cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဥတည်ကုန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ဥတည်ကုန်းရွာ (Utikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၃၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့သစ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
မြို့သစ်ရွာ(Myothit)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မြို့သစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့သစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၅ ဦး၊ မ ၁၂၂၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၈၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းတွင်းပိုင်းရွာ၊ တောင်အူသဗြု
ချောင်းတွင်းပိုင်းရွာ၊ တောင်အူသဗြု
လက်ပန်ကျွန်းရွာ၊ လက်ပံကျွန်း
လက်ပန်ကျွန်းရွာ၊ လက်ပံကျွန်း
Extreme metal
Extreme metal သည် heavy metal ၏ မျိုးခွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ အစောပိုင်းမှ စတင်၍ တိုးတက်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ပေါက်ကွဲကြမ်းတမ်းသော ပုံစံဖြစ်ပြီး thrash metal, black metal, death metal နှင့် doom metal စသော အမျိုးအစားများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ Extreme metal သည် mainstream ဂီတ ဝါသနာအိုးများထဲမှ လူသိများသော်လည်း heavy metal နှင့်အတူ စီစဉ်ဖျော်ဖြေသူများ လွှမ်းမိုးလျက်ရှိဆဲဖြစ်သည်။ Extreme သည် အခြား metal ပုံစံများထက် ပိုမို၍ မြန်ကာကြမ်းတမ်းသော၊ ကြီးမားသိပ်သည်းသည်။ စာသားများမှာ အမှောင်လောကအကြောင်းနှင့် လူအများစိတ်ဝင်စားသော အကြောင်းအရာဖြစ်ပြီး အဆိုပိုင်းတွင် လည်ချောင်းသံကို အသံပြု၍ ခက်ထန်ကြမ်းတမ်းစွာ သီဆိုကြသည်။ အသွင်အပြင်ပုံရိပ်များမှာ လူသေအလောင်းပုံများ၊ ဆာတန်မာရ်နတ်များနှင့် လျှို့ဝှက်သော နိမိတ်ပုံများကို အသုံးပြုကြသည်။ Kiss, Alice Cooper တို့သည် extreme metal ကိုသီဆိုခဲ့ကြသည်။
ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ
ခေါင်းဆောင်ကြီးမာဆာရစ်ပြုစုခဲ့သော သမ္မတနိုင်ငံ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင်၊ စုပေါင်းဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ထား သော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည့် ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၏ အကြောင်းရာဇဝင်နှင့်တကွ သိမှတ်ဖွယ်ရာအချက်အလက် အစုံ အလင်ကို ဤတွင်ဖော်ပြထားသည်။ အထူးသဖြင့် ကွန်မြူနစ် နိုင်ငံအဖြစ် ပြောင်းလဲလာပုံမှာ စိတ်ဝင်စားစရာပင် ဖြစ်သည်။
ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိ၍၊ သမုဒ္ဒရာပင်လယ်တို့နှင့် လုံးဝ ဆက်စပ်ခြင်း မရှိသည့် ကုန်းတွင်းနိုင်ငံဖြစ်၏။ မြောက်ဘက် တွင် ဂျာမနီနှင့် ပိုလန်နိုင်ငံတို့နှင့်၎င်း၊ တောင်ဘက်တွင် ဩစတြီးယား ဟန်ဂေ ရီနှင့် ရူမေးနီးယားနိုင်ငံတို့နှင့်၎င်း နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ် တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံမှာ ရှည်မျောမျော ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၏။ အရှေ့နှင့် အနောက် အလျားကျယ်၍ တောင်နှင့်မြောက် အနံကျဉ်းမြောင်း သည်။
စိန့်မာတင်ကျွန်း
စိန့်မာတင်ကျွန်း(St. Martin’s Island)
ဒေသခံ အခေါ် ဘင်္ဂလီလို “Nirical Gingira”၊ မြန်မာလို “အုန်းကျွန်း” လို့ အဓိပ္ပာယ် ရသည်။ မြန်မာ-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နှစ်နိုင်ငံကို ခြားထားသော နယ်ခြားမြစ် နတ်မြစ်ဝ (Naf River)ပေါ်မှာရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ကမ်းရိုးတန်းမှ အနောက်ဘက် (၈) ကီလိုမီတာ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ကော့ဘဇာ-တက်ခ်နတ် ကျွန်းဆွယ်မှ (Cox’s Bazar-Teknaf Peninsular) တောင်ဘက် (၉) ကီလိုမီတာ အကွာအဝေးမှာ ရှိသည်။ ဗြိတိသျှ-အန္ဒိယ ခေတ်မတိုင်မီ၊ မြန်မာက ရခိုင်ကို မသိမ်းခင် ရခိုင်ဘုရင်တွေ ပိုင်ခဲ့သည့် အချိန်တွေလည်း ရှိခဲ့ဖူးသည်။
ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ
အရှေးဖျားနှင့်အနောက်ဖျားသို့ မိုင်ပေါင်း ၆ဝဝ ခန့် ရှည်လျား၍တောင်နှင့်မြောက်မှာ မိုင် ၅ဝ မှ ၁ဝဝ ခန့် အထိသာကျယ်ဝန်းသည်။ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် ယခင်က ဩစတြီးယားဟန်ဂေရီနိုင်ငံတွင် ပါဝင်ခဲ့သောနယ်မြေ များကိုပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် စုပေါင်းကာ ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သော သမ္မတစ်နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ချက် လူမျိုးတို့ နေထိုင်ရာ ချက်ချီ သို့မဟုတ် ဗိုဟီးမီးယားနယ်နှင့် မိုရေးဗီးယားနယ်တို့သည် နိုင်ငံ၏အနောက်ပိုင်း ဖြစ်သည်။ ဆလိုဗက်တို့သည် ဆလိုဗား ကီးယားနယ်၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက်ရှိ အလှပ ဆုံးသောနိုင်ငံများတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ မြေမျက်နှာ အသွင်အပြင်ကိုလိုက်၍ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား နိုင်ငံကို အနောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်း ဟူ၍ ၂ ပိုင်းခြားထား နိုင်၏။ အနောက်ပိုင်းမှာ ကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်လျက် မြောက်မှ တောင်သို့ တဖြည်းဖြည်း နိမ့်ဆင်းသွားသည်။ အရှေ့ပိုင်း မှာမူကား မြင့်မားသော တောင်တန်းများဖြင့် ထူထပ်နေသည်။ ယခင်က အုပ်ချုပ်ရေး အတွက် (၁) ဗိုဟီးမီးယား (၂) မိုးရေးဗီးယား (၃) ဆိုင်လီရှား (၄) ဆလို ဗားကီးယားနှင့် (၅) ကာပေ သီယန်ရူသီးနီးယားဟူ၍ ပြည်နယ် ၅ နယ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ ယခုသော် ဗိုဟီးမီးယား၊ မိုရေးဗီး ယားဆိုင်လီးရှားနှင့် ဆလိုဗားကီးယား ဟူ၍ ပြည်နယ် ၃ ခုသာ ရှိတော့သည်။ ရူသီးနီးယား ပြည်နယ်မှာ ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်ကြီးအပြီးတွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယန်တွင် ပါဝင်သွားလေသည်။ ထိုပြည်နယ်ကြီးများသည် ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၏ သဘာဝဒေသကြီးများလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ယင်းတို့အနက် အနောက်ပိုင်းရှိ ဗိုဟီးမီးယားပြည်နယ်သည် ကုန်းမြင့်ကြီးပေါ် တွင် တည်ရှိသော်လည်း မြေဩဇာ ကောင်းမွန်သဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင် ဖြစ်ထွန်းလေသည်။
တွင်းထွက်သတ္တုပေါများ၍ ကောက်ပဲသီးနှံ ဖွံ့ဖြိုးသော ကြောင့် ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံတွင် အရေးပါ အရာ ရောက်ဆုံးသော ပြည်နယ်ဖြစ်၏။ ထို့အပြင် ချက်ကိုစလို ဗားကီးယားနိုင်ငံ၏မြို့တော် ပရာဟမြို့မှာ ဤပြည်နယ်တွင် တည်ရှိပေသည်။ ဗိုဟီးမီးယားပြည်နယ်၏ မြို့တော်လည်း ဟူသည်။
ဗိုဟီးမီးယားပြည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ကပ်လျက် တည်ရှိနေသော မိုရေးဗီးယားပြည်နယ်(ယခု မိုရေး ဗီးယားဆိုင် လီးရှားပြည်နယ်)သည်လည်း ဗိုဟီးမီးယားကဲ့သို့ပင် ကုန်းပြင် မြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ တွင်းထွက်ရတနာများ ကြွယ်ဝ၍ လယ်ယာကိုင်းကျွန်း လုပ်ကိုင်ဖြစ်ထွန်းသည့်ဒေသပင် ဖြစ် သည်။ ဤပြည်နယ် ၂ ခုလုံးတွင်ပင် သံထည်လုပ်ငန်းသည် အကြီးအကျယ်ဆုံးသော စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးဖြစ်၍ သကြား မုန်လာ အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးသည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် ရှိသော ပြည်နယ်များမှာ အနောက်ပိုင်းနှင့် သဘာဝအနေ အထားမှအစ ကွားခြားသည်။ ဆလိုဗားကီးယားပြည်နယ်သည် ဗိုဟီးမီးယားပြည်နယ်လောက် မတိုးတက်လှပေ။ ယင်းပြည်နယ် တွင် စက်မှုလုပ်ငန်း မတိုးတက်လှပေ။ ယင်းပြည်နယ်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း အနည်းငယ်သာ ရှိသဖြင့် နေထိုင်မှု အဆင့်အတန်းနိမ့်သည်။ အထူးသဖြင့် အနောက်ပိုင်းသည် ဥရောပတိုက်မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံများနှင့် စီးပွားရေးပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့တွင် ဆက်သွယ်နေ၏။ အရှေ့ ပိုင်းကမူ ဥရောပတိုက် တောင်ပိုင်းဒေသများနှင့် ဆက်သွယ် နေသည်။ အရှေ့ပိုင်းသားတို့သည် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေးတွင် အတော်ခေတ်နောက်ကျလျက် ရှိသည်။ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် အင်္ဂလန်တောင်ပိုင်း၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတို့နှင့် လတ္တီတွဒ်တစ်ပြေးတည်းတွင် တည်ရှိသော်လည်း အအေးအပူ ပြင်းထန်သော ရာသီဥတုရှိ သည်။ နွေအခါတွင် ပူပြင်း၍ ဆောင်းအခါတွင် လွန်ကဲစွာ အေးလေသည်။ တောင်ထူထပ်သော ခရိုင်များတွင် လွန်ကဲစွာ အေးလေသည်။ တောင်ထူထပ်သော ခရိုင်များမှာ ချိုင့်ဝှမ်းများ ထက် အေးသည့်ပြင် မိုးလည်းပို၍ရ၏။ အရှေ့ဘက်ကျလေလေ ကုန်းတွင်းဥတုဆန်လေလေ ဖြစ်သည်။ ကောက်ပဲသီးနှံ စိုက်ပျိုး နိုင်လောက်အောင် မိုးရေအလုံအလောက်ရရှိသည်။
ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် စီးပွားရေးတွင် အတော် ပင် တောင့်တင်းသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ သဘာဝ ပစ္စည်းများဖြင့် ကြွယ်ဝ၍ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ဥရောပတိုက်၏ အထွန်းကားဆုံးနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မို့၊ ချိုမူတော့၊ တက်ပလစ်၊ အော့စတြားဗား၊ ဖော့လကနော့ခရိုင် များတွင် အရေးပါသော ကျောက်မီးသွေးတွင်းများ ရှိ၏။ သံ၊ ဘော်၊ ကြေးနီ၊ ခဲတို့ကိုလည်း တူးဖော်ရရှိလေသည်။ သံမဏိ စက်ရုံများ၊ သွန်း သံစက်ရုံများနှင့် သတ္တုစက်ရုံများ အများ အပြားရှိလေသည်။ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံရှိ အရေးပါ သော လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ စက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများ အတွက် ကုန်ရိုင်းများကို နိုင်ငံတွင်းရှိ လယ်ယာလုပ်ငန်းထွက် ပစ္စည်းများမှ ရရှိသည်။ ပမာဆိုသော် သကြားချက်ရုံများ၊ ဗီယာချက်ရုံများ၊ သစ်သီးဗူးများ၊ အမဲသားဗူးများ ထုတ်လုပ် သော စက်ရုံများ စသည်တို့ဖြစ်၏။ စက်မှုလုပ်ငန်းများအားလုံး လိုလိုမှာ မိုရေးဗီးယားနှင့် ဗိုဟီးမီးယားပြည်နယ်များတွင် တည်ရှိ၏။ စက်ကိရိယာကြီးများ၊ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက် များ၊ ဖိနပ်များ၊ လက်အိတ်များနှင့် အထည်အလိပ်များမှာ အရေးပါသော ထွက်ကုန်များ ဖြစ်သည်။ ပီလဇင်မြို့ရှိ ဆကိုးဒါ ခဲယမ်းမီးကျောက်အလုပ်ရုံနှင့် ဇလင်မြို့ရှိ ဗာတာဖိနပ်စက်ရုံ တို့မှာ ကမ္ဘာကျော်သည်။ ထို့ပြင် အထည်အလိပ် အမျိုးမျိုးနှင့် တကွ စက္ကူ၊ ဖန်၊ မှန်၊ ကြွေထည်၊ အိုးခွက်၊ စက်ကိရိယာ များ ထုတ်လုပ်သည်။ လယ်ယာလုပ်ငန်းမှာ အကြီးအကျယ် တိုးတက်လျက်ရှိသည်။ အနိမ့်ပိုင်းများတွင် သကြားမုန်လာ၊ ပြောင်းနှင့် မုယောစပါးတို့ကို စိုက်ပျိုး၍၊ အမြင့်ပိုင်းများတွင် ကား၊ အာလူး၊ ဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံနှင့် ရိုင်းဂျုံတို့ကို စိုက်ပျိုး၏။ ဗီယာချက်ရန်နှင့် နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချရန်အတွက် ဟော့ခေါ် ဗီယာခတ်ဆေးပင်များကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုး သည်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ ဘီယာခတ်ဆေးပင်ခြံများအနက် ၄ ပုံ ၃ ပုံမှာ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံတွင် ရှိ၏။ ထို့ကြောင့်ပင် ဤ နိုင်ငံသည် ဗီယာကောင်းထွက်သည်ဟု နာမည်ကျော်လှပေ သည်။ သစ်သီးပင်များကို ခရိုင်အများအစားတွင် စိုက်ပျိုး၍ စပျစ်ခြံများကိုလည်း နေရာတိုင်းလိုလိုတွင် တွေ့ရလေသည်။ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား တစ်နိုင်ငံလုံး၏ ဧရိယာ တစ်ဝက် ခန့်မှာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်အောင် မြေဩဇာကောင်း သည်။ တောင်ခြေများတွင် အဖိုးတန်သစ်သောများ တည်ရှိ သည်။ ဥရောပတိုက်ရှိ သစ်တောအထူထပ်ဆုံး ဒေသများတွင် အပါ အဝင်ဖြစ်၍၊ သစ်လုပ်ငန်းမှာ အရေးပါအရာရောက်လေ သည်။ ထို့ပြင် မြစ်များတစ်လျောက် ရေအားသုံးလျှပ်စစ် ဓာတ်အားပေး စက်ရုံကြီးများ ရှိလေသည်။ အခြားအရေးပါသော လယ်ယာလုပ်ငန်းများမှာ နို့ထွက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းနှင့် သိုးနွား တိရစ္ဆာန် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့၌ ချက်ကို စလိုဗားကီးယားနိုင်ငံကို အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ ဟု ကျေညာလိုက်သောအခါ၊ ယင်းနိုင်ငံ၏အကျယ်အဝန်းသည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅၃၇ဝဝ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် ဆိုဗီယက်ယူနီယန်နှင့် စာချုပ်ချုပ်၍ ရူသီးနီးယားနယ်ကို ပေး အပ်လိုက်ရသောအခါ၊ လူဦးရေပေါင်း ၇၅ဝဝဝဝ နေထိုင်ရာ ဖြစ်သော ဧရိယာတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၄ဝဝဝ ကို ဆိုဗီယက်ရုရှ သို့ လွှဲအပ်လိုက်ရသည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် ဇန္နာဝါရီလ ၁ ရက် သန်းခေါင်စာရင်းအရဆိုလျှင်၊ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား၌ လူဦး ရေ ၁၂၅၃၆ဝဝဝ ရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် ချက်လူမျိုးနှင့် ဆလိုဗက်လူမျိုးတို့သည် လူများစုဖြစ်ကြသည်။ ချက်နှင့် ဆလိုဗက်တို့မှာ ဘာသာစကားချင်း နီးစပ်သည့်ပြင် မျိုးနွယ် ချင်းလည်း နီးစပ်သည်။ သူတို့သည် ဆလဗအနွယ်များဖြစ်၏။ မြောက်ဘက်ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့် ကပ်လျက်ရှိသေနယ်စပ်တွင်မူ ဂျာမန်သွေး ရောစပ်သူများ နေထိုင်ကြလေသည်။ အခြားလူမျိုး များမှာ မဂ္ဂယာလူမျိုးနှင့် ရူသီးနီယန်လူမျိုးတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ယဟူဒီလူမျိုး အနည်းငယ်လည်း နေထိုင်ကြသည်။ ချက်ကို စလိုဗားကီးယားနိုင်ငံရှိ လူဦးရေ ၃ ပုံ ၁ ပုံသည် လယ်ယာ လုပ်ငန်းဖြင့် ဖြစ်စေ၊ သစ်လုပ်ငန်းနှင့်ဖြစ်စေ၊ အသက်မွေးကြ ၏။ ကျန်သူများမှာ စက်ရုံများတွင် လုပ်ကိုင်သူများ ဖြစ်ကြ သည်။
မြို့ကြီးများမှာ အားလုံးလိုလိုပင် နိုင်ငံအနောက်ပိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။ ပရာဟမြို့မှာ နိုင်ငံ၏မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဗရနိုမြို့မှာ မိုရေးဗီးယားပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ ဗရတစ် ဆလားဗားမြို့မှာ ဆလိုဗားကီးယား ပြည်နယ်၏မြို့တော် ဖြစ် လေသည်။ ပီလဇင်မြို့မှာ ဗီယာချက်လုပ်ရာ ဗဟိုဌာန ဖြစ်လေ သည်။
ဗွတ်အမောက်မဲ
ဗွတ်အမောက်မဲ (black-crested bulbul) ကို သိပ္ပံအမည်အားဖြင့် Rubigula flaviventris ဟု ခေါ်သည်။ ကိုင်းနားတေးဆိုငှက်အမျိုးအစား(Passerine)ဖြစ်ပြီး၊ ဗွတ်ငှက် (bulbul) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ၎င်းကိုအိန္ဒိယတိုက်ငယ် (Indian subcontinent) မှ အရှေ့တောင်အာရှဒေသအထိ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ
ဤသို့ လွတ်လပ်မှု ဆုံးရှုံး၍ လူမျိုးတစ်ကွဲတစ်ပြားစီ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်မှာ ၁၇ ရာစုနှစ်ကစ၍၊ ၂ဝ ရာစု နှစ်ဆန်းစ အထိပင် ဖြစ်၏။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီက ချက်နှင့် ဆလိုဗက်လူမျိုးတို့အတွက် ဘခင်သဖွယ် အားကိုးအားထားပြု ရသော အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး တောမတ်၊ဂျီ၊မာဆာရစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ သူသည် ပရာဟမြို့ရှိ တက္ကသိုလ်မှ ပါမောက္ခတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။ လွတ်လပ်ရေး ဆုံးရှုံးခဲ့သည့် နေ့မှစ၍၊ ဩစတြီးယားလူမျိုးတို့အား မော်၍ပင်မကြည့်ရဲအောင် ဖြစ်ခဲ့ကြသော ချက်နှင့် ဆလိုဗက်လူမျိုးတို့သည် မာဆာရစ်၏ ခေါင်းဆောင်မှုဖြင့် သွေးစည်းကာ နယ်ချဲ့အင်အားစုကို ဆူပူ ကန့်ကွက်လာခဲ့ကြပြီးလျှင် တော်လှန်ရန် အချိန်ကောင်းကိုသာ စောင့်မြှော်နေခဲ့ကြလေသည်။
ဗွတ်အမောက်မဲ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ
၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ကား ခေါင်းဆောင်ကြီးမာဆာရစ်၏ စွမ်းဆောင်ချက်များကြောင့် စစ်ပြီးသည့်အခါ ဩစတြီးယား၏လက်အောက်မှ လွတ်မြောက် ခဲ့ပြီးလျှင်၊ ၁၉၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားသမ္မတစ်နိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ သည်။ အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး မာဆာရစ်အား သမ္မတ အဖြစ်ဖြင့် တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။
ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားသမ္မတစ်နိုင်ငံတွင် ဗိုဟီးမီးယား နှင့် မိုရေးဗီးယား၊ ဆိုင်လီးရှားနယ်သား ချက်လူမျိုးများနှင့် ဆလိုဗားကီးယားနယ်သား ဆလိုဗက် နယ်သားအများအစား ပါဝင်သည်။ ချက်နှင့် ဆလိုဗက်လူမျိုးတို့ ပူးပေါင်း၍ နိုင်ငံ သစ် တည်ထောင်ထားသည်ကို အစွဲပြု၍ ချက်ကိုဆလို ဗားကီးယားနိုင်ငံဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ သမ္မတစ်နိုင်ငံသစ်၏ အုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေကို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော် ကြီးက ရေးဆွဲအတည်ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုအခြေခံဥပဒေအရ အထက်နှင့် အောက်လွှတ်တော် ၂ ရပ်ခွဲထားရာ အထက် လွှတ်တော်အမတ်များကို ၈ နှစ်လျှင်တစ်ကြိမ်၊ အောက် လွှတ်တော်အမတ်များကို ၆ နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်၊ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ကြရလေသည်။ သမ္မတကြီးကိုမူကား ၇ နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသည်။
