cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လာအိုလူမျိုး
လာအိုလူမျိုးတို့သည် ထိုင်း၊ ရှမ်းတို့နှင့်အုပ်စုတူသော တိုင်လူမျိုးအုပ်စုဝင်ဖြစ်သည်။ လာအိုလူမျိုးတို့သည် အသားညိုကြသည်။
ကွမ်းယာပုံပြင်
တစ်ခါက အမွှာညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်ရှိကြသည်။ အစ်ကိုဖြစ်သူမှာ တန် ဖြစ်ပြီး ညီဖြစ်သူမှာ လန် ဖြစ်သည်။ သူတို့ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်သည် ချူချူ အမည်ရှိ တာအိုဝါဒီရသေ့ထံတွင် ပညာသင်ကြား ကြသည်။ ဆရာချူချူတွင် ၁၈ နှစ်အရွယ် သမီးပျိုတစ်ယောက်ရှိသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာက သမီးဖြစ်သူကို တန် နှင့်လက်ထပ်ပေးရာ ဇနီးမောင်နှံတို့ လင်မယားဘဝ တွင် ပျော်ရွှင်နေကြသည်။ ညီဖြစ်သူလန်အတွက်မှာမူ သူ့အစ်ကိုဖြစ်သူသည် လက်ထပ်ပြီး ကတည်းက သူနှင့်ရင်းနှီးမှု လျော့နည်းလာသည်ဟုခံစားရလာသည်။ သို့ဖြင့် အိမ်မှ ထွက်ခွာပြီး တပြည်လုံးအနှံ့ လျှောက်သွား နေခဲ့သည်။ မြစ်ကြီးတစ်ခုသို့ရောက်လာသောအခါ မဖြတ်နိုင်ပဲ ရှိနေသည်။ လှေတစ်စီးမျှပင်မတွေ့။ လန်သည် ဝမ်းနည်းလှသဖြင့် ငိုရင်းသေဆုံးသွားရာ မြစ်ကမ်းဘေးတွင် ထုံးကျောက်တုံးကြီး ဖြစ်သွားသည်။ ညီဖြစ်သူကြာရှည်စွာပျောက်နေသဖြင့် တန်သည် ရှာဖွေရန်ထွက်လာခဲ့သည်။ မြစ်ကမ်းဘေး ရောက်သောအခါ မောပန်းလှသဖြင့် ထုံးကျောက်တုံးကြီးဘေးတွင် သေဆုံးသွားသည်။ သေပြီးနောက် ကွမ်းပင်ဘဝသို့ပြောင်းလဲသွားသည်။ မိန်းမဖြစ်သူသည် လင်ယောက်ျား ပျောက်နေသည်မှာ ကြာနေပြီဖြစ်သဖြင့်ရှာဖွေရန်ထွက်လာရာ ကွမ်းသီးပင်ပေါက်ရာနေရာသို့ ရောက်လာသည်။ ကွမ်းသီးပင်ကိုကျောမှီရင်းသေဆုံးသွားရာ ကွမ်းသီးပင်တွင် တွယ်ကပ် ပေါက်သော ပူစပ်စပ်အရွက်ဖားဖားနွယ်ပင်ကြီးဖြစ်လာသည်။ ဝမ်းနည်းစရာ ဤဇာတ်လမ်းကို ကြားသိရသူ ဒေသခံများသည် သူတို့အတွက် ဘုရားကျောင်းတစ်ဆောင် ဆောက်လုပ်ပေး ခဲ့ကြသည်။ တစ်နေ့တွင် ဟွန့် အမည်ရှိဘုရင်တစ်ပါးသည် ထိုနေရာသို့ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများမှ တစ်ဆင့် အဆိုပါဇာတ်လမ်းအားကြားသိသွားသည်။ သူသည် သူ့လူများအား ကွမ်းရွက်တစ်ရွက်၊ ကွမ်းသီး တစ်လုံး နှင့်ထုံးအနည်းငယ်တို့အားရောနှောပြီးကြိတ်စေသည်။ ရလာသောကြိတ်ဖတ်များအား အရည်ညှစ်လိုက်ရာ သွေးကဲ့သို့ချင်းချင်းနီသောအရည်ကိုရရှိသည်။ ဘုရင်ကြီးသည် ယင်းအရည် ကို မြည်းစမ်းကြည့်ရာ အရသာထူးကဲလှသည်ကိုတွေ့ရသည်။ သို့ဖြင့် မင်္ဂလာ အခမ်းအနား များတွင် ကွမ်းစားခြင်းဓလေ့ကိုစတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကွမ်းစားခြင်းဓလေ့သည် ဗီယက်နမ် လူမျိုးတို့၏ စလေ့ထုံးတမ်းဖြစ်လာခဲ့ပြီး စကားဝိုင်းများတွင် ကွမ်းတစ်ယာဖြင့် စတင် လေ့ရှိကြသည်။
စိန်မွတ္တား
စိန်မွတ္တား (၇၀ နှစ်) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဆိုင်းပညာရှင် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
စိန်မွတ္တားကို ဖခင် ဦးဘသောင်း နှင့် မိခင် ဒေါ်သောင်းကြည်တို့မှ ၁၃၁၄ ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆန်း ၂ ရက် (၁၉၅၂ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက် ဗုဒ္ဓဟူး) နေ့ က မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင် (၈) ယောက်တွင် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်သည်။
ပညာရေး
အသက် (၁၄) နှစ်တွင် မြန်မာ့ဆိုင်းပညာကို စတင် သင်ယူခဲ့သည်။ လက်ဦးဆရာများမှာ ပန်တျာဆရာတိုင်းချစ်စိန်၊ ဦးစိန်မောင်လွင်၊ စိန်ဗိုလ်တင့် စသူတို့ဖြစ်သည်။
အန်ဂရာဒို ဟယ်ရိုအစ်စမိုမြို့
မြို့တော်အား ၁၅ ရာစု၏ အနောက်ပိုင်းတစ်ဝက်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အန်ဂရာသည် နပိုလီယံစစ်ပွဲများ အတွင် ထင်ရှားသော ကဗျာဆရာ အာမေးဒါး ဂါးရတ် ခိုလှုံခဲ့သော မြို့ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပေါ်တူဂီ ဘုရင်မ ဒုတိယမြောက်မာရီယာ၏ ၁၈၃၀ မှ ၁၈၃၃ အတွင်း ခိုလှုံခဲ့ရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာခဲ့သည်။
စိန်မွတ္တား
အနုပညာဘဝ
သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန နှင့် အဆို အက အရေး အတီး ကော်မတီ တို့ ပူးပေါင်းကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ် ဖိတ်ခေါ် ဓမ္မတေးပြိုင်ပွဲတွင် ပညာရှင်အဆင့် အတီး ရွှေတံဆိပ်၊ အရေး ရွှေတံဆိပ်တို့ ရရှိချိန်တွင် စတင် လူသိများလာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပြိုင်ပွဲစုံမှ ဆုတံဆိပ်များစွာရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံကျော် ဆိုင်းဆရာတဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်က ပန်းဒဏ္ဍာရီဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်ဝယ် ကိုးဆယ်ဆသာလိမ့်မည်ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်တေးဂီတဆု တို့ကို ရရှိခဲ့သဖြင့်လည်း နိုင်ငံကျော် ဆိုင်းပညာရှင်ကြီး ထပ်ဆင့်အကယ်ဒမီ ဂီတစာဆို စိန်မွတ္တားဟု ထင်ရှားသည်။
အမျိုးသား ယာဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာတက္ကသိုလ် (မန္တလေး) က ဂုဏ်ထူးဆောင် ဝိဇ္ဇာ ဘွဲ့ ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ တက္ကသိုလ်တွင် ဂုဏ်ထူးဆောင် ဧည့်သည်တော် ပါမောက္ခအဖြစ် မကွယ်လွန်မီအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
နိဂုံး
၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၂၄၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁ ရက် စနေ နံနက် ၈ နာရီတွင် မန္တလေးမြို့ရှိ ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံတွင် ဆေးကုသမှု ခံယူရင်း အသက် ၇၀ အရွယ်၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ
​ဆောက်တန်းရွာ၊ သစ်မသိ
ဆောက်တန်းရွာ၊ သစ်မသိ
ကုလားစုရွာ၊ စွန်သိုက်
ကုလားစုရွာ၊ စွန်သိုက်
ဧပြီ ၁၉၉၅
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဧပြီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၅
စီးကန်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
စီးကန်ရွာ (Seekan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ သရက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၉ ဦး၊ မ ၆၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျွဲစားအင်းရွာ၊ လဟာကြီး
ကျွဲစားအင်းရွာ၊ လဟာကြီး
ပန်နောင်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ပန်နောင်ရွာ (Pangnawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၂၂ ဦး၊ မ ၃၀၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမြင်သစ်ပညာရေး သို့မဟုတ် ဘဝဗဟိုပြုပညာရေး
ပညာရေးလောကတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဆိုင်ရာသဘောတရား (Educational Progressivism) ကိုလက်ခံကြရသည်။ ပြောင်းလဲသင့် လျှင် ပြောင်းလဲပြီး၊ ပြုပြင်သင့်လျှင် ပြုပြင်ကြရမည်ကို နိုင်ငံတိုင်း လက်ခံထားကြသည်။ Progressivism ဆိုသည်မှာ "လူသည် လူမှုရေး သတ္တဝါ" ဆိုသည့် ဆိုကရေးတီး၏ သဘောတရားပေါ်တွင် အခြေခံ သည်။ လူ့ဘောင်ထဲဝင်၊ လူတောထဲတိုး၊ လူတွေနှင့်ရောနှောဆက်ဆံ၊ လူတွေထံမှပညာယူ တကယ့်သရုပ်မှန်ပညာရေးစနစ်တစ်ခုဟု ဆိုနိုင်သည်။
ပညာရေးတွင် ခေတ်ရှေ့ပြေးနေသည့် ပညာရှင်များက ကလေးများကို အမှန်တကယ် ပညာတတ် စေချင်လျှင် John Dewey ၏ သင်ယူမှုလမ်းကြောင်းပုံစံနောက်သို့လိုက်သင့်ကြောင်း အကြံပြုကြသည်။
ဂျွန်ဒူဝီက သင်ယူမှုလမ်းကြောင်းကို ဤသို့ဆွဲပြသည်။
၁။ ပြဿနာတစ်ခုအနေဖြင့်ရှုမြင်နိုင်အောင်လုပ်ရမည်
၂။ ပြဿနာတစ်ခုအနေဖြင့် ဖြေရှင်းချင်လာအောင်လုပ်ရမည်
ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ
ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံဟူသည်မှာ ပင်လယ်ကမ်းစပ်နှင့်နယ်မြေမထိစပ်ပဲ ကုန်းမြေအတွင်းပိတ်နေသော (သို့မဟုတ်) ကုန်းတွင်းပိတ်ပင်လယ်နှင့်သာ နယ်မြေထိစပ်နေသော တိုင်းပြည်ကို ဆိုလိုသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ စုစုပေါင်း (၄၇)နိုင်ငံရှိသည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်၊ ဩစတြေးလျတိုက်နှင့် လူနေထိုင်မှုမရှိသော အန္တာတိကတိုက် တို့တွင် ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ မရှိပေ။
ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ပင်လယ်ဆိုင်ရာသဘောတူညီချက်ဥပဒေများအရ ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံတစ်ခုအား ဆက်စပ်နိုင်ငံနယ်မြေတစ်ခုမှတစ်ဆင့် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဆီသို့ အခွန်မဲ့ ကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ခွင့် ပေးထားသည်။ ကုလသမဂ္ဂမှ ကုန်းတွင်းပိတ်ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအား ကူညီရန်အတွက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အစီအစဉ်တစ်ခု ချမှတ်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ လက်ရှိတာဝန်ရှိသူမှာ Anwarul Karim Chowdhury ဖြစ်သည်။ အချို့သောတိုင်းပြည်များသည် လွန်စွာရှည်လျားသော ကမ်းရိုးတန်းများ ပိုင်ဆိုင်ကြသော်လည်း ကုန်သွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြု၍ မရနိုင်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် သမိုင်းကြောင်းအရ ရုရှားနိုင်ငံသည် အာတိတ် သမုဒ္ဒရာဖက်တွင်သာ ဆိပ်ကမ်းတည်ဆောက်နိုင်ပြီး ရေခဲနေမှုကြောင့် တစ်နှစ်လျှင် လပေါင်းများစွာ အသုံးမပြုနိုင်ပဲ ပိတ်ထားရသည်။ သို့ဖြစ်၍ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း ပိုင်ဆိုင်လိုမှုသည် ရုရှား၏ ဘောလ်တစ်ပင်လယ်၊ ပင်လယ်နက် နှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ များဖက်သို့ နယ်မြေချဲ့ထွင်မှုအတွက် တွန်းအားဖြစ်စေခဲ့သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း အချို့သော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများသည် နီးစပ်ရာ ပင်လယ်ကမ်းစပ်သို့ ဆက်သွယ်ရန်အတွက် သင်္ဘောများ ခုတ်မောင်းနိုင်လောက်အောင် ကြီးမားသော မြစ်ကြီးများ ရှိနေကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပါရာဂွေးနှင့် ဘိုလီးဗီးယား တို့သည် ပါရာဂွေးမြစ်နှင့် ပါရာနားမြစ် များမှတစ်ဆင့် ပင်လယ်ထွက်ပေါက် ရယူနိုင်ကြသည်။ အချို့သောတိုင်းပြည်များမှာမူ ကက်စပီယန်ပင်လယ် နှင့် အေရယ်ပင်လယ် တို့ကဲ့သို့သော ကုန်းတွင်းပိတ်ပင်လယ်များနှင့် ရှည်လျားသော ကမ်းရိုးတန်းများ ရှိနေကြသည်။ သို့ရာတွင် သမုဒ္ဒရာထွက်ပေါက် မရှိသဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှု မပြုနိုင်ပေ (ကက်စပီယန်ပင်လယ်သည် ယခုအခါ ဗော်လ်ဂါမြစ်နှင့် ဒွန်းမြစ်များ အကြားတွင် ပင်လယ်နက်ဆီသို့ လူလုပ် တူးဖော်ထားသော တူးမြောင်းဖြင့် ပင်လယ်နက်ဆီသို့လမ်းဖောက်ထားသည်။)။ ဥပမာအားဖြင့် ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ။
အမြင်သစ်ပညာရေး သို့မဟုတ် ဘဝဗဟိုပြုပညာရေး
၅။ ပြဿနာနှင့် အနီးစပ်ဆုံးကောက်ချက်ဖြင့်သာ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်စေမည်
ဂျွန်ဒူဝီနည်းသည် လူသားကိုအခြေခံပြီးစတင်စဉ်းစားလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ စာဖတ်ရန်သက်သက်၊ အလွတ်ရွတ်ပြရုံသက်သက်၊ ကျက်မှတ်ထားသည့်စာများကို ချရေးရန်သက်သက်မဟုတ်တော့ ကြောင်း အ မြင်သစ်ရှိသည့်ဆရာများ သဘောပေါက်ကြမည် ထင်ပါသည်။ ကလေးများကို လက်တွေ့ဘဝထဲဆွဲသွင်းပြီး ဆရာများပါ လက်တွေ့ကွင်းဆင်ရန် နှိုးဆော်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကျွန်တော်တို့ ဆရာဗဟိုပြု၊ ကလေးဗဟိုပြုခဲ့ကြရာမှ ဘဝဗဟိုပြုလိုင်းသို့ ပညာရေး ကို ကူးပြောင်းစေခြင်းဟု သဘောပေါက်ထားရန်လိုသည်။ ဘဝဗဟိုပြုပညာရေး၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ "Learn by Doing" နှင့် Learn by Discovery" ဖြစ်သည်။
ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ
ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ စာရင်း
အောက်ပါတိုင်းပြည်များသည် ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံတစ်ခုတည်းအဖြစ် ရပ်တည်နေသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။
အကယ်၍ ကော့ကေးဆပ်ဒေသကို ဥရောပတိုက်တွင် ထည့်သွင်းရေတွက်ပါက ဥရောပတိုက်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံအရေအတွက် (၁၉)နိုင်ငံဖြင့် အများဆုံးဖြစ်သည်။ ကာဇက်စတန်နိုင်ငံကို တစ်ခါတရံတွင် ဥရောပ-အာရှခွတည်နိုင်ငံအဖြစ်ယူဆလေ့ရှိရာ ၎င်းကိုပါ ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပါက ဥရောပတိုက်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံပေါင်း (၂၀)အထိရှိမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ၎င်းတိုင်းပြည်များကို အာရှတိုက်တွင်ပါဝင်သည်ဟု ထည့်သွင်းတွက်ချက်ပါက အာဖရိကတိုက်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံစုစုပေါင်း (၁၆)နိုင်ငံဖြင့် အများဆုံးဖြစ်မည်ဖြစ်သည်။ ကော့ကေးဆပ်တိုင်းပြည်များအားထည့်သွင်းတွက်ချက်မှုပေါ်မူတည်၍ အာရှတိုက်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ (၉)နိုင်ငံ သို့မဟုတ် (၁၄)နိုင်ငံရှိသည်။ တောင်အမေရိကတိုက်သည် ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ (၂)နိုင်ငံတည်းသားရှိသည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် ဩစတြေးလျတိုက်တို့တွင် ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံမရှိပေ။
အမြင်သစ်ပညာရေး သို့မဟုတ် ဘဝဗဟိုပြုပညာရေး
ပညာရေးတွင် အစဉ်အလာအားဖြင့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်း (Curriculum) ကိုသာ အဓိကထားခဲ့ကြသည်။ အမြင်သစ်ပညာရေးသည် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းနှင့် လမ်းခွဲထွက်သွားသည်။ ၁၉ ရာစု လောက်ကတည်းက ပညာရေးဆိုသည်ကို လူထဲကဆွဲထုတ်သွားပြီး ကျောင်းအုတ်တံတိုင်းများအတွင်း မြှုပ်နှံထားခဲ့သည်အား ပြန်လည်သုံးသပ်လာခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ အမြင်သစ်ပညာရေးသည် လက်တွေ့ဘဝတွင်အခြေခံပြီး အောက်ဖော်ပြပါအခြေခံများနှင့်ပြည့်စုံရမည်ဟု တိုးတက်သည့်အမြင်ရှိသော ဆရာများက လက်ခံလာခဲ့ကြသည်။
ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ
ဒွိ (နှစ်ထပ်ပိတ်) ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ
ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံတစ်ခုသည် ၎င်းကိုပိတ်ထားသောပတ်ဝန်းကျင်တိုင်းပြည်များသည်လည်း ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများသာ ဖြစ်နေကြလျှင် ၎င်းနိုင်ငံကို ဒွိကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ (သို့မဟုတ်) နှစ်ထပ်ပိတ်ကုန်းတွင်ပိတ်နိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒွိကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ ၂နိုင်ငံရှိသည်။
ဧကဥဿုံကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံများ
အကယ်၍ ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံတစ်ခုကို ဝိုင်းပတ်ပိတ်ဆို့ထားသော ပတ်ဝန်းကျင်နိုင်ငံမှာ တစ်နိုင်ငံတည်းသာ ရှိလျှင် ၎င်းကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံကို ဧကဥဿုံကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဧကဥဿုံကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ (၃)နိုင်ငံရှိသည်။
အမြင်သစ်ပညာရေး သို့မဟုတ် ဘဝဗဟိုပြုပညာရေး
- 	ပြဿနာကိုဖြေရှင်းနိုင်ရန်နှင့် ဝေဖန်ဆန်းစစ်သုံးသပ်နိုင်သည့် အတွေးအမြင်မျိုးဖြင့် ဘဝကိုရင်ဆိုင်ရန် အဓိကဦးစားပေးရမည်
- 	လူမှုရေးလုပ်ငန်းများကို အုပ်စုလိုက်ပါဝင်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေး ဦးစားပေးရမည်
ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ
ကိုးကား
အင်္ဂလိပ်ဝီကီပီဒီးယား
အမြင်သစ်ပညာရေး သို့မဟုတ် ဘဝဗဟိုပြုပညာရေး
- 	ပညာသင်ကြားခြင်း၏ပန်းတိုင်ဆိုသည်မှာ အလွတ်ကျက်ပြန်ဆို ကြက်တူရွေးပညာသင်ခြင်း သ ဘောမျိုး မဟုတ်ကြောင်း နားလည်ထားရမည်
- 	လုပ်ငန်းစဉ်တိုင်း၊ ကဏ္ဍတိုင်းကို ပူးပေါင်းလေ့လာ၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်စေရမည်
- 	ပညာသင်ကြားခြင်းဆိုသည်မှာ လူမှုဘဝအတွက်၊ ဒီမိုကရေစီ အတွက်တာဝန် တစ်ခုအနေဖြင့် သိထားစေရမည်
- 	သင်ကြားသည့်အကြောင်းအရာများသည် လူမှုဘဝလိုအပ်ချက်နှင့် အမြဲ အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်နေစေရ မည်
- 	ဖတ်စာအုပ်သည် အဓိကမဟုတ်၊ သင်ကြားမှု သင်ယူမှုကို အထောက်အကူဖြစ်စေမည့် မည်သည့် Resource များကိုမဆို အသုံးပြု နိုင်စေရမည်
တာငါးအိမ်တန်းရွာ၊ စွန်သိုက်
တာငါးအိမ်တန်းရွာ၊ စွန်သိုက်
အမြင်သစ်ပညာရေး သို့မဟုတ် ဘဝဗဟိုပြုပညာရေး
- 	ဘဝတစ်သက်တာပညာရှာ၊ ကျွမ်းကျင်မှုဦးစားပေး ပညာရေး ဖြစ်စေရမည်
