်းကို ထီးနန်းဆက်ခံခွင့် ရအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၄ ဆက်မြောက်လူဝီထံမှ ရရှိခဲ့သော ငွေကြေးအထောက်အပံ့များကြောင့်လည်း ၁၆၈၅ ခုနှစ်အထိ ၄ နှစ်ခန့်အတွင်း ပါလီမန်ကို တစ်ကြိမ်မျှ မဆင့် ခေါ်ဘဲ နေနိုင်ခဲ့လေသည်။ သူသည် ၁၆၈၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါ ရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်၍၊ ကွယ်လွန်အံဆဲဆဲတွင် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။
ချားသည် သူတစ်ကိုယ်တည်း ကောင်းစားရေးအတွက် ကိုသာ အရေးထားသော်လည်း၊ မူလစိတ်ရင်းကောင်း၍ သူ တစ်ပါးအား ဖော်ရွေစွာ ဆက်ဆံတတ်သည်။ ထို့ပြင် သူ တစ်ပါးကို ဆွဲငင်နိုင်သော ဟန်အမူအရာရှိ၍၊ စကားပြောလည်း ကောင်းသည်။ စာပေများကို ကောင်းစွာ ဖတ်ရှုလေ့လာသည်။ ယင်းအရည် အခြင်းများကြောင့်လည်း နန်းမရခင် တိမ်းရှောင် နေရစဉ်က သူ၏ တိုင်းသူပြည်သားတို့က သူ့အား သစ္စာ မဖောက်ခဲ့ကြပေ။
ချားဘုရင် ပဉ္စမမြောက်ဧကရာဇ်
ပဉ္စမချားဘုရင် (၁၅ဝဝ-၁၅၅၈)သည် ဥရောပအလယ် ခေတ်က ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော်ကို အုပ်စိုးခဲ့သော ဧကရာဇ်ဘုရင်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဗာဂန်ဒီမင်းသားဖိလစ်နှင့် စပိန် မင်းသမီး ဂျိုအင်းနားတို့၏ သားတော်ဖြစ်၍ အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်၌ စပိန်၊ နယ်သာလန်၊ စစ္စလီ၊ အီတလီတောင်ပိုင်းရှိ နေးပလိ (နေပယ်)နှင့် အမေရိကတိုက်ရှိ ကျယ်ဝန်းများပြားလှ သော စပိန်ပိုင်နယ်များကို အုပ်စိုးရလေသည်။ အသက် ၂ဝ မပြည့်မီ သူ့ဘိုးတော် ပထမမက္ကဆီမီလျံဘုရင်ကြီး၏ ဩစတြီး ယားထီးနန်းရိုက်ရာကို ဆက်ဆံရပြီးလျှင် ရောသမသာသနာ စောင့် နိုင်ငံတော်ကြီး၏ ဧကရာဇ်ဘုရင်အဖြစ်ဖြင့် ဘိသိက် သွန်းလောင်းခြင်း ခံရလေသည်။
ဗာဂန်ဒီနှင့် အီတလီပြည်ရှိ နယ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြင်သစ်ဘုရင် ပထမဖရန်စစ်နှင့် စစ်ပွဲ ၄ ကြိမ် ယှဉ်ပြိုင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရလေရာ၊ အီတလီပြည်၌ ၃ ကြိမ်တိုင်တိုင် တိုက်ခဲ့ ရသည်။ ထိုစစ်ပွဲများတွင် ထူးခြား သော အဖြစ်အပျက်များမှာ ၁၅၂၅ ခုနှစ် ပေးဗီးယားတိုက်ပွဲတွင် ပြင်သစ်ဘုရင် အရေးနိမ့် ၍ အဖမ်းခံရခြင်း၊ ၁၅၂၇ ခုနှစ်တွင် ရောမမြို့တော် တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက် လုယက်ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ဖရန်စစ်၏ မဟာမိတ် ဖြစ် သွားသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကိုလည်း ဖမ်းဆီးခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုစစ်ပွဲများကား ၁၅၄၄ ခုနှစ်တွင်မှ ပြီးဆုံးသွား လေသည်။ ချားဘုရင်သည် ဗာဂန်ဒီနယ်ကြီးကို လက်လွှတ် လိုက်သော်လည်း ဗာဂန်ဒီပိုင်နယ်များနှင့် မီလန်နယ်ကိုကား သိမ်းယူထားခဲ့၏။ ပြင်သစ်တို့ကို တိုက်ခိုက်နေစဉ် တူရကီ တို့က ဩစတြီးယားနှင့် ဟန်ဂေရီပြည်တွင်းသို့ ချင်းနင်း ဝင်ရောက်လာသဖြင့် ချားဘုရင်မှာ တူရကီသို့ သွားရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရလေသည်။ ဖရန်စစ်ဘုရင်သည် ချားကို အခဲမကြေ နိုင်သဖြင့် တူရကီနှင့်ပူးပေါင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ တူရကီ တို့သည် ဗီယင်းနားမြို့ကို ၁၅၂၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၅၃၂ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် ဝန်းရံခဲ့သည်။ အာဖရိက မြောက်ပိုင်းမှ ပင်လယ်ဓားပြများသည် စပိန်နှင့် အီတလီ ကမ်းခြေပေါ်ရှိ မြို့များကို ထိပါးလာသဖြင့် သူတို့ကိုလည်း နှိမ်နင်းခံရလေသည်။
ဤသို့လျှင် ချားဘုရင်မှာ ရန်သူများကို အမြဲလိုက်လံ တိုက်ခိုက်နေရသဖြင့် မအားလပ်အောင် ရှိနေစဉ် ဂျာမဏီပြည်၌ သူ့ကို များစွာအနှောင့်အယှက်ပေးမည့်သူများ နောက်ထပ် ပေါ် ပေါက်လာသည်။ ထိုသူများမှာ မတင်လူသာနှင့် သူ့တပည့်များ ဖြစ်လေသည်။ မတင်လူသာက ပုပ်ရဟန်းမင်းကို အတိအလင်း ပုန်ကန် တော်လှန်ခဲ့သဖြင့် ဂျာမနီပြည် တစ်ပြည်လုံးသည် သာသနာရေးအားဖြင့် ၂ စု ကွဲကာ လှုပ်လှုပ်ရွရွ ဖြစ်နေလေ သည်။ ထိုအခိုက် တောင်သူလယ်သမားများမှာလည်း အယူသစ် များကြောင့် တစ်မျိုးစိတ်အား တက်ကြွလာ၍ မြို့စား နယ်စား မြေပိုင်ရှင်များကို လက်နက်စွဲကိုင်ကာ ပုန်ကန်လျက်ရှိကြ လေသည်။
ချားဘုရင်ကား ဘုရား တရား ကြည်ညိုသော ဗရင်ဂျီ ဂိုဏ်းဝင် တစ်ဦးဖြစ်၍ သာသနာ့သူပုန်များကို ချေမှုန်းပစ် လို၏။ သို့ရာတွင် ဂျာမနီမင်းညီမင်းသားများက မာတင်လူသာ ကို အားပေးကူညီနေသည့်အပြင် သူကိုယ်တိုင်မှာလည်း တိုင်း ရေးပြည်မှု ကိစ္စအဝဝနှင့် ဗျာများနေသဖြင့် ပထမတွင် ထိထိ ရောက်ရောက် မနှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့ချေ။ ပြင်သစ်တို့နှင့် တိုက်ရသော စစ်ပွဲများ ပြီးဆုံးသွား၍ ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းဝင်တို့ကို တိုက် ခိုက် အောင်နိုင်သောအခါတွင် စစ်ပွဲ၌ အနိုင်ရသော်လည်း ပရိုစတန့် အယူဝါဒမှာ ဂျာမနီပြည်၌ အမြစ်တွယ်လျက် ရှိပြီး ဖြစ်နေလေပြီ။ သို့ဖြစ်၍ နောက်ဆုံး ၁၅၅၂ ခုနှစ်တွင် သူသည် ဂျာမန်မင်းသားနှင့်စစ်ပြေငြိမ်း၍ ပြည်နယ်အသီးသီးမှ မင်းသား များက သူတို့လက်အောက်ခံ တိုင်းသူပြည်သားများအဖို့ သူတို့ နှစ်သက်သော အယူဝါဒကို ကိုးကွယ်ခွင့်ပြုနိုင်သော အာဏာ ရရှိသွားကြလေသည်။
နောက်မကြာမီ ချားဘုရင်သည် မိစ္ဆာဝါဒဟု သူမှတ်ယူ ထားသော ပရိုတက်စတန့်အယူဝါဒကို မနှိပ်ကွပ် နိုင်သဖြင့်၊ စိတ်မချမ်းမသာ ဖြစ်ခဲ့ရသည့်အပြင် အမြဲ စစ်တိုက်နေရသဖြင့် စိတ်ပန်းလူနွမ်းဖြစ်ကာ ဧကရာဇ် မင်းဘဝကို ငြီးငွေ့လာလေ သည်။ သို့ဖြစ်၍ မကြာမီ သူပိုင်ဆိုင်သော နိုင်ငံတော်ကို ညီတော်ဖာဒီနန်နှင့် သားတော်တတိယဖိလစ်တို့အား ခွဲဝေပေး ပြီးလျှင် စပိန်နိုင်ငံရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းတစ်ကျောင်းသို့ သွား ရောက် နေထိုင်လေတော့သည်။
အင်ကြင်းပင်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
အင်ကြင်းပင်ရွာ (Ingyinpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ အင်ကြင်းပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၈၄၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချူးအင်းဂမ်း
အနောက်နိုင်ငံများ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင် ချောကလက်၊ သကြားလုံး တို့ကဲ့သို့ လူသုံးများသော စားစရာတစ်မျိုးမှာ ချူးအမ်းဂမ်း'ဟုခေါ်သော ကပ်စေးနဲ သကြားခဲ ဖြစ်သည်။ ကပ်စေးနဲသကြားခဲဟု ဆိုသည့်အတိုင်း ယင်းကို ပါးစပ်အတွင်း၌ ဝါးစားကြည့်လျှင် ချိုရဲရဲနှင့် စေးကပ် နေသည်။ ထိုစားစရာမျိုးကို မြန်မာလူမျိုးတို့ ဝယ်ယူစားသုံးလေ့ ရှိကြသည်မှာ မကြာလှသေးချေ။ ကပ်စေးနဲ သကြားခဲမှာ အမေရိကန်လူမျိုးတို့က ပထမဆုံး စတင်တီထွင်လိုက်သော စားစရာဖြစ်၍၊ အမေရိကန်ပြည် ထောင်စုတွင်မူ တစ်နှစ်အတွင်း ကျောင်းသုံးစာအုပ်များပေါ်၌ ကုန်ကျသောငွေထက် ကပ်စေးနဲ သကြားခဲဖိုးပေါ်၌ ကုန်ကျသောငွေက ပိုမို များပြားသည်ဟု သိရသည်။ ယခုအခါ အခြားနိုင်ငံများတွင်လည်း တစ်နေ့ တစ်ခြား ကပ်စေးနဲသကြားခဲကို အသုံးများလာကြလေပြီ။ ကပ်စေးနဲသကြားခဲကို ဝါးပေးနေခြင်းဖြင့် ပါးစပ်မှာ အမြဲ တမ်း လှုပ်ရှားနေရကား ကြံ့ခိုင်၍ သန်မာသော မေးရိုးများ ရရှိစေနိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ကပ်စေးနဲသကြားခဲကို သကြားလုံးများ လုပ်သကဲ့သို့ သကြားဖြင့် မွမ်းမံ၍ အနံ့အရသာနှင့် ပြည့်စုံအောင် လုပ်ထားသည်။ သကြားခဲအတွင်း၌ ဝါး၍ မကုန် သော ပျော့ဖတ်ဖတ် အစေးခဲကလေးရှိသည်။ ထိုအစေးခဲ ကလေးမှာ 'ချီကလာ'သို့မဟုတ် 'ချစ်ကယ်'ခေါ် အစေး တစ်မျိုးဖြစ်၍ မက္ကဆီကို၊ ဂွာတီမားလားနှင့် ဗြိတိသျှဟွန်ဒူးရပ်နိုင်ငံများ၌ ပေါက်သော ဆပိုဒီးလခေါ် အပင်များမှ ထုတ်ယူရရှိသည်။ ကော်ဖတ်စေးနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။ ၁ဝ နှစ်သား ကျော်သော အပင်များ၏ပင်စည်တွင် ဓားနှင့် ထစ်၍ ပေးလိုက်လျှင် ချစ်ကယ်အစေးများ စီးထွက်လာသည်။
