cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တိုင်ယန်ရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တံတားဦးရွာ၊ မျောက်ကြိမ်
တံတားဦးရွာ၊ မျောက်ကြိမ်
ပညာဝုဒ္ဓိသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သပ္ပုရိသ သံသေဝ, သဒ္ဓမ္မဿဝန, ယောနိသောမနသိကာရ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိ-ဟူသော တရားလေးပါးတို့ကို ပွားများသော ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုသောပုဂ္ဂိုလ်သည် ပညာတိုးပွား ရန်ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
လမ်းသမိုင်ရွာကြီးရွာ၊ လမ်းသမိုင်ရွာကြီး
လမ်းသမိုင်ရွာကြီးရွာ၊ လမ်းသမိုင်ရွာကြီး
ပညာဝုဒ္ဓိသုတ်
အထက်သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း ယင်းတရားလေးပါးတို့သည် ပညာတိုးပွားရန် ဖြစ်ကုန်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
စဉ့်ကူးမင်း ခေါင်းလောင်းတော်
သမိုင်းစဉ်
ထိုခေါင်းလောင်းကြီးသည် မူလက ဆင်ဖြူရှင်မင်းလှူဒါန်းရန် သွန်းလုပ်သော ခေါင်းလောင်းကြီး ဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ တတိယမြောက်မင်းဖြစ်ပြီး အလောင်းဘုရား၏ ဒုတိယသားတော်လည်း ဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူရှင်သည် ၁၁၃၆-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလတွင် ရွှေတိဂုံစေတီတော်၌ ထီးတစ်ခု တင်လှူခဲ့သည်။ ထိုစဉ် အဆိုပါ ခေါင်းလောင်းကြီးကို သွန်းလုပ်လှူဒါန်းရန် ပန်းတဉ်းဝန် ပညာဒေဝကို တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ၁၇၇၈-ခုနှစ်၌ သွန်းလုပ်ခဲ့၏။ သွန်းလုပ်ဆဲ ၁၀၃၈-ခုနှစ်တွင် ဆင်ဖြူရှင် နတ်ရွာစံခဲ့သည်။
ဆင်ဖြူရှင်၏ အရိုက်အရာကို အိမ်ရှေ့မင်းဖြစ်သူ သားတော် စဉ့်ကူးမင်းက ဆက်ခံသည်။ စဉ့်ကူးမင်းသည် အဆိုပါ ခေါင်းလောင်းကြီးကို ဆက်လက်သွန်းလုပ်စေသည်။ ၁၁၄၀-ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးစီးသည်။ စဉ့်ကူးမင်း ကြွမလာနိုင်၍ စဉ့်ကူးမင်းကိုယ်စား ပန်းတဉ်းဝန် ပညာဒေဝကပင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၀-ပြည့်နှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၁၁ -ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ရေစက်သွန်းချ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ အလွန်သာယာသော အသံမြည်သောကြောင့် "မဟာဂဏ္ဍ"ဟူ၍ ဘွဲ့အမည်ပေးခဲ့သည်။ ဤခေါင်းလောင်းကြီး လှူဒါန်းပြီးနောက် သုံးနှစ်အကြာ စဉ့်ကူးမင်း နန်းကျခဲ့သည်။
အချိုးအစား
စဉ့်ကူးမင်းခေါင်းလောင်း၏ အလေးချိန်မှာ ၁၅၅၅၅ ပိဿာရှိသည်။ တန်ချိန်အားဖြင့် ၂၄-တန်ခန့်လေးသည်။ ပေါင်းကိုင်းမှ ခေါင်းလောင်းနှုတ်ခမ်းအထိ ၁၁-ပေခွဲရှည်သည်။ ကြေးသားအထူမှ တစ်ပေထုရှိသည်။ ခေါင်းလောင်းနှုတ်ခမ်းဝ ၆-ပေနှင့် ၈-လက်မ ကျယ်လေသည်။
အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် စဉ့်ကူးမင်းခေါင်းလောင်း
ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၄-၂၆)တွင် အင်္ဂလိပ်တပ်တို့သည် ရွှေတိဂုံကုန်းတော်ကို တက်ရောက်သိမ်းပိုက်မိကြသည်။ ထိုအခါ မိမိတို့နိုင်ငံသို့ စဉ့်ကူးမင်း ခေါင်းလောင်းကြီးကို အောင်ပွဲရ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ယူဆောင်သွားရန် ဖြုတ်ယူကြသည်။ လူအင်အားများစွာဖြင့် ခက်ခက်ခဲခဲပင် ကုန်းတော်ပေါ်မှ မြစ်ဆိပ်သို့ ယူဆောင်ကြသည်။ ထို့နောက် မြစ်ဆိပ်မှ သင်္ဘောပေါ်သို့ တင်ကြသည်။ ထိုစဉ် တိမ်းချော်ကာ ခေါင်းလောင်းကြီးသည် လှိုင်မြစ်အတွင်းသို့ ကျသွားလေသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ဘက်မှ ကျွမ်းကျင်သော အင်ဂျင်နီယာများ ဦးဆောင်ကာ အမျိုးမျိုးကြိုးစားဆယ်ယူကြသည်။ မရ။ နောက်ဆုံးတွင် လက်လျှော့လိုက်ကြသည်။
ဤတွင် မြန်မာများက အင်္ဂလိပ်အာဏာပိုင်များအား ခေါင်းလောင်းကြီးကို မိမိတို့ ကြိုးစားဆယ်ယူမည်။ အကယ်၍ ဆယ်ယူရရှိပါက မိမိတို့ကို ပြန်ပေးမည်လော၊ ရွှေတိဂုံ ရင်ပြင်တော်ပေါ်ရှိ မူလနေရာတွင် ပြန်ထားခွင့် ပြုမည်လော ဟူ၍ ဆိုလာကြသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့က မိမိတို့ ဆယ်မရနိုင်သည်ကို မြန်မာတို့ ဆယ်ရနိုင်မည်လော၊ မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ ဆယ်မရနိုင်ဟူ၍ တွက်ဆကာ အကြည်အသာပင် ခွင့်ပြုလိုက်သည်။
၁၈၂၄-ခုနှစ်တွင် မြန်မာတို့ ပြန်လည်ဆယ်ယူထားရသော ခေါင်းလောင်းကြီးဖြစ်ပေသည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ် ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စေတီပုထိုးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု
ခိုက်မူရရွာ
ခိုက်မူရရွာ
ညောင်ကားယားရွာ၊ ကျုံဒူးဒါးမလိမ်း
ညောင်ကားယားရွာ၊ ကျုံဒူးဒါးမလိမ်း
ကြာအင်းရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ကြာအင်းရွာ (Kyarinn)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ ငါးအိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးအိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၄၉ ဦး၊ မ ၅၆၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတ် ၂၀၀၁
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတ် ကဏ္ဍ:၂၀၀၁
ပညာဝေပုလ္လသုတ်
ပညာဝုဒ္ဓိသုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့ အလာပြုအပ်သော တရားလေးပါးတို့သည် ပညာပြန့်ပြောခြင်းငှါ ဖြစ်ကုန်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကစောပလိုအောက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကစောပလို(အောက်)ရွာ(Kasawpalo(Lower))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကစောပလိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၆၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက္ကူးသောင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တပ်ကုန်းမြို့
တပ်ကုန်းမြို့သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ဥတ္တရခရိုင် တွင် ပါဝင်သည့်တပ်ကုန်းမြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ နေပြည်တော် တပ်ကုန်းမြို့ ဟုလည်း ခေါ်သည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြပြီး ဆက်စပ်လူပ်ငန်းများဖြစ်သော ဆန်စက်၊ ဆီစက်၊နို့ချက်လုပ်ငန်းများလည်းလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကုန်သည်ပွဲစားလုပ်ငန်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြပြီး ရာသီပေါ်သီးနှံ အမျိုးမျိုးတို့ကို ရန်ကုန် မန္တလေး မူဆယ် တို့မှ တဆင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ပို့ဆောင်ကြသည်။
မြေမျက်နှာပြင်၊ ပထဝီအနေအထား၊ တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် အများအားဖြင့် တောင်ကုန်းထူထပ်ပေါများပြီး ညီညာပြန့်ပြူးမှု မရှိလှပေ။ မြို့နယ်၏ ငါးပုံ သုံးပုံမျှသာ မြေညီညာသော ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင် ဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်ရှိ၍ အမြင့်ဆုံးတောင်တန်းမှာ ပေပေါင်း ၄၃၁၀ ပေ မြင့်သည်။ ပေါင်းလောင်းမြစ်သည် ရှမ်းပြည်နယ် နှင့် တပ်ကုန်းမြို့နယ်ကို နယ်ခြားမျဉ်းသဖွယ် စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
တပ်ကုန်းမြို့သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ ဒီဂရီ ၂၀' နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၃၀' အတွင်းတည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေးသွား ကားလမ်း(ဟောင်း)နှင့် မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မှ မြောက်ဘက်သို့ မော်တော်ကားလမ်း မိုင်တိုင်အမှတ် ၂၅၈/၂ မှ ၂၈၅/၅ အထိ တောင်နှင့် မြောက် ၂၇-မိုင် ၃ဖာလုံ ရှည်လျားသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှင်ပြင် အထက် ပေပေါင်း ၂၂၅၀ အမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ပင်လောင်းမြို့၊ အနောက်ဘက်တွင် မကွေးတိုင်း၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ရမည်းသင်းမြို့နယ် နှင့် တောင်ဘက်တွင် ပျဉ်းမနားမြို့နှင့် လယ်ဝေးမြို့နယ်တို့ ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
