cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကြာသပတေးဂြိုဟ်
ကယ်လီစတို (သို့) နေအဖွဲ့အစည်း၏ တတိယအကြီးဆုံးဂြိုဟ်ရံလ
ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ဂြိုဟ်ရံလဖြစ်သော ကယ်လီစတို (Callisto) မှာ နေအဖွဲ့အစည်း၏ တတိယမြောက် အကြီးဆုံး ဂြိုဟ်ရံလလည်း ဖြစ်သည်။ မာကျူရီဂြိုဟ်နှင့် အရွယ်အစား ၉၉% တူညီပါသည်။ သို့သော် သိပ်သည်းဆမှာ မာကျူရီ၏ သုံးပုံ တစ်ပုံသာ ရှိသည်။ အတွင်းပိုင်းမှာ ဂန်မီဒီ ဂြိုဟ်ရံလကဲ့သို့ ကျောက်စိုင်ကျောက်သားများ တည်ရှိပြီး မျက်နှာပြင်မှာ အခြားသော ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလများထက် ပိုပြီး မှောင်မိုက်သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ၊ ကျနော်တိုကမ္ဘာမှ လမင်းကြီးထက်တော့ နှစ်ဆ ပိုလင်းပါသေးသည်။ ကယ်လီစတိုသည် ဂြိုဟ်သေတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဂြိုဟ်၏သက်တမ်းမှာ နှစ်ပေါင်း ၄ ဘီလီယံခန့်ရှိပြီ ဖြစ်ပြီး နေအဖွဲ့အစည်းတွင်တော့ သက်တမ်းအရင့်ဆုံး ဂြိုဟ်ရံလ တစ်ခုပင် ဖြစ်ပေတော့သည်။
အိုင်အိုဂြိုဟ်ရံလ
အိုင်အိုဟာ ဂျူပီတာရဲ့ တတိယမြောက် အကြီးဆုံးလဖြစ်ပြီး နေအဖွဲ့အစည်းမှာတော့ စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံး ဂြိုဟ်ရံလ ဖြစ်ပါတယ်။ အချင်း ၃၆၄၂ ကီလိုမီတာ (၂၂၆၃ မိုင်) ရှည်လျှားပြီး အခြားဂြိုဟ်ရံလများထက် အတွင်းပိုင်းကျသော (ဂျူပီတာနှင့် ပိုမိုနီးကပ်သော) နေရာမှာ တည်ရှိပါတယ်။
အိုင်အိုမှာ မီးတောင်ရှင်ပေါင်း ၄၀၀ ကျော်ရှိတယ်။ နေအဖွဲ့အစည်းမှာတော့ လှုပ်ရှားတုန်ခါမှု အများဆုံးဂြိုဟ်ရံလ တစ်ခုပါဘဲ။ အချို့သော မီးတောင်များမှ ဆာလဖာ နှင့် ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ဓာတ်ငွေ့များ၊ အရည်များဟာ မျက်နှာပြင်မှ ကီလိုမီတာ ၅၀၀ ခန့်အထိ ပန်းထွက်လို့နေပါတယ်။ မီးတောင်များပေါက်ကွဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ တောင်ပူစာပေါင်းကလည်း ၁၀၀ ကျော်လောက် ရှိပါတယ်။ အချို့တောင်များဟာ ကမ္ဘာပေါ်က ဧဝရတ်တောင် ထက်တောင် မြင့်မားကြပါတယ်။ ရေ တို့ ရေခဲတို့ မရှိပါဘူး။ သံရည်ပူများနဲ့ ချော်ရည်များသာ ပြည့်နက်လို့ နေပါတယ်။ ဆာလဖာ၊ ချော်ရည်များ စီးဆင်းခြင်းကြောင့် အိုင်အို ရဲ့ အရောင်ဟာ အဝါ၊ အနီ၊ အဖြူ၊ အနက် နဲ့ အစိမ်းရောင်များ ရောလျက် နေကာ ဆေးရောင်ခြယ်ထားသလို ဖြစ်နေပါတယ်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်နဲ့ ၂၀၀၀ ခုနှစ်များမှာတော့ ဂယ်လီလီယို အာကာသယာဉ်ဟာ အိုင်အို အနီးကို ဖြတ်သန်းလို့ မှတ်တမ်းများ ရယူနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ယူရိုပါဂြိုဟ်ရံလ
ယူရိုပါ ဂြိုဟ်ရံလသည် ကြာသပတေးဂြိုဟ် (ဂျူပီတာဂြိုဟ်) ၏ စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံး ဂြိုဟ်ရံလတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ၏ ဂြိုဟ်ရံလ (လမင်းကြီး) ထက် အနည်းငယ် သေးငယ်ပါသည်။ ကမ္ဘာကဲ့သို့ပင် ယူရိုပါ၏ အတွင်းပိုင်းအနှစ်မှာ သံ၊ နီကယ် များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မျက်နှာပြင်တွင် တောင်များရှိပြီး ဆားငံရေပါသော သမုဒ္ဒရာတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ ကမ္ဘာနှင့် မတူသည်ကား ထို သမုဒ္ဒရာသည် ယူရိုပါ၏ မျက်နှာပြင်တစ်ခုလုံးကို ဖုံးအုပ်နိုင်သည်အထိ နက်ရှိုင်းလွန်းလှသည်။ နေမှလည်း အလွန် ဝေးကွာသောကြောင့် သမုဒ္ဒရာမျက်နှာပြင် အပေါ်ယံ နေရာတော်တော်များများ (တခုလုံးနီးပါး) သည် ရေခဲများအဖြစ် ဖုံးအုပ် တည်ရှိလျက် ရှိသည်။ ရေခဲပြင်များ၏ အောက်တွင်မူ ရေများ စီးဆင်းလျက် ရှိသည်။ သမုဒ္ဒရာကြီးသည် အနက် (၆၄) မိုင် အထိ ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓာတ်ငွေ့ဂြိုဟ်ဘီလူးများ
အနောက်ကိုရွေ့၊ အရှေ့ကိုမျှော် (ဝတ္ထုရှည်)
အနောက်ကိုရွေ့ အရှေ့ကိုမျှော် ဝတ္ထုရှည်သည် အမျိုးသားစာပေဆုရ စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်ပြီး ဒေါက်တာရဲနိုင်၏ တအုပ်တည်းသော ဝတ္ထုရှည် စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သည်။ အမှာစာတွင်လည်း ဒေါက်တာရဲနိုင်က သူရဲ့ တစ်အုပ်တည်းသော လုံးချင်းဝတ္ထုရှည် ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်တယ်ဟုလည်း ရေးသားထားသည်။ ဝတ္ထုအစ စာမျက်နှာတွင် စာရေးသူ၏ အမှာစာ အတိုလေးတွေ့ရ၏ ။ "အိမ်အပြန်ခက်၍ လွမ်းရတက်ပွေသူများနှင့် ကိုယ့်အိမ်ကို ကိုယ်မခင် အိမ်ပြင်ကို မျှော်ငေးသူများအား ရည်ရွယ်ပါသည် ။" ဟုရေးသားထားသည်။ နောက်တစ်မျက်မှာတွင် စာရေးသူ ရေးထားတာက - "ကျနော်ကိုယ်တိုင်ထက်ပင် ကျနော်၏စာများကို ပို၍ တန်ဖိုးထားမြတ်နိုးသော ကွယ်လွန်သူ ကျေးဇူးရှင်ဖခင်ကြီး ဦးဘတုတ်အား ဤစာအုပ်ဖြင့် ကန်တော့ပါသည်။ သားကြီး ရဲနိုင်" ဟုရေသားထားသည်။ ဒီစာအုပ်ဟာ ဒေါက်တာရဲနိုင်ရဲ့ အင်္ဂလန် ပညာတော်သင် အတွေ့အကြုံကို စိတ်ကူးဉာဏ်ကွန့်မြူး၍ ရေးသားထားသော စာအုပ်ဖြစ်သည်။
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
အင်္ဂလန်ကို ပညာတော်သင်သွားသော မျက်စိအထူးကုဆရာဝန် ဒေါက်တာစည်သူလင်း နှင့် အင်္ဂလန်ဖွား မြန်မာ အင်္ဂလိပ်ကပြားမလေး ဒိုရာဝိုက်ဇ် ခေါ် ငုဝါမြင့်၊ မြန်မာပြည်မှာမွေး မြန်မာ့မြေပေါ် ကြီးပြင်းပြီး တိုင်းတပါးယဉ်ကျေးမှုကိုသာ အထင်ကြီးအားကျသော ဟန်နီ တို့၏ သုံးပွင့်ဆိုင် အချစ်၊အိမ်ထောင်ရေး ဇာတ်လမ်း ဖြစ်သည်။
ဟန်နီနဲ့ တွေ့ဆုံ ချစ်ကြိုက် လက်ထပ်ပြီးကာမှ ဇနီးဖြစ်သူက ကိုယ့်တိုင်းပြည်ကို လုံးဝအထင်မကြီးဘဲ နိုင်ငံခြားမှာသွားနေဖို့ပဲ စိတ်အားထက်သန်နေတာကို သိရပြီး သူမရဲ့ နိုင်ငံခြားအိပ်မက် အကောင်အထည်ပေါ်ဖို့ သားသမီးမရအောင် တားဆေးတွေ သုံးတဲ့အထိ ဖြစ်လာတဲ့အခါ လမ်းခွဲဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တဲ့ ဒေါက်တာ စည်သူလင်း၊ တိုင်းပြည်က ပညာတော်သင်လွှတ်ရာမှ အင်္ဂလိပ်မနဲ့ ညားပြီး မြန်မာပြည်ကို ပြန်လာလို့ မရတော့တဲ့ ဖခင် ဦးကျော်မြင့်က မွေးတဲ့ သမီး ဒိုရာဝိုက်ဇ်(ခ)ငုဝါမြင့်။ Second Citizenဆိုတဲ့ စနစ်ကြောင့် ဖခင်လုပ်ခဲ့တဲ့ အပြစ်က သမီးထိပါခံစားရပြီး မြန်မာပြည်က အဖိုးအဖွား ဆွေမျိုးသားချင်းတွေဆီ ပြန်ချင်ပေမဲ့ ပြန်မရတဲ့ ငုဝါမြင့်။ မြန်မာနိုင်ငံသားတဦးက လက်ထပ်ယူတဲ့ အင်္ဂလိပ်မအဖြစ် ခေါ်ဆောင်မှ။ တနည်းအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသားတဦးနဲ့ လက်ထပ်မှ ပြည်ဝင်ခွင့်ရမယ့် ငုဝါမြင့်၊ အဲဒီလို ဝင်ခွင့်ရရင်တောင် သူမအနေနဲ့ မြန်မာလူမျိုးအဖြစ် ခံယူခွင့်ရမှာမဟုတ်ပဲ ဒုတိယတန်းစား နိုင်ငံသားအနေနဲ့ပဲ နေထိုင်ရမှာဖြစ်ပြီး သူမမွေးတဲ့ သားသမီးထိလည်း ရမှာမဟုတ်ဘဲ သူမရဲ့ မြေးကျမှ မြန်မာနိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့်ရမယ့် စနစ်။
တိုင်းတပါး အထင်ကြီးသူ ဇနီးဟန်နီနဲ့ ကွာရှင်းပြီး ပညာတော်သင်အဖြစ် အင်္ဂလန်ကိုလာတဲ့ ဒေါက်တာ စည်သူလင်းနဲ့ ရေမြေခြားမှာ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာရပေမဲ့ မြန်မာလူမျိုးဖခင်ရဲ့ သွန်သင်မှုတွေနဲ့ မြန်မာပြည်ကို အမြဲပြန်ချင်နေရှာသူ ငုဝါမြင့်တို့ တွေ့ဆုံ ချစ်ကြိုက်ကြသော အချိန်တွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူနဲ့ လမ်းခွဲပြီး စင်ကာပူ၊ပြင်သစ် စတဲ့ နိုင်ငံရပ်ခြားမှာ သွားရောက်နေထိုင်တဲ့ ဟန်နီ သည် မိခင်ကြီး စင်ကာပူမှာ ဆုံးပါးတော့ ကြုံရတဲ့ဒုက္ခ၊ မြန်မာပြည်မှာ ကျန်ရစ်တဲ့ ဖခင် နာမကျန်းဖြစ်တဲ့အခါ အနားမှာ နေပေးမယ့် သားသမီး မရှိတဲ့ဒုက္ခစသဖြင့် တဖြည်းဖြည်းရလာတဲ့ နောင်တတွေနဲ့ သူ့အမှား သူသိလာတဲ့အခါ နောက်ဆုံး အမြင်မှန်ရပြီး မကုန်သေးတဲ့သံယောဇဉ်လက်ကျန်နဲ့ လန်ဒန်မှာရောက်နေတဲ့ ခင်ပွန်းဆီ မရောက် ရောက်အောင်သွားပြီး မြန်မာပြည်ကိုပြန်ပြီး သူမနဲ့အတူ အရင်လိုပြန်နေဖို့ ဝန်ချတောင်းပန်လေသည်။
