cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မုန့်ဟင်းခါး
မုန့်ဟင်းခါးယဉ်ကျေးမှု
ထို့အပြင်မုန့်ဟင်းခါးသည် ဘာသာမရွေး စားသုံးနိုင်ခြင်းကြောင့် အလှူမင်္ဂလာ၊ ဆွမ်းကျွေး ကဲ့သို့ သာရေး များမှ အသုဘ၊ နာရေး အထိ မပါမဖြစ်သော အစားအစာ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါတွင် မုန့်ဟင်းခါးသည် မြန်မာလူမျိုးများ သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင် အခြေချရာ စင်္ကာပူ၊ ထိုင်း၊မလေးရှား၊ ဂျပန်၊ ကိုရီးယား၊ဗြိတိန်၊ အမေရိကန် နှင့် အခြားကမ္ဘာ့ နိုင်ငံအများအပြားသို့ မြန်မာများနှင့်အတူ ပျံ့နှံ့ ရောက်ရှိ လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ပြည်ပဈေးကွက် အတွက် အထူးရည်ရွယ် ထုတ်လုပ်လာသော အသင့်ချက်ပြုတ်နိုင်သည့် မုန့်ဟင်းခါးခြောက်ထုပ် များလည်း ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သည်။
ကဆန်း (ထက်)ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကဆန်း (ထက်)ရွာ (Kasang (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ကံဆန်း (ထက်)ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မသိုးစာ
မသိုးစာ
အစားအစာများကို မပုပ်မသိုးဘဲ ကြာရှည် ခံအောင် စီမံထားသည့် အလေ့အထသည် ရှေးဂူနေ လူများ ခေတ်မှအစပြု လုပ်လာကြသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ ထိုဂူနေ လူများသည် တောတွင်း၌ မိမိတို့လိုက်လံ ရှာဖွေရရှိခဲ့သော သားငါးများကို စားမကုန်သည့်အခါ ကျပ်တင်ထားလေ့ ရှိကြ သည်။ သားငါးများ အလွယ်တကူ ရှာမရသည့် အခါတွင် လည်း ထိုကျပ်တင်သားများကိုသာ စားကြရသည်။
ရှေးအခါက အရှေ့တိုင်းသားများသည် အစားအစာ များကို သကြား၊ ဆား၊ အမွှေးအကြိုင်များနှင့်ဖြစ်စေ၊ သဖန်းသီး ဆီးသီးစသော သစ်သီးများကို အခြောက်လှန်း၍ ဖြစ်စေ မပုပ်မသိုးဘဲ ကြာရှည်ခံအောင် စီမံပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဤသို့စီမံပြုလုပ်ခဲ့ကြသော်လည်း တိုးတက်မှုများစွာ မရှိခဲ့ချေ။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ လောက် ကျမှသာ မသိုးစာ စီမံ သည့်နည်းများကို ကောင်းစွာ သိရှိနားလည်လာကြပြီးလျှင် ထိုမှအစ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့လေသည်။
၁၈ဝ၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုး ပေါင်မုန့်ဖုတ်သူ နစ်ကလပ် အက်ပါး ဆိုသူသည် အစားအစာများကို စည်သွတ်၍ မပုပ် မသိုးဘဲ ကြာရှည်ခံအောင် စီမံပြုလုပ်သည့်နည်းကို ပထမဆုံး စတင် တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။ ထိုမှအစ ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် စည်သွတ်လုပ်ငန်းစက်ရုံများ အမြောက်အမြား ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် စည်သွတ် လုပ်ငန်းများ သိပ္ပံနည်းကျကျ မရှိသေးရကား ချက်ချင်းဖွံ့ဖြိုး လာသည် မဟုတ်ပေ။ ယခုအခါတွင် စည်သွတ်လုပ်ငန်းမှာ သိပ္ပံနည်းကျကျ လုပ်ကိုင်လာနိုင်သဖြင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် သံနှင့် သံမဏိလုပ်ငန်းများမှလွဲလျှင် ဒုတိယအကြီးကျယ်ဆုံး လုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်လာလေသည်။
အစားအစာများ ပုပ်သိုးသွားရခြင်းမှာ အကြောင်း နှစ်ရပ်ကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ ပထမ အကြောင်းရပ်မှာ ပိုက္ကရုပ် ပိုးကလေးများကြောင့် ဖြစ်၍၊ ဒုတိယ အကြောင်းရပ်မှာ ဓာတ်ပြောင်းမှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။ အသားနှင့် ဟင်းသီး ဟင်းရွက်ကဲ့သို့သော အစားအစာများ အားလုံးတွင် မိုက္က ရုပ်ပိုးကလေးများ ပါရှိ၏။ ထိုပိုးကလေးများသည် အလွန့် အလွန် သေးငယ်ရကား ပကတိ မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ဘဲ အထူးအားကောင်းသည့် မှန်ဘီလူးနှင့် ကြည့်မှသာ မြင်နိုင် သည်။ ယင်းပိုးကလေးများမှာ များသောအားဖြင့် ဗက်တီး ရီးယား၊ မီုနှင့် တဆေးတို့ဖြစ်ကြသည်။ မိုက္ကရုပ်ပိုး အားလုံးသည် စားအစာများကို ပုပ်သိုးစေသည်မဟုတ်။ အသုံးကျသော မိုက္ကရုပ် ပိုးများလည်းရှိ၏။ သို့သော် များသောအားဖြင့်ကား အစားအစာကို ပုပ်သိုးပျက်စီးစေ လေသည်။
ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုကြောင့် အစားအစာ ပုပ်သိုးသွားရ ခြင်းမှာ အင်ဇိုင်းဓာတ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ အစာစိမ်း များတွင် အင်ဇိုင်းဓာတ်များ ပါရှိ၏။ သစ်သီးများ စိမ်းရာမှ မှည့်လာ ခြင်းမှာ အင်ဇိုင်းဓာတ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အင်ဇိုင်း ကား ကိုယ်တိုင် ဓာတ်ပြောင်းသွားသည် မဟုတ်ဘဲ၊ သစ်သီး ကိုသာ မှည့်အောင် ဆောင်ရွက်သွားလေသည်။ သစ်သီးကို အပင်မှ ခူးလိုက်သော်လည်း သစ်သီးအတွင်းရှိ အင်ဇိုင်းများက ယင်းတို့၏ အလုပ်များကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ အကယ်၍ ထိုဆောင်ရွက်မှုများကို မဟန့်တားနိုင်ပါက သစ်သီး မှာ နောက်ဆုံး ပုပ်သွားတော့၏။ အပူသည် အင်ဇိုင်းများ၏ ဆောင်ရွက်မှုများကို ပျက်စီးစေသည်၊ သို့မဟုတ် ရပ်တန့် စေသည်။
အစားအစာများ မပုပ်သိုးအောင် စီမံရာ၌ လေလုံသော သံဘူး၊ သံခွက်၊ ဖန်ဘူးတွင်ထည့်၍ ပိတ်လိုက်ရသည်။ စည်သွတ်ရာ၌ အချက်ကြီးနှစ်ချက်ရှိ၏။ ပထမ အချက်မှာ အစားအစာကို ပုပ်သိုးစေသည့် မိုက္ကရုပ် ပိုးကလေးများနှင့် အင်ဇိုင်းများ ပျက်စီးသွားအောင် ချက်လိုက်ခြင်းဖြစ်၍၊ ဒုတိယ အချက်မှာ ထိုချက်ပြီး အစား အစာထဲသို့ပိုးကလေးများ နောက်ထပ် မဝင်လာနိုင်ရန် လေလုံအောင် ပိတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ စည်သွတ်နည်းမှာ ဤနှစ်ချက်မျှသာ ဖြစ်သည်။
သို့သော် လုပ်ကိုင်ရာ၌ အခက်အခဲ များစွာရှိ၏။ စည်သွတ် မည့် သစ်သီး၊ သားငါး စသည့် ပစ္စည်းများသည် လတ်ဆတ်၍ အရင့်မှန်ရသည့်ပြင် ထည့်သွင်းသည့်အခါ၌ အစစ အရာရာ သန့်ရှင်း စင်ကြယ်စွာ ရှိစေရန် သန့်ပြန့်စွာ ဆေးကြောပြီးမှ ထည့်ရသည်။ အင်ဇိုင်းများ သေကြေပျက်စီးခြင်း ရှိမရှိ၊ နောက်ထပ် ဝင်မဝင်၊ ခွန်အားဖြစ်စေသည့် ဗီတာမင်ဓာတ်များ ပါမပါ စသည်တို့ကို အသေအချာ တာဝန်ခံ၍ စစ်ဆေးကြည့် ရသည်။ သန့်ရှင်းရေး၌လည်း အထူးကြပ်မ၍ စောင့်ရှောက် ပေးရလေသည်။
စည်သွတ်ရာ၌ ကျက်အောင် ချက်ပြီးမှ စည်သွတ် နည်းနှင့် အစိမ်းလိုက် စည်သွတ်နည်းဟူ၍ အဓိက နည်းကြီး နှစ်နည်းရှိ၏။ ကျက်အောင် ချက်ပြီးမှ စည်သွတ်သည့်နည်း တွင် အစားအစာများကို သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော အိုးကြီးထဲ၌ အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၂၁ဝံ ထိအောင်ထား၍ မိုက္ကရုပ်ပိုးကလေး များနှင့် အင်ဇိုင်းများ ပျက်စီး သွားသည့်တိုင်အောင် အတန် ကြာ ချက်ထားသည်။ အခြားအိုးတစ်ခုတွင် သံဘူးနှင့် အဖုံး များကို ပိုးများသေသည့် တိုင်အောင် ပြုတ်ထားရသည်။
အစားအစာများကို အအေးခံထားခြင်း အားဖြင့်လည်း မပုပ်မသိုးဘဲ ကြာရှည်စွာ ထားနိုင်သည်။ အစား အစာတွင် ရှိသော မိုက္ကရုပ်ပိုးကလေးများနှင့် အင်ဇိုင်းများသည် အအေး ဒဏ်ကို ခံရသောအခါ မလှုပ်မရှားနိုင် ဖြစ်သွားသောကြောင့် အစာများမှာ လတ်ဆတ်၍နေတော့၏။ ထို့ကြောင့် သားငါး၊ အသီးအရွက်များကို အအေး သိုလှောင်ခန်းတွင်ထား၍ စားသုံး ကြသည်။ အအေးသိုလှောင်ခန်း၏ အပူချိန်မှာ ဖာရင်ဟိုက် ၃၃ံ မှ ၄၅ံ အထိ ထားရှိသည်။ အအေးသိုလှောင်ခန်းတွင် သားငါးများကို မပုပ်မသိုးဘဲ ၈ လမှ ၁ဝ လထိအောင် သိုလှောင်ထားနိုင်သည်။ ဤနည်းသည် မသိုးစာ စီမံရာ၌ ခေတ်အမီဆုံး နည်းတစ်နည်း ဖြစ်ပေသည်။
အခြောက်လှန်းခြင်းသည်လည်း မသိုးစာ စီမံရာ၌ ငွေကြေးအကုန်အကျနည်းပြီး ခရီးရောက်သောနည်း တစ်နည်း ဖြစ်သည်။ အခြောက် လှန်းလိုက်သောအခါ အစားအစာများ ထဲမှ ရေများ ခန်းခြောက်သွားသောကြောင့် မိုက္ကရုပ် ပိုးကလေး များနှင့် အင်ဇိုင်းများ သေကြေပျက်စီးကုန်ကြရကား မပုပ်မသိုး နိုင်တော့ပေ။ အစားအစာ အခြောက်များကို ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ကြီးအတွင်းက အမြောက်အမြား လုပ်ကိုင်ကြပြီးလျှင် စစ်သည် တော်များအတွက် စစ်မျက်နှာ အမျိုးမျိုးသို့တင်ပို့ခဲ့ကြလေ သည်။
အတွင်းရေကျော်
ကိုးကား
အတွင်းရေကျော်
လက်ပံကုန်းရွာ၊ ပဲခိုးစု
လက်ပံကုန်းရွာ၊ ပဲခိုးစု
ဝက်ကြီးကန်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ဝက်ကြီးကန်ရွာ (Wetgyikan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဝက်ကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်ကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၃ ဦး၊ မ ၉၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