သမ္မတကြီးမာဆာရစ်လက်ထက်မှစ၍ သမ္မတဗင်းနက်ရှ လက်ထက်တိုင်အောင် ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား သမ္မတနိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့ရာ အတော်ပင် ထိရောက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရှေးက လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းမှာ အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့ သော်လည်း ယခု သမ္မတနိုင်ငံတွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ ထွန်းကားလာ၏။ မီးရထားလမ်း၊ ကားလမ်း၊ တူးမြောင်းများကို လိုအပ်သည့် နေရာတိုင်းတွင် ဖောက်လုပ်ထားသဖြင့် နိုင်ငံတွင်း ကူးသန်းသွားလာရေးမှာ လွယ်ကူလာ၏။
ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံကို ထိုသို့ထူထောင်နေချိန် တွင် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးတွင် အရေးနိမ့်ခဲ့သော အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည့် ဂျာမနီနိုင်ငံသည် လူအင်အား လက်နက်အင်အားကို နေ့မအား ညမအား စုဆောင်း ပြင်ဆင်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဂျာမန်တို့က ချက်ကိုစလိုဗားကီး ယား နိုင်ငံအတွင်းရှိ ဆူဒေတင်နယ်ကို တောင်းဆို၏။ ချက်ကို စလိုဗားကီးယားနိုင်ငံကလည်း ဂျာမန်တို့၏ တောင်းဆိုချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့၏။ သို့ရာတွင် ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်မည်စိုး၍ အင်္ဂလိပ် နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့က ကြားဝင်စေ့စပ်ကာ မျူးနစ်စာချုပ် ချုပ်ဆို၍ ဂျာမန်တို့တောင်းဆိုချက်အတိုင်း ဆူဒေတင်နယ်ကို ဂျာမနီနိုင်ငံအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းပေးခဲ့သည်။ ဆူဒေတင်နယ် အပါအဝင် နယ်စပ်ဒေသများမှာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် အကောင်းဆုံးဒေသများ၊ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း အထွန်းကားဆုံး ဒေသများ ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ပိုလန်နိုင်ငံနှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ တို့က ဂျာမန်နည်းတူ အခွင့်ကောင်းယူ၍ နယ်မြေများကို တောင်းဆိုခဲ့ရာ ပိုလန်သည် ဆိုင်လီးရှားနယ်စပ်ရှိ စတုရန်းမိုင် ၄ဝဝ ရှိ နယ်မြေကို၎င်း၊ ဟန်ဂေရီသည် ဆလိုဗားကီးယား ပြည်နယ်မှ ဧရိယာအတော် များများကို၎င်း ဖဲ၍ယူလိုက်သည်။ ထိုသို့ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံမှ နယ်မြေအတော်များများ ခွဲပေးလိုက်ရသဖြင့် သမ္မတဗင်းနက်ရှလည်း ရာထူးမှ နုတ်ထွက် ကာ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သွားရောက်နေထိုင်သည်။
မျူးနစ်စာချုပ်တွင် ဆူဒေတင်နယ်ကို ရရှိပြီးသည့်နောက် ဂျာမန်တို့သည် ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံမှ နောက်ထပ် တစ်စုံတစ်ရာ တောင်းဆိုခြင်းမပြုပါ ဟူသောအချက် ပါရှိခဲ့သော်လည်း၊ ၁၉၃၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဂျာမန် စစ်တပ်များက စစ်မကြေညာဘဲ ချက်ကိုစလိုဗားကီး ယားနိုင်ငံကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့၏။ ဂျာမန် တို့သည် ဗိုဟီး မီးယားနှင့် မိုရေးဗီးယားဟူ၍ ပြည်နယ် ၂ ခု ခွဲကာ၊ ဂျာမန် ရုပ်သေး အစိုးရများ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်၍၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံးသည်အထိ အုပ်စိုးခဲလေသည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ပြည် လန်ဒန်မြို့တော်၌ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား ယာယီအစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့၏။ ထိုယာယီအစိုးရကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်၊ ရုရှနှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတို့က အသိအမှတ်ပြုခဲ့၏။ ချက်စစ်သားများနှင့် လေတပ်သားများ သည် ဥရောပစစ်မျက်နှာတွင် မဟာမိတ်တို့ဖက်မှ ပါဝင်ကူညီ တိုက်ခိုက်ခဲ့၏။ နိုင်ငံတွင်း ကျန်ရစ်ခဲ့သော ချက်မျိုးချစ်တို့က လည်း ဂျာမန်တို့ကို အင်အားရှိသမျှနှင့် ခုခံတော်လှန်ခဲ့ကြလေ သည်။ ရုရှတပ်များက ဂျာမန်အား ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့၍၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ဆလိုဗားကီးယားပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်မိ သောအခါ သမ္မတကြီးဗင်းနက်ရှနှင့်တကွ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များ သည် ရုရှနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့တော်သို့ သွားရောက်ပြီးလျှင် ချက်ကိုစလိုဗားကီးယား နိုင်ငံအတွင်း ဗင်းနက်ရှအစိုးရအဖွဲ့ ပြန်လည်အခြေစိုက်နိုင်ရန်နှင့် ဂျာမန်တို့အား ဆက်လက် တော်လှန်ရန် ခွင့်တောင်းဆွေးနွေးကြသည်။ သမ္မတကြီး ဗင်းနက်ရှ၏ တောင်းဆိုချက်ကို ရုရှတို့က ခွင့်ပြုသဖြင့်၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဆလိုဗားကီးယား ပြည်နယ် ကောရှီစီမြို့၌ ဖီးယားလင်းဂါး ခေါင်းဆောင်သော ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်လေသည်။ အဆိုပါ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ချက်အစိုးရအဖွဲ့သည် ရုရှတပ်နီ တော်နှင့် ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ရာ အတော်ပင် ထိရောက် အောင်မြင်ခဲ့၏။ နောက်ဆုံးတွင် ဂျာမန်တို့ လက်နက် ချရလေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံးသည့်နောက်၊ ၁၉၄၅ ခုနှစ် တွင်ပင် ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၏ မဟာမိတ် ကြိုးကိုင် အဖွဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ၊ ဂျာမနီ၊ ဟန်ဂေရီ၊ ရူမေးနီးယားနှင့် ပိုလန် နိုင်ငံတို့က ချက်ကိုစလို ဗားကီးယားနိုင်ငံမှဖဲ့၍ သိမ်းယူထားသောနယ်ပယ်မှန်သမျှကို ပြန်ပေးကြရလေသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ရူသီးနီးယား ပြည်နယ်ကို ရုရှသို့ လွှဲပြောင်းပေးလိုက်လေသည်။ မကြာမီ ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာ သည်။ နိုင်ငံတွင်းရှိ ၆ဝ ရာခိုင်နှုန်းမျှ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း များကို ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ခဲ့၏။ နာဇီတို့နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သော နိုင်ငံရေးပါတီ မှန်သမျှကိုလည်း တရားမဝင်ဟု ကျေညာလိုက် လေသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ် မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ချက်ကိုစလိုဗားကီး ယားသမ္မတစ်နိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲကြီးကျင်းပခဲ့ရာ ကွန်မျူနစ် ပါတီသည် ၁၁၄ နေရာရရှိ၍ နိုင်ငံတွင်း အင်အားအကောင်း ဆုံး ပါတီ ဖြစ်လာသည်။ ထိုအခါ ကွန်မျူနစ်ခေါင်းဆောင် ဂေါ့တဝေါခေါင်းဆောင်သည် ညွန့်ပေါင်း (ဆိုရှယ်လစ်နှင့် ကွန်မျူနစ်) အစိုးရအဖွဲ့သည် နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ ဂေါ့တဝေါ၏ အစိုးရအဖွဲ့သည် ၂ နှစ်အတွင်း စီးပွားရေး ပြည်လည်ထူထောင်ရန်နှင့် အခြေခံဥပဒေသစ် ရေးဆွဲရန်တို့ကို အားသွန်ကြိုးပမ်းခဲ့လေသည်။ အခြေခံဥပဒေသစ်ကို ချက် ပြည်သူ့လွှတ်တော်က အတည်ပြုချက်ရလျှင် ရွေးကောက်ပွဲ အသစ်တစ်ခုကျင်းပရန် စီစဉ်သည်။
ဥရောပတိုက် အရှေ့ပိုင်းရှိနိုင်ငံများမှ ကွန်မျူနစ်အဖွဲ့ များက ကွန်မင်ဖောင်းအမည်ရှိ ကွန်မျူနစ်အဖွဲ့ချုပ်ကြီး ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ရာတွင် ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံမှ ကွန်မျူနစ် အဖွဲ့သည်လည်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးကာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းပြည်ပ ကုန် သွယ်ရေးကို အစိုးရက အုပ်ချုပ်သည်။ လုပ်သား ၅ဝ ထက် မနည်း လုပ်ကိုင်သောစက်မှုလုပ်ငန်းများကို အစိုးရက သိမ်းယူ ကာ၊ ၅ နှစ်စီးပွားရေးစီမံကိန်းကို ရေးဆွဲပြီးလျှင် စတင် လုပ်ကိုင်သည်။
သမ္မတကြီးဗင်းနက်ရှသည် အခြေခံဥပဒေသစ်နှင့် စပ်လျဉ်း ၍ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် သဘောချင်း ကွဲလွဲခြင်းကြောင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သွားရာ၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့ တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ဂေါ့တဝေါအား သမ္မတအဖြစ်ဖြင့် ရွေးချယ် တင်မြှောက်လိုက်ကြလေသည်။ ထိုအခါ အန်တိုနင်ဇာ ပိုတော့ကီသည် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသည်။ အစိုးရအဖွဲ့နှင့်တကွ နိုင်ငံတော်တွင်းရှိ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများတွင်လည်း ကွန်မျူနစ် အဖွဲ့ဝင်များ ကြီးစိုးနိုင်သဖြင့် ယခုအခါတွင် ချက်ကိုဆလို ဗားကီးယားနိုင်ငံသည် ကွန်မျူနစ်နိုင်ငံကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာ လေသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ချက်ကိုစလို ဗားကီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတအဖြစ် အန်တိုနင်ဇာပို တော့ကီကို ရွေးချယ်တင်မြေ|ာက်ကြသည်။
ဥရောပတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် အရေးပါလှသော စက်မှု လုပ်ငန်းထွန်းကားရာ နိုင်ငံဖြစ်သည့်အလျောက် ချက်ကို ဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် စက်မှုလုပ်ငန်းထွက်ကုန် ပစ္စည်း များကို နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည်။ ပရာဟမြို့တော်ကြီး သည် သံမဏိလုပ်ငန်းအတွက် အရေးပါဆုံးသောဌာန ဖြစ်ပေ သည်။ ဗရနိုမြို့မှာ သိုးမွှေးထည်များ ရက်လုပ်သောဌာနကြီး ဖြစ်သည်။ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအစိုးရ တည်ထောင်ခဲ့ရာ ကောရှီစီမြို့တွင် စက္ကူစက်ရုံကြီးများ၊ အရက်ချက်စက်ရုံကြီး များနှင့် ကျောက်ပစ္စည်းများပြုလုပ်သည့် ဌာနကြီးများရှိသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်ပွားမီက ဂျာမနီ၊ ဩစတြီးယားနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံများသို့ ထွက်ကုန်များကို တင်ပို့ရောင်းချခဲ့ရ လေသည်။
ယခုအခါတွင် နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချရသော အရေး ပါလှသော ကုန်ပစ္စည်းများမှာ အထည်အလိပ်များ၊ ဖန်ထည် များ၊ စက္ကူ၊ စက်ကိရိယာများ၊ သံမဏိ၊ သကြား၊ ဓာတ်ပစ္စည်း များနှင့် တွင်းထွက်သတ္တုများ ဖြစ်လေသည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် ရောက်သည့်တိုင် ချက်ကိုစလိုဗက်ကီး ယားနိုင်ငံ အစိုးရ သည် အောက်ခြေသိမ်းပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု မလုပ်နိုင်ဟုထပ်ဖန်တလဲလဲကြေညာခဲ့သည်။
ထိုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၁ရက်နေ့ကပြည်သူ၁ဝဝဝဝဝဝကျော်သည် ပရာဟာ နွေဦးအရေးအခင်း (၁၉၆၈ ခုနှစ်)အထိမ်းအမှတ် ချီတက်ပွဲဖြင့် ပထမဆုံးအုံကြွခဲ့ကြသည်။ ထိုချီတက်ပွဲ၌ အလက်ဇန္ဒားဒျုချက် ၏ အမည်ကို ကြွေးကြော်ခဲ့ကြသည်။ ဒျုချက်က ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ဆောင်ရန် စီစဉ်ခဲ့ရာ ဆိုဗီယက် တပ်များက နိုင်ငံအတွင်းဝင်ရောက်၍ ပရာဟာ နွေဦး အရေးအခင်းကို ချေမှုန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်ဧပြီလတွင် ဒျုချက်သည် ချက်ကိုစလိုဗက်ပါတီ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်မှဖယ်ရှား ခံရပြီး ၁၉၇ဝပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ လတွင် ပါတီဗဟိုကော်မတီဝင် အဖြစ်မှလည်း ထုတ်ပယ်ခံရသည်။ ထိုနှစ် တစ်နှစ်လုံးပင်ဒျုချက် ကိုထောက်ခံသူများ ပါတီမှသန့်စင်ခံရသည်။ ထိုစဉ်မှစ၍ဒျုချက် ကိုမူမှ သွေဖည်သူ၊ စေ့စပ်ရေးလမ်းကို လိုက်သူ၊ သူရဲဘော ကြောင်သူဟူ၍ ပါတီအာဘော် ရုဒဲပရာဝို သတင်းစာက အစဉ် တစိုက် ဝေဖန်တိုက်ခိုက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အောက်တိုဘာ လနှင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတို့တွင်လည်း အစိုးရ ဆန့်ကျင် ရေး ဆန္ဒပြပွဲ များဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ဒျုချက်ကို ထောက်ခံကြွေးကြော်မှု များရှိခဲ့သည်။ ဒျုချက်၏ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အစီ အစဉ်များသည် ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင် မီခါယီးဂေါ်ဘာချော့၏ မျက်မှောက်ကာလ ပြုပြင်ပြောင်းလဲ ရေးအစီအစဉ်များနှင့်ဆင်တူ သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ဒျုချက်ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရပြီးနောက်ပိုင်း အရှေ့အုပ်စု ၌ ဒျုချက်နှင့်ပထမဆုံးပြုလုပ်သော တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခန်းတစ်ရပ် ကို ဟန်ဂေရီရုပ်မြင်သံကြားက ၁၉၈၉ ခုနှစ်ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့ တွင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ပရာဟာ နွေဦးအရေးအခင်းကို ဆိုဗီယက် တို့အင်အားသုံး၍ ဖြိုခွဲခဲ့စဉ် ထိုအချိန်က ပိုလန်နှင့် ဟန်ဂေရီ နိုင်ငံ ခေါင်းဆောင်တို့ ဟန့်တားပေးခြင်းမရှိခဲ့သည်ကို ယင်းဆွေး နွေးခန်း၌ ဒျုချက်က ပြောကြားပြီး ယင်းအရေး အခင်းကိုမှန်ကန် စွာ ပြန်လည်သုံးသပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ထိုအရေးအခင်းကို ဖြိုခွဲခဲ့စဉ်က ရူမေးနီးယား နိုင်ငံမှအပ ဝါဆောစာချုပ် အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံအားလုံးပါဝင် ပတ်သက်ခြဲ့ကသည်။ ပိုလန် ပါလီမန်သည် လည်းကောင်း၊ ဟန်ဂေရီကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် အစိုးရသည်လည်း ကောင်း ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လဆန်းပိုင်းတွင် ယင်းသို့ စွက် ဖက်ဖြိုခွဲခဲ့မှုကို ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။ ထိုလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ချက်ကိုစလိုဗက်ပြည်သူတို့သည် ပရာဟာ နွေဦး အရေးအခင်း အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားများကို ကျင်းပခဲ့ပြန်ရာ လွတ်လပ် ရေးအဓွန့်ရှည်ပါစေ၊ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ အဓွန့်ရှည်ပါစေ၊ ပိုလန်နိုင်ငံ အဓွန့်ရှည်ပါစေဟူ၍ ကြွေးကြော်ခဲ့ကြသည်။
နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့မှစ၍ ဆန္ဒပြပွဲများ ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာခဲ့ ရာထိုနေ့က ဝင်ဆီကလပ် ရင်ပြင်၌ စုရုံးကြသော ပရိသတ်သည် နှစ်သိန်းခန့်ရှိ၍ နှစ်ပေါင်း ၂ဝ အတွင်း အကြီးမားဆုံးသော လူ ထုပရိသတ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကျဆုံးပါစေအထိ ကြွေးကြော်လာခဲ့ကြသည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် လူအင်အား ငါး သိန်းထိ တိုးတက်များပြားလာခဲ့သည်။
ပါတီခေါင်းဆောင် ယာကက်ရှ်နှင့် အခြားပေါ်လစ်ဗျူရို အဖွဲ့ဝင် ၁၃ ဦးတို့သည် နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင်နုတ်ထွက် ခဲ့ကြသည်။ ယာကက်ရှ်၏ နေရာတွင် ကာရဲအူးရဘာနက် (၄၈ နှစ်)ကို အစားထိုး ရွေးချယ်ခန့်အပ်သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုဦးဆောင်သော ဝါဆောတပ်ဖွဲ့ဝင်များ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့စဉ်က အူးရဘာနက်သည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့ခြင်း မရှိချေ။
ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီ ဝန်ကြီးချုပ် လာဒီဆလပ်အဒမ် မက်သည် ဆန္ဒပြပွဲများအတွင်း ထင်ရှားသော စီဗစ်ဖိုရမ်အဖွဲ့နှင့် မဟာမိတ်ပြုခဲ့သည့် သတင်းများထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဝန်ကြီး ချုပ်ဟောင်း လူဘို မီယာ စထရောဂါးကလည်း ၁၉၆၈ ခုနှစ် အရေးအခင်းဖြစ်ပြီးစက ထုတ်ပယ်သန့်စင်ခံရသော ထိပ်တန်း ခေါင်းဆောင်များအား အတိုက်အခံ လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ကြရန် နှိုးဆော်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ထုတ်ပယ်ခံရ သောပါတီဝင်လေးသိန်း ခန့်သည် အလက်ဇန္ဒားဒျုချက်ကို ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ကွန်မြူ နစ်ပါတီ၏ သတင်း စာတစ်စောင်ဖြစ်ခဲ့သော စဗိုဗော့ဒနီစလိုဗို (လွတ်လပ်သော စကား)အမည်ရှိ သတင်းစာတွင် ဆန္ဒပြလှုပ်ရှား မှု သတင်းများကို အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဗက်ကလပ် ဟာဗဲခေါင်းဆောင်သော စီဗစ်ဖိုရမ် ကိုယ် စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် ဝန်ကြီးချုပ် အဒမ်မက်တို့ ၁၉၈၉ ခုနှစ် နိုဝင် ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။ အစိုးရအဖွဲ့ နုတ်ထွက်လွှာတင်သွင်းရန် တောင်းဆိုချက်မှအပ အတိုက်အခံ တို့အား လိုက်လျောသည်ဟုဆိုသည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် အမျိုး သားလွှတ်တော် အစည်းအဝေးတစ်ရပ်ကို ကျင်းပခဲ့ရာ ချက်ကိုစ လိုဗက်ကီးယားပြည်သူတို့သည် အစည်းအဝေးကျင်းပပုံကို တအံ့ တဩ ကြည့်မြင်လိုက်ရသည်။ အကြောင်းမှာ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကသာ နိုင်ငံကို ဦးဆောင်ရမည်ဆိုသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄ ကို ပယ်ဖျက်ရန်အဆိုကို ထောက်ခံမဲ ၃ဝ၉ မဲ၊ ကန့် ကွက်မဲမရှိဖြင့် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်တွင် အစိုးရက ဆောင်ရွက်ပေးပြီးသော ကိစ္စ များမှာ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဦးဆောင်မှုကဏ္ဍကို ပြဋ္ဌာန်းထား သောဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေပါ အချက်များကို ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ ကွန်မြူနစ်မဟုတ်သော ဝန်ကြီးများပါဝင်သည့် အစိုးရအဖွဲ့သစ် ဖွဲ့စည်းပေးမည်ဟု ကတိပြုခြင်း၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်က ဆိုဗီယက်ကျူး ကျော်သည့်ဖြစ်ရပ်သည် မှားယွင်းသည်ဟုဝန်ခံခြင်း၊ မာ့က်စ်လီနင် အတွေးအခေါ်ကို မသင်မနေရ ပြဋ္ဌာန်းထားမှု ကို ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ 'သံကန့်လန့်ကာ' ကိုဖယ်ရှား၍ ခရီးသွားခွင့် တားမြစ်ကန့်သတ် ချက်များကို ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ သတင်းစာ၊ စာအုပ်စာတမ်း၊ ရုပ်ရှင် နှင့်ပြဇာတ်အနုပညာများကို တင်းကျပ်စွာစိစစ်နေခြင်းကို လျှော့ချ ပေးခြင်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ အတိုက်အခံဆန္ဒပြသူများက သမ္မတ ဂုစတပ်ဟူဆက် နုတ်ထွက်ပေးရန်၊ သတင်းစာနှင့် စာပေရေးသား မှု လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် လွတ်လပ်စွာ စည်းရုံးခွင့်တို့ကို အာမခံသော ဥပဒေများပြဋ္ဌာန်းပေးရန်၊ လွတ်လပ်သော ရွေးကောက်ပွဲများကျင်း ပပေးရန်၊ ပါတီ၏ ခါးပိုက်ဆောင်တပ်ဖြစ်သော ပြည်သူ့စစ်တပ် ဖွဲ့များကို ဖျက်သိမ်းပေးရန်၊ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား အားလုံးကို လွှတ်ပေးရန်၊ စီးပွားရေးတွင် ဈေးကွက်ဦးစားပေးသော တံခါးဖွင့် မူဝါဒကို ကျင့်သုံးရန်တို့ကို ဆက်လက်တောင်းဆိုကြသည်။
