cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သောင်း၊ ဦး (ကြေးမုံ)
စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း
၁၉၄၈ ခု တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်သည်။ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာ သတင်းထောက်အဖြစ် ၁၉၄၇ ခုက သတင်းစာလောကသို့ ဝင်သည်။ ဗမာ့ခေတ်မှာပင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တိုးမြှင့် အမှု ထမ်းရသည်။
အိမ်ထောင်ရေး
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့မှ ကုန်သည် ဦးသန်း၊ ဒေါ်တင်တို့၏သမီး ဒေါ်မြမြစိန်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၊ သားသမီး ၃ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒေါ်တင်တင်ဝင်းနှင့် ထပ်မံအိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၅၇ ခုတွင် ကြေးမုံ သတင်းစာကို တည်ထောင်ပြီး အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်စဉ် ၁၉၆၄ တွင် ပုဒ်မ ၅ နှင့် ထောင် ၃ နှစ် ကျခံခဲ့ရသည်။
ထောင်မှလွတ်ပြီးနောက်၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်းလုပ်ငန်း ကော်ပိုရေးရှင်းတွင် တတိယအထွေထွေမန်နေဂျာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မဆလခေတ်ဦးဖြစ်သော ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်နိုင်ငံသို့ နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေး သတင်းစာကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စေလွှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ထို့နောက် မဆလအစိုးရ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် သတင်းစာတိုက်များကို အုပ်ချုပ်ရသော ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးရာထူး ခန့်ထားသည်။
အမေရိကန်သို့ ရောက်ရှိခြင်း
ဆယ်နှစ် အမှုထမ်းပြီး ၁၉၇၇ ဇူလိုင်လတွင် အမေရိကန်သို့ ထွက်ခဲ့သည်။ မဆလ ဆန့်ကျင်ရေးစာပေများ ရေးသားခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးချိန်အထိ အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး၊ မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီရေး ဆောင်းပါးများ အဆက်မပြတ် ရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ဆောင်ရွက်မှုများကို အမေရိကန်၌ ဝါဒဖြန့်ရန် စေလွှတ်ပါလျက် မြန်မာ ဖက်ဆစ်အစိုးရ ဆိုးယုတ်မှုများကို ဟောကြားကာ မဇူရီပြည်နယ် ဝါရှင်တန်မြို့မှ မဇူရီ သတင်းစာတွင် ဖက်ဆစ် ဆန့်ကျင်ရေး ဆောင်းပါးရှင်အဖြစ် လုပ်ကိုင် နေသည်ကို ဒေါသူပုန်ထသဖြင့် ဦးနေဝင်းက မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှိသမျှ ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းများကို သိမ်းခဲ့သည်။
ထို့ပြင် မြန်မာစာနယ်ဇင်းလောကတွင် ဦးသောင်း၏ စာသစ်စာဟောင်းများကို ပုံနှိပ်ခြင်းမပြုရဟု အမိန့်ထုတ်ပြန်ထားသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပျောက်ဆုံးနေခဲ့ရသည်။
ပြည်ပစာနယ်ဇင်းလောကတွင် လှုပ်ရှားမှု
ဝါရှင်တန်မြို့ လွတ်လပ်တဲ့ အာရှ အသံ ရေဒီယို၊ အမေရိကန် အသံ ရေဒီယိုနှင့် ဘီဘီစီ တို့မှ တဆင့် မြန်မာပရိသတ်နှင့် ပြန်ဆက်ရသူ ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး ဦးသောင်းသည် ဘန်ကောက်မြို့ ခေတ်ပြိုင် သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်နှင့် ရေဒီယိုများ ဆောင်းပါးရှင် အဖြစ် မြန်မာ ဒီမိုကရေစီရေးကို လုပ်ဆောင် ခဲ့သူ ဖြစ်သည့် အပြင်၊ ပြည်ပ မြန်မာ သတင်း မီဒီယာများ ဖြစ်သော ခေတ်ပြိုင်၊ မိုးမခ၊ ဟစ်တိုင်နှင့် Voice of Burma တို့တွင် စစ်အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး စာများကို ကွယ်လွန်ချိန် အထိ ကြေးမုံ ဦးသောင်း၊ အောင်ဗလ၊ မောင်ချစ် စသည့် ကလောင် အမည်များဖြင့် ရေးသား သွားခဲ့သည်။
မြန်မာရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်း ၄ ပုဒ်။ မြန်မာ စာအုပ် ၂၆၊ အင်္ဂလိပ် ၂ အုပ် ရေးခဲ့သည်။ ကြေးမုံ ဦးသောင်း၏ ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ သတင်းစာ ဆရာ၊ ဗမာ့ခေတ်မှ ကြေးမုံသို့၊ ဦးနေဝင်း၏ ပြာတဆုပ်၊ လက်ငင်း လက်တွေ့ ဗုဒ္ဓဝါဒ၊ General Ne Win and His Executioners, A Journalist, a General and in Burma တို့ ဖြစ်သည်။ မကွယ်လွန်ခင် နောက်ဆုံး ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်မှာ “ခေတ်ပြိုင်၏ စစ်ဝါဒီများ တိုက်ပွဲ” စာအုပ် ဖြစ်ပြီး၊ ခေတ်ပြိုင် ဂျာနယ်တိုက်က ပုံနှိပ် ဖြန့်ချိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဘဝနိဂုံး
သတင်းစာဆရာကြီး ကြေးမုံ ဦးသောင်း (အောင်ဗလ) သည် အသက် ၈၂ နှစ်အရွယ်တွင် အဆုတ်ရောဂါဖြင့် ၂ဝဝ၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်နေ့ ည ဒေသစံတော်ချိန် ၁ဝ နာရီခန့်မှာ အမေရိကန် နိုင်ငံ ဖလော်ရီဒါ ပြည်နယ်၌ ကွယ်လွန်သွားသည်။ ပြီးခဲ့သည့် မတ်လ ၁ဝ ရက်နေ့မှ စတင်ကာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ဖလော်ရီဒါ ပြည်နယ်၊ ဖို့လောရာဒေး မြို့ရှိ ဖလော်ရီဒါ မက်ဒီကယ် စင်တာ (Florida Medical Center) ဆေးရုံတွင် အဆုတ်ရောဂါနှင့် နှလုံးအားနည်းသည့် ရောဂါများအတွက် ဆေးကုသမှု ခံယူနေရာမှ အဆုတ်ထဲ ရေဝင်သည့် အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားကာ ကွယ်လွန်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်၌ အမေရိကန်နိုင်ငံ ဖလော်ရီဒါတွင် ဇနီး ဒေါ်တင်တင်ဝင်းနှင့် သားသမီး ၅ ဦး ကျန်ခဲ့သည်။
ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ
အောက်ပါစာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည် -
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
တေးမူဒိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
တေးမူဒိုးရွာ(Taymudoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ တေးမူဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တေးမူဒိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၅၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၄၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော်
မြင့်မြတ်သောရောမအင်ပါယာ
ခရစ် ၈ဝဝ ပြည့်နှစ် ရှားလမိန်းဘုရင်ကြီး လက်ထက် တွင် ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော်ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ထိုနှစ် ခရစ္စမတ်ပွဲတော်နေ့၌ ပုပ်ရဟန်းမင်း တတိယလီယိုက ရောမမြို့ စိန်ပီတာဘုရားရှိခိုး ကျောင်းတွင် ရှားလမိန်းအား ရောမဧကရာဇ်အဖြစ် သရဖူ ဆောင်း၍ ဘိသိတ်‌မြှောက်ခဲ့လေသည်။ ရောမ ဧကရာဇ်ဟူသော ဘွဲ့ထူး၏ နောက်ဆွယ်တွင် ခရစ်ယန်လောက၏ လောကီ ရေးရာဟူသမျှတွင် ဧကရာဇ်ဘုရင်သည် အချုပ်အခြာဖြစ်၍ ပုပ်ရဟန်းမင်းသည် အယူဝါဒရေးရာတွင် အထွတ်အထိပ် ဖြစ်သည်ဟူသော သဘောပါရှိလေသည်။ ဤသဘောကြောင့် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ အခက်ကြုံခဲ့ရလေသည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်း နှင့် ဧကရာဇ်မင်းတို့သည် မည်သူက မည်သူ့အပေါ် တန်ခိုး အာဏာ လွှမ်းမိုးသည်ဟူသောအချက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ သဘော မညီညွတ်နိုင် ရှိခဲ့၏။ ဥရောပတိုက်၏ အလယ်ခေတ် တစ်လျှောက်တွင် ဤကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အရေးအခင်းများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရလေသည်။ ရှား လမိန်းဘုရင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ယင်း၏ နိုင်ငံတော်ကြီးမှာ ပြိုကွဲသွားခဲ့၏။ ခရစ် ၉၆၂ ခုနှစ် သို့ ရောက်သောအခါ ဂျာမနီပြည် ဆက္ကဆွန်နီဘုရင် ပထမ အော့တိုသည် အီတလီနိုင်ငံကို အောင်မြင်ပြီးနောက် ရောမ ဧကရာဇ်ဘွဲ့ကို ခံယူပြန်သည်။ ဖရက်ဒရစ်ဗာဗရော့ဆာ လက် ထက်တွင် သာသနာစောင့်ဟူသော စကားလုံးကို ဖြည့်စွက်၍ ရောမသာသနာစောင့်ဧကရာဇ်ဘွဲ့ကို ခံယူသည်။ ဤသို့ပြုသည် မှာ ဧကရာဇ်တို့သည် ပုပ်ရဟန်းမင်းတို့ကိုလည်း ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရသည်။ ဤသို့အားဖြင့် ပုပ်ရဟန်းမင်းတို့ထက် တန်ခိုးကြီးသည်ဟူသောသဘောကို လေးနက်စေလိုသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၁၃ ရာစုနှစ်အထိ ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော် တွင် အဓိကအားဖြင့် အီတလီ၊ ဂျာမနီနှင့် ဩစတြီးယားနိုင်ငံ တို့သာ ပါဝင်ခဲ့၏။ ရံဖန်ရံခါ နယ်ပယ်နီးချင်းများဖြစ်သော ဟန်ဂေရီ၊ ပိုလန်နှင့် ဒိန်းမတ် စသည်တို့လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဂျာမနီဘုရင်များသည် များသောအားဖြင့် ရောမ သာသနာစောင့် ဧကရာဇ်များ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ဦးစွာ၌ ထိုဘုရင်များကို နယ်ပယ်ကြီး ၁ဝ ခုကို ကိုယ် စားပြုသူများက ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြ၏။ နောင်အခါ ဂျာမန်မင်းသားများနှင့် ဂိုဏ်းချုပ်များက ရွေးကောက်သည်။ ထိုသို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသူများ၏ အရေအတွက်မှာ ၁၇ ရာစုနှစ်တွင် ကိုးဦး ဖြစ်လာသည်။ ၁၃၃၈ ခုနှစ် နောက်တွင် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသော ဘုရင်များကို ဧကရာဇ် ဟူ၍လည်း သဘောထားလာကြ၏။
