cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရေကာတာ
ရေကာတာများ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ
ပို၍အိုဟောင်းသော ရေကာတာများတွင် ငါးလှေကား ကင်းမဲ့လေ့ရှိသည်။ ငါးလှေကားသည် ငါးအမြောက်အမြားအား မြစ်ညာမှ ၎င်းတို့၏ သဘာဝအတိုင်းပေါက်ဖွားရာ ပင်လယ်ကြမ်းပြင်ဆီသို့ ကူးခတ်သွားလာခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။ ထိုအရာမရှိခြင်းသည် မွေးဖွားခြင်းစက်ဝိုင်း မအောင်မြင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြောင်းရွှေ့နိုင်သည့် လမ်းကြောင်းများကို ပိတ်ဆို့ခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ငါးလှေကားတစ်ခုရှိသည့်တိုင်အောင် ၎င်းသည် မြစ်ညာရှိ ဥဥသည့် ပင်လယ်ကြမ်းပြင်ဆီသို့ ရောက်ရှိသော ငါးများလျော့ချခြင်းကို အမြဲတမ်း မတားဆီးပါ။ အချို့သောနေရာများတွင် သေးငယ်သောငါးများ ("smolt") ("စမော့") တို့သည် ရေစုန်သို့ ဝမ်းပြားရေယာဉ်ဖြင့် နှစ်တစ်နှစ်၏ အပိုင်းအခြားများအတွင်း သယ်ယူ ပို့ဆောင်ခြင်းခံရသည်။ တာဘိုင်နှင့် ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ ဒီဇိုင်းများသည် ရေနေသတ္တဝါများအပေါ်တွင် သက်ရောက်မှုအနည်းငယ်သာရှိခြင်းမှာ သုတေသန၏ စိတ်ဝင် စားမှုရှိသော အပိုင်းဖြစ်သည်။ ကြီးမားသော ရေကာတာတစ်ခုသည် ဂေဟနယ်ပယ် တစ်ခုလုံးဆုံးရှုံးခြင်းကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်ပြီး၊ မျိုးတုံးလုနီးပါးနှင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိရန် မဖြစ်နိုင်သော ဒေသအတွင်းရှိ မျိုးစိတ်များနှင့် မူလသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ကုန်းတွင်းပိုင်း ရေကန်အသစ်တစ်ခုဖြင့် အစားထိုးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့များ
အခြေအနေများပေါ်တွင်မူတည်၍၊ ရေကာတာတစ်ခုသည် ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့များ အသားတင် ထုတ်လုပ်ခြင်းကို လျော့ချခြင်း သို့မဟုတ် တိုးမြင့်ခြင်းတစ်ခုခုကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ အကယ်၍ ရေကာတာမှ ဖန်တီးသည့် ရေလှောင်ကန်သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ရေလွှမ်းမိုးခြင်းခံရသည့်နေရာများရှိ အပင်များသည် အောက်ဆီဂျင်မရှိသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ယိုယွင်းပျက်စီးသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ကြီးမားသောပမာဏရှိသည့် ဖန်လုံအိမ် ဓာတ်ငွေ့များ (methane (မီသိန်း)နှင့် carbon dioxide (ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်)) တို့၏ အရင်းအမြစ် အဖြစ် လုပ်ဆောင်သောအခါ တိုးမြင့်ခြင်း ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်။
National Institute for Research (အမျိုးသား သုတေသနတက္ကသိုလ်) အတွက် Amazon (အမေဇုန်) အတွင်း၌ပြုလုပ်သော လေ့လာမှုတစ်ခုသည် ရေအားလျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်သည့် ရေကာတာများသည် အထူးသဖြင့် ပိတ်သိမ်းပြီးနောက် ပထမ ဆယ်စုနှစ်အတွင်းတွင် ရေလှောင်ကန်အတွင်း၌ ရေမျက်နှာပြင်အပေါ်ရှိ မတ်လျက်ကျန်ရှိနေသော သစ်ပင်များ ဆွေးပြီးပျက်စီးရာမှ carbon dioxide (ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်) အမြောက်အမြားကို ထုတ်လွှတ်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ရေကာတာများ၏ ကမ္ဘာနှင့်ချီ၍ အပူချိန်တက်ခြင်း အပေါ်သက်ရောက်မှုသည် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း လောင်စာများဖြင့် ထုတ်လုပ်သော လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည့်အဆင့်ထက်ပို၍ မြင့်မားစေသည်။
World Commission on Dams (ရေကာတာများနှင့်ပတ်သက်သည့် ကမ္ဘာ့ကော်မရှင်) ၏အစီရင်ခံစာ (ရေကာတာများနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု) အရ၊ ရေလှောင်ကန်သည် အတော်အတန်ကြီးပြီး ရေလွှမ်းမိုးသည့်ဒေသတွင် သစ်တောကို ကြိုတင်ရှင်းလင်းထားခြင်းမရှိပါက၊ ရေလှောင်ကန်မှ ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှတ်ခြင်းသည် အစဉ်အလာအတိုင်း မီးထိုး-ဆီသုံး အပူဓာတ်ထုတ်လုပ်သောစက်ရုံမှ ထုတ်လွှတ်သည်ထက်ပို၍ မြင့်မားနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ 1990 ခုနှစ်တွင် ဘရာဇီးရှိ Balbina Dam (ဘယ်ဘီန ရေကာ တာ) (1987 ခုနှစ်တွင် ပိတ်ခဲ့သည်) ထုတ်လုပ်သည့် လျှပ်စစ်ပမာဏ တစ်ယူနစ်လျှင် ရေလွှမ်းမိုးသည့် ဒေသသည် ကြီးမားကျယ်ပြန့်သောကြောင့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း လောင်စာများဖြင့် ထုတ်လုပ်သော တူညီသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ပမာဏထက် အဆ 20 ပို၍ ကမ္ဘာနှင့်ချီ၍ အပူချိန်တက်ခြင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။
အကယ်၍ ရေကာတာကို အစဉ်အလာအတိုင်း လျှပ်စစ်စွမ်းအင် ထုတ်လုပ်ခြင်းအစား အသုံးပြုပါက၊ ရေအား လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းမှ ထုတ်လုပ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများ လောင်ကျွမ်း ခြင်းမှ ထွက်လာသော မည်သည့်အခိုးဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်ခြင်း ( sulfur dioxide ဆာ(လ်)ဖာဒိုင်အောက်ဆိုဒ်၊ nitric oxide နိုက်ထရစ်အောက်ဆိုဒ်၊ carbon monoxide ကာဗွန်မိုနောက်ဆိုဒ်၊ ဖုန်မှုန့်နှင့် ကျောက်မီးသွေး မှ mercury (မာကျူရီ) တို့ပါဝင်သည်) ကိုမဆို တိုးစေခြင်းမရှိသဖြင့်၊ လျော့နည်းခြင်းတစ်ခု ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ဘရာဇီးရှိ Tucurui dam (တူကူရိုင် ရေကာတာ) (1984 ခုနှစ်တွင် ပိတ်ခဲ့သည်) သည် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း လောင်စာများဖြင့် ထုတ်လုပ်သော တူညီသည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ထက် 0.4 အဆသာပို၍ ကမ္ဘာအနှံ့အပူချိန် တက်ခြင်းအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိခဲ့သည်။
ရေကာတာများ၏ နောက်တွင်ရှိသော ရေကန်ကြီးများသည် ဝန်အားပြောင်းလဲခြင်းများနှင့်/ သို့မဟုတ် မြေအောက်ရေမျက်နှာပြင်တို့ကြောင့် ငလျင်များဖြစ်ပေါ်ခြင်းတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။
လူသားများအပေါ်တွင် လူမှုရေး သက်ရောက်မှု
လူမှုအဖွဲ့အစည်းအပေါ်တွင် သက်ရောက်မှုမှာလည်း အရေးပါသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ တရုတ်နိုင်ငံ ယန်ဇီမြစ် ပေါ်ရှိ Three Gorges Dam (ချောက်နက်ကြီး သုံးခု ရေကာတာ) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ Hoover Dam (ဟော့ဗာ ရေကာတာ) ထက်ငါးဆကြီးပြီး ရေအားလျှစ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် 600 ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော ရေလှောင်ကန်တစ်ခုကို ဖန်တီးလိမ့်မည်။ ၎င်း၏ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကြောင့် တစ်သန်းကျော်သော လူများ၏ အိမ်ခြေများ ဆုံးရှုံးခြင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ အလုံးအရင်းဖြင့် နေရာပြောင်းရွှေ့ခြင်း၊ တန်ဖိုးကြီးမားသော ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ တည်ရှိရာနေရာများများစွာ ဆုံးရှုံးခြင်းနှင့် ထင်ရှားသော ဂေဟစံနစ်ဆိုင်ရာပြောင်းလဲခြင်းတို့ကိုဖြစ်စေသည်။
ရေကာတာတည်ဆောက်ခြင်း၏ ရလဒ်တစ်ခုအနေဖြင့် ယနေ့ထိအောင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် လူဦးရေသန်းပေါင်း 40-80 အထိလူများသည် ၎င်းတို့၏အိမ်များမှ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း ခံကြရသည်ဟု ခန့်မှန်းတွက်ချက်ကြသည်။
စီးပွားရေး
ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ် ထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံ တည်ဆောက်ခြင်းသည် တည်နေရာလေ့လာခြင်းများအတွက် ရှည်လျားသော အစပျိုးသည့် အချိန်ကာလတစ်ခု၊ ရေအားပညာရပ်ဆိုင်ရာ လေ့လာခြင်းများနှင့် သဘာဝပတ် ဝန်းကျင် အပေါ်သက်ရောက်မှုအား အကဲဖြတ်ခြင်းတို့လိုအပ်ပြီး ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများကို အခြေ ခံ၍ ရိုးရာလျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဖြစ်သော စီမံကိန်းများဖြစ်သည်။ ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် စီးပွားရေးအရတွက်ခြေကိုက်ပြီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နိုင်မည့်နေရာ အရေအတွက်မှာ အကန့်အသတ်ရှိသည်- နေရာသစ်များသည် လူအများ စုဝေးနေထိုင်ရာနေရာမှ ဝေးကွာရမည်ဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသယ်ဆောင်ပေးမည့် ကြီးမားသောလိုင်းများ လိုအပ်လေ့ရှိသည်။ ရေအားလျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်ခြင်းသည် ရာသီဥတုကို ကြီးမားသော ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ပြီး မိုးရေချိန်အပြောင်းအလဲ၊ မြေအောက်နှင့် အပေါ်ယံရေမျက်နှာပြင်များနှင့် ရေခဲမြစ်များ အရည်ပျော်ခြင်း တို့ပါဝင်သည်။
