cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အလောင်းမင်းတရား
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရန်သူ သူပုန်များ ကုန်စင်သလောက်ရှိသွားသောအခါ ထိုခေတ်စစ်ဘုရင်ကြီးများ၏ ထုံးစံအတိုင်း ယိုးဒယားသို့ပါ ချီတက်တိုက်ခိုက်ပြန်ရာ အောင်မြင်မှုအလီလီ ရရှိတော်မူခဲ့သည်။ ၁၁၂၁-ခု၊ ဝါဆိုလဆုတ် (၁၀)ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် ယိုးဒယားသို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ရန် အလောင်းမင်းတရားသည် ကျောက်မြောင်းဆိပ်တော်မှ အောက်ပြည်သို့ စုန်တော်မူသည်။ ဝါခေါင်လဆန်း(၁၁)ရက်နေ့၌ နေပြည်တော် ရွှေဘိုမြို့ပေါ်သို့ မိုးကြိုး (၁၃)ချက် ကျသည်။ မိုးကြိုးကျရာ ဌာနများကား……….ဆင်ချည်တိုင်.မြင်း.လွှစင်.ကျုံးနင်းကြမ်း.နဘဲပင်.တမာပင်.လက်ခုပ်ပင်.ပေါက်ပန်းဖြူပင်. ညောင်ပင်.ကျောင်း.မင်းကျော်သီရိအိမ်.တပယင်းမြို့တံခါးနှင့် မြ၀တီပြအိုးတို့ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရား ကြားသိ၍ ပညာရှိများအား ဖတ်ကြားတင်လျှောက်စေရာ စာဆိုတော်ပညာရှိ စိန္တကျော်သူက မိုးကြိုးကျခြင်းမှာ ဣဋ္ဌမင်္ဂလာများဖြစ်ကြောင်း ရတု ၆-ပုဒ်ဖြင့် မင်းတရားကြီး သဘောတော် မျှစေရန် မမှန်မကန် လျှောက်တင် လိုက်လေသည်။ စိန္တကျော်သူ၏ လျှောက်တင်ချက်ကို အဟုတ်မှတ်၍ သဘောတော်ကျကာ (ပြုသင့်သောယတြာများ မပြုဘဲ)အောက်ပြည်သို့ ဆက်လက်စုံဆင်းပြီး ယိုးဒယားကို ချီတက်တိုက်ခိုက်ရာ မအောင်မမြင်ဖြစ်ပြီးလျှင် ၁၁၂၂-ခုနှစ် ကဆုန်လဆုတ် (၁၀)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် မုတ္တမမြို့နယ် ကင်းရွာ၌ ရုတ်တရက်ဖျားနာ၍ နတ်ရွာစံတော်မူခဲ့ရလေသည်။ (ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ပျက်စီးနေချိန်သည် နှစ်ပေါင်း ၁၈၀-ကျော်ကြာခဲ့သော်လည်း ဒုတိယမြန်မာ နိုင်ငံတော် ပျက်စီးချိန်ကမူ ၁-နှစ်သာကြာပြီး တတိယမြန်မာနိုင်ငံတော်ခေတ်သို့ ကူးပြောင်းရောက်ရှိခဲ့လေသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ စိတ်ဓာတ် ငါ၏ ရင်နှစ်သည်းချာ ချစ်လှစွာသော သားတော်ပင်ဖြစ်လင့်ကစား တိုင်းသူပြည်သားအကျိုး နိုင်ငံတော်အကျိုး သာသနာအကျိုးမဆောင်ရွက်လျှင် ငါ၏ အမျိုးနွယ်မဟုတ်၊၊ ငါ၏ ရင်နှစ်သည်းချာ သားသမီးလည်းမဟုတ်၊၊ မြန်မာနိုင်ငံ၌ပင် မွေးဖွားနေထိုင် ကြီးပြင်းလင့်ကစား ပြည်သူပြည်သားတို့၏ အကျိုးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကျိုးအားမဆောင်ရွက်လျှင် မြန်မာနိုင်ငံသားမဟုတ်ပါ၊၊
အလောင်းမင်းတရားကြီး
မြန်မာနိုင်ငံကြီး ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပျက်စီးပြိုကွဲခဲ့ရသည်ကို တတိယအကြိမ် ပြန်လည် စည်းရုံးထူထောင်ခဲ့သူမှာ အလောင်းမင်းတရားကြီး ဖြစ်သည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် ပျူစောထီးမှသည် ၄၇ယောက်သော မင်းတို့ နောက် ဖောင်စကြာရှင်နပရတိစည်သူ၏ သမီး ကျောင်းတော်သည် နှင့် နရသိင်္ဃမင်း၏ သားတော် အနန္တသူရိယတို့ စုံဖက်ရာတွင် ဖွားမြင်သည့်သား သိဒ္ဓိကာ၊ သားဘဲကြီးရတနာ၊ သားဘဲငယ်ရတနာ၊ သားလံဘူးအန္တရသူ၊ သားပေါက် မြိုင်မင်းပုလဲ၊ သားမြေနဲ စောသိင်္ဃာ၊ သားမိုးညှင်းမင်းတရားကြီး ညီ ဝါပနော်ရထား၊ သားမြောက်ဘက် နော်ရထာ၊ သားသင်္ခယာ သားမင်း နေဝန်း၊ သားမင်းရဲထွေး၊ သားမင်းကြီးရွှေ၊ သားတုရင်ကျော်သူ ခံမင်းဖိုးခင်၊ သားမင်းစစ်နိုင်၊ သား သီရိမဟာ ဓမ္မရာဇာ၊ သား အလောင်းမင်းတရားကို ဖွားသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး ကား သက္ကရာဇ် ၁ဝ၇၆ ခုနှစ် တော်သလင်းလပြည့်ကျော် တစ်ရက်သောကြာနေ့ ညဉ့်တစ်ချက်တီးကျော်တွင် မုဆိုးဘို မြို့စား သီရိမဟာဓမ္မ ရာဇာဘွဲ့ခံ မင်းညိုစံနှင့် မဟာဒေဝီ စောငြိမ်းဦးတို့၌မြင်သည့် ဒုတိယသားတော် ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် အောင်ဇေယျတည်း။
မွန်လူမျိုးတို့အပြန်တွင် ဟန်လင်းမြို့တောင်က ဆီး၍ တိုက်လိုက်ရာ မွန်အမြောက်အမြား သေလေသည်။ မုဆိုးဘိုကို မွန်လူမျိုးတို့ အကြိမ်ကြိမ် ချီတက် တိုက်ခိုက်လာသည်ကိုလည်း နိုင်သည်ချည်း ဖြစ်သည်။ မင်းတရားကြီးသည် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် မုဆိုးဘိုကို ရွှေဘိုသမုတ်၍ မြို့နန်း တည်တော်မူသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ကွေ့လူမျိုးတို့ကို တိုက်ခိုက်အောင်နိုင်သည့်အပြင် အင်းဝကို သားတော်အလတ် သတိုးမင်းစော (ဆင်ဖြူရှင်မင်း) လုပ်ကြံ၍ အလွယ်တကူရသည်။ ဗန်းမော်၊ မိုးမိတ်၊ မိုးကောင်း၊ မိုးညှင်းတို့ကိုလည်း တိုက်၍ ရသည်။ ၁၁၁၆ ခုနှစ်တွင် မွန်မင်းညီတော် ဥပရာဇာ၊ စစ်သူကြီး ဒလပန်းတို့ကွပ်ကဲ၍ ကြည်းရေနှစ်ဘက် စစ်ကြီး ချီလာကာ တရုတ်မြို့တွင် မင်းတရားကြီး၏ သားတော်နှစ်ပါး တပ်ကို တိုက်၏။
ပြည်မြို့တွင် မွန်ရေတပ်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီး အောင်တော်မူပြီးလျှင် ဂူထွတ်မည်သော လွန်ဆေးမြို့ကို သိမ်းသည်။ လွန်ဆေးမြို့၌ ခေတ္တစံနေစဉ် ကနောင်၊ ဟင်္သာတ၊ ဓနုဖြူ၊ မြောင်းမြ၊ ဥက္ကံ၊ သုံးဆယ်၊ လှိုင်၊ သာယာဝတီစသော ဧရာဝတီအရှေ့ဘက် အနောက်ဘက် မြို့ကြီးပြကြီး အကြီးအကဲတို့ ကျွန်တော် ခံလာကြသည်။ မွန်တို့ရန်ကို အလျင်အမြန်အောင်သည်ကိုစွဲ၍ လွန်ဆေးမြို့အား မြန်အောင်ဟု သမုတ်တော်မူသည်။ မြန်အောင်တွင်ရှိစဉ် ဟိုင်းကြီးကျွန်းရှိ အင်္ဂလိပ်တို့ကိုလည်း အမိန့်တော်နှင့် စေခေါ်တော်မူရာ အင်္ဂလိပ်တို့ အဖူးအမြော် ရောက်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့က ဟိုင်းကြီးကျွန်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော မိမိတို့ကုန်တိုက်ကို အသိအမှတ်ပြုရန် တောင်းသည်ကိုလည်း မင်းတရားကြီးသည် အင်္ဂလိပ်တို့ထံမှ အမြောက်ယမ်း ကျည်ဆန်ကို အလိုရှိသဖြင့် အင်္ဂလိပ်တို့လိုအင်ကို လိုက်လျောဖြည့်စွမ်းလိုက်လေသည်။ သို့ရာတွင် နောင်အခါ အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာတို့နှင့် တိုက်ခိုက်နေသော မွန်တို့ကို သေနတ်လက်နက်များ ရောင်းချကြောင်း သိသောအခါ ဟိုင်းကြီးကျွန်းရှိ အင်္ဂလိပ်စခန်းကို ပုသိမ်မြို့ဝန်အား လုံးလုံးလျားလျား သုတ်သင်ရန် ခိုင်းသဖြင့် ထိုအရပ်ရှိ အင်္ဂလိပ်အများပင် အသက်ဆုံးကြရလေသည်။
၁၁၁၈ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီမြို့ကို မင်းတရားကြီး လုပ်ကြံသည်။ ၁၁၁၉ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီတစ်မြို့လုံးကို မင်းနှင့်တကွ ရတော်မူရာ မြို့ကိုဖျက်စေ၍ ရာမညတိုင်းအလုံးနှင့် အရှေ့တစ်လွှားမြို့စားများကို သစ္စာပေးပြီးနောက် ပဲခူးဘုရင်ကိုဆောင်ယူကာ ရွှေဘိုသို့ ပြန်တော်မူသည်။
၁၁၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မဏိပူရကသည်းပြည်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ၍ ကသည်းအမတ် စန္ဒရော်မော်နီကို အအုပ်အချုပ် ခန့်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် တမူးနှင့် သောင်သွပ်တွင် မြန်မာတပ်များ အစောင့်အနေထား၍ ပြန်တော်မူသည်။ မဏိပူရကို အောင်နိုင်ခြင်းအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် မဏိပူရမှ အနုပညာ၊ လက်မှုပညာ၊ အသိပညာရပ်များကို ရရှိလေသည်။ အထက်တန်းကျလှသော ရက်ကန်းပညာ၊ ပန်းတိမ်ပညာ၊ နက္ခတ်ပညာ စသော အတတ်ပညာများကိုပါ ရရှိလိုက်သည်။
၁၁၂၁ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားကျေးကျွန်တို့ ထားဝယ်မြို့ ကျေးစွန်ရွာလက်ကို ထိပါးကြောင်း ကြားတော်မူ၍ မင်းတရားကြီး ကိုယ်တော်တိုင် ထားဝယ်ကြောင်း ချီတော်မူသည်။ ချီတော်မူစဉ် မြိတ်မြို့၊ တနင်္သာရီမြို့များသို့ အလျင်သိမ်းယူသည်။ အယုဓျာမြို့သို့ရောက်လျှင် ဝန်းရံလုပ်ကြံသည်။ လုပ်ကြံစဉ် ကိုယ်တော် မကျန်းမာသည်နှင့် ပြန်လာရာ ၁၁၂၂ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့တွင် မုတ္တမကျေးကင်းရွာ၌ သက်တော် ၄၅ နှစ် စည်းစိမ်တော် ရှစ်နှစ်တွင် မင်းတရားကြီး နတ်ရွာစံတော်မူသည်။ မင်းတရားကြီး၏ သင်္ချိုင်းပြာသာဒ်ကို ယခု ရွှေဘိုခရိုင် ဝန်ရုံးအနီးတွင် တွေ့နိုင်သည်။
ဤသို့ တားမြစ်ရာ၌ အလောင်းဘုရား၏ အပြစ်ပေးပုံမှာ အတုယူဖွယ်ဖြစ်သည်။ မြို့ရွာတွင် သူခိုး သူဝှက်တို့ကြောင့် ဥစ္စာပစ္စည်း ပျောက်ခဲ့သော် ထိုမြို့ရွာကို အုပ်ချုပ်သော အကြီးအကဲတို့က ဥစ္စာပျောက်သူကို လျော်ရသည်။ ရွာနှစ်ရွာစပ်ကြားတွင် ဓားပြတိုက်ပါမူ နီးသောရွာမှ ရွာသူကြီးက လျော်ရလေသည်။ ဤသို့ ပြုလုပ်ပေးခြင်း အားဖြင့် အစိုးရ အမှုထမ်းတို့သည် မိမိတို့ တာဝန်ကို ပိုမို ဂရုစိုက် ဆောင်ရွက်လာစေရန် ဖြစ်သည်။
