cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘယသုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။ - ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဇာတိ၊ ဇရာ၊ ဗျာဓိ၊ မရဏ-ဟူသော ဘေးလေးမျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဂ္ဂိ၊ ဥဒက၊ ရာဇ၊ စောရ-ဟူသော ဘေးလေးမျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘယ၊ ဒုက္ခ၊ ရောဂ၊ ဂဏ္ဍ၊ သင်္ဂ၊ ပင်္က-ဟူသော အမည်တို့သည် ငါးဖြာအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၏ အမည်တို့ ပေတည်း။
ကာမရာဂဖြင့် တပ်မက်မောသော ဆန္ဒရာဂဖြင့် ဖွဲ့စပ်အပ်သော သတ္တဝါသည် ဒိဋ္ဌဓမ္မိကဘယ၊ သမ္ပရာယိဘယ (ဒုက္ခ၊ ရောဂ၊ ဂဏ္ဍ၊ သင်္ဂ၊ ပင်္က)မှ မလွတ်မြောက် နိုင်ပုံ တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မကျေးတောရွာ၊ အရှေ့ဘက်
မကျေးတောရွာ၊ အရှေ့ဘက်
ဘယသုတ်
ဇာတိ၊ မရဏတို့ကို ဖြစ်စေတတ်သော ဥပါဒါန်တရားတို့ကို ဘေးဟုရှုမြင် ခြင်းကြောင့် ဇာတိ၊ မရဏတို့၌ ကုန်ရာဖြစ်သော ဥပါဒါန်တို့ မရှိခြင်းကြောင့် ဘေးဒုက္ခ တို့မှ လွတ်မြောက်ကြကုန်၏။
တောင်ကြီးရွာ၊ ယိုးဆနွင်း
တောင်ကြီးရွာ၊ ယိုးဆနွင်း
ဘယသုတ်
ဘေးတို့၏ကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကုန်ပြီးသော ချမ်းသာသောစိတ်ရှိကြကုန်သော မျက်မှောက်ဘဝ၌ ဘေးဒုက္ခတို့ ငြိမ်းအေးကြကုန်ပြီးသော အလုံးစုံသော ရန်ဘေးတို့ကို လွန်ကုန်ပြီးသော ထိုရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဒုက္ခအားလုံးကိုလွန်မြောက်ကြကုန်ပြီဟု ဝိဝဋ္ဋကထာကို ဟောတော်မူပါသည်။ - ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘယ၊ ဒုက္ခ၊ ရောဂ၊ ဂဏ္ဍ၊ သလ္လ၊ သင်္ဂ၊ ပင်္က၊ ဂဗ္ဘ-ဟူသော အမည်သည် ကာမဂုဏ်၏ အမည်တည်းဟု အထက်သုတ်တော်အတိုင်း ဝဋ္ဋကကထာ၊ ဝိဝဋ္ဋကထာကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရိယာသာဝကသည် ပါဏာတိပါတ အစရှိသော ဘယ၊ ဝေရ ငါးပါးတို့ ငြိမ်းအေးပြီးပုံ၊ သောတာပတ္တိယင်္ဂ တရားလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံပုံ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ အနုလောမ ပဋိလောမဉာယကို ပညာဖြင့် ကောင်းစွာမြင်ပြီးပုံ ထိုးထွင်း၍သိပြီးပုံ၊ အလိုရှိလျှင် “ခီဏနိရယ၊ ခီဏတိရစ္ဆာနယောနိ၊ ခီဏပေတ္တိဝိသယ၊ ခီဏာပါယဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတ၊ သောတာပန္န၊ အဝိနိပါတဓမ္မ နိယတ၊ သမ္ဗောဓိပရာယဏဖြစ်ပြီ”ဟု ပြောဆိုနိုင်ပုံတို့ကို အသီးအသီး အကျယ်တဝင့် အနာထပိဏ်သူဌေးအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
(ဤသုတ်ကို အံ၊၃၊၂၀၅-၌ ဝေရသုတ်၊ သံ၊၃၊၃၃၈-၌ ဘယဝေရူပ သန္တသုတ်-ဟုလည်းကောင်း တွေ့နိုင်ပါသည်။)
ဆင်ပိုး
ဆင်ပိုး (Weevil) သည် ပိုးတောင်မာဖြစ်သည်။ 'ရင်ခိုဖိုးရား'ခေါ် ဆင်ပိုးမျိုးရင်းတွင် ပိုးတောင်မာအငယ် စားမျိုးပေါင်း ၂၅ဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။ ဤမျှများပြားသော ပိုးတောင်မာတို့အနက် လူကို ကောင်းကျိုးပေးသော အမျိုးတမျိုးမှ မပါရှိပေ။ စင်စစ်အားဖြင့်ကား လူတို့၏ အကျိုးကိုဖျက်ဆီးကာ အနှောင့်အယှက်အပေးဆုံး တိရစ္ဆာန်မျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ဆင်ပိုးသည် သေးမွှားသော သတ္တဝါကလေးများ ဖြစ်ရာ၊ မျက်စိဖြင့် အလွယ်တကူ မမြင်နိုင် ပေ။ သို့သော် ဆင်ပိုးကို ခွဲခြားသိသာရန်လွယ်သည်။ ဦးခေါင်းသည် နှုတ်သီးကဲ့သို့ ရှည်လျားသည်။ အချို့အကောင်များတွင် တိုတုတ်သော ဦးခေါင်းရှိသည်။ သို့သော် 'ကာကူလီအွန်းနီဒီး' မျိုးရင်းဝင် ဆင်ပိုးအစစ်တွင် ဦးခေါင်းသည် ကိုယ်လုံးထက်ပင် ရှည်လျားတတ်သည်။ မွေးခါစဆင်ပိုးကလေးများသည် သစ်သီး အတွင်း၌နေ၍ အသားကိုစားကြသည်။ ဆင်ပိုးကလေးများရှိ သော သစ်သီးတို့သည် အများအားဖြင့် ရစရာမရှိအောင် ပျက်စီးသွားကြသည်။
ဆင်ပိုးကလေးများက သစ်သီးအတွင်းကို စားနေစဉ် ဆင်ပိုးကြီးများက သစ်ပင်၏ အစို့၊ အရွက်၊ အခေါက်တို့ကို စားတတ်ကြသည်။ သစ်ပင်၊ ချုံဖုတ်တို့ပေါ်တွင် ဆင်ပိုးတို့ ရာလိုက် ထောင်လိုက် ရှိနေစေကာမူ၊ ယင်းတို့ကို ရုတ်တရက် မမြင်နိုင်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဆင်ပိုးသည် ကိုယ်လုံးသေးငယ်ရုံမျှမက အရောင်မှာလည်း အပင်နှင့်ခွဲမရအောင်တူသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဆင်ပိုး၏ အရောင်မှာ အစိမ်းပုပ်ရောင်၊ မီးခိုးရောင်၊ ချောကလက်ရောင်စသည်တို့ဖြစ်၏။
'ဗိုးဝီးဗဲ'ခေါ် ဝါသီးစားပိုးသည် အဖျက်ဆီး အသန်ဆုံးသော ဆင်ပိုးမျိုးဖြစ်၏။ ထိုပိုးသည် ၁/၅ လက်မ မျှသာရှိ၏။ ထိုပိုးတို့ကြောင့် ဝါပင်စိုက်ပျိုးသော တိုင်းပြည်များတွင် တစ်နှစ် တစ်နှစ်လျှင် ဝါပင်အမြောက်အမြား ပျက်စီးဆုံးပါးကြရ၏။ ဝါသီးစားပိုးသည် ဝါပင်၏ အဖူးအညှောင့်ထဲတွင် ဥ ဥသည်။ ဥမှ ပေါက် လာသော ဆင်ပိုးကလေးများသည် ဝါဖူးကို စားကြသည်။ မိခင် ဆင်ပိုးမများက ဝါသီးကိုစားကြသည်။ ဆင်ပိုးမျိုး မြောက်မြားစွာရှိရာ၊ ယင်းတို့ကို ဖျက်ဆီးလေ့ရှိသော အပင်အမည်နှင့်တွဲ၍ မှည့်ခေါ်တတ်ကြသည်။ ပမာအားဖြင့် ဆန်ပိုး၊ ပြောင်းပိုး စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ထိုပိုးမျိုးတို့အပြင် သစ်ရွက်ကိုဖေါက်စားပြီးလျှင် ကျန်အရွက်ပိုင်းကိုလိပ်၍ တင် ထားသည်။ ထိုအလိပ်အတွင်း၌ ဥများကို ဥထားတတ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချေဖာပိုးများ
ကုန်းချိုင်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကုန်းချိုင်းရွာ (Konechaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထိန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၅၅ ဦး၊ မ ၄၅၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ငါးလှမ်းပြင်ရွာ
ငါးလှမ်းပြင်ရွာ
ကုန်းချိုင်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၉၃၃
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁၈) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
နတ်အင်းရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
နတ်အင်းရွာ (Natinn)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ နတ်အင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်အင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၇ ဦး၊ မ ၃၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချဉ်ပေါင်
ချဉ်ပေါင် သည် မာလဗေစီအီး(Malvaceae) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ချဉ်ပေါင်ပင်ကို အပူပိုင်းဒေသနှင့် သမပိုင်းဒေသများတွင် စိုက်ပျိုး နိုင်သည်။ အပူပိုင်းဒေသတွင် ချဉ်ပေါင်ပင် ပို၍ ဖြစ်သည်။ ချဉ်ပေါင်ပင်ကို အမျိုးအစားလိုက်၍ ရုက္ခဗေဒအရ အမည် အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်၏။ ချဉ်ပေါင်ကြီး၊ လျှော်ချဉ်ပေါင်၊ ဓာတ်ချဉ်ပေါင်၊ ချဉ်ပေါင်လက်ခြား၊ ချဉ်ပေါင်ခါးတို့သည် ဟိုင်ဗစ္စကပ်ကန်နာဗီနပ်(Hibiscus cannabinus) မျိုးစုတွင် ပါသည်။ ယင်းမျိုးစုကို အင်္ဂလိပ်လို ဒက်ကန်လျှော်(Deccan hemp)ဟု ခေါ်သည်။ ချဉ်ပေါင်ရိုင်းကို ဟိုင်ဗစ္စကပ်လူနာ ရီဖိုးလိယပ်(Hibiscus lunariifolius)ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တောချဉ်ပေါင်ကို ဟိုင်ဗစ္စကပ် ပန်ဂျူရီဖောမစ်(Hibiscus panduriformis)ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်၏။ ဘိလပ်ချဉ်ပေါင်နှင့် ချဉ်ပေါင်နီကို အင်္ဂလိပ်လို ရိုဇဲ(roselle)ဟု ခေါ်သည်။
ချဉ်ပေါင်ကို အိမ်သုံးအတွက် ခြံတွင်း၌ စိုက်သည့်အခါ မျိုးစေ့ကို အခင်းတွင် ဤကဲ့သို့ သာမန်စိုက်၍ စားသုံးတတ်သည်။ သို့သော် ကျနသောနည်းမှာ ချဉ်ပေါင်မျိုးစေ့များကို ပျိုးခင်းတွင် စိုက်ပျိုးရသည်။ အပင်ကလေးများသည် ၄ လက်မ သို့မဟုတ် ၅ လက်မ မြင့်လာသောအခါ ယင်းတို့ကို မြေဩဇာ ကောင်းမွန်သည့်မြေတွင် တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် ၃ ပေစီ ခွာ၍ စိုက်ပျိုးသင့်၏။ လျှော်အတွက် စိုက်သည့်လျှော်ချဉ်ပေါင်ကိုမူ ခပ်ထူထူ စိုက်မှသာလျှင် အကိုင်းနည်းနည်းဖြာထွက်နိုင်၍ အပင်ရှည်ရှည်ရမည်။
