cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သောမဒတ္တဇာတ်
ရသေ့သောက ပူဆွေးလှ
“အို-သောမဒတ် … သေ၍ အိပ်နေသော ဆင်ကား အခြားဆင် မဟုတ်ပေ၊ သင် သောမဒတ် ဖြစ်ခဲ့၏တကား၊ မာလောနွယ် ညွန့်ကြီးကို ဖြတ်ကာ မြေ၌ ချထားသကဲ့သို့ သင် သောမဒတ်သည် မြေ၌ အိပ်၍ ဩော် … သေခဲ့လေပြီတကား” –
ဟု ငိုကြွေး မြည်တမ်းပြန်၏။
သံယောဇဉ်စွဲလှ ဖြေမရ
ထိုခဏ၌ သိကြားမင်းသည် လူ့ပြည်သို့ ကြည့်လတ်သော် ငိုကြွေးနေသော ရသေ့ကိုမြင်လျှင် ဤရသေ့ကား သားမယားကို စွန့်၍ ရဟန်းပြုခဲ့ပါလျက် ဤဆင်ငယ်ကို သားအမှတ်ဖြင့် ငိုကြွေဘိ၏၊ သံဝေဂရစေ၍ သတိဖြစ်စေမည်ဟု ရသေ့ကျောင်းသို့သွား၍ ကောင်းကင်၌ တည်လျက် -
“အို-ရသေ့ … သေလေပြီးသောသူကို စိုးရိမ်ပူဆွေး ငိုကြွေး မြည်တမ်းခြင်းသည် လူအဖြစ်မှ လွတ်၍ ရဟန်းအဖြစ်နှင့် ပြည့်စုံသော သင့်အား မကောင်းပါ” –
“အို-သိကြားမင်း … လူ ဖြစ်စေ၊ သားငှက်တိရစ္ဆာန်ဖြစ်စေ ပေါင်းဖော်ခြင်းကြောင့် စိတ်နှလုံး၌ ချစ်ခြင်း ဖြစ်နေသော သတ္တဝါကို မစိုးရိမ်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ပါ” –
ဟု သိကြားမင်းအား ပြောဆိုပြန်၏။
စိုးရိမ်မှုရေး သိပေး
ထိုအခါ သိကြားမင်းသည် ရသေ့ ငိုကြွေးနေသည့် အဖြစ်ကို သတိပေးလို၍ -
“အို-ရသေ့ … စင်စစ် ငိုကြွေး မြည်းတမ်းသဖြင့် ပစ္စုပ္ပန်ဘဝမှ ကင်းပြတ်ေ သေလွန်ပြီးသော သူသည် အကယ်၍ ထလာပါမူ ငါတို့ အလုံးစုံသည် စည်းဝေး၍ အချင်းချင်း၏ ဆွေမျိုးဉာတိတို့ကို ငိုကြွေးမြည်တမ်းပါကုန်အံ့” –
သိကြား ဟောပြ တရားရ
ရသေ့သည် သိကြားမင်း စကားကို ကြားလျှင် သတိရ​၍ စိုးရိမ်သောက ကင်းပျောက်လျက် မျက်ရည်တို့ကို သုတ်ကာ -
“အို-သိကြားမင်း … ထောပတ်ဖြင့် သွန်းလောင်းအပ်သော မီးကို ရေဖြင့် သွန်းလောင်းသကဲ့သို့ စင်စစ် သောကမီးဖြင့် ပြောင်ပြောင် တောက်နေသောငါ့ကို အလုံးစုံသော စိုးရိမ်ခြင်းကို ငြိမ်းစေဘိ၏။
သင် သိကြားမင်းသည် သောကဖြင့် နှိပ်စက်သော ငါ၏သား၌ စိုးရိမ်ခြင်းကို ပယ်ဖျောက်ပေ၏။ ငါ့အား စိတ်နှလုံး၌ စူးဝင်နေသော သောကတည်းဟူသော ငြောင့်ကို သင် သိကြားမင်းသည် နုတ်အပ်စွတကား” –
“အို-သိကြားမင်း … သင်၏ စကားကို ကြားနာရ၍ ငါသည် သောကတည်းဟူသော ငြောင့်ကို နုတ်အပ်ပေပြီ၊ စိုးရိမ်သောက ကင်းပေပြီ၊ စိတ်နောက်ကျူခြင်း မရှိ၊ မစိုးရိမ် မပူဆွေး မငိုကြွေးတော့ပါ” –
ဟု သိကြားမင်းအား ချီးကျူးစကား ပြောကြားလေ၏။ သိကြားမင်းလည်း ရသေ့ကို ဆုံးမပြီး၍ မိမိနေရာ တာဝတိံသာသို့ သွားလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ရသေ့သည် - ရဟန်းကြီး။
သိကြားမင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) သေပြီးသေမည်၊ ငိုကြွေးမည်၊ မျက်ရည်မစဲရာ။
(၂) ဆွေသားမျိုးတူ၊ ငိုကြွေးမူ၊ သေသူမထရာ။
(၃) ငိုကြွေးသော်ငြား၊ ကျိုးမများ၊ တရားသက်ဝင်ရာ။
တာကန့်လန့်ရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
တာကန့်လန့်ရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
ညောင်ပင်စုရွာ၊ ညောင်ပင်သာ
ညောင်ပင်စုရွာ၊ ညောင်ပင်သာ
တွံတေးတူးမြောင်း
တွံတေးတူးမြောင်း (Twante Canal) သည် ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်လက်တက်တခုဖြစ်သော တိုးမြစ်နှင့် ရန်ကုန်မြစ်ကို ဆက်သွယ်တူးဖော်ထားသည့် တူးမြောင်းဖြစ်သည်။ အရှည် ၃၅ ကီလိုမီတာ (၂၂မိုင်) ရှည်လျားသည့် တွံတေးတူးမြောင်းသည် ရန်ကုန်မြို့တော်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းကို အမြန်ဆုံး ရောက်ရှိနိုင်သည့် ရေကြောင်းဖြတ်လမ်းတခု ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အသုံးပြုမှု များပြားသည်။ တွံတေးမြို့သည် တူးမြောင်း၏ အလယ်တဝက်နားလောက်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် တွံတေးတူးမြောင်းဟု အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ခုနှစ်များအတွင်း ရန်ကုန်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းကို ကားလမ်းများ မဖောက်လုပ်ခင်အထိ တွံတေးတူးမြောင်းသည် အတိုဆုံးနှင့် အမြန်ဆုံး ရေလမ်းကြောင်း ဖြစ်ခဲ့ပြီး အသုံပြုမှုလည်း များပြားခဲ့သည်။
တွံတေးတူးမြောင်းကို ပုံမှန်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု နည်းပါးခြင်းကြောင့် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်များမှ စ၍ နုန်းများတင်လာခြင်း၊ ရေလမ်းကြောင်း ကျဉ်းမြောင်းခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ တူးမြောင်းဝသည် ရေတိုက်စားမှုကြောင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ပေ ၆၀၀ (၁၈၀မီတာ) အထိ ကျယ်ပြန့်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့သို့ ပျက်စီးလာသော်လည်း တူးမြောင်းဝကို ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ကွန်ကရစ်တာတမံများ တည်ဆောက်ရန် အစီအစဉ်မရှိသေးသလို ရေကြောင်းပြ လမ်းညွှန်စနစ်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများလည်း ရှိနေသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီအစိုးရ အုပ်ချုပ်နေသည့် ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် တွံတေးတူးမြောင်း ဖောက်လုပ်မှုကို စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၁၅ နှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သည့် ခနောင်တိုချောင်းမှတဆင့် ဧရာဝတီ၏ မြစ်လက်တက်ဖြစ်သော တိုးမြစ်သို့ ဖောက်လုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဖောက်လုပ်ပြီးစီးသောအခါ ဗြိတိသျှလက်အောက်ရှိ မြန်မာပြည် ကုန်းတွင်းရေကြောင်းသွားလာရေး အားလုံးနီးပါးကို ကိုင်တွယ်ခဲ့သော Irrawaddy Flotilla Company, Ltd ၏ သင်္ဘောများသည် တွံတေးတူးမြောင်းကို အသုံးပြုပြီး ရန်ကုန်မှ ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းများသို့ နေ့စဉ်ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ တူးမြောင်းသည် တူးဖောက်စဉ်ကထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာပြီး ရေနက်လာသောကြောင့် ၁၉၃၅ ခုနှစ်မှစ၍ မန္တလေးသို့ သွားရောက်မည့် ကြီးမားသည့် ရေနွေးငွေ့သင်္ဘောကြီးများကို ဖြတ်သန်းခွင့် ပြုခဲ့သည်။ ယခင်က ထိုသင်္ဘောကြီးများသည် မန္တလေးသို့သွားရန် ရန်ကုန်မြစ်မှ ပင်လယ်သို့ထွက်ရပြီး ကျယ်ပြန့်သော ဧရာဝတီမြစ်ဝမှ ပြန်ဝင်ပြီး ဆန်တက်ခဲ့ရသည်။
ကိုးကား
The Twante Canal ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင် ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး
အာကင်ဆောပြည်နယ်
အံ့ဖွယ်ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် လူသိများသော အာကင်ဆောပြည်နယ်သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ တောင်အလယ်ပိုင်း ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ ထိုပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက်၌ မစ်ဇူရီပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်၌ မစ္စစ္စပီမြစ်၊ တောင်ဘက်၌ လူဝီစီယားနားပြည်နယ်နှင့် အနောက်ဘက်၌ တက္ကဆက်ပြည်နယ်နှင့် အိုကလာဟိုးမားပြည်နယ်တို့ အသီးအသီး တည်ရှိကြသည်။ အာကင်ဆောပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၅၃,၁ဝ၂ စတုရန်းမိုင်ရှိ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်များတွင် ၂၆ ခုမြောက်နေရာ၌ ရှိသည်။ ပြည်နယ် သုံးပုံနှစ်ပုံသည် သစ်တောများဖြင့် ဖုံလွှမ်းလျက် ရှိသည်။
အာကင်ဆောပြည်နယ်ကို အနောက်မြောက် တောင်ကုန်း ဒေသနှင့် အရှေ့တောင် မြေနိမ့်ဒေသဟူ၍ နှစ်ပိုင်းပိုင်းခြား နိုင်၏။ မစ္စစ္စပီမြစ်သည် ပြည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်နယ်နိမိတ် အဖြစ် တည်ရှိ၍ ထိုမြစ်၏ အကြီးဆုံးသော လက်တက်ဖြစ်သည့် အာကင်ဆောမြစ်သည် အာကင်ဆောပြည်နယ်၏ အလယ်ဗဟိုကိုဖြတ်လျက် အနောက်မှ အရှေ့သို့ စီးဆင်းလေသည်။ ထို့ပြင် ရက်မြစ်(မြစ်နီ)၊ ဝှိုက်မြစ်(မြစ်ဖြူ)၊ စိန်ဖရန်းစစ်မြစ်နှင့် ရေအိုင်ကြီးများလည်း ရှိပေသေးသည်။ အာကင်ဆောပြည်နယ်၏ ရာသီဥတုမှာ အပူ/အအေး မျှတ၍ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်၏။ အရှေ့ပိုင်း ရွှံ့နွံ ထူထပ်သည့် ဒေသတစ်ဝိုက်တွင်သာ ငှက်ဖျားရောဂါ အနည်းငယ်ရှိလေသည်။