နိုဝင်ဘာလကုန်တွင် သမ္မတ ဂုစတပ် ဟူဆက်လည်း နုတ်ထွက် သွားသည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် အတိုက်အခံ စီဗစ်ဖိုရမ် အဖွဲ့တို့သည် သမ္မတသစ် ရွေးချယ်တင် မြေ|ာက်ရန် သဘောတူညီခဲ့ကြပြီး ဆက်လက်၍လုပ်ထုံးလုပ်နည်း များကို ညှိနှိုင်းခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ဗက်ကလပ် ဟာဗဲကို သမ္မတအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဒျုချက်ကို လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းကောင်း ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ရွေး ချယ်တင်မြှောက် ခဲ့သည်။
ဗက်ကလပ် ဟာဗဲသည် အငှားကားယာဉ်မောင်းလုပ်ရင်း စာပေနယ်သို့ ဝင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်က ပထမဆုံးရေး သားထုတ်ဝေသော ပန်းဥယျာဉ် ဧည့်ခံပွဲအမည်ရှိ ပြဇာတ်သည် အထူးထင်ရှားသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဧပြီလတွင်မူ ဒုတိယပြဇာတ် လက်ရာ ဖြစ်သော မှတ်တမ်းလွှာကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်မြို့ ပြည်သူ့ဇာတ်ရုံ၌ စင်တင်ကပြရာဟာဗဲကိုယ်တိုင် သွားရောက်ကြည့်ရှုခဲ့သည်။ ထို့နောက် လေးလအကြာတွင် ဆိုဗီ ယက်ပြည်ထောင်စု တပ်နီတော်ကျူးကျော်ဝင်ရောက်သည်။ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု၏ ထောက်ခံမှုကို ရသောအစိုးရအဖွဲ့ သစ်သည် ဟာဗဲ၏အရေးအသားများကို စိစစ်ဖြတ်တောက် ပိတ် ပင်မှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ချက်ကိုစလိုဗက်ကီး ယားနိုင်ငံ၌ လူ့အခွင့်အရေးနှင့် နိုင်ငံသား အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ပဋိညာဉ် ၇၇ အမည်ရှိ အတိုက်အခံ အဖွဲ့အစည်းကို ထူထောင်သူများထဲတွင် ဟာဗဲလည်းတစ်ဦးအပါ အဝင်ဖြစ်သည်။ စီဗစ်ဖိုရမ်ကို ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းရာ၌လည်း ပါဝင် ခဲ့သည်။ အစိုးရဆန့် ကျင်ရေးဆန္ဒပြပွဲများဖြစ်အောင် လှုံ့ဆောင်မှု ဖြင့်အကျယ်ချုပ် ရှစ်လချထားခံရလေရာ လေးလမျှကျခံပြီးနောက် ၁၉၈၉ ခုနှစ်မေလကမှ လွတ်မြောက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သုဂုဏ်ဘုရင်မ
သုဂုဏ်ဘုရင်မ(善德女王) သို့မဟုတ် ‌ဆောန်းဒေါ့က်ဘုရင်မ(선덕여왕 ၊ ? - ၆၄၇ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ရက်, နန်းသက်: ၆၃၂ခုနှစ် - ၆၄၇ခုနှစ်)သည် ရှီလာ၏ ၂၇ယောက်မြောက် ဘုရင်ဖြစ်ကာ ကိုရီးယားနိုင်ငံ သမိုင်း၏ ပထမဦးဆုံး ဘုရင်မဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ဂျပန်ပင်လယ်, တာဝိကာ ဟောရ်နေ့
ဆင်သေရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ဆင်သေရွာ (Sinthay)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ဆင်သေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်သေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၇ ဦး၊ မ ၆၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ အခြေခံပညာကျောင်းများ
အ.လ.က
.အ.လ.က(၁)ပုဇွန်တောင်
.အ.လ.က(၂)ပုဇွန်တောင်
.အ.လ.က(၃)ပုဇွန်တောင်
အ.မ.က
အ.မ.က(၃)ပုဇွန်တောင်
အုန်းချောင်းရွာ၊ အုန်းချောင်း
အုန်းချောင်းရွာ၊ အုန်းချောင်း
နောင်မူရွာမရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
နောင်မူရွာမရွာ (Nawngmuywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၅၆ ဦး၊ မ ၁၆၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မွန်းထရီးအောမြို့
မွန်းထရီးအောမြို့(သို့) မွန်ထရီယိုမြို့ (Montreal, ; Montréal , ) သည် ကနေဒါနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးသော မြို့ဖြစ်၍ ကွီဗက်ပြည်နယ်၌ တည်ရှိ၏။ မြို့၏ အနောက်ဘက် ၌ ရှိသော မောင့်ရွိုင်ရယ်ခေါ် ကျောက်တောင်ကို အစွဲပြု၍ ထိုအမည်ဖြင့် မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်လေသည်။ မွန်းထရီးအောမြို့သည် စိန်လောရင့်မြစ်နှင့် အော့တဝါမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံးသည့် နေရာတွင်ရှိသော မွန်းထရီးအောကျွန်းပေါ်၌ တည်ရှိလေသည်။ ကုန်းမြေမကြီးနှင့် တံတားပေါင်း ဆယ့်သုံးခုဖြင့် ဆက်သွယ်ထား၏။
မွန်းထရီးအောမြို့ စီးပွားရေးဖက်၌လည်း ကနေဒါနိုင်ငံတွင် ရေလမ်း၊ ကုန်းလမ်း၊ မီးရထားလမ်း၊ လေကြောင်းလမ်းတို့၏ လမ်းဆုံမြို့ဖြစ်လေသည်။ ကနေဒီယန် ပစိဖိတ် မီးရထားကုမ္ပဏီ တို့၏ ဌာနချုပ်ရှိရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ စိန်လောရင့် မြစ် ကမ်းဖက်၌ရှိသော သင်္ဘောဆိပ်သည် သမုဒ္ဒရာနှင့် မိုင် ၁ဝဝဝ နီးပါး မျှ ဝေးကွာသော်လည်း မြစ်ရေခဲသည့် ဆောင်းရာသီ တွင်းမှအပ အခြားအချိန်တွင် ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောကြီးများ သည် မြို့အထိ ဆန်တက်နိုင်၏။ ထိုကြောင့် မွန်းထရီးအော မြို့သည် ကနေဒါနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး သင်္ဘောဆိပ်မြို့ဖြစ်သည့် အပြင် မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ သင်္ဘောဆိပ်မြို့များအနက် နယူးယော့မှလွဲလျှင် အကြီးဆုံး သင်္ဘောဆိပ်မြို့လည်း ဖြစ် သည်။ ဂရိတ်လိတ်ခ်ဒေသနှင့်လည်း တူးမြောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိ၏။
မွန်းထရီးအောမြို့သည် စီးပွားရေးဖက်၌လည်း ကနေဒါ နိုင်ငံတွင် အချက်အချာမြို့ကြီးဖြစ်သည်။ မြို့အနီးတွင် လျှပ်စစ် ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ရေအားလုံလောက်စွာ ရရှိ သဖြင့် စက်မှုလုပ်ငန်း အကြီး အကျယ် ထွန်းကားရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့တွင် လုပ်သားပေါင်း ၂၂ဝဝဝဝ ခန့်မျှ လုပ်ကိုင်လျက်ရှိ သော စက်ရုံပေါင်း ၄၅ဝဝကျော် ရှိလေသည်။
စက်ရုံများမှ ထွက်သော ပစ္စည်းတန်ဖိုးမှာ ဒေါ်လာငွေသန်း ပေါင်း နှစ်ထောင်ကျော် ဖြစ်၏။ စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အမဲ ဟင်းလျာ ထုတ်လုပ်ရောင်းချရေးလုပ်ငန်း၊ ဖိနပ်ချုပ်လုပ်ငန်း၊ မီးရထားတွဲလုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်း၊ ဂျုံကြိတ်လုပ်ငန်း၊ ဘိလပ်မြေလုပ်ပငန်း၊ သံမဏိနှင့် စက်ကရိယာလုပ်ငန်း၊ သင်္ဘောတည်ဆောက် ပြင်ဆင်ရေးလုပ်ငန်း၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်း လုပ်ငန်း စသည်တို့ ပါဝင်လေသည်။
မွန်းထရီးအောမြို့သည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှာ များသော အားဖြင့် ဗြိတိသျှလူမျိုးတို့၏ လက်ထဲ၌ ရှိသည်။ သို့ရာတွင် မြို့လူဦးရေ လေးပုံသုံးပုံခန့်မှာ ပြင်သစ်လူမျိုး အဆက်အနွယ် များ ဖြစ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်လူမျိုး အဆက်အနွယ် များ ဖြစ်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်ဘာသာ နှစ်ခုစလုံးကို ပြောဆိုကြ သည်။ လူဦးရေ တစ်သန်းကျော်ရှိ၍ များသော အားဖြင့် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များ ဖြစ်သည်။
မွန်းထရီးအောမြို့တွင် တင့်တယ် ခန့်ညားသော အယူဝါဒ ရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများစွာ ရှိလေသည်။ နော့ထရာဒန်း ဘုရားရှိခိုးကျောင်းမျာ ပဲရစ်မြို့ရှိ နော့ထရာဒန်းဘုရားရှိခိုး ကျောင်းပုံစံအတိုင်း ဆောက်လုပ်ထား၏။ စိန်ဂျိမ်းဘုရားရှိခိုး ကျောင်းမှာကား ရောမမြို့ရှိ စိန်ပီတာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် ပုံတူဖြစ်ပေသည်။
ကျားကုန်းရွာ၊ လေးအိမ်ကုန်း
ကျားကုန်းရွာ၊ လေးအိမ်ကုန်း
မွန်းထရီးအောမြို့
မွန်းထရီးအော တက္ကသိုလ်ကျောင်းသည် ပြင်သစ်ဘာသာသုံး ကနေဒါနိုင်ငံပိုင်းတွင် အကြီးဆုံးတက္ကသိုလ် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မဂ္ဂီးတက္ကသိုလ်တွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော ဆေးကျောင်းမှာ ကမ္ဘာကျော် ဖြစ်ပေသည်။
မွန်းထရီးအောမြို့ တည်ရာအရပ်သို့ ပထမဦးဆုံး ရောက်ရှိ လာသော ဥရောပတိုက်သားမှာ ပြင်သစ်လူမျိုး ဇက်ကာတီယေး ဆိုသူဖြစ်၏။ ( ကာတီယေးဂျေ။) ၁၅၃၅ ခုနှစ်တွင် ကာတီယေးသည် စိန်လောင်ရင့်မြစ်ကို ဆန်တက် ခဲ့ရာ ယခု မွန်းထရီးအောမြို့ တည်ရှိသည့် နေရာ၌ တိုင်းရင်းသား လူရိုင်းတို့၏ဟော့ချီဘာဂါရွာ ကလေးကိုတွေ့ရှိလေသည်။ ထိုနောက် ၁၆၂၄ ခုနှစ်တွင် ရှားဒါမေဆွန်နုဗွားဆိုသူ ခေါင်းဆောင်သော ပြင်သစ်လူမျိုးတစ်စုက ထိုရွာကို သားမွေးလဲလှယ်ရာ စခန်း အဖြစ် စတင် တည်ထောင်ခဲ့ကြလေသည်။ ခုနစ် နှစ် စစ်ပွဲ အပြီး ၁၇၆၃ ခုနှစ်တွင် ပဲရစ်မြို့ စစ်ပြေငြိမ်းရေး စာချုပ်အရ မွန်းထရီးအောမြို့သည် ဗြိတိသျှ လက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။