ဆပိုဒီးလအပင်များမှာ အတော်မြင့်မားလေရာ အစေး အကွက် အထစ်ထစ်ပေးရာ၌ ပင်ရင်းမှ အထက်ပေ ၃ဝ ခန့် အမြင့်နေရာတွင် ငါးဆူးတောင်သဖွယ် ဉ္စ သဏ္ဌာန်ထစ်ပေးရ၍ အစေးများကို စက္ကူခွက်များဖြင့် ခံယူရသည်။ တဖြည်းဖြည်း စီးထွက်သော အစေးများမှာ ၂ နာရီခန့်အတွင်း၌ ၂ ပိဿာခန့် ဖြစ်လာသည်။ အစေးထုတ်ဖန်များလျှင် အပင်သေတတ်သောကြောင့် တစ်ခါ အစေးထုတ်ပြီးသော အပင်ကို နောက်ထပ်နှစ် အနည်းငယ်အတွင်း အစေးထုတ်မယူရချေ။ အစေးတစ်ခါထုတ်လျှင် အပင် ၂ဝဝ၊ ၃ဝဝ ခန့်က ထုတ်ယူ သည်။
ချစ်ကယ်အစေးများကို ကပ်စေးနဲသကြားခဲ ပြုလုပ်သော စက်ရုံကြီးများသို့ မပို့မီ ကြီးမားသော စည်ကြီးများထဲသို့ ထည့်၍ ပျစ်ခဲလာအောင် ကျိုရသည်။ ထို့နောက် အစေးများကို အအေးခံပြီး ၂၅ ပေါင်ခန့် အချိန်စီးသော အတုံးကြီးများ ပြုလုပ်၍ တင်ပို့သည်။
ကပ်စေးနဲသကြားခဲစက်ရုံတွင် ထိုအတုံးကြီးများ ညက်ညက်ကြေအောင် ကြိတ်လိုက်ပြီးလျှင် အရည်ပျော်အောင် ကျို၍ စစ်ယူသည်။ စစ်ပြီးသောအရည်များကို စည်ကြီးများထဲသို့ လောင်းချကာ သကြား၊ အဖျော်ရည်နှင့် အမွှေးဆီများကို ရောထည့်၍ မွှေပေးသည်။ ထို့နောက် ခပ်ပျော့ပျော့ရှိနေခိုက်တွင် စက်ဖြင့် အချောင်းကလေးများ ဖြစ်အောင် လှိမ့်ပေးသည်။ ထိုအချောင်းများကို ဖြတ်တောက်ပြီးလျှင် သေသပ်လှပစွာ ထုပ်၍ ရောင်းချရန် တင်ပို့သည်။
လမုတန်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
လမုတန်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
ကျွန်းလျှာကြီးရွာ၊ ကျွန်းလျှားကြီး
ကျွန်းလျှာကြီးရွာ၊ ကျွန်းလျှားကြီး
တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်
တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်သည် ရာသီဥတု အမျိုးမျိုးတွင် အသုံးပြုနိုင်ပြီး အသံထက်နှေးသည့် တာဝေးပစ် ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် ဒုံးကျည် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဂျင်နရယ် ဒိုင်းနမစ် မှ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များတွင် စတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည့် တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်သည် ကုန်းပေါ်ရှိ ဒုံးပစ်စင် သို့မဟုတ် ရေအောက်ရှိ ရေငုပ်သင်္ဘောမှ ပစ်လွှတ်နိုင်ပြီး တာလတ် မှ တာဝေး အထိ အမြင့်ပေ နိမ့်နိမ့်မှ ပျံသန်း ပစ်ခတ်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဒီဇိုင်း ပြုလုပ်ထားသည်။ တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်ကို အကြိမ်ကြိမ် ပြုပြင်မွမ်းမံ ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီ လက်လွှဲခြင်းနှင့် ပြောင်းရွှေ့ခြင်းတို့ကြောင့် ယခုအခါတွင် ရေသီယွန်မှ ထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။ အချို့သော တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်များကို မက်ဒေါ်နယ် ဒေါက်ဂလပ်စ် မှ ထုတ်လုပ်ပြီး ထိုကုမ္ပဏီကို ယခုအခါ ဘိုးအင်း ကာကွယ်ရေး၊ အာကာသ နှင့် လုံခြုံရေးဟု အမည်တွင်သည်။
အကြောင်းအရာ
တိုမာဟော့ခ် ဒုံးကျည်မိသားစုတွင် အသံထက်နှေးပြီး ဂျက်အင်ဂျင်ဖြင့် ထိန်းချုပ်သော ဒုံးကျည်များပါဝင်ပြီး မြေပြင်ပေါ်ရှိ ပစ်မှတ် အမျိုးမျိုးတို့ကို တိုက်ခိုက်ရန် ဖြစ်သည်။ ဒုံးကျည်ပစ်လွှတ်နိုင်သော ပလက်ဖောင်း အမျိုးမျိုးတို့ကို တပ်ဆင်ခြင်း သုံးသပ်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ရေထဲမှ (သင်္ဘောနှင့် ရေငုပ်သင်္ဘောတို့မှ) ပစ်ခတ်သည့် ပလက်ဖောင်း အမျိုးမျိုးတို့ကိုသာ လက်ရှိ အသုံးပြုလျက် ရှိကြသည်။ တိုမာဟော့ခ်ကို အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုခြင်း သီးခြားစီ တပ်ဆင်နိုင်သဖြင့် ထိပ်ဖူးအမျိုးမျိုး၊ ထိန်းချုပ်မှု ပုံစံ အမျိုးမျိုး နှင့် အကွာအဝေး အမျိုးမျိုးတို့ ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။
ရွာဘင်းရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ရွာဘင်းရွာ (Ywarbin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ရေယိမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၈၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Death metal
Death metal သည် heavy metalဂီတ၏ ပြင်းထန်သော မျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထုံးစံအတိုင်း ကြီးမားလေးလံသော distorted နှင့် low tuned guitar များကို အသုံးပြုထားပြီး palm muting နှင့် tremolo picking technique များဖြင့် တီးခတ်ထားသည်။ နက်ရှိုင်းသော မာန်ဖီသံ(သို့) စူးရှသောအဆိုပုံစံဖြင့် သီဆိုကြသည်။ ဒရမ်တီးခတ်ပုံမှာ double kick (သို့) blast beat နည်းပညာများဖြင့် ထူးခြားသည်။ minor key များ၊ ရုတ်တရက်ဖြစ်သော tempo, key, time signature များပြောင်းလဲပြီး chromatic chord progression များအသုံးပြုထားသည်။ စာသားများမှာ slasher film များဖြင့် ဖော်ပြပြီး ဆာတန်ဝါဒ၊ ခက်ခဲနက်နဲသည့် ပညာများ၊ lovecraftian horro၊ သဘာဝ၊ စိတ်စွမ်းအင်နှင့် ဆိုင်ခြင်း၊ ဒဿနိကဗေဒ၊ သိပ္ပံပညာနှင့် ဆိုင်သောတီထွင် ဖန်တီးခြင်း နှင့် နိုင်ငံရေးအကြောင်းအရာများကို ရေးစပ်ထားသည်။ သူတို့သည် ပြင်းထန်စွာ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ကြသည်။ ဖယ်ရှားဖျက်ဆီးခြင်း၊ ခွဲခြားစိတ်ဖြာ ဆန်းစစ်ခြင်း၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း၊ မုဒိန်းကျင့်ခြင်း၊ ဇာတ်တူသားစားခြင်းတို့ပါဝင်သည်။
thrash metal နှင့် အစောပိုင်း black metal များမှ ဂီတတည်ဆောက်ပုံများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ death metal သည် ၁၉၈၀ အလယ်ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ Venom, Slayer, Celtic Frost နှင့် Kreator စသော တီးဝိုင်းများမှာ ဤအမျိုးအစားဖန်တီးမှုတွင် အရေးပါစွာ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ Possessed နှင့် Death တီးဝိုင်းတို့နှင့်အတူ Autopsy, Obituary, Decide, Cannibal Corpse နှင့် Morbid Angel တို့သည် ဤအမျိုးအစားကို တီထွင်သူဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်းနှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် death metal သည် media ၏ အာရုံစူးစိုက်မှုကို ခံရပြီး ကျော်ကြားသော record label များဖြစ်သော Combat, Earacheနှင့် Roadrunner တို့နှင့် death metal တီးဝိုင်းများ လက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်။
Death metal သည် မျိုးခွဲများ ပေါက်ပွားလာခဲ့သည်။ melodic death metal သည် New Wave of British Heavy Metal နှင့်အတူ death metal အစိတ်အပိုင်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ technical death metal သည်ရှုပ်ထွေးသောပုံစံများနှင့် ယေဘုယျမဟုတ်သော ဟာမိုနီနှင့် melody များပါဝင်သည်။ Death-doom ၏ နက်ရှိုင်းသော ဟိန်းဟောက်သံများနှင့် death metal ၏ slow tempoနှင့်အတူ double-kick ဒရမ်တီးခတ်ပုံနှင့် doom metal မှ atmosphere တို့နှင့် ပေါင်းစပ်ထား သည်။ deathgrind, goregrind နှင့် pornogrind တို့၏ ရှုပ်ထွေးသော death metal အမြန်နှုန်းနှင့် ရောစပ်ထားသည်။ Deathcore သည် death metal နှင့် metalcore ကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ Death n’ roll သည် death metal ၏ ဟိန်းဟောက်သံနှင့် မြင့်မားသော distort, detune guitar riff များနှင့် ၁၉၇၀ hard rock နှင့် heavy metal ၏ အစိတ်အပိုင်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။
