cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နတ်ညွှန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
နတ်ညွှန်းရွာ (Nathnyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ နတ်ညွှန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်ညွှန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၉ ဦး၊ မ ၉၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုန်းတကား (အရှေ့)ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ပုန်းတကား (အရှေ့)ရွာ (Ponetakar(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ပုန်းတကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၄၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော်လပြရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကော်လပြရွာ (Kawlapya)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကော်လပြကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၆၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်သူရဲ
ရှင်သူရဲ(၈၃၈ - ၈++) သည် အင်းဝခေတ်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ရှင်သူရဲကို ၈၃၈ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဘုရင်နရပတိလက်ထက်မှ ဒုတိယမင်းခေါင်လက်ထက်အထိတိုင် စစ်အမှုတော်ထမ်းတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း
ရှင်သူရဲသည် အဟောင်းဆုံးဧချင်းနှင့် စစ်ချီရတုများကို ရေးသားခဲ့သဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ရေးသားခဲ့သည့် စာပေများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။
၂။ စစ်ချီရတုများ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
လုံနှမ်းရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
လုံနှမ်းရွာ(Lunghnam)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ခွါဘဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခွါဘဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉ ဦး၊ မ ၁၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ပျံလွှားကျောနီ
ပျံလွှားကျောနီ (Cecropis daurica) သည် ပျံလွှားငှက်မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး ဥရောပတောင်ပိုင်း၊ အာရှတိုက်၊ ပေါ်တူဂီ၊ စပိန်၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာနှင့် အာဖရိကတိုက်တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူရေးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
နာဂလူမျိုး
နာဂလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ဘက် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံနယ်စပ်ရှိ နာဂတောင်တန်းတွင် နေထိုင်ကြသူများဖြစ်သည်။ သီးခြားနေထိုင်သော အုပ်စုလေးများ​​ဖြစ်ပြီးနာဂမျိုး စုစု ပေါင်း များစွာ ကွဲပြားလျက် ရှိသည်။ လူမျိုးများအားဖြင့် တစ်မျိုးတည်း ဖြစ်သော်လည်း ယင်းတို့ နေထိုင်ရာဒေသ၏ ပထဝီဝင် အနေအထားကိုလိုက်၍ စကားနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ အနည်းငယ်စီ ခြားနားကွဲလွဲနေကြ ရသည်။
ထင်ရှားသောနာဂလူမျိုးစုများ
ထင်ရှားသော နာဂလူမျိုးစုများမှာ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ခြမ်းရှိ နာဂတောင်တန်းများတွင် နေထိုင်ကြသော ခယ်မြူငန် (နောက်ကော်) နာဂ၊ လိုင်းနောင် (ထန်ဂန်) နာဂ၊ တန်ရှန်း (တန်ဆား၊ဟိုင်းမီ၊ပန်မီး) နာဂ၊ ပါရာနာဂ၊ မကူရီနာဂ၊ တန်ခွန်နာဂ၊ ကောန်ညက်နာဂ၊ အနန်နာဂ၊ မောန်ဆန်းနာဂ၊ မော်ယောန်းနာဂ၊ လမ်းကန်းနာဂ၊ ခေါင်ဆိုင်နာဂ (မသေချာပါ) တို့ဖြစ်သည်။ အာသံနယ်ဘက်ခြမ်းရှိ နာဂတောင်တန်းတွင်မူ အန်ဂါမီနာဂ၊ ကောန်ညက်နာဂ၊ အောင်းနာဂ၊ ကျာ့ခဆန်းနာဂ၊ လော်ထားနာဂ၊ ဆန်းထန်းနာဂနှင့် ဆီးမား (ဆူမီး) နာဂ စသည်တို့ ထင်ရှား၏။
ကိုယ်နေကိုယ်ဟန်နှင့် ဆင်ယင်ပုံ
နာဂတစ်မျိုးလုံးကို ခြုံကြည်လျှင် ရုပ်ရည်မှာ မြန်မာနှင့် အလွန်တူ၏။ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည် တောင့်တင်း၍ အရပ်မြင့်၏။ မိန်းမများ ဝတ်ဆင်သည့် အပြာရောင် အင်္ကျီသည် မွန်ကိုလူမျိုးတို့နှင့် ဆင်ဆင်တူ၍ မျက်နှာဝိုင်းသည့် မိန်းကလေးများသည် အပျိုဆိုလျှင် ဆံပင်အရှည်မထား၊ ကတုံးနီးပါးခန့် ရိပ်ထား၏။ အိမ်ထောင်ပြုမှသာလျှင် ဆံပင်အရှည် ထားကြသည်။ ယောက်ျားများသည် ခြေထောက်နှင့် ခါးကြီးကွင်းများ ဆင်ယင်ကြသည်။ နားပေါက်၌ ချဉ်မျှင်စများ သွင်းထားကြသည်။ ပုတီးကုန်းများ၊ ခရုခွံများကို “ကျား”ရော “မ”ပါ တပ်မက်စွာ ဆင်ယင်ကြသည်။
အိမ်နှင့်အဆောင်များ
နာဂတို့၏ အိမ်ထဲမှာ တဲတန်းရှည် မြေစိုက်အမိုး ကုပ်ကုပ်နှင့် လျှိုပေါက်တံခါးပေါက် ဖောက်ထားသည်။ တဲ၏ အလယ်တစ်နေရာတွင် မြေကြီးများကို ဘောင်ရန်ထည့်ထားပြီးလျှင် မီးဖို ၃၊ ၄ ဖိုမျှ ပြုလုပ်ရန် မီးအမြဲ ထည့်ထားကြသည်။
ရွာတိုင်းတွင် အတိုင်ပင်ခံဇရပ်ဟု ဆိုနိုင်သော ယောက်ျားဆောင်များနှင့် ချစ်ဂေဟာများ ထားရှိလေ့ရှိသည်။ အတိုင်ပင်ခံဇရပ်များတွင် ယောက်ျားများ စုဝေး၍ ရပ်မှုရွာမှု ကိစ္စအရပ်ရပ်ကို နံနက်တိုင်း ဆွေးနွေးလေ့ရှိကြသည်။ ထိုနောက်မှ လယ်ကွင်းသို့ ဆင်းကြသည်။ ဇရပ်တွင် ကုလပ်တက် သဖွယ် သစ်သားကို ထွင်းရန်လုပ်ထားသော စည်ကြီးများရှိသည်။ ရန်သူလာလျှင်ဖြစ်စေ၊ ဝမ်းသာသော အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်စေ စည်ကိုထုနှက် ကြသည်။ ရွာပတ်လည်၌လည်း ကင်းတဲများ ထားသည်။ ရန်သူလာမည်ဟု သတင်းရထားလျှင် ကင်းအစောင့် ချထားလေ့ရှိသည်။
ချစ်ဂေဟာများမှာမူ လူနှစ်ယောက် နေသာရုံ အခန်းငယ်လေးများ ဖွဲ့ထားသည်။ တဲအလယ်ရှိ မီးဖိုမှ အလင်းရောင်သာရှိ၍ အခြားအလင်းရောင်မရှိ မှောင်မဲလျက်ရှိ၏။ ညနေစောင်းသည်နှင့် တပြိုင်နက် နာဂ သမီးရည်းစားများ အလျိုလျိုလာရောက်ကြ၍ ချစ်တင်းနှောကြလေသည်။
အလေ့အထ
နာဂလူမျိုးများသည် သင်္ခြိုင်းဂူများကို ရွာထဲ၌လည်းကောင်း ရွာလမ်းနံဘေး၌ လည်းကောင်း တည်ထားကြသည်။ ဂူပေါ်တွင် တင်ထားသော ကျောက်တုံးများကို ကြည့်ပါက ထိုသူ အသက်ရှင်စဉ်က ခေါင်းဖြတ်ခဲ့သမျှကို သိရှိနိုင်ရန်ဖြစ်ပြီး ကျောက်တုံးငယ်များမှာမူ သူ၏ ချစ်သူ အရေအတွက်ကို ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်၏။ အချို့လူများ၌ ကျောက်တုံးငယ် (60) ခန့်ကိုပင် တွေ့ရတတ်သည်။
ကိုင်ဆောင်သည့် လက်နက်များ
နာဂလူမျိုးများ ကိုင်ဆောင်သော လက်နက်မှာ လှံ၊ တုတ်ရှည်ထိပ်တွင် ဓားမတိုသဖွယ် တပ်ဆင်ထားသော လက်နက်နှင့် လေးမြှားတို့ပင်ဖြစ်သည်။ လှံတံ၌ ဆိတ်မွှေးများကို ရောင်စုံဆေးဆိုး၍ တပ်ဆင်ထားကြ၏။ လှံသွားတွင် အဆိပ်လူးလေ့လည်းရှိ၏။ ပေ (၃၅) မှ (၄၀) အတွင်း လက်မှန်းတည့်အောင် ပစ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
စစ်တိုက်နည်း
နာဂတို့ စစ်တိုက်နည်းမှာ ညဉ့်ဘက်တွင် ရွာတစ်ရွာကို ဝိုင်းထားပြီး နံနက်လင်းသည်နှင့် ရုတ်တရက် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ အုပ်စုတစ်စုက ရွာထဲကိုဝင်၍ မြင်မြင်သမျှကို ခေါင်းဖြတ်တိုက်ခိုက်၏။ အခြားအုပ်စုက ရွာနှင့်မလှမ်းမကမ်းရှိ စပါးကျီးများကို မီးတင်ရှိုလေ့ရှိသည်။
နာဂလူမျိုးတို့ ခေါင်းဖြတ်ရခြင်းမှာ ထိုသို့ ခေါင်းဖြတ်ရခြင်းအားဖြင့် မှော်အတတ်ကို ရရှိနိုင်သည်ဟု အစွဲအယူ ရှိကြသောကြောင့်ဖြစ်၏။ အချို့ ခေါင်းအရနည်းလျှင် ခေါင်းတစ်လုံးတည်းကိုပင် ဝေခြမ်းယူကြရသည်။ ခေါင်းများများ ဖြတ်နိုင်သူသည် လူစွမ်းကောင်းဖြစ်ပြီး ထိုသူ၏ အိမ်ပေါက်ဝ၌ ဖြတ်ထားသော ခေါင်းများကို ကြိမ်ကြိုးနှင့် ချီလျက် ဆွဲချိတ်ထားသည်ကို တွေ့နိုင်ကြသည်။
ဝဋ္ဋသုတ်
ဝဋ္ဋသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပါဠိတော်
၁။ ပူရေန္တံ ဗောဓိသမ္ဘာရေ၊ နိဗ္ဗတ္တံ ဝဋ္ဋဇာတိယံ။
---ယဿ တေဇေန ဒါဝဂ္ဂိ၊ မဟာသတ္တံ ဝိဝဇ္ဇယိ။
၁။ပူရင်တံ ဗောဓိသမ်ဘာရေ
နိတ်ဗတ်တံ-ဝတ်တ-ဇာတိယံ
ယတ်သ တေဇေန ဒါဝက်ဂိ
မဟာသတ်တံ ဝိဝစ်ဇယိ
၂။ ထေရဿ သာရိပုတ္တဿ၊ လောကနာထေန ဘာသိတံ။
---ကပ္ပဋ္ဌာယိံ မဟာတေဇံ၊ ပရိတ္တံ တံ ဘဏာမ ဟေ။
၂။ထေရတ်သ သာရိပုတ်တတ်သ
လောကနာထေန ဘာသိတံ
ကပ်ပထာယိမ် မဟာတေဇံ
ပရိတ်တံ တံ ဘဏာမ ဟေ
၃။ အတ္ထိ လောကေ သီလဂုဏော၊ သစ္စံ သောစေယျ နုဒ္ဒယာ။
---တေန သစ္စေန ကာဟာမိ၊ သစ္စကိရိယ မုတ္တမံ။
၃။အတ်ထိလောကေ သီလ-ဂုဏော၊
သစ်စံ သောစေယ နုတ်ဒယာ
တေန သစ်စေန ကာဟာမိ
သစ်စ-ကိရိယ-မုတ်တမံ
၄။ အာဝဇ္ဇေတွာ ဓမ္မဗလံ၊ သရိတွာ ပုဗ္ဗကေ ဇိနေ။
---သစ္စဗလ မဝဿာယ၊ သစ္စကိရိယ မကာသဟံ။
၄။အာဝစ်ဇစ်တဝါ ဓမ်မဗလံ၊
သရိတ်တဝါ ပုတ်ဗကေ ဇိနေ