တဖက်က သံယောဇဉ်အသစ်နဲ့ နှောင်ရစ်ပြီး ချစ်ရတဲ့ ၊ သူလက်ထပ်ပြီး ခေါ်မှ သူမအရမ်းရောက်ချင်တဲ့ နိုင်ငံ၊ ဖူးချင်တဲ့ ရွှေတိဂုံ၊ တွေ့ချင်တဲ့ ဆွေမျိုးတွေကို တွေ့ခွင့်ရမယ့်. . . သူ့အပေါ်လည်း တကယ်ချစ်နေရှာတဲ့ ငုဝါမြင့်၊ တဖက်မှာလည်း သံယောဇဉ်အဟောင်းနဲ့ စိတ်ချင်းမတူ၊ခံယူချက်ခြင်းကွဲပြားလို့ လမ်းခွဲခဲ့ရပေမဲ့ အမှားတွေကို အမှားမှန်းသိပြီး တစ်ကနေ ပြန်စဖို့ တောင်းဆိုနေတဲ့ ငယ်ချစ် ဟန်နီ၊ ဒီမိန်းကလေး နှစ်ယောက်ကြားမှာ ဝေခွဲမရတဲ့ နှလုံးသားနဲ့ ဒေါက်တာစည်သူလင်း စသည့် ဖြင့် သုံးပွင့်ဆိုင် အချစ်ဇာတ်လမ်းအကြားတွင် မြန်မာပြည်၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ မြန်မာလူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်း၏ အစဉ်အလာအရ လိုက်နာကြလေ့ရှိသော ဓလေ့ကောင်းကိုလည်းကောင်း ရေးဖွဲ့ထားသော ဝတ္ထုကောင်း တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။
ပထမအကြိမ်
ထုတ်ဝေသူ - စာဗေဗိမာန်အဖွဲ့၊ တွဲဖတ်ညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးမျိုးသန့်က (ယာယီ မှတ်ပုံတင် အမှတ် ၁၁၁) ဖြင့် စာပေဗိမာန် ပုံနှိပ်တိုက်တွင် ရိုက်နှိပ်၍ (မှတ်ပုံတင်အမှ ၀၁၀၂၅) ဖြင့် ထုတ်ဝေသည်။
ရွာသစ်စုရွာ၊ ကဇွန်းခုံ
ရွာသစ်စုရွာ၊ ကဇွန်းခုံ
ထိန်တပ် (အနောက်)ရွာ၊ ဘုရားချောင်း
ထိန်တပ် (အနောက်)ရွာ၊ ဘုရားချောင်း
စောပြည့်ညို
စောပြည့်ညိုသည် သက္ကရာဇ် ၁၅၀ ခန့်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် အမျိုးသမီး စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဇီးပင်ချောင်း (အလယ်)ရွာ၊ ဇီးပင်ချောင်း
ဇီးပင်ချောင်း (အလယ်)ရွာ၊ ဇီးပင်ချောင်း
သပြေဆိပ်ရွာ၊ ကဇွန်းခုံ
သပြေဆိပ်ရွာ၊ ကဇွန်းခုံ
ရင်းတိုက်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ရင်းတိုက်ကုန်းရွာ (Yintaikkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ နောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃၀ ဦး၊ မ ၁၅၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မမိ
မမိ (၁၂၂၈ - ၁၂၅+) သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းနှင့် ဗြိတိသျှအကူးကာလတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် စာဆိုတော်အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဘဝ
မမိကို သက္ကရာဇ် ၁၂၂၈ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၉ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် သုံးဆယ်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးလူငယ်နှင့် ဒေါ်ရွှေမယ်တို့ ဖြစ်သည်။ စာပေများကို လေ့လာသင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဝန်ထောင်မောင်ငွေခိုင်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
သုံးဆယ်မြို့၌ မီးဖွားစဉ် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ရေးသားပြုစုခဲ့သည့် စာပေများ
မမိသည် မေတ္တာစာများကို ရေးသားခဲ့ရာ အောက်ပါတို့ ဖြစ်ကြသည်။
၁။ မမိက မယ်စိန်ပေး မေတ္တာစာ၊
၂။ ပွဲစားဦးသိုင်းက မယားပေး မေတ္တာစာ၊
၃။ စံရွေးစစ်ကဲတော်မင်းသားများထံပေး မေတ္တာစာ၊
၄။ မမိက မင်းလှမြို့သို့ ပန်းတောင်းမေတ္တာစာ၊
၅။ မမိကရန်ကုန်မြို့မသိန်းသို့ပေးမေတ္တာစာ၊
၆။ ပရိတ်ရွတ်ကြွမေတ္တာစာ၊
၇။ မအူပင်မြို့အခွန်ဝန်မင်းကသားများထံပေးမေတ္တာစာ၊
၈။ သာယာဝတီစာရေးကြီးက ရန်ကုန်မြို့ ဘထွေးထံပေးမေတ္တာစာ၊
၉။ စံရွေးမြို့ကိုဘိုးမြင့်သားရှင်ပြုဘိတ်စာ၊
၁၀။ မမိက မဖွားထူသို့ပေး မေတ္တာစာ၊
၁၁။ မမိက မပိုးဖြူထံပေး မေတ္တာစာ၊
၁၂။ ဥပုသ် အမများကိုပေး မေတ္တာစာ၊
၁၃။ သမာဂီတပရိကံတေးသစ်။
နာလင်းရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
နာလင်းရွာ (Narlin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ဟူလောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၈၈၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဒတ်တိုင်
ပဒတ်တိုင်
Progressive country
Progressive country သည် ၁၉၇၀ အစောပိုင်းတွင် country ဂီတ၏မျိုးခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၆၀ နောက်ပိုင်းနှင့် ၁၉၇၀အစောပိုင်းတွင် country ဂီတသည် Nashville sound နှင့် Bakerfield sound တို့၏လွှမ်းမိုးခြင်းခံရသည်။ country အနုပညာရှင်များမှ မျိုးဆက်သစ်အမျိုးအစားတစ်ခုပေါ်လာသည်။
Progressive country သည် Nashville မှ အောင်မြင်ခဲ့သော အနုပညာရှင်များမှ လှုပ်ရှားမှုနှင့် key များစွာတို့ကို တေးရေးဆရာများ အခြေခံထားသည်။ ကျယ်ပြန့်လာသော country ဂီတနှင့် သက်ဆိုင်နေသည်။ အနုပညာရှင်များထဲတွင် Willie Nelson သည် ရှေ့ဆုံးမှ ဖြစ်ပြီး သူသည် သူ၏ကိုယ်ပိုင်သီချင်းများကို ဖျော်ဖြေပြီးနောက် Texas သို့ပြန်၍ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ Nelson သည် Texas နှင့် Nashville တွင် အနုပညာရှင်များကို လှုံ့ဆော်စေခဲ့သည်။
၁၉၇၀အလယ်တွင် progressive country အနုပညာရှင်များ mainstream သို့ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ များသောအားဖြင့် အခြား အနုပညာရှင်များသည် ပြန်ဆိုတေးများ သီဆိုခဲ့ကြသည်။ Progressive country သည် outlaw country အတွက် အခြေခံထားသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် cowpunkနှင့် alternative country အနုပညာရှင်များ(၁၉၈၀)ကို ဖြတ်သန်း၍ ၁၉၇၀နောက်ပိုင်းတွင် ကျယ်ပြန့်စွာလာခဲ့သည်။
ကျွန်းမကြီးရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကျွန်းမကြီးရွာ (Kyunmagyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ စဉ့်ကူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စဉ့်ကူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၃၉ ဦး၊ မ ၃၉၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
တော်တီဆွေ (ကာတွန်း)
ပြပွဲအနေဖြင့် တစ်ကိုယ်တော်ပြပွဲ တစ်ပွဲ၊ အုပ်စုပြပွဲ သုံးပွဲနှင့် ကာတွန်းပွဲ နှစ်ပွဲ ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။
လင်းဇွဲရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
လင်းဇွဲရွာ (Linzwe)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကျွဲဆွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲဆွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၈ ဦး၊ မ ၉၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့လှ (ကျောင်းစု)ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
မြို့လှ (ကျောင်းစု)ရွာ (Myohla(Kyaungsu))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ မြို့လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့လှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၆ ဦး၊ မ ၁၃၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန္နက်ရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
