cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကျော်ဟိန်း
ရုပ်ရှင်
• # ရဲစိတ်ရဲမာန်သူ့ကျွန်မခံ
• # ချစ်ချစ်ချော
• # မငိုတတ်သောမိန်းကလေး
• # ငယ်သူတို့ဇာတ်ကြောင်း
• # ထိပ်ဆုံးကကျွန်တော်
• # ဒို့လူလေးများဆိုသလေ
• # မျှော်လေတိုင်းမှိုင်းရီ
• # အကာကအချစ် အနှစ်ကမေတ္တာ
• # စံအိမ်ကိုစိန်နဲ့မွှန်းပါ့မယ်
• # စိန်စီသောမေတ္တာ
• # သွားတော့လေနေပါဦး
• # ချစ်ကြိုးတွေသွယ်ကာရစ်ကာ
• # မွန်းတည့်ချိန်တွင်နေဝင်သည်
• # သာလောင်ပြာလောင်
• # လွမ်းငွေ့ဝေဝေ
• # ပန်းကမ္ဘာလေးထဲမှာစောင့်နေမယ်
• # အချစ်မရှိတဲ့အသည်း
• # ပဝါနီနီ
• # တကယ်ချစ်တာကျွန်တော်ပါ
• # မောင့်လပြည့်ဝန်း
• # နေကျောက်ခဲ
• # ဒို့ရဲ့သံလွင်
• # မိုးကြိုသည့်ပန်း
• # ချစ်ပန်းနေကြာ
• # လူစိမ်းတစ်ယောက်
• # နှုတ်မဆက်နဲ့အချစ်ရယ်
• # စိန်သွားအလားနှလုံးသား
• # အချစ်သူဌေးလေးဖြစ်ချင်တယ်
• # သေနတ်တစ်ကမ်းလက်တစ်လှမ်း
• # ချစ်ခွင့်ပေးပါချစ်သူရယ်
• # အပြစ်ရှိရင်ခွင့်လွှတ်ပါ
• # အတက်ကားကိုဦးစားပေးပါ
• # တေဇာ
• # ပျဉ်းမငုတ်တို
• # အပြန်လမ်း
• # ငယ်ပေါင်း
• # ခွင့်လွှတ်လိုက်ပြီကေသီခိုင်
• # မုဆိုးလည်းကျွန်တော် သားကောင်လည်းကျွန်တော်
• # ဆန္ဒရဲ့မျှော်လင့်ချက်
• # အချစ်သစ်ပင်
• # စေ့စပ်လက်ထပ်ကွာရှင်းပြီးစီးခြင်း
• # ချစ်သူချင်းပျော်ကြပါစေ
• # မောင့်ချစ်သူနွယ်နွယ်ထွန်း
• # အချစ်ကိုယ်ရံတော်
• # ချစ်တဲ့ရက်ကိုကြိုနေမယ်
• # ချစ်သူငယ်ချင်း
• # ချစ်ပါရဲ့လားမေးစမ်းချင်
• # ချစ်တာအပြစ်လား
• # ပြန်လည်ဆုံဆည်းကြမယ်အချစ်ရယ်
• # ချစ်တဲ့အကြောင်းပြောပေးပါ
• # ချစ်ရတစ်ရက်လွမ်းရက်တစ်ရာ
• # လူသွားလမ်းကလေး
• # ရာဇာ
• # ဂျက်မ
• # ရင်ထဲမှာရွာသောမိုး
• # ကျွန်တော်ကခန့်ချော
• # စိမ်းလို့သာခေါ်လိုက်ပါ
• # မေမြတ်နွယ်
• # လူထဲကလူ
• # အရှိုက်
• # အချစ်လူဆိုးလေး
• # ခိုင်တို့ညီအစ်မ
• # ပန်းမမလှဧကရီ
• # အတာ
• # ချစ်လွန်းတင်
• # ပဲခူးဆား
• # နံ့သာလူးချိန်ပန်းခူးချိန်
• # ကျွန်တော်မောင်လူထူး
• # ဘုံပြတ်ဘမောင်
• # စိမ်းနဲ့တေဇာ
• # မိမော်မေမ
• # ဧမိစံကဒုတိယ ကျွန်တော်ကပထမ
• # ချစ်ရဆဲပါစုလှိုင်
• # ရှိန်း
• # ရင်ကိုအေးမြရစေသား
• # သည်လင်သည်မယား
• # ကိုကိုလူညာကြီး
• # မမေ့ဆယ်ကမ္ဘာ
• # ချစ်ရမှာကြောက်တယ်
• # စိန်ဆိုရင်ဘွာမခတ်ကြေး
• # ကိုကို့ညီမ
• # တွယ်ရာမဲ့ပန်း
• # နွဲ့ဆိုး
• # အချစ်ကိုဘယ်လိုပြောရမယ်
• # အချစ်သူရဲကောင်း
• # သည်တစ်နွေပြန်ပါလေဦး
• # ညိုမကိုပြောလိုက်ပါ
• # သီတင်းကျွတ်ရင်လက်ထပ်မယ်
• # လူသားအသည်းနှလုံးနှင့် ကျွန်တော်
• # ရမ္မက်ဇော
• # ကျွန်မသိပါတယ်
• # လွမ်းနေမယ်မမ
• # မျက်ရည်စိမ်း
• # ဒုစရိုက်သားကောင်
• # အဖေ့ဓား
• # ဝင်္ကပါထဲကတို့နှစ်ယောက်
• # သမီးချွေးမသားသမက်
• # နှင်းဆီနေ့ နှင်းဆီည
• # ချစ်လွန်းကေသီ
• # ချစ်လွန်းလို့ ညာမိပါတယ်
• # ချစ်သဲဖြူ
• # စင်ပေါ်ကလူ
• # ပျားရည်ဆမ်းသောပန်းဓား
• # ပန်းမြိုင်လယ်ကဥယျာဉ်မှူး
• # မောင်ရင်ငတေမိုက်ကန်းသည်
• # ဓားတောင်ကိုကျော်၍မီးပင်လယ်ကိုဖြတ်မည်
• # ငြိုးမာန်ဖွဲ့စိမ်းရက်လေသလား
• # မာနသစ္စာ
• # အတွေ့လေးရယ်တဲ့အိုအကြုံ
• # သံယောဇဉ်ယာဉ်စွန်းတန်း
• # နှုတ်ခမ်းထက်ကဓားသွား
• # မောဟမျဉ်းပြိုင်များ
• # ဆွေမျိုးတော်ရင်ဘယ်လိုခေါ်မလဲ
• # အဖေ
• # နေကမွေးတဲ့လ
• # မော်ကင်းဥဒါန်း
• # ကြိုးတန်း
ဗီဒီယိုဇာတ်ကားများ
• # ခွင့်ပြုရင်တစ်ကပြန်စမယ်
• # မျက်စိမှိတ်၍လမ်းလျှောက်ကြည့်ပါ
• # ဆင်ကန်းတောတိုး
• # အနာဂတ်ဟင်းလင်းပြင်
• # သူစိမ်း
• # ရမ္မက်၏နိဂုံး
• # သမုဒယသမုဒ္ဒရာ
• # ဒုက္ခကိုအရောင်ဆိုးထားတယ်
• # လူတစ်ယောက်အကြောင်း ( သူခိုး )
• # ကိုကျော်လေ ကိုကျော်
• # မင်းတို့အကြိုက်ရိုက်ပြမယ်
• # ပရိုဂျူဆာနီတိုး
• # အချစ်ဖူးသစ်
• # အချစ်ဝေဒနာ
• # နေကမ္ဘာကလာတဲ့သူ
• # အချစ်တွင်မျက်စိရှိသည်
• # သက်မဲ့ချစ်သက်သေ
• # သံယောဇဉ်ဦး
• # ဝိညာဉ်လေးအဆစ်ပါသွားပြီ
• # ရိုက်စား
• # သည်တစ်သက်လွမ်းစေ
• # ရဲအုပ်ဘသာ နှင့် မင်းသားစိုးသူ
• # စိုးသူမှ ဘသာသို့
• # အကြွေး
• # ချာလီ
• # လိုနေတယ်အချစ်
• # မိုးပေါ်ရောက်မယ့် လူနှစ်ယောက်
• # နောက်မဆုတ်နဲ့ ကိုကံချွန်
• # ဦးကိုကိုကြီး၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ
• # ဘတစ်ပြန် ကျားတစ်ပြန်
• # မိုက်ချက်ကတော့ ကမ်းကုန်ပဲ ( ရှုမဝ )
• # မင်းလုပ်သမျှကျေနပ်တယ်
• # အဆိပ်ပြင်းသည်
• # သံယောဇဉ်မျက်ဝန်း
• # ခွေးမြီးကောက်ဘအေး
• # ထောင်ချောက်
• # အချစ်ဟာမီးလား
• # နီတိုးခြေလှမ်း
• # ကျော်ဟိန်းလိုဖြစ်ချင်တယ်
• # အာဠဝီမောင်ရွှီး
• # အလိုရှိသည် ဆုငွေ ၅၀၀
• # ငါတရားခံလား
• # ၅၂၈
• # တစ်ပုဒ် ၅ိ/- သုံးပုဒ် ၁ဝိ/-
• # မဟူရာ
• # ဒီတစ်ခါ ငါ့အလှည့်
• # ဘသာ အသည်းအမည်း
• # မခံစားနိုင်ဘူး
• # လူလိမ်
• # ဘယ်ပန်းချီရေးလို့မှမမီ
• # ကမ္ဘာကြီးတောင် တုန်သွားမယ်
• # ဟာ!
