အရှိုချင်း_သမိုင်း
ချင်းလူမျိုးများနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုရပ်ဝန်း၏ဆက်နွယ်မှု
အင်္ဂလန်နိုင်ငံလန်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ အီးအိပ်ချ်မူးရ်ကလည်း ကျောက်ချောခေတ်ယဉ်ကျေးမှုကို ကျင့်သုံးလျက် ရှိသော ရှေးဦး တိဘက်-မြန်မာအုပ်စုဝင်များ ရောနှောလျက်မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက်လာကာ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းအထိပင် သွယ်တန်းသွားကြောင်း ဆိုပေသည်။ အဆိုပါကျောက်ချောခေတ်ယဉ်ကျေးမှုတွင် ပျူ၊ သက်၊ ကဒူး၊ ချင်းများ ရောနှောလျက်ပါဝင်နေကြောင်း နှုတ်ရာဇဝင်များလည်း ရောနှော၍နေကြောင်းဆိုသည်။ အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်များတွင် ရောနှောရာမှ သက်၊ ချင်းတို့က ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်း ပျူက ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းသို့ခွဲဖြာကြောင်း ဆိုပေသည်။ ထိုသို့ဆိုလျှင် ရှေးကျောက်ချောခေတ်တွင် ပျူ၊ သက်၊ ကမ်းရံ ချင်းဟူ၍ခွဲခြားမရကောင်းပေ။ နောက်ပိုင်းမှ အိန္ဒိယအငွေ့အသက်များစွာ လွှမ်းမိုးမှုကိုခံရသောသူများကို ပျူဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဖြစ်လာပြီး မခံရသောအုပ်စုများတွင် ပါဝင်သောအုပ်စုများမှာ မြောက်ဘက်ရှိချင်းများ၊ အနည်းငယ်ခံရသော တောင်ဘက်မှ ချင်းအစုဝင်များ ဖြစ်လာပေသည်။ တောင်ဘက်တွင်ခံရသော သက်လူမျိုးများဆိုသည်မှာ အရှိုချင်းများနှင့် ကျမ္မလူမျိုးများဖြစ်ပေသည်။ ချင်းလူမျိုးများသည် ကျောက်ခေတ်ယဉ်ကျေးမှုကို ဆက်လက်ထိမ်းသိမ်းလာပြီး ကြေးခေတ်၊ သံခေတ်သို့ ဝင်ရောက်ရှိကာ အချိန်ကာလကြာမြင့်စွာပင် သံခေတ်အတွင်းရှိနေကြောင်း၊ သံခေတ်အတွင်းမှာပင်လျှင် ရွှေ့ပြောင်းမှုစတင်ကြောင်း ယူဆရပေသည်။ ခေတ်သစ်ကမ္ဘာမှ ချင်းလူမျိုးများကို စတင်ထိတွေ့ချိန်မှာ သံခေတ်မှ မြေရှင်ပဒေသရာဇ်ခေတ်သို့ ကူပြောင်းရှိချိန်ဖြစ်ပေသည်။ ပုဂံခေတ်မတိုင်မီဟု ဆိုရာတွင် အထူးသဖြင့် ဗမာလူမျိုးတူစုများလွှမ်းမိုးခြင်းမခံရခင်က ခေတ်ကိုဆိုလိုခြင်းပေဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အေဒီ၈-၉ရာစု မတိုင်မီက လူမျိုးများကို ဆိုလိုသည်။ ကျောက်ချောခေတ်မှစတင်၍ ဝင်ရောက်လာသော တိဘက်မြန်မာအုပ်စု အဦးပိုင်းသည်အလယ်ပိုင်းသို့ရောနှောဝင်ရောက်လာပေသည်။ သီးသန့်လူမျိုးစုဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ခြင်းမရှိသောကြောင့် တိဘက်-မြန်မာအစောပိုင်းအုပ်စုဟု ဆိုရပေမည်။ ၎င်းတို့တွင် ချင်း၊ သက်၊ ပျူ၊ ကမ်းရံ၊ ကျင်းပ၊ ယောင်၊ စကြော၊ ကဒူး၊ သောင်၊ ကစက်၊ ကွမ်းရီအစရှိသဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြပေသည်။ အချို့က နယ်မြေဒေသကိုလိုက်၍ အခေါ်ခံရသောသူများ၊ အချို့ကယဉ်ကျေးမှုကိုလိုက်၍ အခေါ်ခံရသောလူမျိုးများအဖြစ် အမည်တွင်လေသည်။ အာရိယာန်နွယ်ဖွားများလွှမ်းမိုးလာသောအခါ အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းယဉ်ကျေးမှုလွှမ်းမိုးခံရသောသူများကို သက်ဟုလည်းကောင်း တောင်ပိုင်းယဉ်ကျေးမှုလွှမ်းမိုးခံရသောသူများကို ပျူဟူ၍ လည်းကောင်း အကြမ်းအားဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ တောင်ပိုင်းအိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုကိုကျင်းသုံသူများက ပိုမိုတိုးတက်ကြောင်းယူဆရသည်။ ၎င်းယဉ်ကျေးမှုအောက်တွင် အနည်းငယ်သာ လွှမ်းမိုးမှုခံရသောသူများသည်လည်းကောင်း မခံနိုင်သောသူများသည်လည်းကောင်း အနောက်ဘက်တောင်တန်းဒေသများသို့ ကူးပြောင်းရွှေ့ပြောင်းကြပေသည်။ ၎င်းတို့နောက်တွင် မြောက်ပိုင်းယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးသောသူများလည်း အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကြောင်းတွေ့နိုင်သည်။ အလယ်ပိုင်းတွင် ကျန်ရစ်သော ပျူများမှာ နောက်ရောက်လာသောသူများနှင့် ရောနှောကာ ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ကြောင်းယူဆရသည်။ ထိုအချိန်တွင် ရောက်နှင့်နေသော ကရင်အစုဝင်များကို လွှမ်းမိုးလာသော မွန်-ခမာအနွယ်ဝင်များက စစ်တောင်းမြစ်အတိုင်း အထက်သို့ ဩဇာအာဏာချဲ့ထွင်လာရာ ဗိဿာနိုးစမှံမြစ်ဝှမ်းဒေသသို့တိုင်အောင် ရောက်ရှိလာသည်။ ၎င်းအခြေအနေမှာ ရှေး မွန်ခမာအုပ်စုဝင်များ ကရင်အုပ်စုများနှင့် ရှေးဦး ချင်းအနွယ်ဝင် အရှို၊ မြို၊ ကျမ္မားတို့ အကြားဘာသာစကားရောယှက်မှုကို အမှတ်ရစေသည်။ မြန်မာအစုဝင်များသည် ပုပ္ပါးဒေသတွင် ချင်းတို့နှင့် စတင်တွေ့ရှိပုံ သက်စိုးတောင်တွင် သက်တို့နှင့်တွေ့ရပုံ အထက်တကောင်းပြည်ကို သက်တို့ထံမှ သိမ်းယူရပုံ အထက်တကောင်းပြည်ကို သက်တို့ထံမှ ဝယ်ယူမှုများသည်လည်းကောင်း ချင်းတွင်းအနောက်ဘက်ရှိ ချင်းနယ်များကို သိမ်းယူခြင်းသည်လည်းကောင်း ရှေးဦးမြန်မာများနှင့် အလယ်ပိုင်းရှိ ကနေဦးချင်းအနွယ်ဝင်ဒေသခံများ၏ အားပြိုင်မှုကိုဖော်ပြနေသည်။