အင်ဂေါမရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ဂေါမရွာ(Ingawma)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ဂေါမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ဂေါမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇ ဦး၊ မ ၃၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ဝက်ကြီးကန်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ဂေါမရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒုက္ကရစရိယာ
ဒုက္ကရစရိယာ ဆိုသည် ကာမဂုဏ်စိတ်ကို ပင်ပန်းဆင်းရဲစွာ တားဆီးခြင်းအကျင့်ဖြစ်သည်။ မူရင်းကျင့်စဉ်များသည် တပအကျင့်မှ လာခြင်းဖြစ်သည်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဆင်းရဲအောင်လုပ်ပြီး ကာမဂုဏ်ကို တားနိုင်အောင်ကြိုးစားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘုရားလောင်းလဲ မိမိကြားဖူးသိဖူးသမျှ တပကျင့်စဉ်များကို အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲစမ်းသပ် ကျင့်သုံးတော်မူခဲ့သည်။ တပ ကျင့်စဉ်များသည် -
ထို တပ ကျင့်စဉ် ဒုက္ကရစရိယာကျင့်စဉ်များအနက် အလွန်ခေတ်စားထင်ရှားအခက်ခဲဆုံး (၃) မျိုးရှိသည်။
ဗောင်းတော်ကျဘုရား
မန္တလေးမြို့၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၊ ပုလဲငွေရောင်အရပ်၊ ၈၁-လမ်း၊ ဘုရားနီဘုရားအနီးတွင် ပုဂံခေတ်က တည်ခဲ့သော စေတီတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဗောင်းတော်ကျစေတီကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၅၂၀ပြည့်နှစ်က ပုဂံပြည့်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး၏ သားတော် မင်းရှင်စော တည်ထားကိုးကွယ်တော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဒုက္ကရစရိယာ
ဝေါဟာရလေ့လာချက်
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ လောင်းလျာဘဝက ၆-နှစ်တာကာလပတ်လုံး ကျင့်ကြံတော်မူသည်ကို ပါဠိတော်ကြီးများ၌ ဒုက္ကရကာရိကာ ဟု လည်းကောင်း၊ ပဓာန ဟူ၍ လည်းကောင်း ရေးသားထားပေသည်။ ပိဋကတ်တော်ဝင် မိလိန္ဒပဉှာကျမ်း (ခရစ် ၁-ရာစု) အခန်း၅၊ အနုမာနပဉှာ အခန်းကြီး၏ တတိယမြောက် ဝေဿန္တရဝဂ်၌ ဒုက္ကရကာ ရိကာပဉှ ဟု ခေါင်းစီးထိုး၍ ဒုက္ကရစရိယ အကျင့်အကြောင်းကို ဆွေးနွေးခန်း ဖွဲ့ဆိုထားသည်။ အဋ္ဌကထာဆရာ အရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသမထေရ်ကြီး (ခရစ် ၄-၅ရာစု) သည် ဒုက္ကရကာရိကာ ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် ရံခါ မဟာပဓာန ဟူသော ဝေါဟာရတို့ကို အသုံးပြုတော်မူခဲ့ပါ၏။
ဗောင်းတော်ကျဘုရား
မြို့သစ်များတည်
မင်းရှင်စောသည် ပုဂံပြည်မှ ဗိုလ်ပါသင်းပင်း ဆင်မြင်းအလုံးအရင်းနှင့် ထွက်လာပြီး ပထမဦးစွာ မြစ်ငယ်အရှေ့ဘက် ဒုဌဝတီမြစ်ဘေးတွင် မြို့သစ်တည်၍ စံမြန်းတော်မူသည်။ ထိုမှတဖန် အိုးဒိန်းတောင်အနီး တပြက်သာမြို့ကို တည်တော်မူပြန်သည်။
ဒုက္ကရစရိယာ
ဝေါဟာရလေ့လာချက်
အဋ္ဌကထာဆရာအရှင် ဓမ္မပါလမထေရ်ကြီး (ခရစ် ၁၀-ရာစု) မူကား ဒုက္ကရစရိယ ဟူသော ဝေါဟာရကို ဥဒါနကဋ္ဌကထာ (၁၁၈)၊ ဣတိဝုတ္တက အဋ္ဌကထာ(၁၁၇)တို့တွင် လည်းကောင်း၊ မဇ္ဈိမနိကာယ် ဋီကာ (၁၊ ၃၅၆)တို့တွင် လည်းကောင်း သုံးစွဲရေးသားထားတော် မူပါသည်။ မြန်မာစာဖတ်ပရိသတ်တို့အဖို့ မြန်မာစကားပြေ ဗုဒ္ဓဝင်ကျမ်းတို့၌ သုံးစွဲနေကျဖြစ်သော ဒုက္ကရစရိယ ဝေါဟာရကို ဖတ်ရှုကြရသည့်နည်းတူ ပဓာနစရိယ ဟူသော ဝေါဟာရကိုလည်း ပရိတ်တရားတော်ကို ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်တော် မူကြသောအခါ ရတနာသုတ် ပရိတ်တော်တွင် ပစ္ဆိမ ဘဝေဂဗ္တဝေါက္ကန္တိ ဇာတိ အဘိနိက္ခမနံ ပဓာနစရိယံ ဟု ရွတ်ဖတ်တော် မူကြရပါမည်။
ဗောင်းတော်ကျဘုရား
သာသနာ အညာဆန်ခြင်း
သာသနာ အညာဆန်သည်ဟူသော အယူအဆအရ မင်းရှင်စောသည် တပြက်သာမြို့မှ အညာသို့ ဆန်တက်လာပြီး မန္တလေး ရွှေတောင်အရပ် ထွန်တုံးပူတက်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာပြန်သည်။ မင်းရှင်စော မန္တလေးရွှေတောင်အရပ်တွင် စံမြန်းနေစဉ် သာသနာ ငါးထောင်တည်ရစ်စေခြင်းငှာ ဘုရားအဆူဆူကို တည်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုဘုရားများထဲတွင် ဗောင်းတော်ကျဘုရားလည်း တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဗောင်းတော်ကျစေတီတော်ကို တည်တော်မူပြီး အများပြည်သူများ ဖူးမြော်ကြည်ညိုနိုင်စေရန် ရည်ရွယ်လျက် ဉာဏ်တော် သုံးတောင်တစ်မိုက်ရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ် တစ်ဆူကိုလည်း ဘုရားမုခ်လိုဏ်အတွင်း၌ ထား၍ ကိုးကွယ်တော် မူခဲ့လေသည်။
မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး မန္တလေးရတနာပုံ မြို့သစ်တည်ပြီးသည့် နောက်တွင် မင်းရှင်စော၏ ဗောင်းတော်ကျဘုရားသည် နန်းတော်အနီး အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိနေတော့သည်။
ဒုက္ကရစရိယာ
ဝေါဟာရလေ့လာချက်
အထက်ပါ အထောက်အထားများအရ ပါဠိစာပေသမိုင်းတွင် ဒုက္ကရစရိယဟူသော ဝေါဟာရကို ရှေးဦးကာလ၌ အသုံးနည်း၍ အရှင်ဓမ္မပါလမထေရ် ထင်ရှားသော ခရစ် ၁၀-ရာစုကာလမှ စ၍သာ သုံးစွဲကြောင်း တွေ့ရပါမည်။
ဒီနေရာမှာ ဘုရားလောင်းဟာ ဘာကြောင့်များ ဒီလိုကိုယ်ဆင်းရဲခံတဲ့ တပအကျင့်ဘက် လိုက်ရသလဲ မေးစရာရှိပါတယ်။ ဒါ့နေရာမှာ အဲဒီခေတ် မဇ္ဈိမဒေသရဲ့ အတွေးအခေါ် ဝါဒသမိုင်းနောက်ခံနဲ့ ဂိုဏ်းဂဏများအကြောင်း အနည်းငယ် သိသင့်ပါတယ်။ ကျမ်းကိုး။ ဦးရွှေအောင်( ဗုဒ္ဓဝါဒ ပေါ်ထွန်းခြင်း)၊ What the Buddha taugh… by Dr. R. Rahula၊ အရှင်ဇနကာဘိဝံသ၊ အရှင်ဉာဏိသာရ တို့၏ ဓမ္မစကြာဆိုင်ရာတရားများ၊ လယ်တီဆရာတော်၊ မဟာစည်ဆရာတော်၊ ဖားအောက် ဆရာတော်တို့၏ ဓမ္မစကြာတရားများ စသည်တို့မှ ထုတ်နှုတ်လိုက်ပါတယ်။ ပလန်းနက်မှာ Kalmond ရေးပေးတာတွေလဲ ပါနေပါလိမ့်မယ်။ ဗုဒ္ဓဝါဒ ပေါ်ထွန်းမှုနဲ့ အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ စာတမ်းတွေမှာလဲ ဒီကျင့်စဉ်အကြောင်းပါပါတယ်။
ဝေဒခေတ်ကောင်းစဉ်က ဗြာဟ္မဏတို့သည် ချမ်းသာသုခရရှိရေး၊ နတ်ပြည်ရောက်ရေး၊ သံသရာဝဋ်မှ လွတ်မြောက်ရေးတို့အတွက် နတ်ဒေဝါများကို ပူဇော်ပသသည့် ယဇ်လမ်းစဉ်ကို တီထွင်ခဲ့ကြတယ်။ ဗြာဟ္မဏတို့က နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးအရ အိန္ဒိယဒေသကို လွှမ်းမိုးအုပ်စိုးနိုင်ရန် ဇာတ်စနစ်ခေါ်အမျိုးအနွယ်ခွဲခြားမှု စနစ်တစ်မျိုးကိုလည်း တီထွင်ခဲ့ကြတယ်။ ထိုစနစ်အရ ဝေဒပညာရှင် ဗြာဟ္မဏအနွယ်ဝင်တို့သည် ဘာသာရေးအာဏာပိုင်များ ဖြစ်လာရုံသာမက လူမှုရေး၊ ပညာရေးနှင့် နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်များကိုပါ လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ကြတယ်။ အမျိုးလေးပါးတွင် ဗြာဟ္မဏမျိုးက အမြတ်ဆုံးဖြစ်ကြောင်း၊ဗြဟ္မာကြီး၏ ခံတွင်းမှ ပေါက်ဖွားလာ၍ ဗြဟ္မာနှင့်လူအကြား မရှိမဖြစ်အရေးပါသည့် အဆက်အသွယ်ဖြစ်ကြောင်းဟောပြောကာ လူတန်းစားအာဏာကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့ကြတယ်။ သံသရာမှ လွတ်မြောက်ရေး၊ ချမ်းသာသုခ ရရှိရေးအတွက်ယဇ်ပူဇော်ပွဲများ ပြုလုပ်ရာတွင် ဗြာဟ္မဏတို့ မပါဝင်က အထမမြောက်ဟု ဆိုခဲ့ကြတယ်။ ဘုရင်များ၊ သူဌေးသူကြွယ်များ၊ ကုန်သည်၊ လယ်သမား၊ ဆင်းရဲသားပါမကျန် ဝေဒပညာရှင်များ၏ အဆိုအမိန့်ကို ဘုရားတစ်ဆူဂူတစ်လုံး ကိုးကွယ်ခဲ့ကြရပေတယ်။
ဗြဟ္မာဏတို့သည် ထိုကဲ့သို့ ဘာသာရေးနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဘဝလွတ်မြောက်ရေး၊ ချမ်းသာသုခ ရရှိရေးတို့ကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ထားခဲ့ကြရာ ယဇ်ပူဇော်မှုတွင် မပါမဖြစ် အရာရောက်သူများ ဖြစ်လာခဲ့ကြတယ်။ ယဇ်ပူဇော်ပွဲတစ်ခုကို စနစ်တကျ စီမံဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဝေဒပညာရှင် ဗြာဟ္မဏတစ်ဦးကို ငှားရမ်းပင့်ဖိတ်သည်ဆိုပါက ငွေကြေအတော်အတန် ကုန်ကျပေလိမ့်မည်။ သာမန်လူတို့ မတတ်နိုင်တော့သည့် အနေအထား ဖြစ်လာတယ်။
အမျိုးဇာတ်ခွဲခြားမှုကိုအကြောင်းပြု၍ ဗြာဟ္မဏတို့က နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးတို့တွင် အဘက်ဘက်က အသာစီးယူနေကြသည်ကိုလည်းမကျေမနပ် ဖြစ်လာကြတယ်။ ဒီအခါ ဘဝလွတ်မြောက်ရေးကို အလိုရှိကြသူတို့က အိမ်ရာတည်ထောင် လူတို့ဘောင်ကိုစွန့်ခွာလျက် ဆိတ်ငြိမ်ရာတောအရပ်သို့ ချဉ်းကပ်ကာ အားထုတ်ကျင့်ကြံ ကြိုးပမ်းကြရာမှ တရားဘာဝနာပွားများမှုသဘောပေါ်ပေါက်လာတယ်။ တောထဲတွင် သစ်ပင်အောက်၌ တကိုယ်တည်း ထိုင်နေရင်း စိတ်မှန်းဖြင့် ယဇ်ပူဇော်မှုပြုခြင်း၊ ဗြဟ္မာကို အာရုံပြုခြင်းများ ပြုလုပ်ရာမှ ကသိုဏ်းပေါက်ကာ ဈာန်လမ်းစဉ်ကို တွေ့ရှိကြတယ်။ ဒီလမ်းစဉ်ကိုလဲ ဘုရားလောင်း သင်ခဲ့သေးတယ်ပေါ့။ အာဠာရ နဲ့ ဥဒက ဆီမှာ။ ဒါကြောင့် အာရညကခေတ်ခေါ် တောမှီရသေ့ခေတ်ဦးတွင် ဝေဒလမ်းစဉ် မှေးမှိန်ခဲ့ရတယ်။ ဈာန်ချမ်းသာသည် လောကီအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့ထက်အဆပေါင်းများစွာ သာလွန်မြင့်မားလှသဖြင့် ထိုခေတ်တွင် ရသေ့ယောဂီ အရညဝါသီ တောမှီသူတော်စင်များ အမြောက်အမြား ပေါ်ထွန်းခဲ့တယ်။ အချို့မှာ ဂိုဏ်းဂဏများ တည်ထောင်ကာ တပည့်များစွာကို သင်ကြားပို့ချမှု ပြုကြတယ်။ (သာဓက၊ ဥရုဝေလ ကဿပ ရသေ့ဆရာကြီးများ) ဗြာဟ္မဏလမ်းစဉ်တွင်လည်း တရားအားထုတ်မှု လွှမ်းမိုးလာခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် ချမ်းသာစစ် နိဗ္ဗာန်ကို ရနိုင်မယ့် နည်းတွေတော့ မဟုတ်ဘူးပေါ့။