သစ်စ-ဗလ မဝတ်သာယ၊
သစ်စ-ကိရိယ မကာသဟံ
၅။ သန္တိ ပက္ခာ အပတနာ၊ သန္တိ ပါဒါ အဝဉ္စနာ။ ---မာတာ ပိတာ စ နိက္ခန္တာ၊ ဇာတဝေဒ ပဋိက္ကမ။
၅။သန်တိပက်ခါ အ-ပတနာ၊
သန်တိပါဒါ အ-ဝင်စနာ
မာတာ ပိတာ စ နိတ်ခန်တာ
ဇာတ-ဝေဒ ပတိတ်ကမ
၆။ သဟ သစ္စေ ကတေ မယှံ၊ မဟာပဇ္ဇလိတော သိခီ။
---ဝဇ္ဇေသိ သောဠသကရီသာနိ၊ ဥဒကံ ပတွာ ယထာ သိခီ။ ---သစ္စေန မေ သမော နတ္ထိ၊ ဧသာ မေ သစ္စပါရမီ။
၆။သဟ သစ်စေ ကတေ မယ်ယှံ၊
မဟာပစ်ဇလိတော သိခီ
ဝစ်ဇေသိ သောလသ-ကရီသာနိ
အုဒကံ ပတ်တဝါ-ယထာ သိခီ
သစ်စေန မေ သမော နတ်ထိ၊
အေသာ မေ သစ်စ-ပါရမီ
ဝဋ္ဋသုတ္တံ နိဋ္ဌိတံ။
ဝတ်တ-သုတ်တံ နိတ်ထိတံ။
မြန်မာပြန်
၁။ သဗ္ဗညုတဉာဏ်ကို ရရှိခြင်း၏ အခြေခံဖြစ်သော ပါရမီတို့ကို ဖြည့်ကျင့်သော ဘုရားအလောင်းသည် နုစဉ်ဘဝက ငုံးငှက်မျိုး၌ ဖြစ်ရလေသည်။ ငုံးငယ်ကို ဤပရိတ်တော်၏ တန်ခိုးကြောင့် တောမီးကွင်းရလေ၏။
၂။ ဤပရိတ်တော်ကို အရှင်သာရိပုတ္တရာအား မြတ်စွာဘုရား ဟောတော်မူခဲ့၏။ ဤပရိတ်တော်သည် ကမ္ဘာတည်လိမ့်မည်။ တန်ခိုးလွန်စွာကြီး၏။ ယခုအခါ ထိုငုံးမင်းပရိတ်ကို ကျွန်ုပ်တို့ စုပေါင်းရွတ်ဆို ကြပါစို့။
၃။ လောက၌ သီလ၏ဂုဏ်ကျေးဇူးသည် ရှိ၏။ မှန်ကန်သော သစ္စာစကားသည် ရှိ၏။ ကိုယ်ရေး နှုတ်ရေး စိတ်ရေး လုံးဝစင်ကြယ်ခြင်းသည် ရှိပေ၏။ သတ္တဝါတို့အား ကြင်နာသနားခြင်းသည် ရှိပေ၏။ ဤသို့သော သစ္စာစကားဖြင့် အတုမရှိသော သစ္စာပြုခြင်းကို ငါဘုရား နုစဉ်က ပြုခဲ့ဖူးလေပြီ။
၄။ သစ္စာတရား၏ စွမ်းပကားကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်ပြီး ရှေးရှေးသောဘုရားရှင်တို့ကို အောက်မေ့သတိရပြီး သစ္စာ၏အစွမ်းကို အမှီပြု၍ သစ္စာပြုခဲ့ဖူးလေပြီ။
၅။ အို တောမီး ငါ့မှာ အတောင်တို့ ရှိပါသော်လည်း မပျံနိုင်သေးပါ၊ ငါ့မှာ ခြေတို့ ရှိပါသော်လည်း မသွားတတ်သေးပါ၊ ငါ၏ မိဘတို့သည်လည်း ငါ့ကိုထား၍ ထွက်သွားကြလေပြီ၊ အို တောမီး ငါ့ကို ဖဲကြဉ်ပါလော့။
၆။ ချစ်သားသာရိပုတ္တရာ ငါဘုရားအလောင်း ငုံးငယ်က သစ္စာပြုလိုက်သောအခါ သစ္စာပြုပြီးသည်နှင့် တပြိုင်နက် တောမီးသည် ရေသို့ရောက်၍ ဖဲကြဉ်ရသကဲ့ သို့ ငါ့ကို ဖဲကြဉ်လေ၏၊ အရှိန်အလျှံကြီးမားလှသော တောမီးသည် မင်းပယ် ၁၆-ပယ်စာခန့်မျှ ကွင်းလေ၏။ ချစ်သားသာရိပုတ္တရာ ငါ၏သစ္စာစကားနှင့်တူသော တရားမည်သည် မရှိချေ၊ ဤပါရမီကား ငါဘုရား၏ သစ္စာ ပါရမီပင် ဖြစ်တော့သည်။
ရွတ်ဖတ်ရခြင်းအကျိုးများ
မီးဘေးလွတ်ကင်းစေနိုင်သည်၊
မိမိကိုယ်တိုင် မီးဘေး မသင့်ရအောင်၊
မိမိအိမ် မိမိရပ်ကွက် မီးဘေးကင်းအောင် သစ္စာပြုနိုင်သည်။
ခွဆံပြင်ရွာ
ခွဆံပြင်ရွာ
ကျီးအိုင်လေးရွာ၊ ကျီးအိုင်
ကျီးအိုင်လေးရွာ၊ ကျီးအိုင်
ပက်တန်းရွာ၊ ပက်တန်း
ပက်တန်းရွာ၊ ပက်တန်း
တောင်ပို့လှရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တောင်ပို့လှရွာ (Taungpoethla)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တီကျစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တီကျစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၉၉ ဦး၊ မ ၅၆၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေးအိမ်စုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
လေးအိမ်စုရွာ(Layeinsu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ သာမိုးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၃၉ ဖြစ်သည်။
ရွှေကူလေးရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ရွှေကူလေးရွာ(Shwekulay)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ရွှေဘုံသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေဘုံသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၈ ဦး၊ မ ၁၅၂၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၅၀ ဦး နေထိုင်သည်။
လေးအိမ်စုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေကူလေးရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပြေကျွန်းရွာ၊ အလယ်ရေကျော်
သပြေကျွန်းရွာ၊ အလယ်ရေကျော်
မွတ်ငွဲ့ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မွတ်ငွဲ့ရွာ (Mutngwei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မော်လျှိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၃၁ ဖြစ်သည်။
ရေဖြူအင်း (အရှေ့)
ရေဖြူအင်း (အရှေ့)
ကံပြင်ရွာ၊ စပါးထား
ကံပြင်ရွာ၊ စပါးထား
အုံးနီကျွန်းရွာ
အုံးနီကျွန်းရွာ
ထွေးနာသိန်
ရှင်ထွေးနာသိန်(၉၀၀ ခန့်) သည် အင်းဝခေတ်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် စာဆိုတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ရှင်ထွေးနာသိန်သည် အင်းဝမြို့ ဇာတိဖြစ်၏။ ၈၈၈ ခုနှစ်တွင် အင်းဝပျက်သည့်အခါ လှော်ကား ၃၀၀၀ မှူးနှင့်အတူ အင်းဝမှ တောင်ငူသို့ ပြောင်းရွှေ့၍ တောင်ငူမင်းကြီးညိုထံ၌ ခစားခဲ့သည်။
စာပေ ရေးသားခြင်း
ရှင်ထွေးနာသိန်သည် အင်းဝမြို့ဘွဲ့ရသူများကို ရေးသားခဲ့သည်။
နတ်ညွှန်းရွာသစ်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
နတ်ညွှန်းရွာသစ်ရွာ (Nathnyunywarthit)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ နတ်ညွှန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်ညွှန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၉ ဦး၊ မ ၉၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ဇီးကန်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ဇီးကန်ရွာ (Zeekan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဇီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၈၇ ဦး၊ မ ၁၀၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြက်သား အာလူး အုန်းနို့ချက်
အဆင့်ဆင့် ချက်ပြုတ်ပုံ
ကြက်သားရင်အုပ်သားမှာ အရိုးနုလေးပဲပါပြီး အသားကလည်း နုနုချိုချိုလေးမို့ ကျွန်မက အဲ့ဒီအပိုင်းကို ရွေးပါတယ်။ ကြက်သားတွေကို ရေနဲ့စင်အောင်ဆေးပြီး ရေစစ်ပေးပါ။ ပြီးတော့မှ အရွယ်တော်အနေအထားလေး ရအောင် ခုတ်ထစ်ပိုင်းဖြတ်ပေးပါ။ ချင်းကိုအခွံနွှာ၊ ရေဆေးပြီး ငရုတ်ဆုံထဲ ညက်အောင် ထည့်ထောင်းပြီး ချင်းရည် ညှစ်ယူထားပါ။ ဇလုံတစ်လုံးယူပြီး ခုတ်ထစ်ထားတဲ့ ကြက်သားထဲကို ဆားအနည်းငယ်၊ သကြားအနည်းငယ်၊ ပဲငံပြာရည်အကျဲ၊ ချင်းရည်တို့နဲ့ သမအောင် ရောနယ်ပြီး နှပ်ပေးထားပါ။
အုန်းသီးခြစ်ပြီး အုန်းနို့ဦးရည်ကို ညှစ်ယူထားပါ။ အုန်းနို့ရည်ဗူးထဲက အုန်းနို့ကိုလည်း သုံးလို့ ရပါတယ်။ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီတို့ကိုလည်း အခွံနွှာရေဆေးပြီး ဖယ်ပေးထားပါ။ ငရုတ်သီးအပွတောင့်ကို အညှာခြွေ၊ အစေ့ထုတ်ပြီး ရေနွေးပူပူနဲ့ လောင်းချပြီး ဆေးပစ်လိုက်ပြီးမှ နောက်တစ်ရေ အသစ်လဲပြီး ငရုတ်သီးကို စိမ်ပေးပါ။ ပြီးရင် ငရုတ်ဆုံထဲကို ငရုတ်သီးတွေ ညက်အောင်ထောင်းပြီး ကြက်သွန်ဖြူ ကြက်သွန်နီတို့ကို ထောင်းပေးပါ။ အာလူးကို အခွံနွှာ၊ ရေဆေးပြီး ကန့်လန့်ဖြတ်ပိုင်းပေးပြီး ဆားနဲ့အာလူးကို နယ်၊ ပြီးတော့မှ ရေနဲ့ စင်အောင်ဆေးပေးထားပါ။ အားလုံးအသင့်ဖြစ်ပြီဆိုတော့မှ မီးဖိုပေါ် ဒယ်အိုးတင်၊ ဆီထည့်၊ ဆီပူလာပြီဆိုရင် နနွင်းမှုန့်လေး ထည့်ပြီး ထောင်းထားတဲ့ ငရုတ်သီး ကြက်သွန်တို့ကို ဆီသတ်ပေးပါ။ မီးအပူချိန်ကို အသင့်အတင့်ပဲ ထားပါ။ ဆီသတ်နံ့မွှေးလာပြီဆိုရင် ဆား၊ သကြားအနည်းငယ်နဲ့ ဟင်းခတ်မှုန့်ထည့်ပြီး ထပ်မွှေပါ။ တစ်လက်စတည်း နယ်ထားတဲ့ ကြက်သားတွေကိုထည့်ပြီး ဆီသတ်နှစ်နဲ့ ကြက်သားတွေကို သမအောင် မွှေပြီး ကြက်သားထဲက ထွက်လာမယ့်ရေနဲ့ပဲ ဟင်းအိုးအဖုံးအုပ်တည်ပြီး ပထမတစ်ရည် ခမ်းပါစေ။
ဟင်းအိုးဖျစ်ဖျစ်မြည်လာပြီဆိုရင်တော့ ငရုတ်ဆုံဆေးရေလေး ထပ်ထည့်ပြီး တည်ပေးပါ။ ဆုံဆေးရေခမ်းပြီဆိုရင်တော့ အုန်းနို့ရည်နဲ့ အာလူးတွေထည့်ပြီး အတူတည်ပေးပါ။ ကြက်သားထဲ အုန်းနို့ရည်ဝင်အောင်ရော၊ အာလူးပါ တစ်ခါတည်းနူးအောင် အရသာတွေဝင်အောင် မီးခပ်နွေးနွေးနဲ့ အနည်းဆုံး ၁၀ မိနစ်လောက် တည်ပေးပါ။ အဲ့ဒီအချိန်မှာ ဟင်းအိုးမှာ အုန်းနို့နံ့လေးလည်း သင်းလာပြီလေ။ ဟင်းအိုးအဖုံးကို ဖွင့်၊ အပေါ့အငံကိုမြည်းပြီး လိုတဲ့အရသာတွေ ထပ်ဖြည့်ပါ။ အာလူးလည်း နူး၊ ကြက်သားလည်းနူး၊ အုန်းနို့လည်း အဆီတက်ပြီး အရသာက ဆိမ့်ဆိမ့်လေးနဲ့ အုန်းနို့နံ့သင်းနေတဲ့ ကြက်သားအာလူးအုန်းနို့ဟင်းလေး ရပါပြီနော်။
လိုက်ဖက်တဲ့အစားအစာ-ဘာလချောင်ကြော်၊ ချဉ်ပေါင်ဟင်းရည်ကျဲ၊ သခွားသီးသနပ်သုပ်
ကျားပစ်ကွင်းရွာ၊ ကျီးအိုင်
ကျားပစ်ကွင်းရွာ၊ ကျီးအိုင်
ခဆုမိဂအိုခဘူတာ (နာရ)