ချဉ်ပေါင်ပင်သည် တစ်လကြာသောအခါ၊ ၂ ပေမျှ မြင့် လာသည်။ ထိုအခါ အပေါ်ပိုင်းရှိ အရွက်များကို ချက်ပြုတ် စားရန် ဆွတ်ခူးနိုင်သည်။ ဧပြီလလောက်တွင် စိုက်သော ချဉ်ပေါင်ပင်သည် အောက်တိုဘာလတွင် အပွင့်ပွင့်သည်။ မျိုးစေ့အတွက် ထားလိုသော အပင်များကိုသာ စက်တင်ဘာလ လွန်သည်အထိ ထားသင့်သည်။ ဆောင်းဥတုတွင်ပေါက်သော ချဉ်ပေါင်ပင်များသည် နေထိများ၍ ၁၂ လက်မအထိ မမြင့်မီ အပွင့်ပွင့် သောကြောင့် သုန်ဖျင်းကြသည်။
ပန်းချဉ်ပေါင်ဟူ၍ မြန်မာများခေါ်နေသည့်အပင်မှာ ချဉ်ပေါင်မျိုးမဟုတ်ပေ။ စားသုံးရသည့်အပင်လည်း မဟုတ်ပေ။ ပန်းချဉ်ပေါင်သည် မလေဗေစီအီး မျိုးရင်းတွင်ပါသော်လည်း ချဉ်ပေါင်နှင့် မျိုးစုချင်းမတူပေ။ အောသီယာရိုဇိယာ(Althaea rosea; ယခုအခါတွင် Alcea rosea)မျိုးဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်လို ဟော်လီဟော့(hollyhock)ဟု ခေါ်သည်။
ချဉ်ပေါင်ပင်ကို ဘိလပ်ချဉ်ပေါင်၊ ချဉ်ပေါင်လက်ခြား၊ ဗမာချဉ်ပေါင် သုံးမျိုးခွဲထားသည်။ ပေါက်ရောက်ပုံချင်း အကုန်တူသည်။ ကွဲပြားမှုက အရွက်ပုံစံ၊ အရသာဖြစ်သည်။
စားလို့ရတယ် ဆေးဖက်ဝင်တယ်
ချဉ်ပေါင်နီရွက် နွားသားဖက် ကျိုချက်သောက်သုံးကြ စမ်းရေပမာနို့ထွက်လာ လင်ပါကူသောက်ရ၊
ဘိလပ်ချဉ်ပေါင်ပင်
ဘိလပ်ချဉ်ပေါင်သည် အရွက်က လက်ဝါးပုံစံဖြစ်သည်။ နည်းနည်းဖန်သော အရသာရှိသည်။
အခြားကြည့်ရန်
ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အပင်များ ကဏ္ဍ:အရွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ ကဏ္ဍ:အမျှင်ပါသော အပင်များ
ဆိုရာ အာအိုယီ
ကောင်းကင်ပြာ ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသော ပွဲထွက်အမည်ဖြင့် ဆိုရာအာအိုယီ (蒼井そら ၁၉၈၁ ဧပြီ ၂၆ ဘွား) သည် ဂျပန်နိုင်ငံသား လိင်ဖျော်ဖြေရေးမင်းသမီးဟောင်း၊ အဖော်အချွတ်ကိုယ်ဟန်ပြမယ်ဟောင်း၊ ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်သံမင်းသမီး ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ ခုမှ ၂၀၁၁ ခုအတွင်း လူကြီးကားပေါင်း ၆၀၀ ကျော်တွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့၏။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်များအတွင်း အာအိုယီကို နာမည်အကြီးဆုံး လိင်ဖျော်ဖြေရေးမင်းသမီးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ လိင်ဖျော်ဖြေရေးမင်းသမီးအဖြစ်ရော ရုပ်သံမင်းသမီးအဖြစ်ပါ တွဲလုပ်သည့်အတွက် သူ၏ကျော်ကြားမှုမှာ ပြည်တွင်းတွင်မက ပြည်ပသို့ပါ ထင်ရှားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၈၁ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံသား လိင်ဖျော်ဖြေရေးမင်းသမီးများ
ချဉ်ဖတ်
ချဉ်ဖတ်သည် မြန်မာလူမျိုးတို့ စားသုံးသော တို့စရာ တစ်မယ် ဖြစ်၏။ ထမင်းစားရာတွင်၊ အဆီ၊ အသား၊ အချို၊ အဆိမ့်တို့ကြောင့် အီဆိမ့်နေခြင်းကို ဖြေ၍ ထမင်းမြိန်စေရန် ချဉ်ဖတ်ကို ငါးပိရည်၊ ငန်ပြာရည်ဖျော်တို့ဖြင့် တို့၍ စားကြ သည်။
ချဉ်ဖတ်ထည့်နည်းမှာ ချဉ်ဖတ်ထည့်လိုသောအသီး၊ အရွက် စသည်တို့ကို အလိုရှိသလို လှီးစိတ်၍၊ ဆား၊ ထမင်းကြမ်း သင့်ရုံတို့ဖြင့် သမအောင်နယ်ကာ၊ စဉ့်အိုး၊ အင်တုံ သို့မဟုတ် ကြွေအိုးတို့တွင် ခေတ္တသိပ်ထားရသည်။ ထိုနောက် ဆန်ဆေး ရည်ကို အပေါ်မှလောင်းထည့်၍ ကုပ်ဖိထားရသည်။ ထမင်း ကြမ်းနှင့် ဆန်ဆေးရည်တို့အစား၊ ဖွဲနုကို အရည်ကျို၍ ဆားသင့်ရုံနှင့် နယ်ထားသော အသီးအရွက်များပေါ်တွင် ခပ်နွေးနွေး လောင်းချ၍လည်း ချဉ်ဖတ်ထည့်နိုင်သည်။
ဆား၊ ထမင်းကြမ်းနှင့် ဆန်ဆေးရည်တို့မှ ဖြစ်လာသော အချဉ်ဓာတ်သည် အသီး၊ အရွက်များကို ချဉ်စေ၍၊ နှစ်ရက်၊ သုံးရက်ခန့်အကြာတွင် ချဉ်ဖတ်ဖြစ်လာသည်။ ကန်စွန်း၊ လယ်ပဒူ၊ ကြာလင်ပန်း၊ ဟင်းဂလာ၊ ဂန့်ဂလာ၊ မုန်ညင်း၊ မုန်လာ၊ ဗြုန်းမွေး၊ တမာစသော အဖူးများ၊ ကြောင် လျှာ၊ ခအောင်းစသော အသီးများ၊ ညံပွင့် အစရှိသော အပွင့် များ၊ ကြိမ်ဖူး၊ ဖလံတောင်ဝှေး စသော အရိုးများနှင့် မုန်လာဥ အစရှိသော သစ်ဥများကို ချဉ်ဖတ်ထည့်၍ မြန်မာတို့ စားသုံး လေ့ ရှိကြသည်။
ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးစေတီတော်၊ လုမ္ဗိနီ
ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးစေတီတော် (विश्व शान्ति स्तूपा) သည် နီပေါနိုင်ငံ၊ လုမ္ဗိနီတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာ စေတီပုထိုးတစ်ခုဖြစ်ကာ နစ်ပွန်ဇင်ငြိမ်းချမ်းရေးဘုရားဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ စေတီတော်ကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်သန်းခန့် အကုန်အကျခံကာ ဂျပန်ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များက ဒီဇိုင်းဆွဲတည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ‌စေတီတော်သည် လုမ္ဗနီ၏ ဗဟိုလမ်းကြောင်း၏ အစနေရာတွင် တည်ရှိကာ အခြားတစ်ဖက်တွင် မာယာဒေဝီကျောင်းတော် တည်ရှိသည်။ ဤစေတီတော်မှ မာယာဒေဝီကျောင်းတော်သို့ အကွာအဝေးသည် ၃.၂ ကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။ စေတီတော်အပေါ်သို့ တက်ရာ လှေကားထစ်များသည် အဆင့်အားဖြင့် သုံးဆင့်ရှိသည်။ စေတီတော်သည် အဖြူရောင်ဖြစ်ပြီး ကြမ်းပြင်သည် ကျောက်ကြမ်းခင်း ဖြစ်သည်။ စေတီတော်တွင် ကြီးမားသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်လေးဆူသည် အရပ်လေးမျက်နှာကို မျက်နှာမူလျက် တည်ရှိသည်။
စေတီတော်၏ အောက်ခြေအနီးအနားတွင် ဂျပန်လူမျိုးရဟန်း Unataka Navatame) ၏ သင်္ချိုင်းတည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် အိန္ဒိယမှ ဓားပြများက ထိုအနီးအနားတွင် ပစ်ခတ်ခံရကာ သေဆုံးခဲ့သည်။
စေတီတော်၏ မြောက်ဘက်ရှိ နေရာဒေသကို Sarus ကြိုးကြာငှက်များကို အဓိကထားကာ ငှက်များကျက်စားရာနေရာတစ်ခုအဖြစ် ထားရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ
ယမ်းကြုန်းရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ယမ်းကြုန်းရွာ (Yankyone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ယမ်းကြုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန္ဒီစာချုပ်
ကန္ဒီစာချုပ်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး မျိုးချစ်ဗမာ့တော်ကို မြန်မာပြည် အမြဲတမ်းတပ်မတော်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းရန်ကိစ္စအတွက် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်မှ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရအဖွဲ့ ကိုယ်စားလှယ်တို့ သီဟိုဠ်ကျွန်း (ယခု သီရိလင်္ကာသမ္မတနိုင်ငံ) ကန္ဒီမြို့၌ ချုပ်ဆိုသောစာချုပ်ဖြစ်သည်။
ဂျပန်တော်လှန်ရေးပြီးဆုံးပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်(၁၉) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ နေသူရိန်ရုပ်ရှင်ရုံကြီး ၌ ဖဆပလအဖွဲ့ချူပ်မှ ကြီးမှူး၍ လူထုအစည်းအဝေး ကျင်းပခဲ့သည်။ အဆိုပါ လူထုအစည်းအဝေးကြီးမှ မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်နှင့် ပြောက်ကျားတပ်များအား အမြဲတမ်းစစ်တပ်အဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ နေသူရိန်အစည်းအဝေးကြီးအပြီး မကြာမီတွင် အာရှအရှေ့တောင်ပိုင်း စစ်သေနာပတိချုပ် ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လော့လူဝီ မောင့်ဘက်တင် (Admiral Lord Louis Mountbetten)က မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို ဆွေးနွေးရန် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည့်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ်မှ ကိုယ်စားလှယ်များကို ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။
ထိုသို့ဖိတ်ကြားချက်အရ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းခေါင်းဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ၁၉၄၅ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၄)ရက်နေ့တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း(ယခု သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ) ကန္ဒီမြို့သို့ ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် ဆွေးနွေးရန် ရန်ကုန်မြို့မှ ထွက်ခွာသွားလေသည်။ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ဗိုလ်လကျာ်၊ ဗိုလ်နေဝင်း၊ ဗိုလ်ဇေယျ၊ ဗိုလ်ဇော်မင်း(ဦးမောင်မောင်ကျော်ဝင်း)၊ ဗိုလ်ကျော်ဇော၊ ဗိုလ်မောင်မောင်၊ ဦးဘဖေ၊ သခင်သန်းထွန်း၊စောဘဦးကြီးနှင့် ဦးညိုထွန်းတို့ ပါဝင်ကြသည်။ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကိုကူညီရန် ဗြိတိသျှအစိုးရဘက်မှ ဗိုလ်မှူးချုပ် ရိုက် ဆိုသူနှင့် ဗိုလ်မှူးကြီးလော့စ် ဆိုသူ တို့ နှစ်ဦး လိုက်ပါသွားကြသည်။