မိုးရှားပါးသော ရွှေဘိုနယ်တစ်ဝိုက်တွင် ပြည်သူပြည်သားတို့ စိုက်ပျိုးနိုင်ရန် မင်းတရားကြီးသည် အမြော်အမြင်ရှိစွာနှင့် မူးမြစ်ကို ဆည်တော်မူသည်။ ရွှေဘိုမြို့ကို ရေပေးနိုင်ရန်လည်း မဟာနန္ဒာကန်တော်ကြီးကို တူးဖော်စေသည်။ မင်းတရားကြီး၌ ဆွေတော်မျိုးတော်စသော အမှုထမ်းကောင်း ပေါများသည်။ မင်းဆွေမင်းမျိုး အင်းဝမှူးဟောင်း မတ်ဟောင်းများကပါ မင်းတရားကြီး ဘုန်းလက်ရုံး လုပ်ရည်ကြံရည်တို့ကို ယုံကြည်သဖြင့် အကွဲအပြားမရှိ တညီတညွတ်တည်း အမှုထမ်းကြခြင်း ဖြစ်သည်။ နှုတ်ရေး၌လည်းကောင်း၊ လက်ရေး၌လည်းကောင်း လူရည်သွားကို သိတော်မူတတ်သည်။ မှူးတော်မတ်တော် သူရဲသူခက်တို့ကို အလိုက်အထိုက် ဝေဖန်နှိုင်းချိန် ချီးမြှောက်မစ ပြုလုပ်ပေးကမ်းလေ့ရှိသည်။ ထိုကြောင့် ကြံတော်မူသမျှ အောင်မြင်၍ အပြီးသို့ ရောက်သည်ချည်း ဖြစ်သည်။
အလောင်းမင်းတရားကြီးအား ဖူးမြင်ရသော ကက်ပတိန် ဘေကာ၏ မှတ်တမ်းအရ မင်းတရားကြီး၏ အရပ်တော်သည် ငါးပေ ၁၁ လက်မခန့်ရှိ၍ ကျန်းမာသော ရုပ်လက္ခဏာရှိကြောင်း၊ သန်မာ၍ တင့်တယ်ညီညွတ်သော လုံးရပ်သဏ္ဌာန်ရှိကြောင်း၊ အသားညို၍ မျက်နှာသွယ်ကာ ကျောက်ပေါက်မာ သက်သက်ရှိကြောင်း၊ မျက်နှာထားတည်ကြည် မာတင်းကြောင်း၊ ရာဇဣန္ဒြေနှင့် ပြည့်စုံတော်မူကြောင်း ရေးသားထားလေသည်။
မင်းတရားကြီးသည် ရတနာသုံးပါးကိုလည်း ကြည်ညိုတော် မူသည်။ ရွှေဘိုမြို့တွင် မော်ဓောမြင်သာခေါ် ရွှေစေတီကြီး၊ ရွှေချက်သိုစေတီ၊ ရွှေဂူကြီးစသော စေတီပုထိုးများ၊ တကောင်းမြို့ အရပ်၌ ဇိနအောင်ချာ ရွှေဘုံသာစေတီတော်၊ တိဂုံဆံတော် ရှင်၌ စောင်းတန်းတော်၊ ဇရပ်တော်များ၊ ဟံသာဝတီ၊ ပြည်၊ အင်းဝ၊ စစ်ကိုင်းမြို့များနှင့် အကြေအညာမြစ်စဉ်တစ်လျှောက် ဘုရားပုထိုးဟောင်း နွမ်းပြိုပျက်သည်များကို ကံကျွေးလက်ခပေး၍ ပြင်ဆင်စေတော်မူသည်ကား များလှ၏။ ထို့ပြင် မဟာဒါန်ဝန်ခန့်၍ ဝိနည်းကျမ်းဂန်နှင့်အညီ မကျင့်သော ရဟန်းတို့ကို မပြတ်သုတ်သင် ရှင်းလင်းစစ်ကြောစေသည်။ သာသနာရေးဘက်၌သာမက စာပေဘက်၌လည်း မင်းတရားကြီးသည် ချီးမြှောက်တော်မူသည်။ တရားဌာန အုပ်ချုပ်မှု အတွက် အစဉ်အလာအားဖြင့် ဓမ္မသတ်ဖြတ်ထုံးကျမ်းများစွာ ရှိခဲ့ပါသော်လည်း ပါဠိဘာသာနှင့်သာ များ၍ မြန်မာဘာသာနှင့် ပြန်ဆိုရေးသားပါလည်း ပါဠိစကားလုံးများစွာ ညှပ်ထားသဖြင့် လွယ်ကူစွာ ဖတ်ရှုနိုင်ရန် မိမိ၏ စစ်သူကြီး အမတ်တစ်ဦးဖြစ်သော မဟာသီရိဥတ္တမဇေယျအား မနုကျယ် ဓမ္မသတ်ကို စီရင်စေသည်။ တရားသူကြီးလက်ဝဲ ဘိနန္ဒသူက ဓမ္မဝိနိစ္ဆယဓမ္မသတ်ကျမ်းကို စီရင်သည်။ မင်းတရားကြီးလက်ထက်ထင်ရှားသော အခြားစာဆိုတို့ကား မင်းတရားကြီး ဟံသာဝတီကို စုန်တော်မူစဉ် ကမ်းပြို၍ ဖောင်တော်ပေါ်သို့ ထန်းပင်လဲကျသည်ကို ရုတ်ခြည်း စပ်ဆို၍ သစ်သစ်မင်္ဂလာ၊ နစ်နစ်နာလော့ ချီသည့် နိမိတ်ဖတ်လင်္ကာကို ရွတ်ဆိုလျှောက်တင်သည်တွင် ထင်ရှားလာသော ရန်အောင်ဗလအမတ်၊ ကဝိ လက္ခဏာ သတ်ပုံ၊ ရတနာသိင်္ဃ ကန်တော်ဘွဲ့မင်္ဂလာရတု၊ ဧချင်း၊ လင်္ကာ စသည်တို့ကို ရေးသားသည့် စိန္တကျော်သူဘွဲ့ခံ ဦးဩ၊ အာဒါသမုခပျို့သစ်၊ သာဓိနပျို့ စသည်တို့ကို ရေးသားခဲ့သော လက်ဝဲသုန္ဒရဘွဲ့ခံ ဦမြတ်စံတို့ ဖြစ်သည်။
ခင်ယွန်းစံ
မင်းတရားကြီး၏ မိဖုရားကြီးမှာ ခင်ယွန်းစံ ဖြစ်သည်။ ၁၁၁၅-ခုနှစ်တွင် မဟာမင်္ဂလာ ရတနာဓိပတိ သီရိရာဇာ စန္ဒာဒေဝီ အမည်ခံသည်။ ရတနာသိင်္ဃမြို့ အောင်မြေဘုံသာကျောင်း၊ ရတနာပူရမြို့ ဘုံသာတုလွတ်ကျောင်း တို့ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။
သားတော်ခုနစ်ပါး၊ သမီးတော်သုံးပါး ဖွားမြင်သည်။ သားတော်များမှာ − သမီးတော်များမှာ −
ရှင်မင်းသူ
သမီးတော် ပဒုမ္မဒေဝီကို ဖွားမြင်ပေးသည်။
ကျောက်မြောင်းကတော်
သားတော် မင်းရဲဖျားကို ဖွားမြင်ပေးသည်။
ရှင်မင်းပြေ
မင်းလှစည်သူ၏ သမီးဖြစ်သည်။
ရှင်ရွှေခဲကြီး
သမီးတော် မင်းရွှေမြကို ဖွားမြင်ပေးသည်။
ဒုတိယာဘိနန္ဒသုတ်
အဘိနန္ဒသုတ် ၌ ကြည့်ပါ။
ကျေးမအထက် (ကျေးမအတွင်း)ရွာ၊ မင်းကူးလမ်း
ကျေးမအထက် (ကျေးမအတွင်း)ရွာ၊ မင်းကူးလမ်း
ဘ​အေး၊ ဦး(ပြည်​ထောင်​စု ရွှေ​တံဆိပ်​ဆု​ရှင်)
ဦးဘအေး(ပြည်ထောင်စု ရွှေတံဆိပ်ဆုရှင်) (ခရစ် ၁၉၂၀-၁၉၈၁)
ဦးဘအေးကို အဖ ဦးဘိုးမျှင်၊ အမိ ဒေါ်သစ်တို့မှ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ စိန်ဖီးလစ် အင်္ဂလိပ် အလယ်တန်းကျောင်း [ယခု အထက(၂) ဗိုလ်တထောင်]တွင် စတင်ပညာသင်ကြားသည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက်ကသိုလ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာ (အင်္ဂလိပ်စာဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ကို ရရှိသည်။ ၁၉၃၈-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ဥပဒေဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကိုလည်းရရှိသည်။ ၁၉၄၀-၄၂ ခုနှစ်အတွင်း အင်္ဂလိပ်စာနည်းပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် မှစ၍ ပျဉ်မနားနယ်စီး ရဲဗိုလ်မှူး၊ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်နှင့် နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဆယ်သွယ်ရေးအရာရှိ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၃-၄၅ခုနှစ်အတွင်း ရွှေကျင်နယ်စီးရဲဗိုလ်မှူးအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက် ရန်ကုန်မြို့မ ရဲဝန်ထောက်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ မတ်လ တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့၍ မော်ကွန်းဝင် တတိယအဆင့် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ ဒုတိယရဲချုပ်၊ ၁၉၆၇-၇၂ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအတွင်းဝန်၊ ၁၉၆၂-၇၄ ခုနှစ်အတွင်း ဗဟိုလုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မတီအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူးစသည့် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇-၇၂ ခုနှစ်အတွင်း ဗဟိုဥပဒေ စိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၆၇-၇၂ ခုနှစ်အတွင်း ဗဟိုမြေယာကော်မတီအဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၇၁-၇၂ ခုနှစ်အတွင်း နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေးကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၇၁-၇၆ ခုနှစ်အတွင်း ဗဟိုပြည်သူ့အလုပ်သမားကောင်စီ၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစည်းအဝေးအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရေးအဖွဲ့ငယ်၏ အတွင်းရေးမှူးစသည့် တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း ရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် နှလုံးရောဂါကြောင့် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။ ဦးဘအေးသည် ရဲပုညကုသလအဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်၎င်း၊  နာယကအဖြစ်၎င်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယ၊ အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ ဟောင်ကောင်၊ စင်္ကာပူနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်၍ လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ဦးဘအေးသည် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့၊ သီရိပျံချီဘွဲ့နှင့် ပြည်ထောင်စုရွှေတံဆိပ် (သူရသတ္တိနှင့် အမှုထမ်းကောင်း) တို့ကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။
ဝက္ကလိထေရ်
မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုဝက္ကလိထေရ်၏ ပညာဉာာဏ်ရင့်ကျက်ခြင်း ကိုငံ့လျက် တစ်စုံတစ်ခုသော စကားကိုမျှ ပြောဆိုဆုံးမတော်မမူချေ။ သို့သော် တစ်နေ့တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ဝက္ကလိ၏ အသိအလိမ္မာ ပညာဉာဏ်ရင့်ကျက်လာပြီဖြစ်ကြောင်းကို သိတော်မူ၍ 'ချစ်သော ဝက္ကလိ၊ ပသာဒစက္ခုဖြင့် ကြည့်ရှုထင်ထင် တွေ့မြင်နိုင်ကောင်းသော သုံးဆယ့်နှစ်ဝ ကောဠာသကို ပေါင်းထစုချုပ် ဤငါဘုရား၏ အပုပ်ကောင်တည်းဟူသော ကိုယ်ဖြင့် သင့်အား အဘယ်အကျိုးရှိချေအံ့နည်း။ ချစ်သားဝက္ကလိ၊ စင်စစ် အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ငါဘုရား ဟောကြားသောတရားတော်ကို ပညာစက္ခုဖြင့် ထင်မြင်အောင် ကြည့်ရှု၏။ ဘုရားဟောကြား မြတ်တရားကို ပညာစက္ခုဖြင့် ထင်မြင်အောင် ကြည့်ရှုနိုင်သော ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ငါဘုရားကို ကြည့်ရှု ဖူးမြော်သည် မည်ပေ၏။ အကြင်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ငါဘုရား ဟောကြားသော တရားတော်ကို ပညာစက္ခုဖြင့် ထင်မြင်အောင်မကြည့်ရှုသော ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ငါဘုရားကို ထင်မြင်အောင်မကြည့်ရှုသည်မည်၏' ဟု မိန့်ဆိုဆုံးမ ဩဝါဒ ပေးသနားတော်မူ၏။
ဘ​အေး၊ ဦး(ပြည်​ထောင်​စု ရွှေ​တံဆိပ်​ဆု​ရှင်)
ဦးဘအေး(ပြည်ထောင်စု ရွှေတံဆိပ်ဆုရှင်) (ခရစ် ၁၉၂၀-၁၉၈၁)
ဦးဘအေးသည် ၁၉၈၁ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၄)ရက် နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ဇနီး ဒေါ်ရင်⁠ရင်မြ (ဌာနမှူးပညာရေးတက္ကသိုလ်)ကျန်ရစ်သည်။
