cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်
ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံတော်
၁၉၇၄ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည့် နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်တွင် ဆိုရှယ်လစ် လက္ခဏာများကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ နောက်ခံအပြာနုရောင်ရှိသော အနီရောင်မြေပုံကို စက်သွား၊စပါးနှံ၂ခက်ဖြင့်ဝန်းရံထားသည်။ ဘေးတွင်အပြာနုရောင်ခြင်္သေ့၂ကောင်နှင့်ထိပ်တွင်ကြယ်ဖြူတစ်လုံးရှိသည်။ ကျန်နေရာများကိုပန်းကနုတ်များထည့်သွင်းထားသည်။ နဖူးစည်းတွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဟုပါရှိသည်။ အရောင်အပြည့်အစုံမှာ ရွှေရောင်၊ အနီရောင်၊ အပြာနုရောင် နှင့် အဖြူရောင် တို့ ပါဝင်သော်လည်း သာမန်အားဖြင့်တံဆိပ်တစ်ခုလုံး၏အရောင်ကို ရွှေရောင်သော်လည်းကောင်း၊ အဖြူအမည်းသော်လည်းကောင်း အသုံးပြုလေ့ရှိခဲ့သည်။
နဝတနှင့်နအဖ ခေတ်
၁၉၈၈ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၉ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့(နဝတ)သည် အမည်စကားရပ်များ​အစားထိုးခြင်းဆိုင်ရာဥပဒေထုတ်ပြန်ကာ "ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်" ဟူသောစာသားကို "ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်" ဟူသောစာသားဖြင့်အစားထိုးစေခဲ့သည်။ ထိုအခါ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်မှ ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ ဟူသောစာသားကိုဖြုတ်ခဲ့ပြီး မြန်မာ ဟူသော စာသားသည် အလယ်နဖူးစည်းသို့ရောက်လာသည်။ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်၏ အရောင်အပြည့်အစုံကို ဆက်လက်သုံးစွဲခြင်းမပြုတော့ဘဲ တံဆိပ်တစ်ခုလုံးရွှေရောင်သော်လည်းကောင်း၊ အဖြူအမည်းသော်လည်းကောင်း အသုံးပြုခဲ့သည်။
မျက်မှောက်ခေတ်
၂၀၀၈ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင်ပါဝင်သည့် လက်ရှိအမှတ်တံဆိပ်တွင် သံလွင်ခက်၂ခက်ဖြင့် မြေပုံကိုဝန်းရံပြီး ဘေးနှစ်ဖက်တွင်အပြာနုရောင်ခြင်္သေ့၂ကောင်နှင့်ထိပ်တွင်ကြယ်တစ်လုံးရှိကာ ကျန်နေရာများကိုပန်းကနုတ်များထည့်သွင်းထားသည်။ ၎င်းအစိတ်အပိုင်းအားလုံး၏အရောင်အဖြစ် ရွှေရောင်ကိုသာအသုံးပြုပြီး တံဆိပ်အပြည့်အစုံတွင် ၎င်းတို့ကို အနီရောင်နောက်ခံဖြင့်ဖော်ပြသည်။ နောက်ခံကိုလည်းရွှေရောင်ဖြင့်ဖော်ပြသည်လည်းရှိသလို နောက်ခံမပါဘဲအသုံးပြုသည်လည်းရှိသည်။နဖူးစည်းစာသားမှာ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ‌တော် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ဤလက်ရှိနိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ကို ၂၀၀၈ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ စတင်အာဏာတည်သည့် ၂၀၁၁ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်အဖြစ် တရားဝင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဆက်စပ်ကြည့်ရန်
မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)
နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပ​ဒေ
နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်နည်းဥပဒေများ
ခမိအဆိုးဘူတာ
ခမိအဆိုးဘူတာ  (上麻生駅 ခမိအဆိုး - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂိဖုခရိုင်၊ ခမိုတိုင်း၊ ဟိချိဆိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရွှေပေါ်ကျွန်းရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ရွှေပေါ်ကျွန်းရွာ (Shwepawkyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ကျန်းကိုင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျန်းကိုင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၃ ဦး၊ မ ၁၁၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခင်စန်းရီ
ဒေါက်တာ ဒေါ်ခင်စန်းရီ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စီးပွားရေးပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန နှင့် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနတို့၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ နှင့် ၂၀၁၅ ဒီဇင်ဘာတို့တွင် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်မှ ဒေါ်ခင်စန်းရီအား ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ရာ သူမသည် ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသော ဒုတိယမြောက် အမျိုးသမီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ဒီဇင်ဘာနှင့် ၂၀၁၅ ဒီဇင်ဘာလတို့တွင် ပညာရေး ဝန်ကြီး ဦးမြအေးနှင့် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီး ဒေါက်တာဦးကိုကိုဦးတို့ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနောက် သူမသည် ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။
ဒေါ်ခင်စန်းရီသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သူမသည် အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရပြီး ဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာကံဇော် လက်အောက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်စန်းရီသည် ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ်မှ စီးပွားရေးဘွဲ့နှင့် မဟာဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ University of Göttingen မှ ပါရဂူဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေးဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယ ဝန်ကြီးများ
အဝအိုင်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
အဝအိုင်ရွာ(Ahwaaing)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျောက်ဖျာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဖျာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယ်ပြင်စု (မြောက်)
လယ်ပြင်စု (မြောက်)
ထီဆာမိတ်ရွာ၊ ရေလိမ်
ထီဆာမိတ်ရွာ၊ ရေလိမ်
ကျောက်မဲမြို့နယ်
ကျောက်မဲမြို့နယ်သည် ကျောက်မဲခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ်၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောက်မဲခရိုင်၏ အချက်အချာကျသော အုပ်ချုပ်မှုရုံးများစိုက်ရာ ကျောက်မဲမြို့သည်လည်း ဤမြို့နယ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲခရိုင် *
ခမိ − အရှိဘဲဆွတ်ဘူတာ
ခမိ − အရှိဘဲဆွတ်ဘူတာ  (上芦別駅 ခမိ − အရှိဘဲဆွတ် - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ အရှိဘဲဆွတ်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဒွိုက် ဒေးဗစ် အိုင်ဆင်ဟောင်ဝါ
ကန်းဆက်စ်ပြည်နယ် အဘီလီနီအရပ်ရှိလယ်ယာလုပ်ငန်းတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး အထက်တန်းအောင်မြင်ပြီးနောက်တွင် ဝက်စ်ပွိုင့်စစ်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ပြီး နောက် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ မာမီနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
၁၉၂၈ခုနှစ်တွင် ကြည်းတပ်စစ်တက္ကသိုလ်သို့ ဆက်လက်တက်ရောက်ပြီးနောက် ၁၉၃၅-၁၉၃၉အတွင်း ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရှိ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဒေါက်ကလပ် မက်ခ်အာသာ၏ စစ်ဦးစီးအဖွဲ့တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၁ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခံရပြီး၊ ၁၉၄၂ခုနှစ်တွင် ဥရောပ အမေရိကန် လက်နက်ကိုင်တပ်များ၏ တပ်မှူးကြီးဖြစ်လာသည်။ ၁၉၄၂တွင် မဟာမိတ်တပ်များ မြောက်အမေရိကကမ်းခြေဒေသအား ကမ်းတက်တိုက်ခိုက်ရာတွင် စစ်ဆင်ရေးအားဦးစီးကွပ်ကဲသူ တပ်မှူးကြီးဖြစ်လာသည်။ ၁၉၄၄၊ ဇွန်၊ ၆တွင်ဆင်နွှဲသော နော်မန်ဒီကမ်းတက်တိုက်ပွဲတွင်လည်း ဆက်လက်ဦးစီးကွပ်ကဲသည်။ ၁၉၄၃ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်နိုင်ငံခြားတပ်ပေါင်းစု၏ အကြီးအကဲ တပ်မှူးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာ၊ ၂၀တွင် အမေရိကန် ကြည်းတပ်မတော်တွင် ကြယ်လေးပွင့်အဆင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ် အစမ်းခန့်အပ်တာဝန်ပေးခံရပြီးနောက် ၁၉၄၆တွင် ထိုရာထူးတွင် အမြဲခန့်အပ်ခံရသည်။ ၁၉၄၅၊မေ၊၇တွင် ရိုင်း၌ပြုလုပ်သော နာဇီဂျာမနီတို့၏ လက်နက်ချပွဲအခမ်းအနားတွင် မဟာမိတ်များ၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ စစ်ဦးစီးချုပ် အဖြစ် (၁၉၄၅-၁၉၄၈) အတွင်း တာဝန်ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ စစ်တွင်းကိုယ်တွေ့ဖြစ်ရပ်များကို Crusade in Europe အမည်ဖြင့် ၁၉၄၈တွင် စာအုပ်ရေးသားထုတ်ဝေရာ အရောင်းရဆုံးစာအုပ်စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈တွင် ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်၏ အဓိပတိ၊ ၁၉၅၀တွင် နေတိုးစစ်မဟာမိတ်အဖွဲ့၏ ဦးစီးချုပ် စသည့်ရာထူးများကိုလည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