၁၉၄၅ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၆)ရက်နေ့နှင့် (၇)ရက်နေ့များတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် အာရှအရှေ့တောင်ပိုင်း စစ်သေနာပတိချုပ် ရေတပ်ဗိုလ်မှူးကြီး လော့လူဝီမောင့်ဘက်တင် ခေါင်းဆောင်သော ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို နှစ်ရက်တိုင်တိုင် ဆွေးနွေးကြပြီးနောက် ဗမာ့မျိုးချစ်တပ်မတော်နှင့်စပ်လျဉ်းသည့် သဘောတူညီချက်များ ပါဝင်သော ကန္ဒီစာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ကြေညာခဲ့လေသည်။ ထိုစာချုပ်ကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် သခင်သန်းထွန်းတို့ လက်မှတ်ရေးထိုးကြ ၍ အဆုံးသတ် သဘောတူညီချက်အဖြစ်ဖြင့် လက်ခံခဲ့လေသည်။ သဘောတူညီချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
၁။ စစ်သည်တော်ဦးရေ
မြန်မာနိုင်ငံ တပ်မတော်အတွင်းသို့ အများဆုံးထည့်သွင်ရမည့် မျိုးချစ်စစ်တပ် သာမန်တပ်သားဦးရေမှာ (၅,၂၀ဝ) ဖြစ်စေရမည်။ သဘောတူကြသည်။ သို့ရာတွင် မျိုးချစ်မြန်မာ့စစ်တပ်မှ ထပ်မံဝင်လိုသူတို့အဖို့ ကိုယ်လက်ကျန်းမာ၍ ဝင်ခွင့်ရှိခဲ့လျှင် ထပ်မံလူ (၂၀ဝ)၊ (၃၀ဝ)ထက်မများ ဝင်နိုင်ရန် စီစဉ်ပေးထားလျက် ဤဖြည့်စွက်သည့် တပ်မတော်ဦးရေကို စစ်ပညာဌာန၌ သော်လည်းကောင်း၊ ဖြည့်စွက်ရန် တပ်ခွဲတစ်ခု၌ သော်လည်းကောင်း ထားရှိရမည်။
၃။ ပေါင်းစည်းရေးစည်းမျဉ်း
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးအစိုးရ ပြန်လည်ထူထောင်ပြီးသောအခါ ၌လည်း ဤအစဉ်အလာအတိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ ဘုရင်ခံမင်းကြီးထံ တင်ပြ၍ ၎င်းင်း၏ဆုံးဖြတ်ချက်သည် အတည်ဖြစ်စေရမည်ဟူ၍ သဘောတူကြသည်။
၄။ စုံစမ်းရေးနှင့် မှတ်ပုံစာရင်းတင်သွင်းရေး
(က) မိမိတို့နေရပ် သို့မဟုတ် စာရင်းသွင်းဌာနသို့ အသွားအပြန်ခရီးစရိတ် သို့မဟုတ် အခမဲ့ သွားလာနိုင်ရေးရရန်။
(ခ) နေရပ်သို့အပြန်တွင် ရိက်ခာအလုံအလောက် သို့မဟုတ် စားစရိတ်ရရန်။
(ဂ) အဝတ်အစား အလုံအလောက် သို့မဟုတ် ၎င်းင်းအဝတ်အစားဖိုး ငွေကြေးရရန်။ (၃) ဆက်လက်၍ အမှုထမ်းဖြင်းငှာ မစွမ်းဆောင်နိုင်လောက်အောင် ကိုယ်အဂငါ်ချွတ်ယွင်းသဖြင့် တပ်မှထွက်ခွင့်ရသူတို့သည် နှစ်လအတွက် လစာငွေဆုငွေရရှိမည့်အပြင် ဆေးအဖွဲ့က ချင့်ချိန်ဆုံးဖြတ်သည့်အတိုင်း အဂငါ်ချွတ်ယွင်းသလောက် ထိုက်သင့်သော လျော်ကြေးငွေများကိုလည်း ရရှိလိမ့်မည်။ လျော်ကြေးနှုန်းများမှာ စစ်အတွင်းတွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော မျိုးချစ်မြန်မာတပ်များ၊ကရင်တပ်များ၊ ချင်း အစရှိသည့်မြန်မာတိုင်းရင်းသားအားလုံးအတွက် တညီတညွတ်တည်း ဖြစ်စေရမည်။ ထိုနှူန်းများကို ဘဏ်ဍာရေး အတိုင်ပင်ခံအရာရှိနှင့် ထပ်မံ ကြည့်ရှုစစ်ဆေး၍ စစ်သားမဟုတ်သူတို့အား ပေးသောနှုန်းများထက် ပိုမို၍ပေးနိုင်ရန် ကြံဆောင်ကြိုးပမ်းလိမ့်မည်။
၅။ လခနှုန်းများ
မျိုးချစ်မြန်မာစစ်တပ်တွင် ရရှိမည့် လခနှုန်းထားများမှာ အခြေခံသဘောအားဖြင့် အိန်ဒိယတပ်မတော်တွင် ရရှိသော လခနှုန်းထားများအတိုင်းဖြစ်၍ တသီးပုဂ်ဂလ ရာထူးအလျောက်မဟုတ်ဘဲ ရာထူးအဆင့်အတန်း အတိုင်း ဖြစ်စေရမည်။ ဤကိစ်စနှင့် ပတ်သက်၍ ဂျင်နရယ်သောမတ်(စ်)အမှူးထား၍ အမှုဆောင်အဖွဲ့ငယ်တစ်ဖွဲ့က စိစစ်ထောက်ခံချက်များ တင်သွင်းရေးရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
၆။ တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားကိုသာတတ်သော စစ်ဗိုလ်များ
တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားကိုသာတတ်သော စစ်ဗိုလ်တို့သည် သာမန်အားဖြင့် လက်ဖတင်နင်(ဗိုလ်) ရာထူးအဆင့်အတန်းထက် ပိုမို၍ ရနိုင်လိမ့်မည်မဟုတ်ချေ။ သို့ရာတွင် ထူးခြားသည့် ပုဂ်ဂိုလ်များအတွက်မူကား အမှုဆောင်အဖွဲ့က ရာထူးအဆင့်အတန်း တိုးမြှင့်ပေးရန် ထောက်ခံချက်များ တင်သွင်းနိုင်လိမ့်မည်။ တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားကိုသာတတ်သော စစ်ဗိုလ်တို့သည် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်းခံလိုက နှစ်နှစ်အတွင်း အဂင်လိပ်ဘာသာကို လိုအပ်သည့် အဆင့်အတန်းအထိ တတ်မြောက်ရန် ကြိုးစားရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
၇။ မြန်မာနိုင်ငံတော်စောင့်တပ်
မြန်မာနိုင်ငံတော်စောင့်တပ် ဖွဲ့စည်းရေးကိစ်စကား မြန်မာနိုင်ငံတပ်မတော် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရေးအမှုဆောင်အဖွဲ့က စိစစ်ဆုံးဖြတ်ရမည့် ကိစ်စတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။ ထိုပြန်လည်ထူထောင်ရေးအဖွဲ့က ယခုခန့်ထားရန်လျာထားသည့် စစ်ဗိုလ်(၂၀ဝ)တို့မှာ နိုင်ငံတော်စောင့်တပ်အတွက် ခန့်အပ်ခြင်းခံထိုက်သော စစ်ဗိုလ်များဖြစ်သည်ဟု လျာထားသည့်အကြောင်းကို ထည့်သွင်း စဉ်းစားရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
၉။ စစ်သည်တော်စုဆောင်းရေး
စစ်သည်တော်စုဆောင်းရေးတွက် မဟာမိတ်တို့နှင့်ယှဉ်တွဲ၍ ဤစစ်တွင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သော မြန်မာအဖွဲ့အစည်းများအား ပိုမို အခွင့်အရေးပေးရမည်ဟု သဘောတူညီကြသည်။
(၁)	ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း
(၂)	ဦးဘဖေ (ဘကြီးဘဘေ၊ ကွယ်လွန်)
(၄)	ဦးညိုထွန်း (အငြိမ်းစား သံအမတ်ကြီး)
(၅)	ဗိုလ်လကျာ် (တောခို၊ ပြည်ပြေး၊ သေဆုံး)
(၆)	ဗိုလ်နေဝင်း(လမ်းစဉ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း)
(၇)	ဗိုလ်ဇေယျ (တောခို၊ ဗကပ၊ အသေမိ)
(၈)	ဗိုလ်ဇော်မင်း(ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း မောင်မောင်ကျော်ဝင်း)
(၉)	ဗိုလ်ကျော်ဇော (ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း၊ တောခို)
(၁၀)	ဗိုလ်မောင်မောင် (ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း)
(၁၁)	သခင်သန်းထွန်း(ဗကပ ဥက္ကဋ္ဌ သေဆုံး) တို့ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာချုပ်များ
ကံပြိုင်ရွာ၊ အရှေ့ဘက်
ကံပြိုင်ရွာ၊ အရှေ့ဘက်
ကဲကလေးရွာ၊ အေးချောင်း
ကဲကလေးရွာ၊ အေးချောင်း
ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော်ဘုရားကြီး အရှင်ဉာဏဝန္တ
ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော်ဘုရားကြီး အရှင်ဉာဏဝန္တ(ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၁၆၀ ~ ၁၂၄၂)
ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော် အလောင်းအလျာအား ဟင်္သာတမြို့နယ်၊ လေးမျက်နှာမြို့အနီး မြင်းကကုန်းရွာတွင် အဖ ဦးလူကြီး၊ အမိ ဒေါ်မေတို့မှ ၁၁၆၀ ပြည့်နှစ် တပေါင်းလပြည့် အင်္ဂါနေ့ နေတက်ချိန်၌ မီးရှုးသန့်စင် ဖွားမြင်ခဲ့၏။ ငယ်အမည်မှာ မောင်စို ဖြစ်၏။ သားချင်းမှာ အစ်မ မငွေ တစ်ဦးသာ ရှိ၏။
မောင်စို ၁၃နှစ် အရွယ် ရောက်သောအခါ အင်းဝမြို့မှ ကျမ်းတတ်အကျော် မန်ကျဉ်းတောရ ဆရာတော်ကြီးသည် အကြောင်းအားလျော်စွာ လေးမျက်နှာမြို့နယ် ငတရော် ကျွဲခေါင်းကျောင်း၌ သီတင်းသုံးခိုက်နှင့် ကြုံကြိုက်ရ၍ မိဘများက ထိုဆရာတော်ထံ အပ်နှံပြီး မကြာမီ ရှင်သာမဏေ ပြုပေးကြသည်။ ဘွဲ့မှာ ရှင်ဉာဏဝန္တ ဖြစ်၏။
မန်ကျည်းတောရ ဆရာတော်ကြီးနှင့်အတူ အင်းဝသို့ လိုက်ပါ၍ စာပေ ပရိယတ္တိကို ကြိုးစားသင်ယူ၏။ ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်၍ အသက်နှင့် မလိုက်အောင် သင်ရိုးတတ်မြောက်သည်။ “ရတနာရှိရာ ရတနာစု” ဟူသကဲ့သို့ တော်သူများ၌ အားလုံးတော်တတ်သည့်အတိုင်း အကျင့်သီလ ဖြူစင်၍ ကျင့်ဝတ်စရဏဘက်တွင်လည်း လိုနေသည် မရှိပေ။ ထိုအချိန်ကား အမရပူရ နေပြည်တော်၌ ဘိုးတော် မင်းတရားကြီး ထီးနန်းစိုးစံခိုက်ဖြစ်၍ ‘သီရိ ပဝရ တိလောကမဟာရာဇိန္ဒာ ရတနာဒေဝီ’ ဘွဲ့ချီသော မိဖုရားခေါင်ကြီး၏ ပစ္စည်းလေးပါး အထောက်အပံ့ကိုလည်း ခံယူရ၏။
ရှင်ဉာဏဝန္တသည် ရှင်သာမဏေ ဘဝဖြင့်ပင် ပိဋက သင်ရိုးပေါက်ကာ ‘သုဓမ္မာ ပထမပြန်ပွဲကြီး’ ၌ ဝင်ရောက်၍ မှတ်ကျောက်တင်ရာ ပထမကျော်ဘွဲ့ကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့၏။ ပထမကျော်အောင်ပြီး ၁၁၈၁-ခုနှစ်တွင် ရှင်ဉာဏဝန္တ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်၏။