- 	ကလေးကို အလွတ်ကျက်လာသည့် အဖြေစာရွက်ဖြင့် မပိုင်းဖြတ်၊ သူလုပ်ဆောင်လာသည့် project and production ဖြင့်သာ ပိုင်းဖြတ်ရန်ဖြစ်သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်က အမေရိကန်သမ္မတ ဂျွန်ဆင်သည် ပညာရေးပြု ပြင်ပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ အမြင် သစ်တစ်ခုဖြစ်သည့် "Great Society" ဆိုသည့် ပညာရေးစနစ်တစ်ခုကို ချမှတ်ပေးခဲ့သည်။ ပုဂ္ဂလိက ကျောင်း ပညာရေးစနစ်အတွက် အခြေခံပညာရေးအက်ဥပဒေကိုချမှတ်ပေးခဲ့ ခြင်းဖြစ်ပြီး ပညာရေးပြုပြင် ပြောင်းလဲမှုအတွက် ရန်ပုံငွေများလည်း ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ပညာရေးဆိုင်ရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုသည် အနေ အထားတစ်ခုတွင် ရပ်တန့်လိုက်ရန်မဟုတ်သောကြောင့် ၂၀၀၂ ခုနှစ် တွင် No Child Left Behind Act ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းနိုင်သည်အထိ အားထုတ်ခဲ့ကြသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံပြည်နယ်အများစုတွင် ပုဂ္ဂလိကပညာသင်ကျောင်းများ၌ အမြင်သစ်ပညာရေးကို အကောင်အထည်ဖော်ကြရာတွင်
- ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများသည် ကျောင်းသားတိုင်းနှင့် အဆင်ပြေစေရန် ရေးဆွဲထားခြင်း၊ ကျောင်းသားအားလုံး စိတ်ဝင် စားစေနိုင်မည့် အကြောင်းအရာများတွင်သာ အခြေခံထားခြင်း
- ဆရာဆိုသည်မှု သင်ကြားမှု သင်ယူမှုဖြစ်စဉ်တွင် အဆင်ပြေစေရန် အကူအညီပေးသူအဆင့်တွင်သာရှိပြီး ကလေးများကို သင်ယူချင်လာ စေရန်အတွက် အထောက်အကူပေးသူများသာဖြစ်ခြင်း
- ကျောင်းသားတစ်ဦးချင်းအတွက်ဖြစ်စေ၊ အုပ်စုအလိုက်ဖြစ်စေ ဆရာဆိုသည်မှာ သင်ကြားသင်ယူမှုအထောက်အကူပြုပစ္စည်းများကို သုံးတတ်စေရန် လမ်းညွှန်ပြသပေးသူသာဖြစ်လာခြင်း
- ဆရာသည် ကျောင်းသားကို စူးစမ်းလေ့လာ ရှာဖွေနိုင်ရေးအတွက် အထောက်အပံ့ပေးသူဖြစ်လာခြင်း
- သင်ကြားမှု သင်ယူမှုဖြစ်စဉ်တွင် လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းအကြောင်း၊ လူ့အကျိုး၊ ပြည်သူ့အကျိုး၊ တိုင်း ပြည်အကျိုးသယ်ပိုးရွက်ဆောင်တတ်ရန် project များထည့်သွင်းပေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်လာကြောင်းတွေ့ ရသည်။
အမြင်သစ်ပညာရေးကို ဆိုဗီယက်ရုရှားတို့ခေတ် ၁၉၅၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ စပွတ်နစ်ဂြိုဟ်တုပစ်လွှတ်စဉ်ကတည်းက ကျင့်သုံးခဲ့သည်ဆိုသောကြောင့် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပတို့အများကြီးခေတ် နောက်ကျနေပြီဟုဆိုနိုင်သည်။ အမြင်သစ်ပညာရေးသည် နိုင်ငံရေးတွင် ကွန်ဆာဗေးတစ်အမြင်ရှိသူတို့ လွှမ်းမိုးချိန်မှစတင်ထွန်းကားခဲ့ပြီး ဆက်လက်ကျင့်သုံးနိုင်ရန်အားထုတ်နေသည့် ပညာရေးစနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတိုင်း၊ ပုဂ္ဂလိကကျောင်းတိုင်း လိုက်နာကျင့်သုံး နေကြသည့် ပညာရေးစနစ်တစ်ခုဖြစ်မလာသေးပေ။ မူကောင်း၊ လူမကောင်း၊ မူပြောင်း၊ လူမပြောင်း၊ မူမကောင်း၊ လူကောင်း၊ မူမပြောင်း၊ လူပြောင်းခြင်းများဖြင့် လုံးလည်ချာလည်လိုက်ရင်းက ပုဂ္ဂလိကပညာရေးကျောင်းအချို့တွင်သာ ကျင့်သုံးနေဆဲဖြစ်သည်။
တာပိန် (၁) ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ
ပြည်မြန်မာ နေ့စဉ်
ပြည်မြန်မာ နေ့စဉ် သည် စွယ်စုံ မီဒီယာဂရု(ပ်)မှ ထုတ်ဝေလျက်ရှိသည် နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာဖြစ်သည်။
ရှပေါင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ရှပေါင်ရွာ(Shapawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇူလိုင် ၁၃၀၄
၂၄
စကော့တလန်ပြည်က ပုန်ကန်စဉ် အင်္ဂလန်ဘုရင် အပ်ဒွပ်က နှိပ်နင်းရာ စစ်ဝံပုလွေခေါ် ဧရာမလောက်လွှဲများသုံး၍ စတယ်လင်ရဲတိုက်ကို တိုက်ယူသည်။
မိချောင်းအိုင်ရွာ၊ သစ်မသိ
မိချောင်းအိုင်ရွာ၊ သစ်မသိ
အကယ်ရွာ၊ ဝါးရုံချောင်း
အကယ်ရွာ၊ ဝါးရုံချောင်း
တက်သစ်
တက်သစ်
ကိုးကား
တက်သစ်
မင်းကုန်းရွာ၊ ကျောက်ပြင်သာ
မင်းကုန်းရွာ (Minkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ကောလင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်ပြင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၀၀၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကောလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ကောင်းရွာ၊ မန်ကန်
မန်ကောင်းရွာ (Mankawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘလဲ့ပုံရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဘလဲ့ပုံရွာ(Baleitpon)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဆင်ဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်ငံရေးပါတီ
နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် ထိုပါတီဝင်အမတ်လောင်းများကို အဆိုပြုတင်သွင်းပြီး နိုင်ငံတော်၏ အစိုးရရုံး၊ဌာနများတွင် နေရာရယူရန်ကြိုးပမ်း၍ အစိုးရ၏နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကိုလွှမ်းမိုးရန် ကြိုးစားနေကြသူများဖြစ်သည်။ ပါတီများသည် ပြည်သူများ၏မဲဆန္ဒကိုရယူရန် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ဟောပြောမှုများပြုလုပ်ခြင်း၊ပညာရေးဆိုင်ရာအထောက်အကူများပေးခြင်း၊ သို့မဟုတ် ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြခြင်းများတွင်ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် အကွဲကွဲအပြားပြားရှိသော ဦးတည်ချက်၊စိတ်ဝင်စားမှုများအကြားတွင် ယာယီညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပြီး၊ ရည်ရွယ်ရာပန်းတိုင်ကိုယ်စီတို့အတွက် ရှိပြီးသားသဘောတရားများ သို့မဟုတ် ကြေညာထားသောမူဝါဒလမ်းစဉ်များအတွက် အထောက်အပံ့ပြုသည့်လမ်းညွှန်များကို ထောက်ခံမှုပြုကြသည်။
ဆန္ဒမဲပေးစနစ်များ
ပါတီနိုင်ငံရေးစနစ်၏ပုံစံကို သတ်မှတ်ရာတွင် မဲပေးရွေးကောက်သည့်စနစ်ပုံစံသည် အဓိကကျသော အချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျန်ပြိုင်ဖက်အားလုံးရသောမဲအရေအတွက်ထက်ဖြစ်စေ၊ စုစုပေါင်းမဲအရေအတွက်၏ ထက်ဝက်ထက်ဖြစ်စေ ပိုသောမဲအရေအတွက်မရသော်လည်းမဲအများဆုံးရသူအဖြစ်ဖြင့်ရွေးကောက်ပွဲ၌အနိုင်ရခြင်း မဲပေးထောက်ခံသည့်စနစ်ကို အသုံးပြုသော နိုင်ငံများတွင် နှစ်ပါတီစနစ်ဖြစ်တည်ပေါ်ပေါက်လာနိုင်ခြေပိုများသည်။ ဥရောပတစ်ခွင်ရှိ မဲအရေအတွက်နှင့် အချိုးကျအမတ်နေရာရသော ရွေးကောက်မှုစနစ်ကိုသုံးသည့်နိုင်ငံများတွင်(သို့မဟုတ်)ဩစတြေးလျ (သို့မဟုတ်)အိုင်ယာလန်တို့ကဲ့သို့ အများအပြားဦးစားပေးမဲထည့်သည့်စနစ်တို့တွင် အများပြည်သူ့ဆိုင်ရာရုံး၊ဌာနများတွင် သုံးပါတီ(သို့မဟုတ်)သုံးပါတီထက်ပို၍ရွေးချယ်ခံရလေ့ရှိသည်။
တစ်ဖက်သတ်ကျသောပုံစံ
တစ်ဖက်သတ်ကျသောပုံစံမှာ ပါတီအရေအတွက် နှင့် ယင်းပါတီတစ်ခုစီ၏ လွှမ်းမိုး နိုင်မှုတို့ပေါ်တွင်မူတည်၍ အစိုးရတစ်ခုမှ တစ်ခုတွင် ကွဲပြားသည်။
တစ်ဖက်သတ်မကျခြင်း
တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်းမရှိသောစနစ် တွင် တရားဝင်နိုင်ငံရေးပါတီများ ပါဝင်ခြင်းမရှိ၊ ထို့ကြောင့် ဥပဒေအရ နိုင်ငံရေးပါတီများ အားကန့်သတ်ခြင်း ကို တစ်ခါတစ်ရံ ရောင်ပြန်ဟပ်သကဲ့သို့ရှိသည်။ ထိုသို့သော တစ်ဖက်သတ်ကျခြင်းမရှိသော ရွေးကောက် ပွဲတို့တွင် အမတ်လောင်းတစ်ဦးစီသည် သူ သို့မဟုတ် သူမ၏ကိုယ်ပိုင် အရည်အချင်းဖြင့် ဆက်ခံရမည့် ရုံး၊ ဌာန တို့အတွက် ရွေးချယ်ခံခွင့် ရှိသည်။ ထိုစနစ်၏ ဥပဒေပြုမှုများတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် သမားရိုးကျပါတီများပေါင်းစည်းမှုသည် ဥပဒေ တွင်း၌ မပါဝင်ပေ။ ဂျော့ဝါရှင်တန် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဥပဒေပြုလွှတ်တော် ၏ ရှေးဦး ပထမ အခန်းကဏ္ဍများသည် ထိုစနစ်ကိုကျင့်သုံးသည်။ ဝါရှင်တန်သည် သူ၏ နှုတ်ဆက်မိန့်ခွန်းတွင် နိုင်ငံရေး ပါတီများအားလည်း သတိပေးခြင်းပြုခဲ့သည်။
တစ်ပါတီ လွှမ်းမိုးမှု
တစ်ပါတီစနစ်များ တွင် အာဏာထိရောက်စွာ သုံးစွဲခွင့်ကို နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုတည်းကို ဥပဒေအရ ခွင့်ပြုထားသည်။ ပါတီငယ်များကို တစ်ခါတစ်ရံ ခွင့်ပြုထားသော်လည်း ယင်းတို့မှာ လွှမ်းမိုးထားသောပါတီ၏ ခေါင်းဆောငမှုကို လိုက်နာလက်ခံရန် ဥပဒေပြုထားသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ယင်းပါတီအတွင်းရှိ ရာထူးရာခံများမှာ စင်စစ်တွင် အစိုးရအတွင်းရှိ ရာထူးရာခံများထက်ပင် ပိုအရေးကြီးသော ရာထူးများဖြစ်သော်လည်း ထိုပါတီသည် အုပ်ချုပ်သူအစိုးရ အဖြစ် အမြဲတစ်ထပ် တည်းမကျနိုင်ပေ။ တရုတ်ပြည် အား ဥပမာပြနိုင်သည်။ အခြားအနေနှင့် ၁၉၃၄ နှင့် ၁၉၄၅ အတွင်းရှိ ဂျာမန်နာဇီ(ဂျာမန် ဆိုရှယ်လစ်) တို့ကဲ့ သို့သော ဖက်ဆစ် နိုင်ငံများလည်း ရှိသည်။ သို့ဖြစ်ရာ တစ်ပါတီစနစ်သည် အများအားဖြင့် အာဏာရှင်စနစ် ၊ ဖိနှိပ်ညှင်းပန်းမှု တို့နှင့်သာ ညီပေသည်။