ခဆုမိဂအိုခဘူတာ (霞ヶ丘駅 ခဆုမိဂအိုခ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နာရခရိုင်၊ အိခိုမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကုက္ကိုရွာ၊ အလယ်ရေကျော်
ကုက္ကိုရွာ၊ အလယ်ရေကျော်
ကြည်ကုန်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကြည်ကုန်းရွာ (Kyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကော်လပြကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၆၃ ဖြစ်သည်။  ၎င်းရွာသည် မုံရွာမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
ရေဖြူအင်း (အနောက်)
ရေဖြူအင်း (အနောက်)
အောက်နတ်မော်ရွာ
အောက်နတ်မော်ရွာ
ပုန်းတကား (အနောက်)ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ပုန်းတကား (အနောက်)ရွာ (Ponetakar(West))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ပုန်းတကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၄၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန္ဒာသီရိ ဘဒ္ဒန္တ အမြင့်ရပ်သစ်ကျောင်းဆရာတော်
ဆရာတော်မှာ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မုံရွာခရိုင်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ အမြင့်မြို့သား ဇာတိဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ပျံလွန်တော်မူပြီးနောက် ဆေးထိုးခြင်း၊ ပြုပြင်စီမံခြင်း လုံးဝမရှိကြောင်း ချောင်းဦးမြို့နယ် ဆရာဝန်နှင့် အမြင့်တိုက်မြို့နယ် ဆရာဝန်များက လာရောက် စမ်းသပ်စစ်ဆေးပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ပျံလွန်တော်မူပြီးနောက် တစ်လကျော်ကြာသည့်အထိ ရုပ်ကလာပ်တော် မပျက်မစီးဘဲ တည်နေသည့်အတွက် ကျော်ကြားလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ဖွားမြင်ခြင်း
ဆရာတော်လောင်းလျာကို ၁၂၈၃ ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်၊ စနေနေ့ နံနက် ၅ နာရီတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ အမြင့်မြို့၊ ကျောက်စာရပ်နေ ဦးဖိုးမြ+ဒေါ်ရွှေပုတို့ ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းနှစ်ယောက်ရှိကြောင်း သိရသည်။ ဆရာတော်လောင်းလျာမှာ အကြီးဖြစ်၏။ ငယ်မည် မောင်ထွန်းရှန်ဖြစ်၏။ ညီဖြစ်သူမှာ မောင်ထွန်းစံဆိုသူဖြစ်၏။
ရှင်သာမဏေဘဝ
၁၂၈၈ ခုနှစ်တွင် မိဘနှစ်ပါး၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် နန်းဦးကျောင်းဆရာတော်အား ဥပဇ္ဈယ်ပြု၍ ရှင်သာမဏေပြုခဲ့သည်။ နန်းဦးအစိုးရမူလတန်းကျောင်း ပါဠိကျောင်း၌ လေးတန်းအောင်သည်အထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ နန်းဦးဆရာတော် ဦးကောဝိဒထံ ပညာသင်ခဲ့ရာ အစိုးရ ပါဠိပထမပြန်(အငယ်တန်း) စာမေးပွဲအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၃ဝ၁ ခုနှစ်တွင် မုံရွာမြို့၊ မဟာလယ်တီကျောင်းတိုက်၊ လယ်ပေါ်ကျောင်းဆရာတော် ဦးပုညထံတွင် အစိုးရပထမပြန် အလယ်တန်းအောင်သည်အထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။ ၁၃ဝ၂ ခုနှစ်တွင် အမရပူရမြို့ တူးမောင်းတိုက်ဆရာတော် ဦးနန္ဒိယထံတွင် ပထမကြီးစာပေများ ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။
ရဟန်းဘဝ
၁၃ဝ၃ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၇ ရက်နေ့တွင် အမြင့်မြို့နေ ဦးဘိုးခန်း+ဒေါ်သော့၊ (သား) ဦးသန်းဖေ၊ ဦးတင်ဦး၊ (သမီး) ဒေါ်မမကြီး၊ ဒေါ်ကြွယ်ကြွယ်တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ဘုံပျံကျောင်းဆရာတော် ဦးရာဇိကအား ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍၊ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းဘဝကို ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပါဠိပထမပြန် အကြီးတန်းနှင့် သကျသီဟစာမေးပွဲများ ပြင်ဆင်နေစဉ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်လာ၍၊ အမြင့်မြို့သို့ ပြန်ကြွခဲ့သည်။ နန်းဦးဆရာတော် ဦးကောဝိဒကိုယ်တိုင် အမရပူရသို့ လာရောက်ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ဆရာတော်ဘဝ
၁၃ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ရပ်သစ်ကျောင်းတိုက်၏နာယကအဖြစ် စတင်သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ဝါတော် ၂ဝ၊ ၁၃၂၃ ခုနှစ်မှစ၍ ၂ နှစ်ခန့် ၁၃၂၅-၂၆ အထိ သုဿာန်ဓူတင်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ၁၃၄၃ ခုနှစ်မှ ၁၃၄၇ ခုနှစ်အထိ ချောင်းဦးမြို့နယ် ဝိနည်းဓိုရ်ဆရာတော်အဖြစ် ထမ်းဆောင်တော်မူခဲ့သည်။ ၁၃၄၇ ခုမှ ၁၃၆၅ ခုနှစ်အထိ ကျေးရွာအုပ်စု သံဃာ့နာယက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အမြင့်မြို့ ရွှေကြိုးရစ်ဘုရားနှင့် မံဘုရားတို့၏ နာယကအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခြင်း
၂ဝဝ၄ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်၊ (၁၃၆၅ ခု၊ တပေါင်းလဆန်း ၄ ရက်) မွန်းလွဲ ၂ နာရီ ၄၅ မိနစ်အချိန်တွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူသည်။ ထိုအခါ သက်တော် ၈၃ နှစ်၊ ဝါတော် ၆၃ ဝါရှိပြီဖြစ်သည်။ ရုပ်ကလာပ်တော်ကို ယနေ့တိုင် ဖူးမြော်နိုင်သေးကြောင်း သိရှိရသည်။
နာဘွာလ်ရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
နာဘွာလ်ရွာ(Nabual)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ခွါဘဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခွါဘဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉ ဦး၊ မ ၁၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြိတ် လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်
မြိတ်လေတပ်စခန်း သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်မြို့ရှိ တပ်မတော် လေတပ်စခန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမ္မတရုံးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးမင်းသူ သည်ယခင် မြိတ်လေတပ်စခန်းဌာနချုပ် ဒုတိယဌာနချုပ်မှူးအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးဖြင့် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
သာမိုးတောင်ရွာမ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
သာမိုးတောင်(ရွာမ)ရွာ(Tharmoetaung(Ywarma))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ သာမိုးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၀၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော့မြစ်
ကော့မြစ် သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ဖြစ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။
မြစ်လမ်းကြောင်း
မြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ Daen Lao တောင်တန်းများမှ စတင်ဖြစ်တည်လာသည်။ ၎င်းသည် အရှေ့ဘက် မြန်မာ - ထိုင်းနယ်စပ် သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းကာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည့် Tha Ton ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသည်။ ၎င်းသည် ချင်းမိုင်စီရင်စု၊ Mae Ai ခရိုင်သို့ စီးဆင်းသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဤမြစ်၏ အစိတ်အပိုင်းအများစုသည် Chiang Rai စီရင်စုတွင် ဖြစ်ကာ ထိုနေရာတွင် Mueang  Chiang Rai ခရိုင်ကို ဖြတ်သန်းပြီးနောက်တွင် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ ကွေ့သွားကာMae Chan, Wiang Chai နှင့် Chiang Saen ခရိုင်များကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။
ဤမြစ်သည် ကျယ်၍ တိမ်ပြီး မြစ်ရေစီးဆင်းမှုသည် နှေးသည်။ Tha Ton နှင့် Chiang Rai မြို့အကြားရှိ ခရီးတစ်ဝက်ခန့်ဖြစ်သည့် ၆၀၀ မီတာ (၂၀၀၀ ပေ) သည် ကြည်လင်သည့်အနည်းငယ် စီးဆင်းသည်။
Chiang Rai ၏ မြစ်အောက်ပိုင်းရှိ ကီလိုမီတာများစွာတို့သသည် Wiang Chai အနီး တူးမြောင်းတမံသို့ မရောက်ရှိခင်နေရာသည် ကန်တစ်ခု ဖြစ်လျက်ရှိသည်။
ကော့မြစ်သည် Mekong မြစ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လာအိုနယ်စပ်နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် Chiang Saen ခရိုင်ရှိ Sop Kok ၏ မြစ်ဝတွင် တည်ရှိသည်။
မြစ်လက်တက်များ
ကော့မြစ်၏ အဓိက မြစ်လက်တက်များမှာ ဖန့်မြစ်နှင့် လာအိုမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဆည်များ