ကျခတ်ကုန်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကျခတ်ကုန်းရွာ(Kyakhatkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ မြိုင်ကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြိုင်ကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၆၉၉ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၁၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက္ကလိထေရ်
သို့သော် ဝက္ကလိထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား ဖဲခွာ၍ အရပ်တစ်ပါးသို့ သွားခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ခဲ့ချေ။ ထို့ကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ဤရဟန်းကား တုန်လှုပ်ထိန်လန့်ခြင်းကို မရမူ၍ သစ္စာလေးပါးတရားကို ပိုင်းခြားတည့်တည်းထိုးထွင်း၍ မသိလတ္တံ့ဟု သိမြင်တော်မူသောကြောင့် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ကြွတော်မူ၍ ဝါကပ်မည့်နေ့တွင် 'ချစ်သားဝက္ကလိ၊ အရပ် တစ်ပါး ဖဲသွားလေလော့။ ချစ်သားဝက္ကလိ၊ အရပ်တစ်ပါး၊ ဖဲသွားလေလော့ဟု မိန့်တော်မူပြန်၏။
ထိုအခါ ဝက္ကလိထေရ်က ငါသည် သုံးလပတ်လုံး မြတ်စွာဘုရားအား ဖူးမြော်ခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်တော့ပြီ။ ထိုသို့မစွမ်းနိုင်၍ အသက်ရှင်နေခြင်းဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိတော့အံ့နည်း။ မြင့်မောက်လှစွာသော ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ထက်မှ ခုန်ဆင်းခြင်းဖြင့်သာ သေစေတော့အံ့' ဟု ကြံ၍ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ထက်သို့ ရှေးရှုတက်လေသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝက္ကလိထေရ်၏ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ကြောင်းကို သိတော်မူသဖြင့် 'ဤရဟန်းသည် ငါဘုရား၏အထံ၌ လျော်ကန်သင့်စွာ သက်သာရာကို မရခဲ့သည်ရှိသော် မဂ်ဖိုလ်တို့၏ ရကြောင်းဥပနိသျသည် အချည်းနှီးပျက်စီးလေရာ၏' ဟု ဆင်ခြင်တော်မူ၍ မိမိတည်းဟူသော ကိုယ်တော်ကို ဖူးမြော်ကြည့်ရှုရန် ရည်သန်ပြသတော်မူခြင်းငှာ အရောင်ကို လွှတ်တော်မူ၏။ ထိုအခါ ဝက္ကလိ ထေရ်၏ ကြီးကျယ်လှစွာသော စိုးရိမ်ကြောင့်ကြခြင်း သောကသည် ပျောက်ကွယ်သွားလေသည်။
ထို့နောက် ဝက္ကလိထေရ်အား နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်းဖြစ်စေလို၍ 'ဘုရားမြတ်စွာ သာသနာ၌ ကြည်ညိုသောရဟန်းသည် ဘုရားမြတ်စွာသာသနာ၌ ငြိမ်သက်အေးမြသော၊ ပြုပြင်တတ်စွ သခ‡ါရတရားတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းရာဖြစ်သော၊ တုမဲ့ဖက်လွတ် အထွတ်အထိပ် ချမ်းသာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ ရပေရာ၏'ဟု ဟောကြားတော်မူပြန်သည်။ ထိုဂါထာကို ဟောကြားတော်မူပြီး၍ ဝက္ကလိထေရ်အား ဆွဲခေါ်တော့မည်ကဲ့သို့ လက်တော်ကို ဆန့်တန်းတော်မူပြီးလျှင် 'ချစ်သားဝက္ကလိ ငါဘုရားထံသို့ အမြန်လာလော့၊ ငါ၏မျက်မှောက်မှ နှင်ထုတ်လိုက်ခြင်းကို မကြောက်ရွံ့ပါလေလင့်၊ ငါဘုရားသည် ညွှန်ပျောင်းတွင် နစ်မြုပ်နေသော ဆင်ပြောင်ကြီးကို ကယ်တင်ထုတ် ဆောင်ဘိသကဲ့သို့ ကိလေသာညွန်ပျောင်း၌ နစ်မြုပ်နေသော သင်ဝက္ကလိကို လည်း ငါဘုရားသည် လျင်မြန်စွာကယ်တင် ထုတ်ဆောင်တော်မူပေအံ့။ ချစ်သားဝက္ကလိ၊ ငါဘုရားထံသို့ အမြန်လာလော့၊ နှင်ထုတ်သည်ဟု မကြောက်ရွံ့ပါလေလင့်၊ ငါဘုရားသည် ရာဟုအမည်ရှိသော အသုရိန်နတ်က နေကို ဖမ်းဆီးချုပ်ချယ်ထားခြင်းမှ လွတ်မြောက်စေဘိသကဲ့သို့ သင်ချစ်သားဝက္ကလိအား ကိလေသာထု ရာဟုနတ်ကြီး ဖမ်းဆီး၍ထား သောလက်မှ အလျင်ထုတ်ချောက် လွတ်မြောက်တော်မူစေအံ့''ချစ်သား ဝက္ကလိ၊ ငါဘုရားထံသို့ အမြန်လာလော့၊ သင့်အား နှင်ထုတ်ပစ်သည်ကို မကြောက်ရွံ့ပါလေလင့်၊ ငါသည် သင့်အား ရာဟု အမည်ရှိသော အသုရိန်နတ်ကြီးက လူကိုဖမ်းဆီးချုပ်ချယ်ထားခြင်းမှ လွတ်မြောက်စေဘိသကဲ့သို့ သင်ချစ်သားဝက္ကလိကို ကိလေသာထု ရာဟုနတ်ကြီး ဖမ်းဆီး၍ထားသော လက်မှ အလျင်ထုတ်ချောက် လွတ်မြောက်တော်မူစေအံ့' ဟု ဆိုတော်မူ၏။
ထိုအခါ ဝက္ကလိထေရ်သည် လွန်စွာ နှစ်သက်ခြင်းဖြစ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားရှိရာကို ဆင်ခြင်ရာ မမြင်နိုင်သဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသခင်၏ မျက်မှောက်ဖြစ်သော ကောင်းကင်သို့ ကြွမြောက်ပျံတက်၍ ပထမခြေလှမ်း သည် တောင်ထိပ်၌ တည်လျက်သာလျှင် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူ သော တရားဂါထာကို ဆင်ခြင်လျက် ကောင်းကင်ထက်၌သာလျှင် လွန်စွာပြန့်ထွက် နှစ်သက်ခြင်းပီတိကိုခွာ၍ ပဋိသမ္ဘီဒါတို့နှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ဆိုက်ပြီးသော် မြတ်စွာဘုရားကို လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးလျက်သာလျှင် ကောင်းကင်မှ သက်ဆင်း၍ မြတ်စွာဘုရား၏ထံတော်၌ တည်နေလေသည်။ မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် ဝက္ကလိထေရ်အား သဒ္ဓါတရား ဖြစ်ပွား ရိုးရင်း နှလုံးသွင်းရှိကုန်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် ထူးကဲသူအဖြစ် အထွတ်အထိပ် အမြတ်အရာ၌ ထားတော်မူလေသည်။
အုတ်ရှစ်ကုန်းရွာ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်
အုတ်ရှစ်ကုန်းရွာ (Okeshitkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ သစ်ရာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၃၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ရာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၂ ဦး၊ မ ၁၀၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်္ဂပူမြို့
အင်္ဂပူမြို့ သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြန်အောင်ခရိုင်အတွင်းတွင် တည်ရှိပြီး အင်္ဂပူမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ ငဝန်မြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သော ကညင်ချောင်း၏ လက်ယာဘက်ကမ်းပေါ်၌ တည်ရှိသည်။ ဟင်္သာတ-ကြံခင်း မီးရထားလမ်းမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီးလျှင် ဟင်္သာတမြို့နှင့် ၂၄ မိုင်ဝေးကွာလေသည်။ အင်္ဂပူမြို့နယ်သည် ၆၃၂ စတုရန်းမိုင် အကျယ်အဝန်းရှိ ပြီးလျှင် သူကြီးတစ်ပိုင် နယ်ပေါင်း ၈၂ခု ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏လူဦးရေသည် ၂၁၄,၃၈၄ ယောက် ဖြစ်ပြီး မြို့ပေါ်လူဦးရေမှာ ၁၃,၃၂၀ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
အင်္ဂပူမြို့သည် ရှေးရာဇဝင်သမိုင်းဝင်မြို့ဖြစ်သည်။ ပုသိမ်ဘုရင် သမုဒ္ဒဃောသ၏မိဘုရား ဥမ္မာဒန္တီနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ရှေးကထင်ရှားခဲ့လေသည်။ မူလက ကျေးရွာစုငယ်တစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ခဲ့ရာ မြို့တစ်မြို့အခြေအနေသို့ ရောက်ခဲ့သည့် အချိန်ကာလသည် ခရစ် ၁ဝ ရာစုနှစ်အတွင်းဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းကြလေသည်။
ယခု အင်္ဂပူမြို့တည်ရှိရာအရပ်ဒေသသည် မြန်မာမင်းများလက်ထက်က အုတ်ဖိုဟုတွင်ခဲ့သည်။ မြို့လယ်ကိုဖြတ်၍ စီးသွားသော အုတ်ဖိုချောင်း၏အဖျားတွင် ရှေးက ရာမညတိုင်း ပုသိမ် ၃၂ မြို့၌ အပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သော အင်္ဂပူရမြို့တည်ရှိခဲ့လေသည်။ ကုန်းဘောင်ဆက်ပထမဆုံးမင်းဖြစ်သော အလောင်းမင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ရာမညတိုင်းအားလုံးကို သိမ်းရုံးအောင်မြင်သောအခါ အင်္ဂပူရမြို့ကို အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသော သီဟဗိုလ်မင်းသည် မင်းတရားကြီး၏ ဘုန်းတော်ရိပ်အောက်သို့ ခိုလှုံခဲ့ရသည်။ မင်းတရားကြီးသည် သီဟဗိုလ်မင်းကို တိုက်သူကြီး၏ အဆောင်အယောင်ပေး၍ ဆက်လက် သူကောင်းပြုသည်။
သီဟဗိုလ်၏မြေးတော် စိတ္တဗိုလ်၏လက်ထက်တွင် ယခု အင်္ဂပူမြို့တည်ရာအရပ်ကို ရွှေ့ပြောင်း၍ ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ ထိုအရပ်ကို အုတ်ဖိုဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ယင်းတို့ခေါ်တွင်ခြင်းမှာ ဥမ္မာဒန္တီမိဖုရားသည် ရွှေဆံတော်စေတီကို တည်စဉ်အခါက အုတ်များဖုတ်လုပ်ခဲ့သည့် အုတ်ဖိုကြီးရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဥမ္မာဒန္တီမိဖုရားသည် ဟံသာဝတီပြည့်ရှင် မွန်ဘုရင်တစ်ပါးက သိမ်းပိုက်ရန်ကြံရွယ်ခဲ့သဖြင့် ပုသိမ်မှထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်ခဲ့ရာ လမ်းတစ်လျှောက်တွင် ဘုရားစေတီများ တည်ခဲ့သည်အနက် ရွေဆံတော်စေတီသည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအပြီး ခရစ် ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မင်းတို့၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်သောအခါ ရန်ကုန်-ပြည် မီးရထားလမ်းရှိ အုတ်ဖိုနှင့်ခွဲခြားနိုင်စေရန် မူလမြို့ဟောင်း အင်္ဂပူရ၏ အမည်ကိုယူ၍ အင်္ဂပူမြို့ ဟုခေါ်တွင်စေခဲ့လေသည်။