နိုင်ငံရေးပါတီနှစ်ခု
နှစ်ပါတီစနစ် အသုံးပြုသော နိုင်ငံများဖြစ်သည့် ဂျမေကာ နှင့် ဂါနာ တို့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီ နှစ်ခုတို့လွှမ်းမိုးမှု ဩဇာ အတော် ရှိသဖြင့် အခြားမည်သည့်ပါတီတစ်ခုမဆို၏ ခေါင်းစီးအောက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ အောင်မြင်မှုမှာ မဖြစ်နိုင်သလောက်ပင် ဖြစ်သည်။ ထိုစနစ်တွင် ညာတောင်ပံ ညွန့်ပေါင်းပါတီ နှင့် ဘယ်တောင်ပံ ညွန့်ပေါင်းပါတီတို့သည် နိုင်ငံရေးသဘောထား ကွဲလွဲမှုအရှိဆုံးဖြစ်သော်လည်း ပါတီနှစ်ခုရှိသည့် တိုင်းပြည်များတွင် နိုင်ငံရေးပါတီများသည် နိုင်ငံရေးသဘောထား ယူဆချက်များ မျိုးစုံကျယ်ပြန့် ပျံ့နှ့ံနေသော ပါတီများအားလုံးကို အုပ်မိနိုင်ပေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် နှစ်ပါတီစနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ယူဆကြသည်။ အမေရိကန် နိုင်ငံရေး လောကအတွင်း သမ္မတစနစ်ကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်စဉ် ကတည်းက ရှေးရိုးစွဲ (ရီပတ်ဗလစ်ကန်ပါတီ ကဲ့သို့သော) နှင့် ခေတ်သစ် (ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ကဲ့သို့သော) ပါတီတို့သည် ချွင်းချက်များအကြားမှ ပိုနေမြဲကြားနေမြဲ ရှိနေခဲ့သည်။ တတိယပါတီတို့သည် ထောက်ခံအားပေးမှုအနည်းငယ်ရရှိတတ်သော်လည်း ပြိုင်ပွဲများတွင် အောင်နိုင်သည့် အဆင့်ထိ ရောက်မလာခဲ့ပါ။
ဗြိတိန် နိုင်ငံသည်လည်း နှစ်ပါတီစနစ်ကို အသုံးချသောနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ယူဆကြသည်မှာ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သမိုင်းစဉ် တစ်လျှောက်တွင် အချုပ်အခြာအာဏာသည် လွှမ်းမိုးသော ပါတီနှစ်ခု (လက်ရှိ လေဘာပါတီ နှင့် ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ) တို့လက်တွင် တစ်လှည့်စီ တည်လျက်ရှိသည်။ သို့သော် ၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၏ ရလဒ်တွင်မူ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီက ဦးဆောင်သော ညွန့်ပေါင်းအစိုးရတွင် ခေတ်သစ် ဒီမိုကရက် တို့ပါ ပါဝင်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ လွှတ်တော် အတွင်းတွင် အခြားသော နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့် တစ်သီးပုဂ္ဂလိက ပါလီမန်အမတ်များ မှလည်း နေရာ အတော်များများယူထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အများအားဖြင့် ပါတီသုံးခုထက်ပိုမိုပါဝင်သော ကိစ္စရပ်များတွင် ပါတီတစ်ခုတည်းမှ အာဏာကိုရရှိခြင်းမရှိဘဲ ပါတီတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအတူတကွ ပူးပေါင်း၍ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရများ ကိုဖွဲ့စည်းသည်။ ယင်းမှာ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များကတည်းက အိုင်ယာလန်သမ္မတ နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးလောကတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော နည်းလမ်းဖြစ်ပြီး ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် အမျိုးသားနှင့် နိုင်ငံတော်အဆင့်၊ အများ နှင့်ဆို်င်သော အဆင့်တွင် မဲဆန္ဒနယ်အများစုတွင်လည်း တွေ့နိုင်သည်။ ထို့အပြင် အိုင်ယာလန်သမ္မတ နိုင်ငံ ပေါ်ပေါက် လာစဉ်ကတည်းက ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ (လွတ်လပ်ရေးပါတီ နှင့် အခြားတစ်ခုဖြစ်သော ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်များ) မှ ဦးဆောင်ခြင်းမရှိသော အစိုးရဟူ၍ မရှိခဲ့ပေ။ တစ်ပါတီ သို့မဟုတ် နှစ်ပါတီ လွှမ်းမိုးသောစနစ်များထက် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့ နှင့် နိုင်ငံရေး အပြောင်းအလဲမှာ ပိုမို၍လွယ်ကူလေသည်။ [dubious – discuss]
ပါတီ ရန်ပုံငွေ
နိုင်ငံရေးပါတီတို့မှာ ပါတီဝင်များ၊ နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ် တူညီသောသူများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၊ သို့မဟုတ် ၎င်း တို့၏လှုပ်ရှားမှုများ သို့မဟုတ် အစိုးရနှင့်ဆိုင်သော အများပိုင် ရန်ပုံငွေတို့မှ အကျိုးအမြတ်ရရန် စောင့်ဆိုင်းနေသူများ၏ အလှူငွေဖြင့် ငွေကြေးထောက်ပံ့ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးပါတီများ နှင့် ဂိုဏ်းကွဲများ၊ အထူးသဖြင့် အစိုးရတွင်းရှိ ၎င်းတို့သည် အဖွဲ့အစည်းများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုများ နှင့် ကုန်သည်များစုပေါင်းအသင်း တို့ကဲ့သို့သော အထူးအကျိုးအမြတ်ရနိုင်သည့် အဖွဲ့အသင်းများ ၏ မိမိလိုရာ ထောက်ခံပေးရန် ဆွယ်ခြင်းကို အားတက်သရော ပြုခြင်း ခံရသည်။ ပါတီ သို့မဟုတ် ပါတီဝင်များကို မက်လုံးအဖြစ် ငွေနှင့် လက်ဆောင်များပေးကြသည်။
မဲဆွယ်စည်းရုံးရေးဆင်းခြင်း၏ ကုန်ကျစရိတ်များပြားမြင့်တက်လာသဖြင့် ပါတီရန်ပုံငွေလိုအပ်မှုများလည်း ပိုမိုတိုးလာ ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးသမားအချို့က ပါတီတို့ကို နိုင်ငံတော် မှ ရန်ပုံငွေပေးသင့်ကြောင်း ထောက်ခံပြောဆို လာကြသည်။ ထိုအရာသည် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်လာစေသည့် အဆိုပြုချက်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ လှူဒါန်းငွေများ စေ့စေ့စပ်စပ် စစ်ဆေးခြင်း ပိုမိုများပြားလာသည်နှင့်အမျှ အနောက်နိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီစနစ် ပါတီအသင်းဝင်များတွင် ရန်ပုံငွေထည့်ဝင်ရခြင်းမှာ ရေရှည်တွင် ဝန်ထုပ်တစ်ခုနှယ် ဖြစ်လာသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ နှင့် ဩစတြေးလျတို့တွင် ၂၀၀၆ ခုနှစ်အတွင်း လူဦးရေသိသိသာသာ တိုးပွားလာသော်လည်း အထင်ကရပါတီကြီးနှစ်ခုတို့၏ အသင်းဝင်မှာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ၁၉၅၀ ခုနှစ် အသင်းဝင် ၁/၈ ထက် လျော့နည်း နေ သည်ကို တွေ့ရသည်။
ရွေးကောက်ပွဲအတွင်း ပါတီများနှင့် အမတ်လောင်းများအတွက် လူထုထံမှရန်ပုံငွေရှာခြင်းသည် အစဉ်ဒွန်တွဲနေသကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး တိုးမြဲတိုးလျက်ရှိသည်။ ရန်ပုံငွေ ရှာရာတွင် နည်းလမ်းနှစ်သွယ်ရှိပြီး တိုက်ရိုက်အားဖြင့် ပါတီသို့ငွေကြေးလွှဲအပ် ရယူခြင်းဖြစ်ပြီး သွယ်ဝိုက်ခြင်းနည်းဖြင့် နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာများတွင် လွှင့်ထုတ်ခြင်း၊ စာပို့ဝန်ဆောင်မှုတို့သုံးခြင်း တို့ဖြင့်လည်း အထောက်အပံ့များ ရနိုင်သည်။ အေစီအီး ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ သိကောင်းစရာကွန်ရက်မှရရှိသော နှိုင်းယှဉ်မှု အချက်အလက်များအရ နိုင်ငံပေါင်း ၁၈၀ ကျော်တွင် ၂၅% သော နိုင်ငံတို့တွင် တိုက်ရိုက်၊သွယ်ဝိုက်၍ အများပိုင် ရန်ပုံငွေရယူခြင်းမရှိ၊ ၅၈%မှာ တိုက်ရိုက်ရန်ပုံငွေကောက်ခံပြီး ၆၀%သော နိုင်ငံတို့တွင် သွယ်ဝိုက် သောနည်းသုံး၍ ရန်ပုံငွေကို ရရှိသည်ဟု တွေ့ရသည်။[6] အချို့သောနိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံရေးပါတီများသို့ တိုက်ရိုက်ရော သွယ်ဝိုက်၍ပါ အထောက်အပံ့ပေးကြသည်။ ပါတီအားလုံးသို့ပေးအပ်သော ရန်ပုံငွေမှာ ညီမျှစွာပေးခြင်း သို့မဟုတ် ပြီးခဲ့သော စည်းရုံးရေးဆင်းခြင်း၏ ရလဒ်ပေါ်မူတည်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်သော အမတ်လောင်း အရေအတွက်ပေါ်မူတည်၍ပေးခြင်းတို့ ရှိကြသည်။ ပါတီတို့မှာ ပုဂ္ဂလိက နှင့် အများပိုင်ရန်ပုံငွေများ ရောထား သည်ကို မကြာခဏ မှီခိုနေရပြီး ယင်းတို့၏ အသုံးစရိတ်တို့ကို ရွေးကောက်ပွဲခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့ သို့တင်ပြရန်လိုအပ်သည်။