စာပေဟောပြောပွဲများ၊ တရားပွဲများ၊ အလှူအတန်းပွဲများနှင့် အဆက်မပြတ် စည်ကားသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဆန်စပါးရောင်းဝယ်ရေး၊ ကောက်ပဲသီးနှံရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ဒေသသုံး လူသုံးကုန်၊ စားသောက်ကုန်များအတွက် စက်ရုံ အလုပ်ရုံများသည် မြို့၏ အဓိကစီးပွားရေး ဖြစ်သည်။ စာသင်ကျောင်းများ အများအပြားရှိသည်။ သာသနာရေးအတွက် အားထားရာ ပရိယတ္ထိ စာသင်တိုက်များကို မြို့ပေါ်တွင် သာမက ကျေးရွာများတွင်ပါ အင်တိုက်အားတိုက် သင်ကြားပို့ချလျက်ရှိသည်။ တပ်ကုန်းမြို့၏ အထင်ကရ နေရာများမှာ မြန်မာ့အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား အသံလွှင့်ရုံ၊ သကြားစက် အစရှိသော နေရာများအပြင် ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် မိုးဃ်ကောင်းစေတီတော်ကြီးလည်းတည်ရှိသည်။
ဖွံ့ဖြိုးရေး
တပ်ကုန်းသည် ၁၂၄၇-ခုနှစ် မတိုင်မီ မြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်က ရွာငယ်ဇနပုဒ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်က ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းမှာ တပ်ကုန်းအရှေ့ ဘော်ရွာနှင့် တပ်ကုန်းအနောက် ခရမ်းစပ်ကုန်းရွာကို ဖြတ်သန်းသွားသည့် လှည်းလမ်းမျှသာ ဖြစ်သည်။ အရေးကြီးက စစ်ချီလမ်းများလည်း ဖြစ်သည်။ တပ်ကုန်းသည် အင်္ဂလိပ် အစိုးရအုပ်ချုပ်သည့် အချိန်ထိ ခရမ်းစပ်ကုန်း ဒိုင်သူကြီး ဦးမေဒါ၏ လက်အောက်ခံ ရွာငယ်မျှသာ ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ အုပ်ချုပ်ရေး အသားကျလာပြီးနောက် ရန်ကုန်-မန္တလေး မီးရထားလမ်း၊ မော်တော်ကားလမ်းများ ဖောက်လာသည့် အချိန်တွင် တပ်ကုန်းမှာ ထင်ရှားလာသည်။ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အခြေအနေ ကောင်းမွန်လာသဖြင့် စည်ကားတိုးတက်လာခဲ့သည်။ တပ်ကုန်းမြို့နယ်သည် ကျောထောက်နောက်ခံနယ်မြေ၏ထွက်ကုန်သီးနှံ အခြေအနေ ကောင်းမွန်မှုကြောင့် စီးပွားရေးအချက်အချာ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည့် အကြောင်းမှာ ရထားလမ်း၊ ကားလမ်းများသည် မြို့လည်မှ ဖြတ်သန်းသွားလာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ယခင် တပ်ကုန်း၏ တည်နေရာသည် မိုးကောင်းဘုရား အရှေ့ဘက် ကုန်းပေါ်တွင် ရှိပြီး တပ်ကုန်းဘူတာဆောက်လုပ်ပြီးနောက် ဘူတာအနောက်ဘက်တွင် (ဘူတာရွာ)(ယခု အမှတ်/၅) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘူတာအရှေ့ဘက်တွင် မြို့ကုန်း (ယခု အမှတ်/၁ နှင့် ၃-အုပ်စု/ ၁နှင့် ၂)ဟူ၍လည်းကောင်း ရွှေ့ပြောင်း တိုးချဲ့လာသည်။ ရွာမရပ်မှာ မူလရွာဟောင်းပင် ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ အုပ်ချုပ်နေသည့် ၁၃၀၄-၁၉၄၂ ခုနှစ်ထိ သူကြီးဦးပု အုပ်ချုပ်သော အိမ်ခြေ ငါးရာကျော်၊ လူဦးရေ နှစ်ထောင်ခန့် ရှိသည်။ ဒိုင်နယ်ရွာတစ်ရွာအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့သည်။
ဆယ်တောရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ဆယ်တောရွာ (Setaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ကမ်းဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၉၁၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုသိနာရုံပြည်
ကုသိနာရုံ (Kushinagar, Kusinagar သို့မဟုတ် Kusinara )မှာ ရှေးယခင်က အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မဇ္ဈိမ ဒေသရှိ ပြည်ကြီး ၂ဝ အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဂေါတမမြတ်စွာ ဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံယူခဲ့သော နေရာဖြစ်၍ ဗုဒ္ဓဝါဒီများ အသိများကြသည်။ ထိုပြည်မှာ ဟိမဝန္တာတောင်ခြေရှိ နီပေါနိုင်ငံနှင့် ဂင်္ဂါမြစ်တို့၏အကြားတွင်တည်ရှိ၍၊ ယခုအခါ ယူပိနယ်၊ ဂိုရက်ပူခရိုင်၌ ကသိယဟု အမည်တွင်သည်။
လူမှုပထဝီ
၂၀၁၁ ခုနှစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ သန်းခေါင်စာရင်းအရာ ကုသိနာရုံရှိ လူဦးရေမှာ ၁၇,၉၈၃ ယောက် နှင့် အိမ်ထောင်စုပေါင်း ၂၄၅၄ ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားဦးရေ ၅၂ % (၉၄၀၈ ဦး) နှင့် အမျိုးသမီးဦးရေ ၄၈ % (၈၅၇၅ ဦး) ဖြစ်သည်။ ကုသိနာရုံ၏ ပျမ်းမျှ စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းမှာ ၇၄ % ဖြစ်ကာ အမျိုးသားစာတတ်မြောက်နှုန်း ၈၆ % နှင့် အမျိုးသမီးစာတတ်မြောက်နှုန်း ၆၁% ဖြစ်သည်။ ကုသိနာရုံရှိ လူဦးရေ၏ ၁၁ % မှာ အသက် ၁၀ နှစ်အောက်များ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဘုရားရှင်သည် သက်တော် (၈ဝ)တွင် ဝေသာလီမြို့၌ အာယုသင်္ခါရ လွှတ်တော်မူပြီးနောက် ဘဏ္ဍရွာ၊ ဟတ္ထိရွာ၊ အမ္ဗရွာ၊ ဇမ္ဗုရွာ၊ ဘောဂမြို့၊ ပါဝါမြို့များသို့ အစဉ်အတိုင်း ကြွတော်မူခဲ့ပြီး ပါဝါမြို့၌ ပန်းထိမ်သည် စုန္ဒကပ်လှူသောဆွမ်းကို နောက်ဆုံးဘုဉ်းပေးတော်မူခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် သွေးဝမ်းသွန်ရောဂါကို ပြင်းပြစွာခံစားနေရစဉ်၌ပင် ပါဝါမြို့မှတစ်ဆင့် လမ်းခရီးတွင် (၂၅)ကြိမ်တိုင်တိုင် ရပ်နား၍ ကုသိနာရုံမြို့ မလ္လမင်းတို့၏ အင်ကြင်းဥယျာဉ်တွင်းသို့ တပည့်သံဃာများ ခြံရံလျက် ဆိုက်ရောက်လာသည်။ ဖွား၊ ပွင့်၊ ဟော၊ စံ သံဝေဇနိယ လေးဌာနကို ဟောကြားတော်မူပြီး အရှင်အာနန္ဒာအား တရားပြ၍ အားပေးစကားပြောကြားတော်မူခဲ့သည်။ အတိတ်ဘဝက စကြဝတေးမင်း အဖြစ်ဖြင့် ကုသိနာရုံ၌ ထီးနန်းစိုးစံခဲ့သော အကြောင်းအရာတို့ကို မဟာသုဒဿနသုတ်အဖြစ်ဖြင့် ဟောကြားခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးသာဝကဖြစ်သော သုဘဒ္ဒပရဗိုဇ်ကို ချေချွတ်တော်မူခဲ့ကာ သာဝကအပေါင်းတို့အား နောက်ဆုံးဩဝါဒပေးပြီး ဆိုက်ရောက်သည့် ည၏အလွန် မိုးသောက်ယံတွင် မလ္လမင်းတို့ ခင်းကျင်း ထားအပ်သော ညောင်စောင်းသလွန်ပေါ်၌ ဈာန်သမာပတ်ကို့ကို အပြန်ပြန်အလှန်လှန် ဝင်စားပြီးသည်၏နောက်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူသည်။
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပရိနိဗ္ဗာန်စံယူတော်မူခဲ့သောနေရာတွင် ယခုအခါ ထူပါရုံစေတီနှင့် လျောင်းတော်မူရုပ်ပွားတော်များကို အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။ ကုသိနာရုံပြည်သို့ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ ဗုဒ္ဓဝါဒီအများအပြား ဘုရားဖူးသွားရောက်ကြသည်။
မဟာပရိနိဗ္ဗာန်စေတီတော်
ပရိနိဗ္ဗာန်စေတီနှင့် ဘုရားကျောင်းမှာ ယခင်က ဆူးခြုံနွယ်ထူထပ်သော တောအုပ်ထဲတွင် ပေ ၄၀ ခန့်မြင့်သော အုတ်တောင်ပူစာအနေဖြင့် တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ၁၈၅၄ ခုနှစ်တွင် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီမှ အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်သူ အီး၊ ဘူချာနန် သည် ကသိယ သို့ ဆန်းစစ်လေ့လာမှုများအတွက် လာရောက်စဉ် အိတ်ချ်၊ အိတ်ချ်၊ ဝီလ်ဆင်မှ ကသိယနှင့် ကုသိနာရုံတို့မှာ အတူတူဖြစ်ကြောင်း တင်ပြခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရှေးဟောင်းသုတေသန ဆန်းစစ်လေ့လာရေးအဖွဲ့ တည်ထောင်သူ အလက်ဇန်းဒါး ကန်နင်ဟမ် က ထိုနေရာသည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပရိနိဗ္ဗာန်စံယူရာ နေရာဖြစ်ကြောင်း အဆိုပြုခဲ့သည်။ နှစ်ဆယ်ရာစု အစောပိုင်းခန့်တွင် ဂျေ၊ ပီအိတ်ချ်၊ ဗိုဂယ် ဦးဆောင်၍ ရှာဖွေတူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၀၄-၅၊ ၁၉၀၅-၆ နှင့် ၁၉၀၆-၇ နှစ်များအတွင်း ရှေးဟောင်းသုတေသနလုပ်ငန်းများကို ကြီးကြပ်လမ်းညွှန်ခဲ့ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာပစ္စည်း အမြောက်အမြားကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဓာတ်ပုံများ
<Gallery> Image:Mahaparinirvana.jpg|မဟာပရိနိဗ္ဗာန်စေတီတွင်းရှိ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပရိနိဗ္ဗာန်စံယူတော်မူဟန် ရုပ်ပွားတော် Image:Burmese Temple in Kushinagar.jpg|မဟာဆုခန္ဓတ ချမ်းသာကြီးစေတီတော် Image:Watthaikusinara.jpg|ဝပ်ထိုင်းဘုရားကျောင်း Image:Buddha Relic Distribution Site 02.jpg|ဗုဒ္ဓဓာတ်တော်များ ဝေမျှခဲ့ရာနေရာ File:Golden Buddha in Wat Thai Temple.jpg|ဝပ်ထိုင်းဘုရားကျောင်း အတွင်းရှိ ရွှေရုပ်ပွားတော် </Gallery>
အိုးဘိုရွာ၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်
အိုးဘိုရွာ (Oebo)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ သရက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၁၀ ဦး၊ မ ၃၉၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပခုက္ကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာဟဲလိုင်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