ပေါ်ထွက်လာခြင်းနှင့် အစောပိုင်းသမိုင်းကြောင်း
အင်္ဂလိပ် heavy metal တီးဝိုင်း Venom (Newcastle) သည် သူတို့၏ ၁၉၈၁ album “Welcome to Hell” နှင့်အတူ thrash metal, death metal နှင့် black metal ဟု လူသိများကြသည်။ သူတို့၏ ဒေါသထွက်နေသောအသံများ၊ စူးရှသော သီဆိုခြင်းနှင့် ဆာတန်မာရ်နတ်ပုံရိပ်သည် extreme metal တီးဝိုင်းများကို လှုံ့ဆော်ထားသည်။ အခြားအရှိန်အဝါရှိသော တီးဝိုင်းမှာ slayer ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၁တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းသည် thrash metal ဖျော်ဖြေတင်ဆက်သော်လည်း slayer ဂီတသည် သူ၏ thrash ခေတ်ပြိုင်များဖြစ်သော Metallica, Megadeth နှင့် Anthrax တို့ထက် ပြင်းထန်သည်။ သူတို့၏ ဇက်ကျိုးလောက်အောင်မြန်သော အရှိန်နှုန်းနှင့် တူရိယာကျွမ်းကျင်မှုနှင့် သေခြင်းတရား၊ ဒေါသနှင့် စစ်ပွဲနှင့် ဆာတန်မှုဝါဒ ကို ရေးဖွဲ့ထားသည့် စာသားများကြောင့် အနိုင်ရခြင်းဖြစ်သည်။ AllMusic အရ သူတို့၏ တတိယ album “Reign in Blood” death metal အမျိုးအစားကို လုံး၀ လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ Death, Obituary နှင့် Morbid Angel တို့၏ဦးဆောင် သူတို့အပေါ် ကြီးမားစွာ ထိတွေ့ခဲ့သည်။
Possessed တီးဝိုင်းသည် ၁၉၈၃ အတောအတွင်းတွင် San Francisco Bay Area တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ Allmusic က သူ၏ “Seven Churches” album သည် thrash metal နှင့် death metal ကြားထဲတွင် ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ Slayer ၏ လွှမ်းမိုးမှုများပါဝင်ပြီး Venom နှင့် Motorhead တို့ကိုလည်း ကိုးကားထားသည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ ဤအုပ်စုသည် studio album နှစ်ခုဖြန့်ချိခဲ့ပြီး ဂီတဂျာနယ်လစ်နှင့် ဂီတသမားတို့က death metal ပုံစံဖွံ့ဖြိုးမှုတွင် အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်စေခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။
Possessed တီးဝိုင်းစတင်ချိန်တွင် florida တွင် ဒုတိယမြောက် Death ဟူသော တီးဝိုင်းတစ်ခု ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ တွင် Chuck Schuldiner, Kam Lee နှင့် Rick Rozz တို့ ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၁၉၈၄ တွင် သူတို့၏ ပထမဆုံး demo album “ Death by Metal”ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တိတ်ခွေများဖြင့် ကမ္ဘာအနှံ့သို့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခဲ့ပြီး တီးဝိုင်းနာမည်ကို လျင်မြန်စွာ တည်မြဲစေခဲ့သည်။ Death တီးဝိုင်းမှ ဂီတာသမား Schuldiner အဆိုလေ့ကျင့်စဉ်တွင် အဓိက ထိတွေ့စေခဲ့သည်။ မြန်သော minor-key riff များနှင့် solo များသည် လျင်မြန်သော ဒရမ်တီးခတ်ပုံနှင့်အတူ ပြည့်စုံစေခဲ့သည်။ ပုံစံကို ဖန်တီးပြီး တိတ်ခွေရောင်းဝယ်ပြီး နှစ်နှစ်သက်သက်လက်ခံစေခဲ့သည်။ Schuldiner သည် Allmusic တွင် “Father of Death Metal” ဟု ကျယ်ပြန့်စွာ အသိအမှတ်ပြုစေခဲ့သည်။ Death ၏ ၁၉၈၇ Scream Bloody Gore ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး About.com တွင် “evolution from thrash metal to death metal” ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ San Fransico Chronicle တွင် ပထမဆုံး death metal မှတ်တမ်းဖြစ်လာသည်။ Possessed နှင့် Death တို့နှင့်အတူ United States မှ death metal တီထွင်သူများတွင် Necrophagia, Massacre, Autopsy, Immotation, Cannibal Corpse နှင့် Post Mortem တို့ပါဝင်သည်။
ကျော်ကြားမှု ကြီးထွားလာခြင်း
၁၉၈၉ တွင် တီးဝိုင်းများ စိတ်တက်ကြွစွာ label များတွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ဖလော်ရီဒါမှ Obituary, Morbidနှင့် Decide တို့လည်းပါဝင်သည်။ စုဝေးထားသော death metal တီးဝိုင်းများကို “Florida death metal” ဟု ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ death metalသည် ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်းတွင် ဆွီဒင်သို့ပျံ့နှံခဲ့သည်။ Carnage, God Macabre, Entombed, Dismember နှင့် Unleashed အစရှိသော တီထွင်သူများနှင့် တိုးတက်စေခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် melodic death metal ပေါ်ထွက်လာပြီး Dark Tranquillity, At the Gates နှင့် In Flames တီးဝိုင်းတို့နှင့်အတူ အသိအမှတ်ပြုကြသည်။
မူလ death metal ဆန်းသစ်တီထွင်သူများနှင့်အတူ ဆယ်စုနှစ်အဆုံးတွင် မျိုးခွဲအသစ်များ စတင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်တီးဝိုင်း Napalm Death သည် death metalနှင့် ဆက်နွယ်၍ တိုးမြှင့်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ၁၉၉၀ Harmony Corruption တွင်ဖြစ်သည်။ ထို album တွင် aggressive နှင့် guitar riffing နည်းပညာများ၊ ရှုပ်ထွေးသော rhythm များ၊ ဆန်းပြားသော ဟိန်းဟောက်သံများနှင့် စာသားအကြောင်းအရာများမှာ လူမှုရေးအကြာင်းအရာဖြစ်ပြီး grindcore မျိုးခွဲပေါ်ထွက်လာခြင်းနှင့်အတူ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ အခြားတီးဝိုင်းများလည်း ဤအစောပိုင်းလှုပ်ရှားမှုတွင် သိသာထင်ရှားစွာ ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။ ဗြိတိန်မှ Bolt Thrower နှင့် Carcass နှင့် New Yorkမှ Suffocation တို့ပါဝင်သည်။
၁၉၉၁တွင် Death တီးဝိုင်း၏ လေးခုမြောက် album “Human” ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ modern death metal ပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။ Death တီးဝိုင်းတည်ထောင်သူ Schuldiner သည် တင်းမာကျပ်တည်းသော အရှိန်နှုန်းနှင့် နည်းပညာကျွမ်းကျင်မှုတို့နှင့် ကူညီခဲ့သည်။ ရှုပ်ထွေးသော rhythm guitar နှင့် ရှုပ်ထွေးသော arrangement များနှင့် ခံစားမှုကို လှုံ့ဆော်သော guitar solo များ ပါဝင်သည်။ အခြားဥပမာများမှာ Carcass ၏ Necrotiscism – Descanting the Insalubrious၊ Suffocation ၏ Effigy of the Forgotten နှင့် Entombed ၏ Clandestine တို့ဖြစ်သည်။ ဤအချက်တွင် လက္ခဏာအားလုံးတွင် ရုတ်တရက်ဖြစ်သော tempo နှင့် မြန်ဆန်၍ ပြင်းထန်သော ဒရမ်တီးခတ်ခြင်း၊ သေခြင်းတရားနှင့်ဆိုင်သော စာသားများနှင့် ဟိန်းဟောက်မာန်ဖီသံတို့ဖြစ်သည်။
Earache Records, Relativity Records နှင့် Road Runner Records များမှာ ဤအမျိုးအစား၏ အရေးပါသော label များဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤ label များမှာ death metal label များမဟုတ်သော်လည်း ၁၉၉၀ အစပိုင်းတွင် ဤအမျိုးအစား၏ အထင်ကရ label များဖြစ်လာခဲ့သည်။ Nuclear Blast, Century Media နှင့် Peaceville labelများလည်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ တစ်လျှောက် ဤ label များသည် metal ၏ အခြားအမျိုးအစားများထဲတွင် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။