ပန္နက်ရွာ(Panet)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ ရှင်လုံဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှင်လုံဂါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၆ ဦး၊ မ ၂၂၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၁၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပံပင်ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
လက်ပံပင်ရွာ (Letpanpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၈၆ ဦး၊ မ ၃၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒိုအိမ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ဒိုအိမ်ရွာ(Doein)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ကြာလေလှိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာလေလှိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၉ ဦး၊ မ ၆၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၀၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေဘုံရတနာ မင်္ဂလာနန်းတော်
ရွှေဘုံရတနာ မင်္ဂလာနန်းတော် သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရွှေဘိုမြို့နယ်၊ ရွှေဘိုမြို့မဈေး၏ အနောက်ဖက်ကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ စံမြန်းခဲ့ရာ နန်းတော်နေရာဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီခေတ်က နန်းတော်နေရာကို ရွှေဘိုအကျဉ်းထောင်အဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင်မှ နန်းတော်ကို အသစ်ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နန်းတော်ဝင်းအတွင်းတွင် ဘုံစံတုလွှတ်ကျောက်စာရုံနှင့် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ အုတ်နန်းပြဿဒ်တို့လည်း တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
တတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သော အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် သူ၏ ထန်းလုံးတပ်ကာ မင်းနေပြည်တော်ကို မတင့်တယ်လှသည့်အတွက် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်သစ်နှင့် နန်းတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အလောင်းမင်းတရား၏ ဒုတိယသားတော် ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ရွှေဘိုတွင် နှစ်နှစ်မျှ စံနေတော်မူပြီးနောက် မင်းနေပြည်တော်ကို အင်းဝသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
ကဇွန်းခုံရွာ၊ ကဇွန်းခုံ
ကဇွန်းခုံရွာ၊ ကဇွန်းခုံ
အောက်ဇရပ်လှလေးရွာ၊ ဘုရားချောင်း
အောက်ဇရပ်လှလေးရွာ၊ ဘုရားချောင်း
ကျွဲခေါင်းဂရက်ရွာ၊ တိုက်
ကျွဲခေါင်းဂရက်ရွာ၊ တိုက်
အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၃၆
အထွေအထွေ ရွေးကောက်ပွဲကို ကိုလိုနီလက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက်ပိုင်း၊ ၁၉၃၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပထမဦးဆုံး ကျင်းပခဲ့သည်။
မုန်တိုင်ရွာ၊ ကဇွန်းခုံ
မုန်တိုင်ရွာ၊ ကဇွန်းခုံ
ကျိုက်ကလို့နှင့် ကျိုက်ကလဲ့စေတီ
ကျိုက္ကလို့ (စေတဳကျာ်ကၠအ်) နှင့် ကျိုက္ကလဲ့စေတီ (စေတဳကျာ်ကၠေံ)များသည် ရန်ကုန်မြို့၊ မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်တွင် ထင်ရှားသော စေတီများဖြစ်သည်။ အသောကမင်း တရားကြီး လက်ထက် ၉တိုင်း ၉ဌာနသို့သို့ သာသနာပြုစေလွှတ်ရာ မှ ရောက်ရှိလာသော ရှင်ယသ၊ ရှင်သောဏအမှူးရှိသော ရဟန္တာရှစ်ပါးတို့ သာသနာပြုရာမှ ဓာတ်တော်များကို သီဟဒီပက သာသနာ ၂၁၈ ခုနှစ်တွင် တည်သော ဘုရားများဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၇၄၅-ခုနှစ်တွင် ဗညားနွဲ့က ပြုပြင်တည်ထား လေသည်။ ရုံးပိတ်ရက်၊ ကျောင်းပိတ်ရက်များတွင် ကျိုက်ကလို့၊ ကျိုက်ကလဲ့ဘုရားစေတီများတွင် လူစည်ကားသည်။
ကျိုက္ကလော့(ကျိုက္ကလို့)စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်၊ ပြည်တော်သာရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။ စေတီတော်၏ သမိုင်းအရ သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၁၈ ခုနှစ်တွင် ပါဋလိပုတ်ပြည်မှ ဓမ္မာသောကမင်းကို အမှီပြု၍ တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပြီးနောက် ရှင်မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်၏တပည့် အရှင်ယသ၊ အရှင်သောဏ၊ အရှင်သုစိ၊ အစရှိသော ရဟန္တာရှစ်ပါးတို့သည် ရာမညတိုင်းသို့ သာသနာတော်ပြုရန် ဓာတ်တော်မွေတော်တို့ကို ပင့်ဆောင်၍ကြွချီလာရာ ဓာတ်တွေမွေတော်များကို သီဟဒီပမင်းအား ပေးလေသည်။ သီဟဒီပမင်းသည် ကကုသန်ဘုရားရှင်လက်ထက်က မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် နတ်ဘီလူးမင်းတို့ ကိုယ်ဝှက်တမ်း တန်ခိုးပြိုင်ကြရာနေရာတွင် နတ်ဘီလူးရှုံး၍ ပန်းပေးသော တစ်နည်းအားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကိုယ်ထင်ပြသော နေရာတွင် ကျိုက်ဒေးကလော့ ခေါ် ကျိုက္ကလော့စေတီနှင့် ဘီလူးမင်းက မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ရှာဖွေ၍မရသောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားပျောက်ကွယ်သည်ဟု ပြောဆိုသောနေရာ၌ ကျိုက်ဒေးကလဲ့ ခေါ် ကျိုက္ကလဲ့စေတီတို့ကို ဓာတ်တော်မွေတော်များဌာပနာ၍ တည်ထားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ မွန်ဘာသာအရ ကျိုက် ဆိုသည်မှာ ဘုရား၊ ဒေးကလော့မှာ နတ်ဘီလူးရှုံးသောနေရာ တစ်နည်းအားဖြင့် ဘုရားကိုယ်ထင်ပြသောနေရာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျိုက္ကလော့စေတီတော်ကြီးကို ရာဇာဓိရာဇ်မင်းကြီး လက်ထက်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ဘုရင်မကြီး ရှင်စောပု လက်ထက်တွင်တစ်ကြိမ် ပြန်လည်မွမ်းမံတည်ထားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၅၆ ခုနှစ် နတ်တော်လဆုတ် ၄ ရက်၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၂၁.၁၂.၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ကျိုက္ကလော့စေတီတော် ဘဏ္ဍာတော်ထိန်းအဖွဲ့နှင့် ရွှေတိဂုံစေတီတော် ဝေယျာဝစ္စအသင်းသား အသင်းသူများစုပေါင်း၍ ကျိုက္ကလော့ကျောင်းတိုက်ဆရာတော် ဘန္ဒန္တဥတ္တမသာရ၏ ဩဝါဒကိုခံယူ၍ ဉာဏ်တော်အမြင့် အထက်ပစ္စယံဖိနပ်တော်မှ စိန်ဖူးတော်အထိ ပေပေါင်း ၁၁၈ ပေ ၇ လက်မရှိသော သမိုင်းဝင်ကျိုက္ကလော့စေတီတော်မြတ်ကြီးကို ပြန်လည်ပြုပြင် မွမ်းမံတည်ထားခဲ့သည်။ စေတီတော်ကြီးတွင် နှစ်စဉ် ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲ၊ ပဌာန်းပွဲ၊ညောင်ရေသွန်းပွဲများ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလျက်ရှိသည်။
ကျိုက္ကလဲ့စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ် ရန်ကုန်-မန္တလေး ကားလမ်းမကြီး ဘေးတွင် တည်ရှိသည်။ စေတီတော်၏ သမိုင်းအရ သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၁၈ ခုနှစ်တွင် ပါဋလိပုတ်ပြည်မှ ဓမ္မာသောကမင်းကို အမှီပြု၍ တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပြီးနောက် ရှင်မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်၏တပည့် အရှင်ယသ၊ အရှင်သောဏ၊ အရှင်သုစိ၊ အစရှိသော ရဟန္တာရှစ်ပါးတို့သည် ရာမညတိုင်းသို့ သာသနာတော်ပြုရန် ဓာတ်တော်မွေတော်တို့ကို ပင့်ဆောင်၍ကြွချီလာရာ ဓာတ်တွေမွေတော်များကို သီဟဒီပမင်းအား ပေးလေသည်။ သီဟဒီပမင်းသည် ကကုသန်ဘုရားရှင်လက်ထက်က မြတ်စွာဘုရားရှင်နှင့် နတ်ဘီလူးမင်းတို့ ကိုယ်ဝှက်တမ်း တန်ခိုးပြိုင်ကြရာနေရာတွင် နတ်ဘီလူးရှုံး၍ ပန်းပေးသော တစ်နည်းအားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားကိုယ်ထင်ပြသော နေရာတွင် ကျိုက်ဒေးကလော့ ခေါ် ကျိုက္ကလော့စေတီနှင့် ဘီလူးမင်းက မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ရှာဖွေ၍မရသောကြောင့် မြတ်စွာဘုရားပျောက်ကွယ်သည်ဟု ပြောဆိုသောနေရာ၌ ကျိုက်ဒေးကလဲ့ ခေါ် ကျိုက္ကလဲ့စေတီတို့ကို ဓာတ်တော်မွေတော်များဌာပနာ၍ တည်ထားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ မွန်ဘာသာအရ ကျိုက် ဆိုသည်မှာ ဘုရား၊ ဒေးကလဲ့ သည် ပျောက်သောကုန်း၊ ဘုရားပျောက်သောကုန်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကျိုက္ကလဲ့စေတီတော်ကြီးကို သက္ကရာဇ် ၇၄၅ ခုနှစ်တွင် ရာဇာဓိရာဇ်မင်းမှ ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ ဓမ္မစေတီမင်းလက်ထက်တွင်လည်း သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ ပင့်ဆောင်လာသော ရုပ်ပွားတော်နှစ်ဆူကို ဌာပနာ၍ ထပ်မံပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၉ ခုနှစ်တွင် အင်းစိန်အပိုင် စမ်းကြီးဝရွာသူကြီးနှင့် ဒါယကာများက စုပေါင်းပြင်ဆင်ကြ၍ ၁၂၆၄ ခုနှစ်တွင်ပြီးစီးကာ ၁၂၆၆ ခုနှစ်တွင် အုတ်ဖိုရွာ ဒေါ်ကျော့မှ ထီးတော်တင်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၉၀ ခုနှစ်တွင် ကျိုက္ကလဲ့စေတီတော်ကြီးကို ထပ်မံပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ရာ ယခုအခါ ဉာဏ်တော် ၉၆ ပေရှိသည့် စေတီတော်မြတ်ကြီးကို ကြည်ညိုသပ္ပာယ်စွာ ဖူးမြော်မြင်တွေ့နိုင်သည်။ စေတီတော်ကြီးတွင် နှစ်စဉ် ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲ၊ ပဌာန်းပွဲ၊ညောင်ရေသွန်းပွဲများ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ စေတီပုထိုးများ ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ
လင်းဇင်းမင်းသမီး
လင်းဇင်းမင်းသမီးသည် သက္ကရာဇ် ၉၀၀ ခန့်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် အမျိုးသမီးစာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
မိဿလင်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
မိဿလင်ရွာ (Meikthalin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ င / ထွေစုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ င / ထွေစုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၄၄ ဦး၊ မ ၁၈၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျဉ်းမကုန်းရွာ၊ ဘုရားချောင်း
ပျဉ်းမကုန်းရွာ၊ ဘုရားချောင်း
ဇီးပင်ချောင်း (မြောက်)ရွာ၊ ဇီးပင်ချောင်း
ဇီးပင်ချောင်း (မြောက်)ရွာ၊ ဇီးပင်ချောင်း
တိုးညိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
တိုးညိုးရွာ(Toenyoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဘွားဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၈၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒီးမော့ဆိုမြို့
ဒီးမော့ဆိုမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုခရိုင်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ဒီးမော့ဆိုခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။
ယော်ကွန်ရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ယော်ကွန်ရွာ (Yawkun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ဟူလောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၈၈၃ ဖြစ်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ယောကွန် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဩစတြေးလျတိုက်မှ ငှက်ကုလားအုတ်ပုများ
ဩစတြေးလျတိုက်မှ ငှက်ကုလားအုတ်ပုများ (Casuariiformes) သည် မပျံသန်းနိုင်သောငှက် မျိုးစဉ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး cassowary မျိုးစိတ် ၃ ခုနှင့် ကျန်ရှိနေသည့်တစ်ခုတည်းသောမျိုးစိတ် ငှက်ကုလားအုတ်ပုတို့ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့ကို Casuariidae မျိုးရင်းတစ်ခုတည်း သို့မဟုတ် ၂ ခု Dromaiidae အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ ယင်းငှက်အဖွဲ့ဝင်များသည် ဩစတြေးလျတိုက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ သို့သော် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်ခဲ့သည့် မျိုးစိတ်များက အခြားသောနေရာများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြဟန်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျတိုက်မှ ငှက်ကုလားအုတ်ပုများ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစဉ်များ ကဏ္ဍ:မပျံသန်းနိုင်သော ငှက်များ
စပါယ်ချောင်
စပါယ်ချောင်
နားမွန်းရွာ၊ လွယ်ငင်း
နားမွန်းရွာ (Narmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ လွယ်ငင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ငင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၀ ဦး၊ မ ၁၅၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုန်းကုန်းရွာ၊ ရှားတော
အုန်းကုန်းရွာ၊ ရှားတော
ဂျီလိုရာ ဘန်ကာနို အားကစားကွင်း
ဂျီလိုရာ ဘန်ကာနို အားကစားကွင်းသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဂျာကာတာမြို့ရှိ ဂျီလိုရာ ဘန်ကာနို အားကစားရုံစုတွင် တည်ရှိသော အဓိက အားကစားကွင်းဖြစ်သည်။ မူလအမည်မှာ ဂျီလိုရာ ဆန်နာရန် ပင်မအားကစားကွင်းဖြစ်ကာ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတ ဆူကာနိုကို ဂုဏ်ပြု၍ ဘန်ကာနိုအားကစားကွင်းဟု ခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဘန် ကာနိုဆိုသည်မှာ အစ်ကို/ ရဲဘော် ကာနိုဟု ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၆၀ပြည့်နှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့ကာ ၁၉၆၂ခုနှစ် အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။ မူလက ပရိသတ် ၁၁၀၀၀၀ ဝင်ဆံ့သော်လည်း ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် (၈၈,၃၀၆)၊ ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် (၇၇,၁၉၃) ဦးရေအထိ လျှော့ချခဲ့သည်။ ပရိသတ် (၈၈,၃၀၆) ဝင်ဆံ့စဉ်က ကမ္ဘာ့ သတ္တမမြောက် အကြီးဆုံးအားကစားကွင်းဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် (၂၈) ကွင်းမြောက် အကြီးဆုံးကွင်းဖြစ်ကာ အာရှတိုက်တွင် အဋ္ဌမမြောက် အကြီးဆုံး အားကစားကွင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို ၁၉၆၀ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၁ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ ချေးငွေဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မူလက ပရိသတ် (၁၁၀,၀၀၀) ဝင်ဆံ့သော်လည်း ၂၀၀၇ အာရှဖလား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပရန် ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်ချိန်တွင် (၈၈,၃၀၆) အထိ လျှော့ချခဲ့သည်။ဤအားကစားကွင်းသည် ဂျီလိုရာ ဘန်ကာနို အားကစားကွင်းဟု လူသိများသော်လည်း ၎င်း၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဂျီလိုရာ ဘန်ကာနို ပင်မအားကစားကွင်းဖြစ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဂျီလိုရာ ဘန်ကာနို အားကစားရုံစုတွင် အခြား အားကစားကွင်းများ ရှိသေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ မူလက ဂျီလိုရာ ဆန်နာရန် ပင်မအားကစားကွင်းဟု အမည်ပေးခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၂ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲအပြီး ရက်၂၀အကြာ ၁၉၆၂ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ရက်နေ့တွင် ယခုအမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ သို့သော်သမ္မတ ဆူဟာတို၏ အာဏာရစဉ်ကာလအတွင်း ၁၉၆၉ခုနှစ်တွင် ယခင်သမ္မတ ဆူကာနို၏ ပုံရိပ်ကို ဖျောက်ဖျက်ရန် အားကစားရုံစုနှင့် အားကစားကွင်းအား ယခင်အမည်သို့ ပြန်ပြောင်းခဲ့သည်။ အာဏာရှင်စနစ်ပြုတ်ကျပြီး ၂၀၀၁ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၇ရက်တွင်မှ ယခုအမည်သို့ ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် ၂၀၁၈ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲနှင့် အာရှ မသန်စွမ်းအားကစားပြိုင်ပွဲကို လက်ခံကျင်းပရာတွင် အဓိကအားကစားကွင်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။၎င်းပြိုင်ပွဲများအတွက် အားကစားကွင်းအား ပြုပြင်ရာတွင် ကျန်ရှိနေသော နေရာများအား ထိုင်ခုံများ တပ်ဆင်ခဲ့ပြီး ကွင်း၏ဝင်ဆံ့ဦးရေမှာ (၇၇,၁၉၃) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုင်ခုံအသစ်များမှာ အနီရောင်၊ အဖြူရောင်နှင့် မီးခိုးရောင်များဖြစ်ကာ အင်ဒိုနီးရှားအလံကို လွှင့်ထားသည့်ပုံ တပ်ဆင်ထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံရှိ အားကစားကွင်းများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသား အားကစားကွင်းများ
ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်
ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကယားပြည်နယ်၊ ဒီးမော့ဆိုခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဒီးမော့ဆိုမြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်အဖြစ် စတင် ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်မတိုင်မီက နောင်ပုလဲလမ်းဟု ခေါ်ဆိုပြီး လူနေအိမ်များ မရှိသေးပေ။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ကယားပြည်နယ်၊ ခရိုင်ဝန်ကြီး ဦးအေမြလေးက ဒီမောဆိုးမြို့နေရာတွင် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရင်း အိမ်နှင့် မွေးမြူရေးခြံများ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် လေးအိမ်စုခြံဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး ဒီးမော့ဆိုပန်းခြံရိပ်သာနှင့် အခြားအိမ်ငယ်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်စာဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြို့နယ်၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဒီး​မော့ဆိုဖြစ်​သော်လည်း လွယ်ကူစွာဖြင့် ဒီ​မောဆိုးဟု ​ခေါ်​လေ့ရှိကြသည်။
နယ်နိမိတ်
ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် လွိုင်ကော်မြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဖရူးဆိုးမြို့နယ်နှင့် ဘော်လခဲမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နမိတ် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်သည် ပင်လယ်​ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၉၈၂​ပေတွင် တည်ရှိသည်။ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါများပြီး သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြေပြန့်လွင်ပြင်နှင့် ချိုင့်ဝှမ်း အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ လွိုင်နန်းဖတောင်ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေ မျက်နှာပြင် အထက်အမြင့် ၅၀၁၀ ပေ ရှိကာ ကယားပြည်နယ်၏ အမြင့်ဆုံး​တောင်ဖြစ်သည်။
ရာသီဥတု
ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်သည် အေးမြစိုစွတ်သော ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၃၄ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်နှင့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၆ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်မိုးရေချိန်မှာ ၃၀.၆၅ လက်မ ဖြစ်သည်။
ရေဆင်း
ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်တွင် အနောက်မှ တောင်သို့ စီးဆင်းနေသော နန့်စံဖူးချောင်း၊ အနောက်မှ အရှေ့သို့ စီးဆင်းနေသော နန်းမယ်ခုံချောင်းနှင့် ဆင်တောင်ချောင်း၊ အနောက်မှ မြောက်သို့ စီးဆင်းနေသော ငွေတောင်ချောင်းတို့ ရှိသည်။
လူဦး​ရေ
ဒီး​မော့ဆိုမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ကယားလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ဗမာ၊ရှမ်း၊ကရင်၊ရခိုင်၊ကချင်၊ချင်းနှင့် မွန်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ဟိန္ဒူ၊အစ္စလာမ်နှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၀.၃၂%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် ​ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၏ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လကုန်အထိ လူဦးရေမှာ ၈၆,၉၅၂ ဦး ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး
ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်သည် ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးအရ အချက်အချာကျ​သောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဆန်စပါး၊ ပြောင်း၊ မြေပဲနှင့် အခြားစားသုံးသီးနှံများဖြစ်ကာ အထက်မြန်မာပြည်သို့ အများဆုံးတင်ပို့​ရောင်းချသည်။ မြို့နယ်အတွင်း စက်ရုံ၆၈ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း၁၄ခု တည်ရှိသည်။
ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး
ဒီး​မော့ဆိုမြို့နယ်သည် ကုန်းလမ်းများဆုံရာတွင် တည်ရှိ၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်​ရေး​ကောင်းမွန်​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။​တောင်ငူ-လိပ်သို-ယာဒို-လွိုင်​ကော်-ဟိုပုံးလမ်းမှာ မြို့နယ်အတွင်း ဖြတ်သန်းသွားသည်။
အထက
အထက်တန်းကျောင်း ၇ကျောင်းရှိသည်။
အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၁၀ကျောင်းရှိသည်။
ကျန်းမာရေး
ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်တွင် မြို့နယ်ဆေးရုံ ၁ ခု၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၃ ခု၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန ၇ ခု၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၂၉ ခု တည်ရှိသည်။
စန့်အစ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
စန့်အစ်ရွာ (Hsantait)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၂ ဦး၊ မ ၁၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေး၊ ခေတ္တရာ
ခေတ္တရာအေး (၁၉၁၃-၁၉၅၀) သည် မြန်မာ တေးရေးနှင့် ဂီတပညာရှင် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