ကားရော်လောင်ကိုင်ရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ကားရော်လောင်ကိုင်ရွာ (Karyawlaungkaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ကားရော်နောက်ညိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၈၉ ဖြစ်သည်။
မြိတ်လူမျိုး
မြိတ်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၏ တောင်ဘက်အစွန်ဆုံးဖြစ်သော ပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသ (မြိတ်ခရိုင်နှင့် ကော့သောင်းခရိုင်)တွင် နေထိုင်ကြသည်။ မြိတ်ခရိုင်အတွင်းတွင် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် စုလျက်ရှိသော မြိတ်ကျွန်းစုခေါ် ကျွန်းငယ်ကလေးပေါင်း ရှစ်ရာကျော် ပါဝင်သည်။ မြိတ်လူမျိုးများသည် မြန်မာဘာသာကို အဓိကထား၍ သုံးစွဲကြသော်လည်း အသံထွက်ပုံမှာ ရိုးရိုးမြန်မာတို့ နားမလည်နိုင်အောင်ပင် ကွဲပြားခြားနားလေသည်။
တူချောင်ငယ်ရွာ
တူချောင်ငယ်ရွာ
မြိတ်လူမျိုး
မြိတ်လူမျိုးများသည် ကြက်ပေါင်စေးလုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သတ္တုတွင်းတူးခြင်း၊ ငါးပိငါးခြောက်လုပ်ခြင်း၊ ကွမ်းသီးပင်စိုက်ခြင်း၊ ပင်လယ်ငှက်သိုက် ရှာဖွေခြင်းနှင့် ပုလဲငုပ်ခြင်းများ ကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့ပေါ်တွင် ပိုးထည်ယက်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြိတ်လုံချည် ခေါ် ထူထဲခိုင်မာသော ပိုးစစ်လုံချည်များမှာ အကောင်းဆုံး ပိုးထည်အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။ ငါးပိတွင်လည်း မြိတ်သားတို့ပြုလုပ်သော စိမ်းစားငါးပိသည် မြိတ်မြို့၏ နာမည်ကျော် ထွက်ကုန်တစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။
သဒ္ဒနီတိဆရာတော်
သဒ္ဒနီတိဆရာတော် ရှင်အဂ္ဂဝံသကား ဒုတိယ အဂ္ဂပဏ္ဍိတ ဆရာတော်၏ တူအရင်းဖြစ်၏။ ပထမ မဟာအဂ္ဂပဏ္ဍိတ ဆရာတော်၏ တပည့်ဖြစ်သည်။ တတိယအဂ္ဂပဏ္ဍတဖြစ်တော် မူသော ဆရာတော်ရှင်အဂ္ဂဝံသသည် ၅၁၆ ခုနှစ်တွင် သဒ္ဒနီတိ ကျမ်းကြီးသုံးစောင်ကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။ သဒ္ဒနီတိကျမ်းကား ထိုခေတ်က စာတတ်အကျော် သီဟိုဠ်ဆရာတော်များကပင် ချီးမွမ်းအံ့ဩရသော ကျမ်းဖြစ်သည်။ ယခုတိုင်ပင် ပရိယတ္တိ သာသနာ၌ လွန်စွာထင်ရှား၍၊ အားကိုးအားထား ပြုရသော ကျမ်းကြီးဖြစ်သည်။
နီဂရိတိုလူမျိုး
ကမ္ဘာ့လူများကို အမျိုးအစားခွဲခြားရာ၌ အေ၊ စီ၊ ဟတ်ဒန်သည် သိုးမွေးကဲ့သို့သော ဆံပင်ရှိသည့် ယူလော့ထရိခိုင်အိုရီယင်တလီခေါ် ကမ္ဘာ့အရှေ့ဖျားရှိ ဆံပင်လိပ်ကောက်သော လူမျိုးများကို ပထမအဓိကအမျိုးအစားအဖြစ် ခွဲခြားဖော်ပြထားသည်။ ဤအမျိုးတွင် နီဂရိတိုအစုနှင့် ပါပူယန်အစုတို့ပါဝင်ကြသည်။ နီဂရိတိုတို့သည် အရပ်အမောင်သပု၍ အသားရောင် မဲသည်။
ရွာလေးရွာ၊ တောင်အူသဗြု
ရွာလေးရွာ၊ တောင်အူသဗြု
နီဂရိတိုလူမျိုး
ယခုအခါ၌ နီဂရိတိုများကို တကျွန်းခေါ် အန္ဒမန်ကျွန်းစု၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်အလယ်ပိုင်း၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုအပါအဝင် လူဇုန်ကျွန်းနှင့် အခြားကျွန်းများ၊ နယူးဂင်နီကျွန်းအပါအဝင် နယ်သာလန်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။ အန္ဒမန်ကျွန်းနေ နီဂရိတို့မှာ အန္ဒမန်ကျွန်းသား မလ္လာကျွန်းဆွယ်အလယ်ပိုင်းနေ နီဂရိတိုတို့မှာ ဆေမန်၊ နယူးဂင်နီကျွန်းတွင် တပိရို၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းတွင် အအီတဟု အသီးသီးတွင်ကြသည်။ နီဂရိတိုတို့ ပြောဆိုသော ဘာသာစကားမှာ ပင်လယ်ပိုင်းတွင် ပြောဆိုသော တောင်ပိုင်းအစုငယ် (ဆလုံ၊ မလေးဘာသာစကားများ)၊ ကုန်းပိုင်းတွင်ပြောဆိုသော တောင်ပိုင်းအစုငယ်(မွန်ခမာဘာသာစကားများ)နှင့် လုံးဝမတူချေ။ ယင်းတို့ပြောဆိုသောဘာသာစကားများသည် တစုသက်သက်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အစုဝင်အသီးသီးတို့ ပြောသော စကားများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုနီးစပ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော ယင်းသို့ နီးစက၏ပ်ကြောင်းကို အသံဥပဒေအရ သက်သေပြရန် လိုသည်။ ထိုဘာသာစကားတို့၌ တခေတ်ကျွန်းဆွယ်ဒေသ၌ နီဂရိတိုတို့ ပြောဆိုခဲ့သော ဘာသာစကားများမှ ကြွင်းကျန်ရစ်သော ဝေါဟာရစကားများပါဝင်နေသည်ကိုကား သံသယဖြစ်စရာ မရှိချေ။ အန္ဒမန်ကျွန်းငယ်နှင့် အန္ဒမန်ကျွန်းကြီးတို့တွင် အန္ဒမန်ကျွန်းသားတို့နေထုင်ကြ၍ လူမျိုးစုကလေး ၁၂ စုရှိသည်။ ယင်းတို့ပြောဆိုသော ဘာသာစကားများကိုလိုက်၍ မြောက်ပိုင်းအစု၊ တောင်ပိုင်းအစုနှင့် အပြင်အစုဟူ၍ အုပ်စု၃ စု ခွဲခြားပေးနိုင်သည်။ ထင်ပေါ်သော လူမျိုးစုများမှာ ဗီလူမျိုးစုတို့အပါအဝင်ဖြစ်သော ဗိုဂျိငိဂျီခေါ် တောင်ပိုင်းအစုဝင်များ၊ ယေရေဝများအပါအဝင်ဖြစ်သော မြောက်ပိုင်းအစုဝင်များ၊ အန္ဒမန်ကျွန်းငယ်၌ နေသော အွန်ဂေ၊ ရတ်တလန်နှင့် တောင်ပိုင်း အန္ဒမန်ကျွန်းတို့၌နေထိုင်သော ဂျရဝတို့ပါဝင်သည့်ပြင် အစုဝင်များဖြစ်သည်။ အန္ဒမန်ကျွန်းကြီးများ၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၀၀ မျှရှိ၏။(1956 ခုနှစ်) ဂျရဝလူဦးရေမှာ ၁၀၀၀ မှ ၁၅၀၀၀ အထိရှိသည်။
အန္ဒမန်ကျွန်းသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုဖြစ်သည်။ သူတို့၏အကြောင်းကို ခရစ် ၉ ရာစုခန့်ကတည်းက အာရပ်ကုန်သည်တို့ မှတ်တမ်းရေးခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်က သူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုအခြေအနေနှင့် ယခုခေတ်အခြေအနေမှာ များစွာမကွာခြားချေ။ ထို့ကြောင့်သူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုလည်း မတိုးတက်ဟုဆိုရပေမည်။
အိုရန်ဥတန်(ဝါ) မလေးတောတွင်းသားများဟုတွင်သော ဆေမန်တို့ကို မလ္လာယုကျွန်းဆွယ် ကေဒါ၊ ပတာနီ၊ ပေရတ်၊ ကေလန်တန်နှင့် ပဟန်းခရိုင်တို့ရှိ တောနက်ဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။ ယဉ်ကျေးမှုအရာ၌ ယင်းတို့သည် အန္ဒမန်ကျွန်းသားများဖြစ်သော အွန်ဂေ၊ ဂျရဝတို့နှင့် များစွာတူသည်။ ယင်းတို့သည် အန္ဒမန်ကျွန်းသားတို့ကဲ့သို့ပင် အခြေတစိုက်နေထိုင်ခြင်းမရှိ၊ လှည့်လည်နေထိုင်သူများသာဖြစ်သည်။ ယင်းတို့၏ အဓိက လက်နက်မှာ အန္ဒမန်ကျွန်းသားတို့ကဲ့သို့ပင် လေးနှင့်မြားဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ယခုအခါ ပြောင်းကို ပိုမိုအသုံးပြုလျက်ရှိ၍ လေးနှင့်မြားပျောက်ကွယ်လုမတတ်ရှိသည်။ ပြောင်းဟူသည်မှာ အရင်း၌ ငှက်မွေးတပ်ထားသော မြားကို ဝါးလုံးခေါင်းတွင်းထည့်၍ မှုတ်ရသော ကိရိယာဖြစ်သည်။ ဆေမန်တို့သည် အလွန်ပုသောလူများဖြစ်သည်။ ယောက်ျားတို့၏ အရပ်မှာ ပျမ်းမျှ ၄.၉ ပေခန့်ရှိ၍ မိန်းမတို့၏ အရပ်မှာ ပျမ်းမျှ ၃.၉ ပေခန့်သာရှိသည်။
ယဉ်ကျေးမှုမတိုးတက်သေးသော်လည်း နီဂရိတိုတို့သည်(အထူးသဖြင့် ဆေမန်နှင့်အန္ဒမန်ကျွန်သားတို့သည်) မိမိတို့ကိုယ်ပိုင် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုရှိကြပြီးဖြစ်သည်။ လူသေလျှင်သင်္ချိုင်းပေါ်၌ စားသောက်ဖွယ်ရာတို့ကိုထား၏။ သေသောဒေသမှ ချက်ချင်းစွန့်ခွာသွားကြ၏။ သို့သော် အခြားမဲ့၌ ဘဝရှိသေးသည်ကိုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။ အန္ဒမန်ကျွန်းသားတို့သည် ဖန်ဆင်းသော ပုလုဂနတ်ကို ယုံကြည်ကြ၏။ ဆေမန်တို့၌လည်း မိုးကြိုးနတ် ကအေရီနှင့် ဖန်ဆင်းသူ တပေဒုနတ်တို့ရှိကြသည်။
ဝမ္မိကသုတ်
အကျွန်ုပ်သည် ဤသို့ ကြားနာခဲ့ရသည်— အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အရံဖြစ်သော ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အသျှင်ကုမာရကဿပသည် အန္ဓဝန်တော၌ နေလေ၏။ ထိုအခါနတ်သားတစ်ဦးသည် ညဉ့်ဦးယံလွန်ပြီးသော သန်းခေါင်အခါဝယ် တင့်တယ်သော အရေအဆင်းရှိသည်ဖြစ်၍ အန္ဓဝန်တော ပတ်ဝန်းကျင်ကို အရောင်ဖြန့်ကျင်း ထိန်လင်းစေလျက် အသျှင်ကုမာရကဿပထံသို့ချဉ်းကပ်၍ တစ်ခုသော အရပ်၌ ရပ်တည်ပြီးလျှင် ဤသို့ လျှောက်ထား၏ —
ရဟန်း ရဟန်း "ဤတောင်ပို့သည် ညဉ့်၌ အခိုးလွှတ်၏၊ နေ့၌ တောက်ပ၏၊ ပုဏ္ဏားက “ပညာရှိဓားလက်နက်ကိုယူ၍ တူးလော့” ဟု ပြောဆို၏။ ပညာရှိသည် ဓားလက်နက်ကိုယူ၍ တူးသော် တံခါးကျင် (မင်းတုပ်) ကို တွေ့မြင်သဖြင့် “အသျှင် တံခါးကျင် (မင်းတုပ်) ပါတည်း” ဟု ပြောဆို၏။ ပုဏ္ဏားက “ပညာရှိ တံခါးကျင်(မင်းတုပ်)ကို ဖယ်ပစ်လော့၊ ဓားလက်နက်ကိုယူ၍ အဆင့်ဆင့် တူးလော့” ဟုပြောဆို၏။ ပညာရှိသည် ဓား၊လက်နက်ကိုယူ၍ အဆင့်ဆင့်တူးသော် ဖားကို တွေ့မြင်သဖြင် “အသျှင်ဖားပါတည်း” ဟု ပြောဆို၏။ ပုဏ္ဏားက “ပညာရှိ ဖားကို ဖယ်ပစ်လော့၊ ဓားလက်နက်ကိုယူ၍ အဆင့်ဆင့် တူးဦးလော့” ဟု ပြောဆို၏။ ပညာရှိသည် ဓားလက်နက်ကို ယူ၍ အဆင့်ဆင့်တူးသော် လမ်းနှစ်ခွကိုတွေ့မြင်သဖြင့် “အသျှင် လမ်းနှစ်ခွပါတည်း” ဟု ပြောဆို၏။ ပုဏ္ဏားက “ပညာရှိ လမ်းနှစ်ခွကို ဖယ်ပစ်လော့၊ ဓားလက်နက်ကိုယူ၍ အဆင့်ဆင့် တူးဦးလော့” ဟု ပြောဆို၏။ ပညာရှိသည် ဓားလက်နက်ကိုယူ၍ အဆင့်ဆင့်တူးသော် ဆပ်ပြာရေစစ်ကို တွေ့မြင်သဖြင့် “အသျှင် ဆပ်ပြာရေစစ်ပါတည်း” ဟု ပြောဆို၏။ ပုဏ္ဏားက “ပညာရှိ ဆပ်ပြာရေစစ်ကို ဖယ်ပစ်လော့၊ ဓားလက်နက်ကိုယူ၍ အဆင့်ဆင့် တူးဦးလော့” ဟု ပြောဆို၏။ ပညာရှိသည် ဓားလက်နက်ကို ယူ၍ အဆင့်ဆင့်တူးသော် လိပ်ကို တွေ့မြင်သဖြင့် “အသျှင် လိပ်ပါတည်း” ဟု ပြောဆို၏။ ပုဏ္ဏားက “ပညာရှိ လိပ်ကို ဖယ်ပစ်လော့၊ ဓားလက်နက်ကိုယူ၍ အဆင့်ဆင့် တူးဦးလော့” ဟု ပြောဆို၏။ ပညာရှိသည် ဓားလက်နက်ကိုယူ၍ အဆင့်ဆင့်တူးသော် သန်လျက်နှင့်စဉ်းတီးတုံးကို တွေ့မြင်သဖြင့် “အသျှင် သန်လျက်နှင့်စဉ်းတီးတုံးပါတည်း” ဟုပြောဆို၏။ ပုဏ္ဏားက “ပညာရှိ သန်လျက်နှင့်စဉ်းတီးတုံးကို ဖယ်ပစ်လော့၊ဓားလက်နက်ကိုယူ၍ အဆင့်ဆင့် တူးဦးလော့” ဟု ပြောဆို၏။