တာဟဲလိုင်ရွာ(Tarhehlaing)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မန်နောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်နောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၃၂ ဦး၊ မ ၁၈၂၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၅၅၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကားလို့ မာနျူယယ် ဗီလာ နိုဗါ
ကားလို့မာနျူယယ်ဗီလာနိုဗါ (၁၉၅၉ ဇူလိင် ၂၇ ဘွား) သည် ဆော်တူမီသား နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀-၁၂ ကာလတွင် ပြည်သူ့လုပ်ငန်းနှင့်သဘာဝရင်းမြစ်ဝန်ကြီး၊ ၂၀၁၄-၁၈ ကာလတွင် အခြေခံအဆောက်အဦ၊ သဘာဝရင်းမြစ်နှင့်သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ဝန်ကြီးအဖြစ် ဝန်ကြီးချုပ် ပတ်ထရိုက်ထရိုဗိုအာဒါလက်အောက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
လွတ်လပ်သောဒီမိုကရက်တစ်ခြေလှမ်း (Independent Democratic Action) ပါတီမှ ၂၀၂၁ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ပြိုင်သည်။ စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်တွင် ပြိုင်ဘက် ဂီးလယ်ဟမီပေါ့ဆာဒါကော်စတာကို မဲအရေအတွက် ၅၈% ရကာ နိုင်ပြီး သမ္မတဖြစ်လာသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၅၉ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
နန်းနွဲ့ရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
နန်းနွဲ့ရွာ (Nangnwet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ ငါးအိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးအိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၄၉ ဦး၊ မ ၅၆၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရှေ့စုရွာ၊ လမ်းသမိုင်ရွာကြီး
အရှေ့စုရွာ၊ လမ်းသမိုင်ရွာကြီး
ရှမ်းသူငယ်ရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ရှမ်းသူငယ်ရွာ (Shanthunge)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ အနောက်သာဂရကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၅၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အနောက်သာဂရကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၅၇ ဦး၊ မ ၁၆၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေနီတောင်ရွာ၊ ကြက်ကိုင်း
မြေနီတောင်ရွာ၊ ကြက်ကိုင်း
ညောင်တောရွာ၊ မျောက်ကြိမ်
ညောင်တောရွာ၊ မျောက်ကြိမ်
ကျုံဒူးရွာ၊ ကျုံဒူးဒါးမလိမ်း
ကျုံဒူးရွာ၊ ကျုံဒူးဒါးမလိမ်း
မာဇီရွာ
မာဇီရွာ
သေဆုံးခြင်း
သေဆုံးခြင်း (death) ဆိုသည်မှာ သက်ရှိသတ္တဝါတစ်ဦး(တစ်ကောင်)၏ ဇီဝလုပ်ငန်းစဉ်များ ရပ်ဆိုင်းသွားခြင်းကို ခေါ်သည်။ သေဆုံးခြင်းကို ဖြစ်စေသည့် အဓိကအကြောင်းအရာများမှာ အသက်အရွယ်အိုမင်းလာခြင်း၊ အခြားသတ္တဝါတစ်ကောင်၏ တိုက်ခိုက်၊ စားသောက်ခြင်းကို ခံရခြင်း၊ အာဟာရချို့တဲ့ခြင်း၊ ရောဂါရခြင်း၊ ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ သက်ရှိသတ္တဝါ မှန်သမျှ တစ်နေ့ သေကြရသည်။ သေဆုံးပြီး မကြာမီပင် ခန္ဓာကိုယ်သည် စတင် ပုပ်ဆွေးလေသည်။
သေဆုံးပြီးနောက် ထိုသူအတွက်ရည်စူး၍ တရားများရွတ်ဆိုခြင်း၊ မန်းမှုတ်ခြင်း စသည့် နာရေးပွဲများကို ပြုလုပ်ကြလေသည်။ သေဆုံးပြီးသူ၏ ကျန်ရှိသော ခန္ဓာကိုယ်ကို မြေမြုပ်ခြင်း၊ မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်း စသည်ဖြင့် စွန့်ပစ်ကြလေသည်။
သေဆုံးခြင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော ဝေါဟာရများ
လူတစ်ယောက်သေဆုံးသွားသည်ကို died ဟူသော စကားလုံးအစား ပိုမိုယဉ်ကျေးသော passed away, passed on, or expired စာလုံးများဖြင့် ပြောဆိုကြသည်။ သေဆုံးသွားသောပုဂ္ဂိုလ်ကို a corpse, cadaver, a body, a set of remains, a skeleton(အရိုးစု) စသည်ဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ ယဉ်ကျေးစွာဖြင့် လူသေကို deceased ဟုခေါ်ဆိုသည်။
သေဆုံးခြင်းကို ဖွင့်ဆိုသတ်မှတ်ခြင်း
သေဆုံးခြင်းကို အတိအကျ ဖွင့်ဆိုသတ်မှတ်ရာတွင် အခက်အခဲများရှိသည်။ ဥပမာ - ဆေးပညာတွင် ဦးနှောက်လုပ်ငန်းဆောင်တာ ရပ်ဆိုင်းသွားလျှင် (brain death) သေဆုံးသွားသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ အချို့နေရာများတွင် ဇီဝလုပ်ငန်းစဉ်များအားလုံး ရပ်ဆိုင်းသွားမှ သေဆုံးသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ အချို့ဖွင့်ဆိုချက်များက ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုခု ရပ်ဆိုင်းသွားလျှင် သေဆုံးသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဥပမာ - နှလုံးခုန်ရပ်သွားခြင်း။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်း နည်းပညာထွန်းကားလာသည့်အတွက် CPR, Prompt defribrillation စသည်ဖြင့် နှလုံးပြန်ခုန်အောင် ပြုလုပ်နိုင်လာခြင်း၊ အသက်ရှူရပ်သွားရာက ပြန်လည်ရှူလာရန် လုပ်ဆောင်နိုင်လာခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများ အစားထိုးနိုင်လာခြင်း၊ နှလုံးအစားထိုးစက်များ ပေါ်လာခြင်းတို့ကြောင့် ယခင်သေဆုံးခြင်းကို ဖွင့်ဆိုချက်များ မမှန်မကန် ဖြစ်လာသည်။
တရားဥပဒေအရ သေဆုံးခြင်းကို သတ်မှတ်ခြင်း
လက်ရှိလိုင်စင်ရှိသောဆရာဝန်မှ သေဆုံးကြောင်းထောက်ခံချက် ပေးပါက ဥပဒေအရ သေဆုံးပြီဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချနိုင်သည်။ ဦးနှောက်သေဆုံးသွားကြောင်း သေချာပါက နှလုံးခုန်စက်၊ အသက်ရှူထောက်ပံ့စက် စသည်တို့ကို ရပ်ဆိုင်းပစ်ပါကလဲ အမှုမမြောက်ချေ။
မှားယွင်းဆုံးဖြတ်ချက်ချမိခြင်း
ယခင်က နည်းပညာမထွန်းကားခင် သေဆုံးသွားပြီဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီး၊ မြေမြုပ်ပြီးမှ အသက်ပြန်ရှင်လာသည်များ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။
သေဆုံးနှုန်း
ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ကူးစက်ရောဂါကြောင့် သေဆုံးနှုန်းမှာ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် သေဆုံးနှုန်းအမြင့်ဆုံး ရောဂါများမှာ သွေးကြောအဆီဖုံးခြင်း (နှလုံးရောဂါ၊ လေဖြတ်ခြင်း)၊ ကင်ဆာရောဂါ၊ အဝလွန်ခြင်းနှင့် စပ်ဆက်သော ရောဂါများနှင့် အသက်အရွယ်အိုမင်းခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် နေ့စဉ် လူပေါင်း တစ်သိန်းခွဲခန့် သေဆုံးကြပြီး၊ သုံးပုံ နှစ်ပုံခန့်မှာ အသက်အရွယ်အိုမင်းခြင်းနှင့် ဆက်ဆိုင်သော အကြောင်းများကြောင့်ဖြစ်သည်။ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးသောနိုင်ငံများ၏ ၉၀% သော သေဆုံးမှုမှာ အသက်အရွယ်အိုမင်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် အိမ်တွင်သေဆုံးခြင်းမှာ ရှားပါးလာပြီဖြစ်သည်။
ရင်ခွဲစစ်ဆေးခြင်း
သေဆုံးရခြင်း အကြောင်း၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှု ရှိမရှိကို သိလို၍ အလောင်းကို ခွဲစိတ်စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ရင်ခွဲစစ်ဆေးခြင်းကို မှုခင်းဆရာဝန် သို့မဟုတ် ရောဂါဗေဒဆရာဝန်က ပြုလုပ်သည်။ ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့် ပတ်သတ်၍သော်လည်ကောင်း၊ သေဆုံးရသည့်အကြောင်းရင်း မသိရှိ၍သော် လည်ကောင်း သုတေသနပြုရန်သော်လည်ကောင်း ရင်ခွဲစစ်ဆေးနိုင်သည်။ အချို့နေရာတွင် ရင်ခွဲစစ်ဆေးရန် သက်ဆိုင်ရာ အနီးစပ်ဆုံးဆွေမျိုး၏ ထောက်ခံချက် လိုအပ်ကောင်းလိုအပ်သည်။
သေဆုံးသောနေရာ
၁၉၃၀ ခုနှစ်မတိုင်မီ အများစုသည် အိမ်တွင် သေဆုံးကြသည်။ ၂၁ ရာစုမှစ၍ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် ၂၀-၂၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ အိမ်တွင်သေဆုံးကြသည်။ နောက်ပိုင်း ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုများ တိုးတက်လာသဖြင့် သေဆုံးခါနီးအချိန်တွင်ပင် ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းတို့ ပို့ဆောင်ကုသကြသည်။
ဓလေ့ထုံးတမ်းများ
သေဆုံးခါနီးအချိန်မှစ၍ သေဆုံးပြီးနောက်ထိ တရားစာများရွတ်ဖတ်ပေးခြင်း၊ ဂါထာများမန်းမှုတ်ခြင်း၊ ရိုးရာထုံးစံ နာရေးပွဲများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ မြေမြုပ်ခြင်း၊ မီးသင်္ဂြိုဟ်ခြင်း စသည့်ပွဲများ ပြုလုပ်ပေးကြသည်။ ဓလေ့ထုံးစံ၊ ရိုးရာတို့ကို မူတည်၍ နာရေးပွဲများ ကွဲပြားသည်။ ဥပမာ တိဘက်တွင် အလောင်းကို တောင်ထိပ်တစ်နေရာတွင် ငှက်စာအဖြစ် ထားရှိခြင်းများရှိသည်။
