cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကြံပင်
နုန်းမြေသည် ကြံစိုက်ရန် အထူး သင့်လျော်၍ မြစ်ကမ်းရိုး၊ ချောင်းကမ်းရိုးတလျှောက်ရှိ၊ မြေစေးနုန်းမြေနက်များမှာ အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ မြေစေနုန်းမြေများတွင် ကြံစိုက်ပျိုးလိုပါက ရေထုတ်မြောင်းများရှိဖို့ လိုအပ်သည်။ ကြံစိုက်ပျိုးရာ၌ အနာအဆာကင်း၍ မျက်ကွယ်ပါသော မည်သည့်အပိုင်းအဆစ်ကိုမဆို စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ အဖျားပိုင်းရှိ အဆစ်များတွင် ရှစ်ဆစ်မှ ဆယ်ဆစ်တို့သည် မျိုးအတွက် အသင့်တော်ဆုံး ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကြံစိုက်ပျိုးသည့်အချိန်မှာ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ မတူချေ။ အောက်မြန်မာနို်င်ငံတွင် ချောင်းကမ်းပါးများ၌ဖြစ်စေ၊ ကုန်းမြေများ၌ဖြစ်စေ၊ မိုးနှောင်းမိုးလို ကြံပင်များ သောက်သုံးနိုင်စေရန် တော်သလင်းလပြည့်မှ သီတင်းကျွတ် လပြည့်တိုင်အောင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ပျဉ်းမနားနယ်၌ နတ်တော်လ၊ ပြာသိုလများလောက်တွင် စတင် စိုက်ပျိုးကြ၍ တစ်ခါတစ်ရံ တပေါင်းလတိုင်အောင် စိုက်ကြသည်။ ရေသွင်းပေးနိုင်သော ဒေသများတွင်မူ တပေါင်းလကို ကြံပင်စိုက်ရန် အကောင်းဆုံးအချိန်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ကြံခင်းမြေကို တတ်နိုင်သမျှ နက်အောင် ထယ်ထိုးပေးလျှင် အထူးကောင်းမွန်သည်။ နွားချေးကို အမှုန့်ချေလျက် ကြံပင်စိုက်သည့် အတန်းလိုက် ချပေးပါက ကြံပင်များသန်စွမ်းသည်။ နွားချေးမှုန့်ကို ဤနည်းအတိုင်း ကြံပင်များ ကြီးမြင့်လာသည့်တိုင်အောင် နှစ်ကြိမ်သုံးကြိမ် စသည်ဖြင့် လိုသလို ချပေးသင့်သည်။ အခြားမြေဩဇာကောင်းများမှာ နှမ်းဖတ်၊ ဝါစေ့ဖတ်၊ မြေပဲဖတ်နှင့် ကြက်ဆူစေ့ဖတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ သို့ရာတွင် ကြံစိုက်သည့်နည်းလမ်းတို့သည် ကြံစိုက်သည့် အချိန်ကဲ့သို့ပင် အမျိုးမျိုး နေရာဒေသအလိုက် ကွဲပြားကြသည်။
ကြံစိုက်သည့်အချိန်မှ ၁၀ လ ၁၂ လခန့် ကြာလျှင် ကြံဖြတ်ယူရန် သင့်တော်ပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် ကြံသကာနှင့် သကြားချက်ရန်အတွက်မူ ၁၂ လ လောက်ထားပြီးမှ ဖြတ်ယူလျှင် ပို၍ကောင်းသည်။ ကြည့်ရှုပြုစုကောင်းပါက မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြေတစ်ဧကလျှင် ကြံချောင်းရေ ၁၀၀၀၀ မှ ၂၀၀၀၀ အထိ ထွက်နိုင်ကြောင်း သိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အညာကြံ၊ ကြံနက်၊ ကိုင်းကြံ၊ ကျောက်ကောင်းကြံ စသည်ဖြင့် အမျိုးပေါင်းများစွာ ရှိသော်လည်း အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးရန်ကောင်းသော မြန်မာကြံမျိုးကောင်းနှစ်မျိုးမှာ ပျဉ်းမနားကြံနီနှင့် တောင်ငူကြံဝါတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပျဉ်းမနားကြံသည် မိုးပါးသော မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း၌ အထူးဖြစ်ထွန်း၍ တောင်ငူကြံဝါမှာ မိုးများသော မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းနှင့် ရေသွင်းပေးနိုင်သော ဒေသများတွင် သင့်လျော်သည်။ သို့သော် တောင်ငူကြံဝါသည် အပင်လဲ၍ ပေါက်တတ်သည်ကို သတိပြုရမည်။
အထက်ပါကြံများအပြင် ယခုအခါ နိုင်ငံခြားမှ ရရှိသော ကြံမျိုးများစွာကိုလည်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးကြရာ ကောင်းစွာဖြစ်ထွန်းကြောင်း တွေ့ရသည်။ နိုင်ငံခြားကြံမျိုးများအနက် ပီ၊ အို၊ ဂျေ (၂၈၇၈)နှင့် ပီ၊ အို၊ ဂျေ (၂၇၂၇)တို့သည် ကြံချောင်းအရေအတွက်၌လည်းကောင်း၊ သကြားအထွက်၌လည်းကောင်း များစွာကောင်းမွန်သဖြင့် ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားမှာပင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နေကြပြီ ဖြစ်သည်။ ကွိုင်ဗာတူးကြံမျိုးကိုလည်း စိုက်ပျိုးလျက် ရှိကြပေသည်။
တူမြောင်းရွာ၊ ကျီးနှစ်ပင်
တူးမြောင်းကျေးရွာ သည် ဖျာပုံခရိုင် ဖျာပုံမြို့နယ်တွင်တည်ရှိသည်။ ကျီးနှစ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျီးနှစ်ပင်၊ ကျုံဝါး၊ တူးမြောင်းကျေးရွာများ ပါဝင်သည်။
မြစ်နားရွာ
ကိုးကား
မြစ်နားရွာ
ကော့ဟသော်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကော့ဟသော်ရွာ(Kawthathaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ခရစ်ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရစ်ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၁၇၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၉၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိဿလင်ရွာ၊ မိဿလင်
မိဿလင်ရွာ၊ မိဿလင်
ဝက်လဟာရွာ၊ ဝက်လဟာ
ဝက်လဟာရွာ၊ ဝက်လဟာ
အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း
အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း (Oxford University Press, OUP) သည် အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်၏ တက္ကသိုလ်ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော တက္ကသိုလ်ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် ကိမ်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းနောက် ဒုတိယသက်တမ်းအရှည်ဆုံးလည်းဖြစ်သည်။  ဤလုပ်ငန်းသည် အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်၏ ဌာနတစ်ခုဖြစ်၍ တက္ကသိုလ် ဒုတိယအဓိပတိက ခန့်အပ်သော တက္ကသိုလ်ဆရာ (၁၅) ဦးဖြင့် စီမံထိန်းကျောင်းကြ၍ ၎င်းတို့ကို "ပုံနှပ်လုပ်ငန်း ကိုယ်စားလှယ်များ" အဖြစ်လည်း သိရှိကြလေသည်။ ကိုယ်စားလှယ်များတွင် အတွင်းရေးမှူးဆိုသူ ထားရှိပြီး ၎င်းက ဦးဆောင်၍ OUP ၏ အလုပ်အမှုဆောင်ချုပ်နှင့် အခြားတက္ကသိုလ် အဖွဲ့အစည်းများအတွက် အဓိကကိုယ်စားလှယ်တော်အဖြစ် ထမ်းရွက်သည်။ အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းသည် ၁၇ ရာစုကတည်းကပင် အပြောင်းအလဲများစွာမရှိသည့် အုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံတည်တစ်ခု ရှိခဲ့ကြလေသည်။. လုပ်ငန်းသည် အောက်စဖို့ဒ်မြို့၊ ဂျဲရစ်ခို အတွင်းဆင်ခြေဖုံး၊ ဆမ်းမားကောလိပ်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်၊ ဝေါလ်တန်လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
ဖော့ဒေါ့ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဖော့ဒေါ့ဂါးရွာ(Hpawtdawtgar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ရှန်ခိုးဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၃၃ ဖြစ်သည်။
အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း
ဖော့ဒေါ့ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းလှရွာ
မင်းလှရွာ
ကျုံဝါးရွာ၊ ကျီးနှစ်ပင်
ကျုံဝါးရွာ၊ ကျီးနှစ်ပင်
ငလုံးစု (အောက်)ရွာ၊ ငလုံးစု
ငလုံးစု (အောက်)ရွာ၊ ငလုံးစု
ယင်လပ် ရှင်နာဝပ်
ယင်လပ် ရှင်နာဝပ် (Yingluck Shinawatra; ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร) သည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ အမျိုးသမီးနိုင်ငံရေး သမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ၂၈ ဦးမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ ယခင်က စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူမသည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေခုံရုံးမှ ဝန်ကြီးချုပ်နေရာမှ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်အာဏာကို စစ်တပ်မှ သိမ်းယူခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဖြူထိုင်းပါတီမှ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူး ဖယ်ရှားခံရသော တတိယမြောက်ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။
ချင်းမိုင်မြို့တွင် မွေးဖွားပြီး ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကင်တပ်ကီပြည်နယ် တက္ကသိုလ်မှ မဟာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ကာ ရိုးရိုးဘွဲ့နှင့် မဟာဘွဲ့ နှစ်ခုစလုံးအတွက် အထူးပြုသည့် ဘာသာမှာ အများပြည်သူဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲ့ရေး ဘာသာရပ် ဖြစ်သည်။ ယင်လပ်သည် အစ်ကိုဖြစ်သူ ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတွင် အမှုဆောင် ဝန်ထမ်းတစ်ဦးအနေဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခု အတွင်းတွင် အိုးအိမ် ကုမ္ပဏီ အက်စ်စီ အဆက် (SC Asset) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး မိုဘိုင်းဖုန်း ဝန်ဆောင်မှု ကုမ္ပဏီဖြစ်သော အက်ဒ်ဗန့် အင်ဖိုဆားဗစ်စ် ၏ အုပ်ချုပ်မှု ဒါရိုက်တာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန် အတွင်းမှာပင် သူမ၏ အစ်ကိုဖြစ်သူ ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်သည် စစ်အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခြင်း ခံရသည်။ ထို့ပြင် တရားရုံးမှ အာဏာအလွဲသုံးစားမှုဖြင့် အပြစ်ရှိကြောင်း စီရင်ချက် ချသော အခါတွင် ပြည်ပတွင် တိမ်းရှောင်နေခဲ့သည်။
