cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း
အစိုးရအပြောင်းအလဲဖြစ်ခြင်း
လာသောအခါ အစိုးရအဖွဲ့တွင် နုတ်ထွက်စာများက စောင့်နေတော့၏။ ၁၉၄၉ခုနှစ်၊ဧပြီလ ၁ရက်တွင် ဖဆပလအစိုးရအဖွဲ့အတွင်းမှ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီဝင်
ဝန်ကြီးများနှင့် ပြည်သူ့ရဲဘော်(အဝါ)များ နုတ်ထွက် သွားကြတော့သည်။ဦးနုသည် ကြားဖြတ်အစိုးရကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရာတွင် မည်သည့်နိုင်ငံရေးပါတီ
စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းသည်လည်း အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၄၉ခုနှစ်တွင် ဇန်နဝါရီလမှစ၍ ဖေဖော်ဝါရီ၊ မတ်၊ ဧပြီလများမှာ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုအရှိန် အဟုန်အမြင့်မားဆုံးကာလဖြစ်ရာ အစိုးရအဖွဲ့သည်
နိုင်ငံကိုထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ တပ်မတော်သည် သစ္စာရှိသောစစ်ရဲများ၊ ကာကွယ်ရေးများ၊ စစ်ဝန်ထမ်း များနှင့်ပူးပေါင်း၍ ရန်သူများကိုတိုက်ခိုက်ခဲ့
ရသည် သာမက အစိုးရအဖွဲ့ပြုတ်မကျသွားစေရန်ပင် ကျားကန်ပေးခဲ့ရသည်။ အစိုးရသည် အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပြီး နောက်တွင် စစ်ဝန်ထမ်းနှင့်လဲပြီး
တပ်များကို အနယ်နယ်အရပ်ရပ်၌စတင်ဖွဲ့စည်း၍လာသည်။
တပ်မတော်သည်မြို့ကြီးများကို တစ်မြို့ပြီးတစ်မြို့ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်လျက်ရှိရာ သောင်းကျန်းသူများ၏ အခြေအနေမှာ တဖြည်းဖြည်းအရှိန်လျော့ကျ၍လာ
လေသည်။
၁၉၄၉ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ရက်တွင် အင်းစိန် ကေအင်န်ယူခေါင်းဆောင်စောဘဦးကြီးနှင့်အစိုးရကိုယ်စား လှယ်များစေ့စပ်ဆွေးနွေးပွဲကျင်းပသည်။ သို့သော်
အောင်မြင်မှုမရရှိပေ။
တပ်မတော်သည် မေလ ၂၂ ရက်တွင် အင်းစိန်ကိုပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ပြီး မေလ ၂၃ရက်တွင်ပုသိမ်၊ ငပုတောကိုပြန်သိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ကေအင်န်ဒီအိုများ
သည် ထိုအချိန်မှစ၍ သောင်းကျန်းမှု အရှိန်အဟုန်စတင်လျော့ပါးလာသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော်ကွန်မြူနစ်များသည် ပျဉ်းမနားကို အခြေခံ၍
ထကြွသောင်းကျန်းနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်နှင့် ရဲဘော်ဖြူတို့သည် ကေအင်န်ဒီအိုတို့ လက်လွတ်သွား သော ပြည်မြို့နှင့်အခြားမြို့ကြီးများကိုပူးတွဲ၍
သိမ်းပိုက်ထားကြသည်။ တောင်ငူနှင့်မန္တလေးတွင် ကွန်မြူနစ်များသည် ကေအင်န်ဒီအိုနှင့်ပူးတွဲ၍ ချီတက်ကြသည်။ အခြားခရိုင်မြို့ကြီးများတွင်လည်း
ဖဆပလအစိုးရကိုဖြုတ်ချရေးအတွက် ပူးတွဲကြေညာ ချက်များထုတ်ပြန်သည်။ သို့သော် ကေအင်န်ဒီအိုနှင့် ကွန်မြူနစ်တို့သည် လုံးလုံးလျားလျားပူးပေါင်းသွား
နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ကြပေ။ ကွန်မြူနစ်များက ကေအင်န်ယူ ကို နယ်ချဲ့သမား၏ လက်ကိုင်တုတ်အဖြစ်ယူဆထားပြီး ကေအင်န်ယူများက
ကွန်မြူနစ်များကို ဘာသာမဲ့များ အဖြစ် ယူဆထားကြလေသည်။
တပ်မတော်သည် အင်အားနည်းပါးသော်လည်း ရောင်စုံသောင်းကျန်းသူများအား ရွပ်ရွပ်ချွံချွံခုခံတိုက် ခိုက်၍ ရန်သူတို့သိမ်းပိုက်ထားသောမြို့များကို တစ်မြို့
ပြီး တစ်မြို့ပြန်လည်သိမ်းပိုက်လျက်ရှိသည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၄ရက်တွင် တောင်ငူ၌ စောဘဦးကြီး ခေါင်းဆောင်ပြီး ကရင်တော်လှန်ရေးအစိုးရကို
စောဘဦးကြီးနှင့် စကောမောလေတို့သည် တောင်ငူဗဟို ဌာနချုပ်တွင် ကွပ်ကဲလျက်ရှိပြီး စောဟန် တာသာမွှေး၊ စောစံကေတို့သည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင်
သီးခြားလုပ်ကိုင်ခွင့်များရရှိလျက်ရှိသည်။ သို့သော် ၁၉၄၉ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ရက်တွင်ကား ကေအင်န် ဒီအိုတို့၏ အကြီးမားဆုံးခံတပ်အဖြစ် နာမည်ကြီး
နေသော စာဗူးတောင်းရွာကြီးကို တပ်မတော်က ထိုးစစ် ဆင်၍ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ခုနှစ်ကုန်တွင်ကား ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှု အဆိုးရွားဆုံး
ကာလကို လွန်မြောက်သွားပြီဖြစ်သဖြင့် အစိုးရသည် ရန်ကုန် အစိုးရမှ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဖြစ် ပြန်လည်၍ သိက္ခာတက်လာရလေသည်။
၁။ ဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း တင်မောင်၏ တိုင်းပြည်ကနုနု မုန်တိုင်းကထန်ထန် စာမျက်နှာ ၁၁၇။
၂။	ဒေါက်တာမောင်မောင်၏မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း စာမျက်နှာ ၃ဝ၄။
၃။ ဒေါက်တာမောင်မောင်၏မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း စာမျက်နှာ ၃၁၄။
၄။	ဝိဓူရသခင်ချစ်မောင်၏ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မြန်မာပြည်။
ကရင်ရဲဘော်များကိုစေလွှတ်သည်။ ဒုတိယအကြိမ်တွင် တပ်ရင်း(၅)မှ ပြောက်ကျားတပ်စုကိုစေလွှတ်သည်။ တတိယအကြိမ်တွင်
ရန်ကုန်ဘဆွေ၏ပြောက်ကျားအဖွဲ့နှင့်ဗိုလ်ခင်မောင်ချစ်၊ ဗိုလ်မျိုးသန့်၊ တပ်ကြပ်ကြီးထွန်းကြည်တို့ပါဝင်သော တပ်ဖွဲ့က သွားရောက်ကယ်တင်မှအောင်မြင်သည်။
ရန်ကုန်ဘဆွေ သည် ထိုစစ်ဆင်ရေးအားတိုက်ယူရသည့် မျက်ရည်တစ်ပေါက်အမည်ရှိ စာအုပ်တွင် အသေးစိတ်ရေးသားခဲ့သည်။
၅။	ဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း တင်မောင်၏ တိုင်းပြည်ကနုနု မုန်တိုင်းကထန်ထန် စာမျက်နှာ ၁၂၂၊ ၁၂၃။
၆။	ဒေါက်တာမောင်မောင်၏ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း စာမျက်နှာ ၃၁၅။
ကိုးကား၍ဖော်ပြသည်။
၈။ ဒေါက်တာမောင်မောင်၏ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း စာမျက်နှာ ၃၁၈။
၉။	ဒေါက်တာမောင်မောင်၏ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း စာမျက်နှာ ၃၂ဝ။
၁၀။	ဒေါက်တာမောင်မောင်၏ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းစာမျက်နှာ ၃၂၁။
၁၁။	ရဲဘော်တစ်စု၏ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးနှင့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ သမိုင်းဝင်စာရွက် စာတမ်းများ။
၁၂။	ကြီးပွားရေး ဦးလှ(လူထုဦးလှ)၏ မန္တလေးမြို့၏ည။ ၁၃။	ဒေါက်တာမောင်မောင်၏ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း စာမျက်နှာ ၃၂၅။
၁၄။	ဒေါက်တာမောင်မောင်၏ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးခရီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း စာမျက်နှာ ၃၂၇၊ ၃၂၈။
၁၅။	ဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း တင်မောင်၏ တိုင်းပြည်ကနုနု မုန်တိုင်းကထန်ထန် စာမျက်နှာ ၁၆၇၊ ၂၁၅။
၁၆။	ဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်းတင်မောင်၏ တိုင်းပြည်ကနုနု မုန်တိုင်းကထန်ထန် စာမျက်နှာ ၁၉၅ မှ ၂၁၁။
၁၇။	ဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း တင်မောင်၏ တိုင်းပြည်ကနုနု မုန်တိုင်းကထန်ထန် စာမျက်နှာ ၂၁၇ မှ ၂၂၁။ ၁၈။	ရခိုင်ပြည်နယ်ပြည်သူ့ကောင်စီ၏ ပြည်နယ်ဖြစ်စဉ်သမိုင်း (ဒုတိယတွဲ) နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ။ ၁၉။	ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ စာရွက်စာတမ်းများ။
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ တောခိုတပ်နှင့် ပြည်သူ့ရဲဘော်အဖွဲ့ချုပ်တို့၏ တပ်ပေါင်းစု
ကေအင်န်ဒီအိုများက ၁၉၄၈နှင့် ၁၉၄၉ခုနှစ် ဆန်းမှစ၍ မြို့ကြီးများကို တစ်မြို့ပြီးတစ်မြို့သိမ်းပိုက် နေကြချိန်တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည်
၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ရက်တွင် ပြည်မြို့၌ တပ်ပေါင်းစု တစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းလေသည်။ ယင်းတပ်ပေါင်းစုတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊
ပြည်သူ့ရဲဘော်အဖွဲ့ချုပ်နှင့် တောခိုတပ်တို့ပါဝင်ပြီး ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီတပ်ပေါင်းစု ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ သခင်သန်းထွန်းက ပြည်သူ့