ပညာရှိသည် ဓားလက်နက်ကို ယူ၍ အဆင့်ဆင့်တူးသော် သားတစ်ကို တွေ့မြင်သဖြင့် “အသျှင်သားတစ်ပါတည်း” ဟု ပြောဆို၏။ ပုဏ္ဏားက “ပညာရှိ သားတစ်ကို ဖယ်ပစ်လော့၊ ဓားလက်နက်ကိုယူ၍ အဆင့်ဆင့် တူးဦးလော့” ဟု ပြောဆို၏။
မေ ၂၀၀၉
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မေ ကဏ္ဍ:၂၀၀၉
ဝမ္မိကသုတ်
ပညာရှိသည် ဓားလက်နက်ကိုယူ၍ အဆင့်ဆင့် တူးသော် နဂါးကို တွေ့မြင်သဖြင့် “အသျှင်နဂါးပါတည်း” ဟု ပြောဆို၏။ ပုဏ္ဏားက “နဂါးသည် တည်ရှိပေစေ၊ နဂါးကို မထိခိုက်လင့်၊ နဂါးအားရှိခိုးခြင်းကို ပြုလော့” ဟု ပြောဆို၏။
လောကနတ်-၁
လောကနတ်-၁ (MMSATS-1 ဟုလည်း ခေါ်) သည် ၅၀ ကီလိုဂရမ် အလေးချိန်ရှိပြီး ၅၀ × ၅၀ × ၅၀ စင်တီမီတာ အရွယ်အစားရှိသော မြေပြင်လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တု နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော ဂြိုဟ်တုဖြစ်ကာ အနိမ့်ပျံအသေးစားဂြိုဟ်တု အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဂြိုဟ်တုကို ဂျပန်နိုင်ငံ ဟော့ကိုင်းဒိုး တက္ကသိုလ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံလေကြောင်းနှင့်အာကာသပညာတက္ကသိုလ် တို့ ပူးပေါင်း တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ၎င်းအား အမေရိကန် ကုန်တင်အာကာသယာဉ် Cygnus NG-15 မှတဆင့် နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်း (ISS) သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သောကြောင့် ဂျပန်အာကာသ အေဂျင်စီ JAXA နှင့် ဟော့ကိုင်းဒိုးတက္ကသိုလ်တို့သည် ဂြိုဟ်တုကို ပတ်လမ်းတွင်းမပို့ဆောင်သေးဘဲ ISS တွင် ထားရှိရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဂြိုဟ်တုကို သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် စောင့်ကြည့်ရေး နှင့် ဓာတ်သတ္တု ရှာဖွေရေး အတွက်သာမက သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ထိန်းချုပ်ရေး အတွက် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ထားခြင်းဖြစ်သော်လည်း စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ဂြိုဟ်တုကို အသုံးပြုနိုင်ကြောင်း လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများက စိုးရိမ်နေကြသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဂြိုဟ်တုကို အာကာသပတ်လမ်းထဲသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။  ဟော့ကိုင်းဒိုးတက္ကသိုလ်၏ အဆိုအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လိုအပ်သော စက်ကိရိယာများ မရှိသေးသောကြောင့် ၎င်းကို ကနဦးတွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှသာ လည်ပတ်မည်ဖြစ်သည်။
ဝမ္မိကသုတ်
ရဟန်း မြတ်စွာဘုရားကိုလည်းကောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား၏ တပည့်သာဝကကိုလည်းကောင်း၊ ဤငါ့ အထံမှနာကြားဖူးသူကိုလည်းကောင်း ကြဉ်၍ စိတ်ကျေနပ်လောက်အောင် ဤပြဿနာကို ဖြေဆိုနိုင်မည့်သူကို အောက်နတ်ပြည်နှင့်တကွ (အထက် ဝဿဝတီ) မာရ်နတ်ပြည်နှင့်တကွ (ရူပါဝစရ) ဗြဟ္မပြည်နှင့်တကွသော ဩကာသ လောက၌လည်းကောင်း သမဏဗြာဟ္မဏနှင့်တကွ သမ္မုတိနတ်ဟုဆိုအပ်သော မင်းကြွင်းသော လူနှင့်တကွသောသတ္တလောက၌လည်းကောင်း ငါမတွေ့မြင်ဟု လျှောက်ထား၏။ ထိုနတ်သားသည် ဤပြဿနာစကားကို လျှောက်ထားပြီးနောက် ထိုအရပ်၌ပင် ကွယ်လေ၏။
လောကနတ်-၁
ပရောဂျက်၏ နောက်ထပ်အစိတ်အပိုင်းအနေဖြင့် အရွယ်အစားတူညီသော အခြားဂြိုဟ်တုကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် လွှတ်တင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။  ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြန်မာ့လေကြောင်းဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာကျောင်းသားများကို လေ့ကျင့်သင်ကြားခြင်းနှင့် ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်ခြင်း အပါအဝင်ပရောဂျက်တစ်ခုလုံး၏ ကုန်ကျစရိတ်မှာ ဂျပန်ယန်း သန်း ၁၆၈၀ ဖြစ်သည်။
ဝမ္မိကသုတ်
၂၅ဝ။ ထိုအခါ အသျှင်ကုမာရကဿပသည် ထိုညဉ့်လွန်သော် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ ရိုသေစွာရှိခိုးလျက် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော နေရာ၌ ထိုင်ကာ—
လောကနတ်-၁
ဂျပန်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် အာကာသနည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် ပံ့ပိုးကူညီမှုများကြောင့် လူ့အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများ၏ ဝေဖန်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။
ဝမ္မိကသုတ်
“အသျှင်ဘုရား ဤညဉ့်၌ နတ်သားတစ်ဦးသည် ညဉ့်ဦးယံလွန်ပြီးသော သန်းခေါင်အခါဝယ် လှပတင့်တယ်သော အရေအဆင်းရှိသည်ဖြစ်၍ အန္ဓဝန်တော ပတ်ဝန်းကျင်ကို အရောင်ဖြန့်ကျင်း ထိန်လင်းစေလျက် တပည့်တော်ထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော နေရာ၌ ရပ်တည်ကာ ဤသို့ လျှောက်ထားပါ၏— ရဟန်း ရဟန်း ဤတောင်ပို့သည် ညဉ့်၌ အခိုးလွှတ်၏၊ နေ့၌ တောက်ပ၏၊ ပုဏ္ဏားက “ပညာရှိ ဓားလက်နက်ကို ယူ၍ တူးလော့” ဟု ဤသို့ ပြောဆို၏။ ပညာရှိသည် ဓားလက်နက်ကို ယူ၍တူးသော်။ ပ။ ဤငါ့အထံမှ နာကြားဖူးသူကိုလည်းကောင်း။ ပ။ ဟု ဤသို့ (လျှောက်ထားပါ၏)။ အသျှင်ဘုရား ထိုနတ်သားသည် ဤပြဿနာစကားကို လျှောက်ထားပြီးနောက် ထိုနေရာ၌ပင် ကွယ်ခဲ့ပါ၏။
လောကနတ်-၁
ဂြိုဟ်တုသည် ကမ္ဘာ့လေထုတွင်းသို့ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီ ၄ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြေပြင်လေ့လာရေး ဂြိုဟ်တုများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဂြိုဟ်တုများ
ဝမ္မိကသုတ်
အသျှင်ဘုရား တောင်ပို့ဟူသည် အဘယ်နည်း၊ ညဉ့်၌ အခိုးလွှတ်ခြင်းဟူသည် အဘယ်နည်း၊ နေ့၌တောက်ပခြင်းဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ ပုဏ္ဏားဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ ပညာရှိဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ ဓားလက်နက်ဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ အဆင့်ဆင့်တူးခြင်းဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ တံခါးကျင် (မင်းတုပ်) ဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ ဖားဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ လမ်းနှစ်ခွဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ ဆပ်ပြာရေစစ် ဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ လိပ်ဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ သန်လျက်နှင့်စဉ်းတီးတုံးဟူသည်အဘယ်ပါနည်း၊ သားတစ်ဟူသည် အဘယ်ပါနည်း၊ နဂါးဟူသည် အဘယ်ပါနည်း” ဟူ၍ လျှောက်၏။
၂၅၁။ ရဟန်း “တောင်ပို့” ဟူသော ဤအမည်သည် အမိအဖတို့၏ သုတ်သွေးကြောင့် ဖြစ်သောထမင်း မုယောမုန့်တို့ကြောင့် ကြီးပွားသော မမြဲခြင်း ပွတ်သပ်ပေးရခြင်း ဆုပ်နယ်ပေးရခြင်းပြိုကွဲခြင်းပျက်စီးခြင်းသဘောရှိသော မဟာဘုတ်လေးပါးတို့ကြောင့် ဖြစ်သော ဤကိုယ်၏ အမည်တည်း။ (၁)
ရဟန်း ညဉ့်ကကြံစည်စဉ်းစား၍ နေ့၌ အမှုတိုကို ကိုယ် နှုတ် စိတ်အားဖြင့် အားထုတ်၏၊ ဤအားထုတ်ခြင်းသည် နေ့၌ တောက်ပခြင်းတည်း။ (၂— ၃)
ရဟန်း “ပုဏ္ဏား” ဟူသော ဤအမည်သည် ကိလေသာရန်သူကို (ပယ်) သတ်ပြီးသော (တရားအားလုံးကို) အလိုလို ကိုယ်တိုင် မှန်စွာ သိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား၏ အမည်တည်း။
ရဟန်း “ပညာရှိ” ဟူသော ဤအမည်သည် ကျင့်ဆဲ ‘သေက္ခ’ ရဟန်း၏ အမည်တည်း။ (၄— ၅)
ရဟန်၊ “ဓားလက်နက်” ဟူသော ဤအမည်သည် အရိယာမဂ်ပညာ၏ အမည်တည်း။
ရဟန်း “အဆင့်ဆင့်တူးခြင်း” ဟူသော ဤအမည်သည် လုံ့လအားထုတ်ခြင်း၏ အမည်တည်း။ (၆— ၇)
ရဟန်း “တံခါးကျင် (မင်းတုပ်)” ဟူသော ဤအမည်သည် မသိမှု ‘အဝိဇ္ဇာ’၏ အမည်တည်း။ တံခါးကျင် (မင်းတုပ်) ကို ဖယ်ပစ်လော့၊ မသိမှု ‘အဝိဇ္ဇာ’ ကို ပယ်စွန့်လော့၊ ပညာရှိ ဓားလက်နက်ကို ယူ၍အဆင့်ဆင့် တူးလော့ ဟူသော ဤဝါကျသည်ပင် ဤပြဿနာ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်တည်း။ (၈) ့ရဟန်း “ဖား” ဟူသော ဤအမည်ကား အားကြီးသော အမျက်ထွက်ခြင်း၏ အမည်တည်း။ ဖားကိုဖယ်ပစ်လော့၊ အားကြီးသော အမျက်ထွက်ခြင်းကို ပယ်စွန့်လော့၊ ပညာရှိ ဓားလက်နက်ကို ယူ၍ အဆင့်ဆင့်တူးလော့ ဟူသော ဤဝါကျသည်ပင် ဤပြဿနာ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်တည်း။ (၉)
ရဟန်း “လမ်းနှစ်ခွ” ဟူသော ဤအမည်သည် တွေးတောယုံမှားခြင်း၏ အမည်တည်း။ လမ်းနှစ်ခွကိုဖယ်ပစ်လော့၊ တွေးတောယုံမှားခြင်းကို ပယ်စွန့်လော့၊ ပညာရှိ ဓားလက်နက်ကို ယူ၍ အဆင့်ဆင့်တူးဦး လော့ဟူသော ဤဝါကျသည်ပင် ဤပြဿနာ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်တည်း။ (၁ဝ)