ထို့အပြင်၊ ရေအနိမ့်ပိုင်းများတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း လုံလောက်သော စွမ်းအင်ကိုသေချာစေရန် အပိုလုပ်နိုင်စွမ်းအတွက် နောက်ထပ်ကုန်ကျစရိတ်များကို ကုန်ကျစေနိုင်သည်။ ပြီးစီးသွားသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက်၊ အကယ်၍၎င်းကို ကောင်းမွန်စွာ ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ပြီး ထိန်းသိမ်းထားပါက၊ ရေအားလျှပ်စစ်စွမ်းအင် ထုတ်လုပ်သည့် အရင်းအမြစ်သည် အခြားအရာများနှင့်စာလျှင် ဈေးသက်သာပြီး မှီခိုအားထားရလေ့ရှိသည်။ ရေအားလျှပ်စစ် ထုတ်လုပ်ခြင်းတွင် လောင်စာနှင့် ယိုစိမ့်မှု အနည်းငယ်ရှိသော အန္တရာယ်မရှိဘဲ အခြားရွေးချယ်စရာစွမ်းအင် အရင်းအမြစ်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် အဏုမြူစွမ်းအင်နှင့် လေတို့ဖြင့် ထုတ်လုပ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်အား နှစ်မျိုးစလုံးထက်ပို၍ ဈေးသက်သာသည်။
ရေကာတာများတွင် သက်တမ်းရှိပြီး ပြည်လည်ဖြည့်စွမ်းနိုင်သော စွမ်းအင်များတွင် သက်တမ်းမရှိသော်လည်း၊ ရေကာတာများသည် လေအားလျှပ်စစ် ဖြင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက၊ ရေကိုလိုအပ်သလောက် သိုလှောင်ရန် ပို၍လွယ်ကူစွာ ထိန်းညှိနိုင်ပြီး မြင့်မားသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအဆင့်များကို လိုအပ်ချက်အတိုင်း ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သည်။
မတ်လမ်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
မတ်လမ်းရွာ (Matlan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မြို့မဆင်ခြေဖုန်း (ရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့မဆင်ခြေဖုန်း (ရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၉ ဦး၊ မ ၅၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
လေးအိမ်စုရွာ၊ လေးအိမ်စု
လေးအိမ်စုရွာ၊ လေးအိမ်စု
မတ်လမ်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြောင်ပစ်ရွာ၊ ငါးစားကြူး
ပြောင်ပစ်ရွာ၊ ငါးစားကြူး
ဝင်းဒိုးစ် ၈
ဝင်းဒိုးစ် ၈ (Windows 8) သည် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် (Microsoft) ဆော့ဖ်ဝဲလ် ကုမ္ပဏီမှ ပီစီကွန်ပျူတာ (တကိုယ်ရေသုံး ကွန်ပျူတာ)၊ တက်ဘလက် ကွန်ပျူတာ (ကျောက်သင်ပုန်း ကွန်ပျူတာ)၊ လက်ပ်တော့ပ် ကွန်ပျူတာ (အိတ်ဆောင် ကွန်ပျူတာ) များတွင် အသုံးပြုရန် ၂၀၁၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် ဖြန့်ချိလိုက်သည့် ဝင်းဒိုးစ် ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေးစနစ် (operating system) ဖြစ်သည်။ ဝင်းဒိုးစ် ၈ တွင် နိုင်ငံတကာ စံချိန်ညီ မြန်မာယူနီကုဒ်ကို ထည့်သွင်းထားပြီး မိုက်ခရိုဆော့ဖ်မှ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် မြန်မာစာကို ထည့်သွင်းလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂ဝ၁၃ ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အဆင့်မြင့်တင်သော ဗားရှင်းဖြစ်သည့် Windows 8.1 အား မိုက်ခရိုဆော့မှ ကြေညာခဲ့သည်။ Windows 8.1 အား ၂ဝ၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ ထောက်ပံ့ပေးမည် ဖြစ်သည်။
နှဲမောက်တန်းရွာ၊ နှဲမောက်တန်း
နှဲမောက်တန်းရွာ၊ နှဲမောက်တန်း
ကညင်ကုန်းရွာ၊ လှည်းကူး
ကညင်ကုန်း
ကုက္ကိုစုရွာ၊ လေးအိမ်စု
ကုက္ကိုစုရွာ၊ လေးအိမ်စု
မဲသောင်
မဲသောင်
ဆုံကုန်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ဆုံကုန်းရွာ (Sonkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ပလ္လင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၄၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖိုဝင်းတောင်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပံပင် (တောင်)ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
လက်ပံပင် (တောင်)ရွာ (Letpanpin (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈၇ ဦး၊ မ ၁၃၆၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နာဘုန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
နာဘုန်းရွာ(Nabung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ နာဘုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၁၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နာဘုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၁၅ ဦး၊ မ ၄၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗျိုင်းအောက်ကျောမဲ
ဗျိုင်းအောက်ကျောမဲ (Ardeola speciosa) ကို အရှေ့တောင်အာရှရှိ ရေချို၊ ရေငန်အင်းအိုင်များတွင် တွေ့ရှိရသည်။ အင်းဆက်၊ ငါး၊ ကဏန်းများကို စားသုံးသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဗျိုင်းနှင့် အလားတူငှက်များ
လွပ်ဝါကောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရောဇံရွာ၊ နှဲမောက်တန်း
သရောဇံရွာ၊ နှဲမောက်တန်း
တာကနကန်
တာကနကန် ("ရုဒေါ့ကန်" ဟုလည်း ခေါ်ကြ) သည် ကင်ညာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ ကင်ညာအက်ကြောင်းချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ကန္တာရကန်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အယ်ကာလိုင်းကန်တစ်ခု (alkaline lake) ဖြစ်သည်။ ထုထည်အားဖြင့် ဤကန်သည် Caspian Sea, Issyk-Kul, နှင့် Lake Van စသည့်ကန်များကြီးပါးက ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံးဆားကန် ဖြစ်ပြီး ကန်များအားလုံးတွင် အဆင့် ၂၄ ဖြစ်သည်။ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ အိုမိုမြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်သည့်  Gilgel Gibe III ဆည် တည်ဆောက်မှုသည် တာကနကန်ကို ယခုအချိန်တွင် ထိခိုက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုမြစ်မှ မြစ်ရေသည် ကန်အား ရေထောက်ပံ့မှု အများဆုံး ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်ညာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ပုထိုးသားများဂူဘုရား
ပုထိုးသားများဂူဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်။ (၁၀)ရာစုခေတ်က ညောင်ဦး စောရဟန်းမင်း၏ ကောင်းမှုဟု အစဉ်အလာရ မှတ်ယူကြလေသည်။ သို့ရာတွင် ဂူဘုရားပုံသဏ္ဌာန်ကို ထောက်၍လည်းကောင်း၊ အတွင်းနံရံရှိ မွန်စာတန်းများကို ထောက်၍လည်းကောင်း ဂူဘုရားတည်သော ခေတ်ကာလကို ၁၁ ရာစုခေတ်နှောင်းဟု သုတေသီများက ခန့်မှန်းကြလေသည်။
ဗိသုကာ လက်ရာများ
ပုထိုးသားများဂူဘုရားသည် ထူပါ (ပုထိုး) ပေါက်ဂူ ဘုရားဖြစ်သည်။ တိုက်မ (ဂန္ဓကုဋိ) သည် စတုရန်းပေ ကိုးဆယ်ကျယ်သည်။ တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ဇာပေါက်ပြတင်း ငါးခုစီရှိ၏။ အာရုံခံတန်ဆောင်းသည် ကျယ်ပြန့်၍ စတုရန်းပေ ရှစ်ဆယ့်နှစ် ရှိသည်။ အာရုံခံမုခ်သည် အရှေ့ဘက်သို့ လှည့်သည်။ မုခ်ပေါက် သုံးခုရှိ၍ မုခ်တံကဲများ တင့်တယ်လှပေသည်။
လယ်ကြီးမြောက်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
လယ်ကြီးမြောက်ရွာ (Lelgyimyauk)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လယ်ကြီးမြောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်ကြီးမြောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၂ ဦး၊ မ ၅၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ပုထိုးသားများဂူဘုရား
ဗိသုကာ လက်ရာများ
ဂူဘုရားအတွင်း၌ စင်္ကြပတ်လမ်း ရှိသည်။ နံရံတွင် မွန်ဘာသာကမ္ဗည်းထိုး ဗုဒ္ဓဝင်ဆေးရေးကားများ ရှိ၏။ သာဓကအားဖြင့် ကာလဒေဝီလ ရသေ့က သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား ဘုရားဖြစ်မည်ဟု နိမိတ်ဖတ်ဟန်၊ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား လှေကစားဟန်၊ မြတ်စွာဘုရား ယမိုက်ပြဋိဟာ ပြဟန် ပန်းချီများ ဖြစ်သည်။ တစ်ဖန် တိုက်မ အထက်ရှိ ဂူငယ်များတွင်လည်း ကန်တော့ဟန်မူ နေသော မင်းရုပ်ပုံ ဆေးရေးပန်းချီများ ရှိလေသည်။
လယ်ကြီးမြောက်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုထိုးသားများဂူဘုရား
ဗိသုကာ လက်ရာများ
ဂန္ဓကုဋိအတွင်း ဝင်လိုက်သော်ကား တင်ပျဉ်ခွေ ရုပ်ပွားဆင်းတုကြီးကို ဖူးမြင်ရလိမ့်မည်။