Chiang Rai ၏ အရှေ့ဘက်ရှိ လယ်စိုက်ခင်းများကို ရေထောက်ပံ့ပေးရန် ဂိတ် ၁၁ ခု ပါရှိသည့် ဆည်အသေး တစ်ခု တည်ရှိသည်။ ဤဆည်သည် Hwy 1 တံတား၏ အရှေ့ဘက် ၁၁ ကီလိုမီတာ (၇ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် မြစ်ထဲမှ ရေကို ကန်ထဲသို့ ပြောင်းလဲထားသည်။ မိုင်များစွာ ရှည်လျားသည့် ဤဆည်အတွင်းတွင် တစ်နှစ်၏ ရှစ်လကြာ ရေများကို သိုလှောင်သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာဘက်ခြမ်းတွင်လည်း ဆည်တစ်ခု ဆောက်လုပ်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ထိုနေရာသည် နယ်စပ်မှ ရေဆန်ဘက် ၃၂ ကီလိုမီတာ (၂၀ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
ရှားစောင်းလက်ပတ်ပင်
ရှားစောင်းလက်ပတ် (Aloe vera) သည် ရှားစောင်းလက်ပတ် မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၅၀၀ ခန့်ရှိပြီး နေရာဒေသကျယ်ပြန့်စွာ ပေါက်ရောက်သည်။
ရှားစောင်းလက်ပတ်၏ ကောင်းခြင်းများမှာ
ရှားစောင်း လက်ပတ်ရည်သည် ဗီတာမင်များ၊ သတ္တုဓာတ်များ၊ အမိုင်နိုအက်ဆစ်များသာမက အဆိပ်အတောက်ဖြစ်မှုကို ဟန့်တားပေးသော အစွမ်းသတ္တိများ ကြွယ်စွာပါဝင်သည်။ အူမကြီးကို ရှင်းလင်းပေးသည့် ဝမ်းနုတ်ဆေးဟုပင် ဆိုနိုင်သည်။
လေ့လာချက်များအရ
● ဆီး ၊ ဝမ်း ချုပ်ခြင်းတို့ကို ကောင်းမွန်စေခြင်း၊ ● အူသိမ် အူမလမ်းကြောင်းရှိ မှို၊ ဒုက္ခပေးသော ဘက်တီးရီးယားပိုးများ၊ ကပ်ပါးပိုးများကို ဖျက်ဆီးပေးခြင်း၊ ● အစာခြေရာ တွင် ကူညီခြင်းတို့ကို တွေ့ရှိရသည်။
ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ရောဂါပိုးများကို တိုက်ဖျက်သည့် T-cells များနှင့် antibodies များထုတ်လုပ်ခြင်းကို လှုံ့ဆော်ပေးခြင်း၊ ရောဂါမဝင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးရာတွင်များစွာ အကျိုးရှိသည်။ ရှားစောင်းလက်ပတ်သည် ဆဲလ်နံရံများထဲသို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်သော ဓာတုပစ္စည်းများ ပါဝင်ပြီး အရည်အဖြစ် ဆဲလ်အတွင်း ထိုးဖောက် ဝင်ရောက်ကာ(toxins) များကို ဆဲလ်အပြင်သို့ ထုတ်ပေး၍ အာဟာရဓာတ်များ (nutrients) ကို ဆဲလ်အတွင်း ဝင်ရောက်သွားစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးပါသည်။
ရှားစောင်းလက်ပပ်ရဲ့ ဂျဲလ်ပုံစံကြောင့် အေးမြစေတဲ့ ဂုဏ်သတ္တိရှိပြီး မျက်စိအောက်က အရေပြားပျော့ ဖောင်းနေတာကို သက်သာစေပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရှားစောင်းလက်ပပ်ကို မျက်လုံးခရင်မ် (Eye Cream)တွေ၊ အစက်အပြောက်ဖုံးမိတ်ကပ် (Concealer)နဲ့ အိုင်းရှဲဒိုးမှာတောင် ပါဝင်ပစ္စည်းတစ်ခုအနေနဲ့ ထည့်သွင်းထုတ်လုပ်လာကြပါတယ်။ ရှားစောင်းလက်ပပ်ဟာ အန္တရာယ်ကင်းပြီး ဓာတ်မတည့်မှု မဖြစ်စေတဲ့အတွက် ဒီနေ့ခေတ် အမျိုးသမီးတွေဟာ ရှားစောင်းလက်ပပ် အခြေခံမိတ်ကပ်ပစ္စည်းတွေကို အားကိုးအားထားပြုလာ ကြပါတယ်။
နှုတ်ခမ်းအတွက်
ရှားစောင်းလက်ပပ်မှာ ဗီတာမင်အီး ကြွယ်ဝစွာပါဝင်ပြီး ရေဓာတ်လည်း ပြည့်ဝစွာပါဝင်တာကြောင့် ခြောက်သွေ့နေတဲ့ နှုတ်ခမ်းတွေကို အစိုဓာတ်ဖြည့်ပေးနိုင်ပါတယ်။
အသားအရေအတွက်
ရှားစောင်းလက်ပပ်ဂျဲလ်ဟာ အသားအရေအတွက် အစိုဓာတ်ထိန်းဆေး (Moisturizer)ပါပဲ။ အရေပြားရဲ့ သဘာဝ pH ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းပေးပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ရှားစောင်းလက်ပပ်မှာ အရောင်ကျစေတဲ့အာနိသင်ရှိတဲ့အတွက် ခြောက်သွေ့ယားယံတဲ့ အရေးပြာအတွက်လည်း အကျိုးပြုပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရှားစောင်းလက်ပပ်ကို အသားအရေ အတွက်လိမ်းတဲ့အလှကုန် ပစ္စည်းတွေမှာ အဆီ ဒါမှမဟုတ် ပေါင်ဒါလိုမျိုး ပါဝင်ပစ္စည်းတွေနဲ့ ရောစပ်ထည့်သွင်း ကြပါတယ်။
မျက်နှာပေါ်မှအမဲစက်များအတွက်
ပျိုမေများရာသီမမှန်လို့ မျက်နှာမှာ အမဲစက်များ ဖြစ်ပေါ်လာလျှင် ရှားစောင်းလက်ပပ်၏ အတွင်းသားအနှစ်ကိုခြစ်ယူပြီး သကြား အနည်း ငယ်ရောပြီး စားသုံးနိုင်သည်။ ပုံမှန်စားသုံးပေးပါက အမဲစက်များ ပါးသွားမည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရှားစောင်းလက်ပတ်
မကျီးတိုင်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
မကျီးတိုင်းရွာ (Magyitaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မကျီးတိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးတိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၈ ဦး၊ မ ၁၀၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာစည်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်သုံးပင်ရွာ၊ ကုန်းသာကြီး
သရက်သုံးပင်ရွာ၊ ကုန်းသာကြီး
မဟာသာ (အနောက်)ရွာ၊ မဟာသာ
မဟာသာ (အနောက်)ရွာ၊ မဟာသာ
ဖာဝန်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝင်္ကပါရွာ
ဝင်္ကပါရွာ
ဓနိရည်
ဓနိရည်သည် ဓနိပင်မှ ထွက်ရှိလာသော အရည်ဖြစ်ပြီး သောက်သုံးနိုင်သည်။ ထန်းရည်ကဲ့သို သောက်ပြီးလျှင် မူးသည်။ အယ်လ်ကိုဟော ၂ mg% အထက်ပါဝင်သည်။
ထိန်ပင်အင်း
ထိန်ပင်အင်း
ခဆုမိဘူတာ
ခဆုမိဘူတာ (香住駅 ခဆုမိ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟယေားဂိုခရိုင်၊ မိခတတိုင်း၊ ခမိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပေါ်တော်မူရွာ၊ အလယ်ရေကျော်
ပေါ်တော်မူရွာ၊ အလယ်ရေကျော်
ခနောင်းကြီးရွာ၊ ခနောင်းကြီး
ခနောင်းကြီးရွာ၊ ခနောင်းကြီး
တောင်ယဉ်စွန်းတန်း
တောင်ယဉ်စွန်းတန်းသည် မွန်းတည့်ချိန် ဦးခေါင်းအထက် တည့်တည့်တွင် နေတည်ရှိသည့် တောင်ဖက်ဆုံး လတ္တီတွဒ်မျဉ်း ဖြစ်သည်။ ဤအဖြစ်အပျက်သည် တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း နေဘက်သို့ အဆုံးစွန် တိမ်းစောင်းသည့် ဆောင်းယဉ်စွန်းချိန်တွင် ဖြစ်ပွားသည်။ အလားတူ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းဖက်တွင် မြောက်ယဉ်စွန်းတန်း တည်ရှိသည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွက် တောင်ယဉ်စွန်းတန်းသည် အီကွေတာ၏ တောင်ဖက် ၂၃° ၂၆′ ၁၄.၄၄၀″ တွင်တည်ရှိသည်။ တောင်ယဉ်စွန်းတန်းသည် မြောက်ဖက်သို့ တစ်နှစ်လျှင် ၁၅ မီတာခန့် တဖြည်းဖြည့် ရွေ့လျားနေသည်။
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ်
၁၉၅၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်မှ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့အထိ၊ ၁ နှစ်နှင့် ၆ လ အချိန်ကာလကို ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ် (The International Geophysical Year) ဟူ၍သတ်မှတ် ထားလေသည်။ ဤအချိန်ကာလ အတွင်း ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ သိပ္ပံပညာရှင်များ ပူးပေါင်းပြီးလျှင် ဤကမ္ဘာကြီး၏ အကြောင်း ခြင်းရာတို့ကို ပိုမိုပြည့်စုံစွာ သိရှိနားလည်ရန်အတွက် စူးစမ်း လေ့လာ သုတေသန ပြုလုပ်ကြလေသည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ကြသည့် သုတေသန လုပ်ငန်းရပ်သည် ကား ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ သိပ္ပံပညာရှင်များ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်သည့် လုပ်ငန်းဖြစ်သဖြင့် လူ့လောက သမိုင်းတွင် အကြီးကျယ်ဆုံးသော စံနမူနာပြ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု လုပ်ငန်းကြီး တစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။
တောင်ယဉ်စွန်းတန်း
ရာသီဥတုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်
တောင်ယဉ်စွန်းတန်းသည် တောင်ဖက် တောင်သမပိုင်းဇုန်နှင့် မြောက်ဖက် အပူပိုင်းဇုန်များကို ပိုင်းခြားထားသည့် မျဉ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ တောင်ယဉ်စွန်းတန်းတစ်လျောက် ဒေသအများစုမှာ မိုးခေါင်ခြောက်သွေ့ပြီး မိုးနည်းသောဒေသများဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလျရှိ အပူပိုင်းဒေသအများစု၏ မိုးရေချိန်မှာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အများဆုံးပြောင်းလဲနေသည့် မိုးရေချိန်များထဲတွင် ပါဝင်သည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးခေါင်သောကြောင့် စွတ်စိုသည့်ဒေသများတွင်ပင် လယ်ယာစိုက်ပျိုး၍မရနိုင်ပေ။ မိုးရေချိန်ကောင်းသော အာဖရိကတောင်ပိုင်းတွင် စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသော်လည်း မြေဩဇာအသုံးပြုထားပင်ငြား အထွက်နှုန်းနည်းပါးသည်။
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ်