ဒီမိုကရေစီတပ်ပေါင်းစု၏ အခြေခံသဘောကို ကြေညာ ရာတွင် တပ်ပေါင်းစုသည် ဖဆပလကဲ့သို့သော အဖွဲ့မျိုး မဟုတ်ကြောင်း၊ အလုပ်သမား၊
လယ်သမားလူတန်းစား တို့၏ မဟာမိတ်အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး လူထု၏ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့၊ တစ်ခုတည်းသော လုပ်ငန်းစဉ်၊ တစ်ခုတည်းသော စည်းမျဉ်းကို
လက်ခံသောအဖွဲ့ဖြစ်ကြောင်း၊ မြေယာ တော်လှန်ရေးကို လက်ခံ၍ အလုပ်သမား၊ လယ်သမား လူတန်းစားတို့ အာဏာရရေး(တစ်နည်းအားဖြင့်
ပစ္စည်းမဲ့လူတန်းစား အာဏာရှင်စနစ်)ကို လက်ခံသော အဖွဲ့ဖြစ်ကြောင်း၊ တပ်ပေါင်းစုသည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ မဟုတ်စေကာမူ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏
ရှေ့ဆောင်မှုကို လက်ခံပြီး ကွန်မြူနစ်ပါတီကို မဆန့်ကျင်ဘဲ လိုလား သည့်အဖွဲ့ဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းပြောဆိုခဲ့သည်။
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် တောင်ငူ၊ ပြည်၊ ထန်းတပင်နှင့်ဖြူးတို့တွင် ကေအင်န်ဒီအိုများနှင့် ပူးတွဲ လှုပ်ရှားခဲ့သော်လည်း တပ်ပေါင်းစုဖွဲ့စည်း
ရာတွင် ကေအင်န်ဒီအိုကို ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ အလံ နီများလည်းပါဝင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီက ကေအင်န်ဒီအို
သည် ကင်းဘဲ(လ်)၊ တူးလောက် စသော နယ်ချဲ့သမားများနှင့် ပူးပေါင်းနေပြီဖြစ်သဖြင့် တိုက်ခိုက်သွားရန် ဖေဖော်ဝါရီလကတည်းက ဆုံးဖြတ်
ထားပြီးဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုဆုံးဖြတ်ချက်မှာ မရေ ရာလှပေ။ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီးမှပင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် မန္တလေးတွင်
ကေအင်န်ဒီအိုနှင့်ပူးတွဲ၍ စစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ပြန်သည်။ တပ်ပေါင်းစုအတွင်း၌ လည်း ကွန်မြူနစ်နှင့်ရဲဘော်ဖြူများ၏ ဆက်ဆံရေးမှာ
ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီ တပ်ပေါင်းစုတွင် ပါဝင်သော ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ရဲဘော်ဖြူနှင့်တောခိုတပ်(တော်လှန် သော ဗမာ့တပ်မတော်ဟုဆိုသည်)
တို့သည် သီးခြား လက်နက်ကိုင်တပ်များဖြင့် လှုပ်ရှားနေလေရာ တိုက်ပွဲ အောင်မြင်မှုများ၌ သိမ်းဆည်းရမိသော လက်နက်ခဲ ယမ်းများ
ခွဲဝေရေးနှင့်ပတ်သက်၍ မကြာခဏခိုက်ရန် ဖြစ်ပွားလျက် ရှိနေလေသည်။
အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းတွင် ပူးတွဲအုပ်ချုပ်မှု အနည်းငယ်မျှသာရှိပြီး များသောအား ဖြင့် ကွန်မြူနစ်နယ်၊ ရဲဘော်ဖြူနယ် စသည်ဖြင့်ခွဲခြား
ထားကြလေသည်။ တပ်ပေါင်းစုသည် ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ပိုမိုစည်းရုံးခြင်းမရှိဘဲ တစ်ဖက်တွင် အလံနီ၊ ကေအင်န် ဒီအိုများနှင့် တိုက်ခိုက်
နေရပြီး တစ်ဖက်တွင်တပ်မတော် နှင့်တိုက်ခိုက်နေရပြန်ရာ တစ်စတစ်စနှင့်ပြိုကွဲလာ လေသည်။
၁၉၄၉ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ရက်တွင် ဖဆပလ အစိုးရက တစ်နှစ်အတွင်းငြိမ်းချမ်းရေးရမည်ဟူသော ကြွေးကြော်သံဖြင့် နိုင်ငံရေးထိုးစစ်ကို
ဆင်နွှဲရာ တပ် ပေါင်းစုသည် ခံနိုင်ရည်မရှိခဲ့ပေ။ တပ်ပေါင်းစုထဲမှာပင် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် တောခိုတပ်ကတစ်ဖက်၊ ရ
သစ်ခေါင်းတီးရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲအိုးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းပန်လုံးပြင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
နန်းပန်လုံးပြင်ရွာ (Nangpanglongpyin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုပ်ရှစ်ကုန်း (မြောက်)ရွာ၊ သရက်တပင် (တောင်)
အုပ်ရှစ်ကုန်း (မြောက်)ရွာ၊ သရက်တပင် (တောင်)
ကျုံပါတ်အထက်စုရွာ၊ ပျဉ်ချဆိပ်
ကျုံပါတ်အထက်စုရွာ၊ ပျဉ်ချဆိပ်
ချည်ဖြူ ဖွဲ့မင်္ဂလာ
ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာ သည် ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့၏ ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ဝါခေါင်လအတွင်း၌ ကျင်းပပြုလုပ်ကြသော ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာ ရိုးရာဓလေ့သည် ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့၏ ဘိုးဘွား အမွေအနှစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ချည်ဖြူဖွဲ့ခြင်းဆိုသည်မှာ လက်ကို ချည်ဖြူဖြင့် ဖွဲ့နှောင်ရစ်ပတ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာ အခမ်းအနား၌ လက်ကောက်ဝတ်ကို ချည်ဖြူဖြင့် ဖွဲ့နှောင်ရစ်ပတ်ရခြင်း အကြောင်းမှာ ရှေးလူကြီးများ၏ ပြောဆိုချက်အရ ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့သည် တိဗက်-တရုတ်ဒေသတို့တွင် စတင်နေထိုင်ရာမှ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာကို ရှာဖွေနေထိုင်ရင်း မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာရာတွင် မြောက်ဘက်အရပ်မှ ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုလူစုကို "ဖူ့ထော်မဲပါ"ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်က ဦးဆောင်၍ ထွက်ခွါလာခဲ့ကြသည်။ မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ ဝင်လာမည်ပြုသောအခါ လူစုခွဲပြီး ရေကြည်ရာ မြက်နုရာ နေရာကောင်းများကို ရွေးချယ်ပြီး သွားရောက်နေထိုင်ကြရန် လူမျိုးစုခေါင်းဆောင်များက တညီတညွှတ်တည်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် အုပ်စုအလိုက် လူစုမခွဲကြမီ မိမိတို့လူမျိုးအချင်းချင်း နောင်တွင် တွေ့ဆုံကြသောအခါ မမေ့မပျောက်ကြဘဲ မှတ်မိနိုင်ကြရလေအောင် တစ်စုံတစ်ခုသော အမှတ်အသားကို ပြုလုပ်ထားသင့်ကြောင်း တိုင်ပင်ခဲ့ကြသည်။ တဖန် မိမိတို့ လူမျိုးစုများ တောင်အရပ်ဆီသို့ ဦးတည်သွားကြသောအခါ မိမိတို့ သွားရောက်မည့် အရပ်ဒေသ အကြောင်းကို အတိအကျ မသိရ၊ မကောင်းဆိုးဝါး စသည်များသည် လူယောင်ဆောင်ကာ မိမိတို့ အုပ်စုအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးကြမည်ကိုလည်း စိုးရိမ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့သည် ကရင်လူမျိုးစုများအတွင်းသို့ အကယ်၍ ဝင်ရောက်နှောင့်ယှက်ကြလျှင် အချင်းချင်း လူမမှားဘဲ မှတ်မိနိုင်ရလေအောင် လက်တွင် ချည်ဖြူဖွဲ့ပြီး အမှတ်အသား ပြုလုပ်သင့်သည်ဟု အချင်းချင်း အကြံပေး ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့ မြန်မာပြည်ရှိရာ တောင်အရပ်ဆီသို့ လူစုခွဲပြီး မဝင်ရောက်မှီ ခေါင်းဆောင်လူကြီးသူမများက မိမိတို့ လက်အောက်ငယ်သားများအား လက်ကောက်ဝတ်တွင် ချည်ဖြူဖြင့် ဖွဲ့နှောင်ပေးလိုက်ကာ ဆုတောင်းပထာနာ ပြုပေးခဲ့ကြသည်။ ဤသည်ကို အစွဲပြုပြီး ယခုအခါတိုင်အောင် ကရင်တို့ ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာကို ပြုလုပ်လာခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
တင်စားမှု
ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာနှင့် ပတ်သက်၍ စပ်ဆိုထားခဲ့သည့် ကဗျာလင်္ကာမှာ--- ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်မှာ- "အသက်ဝိညာဉ်သည် ဤလက်ကောက်ဝတ်တွင် ဖွဲ့ချည်ထားသော ချည်ဖြူ၌ တည်ရှိနေပါစေ။ ဝိညာဉ်သည် ကိုယ်နှင့်မကွာ တည်ရှိနေပြီး ဤချည်ဖြူသည်သာ အသိသက်သေ ဖြစ်ပါစေသတည်း"ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ကရင်အမျိုးသားတို့သည် ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာ ပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် ဝါခေါင်လရောက်လေတိုင်း ကျင်းပကြသည်။ တစ်အိမ်ထောင်စုချင်းလည်း လုပ်သည်။ ဆွေမျိုးလိုက်လည်း လုပ်သည်။ ကျေးရွာအုပ်စုလိုက်လည်း လုပ်သည်။ ၎င်းပွဲတော် အခမ်းအနားကို အခြားသော ကာလတွင် ပြုလုပ်လေ့မရှိဘဲ ဝါခေါင်လတွင်မှ ပြုလုပ်ကြသည်မှာ အကြောင်းထူးရှိပေသည်။ အဓိပ္ပာယ်ကင်းမဲ့စွာ ပြုလုပ်ခြင်းတော့ မဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဝါခေါင်လတွင် မိုးများသောကာလဖြစ်၍ အအေးလည်းပိုသည်။ ရောဂါများလည်း ဖိစီးလွယ်သည်။ ထိုလ၌ ကလေးသူငယ်များ နာမကျန်းများစွာ ဖြစ်တတ်ကြသည်။ ထိုသို့ နာမကျန်းဖြစ်ခြင်းမှာ မိမိတို့ ကလေးသူငယ်များ၏ လိပ်ပြာဝိညာဉ်များသည် ကာယကံရှင်၌ မကပ်နေဘဲ လွင့်ပါးသွားသည့်အခါ ပြင်ပမှ မကောင်းဆိုးဝါးများ၏ လိပ်ပြာဝိညာဉ်များ ဝင်ရောက်ပူးကပ်ပြီး မှီခိုစားသောက်ခြင်းကြောင့်ဟု ယူဆကြသည်။ ထို့ကြောင့် လိပ်ပြာဝိညာဉ် စုံလင်သော ဝါခေါင်လ၌ မိမိတို့ ကလေးသူငယ်များ၏ လိပ်ပြာဝိညာဉ်များ ပြန်လည်ပူးကပ် ရောက်ရှိစေရန် လိပ်ပြာခေါ်သည့်အနေဖြင့် လက်ကောက်ဝတ်တွင် ချည်ဖြူဖွဲ့ပေးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သော အသုံးအဆောင်များ
