cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တင့်ဇော်
ဦးတင့်ဇော် ကိုယ်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း
ဆရာ ဦးတင့်ဇော်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ရမ်းဗြဲကျွန်း၊ ကျောက်ဖြူမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ပညာရေးကို အခက်ခဲပေါင်းစုံကြားမှ သင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်တွင် ပင်းယကျောင်းဆောင် စာဖတ်အသင်းဝင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး တတိယနှစ်တွင် ရခိုင် ကျောင်းသူကျောင်းသားများ အသင်း ခေါင်းဆောင်မှု အပိုင်းမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၆ - ၅၇ နောက်ဆုံးနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ၌ နိုင်ငံခြားရေး တာဝန်ခံ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။
ဦးနု ဦးဆောင်သော ဖဆပလ အစိုးရ လက်ထက်တွင် ဆင်းရဲသော တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများအား ထောက်ပံ့သော ထောက်ပံ့ကြေးနှင့် ပတ်သက်၍ အမှန်တကယ် ဆင်းရဲသော ကျောင်းသားများ မရရှိသည့် ကိစ္စ အတွက် ထွန်းနေ့စဉ် သတင်းစာမှ ဖွင့်ချခဲ့ရာ ပါလီမန် အတွင်း အထိ ဂယက်ရိုက်ခဲ့ရသည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အဆောက်အဦကြီးအား ဖြိုခွဲခဲ့သော ဆဲဗင်းဇူလိုင် အရေးအခင်းတွင် မျက်မြင် သက်သေတဦး အဖြစ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စစ်အစိုးရ၏ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရပြီး ကိုကိုးကျွန်းသို့ ပို့ဆောင် ခံခဲ့ရသည်။
ကိုကိုးကျွန်းမှ လွတ်မြောက်ပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် ကိုယ်ပိုင် ကျူရှင်ဖွင့်၍ ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ကျောင်းသားများ ဦးဆောင်သော ၈၈ ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်ပေါက်လာသော အခါ ကျူရှင်ဆရာ ဘဝကို စွန့်လွတ်ပြီး တော်လှန်ရေးသမား ဘဝအဖြစ် လုံးလုံးလျားလျား ခံယူခဲ့သည်။
၁၉၈၈ နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်မှူးကြီး စိန်မြနှင့် အတူ ထိုင်း - မြန်မာ နယ်စပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေး တာဝန်များကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဘီဘီစီ သတင်းထောက် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ RFA သတင်းထောက် အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ အတွေ့အကြုံများကို အခြေခံပြီး ဝတ္ထုနှင့် ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားနေဆဲ ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ ရခိုင်ပြည်လုံး ဆိုင်ရာ အမျိုးသား ကောင်စီ (ANC) တွင် ပါဝင်၍ မြန်မာပြည်တွင် စစ်အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းရေး၊ ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည်ထွန်းကားရေး၊ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ဖြစ်ပေါ်ရေးတို့အတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
တောထန်းမြစ်
ပုံပန်းသဏ္ဌာန်
တောထန်းမြစ်သည် ဆေးဘက်ဝင် အပင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အပင်ပေါက်ခါစအရွယ် ထွက်လာသည့်အခါ ထန်းရွက်ပုံသဏ္ဌာန် အရွက်သုံးရွက် ရှိသောကြောင့် တောထန်းမြစ်ဟု ခေါ်ဆို၍ ထန်းပင်နှင့် လုံးဝ မသက်ဆိုင်ပေ။ ယင်းကို အစိမ်းလိုက်စားနိုင်ပြီး စိမ့်သော အရသာရှိသည်။ အပင်ကို အခြောက်လှန်း အမှုန့်ကြိတ်ပြီး ပျားရည်နှင့်ရောကာ ဆေးအဖြစ် သောက်သုံးလေ့ ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တွေ့ရှိနိုင်သည့်ဒေသ
တောထန်းမြစ်ကို မကွေးမြို့နယ်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်နှင့် ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်များမှ အဓိက ထွက်ပြီး တရုတ်ဈေးကွက်သို့ အဓိက တင်ပို့သည်။
ပါဠိကွင်းရွာ၊ ဝါးနက်တော
ပါဠိကွင်းရွာ၊ ဝါးနက်တော
ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး
ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်၊ စက်တင်ဘာ၊ အောက်တိုဘာလများတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုဖြစ်ရပ်များ ဖြစ်သည်။ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများ ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်း အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ စစ်အာဏာရှင် အစိုးရဖြစ်သော နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ ထုတ်ပြန်ကြေညာခြင်းမရှိသော ဆုံးဖြတ်ချက်ဖြစ်သည့် လောင်စာဆီ ထောက်ပံ့ထုတ်ပေးခြင်းအား ရပ်ဆိုင်းလိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ဒီဇယ်နှင့်ဓာတ်ဆီဈေးနှုန်းကို ၆၆ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရုတ်တရက်တိုးမြှင့်စေခဲ့ပြီး ဘတ်စ်ကားများအတွက် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဈေးနှုန်းသည် ရက်သတ္တပတ် မပြည့်မှီ ငါးဆမြှင့်တက်စေခဲ့ခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။.
ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများကို အမျိုးသမီးများအပါအဝင် အတိုက်အခံနိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူများ၊ ကျောင်းသားများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးများ ဦးဆောင်ခဲ့ကြပြီး အကြမ်းမဖက်သော လှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်သည်။ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများတို့သည် အစပိုင်းတွင် စစ်အာဏာရှင်အစိုးရမှ အလျင်အမြန်နှင့် ရက်စက်ကြမ်းတမ်းစွာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခဲ့ပြီးနောက် ဒါဇင်ပေါင်းများစွာသော ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြသူများ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံခဲ့ကြရသည်။ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်နေ့မှ စတင်၍ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများကို ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ရဟန်းသံဃာတော်များမှ ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက်နေ့တွင်အစိုးရ၏ ထပ်မံဖြိုခွင်းခြင်းကို မခံရမှီအချိန်အထိ ၎င်းကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများ ရှေ့ဆက်ရန် အခွင့်ရခဲ့သည်။ ဖြိုခွင်းစဉ်ကာလအတွင်း မြန်မာ့တပ်မတော်အတွင်းတွင် သဘောထားကွဲလွဲမှုရှိခဲ့ကြောင်း ကောလာဟလများ ရှိခဲ့သော်လည်း တစ်ခုမျှ အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။ အချို့သော သတင်းထုတ်ပြန်ချက်တို့တွင် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများကို ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေးဟု ရည်ညွှန်းပြောဆိုကြသည်။
ဝေါဟာရ
"ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး" ဟူသော စကားစုသည် မြန်မာစစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများနှင့် ဆက်နွယ်နေပြီး ရွှေဝါရောင်ဖြစ်သော သင်္ကန်းများသည် ဆန္ဒပြခြင်းများ၏ ရှေ့တန်းတွင်ရှိကြသော ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ရဟန်းများနှင့် များစွာပတ်သက်သည်။ အလားတူစကားအသုံးအနှုန်းများကို အခြားနိုင်ငံများတွင် ညင်သာသော သို့မဟုတ် ငြိမ်းချမ်းသော တော်လှန်ရေးဖြစ်စဉ်အဖြစ်ဖော်ပြရန် ယခင်က အသုံးပြုခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံးအကြိမ်ဟု ထင်ရသော ၎င်းဆန္ဒပြမှုသည် အဓိကကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်နေခဲ့ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သတင်းအာဘော်တွင် မြန်မာကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ အမိအရ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဘုန်းတော်ကြီးဘဝနှင့် တော်လှန်ရေးဆိုင်ရာ မြန်မာ့အတွေးအခေါ်များ အဓိကအားဖြင့် ပတ်သက်နေသည်ဟူသော စိတ်ကူးကို ဂတ်စတဖ် ဟော့တ်မန်း (Gustaaf Houtman) မှ ကန့်ကွက်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးအနေဖြင့် အခြားသောရှုထောင့်တစ်ခုမှ တစိတ်တဒေသ ဝေဖန်ခဲ့သည်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ တော်လှန်ရေးသည်သာ တစ်ခုတည်းသော အောင်မြင်သောတော်လှန်ရေး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ မြန်မာ့တော်လှန်ရေးအယူအဆသည် မည်သို့ပင် များစွာသော ရှည်လျားသည့်သမိုင်းနှင့် နေရာအတော်များများတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်ဆိုသော်ငြားလည်း အားလုံးသော သာသနာ့ဘောင်ဝင်ခြင်းဆိုင်ရာ ခံယူရမည့်အရာများတွင် အသုံးမပြုပါ။
အဆိုပါ ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေးသည် ပခုက္ကူမြို့မှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး  လောင်စာဆီဈေးနှုန်းမြင့်တက်မှုနှင့် လူထုကြားက အထွေထွေကျပ်တည်းမှုများအတွက် စက်သုံးဆီဈေးနှုန်း ပြန်ချပေးရန် မေတ္တာပို့လမ်းလျှောက်ခဲ့သည့် သံဃာတော်များကို စစ်တပ်နှင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များက တားဆီးရာကနေ ပဋိပက္ခကြီးမားလာခဲ့ကာ သံဃာတော်များကို ပခုက္ကူမြို့လယ်၏ အ.လ.က (၃) ကျောင်းရှေ့ဓာတ်တိုင်ရှေ့တွင် ကြိုးတုပ်ရိုက်နှက်ခြင်းကို မြင်တွေ့ရာက အထွေထွေမကျေနပ်မှုနှင့် ပြည်သူလူထုပါဝင်သည့် ရွှေဝါရောင်အရေးအခင်းအဖြစ် ပေါက်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သေကြေဒဏ်ရာရမှုများ