ဤသို့ ဧကရာဇ်ကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်ဟု ဆိုရ သော်လည်း သားစဉ်မြေးဆက် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်လည်း ရှိ၏။ ၁ဝ၂၄ ခုနှစ်မှ ၁၁၂၅ ခုနှစ်အထိ အုပ်စိုးခဲ့သော ရောမ သာသနာစောင့် ဧကရာဇ်များသည် ဖရန်ကိုနီယန်မင်းဆက်ဝင် ဘုရင်များ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုနောက်တွင် ဟိုဟန်စတပ်ဖန်မင်း ဆက်က ၁၁၃၈ ခုနှစ်မှ ၁၂၅၄ ခုနှစ်အထိ အုပ်စိုးခဲ့၏။ ၁၄၃၈ ခုနှစ်နောက်တွင် သတ္တမချားနှင့် ပထမဖရန်စစ်တို့က လွဲ၍ ရောမသာသနာစောင့် ဧကရာဇ်များသည် ဟက်စဗတ် ဆွေမျိုးစုမှ ဖြစ်လေသည်။
တစ်ဆဲ့သုံးရာစုနှစ်အတွင်း အီတလီသည် ရောမသာသနာ စောင့် နိုင်ငံတော်အတွင်း လုံးလုံးလျားလျား မပါဝင်တော့ချေ။ ထိုနောက်တွင်ကား ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော်တွင် ဂျာမနီ ဩစတြီးယားနှင့် ယင်းတို့ပိုင် နယ်ပယ်များသာ ပါဝင် တော့သည်။ ဧကရာဇ်ဘုရင်များသည် ဥရောပတိုက်ရှိ ထီး ဆောင်မင်းတို့၏ အထွတ်အထိပ်အဖြစ် ခံယူနေဆဲ ဖြစ်သော် လည်း နိုင်ငံတော်ကား အားနည်း၍ မညီမညွတ်ရှိနေခဲ့သည်။ ၁၈ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်လျှင် ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော် သည် ''ရောမလည်းမဟုတ်၊ သာသနာ စောင့်လည်းမဟုတ်၊ နိုင်ငံတော်လည်းမဟုတ်''ဟူ၍ပင် ဆိုနိုင်နေပေပြီ။
နပိုလီယန်သည် ၁၈ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယားနှင့် ဂျာမနီတောင်ပိုင်းကို အောင်မြင်ခဲ့သောအခါ ဒုတိယဖရန်စစ် သည် ရောမသာသနာစောင့် ဧကရာဇ်အဖြစ်ကို စွန့်၍ ဩစတြီး ယန်း ဧကရာဇ်အဖြစ်သာ ခံယူခဲ့လေသည်။ ဤသို့အားဖြင့် ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော်သည် ဇာတ်သိမ်းခဲ့ရလေသည်။
အင်းကျား
အင်းကျားသည် ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များအနက် အလယ်အလတ် အရွယ်အစားရှိသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဖြစ်ပြီး ဟိမဝန္တာတောင်ခြေဒေသများမှနေ၍ ဗဟိုအရှေ့တောင်အာရှဒေသများအပြင် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းအထိပါ ဖြန့်ကျက်တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ IUCN အနီရောင်စာရင်းတွင် ၎င်းတို့အား မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်ကျရောက်နိုင်သော မျိုးစိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အင်းကျား အကောင်ရေစုစုပေါင်းအနေဖြင့် အရွယ်ရောက်ပြီးအကောင်ရေ ၁၀၀၀၀ အောက်သာရှိပြီး ဒေသတစ်ခုစီ၌ အရွယ်ရောက်စအကောင်ရေ ၁၀၀၀ ကျော်ရှိသော ဒေသဟူ၍မရှိဟုခန့်မှန်းထားသည်။
အင်းကျား၏ ပါဏဗေဒအမည်မှာ ‘နီရိုဖဲလစ် နီဘူလိုစာ (Neofelis nebulosa)’ ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အင်းကျားကို Mainland Clouded Leopard ဟုခေါ်ဆိုပြီး တရားဝင်သတ်မှတ်မထားသည့် ၎င်း၏မျိုးစိတ်ကွဲ "စူမတြားအင်းကျား (N. diardi)" ၏ အမည် (Sunda Clouded Leopard) နှင့် ကွဲပြားစေရန်လည်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ Meghalaya ပြည်နယ်၏ အထိမ်းအမှတ်တိရစ္ဆာန်လည်း ဖြစ်သည်။
ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း
၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် Edward Griffith ဆိုသူမှ တရုတ်နိုင်ငံမှရရှိသည့် အင်းကျား သားရေဖြင့် ဖော်ထုတ်ပြသ၍ Felis nebulosa ဟူသော အမည်ကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ ၁၈၄၁ ခုနှစ်တွင် Brian Houghton Hodgson ဆိုသူမှလည်း နီပေါနိုင်ငံမှရရှိသည့် အင်းကျားနမူနာဖြင့် Felis macrosceloides ဟူသော အမည်အား အဆိုပြုခဲ့ဖြစ်သည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် Robert Swinhoe ဆိုသူကလည်း ထိုင်ဝမ်မှရရှိသော အင်းကျား သားရေဖြင့် Felis brachyura ဟူသော အမည်အား အဆိုပြုခဲ့သည်။ ၁၈၆၇ ခုနှစ် တွင် John Edward Greyဆိုသူမှ Neofelis ဟူသော မျိုးစုအမည်အား အဆိုပြုတင်သွင်းခဲ့ပြီး မျိုးစိတ် သုံးမျိုးစလုံးအား ထိုမျိုးစု၏အောက်သို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် မျိုးစိတ်ကွဲအဖြစ် သတ်မှတ်ရန် လုံလောက်သည့် သက်သေအထောက်အထားမရှိခြင်းကြောင့် တစ်ခုတည်းသော မျိုးစိတ် (Neofelis  nebulosa) အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
အကြည်တော်
အကြည်တော် (၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၂ - ၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၂၂) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကရင် လူမျိုး ဟာသစာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။ အဖ ဦးထွန်းနိုင် ဒေါ်ညွှန့်နွယ်တို့မှ မွေးချင်း (၇) ယောက်အနက် ခြောက်ယောက်မြောက်သား ဖြစ်ပြီး နာမည်ရင်းမှာ စောကြည်ဖြူဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှစ၍ ကိုကိုကြီး ကလောင်အမည်ဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် အကြည်တော် အမည်ဖြင့် လုံးချင်းဝတ္ထုများ စတင်ရေးသားပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိစုစုပေါင်း စာအုပ်(၁၀၀)ကျော်ရေးသားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံ:
စာရေးဆရာအကြည်တော်သည်  အစာရေမျိုပြွန်ကင်ဆာ သံသယကြောင့်  ၂၀၂၂ ခုနှစ် ၊ စက်တင်ဘာ နောက်ဆုံးပတ်အတွင်း  ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့သို့  သွားရောက်ဆေးကုသမှုခံယူခဲ့ရသည်။ အောက်တိုဘာ ၁၃ရက်နေ့တွင် ထိုင်းမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့ပြီးနောက် ရုတ်တရက်ကျန်းမာရေးဆိုးရွားလာသဖြင့် ပင်လုံဆေးရုံသို့ တက်ရောက်ကုသမှုခံယူနေရင်း ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၉ ရက် ည ၈ နာရီ မိနစ်၂၀ ကျော်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:၁၉၇၂ မွေးဖွားသူများ
ရှင်ဂန်အသိအမှတ် မြေ
ရှင်ဂန်အသိအမှတ် မြေဆိုသည်မှာ ရှင်ဂန် စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုထားကြသော မြေနေရာကိုဆိုလိုသည်။ ထိုနိုင်ငံများရှိ နိုင်ငံသားများသည် ရှင်ဂန်အသိအမှတ် မြေတွင် နိုင်ငံကူးလက်မှတ်မပါဘဲ မှတ်ပုံတင်ကဒ်ပြားဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ ရှင်ဂန်နယ်မြေအတွင်းရှိ နယ်စပ်များရှိ စစ်ဆေးရာ ဌာနများကို ပယ်ဖျက်လိုက်သော်လည်း၊ ရှင်ဂန်ပြင်ပရှိနိုင်ငံများ နှင့် ဆက်နွယ်နေသည့် နယ်စပ်များတွင် စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ လေယာဉ်ကွင်းများတွင် ရှင်ဂန်နယ်မြေတွင်း ပျံသန်းသောသူများသည် ရှင်ဂန်ပြင်ပသို့ သွားမည့် နိုင်ငံများ နှင့် ရှင်ဂန်နယ်မြေအတွင်း သွားမည့် နေရာဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။
လက်ရှိ
a. States outside the EU that are associated with the Schengen activities of the EU, and where the Schengen rules apply. b. For overland borders and seaports; since 30 March 2008 also for airports. c. East Germany became part of the Federal Republic of Germany, joining Schengen, on 3 October 1990. Before this it remained outside the agreement. Despite some media reports, Heligoland is not outside Schengen; it is only outside the European Union Value Added Tax Area. d. Greenland and the Faroe Islands are not included in the Schengen area, although there might be relaxed checks in the Faroe Islands for flights from Scandinavia, thanks to the Nordic Passport Union, although a passport is still recommended. A Schengen visa issued by a Schengen state will not allow the holder access to either territories, only a Danish visa stamped with either "Valid for the Faroe Islands" or "Valid for Greenland", or both. e. However, Jan Mayen is part of the Schengen Area. f. The full Schengen acquis applies to all Spanish territories, but there are border checks on departure from Ceuta and Melilla to Spain or other Schengen countries, because of specific arrangements for visa exemptions for Moroccan nationals resident in the provinces of Tetuan and Nador.