ဝါခေါင်လရောက်တိုင်း ချည်ဖြူဖွဲ့ပေးခြင်းဖြင့် လွင့်ပါးနေသောစိတ်များ တည်ငြိမ်မှုရှိလာအောင် သူတစ်ပါးတို့၏ လိမ်လည်လှည့်ဖျားမှုတို့မှ ကင်းဝေးအောင်နှင့် ကျန်းမာရေးသုခ ပြည့်စုံပြီး စီးပွားဥစ္စာ တိုးတက်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်သည်။ ဝါခေါင်လ ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာပွဲတွင် ပါဝင်သော အသုံးအဆောင်ပစ္စည်း (၇)မျိုးမှာ---
(၁)ငှက်ပျောသီး
ငှက်ပျောသီးသည် အခိုင်လိုက် အဖီးလိုက်တွဲ၍ သီးသော အသီးဖြစ်သည်။ ငှက်ပျောသီးကို အရှေ့ပိုးကရင် ဘာသာဖြင့် "သာကွီသား"ဟုခေါ်ပြီး "သာကွီ"ဆိုသည်မှာ စိတ်ထားဖြူစင်ခြင်း၊ နှစ်နှစ်ကာကာ သံယောဇဉ်ရှိခြင်းသဘောကို ဆောင်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကရင်လူမျိုးများသည် ငှက်ပျောသီးကဲ့သို့ တစ်ဖီးတည်း တစ်ခိုင်တည်း စုစုစည်းစည်း ညီညီညာညာဖြင့် ဥမကွဲ သိုက်မပျက် နေထိုင်ကြသည့် သဘောဖြစ်သည်။
(၂)ကောက်ညှင်းထုပ်
ကောက်ညှင်းထုပ်သည် စေးကပ်နေသည့် သဘောရှိပြီး တော်ရုံနှင့် ခွါ၍ မရပေ။ ထို့ကြောင့် ကရင်လူမျိုးများသည်လည်း ဥမကွဲ သိုက်မပျက် နေထိုင်ကြသည့် သဘောဖြစ်သည်။
(၃)ထမင်းဆုပ်
ထမင်းဆုပ်ကို ကရင်အခေါ်အားဖြင့် "မင်ထုံဒူး"ဟု ခေါ်ဆိုပြီး "မင်"ဆိုသည်မှာ ထမင်း၊ "ထုံဒူး"ဆိုသည်မှာ ဆုပ်ကိုင်ခြင်း၊ စုစည်းခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အချင်းချင်း သွေးစည်းညီညွတ်စွာ နေထိုင်ကြသည်ဟု အတိတ်နိမိတ် ယူခြင်းဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် အားအင်ရှိရန် ထမင်းကို နေ့စဉ် စားသုံးကြရသည်။ ထမင်းစားရမှ အားရှိပါမည်။ အားရှိမှ အလုပ်လုပ်နိုင်ပါမည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့ ကရင်လူမျိုးများအချင်းချင်း ထမင်းခွံ့ကျွေးကြပါစို့ ဟူသော သဘောဖြစ်သည်။
(၄)နတ်ပန်းညို
နတ်ပန်းညိုကို ကရင်ဘာသာဖြင့်"ဖော့ဝီး"ဟု ခေါ်ပြီး ၎င်းပန်း၏ အမြစ်များသည် ဆက်နွယ်ကာ တစ်အုံတစ်ခိုင် ရှိသည့်အပြင် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ပေါက်ရောက်ပြီး ဘေးအန္တရာယ်များ ရာသီဥတု အန္တရာယ်များကို ခံနိုင်ရည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် အပင်သည် ဆွေးမြေ့သွားသော်လည်း အချိန်တန်လျှင် အမြစ်မှ ပြန်ပေါက်တတ်သည့်သဘောကို ဆောင်သည်။ နတ်ပန်းညိုအပင်သည် မိမိအပင် ရှင်သန်ကြီးထွားရေးအတွက် အမြစ်သည် ကျယ်ပြန့်ရှည်လျားစွာ ထိုးဆင်းပြီး ရောက်လေရာမှာ အပင် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ ပေါက်သဖြင့် တော်ရုံနှင့် သတ်၍လည်း မသေနိုင် မျိုးပြုတ်၍ မျိုးမသုဉ်းနိုင်ပါ။ သို့ဖြစ်၍ ကျွနု်ပ်တို့ ကရင်တစ်မျိုးသားလုံး ဤနတ်ပန်းညိုကို စံပြ၍ အမြတ်တနိုး အလေးထားကာ ထည့်သွင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
(၅)ချည်ဖြူ
ချည်ဖြူသည် ဖြူစင်သန့်ရှင်းသော သဘောကို ဆောင်သည်။ ကရင်လူမျိုးမှန်လျှင် လက်ကောက်ဝတ်တွင် ချည်ဖြူအမှတ်အသား ပါရှိရမည်ဟု ရှေးအစဉ်အဆက်က မှတ်သားလာခဲ့ကြသည်။ ချည်ဖြူမျှင်တစ်မျှင်ကို ပြတ်အောင်ဆွဲနိုင်သော်လည်း ချည်ဖြူများစုစည်း၍ ဖွဲ့ချည်ထုံးနှောင်သောအခါတွင် ဆွဲဖြတ်သော်လည်း မပြတ်နိုင်သကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်တို့ ကရင်လူမျိုးအချင်းချင်းသည်လည်း ချည်ဖြူများပမာ စုစည်းခိုင်မာရမည့်သဘောကို ဆောင်သည်။
(၆)ရေ
ရေသည် လူသားများအတွက် မရှိမဖြစ်သော အသက်သခင် ကျေးဇူးရှင်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ အတိတ်နိမိတ် ယူကြသည်။ ရေသည် အေးမြနေသကဲ့သို့ ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့၏ ဘဝခရီးလမ်းသည်လည်း ရေကဲ့သို့ အေးမြကြည်လင်စေရန် ရည်ရွယ်သည့် အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်သည်။
(၇)ကြံပိုင်း
ကြံပိုင်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ကြံတို့မည်သည် အဆစ်တိုင်းတွင် အပင်ပေါက် မျိုးဆက်ပျံ့သည့် သဘောကို ဆောင်သည်နှင့်အညီ အမျိုးအနွယ် တွယ်တာစောင့်ထိန်းသော သဘောကို ဆောင်သည်။ ထို့ပြင် ကြံသည် ချိုသောအရာသာ ရှိသောကြောင့် ချိုသာဖြူစင်သော သဘောကို ဆောင်သည်။ ကြံပင်သည် တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် တစ်ဆစ်ပြီးတစ်ဆစ် အထက်သို့ ထိုးတက်နေလျက်ရှိရာ ကျွန်ုပ်တို့ ကရင်လူမျိုးများသည်လည်း ကြံပင်ကို ပမာပြုကာ ရှေးဆက် ဘဝ တိုးတက်စည်ကားရေး ကြိုးစားရမည့်သဘော အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်သည်။
နှစ်စဉ် ဝါခေါင်လတွင် ကျင်းပမြဲဖြစ်သော ချည်ဖြူဖွဲ့မင်္ဂလာ အချိန်တွင် ကရင်တိုင်းရင်းသားများ အားလုံးကို "ပြူးလာ-ပြူးလာ"ဟူ၍ အစချီကာ "စုပေါင်းညီညာစွာ မိမိတို့ ဘိုးဘွားမိဘတို့၏ ချစ်ခင်ကြင်နာလှသော မေတ္တာတရား အရိပ်အောက်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ကြပါစေ"ဟူ၍ ဆုမွန်ကောင်း တောင်းကြပေသည်။
ထန်းပင်ကွင်း (တောင်)
ထန်းပင်ကွင်း (တောင်)
အုတ်ဖို (အိုးဖေါက်)ရွာ၊ အုတ်ဖို (ယခင် အိုးဖောက်)
အုတ်ဖို (အိုးဖေါက်)ရွာ၊ အုတ်ဖို (ယခင် အိုးဖောက်)
ခေါင်းကွဲရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ခေါင်းကွဲရွာ (Gaungkwe)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ခေါင်းကွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါင်းကွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၀ ဦး၊ မ ၁၅၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကသွီးဒီးသစ်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကသွီးဒီးသစ်ရွာ(Katweedeethit)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကချင်လူမျိုး
ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် အတွင်း ကချင် လူမျိုးတို့ နေထိုင်ရာ အချက်အချာဒေသမှာ ချင်းတွင်းမြစ်ဖျားနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဖျားတို့ ဖြတ်သန်း စီးဆင်းရာ ဒေသတဝိုက် ဖြစ်သည်။ မြောက်လတ္တီကျု ၂၃° ၃၇' နှင့် ၂၈°၂၅' အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၉၆°နှင့် ၉၈°၄၇' ကြားဖြစ်သော အာသံပြည် အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တရုတ် - မြန်မာ နယ်စပ်အလွန် ဒေသများတွင် ပျံ့နှံ နေထိုင်ကြသည်။ ၁၉၃၁ မြန်မာနိုင်ငံ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကချင်လူမျိုး ဦးရေမှာ ၁၅၃၀၀ဝ ကျော် ရှိသည်။ ထိုအရေအတွက်တွင် သန်းခေါင်စာရင်း မကောက်ယူနိုင်ခဲ့သော ဒေသများလည်း ရှိခဲ့သည်။
ကချင် အုပ်စုကွဲများ
ဂျင်းဖော (ဂျိန်းဖော/ဂျိန်ဖော့/ဂျိမ်းဖော) ဆိုသော စကားမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် ကချင်များကို ခေါ်ဝေါ်သော်လည်း ဒေသအလိုက်ဆိုလျှင် တောင်ဘက် အောက်ဘက်တွင် နေထိုင်ကြသော ကချင်များကို ဂျင်းဖောဟု ခေါ်၍ အထက်ဘက် (မြစ်ဖျားဘက်) တွင် နေထိုင်သော ကချင်များကို “ ခခု ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ ခခု ဟူသော ကချင်စကားမှာ မြစ်ဖျားဟု အဓိပ္ပာယ် ရလေသည်။ ကချင်လူမျိုးတို့၏ အစဉ်အလာအားဖြင့် သူတို့သည် “ ဝချက်ဝ ” ဆိုသော ရှေးဦး ဖခင်ကြီးမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဖခင်ကြီး ဝချက်ဝမှာ သားငါးဦးရှိရာ ထိုသားငါးဦးမှ ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ထင်ရှားသော လူမျိုး အုပ်စုကြီး (၅) ခု ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ထိုသူတို့မှာ