၂၀၁၁ မေလတွင် သက်ဆင် နှင့် နီးစပ်သော ပါတီတစ်ခုဖြစ်သည့် ပွေ့ထိုင်း ပါတီ (Pheu Thai) က ယင်လပ်အား ၂၀၁၁ ထိုင်းရွေးကောက်ပွဲတွင် ၎င်းတို့ပါတီအား ကိုယ်စားပြု၍ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင် အရွေးခံမည့်သူဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ပွေ့ထိုင်းပါတီက လွှတ်တော် ရာထူး နေရာ ၅၀၀ တွင် ၂၆၃ နေရာ အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် ယင်လပ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာမည့်သူ ဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရချိန်၌ သူမ၏ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု သက်တမ်းမှာ သီတင်း ၆ ပတ်မျှသာရှိသေးသည်။
ဘဝအစနှင့်ပညာရေး
ယင်လပ်မှာ လိုဝပ်ရှင်နာဝပ်ထရာနှင့် ရင်ဒီရမ်မီဝမ်တို့၏ သားသမီး ၉ ယောက်မှ အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ဖခင်မှာ စီးပွားရေးသမားဖြစ်ကာ ချင်းမိုင်ဒေသကိုယ်စားပြု အမတ်တစ်ယောက်လည်းဖြစ်သည်။ ချင်းမိုင်၏ ယခင်အုပ်ချုပ်သူမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူလည်း ဖြစ်သည်။ ချင်းမိုင်တွင်ပင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။
၁၉၉၃ တွင် ရှင်နာဝပ်ထရာကုမ္ပဏီ၏ အရောင်းနှင့် ဈေးကွက်ဌာနတွင် အလုပ်သင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒါရိုက်တာတစ်ယောက်ဖြစ်လာသည်။ ထို့မှနေ၍ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်လာပေသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်​ရေးဘဝ
သူ့တွင် အတူ​နေခင်ပွန်း အနုဆွန် အမွန်းချက်နှင့်ရ​သော သားတစ်​ယောက်ရှိသည်။ အနုဆွန်မှာ ချာရွန် ပုတ်ဖန်လုပ်ငန်းစု၏ အုပ်ချုပ်​ရေးအဖွဲ့ဝင်နှင့် အမ်လင့်ခ်​အေးရှား ​ကော်ပို​ရေးရှင်း၏ မန်း​နေဂျင်းဒါရိုက်တာဖြစ်သည်။ ယင်လပ်၏ညီမဖြစ်သူ ရာဝပါ ဝမ်ဆဝတ်သည် ယခင်ဝန်ကြီးချုပ် ဆွမ်ချိုင် ဝမ်စဝတ်၏ ဇနီးဖြစ်သည်။
ဖြူထိုင်းပါတီ တည်​ထောင်ခြင်း
ထိုစဉ်က အုပ်ချုပ်ဆဲ ပြည်သူ့စွမ်းအားပါတီမှ ထိပ်ပိုင်း​ခေါင်း​ဆောင်များကို ထိုင်းနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေတရားရုံးမှ​နေ၍ ၂၀၀၈ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ရက်​နေ့တွင် နိုင်ငံ​ရေးလှုပ်ရှားမှု၅နှစ်တားမြစ်လိုက်သည်။ ထို့​ကြောင့် ပြည်သူ့စွမ်းအားပါတီအမတ်များမှာ ဖြူထိုင်းပါတီကို ထူ​ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ ယင်လပ်ကို ပါတီ​​ခေါင်း​ဆောင်အဖြစ် ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ သို့​သော် သူက ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ရန် ဆန္ဒမရှိဘဲ စီးပွား​ရေးကိုသာ တိုးချဲ့လို​ကြောင်း​ပြောကာ ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ယွန်ယု ဝီချီဒစ်မှာ ပါတီ​​ခေါင်း​ဆောင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် အ​မေရိကန်တို့၏ သံတမန်​ရေးရာများ ​ပေါက်ကြားလာမှုတွင် ပါဝင်လာမှုအရ ၂၀၀၉ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ၉ရက်​နေ့တွင် ယခင်ဒုဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သကဲ့သို့ သက်ဆင်၏ရင်းနီးသူလည်းဖြစ်သည့် ဆွန်ပွန်မှ အ​မေရိကန်သံအမတ် အီရစ်ဂျွန်ကို ​ပြောကြားသည်မှာ သက်ဆင်အ​နေဖြင့် ညီမဖြစ်သူယင်လပ်ကို ဖြူထိုင်းပါတီအတွင်း ​နေရာကြီးတွင် ရရန် မ​မျှော်မှန်း​ကြောင်းနှင့် နည်းလမ်းရှာ​ဖွေ​နေ​​ကြောင်း ​ပြောကြားခဲ့သည်။ သို့​သော် နိုဝင်ဘာ၂၅ရက်​နေ့စွဲဖြင့် ဆက်တိုက်ထွက်​ပေါ်လာ​သော ​ပေါက်ကြားမှုအရ သံအမတ်ကြီး၏ မှတ်သားထားမှုတွင် သူ့အ​နေဖြင့် ယင်လပ်နှင့်​တွေ့ဆုံစဉ်က ​ယင်လပ်ကပြောကြားသည်မှာ သူ့အ​နေဖြင့် ဖြူထိုင်းပါတီ၏ စစ်ဆင်​ရေး၊နည်းဗျူဟာနှင့် ရည်မှန်းချက်တို့တွင် ယုံကြည်မှုအပြည့်ရှိ​ကြောင်း မှတ်သားထားသည်။
၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ​ရေးဆန္ဒပြပွဲတွင် ရှပ်နီများကို ယင်လပ်၏ ဘဏ်အ​ကောင့်၈၆ခုထဲမှ ​ထောက်ပံ့ခဲ့​ကြောင်း အဘီစစ်အစိုးရမှ စွပ်စွဲခဲ့သည်။ သို့​သော် သူ့ကို ဥပ​ဒေ​ကြောင်းအရ ညှင်းဆဲခြင်းမရှိခဲ့​ပေ။ အထူးစုံစမ်းစစ်​ဆေး​ရေးဌာနမှ ​တွေ့ရှိချက်အရ ၂၈.၄.၂၀၀၉ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ခုနှစ်အတွင်း သူ၏ဘဏ်အ​ကောင့်တစ်ခုထဲသို့ ဘတ် သန်း၁၅၀ အပ်နှံခဲ့ပြီး ၁၆၆သန်းထုတ်ခဲ့သည်။
ဖြူထိုင်းပါတီ​ခေါင်း​ဆောင်
ယွန်ယုမှ သူ၏ပါတီ​ခေါင်း​ဆောင်​နေရာမှ နုတ်ထွက်ခြင်းကို ၂၀၁၀​နှောင်းပိုင်းတွင် ​ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့​နောက် ပါတီ​ခေါင်း​ဆောင်​နေရာအတွက် ပါတီတွင်း ​ဆွေး​နွေးငြင်းခုံလာကြသည်။​ရှေ့​ပြေး​ရေပန်းစား​နေသူ၂ဦးမှာ ယင်လပ်ရှင်နာဝပ်နှင့် မင်းကွမ် ဝန်ဆူဝမ်ဖြစ်သည်။ မင်းကွမ် ဝန်ဆူဝမ်မှာ ဝန်ကြီးချုပ် အဘီစစ်ဝိဇ္ဇာဇီဝ၏ အာဏာရပါတီဖြစ်​သော ဒီမိုကရက်ပါတီ​ခေါင်း​ဆောင်​သော အစိုးရကို အယုံအကြည်မရှိ​ကြောင်းအဆိုတင်ရာတွင် မ​အောင်မြင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။၂၀၁၁ခုနှစ် ​မေလ ၁၆ရက်​နေ့တွင် ဖြူထိုင်းပါတီမှ ယင်လပ်ကို ပါတီစာရင်း အချိုးကျကိုယ်စားပြုမှုစနစ်တွင် မဲ​ပေးခဲ့သည်။ သို့​သော် သူ့အ​နေဖြင့် ပါတီ​ခေါင်း​ဆောင်မလုပ်သကဲ့သို့ ပါတီ​၏အုပ်ချုပ်​ရေးအဖွဲ့တွင်လည်း မပါဝင်ခဲ့​​ပေ။​နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သက်ဆင်မှ ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သက်ဆင်မှ အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် အချို့က ယင်လပ်သည် သူ၏ ဆန်ခါတင်ဟု​ပြော​ကြောင်း၊သို့​သော် မဟုတ်​ကြောင်း၊သို့​သော် ယင်လပ်သည် သူ၏ ကိုယ်ပွားဟု​ပြောနိုင်​ကြောင်း၊​နောက်ထပ်အ​ရေးကြီးသည်မှာ ယင်လပ်မှာ သူ၏ညီမဖြစ်ကာ သူ့အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချ​ပေးနိုင်​ကြောင်း၊သူ့ကိုယ်စား လက်ခံသည်၊ငြင်းပယ်သည်ကို ​ပြောဆိုနိုင်​ကြောင်း ​ပြောကြားခဲ့သည်။
မဲဆွယ်ပွဲ
ဖြူထိုင်းပါတီမှာ "သက်ဆင်အ​တွေး၊ဖြူထိုင်းအလုပ်" (Thaksin thinks, Pheu Thai acts)ဟူ​သော ​ဆောင်ပုဒ်ဖြင့် မဲဆွယ်ခဲ့သည်။ ယင်လပ်၏ အဓိကမဲဆွယ်ပုံရိပ်မှာ ၂၀၀၈-၂၀၁၀ နိုင်ငံ​ရေးအကြပ်အတည်းများအကြား ပြန်လည်သင့်မြတ်​ရေးဖြစ်သည်။
​ရွေး​ကောက်ပွဲရလဒ်နှင့် အစိုးရဖွဲ့ခြင်း
​ပြင်ပစာရင်းများအရ ဖြူထိုင်းပါတီမှ ပါလီမန်​နေရာ၅၀၀တွင် ၃၁၀​နေရာအနိုင်ရခဲ့သည်။ သို့​သော် တရားဝင်ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ၂၆၅​နေရာအတွက် ၄၇% အနိုင်ရခဲ့သည်။ ပယ်မဲ​ပေါင်း ၃သန်းရှိခဲ့ပြီး ပြင်ပစာရင်းနှင့် တရားဝင်စာရင်းအကြား အကြီးမားဆုံး​သော ကွာဟမှုဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ပါတီတစ်ခုထဲမှ ​နေရာထက်ဝက်​ကျော် အနိုင်ရခြင်းမှာ ဒုတိယအကြိမ်ဖြစ်သည်။ ပထမအကြိမ်မှာ ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် သက်ဆင်က ထိုင်းရတ်ထိုင်းပါတီဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂအတွင်း​ရေးမှူးချုပ် ဘန်ကီမွန်းမှ ​ရွေး​ကောက်ပွဲရလဒ်များကို ကြိုဆိုခဲ့သည်။​ဒေါ်​အောင်ဆန်းစုကြည်မှလည်း ယင်လပ်ကိုချီးကျူးခဲ့ပြီး ​ရွေး​ကောက်ပွဲကို တရားမျှတ၍လွတ်လပ်သည်ဟု ​ထောပနာပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာ-ထိုင်း ဆက်ဆံ​ရေးကိုလည်း ပိုမို​ကောင်းမွန်လာရန် ​မျှော်လင့်​ကြောင်း ဆိုခဲ့သည်။"
ဝန်ကြီးချုပ် တာဝန် (၂၀၁၁-၂၀၁၄)
၂၀၁၁​ရွေး​ကောက်ပွဲအပြီးတွင် ထိုင်း​​အောက်လွှတ်​တော်မှ ဩဂုတ်လ၅ရက်​​နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အသစ်​ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ လွှတ်​တော်မှ အမတ်၅၀၀တွင် ၂၉၆​ယောက်မှ ယင်လပ်ကို မဲ​ပေးခဲ့ကြသည်။ ကန့်ကွက်မဲ၃မဲ၊ ကြကား​နေမဲ ၁၉၇မဲရှိခဲ့သည်။ ဒီမိုကရက်မှ အမတ်၄ဦးမှ ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။ ​ဩဂုတ်လ၈ရက်​နေ့တွင် အောက်လွှတ်​တော် ဥက္ကဋ္ဌမှ ဘုရင်ဘူမိဗလအား ယင်လပ်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အသစ်အဖြစ် ခန့်အပ်​ပေးနိုင်ရန် တင်ပြခဲ့သည်။ သူ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသည် ဩဂုတ်၅ရက်​နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။