ဘုရားလောင်းဆိုတာ ဒီဒုက္ကရစရိယာကျင့်စဉ် တွေ အားလုံးကို လိုက်ကျင့်ရမယ့် တာဝန်ရှိတယ်။ ဘာကြောင့် ဆိုရင် (၂)ချက်ရှိပါတယ်။
(၁) ချမ်းသာစစ် နိဗ္ဗာန်ကို ဒီကျင့်စဉ်တွေနဲ့ မရကြောင်း သက်သေပြဖို့ အကုန်ကျင့်ပြရတယ်။ နောင်တချိန်မှာ ဒီကျင့်စဉ်သမားတွေက ပြောလာမယ်။ ငါတို့ ကျင့်စဉ်ကလဲ နိဗ္ဗာန်ကို ရတာပါပဲကွာ၊ ငါတို့ အခုရနေပြီးပဲ၊ ဂေါတမက ငါတို့ ကျင့်စဉ်ကိုမှ စောစောစီးစီး မကျင့်တာ လို့ ပြောလာမှာဆိုးလို့။ အကုန်ကျင့်ရတယ်။ အချိန်ကြာတာ၊ ကျင့်စဉ်ပိုများရတာ၊ ပိုပင်ပန်းရတာ တွေကတော့ အဲဒီ ဘုရားလောင်းရဲ့ ပြန်ပေးဆပ်ရမယ့် ဝဋ် ပေါ်မူတည်တယ်။
ဂွေးတောက်ကွင်းရွာ၊ ထိန်ငူ
ဂွေးတောက်ကွင်းရွာ၊ ထိန်ငူ
NGC 130
NGC 130 သည် lenticular ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၅၀ နိုဝင်ဘာ ၄ တွင် Bindon Stoney ဆိုသူမှ NGC 126  127 နှင့်အတူ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤဂယ်လက်ဆီသည် NGC 128 ဂယ်လက်ဆီအုပ်စုတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
ရောင်တော်တုံးရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ရောင်တော်တုံးရွာ (Yaungtawtone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ရောင်တော်တုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၁၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားနေ့
၁၉၄၉ ခုနှစ်မတိုင်မီ တရုတ်ပြည်မကြီး၌ အမျိုးသား‌နေ့ကို သမ္မတနိုင်ငံခေတ်ကာလတစ်လျှောက် ကျင်းပခဲ့သည်။ တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်အပြီး ၁၉၄၉ တွင် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံအစိုးရသည် ထိုင်ဝမ်ကျွန်းသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ ယခုအခါထိုအမျိုးသားနေ့ကို တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ထိန်းချုပ်နယ်မြေအားလုံးတွင် အဓိကကျင်းပလေ့ရှိသော်လည်း နိုင်ငံရပ်ခြားရှိ တရုတ်အသိုင်းအဝိုင်းများစွာမှလည်း ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ စစ်နိုင်ကွန်မြူနစ်များ တည်‌ထောင်ခဲ့သော တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင်မူ ထိုနေ့ကို ရှန်ဟိုက်တော်လှန်ရေး နှစ်ပတ်လည်နေ့အဖြစ် ဆက်လက်သတ်မှတ်ထားသော်လည်း အများပြည်သူရုံးပိတ်ရက်အဖြစ် မသတ်မှတ်ထားပေ။
ထိုင်ဝမ်၌ကျင်းပခြင်း
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်စဉ်က ထိုင်ဝမ်နှင့် ပန်ဂူးကျွန်းတို့သည် ၁၈၉၅ ခုနှစ်ကတည်းက ဂျပန်လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ဂျပန်အင်ပါယာက လက်နက်ချပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ထိုကျွန်းများကို တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်အပ်နှင်းခဲ့သည်။
အမျိုးသားနေ့ဂုဏ်ပြုပွဲကို သမ္မတရုံးအဆောက်အဦရှေ့၌ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံတော်အလံလွှင့်တင်၍ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်သီချင်းသီဆိုခြင်းဖြင့် စတင်သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး အဆောက်အအုံရှေ့၌ ပွဲတော်များကျင်းပသည့်အပြင် တစ်ခါတစ်ရံ စစ်ရေးပြအခမ်းအနားများလည်း ပြုလုပ်သည်။ ပွဲတော်များတွင် ခြင်္သေ့အကအဖွဲ့များနှင့် ဗုံအဖွဲ့များကဲ့သို့သော တရုတ်ရိုးရာ သို့မဟုတ် ထိုင်ဝမ်ယဉ်ကျေးမှု၏ အသွင်အပြင်များစွာပါဝင်ပြီး မကြာသေးမီကနှစ်များတွင် ထိုင်ဝမ်ကျွန်း ဌာနေတိုင်းရင်းသားများ၏ ယဉ်ကျေးမှုအသွင်အပြင်များ ခင်းကျင်းပြသမှုများကို ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းလာသည်။ နောက်နေ့၌ နိုင်ငံတော်သမ္မတက အမျိုးသားနေ့မိန့်ခွန်းပြောကြား၍ ထိုင်ဝမ်ရှိမြို့ကြီးများ၌ မီးရှူးမီးပန်းပွဲများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် အစိုးရမှ ကမကထပြုသည့် အမျိုးသားနေ့အတွက် ပွဲတော်များအားလုံးကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ပွဲတော်များအတွက် ရည်ရွယ်ထားသောငွေ (ထိုင်ဝမ်ဒေါ်လာသစ် ၇၀ မီလီယံ) ကို တိုင်ဖွန်း မိုရာကော့ကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။
စစ်ရေးပြအခမ်းအနား
ဗိုလ်ရှုခံအခမ်းအနားအတွက် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ တပ်မတော်ကိုအသုံးပြုသည်။ ထိုအခမ်းအနားများ၌ တပ်သားများသည် စစ်ကြောင်းများဖြင့် သမ္မတရုံးအဆောက်အဦရှိ ဗိုလ်ရှုခံသဘင်သို့ ချီတက်ကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့်နိုင်ငံခြားမှ သံအမတ်များ၊ စစ်ဘက်အရာရှိများနှင့် အခြားကိုယ်စားလှယ်များကို အခမ်းအနားတက်ရောက်ရန် ဖိတ်ကြားလေ့ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်သီချင်းတီးမှုတ်ပြီး၍ သေနတ် ၂၁ ချက်ဖြင့် ပစ်ခတ်အလေးပြုပြီးနောက် အခမ်းအနားမှူးဖြစ်သူ တပ်မတော်၏တပ်ဖွဲ့ခွဲတစ်ခုခုမှ အရာရှိတစ်ဦးသည် အထူးတန်းရှေ့သို့ သွားရောက်၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတထံမှ ချီတက်ပွဲစတင်ရန် ခွင့်ပြုချက်ရယူရသည်။ ချီတက်ပွဲအပြီး စုရပ်သို့ပြန်လာသောအခါ နိုင်ငံတော်သမ္မတက အမျိုးသားနေ့မိန့်ခွန်းပြောကြားခြင်းဖြင့် အခမ်းအနားကိုပြီးဆုံး‌စေသည်။ ထိုင်ဝမ်ကျွန်း၌ ပထမဆုံးစစ်ရေးပြအခမ်းအနားကို ၁၉၄၉ အောက်တိုဘာ ၁၀ ရက်၌ ကျင်းပခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားနေ့များ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်ရှိ အားလပ်ရက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ ကဏ္ဍ:ရိုးရာတရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:တရုတ်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ငှက်ညိုလုံး
ငှက်ညိုလုံး (Cinclus pallasii) သည် အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ အလျား ၂၂ စင်တီမီတာ၊ အလေးချိန် ၈၇ ဂရမ်ရှိပြီး တောင်အနိမ့်ပိုင်း စီးဆင်းနေသောချောင်းနဘေးတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဖားဝတ်ချောင်း (ရွာဟောင်း)ရွာ၊ ဖားဝတ်ချောင်း (ရွာသစ်)
ဖားဝတ်ချောင်း (ရွာဟောင်း)ရွာ၊ ဖားဝတ်ချောင်း (ရွာသစ်)
တိုကျို အမျိုးသားအားကစားကွင်း
တိုကျို အမျိုးသားအားကစားကွင်း သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊တိုကျိုမြို့တွင် တည်ရှိခဲ့သော ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပရိသတ် ၄၈၀၀၀ဝင်ဆံ့ကာ ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ပိတ်သိမ်းကာ ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် ထိုနေရာ၌ အမျိုးသားအားကစားကွင်းအသစ်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
ယခင်အားကစားကွင်းဟောင်းနေရာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ဤအားကစားကွင်းတွင် ၁၉၅၈ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲနှင့် ၁၉၆၄ တိုကျိုအိုလံပစ်အပါအဝင် အားကစားပွဲများစွာကို လက်ခံကျင်းပခဲ့လေသည်။ ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်အတွက် ယခုအားကစားကွင်းအား ပြုပြင်မွမ်းမံရန် စီစဉ်ခဲ့သေးသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အလုံးစုံဖျက်သိမ်း၍ အသစ်တည်ဆောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် စတင်ဖျက်သိမ်းခဲ့ကာ အားကစားကွင်းအသစ်ကို ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမျိုးသား အားကစားကွင်းများ ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အဆောက်အဦများ
မြစ်ကြီးနားတက္ကသိုလ်
မြစ်ကြီးနားတက္ကသိုလ် သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့၊စီတာပူရပ်ကွက် တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းတွင်း ကျောင်းသားအဆောင်နေထိုင်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ခါကာဘို အမျိုးသားဆောင်နှင့် ဆွမ်ပရာဘွမ်အမျိုးသမီးဆောင်များကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