နှစ်စဉ် ရွာသွန်းသော မိုးရေချိန်သည် ၄၅ လက်မမှ ၅၅ လက် အထိ ရှိသော်လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းအတွက် မလုံလောက်သဖြင့် ဆည်းမြောင်းတာတမံများ တူးဖော်ကာ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြရလေသည်။ အများဆုံး ထွက်ကုန်မှာ ဝါဂွမ်းဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ဆည်မြောင်းများ ဖောက်လုပ်ပြီးသည့်အချိန်ကစ၍ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းသည်လည်း များစွာ အရေးပါအရာရောက်သော လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာလေသည်။ အခြားစိုက်ပျိုးသီးနှံများမှာ ပြောင်းဆန်၊ မြင်းစားဂျုံ နှင့် သစ်သီးဝလံများ ဖြစ်ကြ၏။ အာကင်ဆောပြည်နယ်မှ နှစ်စဉ် ကျောက်မီးသွေးတန်ချိန် တစ်သန်းထက်မနည်း ထွက်၍ ရေနံစည်ကြီး ပေါင်း ၂၅,ဝဝဝ,ဝဝဝ ကျော် ထွက်လေသည်။ သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းသည် ထိုပြည်နယ်၏ အကြီးဆုံးသော လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်၍ သစ်တန်ချိန် မြောက်မြားစွာ ထွက်သည်။ အာကင်ဆောပြည်နယ်တွင် သစ်တောသည် ဧကပေါင်း တသန်းကျော်မျှ ရှိလေသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးတွင်ကား တောတောင်ထူထပ်သော မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းကလွဲ၍ ကျန်အပိုင်းများတွင် အဆင့်အတန်းမြင့်လှသော မီးရထားလမ်းများ ရှိသည်။ အာကင်ဆောပြည်နယ်ကို အံ့ဘွယ်ပြည်နယ်ခေါ်ကြခြင်း မှာ ထိုနယ်ရှိ ရေပူစမ်းများကြောင့် ဖြစ်တန်ရာသည်။ ထိုရေပူစမ်းများမှရေကို သောက်ချိုးသုံးဆောင်ရပါက ထုံနာ ကျင်နာနှင့် အလားတူရောဂါများ ပျောက် ကင်းချမ်းသာသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ရေပူစမ်း အမျိုးသားပန်းခြံဟု စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုအမျိုးသားပန်းခြံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁ ဒဿမ ၁/၂ စတုရန်းမိုင် ရှိလေသည်။
အာကင်ဆောပြည်နယ်ကို ၁၅၄၁ ခုနှစ်တွင် ဟာနင်ဒိုဒီ ဆိုတို အမည်ရှိ စပိန်လူမျိုးက ဦးစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့၏။ ထိုနောက် ပြင်သစ်လူမျိုးများ လာရောက်နေထိုင်ကြရာမှ နောင်အခါ ပြင်သစ်ပိုင်ဖြစ်သွားလေသည်။ ၁၈ဝ၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အစိုးရက ပြင်သစ်တို့လက်ထဲမှ ဝယ်လိုက်ပြီးနောက် ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းလိုက်သည်။ အာကင်ဆောပြည်နယ်တွင် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် သန်းခေါင် စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁,၁၈၆,၂၁ဝ ဦးခန့် ရှိ၏။ လူဦးရေ အားလုံး၏ သုံးပုံတစ်ပုံသည် နီဂရိုး(ကပ္ပလီ)များ ဖြစ်ကြသည်။ အာကင်ဆောပြည်နယ်၏ မြို့တော်သည် လစ်တဲရော့မြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၂၈,၈၈ဝ ဦးခန့် ရှိလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်များ
နန့်ယုန်းရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
နန့်ယုန်းရွာ(Namyone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ လုံးခင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးခင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၅၂၀ ဦး၊ မ ၂၃၄၃၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၃၉၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကမ္ဘာလုံးခြမ်းများ
ကမ္ဘာလုံးခြမ်းများ ဆိုသည်မှာ ပထဝီဝင်အရနှင့် မြေပုံပညာအရ ကမ္ဘာကို စက်လုံးခြမ်းသဏ္ဌာန် ပိုင်းဖြတ်၍ ခေါ်ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။
ယေဘုယျအားဖြင့် လတ္တီတွဒ်နှင့် လောင်ဂျီတွဒ်မျဉ်းများအပေါ် အခြေခံ၍ သတ်မှတ်ပိုင်းခြားထားပုံမှာ−
ပထဝီဝင်အားဖြင့် ပိုင်းခြားထားပုံမှာ−
ဂေါ်ရီးလားမျောက်ဝံ
ဂေါ်ရီးလားမျောက်ဝံတို့သည် အာဖရိကတိုက် အနောက်ပိုင်းရှိ တောနက်ရာဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဂေါ်ရီးလားသည် လူနှင့်အတူဆုံးသော မျောက်ဝံမျိုး ဖြစ်သည်။ မျောက်ဝံ မျိုးအားလုံးတွင် ဂေါ်ရီးလားသည် အကြီးဆုံးဖြစ်၏။ ရှားလည်း အရှားပါးဆုံး ဖြစ်သည်။
အင်းကွေ့ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
အင်းကွေ့ရွာ (Innkwayt)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မားသီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၄၅ ဖြစ်သည်။
ဂေါ်ရီးလားမျောက်ဝံ
ဂေါ်ရီးလား၌ အမြီးမရှိ။ ခြေ ၂ ချောင်း၊ လက် ၂ ဖက် ရှိသည်။ မတ်တတ်ရပ်၍သွားနိုင်သည်။ လူ၏ ခြေသည်း၊ လက်သည်းမျိုး ရှိသည်။ ဤသည်တို့ကား လူနှင့်တူသော အချက်များဖြစ်ကြသည်။ သို့ရာတွင် လူနှင့်မတူသောအချက်များလည်း ရှိသည်။ ဂေါ်ရီးလား၏ ကိုယ်အနေအထားမှာ တုတ်ခိုင်၍ အချိုးမကျ၊ အရုပ်ဆိုးသည်။ ခြေထောက်များသည် တို၍ လက်များမှာ ရှည်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ခြေဖြင့်လျှောက်သောအခါ သစ်ကိုင်းများကို လက်ဖြင့်အားပြု၍ လျှောက်တတ်သည်။ အမွေးအမှင် ထူထပ်ပေါများသည်။ ရှေးက အာဖရိကတိုက် တောနယ်အတွင်း ခရီးလှည့်လည်သွားလာသူတို့သည် ယင်းတို့ကို ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော လူရိုင်းတစ်မျိုးဟု ထင်မှတ်ခဲ့ကြလေသည်။
အင်းကွေ့ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂေါ်ရီးလားမျောက်ဝံ
အမြင့်ဆုံးသော ဂေါ်ရီးလားသည် ၅ ပေခွဲ၊ ၆ ပေခန့် ရှိသည်။ ကိုယ်အလေးချိန်ပေါင် ၄ဝဝ မှ ၄၅ဝ ခန့်အထိ ကြီးမားသော ဂေါ်ရီးလားများ ရှိခဲ့ဘူးသည်။ အသားအရေမှာ မည်းနက်၏။ ခြေဖဝါး လက်ဖဝါး၌ အမွေးမပေါက်သော်လည်း ခြေလက်နှင့် တစ်ကိုယ်လုံး၌ ညိုမည်းသော အမွေးကြမ်းများ ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်။ ဦးခေါင်းမှာ ကြီးသည်။ လည်ကုပ်တိုသည်။ နှာခေါင်းပြား၍ မျက်ခုံး မို့မောက်သည်။ အလွန် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော မျက်နှာထားရှိသည်။ လူနှင့် တွေ့လျှင် ရှောင်ရှား ပြေးလွှားတတ်၏။ သို့သော် စိတ်ထွက်သောအခါနှင့် ရန်စခံရသောအခါမျိုးတွင်မူ အလွန်ပြင်းထန်စွာ ပြန်လည် ရန်မူတတ်သည်။ စိတ်ဆိုးလာသောအခါ ရင်ပတ်ကို လက် ၂ ဖက်ဖြင့် ထု၍ ကျယ်လောင်စွာ အော်ဟစ်တတ်သည်။ ရက်စက်ကြမ်းတမ်းလှသဖြင့် ခြင်္သေ့ ၊ ကျားသစ်၊ ကျား စသော သားရဲ တိရစ္ဆာန်များတို့ပင်လျှင် ယင်းတို့အား အလွယ်တကူနှင့် ရန်မမူဝံ့ကြချေ။
ဂေါ်ရီးယားတို့သည် အလွန်နက်သော တောကြီးထဲတွင် တစ်နေရာတည်း၌ အတည်မနေဘဲ နေ့စဉ်နှင့်အမျှ လှည့်လည် နေထိုင်လေ့ ရှိကြသည်။ မိသားတစုတွင် အထီးကြီးတကောင် အမ ၂ ကောင်၊ ၃ ကောင်နှင့် သားငယ်၊ သမီးငယ်များ ပါဝင်တတ်သည်။ အိပ်ချိန်တွင် အမနှင့် သားသမီးများက သစ်ပင်ပေါ်၌ အိပ်ကြ၍ အထီးက သစ်ပင်ခြေရင်း၌ စောင့်အိပ်လေ့ရှိကြသည်။ ယင်းတို့၏ အစားအစာများမှာ သစ်သီးသစ်ရွက်များ ဖြစ်ကြလေသည်။ ဂေါ်ရီးလားကို လွယ်ကူစွာ ဖမ်းဆီး၍ မရပေ။ ဖမ်းဆီးရမိထားသော ဂေါ်ရီလားတို့သည် များသောအားဖြင့် အသက်ရှည်ရှည် မနေနိုင်ကြချေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မျောက်ဝံ
ဂျွန် ဂေါဇွာသီ
အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ ဂေါဇွာသီသည် စာရေးခြင်းအလုပ်ကို စတင်လုပ်ကိုင်သည်။ သူသည် ဝတ္ထုများကို အများဆုံး ရေးခဲ့သည်။ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော 'ပစ္စည်းရှင်' ဝတ္ထုမှာ ဂေါဇွာသီ၏ ပွဲဦးထွက် ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ထိုဝတ္ထု၏ဇာတ်လိုက်မှာ ဆုမ်းဖောဆိုက်ဖြစ်၍ ထိုဇာတ်လိုက် ပါဝင်သော ဝတ္ထုများကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆက်လက် ရေးသား ခဲ့သည်။
ဂေါဇွာသီသည် ဝတ္ထုများကိုသာမဟုတ် ပြဇာတ်များနှင့် ကဗျာများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ 'ငွေသေတ္တာ' ပြဇာတ် တစ်ခုတည်းနှင့်ပင် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ထိုနောက် ပြဇာတ်များကို ဆက်ကာဆက်ကာ ရေးသားခဲ့၏။ ထိုပြဇာတ် များတွင် လူ၏ စာရိတ္တမဏ္ဍိုင် ပျက်စီးမှုကို ဝေဖန်ထား၏။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဂေါဇွာသီသည် အို၊ အမ် (အော်ဒါအော့ မဲရစ်)ဘွဲ့ထူးကို ရရှိခဲ့၏။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် စာပေအတွက် နိုဘယ်ဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရပြန်သည်။ ထိုနောက် ၁၉၃၃ ခုနှစ် အသက် ၆၆ နှစ်တွင် ကမ္ဘာကျော် စာရေးဆရာကြီး ဂေါဇွာသီသည် ကွယ်လွန်သွားလေသည်။
ဇလုပ်ကြီးရွာ၊ ကျောက်တိုင်
ဇလုပ်ကြီးရွာ၊ ကျောက်တိုင်
ပဲနွယ်ကုန်းရွာမရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုံးအိမ်တန်းရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
သုံးအိမ်တန်းရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း