သေကျေဒဏ်ရာရမှုအရေအတွက်သည် မရှင်းလင်းသေးပါ။ အေဘီစီ (ABC) ၏အခိုင်အမာပြောဆိုချက်အရ စစ်တပ်မှ ရာပေါင်းများစွာသော အသက်တို့ကို ဖြိုခွင်းခဲ့သည်။ တရားဝင်သေဆုံးမှုသည် ၁၃ ဦးတွင် ရပ်တန့်နေသည်။ ဂျပန်ဓာတ်ပုံသတင်းထောက် ကန်ဂျီ နာဂအိ (Kenji Nagai) သည် လက်ရှိအချိန်အထိ ဆူပူအုံကြွမှု၏ တစ်ဦးတည်းသော နိုင်ငံခြားသား သေဆုံးမှုဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ သို့သော်ငြားလည်း ထိခိုက်သေဆုံးမှုသည် တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ချက်ထက် အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်နိုင်သည်။
ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံတွင် မပြောကြားမှီ ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာကောင်စီ၏ အထူးညှိနှိုင်းရေးမှူး ပေါ်လို စာဂျီရို ပင်န်နဲရိုး (Paulo Sergio Pinheiro) မှပြောကြားသည်မှာ ဘက်မလိုက်သော အရင်းအမြစ်များ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့မှုအရ အပါး ၃၀ မှ ၄၀ သော ရဟန်းသံဃာတော်များနှင့် အယောက် ၅၀ မှ ၇၀ သော အရပ်သားပြည်သူများ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံခဲ့ရပြီး အယောက် ၂၀၀ သည်လည်း ရိုက်နှက်ခြင်းခံခဲ့ကြရသည်။
ဒီမိုကရက်တစ် မြန်မာ့အသံမှ ခန့်မှန်းသည့် သေဆုံးသူအရေအတွက် ၁၃၈ ဦးဟူသော ၎င်းတို့၏ ဖော်ပြချက်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ၈၈ မျိုးဆက်သစ်ကျောင်းသားများ စုစည်းခဲ့သည့် စာရင်းအပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ ဒီဗွီဘီ (DVB) ၏ အလုပ်အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာ အေးချမ်းနိုင်မှ သက်ဆိုင်ရာ စာနယ်ဇင်းသို့ ပြောကြားခဲ့သည်မှာ "ဒီ ၁၃၈ ဆိုတဲ့အရေအတွက်ဟာ အလွန်ယုံကြည်စိတ်ချရပါတယ်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ ဒီစာရင်းဟာ ဓားစာခံတွေရဲ့နာမည်တွေပေါ်မှာ အခြေခံထားတာမို့လို့ ကျွန်တော့်အနေနဲ့လည်း ဒီအရေအတွက်ဟာ တိကျသေချာတယ်လို့ ထင်ပါတယ်။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ပုံတွေကလည်း ဗမာပြည်ထဲက လာတာမို့လို့ပါ။ လူထုထဲကို စက်သေနတ်တွေနဲ့ သူတို့ပစ်လိုက်တဲ့ပုံစံဟာ လူဒါဇင်ပေါင်းများစွာကို သေစေနိုင်တဲ့အတွက်ဖြစ်ပါတယ်"။
ဒေးလီးမေးလ် (Daily Mail) သတင်းတစ်ပုဒ်တွင် "ထောင်ပေါင်းများစွာသော ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြသူများ သေဆုံးကြပြီး ရာပေါင်းများစွာသော အသတ်ခံရသည့် သံဃာတော်များကို တောထဲတွင် စွန့်ပစ်ခဲ့သည်"ဟု သတင်းမထုတ်ပြန်မှီ ရက်များအလို စစ်တပ်မှ စွန့်ခွာထွက်ပြေးခဲ့သူ ဗိုလ်မှူးလှဝင်းပေးပို့သော သတင်းအချက်အလက်များပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းမှပင် ကိုးကား၍ပြောကြားခဲ့သည်မှာ "မကြာသေးခင်ရက်တွေတုန်းက ခင်ဗျားတို့ကြားထားတာထက် ပိုများတဲ့လူတွေ အသတ်ခံခဲ့ရတယ်။ ထောင်ပေါင်းများစွာသော လူသေကောင်တွေကို ရေတွက်လို့ရနိုင်တယ်"။
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ သည်အေ့ချ် (The Age) မှသတင်းထုတ်ပြန်သည်မှာ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြသူမဟုတ်သော သူနှစ်ဦး ရန်ကုန်မြို့အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် ပစ်သတ်ခံခဲ့ရပြီးနောက် "စစ်တပ်က ပြန်လာခဲ့ပါတယ်၊ မိသားစုတစ်စုချင်းကို ၂၀၀၀၀ ကျပ် (ဒေါ်လာ နှစ်ဆယ်နှင့် ညီမျှသော) စီပေးခဲ့ပြီး အလောင်းတွေကို ယူသွားကြပါတယ်"။
တိုင်းမ်စ်အောန်လိုင်း (Times Online) မှပေးပို့သော သတင်းဖော်ပြချက်တွင်မူ ရန်ကုန်အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ ငွေကြာယံဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းမှ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်သည် စစ်သားများ၏ ကြိမ်ဖန်များစွာ ရိုက်နှက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး "ပွဲခြင်းပြီးသေဆုံးသွားခဲ့သည်" ဟုဖော်ပြသည်။ စစ်သားများသည် သံဃာတော်များအား နံရံနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် စီတန်းထား၍ ထရပ်ကားများပေါ်သို့ မတင်မှီ သံဃာတော်များ၏ ဦးခေါင်းများကို တစ်ခေါင်းချင်းစီ နံရံနှင့် အားရအောင်ရိုက်ခွဲခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံး ထိခိုက်သေဆုံးမှုသည် ၃၁ ဦးအဖြစ်သာ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ပြီး ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ သံတမန် ပေါ်လို စာဂျီရို ပင်န်နဲရိုး (Paulo Sergio Pinheiro) မှ အတည်ပြုခဲ့သည်။
ဖမ်းဆီးမှုများနှင့် ပြန်လည်လွှတ်ပေးခြင်းများ
အနည်းဆုံး ပြည်သူ ၁၀၀၀ ဦးဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကြောင်း အောက်တိုဘာ ၇ ရက်နေ့ အယ်လ်ဂျာဇီးရာ (Al Jazeera) သတင်းတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဤအရေအတွက်ကို မြန်မာအစိုးရပိုင် မီဒီယာဖြစ်သော မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ မှ ပေးပို့ခဲ့ခြင်းသည်။ အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ အစိုးရမီဒီယာမှ အသစ်သောအရေအတွက်ကို သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်မှာ ပြည်သူ ၂၁၀၀ ဦး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး အယောက် ၇၀၀ ကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်းဖြစ်သည်။ ကွဲလွဲသည်မှာ ပြည်ပသတင်းဌာနများမှမူ အယောက် ၆၀၀၀ ထက်မကသောသူများ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ကြရသည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။ လန်ဒန်အခြေစိုက် စီးပွားရေးသတင်းကိုယ်စားလှယ်လုပ်ငန်း ရိုက်တာ (Reuters) မှ သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်မှာ သံဃာအပါး ၈၀ ခန့်နှင့် အမျိုးသမီး ၁၄၉ ဦး (ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် သီလရှင်များဟု ယုံကြည်ရသည်) တို့ကို စစ်အစိုးရမှ အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်လွှတ်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်ရှိ တရားရုံးတစ်ခုတွင် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများတွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသော ၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသားများ ၁၄ ဦး (အံ့ဘွယ်ကျော်၊ ကျော်ကျော်ထွေး၊ ကျော်မင်းယု (ကိုဂျင်မီ)၊ မာမာဦး မင်းဇေယျ၊ နီလာသိန်း၊ Pannate Tun, စန္ဒာမင်း၊ သန်းတင်၊ သက်သက်အောင်၊ သင်းသင်းအေး (မီးမီး)၊ သက်ဇော်၊ ဇော်ဇော်မင်းနှင့် ဇေယျ (ကုလားမ)) တို့အား ထောင်ဒဏ် ၆၅ နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ အစိုးရမှ အမျိုးမျိုးသောဥပဒေပုဒ်မများဖြစ်ကြသည့် နိုင်ငံသားများနိုင်ငံခြားငွေ လက်ဝယ်ထားရှိခြင်း သို့မဟုတ် ခွင့်ပြုချက်မရှိသောဗွီဒီယိုနှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ ကိုပိုင်ဆိုင်ခြင်းတို့ကို တားမြစ်သည့်ဥပဒေပုဒ်မများဖြစ်သော နိုင်ငံခြားငွေလဲလှယ်မှုဥပဒေနှင့် ဗွီဒီယိုနှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာဥပဒေတို့ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ ငွေကြာယံဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းမှ သံဃာတော် ၅ ပါးအပါအဝင် အခြား နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု ဆောင်ရွက်သူ ၂၆ ဦးတို့ကို ၆ နှစ်မှ ၂၄ နှစ်အထိ ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ဦးဂမ္ဘီရအား အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ၁၂ နှစ် အပါအဝင် စုစုပေါင်း ၆၈ နှစ်အထိ ချမှတ်ခဲ့သည်။
အင်တာနက် ထိန်းချုပ်မှု
ဝက်ဘ်အခြေပြု အီးမေးလ် အသုံးပြုမှုကို မရရှိစေခြင်းအပါအဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သော သတင်းများ သို့မဟုတ် အချက်အလက်များအား ပေးပို့သော ဝန်ဆောင်မှုများအားလုံးကို အစိုးရမှ ပိတ်ပင်ရန် ကြိုးစားသည်။ သို့သော်လည်း ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဘလော့ဂါများသည် တည်းဖြတ်မှုများမှ အောင်မြင်စွာ လွတ်အောင်ရှောင်ရှားနိုင်ခဲ့ပြီး ရုပ်ပုံများနှင့် ဗွီဒီယိုများကို ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပေါ်နေချိန်နှင့် တစ်ပြေးညီနီးနီး ဘလော့ဂ် ပေါ်တွင် တင်ပြနိုင်ခဲ့ကြသည်။ များစွာသော ပုံများကို သာမန်သတင်းအဖွဲ့အစည်းများမှ စုစည်းရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဘလော့ဂါများသည် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မှ မရရှိနိုင်သော ပုံများကို ဖမ်းယူနိုင်ရန် စီမံခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စနေနေ့တွင်အောင်ဆန်းစုကြည် သူမ၏ရန်ကုန်မြို့နေအိမ်မှ အပြင်သို့ ထွက်၍ ထောက်ခံအားပေးသူများနှင့် ချီတက်လာသော သံဃာတော်များကို နှုတ်ဆက်ရန် ထွက်ခဲ့သော ခဏတာ မျက်စိတစ်မှိတ်အတွင်း အထင်ကရဖြစ်ရပ် ရုပ်ပုံများကို ဘလောက်များတွင် တင်ပြထားခဲ့သည်။