• # အဝေးဆုံးလမ်း အနီးဆုံးကြယ်
• # ဦးရဲ့ဆူး
• # တဏှာ
• # ပန်းများကိုပွင့်စေသူ
• # အလှည့်ရောက်ရင် ခေါ်လိုက်ပါ
NGC 36
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
ကျော်ဟိန်း
ဗီဒီယိုဇာတ်ကားများ
• # သူမို့ခွဲသွားရက်တယ်
• # ဘဝအိပ်မက် ပန်းအိပ်မက်
• # ငအ
• # ဂုဏ်သိက္ခာ
• # လက်ကောက်ဘတိုး
• # မြညိုချစ်သော ကိုရင်အော
• # အဆုံးတွင်. ..
• # သွေးစကား
• # လူလည်ကြီး
• # ပစ္စည်းမဲ့မောင်ရှိ
• # အထွဋ်အထိပ်
• # ဆိုးကြီးအဖေ ကိုဗိုရဲ
• # နာမည်တစ်လုံးနဲ့လူ
• # သွေးရင့်ရင့်အမုန်း
• # ကြားသောနား ကြားသောမျက်စိ
• # ဟဲ့ ပလုပ်တုတ်
• # မိုးကောင်းကင်မှ စီးဆင်းသော
• # လိပ်ပြာမျက်ရည်
• # ကံကောင်းလို့
• # ကိုကြီး ကိုကြီး
• # ဆားပုလင်းနှင်းမောင် နှင့် မြိုင်ရာဇာတာတေ
• # ကျောက်ခဲရဲ့ ပင်လယ်မုန်တိုင်း
• # ရိုက်စား ၂
• # ကိုယ်မွှေးတဲ့မီး
• # ယပင့် နဲ့ ရရစ်
• # ဦးလေးကြီး
• # ကာရံမဲ့ကဗျာ
• # ရေစိုနေသော မီးခြစ်ဆံခေါင်းများ
• # မဏိစည်သူရဲ့ရတနာ
• # အလျော်အစား
• # မိုးတစ္ဆေ
• # ပထွေး
• # ဆွဲအား
• # မာနဝတ်စုံနဲ့လူ
• # အချစ်ချိုပြင်း
• # ကြီးဂေါ်
• # ငဆိုက်
• # အာခြူး
• # ကျွန်တော်နှင့်ထိုသုံးယောက်
• # ဧည့်လာဂမုန်း
• # ဖက်ဖူးရောင်လွင်ပြင်
• # ကမ္ဗည်းတင်မယ့်နှလုံးသား
• # ရှယ်ယောက္ခမ
• # လူမိုက်ဘတုတ်
• # မိသားစု
• # ချောကလက်ဖီလင်
• # ရင်ဘတ်နဲ့ကြည့်ပါ
• # ပဲ့ကိုင်
• # ပေးဆပ်ပြီး
• # ဣတ္ထိယခေါ် မိန်းမတို့သည်
• # လူမှန်
• # ဒေါင်းဒေါင်း နှင့် ကောင်းကောင်း
• # မနက်ဖြန်ရောက်ချင်တယ်
• # အကြွင်းမဲ့
• # ရေခဲမြစ်ထဲက သစ်ရွက်များ
• # အဖေနဲ့သမီး
• # သံယောဇဉ်
• # မီးရောင်အောက်ကိုဝင်ရင်
• # အစစ်အမှန်
• # ဒီကောင်လေးယောက်မြောက်
• # ဒဏ်ရာမပါတဲ့အသည်း ရောင်းရန်ရှိသည်
• # အခြေအနေ
• # ကြားခွင့်ပေးပါ
• # မျက်ရည်တစ်စက်
• # လတ်ဆတ်သောရင်ခုန်သံများ
• # အချစ်ဆုံးလူ
• # မျက်လုံးစိမ်းနဲ့ကြည့်သူများ
• # ဒိုင်ယာရီထဲက မင်နီများ
• # ကမ္ဘာကြီးသည် ၂၃၁/၂ ဒီဂရီစောင်း၍လည်ပတ်နေဆဲ
• # ပုလင်းတူဘူးဆို့
• # အဆုံးအဖြတ်
• # အနက်ရှိုင်းဆုံးအချစ်
• # လမင်းရဲ့ဥယျာဉ်မှူး
• # မယုံရင်ချစ်ကြည့်
• # အဓိကငါပဲ
• # အချစ်၏သီအိုရီများ
• # အငြှိုးမဲ့ ( လက်ငင်းဝဋ် )
• # ပထမနိမိတ်
• # ဘသစ်ရဲ့အမှန်တရား
• # မှန်တစ်ချပ်
• # အောင်လားဟင်
• # ရင်ခုန်သံတွေမှားနေတယ်
• # ပြိုင်ဦးမှာ
• # တစ်ရက်မှာတစ်နာရီတိုးပေးပါ
• # အားနာလိုက်တာ
• # အနက်ရှိုင်းဆုံးပင်လယ်
• # ရေသောက်မြစ်
• # မျက်ဝန်း၏မျက်ရည်
• # အတ္တဆူး
• # ဖခင်အမည်မှန်
• # ကြိုက်တာရွေး
• # ရှင်နော်
• # လက်ကိုင်ပဝါလေးကောက်ပေးပါ
• # အချစ်၏ဖမ်းစားခြင်းခံရသူများ
• # ခွင့်ပြုတော်မူပါဘုရား
• # အာရုံမှားသူတစ်ယောက်
• # အေးရာအေးကြောင်း
• # ကျားကစားခြင်း
• # ချစ်ခြင်းဖွဲ့သံစဉ်
• # ဤတွင်
• # ဝါသနာပါလား
• # သန္ဓေ
• # သတိတစ်ချက်
• # မမေ့နဲ့နော်
• # အနှစ်
• # ကိုယ်တွေ့မှတ်တမ်း
• # ခင်ပွန်း
• # ဖြစ်ပုံက
• # မြေနိမ့်သော်လည်း လှံစိုက်မခံ
• # ဒီလိုနဲ့ပဲ​ပြီးသွားပြီလား
• # ဤလောက၌
• # ဝတ်ကြောင်ကို လွတ်အောင်ပြုနိုင်မှ
• # ဝတ္တရား
• # ရာဇဝင်အသစ်
• # မေနိုင်း
• # မီးဝါပြရင်သတိထားပါ
• # မငိုတတ်အောင်သင်ပေးမယ်
• # သုညကိုနောက်မှာထားကြည့်
• # တံခါးမှူး
• # မိတ္တူ
• # သင်ခန်းစာ
• # ဇာတ်သိမ်းကောင်းဖို့လိုတယ်
• # အချိန်မီ
• # နမူနာ
• # ဣတ္ထိယအာရုံ
• # လွန်ဆွဲခြင်း
• # ဒုတိယအသက်
• # ထူးခြားလာပြီ
• # နောက်တစ်ပုဒ်
• # ဆေးပေးမီးယူ
• # နားထောင်ပေးပါ
• # သို့သော်
• # ၅၂၈ ကို စိန်ခေါ် ခြင်း
• # အဖေ့လက်ဖွဲ့
• # ၁ နာရီ ၄၅ မိနစ်ကြောင့်
• # အဖေနဲ့တူအောင်
• # ကမ္ဘာပျောက်သူများ
• # ယူတတ်ရင်ရတယ်
• # ဘာပဲလုပ်လုပ်သိ
• # လျှပ်စီးလက်သလိုအချစ်
• # သူဌေးယောက္ခမ ငါ့ညီ
• # အမွေသစ်
• # ဝမ်းတစ်ထွာ
• # မစားကောင်းတဲ့အသီး
• # ထီး
• # ကောင်းကင်သစ်
• # ဖေကျော့် သူငယ်ချင်း ဦးကျော်
• # ရှင်ညိုမကောင်းဘူး
• # ဝတ်မှုန်ကူးတဲ့လက်
• # လက်ထဲကတူ
• # အပယ်ခံနေရောင်
• # မော်ဒန်အင်းတစ်ခ်
• # ပန်းဖြစ်ပေမယ့်
• # အမျှဝေလိုက်သည်
• # နေတစ်မင်း လတစ်စင်း
• # ငါးသုံးလီ
• # ပရော်ဖက်ဆာဒေါက်တာဆိတ်ဖွား
• # အရှုပ်တွေရှင်းပေးမယ်
• # သူ့နေရာနှင့်သူ
• # သို့ သားထွေး
• # ကျားဆိုရင်ကြောက်တယ်
• # ရူးပြီ
• # အားလုံးရှေ့မှာ ငါရှိတယ်
• # ထိုက်သူရစေ
• # ငါ့ကြောင့်
• # ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်
• # ရင်ကိုတည့်တည့်ထိမှန်သည်
• # ဆူး
• # သေသောသူသည် သုဿန်သို့သွားသည်
• # အစောင့်
• # လိုအပ်နေတာဒါပဲ
• # မာန်ရဲ့ဒဏ်
• # ရှင်မရှိလို့မဖြစ်ဘူး
• # အချစ်တဲ့လား
• # ရည်ရွယ်မီး
• # မြွေဟောက်မျက်လုံးနဲ့ပြုံးနေသူ
• # နွားတစ်ထောင်
• # မီးပွင့်သွားမယ်
• # ဖြတ်!