တပ်မှထွက်ပြီးနောက်တွင် ရီပါပလီကန်ပါတီဝင်ဖြစ်လာပြီး နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ခုနှစ်တွင် သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်ခြင်းခံရသည်။
နိုင်ငံရေးအယူအဆများတွင် အိုင်ဆင်ဟောင်ဝါသည် လွတ်လပ်မှုရှိသူတစ်ဦးအဖြစ်ခံယူထားပြီး စီးပွားရေးတွင်လည်း လွတ်လပ်သည့်ဈေးကွက်စနစ်ကို လက်ခံယုံကြည်သည်။ စစ်ရေးတွင်လည်း စစ်ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးအမြင်ဖြင့် စနစ်တကျတည်ဆောက်သည်။ တိုက်ချင်းပစ်ဒုံးပျံများကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်းသည် ထင်ရှားသည့် လုပ်ဆောင်ချက်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာရေးရာများတွင်လည်း တက်ကြွစွာပါဝင်ခဲ့သည်။ ကိုရီးယားစစ်ပွဲအဆုံးသတ်နိုင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး အရှေ့တောင်အာရှစစ်ရေးမဟာမိတ်အဖွဲ့ (ဆီးတိုး)ကို အခိုင်အမာထောက်ခံသည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံအား ပြင်သစ်နှင့် အင်္ဂလန်တပ်များ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်တပ်စွဲသည့်အခါ ကုလသမဂ္ဂ၏ ရှုံ့ချသည့်အဆိုအား ထောက်ခံခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်နှင့် အမေရိကန် နှစ်နိုင်ငံလုံးပါဝင်သည့် “Open Skies’’ မူဝါဒအား သဘောတူသည်။ သမ္မတရာထူးမှ အနားယူပြီးနောက် ၁၉၆၉၊ မတ်လ၊ ၂၈ ရက်တွင် ဝါရှင်တန် ဒီစီတွင်ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မင်းဖေါက်ရွာ၊ ငွေတွင်းဒွေ
မင်းဖေါက်ရွာ၊ ငွေတွင်းဒွေ
တင်းတောရွာ၊ တင်းတော
တင်းတောရွာ၊ တင်းတော
ㅂ
ㅂ(비읍, ဘီအုပ်)သည် ကိုးရီးယားအက္ခရာ၏ ဗျည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ㅂအတွက် ယူနီကုဒ်သည် U+3142 ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အနေအထားပေါ်မူတည်၍ 'ဘ' သို့မဟုတ် 'ပ' အသံကို ညွှန်ပြသည်။ စကားလုံးတစ်လုံး၏ အစတွင် [ဘ] အသံကို ညွှန်ပြပြီး အသတ်တစ်ခု၏ နောက်တွင် ၎င်းကို [ပ] အသံဖြင့် သတ်မှတ်သည်။
ကာရီတောင်ငမော်ရွာ
ကာရီတောင်ငမော်ရွာ
ရထား
ရှေးအခါက လူတို့သည် ပစ္စည်းများကို တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ပြောင်းရွေ့လိုလျှင် မိမိတို့ ကိုယ်တိုင် ခေါင်းပေါ် ၌ ရွက်၍ဖြစ်စေ၊ ကျောပေါ်၌ သယ်ပိုး၍ဖြစ်စေ ပြောင်းကြရွေ့ ကြရသည်။ ထိုနောက် လေးလံသော ပစ္စည်းများကို သယ် ယူရာ၌ အောက်တွင် သစ်တုံးများကို အခုအခံပြု၍ ထမ်းပိုး တန်းဖြင့် လူကိုယ်တိုင် ဆွဲငင်ပြောင်းရွေ့ကြသည်။ ထိုမှ တစ်ဆင့် ခွေး၊ နွား၊ မြည်းတို့ကို ယဉ်အောင် လေ့ကျင့်ပေးပြီးလျှင် ပစ္စည်းများကို ပြောင်းရွေ့ရာ၌ အသုံးပြုလာကြသည်။
ရှေးနှစ်ပေါင်း ၉ဝဝဝ ခန့်လောက်က မြေထဲပင်လယ် အရှေ့ပိုင်းဒေသ၌ နေထိုင်သူတို့သည် ယာဉ်ရထားတွင် တပ်ဆင် ရသောဘီးကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်ဟု ခန့်မှန်းကြ၏။ အစအဦး တွင် သစ်ပင်လုံးကို ကန့်လန့်ဖြတ်ထားသော သစ်ပြားဝိုင်းကို ဘီးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ဘီးကို တီထွင်လိုက်သည်နှင့် လူတို့သည် တိရစ္ဆာန်ဆွဲယာဉ်အမျိုးမျိုးကို ပြုလုပ်လာကြလေ သည်။ ဘီစီ ၂၁ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်သို့ ရောက်သောအခါ ဗက်ဗီလုံ လူမျိုးတို့သည် စစ်တိုက်ရာ၌ မြင်းကို အသုံးပြုကြောင်း သိရသည်။ ထို့နောက် နှစ်ပေါင်း ၄ဝဝ ခန့် ကြာသောအခါ အီဂျစ်ပြည် ဖဲရိုးဘုရင်တို့တွင် မြင်းဆွဲရသော နှစ်ဘီးတပ်စစ်ရထား များ ရှိကြောင်းကို၎င်း၊ အဆီးရီးယန်းလူမျိုး၊ ပါရှင်းလူမျိုးတို့သည်လည်း စစ်ချီရာ၌ နှစ်ဘီးတပ် စစ်ရထားများကို အသုံးပြုကြောင်းကို၎င်း သိရသည်။ ဂရိလူမျိုးနှင့် ရောမလူမျိုးတို့တွင် လည်း ထိုရထားမျိုး ရှိခဲ့ကြလေသည်။
ဥရောပတိုက်တွင် အလယ်ခေတ်က ယောက်ျားတို့သည် မြင်းစီး၍ ခရီးသွားကြရသည်။ ခရီးလမ်း မကောင်းသောကြောင့် သော်လည်းကောင်း၊ သူခိုးလူဆိုးတို့၏ ရန်ကို ကြောက်ရသောကြောင့်သော်လည်းကောင်း အစုအသင်းဖွဲ့၍ သွားလာခဲ့ကြရသည်။ ထိုအခါက အမျိုးသမီးများသည် ခရီးသွားခဲသည်။ ၁၆၃၁ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အင်္ဂလန်ပြည် လန်ဒန်မြို့ရှိ လမ်းကျဉ်းများပေါ်တွင် မြင်းရထားများ ပေါ်လာသည်။ ထိုနောက် တစ်မြို့မှတစ်မြို့သို့ ခရီးသည်တင် မြင်းရထားများဖြင့် သွားလာကြသည်။ ထိုအခါက ဒိုဗာမြို့မှ မိုင် ၆ဝ နီးပါးမျှ ဝေးသော လန်ဒန်မြို့သို့ မြင်းရထားဖြင့် သုံးရက်နှင့် ရောက်နိုင်ကြောင်းကို သတင်းထူးအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။ ယခုအခါ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဘက်တွင် ခေတ်မီ ယာဉ်အမျိုးမျိုးဖြင့် တိုးတက်လျက်ရှိရာ၊ မြင်းရထားများကို လယ်ယာစိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်သူတို့ကသာ အသုံးများကြသည်။ ထို့ပြင် ဘုရင်များ မင်းခမ်းမင်းနားဖြင့် ထွက်သည့်အခါ၌သာ ရှေးအစဉ်အလာအရ မြင်းဆွဲသည့် ရထားဖြင့် စီးနင်းလိုက်ပါလေ့ ရှိကြသည်။
ခမိ − အရိတဘူတာ
ခမိ − အရိတဘူတာ  (上有田駅 ခမိ − အရိတ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဆဂခရိုင်၊ အရိတမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရထား
မြောက်အမေရိကတိုက်သို့ နယ်သစ်တည်ရန် ရောက်လာသူတို့အတွက် အခက်ခဲဆုံးပြဿနာမှာ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အစအဦးတွင် ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ သွားလိုသူများသည် ခြေလျင်သော်လည်းကောင်း၊ မြင်းစီး၍သော်လည်းကောင်း သွားကြရသည်။ ၁၆ ရာစုနှစ်အတွင်း၌ ခြေလျင်လမ်းများကို ချဲ့ထွင်လိုက်ကြသဖြင့် နွား၊ မြင်းတို့ ဆွဲသော ဘီးတပ်လှည်းများကို အသုံးပြုလာကြလေသည်။ ၁၇ ရာစုနှစ်အတွင်းသို့ ရောက်သောအခါ လမ်းများမှာ ပို၍ကောင်းလာသဖြင့် နယူးယော့ကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများ၌ အငှားမြင်းရထားများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ တစ်ဖန် ၁၈ ရာစုနှစ်အတွင်း၌ မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် တစ်မြို့မှ တစ်မြို့သို့ ခရီးသည်တင် မြင်းရထားများဖြင့် သွားလာခဲ့ကြသည်။ နယူးယော့မြို့၌ နှစ်ထပ်မြင်းရထားများကိုပင် တီထွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
မဟာဇနကဇာတ်တော်တွင် မှူးမတ်တို့သည် ပေါလဇနက မင်း၏ သမီးတော်သဝလိဒေဝီ မင်းသမီးနှင့် ထိုက်တန်ရာကို ရှာကြံ၍ မရနိုင်ကြလတ်သော်၊ မင်းလောင်းရှိရာသို့ အဓိဋ္ဌာန် ဖြင့် ဖုတ်သွင်းရထား လွှတ်ကြောင်းကို ''ထိုအခါ အမတ်ပုရော ဟိတ်တို့သည် မြို့၌ ပြုရာသမျှ အလုံးစုံကို သုတ်သင်ခင်းကျင်း ၍ တန်ဆာဆင်စေပြီးသော် မင်္ဂလာရှိသော ရထား၌ ထူးမြတ် ဆန်းကြယ်စွာ မင်းနေရာအခင်းနှင့် မင်းမြေ|ာက် တန်ဆာငါးပါး ကို တည်ထားခင်းကျင်းကြလျက် ကုမုဒြာကြာပွင့်အဆင်းကဲ့သို့ အဆင်းရှိသော စိုင်လျော် ရွှေမွေး မြင်းလေးစီးတို့ကို ကြိုးက တန်ဆာကောင်းစွာ ဆင်၍ တညီတစဉ်တည်း ရထား၌ ကပြီး လျှင် ရှေ့တူရှုလမ်းကိုသာ လွှတ်၍ လက်ယာလက်ဝဲ ရှေ့နောက် ဝန်းကျင်တို့၌ ဆင်၊ မြင်း၊ ရထား၊ ခြေသည် စစ်အင်္ဂါ လေးပါး ဝန်းရံလျက်.ဤသို့ အလုံးစုံ ခင်းကျင်းပြီးလျှင် ပုရောဟိတ် ပုဏ္ဏားသည် ရွှေကရားဖြင့် ရထားအဖွဲ့ အစပ်တို့ကို၎င်း၊ ရထား ဦးကို၎င်း၊ ရွှေနှင်တံကို၎င်း ရေစင်ဖျန်းလျက် ဤပြည်စည်းစိမ် ကို ခံထိုက်သော ဘုန်းတန်ခိုးရှင်သည် အကြင်အရပ်၌ ရှိအံ့၊ ထိုမင်းလောင်းရှိရာသို့ ဤရထား သွားစေသတည်းဟု ဓိဋ္ဌာန် ခြင်းနှင့်တကွ အဘိသိက်မြောက်ပြီးသော် ဖုဿရထားကို လွှတ် ကြလေ၏။'' ဟူ၍ ဖော်ပြပါရှိသည်ကို ထောက်သော် မြတ်စွာ ဘုရား အလောင်းတော်ဇနကမင်းလက်ထက်တွင် မြင်းကသော ရထားသည် ထီးသုံးနန်းသုံးယာဉ်အဖြစ် မင်းခမ်းမင်းနား၌ အရေးပါလျက်ရှိကြောင်း သိနိုင်လေသည်။
မော်တော်ကား မီးရထား စသော စက်တပ်ယာဉ်များ မပေါ်မီ ခေတ်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း၌ တစ်မြို့မှ တစ်မြို့သို့ ၎င်း၊ မြို့တွင်း တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့၎င်း မြင်းရထားကို အငှားယာဉ်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြ သည်။ ပစ္စည်းကြွယ်ဝချမ်းသာ သူတို့ကလည်း ကိုယ်ပိုင်မြင်းရထားဖြင့် သွားလာလေ့ရှိကြသည်။ မော်တော် ကား၊ မီးရထားစသော စက်တပ်ယာဉ်များ ရောက်ရှိ လာသောအခါ မြင်းရထားကို ခရီးတိုအတွက် အသုံးပြုကြလေ သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မော်တော်ကား၊ မီးရထားဖြင့် သွားလာရေးမှာ ရပ်ဆိုင်းကုန်သောကြောင့် ခရီးဝေးကိုပင် မြင်း ရထားဖြင့် တစ်မြို့မှ တစ်မြို့သို့ ဆက်၍ ဆက်၍ သွားလာခဲ့ကြ ရလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနယ်ဘက်တွင် ယနေ့ထက်တိုင် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် မြင်း ရထားကို အားကိုးတစ်ခု ပြုနေရဆဲ ဖြစ်ကြလေသည်။
အုပ်ဖိုရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