မိမိဆန္ဒအလျောက်တိုင်းပြည်မှ ထွက်ခွာခဲ့သော အစိုးရနှင့် သဘောထားကွဲလွဲဆန့်ကျင်သူများဦးစီးသည့် အိန္ဒိယအခြေစိုက် မဇ္ဈိမသတင်းအဖွဲ့သည် အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ပုံများစွာအနက်မှ တစ်ပုံကို ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး အယောက် ၅၀၀၀၀ ထက်မကသောသူများ ထိုနေ့တွင် ၎င်းတို့၏ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ အချို့သော အင်တာနက်သုံးစွဲသူ မြန်မာတို့သည် အစိုးရမထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည့် ၎င်းတို့၏အခြေအနေနှင့် ပတ်သက်သော ပြင်ပမှသတင်းအချက်အလက်များကိုရရှိရန် အင်တာနက်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများကို ကြိုးစား၍သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အစိုးရမှ အင်တာနက်အသုံးပြုမှုအခွင့်အလမ်းအားလုံးကို ပိတ်ပင်လိုက်ကြောင်း သတင်းရရှိသည်။
နိုင်ငံတကာမှ တုံ့ပြန်မှုများ
နိုင်ငံအမြောက်အမြားမှ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများကို ထောက်ပံ့ကူညီအားပေးရန်နှင့် စစ်အစိုးရကို အရေးတကြီးပြန်လည်ဖွဲ့စည်းမှုများကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရန် အကြံပြုတိုက်တွန်းမှုများ ပြုလုပ်နေကြချိန်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကဲ့သို့အဓိကကျသော နိုင်ငံအချို့တို့သည် ကြားဝင်မစွက်ဖက်ရေးခံယူချက်အမြင်ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်သာမက အစိုးရကို အပြန်အလှန်နားလည်မှုဖြင့် ပံ့ပိုးကူညီကြောင်း သဘောထားကိုပြသခဲ့သည်။
အရေးယူမှုများ
အမေရိကန်အစိုးရ၊ ဥရောပသမဂ္ဂနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့သည် စစ်အစိုးရအပေါ် အရေးယူမှုများစွာကို တွန်းအားပေး ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရာတွင် သစ်လုပ်ငန်းနှင့် ကျောက်မျက်ရတနာတင်သွင်းမှုများကို ပိတ်ပင်မှုများ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ဘဏ်စာရင်းများ ပိတ်လိုက်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ တရုတ်၊ အိန္ဒိယနှင့် အာဆီယံနိုင်ငံများတို့သည် ပုဂ္ဂလိကအရေးယူမှုများတွင် သဘောတူပါဝင်ရန်လက္ခဏာ တစ်စုံတစ်ရာမရှိသည့်အပြင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ ပြုလုပ်ခဲ့လျှင် ဖြစ်နိုင်သည်ဟု အာဆီယံမှ ပြောဆိုခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထက်တန်းအရာရှိ ၁၄ ဦးတို့အား ပိတ်ဆို့အရေးယူကြောင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဘဏ္ဍာရေးဌာနမှ ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ဦးတည်ချက်ထား၍ အရေးယူမှုများတွင် စစ်အစိုးရခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေနှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေးတို့ ပါဝင်သည်။ ဘဏ္ဍာရေးဌာနမှ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုသည် ဦးတည်သတ်မှတ်ထားသူတစ်ဦး အမေရိကန်ဘဏ် သို့မဟုတ် အခြားသော အမေရိကန်တရားစီရင်မှုအောက်တွင်ရှိသော ငွေကြေးဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများတွင် ထားရှိသော မည်သည့်ပိုင်ဆိုင်မှုများကိုမဆို ပိတ်ပင်ခြင်းခံရလိမ့်မည်။ အမိန့်သည်မည်သည့်အမေရိကန်နိုင်ငံသားများကိုမဆို ပညတ်ထားသောတစ်ဦးချင်းစီနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခြင်းမှ တားမြစ်သည်။
စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဥရောပသမဂ္ဂသည် လက်ရှိအရေးယူမှုများတွင်ပါဝင်ပြီးဖြစ်သော လက်နက်ရောင်းဝယ်မှုကို တားမြစ်ခြင်း၊ ပိုင်ဆိုင်မှုကို ပိတ်ပင်ခြင်းနှင့် ပြည်ဝင်ခွင့်နှင့် ကုန်သွယ်မှုတားမြစ်ခြင်းတို့ကို စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ရန် "ဦးတည်ထားသော အရေးယူမှုများကို တွန်းအားပေးခြင်း" အဖြစ် စတင်စဉ်းစားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အများပြည်သူအား မထိခိုက်စေပဲ ပြန်လည်အရေးယူမှုများ ပြုလုပ်ရန် ဖြစ်သည်။ဩစတြေးလျ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျွန်ဟောင်းဝါဒ် (John Howard) သည် ပစ်မှတ်ထားသော စစ်အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ၏ ငွေကြေးဆိုင်ရာ ပိတ်ပင်အရေးယူမှုများကို ဩစတြေးလျအစိုးရမှ ပေးပို့မည့်အပြင် နောက်ထပ်ကန့်သတ်ထားသော စစ်ခေါင်းဆောင်များကိုလည်း အခြားအရေးယူဆောင်ရွက်မှုများ စတင်ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြု အစီရင်ခံသည်။
တရုတ်နိုင်ငံမှကြားဝင်ဖျန်ဖြေရန်တိုက်တွန်းခံရပုံ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ဆဲရှိသော ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများတွင် တရုတ်နိုင်ငံအနေဖြင့် ကြားဝင်ဖျန်ဖြေရန် နိုဘယ်လ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုရှင် ဒက်စ်မွန်တူးတူးမှ တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ "တရုတ်နိုင်ငံ၊ သင့်မှာ ဩဇာအရှိန်အဝါရှိပါတယ် - လူမဆန်တဲ့ ဟိုလူတွေကို သူတို့ရဲ့ လူမဆန်တဲ့ လုပ်ရပ်ကို ရပ်ဖို့ပြောပါ" ဟု ဆွီဒင်နိုင်ငံ ဂုတ်ဘောဂ် စာအုပ်ပွဲတော်တွင် တူးတူးမှပြောကြားခဲ့သည်။ အကယ်၍ တရုတ်နိုင်ငံသည် ၎င်းအနေဖြင့်တတ်နိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံရှိ စစ်အစိုးရများကို ဆန့်ကျင်ရေးဘက်တွင် မရပ်တည်ခဲ့လျှင် "နောက်နှစ် ဘေကျင်း အိုလံပစ်ပွဲတော်ကို သပိတ်မှောက်ဖို့ရန် လှုံ့ဆော်ရေးတစ်ခု ပြုလုပ်မည်"ဟု ဂုဏ်ထူးဆောင်ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းချုပ်တူးတူးမှပြောကြားခဲ့သည်။ လူအမြောက်အမြားမှတရုတ်အစိုးရကိုဖိအားပိုတိုးစေခြင်းသည်မြန်မာပြည်သူများကိုပံ့ပိုးမှုပေးရန်အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်သည်ဟုပြော ဆိုကြပြီး၂၀၀၈ ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ်ပွဲတော်ကို သပိတ်မှောက်ရန် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ ဆော်ဩခြင်းကို ကြီးထွားလာစေသည်။ ဗြိတိသျှအသံလွှင့်ဌာန ကမ္ဘာ့သတင်းများ ရုပ်သံဝန်ဆောင်မှုမှ တွေ့ဆုံမေးမြန်းခန်းများ၊ အီးမေးလ်များနှင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ ထောက်ခံအကြံပြုသော အမှာစကားစာသားများကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး လူအများကို ဖုန်းခေါ်ဆို၍ လက်မှတ်များ ပယ်ဖျက်ခြင်း၊ လေကြောင်းလိုင်း ကြိုတင်မှာယူခြင်း များနှင့် ဘေကျင်းတွင်ဟိုတယ်ကြိုတင်မှာယူထားခြင်းများကို ပယ်ဖျက်ရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။
စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခြင်းများ
မြန်မာစည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရေးယူကေနှင့် မြန်မာ့စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရေးအတွက်ယူအက်စ် အပါအဝင် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်သူများနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စည်းရုံးလှုံ့ဆော်သည့် အဖွဲ့အစည်းများသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ သံဃာတော်များ၏ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုတို့ကို ထောက်ခံရန် ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်အဖွဲ့များ (များမကြာမှီ တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မြန်မာ့အရေးလှုပ်ရှားမှု ကွန်ယက်) က မွန်းတည့် ၁၂းဝဝ နာရီအချိန်မှစ၍ အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့ကို တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မြန်မာ့အရေးလှုပ်ရှားမှုနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ဆော်ဩခဲ့ကြသည်။ဤအခမ်းအနားကို ဆစ်ဒနီ (ဩစတြေးလျ)၊ မွန်ထရီယယ်၊ အိုတဝါ၊ ကစ်ချနာနှင့် ဗင်ကူးဘာ (ကနေဒါ)၊ နယူးယောက်နှင့် ဆန်ဒီရာဂို (အမေရိကန်နိုင်ငံ)၊ ဒပ်ဘ်လင် (အိုင်ယာလန်)၊ ဟောင်ကောင်နှင့် နော်ဝေနိုင်ငံတို့၏နေ့များတွင် ဆက်တိုက် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
အေဗားဇ် ဒေါ့အော့ချ် မှ တာဝန်ယူ၍ "စစ်မှန်သော ပြန်လည်သင့်မြတ်ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီကို ထောက်ခံမှုပေးရန်"နှင့် "ဆန္ဒပြသူများအား အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းခြင်းများကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း"တို့ကို တရုတ်သမ္မတ ဟူကျင်တောင် (Hu Jintao) နှင့် ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီသို့ လေလှိုင်းမှတစ်ဆင့် တရားဝင်မေတ္တာရပ်ခံ ပန်ကြားခဲ့ကြသည်။ ပန်ကြားလွှာတွင် "သွေးထွက်သံယိုမှုများအတွက် တာဝန်ယူရန်" ၎င်းတို့အား ကတိပြုစေဖို့ ပါဝင်သည်။ အစပိုင်းတွင် လက်မှတ် ၅၀၀၀၀၀ ကို လက်ခံရရှိရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ပြီး ရည်ရွယ်သည့်အတိုင်း အောင်မြင်ပြီးသည့်နောက် အသစ်ဦးတည်ချက်အဖြစ် လက်မှတ် ၁၀၀၀၀၀၀ ကိုရရှိရန် ရည်ရွယ်ခဲ့ကြသည်။
ဘလော့ဂါများ၏ဆောင်ရွက်မှုများ