ကမ္ဘာသည် တိမ်းစောင်း၍ လည်ပတ်နေခြင်းကြောင့် တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းဒေသတွင် နွေရာသီမှာ ဒီဇင်ဘာလမှ မတ်လ အထိဖြစ်ပြီး၊ ဆောင်းရာသီမှာ ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလအထိ ဖြစ်သည်။ နေ့တာနှင့်ညတာ ညီမျှသောရက်များမှာ နွေဦးကာလအတွက် စက်တင်ဘာလ ၂၂ သို့ ၂၃ ရက်ဖြစ်ပြီး ဆောင်းဦးအတွက် မတ်လ ၂၀ သို့ ၂၁ ရက်ဖြစ်သည်။
ရာသီဥတု
တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၏ ရာသီဥတုမှာ ဆင်တူလတ္တီတွဒ်ဒေသများတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းနှင့်စာလျှင် အနည်းငယ် လျော့နည်းသည်။ သို့သော် အန္တာတိကဒေသမှာ အာတိတ်ဒေသထက် အအေးပိုသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းဖက်တွင် သမုဒ္ဒရာပိုများပြီး ကုန်းမြေဒေသနည်းသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် နေသည် အရှေ့မှ အနောက်သို့ မြောက်ဘက်အရပ်မှ ဖြတ်သန်းသော်လည်း တောင်ယဉ်စွန်းတန်း၏ မြောက်အရပ်တွင် မွန်းတည့်နေသည် ဦးခေါင်းအထက်တည့်တည့် သို့မဟုတ် တောင်စူးစူး၌ ရှိသည်။ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် ဆိုင်ကလုံးမုန်တိုင်းများနှင့် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများမှာ လက်ဝဲရစ် လည်ပတ်တိုက်ခတ်သော်လည်း တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင်မူ ကိုရီယိုလစ်အကျိုးဆက်ကြောင့် လက်ယာရစ်အတိုင်း လည်ပတ်တိုက်ခတ်ကြသည်။
တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော တောင်သမပိုင်းဇုန်တည်ရှိရာသည် သမုဒ္ဒရာဒေသအများစုတွင် ဖြစ်သည်။ တောင်သမပိုင်းဇုန်တွင် ဥရုဂွေး၊ လီဆိုသို၊ ဆွာဇီလန်နှင့် နယူးဇီလန် ဒေသများအားလုံး၊ ချီလီ၊ အာဂျင်တီးနား၊ တောင်အာဖရိကနှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံများ၏ ဒေသအများစုနှင့်၊ ပါရာဂွေး၊ ဘရာဇီး၊ နမီးဘီးယား၊ ဘော့ဆွာနာ၊ မိုဇမ်ဘစ်၊ မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ဥယျာဉ်သာရွာ၊ စံဂိုးတောင်
ဥယျာဉ်သာရွာ၊ စံဂိုးတောင်
မြွေသန္တာ
မြွေသန္တာ ဟု အများသိကြသော Sinomicrurus macclellandi သည် Elapidae မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည့် အဆိပ်ရှိသော မြွေမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ်သည် အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း ဒေသတို့၏ ဒေသရင်း မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။
တွေ့ရိရသော ဒေသများ
မြွေသန္တာများအား အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ဘူတန်၊ နီပေါ၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် တရုတ်ပြည် တောင်ပိုင်း (ဟောင်ကောင်၊ ဟိုင်နန်၊ မြောက်ဘက် Gansu နှင့် Shaanxi)၊ ထိုင်ဝမ် နှင့် Ryukyu ကျွန်းများ(ဂျပန်) အပါအဝင် လာအိုနိုင်ငံတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။
အဆိပ်
အခြားမျိုးရင်းဝင် မြွေများကဲ့သို့ပင် မြွေသန္တာတွင် လူတစ်ဦးကို သတ်နိုင်သည့် ပြင်းထန်သော အာရုံကြော အဆိပ်သင့်သည့် အဆိပ်ရှိသည်။ ကိုက်ခံရခြင်း၏ လက္ခဏာများမှာ နှုတ်ခမ်းထုံခြင်း၊ စကားပြောရခက်ခြင်းနှင့် အသက်ရှုရခက်ခဲခြင်းတို့ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် အမြင်အာရုံမှုန်ဝါးလာသည်။ ပြင်းထန်စွာ အကိုက်ခံရသူများ၏ မှတ်တမ်းများအနေဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် လူအနည်းငယ်သာ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း နှလုံးခုန်ရပ်ကာ ချက်ချင်း သေဆုံးနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အဆိပ်ရှိ မြွေများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
သာယာကုန်းရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
သာယာကုန်းရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
နာယကဂုဏ် ၆-ပါး
နာယကဂုဏ် ၆-ပါး။ နာယက ပြုလုပ်သူတို့ လိုက်နာရမည့် ဂုဏ် ၆-ပါးဟူ၏။
ဖက်ရမ်းကြီးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဖက်ရမ်းကြီးရွာ (Hpetyanggyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၇ ဦး၊ မ ၁၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းလေးရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
အင်းလေးရွာ(Innlay)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ နောင်စီပေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်စီပေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၄ ဦး၊ မ ၁၁၆၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၂၁၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာဂရာမြို့
အာဂရာမြို့သည် ဒေလီမြို့ကဲ့သို့ပင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ၏ ရှေးဟောင်း သမိုင်း၌ ထင်ရှားခဲ့သော မြို့ဖြစ်၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလှပဆုံး အဆောက်အအုံတစ်ခုဖြစ်သည့် တက်ဂျမဟာ သင်္ချိုင်းဂူကြီး တည်ရှိရာ မြို့လည်း ဖြစ်၏။ ရှားဂျဟန်းဘုရင်ကြီးသည် သူ၏ချစ်မြတ်နိုးလှသော မိဖုရားကြီးအား အစဉ်သတိ ရလျက် ကမ္ဘာပျက်သည့်တိုင် အထိမ်းအမှတ် ဖြစ်စေခြင်းငှါ ဤတက်ဂျမဟာကို ဖြူဖွေးနုထွတ်လှသော ကျောက်ဖြူ သားဖြင့် အံ့ဩဘွယ် ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ ဆောက်လုပ် ထားခဲ့လေသည်။ ( တက်ဂျမဟာ သင်းချိုင်းဂူ။)
အာဂရာမြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဥတ္ထရဒေသပြည်နယ်ဒေသ ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိ၍ ထိုပြည်နယ်၏ တတိယ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်တွင် ရှေးအကျဆုံးသောမြို့တစ်မြို့ လည်း ဖြစ်၏။ ကောက်သီး ကောက်နှံ၊ သကြား၊ ဆေးရွက်နှင့် ဝါဂွမ်းတို့ကို ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရာ အချက်အချာ ဌာနတစ် ခုလည်း ဖြစ်သည်။ အာဂရာမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၆၃၇၇၈၅ ယောက်ဖြစ်၏။ ၁၆ ရာစုနှစ်အတွင်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော မွတ်စလင်များသည် မဂိုနိုင်ငံတော်ကြီးကို စတင်ထူထောင်ပြီး နောက် အာဂရာမြို့ကို ထီးနန်း စိုက်ထူရာမြို့ကြီးအဖြစ် ထားခဲ့ ၏။ အက္ကဗာဘုရင် တည်ဆောက်ခဲ့သော မြို့ရိုးကြီး၏ ပတ်လည်အလျားသည် တစ်မိုင်ခွဲခန့် ရှည်၍ ပေ ၇ဝ မြင့်၏။ အက္ကဗာဘုရင်ကြီးသည်ပင် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အထူးခြားဆုံး အဆောက်အအုံကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် နန်းတော်ကြီးကိုလည်း တည်ဆောက်ခဲ့၏။ အမှန်အားဖြင့်သော် အာဂရာ မြို့နှင့်တကွ မြို့ကို ဝိုင်းရံလျက်ရှိသည့် မြို့ရိုးကြီးကိုပါ အက္ကဗာဘုရင်ကြီး တည်ဆောက်ခဲ့၍ သူ၏အနွယ်တော်ဖြစ်သော ရှားဂျဟန်းဘုရင် နန်းတတ်သောအခါ တက်ဂျမဟာ သင်္ချိုင်းဂူကြီးကိုလည်း ကောင်း၊ ခမ်းနားလှသော ပုလဲပလီကြီးကိုလည်းကောင်း တည်ဆောက်ခဲ့လေသည်။ ထိုအဆောက်အအုံကြီးများမှာ ယနေ့ တိုင် အာဂရာမြို့၏ ကျက်သရေဆောင်များ ဖြစ်နေပေသေး သည်။ ကျောက်ဖြူအတိပြီးသော ထိုအဆောက်အအုံကြီး နှစ်ခုသည် ရှေးလူများ၏ ဆန်းကြယ်သော စိတ်ကူးနှင့် ဗိသုကာအတတ်ကို ဖော်ပြ လျက်ရှိလေသည်။ အာဂရာမြို့သည် ဗြိတိသျှတို့ လက်သို့ ၁၈ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ရောက်ရှိခဲ့ပြီးနောက် အိန္ဒိယစစ်သားများ တော်လှန်ပုန်ကန် ရာတွင် ဝိုင်းဝန်းတိုက်ခိုက်ခြင်း ခံခဲ့ရ၏။ သို့သော် နောက်ဆုံး တွင် ဗြိတိသျှတို့က အောင်မြင်ပြီးလျှင် အစိုးရအိမ်တော်၊ ဆေးကျောင်းနှင့်အခြားကောလိပ်ကျောင်းများ အပါအဝင် လက်ရာ မြောက်သော ခေတ်မီအဆောက်အအုံ အချို့ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။ အာဂရာမြို့သည် ယမုနာမြစ်ကြောင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အာဂရာတူးမြောင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း လွယ်ကူစွာ ကူးသန်း သွားလာနိုင်၍ စက်မှုလက်မှုများ ထွန်းကားရာ ဒေသပင် ဖြစ်လေသည်။ အာဂရာမြို့မှ ခြည်ထည်၊ ဇာ၊ဖိနပ်နှင့် ကော်ဇော များ ထွက်လေသည်။
အာဆွန်စီယွန်မြို့