သေဒဏ်အပြစ်ပေးခြင်း - လူသတ်မှုကျူးလွန်ခြင်း၊ နိုင်ငံတော်အဆင့်သတင်းများ ခိုးယူခြင်း၊ နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်ခြင်း၊ စစ်မှုဥပဒေများအရလဲ သေဒဏ်အပြစ်ပေးနိုင်သည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် သူများမယားနှင့် ဖောက်ပြန်ခြင်း၊ စအိုမှတဆင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်းတို့ကြောင့်လဲ သေဒဏ်အပြစ်ပေးနိုင်သည်။ အချို့နေရာတွင် မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်၊ ဖြန့်ချိခြင်း၊ လူကုန်ကူးခြင်း၊ အကျင့်ပျက်ခြစားခြင်းတို့ကြောင့်လဲ သေဒဏ်ပေးနိုင်သည်။ စစ်မှုရေးရာများတွင် ကြောင့်ရွံ့ခြင်း၊ တာဝန်မှုရှောင်ပြေးခြင်း၊ အမိန့်နာမခံခြင်း၊ သစ္စာဖောက်ခြင်းတို့ကြောင့်လဲ သေဒဏ်ကြခံနိုင်သည်။
ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေခြင်း၊ ရောဂါဝေဒနာမခံစားရစေလို၍ ဆေးပေး၍ ဘဝဆုံးစေခြင်း စသည်တို့နှင့် ပတ်သတ်ပြီး ယနေ့တိုင် ငြင်းခုံမှုများ ရှိသည်။ နေရာနှင့် ဓလေ့ထုံးစံအလိုက် အယူအဆများ ကွဲပြားကြသည်။ ဥပမာ - ဂျပန်ဆာမူရိုင်းတို့၏ ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေခြင်းတို့ကို မြင့်မြတ်သည်ဟု ယူဆကြသော်လည်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ၊ခရစ်ယာန်၊ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် လူမျိုးတို့တွင် ကိုယ့်ကိုယ်ကို သတ်သေခြင်းမှာ အပြစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရိုးရာအလိုက် သေဆုံးခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသော Grim Reaper, Azrael, Father Time စသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ ရှိသည်။
ကွက်သစ်ရွာ၊ လမ်းသမိုင်ရွာကြီး
ကွက်သစ်ရွာ၊ လမ်းသမိုင်ရွာကြီး
ယောင်ဖွန်ရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ယောင်ဖွန်ရွာ (Yaunghpun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ အန့်ပေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၀၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတ် ၂၀၀၂
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတ် ကဏ္ဍ:၂၀၀၂
ဘွမ်ဖာယန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဘွမ်ဖာယန်ရွာ(Bumhparyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မံပိန် (ပိန်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံပိန် (ပိန်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၄ ဦး၊ မ ၄၃၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၇၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မျောက်ကြိမ်းပိုက်ဆိပ်ရွာ၊ မျောက်ကြိမ်
မျောက်ကြိမ်းပိုက်ဆိပ်ရွာ၊ မျောက်ကြိမ်
ဆင်ခေါင်း (အရှေ့)ရွာ၊ အဒါးဆင်ခေါင်း
ဆင်ခေါင်း (အရှေ့)ရွာ၊ အဒါးဆင်ခေါင်း
ဒိုင်းချောင်းရွာ၊ လမ်းသမိုင်ရွာကြီး
ဒိုင်းချောင်းရွာ၊ လမ်းသမိုင်ရွာကြီး
ဖေါ်တေအာလီရွာ
ဖော်တေအာလီရွာ
အန်တွန် ချက်ကော့ဗ်
၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ရှေးဦးရေးဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်အဖြစ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် 'အဆောင်အမှတ် ၆'ကို လည်းကောင်း၊ ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် 'စာပေဆရာ'ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် 'ခွေးပိုင်ရှင်အမျိုးသမီး'ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် 'အိမ်သစ်ယာသစ်'ကိုလည်းကောင်း ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
ထိုစာအုပ်များတွင် လေးနက်သောအတွေးအခေါ်များ ပါဝင်၍ အရေးအသားဘက်တွင်လည်း ဖွဲ့နွဲ့တန်ဆာဆင်မှုများမှာ ကောင်းမွန်လှသည်။ သူ၏အကောင်းဆုံးဝတ္ထုများမှာ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင်ထုတ်သော 'ကျွန်ုပ်ဘဝ'နှင့် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထုတ်သည့် 'လျှိုမြောင်ကြားဝယ်'တို့ ဖြစ်သည်။
ချက်ကော့ဗ်၏ ပြဇာတ်များသည် သူ၏ဝတ္ထုများကဲ့သို့ပင် ဇာတ်ကွက်ပေါ်လွင်သည်။ ဇာတ်ဆောင်တို့၏ အမူအရာများထက် ထိုအမူအရာကို မှီ၍ ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်လာရသော အခြေ အနေတို့ကိုသာ ချက်ကော့ဗ်သည် အဓိကထား၍ ရေးသားခဲ့ပေသည်။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် 'အိုက်ဗန်နပ်'ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် 'ငှက် ဇင်ယော်'ကိုလည်းကောင်း ရေးသား ကပြခဲ့သည်။ ငှက်ဇင်ယော်ပြဇာတ်သည် ရုံတင်စ၌ လူကြိုက်နည်းလှသော်လည်း နောင်နှစ်အကြာတွင် ထပ်မံပြသသောအခါ လူကြိုက်များလာပြီးလျှင် ရုရှတစ်နိုင်ငံလုံး ချက်ကော့ဗ်၏ အမည်ထင်ရှားလာလေသည်။
ဒါးမလိမ်းရွာ၊ ကျုံဒူးဒါးမလိမ်း
ဒါးမလိမ်းရွာ၊ ကျုံဒူးဒါးမလိမ်း
အန်တွန် ချက်ကော့ဗ်
အင်္ဂလန်ပြည်နှင့်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့တွင် ချက်ကော့ဗ်၏ 'ဦးလေးဗန်ယာ၊' 'ညီအစ်မသုံးဖော်'နှင့် 'ချယ်ရီသစ်သီးခြံ'ပြဇာတ်တို့မှာ လူကြိုက်များလှသည်။ ချက်ကော့ဗ်သည် ပြဇာတ်များအပြင် စုစုပေါင်း ၃ဝဝ ကျော်မျှသော ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုတို၊ ဆောင်းပါး စသည်တို့ကို ရေးခဲ့သည်။ ချက်ကော့ဗ်အား ပီတာဗတ်မြို့ရှိ ရုရှနိုင်ငံတော် သိပ္ပံပညာတံခွန်အသင်းကြီးက ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် ပွတ်ရှကင်ဆုကို အပ်နှင်းခဲ့လေသည်။ အာရှတိုက်ဒေသအချို့နှင့် ဥရောပတိုက်အနောက်ပိုင်းဒေသများသို့၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်နှင့် ၁၈၉၁ ခုနှစ်များတွင် လှည့်လည်ခရီးသွားခဲ့သည်။
၁၈၉၁ ခုနှစ်မှ ၉၇ ခုနှစ်အထိ အမိအဖများနှင့်အတူ မော်စကိုမြို့၌ နေထိုင်ခဲ့၏။ ထို့နောက်တွင် ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့မှုကြောင့် ကရိုင်းမီးယားနယ်သို့ သွားရောက်နေထိုင်လေ သည်။ ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ကခြေသည် အော်လဂါးနှစ်ပါးနှင့် ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ ဗေးဒင်ဝိုင်လာအရပ်၌ ချက်ကော့ဗ်သည် ဘဝတစ်ပါး ပြောင်းသွားလေသည်။
ရေလည်မော်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်ခွန်ရွာမရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပင်ခွန် -ပင်ခွဥ် (Pin Khun)သည် ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၌ တည်ရှိသည်။ ပင်ကာလ(ပင်ကာႏလ)၊ ပိန္နဲကုန်း(မောက်ꩻကြင်ꩻကွုံꩻ)၊ ပင်ခွန်ရွာမ(ပင်ခွဥ်လ) နှင့် ရန်ကင်း(ရန်ႏကင်ꩻ)စသည့်ရပ်ကွက်ကြီး(၄)ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားပါသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ခွန်စံပြ‌ကျေးရွာတွင် လူဦးရေ ကိုးထောင်ခန့်ရှိသည်။ နေထိုင်သည့် လူဦးရေအများစုမှာ ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသားများနှင့် ရှမ်းလူမျိုး အနည်းငယ်လည်း နေထိုင်ကြသည်။ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလောင်ကုန်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
အလောင်ကုန်းရွာ(Ahlaungkone)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဘောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၇ ဦး၊ မ ၂၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ဆိုင်မွန် ဒီ မွန့်ဖတ်
လက်စတာနယ်စားဘွဲ့ရ ဆိုင်မွန်ဒီမွန့်ဖတ်သည် ဇာတိ အားဖြင့် ပြင်သစ်လူမျိုးဖြစ်သော်လည်း ဗြိတိသျှ ပါလီမန်ကို စတင်၍ အခြေခံချခဲ့သူ နိုင်ငံပြု သုခမိန်ကြီး အဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ စစ်သူရဲကောင်းကြီး အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ထင်ရှားလေသည်။
မွန့်ဖတ်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် မွေးဖွား၍ သူ၏ ဖခင်သည်လည်း အင်္ဂလန်ပြည် လက်စတာနယ်စားဘွဲ့ရ ပြင်သစ်လူမျိုးဖြစ်သည်။ အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ဂျွန်ဘုရင် လက်ထက်၌ ထိုအဆောင်အယောင် ရာထူးဘွဲ့ထူးများကို ရုပ်သိမ်းခြင်းခံရသည်။ ၁၂၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သားဖြစ်သူ ဆိုင်မွန်ဒီမွန့်ဖတ်သည် ပြင်သစ် ပြည်တွင်းရေး အရှုပ်အထွေးများကြောင့် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ လာရောက်၍ တတိယ ဟင်နရီဘုရင်ထံ၌ ခစားလေသည်။ ဟင်နရီဘုရင်လည်း ဂျွန်ဘုရင်လက်ထက်က သူ၏ဖခင်ထံမှ သိမ်းယူထားခဲ့သော နယ်စား အဆောင်အယောင်များကို ပြန်လည် ချီးမြှင့်သည့်အပြင် ၁၂၃၈ ခုနှစ်တွင် နှမတော် အယ်လီနာမင်းသမီးနှင့် လက်ထပ်ပေးခဲ့လေသည်။
၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မွန့်ဖတ်သည် ကွန်းဝေါနယ်စား ရစ်ချတ်နှင့်အတူ ကရူးဆိတ်စစ်ပွဲသို့ လိုက်ပါ သွားလေသည်။ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသောအခါ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ တိုက်ခိုက်နေသည့် အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်ကို ကွပ်ကဲရန် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၂၄၈ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ အင်္ဂလိပ်ပိုင် ဂက်စကိုနီပြည်နယ် ဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရလေသည်။
မွန့်ဖတ်သည် ဘုရင်နှင့် မကြာခဏ မသင့်မမြတ်ဖြစ်၍ ဘုရင်ခံ ရာထူးမှ နုတ်ပယ်ခြင်း ခံရ၏။ ထိုအချိန်တွင် မှူးမတ်များ၊ သူရဲကောင်းများနှင့် မြို့ရွာ ခေါင်းဆောင်များသည် ဟင်နရီဘုရင်၏ တရား လက်လွှတ် အုပ်ချုပ်ပုံကို မကျေနပ်ကြသဖြင့် ဘုရင်အား တော်လှန်ရန် ကြံစည်လျက်ရှိကြလေသည်။ ၁၂၅၈ ခုနှစ်တွင် မွန့်ဖတ်သည် ဘုရင်နှင့် ဆန့်ကျင်ဖက်ဂိုဏ်း၌ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာ၍ တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဘယ်ရွှန် သူကောင်းမျိုးများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကော်မတီများလက်သို့အပ်ရန် ဘုရင်အား အကျပ်ကိုင်၍ လက်မှတ်ရေးထိုးစေသည်။ သို့ရာတွင် ၁၂၆၁ ခုနှစ်၌ ဘုရင်သည် ထိုကော်မတီများကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သဖြင့် မွန့်ဖတ် ခေါင်းဆောင်သော ဘယ်ရွန်သူကောင်းမျိုးတို့သည် လက်နက်စွဲကိုင်၍ ဘုရင်ကို တော်လှန်ကြသည်။
မွန့်ဖတ်တို့ဖက်မှ အရေးသာသဖြင့် ၁၂၆၄ ခုနှစ်တွင် ဟင်နရီဘုရင်နှင့် သားတော် အက်ဒွပ်မင်းသားကို လူးတိုက်ပွဲ၌ လက်ရဖမ်းမိကြ၏။ ထိုသို့အားဖြင့် မွန့်ဖတ်၏ လက်ထဲသို့ တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ ရောက်ရှိသွားရာ ၁၂၆၅ ခုနှစ်တွင် ကောင်စီ အစည်းအဝေးကြီးကို ဆင့်ခေါ်လေသည်။
ထိုကောင်စီ အစည်းအဝေးသို့ ရှေးအစဉ်အလာအရ မှူးမတ်များနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးများသာမက ရှိုင်းယားနယ်တစ်နယ်မှ နိုက်သူရဲကောင်းနှစ်ဦးကျစီနှင့် မြို့နယ်တစ်နယ်မှ ကိုယ်စားလှယ်နှစ်ဦးကျစီကိုလည်း ဖိတ်ခေါ်၍ တိုင်းပြည်ရေးရာကို ဆွေးနွေးတိုင်ပင်၏။ ထိုကောင်စီ အစည်းအဝေးသို့ သာမန်လူတန်းစား ကိုယ်စားလှယ်များ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် တက်ရောက်ခွင့်ရသဖြင့် ယင်းအစည်းအဝေးကို ပထမဦးဆုံးပါလီမန်လွှတ်တော် အစည်းအဝေးဟု ခေါ်စမှတ်ပြုကြလေသည်။
ထိုအတွက်ကြောင့် မွန့်ဖတ်သည် လက်ရှိ အင်္ဂလန်ပြည် ပါလီမန်လွှတ်တော်ကို အခြေခံ ချပေးသူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
မကြာမီ မွန့်ဖတ်နှင့် ဂလော့စတာနယ်စားတို့ မသင့်မြတ်ကြသောကြောင့် တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဟင်နရီဘုရင်၏ သားတော် အက်ဒွပ်မင်းသားလည်း အချုပ်တွင်းမှ လွှတ်မြောက်လာ၍ ဂလော့ စတာနယ်စားနှင့် ပူးပေါင်းကာ မွန့်ဖတ်၏ တပ်ကို တိုက်လေ၏။ နောက်ဆုံး၌ လူအင်အား အဆမတန်သာ သော အက်ဒွပ်မင်းသားစစ်တပ်၏ လက်ချက်ဖြင့် မွန့်ဖတ်သည် တိုက်ပွဲ၌ ကျဆုံးလေသည်။
အက်ဒွပ်မင်းသားသည် ထီးနန်းကို ဆက်ခံပြီးလျှင် မွန့်ဖတ်စတင်ခဲ့သော ပါလီမန်စနစ်ကို ဆက်လက် ကျင့်သုံးလေသည်။
ခရစ္စမတ် အလှဆင်ခြင်း
ဒီဇင်ဘာလ ဆိုလျှင် ခရစ္စမတ်ပွဲအတွက် အိမ်တွေမှာ အလှဆင်နေကြပါပြီ။ ခရစ်စမတ် အလှဆင်ခြင်း အလေ့အထက ၁၆ရာစု တည်းက ဂျာမနီနိုင်ငံမှ စတင်ခဲ့ပါတယ်။
ယို
ယို (jam) ဆိုသည်မှာ အသီးနှင့်သကြား တို့ကို ရေနွေးဖြင့်ဆူပွက်စေ၍ သကြားပေါက် စေးပျစ်လာအောင်ကျိုခြင်းဟု အကြမ်းအားဖြင့် သိ ထားကြသည်။ ယိုပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသီးတို့ကို လှီးဖြတ်ချေမွပြီး ယိုဖြစ်လာရန် ရေနှင့် သကြားတို့ကို ရော၍ အပူပေးမွှေပေးခြင်း ပြုလုပ်ပြီးနောက် ခွက် ထဲသို့ပေါင်းထည့်ရသည်။ အသီးရနံ့ကောင်း ကောင်း၊ ပြောင်သောအရောင်နှင့် အရည်မထွက်ဘဲ နူးနူးညံ့ညံ့ယိုသုတ်နိုင်ခြင်းကို ယိုကောင်းဟု သတ် မှတ်၏။ ယိုပြုလုပ်ရာတွင်လည်း သစ်သီး(သို့) ဟင်းသီးဟင်းရွက်ကို အသုံးပြုရသောအခါ အအေး ခံ၊ တာရှည်ခံဖို့ အရေးကြီး၏။ ယိုတွင် ချိုသော အရသာ၊ မွှေးသောရနံ့နှင့် အချို့ငရုတ်ကောင်း ကြောင့် ပူစပ်အရသာဟူ၍ အမျိုးအစားများစွာရှိ၏။ သစ်သီးတွင်လည်း အချဉ်ဓာတ်ပါသောအသီးများ (Citrus Fruit) ဖြစ်သော လိမ္မော်၊ လီမွန်၊ သံပရာနှင့် ဂရိတ်ဖရုသီးစသည်တို့ရှိသကဲ့သို့ ဟင်းသီးဟင်းရွက် အသုံးအဖြစ် မုန်လာဥ၊ ကန်စွန်းဥ၊ သခွားသီး၊ ဖရုံသီး၊ ချဉ်ပေါင်သီးနှင့် ခရမ်းချဉ်သီး စသည်တို့ကို လည်း ယိုပြုလုပ်ရာတွင် သုံးခဲ့ကြသည်။
ခရစ္စမတ် အလှဆင်ခြင်း
အဲဒီ အချိန်တုန်းက ခရစ္စမတ်နေ့မှာ တည်ခင်းတဲ့ အစားအစာများ ဖြစ်တဲ့ သကြားချောင်း၊ ပျားရည်ကိတ်မုန့် ၊ ခရစ္စမတ် ကန်ဒီ ချိုချဉ်များကို ခရစ္စမတ်သစ်ပင် ၊ အိမ်တံခါးဝ စတာတွေမှာ အလှဆင် ပြင်ဆင် လေ့ရှိ ခဲ့ကြပါတယ်။ ၁၈ ရာစုမှာတော့ ခရစ္စမတ် အလှဆင်ခြင်းက ပိုမို ခေတ်စားလာပြီး တောက်ပြောင်သော စက္ကူများ၊ ရောင်စုံ စက္ကူများနဲ့ အလှဆင်ကြပြီး ချိုချဉ် သကြားလုံးများ ၊ ကိတ်မုန့်များ ၊ စပျစ်သီးခြောက်များ နဲ့ သစ်သီးများကိုလည်း ပါဝင် ထည့်သွင်းကာ အလှဆင်လေ့ရှိခဲ့ကြပါတယ်။
ယို
ယိုမျိုးစုံတွင် အနံ့ထွက်ရုံသာ သစ်သီးကို သကြားနှင့်ပေါင်းသောယို (Conserve)၊ အပူပေးပြီး သည်နှင့် အသီးများကို မွှေနှောက်ပေး၊ ဇကာချပေး ၍ ပန်းသီး၊ မက်မွန်သီး၊ စပျစ်သီးကဲ့သို့ အသီးလုံးကြီး များကို ကျိုချက်ရသောယို (Fruit Butter)၊ အချိုပွဲ အချို့အပေါ်ဘက်တွင် သုတ်လိမ်းရသောယို (Fruit Curd)၊ သကြားမထည့်သောယို (Fruit Spread) စသည်တို့ကို ယိုပြုလုပ်နည်းနှင့် အသီးအမျိုးအစား မတူညီ၍ အမည်အမျိုးမျိုးပေးခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် လုံးဝ မကျိုချက်ခြင်း (သို့) ၅ မိနစ်ထက်မပိုသော ကျို ချက်ချင်းဖြင့်သာပြုလုပ်သော အအေးခံယို (Freezer Jam) သည်လည်း မြောက်အမေရိကရှိ တချို့နေရာများတွင် အလွန်လတ်ဆတ်သော အရသာပေးသည့်စားစရာအဖြစ် ရေပန်းစားခဲ့သည်။ လိမ္မော်ခွံယို (Marmalade)သည် ဗြိတိသျှစတိုင် အဖြစ် အသီး၊ သကြားနှင့် ခါးသည့် အရသာလေး ပါဝင်၏။ အမေရိကန်စတိုင်က မခါးဘဲချိုသော အရသာရှိသော (Marmalade) ယိုဖြစ်သည်။
ခရစ္စမတ် အလှဆင်ခြင်း
ယနေ့ခေတ်အချိန်မှာတော့ ခရစ္စမတ် အလှဆင်တဲ့ ပစ္စည်းများ အများအပြားရှိပြီး လူတစ်ဦးရဲ့ အကြိုက်ပေါ်မူတည်ပြီး အလှဆင်ယင်လေ့ ရှိကြပါတယ်။
ယို
သစ်သီးဝလံအမျိုးစုံကိုစိုက်ပျိုးနိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံတွင်သစ်သီးတို့ကို ယိုထိုးလေ့ရှိသည်။ ပျဉ်းမနားခရမ်းချဉ်သီးယို၊ ပြည်မြို့ထွက်ယိုစုံ၊ မော်လမြိုင်ဒူးရင်းယိုစသည်ဖြင့် မြို့အလိုက်သတင်းကြီးသောယိုမျိုးစုံသည် နိုင်ငံတစ်ဝန်းမှစားသုံးသူတို့၏အကြိုက် မြို့ပြန်လက်ဆောင်အဖြစ်ရောင်းချနိုင်ကြသည်။ ယင်းယိုစုံတို့ကို ကြာရှည်ခံစားသောက်နိုင်ရန်အတွက် ညောင်စေးကျအောင်ကျိုထားသော သကြားရည်သည် အရေးပါလှ၏။ ကျောက်ဖရုံသီးကဲ့သို့ အချို့သစ်သီးများအတွက် အသီးသားတင်းမာ စားကောင်းရန်မှာ ထုံးရည်ကြည် ကိုသုံးရသော်လည်း သကြားကိုမူလက်လွှတ်၍မရပေ။ သကြားသည်သစ်သီးတွင်ပါဝင်သော ရေဓာတ်ကို လျှော့ကျစေသည်။ ရေပါဝင်မှုရှိလျှင် အသီးယိုတွင်မှိုတက်ခြင်း၊ ဘက်တီးရီးယားပိုးဝင်၍ပုပ်ခြင်းဖြစ်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့်ယိုတွင်သကြားပါဝင်မှုကို ရာခိုင်နှုန်းပြည့်နီးပါးရှိပါမှ မှိုမတက်သောစားစရာအဖြစ် စိတ်ချလက်ချစားသုံးနိုင်ပါမည်။ သကြားထည့်သုံးမှုမှန်ကန်လျှင် မည်သည့်ကြာရှည်ခံဓာတု ပစ္စည်းကိုမျှထည့်စရာမလိုပေ။ ယို၏ပြောင်လက်နေသောအရောင်သည် သကြားကြောင့်ဖြစ်၍ ဆွဲဆောင်မှုဖြစ်စေသည်။ ထို့နောက်သကြားကို အပူပေး၍ လောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် အနီရောင်သမ်းလာလျှင် ယို၏အရောင်ကို လှပစေသည်။ သကြားအစားဈေးသက်သာသောဆေးသကြား (ဆက်ခရင် Saccharin)ကိုသုံးပါက သကြားကဲ့သို့ ကြာရှည်မခံသောကြောင့် မှိုတက်လွယ်၏။ ဤသို့ဖြင့် ဓာတုကြာရှည်ခံပစ္စည်းများကို အလွန်အကျွံသုံးပါက ကျန်းမာရေး ကိုထိခိုက်စေပြီး အရသာလည်းမကောင်းလှသောကြောင့် သကြားအစစ်ကိုသာ ယိုလုပ်ငန်းတွင် သုံးသင့်ရသည်။
ခရစ္စမတ် အလှဆင်ခြင်း
ခရစ္စမတ် အလှဆင်တဲ့ ပစ္စည်းများကတော့ အိန်ဂျယ် ၊ ခရစ္စမတ် ဘောလုံးများ ၊ ခရစ္စမတ် ဖယောင်းတိုင်များ ၊ ပြောင်လက်တောက်ပနေသော စက္ကူရောင်စုံကြိုးများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ခရစ္စမတ် သစ်ပင်ငယ်လေးများ စသည်ဖြင့် ဖြစ်ကြပါတယ်။