ကချင်တို့၏ မူလဇစ်မြစ်
ကချင်လူမျိုးတို့မှာ တိဗက် - မြန်မာ အနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြ၍ မြန်မာလူမျိုးတို့နှင့် ဘိုးစဉ် ဘောင်ဆက်မှစ၍ မျိုးရိုး တစ်ခုတည်း ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သူတို့၏ မူရင်းဒေသမှာ မဂျွိုင်းရှင်ဂရဘုံ ဖြစ်သည်ဟု မိရိုးဖလာ မှတ်သားထားကြသည်။ ထိုစကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ သဘာဝအားဖြင့် ပြန့်ပြူးနေသော တောင်ထိပ်ဖြစ်သည်။ ဤပြန့်ပြူးနေသော တောင်ထိပ်မှာ တိဗက်ပြည် အရှေ့ဘက်နှင့် စီချွန်နယ်(မကြာမှီက ငလျင်အပြင်းအထန်လှုပ်ခဲ့သည့်ဒေသ) အကြားရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသပင် ဖြစ်ဟန်တူပေသည်။
ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာပုံ
ကချင်မျိုးနွယ်တို့သည် တိဗက်တိုဘားမန်း(တိဗက်-မြန်မာ)အနွယ်ဝင်များအနက် မြန်မာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ နောက်အကျဆုံး ဝင်ရောက်လာသည့် လူမျိုးစုဖြစ်သည်ဟုခန့်မှန်းရသည်။ ထိုသို့ဝင်ရောက်ရာတွင် မြန်မာအများစုကဲ့သို့ အရှေ့ဘက် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း နှင့် အနောက်ဘက် စစ်ကိုင်းတိုင်း အနောက်ဘက် ဒေသများမှ ဝင်ရောက်လာခြင်းမျိုး မဟုတ်ပဲ မြောက်ဘက်စူစူးမှ ဝင်ရောက်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။ ထိုဒေသမှာ တောတောင်ထူထပ်သည့်အတွက် အုပ်စုများအကြား အချင်းချင်း ဆက်သွယ်မှု နည်းပါးခဲ့ကြသည့်အတွက် လူမျိုးစုများ၊ ဘာသာအယူအဆများ နှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာများ ပါ အနည်းနှင့်အများ ဆိုသလိုကွဲပြားခဲ့ကြရသည်။ ကချင်မျိုးနွယ်စုများအတွင်း လူဦးရေအများဆုံးမှာ ဂျိန်ဖော် ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက် ဒေသများသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာကြရာတွင် ကချင်တို့သည် တရုတ်၊ မြန်မာ၊ တိဗက်နှင့် အာသံပြည်တို့၏ နယ်စပ်များ ဆုံရာ တောတောင် ထူထပ်လှသော ဒေသတဝိုက်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးနောက် ထိုဒေသမှ အခွင့်သာလျှင်သာသည့်အလျှောက်တောင်ဘက် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြဟန်တူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် တြိဂံနယ်မြေ (မေခနှင့် မေလိခ မြစ်နှစ်သွယ် စပ်ကြားရှိ သုံးထောင့်ဒေသ) သို့ ရောက်သောအခါတွင် ရှေ့သို့ ဆက်လက် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း မပြုပဲ ကာလအတန်ကြာ အခြေစိုက်ခဲ့ကြဟန်တူသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် တောင်တန်းများတလျှောက် တောင်ဘက် ဆွမ်ပရာဘွမ်သို့၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မှသည် တောင်ဘက် တောင်ရိုးအတိုင်း၎င်း၊ အနောက်တောင်ဘက် ဒရုချက်သို့၎င်း၊ ထပ်မံခွဲသွားသည့် လမ်းတစ်သွယ်၊ တြိဂံနယ်အတွင်းရှိ တောင်တန်းအတိုင်း ဆက်လာ၍ မေခမြစ်ရိုးတစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ ဆင်းလာသည့် လမ်းတစ်သွယ် ဤသို့ လမ်းနှစ်သွယ် ကွဲပြားကာ ရွှေ့ပြောင်း ပျံ့နှံ့ခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြလေသည်။
အမည်
ကချင်ဟူသော ဝေါဟာရမှာ အမှန်စင်စစ် မြန်မာတို့ခေါ်သော ဝေါဟာရသာ ဖြစ်သည်။ ကချင်လူမျိုးတို့၏ ဝေါဟာရ မဟုတ်ချေ။ ကချင်လူမျိုးများသည် မိမိတို့ကိုယ် မိမိ “ ဂျင်းဖောလူမျိုး ” ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ လူတစ်ယောက် ဟု အဓိပ္ပာယ် ရှိသည်။ တရုတ်တို့ကမူ ကချင်တို့ကို “ ယေဂျင် ” ဟု ခေါ်ကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ “ လူရိုင်း ” ဟု ရရှိသည်။ ယဉ်ကျေးသော နောက်ထပ် တရုတ်တို့၏ အခေါ်အဝေါ်တစ်ခုမှာ “ ရှန်ထို ” ဟု ဖြစ်သည်။ တောင်ထိပ်သား ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အလွန်ရှေးကျသော မြန်မာ ကျောက်စာများတွင် ကချင် ဆိုသောစကား သုံးနှုန်းထားသည်ကို မတွေ့ရပေ။ သက္ကရာဇ် (၈၀၄) ခုတွင် ရေးထိုးသော ညောင်ဦး ရွှေစည်းခုံ ဥညံနဝ ကျောက်စာတွင် “ကခြင်” ဟု ရေးထိုးထားသည်ကို ပထမဦးဆုံး တွေ့ရှိရသည်။
ဓလေ့ထုံးစံများ
ကချင်လူမျိုးတို့သည် အစဉ်အလာအားဖြင့် နတ်ကိုးကွယ်သော လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ကျေးရွာများတွင် ဒမ္ဆာဆိုသော နတ်ဆရာမှာ အထူးအရေးပါ အရာရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ မင်္ဂလာဆောင်သော အခါတွင်၎င်း၊ တစ်စုံတစ်ယောက် သေဆုံး၍ သင်္ဂြိုဟ်မည့်အခါတွင်၎င်း ဒမ္ဆာ နတ်ဆရာက ညွှန်ပြရှေ့ဆောင်ရသည်။
ကျေးရွာတိုင်း ကျေးရွာတိုင်းတွင် ဆလန် ဟုခေါ်သော ကျေးရွာလူကြီးများ ရှိသည်။ ဆလန် ကို ပေါမှိုင်းဟု အခေါ်များသည်။ ထိုသူတို့သည် မိမိကျေးရွာအတွင်း အမှုအခင်း၊ သာရေးနာရေး ကိစ္စများ၌ ဦးဆောင်ကြလေသည်။ ဒူဝါဟုခေါ်သော အကြီးအကဲများမှာ ကျေးရွာပေါင်း (၂၀) မှ (၁၀၀) အထိ အသီးသီး အုပ်ချုပ်ကြသည်။ ကိုလိုနီခေတ်တွင် တောင်အုပ် ဆိုသူများကိုလည်း ခန့်ထားလေသည်။ တောင်အုပ်မှာ ဆလန် နှင့် ဒူဝါတို့ ကြားတွင် ရှိလေသည်။ တောင်အုပ်၏ တာဝန်ဝတ္တရားမှာ အုပ်ချုပ်မှုတွင် ပြေပြစ်လွယ်ကူစေရန် ကျေးရွာလူထုနှင့် ဒူဝါ တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးရသူ ဖြစ်သည်။ ကချင်လူမျိုးတို့တွင် မူရင်းစာပေ မရှိကြချေ။ ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ဆရာကြီး ဒေါက်တာအိုလာဟန်းဆန် ဆိုသူမှ ရောမအက္ခရာများဖြင့် ကချင်စာကို တီထွင်ပေးခဲ့သည်။ ကချင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ ဘာသာစကားဖြင့် ပြော၍ မဖြစ်သောအခေါ်အဝေါ်များကို မြန်မာစကားဖြင့်၎င်း၊ ရှမ်းစကားဖြင့်၎င်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
မနောပွဲ
မနောပွဲတော်ကို မြန်မာပြည်တွင် မှီတင်းနေထိုင်သည့် လူမျိုးများစွာမှ လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သာ ကချင်လူမျိုးများ နှင့် ယှဉ်တွဲသိရှိကြသည်။ အဆိုပါ မနောပွဲသည် ထင်ရှားသော ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကချင်ပြည်နယ် ပူတာအိုမြို့နှင့် မြစ်ကြီးနားမြို့များတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ပွဲတော်ကျင်းပရခြင်းရည်ရွယ်ချက် (၃) ခုရှိသည်။ နှစ်သစ်ကူးအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျင်းပခြင်း၊ တိုက်ပွဲများကိုအောင်နိုင်ခြင်းနှင့် လူမျိုးစုပြန်လည် စည်းလုံးညီညွတ်ရေးအတွက် ကျင်းပခြင်းဟူ၍ ဖြစ်သည်။ မနောပွဲတော်ကို ကျယ်ဝန်းသော ကွင်းပြင်အလယ်တွင် မနောတိုင်ထောင်ထား၍ကျင်းပသည်။ အဆိုပါ မနောတိုင်ထောင်ထားရာကွင်းလယ်သို့ ရိုးရာဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသော ကချင်အမျိုးသားအမျိုးသမီးတို့သည် မတ်တပ်ရပ်၍ လှည့်ပတ်ကခုန်ကြသည့် ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာ ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။
အဆိုအကနှင့် တူရိယာများ
ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုတွင် မောင်းသည် အလွန်အရေးပါသော အိမ်ထောင်ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကချင်မနောပွဲတွင် မောင်းသည် ကချင်အမျိုးသားတို့၏ ခြေလှမ်းညီအောင် စိတ်ထားတူအောင် ညီညွတ်ရေး စည်းကမ်းသင်ကြားပေးသကဲ့သို့ ကချင်အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသားတို့ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ လက်ထပ်ရာတွင်လည်း မောင်းသည် လက်ဆောင်လက်ဖွဲ့ကောင်း တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည်။
ဘာသာ
ကချင်မျိုးနွယ်စုအသီးသီးတွင် ယခင်က(လွန်ခဲ့သော နှစ် ၁၀ဝကျော်) ဘာသာစကားတို့သာရှိခဲ့ပြီး စာပေမှာမူမရှိခဲ့ပေ။ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ အနေဖြင့် ခရစ်ယာန်သာဿနာပြုများမရောက်မှီအချိန်အထိ နတ်ကိုးခြင်းသည်သာ အဓိက ကိုးကွယ်မှုဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်လာကြသည့်တိုင် မနောတိုင်မှာ ထင်ရှားသည့် ရိုးရာအမှတ်အသားအဖြစ် ကျန်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