သူ၏ ဝန်ကြီးများ​ကောင်စီကို ဩဂုတ်လ၉ရက်​နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ၁၀ရက်​နေ့တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ခဲ့ကြသည်။
ယင်လပ်အစိုးရ၏ အဓိကဝန်ကြီးများအဖြစ် ယခင်ပြည်ထဲ​ရေးအမြဲတမ်းအတွင်းဝန် ယွန်ယု ဝီချီဒစ်က ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီး၊   လုံခြုံ​ရေးနှင့် အိတ်ချိန်း​ကော်မရှင် အတွင်း​ရေးမှူးချုပ် သီရာချိုင်က ဘဏ္ဍာ​ရေးဝန်ကြီး၊ယခင် ကာကွယ်​ရေးအမြဲတမ်းအတွင်းဝန်  ယုသဆက်က ကာကွယ်​ရေးဝန်ကြီးများ အသီးသီးတာဝန်ယူကြသည်။ စစ်တမ်းများအရ အစိုးရကို စီးပွား​ရေးတိုးတက်မှုအတွက် မြင့်မားစွာ အဆင့်သတ်မှတ်ကြသည်။ ထို့အပြင် သူ့ကို အစ်ကိုဖြစ်သူ သက်ဆင်ထက် ပို၍သ​​ဘောကျ​​ကြောင်း ​တွေ့ရသည်။
၂၀၁၁ ​ရေကြီးခြင်း
၂၀၁၁ မိုးရာသီတွင် နှစ်၅၀အတွင်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ စံချိန်တင် အမြင့်ဆုံး မိုး​ရေချိန်​ရောက်ခဲ့ရသည်။ ​ယင်လပ်အစိုးရမတက်မီ တစ်ပတ်အလိုက နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ဇူလိုင်၃၁ရက်မှစ၍ ​ရေများကြီးခဲ့သည်။ ​မြောက်ပိုင်းမှ ​ရေကြီးမှုသည် ကျောက်ဖယားမြစ် ​ရေဆင်းမှ​နေ၍ အယုဒ္ဓယပြည်နယ်၊ဘန်​ကောက်​မြောက်ပိုင်းတို့သည် ​​အောက်တိုဘာလအရတွင် ​ရေနစ်မြုပ်ကုန်ကြသည်။ နှစ်​ပေါင်း၅၀အတွင်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဆိုးဆုံး ​ရေကြီးမှုဖြစ်ခဲ့သည်။ ယင်လပ်က ​ရေကြီးမှု ဗဟို​စောင့်ကြည့်​ရေးနှင့် ကယ်ဆယ်​ရေးကို ဩဂုတ်လအလယ်ပိုင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ဩဂုတ် ၁၂ရက်မှစပြီး ​ရေမြုပ်ရာ ​ဒေသများသို့ သွား​ရောက်ခဲ့သည်။ ယင်လပ်က ​​ရေနုတ်​မြောင်းတည်​ဆောက်မှုအပါအဝင် ရေကြီးမှုကာကွယ်​ရေး နှစ်ရှည်စီမံကိန်းများကို လုပ်​ဆောင်ရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ အတိုက်အခံ အဘီစစ်နှင့် စစ်တပ်​ခေါင်း​ဆောင်များက အ​ရေး​ပေါ်အ​ခြေအ​နေ​ကြေညာရန် ယင်လပ်ကို​ပြောကြားခဲ့သည်။ အ​ရေး​ပေါ်အ​ခြေအ​နေ​ကြေညာခြင်းဖြင့် စစ်တပ်တွင် အုပ်ချုပ်​ရေးအာဏာရလာမည်ဖြစ်သည်။ ​နောက်ဆုံး အ​ရေး​ပေါ်အ​ခြေအ​နေမှာ အဘီစစ်လက်ထက် ၂၀၁၀ခုနှစ်က အစိုးရဆန့်ကျင်​ရေးများကို ဖြိုခွဲရာတွင်ဖြစ်သည်။ ယင်လက်က ဤသည်မှာ ​ရေကြီးမှုကို ထိန်းချုပ်ရန် နည်းလမ်း​ကောင်းမဟုတ်​ကြောင်းဆိုကာ အ​ရေး​ပေါ်အ​ခြေအ​နေ​ကြေညာရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ထိုအစား ၂၀၀၇ခုနှစ် သဘာဝ​ဘေးကာကွယ်​ရေးနှင့် ​လျှော့ချ​ရေးအက်ဥပ​ဒေကို ထပ်မံမွမ်းမံခြင်းဖြင့် ​ရေကြီးမှုကာကွယ်​ရေးအတွင်း သူ၏အစိုးရကို ပို၍ အာဏာရ​စေသည်။
၂၀၁၃-၂၀၁၄
၂၀၁၃ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၉ရက်​နေ့တွင် လက်ရှိပါလီမန်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
၂၀၁၄ခုနှစ် တရားရင်ဆိုင်ခြင်း
၂၀၀၇ဖွဲ့စည်းပုံအ​​ခြေခံဥပ​​ဒေကို အ​ခြေခံကာ တာဝန်ရှိသူများကို အာဏာအလွဲသုံးစားမှု၊​ပေါ့​လျော့မှုဖြင့် စွဲချက်တင် ​ထောင်ချနိုင်သည်။
ဆန်စပါး​ကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်​ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် သူ့ကို အဂတိတိုက်ဖျက်​ရေး​အေဂျင်စီမှ စပါးအ​ပေါင်ခံမှုနှင့် ပက်သက်၍ စစ်​ဆေးခဲ့သည်။ သူ၏ ဝန်ကြီး​ဟောင်း၂ဦးကိုလည်း စစ်​ဆေးကာ ဆယ်စုနှစ်ကြာ ​ထောင်ချခဲ့သည်။
၂၀၁၄ခုနှစ် ​မေလ၈ရက်​နေ့တွင် အမျိုးသားအဂတိတိုက်ဖျက်​ရေး​ကော်မရှင်မှ ဆန်စပါးကိစ္စတွင် အကျင့်ပျက်ခြစားသည်ဟုဆိုက စွဲချက်တင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာ ၂၈ရက်​နေ့တွင် ထိုင်းဥပ​ဒေပြုလွှတ်​တော်မှ သက်​သေ ၇၂ဦးကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။၂၀၁၅ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၉ရက်​နေ့တွင် ပထမဆုံးကြားနာမှုကို စတင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ဇန်နဝါရီ ၁၅ရက်​နေ့တွင် ယင်လပ်ကို အမှုစစ်ခဲ့သည်။
အပိုလိုစီမံကိန်း
အပိုလိုစီမံကိန်းသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအမျိုးသားလေကြောင်းနှင့်အာကာသစီမံခန့်ခွဲရေး၏ ၁၉၆၈ နှင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်အတွင်း လကမ္ဘာသို့ လူသားများစေလွှတ်ရာတွင် အောင်မြင်ခဲ့သည့် တတိယမြောက် အရပ်ဖက် လူစီးအာကာသယာဉ်စီမံကိန်းဖြစ်သည်။ အပိုလို စီမံကိန်းသည် လကမ္ဘာသို့ခြေချသည့် လူသားသမိုင်းတွင် အရေးပါသည့် မှတ်ကျောက်များ တင်နိုင်ခဲ့သည်။ အပိုလို ၁ တွင် အဖွဲ့ဝင်များ မီးလောင်ပြီး သေဆုံးခဲ့ရသော်လည်း အပိုလို ၈ သည် လကမ္ဘာ၏ ပတ်လမ်းကြောင်းတွင် လှည့်ပတ်နိုင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံး အကာသယာဉ်ဖြစ်လာပြီး အပိုလို ၁၁ တွင် နီးလ် အမ်းစထရောင်တို့ ဦးဆောင်သောအဖွဲ့က လမျက်မှာပြင်ပေါ်တွင် ပထမဆုံးခြေချနိုင်ခဲ့သည်အထိ အောင်မြင်မှု ရှိခဲ့သည်။ အပိုလို စီမံကိန်းသည် လကမ္ဘာမှ ၈၄၂ ပေါင် (၃၈၂ ကီလိုဂရမ်) ရှိသော လကမ္ဘာကျောက်ခဲများကို ယူဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီး လကမ္ဘာ၏ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာသမိုင်းကို ပိုမိုနားလည်လာစေခဲ့သည်။
ယင်လပ် ရှင်နာဝပ်
၂၀၁၄ခုနှစ် တရားရင်ဆိုင်ခြင်း
၂၀၁၇ ဩဂုတ်၂၅ရက်​​နေ့တွင် အမိန့်ချမည့်ရက်မတိုင်မီတွင် ယင်လပ်မှာ ​ပျောက်ကွယ်သွားသည်။ ထို့​နောက် ဖမ်းဆီးဝရမ်းထုတ်ခံရပြီး သူ၏ပိုင်ဆိုင်​ငွေ 30,000,000 THB ကို သိမ်းယူခဲ့သည်။. သူ့ကို ​ထောက်ခံသူ ၃၀၀၀က တရားရုံးပြင်ပတွင် စု​ဝေးခဲ့ကြသည်။ သတင်းများအရ ယင်လပ်သည် နိုင်ငံအတွင်းမှ ထွက်​ပြေးတိမ်း​ရှောင်သွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပါတီတွင်းမှ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများအရ ယင်လပ်မှာ တစ်ပတ်မတိုင်ခင်က ဒူဘိုင်းသို့ ထွက်ခွာသွား​ကြောင်း သိခဲ့ရသည်။ ​နောက်ဆုံးအမိန့်ချချက်ကို ၂၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၁၇ သို့ ​ပြောင်းခဲ့သည်။
၂၇.၉.၂၀၁၇တွင် သူ့အ​နေဖြင့် ဆန်စပါး​ထောက်ပံ့ခြင်းအစီအစဉ်တွင် အပြစ်ရှိ​ကြောင်းနှင့် ​ထောင်ငါးနှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။
တရားဝင်ခရီးစဉ်များ
သူ၏ဝန်ကြီးချုပ်သက်တမ်းအတွင်း နိုင်ငံ​ပေါင်း၄၀​ကျော်ကို သွားလာခဲ့ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ယင်းနိုင်ငံများအကြား ချစ်ကြည်​ရေးတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ သူ၏ ရည်ရွယ်ချက်များထဲတွင် ကုန်သွယ်​ရေးတိုးမြှင့်ခြင်း၊ပြည်ပပို့ကုန်ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု တိုးမြှင့်ခြင်းနှင့် ​ရေအရင်းအမြစ်စီမံခန့်ခွဲ​ရေးတို့လည်း ပါဝင်သည်။
ဝမ်းဘဲအင်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နုံးကြီးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
နုံးကြီးရွာ (Nonegyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ကျဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၉ ဦး၊ မ ၃၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ယဆဲရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
နောင်ယဆဲရွာ (Nawngyase)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မိုင်းပျဉ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပျဉ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၃၄ ဦး၊ မ ၂၇၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိန်းကွေ့ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ပိန်းကွေ့ရွာ (Pingkwayt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ ပုန်းထွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုန်းထွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၀၇ ဦး၊ မ ၁၄၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျိုးဇက် ဂျော့ဖား
ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း အနိုင်နိုင်ငံတွင် စစ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များစွာ ရှိကြသည့်အနက် ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ အာဇာနည်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးမှာ ဂျိုးဇက်ဆေးဇားဂျော့ဖား ဆိုသူ စစ်သေနာပတိပင် ဖြစ်၏။ ဂျော့ဖားသည် ၁၈၅၂ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပီးရနီးနယ်၌ ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ ဖခင်မှာ ဝိုင်အရက်စည်လုပ်သူ လက်သမားဖြစ်၏။ ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် စက်မှုလက်မှုပညာသင်ကျောင်း၌ ပညာသင်ယူစဉ် ၁၈၇ဝ ပြည့်၌ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီတို့ စစ်ဖြစ်ကြရာ ကျောင်းမှထွက်၍ စစ်ထဲဝင်သည်။ ထိုစစ်ပွဲတွင် ပြင်သစ်တို့ အရေးရှုံး နိမ့်ရသည်ကို အသက် ၁၈ နှစ်ရွယ်မျှသာ ရှိသေးသော ဂျော့ဖားသည် အခဲမကျေ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ထိုစစ်ပွဲအပြီးတွင် ဂျော့ဖားသည် ပညာကို ဆက်လက်သင်ကြားရာ ၂ နှစ်အတွင်း အင်ဂျင်နီယာ ဖြစ်လာသောကြောင့် စစ်တပ် အင်ဂျင်နီယာတပ်စုတွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။ ပါရစ်မြို့ခံတပ်ကြီးကို တည်ဆောက်ရာတွင် ဂျော့ဖားလည်း အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ဂျော့ဖားသည် အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ်၌ ဗိုလ်ကြီး အဆင့်အတန်းသို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်း ခံရသည်။ ထိုနောက် သူ၏ ဇနီး ကွယ်လွန်သဖြင့် စိတ်ပြေလက်ပျောက်ဆိုသကဲ့သို့ အင်ဒိုချိုင်းနားသို့ ရွှေ့ပြောင်းသည်။ ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် ပါရစ်သို့ ပြန်လာပြီးလျှင် စစ်တပ် မီးရထားဌာန၌ အမှုထမ်းသည်။ ထိုနောက် ဗိုလ်မှူးဖြစ်လာသည်။ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်၌ တပ်မဟာ ဗိုလ်ချုပ်ဟူ၍ အဆင့်ဆင့် ရာထူးတိုးလာခဲ့သည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်၌ ကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်သောအခါ ဂျော့ဖားသည် ပြင်သစ်နှင့် မဟာမိတ် ၂ ဦးပေါင်း စစ်တပ်များ၏ စစ်သူကြီးဖြစ်လာသည်။ ထိုစဉ်က သူ၏ အမိန့်လွှာများတွင်ပါရှိသော 'ရဲဘော်တို့၊ ငါတို့ တိုက်စစ်ဆင်နေကြပြီ၊ ရှေ့သို့ တက်နိုင်သမျှ တက်ကြလော့၊ မတက်နိုင်လျှင်၊ သိမ်းပိုက်ပြီးနေရာကို လက် မလွတ်စေနှင့်၊ လက်လွှတ်ရလျှင် သေကြကုန်လော့' ဟူသော အမိန့်များသည်၎င်း၊ 'စနစ်ကျမှ အောင်မြင်သည်' ဟူသောဩဝါဒသည်လည်းကောင်း သူ၏ စစ်သည်တော်များအတွက် အဖိုးတန်စကားများ ဖြစ်ချေသည်။ဂျော့ဖားသည် စစ်သားတို့၏ ချစ်ကြောက်ရိုသေခြင်းကို ခံရသူ ဖြစ်ရာ စစ်သားများက သူ့အား ဖခင်ကြီးဂျော့ဖားဟုခေါ်ကြသည်။ ထိုစစ်သားကောင်း အာဇာနည်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ၁၉၃၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်သည်။
သမ္မတအိမ်တော် အဆောက်အဦး (ထိုင်ပေ)
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း မဟာမိတ်တပ်တို့၏ ဗုံးကျဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပျက်စီးခဲ့သည်။ စစ်ကြီးပြီးနောက် ထိုင်ဝမ်ပြည်နယ်မှူး ချန်ယိက ပြန်လည် ပြုပြင်ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ကွန်မင်တန်အစိုးရ တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ပွဲတွင် ရှုံးနှိမ့်ကာ ထိုင်ဝမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာပြီးနောက် ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ယင်းအဆောက်အဦးအား သမ္မတအိမ်တော်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်မှာ ယနေ့အထိတိုင် ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:သမ္မတ အိမ်တော်များ
ကျော်လင်း (ကလေးအထူးကုဆရာဝန်)
ပါမောက္ခဒေါက်တာကျော်လင်းသည် မြန်မာ ဦးနှောက်နှင့်အာရုံကြောဆိုင်ရာ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၂ ရက် မေလ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ဆေးပညာဘွဲ့ကို ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန် မှ ကလေးကျန်းမာပညာဘာသာရပ်ဂုဏ်ထူးဖြင့် ရရှိခဲ့ပြီး Royal College of Paediatrics and Child Health, UK မှ MRCPCH (UK) ဘွဲ့နှင့် FRCPCH ဘွဲ့များကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်နှင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တို့တွင် ရရှိခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ကလေးဦးနှောက်နှင့်အာရုံကြောရောဂါအထူးကုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်ကလေးဆေးရုံကြီး၊ ကလေးဦးနှောက်နှင့်အာရုံကြောရောဂါဌာနကို ဦးဆောင်တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံဆရာဝန်အသင်း၊ ကလေးကျန်းမာပညာအဖွဲ့၏ ၂၀၁၈-၂၀၂၂ သက်တမ်း ဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်သည်။ ။
သုတေသနစာတမ်းများ
ကလေးဦးနှောက်နှင့် အာရုံကြောရောဂါဆိုင်ရာ သုတေသနစာတမ်းများပြုစုခဲ့ပြီး စာတမ်းအချို့မှာ -
ကလေးကျန်းမာရေးပညာပေးခြင်း
ရေးသားခဲ့သော ကလေးကျန်းမာရေးပညာပေး ဆောင်းပါးအချို့မှာ -
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ) ကဏ္ဍ:၁၉၆၇ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:ပထမ မြန်မာများ
ဂျမ်းပြင် (အနောက်)ရွာ၊ ဝက်လဟာ
ဂျမ်းပြင်  (အနောက်)ရွာ၊ ဝက်လဟာ
စစ်ပေရွာ၊ သမိန်ထောကုန်းတန်း
စစ်ပေရွာ၊ သမိန်ထောကုန်းတန်း
အင်ရှန်ခိုးဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်ရှန်ခိုးဂါးရွာ(Inshanghkoegar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ရှန်ခိုးဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၃၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖေါင်ဆိပ်ရွာ၊ ဖေါင်ဆိပ်
ဖေါင်ဆိပ်ရွာ၊ ဖေါင်ဆိပ်
ရွာဟောင်းချောင်းရွာ
ရွာဟောင်းချောင်းရွာ
စဉ်းအိုးကွဲရွာ၊ မိဿလင်
စဉ်းအိုးကွဲရွာ၊ မိဿလင်
ဂျမ်းပြင် (အရှေ့)ရွာ၊ ဝက်လဟာ
ဂျမ်းပြင် (အရှေ့)ရွာ၊ ဝက်လဟာ
ကျွန်းကုန်းရွာ၊ ဥက္ကံ
ကျွန်းကုန်းရွာ (Kyunkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဥက္ကံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥက္ကံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၉ ဦး၊ မ ၁၈၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကုန်းဆုံ့ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ကုန်းဆုံ့ရွာ (Konehson)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နားမွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၆၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားမွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၄၂ ဦး၊ မ ၄၈၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
မွန်လှိုင်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
မွန်လှိုင်ရွာ(Munhlaing)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ခရစ်ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရစ်ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၁၇၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၉၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။ ဓမ္မစေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဟောင်းတောင်ရွာ၊ ငလုံးစု
အဟောင်းတောင်ရွာ၊ ငလုံးစု
ဌာပနာ
ဌာပနာဆိုသောစကားသည် ပါဠိမှ ဆင်းသက်လာသော စကားဖြစ်၏။ ပါဠိအမှန်ကား ဌပနာ ဖြစ်၏။ ဌပနာကိုပင် ဝါစာသိလိဖြစ်စေရန် ဌ၌အချထည့်၍ ဌာပနာဖြစ်လာသည်။ မြတောင်ဆရာတော် ဘုရားကြီး ရေးသားအပ်သော ပုဂံမြို့ ဘုရားတဆယ့်ခုနစ်ဆူ သမိုင်း၌ ပါဠိအတိုင်းဌပနဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပခုက္ကူမြို့ အဂ္ဂမဟာပဏိတ အရှင်နန္ဒဝံသစီရင်ရေးသားအပ်သော ပုဂံမြို့ ရွှေစည်းခုံ သမိုင်းသစ်ကျမ်း၌ ထပနာဟူ၍လည်းကောင်း ရေးသားသည်ကိုတွေ့ရ၏။ ဌဝမ်းဘဲ နှင့် ထဆင်ထူးကား အနက်အဓိပ္ပာယ်တူတူပင် ဖြစ်သည်။
ဌပနာ၏အနက်အဓိပ္ပာယ်ကား စေတီပုထိုးတည်ထားရာနှင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားဆင်းတုတော် တည်ထားရာဝယ် သင့်လျော်သောနေရာ၌ အမြတ်တနိုးကိုးကွယ်အပ်သောပစ္စည်းများနှင့် အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများကို အမြတ်တနိုးကိုးကွယ်ကြစေရန်၎င်း၊ မပျောက်မပျက်စေရန်၎င်း၊ အထိမ်းအမှတ်တစ်ခုအဖြစ် ကျန်ရစ်စေရန်၎င်း သိုမှီးသိမ်းဆည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အများအားဖြင့် ဌာပနာသောပစ္စည်းများကား ဘုရား ပစ္စက ဗုဒ္ဓါ၊ ရဟန္တာ၊ ပုထုဇဉ် သီလဝန္တဖြစ်သော ရဟန်း၊ စတြဝတေး မန်ဓာတ်မင်းတို့၏ သရီရဓာတ်တော်၊ ညှပ်ရိုးတော်၊ ဗောဓိပင်၊ ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်၊ ရဟန်းတို့အသုံးအဆောင် ပရိက္ခရာရှစ်ပါး၊ အခြားအသုံးအဆောင်များ၊ ပိဋကတ်တော် ဓမ္မက္ခန္ဓာများ၊ သျွှ ဌာန ပုံတော်များမှစ၍ ဘုရားဖြစ်တော်စဉ် ပုံတော်များ၊ ဘုရား လောင်းတော် ဖြစ်တော်စဉ်ပုံတော်များ၊ ဘုရားဒါယကာ ဒါယိကာမတို့ ဖြစ်စဉ်ပုံများ၊ လူတို့အသုံးအဆောင်များဖြစ်သည်။