၁၉၁၃ ခု၊ မေလ ၁၈ ရက်တွင် ပြည်၌ မြို့ပိုင် ဦးဘကလေး၊ ဒေါ်သောင်းသောင်းတို့မှ မွေးသည်။ အမည်ရင်းမှာ အေးမောင် ဖြစ်သည်။
ပြည်မြို့ ဦးဘသိန်း မူလတန်းကျောင်းနှင့် အေဘီအမ်ကျောင်းတွင် (၉) တန်းအထိ သင်သည်။
အနုပညာခရီး
၁၉၃၀ ပြည့်တွင် ပြည်မှ ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းလာပြီး သီချင်းရေးသည်။
၁၉၃၆ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်တွင် မြမျက်ခြယ် တေးသီချင်းကို အသံသွင်းခဲ့သည်။ ဝင်းဝင်း ပြဇာတ်ရုံတွင်လည်း ဆိုက်ဆိုဖုန်း မှုတ်ခဲ့သည့်အပြင် အေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင်လည်း အလုပ်ဝင်သည်။
ကျုံထွက်ရွာ၊ ဆပ်သေ
ကျုံထွက်ရွာ၊ ဆပ်သေ
အေး၊ ခေတ္တရာ
မိသားစုဘဝ
၁၉၄၀ ပြည့်တွင် ဒေါ်သန်းကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုပြီး သားသမီး(၄)ဦး ထွန်းကားသည်။
ဘဝနိဂုံး
ရန်ကုန်မြို့၊ (၄၆)လမ်းတွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၀ ပြည့် ဧပြီလ ၃၀ ရက်၊ မွန်းလွဲ (၃) နာရီ၊ မိနစ် (၂၀) တွင် အင်းယား၌ ရေနစ်ကွယ်လွန်သည်။
မေပယ်ပင်
ရုက္ခဗေဒ အမည်အားဖြင့် မေပယ်ပင်သည် အေဆာရေးစီအီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သည်။ မေပယ်ပင်မျိုးပေါင်း ၁ဝဝ ခန့်မျှရှိရာ အားလုံး၏ မူလပေါက်ရာ အရပ် မှာ မြောက်သမပိုင်းဇုန်ဒေသများဖြစ်သည်။ မေပယ်ပင်တွင် စိမ်းလန်းသော အရွက်များဖြင့် အုပ်အုပ် ဆိုင်းဆိုင်းရှိသောကြောင့် နွေအခါ၌ အေးမြသော အရိပ်အာဝါသရသည်။ သို့သော် ဆောင်းကူးရာသီသို့ ရောက်သည်နှင့် အစိမ်းရင့် ရောင်ရှိသော ထိုအရွက်များသည် အနီရဲရဲ နှင့်တောက်ပသော အဝါရောင်များသို့ပြောင်းသွားသဖြင့် အထူးပင်ကြည့်ကောင်း လှပေသည်။ အင်း
မေပယ်ရွက်များ အားလုံးသည် အစုံအစုံရွက်ချင်းဆိုင်၍ ပေါက်ကြသည်။ အရွက်များသည် ပြား၍ ကျယ်ပြန့်ပြီးလျှင် လက်ဝါးပုံကဲ့သို့ရွက်ကြောများနှင့် ရွက်ခြားများရှိသည်။ အရွက်တစ်ရွက်တွင် ရွက်ခြား ၃ ခု မှ ၇ ခုအထိ ရှိသည်။ မေပယ်သီးများသည် စက္ကူပါးတောင်ပံကဲ့သို့ တောင်ပံ ၂ ခုဖြင့် သီးရာ တောင်ပံတစ်ခု၏ အရင်းတွင် အစေ့တစ်စေ့စီပါရှိ၍ တစ်စုံစီ သီးကြသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် အများဆုံးတွေ့ရေသာ မေပယ်ပင် ၂ မျိုးမှာ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် အေဆာစူဒိုပလက်တာနပ်ဟု ခေါ်သော ကွင်းတွင်ပေါက်သည့် မေပယ်ပင်တို့ဖြစ်ကြသည်။ ကွင်းမေပယ်ပင်မျိုးသည် အခြားမေပယ်ပင်များကဲ့သို့ အရွက်များရှိသော်လည်း အပင်ကြီးမျိုး မဟုတ်ချေ။ ခြံစည်းရိုး အပင်အဖြစ် စိုက်လေ့ရှိကြသည်။ ရုက္ခဗေဒ အမည်အားဖြင့် အေဆာ ပလက်တာနွိုက် ဟုခေါ်သော နော်ဝေးမေပယ်ပင်နှင့် အေဆာနီဂန်းဒိုးဟု ခေါ်သော အခြားမေပယ်ပင်မျိုးကိုလည်း တွေ့ရသည်။
ချစ်စဖွယ် ဂျပန် မေပယ်ပင်များကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ကနေဒါနိုင်ငံတွင် ခရစ် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ပေမယ်ရွက်ကို အမျိုးသား အမှတ်တံဆိပ် အဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ မာ၍အသားကျစ်သော သကြားမေပယ်သားသည် အလွန်ကောင်းသဖြင့်အကောင်းစားအိမ်ထောင်ပရိဘောဂများနှင့် သစ်အချောဆက် လုပ်ငန်းများတွင် များစွာအသုံးပြုကြသည်။
ငှက်မျက်စိကဲ့သို့ အမျက်များပါသော သကြားမေပယ်သားကို အိမ်ထောင်ပရိဘောဂအတွက် မံလွှာများအဖြစ် ခွဲစိတ်ကြသည်။ အားလုံးသော မေပယ်ပင်များတွင် ပင်ချိုရည်ရှိ ကြသော်လည်း သကြားမေပယ်ပင်မှ ရသော အချိုရည်သည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ကနေဒါနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ရောင်းချသော သကြားနှင့် အချိုရည် အားလုံးလောက်သည် ထိုပင်ချိုရည်မှ ရခြင်း ဖြစ်သည်။ မေပယ်သကြားလုပ်ငန်းသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အရှေ့မြောက်ဒေသများနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ကနေဒါနိုင်ငံပြည်နယ် များ၌သာ စီးပွားရေးအရ ကြီးကျယ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆို သော် နွေကူးရာသီတွင် သစ်ရည်များများထွက်ရန် ရာသီဥတုသည် ရေခဲသည်အထိ အေးလိုက်၊ နှင်းခဲအရည်ပျော်လောက်သည် အထိ ပူလိုက်နှင့် တစ်လှည့်စီ အေးလိုက် နွေးလိုက် ဖြစ်နေရပေမည်။
တစ်ချိန်လုံး ဆက်၍ အေးနေလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ နွေးနေလျှင်သောလည်းကောင်း သစ်ရည်အထွက် ရပ်သွားတော့၏။ သကြားမေပယ်ပင်သည် ကြီးခဲသော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အပင်သက်အနှစ် ၄ဝ မပြည့်မီအတွင်း သစ်ရည်ကောင်းကောင်း မထွက်ချေ။ အပင်သက် ၈ဝ ကျော်ပြီးသောအခါတွင်ကားသစ်ရည်အများဆုံးထွက်တော့၏။
နွေကူးရာသီစသည်နှင့် သစ်ရည်များစထွက်ရာ ရက်သတ္တ ၃ ပတ် ခန့်အထိ ထွက်နေလေသည်။ သကြားမေပယ်ပင် တစ်ပင်လျှင် သစ်ရည် ၁ဝ ဂါလန် ပျမ်းမျှ ထွက်၏။ ကျိုလိုက်သည့်အခါ အချိုရည်တစ်ဂါလန် ၄ ပုံ ၁ ပုံ၊ သို့မဟုတ် သကြား ၂ ပေါင်ခန့် ရလေသည်။
နွေကူးရာသီ စလျှင်စခြင်း အလုပ်သမားများသည် မေပယ်တောထဲသို့ ရောက်နှင့် နေကြပြီးလျှင် အသင့်စောင့် နေကြရသည်။ တစ်ရက်နှစ်ရက် နောက်ကျသွားလျှင်ပင် အတော် ဆုံးရှုံးမှုရှိတတ်သည့်ပြင် ပထမရက်အနည်းငယ်အတွင်း လောက်သာ အချိုဆုံးသစ်ရည် ထွက်လေသည်။ ညများသည် သာယာအေးမြ၍ နေ့ဖက်၌ နွေး၍ နေရောင်ဖြင့် ထွန်းပနေစဉ် အလုပ်သမာများသည် ရက်သတ္တ ၃ ပတ်၄ ပတ်မျှ သကြားချက်စခန်းတွင် နံနက်အရုဏ်တက်မှ မိုးချုပ်နေဝင်သည်တိုင်အောင် အလုပ်လုပ်ကြရသည်။
သစ်ရည်ခံရာ၌ သစ်ပင်မနာရအောင် အထူးဂရုပြုရ၏။ သစ်ရည်ခံရန် အပေါက်မဖောက်မီဖောက်မည့်နေရာ ပင်စည်တစ်ဝိုက်တွင် အညစ်အကြေးနှင့် အခေါက်ကလေးများ စင်သွားအောင် ပွတ်တိုက်လိုက်ရသည်။ မြေကြီးမှ ၃ ပေခွဲ၊ သို့မဟုတ် ၄ ပေလောက်အမြင့်တွင် ပင်စည်၌ အချင်းလက်မ သုံးမူးခန့်လောက် အပေါက်တစ်ပေါက်ကို လွန်ကောက်ဖြင့် အနက်တစ်လက်မခွဲခန့် အပေါ်သို့ ခပ်စောင်းစောင်းဖောက်ရ၏။
ဖောက်ပြီးသော အပေါက်တွင် သတ္တုရေတံလျှောက်တစ်ခုကို ရိုက်သွင်းလိုက်၏။ ရေတံလျှောက် အဖျားတွင် သစ်ရည်ခံသည့် ပုံးတစ်ပုံးကို ချိတ်ဆွဲထားရာ သစ်ရည်သည် တဖြည်းဖြည်း စီးဆင်းလာလေသည်။ ယခုခေတ်တွင် အချို့ မေပယ်တောများ၌ သစ်ရည်ခံသည့် ပုံးအစား သံဖြူဖြင့် လုပ်သော ပြွန်တံများ တပ်ဆင်ထားလေသည်။ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း သစ်ရည်ခံရာ၌ အပေါက်များကို တစ်နေရာတည်း မဖောက်ဘဲ နေရာအမျိုးမျိုး လွှဲ၍ဖောက်ရသည်။ သို့မှသာ နောက်တစ်နှစ်တွင် ယခင်ဖောက်ခဲ့သည့် နေရာ၌အခေါက်များ ဖုံးသွားကာ အပေါက်ပိတ်သွားလေသည်။
သစ်ရည်ကို ကျိုလိုက်သည့်အခါ အချိုရည်ဖြစ်လာသည်။ အချိုရည် ပြုလုပ်ရာ၌ ပထမ သစ်ရည်များကို သံဒယ်ကြီးများထဲ သို့ လောင်းထည့်၍ အချိုရည် ဖြစ်လာသည့်တိုင်အောင် ယောက်ခွက်များဖြင့် တစ်ဒယ်မှ တစ်ဒယ်သို့ ပြောင်းခပ် ပေးရသည်။ သကြားချက်လိုသည့်အခါ အချိုရည်ကို တစ်ဖန် ကျိုရပြန်သည်။ မေပယ်ပင် ၂,ဝဝဝ ကျော်ကျော်ခန့်ရှိသော ခြံကြီးများတွင် သစ်ရည်ကို စခန်းတွင် မကျိုချက်ဘဲ စက်သို့ယူလာ၍ ချက်ကြသည်။ အချိုရည် ဖြစ်လာသည်နှင့် ချက်ချင်းစည်သွတ်၍ ပိတ်ရသည်။ သို့မဟုတ်က ဗက်တီးရီးယားများ ဝင်လာပြီးလျှင် ချဉ်သွားတတ်သည်။ သကြားအဖြစ်ထိ ချက်သည့်အခါ၌ သံဖြူဗူးများနှင့် ထည့်၍ သင်္ဘောဖြင့် တင်ပို့ကြလေသည်။
ရှားတောရွာ၊ ရှားတော
ရှားတောရွာ၊ ရှားတော
ညောင်ချောင်းရွာ၊ တိုက်
ညောင်ချောင်းရွာ၊ တိုက်