အာဆွန်စီယွန်မြို့သည် တောင်အမေရိက တိုက် ပါးရဂွေးနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ပါးရဂွေးမြစ်ကမ်း ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများ မြို့သို့အရောက် ဆန်တက်နိုင်သဖြင့် ပါးရဂွေးနိုင်ငံ၌ အကြီးဆုံး ဆိပ်ကမ်း မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ အာဆွန်ဆီယွန်မြို့သည် အာဂျင်တီးနား နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ဗွေနို့ဆိုင်းရက်မြို့နှင့် မြစ်ကြောင်း ခရီးဖြင့်လည်းကောင်း၊မီးရထားလမ်းဖြင့်လည်းကောင်း ဆက်သွယ် လျက်ရှိသည့်အပြင် နိုင်ငံတွင်းရှိ အခြားမြို့များ နှင့်လည်း လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် ပါးရဂွေးနိုင်ငံ၏ ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အချက်အချာမြို့ကြီး ဖြစ်သည်။ အာဆွန်စီယွန်မြို့ကို ၁၆၃၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ တွင် တည်ခဲ့ရာ အမေရိကတိုက်၌ ရှေးကျသော မြို့ဟောင်း တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ၁၅၃၇ ခုနှစ်မှ ၁၆၁၇ ခုနှစ်အထိ တောင်အမေရိကတိုက် အရှေ့ပိုင်းရှိ စပိန်ပိုင် နယ်များကို အုပ်ချုပ်ရာဗဟိုဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်။ မူလအစက မြို့တွင်းရှိ လမ်းများသည် ကျဉ်း၍ ကောက်ကွေ့နေ သော်လည်း နောင်တွင် မြို့ကွက်ကို အသစ်ပြုပြင်ခဲ့ကြသဖြင့် ယခုအခါ လမ်းမကျယ်များနှင့် ခေတ်မှီတိုက်တာ အဆောက်အအုံများဖြင့် ကြီးကျယ်ခမ်းနားလျက် ရှိလေသည်။ မြို့တွင်းရှိ ထင်ရှားသော အဆောက် အအုံများမှာ ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ၊ အမျိုးသားကောလိပ်ကျောင်း၊ ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်၊ အစိုးရ အဆောက်အအုံများ စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အဓိက ထွက်ကုန်များမှာ ပါးရဂွေး လက်ဘက်ခြောက်၊ဆေး၊သစ်သီး၊ သားရေ၊သကြား၊သစ်တို့ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၄၃၇၁၃၆ ယောက် (၁၉၇ဝ)ရှိသည်။
အသူရကာယ်
နတ်များကဲ့သို့ ကာမဂုဏ်ချမ်းသာကို ပျော်ရွှင်စွာမခံစားရသော သတ္တဝါများဖြစ်ကြသည်။ ဘုံသီးခြားမရှိချေ၊ ၎င်းတို့နေသောအရပ်ကိုသာ အသူရကာယ်ဘုံ ဟု ခေါ်ကြသည်။ အသူရာများသည် ကာလကိဉ္စိက ပြိတ္တာ မျိုးပင်ဖြစ်သည်။ တောတောင်၊ သမုဒ္ဒရာ၊ မြစ်ကမ်း၊ သုဿန်များတွင် နေတတ်၍ အလွန်ဆာလောင်မွတ်သိပ်ကြသည်။ အချို့အသူရာများသည် ဘုရားနှစ်ဆူ၊ သုံးဆူ ပွင့်သည့်တိုင် တစ်ကြိမ်မျှ မစားမသောက်ကြရပေ။
အသူရာ (၅)မျိုးရှိသည်။ သို့သော် မြင်းမိုရ်တောင်ထိပ်က တာဝတိံသာနတ်များနှင့် အမြဲ စစ်တိုက်နေကြရသည်။
နတ် အသူရာများတွင်လည်း-
ကျမ်းကိုး
<References />
၅ မိုင်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
၅ မိုင်ရွာ(Ngarmaing)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ လုံးခင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးခင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၅၂၀ ဦး၊ မ ၂၃၄၃၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၃၉၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟွေမုံရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဟွေမုံရွာ (Hwaymon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဟွေအွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟွေအွမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၆ ဦး၊ မ ၅၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းကြီးရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကုန်းကြီးရွာ (Konegyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မားသီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၄၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်လှရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
သစ်လှရွာ (Thithla)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဆယ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆယ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၀ ဦး၊ မ ၅၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုပ်ရှစ်ကုန်းရွာ၊ ညောင်ပင်သာ
အုပ်ရှစ်ကုန်းရွာ၊ ညောင်ပင်သာ
နန္ဒီသေနပျို့
နန္ဒီသေနပျို့သည် မြန်မာသက္ကရာဇ်-၁၁၃၁ ခုနှစ်(ခရစ်နှစ်-၁၇၆၉ ခုနှစ်)တွင် လက်ဝဲသုန္ဒရဘွဲ့ခံ အမတ်ကြီး ဦးမြတ်စံ ရေးသားခဲ့သော ပျို့တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။
ကောက်နှုတ်ဖော်ပြချက်များ
" မြိုင်ဝေ တောကြီး၊ ဤခရီးဝယ်၊
ချည်းနှီး သက်သက်၊ သေသော့ထက်ကား၊
ဆက်လက် တညီ၊ တစီ တလျဉ်၊
စိန်ဝေလျှံ
အလင်္ကာကျော်စွာ စိန်ဝေလျှံသည် ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဒီပဲယင်းမြို့အပိုင်၊ ရင်းဆွေရွာနေ ဦးပေါ၊ ဒေါ်တုတ်တို့၏ သားသမီးခြောက်ယောက်အနက်မှ စတုတ္ထမြောက်သားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ် (၆)နှစ်သားမှအပြု၍ ရန်ကုန်မြို့ ပုသိမ်ညွန့်၊ ဝိဇယာမကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးသုမနနှင့် သရက်တောကျောင်းတိုက် ကျောက်ပန်းတောင်းဆရာတော်ကြီးတို့ထံတွင် ကိုးနှစ်တာကာလပတ်လုံး ရှင်သာမဏေဘဝဖြင့် တပည့်ခံခဲ့ပေသည်။ ခေတ်ပညာကိုလည်း ကိုးတန်းအထိ သင်ကြားဖူးသည်။ ဆရာစိန်ဝေလျှံသည် ဂီတပညာကို တယောဦးဘရီ၊ တယောဦးဘတူတို့ထံတွင် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ (၁၉)နှစ်သားတွင် ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် ဂီတမှူးအဖြစ် သုံးနှစ်တာမျှ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပေသည်။ အဆိုတော် စိန်ဂျွန်းခင်မေနှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။ စိန်မဟာသဘင်တွင် သီချင်းရေးဆရာအဖြစ်၊ ရှေ့ပိုင်းမင်းသားအဖြစ် သိပ္ပံမြိုင်နှင့်တွဲကာ ရှစ်နှစ်တာမျှ ကပြခဲ့ဖူးလေသည်။ သိမ်ချောင်းသူ ဒေါ်လှကြည်နှင့် အိမ်ထောင်သစ်ထူကာ သားသမီးနှစ်ယောက် ထွန်းကားလေသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဌာန၌ တာဝန်ခံအရာရှိအဖြစ်ဖြင့် တရုတ်ပြည်၊ ရုရှားပြည်၊ ချက်ကိုစလိုဗေးကီးယားပြည်တို့ကို ခရီးလှည့်ရပြီးနောက် “အလင်္ကာကျော်စွာ”ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ အစိုးရဌာနမှ ပင်စင်ယူပြီး ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများနှင့် တက်တိုး ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် ကန်ထရိုက်ယူ၍ တေးဂီတများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဆရာစိန်ဝေလျှံ၏ ဆရာအရင်းများမှာ ဘုရားဒကာကြီး ဦးဖိုးစိန်၊ ကောလိပ်စိန်၊ ရွှေမန်းစင်တော်ဆရာကြည်၊ စာရေးဆရာကြီး ဆရာသောင်း၊ ဆရာအောင်၊ ဆရာဘကြီး(မန်း)၊ ဆရာဘကလေး(အလင်္ကာကျော်စွာ၊ မန်း)၊ စန္ဒရားဆရာညွန့်ကြီး၊ ဦးစံဝင်း (မန်းကုန်ရုံဝန်ထောက်)၊ ရွာစားကြီးဦးဘမောင် (အလင်္ကာကျော်စွာ)၊ နှဲဦးဖိုးကာ၊ ဦးဟန်ပ(အလင်္ကာကျော်စွာ)၊ ဆရာရွှေပြည်အေး(အလင်္ကာကျော်စွာ)၊ စန္ဒရားဆရာမြိုင်၊ ဒေါ်စောမြဧကြည်(အလင်္ကာကျော်စွာ) နှင့် စောင်းဆရာငြိမ်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ စန္ဒရားအေဝမ်းခင်မောင်ထံတွင် ရုပ်ရှင်စန္ဒရားတီးပညာကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၂၁) ရက်နေ့၊ အသက် (၆၁)နှစ် တွင် ကွယ်လွန်သည်။
နန္ဒီသေနပျို့
ကောက်နှုတ်ဖော်ပြချက်များ
သားစဉ် မြေး,မြစ်၊ ပြောထုံးဖြစ်အောင်၊
တစစ်,တမက်၊ ကိုယ် နှင့် သက် ကို၊
နှင်းဆက် တိုက်မည်၊ အားသံရည်၍၊
ဦးလည် မသုန်၊ ထမ်းပါကုန်လော့။ ⁠ ။ "
" ရဲစ ရှိခိုက်၊ လုပ်ကြံလိုက်က၊
⁠မြိုက်မြိုက်ကျေမွ၊ ချက်ခြင်း ရလိမ့်၊
နေ့,လ ကြာဝေး၊ တာရှည်သွေး၍၊
အရေး,စောင့်တော် မမူနှင့်။ ။ "
" ဗိုလ်မှူး အာဏာ၊ စစ်ကဲမှာလျှင်၊
တည်ရာ ကြွင်းမဲ့၊ ကြောက်တုန် လဲလော့၊
သေချာ စေ့ငု၊ စွဲမှတ်စုလော့၊
တပ်မှူးအာဏာ၊ အကြပ်မှာလျှင်၊
ညီညာနှလုံး၊ ယူ၍ ကျုံးသို့၊
အရုံး,မခွဲ ကြစေနှင့်။ ။ "
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာစာပေ
မတ်ချီနုရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
မတ်ချီနုရွာ (Mathkinu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်စန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်စန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၅ ဦး၊ မ ၁၅၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလယ်တစ်ဝက်ပိတ်အဝိုင်းသရ
ɵ အက္ခရာကို လက်တင်မှဆင်းသက်သော အက္ခရာအချို့တို့တွင် အသုံးပြုလာခဲ့ကြရာ နမူနာမှာ ယာငါလိဖ် (Yañalif) ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုအသံနှင့် အိုင်ပီအေ၏ အသံမှာ မတူညီပေ။