၁၉၉၀ စက်တင်ဘာလတွင် Death တီးဝိုင်း၏ မန်နေဂျာ Eric Greif သည် ပထမဆုံး မြောက်အမေရိကန် death metal ပွဲတော်ကို ကျင်းပခဲ့သည်။ Autopsy, Broken Hope, Hellwitch, Obivenon, Revenant, Viogression, Immolation, Atheist နှင့် Cynic တို့အပါဝင် တီးဝိုင်း၂၆ခုပါဝင်ခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းသမိုင်းကြောင်း
death metal သည် ၁၉၉၂-၉၃ ခေတ်တွင် ကျော်ကြားမှုထိပ်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ Morbid Angel, Cannibal Corpse နှင့် Obituary တို့သည် စီးပွားရေးအရ အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ ဤအမျိုးအစားသည် mainstream မှ ပြိုကွဲမည် မဟုတ်ပေ။ နော်ဝေး black metal နှင့် ဆွီဒင် death metal ဖြစ်ရပ်များကြားထဲတွင် ဤအမျိုးအစားသည် လူကြိုက်များမှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ Darkthrone မှ Fenriz သည် နော်ဝေး black metal ဂီတသမားများသည် death metal ဖြစ်ရပ်နှင့်အတူ စိတ်ပျက်လာခဲ့သည်ကို ဂရုပြုမိသည်။ death metal သည် ၁၉၉၀ တွင် မျိုးခွဲများကွဲလာပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် underground ၌ မျိုးခွဲများစွာရှိသည်။
တီးခတ်ခြင်း
death metalတွင် ဂီတာသမားနှစ်ယောက်၊ ဘေ့စ်သမားတစ်ယောက်၊ အဆိုရှင်တစ်ယောက်နှင့် ဒရမ်သမားတစ်ယောက်ပါဝင်ပြီး double – bass blast beat ကိုအသုံးပြု ထားသည်။ ဤပုံစံမှာ စံနှုန်းဖြစ်သော်လည်း တီးဝိုင်းများသည် electronic keyboard ကဲ့သို့ အခြားတူရိယာများဖြင့် ပေါင်းစပ်ကြသည်။ ဤအမျိုးအစားသည် မြန်၍မြင့်သော distorted နှင့် low tuned ဂီတများဖြင့် palm muting နှင့် tremolo picking နည်းပညာများဖြင့် တီးခတ်ကြသည်။ ပြင်းထန်၍ အားကောင်းစွာ တီးခတ်ကြသည်။
Death metal ကို ဟိန်းဟောက်သံသီဆိုပုံနှင့် ရုတ်တရက်ဖြစ်သော tempo၊ key နှင့် time signature များဖြင့် သိကြသည်။ death metal သည် chromatic chord progression နှင့် သီချင်းတည်ဆောက်ပုံများ ပြောင်းလဲကြသည်။ တချို့အဖြစ်အပျက်တွင် melodic riffများနှင့် ဟာမိုနီများကို အကျိုးသက်ရောက်စေရန် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ melody နှင့် harmony များကို melodic death metal ဖန်တီးခြင်းတွင်လည်း ပေါင်းစပ်ထားသည်။
မူလအသုံးအနှုန်း
မျိုးခွဲများသည် လူကြိုက်များလာခဲ့သည်မှာ Possessed တီးဝိုင်း၏ ၁၉၈၄ demo album တွင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅ album “Seven Churches” တွင်လည်း ထူးခြားခဲ့သည်။ Possessed တီးဝိုင်းမှ အဆိုရှင်နှင့်ဘေ့စ်သမား Jeff Becerra သည် ၁၉၈၃ အစောပိုင်းတွင် ဖန်တီးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဤစကားရပ်သည် Noise Records မှ ဖြန့်ချိသော Death metal Compilation (၁၉၈၄)တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အခြား recording ဖြစ်သော Death တီးဝိုင်း၏ demo ဖြစ်သည့် (Death by Metal (1984)တွင် မှုလစတင်ခဲ့သည်။
ဂယောင်းဂျူမြို့
ဂယောင်းဂျူမြို့(경주; ဂယောင်းဂျူ)၊ (ရှေးအမည်: 서라벌; ဆောရာဘောလ်)သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ကမ်းရိုးတန်းမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ချေဖာပိုး
ချေဖာပိုး (Beetle, Chafer) ခေါ် ပိုးတောင်မာအမျိုးမျိုးကို ကမ္ဘာအနှံ့အပြားမှာပင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ပိတုန်းအမျိုးမျိုးနှင့် ချေးထိုးပိုးအမျိုးမျိုးသည် ပိုးတောင်မာစာရင်းဝင်ပိုးများ ဖြစ်ကြ၏။ ချေဖာတို့သည် 'လမယ်လီတောနီးယား'ခေါ် မျိုးပေါင်းတွင် ပါဝင်၍၊ ပြားချပ်သောအာရုံမှင်မျိုး ပါရှိခြင်းကြောင့် ယင်းတို့ကို ခွဲခြားသိသာ နိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြောင်းပင်နှမ်းပင် စသည်တို့၏ အမြစ်များကို ကိုက်ဖဲ့ဖျက်ဆီးလေ့ရှိသော ပိုးတီကောင်သည် ပိုးစာပင်အစ ရှိသော အပင်တို့၏ အရွက်များကို ကိုက်ဖြတ်ဖျက်ဆီးသော ပိုးကျိုင်းကောင်တို့၏ ပိုးလောင်းကလေးများပင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုပိုးကျိုင်းကောင်ကို ချေးထိုးပိုးဟုလည်း ခေါ်သည်။ ယင်းတို့သည် မိုးဦးကျရာသီတွင် အိမ်ထဲသို့ ညဉ့်အခါ တဝီဝီမြည်ပြီး ပျံဝင်လာတတ်ကြသည်ကို တစ်ခါတစ်ရံ ကြံရတတ်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချေဖါပိုးများ ကဏ္ဍ:အင်းဆက်များ
အနောက်ပိုင်းရွာ၊ ကျုံဒါးချောင်း
အနောက်ပိုင်းရွာ၊ ကျုံဒါးချောင်း
ကံကျွေးချစနစ်
သို့သော် ကံကျွေးချစနစ်ကို အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တခုဟု ဆိုခြင်းထက် နေထိုင်ဆက်ဆံမှု စနစ်တခုဟုဆိုက ပို၍မှန်ကန်ပေမည်။ ကံကျွေးချစနစ်အရ ရှင်ဘုရင်သည် နိုင်ငံအလုံးကိုထာဝရဘုရားသခင်က ပေးသနား တော်မူသောကြောင့် အုပ်စိုးရ၍ မြေယာအားလုံး၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ အဓိကမြေရှင်ကြီး ဖြစ်သော ရှင်ဘုရင်သည် မြေယာများကိုခွဲဝေပြီးလျှင် သူ၏ဆွေတော်မျိုးတော်များနှင့် နောက်လိုက်နောက်ပါ အခြွေအရံမှူးကြီးမတ်ရာများအား သစ္စာခံယူစေပြီးနောက် ငှားရမ်းလေသည်။ ထိုသစ္စာခံ မြေရှင်ကြီးများသည် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုအန္တရာယ်မှ ကာကွယ်နိုင်ရန်၊ ခိုင်ခံ့လှသော ကိုယ်ပိုင်ရဲတိုက်ကြီးများ တည်ဆောက်ထားလေသည်။ အခြွေအရံလည် ပေါများသည်။ သူတို့သည် အနီးအနားတဝိုက်တွင် ဘုရင်ကလေးတဆူတဖွယ် ဩဇာလွှမ်းမိုးသူများဖြစ်ကြသည်။ မြေရှင်ကြီးများက တဖန် မိမိတို့ရရှိသော မြေများကို ခွဲဝေ၍ မိမိထက် အင်အားငယ်သောသူများအား သစ္စာခံယူစေပြီးလျှင် ငှားရမ်းပြန်လေသည်။ မြေရှင်ကြီးများသည် ဘုရင့်သစ္စာတော်ခံများဖြစ်သကဲ့သို့ ထိုသူတို့သည်လည်း မြေရှင်ကြီးများ၏ သစ္စာခံများ ဖြစ်လာကြသည်။ ထို့ပြင် သူတို့်သည် မြေရှင်ကြီးများကဲ့သို့ပင် ခိုင်ခံ့သော ရဲတိုက်ကြီးများကို ပိုင်ဆိုင်၍ အနီးအနားတဝိုက်တွင် မင်းမူနေသူများ ဖြစ်၏။ သူတို့ကတဆင့် မြေကို ခွဲဝေ၍ အထက်နည်းအတိုင်း ငှားရမ်းပြန်သည်။ ထိုသို့မြေများကို အဆင့်ဆင့် ငှားရမ်းသွားကြရာ နောက်ဆုံးအဆင့်တွင်ရှိသော သစ္စာခံ၍ မြေငှားယူသူများမှာ စားနိုင်သောက်နိုင်ရုံမျှသာ ရှိလေသည်။
တပွန်ရွာ၊ သဖန်းချို
တပွန်ရွာ၊ သဖန်းချို
တူးချောင်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
တူးချောင်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
အပ်စရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
အပ်စရွာ(Ahtsa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ အပ်စကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အပ်စကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၈ ဦး၊ မ ၆၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယင်းမဈေးရွာ
ယင်းမဈေးရွာ
ငသွင်ဦးချိုင်ရွာ၊ ကျွန်းကျ
ငသွင်ဦးချိုင်ရွာ၊ ကျွန်းကျ
ကောက်ညစ်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကောက်ညစ်ရွာ (Kauknyit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၃
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ ကဏ္ဍ:၂၀၀၃
လွယ်ဆိုင်ရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
လွယ်ဆိုင်ရွာ (Loihseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ လွယ်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၂၄ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စပါးတောင်
တောင်တက်လမ်း
စပါးတောင်တက်လမ်းသည် တောင်ပွားဘုန်းကြီးကျောင်းမှစပြီး၊ ရှင်တစ်ထောင်စေတီ၊ နတ်ရေကန်စေတီ၊ မောင်တော်ဘုရား၊ စကြာရှင်စေတီ၊ ဧရာဝဏ်ဆင်များရှင်စေတီတို့ကို ဖြတ်ကာ နောက်ဆုံး မြစိမ်းရောင်စေတီ သို့မဟုတ် စပါးတောင်ဘုရားသို့ ဆက်သွယ်ထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်များ ကဏ္ဍ:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး
ပလိုင်းကန်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ပလိုင်းကန်ရွာ (Palaingkan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ အင်ကြင်းပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၈၄၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ကတ်နမ့်ဝိုရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ဝမ်ကတ်နမ့်ဝိုရွာ (Wankatnamwo)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၇၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၇၄ ဦး၊ မ ၃၅၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံဒါးဖျားရွာ၊ ကျုံပေါ်
ကျုံဒါးဖျားရွာ၊ ကျုံပေါ်
ဝါးချောင်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
ဝါးချောင်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ ရှားဖြူကုန်း
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ ရှားဖြူကုန်း
သပိတ်မှောက်ခြင်း
သပိတ်မှောက်ခြင်းဟူသည်မှာ မဆက်ဆံပဲနေခြင်း၊ ပထားခြင်း၊ ကြဉ်ထားခံ ခြင်း၊ဖယ်ထားခြင်းဟူ၍အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သပိတ်သည် ဘုရားရှင်နှင့်တကွ တပည့်သံဃာတော်အရှင်မြတ်တို့၏ ပရိဘောဂပစ္စည်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ သပိတ်မှောက်သည်ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည်ဘုရားရှင်လက်ထက်တော်ကပင် စတင်ခဲ့သည်။ စူဠဝါပါဠိတော်တွင်ဘုရားရှင်သည် လိစ္ဆဝီမင်းသားအား ရဟန်းသံဃာအပေါင်းတို့က သပိတ်မှောက်စေရန်ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့ ကြောင်း အာဏာဒေသနာ တော်ပါရှိ သည်။ ထိုသို့ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်က သပိတ်မှောက်စေရန် ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့ခြင်းအကြောင်းမှာဤသို့တည်း။ ဘုရားရှင်သည်ဝေသာလီပြည်၊ မဟာဝန်တော၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဝဍ္ဎမည်သောလိစ္ဆဝီမင်းသည် စဉ်းစားဆင် ခြင်ဉာဏ်ကင်းမဲ့သူဖြစ်သည်နှင့်အညီ မေတ္တိယဘူမဇကရဟန်းတို့၏ ဂုံးချောစကားကိုလိုက်နာ၍ မလ္လမင်း၏သား အရှင်ဒဗ္ဗရဟန်း အား ပျက်စီးစိမ့်သောငှာ မိမိ၏မယားနှင့် အယုတ်တမာစွပ်စွဲ၍ ဘုရားရှင်အားလျှောက်ထားသည်။ ထိုအခါဘုရားရှင်သည် သံဃာအားလုံး အားစည်းဝေးစေ၍ ကိုယ်တော်တိုင် စစ်ဆေးမေးမြန်းလတ်သော် ရှင်ဒဗ္ဗတွင် ထိုကိစ္စနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မြူမှုန်တစ်စေ့မျှပြစ်မှုမရှိ ကြောင်းထင်ရှားလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရားရှင်က (၁) ရဟန်းတော်တို့အား ပစ္စည်းလေးပါးမရစိမ့်သော ငှာလုံ့လပြုခြင်း၊ (၂) ရဟန်းတော်တို့အား ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေရန်၊ မတိုးပွားစေရန်လုံလပြုခြင်း၊ (၃) ရဟန်းတော်တို့အား ဤနေရာ၊ထိုနေရာတို့၌ မနေရစိမ့်သောငှာလုံ့လပြုခြင်း။ (၄) ရဟန်းတော်တို့ကို ဆဲရေးခြင်းဆယ်ပါးတို့ဖြင့် ဆဲရေးရေရွတ်ခြင်း။ (၅) ရဟန်းတစ်ပါးနှင့်တစ်ပါး စိတ်ဝမ်းကွဲပြားအောင် လုံ့လပြုခြင်း။ (၆) ဘုရားရှင်၏ကျေးဇူးမဲ့ကိုကဲ့ရဲ့ပြောဆိုခြင်း။ (ရ) တရားတော်၏ကျေးဇူးမဲ့ကိုကဲ့ရဲ့ပြောဆိုခြင်း။ (၈) သံဃာတော်၏ကျေးဇူးမဲ့ကိုကဲ့ရဲ့ပြောဆိုခြင်း။ အထက်ဆိုခဲ့သောအချက်ရှစ်ချက်တွင် တစ်ချက်ချက်နှင့်ပြည့်စုံစွာ လုံ့လအားထုတ်ပြုလုပ်သူ ဥပါသကာသို့မဟုတ် ဥပါသကီအား ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇန သပိတ်မှောက်ကံပြုခြင်းငှာ ငါခွင့်ပြုတော်မူသည်ဟု စူဠဝါပါဠိ တော်၌လာရှိသည်။
ထိုအခါကသပိတ်မှောက်သည်ဆိုရာ၌ သပိတ်ကိုအောက်သို့ မျက်နှာထားသောအားဖြင့် ပြုမူသည်မဟုတ်။ သပိတ် မှောက်ခြင်းခံရသော ဒါယာကာယောက်ျား ဒါယိကာမိန်းမတို့ လှူဒါန်းသော လှူဖွယ်ဝတ္တုပစ္စူည်းလေးပါးတို့ကို ရဟန်း တိုင်းကမသုံးဆောင် ကြခြင်းပေတည်း။ ဇမ္မူဒီပါရှိ အခြားသောရဟန်းတို့အားလည်း မသုံးစွဲမသုံးဆောင်ကြရန်တိုက် တွန်းနှိုးဆော်ကြသည်။ ထိုသို့ပြုရခြင်းကား အကျင့်သိက္ခာနှင့်ပြည့်စုံသောရဟန်းကောင်း ရဟန်းမြတ်ကို အပြစ်ပြောဆို သည့်ဒါယကာ ဒါယိကာမတို့ နောင်အခါအသိတရားရ၍ လိမ်မာယဉ်ကျေးလာကြရန် အကျိုးကိုမျှေှာ်ကိုးဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုဒါယကာ ဒါယိကာမတို့သည် နောင်တတရားရကာ လိမ်မာ ယဉ်ကျေးလာပြီးလျှင် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် တောင်းပန် တိုးထျှိုးလာပါက သပိတ်လှန်ခြင်းကိုဆောင်ရွက်ကြရမည်။ တောင်းပန်တိုးလျှိုးခြင်း မပြုလာသေးပါကဆိုခဲ့ သောဒါယိကာ ဒါယကာမတို့၏ လှူဖွယ်ဝတ္တုပစ္စည်းလေးပါးတို့ကို မသုံးဆောင်အပ်ဟူ၍ ဘုရားရှင်က ပညတ်တော်မူခဲ့လေသည်၊။ ဤသို့ဖြင့်သပိတ်မှောက်ခြင်းကိစ္စသည် သာသနာရေး ကိစ္စတစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ယခုခေတ်တွင်မူ နိုင်ငံရေး လောက၌ခေတ်စားနေသော နိုင်ငံရေးလက်နက်တစ်ရပ် ဖြစ်နေပေသည်။ အလုပ်သမားနှင့်အလုပ်ရှင်၊ ကျောင်းသားနှင့် ကျောင်းအာဏာပိုင်များ ပဠိပက္ခအရေးများတွင် သပိတ်မှောက်ခြင်းတည်းဟူသော လက်နက်ကိုမကြာခဏ စွဲကိုင်အသုံးပြုကြသည်။ ထိုအစဉ်အလာကား အနောက်နိုင်ငံများမှ ကူးစက်လာသော အစဉ်အလာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။
အနောက်နိုင်ငံများတွင် သပိတ်မှောက်ခြင်းကို ဗွိုင်းကော့လုပ်သည်ဟုခေါ်ဆိုသည်။ ဗွိုင်းကော့လုပ်သည်ဟု ဆိုလျှင်အများသဘောသို့မလိုက်လျော၊ အများသဘောနှင့် မကိုက်ညီဘဲဖီလာကန့်လန့်ပြုသူအား လူအများသဘောသို့ လိုက်လျောသည်အထိ အဆက်အဆံမပြုဘဲနေကြခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဗွိုင်းကော့ဟူသောဝေါဟာရသည် အိုင်ယာလန်ပြည်မှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့၍ ကပ္ပီတန် ချားကန်နင်ဂမ်ဗွိုင်းကော့၏ အမည်ကိုအစွဲပြု၍ ခေါ်တွင်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကပ္ပီတန်ဗွိုင်းကော့သည် လော့အန်းအမည် ရှိမူးမျိုးမတ်နွယ်တစ်ဦး၏ နယ်မြေကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်။ ၁၈၈ဝပြည့်နှစ်တွင် ဗွိုင်းကော့သည် လယ်မြေသီးစားသမားများအပေါ် အတင်းအကြပ်အခွန်ကောက်ခံခြင်း၊ မြေယာအငှားချထားရေး၌ နိုင့်ထက်စီးနင်းဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကြောင့် မြေငှားများသည် မခံမရပ်နိုင်ဘဲမြေပိုင်ရှင်၊ သို့မဟုတ် ကိုယ်စားလှယ်အား လုံးဝအဆက်အဆံမပြုဘဲဝိုင်းပယ်ထားကြ ရန်ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ဗွိုင်းကော့က အလျှော့မပေးမချင်း မြေငှားတို့သည် သွေးစည်းညီညွတ်ကာ ဗွိုင်းကော့အား ဝိုင်းပယ် ထားသည်သာမက ဗွိုင်းကော့၏လုပ်ငန်းများကို အနှောက်အယှက်ပေးခြင်း၊ ဗွိုင်းကော့အား ခြိမ်းခြောက် ခြင်းများပြုလုပ်ကြလေရာ နောက်ဆုံးတွင် ဗွိုင်းကော့သည် လက်လျှော့အရှုံးပေး၍ ထိုနယ်မှထွက်ခွာသွားရလေသည်။ ထို့နောက်တွင်အိုင်ယာလန်ပြည်တွင် အမျိုးသားရေး တိုက်ပွဲအမျိုးမျိုး၌မဆက်ဆံရေး၊ ဝိုင်းပယ်ရေးလမ်းစဉ်သည် အလွန်တွင်ကျယ်ခေတ်စားလာသည်။ ထိုအခါထိုလမ်းစဉ်ဖြင့် ပထမဆုံးလက်တည့်စမ်းခံရသူက ပ္ပီတန်ဗွိုင်းကော့ကို အစွဲပြု၍ ဗွိုင်းကော့ လုပ်သည်ဟုဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ ထိုဝေါဟာရ သည်အခြားနိ်ုင်ငံများ၌ပါ အသုံးအစွဲများလာသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ ထိုဝေါဟာရကို သပိတ်မှောက်သည်ဟူ၍ မြန်မာမှုပြုလိုက်ကြသည်။