ရိုဝန် အတ်ကင်ဆန်
ရိုဝန် ဆီဘက်စ်တီယန် အတ်ကင်ဆန် (Rowan Sebastian Atkinson) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ရုပ်ရှင်မင်းသား၊ ဟာသသရုပ်ဆောင်၊ စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်၍ ၎င်း၏ ဟာသဇာတ်လမ်းများဖြစ်သော Blackadder (၁၉၈၃-၁၉၈၉) ၊ မစ္စတာဘီးန် (၁၉၉၀-၁၉၉၅) များဖြင့် လူသိအများဆုံးဖြစ်သည်။ အတ်ကင်ဆန်သည် ဘီဘီစီ၏ sketch comedy အစီအစဉ်ဖြစ်သည့် Not the Nine O'Clock News (၁၉၇၉-၁၉၈၂) တွင် စတင်လူသိများလာကာ ၁၉၈၁ ၌ အကောင်းဆုံး ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုအတွက် ဘတ်ဖ်တာဆု (BAFTA) ရရှိခဲ့သည်။ အခြားသော ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည့် လက်ရာများမှာ ဂျိမ်းစ်ဘွန်းရုပ်ရှင် Never Say Never Again (၁၉၈၃)၊ Four Weddings and a Funeral (၁၉၈၄) ၊ The Lion King (၁၉၉၄) မှ ဇာဇူးဇာတ်ကောင်၊ Love Actually (၂၀၀၃) တို့ဖြစ်သည်။ ဘီဘီစီ၏ ဟာသဇာတ်လမ်းတွဲ The Thin Blue Line တွင်လည်းပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့လေသည်။ ပြဇာတ်နယ်၌ ပါဝင်ခဲ့သည်မှာ Oliver! ကို ဝက်စ်အန့်ဒ်ဇာတ်ရုံ၌ တဖန်ပြန်လည်ပြုလုပ်သော ဂီတဇာတ် (၂၀၀၉) တွင်ဖြစ်၍ ဖာဂင်ဇာတ်ကောင်နေရာမှ သရုပ်ဆောင်တင်ဆက်ခဲ့သည်။
အတ်ကင်ဆန်ကို The Observer သတင်းစာက ၂၀၀၇ တွင် အရယ်ရဆုံး ဗြိတိသျှ ဟာသသရုပ်ဆောင် ၅၀ တွင် တစ်ဦးအဖြစ် စာရင်းသွင်းသတ်မှတ်ခဲ့ကာ ၂၀၀၅ တွင်ပြုလုပ်သော ဟာသသရုပ်ဆောင်များ မဲပေးရွေးချယ်မှုတွင်လည်း ထိပ်တန်း ဟာသသရုပ်ဆောင် ၅၀ ထဲ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကျင်လည်ကျက်စားခဲ့သော လုပ်ငန်းနယ်ပယ်တစ်လျှောက်တွင် ဇာတ်ညွှန်းဆရာ ရစ်ချဒ် ကားတစ် (Richard Curtis) ၊ တေးရေးသူ ဟောင်းဝါ့ဒ် ဂွတ်ဒယ်လ် (Howard Goodall) တို့နှင့် ပူးတွဲဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ထိုနှစ်ဦးစလုံးသည် ၁၉၇၀ နှစ်များဆီက အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ် ပြဇာတ်အဖွဲ့အစည်းတွင် တွေ့ဆုံခဲ့သူများလည်းဖြစ်သည်။
၁၉၈၁ ၌ ရရှိသော ဘတ်ဖ်တာဆုအပြင် အတ်ကင်ဆန်သည် အလစ်ဗီယေးဆု (Olivier Award) ကို ဝက်စ်အန့်ဒ်ဇာတ်ရုံ၌ ၎င်း၏ Rowan Atkinson in Revue မှ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုအတွက် ထိုနှစ်တွင်ပင် ရရှိခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်အောင်မြင်မှုကို မစ္စတာဘီးန်ရုပ်ရှင် မှီငြမ်းပုံဖော်ရိုက်ကူးမှုများဖြစ်သော Bean (၁၉၉၇) ၊ Mr. Bean's Holiday (၂၀၀၇) ၊ Johnny English ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းတွဲများ (၂၀၀၃-၂၀၁၈) မှ ရရှိခဲ့၏ ။ ၂၀၁၆-၁၇ ထွက်ရှိသော Maigret ရုပ်သံတွဲတွင်လည်း ယူးလ် မဲဂရဲ (Jules Maigret) နေရာမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ဗြိတိသျှဘုရင်မ၏ မွေးနေ့ဂုဏ်ပြုအခမ်းအနားတွင် ၎င်း၏ အနုပညာတင်ဆက်မှု၊ အလှူအတန်းများအတွက် CBE သူကောင်းဘွဲ့ရရှိခဲ့လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ဒိုးတန်းရွာ၊ ဇင်ပိုင်ညာ
ဒိုးတန်းရွာ၊ ဇင်ပိုင်ညာ
တလုပ်လပ် (တောင်ပိုင်း)ရွာ၊ တလုပ်လပ် (အရှေ့)
တလုပ်လပ် (တောင်ပိုင်း)ရွာ၊ တလုပ်လပ် (အရှေ့)
ဇာဇာရေကန်
ဇာဇာရေကန် သည် ဆီးရီးယားနိုင်ငံ၊ Damascus မြို့ အနောက်မြောက်ဘက် ၁၉ မိုင် (၃၀ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် တည်ရှိသည့် ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်အပိုင်းသည် တမံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆီးရီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မဟာမုနိ
ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်
မုနိလေးဆူမှာ-
အွမ်အူမာရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အွမ်အူမာရွာ(Aumaumar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ကွမ်ရှင်ကော့ဆာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၇၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ
အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ (Institute of Sports and Physical Education) များသည် အားကစားနှင့် လူငယ်ရေးရာဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ အားကစားနှင့်သက်ဆိုင်သော ကျောင်းများဖြစ်သည်။ အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာနလက်အောက်တွင်ပါဝင်ပြီး ညွှန်ကြားရေးမှူးအဆင့်ရှိသော ကျောင်းအုပ်ကြီးများမှ အုပ်ချုပ်သည်။ အတိုကောက်အနေဖြင့် အားကာသိပ္ပံဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ဤကျောင်းများသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အားကစားနှင့်ပက်သက်၍ အဓိကသင်ကြားပေးနေသော ကျောင်းများဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ မော်လမြိုင်၊ တောင်ကြီး၊ မုံရွာ၊ လွိုင်ကော်၊ ဟားခါး၊ စစ်တွေမြို့များတွင် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ အစောဆုံးဖွင့်လှစ်ခဲ့သောကျောင်းမှာ အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ (ရန်ကုန်)ဖြစ်သည်။ ပုသိမ်မြို့နှင့် မြစ်ကြီးနားမြို့များတွင်လည်း ဖွင့်လှစ်နိုင်​ရေး စီမံလျက်ရှိသည်။
အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံများတွင် အားကစားနှင့် ပညာရေးပေါင်းစပ်ရေးအထက်တန်းကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိပြီး အဋ္ဌမတန်း၊ နဝမတန်းနှင့် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းများကို နေ့တစ်ပိုင်းစနစ်ဖြင့်သင်ကြားပေးသည်။ အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံများတွင် ခေတ်အဆက်ဆက် မြန်မာ့လက်ရွေးစင်အားကစားသမားများက နည်းပြများအဖြစ် သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၅ခုနှစ်က အားကစားတက္ကသိုလ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် သင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ အားကာသိပ္ပံကျောင်းသားများသည် အားကာသိပ္ပံကျောင်းပေါင်းစုံ အားကစားပြိုင်ပွဲများ၊ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် အားကစားပြိုင်ပွဲများ၊ အာဆီယံကျောင်းများအားကစားပြိုင်ပွဲများကို ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ အားကာသိပ္ပံကျောင်းများမှအများစုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော I.S.P.E FC အမျိုးသားဘောလုံးအသင်းသည် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် အမျိုးသမီးဘောလုံးအသင်းသည်လည်း နိုင်ငံတကာပြိုင်ပွဲများ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ရန်ကုန်
အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ (ရန်ကုန်) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစောဆုံးဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ကျောင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၂၃ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကျိုက္ကဆံအားကစားကွင်း၌ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ခုနှစ်တွင် စတင်သင်ကြား​ပေးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစောဆုံးဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့်ကျောင်းဖြစ်သည်နှင့်အညီ အားကာသိပ္ပံကျောင်းများအနက် စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်မားသော ကျောင်းတစ်ကျောင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် အားကစားနည်းပေါင်း (၂၆)မျိုးအထိ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။ အားကစားနည်းပေါင်းစုံမှ မြန်မာ့လက်ရွေးစင်အားကစားများစွာကို မွေးထုတ်ပေးထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံက အိမ်ရှင်အဖြစ်လက်ခံကျင်းပသော ၂၇ကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲတွင် အားကာသိပ္ပံ(ရန်ကုန်)ကျောင်းထွက် ၁၃၁ဦးပါဝင်ပြီး ၆၃ဦးမှာ ဆုတံဆိပ် ရရှိထားသည်။
မန္တလေး