ဘလော့ဂါများ ၎င်းတို့၏ ဘလောက်များကို မတင်ပဲ ထားရှိရန် လှုံ့ဆော်စည်းရုံးမှုတစ်ခုကို အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ထိုနေ့ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမြန်မာဘလော့ဂါနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဘလော့တင်မည့်အစား မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရမည်! ဟူသော စကားလုံးများကို မျဉ်းသားဖော်ပြထားသည့် နဖူးစည်းစာတန်းတစ်ခုကိုတင်ရန် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ အီတလီ ၌အခြေပြုသော ဘလော့ဂါများ၏ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုသည် မြန်မာပြည်သူများအတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ထောက်ပံ့ကူညီပေးခြင်းဟူသော ဆိုင်းဘုတ်တစ်ခုကို အင်တာနက်မှတစ်ဆင့် တင်ရှိထားလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဘလော့ဂါများနှင့် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ပိုင်ရှင်များအားလုံးသည် "မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရမည်"ဟူသော ဂရပ်ဖစ်ကို ဝက်ဘ်ရှေ့မျက်နှာစာများတွင် ထည့်သွင်းခြင်းနှင့် ဘလော့များပေါ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာများကိုသာ ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ထောက်ပံ့ကူညီရန် ဆော်ဩသည့် လှုံ့ဆော်စည်းရုံးမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အင်တာနက်မှ အလားတူလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုမျိုးကို ယခုအချိန်အထိ တစ်ခါမျှ မဖော်ပြခဲ့ဖူးသေးပါ။
ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက်အတွင်းခံများ
သံဃာတော်များ အောင်ဆန်းစုကြည်နေအိမ်ကို ချီတက်ဖြတ်လျှောက်ပြီး ပထမဦးဆုံး ကွန်ယက်သတင်းထုတ်ပြန်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် "မြန်မာနိုင်ငံရှိ သံဃာတော်များ၏ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုကို ထောက်ပံ့ကူညီရန်" ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် အသုံးပြုသူများအဖွဲ့ အား ချက်ချင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အဖွဲ့သည် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အဖွဲ့ဝင် ၃၈၀ ၀၀၀ အထိတိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး အမြင့်ဆုံး ၄၄၀ ၀၀၀ အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အဖွဲ့၏အချို့သော အဖွဲ့ဝင်များသည် နောက်ပိုင်းတွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မြန်မာ့အရေးလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှု ကွန်ယက်ဟုခေါ်သော တရားဝင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မြန်မာ့အရေးလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုနေ့အဖြစ် အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် မြို့ကြီးများ၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ မြို့နယ်များတို့တွင် လူထုဆန္ဒပြပွဲများပြုလုပ်ရန် ဆော်ဩမှုတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည်။ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်အနေဖြင့် "ပွင့်လင်းသော နိုင်ငံရေးအရင်းအမြစ်"ကို ပေးရဲ့လားဟု မေးခွန်းထုတ်ထားသော ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကို ဝီးယတ် (Wired) မဂ္ဂဇင်းမှ အခြေခံလူတန်းစားများ၏ ထူးခြားသောဆောင်ရွက်မှုအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
"ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက်အတွင်းခံများ" ("Panties for Peace") ဟုအမည်တပ်ထားသော စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခြင်းကို အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ရည်ရွယ်သည်မှာ အယူသည်းသော မြန်မာဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ အထူးသဖြင့် စစ်ခေါင်းဆောင် သန်းရွှေကို အမျိုးသမီးများ၏ မည်သည့်အတွင်းခံမျိုးနှင့်မဆို ထိတွေ့ခြင်းအားဖြင့် ၎င်းတို့၏အာဏာကို ကင်းမဲ့စေရန် ရည်ရွယ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အမျိုးသမီးများသည်လည်း မြန်မာသံရုံးများသို့ အတွင်းခံများပါဝင်သော အထုပ်များကို ပေးပို့ခဲ့ကြသည်။ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှုသည် ဩစတြေးလျ၊ ဥရောပ၊ စင်ကာပူနှင့် ထိုင်းသို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်သူတို့သည်လည်း ခွေးလည်ပတ်ဆွဲထားသော သန်းရွှေ၏ ပုံများကို စတင်ချိတ်ဆွဲခဲ့သည်။ ခွေးနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပြောဆိုခြင်းသည် မြန်မာယဉ်ကျေးမှုအရ အလွန်ပြင်းထန်သော စော်ကားမှုဖြစ်သည်။ စစ်အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးပုံများကို မှုတ်ဆေးဖြင့် ဘတ်စ်ကားများ၊ ရထားဘူတာများတွင် လူသတ်သမားသန်းရွှေဟု ခေါ်ဝေါ်ရေးသားခဲ့သည်။
တိုတယ်၏စစ်အစိုးရအပေါ်ပံ့ပိုးမှုများ
ဩစတြေးလျတွင် ဩစတြေးလျံလူမျိုးတို့၏ အသည်းစွဲ ဂျိမ်းစ်မာတီစန်သည် နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဆစ်ဒနီမြို့ ၌ပြုလုပ်သော မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေး လူထုစည်းဝေးပွဲတစ်ခုတွင်အစီအစဉ်မှူးအဖြစ် ပါဝင်ကူညီခဲ့ခြင်းဖြင့် သူ၏ထောက်ခံအားပေးမှုကို ပြသခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများသည် ပြင်သစ်၏ဧရာမရေနံလုပ်ငန်း တိုတယ်ရေနံ၏ အဆောက်အအုံရှေ့၌ အောက်တိုဘာလတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပထမဦးဆုံး တိုတယ်ရေနံသုံးစွဲသူတို့၏ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း သပိတ်မှောက်မှု (အီးအယ်လ်အက်ဖ် နှင့် ဖီနားတို့ကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်သည်) ဖြစ်ပြီး့် အမေရိကန်အခြေစိုက် ချက်ဗရွန် (တက်ဇကို၊ ကော်လ်တက်ဇ်နှင့် ယူနိုကယ်လ် တို့ကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်သည်) သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဆင့်ခေါ်ခံခဲ့ရသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ရတနာသဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းများကို အလွဲသုံးစားမှု ပြုလုပ်နိုင်ရန် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၄၅၀ ကို စစ်အစိုးရအား ထောက်ပံ့ကူညီလျက်ရှိပြီး ၎င်းတို့သည် အမေရိကားနှင့် ဥရောပရှိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒီမိုကရေစီအသွင်ကူးပြောင်းရေး အတွက် ထောက်ပံ့ကူညီလျက်ရှိသော အစိုးရ၏ ဆောင်ရွက်ချက်များကို ဆန့်ကျင်ရန် စည်းရုံးမဲဆွယ်လျက်ရှိသည်။
တိုတယ်၏ စိတ်ဝင်စားမှုများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ပြင်သစ်နိုင်ငံအစိုးရသည် ဥရောပသမဂ္ဂ၏ ပြင်းထန်သော မြန်မာ့အရေးဆောင်ရွက်မှုများအပေါ် အတားအဆီးတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံအစိုးရသည် စစ်အစိုးရကြောင့် တိုတယ်၏ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများအား ခုခံကာကွယ်နေသည်ဟု နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများအား ဝန်ခံရန် တွန်းအားပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အေဗားဇ်ဒေါ့အော့ (Avaaz.org) သည် တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လေလှိုင်းမှ ဦးစီးကမကထပြု၍ "ကျွန်ုပ်တို့၏နိုင်ငံများနှင့် ကျွန်ုပ်တို့သွားလာလေရာ အရပ်ရပ်တွင်ရှိသော မည်သည့် တိုတယ်၊ ချက်ဗရွန်၊ အီးအယ်လ်အက်ဖ်၊ ဖီနား၊ တက်ဇကို သို့မဟုတ် ကော်လ်တက်ဇ်ဆိုင်များမှ ဆီဝယ်ယူခြင်းမပြုကြရန်" ၂၀၂၅၅ ယောက်သော ပြည်သူများကို လက်မှတ်ရေးထိုးစေပြီး လက်မှတ် ၄၀၀၀၀ ကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ ထိပ်တန်းအုပ်ချုပ်ရေးသို့ ပေးပို့ရန် ရည်ရွယ်သည်။ ၎င်းတို့၏ တည်ရှိမှုတို့သည် မြန်မာပြည်သူများကို အကျိုးရှိစေသည်ဟု ချက်ဗရွန်နှင့် တိုတယ်ရေနံတို့မှ မည်သို့ပင်ပြောဆိုသော်လည်း "တိုတယ်သည် စစ်အစိုးရအား အဓိကပံ့ပိုးသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်" ဟု ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အောင်ဆန်းစုကြည်မှ လီမွန်ဒီ ပြင်သစ်သတင်းစာ တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ
သီဟဇော် (ဘောလုံးသမား)
သီဟဇော်(၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၃ ဖွား)သည် ကွင်းလယ်တိုက်စစ်နေရာတွင် ကစားသော မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် ဧရာဝတီအသင်းတွင် ကစားလျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံတကာပွဲများအနေဖြင့် 2013 AFC Cupနှင့် 2014 AFC Cupတို့တွင် ဝင်ရောက်ပါဝင် ကစားခဲ့သည်။
မုန်ညင်းခါး