မသိုးသင်္ကန်း
တန်ဆောင်မုန်းလတွင် မြတ်စွာဘုရားအား ရည်စူး၍ မသိုးသင်္ကန်း ကပ်လှူပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ မသိုးသင်္ကန်းဆိုသည်မှာ နောက်တစ်နေ့သို့ကူးမသွားစေဘဲ အရုဏ်မတက်မီ နေ့ချင်းပြီး ပြုလုပ်လှူဒါန်းသော သင်္ကန်းကိုဆိုသည်။ ယင်းမသိုးသင်္ကန်းကား ကထိန်သင်္ကန်းကို အတုယူ၍ ပြုလုပ်ဟန်တူသည်။ အကြောင်းကား ကထိန်ခင်းရာ၌ ကထိန်ပြီးမြောက်ကြောင်း အင်္ဂါရပ်အများရှိရာ အသန္နိဓိကတေန၊ မသိုးသောသင်္ကန်းဖြင့်။ ကထိနံ၊ ကထိန်သည်။ အတ္ထတံ၊ အခင်းမည်သည်။ ဟောတိ၊ ဖြစ်၏ဟု မြတ်စွာဘုရား ပညတ်ချက်အရ မသိုးသောသင်္ကန်း ဆိုသည်မှာလည်း နောက်တစ်နေ့သို့ကူးမသွားစေဘဲ၊ အရုဏ်မတက်မီ နေ့ချင်းပြီးပြုလုပ် လှူဒါန်းသော သင်္ကန်းကို ဆိုသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဝေါဟာရ
သိုး၊ မသိုး၊ ဆိုရာ၌လည်း လောက၌ လူတို့စားသောက်သော အချို့အစာအာဟာရသည် ညဉ့်လွန်၍ နောက်တစ်နေ့သို့ကူးသွားလျှင် သိုးတတ်သည်ကို အစွဲပြု၍ မသိုးသော သဘောရှိသော သင်္ကန်းကိုလည်း နောက်တစ်နေ့သို့ကူးသွားလျှင် တင်စား၍ သိုးသည်။ နေ့ချင်းပြီး ဖြစ်လျှင် မသိုးဟု သုံးစွဲကြခြင်းဖြစ်သည်။
မသိုးသင်္ကန်းရက်လုပ်ခြင်း
တန်ဆောင်မုန်း လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့နေဝင်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် လူအများကို ဖိတ်ကြား၍ ဝါစေ့ကို ကြဲပက်ကြရသည်။ ဤကဲ့သို့စတိကြဲပက်ပြီးလျှင် ဝါပေါက်ကိုကောက်၍ ဝါဖန်ကြ၏။ ဝါကြိတ်ကြ၏။ ရသောဝါ ဂွမ်းကို ဖတ်ကြရသည်။ တစ်ဖန် ဂွမ်းဖတ်ကို ဗိုင်းတောင့် လိပ်ကြပြန်သည်။ ဗိုင်းတောင့်ကို ချည်ငင်ကြ၏။ ချည်ခင်ကို ယောက်ကြ၏။ ယောက်ပြီး ချည်ခင်ကို ချည်ဆိုး၊ အစာတင်ပြီးလျှင် မီးတွင်လှန်းကြ၏။ သွေ့ခြောက်အောင်လှန်းပြီး ချည်ကို ရက်ဖောက်ယောက်ကြ၏။ ရက်ဖောက်ယောက်ပြီးလျှင် ရက်ကန်းရှယ်ကြသည်။ ရှယ်ပြီးလျှင် ရက်ကန်းစင်သို့တင်၍ လျင်မြန်စွာ ဆက်လျက် သင်္ကန်းဖြစ်အောင် ရက်ကြရသည်။ နေအရုဏ် မတက်မီ ရက်ပြီးချုပ်ပြီး၍ ရသောသင်္ကန်းကို မြတ်စွာဘုရားအား ရည်စူး၍ ကပ်လှူကြရာ ထိုသင်္ကန်းကို မသိုးသင်္ကန်းဟု ခေါ်သည်။
လေးဖိုးထအနောက်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
လေးဖိုးထအနောက်ရွာ(Layhpoehta(West))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၈၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်
"ရှို့လွှတ်မြဲ မီးမျိုးစုံများကို မဟာလောကမာရဇိန်ဘုရား၊ မာန်အောင်ရတနာဘုရားနှစ်ဆူမှာ ခွဲဝေရှို့ လွှတ်ပူဇော် ရသည်။ နှစ်စဉ်ထွန်းလင်းပူဇော်မြဲ တစ်ဆယ့်ခြောက်ဌာန ပြင် အရှင်နှစ်ပါး နံတော်သင့် ဘုရားများပါ စုစုတစ် ဆယ့် ရှစ်ဌာနဘုရားများမှာ မီးစောင်းတန်း ထွန်းလင်းပူ ဇော်ရာ မှူးကြီးမတ်ကြီးတို့နှင့် မှူးတော်မတ်တော်အရာရှိ တို့ ခွဲဝေသွားရောက်ကြီးကြပ် ပွဲသဘင်ခင်းကျင်း ထွန်း လင်းပူဇော်ရသည်။ တစ်ဆယ့်ရှစ်ဌာနများသို့ မီးထွန်းလင်း လမ်းလျှောက် တီးမှုတ်ထမ်းရွက်စေရန် သေနတ်၊ အမြောက်၊ ဝင်း၊ ဒိုင်း၊ လှေ၊ ဘောင်၊ ရပ်ကွက်များက အသီးသီးထွက်သည့် အိုးစည်၊ ဒိုးပတ်၊ ပုံထောင်၊ မောင်း၊ တီးမှုတ်သူတို့ကို တစ်ကိုယ်လျှင် ငွေဒင်္ဂါးငါးပြားကျ သနားတော်မူသည်။ ယင်းသည့်နေ့ ရွှေနန်းတော် မြေနန်း တော်တောင်ဘက်တွင် တစ်ဆယ့်ခြောက်ဌာနဝင်္ကပါ၊ စိကြ နန္ဒာဝင်္ကပါများကို လုပ်ဆောင်ရသည်။ လပြည့်ကျော် ခုနှစ်ရက်န့ မြေနန်းတော်တောင်ဘက် သောဠ သဝင်္ကပါ ကို ပြီးပြေအောင်လုပ်ဆာင်၍ မီးထွန်းလင်းစေပြီးလျှင် အရှင်နှစ်ပါးထွက်စံတော်သည်။"
ဖေ၊ ဦး(မြန်မာပညာရှိ)
သီရိစတုရင်္ဂဗလဘွဲ့ခံ မြန်မာပညာရှိ ဦးဖေကို မန္တလေးမြို့ အောင်နန်းရိပ်သာအရပ် အဖ ဦးစနှင့် အမိ ဒေါ်လေးကြီးတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၂၂၃ ခုနှစ်၊ ဒုတိယ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက် အင်္ဂါနေ့ (၂၃-၇-၁၈၆၁) မြန်မာ့စံတော်ချိန် နံနက် (၁)နာရီတွင် ဖွားမြင်လေသည်။ မိမိ ဖွားရာဇာတိနှင့် ပတ်သက်၍ မိမိပြုစုခဲ့သော ကျမ်းအချို့တွင် မိမိကိုယ်တိုင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်တို့ အနက် ဝေလမင်းသားစာပေဆုရ 'ဝရုဏပျို့' နိဂုံးမှ ထုတ်နုတ် ဖော်ပြသည် ရှိသော် - "...ရတနာပကုံ၊ ရွှေဘုံမန်းပြည်၊ ပွင့်လင်းစည်ဝယ်၊ အမည်ရောင်လန်း၊ ပြောင်ပြောင်ဆန်းသား၊ အောင်နန်း ရိပ်သာ၊ ရပ်မဟာဝယ်၊ ဖွားရာဇာတိ၊ အမှန်ရှိသား " ဟူသည့် အတိုင်း မန္တလေးမြို့ အောင်နန်းရိပ်သာ အရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ဖခင် ဦးစ၏ မိဘများမှာ ဘိုးတော်ဘုရား၏ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်သည်။ ဘိုးတော်ဘုရား၏ သမီးတော် ပဒုမဝတီ၏ သမီး ဒေါ်သဒ္ဒါသည် ဦးလင်းနှင့် အကြောင်းပါပြီးနောက် သားနှစ်ယောက်၊ သမီးသုံးယောက် ထွန်းကားခဲ့ရာ သားအကြီးဆုံးမှာ ဦးစ ဖြစ်သည်။ အမိမှာမူ ရွှေဘိုမင်းဆက် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုရွှေဘိုမင်း၏ ခုနှစ်ရွာမိဖုရားကြီးနှင့်သော် အမေညီအစ်မ ဖြစ်သည်။
ကုန်းဘောင်မင်းဆက်တို့သည် ထီးနန်းကို လုပ်ကြံရာတွင် ရွှေဘိုမြို့သို့ထွက်၍ လုပ်ကြံလေ့ရှိသည်။ ရွှေဘိုမြို့ အောင်မြေဟူသောအရပ်၌ အောင်မြေနင်း၍ စစ်သည်စုဆောင်း အောင်ကြောင်း ဩဘာ မင်္ဂလာပြုကာ ထွက်ချီ လုပ်ကြံကြသည့်အတိုင်း မင်းတုန်းမင်းသားနှင့် ကနောင်မင်းသားတို့ နောင်တော် ပုဂံမင်းကို ပုန်ကုန်ရန် ရွှေဘိုသို့ ထွက်ခွာ၍ လူသူလက်နက်စုရုံးခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ စုရုံးသောအခါ ရွှေဘိုတပ်ဖွဲ့စည်းရာမှ စ၍ အရေးတော်ပုံအောင်မြင်သည်အထိ ဦးစသည် တပ်ဗိုလ်အဖြစ် လိုက်ပါဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပုဂံမင်းကို ထီးနန်းချ၍ မင်းတုန်းမင်း အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်သည့် အခါ ဦးစသည် ဆက်လက် အမှုမထမ်းတော့ဘဲ အေးဆေးစွာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ အမှုမထမ်းသော်လည်း ယခင်က အမှုထမ်းခဲ့မှုကြောင့် မန္တလေးမြို့တည်သော အခါ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက ဦးစအား အောင်နန်းရိပ်သာလမ်းရှိ အိမ်နှင့် မြေယာကို ပေးသနားတော်မူခဲ့သည်။ ယင်းအိမ်တွင် နေထိုင်စဉ်မှာပင် သားမောင်ဖေကို ဖွားမြင်လေသည်။
ထို့ကြောင့် ဦးဖေ ပြုစုရေးသားခဲ့သော ရာဇဝံသဇာလိနီကျမ်း ခေါ် ပုဂံရာဇဝင်သစ်၏ နိဂုံးတွင် ရတနာပုံ အမည်ရှိ သော နှလုံးမွေ့လျော်ဖွယ် ရှိသော ပြည်၌ အောင်နန်းရိပ်သာဟု ထင်ရှားသောအရပ်၌ ဖွားရာဇာတိရှိသော၊ သူတော်တရားကို ကျင့်လေ့ရှိသော ဦးဖေဟူသော၊ ရအပ်သောအမည်ရှိသော ကျောက်စာရာဇဝင်အရပ်ရပ်တို့ကို သိသော မြန်မာနိုင်ငံ ကျောက်စာရုံးစာရေးကြီးသည် ဤရာဇဝင်ကျမ်းကို ပြုစုအပ်ပြီ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝေလမင်းသား (၁၀ဝ၀)ဆုရ ဝရုဏပျို့ နိဂုံးတွင် ရတနာပုံ၊ ရွှေဘုံမန်းပြည်။ ပွင့်လင်းစည်ဝယ်၊ အမည်ရောင်လန်း၊ ပြောင်ပြောင်ဆန်းသား ၊အောင်နန်းရိပ်သာ၊ ရင်မဟာဝယ်၊ ဖွားရာဇာတိ၊ အမှန်ရှိသား ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဦးဖေကိုယ်တိုင် သူ၏ ဇာတိချက်ကြွေမွေးရပ်မြေနှင့် သူရပ်တည်ကျင်လည်ရာ ဘဝတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့လေသည်။
ငယ်ဘဝ
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၃ ခုနှစ်တွင် ဦးဖေသည် အသက် ၂၀ အရွယ်တွင် ဂူကောင်းရွာ ဇာတိ လယ်သမား ဦးအုံ၏ သမီး ဒေါ်အိုနှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။ အိမ်ထောင်ရေး အဆင်မပြေဘဲ စောစီးစွာ လမ်းခွဲလိုက်ကြသည်။ ဒေါ်အိုနှင့် သားသမီး မထွန်းကားခဲ့ပေ။ ထို့နောက် မန္တလေးမြို့တွင် ဗန်းမော်အတွင်းဝန် မင်းတုန်းဝန်၏ သမီး ဗန်းမော်ခင်လေးကြီးနှင့်ဒုတိယ အိမ်ထောင်သစ်ထူလိုက်သည်။ ဗန်းမော်ခင်လေးကြီးမှာ ခုနှစ်ရွာ မိဖုရားကြီး (မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရား) နှင့် ညီမ ဝမ်းကွဲ တော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။ ဦးဖေနှင့် ဗန်းမော် ခင်လေးကြီးတို့မှ သားဖြစ်သူ ဦးတော် ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သားဖြစ်သူ ဦးတော်သည် နောင်တွင် ရာဇဝတ်ဝန်ထောက် ဖြစ်လာပြီး ဒေါ်သန်းနှင့် အကြောင်းပါ၍ သမီးမခင်မြ ( နောင် စာရေးဆရာမကြီး ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်)ကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သီရိစတုရင်္ဂဗလ ဦးဖေ နှင့် စာရေးဆရာမကြီး ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်တို့သည် မြေးအဘိုးတော်စပ်လေသည်။