အယူဝါဒ
ကချင်လူမျိုးများ သေလျှင် သူတို့ သင်္ချိုင်း ပတ်ပတ်လည်တွင် ကျုံးသဖွယ် မြောင်းများ တူးထားပြီးလျှင် သင်္ချိုင်းပေါ်တွင် ခိုင်ခန့်သော တင်းကုတ်များ ဆောက်လုပ်ကာ အမိုးမိုး၍ ထားတတ်ကြသည်။ သူတို့သေပြီးနောက် ဝိညာဉ်များမှာ ရှေးအဘိုးအဘွားများ၏ ဝိညာဉ်များ ရှိရာသို့ သွားရောက် ပူးပေါင်းကြသည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ကချင်တစ်ဦးသေလျှင် သူနေ့စဉ် သုံးလေ့သုံးထရှိသော ဓား၊ လှံ၊ သေနတ်နှင့် အဝတ်အစားများကို သူနှင့်အတူ မြှုပ်နှံလေ့ရှိသည်။
စာပေ
ကချင်စာပေသည်လည်း အချို့သော တိုင်းရင်းသားစာပေတို့နည်းတူပင် (ဥပမာ ချင်းစာပေ) သာသနာပြုရောက်ရှိလာသော ဆရာကြီးများက ရိုးရာအသံထွက်စနစ်ကိုရေးသားနိုင်ရန် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာများအသုံးပြုပြီး တီထွင်ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကချင်စာပေ နှစ်ရာပြည့်ပွဲကို မကြာမြင့်မီက မန္တလေးမြို့တွင်စုရုံး၍ ကချင်ရိုးရာ မနောအက ထောင်ကာအကများပါဝင်ပြီး ကြီးကျယ်စွာကျင်းပခဲ့သည်။
မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် ဒေါက်တာ အိုလာဟန်ဆင်း အားဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားသော ဟန်ဆင်းပရက်စ် အမည်ဖြင့်ပုံနှိပ်တိုက်လည်းတည်ရှိသည်။
ထင်ရှားသော ကချင်လူမျိုးများ
"ရှင်ဗွေဂမ် မာရသွန် အရှေ့တောင်အာရှချန်ပီယံ အားဖူ မာရသွန် မြန်မာ့ ချန်ပီယံ။
ပုပ္ပါးလွင်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ပုပ္ပါးလွင်ရွာ (Popalwin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ပုပ္ပါးလွင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုပ္ပါးလွင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၅ ဦး၊ မ ၁၀၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်တပင် (တောင်)ရွာ၊ သရက်တပင် (တောင်)
သရက်တပင် (တောင်)ရွာ၊ သရက်တပင် (တောင်)
နေရောင်ခြည်တောက်ပမှု
နေရောင်ခြည်တောက်ပမှု(solar luminosity ) သည် နက္ခတ္တဗေဒတွင် ကြယ်များ၊ ဂလက်ဆီများနှင့် အခြားနက္ခတ္တဆိုင်ရာအရာဝတ္ထုများ၏ တောက်ပမှုကို ဖိုတွန်များအဖြစ် နေမှထွက်လာသော radiant flux စွမ်းအင်ကို တိုင်းတာသော ယူနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ နက္ခတ္တအဖွဲ့အစည်း၏ သတ်မှတ်ချက်အရ နေရောင်ခြည်တောက်ပမှု ယူနစ်တစ်ခုသည် 3.828 W ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် solar neutrino တောက်ပမှုကို ထည့်မပေါင်းပေ။ solar neutrino ကို ထည့်ပေါင်းပါက သို့မဟုတ် 8.8 x 1024 W ထည့်ပေါင်းရမည်ဖြစ်သည်။
နေသည် အားနည်းစွာဖြင့် ပြောင်းလဲနေသောကြယ် (variable star) ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အမှန်တကယ် တောက်ပမှုသည် အနည်းနှင့်အများပြောင်းလဲလျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒ အတိုင်းအတာ ယူနစ်များ
ကုန်းနုရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကုန်းနုရွာ(Konenu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ မနီအောဂကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မနီအောဂကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၅ ဦး၊ မ ၁၈၁၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မအူ (အလယ်)ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
မအူ (အလယ်)ရွာ (Maau(Middle))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မအူ (အလယ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မအူ (အလယ်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၇ ဦး၊ မ ၂၀၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေအီးဒီ (ဂြိုဟ်ရံလ)
အေအီးဒီ သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဟာဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်မှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၄ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ၇၁၄.၆၅၇ ရက်လျင် တပတ်နှုန်းဖြင့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား  ၂၃၀၄၄၀၀၀ ကီလိုမီတာအကွာမှလှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။ ယင်းအား ယာယီအမည် S/2003 J 7 ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုံမှန်မဟုတ်သော ဂြိုဟ်ရံလများ
ဗမော်ရွာ၊ ဘမော်
ဗမော်ရွာ၊ ဘမော်
ထန်းကျစ်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းပန်ညောင်ပင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
နန်းပန်ညောင်ပင်ရွာ (Nangpangnyaungpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လျှပ်စီး
လျှပ်စီး (သို့) လျှပ်စီးကြောင်း (အင်္ဂလိပ်: electric current) ဆိုသည်မှာ လျှပ်ဓာတ်တို့၏ နေရာအာကာသအတွင်း ရွေ့လျားစီဆင်းနေနှုန်းကို ဆိုလိုသည်။ လျှပ်ကူးပစ္စည်းများ (ဥပမာ ဝိုင်ယာကြိုးများ)အတွင်း လျှပ်မဓာတ်ဆောင် အစ်လတ်ထြွန်များ ရွေ့လျားစီးဆင်းမှုသည် ကျွန်ုပ်တို့ အတွေ့ရအများဆုံး လျှပ်စီးများ ဖြစ်သည်။ ဟု ဖော်ပြလျှင် I ဆိုသည်မှာ လျှပ်စီး၊ q ဆိုသည်မှာ လျှပ်ဓာတ်ပမာဏ၊ t ဆိုသည်မှာ အချိန်ပမာဏ ဖြစ်သည်။ ဝတ္တုပစ္စည်းတစ်ခု၏ ကန့်လန့်ဖြတ်ဧရိယာ (CSA ) တစ်နေရာကို တစ်စက္ကန့်အတွင်း ဖြတ်သန်းသွားသော အီလက်ထရွန် တို့အားတိုင်းတာဖော်ပြခြင်းဖြင့်လည်း လျှပ်စစ်စီးဆင်းနှုန်းကို သတ်မှတ်သည်။
လျှပ်စစ်စီးဆင်းနှုန်း တိုင်းတာသော ယူနစ်များမှာ အမ်ပီယာ (Ampere ) နှင့် အမ်ဘီယာ (Ambere) တို့ဖြစ်ပြီး ၁ အမ်ဘီယာ သည် ၁၀ အမ်ပီယာ နှင့်ညီမျှသည်။
သစ်ကျားပင်
ဆိမ့်အီသောအရသာနှင့်ပြည့်စုံပြီးလျှင် အဖိုးတန်သော အသီးဆန် ရရှိသဖြင့်လည်းကောင်း၊ လှပသော အကြောအကွက်ပေါ်သည့် သစ်သားကြောင့်လည်းကောင်း ရှေးပဝေသဏီခေတ်ကပင် သစ်ကျားပင်ကို လူတို့ စိုက်ပျိုး အသုံးချခဲ့ကြောင်း သိရလေသည်။ ဘီစီ ၁ဝ ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်ထွန်း ဘုန်းတောက်ခဲ့သော ဣသရေလ (အဇ္ဇရီယယ်) ပြည့်ရှင် ဆော်လမွန်ဘုရင်ကြီးတွင် သစ်ကျားဥယျာဉ် ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကြ သည်။ ရှေးဂရိလူမျိုးတို့သည် အာတီးမစ်နတ်သမီးအား ရည်စူး၍ သစ်ကျားပင်၌ ပူဇော်ပသခြင်း ပြုကြ သည်။ ရောမ လူမျိုးတို့ကမူ သစ်ကျားသီးကို ဂျူပီတာနတ်မင်း၏ သစ်သီးတော်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
လျှပ်စီး
၁ အမ်ပီယာ၏ ပမာဏကို သတ်မှတ်ရာတွင် တွက်ချက်မှုလွယ်ကူစေရန်ယူနစ်တန်ဖိုးများညှိထားသောကြောင့် လျှပ်စီးကြောင်းခုခံမှု တစ်ယူနစ် (1 Ohm) ရှိသော ပစ္စည်းတွင် လျှပ်စစ်ပိုတင်ရှယ် ခြားနားခြင်း တစ်ယူနစ် (1 Volt) သက်ရောက်စဉ် လျှပ်စီးကြောင်း တစ်ယူနစ် (1 Ampere) စီးဆင်းသည်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။
သစ်ကျားပင်