အုပ်ဖိုရွာ (Okehpo)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ အုပ်ဖိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၁၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေတိုင်းဝန်
မြေတိုင်းဝန်
မြေတိုင်းဝန်သည် မြေယာတိုင်းတာရေး ဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူရသူဖြစ်သည်။ မြေတိုင်းဝန်ရာထူးကို တစ်ခါတစ်ရံ မြေတိုင်းအမတ်ဟူ၍လည်း တွေ့ရှိရသည်။
စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘကြီးတော် ) ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) သည်လည်း ၁၈၂၁ ခုနှစ်ဇွန်လတွင် အင်းဝမြို့ခေတ်သစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းမင်းနန်းတက်စတွင် မြေတိုင်းအမတ်အဖြစ် နရာသီရိစည်သူအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သူ့အား ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် နေမျိုးနရာစည်သူဘွဲ့ ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရ၏။
မြေတိုင်းအမတ် နေမျိုးရာဇသင်္ကြန်
သာယာဝတီမင်း ( ၁၈၃၇ - ၁၈၄၆ ) လက်ထက် မြေတိုင်းအမတ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခံရသူမှာ နေမျိုးရာဇသင်္ကြန်ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၃၇ တွင် အမရပူရမြို့ဟောင်း ပြုပြင်ရန်အတွက် နန်းကန်ကျွေးဝန်နှင့်အတူ ယာယီစံနန်း ဆောက်လုပ်ရေးတာဝန် ယူခဲ့ရသည်။
ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံ
ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံ (Burkina Faso) (အတိုကောက်အားဖြင့် ဘာကီးနား) သည် အနောက်အာဖရိက ရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင်မာလီ၊ အရှေ့ဘက်တွင် နိုင်ဂျား၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဘီနင်၊ တောင်ဘက်တွင် တိုဂို နှင့် ဂါနာ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် အိုင်ဗရီကို့စ်ထ် နိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
မြေတိုင်းဝန်
ပုဂံမင်းလက်ထက်
ပုဂံမင်း ( ၁၈၄၆ -၁၈၅၂ ) လက်ထက် မြေတိုင်းအမတ်မှာ ဦးနတ်ပေးဖြစ်သည်။ မြေတိုင်းအမတ် ဦးနတ်ပေးသည် အအသက်အလွန်ရှည်သူ ဖြစ၏။ မင်းတုန်းမင်းနန်းတက်ပြီးနော် ၁၈၅၈ ခုနှစ်က အသက် ၈၀ ကျော် ၉၀ အတွင်း မှူးမတ်ဟောင်းများအား မှန်နန်းတော်ထက်တွင် ငွေကြေး၊ အဝတ်အထည်မှအစ ထောက်ပံမှုပြုခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မြေတိုင်းအမတ် ဦးနတ်ပေးသည်လည်း သက်ကြီးရွယ်အို မှူးမတ်ဟောင်းတစ်ဦးအနဖြေင့် ထောက်ပံကြေးများ ရရှိခဲ့၏။
ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံ
ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း (၂၇၄,၂၀၀) ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၅,၇၅၇,၀၀၀ ကျော် ရှိသည်။ ရှေးယခင်က အထက်ဗိုလ်တာသမ္မတနိုင်ငံ (Republic of Upper Volta) ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၄)ရက်နေ့တွင် ထိုစဉ်က သမ္မတဖြစ်သူ သောမတ်စ်ဆန်ကာရာ (Thomas Sankara) က နိုင်ငံတွင်း လူများစုဖြစ်သော မိုရေး (Mòoré language) နှင့် ဒီယိုလာ (Dioula language)ဘာသာစကားအားဖြင့် the land of upright people ဟုအမည်ရသော ဘာကီးနားဖားဆိုအဖြစ်အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ ဘာကီးနားဟူသည် မိုရေးဘာသာစကားအားဖြင့် စည်းလုံးညီညွတ်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ဖားဆိုမှာ ဒီယိုလာဘာသာစကားအားဖြင့် ဖခင်အိမ်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံသားများကို ဘာကီးနားဘေး (Burkinabè) ဟုခေါ်ဆိုသည်။
မြေတိုင်းဝန်
ရတနာပုံမန္တလေး
မင်းတုန်းမင်း ( ၁၈၅၃ -၁၈၈၇ ) လက်ထက်တွင် အမရပူရမှ မန္တလေးမြို့သစ်တည်ဆောင်၍ ပြောင်းရွှေနန်းစိုက်ရန် စီစဉ်ခဲ့ရာ မြို့သစ်တည်မည့်နေရာကို ရေးချယ်ကြရ၏။ ၃၀ အောက်တိုဘာ ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် မြို့သစ်နေရာကို သွားရောက်ကြည့်ရှုကြရာ ထိုသူများထဲတွင် မြေတိုင်းအမတ် မင်းကျော်ရာဇာလည်း ပါဝင်သည်။ မြေတိုင်းအမတ် မင်းကျော်ရာဇာသည် ရတနာပုံမြို့တော်သစ်အတွက် မြေတိုင်းလုပ်ငန်းများကို ဦးဆောင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရဟန်တူသည်။
ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံ
ဘီစီ (၁၄,၀၀၀) မှ ဘီစီ (၅,၀၀၀) ကြားတွင် စတင်၍ နိုင်ငံ၏အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် အမဲလိုက်သော လူသားများအခြေချနေထိုင်ခဲ့သည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကိုင်သော လူသားများမှာ ဘီစီ (၃,၆၀၀) မှ ဘီစီ (၂,၆၀၀) အတွင်း စတင် အခြေချနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ဘာကီးနားဖားဆို၏ အလယ်ဗဟိုပိုင်း တွင် မော့ဆီဘုရင့်နိုင်ငံ (Mossi kingdoms) များ အများအပြား ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ၁၈၉၆တွင် ပြင်သစ် အစောင့်အရှောက်ခံနိုင်ငံ (French protectorate) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ တွင် လွတ်လပ်ရေးရသည်။ ထို့နောက်တွင် နိုင်ငံရေး ပြောင်းလဲမှုများ များစွာဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ လက်ရှိသမ္မတမှာ ဘလေ့စ်ကွန်ပါရေး (Blaise Compaoré) ဖြစ်သည်။
မြေတိုင်းဝန်
ရတနာပုံခေတ် မြေတိုင်းစနစ်
ရတနာပုံခေတ်တွင်မြေတိုင်းပညာရပ်မှာ အတော်အတန် တိုးတက်လျက်ရှိပြီးဖြစ်သည်။ မြန်မာရိုးရာ တာဖွဲ့တိုင်းတာခြင်း၊ သံကြိုးဆွဲတိုင်းတာခြင်းများအပြင် Pkain Table Surveying စနစ်ကိုပင် သုံးစွဲရှိပြီဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရ၏။ Aidade အား အသုံးပြုလျက် မြေပုံရေးဆွဲခြင်းကု်လည်း လက်တွေ့လုပ်ဆောင်နိုင်ကြပြီးဖြစ်သည်။
ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံ
ဘာကီးနားဖားဆို၏ မြို့တော်မှာ ဝါဂါဒူဂူ (Ouagadougou) ဖြစ်သည်။ အာဖရိကသမဂ္ဂ (African Union)၊ အစ္စလမ်ကွန်ဖရင့်အဖွဲ့ (Organization of the Islamic Conference)၊ အနောက်အာဖရိက စီးပွားရေးအဖွဲ့ (Economic Community of West African States)၊ Community of Sahel-Saharan States နှင့် La Francophonie တို့၏အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
မြေတိုင်းဝန်
သီပေါမင်းလက်ထက်
ရတနာပုံခေတ်တွင် မြေတိုင်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ ဦးဘိုးဖြစ်သည်။ မြေတိုင်းဝန် ဦးဘိုး၏ အမည်ကို ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်အထိ တွေ့ရှိနေရဆဲဖြစ်သည်။
ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံ
အာဖရိကတိုက်အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကုန်းတွင်းပိတ်၍ ဆင်းရဲမွဲတေလှသော ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်ကတည်းက အယ်လ်ကိုင်းဒါးနှင့် အိုင်အက်စ် အကြမ်း ဖက်အဖွဲ့တို့နှင့် ဆက်စပ်သည့် တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် လူပေါင်း ၂,၀၀၀ သေကြေခဲ့ရပြီး လူ ၁ သန်းကျော် နေရပ်စွန့်ခွာ ထွက်ပြေးခဲ့ရခြင်းကြောင့် ခါးသီးသော အတွေ့ အကြုံများ ပြည့်နှက်နေ သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်ကလည်း ဘာကီးနားဖားဆို နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်ဒေသရှိ ဘုရားကျောင်းတစ်ကျောင်းတွင် သေနတ်သမားများ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ၁၄ ဦးထက်မနည်းသေဆုံးခဲ့ပြီး အများအပြား ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည့်ဖြစ်စဉ်လည်း ရှိခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းနိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများဆက်တိုက်ရှိခဲ့ပြီး ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံ သမ္မတကာဘိုရီက လုံခြုံရေး အကျပ်အတည်း အကြောင်းပြချက် ဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်ကို ၂၀၂၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၈ရက်တွင် ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် လမ်းပေါ်ထွက်ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု အယ်လ်ဂျာဇီးယားသတင်းဌာနက ဖော်ပြသည်။
၂၀၂၂ ဇန်နဝါရီ ၂၄ရက် ညနေပိုင်းတွင်  စစ်တပ်က အာဏာရယူပြီး သမ္မတRoch Kaboreကို ရာထူးတာဝန်မှ ဖယ်ရှားခဲ့သည်။
အာဖရိကသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌMoussa Fakiက  ဘာကီးနားဖားဆိုစစ်တပ်၏လက်နက်ဖြင့်အာဏာလုယူရန် ကြံစည်မှုကို ပြင်းထန်စွာပြစ်တင်ရှုတ်ချကာ စစ်တပ်နှင့်လက်နက်ကိုင်အင်အားစုများက နိုင်ငံလုံခြုံရေးကို ကာကွယ်ကြရန်၊ နိုင်ငံ၏ပြီးပြည့်စုံမှုကို ထိန်းသိမ်းရန်၊ Roch Kabore၏ လုံခြုံရေးကို အာမခံချက်ပေးရန် တိုက်တွန်းကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန် ပြောကြားခဲ့သည်။