မုန်ညင်းခါးပင်သည် ပေါ်လီဂိုနေစီအီးမျိုးရင်းတွင် ရီအမ် မျိုးစု၌ ပါဝင်၍ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ရီအမ် ရာပွန်တီကမ်ဖြစ်သည်။ မုန်ညင်းဟုခေါ်သော်လည်းမုန် ညင်းနှင့် မျိုးရင်းချင်း မတူချေ။ သို့သော် ရှရီမန်ပင်နှင့်ကား မျိုးရင်းချင်းတူ၍ နီးစပ်သည်။ မုန်ညင်းခါး၏ မူလပေါက်ရာ ဒေသသည် အာရှတိုက်မြောက်ပိုင်း မွန်ဂိုးလီးယားပြည် ဖြစ်သော်လည်း၊ ယခုအခါတွင် ကမ္ဘာအနှံအပြား၌ စိုက်ပျိုးကြ သည်။ အပင်မှ အဖူး မြောက်မြားစွာ ထွက်ရာ၊ ထို အဖူးများမှ ရှည်၍ အသား ထူသော အရွက်ညှာများသည်ထူသော အရွက်ကြီးများနှင့် တကွ ထွက်လာသည်။ မြေကြီးအောက်တွင် အစာသိုလှောင်သော အဝါရောင် အမြစ်မကြီးတစ်ခုနှင့် ထို အမြစ်မကြီးအား အစာကျွေးသော အခြား အမြစ်များ အများအပြား ရှိသည်။ မြေကြီးပေါ်သို့ တက်လာသော အသားထူ၍ အရည်ရွှမ်းသည့် နီကျင်ကျင် ရွက်ညှာများကိုသာ လူတို့အစားများကြသည်။ အရွက်များသည် တစ်ခါတစ်ရံ အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေတတ်သဖြင့်စားသုံးခြင်းငှာ အလျင်းမသင့်လျော်ချေ ။ မုန်ညင်းခါးသည် အာဟာရ တန်ဖိုးများစွာ မရှိချေ ။ ဆေးဖက်ဝင်သည့် အပင်မျိုး ဖြစ်သဖြင့်ဝမ်းပျော့ဆေး၊ အားတိုးဆေး စသည်တို့ကို ထိုအပင်မှ ဖော်စပ်ယူကြ သည်။ မုန်ညင်းခါးပင်ကို ဆောင်းဦးအစတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ မြေဩဇာ ကောင်း၍ မြေပွမြေသားနှင့် သဲနုံးများတွင် ကောင်းစွာဖြစ်ထွန်းသည်။ မုန်ညင်းခါး ပင်သည် နှစ်ကြာခံပင်မျိုး၌ ပါဝင်၏။ နှစ်ကြာခံပင်ဟု ဆိုသော်လည်း တစ်ပင်လုံး မဟုတ်ဘဲ မြေအောက်ရှိ အမြစ်များသာမသေဘဲ ၅ နှစ် ၆ နှစ် ဆက်၍ စိုက်ပျိုးသွားနိုင်သည်။ မြေပေါ်ရှိ အရွက်နှင့် ရွက်ညှာများမှာ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ်သေကြသည်။ မုန်ညင်းခါးပင်တွင် အစေ့များ ရှိသော်လည်း ထိုအစေ့များကို စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် မုန်ညင်းခါးမျိုးကောင်း ရသည်က နည်းသောကြောင့် အစေ့မှ မယူဘဲ အမြစ်များမှ မျိုးယူကြသည်။ အသားများသော အဝါရောင် အမြစ်မကြီးမှ အစိတ်စိတ်ခွဲယူ၍ ဆောင်းကူးရာသီအစတွင် အပင်ကလေးများ ထပ်မံစိုက်ပျိုးကြသည်။ မြေသြဇာကောင်းကောင်းချပေး၍ ရေမှန်မှန် လောင်းပေးသွားလျှင် လျင်မြန်စွာကြီး ထွားလာကြသည်။ အရွက်များမှာ တစ်ပေကျော်ကျော်အထိ ကျယ်ပြန့်လေသည်။ မုန်ညင်းအခါး အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် မုန်ညင်းစိမ်း၏ အရွက်များမှာ ကျမ္မဆိုင် ပြုလုပ်ရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ကျမ္မဆိုင်ဆိုသည်မှာ အချဉ်တည်ထားသော ချဉ်ဖတ်တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာတို့၏ မူရင်းအစာ မဟုတ်ပေ။ တရုတ်လူမျိုးတို့၏ အစာဖြစ်၍ ယင်းတို့သာလျှင် အများအပြားစားသုံးလေ့ ရှိကြ သည်။ မုန်ညင်းခါးပင်များကို ၂ နေ ၃ နေခန့် လှန်းပြီးသော် ဆားနှင့်နယ်ကာ အချဉ်ရည်၌ ထည့်၍ စဉ့်အိုးများတွင် သိပ်ထားခြင်းဖြင့် ကျမ္မဆိုင်ခေါ်သည့် ချဉ်ဖတ် ဖြစ်လာလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုန်ညင်းပင် ကဏ္ဍ:အရွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ
ဘယ်ရင်
ဘယ်ရင် (Bearing) ဆိုသည်မှာ စက်ပစ္စည်း အစိတ်အပိုင်း ၂ ခုကြားတွင် လည်ပတ်ခြင်း သို့မဟုတ် မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း ရွေ့လျားခြင်း အစရှိသော ရွေ့လျားမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန် စီမံထားသော ကိရိယာဖြစ်သည်။ ဘယ်ရင်များကို ၎င်းတို့ ခွင့်ပြုသော ရွေ့လျားမှုများ၊ ၎င်းတို့၏ ရွေ့လျားသည့် နည်းလမ်းများ နှင့် ၎င်းတို့ ကိုင်တွယ်နိုင်သော ဝန်၏ လားရာဘက်တို့ အပေါ်တွင် မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။
မင်းပြင်ရွာ၊ မင်းပြင်
မင်းပြင်ရွာ၊ မင်းပြင်
ထိန်တောရွာ၊ ရှောပြာ
ထိန်တောရွာ၊ ရှောပြာ
ကုန်းတန်းရွာ၊ သပြုပင်
ကုန်းတန်းရွာ၊ သပြုပင်
ကြောင်တိုးရွာ
ကြောင်တိုးရွာ
‌ဂျူဗလီရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
‌ဂျူဗလီရွာ(Jubali)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဒုံးယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၀၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွမ်းတောင်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကွမ်းတောင်းရွာ (Kuntaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ စစ်သောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၅၂ ဖြစ်သည်။
ရေတွင်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ရေတွင်းရွာ (Yaetwin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ရေတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၄၉ ဦး၊ မ ၁၄၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကွမ်းတောင်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေတွင်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်တောင်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
လွယ်တောင်းရွာ (Loitawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ယန်းနန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယန်းနန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး (Yangon Region; သတ်ပုံဟောင်း: "Rangoon Division") သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ် ၁၄ ခုတို့တွင် အကျဉ်းဆုံးဖြစ်ပြီး လူနေအထူထပ်ဆုံးလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊  ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ မြို့တော်မှာ ရန်ကုန်မြို့ ဖြစ်သည်။
၁၉၇၂-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လမှစ၍ အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်သစ် ဖော်ထုတ်ရေးအစီအစဉ်အရ ယခင်တည်ရှိခဲ့သော ခရိုင်အဆင့်များ ဖျက်သိမ်းချိန်နှင့်အတူ၊ ရန်ကုန်တိုင်းကိုလည်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယခင်ပဲခူးတိုင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သော မြို့နယ်အချို့မှာ ရန်ကုန်တိုင်းအတွင်း ပါဝင်လာသည်။ ရန်ကုန်မြို့တော်အတွင်းရှိ ယခင်ရပ်ကွက်ကြီးများမှာလည်း ရန်ကုန်တိုင်း၏ မြို့နယ်များအဖြစ် တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းအတွင်း ကိုကိုးကျွန်းအပါအဝင် မြို့နယ်ပေါင်း (၄၀) ပါဝင်တည်ရှိခဲ့သည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
ရန်ကုန်ကမ်းရိုးတမ်းဒေသသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့် တောင်ပိုင်းမြစ်ဝကျွန်းပေါ်အတွင်း တည်ရှိပြီး အနောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီဒေသကြီး၊ မြောက်ဘက်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင် ပဲခူးဒေသကြီးနှင့် တောင်ဘက်တွင် မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့တို့ တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးသည် စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁ဝ၁၇၁ ကျယ်ဝန်းပြီး၊ အုပ်ချုပ်ရေးအရ မြို့နယ် (၄၅)မြို့နယ် ခွဲခြားထားသည်။ ကုန်းမြေဧရိယာအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အသေးဆုံး တိုင်းဒေသကြီးဖြစ်သော်လည်း ၂၀၁၄-ခုနှစ်၊ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၇,၃၆၀,၇၀၃ ဦး ဖြစ်ပြီး လူဦးရေအထူထပ်ဆုံး ဖြစ်ကာ၊ လူဦးရေသိပ်သည်းမှုမှာ ၁ စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၅၈၆ ယောက် ရှိသည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လူဦး ရေ၏ ၆၇% သည် မြို့ပြဒေသတွင်နေထိုင်ကြပြီး၊ ကျန်ရှိသော ၃၃% သည် ကျေးလက်ဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ရန်ကုန်သည် မြို့ပြဒေသတွင်နေထိုင်သော လူဦးရေရာခိုင်နှုန်းအများဆုံး ဒေသကြီးဖြစ်သည်။ ရန်ကုန် တောင်ပိုင်းဒေသသည် တိုင်းပြည်အတွင်းရှိ အထူးစီးပွားရေးဇုန် ၃ ခု ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် သီလဝါအထူးစီးပွား ရေးဇုန် တည်ရှိရာဒေသ လည်းဖြစ်သည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၆ ဒီဂရီ ၂၀မိနစ် မှ ၁၇ ဒီဂရီ ၅၀ မိနစ်အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၃၅ ဒီဂရီ ၄၅ မိနစ် မှ ၉၆ ဒီဂရီ ၄၆ မိနစ်အတွင်း တည်ရှိသည်။ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်းရှိ ကိုကိုးကျွန်းအပါအဝင် စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၃,၉၂၇.၁၅ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
ရာသီဥတု
ပင်လယ်နှင့်နီးသောဒေသဖြစ်၍၊ မိုးများပြီး စွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိသည်။ ပျှမ်းမျှ အားဖြင့် အပူဆုံးအချိန်ဖြစ်သည့် ဧပြီလတွင် ၉၅ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် ရှိသည်။ နေ့ခင်းဘက်အပူချိန်မှာ ၁၀ဝ ဒီဂရီမှ ၁၀၄ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်အထိ ရှိတတ်သည်။ အအေးဆုံးဖြစ်သည့် ဒီဇင်ဘာလတွင် အပူချိန်မှာ ၇၇ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ရှိပြီး ညဘက်အပူချိန်မှာ ၆၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်အထိ ကျဆင်းတတ်သည်။ ပျှမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၁၀၃ လက်မထိရှိသည်။ မိုးကာလမှာ မေလမှ အောက်တိုဘာလ အထိ ရှည်လျားပြီး ဇူလိုင်လနှင့် ဩဂုတ်လများမှာ မိုးအများဆုံးရွာသွန်းလေ့ရှိ သည့်လများဖြစ်သည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
အဓိက အသုံးအများဆုံး စနစ်မှာ မော်တော်ယာဉ်စနစ်ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် နေ့စဉ် ယာဉ်လိုင်းပေါင်း တစ်ရာကျော် ပြေးဆွဲပြီး အများစုမှာ ဆူးလေ တစ်ဝိုက်တွင် အစပြုပြီး ပြေးဆွဲကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဆူးလေ၊ မြေနီကုန်း၊ လှည်းတန်းတို့သည် အရေးပါသော နေရာများဖြစ်ကြပြီး ကားအများစုမှာ ယင်းနေရာများသို့ရောက်ရှိကြသည်။ ရန်ကုန်နေလူအများစု၏ နေ့စဉ်သွားလာမှုအတွက် မော်တော်ယာဉ်လိုင်းများမှာ အဓိကအရေးပါသည်။
အခြားအသုံးများသော ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးစနစ်မှာ ရထားဖြစ်သည်။ ရထားများသည် ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှ စတင်ထွက်ရှိပြီး မြို့တစ်ပါတ်ပါတ်ကာ ရန်ကုန်ဘူတာကြီးမှာပင် အဆုံးသတ်သော မြို့ပါတ်ရထား၊ အင်းစိန်ဘူတာတွင် အဆုံးသတ်သောရထား၊ မင်္ဂလာဒုံဘူတာတွင် အဆုံးသတ်သောရထား၊ လှော်ကားသို့သွားသောရထား၊ တိုးကြောင်ကလေးဘက်သို့ သွားသောရထားစသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိသည်။