နောင်အခါတွင် အထူးသဖြင့် အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမား၊ ကျောင်းအာဏာပိုင်နှင့်ကျောင်းသားများ အရေးတို့တွင် ထိုလမ်းစဉ်ကိုကျင့်သုံးလာကြသည်။ အလုပ်သမားများသည် အလုပ်ရှင်များထံမှ မိမိတို့ လိုလားချက်များ ရရှိစေရန် အလုပ်မဆင်းဘဲသပိတ်မှောက်ကြ သည်။ ကျောင်းသားများသည်ကျောင်း အာဏာပိုင်များထံမှ မိမိတို့လိ်ုလားချက် များရရှိရန်ကျောင်းမတက်ဘဲ သပိတ်မှောက် ကြသည်။ ထိုသပိတ်မှောက်လမ်းစဉ်ကို ကျင့်သုံးမှုများ ပြားလာသဖြင့် သပိတ်မှောက်ခြင်းကို အက်ဥပဒေဖြင့်တားမြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအက်ဥပဒေမျိုးကိုမြန်မာနိုင်ငံ၌ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ပြန်ခဲ့လေသည်။ သပိတ်မှောက်လမ်းစဉ်သည် မိမိတို့အလိုရှိရာ တောင်းဆိုမှု၌ တောင်းဆိုချက်များသည်မူမှန်၍ တောင်းဆို သူများသည် စည်းလုံးညီညွှတ်ပါက အလွန်ထိရောက်သော လက်နက်ဖြစ်ပေသည်။ အလုပ်သမားများသပိတ်မှောက်၍ အလုပ်မဆင်းဘဲနေသဖြင့် အလုပ်ရှင်တို့၏ အလုပ် စက်ယန္တရားများ မလည်နိုင်တော့ဘဲရပ်တန့်နေခဲ့ကြရာ လုပ်ငန်းထိခိုက် နစ်နာဆုံးရှုံးမှု များစွာဖြစ်စေလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၌ ရန်ကုန်ကောလိပ် ပညာရေးသပိတ်မှောက်ခြင်းမှအစပြု၍ သပိတ်မှောက် လမ်းစဉ်ခေတ်စားခဲ့သည်။ ထိုသပိတ်အရေးသည် တစ်မျိုးသားလုံး၏မျိုးချစ်စိတ်ကို နှိုးဆွပေးကာ စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ရရှိစေခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ဖော်ပြသင့်ဖော်ပြထိုက်သော အခြား သပိတ်မှောက်ခြင်းများမှာ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှပင်အစပြုခဲ့၍ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းများသို့ပါ ကူးစက်သွားသော ကျောင်းသားသပိတ်၊ ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှအစပြုကာ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးသို့ကူးစက် သွားသော ကျောင်းသားသပိတ်၊ ထိုသပိတ်နှင့် ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ရေနံမြေသပိတ်၊ အလုပ်ရုံစက်ရုံ များသပိတ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းနေချိန်တွင် ပုလိပ်(ရဲ)အဖွဲ့နှင့် အစိုးရအမှုထမ်းပေါင်းစုံ သပိတ်ကြီးတို့ကား မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်လောက်သော သပိတ်မှောက်ခြင်းများဖြစ်ပေသည်။ နိုင်ငံလူထုနိုးကြားရေး၊ အမျိုးသားရေး ပြင်းပြရေးနှင့်မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ကြီးမားသောအထောက်အကူများ ကိုပေးခဲ့သည်။ စီးပွားရေးသပိတ်မှောက်ခြင်းများလည်းရှိသေးသည်။ ထိုသို့သပိတ်မှောက်ခြင်းမျိုးမှာ တစ်နိုင်ငံထွက်ပစ္စည်း အသုံးအဆောင်များကို တစ်နိုင်ငံက အသုံးမပြုဘဲ နေခြင်းဖြစ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဝံသာနုခေတ်က မျိုးချစ်စိတ်တက်ကြွနေသော တိုင်းရင်းသူတိုင်းရင်းသားများသည် နိုင်ငံခြားပစ္စည်းများကိုမသုံးစွဲကြဘဲ တိုင်းရင်းဖြစ်ပင်နီချောနှင့် ယောထမီ၊ ယောလုံချီတို့ကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ အိန္ဒိယသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရရန်ဆန္ဒပြသောအားဖြင့် ဗြိတိသျှ ကုန်ပစ္စည်းများကို သပိတ်မှောက်ကာ တိုင်းရင်းဖြစ်များကိုသာ သုံးစွဲဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ခေတ်မတိုင်မီ က အမေရိကန်အမျိုးသမီးများသည် ဂျပန်ပိုးဖြင့်ပြုလုပ်သော ခြေအိတ်များကို မသုံးစွဲဘဲသပိတ်မှောက်ခဲ့ကြသည်။ အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲကိုအစပျိုးခဲ့သော ဗော့စတွန်မြို့မှ လက်ဖက်ခြောက်သွန်ပစ်မှုကြီးသည်လည်းဗြိတိသျှကုန် ပစ္စည်းများကို သပိတ်မှောက်သည့် သဘောတရားပင် ဖြစ်လေသည်။
သာပေါင်းလေးရွာ၊ ကျွန်းလျှားကြီး
သာပေါင်းလေးရွာ၊ ကျွန်းလျှားကြီး
ဘိုကုန်းရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ဘိုကုန်းရွာ (Bokone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ရွာသီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၁၆၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံစုရွာ၊ ကျုံပေါ်
ကံစုရွာ၊ ကျုံပေါ်
ယင်းမကျောက်တောင်ရွာ
ယင်းမကျောက်တောင်ရွာ
ချေးချွတ်စရာ
ချေးချွတ်စရာပစ္စည်းများတွင် ကျွနု်ပ်တို့ နေ့စဉ်အသုံးပြုနေ သော ဆပ်ပြာသည် အတွေ့အများဆုံးပင် ဖြစ်သည်။ ဆပ်ပြာက အညစ်အကြေးများကို စင်ကြယ်အောင်ချွတ်ပစ်ပုံမှာ ဆန်းကြယ် ၏။ အညစ်အကြေးတို့သည် အများအားဖြင့် ဆီကဲ့သို့ စေးကပ် လှသဖြင့် ရေမစိုနိုင်ချေ။ သို့သော် ဆပ်ပြာသည် အညစ်အကြေး ကို ရေစိုအောင် ပြုနိုင်၏။ ဆေးကြောဖွတ်လျှော်သောအခါ အညစ်အကြေးတို့သည် ရေစို၍ ဆပ်ပြာမှုန့်တွင် လိုက်ပါသွား လေသည်။
ချေးချွတ်စရာပစ္စည်းတွင် ရေ၏မျက်နှာပြင် တင်းအားကို နှိမ့်ချပေးနိုင်သော သတ္တိရှိသည်။ ရေ၏ မျက်နှာပြင် တင်းအား နိမ့်ကျသွားသောအခါ ဆပ်ပြာရည်မှ အမြှုပ်ထလာသည်။ ဆပ်ပြာတွင် ဖက်တီးအက်ဆစ်နှင့် ဆိုဒီယမ်တို့ ပေါင်းစပ်နေ သော ဓာတ်ဆားများ ပါဝင်သည်။ အဆိုပါ ဓာတ်ဆား မော်လကျူးတွင် ပါဝင်သော ဆိုဒီယမ်အက်တမ်တို့သည် ရေနှင့် ပူးပေါင်းလိုသောသဘောရှိ၍ ဖက်တီအက်ဆစ် အစိတ်အပိုင်း များက ဆီကဲ့သို့ စေးကပ်သောပစ္စည်းများဖြင့် ပူးပေါင်းလိုသော သဘော ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဆပ်ပြာမော်လီကျူးတို့သည် ရေ ကို အညစ်အကြေးတို့နှင့် ပူးပေါင်းအောင် ပြုသည်။ ထိုအခါ အညစ်အကြေးတို့သည် ရေနှင့်အတူ ဆေးကြောပစ်ရာသို့ လိုက်ပါသွားလေသည်။
ဆပ်ပြာအပြင် အခြားချေးချွတ်စရာများ ရှိသေးသည်။ ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် အပြင်းရည်နှင့် ကြက်ဆူဆီကို ပေါင်း စပ်ပေးသောအခါ ဆပ်ပြာကဲ့သို့ပင် အသုံးပြုနိုင်သော ချေးချွတ် စရာ ဆီအနီတစ်မျိုးကို ရသည်။ ဓာတ်ဆီချက်ရာမှ ရသည့် 'တီပေါ'ခေါ် ဆိုဒီယမ်ဓာတ်ဆားသည်လည်း ယခုအခါ အသုံး များသော ချေးချွတ်စရာ ပစ္စည်းတစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကလည်း ဂျာမန်လူမျိုးတို့သည် ကုတ် မီးသွေးနှင့် ရေနွေးငွေ့တို့မှ ဖက်တီးအက်ဆစ်ဆပ်ပြာနှင့် ချေးချွတ်စရာပစ္စည်းများကို တစ်နည်းတစ်လမ်းပြုလုပ်၍ သုံးစွဲခဲ့ ကြလေသည်။
သရက်ချောင်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
သရက်ချောင်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
ဇီးကရောန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဇီးကရောန်ရွာ(Zeekarong)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မိုင်းခတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းခတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၃ ဦး၊ မ ၂၁၉၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၃၂၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကပ်တိုင်ကန်
သမိုင်းကြောင်း
ဆည်တည်ဆောက်မှုကြောင့် ရေအောက်သို့ နစ်မြုပ်ခဲ့ရသည့် မြေနေရာသည် ထိုဒေသရှိ သီးနှံစိုက်ပျိုးနိုင်သည့် မြေနေရာ၏ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ၎င်းမြေနေရာများအပြင် ၂၉ စတုရန်းမိုင် (၇၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည့် အစိုးရပိုင်သစ်တောနှင့် ၂၃၄ စတုရန်းမိုင် (၆၁၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ရှိသည့် အခြားသစ်တောတစ်ခုလည်း ရေအောက်သို့ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။ စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၁၀၀၀၀၀ နီးပါးရှိသည့် မိသားစု ၁၈၀၀၀ ခန့်သည် ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။  ဘုရင်  Chakmas ၏ နန်းတော်သည်လည်း ရေလွှမ်းခဲ့ကာ ယခုအခါတွင် ရေအောက်သို့ ရောက်ရှိလျက်ရှိသည်။
ကစွန်းမြောင်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကစွန်းမြောင်ရွာ (Kasunmyaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ပြင်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြင်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၆ ဦး၊ မ ၅၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၄
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ ကဏ္ဍ:၂၀၀၄
အင်းဘဲရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
အင်းဘဲရွာ (Innbe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ အင်းဘဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်တပ်ယန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
အင်တပ်ယန်ရွာ(Intatyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မံမော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံမော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃ ဦး၊ မ ၁၇၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တုံကုန်းရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
တုံကုန်းရွာ (Tonkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ လွယ်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၂၆ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယ်ဦးရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လယ်ဦးရွာ (Lelu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်ချိုင်းစရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
SMACS J0723.3-7327
SMACS J0723.3-7327 သည် ဂလက်ဆီ အစုအပြုံဖြစ်ပြီး လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၄.၆ ဘီလီယံအကြာမှ ဖွဲ့တည်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင် ဗိုလန် ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။    ယင်းအား ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းမှ မြင်ရလေ့ရှိပြီး ဟာဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်နှင့် အခြားတယ်လီစကုပ်တို့မှ ရုပ်ပုံများ ရိုက်ယူလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂလက်ဆီ အစုအပြုံများ ကဏ္ဍ:ဗိုလန် (ကြယ်စုတန်း)
ထပတိသုတ်
ဘုရားရှင်ကောသလနိုင်ငံတော်အတွင်း ဒေသစာရီကြွတော်မူစဉ် လမ်းခရီး၌ ဣသိဒတ္တနှင့် ပုရာဏဟူသော လက်သမားဆရာတို့က “မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိနေပြည်တော်မှ ကောသလနိုင်ငံတော်အတွင်း ကောသလနိုင်ငံမှ မလ္လနိုင်ငံ၊ မလ္လနိုင်ငံမှ ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ၊ ဝဇ္ဇီနိုင်ငံမှ ကာသိနိုင်ငံ၊ ကာသိနိုင်ငံမှ မဂဓနိုင်ငံများသို့ ဒေသစာရီ ကြွတော်မူမည်။ ကြွတော်မူ၏ဟူသော သတင်းစကားကြားသိရသည့်အခါ မိမိတို့၌ “မြတ်စွာဘုရားသည် ငါတို့နှင့် ဝေးတော့မည်”ဟု မနှစ်မြို့ခြင်း၊ စိတ်မချမ်းသာခြင်း ဖြစ်ရပါကြောင်း၊ မဂဓနိုင်ငံအစရှိသည်တို့မှ သာဝတ္ထိမြို့တော်သို့ ဒေသစာရီကြွတော်မူ လာပြီဟူသော သတင်းကို ကြားသိရသည့်အခါ နှစ်လိုဝမ်းမြောက်ခြင်း ဖြစ်ရပါကြောင်း” လျှောက်ထားကြပါသည်။
ဘုရားရှင်က ထိုသို့အနတ္တမနတာ၊ ဒေါမနဿတာဖြစ်ကြရခြင်းသည် “ဃရာဝါသ၏ သမ္ဗာဓ ရဇာပထ”ကြောင့် ဖြစ်၏။ ပဗ္ဗဇ္ဇာသည် “အဗ္ဘောကာသ” ဖြစ်၏။ လက်သမားတို့ အပ္ပမာဒတရားနှင့် ပြည့်စုံထိုက်၏ဟု ဘုရားရှင်က မိန့်တော်မူပါသည်။ လက်သမားတို့က “ဃရာဝါသ သမ္ဗာဓထက် သမ္ဗာဓတရ၊ သမ္ဗာဓသင်္ခါတတရဖြစ်သော သမ္ဗာဓ” ရှိပုံကို ကောသလဘုရင်၏ ဥယျာဉ်တော် ထွက်ရာ အခါဖြစ်ပုံဖြင့် ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားကြပါသည်။
လက်သမားတို့ သင်တို့သည် ဗုဒ္ဓအဝေစ္စပသာဒ၊ ဓမ္မအဝေစ္စပသာဒ၊ သံဃေ အဝေစ္စပသာဒ၊ ဝိဂတမလမစ္ဆေရ ဒါနသံဝိဘာဂရတ-ဟူသော သောတာပန် အရိယာသာဝက၏ ဓမ္မလေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံကြ၏။ ကောသလနိုင်ငံတော်အတွင်း၌ သင်တို့နှင့်တူသောသူ မည်မျှရှိသနည်းဟု ဘုရားရှင်က မိန့်တော်မူသည့်အခါ “လာဘာ နော ဘန္တေ” အစရှိသည်ဖြင့် ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားသည့်သုတ်။
မိတ္ထီလာခရိုင်
မိတ္ထီလာခရိုင် (Meiktila District) သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မိတ္ထီလာမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
မိတ္ထီလာခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
နယ်နိမိတ်
မိတ္ထီလာခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မှ တောင်ကြီးခရိုင်နှင့် ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ တောင်ဘက်တွင် ရမည်းသင်းခရိုင်၊အနောက်ဘက်တွင် ညောင်ဦးခရိုင်နှင့် မြင်းခြံခရိုင်၊ မြောက်ဘက်တွင် မြင်းခြံခရိုင်နှင့် ကျောက်ဆည်ခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
မိတ္ထီလာခရိုင်၏ အရှေ့ပိုင်းသည် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းများဖြစ်သည်။ အနောက်ပိုင်းသည် အများအားဖြင့် ညီညာပြန့်ပြူးမှုရှိသည်။ မလှိုင်မြို့နယ်၏ အနောက်ပိုင်းသည် ပုပ္ပါးတောင်နှင့် ထိစပ်နေသော တောင်တန်းများ တည်ရှိသည်။
ရေဆင်း
ခရိုင်အတွင်း မြစ်၊ချောင်းများ နည်းပါးသည်။ မိတ္ထီလာမြို့တွင် မိတ္ထီလာကန် တည်ရှိသည်။
ရာသီဥတု
မိတ္ထီလာခရိုင်၏ ရာသီဥတုသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည်။
လူဦးရေ
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် မိတ္ထီလာခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၈၈၁,၅၃၀ ဖြစ်ကာ ကျား ၄၀၈,၀၄၅နှင့် မ ၄၇၃,၄၈၅ဖြစ်သည်။ မိတ္ထီလာမြို့နယ်သည် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်ကာ မလှိုင်မြို့နယ်သည် လူဦးရေအနည်းဆုံး ဖြစ်သည်။ ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၂၀.၂ရာခိုင်နှုန်းသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး
မိတ္ထီလာခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးသော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် မိထီလာမြို့နယ်သည် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးသည်။ စပါး၊ ပြောင်း၊ ပဲ၊ နှမ်း၊ မြေပဲ၊ ချည်မျှင်နှင့် အဝတ်အထည်များကို နိုင်ငံအနှံ့ တင်ပို့သည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
မိတ္ထီလာခရိုင်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး ပြည်ထောင်စုလမ်းသည် မိတ္ထီလာနှင့် ဝမ်းတွင်း မြို့များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ မိတ္ထီလာမြို့သည် မြန်မာပြည်အရှေ့ပိုင်းသို့ ဆက်သွယ်သည့် မိတ္ထီလာ-တောင်ကြီးလမ်း၏ အစဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီးသည် ခရိုင်အတွင်းမှ ဖြတ်သန်းသွားကာ မိတ္ထီလာမြို့ အနောက်ဘက်မှ လမ်းပေါ်သို့ တက်ရောက်နိုင်သည်။
ပညာရေး
မိတ္ထီလာခရိုင်တွင် အခြေခံပညာကျောင်းများသာမက အဆင့်မြင့်ပညာကျောင်းများစွာပါ တည်ရှိသည်။ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ တက္ကသိုလ်များ၊ နည်းပညာ၊ ကွန်ပျူတာ၊ စီးပွားရေး၊ လေကြောင်းနှင့် အာကာသပညာတက္ကသိုလ် စသည့်ကျောင်းများ တည်ရှိသည်။
ကျန်းမာရေး
မိတ္ထီလာခရိုင်တွင် ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံများအပြင် ခုတင်(၅၀၀) တပ်မတော်ဆေးရုံလည်း တည်ရှိသည်။
ချွန်းစုရွာ၊ စစ်ချောင်း
ချွန်းစုရွာ၊ စစ်ချောင်း