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ကမ္ဘာ့သိပ္ပံပညာရှင်များ စုပေါင်း၍ သုတေသန ပြုလုပ်ကြသည်မှာ ဤအကြိမ်သည် တတိယအကြိမ် ဖြစ်သည်။ ပထမနှင့် ဒုတိယအကြိမ် သုတေသန ပြုခဲ့သော သိပ္ပံပညာ ရပ်များသည် ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်းဒေသဆိုင်ရာ အတွက်မျှသာ ဖြစ်သဖြင့် ယင်းလုပ်ငန်းများ၏ နှစ်ကာလ အပိုင်းအခြားကို ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်းနှစ်ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့လေသည်။
ပထမကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်း နှစ်ကို ၁၈၈၂-၈၃ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့၍ တိုင်းနိုင်ငံပေါင်း ၁၂ နိုင်ငံပါဝင်ပြီးလျှင် ဝင်ရိုးစွန်းဒေသဆိုင်ရာ မိုးလေဝသ၊ ဘူမိသံလိုက်ဗေဒ၊ ဩဘာသများ ( အာကာသရောင်ခြည် ) အကြောင်းများကို သုတေသန ပြုခဲ့ကြလေသည်။
တောင်ယဉ်စွန်းတန်း
ရာသီဥတုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်
တောင်အမေရိကတွင် မြေလွှာသည် ဩစတြေးလျနှင့် အာဖရိကတောင်ပိုင်းကဲ့သို့ သက်တမ်းရင့်သည်။ သို့သော် ဘူမိဗေဒအရ သက်တမ်းနုသည့် အန်းဒီးတောင်တန်းသည် အပူလျော့ပိုင်း ဆန့်ကျင်ဆိုင်ကလုံးဒေသ၏ အနောက်ဖက်တွင် ရှိသည့်အတွက် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာဖက်မှ ပူနွေးစွတ်စိုသော လေရရှိသည်။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် အပူပိုင်းဒေသနှင့်နီးသော ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ ဒေသများမှာ စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အရေးပါသော ဒေသများဖြစ်ကြကာ ကော်ဖီစသော ကောက်ပဲသီးနှံများ ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းသည်။ အန်းဒီးတောင်တန်း၏ အနောက်ဖက်တွင်မူ ဟမ်းဘော့ရေစီးကြောင်းကြောင့် အလွန်အမင်းမိုးခေါင်သော ဒေသဖြစ်ကာ ကမ္ဘာ့အခြောက်သွေ့ဆုံးစာရင်းဝင် ကန္တာရကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ်
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ထိုနောက် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ အကြာ၊ ၁၉၃၂-၃၃ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်းနှစ်ကို တစ်ဖန် ကျင်းပ ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြန်သည်။ ဤအကြိမ်၌ ပထမအကြိမ်က လုပ်ငန်းစဉ်များအပြင် လျှပ်စစ်ကဲ့သို့ ဓာတ်ငွေ့ထုရှိ ရေဒီယိုဓာတ်အကြောင်းကိုပါ စူးစမ်းလေ့လာ သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့ကြ လေသည်။ ဤကဲ့သို့ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်းနှစ် ၂ ကြိမ်ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့် ဝင်ရိုးစွန်း ဒေသများဆိုင်ရာ အဖိုးတန်လှသော ဗဟုသုတများ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ရလေသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်အနည်းငယ် အတွင်းက သိပ္ပံပညာရပ် များ လျင်မြန်စွာ တိုးတက်ထွန်းကားလာမှုကြောင့် ဒုတိယ ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်းနှစ် ကျင်းပပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၂ဝ နှစ် ကြာ သောအခါ၊ တတိယ ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်းနှစ် ၁၉၅၇-၅၈ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပရန် တောင်းဆိုကြလေသည်။
ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်း နှစ် ၂ ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ်၍ သုတေသနလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်မှာ ဒေသ အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ သိပ္ပံပညာရပ် လုပ်ငန်းစဉ်အားဖြင့် လည်းကောင်း ကျဉ်းမြောင်းလှပေသည်။ ဝင်ရိုးစွန်း ဒေသ ဆိုင်ရာ အကြောင်းတို့ကိုသာလျှင် ပိုမိုသိကျွမ်းနားလည်ရန် လိုအပ်သည် မဟုတ်သေး။ အပူပိုင်းဒေသများနှင့် စပ်လျဉ်း သော အချို့အကြောင်းခြင်းရာတို့ကို သိပ္ပံပညာရှင်များ သိကျွမ်းနားလည်ရန် လိုအပ်သေးကြောင်း ဝန်ခံရပေမည်။
တောင်ယဉ်စွန်းတန်း
ပတ်ပတ်လည်ကမ္ဘာ့ဒေသများ
! scope="col" | ကိုဩဒိနိတ် ! scope="col" | နိုင်ငံ၊ နယ်မြေနှင့် သမုဒ္ဒရာ ! scope="col" | မှတ်စု ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ ! scope="row" | နမီးဘီးယား ! scope="row" | ဘော့ဆွာနာ ! scope="row" | တောင်အာဖရိက ! scope="row" | မိုဇမ်ဘစ် ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ! scope="row" | မဒါဂတ်စကား ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ! scope="row" | ဩစတြေးလျ ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | သန္တာပင်လယ် ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ! scope="row" | ချီလီ ! scope="row" | အာဂျင်တီးနား ! scope="row" | ပါရာဂွေး ! scope="row" | ဘရာဇီး ! scope="row" style="background:#b0e0e6;" | အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ်
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ထို့ကြောင့် တတိယအကြိမ်၌ တစ်ကမ္ဘာလုံး နေရာ အနှံ့အပြား သိပ္ပံပညာရပ်မျိုးစုံကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်စူးစမ်းလေ့လာသုတေသန ပြုလုပ်ကြရန် သဘောတူညီ ကြပြီးလျှင် တတိယ ကမ္ဘာ့ဝင်ရိုးစွန်းနှစ် ဟူသော အမည်အစား ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ် ဟူ၍ ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်လိုက်လေသည်။
နတ်စင်ဒေါင့်ရွာ၊ မဟာသာ
နတ်စင်ဒေါင့်ရွာ၊ မဟာသာ
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ်
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
သိပ္ပံပညာအစည်းအရုံးများ၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကောင်စီ ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ် ကျင်းပရေး လုပ်ငန်းကို စိတ်ပါ ဝင်စားသော တိုင်းနိုင်ငံအသီးသီးမှ သိပ္ပံပညာ အစည်းအရုံးများ စုပေါင်း၍ သိပ္ပံပညာ အစည်းအရုံးများ၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ထားလေသည်။ ကမ္ဘာ့ဘူမိ ရူပဗေဒနှစ် စီမံကိန်း အကောင်အထည်ဖော်ရန်အတွက် ယင်းကောင်စီက အထူးကော်မတီတစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
တောင်ယဉ်စွန်းတန်း
တောင်ယဉ်စွန်းတန်းတစ်လျောက် တည်ရှိသော နေရာများ
အောက်ပါဒေသများမှာ တောင်ယဉ်စွန်းတန်းအနီး သို့မဟုတ် တောင်ယဉ်စွန်းတန်းဖြတ်သန်းသွားသည့် ဒေသများဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ်
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ထိုအထူး ကော်မတီ၌ တိုင်းနိုင်ငံ အသီးအသီးမှ ကိုယ်စား လှယ်များ ပါဝင်လေ သည်။ ထိုအထူးကော်မတီကို ကမ္ဘာ့ ဘူမိရူပဗေဒနှစ် အထူးကော်မတီဟူ၍ ခေါ်သည်။ ထိုကော်မတီမှ ပုဂ္ဂိုလ်များ သည် ကမ္ဘာအနှံ့အပြားသို့သွားရောက်၍ သုတေသန လုပ်ငန်းကို ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်နိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် တိုင်းနိုင်ငံအသီးသီး၌ အမျိုးသား ကော်မတီများ ဖွဲ့စည်းစေပြီးလျှင်၊ ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ် လုပ်ငန်း များကို ဆောင်ရွက်စေလေသည်။
ဆောင်ရွက်သည့်လုပ်ငန်းစဉ်များ
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး နေရာအနှံ့အပြားတွင် အောက်ပါသိပ္ပံပညာရပ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သုတေသန လုပ်ငန်းများကို ပြုလုပ်ဆောင်ရွက် ကြလေသည်။
တောင်ယဉ်စွန်းတန်း
တောင်ယဉ်စွန်းတန်း၏ တောင်ဖက်တွင် ကျရောက်သော ဒေသများ
ကမ္ဘာ့၏အဓိက ကုန်းမြေများမှာ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် ရှိနေသောကြောင့် တောင်ယဉ်စွန်းတန်း တောင်ဖက်တွင် လေးနိုင်ငံသာ တည်ရှိသည်။ (မြောက်ယဉ်စွန်းတန်း မြောက်ဖက်တွင် ၇၄ နိုင်ငံ တည်ရှိသည်။)
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ်
ဆောင်ရွက်သည့်လုပ်ငန်းစဉ်များ
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ် အတွင်း ဆောင်ရွက်ရသည့် မိုးလေဝသ လုပ်ငန်းများမှာ -
ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းများ စုဆောင်းရာဗဟိုဌာန
ကမ္ဘာ့ဘူမိဗေဒနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး နေရာအနှံ့အပြားတွင် တိုင်းထွာချက်များ မှတ်ယူကြရုံနှင့် ဤစီမံကိန်း၏ လုပ်ငန်းများ ဆုံးခန်းတိုင် ရောက်ပြီဟု မဆိုနိုင်သေးပေ။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ တိုင်းထွာမှတ်ယူထား သော မှတ်တမ်းများ စုဆောင်းရန်အတွက် ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းများစုဆောင်းရာ ဗဟိုဌာနများကို