အားကစားနှင့်ကာယပညာသိပ္ပံ (မန္တလေး)သည် ဒုတိယမြောက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သောကျောင်းဖြစ်ကာ ၂၀၀၂ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ကျောင်းနည်းတူ မြန်မာ့လက်ရွေးစင်အားကစားသမားများစွာ မွေးထုတ်ပေးထားသည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် ကျောင်းအနီး၌ မန္တလာသီရိအားကစားပြိုင်ဝင်းကိုပါ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့၍ အားကာသိပ္ပံ (မန္တလေး)အတွက် ပိုမိုအကျိုးရှိလာခဲ့သည်။
အခြား
မော်လမြိုင်နှင့် တောင်ကြီးမြို့များတွင် ၂၀၁၄ခုနှစ်၌လည်းကောင်း၊ လွိုင်ကော်မြို့တွင် ၂၀၁၅ခုနှစ်၌လည်းကောင်း၊ မုံရွာမြို့တွင် ၂၀၁၇ခုနှစ်၌လည်းကောင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ဟားခါးနှင့် စစ်တွေမြို့များတွင် ၂၀၂၃ခုနှစ်၌ ဖွင့်လှစ်မည်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားကစား
ရှင်ဂန်
ရှင်ဂန်ဆိုသည်မှာ-
အမတ်ဒိန်
အမတ်ဒိန် သည် ဘုရင် ရာဇာဓိရာဇ် ကိုခစားသော ထူးချွန်သည့် အမတ်များထဲမှ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ အမတ်ဒိန်မဏိရွတ်ဟူ၍ လည်းထင်ရှားသည်။ "အမတ်ဒိန်" ဆိုသည်မှာ နေကဲ့သို့ထွန်းလင်းပြီး "မဏိရွတ်" ဆိုသည်မှာ ပတ္တမြားရတနာ နှင့်တူသော ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဟံသာဝတီဘုရင် ရာဇာဓိရာဇ် သည်မြန်မာဘုရင် မင်းခေါင် နဲ့ အပြိုင် မွန်-မြန်မာ နှစ် ၄၀ စစ်ပွဲကို ဆင်နွှဲခဲ့သူဖြစ်သည်။ ရာဇာဓိရာဇ် ဤမျှနှစ်ကြာရှည်စွာ ဘုန်းတန်ခိုးကြီးခဲ့ရာမှာ ၎င်းကိုယ်တိုင်တော်သလို ၎င်းပိုင်ဆိုင်သော သူရဲကောင်းများ၏ ပံ့ပိုးမှု၊ စွမ်းဆောင်မှုကြောင့်လည်းဖြစ်သည်။ ရာဇာဓိရာဇ်သည် မင်းကန်စီ၊ သမိန်ဗြတ်ဇ္ဇ၊ အမတ်ဒိန် ၊ လဂွန်းအိမ် ၊ ဥပါကောင်း၊ အဲမွန်ဒရာ စသည်တို့ အပြင် ထူးချွန်ထက်မြက်သော အခြား အမတ် သူရဲကောင်း များစွာကို ပိုင်ဆိုင်ထားသူဖြစ်သည်။
မဏိရွတ် ဘွဲ့ရရှိခြင်း
နန်းတက်ပွဲ ညီလာခံတွင် ရာဇာဓိရာဇ် မိန့်တော်မူသည်မှာ "ငါ၏ စက္ခုနှစ်ဖက် (မျက်စိနှစ်လုံး)တွင် ငြောင့်စူးဝင်ခဲ့သည်မှာ တစ်ဖက်ကထွက်သွားပြီ။ ကျန်တစ်ဖက်တွင် မထွက်သေး" ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ယင်းခဏတွင် အမတ်ဒိန်သည် ပုဆစ်တုပ်လျက် "ရွှေနန်းရှင် မိန့်သည်ကား တစ်ပါးသူမဟုတ်။ ကျွန်ုပ်အား ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကျွန်ုပ်သိပါသည်။ အရှင်မင်းသားသည်  ဒဂုန်၌ရှိစဉ် အခြားမှူးမတ်တွေက ကိုယ်စားလှယ်များလွှတ်ကြသည်။ စာအားဖြင့် အကြံအစည်များကိုလည်းကောင်း၊ အကြောင်းအရာများကိုလည်းကောင်း မပြတ်ပင် ပို့ကြသည်။ ကျွန်ုပ်မူကား အရှင့်သားတော်နှင့် ဆက်သွယ်မှု မပြုခဲ့သည်လည်းတစ်ချက်၊ အခြားတစ်ချက်ကား အရှင့်သားတော်သည် ပဲခူးမြို့သို့ဝင်စဉ်က ကျွန်ုပ်သည် မြို့တံခါး(မောတရုတ်တံခါး)တစ်ဖက်ကိုသာ ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ ယင်းသို့ဖြစ်သောကြောင့် ကျွန်ုပ်ကိုမျက်၍ မျက်စိတစ်ဖက်တွင် ငြောင့်မထွက်သေးဟု အရှင်မင်းကြီး မိန့်ကြားတော်မူကြောင်းကို ကျွန်ုပ်သိပါသည်"ဟု လျှောက်လျှင် ရာဇာဓိရာဇ်က "အမတ်ဒိန် နင့်အပြစ်သည်မျှရှိသည်ကို နင်သိပြီးဖြစ်၍ ပသို့နင့်အား ငါစီရင်ရမည်နည်း။ ငါ့အား မြို့တွင်းသို့ နင်ဝင်ခွင့် မပေးလို။ ငါ့မှာ ဗိုလ်ခြေအင်အားများ၍သာ နင်ကတံခါးတစ်ဖက်ဖွင့်ပေးသည်။ ငါ့ဗိုလ်ပါ နည်းခဲ့မူကား တံခါးကို တစ်ချပ်မျှနင်ဖွင့်ပေးမည်မဟုတ်၊ နင့်အပြစ်နှင့် မရူးအပြစ် အတူတူ"ဟု ဒေါသနှင့်မိန့်၏။
အမတ်ဒိန်လည်း သုံးကြိမ်မျှ ဦးခိုက်၍ လျှောက်ပြန်၏။ "ကျွန်ုပ်၏ အပြစ်နှစ်ရပ်အတွက် သတ်လျှင်သေရပါမည်။ ချမ်းသာပေးက ရှင်ရမည်ပင်။ စင်စစ်သော်ကား ကျွန်ုပ်သည် ခမည်းတော်ဆင်ဖြူရှင်၏ သစ္စာခံ၊ ရွှေဖဝါးတော်အောက်က ကျွန်ကြီးဖြစ်ပေသည်။ ဆင်ဖြူရှင်၏ ရန်သူဖြစ်ပါက မည်သူ့ကိုမဆိုကျွန်ုပ်အသက်ပေး၍ တိုက်ခိုက်ရမည်ဟု သစ္စာဆိုထားသည်။ အရှင့်သားတော်သည် ဒဂုန်၌ရှိခြားနားစဉ်က ဆင်ဖြူရှင်၏အမိန့်မရှိ၍ မင်းသားနှင့်ကျွန်ုပ် ဆက်သွယ်ခွင့်မရှိပါ။ အရှင့်သားတော်သည် ပဲခူးမြို့အတွင်းသို့ ဝင်တော်မူစဉ်က ကျွန်ုပ်၏သခင် ဆင်ဖြူရှင်ဗညားဦးသာလျှင် ရာဇပလ္လင်ထက်၌ ပကတိရှိခဲ့မူကား၊ အရှင့်သားကို ကျွန်ုပ်ဝင်ခွင့် ပြုမည်မဟုတ်ဘဲ အသက်ပေးလျက် ခံတိုက်မည်ပင်။ သို့သော် ဆင်ဖြူရှင်၏နာမ်သည် ရုပ်ကိုခွာခဲ့ပြီဖြစ်၍ ဆင်ဖြူရှင်၏ရုပ်အလောင်းကို စောင့်ရှောက်သောအားဖြင့် တံခါးရွက်တစ်ရွက်ကိုသာ ဖွင့်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူရှင်၏ နာမ်နှင့်ရုပ်နှစ်ပါးစလုံး မရှိခဲ့သော် မင်းသားအားတံခါးရွက်နှစ်ရွက်စလုံးကို ဖွင့်ပေးခဲ့ပေမည်။ ယခု အရှင်မင်းသားသည် မင်းဖြစ်၍ ကျွန်ုပ်တို့၏အသက်သခင်ဖြစ်ပြီ။ သခင်၏သစ္စာတော်ကိုခံထားသည်။ အကယ်၍ ရန်သူတစ်ပါးက အရှင့်သားတော်ကိုပုန်စားခဲ့သည်ရှိသော်ကျွန်ုပ်သည် ထိုသူပုန်နှင့်ဆက်သွယ်၍ လက်ဆောင်ပစ္စည်းပေးခြင်း၊ အကြံအစည်ပေးခြင်း။ သူပုန်ဘက် ဝင်စားကာ အရှင်မင်းသားကို               မစောင့်ရှောက်ပါက ကျမ်းရွက်ထားသော ကျွန်ုပ်၏သစ္စာ မပျက်ချေသလော။ အပယ်နန်းကို မစံရသလော။ ကျွန်ုပ်သည် အရှင်သခင်၏ သစ္စာတော်ကို မတိမ်းမစောင်း၊ မသွေမဖည်စေဘဲ ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်စွာ စောင့်ခဲ့သည်ကျွန်ကောင်းဖြစ်သဖြင့် "အမတ်ဒိန်" ဟူသောဘွဲ့အမည်နှင့် သန်လျင်မြို့ကိုစားစေခဲ့သည် မဟုတ်လော။ ယခုအရှင့်သားတော်မင်းဖြစ်ပြန်လျှင်လည်း  ကျွန်ုပ်သည် ဆင်ဖြူရှင်ခမည်းတော်အား သစ္စာစောင့်ခဲ့သလို အရှင့်သားတော်ကိုလည်း မပြတ်စောင့်ရှောက်ရပေမည်။ အကယ်၍ ရန်သူတစ်ပါးက အရှင့်သားတော်အား ပုန်စားခဲ့သော် ကျွန်ုပ်သည် အသက်ပေး၍ နိုင်အောင်တိုက်ခိုက်ပါမည်။ ကျွန်ုပ်သည် သူပုန်ဘက်သို့ ဝင်စားရန်ကား နတ္ထိမရှိ။ ကျွန်ုပ်သည် ထီးဖြူဆောင်းမင်းကိုသာ သစ္စာခံ၍ခစားမည်။ ထီးဖြူမဆောင်းသော သူပုန်မင်းကို ဘယ်တော့မှ မခစားပါ။ ကျွန်ုပ်ကို မျက်၍ ကွပ်တော်မူသော် ကျွန်ုပ်ကား သေရပါမည်။ သို့သော် ပြည်ထဲအရေးကား ပျက်လေတော့မည်။ အနာဂတ်တွင် ရာဇဝင်အဆက်ဆက် အမတ်တကာတို့က ဆိုစမှတ်ပြုကုန်မည်။ "အမတ်ဒိန် အရူးလို မပြုကုန်နှင့်၊ ပုန်ကန်ခြားနားသော မင်သားဘက်ဝင်စားသော် အပြစ်မရှိ၊ ထီးဖြူဆောင်းသော အရှင်သခင်၌ သစ္စာမြဲသော် အပြစ်ရှိသည်။ အမတ်ဒိန်သည် ထီးဖြူဆောင်းမင်းကိုသာ ယုံ၍နေချေသည်။ ပုန်ကန်ခြားနားသောမင်းသားသို့ မစေမပါး၊ အကြံအစည်မပေး၊ မဆက်မကပ်ချေသောကြောင့် ထိုပုန်ကန်သည့်မင်းသားသည် မင်းအဖြစ်သို့ရောက်လျှင် အမတ်ဒိန်သေရလေသည်"ဟု ကျွန်ုပ်နည်းကို အများမှတ်ယူကုန်တော့မည်။ နောင်တွင်သူပုန်ထသော် သူပုန်သူကန်ဘက် ဝင်စားသူများတော့မည်။ ထီးဖြူဆောင်းမင်းတွင် မြဲသူနည်းပါးတော့မည်။ ရဟန်း၊ ပုဏ္ဏား၊ တိုင်းသူပြည်သားများသည် ပူပင်သောကဖြစ်ကြတော့မည်။ တိုင်းပြည်တွင် သမာဓိတည်တော့မည်မဟုတ်။ ထို့ကြောင့် ပြည်ထဲအရေး ပျက်သုဉ်းမည်ဟု ကျွန်ုပ်လျှောက်ပါသည်။ ကျွန်ုပ်အားသတ်ပါက နောင်ကို သားစဉ်မြေးဆက်တိုင်အောင် ကျွန်ုပ်၏ပုံပမာမှာ ထင်ရှားလေတော့မည်" ဟုရှည်လျားစွာ လျှောက်ထားလေ၏။
ဗညားနွဲ့လည်း အမတ်ဒိန်လျှောက်တင်ချက်ကို ကြားနာ၍ မည်သို့မျှ မဆိုသာဘဲ တိတ်ဆိတ်စွာနေလျှင် မပိုင်ဆရာ နှင့် မင်းကန်စီ တို့က "အမတ်ဒိန်စကားသည် အရေးစကားစင်စစ် အကြောင်းမှန်လှသည်။ သူ့ရှင်၏ အကျိုးသာမက နောင်အနာဂတ် ရာဇဝင်အဆက်ဆက် အတွက်အကျိုးသက်ရောက်စေမည့် စကားဟုတ်ပေသည်" ဟု လျှောက်တင်ကြ၏။ ရာဇာဓိရာဇ်သည် အမတ်ဒိန်၏အရေးစကားများနှင့် မပိုင်ဆရာတော် နှင့် မင်းကန်စီတို့၏ လျှောက်တင်ချက်တို့ကို ဆင်ခြင်စဉ်းစားပြီးသော် "အမတ်ဒိန် အရေးဆိုသည့်စကား မှန်ပေသည်။ အနှစ်သာရစကား ဟုတ်ပေသည်။ သို့လျှောက်တတ်ပေသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ တစ်ဦးတည်းသော အရှင်သခင်၏ သစ္စာတော်ကိုသာ မြဲမြံစွာ စောင့်တတ်ပေသောကြောင့်လည်းကောင်း    အမတ်ဒိန်သည် ပညာဉာဏ် အမြော်အမြင်ကြီးသောကျွန်တော် ဖြစ်၍ ပတ္တမြားရတနာနှင့်လည်း တူသဖြင့် ယနေ့မှစ၍ အမတ်ဒိန်မဏိရွတ်ဟူသော ဘွဲ့ကိုငါချီးမြှင့်သည်။ သန်လျင်မြို့ကိုလည်း စားမြဲစားစေ"ဟု မိန့်တော်မူ၏။ သို့ဖြစ်၍ ကျွန်ရင်း၊ ရောင်းရင်းဘက်တော်သားများ ဘွဲ့အမည်မရမီ အမတ်ဒိန်မှာ ရှေးဦးစွာ ဘွဲ့ထူးချီးမြှင့်ခြင်း ခံရေလေသည်။ (ထို့နောက်တွင် အခြားသော ကျွန်ရင်း ဘက်တော်သားများကို လည်း ဘွဲ့၊ ရာထူးများ ချီးမြှင့်လေသည်။) ညီလာခံစဲသော် အမတ်ဒိန်မဏိရွတ်ကို ဝေါဖြင့် အိမ်အရောက် ထမ်းပို့စေသည်။
အမတ်ဒိန်ကို မြန်မာမင်းထံစေလွှတ်ခြင်း