နော်ဝိထားရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
နော်ဝိထားရွာ(Nawwihtar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကျောက်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၉၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်ပန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
အောင်ပန်းရွာ (Aungpan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဝါယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၇၀ ဦး၊ မ ၂၅၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယင်းပန်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ယင်းပန်းရွာ (Yinpan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ပလ္လင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၄၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုတ်ကျွတ်ဖိုရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာတပေါ (အရှေ့)ရွာ၊ လေးအိမ်စု
တာတပေါ (အရှေ့)ရွာ၊ လေးအိမ်စု
ရေပြန်
ရေပြန်
ကညင်ကုန်းရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
ကညင်ကုန်း
ဖန်မြောင်ရွာ၊ ငါးစားကြူး
ဖန်မြောင်ရွာ၊ ငါးစားကြူး
ဇီဒီယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဇီဒီယန်ရွာ(Zidiyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဖုန်အင်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုန်အင်ယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈ ဦး၊ မ ၇၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 4125
NGC 4125 သည် ကြယ်စုတန်း Draco မှ ဘဲဥပုံစံ ဂယ်လက်ဆီ ဖြစ်သည်။
ပျဉ်းမကုန်း (အရှေ့)ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အရှေ့)
ပျဉ်းမကုန်း (အရှေ့)ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အရှေ့)
သရက်ငူရွာ၊ လေးအိမ်စု
သရက်ငူရွာ၊ လေးအိမ်စု
သဲရိုး
သဲရိုး
ကရင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်
ကရင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် (Kayin State Hluttaw) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကရင်ပြည်နယ်၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၂၃ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၁၇ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦး) ရှိသည်။
ငှက်ဆတ်မဲ
ငှက်ဆတ်မဲ (Corydon sumatranus) ကို အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မင်းဇူးရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
မင်းဇူးရွာ (Minzu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ မင်းဇူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၃၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကညင်သုံးပင်ရွာ၊ လေးအိမ်စု
ကညင်သုံးပင်ရွာ၊ လေးအိမ်စု
မီးမလောင်ကျောင်း
မီးမလောင်ကျောင်းသည် နရပတိစည်သူ (၁၁၇၄ - ၁၂၁၁) ၏ ကောင်းမှုဟု ဆိုကြလေသည်။ ထိုဂူဘုရားကို နှောင်းခေတ်များတွင် ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ ကြသည်။
ဖျောက်ဆိပ်ကြယ်စု
ဖျောက်ဆိပ်ကြယ်စု (Pleiades) ( သို့မဟုတ် ) သို့မဟုတ် ကြတ္တိကာနက္ခတ် သို့မဟုတ် သူခိုးနက္ခတ် သို့မဟုတ်ညီအစ်မ ခုနှစ်ဖော်ကြယ် သည် ကြယ်အစုအဝေး (open star cluster) ဖြစ်ပြီး အလယ်အလတ်သက်တမ်း ရှိကြသော B-type ကြယ်များ ပါဝင်ကာ တောင်းရပ် ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းသည် ကမ္ဘာမြေနှင့် အနီးဆုံး ကြယ်အစုအဝေးဖြစ်ပြီး ညဘက်ကောင်းကင်တွင် သာမန်မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သည်။ ထိုကြယ်အစုအဝေးအား ကမ္ဘာတစ်ဝန်း မတူညီသည့် ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာ နာမည်များ မှည့်ခေါ်ကြသည်။
မီးမလောင်ကျောင်း
ဗိသုကာလက်ရာ
အောက်ခြေအုတ်ခုံ၏ ထုထည်သည် ခိုင်ခံ၏။ တဆယ့်သုံးပေ မြင့်သည်။ အုတ်ခုံပေါ်တွင် တည်ထားသော ဂူဘုရားသို့ လှေကားအမြင့်ဖြင့် တက်ရလေသည်။ ဤသည်မှာ မီးဘေး၊ ရေဘေးစသော ဘေးအန္တရာအသီးသီးမှ ကင်းဝေးရအောင် စီမံခဲ့ခြင်းပေလောဟု တွေးတောစရာ ဖြစ်လေသည်။ အမှန်စင်စစ် ပုဂံဒေသသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့၍ မီးရန်နှင့် မကင်း။ ဤသည်ကို ရည်၍လည်း ပုဂံဒေသကို အချို့က တတ္တဒေသဟူ၍ အမည်ပေးခဲ့ဟန် တူသည်။ ၁၂၂၅ ခုနှစ်တွင် ပုဂံသည် မီးဘေးအကြီးအကျယ်ကြုံခဲ့ဖူးသည်။
ဖျောက်ဆိပ်ကြယ်စု
ကြယ်စုအား အပြာရောင် ပူပြင်းသည့် အင်မတန်တောက်ပသောကြယ်များဖြင့် လွှမ်းမိုးထားကာ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၁၀၀ မီလီယံအကြာမှ ဖွဲ့တည်ခဲ့သည်။ တောက်ပသောကြယ်များကြားမှ မှေးမိန်သောဖုန်နယ်မြေသည် ကြယ်အစုအဝေးဖွဲ့တည်စဉ်က လက်ကျန်များဖြစ်သည်။ နက္ခတ္တပညာရှင်များ ခန့်မှန်းချက်အရ ဖျောက်ဆိပ်ကြယ်စုသည် နောင်နှစ်ပေါင်း ၂၅၀ မီလီယံကြာသည်အထိ တည်ရှိမည်ဖြစ်ပြီး ထိုအလွန်တွင်မူ အိမ်နီးနားချင်းများဖြင့် ဒြပ်ဆွဲအားသက်ရောက်ပြီး ပျံ့နှံ့သွားမည်ဖြစ်သည်။
မီးမလောင်ကျောင်း
ဗိသုကာလက်ရာ
ဂူအထက်ရှိ အလုပ်အဆောင်မှာမူ ထောင်တုရင်များဖြင့် အမိုးအဆင့်ဆင့် တန်ဆာဆင်ထားခြင်းပင် ဖြစ်၏။ ထိုအထက်တွင် စေတီငယ်တစ်ဆူ တည်ထားသည်။ ဂူအတွင်းသို့ ဝင်လိုက်သော်ကား နှောင်းခေတ်တွင် ထုလုပ်ထားသော တင်ပျဉ်ခွေဆင်းတု တစ်ဆူကို ဖူးမြင်နိုင်လေသည်။
ဖျောက်ဆိပ်ကြယ်စု
မြန်မာ့ရိုးရာ ဓလေ့အရ မနက် နေမထွက်ခင် အရှေ့ကောင်းကင်တွင် ဖျောက်ဆိပ်ကြယ် ပေါ်သောအချိန်အခါသည် မိုးစတင်ရွာတော့ မည် ဟူသော အဓိပ္ပါယ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ရှင်းလင်းထားပြီး လယ်ယာမြေ တို့တွင် မိုးဦးသီးနှံတို့ကို ချထားရတော့မည့် အချိန်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးနှိုးဆော်သော နိမိတ် ဖြစ်သည်။
အမည်နာမ ဇာတ်မြစ်
နက္ခတ်ဗေဒ အမည်အားဖြင့် ကြတ္တိကာနက္ခတ်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုကြယ်အစုကိုပင် ရည်ညွှန်း၍ မြန်မာအမည် ဖျောက်ဆိပ်ကြယ် သို့မဟုတ် ကြတ္တိကာကြယ်ဟု အနည်းကိန်းဖြင့် ခေါ်ဆိုလေ့ရှိသည်။ "ကြတ္တိကာကြယ် ခုနှစ်သွယ် ကြက်ငယ်စုသလို" ဟုသော ဆိုရိုးရှိသည်။ "တစ်မိုးလုံး ဖျောက်ဆိပ်ချည်းပဲ" ဟူသော မြန်မာစကားပုံရှိသည်။ ကြယ်နက္ခတ်များအကြောင်း မသိသူအား ကြယ်များအကြောင်း မေးသောအခါ တွေ့မြင်ရာ ကြယ်များကို ဖျောက်ဆိပ်ကြယ် ဟုသာ ခေါ်ဆိုနေခြင်း ကိုဆိုလိုသည်။ ၎င်း စကားပုံကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ကြယ်များအကြောင်း မသိသူများပင်လျှင် ဖျောက်ဆိပ်ကြယ်ကိုတော့ ကြားဖူးကြကြောင်း သိရှိနိုင်သည်။
လေ့လာမှု ရာဇဝင်
ကြတ္တိကာနက္ခတ်သည် မြန်မာ့ရိုးရာနက္ခတ် ၂၇ လုံးတွင် တစ်လုံးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ယင်းနက္ခတ်ကို မီးနတ်မင်း အစိုးရကြောင်း ဆို၏။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:ကြယ်များ ကဏ္ဍ:ပြိဿ နက္ခတ်တာရာ
နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၉
ကိုးကား
1979
ပကာသနိယကံ
မြန်မာပြည် သာသနာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ယခုအချိန်အထိ ပကာသနိယကံ အပြုခံရသော ရဟန်း၂ပါးသာ ရှိခဲ့သည်။ တစ်ပါးမှာ အရှင်အာဒိစ္စဝံသဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ပါးမှာ ရှင်ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ ရှင်ဥက္ကဋ္ဌသည် လူသေလူဖြစ်အဆိုနှင့် ရှင်အာဒိစ္စဝံသမှာ ဘိက္ခူနီသာသနာ ပြန်လည်ထူထောင်ရန် အဆိုများ တင်ပြရာမှ အခြေခံပြီး ပကာသနိယကံ အပြုခံကြရသည်။