၂၀၁၇ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၆ မှစ၍ စနစ်ဟောင်း မ.ထ.သ ကိုဖျက်သိမ်းပြီး ရန်ကုန် ဘတ်စ်ကား ဝန်ဆောင်မှု YBS စနစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။
မြို့တော်
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၏မြို့တော်မှာ ရန်ကုန်မြို့ ဖြစ်သည်။
အုပ်ချုပ်ရေး
၂၀၁၁ခုနှစ် စနစ်သစ်စတင်ချိန်မှစ၍ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ မှ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ရုံးသည် ရွှေတိဂုံဘုရားအနောက်ဘက် ပြည်လမ်းနှင့် အလုံလမ်းထောင့်တွင် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်နှင့် ပူးတွဲဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ထိုနေရာသည် ကိုလိုနီခေတ်က ဘုရင်ခံအိမ်တော်၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးစတွင် သမ္မတအိမ်တော်၊ ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နေရာဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဇူလိုင်လအထိ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးစီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီအမည်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ဥပဒေပြုရေး
၂၀၁၁ခုနှစ် စနစ်သစ်စတင်ချိန်မှစ၍ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်တွင် ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ လက်ရှိလွှတ်တော်အဆောက်အဦးမှာ ၁၉၇၄ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ခုနှစ်အတွင်း ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကျင်းပရာ အဆောက်အဦးဖြစ်သည်။
တရားစီရင်ရေး
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတရားလွှတ်တော်လက်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံးများ၊ မြို့နယ်တရားရုံးများ၊ စည်ပင်သာယာတရားရုံးများနှင့် အထူးတရားရုံးများ တည်ရှိသည်။ တရားလွှတ်​တော်တည်​နေရာမှာ ယခင် ပြည်​ထောင်စုတရားရုံးချုပ်တည်ရှိခဲ့ရာ အ​ဆောက်အဦးဖြစ်သည်။
ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ
ယခင်က ရန်ကုန်တိုင်း​ဒေသကြီးတွင် အ​ရှေ့ပိုင်း၊ အ​နောက်ပိုင်း၊ ​တောင်ပိုင်း၊ ​မြောက်ပိုင်းဟူ၍ ခရိုင် (၄)ခုသာရှိခဲ့သည်။၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်​နေ့တွင် ထိုခရိုင်များကို (၁၄)ခရိုင်အထိ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ခရိုင်ရှိမြို့နယ်
မြို့ပေါင်း (၂၁) မြို့၊ ရပ်ကွက်ပေါင်း (၇၄၃) ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၆၂၁) အုပ်စု၊ ရွာပေါင်း (၂၁၄၃) ရွာ ရှိသည်။
သစ်ဖြူကွင်းရွာ၊ မဖဲကွင်း
သစ်ဖြူကွင်းရွာ၊ မဖဲကွင်း
ဆုတောင်းပြည့်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုန်းကုန်းရွာ၊ သာအေးဒေါင့်
အုန်းကုန်းရွာ၊ သာအေးဒေါင့်
အုန်းပင်စုရွာ၊ နွားရေတိုက်
အုန်းပင်စုရွာ၊ နွားရေတိုက်
အောင်သာယာရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
အောင်သာယာရွာ (Aungtharyar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ တူမောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၁၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တူမောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၇ ဦး၊ မ ၁၀၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကရိုင်းရှပ်
ကရိုင်းရှပ် (crankshaft, crank-shaft) ဆိုသည်မှာ အင်ဂျင်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အထက်အောက် ရွေ့လျားနေသော ပစ်စတင်တို့၏ ရွေ့လျားမှုကို လည်ပတ်မှု အဖြစ် ပြောင်းလဲ ပေးခြင်းအားဖြင့် ဘီးတို့ကို လည်ပတ်စေရန် အထောက်အကူပေးသော ကိရိယာပင် ဖြစ်သည်။ အထက်အောက် ရွေ့လျားမှုကို လည်ပတ်မှု အဖြစ်ပြောင်းလဲရန် အတွက် ကရိုင်းရှပ်တွင် ကရိုင်းပင် များ ရှိပြီး ဝင်ရိုးနှင့် တဖြောင့်တည်း အနေအထားတွင် ရှိမနေသော ဘယ်ရင် မျက်နှာပြင် အပိုများ ပါရှိသည်။ ထိုမျက်နှာပြင်ကို ပစ်စတင်မှ စလင်ဒါ တစ်ခုချင်းစီ၏ ကော်နက်တင်း ရော့ဒ် တို့၏ အဆုံးတစ်ဘက်ဖြင့် တွဲချိတ်ထားသည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် ကရိုင်းရှပ်များကို ဖလိုင်းဝှီးဖြင့် တွဲချိတ်ထားသည်။ အကြောင်းမှာ စလင်ဒါများ၏ ရွေ့လျားမှုသည် မချောမွေ့ပဲ တဆတ်ဆတ် တုန်ခါနေသောကြောင့် ပင်ဖြစ်သည်။
လောင်းကိုင်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
လောင်းကိုင်ရွာ(Laungkaing)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ လောင်းကိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လောင်းကိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၆၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၀၆၂ ဦး နေထိုင်သည်။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ် မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၃၉ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အထက်သင်ပုန်းတန်းရွာ၊ အထက်သင်ပုန်းတန်း
အထက်သင်ပုန်းတန်းရွာ၊ အထက်သင်ပုန်းတန်း
သာအေးဒေါင့်ရွာ၊ သာအေးဒေါင့်
သာအေးဒေါင့်ရွာ၊ သာအေးဒေါင့်
ကွမ်ဂျာယန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကွမ်ဂျာယန်ရွာ(Kunjaryang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဒုံးယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၄၂ ဖြစ်သည်။
အရိုင်းကွက်ချေရွာ
အရိုင်းကွက်ချေရွာ
ကွမ်ဂျာယန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရိုင်းကွက်ချေရွာ
ကိုးကား
အရိုင်းကွက်ချေရွာ
ယိုးဒယားရွာ၊ မဖဲကွင်း
ယိုးဒယားရွာ၊ မဖဲကွင်း
ကြာဥယျာဉ်ကျွန်းရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ကြာဥယျာဉ်ကျွန်းရွာ (Kyaruyinkyun)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ကြာဥယျာဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာဥယျာဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၇ ဦး၊ မ ၄၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မက်ဆက်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
မက်ဆက်ရွာ (Metset)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ စစ်သောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုန်တိုင်ပင်
မုန်တိုင်ပင်သည် ဆဲလပ်စတြေးစီအီး(Celastraceae) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် လိုဖိုပက်တလမ် ဝေါ်လီချီး(Lophopetalum wallichii)ဟုခေါ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မိုးပါးသော အရပ်တို့၌ ရှိသည့် အင်တိုင်းတောများတွင်များစွာ ပေါက်ရောက်သည်။ မုန်တိုင်ပင် သည်အမြင့်၃၅ ပေမှ ၄၅ ပေအထိ ရှိ၍ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ၄ ပေ ၅ ပေခန့်ရှိ သော တောသစ်ပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ရန်ကုန်၊ အင်းစိန်၊ ထားဝယ်၊ သောင်ရင်း၊ အတ္ထရန် အစရှိသော မြို့နယ် အသီးအသီးရှိ သစ်တောများ၌လည်း မုန်တိုင်ပင်များ ပေါက်ရောက်ကြကြောင်းသိရှိရသည်။ မုန်တိုင်သား အရောင်မှာ ပန်းရောင်ဖြစ်၍ အတော်အသင့်မာသော သစ်သား ဖြစ်သဖြင့် အိမ်အသုံးအဆောင်များ၊ စားသောက်ဖွယ်ရာ ပစ္စည်းထည့်သော သေတ္တာများနှင့် မီးခြစ်အိမ်များပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ တဲတွင်း၌ ထား၍ အခြောက်ခံသောနည်းဖြင့်ဖြစ်စေ အခက်အခဲ မရှိဘဲ အသားသေအောင် ပြုလုပ်စီမံ နိုင်သော သစ်သားဖြစ်သည်။ မုန်တိုင်ပင်မှ ရရှိသော အစေးတစ်မျိုးကို ပြည် တည်၍ ယဉ်းနေသည့် အနာပျောက်ရန် ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။ တနင်္သာရီတိုင်း တောင်ပိုင်းရှိ ထားဝယ်နယ်၌တွေ့ရသော မုန်တိုင်ပင်ကို ထိုနယ်ရှိ လူများက တောင်ယမနေဟူ၍လည်းကောင်းယမနေအဖြူပင်ဟူလ၍ လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ ထားဝယ်နယ်၌ ထိုမုန်တိုင်သားကို ပျဉ်ခွဲခြင်း၊ ကြက်ပေါင်စေးထည့် ရန် သေတ္တာများလုပ်ခြင်း စသည်တို့အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တွေ့ရသော မုန်တိုင်ပင် အငယ်မျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်ရှိ သစ်တောများ၌လည်း တွေ့ရသည်။ ပင်လယ်ကမ်း တစ်လျှောက်နှင့် အောက်မြန်မာ နိုင်ငံ စိမ့်မြေရပ်တို့တွင် ပေါက်သော မုန်တိုင်ပင်ငယ်များလည်း ရှိသေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပေါ်သစ်တောများ၌လည်း မဒိုင်ဟု ခေါ်သော မုန်တိုင်ပင် အငယ်မျိုးများကို တွေ့ရသည်။
ရှန်ကျိုင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေနံတောင်ရွာ၊ မင်းပြင်
ရေနံတောင်ရွာ၊ မင်းပြင်
သွင်၊ ဦး ဆာ
ဦးသွင် (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၈- ၁၉၆၆)သည် ကိုလိုနီခေတ် သူဌေးကြီးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းကို စတင်တည်ထောင်သူဖြစ်သည်။ ၁၉၄၁-ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက ချီးမြှင့်ခဲ့သော ဆာဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သဖြင့် ဆာဦးသွင် ဟူ၍ ထင်ရှားလေသည်။
ငယ်ဘဝ