ခရစ္စမတ်အိန်ဂျယ်ရုပ်ကလေးများကို ခရစ္စမတ် အလှဆင်တဲ့နေရာမှာ အသုံးပြုခဲ့ကြတာ ၁၈၈၀ ပြည့်နှစ်များကတည်းက ဖြစ်ပြီး ယနေ့အချိန်ထိ ဆက်လက်ကျယ်ပြန့်စွာ အလှဆင်နေကြပါတယ်။ အိန်ဂျယ်များက ခရစ်ယာန်ဘာသာနဲ့ အဓိကပါဝင်ပတ်သက်နေသလို အခြားသော ဘာသာများဖြစ်ကြတဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာ ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ ၊ ဂျူး ဘာသာများမှာလည်း သက်ဆိုင်ရာ နတ်သမီး အိန်ဂျယ်များ ရှိကြပါတယ်။ အိန်ဂျယ်များကို တမန်တော်များအဖြစ်ဖြင့်လည်း သိကြပါတယ်။
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ ခန့်မှ စလို့ ဖန်ဘောလုံးများကို ခရစ္စမတ် အလှဆင် ဘော်လုံးများ အဖြစ် အသုံးပြု အလှဆင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီနေ့ခေတ်မှာ တော့ ဂျာမဏီနိုင်ငံမှ စတင်တီထွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့တဲ့ တောက်ပတဲ့ ပလပ်စတစ် ရောင်စုံ ဘော်လုံးများကို ခရစ္စမတ် အလှဆင်တဲ့အခါမှာ အသုံးပြု နေကြပါတယ်။
ခရစ္စမတ် ထင်းရှုးပင်မှာ ခရစ်စမတ် ဖယောင်းတိုင်များ ထည့်သွင်း အလှဆင်ခြင်းဟာ ၁၆ ရာစုကတည်းကပင်ဖြစ်ပါတယ်။ ခရစ္စမတ် သစ်ပင်ကို ဝယ်ယူလာပြီး အိမ်မှာ စတင် အလှဆင်ချိန်မှာ ခရစ္စမတ် ဖယောင်းတိုင်များကိုပါ တစ်ချိန်တည်း အလှဆင်ခြင်း အကြောင်းရင်းကတော့ ခရစ္စမတ်ဖယောင်းတိုင်များက ဘဝရဲ့ ပျော်ရွှင်ခြင်း အလင်းရောင် အဖြစ် ကိုယ်စားပြုသလို ပြီးပြည့်စုံသော ခရစ္စမတ် အဖြစ်လည်း ကိုယ်စားပြုခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်ပါတယ်။
၁၆၁၀ ခုနှစ်မှာ ဂျာမဏီနိုင်ငံကနေ စတင်တီထွင်ထုတ်လုပ်လိုက်တဲ့ ငွေအစစ်နဲ့ပြုလုပ်ထားတဲ့ Tinsel များကို ခရစ္စမတ် အလှဆင်တဲ့နေရာမှာ အသုံးပြုကြပါတယ်။ ငွေ အချပ်လိုက်ကို စက်ဖြင့် အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ အစင်းများအဖြစ်ရအောင်ပြုလုပ်ပြီးနောက် ပန်းကုံးသဖွယ်ပြုလုပ်ကာ အလှဆင်ကြပါတယ်။ ငွေသားအစစ်နဲ့ပြုလုပ်ခြင်းက ရေရှည်မှာ တောက်ပမှု လျော့နည်းလာပြီး မလှတော့တဲ့အတွက် နောက်ပိုင်းမှာ ငွေအစား အခြား ပစ္စည်းများနဲ့ အစားထိုး ပြုလုပ် အလှဆင်ကြပါတယ်။
ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် မိသားစုများမှာ ခရစ္စမတ် အလှဆင်ခြင်းဟာ မျိုးဆက် တစ်ဆက်မှ တစ်ဆက်သို့ ကူးပြောင်း လက်ဆင့်ကမ်း ကြပါတယ်။ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်းမှာ ခရစ္စမတ် အလှဆင် ပစ္စည်းများကို အသစ်ဝယ်ယူကာ အရောင်မှိန်ဖျော့သွားသော ၊ တောက်ပမှု မရှိတော့သော ယခင်နှစ်မှ အလှဆင် ပစ္စည်းများနေရာမှာ အစားထိုးကာ သစ်လွင်သော ခံစားမှုများကို ပေးစွမ်း နိုင်အောင် ပြင်ဆင်လေ့ရှိကြပါတယ်။
ခရစ္စမတ် အလှဆင်ခြင်းများ မပြုလုပ်ဘဲ ခရစ်စမတ်ဆိုတာ ရောက်မလာနိုင်သလိုပါပဲ။ နှစ်စဉ် ဒီဇင်ဘာလရောက်တိုင်း နှင်းဖွေးဖွေးနဲ့ ဆောင်းချမ်းညများမှာ တောက်ပနေသော ခရစ္စမတ် ထင်းရူးပင်နားမှာ ဝိုင်းဖွဲ့ထိုင်ကာ မိသားစု ချမ်းမြေ့ပျော်ရွှင်ကြသည်မှာ ကြည်နူးစရာ မြင်ကွင်း တစ်ခုပဲ ဖြစ်ပါတော့တယ်။
ချင်းကုန်းရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ချင်းကုန်းရွာ (Chinkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ စမ်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမ်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၈ ဦး၊ မ ၇၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးအိုးရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ငါးအိုးရွာ (Ngaroe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ ငါးအိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးအိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၄၉ ဦး၊ မ ၅၆၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထုက္ကံသိမ် ပုထိုးတော်ကြီး
ထုက္ကံသိမ် ပုထိုးတော်ကြီးသည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းပုထိုးတော်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သျှစ်သောင်းပုထိုးတော်ကြီး၏ အနားတွင် တည်ရှိသည်။ တောင်မြောက် ပေ ၁၁၀၊ အရှေ့အနောက် ပေ ၁၃၇ ပေ ရှည်ပြီး ပေနှစ်ဆယ်ခန့်မြင့်သော တောင်ကုန်း၌ ကျောက်တုံးများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ပုထိုး၏ အနောက်တောင်ထောင့်တွင် ဘုရင့်ဥပုသ်ဆောင်တော် ရှိသည်။ ပုထိုးတော်ကြီးသည် အောက်ခံကျောင်းပေါ်ရှိ အလယ်စေတီကို စေတီလေးဆူ ရံထားပုံဖြစ်သည်။ စေတီပုံစံမှာ သပိတ်မှောက်အပေါ်၌ ကုဗပုံဓာတုဂမ္ဘ ဆင့်ထားဟန် ဖြစ်သည်။ အောက်ခံကျောင်း၌ ဝင်လမ်းတခုတည်းရှိပြီး ခရုပတ် ပုံစံလိုဏ်နှစ်ခုရှိသည်။ လိုဏ်လမ်းအဆုံး၌ ဂန္ဓကုဋီတိုက်ရှိသည်။ လိုဏ်လမ်းတလျှောက်၌ ဂူကျောင်း ၁၄၆ ကျောင်းရှိပြီး ဆင်းတုတော်များ ရှိသည်။ ဂူကျောင်းအဝတွင်ကျောက်ဆစ်ရုပ်ကြွများရှိပြီး စုစုပေါင်း ၃၃၀ ကျော်ရှိသည်။ မြောက်ဦးခေတ်လယ်ပိုင်း ဝတ်စားဆင်ယင်မှုကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ရုပ်ကြွများကို ရာထူးအဆင့်အတန်းအလိုက် ဆင်ယင်မှုကွဲပြားအောင် ထုလုပ်ထားသည်။ ပုထိုးတော်ကို ကျောက်ပြားခင်း၊ ကျောက်ပြားမိုး သပ်စီပေါင်းခုံးစနစ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ဘုရင်မင်းဖလောင်းသည် ၁၅၇၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထားခဲ့သည်။ ထုထည်ကြီးမား၍ ခရုခွေပုံစံ လိုဏ်ပတ်ကြောင့် ခံတပ်ဟုပင် ထင်ရလောက်သည်။
ကျုံပေါက်ရွာ၊ လမ်းသမိုင်ရွာကြီး
ကျုံပေါက်ရွာ၊ လမ်းသမိုင်ရွာကြီး
ညောင်ပင်သာရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ညောင်ပင်သာရွာ (Nyaungpinthar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ပိန်းဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၃၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပိန်းဆယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၇၀ ဦး၊ မ ၁၉၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သကွဲပလိုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
သကွဲပလိုရွာ(Thakwepalo)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကစောပလိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၆၇ ဖြစ်သည်။ သကွဲပလိုကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ရှိသည်။ သကွဲပလိုတွင် လျှိုပိတ် ရှိ၍၊ ၇၉ အိမ်ခြေအတွက် သောက်သုံးရေ ရရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငမန်းရဲကြီးရွာ၊ ငမန်းရဲကြီး
ငမန်းရဲကြီးရွာ၊ ငမန်းရဲကြီး
ခါ့အူရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ခါ့အူရွာ(Hkaau)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မံပိန် (ပိန်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံပိန် (ပိန်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၄ ဦး၊ မ ၄၃၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၇၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တော်ကမံဂွရွာ၊ ကျုံဒူးဒါးမလိမ်း
တော်ကမံဂွရွာ၊ ကျုံဒူးဒါးမလိမ်း
ဖရီးမန်းဘွဲ
ဖရီးမန်း အိုက်ကေးလီး ဘွဲ (၁၉၆၁ ဒီဇင်ဘာ ၉ ဘွား) သည် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ချမာ ချာ ဒီမိုကရေစီယာ နာ မန်ဒယ်လီယို (ချဒီမာ ဒီမိုကရေစီနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသည်။
၂၀၀၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကီလီမန်ဂျာရိုနယ်မြေ၊ ဟိုင်ဒိစတြိတ်မှ အမတ်အရွေးအခံရာ မဲအရေအတွက်၏ ၆၄% ရခဲ့သည်။ အတိုက်အခံအမတ်များအနက် မဲသာမှုအမြင့်ဆုံးရသူတည်း။ ၂၀၀၅ ခုအတွက် ပါတီတွင်း သမ္မတလောင်းပြိုင်ရာ အနိုင်ရ၏။ ပါတီတွင်းပြိုင်ဘက် ဂျမ်ဘီ ရာဂျပ် ဂျမ်ဘီ နှင့် ဇန်ဇီဘာရီတို့မှာ ဒုသမ္မတနေရာကို အရွေးခံရမည် ဖြစ်၏။ သို့သော် ဂျမ်ဘီတိမ်းပါးသဖြင့် အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်တွင် ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်သို့ ရွှေ့ရသည်။ ၎င်းသမ္မတရွေးပွဲတွင် ၁၄ ယောက်ပြိုင်ရာ မဲ ၅.၈၈% ဖြင့် တတိယနေရာ ရသည်။
၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖူယာ ဂေါ့ဒဝင် ကင်ဘီတာကို မဲ ၅၁.၆၃% ဖြင့် အနိုင်ရကာ အတိုက်အခံပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်နေရာဖြင့် အမတ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပဲတွင်လည်း ယခင်ရွေးကောက်ခံနေရာ ဟိုင်ဒိစတြိတ်၌ပင် ဝင်ပြိုင်ပြီး အမတ်ဖြစ်သည်။