ဤနေရာတွင် ရှင်ဥက္ကဋ္ဌသည် ဗုဒ္ဓဝါဒအမေးအဖြေများ စာအုပ်ရေးကို ရေးခဲ့သော အရှင်အရိယဓမ္မ၏ ဆရာဖြစ်ပြီး အရှင်အာဒိစ္စဝံသမှာ ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓ သာသနာပြုဆရာတော် အရှင်သေဋ္ဌိလ ၏ လက်ရင်းဆရာ ဖြစ်သည်။) ထိုကာလ နောက်ပိုင်းတွင် အရှင်ဥက္ကဋ္ဌသည် ပျံလွန်သည်အထိ ရဟန်းဝတ်နှင့်ပင် နေထိုင်သွားပြီး အရှင်အာဒိစ္စဝံသမှာမူ အသက်၆၀ပြည့်သည့်အခါ လူဝတ်လဲ၍ ဆရာကြီးဦးအောင်မြတ်ထွဋ် ဘဝဖြင့် နေထိုင်သွားခဲ့သည်။ ယခုကဲ့သို့ သမိုင်းဝင် ပကာသနိယကံ အပြုခံရသော ရဟန်းနှစ်ပါးသည် အိန္ဒိယရောက်ကတည်းက စာအတူတူ သင်ဖော်သင်ဖက်၊ တိုင်ပင်ဖော် တိုင်ပင်ဖက်၊ ဘာသာရေး နိုင်ငံရေးဆွေးနွေးဖော် ဆွေးနွေးဖက်ဖြင့် နောက်ပိုင်း ဘဝတစ်လျှောက်လုံးတွင် ကောင်းတူဆိုးဖက် သူငယ်ချင်းအရင်းများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ဆရာတော် အရှင်ဥက္ကဋ္ဌကို ၁၉၆၃၊ ဇူလိုင် ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပကာသနိယကံ ပြုကြသည်။… ဆရာတော် အရှင်အာဒိစ္စဝံသကိုမူ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၇၊ တော်သလင်းလဆန်း ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပကာသနိယကံ ပြုကြသည်။… ဆရာတော် အရှင်အာဒိစ္စဝံသသည် ဆရာတော် အရှင်ဥက္ကဋ္ဌထက် ၂၈ နှစ် ပိုစော၍ ပကာသနိယကံ ပြုခံခဲ့ရသည်။… ဆရာတော် အရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ပျံလွန်တော်မူသွားသောအခါ တောင်တွင်းကြီးမြို့ နတ်မှီတောရကျောင်းတွင် ဂူသွင်းထားသည်။ ဘိက္ခူနီသာသနာ ဆိုင်ရာကို ရှေ့တွင် ရေးပေးပြီး ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး(ရဟန်းမ) ဘိက္ခုနီများတွင် သိက္ခာပုဒ် များပြားခြင်း၊ အမှုကိစ္စကလည်းများ၍(ရဟန္တာမဖြစ်ခင်မှာ) ပင်ကိုသဘောမှာလည်း ရုပ်ရော၊စိတ်ရောပါ နုနယ်သည့်အတွက် တောထဲတောင်ထဲ တရားအားထုတ်သီတင်းသုံးခြင်းကဲ့သို့သော ကိစ္စများတွင်လည်း ခက်ခဲပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရားရှင်လက်ထက် (၁၆) ဝါမြောက်လောက်တွင်  စခဲ့သော ဘိက္ခုနီသာသနာသည် ဘုရားရှင်လွန်တော်မူပြီး နှစ် (၅၀ဝ)အတွင်းတွင်ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်။ အဆက်ပြတ်သွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့ခေတ် မိန်းကလေးများမှာ ရဟန်းမ ဝတ်ချင်သော်လည်း ဝတ်ခွင့် မရကြတော့ပေ။  အဓိက အကြောင်းအရင်းမှာ ဘိက္ခုနီ မျိုးဆက်ပြတ်သွား၍ ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးများ ရဟန်းပြုရန် လိုအပ်ချက်များမှာ သိမ်အတွင်းတွင် ကမ္မဝါစာ နှစ်ခါဖတ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားရဟန်းတော်များက တစ်ခါ ၊ အမျိုးသမီးရဟန်းမများက တစ်ခါ ဖတ်ပေးရသည်။ ပြီးမှ ရဟန်းမဖြစ်ခွင့်ရမည်ဟု ဘုရားရှင်က သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ သို့အတွက် အမျိုးသမီးချင်း ကမ္မဝါ ဖတ်ပေးရန် ရဟန်းမမျိုးဆက် မရှိတော့၍ မိန်းကလေးများ ရဟန်းဝတ်ခွင့် ဆုံးရှုံးခဲ့ကြသည်။ ဤအချက်ကို ဆရာတော် အရှင်အာဒိစ္စဝံသက ဘုရားရှင်သတ်မှတ်ပေးခဲ့သော ပညတ်ချက်ကို  ဆန့်ကျင်သလိုပြု၍ ဘိက္ခုနီသာသနာကို ပြန်လည်အသက်သွင်းလိုသည့်အတွက်  ပကာသနိယကံ ပြုခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ လူသေလူဖြစ် ဆရာတော် အရှင်ဥက္ကဋ္ဌမှာမူ - ၁၉၆၃ခုနှစ်ကတည်းက သံဃာထုစုံညီပြီး ဦးဥက္ကဋ္ဌတို့ ရဟန်းတစ်စုကို သာသနာပဟု သတ်မှတ်ပြီးဖြစ်သော်လည်း လူမထွက်ဘဲ နေသောကြောင့်- ၁၉၈၀ အထူးဝိနိစ္ဆယခုံရုံး၊ အမှတ် ၂ကို ဖွဲ့စည်းကာ သာသနာ့ရန်စူးရန်ညှောင့်ကို ရှင်းခဲ့ရသည် ။ ဒီအချက်တွေနဲ့ ဝိနည်းဓိုရ်တွေ ရဲ့ စွဲချက်တင်ခံရပါတယ်။ ရုံးတော်မှာ ပိုင်နိုင်စွာ မရှင်းနိုင်တာတွေ ကြောင့်လဲ ပကာသနိယကံ ပြုခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီဝါဒကိုလဲ ဖျက်သိမ်းစေခဲ့ပါတယ်။ ထေရ်ကြီးဝါကြီး မထေရ်အကျော်အမော်ကြီးများ ၂၇ ပါး ဦးစီးတဲ့ ဝိနိစ္ဆယ အဖွဲ့က ဆရာတော်ရေးသားတဲ့ လူသေလူဖြစ် စာအုပ်ပါ အကြောင်းအရာများကို ကောက်နှုတ်ထောက်ပြဝေဖန် စမ်းစစ်ပြီးသကာလ.. ဆရာတော်သည် ပကာသနိယကံပြုထိုက်သူ ဖြစ်ကြောင်း တညီတညွှတ်တည်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြတယ်.. လို့ သိရပါကြောင်း..။
ခေါင်းဆောင်ဝိနည်းဓိုရ်ဆရာတော်များမှာ
ဆိုင်လုံရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဆိုင်လုံရွာ(Hsenglong)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ပုံအင်ခူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၄၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံဃာ
သံဃာဆိုသည်မှာ အယူသီလ တူမျှသော ပုဂ္ဂိုလ်အပေါင်းအစုကို ဆိုသည်။ ယင်းသံဃာရဟန်းသည်လည်း (၁)ဒက္ခိဏေယျသံဃာ (၂)သမ္မုတိသံဃာ ဟူ၍နှစ်မျိုးရှိသည်။
ရမ်စီးရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ရမ်စီးရွာ(Ramsi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ နာဘုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နာဘုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၁၅ ဦး၊ မ ၄၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။
သံဃာ
ယင်းနှစ်မျိုးတို့တွင် သောတာပတ္တိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်၊ သောတာပတ္တိဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ်တစုံ၊ သကဒါဂါမိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်၊ သကဒါဂါမိဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်စုံ၊ အနာဂါမိမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်၊ အနာဂါမိဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်စုံ၊ အရဟတ္တမဂ်ပုဂ္ဂိုလ်၊ အရဟတ္တဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်စုံ၊ ဤသို့အစုံအားဖြင့်လေးစုံ၊ အရေအတွက်အားဖြင့် ရှစ်ပါးသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်အပေါင်းအစုကား ဒက္ခိနေယျသံဃာ ဖြစ်သည်။
အရိယသံဃာ၏ အနွယ်အဆက်ဖြစ်၍ ဉာတ်တစ်ကြိမ်၊ ကမ္မဝါသုံးကြိမ်၊ ဉာတ္တိစတုတ္ထကံဖြင့် ရဟန်းဖြစ်၍နေကြသော ရဟန်းအပေါင်းအစုကား သမ္မုတိသံဃာဖြစ်သည်။ ယင်းသမ္မုတိသံဃာသည်လည်း ဝိနည်းဒေသနာတော်အရ ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ရသော ဝိနည်းကံ၏အစွမ်းအားဖြင့် ....
ကြွေပုဂံချောင်းရွာ
ကြွေပုဂံချောင်း
သံဃာ
(၁) စတုဝဂ်သံဃာ = လေးပါးစုသံဃာ၊ (၂) ပဉ္စဝဂ် သံဃာ = ငါးပါးစုသံဃာ၊ (၃) ဒသဝဂ်သံဃာ = ဆယ်ပါးစုသံဃာ၊ (၄) ဝီသတိဝဂ် သံဃာ = နှစ်ဆယ်စုသံဃာ၊ (၅) တိရေက ဝီသတိဝဂ်သံဃာ = နှစ်ဆယ်ထက်ပိုလွန်သော အများစုသံဃာဟူ၍ငါးပါးရှိသည်။ ဤလေးပါးစုစသော သံဃာသည် မိမိတို့နှင့် သက်ဆိုင်ရာ ဝိနည်းကံများကို ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်ရသည်။
ရမ်စီးရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံဃာ
ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ သင်ကြားလေ့ကျင့်ရသော သိက္ခာပုဒ်များ ရှိလေသည်။
သံဃဂုဏ်တော်ကိုးပါး.....
တဲစုရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
တဲစုရွာ (Tesu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ မင်းဇူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၄၀ ဖြစ်သည်။
သံဃာ
(၁) အဓိသီလ၊ အဓိစိတ္တ၊ အဓိပညာသိက္ခာသုံးပါးကိုကောင်းစွာကျင့်ခြင်း၊ (၂) အဓိသီလ၊ အဓိစိတ္တ၊ အဓိပညာသိက္ခာသုံးပါးကိုဖြောင့်မတ်စွာကျင့်ခြင်း၊ (၃) အဓိသီလ၊ အဓိစိတ္တ၊ အဓိပညာသိက္ခာသုံးပါးကိုသင့်လျော်စွာကျင့်ခြင်း၊ (၄) အဓိသီလ၊ အဓိစိတ္တ၊ အဓိပညာသိက္ခာသုံးပါးကိုရိုသေစွာကျင့်ခြင်း၊ (၅) ဧည့်သည်အတွက်ထားသောအလှူဝတ္ထုကို ခံယူထိုက်ခြင်း၊ (၆) လက်ဆောင်အတွက်ထားသောအလှူဝတ္ထုကို ခံယူထိုက်ခြင်း၊ (၇) တမလွန်ကျိုးအတွက်ပြုအပ်သောမြတ်သော အလှူဝတ္ထုကို ခံယူထိုက်ခြင်း၊ (၈) လူမင်း၊ နတ်မင်း၊ ဗြဟ္မာမင်းတို့လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးခြင်းကိုခံယူထိုက်ခြင်း၊ (၉) အတုမရှိမြတ်သောကောင်းမှု၏စိုက်ပျိုးရာ လယ်ယာမြေကောင်းသဖွယ်ဖြစ်ခြင်း ဟူ၍သံဃဂုဏ်တော်ကိုးပါးရှိလေသည်။
တဲစုရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံမတ်ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အရှေ့)
ကျုံမတ်ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အရှေ့)
တုမ်အုန်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
တုမ်အုန်းရွာ (Tonohn)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယောင်ပလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၆၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 3059
NGC 3059 သည် ကရိနာ ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၈၃၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ တွင် ဂျွန် ဟာရှယ်မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
စက်ခေါင်းစက်ရုံ (အင်းစိန်)
စက်ခေါင်းစက်ရုံ (အင်းစိန်)သည် ဒီဇယ်စက်ခေါင်း၊ လူစီးတွဲနှင့် ကုန်တွဲများ မွမ်းမံထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် အတွက် မြန်မာ့ မီးရထား၊ စက်မှုနှင့်လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဌာန မှဖွင့်လှစ်ထားသော စက်ရုံကြီး ၃ ရုံအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ စက်ရုံခွဲများအလိုက် ပြင်ဆင်ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ကာယဉာဏ လုပ်သားပေါင်း (၉၆၅)ဦးတို့သည် လုပ်ငန်းသဘာဝအရ ဖွဲ့စည်းထားသည့် စက်ရုံခွဲများတွင် တာဝန်များ ခွဲဝေ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