ရွာလယ်သောင်ရွာ၊ သဖန်းချို
ရွာလယ်သောင်ရွာ၊ သဖန်းချို
ငွေတွင်းတူးရွာ၊ ငွေတွင်းတူး
ငွေတွင်းတူးရွာ၊ ငွေတွင်းတူး
ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီ
ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီ(general theory of relativity သို့မဟုတ် Einstein's theory of gravity) သည် အဲလ်ဘတ် အိုင်းစတိုင်း မှ ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သော ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာ ဂျီဩမေတြီသီအိုရီဖြစ်သည်။ ခေတ်ပေါ်ရူပဗေဒတွင် လက်ရှိအသုံးပြုနေသော ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာ ရှင်းလင်းဖော်ပြချက်လည်း ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီသည် အထူးနှိုင်းရသီအိုရီနှင့် နယူတန်၏ စကြဝဠာဆိုင်ရာဒြပ်ဆွဲအားနိယာမ တို့ကို ယေဘုယျကျမျှတအောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်းအားဖြင့် အာကာသနှင့် အချိန်ကို သို့မဟုတ် အာကာသအချိန်ကို ဂျီဩမေတြီဂုဏ်သတ္တိအဖြစ် ပေါင်းစည်း၍ ရှင်းလင်းဖော်ပြပေးသည်။ အာကာသအချိန်၏ ကွေးညွတ်မှုသည် ပါဝင်တည်ရှိနေသည့် အားလုံးသော ဒြပ်နှင့် ရောင်စဉ်တို့၏ စွမ်းအင်နှင့် အဟုန်တို့ဖြင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်သည်။ ဆက်စပ်မှုကို အိုင်းစတိုင်း စက်ကွင်းညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြသည်။
ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီ၏ ဟောကိန်းအချို့သည် ရှေးရိုးရူပဗေဒမှ ဖော်ထုတ်ပေးသော ဟောကိန်းများဖြင့် သိသိသာသာ ကွဲပြားခြားနားသည်။ အထူးသဖြင့် အချိန်ပါဝင်ခြင်း၊ အာကာသ၏ ဂျီဩမေတြီ၊ လွတ်လပ်စွာကျဆင်းသော အရာဝတ္တု၊ အလင်းပျံ့နှံ့မှု စသည်တို့ဖြင့် သက်ဆိုင်လျှင် သိသာစွာ ကွဲပြားခြားနားသည်။ ဥပမာတို့မှာ ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာ အချိန်အလိုက်ပြောင်းလဲခြင်း၊ ဒြပ်ဆွဲအားမှန်ဘီလူး၊ အလင်း၏ ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာ အနီရွေ့ခြင်း၊ ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာ အချိန်နှေးခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ယနေ့အချိန်အထိ စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုများနှင့် စမ်းသပ်တွေ့ရှိချက်များ အားလုံးသည် ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိကြောင်း အတည်ပြုပြီး ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီသည် တစ်ခုတည်းသော ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာ နှိုင်းရသီအိုရီ မဟုတ်သော်လည်း လက်တွေ့ရလဒ်များဖြင့် အမြဲကိုက်ညီသော အရိုးရှင်းဆုံး သီအိုရီဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ မဖြေရှင်းနိုင်သေးသော မေးခွန်းများလည်း ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီအား ကွမ်တမ်ရူပဗေဒဖြင့် မည်ကဲ့သို့ ညီညွတ်အောင် ပေါင်းစည်းကာ ပြီးပြည်စုံပြီး ကိုယ်တိုင်ညီညွတ်မှုရှိသော ကွမ်တမ်ဒြပ်ဆွဲအားသီအိုရီကို မည်သို့ ဖော်ထုတ်ရမည်နည်း ဆိုသည့်မေးခွန်းမျိုး ဖြစ်သည်။
အိုင်စတိုင်း၏ သီအိုရီသည် နက္ခတ္တရူပဗေဒနှင့် ပတ်သက်၍ အရေးပါသော ဖော်ထုတ်ချက်များ ရှိသည်။ ဥပမာ တွင်းနက်များ ဖြစ်သည်။ တွင်းနက်ဆိုသည်မှာ ၎င်း၏ အာကာသအချိန်သည် လွန်စွာ ကွေးညွတ်နေ၍ အလင်းအပါအဝင် မည်သည့်အရာမှ လွတ်မြောက်နိုင်ခြင်းမရှိသော နေရာဒေသဖြစ်သည်။ ဒြပ်ထုကြီးမားသော ကြယ်ကြီးများ ပြိုကွဲခြင်းဖြင့် တွင်းနက်များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အချို့သော အာကာသဝတ္တုများမှ ထုတ်လွှတ်သော ရောင်ခြည်များသည် တွင်းနက်များကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း လုံလောက်သော သက်သေများ ရှိပြီးဖြစ်သည်။ ဥမာ မိုက်ကရိုကွာဆာများနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသောဂလက်ဆီဝတ်ဆံ များသည် ကြယ်ဒြပ်ထုပမာဏရှိ တွင်းနက်များနှင့် များစွာပိုမိုဒြပ်ထုကြီးမားသော တွင်းနက်အမျိုးအစားများကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဒြပ်ဆွဲအားကြောင့် အလင်းကွေးညွတ်သောအခါ ဒြပ်ဆွဲအားမှန်ဘီလူးကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဥပမာ ကြားနေရာရှိ ဒြပ်ထုကြီးမားသောအရာက ဝေးလံသော အာကာသမှ အရာဝတ္တများ၏အလင်းကို ကွေးညွတ်စေသောအခါ ၎င်းဝေးလံသော အရာဝတ္တုကိုပင် ပုံရိပ်အများအပြား မြင်ရခြင်းဖြစ်သည်။ ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီသည် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်းများ၏ တည်ရှိမှုကိုလည်း ဟောကိန်းထုတ်ထားရာ LEGO ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်းများ တိုင်းတာရေးကိရိယာက ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင်  ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာလှိုင်းများကို တိုက်ရိုက်တိုင်းတာ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီသည် လက်ရှိ စကြဝဠာပြန့်ကားမှု ပုံစံအခြေပြုထားသော သီအိုရီလည်းဖြစ်သည်။
ဒါးဂွင်ဆည်
ဒါးဂွင်ဆည်
ဒါးကွင်းဆည် သို့မဟုတ် သံလွင်မြစ်အောက်ပိုင်းဆည်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်း သံလွင်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ရန် လျာထားသည့် ဆည် ၅ ခုအနက်မှတခု ဖြစ်သည်။ ဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မဲဟောင်ဆောင်ခရိုင် နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ကရင်ပြည်နယ် နယ်စပ်တွင် ရှိသည်။ ၎င်းဆည်ကို အထက်ပိုင်း ဝဲကြီးဆည်အတွက် ရေတင်ပို့လွှတ်ပေး ရန် သိုလှောင်ဆည်အဖြစ် တည်ဆောက်မည် ဖြစ်သည်။ ဒါးကွင်းဆည်ကို ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ စတင်၍ ကြံစည်ထားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် မြန်မာအစိုးရတို့ လျှပ်စစ်ဝယ်ယူရေးအတွက် နားလည်မှုစာချွန်လွှာတရပ်ကို သဘောတူညီ လက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ခဲ့သည်။
ပတ်သက်နေသည့် ကုမ္ပဏီများ
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေး အာဏာပိုင်အဖွဲ့ [Eletricity Generating Authority of Thailand (EGAT)] သည် ဒါးကွင်းဆည်တည်ဆောက်ရေးအတွက် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်းကပင် အစီအစဉ် ရေးဆွဲရေးလုပ်ငန်းများ၌ ပါဝင် ပတ်သက်နေခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်းတွင် ဆည်တည်ဆောက်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ လေ့လာမှုများ ဆောင် ရွက်ခဲ့ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံမှ လျှပ်စစ်စွမ်းအား ထုတ်လုပ်မှု ကုမ္ပဏီ Electric Power Development Company (EPDC) က ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀ဝ၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ ကုမ္ပဏီကြီး ၃ ခုက မြန်မာနိုင်ငံ သံလွင်မြစ်မှ လျှပ်စစ် ထုတ်ယူရေးအတွက် မဟာဗျူဟာအရ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူညီချက်တရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ သဘောတူညီချက် အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို မသိရှိရပါ။
ထိုင်းနိုင်ငံမှ
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေး အာဏာပိုင်အဖွဲ့ [Eletricity Generating Authority of Thailand (EGAT)]
ဂျပန်နိုင်ငံမှ
လျှပ်စစ်စွမ်းအား ထုတ်လုပ်မှု ကုမ္ပဏီ Electric Power Development Company (EPDC)