ရှေးရှေးခေတ်ဌာပနာပုံ
ဌာပနာသော အလေ့အထမှာလည်း ယခုအခါမှ ဖြစ်ပေါ် လာသော အလေ့အထမဟုတ်၊ ကမ္ဘာရှည်ဝေး ရှေးရှေးအခါက ပင် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သော အလေ့အထဖြစ်သည်။
ဂေါတမဘုရားလောင်း နိယတဗျာဒိတ်ခံရာ ဒီပင်္ကရာ ဘုရားအစ ကဿပဘုရားအဆုံးရှိ နှစ်ကျိပ်လေးဆူသော ဘုရား တို့တွင် ဒီပင်္ကရာဘုရား၏ ဓာတ်တော်တို့ကို သုံးဆယ့်ခြောက် ယူဇနာမြင့်သောစေတီ၌ ဌာပနာသည်။ ကောဏညဘုရား၊ ဝိပဿီဘုရားတို့၏ ဓာတ်တော်တို့ကို ခုနစ်ယူဇနာမြင့်သော စေတီ၌၊ မင်္ဂလဘုရား၏ဓာတ်တော်တို့ကို ယူဇနာသုံးဆယ် မြင့်သောစေတီ၌၊ သုမနဘုရား၊ နာရဒဘုရား၊ သိဒ္ဓတ္ထဘုရားတို့ ၏ ဓာတ်တော်တို့ကို လေးယူဇနာမြင့်သောစေတီ၌၊ အနောမ ဒဿီဘုရား၏ ဓာတ်တော်တို့ကို နှစ်ဆယ့်ငါးယူဇနာမြင့်သော စေတီ၌၊ သုဇာတဘုရား၏ ဓာတ်တော်တို့ကို သုံးဂါဝုတ်မြင့် သော စေတီ၌၊ ပဒုမျွှရဘုရား၏ ဓာတ်တော်တို့ကို တစ်ဆယ့် နှစ်ယူဇနာမြင့်သော စေတီ၌၊ တိဿဘုရား၊ ဓမ္မမ္ဿီဘုရား၊ ပိယဒဿီဘုရား၊ သိခီဘုရားတို့၏ ဓာတ်တော်တို့ကို သုံးယူဇနာ မြင့်သော စေတီ၌၊ ကကုသန်ဘုရား၏ ဓာတ်တော်တို့ကို တစ်ဂါဝတ်မြင့်သော စေတီ၌၊ ကဿပဘုရား၏ဓာတ်တော်တို့ကို တယူဇနာမြင့်သော စေတီ၌ ဌာပနာသည်။
ရေဝတဘုရား၊ သောဘိတဘုရား၊ ပဒုမဘုရား၊ သုမေဓာ ဘုရား၊ ဖုဿဘုရား၊ အတ္ထဒ္ဿီဘုရား၊ ဝေ္ဿဘုရား၊ ကောဏ ဂုံဘုရားတို့၏ ဓာတ်တော်တို့ကို ဌပနာသော စေတီတိုက်ရိုက် အဆိုမရှိသော်လည်း၊ ထိုထိုအရပ်ဒေသသို့ ဓာတ်တော်ပျံ့နှံ့သည် ဟု အဆိုရှိသဖြင့် ရောက်ရာအရပ်၌ စေတီတည်၍ ဌာပနာသည် ဟု ယူဆရန်ရှိသည်။
မဇ္ဈိမဒေသခေတ်ဌာပနာပုံ
ဂေါတမဘုရားလောင်း တောထွက်တော်မူသောအခါ ပယ်အပ်သောဆံတော်ကို သိကြားမင်းယူ၍ တာဝတိံသာနတ် ပြည်ဝယ် သုံးယူဇနာမြင့်သော စူဠာမဏိစေတီ၌ ဌာပနာသည်။
ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူသောအခါ လက်ယာ အထက်စွယ်တော်နှင့် လက်ယာညှပ်ရိုးတော်တို့ကိုလည်း ယင်း စေတီ၌ပင် ဌာပနာသည်။ ရဟန်းပြုသောအခါ ဝတ်လဲတော်အစုံ ကို ဃဋိကာရဗြဟ္မာကြီးဟူ၍ အကနိဘြုံဝယ်တဆယ့်နှစ်ယူဇနာ မြင့်သော ဒုဿစေတီ၌ ဌာပနာသည်။
အသမ္ဘိန္နဓာတ်တော် ခုနစ်ဆူတို့တွင်၊ နဖူးသင်းကျစ်တော် ကို သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ ဌာပနာသည်။ လက်ဝဲညှပ်ရိုးတော်ကို ဗြဟ္မာ ပြည်၌ စေတီတည်၍ ဌာပနာသည်။ လက်ယာညှပ်ရိုးတော်ကို သီဟိုဠ်ကျွန်း ထူပါရုံစေတီ၌ ဌာပနာသည်။ စွယ်တော် လည်ရိုးတော်ကို သီဟိုဠ်ကျွန်း မဟိယဂင်္ဏစေတီ၌ ဌာပနာ သည်။ သွားတော်၊ ဆံတော်၊ မွေးညှင်းတော်၊ ခြေသည်းတော်၊ လက်သည်းတော်တို့ကို စကြဝဠာအဆက်ဆက်သို့ ဆောင်ယူ လျက် နတ်များကိုးကွယ်ကြ၏။ မှတ်ချက်။ ။(ဗုဒ္ဓဝင်ပါဠိတော်၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်ပါဠိတော် တို့၌ လည်ရိုးတော်မပါရှိသော်လည်း၊ မဟာဝင်၊ ထူပဝင်၊ နလာဋဓာတုဝင်၊ ဒါဌာဓာတုဝင်တို့၌ ပါရှိသောကြောင့် ထည့်သွင်းရေး သားလိုက်သည်။ ယင်းလည် ရိုးတော်၊ သွားတော်၊ ဆံတော်၊ မွေးညှင်းတော်၊ ခြေသည်းတော်၊ လက်သည်းတော်တို့ကို အသမ္ဘိန္နဓာတ်ဓာတ်တော်ဟု တိုက်ရိုက် အဆိုမရှိသော်လည်း၊ မကွဲမပြား ပကတိအတိုင်း တစ်သား တည်းတည်သော ဓာတ်တော်များဖြစ်၍ အသမ္ဘိန္နဓာတ်ဓာတ် တော်သို့ သွင်းယူသင့်သည်။)
သပိတ်တော်၊ တောင်ဝှေးတော်၊ သင်္ကန်းတော်တို့ကို ဝဇီရပြည် ၌၊ သင်းပိုင်တော်ကိ ကုလဃရမြို့၌၊ အပေါ်လွှမ်းအခင်းတော်ကို ကပိလဝတ်ပြည်၌၊ ဓမ္မကရိုဏ်ရေစစ်တော်၊ ခါးပန်းကြိုးတော် တို့ကို ပါဋလိပုတ်ပြည်၌၊ ရေသနုပ်တော်ကို စမ္ပာပြည်၌၊ ဥဏ္ဏ လုံမွေးရှင်တော်ကို ကောသလတိုင်း၌၊ နိသိဒိုင်အခင်းတော်ကို အဝန္တိတိုင်း၌၊ ပွတ်ခုံတော်ပွတ်ကျည်တော်တို့ကို မိဓိလာပြည်၌၊ ပုဝါရေစစ်တော်ကို ဝေဒေဟတိုင်း၌၊ ပဲခွပ်တော်၊ အပ်ကျည် တော်တို့ကို ဣန္ဒပနြဂိုရ်ပြည်၌၊ ကြွင်းသောပရိက္ခရာများကို အပရန္တတိုင်း၌ စေတီတည်၍ဌာပနာလေသည်။
ပထမသင်္ဂါယနာတင်ပြီးနောက်၊ အရှင်မဟာကဿပသည် အနာဂတံသညာဏ်ဖြင့် ကြည့်ရှုလတ်သော်၊ ဒေါဏပုဏ္ဏားဝေပေး သော ဓာတ်တော်ရှစ်စုတို့တွင် ရာမရွာစေတီ၌ ဌာပနာသော ဓာတ်တော်အစုကိုထား၍ ကြွင်းသောဓာတ်တော်ခုနစ်စုတို့ နောင် အခါ အန္တရာယ်ဖြစ်မည်ကို မြင်တော်မူသဖြင့် ဓာတ်တော်တို့ကို သီတင်းသုံးရာ စေတီတို့၌ အနည်းငယ်စီချန်ထားခဲ့၍ တန်ခိုး တော်ဖြင့်ဆောင်ယူပြီးလျှင် ဌာပနာရန် အဇာတသတ်မင်းအား ပေးသည်။
အဇာတသတ်မင်းလည်း ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်၏ အရှေ့ တောင်ကုန်း မြင့်မောက်သောနေရာ၌ အတောင်ရှစ်ဆယ်နက် သော တွင်းကိုတူး၍ ဌာပနာသည်။ ထိုဌာပနာခြင်းအကြောင်းကို ဇိနတ္ထပကာသနီ ဒသမ္မတွဲ၌၊ 'တူးသောတွင်းသည် အတောင်ရှစ်ဆယ်နက်လေသော်၊ အောက်၌သံပြားကို ခင်းစေ၍၊ သီဟိုဠ် ကျွန်းထူပါရုံစေတီ ပမာဏရှိသော ကြေးနီဖြင့် ပြီးသောကျောင်းကိုပြုစေ၏။ ထိုအတွင်း၌ သာယာစွာ ခင်းကျင်းပြီးသော် ဓာတ်တော်တို့ ကို စန္ဒကူးကြုတ်ရှစ်လုံးတို့၌သွင်း၍၊ ထိုအထက်၌ ရွှေ ကြုတ်ငွေကြုတ် မွမ်းမံပြီးလျှင်၊ ထပ်ကာထပ်ကာ ရတနာ ကိုးပါး ဖြစ်သောကျောက်တို့ကို ထွင်း၍၊ အထပ်ထပ်သွင်း ပြီးမှ၊ အပေါ်ကမူကား ပျွှမြားပြောက်ကျောက်ကို စေတီ ပြု၍ထား၏။'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'နံပါးနှစ်ဘက်တို့၌လည်း ငါးရာ ငါးဆယ်သော ဇာတ်ရုပ်၊ သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး၊ သီရိမဟာမာယာ မိဖုရား၊ ဘွားဘက်တော်သားတို့၏အရုပ်ကို၎င်း၊ ရွှေအတိ ကိုသွင်းလုပ်၍ ထားပေ၏။'ဟူ၍လည်းကောင်း အကျယ်တဝင့် ရေး သားထားသည်။
သထုံခေတ်ဌာပနာပုံ
သက္ကရာဇ် ၁ဝ၃ ခုနှစ် ဥက္ကလာပနေပြည်တော်၏ တောင်ဘက် ပေါက္ခရဝတီမြို့နေ တဖုဿု ဘလ္လိက ညီနောင်တို့သည် လှည်းငါးရာဖြင့် မဇ္ဈိမဒေသသို့ ကုန်ကူးသွားရာ မြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူ၍ လင်လွန်းပင်ရင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူခိုက် ကြုံသဖြင့် ပျားမုံ့ဆုတ်နှင့် မုံ့ကြွက်ကျစ်တို့ကို လှူဒါန်း၍ ဒွေးဝါစိက သရဏဂုဏ်ခံယူကာ ဥပသကာ ဖြစ်ကြပြီးလျှင်၊ မြတ်စွာဘုရားက ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ရန် ဆံတော်ရှစ်ဆူတို့ကို ပေးအပ်တော်မူသဖြင့် မိမိနေရာ ပေါက္ခရဝတီမြို့သို့ ပင့်ဆောင်လာ၍၊ ဥက္ကလာပမင်းကြီးထံအပ်နှံကြသည်။
ယင်းသည့်နှစ် တစ်ပေါင်းလတွင် သိင်္ဂုတ္တကုန်းတော်၌ မြေကိုတူးဖော်၍ဌာပနာတိုက်ဆေက်လုပ်ပြီးလျှင်၊ အဝသုံးတောင် အလျားခုနစ်တောင်ရှိသော ရွှေသင်္ဘောကို ဆောက်လုပ်၍၊ ယင်းအထက်တွင် မြပုခက်ကိုတင်ကာ၊ မြပုခက်ကို ရွှေဖြင့်သွန်းထု ထားသော တဖုဿ၊ ဘလ္လိကညီနောင်ရုပ်တို့က ဦးပဲ့ထမ်းလျက်၊ ပတ္တမြားကြုတ်တွင် ဆံတော်ရှစ်ဆူတို့ကို ထည့်သွင်း၍၊ ယင်းပတ္တမြားကြုတ်ကို ရွှေကြုတ်တွင်သွင်းကာ၊ မြပုခက်ပေါ်၌ ဌာပနာကြသည်။
ဌာပနာတိုက်ဆောက်လုပ်ရန် မြေကို တူးဖော်သော အခါ ရရှိသည့် ကကုသန်ဘုရား၏ တောင်ဝှေးတော်၊ ကောဏဂုံဘုရား၏ ဓမ္မကရိုဏ်ရေစစ်တော်၊ ကဿပဘုရား၏ ရေသနုပ်တော်တို့ကိုလည်း ပတ္တမြားကလပ် ၌ တင်၍ မြပုခက်ပေါ်၌ ဌာပနာကြသည်။ ဗြဟ္မာမင်း၊ သိကြားမင်းနှင့် မိဖုရားလေးပါး၊ ဥက္ကလာပမင်းနှင့် မိဖုရား သုဝဏ္ဏသူဌေးနှင့် သူဌေးကတော်တို့ ပုံတို့ကို ရွှေဖြင့်သွန်း၍ ဌာပနာကြသည်။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံလွန်တော်မူသောအခါ ဂဝမ္ပတိ ရဟန္တာသည် သွားတော် သုံးဆယ့်သုံးဆူကိုဆောင်ယူ၍ သုဝဏ္ဏဘူမိသထုံပြည် တိဿဓမ္မသီဟရာဇာမင်းကြီးအားပေးအပ်သဖြင့် မင်းကြီးက မိဖုရား သုံးကျိပ် သုံးပါးတို့အား တစ်ပါးလျှင် တစ်ဆူစီပေးအပ်လေ၏။ မိဖုရားတို့သည် အသီးအသီး ကျောက်စေတီ သုံးဆယ့်သုံးဆူတည်ထား၍ ဌာပနာကြလေသည်။
ပုဂံခေတ်ဌာပနာပုံ
‘ရွှေကြာအိုး၊ ပုထိုးစည်းခုံတည်’ ဟူသော ဆောင်ပုဒ်အရ၊ ရွှေစည်းခုံဘုရားကို သက္ကရာဇ် ၄၂၁ ခုနှစ် ပုဂံပြည်နော်ရထာ မင်း တည်ထားသည်။ နောက်သက္ကရာဇ် ၄၅၂ ခုနှစ်တွင် ကျန်စစ်သားမင်းသည် ရှိရင်းစေတီကို ငုံ၍ တည်ထားပြန်သည်။ ‘မွေတော်ဓာတ်ပေါင်း၊ စွယ်ချောင်းရိုးညှပ်၊ သင်းကျပ်နဖူး၊ ရှိမူးအသရေ၊ အထွေထွေတည်း’ဟု နဝဒေးကြီး ရွှေစည်းခုံဘုရား တိုင်ရတုတွင် အဆိုရှိသော်လည်း၊ ပခုက္ကူမြို့ အဂ္ဂမဟာပဏိတ အရှင်နန္ဒဝံသ စီရင်ရေးသားအပ်သော ရွှေစည်းခုံသမိုင်းသစ် ကျမ်း၌ ဂန္ဓာရတိုင်းကရခဲ့သော စွယ်တော်ပွား၊ မြဆင်းတုတော်၊ ကမ်းယံပြည်ကရခဲ့သော နဖူးသင်းကျပ်တော်၊ ညှပ်ရိုးတော်၊ ဒလမြို့မှရခဲ့သော ဆံတော်ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာသည်ဟု အဆိုရှိသည်။
မဟာရာဇဝင်တော်ကြီးပထမတွဲနှင့် ပုဂံမြို့ ဘုရား တစ်ဆယ့်ခုနစ်ဆူသမိုင်းတို့၌ကား၊ နဝဒေးကြီး ရတုအတိုင်းပင် စွယ်တော်ပွား၊ ညှပ်ရိုးတော်၊ နဖူးသင်ကျပ်တော်၊ ဓာတ်တော် များ ဌာပနာကြောင်းကို ပြဆိုကြသည်။ မြဆင်းတုတော်နှင့် ဆံတော်မပါ၊ စွယ်တော်ပွားမှာလည်း၊ ဂန္ဓာရတိုင်းကရခဲ့သော စွယ်တော်ပွားမဟုတ်၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းကရခဲ့သော စွယ်တော်ပွား ဖြစ်သည်။ ပညာရှင်တို့ ဆင်ခြင်၍ယူကြပါကုန်။