ရဟန်း ရှစ်ဝါအထိ ပရိယတ် ဝန်ဆောင်၍ ၁၁၈၈-ခုနှစ်တွင် ဂုဏ်ကျက်သရေ ကြီးမားလှသော မင်း, မိဖုရား အကိုးကွယ်ခံ၊ ရွှေကျောင်းစံ စာချဆရာတော်လေး အဖြစ်မှ သစ်တစ်ပင်ရင်း ဝါးတစ်ပင်အောက်သို့ နောက်ပါအဖော်မမှီးပဲ မင်းဝံ ခေါ် စစ်ကိုင်းတောင် အနောက်ဘက်တောင်ခြေရှိ စည်းခုံစေတီတော်ကြီး အနီးအပါးသို့ တစ်ကိုယ်တည်း တောထွက်တော်မူ၏။ နောက် မကြာမီ တောင်ပေါ်ရှိ ရတနာထွဋ်ခေါင်စေတီ အနောက်ဘက် စောင်းတန်းဦး၏ တောင်ဘက်သို့ ရွေ့ပြောင်း သီတင်းသုံးခဲ့၏။ ထိုအခါမှ စ၍ “ရတနာ ထွဋ်ခေါင်ဘုန်းကြီးလေး”ဟု ခေါ်တွင်စ ပြုကြလေ၏။
ဆရာတော်သည် အခြေခံဖြစ်သော ရဟန်းသီလကို မြဲမြံ လုံခြုံစွာ ဖြည့်စည်း၍ ဓုတင် ၁၃-ပါးကိုလည်း အလျဉ်းသင့်သလို ဆောင်တော်မူ၏။ ရဟန်း ရှစ်ဝါမှ စ၍ အနှစ် ၂၀ ကျော် ၃၀ နီးပါး နေရာ အတည်တကျ မထားပဲ မင်းဝံတောင်ကြီးကို ဗဟိုပြု၍ တစ်တောဝင် တစ်တောင်ထွက် လှည့်လည် သီတင်းသုံးခဲ့၏။ {ဈာနလာဘီ အရှင်မုနိန္ဒဃောသ ခေါ် ကမ္မဋ္ဌာန်း နည်းပြဘုန်းတော်ကြီးလည်း ပဘာချောင်၌ သီတင်းသုံးခိုက် ရှိပေသည်။ (အကျယ်ကိုကား အောက်၌ ဖော်ပြထားသော ကျမ်း (စာ ၁၂၁)၌ ရှုပါရန်)}
ဆရာတော်ကြီးသည် မန္တလေးခေတ်တွင် မင်းမိဖုရားတို့ အလွန် ကြည်ညိုလေးစားကြသကဲ့သို့ တိုင်းသူပြည်သားများကလည်း ကြည်ညိုလေးစားကြ၏။ မင်းရေးမင်းခွင့်သာ၍ မင်းထက်မင်း ဖြစ်တော်မူသည်ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ မင်းပြစ်မင်းဒဏ် ခံရသူများသည် ဆရာတော့်ထံ အသနား ခံလာကြ၏။ ထိုခေတ်က ဓမ္မိကချောင်မှာ လွှတ်တော်ကြီးပမာ ဖြစ်၍ ဆရာတော်ထံမှာ ရာဇဝတ်သားတို့၏ အားထား မှီခိုရာကြီး ဖြစ်ခဲ့ရပြန်၏။ ဒုက္ခိတ သတ္တဝါတို့၏ အသက်ဘေး ဖြစ်၍လည်း ဆရာတော်ကြီးသည် မပါလိုသော်လည်း မရှောင်သာ ဖြစ်ခဲ့ရ၏။ ဒုစရိုက်သမား လူကြမ်းများကို တရားရေအေးဖြင့် ယဉ်ကျေးစေတော်မူခဲ့၏။
ဆရာတော်ကြီးသည် တောထဲမှာနေရင်းက မင်းဆရာ ဖြစ်တော်မူခဲ့၏။ ဘုရင်မင်းမြတ်က ဂဏဝိမုတ် လည်း သမုတ်ခွင့် ပြုတော်မူ၏။ ‘ဂဏဝိမုတ်’ ဟူသည် ရှင်ဘုရင်က ခန့်ထားသော သာသနာပိုင် အမှူးရှိသည့် သုဓမ္မာဝင်ဆရာတော်များအဖွဲ့က မည်သည့်ကိစ္စနှင့်မျှ ဆင့်ဆို ခေါ်ယူနိုင်ခြင်း မရှိစေရ။ ဂိုဏ်းလွတ်အဖြစ် သီးခြားရပ်တည်ခွင့် ပြုခြင်းပင်တည်း။
သက်တော်ကြီးရင့်သော နောက်ပိုင်းကာလ၌ ဆရာတော်ကြီး ဝါကပ်သည်မှာ မင်းကွန်းတောင်ရိုး ရွှေမြင်တောရ ဖြစ်၏။ မင်းတုန်းမင်းကြီး တောင်းပန်၍ ၁၂၂၀-ပြည့်နှစ်၊ တပေါင်းလတွင် “ရာဇပါမောဇ္ဇကျမ်း”ကို ရေးသားရာ ဌာနလည်း ဖြစ်ပေ၏။
မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်တွင် ယောဂီ အများအပြား မှီခိုရလောက်အောင် ပဋိပတ် သာသနာပြုနိုင်သူမှာ ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးပင် ဖြစ်၏။ သီပေါမင်း၏ မယ်တော် လောင်းရှည်မိဖုရားကြီးသည်ပင် ဆရာတော်ထံ သီလရှင် ဝတ်၍ နေခဲ့၏။ နန်းတွင်းသူ မိဖုရား အပျိုတော်များပင် ‘ဝဋ်ကြောင်ကို လွတ်အောင် ရုန်းမယ်ပ၊ ထွဋ်ခေါင်ဘုန်းထံဝယ်’ဟု နန်းတွင်းသူ ဘဝ ငြီးငွေ့ကြသေကာအခါ ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော်အပါးမှာ တရားအားထုတ်ရသည်ကိုပင် ဂုဏ်ယူရကောင်းမှန်း သိကြလေသည်။ ပရိသတ် များပြား၍ ငြီးငွေ့တော်မူသောကြောင့် အနည်းဆုံး တစ်ဝါတွင်းကာလ ပရိသတ်နှင့် ခွဲခွာ၍ နေတော်မူလေ့ရှိ၏။
ဤသို့ မင်းမိဖုရားတို့၏ အကိုးကွယ်ခံယူရသော်လည်း အလိုနည်း၍ အကျင့် ခေါင်းပါးသည်။ ရေနှင့် အဖျော်များကို သောက်သုံးသောအခါ အုန်းမှုတ်ခွက်ကိုသာ သုံးတော်မူ၏။ ဆရာတော်ကြီး၏ အနားရှိ ဆွမ်းချက်သူရော ဆွမ်းကပ်သူပါ (ကုဋ္ဌနူနာ) အနာကြီးရောဂါသည်များ ဖြစ်သော်လည်း (အပ္ပဋိကူလသညာ=မရွံ့ရှာ မစက်ဆုတ်သော) သူတော်ကောင်း လက္ခဏာဖြင့် စိတ်မနော မြင့်မြတ်လှပေရာ ပြောစမှတ်ကြီး ဖြစ်လေတော့သည်။ (ပုထုဇဉ်တို့အဖို့ အူထွက်လောက်အောင် ပျို့အန်ပေလိမ့်မည်)
(ရွံ့စရာကောင်းသောအာရုံ၌ မရွံ့ရှာခြင်း၊ နှစ်သက်စရာကောင်းသော အာရုံ၌ စက်ဆုပ်ခြင်းတို့ကို ‘ပဋိကူလေ အပ္ပဋိကူလသညာ၊ အပ္ပဋိကူလေ ပဋိကူလသညာ’ ဟု ခေါ်သည်။ ဆိုးဆိုးကောင်းကောင်း မပြောင်းလဲသော သဘောကို ‘တာဒိဂုဏ်’ ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ‘ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ’ ဟုလည်း ခေါ်၏။ ‘အရိယိဒိ (အရိယာတို့၏တန်ခိုး) ဟုပင် (တန်ခိုး ၁၀-ပါးတွင် ပါဝင်ကြောင်း) ‘သမ္ပသာဒနိယသုတ်၊ ပဋိသမ႓ိဒါမဂ်၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်’ တို့၌ ဟောတော်မူ၏။)
ဆရာတော်ကြီး၏ ဘာဝနာတရားကို စဉ်းစားတွေးကြံ လက်ခံနှစ်သက်သူများတွင် မြန်မာများသာမက ထိုခေတ်က ရှိသော ဥရောပတိုက်သားများလည်း ပါဝင်၏။ ထိုအထဲတွင် မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ ဘုရင့်ရိက္ခာတော်ရ ဂျာမဏီလူမျိုး သမားတော်ကြီး မာဘိကား ရှေ့တန်းမှ ပါဝင်လေ၏။ သမားတော်ကြီး မာဘိကား ခရစ်ယန်ဘာသာမှ ဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ် ကူးပြောင်းကာ ဥပါသကာ ဖြစ်ရုံမျှမက ဓမ္မိကချောင်၌ပင် ကျောင်းတစ်ဆောင် ဆောက်လှူ၍ ကျောင်းဒကာအဖြစ်သို့ပင် ရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်၏။
လာဘ်လာဘ များပြားသည့် အရွယ်၌ အတိုင်းမသိ များပြားခြင်း၊ ခေါင်းပါးသည့် အချိန်၌ ဖြစ်သလို စားသောက်နေထိုင်ရခြင်းဟူသော အစွန်းနှစ်ဖက်လုံး၌ ချိန်ချက်ကျကာ မဇ္ဈိမပဋိပဒါ ‘တာဒိဂုဏ်’နှင့် လျှော်စွာ ဘဝတစ်သက်တာကို လွန်စေခဲ့သော သူတော်ကောင်းကြီး ဖြစ်ပေ၏။
ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ပဋိပတ္တိအရာတွင် ကျော်ကြားသကဲ့သို့ ပရိယတ္တိမှာလည်း ထူးခြားလှသည်။ အရှင်သာမဏေဘဝကပင် ပထမကျော်အောင်၍ ပရိယတ္တိ စွမ်းရည်ဖြင့်လည်း ဆွေမျိုးများ၏ အားကိုးရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးသားပြုစုခဲ့သော ကျမ်းများမှာ ~
(ရာဇပါမောဇ္ဇကျမ်း၊ ဓမ္မ၊ ပီတ၊ ပကိဏ္ဍက၊ သံဝေဂ၊ အဇ္ဈာသယ၊ သမန္တ၊ သာဓုဇနပါမောဇ္ဖ …) စသော ပါမ္မောဇ္ဇ အမည်ရှိ ကျမ်း ၁၃ကျမ်း ထက်ပင် သာသနာပြု ခရီးတွင်ခဲ့ကြ၏။
မိမိကိုယ်ကို ဦးစွာ အနွံတာခံ၍ သတ္တဝါ အများ၏ အကျိုးကို သည်ပိုးရာ၌ အတိုင်းမသိ အင်အားကြီးမားလှသော ပဋိပတ်လုပ်ငန်းဖြင့် အမျိုးဘာသာ သာသနာပြုတော်မူခဲ့သော ထွဋ်ခေါင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ၁၂၄၂-ခုနှစ် ပထမ ဝါဆိုလဆန်း ၁-ရက်နေ့ နံနက် မြန်မာနာရီ ၁-ချက်တီးအချိန်၊ သက်တော် ၈၁၊ သိက္ခာတော် ၆၁-ဝါအရ ဓမ္မိကချောင်ရှိ ဂျာမဏီဆရာဝန်ကြီး မာဘိ၏ ကျောင်း၌ပင် စုတိကမ္မဇ ချူပ်ငြိမ်းတော်မူလေ၏။
ပျံလွန်တော်မူပြီး မကြာမီ ထိုကျောင်းလည်း မီးခပျက်စီးလေ၏။ အရိုးဓာတ် စေတီကိုမူ ဓမ္မိကချောင်၏ အရှေ့ တာလေးရာအကွာ မြေညီရာ၌ တည်ထားကိုးကွယ်ကြသည်။ ဓမ္မိကချောင်၌ ဆရာတော် သီတင်းသုံးသွားသောဂူနှင့် ‘ဆရာတော်နှင့် တူလှသည်’ဟု သိမီသူတို့ အံ့ဩရသော သစ်သားပုံတူ ရုပ်တုတော်ကိုလည်း ဖူးမြော်နိုင်ကြသည်။
တပ်ကြီးရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
တပ်ကြီးရွာ (Tatgyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ တပ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တပ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၀ ဦး၊ မ ၂၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရိုမိုဆုမ်း
Chromosome.svg eukaryotic chromosome: 1. Chromatid
2. Centromere
3. Short arm
4. Long arm]]
ခရိုမိုဆုမ်း (Chromosome) ဆိုသည်မှာ အဖို၏ သုက်ပိုး ဇီဝကလာပ်နှင့် အမမျိုးဥ ဇီဝကလာပ်တို့တွင် တွေ့ရှိရသည့် ထိုအဖို အမတို့မှ မျိုးရိုးဆက်ခံ ပါရှိလာသော ဗီဇပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။ သန္ဓေတည်လျက် ရှိသော သန္ဓေဥ၏ ဇီဝကလာပ်ဆဲလ်များသည် အဆင့်ဆင့် ကွဲပွားသွားရာ ဇီဝကလပ်တိုင်း၌ အမိ၏ ဇီဝပစ္စည်း ၂၃-ခုနှင့် အဖ၏ ဇီဝပစ္စည်း ၂၃-ခု အညီအမျှစီ ပါရှိသည်။ ထိုဗီဇပစ္စည်းခေါ် ကိုယ်ပွားဗီဇများအရ သန္ဓေသား၏ ဖိုမ ကွဲပြားမှုသည်လည်း ဖြစ်လာရလေသည်။ ခရိုမိုဆုမ်းမှာ အဓိကအားဖြင့် ဒီအောက်ဇီရီ ဗိုနျူကလိုက် အက်ဆစ်နှင့် ပရိုတိန်းဓာတ်ပစ္စည်းများ ဖွဲ့စည်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မျိုးရိုးဗီဇပညာ
ဖိုးဆုံရွာ၊ ကုန်းတန်း
ဖိုးဆုံရွာ၊ ကုန်းတန်း
အကုသလသုတ်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်။
(က) အကုသိုလ်ဖြစ်သော ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို “လူမိုက်” ဟု သိအပ်၏။