ရဟန်း “ဆပ်ပြာရေစစ်” ဟူသော ဤအမည်သည် ကာမ၌ လိုချင်ခြင်း ဟူသော အပိတ်အပင်, ပျက်စီးစေလိုမှုဟူသော အပိတ်အပင်, ထိုင်းမှိုင်းခြင်းဟူသော အပိတ်အပင်, ပျံ့လွင့်ခြင်း နောင်တရခြင်း ဟူသောအပိတ်အပင်, တွေးတောယုံမှားခြင်းဟူသော အပိတ်အပင်ဟူသော ဤအပိတ်အပင် ငါးမျိုးတို့၏ အမည်တည်း။ ဆပ်ပြာရေစစ်ကို ဖယ်ပစ်လော့၊ အပိတ်အပင် ငါးမျိုးတို့ကို ပယ်စွန့်လော့၊ ပညာရှိ ဓားလက်နက်ကို ယူ၍ အဆင့်ဆင့် တူးလော့ဟူသော ဤဝါကျသည်ပင် ဤပြဿနာ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ် တည်း။ (၁၁)
ရဟန်း “လိပ်” ဟူသော ဤအမည်သည် ရုပ်ဟူသော စွဲယူအပ်သော ခန္ဓာ၊ ခံစားခြင်းဟူသောစွဲယူအပ်သော ခန္ဓာ၊ မှတ်သားခြင်းဟူသော စွဲယူအပ်သော ခန္ဓာ၊ ပြုပြင်စီရင်မှုဟူသော စွဲယူအပ်သောခန္ဓာ၊ အထူးသိမှု ဟူသော စွဲယူအပ်သော ခန္ဓာဟူသော ဤစွဲယူအပ်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ အမည်တည်း။ လိပ်ကို ဖယ်ပစ်လော့၊ စွဲယူအပ်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို ပယ်စွန့်လော့၊ ပညာရှိ ဓားလက်နက်ကို ယူ၍အဆင့်ဆင့် တူးဦးလော့ ဟူသော ဤဝါကျသည်ပင် ဤပြဿနာ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်တည်း။ (၁၂)
ရဟန်း “သားတစ်” ဟူသော ဤအမည်သည် နှစ်သက်တပ်စွန်းခြင်း ‘နန္ဒိရာဂ’၏ အမည်တည်း။ သားတစ်ကို ဖယ်ပစ်လော့၊ နှစ်သက်တပ်စွန်းခြင်း ‘နန္ဒိရာဂ’ကို ပယ်စွန့်လော့၊ ပညာရှိ ဓားလက်နက်ကိုယူ၍ အဆင့်ဆင့်တူးဦးလော့ ဟူသော ဤဝါကျသည်ပင် ဤပြဿနာ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်တည်း။ (၁၄)
ရဟန်း “နဂါး” ဟူသော ဤအမည်သည် ရဟန္တာဖြစ်သော ရဟန်း၏ အမည်တည်း။ နဂါးသည်တည်ရှိပါစေ၊ နဂါးကို မထိခိုက်လင့်၊ နဂါးအား ရှိခိုးခြင်းကို ပြုလော့ ဟူသော ဤဝါကျ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကား ဤသည်ပင်တည်းဟု (မိန့်တော်မူ၏)။ (၁၅)
မြတ်စွာဘုရားသည် ဤသို့ ဟောကြားတော်မူ၏။ အသျှင်ကုမာရကဿပသည် မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူသော တရားတော်ကို နှစ်ခြိုက်ဝမ်းမြောက်စွာ ခံယူလေသတည်း။
ဝမ္မိကသုတ်ပြီး၏။
ကျမ်းကိုး- ဆဋ္ဌမူ- ပါဠိတော် မြန်မာပြန် မူလပဏ္ဏာသ ပါဠိတော်၊သြပမ္မဝဂ္ဂ၊ ဝမ္မိကသုတ်
ဘုရားကုန်းရွာ၊ သနွံသနော့
ဘုရားကုန်းရွာ၊ သနွံသနော့
ပေါင်လောင်ရှင်ကဿပ
ပေါင်လောင်ရှင်ကဿပသည် သက္ကရာဇ် ၅၃၆ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ပုဂံပြည့်ရှင် နရပတိစည်သူမင်း လက်ထက်တွင် ကျော်စောထင်ရှားသော ဆရာတော်ဖြစ်၏။ ထီးလင်းမြို့စီရင်စု ပေါင်လောင်ရွာဇာတိဖြစ်၍၊ ပုဂံမြို့တောင်ဘက် ခရီးတတိုင် ကျော်ကွာသော တောရကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူသည်။ ပြုစုသောကျမ်းများ ကား၊ (၁) ခုဒ္ဒသိက္ခာ နိဿယဟောင်း၊ (၂) မဟာဗောဓိဝင်ဋီကာတို့ ဖြစ်သည်။ ပေါင်လောင်ရှင်ဟု တွင်သည်ကား၊ ပေါင်လောင်အရပ်သို့ ဒေသစာရီလှည့်သည့် ကာလ ပေါင်လောင်ကြီးတို့က ပေါင်လောင်ငယ် နှစ်ယောက်ကို အလုပ်အကျွေးအပ်လှူ၍၊ ပေါင်လောင်လူမျိုးတို့ ကိုင်းညွတ် သောကြောင့် ပေါင်လောင်ရှင်ဟု တွင်လေသည်။
မန်မယ်ရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
မန်မယ်ရွာ (Manmae)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ ဟဲထင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟဲထင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၆ ဦး၊ မ ၄၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥယျာဉ်မရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ဥယျာဉ်မရွာ (Uyinma)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၃၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လမုပင်မျိုးများ
အခြားမျိုးနမည်များ ထပ်ဖြည့်ထည့်ရန်လိုအပ်နေပါသေးသည်။
မင်းကိုင်းရွာ
မင်းကိုင်းရွာ
ပါဏာတိပါတသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မဟာပထဝီမြေကြီးကို ထောက်လျှင် ငါဘုရားလက်သည်းခွံပေါ်၌ရှိသော မြေမှုံ့သည် မပြောပဖွယ် အနည်း ငယ်မျှသာဖြစ်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ပါဏာတိပါတမှရှောင်ကြဉ်သော သတ္တဝါတို့သည် အနည်းငယ်မျှသာဖြစ်ကုန်၏။ မရှောင်ကြဉ်သောသတ္တဝါတို့သည် အလွန်များလှပေကုန်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပါဏာတိပါတီ၊ အဒိန္ဒာဒါယီ၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရီ၊ မုသာဝါဒီ-ဟူသော တရားလေးပါးနှင့်ပြည့်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် ငရဲ၌ပစ်ချလိုက်သကဲ့သို့ ငရဲ၌ဖြစ်ရ၏။
ယင်းတရားလေးပါးမှ ရှောင်ကြဉ်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် နတ်ပြည်၌ ပစ်ချလိုက် သကဲ့သို့ နတ်ပြည်၌ဖြစ်ရ၏ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခဒေသနာတော်နည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဝဲဒေါင့်ရွာ၊ အဝဘိတ်
ဝဲဒေါင့်ရွာ၊ အဝဘိတ်
ကျွဲကုန်းရွာ၊ လေးအိမ်ကုန်း
ကျွဲကုန်းရွာ၊ လေးအိမ်ကုန်း
ပင်ဂွင်း
ပင်ဂွင်း (Penguin) သည် ရေတွင် နေထိုင် ကျက်စားသည့် မပျံသန်းနိုင်သည့် ငှက်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ တောင်ဘက် အခြမ်းတွင် အများဆုံး နေထိုင် ကျက်စားကြသည်။ ပင်ဂွင်းများတွင် ပြောင်ချောသော သားကောင်များကို ဖမ်းဆီးရန် ဆူးချွန်များပါသောလျှာနှင့် ခိုင်မာသော မေးရိုးများ ရှိကြသည်။ ပင်ဂွင်းများသည် ကမ္ဘာ့တောင်ဘက်ခြမ်းတွင် နေထိုင်သည် ဆိုသော်လည်း အန္တာတိက တွင်မူ မတွေ့ရချေ။
ပင်ဂွင်းမျိုးစိတ်များထဲမှ အကြီးဆုံးနှင့် အများဆုံး တွေ့ရသည့် မျိုးစိတ် ဖြစ်သည့် အင်ပါယာပင်ဂွင်း (Aptenodytes forsteri) အမျိုးအစား၏ အရွယ်ရောက်ပြီး အကောင်သည် (၁.၁ မီတာ) (၃ ပေ ၇ လက္မ) ခန့် မြင့်ပြီး ၃၅ ကီလိုဂရမ် (၇၅ ပေါင်) ခန့် အလေးချိန် ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်ဂွင်းများ ကဏ္ဍ:ပင်လယ်ငှက်များ
​လေးအိမ်တန်းရွာ၊ တောင်အူသဗြု
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ တောင်အူသဗြု
ပစာယိကသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အမျိုးအနွယ်၌ (အသက်, သိက္ခာ, ဂုဏ်ဝါ) ကြီးမားသောပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို အရိုအသေအလေးအမြတ်ပြု ပူဇော်သောသူတို့သည် လက်သည်းခွံပေါ်၌ရှိသော မြေမှုန့်ကဲ့သို့ နည်းပါးလှကုန်၏။ မပူဇော်သောသူတို့သည် မြေကြီးပေါ်ရှိ မြေမှုန့်တို့ ကဲ့သို့ များပြားလှကုန်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
နီကာရာဂွါနိုင်ငံ
နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ နီကာရာဂွါ သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အလယ်အမေရိကတွင် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဟွန်ဒူးရပ်စ်နိုင်ငံ နှင့် တောင်ဘက်တွင် ကော့စတာရီကာနိုင်ငံ တို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ နီကာရာဂွါသည် မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်ကို ဆက်ထားသော ကုန်းမြေပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကံဆွယ်ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ကံဆွယ်ရွာ (Kanswei)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ကံဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၉ ဦး၊ မ ၃၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းပိုင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
နန်းပိုင်ရွာ(Nangpaing)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ချိုင်းစနူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချိုင်းစနူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၆ ဦး၊ မ ၄၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေတ္တေယျသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “ဖခင်အပေါ်၌ ပြုကျင့်ရမည့်ကျင့်ဝတ်ကို ကောင်းစွာပြုကျင့်သော သတ္တဝါတို့နည်းပါးလှပုံ၊ ပြည့်ပြည့်ဝဝ မပြုကျင့်ကြသော သတ္တဝါတို့သာ များပြား လှပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ကံပြင်ရွာ၊ လက်ပံကျွန်း
ကံပြင်ရွာ၊ လက်ပံကျွန်း
အိုင်ရှည်ရွာ၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်
အိုင်ရှည်ရွာ (Aingshey)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ သရက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၁၀ ဦး၊ မ ၃၉၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပခုက္ကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီဘုံ
မိမိတို့အလိုရှိရာကို ကိုယ်တိုင်မဖန်ဆင်းဘဲ အစေအပါးနတ်များ၏ အလိုက်သိစွာ စိတ်တိုင်းကျ ဖန်ဆင်းပေးသော ကာမဂုဏ်စည်းစိမ်ချမ်းသာကို စံစားကြသော နတ်တို့၏ စံရာဘုံဖြစ်သည်။
ဝသဝတ္တိနတ်မင်းက အုပ်ချုပ်သည်။
ဤနတ်ဘုံမှာ မြတ်စွာဘုရားကိုပင် အမြဲတမ်း လိုက်လံနှောက်ယှက်လေ့ရှိသော မာရ်နတ် မင်းသည်လည်း သီးသန့်စံလျက်ရှိသည်။
ပရနိမ္မိတဝသဝတ္တီ နတ်သက်သည် နှစ်ပေါင်း(၁၆၀၀၀)ရှိသည်။
လူတို့၏ နှစ်အရေအတွက်အားဖြင့် ကုဋေ(၉၂၁)နှင့် ခြောက်သန်း ရှိ၏။