နို်င်ငံခြားမှအကူအညီ တို့ဖြင့်လည်း ရန်ပုံငွေကို ရယူနိုင်သည်။ ဒီမိုကရေစီစနစ် တိုးတက်ကောင်းမွန်ရန်နှင့် ကောင်းမွန်သော အုပ်ချုပ်ရေးကို မြှင့်တင်ပေးရန်အလို့ငှါ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံတို့မှ နိုင်ငံရေးပါတီများကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလှူရှင်တို့မှ ရန်ပုံငွေများပေးအပ်သည်။ အထောက်အပံ့တို့မှာ ငွေကြေးသက်သက် သို့မဟုတ် ပါတီမူဝါဒများ၊ ပါတီ အခြေခံဥပဒေများနှင့် စည်းရုံးရေးအရည်အသွေးများအပါအဝင် စွမ်းအားဖွ့ံဖြိုးတိုးတက်ရေး ဆောင်ရွက်မှုများကိုပါ မကြာခဏ အထောက်အပံ့ပေးလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ မူဝါဒသဘောတရားချင်း ယှက်နွယ်နေသော ပါတီများကို ချိတ်ဆက်မှု တိုးတက်လာအောင် ပြုပေးခြင်းသည် ပါတီတစ်ခုအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမှာ ပြုလုပ်ပေးလေ့ရှိသော ထောက်ပံ့မှုတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် နိုင်ငံရေးပါတီ၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာဦးတည် ရည်မှန်းချက်တို့ကို ထောက်ပံ့ပေးခြင်းဖြင့် တိုက်ရိုက်ကူညီမှုမျိုး လည်းပေးသည်ကို အမေရိကန် အစိုးရမှ ရိုစ့်တော်လှန်ရေး အတွင်း နောက်ကွယ်တွင် ဂျော်ဂျီရန်ပါတီအားကူညီခဲ့သည်မျိုးကို တွေ့ရသည်။ လက်ခံသူတို့ဘက်မှ ချမှတ်ထားသော ရည်ရွယ်ချက်အမျိုးမျိုးအတွက် တိုင်းပြည်များတွင် နိုင်ငံရေးပါတီအားလုံးမှ ဆက်သွယ်ရယူနိုင်သည့် အထောက် အပံ့ များကို အလှူရှင်အများအပြားမှ ပြုနေချိန်တွင် အခြားအလှူရှင်များမှာ ပို၍ဘက်မလိုက်သော အခြေခံဖြင့်လုပ်ကိုင် ကြသည်။ နိုင်ငံခြားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အဖွဲ့အစည်းတို့ကဲ့သို့သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ဦးဆောင်အကြံပေး နေကြသူ များမှဆိုထားသည်မှာ အုပ်ချုပ်မှုရေးရာ ကောင်းမွန်တိုးတက်လာစေရန် အလှူရှင်များ၏ တောင်းဆိုချက်များနှင့် ပတ်သက်ရန် စွမ်းဆောင်ရည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် နိုင်ငံရေးပါတီများကို အထောက်အပံ့ တိုးပေးရမည်ဟု ဖြစ်သည်။
ပါတီများ၏ အရောင်များနှင့် သင်္ကေတများ
ယေဘုယျပြောရလျင် ကမ္ဘာအနှံ့အပြားရှိ နိုင်ငံရေးပါတီတို့သည် သူတို့မည်သူမည်ဝါဟူသည်ကို ခွဲခြားနိုင်စေရန် အရောင်များနှင့် ပြလေ့ရှိကြသည်။ အထူးသဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများ ပြုလုပ်နေစဉ်များတွင် မဲပေးသူတို့မှ မှတ်မိသိရှိစေရန် ဖြစ်သည်။ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ သည် အများအားဖြင့် အပြာ သို့မဟုတ် အနက် ကိုသုံးလေ့ရှိသည်။ ပန်းရောင် သည် တစ်ခါတစ်ရံ အစွန်းရောက်မဟုတ်သော ဆိုရှယ်လစ် တို့ကိုရည်ညွှန်းသည်။ အဝါ ကို လစ်ဘရယ် ပါတီဝင် သို့မဟုတ် ရှေးရိုးစွဲ လစ်ဘရယ်ပါတီဝင် တို့ အတွက်သုံးသည်။ အနီ သည် အများအားဖြင့် လက်ဝဲသမား၊ ကွန်မြူနစ် သို့မဟုတ် ဆိုရှယ်လစ် ပါတီဝင်များကို ကိုယ်စားပြုသော်လည်း ဥရုဂွေး ရှိ "ကော်လိုရာဒိုပါတီ" (အနီ ရောင်ပါတီ) သည် နိုင်ငံရေးအရ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ ဖြစ်သည်။ ထိုကိစ္စမျိုးတွင် အနီရောင်သုံးစွဲမှုမှာ ပါတီ တည်ထောင်မှုမှ လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူ အမေရိကားရှိ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီသည် အနီရောင်ဖြင့် ဖော်ပြ ထားသည်။ အစိမ်းရောင် သည် အစိမ်းရောင်ပါတီများ၊ အစ္စလမ် ပါတီများနှင့် အိုင်းရစ်ရီပတ်ဗလစ်ကန် ပါတီတို့၏ အရောင် ဖြစ်သည်။
လိမ္မော်ရောင် သည်တစ်ခါတစ်ရံ အမျိုးသားရေးအရောင်ဖြစ်သည်ကို နယ်သာလန်၊ အစ္စ ရေး တွင် လိမ္မော်ရောင်စခန်း သို့မဟုတ် အို်င်ယာလန်မြောက်ပိုင်း ရှိ ပြည်ထောင်စုဖွဲ့ရေးထောက်ခံအားပေးသူ အာလ် စတားများ တွင် တွေ့ရသည်။ ယူကရိန်း ကဲ့သို့သော နိုင်ငံမျိုးတွင် ယင်းသည် ပြည်လည်တည်ထောင်ရေး အရောင် ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က ခရမ်းရောင် ကို တော်ဝင် အရောင် (အဖြူရောင်ကဲ့သို့ပင်) အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ယနေ့ ခေတ်တွင်မူ ယင်းကို အမျိုးသမီးများပါတီတို့တွင် သုံးလေ့ရှိသည်။ အဖြူရောင်သည်လည်း အမျိုးသားရေးနှင့် သက် ဆိုင်သည်။ "ခရမ်းရောင်ပါတီ" ဟူသည် အမျိုးအမည်ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားမှုမရှိသော ပါတီတို့ကို သတ်မှတ် အဆိုပြုရာ တွင် သုံးသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကြားနေပါတီအဖြစ်သတ်မှတ်သည်၊ (အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ခရမ်း ရောင်သည် အဓိကပါတီများ၏ အရောင်များဖြစ်သော အနီ နှင့် အပြာတို့ ရောစပ်ရာမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ကြောင့်ဖြစ် သည်။) ထို့အပြင် ယင်းသည် "ငြိမ်းချမ်းရေး နှင့် ချစ်ခြင်းပါတီ"ကိုပြသော ပြယုဂ်အဖြစ်လည်း စံပြုသည်။ ယင်းမှာ အစိမ်းရောင်ပါတီ နှင့် သဘောတရားခြင်း တူသည်မှာ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။ အနက် ရောင်သည်ယေဘုယျအားဖြင့် ဖက်ဆစ် ပါတီတို့ဖြင့်ဆက်နွယ်ပြီး ဘာနီတိုမူဆိုလီနီ ၏ အနက်ရောင်ရှပ် ဆီသို့ ပြန်သွားကာ မင်းမဲ့ဝါဒ တို့နှင့်လည်း ဆက်နွယ်သည်။ ထို့အတူ အညို ရောင်သည် နာဇီစနစ် နှင့်ဆက်နွယ် သည်ကို နာဇီပါတီ ၏ ယူနီဖောင်း အညိုဝတ် မုန်တိုင်းတပ်သားများ ကို ကြည့်၍သိနိုင်သည်။
အမေရိကန်ရှိ နိုင်ငံရေး အရောင်များ သုံးစွဲမှုမှာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာမှ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်ကတည်းက အနီရောင်သည် လက်ယာသမားများ ဖြစ်သည့် ရီပက်ဗလစ်ကန်ပါတီ ၏အရောင်ဖြစ်လာပြီး အပြာရောင်သည် လက်ဝဲသမားတို့၏ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ အတွက်ဖြစ်နေသည်။ သို့သော် အခြားတိုင်းပြည်များ၏ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာအရောင်သတ်မှတ်ချက်များ နှင့်မတူညီသည်မှာ ပါတီများမှ ထိုအရောင်များကို ရွေးချယ်ခြင်းမဟုတ်ပဲ ယင်းမှာ ၂၀၀၀ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များသတင်းထုတ်ပြန်ချက် နှင့် တရားဝင်ပြန်တမ်းများမှ အသုံးများသော အရောင်အဖြစ် ရောက်သွားခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်ခင်က မီဒီယာတို့မှ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ကာလတစ်ခုစီတွင် မည်သည့်ပါတီမှ မည်သည့်အရောင်ကို် တစ်လှည့်စီကိုယ်စားပြုသည်ကို ဖော်ပြကြသည်။ ထိုနှစ်တွင် အရောင်နှင့်ပတ်သက်၍ အထူးသတိထားရမည်ဖြစ်သည်၊ ယင်းမှာ နောက်တစ်ခေါက်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရှုပ်ထွေးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး လည်ပတ်မှုများ ရပ်တန့်စေနိုင်သည်။
ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ၏ သင်္ကေတ မှာအများအားဖြင့် နှင်းဆီ နီကို လက်သီးဆုပ်တွင် ကိုင်ထားသည့်ပုံဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ် ပါတီ မှာ တူ အလုပ်သမားတို့အား ကိုယ်စားပြုရန်၊ တံစဉ် မှာ လယ်သမားတို့ကို ကိုယ်စားပြုရန် သို့မဟုတ် လူတန်းစားနှစ်ရပ်လုံးကို တစ်ချိန်တည်းတွင် ကိုယ်စားပြုရန် တူနှင့်တံစဉ် ကို ပါထည့်သွင်းအသုံးပြုသည်။ နာဇီဝါဒီ ၏ သင်္ကေတမှာ စကြာ သို့မဟုတ် "hakenkreuz" "(ဟေကန်ခရု(ဇ်)) " ဖြစ်ပြီး လွန်လေပြီးသော ရှေးခေတ်မှ ဖြစ်သော်လည်း ယင်းကိုတစ်လောကလုံးမှ အမုန်းတရားဝါဒီအုပ်စုများအတွက် ရည်ရွယ်သုံးစွဲကြသည်။ မဲဆန္ဒရှင်တို့မှာ ပညာတတ်များမဟုတ်ကြသည့်အခါမျိုးတွင် သင်္ကေတ များသည် လွန်စွာအရေးကြီးလှသည်။ ၂၀၀၅တွင် ကျင်းပသော ကင်ညာအခြေခံဥပဒေ ပြည်လုံးကျွတ်မဲဆန္ဒခံယူပွဲတွင် အခြေခံဥပဒေကို ထောက်ခံသည့် သူများအတွက် သင်္ကေတအဖြစ် ငှက်ပျောသီး ကိုသုံးခဲ့ကြပြီး "ငြင်းဆိုခြင်း" အတွက် လိမ္မော်သီး ကို သုံးခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ
၁၉ နှင့် ၂၀ ရာစုအတွင်းတွင် အမျိုးသားနိုင်ငံရေးပါတီများသည် တူညီသောနိုင်ငံရေး အမြင်များအရ အပြည်ပြည်ဆိုင် ရာ အဖွဲ့အစည်းများအဖြစ်သို့ ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ မှတ်သားဖွယ် ဥပမာများမှာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလုပ်သမားများအစည်းအရုံး (ပထမဆုံးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အဖြစ်ခေါ်ဆို) ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆိုရှယ်လစ်များ (ဒုတိယမြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အဖြစ်ခေါ်ဆို) ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကွန်မြူနစ်များ (တတိယမြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အဖြစ်ခေါ်ဆို) နှင့် စတုတ္ထမြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖြစ် အလုပ်သမားလူတန်းစားပါတီ သို့မဟုတ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလစ်ဘရယ် (အဝါ)၊ Hizb ut-Tahrir (ဟဇ် အက်-တဟီရာ)၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာခရစ်ယာန်ဒီမိုကရက်တစ် နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဒီမိုကရက်သမဂ္ဂ (အပြာ) တို့ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအစိမ်းရောင်ပါတီများ မှ မကြာသေးမီကပင် ကမ္ဘာစိမ်းစိမ်း ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်လိုက်သည်။