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗေဒနှစ် စီမံကိန်းတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြသော တိုင်းပြည်များတွင် သက်ဆိုင်ရာ အမျိုးသား ကော်မီတီမှ မိမိတို့တိုင်းပြည်အတွင်း မှတ်ယူသော မှတ်တမ်းများကို စုဆောင်း၍ ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းများ စုဆောင်းရာ ဗဟိုဌာနများသို့ ပေးပို့ရသည်။
ကမ္ဘာ့မှတ်တမ်းများ စုဆောင်းရာ ဗဟိုဌာနသည် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ မှတ်တမ်းများကို စုဆောင်း၍ အသေး စိတ် မှတ်တမ်းတင်ဓာတ်ပုံ စက္ကူကတ်ပြားများဖြင့် ကူးယူပြီးလျှင်၊ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးသို့ဈေးနှုန်းသက်သာစွာဖြင့် ဖြန့်ချိရောင်းချရန် တာဝန်ယူရသည်။
ကမ္ဘာ့ဘူမိရူပဗဒနှစ် လုပ်ငန်းများသည် သိပ္ပံပညာရပ်များ တိုးတက်မှုအတွက် လေ့လာသော သုတေသနလုပ်ငန်းရပ် ဖြစ်သောကြောင့် ဤလုပ်ငန်းကို ကမ္ဘာ့အကျိုးပြု လုပ်ငန်းဟူ၍ ခေါ်ဆိုထိုက်သည်။ ဦးစီး ဆောင်ရွက်ကြသော သိပ္ပံပညာရှင်များအားလည်း ကမ္ဘာ့အကျိုးပြု ပုဂ္ဂိုလ်များအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်၍ ဂုဏ်ပြုအပ်လှ ပေသတည်း။
ကျင်တလန်းရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ကျင်တလန်းရွာ(Cintlang)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ခွါပီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခွါပီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၆ ဦး၊ မ ၄၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၃ ဦး နေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ချေထောက်ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ညောင်ချေထောက်ရွာ (Nyaungchayhtauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကော်လပြကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၆၄ ဖြစ်သည်။  ၎င်းရွာသည် မုံရွာမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုန်းမော်ရွာ
အုန်းမော်ရွာ
မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမား အလုပ်သမား ပြည်သူ့ပါတီ
မြန်မာနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမား အလုပ်သမား ပြည်သူ့ပါတီ (People's Party of Myanmar Farmers and Workers) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဒေတာတူးဖော်ခြင်း
ဒေတာတူးဖော်ခြင်း (data mining) ဆိုသည်မှာ Data warehouse (သို့) Database တွင်ရှိသော ဒေတာများ (Big Data ဟုလည်းခေါ်သည်)ကို အသုံးချ၍ သင်္ချာ (သို့) စာရင်းအင်းတွက်ချက်နည်း (Statistics) ဖြင့် တန်ဖိုးရှိသော အချက်အလက်များကို ကောက်ချက်ဆွဲခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ကောက်ချက်ဆွဲခြင်းဖြင့် တန်ဖိုးမရှိသောဒေတာမှ တန်ဖိုးရှိသောအချက်အလက်များထွက်လာသည်။​ ဥပမာဆိုရလျှင် အမေဇုန်အွန်လိုင်းဈေးဝယ်သည့် ဝက်ဆိုက်တွင် ဈေးဝယ်သူများ၏ပစ္စည်းဝယ်ယူမှုဒေတာများကို မှတ်ထားပြီး မည်သည့်ပစ္စည်းဝယ်လျှင် မည်သည့်ပစ္စည်းပါတွဲဝယ်တတ်သည်ကို မှတ်သားထားသည်။ နောင်အခါ အခြားဈေးဝယ်သူတစ်ယောက်မှ ထိုပစ္စည်းကိုဝယ်ယူလျှင် နောက်ထပ်တွဲဝယ်ယူတတ်သည့်ပစ္စည်းကိုပါ ပြတတ်သည်။
ရွာသစ်ကေရွာ၊ ခနောင်းကြီး
ရွာသစ်ကေရွာ၊ ခနောင်းကြီး
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ရွာတော်
အောင်ချမ်းသာရွာ (Aungchanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ရွာတော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၄၅၀ ဖြစ်သည်။
တီကျစ် (အလယ်ပိုင်း)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တီကျစ် (အလယ်ပိုင်း)ရွာ (Tikyit (Middle))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တီကျစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တီကျစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၉၉ ဦး၊ မ ၅၆၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ သီကျစ် (အလယ်ပိုင်း)ဖြစ်သည်။
ဝါဒလီ
ဝါဒလီ
တီကျစ် (အလယ်ပိုင်း)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖိုးလှကြီးရွာ၊ အလယ်ရေကျော်
ဖိုးလှကြီးရွာ၊ အလယ်ရေကျော်
ဖားကော်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ဖားကော်ရွာ (Hparkaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မိုင်းမောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၃၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျင် (အရက်)
ဂျင်သည် ပေါင်းခံစနစ်ဖြင့် ချက်လုပ်သော ယမကာအမျိုးအစားဖြစ်၍ ဂျူးနစ်ပါအပင်မှ အသီးရနံ့ထည့်ထားသော အရက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဟော်လန်ဂျင် တစ်မျိုးဖြစ်သည့် Jenever ကို ၁၃ရာစုခန့်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ ကြောင်းကို ၁၆ရာစုတွင်ရေးသားထားသော စွယ်စုံကျမ်းတွင် ရေးသားဖော်ပြထားခဲ့သည်။ ဒတ်ချ် လူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် (chemist, physiologist and anatomist)နှင့် ရူပဗေဒပညာရှင် Franciscus Sylvius က မိမိကိုးနှစ်သားအရွယ်တွင် ကြည့်ရှုနားထောင်ခဲ့ဖူးသော Philip Massinger ၏ The Duke of Milan (၁၆၂၃) ပြဇာတ်အရ Gin ကို ၁၇ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် တီထွင်ချက်လုပ်ခဲ့ကြောင်း မှားယွင်းစွာ ကောက်ချက်ချရေးသားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည့် အင်္ဂလိပ်စစ်သားတစ်ဦးက   တိုက်ပွဲ (၁၅၈၅) တွင် တိုက်ပွဲမဝင်မီ Jenever ကိုသောက်သုံးခဲ့ပြီး တိုက်ပွဲအတွင်း အရှိန်တက်ခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၅၈၅ ခုနှစ်၌ ရှစ်နှစ်ကြာစစ်ပွဲ ဟုလူသိများသော ဒတ်ချ်တို့၏ လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲကာလ Antwerp တိုက်ပွဲတွင် စပိန်ကိုဆန့်ကျင်ရန် ထောက်ခံမှုပေးခဲ့သော အင်္ဂလိပ်စစ်သားများသည် ဒတ်ချ် လူမျိုးတို့၏ အယူအရ ရဲစွမ်းသတ္တိရှိစေရန် နှင့် ၎င်းတို့၏ အေးဆေးတည်ငြိမ်သော အကျိုး သက်ရောက်မှု ရရှိစေရန်အတွက် တိုက်ပွဲမစမီအချိန်တွင် Jenever ကိုသောက်သုံးနေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ထိုမှတဆင့် Dutch courage (အရက်မူးမှပေါ်သော သတ္တိ၊ အမူးသမား သတ္တိ) ဝေါဟာရ ဆင်းသက်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အချို့သော အတည်မပြုနိုင်သည့် သမိုင်းအချက်အလက်များအရ ဂျင်သည် အီတလီမှစခဲ့သည် ဟု ဆိုကြသည်။
၁၇ရာစုအလယ် ကာလများတွင် များစွာသော အသေးစား အရက်ချက်လုပ်သည့် ဒတ်ချ်များနှင့် ဖလားန်းဒါဒေသနေသူများ (Flanders) တို့ကြားတွင်  မုယောစပါးများဖြင့် ဗျစ်ရည်လုပ်ခြင်း၊ juniper၊ anise၊  caraway၊  coriander၊ တို့ဖြင့် ဝိုင် ချက်လုပ်ခြင်းများသည် ခေတ်စားခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို တိုင်းရင်းဆေးအဖြစ် ရောင်းဝယ် ဖောက်ကားခဲ့ပြီး ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ ခါးအောက်ပိုင်းနာခြင်း၊ အစာအိမ်ရောဂါ၊ သည်းခြေရောဂါနှင့် အဆစ်မြစ်ကိုက်ရောဂါများ ကုသရာတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ၁၇ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဂျင် (Gin) သည်အင်္ဂလန်တွင် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပေါ်ထွက်လာပြီး ပြန်လည် ထူထောင်ခြင်းကာလတွင် ခေတ္တပြန်လည်ရှင်သန်လာခဲ့သည်။ Glorious-Revolution အပြီးတွင် အင်္ဂလန်၊ စကော့တလန်နှင့် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတို့တွင် William III, II & I နှင့် Mary II တို့၏ အုပ်ချုပ်စဉ် ကာလ၌ ဂျင် (Gin) သည် ဘရန်ဒီ (brandy) ထက် ပို၍ လူကြိုက်များခဲ့သည်။ သမိုင်းပညာရှင် Angela McShane က၎င်းကို "Protestant drink" အဖြစ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ကက်သလစ်အိုင်းရစ်နှင့် ပြင်သစ်တို့၏ တိုက်ပွဲတွင် မိမိစစ်တပ်များကို စိတ်ဓာတ်တက်ကြွစေရန် တိုက်ကျွေးစေခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ထုတ်လုပ်ခြင်းနည်းစနစ်
ဂျင် ထုတ်လုပ်ရာတွင် မူလဇစ်မြစ်အရ ပြုလုပ်ပုံအမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း ၎င်းတို့၏ အရသာနှင့် ပေါင်းခံပြုလုပ်ပုံနည်းစနစ်များအရ (၃)မျိုး ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။