• # လက်လှုပ်ဝမ်းစာ
• # ရှုပ်နေတာပဲ
• # ကျွန်တော့်နာမည်အောင်ဒင်
• # တကယ်နားလည်ပြီလား
• # လူကြမ်း
• # အမေ့သက်တော်စောင့်
• # အချစ်ကျမ်း
• # တစ်ယောက်မကျန်
• # မုဆိုးမငါးယောက်
• # ငါတို့အားလုံးရဲ့မိဘ
• # ချစ်သည် မုန်းသည် ရက်စက်သည်
• # ဆန့်ကျင်ဘက်
• # အချစ်ရိုင်း
• # လက်ပြန်ဘထူး
• # ယောက္ခမ
• # ဘယ်သူပြောလဲတစ်တောလုံးကြွေ
• # အိပ်မက်ကိုရောင်းစားသူ
• # မှိုင်းမိနီထွေး
• # တာဝန်ကျေချင်တယ်
• # မာယာလောက
• # နှလုံးသား၏အမိန့်တော်အတိုင်း
• # အစိမ်းလိုက်ခွဲသွားတယ်
• # မနက်ဖြန်ကျရင်ပြန်လာမယ်
• # တစ်နပ်စားဘထွား
• # ရမ္မက်
• # ပစ်စလက်ခတ်မုန်တိုင်း
• # ကပ္ပိယကြီး
• # အသံတွေကြားနေရတယ်
• # အဖြူရောင်ဘဝများ
• # အရိုးခံ ( ကျောက်ဖြုန်းကျော်ကြီး )
• # ကြမ္မာကြွေးကျေပါစေ
• # ခယ်မ ချွေးမ သမီး နှင့် ဇနီးလောင်း
• # ပန်းစားစုန်း
• # ပဉ္စာနန္တရိယကံ
• # မီးထဲကသား
• # ကက/အဖေ
• # သွေးတစ္ဆေ
• # အစောင့်အရှောက်
• # ရိုက်ပြီ
• # ကပ်မလိုက်နဲ့
• # ရင်ထဲမှာအတွင်းကြေ
• # မျက်ကန်းတစ္ဆေမကြောက်
• # ကိုးနာရီ
• # တံခါး
• # ကမ်းကုန်အောင်မိုက်တဲ့သစ်ပင်
• # ဗျာ! ဆောရီး
• # ဇရပ်
• # နွယ်မြတ်သစ်ပင်
• # သေဖို့သာပြင်
• # အမြဲငါကြည့်နေတယ်
• # အစွဲ
• # ပြိတ္တာ
• # ဖအေတူမအေကွဲ
• # ရင်ခွင်တံတိုင်း
• # မည်းညို့နေသော တိမ်တိုက်များ
• # လွင့်ပြယ်သွားသော တိမ်တိုက်များ
• # လူမိုက်တစ်ရာ
• # တစ်ပတ်ပြည့်သွားတဲ့ဘီး
• # ကျွန်တော်တို့အဖေ အမေ့ချစ်လင်
• # မြေကြီးကိုအားနာတယ်
• # ကြွေးဟောင်း
• # တုတ်ဓားကြားခင်ထား
• # အပေးအယူကြမ်းတယ်
• # ဘာ!
• # လောဘ ဒေါသ မောဟ
• # အမဲလိုက်အက
• # အနတ္တ
• # တစ်ခုလပ်
• # ပြဿနာ ပြဿဒါး
• # ၅၂၈ ကင်ဆာ
• # ကျွန်တော် နှင့် တတိယကောင်
• # ကိုယ်စီဗြောက်သောက်
• # ပြောင်းပြန်
• # ကရကဋ်ရာသီဖွား
• # နောက်ဆုံးကျော်ဟိန်း
ဒါရိုက်တာအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားများ
ဒုစရိုက်သားကောင် တစ်ကားမှလွဲ၍ ကျန်သည့်(၆)ကားတွင် ကျော်ဟိန်းကိုယ်တိုင် သရုပ်ဆောင်အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက် မြန်မာစံတော်ချိန် မနက် ၉ နာရီ ၂၇မိနစ်တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ကင်ဘာရာမြို့၌ ဦးကိတ္တိသာရ အဖြစ် ရဟန်းဘဝဖြင့် ခန္ဓာဝန်ချခဲ့သည်။ တူဖြစ်သူ မင်းသား ဒွေး မှာလည်း ဇူလိုင်လ ၁၁ ရက်နေ့ ၂၀၀၇ခုနှစ် တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်ဖြစ်၍ သူတို့နှစ်ဦးကွယ်လွန်သည့် နေ့ရက်နှင့်လမှာ တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် အတူတူပင်ဖြစ်နေသည်။ သက်တော် ၇၃ နှစ်၊ ဝါတော် ၁၃ နှစ် ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော သုံးနှစ်က စတင်ခံစားခဲ့ရသည့် နှလုံးရောဂါနှင့် လေဖြတ်ဝေဒနာက တဖြည်းဖြည်း ဆိုးလာပြီး ပျံလွန်တော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
နှုံးဘူးဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
နှုံးဘူးဝရွာ(Hnonebuwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဆတ်ချိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆတ်ချိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၉ ဦး၊ မ ၁၀၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၈၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိန်ဟင်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ဝိန်ဟင်ရွာ (Weinhin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ကွန်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၁ ဦး၊ မ ၃၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေပုံးရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ရေပုံးရွာ (Yaepong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ ရေပုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေပုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၇ ဦး၊ မ ၃၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ပုဂံခေတ်မတိုင်မီမြန်မာနိုင်ငံ
ရှေးဟောင်း ရှမ်းနှင့်ကရင် အခြား လူမျိုးစုများ
မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ဘက် တောင်ကုန်းအရပ်ဒေသများ တဝိုက်တွင် ပုဂံပြည်မတိုင်ခင် နှစ်ရာစု အတန်ကြာ လောက်ကပင် ရှမ်းလူမျိုး များနှင့် အနွယ်တူ လူမျိုးစုများသည် ဝင်ရောက် နေကြပြီး မိမိတို့နှင့် အနွယ်တူ လူမျိုးစုများအလိုက် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ပြီးစီး ကြောင်း သမိုင်းဝင်အထောက်အထား များတွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ မိုးညှင်း ၊ မိုးကောင်း ၊ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ ပိုင်း ရွှေလီမြစ်ဝှမ်း ပြည်နယ်များသည် ပုဂံပြည် မတိုင်မှီကပင် ထင်ရှားသည့်ပြည်နယ်များဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်မတိုင်မှီအထိ အနောက်တိဗက် အနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့်ညီနှောင်ဟုခေါ်ခဲ့သည့်ချင်းလူမျိုးနှင့်ဂျင်းဖေါခေါ် ကချင်လူမျိုးနွယ်များသည်ဝင်ရောက်ကြသည်ဟုထင်ရှားခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သည့်ရာပေါင်းများစွာကမြန်မာပြည်စဝင်ချိန်တွင်အကိုဖြစ်သူချင်းကလေးရက်လောက်အရင်သွားနှင့်ပြီးသူသွားရာလမ်းမှတ်သားသိစေရန်ငှက်ပျော်ပင်ကိုတစ်ပင်ပြီးတစ်ပင်ခုပ်လျက် ရှိသည်ဟုသမိုင်းတွင်သိရှိခဲ့ရသည်။ မြန်မာ နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း အရပ် ဒေသများသို့ ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်ပြီး မိမိ တို့ ဘာသာ ဘာဝ မြို့ပြပြည်နယ်များ တည်ထောင်၍ နေထိုင်ကြသည့် ရှမ်း လူမျိုးစု များသည် ပုဂံပြည်မတိုင်မှီ အထိ မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းဖြစ်ပေါ် တိုးတက်မှုနှင့် ဆက်စပ်ခြင်း မရှိသေးပေ။
ထိုအချိန်က တရုတ်ပြည်ယူနန်နယ် တွင် တန်ခိုး အင်အားကြီးမား လျက်ရှိ သည့် နန်ချို နိုင်ငံနှင့်သာ ပထဝီဒေသ အရ ဆက်စပ်နေသည် တကြောင်း။ လူမျိုးရေးအရ ဆက်စပ်နေသည် ကြောင့်လည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ယခုခေတ် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် အရှေ့ပိုင်း တောင်ကုန်း အရပ်ဒေသများဘက်သို့ပြန့်နှံ့ဝင်ရောက်လျက်ရှိသည့် ရှမ်းလူမျိုးစုများကဲ့သို့ ကရင်လူမျိုးစုများသည်လည်း ယခုခေတ် ကယားပြည်နယ်နှင့် မိုးဗြဲနယ်များတွင်၎င်း ၊ တောင်ငူ နှင့် စစ်တောင်းမြစ် အရှေ့ဘက် တောင်တန်းဒေသများတွင်၎င်း ဝင်ရောက်နေကြပြီဟု အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။