၁၉၉၂ ခုတွင် ချဒီမာပါတီကို ထူထောင်သူတို့အနက် တဦးအဝင်အပါဖြစ်ပြီး ပါလီမန်၌ ထင်ရှားအောင်ပြုနိုင်ပြီး ပါတီတွင်း၌လည်း အရေးပါသည့် ဗျူဟာသမားတည်း။ ၂၀၀၄ ခုမှစ၍ ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၁၉၉၀ ကာလများမှစ၍ အာဏာရပါတီ၏ ဖြိုခွင်းမှုအောက်တွင် အခြားအတိုက်အခံပါတီများ ပြိုကွဲသော်လည်း ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သည့် တခုတည်းသော အတိုက်အခံပါတီဖြစ်၏။
၂၀၂၁ ခု၊ ဇူလိုင်လတွင် လူထုထောက်ခံပွဲလုပ်ရန် နိုင်ငံ့အနောက်မြောက်ဘက်သို့သွားသော ဘွဲနှင့် ပါတီဝင် ၁၀ ဦးကို အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များအတွက် သွေးထိုးသည်ဟု စွဲချက်ပြုကာ ဖမ်းဆီးထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၆၁ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:တန်ဇေးနီးယား နိုင်ငံရေးသမားများ
အနောက်စုရွာ၊ လမ်းသမိုင်ရွာကြီး
အနောက်စုရွာ၊ လမ်းသမိုင်ရွာကြီး
ကန်ပေါက်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကန်ပေါက်ရွာ (Kanpauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ကန်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၈၃၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒါးပိုင်ဆရာရွာ
ဒါးပိုင်ဆရာရွာ
ဂဟုန်းရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ဂဟုန်းရွာ (Gahone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ဂဟုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၄၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်ခွန်ဈေးကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပင်ခွန်ဈေးကုန်းရွာ (Pinhkunzaykone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်စဖိုရွာ၊ ကြက်ကိုင်း
နတ်စဖိုရွာ၊ ကြက်ကိုင်း
Grebo
Grebo သည် ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်းနှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ယဉ်ကျေးမှုအုပ်စုငယ်ကို ကိုယ်စားပြုထားသော တီးဝိုင်း Pop Will Eat Itself ကြောင့် ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး English Midland တွင် ကြီးမားစွာ အခြေခံထားသည်။ လွှမ်းမိုးခဲ့သည့်တီးဝိုင်းများထဲတွင် Pop Will Eat Itself ("Oh Grebo I think I love You" နှင့် "Grebo Guru" သီချင်းကို ဆိုခဲ့သည်) The Wonder Stuff, Ned’s Atomic Dustbin, Carter USM နှင့် Leicester မြို့မှတီးဝိုင်းများဖြစ်သည့် Crazyhead, The Bomb Party, The Hunters Club, Sum Pups နှင့် Gaye Byker on Acid တို့ပါဝင်သည်။ လန်ဒန် အခြေစိုက်တီးဝိုင်း Medicine Factory သည် ၈၀ နောက်ပိုင်းနှင့် ၉၀ အစောပိုင်းတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ UK နှင့် USတွင် အောင်မြင်ခဲ့သည့် Jesus Jones တီးဝိုင်းလည်း ဤဝေါဟာရကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းများ၏ဂီတ ပုံစံများမှာ garage rock, rock ၏ alternative ပုံစံများ၊ pop၊ hip hop နှင့် electronic များရောစပ်ထားသည်။ ဂီတအမျိုးအစားများထဲတွင် Gothic rock ၏ဇစ်မြစ်ထဲမှ အစောပိုင်း post-punk များကို စွဲလန်းထောက်ခံလာကြသည်။ Grebo ၏ ဖက်ရှင်ပုံစံများမှာ အချောင်းလိုက်ချထားသည့် ဆံပင်ပုံစံများနှင့် နောက်စေ့နားတွင် စုချည်ပြီး မြင်းမြီး ပုံချထားသောပုံစံများ၊ leather bike jacket များနှင့် ဂျင်းများ၊ ပွယောင်းသော အဝတ်အစားများ၊ ဘွတ်ဖိနပ်များ၊ သစ်ခုတ်သမားရှပ်အင်္ကျီများ၊ ချောင်နေသည့်ဂျင်းအင်္ကျီများ၊ army suplus အဝတ်အစားများနှင့် ခရစ်ယာန်ဘုန်းကြီးဦးထုပ်များနှင့် လည်ပတ်ပဝါများ ပါဝင်သည်။ လှုပ်ရှားမှုကြောင့် သဘာဝကျစွာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း တီးဝိုင်းများ လွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။ အတော်အတန်တိကျစေရန် ဂီတကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ positive punk ကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ အဖြစ်အပျက်များနှင့် ပုံစံများကို British indie magazine များ အထူးသဖြင့် NME နှင့် Melody Maker ဖော်ပြလာသည်။ ဤအဖြစ်အပျက်များသည် Grunge၊ Britpop နှင့် အခြားပုံစံများဖြစ်သည့် Anglo-American alternative rock မတိုင်မီဖြစ်သည်။
အလှမယ်ပြိုင်ပွဲများ စာရင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အလှမယ်ပြိုင်ပွဲများ
ဝဲကွေ့ရွာ၊ ကျုံပေါက်
ဝဲကွေ့ရွာ၊ ကျုံပေါက်
လွမ်းလုံးပိုက် (ထိန်ပင်မြင့်)ရွာ၊ ငမန်းရဲကြီး
လွမ်းလုံးပိုက် (ထိန်ပင်မြင့်)ရွာ၊ ငမန်းရဲကြီး
ပြချောင်းရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ပြချောင်းရွာ (Pyachaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ ငါးအိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးအိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၄၉ ဦး၊ မ ၅၆၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒါးမလိမ်းချောင်းဝရွာ၊ ကျုံဒူးဒါးမလိမ်း
ဒါးမလိမ်းချောင်းဝရွာ၊ ကျုံဒူးဒါးမလိမ်း
Indie folk
Indie folk သည် ဂီတအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၉၀တွင် folk နှင့် classic country ဂီတတို့လွှမ်းမိုးထားသည့် Indie rock အသိုင်းအဝိုင်းမှ ဂီတသမားများထံမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ indie folk သည် နားဝင်ချိုလွယ်သော indie 5 melody များနှင့် folk ဂီတ ၏ acoustic sound များဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ အစောပိုင်း အနုပညာရှင်များမှာ Ani Difranco နှင့် Dan Bern တို့ ပါဝင်သည်။ နောက်ပိုင်းအနုပညာရှင်များတွင် The Decemberists, Fleet Foxers, The Cave Singers, Loch Lodmond, Bon Iver, Or, The Whale, Great Lake Swimmers နှင့် Blind Pilot တို့ ဖြစ်သည်။
သံချပ်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
သံချပ်ကုန်းရွာ (Thanchatkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ အနောက်သာဂရကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၅၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အနောက်သာဂရကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၅၇ ဦး၊ မ ၁၆၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
အော့စလိုမြို့
အော့စလိုမြို့သည် နော်ဝေနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် လူဦးရေအများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။ ၁၈၃၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြူနီစပယ်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၀၄၈ ခုနှစ်တွင် နော်ဝေဘုရင်ဟာရဲက တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၆၂၄ ခုနှစ် မီးလောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် မြို့အတွင်း အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
ခါ့ဇန်းယန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ခါ့ဇန်းယန်ရွာ(Hkazangyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မံပိန် (ပိန်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံပိန် (ပိန်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၄ ဦး၊ မ ၄၃၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၇၅ ဦး နေထိုင်သည်။
အော့စလိုမြို့
အော့စလိုမြို့သည် နော်ဝေးနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ အကြီးဆုံးဆိပ်ကမ်းမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ နော်ဝေးနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ အော့စလို ဖီအော့ထိပ်တွင်တည်ရှိ၍ ယခင်က ခရစ္စတီယန်းနီးယားမြို့ဟု ခေါ်တွင်သည်။ ၁ဝ၄၈ ခုနှစ်တွင် ဟဲရိုးဆစ်ဂတ်ဆန်ဘုရင်သည် ထိုမြို့နေရာ၌ ရှေးအော့စလိုမြို့ဟောင်းကို တည်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် နော်ဝေးနိုင်ငံကို ဒိန်းမတ်ဘုရင်များ ကြီးစိုးစဉ်က ယင်းမြို့ဟောင်းသည် မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ရလေသည်။ ဒိန်းမတ် နှင့် နော်ဝေဘုရင် စတုတ္ထခရစ္စတီယန် လက်ထက် ၁၆၂၄ ခုနှစ် တွင် ထိုနေရာ၌ မြို့သစ်တည်၍ ခရစ္စတီယန်းနီးယားဟု အမည်မှည့်ခေါ်သည်။ တစ်ဖန် ၁၉၂၅ ခု ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် နေ့တွင် အော့စလိုဟု ပြောင်းခဲ့ကြသည်။
ခါ့ဇန်းယန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အော့စလိုမြို့