၁၉၃၁
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁၈) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ပြင်ဖြူမော်ရွာ
ပြင်ဖြူမော်ရွာ
ဖော်ယူးခါး
ဦးဖော်ယူးခါး (၁၉၁၄–၁၉၈၇) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံဂုဏ်ရည် ပထမအဆင့်ရ တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဦးဖော်ယူးခါးကို မိုးမောက်မြို့နယ် စိန်လုံမြို့အနီး ယောယုန်ရွာ၌ အဖ ဦးယူးခါး၊ အမိ ဒေါ်လဘန်ပရီတို့က ၁၉၁၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ( ၁၄ ) ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ ဆဋ္ဌမတန်းအောင်သည် အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဗန်းမော်မြို့ ဘီအမ်ပီတပ်၌ အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဘီအက်ဖ်အက်ဖ်တပ် အပြောင်းရွှေ့အမှုထမ်းရာ ဗိုလ်ကြီး အဆင့် အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ကာလအတွင်း သန်လျင်၌ အက်ဖ်အက်ဖ် ( ၇ ) စစ်ကြောင်းဖြင့် ဂျပန်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အမေရိကန်တပ်များနှင့် အတူ ရိန်းဂျားတပ်တွင် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် ဗန်းမော်မြို့ စစ်ရဲတပ်တွင် တပ်ရင်းမှူး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့တပ်မတော် အမှတ် ( ၄ ) ကချင် သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ဦးဖော်ယူးခါးသည် နဂါးနိုင်ငံ၊ ဘုရင့်နောင်၊ ရန်ကြီးအောင်၊ စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ဆင်နွဲခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထိုစစ်ဆင်ရေးများတွင် ခွဲမှူး ဦးစီးတာဝန်၊ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ ပူးပေါင်းစစ်ဆင်ရေး လုံခြုံရေး အရာရှိ၊ စစ်ဘက်ဥပဒေ အရာရှိ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဦးဖော်ယူးခါးသည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် ( ၁ ) မှ ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှ စ၍ ကချင်ပြည်နယ် ပြည်သူ့ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာ ၁၉၈၁ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံတော် ကောင်စီဝင် အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဦးဖော်ယူးခါးသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေး တာဝန်များမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ဦးဖော်ယူးခါးသည် တပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းနေစဉ် ကာလအတွင်း စစ်မှုထမ်းခြင်း နှင့် သက်ဆိုင်သည့် တံဆိပ်များ ဖြစ်သော လွတ်လပ်ရေး တံဆိပ်၊ နိုင်ငံတော် အမှုထမ်းတံဆိပ်၊ ပြည်ပရန်နှိမ် တံဆိပ်၊ ပြည်သူ့စစ်တိုက်ပွဲဝင်တံဆိပ် စသည်တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ဦးဖော်ယူးခါးအား နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် ( ပထမဆင့် ) ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် ( ပထမဆင့် ) ရ နိုင်ငံတော်ကောင်စီဟောင်း ဦးဖော်ယူးခါးသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ( ၁၂ ) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ခေါ်ဒွဲ နှင့် သားငါးယောက် ၊သမီးငါးယောက် ကျန်ရစ်သည်။
အကုသလသုတ်
(ခ) ကုသိုလ်ဖြစ်သော ကာယကံ၊ ဝစီကံ၊ မနောကံသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်ကို “ပညာရှိ” ဟု သိအပ်၏ဟု သုံးပါးတွဲတရားတို့ကို ဟောကြားတော်မူသည့် သုတ်။ -- အထက်သုတ်ပါ -
(က) အမှတ်ပြတရားသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ငရဲ၌ ဖြစ်ရသည်။
(ခ) အမှတ်ပြတရားသုံးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရသည်ဟု သုံးပါးတွဲတရားများကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။ --- (က) မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ၊ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ၊ မိစ္ဆာဝါစာ၊ မိစ္ဆာကမ္မန္တ၊ မိစ္ဆာအာဇီဝ၊ မိစ္ဆာဝါယာမ၊ မိစ္ဆာသတိ၊ မိစ္ဆာသမာဓိ၊ မိစ္ဆာဉာဏ၊ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိတို့သည် အကုသိုလ်တရား တို့ဖြစ်သည်။ ။
(ခ) သမ္မာဒိဋ္ဌိ, သမ္မာသင်္ကပ္ပ, သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ, သမ္မာဝါယာမ, သမ္မာသတိ, သမ္မာသမာဓိ, သမ္မာဉာဏ, သမ္မာဝိမုတ္တိတို့သည် ကုသိုလ်တရားများဖြစ်သည်ဟု ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ရှင်သီလ
ရှင်သီလ (၁၁၉၄ − ၁၂၆၉) သည် “တောရဘုန်းကြီး ဦးသီလ” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၁၉၄ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း ၈ ရက်နေ့တွင် ပဲခူးမြို့မြောက်ဘက် အထက်ဇိုင်းဂနိုင်းကျေးရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ရွှေသာ ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးထွန်းအောင် − ဒေါ်ချို ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်အခါက ကတော့ပြင်းရွာဘုန်းတော်ကြီးဖြစ်သည့် ဦးမှူးထံတွင် စာပေများ သင်ကြား၍ သာမဏေပြုခဲ့သည်။ “ရှင်သီလသာရ” ဟူသည့် ဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်သည့်အခါ ကျိုက်ဒေယျုံကုန်းသိမ်တော်တွင် ထောင့်ကျောင်းဘုန်းကြီး ရှင်စန္ဒာလင်္ကာရထံတွင် ရဟန်းခံခဲ့၍ စာပေများ ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။
ရဟန်း ၅ − ဝါ ရသည့်အခါ ရန်ကုန်မြို့၊ ပုဇွန်တောင် တောင်လုံးပြန်ရွှေကြက်ယက်ဘုန်းတော်ကြီး ဦးမေဓာထံ၌လည်းကောင်း၊ ပဲခူးကလျာဏီ တောရဘုန်းတော်ကြီး ဦးဝဏ္ဏထံ၌လည်းကောင်း၊ စစ်ကိုင်း ပိတောက်ချောင် တောင်ရိုး အရိယဝံသ ရေငုံတိုက်၊ မန္တလေးမြို့ စလင်းတိုက်များတွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။ ဆရာတောသည် ၁၂၂၂ ခုနှစ်တွင် နေရပ်သို့ စုန်ဆင်းခဲ့ပြီး ကျိုက်ပတိုင်၊ ကုန်းတန်း၊ ဂူကုန်းတို့တွင် တောရဆောက်တည်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဆရာတော်ဦးဝဏ္ဏနှင့်အတူ လိုက်ပါ၍ တောရဆောက်တည်ခဲ့သည်။ ပဲခူးမြို့ တောရဂိုဏ်းမှ ဝိနည်းစာပြန်ပွဲများကို ၁၂၃၃ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် နိုင်ငံအရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်ကာ တရားများ ဟောကြားခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်ကို အထူးတင်းကြပ်စွာ စောင့်စည်းသဖြင့် ဘုန်းကြီးသည်ဟု ဆို၏။ ဆရာတော်သည် ညောင်လေးပင်တောရကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။ ညောင်တုံးမြို့ ရွှေဟင်္သာတောရတိုက်ကိုလည်း တည်ထောင်တော်မူခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၂၆၉ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆုတ် ၄ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
လုံးဂျားကုန်းရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
လုံးဂျားကုန်းရွာ(Lonejarkone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ တိန်ဘုရားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိန်ဘုရားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၈၃၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၂၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လှည်းဦးကြီးကုန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
လှည်းဦးကြီးကုန်းရွာ (Hleugyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ တကောင်းထောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၀၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
SQL