အစဉ်အဆက်ထုံးစံအတိုင်း ရာဇာဓိရာဇ်လည်း မြန်မာမင်းသို့ ပညာရှိ အမတ်ဒိန်ကို ရာဇသံ လက်ဆောင်အများနှင့် ချစ်ကြည်ရေးစေလွှတ်၏။ မြန်မာမင်းကလည်း ကောင်းစွာ ဆီးကြိုပါသည်။ ရှေ့တော်သို့ရောက်လျင် ပညာအတိမ်အနက် ၊ အကျစ်အလစ်ကို သိလို၍ အမတ်ဒိန်အား ငါးဟင်း၊ အကင်၊ အဖုတ်တို့ကို ထမင်း မမြင်သာအောင် အပေါ်က အပြည့်အုပ်၍ ဆားလှော်ကို ထမင်းအလယ်က မြုပ်ကာ စားစေပါတယ်။ အမတ်ဒိန်လည်း ငါးဟင်းတို့ကို ကျစ်လျစ်စွာ တစ်စသတ်၍ လည်ကောင်း၊ အကင်အဖုတ်တို့အား နှစ်ဖက်လုံး အသားကို ပြန်၍လည်ကောင်း ထမင်းနှင့်တကွစားပါသည်။
ဤသည်ကို မြန်မာမင်းမြင်သော်
ဆက်၍ အမတ်ဒိန်က "အရှင်မင်းကြီး ယခုသံပရာ နှင့် ကန်စွန်းကို ရောနယ်၍ လက်သုပ်သုပ်စားသော် အလွန်အရသာရှိမည် မဟုတ်ပါလော" ဟု ချစ်ကြည်ရေးစကားကို လိမ္မာပါးနပ်စွာ ဆိုလေရာ မင်းကြီးမှာ လွန်စွာနှစ်သက်တော်မူပြီး "အမတ်ဒိန် ၊ ဟံသာဝတီတွင် သင်ကဲ့သို့မှူးကြီးမတ်ရာ မည်မျှလောက်ရှိသလဲ။" "နောင်တော့်ထံတွင် ကျွန်ုပ်ထက် တတ်သိလိမ္မာသော မှူးကြီးမတ်ရာ အလွန်များပါတယ်။ ကျွန်ုပ်မှာ စာရေးမျှသာတည်း" ဟု ဆိုလေသော် မင်းကြီးမှာ မယုံပဲ ထန်းရွက် နှင့် ကညစ်ပေးရာ အမတ်ဒိန်ကလည်း ကျနသေသပ်စွာရေးပြလိုက်ရာ "အိမ်း စာရေးဖြစ်တန်ရာ၏" ဟု ယုံကြည်သွားသည်။ စာရေးပင် ဤမျှထက်မြက်နေလျှင် ကျန်တဲ့မှူးကြီးမတ်ရာတွေဆိုလျှင် ဘယ်လောက်တောင်တော်လေမလဲ ဟု ရာဇာဓိရာဇ်ရဲ့ အင်အားကိုဖြုံသွားပုံရသည်။
သားသတ်အမှုတွင် အမတ်ဒိန် ဆုံးဖြတ်ပုံ
အခါတစ်ပါး၌ ယောက်ျားတစ်ယောက်တွင် မယားနှစ်ယောက်ရှိရာ မယားကြီးတွင် သားမရ၊ မယားငယ်တွင် သားရ၏။ သို့သော် ယောက်ျားသည် သားမမြင်သော မယားကြီးကို ပိုချစ်လေသော် မယားငယ်သည် "ငါ့သားကို ငါသတ်၍ မယားကြီးသတ်သည်ဟု ဆိုလိုက်လျှင်ယောက်ျားသည် မယားကြီးကို မုန်း၍ ငါ့ကိုချစ်လိမ့်မည်" ဟု ကြံစည်ကာ သားဖြစ်သူကို ရေတွင်းထဲသို့ တိတ်တဆိတ်တွန်းချသတ်လိုက်ပါတယ်။ မယားကြီး သတ်ပါသည် ဟု မင်းကြီးအား လျှောက်လေသော် အမတ်ကြီးလေးယောက်အား စီရင်စေသည်။ မိခင်အရင်းက သားဖြစ်သူကို မသတ်နိုင်၊ မယားကြီးကလည်း သူလုံးဝမသတ်ပါဟု ငြင်းဆိုနေရာ စီရင်မှုမှာ မပြီးနိုင်၊ မင်းကြီးမျက်ပြီး အမတ်ကြီးလေးယောက်ကို အကျဉ်းချ ထားကာ အမတ်ဒိန်ကို လွှဲတော်မူသည်။
အမတ်ဒိန်ကလည်း မယားကြီး ၊ မယားငယ်တို့ကို ခေါ်ယူမေးရာ မသတ်ပါဟုချည်း ငြင်းဆိုကြ၏။ ထိုအခါ အမတ်ဒိန်သည် မယားကြီးကို ဆိတ်ကွယ်ရာသို့ခေါ်၍ "သင်မသတ်ဟု ဆိုလျင် အများတကာရှေ့တွင် ထဘီကို ချွတ်ဝံ့မည်လော၊ ချွတ်ဝံ့လျှင် မသတ်ဟု ငါတို့ယုံကြည်တော်မူမည်" ဟု ဆိုလေရာ မယားကြီးက "သခင်ဘုရား ရှေးဘဝက ကုသိုလ်ကံနည်းပါး၍ ယခု မိန်းမ ဖြစ်လာရုံမက လင်ကို တစ်ပိုင်းသာ ရသည်။ ဤသို့ ကုသိုလ် နည်းသော မိန်းမဖြစ်လာပြီးမှ ထဘီချွတ်ရဦးမည်ဆိုသော် အဘယ်မှာ ကောင်းတော့မည်နည်း။ အကျွန်ုပ်ကို သတ်လျှင်လည်း ခံရမည်သာ ၊ အသရေကိုသော်ကား မဖျက်ပါနှင့် ၊ သူ့သားကိုလည်း အကျွန်ုပ် မသတ်ပါ"ဟု ဆိုလေ၏။
တဖန် မယားငယ်ကိုခေါ်ကာ ထိုအတိုင်းမေးလေသော် "အကျွန်မသတ်ပါ။ ထို့ကြောင့်ချွတ်ဝံ့ပါသည်" ဟု ဆို၍ပရိသတ် ရှေ့တွင်ချွတ်လေ၏။ ထိုအခါ အမတ်ဒိန်က အရှက်မရှိသူသည် သားကိုသတ်ဖို့လည်း ဝန်မလေးရာ ဧကန်ပင် မယားငယ်သတ်ရမည် ဟုဆိုကာ မယားငယ်အား စစ်မေးသော်အဆုံး၌ ဟုတ်တိုင်းဝန်ခံလေ၏။ မင်းကြီးကြားသော် အမတ်ဒိန်အား ချီးမြှောက်လျက် ဆုလာဘ်များ ချီးမြှင့်တော်မူလေသည်။
မိကျောင်းတရား၌ စီရင်ပုံ
တစ်ခါသော် မွန်တစ်ယောက် နှင့် မြန်မာတစ်ယောက်တို့သည် မြစ်၌ မိကျောင်းပေါ်သည်ကို မြင်သော် မြန်မာက "မိကျောင်း" ဟု ဆို၍ မွန်က "ကျာမ်း" ဟု ဆိုသည်။ ( အမှန် နှစ်ခုစလုံးအခေါ်အဝေါ်ကွဲပြားပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာမူ အတူတူ ဖြစ်လေသည် ) ။ သို့ဖြင့် သူမှန်၊ ငါမှန် ငြင်းကြရာ ရှုံးသူကရှိသမျှပစ္စည်းသိမ်း၍ ကျွန်ပြုစတမ်းဟု လောင်းကြေးထပ်ကာ ဘုရင်ရှေ့မှောက်တွင် ဆုံးဖြတ်ခံကြလေသည်။ အမတ်တစ်ယောက်ကို ဆုံးဖြတ်စေရာ မပြီးသဖြင့် အမတ်ဒိန်အား လွှဲ၏။ အမတ်ဒိန်က "မိကျောင်းကို ဘယ်အရပ်၌ မြင်သနည်း။ မြန်မာအရပ်၌လော ၊ မွန်အရပ်၌ လော" ဟု မေးရာ မွန်အရပ်၌ မြင်ပါသည် ဆိုလျှင်မွန်ကို အနိုင်ပေးလေ၏။ ရှုံးသူ အား ရှိသမျှပစ္စည်း နှင့် ကျွန်လုပ်ရမည့်အစား ရွှေတစ်ပိဿာကိုလျော်ကြေးအဖြစ် အနိုင်ရသူ မွန်ကို ပေးစေသည်။ မင်းကြီးကြားသော်အမတ်ဒိန်အား ချီးကျူးတော်မူလေသည်။
လက်ကောက်ခိုးမှု၌ အမတ်ဒိန် ဆုံးဖြတ်ပုံ
တစ်ခါသော် နေပြည်တော်ဝယ် မုန့်လုပ်သော မိန်းမတစ်ယောက်သည် ပတ္တမြား ၊ နီလာ စသောလက်ကောက် ၁၅ ကွင်းကို အိတ် တွင်ထည့်၍ ပေါင်ပေါ်မှာထားလျက် မုန့်ချက်နေ၏။ ထိုအခါရဟန်း တစ်ပါး လာရောက်အလှူခံရာ ထိုမိန်းမက လှူမည်ဟု အမှတ်တမဲ့ထလိုက်ရာ လက်ကောက်အိတ်ကျသွားသည်ကို ရဟန်းမြင်ပြီး ခြေနှင့်ညှပ်ကာ သင်းပိုင်ကြား၌ ညှပ်လျက်ယူသွားလေ၏။ မုန့်သည်မလည်း သတိရ၍ကြည့်သောအခါ လက်ကောက်များပျောက်ကြောင်းသိပြီး သည်းထန်စွာငိုကြွေးလျှက်မင်းကြီးအား လျှောက်လေ၏။ မင်းကြီးကလည်း အမတ်ဒိန် အားလွှဲခဲ့သည်။ မုန့်သည်မအား စစ်မေးသော် မိမိအနီးသို့ ရဟန်းတစ်ပါး လာရောက်ကြောင်း ၊ ထိုရဟန်းကိုလည်း မှတ်မိကြောင်းများကို လျှောက်လျှင်ထိုရဟန်း၏ ကျောင်းကိုပြစေ၍ သိရမှ ပင့်ပြီးသော် ဤသို့လျှောက်၏။
နောက် ဒုတိယအကြိမ် ပင့်ပြန်၍ ဤသို့လျှောက်၏။ ထိုအခါ ခိုးထားသော လက်ကောက်များကို ထုတ်ပေးပါတော့တယ်။ လက်ကောက်များကို မုန့်သည်မအား ပြသော် ဟုတ်မှန်ကြောင်း ဆိုသဖြင့် မုန့်သည်မ၊ လက်ကောက်များ နှင့် ရဟန်း တို့အား မင်းကြီးထံ အပ်လေ၏။
အမတ်ဒိန် ပြောသည့် သူသမီးငါယူဆိုသည့်ပုံပမာ
ယင်းကို အင်းဝဘုရင်က “သင့်သမီးကို ငါရတုန်းက ငါ့သားတော် သီဟသူနှင့် စုန်ဖက်စေခဲ့ပေမယ့် သင်ကတော့ ထိုကဲ့သို့မကျင့် မလျော်ကန်သော အကျင့်ကိုကျင်ခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် သင့်ထံငါစစ်ချီလာရ၏” ဆိုသည့် စာလွှာကို ရာဇာဓိရာဇ်ဖတ်ပြီးနောက် “အင်းဝတွင် မင်းရာဇာ၊ အင်းပဲသူကြီး၊ စုက္ကတေးကဲ့သို့ စကားတတ်သော အမတ်တွေများ လှသည်။ ငါ့မှူးမတ်များက ဘာမျှမပြောကြ” ဟု ဆိုသော် အမတ်ဒိန်က “ပထမမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်သူ အနော်ရထာမင်းသည်လည်း သူ၏အဆွေတော်ဖြစ်သူ မနူဟာမင်း၏ သမီးကို မိဖုရားမြှောက်ဖူးသည်။ မြတ်စွာဘုရားတို့မည်သည်လည်း ရှေးကပွင့်တော်မူခဲ့သော ဘုရားတို့သည်လည်း ဘုရားတို့ အဆက်ဆက် မျှောခဲ့သောဌာနတွင်ပင် အစဉ်အလာအတိုင်းမျှောခဲ့သည်။ ငါတို့အရှင်သည် အနော်ရထာမင်းထုံးကို နှလုံးမူပြီးကျင့်သုံးသဖြင့် ဒါကို မလျော်ကန်သော အကျင့်ဟုမဆိုထိုက်” ဟုပုံပမာပြ၍ ဆိုရာ သူ့ရှင်လည်း နှစ်သက်တော်မူခဲ့ပါတယ်။ စကားယူလာသူ အင်းဝဘက်မှ အင်းပဲသူကြီး ကိုယ်တိုင်ကလည်း “အမတ်ဒိန်သည် ပညာရှိပီသ၍ စကားတတ်လှပေသည်” ဟု ဝန်ခံချီးကျူးခဲ့ရသည်။
အမတ်ဒိန်သည် ရာဇာဓိရာဇ်အတွက် အသက်စွန့်၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သော်လည်း ရာဇာဓိရာဇ်ပြောသမျှ ခေါင်းညှိတ်တတ်သူ မဟုတ်။ ပြောစရာရှိရင် ပြောသလို တားစရာရှိရင်လည်း ရဲရဲဝံ့ဝံ့တားတတ်သူပင်။ သို့သော် တားသည့်အခါတိုင်းလည်း တုံးတိတားခြင်းမဟုတ် စကားလိမ္မာနဲ့ သွယ်ဝိုက်ပြီးဖြောင့်ဖြတတ်တာကြောင့် ရာဇာဓိရာဇ် လက်ခံခဲ့ရချည်သည်းပင်။
ထိုအထဲမှ တစ်ခုကိုပြရသော် ရာဇာဓိရာဇ်သည် အင်းဝကိုသိမ်းရန် ကြီးမားတဲ့ ရေတပ်ကြီးဖြင့် ချီခဲ့ပြီး ပထမဆုံးစစ်ကိုင်းကို သိမ်းသည်၊ ထို့နောက်တကောင်းကို သိမ်းသည်။ ထိုမှ အင်းဝကို သိမ်းရန်ချီလာသောအခါ အင်းဝဘုရင်မင်းခေါင်သည် အင်အားနည်းနေချိန်ဖြစ်တာကြောင့် ရာဇာဓိရာဇ်ရေတပ်ကို မယှဉ်ဝံ့။ ပင်းယစကြိုသူမြတ်က ဝင်ရောက်ဖြောင်းဖြမှုကြောင့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုလုပ်ပြီး ဟံသာဝတီသို့ ပြန်လည်ဆုတ်ခွာကာ အင်းဝဘက်ကိုလှည့်ကြည့် ချိန်၌ မီးခိုးလုံးကြီးကို မြင်ရသည်။ ရာဇာဓိရာဇ်ကောင်းမှုကုသိုလ်အဖြစ်ဆောက်လုပ်ခဲ့တဲ့ ရွှေကြက်ယက်တံတိုင်းမှ ကျောင်းဆောင်ကို ဘုရင်မင်းခေါင်အမိန့် နဲ့ မီးရှို့ပစ်လိုက်ခြင်းဖြစ်ပေသည်။
မတိုက်လိုသဖြင့် နောက်ကြောင်းပြန်လှည့်ခဲ့သည်ကို ယခုကဲ့သို့စော်ကားခံလိုက် ရသောအခါ ရာဇဓိရာဇ် ဒေါသ အထွဋ်အထိပ်ရောက်၍ ချက်ချင်းပဲ ပြန်လှည့် ဆိုကာ အင်းဝကိုတိုက်ဖို့ ပြင်စေသည်။ ပြန်လှည့်ဆိုသော်လည်း အချိန်အတော်ကြာချီခဲ့ရသော စစ်သည်တွေများမှာ စစ်ပန်းနေခဲ့ပြီး တက်ကြွမှု မရှိတော့။ သို့သော် ဒေါသကြီးနေသော မင်းမိန့်ဖြစ်၍ အားလုံးခေါင်းငုံလျှက် ဘာမျှပြန်မပြောရဲကြပေ။ ဒီအချိန်မှာတားမှဖြစ်မယ် ဆိုပြီး အမတ်ဒိန်လျှောက်ခဲ့သည်မှာ “အရှင့်ရဲ့ကုသိုလ်တော်သည် လှူဒါန်းပြီးဖြစ်သဖြင့် ကုသိုလ်ရပြီးဖြစ်သည်။ အရှင့်ကုသိုလ်တော်ကို ဖျက်လိုဖျက်စီးလုပ်သော ဘုရင်မင်းခေါင်မှာသာ အကုသိုလ်ဖြစ်ချေပြီ။ ဘုန်းတန်ခိုးအာနုဘော်လည်း ရှိတော့မည်မဟုတ် ။ ထိုကြောင့် ဘုရင်မင်းခေါင်သည် အရှင့်ကို ယှဉ်ပြိုင်အနိုင်ယူရန်မဖြစ်နိုင်တော့ချေ။ ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင်ကလည်း စစ်ခင်း၍ အကြိမ် ရာ၊ ထောင် နိုင်သော်လည်း ခန္တီစဟူသော သည်းခံခြင်းစစ်ကို တစ်ကြိမ်အောင်မြင်သည်နှင့် မညီသေးဟု ဟောတော်မှုခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အရှင်ကိုယ်တိုင် ပြန်ဆုတ်တော့မည် ဖြစ်ကြောင်း စကြိုသူမြတ်ကို ကတိပေးခဲ့ပြီးပါပြီ။ ထွက်ပြီးသား အစွယ် ပြန်မဝင်သကဲ့သို့ မင်းဧကရာဇ်နှုတ်ကထွက်သောစကားသည်လည်း ရုပ်သိမ်းရန်မသင့်ပါ အရှင်” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ စကား မှန်နေသဖြင့် ရာဇာဓိရာဇ် တပ်များကို ဟံသာဝတီကို ပြန်လှည့်ရန်သာ အမိန့်ပေးလိုက်ပါသည်။