စက်ခေါင်းစက်ရုံ (အင်းစိန်) သည် မြန်မာ့မီးရထားသမိုင်းတွင် ပထမဆုံး တည်ဆောက်ခဲ့သော စက်ရုံကြီးတစ်ရုံဖြစ်ပြီး ၁၈၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ရာ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ် ပြီးစီးခဲ့သည်။ စက်ရုံ၏တည်နေရာမှာ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ အင်းစိန်မြို့နယ်အတွင်း ၊ ရန်ကုန် - အင်းစိန် မော်တော်ကား လမ်းမကြီး၏ အနောက်ဘက်၊ တစ်ဖာလုံခန့်အကွာနှင့် ရန်ကုန် - ပြည် ရထားလမ်းရှိ အင်းစိန်ဘူတာ၏ အနောက်ဘက် ရထားလမ်း အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ စက်ရုံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ (၂၃.၁) ဧကရှိသည်။ (၁၉၈၃) ခုနှစ် မေလတွင် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့စက်ရုံ အကျယ်အဝန်းအား (၃.၆၈) ဧက တိုးချဲ့ခဲ့ရာ စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ (၂၆.၇၈) ဧက ရှိလာသည်။
စက်ရုံတည်ဆောက်ပြီးစတွင် ပုံသွန်းရုံ၊ တွင်ရုံ၊ စက်တည်ရုံ၊ ပန်းပဲရုံ နှင့် စက်ဆင်ရုံများ ပါဝင်သော အလုပ်ရုံခွဲ (၅)ရုံရှိခဲ့ရာ၊ (၁၉၂၈)ခုနှစ်မှ (၁၉၃ဝ) ခုနှစ်အတွင်း စက်ရုံခွဲ (၁ဝ)ရုံအထိ တိုးချဲ့ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက ဗုံးဒဏ်ကို အလူးအလဲခံခဲ့ရပြီး စက်ရုံအဆောက်အဦးနှင့် စက်ကရိယာများ ချို့ယွင်းပျက်စီး ခဲ့ရသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံးပြီးနောက် ပြန်လည်ထူထောင်ချိန်တွင် ဖြည့်တင်းရန် လိုအပ်သော စက်ကိရိယာများ တပ်ဆင်နိုင်ရေးအတွက် ဆင်းမလား စီမံကိန်းကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ရေးဆွဲခဲ့ပြီး စက်ရုံပေါင်း(၁၁)ရုံ၊ အလုပ်သမားပေါင်း (၁၆ဝဝ)ခန့်ဖြင့် (၁၉၄၅)ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
စစ်မဖြစ်ပွားမီအချိန်က အသုံးပြုခဲ့သော စက်ခေါင်းအရန်ပစ္စည်းများ အများအပြားကို ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ မှာယူ အသုံးပြုခဲ့ရသည်။ စစ်ပြီးခေတ်မှစ၍ ရေနွေးငွေ့ စက်ခေါင်းများအတွက် လိုအပ်သော အရန်ပစ္စည်းများကို စက်ရုံ၌ပင် အမျိုးအစားပေါင်း (၂ဝဝဝ) ခန့်အထိ ထုတ်လုပ်အစားထိုးသုံးစွဲပြီး မမှာလျှင် မဖြစ်သည့် ပစ္စည်းများကိုသာ ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ မှာယူသုံးစွဲခဲ့သည်။
မြန်မာ့မီးရထားသည် စစ်ကြိုခေတ်၌ ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်း (၃၆၅)လုံးဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများ ကိုဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်းများ ပြင်ဆင်မွမ်းမံထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းများနှင့် တွဲများ ပြင်ဆင်မွမ်းမံမှု လုပ်ငန်းနှစ်မျိုးစလုံးကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်သွားရန် ဖြစ်သည်။ (၁၉၁၁)ခုနှစ်တွင် မြစ်ငယ် စက်ရုံကို တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သဖြင့် တွဲပြုပြင် တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများကို မြစ်ငယ်သို့ ပြောင်းရွေ့ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ (၁၉၅၈) ခုနှစ်တွင် ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်း (၂၉၇)လုံး ကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများကို အချိန်တိုတိုနှင့် ထိရောက်လျင်မြန်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးကို ရည်ရွယ်၍လည်းကောင်း၊ ရေနွေးငွေ့ စက်ခေါင်းတွင်အသုံးပြုရမည့် လောင်စာစရိတ်သည် တဖြည်းဖြည်း ကြီးမြင့်လာသည်နှင့်အမျှ လောင်စာစရိတ် သက်သာစေရန်အတွက် ရည်ရွယ်၍လည်းကောင်း၊ အသုံးပြု သက်တမ်းကြီးရင့်ပြီး ဖျက်သိမ်းရသည့် ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်း၏နေရာတွင် အစားထိုးအသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်၍ လည်းကောင်း၊ (၁၉၅၈)ခုနှစ်တွင် ဒီဇယ်စက်ခေါင်း (၆)လုံးကို ပြင်သစ်နိုင်ငံ အယ်စသွန်ကုမ္ပဏီမှ ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၎င်းစက်ခေါင်းများကို ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းပိုင်းတွင် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့မှစတင် ပြေးဆွဲခဲ့သည်။
သက်တမ်းကြီးရင့်ပြီး ဖျက်သိမ်းရမည့် ရေနွေးငွေ့စက်ခေါင်းများ၏နေရာတွင် အစားထိုးရန် ဒီဇယ် စက်ခေါင်းများကို ဝယ်ယူဖြည့်တင်းလာခဲ့ရာ လက်ရှိမြန်မာ့မီးရထားတွင် ဒီဇယ်လျှပ်စစ် စက်ခေါင်း (၂၆၂)ခေါင်း၊ ဒီဇယ်ဟိုက်ဒရောလစ်စက်ခေါင်း (၁၃၆)ခေါင်း၊ စုစုပေါင်း ဒီဇယ်စက်ခေါင်း (၃၉၉)ခေါင်း ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
အလုပ်ရုံခွဲများ
စက်ခေါင်းစက်ရုံ၊ အင်းစိန်တွင် လက်ရှိ လုပ်ငန်းသဘာဝအပေါ် မူတည်၍ အောက်ပါအတိုင်း စက်ရုံခွဲ (၁၉)ရုံ ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
လုပ်ငန်းတာဝန်များ
စက်ခေါင်းစက်ရုံ (အင်းစိန်)သည် အောက်ပါလုပ်ငန်းများကိုဆောက်ရွက်လျက်ရှိသည်။
စက်ခေါင်းပြုပြင်ဆောင်ရွက်မှု
စက်ခေါင်းစက်ရုံ(အင်းစိန်)တွင် (၁၉၈၁-၁၉၈၂) ခုနှစ်မှစ၍ ဒီဇယ်စက်ခေါင်းများ အကြီးတန်း ပြင်ဆင်ခြင်းလုပ်ငန်းနှင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း လုပ်ငန်းများကိုစတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ ပထမအဆင့် တွင် သက်တမ်းထက်ဝက်ကျော် အသုံးပြုခဲ့ပြီး စွမ်းအားကျဆင်းနေသည့် စက်ခေါင်းများအား အင်ဂျင်အသစ် တပ်ဆင်၍ စွမ်းအားပြန်လည်မြှင့်တင်ခြင်း၊ ဒုတိယအဆင့်တွင် မတော်တဆမှုများကြောင့် ဖျက်သိမ်းရမည့် အခြေအနေတွင်ရှိသော ဒီဇယ်စက်ခေါင်းများအား ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း၊ တတိယအဆင့်တွင် နိုင်ငံခြားမှပစ္စည်းများမှာယူပြီး ပြည်တွင်းတွင် စုစည်းစနစ်ဖြင့် အသစ်တည်ဆောက်တပ်ဆင်ခြင်း၊ စတုတ္ထအဆင့်တွင် နိုင်ငံခြားမှ သံထည်ကုန်ကြမ်း ပစ္စည်းများနှင့် ဘိုဂီ၊ ဒီဇယ်အင်ဂျင်စသော ပစ္စည်းများကို ဝယ်ယူပြီး ပြည်တွင်းတွင် အောက်ခံသံဘောင်မှအစ ဒီဇယ်စက်ခေါင်း တစ်ခေါင်းလုံးအသစ် တည်ဆောက်ခြင်း လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် အဆင့်ရှိသော စက်ရုံတစ်ရုံ ဖြစ်သည်။
စက်ခေါင်းစက်ရုံ(အင်းစိန်)တွင် ဒီဇယ်စက်ခေါင်းတစ်လုံးအသစ် တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပြန်လည် တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် သက်တမ်းဝက် ပြင်ဆင်ခြင်းအတွက် အချိန်ကာလအားဖြင့် အလုပ်လုပ်ရက်ပေါင်း ၅၅-ရက် (နှစ်လခွဲ)၊ စွမ်းအားမြှင့်တင်ခြင်းနှင့် အကြီးတန်းပြင်ဆင်ခြင်းအတွက် အလုပ်လုပ်ရက်ပေါင်း ၄၅-ရက် (နှစ်လ) အတွင်း ပြီးစီးအောင် ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။
ပြည်တွင်း၌ကိုယ်ပိုင်ဒီဇယ်လျှပ်စစ်စက်ခေါင်း အသစ်တည်ဆောက်ခြင်း
ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီး၏လမ်းညွှန်ချက်အရ မြန်မာ့မီးရထားအနေဖြင့် စက်ခေါင်းနှင့် တွဲများကို ပြုပြင်ဆောင်ရွက်ရာမှ မိမိကိုယ်ပိုင်အခြေခံဖြင့် အသစ်တည်ဆောက်သွားနိုင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ရန်၊ စက်ခေါင်းတည်ဆောက်ရာတွင် ကိုယ်ပိုင်ဒီဇိုင်း မရှိသေးပါက မိမိအသုံးပြုနေသော စက်ခေါင်းများထဲမှ သင့်လျော်လွယ်ကူသည့် စက်ခေါင်းအမျိုးအစားကို တည်ဆောက်ရန် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့တည်ဆောက်ရာတွင် လိုအပ်သော အရန်ပစ္စည်းများကို နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများနှင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ မိမိစက်ရုံမှ ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း အစရှိသည့် ပြည်တွင်းအားကို အသုံးချရန်ဖြစ်ပြီး၊ မဖြစ်မနေ ပြည်ပမှဝယ်ယူရန် လိုအပ်သောပစ္စည်းများကို ပြည်ပမှဝယ်ယူသွားရန်ဖြစ်သည်။ ကနဦးအစီအစဉ်အနေ ဖြင့် အင်းစိန်၊ စက်ခေါင်းရုံတွင် ပထမဦးဆုံးစမ်းသပ်တည်ဆောက်သည့် ကိုယ်ပိုင်စက်ခေါင်း D-၁၂ဝဝ-ဝ၁ ဒီဇယ်လျှပ်စစ်စက်ခေါင်းကို ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး၊ ဒုတိယကိုယ်ပိုင်စက်ခေါင်း D-၁၂ဝဝ-ဝ၂ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂ဝဝ၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် အောင်မြင်စွာ တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။
ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးနှင့် ဒုတိယဝန်ကြီး(၁)တို့၏ လမ်းညွှန်ချက်အရ CAT-၃၅ဝ၈ G အင်ဂျင်အသစ်ဖြင့် စက်ခေါင်းအသစ် (၆)ခေါင်း တည်ဆောက်မှုကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်စွာ တည်ဆောက် ပြီးစီးခဲ့သည်။