SQL သည် Structured Query Language ၏ အတိုကောက် စကားလုံးဖြစ်သည်။ထိုစကားသုံးလုံးဖြင့် တိကျသော အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို မဖော်ဆောင်နိုင်သော်လည်း မြန်မာလိုအားဖြင့် အချက်အလက်များအား စုစည်းထည့်သွင်းရယူ ထိန်းချုပ်နိုင်သော ကွန်ပျူတာဘာသာစကား ဟု ခေါ်ဆို သတ်မှတ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။အဓိကအားဖြင့် အပြန်အလှန် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော အချက်အလက်များအား စီမံညွှန်ကြားရေးစနစ် (Relational DataBase Management System - RDMS)နှင့် အပြန်အလှန် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော အချက်အလက်များစီးဆင်းမှု အားစီမံခန့်ခွဲရေးစနစ် (Relational Data Stream Management System - RDSMS) တို့အတွက် အဓိက ရည်ရွယ် အသုံးပြုကြသော ဘာသာစကားလည်း ဖြစ်သည်။၎င်းဘာသာစကားတွင် အချက်အလက်များကို တိကျစွာ ပုံဖော်တည်ဆောက်နိုင်သော Data defination Language(DDL)၊အချက်အလက်များကို တွက်ချက်စိစစ်နိုင်သော Data Manipulation Language (DML)နှင့် အချက်အလက်များနှင့် အသုံးပြုသူများကို ထိန်းချုပ်ကွပ်ကဲနိုင်သော Data Control Language (DCL)ဟူ၍ ပါဝင်သေးသည်။SQL သည် စာကြောင်းရေအနည်းငယ်ဖြင့် လုပ်ငန်းပြီးမြောက်စေနိုင်သော ကွန်ပျူတာဘာသာစကား မျိုးနွယ်ဝင် (4Gl - Fourth Generation Language)ဖြစ်သော်လည်း (3Gl - Tirth Generation Language) ပိုင်းဆိုင်ရာဖြစ်သည့် procedure (လုပ်ငန်းစဉ်ပြီးမြောက်ရန်ဆင့်ကဲလုပ်ဆောင်ချက်)များလည်းပါဝင်လျက် ရှိသည်။၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် (ANSI)၏ စံနှုန်းတွင် သတ်မှတ်ခံရပြီး ၁၉၈၇ တွင် (ISO)၏ စံနှုန်းအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခံရသည်။အခြား ကွန်ပျူတာ ပရိုဂမ် ဘာသာစကား (BASIC, C, C++, C,Java) များကဲ့သို့အသုံးပြုခြင်းနှင့် လေ့လာရာတွင်လည်း ခက်ခဲခြင်းလည်း မရှိပေ။
သမိုင်း
၁၉၇၀ အစောပိုင်းတွင် IBM ရှိ Donald D. Chamberlin နှင့် Raymond F. Boyce တို့က SEQUEL(Structured English QUEry Language) ဟု အမည်ပေးထားသောကွန်ပျူတာဘာသာစကားကို IBM database အတွက် စဦး လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။၁၉၇၀ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင်  Dr. E. F. Codd ၊ Chamberlin နှင့် Boyce တို့က Relational DataBase များရှိအန္တရာယ်ရှိနိုင်သော ပြစ်ချက်များကို တွေ့ရှိခဲ့ကြပြီးနောက် Relational Software Inc. (ယခု Oracle Corporation)မှ ၄င်တို့ ကိုယ်ပိုင် SQL အသုံးပြု  အပြန်အလှန် ဆက်စပ်လျက် ရှိသော အချက်အလက်များအား စီမံညွှန်ကြားရေးစနစ် ကို အမေရိကန် ရေတပ်နှင့်အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများအား ရောင်းချခဲ့သည်။ထို့နောက်တွင်မှ SQL ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုသည်လည်းတိုးတက်လာခဲ့သည်။
ဝေပုလ္လဆရာတော်
ပြည်မြို့ ဝေပုလ္လဆရာတော်မှာ သက်တော် ၆၈ နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၄၈ ဝါ ရှိပြီး ပြည်မြို့ မင်းကြီးတောင်ခြေရှိ ဝေပုလ္လာ ရာမ ကျောင်းတိုက်တွင် သတင်းသုံးကာ သာသနာပြုနေခဲ့ရာ မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ၊ အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့တော်တို့ကို နိုင်ငံ တော်မှ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
၁၃ဝ၆ ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆန်း ၁၅ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၌ ခမည်းတော် ဦးဒဟင်၊ မယ်တော် ဒေါ်ကြည်အေးတို့မှ မွန်ပြည်နယ်၊ ကျိုက် မရောမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ဆိပ်ကျေးရွာတွင် ဆရာတော် လျောင်းလျာကို မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်မည်မှာ မောင်လွန်းခင် ဖြစ်သည်။ ၁၃၂၃ တပေါင်းလဆန်း ၈ ရက်နေ့ အသက် ၁၇ နှစ်သား အရွယ်၌ ပြည်မြို့တွင် စစ်အင်ဂျင်နီယာ တပ်ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးမြင့်နှင့် မိသားစု၏ ထောက်ပံ့မှုကို ခံယူကာ ရှင်သာမဏေ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၃၂၆ ခု၊ ပထမဝါဆိုလဆန်း ၃ ရက် နံနက် ၇ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၉ ထပ်ကြီး၊ ဗားကရာတိုက် ပဋိယတ္တိတိုက်ခွဲ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တကေသရအား ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရှင်ရဟန်းအဖြစ် ခံယူခဲ့သည်။ ဆရာတော်မှာ လောကုတ္တရာ စာပေများအပြင် လောကီစာအုပ် များကိုပါ ရေးသား ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
ပြည်မြို့ ဝေပုလ္လဆရာတော်မှာ သက်တော် ၆၈ နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၄၈ ဝါ ရှိပြီး ပြည်မြို့ မင်းကြီးတောင်ခြေရှိ ဝေပုလ္လာ ရာမ ကျောင်းတိုက်တွင် သတင်းသုံးကာ သာသနာပြုနေခဲ့ရာ မဟာသဒ္ဒမ ဇောတိကဓဇ္ဇ၊ အဂ္ဂမဟာသဒ္ဒမ ဇောတိကဓဇ္ဇ ဘွဲ့တော်တို့ကို နိုင်ငံ တော်မှ ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
၂၀၁၂ခု၊ ဇူလိုင်လ၂၅ ရက်နေ့ ည ၁၁ နာရီ အချိန်က နှလုံးသွေးကြောကျဉ်းရောဂါဖြင့် ပြည် မြို့ ဝေပုလ္လာရာမကျောင်း ဆရာတော် ရုတ်တရက် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၄၄ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၁၂ ကွယ်လွန်သူများ
ကုန်ပြင်တောင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကုန်ပြင်တောင်ရွာ(Konpyintaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကုန်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၃ ဦး၊ မ ၄၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရင်းကုန်းရွာ၊ သံကြိုးတန်း
မရင်းကုန်းရွာ၊ သံကြိုးတန်း
ငါးဆင်းရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ငါးဆင်းရွာ (Ngarsin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ ငါးဆင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးဆင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃ ဦး၊ မ ၁၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုင်းတောရွာ၊ အေးချောင်း
ကိုင်းတောရွာ၊ အေးချောင်း
ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (အတိုကောက် ရကတ) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်မြို့ (ပြည်လမ်း၊ ရှစ်မိုင်လမ်းဆုံအနီး)တွင် အခြေစိုက်သော တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ဖြစ်သည်။ အဓိက တာဝန်မှာ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏လက်အောက်ခံ တပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။ လက်ရှိ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ် ဇော်ဟိန်း ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်တွင် စစ်ဗျူဟာမှူး(၃)ဦး ဦးစီးသည့် စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့နှင့် ၎င်း စဗဟများ ကွပ်ကဲအောက်ရှိ ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။
အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့
အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ အား အမှတ်(၁)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၄)ရင်းရှိသည်။
အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့
အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ အား အမှတ်(၂)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။
အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့
အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာအဖွဲ့ အား အမှတ်(၃)စစ်ဗျူဟာမှူးမှ ဦးစီးပြီး ၎င်း၏ လက်အောက်တွင် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်း (၃)ရင်းရှိသည်။
ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူများ
ရန်ကုန်တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
နောက်ထပ်ကြည့်ရန်
ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ
ဆာကီ ဟတ်ဆူမီ
ဆာကီ ဟတ်ဆူမီ (初美 沙希 ၁၉၉၀ အောက်တိုဘာ ၁၉ ဘွား) သည် ဂျပန်နိုင်ငံသား လိင်ဖျော်ဖြေရေးမင်းသမီးဟောင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀-၁၇ နှစ်များတွင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။    ဇာတ်ရုပ်အမျိုးမျိုးတွင် သရုပ်ဆောင်နိုင်ပြီး ကားရိုက်ရက်များကိုလည်း စီမံနိုင်လေရာ ၇ နှစ်တာကာလအတွင်း ဇာတ်ကားပေါင်း ၉၀၀ ကျော်တွင် ပါဝင်ခဲ့၏။ အသံသရုပ်ဆောင်နှင့် အဆိုရှင်အဖြစ်လည်း လုပ်ကိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၉၀ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံသား လိင်ဖျော်ဖြေရေးမင်းသမီးများ