ထင်ရှားသောနေရာများ
မြို့ပေါ်တွင်ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများမှာ မြို့နယ်အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာရုံးများ၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ ပြည်သူဆေးရုံ၊ ဈေး၊ မင်းတဲ၊ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းနှင့် ဟင်္သာတမြို့မှ အရေးပိုင်ဟောင်း ဦးဘိုးကြူး ဆောက်လုပ်လှုဒါန်းခဲ့သော သူအိုရုံစသည်တို့ဖြစ်သည်။
သာသနိက အဆောက်အအုံများအနက် ဥမ္မာဒန္တီမိဖုရား စတင်တည်ထားခဲ့သော ရွှေဆံတော်စေတီသည် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ရန်ကုန်မှ ရွှေတိဂုံဆံတော်ရှင်နှင့် ပုသိမ်မှ ရွှေမုဋ္ဌောဘုရားတို့မှလွဲလျှင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော စေတီများအနက် တစ်ဆူအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ရွှေဆံတော်စေတီတော်အပြင် အင်္ဂပူမြို့၏ ထင်ရှားသောအခြားစေတီတစ်ဆူမှာ စက်စက်ယိုစေတီဖြစ်လေသည်။
မြို့ပေါ်ရှိလူဦးရေတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးတို့က အများဆုံးပါဝင်သည်။ ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်အရေးကြောင့် ထိန်တောတိုက်နယ်မှလူများ၊ ရွှေတောင်တိုက်နယ်မှလူများသည်ပင် အင်္ဂပူမြို့သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ရာ ထိုသူများနေထိုင်ရာအရပ်ကို ထိန်တောတန်း၊ ရွှေတောင်တန်းစသဖြင့် ယခုတိုင် ခေါ်တွင်နေသည်။ ဆည်ကြီး၃ခု ရှိသည်။ နန်ကသူဆည်၊ကညင်ဆည်၊မမြဆည်တို့ဖြစ်သည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
ရှေးအခါက ကညင်ချောင်းအားဖြင့် အင်္ဂပူမြို့အထိ သင်္ဘောများ သွားလာနိုင်ခဲ့၍ အရောင်းအဝယ် ဖွံ့ဖြိုးစည်ကားသောမြို့တစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ မြို့နယ်အတွင်း ခရီးလမ်းပန်း အဆက်အသွယ်များမှာ ဟင်္သာတ-ကြံခင်း မီးရထားလမ်းဖြင့် ထိုမီးရထားလမ်း တစ်လျှောက် မြို့ရွာများသို့ သွားရောက်နိုင်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအားဖြင့် မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းရှိ ရွာများသို့ မြစ်ရိုးတစ်လျှောက် စုန်ဆန်သွားလာနိုင်သည်။ ခြေလျင်ကုန်းလမ်းအားဖြင့် မဲဇလီကုန်းမှ ကွင်းကောက်သို့လည်းကောင်း၊ အင်္ဂပူမှ ဆုံကုန်းသို့လည်းကောင်း၊ အင်္ဂပူမှ ထူးကြီးသို့ လည်းကောင်း သွားလာနိုင်သည်။ မိုးရာသီအခါ၌ နောက်မီးချောင်း၊ ဆင်ပုံချောင်း၊ နံဂတ်သူချောင်းနှင့် ကညင်ချောင်းရိုးတို့တွင် လှေများဖြင့် ကူးသန်းသွားလာနိုင်ပေသေးသည်။
စီးပွားရေး
အင်္ဂပူမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် လယ်နှင့်ကိုင်းလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြ၍ ထန်းလျက်ချက် သည့်လုပ်ငန်းလည်းလုပ်ကိုင်ကြသည်။ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် လယ်ယာ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အင်္ဂပူမြို့နယ်အတွင်း၌ မဲဇလီကုန်းနှင့် ထူးကြီးရွာတို့သည် စီးပွားရေးအခြေအနေ အကောင်းဆုံးသော ဒေသများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုရွာကြီးများ၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ ရက်ကန်းရက်ခြင်းနှင့် ဆန်စပါးလုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဇောင်းတန်းရွာကြီးသည်မူ ရက်ကန်းလုပ်ငန်းဖြင့် ရှေးကစ၍ ယခုတိုင်ထင်ရှားသည်။ ချည်လုံချည်၊ စောင်၊ စားပွဲခင်း၊ လက်သုတ်ပုဝါ၊ လွယ်အိတ်၊ ကုလားထိုင်ဖျင်များကို ရက်လုပ်သည်။ အင်္ဂပူမြို့နယ်အတွင်း ကရင်အမျိုးသား အများအပြားနေထိုင်သော ရွာတစ်ရွာလည်းဖြစ်ပေသည်။
ဟင်္သာတ-ကြံခင်း မီးရထားလမ်း ဖေါက်လုပ်လိုက်သောကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ ကညင်ချောင်း၏ လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော ဝက်သေချောင်းကြောင့် အနည်အနှစ်ပို့ချမှုများလာသဖြင့် ကညင်ချောင်းရေတိမ်လာသောကြောင့်တစ်ကြောင်း အင်္ဂပူမြို့တွင် အရောင်းအဝယ် ဆုတ်ယုတ်လာခဲ့လေသည်။ အင်္ဂပူမြို့နယ်၏ ထွက်ကုန်များကို မီးရထားအားဖြင့်သာ သယ်ယူပို့ဆောင်မှု များပြားခဲ့လေသည်။
အိဝမိ - ယနဇဲဘူတာ
အိဝမိ - ယနဇဲဘူတာ  (石見簗瀬駅 အိဝမိ - ယနဇဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်၊ အိုးချိတိုင်း၊ မိဆတိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အင်တခါးရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
အင်တခါးရွာ (Intakhar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ဝါးရငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၅၈ ဖြစ်သည်။
ကျောင်းစုရွာ၊ ကုက္ကို
ကျောင်းစုရွာ၊ ကုက္ကို
မိုင်းအင် (စနု)ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
မိုင်းအင် (စနု)ရွာ (Mongin (Danu))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ မိုင်းလီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၉၅ ဦး၊ မ ၃၁၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၃၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်ငူ (အောက်)ရွာ၊ ကွန်ပလိုင်း
သရက်ငူ (အောက်)ရွာ၊ ကွန်ပလိုင်း
ဥပဝါဏသန္ဒိဋ္ဌိကသုတ်
အရှင်ဥပဝါဏထေရ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ “အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးနှင့် ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါးတို့ ပေါင်းဆုံရာ၌ ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့ကို (ဉာတပရိညာဖြင့်) ထင်ထင်ရှားရှား သိနေ၏၊ ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့၌ တပ်မက်မှုရာဂကိုလည်း ထင်ထင်ရှားရှား သိနေ၏၊ ငါ၏ အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌ အာရုံ ၆-ပါးတို့၌ တပ်မက်မှု ရာဂ” ရှိနေ၏-ဟု (ဉာတပရိညာဖြင့်) သိနေ၏၊
ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းတော်သည် အဇ္ဈတ္တိကာယတနနှင့် ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့ ပေါင်းဆုံရာဝယ် ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့ကို ထင်ထင်ရှားရှား သိနေ၏၊ ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့၌ တပ်မက်မှုရာဂါကို (ကိလေသာမရှိတော့သဖြင့်) ထင်ထင်ရှားရှား ဖြစ်နေသည်ကို မသိတော့၊ မိမိသန္တာန်၌လည်း ရာဂမရှိတော့ဟု သိနေ၏-ဤသည်ကား သန္ဒိဋ္ဌိက, အကာလိက, ဧဟိပဿိက, ဩပနေယိက, ပစ္စတ္တံ ဝေဒိတဗ္ဗ ဝိညူဟိ ဖြစ်သော တရား ပေတည်း”ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
လက်ယာချောင်းရွာ
လက်ယာချောင်းရွာ
ကုလားလူးရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်
ကုလားလူးရွာ (Kularlu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ ရှားလွင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၅၉၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်အုပ်ရွာ၊ ဆီဆုံ
သရက်အုပ်ရွာ၊ ဆီဆုံ
ပဲကုန်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ပဲကုန်းရွာ(Pekone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ မြိုင်ကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြိုင်ကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၆၉၉ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၁၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဇ္ဈတ္တိကာယတနပရိဇာနနသုတ်
စက္ခုကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် မသိလျှင်၊ ပိုင်းခြား၍ မသိလျှင်၊ မခွါနိုင်လျှင်၊ မပယ်စွန့်နိုင်လျှင်၊ ဆင်းရဲကုန်ခြင်းငှါ မထိုက် အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အသီးအသီး ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အိဝမိ - ဆွတ်ဂဘူတာ
အိဝမိ - ဆွတ်ဂဘူတာ  (石見都賀駅 အိဝမိ - ဆွတ်ဂ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်၊ အိုးချိတိုင်း၊ မိဆတိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဟွေဆိုင်းရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ဟွေဆိုင်းရွာ (Hwayhseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ မိုင်းစိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၇၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၉၆ ဦး၊ မ ၁၉၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိဝမိ - ဆွတ်ဒဘူတာ
အိဝမိ - ဆွတ်ဒဘူတာ  (石見津田駅 အိဝမိ - ဆွတ်ဒ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်၊ မဆုဒမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သိုလုံးရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