သီပေါမင်းတရားကြီး လက်ထက် တော်သို့ ရောက်တော်မူသော အခါတွင် ဦးဖေသည် ဗိုလ်မှူး အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရ၍ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသည့် တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ စစ်ပွဲ၌ ပါဝင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ ဦးဖေ၏ တပ်သည် ညောင်ဦးမြို့တွင် တပ်စွဲနေခိုက် အင်္ဂလိပ်တပ်အောက်ရှိ ကုလားတပ်ခွဲတစ်ခုနှင့် အနီးကပ် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ရာ မြန်မာတပ်မှ ဓားနှင့် ဝင်ခုတ်ပြီး ကုလား တပ်သား (၁၂) ယောက်ကျပြီးသည့်တိုင် လက်နက်လူသူ မမျှတ၍ ဆုတ်ခွာပေးခဲ့ရသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၈ ရက် (ခရစ် ၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်) တနင်္ဂနွေနေ့ ပါတော်မူစဉ်အခါက ဦးဖေမှာ မြန်မာတပ်တစ်တပ်နှင့် မင်းဘူးမြို့တွင် ရှိနေခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်း
အင်္ဂလိပ်များ ရတနာပုံ နေပြည်တော်ကို သိမ်းပိုက် ပြီးသည့်နောက် ခုနစ်ရွာ မိဖုရားကြီးနှင့်အတူ ဦးဖေတို့ ဆွေမျိုးသားချင်းများ တစုတဝေးလုံးကို ရန်ကုန်မြို့သို့ ခေါ်ဆောင်သွားသည်။ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်လျှင် ဦးဖေအား စာတော်ပြန် လွှတ်တော်ရုံးတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင် စေလေသည်။ ထိုအခါ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ စေခိုင်းချက်အရ ကျမ်းကျိန်ဆိုချက်များကို ရေးသားရသည်။
ရန်ကုန်မြို့တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရ အမိန့်ဖြင့် ကုလားသစ်စက်ပိုင်ရှင် တစ်ဦး၏ အိမ်တွင် ( ယုန်ရေခဲစက်အနောက်ဘက်ရှိ ) ခုနှစ်ရွာ မိဘုရားကြီးနှင့်အတူ ဦးဖေတို့ မိသားစုများပါ နေထိုင်ကြရသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂပူမြို့ အုတ်ဖို ဆရာတော် ဦးဥက္ကံသ ( ဒွါရဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော် ) က ရွှေတိဂုံစေတီတော် ရင်ပြင်တွင် ဖိနပ်စီးခြင်းသည် အပြစ်မရှိကြောင်း ကျမ်းစာအုပ်ထုတ်ဝေသည်။ ယင်းကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ သာသနာရေး ဂယက်ရိုက်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ဗားကရာ ဆရာတော် ၊ သံယုတ်ဆရာတော် နှင့် အခြား ဆရာတော်များ၏ တိုက်တွန်း အမိန့်ပေးချက်အရ ဦးဖေသည် စေတီယင်္ဂဏ ဝိနိစ္ဆယကျမ်း ကို ရေးသားရလေသည်။ အထက်ပါကျမ်းကို ရေးသားထုတ်ဝေပြီး ၁၂၅၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည် စာတော်ပြန်ဌာန၌ စာတော်ပြန်ဝန်ထောက် ဦးထွန်းငြိမ်း ( ဦးထွန်းငြိမ်း - အင်္ဂလိပ်မြန်မာအဘိဓာန်ပြုစုသူ ) ၊ ဦးဖိုးဖြူ ( စာတော်ပြန်မြို့အုပ်) တို့အတူ စာရေးကြီးအဖြစ် ဦးဖေအား ဝင်ရောက် အမှုထမ်းစေသည်။ စာတော်ပြန်ဌာနတွင် အမှုထမ်းနေခိုက် ဇနီးသည် ဗန်းမော်ခင်လေးကြီး ကွယ်လွန်လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ်တွင် ဇနီးမရှိသည့် နောက်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်မြို့တွင် ဆက်လက်မနေထိုင်လိုသည့် အလျောက် အရှေ့တိုင်းကျောက်စာများကို လေ့လာလိုက်စားနေသူ မစ္စတာတော်စိန်ခိုနှင့် တွေ့ဆုံကျွမ်းဝင်မိပြီး ပုဂံမြို့ ကျောက်စာရုံးသို့ပြောင်းရွှေ့၍ မစ္စတာတော်စိန်ခို၏ လက်ထောက်အဖြစ်ဖြင့် ( ၁၅ ) နှစ်တိုင်တိုင် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ကျောက်စာဝန်ရုံး၌ ကျောက်စာ မင်စာများကို ကူးယူရခြင်း၊ ပုဂံမြို့ရှိ ရှေးဟောင်းစေတီ ဂူကျောင်းများ စာရင်းများယူခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်းများကို ပြုလုပ်ရသည်။ ထို့ပြင် ကျောက်စာ၊ မှင်စာများကိုလည်း စုဆောင်း ရှာဖွေခဲ့ရသေးသည်။ မစ္စတာတော်စိန်ခို မရှိသည့်နောက်တွင်လည်း ဆက်လက်လုပ်ကိုင် ပြန်သေးကာ ထိုကျောက်စာ ဝန်ရုံးမှ အငြိမ်းစားရိက္ခာတော်ရ အဖြစ် ပင်စင်ယူသော အခါ၌မူ အသက်အားဖြင့် ( ၆၀ ) ပြည့်နေပေပြီ ဖြစ်သည်။ ၁၂၇၀ ပြည့်နှစ် တွင် ပုဂံမြို့မှ မန္တလေးမြို့ ရွှေကျောင်းကျောက်စာရုံးတွင် အမှုထမ်းပြီး ၁၂၇၄ ခုနှစ် ခန့်တွင် ကျောက်စာရုံး လက်ထောက် ကြီးကြပ်ရေး ( Assistant Superintendent ) အဖြစ်မှ အနားယူခဲ့လေသည်။ ထိုနှစ်မှာပင် မြန်မာနိုင်ငံ သာသနာပိုင် တောင်ခွင် ဆရာတော်ဘုရားကြီးက ဦးဖေအား သီရိစတုရင်္ဂဗလ ဘွဲ့တံဆိပ် ချီးမြှင့်ခဲ့လေသည်။
ပုဂံမြို့ ကျောက်စာရုံးတွင် အမှုထမ်းရခြင်းသည် ဦးဖေအတွက် ပုဂံမြို့နှင့် ပတ်သက်သမျှ ကို အလုံးစုံအ သေးစိတ်လေ့လာခွင့် ရခဲ့သည်။ ထိုသို့လေ့လာနိုင်ခဲ့ခြင်းကို ဦးဖေသည် ရာဇဝံသဇာလိနီကျမ်းခေါ် ပုဂံရာဇဝင်သစ်နိဒါန်းတွင် - ‘ပုဂံမြို့ဟောင်းမှာ ရုံးစိုက်ရပ်တန့်နေထိုင်၍ မူလကျောက်စာများကို အက္ခရာအတိုင်းပါအောင် ပုံနှိပ်ကူးယူ ကာလအရှည် ဖတ်ပြန် စဉ်းစားပြီးမှ ကျောက်စာစောင်ရေ ( ၁၂၀ဝ ) ကျော်တို့ကို အရင်းထား၍ မင်စာ၊ စဉ့်ကွင်း၊ စဉ့်ပုံ၊ မြေပုံ စာတို့ကို လည်းကောင်း၊ ထိုအခါ ကာလက ပြုစု စီရင်သော ကျမ်းဂန်တို့ကို လည်းကောင်း၊ မြို့ရိုးမြို့တာ ဘုရား စေတီ၊ ဥမင် ဂူလှိုဏ်၊ ရုပ်တုဆင်းတု၊ မြေပုံရုပ်၊ စဉ့်ကွန်းရုပ်၊ ဆေးရေးရုပ်၊ ကျောက်ရုပ်၊ အင်္ဂတေရုပ်တို့ကို လည်းကောင်း ကြည့်ရှုနှီးနှောသည်။ ထိုသို့ ကြည့်ရှုနှီးနှောခြင်းကြောင့် ဖြစ်ထွန်းသော အကျိုးမှာ မြို့ရိုးမြို့တာ စေတီဂူကျောင်း စသောအဆောက်အအုံတို့၏ အနေအထား စနစ်ပုံစံများကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် ထိုအခါကာလက လူတို့ လက်မှုပညာ မည်မျှလောက် တတ်ကျွမ်းသည်ကို သိရသည်။ ကျောက်စာ၊ မော်ကွန်း၊ စဉ့်ကွင်းစာ၊ မြေပုံစာ ပြုစုစီရင်သော ကျမ်းဂန်များကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် ထိုအခါကာလက သက္ကရာဇ် စွဲမှတ်ပုံ၊ လူတို့ သုံးစွဲ ပြောဆိုရေးမှတ်ကြသော အက္ခရာ ဘာသာ ဝေါဟာရ စီကုံးရေးသာပုံနှင့် တကွ ၊ သက္ကတ ၊ မာဂဓ စသော သာသနာတော်ကျမ်း၊ လောကီကျမ်း၌ မည်မျှလောက် သက်ဝင်ကျက်စား တတ်မြောက်သည်ကို သိရသည်။ စဉ့်ကွင်းရုပ်၊ ဆေးရုပ်၊ ကျောက်ရုပ်၊ အင်္ဂတေရုပ် စသည်တို့ကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် ထိုအခါကာလက မင်း၊ ပုဏ္ဏား၊ သူဌေး ၊ သူကြွယ်တို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ အလေ့အထ အသုံးအဆောင်များကို သိရသည်’ ဟူ၍ ရေးသားဝန်ခံထားလေသည်။
ပုဂံမြို့၌ပင် တတိယ အိမ်ထောင်ဖက် ဒေါ် ဒေါ်ဇင် နှင့် အကြောင်းပါပြီး သား မောင်မောင်ကြီး၊ မောင်မောင်လေး နှင့် သမီး မမကြီး ၊ မမလေး ဟူ၍ သားသမီး လေးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေး တက္ကသိုလ်တွင် ပါဠိ - မြန်မာ ကထိက အဖြစ်ဖြင့် သက္ကရာဇ် ၁၂၉၁ ခုနှစ်အထိ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင် သေးသည်။
ဦးဖေသည် ဝရုဏ ပျို့ နိဂုံးတွင်- "သဒ္ဓါ သီလ စသည့် အပြား၊ ခုနှစ်ပါးနှင့် မခြား ပြည့်ဖြိုး၊ ကောင်းမှု ကြိုးသား၊ ကြောင်းကျိုး ချုပ်ရာ၊ သစ္စာလေးပါး၊ မျက်မှောက်ထား၍ တရားပရမေ၊ သိကြောင်း ဖွေသား၊ ဦးဖေတွင်မည်၊ ငါကုံသည်ကား၊ ဖြောင့်တည်စိတ်ထား၊ သူတစ်ပါးကို၊ တရားသိစေ့၊ ညွှန်ပြလေနှင့်" ဟု စပ်ဆိုထားသည့် အတိုင်း ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ တရားကောင်းမြတ် တည်ကြည်စွာ စောင့်စည်းသည့် ပြင် အခြားသူများကိုလည်း ဆုံးမလေ့ ရှိသည်။ အစ်ကို ဖြစ်သူ ဝန်စာရေး ဦးကြီး၏ မိန်းမများခြင်း ပတ်သက်၍ ဦးဖေသည် ‘အစ်ကိုတို့တော့ စာတော့တော်ပါရဲ့၊ ဉာဏ်ရည်ဉာဏ်သွားလည်း ထက်ပါရဲ့၊ ဒါပေမယ့် စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ မိန်းမများ ယူလွန်းတာက ခက်တယ်’ ဟု ညည်းညူလေ့ရှိသည်။ ဦးဖေ၏ အလေးအနက် အထားဆုံးမှာ ဘာသာရေးပင် ဖြစ်သည်။ ဘာသာတရားကို အထူး ကိုင်းရှိုင်းပြီး ဝိပဿနာကို မပြတ် ပွားများ အားထုတ်သည်နှင့် အညီ ကျောက်စာရုံးမှ အငြိမ်းစား ယူလိုက်သောအခါ တောင်ခွင် ဆရာတော် ဘုရားကြီးထံတွင် တရားဓမ္မဆည်းပူး အားထုတ်၍နေသည်။ ထို့နောက် ‘မြန်ပြည်တိုင်းခွင်၊ မင်းသဘင်၌ ၊ လျှောက်တင်ထမ်းရွက်၊ နေ့ရက်လွန်ခါ၊ ထို့နောက်မှာကား၊ ပညာကောလိပ်၊ စုံသိပ်ပပေါင်း၊ မန်းမြို့ကျောင်းဝယ်၊ ရင့်ညောင်းတတ်သိ၊ ရှေးရိုးရှိနှင့်၊ ပါဠိမြန်မာ၊ ကဗျာဗန္ဓ၊ သင်လိုပို့ချ၏၊ ’ ဟုကိုယ်တိုင် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့်အတိုင်း မန္တလေးမြို့ ကောလိပ်ကျောင်းတွင် ပါဠိ မြန်မာစာ ဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရပြန်သည်။ ( မြန်မာစာဆရာ ဦးဘအောင် နှင့် ဦးလူဖေဝင်းတို့သည် ဦးဖေ၏ အတန်းသားများ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည် ဟု ဆိုသည် ) မန္တလေး ကောလိပ် ဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် မှာပင် ဘုရားဟော ပါဠိတော်၊ ခုဒ္ဒက နိကာယ်၊ တိံသ နိပါတ်၊ ကုမ္ဘဇာတ်တော် မှ လာသည့်အတိုင်း သူရာသောက်လျှင် အပြစ်ရှိကြောင်း အထောက်အထား အကိုးအကား အပြည့်အစုံဖြင့် ဝရုဏပျို့ ကို ရေးသားခဲ့လေသည်။ ယင်းပျို့ကို ရေးသားခြင်းကြောင့် ၁၂၈၈ ခုနှစ်တွင် ဝေလမင်းသား ဆုငွေ တစ်ထောင်နှင့် ရွှေတံဆိပ်ဆုများ ရရှိလေသည်။