မြိုင်သာယာရွာ၊ ယိုးဆနွင်း
မြိုင်သာယာရွာ၊ ယိုးဆနွင်း
ရွာသစ်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကန်ပတ်လည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်ပတ်လည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၅၅ ဦး၊ မ ၃၃၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုမ္ပဏီဈေးရွာ
ကုမ္ပဏီဈေးရွာ
စလေငခွေး
စလေငခွေး ပုဂံမင်းဆက် (၃၅) ဆက်မြောက် တန်နက်မင်း ထီးနန်းစိုးစံချိန် ၂၈ နှစ် ရှိသောအခါတွင် မြင်းခံငခွေး ခေါ် စလေငခွေး က တန်နက်မင်း ကို မြင်းချေးကန်သို့ တွန်းချလုပ်ကြံပြီး နန်းတက်ခဲ့သည်။
စလေငခွေးသည် မင်းဖြစ်သောအခါ သူမုန်းသောလူများကို ရေကန်ထဲသို့ချ၍ ဆင်ပေါ်မှနေပြီး လှံနှင့်ထိုးသတ်သည်။ သတ်ဖန်များလျှင် ပြည်သူလူထုက မခံနိုင်၍ စလေငခွေးမင်းအား ဆင်နှင့်တကွ ရွှံ့နွံဗွက်အိုင်ထဲသို့ ပို့၍ ရွှံ့လုံးများ၊ ကျောက်ခဲများဖြင့် ပစ်ပေါက်၍ အသက်ကုန်စေသည်။
စလေငခွေးမင်း ကံကုန်သောအခါ သူ၏ သားတော် သိန်းခိုမင်း ထီးနန်းဆက်ခံသည်။
ခဲ (သတ္တု)
မီးခိုးမှိုင်းရောင်ရှိ၍ ဆာလ်ဖိုက်ဂ်လီနာ သတ္တုရိုင်းမှ ထုတ်လုပ်သော သတ္တုဒြပ်စင်မျိုးဖြစ်သည်။ ထိုသတ္တုမှာ ပျော့သည်။ သို့ရာတွင် ခနောက်စိမ်း သို့မဟုတ် တဲလူရီယံ သတ္တုဖြင့် ရောစပ်ပါက မာစေနိုင်သည်။ သံဖြူနှင့်လည်း ရောစပ်၍ ဂဟေပြုလုပ်နိုင်သည်။ ခဲကို ရေ၊ လေနှင့် အက်ဆစ်များသည် တိုက်စားခြင်း မပြုနိုင်ပေ။ လျှပ်စစ်ကြိုးဖုံးအဖြစ်၎င်း၊ အိမ်သုံးပိုက်လုံးအဖြစ်၎င်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ရေဒီယိုဓာတ်ကြွသော ပစ္စည်းများကို ကာကွယ်ထားနိုင်သည်။ ခဲအောက်ဆိုက်မှ ခဲနီအဖြစ် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ခဲမဖြူမှ ကာဘွန်အခြေခံပင်ဖြစ်၍ ဆေးရောင်များတွင် အသုံးကျသည်။ ခဲပါသော ဒြပ်ပေါင်းများသည် အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသည်။
ပုလုကုန်းရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လှသန်း
လှသန်းသည် တော်ဘုရားလေးစာပေဆု၊ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း တစ်သက်တာစာပေဆု အပါအဝင် ထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးကဗျာများကို ရေးဖွဲ့ပြီး ဆုပေါင်းများစွာရရှိခဲ့သည့် ကဗျာဆရာ ဖြစ်သည်။
လှသန်းမှာ အမည်ရင်းပင်ဖြစ်ကာ စစ်မှုထမ်း အီလက်ထရောနစ်ကျွမ်းကျင်သူ ဖခင်နှင့် စာမတတ်သော်လည်း အမှတ်အသားကောင်းပြီး ခံစားမှုအားကောင်းသူ မိခင်တို့မှ ၁၉၆၃ ခု၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၈ ယောက်အနက် ဒုတိယသားကြီးဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကစ၍ စာဖတ်ခြင်း၊ သီချင်းနားထောင်ခြင်း၊ ပန်းချီရေးခြင်း၊ ဂစ်တာတီးခြင်းနှင့် ရုပ်ရှင်ကြည့်ခြင်းတို့ကို အရသာတွေ့ခဲ့သည်။ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းအမျိုးမျိုး ပြောင်းခဲ့သော်ငြား ကဗျာဖတ်ခြင်း၊ ကဗျာရေးခြင်းကို ဘ၀၏ တစ်သက်တာအလုပ်အဖြစ် ခံယူထားသူဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင်မူ စာသင်ပြသူဆရာမတစ်ဦးနှင့် နှစ်ဦးသဘောတူ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ခဲ့သည်။
ဘုံဘားရွာ၊ လေရှီးမြို့နယ်
ဘုံဘားရွာ (Bonbar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ ဘုံဘားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၅၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လှသန်း
ထို့အပြင် ဖြောင့်ချက်၊ ပေါင်ချိန်ကြစို့၊ အဖြစ်၊ ကြံမိကြံရာ၊ ညီမလေး စသော ကဗျာများမှာ ထင်ရှားခဲ့ပြီး “ကဗျာ ၁၀၀ နှင့် ကဗျာဆရာကွယ်လွန်ခြင်း” ကဗျာစာအုပ်ကို “ကြည်မောင်သန်း” အမည်နှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ကာ တော်ဘုရားကလေးစာပေဆု ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၁ ကမ္ဘာ့ကဗျာနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ၂၀၁၀ မန္တလေးခေတ်ပေါ်ကဗျာဆု (ဒုတိယအကြိမ်)အတွက် တစ်နှစ်တာအတွင်း အနှစ်သက်ဆုံး ကဗျာဆရာအဖြစ်လည်း ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။
ကဗျာဆရာ လှသန်းဆိုသည့် အမည်ကို စာပေစိစစ်ရေးက ပိတ်ခဲ့သည့်အတွက် ကြည်မောင်သန်း၊ နမိတ်ထွန်း၊ စံသိုက်၊ လိပ်ပြာသန့်သန့်၊ ရန်မခ၊ မောင်သီးသန့် စသည့် ကလောင်အမည်ခွဲပေါင်း မြောက်မြားစွာဖြင့် ကဗျာများကို ကြံ့ကြံ့ခံရေးသားခဲ့ပြီး …
“ကဗျာတွေ ရှင်ချင်ရင် ကဗျာဆရာတွေ သေဖို့သာပြင်"ဟု ယခင်က ရေးခဲ့ဖူးကာ "အခုတော့ သေဖို့ အသင့်ပြင်ထားရင်း ရှင်မယ့်ကဗျာတွေ ရေးဖြစ်ပါတယ်”ဟု ပြောခဲ့ဖူးသူဖြစ်သည်။
၁၉၈၇၊ ၁၉၉၉၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ကာလများတွင် ကျောက်ကပ်ရောဂါနှင့် ဆေးရုံ ၃ ကြိမ် တက်ခဲ့ရပြီး ၎င်းရောဂါဖြင့် ၄ ကြိမ်မြောက် ဆေးရုံတက်ပြီးနောက် ကဗျာဆရာ ကြည်မောင်သန်းသည် ၂၀၁၁-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၂)ရက်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၌ ကျောက်ကပ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ အိမ်နံပါတ် ၃၆၊ ရုံးကြီးလမ်း၊ အိုးဘိုရပ်ကွက်၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်တွင် မိသားစုနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၄၈)နှစ် ရှိပြီဖြစ်ကာ ဇနီးနှင့် မွေးစားသားတစ်ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ဉာတသုတ်
သာသနာတော်နှင့် မလျော်သော ကာယဒုစရိုက်)ကံ, ဝစီ(ဒုစရိုက်)ကံ, မနော(ဒုစရိုက်)ကံဟူသော တရားသုံးမျိုးတို့ကို ဆောက်တည် ကျင့်သုံးစေသော ထင်ရှားကျော်ကြားသောရဟန်းသည် ဗဟုဇနအဟိတာယ, ဗဟုဇနဒုက္ခာယ, ဗဟုနော ဇနဿ အနတ္ထာယ ဒေဝမနုဿာနံ အဟိတာယ ဒုက္ခာယဖြစ်ပုံ။ သာသနာတော်နှင့်လျော်သော ကာယ(သုစရိုက်)ကံ, ဝစီ(သုစရိုက်)ကံ, မနောကံ တရားဟူသော (၃)ပါးသောဓမ္မတို့ကို ကျင့်သုံး ဆောက်တည်စေသော ထင်ရှားကျော်ကြားသော ရဟန်းတော်သည် ဗဟုဇနဟိတာယ, ဗဟုဇနသုခါယ, ဗဟုနော ဇနဿ အတ္ထာယ ဒေဝမနုဿာနံ ဟိတာယ သုခါယဖြစ်ပုံကို ကဏှပက္ခ, သုက္ခပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
သိန်းခို
=သိန်းခိုမင်း သက္ကရာဇ် ၂၆၃ မှ ၂၇၉-ခုနှစ်= သိန်းခိုမင်းသည် ပုဂံမင်းဆက် မြင်းခံငခွေး ခေါ် စလေငခွေး၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ စလေငခွေး လွန်လေသော် သားတော် သိန်းခိုမင်း ဆက်ခံသည်။ သိန်းခိုမင်း ထီးနန်းစိုးစံချိန် ၁၆-နှစ်ရှိချိန်တွင် တောကစားရာသွားရာတွင် ထမင်းမွတ်၍ သခွားသီးများကို ဆွတ်ခူး စားသောက်လျှင် တောင်သူကြီး တူးရွင်းဖြင့် ရိုက်သတ်၍ ကံတော်ကုန်လေသည်။
သိန်းခိုမင်း ကံကုန်သောအခါ တောင်သူကြီးအား မူးမတ်များက နန်းတင်လေသောအခါ တောင်သူကြီးမင်းဟု တွင်လေသည်။
၁၉၃၂
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁၈) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ကြပ်ကြီးရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံလမုရွာ၊ အေးချောင်း
ကျုံလမုရွာ၊ အေးချောင်း
ဇဝန၊ စာရေးဆရာ
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
ပြည်မြို့ ကြိုးတန်းရပ်၌ အဖ ဆန်ကုန်သည် ဦးဖိုးမင်း၊ အမိ ဒေါ်မြ တို့က ၁၂၇၃ ခု နတ်တော် လပြည့်ကျော် ၅ ရက် (၁၉၁၁ ခု ဒီဇင်ဘာလ ၁ဝ ရက်) တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဖွားမြင် ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၁၄ ယောက်တွင် ၁ဝ ယောက်မြောက်သား ဖြစ်သည်။ အမည် ရင်းမှာ ဦးသိန်း ဖြစ်၏။
ဆရာ ဇဝနသည် ဆရာကြီး သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်းနှင့် ပီမိုးနင်း တို့၏ စာပေများကို နှစ်သက်၍ အတုယူ ရေးသား ခဲ့သည်။ ကာတွန်း ဟိန်စွန်းနှင့် တွဲ၍ လာမယ် လာမယ် မကြည်ရဲ့ သီချင်းကို သရုပ်ဖော်သည့် ကာတွန်း ရုပ်ရှင်ကို တီထွင် ခဲ့သည်။ လန်ဒန်အတ် ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီတွင် မြနှင်းဆီ ဇာတ်ကား အတွက် ဇာတ်ညွန်း ရေးခဲ့သည်။