ဤသရသံသည် အရှေ့အပိတ်နီးပါးအဝိုင်းသရနှင့် နီးစပ်သဖြင့် ရံခါတွင် ဟူ၍လည်း ဖလှယ်ရေးသားကြ၏ ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တစ်ဝက်ပိတ်သရများ ကဏ္ဍ:အလယ်သရများ ကဏ္ဍ:အဝိုင်းသရများ
ကွမ်းယာလေးရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
ကွမ်းယာလေးရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
သိမ်ကြီးတန်းရွာ၊ ကျောက်တိုင်
သိမ်ကြီးတန်းရွာ၊ ကျောက်တိုင်
ဝါးတောစုရွာ
ဝါးတောစု
စောဘဦး
စောဝဏ္ဏဌေး သည် စောဘဦး ဟု လူသိများကြသည့် မြန်မာလူမျိုးလက်ဝှေ့သမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ချန်ပီယံတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် WLC နှင့် One Champion ၏ လိုက်ဝိတ်တန်းတွင် ယှဉ်ပြိုင်ထိုးသတ်လျက် ရှိသည်။
ခေါင်းတိုက်ရွာ၊ စံဂိုးတောင်
ခေါင်းတိုက်ရွာ၊ စံဂိုးတောင်
ဖက်ရမ်းငယ်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဖက်ရမ်းငယ်ရွာ (Hpetyangnge)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၇ ဦး၊ မ ၁၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒဘလျူငါးလုံး
ဒဘလျူငါးလုံး (Five Ws) ဆိုသည်မှာ ပြဿနာဖြေရှင်းခြင်း (သို့) သတင်းအချက်အလက်စုဆောင်းခြင်းတို့တွင် အခြေခံ၊ အရင်းခံကျသည်ဟု ယူဆထားသော အဖြေများကို ဖြစ်စေ၊ ပေါ်ထွက်လာစေသည့် မေးခွန်းများဖြစ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Five Ws (သို့) Five Ws and How (သို့) 5W1H (သို့) Six Ws စသဖြလည်း သုံးစွဲကြလေ့ရှိသည်။ ဤမေးခွန်းအခြင်းအရာများကို သတင်းပညာရပ်၊ သုတေသန၊ မှုခင်းစစ်ဆေးမှုများတွင် မကြာခဏဆိုသလို ဖော်ပြလေ့ရှိကြ၏ ။ ဤမေးခွန်းငါးသွယ်၏ အဓိကအခြေခံမူအရ အမေးစကားလုံးများဖြင့် စတင်ထားသော မေးခွန်းများကို ဖြေဆိုနိုင်မှသာ အစီရင်ခံစာ၊ သတင်းစသည်တို့ကို ပြီးပြည့်စုံသည်ဟု ယူဆနိုင်ပေသည်။ ယင်းဖော်ပြပါ အမေးစကားလုံးများမှာ :
မေးခွန်း တစ်ခုချင်းစီတွင် အချက်လက်ဆိုင်ရာ အဖြေတစ်ခုရှိသင့်ရာ ထိုအချက်အလက်များသည် သတင်း၊ အစီရင်ခံစာတို့အတွက် ပြည့်စုံသည်ဟု သတ်မှတ်နိုင်ရန် မရှိမဖြစ်ပါဝင်ရန် လိုပေသည်။ အရေးတကြီးမှတ်ရန်မှာ မေးခွန်းက တောင်းဆိုသောအဖြေများကို "ဟုတ်တယ်" (သို့) "မဟုတ်ဘူး" ဟု သာမန်သဘောဖြင့် မဖြေဆိုနိုင်ပေ။ အင်္ဂလန်၊ ဝေလနှင့် မြောက်အိုင်ယာလန်တို့တွင် ဤ "ဒဘလျူ ငါးလုံး"ကို Key Stage 2 နှင့် Key Stage 3 ပညာရေး (အသက် ၇-၁၄) တို့၌ အသုံးပြုကြသည်
ဇာစ်မြစ်
ဤ မေးခွန်းငါးမျိုး (ဘယ်လိုလဲ အပါအဝင်) သည် တမ်းနော့စ်မှ ဟာမန်ဂေါရပ်စ်၏ သဘောတရားဟူ၍ ကာလကြာရှည် ယူဆခဲ့ကြသည်။ သို့ရာ၌ ၂၀၁၀ တွင် အရစ္စတိုတယ်၏ "နီကိုမာခီးယန် ကျင့်ဝတ်တော်များ"သည်သာ "အခြေအနေတို့၏ အခြင်းအရာများ" (မေးခွန်းများ, 5 Ws) ၏ ရင်းမြစ်ဖြစ်သည်ဟု သက်သေထူခဲ့ကြသည်။ တောမတ်စ် အကွိုင်း(ကွီး)နာ့စ်သည် အစောပိုင်းကတည်းကပင် အရစ္စတိုတယ်သည် မူလတီထွင်သူဖြစ်သည်ဟု အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကာ အရစ္စတိုတယ်၏ စနစ်အပေါ် ၎င်း၏ လက်ရာဖြစ်သော "လူသားဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာကျမ်း" (Treatise on human acts) တွင် အသေးစိတ်မှတ်ချက်များပြုခဲ့သည်။ တောမတ်စ်သည် အရစ္စတိုတယ်၏ ဆန္ဒအလျောက် (သို့) ဆန္ဒမပါဘဲ ဆောင်ရွက်ချက်များကို ၎င်း၏ "(ကက်သလစ်)ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ အနှစ်ချုပ်" (Summa Theologiae) တွင် အသေအချာစိစစ်ထားပြီး "အခြေအနေတို့၏ အခြင်းအရာများ"များအပေါ် မေးထားသော နောက်ထပ်မေးခွန်းတစ်စုံ (အတွဲလိုက်မေးခွန်းများ) ကိုလည်း စိစစ်ပေးထားခဲ့သည်။ မူလ၌ ၎င်းမေးထားသည်မှာ "အခြေအနေတစ်ခုသည် လူသားဆောင်းရွက်မှု၏ မတော်တဆဖြစ်/မဖြစ်" (အပိုဒ်ခွဲ ၁) ၊ "လူသားဆောင်ရွက်ချက်တို့၏ အခြေအနေများကို ဘာသာရေးလေ့လာသူတို့က သတိမူ အာရုံစိုက်သင့်/မသင့်" (အပိုဒ်ခွဲ ၂) ၊ "အခြေအနေများကို အရစ္စတိုတယ်၏ ကျင့်ဝတ်စာအုပ်တွင် ကောင်းစွာ တင်ဆက်ဖော်ပြထား/မထား" (အပိုဒ်ခွဲ ၃) ၊ "အရေးအကြီးဆုံး အခြေအနေများသည် "ဘာကြောင့်" (အကြောင်းရင်း) ဆိုတာ ဟုတ်/မဟုတ် နှင့် လုပ်ဆောင်မှုသည် မည်သည့်အရာ၌ ပဓာနကျသည်/မကျသည်" (အပိုဒ်ခွဲ ၄)
အရစ္စတိုတယ်အဖို့ ထိုမေးခွန်းဆိုင်ရာ အခြေခံအခြင်းအရာများကို အသုံးပြု၍ ဆန္ဒအလျောက် (သို့) စိတ်ဆန္ဒမပါသည့် ဆောင်ရွက်ချက်များက်ု ခွဲခြားသည်။ ဤအခြေခံအခြင်းအရာများကို အရစ္စတိုတယ်က ရည်ညွှန်းဘောင်အဖြစ် ကိုးကားသုံးစွဲကာ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ချက်များကို အကဲဖြတ်၊ ဖော်ပြရန် အောက်ပါ သတ်မှတ်ချက်များဖြင့် အသုံးပြုခဲ့လေသည်။ 'ဘာကို' လုပ်ခဲ့/လုပ်သင့်သလဲ၊ 'ဘယ်သူ' လုပ်ခဲ့တာလဲ၊ 'ဘယ်လို' လုပ်ခဲ့တာလဲ၊ 'ဘယ်နေရာ'မှာ ဖြစ်ခဲ့တာလဲ၊ ဆိုသော သတ်မှတ်ချက်များဖြစ်ကယ ပို၍အရေးကြီးသည်မှာ 'ဘာအကြောင်း'/'ဘာကြောင့်' ဆိုသည့် အကြောင်းတရားဖြစ်၍ အခြားကျန်ရှိသော အခြေခံအခြင်းအရာများအတွက်လည်း အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
"ထို့ကြောင့် ဤအခြေအနေများကို အမျိုးအစား၊ အရေအတွက် ပုံစံဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းသည် အဓိပ္ပာယ်မရှိသော ကြိုးပမ်းမှုမဟုတ်ပေ။ (၁. ဘယ်သူ၊ ၂. ဘာ၊ ၃. ဘယ်နေရာ၊ ၄. ဘယ်အချိန်၊ ၅. ဘာနှင့်အတူ၊ ၆. ဘာကြောင့်၊ ၇. မည်သို့မည်ပုံ (ဘယ်လို) ... စသဖြင့်ဖြစ်၏ ။ ပြီးလျှင် အရေးကြီးဆုံး အခြေအနေများမှာ အထက်ပါစာရင်းအတိုင်းဖြစ်၍ 'ဘာကြောင့်' ဆိုသည်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။"
ဘာကူးမြို့
ဘာကူးမြို့သည် ယခင်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော အဇာဗိုင်ဂျန် သမ္မတနိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ယခင်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု တွင် ပဉ္စမအကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ကက်စပျန်ပင်လယ်၏ ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးလည်းဖြစ်၍ အက်ရှီရွန် ကျွန်းဆွယ်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိလေသည်။
ဒဘလျူငါးလုံး
ဇာစ်မြစ်
အရစ္စတိုတယ်အဖို့ ဤအခြေခံအခြင်းအရာများကို ဂရုမပြု၊ လျစ်လျူရှုခြင်းသည် စိတ်ဆန္ဒမပါသော ဆောင်ရွက်ချက်ကို သွယ်ဝိုက်ညွှန်းဆိုနိုင်သည်။
ဘာကူးမြို့
ဘာကူးမြို့တွင် သဘာဝဆိပ်ကမ်းကောင်းရှိ၍ ရေတပ်စခန်း တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးပြုသည်။ ဆိုဗီယက်နှင့် အီရန်နိုင်ငံတို့သည် ယင်းတို့၏ထွက်ကုန်အသီးအသီးကို ဘာကူးမြို့မှတစ်ဆင့် အပြန်အလှန် တင်ပို့ရောင်းချခြင်း ပြုကြသဖြင့် ဆိုဗီယက်-အီရန် ရောင်းဝယ်ရေးအတွက် အရေးပါသော မြို့ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဘာကူးမြို့၏ စည်ကားဖွံ့ဖြိုးမှုသည် မြို့ပတ်ဝန်းကျင်မှ ထွက်သော ရေနံနှင့် ဓာတ်ဆီတို့ကို ပို၍ အကြောင်း ပြုလေသည်။
ဒဘလျူငါးလုံး
ဇာစ်မြစ်
"ထို့ကြောင့် ဤဖြစ်နိုင်ချေ၊ ပါဝင်ပတ်သက်သော အရာများအားလုံးကို လျစ်လျူရှု၊ ဂရုမပြုမိခြင်းရှိလျှင် ထိုသို့ ဂရုမပြုမိသောသူတစ်ဦး၏ ဆောင်ရွက်ပြုမူမှုသည် စိတ်ဆန္ဒမပါဘဲ ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်ဟန်ရှိပေမည်။ ပြီးလျှင် အရေးကြီးဆုံး အခြေအနေများမှာ အထက်ပါစာရင်းအတိုင်းဖြစ်၍ 'ဘာကြောင့်' ဆိုသည်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။"
နိုင်ငံရေး၌ အရစ္စတိုတယ်သည် ထိုအခြေခံအခြင်းအရာများသည် လူတို့၏ ကိုယ်ကျင့်တရားပိုင်း ဆောင်ရွက်ချက်တွင် မည်သည်ကြောင့် အရေးပါရသည်ကိုလည်း ပုံဆောင်ခိုင်းနှိုင်းတင်ပြထားလေ၏ ။
ဘာကူးမြို့
ဘာကူးမြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသသည် ရွှံ့မီးတောင်များလည်း ပေါများသည်။ ရေနံများ အလွယ်တကူရရှိသော ရေနံမြေများလည်း ဖြစ်သည်။ အချို့နေရာများတွင် အသာအယာတွင်းတူးရုံနှင့် ရေနံများ လျှံထွက်တတ်သည်။ ဘာကူးမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်မှ ထွက်သော ရေနံသည် ယခင်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု တွင် ရေနံအထွက်၏ ၇၅ ရာခိုင် နှုန်းခန့် ဖြစ်သည်။
ဒဘလျူငါးလုံး
ဇာစ်မြစ်
"ကျွန်ုပ်ဆိုလိုတာက ဥပမာပေးရမယ်ဆိုရင် အေသင်သားတွေ စစ်ထွက်သင့်/မသင့် ကို အောက်ကအခြေအနေများမသိလို့က ဘယ်လိုများ အကြံပေးကြမလဲဗျာ။ သူတို့ရဲ့ ခွန်အား (ဘယ်လောက်များသလဲ) ၊ ရေတပ်လား၊ ကြည်းတပ်လား၊ ဒါမှမဟုတ် နှစ်မျိုးစလုံးပဲလား (ဘယ်လိုအမျိုးအစားလဲ) ၊ ဘယ်လောက်ထိကြီးကျယ်လဲ (ဘယ်လောက်အရေအတွက်ထိများသလဲ) ၊ သူတို့ရဲ့ အခွန်ဘဏ္ဍာက ဘယ်လောက်ထိရှိမလဲ (နှင့်အတူယှဉ်တွဲ) ၊ သူတို့ရဲ့ မိတ်ဆွေ၊ ရန်သူကရော ဘယ်သူတွေလဲ (ဘယ်သူလဲ) ၊ ဘာစစ်ပွဲတွေလဲ၊ ပြီးရင် ဘာကို စစ်ဆင်နွှဲတာလဲ (ဘာ) ၊ ဘာအောင်မြင်မှုတွေနဲ့အတူ ... စသဖြင့် စသဖြင့် ပေါ့ဗျာ။"