ဘာကီးနားဖားဆို နိုင်ငံမှ စစ်အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ပေါလ်-ဟန်ရီ ဆန်ဒိုဂို ဒမ်မီဘာ (Lt. Col. Paul-Henri Sandaogo Damiba ) က နိုင်ငံ၏ သမ္မတသစ်အဖြစ် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ ရက်တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့မှုအား  ဘာကီးနားဖားဆို နိုင်ငံ၏ ပြည်သူ့ရုပ်သံလွှင့်ဌာန(RTB) က တိုက်ရိုက်(Live) ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကောင်စီ၏ ယာယီသမ္မတ Boureima Cisse က ဒမ်မီဘာအနေဖြင့် အသွင်ကူးပြောင်းရေး ပဋိညာဉ်စာတမ်းက သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးသည့် ကာလအတွင်း ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံသမ္မတအဖြစ် တိုင်းပြည်ကို စီမံအုပ်ချုပ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း အခမ်းအနားတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
*
ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၆
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီဇင်ဘာ ကဏ္ဍ:၁၉၉၆
ခမိအရိဆုဘူတာ
ခမိအရိဆုဘူတာ  (上有住駅 ခမိအရိဆု - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိဝတဲခရိုင်၊ ခဲဆင်းတိုင်း၊ ဆုမိတမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပါပူအာနယူးဂီနီငလျင်(၂၀၁၀)
လှုပ်သောနေရာ (ငလျင်ဗဟိုချက်မ) = ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ၊ ပစိဖိတ်ပြည်နယ်၊ လေးမြို့၏ အရှေ့ဘက် ၂၉ကီလိုမီတာ (၁၈မိုင်)အကွာ။
လှုပ်သောအချိန် = ဒေသစံတော်ချိန် ၂၀၁၀ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၈)ရက်နေ့၊ နံနက် ၉နာရီ ၁၅မိနစ်။
ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန် ဧပြီလ (၁၇)ရက်နေ့ ည ၁၁နာရီ ၁၅မိနစ်။
ငလျင်ပြင်းအား = ၆.၃ ဆူနာမီသတိပေးချက်မထွက်ပါ။
ငလျင်ဖြစ်ပွားရာအနက် = ၆၆ကီလိုမီတာ (၄၁မိုင်)
အပျက်အစီး = အနည်းငယ်သာရှိ
ကလင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တုံးကြိတ်ရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
တုံးကြိတ်ရွာ (Tonekyeik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ကြိမ်ဘူးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၆၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်လင်းရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
လွယ်လင်းရွာ (Loilen)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ကွန်နားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်နားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၇ ဦး၊ မ ၆၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
လယ်ပြင်စု (တောင်)
လယ်ပြင်စု (တောင်)
ကြောင်ထောက်ရွာ၊ ရေလိမ်
ကြောင်ထောက်ရွာ၊ ရေလိမ်
ကန်ချောင်းရွာ၊ ကန်ချောင်း
ကန်ချောင်းရွာ၊ ကန်ချောင်း
တိရစ္ဆာန် မွေးမြူရေးနှင့် ဆေးကုသရေးဦးစီးဌာန
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိရစ္ဆာန်ရောဂါကာကွယ်ဆေးများ သုတေသနပြုထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းကို၁၉၂၈ ခုနှစ် နှစ်ဦး ကာလများမှ စတင်စမ်းသပ်အကောင်အထည်ဖော်လာခဲ့ရာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် နှစ် ၆ဝပြည့်ကာလ သို့တိုင် ရောက်ရှိခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
ထိုကဲ့သို့ နှစ်ပေါင်း ၆ဝ ကြာမျှ တိရစ္ဆာန်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ခဲ့ သည့် လုပ်ငန်းအတွေ့အကြုံများ ကြွယ်ဝလာခဲ့သည့် အလျောက် နိုင်ငံတကာ အဆင့်မီ ကာကွယ်ဆေးများ ထုတ်လုပ် အောင်မြင်နေသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ သည်။
တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုး ရေး၊ ကျေးလက်ပြည်သူ အများစု၏ ဝန်တင် သယ်ယူပို့ဆောင် ရေး၊ အစာအာဟာရအဖြစ် အသားနှင့် နို့ရရှိရေးနှင့် အချို့သော စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် ကုန်ကြမ်းရရှိရေးတို့တွင် အရေးပါ လျက်ရှိသည်။ ထို့အတူ မွေးမြူသည့် တိရစ္ဆာန်များ ကြံ့ခိုင်ကျန်း မာရေးနှင့် အနာရောဂါကင်းစင်ရေးအတွက် တိရစ္ဆာန်ရောဂါကာ ကွယ်ရေးနှင့် ကုသရေးလုပ်ငန်းများသည်လည်း မရှိမဖြစ် လိုအပ် သော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။
တိရစ္ဆာန်ဆေးကုသုတေသန ဓာတ်ခွဲခန်း မပေါ်မီ ၅၅ နှစ်ကျော် ကာလအတွင်းက မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိရစ္ဆာန်ဆေးကု လုပ်ငန်းသည် တပ်မတော် ဝန်တင်တပ်များရှိ မြင်းနှင့် လားများ ၏ ကျန်းမာရေးကို စောင့် ရှောက်ရသည့်လုပ်ငန်းအဆင့်သာ ရှိခဲ့ သည်။ ထို့နောက်တွင်မှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း များစွာ သေဆုံးရ သည့် ကျောက်ရောဂါဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းအပေါ် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ကာ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုပညာ နှစ်နှစ်သင်တန်း ကျောင်းတစ် ကျောင်းဖွင့်လှစ်ပို့ချပြီး သင်တန်းဆင်းမြန်မာအမျိုးသားများအား စုစည်း၍ တိရစ္ဆာန်ကူးစက်ရောဂါများ နှိမ်နင်း ထိန်းချုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ဌာန၌ တိရစ္ဆာန်ဆေးကု ဌာနခွဲ တွဲဖက်ထားရှိခဲ့ပြီး ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဌာနအဖြစ် သီးခြားဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တိရစ္ဆာန်ဆေးကု သုတေသနလုပ်ငန်းစတင်သော ၁၉၂၈ ခု နှစ်ဦးတွင် အင်းစိန်မြို့နယ်ရှိ တိရစ္ဆာန်ဆေးကု ကောလိပ်အ ဆောက်အအုံ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို မွမ်းမံ၍ ဓာတ်ခွဲခန်းအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသည်။ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံမှ မှာယူသော ထောင့်သန်းရောဂါ ကာကွယ်ဆေးရည်အပျစ်ကို ပြန်လည်ပြုပြင် ဖော်စပ် သည့် ကာကွယ်ဆေး၊ ကျွဲ နွား လည်ချောင်းကွဲရောဂါ နှင့် ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးတို့ကို သုတေသနပြုစမ်းသပ် ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ကျွဲ နွား ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ် ဆေးသက်တမ်းသည် ၂၁ လအထိ အာနိသင် ထက်မြက် ကြောင်း စမ်းသပ်တွေ့ရှိခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် တိရစ္ဆာန် ဆေးကုဌာန အောက်တွင် တိရစ္ဆာန်ဆေးကုသုတေသနဌာနကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း သည်။ ထို့ပြင် ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးရေး သုတေသနလုပ်ငန်းများ နှင့်အတူ ယခင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည့် ကာကွယ်ဆေးများ အပြင် ကာကွယ်ဆေးသစ်များ အဖြစ် ခွေးရူးရောဂါ၊ ကြက် ဘဲ ဝမ်းကျ ရောဂါ၊ကြက်လည်လိမ်နှင့် ကြက်ကျောက်ပေါက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးများကို အောင်မြင်စွာ စမ်းသပ်ထုတ်လုပ်ပေး နိုင်ခဲ့ သည်။ ကုလသမဂ္ဂက စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ကလည်း နည်းပညာ ကျွမ်းကျင်မှု အကူအညီများပေးခဲ့သဖြင့် ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းများ အရှိန်သွက်လာခဲ့ပြီး ပြည်ပမှ မှာယူရော စပ်သုံး စွဲနေရသည့်ထောင့် သန်းရောဂါ ကာကွယ်ဆေးများကို ပြည်တွင်း၌ပင် စတင်သုတေသနပြုထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ယခင် ကအာနိ သင်ထက်မြက်မှု တစ်လအတွင်းသာ ရှိခဲ့သည့် ကျွဲ နွား လည်းချောင်းကွဲရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို တစ်နှစ်အထိ ဆေးစွမ်း ထက်သည့် ဆီဆေးနှင့် ကျောက်ချဉ်ဆေးရည် နှစ်မျိုးအဖြစ် အောင်မြင်စွာ သုတေသနပြုစမ်း သပ်ထုတ်လုပ် အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ သည်။ ဤကာလအတွင်း ကျွဲ နွား ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ် ဆေး ထိုးနှံ့ခြင်း ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျွဲ နွား ကျောက်ရောဂါကို အမြစ်ပြတ် ကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းကာလများသည် တိရစ္ဆာန် ဆေးကု သုတေသနလုပ်ငန်း အရှိန်အဟုန် မြင့်မားဆုံးကာလပင် ဖြစ်သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် ယုန်၊ ပူး၊ သိုး၊ ဆိတ် စ သည့်စမ်းသပ်ခံ တိရစ္ဆာန်များကို ထိုးနှံ အသုံးပြုထုတ်ယူသည့် ကာကွယ်ဆေးများအဖြစ်မှ ခေတ်မီတစ် သျှူး မွေးမြူနည်းများကို အသုံးပြု၍ ထုတ်လုပ်ရေး သုတေသန ပြု ကြိုးပမ်းမှုများအောင်မြင်ခဲ့ရာ ဤနည်းဖြင့်ဝက် ဝမ်းကျရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကြက်ဥသေ သားတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးထိုးနှံမွေးမြူ၍ ထုတ်လုပ်သည့် နည်းများ ဖြင့်လည်း ကြက်လည်လိမ်၊ ကြက်ကျောက်ပေါက် ရောဂါများနှင့် ခွေးရူး၊ခွေး ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးများကို အောင်မြင်စွာ ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်အထိ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူ ရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုလုပ်ငန်း စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင် ရွက်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် တိရစ္ဆာန်ရောဂါ ရှာဖွေရေးနှင့် ကာကွယ် ရေး သုတေသနလုပ်ငန်းများနှင့် ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း များဆိုင်ရာ ခေတ်မီ စက်ပစ္စည်းကိရိယာများကို စက်စွမ်းအား ပြည့်အသုံး ချနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှ စတင်ထုတ် လုပ်ခဲ့သည့် ကျွဲ နွား ပေါင်ပုပ် လက်ပုပ်ရောဂါကာကွယ် ဆေး၏ အာနိသင်ထက်မြက်မှု တစ်သမတ်တည်း မရှိခြင်းကို တည်မြဲသည့် အာနိသင်ရရှိအောင် ဆောင်ရွက် နိုင်ခဲ့သည်။