သစ်ကျားပင်သည် ဂျူဂလန်ဒေစီအီးမျိုးရင်းတွင်ပါဝင် ၍ မျိုးခွဲ၏အမည်မှာ ဂျူဂလန် ဖြစ်လေ သည်။ သစ်ကျား မျိုးစိတ်တွဲပေါင်း ၁ဝမျိုးခန့်ရှိ၍ ဥရောပ၊ အာရှ၊ အမေရိကတိုက် စသော ကမ္ဘာ့ မြောက်ဘက်ပိုင်း သမပိုင်းဒေသများ၌ မူလပေါက်ရောက်ခဲ့သည်။ သစ်ကျားပင်တို့ကို သိသာနိုင်သည့် သွင်ပြင်လက္ခဏာတို့မှာ ပင်စည်အခေါက်ကြမ်းခြင်း၊ အရွက်များသည် ထိပ်ရွက်မြွာပါသော ရွက်ပေါင်း (ငှက်မွေးရွက်မြွာမစုံ) ဖြစ်၍ အရွက်များကို ချေလိုက်လျှင် အနံ့သင်းသင်းမွှေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ရွက်ပေါင်းတစ်လက်လျှင် မျိုးစိတ်အလိုက် ခြောက်လက်မမှ ဆယ့်ငါးလက်မအထိ ရှည်နိုင်၍ ရွက်မြွာ ငါးခုမှ ဆယ့်သုံးခုအထိ ပါရှိသည်။ ဆိုင်၍ထွက်သော အရွက်များသည် ပြောင်ချောနေပြီးလျှင် ဘဲဥပုံ သဏ္ဌာန်ရှိ၍ ထိပ်ချွန်သည်။ အကိုင်းနုများတွင် အမွေးထူသည်။ တစ်ပင်တည်းတွင် အဖို၊ အမ နှစ်မျိုးပွင့်ရာ နှစ်လက်မမှ ငါးလက်မအထိရှည်သော ကြောင် မြီးပန်းခိုင်မျိး ဖြစ်သည်။ အမပွင့်သည် အညှာမဲ့သော အစိမ်းရောင်ပန်းကလေးများပါသည့် ပန်းခိုင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အသီးတို့သည် အတွင်းခွံမာသီးမျိုး ဖြစ်၍ လုံးဝန်းသော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီးလျှင် အနံ့မွှေးသည်။ ထိုအသီးအတွင်း၌ အခွံရှုံ့တွမာကြောသော အဆန်ချောင် အစေ့သီးရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိုအဆန်ချောင် အစေ့သီး ကို သစ်ကျားသီးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ထိုအစေ့သီးကို ခွဲလိုက်လျှင် အခြမ်းတခြမ်းစီ၌ အစေ့ဆန်တို့သည် ဦးနှောက်နေပုံကဲ့သို့ တွန့်ခေါက်လျှက် အကန့်လိုက် တည်ရှိနေသည်။ ထိုအစေ့ဆန် တို့သည် အီဆိမ့်သော အရသာရှိ၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမတန်းစားအစေ့ဆန်၌ ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ တွင် အစေ့ဆန်တို့ကို ထိုအတိုင်းလည်း စားသုံးကြသည်။ မန္တလေးထိုးမုံ့၊ ရွှေကြည်၊နနွင်းမကင်းစသော မုံ့မျိုးတို့ လုပ်ကိုင်ရာ၌လည်း အသုံးပြုကြသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင်လည်း မုံပဲသရေစာ လုပ်ကိုင် ရာတွင် ထည့်၍ အသုံးပြုကြသဖြင့် အဖိုးတန်သော အစေ့ဆံ ဖြစ်လေသည်။ ထိုအစေ့ဆန်မှ ဆီထုတ်ယူ ၍လည်း ရရှိနိုင်သည်။
မျိုးစိတ် ၁ဝမျိုးခန့်ရှိသည်ဟု အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့် အနက် အစေ့ဆန်အကောင်းဆုံး ရရှိသော သစ်ကျားပင်မျိုးကို အင်္ဂလိပ်၊ သို့မဟုတ် ပါးရှင်းသစ်ကျား (ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဂျူဂလန်ရီဂျီယား ဖြစ်သည်၊)ဟု ခေါ်၍ တရုတ်နိုင်ငံမှ အရှေတောင်ဒေသများအထိ မူလပေါက်ရောက်ခဲ့သည်။ မြေထဲ ပင်လယ်ဒေသ၌ ထိုသစ်ကျားမျိုးကို ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြ၍ ထိုမှတစ်ဆင့် ရာသီဥတု သင့်တင့်မျှတသော အခြားဒေသများသို့လည်း မျိုးပျံ့ခဲ့သည်။ ထိုအပင်မျိုးသည် အမြင့်ပေ ၄ဝမှ ပေ၇ဝအထိရှိတတ်၍ အခေါက်သည်ချောမွတ်ကာ အရောင်မွဲသည်။ ထိုသစ်ကျားမျိုး၏ သစ်သား သည်လည်း လှပသော အကွက်များ အကြောများပါရှိ၍ နေအိမ်အဆောက်အအုံများအတွင်း မံလွှာ၊ သို့မဟုတ် မှန်ကူကွက်များအတွက် အသုံးပြုကြလေသည်။ ထိုသစ်ကျားမျိုး၏ အစေ့ဆံကို ပို၍ အရောင်းအဝယ် ပြုကြသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ၁၉ရာစုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် စိုက်ပျိုးခဲ့ရာ အထူးသဖြင့် ကလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်တွင် အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အထက်ပါ သစ်ကျားပင်မျိုး အပြင် အခြား လေးမျိုးကိုလည်း တွေ့ရှိရရာ အရေးအပါဆုံးတစ်မျိုးမှာ သစ်ကျားမည်း(ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ဂျူဂလန်နီဂရာဟု ခေါ်သည်၊) ပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ ထိုသစ်ကျားပင်မျိုးတို့ကို မာဆာချူးဆက်ပြည်မှ တောင်ဘက်ဖလော်ရီဒါပြည်နယ် အထိလည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်မှ မင်နီဆိုတာ ပြည်နယ်အထိလည်းကောင်း တွေ့ကြရသည်။ အပင်သည် အမြင့်ပေ ရဝမှ ပေ ၁ဝဝကျော်ခန့်အထိ ရှိ၍ အပင်အနေအထား ခန့်ညားကြော့ရှင်းခြင်း၊ ကြံ့ကြံ့ခိုင်ခိုင် ရှိခြင်းကြောင့် ဥယျာဉ် ပန်းခြံကြီးများ၌ ကျက်သရေဆောင် အဖြစ်လည်း စိုက်ပျိုးကြသည်၊ ပင်စည်၏ အခေါက်သည် ကြမ်းတမ်း၍ ပတ်ကြားအက်များထနေသည်။ သစ်ကျားမည်း၏ အစေ့ဆန်သည် အင်္ဂလိပ်သစ်ကျား အစေ့ဆံလောက် အရသာ မရှိသော်လည်း ယင်းကို အရောင်းအဝယ် ပြုတန်သလောက် ပြုကြသည်။ သစ်ကျားမည်းပင်၏ တန်ဖိုးအထားရဆုံးသော အစိတ်အပိုင်းသည် သစ်သားဖြစ်သည်။ အရောင်သည် အညိုရင့် ဖြစ်၍ အရောင်တင်၍လည်း ကောင်းသည်။ ပင်စည်၏အသား၌ လှိုင်းများထနေသကဲ့သို့ရှိ သော အကွက်များ၊ဖုအဆစ်အမြစ် အသားတို့၌ ဒေါင်းမြီး၊ သို့မဟုတ် ငှက်မျက်ဆန်ကဲ့သို့ အကွက်များ လှပစွာ ပေါ်လွင်နေသည်။ ထိုကြောင့် အနုသုံး အိမ်ထောင်ပရိဘောဂပစ္စည်းများ လုပ်ကိုင်ရာ၌လည်းကောင်း၊ အိမ် အဆောက်အအုံ၏ အတွင်းပိုင်း မွမ်းမံရာ၌လည်းကောင်း သစ်ကျားမည်းကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသစ်မျိုးသည် အလွန် ပါးလွှာသည်အထိ လွှာထုတ်နိုင်၍ ကောက်ခြင်း လိမ်ခြင်းလည်း မရှိချေ။ ပိုးစား ချကိုက် ခြင်းတို့ကိုလည်း အသင့်အတင့် ခံနိုင်ရည်ရှိ၍ အိမ်တွင်းပစ္စည်းအဖြစ် ထားရှိပါက ကြာရှည် အသုံးခံလေသည်။
သစ်ကျားမည်းပင်တို့ထက် အထက်ပိုင်းကျသည့် ဒေသ များ၌ ပေါက်ရောက်သော အမေရိကန် သစ်ကျားပင်တစ်မျိုးမှာ သစ်ကျားဖြူ၊ သို့မဟုတ် ထောပတ်သစ်ကျားဟု ခေါ်သော သစ်ကျားမျိုးစိတ်ပေတည်း။ ထိုမျိုးစိတ်၏ အရွက်တို့သည် ကပ်စေးစေး ရှိတတ်သည်။ အမေရိကန်ပေါက် အခြား သစ် ကျားမျိုးတို့မှာ အနောက်တောင်ပိုင်း ပြည်နယ်များ၌ ပေါက်ရောက်သော မက္ကဆီကန်သစ်ကျား၊ မြင့်မား လှပသော ကာလီဖိုနီးယား သစ်ကျားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့သစ်ကျားမျိုးတို့၏ အသီးခွံကို ဆိုးဆေး၌ အသုံးပြု ကြရလေသည်။ မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ သစ်ကျားသီးသည် သည်းခြေ၊ လေ၊ သလိပ်တို့နှင့် ယှဉ်၍ဖြစ်သော နှလုံးပူ ဆာလောင်သော အနာကိုလည်းကောင်း၊ အသားအရေ သွေ့ခြောက်သော အနာကိုလည်းကောင်း၊ နှလုံးမမွေ့ လျော်သော အနာကိုလည်းကောင်း ချမ်းသာစေတတ်၏ဟု ဆိုသည်။
အင်္ဂလိပ်ဆေးကျမ်းများအလိုမှာ အရွက်သည် တီဗီဂလင်နာ၊ ကျပ်နာတို့အတွက် ဆေးဖက်ဝင်သည်ဟု ဆို ကြသည်။ အသီးသည် အားသစ်စေသော တန်ခိုးသတ္တိရှိ၍ ရူမက်တစ်ရောဂါအတွက် အသုံး ပြုကြသည်။ မမှည့်သေးသော အသီးသည်ကလေးများအတွက် သန်ချဆေးတစ်မျိုးအဖြစ် သုံးနိုင်သည်။ သစ်ကျားသီး နုနုများ စိမ်ထားသည့် ရှာလကာရည်ဖြင့် အာခလောက်ပေးလျှင် လည်ချောင်းနာသာမက ပြည်တည်သည့်အနာပင် ပျောက်စေနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ အသီးခွံအစိမ်းသည်လည်း သန်ချဆေး၊ ဆစ်ဖလစ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးတို့၌ အသုံးဝင်သည်။ အစေ့ဆန်မှ ထုတ်ယူရရှိသော အဆီသည် ဓာတ်ပျော့ပျော့သွားစေသော တန်ခိုးသတ္တိရှိ၍ သန်ချဆေး၊ အထူးသဖြင့် တုပ်ပြားသန်ကောင်ချဆေး တစ်မျိုးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုနိုင်လေသည်။
လျှပ်စီး
သဘာဝအလျောက် မိုးကြိုးထစ်ခြုံးခြင်း လျှပ်စီးပျိုးပြက်လင်းလက်ခြင်းတို့သည်လည်း အီလက်ထရွန်စီးဆင်းခြင်းပင်ဖြစ်ပြီး ရှေးအခါ(၁၇၅၂ ခုနှစ်)က Benjamin Franklin သည် စွန် နှင့် သော့ လေ့လာစမ်းသပ်မှု Kite key Experiment ဖြင့်ဖော်ထုတ်ပြခဲ့ဖူးသည်။
လျှပ်စီးကြောင်းတိုင်းတာခြင်း
လျှပ်စစ်စီးဆင်းခြင်းကြောင့် ဝန်းကျင်တွင် အလင်း။ အပူ။ ရေဒီယိုလှိုင်း၊ သံလိုက်စက်ကွင်း စသည့် စွမ်းအင်အမျိုးမျိုးပေါ်ထွက်သည်မှန်သော်လည်း အင်အားနည်းပါးသောလျှပ်စီးမှုကိုတိုင်းတာသိရှိရန်အတွက် သံလိုက်စက်ကွင်းဖြစ်ထွန်းမှုကို အဓိကထား၍ကြံဆတိုင်းတာခဲ့ကြသည်။ (တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို စူးစမ်းလေ့လာစဉ်အချိန်က gold leaf electroscope၏ ပါးလွှာသော ရွှေရွက်ပြားနှစ်ခု စုခြင်း/ကားခြင်း အနေအထားကို လေ့လာခဲ့ကြရသည်။)
သစ်ကျားပင်
အသီးလှိုင်လှိုင်သီးချိန်တွင် အပင်သက် ၂ဝ ခန့်အရတွင် ဖြစ်ပေရာ နောက်ထပ်အနှစ်နှစ်ဆယ် ခန့်အထိ သီးနေနိုင်ပေသည်။ ဥရောပတိုက်ရှိ သစ်ကျားပင်အချို့သည် အပင်သက် ၁၁ဝ ကျော်နေပြီကို တွေ့ကြရလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အခွံမာသီးများနှင့် အစေ့များ
လျှပ်စီး
လျှပ်စီးကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သောဓာတုဗေဒအကျိုး
လျှပ်လိုက်ရည်တစ်ခုအတွင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြတ်သန်းစီးဆင်းခြင်းဖြင့် အိုင်ယွန်ပြိုကွဲခြင်းများဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ရွှေရည်စိမ်ခြင်း (ရွှေရောင်တင်ပေးခြင်း) စသောအလုပ်များပြုလုပ်နိုင်သည်။
လျှပ်စီးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ရူပဗေဒ အကျိုး