ဘာကူးမြို့
ယခင်က သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်၍ အတော်အသင့် စည်ကားခဲ့သော်လည်း မြို့အနီးအနားတစ်ဝိုက်တွင် ရေနံထွက်သည်မှစ၍ လူဦးရေ တိုးတက်လာပြီးလျှင် ကြီးကျယ်စည်ကား လာသည်။ ဘာကူးမြို့၏ လူဦးရေမှာ မြို့ဆင်ခြေဖုံးအပါအဝင် ၁၉၅၉ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၉၆၈ဝဝဝ ဖြစ်သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ၁၉၁၈ ခုနှစ်ခန့်က ဘာကူးမြို့ ရေနံတွင်းများကို ဂျာမန်၊ တူရကီ၊ သို့မဟုတ် ဗောလရှီဗစ်တို့လက်တွင်း မကျရလေအောင် ဗြိတိသျှတပ်များက ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့မှ စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့အထိ သိမ်းပိုက်ခဲ့သေးသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှတပ်များရုပ်သိမ်းပေးခဲ့ရ၍ ၁၉၁၉ ခုနှစ် စစ်ပြေငြိမ်းပြီးနောက်တွင် မဟာမိတ်တို့ သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သော်လည်း နောင်အခါ ဆုတ်ခွာပေးရလေသည်။ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်း ၁၉၄၁ ခုနှစ်ခန့်က ဂျာမန်တပ်များသည် အဇော့ ပင်လယ်ဘက်မှ ရုရှကို တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ကရိုင်းမီးယားကျွန်းဆွယ်ကို ထိုးစစ်ဆင်ခြင်းများသည်လည်း ဘာကူးမြို့ ရေနံတွင်းများနှင့် ဘာတွမ်းမြို့သို့ ပို့သော ရေနံပိုက်လုံးများကို သိမ်းပိုက်နိုင်ရန် ချိန်ရွယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဘာကူးမြို့သည် ပင်လယ်နက်ကမ်းခြေပေါ်တွင် ရှိ၍ ဘာကူးမြို့နှင့် မိုင် ၅၆ဝ ကွာဝေးပြီးလျှင် မီးရထားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ရုရှနိုင်ငံထွက် ရေနံများကို ဘာတွင်းမြို့မှတစ်ဆင့် နိုင်ငံခြားများသို့ တင်ပို့လေသည်။
ဒဘလျူငါးလုံး
ဇာစ်မြစ်
ဤအခြေအနေနှင့်ပတ်သက်သော အခြေခံအခြင်းအရာများသည် သဘောတရားပိုင်းဆိုင်ရာ ရည်ညွှန်းဘောင်ထည်အဖြစ် မရှိမဖြစ် ထောက်ပံ့ပေးထားကာ ထိုရည်ညွှန်းဘောင်ကို ဆောင်ရွက်ချက်၏ မည်သည့်အခြေအနေများကိုမဆို သီးသန့်ခွဲခြား၊ ရှင်းလင်းပြဆို၊ ကြိုတင်ခန့်မှန်းရန်အတွက် အသုံးပြုနိုင်သည်ဖြစ်၏ ။ ဟာမန်ဂေါရပ်စ်သည် ဆက်လက်၍ပင် ဤအခြေအနေ (၇) ခုထံမှ အဆိုကြမ်း (အနုမာန, စိတ်ကူးဖြင့် မှန်းသည့်အဆို) အားလုံးသည် ဆင်းသက်လာခဲ့သည်ဟု အခိုင်အမာဆိုလေသည်။ "တစ်နည်းပြောရမယ်ဆိုရင် လူတွေ၊ ဆောင်ရွက်ချက်တွေ ပါဝင်ပတ်သက်နေတဲ့ မည်သည့်မေးခွန်း (သို့) မည်သည့်အဆိုကြမ်းမေးခွန်းသည် ဤအခြေအနေများကို မရည်ညွှန်းဘဲ ပေါ်ထွက်မလာနိုင်ပါ။ ထိုသို့သောမေးခွန်း၏ လက်တွေ့သရုပ်သည် ထိုအခြေအနေများကို အသုံးမချဘဲ ဖြစ်မလာနိုင်ပါ။"
ဘာကူးမြို့
ဘာကူးမြို့၏ အရှေဘက်တွင် ရေနံချက်စက်ရုံကြီးများ ရှိသည်။ ရေနံချက်လုပ်ငန်းအပြင်၊ ဆေးရွက်လုပ်ငန်း၊ ဂျုံမှုန့်လုပ်ငန်း၊ ဓာတုဗေဒလုပ်ငန်း၊ အထည်အလိပ်လုပ်ငန်းနှင့် သင်္ဘောတည်ဆောက်ခြင်း လုပ်ငန်းများလည်း ရှိလေသည်။
ဒဘလျူငါးလုံး
ဇာစ်မြစ်
သီးသန့် ဆောင်ရွက်ချက် (သို့) အနေအထားတစ်ခုတွင် ထိုဆောင်ရွက်ခဲ့သော လက်တွေ့အခြေအနေများကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ရန် ဤမေးခွန်းများကို စစ်မေးရန်လိုအပ်ပေသည်။
"ကျောင်းသူကျောင်းသားများအတွက် စာရိတ္တပိုင်းနဲ့ ဆက်စပ်ပြီး ဆန္ဓပါ/မပါဆိုသည်ကို ခွဲခြားနိုင်ဖို့ လုံးဝကို လိုအပ်သည်။ ထိုသို့ ကွဲပြားထင်ရှားမှုသည် ဆုပေး၊ ဒဏ်ပေးလုပ်ရာ၌ ဥပဒေပြုသူများအတွက်လည်း ပို၍ပင် အသုံးတည့်လှသည်။"
ဤလက္ခဏာသွင်ပြင်ကို အရစ္စတိုတယ်က စကားအတတ်ပညာ၌ "မှုခင်းဆိုင်ရာ စကား" ဟု အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြထား၍ မည်သည့်ဝိသေသလက္ခဏာ၊ မည်သည့် အခြေအနေများက 'ထိုသူများကို ပြစ်မှုကျူးလွန်စေသည်' (စွပ်စွဲရန်) (သို့) 'မဟုတ်မမှန်ဘဲ ထိုသူများကို တရားခံဖြစ်သွားစေသည်' (ခုခံရန်) ကို ဆုံးဖြတ်ရာ၌ သုံးခြင်းဖြစ်၏ ။
ဓမ္မစာရီ
ဆရာကြီး ဒေါ်ဓမ္မစာရီသည် ဘဒ္ဒန္တ ဝိစိတ္တသာရာဘိဝံသ (မင်းကွန်း တိပိဋကဓရဆရာတော်ဘုရားကြီး)၏ သာသနာ့မိခင်ကြီး ဖြစ်သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၀-ပြည့်နှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း(၄)ရက်နေ့၊ စနေနေ့တွင် အဖ ဦး နှင့် အမိ ဒေါ်သီးတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ငယ်နာမည် တုတ်တုတ် ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း ရှစ်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အသက် (၉)နှစ်အရွယ် လေးတန်းအောင်ပြီးနောက် မန္တလေးဈေးချိုတန်းက ပိုးကုန်တန်းတွင် အရောင်းအဝယ်သင်ရသည်။
မင်းကွန်းဆရာတော်ဘုရားကြီး အလောင်းလျာ ရောက်လာစဉ်က ဆွမ်းကွမ်းဖြင့် အထောက်အပံ့ပေးခဲ့သည်။
ထေရုပတ္တိကျောက်စာကို ဒေါ်ဓမ္မစာရီဗိမာန်တွင် တွေ့နိုင်သည်။
အာတီချုပ်ပင်
အာတီချုပ်ပင် သုံးမျိုးရှိသည်။ တစ်မျိုးမှာ ဂလုပ်အာတီချုပ်ပင်ဖြစ်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ဆင်နရာ စကောလီမပ်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုအာတီချုပ်ပင်မျိုးသည် သန်၍ကြီးထွားပြီးလျှင် အစိမ်းပုပ်ရောင် ဖြစ်သည်။ နှစ်ပေမှ သုံးပေအထိ မြင့်သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် အလေ့ကျ ပေါက်ရောက်သဖြင့် ယင်းကို ပြင်သစ် အာတီချုပ်ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြလေသည်။ ထိုအာတီချုပ်ပင်မျိုးတွင် စားသုံးနိုင်သော အစိတ်အပိုင်းမှာ မပွင့်သေးသည့် ပန်းငုံဖြစ်သည်။ ထိုအာတီချုပ် ပင်မျိုးစ၍ပေါက်ရောက် သောဒေသမှာမူ အာရှတိုက် ဖြစ်လေ သည်။ အခြားအာတီချုပ်ပင်တစ်မျိုးမှာ ဂျရုဆလမ်း အာတီချုပ်ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ဟီလီယန်သူ တျူဗရိုဆပ်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုအာတီချုပ်ပင်မျိုးသည် ရာသီဥတု ဒဏ်ကိုခံနိုင်ရည်ရှိပြီးလျှင် ငါးပေမှ ဆဲ့နှစ်ပေအထိ မြင့်သည်။ သစ်ရွက်များကြွေသည့် ဆောင်းရာသီတွင် အဝါရောင်ရှိသည့် ပန်းများ ပွင့်သည်။ ထိုအာတီချုပ်ပင်မျိုးကို ဥရောပနှင့် အမေရိကတိုက်တို့တွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ အဆိုပါ အာတီချုပ် ပင်မျိုး၏ တျူဗာ အတက်များသည် မြေအောက်တွင် အာလူး များကဲ့သို့ အပြွတ်လိုက်ရှိနေကြသည်။ ထိုအတက်များသည် လူနှင့် ကျွဲနွားများအတွက် စားသုံးရန် လွန်စွာကောင်းမွန်သည်။ ထိုအပင်မျိုး၌ လီဗျူလို့ ခေါ် သကြားတစ်မျိုးရှိရာ ထိုသကြား မျိုးသည် ဆီးချိုရောဂါရှိသူများအဖို့ သင့်မြတ်သော အချိုဓာတ် ဖြစ်သည်။ ထိုဂလုပ်နှင့် ဂျရုဆလမ်း အာတီချုပင်ပင်နှစ်မျိုး စလုံးပင် ကွန်ပိုစီတီမျိုးရင်းဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် စတင်၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော တရုတ်အာတီ ချုပ်ပင်တစ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။ ထိုအာတီချုပ်ပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် စတက်ချီတျူဗီဖဲရားဟုခေါ်၍ လေဗီယာတီးမျိုးရင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအပင်သည် တစ်ပေထက် ပို၍ မမြင့်ချေ။ ထိုအာတီချုပ် အပင်မျိုးမှ စားသုံးမှီဝဲနိုင်သော အတက်ကလေး များတွင် ဝက်အူရစ်ပုံသဏ္ဌာန် ရှိကြသည်။
ကဇင်းကြီးရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
ကဇင်းကြီးရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
နောင်စီပေါရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုဆိုးမကွင်းရွာ၊ ကျောင်းကုန်း
မုဆိုးမကွင်းရွာ၊ ကျောင်းကုန်း
ကြာအင်းကုန်းရွာ၊ ညောင်ပင်သာ
ကြာအင်းကုန်းရွာ၊ ညောင်ပင်သာ
ဂေါတမီထေရီ
ဂေါတမီထေရီသည် အဉ္စနမင်းကြီးနှင့် ယသောဓရာဒေဝီတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသခင်၏ မိထွေးတော်ဖြစ်၍ မိထွေးတော် ဂေါတမီဟု ထင်ရှား၏။ ဂေါတမီသည် ဒေဝဒဟပြည့်ရှင်၏ သမီးဖြစ်သည့်အတိုင်း စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ပြည့်စုံ၏။ မြတ်စွာဘုရား၏ မယ်တော် မာယာဒေဝီ၏ညီမတော်လည်း ဖြစ်သည်။ ပုဏ္ဏားတို့က မြတ်သောသား၏ မိခင်ဖြစ်မည်ဟု နိမိတ်ဖတ်သဖြင့် မဟာပဇာပတိဂေါတမီဟုတွင်သည်။