ယခုအခါတွင် ဘက်တီးရီးယားပိုးကြောင့်ဖြစ်ပွားသည့် တိရစ္ဆာန်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ငါးမျိုးနှင့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် တိရစ္ဆာန်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ခြောက်မျိုးတို့ကို နှစ်စဉ် စီမံကိန်းလျာထား ချက်များချမှတ်၍ သုတေသနပြု ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ စီမံကိန်းလျာထားချက်များတွင် မပါဝင် သောအခြား ကာကွယ်ဆေး၊ စမ်းသပ်ဆေးများကိုလည်း ဆက်လက်သုတေသနပြု ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
မွေးမြူရေးနှင့် ကုသရေးဦးစီးဌာနတွင် ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေး ဌာနခွဲ၊ ရောဂါရှာဖွေကု ဌာနခွဲ၊ မေထုန်မဲ့ သားစပ်ဌာနခွဲ၊ ခွာနာလျှာနာရောဂါ ကာကွယ်ရေးဌာနခွဲနှင့် လေ့ကျင့်ပညာပေးရေး ဌာနခွဲဟူ၍ ဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး တိရစ္ဆာန် များအား ဆေးဝါးကုသရေးလုပ်ငန်း၊ ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ရေး နှင့် ကာကွယ်ဆေး ထိုးနှံရေး လုပ်ငန်း၊ မျိုးကောင်း မျိုးသန့် တိရစ္ဆာန်များ ပွားများရေးနှင့် ခိုင်းနွား၊ နို့စားနွား မျိုးရည်ဖြန့်ဖြူး ရေးနှင့် လေ့ကျင့်ပေးရေးလုပ်ငန်းများကို စီမံချက်များ ချမှတ်အ ကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
တိရစ္ဆာန်ရောဂါကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း သည် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးနှင့် ကုသရေး ဦးစီးဌာနက အကောင် အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နေသည့် တိရစ္ဆာန်ကျန်းမာရေးလုပ်ငန်း များ၏ အဓိကလုပ်ငန်းတစ် ခုဖြစ်သည်။ ကူးစက်ရောဂါ ကြို တင်ကာကွယ်ရေး စီမံကိန်းများအတွက် ကာကွယ်ဆေး အပြည့် အဝ ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်ရန် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။
ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေး ဌာနခွဲသည် ဘက်တီးရီး ယား ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေး ဌာနစု၊ ဗိုင်းရပ်စ်ကာကွယ် ဆေး ထုတ်လုပ်ရေး ဌာနစုနှင့် စံချိန်စံညွှန်း အရည်အသွေး စစ်ဆေးရေး ဌာနစုများဖြင့် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်း များကို အချိုးညီစွာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ဘက်တီးရီးယား ကာကွယ် ဆေး ထုတ်လုပ်ရေးဌာနစုသည် ဘက်တီးရီးယားပိုး ကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် ကူးစက်ရေဂါများအတွက်ကာကွယ်ဆေး များနှင့် ရောဂါစစ်ဆေးခြင်းလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုသည့် စမ်းသပ် ဆေးများကိုတာဝန်ယူ ထုတ်လုပ် သကဲ့သို့ ဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ရေး ဌာနစုသည် ဗိုင်ရပ်စ်ပိုးများကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့်ရောဂါများ အတွက် ကာကွယ်ဆေးများကို တာဝန် ယူထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။ ဘက်တီးရီးယား ဌာနစုက ကျွဲနွား များ အတွက် ကာကွယ်ဆေးသုံးမျိုး၊ ဝက်နှင့်ကြက်အတွက် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးစီကို စီမံကိန်းလျာထားချက်များ အတိုင်း သုတေသနပြုထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
ဘက်တီးရီးယားပိုးကြောင့်ဖြစ်ပွားသည့် တိရစ္ဆာန်ကူးစက် ရောဂါကာကွယ်ဆေးများကို သုတေသန် ပြုထုတ်လုပ်ရာတွင် ကျွဲနွားလည်ချောင်းကွဲရောဂါ ကာကွယ်ဆေးနှင့် ဝက်ပလိပ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး၊ ကြက် ဘဲဝမ်းကျရောဂါ ကာကွယ်ဆေးတို့ကို လေသွင်းပိုးပျိုး မျိုးဖောက်နည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကျွဲနွား ပေါင် ပုပ် လက်ပုပ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို လေမဲ့ပိုးပျိုးမျိုး ဖောက် နည်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထောင့်သန်း ရောဂါကာ ကွယ်ဆေးနှင့် ကြက်ချေးဖြူရောဂါ စမ်းသပ်ဆေးတို့ကို အာဟာရ ကျောက် ကြောပြင်ပေါ်တွင် မွေးမြူနည်း ဖြင့်လည်းကောင်း ဆေးဝါးဖော် စပ်ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
ထောင့်သန်းရောဂါသည် အပူအအေးနှင့် ပိုးသတ်ဆေး များဒဏ်ကို ခံနိုင်စွမ်းရှိပြီး အသက်ပြင်းသည့် ဘက်စီးလပ်စ်အင် သရာစစ် ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ကျွဲနွားများသာမက ဆင်၊ မြင်း၊ သိုး၊ ဆိတ်နှင့်ဝက်များ တွင်လည်း ရောဂါဖြစ်ပွားတတ် လေသည်။ ထို့ပြင်ထောင့်သန်းရောဂါသည် တိရစ္ဆာန်များကို သာမက လူကိုပါ ကူးစက်နိုင်သည့် ရောဂါလည်းဖြစ်သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်အထိ ပြည်ပမှ မှာယူရောစပ် ထိုးနှံပေးခဲ့ရသော် လည်း ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ထောင့်သန်းရောဂါကာကွယ်ဆေးများကို ကောင်ရေ ၃ဝယဝဝဝ စာထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ယခုအချိန်တွင် ပိုးမွေးနှုန်းမြန်သည့် နည်းစနစ်ကိုအသုံးပြုပြီး ကောင်ရေ ၁ဝ သန်းစာနှစ်စဉ် ထုတ်လုပ်ပေး လျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ထောင့်သန်းရောဂါကြောင့် သေဆုံးသည့်တိရစ္ဆာန်ကောင်ရေလည်း အလွန်နည်းပါး သွားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ယခုအခါ အဓိကဦးစားပေးထုတ်လုပ်ပေးသော ကာကွယ်ဆေးမှာ ကျွဲနွား လည်ချောင်းကွဲရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ပင်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာ့စစ်မတိုင်မီကာလအထိ ကျွဲနွားကောင် ရေ ငါးထောင်နီးပါး နှစ်စဉ် သေဆုံးခဲ့ရပြီး ယနေ့အချိန်အထိ အဓိကဦးစားပေး ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ် ပေးရသည့်ရောဂါမှာ ကျွဲနွား လည်ချောင်းကွဲရောဂါဖြစ်သည်။ ပါစဂျူရဲလားမာလ်တို စီဒါ ဘက်တီးရီးယားပိုးကို ပွားစာရည်တွင် လေသွင်း ပိုးပျိုး မျိုးပွားစေနည်းဖြင့် မွေးမြူပြီးဖော်မလင်ဆေးရည်ဖြင့် သေစေ၍ ကျောက်ချဉ်ဖြင့် ရောစပ်ထုတ်လုပ်လျက် ရှိသည်။ ကျွဲနွားကောင် ရေ ၁၂ဝ အတွက် ဆိုဒါပုလင်းကို အသုံးပြုထုတ်လုပ်သော ဤကာကွယ်ဆေးသည် ထိုးနှံပြီးနောက်သုံးရက်မှ ငါးရက်အတွင်း ရောဂါအခံဓာတ်ရရှိစေပြီး ခြောက်လအထိ ကာကွယ်မှုကိုပေး သည်။
ဤကာကွယ်ဆေးကိုပင် အသက်ရှင်ပိုး အသုံးပြု၍ အာနိသင်ပိုမို ထက်မြက်စေပြီး သက်တမ်းရှည်ကြာစွာ အသုံးပြု နိုင်ရန် ပဏာမစမ်းသပ် သုတေသနပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ရာ ဇီဝသိပ္ပံပညာ ရပ်များဆိုင်ရာ သုတေသန လုပ်ငန်းများ စာတမ်းဖတ်ပွဲသို့ တင်သွင်းဖတ်ကြားခဲ့ပြီး သုတေသနတွေ့ရှိချက်များကို ကျယ် ကျယ်ပြန့်ပြန့် စမ်းသပ်မှုပြုရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဗိုင်ရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေးဌာနစုက ဗိုင်းရပ်စ် ကြောင့်ဖြစ်ပွားသည့် ကျွဲနွားအတွက်ကာ ကွယ်ဆေးတစ်မျိုး၊ ဝက် အတွက်ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးနှင့် ကြက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး လေးမျိုးကို စီမံကိန်း လျာထားချက်များအတိုင်း နှစ်စဉ်ထုတ်လုပ် ပေးလျက် ရှိသည်။
ခမိဖုတဒဘူတာ
ခမိဖုတဒဘူတာ  (上二田駅 ခမိဖုတဒ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အခိတခရိုင်၊ ခတဂမိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တိရစ္ဆာန် မွေးမြူရေးနှင့် ဆေးကုသရေးဦးစီးဌာန
ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကြောင့်ဖြစ်ပွားသည့် ကျွဲနွား ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို ဆိတ်၏သရက်ရွက်တွင် ပိုးမျိုးပွားသည့် နည်း စနစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဝက် ဝမ်းကျကာကွယ်ဆေးကို ခေတ်မီ တစ်သျှူးမွေးမြူနည်း စနစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကြက်ကြီးနှင့်ကြက် ငယ် လည်လိမ်ရောဂါနှင့် ကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေးနှစ်မျိုးကို ကြက်ဥသေသားလောင်းအတွင်း ပိုးမျိုးထည့်သွင်း မွေးမြူခြင်း နည်းစနစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ဖော်စပ်ထုတ် လုပ်လျက်ရှိသည်။