နဂါးတွင်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
နဂါးတွင်းရွာ (Nagartwin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ပေါက်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၁၀၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံစွယ်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကံစွယ်ရွာ (Kanswei)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဝါယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၇၀ ဦး၊ မ ၂၅၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်စတုံးရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
လွယ်စတုံးရွာ (Loisatone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈၇ ဦး၊ မ ၁၃၆၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ျားကြီးရွာ၊ လကျာ်းကြီး
လက်ျားကြီးရွာ၊ လကျာ်းကြီး
အာဖရိကရှိ ရေကန်ကြီးများ
အဖရိကရှိ ရေကန်ကြီးများ သည် အရှေ့အာဖရိကအက်ကြောင်းဒေသ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အက်ကြောင်းလွင်ပြင်ရှိ အစိတ်အပိုင်းရှိ ကန်များ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်များတွင် ဗစ်တိုးရီးယားကန်လည်း ပါဝင်သည်။ ဗစ်တိုးရီးယားကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထုထည်နှင့် အနက်အားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့် ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မာလဝီကန်သည်လည်း ဧရိယာအားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှစ်ခုမြောက်အကြီးဆုံး သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့်ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စုပေါင်းလိုက်မည်ဆိုပါက ၎င်းကန်များတွင် ရေသည် 31,000 km3 (7400 cu mi)  ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် ဘိုင်ကယ်ကန် သို့မဟုတ် မြောက်အမေရိကရှိ ကန်များထက် ပိုမိုများပြားသည့် ပမာဏ ဖြစ်သည်။ ၎င်းအရေအတွက်သည် ဤကမ္ဘာဂြိုဟ်၏  မအေးခဲသည့် ရေမျက်နှာပြင်၏ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်။ အာဖရိက၏ အက်ကြောင်းရှိ ကန်ကြီးများသည် ရှေးယခင်ကတည်းက သက်ရှိများ မှီတင်းနေထိုင်ခဲ့ရာ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ငါးမျိုးစိတ်၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ထိုဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည်။
အာဖရိကကန်ကြီးများ တည်ရှိသည့်ကန်များတွင် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ၊ ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံ၊ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၊ ကင်ညာနိုင်ငံ၊ မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ၊ မာလဝီနိုင်ငံ၊ ရဝမ်ဒါနိုင်ငံ၊ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၊ တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံနှင့် ယူဂန်ဒါနိုင်ငံ တို့ ဖြစ်သည်။
အာဖရိကကန်ကြီးများ ရှိရာဒေသ
အာဖရိကတိုက်ရှိ ကန်ကြီးများရှိရာဒေသတွင် အသုံးပြုမှုအများဆုံးဘာသာစကားမှာ Swahiliဘာသာစကား ဖြစ်သည်။ ဤဘာသာစကားကို တန်ဇန်းနီးယား၊ကင်ညာ၊ ယူဂန်ဒါ၊ ရဝမ်ဒါနှင့် ကွန်ဂိုနိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံတော်ဘာသာစကား သို့မဟုတ် တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကားအဖြစ် အသုံးပြုသည်။
မြင့်မားသည့် လူဦးရေသည် ခန့်မှန်းခြေ ၁၀၇ သန်းရှိပြီး ထိုဒေသအတွက် စိုက်ပျိုးရေးအသုံးချမှုသည် ထိုဒေသကို နိုင်ငံငယ်များအဖြစ် တစ်စုတစ်စည်းတည်း ဖြစ်စေသည်။ ထိုနိုင်ငံများတွင် အင်အားအရှိဆုံး နိုင်ငံများမှာ ဘူဂန်ဒါ၊ Bunyoro, ရဝမ်ဒါ၊ Burundi တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ ရေကန်များ
ဦးမဲကုန်းရွာ၊ ကညင်ဆိုင်
ဦးမဲကုန်းရွာ၊ ကညင်ဆိုင်
ငှက်ဆတ်ဗိုက်ဖြူ
ငှက်ဆတ်ဗိုက်ဖြူ (Serilophus lunatus) ကို တရုတ်နိုင်ငံနှင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအချို့တွင် တွေ့ရှိရတတ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
သံချပ်ကာ
ဥရောပတိုက်တွင် နပိုလီယန်စစ်ပွဲများပြီးသည့် တိုင်အောင် စစ်သင်္ဘောများကို အမြောက်ကျည်ဆန်ဒဏ်ခံနိုင်စေရန် နှစ်ပေအထူရှိသော ဝက်သစ်ချသားတို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်လာခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၁၉ ရာစုနှစ်အလယ်ခေတ်လောက်ရောက်သောအခါ အမြောက်ကျည်ဆန်များသည်ယခင်ကထက်ပိုမိုပြင်း ထန်လာသည့်အတွက် စစ်သင်္ဘောများကို သံချပ်ကာများဖြင့်မဆောက်လုပ်လျှင် မဖြစ်သည့်အခြေသို့ ဆိုက်ရောက်လာလေသည်။
သံချပ်ကာသမိုင်းကိုပြန်ကြည့်လျှင် ၁၈ဝ၅ ခုနှစ်၌အင်္ဂလန်ပြည်တွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတစ်ဦးက ရှေးခေတ် စစ်သူရဲကောင်းတို့ဝတ်ဆင်ခဲ့သော ချပ်ဝတ်တန်ဆာ၏ သဘောကိုမှီး၍သံချပ်ကာစစ်သင်္ဘောဆောက်လုပ်နိုင်မည့် နည်းကိုကြံစည်ထုတ်ဖော်ခဲ့ဘူး၏။ သို့သော်ထိုအကြံအစည်မှာ အကောင်အထည်မပေါ်ခဲ့ပေ။
လုတ်ကန်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
လုတ်ကန်းရွာ (Lokekan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ လွိုင်ကုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်ကုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၇ ဦး၊ မ ၁၀၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
သံချပ်ကာ
၁၈၅၅ခုနှစ်သို့ရောက်မှပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် လက်တွေ့အောင်မြင်သော သံချပ်ကာစစ်သင်္ဘောများကို စတင်တည်ဆောက်နိုင်လာသည်။ ထို့ပြင် ပြင်သစ်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ဆောက်လုပ်သော ပထမဆုံး သံချပ်ကာစစ်သင်္ဘော သုံးစင်းကို ရုရှတို့နှင့် တိုက်ခိုက်ရန်ကရိုင်မီးယားစစ်ပွဲသို့ ရှေးဦးစွာစမ်းသပ်ပို့လွှတ်လိုက်သည်။ ထိုသံချပ်ကာ စစ်သင်္ဘောသုံးစင်းသည်ကိုက် ရဝဝ မှပစ်ခတ်သော အမြောက်ကျည်ဆန်ဒဏ်ကို သုံးနာရီတိုင်တိုင် ခံခဲ့ရသော်လည်းဆိုလောက်အောင်ပျက်စီးခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
အမေရိကန်နိုင်ငံပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားစဉ် ကလည်း မော်နီတာနှင့်မာရီမက်အမည်ရှိသည့် သံချပ်ကာစစ်သင်္ဘောနှစ်စင်းယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ကြရာ နှစ်စင်းစလုံးအမြောက်ကျည်ဆန်တို့၏ဒဏ်ကို ကောင်းစွာခံနိုင်ရည်ရှိပုံကို တွေ့ရသောကြောင့်သံချပ်ကာ၏ အကျိုးရှိပုံကိုသိလာကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ စစ်သင်္ဘောများတွင်သံချပ်ကာများကို အများအပြားတပ်ဆင် အသုံးပြုလာကြလေသည်။
လုတ်ကန်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံချပ်ကာ
စစ်သင်္ဘောများတွင်ပထမဆုံးအသုံးပြုသည့် သံချပ်ကာများကိုချွတ်သံဖြင့်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် နောင်သော်သေနပ်အမြောက်စသည့်လက်နက်များက တစ်နေ့တစ်ခြား ပြင်းထန်လာသည့်အတွက် ချွတ်သံဖြင့် ပြုလုပ်သည့်သံချပ်ကာများကို နောက်ဆုံးတွင်မသုံးနိုင်တော့ပဲ ထိုထက်မာ၍ခံနိုင်ရည်ရှိသည့် သံများကိုကြံစည်ပြုလုပ် ကြရပြန်လေသည်။ သံချပ်ကာများတိုးတက်ခိုင်ခံ့ လာသည်နှင့်အမျှ အမြောက်ဆန် များကလည်း ထိုသံချပ်ကာများကိုဖောက်ထွင်းပစ်ခတ်နိုင်အောင်တိုးတက်ပြင်း ထန်လာသည်။ ဤနည်းဖြင့် အမြောက်ဆန်များကို ပြင်းထန်သည်ထက် ပြင်းထန်အောင် တိုးတက်လုပ်ကိုင်လာသလောက်သံချပ်ကာများကိုလည်း တစ်နေ့တစ်ခြား ခိုင်မာသည်ထက်ခိုင်မာအောင် ပြုပြင်လုပ်ကိုင်လာကြရာနောက်ဆုံးတွင် သံချပ်ကာများကို ကရိုမီယန်အနည်းငယ်ရောစပ်ထားသော နစ်ကယ်သံမဏိဖြင့် လုပ်ကိုင်သည့်နည်းကိုတွေ့လာကြ သည်။
အဆိုပါသံမဏိမှခေတ်မှီသောစက်၊ ခေတ်မီသောနည်းများဖြင့် အထူးတလည် ပြုလုပ်ရရှိသော သံချပ်ကာတို့မှာ အလွန်ပင်ခိုင်ခံ့၏။ မည်မျှခိုင်ခံ့သည့်သံချပ်ကာမျိုးဖြစ်စေကာမူ အနီးကပ်တိုက်ပွဲ မျိုးဖြစ်လျှင်ကား အလွန်ပြင်းထန်သော ခေတ်ပေါ်အမြောက်ကျည်ဆန်များကိုခံနိုင်ရည်မရှိပေ။ သို့သော် ယခုခေတ်စစ်ပွဲများတွင် စိုးရိမ်လောက်အောင် အနီးကပ်တိုက်ပွဲများလည်းဖြစ်ပွားခဲ့ပေသည်။ ယခုခေတ်စစ်သင်္ဘောကြီးများတွင် သံမဏိသံချပ်ကာ များကို ရေအောက်သို့ ငါးပေလောက် ရောက်အောင်အထိ ကာရံတပ်ဆင်ထားကြသည်။ သင်္ဘောအလယ်ပိုင်းတွင် သံချပ်ကာများသည် ၁၂ လက်မမှ၁၈ လက်မအထိထူတတ်၍ ဦးနှင့်ပဲ့ပိုင်းတွင်အနည်းငယ်ပါးတတ်သည်။ သင်္ဘောဝမ်းတွင်း၌ လည်း သံမဏိသံချပ်ကာများဖြင့် ကန့်လန့်ဖြတ်၍ ကာရံတပ်ဆင်ထားလေ့ရှိရာ သင်္ဘောသားများအခန်း၊ စက်ခန်းနှင့်ခဲယမ်းမီး ကျောက်များထားရာအခန်းများသည်သံချပ်ကာသေတ္တာထဲတွင် ထည့်ထားသည်နှင့်မခြားအလွန်ပင်လုံခြုံလှ ပေသည်။