ပုဂံပြည် နရသီဟပတေ့မင်းသည် သက္ကရာဇ် ၆၃ဝပြည့်နှစ် တစ်ပေါင်းလဆန်း ၆ ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မင်္ဂလာစေတီ တော်ကို တည်ထားတော်မူသည်။ ထိုအခါ ‘ဘုရားလည်းပြီး၊ ပြည်ကြီးလည်းပျက်’ဟု တစ်ပေါင်ပေါ်သဖြင့် ဆက်၍မတည်ဘဲ ထားလေ၏။ ထိုအကြောင်းကို ပံသုကူထေရ်မြတ်သိလျှင် မင်း ကြီးအား ‘ဤပြည်နှင့်မင်း၊ မသေလျှင်းဘဲ နေရတုံအံ့လော’ မိန့်တော်မူသောအခါ၊ ဆက်၍တည်ထားပြန်လေ၏။
ထိုစေတီ၌ ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာသည့်ပြင် နှစ်ကျိပ် ရှစ်ဆူပုံတော်များ၊ သတ္တဌာန ပုံတော်များ၊ အဂ္ဂသာဝက၊ မဟာ သာဝက ပုံတော်များ၊ လွန်လေပြီးသော ပုဂံမင်းငါးကျိပ်တစ်ပါး ပုံတော်များ၊ မိဖုရားမောင်းမမိဿံပုံများ၊ သားတော် သမီး တော်တို့ပုံများ၊ မှူးမတ် ကလန်သံပျင်တို့ ပုံများကို သွန်းထု၍ ဌာပနာသည်။ ပင်းယ စစ်ကိုင်းခေတ်၊ အင်းဝခေတ်၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် ရှေ့ပိုင်းတို့၌လည်း စေတီတည်သောအခါ ဓာတ်တော်များ၊ ပိဋ ကတ်တော် ဓမ္မက္ခန္ဓာများ၊ ပုံတော်များကို သင့်လျော်သလို ဌာပနာကြသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်နောက်ပိုင်း၌ ဌာပနာပုံ
သီပေါမင်းသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၁ ခုနှစ်တွင် ရွှေမြို့တော် အရှေ့တောင်အရပ် မဟာသီရိဟေမဝန် ဥယျာဉ်တော်ဝယ် မာရ်အောင်ရတနာစေတီကို တည်ထားတော်မူရာ၊ ရှေးမင်းတို့ စေတီတည်သောအခါ ဌာပနာသွင်းသော အခမ်းအနားကို သုဓမ္မာဆရာတော်များထံ လျှောက်ထားစေသဖြင့်၊ ဝန်တို့ လျှောက်ထားသောအခါ၊ သုဓမ္မာဆရာတော်တို့က သီပေါမင်းထံ ဆက်သွင်းသောစာကို ‘မြန်မာအစိုးရတို့နှင့် သုဓမ္မာဆရာတော် တို့ ဆက်ဆံပုံ’စာအုပ်၌ အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရသည်။ ‘သီဟိုဠ်ကျွန်း မဟာစေတီတော်၊ ပုဂံရွှေစည်းခုံဘုရား၊ စစ်ကိုင်း ရာဇမဏိစူဠဘုရား၊ အဝ လောကသရဘူဘုရား၊ အမရပုရ အောင်မြေလောကစေတီတော်၊ အမရပုရ မဟာ ဝိဇယရံသီပုထိုးတော်ကြီဘုရား၊ အမရပုရ လောကမုနိစူဠာ ဘုရားတို့တွင် ဌာပနာသွင်းသော အခမ်းအနားများမှာ ’သိဒ္ဓတ်မင်းသား ဘုရားအလောင်း ဘွားတော်မူသည်က စ၍ ပရိနိဗ္ဗာန်စံသည်တိုင်အောင် ရုပ်ပုံအခမ်းအနားများနှင့် တကွ သတ္တဌာနအစူအစဉ် ရုပ်ပုံသွင်းလုပ်၍ ဌာပနာသွင်း ရိုးရှိသည်။ ထိုသွင်းသည့် အရာများမှာလည်း မိန်းမ ယောက်ျားအရုပ်သဏ္ဌာန်၊ ဆင်မြင်းအရုပ် သဏ္ဌာန်ပါရှိ သည်ကို နုတ်ပယ်ပြီးလျှင် ယခုတည်တော်မူသည့် မာရ်အောင်ရတနာ ကုသိုလ်တော်မှာ ဘုရားဖြစ်တော်မူ သည်ကစ၍ သတ္တဌာန ရုပ်ပုံဆင်းတုတော်အသွင်၊ လေးဆယ့်ငါးဝါကာလပတ်လုံး ဝါဆိုတော်မူသည့် အစူ အစဉ် ရုပ်ပုံအဆင်းတုတော်အသွင်၊ ပထမသင်္ဂါယနာတင် တော်မူရာ ရဟန္တာငါးရာရုပ်တုတော်၊ ဒုတိယသင်္ဂါယနာ တင်တော်မူရာ ရဟန္တာခုနစ်ရာရုပ်တုတော်၊ တတိယသင်္ဂါယနာ တင်တော်မူရာ ရဟန္တာတထောင်များကို ငွေဆင်းတု ကျောက်သလင်းဆင်းတု ထုလုပ်၍ ဌာပနာသုံးတိုက်တွင် ငွေကြုတ်၊ ရွှေကြုတ်၊ ပတ္တမြားကြုတ်များနှင့် ထည့်သွင်း ၍၊ ပိဋကတ်သုံးပုံကျမ်းဦးဂါထာနှင့် ဓမ္မစကြာပါဠိ ပဌာန်း နှစ်ဆယ့်လေးပစ္စည်း ပါဠိ၊ ပဋိစ္စသမ္မုပါဒ် ပါဠိများကို ရွှေပြား ငွေပြား ကြေးနီပြားများတွင် ရေးသားထုလုပ် ဌာပနာသွင်းထားရလျှင်၊ အထူးသဖြင့် သာလွန်မြင့်မြတ် ရှိမည်အကြောင်းကို စာသွင်းအပ်သည်။ သာသနဒါယကာ မဟာဓမ္မရာဇ်မင်းမြတ်။'
အထက်ပါသွင်းစာအရ သီပေါမင်း၏ စေတီတော်ဝယ် ဌာပနာသွင်းရာ၌ မိန်းမ ယောက်ျား အရုပ်သဏ္ဌာန်၊ ဆင်မြင်း အရုပ်သဏ္ဌာန် မပါရှိကြောင်းထင်ရှားသည်။ ရှေးခေတ်စေတီများ ဝယ် ဌာပနာသွင်းရာ၌ကား အစုံအလင်ပါရှိသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ဗိုလ်တထောင်စေတီတော် ဌာပနာတိုက်ဝယ်၊ ပုတီး၊ နားဍောင်း လက်ကောက် လက်စွပ်များကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ရွှေမော်ဓော စေတီတော် ဌာပနာတိုက်၌ နံ့သာသွေးသော ကျောက်ပြင်ကိုပင် တွေ့ရသည်။
ထိုကြောင့် ဌာပနာသွင်းရာ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရ ဓာတ်တော်တို့ကို ပဓာနထား၍ ဘုရားဒါယကာများ၏ စေတနာ အင်အား ပစ္စည်းအင်အားအလျောက် အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ လှူဒန်း ခြင်း ထည့်သွင်းဌာပနာခြင်းများကို အပြစ်မဆိုသာ ချီးကျူးဖွယ် ရာ အတုယူသင့်သောအရာ၌ အတုယူဖွယ်ရာဖြစ်ကြောင်း ကောင်းစွာ သတိချပ်သင့်သည်။
သခင်တင် (ဝိုင်အမ်ဘီ)
သခင်တင် (၁၈၉၄- ၁၉၅၀) သည် ဂီတစာဆို တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတွင် အရေးပါသော တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင်၊ တို့ဗမာ သီချင်း နှင့် ကမ္ဘာမကျေ မြန်မာနိုင်ငံတော်သီချင်း တို့ကို ရေးစပ်သီကုံး ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင်လည်း တော်လှန်ရေး သမားတစ်ယောက် အဖြစ် ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၅ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၇ ရက်နေ့၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် (၁၈၉၄)ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၊ ရွှေဘုန်းရှိန်၊ မင်းသားစုရပ်၌ ဖွားမြင်သည်။ အဘမှာသီပေါမင်း လက်ထက် မင်းမှုထမ်းတစ်ဦး ဖြစ်သူ ဦးရန်အောင် ဖြစ်ပြီး မိခင်မှာရွှေဘုန်းရှန် မင်းသားစုရပ် ဒေါ်သိန်း ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း သုံးယောက် အနက် မောင်တင်မှာ အလတ် ဖြစ်သည်။
မောင်တင်ခြောက်နှစ်သားအရွယ်တွင် ဘီ၊ တီ၊ အင် ခေါ် ဗုဒ္ဓသာသနနုဂ္ဂဟကျောင်းတွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုချိန်က ဘီ၊ တီ၊ အင် ကျောင်း၏ ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီးမှာ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဘိလပ်သို့ မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သော ဖေ၊ ပု၊ ရှိန် သုံးဦးတွင်တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်သော ဦးထွန်းရှိန်ပင် ဖြစ်သည်။ မောင်တင်သည် ငယ်စဉ်ကပင် ဂီတ ဝါသနာပါသည့် အလျောက် ကျောင်းအားချိန်များ၌ တေးကိုသာညည်း၍ အချိန်ကုန် စေတတ်သည်။ မောင်တင် ဤသို့နေသည်ကို အတန်းပိုင်က မကြိုက်၊ ပညာသင်မှု နည်းပါးမည်စိုး၍ တေးမညည်းရန် အခါမလပ် သတိပေး ဆုံးမခဲ့သည်။ မောင်တင်ကား သူ့အား မတရားချုပ်ချယ်သည်ဟု ယူဆကာ သတ္တမတန်း အောင်သည်နှင့် ကျောင်းမှ ထွက်လိုက်သည်။
မောင်တင်သည် ဖခင်ကြီး၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ကျောင်းဆက်လက်နေခဲ့ရာ ၁၉၀၉ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် ကယ်လီကျောင်းမှ ဆယ်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ဝိုင်အမ်ဘီ ဆရာ
ဆယ်တန်း အောင်ပြီးနောက် အမ်ဘီတီ အလွတ် ပညာသင်ကျောင်း၌ ဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုချိန်မှစ၍ ဆရာတင်ဟု ထင်ရှားစပြုလာသည်။ ဆရာတင်သည် ကျောင်းသားများကို စာပြပြီးလျှင် လက်ဆွဲဘာဂျာတစ်လုံးဖြင့် တေးညည်းလေ့ရှိသည်။ ယင်းသို့ ဝါသနာအလျောက် အားလပ်ချိန်တွင် တေးဆို၍ ဘာဂျာဆွဲနေသည်ကို ဆရာ၏ဂုဏ်သိက္ခာဖြင့် မညီ၊ သဘင်သည်ဆန်သည်ဟု စွပ်စွဲသံများ ကြားရသဖြင့် ဆရာ့သက်တမ်း သုံးနှစ်ခန့်အပြီးတွင် ယင်း အမ်၊ ဘီ၊ တီ ကျောင်းမှ အလုပ်ထွက်လိုက်သည်။
အလုပ်မှ ထွက်ပြီးသောအခါ ဆရာတင်သည် သူ့ဝါသနာ အလျောက် တေးဆို၍ ဘာဂျာဆွဲနေခဲ့သည်။ ဘာဂျာသံကိုလည်း လေးလေးနက်နက် သုတေသနပြုခဲ့သည်။ သီချင်းကြီးများကို ဆိုတီးရင်း ကာလပေါ် သီချင်းများ စတင်ရေးစပ်ခြင်း ပြုခဲ့သည်။
၁၂၇၆ ခုနှစ်ကစ၍ သီချင်းများ ရေးစပ်ခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် သူစပ်သော သီချင်းများကို အသံစမ်းခြင်း၊ တေးသွားသွင်းခြင်း စသည်များ ပြုခဲ့သည်။ အောင်မြင်သော သီချင်းရေးဆရာ အဖြစ်လည်း မရောက်သေး၊ စိတ်ချ ယုံကြည်ချက်လည်း မရှိသေးဖြင့် ရေးစပ်ပြီး သီချင်းများကို ဂီတနယ်ထဲသို့ မသွင်းသေးချေ။