ကျွဲနွားကျောက်ရောဂါမှာ စစ်ကိုင်းတိုင်း အတွင်း ၁၉၅၇ ခုနှစ်၌ နောက်ဆုံးဖြစ်ပွားခဲ့သည်မှလွဲ၍ ယနေ့တိုင်မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကျောက်ရောဂါကင်းရှင်းခဲ့ပြီ ဖြစ်သော်လည်း အိမ်နီးချင်း နိုင်ငံ များမှ မတော်တဆ ဝင်ရောက်လာပါက တားဆီးနိုင်ရန် နယ်စပ် ဒေသများ အတွက် ထုတ်လုပ်ကာကွယ်မှု ပြုသည်ဟုဆိုသည်။
ကြက်လည်လိမ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို ကြက်သေ သား လောင်းကိုပါ ကြက်ဥထဲသို့ ကိုမာရော့ ဗိုင်းရပ်စ်ပေါက်ပွား စေခြင်းနည်းဖြင့် ရရှိလာသည့်ဗိုင်ရပ်စ်အရှင်ကို အအေးဖြင့်အ ခြောက်ခံနည်းကို သုံးပြီး ထုတ်လုပ် ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဝက်ဝမ်းကျ ကာကွယ်ဆေးကို တစ်မူထူးခြားစွာ ထုတ်လုပ်လာသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ပူး၏ကျောက် ကပ်ကိုအသုံး ပြုသည့် တစ်သျှူးမျိုးပွားနည်းဖြင့် ဖော်စပ်ကာဗိုင်းရပ်စ်ပိုးပျိုး ထားသော ပွားစာရည်ကို အအေးခဲ အခြောက်ခံနည်းသုံး၍ ထုတ်လုပ်သည့်ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဗိုင်းရပ်စ် အရှင်ဖြစ်သည့်အတွက် ကာကွယ်ဆေးကိုရေခဲဘူးဖြင့် သယ် ဆောင်ရသည်။ လေးဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ရေခဲသျွှောတွင် သိမ်းထားမည် ဆိုလျှင် တစ်နှစ်အထိ သိမ်းဆည်းထားနိုင်သည်။
သို့သော် နေရောင်ခြည် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှုကို ရှေင်ရှားရမည်ဟု ဆိုသည်။ ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ရေးဌာနခွဲသည် တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးရေး စီမံကိန်းများအတွက် အမှန်တကယ်အသုံးပြုမည့် ကာကွယ်ဆေးအရည်အတွက် အပြည့်အဝရရှိရေးကို ဦးတည် ကြိုးပမ်းထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ ၁၉၈၆-၈၇ ခု ဘဏ္ဍာနှစ်အတွင်း ထောင့်သန်းရောဂါ ကာကွယ် ဆေး ၉ ဒသမ ဝ၇ သန်း၊ လည်ချောင်းကွဲရောဂါ ကာကွယ် ဆေး ၉ ဒသမ ၇၇ သန်း၊ ပေါင်ပုပ်လက်ပုပ်ရောဂါ ကာကွယ် ဆေး ၂ ဒသမ ၅၄ သန်း၊ ကျွဲနွားကျောက်ရောဂါကာကွယ်ဆေး ဒသမ ၁၁ သန်း ထုတ်လုပ် ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ထို့အတူ ဝက်ဝမ်းကျရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ဒသမ ၆၈ သန်း၊ ဝက် ပုလိပ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ဒသမ ၃၆ သန်း၊ ကြက်ဘဲဝမ်းကျရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ၃ ဒသမ ၆၆ သန်း၊ ကြက် လည်လိမ်ရောဂါကာ ကွယ်ဆေး ၃၇ ဒသမ ၂၆ သန်း၊ ကြက်ကျောက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး သုညဒသမ ၃၃ သန်း၊ ခွေးရူး ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး သုညဒသမ ဝ၁ သန်းနှင့် ကြက် ချေးဖြူရောဂါကာကွယ်ဆေး သုညဒသမ ၂၇ သန်း စသည်ဖြင့် စီမံကိန်းဝင်ဆေးဝါး ၁၁ မျိုးအတွက် ဆေးအဆသန်းပေါင်း ၆၄ သန်းကျော် ထုတ်လုပ်ပေးနိုင် ခဲ့သည်။
ဘက်တီးရီးယား ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေးဌာနစုနှင့် ဗိုင်းရပ်စ် ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေး ဌာနစုတို့မှ ထုတ်လုပ် သည့်ကာကွယ်ဆေး နမူနာများကို အသုံးပြုပိုးမှလွဲ၍ အခြားပိုး များကင်းစင်မှု၊ အာနိ သင်ရှိမှု၊ အန္တရာယ်ကင်းရှင်းမှုနှင့် လိုအပ် သည့် စံချိန်စံညွှန်းနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိမရှိကို စံချိန်စံညွှန်းနှင့်အရည် အသွေး ထိန်းသိမ်းရေးဌာနစုက အမြဲစစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။
စံချိန်စံညွှန်းနှင့်အရည်အသွေး ထိန်းသိမ်းရေးဌာနစုက ၁၉၈၆-၈၇ ခုနှစ်အတွက် ဘက်တီးရီးယား ကာကွယ်ဆေးနမူနာ အရေအ တွက်ပေါင်း ၂၁၅ ခုနှင့် ဗိုင်း ရပ်စ်ကာကွယ်ဆေး နမူနာအရေ အတွက် ၁ဝ၂ ခုတို့ကို စစ်ဆေးပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်သည့် ဆေးဝါး၏ တန်ပြန်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို စမ်းသပ်ခံသျွှဝါ များ၌ ထိုးနှံထိန်းသိမ်းကြည့်ရှု စစ်ဆေးရသည်။ ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ရေးဌာနခွဲအတွက် စမ်းသပ်အသုံးပြုရန် ယုန်၊ ပူး၊ ကြွက်ဖြူ၊ ကျွဲ၊ နွား၊ ဝက်၊ ကြက်၊ သိုး နှင့်ဆိတ်များအား သီးသန့်ခြံများဖြင့် မွေးမြူထားရသည်။
ဗြိတိသျှတိရစ္ဆာန်ဆေးဝါးကို ဓကျမ်းများတွင်ပါရှိသည့် နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြု စံချိန်စံညွှန်းများ ကို အခြေခံပြီး သတ်မှတ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသည့် ကာကွယ်ဆေးများကိုသာ ဖြန့်ဝေသုံးစွဲခွင့် ပြုသောကြောင့် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ တိရစ္ဆာန် ကာကွယ်ဆေးများ ထွက်ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ဤသို့ဖြင့် မွေးမြူရေးနှင့်ကုသရေး ဦးစီဌာန၏ ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ရေးဌာနခွဲသည် ၁၉၈၆-၈၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ တိရစ္ဆာန်များကျန်းမာသန်စွမ်းရေးအတွက် ကျွဲ နွားကောင်ရေ ၂၂ ဒသမ ဝ၇ သန်း၊ ဝက်ကောင်ရေ ၁ ဒသမ ၅ သန်းနှင့် ကြက်ကောင်ရေ ၂၂ ဒသမ ၃၇ သန်းကို ရောဂါကြိုတင်ကာ ကွယ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ထို့အတူ ကျွဲ နွားကောင်ရေ ၂ ဒသမ ၂ သန်း၊ ဝက်ကောင်ရေ ဝ ဒသမ ၆ သန်း၊ ကြက်ကောင် ရေ ၁ ဒသမ ၈ သန်းကို ရောဂါကုသပေးနိုင်ခဲ့သည်သာမက တိရစ္ဆာန်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ကျပ်ငွေ ၁ဝ ဒသမ ၅ သန်းဖိုး ဖြန့်ဖြူးရောင်းချ ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ဆုချီးမြှင့်ခံရခြင်း
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့၌ ကျရောက်သည့် ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနေ့(World Veterinary Day)တွင် ကျွန်ုပ်တို့မြန်မာနိုင်ငံ တိရစ္ဆာန် ဆေးကုဆရာဝန်အသင်းနှင့် မွေးမြူရေးနှင့် ကုသရေးဦးစီးဌာနတို့ ပူးပေါင်း၍ တစ်ပြည်လုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ခွေးရူးရောဂါကာကွယ်ဆေးထိုးပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုလုပ်ဆောင်ချက်ကို ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန် ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ချုပ်နှင့် ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဆရာဝန်အသင်းတို့က ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန်ဆေးကုနေ့ဆု(World Veterinary DayAward 2011) ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွက် ချီးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။
ခမိယောခိုဆုခဘူတာ
ခမိယောခိုဆုခဘူတာ  (上横須賀駅 ခမိယောခိုဆုခ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိချိခရိုင်၊ နိရှိအိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဆန်လုံရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ဆန်လုံရွာ(Sanlong)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ အလီအောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလီအောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃ ဦး၊ မ ၇၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၅၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒါးက (မြောက်)ရွာ၊ အင်္ဂပို
ဒါးက  (မြောက်)ရွာ၊ အင်္ဂပို
နမ့်ဖလန်ရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
နမ့်ဖလန်ရွာ (Namhpalan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ တောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၆၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၃၂ ဦး၊ မ ၁၇၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုန်းညင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ပုန်းညင်းဝရွာ(Ponehnyinwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ပကာဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပကာဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၅ ဦး၊ မ ၃၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိပ်ဖြူမြို့
ဆိပ်ဖြူမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်တွင် ပါဝင်ပြီး ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိ၍၊ မကွေးခရိုင်အပိုင်၊ ချောက်မြို့နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်လျက်ရှိသည်။
သင်္ဘောဆိပ်မြို့ဖြစ်သည်။ နွေရာသီတွင် အနောက်ဘက်မိုင် ၇ဝ အကွာတွင်တည်ရှိသော ဆောမြို့နှင့် ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်နိုင်သည်။ ‌ေမေြာက်ဘက် ၄½မိုင်တွင် ‌ေခေျာင်းမကြီး‌ေကျးရွာတည်ရှိပါသည်။မြို့နယ်၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅၅၉ မိုင်မျှရှိသည်။
နောက်ခံသမိုင်း
နွေရာသီ၌ ဆိပ်ကမ်းတွင် သဲဖြူဖြူဖြင့် သောင်ခုံထလေ့ရှိသောကြောင့် ဆိပ်ဖြူဟု ခေါ်နိုင်ကြောင်း ယူဆကြသည်။ အနော်ရထာမင်းလက်ထက်ကပင် ရွာအဖြစ် ရှိနေပြီ။