အမတ်ဒိန်ရဲ့ငိုပွဲ
အမတ်ဒိန် သည် စကားအရာသာ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာသည်မဟုတ် နိုင်ငံရေး စစ်ရေးအမြင်လည်း ရှိသူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းရဲ့ပုသိမ်ခံတပ်ကို မင်းရဲကျော်စွာတပ်မကြီး လုံးဝထိုးဖောက်လို့မရခဲ့သည်ကို ကြည့်လျှင် ၎င်းရဲ့ဦးဆောင်ကွပ်ကဲမှု စွမ်းရည်ကို သိနိုင်သည်။ သို့သော် သူရဲကောင်း အမတ်ကြီး ငိုချင်းချခဲ့ရသော အဖြစ်တစ်ခုလည်း ရှိခဲ့သည်။
ရာဇာဓိရာဇ်နန်းတက်သောအခါ ငယ်ချစ် တလမေဒေါကို မိဖုရားကြီးအရာ မမြှောက်ပဲ မွေမနိတ် ကိုမြှောက်လိုက်သည်။ တလမေဒေါ ရာဇာဓိရာဇ်အမိန့်နဲ့ စည်းစိမ်ရုပ်သိမ်းခံရသည်။ ဒါ့အပြင် ခမည်းတော် ဗညားဦးပေးခဲ့သော တန်ဖိုးကြီး လက်စွပ်ဆယ့်နှစ်ချည်ကို မွေမနိတ်ကို ပေးဖို့ တလမေဒေါထံမှ အမတ်ဒိန်အား သွားရောက်တောင်းခံစေခဲ့သည်။
အရာကျခဲ့သူ မိဖုရားကို ထပ်မံညှင်းဆဲ သလို ဖြစ်သည့်အတွက် အမတ်ဒိန် စိတ်မချမ်းသာလှသော်လည်း မင်းမိန့်ဖြစ်ရကား မျက်ရည် စက်လက်ဖြင့် တောင်းခဲ့ရသည်ဟု အရေးတော်ပုံကျမ်းတွင် ပါရှိသည်။ (တလမေဒေါသည် နောက်ဆုံးတွင် အဆိပ်သောက်ပြီး သတ်သေသွားခဲ့သည်။)
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ဘုတ်ချောင်း
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ဘုတ်ချောင်း
ကလိမ်ပင်
ကလိမ်ပင်သည် သင်းဝင်မျိုးတွင် ပါဝင်ပြီး နွယ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဥယျာဉ် အရံအတား အဖြစ် ခြံဘေး၌ စိုက်လေ့ ရှိကြသည်။ တော၌လည်း အလိုအလျောက် ပေါက်ရောက်လေ့ ရှိသည်။ မြားပစ်၍ မဝင်နိုင်အောင် ဆူးများသည်။ ထိုသို့ ရှုပ်ထွေးသော အပင်မျိုးကို အစွဲပြု၍ ရှုပ်ထွေးသောလူကို ကလိမ်ခြုံဟု ခေါ်လေ့ ရှိကြသည်။ လက်တင် အမည်မှာ Caesalpinia crista ဖြစ်သည်။
ပင်တီယားရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုက်ကယ်အိန်ဂျလို
ကမ္ဘာ့အနုပညာသမိုင်းတွင် ထိပ်တန်းစာရင်းဝင် အနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပေသည်။ သူရေးဆွဲ ထုလုပ်ခဲ့သမျှသော ပန်းချီကားနှင့် ရုပ်တု ရုပ်လုံးများသည် ကောင်းမွန်၍ အသက်ဝင်လှရကား သာမန်လူတစ်ယောက်မှာ ယင်းကို တစ်ကယ့်လူဟူ၍ ထင်ယောင်မှားလောက်ပေသည်။ သို့သော် သူသည် ပန်းပုပညာနှင့် ရုပ်လုံးထုအတတ်တွင် ပိုမို ကျွမ်းကျင်၏။
အီတလီနိုင်ငံမှ စတင်ထွန်းကားသော ဉာဏ်သစ် အရေးတော်ပုံခေတ် (Renaissance) တွင် အထူးကျော်ကြားသူဖြစ်သည်။ သုခုမပညာတွင် ကိုယ်ချွတ်ရုပ်လုံးကို တစ်ကယ့်လူနှင့် တူအောင် ထုလုပ်ရသည့် အတတ်ကဲ့သို့ ခက်ခဲသိမ်မွေ့သော အတတ်ကား မရှိတော့ပြီ။ မိုက်ကယ်အန်ဂျလို၏ ကိုယ်ချွတ်ရုပ်လုံးကြီးများမှာ မူကား အံ့ဖွယ်ကောင်းအောင် တစ်ကယ့်လူနှင့် တူပေသည်။ ယခုခေတ်တိုင်အောင်ပင် သူ၏ရုပ်လုံးများထက် ကောင်းသော ရုပ်လုံးဟူ၍ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်တော့သည်။ ရုပ်လုံးများ ထုလုပ်ရာတွင် သရုပ်ပေါ်သည်ထက် ပေါ်စေရန် သူသည် လူသေအလောင်းများကိုပင် ဓားနှင့် ဖြတ်တောက်၍ လေ့လာခဲ့လေသည်။ ရောမမြို့တွင်ရှိသော စစ္စတင်းဘုရားကျောင်းကြီး (Sistine Chapel) ၏ မျက်နှာကြက်ဆီသို့ မော့၍ကြည့်သည်ရှိသော် ဆရာကြီး မိုက်ကယ်အန်ဂျလို၏ အကောင်းဆုံးသော ပန်းချီလက်ရာကို တွေ့ရပေမည်။ ထိုပန်းချီကားမှာ အင်္ဂတေဆေးကားဖြစ်၍ စတုရန်းပေ ၁ဝဝဝဝ ခန့်ရှိသော အင်္ဂတေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ရေးဆွဲထားလေသည်။ ထိုကားထဲတွင် လူရုပ်ပေါင်း ၃၄၃ ရုပ် ပါရှိသည့်အနက် အရုပ် ၂ဝဝဝ လောက်မှာ ၁ဝ ပေမှ ၁၈ ပေအထိ အမြင့်ရှိလေသည်။ ဆရာကြီးသည် ထိုကမ္ဘာကျော် ပန်းချီကား ချပ်ကြီးကို ၄ နှစ်တိတိ ရေးဆွဲခဲ့ရ၏။ ထိုသို့ ရေးဆွဲခဲ့ရာတွင် သူသည် ငြမ်းစင်တစ်ခုပေါ်တွင် ပက်လက်နေလျက် ရေးဆွဲခဲ့ရသည်က များလေသည်။
မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုကို အီတလီပြည် တပ်စကန္နီမြို့ (Tuscany) ၌ ၁၄၇၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ ဖခင်မှာ ထိုနယ်၏ ဘုရင်ခံဖြစ်သည်။ သူသည် ဖလော်ရင့်မြို့ (Florence) ၌ ကြီးပြင်းလာခဲ့၏။ ငယ်ရွယ်စဉ်ကတည်းကပင် ပုံဆွဲဝါသနာပါခဲ့ရာ သူနေသောအိမ်၏ နံရံများပေါ်တွင် မီးသွေးခဲဖြင့် အရုပ်များကို ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။ သားငယ်၏ ဝါသနာနှင့် ပညာအစွမ်းအစကို ရိပ်မိသိရှိသော ဖခင်ကြီးသည် မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုအား ဂါလန်ဒါဂျို (Domenico Ghirlandaio) အမည်ရှိသော ပန်းချီဆရာကြီးတစ်ဦးထံ၌ အပ်နှံကာ ပန်းချီဆေးရေးပညာကို လေ့လာ ဆည်းပူးစေလေသည်။ ထိုနောက် တစ်နှစ်ခန့်ကြာသောအခါ မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုသည် ရုပ်တုပညာတွင် ပို၍ စိတ်ဝင်စားလာသဖြင့် ဗာတောလဒို၏ ရုပ်တုအတတ်သင်ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီးလျှင် ရုပ်လုံးထုခြင်းကို သင်ယူခဲ့လေသည်။
များမကြာမီပင် အနုပညာဝါသနာပါသော မဲဒီချီ (Lorenzo de' Medici) အမည်ရှိ သူဌေးကြီးတစ်ဦး တည်ထောင်ထားသော သုခုမရိပ်သာသို့ ရောက်သွားလေသည်။ ထိုအချိန်ကစ၍ မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုမှာ အီတလီယဉ်ကျေးမှု ပြန်လည်ဆန်းသစ်သည့် ဉာဏ်သစ်အရေးတော်ပုံခေတ်တွင် ထင်ရှားသော အနုပညာသည်ကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားလာခဲ့လေသည်။ အသက် ၂၄ နှစ်တွင် မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုသည် မယ်တော်၏ရင်ခွင်ထက်၌ သေဆုံးနေသော ခရစ်ဘုရား၏ ရုပ်လုံးကိုထုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုနောက်တွင် ဒေးဗစ်အမည်ရှိ ကျောက်ရုပ်ကြီး (Statue of David) ကို ထုလုပ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကျောက်ရုပ်ကြီးမှာ အမြင့် ၁၈ ပေရှိ၍ လေးလွန်းလှသဖြင့် ထိုကျောက်ရုပ်ကြီးကို အလုပ်ရုံမှ မြို့လယ်ရှိပန်းခြံသို့ ရောက်အောင် လူ ၄ဝ က လှိမ့်၍ ယူကြရလေသည်။
၁၅ဝ၅ ခုနှစ်တွင်ကား မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုသည် ရောမမြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိနေ၏။ သူ၏ကိစ္စမှာ ပုပ်ရဟန်းမင်း ဒုတိယဂျူးလယပ်အတွက် သင်္ချိုင်းဂူကြီးကို ဆောက်လုပ်ရန်ဖြစ်၏။ သို့သော်လည်း နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများနှင့် အခြားသောအကြောင်းများကြောင့် အဆိုပါ အဆောက်အအုံကြီးမှာ မူလက ရည်ရွယ်ခဲ့သလောက် မကြီးကျယ်တော့ချေ။
မြိုင်မြို့နယ်
မြိုင်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မြိုင်မြို့ ဖြစ်သည်။
နယ်နမိတ်များ
မြိုင်မြို့နယ်သည် အောက်ပါမြို့နယ်များနှင့် နယ်နမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
မိုက်ကယ်အိန်ဂျလို
အသက် ၆ဝ အရွယ်တွင် မိုက်ကယ်အန်ဂျလိုသည် စစ္စတင်းဘုရားကျောင်း၏ အင်္ဂတေဆေးကားများကို ပုပ်ရဟန်းမင်း တတိယပေါ၏အမိန့်အရ အပြီးသတ်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုမှ တစ်ပါးလည်း ဆရာကြီးသည် အခြားသောထင်ရှားသည့် ရုပ်တု၊ ရုပ်လုံးနှင့် ပန်းချီကားအမြောက်အမြားကိုလည်း အမွေအနှစ်အဖြစ် ထားရှိခဲ့ပေသေးသည်။ အနိစ္စရောက်သည့်အချိန်တွင် ဆရာကြီးမှာ အသက် ၈၉ နှစ်ပင်ရှိပေပြီ။ သူသည် မကွယ်လွန်မီကလေးမှာပင် စိန်ပီတာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သေးသည်။ ဆရာကြီးသည် ထိုလုပ်ငန်းအတွက် အခကြေးငွေ တစ်ပြားတစ်ချပ်မျှပင်လက်မခံခဲ့ချေ။ ဆရာကြီး၏ အလောင်းကို အီတလီပြည် ဖလော်ရင့်မြို့ရှိ ဆန်တာကရိုးချေး ဘုရားရှိခိုးကျောင်းထဲ၌ မြှုပ်နှံလိုက်ကြသည်။ ဆရာကြီး မိုက်ကယ်အန်ဂျလို ကွယ်လွန်ခဲ့သည်မှာ အနှစ် ၄ဝဝ နီးပါးခန့်ပင်ရှိပြီ ဖြစ်သော်လည်း ဆရာကြီး၏ နာမည်သည်ကား ကမ္ဘာတည်သမျှ တွင်ရစ်ပေတော့မည်။
တလုပ်လပ်အနောက် (အထက်စု)ရွာ၊ တလုပ်လပ် (အနောက်)
တလုပ်လပ်အနောက် (အထက်စု)ရွာ၊ တလုပ်လပ် (အနောက်)