ဦးသွင်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ် နတ်တော်လပြည့်ကျော် ၅ရက်နေ့ (၁၈၇၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက် သောကြာနေ့) တွင် မွန်လူမျိုး အဘဦးဖန် (အချို့စာအုပ်များတွင် ဦးဖလ်ဟု ရေးသားကြသည်)၊ အမိဒေါ်ယဉ်တို့မှ မော်လမြိုင်မြို့ ၌ ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်းသုံးယောက်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ညီဖြစ်သူမှာ မော်လမြိုင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မီး သူဌေး ဦးအုန်းဖေ၊ ညီမမှာ စက်ရှင်မင်းကြီးကတော် ဒေါ်နှင်းအိ ဖြစ်သည်။ သရာဇ ဦးတုတ်ကြီး (နောင်တွင် ဂျီစီဘီအေ အတွင်းရေးမှူး)သည် ဦးသွင်နှင့် အဖေဘက်မှ ညီအစ်ကိုဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်။
ဂါမဏိစန္ဒဇာတ်
တိကနိပါတ် - ၁။ သင်္ကပ္ပဝဂ် -၂၅၇ - ဂါမဏိစန္ဒဇာတ်။ ။ ခုနစ်နှစ်သာရှိသည် မင်းငယ်ကလေးကို မခစားလို၍ ထွက်ခွာသွားရာ ခိုးမှုသင့်သဖြင့် ခိုးမှုနှင့်တကွ အရပ်ရပ် မှကြားလိုက်သော ပြဿနာ ၁၄ ရပ်ကို အဆုံးဖြတ်ခံရန် မင်းထံရောက်လာသော ဂါမိဏိစန္ဒ အမတ်ကြီး အကြောင်း။
သွင်၊ ဦး ဆာ
ငယ်ဘဝ
ဦးသွင်သည် မော်လမြိုင် တောင်လေးလုံးဘုန်းကြီးကျောင်းတိုက်၊ စိန့်ပတ်ထရစ်ကျောင်း၊ ရန်ကုန် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ ရန်ကုန်ကောလိပ်တို့တွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားရာ ခရစ်နှစ် ၁၉ဝ၁-ခုတွင် အက်(ဖ)အေစာမေးပွဲကို ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့၏။ ၁၉၀၁-၂ ခုနှစ်အတွင်းတွင် အစိုးရပညာရေးဌာနသို့ ဝင်ရောက်ကာ ပညာအုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉ဝ၂-ခုနှစ်တွင် ပညာအုပ်အလုပ်မှ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် မော်လမြိုင်မြို့တွင် ဆန်စက်ပိုင်ရှင်အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်း၍ ရန်ကုန်တဖက်ကမ်း ခနောင်တို၌ ဆန်စက်တည်ကာ ဆန်ရောင်းဝယ်ရေး လုပ်သည်။ ဆန်ဈေးအတက်အကျ ခန့်မှန်းရာတွင် တိကျ မှန်ကန်လှသူ ဖြစ်သည်။ ဆန်အရောင်းအဝယ်ကို မလေးကျွန်းဆွယ်နှင့် စင်ကာပူသို့ သွားရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ဆန်ဝိဇ္ဇာဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။
ဂါမဏိစန္ဒဇာတ်
ပညာစွမ်းလို ချီးမွမ်းလို
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် “ငါ့ရှင်တို့ .... မြတ်စွာဘုရားသည် ကြီးသောပညာရှိတော်မူ၏။ မြေကြီးအထုနှင့်တူသော ပညာရှိတော်မူ၏။ ရွှင်သောပညာ ရှိတော်မူ၏။ လျင်သောပညာ ရှိတော်မူ၏။ ထက်သောပညာ ရှိတော်မူ၏။ ထိုးထွင်းသောပညာ ရှိတော်မူ၏။ နတ်ပြည့်နှင့်တကွသော လောက၌ ပညာဖြင့် ဖုံးလွှမ်းတော်မူ၏” ဟု မြတ်စွာဘုရား၏ ပညာတော်ကို ချီးမွမ်းကာ နေကြကုန်၏။
သွင်၊ ဦး ဆာ
တိုင်းပြည်အကျိုးပြုလုပ်ငန်းများ
မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသား အာမခံကုမ္ပဏီလီမိတက်၏ အုပ်ချုပ်သူလူကြီးများအဖွဲ့တွင်လည်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့၌ ၁၉၁၁-ခုနှစ်တွင် သူရိယသတင်းစာတိုက်ကို စတင်တည်ထောင်သောအခါ ဦးသွင်သည် သတင်းစာတိုက်တည်ထောင်သူများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည့်အပြင် သူရိယသတင်း စာတိုက်အုပ်ချုပ်သူလူကြီးများအဖွဲ့၏ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရပေသည်။ ဦးသွင်သည် ရန်ကုန်မြို့ အတွင်းဝန်များရုံးကို ကျောင်းသားတို့ဝိုင်းဝန်းကြသည့် အရေးအခင်းတွင် ကျောင်းသားများကို ပုလိပ်တို့ ရိုက်နှက်သည့်အမှု စုံစမ်းရေးကော်မတီတွင် လည်းကောင်း၊ အစိုးရအမှုထမ်းတို့ လာဘ်စားမှုကော်မတီတွင်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ထောက်ပံ့ရေးအဖွဲ့တွင် လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအဆုတ်ရောဂါနှင့် အနာကြီးရောဂါ ပပျောက်ရေးအသင်းတွင် လည်းကောင်းပါဝင်ကာ တိုင်းပြည်၏အကျိုးကိုသယ်ပိုး ရွက်ဆောင်ခဲ့ပေသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မြန်မာပြည်အစိုးရသည်ဆန်စပါး ရောင်းဝယ်ရေးကို ချုပ်ကိုင်လိုက်ရာမှ ဥရောပတိုက်သား ဆန်စက်ပိုင်ရှင်ကြီးများသာ အကျိုးခံစားခွင့် ရကြလေရာ ဦးသွင်သည် ဆန်စက်ငယ်များအသင်းကို တည်ထောင်ပြီးလျှင် အစိုးရကို အတိုက်အခံပြုခဲ့၏။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် မြန်မာ့တောင်သူလယ်သမားတို့ အကျိုးခံစားခဲ့ကြရပေသည်။
ဂါမဏိစန္ဒဇာတ်
ပညာစွမ်းလို ချီးမွမ်းလို
မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ငါဘုရားသည် ယခုအခါ၌သာလျှင် ပညာရှိတော်မူသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ပညာရှိတော်မူသည်သာတည်း” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ခုနစ်နှစ်အတွင်း ပညာနှင်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဇနသန္ဓမင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုဇနသန္ဓမင်း၏ သားတော် ဖြစ်လေ၏။ မျက်နှာသည် ကောင်းစွာ ပွတ်တိုက်အပ်သော ရွှေကြေးမုံအပြင်ကဲ့သို့ စင်ကြယ်သန့်ရှင်း၏။ အလွန်တင့်တယ်ခြင်း အစုသို့ရောက်၏။ အမည်ကား အာဒါသမုခမည်၏။ ခမည်းတော်သည် ထိုမင်းသားကို အသက် ခုနစ်နှစ်အတွင်း၌ လောကတွင် တတ်သင့်တတ်ထိုက်သော ဗေဒင်သုံးပုံနှင့် အတတ်မျိုးအပေါင်းကို သင်ကြားစေ၍ သေလွန်လေ၏။
သွင်၊ ဦး ဆာ
တိုင်းပြည်အကျိုးပြုလုပ်ငန်းများ
ထို့ပြင် ၁၉၂၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အတွင်း ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်၊ ရန်ကုန်စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့တွင်အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာပြည် ဘိလတ်မြေကုမ္ပဏီလီမိတက်၏အုပ်ချုပ်သူ လူကြီး၊ မြန်မာပြည်ဆိုင်ရာ အိန္ဒိယသီးသန့်ဘဏ်လီမိတက်၏ အုပ်ချုပ်သူလူကြီး၊ မြန်မာပြည်ကုန်သည်ကြီးများအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌစသည့် တာဝန်များကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့ပေသည်။ မြန်မာပြည်ဥပဒေပြုလွှတ်တော် အထက်လွှတ်တော်အမတ် (၁၉၃၇-၁၉၄၁) အဖြစ်လည်းရွေးကောက်တင်မြှောက် ခြင်းခံခဲ့ရ၏။ ဦးသွင်သည် စီးပွားကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်၍ မြန်မာလူမျိုးကုန်သည်တို့၏ ဦးစီးဦးကိုင်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ကုန်သွယ်ဖောက်ကားခြင်းအမှု၌ ထိုးထွင်းဉာဏ်ထက်သန်ခြင်း မရှိဟူ၍လည်းကောင်း၊ စွမ်းစွမ်းတမံ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း မရှိဟူ၍လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံခြားသားတို့က အထင်သေးခဲ့ကြရာ ဦးသွင်၏ဆောင်ရွက်ချက်များက ထိုအထင်သေးမှုကို ပျက်ပြားစေခဲ့သည်။
ဦးသွင်သည် ၁၉၄၁-ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက ချီးမြှင့်ခဲ့သော ဆာဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သဖြင့် ဆာဦးသွင် ဟူ၍ ထင်ရှားလေသည်။ ဦးသွင် ဆာဘွဲ့ရရှိခြင်းမှာ ဗြိတိသျှအစိုးရအမှုတွင် ကျိုးနွံစွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့ခြင်းကြောင့်မဟုတ်၊ ဗြိတိသျှအစိုးရ၏အထူးထူးသောကျေးဇူးဂုဏ်ကို တိုးပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းကြောင့်လည်း မဟုတ်ပေ။ တိုင်းသူ ပြည်သားတို့၏ အားထားယုံကြည်ခြင်းကိုခံယူရရှိခြင်း၊ သစ္စာသမာဓိနှင့်ပြည့်စုံခြင်း၊ အဂတိတရားလေးပါး မလိုက်စားခြင်း စသည့်ဂုဏ်ပုဒ်များကို လေးစားအသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့်ဦးသွင်ကို ဗြိတိသျှအစိုးရက ဆာဘွဲ့ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။
ဦးသွင်သည် ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်မှစ၍ ဝံသာနုလုပ်ငန်းများတွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပေသည်။ မြန်မာပြည်တွင်အစိုးရအရာရှိများကို ရှိခိုးဦးနှိမ်ရသောအလေ့၊ အစိုးရအရာရှိတို့ရှေ့မှောက်တွင် ဖိနပ်ချွတ်ရသောအလေ့၊ စသည်အလေ့ဆိုးများကို ပပျောက်အောင် ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့၏။ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသပိတ်ကြီး ဖြစ်ပွားစဉ်ကလည်း နှစ်ဦးနှစ်ဖက် တင်းမာလျက်ရှိသော အခြေအနေကို ဦးသွင်ကိုယ်တိုင်စေ့စပ်ဖြန်ဖြေ၍ ငြိမ်းအေးစေခဲ့ပေသည်။ အမျိုးသားတက္ကသိုလ် တည်ထောင်ရေးတွင်လည်း ငွေကြေးမတည် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ဆာဦးသွင် သည် မြို့မကျောင်းဆောက်လုပ်ရေးအတွက် ငွေကြေး မ တည် လှူဒါန်းခဲ့သည်။၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင်ကျင်းပသော ဆဌမမြောက် ဂျော့ဘုရင်၏ဘိသိက်ပွဲသို့တက်ရောက်ရန်အတွက် ဦးသွင်သည် အစိုးရအရာရှိ မဟုတ်သူ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရပေသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကန္နီစာချုပ် ချုပ်ဆိုရန် သီဟိုဠ် (သီရိလင်္ကာ) သို့ သွားရောက်ခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်တော်အဖွဲ့ကို ခရီးစရိတ် ငွေတသောင်း လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ဦးသွင်သည်မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံး နိုင်ငံရေးအသင်းကြီး ဖြစ်သော မြန်မာပြည်သဟာယအသင်းကို စတင်တည်ထောင်သူဖြစ်၍ အသင်း၏ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ဂျပန်ခေတ် (၁၉၄၃-၄၅) တွင် မြန်မာအစိုးရ အတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့ မွန်အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်း တည်ဆောက်ရေး အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ မိန်းကလေးကျောင်း တည်ဆောက်ရေး အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဦးသွင်သည် သူ၏ဇာတိမြို့ မော်လမြိုင်အသင်း (ရန်ကုန်)ကို ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်သူလဲ ဖြစ်သည်။