၁၈၈၅ ခုတွင် ဆိပ်ဖြူကို ပခုက္ကူစီရင်စုအောက်တွင်း သွင်းကာ မြို့နယ်အဖြစ် ဖွဲ့၍ ဇီးကပ်ရွာ၌ မြို့ပိုင်ရုံးထားသည်။ ၁၈၉၆ ခုတွင် ရုံးကို အောက်ဆိပ်ကျေးရွာသို့ ပြောင်းသည်။ ၁၉၀၁ ခုတွင် ဆိပ်ဖြူသို့ ရုံးစိုက်လာသည်။
ယခု မြေသတ်မှတ်ချက်များမှာ ၁၉၇၂ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်ပါ အမိန့်စာဖြင့် ဖွဲ့ထားခြင်းတည်း။
စီးပွားရေး
စိုက်ပျိုးရေးမှာ မြို့နယ်၏ အဓိကစီးပွားရေး ဖြစ်သည်။ ဆိပ်ဖြူကြက်သွန်နီမှာ မြန်မာ့ကြက်သွန်ဈေးကွက်တွင် နာမည်ရသည်။ ကြက်သွန်ကို ယောချောင်းတလျှောက်နှင့် မြေနုကျွန်းပေါ်ရာ ဧရာဝတီမြစ်တလျှောက်တွင် မိုးနည်းသော ဒီဇင်ဘာမှ ဧပြီအတွင်း စိုက်လေ့ရှိသည်။
အခြားထွက်ကုန်များမှာ စပါး၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ ပဲတီစိမ်း၊ ကုလားပဲတို့ဖြစ်သည်။ ထွက်ကုန်တို့ကို ရန်ကုန်သို့ ပို့၏။
မြို့ဖွဲ့စည်းပုံ
ဆိပ်ဖြူမြို့ကို အောက်ပါရပ်ကွက်များဖြင့် ဖွဲ့ထားသည်။
ကုန်းလမ်း
ဆိပ်ဖြူမှ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ တောင်ကြီး၊ စလင်း၊ ပေါက်၊ ဂန့်ဂေါ စသည်တို့အထိ သွားနိုင်သော ခရီးသည်တင်ကားများ ရှိသည်။ အနောက်ဘက် စလင်း၊ ပေါက်၊ ဂန့်ဂေါ စသည်တို့သို့ သွားသောယာဉ်များမှာ ကားငယ်များဖြစ်၏။
ရထား
ခရီး ၂၂ မိုင်ရှိသော ပခုက္ကူသို့သွားသည့် ရထားလမ်းရှိသည်။
ရေကြောင်း
ယခင်က ဇက်ဖြင့် ချောက်နှင့်ဆိပ်ဖြူသို့ ကူးနိုင်သည်။ ၁၉၉၆ ခု၌ အနော်ရထာတံတား ဆက်ပြီးသည်နောက် ကားလမ်းဖြင့်သာ လူသွားလူလာများသည်။ ရေကြောင်းဖြင့် သွားလိုက ချောက်မှသည် ဆိပ်ဖြူ ယောဝရပ်ကွက်သို့ ကူးသော မော်တော်၊ သမ္ဗန်များ ရှိသေးသည်။
ရောင်းဝယ်ရေး
အနောက်ပိုင်းရပ်ကွက်ရှိ ပတ္တမြားဈေးသည် တခုတည်းသော ဈေးကြီးဖြစ်သည်။
ငွေကြေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများ
မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်၏ ဘဏ်ခွဲရှိသည်။
ပညာရေး
အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (ဆိပ်ဖြူ) မှာ အနောက်ပိုင်းရပ်ကွက်၊ အနော်ရထာလမ်းဘေးတွင် ရှိသည်။
အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်းမှာ ယောဝ၊ အလယ်ပိုင်း၊ အနောက်ပိုင်းရပ်ကွက် နှင့် ရွာသစ်ရပ်ကွက်တို့တွင် အသီးသီးရှိသည်။
ကျန်းမာရေး
ကုတင် ၅၀ ဆန့် ပြည်သူ့ဆေးရုံရှိသည်။
အားကစားနှင့်ဖျော်ဖြေရေး
ဘောလုံးကွင်းနှင့် ဘောလီဘောကွင်း ရှိသည်။ ၎င်းကွင်းများမှာ ဘုရားစူးကွင်းများဖြစ်ပြီး ဘောလုံးကွင်း၌ မြေကွက်လပ်နှင့်ဂိုးတိုင်၊ ဘောလီဘောကွင်းတွင် ပိုက်မရှိသော တိုင် ၂ ချောင်းမှအပ ဘောလုံးကွင်း၊ ဘောလီဘောကွင်းဟု သိသာစေသော အခြားအရာ မရှိ။
ဗိုလ်ချုပ်လမ်းကို မေးတင်ထားသော အလယ်ပိုင်းရပ်ကွက်ရှိ တခုတည်းသောပန်းခြံမှာ အထိန်းအသိမ်းနည်းသဖြင့် လူသွားလူလာမရှိလှ။
ဗုဒ္ဓဘာသာ
ယောဝရပ်ကွက်၌ ရွှေမင်းဝန်ဘုရား၊ ရွာသစ်ရပ်ကွက်၌ ရွှေမုဋ္ဌောဘုရားတို့ ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်း ၅ ကျောင်း ရှိသည်။
ကန္တာရ
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အချို့ဒေသများတွင် သဲအတိပြီးသော ကန္တာရများရှိလေသည်။ သဲကန္တာရများမှာ ရှည်လျားကျယ်ပြန့်သော သဲမြေပြင်များဖြစ်၍ သစ်ပင်များပေါက်ခြင်းမရှိ၊ တိရစ္ဆာန်များလည်း ခိုအောင်းကျက်စားခြင်းမရှိချေ။ သို့သော် ကန္တာရကို ညီညာပြန့်ပြူးသည့် မြေပြင်အဖြစ်တွေ့ရခဲသည်။ သဲကန္တာရအများ၌ပင် တောင်၊ တောင်ကုန်းနှင့် ကမူများကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ကန္တာရအတွင်း ခရီးသွားရသည်မှာ လွန်စွာ ဘေးအန္တရာယ် ပေါများလှ၏။ ပင်လယ်ထဲ၌ ခုတ်မောင်းလျက်ရှိသော သင်္ဘောတစ်စင်းမှ လူတစ်ယောက်သည် မိမိ ပတ်ဝန်းကျင်၌ ရေပြင်မှတစ်ပါး အခြားအရာဝတ္ထုများကို မမြင်ရသည့် နည်းတူ ကန္တာရကြီးများအတွင်း၌ ခရီးသွားရသူများသည်လည်း ပတ်ဝန်းကျင်တွင် သဲပြင်ကြီးမှတစ်ပါး အခြားအရာများကို မမြင်ရချေ။ ထိုကန္တာရကြီးများ၌ ခရီးသွားသူများသည် ကုလားအုပ်ဖြင့် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာ သွားလာကြရ၏။ ထိုသို့ သွားလာရာ၌ ညအခါတွင် ကောင်းကင်၌ နက္ခတ်တာရာများကိုကြည့်၍ သွားကြရသည်။ ကန္တာရများအတွင်း၌ လေသည် အတားအဆီး မရှိသည့်အလျောက် တစ်ခါတစ်ရံ အလွန်ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခတ်၍ သဲမုန်တိုင်းများ ကျရောက်တတ်သည်။ ထိုအခါမျိုး၌ ခရီးသည်များသည် သဲပြင်ပေါ်တွင် ပြားပြားဝပ်လျက်နေကြရ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ အချို့ခရီးသည်နှင့် ကုလားအုပ်များကို သဲများ ဖုံးလွှမ်းသွားတတ်လေသည်။ ဤသို့ပြင်းထန်သော သဲမုန်တိုင်းများ ကျရောက်သောအခါ ပင်လယ်ထဲ၌ လေတိုက်ခတ်သဖြင့် လှိုင်းများပေါ်လာသကဲ့သို့ သဲကန္တာရများအတွင်း၌လည်း သဲလှိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်တတ်၏။
အိုအေစစ် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း
လေယူဆောင်သွားသော သဲများသည် တစ်နေရာ၌ ကျရောက်စုပုံမိသောအခါ ရိုးကလေးများ၊ တောင်တန်းကလေးများသဖွယ် သဲခုံများဖြစ်ပေါ်လာလေသည်။ ကန္တာရအတွင်း၌ စိမ့်စမ်းများ၊ ရေတွင်းများ၊ မြက်ပင်များ၊ စွန်ပလွံပင်များဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော နေရာကလေးများရှိ၏။ ထိုနေရာမျိုးကို အိုအေးဆစ်ဟု ခေါ်သည်။ ရေမွတ်သိပ်လျက် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လာသော ကန္တာရခရီးသည်များသည် ထိုအိုအေးဆစ်ခေါ် ကန္တာရရိပ်သာများ၌ ခေတ္တဝင်နားကြရ၏။ အချို့အိုအေးဆစ်များမှာ ခရီးသည်များအပန်းဖြေရန် စခန်းငယ်မျှသာ ဖြစ်သော်လည်း အချို့မှာမူ လူနေအိမ်ခြေ စည်ကားသော ရွာကြီးများဖြစ်ကြသည်။ ကန္တာရများသည် ယေဘုယျအားဖြင့် လူတို့အတွက် ကောင်းကျိုးချမ်းသာ တစ်စုံတစ်ရာမပေးဟု ဆိုရငြားသော်လည်း အာဖရိကတိုက်ရှိ ဆဟားရားသဲကန္တာရကြီးကို ဖြတ်သန်းတိုက်ခတ်သော လေပူတို့သည် ဥရောပတိုက်၏ အေးမြလှသော ရာသီဥတုကို မျှတညီညွတ်စေလေသည်။ ကန္တာရများအတွင်း သက်ရှိသတ္တဝါဟူ၍ မရှိသလောက်ရှားပါး၏။ သစ်ပင်ဆိုကလည်း အချို့နေရာများ၌သာ ရှားစောင်းပင်များကို တွေ့ရ၏။ လူများသည်လည်း အိုအေးဆစ်ခေါ် ကန္တာရရိပ်သာတို့နှင့် သဲကန္တာရအစွန်အဖျား အရပ်များ၌သာ အိုးအိမ် အတည်တကျနှင့် နေထိုင်ကြသည်။ မြက်အနည်းငယ် ပေါက်ရောက်သော နေရာများ၌ သိုးဆိတ်များကို ထိန်းကျောင်း၍ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ လှည့်လည်သွားလာနေထိုင်ကြသည်။ ကန္တာရအတွင်း၌ အာရပ်လူမျိုး အများဆုံးနေထိုင်ကြ၏။ ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်လျှင် ကန္တာရအတွင်း၌ နေထိုင်ခဲ့သော အာရပ်လူမျိုးတို့သည် တစ်ခါက အခြားတိုင်းပြည်များစွာကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်၍ ဥရောပတိုက်တောင်ပိုင်း စပိန်နိုင်ငံအထိ အာဏာစက် ဖြန့်ချိခဲ့ဘူးကြောင်းတွေ့ရသည်။
မိုးခေါင်ခြင်း
ကန္တာရများဖြစ်ပေါ်ရခြင်း၏ ယေဘုယျအကြောင်းရင်းမှာ မိုးနည်းပါးခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်၏။ ကန္တာရများ၌ မိုးမရွာခြင်းမှာ ကန္တာရနှင့် သမုဒ္ဒရာအကြား၌ တည်ရှိသောတောင်များ ကာဆီးနေသောကြောင့် ဖြစ်၏။ သမုဒ္ဒရာမှ မိုးရေယူဆောင်လာသော လေသည် တောင်များကို ဖြတ်ကျော်သောအခါ မိုးကို ရွာချခဲ့ရသဖြင့် ကန္တာရအတွင်းသို့ရောက်သောအခါ မိုးရေမပါတော့ချေ။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော လေသာလျှင် ကန္တာရကို ဖြတ်ကျော်တိုက်ခတ်လျက်ရှိလေသည်။ ကန္တာရအတွင်း၌ မိုးရေမရသည့်အတွက် သစ်ပင်များ မပေါက်နိုင်ချေ။ စိုက်ပျိုးရေးလည်း မထွန်းကားနိုင်ချေ။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ ခေတ်မှီသည့် ဆည်မြောင်းများကို ဖောက်လုပ်ပေးသဖြင့် ကန္တာရမြေပြင်အချို့တွင် အသီးအနှံစိုက်ပျိုး နိုင်ပေပြီ။ ကန္တာရအတွင်းသို့ ရေလုံလောက်စွာပေးသွင်းနိုင်လျှင် သီးနှံပင်များကို အောင်မြင်စွာစိုက်ပျိုးနိုင်ကြပေမည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိအကြီးဆုံးကန္တာရမှာ အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်းရှိ ဆဟားရားသဲကန္တာရဖြစ်၏။ အခြားကန္တာရများများမှာ အာရေဗျကျွန်းဆွယ်၌ အာရေဗျသဲကန္တာရ၊ မြောက်အမေရ်ိကတိုက်၌ ကော်လိုရားဒိုးနှင့် မက္ကဆီကို သဲကန္တာရ၊ တောင်အမေရိကတိုက်၌ အာတားကားမားသဲန္တာရ၊ အာဖရိကတောင်ပိုင်း၌ ကာလာဟာရီ သဲကန္တာရ၊ ဩစတြေးလီးယားတိုက်၌ ဩစတြေးလျ သဲကန္တာရ၊ အာရှတိုက်၌ ဂိုဘီသဲကန္တာရများဖြစ်ကြ၏။ အခြား မထင်ရှားသော သဲကန္တာရငယ်များလည်း ရှိပေသေးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကန္တာရများ ကဏ္ဍ:ဂေဟစနစ်များ
ဒေါလ်တန်၏ နိယာမ
ဒေါလ်တန်၏ နိယာမ (တစ်ပိုင်းဖိအားများဆိုင်ရာ ဒေါလ်တန်၏ နိယာမ) (Dalton's law (သို့) Dalton's law of partial pressures) ၏ ဖွင့်ဆိုချက်မှာ ဓာတ်ပြုခြင်း ရှိမနေသော ဓာတ်ငွေ့အရောတစ်ခု၌ သက်ရောက်သည့် စုစုပေါင်း ဖိအားသည် ဓာတ်ငွေ့တစ်ခုချင်းစီ၏ တစ်ပိုင်းတစ်စဖိအားများ ပေါင်းလဒ်နှင့် ညီမျှသည်။. ဤနိယာမကို ဂျွန် ဒေါလ်တန်က ၁၈၀၁ တွင် စူးစမ်း​လေ့လာခဲ့၍ ၁၈၀၂ တွင် ထိုစူးစမ်းချက်ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ဤနိယာမသည် စံ(စိတ်ကူးယဉ်) ဓာတ်ငွေ့ နိယာမ (Ideal gas laws) နှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်။