လျှပ်စီးကြောင်းကြောင့် အပူဖြစ်ပေါ်မှု အလင်းဖြစ်ပေါ်မှုတို့ကို အမျိုးမျိုး အသုံးချကြသည်ကို ဝန်းကျင်တွင် လွယ်ကူစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ သံလိုက်စွမ်းအင် ဖြစ်ပေါ်စေမှုမှ စက်မှုစွမ်းအင်များ ထုတ်ယူပြီး အမျိုးမျိုး အသုံးချသည် လည်းရှိသည်။ ရေဒီယိုလှိုင်း ဖြစ်ထွန်းစေမှု ကြောင့်လည်း ဆက်သွယ်ရေးကရိယာများ အဖြစ် အသုံးချကြသည်။
ဝင်ဝရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ဝင်ဝရွာ (Winwa)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ဝင်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၅၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချွတ်ပြင် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
ချွတ်ပြင် အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် မြန်မာ တပ်မတော် (ကြည်း)နှင့် ဒေသခံရခိုင် လက်နက်ကိုင်များ၏ သတ်ဖြတ်မှုဖြစ်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ချွတ်ပြင်ကျေးရွာတွင် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့က ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှာပင် အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော် (ARSA) အဖွဲ့က ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ လုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များအား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ က ထုတ်ပြန်သော အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများထံမှ မုဒိမ်းမှု နှင့် သတ်ဖြတ်ခြင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းများကို အသေးစိတ်ဖော်ပြသည့် အစီရင်ခံစာကို ထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ယင်းဖြစ်ရပ်သည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။
နောက်ခံ
ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုအရှိဆုံး လူနည်းစုများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသူများ ဖြစ်သည်။  မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရိုဟင်ဂျာများကို နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုသည် ၁၉၇၀ ဆယ်စုနှစ်ကတည်းက ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများသည် အစိုးရနှင့် အမျိုးသားရေးဝါဒီ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် များ၏ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုရာ ပစ်မှတ်အနေဖြင့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နိုင်ငံတွင်းရှိ ဘာသာရေးအုပ်စုအမျိုးမျိုးကြား တင်းမာမှုများအပေါ် ယခင်စစ်အစိုးရများက မကြာခဏ အမြတ်ထုတ်လေ့ရှိသည်။ နိုင်ငံတကာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ရိုဟင်ဂျာများသည် လွန်ခဲ့သည့် ၁၉၇၈ ခုနှစ်က  စစ်အာဏာရှင်များလက်ထက်ကတည်းက လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရပြီး ရလဒ်အနေဖြင့် အိမ်နီးချင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ အများအပြားထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံးသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံမှ ရိုဟင်ဂျာများ နေရပ်ပြန်ရေးတွင် အကူအညီပေးခဲ့သော်လည်း ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု စွပ်စွဲချက်များသည် ယင်းကြိုးပမ်းမှုကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် လူမျိုးရေးအဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်က ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင်  ရိုဟင်ဂျာ ၁၄၀,၀၀၀ ခန့် ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အာရကန်ရိုဟင်ဂျာ ကယ်တင်ရေးတပ်မတော် (ARSA) မှ လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် များအား အကြီးစား တိုက်ခိုက်မှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာ အစိုးရမှ နယ်မြေရှင်းလင်းရေး စစ်ဆင်ရေးများကို ချွတ်ပြင်ရွာတွင် အပါအဝင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ
ကျွန်မက နှင်းဆီပါမောင်
ကျွန်မက နှင်းဆီပါမောင် သည် ၂၀၁၅ ခုထွက် မြန်မာရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာ ဝိုင်း ရိုက်ကူးပြီး နေတိုးနှင့် ဖွေးဖွေး အဓိကပါဝင်သည်။
၂၀၁၅ ခု၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုပေးပွဲတွင် အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆုကို ဖွေးဖွေးက လည်းကောင်း၊ ဒါရိုက်တာဆုကို ဝိုင်းကလည်းကောင်း ရသည်။
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
ခွန်းသသည် ထားသခင်၏အိမ်၌ အဘိုးနှင့် နေသည်။ ခွန်းသဖခင်မှာ ထိုအိမ်မှ ခြံစောင့်ဖြစ်ပြီး သူသေသည့်နောက် ခွန်းသနှင့် သူ့အဘိုးတို့က ခြံစောင့်ရာထူးကို ဆက်ခံခြင်း ဖြစ်သည်။
ထားသခင် ပြင်ဦးလွင်သို့ အလည်လာရာ ခွန်းသနှင့် တွေ့သည်။ ခွန်းသအား နည်းလမ်းစုံ အနိုင်ကျင့်သည်။ အဘိုး၏ ဆုံးမစကားကြောင့် ခွန်းသက သည်းခံသည်။
နှစ်အတန်ကြာသော် ကံကြမ္မာ တစ်ပတ်လည်တော့သည်။ ဖခင်ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အသုံးအစွဲမတတ်သည့် အဘွားကြောင့် ထားသခင်အတွက် ချန်ခဲ့သည့် စည်းစိမ်များ ကုန်သွားသည်။ မောက်မာသူဖြစ်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အဆင်မပြေ။ နောက်ဆုံးတွင် အဆောင်၌ နေရပြီး အခန်းဖော်၏ လမ်းညွှန်မှုနှင့် ဖိနပ်ရောင်းသည့်အလုပ် ရသည်။
ခွန်းသမှာ ရန်ကုန်ရောက်လာရာ ကြိုးစားသဖြင့် ကြီးပွားနေသည်။ ထားသခင် အလုပ်လုပ်နေသည်ကို တွေ့ရာ ငယ်စဉ်က ခံရသမျှကို တုံ့ပြန်တော့သည်။ ထိုသို့ဖြင့် နှစ်ဦးသား ချစ်ကြိုက်သွားသည်။
၁၉၈၈ လန်ကန့် - ဂန့်မ ငလျင်များ
၁၉၈၈ လန်ကန့် - ဂန့်မ ငလျင်များ (simplified Chinese: 澜沧江－耿马地震; traditional Chinese: 瀾滄江－耿馬地震; pinyin: Láncāngjiāng-gěng mǎ dìzhèn) ("၁၁.၆ ငလျင်" ဟုလည်း သိကြ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ရှမ်းရိုးမရှိ နယ်စပ်အနီး ယူနန်ပြည်နယ်၊ လန့်ကန့် နှင့် ဂန့်မ မြို့များတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်ဖြစ်သည်။ ငလျင်တစ်စုံသည် ၁၃ မိနစ်ခြားကာ လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး ပထမတစ်ခုသည် ပမာဏ ၇.၇ ရှိကာ ဒုတိယတစ်ခုသည် ၇.၂ ရှိခဲ့သည်။ ငလျင်နှစ်ခုသည် Mercalli ပြင်းအား  X (အလွန်ပြင်းထန်)  နှင့်  IX (ပြင်းထန်) အသီးသီး ရှိခဲ့ကြသည်။ အနည်းဆုံး လူ ၉၃၉ ဦး သေဆုံးခဲ့ကာ ယူနန်ပြည်နယ်တစ်လျှောက်ရှိ မြို့ပေါင်း ၂၀ တွင်  လူပေါင်း ၇၇၀၀ ကျော်သည် ထိခိုက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဤငလျင်သည် ၁၉၇၆ ခုနှစ် တန့်ရှန်းငလျင်ဖြစ်ပြီးကတည်းက ဆိုပါက နိုင်ငံတွင် အပြင်းဆုံး ငလျင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ငလျင်နှစ်ခုစလုံးကြောင့် ထိခိုက်မှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ဆုံးရှုံးမှုတန်ဖိုးသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂၇၀ မီလီယံ (၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒေါ်လာဈေးဖြင့်) ရှိခဲ့သည်။ အတော်အတန်ပြင်းထန်၍ ကြီးမားသည့် နောက်ပိုင်းငလျင်များသည် ထိုဒေသတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့ကာ နောက်ထပ် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများနှင့် ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်အများစုကို တရုတ်အိစုးရသည် နိုင်ငံအတွင်းတွင် ထိုအချိန်က ဖြစ်ပွားနေသည့် နိုင်ငံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာတော်လှန်ရေးများကြောင့် ထိမ်ချန်ထားခဲ့သည်။
သက်ရောက်မှုများ