တပည့်ဟောင်းများ၏ တိုက်တွန်းချက်များကြောင့် ဆရာတင်သည် ၁၉၁၈ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ လူငယ်များ အင်္ဂလိပ်ပညာ သင်ကျောင်း ခေါ် 'ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ' အလွတ်ပညာသင်ကျောင်းကို မန္တလေးမြို့ ၈၄ လမ်းနှင့် ၃၆ လမ်းထောင့်၌ စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဆရာတင်၏ကျောင်း၌ မန္တလေးမြို့ပေါ်မှ သာမက ရေနံချောင်း၊ ချောက်၊ မကွေး၊ စလေ စသော ရပ်ဝေးမြို့မှ ကျောင်းသားများ လာရောက်တက်ခဲ့သည်။ ကျောင်းဖွင့်စက ကျောင်းသား ၁၀ ယောက်မျှသာ ရှိသော်လည်း သုံးလေးလကြာသောအခါ ကျောင်းသား ၅၀ ကျော်မျှဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဆရာတင်သည် ညဘက်တွင် စာသင်၍ နေ့ဘက်တွင် သီချင်းစပ်သည်။ သူ၏ ဂီတရိပ်မြုံ စာဆိုဘုံနန်းမှာ မန္တလေးမြို့၊ မင်းသားစုရပ် နှင့် ပြည်လုံးအံ့ လှေတန်းရပ် အကြား၊ ရွှေတချောင်းမြောင်းဘောင် အနောက်ဘက်၊ သဲပုံ စေတီကြီးနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် ညောင်ပင်ကြီး အောက်ရှိ ကွပ်ပျစ်လေးပင် ဖြစ်သည်။ ဆရာတင် ပထမဆုံး စပ်ဆိုသော သီချင်းမှာ အာကာသဇိုး အမည်ရှိ သီချင်းဖြစ်သည်။ ထိုသီချင်းကို မြခြေချင်း မငွေမြိုင် အား သီဆိုစေရာ အတော်ပင် လူကြိုက်များခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုအခါမှ စ၍ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ ကျောင်းကို အစွဲပြု၍ သီချင်းရေး ဆရာ 'ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ ဆရာတင်' ဟု တွင်ကာ တမုဟုတ်ခြင်း ကျော်ကြား လာခဲ့သည်။ ဒုတိယ ရေးသော သီချင်းမှာ ပထမ ကမ္ဘာစစ်အောင် သီချင်း ဖြစ်သည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံး၍ စစ်အောင်ပွဲများ ကျင်းပသည်တွင် မန္တလေးမြို့ ဥပုသ်တော်ကုန်း၌ စစ်အောင်ပွဲ အထိမ်းအမှတ်ဖြင့် မငွေမြိုင် ပွဲကသော အခါ ဆိုရန် ရေးပေးထားသော သီချင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းသီချင်း ဆိုအပြီးတွင် စစ်သားများ အားလုံး မတ်တတ်ရပ်၍ အလေးပြု ကြသည်ဟု ပြောစမှတ် ပြုခဲ့ကြသည်။
ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ ဆရာတင်သည် ကျောင်းဆရာ လုပ်ရင်း ကာလပေါ် သံဆန်း သီချင်းများ ရေးသား၍ နာမည် ရလာသော အခါ ကျောင်းကပွဲများ ကျင်းပရာတွင် ဆရာတင်သည်ပင် သီချင်းများ ရေးပေးရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ဦးချစ်မောင်နှင့် အလွန်ရင်းနှီးသည့် အလျောက် ယင်းအငြိမ့် အတွက် သီချင်းများကို ကူး၍ ရေးပေးခဲ့သည်။ ယင်းအငြိမ့်နှင့် အတူ ၁၉၂၅ ခုနှစ်က ရန်ကုန်သို့ လိုက်ပါဖူးသည်။ မန္တလေးမြို့၌လည်း ကိုယ်တိုင် ဦးစီး၍ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ တီးဝိုင်း အဖွဲ့ကို ဖွဲ့ပြီး စေတနာ့ ဝန်ထမ်း အဖိုးအခ မယူဘဲ ရပ်ရွာ ကိစ္စများတွင် ကူညီ တီးမှုတ် ပေးခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့၌ ငါးပွင့်ဆိုင် ကွန်ဖရင့်ကြီးပြီး ၁၂၈၃ ခုနှစ်တွင် ဂီတဖြင့်နိုင်ငံရေး စိတ်ဓာတ် လှုံ့ဆော်ရန် တူရိယာ အသင်းချုပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နယ်ချဲ့တို့၏ အနှောင့်အယှက် သွေးခွဲမှုကြောင့် ဆရာတင် ရည်ရွယ်ချက် မအောင်မြင်ဘဲ ပျက်ပြားခဲ့သည်။ ဆရာတင်သည် မင်းသမီး ဥဩမယ်တင်၊ ဥက္ကလာ မအေးကြည်၊ တလိုင်းမလေးကျင်၊ နေရှင်နယ် ခင်ပု၊ မြသီ၊ မြရီတို့ အတွက် ဟေမန်တိင်း၊ ရွှေနွယ်ရိုး၊ ပချိုင့်ကလေး၊ သူကလေး၊ အုံ့ပုံးချစ်၊ လူ၊ အောင်တော်မူ၊ မယ့်ဖူးစာ၊ ပလုပ်တုတ်တုတ် စသော သီချင်းများကို ရေးစပ် ပေးကာ သီဆိုခဲ့သည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း
ဆရာတင် ရန်ကုန်သို့ ဒုတိယ အကြိမ် ရောက်ခဲ့ခြင်းသည် ဆရာတင် အဖို့ နိုင်ငံရေး နယ်ထဲသို့ တနည်းအားဖြင့် ခြေစုံပစ် ဝင်နိုင်ရန် ဖန်တီး သကဲ့သို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာမူ သူ ၁၉၁၈-ခုခန့်က သိကျွမ်း ခင်မင်ခဲ့သော သခင် ဘသောင်းနှင့် ရန်ကုန်တွင် တွေ့ရသော ကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ သခင် ဘသောင်းနှင့် ဆရာတင် စတင် တွေ့ဆုံရသော အချိန်မှာ မန္တလေးမြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ အထက်တန်းကျောင်း ကပွဲ လုပ်စဉ်က ဖြစ်ခဲ့သည်။ သခင် ဘသောင်းသည် မြန်မာပြည်တွင်း ကျွန်စိတ်ပေါက် သူမျာအား မြန်မာပြည်ကို ကျွန်တွင်းမှ နုတ်ယူရန် သခင်အမည်ကို ရှေးဦးဆုံး ခံယူ၍ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ရန် အကြံယူစိုင်းပြင်းနေဆဲ ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။ သခင်ဘသောင်း၏ သိမ်းသွင်းမှုကြောင့် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ ဆရာတင်သည် သခင် အမည်ခံကာနိုင်ငံရေး ကြိုးပမ်းမှုများကို တဖက်တလမ်းမှ ထောက်ခံသည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် သခင်တင်သည် မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ငွေရှင်ကြေးရှင်နှင့် ဘဝတူ သီချင်းရေးဖော်ရေးဖက်များ၏ နှိမ်မှုကို နာကြည်းတပ်၍ ထည့်သွင်း စပ်ဆိုခဲ့သည်။ သခင်တင်သည် ရန်ကုန်မှ မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်ရောက် လာပြီးနောက် သူ့ကျောင်းကို ပြန်ဖွင့်ပြန်သည်။ ရန်ကုန်သို့လည်း မကြာခဏ ဆင်း၍ ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီများနှင့် ဓာတ်ပြား ကုမ္ပဏီများသို့ သီချင်းရေးပို့လေ့ရှိသည်။ သူ့ကျောင်း၌ စာသင်ရက် မမှန်တော့ဘဲ ဖြစ်ခဲ့ရာ ကျောင်းသားဦးရေ လျော့ပါးလာသည်။ ထိုကြောင့် သူ၏ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ ကျောင်းကို ဖွင့်လိုက်ပိတ်လိုက်နှင့် နောက်ဆုံး စတုတ္ထအကြိမ်တွင် လုံးဝပိတ်ကာ ရန်ကုန်သို့ အပြီးပြောင်းရွှေ့သွားခဲ့သည်။
ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ သခင်တင်သည် ရန်ကုန်၌ သခင် ဘသောင်း စသည်တို့နှင့် အမြဲ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးကာ နိုင်ငံရေးသီချင်းများ ရေးရန် အကြံယူလျက် ရှိသည်။ သို့ဖြင့် ယခုနိုင်ငံတော် သီချင်းအဖြစ် ရောက်ရှိလာသော တို့ဗမာ သီချင်း အကောင်အထည်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အစပထမတွင် တို့ဗမာ သီချင်းကို 'နောင်ဥဒါန်း ဘယ်မကျေစရာ' အပိုဒ်မှစ၍ ရေးခဲ့သည်။ နောက်မှ မိတ်ဆွေများနှင့် ထပ်မံဆွေးနွေးကာ 'တကောင်း အဘိရာဇာ' အစချီ ခြေဆင်း စာပိုဒ်ကို ထပ်မံ ဖြည့်သွင်းခဲ့သည်။
တို့ဗမာ သီချင်းကို ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်၊ (၁၂၉၂ ဝါဆို လပြည့်ကျော် ၁၁ ရက်) တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၅ နာရီ အချိန်တွင် ရွှေတိဂုံစေတီတော် ရာဟုထောင့် တန်ဆောင်းကြီး၌ အခမ်းအနားနှင့် သခင်တင်ကိုယ်တိုင် သီဆိုခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က သခင်တင်မှာ ကိုယ်ပိုင်တူရိယာလည်း မရှိ၊ ငွေပေး၍လည်း မငှားနိုင်ဖြစ်နေရာ သန်းဘရားသား ကုမ္ပဏီမှ တူရိယာပစ္စည်းများကို အခမဲ့ကူညီသဖြင့် မြိုင်မြိုင်ဆိုင်ဆိုင် ဆိုင်းတီးနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သီချင်းဆိုအပြီးတွင် ရွှေတောင်တန်းသူဌေး ဦးဘိုးညှင်းနှင့် ဇနီး ဒေါ်မြတင်တို့က လက်ဖက်ရည် မုန့်တို့ဖြင့် ဧည့်ခံလိုက်သေးသည်ဟု ဆိုသည်။
အစပထမ လူထုရှေ့မှောက်သို့ တင်ပြရန် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်၊ စနေနေ့ ညဘက်တွင် သထုံဆောင် သဟာယနှင့် စာဖတ်ခန်း၌ တို့ဗမာ သီချင်းကို ပထမဆုံး သီဆို ပြခဲ့ကြသည်။ သီချင်းပါ စကားလုံးများကို သခင်ဘသောင်း၊ သခင်သိန်းမောင်၊ သခင်လှဘော်၊ သခင်အုန်းဖေ၊ သခင်ကျော်စိန်ထွန်း၊ သခင်သာဒိုး၊ သခင်ဖိုးနီစသော သခင်များက စုပေါင်းရှာဖွေပေးခဲ့သည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် မြင်းခြံမြို့၌ ကျင်းပသော တို့ဗမာ အစည်းအရုံး၏ ဒုတိယအကြိမ် ညီလာခံတွင် အမျိုးသား သီချင်းအဖြစ် ထပ်မံ ဆုံးဖြတ်ချက် ချခဲ့ကြသည်။ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ သခင်တင်သည် နိုင်ငံတော် သီချင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသော တို့ဗမာ သီချင်းသာ မကာ အခြား နိုင်ငံရေး သီချင်းများကိုလည်း စပ်ဆိုခဲ့သေးသည်။ စစ်ကြိုခေတ်တွင် အမျိုးသားရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသော တေးသီချင်းများကို အရေးသားနိုင်ခဲ့ဆုံး ဂီတစာဆို ပုဂ္ဂိုလ်လည်း ဖြစ်သည်။
ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး
ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင်လည်း မြေအောက် ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး အဖွဲ့နှင့် ဆက်သွယ်ကာ တော်လှန်ရေး သမားတစ်ယောက် အဖြစ် ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စစ်ကြီးပြီးသော အခါ ဆရာတင်သည် ပြဇာတ် အဖွဲ့များ အတွက် သီချင်းများကို စတင်ရေးခဲ့သည်။ မိတ်ဆွေဟောင်း ရန်နိုင်စိန် ဦးစီးသော ပြဇာတ် မန္တလေးသို့ ရောက်လာသော အခါ သီချင်းများ ရေးပေးပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း သရုပ်ဆောင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်သို့ ဆင်းကာ ဂီတ အနုပညာ နယ်အတွင်း လှည့်လည် ကျက်စားနေခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ်