ညောင်တန်းရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ညောင်တန်းရွာ (Nyaungtan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ရင်ပေါင်တိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၅၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါင်းဦးရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ဒေါင်းဦးရွာ (Daungu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဝမ်းသာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်းသာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၈ ဦး၊ မ ၇၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အွမ်လဂွမ်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အွမ်လဂွမ်ရွာ(Aumlagum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ကွမ်ရှင်ကော့ဆာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆာရှာ ဘာရွန် ကိုဟန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ကော်ဗျရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကော်ဗျရွာ (Kawbya)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၃၄ ဦး၊ မ ၈၆၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်တောင်ရွာ၊ မွတ်လုံ
မန်တောင်ရွာ (Mantawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မွတ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၈၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းကုန်းရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
မင်းကုန်းရွာ (Minkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ လိပ်စောမင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၇၄၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပန်ကုန်း
လက်ပန်ကုန်း
ကိုးကား
လက်ပန်ကုန်း
ကျောက်စိမ်းစေတီတော်
ကျောက်စိမ်းစေတီတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အမရပူရမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသော ကျောက်စိမ်းများဖြင့် မွန်းမံချယ်သထားသည့် စေတီတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့တော်အပြည့်အစုံမှာ ဝေရောစန ကျောက်စိမ်းစေတီတော် ဖြစ်သည်။
တည်နေရာ
ကျောက်စိမ်းစေတီတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ ဆင်နွယ်ကျေးရွာ အုပ်စု ကွင်းအမှတ်(၆၂၈)၊ ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီး၏ မိုင်တိုင် (၃၆၁) အနောက်ဘက် ပေ (၆၀၀)ခန့်နှင့် စစ်ကိုင်း-မြစ်ငယ်ကားလမ်း၏ မိုင်တိုင် (၄/၇) တောင်ဘက် ပေ(၁၀၀၀)ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီး၏ အထက် ၉'မြင့်ပြီး ၅-ဧက အကျယ်အဝန်းရှိ ကုန်းမြေပေါ်တွင် တည်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အလှူရှင်
စေတီတော်၏ အလှူရှင် မိသားစုမှာ သီဟသုဓမ္မမဏိဇောတဓရ ဦးစိုးနိုင်၊ ဒေါ်အေးအေးခိုင် (အေးအေးခိုင် ကျောက်မျက်ကုမ္ပဏီ) မိသားစု ဖြစ်သည်။ စေတီတော်သာမက ဘုရားဝတ္တကမြေ အလှူရှင်လည်း ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကြီး တည်ထားပူဇော်နိုင်ရန် ၂၅-နှစ်ကျော် ကာလတိုင်အောင် ကျောက်စိမ်းများကို စုဆောင်းခဲ့ရသည်။ ဘုရားဒါယကာ ဦးစိုးနိုင်သည် ကျောက်စိမ်းဒီဇိုင်းများနှင့် ပန်းပုပုံများ ထုဆစ်ရာတွင် ကိုယ်တိုင်စီမံခန့်ခွဲ၍ မြန်မာမှု ပညာရှင်များက တာဝန်ယူ ထုလုပ်ပူဇော်ခဲ့ကြသည်။
အရွယ်အစား
စေတီတော်မြတ်ကြီး၏ အတိုင်းအတာ ပမာဏမှာ ထီးတော်မပါ ဉာဏ်တော်အမြင့် ၇၅'၆"၊ လုံးပတ်တော် ၁၇၆'၊ ပန်းတင်ခုံအလျား ၅၂'၆"၊ အနံ ၅၂'၆"၊ အမြင့် ၁၂'၊ ငှက်ပျောဖူးအမြင့် ၈'၆"၊ ထီးတော်အမြင့် ၇' အသီးသီးရှိသည်။ ပန်းတင်ခုံအတွင်း၌ မုခ်ဦးလေးခုရှိပြီး ကျောက်စိမ်းရုပ်ပွားတော်များ ပူဇော်ထားရှိသည်။ အရှေ့အနောက် ပူဇော်ထားရှိသော ကျောက်စိမ်းရုပ်ပွားတော်မှာ ဉာဏ်တော် ၃၁"စီ ရှိသည်။ တောင်ဘက်မုခ်ဦးရှိ ရုပ်ပွားတော်မှာ ဉာဏ်တော် ၄၉"နှင့် မြောက်ဘက်မုခ်ဦးရှိ ရုပ်ပွားတော်မှာ ဉာဏ်တော် ၅၀"ခွဲ ရှိသည်။
တည်ဆောက်မှု
၂၀၁၂-ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ၊ ၂၁-ရက်နေ့တွင် မြေသန့်မဟာ မင်္ဂလာ ကျင်းပပြီး အဆင့်ဆင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂၀၁၅-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ၊ ၅-ရက်နေ့တွင် ထီးတော်တင် မင်္ဂလာကို အောင်မြင်စွာ ကျင်းပပြီးစီးခဲ့သည်။ စေတီတော်ကြီးတည်ထားသောအခါ အရည်အသွေး စံချိန်မီ ကျောက်စိမ်း တန်ချိန် တစ်ထောင်ကျော်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
ငါးလုပ်ငန်း ဦးစီးဌာန
ငါးလုပ်ငန်း ဦးစီးဌာန (Department of Fisheries) သည် စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာနကို နိုင်ငံတော်ပိုင် ရေနေသယံဇာတများထိန်းသိမ်းရေး၊ နိုင်ငံအတွင်းငါးရိက္ခာများ ဖူလုံစွာ စဉ်ဆက်မပြတ်စားသုံးနိုင်ရေးနှင့် ငါးမွေးမြူရေးဆိုင်ရာနည်းပညာများကို ပြည်သူအများအားဖြန့်ဝေနိုင်ရေး များကိုဦးတည်ချက်ထားရှိပြီးဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လမှစတင်၍ မြေယာကျေးလက်ကြီးပွားတိုးတက်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်း လက်အောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ငါးလုပ်ငန်းစီမံကိန်းဌာနခွဲ တစ်ခုအဖြစ် အရာထမ်း(၆)ဦး၊ အမှုထမ်း (၇၀)ဦး၊ စုစုပေါင်း ဝန်ထမ်း(၇၆)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂၄)ရက်နေ့မှ စတင်၍ မြေယာကျေးလက် ကြီးပွားတိုးတက်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်းအောက်မှ သီးခြားဌာနကြီးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်လျက် ညွှန်ကြားရေးမှူးဝန် (၁)ဦး အုပ်ချုပ်သော ငါးလုပ်ငန်းဌာနခွဲအဖြစ် တိုးမြှင့်၍ အရာထမ်း (၉)ဦး၊ အမှုထမ်း(၁၈၃)ဦး၊ စုစုပေါင်း (၁၉၂)ဦး ဖြင့် ဖွဲ့စည်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်ပေါ်လာပြီးနောက် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၁၅)ရက်နေ့မှစတင်၍ ငါးလုပ်ငန်းဌာနခွဲကို ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာနဟု ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ပြီး ဌာနအကြီးအကဲအနေဖြင့် ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်မှ တာဝန်ယူ၍ အရာထမ်း(၉)ဦး၊ အမှုထမ်း(၁၈၃)ဦးဖြင့်ပင် လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ငါးဖမ်းကိရိယာလိုင်စင်ခွန်များကောက်ခံမှုလုပ်ငန်းစီမံချက်၏ ယာယီလုပ်ငန်းစီမံချက်အင်အားကို အမှုထမ်းရာထူး (၂၁၆)နေရာဖြင့် ၁၉၈၄-၁၉၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၆-၁၉၈၇ ခုနှစ်အတွင်း ယာယီဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုခဲ့ပါသည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှ စတင်၍ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန ပြည်သူ့လုပ်အားနေရာချထားရေးအဖွဲ့ လက်အောက်ရှိ ငါးပြတိုက်သည် ၎င်းဝန်ထမ်းအင်အား(၈၉)ဦးဖြင့် ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာန လက်အောက်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်၏ တာဝန်အရပ်ရပ်ကို နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့မှ တာဝန်ယူပြီး နောက်ပိုင်း ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာနကို တိုးတက်များပြားလာသော လုပ်ငန်းတာဝန်များနှင့် လိုက်လျောညီထွေဖြစ် စေရန် အရာထမ်း(၁၀၃)ဦး၊ အမှုထမ်း(၁၂၅၁)ဦး၊ စုစုပေါင်း (၁၃၅၄)ဦးဖြင့်တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းခွင့်ကို ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၃၁)ရက်နေ့တွင် ခွင့်ပြုခဲ့ပါသည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ ဧပြီလမှစတင်၍ မွေးမြူရေးနှင့်ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန မြန်မာ့ရေလုပ်ငန်းလက်အောက်တွင်ရှိသော ငါး/ပုစွန်ကြွယ်ဝမှုလေ့လာရေးဌာနစု၊ သုတေသနနှင့် စမ်းသပ်မွေးမြူ ထုတ်လုပ်ရေးဌာနစု၊ ရေလုပ်ငန်းလေ့ကျင့်သင်ကြားရေးဌာနစုတို့သည် ၎င်းတို့၏ဝန်ထမ်းအင်အား စုစုပေါင်း (၁၂၉)ဦးဖြင့် ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာနလက်အောက်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ စက်မှု စိုက်ပျိုးရေးနှင့် အသက်မွေးပညာဦးစီးဌာနလက်အောက်ရှိ ငါးလုပ်ငန်းပညာသင်ကျောင်းများကို မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာနသို့ အရာထမ်း(၂)ဦး၊ အမှုထမ်း(၈၂)ဦး၊ စုစုပေါင်း (၈၄)ဦး တို့အား (၁-၁-၁၉၉၇)ရက်နေ့မှစ၍ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့သဖြင့် ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာန ဖွံ့ဖြိုးရေးဌာနခွဲ အတွင်း အင်အားသွတ်သွင်းခဲ့သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် အရာထမ်း(၁၉၁)ဦး၊ အမှုထမ်း(၁၆၃၈)ဦး၊ စုစုပေါင်း(၁၈၂၉)ဦးဖြင့် ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် နေပြည်တော်ကောင်စီဖွဲ့စည်းပုံအား အရာထမ်း(၅)ဦး၊ အမှုထမ်း (၆၆)ဦး၊ စုစုပေါင်း(၇၁)ဦးကို တိုးချဲ့ခွင့်ပြုခဲ့သည့်အတွက် အရာထမ်း(၁၉၆)ဦး၊ အမှုထမ်း(၁၇၀၄)ဦး၊ စုစုပေါင်း (၁၉၀၀)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ မေလတွင် အရာထမ်း(၃၆၅)ဦး၊ အမှုထမ်း(၂၁၀၄)ဦး၊ စုစုပေါင်း (၂၄၆၉)ဦးဖြင့် ထပ်မံပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း၍ လုပ်ငန်းများကိုဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာနသည် ရေသယံဇာတဆိုင်ရာလုပ်ငန်းတာဝန်များကို စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် ဟူ၍ ဌာနခွဲကြီး(၄)ခု ၊ ဌာနစု(၁၅)စုတို့ဖြင့် မြန်မာပင်လယ်ငါးလုပ်ငန်းဥပဒေ၊ နိုင်ငံခြားငါးဖမ်းရေယာဉ်များ ငါးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ခွင့် ဥပဒေ၊ ရေချိုငါးလုပ်ငန်းဥပဒေ၊ ငါးမွေးမြူရေးဆိုင်ရာဥပဒေ၊ ငါးမွေးမြူခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေ လုပ်ထုံး လုပ်နည်းများ၊ရေချိုငါးလုပ်ငန်းဥပဒေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ နိုင်ငံခြားငါးဖမ်းရေယာဉ်များငါးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့် ဥပဒေဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအား လက်ရှိကျင့်သုံးဆောင်ရွက်လျှက်ရှိသည်။
ကလွှာပင်
ကလွှာပင်သည် အပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်ပြီး အပင်မှ အဆိပ်ရှိသော နို့စေး ထွက်သည်။ အပွင့်ကြီး၍ ဖြူသည်။ အဝါလည်း ရှိသည်။ မွှေးပြီး ညှာတံဝါသည်။ အကိုင်းအခက်မျာ ထွားကြိုင်းပြီး အရွက်သည် အကိုင်းဖျား၌ ထွက်သည်။ အရွက်များချွန်၍ အကြောအလွန်များသည်။ အရွက်သည် ခြောက်သောအခါ မည်း သွားလေ့ ရှိသည်။ အသီးသည် အလွန်နူးညံ့ပြီး စိမ်း၏။ အစေ့ တစ်စေ့ မှ နှစ်စေ့ အထိ ရှိတတ်သည်။
ဧကဗျည်း ဝါကျ
မြန်မာစာတွင် ဗျည်းတစ်ခုတည်းကိုသာ သုံး၍ ဝါကျ တည်ဆောက်နိုင်ပြီး အရှည်ဆုံး ဝါကျများကို ကြံဆလေ့ရှိသည်။ အများသိ ၎င်း ဧကဗျည်း ဝါကျများမှာ -
ထိန်ကျော်ရွာ၊ ဘုတ်ချောင်း
ထိန်ကျော်ရွာ၊ ဘုတ်ချောင်း
တံတားကြီးရွာ၊ တလုပ်လပ် (အနောက်)
တံတားကြီးရွာ၊ တလုပ်လပ် (အနောက်)
ယိုဆဲ မော်ရင်ညို
GOIH ဟိုဆေး မော်ရီ ဒိုဆန်း ဆန်းတို့ မော်ရင်ညို ဖဲလစ် (ပေါ်တူဂီအသံထွက် [ʒuˈzɛ moˈɾiɲu]; ၁၉၆၃ ဇန်နဝါရီ ၂၆ တွင်မွေးဖွားသည်) သည် ပေါ်တူဂီ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးမန်နေဂျာနှင့်ပရီးမီးယားလိဂ်ကလပ် တော့တင်ဟမ်ဟော့စပါး အသင်း၏လက်ရှိမန်နေဂျာ ဖြစ်သည်။ သူသည် အကြီးမားဆုံးသောမန်နေဂျာများထဲမှ တစ်ဦး ဖြစ်သည်ဟု ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ယူမှတ်ခံရပြီးနှင့်အစဉ်အဆက် ဆုဖလားများစွာ ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သောမန်နေဂျာများထဲမှတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ပေါ်တူဂီဘောလုံးပိရမစ်ကို ဖြတ်သန်းပြီး ကွင်းလယ်ကစားသမားအဖြစ် အောင်မြင်မှုမရရှိခဲ့သည့်နောက် မော်ရင်ညိုသည် Sporting CP နှင့် ပေါ်တို ရှိ ဆာ ဘော့ဘီ ရော့ဘ်ဆင်အတွက် စကားပြန်အဖြစ် ပထမဆုံး စီမံခန့်ခွဲမှုနယ်ပယ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဘာစီလိုနာတွင် ရော့ဘ်ဆင်နှင့်သူ့ဆက်ခံသူ ဗန်ဟားလ်တို့၏လက်အောက်တွင် လက်ထောက်နည်းပြအဖြစ် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ။ ဘန်ဖီကာ နှင့်União de Leiria တို့တွင် မန်နေဂျာအဖြစ် ခဏတာအတွင်း အောင်မြင်ပြီးနောက် မော်ရင်ညိုသည် ၂၀၀၂ တွင်ပေါ်တူဂီသို့ မန်နေဂျာအဖြစ် ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သူသည် Primeira Liga ကိုနှစ်ကြိမ်၊ Taça de Portugal, UEFA Cup နှင့် UEFA Champions League (၁၉၈၇ ခုနှစ်မှစ၍ ပေါ်တို၏ပထမဆုံးဥရောပဖလား ဖြစ်သည်)တို့ အနိုင်ရခဲ့သည်။ ထိုအောင်မြင်မှုသည် သူ့ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင်ချယ်လ်ဆီးနှင့်အင်္ဂလန်သို့ ပြောင်းရွှေ့စေခဲ့သည်။ သူသည် ပရီးမီးယားလိဂ်ဖလား ၂ ခု၊ အက်ဖ်အေဖလားနှင့်လိဂ်ဖလား ၂ ခုကို ၃ရာသီအတွင်း ရရှိခဲ့သည်။ ကလပ်ပိုင်ရှင် ရိုမန် အေဗရာမိုဗစ်နှင့်သဘောထားကွဲလွဲမှုသတင်းများကြောင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ထွက်ခွာခဲ့သည်။
မော်ရင်ညိုသည် ၂၀၁၃ တွင် ရီးယဲလ်မက်ဒရစ်မှ ချယ်လ်ဆီးသို့ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီးနောက်တွင် သူသည်နောက်ထပ်ပရီးမီးယားလိဂ်ဖလားနှင့်လိဂ်ဖလားကို ရရှိခဲ့သော်လည်း ရလဒ်မကောင်းသောကြောင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်။ တစ်နှစ်အကြာတွင် မော်ရင်ညိုသည် ပြိုင်ဘက်မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်တွင် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ သူသည် ယူရိုပါလိဂ်၊ လိဂ်ဖလားနှင့်အက်ဖ်အေကွန်မျူနတီဒိုင်းဆုဖလားများကို သူ၏ပထမဆုံးရာသီတွင်အနိုင်ရခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ 2019 ခုနှစ်တွင် သူသည် တော့တင်ဟမ်ဟော့စပါး  နှင့်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
သူသည် ၂၀၁၅ တွင်ပေါ်တူဂီဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FPF) မှ ရာစုနှစ်၏ပေါ်တူဂီနည်းပြအဖြစ် အမည်ပေးခြင်းခံရပြီးကစားသမားလွှဲပြောင်းမှုအတွက် ပေါင် ၁ ဘီလီယံကျော် သုံးစွဲခဲ့သည့်ပထမဆုံးနည်းပြဖြစ်သည်။ သူ၏နည်းဗျူဟာဆိုင်ရာဗဟုသုတ၊ ဩဇာသက်ရောက်မှုနှင့်အငြင်းပွားဖွယ်ကောင်းသောစရိုက်နှင့်သူ၏ပြိုင်ဘက်များကလှပသောဘောလုံးကစားခြင်းထက် ရလဒ်များရရှိခြင်းအပေါ်အလေးထားခြင်းကြောင့် သူသည် အာဂျင်တီးနားနည်းပြ Helenio Herreraဖြင့် လေးစားသူများနှင့်ဝေဖန်သူများက နှိုင်းယှဉ်မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဆွီးဒစ် ဟောက်စ် မာဖီယာ
ဆွီးဒစ် ဟောက်စ် မာဖီယာ သည် ဆွီဒင် အီလက်ထရောနစ် တေးဂီတဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတွင် ဟောက်စ်သီချင်း၊ ဒစ်ဂျော်ကီ နှင့် အခွေထုတ်လုပ်သူတို့ဖြစ်ကြသည်။ အဖွဲ့သည့် ၂၀၀၈ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ဒီဂျေမဂ္ဂဇင်း၏ ထိပ်တန်း ၁၀၀ ဒီဂျေမဲပေးရာတွင် အဆင့်၁၀ရရှိခဲ့သည်။
၎င်းတို့၏ စိတ်မပူပါနဲ့ ကလေးရယ် တေးသီချင်းဖြင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများ အသီးသီးတွင် နံပါတ် ၁ ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်၊ ယူကေတွင် ၎င်းသီချင်းအား ရောင်းချသည့် ပထမပါတ်တွင် ၁၃၅,၀၀၀ ရောင်းချခဲ့ပြီး၊ ထိပ်တန်း နံပါတ်၁ အဖြစ်ရှိနေခဲ့သည်။
အပ္ပမာဏသုဘာ
အပ္ပမာဏသုဘာ ဘုံ
အတိုင်းမသိ၊ ပမာဏမရှိ၊ တင့်တယ်သည့် ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါရှိသော ဗြဟ္မာများဖြစ်သည်။
သာဇေကုန်းရွာ၊ ဇင်ပိုင်ညာ
သာဇေကုန်းရွာ၊ ဇင်ပိုင်ညာ
ကသီးပန်း
အမြဲစိမ်းလန်းနေတတ်သော အပင်ငယ် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အခက်အလက်ကြီးသည်။ အရွက်ကြီးသည့် အပြင် ချွန်ကာ ချော၍ တောက်ပသည်။ အပွင့်နည်းသည်။ အသီးပြားပြီး နူးညံ့သည်။ ကြီးသော အစေ့များ ရှိသည်။ လက်တင်အမည်မှာ Samadera Indica ဖြစ်သည်။
ဒမ်းဒထောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဒမ်းဒထောင်ရွာ(Damdahtawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ကွမ်ရှင်ကော့ဆာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လအိရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စာတည်း
စာတည်းဆိုသည်မှာ စာပေများကို တည်းဖြတ်သူကို ခေါ်ဆိုသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အယ်ဒီတာဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အယ်ဒီတာဆိုသော ဝေါဟာရကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားမှ တိုက်ရိုက်မွေးစားထားခြင်းဖြစ်သည်။ အယ်ဒီတာကို မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် စာတည်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။ စာတည်းဆိုသော အသုံးအနှုန်းထက် အယ်ဒီတာဆိုသော အသုံးအနှုန်းကိုသာ တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုနေပြီဖြစ်သည်။ အယ်ဒီတာဆိုသည်မှာ စာမူများ၊ သတင်းများ၊ သတင်းဓာတ်ပုံများနှင့် ပုံမနှိပ်မီ လိုအပ်သောအချက်အလက်များကို တည်းဖြတ်သောသူကို ဆိုလိုသည်။
တာကောက်ရွာ၊ တလုပ်လပ် (အနောက်)
တာကောက်ရွာ၊ တလုပ်လပ် (အနောက်)
တာဦးတိုရွာ၊ ဘုတ်ချောင်း
တာဦးတိုရွာ၊ ဘုတ်ချောင်း