ငလျင်ကြောင့် စာသင်ကျောင်း ၄၀၀၀ ကျော်နှင့် ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ ဆေးဝါးကူညီရေးဌာနမျာား ပျက်စီးခဲ့သည်။ အခြား အိမ်များ ၁.၃၀၈သန်းသည်လည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထုထည် ၁,၀၀၀,၀၀၀ ကုဗမီတာရှိသည့် ကျောက်ထုရွေ့လျားမှုကြောင့် ကားလမ်းမများနှင့် မြစ်များကို ပိတ်ဆို့မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးများ ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ များသောအားဖြင့် အဆောက်အဦများစွာတို့သည် ပိုမိုကောင်းမွန်သည့်ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းနည်းပညာများနှင့် ငလျင်မတိုင်မီ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေး လုပ်ငန်းများကြောင့် ငလျင်အတွင်း ကောင်းမွန်စွာရှိခဲ့သည်။ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့်ဒေသတွင် တည်ရှိသည့် အဆောက်အဦများစွာတို့သည် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ရုပ်ရှင်ရုံတစ်ခုအပါအဝင် အဆောက်အဦအချို့ သည် ငလျင်ဒဏ် ပြင်းအား VIII ကို ခံနိုင်ရန်၊ အဆောက်အဦတစ်ခုသည် ပြင်းအား Ixကို ခံနိုင်ရည်ရှိရန် တည်ဆောက်ထားသည့်အတွက် ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့်အခါ ပျက်စီးမှု မရှိခဲ့ပေ။ ဤအဆောက်အဦများသည် ငလျင်မလှုပ်ခတ်မီကပင် တောင့်တင်းခိုင်မာစွာ ရှိခဲ့ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
ကျုံပါတ်အောက်စုရွာ၊ ပျဉ်ချဆိပ်
ကျုံပါတ်အောက်စုရွာ၊ ပျဉ်ချဆိပ်
ထန်းပင်ကွင်း (မြောက်)
ထန်းပင်ကွင်း (မြောက်)
ဆင်ကုန်းလေးရွာ၊ သရက်တပင် (တောင်)
ဆင်ကုန်းလေးရွာ၊ သရက်တပင် (တောင်)
စာယာန စာနယာ
စာယာန စာနယာ (สายัณห์ สัญญา) ထိုင်းမူထူးခြားတဲ့စတိုင်အသံတဲ့သူဟောင်းတစ်ဦးရိုးရာအဆိုတော်ဖြစ်ပါတယ်။ အဆိုပါဂီတ, ထာဝရဖြစ်သည် ကြောပိတ်ဆို့မှု, ထိုင်း, ဆယ်စုနှစ်သုံးခုများအတွက်ဂီတများစွာ။ မှာမွေးဖွား ၃၁ ဇန္နဝါရီလ ၁၉၅၃ ပေါ်တွင်အသေခံ ၁၁ စက်တင်ဘာလ ၂၀၁၃
ရူးချင်းရွာ
ရူးချင်းရွာ
ညောင်ရွှေမြို့
ညောင်ရွှေမြို့သည် မြန်မာပြည်ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အင်းလေးကန်နားရှိသောမြို့ဖြစ်သည်။ ညောင်ရွှေမြို့နယ်အတွင်း၌ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နိုင်ငံခြားသားများ နှင့် ပြည်တွင်းခရီးသွားများ အလာများသော ခရီးသွားမြို့ဖြစ်သည်။ ညောင်ရွှေမြို့ ကို အဓိကရပ်ကွက် (၈)ရပ်ကွက် ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ နန္ဒဝန်ရပ်ကွက် ၊ မိုင်းလီရပ်ကွက် ၊ မင်္ဂလာရပ်ကွက် ၊ မြို့လည်ရပ်ကွက် ၊ သာစည်ရပ်ကွက် ၊ ဝင်းရပ်ကွက် ၊ နန်းပန်ရပ်ကွက် ၊ ကန်သာရပ်ကွက် (တိုးချဲ့ရပ်ကွက် မပါ)။
ရှမ်းပြည်နယ်၌ အရှေ့ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်း၊ မြောက်ပိုင်းဟု သုံးပိုင်းရှိရာ ညောင်ရွှေမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း (ယခင် တောင်ကြီးခရိုင်အတွင်း) ၌ပါဝင်၍ ယခုအခါ ညောင်ရွှေမြို့နယ်အဖြစ်တည်ရှိသည်။ ညောင်ရွှေမြို့နယ်သည် အင်းတိုင်းရင်းသား အများဆုံးနေထိုင်ပြီး အင်းလေးဒေသ၏ အဓိကမြို့လည်းဖြစ်သည်။
ရာဇဝင်
ညောင်ရွှေမြို့သည် မူလတည်ထောင်ချိန်တွင် ရှမ်းအမျိုးသားများသာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် ယွင်ႈႁူၺ်ႇ ဟုခေါ်ဆို၏။ အဓိပ္ပာယ်ကား ကျယ်ပြန့်သော ချိုင့်ဝှမ်း၌ တည်ရှိသောမြို့ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတစ်ဆင့် ညောင်ရွှေဟူ၍ အဆင့်ဆင့် ခေါ်ဆိုလာခဲ့၏။ ညောင်ရွှေမြို့သည် ပုဂံထက် မြို့တည်နှစ်စောသည်ကို တွေ့ရပေမည်။
ရှေးယခင်ကမူ ညောင်ရွှေသည် ရှမ်းပြည်ထောင်အစ မိုင်းမောကဟူသောစကားအရ ပုဂံခေတ်မှ ပထမအင်းဝခေတ်အထိ မိုင်းမောဒေသမှ အစပြု၍ တဇြည်းဖြည်း တိုးတက်ထွန်းကားလာခဲ့ သော
အထက်ပါ မောကိုးပြည်ထောင်တို့၌ "ရှမ်းမင်းအစ ဘိန္နက " ဟူသော စကားအတိုင်း ဘိန္နကရာဇာမင်းမြတ်မှအစပြု၍ အစဉ်မပြတ် စိုးစံခဲ့ကြသော မဟာနွယ်သနင်း မောမင်းအပေါင်းတို့သည် ထီးဖြူရာဇပ လ္လင် ဥကင်ဖွင့်လှစ် ပဒေသရာဇ်မင်းအဖြစ်ဖြင့် စိုးစံအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြလေသည်။
ပွဲတော်များ
(တန်ခူးလ)
(ကဆုန်လ)
(နယုန်လ)
(ဝါခေါင်လ)
(တော်သလင်း + သီတင်းကျွတ်)
စီးပွားရေး
(အဓိက)
ပညာရေး
(အခြေခံပညာ ဦးစီးဌာန) (နည်းပညာ နှင့် သက်မွေးပညာလေ့ကျင့်ရေးဌာန) သင်ကြားပေးသောဘာသာရပ်များ
အင်ဂျင်နီယာဆိုင်ရာဘာသာရပ်	ပြင်ဆင် Basic Computer Training Basic House Wiring Motorcycle Repairing Single cylinder Diesel Engine Repairing Sewing
ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်	ပြင်ဆင် Front Office Operations Housekeeping Operations Restaurant Operations Retail Operations
ညောင်ရွှေမဖြစ်မီ ကောသမ္ဘီ။
ညောင်ရွှေမြို့သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၏ဗဟိုတွင် တည် ရှိ၍၊ ညောင်ရွှေစော်ဘွားနယ်၏ မြို့တော်လည်းဖြစ်၏။ ရှေး ယခင်က ညောင်ရွှေနယ်၏ နယ်နိမိတ်မှာ အရှေ့ဘက်တွင် ပွန် ချောင်း၊ တောင်ဘက်တွင်သံလွင်မြစ်၊ မိုင်းပဲကြီး(မိုးဗြဲ) နယ်မြေ နှင့်အစပ်၊ အနောက်ဘက်တွင် စမုံကောက်ကောက်စင်းစင်း၊ မြောက်ဘက်တွင် ဒုတ္ထဝတီ(ဝါ) နန့်တူ (ဝါ) မြစ်ငယ်အထိဖြစ် ၏။ ယခုမူ အရှေ့ဘက်မှ သထုံ(ဆထုံ)နယ်၊ တောင်ဘက်မှ စကားနယ်၊ အနောက်ဘက်မှ မော်ဆုန်(ဘော်ဆိုင်း)၊ ပွေးလှသမ ခန်း၊ ပင်မှီစသည့်နယ်များ၊ မြောက်ဘက်မှ ယပ်စောက်နယ်နှင့် မိုင်းပန်နယ် စသည်တို့က နယ်နိမိတ်သတ်မှတ် ဝန်းရံလျက်ရှိ သည်။ ယခုအခါ မူလနယ်၏ အလယ်အချက်မျှသာရှိတော့၏။ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၃၉၃ မိုင်ကျယ်ဝန်း၍၊ လူဦးရေ တသိန်းခွဲ ခန့်ရှိသည်။ ရှမ်းတောင်သူနှင့် ဓနုလူမျိုးအများဆုံးနေထိုင်ကြ သည်။
ညောင်ရွှေနယ်၏ အရှေ့ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်ပေါများ လေရာ၊ ထိုဒေသရှိ လွိုင်ဆင်တောင်တန်းသည် ပေ ၆ဝဝဝ မြင့်၏။ ညောင်ရွှေမြို့သည် အရှေ့နှင့်အနောက် တောင်တန်းကြီး နှစ်ခုအကြားရှိ မြေပြန့်တွင် နံ့ဘီလူးမြစ် (ဘီလူးမြစ်)နံဘေး၌ တည်ရှိ၍၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းမီးရထားလမ်းဆုံးမြို့ဖြစ်သော ရွှေညောင်မြို့နှင့် ၇ မိုင်ကွာဝေး၏။ ညောင်ရွှေနယ်တွင် မြင့် သောတောင်တန်းများ၌ တောင်ယာလုပ်ကိုင်လျက် ယာစပါးကို စိုက်ပျိုး၏။ တောင်ကုန်းဒေသတွင် မြေပဲစိုက်၍၊ မြေနိမ့်ဒေသ များတွင် ကြံပင်ကိုစိုက်ပျိုးကြ၏။
ညောင်ရွှေနယ်အတွင်း၌ ထင်ရှားသောဒေသမှာ အင်းလေး ကန်ဖြစ်သည်။ ညောင်ရွှေမြို့နှင့် ၆ မိုင်အကွာ၌ တည်ရှိ၏။ ကန်၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၇ဝ ခန့်ဖြစ်၍၊ ကန် တွင်းရှိရေပေါ်ကျွန်းများတွင် ရွာများစွာတည်ရှိသည်။ အင်းလေး ကန်တစ်ဝိုက်တွင် ဆန်စပါးကို များစွာစိုက်ပျိုးကြသဖြင့် တစ်နယ်လုံးစားသုံးနိုင်၏။ ကန်အတွင်း ရေပေါ်ကျွန်းများပေါ်ရှိ ရွာများတွင် အများအားဖြင့် ပိုးထည်ရက်လုပ်ကြသည်။ မြန်မာ လူမျိုးတို့ အထူးကြိုက်နှစ်သက်သော အင်းလေးလုံချည်၊ ဇင်း မယ်လုံချည်၊ အင်းလေးဘန်ကောက်လုံချည်တို့သည် ထိုဒေသ မှထွက်သည်။ ဝါဂွမ်းကိုလည်း စိုက်ပျိုး၍၊ လက်ရက်ကန်းဖြင့် ပင် အိမ်သုံးထည်များကို ရက်လုပ်လေ့ရှိ၏။ တံငါလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်သူများလည်း ရှိသည်။ အင်းလေးတောင်ပိုင်းတွင်မူ ပုရပိုက်နှင့် ကြေးကွမ်းအစ်များ ကိုလုပ်ကိုင်ရောင်းချကြ၏။
ကြံသကာ၊ သနပ်ဖက်၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ငပိကောင်များကို ရပ်ဝေးဒေသများသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ အင်းလေးကန် တွင် လှေကိုလက်ဖြင့်မလှော်ဘဲ၊ ခြေဖြင့်သာလှော်ခတ်ကြသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထူးအဆန်းတစ်မျိုးဖြစ်၏။ ညောင်ရွှေစော်ဘွား ကြီး ဆီဆိုင်ဖလက်ထက်တွင် ထားဝယ်မြို့မှ ငတောင်နှင့် ငနောင်ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်သည် စော်ဘွားကြီးထံလာရောက် အမှုထမ်းခဲ့ကြရာမှ စော်ဘွား၏ခွင့်ပြုချက်နှင့် ထားဝယ်မှ အိမ်ထောင် ၃ အိမ်ထောင်ကိုခေါ်ဆောင်၍၊ ညောင်ရွှေတွင် နေထိုင်စေခဲ့သည်။ ယင်းတို့၏ အဆက်အနွယ်များသည် အင်းသားများဖြစ်လာကြသည်ဟု ဆိုလေသည်။