၁၉၃၅ တွင် မြန်မာ နေ့စဉ် သတင်းစာတွင် လက်ထောက် အယ်ဒီတာ အဖြစ် အမှု ထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာတွင် ဘာသာပြန်နှင့် လက်ထောက် အယ်ဒီတာ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ကြီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်း အထူး စာစောင်တွင် သိကြားမင်း ဦးမာဃ စာပြောင် ရေးခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခု မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မထားအိ (ဝါ) ထားနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရာ သားသမီး ခြောက်ဦး ထွန်းကား ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ် သူရိယ မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် တာဝန်ယူ လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် စာရေး ဆရာ အသင်း အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ဂျာနယ်ကျော် ဦးချစ်မောင်နှင့် တွဲ၍ စာရေး ဆရာ စာစောင် အမှတ် (၂) တွင် ဦးသိန်း (ဇဝန) အမည်ဖြင့် တွဲဖက် အယ်ဒီတာ တာဝန် ထမ်းခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ အတွက် သင်္ကန်းဝတ် ဟာသ ဝတ္ထု တပုဒ် ရေးပေး ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဇဝန ဂျာနယ် စတင် ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ ဘုရင်ခံ ဆာဒေါ်မန် စမစ် ပြန်လာခြင်းကို သရော်၍ ဘုရင်ခံ ဝတ္ထု ရေးခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဦးညိုမြနှင့် တွဲ၍ အိုးဝေ နေ့စဉ် သတင်းစာ ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဆရာမှာ တီဘီ ရောဂါ ဖြစ်၍ မကျန်းမာ သောကြောင့် စာရေးသားမှု ခေတ္တ ရပ်နား ခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းနှင့် ကလေး ဂျာနယ် မဂ္ဂဇင်း တို့တွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် စာရေး ဆရာ ဦးသိန်းဖေမြင့် နှင့်အတူ ဂျပန်ပြည်တွင် ကျင်းပသော အာရှ - အာဖရိက စာရေး ဆရာ ညီလာခံ တက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ကိုင်ရိုတွင် ကျင်းပသော အာရှ -အာဖရိက စာရေး ဆရာများ ဒုတိယ ညီလာခံသို့ တက်ရောက် ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်လုံးကျွတ်သတင်းထောက် သင်တန်း ပို့ချချက်၊ သတင်းစာ ပညာနှင့် ကိုယ်တွေ့ သတင်းစာ ပညာ ကောက်နုတ်ချက် ဆောင်းပါး၊ ကမ္ဘာအေး သတင်းထောက် ညီလာခံ တို့တွင် ဟောပြောခဲ့သည်။
၁၉၆၄ တွင် ကြေးမုံ သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် တာဝန်ပေးခြင်း ခံရသည်။ ယင်းနှစ်မှာပင် ဂျပန်၊ ရုရှား၊ ယူဂိုစလပ်၊ ဟန်ဂေရီပြည် တို့သို့ လေ့လာရေး ခရီး သွားခဲ့သည်။ ၁၉ရဝ တွင် ဩစတြေးလျပြည်သို့ လေ့လာရေး ရောက်ခဲ့သည်။
'ဝိဇယဂျာနယ်' တွဲဖက် ထုတ်ဝေသူနှင့် 'ပုဂံ လက်သီး စာစောင်' တွဲဖက် အယ်ဒီတာ (၁၉၂၇)၊ လက်ဒန်အတ် ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီ အတွက် 'မြနှင်းဆီ' ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်းတွင် ဘိုကလေး ဦးသက်ရှည်နှင့် တွဲဖက် ရေးသူ (၁၉၂၉)၊ ဗြိတိသျှ ဘားမာ ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီတွင် လခစား ဇာတ်ညွှန်းရေး ဆရာ (၁၉၃ဝ)၊ မြန်မာ့ နေ့စဉ် သတင်းစာ တွဲဖက် အယ်ဒီတာ (၁၉၃၅)၊ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ ဘာသာပြန်နှင့် လက်ထောက် အယ်ဒီတာ (၁၉၃၆ - ၃၉)၊ သူရိယ မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ (၁၉၃၉ - ၄၁)၊ စာရေးဆရာ အသင်း အတွင်းရေးမှူးနှင့် စာရေးဆရာ မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ (၁၉၃၉ - ၄၁)၊ ၁၉၄၆ တွင် ဇဝန ဂျာနယ်၊ ၁၉၄၇ တွင် ဇဝန သတင်းစာ ကိုယ်တိုင် တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂျာနယ်ကျော်၊ ဒီးဒုတ် ဂျာနယ်နှင့် အိုးဝေ သတင်းစာ တို့တွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။ မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းနှင့် ကလေးဂျာနယ် တို့၏ တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ (၁၉၅၆ - ၅၈)၊ သောကြာ စာစောင်နှင့် ကြေးမုံ သတင်းစာ တည်ထောင်ရာ တွင် ပါဝင် ခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ တွင် ကြေးမုံ သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ်မှ အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၂ - ၅၃၊ ၁၉၅၈၊ ၁၉၆ဝ - ၆၁ တို့တွင် စာရေးဆရာ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ဗီယင်နာ၌ ကျင်းပသည့် အာရှ - အာဖရိက စာရေး ဆရာများ အရေးပေါ် ညီလာခံ၊ ၁၉၆၂ ကိုင်ရိုတွင် ကျင်းပသော အာရှ - အာဖရိက စာရေး ဆရာများ ဒုတိယ ညီလာခံ၊ ၁၉၆၄ တွင် ဂျပန်၊ ရုရှား၊ ယူဂိုဆလပ်၊ ဟန်ဂေရီ နိုင်ငံများသို့ လေ့လာရေး၊ ၁၉ရဝ ပြည့်တွင် ဩစတြေးလျ နိုင်ငံသို့ လေ့လာရေး ခရီးများ သွားရောက် ခဲ့သည်။
၁၉၂၄-ခုနှစ်၌ 'ဘားမားဘွိုင်း မဂ္ဂဇင်း' တွင် 'ဇာနည်ဘွား' ဝတ္ထုကို ရေး၍ စာပေ လောက တွင်းသို့ စတင် ဝင်ရောက် ခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ တွင် 'လန်ဒန်အတ် မဂ္ဂဇင်း' ၌ 'ဇဝန' ကလောင် အမည် သုံး၍ ဝတ္ထု ရေးခဲ့သည်။ အချစ်၊ အလွမ်း၊ စုံထောက်၊ ဟာသ၊ အသော့အထေ့ စာပြောင်များ (သရော်စာများ) ရေးရာတွင် ထင်ရှားသည်။ ကယ်ရီကေးချား(ကာတွန်း) ရေးဆွဲရာ တွင်လည်း ပြောင်မြောက် လှသည်။ ဓာတ်ပုံ ပညာ (၁၉၃ဝ)၊ ကော်လိပ် ကျောင်းသား (၁၉၃၅ - ၃၇)၊ ကောလိပ်ကြမ်းပိုး (၁၉၃၈)၊ ကောလိပ်ဂျင် (?)၊ တို့ကျောင်းသား (၁၉၃၉)၊ ဤရူပ (၁၉၄ဝ)၊ ရွှေဝါဆန် (၁၉၄၅)၊ မြို့လုံးပတ်လည် (၁၉၄၅)၊ ဦးလေးပြောမယ် (၁၉၄၅)၊ ဆာယိုးနယား (၁၉၄၆)၊ ဒိုးဝမ်းကီး (၁၉၄၈)၊ အပါ ပုံပြောမယ် [ဇဝန ပုံပြင်] (၁၉၄၉)၊ ဆိုးပေ (?)၊ အရှေ့ဆီက လေနီကြမ်း [ဘာသာပြန်] (၁၉၅၂)၊ ဟာသ စင်တော်ကြီး (၁၉၇၃)၊ ဘယ်ကျော် (၁၉၇၇)၊ ပန်းဝတ်ရည် ကလေး ကဗျာများ (၁၉၇၉)၊ ဇဝန၏ ဇဝန (၁၉၈၃) တို့မှာ ထင်ရှားသည်။ ပရော်ဖက်ဆာ ဇဝနောစကီး၊ မောင်သိန်း (ပြည်)၊ ရတနာသိန်း၊ ဦးသိန်း (ဇဝန)တို့သည် ကလောင်ခွဲများ ဖြစ်ကြသည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၈၃ ခု မတ်လ ၈ ရက် အင်္ဂါနေ့ နံနက် ၁ဝ နာရီ ၂ဝ မိနစ်တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
= ဆရာ ဇဝန ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ =
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဟိုခိုရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာသံသသုတ်
နိရာသ ( တောင့်တမှုမရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၊ အာသံသ(= တောင့်တမှုရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၊ ဝိဂတာသ ( တောင့်တမှုကင်းပြီးသော)ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို လောက, သာသနာ နှစ်ဖက်မြင်ဖြင့် အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အုန်းပင်စု
အုန်းပင်စု
ကိုးကား
အုန်းပင်စု
ကံဆိပ် (တောင်)ရွာ၊ အရှေ့ဘက်
ကံဆိပ် (တောင်)ရွာ၊ အရှေ့ဘက်
င/လပွေ့ရွာ
င/လပွေ့ရွာ
နှမ်းကြီးကုန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
နှမ်းကြီးကုန်းရွာ (Hnangyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ တကောင်းထောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၀၁ ဖြစ်သည်။
၁၉၂၉
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ ငပုတောမြို့နယ်
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
၁၉၂၉
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
တုယင်
ဒုယင် သို့မဟုတ် တုယင် သည် အထက်တန်းကျသည့် မြန်မာတို့၏ ရှေးခေတ်အင်္ကျီတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မင်းနှင့်စပ်ဆိုင်သည့် နေရာများတွင် သုံးစွဲလေ့ ရှိသည်။ “အထက်တန်းကျလျှင် ဒုယင်၊ အောက်တန်းကျလျှင် ဖျင်” ဟူသည့် ရှေးဆိုရိုးစကားလည်း ရှိသည်။
သမိုင်းအထောက်အထား
အထောက်အထားအနေနှင့် အနော်ရထာမင်း၏ ကောင်းမှုဖြစ်သည့် ပုဂံလက်သည်းရှည်ကျောက်စာတွင် “တုယင်လည်း တစ်ထည်လွှမ်းတော်မူ၏” ဟု ရေးထားသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ ထို့အပြင် အာနန္ဒာလိုဏ်အတွင်းရှိ ကျန်စစ်သားမင်း၏ ပုံတွင်လည်း ဒုယင်ဝတ်လုံကို ဝတ်ဆင်ထားသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