နောက်ဆုံးပေါ်စစ်သင်္ဘောကြီးအချို့တွင်တပ်ဆင်ထားသော သံချပ်ကာများမှာ နှစ်ပေအထိပင် ထူသည်ဟုသိရလေသည်။ စစ်သင်္ဘောများတွင်ရှိသောအမြောက်စင်များကိုလည်း အထူးကာကွယ်ရန်အရေးကြီးသည့်အတိုင်း အထူဆုံးသံချပ်ကာများဖြင့်ကာကွယ်ထားတတ်သည်။
ရေတပ်ဆိုင်ရာစစ်သင်္ဘောနှင့်အမြောက်စင်များတွင် သာမဟုတ်၊ ကြည်းတပ်များတွင်အသုံးပြုကြသည့်အမြောက် ကျည်ကာအမြောက်စင်နှင့်တကွ သံချပ်ကာ မော်တော်ကား၊ သံချပ်ကာမီးရထား၊ သံချပ်ကာတင့်ကားများ၌လည်း ယခုအခါသံချပ်ကာများကိုအကျိုးရှိစွာ အနှံ့အပြား အသုံးပြုလျက်ရှိကြ၏။ သို့သော်ဤသံချပ်ကာများမှာ စစ်သင်္ဘောတွင်အသုံးပြုသောသံ ချပ်ကာမျိုးလောက် မထူကြချေ။ လက်နက်နှင့်တိုက်ခိုက်နည်းများ တိုးတက်ပြောင်းလဲ လာခြင်းကြောင့် စစ်သင်္ဘောကုန်းပတ်များကိုလည်း တစ်မျိုး တစ်မည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲပေးခဲ့ရသည်။ ရှေးက စစ်သင်္ဘော များတွင် အပေါ်ဘက်မှကျရောက်သည့် ဘေးအန္တရာယ်များနည်းပါးခဲ့သည်။ ထိုကြောင့်ကုန်းပတ်များကို သံချပ်ကာအပါးစားနှင့်ပင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြ၏။ သို့သော် ပြီးခဲ့ သော ပထမကမ္ဘာစစ်ပွဲမှစ၍ အဝေးမှပစ်ခတ်၍သော်လည်းကောင်း၊ လေယာဉ်ပျံများဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း သင်္ဘော ကုန်းပတ်များကို မကြာခဏထိမှန်နိုင်သည့်အတွက် ယခုခေတ် စစ်သင်္ဘောများတွင်သင်္ဘောကုန်းပတ်ကိုခံနိုင်ရည်ရှိသည့် သံချပ်ကာအထူစားများဖြင့်ဆောက်လုပ်ထားကြရလေသည်။
ကန်ဇွန်းချောင်း
ကန်ဇွန်းချောင်း
ကြာလဲဒိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကြာလဲဒိုးရွာ(Kyarledoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကော့လူဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကော့လူဒိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၆၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကျီးကုန်းရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အရှေ့)
မကျီးကုန်းရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အရှေ့)
လဒန်ကထောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
လဒန်ကထောင်ရွာ(Ladanhkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ပုံအင်ခူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၄၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖိုးပန်းခက်ရွာ၊ လက်ျားကြီး
ဖိုးပန်းခက်ရွာ၊ လကျာ်းကြီး
အီးစီဂျီ
အီလက်ထရို ကာဒီယိုဂရပ်ဖီ (electrocardiography) သို့မဟုတ် အီးစီဂျီ - ECG ဆိုသည်မှာ အချိန်ကာလ တစ်ခုအတွင်း နှလုံး၏ လှုပ်ရှားမှု ပုံသဏ္ဌာန်ကို ခြေလက်များ နှင့် ရင်ဘတ်ကို ကြိုးများဖြင့် ချိတ်ဆက်ကာ စက္ကူပေါ်တွင် အပူဓာတ်ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်လှိုင်းတွန့်ပုံများအား အဓိပ္ပာယ်ပြန်ဆိုခြင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုသို့ အဓိပ္ပာယ် ပြန်နိုင်ရန် အတွက် အီလက်ထရုတ်များကို အရေပြားပေါ်တွင် တွဲချိတ်ထားပြီး ပြင်ပမှ ကိရိယာဖြင့် ဆစ်ဂနယ်လှိုင်းများကို ဖမ်းယူရသည်။ ထိုသို့ ခန္ဓာကိုယ်ကို ခွဲစိတ်ရန် မလိုဘဲ နှလုံးလှိုင်းများ ဖမ်းယူခြင်းကို အီးစီဂျီ ECG သို့မဟုတ် အီးကေဂျီ EKG (ဂျာမန် အခေါ်ဝေါ်) ဟု ခေါ်လေ့ ရှိသည်။
အီလက်ထရို-ကာဒီယို-ဂရပ်ဖီ ဆိုသည်မှာ ဂရိဘာသာစကား အီလက်ထရို (လျှပ်စစ်) ကာဒီယို (နှလုံး) နှင့် ဂရပ်ဖ် (ရေးသားရန်) စသည့် စကားတို့မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်စကားပြော နိုင်ငံများတွင်လည်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများမှ အီးအီးဂျီ နှင့် မရောထွေးစေရန် အတွက် ရံဖန်ရံခါ အီးကေဂျီဟု ရေးသားလေ့ ရှိသည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် အီးစီဂျီကို ရောဂါရှာဖွေရန် နှင့် သုတေသနပြုလုပ်ရန် အတွက် လူသားတို့၏ နှလုံးကို တိုင်းတာရန် သုံးလေ့ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း သုတေသန လုပ်ငန်းများတွင်မူ တိရစ္ဆာန်များကိုလည်း အီးစီဂျီ ရိုက်လေ့ ရှိသည်။
အီးစီဂျီပြုလုပ်ခြင်းဖြင့်သိနိုင်သော အချက်များ
အီးစီဂျီပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အောက်ပါအချက်များကိုသိရှိနိုင်သည်။
လျှပ်စီးအရ နှလုံး၏အခန်းများ
thumb နှလုံးသည် ခန္ဓာဗေဒအရ အခန်း (၄)ခန်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော်လည်း လျှပ်စီးကြောင်းဖွဲ့စည်းပုံအရ အခန်း(၂)ခန်းဟုသာ သတ်မှတ်သည်။ သွေးဝင်ခန်း(၂) ခုမှ လျှပ်စီးပတ်လမ်းနှင့် သွေးလွှတ်ခန်း(၂)ခုမှ လျှပ်စီးပတ်လမ်းဟူ၍ (၂)ခုသာခွဲခြားထားပြီး ၎င်းအပေါ်နှင့်အောက် အခန်းများကို အရွတ်ပြားဖြင့် ပိုင်းခြားထားသဖြင့် လျှပ်စီး မဖြတ်နိုင်ချေ။ တစ်ခုတည်းသော လျှပ်စီးဖြတ်နိုင်သောနေရာမှာ ဝင်ထွက်ခန်းကြားလျှပ်စီးထုံး (AV node) နှင့်ဆက်လျက် ရှိသော Bundle of His ဟုခေါ်သော လျှပ်စီးကြိုးထုံး သာဖြစ်သည်။
နှလုံးလျှပ်စီးပတ်လမ်ကြောင်း
ထိုနောက် လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း ၃ ခုဖြာထွက်ပြီး AV node ထံသို့ စီးဝင်သည်။ ဗယ်ဘက်သွေးဝင်ခန်းဆီသို့ လမ်းကြောင်းတစ်ခု ခွဲဖြာ၍ လျှပ်စီးများ ပို့ပေးသည်။ ၎င်းလမ်းကြောင်းကို Bachmann bundle ဟုခေါ်သည်။
ဗယ်ဘက်သို့ ဖြာခွဲသွားသော လမ်းကြောင်းတွင် သွေးလွှတ်ခန်းကြားကြွက်သားအကန့်ကို ထောက်ပံ့သော လျှစ်စီးလမ်းကြောင်းငယ်ကို ပထမဦးစွာခွဲပေးပြီးနောက် ရှေ့နှင့်နောက်လမ်းကြောင်း (၂)ခု (anterior and posterior fascicles) ခွဲကာ ဗယ်ဘက်သွေးလွှတ်ခန်းရှိ လျှပ်စီးကွန်ယက်အမျှင်များ (Purkinje fibers) များနှင့်ချိတ်ဆက်ကာ ဗယ်ဘက်သွေးလွှတ်ခန်းတစ်ခုလုံးကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။
နှလုံးလျှပ်စီးကူးခြင်းနှင့်ဆိုင်သော သက်ရှိတည်ဆောက်ပုံများ (Cells)
အဓိကအားဖြင့် ဆဲလ်များကို အောက်ပါအတိုင်း (၃)မျိုး ခွဲခြားထားသည်။
စတင်လှုံ့ဆော် ထိန်းချုပ်နိုင်သောဆဲလ်များ (Pacemaker cells)
pacemaker cells များသည် နှလုံးခုန်မှုကို စတင်ရန်နှင့် ထိန်းချုပ်ရန် အဓိကလုပ်ဆောင်ပေးသည်။ ၎င်းတို့ကို SA node, AV node နှင့် Purkinje fibers များတွင်အများဆုံးတွေ့ရသည်။ နှလုံး၏ လျှပ်စီးကြောင်းကို စတင်ထုတ်လုပ်ပေးသော မီးစက်ကြီးနှင့်တူသည်။ SA node သည် အခြား pacemaker cells များအပေါ် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ထားပြီး ၎င်း၏ စီးချက်အတိုင်း နှလုံးကို ခုန်စေသည်။ ကျန် Pacemaker cells များသည် SA node ၏ အချက်ပြမှုအတိုင်း အလုပ်လုပ်ကြရသဖြင့် တီးဝိုင်းများရှေ့တွင် အချက်ပေးထိန်းချုပ်ပေးသော Band master နှင့် အလားတူပေသည်။ ပုံမှန်အခြေအနေများတွင် SA node/ Sinus node ၏ စည်းချက်အတိုင်း နှလုံးခုန်ရသဖြင့် ထိုစည်းချက်ကို Sinus rhythm ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။
နှလုံးအတွင်းရှိ မည်သည့်ဆဲလ်မဆို pacemaker အဖြစ် လှုံဆော်ဆောင်ရွက်နိုင်သော်လည်း SA/sinus node မှ လွှမ်းမိုးချေဖျက်ထားသည်။ ထို့ပြင် နှလုံးကြွက်သားများ၏ effective refractory period (အကျိုးရှိသော တုံ့ပြန်မှုမရှိသည့်အချိန်အပိုင်းအခြား) ကလည်း ပုံမှန်မဟုတ်သော လှုံ့ဆော်မှုများကို တားဆီးပေးသည်။
အာရုံကြောဆိုင်ရာလှုံ့ဆော်မှုများသည် Pacemakers များအပေါ်သက်ရောက်မှု ရှိသဖြင့် နှလုံးခုန် မြန်ခြင်း၊ နှေးခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ဥပမာ၊ ကြောက်ရွံ့၊ ထိတ်လန့်ချိန်တွင် နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း။
လျှပ်ကူးဆဲလ်များ (Conducting Cells)
pacemakers များသည် မီးစက်နှင့်တူပါက conducting cells (လျှပ်ကူး) များသည် ဝါယာကြိုး/မီးကြိုးများနှင့်တူသည်။ နှလုံးကြွက်သားဆဲလ်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု လက်ဆင့်ကမ်း၍ လျှပ်ကူးပေးနိုင်သော်လည်း Conduction cells များလောက် မမြန်ဆန်ချေ။ လျှပ်ကူးဆဲလ်များသည် နှလုံးညှစ်သော အလုပ်တာဝန်တွင်မပါဝင်ကြဘဲ လျှပ်စီးကြောင်းများကို အမြန်ဆုံးသယ်ဆောင်ပေးသော အလုပ်ကိုသာ လုပ်ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို လျှပ်စီးလမ်းကြောင်းများဖြစ်သော သွေးဝင်ခန်းလမ်းကြောင်း (၃)နှင့်၎င်းမှ ထက်ခွဲသော ဗယ်ဘက်လျှပ်စီးလမ်းကြောင်း၊ သွေးလွှတ်ခန်းလမ်းကြောင်းများဖြစ်သော ညာနှင့်ဗယ်ခွဲဖြာခြင်းနှင့် ၎င်းဗယ်ဘက်မှထပ်ခွဲသော ရှေ့နောက်လမ်းကြောင်းများအပြင် Purkinje fibers နေရာများတွင် တွေ့ရှိရသည်။