အချို့သမိုင်း သုတေသီများက ကရင်လူမျိုး များသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း သို့ရှေးအကျ ဆုံးဝင်ရောက်လာကြ သည့် မောင်းဂွတ် အနွယ်ဝင် များ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည် ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကရင်အမျိုးသားများ အကြောင်း ရေးသားခဲ့သည့် မာရှယ်ဆိုသူက ကရင်လူမျိုးများသည် နီဂရစ်တိုများ မြန်မာနိုင်ငံ၌နေထိုင်စဉ် ရှေးပဝေသဏီ အချိန်လောက်ကပင် ဝင်ရောက် နေထိုင် လျက်ရှိသည် ဟု ယူဆကြောင်းယင်း၏ စာအုပ်တွင် ရေးသား ဖော် ပြထားသည်။ မွန် ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌လည်း သုဝဏ္ဏဘုမ္မိသထုံကို မတည်ထောင်မှီက က ရင် လူမျိုးနွယ်စုဖြစ်သည့် ပအို့တောင်သူ များသည် သထုံဘက်သို့ ဝင်ရောက်လျက် ရှိပြီဟု ရေးသားထားသည်။
ကျမ်းကိုး
ရှေးဟောင်းမြန်မာလူမျိုးများ
အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ ဘာသာဝေါ ဟာရ ပညာရှင်များက မြန်မာလူမျိုး များသည် အရှေ့တိဗက် ဘာသာ ဝေါ ဟာရ အုပ်စုဝင်လူမျိုး တမျိုးဖြစ် သည်ဟု အတည်ပြုထားကြသည်။ တရုတ် မှတ်တမ်းဟောင်းများ၏ အဆိုအရ မြန်မာလူမျိုးများသည် တရုတ်ပြည် အနောက်မြောက် ကန်ဆူ နယ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ တရုတ်က ဖိသဖြင့် တိဗက်ကုန်းမြင့် ဒေသတဝိုက်သို့ ပြောင်းသွားကြသည်။
တိဗက်တို့က မောင်းထုတ်သဖြင့် ယူနန်နယ်သို့ ပြောင်းကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် ယူနန်နယ်တွင် အင်အားကြီးမား လာသည့် ထိုင်းရှမ်းများသည်ပြည်နယ်ကြီး ၆ ခုကို နန်ချို နိုင်ငံ အဖြစ် ပထမဆုံး သိမ်းသွင်းနေသည့် ကာလ ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး များသည် ယူနန်နယ်တွင် နန်ချို ထိုင်း ရှမ်း များနှင့် နှစ်အတန်ကြာ နေထိုင် လာခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ တရုတ်ရာဇဝင် ဆရာကြီး ဖန်ချုံ၏ မှတ်တမ်း၌ ၎င်းတို့၏ အကြီးအကဲ အားမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ထိုင်း ရှမ်းများက စောမင်းဟု ခေါ် ဝေါ် ကြောင်း ရေးသားထားသည် ယင်းသို့နန်ချိုထိုင်းရှမ်းများ၏ လက်အောက် တွင် နေထိုင်ရာမှ ထိုင်းရှမ်းတို့၏ ဖိနှိပ်မှုအား မခံနိုင်သဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း သို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ပတ်သက် ၍ အကြား အမြင်များသည့် သမိုင်းဆရာ ဂေါ်ဒွင်လုစ်၏ အဆိုအရ မြန်မာများသည် ရှေးဦးစွာ ကျောက်ဆည်နယ်သို့ ဝင်ရောက်လာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ ပြန့် နှံ့သွားသည် ဟု ဆိုသည်။ မြန်မာတို့ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်အတွင်း အခြေစိုက်နိုင်ခြင်းမှာ မြန်မာတို့၏ အစွန်းအစ အပြင် ထိုအချိန်ကာလတွင် နန်ချို ထိုင်းရှမ်းတို့၏ တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခြင်းကို ခံလိုက်ရပြီး၊ တိုင်းပျက်ပြည်ပျက်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး ပျက်သုဉ်းရုံသာမက ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများပါ ပျက်ပြားပြီး ရပ်တည်ရာမရ ကစင့် ကလျား ဖြစ်နေသည့် ပျူလူမျိုးများ နှင့် ရောထွေးနေထိုင်ရာမှ ရာစုနှစ် အနည်းငယ်ခန့်အတွင်း ပျူလူမျိုး များနှင့် သွေးရောနှော သွားကြပြီး လူမျိုးကြီးနှစ်မျိုး ပေါင်းစပ်လိုက်ကြသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး၊ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည် ဖြင့် အစစ အရာရာ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ကိုးရာစု နှင့် ဆယ်ရာစုခန့်လောက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဒေသ အား စည်းလုံးသိမ်းသွင်းပြီး ပုဂံပြည်နှင့် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင် တည် ထောင်လေသည်။
ပျူနိုင်ငံ
ထိုင်းလင်းခေါ် ယိုးဒယားရှမ်းများ ဝင်ရောက်မလာမှီ ယခုထိုင်းလင်းခေါ် ယိုးဒယားနိုင်ငံတွင် အရှေ့အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ်ဝှမ်းတဝိုက်တလျောက် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့ သည့် ခမာလူမျိုးများ၏ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံခေါ်  ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီး ရှိသကဲ့သို့ ၃ ရာစုမတိုင်မှီကပင် ဗီ ယက်နန်ဘက်တွင် စမ္ပပြည်များ တည်ရှိခဲ့သည်ကို ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အဆောက်အဦးများ၊ ရှေး ဟောင်း ကျောက်စာများ တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည့်၊ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနံမြစ်ဝှမ်းမြောက်ပိုင်း ဒေသအား ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသအား အယုဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရာဝတီပြည်ဟု ဖေါပြထားသည်။
ထိုအချိန်ကာလတွင် ထိုင်းရှမ်းများသည် တရုတ်ပြည်ယူနန်နယ်တွင် နန်ချိုနိုင်ငံအား တည်ထောင်၍ တ ရုတ် ဧကရာဇ်အား လက်ဆောင်ဘဏ္ဍာ ဆက်သရသည့် တရုတ် လက်အောက်ခံ တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်၊ ပျူလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်သည့် သမိုင်းဝင် တရုတ်စာပေ ထန်ရာဇဝင်ဟောင်းများမှ ကောက်နုတ်ဖေါပြရလျှင် ပျူလူမျိုးများအား ၄ ရာစုလောက်ကပင် များစွာတိုးတက် ယဉ်ကျေးသည့် လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်ပြီး ၈ ရာစု လောက်တွင် ကြီးကျယ်ခန်းနား အံ့ဩဖွယ်ရာမြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးပေါင်း ၁၈ နယ်မျှရှိ ကြောင်း ဘုရင်မင်း၏ အမည်ကား မဟာရာဇာတည်း ။ အမတ်ချုပ် အမည်က မဟာသေနတည်း။ မင်းကြီး မဟာရာဇာသည် ခရီးတိုသွားသည့်အခါ ရွှေကြိုးခတ်သည့် ထမ်းစင်စီးပြီး ။ ခရီးရှည်သွားလျှင် ဆင်စီးသည်။ မိဖုရားမောင်းမတရာကျော်ရှိသည်၊ မြို့တော်တံတိုင်းဝန်းကျင်အား စဥ့်အုတ်နှင့်စီထားသည်။
အုတ်ရှစ်ကုန်းရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
အုတ်ရှစ်ကုန်းရွာ (Okeshitkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ အုတ်ရှစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုတ်ရှစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၆၂ ဦး၊ မ ၂၂၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ပုဂံခေတ်မတိုင်မီမြန်မာနိုင်ငံ
ပျူနိုင်ငံ
ကျုံးကမ်းပါးကို အုတ်စီသည်။ တံတိုင်းအတွင်း၌ သောင်းပေါင်းများ စွာသော မိသားစုများ နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ရာကျော်ရှိသည်။ ကျောင်းပရဝုဏ်က အစ အခန်းများပါ ရွှေငွေမွမ်းမံ၍ အနီအဝါစသည့် တောက်ပသည့်ဆေးများရေးခြယ်ထားသည်။ ချိတ်ရောင်ခံ ဆေးသုတ်၍ ပန်းထိုး ကော်ဇောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ လူအများသည် မေတ္တာရှေ့ထားပြီး သတ္တဝါအများကို သတ်ဖြတ်ညှင်းဆဲရန် ဝန်လေးသည်။ မာန်မာန နှိမ့်ချ၍ ရည်မွန်သည်ကို တန်ဘိုးထားသည်။ စကားအပြောအဆိုနည်း၍ ဗေဒင်ဆရာပေါသည်။ ဤမျှကြီးကျယ် ထင်ရှားသည့် ပျူလူမျိုးများသည် ၉ ရာစုလောက်တွင် နန်ချိုထိုင်းရှမ်းများ၏ ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက် ဖျက်ဆီးမှုကို ခံလိုက်ကြရသဖြင့် ပျူ လူမျိုးများ တည်ထောင်ခဲ့သည့် မြို့ပြ ပြည်နယ်များသည် ပျက်စီးသွားခဲ့ရသည်။ ထို့အတူ လူမျိုးတမျိုးအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပဲ ကစဥ့် ကလျား ဖြစ်သွားရတော့သည်။