အရွယ်ရောက်လတ်သော် ကပိလဝတ်ပြည့်ရှင် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးနှင့် ထိမ်းမြားသဖြင့် မြောက်နန်းမိဖုရားအဖြစ် စံစားရသည်။ အစ်မတော် မဟာမာယာဒေဝီသည် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားကို ဖွားမြင်တော်မူပြီးနောက် နတ်ရွာစံလေသော် ဂေါတမီသည် အဂ္ဂမဟေသီဘွဲ့ဖြင့် မိဖုရားကြီးဖြစ်သည်။ နန္ဒမင်းသားကို ဖွားမြင်သည်။ တူသားဖြစ်သော သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားကိုလည်း ထိန်းသိမ်း မွေးမြူရသည်။
သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားသည် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူ၍ သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး လွန်သည်နောက် ဂေါတမီမိဖုရားသည် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရာကို ရှာကြံလျက် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ သွားရောက်ကာ မာတုဂါမများအား ရဟန်းပြုခွင့်ပေးပါရန် လျှောက်ထားသည်။ မြတ်စွာဘုရားက သာသနာတော် ရှုပ်ထွေး၍ အညစ်အကြေးများမည်စိုးသဖြင့် ခွင့်မပြုဘဲ ပယ်ရှားတော် မူသည်။ ၃ ကြိမ်တိုင် လျှောက်ထားသော်လည်း ခွင့်မရချေ။ ဂေါတမီသည် စိတ်အားမလျှော့ဘဲ ထပ်မံလျှောက်ထားပြန်သည်။
ဂေါတမီသည် သာကီဝင် မင်းသမီးငါးရာနှင့်အတူ ပင်ပန်းဆင်းရဲခံလျက် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ဝပ်တွားကာ လျှောက်ထားရာ ညီတော် အာနန္ဒာထေရ်ကလည်းကူ၍ လျှောက်ပေးသည်။ ထိုအခါတွင်မှ ဘုရားရှင်က ဂရုဓမ္မတရားရှစ်ပါးကို မသွေမတိမ်း စောင့်ထိန်းလိုက်နာနိုင်ခဲ့လျှင် ရဟန်းပြုစေဟု ခွင့်ပြုသည်။ ထိုနောက် ဂေါတမီသည် ဂရုဓမ္မတရား ရှစ်ပါးကို ခံယူသဖြင့် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ပထမဦးစွာ ရောက်ရှိသည်။ ဤသို့အားဖြင့် ဘိက္ခုနီသာသနာသည် မိထွေးတော် ဂေါတမီ ထေရီကို အကြောင်းပြု၍ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။
ထိုနောက်၌ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို နာယူကာ ဝိပဿနာကမ္မဌာန်းကို စီးဖြန်းသဖြင့် မကြာမီ အဘိညာဉ် ခြောက်ပါးနှင့်တကွ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။ ထိုအခါမှ စ၍ ဂေါတမီထေရီအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ မြတ်စွာဘုရားက ရှေးဦးစွာ ရဟန်းမအဖြစ်ကို ရရှိသော ဘိက္ခုနီဖြစ်သဖြင့် အဂ္ဂရတ္တညူဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူးဖြင့် ချီးကျူးတော်မူသည်။
ညောင်ငူ
ညောင်ငူ
ရွှေဝါထွန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ရွှေဝါထွန်းရွာ (Shwewarhtun)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ပဲနွယ်ကုန်းရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၁၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဲနွယ်ကုန်းရွာမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၂ ဦး၊ မ ၂၄၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်စိန် (အရှေ့)ရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
တောင်စိန် (အရှေ့)ရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
ငို့ပင်းရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ငို့ပင်းရွာ(Ngoepin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ လုံးခင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးခင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၅၂၀ ဦး၊ မ ၂၃၄၃၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၃၉၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။
မားသီးရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှမ်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ရှမ်းရွာ (Shan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ရွာရှည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာရှည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၀ ဦး၊ မ ၇၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒဂုန် ဆရာတင်
ဒဂုန်ဆရာတင်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၅ ခုနှစ်တွင် အဘ ရွေပန်းတိမ် ဆရာကြီး ဦးဖိုးကြင် အမိ ဒေါ်ဖွားရှင်တို့မှ ကွမ်းခြံကုန်းမြို့ အပိုင် ကော့မူးရွာ တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်း လေးယောက်အနက် ဒုတိယမြောက်သားဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ညွန့်ဖြစ်ပြီး ဆရာတင် (၃) နှစ်သားအရွယ်တွင် မိဘများရန်ကုန်မြို့ ရွှေတောင်တန်း သို့ပြောင်းရွေ့ကြသည်။ ဘုန်းကြီးလမ်း ဒေါ်မယ်မ အလွတ်ပညာ သင်ကျောင်းမှ တစ်ဆင့် စိန်ဂျွန်းကျောင်းသို့ ပြောင်း‌ ရွှေ့ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ လေးတန်းအရောက် မိဘနှစ်ပါးကွယ်လွန် သွားသဖြင့် ကျောင်းဆက် မတက်နိုင်တော့ဘဲ ကော့မူးရွာသို့ပြန်ခဲ့ရသည်။ ရွာတွင် ဘုန်းကြီးဦးဩသဓကျောင်း၌ သင်္ကန်းဝတ်၍ ပရိယတ္တိစာဝါတက်ခဲ့သည်။ အသက်(၁၈) နှစ်အရွယ်တွင်လူထွက်၍ ရန်ကုန်မြို့ အစိုးရရုံးတွင် စာရေးကြီးလုပ်ရာမှ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၏ အစီအမံဖြင့် ဘားမားရီဗျူးဂျာနယ် တွင် စာပြင်ဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းမှ ဂီတလောကသို့ရောက်ရှိလာပြီးမူလ အချစ်သီချင်းများမှ အမျိုးသားရေး သီချင်းများကို စာတင်ရလောက်အောင် ရေးဖွဲ့ခဲ့သည့် အပြင် စင်တင် ပြဇတ်လောကတွင်လည်း ပြဇာတ်ဝိဇ္ဇာ ဟူသောဘွဲ့ ရရှိလောက်အောင် ထူးချွန်ခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်က အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ဧပြီလ(၂) ရက် အသက်(၇၃)နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ဆင်သေပြင်ရွာ၊ စံဂိုးတောင်
ဆင်သေပြင်ရွာ၊ စံဂိုးတောင်
ရေကန်ကုန်းရွာ၊ ကျောင်းကုန်း
ရေကန်ကုန်းရွာ၊ ကျောင်းကုန်း
အဘောင်တော်ရွာ၊ ဂန့်ဂါ (ရခိုင်)
အဘောင်တော်ရွာ၊ ဂန့်ဂါ (ရခိုင်)
၁၉၅၆ ခုထုတ် မြန်မာစာအုပ်များ
၁၉၅၆ ခုတွင် ထုတ်ဝေသည့် မြန်မာစာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် −
= ကိုးကား =
ထိအုံခမ်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ထိအုံခမ်းရွာ (Htionghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၇ ဦး၊ မ ၁၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွန်လက်လေးသစ်နှင့် ငါးစင်းအုပ်၍ မမိနိုင်၊ ကွန်လက်သည်းကွင်းနှင့် ငါးကြီးပစ်၍ မရနိုင်
ကွန်လက်လေးသစ်နှင့် ငါးစင်းအုပ်၍ မမိနိုင်၊ ကွန်လက်သည်းကွင်းနှင့် ငါးကြီးပစ်၍ မရနိုင် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
လက်လေးသစ်အကွက်ရှိသော ပိုက်ကျဲဖြင့် ငါးစင်းကဲ့သို့ ငါးငယ်ကို အုပ်၍မရနိုင်။ လက်သည်းကွင်းခန့်အကွက်ရှိသော ကွန်စိပ်ဖြင့် ငါးကြင်းကဲ့သို့ ငါးကြီးကို ဖမ်း၍ မိသည့်တိုင်အောင် မိမိရရ မဖမ်းနိုင်။ ထိုကဲ့သို့ပင် အသေးအဖွဲကိစ္စကို ရေးကြီးခွင့်ကျယ် ဆောင်ရွက်လျှင် အဆင်မပြေနိုင်။ ကြီးကျယ်သော ကိစ္စကို ထိရောက်စွာ မဆောင်ရွက်လျှင် မအောင်မြင်နိုင်။
ဆိုလိုရင်းတူညီသောအခြားစကားပုံ
ဆင်ချည်သောကြိုး ကြက်ချည်သော် မမြဲ၊ ကြက်ချည်သောကြိုး ဆင်ချည်သော် မခိုင် နှင့်အတူတူဖြစ်သည်။
စောနှင့်စော်
ပုဂံကျောက်စာတို့တွင် စဝ်၊ အစဝ်၊ စာဝ်၊ ဇဝ်၊ ဇာဝ် စသည်ဖြင့် ရေး၍ ယခုအခါ စောဟူ၍လည်းကောင်း၊ စော်ဟူ၍လည်းကောင်း ရေး ကြသော စကားလုံးသည်ကား တဲလူမျိုးစု၏စကားမှ ဆင်းသက် သည့် ရှေးဟောင်း မြန်မာစကားတစ်လုံး ဖြစ်သည်။ ရှမ်းစာ တွင် စဝ်ဟူ၍ ရေးသည်။ ယိုးဒယားစာတွင် စောဟူ၍ ရေး သည်။ အသျှင်၊ သခင်၊ မင်း၊ ဘုရင်ဟု အနက်ထွက်သည်။
ခေတ်ဦး မြန်မာတို့သည် မြန်မာပြည် မြေနိမ့်လွင်ပြင်များသို့ မဆင်းသက်မီက တရုတ်မြန်မာနယ်ခြား ပေါရှမ်း(မောရှမ်း) တို့၏ တောင်ဘက် ယူနန်ပြည် နန်စောမင်းတို့၏ ပိုင်နက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ သက္ကရာဇ် ၂၂၅ ခုနှစ် (ခရစ် ၈၆၃)တွင် ရာဇဝင်ဆရာဖန်ချိုသည် မန်ရှုခေါ် ရာဇဝင်အခန်း ၄ ၌ မြန်မာ တို့အကြောင်း ဤသို့ရေးခဲ့သည်။
'ထိုသူတို့သည် မိမိတို့၏အကြီးအကဲများကို မင်းဟု ခေါ်ကြ သည်။ ထိုမင်းကိုပင် နန်စောတို့က မင်းစောဟုခေါ်ကြပြန်သည်။ နန်စောဆိုသည်မှာ တရုတ်စကားနှင့် တဲစကား စပ်နေသော တရုတ်တဲစပ်စကား ဖြစ်သည်။ နန်ဆိုသည်မှာ တရုတ်စကား တောင်ဘက်အရပ် ဆိုသည်။ စောဆိုသည်မှာ တဲစကားမင်း ဆိုသည်။ တဲစကားစောနှင့် မြန်မာစကား မင်းတို့မှာ အနက်တူ ကြသည်။ အရှေ့သို့လားပြန်သော်၊ သံလွင်နှင့် မဲခေါင်မြစ် အကြား ဒေသတွင် မြန်မာနွယ်လူမျိုးများ ရှိကြပြန်သည်။