သိုလုံးရွာ(Tolung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ခုပ်လဲင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခုပ်လဲင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇ ဦး၊ မ ၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်လုံရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
ပင်လုံရွာ(Pinlon)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ ပင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၄၀ ဦး၊ မ ၂၁၆၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၂၀၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်္ဂလာအောင်မောင်း
ငယ်ဘဝ
ဦးအောင်မောင်းသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၉ ခု(ခရစ်နှစ် ၁၈၉၇ )တွင် အဖ ဦးနေဒွန်း အမိဒေါ်ငွေပွင့်တို့မှ ဖွားမြင်သည်။ နာမည်ရင်းမှာ မောင်အုန်းမောင် ဖြစ်သည်။ ဇာတိမှာ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြို့သစ်မြို့နယ် လဲလူရွာ ဖြစ်သည်။ မောင်အုန်းမောင် အသက်(၁၃)နှစ် အရွယ်တင် မင်းဘူးမြို့သို့ လာရောက်ကပြသော နာမည်ကြီး ဦးမာဒင်၏ ဇာတ်သဘင်အဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
သဘင်သည်ဘဝ
ဇာတ်အဖွဲ့ထဲ၌ ပထမတွင် ဆိုင်းနောက်ထ၊ ရှေ့တော်ပြေး၊ ဝန်ကြီး အစရှိသည်ဖြင့် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရသည်။ မကြာမီ လူရွှင်တော်အဖြစ် အသုံးတော်ခံခဲ့ရာ ဇာတ်ဆရာကြီး ဦးမာဒင်ကြီးက သူ့အား အောင်မောင်းဟူသော အမည်ကို ပေးသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ လူရွှင်တော်အောင်မောင်းဟူ၍ ထင်းရှားလာ၏။
ဇာတ်မင်းသား စိန်ကျော်လေး မမျှော်လင့်ဘဲ ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် ယင်း၏နေရာတွင် ဒုတိယမင်းသားအဖြစ် လူရွှင်တောင်အောင်မောင်းအား ပွဲထုတ်လျက် ကပြစေသည်။ မင်းသားအောင်မောင်းအမည်ဖြင့် ဦးမာဒင်ဇာတ်အဖွဲ့တွင် နှစ်နှစ်ခန့် ကပြပြီးသောအခါ မင်္ဂလာအောင်မောင်းဟူသော အမည်ခံယူကာ ကိုယ်ပိုင်ဇာတ်အဖွဲ့ တည်ထောင်ပြီး သီးခြားခွဲထွက်ကာ ကပြလေသည်။ မင်္ဂလာအောင်မောင်း၏ ဇာတ်အဖွဲ့ကြီး ဖြစ်လာပေသည်။
နှစ်ပါးသွား ကပြသောအခါတွင် ခြေထိုး၍ ကပြသော အကကို ကပြလေသည်။ ရေခဲပြင်တွင် စကိတ်စီးသကဲ့သို့ ခြေထိုး၍ ကသွားလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ထိုအကကို "အောင်မောင်းခြေထိုး"ဟူ၍ ခေါ်တွင်ခဲ့လေသည်။
မျိုးချစ်စိတ်ထက်သန်ပုံ
ဦးအောင်မောင်းသည် တို့ဗမာအစည်းအရုံးမှ သခင်များအား ငွေကြေးအထောက်အပံ့ကို ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံအတွင်းက ဦးအောင်မောင်းသည် ကြို့ပင်ကောက်မြို့တွင် ဇာတ်ကပြနေခိုက် ရေနံမြေအလုပ်သမားကြီးများ သပိတ်မှောက်၍ ရန်ကုန်မြို့သို့ ချီတက်လာနေစဉ် မြို့ဦးမှထွက်၍ မင်္ဂလာစည်တော်ကြီးဖြင့် ကပြ၍ သီဆိုဂုဏ်ပြုခဲ့လေသည်။
ဘဝနိဂုံး
မျိုးချစ်ဇာတ်မင်းသားကြီး မင်္ဂလာ ဦးအောင်မောင်းသည် အင်္ဂပူမြို့၊ ရွှေဆံတော်ဘုရားပွဲတွင် ဇာတ်ကပြနေစဉ် ကာလ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၃၄ခု၊ ပြာသိုလဆုတ် (၂) ရက်နေ့(ခရစ်နှစ် ၁၉၇၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်) စနေနေ့၊ အသက် (၇၆) နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ပါခါးလုံရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ပါခါးလုံရွာ (Parhkarlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ တန့်အယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၁၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တန့်အယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂၃ ဦး၊ မ ၁၁၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
နိဗ္ဗာန်
နိဗ္ဗာန်ဟူသည် ပါဠိစာလုံး နိဗ္ဗာန ဟူသော ပုဒ်မှ နိဗ္ဗာန် ဖြစ်လာသည်။ ငြိမ်းအေးသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ထို့ကြောင့် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ မီးများကို ငြိမ်းသတ်နိုင်ခြင်းသည် နိဗ္ဗာန်ဖြစ်သည်။ (ရတနသုတ်တွင် တွေ့နိုင်သည်။) တဖန် နိဗ္ဗာန ဟူသော ပုဒ်သည် ပါဠိဘာသာ နိ+ ဝါန =နိ နှင့် ဝါန ကို ပေါင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ နိ - မရှိ၊ လွတ်မြောက်ခြင်း၊ ထွက်ခွာခြင်း။ ဝါန - တဏှာ။ နိဝါန = နိဗ္ဗာန = တဏှာမရှိခြင်း၊ တဏှာမှ ကင်းလွတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓကျမ်းဂန်အရ ၃၁ ဘုံ၌ ရှိကြသော သတ္တဝါတို့သည် သံသရာလည်ကြရာတွင် ၃၁-ဘုံမှ စိတ်၏ လုံးဝ ချမ်းသာရာဖြစ်သော ကိလေသာများမှ လွတ်ကင်းရာကို နိဗ္ဗာန်ဟု ခေါ်သည်။ နိဗ္ဗာန်တွင် သတ္တဝါတို့၏ ဒုက္ခအားလုံးမှ ကျွတ်ငြိမ်းပြီး နိဗ္ဗာန် သို့ရောက်ရှိပြီးနောက် သံသရာ အသစ်တဖန်ပြန်လည်ခြင်း မရှိတော့ပေ။
နိဗ္ဗာန်သည် ကောင်းကင်ဘုံကဲ့သို့ နေရာအဖြစ် မရှိပေ။ နိဗ္ဗာန်သည် ဥ​​​ပေက္ခါပြုခြင်းကဲ့သို့ သံသရာ နှင့်ဆန့်ကျင်ဖက် ဖြစ်သည်။
သဥပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်
မသေမှီ ဤရုပ်နာမ် ဖြစ်သော ဤခန္ဓာကိုယ်ကြီးရှိနေစဉ် အတောအတွင်း တရားအားထုတ်သောအခါ စိတ်အစဉ်တွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော အကြမ်းစား၊ အလတ်စား၊ အနုဿယကိလေသာများ အဆင့်ဆင့် ချုပ်ငြိမ်း၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အာရုံခြောက်ပါး ဖြစ်မှု/ပျက်မှုများ ချုပ်ငြိမ်းနေသော အငြိမ်ဓာတ်ချမ်းသာဖြစ်သည့် မဂ်ဖိုလ်ချမ်းသာကို ကိလေသာချုပ်ငြိမ်းသော နိဗ္ဗာန် သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန် ဟုခေါ်သည်။
• ပထမမဂ်ဉာဏ်ကို ရ/သိသော၊ သိသောသူ (ဝါ) သောတာပန်သည် သောတာပတ္တိမဂ်ကို မြင်အပ်၊ ရအပ်သော သဥပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်ကိုရသည်။
• တတိယမဂ်ဉာဏ် ရ/သိသော အနာဂါမ်သည် အနာဂါမိမဂ်ကို မြင်အပ်၊ ရအပ်သော သဥပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန် ကိုရ၏။
အကျဉ်းအားဖြင့် သံသရာ၌ အဆုံးမရှိကျင်လည်ရခြင်းကိုဖြစ်စေသော ရုပ်၌ခံစားသည့်အာရုံ၊ စိတ်၌ခံစားသည့်အာရုံ တို့အပေါ်၌ နှစ်သက်စွဲလန်းတပ်မက်မှု တဏှာကိလေသာ ကုန်ခမ်းသွားခြင်းကို သဥပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
မှတ်ချက် ။     ။ တဏှာဟူသည် ယောင်္ကျား/မိန်းမ နှစ်သက်စွဲလန်းတပ်မက်မှုတစ်ခုတည်းမဟုတ်
မည်သည့် သက်ရှိ/သက်မဲ့ကိုမဆို နှစ်သက်စွဲလန်းတပ်မက်မှုကိုဆိုသည်။
ရုပ်ဖြစ်‌ကြောင်း ရှိသော၊ ရုပ်ပျက်ကြောင်း ရှိသော၊ နာမ်ဖြစ်ကြောင်းရှိသော၊ နာမ်ပျက်ပြားကြောင်းရှိသော တစ်နည်းဆိုသော် ရုပ်ဘဝအသစ်၊ နာမ်ဘဝအသစ် ထပ်မံရှိသောကြောင့် ထို‌အချက်တို့နှင့် မလွတ်ကင်းရာကို "လောက" (ဖြစ်တတ်ပျက်တတ်‌သောသဘောတရားရှိခြင်း) ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ထိုအချက်တို့နှင့် လွတ်ကင်းရာကိုကား နိဗ္ဗာန်ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
သံသရာဆို‌သောဝေါဟာရသည် ရုပ်အာရုံများ၊ နာမ်အာရုံများ(စိတ်အာရုံ) ဆက်ခါဖြစ်နေသော ဖြစ်စဉ်တန်းကြီးကို စုပေါင်းခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအာရုံတို့ကိုမပြီးပြတ်တတ်သူသည် ဤရုပ်ခန္ဓာအဟောင်းပြီးသော် နောက်ရုပ်ခန္ဓာအသစ်ကို အလိုရှိသောစွဲလမ်းခြင်းဖြစ်ပေါ်လေသည်။ ဤနာမ်ခန္ဓာအဟောင်းပြီးသော် နောက်နာမ်ခန္ဓာအသစ်ကို အလိုရှိသောစွဲလမ်းခြင်းလည်းဖြစ်ပေါ်လေသည်။ ထိုသို့ ရုပ်နှင့်နာမ်ခန္ဓာတို့ရှိသော ဘဝတစ်ခုမှ အသစ်ဘဝတစ်ခုသို့ပြောင်းခြင်း တစ်နည်းအားဆိုသော် ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ အသစ် အာရုံအသစ် ထပ်ကာ ထပ်ကာဖြစ်ခြင်းကိုကား ဘဝကူးခြင်းဟုခေါ်သည်။ သောတာပတ္တိမဂ်ဖိုလ်ရသူ သောတာပန်တို့သည် ဘဝကူးခြင်းရှိသေး၏။ သို့သော် ခုနှစ်ဘဝထက်ပို၍ မဖြစ်တော့ပေ။
အနုပါဒသေသ နိဗ္ဗာန်
နောက်ဆုံးဘဝ ချုပ်ငြိမ်းပြီးနောက် ဘဝထပ်မံမကူးတော့ပဲ ရအပ်သောမဂ်ဖိုလ်ချမ်းသာကို ရုပ်နာမ်ချုပ်ငြိမ်းသောနိဗ္ဗာန် ပါဠိအခေါ် အနုပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်ဟု ခေါ်သည်။
• ရဟန္တာတို့တွင် စတုတ္ထမဂ်ဉာဏ်ရသော ရဟန္တာသည် သဥပါဒသေသ နိဗ္ဗာန်ကိုရ၍ မသေမှီ ခန္ဓာရှိစဉ် အတောအတွင်း နိဗ္ဗာန်သန္တိသုခ ချမ်းသာကြီးကို (၇)ရက်ထိ မစား၊ မသောက်၊ မအိပ်ပဲ ဝင်စား၍ နေနိုင်၏။ အသက်သက်တမ်းကုန်သော် ဘဝတစ်ဖန် ခန္ဓာပြန်မဖြစ်တော့သည့် အနုပါဒိသေသ နိဗ္ဗာန်ကို စံဝင်နိုင်ကြရသည်။
နိဗ္ဗာန်၏ ဂုဏ်ပုဒ်များ
နိဗ္ဗာန်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို သိအောင်ပြု၍ အဖန်ဖန် နှလုံးသွင်းရာ၏၊ ဆင်ခြင်အောက်မေ့ရာ၏၊ ဤသို့ နိဗ္ဗာန်၏ဂုဏ်တို့ကို အသီးသီး ဆင်ခြင် အောက်မေ့သည်ရှိသော် အလွန် စိတ်ကြည်လင်၏၊ ဉာဏ်ကြီးထွား၏၊ စိတ်အေးချမ်းတည်ကြည်၏၊ ဥပစာရ ဈာန်ကိုရ၏။