နှလုံးကြွက်သားများ (Cardiac Myocytes)
နှလုံးကြွက်သားများသည် နှလုံးကို ကျုံ့ညှစ်ပေးသော အဓိကကြွက်သားများဖြစ်သည်။ တနည်းအားဖြင့် လျှပ်စစ်စွမ်းအားမှ စက်မှုစွမ်းအားသို့ ပြောင်းလဲပေးသော ဆဲလ်များဖြစ်ကြသည်။ နှလုံးညှစ်ချိန် cardiac contraction နှင့် လျှပ်စီးလှုံ့ဆော်မှုကြောင့်ဖြစ်သော Depolarization သည် တချိန်တည်း မဖြစ်ဘဲ Depolarization သည် contraction ထက်စော၍ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နှလုံး
ကြက်ရိုးပြင်ရွာ၊ ကြက်ရိုးပြင်
ကြက်ရိုးပြင်ရွာ၊ ကြက်ရိုးပြင်
ကျွန်းဘိုပင်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးလာချောင်း
ငါးလာချောင်း
ငလိုင်ရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ပင်ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိမ်ဝါခရော့ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
နိမ်ဝါခရော့ရွာ(Neinwarhkayawt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ပုံအင်ခူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၃၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်ဝိုင်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြစိန်းရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
မြစိန်းရွာ (Myasein)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ မြရိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၈၀ ဖြစ်သည်။
တောင်ချေရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
တောင်ချေရွာ (Taungchay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လယ်ယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်ယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၅၁ ဦး၊ မ ၂၃၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
မြစိန်းရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ချေရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အသေးစားနှင့်အလတ်စားလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်
အသေးစားနှင့်အလတ်စားလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (Small & Medium Enterprises Development Bank Ltd; အတိုကောက် SME-Development Bank )သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘဏ်ရုံးချုပ်ကို အမှတ်(၂၉၈)၊ အနော်ရထာလမ်းနှင့် ဝါးတန်းလမ်းထောင့်၊ လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ဖွင့်လှစ်ထားသည်။၂၀၂၂ စာရင်းများအရ နေပြည်တော်ကောင်စီ နယ်မြေနှင့် ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး ၁၀ခု၌ ဘဏ်ခွဲပေါင်း၂၆ ခုဖွင့်လှစ်ထားသည်။
ဘဏ်သမိုင်းကြောင်း
အသေးစားနှင့်အလတ်စားလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်က မြန်မာ့စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် ( Myanmar Industrial Development Bank – MIDB) အမည်ဖြင့် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် ဘဏ်ဖြစ်သည်။  နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့  ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏ လမ်းညွှန်ချက်အရ မြန်မာ့စက်မှုလက်မှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဗဟို ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး မြင့်အောင်၊ မြန်မာ့စက်မှုလက်မှုဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သန်းတို့က ဖွင့်ခဲ့သောဘဏ်ဟုလည်း ရည်ညွှန်းသည်။  မြန်မာ့စက်မှုလက်မှု့ ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် (MIDB) ရုံးချုပ်ကို  ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးတင်ဦးက ၁၉၉၆ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်းဖြင့် လုပ်ငန်းများစတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ ဘဏ်လုပ်ငန်းများကို နိုင်ငံတော်မှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းပါဝင်သော ( Semi- Government Bank) ဘဏ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်မှ စတင်၍ ရှယ်ယာရှင်များမှ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသော ဒါရိုက်တာ အဖွဲ့ဝင်များမှ စီမံခန့်ခွဲမှုပြုလုပ်၍၂၀၁၂ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ရက်နေ့တွင်  အသေးစားနှင့် အလတ်စားစက်မှုလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် ( Small and Medium Industrial Development Bank – SMID Bank)အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၁ ရက်နေ့တွင်  အသေးစားနှင့်အလတ်စား လုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ် ( Small and Medium Enterprise Development Bank – SMED Bank)  အဖြစ်လည်းကောင်း အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က အသေးစားနှင့်အလတ်စားလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်လီမိတက် အားဘဏ်လုပ်ငန်းလိုင်စင်ခွင့်ပြုသည့်နေ့ကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့ဟု ဖော်ပြသည်။ SMED ဘဏ်နယက အဖြစ် ဦးခင်ရွှေ၊ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒေါ်စန်းစန်းရီ ၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌများအဖြစ် ဦးသွင်မြင့်မောင်၊ ဦးဇေယျာညွန့်နှင့် ဦးဇေသီဟ တို့ကတာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်သည်။
၂၀၂၁ဖေဖော်ဝါရီနောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်
၂၀၂၁ ကာလနောက်ပိုင်းတွင် စစ်ကောင်စီက ဘဏ်တာဝန်ရှိသူအချို့ အား  နိုင်ငံခြားငွေဝင်ရောက်လာမှု၊ ငွေထုတ်ယူမှုများနှင့်ပတ်သက်၍  အရေးယူမှုများရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ
၁၀၈တောင်ဘုရား (ဂမုန်းပေါင်းစေတီတော်)
ပုသိမ်မြို့အနီး ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်မှ ၄မိုင်အကွာ ထိန်တပင်ကျေးရွာအနီးတွင် သွားရောက်ဖူးမြော်နိုင်သည်။ ၎င်း ကန်ကြီးထောင့်ဖလုံးအိုင် (၁၀ဂ)တောင် ဂမုန်းပေါင်း တစ်ထောင်စေတီတော်ကို ဆရာတော်ဦးဉာဏောဒယ တည်ထားကိုးကွယ်ထားပြီး အများပြည်သူများလွပ်လပ်စွာ လာရောက်ဖူးမြော်နိုင်သည်။ ပုသိမ်မြို့မှလာလျှင် ကန်ကြီးထောင့်မြို့မှ ဘဲဂယက်ရွာ သို့သွားကာ ဘဲဂယက်မှတဆင့် ထိန်တပင်ကျေးရွာအနီးတွင် ဖူးမြော်နိုင်သည်။
ဆရာတော်ဦးဉာဏောဒယ သည် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားသော ဆရာတော်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး သက်တော်ကြီး ဝိဇ္ဇာရဟန်းတစ်ပါးသည်။ ၎င်းဂမုန်းပေါင်းစေတီတော်တွင် ဆရာတော်ဦးဉာဏောဒယ သဒ္ဓိတင်ထားသော အန္တရာယ်ကင်းအဆောင်များနှင့် ဆရာတော်ပုံပါဆွဲကြိုးများကိုလည်း ဝယ်ယူရရှိနိုင်သည်။ ပုသိမ်မြို့သို့ရောက်လျှင် မဖြစ်မနေဖူးမြော်သင့်သော တန်ခိုးကြီးစေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည့်အပြင် ဆရာတော်ဦးဉာဏောဒယကိုလည်း ဖူးမြော်နိုင်သည်။ ယခုတွင်မူ ဆရာတော်၏ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့် mask တပ်ပြီး စနစ်တကျဖူးမျော်ရသည်။
၎င်းဂမုန်းပေါင်းစေတီတော်သည် ဝင်္ဂဘာကဲ့သို့တည်ဆောက်ထားပြီး အထပ်ပေါင်းများစွာတည်ရှိသည်။ ဂမုန်းပေါင်းစေတီတော် အနီးတွင် ဖာလုံနတ်ရေကန်တည်ရှိပြီး ၎င်းရေကန်အား ဖာလုံနတ်နှင့် ၎င်း၏သမီးတော် ၃ပါးက စောင့်ရှောက်သည်ဟုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။ ဖာလုံနတ်ရေကန်သည် အကျယ်အားဖြင့် ၃ဧကခန့်ရှိပြီး ရေများမှာလည်း အလွန်ကြည်လင်ပါသည်။ ၎င်းရေကန်တူးဖော်စဉ်က လှေတစ်စင်း တူးဖော်ရရှိပြီး ၎င်းလှေကိုလည်း ဖာလုံနတ်ရေကန်အတွင်းတွင် ထားရှိသည်။ ဒေသခံများ၏ အဆိုအရ ၎င်းနတ်ရေကန်တည်ရှိရာနေရာသည် တစ်ချိန်က ပင်လယ်ဖြစ်သည်ဟုလည်း ပြောဆိုကြသည်။
ဖာလုံနတ်ရေကန်၏ အနီးတွင် ဉာဏ်တော် ပေ၂၀ခန့်ရှိသော မနုသီဟခြင်္သေ့၏ ရုပ်တုကိုလည်းတည်ထားကိုးကွယ်ထားသည်။ နေ့လယ်စာအတွက် ဘုရားပွဲဈေးတန်းတွင် စားသောက်ဆိုင်များ ရှိသကဲ့သို့ ဓမ္မဒါန ထမင်းစားရုံတွင်လည်း နေ့စဉ်အလှူရှင်များ၏အလှူတော်များကြောင့် ဆရာတော်ကြီး၏ မေတ္တာထမင်း၊ သိဒ္ဓိဟင်းတို့ကိုသုံးဆောင်နိုင်သည်။ ဂမုန်းပေါင်းစေတီတော်မှအပြန်တွင် ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်ရှိ လောကမှန်ကူစေတီတော်ကိုလည်း ဝင်ရောက်ဖူးမြော်နိုင်သည်။
ကိုးကား
ဆရာတော်ကြီး၏ မိန့်ဆိုချက်များ
ဘုရားဖူးများ၏ကိုယ်တွေ့ ဇာတ်လမ်းများ