ထိုလူမျိုးတို့ကိုလည်း ရာဇဝင်ဆရာဖန်ချိုက မွင်စို သို့မဟုတ် ဝင်စုဟု ခေါ်ထားသည်။ ယင်းစကားတို့သည် မင်းစောနှင့် သဘောတူ ဒေသန္တရစကားများ ဖြစ်ကြသည်။ နန်စော မြန်မာ လူမျိုးတို့၏ ရှေးစကားတွင် ထင်ရှားသော ပျူစောထီးနှင့် ထီးမင်းစောတို့ကိုလည်း တရုတ်တို့က ပျူစုတိနှင့် တိမင်စုဟု ရေးကြသည်။
မူလထိုးကျောက်စာတို့တွင် အစောဆုံးတွေ့ရသည့် စောရဟန်းမင်း(စဝ်ရဟန်)သည် ဤနန်စောဘွဲ့ကို ခံယူထား သည်။ အနိရုဒ္ဒကိုလည်း ရာဇဝင်တို့တွင် အနောက်ရထာ မင်းစောဟု ခေါ်ကြသည်။
ကြိတ်စု (တောင်)ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကြိတ်စု (တောင်)ရွာ (Kyeiksu(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဆူးရစ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆူးရစ်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၇ ဦး၊ မ ၁၅၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။
စောနှင့်စော်
အနော်ရထာ၏သားတော်ကိုမူလထိုးကျောက်စာတို့တွင် မင်းလုလင်ဟုရေး၍ ရာဇာဝင်တို့တွင် စောလူးဟု ရေးကြသည်။
ကြိတ်စု (တောင်)ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စောနှင့်စော်
တရုတ်ရာဇာဝင်နှင့် မြန်မာရာဇဝင်တို့တွင် စေနစ်ဟု ခေါ်သော မင်းကို ကျောက်စာတို့တွင် မင်းလုလင်ဟုပင် ရေးကြသည်။ ကျစွာမင်းကြီးကိုလည်း မျက်မှောက်ထိုး ကျောက်စာတို့တွင် စောကြီး(စဝ်ကြီး)ဟု ရေးကြသည်။
ပုဂံခေတ် မိဖုရားနှင့် မင်းသမီးများသည် မိမိတို့၏ အမည် အစ၌ စော(စဝ်)ကို များစွာ တပ်လေ့ရှိသည်။ နားတောင်းများ မင်း၏ မယ်တော်သည် စောမြကန်သည် ဟူသော အမည်ကို ခံယူသည်။ အစောမင်းလှဆိုသော မင်းသမီးတစ်ပါးလည်း ရှိသေးသည်။ ဥစ္စာနာ၏ မိဖုရား သုံးလူလတွင် အစောကြွံ (အစဝ်ကြွံ = ဂျွမ်းတို့အသျှင်)ဟူသော သမီးတော်တစ်ပါး ရှိသည်။ ဤစကားလုံးပါသော မိဖုရားမောင်းမတို့၏ အမည် ကားများစွာ။
သက္ကရာဇ် ၅၂၇ ခုနှစ်ထိုး ဓမ္မာရံကျောက်စာတွင် မင်းသမီး အစောလတ် (အဇာဝ်လတ်)သည် မြန်မာစာ စံပြုရေးထုံးကို တီထွင်သည်။ ထိုကျောက်စာတွင် မင်းသမီးသည် မိမိ၏အမည် ကို အဇာဝ်လတ်ဟု ရေးသည်။ ဤအချက်ကိုထောက်သော် ထိုခေတ်ကပင် ဤစကားလုံးကို စော်ဘွား(ကောင်းကင့်အသျှင်) ဟူရာတွင်ကဲ့သို့ အော်ကာရန်သံနှင့် ခေါ်ဝေါ်နေကြပြီဟု မှတ်ယူ ဘွယ်ရှိသည်။
ကရင်လူမျိုးတို့သည် ယောက်ျားအမည်ရှေ့တွင် အမြတ်တနိုး ထည့်သွင်းခေါ်ဝေါ်ကြသော စောသည်လည်း ဤစကားလုံးပင် ဖြစ်ပေရာသတည်း။
ကုက္ကိုကုန်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကုက္ကိုကုန်းရွာ (Kokekokone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ လက်ပန်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၀၆ ဦး၊ မ ၄၃၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွမ်းသီးကြိုက် တောင်ငူပို့
ရှင်းလင်းချက်
ကွမ်းသီးကြိုက်တတ်သူကို ကွမ်းသီးကောင်း ထွက်သော တောင်ငူသို့ ပို့လိုက်သကဲ့သို့ စိတ်ကြိုက်အနေအထားဖြစ်အောင် ဖန်တီးပေးလိုက်သည်။
နောင်တာလောရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
နောင်တာလောရွာ(Nawngtalaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ နောင်တာလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်တာလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၆ ဦး၊ မ ၁၄၁၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၀၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ယာကြီးရွာ၊ ကွင်းသုံးဆင့်
တောင်ယာကြီးရွာ၊ ကွင်းသုံးဆင့်
ဂေါမုတ္တ
ပါဠိအလိုအားဖြင့် ဂေါမုတ္တကို နွားကျင်ငယ်ရည် အဆင်းရှိသော ကျောက်ဟု ဆိုသည်။ ဂေါမုတ္တကို ဂေါမုတ်ဟုခေါ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာအားဖြင့် ဂါးနက်ဟု ခေါ်၏။ ဘူမိဗေဒအမည်မှာ ပိုင်ရုပ်ဖြစ်သည်။ အဆင်းမှာမူ အနီရင့်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းကို မြန်မာနိုင်ငံ ကျောက်နီများထွက်သော မိုးကုပ်ကျပ်ပြင်ဒေသမှ ရရှိသည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့အဖို့ ကျက်သရေမင်္ဂလာနှင့်ပြည့်စုံ၍ ထူးခြားသော သတ္တိရှိသည်ဟု ယူဆသော နဝရတ် ၉ ပါးဟုခေါ်သည့် ရတနာ ၉ ပါးတွင် ဂေါ်မုတ်ကျောက် ပါဝင်သည်။ နဝရတ်ကိုးပါး၏စွမ်းရည်ကို ဖွဲ့ထားသော လင်္ကာအရ၊ ဂေါ်မုတ်ကျောက်သည် ခွန်အားကို တိုးတက်စေသောသတ္တိရှိသည်ဟူ၍ သိရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သဘာဝတွင်းထွက် ကျောက်မျက်များ
စီးမော်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
စီးမော်ရွာ (Seemaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မားသီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၄၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငြိမ်းချမ်းသာယာရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ငြိမ်းချမ်းသာယာရွာ(Nyeinchantharyar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ လုံးခင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးခင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၅၂၀ ဦး၊ မ ၂၃၄၃၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၃၉၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဇိတထေရ်
အရှင်အဇိတထေရ်   သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ထေရုပ္ပတ္တိ
အဇိတထေရ်သည် သာဝတ္ထိပြည့်ရှင် ဘုရင်ကောသလမင်းကြီး၏ လေးလေးမြတ်မြတ် ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ထားသည့် မင်းဆရာနှင့် ပုဏ္ဏေးမတို့၏သားဖြစ်သည်။ အဇိတ သတို့သား ဖွားမြင်စဉ်အခါက ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော် မမူသေးပေ။ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် အိမ်ရာထောင်သည့် လူ့ဘောင်တွင် မမွေ့လျော်သဖြင့် ဗာဝရီရသေ့ကြီးထံတွင် ရသေ့ကလေး ပြုလုပ်နေလေသည်။
ဗာဝရီရသေ့ကြီးကား ယောက်ျားမြတ်လက္ခဏာနှင့် ပြည့်စုံသည့်ပြင် ဗေဒင်သုံးပုံနှင့်တကွ ကျမ်းဂန် အရပ်ရပ်ကို တတ်မြောက်သဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးမှ မင်းအပေါင်းနှင့် တကွ တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ ဝပ်တွားကော်ရော် ပူဇော်ခြင်းကို ခံရလေသည်။ တပည့်ရသေ့ပေါင်းများစွာနှင့် ဂေါဓာဝတီမြစ် ကမ်းအနီးတွင် တိုက်တာ အာရာမ်ကြီးဖွဲ့ပြီးလျှင် တခမ်းတနား နေထိုင်၏။ ထိုအခိုက်တွင် လောကသုံးပါး၌ ဂေါတမရှင်တော် မြတ်ဘုရားသည် ထင်ရှားစွာ ပွင့်၍လာလေသည်။ ဗာဝရီရသေ့ကြီးသည် သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်သည့် ဘုရားရှင်ပွင့်တော်မူ ကြောင်း ကြားသိသောအခါ ဘုရားစစ် ဘုရားမှန် ဟုတ်မဟုတ် သိလိုသဖြင့် တပည့်ဖြစ်သော အဇိတရသေ့ကလေးအား ထောက် လှမ်းစုံစမ်းရန် ဘုရားရှင်ရှိရာသို့ စေလွှတ်လိုက် လေသည်။
အဇိတရသေ့သည် အဖော်ရသေ့များနှင့်အတူ ဘုရားရှင်ရှိရာ သို့သွား၍ ရောက်သောအခါ မဟာပုရိသ လက္ခဏာတော်ကြီး များနှင့်တကွ ဘုရားစင်စစ် အမှန်ဖြစ်သည့် နိမိတ်များကို စုံစမ်းစစ်ဆေးကြည့်ရှု၏။ ဘုရား စင်စစ် ဧကန်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်နှင့် အဇိတရသေ့သည် နှုတ်မမြွက်ဘဲ စိတ်ဖြင့်သာ လျှင် ပုစ္ဆာများကို မေးမြန်းလေသည်။ ရှင်တော်ဘုရားကလည်း မေးမြန်းသည့်ပုစ္ဆာအရပ်ရပ်ကို စိတ်တော်ဖြင့်သာလျှင် ဆုံးဖြတ် ဖြေကြားတော်မူ၏။ အဇိတရသေ့သည် အလွန်ကျေနပ် ဝမ်းမြောက်ပြီးလျှင် ဘုရားရှင်၌ သဒ္ဓါတရားဖြင့် လွန်စွာ ကြည်ညို ရကား သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရန် ရဟန်းပြုလေသည်။ ရဟန်း ဖြစ်ပြီးသည့်အခါ၌လည်း အဇိတထေရ်ဟူ၍ပင် ထင်ရှား ကျော် စောလေသည်။ ရဟန်းဖြစ်ပြီးသည့်အခါ ဘုရားထံမှ သင့်လျော်သည့် ကမ္မဋ္ဌာန်းကိုတောင်း၍ ဆိတ်ငြိမ်ရာသို့ ကပ်ပြီးလျှင် ဝိပဿနာတရား အားထုတ်ရာ၌ ပါရမီအလျောက် မကြာမီပင် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
ဒေးဒနောရွာဟောင်း
ဒေးဒနောရွာဟောင်း
တော်ရိုးလေးရွာ၊ ကျုံတနော် (အရှေ့)
တော်ရိုးလေးရွာ၊ ကျုံတနော် (အရှေ့)
ကွမ်းယာကြီးရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
ကွမ်းယာကြီးရွာ၊ မေတ္တာကုန်း
မြွေသန္တာပြောက်
မြွေသန္တာပြောက် (Calliophis maculiceps ) သည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ ဒေသရင်းမျိုးဖြစ်ပြီး အဆိပ်ပြင်းသည့် မြွေ မျိုးစိတ် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ်ခွဲ ငါးမျိုးအား အသိအမှတ်ပြု သတ်မှတ်ထားသည်။