အုတ်ရှစ်ကုန်းရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုဂံခေတ်မတိုင်မီမြန်မာနိုင်ငံ
ပျူနိုင်ငံ
ကျမ်းကိုး
ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနှင့်သရေခေတ္တရာ
ဗုဒ္ဓဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားသည် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်း နယ်စပ် နီပေါနိုင်ငံတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည့် သာကီဝင် မင်းတပါး ဖြစ်သည်၊ မင်းသား၏ အဘိုးသည် သာကီဝင် လူမျိုးနွယ်စုအတွင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဧရာဝတီ မြစ်ညာအရပ် တကောင်းတွင်လာနေသည်။ ထိုမင်းအမည်မှာ အဘိရာဇာဟုခေါ်သည်။ ကြီးမြတ်သော မင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ အဘိရာဇာမင်း ကွယ်လွန် သည့်အခါ သားနှစ်ပါးက နန်းလုကြရာ အကြီးက တောင်ဘက် သို့ထွက်လာပြီး ရခိုင်ဓညဝတီသို့ရောက်သွား သည်။ မင်းသားအငယ်က အထက် အညာကို အနိုင်ရလိုက်သည်။ တကောင်း နန်းဆက်မှာ ကံရာဇာငယ် ကစသည့် မင်းဆက် ၃၂ ဆက် မြောက်တွင် နန်ချို ရှမ်းများရောက် ဖျက်ဆီး၍ ပြည်ပျက်ခဲ့ရသည်။ ပြည်ပျက်စဉ် အစု ၃စု ကွဲကာ တစုသည် ဧရာဝတီမြစ်ရိုး တကောင်း တောင် ဘက် မလယ်အရပ်တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင့်ငါးရာ ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရား လက်ထက်ကဟု ဆိုသည်။ အဘိရာဇာအား ဘိုးဘွားအရာမှ နှင်ထုတ်သည့် သဘောမျိုးနှင့် သာကီဝင် မင်းတပါးဖြစ်သည့် ဓဇရာဇာသည် မလယ်အရပ်သို့ ရောက်လာပြန်ပြီး ယင်းအရပ်တွင် ခိုကိုးနေသည့် သာကီဝင် မင်းသမီးတဦးနှင့် လက်ထပ်ပြီး ပျူမင်းဆက်ကို တကောင်းတွင် ထပ်၍ ထူထောင်ကြပြန်သည်။ ၁၇ နှစ် မြောက်မင်းသည် မဟာရာဇာမင်းကြီးဟု သောဘွဲ့အမည်ဖြစ်သည်။ မဟာရာဇာမင်းကြီး တွင် နန်းဆက်ခံမည့် သားတော်မရှိ၍ ယောက်ဖတော် ခေပဒုတအား အိမ်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းသည် ခေပဒုတ မင်းသားသည် ရန်သူအား နှိမ်နင်းရန် တပ်ထွက်လာပြီး ရန်သူအား နှိမ်နင်းပြီးနောက် မူလနေထိုင်ရာနှင့် အလွန်ကွာဝေးသည့် နေရာရောက်နေသောကြောင့် နောင်အခါ သရေခေတ္ကရာဖြစ်မည့် နေရာတွင် ရသေ့ဝတ် လိုက်သည်။
ရသေ့ကြီး၏ ယောက်ဖ မင်းကြီးတွင် မျက်မမြင် မင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါး ရှိသည် ။ မွေးစကပင် ဖျောက်ဖျက်ရန် မင်းကြီးက ခိုင်းသော်လည်း မယ်တော်က တိတ်တဆိတ် မွေးထားခဲ့သည်။ ညီနောင်မင်းသား နှစ်ပါး အရွယ်ရောက်လာသည့်အခါ မင်းကြီးကသိပြီး ဖေါင်ပေါ်တင်ကာမြစ်ထဲမျှောလိုက်သည်။ မြစ်တွင် မျှောပါ လာရင်း မျက်စေ့ အလင်းရသည်။ မြစ်အောက်ပိုင်း အကြေအရပ်တွင်ရှိသည့် ဦးကြီးရသေ့နှင့်တွေ့ကာ ဦးကြီး ရသေ့၏ အစီအမံအတိုင်း မဟာသမ္ဘဝမင်းသားနှင့် ပျူမင်းသမီး နန်းခမ်းအား ထိမ်းမြားစေပြီး ပျူတို့အား အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်စေသည်။ ထိုသူတို့မှ ဒွတ္တဘောင်မင်းသားကိုဖွားမြင်သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းဖြစ်သည့်အခါ အလွန်ကျယ်ဝန်းသည့် သရေခေတ္တရာမြို့ကြီးအားတည်ဆောက်ပါသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာ တော်အား ထောက်ပံ့ပြီး နေ့စဉ် ရဟန်းသံဃာ သုံးသောင်းအား ပစ္စည်းလေးပါး လှူသည်။ ဒွတ္တ ဘောင်းမင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘုရားများ မှာ သောကြမဘုရား ၊ ညီးညီးဘုရား ၊ စီးစီးဘုရား ၊ ဘောဘော ဘုရား၊ ပုထိုးကြီးဘုရား များဖြစ်သည်။ သို့သော် မင်းကြီးသည် သာသနာမြေ ( ဘုန်းကြီးကျောင်း ) မြေအား သိမ်းယူခဲ့သောအမှုကို ပြုခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူတို့၏ လေးစားမှုအား မရတော့ပဲ အခွန်အကောက်များ ရရှိမှု နည်းပါးခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် ကိုယ်တော်တိုင် တိုင်းခန်း လှည့်လည်၍ အခွန်ခံထွက်ပြန်ရာ ၊ ပန်ထွာ (တောင်တွင်းကြီး) မင်းသမီးနှင့်တွေ့ပြီး ပန်ထွာမင်းသမီး အား ယစ်မူးရင်း မဆင်မခြင်သွားလာရာမှ မုန်တိုင်းမိကာ ရေနစ်ပျောက် ဆုံးသွားသည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းတို့တွင် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီး အကြောင်း ရေးသားဖော်ပြကြရာတွင် အရေးပါဆုံး အချက်မှာ ဗုဒ္ဓသာသနာအား စည်ပင်ထွန်းကား ရန် ဘုရင်များသည် ထောက်ပံ့ခဲ့သော်လည်း သာသနာအား ထိခိုက် ဖွယ်ရာတစုံတခု လုပ်မိသည်နှင့် ဘေးဒဏ်သင့်၍ ပျက်စီးရပုံကို ထင်ရှားစွာ ရေးသားဖေါပြကြသည် ကို လေးနက်စွာ သံဝေဂ ယူသင့်ကြသည်။
ကျမ်းကိုး - ဒေါက်တာသန်းထွန်း ၏ ပျူတွေဘယ်ပျောက်သွားသလဲ သမိုင်း စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၈၁ မှ ၁၈၈ ထိ ကောက်နုတ်ဖော်ပြသည်။
ရှေးဟောင်းရခိုင်လူမျိုးများ
ပျူနှင့်အနွယ်တူ ကမ်းယံလူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသ ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သည့် အချိန် ကာလလောက်မှာပင် အနောက်တိဗက် အနွယ်ဝင် အခြားလူမျိုးစုများ သည်လည်း ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း ဒေသ များသို့ အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းဒေသများဘက်မှ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသနှင့် သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းများကို လေ့လာသည့်အခါ ရှေးအကျဆုံး မင်းဆက်များနှင့်ပြည်နယ်များသည် စစ်တွေပတ်ဝန်း ကျင် ဒေသတဝိုက်လောက်တွင် အခြေခံသည်ကို အများဆုံး တွေ့ရှိရသည်။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းဒေသများသို့ ဝင်ရောက်ခြေချသည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းများမှာ ပျူနှင့်အနွယ် တူ ကမ်းယံလူမျိုးများသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း အရပ်ဒေသများမှ တဆင့် ဝင်ရောက်လာဖွယ်ရာ ရှိ သည်။ ရခိုင်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ ရေးသားဖော်ပြထားသည်မှာ ဗုဒ္ဓ ပွင့်တော်မမူမှီ လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၅၀၀၀ ကျော်လောက်မှစ၍ ဓညဝတီ ကို တည်ထောင်သည့် မာရယု မင်းဆက် ၅၄ ဆက်မျှ စိုးစံခဲ့ ကြောင်း ဒုတိယ အကြိမ်ဓညဝတီကိုတည်ထောင်သည့် ကံရာဇာကြီးမင်းဆက် ၂၉ ဆက်မြောက် စန္ဒသူရိယမင်းသည် ဗုဒ္ဓနှင့်ခေတ်ပြိုင် ဖြစ်ပြီး မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်ကို သွန်းလုပ်ခဲ့ကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြကြသည်။
ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတဝိုက်တွင် တွေ့ရှိရသည့် သမိုင်းဝင်ထောက်အထားများအရ ပုဂံပြည်မတိုင်မှီ ရာစု နှစ်များစွာကပင် ပြည်နယ်ကလေးများ မင်းဆက်များ ထူထောင်ပြီးစီးကြောင်း တွေ့ရှိရသည် အထူးသဖြင့် ဝေသာလီ သပိတ်တောင် ဓညဝတီပြည်နယ်များသည် သူ့ခေတ်နှင့် သူ့အခါ ထင်ရှားကြီး ကျယ် သည့်ပြည် နယ်များဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတခုလုံးကိုစည်းလုံးသိမ်းသွင်းသည့် မင်းဆက် များ မရှိခဲ့ပေ။ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းတောင်ပိုင်းရှိ သံတွဲသည် ၁၃ရာစုခန့်အထိ သီးခြားကင်းလွတ်ခဲ့သည့်ပြည်နယ်ဒေသအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ မြန်မာတနိုင်ငံလုံးကို စတင်စည်းရုံးခဲ့သည့် ပုဂံမင်းဆက်ဘုရင်များ၏ လက် အောက်ပြည်နယ်များအဖြစ် ကျရောက်ခြင်း မရှိဘဲ သီးခြားကင်း လွတ်ခဲ့သည်။