အော့စလိုမြို့သို့ ပင်လယ်ဘက်မှ ဝင်ရောက်လာသောအခါ လက်ျာဘက်ရှိ ကျောက်တောင်အမြင့်စွန်းပေါ်တွင် ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်လောက်က တည်ဆောက်ခဲ့သော အေကာရှုခံတပ် ဟောင်းကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ မြို့အနောက်မြောက်ဘက် တောင် ကုန်းပေါ်တွင် ဘုရင်၏နန်းတော်တည်ရှိသည်။ မြို့ပတ်ဝန်း ကျင်တွင် တောင်တန်းများဝန်းရံလျက်ရှိရာ မြို့သူမြို့သားတို့ သည် ထိုအရပ်ဒေသသို့ နွေအခါ၌ အပန်းဖြေ ခရီးထွက်ခြင်း၊ ဆောင်းအခါ၌ ရေခဲလျှောစီးခြင်း အစရှိသော ပျော်ရွှင်မှုများကို ပြုလုပ်နိုင်ကြသည်။
အော့စလိုမြို့သည် ခေတ်မီမြို့ကြီးတစ်မြို့အဖြစ်သို့ တိုး တက်လျက်ရှိသည်။ သင်္ဘောတည်ဆောက်ခြင်းသည် အဓိက စက်မှုလုပ်ငန်းဖြစ်၍ မီးခြစ်စက်၊ သားရေလုပ်စက်၊ စက္ကူစက် တို့သည်လည်း ထင်ရှားသော စက်မှုလုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။ သစ်သား၊ ငါး၊ နို့ဆီ၊ ထောပတ်နှင့် သားရေစိမ်းတို့ကို နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဂျာမန်တပ်များသည် အော့စလိုမြို့ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် နော်ဝေးဘုရင်နှင့်တကွ အစိုးရ အဖွဲ့သည် အင်္ဂလန်ပြည်မှနေ၍ ဂျာမန်တို့ကို ဆက်လက်ခုခံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြရာ ၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် မြို့တော်၌ ဂျာမန်တို့ လက်နက်ချ အညံ့ခံကြရလေသည်။ အော့စလိုမြို့လူဦးရေမှာ ၁၉၇၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ၃၉၆ဝ,ဝဝဝ ယောက် ဖြစ်သည်။
စိုင့်အောင်ရွာ
စိုင့်အောင်ရွာ
အလုံဘွေရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
အလုံဘွေရွာ(Ahlonbway)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဘောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၇ ဦး၊ မ ၂၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၇ ဦး နေထိုင်သည်။
မတ် ၂၀၀၄
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတ် ကဏ္ဍ:၂၀၀၄
အလုံဘွေရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံစိန်အဝစုရွာ၊ ကျုံပေါက်
ကျုံစိန်အဝစုရွာ၊ ကျုံပေါက်
ဆင်ခေါင်း (အနောက်)ရွာ၊ အဒါးဆင်ခေါင်း
ဆင်ခေါင်း (အနောက်)ရွာ၊ အဒါးဆင်ခေါင်း
လောင်တန်းရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
လောင်တန်းရွာ (Laungtan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ဂဟုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၄၅ ဖြစ်သည်။
ကညစ်ကျရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကညစ်ကျရွာ (Kanyitkya)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ စမ်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမ်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၈ ဦး၊ မ ၇၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်သူလယ်သမားနှင့် မိသားစုအသက်နှင့် ထိခိုက်မှု အာမခံလုပ်ငန်း
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂ ရက်‌နေ့မှ စတင်၍ ‌တောင်သူ လယ်သမားနှင့် မိသားစုအသက်နှင့် ထိခိုက်မှုအာမခံလုပ်ငန်းကို ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းလုပ်ငန်းကို တိုင်းခုနစ်တိုင်းရှိ မြို့နယ် ‌ပေါင်း ၅၀ တွင် ‌ရှေ့‌ပြေးစမ်းသပ်‌ရေး အစီအစဉ်ဖြင့် စတင် အ‌ကောင်အထည်‌ဖော်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းတွင် ‌ကျောက်တန်း၊ သန်လျင်၊ တိုက်ကြီး၊ ကွမ်းခြံကုန်း၊ သုံးခွ၊ လှည်းကူးနှင့် ‌မှော်ဘီမြို့များတွင်လည်း‌ကောင်း၊ ပဲခူးတိုင်းတွင် အုတ်ဖို၊ ဖြူး၊ ‌ညောင်‌လေးပင်၊ လက်ပံတန်း၊ ကဝ၊ ‌ပေါင်းတည်၊ သဲကုန်း၊ ပဲခူး၊ ‌ကျောက်တံခါး၊ ဇီးကုန်း၊ ကြို့ပင်‌ကောက်နှင့် ပြည်မြို့များ တွင်လည်း‌ကောင်း၊ မွန်ပြည်နယ်တွင် မုဒုံ၊ ‌မော်လမြိုင်၊ ‌ချောင်း ဆုံနှင့် ‌ပေါင်မြို့များတွင်လည်း‌ကောင်း၊ မန္တ‌လေးတိုင်းတွင် ‌ကျောက်ဆည်၊ ပုသိမ်ကြီး၊ ပျဉ်းမနား၊ မိတ္ထီလာနှင့် မြင်းခြံမြို့ များတွင်လည်း‌ကောင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင် စစ်ကိုင်း၊ ‌ရွှေဘို၊ ‌ရေဦး၊ ‌ကောလင်းနှင့် ဝက်လက်မြို့များတွင်လည်း‌ကောင်း၊ ဧရာဝတီ တိုင်းတွင် ပုသိမ်အ‌ရှေ့၊ ပုသိမ်အ‌နောက်၊ ကျုံ‌ပျော်၊ ဟသင်္ာတ၊ မြန်‌အောင်၊ ‌မြောင်းမြ၊ ဝါးခယ်မ၊ ‌မော်လမြိုင် ကျွန်း၊ ဖျာပုံ၊ ဘိုက‌လေး၊ ပန်းတ‌နော်နှင့် အဂင်္ပူမြို့များတွင် လည်း‌ကောင်း၊ မ‌ကွေးတိုင်းတွင် မင်းဘူး၊ စလင်း၊ မ‌ကွေး၊ ‌တောင်တွင်းကြီးနှင့် ‌အောင်လံမြို့များတွင်လည်း‌ကောင်း အသီးသီး စတင်‌ဆောင်ရွက်ခဲ့‌လေသည်။
‌တောင်သူလယ်သမားနှင့် မိသားစုအသက်နှင့် ထိခိုက်မှု အာခမံကို ‌တောင်သူလယ်သမားအစည်းအရုံးဝင် ‌တောင်သူ လယ်သမား၊ ၎င်းနှင့် ‌ဆွေမျိုး‌တော်စပ်သူ တအိမ်တည်းအတူ‌နေ တအိုးတည်းစားသူများလည်း ထား ရှိနိုင်သည်။ အသက် ၁၈ နှစ်ပြည့်ပြီး အသက် ၆၀ ထက် မ‌ကျော်‌သေး‌သော မျက်မြင် အားဖြင့် ကျန်းမာ‌ရေး ပြည့်စုံသူများကို အာမခံဌာနမှ တာဝန် ယူ လက်ခံ‌ဆောင်ရွက်‌ပေးသည်။ ဆရာဝန်ထံတွင် ‌ဆေးစစ်ခံရန် မလို‌ပေ။ အာမခံ‌ကြေး‌ပေးသည်နှင့် အာမခံလက်မှတ်ကို ချက်ချင်း ထုတ်‌ပေးသည်။ အာမခံကိုလည်း ‌ငွေ‌ပေးသည့် အချိန်ကစ၍ တာဝန်ယူ‌လေသည်။
အာမခံထားရှိသူသည် အာမခံထားရှိသည့် သက်တမ်း အတွင်း မည်သည့်အ‌ကြောင်း‌ကြောင့်ဖြစ်‌စေ ‌သေဆုံးလျှင်‌သော် လည်း‌ကောင်း၊ ထိခိုက် ဒဏ်ရာ၇ရှိလျှင်‌သော်လည်း‌ကောင်း ‌အောက်တွင်‌ဖော်ပြထား‌သော အကျိုး ခံစားခွင့်များကို ၇ရှိမည် ဖြစ်‌လေသည်။
‌သေဆုံးခြင်းနှင့် အလုပ် လုံးဝမလုပ်နိုင်ခြင်းတို့အတွက် ကျပ် ၁၀၀ဝိ၊ မျက်စိတစ်ဘက်ကွယ်ခြင်း၊ လက်‌မောင်းရင်းမှ လက်‌ကောက်ဝတ်အထိ တစ်‌နေရာရာပြတ်ခြင်းနှင့် ‌ပေါင်ရင်းမှ ‌ခြေကျင်းဝတ်အထိ တစ်‌နေရာရာ ပြတ်ခြင်းတို့အတွက် ကျပ် ၅၀ဝိ၊ ‌မေးရိုးကျိုးခြင်း၊ လက်‌မောင်းရင်းမှ လက်‌ကောက်ဝတ်ထိ တစ်‌နေရာရာ ကျိုးခြင်းနှင့် ဦး‌ခေါင်းခွံ ကွဲခြင်းတို့အတွက် ကျပ် ၁၅ဝိ၊ လက်မတစ်‌ချောင်းပြတ်ခြင်း၊ ‌ခြေမတစ်‌ချောင်း ပြတ်ခြင်း၊ နှာ‌ခေါင်းရိုးကျိုးခြင်း၊ လည်ပင်းမှ ခါရိုးတစ်‌လျှောက် အဆစ် တစ်ဆစ်ကျိုးခြင်း၊ နံရိုးတစ်‌ချောင်းကျိုးခြင်းနှင့် ညှပ်ရိုးကျိုးခြင်း တို့အတွက် ကျပ် ၁၀ဝိ၊ လက်မမှအပ ကျန်လက်‌ချောင်း တစ်‌ချောင်းပြတ်ခြင်းနှင့် ‌ခြေမမှအပ ကျန်လက်‌ချောင်း တစ်‌ချောင်း ပြတ်ခြင်းတို့အတွက် ကျပ် ၅ဝိ၊ လက်‌ချောင်း တစ်‌ချောင်း သို့မဟုတ် ‌ခြေ‌ချောင်းတစ်‌ချောင်း ကျိုးခြင်းအတွက် ကျပ် ၂၅ိ စသည်တို့ ဖြစ်‌လေသည်။
အာမခံထားသူသည် ‌သေဆုံးသွားလျှင်ဖြစ်‌စေ၊ ရူးသွပ်သွား လျှင်ဖြစ်‌စေ အကျိုးခံစားခွင့်ကို အာမခံလက်မှတ်တွင် ‌ဖော်ပြ ထားသည့် အကျိုးခံစားခွင့်ရှိသူအား ထုတ်‌ပေးသည်။ အာမခံ ထားသူသည် အာမခံထားသည့် ကာလအတွင်း အကြိမ်ကြိမ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရပါက အကြိမ်ကြိမ်အကျိုးခံစားခွင့်ရှိ‌သော်လည်း အာမခံ လက်မှတ်တစ်‌စောင်အတွက် ကျပ် ၁၀၀ဝိ ထက် ‌ကျော်လွန်ခွင့် မပြု‌ချေ။
အာမခံထားရှိသည့် ကာလအတွင်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း နှင့် ‌သေဆုံးခြင်းသည် တစ်ပြိုင်တည်းမဟုတ်ပါက နှစ်မျိုးစလုံး ကို အကျိုးခံစားခွင့် ၇ရှိ‌လေသည်။
စမ်းသပ်‌ဆောင်ရွက်သည့် ပြည်နယ်၊ တိုင်းခုနစ်တွင် အာမခံရုံးခွဲများ ဖွင့်၍ ‌ငွေများကို ထိုရုံးခွဲများကပင် တိုက်ရိုက် ထုတ်‌ပေးသည်။ ပဲခူးနှင့် ဧရာဝတီတိုင်းတွင် နယ်‌မြေကျယ်ပြန့် ခြင်း၊ မြို့နယ်ဦး‌ရေများခြင်းတို့‌ကြောင့် ရုံးခွဲနှစ်ခုစီ ဖွင့်ထား သည်။ ယင်းလုပ်ငန်း အဝဝတို့အတွက် ပါတီ၊ ‌ကောင်စီနှင့် ‌တောင်သူလယ်သမားအစည်းအရုံးတို့က ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်‌ပေး ‌လေသည်။ မြို့နယ်တစ်ခုစီအတွက် အာမခံအဖွဲ့ငယ်များ ဖွဲ့စည်း သတ်မှတ်၍ ဝန်ထမ်း ၁၂၆ ဦးကို ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် ‌ဖေ‌ဖော်ဝါရီ လမှစ၍ ‌စေလွှတ်ခဲ့သည်။
နတ်ကုန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
နတ်ကုန်းရွာ (Natkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ကန်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၈၄၀ ဖြစ်သည်။
တောင်သူလယ်သမားနှင့် မိသားစုအသက်နှင့် ထိခိုက်မှု အာမခံလုပ်ငန်း
ကျိုက်မ‌ရောမြို့နယ်တွင် ထိခိုက်သူ ခုနစ်‌ယောက်၊ ‌သေဆုံး သူ ၁၄ ‌ယောက်အတွက် စုစု‌ပေါင်းကျပ်‌ငွေ ၁၉၈၅ဝိ ကို ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်‌နေ့တွင် အိမ်တိုင်ရာ‌ရောက် ထုတ်‌ပေး ခဲ့‌လေသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅
နတ်ကုန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