အပြည် ပြည်ဆိုင်ရာဆိုရှယ်လစ်များ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလစ်ဘရယ်များနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဒီမိုကရက်သမဂ္ဂ တို့အား လုံးမှာ လန်ဒန် တွင် အခြေပြုကြသည်။ ၁၉၄၅ အီတလီတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကွန်မြူနစ်ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၄ မှစ၍ ဌာနချုပ်ကို ဖလောရင့်စ် တွင်ထားရှိပြီး နိုင်ငံ ၆ နိုင်ငံတွင် ဌာနခွဲများချထားကာ ကမ္ဘာအနှံ့ ပါတီ ကိုချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။ အချို့သော နိုင်ငံများ (ဥပမာ- ဟောင်ကောင်) တို့တွင် ဒေသတွင်း နှင့် နိုင်ငံရပ်ခြားရှိ နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းများ ချိတ်ဆက်မှုကို တရားမဝင်ကြောင်းကြေညာခြင်းဖြင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံရေးပါတီများကိုလည်း တရားမဝင်ကြောင်းထိရောက်စွာ ကြေညာမှုပြုသည်။
ဗိုက်ဖြူတစ်
ဗိုက်ဖြူတစ် (Poecile hypermelaenus) သည် တစ်ငှက် မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ တိဗက်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
လွမ်ပရာဘွမ်ဘုရင့်နိုင်ငံ
ဘုရင်များ
၁၉၄၅ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ရက်နေ့မှစ၍ ဆီဆာဗန်ဗောင်သည် လာအိုဘုရင်အဖြစ် တရားဝင် ဘိသိက်ခံခဲ့သည်။
ထိပ်ဝစုရွာ၊ စွန်သိုက်
ထိပ်ဝစုရွာ၊ စွန်သိုက်
ပေါ်သိမ်း
မန္တလေး တက္ကသိုလ် မှာ သတ္တဗေဒဘာသာရပ် နဲ့ ဘွဲ့ရခဲ့ပေမဲ့၊ ပန်းချီ ပညာနဲ့ ပဲ ရှင်သန် လှုပ်ရှားခဲ့ကြောင်း၊ ကိုပေါ်သိမ်း ရဲ့ အနုပညာ အစွန်းအစ ကို မန္တလေး တက္ကသိုလ် ကျောင်းနံရံကပ် သရုပ်ဖော် ပန်းချီ မှ တဆင့် စွယ်စုံ အနုပညာရှင် ဆရာ ဦးဝင်းဖေ က သတိပြု စိတ်ဝင်စားရာ က၊ အဆိုပါ ကာလ က ပန်းချီပန်းပု ပန်တျာ ကျောင်းအုပ် ဖြစ်တဲ့ အလျောက်၊ ကိုပေါ်သိမ်း ကို ပန်းချီ ပညာ ဆည်းပူးခဲ့စေကြောင်း၊ ဆရာ ဦးဝင်းဖေ က ဘီဘီစီ ကို ပြောပါတယ်။
ဘီဘီစီ (မြန်မာပိုင်း)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ပန်းချီဆရာများ
ဘန်မိုက်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဘန်မိုက်ရွာ (Banmaik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၃၄ ဦး၊ မ ၈၆၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန္တလေးကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်
မန္တလေးကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (University of Computer Studies, Mandalay; အတိုကောက် UCSM) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ မန္တလေးကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်တွင် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံနှင့် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ ဘာသာရပ်များအတွက် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံဘွဲ့နှင့် မဟာဘွဲ့သင်တန်းများကို တက်ရောက်နိုင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၉၇ ခုနှစ် မေလတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာတွင် သင်တန်းစတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အထူးပြုတက္ကသိုလ်များစနစ်အရ မန္တလေးကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်သည် အထက်မြန်မာပြည်၏ ကွန်ပျူတာသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဘာသာရပ်များအတွက် ပထမဆုံး အထူးပြုတက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
ဆူယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန္တလေးကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်
တွဲဖက်တက္ကသိုလ်များ
အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ အောက်ပါတက္ကသိုလ်များသည် မန္တလေးကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်၏ တွဲဖက်တက္ကသိုလ်များ ဖြစ်ကြသည်။
သစ်မသိရွာမရွာ၊ သစ်မသိ
သစ်မသိရွာမရွာ၊ သစ်မသိ
ဧပြီ ၁၉၉၆
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဧပြီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၆
အမေရိကန်ဒေါ်လာ
အမေရိကန်ဒေါ်လာ သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ တရားဝင် ငွေကြေးဖြစ်သည်။ ဒေါ်လာပုံ သင်္ကေတ ($) ဖြင့် ကိုယ်စား ပြုသည်။ ဒေါ်လာ သို့ ယူအက်စ်ဒေါ်လာ ဟု ခေါ်ကြသည်။
အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဒေါ်လာ တန် ငွေစက္ကူတွင် ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန်၏ ရုပ်ပုံပါရှိသည်။ ငွေစက္ကူများမှာ ၁ ဒေါ်လာတန်၊ ၂ ဒေါ်လာတန်၊ ၅ ဒေါ်လာတန်၊ ၁၀ ဒေါ်လာတန်၊ ၂၀ ဒေါ်လာတန်၊ ၅၀ ဒေါ်လာတန်၊ ၁၀၀ ဒေါ်လာတန် ဟူ၍ အသီးသီးရှိကြသည်။
ဒေါ်လာတွင် ငွေရောင်နှင့် ရွှေရောင် အကြွေစေ့ ဟူ၍ရှိသည်။ ဈေးရောင်းစက် များသည် သဘောသဘာဝအရ များသောအားဖြင့် အကြွေစေ့များသာပြန်အမ်း လေ့ရှိကြသည်။ သို့သော် လူအများက ငွေစက္ကူသာ အသုံးများ ကြသည်။
တစ်ဒေါ်လာ တွင် ဆင့် ၁၀၀ ပါရှိသည်။ ဆင့် ခေါ် ပဲနိ သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင် တန်ဖိုးအနည်းဆုံး သတ်မှတ်ချက် ဖြစ်သည်။ ဆင့် ၅၀ အကြွေစေ့၊ ၂၅ ဆင့် အကြွေစေ့၊ ၁၀ ဆင့်၊ ၅ ဆင့် နှင့် ၁ ဆင့် အကြွေစေ့ဟူ၍ ရှိသည်။ ငွေစက္ကူများနှင့် အကြွေစေ့ တို့၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်း တွင် ကျော်ကြားသော အမေရိကန် များ၏ ပုံကို ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေသည်။
ဒေါ်လာငွေစက္ကူ၏ တရားဝင် အခေါ်မှာ ပြည်ထောင်စုငွေစက္ကူ ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုဆိုသည်မှာ အမေရိကန် အစိုးရကို ညွန်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ ပြည်ထောင်စုဘဏ်ကို ညွန်းခြင်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အခြေခံဥပဒေ က အစိုးရသည် ရိုက်နှိပ်သော ငွေစက္ကူ တန်ဖိုးနှင့် ညီမျှသော ရွှေများကို ပြန်လည်လဲလှယ်နိုင်ရန် စုဆောင်းထားရှိရမည်ဟု ပါရှိသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အစိုးရ သည် ထိုစည်းမျဉ်းအသုံးပြုခြင်းကို ၁၉၇၁ တွင် ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ငွေစက္ကူရိုက်နိုပ်ရန် ညီမျှသော ရွှေများ စုဆောင်းထားရှိရန် မလိုအပ်တော့ပါ။
များစွာသောဒေါ်လာများသည် လှည့်လည်သုံးစွဲရာတွင် မပါဝင်ပေ။ များသောအားဖြင့် စာရင်းအနေနှင့်သာ တည်ရှိသည်။ ပုံနိုပ်ခြင်းဗျူရိုမှ ရိုက်နိပ်သောအခါ ငွေစက္ကူအစစ်တစ်ရွက်၏ တန်ဖိုးသည် ရိုက်နှိပ်သော မင်နှင့်စက္ကူ တို့၏ တန်ဖိုးထက် ပိုမိုကုန်ကျတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အကြွေစေ့ပုံစံများ
''' 1873
တပ်
တပ်
ကူစုရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကူစုရွာ (Kusu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ လက်ပန်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၂ ဦး၊ မ ၇၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျားအိုရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ကျားအိုရွာ (Kyaroh)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ကျားအိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၄၅ ဖြစ်သည်။
ကံစုရွာ၊ စွန်သိုက်
ကံစုရွာ၊ စွန်သိုက်
စုန်းကျင်း (တောင်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျဲနီ
ဂင်ဂျဲနီ(김제니၊ Kim Jennie)သည် တောင်ကိုရီးယားလူမျိုး အဆိုတော်ဖြစ်ပြီး၊ YG ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်း လက်အောက်ရှိ မိန်းကလေးအဆိုတော်အဖွဲ့ ဘလက်ခ်ပင့်ခ်(Blackpink)၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမကို ၁၉၉၆ခုနစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၆ရက်နေ့တွင် ဆိုးလ်မြို့၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ
မိုနွန်းကန်
မိုနွန်းကန် သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ အနောက်စီရင်စုနယ်တွင် တည်ရှိသည့်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အိုကုမီးတောင်ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကန်၌ လင်းမနစ်ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ကာဘွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်များစွာ ထုတ်လွှတ်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်ကြောင့် လူပေါင်း ၃၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
တစ်မွဲ
တစ်မွဲ (Lophophanes dichrous) သည် တစ်ငှက် မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဟိမဝန္တာတောင်တန်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဝါစပ်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဝါစပ်ရွာ(Warsat)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သေနာသနဝတ်
ကျောင်းကို လည်းကောင်း၊ အိပ်ရာ နေရာကို လည်းကောင်း၊ သေနာသနဟု ခေါ်သည်၊ (သေန=အိပ်ရာ + အာသန= နေရာ) ထိုကျောင်းအိပ်ရာ နေရာတို့၌ ပြုကျင့်အပ်သော ဝတ်ဖြစ်သောကြောင့် သေနာသနဝတ်ဟု ဆိုရသည်။
သေနာသနဝတ်များ
ရဟန်း, သာမဏေတို့သည် မိမိတို့နေရာ ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာကို သန့်ရှင်းအောင် သုတ်သင် ရှင်းလင်းကြရသည်။ ထိုကြောင့် နေသောကျောင်း၌ သုတ်သင်ရှင်းလင်းခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်ခဲအံ့၊ ရှေ့ဦး သပိတ်, သင်္ကန်း, နိသီဒိုင်, ဘုံလျှို, ခေါင်းအုံးများကို လည်းကောင်း၊ ညောင်စောင်း, အင်းပျဉ်, ညောင်စောင်းခြေ, ကုလားထိုင်, ဗီရို, ထွေးခံ, တကဲပြင်, စားပွဲ စသည်တို့ကိုလည်းကောင်း မထိခိုက်အောင် ထုတ်၍ သင့်တော်ရာ၌ ထားရခြင်း၊ မြေအခင်း သင်ဖြူစသော အခင်းမျိုးတို့ကို ခင်းထားပုံ အခြင်းအရာ မှတ်သားလျက် ခေါက်လိပ် ထုတ်ဆောင်၍ သင့်လျော်ရာ၌ ထားရခြင်း၊ ကျောင်း၌ ပင့်ကူအိမ် ပိုးအိမ် စသော အမှိုက်သရိုက်ရှိခဲ့သော် အထက် မျက်နှာကြက် ဗိတာန်မှစ၍ လှည်းပယ် ပွတ်ခတ်ချရခြင်း၊ လေသာပြတင်း တိုက်ခန်းထောင့်အဖိုတို့ကို ပွတ်တိုက် ရခြင်း၊ ဂွေ့သင်္ဘော (သင်္ဘောဆေး) စသည်ဖြင့် အပြေအပြစ်ပြုထားသော နံရံတို့ မှိုတက်ခဲ့အံ့၊ ပုဆိုးကြမ်း ရေဆွတ်ညှစ်ပြီး ပွတ်တိုက်ရခြင်း၊ မည်းနက်သော အရောင်အဆင်းဖြင့် အပြေအပြစ်ပြုထားသော မြေသည် မှိုတက်ခဲ့အံ့၊ ထိုအတူ ပွတ်တိုက်ရခြင်း၊ အပြေအပြစ် မပြုသော မြေအဖို့၌ကား ကျောင်းကို မြူသည် မနှိပ်စက် မဖျက်ဆီးပါစေလင့်ဟု နှလုံးပြု၍ ရေဖြင့်ဖြန်းလျက် မြေအဖိုကို တံမြက်ခတ်ရခြင်း၊ အမှိုက်တို့ကို စုရုံး၍ သင့်တော်သောဒေသ၌ သွားစွန့်ပစ်ရခြင်း၊ ရဟန်း, သာမဏေတို့ အနီးအပါး ကျောင်းအနီးအပါး သောက်ရေအိုး, သုံးရေအိုး အနီး အပါး လေညာ, လေထက်အရပ်တို့၌ ကျောင်းအိပ်ရာ နေရာစသည်တို့ကို အမှိုက်အမှုန် ထုတ်ခြင်းဖြင့် မခါမပုတ်ရခြင်း၊ လေအောက်၌ ပုတ်ခါရခြင်း၊ အခင်းအမျိုးတို့ကို သင့်တော်ရာ၌ နေလှန်းခြင်း၊ သုတ်သင်ခြင်း၊ ခါပုတ်ခြင်းတို့ကို ပြု၍ ထားမြဲနေရာ၌ ပြန်ခင်းထားရခြင်း၊ ဤ၌ ပထမယူစဉ် ခင်းထားသူက နားလည်မှုမရှိ၍ ခင်းပုံ နေရာမကျ ရှိခဲ့သော်ရှေ့ခင်းထားအတိုင်း မခင်းမူ၍ ထက်ဝန်းကျင်မှု နံရံကို လက်နှစ်သစ် သုံးသစ်မျှ လွတ်စေ၍ ခင်းထားခြင်းကား ခင်းထားရာ ဝတ္တရားတည်း ဟု အဋ္ဌကထာ ဆိုသည်။
ပရိဝေဏန္တိ ဝစ္စကုဋိ ပရိက္ခေပဗ္ဘန္တရံ။ (စူဠဝါ အဋ္ဌကထာ ခုဒ္ဒကဝတ္ထု)
သောက်ရေ, သုံးရေမရှိက တည်ထားရခြင်း၊ သန့်သက်ရေအိုး၌ ရေ မရှိခဲ့အံ့၊ ရေခပ်သွန်းလောင်းရခြင်း၊ (ဤဝတ်တိုင်အောင် ကျောင်း သုတ်သင်ရှင်းလင်းသော ဝိဟာရ သောဓန ဝတ်ဟု ခေါ်သည်၊ တပါးသော ဝတ်ပြုခြင်းတို့၌ ကျောင်းသုတ်သင်ရခြင်း၊ ဝိဟာရ သောဓနဝတ် ဆိုပါက ဤ တိုင်အောင် ဝတ်စုဟု မှတ်ပါ။) မထေရ်ကြီးနှင့် တကျောင်းတည်း နေခဲ့အံ့၊ မထေရ်ကြီးကို မပန်ကြားပဲ ပါဠိ အဋ္ဌကထာ မချပို့ မသင်ပေးရခြင်း၊ ရွတ်အံသရဇ္ဈာယ်ခြင်းကို မပြုရခြင်း၊ တရားမဟောရခြင်း၊ (ဆီမီး ဓာတ်မီး) မထွန်းရ, မငြိမ်းသတ်ရခြင်း၊ လေသာပြတင်းကို မဖွင့် မပိတ်ရ၊ ဤတကျောင်းတည်းနေ မထေရ်ကြီးကို ပန်ကြားရာ၌ အများသုံးဆောင်သော တံခါးမ၌ ပန်ကြားဖွယ် မလို၊ ပါဠိတော် သင်ပေးခြင်း စသည်တို့ကိုကား ပန်ကြားရမည်သာ၊ နေ့တိုင်းသော်လည်း ပန်ကြားရ၏၊ သို့မဟုတ် ပါဠိ သင်ခြင်းစသည်တို့ကို အလိုရှိတိုင်း ပြုလုပ် နိုင်ရန် ခွင့်ပြုတော်မူပါသည် စသည်ဖြင့် အပြီးပန်ကြားထားသည်ရှိသော် မထေရ်ကြီးက ကောင်းပြီဟု ခွင့်ပြုခဲ့အံ့၊ ပန်ကြားဖွယ်မရှိ၊ မပန်ကြားသေးမီ မထေရ်ကြီး ကိုယ်တိုင်က ချမ်းသာအောင်နေဟု အစောက ခွင့် ပေးထားအံ့၊ ပန်ကြားဖွယ်မရှိပြီ။ တနည်းအားဖြင့် အကျွမ်းဝင် ချစ်ခင်သော မထေရ်ကြီးအား အကျွမ်းဝင်သောအားဖြင့် ငါပြုသည်ကိုသဘော တူလတ္တံ့ဟု နှလုံးပြု၍ မပန်ကြားပဲ ပါဠိသင်ခြင်းစသည်ပြုနိုင်၏ဟု အဋ္ဌကထာ ဆိုသည်၊ မထေရ်ကြီးနှင့် စင်္ကြံသွားခဲ့အံ့၊ ထေရ်ကြီးဘက်သို့ မျက်နှာမူလှည့်၍ သွားရခြင်း၊ (ကျောပေး၍ မလှည့်ရဟု ဆိုလိုသည်။) မထေရ်ကြီးကို သင်္ကန်းဝန်းဖြင့် ထိပါးတိုက်ခိုက်ခြင်းအမှုများ မပြုရခြင်း၊ ဆွမ်းစားကျောင်းစသည်တို့၌ နေထိုင်သွားသောအခါတို့၌ ထို့အတူ မထေရ်ကြီးကို မျက်နှာမူ၍ နေထိုင်သွားလာ လှည့်ပတ်ရခြင်း၊ ဤကား ပါဠိတော်အဋ္ဌကထာတို့၌ လာသော သေနာသန ဝတ်ပြုပုံတည်း၊ ဤမှ တပါး ယခုခေတ်နှင့်လျော်သော သေနာသနဝတ်များလည်း ရှိတန်ရာ၏။ ကျန်းဂန်ထဲ မပါသော်လည်း ပြုသင့်သည်ဟု မှတ်၊ ဥပမာ-စက်ရှိသော ကျောင်း၌ မီးစက်မောင်းခြင်း၊ မီတာဖွင့်ခြင်း၊ မီးဖွင့်ခြင်း၊ ထင်းလှောင် ထားသော ကျောင်းမျိုး၌ ထင်းပေါက် ထင်းခွဲ ထင်းဖြတ်ခြင်း စသည်တို့သည် သေနာသနဝတ်အတွင်းသို့ သက်ဝင်သည်ဟု မှတ်။
သေနာသနဝတ် မှတ်သားဖွယ် ပြီးပြီ။
Miss and Mister Tourism and Culture Universe Myanmar
ခရီးသွားနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလှမယ်နှင့်အလှမောင် မြန်မာ သည်မြန်မာနိုင်ငံရှိ အလှမယ်ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၈ခုနှစ်၌ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။
လက်ရှိအနိုင်ရရှိထားသူများမှာ ခရီးသွားနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလှမယ် မြန်မာ ၂၀၁၉ Evelyn (အယ်ဗလင်း) နှင့် ခရီးသွားနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလှမောင် မြန်မာ ၂၀၁၉ ကောင်းထက်စံ တို့ဖြစ်သည်။
ခရီးသွားနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အလှမယ်နှင့်အလှမောင်
ကဏ္ဍ:အလှမယ်ပြိုင်ပွဲများ
ဇန္တာဃရဝတ်
ဇန္တာဃရဉှိ နာမ ဟိမပါတဗဟုလေသု ဒေသေသု တပ္ပစ္စယရောဂပီဠာဒိနိဝါရဏတ္ထံ သရီရသေဒါပနဋ္ဌာနံ။ (ဝိ-ဋီ)
ထိုဇရုံးအိမ်၌ ပြုကျင့်သော ဝတ်ဖြစ်သောကြောင့် ဇန္တာဃရဝတ်ဟု ခေါ်သည်။
ဇန္တာဃရဝတ်များ
ဇန္တာဃရဝတ် မှတ်သားဖွယ် ပြီး၏။
မဲငပော် ခြနတစ်ခြာ
မဲငပော် ခြနတစ်ခြ (แมงปอ ชลธิชา, Mangpor Chonthicha) ဟာ ၁၉၈၃ ခု မေလ ၂ ရက်ဖွား ထိုင်းလူမျိုး အမျိုးသမီးအဆိုတော် ဖြစ်ပြီး ကဲ့သို့သောဂီတနှင့်အတူ။ ငါတောက်တဲ့ကိုကွောကျရှံ့ (หนูกลัวตุ๊กแก) ဒါဝိဒျ (ตามหาสมชาย) အမည်မဲ့ ဈသူရဲ (นักรบนิรนาม)
အမ်ဘကိုကန်
အမ်ဘကိုကန် သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် ဆည်တည်ဆောက်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုကန်ထဲသို့ ဆာနာဂါမြစ်မှ မြစ်ရေသည် ဝင်ရောက်သည်။ ကန်နှင့်အနီးစပ်ဆုံးနေရာမှာ အမ်ဘကိုရွာ ဖြစ်သည်။ ကန်၏ မျက်နှာပြင်ဧရိယာသည် ၅၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ကန်၏ ထုထည်ထည် အပြောင်းအလဲ ရှိသည်။
ကြံတောရွာ၊ သစ်မသိ
ကြံတောရွာ၊ သစ်မသိ
အတွင်းသဲဖြူ
အတွင်းသဲဖြူ
ရိုးကြီးရွာ၊ ဝါးရုံချောင်း
ရိုးကြီးရွာ၊ ဝါးရုံချောင်း
စစ်ကိုင်းရွာ၊ စစ်ကိုင်း
စစ်ကိုင်းရွာ၊ စစ်ကိုင်း
မူအန်အန်ဂူဘာကန်များ
မူအန်အန်ဂူဘာကန်များ သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ Littoral ဒေသများနှင့် အနောက်တောင်ဘက် နယ်နိမိတ်ဒေသများရှိ မူအန်အန်ဂူဘာတောင်တွင် တည်ရှိသည့် မီးတောင်ပေါက်ကွဲရာမှ ဖြစ်လာသည့် ကန်များ ဖြစ်သည်။