ဆင်တူဝေါဟာရနှင့် ပရိယာယ် အဟောများကိုပါ ဘာသာပြန်လျှင် နိဗ္ဗာန်၏ ဂုဏ်ပုဒ်များမှာ -
ကံ၊စိတ်၊ဥတု၊ အာဟာရ တို့၏ ပြုပြင်စီရင် ခြင်းမှ လွတ်သော တရား၊ အလုံးစုံငြိမ်းချမ်းခြင်း၊ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု မရှိသော အေးငြိမ်းချမ်းသာမှု၊ တဏှာမရှိခြင်း၊ တဏှာမှ ကင်းလွတ်ခြင်း၊ ဒုက္ခမှ အပြီးတိုင်လွတ်မြောက်ခြင်း၊ မွေး၊အို၊နာ၊သေ မရှိခြင်း၊ စွန့်လွတ်ခြင်း၊ လွတ်မြောက်ခြင်း၊ မကပ်ငြိခြင်း၊ ဘဝ မရှိခြင်း၊ ပူဆွေးမှု မရှိခြင်း၊ ငိုကြွေးမှုမရှိခြင်း၊သောက မရှိခြင်း၊ အညစ်အကြေး ကိလေသာ မရှိခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ဒီဃနိကာယ် မဟာ သတိပဌာန သုတ်တော်(အဌကထာ )မှ ဂုဏ်ပုဒ်များဖြစ်သည် ။ သဠာယတန - သံယုတ်ပါဠိတော် လာ ဂုဏ်ပုဒ် များကို ပထမ ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရား အနက်ပေးထားရာ နိဗ္ဗာန် ၏ ဂုဏ်ပုဒ် (၃၀) ရှိသေးသည်။
ဒုက္ခ နိရောဓ သစ္စာ၊ သုညတ၊ အမတ၊ နိဗ္ဗာန်၊ အသင်္ခတ၊ အဘူတ၊ သန္တိ၊ ခေမ စသော ဝေါဟာရ အားလုံးကို ဘာသာပြန်လျှင် လွန်စွာ များပေလိမ့်မည် ။ ထို့ကြောင့်လည်း တိုတိုရှင်းရှင်းနှင့် ထိထိမိမိ အတိအကျ နားလည်အောင် ဖော်ပြနိုင်သော ဘာသာစကားမရှိ ဟု ဆိုကြရပေသည် ။ အဂ္ဂသာဝကကြီးများ၊ ရဟန္တာကြီးများ ၏ နိဗ္ဗာန် ကို ဖွင့်ဆိုချက်များသည်လည်း တမူထူးခြားကြသေးသည်။ တင်ပြခဲ့ သမျှတွင် နိဗ္ဗာန်ဆိုတာ အသင်္ခတ ဓမ္မအစစ်အမှန်ဖြစ်ကြောင်း၊ရှိကြောင်း နှင့် နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိရန် ပြည့်စုံသိရှိနားလည်ရန် သတိပဌာန်လေးပါးသည်သာ တစ်ကြောင်းတည်းသော လမ်းစဉ်ဖြစ်ကြောင်း ကို သတိပြုမိရင် ကိုယ်နှစ်သက်ရာ ဂုဏ်ပုဒ်များနှင့် ကြည်ညိုလို့ ရသည်။
နိဗ္ဗာန်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို သိအောင်ပြု၍ အဖန်ဖန် နှလုံးသွင်းရာ၏၊ ဆင်ခြင်အောက်မေ့ရာ၏၊ ဤသို့ နိဗ္ဗာန်၏ဂုဏ်တို့ကို အသီးသီး ဆင်ခြင် အောက်မေ့သည်ရှိသော် အလွန် စိတ်ကြည်လင်၏၊ ဉာဏ်ထက်မြက်၏၊ စိတ်အေးချမ်းတည်ကြည်၏၊ ဥပစာရ ဈာန်ကိုရပြီးသည့်နောက် မဂ်ဖိုလ် အဆင့်ဆင့်ကို လွယ်လွယ်ကူကူ ထွင်းဖောက်သိမြင်နိုင်ကာ ​​​လောကဒုက္ခအားလုံးမှ လွတ်မြောက်နိုင်၏။
ကွက်လိပ်ရွာ၊ ကွန်ပလိုင်း
ကွက်လိပ်ရွာ၊ ကွန်ပလိုင်း
အဇ္ဈတ္တဒုက္ခဟေတုသုတ်
စက္ခုသည် ဆင်းရဲ၏။ စက္ခုဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်းအထောက်အပံ့သည်လည်း ဆင်းရဲ၏။ ဆင်းရဲသောအကြောင်း အထောက်အပံ့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက္ခုသည် အဘယ်မှာ ချမ်းသာလိမ့်မည်နည်း-အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ဤသို့သိမြင်လျှင် ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အိဝမိ - မဆွတ်ဘရဘူတာ
အိဝမိ - မဆွတ်ဘရဘူတာ  (石見松原駅 အိဝမိ - မဆွတ်ဘရ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်၊ အိုးချိတိုင်း၊ မိဆတိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂေါတမဗုဒ္ဓ
ဂေါတမဗုဒ္ဓ (ဘီစီ ၅၆၃/၄၈၀ ခန့်– ၄၈၃/၄၀၀ ခန့်) သိဒ္ဓတ္ထဂေါတမ သကျမုနိဗုဒ္ဓ, သို့မဟုတ် ဗုဒ္ဓ သည် ဤ ဘဒ္ဒကမ္ဘာ တွင် ပွင့်တော်မူခဲ့သော ကကုသန် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၊ ကောဏဂုံ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၊ ကဿပ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၊ ဂေါတမ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဟူ၍ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား(၄) ဆူတွင် နောက်ဆုံး ပွင့်တော်မူခဲ့သော ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဖြစ်သည်။
ဗျာဒိတ်ခံယူတော်မူခြင်း
ကဆုန်လပြည့်နေ့တခုတွင် ရားလောင်း သုမေဓာရှင်ရသေ့သည် ဈာန်အဘိညာဉ်ရ၍ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွသွားစဉ် ဒီပင်္ကရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွတော်မူရန် ရမ္မာမြို့သူမြို့သားတို့ လမ်းပြင်နေကြသည်ကို မြင်ရ၍ ကောင်းကင်မှဆင်းကာ မိမိ လည်း ပါဝင်လုပ်အားပေးလိုသောကြောင့် နေရာတစ်ကွက် တောင်းယူ လေသည်။ ဘုရားလောင်းရသေ့သည် တန်ခိုးဖြင့် ပြင်ဆင်လျှင် လွယ်ကူစွာပြီးနိုင်သော်လည်း ကိုယ်ဖြင့် အပင်ပန်းခံ၍ပြုမှ သာ၍အကျိုးများဖွယ် ရှိသောကြောင့် သူများနည်းတူ မြေကိုထမ်း၍ ရွှံ့ညွန်ဗွက်ကို ဖို့နေစဉ် ရဟန္တာလေးသိန်း နှင့်အတူ ဘုရားရှင် ကြွလာတော်မူသောကြောင့် ပြင်၍ မပြီးသေးသော ရွှံ့ညွန်ပေါ်မှာ မိမိကိုယ်ကို တံတားခင်း၍ မှောက်စင်းနေလေသည်။
ဤအချိန်တွင် သုမိတ္တာမည်သော အမျိုးသမီးကလည်း ကြာပန်းရှစ်စည်းတွင် ၅ စည်းကို ရသေ့အား ဘုရားရှင်ကိုလှူရန်ပေး၍ ၃ စည်းကို မိမိကိုယ်တိုင် လှူဒါန်းလေသည်။ ဘုရားရှင်သည် အနာဂတံသဉာဏ်ဖြင့် အနာဂတ်ကို ဆင်ခြင်တော်မူကာ "ဤရသေ့သည် ဂေါတမဘုရား ဖြစ်လိမ့်မည်။ ဤအမျိုးသမီးကား ပါရမီဖြည့်ဖက် ဖြစ်လိမ့်မည်" ဟု ဗျာဒိတ်ပေးတော်မူသည်။ ထို့နောက် လှူဒါန်းထားသော ကြာပန်းရှစ်စည်းကို ရသေ့အပေါ် ကြဲဖြန့်ကာ ရသေ့၏ နံပါးမှ ရှောင်လွှဲ၍ ကြွတော်မူလေ သည်။
ဖွားတော်မူခြင်း
ဘုရားအလောင်းသည် လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းတိုင်အောင် ပါရမီဖြည့်၍ ဘုရားမဖြစ်မီ တစ်ဘ၀အလို၌ တုသိတာနတ်ပြည်ဝယ် သေတကေတု မည်သော နတ်မင်း ဖြစ်လေသည်။ ဘုရားလောင်း နတ်မင်းသည် နတ်စည်းစိမ်ကို နှစ်ပေါင်း ၅၇၆သန်းပတ်လုံး ခံစားတော်မူပြီးနောက် နတ်သက်စေ့၍ စုတေဖို့ရန် စုတိနိမိတ်ငါးပါးထင်လာသောအခါ စကြာ၀ဠာတိုက်တစ်သောင်းမှ နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် တုသိတာနတ်ပြည်သို့ စုပေါင်းလာရောက်ကာ ဘုရားဖြစ်ရန် လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်ဖို့ လျှောက်ထားတောင်းပန် ကြသည်။ နတ်မင်းလည်း- ဟူသော ကြည့်ခြင်းကြီးငါးပါးကို ကြည့်ပြီးနောက် လူ့ပြည်၌ ပဋိသန္ဓေနေဖို့ရန် ဝန်ခံတော်မူလေသည်။ ဝါဆိုလပြည့်နေ့၌ မယ်တော်မာယာသည် နံနက်စောစောကပင် အလှူဒါနကြီးကိုပြု၍ ဥပုသ်စောင့်ထိန်း ပြီးလျှင် တိုက်ခန်းသို့ဝင်၍ သလွန်တော်၌ လျောင်းစက်အိပ်တော်မူသည်။ အိပ်ပျော်နေစဉ် အောက်ပါအိပ်မက်ကို မြင်မက်လေသည်။
ဖွားမြင်ပြီးသောအခါ သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာ့ဘုံမှ ရဟန္တာဗြဟ္မာမင်းက ဇာတဘက်ဖြင့် ခံယူ၍ မယ်တော် ၏ ရှေ့၌ပြကာ "အရှင်မိဖုရား၊ ဝမ်းမြောက်တော်မူပါ။ သားရတနာကို ဖွားမြင်ပါပြီ" ဟုဆို၏။ ထို့နောက် စတုမဟာရာဇ်နတ်မင်းကြီးများက သစ်နက်သားမွေးထည်ဖြင့် လှမ်းယူ၍ လူတို့လက်ကို လှမ်းလိုက်လေသည်။ ထို့နောက် လူတို့လက်မှ ဆင်းလျက် မြေ၌ တည့်မတ်စွာရပ်တော်မူ၍ အရပ်ဆယ်မျက်နှာသို့ ရှုစားတော်မူလေရာ အားလုံးသောနတ်ဗြဟ္မာတို့က အရိုအသေပေးကြသဖြင့် မြောက်အရပ်သို့ ခုနစ်ဖဝါးကြွ ပြီးလျှင် "အဂ္ဂေါဟမသ္မိ လောကဿ" ( တစ်လောကလုံး၌ ငါသာလျှင် အမြတ်ဆုံး) ဟု ကြုံးဝါး၏။
ဘုရားလောင်း ဖွားမြင်သောအချိန်မှာပင် ယသော်ဓရာမင်းသမီး၊ ညီတော် အာနန္ဒာ၊ ကာဠုဒါယီ အမတ်၊ ဆန္နအမတ်လောင်း တို့ကိုလည်း အသီးသီးဖွားမြင်သည်။ ကဏ္ဍကမြင်းကိုလည်း မွေးသည်။ ရွှေအိုး ကြီးလေးလုံးလည်း ပေါ်လေသည်။ ဗောဓိပင်လည်း ပေါက်သည်။
အမည်ပေးတော်မူခြင်း
ဘုရားလောင်း ဖွားမြင်သည်ကြားသဖြင့် ကပိလဝတ်ပြည်နှင့် ဒေ၀ဒဟပြည်မှ ဆွေတော်မျိုးတော်များ စုဝေးရောက်လာကြပြီး မာယာဒေဝီနှင့် ဘုရားလောင်းကို ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားကြ သည်။ သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး ကိုးကွယ်သော ကာလဒေဝီလ ရသေ့ကြီးသည် နန်းတော်သို့ ကြွရောက်လာရာ မင်းကြီးက သားတော်ကို ရသေ့ကြီးအား ပြ၍ "သားတော် ဆရာမြတ်ကို ရှိခိုးလော့" ဟုဆို၏။ ဘုရားလောင်းက ရှိမခိုး။ ရသေ့ကြီး၏ ဦးခေါင်းထက်၌ ခြေစုံရပ်လျက် တည်သည်။ ထူးကဲလှသဖြင့် ရသေ့ကြီးက ဘုရားလောင်းကို ရှိခိုးသလို မင်းကြီးကလည်း သားတော်ကို ပထမဆုံးအကြိမ် ရှိခိုးသည်။ ရသေ့ကြီးသည် ဘုရားလောင်းကို စူးစိုက်ကြည့်ကာ ရယ်လည်း ရယ်သည်။ ငိုလည်း ငိုသည်။ မင်းကြီးက မေးသောအခါ ရသေ့ကြီးက "မင်းမြတ်၊ သင့်သားတော်သည် ဘုရားဖြစ်လိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ငါဝမ်းသာ၍ ရယ်သည်။ သို့ရာတွင် သားတော် ဘုရားဖြစ်ချိန်၌ ငါသေလွန်ပြီး ဖြစ်နေမည်။ ထို့ကြောင့် ဝမ်းနည်း၍ ငိုသည်" ဟု ဆို၏။