ကျမ်းကိုး
ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၁ )
ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများနည်းတူမြန်မာ နိုင်ငံသမိုင်းနှင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓ ဘာသာ သာသနာကို အခြေခံ အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သူ လူမျိုးကြီး တမျိုးမှာ မွန်ခမာ အနွယ်ဝင် မွန်လူမျိုး များဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ တိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် အိုနယ်လုစ်နှင့် ဟာဘတ် အေစတက်တို့က အာရှတိုက် တောင် ပိုင်းဒေသများသို့ ဦးစွာဝင်ရောက်လာ သည့် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များဟု ဆိုကြသည် သို့သော် တိဗက်တရုတ်နှင့်ထိုင်းအနွယ်ဝင်များနှင့် မဆိုင်ပဲ ဩစထရို အေရှတစ် အုပ်စုဝင် လူမျိုးနွယ်များအဖြစ် မွန်ခမာလူမျိုး များအား သတ်မှတ်ကြသည်။
အင်ဒို ချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ် မဲနံမြစ် ဝှမ်းဒေသ တဝိုက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြို့ဟောင်းမြို့ပျက်များ ၊ ဘာသာ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ၊ ရှေးဟောင်း ကျောက်စာများကို တွေ့ ရှိရသည်။ မွန်ရာဇဝင်ဟောင်းများ၌ မဲနှံမြစ်ဝှမ်း မြောက်ပိုင်း ဒေသကို ယောနကတိုင်း ဟရိပုဥ္စပြည်နယ် ၊ တောင်ပိုင်းဒေသကို အယဇ္ဈယတိုင်း ဒွါရဝတီပြည်နယ်ဟု ရေးသား ဖော်ပြကြပြီး အာရပ် ခရီးသွားမှတ်တမ်းများတွင် လည်း သုဝဏ္ဏဘုမ္ဓိတိုင်း၏ ကြီး ကျယ်ခန်းနားပုံကို ရေးသားထားကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများ သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ဒေသများ နှင့် ကူးလူးဆက်ဆံခဲ့ကြပြီး ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြား ယဉ်ကျေးမှု များကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။
ကျမ်းကိုး
ရှေးဟောင်းမွန်လူမျိုးများ ( ၂ )
၃ ရာစု ခန့်ဝန်းကျင်လောက်တွင် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံတွင် ပေါ်ပေါက် ခဲ့သည့် စမ္ပပြည်နယ်နှင့်၎င်း ၊ ၅ ရာစု လောက်တွင် စတင်တည်ထောင် ၍ ၁၃ ရာစု ခန့်လောက်အထိ အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းတွင် ကြီးကျယ် ကောင်းစားခဲ့သည့် ခမာ လူမျိုးများ ၏ ကမ္ဗောဇနိုင်ငံတော်ကြီးနှင့် ရှေး ဟောင်းမွန်လူမျိုးများသည် ဆက်သွယ်မှုများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးများသည် မဲနံ မြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက်တွင် နှစ်ကာလ များစွာ နေထိုင်ပြီးမှ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဒေသ ဖြစ်သည့် တနင်္သာရီ ဘက်သို့ ပြန့်နှံဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထို့နောက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းများနှင့် ၊ စစ်တောင်း ၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ပဲခူးဘက်သို့ ပြန့်နှံ့လာပြီး ၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် ဥဿာပဲခူးပြည်နှင့် မာလ မင်းဆက်ကို ထူထောင်ကြသည်။ ထိုသို့ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းဘက်ကိုအခြေစိုက်ထူ ရန်ကြိုးပမ်း အားထုတ်ကြသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း ချိုလာမင်းဆက်ဘုရင်များနှင့် တိုက်ခိုက်ကြရသည့် စစ်ပွဲများအကြောင်းအားမွန်ရာဇဝင်များ၌ ရေးသားထားသည်။၁ဝရာစုခန့်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းချိုလာမင်းဆက် ရာဂျန်ဒရာမင်းသည်မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ထားကြောင်း ဖော် ပြထားသည်။
ခမာ လူမျိုးတို့၏ ကမ္ဗောဒီးယား နိုင်ငံ တန်ခိုးကြီးမားခဲ့စဉ်က မွန်လူမျိုး တို့၏ မြို့ပြ ပြည်နယ်များကို ယင်း တို့ နိုင်ငံ၏ အစိပ်အပိုင်းတခုအဖြစ် ဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ဥဿ ပဲခူး အား မဲနံမြစ်ဝှမ်းမှ ဂျွန်းစစ်သည်များ လာရောက် တိုက်ခိုက်၍ အနော်ရထာဘုရင်၏ တပ်များက သွားရောက်ကူညီရကြောင်း ရာဇဝင်သမိုင်းများ၏ ရေးသားထားချက်များကိုလည်း ဆက်စပ်လေ့လာကြည့်နိုင်သည်။
၁၄ ရာစုခန့်လောက်တွင် ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့ အပြည်ပြည် အကွဲကွဲ အပြားပြား အမင်းမင်း ဖြစ်နေခြင်း အား ရာမညတိုင်းကို စတင်ထူထောင် သည့် ဝါရီရူမင်းဆက် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင်က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် စည်းလုံးသိမ်းသွင်းခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်း မွန်လူမျိုးတို့၏ မြို့ဟောင်းများ စေတီများ ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများအား လေ့လာတွေ့ရှိချက်တွင် ရှေးဟောင်း ပျူလူမျိုးများကဲ့သို့ ဗြဟ္မဏနှင့် မဟာယနများကို မတွေ့ရှိရဘဲ ထေရဝါဒဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုများကိုသာ တွေ့ရှိရသည်။ ပိသုကာနည်းမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းသို့နွယ်ကာ ပါဠိစာပေကိုသာသုံးစွဲပြီး အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယ နိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းဒေသသုံး ပါလဝအက္ခရာမျိုးနှင့် ဆင်တူလေသည်။
ကျမ်းကိုး
ရှေးဟောင်းပျူလူမျိုးများ
သဘာဝ အရိုင်းသက်သက်မျှသာ ရှိသေးသည့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပထမဦးဆုံး တိုးဝှေ့ဝင်ရောက်လာသည်မှာ အနောက်တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ပျူနှင့်အနွယ်တူ ရှေးဟောင်းလူမျိုးများသည် အိန္ဒိယ ပြည် အရှေ့ဘက်ဒေသများမှ အစုစု ကွဲကာ ဧရာတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် သို့ ပြန့်နှံ့သွားကြဟန်ရှိသည်။ ရခိုင်ကမ်း ရိုးတန်းဒေသသို့လည်း ဝင်ရောက်သွားကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတဝိုက် တွင် ပျူလူမျိုးများနှင့် သက်ဆိုင် သည့် ရှေးဟောင်းမြို့ပျက်များ၊ အသုံးအဆောင်များအား ရှာဖွေတူးဖော် တွေ့ရှိချက်အရ ရှေးဟောင်း ပျူ လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း ရွှေဘို မုံရွာ အလောင်းတော် ကဿပ ဖိုးဝင်းတောင် ၊ ဟန်လင်းကြီး၊ တကောင်း၊ မြင်းခြံ၊ ပုဂံ၊ ပုပ္ပား၊ မကွေး၊ မင်းဘူး၊ သရက်၊ တောင်တွင်းကြီး ရမည်းသင်း၊ ညောင်လွန်၊ ပြည်၊ မှော်ဇာနယ်များတွင် မြို့ပြပြည်ရွာများ ထူထောင်ခဲ့ကြ သည်ဟု အထောက်အထား အခိုင်အမာ တွေ့ရှိရသည်။ သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းအား တူးဖော်သည့်အခါ ဝိကရာမနှင့်ဝါရမမင်းဆက်များ ၏ အရိုးအိုးများကို ရှာ ဖွေတွေ့ရှိရသည်။ ဝိကရာမနှင့် ဝါရမမင်းဆက် များသည် ၊ ၇ ရာစုခန့်လောက်က သရေခေတ္တရာတွင် စိုးစံခဲ့ ကြောင်း အရိုးအိုးများပေါ် တွင် ကမ္ဗည်း ထိုးထားသည့် စာတမ်းများက အ ခိုင်အမာသက်သေခံ လျက်ရှိသည်။ ယင်းအနောက် တိဗက်အနွယ်ဝင် ပျူ လူမျိုးများနှင့် အနွယ်တူလူမျိုး များသည် အိန္ဒိယအရှေ့ပိုင်းဒေသ သို့ ရောက်နှင့်နေကြသော အင်ဒိုအာရိယန်များနှင့် နှစ်ကာလ အတန်ကြာ နေထိုင်လာခဲ့သော ကြောင့် အင်ဒို အာရိယန်များထံမှ ကုန်ထုတ်လုပ်မှု အတွေ့အကြုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်ခံရရှိလာဖွယ်ရှိသည်။ တူးဖော်တွေ့ ရှိရသည့် ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ ဘုရားပုထိုးများ၊ ရုပ်တုဆင်းထုများကိုကြည့်၍၊ ဗြဟ္မဏ၊ မဟာယန ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ စသည်ဖြင့် ရောထွေးနေကြောင်း ထင်ရှားစွာ တွေ့ ရသည်။ ပျူတို့၏ ဗိသုကာနည်းမှာ ၊ အိန္ဒိယပြည် ဂုတ္တခေတ်သို့နွယ်နေပြီး သက္ကတနှင့် ပါဠိစာပေများကိုသုံးစွဲကြောင်း သိရသည်။ အက္ခရာ အရေးအသားမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သုံးဗြဟ္ဓီသို့နွယ်သည့်ကဒမ္ဘ အက္ခရာမျိုးနှင့်ဆင်တူလေသည်။ သမိုင်းဝင်တရုတ်နန်းတွင်း မှတ်တမ်းများနှင့် တရုတ်စာပေများ ၌ မြန်မာနိုင်ငံ ပျူလူမျိုးများသည် ၄ ရာစုလောက်ကတည်းက တိုးတက် ယဉ်ကျေးလျက်ရှိသည့် လူမျိုးအဖြစ်ဖော်ပြထားသည်။ ၈ ရာစုလောက်တွင် ပျူလူမျိုးများတွင် ကြီးကျယ်ခန်းနားပြီးအံ့ဩလောက်ဖွယ်ရာ မြို့ကြီး ၅ မြို့နှင့် ပြည်နယ်ကလေးများ ၁၈ နယ် မျှရှကြောင်း ပျူမင်းသားအရှင်သခင်များတွင် အချွေအရံများ ကျေးကျွန်သင်းပင်းများရှိကြောင်း ယူနန်နယ် နန်ချိုဘုရင်သည် ပီကင်းတရုတ်ဧကရာဇ်ဘုရင်ထံ အဖူးအမျှော် လာရောက်သည့်အခါ သံအဖွဲ့နှင့်အတူ ပျူ မင်းသားအကြီးအကဲနှင့် ကချေသည် အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လည်းပါလာကြောင်း ဖော်ပြမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ကျမ်းကိုး
ပုဂံပြည်မတိုင်ခင်က မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ထေရဝါဒသာသနာ
ရှေးနှစ်ပေါင်း ငါးထောင်လောက်က အင်ဒို အာရိယန်လူမျိုးများ ဂင်္ဂါ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အိန္ဒူမြစ်ဝှမ်းများသို့ မ ဝင်ရောက်မပြန့်နှံ့မီနှင့် မောင်းဂွတ် အနွယ်ဝင်များ အာရှ တိုက်အရှေ့ပိုင်း အရှေ့တောင်ပိုင်းများသို့ မဝင်ရောက် မပြန့်နှံ့သေးမီကပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်လက်နက်များ အသုံးပြုခဲ့ သည့် ရှေးဟောင်း လူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည့် အထောက်အထားများ တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ အထက် မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသများနှင့် ပဲခူးခရိုင်၊ မြင်းခြံ၊ ပခုတ္ကူ၊ သရက်၊ မကွေးခရိုင်နှင့် ရခိုင် တနင်္သာရီကမ်းရိုးဒေသများတွင် အနှံ့အပြားရှာဖွေတူးဖော်ရရှိခဲ့သည်၊ ကျောက်ခေတ် လူမျိုးများ နောက်ပိုင်း ၊ အာရှတိုက် အရှေ့တောင်ပိုင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်းများသည်မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း တွင် နှစ်အတန်ကြာနေထိုင် သွားကြ သည်ဟု ယူဆရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတဝိုက်တွင် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော် က နေထိုင်သွားခဲ့ကြသည့် အင်ဒိုနီး ရှင်း များအား ရှေးခေတ် ပထဝီီပညာရှင်ကြီး တိုလေမီက လူသားစား အရိုင်းအစိုင်းများ ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ မြိတ် ကျွန်းစုတဝိုက်ရှိ ဆလုံလူမျိုးများသည် အင်ဒိုနီးရှင်း အကြွင်းအကျန်များဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ယူဆကြ သည်။ နောက်ပိုင်း အင်ဒိုအာရိယန်လူမျိုးများသည် အိန္ဒိယပြည်သို့၎င်း။ မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင်များသည် အာရှတိုက်အရှေ့ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းများသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ယင်းလူမျိုးကြီး နှစ်မျိုးသည် အာရှတိုက်သို့ ဝင်ရောက်လာကြပြီး တွေ့ဆုံခဲ့ကြ သည်ကို အာရှတိုက်ဆိုင်ရာ သမိုင်းပညာရှင်များက လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ငါးရာနှင့် သုံးထောင်ခန့်အကြားဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ မောင်းဂွတ်အနွယ်များအား အိန္ဒိယ ပြည်တွင် အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် အရှေ့တိဗက်နှင့် အနောက်တိဗက်ဟူ၍ အုပ်စုနှစ်စုကွဲသွားသည်။ အရှေ့တိဗက်အုပ်စုက တရုတ်ပြည် ယူနန် နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားပြီး အနောက် တိဗက်အုပ်စုက အိန္ဒိယပြည် တွင်းသို့ ဝင်ရောက်သွားသည်။ အနောက် တိဗက်အုပ်စုကို အင်ဒိုအာရိယန်များက ဖိသဖြင့် မဏိပူရ၊ အာသံနယ်များမှ တဆင့်မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ တရုတ်ပြည် ယူနန်နယ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်သွားကြသည့် အရှေ့တိဗက်အုပ်စုသည် တရုတ်က ဖိသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ အစုစုကွဲပြီးဝင်ရောက်လာကြပြန်သည်။ သို့ရာတွင် မောင်းဂွတ်အနွယ်ဝင် မွန်ခမာ လူမျိုး စုများသည် အင်ဒိုချိုင်းနား ကျွန်းဆွယ်ဒေသများသို့ သမိုင်း၏ ခပ်စောစော အချိန်ပိုင်းလောက်ကပင် ဝင်ရောက်နေကြပြီဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့ သည့် နှစ်ပေါင်း၂၀၀၀ နှင့် ၂၅၀၀ ကြားတွင် တရုတ်ပြည် ချင်မင်းဆက် ဘုရင်များသည် ယခင်က လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲ အပြားပြား ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသည့်ပြည်နယ် များအား တရုတ်ပြည်ကြီး တပြည် ဖြစ်လာရန်စည်းလုံးနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ထို့အတူ အိန္ဒိယပြည် ( တောင်ပိုင်း မှလွဲ၍ ) စန္ဒဂုတ်မင်း ဆက်ဘုရင်များ သည် လူမျိုးစုအလိုက် အကွဲကွဲအ ပြားပြား ဖြစ်နေပေါ်နေကြသည့် ၊ မာဂဓ ၊ ဝိဒေဟ ၊ ကောသလ ၊ ပဥ္စလာစသည့် ပြည်နယ်များကို သိမ်းသွင်းပြီး အိန္ဒိယပြည်ကြီးကို စည်းလုံးနိုင်ခဲ့သည်၊ ထိုသမိုင်းများသည် အထောက်အထား ခိုင်လုံသည့် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်ပြည်တို့၏ သမိုင်းဝင်အဖြစ် အပျက်များဖြစ်သည်၊
ကျမ်းကိုး
မူရင်း ရင်းမြစ်
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ညောင်ရွာချောင်းဖျားရွာ၊ အောင်လှိုင်
ညောင်ရွာချောင်းဖျားရွာ၊ အောင်လှိုင်
တောင်ဖို့တန်းရွာ၊ လဟာပ
တောင်ဖို့တန်းရွာ၊ လဟာပ
ဘုရားကြီးကုန်းရွာ
ဘုရားကြီးကုန်းရွာ
မယ်ဇလီရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
မယ်ဇလီရွာ (Meizali)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ မယ်ဇလီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၃၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငလုတ်ရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုဏ္ဏားဝန်
ပုဏ္ဏားဝန်
မြန်မာမင်းများလက်ထက်တွင် မင်းနေပြည်တော်၌ ရှစ်ပါးပုဏ္ဏား၊ ဘိသိက်တော်ဆက်ပုဏ္ဏား၊ ပြက္ခဒိန်တော်ဆက်ပုဏ္ဏား၊ဂြိုဟ် ဟုံးနတ်ပူဇော်သောပုဏ္ဏား စသည်ဖြင့် ပုဏ္ဏားအများအပြားရှိရာ ယင်းပုဏ္ဏားများနှင့်ဆိုင်သော ကိစ္စဟူသမျှကို ဆောင်ရွက်ရသူမှာ ပုဏ္ဏားဝန်ဖြစ်သည်။ မြန်မာမင်းများ အုပ်စိုးစဉ်အခါက ပုဏ္ဏားပညာရှိများခန့်အပ်လေ့ရှိသော်လည်း ပုဏ္ဏားဝန်ဟူသောရာထူးကိုမူ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလတွင်မှ စတင်တွေ့ရှိရသည်။