၎င်းကန်များသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၃၀၀ ပေ (၁၉၂၀ မီတာ) အထက်တွင် တည်ရှိကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဘီကင်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဘီကင်းရွာ (Bikin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၃၄ ဦး၊ မ ၈၆၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးဖိုးကုလားရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဝါးဖိုးကုလားရွာ(Warhpoekular)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဆင်ဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၁၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိုးမြတ်သာရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ဘိုးမြတ်သာရွာ (Boemyatthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဖူးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောက်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
မြောက်ကုန်းရွာ (Myaukkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ သီးကုန်း-ဒေါင်းလည်(ခေါ်)သီးကုန်း(အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သီးကုန်း-ဒေါင်းလည်(ခေါ်)သီးကုန်း(အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၂၁ ဦး၊ မ ၁၅၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တစ်ဗိုက်ဝါ
တစ်ဗိုက်ဝါ (Periparus ater) သည် တစ်ငှက် မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယူရေးရှားဒေသတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူရေးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
​တောင်သာကြီးရွာ၊ သာယာကုန်း
တောင်သာကြီးရွာ၊ သာယာကုန်း
လက်ပံတန်း ပင်မကျောင်းသားသပိတ်စစ်ကြောင်း အကြမ်းဖက်ခံရမှု
10-3-2015. 10:10AM
ပြည်-ရန်ကုန်လမ်း၏ ၈၈/၅ မိုင်တိုင်တွင် သမိုင်းတွင်သည့်ကျောင်းသားများ သွေးမြေကျခဲ့ရသည့်နေ့ရက်ပေတည်း။ ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြနေသော ကျောင်းသားများကို ရဲ လုံထိန်းတပ်ရင်း ၁၊ ၁၀၊ ၁၁ တို့က လက်နက်ဖြင့်အကြမ်းဖက်ခဲ့သည့်နေ့ပင်ဖြစ်သည်။
ကုန်းကြီးရွာ၊ ဝါးရုံချောင်း
ကုန်းကြီးရွာ၊ ဝါးရုံချောင်း
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ​ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ် (International Theravada Buddhist Missionary University)သည် သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်မှ ရန်ကုန်မြို့ရှိ သာသနာပြုတက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
၁၉၉၈ခုနှစ် ဇွန်လ၅ရက်​နေ့တွင်ပြုလုပ်​သော ပြည်​ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအစည်းအ​ဝေးဆုံးဖြတ်ချက်အရ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ၉ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၈ခုနှစ်တွင်စတင်တည်​ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာတော် ထွန်းကားသည့်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဝင် နိုင်ငံများအကြားတွင် ဦးဆောင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတော်သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာရောက်ရှိခြင်းသည် ရွှေတိဂုံစေတီတော်သမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်နေပေသည်။ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခုနှစ်တွင် တပုဿ နှင့် ဘလ္လိက ကုန်သည်ညီနောင်တို့ မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်များ မြန်မာနိုင်ငံတော်သို့ ပင့်ဆောင်၍ ၎င်းတို့ကို ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကြီးတွင် ဌာပနာပြီး တည်ထားကိုးကွယ်သည့် အချိန်မှ စခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံတော်သို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာတော် အကြိမ်ကြိမ်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ခေတ်အဆက်ဆက်မှ ယနေ့အချိန်အထိ စစ်မှန်သောထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။ စွယ်တော်မြတ်စေတီတော်အနီးတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြု တက္ကသိုလ်တစ်ခု တည်ထောင်နိုင်ရေးကို နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲကိုယ်တိုင် စိတ်ကူးကြံစည်မိခဲ့သည်။ ထေရဝါဒပိဋကကျမ်းစာများ လေ့လာရန်နှင့် ဝိပဿနာတရားအားထုတ်ရန် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ကြသော နိုင်ငံခြားသားများအနေဖြင့် တွေ့ကြုံရသော အခက်အခဲများအနက် ဘာသာစကားအခက်အခဲသည် ကြီးမားသောအတားအဆီးတစ်ခုပင်ဖြစ်ကြောင်း သတိပြုမိသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုနိုင်ငံခြားသားများ တွေ့ကြုံရသောအခက်အခဲကို ပြေလည်စေရန်နှင့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓ သာသနာတော်ကြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင်ပျံ့နှံ့ ထွန်းကားစေရန် ရည်ရွယ်မှန်းဆပြီး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဓမ္မကို စာတွေ့လက်တွေ့ နက်နက်နဲနဲ လေ့လာလိုသူများအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာပြုတက္ကသိုလ်ကြီးကို တည်ထောင်ရန်ဆန္ဒဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ရေကျော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
ရေကျော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
လင်းဇင်း
လင်းဇင်းအမည်ဖြင့် အောက်ပါဆောင်းပါးများ ရှိသည်။
ချောင်းကောက်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ချောင်းကောက်ရွာ (Chaungkauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ တာဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၀၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုင်ရင်း (အဆိုတော်)
အိုင်ရင်း (Irene, 아이린) သည် ​တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး အဆို​တော်နှင့် သရုပ်​ဆောင်ဖြစ်ကာ Red Velvetအဖွဲ့၏ ​ခေါင်း​ဆောင်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ
ယိကန်ဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ယိကန်ဂါးရွာ(Yikangar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ငူးရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ပန်ငူးရွာ (Pangngu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၂၂ ဦး၊ မ ၃၀၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
သာယာကုန်းရွာမရွာ၊ သာယာကုန်း
သာယာကုန်းရွာမရွာ၊ သာယာကုန်း
မန်ကောင်းရွာ၊ အုံပုံ
မန်ကောင်းရွာ (Mankawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ အုံပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၄၇ ဖြစ်သည်။
ဗီယင်ကျန်းဘုရင့်နိုင်ငံ
ဗီယင်ကျန်းဘုရင့်နိုင်ငံ(Kingdom of Vientiane) သည် ၁၇၀၇ခုနှစ်တွင် လန်ဆန်းဘုရင့်နိုင်ငံ ပြိုကွဲရာမှ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ဘုရင့်နိုင်ငံငယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၇၆၅-၁၇၇၈ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာ ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ လက်အောက်ခံနယ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၁၈၂၈တွင် ထိုင်းတို့က ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် မသွတ်သွင်းမီအချိန်ထိ ထိုင်းတို့၏ ရတနာကိုစင်ဘုရင့်နိုင်ငံ ၏ လက်အောက်ခံနယ်မြေ ဖြစ်ခဲ့သည်။
မန်ကောင်းရွာ၊ အုံပုံ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဧပြီ ၁၉၉၇
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဧပြီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၇
စခမ်းကြီးရွာ၊ ထရော်စခမ်းကြီး
စခမ်းကြီးရွာ၊ ထရော်စခမ်းကြီး
ကသစ်ကုန်းရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ကသစ်ကုန်းရွာ (Kathitkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဖူးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၇၇ ဖြစ်သည်။
ကြာအင်းရွာ၊ ဝါးရုံချောင်း
ကြာအင်းရွာ၊ ဝါးရုံချောင်း
ကသစ်ကုန်းရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖိုးပါတူအစု
ဖိုးပါတူအစု
အူလုံဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အူလုံဂါးရွာ(Aulonggar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ယမ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၄၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