ဖော်မြူလာ
ဤ၌ p1, p2, …, pn သည် ဓာတ်ငွေ့တစ်ခုချင်းစီ၏ တစ်ပိုင်းဖိအားများကို ကိုယ်စားပြု၏ ။
ဤ၌ xi သည် n (အကြိမ်ထိရှိသော) ဓာတ်ငွေ့များပါဝင်သော ဓာတ်ငွေ့အရောအနှောတွင် i (ကြိမ်မြောက်) ဓာတ်ငွေ့၏ မိုးလ်(မိုလာ) အပိုင်းကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ (i (ကြိမ်မြောက်) ဓာတ်ငွေ့တစ်ခု၏ ဖိအားကို ၎င်းပါဝင်နေသော ဓာတ်ငွေ့အရောအနှောကြီး၏ စုစုပေါင်း ဖိအားနှင့် စားလိုက်သောအခါ ဖြစ်လာသော မိုးလ်  အပိုင်းကိန်း)
ထုထည်အခြေခံ ပါဝင်မှုသဘော
အောက်၌ဖော်ပြထားသည်မှာ ဓာတ်ငွေ့တစ်ခုချင်းစီ၏ ထုထည်အခြေခံ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းမှုကို ဆုံးဖြတ်သည့် နည်းလမ်း (ညီမျှခြင်း) ဖြစ်သည်။
ဤ၌ ci သည် i ကြိမ်မြောက် ဓာတ်ငွေ့၏ ပါဝင်မှု(ပမာဏ) ဖြစ်သည်။
ဒေါလ်တန်၏ နိယာမကို တစ်ကယ့်လက်တွေ ဓာတ်ငွေ့များက ထိုအတိုင်း အတိအကျ လိုက်နာသည်တော့မဟုတ်ပေ။ ဖိအားများလာသည်နှင့်အမျှ သွေဖည်လွဲချော်မှုများရှိသည်။ ထိုအခြေအနေများအောက်၌ မော်လီကျူးများပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ထုထည်သည် ထိုမော်လီကျူးများကြားရှိ နေရာလွတ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အရေးပါသည်။ အထူးသဖြင့် မော်လီကျူးများကြား ပျမ်းမျှအားဖြင့် တိုတောင်းသော အကွာအဝေးများသည် မော်လီကျူးကြား အင်တာမော်လီကျူးအားများ (intermolecular force) ကို မြင့်တက်စေကာ ၎င်းတို့ သက်ရောက်သော ဖိအားကို ပြောင်းလဲရန် ကောင်းစွာလုံလောက်သည်။ ဤအကျိုးသက်ရောက်မှုသည် စံ(စိတ်ကူးယဉ်)ဓာတ်ငွေ့ နမူနာတစ်ခု၌ မရှိပေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒ
ပြဿဒါး
ပြဿဒါးဟူသည် အနက်အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ပျက်စီးခြင်းဖြစ်၏။ ပြဿဒါးဟူသော အရေးအသားသည် အနက်အဓိပ္ပာယ်မရှိဟု ယဉ်ကျေးမှုဌာန ညွှန်ကြားရေး ဝန်ဟောင်း ဦးသာမြတ် ရေးသားအပ်သော မြန်မာစာလုံးပေါင်း အဘိဓာန်ချုပ်ခေါ် မြန်မာစာရေးထုံးကျမ်း (ဒုတိယနှိပ်ခြင်း) စာမျက်နှာ ၂၃၈ တွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထား၏။ ပြဿဒါးသည် သင်္သကြိုက်သက်စကား ဗျတ္တ =ဗျသ တ = ဗျသတားရက်၊ မြန်မာမှုနှင့်  ပျသတား '' ရေးထုံးများကိုလည်း တွေ့ဘူး၏။ ပြဿဒါးဟူသော အရေးအသားသည် အဓိပ္ပာယ်မရှိချေ။
မြန်မာတို့၏ နေ့ရက်များအပေါ် သင်္ကာရနံမကင်းသောခံစားမှုအဖြစ် ပြဿဒါးမလွတ်သောကိစ္စများ ပြဿဒါးနေ့ရက်များဟုရှိရာ ပြဿဒါးဟူသည် အနက်အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ပျက်စီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြဿဒါး ရက်ရှိသကဲ့သို့ပင် ရက်ရာဇာ၊ ဝါရမိတ္တု စသော နေ့ရက်အမျိုးအစားများလည်း သတ်မှတ်ထားရှိကြသည်။
တောင်ပေါက်မှတ်စုမှ ဆောင်ပုဒ်
မှတ်ချက်။။ ပါကတ =ပါဂယ = ပြာကြိုက် == ပြာကရိုက်ဘာသာ။
ပြဿဒါးရက်ရွေးနည်း
တမာ-သရက်-အင်ကြင်း-ဆူးရစ်၊ လေးလ စဉ်လစ်၊ ပြဿဒါးဖြစ်။ တန်ခူးလကို တမာ၊ ကဆုန်လကို သက်ရင်းစသည်ဖြင့် လေးလစီရေန္ထ ဝါခေါင်လ၊ နတ်တော်လကျလျှင် တမာကပြန်ရေ၊ ပြဿဒါးနေ့၊ ပြဿဒါးအရပ်သို့ သွားလျှင် သာန္ထခိုက်သည်။ ကြွင်းအရပ်မှာ မထောင်းတာဟု ဆရာတို့ ဆိုကုန်ကြ၏။ (သုတသန္နိစယကျမ်း)
တစ်နည်းပြဿဒါးရက်ရွေးနည်း
အထက်ပါ ပြဿဒါးရက်ရွေးနည်းကား ဝါထပ်သောနှစ်များတွင် ပထမဝါဆိုနှင့် ဒုတိယဝါဆိုတွင် ပြဿဒါးရက်များ ဖြစ်သော၊ အင်္ဂါနှင့် ရာဟုနေ့များသည် နှစ်လလုံးတူညီ၏။ အကယ်၍ ပြက္ခဒိန်တော် ပညာရှိအဖွဲ့မှာ သဘောကွဲလွဲမှုဖြင့် ဝါထပ်နှစ် မညီညွတ်ရှိနေလျှင်၊ ဤပြဿဒါးရက်ရွေးနည်းမှာလည်း အလွဲလွဲအချော်ချော်ဖြစ်သည်။ ထိုအတွက် မြန်မာလနှင့် ယှဉ်သော ပြဿဒါးရက်ရွေးနည်းများ မူမှန်မဟုတ်နိုင်။ တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်မိဿရာသီအဝင်မှစန္ထ၊ ယင်းသည့်ရာသီ၌ရှိစဉ် အတွင်း၌သာ ကြာဿပတေးနှင့် စနေနေ့ များသည် ပြဿဒါးရက်များ ဖြစ်ကြ၏။
ပြိဿရာသီ၌ရှိသော ရက်များတွင်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနှင့် သောကြာသည် ပြဿဒါးဖြစ်၏။ မေထုန်။။။။။ တနင်္ဂနွေနှင့် တနင်္လာ ပြဿဒါးဖြစ်၏။ ကရကဋ်။။။။။ အင်္ဂါ - ရာဟု ပြဿဒါးဖြစ်၏။ သိဟ်။။။။။ ကြာဿပတေး - စနေ ပြဿဒါးဖြစ်၏။ ကန်။။။။။ ဗုဒ္ဓဟူး - သောကြာ ပြဿဒါးဖြစ်၏။ တူ။။။။။ တနင်္ဂနွေ - တနင်္လာ ပြဿဒါးဖြစ်၏။ ဗြိစ္ဆာ။။။။။ အင်္ဂါ - ရာဟု ပြဿဒါးဖြစ်၏။ ဓနု။။။။။ ကြာဿပတေး - စနေ ပြဿဒါးဖြစ်၏။ မကာရ။။။။။ ဗုဒ္ဓဟူး - သောကြာ ပြဿဒါးဖြစ်၏။ ကုံ။။။။။ တနင်္ဂနွေ - တနင်္လာ ပြဿဒါးဖြစ်၏။ မိန်။။။။။ အင်္ဂါ - ရာဟု ပြဿဒါးဖြစ်၏။ မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် နေသွားနှင့် မကိုက်ညီချေ။ တန်ခူးလမှစ၍ တပေါင်းလအထိ ၃၅၄ ရက်ရှိ၏။ နေသွားနှစ်၊ သို့မဟုတ် သက္ကရာဇ်နှစ် တစ်နှစ်တွင် ၃၆၅ ၁/၄ ရက်ရှိ၏။ သင်္ကြန်တက်ရက်သည် နေသွားနှစ်၏ နှစ်ဆန်းဖြစ်၏။ တနင်္ဂနွေဂြိုဟ် မိဿရာသီ ဝင်သည့်အချိန်ဖြစ်၏။ အိမ်သုံးပြက္ခဒိန်မူကား တန်ခူးလဖြစ်၏။ သို့သော် နှစ်ဆန်းရက်နှင့် မကိုက်ညီချေ။ ၁၃၂၁ ခုနှစ်တန်ခူးလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက် ဖြစ်သည်။ ၁၃၂၂ ခုနှစ်တန်းခူးလဆုတ် (၆) ရက်နေ့တွင် မြန်မာနှစ်ဆန်း တစ်ရက်ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် တန်ခူးလဆန်း ၁ ရက်နေ့မှ စန္ထတန်ခူးလဆုတ် (၅) ရက်အတွင်းတွင်၊ တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်သည် မိန်ရာသီတွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် အင်္ဂါနှင့် ရာဟုနေ့များသည်သာ ပြဿဒါးရက်များဖြစ်ရမည်။ တန်ခူးလဆုတ် ၆ ရက်နေ့မှ စန္ထ၊ ကဆုန်လဆုတ် (၆) ရက်နေ့အတွင်း၌မူကား၊ ကြာဿပတေးနှင့်စနေနေ့များသာလျှင် ပြဿဒါးရက်များ ဖြစ်ရမည်။ အိမ်သုံးပြက္ခဒိန်၌မူကား တန်ခူးလဆန်း ၁ ရက်နေ့မှစန္ထ တန်ခူးလဆုတ် ၁၄ ရက်ထိ ကြာဿပတေးနှင့်စနေသည် ပြဿဒါးနေ့များဖြစ်ကြ၏။ ထိုအတွက် သင်္ကြန်တက်ချိန်မှ ပထမရက်ပေါင်း ၃ဝ ကျော်အတွင်း၌ တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်သည် မိဿရာသီအတွင်း၌ ရှိခြင်းကြောင့်ပြဿဒါးရက်များအဖြစ်ဖြင့် ကြာဿပတေးနှင့် စနေနေ့များတွင်သာ ရှောင်လျှင် ပိုမိုန္ထယုတ္တိရှိသည်။ ဒုတိယရက် ၃ဝ အတွင်း၌တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်သည် ပြိဿရာသီအတွင်း၌ ရှိခြင်းကြောင့် ဗုဒ္ဓဟူးနှင့်သောကြာနေ့ကို ပြဿဒါးနေ့များ အဖြစ်ဖြင့် ရှောင်လျှင် ပိုန္ထယုတ္တိရှိမည်။ တနင်္ဂနွေဂြိုဟ် မိဿပြိဿ မေထုန်စသည့် ရာသီများသို့ ဝင်သည့်နေ့ရက်များကို သိလိုလျှင်၊ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသော သံဒိဌနေ့စဉ် ဂြိုဟ်သွားပြက္ခဒိန်ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် သိနိုင်လေသည်။
နမ္မတူမြို့နယ်
နမ္မတူမြို့နယ်သည် ကျောက်မဲခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်၍ အုပ်ချုပ်မှုရုံးစိုက်သော မြို့မှာ နမ္မတူမြို့ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲခရိုင်
လှေကြီးကုန်းရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
လှေကြီးကုန်းရွာ (Hlaygyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ကြိမ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၇၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆူးလေကျွန်းရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ဆူးလေကျွန်းရွာ (Sulaykyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ကျန်းကိုင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျန်းကိုင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၃ ဦး၊ မ ၁၁၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ㄷ
ㄷ(တောင်ကိုရီးယား: 디귿၊ ဒီဂုတ် ၊ မြောက်ကိုရီးယား: 디읃၊ ဒီအုတ်)သည် ကိုးရီးယား အက္ခရာ၏ ဗျည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ㄷ အတွက် ယူနီကုဒ်သည် U+3137 ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အနေအထားပေါ် မူတည်၍ ၎င်းသည် 'ဒ' သို့မဟုတ် 'တ' အသံကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၎င်းသည် စကားလုံးတစ်လုံး၏ အစ အနေအထားတွင် အသံထွက်သည် အများအားဖြင့် [ဒ] ဖြစ်ပြီး၊ အခြား အသံတစ်သံ၏ အသတ်တစ်ခု၏ နောက်တွင် ၎င်းကို [တ] ဟု အသံထွက်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ချူဘ်.ဒါ(춥다၊ "အေးသည်") ဟူသော စကားလုံး၌ အခြားအသံတစ်သံ၏ အသတ်အနောက်၌ ရှိသဖြင့် ㄷ သည် [တ] အသံသို့  ချူပ်တာ  ဟူ၍ ပြောင်းလဲသွားသည်။
ခမိဘူတာ
ခမိဘူတာ  (加 美 駅 ခမိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာခရိုင်၊ အိုဆာကာမြို့၊ ဟိရနိုရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အောင်လှိုင်ရွာ၊ ရေလိမ်
အောင်လှိုင်ရွာ၊ ရေလိမ်
ငဝက်စွေရွာ၊ ငဝက်စွေ
ငဝက်စွေရွာ၊ ငဝက်စွေ
ကတ္တူချိန်ရွာ
ကတ္တူချိန်ရွာ