ပုဏ္ဏားဝန် ဦးအိမ်
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလခန့်အပ်ခံရသူပုဏ္ဏားဝန်တစ်ဦးမှာ ဦးအိမ်ဖြစ်သည်။ ပုဏ္ဏားဝန်ဦးအိမ်သည် ဘိုးတော်ဘုရား (ဗဒုံမင်း ) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉) လက်ထက်တွင် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ နောင်တွင် ဦးအိမ်အားနေမျိုးကျော်ခေါင်ဘွဲ့ဖြင့် ဆင်ဝန်ထောက်အရာပြောင်းရွှေ့ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘကြီးတော် ) ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) လက်ထက်တွင် ပုဏ္ဏားဝန်အဖြစ် မင်းလှဇေယသူဘွဲ့ခံ ဦးစအားခန့်အပ်ခဲ့၏။ ပုဏ္ဏားဝန်ဦးစသည် ၁၈၂၄ ခုနှစ် ဘိသိက်မင်္ဂလာပွဲအပြီးတွင် ရွှေစလွယ် ၉ သွယ်အပါအဝင် အစီးအနင်း အဆောင်အရွက်များ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရ၏။
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်
၁၈၅၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင့် ပုဏ္ဏားဝန်အဖြစ် အောင်ပင်လယ်လမိုင်းဝန်ဟောင်းဦးရွှေမောင်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် များမကြာမီ သာယာဝတီမင်းလက်ထက်က ဘိသိက်တော်ဆက် ပုဏ္ဏားဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ဖူးသူ ကစ္စနမိုဟန်( သီရိကစ္စနမောဟ) ကို ပုဏ္ဏားဝန်ရာထူးခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ ကစ္စနမိုဟန်သည် မန္တလေးမြို့တော်သစ်တည်ပြီးနောက် ပုဏ္ဏားစုရပ်၌နေထိုင်ခဲ့ရာ မင်းတုန်းမင်းက ဘုရားကျောင်းနှင့် ရေတွင်းများ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က တူးခဲ့သည့်ရေတွင်းမှာ ယနေ့တိုင်ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းဘိသိက်မင်္ဂလာအခမ်းအနား ဆင်ယင်ကျင်းပသောအခါ ပုဏ္ဏားဝန်အဖြစ် ဗြဟ္မာစန္နက လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့ရကြောင်း သိရှိရ၏။
ပုဏ္ဏားဝန် ဦးစိန္တာ
သီပေါမင်း ( ၁၈၇၈ - ၁၈၈၅ ) လက်ထက်တွင် ပုဏ္ဏားဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သူမှာ ဦးစိန္တာ( အစိန္တာရာဇာ) ဖြစ်သည်။ ဦးစိန္တာသည် ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ပုဏ္ဏားဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
ဗြဟ္မစန္ဒ
သီပေါမင်းလက်ထက် နောက်ဆုံးခန့်အပ်ခံရသူ ပုဏ္ဏားဝန်မှာ ဗြဟ္မစန္ဒဖြစ်၏။ ပုဏ္ဏားဝန်ဗြဟ္မစန္ဒ၏ မင်းပေးဘွဲ့မည်မှာ သုပဏ္ဏိတဗြဟ္မစန္ဒဓမ္မရာဇဂုရု ဖြစ်သည်။
ငရုတ်ချောင်းရွာ၊ ဖတူးကြီး
ငရုတ်ချောင်းရွာ၊ ဖတူးကြီး
ဆဠဘိဇာတိသုတ်
ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ပုရာဏကဿပဆရာကြီး ပညတ်အပ်သော အမျိုးဇာတ်(၆)မျိုး နှင့်စပ်၍ သက်ရှိလောက၌ရှိနေသော သတ္တဝါတို့၏ အမျိုးဇာတ်(၆)မျိုးနှင့် ယင်းအမျိုးဇာတ်ရှိသူတို့၏ မည်းညစ်သောသဘောတရား, ဖြူစင်သောသဘော တရားကို ဖြစ်စေပုံ၊ မည်းညစ်, ဖြူစင်သည်လည်းမဟုတ်သော နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်နိုင်ပုံတို့ကို အကျယ်တဝင့် ပြည့်ပြည့်စုံစုံ အရှင်အာနန္ဒာအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ ကုန်သည်သွားရင်း နွားသေရာ၌ လှည်းကုန်သည်၏ လုပ်တတ်သောသဘာဝနှင့် ပါဠိတော်ပုဒ်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ဋီကာ၌လည်း ကဏ္ဍကဝုတ္တိက၊ ဗိလံဩလဂ္ဂေယျ၊ ကဏှဓမ္မ၊ အကဏှအသုက္က နိဗ္ဗာနအစရှိသော မှတ်သားဖွယ်ရာများကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
လမဲကြီးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
လမဲကြီးရွာ(Lamegyi)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ခုံတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခုံတိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၀၉ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၃
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၃
လက်ပံပင် (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လက်ပံပင် (တောင်)ရွာ (Letpanpin (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၅၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၃၄ ဦး၊ မ ၂၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ရွာဝရွာ၊ အောင်လှိုင်
ညောင်ရွာဝရွာ၊ အောင်လှိုင်
ဖဂ္ဂုနသုတ်
ဘုရားရှင် မဂဓတိုင်း ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အရှင်ဖဂ္ဂုနထေရ်သည် အပြင်းအထန် မကျန်းမမာသည့်နေရာသို့ ကြွရောက်တော်မူ ပါရန် အရှင်အာနန္ဒာ၏ ပင့်လျှောက်ထားချက်အရ ကြွတော်မူပြီး ခင်းထားသောနေရာ၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၍ အရှင်ဖဂ္ဂုနထေရ်အား ဂိလာနသတင်း မေးမြန်းတော်မူပါသည်။
အရှင်ဖဂ္ဂုနထေရ်က ဦးထိပ်၌ ပြင်းထန်စွာဖြစ်ပေါ်နေသော လေရောဂါနှင့် ဆက်စပ်၍ ထက်လှစွာသောစူးဖြင့် ရိုက်နှက်မှုကိုခံနေရသော ဥပမာဖြင့်လည်းကောင်း၊ အားကောင်းသော ယောက်ျားသည် သားရေလွန်ကြိုးဖြင့် တင်းကြပ်စွာ ရစ်ပတ်ထားသည်ကို ခံနေရသကဲ့သို့ ဦးခေါင်းကိုက်နေသော ဝေဒနာဒဏ်ချက်ကိုလည်းကောင်း၊ နွားသတ်သမားသည် အသွားထက်လှစွာသော သားလှီးဓားဖြင့် နွား၏ဝမ်းဗိုက်ကို ဖောက်ခွဲသကဲ့သို့ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း၌ဖြစ်နေသော လေနာရောဂါတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အားကောင်းသော ယောက်ျားနှစ်ယောက်တို့သည် အားမရှိသောယောက်ျားကို လက်မောင်းနှစ်ဖက်ကိုဆွဲကိုင်၍ မီးကျီးတွင်း၌ မီးကင်ကြသလို ကိုယ်ခန္ဓာ၌ ပြင်းထန်စွာ ခံစားနေရသော ပူလောင်မှုဝေဒနာကိုလည်းကောင်း သက်သာရာကိုမရဘဲ အပြင်းအထန် ဝေဒနာကို ခံစားနေရပုံကိုလည်းကောင်း လျှောက်ထားပြပါသည်။
ဘုရားရှင်သည် အရှင်ဖနထေရ်အား ဓမ္မကထာကို ဟောကြားတော်မူပြီး ပြန်ကြွတော်မူပါသည်။ ဘုရားရှင် ပြန်ကြွသွားတော်မူပြီး မကြာမီ အရှင်ဖဂ္ဂုန ပျံလွန်တော်မူသွားပါသည်။ ပျံလွန်တော်မူချိန်၌ အရှင်ဖဂ္ဂုန၏ ဣန္ဒြေများက ကြည်လင်နေပါသည်။ ထိုအကြောင်းကို အရှင်အာနန္ဒာက ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပြပါသည်။ ဘုရားရှင်က အရှင်အာနန္ဒာအား “ဖဂ္ဂုန၏စိတ်သည် ဩရမ္ဘာဂိယ သံယော ဇဉ်ငါးပါးတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးခြင်းကြောင့် ဣန္ဒြေတို့ အထူးကြည်လင်သွားပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပြီး-
၂။ ဗုဒ္ဓသာဝကထံမှ ကောင်းခြင်းဥသုံ လုံးဝပြည့်စုံသော တရားတော်ကို ကြားနာရခြင်းကြောင့် ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် အောက်ပိုင်းသံယောဇဉ်ငါးပါးတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်း။
၃။ မိမိကြားနာသင်ယူဖူးသောတရားတော်ကို အဖန်ဖန်ကြံစည်, အဖန်ဖန်သုံးသပ်, အဖန်ဖန်ရှုမှတ်ထားသော ရဟန်းတော်၏စိတ်သည် အောက်ပိုင်းသံယောဇဉ် ငါးပါးတို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်း။