ဘုရားလောင်းဖွားမြင်ပြီး ငါးရက်မြောက်သောနေ့တွင် မင်းကြီးက ပုဏ္ဏားတော်များကို ဖိတ်ကာ သားတော်၏ လက္ခဏာတော်တို့ကို ကြည့်ရှုဖတ်သားစေသည်။ ပုဏ္ဏားတော် ခုနစ်ယောက်တို့က "သားတော်သည် စကြဝတေးမင်းသော်လည်းကောင်း၊ ဘုရားသော်လည်းကောင်း ဖြစ်လိမ့်မည်" ဟူ၍ နှစ်ခွ ဆိုကြသည်။ အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကောဏ္ဍည ပုဏ္ဏားကမူ "အရှင့်သားတော်သည် တောထွက်၍ ဘုရားစင်စစ် ဧကန်ဖြစ်လိမ့်မည်" ဟူ၍ တစ်ခွန်းတည်းသာ ဆိုလေသည်။ မင်းကြီးက "ငါ့သားတော်သည် အဘယ်အရာကို မြင်၍ တောထွက်မည်နည်း" ဟုမေးသည်။ "သူအို၊ သူနာ၊ သူသေ၊ ရဟန်း ဟူသော နိမိတ် ကြီးလေးပါးကို မြင်၍ တောထွက်ပါမည်" ဟူ၍ ကောဏ္ဍည ပုဏ္ဏားက ဖြေသည်။ ထို့နောက် ဘုရားလောင်း ကို "သိဒ္ဓတ္ထ" ဟု အမည်ပေးသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ အကျိုးအားလုံးကို ပြီးစီးစေသောသူ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဂေါတမအနွယ်ဖြစ်သောကြောင့် "သိဒ္ဓတ္ထဂေါတမ" ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ကြင်ရာတော်ရွေးခြင်း
ဘုရားအလောင်း တစ်ဆယ့်ခြောက်နှစ် အရွယ်ရောက်သောအခါ ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး သည် ဆွေတော်မျိုးတော်မင်းများထံသို့ သမီးရတနာ ပို့ဆက်လာရန် ရာဇသံ ပေးသည်။ သမီးရှင် မင်းများက ဘုရားလောင်းမင်းသားကို "အဆင်းသာလှ၍ ပညာမတတ်" ဟု ကဲ့ရဲ့ကာ သမီးရတနာ မပို့ဘဲနေကြ လေသည်။ ထိုအကြောင်းကို သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးက သားတော်အားပြောပြလေရာ ဘုရားလောင်းက အခက်ဆုံး လေးအတတ်ကို ပြရန် ဝန်ခံလိုက်လေသည်။ ထို့နောက် တိုင်းပြည်ရှိ ထင်ရှားသော လေးဆရာတို့ကို နန်းတော်မြေပြင်၌ စုရုံးစေကာ လေးဆရာလေးယောက်ကို လေးမျက်နှာကထား၍ ဘုရားလောင်းကိုယ်တိုင် အလယ်ကနေပြီးလျှင် "အသင် တို့က ငါ့ကို တစ်ပြိုင်နက်ပစ်ကြလော့" ဟု ဆိုလေသည်။ လေးဆရာလေးယောက် ပစ်လိုက်သော မြားတို့ မိမိအားမထိအောင် မြှားတစ်စင်းတည်းဖြင့် ကာကွယ်နိုင်လေသည်။ ဤသို့ လေးအတတ်ပြပြီးမှ ဆက်သလာသော သမီးကညာတို့တွင် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး၏ ညီမတော် အမိတ္တာနှင့် ဒေဝဒဟပြည့်ရှင် သုပ္ပဗုဒ္ဓမင်း၏ သမီးတော် ယသောဓရာ အမည်ရှိသော မင်းသမီးနှင့် လက်ဆက်ကာ နန်းသိမ်းပွဲ ခံယူလေသည်။
ထီးနန်းစံတော်မူခြင်း
ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးသည် သားတော်အတွက် ဆောင်းဥတုတွင် စံမြန်းရန် ရမ္မ မည်သော ဘုံ ၉ ဆင့် နန်းဆောင်၊ နွေရာသီတွင် စံမြန်းရန် သုရမ္မ မည်သော ဘုံ ၅ ဆင့် နန်းဆောင်၊ မိုးဥတုတွင် စံမြန်းရန် သုဘ မည်သော ဘုံ ၇ ဆင့် နန်းဆောင် ဟူသော နန်းဆောင်ကြီးသုံးဆောင်ကို ဥတုအလိုက် ခံစားရန် ဆောက်လုပ်ပေးလေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဘုရားလောင်းသည် မင်းစည်းစိမ်ကို သက်တော် ၂၉ နှစ်အထိ ၁၄နှစ်မျှ စံစားတော်မူလေသည်။
သံဝေဂယူတော်မူခြင်း
ဘုရားလောင်းသည် မင်းစည်းစိမ်ကို ၁၄နှစ်မျှ ခံစားပြီးနောက် သက်တော် ၂၉ နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ များစွာသော အခြွေအရံတို့ဖြင့် ဥယျာဉ်တော်သို့ ထွက်တော်မူလေရာ ဗြဟ္မာမင်းတို့က သူအို၊ သူနာ၊ သူသေ၊ ရဟန်း ဟူသော နိမိတ်ကြီးလေးပါးကို အစဉ်တိုင်းဖန်ဆင်းလျက် ဘုရားလောင်းနှင့် ရထားထိန်းမြင်ရုံမျှ ပြကြလေသည်။ ထိုအခါ သူအို၊ သူနာ၊ သူသေ တို့ကို တစ်ကြိမ်မျှ မမြင်ဖူးသော ဘုရားလောင်းသည် မိမိနှင့်တကွ ဆွေတော်မျိုးတော် အားလုံးပင် အိုကြရ နာကြရ သေကြရဦးမည်ဟူ၍ သံဝေဂဖြစ်တော်မူတုန်း သပ္ပါယ်သော ရဟန်းတော်ကို ဖူးမြင်ရသောအခါ ဘ၀အဆက်ဆက်က နှစ်သက်ခဲ့သော အသွင်ဖြစ်ရကား အားရရွှင်လန်းလျက် ရဟန်းပြုဖို့ရန် အဓိဋ္ဌာန်ပြုတော်မူလေသည်။ ထို့နောက် ညနေချမ်း၌ ဥယျာဉ်တော်မှ ပြန်တော်မူလေသည်။ ထိုပြန်ခါနီး၌ သားတော်ဖွားမြင်ကြောင်းကို သံတော်ဦးတင်လာသဖြင့် "ရာဟုဇာတော - အနှောင်အဖွဲ့ဖြစ်ပါပကော" ဟု ညည်းတွားတော်မူလေသည်။ ထိုစကားကို အကြောင်းပြု၍ သားတော် လေးကို ရာဟုလာ ဟု အမည်ပေးတော်မူလေသည်။
တောထွက်တော်မူခြင်း
ထိုအခါ နန်းတော်၏ အတွင်းအပြင်၌ နတ်ဗြဟ္မာများတို့ ရောက်နေကြ၏။ နန်းတော်အတွင်းရှိ လူအများနှင့်တကွ တစ်မြို့လုံး မနိုးကြရအောင် နတ်များက စီမံထား၏။ ဘုရားလောင်းသည် တောသို့ ထွက်ခွာတော်မူခါနီးဝယ် သားတော်ကို ရှုစားတော်မူလိုသောကြောင့် ယသော်ဓရာမိဖုရား၏ အဆောင်တော်သို့ ကြွတော်မူလေသည်။ ဘုရားလောင်းသည် အဆောင်တော်အတွင်းသို့ ရောက်လာသောအခါ သားတော်လေးနှင့် ကြင်ယာတော်မိဖုရားတို့ စက်တော်ခေါ်နေပုံကို ရှုစားတော်မူရသောအခါ ရင်သွေးတော်လေးအား အားရပါးရ ပွေ့ယူတော်မူလိုသော်လည်း မိဖုရားနိုးလျှင် ထွက်နိုင်ဖို့ လမ်းမမြင်သောကြောင့် "ဘုရားဖြစ်မှ သားတော်ကို ရှုတော့အံ့" ဟု ဆုံးဖြတ်တော်မူကာ အဆောင်တော်မှ ထွက်ခွာတော်မူပြီးလျှင် ကဏ္ဍကမြင်းတော်ပေါ်သို့ တက်လေသည်။ ဤအချိန်သည်ကား မဟာသက္ကရာဇ် ၉၇ ခု ဝါဆိုလပြည့်နေ့ တနင်္လာနေ့ ဖြစ်သည်။
ဘုရားလောင်းသည် နတ်ဗြဟ္မာများ ခြံရံလျက် ဖွားဖက်တော် ဆန္နအမတ်အား မြင်းမြီးကို ကိုင်ဆွဲစေပြီးလျှင် ကဏ္ဍကမြင်းကို စီးလျက် မြို့တော်မှ ထွက်လေသည်။ မြို့တံခါးအနီးသို့ ရောက်သော အခါ မြို့စောင့်နတ်များက လူတစ်ထောင်ဖွင့်မှ ပွင့်နိုင်သော တံခါးကို တန်ခိုးဖြင့် ဖွင့်ပေးကြသည်။ ထိုအချိန် တွင် မာရ်နတ်ရောက်လာ၍ "အသင်မင်းသား ….. တောထွက်ဖို့ မလိုပါ။ မကြာခင် ခုနစ်ရက်မြောက်၌ စကြာရတနာ ဆိုက်ရောက်ပါလိမ့်မည်" ဟုပြော၍ တားလေသည်။ သို့သော် ဘုရားလောင်းကမူ ဂရုမထားဘဲ သွားမြဲအတိုင်းသွားလေသည်။ ထိုသို့ တောထွက်တော်မူလာရာ အနော်မာမြစ်ကမ်းသို့ ဆိုက်ရောက်တော်မူလျှင် မြင်းတော်ကို အချက်ပေး၍ ရှစ်ဥသဘ (၆၃.၉၈ မီတာ) ဝေးသော တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ခုန်ပျံစေ၏။ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်သော် သဲသောင်ပြင်တွင် ထိုင်တော်မူ၍ သန်လျက်ဖြင့် ဆံတော်ကို ကိုယ်တိုင်ပယ်လေသည်။ ထိုသို့ ပယ်၍ "ဘုရားဖြစ်မည်မှန်လျှင် ဆံတော်သည် ကောင်းကင်မှာ တည်ပါစေသား" ဟု အဓိဋ္ဌာန်၍ မြှောက် လိုက်ရာ ဆံတော်သည် ကောင်းကင်၌ တည်လေသည်။ ကောင်းကင်၌ တည်နေသော ဆံတော်ကို သိကြားမင်းက ခံယူ၍ တာဝတိံသာနတ်ပြည်တွင် စူဠာမဏိစေတီ တည်ထားလေသည်။ ထို့နောက် ဃဋိကာရ ဗြဟ္မာ ဆက်ကပ်လာသော သင်္ကန်းဖြင့် ရဟန်းပြုတော်မူ၍ ဝတ်လဲတော်ပုဆိုးကိုလည်း ဃဋိကာရဗြဟ္မာမင်း ယူ၍ ဗြဟ္မာ့ပြည်ဝယ် ဒုဿစေတီ တည်ထားကိုးကွယ်လေသည်။
ဒုက္ကရစရိယာကျင့်တော်မူခြင်း
ဘုရားလောင်းသည် ရဟန်းပြုပြီးနောက် ဒေသစာရီ လှည့်လည်တော်မူစဉ် အာဠာရ ရသေ့ နှင့် ဥဒကရသေ့တို့ထံ ဝင်၍ တရားထူးကို စုံစမ်းတော်မူရာ လောကီဈာန်လောက်ကိုသာ ထိုရသေ့တို့အထံမှ ရရှိ သဖြင့် တင်းတိမ်အားရတော်မမူသေးသောကြောင့် ဥရုဝေဠတောသို့ ကြွ၍ ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို ကျင့် တော်မူသည်။ ရှေးဦးစွာ သေနာ မည်သော နိဂုံးသို့ ဆွမ်းခံဝင်ကာ ဆွမ်းဘုဉ်းပေး တော်မူပြီးလျှင် မေတ္တာဘာဝနာကို ပွားများလျက် ထိုနေ့ကာလကို လွန်စေတော်မူသည်။ ထို့နောက် ဆွမ်းအာဟာရကို သုံးဆောင်တော်မမူတော့ဘဲ အလိုအလျောက် ကြွေကျလာသော သစ်သီးကိုသာ ကောက်ယူ၍ ဘုဉ်းပေးတော်မူ၏။ ထို့နောက် ထိုထိုဤဤ သစ်ပင်အောက် လှည့်လည်ကောက်ယူ၍ စားရ ခြင်းကိုပင် အလုပ်ပျက်သည်ဟု အယူရှိသဖြင့် ကိုယ်တော်မြတ်နေရာ သစ်ပင်အောက်၌သာ ကြွေကျသော သစ်သီးများဖြင့်ပင် မျှတတော်မူလေသည်။ ထို့နောက် အစာအာဟာရ စားသောက်နေခြင်းကိုပင် အလုပ်ပျက်သည်ဟု ထင်တော်မူ၍ လုံးဝ အစာမစားဖို့ရန် ကြံတော်မူသည်။ သို့သော် နတ်များက အစာမစားလျှင် နတ်ဩဇာသွင်းပေးမည်ဟု လျှောက်လေသည်။ ထိုသို့ နတ်ဩဇာအသွင်းမခံလိုသောကြောင့် တစ်လက်ခုပ်လောက် ပဲရည်၊ ဆီးသီး လေးကိုမျှ ဘုဉ်းပေးတော်မူလေသည်။ ထိုသို့ ကြီးစွာသော ဝီရိယဖြင့် အစာအနည်းငယ်သာ စားကာ အားထုတ်မှုကြောင့် ဘုရားလောင်း၏ ရွှေအဆင်းကဲ့သို့ ဝါဝင်းသော ခန္ဓာကိုယ်သည် ညိုမဲခြောက်ကပ်၍ နေလေသည်။ သွေးသားဟူ၍ မရှိတော့ ဘဲ အရိုးနှင့် အရေသာ ကျန်လေတော့၏။ ဤသို့ ဘုရားဖြစ်ရန် ခက်ခဲပင်ပန်းစွာ ကျင့်တော်မူလေသည်။ ဘုရားလောင်းသည် ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို ခြောက်နှစ်တိုင်တိုင်ကျင့်သော်လည်း တရားထူး မရသောကြောင့် ထိုအကျင့်ကို စွန့်လိုက်လေသည်။ ထို့နောက် သေနာနိဂုံး၌ ဆွမ်းခံ၍ အာဟာရကို ပြန်လည် မှီဝဲလေသည်။ ထို့ကြောင့် မကြာမီပင် အားအင်တိုးပွား၍ ယခင်အသားအရေများ ပြန်လည်ဖြစ် ပေါ်လာလေသည်။
မာရ်နတ်ကို အောင်တော်မူခြင်း