ဂါမဏိစန္ဒဇာတ်
ပညာရှိ၊ မရှိ စုံစမ်းကြည့်
“အို - အမတ်တို့ ... ဤမျောက်ကား အိမ်ရာကို စီရင်ခြင်းငှာ လည်းကောင်း၊ အိမ်ကိုဆောက်လုပ်ခြင်းငှာ လည်းကောင်း မလိမ္မာပေ။ ဤမျောက်ကား လျှပ်ပေါ်လော်လည်သော အလေ့ရှိ၏။ တွန့်လိမ်သော မျက်နှာရှိ၏။ ဤမျောက်မျိုးတို့ သဘောကား လူတို့ပြုလုပ်တိုင်း ပြုလုပ်တိုင်း ဖျက်ဆီးတတ်သော သဘောရှိ၏” ဟု အမတ်တို့အား မိန့်ဆိုလေ၏။
သွင်၊ ဦး ဆာ
သာသနာအကျိုး
ဦးသွင်သည် သူ၏ဇာတိမြို့ မော်လမြိုင်အသင်းကို ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်သည်။ဆာဦးသွင်သည် ဘာသာရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း အားပေးဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ရွှေတိဂုံစေတီတော်၏ ဘဏ္ဍာတော်ထိန်း လူကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်သာမက မဟာဗောဓိအသင်း၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပေသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗာရာဏသီ၊ မိဂဒါဝုန်၌ ဓမ္မာရုံတည်ဆောက်လှူဒါန်းခြင်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံ မိုဂျီမြို့ရှိ ကမ္ဘာအေးစေတီတော်အတွက် စိန်ဖူးတော်လှူဒါန်းခြင်းစသည့် နိုင်ငံခြားသာသနာပြု လုပ်ငန်းများကိုလည်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက်တွင် ဦးသွင်သည် ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာဖြစ်မြောက်ရေးအဖွဲ့၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓသာသနာ့ကောင်စီ၊ တိပိဋကဓရ ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ စသည်တို့တွင် ပါဝင်ကာ သာသနာရေးရာတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဂါမဏိစန္ဒဇာတ်
ဤသို့တစ်ဖန် စုံစမ်းပြန်
ထိုအခါ အမတ်တို့သည် “အရှင်မင်းမြတ် ... မိန့်တော်မူတိုင်း ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု လျှောက်ထားကာ ထိုမျောက်ကို ပယ်ပြီးလျှင် တစ်ဖန် မျောက်တစ်ကောင်ကိုပင် တန်ဆာဆင်၍ တရားစီရင်ရာအရပ်သို့ ဆောင်ယူကာ “အရှင်မင်းမြတ် ... ဤသူကား ခမည်းတော်လက်ထက်တော်၌ တရားစီရင်သော အမတ်တည်း၊ ၎င်းကို ချီးမြှောက်၍ အရာအထူး၌ ထားတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ကြပြန်၏။ မင်းသားသည် ထိုမျောက်ကို ကြည့်၍ -
သွင်၊ ဦး ဆာ
ဆုတံဆိပ်များ
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သတိုးသီရိသုဓမ္မ ဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့၏။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားဘုရင်၏ အော်ဒါအော့ဖ် ကရောင်း (ပထမဆင့်) ဘွဲ့တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်ခံရသည်။ သတိုးသီရိသုဓမ္မဆာဦးသွင်သည် အသက် ၈၈ နှစ်အရွယ် ၁၃၂၇ ခုနှစ်တပို့တွဲလဆန်း ၁၂ ရက်၊ ၁၉၆၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ည ၁၁ နာရီ ၁၆မိနစ် အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။
အိမ်ထောင်ရေး
၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဦးဖေ၊ ဒေါ်မိန်းကလေး တို့၏ သမီး မသိန်းနှင့် လက်ထပ်သည်။ သမီး ဒေါ်ခင်ခင်ကြီး (တရားလွှတ်တော် ဝန်ကြီး၊ အိုင်စီအက်စ် ဦးစံမောင်) ထွန်းကားသည်။
ဂါမဏိစန္ဒဇာတ်
တကယ်သိရန် စုံစမ်းပြန်
ထိုအခါ အမတ်တို့သည် “အရှင်မင်းမြတ် ... မိန့်တော်မူတိုင်း ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု လျှောက်ထားကာ ထိုမျောက်ကိုဖယ်ပြီးလျှင် တစ်နေ့သ၌ မျောက်တစ်ကောင်ကိုပင် တန်ဆာဆင်ပြန်၍ တရားစီရင်ရာအရပ်သို့ပင် ဆောင်ယူကာ - “အရှင်မင်းမြတ် ... ဤသူကား ခမည်းတော် လက်ထက်တော်၌ အမိအဖတို့အား လုပ်ကျွေး၍ အမျိုးကြီး၌ ကြီးသောသူတို့ကို အရိုအသေပြုသောသူတည်း၊ ၎င်းကိုချီးမြှောက်၍ အရာအထူး၌ ထားတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ကြပြန်၏။ မင်းသားသည် ထိုမျောက်ကို ကြည့်၍ -
“အို-အမတ်တို့ ... ထိုကဲ့သို့သောသူကား - မိမိတို့၏ အမိ၊ အဖ၊ အစ်ကို၊ နှမတို့ကို မလုပ်ကျွေး မမွေးမြူရာ။ ဤလို ငါ၏ ခမည်းတော် *ဒသရထမင်းကြီးသည် ဆုံးမတော်မူခဲ့၏” – ဟု အမတ်တို့အား မိန့်ဆိုတော်မူပြန်၏။ (*ဒသရထ - ဆယ်ခုသော ရထားဖြင့် ပြုအပ်သော ကိစ္စကို တစ်ခုသော ရထားဖြင့်သာ ပြုတတ်သောကြောင့် ဒသရထခေါ်သည်။)
မင်းသားငယ်အား မင်းမြှောက်ထား
ထိုအခါမှစ၍ အာဒါသမုခမင်းသည် တရားသဖြင့် မင်းပြုတော်မူ၏။ ပညာရှိသောအဖြစ်လည်း ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းအလုံး၌ ပျံ့နှံ့၍သွားလေ၏။ ပညာရှိသောအဖြစ်ကို ပြအံ့သောငှာ နွား၊ သား၊ မြင်း၊ တောင်းရွေသမား၊ ရွာစား။ ပြည့်တန်ဆာမ၊ မိန်းမပျို၊ မြွေ၊ သမင်၊ ခါ၊ ရုက္ခစိုးနတ်၊ နဂါး၊ ရသေ့၊ ပုဏ္ဏားလုလင် ဤတစ်ဆယ့်လေးပါးသော တရားတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏။
မင်းသားငယ်ကို မ စလို
အာဒါသမုခမင်းသားကို မင်းအဖြစ်၌ အဘိသိက်သွန်းသည်ရှိသော် ခမည်းတော် ဇနသန္ဓမင်း၏ ခြေက်ရင်း၌ အမြဲခစားသော ဂါမဏိစန္ဒအမတ်ကြီးသည် အရွယ်တူဖြစ်သော မင်းအား ခစားရခြင်းသည် တင့်တယ်၏။ ငါလည်း ကြီးရင့်ပြီ၊ မင်းငယ်အား မခစားလို၊ ဇနပုဒ်တွင် လယ်ထွန်းခြင်းအမှုကိုပြုကာ အသက်မွေးတော့မည်ဟု ကြံစည်လျက် မြို့တော်မှ သုံးယူဇနာကွာဝေးသော အရပ်သို့သွားလျက် ရွာငယ်တစ်ခုတွင် နေလေ၏။
၁။ နွားတရား
နွားရှင်။ ။ အရှင် ... ငှားရမ်းသော နွားတို့ကိုပေးပါ။
ထုံးအိုင်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ထုံးအိုင်ရွာ သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည့် ကျေးရွာဖြစ်သည်။
ဂါမဏိစန္ဒဇာတ်
၁။ နွားတရား
နွားငှား။ ။ နွားတို့ကို သင့်အိမ်ထဲ ဝင်သည်ကို မြင်သည် မဟုတ်လော။
နာဆီ ဘာကာ
နာဆီ ဘာကာ(အင်ဒိုနီးရှားဘာသာဖြင့် "ကင်ထားသော သို့မဟုတ် မီးအုံးထားသော ထမင်း")မှာ ထမင်းအား ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်နှင့် ထည့်လိုသောပစ္စည်းများအား ငှက်ပျောဖက်အတွင်း ထုပ်ကာ လီဒီ ဆမတ်(အုန်းရွက်အလယ်ကြောဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော သေးငယ်သော တုတ်ချောင်း)ဖြင့် မပြေအောင်ထိန်းထားပြီး မီးသွေးမီးပေါ်တွင် တင်၍ ကင်ထားသော ဟင်းလျာကို ရည်ညွှန်းသည်။ ငှက်ပျောရွက်ကင်မှထွက်လာသော အနံ့သည် ထမင်းပေါ်တွင် မွှေးကြိုင်သော အနံ့ဖြစ်လာစေသည်။ စားသုံးမည့်အခါတွင် ငှက်ပျောဖက်ထုပ်အား ဖြေ၍ သုံးဆောင်ရသည်။ ဤအစားအစာမှာ ၂၀၀၀ ခုနှစ်များဝန်းကျင်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသော အင်ဒိုနီးရှားအစားအစာဖြစ်ပြီး ငှက်ပျောဖက်ဖြင့် ထုပ်သော ထမင်းဖြစ်သည့် နာဆီ တင်းဘဲမှ ဆင်းသက်လာဟု ယူဆနိုင်သည်။
ထုံးအိုင်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ထုံးအိုင်ရွာသည် မွန်လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသော ကျေးရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်များရှိ မွန်ရွာများတွင် အကြီးဆုံးသော မွန်ရွာကြီးတစ်ရွာဖြစ်သည်။ ထုံးအိုင်ရွာမှ မော်တော်ကားဖြင့် မော်လမြိုင်သို့ ခရီးထွက်ခဲ့ပါလျှင် ဦးစွာနောင်ထလုံးရွာသို့ ရောက်ရှိပြီး ၎င်းမှ ကော့မီကဝရွာ ကားလမ်းအနောက်ဘက်( ၂ ) မိုင်ခန့် ခရီးတွင် ကရင်ကော့ကျိုက်ရွာ၊ ရွှေတောရွာ၊ ဇာသပြင်ရွာ၊ ဖဲကသာရွာ၊ ကတိုးရွာ၊ ကော့နှပ်ရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်ရွာ မော်လမြိုင်စက်မှုဇုံ၊ ၎င်းမှတစ်ဆင့် မော်လမြိုင်သို့ရောက်သည် ထုံးအိုင်ရွာမှ မော်လမြိုင်သို့ ဆက်သွယ်ထားသည့်ကားလမ်းမှာ အထက်ဖော်ပြပါ ရွာများ၏ အရှေ့ဘက်တစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်သည်။
ဂါမဏိစန္ဒဇာတ်
၁။ နွားတရား
နွားရှင်။ ။ အကျွန်ုပ်အား အပ်နှင်းသလော။
နာဆီ ဘာကာ
ကြက်ကျော်၊ အမ်ပဲ ဂီဘု (အမဲကြော်)၊ ငါးပါးနီ၊ ပီဒါငါး (peda fish)၊ နို့ငါး (milkfish)၊ ငါးပိကောင်၊ ပုဇွန်ဆိတ်၊ မှို၊ တန်ပေး၊ တို့ဖူး၊ ဘဲဥဆားငန် အစရှိသော ပါဝင်သည့် အမယ်များအပေါ်မူတည်ပြီး နာဆီ ဘာကာအမျိုးမျိုးရှိသည်။
ထုံးအိုင်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ပတ်ဝန်းကျင်
ထုံးအိုင်ကျေးရွာသည် ပတ်ဝန်းကျင် ( ၄ ) မျက်နှာအရပ်၌ အရှေ့ဘက်တွင် နောင်ထလုံးကျေးရွာ၊ ကော့သံခါကျေးရွာ၊ နောင်ဘိုကျေးရွာ၊ အနောက်ဘက်၌ သံလွင်မြစ်ကိုကျော်၍ နတ်မှော်ရွာ၊ မကျီးကျွန်းရွာ၊ ရေကျော်ရွာ၊ ဝဲကြီးရွာ၊ တောင်ဘက်တွင် ဒေါက်ဒဲကျွန်း၊ ကော့ရခိုင်ကျွန်း၊ မိန်းမလှကျွန်းရွာ၊ ဖာအွန်ရွာ ရှိပြီး မြောက်ဘက်၌ ဝင်းကျန်ရွာ၊ ဖာလင်ရွာ၊ ကမ်းနားဖာလင်ရွာနှင့် ၆ မိုင်ကွာ ကော့လှိုက်ကျေးရွာတည်ရှိသည်။
ဂါမဏိစန္ဒဇာတ်
၁။ နွားတရား
နွားငှား။ ။ ငါ - မအပ်မိပေ။
နွားရှင်။ ။ မအပ်လျှင် “ဤသည်ကား သင့်အားခေါ်သော မင်းတန်တည်း၊ လာလော့” ဟု ဆို၍ ထွက်လေ၏။ [ဤသည်ကား သင့်အားခေါ်သော မင်းတန်တည်း၊ လာလော့ - ဟု ဆိုလတ်သော် မသွားသောသူအား ရာဇဝတ်ဒဏ်သင့်၏။]
နာဆီ ဘာကာ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှား အစားအစာ
ဂါမဏိစန္ဒဇာတ်
၁။ နွားတရား
ထို့ကြောင့် ဂါမဏိစန္ဒသည် မင်းအမိန့်ဟူသော စကားကိုကြားလျှင် သွားရ၏။