အိုးဖြင့်ပေါင်းခံခြင်း
အိုးဖြင့်ပေါင်းခံခြင်းသည် ရှေးကျသော နည်းစနစ်ဖြစ်ပြီး ရိုးရာနည်းစနစ်အရ မုယောစပါးကို အိုးဖြင့်ဝိုင်အချဉ်ဖောက်၍ အခြားသော ကောက်ပဲသီးနှံများဖြင့် ရောကာ ချက်လုပ်သော နည်းစနစ်ဖြစ်သည်။ Double Gin ကိုရရှိရန်အတွက် မူလ Gin ကို ကောက်ပဲသီးနှံအချို့ကို ပေါင်းထည့်ခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။ အိုးဖြင့် အချဉ်ဖောက်သောနည်းဖြစ်သောကြောင့် အရက်စစ် ပါဝင်နှုန်းနည်းပါသည်။ Single Gin ၏ပျင်းအားမှာ ၆၈%ABV ရှိပြီး Double Gin ၏ပျင်းအားမှာ ၇၆%ABV ရှိသည်။
ကော်လံနည်းအရ အဆင့်ဆင့်ပေါင်းခံခြင်း
ကော်လံနည်းအရ အဆင့်ဆင့်ပေါင်းခံခြင်း၌ အချဉ်စိမ်ထားသော မုယောစပါးကို Coffey still နည်းအတိုင်း အဆင့်ဆင့်ပေါင်းခံခြင်းဖြင့် ပျင်းအား ၉၆%ABV ရှိသော သဘာဝအရက်ပျံ (Natural Spirits) ကိုရရှိပြီး ၎င်းကို ကော်လံနည်းအရ အဆင့်ဆင့်ပေါင်းခံနည်း (Column still) ခြင်းဖြင့် ထပ်မံသန့်စင်ပြီး Gin ကိုထုတ်လုပ်ရရှိသည်။ အချဉ်စိမ်ရာတွင် အဓိကလိုအပ်သော အသီးအနှံများမှာ မုယောစပါး၊ သကြားမုံလာဥ၊ စပျစ်သီး၊ အာလူး၊ ကြံ၊ ဆေးသကြား နှင့်အခြားသော အသီးအနှံများလိုအပ်ပါသည်။ အဆိုပါနည်းဖြင့် တစေးဖောက်ခြင်းသည် အိုးဖြင့်ပေါင်းခံနည်းထက် ပြုလုပ်ပုံလွယ်ကူပြီး အရက်ပြင်းအားများကာ သတ်မှတ်နည်း အတိုင်းချက်လုပ်ပါက Landon Dry Gin ကိုရရှိစေသည်။
ဒြပ်ပေါင်းနည်း
ဒြပ်ပေါင်းနည်းတွင် သဘာဝအရက်ပျံ (Natural Spirits) ကို ဓာတုဗေဒဆေးဝါး အနည်းငယ်ရောစပ်၍ ချက်လုပ်သောနည်းဖြစ်သည်။ သဘာဝသီးနှံများကို ပြန်လည်ပေါင်းခံခြင်း မပြုဘဲ ချက်လုပ်သည့် နည်းဖြစ်သည်။
ဝါးချောင်းရွာ၊ မဟာသာ
ဝါးချောင်းရွာ၊ မဟာသာ
သာမိုးတောင်အထက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြံလဟာ (အလယ်)ရွာ၊ ကုန်းသာကြီး
ကြံလဟာ (အလယ်)ရွာ၊ ကုန်းသာကြီး
မဟာနဒီ (ကျွန်းမကြီး)ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
မဟာနဒီ (ကျွန်းမကြီး)ရွာ(Maharnadi(Kyunmagyi))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ရွှေချောင်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေချောင်းသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၅ ဦး၊ မ ၇၇၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၆၁၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရီဂျယ်
ရီဂျယ် သည် ကြယ်စုတန်း အိုရိုင်ယွန်တွင် အတောက်ပဆုံးကြယ်ဖြစ်ပြီး ညဘက်ကောင်းကင်ယံတွင် ခုနှစ်စင်းမြောက် အတောက်ပဆုံးကြယ် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေမှမြင်ရသော ယင်းကြယ်သည် ကြယ်သုံးစင်း၊ သို့မဟုတ် ကြယ်လေးစင်းလုံးကို မြင်ရခြင်းဖြစ်ပြီး ပင်မကြယ် (Rigel A) သည် ဖြူပြာ ဆူပါကြယ်ဘီလူးဖြစ်ကာ မိမိတို့နေမင်းထက် အဆပေါင်း ၁၂၀၀၀၀ မှ ၂၇၉၀၀၀ အထိ ပိုမိုတောက်ပသည်။ ယင်းသည် ပင်မလောင်စာမှ ဟိုက်ဒရိုဂျင်အား ကုန်ခမ်းစေကာ နေအချင်းဝက်၏ အဆပေါင်း ၇၉ မှ ၁၁၅ အထိ အတွင်းသို့ စုပ်ယူနေသည်။ အဖော်ကြယ် Rigel B သည် Rigel A ထက် အဆပေါင်း ၅၀၀ ပိုမိုမှေးမှိန်ပြီး တယ်လီစကုပ်များဖြင့်သာ မြင်နိုင်သည်။ Rigel B ကိုယ်တိုင်သည်လည်း ဒွိကြယ်စနစ်ဖြစ်ကာ ပင်မအစီစဉ်အတွင်းရှိကြယ်ဖြူပြာ နှစ်စင်းဖြင့် တည်ရှိသည်။ ယင်းတို့သည်လည်း နေထက် အဆပေါင်း ၃.၉၊ ၂.၉ အသီးသီး ရှိကြလေသည်။ Rigel B သည် Rigel C နဲ့ အကုန်နီးပါး ဆင်တူသယောင်ထင်ရသကဲ့သို့ ပုံပေါ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်များ
တလိုင်းတဲရွာ
တလိုင်းတဲရွာ
ကွေ့လိန်မြို့
ကွေ့လိန်မြို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဂွမ်ရှီကျွမ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသရှိ ပရီဖက်ချာ အဆင့် မြို့တော် တစ်ခုဖြစ်ကာ လီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဟူနန်ပြည်နယ် နှင့် ကပ်လျှက် တည်ရှိသည်။ မြို့အမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ပင်လုံးကြိုင်ပန်းတော ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး မြို့တော် အတွင်းတွင် ပင်လုံးကြိုင် ပန်းပင် အမြောက်အမြား ရှိသည်။ ကွေ့လိန်မြို့မှာ ထုံးမြေပြင် အသွင် ရှုခင်းများကြောင့် ထင်ရှားပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၏ လူကြိုက်များသော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လည်ပတ်ရာ နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်ငါးဆည်ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ရှင်ငါးဆည်ရွာ (Shinngarse)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကော်လပြကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၆၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းကမ်းရွာ
ချောင်းကမ်း
ဒင်လိုပါးရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ဒင်လိုပါးရွာ(Dinlaupa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ခွါပီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၉၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခွါပီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၆ ဦး၊ မ ၄၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုက္ကိုဝတံတား
ကုက္ကိုဝတံတားသည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ထန်းတပင်မြို့ အနီးတွင် ကုက္ကိုလ်ဝမြစ်ကို ဖြတ်သန်းကာ လမုတန်းရွာနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ မှော်ဘီမြို့နယ်၊ လှည်းဆိပ်ရွာတို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော တံတားတစ်စင်း ဖြစ်သည်။ မြစ်ကူးတံတားကို ပြည်သူ့ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း အထူးအဖွဲ့(၁)က ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဇီးကုန်းရွာ၊ ကုန်းသာကြီး
ဇီးကုန်းရွာ၊ ကုန်းသာကြီး
မဟာသာကြီးရွာ၊ မဟာသာ
မဟာသာကြီးရွာ၊ မဟာသာ
သမ္ဘာန်ချိုင်ရွာ၊ အလယ်ရေကျော်
သမ္ဘာန်ချိုင်ရွာ၊ အလယ်ရေကျော်
ရှော်ဖြူရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ရှော်ဖြူရွာ (Shawhpyu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ရှော်ဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၄၃၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခတက္ကန် (မြောက်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ခတက္ကန် (မြောက်)ရွာ (Khatetkan(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ခတက္ကန် (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၇၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ္ဘားနီရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကမ္ဘားနီရွာ (Kanbarni)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၁၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၉၅ ဦး၊ မ ၂၄၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နေရင်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
နေရင်းရွာ (Nayyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ နေရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နေရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၄၄ ဦး၊ မ ၁၄၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
နေရင်းကျေးရွာသည် ရှေးအခါ ပရိယတ္တိစာပေ ထွန်းကားသော ဒေသဖြစ်ခဲ့ပါသည်။ နေရင်မဏ္ဏိရတနာကျောင်းတိုက် လူသိများထင်ရှားသော ကျောင်းတော်ဖြစ်ပါသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးချောင်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ဇီးချောင်းရွာ (Zeechaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဇီးချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၀ ဦး၊ မ ၅၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တီကျစ် (မြောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖီဂျီနိုင်ငံ