ပင်စင် ယူပြီးနောက် တောင်ခွင် သာသနာပိုင် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ထံတော်တွင် အတိုင်ပင်ခံ အကူအညီ လုပ်ဆောင်ရင်း 'သီရိစတုရင်္ဂဗလ' ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရပေသည်။ ထိုကဲ့သို့ ဘွဲ့မည်ရည် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသောအကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မြန်မာပညာရှိ ဦးဖိုးစိန်က မိမိ စုဆောင်း ပေါင်းချုပ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ဖြူး ခဲ့ပေသော 'ဆောင်းပါး ပေါင်းချုပ်'၊ ပထမ စာအုပ်၊ စာမျက်နှာ ၇၄ နှင့် ၇၅ တို့တွင် 'ဂြိဟ် ၇ လုံး ပူးခြင်းကြောင့် အထူး စိုးရိမ်ကြောင့်ကြဖွယ် မရှိသင့်ကြောင်း' သာသနာတော်ကျမ်း၊ လောကီကျမ်း တို့နှင့် ညှိနှိုင်း၍ ဦးဖေ ရေးသားဖော်ပြသော 'စာတမ်း'၏'နိဒါန်း' အနေနှင့် - "... မြန်မာ နိုင်ငံတော် နှစ်သစ်ကူး မဟာ သင်္ကြန်တက်၊ သင်္ကြန်ကျ၊ ဝါဆို၊ ဝါကပ်၊ အခါ နေ့ရက် များကို နှစ်စဉ် နိုင်ငံ အစိုးရ မင်းတို့ထံ တင်သွင်းရသော ပုဏ္ဏား ပညာရှိ၊ မြန်မာ ပညာရှိ အဖွဲ့ဝင် မြန်မာ နိုင်ငံ ဘုရင်ခံ မင်း၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် လက်မှတ်နှင့် ရွှေတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခြင်းကို ခံရလျက် မဟာ သံဃရာဇာ သာသနာပိုင် ဆရာတော်ဘုရားကြီး ထံမှ ဝိဇယပူရ ပန်းယမြို့ ဆင်ဖြူ လေးစီးရှင် မင်းတရားကြီး လက်ထက် မာဂဓ အဘိဓာန် ဋီကာ ကျမ်းပြု ပညာရှိ အမတ်ကြီး ကဲ့သို့ 'သီရိ စတုရင်္ဂဗလ' ဟူသော ဘွဲ့ တံဆိပ်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းကို ခံရသော မြန်မာ ပညာရှိ အငြိမ်းစား ကျောက်စာရုံး - စာရေးကြီး ဦးဖေ ... " ဟူ၍ မှတ်တမ်း တင်ထားပေသည်။
စာပေရေးသားခြင်း
ထိုသို့ လေ့လာ သိရှိရသမျှကို ရာဇဝင် အစောင်စောင့်နှင့် ညှိနှိုင်း၍ မစ္စတာ တော်စိန်ခို၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ဦးဖေသည် ရာဇဝံသဇာလိနီကျမ်းခေါ် ပုဂံ ရာဇဝင်သစ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ အဆိုပါကျမ်းကို မန္တလေးမြို့ မြန်မာ့တာရာ ပုံနှိပ်တိုက်မှ ၁၃၁၄ ခု၊ ( ခရစ် ၁၉၅၂ ခုနှစ် ) တွင် ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဦးဖေသည် မမ္တလေးမြို့တွင် နေထိုင်စဉ် ညီဝမ်းကွဲ ဖြစ်သူ ဦးညွှန့် (ပြည်ကြီးမင်္ဂလာ ဦးညွန့်) မှ တစ်ဆင့် မြဝတီ မောင်ကလေး ( မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ၏ သား ) နှင့် ဆက်သွယ်မိရာမှ နန်းသူ့မယာ ပြဇာတ် စာအုပ်ကို ရေးသား ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယင်းစာအုပ်ကို မန္တလေးမြို့ မလွန်ဈေးဟောင်း အနီးရှိ မြဝတီပုံနှိပ်တိုက်မှ ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နန္ဒာစေတီယ ကထာစာတမ်း ၊ ဇိဏ္ဏကာဝါသ ပဋိသင်္ခရဏ စာတမ်း၊ ရွှေကူကြီးဘုန်း ကျောက်စာဂါထာ ( ၁၀ဝ ) နိဿယ၊ အလင်္ကာရတ္ထဝိဘာဝန်ကျမ်း စသည်များကိုလည်း ပုဂံကျောက်စာရုံးတွင် အမှုထမ်းနေစဉ်ပင် ရေးသားခဲ့သည်။
ဦးဖေ ရေးသား စီရင်ခဲ့သော ကျမ်းပေါင်းများစွာတို့တွင်၊ စေတီယင်္ဂဏဌာနကို ဆုံးဖြတ်ရာ ဥဒ္ဒေသ ၁၇ ဂါထာ မြန်မာ ဘာသာ နိဒ္ဒေသဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော စေတီယင်္ဂဏ ဝိနိစ္ဆယျမ်း၊ ထိုကျမ်း၏ ဥဒ္ဒေသ ၁၇ ဂါထာကို ဖွင့်ဆိုသော စေတီယင်္ဂဏတ္ထ ဝိဘာဝနီ ဋီကာပါဌ်၊ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ လက်ထက် ဝိသုံဂါမ မြေပေးသည့် အရာမှာ ယုံမှား ဝိမတိ မရှိစေရန် ရေးသား ဆုံးဖြတ် အပ်သော ဝိသုံ ဝါမ ဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊ စဥ့်ကူး မင်းသား၏ ရွှေနားတော်သွင်း ဖြစ်သော ကဗျာကို အကျယ်ဖွင့်ဆိုရာ ဖြစ်သော ကဗျတ္ထစန္ဒိကာကျမ်း၊ ရှေးရှေးသောအခါက ထင်ရှားသော ကျောက်စာ၊ မော်ကွန်း၊ ရာဇဝင် တို့ဖြင့် ညှိုနှိုင်း၍ သက္ကရာဇ် နန်းစံ အတ္ထုပ္ပတ္တိ များကို အစိုးရအမိန့်နှင့် ဆုံးဖြတ်ရေးသားအပ်သော 'ရာဇဝံသဇာလိနီ' မည်သော ပုဂံ ရာဇဝင် ကျမ်းသစ်၊ ပုဂံမြို့ အလောင်းစည်သူမင်း ကုသိုလ်တော် ရွှေကူကြီး ဘုရား ကျောက်စာ ဂါထာ (၁ဝဝ) နိဿယ၊ သုဗောဓာ လင်္ကာရ ကျမ်း၏ အနက် အဓိပ္ပာယ်များကို ပြဆိုရာ အလင်္ကာရတ္ထ ဝိဘာနီကျမ်း၊ စတုဓမ္မသာရ လင်္ကာပိုဒ်ဦး "ဇာတိပုည" ပိုဒ်ကို ဖြေဆိုရာ ဖြစ်သော ကျဗဝဏ္ဏနာ၊ ပါရမီ - လင်္ကာ ပညာပါရမီခန်း "မတတ်၊ လိမ္မာ" ချီပိုဒ်ကို ဖြေဆိုရာဖြစ်သော 'မတတ်, လိမ္မာ' ဖြေ စာတမ်း၊ ပုဂံမြို့ နန္ဒာဘုရား အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ပြဆိုရာ ဖြစ်သော နန္ဒစေတီယ ကာထာ၊ ပုဂံမြို့ ရှေးဘုရား ဟောင်းကြီး များကို ပြင်ဆင် သင့်ကြောင်း အစိုးရ အမိန့်နှင့် ရေးအပ်သော ဇိဏ္ဏကာ ဝါသပဋိသင်္ခရဏာ - စာတမ်း၊ ဝေလမင်းသား၏ ဆုတော်ငွေ ၁ဝဝဝိ ကို ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသော 'ဝရုဏပျို့' အစ ရှိသည် တို့လည်း ပါဝင်သည်။
ဘဝနိဂုံး
ဦးဖေသည် ဘဝတစ်သက်တာတွင် စာပေနှင့် ပတ်သက်၍ လည်းကောင်း၊ တရားဓမ္မနှင့် ပတ်သက်၍ လည်းကောင်း၊ တစ်ခုမဟုတ်တစ်ခု ပွားများ အားထုတ်နေရမှ နေတတ်သူ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အသက် ( ၆၈ နှစ် ) ခန့်တွင် မန္တလေး ကောလိပ်ကျောင်းဆရာ အဖြစ်မှ အငြိမ်းစား ယူပြီးနောက် ဂျပန်စစ်ပြေး ပြေးရင်း စစ်ကိုင်းတောင်သို့ သွားရောက် တရားအားထုတ် နေလေတော့သည်။ ထိုသို့ တရားအားထုတ်နေစဉ် အသက် ၈၂ နှစ်ခန့် အရွယ်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၃၀၅ ခု၊ ဝါခေါင်လကွယ်နေ့ ( ခရစ် ၁၉၄၃ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ရက် ) တနဂင်နွေနေ့ တွင် စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး 'ခေမာသင်္သက' ချောင်၌ ဘဝ တစ်ပါးသို့ ပြောင်းသွား ရှာသတည်း။
ကျမ်းကိုးစာရင်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရေကျော်ကလေး
ရေကျော်ကလေး
တလုပ်စုရွာ၊ ပဲခိုးစု
တလုပ်စုရွာ၊ ပဲခိုးစု
ဆင်စွယ် (မြောက်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ဆင်စွယ် (မြောက်)ရွာ (Sinswei(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဆင်စွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၆၁ ဖြစ်သည်။
ကာကီရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကာကီရွာ (Karki)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ဆင်စွယ် (မြောက်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာကီရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နစ် ဝုဒမန်း
နစ် ဝုဒမန်း (Nick Woodman) သည် အမေရိကန်လူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်ပြီး ဂိုးပရို လုပ်ငန်း တည်ထောင်သူနှင့် အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဖြစ်သည်။
NGC 126
NGC 126 သည် နှစ်ဖက်ခုံး ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၅၀ နိုဝင်ဘာ ၄ တွင် Bindon Stoney ဆိုသူမှ NGC 127  NGC 130 တို့နှင့်အတူ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
နစ် ဝုဒမန်း
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
၁၉၇၅ ခု၊ ဇွန်လ ၂၄ ရက်တွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင် ဒင်း ဝုဒမန်းနှင့် ကွန်စပ်ဆီယွန် ဆော့ကာရက် တို့မှ မွေးသည်။
ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ မန်လိုပါ့ (Menlo Park) နှင့် အက်သာတန် (Atherton) တို့တွင် ကြီးပြင်းသည်။ ၁၉၉၂ ခုတွင် မိခင်က အာဝင် ဖက်ဒါမန်းနှင့် လက်ထပ်သည်။ မန်လို ကျောင်းမှ ၁၉၉၃ ခုတွင် အထက်တန်းအောင်သည်။ ပုံဖော်အနုပညာ (Visual Arts) ဘာသာနှင့် ကာလီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ်မှ ၁၉၉၇ ခုတွင် ဘွဲ့ရသည်။
NGC 126
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
နစ် ဝုဒမန်း
အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း
ဩစတေးလျနှင့် အင်ဒိုနီးရှားတို့သို့ လှိုင်းစီးသွားလျှင် သူ၏လှုပ်ရှားမှုတို့ကို ၃၅−မမ ကင်မရာကို လက်တွင် သားရေကြိုးဖြင့်စည်းကာ ရုပ်သံရိုက်ရသည်။ အားကစားသုံး ကင်မရာများမှာ ဈေးမြင့်သဖြင့် လက်လှမ်းမမီ ဖြစ်ကြကြောင်း သိရသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်၌ချည်ကာ ရိုက်ကူးနိုင်မည့် ကင်မရာကို ဖန်တီးရန် ကြံသည်။
လုပ်ငန်းစရန် ဖခင်ထံမှ ဒေါ်လာ (၂၀၀ ၀၀၀) ချေးသည်။ မိခင်ထံမှ ဒေါ်လာ (၃၅ ၀၀၀) နှင့် အပ်ချုပ်စက်ကို ငှားသည်။ ကားနှင့် ဂျေး၏ ဆွဲကြိုးကို ရောင်းကာ ဒေါ်လာ (၁၀ ၀၀၀) ထပ်ဖြည့်သည်။
ပထမဆုံး ဂိုးပရို၏ ထုတ်ကုန်မှာ တရုတ်ကုမ္ပဏီ ဟိုးတက် (Hotax) မှ ၃၅−မမ ကင်မရာကို သူဖန်တီးထားသည့် ခါးစည်းနှင့် တွဲထုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုတွင် ဂျပန်ကုမ္ပဏီတစ်ခုက အားကစားပြပွဲတစ်ခုအတွက် ကင်မရာ (၁၀၀) ဝယ်သည်။
ထို့နောက်တွင်မူ အရောင်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ဆခန့် တက်လာသည်။ ၂၀၁၂ ခုတွင် (၂၃) သိန်း ရောင်းရသည်။
အမြတ်မှာ ၂၀၀၄ ခုတွင် ဒေါ်လာ (၁၅၀ ၀၀၀) ဖြစ်သော်လည်း ၂၀၀၅ ရောက်သော် (၃၅၀ ၀၀၀) အထိ ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၂ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ထိုင်ဝမ် ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းဖြစ်သော ဖော့ကွန်း (Foxconn) က လုပ်ငန်း၏ (၈.၈၈) ရာခိုင်နှုန်းကို ဒေါ်လာ သန်း (၂၀၀) နှင့် ဝယ်သည်။ သို့ဖြင့် ဒေါ်လာ သန်း (၂၂၅၀) တန်သော လုပ်ငန်း ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၄ ခု၊ ဇွန်လ ၂၆ ရက်တွင် အများပိုင်ကုမ္ပဏီပြုကာ ရှယ်ယာတစ်ခုကို ဒေါ်လာ (၃၁.၃၄) နှင့် အရောင်းပိတ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုတွင် ဂိုးပရို၏ အမြတ်ငွေ (၁၂၈) သန်းသာ ရချိန်၌ နစ်က (၂၃၅) သန်း ယူခဲ့ရာ လစာအမြင့်ဆုံး အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်အဖြစ် စာရင်းဝင်သွားသည်။
လက်ရှိကာလ၌ ဂိုးပရိုကို ရောင်းချရန် အသင့်ရှိသည်ဟု ဝုဒမန်းက ကြေညာသည်။
ဆုတံဆိပ်များ
အားနက်အင်ယန်း (Ernst & Young) စွန့်ဦးတီထွင်ဆုကို ၂၀၁၃ ခုတွင် ရသည်။ အဖိုးနည်းဝန်ပါ ကန်ကော်ဒါ ထုတ်လုပ်သည့်အတွက် နည်းပညာနှင့် အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ အမ်မီဆုကို ဂိုးပရိုနှင့်ပင် ၂၀၁၄ ခု၌ ရသည်။
မိသားစုဘဝ
ဂျေး ကော်လီနှင့် လက်ထပ်ရာ သားသမီး ၃ ယောက်ရှိပြီး ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဝုဒဆိုက်မြို့၌ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဘီလျံနာများ
ကိတ်ဗာဒီ စံတော်ချိန်
ကိတ်ဗာဒီ စံတော်ချိန်(Cape Verde Time)(CVT) သည် အတ္တလန္တိတ်ကျွန်းနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သော ကိတ်ဗာဒီနိုင်ငံ၌ အသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်ဇုန်သည် UTC ထက် ၁ နာရီနောက်ကျသော အချိန်(UTC−01:00)ကို အသုံးပြုသည်။
ဤအချိန်ဇုန်တွင် နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုခြင်းမရှိပါ။
ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
ဆိ
စအီအာထ သည် 1950 ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သော စပိန်မော်တော်ကားထုတ်လုပ်သူဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စအီအာထ နှင့် စီယူပရာ့ာ့ရအ အမှတ်တံဆိပ်များအောက်တွင် ၎င်း၏ကားများကို ရောင်းချသည်။ ကုမ္ပဏီသည် ဗော့စ်ဝဂ္ဂန် အုပ်စု ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စပိန်နိုင်ငံ၏ ကုမ္ပဏီများ ကဏ္ဍ:ကားကုမ္ပဏီများ
ပြာဆိပ်ရွာ၊ သပြေငူ
ပြာဆိပ်ရွာ၊ သပြေငူ
မန်နွတ်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်နွတ်ရွာ (Mannut)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယုံကလို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၇၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ဂူမွပ်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ဂူမွပ်ရွာ(Ingumut)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ဂေါမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ဂေါမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇ ဦး၊ မ ၃၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်ကျုံးရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ဆင်ကျုံးရွာ (Sinkyone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ မီးသွေးတိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးသွေးတိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၄ ဦး၊ မ ၁၂၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ဇလပ်နီ
တောင်ဇလပ်နီ (tree rhododendron) သည် တောင်ဇလပ်ပင်မျိုးနွယ်များထဲမှ တောင်ဇလပ်နီ၊ တောင်ဇလပ်ဝါ၊ တောင်ဇလပ်ဖြူ ဟူ၍ရှိရာ အနီမျိုးဖြစ်သည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ Rhododendron arboreum ဖြစ်သည်။ တောင်ဇလပ်နီပန်းသည် နီပေါနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားပန်းဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တောင်ဇလပ်နီပန်းကို ဘူတန်၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ နီပေါ၊ သီရိလင်္ကာ၊ ပါကစ္စတန်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် ပေါက်ရောက်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကချင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ် နှင့် ချင်းပြည်နယ်တို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။ အပင်သည် အအေးဓာတ်ကိုကြိုက်သည်၊ ထို့ကြောင့် အမြင့်ပေ ၅၀၀၀ ကနေ ၁၀၀၀၀ ကြားတွင်သာ တွေ့နိုင်သည်၊ ရေခဲမတတ်အေးသော တောင်ပေါ် ဒေသမျိုးမှာ အခြားအပင်များမရှင်သန်နိုင် တောင်ဇလပ်နီပင်များသာ ရှင်သန်ကြသည်၊ တောင်ပေါ်တွင် တိုက်ခတ်နေသော လေသည် ပြင်းထန်သည် အေးစက်သည် အပင်အများစု ဒီဒဏ်ကို မခံနိုင် ဒါပေမည့်တောင်ဇလပ်များကတော့ ထိုအခြေအနေမှာပင် ကောင်းစွာ ရှင်သန်နိုင်သည်။
တောင်ဇလပ်ပင်တွေက အမြဲစိမ်းသော အပင်မျိုးတွင်ပါသည်၊ အပင်အကြီးကြီးမဟုတ် အရွယ်အတော်အသင့်ရှိသော အပင်ဖြစ်သည်။ ပင်စည်သည် တုပ်ခိုင်ပြီး အခြေပိုင်းမှာ မာကြောထူထဲသည်၊၊ အခေါက်ထူပြီး မီးခိုးရောင်ရှိသည်။ နုသောအကိုင်းများတွင် အမွှေးနုများဖုံးနေသည်၊၊ အရွက်များက ထူပြီးမာကြောသည်။ အရွက်မျာသည် အကိုင်၏ ထိပ်နားတွင်သာလျှင် စုလျက်ထွက်ကြသည်၊  အရွက်ပုံစံများမှာ  elliptic to ovate ဖြစ်နေပြီးအရွက်အောက်ဘက်မှာ အဖြူရောင် သို့မဟုတ် အညိုရောင် dendroid scales တွေဖုံးထားသည်။ မာကြောပြီး တောင့်တင်းသော သွင်ပြင်က ရေခဲမတတ်အေးသောဒဏ်ကို ခံနိုင်သည်။ ပန်းခိုင်က ရေဆင်း raceme ဖြစ်ပြီးတိုသည်၊ အစုလိုက်ထွက်  head like ပုံစံနှင့်တူသည်၊  ပန်းခိုင်တခုမှာ ပန်းပွင့်အနဲဆုံး ၂၅ပွင့်လောက်ပါသည်။ ပွင့်ဖတ်တွေက ရွက်နားထပ်ပုံစံဖြစ်ပြီး နီရောင်သန်းပြီး ဂလင်းအမွှေးလေးများ ရှိသည်၊ အထင်ရှားဆုံးက ပွင့်ချပ်အုံပြွန် corolla tube ဖြစ်သည်၊ ကြက် ​​သွေးနီရောင်ဖြစ်သည်။ ပြွန်ကအခြေထက်ထိပ်၀က ကျယ်လို့နေသည်၊ အတွင်းထဲတွင် အနက်ရောင် အစက်ပြောက်လေးတွေပါသည်။  ဝတ်ဆံဖိုက ၁၀ခုပါပြီး မညီကြပါ၊ ဝတ်ဆံတံလေးတွေက အခြေမှာနဲနဲပြားလို့နေသည်၊ ထူးခြားတာက ဝတ်မှုံအိပ်လေးတွေ၏ထိပ်ဝမှာ အပေါက်လေးတွေပါပြီး အက်ကွဲသော အခါ ထိပ်ပေါက်နေ ထွက်ကာ  apical pore dehiscence နှင့်အက်ကွဲကြသည်၊၊ အစေ့အိမ်မှာ အခန်း ၁၀ခန်းပါပါပြီး အခန်းတိုင်းမှာ အစေ့လောင်းများစွာပါသည်။ ဝတ်မှုံခံတိုင်မှာ ထင်ရှားပြီး ကွေးလျက်ရှိသည်၊ အသီးကတော့ အက်ကွဲသီး  capsule အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
မင်းဘောစုရွာ၊ ပဲခိုးစု
မင်းဘောစုရွာ၊ ပဲခိုးစု
ကျောက်စရစ်ကုန်းရွာ၊ အတွင်းရေကျော်
ကျောက်စရစ်ကုန်း
မထိုးသွင်းသော လိင်ဆက်ဆံခြင်း
မထိုးသွင်းသော လိင်ဆက်ဆံခြင်း (Non-penetrative sex or outercourse)ဆိုသည်မှာ လိင်စိတ်ဆန္ဒပြင်းပြနေချိန်တွင် ကျား မျိုးပွားအင်္ဂါကို မ မျိုးပွားအင်္ဂါထဲသို့ မထည့်သွင်းသော လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ထိုသို့ ဆက်ဆံခြင်းတွင် ဘာဂျာပေးခြင်း(ယောနိအား စုပ်ခြင်း၊နမ်းခြင်း၊ယက်ခြင်း)၊ ကျားလိင်တံစုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ စုံတွဲများ လိင်စိတ်ဆန္ဒပြင်းထန်နေချိန်တွင် ကိုယ်ဝန်မရစေရန် ပြုလုပ်ဆက်ဆံသောနည်းဖြစ်သည်။ ကွန်ဒုံးသုံးသည်ဖြစ်စေ မသုံးသည်ဖြစ်စေ မိန်းမအင်္ဂါထဲသို့ ယောက်ျားအင်္ဂါမထည့်သွင်းသော ဆက်ဆံနည်းမှန်သမျှကို မထိုးသွင်းသော လိင်ဆက်ဆံခြင်းဟုခေါ်သည်။