သခင်တင်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် နေ့တွင် မြင်းခြံမြို့၌ ကျင်းပသော လွတ်လပ်ရေးအထိမ်းအမှတ် အောင်ပွဲဝင်အခမ်းအနားတွင် 'နိုးနိုးနာ' ပြဇာတ်နှင့် 'နှစ်ကိုယ့်တစ်စိတ်' အော်ပရာတို့ကို ကိုယ်တိုင် သရုပ်ဆောင်ကပြခဲ့သည်။ အခွင့်အရေးယူသည့် နိုင်ငံရေးသမားများအား သရော်လှောင်ပြောင် ထားသည့် ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။ ခေတ်ကာလကို သရော်ထားသော ဇာတ်လမ်း ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ မြင်းခြံတခွင် ဂီတပညာဖြင့် တိုင်းပြည်တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ပုတီးစိပ်ဂိုဏ်းသို့ဝင်ကာ နဝင်္ဂ သီလ ဆောက်တည်ခြင်းဖြင့် လောကုတ္တရာ အကျိုးကို ကျင့်ကြံ အားထုတ်ခဲ့သည်။
မိသားစု
ဒေါ်သီတာ ဆိုသူ မိုးကုတ်သူဖြင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သားသမီးမထွန်းကားခဲ့ပေ။ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ သခင်တင်သည် အရပ်ပုသည်။ အသားညိုသည်။ ပါးစပ်ပြဲ၍ မျက်လုံး အရောင်တောက်သည်။ အသံမြည်၍ စူးရှသည်။ အဆိုပိုင်၍ မှင်နှင့်မောင်းနှင့် ဟန်ကောင်းသည်။ စကားပြောရာတွင် စိတ်ရောကိုယ်ပါ ပြောတတ်၍ နားထောင်ကောင်းသည်။ လက်ရေးလက်သားလှသည်။  မြန်သည်။ အင်္ဂလိပ် စကားပြောကောင်းသည်ဟု ဆိုသည်။ စာရေးရာတွင် မင်နက်ကို သုံးလေ့ မရှိ၊ ရဲရင့်သည် ဟူသော အနက်ကို ဆောင်သောမင်နီကို သုံးသည်။ အချို့က လူ့ကန့်လန့်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ဘဝနိဂုံး
ဘက်စုံ နယ်စုံ ပညာရှင်ကြီး ဝိုင်အမ်ဘီ သခင်တင်သည် တီဘီ ရောဂါဖြင့် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၂ ခု၊ ဒုတိယ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁၀ ရက် (ခရစ်နှစ် ၁၉၅၀ ဩဂုတ် ၈ ရက်) နေ့ အသက် ၅၇ နှစ် အရွယ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း
မကွယ်လွန်မီ (၁၉၅၀)ပြည့်နှစ် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ဒုတိယ နှစ်ပတ်လည် (၁၉၅၀ပြည့် ဇန်နဝါရီ ၄ရက်) နေ့တွင် သခင်တင်အား နိုင်ငံတော် အစိုးရက "ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့" ပေးအပ်ချီးမြင့်ခဲ့သည်။
တာချောင်ရွာ၊ ဝက်လဟာ
တာချောင်ရွာ၊ ဝက်လဟာ
ပရိုတိုဇွန်းကောင်
ပရိုတိုဇွန်းကောင်သည် ဆဲလ်တစ်ခုတည်းရှိသော သတ္တဝါ ဖြစ်၍၊ ပရိုတိုဇိုဝါခေါ် မျိုးပေါင်းစုတွင် ပါဝင်သည်။ ပရိုတို ဇွန်းကောင်တို့သည် ခန္ဓာဖွဲ့စည်းပုံ၌ အရှင်းဆုံး ဖြစ်သည့်အလျောက်၊ တိရစ္ဆာန်လောကတွင် အနိမ့်ဆုံး သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည်။ ပရိုဇိုဝါဟူသော စကားမှာ ဂရိလူမျိုးတို့၏ စကား ဖြစ်၍ ကနဦးတိရစ္ဆာန်ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ် ရရှိသည်။ အခြားတိရစ္ဆာန်တို့ကိုမူ မက်တာဇိုဝါဟု ခေါ်၍၊ ထိုတိရစ္ဆာန် အပေါင်းသည် ဆဲအများဖြင့် ဖွဲ့စည်းလျက် ရှိကြ သည်။
ပရိုတိုဇွန်းကောင်မျိုးပေါင်း ၁၅,ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်ဟု ဆို၏။ များသောအားဖြင့် ပရိုတိုဇွန်းကောင်တို့သည် သေးငယ်လွန်း လှ၍၊ ယင်းတို့ကို မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ကြည့်မှသာလျှင် မြင်ရ သည်။ ပရိုတိုဇွန်းကောင်များကို မြစ်၊ ချောင်း၊ ပင်လယ်ထဲရှိ ရေညှိပင်၊ ကျောက်ခက်ပင်များတွင် တွေ့ရတတ်သည်။ ထိုရေ တစ်စက်ကိုယူ၍ မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ကြည့်ရှုလျှင်၊ ပရိုတိုဇွန်း ကောင်ပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါရှိသည်ကို တွေ့ရမည်။ ပရိုတို ဇွန်းကောင်တို့သည် အလွန်ပွားလွယ်သောကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေသည်သာ သင့်တင့် လျောက်ပတ်ပါက နာရီပိုင်း အနည်းငယ်အတွင်း မရေအတွက်နိုင်လောက်အောင် ပေါက်ပွား လာနိုင်ကြသည်။
ရေထဲတွင် ပရိုတိုဇွန်းကောင်များ ရှိကြောင်းကို ၁၇ ရာစုနှစ်အစလောက်တိုင်အောင် မည်သည့် သိပ္ပံပညာရှင်မျှ မတွေ့ရှိကြသေးချေ။ ၁၆၄၇ ခုနှစ်၌ ဒပ်ချလူမျိုး အန်တွန်နီ ဗန်လေးဗင်ဟု ဆိုသူသည် မိုက္ကရို စကုပ်ဖြင့် စမ်းသပ်ကြည့်ရှု ရာ၊ ကန်ရေ၊ ချောင်းရေ စသည်တို့တွင် ပရိုတိုဇွန်းကောင်များ ပါရှိသည်ကို စတင် တွေ့မြင်လေသည်။
ပရိုတွန်ဇွန်းကောင်တို့၏ ရွေ့ရှားသွားလာပုံမှာ တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး မတူပေ။
ပရိုတွန်ဇွန်းကောင်များသည် ရေထဲ၌သာ ရှိကြသည်မဟုတ်။ လူကိုယ်ခန္ဓာနှင့်မြေကြီးထဲ၌လည်း ရှိကြသည်။ ခြင်ကိုက်၍ ငှက်ဖျားရောဂါရရှိခြင်းမှာ သွေးသားထဲတွင် ငှက်ဖျားရောဂါ ပရိုတွန်ဇွန်းကောင်များ ဝင်ရောက် သွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ လူကိုယ်ခန္ဓာထဲသို့ ပရိုတိုဇွန်းကောင်များ ဝင်ရောက်လာလျှင် ငှက်ဖျားရောဂါနှင့် အဝါဖျား ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ ပရိုတိုဇွန်းကောင်များသည် သွေးသားကို အနှောင့်အရှက် ပေးနိုင်ဆုံးသော ပိုးမွှားကလေးများ ဖြစ်ကြသည်။
င/တောင်တက်ရွာ
င/တောင်တက်ရွာ
ပုန်းထွန်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ပုန်းထွန်ရွာ (Ponghtun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ ပုန်းထွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုန်းထွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၀၇ ဦး၊ မ ၁၄၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆယ်ပင်လေးရွာ၊ ရေမနေပင်ကိုင်း
ဆယ်ပင်လေးရွာ၊ ရေမနေပင်ကိုင်း
နွမ်ခိုးဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
နွမ်ခိုးဂါးရွာ(Numhkoegar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ရှန်ခိုးဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၃၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ဟက်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ပန်ဟက်ရွာ (Panghet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မိုင်းပျဉ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပျဉ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၃၄ ဦး၊ မ ၂၇၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်္ချာသင်္ကေတအသုံးအနှုန်းများ
သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္ထုနှင့် အကြံဉာဏ် အချက်အလက်များကို သင်္ချာသင်္ကေတ အသုံးအနှုန်း (mathematical notation) များသုံး၍ ရေးကြသည်။ သင်္ချာသင်္ကေတ အသုံးအနှုန်းများကို သင်္ချာ၊ သိပ္ပံနှင့် အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များ၊ ဘောဂဗေဒနှင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် လူမှုသိပ္ပံဘာသာရပ်များ၊ နိစ္စဓူဝကိစ္စများတွင်လည်း သုံးကြသည်။ နံပါတ် ၀၊ ၁၊ ၂ စသည့် အသုံးများသော သင်္ကေတရိုးရိုးများမှသည်၊ dx/dy အစရှိသည့် ကဲကုလပ်အသုံးအနှုန်းများအလယ်၊ ပန်းရို့အမှတ်အသား (Penrose notation) နှင့် ကော့ဆက်တာ-ဒင်ကင်ပုံ (Coxeter-Dynkin diagram) စသည့် သဘောတရားရေးရာဆန်ကာ အများပြည်သူ အသုံးမများသည့် မှတ်သားပုံများအဆုံး အမျိုးမျိုးရှိနိုင်သည်။
ရုံးပင်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ရုံးပင်ရွာ (Yonepin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကနီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၀၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမိန်ထောကုန်းတန်းရွာ၊ သမိန်ထောကုန်းတန်း
သမိန်ထောကုန်းတန်းကျေးရွာ သမိုင်းမှာမွန်မိဖုရား၏ စစ်သေနာပတိ ပုဂံမင်း လက်ထက် သမိန်ထောဗုဒ္ဓကိတ္တိ ဆင်ကျားရှင် သမိန်ထောရာမ မင်းသား(သမိန်ထောရာမည ဟုလည်းခေါ်သည်) မှအစပြု၍ သဲကုန်းတန်းကြီးဖြစ်ပေါ်လာကာ အချိန်ကာလကြာမြင့်၍ ပျက်စီးပျောက်ကွယ်သွားသော သမိန်ထောကျေးရွာကြီးကို ၁၂၃၇-၁၂၃၈ ခုနှစ်တွင် အိမ်ခြေ (၄)အိမ် (၅)အိမ်နှင့်စတင်၍ တည်ခဲ့ပါသည်။ ယခုဆိုလျှင် သမိန်ထောရွာ၏ သက်တမ်းမှာ(၁၄၇)နှစ်ရှိနေပါသည်။
ကိုးကား
<references group="သမိန်ထောရာရွာတည်နှစ်ငါးရာအကြို မဂ္ဂဇင်း" />
ဖုံးဆိုးကြယ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ဖုံးဆိုးကြယ်ရွာ (Hponesoekyei)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ကြက်ရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြက်ရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၈ ဦး၊ မ ၉၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိမ်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းနှင့် စစ်ဆေးအကဲဖြတ်ခြင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိမ်းဘရစ်ချ်တက္ကသိုလ် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း
ဆင်သေရွာ၊ မိဿလင်
ဆင်သေရွာ၊ မိဿလင်
ညောင်နှစ်ပင်ရွာ၊ သမိန်ထောကုန်းတန်း
ညောင်နှစ်ပင်ရွာ၊ သမိန်ထောကုန်းတန်း