ဖီဂျီနိုင်ငံ (တရားဝင်အခေါ်အားဖြင့် ဖီဂျီသမ္မတနိုင်ငံ) သည် တောင်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း မီလန်နီးရှား ဒေသတွင် ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နယူးဇီလန်နိုင်ငံ၏ မြောက်ကျွန်းမှ ရေမိုင် ၁,၁၀၀ မိုင် (၂၀၀၀ ကီလိုမီတာ၊ ၁၃၀၀ မိုင်) ခန့် အကွာအဝေးတွင် တည်ရှိသည်။ အနီးဆုံး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှာ အနောက်ဘက်တွင် ဗနွားတူနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ပြင်သစ် နယူးကယ်လီဒိုးနီးယား၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် နယူးဇီလန်၏ ကာမာဒက်ကျွန်းများ၊ အရှေ့ဘက်တွင် တုံဂါနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဆမိုးအားနိုင်ငံ၊ ပြင်သစ်၏ ဝေါလစ်နှင့်ဖူကျူးနား နှင့် မြောက်ဘက်တွင် တူဗားလူနိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဖီဂျီနိုင်ငံသည် ကျွန်းပေါင်း ၃၃၀ ကျော်ရှိသော ကျွန်းစု ဖြစ်ပြီး ကျွန်းပေါင်း ၁၁၀ တွင် အမြဲတမ်း လူနေထိုင်ကြသည်။ ကျွန်းငယ်ကလေးပေါင်း ၅၀၀ ကျော် ရှိပြီး စုစုပေါင်း ကုန်းမြေဧရိယာမှာ ၇,၁၀၀ စတုရန်းမိုင် (၁၈,၃၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) ရှိသည်။ အဝေးဆုံး ကျွန်းမှာ အိုနို-အိုင်-လော ကျွန်းဖြစ်သည်။ အဓိက ကျွန်းနှစ်ခု ဖြစ်သော ဗီတီလီဗူး နှင့် ဗနွားလီဗူးတွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၈၇% နေထိုင်ကြသည်။ မြို့တော် ဖြစ်သော ဆူးဗားမြို့သည် ဗီတီလီဗူးကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ဖီဂျီနိုင်ငံ၏ အဓိက အပျော်စီးသင်္ဘောဆိပ်မြို့ အဖြစ်တည်ရှိသည်။ ဖီဂျီနိုင်ငံသားများ၏ ၄ပုံ ၃ပုံခန့်မှာ ဗီတီလီဗူးကျွန်း၏ ကမ်းရိုးတန်းများတွင် နေထိုင်ကြပြီး ဆူဗား သို့မဟုတ် ပိုမိုသေးငယ်သော မြို့ပြဒေသများ ဖြစ်သည့် နာဒီ (ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားဒေသ) နှင့် လော်တိုကာ (ကြံထုတ်လုပ်ငန်းဒေသ) တို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဗီတီလီဗူးကျွန်း၏ အတွင်းပိုင်းဒေသများမှာ ၎င်း၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကြမ်းတမ်းမှုကြောင့် လူဦးရေ ကျဲပါးသည်။
ဖီဂျီနိုင်ငံသည် ပစိဖိတ်နိုင်ငံများတွင် စီးပွားရေး အဖွံ့ဖြိုးဆုံးနိုင်ငံများထဲတွင် တစ်နိုင်ငံ အဖြစ်ပါဝင်ပြီး သစ်တောများ၊ သတ္တုများ နှင့် ငါးများ ပေါများသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယနေ့တွင် နိုင်ငံခြားငွေကြေး ရရှိသော အဓိက စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများမှာ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် သကြားတင်ပို့ရောင်းချခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အသုံးပြုသော ငွေကြေးမှာ ဖီဂျီဒေါ်လာ ဖြစ်သည်။ ဖီဂျီ ဒေသ အစိုးရများမှာ မြို့တော်နှင့် မြို့ ကောင်စီများ အဖြစ်ရှိကြပြီး ဒေသအစိုးရနှင့် မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီး ဌာန၏ လက်အောက်တွင် ရှိသည်။
ဖီဂျီကျွန်း အများစုမှ လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း ၁၅၀မှ မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုများကြောင့် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယနေ့တွင် ဗနွားလီဗူးကျွန်းနှင့် တာဗျူနီကျွန်းတို့တွင် ဘူမိအပူပိုင်း ဆိုင်ရာ ဖြစ်ရပ်များ ဆက်လက်ဖြစ်ပျက်လျက် ရှိသည်။ ဖီဂျီနိုင်ငံတွင် လူသားတို့ ဘီစီ ၂ ထောင်စုနှစ်များကပင် စတင်နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး အစောပိုင်းတွင် အော်စထရိုနီးရှန်း လူမျိုးများ နေထိုင်ကြကာ နောက်ပိုင်းတွင် မီလန်နီးရှန်းလူမျိုးများ ဆက်လက်နေထိုင်ကြပြီး ပိုလီနီးရှန်းတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်။ ဥရောပသားတို့မှ ဖီဂျီအား ၁၇ ရာစုတွင် စတင်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး လွတ်လပ်သော ဘုရင်နိုင်ငံအဖြစ် ခဏတာမျှ တည်ရှိပြီးနောက် ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့မှ ကိုလိုနီနယ်မြေ အဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ဖီဂျီသည် ၁၉၇၀ အထိ ကရောင်းကိုလိုနီ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပြီးနောက် ဓနသဟာယနိုင်ငံ အနေနှင့် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ အာဏာသိမ်းမှုများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားပြီးနောက် သမ္မတနိုင်ငံ အဖြစ်ကြေညာခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ရေတပ်ဗိုလ်မှူး ဖရန့်ခ် ဘိုင်နီမာရာမာ မှ အာဏာသိမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဗဟိုတရားရုံးမှ စစ်တပ်ဦးဆောင်သည့် အစိုးရသည် ဥပဒေနှင့်မညီကြောင်း ဆုံးဖြတ်သည့် အခါတွင် စစ်တပ်မှ ရုပ်ပြ အဖြစ်ထားရှိသော သမ္မတ ရာတူ ဂျိုဆီဖာ အီလိုအီလို မှ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဖျက်သိမ်းပြီး ဘိုင်နီမာရာမာကို ပြန်လည် အာဏာအပ်နှင်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် အီလိုအီလို နေရာတွင် သမ္မတ ရာတူ အက်ပဲလီ နိုင်လာတီကော ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။. နှစ်များစွာ ရွှေ့ဆိုင်းပြီးနောက် ဒီမိုကရေစီ ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ဘိုင်နီမာရာမာ၏ ဖီဂျီဖတ်စ် ပါတီမှ မဲ ၅၉.၂% ဖြင့် အနိုင်ရခဲ့ကာ နိုင်ငံတကာ လေ့လာသူများမှလည်း ရွေးကောက်ပွဲသည် တရားမျှတသည်ဟု ထင်မြင်ချက်ပေးခဲ့ကြသည်။
အမည်မှည့်ခေါ်ပုံ
ဖီဂျီနိုင်ငံ၏ အဓိကကျွန်းမကြီး၏ အမည်မှာ ဗီတီလီဗူး ဖြစ်ပြီး ဖီဂျီဆိုသော အမည်မှာ ထိုအမည်မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ် အသံထွက်မှာ ၎င်းတို့၏ ကျွန်းနီးနားချင်းဖြစ်သော တုံဂါနိုင်ငံ မှ အသံထွက် ကို ယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့အမည်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။
ဖီဂျီနိုင်ငံသားတို့နှင့် ဥရောပသားတို့ ပထမဆုံး တွေ့ဆုံခြင်းကို သူတို့နှင့် တုံဂါနိုင်ငံတွင် တွေ့ဆုံခဲ့သော ဂျိမ်းစ်ကွတ်၏ လေ့လာစူစမ်းရေး အဖွဲ့ဝင်တို့၏ စာများမှ တဆင့် သိရသည်။ သူတို့အား ကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်းသော စစ်သူရဲများ နှင့် ကြမ်းတမ်းသော လူသားစားသူများ၊ ပစိဖိတ်အတွင်း အကောင်းဆုံးသော သင်္ဘောများ ဆောက်လုပ်နိုင်သော်လည်း အလွန်တော်သော သင်္ဘောသားများ မဟုတ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ သူတို့အား တုံဂါသားများမှ ရွံ့ကြောက်ကြပြီး သူတို့ထံမှ ထုတ်လုပ်သော သစ်ခေါက်အဝတ်များ နှင့် တုတ်များကို တန်ဖိုးထားကြပြီး လိုချင်သူများပြားကြသည်။ သူတို့မှ သူတို့နေထိုင်သည့် နေရာကို ဗီတီဟု ခေါ်ကြပြီး တုန်ဂါသားများက ဖီဆီ ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုမှတဆင့် အင်္ဂလိပ် အသံထွက် ဖီဂျီ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ကပ္ပတိန် ဂျိမ်းစ်ကွတ်ထံမှ တဆင့် လူအများသို့ သတင်းစကား ပျံ့နှံ့သွားပြီး ထိုကျွန်းများကို လူအများ သိရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖီးဂျီး (Feejee) ဆိုသည်မှာ တုံဂါအသံထွက်ကို အင်္ဂလိပ်စာလုံးဖြင့် ပေါင်းထားခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်းထိ ဖီဂျီသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသော သာသနာပြုများ နှင့် ခရီးသွားများ၏ မှတ်တမ်းများ နှင့် အခြားသော စာရေးအသားများတွင် အသုံးပြုကြသည်။
အစောပိုင်းသမိုင်း
ဖီဂျီရှိ မြို့များတွင် တွေ့ရသော အိုး အနုပညာလက်ရာများ အရ ဖီဂျီနိုင်ငံတွင် လူတို့ အခြေချ နေထိုင်သည်မှာ ဘီစီ ၃၅၀၀ မှ ၁၀၀၀ ခန့် သို့မဟုတ် ထိုအချိန်မတိုင်မီက ဖြစ်သည်ဟု ပြသနေသော်လည်း ပစိဖိတ်ဒေသသို့ လူတို့ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် မေးခွန်းများမှာ အငြင်းပွားဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ထိုကျွန်းများတွင် ပထမဆုံး နေထိုင်သူများမှာ လာပီတာလူမျိုးများ သို့မဟုတ် ပိုလီနီးရှန်းများ၏ ဘိုးဘေးများဟု ယုံကြည်ကြသော်လည်း မီလာနီးရှန်းများ ရောက်လာသည့် အခါတွင် ထိုသူတို့ ဘယ်ရောက်သွားသည်ဆိုသည့် အချက်နှင့် ပတ်သက်၍ သိရှိရသည်မှာ များများစားစား မရှိပေ။ ယဉ်ကျေးမှု အသစ်တွင် ထိုသူတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများ ရှိနိုင်ပြီး ရှေးဟောင်းသုတေသန တွေ့ရှိချက်များ အရမူ သူတို့သည် ဆမိုးအားနိုင်ငံ၊ တုံဂါနိုင်ငံ နှင့် ဟာဝိုင်အီ အထိပင် ပြောင်းရွှေ့သွားကြသည်ဟု ပြသနေသည်။