ထိန်ငူရွာ၊ ထိန်ငူ
ထိန်ငူရွာ၊ ထိန်ငူ
အောက်ဆမ့်တောရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
အောက်ဆမ့်တောရွာ (Auksanttaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ရွာတုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၈၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးပြင်ရွာ၊ ဖားဝတ်ချောင်း (ရွာသစ်)
ဝါးပြင်ရွာ၊ ဖားဝတ်ချောင်း (ရွာသစ်)
ကြောင်လျှာ
အရွက်
ရွက်ပေါင်း ဖြစ်ပြီး ရွက်ဆိုင်ထွက်သည်။ ရွက်မြွှာများ မျက်နှာချင်းဆိုင်ထွက်၍ ရှည်မျောမျော ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ရွက်ရင်းအနည်းငယ်ဝိုင်း ၊ သို့မဟုတ် သွယ်၍ ရွက်ဖျား ချွန်သည်။ အကြောထင်ရှားသည်။ ထိပ်ရွက် တစ်ရွက် ပါသည်။
အသီး
သီးတောင့် ရှည်ဖြစ်၍ ပြားပြီး အမွေးကလေးများရှိသည်။ တွဲလျားကျ၍ သီးသည်။ စိမ်းညိုရောင် ရှိသည်။ အတွင်းသား ထူသည်။ အစေ့တွင် အတောင်ပါသည်။ တန်ဆောင်မုန်းလတွင် သီးသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်
အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အခေါက် ၊ အရွက်၊ အသီး ၊ အမြစ် ။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ နေရာအနှံ့အပြား အမြင့်ပေ ၄၀၀၀ အထိ ပေါက်ရောက် နိုင်သည်။
အာနိသင်
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ဖန်ခါးသော အရသာရှိ၍ ပူ၏ ၊ စပ်၏ ၊ ကြေလွယ်၏ ၊ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏ ။ နှလုံး ၊ လည်ပင်းကို အကျိုးပြု၏ ။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေသည်။ လေ သလိပ်ကို နိုင်သည်။ မြင်းသရိုက် ၊ ဝမ်းသက် ၊ အဖျား ၊ အစာမကြေ ၊ နူနာ ၊ ပျို့အန် ၊ ချောင်းဆိုးရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်၍ ခွန်အားကို တိုးပွားစေသည်။
အသုံးပြုပုံ
အခေါက် ၁ ။ ကြောင်လျှာအခေါက်မှုန့်ကို ချင်းရည် ၊ ပျားရည်တို့နှင့် ရောစပ်လျက် သောက်သော် ပန်းနာ ချောင်းဆိုးရောဂါ ပျောက်၏ ။ ၂ ။ အခေါက်မှုန့်ကို ရေနွေးတွင် ၂ နာရီခန့်စိမ်၍ စစ်ပြီး နံနက် ည သောက်သော် အစာမကြေရောဂါ ပျောက်၏ ။ ၃ ။ ကြောင်လျှာခေါက် ကို ရေစိမ်၍ ၎င်းရေနှင့် ပလုတ်ကျင်း ပေးသော် ခံတွင်း ခြောက် ကွဲနာ ပျောက်၏ ။ ၄ ။ သားဖွားပြီး နာကျင်ကိုက်ခဲသည့်ရောဂါ ၊ ခေါင်းတစ်ခြမ်း ကိုက်ရောဂါများအတွက်လည်း ကြောင်လျှာခေါက်ကို သုံး၏ ။ ၅ ။ အမြစ်ခေါက်ကို အဆစ်အမျက်ရောဂါဖျားရောဂါ ၊ ဝမ်းဖော ၊ ဝမ်းရောင် ၊ ဝမ်းကိုက်ရောဂါများအတွက် အသုံးပြု၏ ။
မဟာကစ္စည်းထေရ်
မဟာကစ္စည်းထေရ်
မဟာကစ္စည်းထေရ်သည် ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တွင် ဧတဒဂ်ရ ထင်ရှားသော ရဟန္တာတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ကြောင်လျှာ
အသုံးပြုပုံ
အရွက် ၁ ။ ကြောင်လျှာရွက်ညှစ်ရေကို သောက်သော် ဘိန်းဆိပ်သင့် ခြင်း ပျောက်၏ ။ ၂ ။ ကြောင်လျှာရွက်ပြုတ်တို့စားက ဝမ်းမီးကောင်း၏ ။
မဟာကစ္စည်းထေရ်
မဟာကစ္စည်းထေရ်
အဝန္တိတိုင်း၊ ဥဇ္ဇေနီပြည် စန္ဒပဇ္ဇောတ မင်းကြီး၏ မိတ်ဆွေဖြစ်သော ပုဏ္ဏားကြီး၏ မယားတွင် ဖွားမြင်သော သားဖြစ်၍၊ ကဉ္စနဟု အမည်တွင်သည်။ အရွယ်ရောက်သော် ဗေဒင်သုံးပုံနှံ့စပ်၍၊ ပုရောဟိတ်အရာ ရသောအခါ ကစ္စာယန ဟုတွင်သည်။
ကြောင်လျှာ
အသုံးပြုပုံ
အသီး ၁ ။ အသီးကို ပြုတ်၍ လည်းကောင်း ၊ ဖုတ်၍ လည်းကောင်းစားခြင်းဖြင့် အစာမကြေရောဂါ ၊ လည်ပင်းကြီးရောဂါ ၊ သရိုက်ရောဂါ ပျောက်၏။ သုပ်စားခြင်းဖြင့် လည်ချောင်းတွင်း အပူဖုပေါက်သောရောဂါ ပျောက်သည်။ ၂ ။ ကြက်သားနှင့် ချက်စားပါက ပန်းနာရောဂါ ပျောက်၏ ။ ၃ ။ ငါးရံ့ဖြင့်ချက်စားပါက ကာလဝမ်းရောဂါပျောက်၏ ။ အားကို ဖြစ်စေပြီး အစာမကြေရောဂါ ဝမ်းပျက်ရောဂါပျောက်၏။ ၄ ။ ပုစွန်ဖြင့် ချက်စားက နှလုံးလေရိုက်ရောဂါ ၊ နှလုံးတုန် ၊ ရင်တုန်ရောဂါ ပျောက်၏ ၅ ။ ငါးသလောက်ဖြင့် ချက်စားက အဖောရောဂါကို ကျစေ၍ လူကို ဝဖြိုးစေပြီး နှလုံးအားနည်းခြင်း ကို ပျောက်စေသည်။ ၆ ။ ငါးမြွေထိုးနှင့် ချက်စားက ဒူလာသွေးဝမ်း မီးယပ်သွေးဝမ်း နှင့် မြင်းသရိုက် ရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းစေ၏။
မဟာကစ္စည်းထေရ်
မဟာကစ္စည်းထေရ်
တစ်ခါသော် စန္ဒပဇ္ဇောတမင်းသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ ဘုရားရှိတော်မူကြောင်း သိရသဖြင့် ကစ္စာယနပုရော ဟိတ်ကို ပင့်စေသည်။ ကစ္စယနလည်း ရဟန်းပြုခွင့်ရလျှင် ပင့်မည်ဟု ဝန်ခံ၍ မင်းကြီးက ခွင့်ပေးသော် မြတ်စွာဘုရားထံ သွား ရောက်သည်။ ရောက်ရှိ၍ တရားတော်ကို နာကြားရလျှင် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရသည်။ မြတ်စွာဘုရားက ဧဟိဘိက္ခု ခေါ်တော်မူ၍ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ရောက်သည်။ ကစ္စည်းထေရ်ဟု ထင်ရှားလေသည်။
ကြောင်လျှာ
အသုံးပြုပုံ
အမြစ် ၁ ။ အမြစ်ကိုသွေး၍ လိမ်းပေးခြင်းဖြင့် အနာဝင် မန်းလိုက်ခြင်း ပျောက်ကင်းသည်။
မဟာကစ္စည်းထေရ်
မဟာကစ္စည်းထေရ်
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရား၏ ခွင့်ပြုချက်အရ ဥဇ္ဇေနီ ပြည်သို့ရှေးဦးစွာ ကြွသွားသည်။ ရောက်လျှင် မင်းကြီးအား အကြောင်းကို ပြန်ကြားသည်။ မင်း၏ မိဖုရားလည်း မဟာ ကစ္စည်းထေရ်အား ကြည်ညိုသဖြင့် ကျောင်းကြီးဆောက်လုပ် လှူဒါန်းသည်။
မဟာကစ္စည်းထေရ်သည် အခြားတစ်ပါးသော သူထက် အဆင်းအဝါ သပ္ပာယ်သည်။ လျင်သောပညာ၊ ထက်သောပညာ၊ နက်နဲသော ပညာတို့နှင့်လည်း ပြည့်စုံသည်။ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာကစ္စည်း ထေရ်အား နက်နဲထက်မြက် သော ဉာဏ်အရာတွင် ဝိဘဇန္တာ နံဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူးဖြင့် ချီးမြှောက်တော်မူသည်။
ကြောင်လျှာ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဒို-ချိုင်းနားတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
အသည်းရောင် အသားဝါ ရောဂါ စီပိုး
အသည်းရောင် အသားဝါ ရောဂါ စီပိုး ကို Hepatitis C virus (HCV) ဟပါတိုက်တစ် စီ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ဟူ၍ နိုင်ငံတကာ တွင် အသိများသည်။အသည်းရောင် အသားဝါ ရောဂါ ပိုးများတွင် အေပိုး(Hep A)၊ ဘီပိုး(Hep B)၊ စီပိုး(Hep C)၊ ဒီပိုး(Hep D)၊ အီးပိုး(Hep E)၊ အက်ဖ်ပိုး(Hep F)နှင့် ဂျီပိုး(Hep G) ဟူ၍ အတိုကောက်ခေါ်ဆိုကြသည်။
အသဲရောင်အသားဝါရောဂါဟာ ရာဇဝင်နဲ့ပါ။ လွန်ခဲ့တဲ့ ရာစုနှစ်တဝက်လောက်က တမျိုးထဲဆိုရလောက်အောင် လူသိလဲ နည်း၊ ဆိုးဝါးတာလဲ မဟုတ်ပါ။ မကြာခင် နောက်တမျိုးပေါ်လာတယ်။ နောက်ပေါ်က အတော် ဆိုးတယ်။ နာမည်တပ်တော့ အလွယ်ဆုံး ရွေးလိုက်တယ်။ အကြီးကောင်က အေ၊ နောက်ပေါက်ကို ဘီ။ မကြာပါဘူး၊ လူဦးရေ တိုးလာတော့ တတိယ အကောင်ကို အေမဟုတ် ဘီမဟုတ်လုပ်လိုက်ကြရော။ ခုဆို မွေးချင်း ၆ ယောက်တောင် ရှိနေပြီ။ အေ၊ ဘီ၊ စီ၊ ဒီ၊ အီး၊ နဲ့ ဂျီ။ တကယ်လို့ ၂၆ ထက်ကျော်ရင် ကားနံပါတ်ပေးရသလို လုပ်မှာပေါ့။
လူတကိုယ်မှာ အသဲတခုသာရှိပြီး၊ သူ့ကို စက်ရုံတခုလို့ တင်စားကြတယ်။ စားသမျှ၊ သောက်သမျှ၊ ကိုယ်ကနေ ထုတ်သမျှထဲက အဆိပ်အတောက် မှန်သမျှကို ခြေဖျက် သန့်စင်ပေးတယ်။ (ပရိုတင်း) နဲ့ အချို(သကြား)တွေကိုလဲ အသဲကပဲ ခန္ဓာကိုယ်ကနေ အသုံးပြုနိုင်အောင် ပြုပြင်ပေးတယ်။ ဒါတင်မက ဗီတာမင်၊ ဟော်မုန်း၊ (ကိုလက်စတီရော)၊ နဲ့ ဓာတ်ဆားတွေကိုလဲ လိုတဲ့အခါ ထုတ်ပေးဘို့ ဂိုထောင်လုပ်ပေးသေးတယ်။ စက်ရုံရော (ဝဲယားဟောက်စ်)ပါ ဖြစ်ရော။
အသဲရောင်ရတဲ့ အကြောင်းတွေထဲမှာ ဗိုင်းရပ်စ် အပြင် ဆေးတချို့၊ ရောဂါတချို့၊ အဆိတ်အတောက် နဲ့ ဗက်တီးရီးယား တွေလဲပါတယ်။ ဗိုင်းရပ်စ် အသဲရောင်ရောဂါကို ပိုးနာမယ်တွေအတိုင်း A, B, C, D, E, G ဆိုပြီး၊ ၆ မျိုး ခွဲထားတယ်။ (အေ) နဲ့ (အီး)တို့က ပါးစပ်ကနေဝင်၊ စအိုကနေထွက်တဲ့လမ်းကြောင်းကနေ ကူးစက်တာ။ သိပ်မခံရပါဘူး။ ကုရတာကလည်း အနားယူ၊ ရေနဲ့အရည် များများအသောက်ခိုင်းယုံပါ။ (အီး)က ကုလားဗျ။ နယူးဒေလီမှာ စတွေ့ခဲ့တာ။ (ဘီ) အကြောင်းကိုတော့ ဆိုးလို့ သီးခြားရေးထားပါတယ်။ နောက်မှပေါက်တဲ့ရွှေကြာပင် (ဂျီ)ကတော့ လူမသိ-သူမသိ ရှိပါသေးတယ်။ (အက်ဖ်)ဆိုတာကို လူရာမသွင်းဘူး။
(စီ)က အဆိုးဆုံး။ (ဘီ)လိုဘဲ ဆိုးတာချင်းအတူတူ ကာကွယ်ဆေး မပေါ်သေးဘူး။ (စီ)ပိုးက ဒုတိယကမ္ဘာစစ် လောက်ကတည်းက ရှိခဲ့ပေမဲ့ နာမယ်ပေး ကင်ပွန်းတပ်ခံရတာက အသက် ၅ဝ ရှိလို့ ၁၉၈၉ ကြမှပါ။ အရင်ကတော့ သူ့ကို အေမဟုတ်-ဘီမဟုတ်လို့ ခေါ်ခဲ့တဲ့အကောင်ပေါ့။