ဘုရားလောင်းသည် ကဆုန်လပြည့်နေ့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် သေနာနိဂုံးနေ သူဌေးကတော် သုဇာတာ၏ ဃနာနို့ဆွမ်းကို ရွှေခွက်နှင့်တကွ အလှူခံတော်မူ၍ နေရဉ္စရာမြစ်ကမ်း၌ ၄၉ လုတ်မျှ ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးလျှင် "ယနေ့ ဘုရားဖြစ်မည်မှန်လျှင် ဤရွှေခွက်သည် ရေညာသို့ ဆန်တက်စေသား" ဟု အဓိဋ္ဌာန်၍ မျှောလိုက် ရာ ရွှေခွက်သည် ရေညာသို့ ဆန်တက်သွား၍ ကာဠနဂါးမင်းဗိမာန်တွင်းသို့ သက်ဆင်းကာ ရှေးဘုရားရှင်တို့ ၏ ရွှေခွက်အောက်၌ တည်လေသည်။ ထို့နောက် ဘုရားလောင်းသည် နေရဉ္စရာမြစ်ကမ်းဘေးရှိ အင်ကြင်းဥယျာဉ်တွင်း၌ နေ့ဘက်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူ၍ ညနေချမ်းတွင် ဗောဓိပင်သို့ ကြွတော်မူစဉ် လမ်းခရီးအကြားတွင် မြတ်ရိတ်သမား ပုဏ္ဏားထံမှ မြက်ရှစ်ဆုပ်ကို အလှူခံလျက် ဗောဓိညောင်ပင်အောက်သို့ ရောက်သောအခါ ထိုမြက်များကို ခင်းလိုက်လေသည်။ ထိုအခါ ဆယ့်လေးတောင်ကျယ်သော မြက်ဖြင့်ပြုသော ပလ္လင်တော် ပေါ်လာ လေသည်။ ဤကဲ့သို့ နွေကာလဝယ် စိမ်းစိုသော မြက်ခင်းပေါ်တွင် "ဘုရားမဖြစ်သမျှ ဤထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေထား သော တင်ပျဉ်ကို မဖျက်တော့အံ့" ဟု ဓိဋ္ဌာန်၍ထိုင်နေတော်မူသောအခါ နတ်သိကြားများ ရောက်လာလေ သည်။ သိကြားမင်းသည် ဝိဇယုတ္တရ အမည်ရှိ ခရုသင်းကို မှုတ်လျက် အောင်သံပေးနေလေ၏။ ပဉ္စသီခနတ်သားသည် ဗေဠုဝစောင်းကို တီးနေလေသည်။ သုယာမနတ်မင်းနှင့် သန္တုသိတနတ်မင်းတို့ကမူ သားမြီးယပ် နှင့် ပတ္တမြားရပ်များကို တငြိမ့်ငြိမ့် ခတ်နေ၏။ သဟမ္ပတိဗြဟ္မာမင်းမှာ ထီးဖြူတော်ကို ဆောင်းမိုးနေ၏။ ကာဠနဂါးမင်း၏ ကိုယ်ရံတော် နဂါးပျိုမလေးများက ဘုန်းတော်ဘွဲ့များကို သာယာစွာ ရွတ်ဆိုနေကြ၏။ အခြားသော နတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့သည် ပန်းနံ့သာအမျိုးမျိုးဖြင့် ပူဇော်ကြလေသည်။
ဤသို့သော အခြင်းအရာကို မာရ်နတ်မင်းမြင်သော် ချက်ချင်းပင် နတ်ပြည်တက်၍ မိမိစစ်သည် တပ်သားများကို စုစည်းလျက် မိမိကိုယ်တိုင်က လက်နက်အမျိုးမျိုးဆွဲကိုင်သော လက်ရုံးတစ်ထောင် ဖန်ဆင်းပြီးလျှင် ဂီရိမေခလာ ဆင်ပြောင်ကြီးကို စီးကာ ဗောဓိပင်သို့ ချီတက်လာလေသည်။ သို့သော် ဗောဓိပင်အနားသို့ မကပ်ဝံ့ဘဲ အဝေးကနေသာ အမျိုးမျိုးသော လက်နက်များဖြင့် ပစ်ခတ်ကြ လေသည်။ မာရ်နတ်၏ စစ်သည်များ တက်လာကာစကပင် နတ်ဗြဟ္မာတို့သည် ဝေးရာအရပ်မှ ရှောင်လွှဲ၍ အောင်ပွဲကို ကြည့်ရှုကြလေသည်။ ဘုရားလောင်းသည် တစ်ပါးတည်းကျန်ရစ်သော်လည်း အနည်းငယ်မျှ စိုးရွံ့တော်မမူဘဲ မာရ်နတ်ကို မေတ္တာဖြင့် ကြည့်တော်မူလျက် နှစ်သက်ဖွယ်စကားများကို တုံ့ပြန်ပြောဆို တော်မူပြီးလျှင် "ဤပုလ္လင်နေရာရဖို့အတွက် မရေမတွက်နိုင်သော ကာလတုန်းက စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည်ကို ထားလိုက်ပါဦးတော့။ နောက်ဆုံးဖြစ်သော ဝေဿန္တရာဘဝဝယ် ကြင်ရာတော်မဒ္ဒီမိဖုရားကို လှူတုန်းက ဤမဟာပထဝီမြေကြီးသည် ပဲ့တင်ဟီးလျက် ရိုက်တီးဆော်ခတ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ဖူးလေပြီ" ဟု မိန့်တော်မူလျက် လက်တော်ဖြင့် မြေကိုသုံးသပ်တော်မူလိုက်သောအခါ မြေကြီးသည် ပြင်းထန်စွာ လှုပ်ခတ်လေသည်။ မဟာပထဝီမြေကြီး၏ တုန်လှုပ်သံမှာ ပြင်းစွာ ဆူညံသည့်အပြင် ကောင်းကင်တစ်ပြင်လုံးလည်း တဂျုံးဂျုံးထစ်ခြုန်းလျက် မိုးကြိုးများ ကျရောက်လေ၏။ ထိုသို့ တစ်ပြိုင်နက် အကြီးအကျယ် ကြောက်မက် ဖွယ်များ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ မာရ်နတ်သည် ကြောက်လန့်၍ ထွက်ပြေးလေသည်။ နောက်လိုက်နောက် ပါ စစ်သည်များအားလုံးလည်း အစုအရုံးပျက်ပြား၍ နတ်ပြည်သို့ တက်ပြေးကြလေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဘုရားလောင်းသည် မာရ်နတ်ကို နေမဝင်မီ အောင်တော်မူလေသည်။
ဘုရားဖြစ်တော်မူခြင်း
ဘုရားလောင်းသည် မာရ်နတ်ကို အောင်တော်မူပြီးနောက် အာနာပါန ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ဆက်လက်၍ အားထုတ်လေသည်။ ညဉ့်ဦးယံသို့ ရောက်သောအခါ ရှေးဘ၀များကို ပြန်လည်အောက်မေ့သတိရနိုင်သော ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ်ကို ရတော်မူ၏။ ထို့နောက် သန်းခေါင်ယံအချိန်တွင် တစ်လောကလုံး၌ ရှိသော သတ္တဝါအပေါင်းကို တွေ့မြင်နိုင်သော ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်ကို ရတော်မူ၏။ ထို့နောက် မိုးသောက်ယံတွင် ကိလေသာဟူသမျှကို အကြွင်းမရှိ ပယ်သတ်နိုင်သော အာသဝက္ခဉာဏ်ကို ရတော်မူသည်။ နေအရုဏ် တက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် တရားအလုံးစုံကို ဆရာမကူ ကိုယ်တိုင်သိတော်မူသော သဗ္ဗညုတဘုရား အဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူလေသည်။ အချိန်ကား မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခု ကဆုန်လပြည့်နေ့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ဖြစ်သည်။
ဓမ္မစကြာတရားဟောတော်မူခြင်း
ဘုရာလောင်းသည် ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီးနောက် တရားဦးဟောထိုက်သူကို ဆင်ခြင်တော်မူသော အခါ ထိုရသေ့ငါးဦးကို မြင်တော်မူ၍ ဗောဓိပင်မှ တစ်ဆယ့်ရှစ်ယူဇနာ (၂၂၈.၉၆ မိုင်) ဝေးကွာသော ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်တော (ဘုရား ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့ ဆင်းသက်ရာ၊ သားသမင်တို့အား ဘေးမဲ့ပေးရာတော) သို့ ခြေကျင်ကြွတော်မူသည်။ ရှေးရှေးသော ဘုရားရှင်တို့သည် ဓမ္မစကြာ တရားကို ဟောကြားရန် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွတော်မူသော်လည်း ဂေါတမဘုရားရှင်ကမူ မဂ်ဖိုလ်မျိုးစေ့ရှိသော ဥပကနှင့် တွေ့လို၍ ၂၂ မိုင် ခရီးကို ခြေဖြင့်သာ ကြွတော်မူလေသည်။ ထို့နောက် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃ ခု ဝါဆိုလပြည့်နေ့ စနေနေ့၏ ညနေချမ်း၊ အနောက်ဘက်၌ နေဝင်၍ အရှေ့ဘက်၌ အာသဠီနက္ခတ်နှင့် ယှဉ်လျက် လပြည့်ဝန်းပေါ်ထွက်လာသော အချိန်တွင် ပဉ္စဝဂ္ဂီရသေ့ငါးပါးအား ဓမ္မစကြာ တရားဦးကို ဟောကြားတော်မူလေသည်။ တရားအဆုံး၌ တစ်ဆယ့်ရှစ်ကုဋေသော နတ်ဗြဟ္မာတို့ နှင့်အတူ အရှင်ကောဏ္ဍည သောတာပန် တည်လေသည်။ ထို့နောက် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် အရှင်ဝပ္ပ၊ ၂ ရက်နေ့တွင် အရှင်ဘဒ္ဒိယ၊ ၃ ရက်နေ့တွင် အရှင်မဟာအရှင်မဟာနာမ်၊ ၄ ရက်နေ့တွင် အရှင်အဿဇိတို့ အသီးသီး သောတာပန်တည်ကြလေသည်။ ထို့နောက် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၅ ရက်နေ့တွင် အနတ္တလက္ခဏာ သုတ်တော်ကို ဟောတော်မူသောအခါ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးပါးလုံး ရဟန္တာဖြစ်သွားကြလေသည်။
သာသနာပြုတော်မူခြင်း
ပဉ္စဝဂ္ဂီတို့အား ရဟန်းပြုပေးပြီးသောအခါ ဗုဒ္ဓ၊ ဓမ္မ၊ သံဃဟူ၍ ရတနာသုံးပါး အစုံအလင် ပေါ်ထွန်း လာပြီး မကြာမီမှာပင် ဗာရာဏသီမှ ယသသူဋ္ဌေးသားအမှူးပြုသော သူငယ်ချင်း ၅၅ ဦးတို့သည် ဘုရားရှင် ၏ တရားတော်ကို နာကြားရကာ ဧဟိဘိက္ခု ရဟန္တာများ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ ဤအရှင်မြတ် အပါး ၆၀ သည် ဗုဒ္ဓသာသနာတွင် အဦးဆုံးသော သံဃအဖွဲ့အစည်းပင် ဖြစ်သည်။ ဘုရားရှင်နှင့်တကွ ထိုသံဃာတော်များသည် ရှေးဦးစွာ မိဂဒါဝုန်တော၌ သီတင်းသုံး နေထိုင်ခဲ့ကြ သည်။ မိုးလေကင်းလွတ် ဝါကျွတ်သောအခါ ဘုရားရှင်သည် ဝေနေယျတို့အား ဆုံးမသွန်သင်ရန် သံဃာ တော်အားလုံးကို ဒေသအသီးသီးသို့ သာသနာပြု စေလွှတ်တော်မူသည်။ စေလွှတ်ရာ၌ ရဟန်းတစ်ပါးလျှင် ခရီးတစ်ကြောင်းကျစီဖြင့် ခရီးထွက်ကြရန် ညွှန်ကြားတော်မူသည်။ ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင်လည်း ဥရုဝေဠတောသို့ ကြွတော်မူကာ သာသနာပြုလေသည်။ ဤအချိန်မှစ၍ ဘုရားရှင်သည် ၄၅ ဝါပတ်လုံး သာသနာပြု တော်မူခဲ့သည်။
ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူခြင်း
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်ဆုံးခရီးကို ဒီဃနိကာယ်၊ မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်၌ မှတ်တမ်းတင် ထားသည်။ ဤမှတ်တမ်းကို ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၊ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်မှ စတင်ထားသည်။ မှတ်တမ်းအရ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်အနီး၊ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်တွင် ဘုရားရှင်သီတင်းသုံးနေစဉ် ဘုရားရှင်ထံ သို့ ဝေသာကာရအမတ်ချုပ်ကြီး ရောက်ရှိလာသည်။ ဝေသာကာရမှာ အဇာတသတ်ဘုရင်၏ အမတ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်ပြီး ဝေသာလီပြည်ကို တိုက်ခိုက်လျှင် အောင်နိုင်၊ မအောင်နိုင် အဇာတသတ်က ဘုရားရှင်ထံ မေးမြန်း ခိုင်းသောကြောင့် ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝေသာကာရ၏ စုံစမ်းမှုကို ဘုရားရှင်က တိုက်ရိုက်အဖြေ မပေးဘဲ ဝေသာလီပြည်သားများသည် အပရိဟာနိယတရားခုနစ်ပါးတို့ကို ကျင့်သုံးနေသမျှ ကာလပတ်လုံး ၎င်းတို့အား မည်သည့်ရန်သူကမျှ အောင်မြင်မည်မဟုတ်ကြောင်း အရှင်အာနန္ဒာအား မိန့်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗုဒ္ဓသည် အမ္ဗလဠီကာဥယျာဉ်နှင့် နာဠန္ဒာမြို့သို့ ထွက်ခွာတော်မူခဲ့သည်။ ထိုနှစ်နေရာတွင် တရား ဟောခဲ့ပြီးနောက် ပါဋလိရွာသို့ ခရီးဆက်တော်မူသည်။ ထိုရွာတွင် အဇာတသတ်၏ အမတ်ကြီးများဖြစ် သော သုနိဓနှင့် ဝေဿတာရတို့ ကပ်လှူသော ဆွမ်းကို အလှူခံခဲ့သည်။ တရားဓမ္မများ ဟောကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂင်္ဂါမြစ်ကို ဖြတ်ကူးပြီးလျှင် မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ကောဋိရွာနှင့် နာတိကရွာတို့၌ ခေတ္တနားနေတော် မူသည်။ ထို့နောက် ဝေသာလီပြည်သို့ ကြွတော်မူသည်။