မျက်ရဲ (ကရင်)ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
မျက်ရဲ (ကရင်)ရွာ (Myetye(Kayin))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ င / ထွေစုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ င / ထွေစုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၄၄ ဦး၊ မ ၁၈၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်လုံဂါးရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
ရှင်လုံဂါးရွာ(Shinlonggar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ ရှင်လုံဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှင်လုံဂါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၆ ဦး၊ မ ၂၂၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၁၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြုံကြိတ်
ကြုံကြိတ်
မြို့လှ (ရွာမ)ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
မြို့လှ (ရွာမ)ရွာ (Myohla(Ywarma))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ မြို့လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့လှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၆ ဦး၊ မ ၁၃၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)
ဘကြီးတော် ဘုရားသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၆ ခု၊ ဝါခေါင်လဆန်း (၆) ရက်၊ သောကြာနေ့ (ခရစ်နှစ် ၂၃ ဇူလိုင် ၁၇၈၄)တွင် ဖွားမြင်တော် မူခဲ့သည်။ ဖွားမြင်စဉ်ကပင် ဘိုးတော် မင်းတရားကြီးက ချစ်မြတ်နိုးတော် မူလှသဖြင့် စစ်ကိုင်းမြို့ကို ပေးတော်မူသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၆၄ ခုနှစ်တွင် ဘထွေးတော် ပြည်မင်း သီရိဓမ္မရာဇာ၏ သမီးတော်၊ ဘိုးတော် ဗဒုံမင်း၏ မြေးတော်ဖြစ်သည့် သီရိသူမာယာ စန္ဒာဒေဝီဘွဲ့ခံ ဆင်ဖြူရှင်မယ်နှင့် ထိမ်းမြားတော်မူသည်။
မင်းအဖြစ် ရောက်တော်မူခြင်း
မင်းတရားကြီးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၃ ခုနှစ်တွင် အရပ်အနေသာ၍ သင့်လျော်သော ရတနာပူရ အင်းဝ နေပြည်တော်ကြီးကို အသစ်ပြုပြင် တည်ထောင်၍ အမရပူရ နေပြည်တော်မှ ပြောင်းရွှေ့စံတော်မူသည်။ ၁၁၈၅ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် မင်းသာမန်တို့ ခံဝံ့ခဲသော ဦးထိပ်၌စိုက်၍ သွန်းအပ်သော ရာဇာဘိသေ က မုဒ္ဓါဘိသိက်ကို မိဖုရားခေါင်ကြီးနှင့်တကွ ခံယူတော်မူပြီးလျှင် သီရိတြိဘဝနာ ဒိတျာပဝရပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မ ရာဇာဓိရာဇာ ဘွဲ့တံဆိပ် နာမံကို ခံယူတော်မူသည်။ မိဖုရားခေါင်ကြီးကမူ သီရိပဝရ တိလောက မဟာရာဇိန္ဒာ ရတနာဒေဝီ တံဆိပ်တော်နာမံကို ခံယူသည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် ရွှေနန်းတော်ကြီးကို လက်ယာရစ်လှည့်၍ နန်းသိမ်းပွဲ ခံယူတော်မူလေသည်။
မင်းအဖြစ်သို့ရောက်တော်မူပြီးနောက်တွင် တိုင်းသူပြည်သားတို့ဆင်းရဲနွမ်းပါးလှသည်ကို သိတော်မူ သဖြင့် ၁ဝ ဖို့ ၁ ဖို့အခွန်တော်ကို ၃ နှစ်တိုင်တိုင် လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုသည်။ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးကိုလည်း အသစ် စည်းကြပ်တော်မူသည်။ အကြေအညာမြို့များတွင် ကင်းရုံးကင်းတိုင်းထား၍ အကောက်စားခြင်းကိုလည်း ရုပ်သိမ်း စေသည်။ ကင်းများကို ရာဇဝတ်တော် ကင်းအောင်မြို့ထွက် မြို့ဝင်စစ်ဆေးရန် အတွက်သာ ထားရှိစေသည်။
ဘကြီးတော် မင်းတရားသည် ရတနာသုံးပါး၌ ယုံကြည်မြတ်နိုးတော်မူသည်။ သာသနာတော်ကို အတိုင်းထက် အလွန်ထွန်းတောက်ပြန့်ပွား စေခြင်းငှာ၊ သုတ္တန်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာပိန္ထကတ်တော်များကို အစုံများစွာ ရေးကူးစေသည်။ ဆရာတော်ကြီးများအား ပိန္ထကတ်တော်များကို တည်းဖြတ် စေသည်။ ဘွဲ့တံဆိပ်များဖြင့် ဆရာတော်ကြီးများအား ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခြင်းလည်း ပြုလေသည်။ မှူးမတ်ရဲမက်တို့၏ အရည်အသွေးကိုလည်း သိတော်မူတတ်၍ အထိုက်အလျောက် ချီးမြှင့်တတ်သည်။ စိတ်နှလုံး သန့်ရှင်းစင်ကြယ်၍ အယဉ် အကျေးအသိမ်အမွေ့ကိုလည်း ကြိုက်နှစ်သက်တော်မူသည်။ အဋ္ဌာရသ အတတ်မျိုးတို့၌လည်း တတ်ကျွမ်းတော်မူ၍ အထူးသဖြင့် ဆင်ကြန်မြင်းကြန် ပန်းချီ ပန်းပုအတတ်တို့၌ ပို၍ ထူးချွန်တော်မူသည်။
မင်းတရားကြီးသည် လှူဒါန်းပေးကမ်း စွန့်ကြဲခြင်း၌လည်း ရက်ရောတော်မူသည်။ မင်းကွန်း၊ စစ်ကိုင်း၊ အမရပူရ၊ မန္တလေးတောင် စသည်တို့၌ မင်းတရားကြီး၏ ကုသိုလ်တော် စေတီပုထိုး၊ ကျောင်းတန်ဆောင်း စသည်တို့အများအပြားရှိသည်။ မင်းကွန်း၌ ပုထိုးတော်ကြီး၊ အမရပူရ၌ မဟာသကျရံသီ ကျောက်ဖြူ ရုပ်ပွားတော်၊ မဟာအောင်မြေဘုံသာ ကျောင်းတော်ကြီး၊ မဟာဝိဇယရံသီ စည်းခံတော်ကြီး စသည်တို့သည် မင်းတရားကြီး၏ ကောင်းမှုတော်များဖြစ်သည်။ မဇ္ဈိမဒေသရှိ မဟာဗောဓိပင်သို့လည်း အထူးထူးတော် အလှူတော်များကို ကျော်စာများနှင့်တကွ စေလွှတ်လှူဒါန်း ပူဇော်ခဲ့လေသည်။
မင်းညီ မင်းသားဆွေတော်မျိုးတော်၊ မှူးတော်မတ်တော်၊ ဗိုလ်မှူးတပ်မှူး၊ ဒိုင်းမှူး သင်းမှူး၊ သွေးသောက်စု မြင်းခေါင်း၊ မြင်းစီး၊ သွေးသောက်ကြီး၊ သေနတ်စွဲ၊ ဓားစွဲကိုယ်ရံတော်၊ ရေကြည်မှစ၍ အမှုထမ်း ကျွန်တော်မျိုးတို့ကို သစ္စာပေးတော်မူသည်။ မင်းညီ မင်းသား၊ မှူးတော်မတ်တော်များကိုလည်း အရည်အလျောက်၊ အထိုက်အလိုက် မြို့ရွာများ အသီးအသီး ပေးသနားတော်မူသည်။ ဝေသာလီပြည်၊ ရခိုင်ပြည်၊ မျည်းတဲပြည်စသော တိုင်းပြည်ကြီး များနှင့် ထီးရံနန်းရံ စော်ဘွား မြို့စား တပ်ပေါင်းစား အဝေးမြို့ဝန်၊ စစ်ကဲအရာရှိတို့ကိုလည်း အကြီးအမှူး၊ သွေး သောက်စု၊ မြင်းတော်သည် ခန့်ပြီးလျှင်၊ အစေ့အနှံ့သစ္စာတော် ပေးစေလွှတ်သည်။
ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ် ဖြစ်ပွားခြင်း
မင်းတရားကြီး အိမ်ရှေ့စံစဉ်က မစစောင့်ရှောက်၍ မဏိပူရတွင် စိုးစံနေရသော၊ မဏိပူရ ကသည်းစော်ဘွား မဟာရှိန်ရာဇာသည် မကျိုးမနွံရှိသဖြင့် မင်းတရားကြီး နန်းတက်သည့် နှစ်အတွင်း၌ပင် ညီတော် ဒွါရာဝတီ မင်းသား သတိုးမင်းရဲကျော်ထင်ကို ဗိုလ်ချုပ်ခန့်၍ တပ်တော်များချီတက်သိမ်းယူစေရာ၊ မဏိပူရ တစ်မြို့လုံးကို ရသည်။ မဏိပူရချီတပ်တွင် အလုံမြို့ဝန်မင်းကြီး မဟာဗန္ဓုလက လက်ဝဲစစ်ကြောင်း၊ စစ်ကဲမင်းကြီး မင်ခေါင်းကျော်က လက်ယာကြာင်း ချီတက်သည်။ မြို့ကိုရပြီးနောက်၊ အစောင့်တပ်များ ချထားကာ တပ်များပြန်လာကြသည်။ မဟာရှိန် ရာဇာသည် အင်္ဂလိပ်တို့ဩဇာလွှမ်းမိုးသော ကချာနယ်ထဲသို့ ပြေးဝင်ခိုလှုံသည်။ ယင်းစော်ဘွား၏ သားဟဲလာစန္ဒရော် အိန်စောင်တာပသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၂ ခုနှစ်တွင် ကချာမှနေ၍ မဏိပူရရှိ မြန်မာတပ်များကို လာရောက်တိုက်ခိုက်သည်။ မြို့စောင့် တပ်များက ပြန်လှန်ခုခံနေစဉ် အမရပူရမှစစ်ကူတပ်များ ရောက်ရှိလာ သဖြင့် ကသည်းတပ်များကို နှိမ်နင်းရသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာတို့၏ တန်ခိုးပျံ့နှံ့လာခြင်းကို မနှစ်သက်ပေ။ ထို့ကြောင့် ကချာနယ် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဝင်ရောက်စိုးမိုးခြယ်လှယ်မှုများ ပြုသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း မြန်မာတပ်များနှင့် မသင့်မတင့် ဖြစ်သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၅ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်မင်းတရားလက်ထက်က နန်းတင်ပေးခဲ့သော အာသံစော်ဘွား စန္ဒရေကန္တရှိန်သည် အင်္ဂလိပ်တို့၏ အမအစကိုယူကာ မြန်မာမင်းအား ထောင်ထားခြားနားမည် ပြုသဖြင့် မဟာဗန္ဓုလသည် အာသံကို ချီတက်နှိမ်နင်းရပြန်သည်။ စန္ဒရကန္တရှိန်သည် အင်္ဂလိပ်တို့ပိုင်နက်သို့ ပြေးဝင်ခိုလှုံသည်။ မင်းကြီး မဟာဗန္ဓုလသည် အာသံ၌ စော်ဘွားအသစ်ကို နန်းတင်၍၊ ဗိုလ်မှူးမင်းကြီး မဟာသီလဝကို အစောင့်အနေအထားပြီး ပြန်လာသည်။
အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြန်မာတို့၏ တန်ခိုးအာဏာ တစတစ ကျယ်ပြန့်ကာ အနောက်ဘက်သို့ရောက်လာမည်ကို စိုးရိမ်သည်။ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်ကပင် ရခိုင်ပြည်ကို သိမ်းယူသည့်အခါ စစ်တကောင်းနယ်ခြားကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မြန်မာနှင့် အင်္ဂလိပ်တို့အချင်းများခဲ့ရသည်။ ဘကြီးတော်မင်းတရားလက်ထက်သို့ ကျရောက်သောအခါ မဏိပူရစော်ဘွား၊ အာသံစော်ဘွားတို့ကို အင်္ဂလိပ်တို့ထံ ခိုလှုံခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ပိုင်နက် အတွင်းသို့ပြေးဝင်သော ထိုစော်ဘွားများကို မြန်မာတပ်များက လိုက်လံဖမ်းဆီးသောအခါ မြန်မာနှင့် အင်္ဂလိပ် တို့ပို၍ မသင့်မတင့် ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၅ ခုနှစ် ( ခရစ် ၁၈၂၄ ) တွင် နတ်မြစ်ဝရှိ ရှင်မဖြူကျွန်း၌ အင်္ဂလိပ်တို့ကလာ၍ အလံစိုက်ပြီး တပ်တည်မည်ပြုရာ၊ မြန်မာတပ်များနှင့် အချင်းများကြပြီးလျှင် ပစ်ခတ် တိုက်ခိုက်ကြသည်။
ထိုအခါ မြန်မာတို့ဘက်မှ စစ်ကူရန် ဗိုလ်မှူးဝန်ကြီး မဟာဗန္ဓုလကို ရခိုင်ပြည်သို့တစ်ကြောင်း၊ ဗိုလ်မှူးဝန်ကြီး သတိုးသုဓမ္မ မဟာသက်တော်ရှည်ကို အာသံမဏိပူရသို့တစ်ကြောင်း ချီတက်စေသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၅ ခု တစ်ပေါင်းလ၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၂၄ ခု၊ မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံချုပ် လော့အမ်းမှတ်က အင်္ဂလိပ်နှင့် မြန်မာတို့စစ်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာလေသည်။
မဟာဗန္ဓုလ၏ တပ်များသည် ပန်းဝါတိုက်ပွဲ ( ရာမူးတိုက်ပွဲ ) တွင် အရေးသာသည်။ ထိုနောက် ရှေ့သို့ဆက်လက်ချီတက်ခြင်း မပြုသေးဘဲတပ်နားနေစဉ်၊ ရန်ကုန်မြို့ကို အင်္ဂလိပ် တပ်များက သိမ်းပိုက်လိုက်သောကြောင့်၊ ဟံသာဝတီ ရန်ကုန်မြို့ကို ပြန်လည်လုပ်ကြံရန် မဟာဗန္ဓုလအား ခေါ်တော်မူသဖြင့်၊ ရန်ကုန်သို့ချီခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်တပ်များသည် ရခိုင်ရိုးမကိုကျော်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ဝင်ရောက်ရန် အကြံကို လက်လျှော့ပြီးသော် နိုင်ငံတွင်း ရေကြောင်းကိုမှီကာ ဧရာဝတီမြစ်တလျှောက် တိုက်ခိုက်ရန် အကြံပြုသည်။ ထို့ကြောင့် ရန်ကုန်သို့ရေတပ်ကြီး ချီလာပြီးလျှင် ပင်လယ်မှ အမြောက်စိန်ပြောင်းလွှတ်ကာ မြို့ကို စီးထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲကြီး စတင်ခဲ့လေရာ၊ အင်္ဂလိပ်တို့က လက်နက်အင်အား သာလွန်ခြင်း၊ အင်္ဂလိပ် တပ်သားများသည် အလေ့အကျင့်ရှိပြီးလျှင် တိုက်ရည်ခိုက်ရည်သာခြင်း စသည်တို့ကြောင့် မြန်မာတပ်များ အရေးမလှခဲ့သည်သာများပြီးသော် စစ်သည်ရဲမက် အထိအရှအကျအဆုံး များပြားလှသည်။ ရန်ကုန်တွင် အရေးမလှသဖြင့် ဓနုဖြူသို့ဆုတ်ခွာပြီးလျှင် တပ်ခံသော မဟာဗန္ဓုလသည်လည်း ၁၁၈၆ ခုနှစ်တွင် ဓနုဖြူခံတပ်၌ ဗုံးသင့်၍ ကျဆုံးလေသည်။
မဟာဗန္ဓုလ ကျဆုံးပြီးနောက်တွင် မြန်မာတပ်များသည် ပို၍ ကစင့်ကလျားဖြစ်သည်။ ရဲမက်တော်များ၊ ဗိုလ်မှူးတပ်မှူးများ အကျအဆုံး အထိအခိုက်လည်း များလှသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့သည် အရေးသာ၍ မြို့ရွာများကို သိမ်းပိုက်နိုင်သော်လည်း မြန်မာပြည်သူလူထုကို အုပ်ချုပ်ရန် မလွယ်ကူသေးသည်ကို သိမြင်နားလည်သဖြင့် စစ်ပြေငြိမ်းရန်စကားကမ်းလှမ်းသည်။ ဘကြီးတော် ဘုရားသည် မြန်မာတို့က အလျော့ပေးအညံ့ခံ၍ စစ်ပြေငြိမ်းရန် ငြင်းပယ်တော်မူသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ကလည်း ထပ်မံ စကားကမ်းလှမ်းသည်။ နောင်အခါ အကြောင်းကြောင်းကို ထောက်ရှု၍ စစ်ပြေငြိမ်းရန် လက်ခံသဖြင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပြေငြိမ်း စာချုပ်ကို မြင်းခြံခရိုင်အတွင်းရှိ ရန္တပိုရွာ၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၇ ခုနှစ် တပေါင်းလ (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ)တွင် ချုပ်ဆိုကြ၍ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ ပြီးဆုံးခဲ့လေသည်။
ဘကြီးတော် မင်းတရားလက်ထပ် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအပြီး၌ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်း သည် ယုတ်လျော့သွားသည်။ ရန္တပိုစာချုပ်အရ အာသံနယ်၊ ရခိုင်ပြည်၊ တနင်္သာရီနယ်တို့ကို အင်္ဂလိပ်တို့အား ပေးလိုက်ရသည်။ ထို့ပြင် မဏိပူရ၊ ကချာနယ်တို့အရေးတွင် မြန်မာတို့က ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခွင့် မရတော့ချေ။ စစ်စရိတ်ငွေ တစ်ကုဋေကိုလည်း မြန်မာတို့က ပေးရလေသည်။
ရန္တပိုစာချုပ်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ်ချင်းလဲလှယ်၍ ဆိုင်ရာ နေပြည်တော်များ၌ နေထိုင်ရန် စည်းကမ်းချက်တစ်ရပ် ပါရှိသည့်အတိုင်း အင်္ဂလိပ် ကိုယ်စားလှယ်တော် မယ်စယ်ဘော်ရနီ ( မေဂျာဗားနေး ) သည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၂ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့၌ နေထိုင်ရန်ရောက်လာရာ၊ မင်းတရားကြီးက ကောင်းစွာ နေရာချထားပေးပေသည်။
မယ်စယ်ဘော်ရနီသည် အင်းဝ၌ရှိစဉ် မြန်မာပိုင် ကလေးကတော့တောင်ကြားကို ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယအစိုးရက သိမ်းယူရာ၊ မယ်စယ်ဘော်ရနီက စာရေးသား ကန့်ကွက်သဖြင့် အင်္ဂလိပ်တို့က ပြန်ပေးသည်။ မယ်စယ်ဘော်ရနီ အင်းဝ၌ ရှိနေစဉ်ပင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက တနင်္သာရီနယ်ကို အခြားနယ်တစ်ခုခုနှင့် လဲလှယ်လိုသဖြင့် စကားကမ်းလှမ်းလာသည်။ မြန်မာတို့က အလဲအလှယ်မရှိဘဲ တနင်္သာရီနယ်ကို ပြန်၍လိုချင်သဖြင့် စကားကမ်းလှမ်းမှုသည် ဆုံးခန်းတိုင် မရောက်ခဲ့ပေ။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၈ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၇ ခု) တွင် မွန်ငစပ်ဆိုသူ ထောင်ထားခြားနားပြီးလျှင် ရန်ကုန်ကို လုပ်ကြံသည်။ မွန်သူပုန်တို့ကို မြန်မာတပ်များက လိုက်လံတိုက်ခိုက်သည့်အခါ အင်္ဂလိပ်ပိုင် တနင်္သာရီ နယ်ထဲသို့ပြေးဝင်ခိုလှုံကြသည်။ ထိုအခါမြန်မာတို့က မုတ္တမမြို့ကို အခြေပြုပြီးသော် တနင်္သာရီနယ်အတွင်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့်၊ အင်္ဂလိပ်တို့က မုတ္တမမြို့ကို ဖျက်ဆီးပစ်သည်။ မွန်တို့၏ ထကြွခြင်းသည် ထိုအကြိမ် နောက်ဆုံး ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၆ ခုနှစ်တွင် ဘဝရှင် မင်းတရားကြီး ကိုယ်တော် ကျန်းခံ့တော်မမူ ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် မိဖုရားခေါင်ကြီး၊ မောင်တော် စလင်းမြို့စား မင်းသား သီရိသုမဟာဓမ္မရာဇာ (မင်းသား မောင်အို) နှင့် မှူးတော် မတ်တော်တို့အား တိုင်းဝန်ပြည်ဝန်ကို စီရင်ဆောင်ရွက်စေသည်။ ထိုအတွင်း နိုင်ငံမငြိမ်မသက်ရှိလေလျှင်၊ စလင်းမြို့စားနှင့် အပေါင်းပါ မှူးမတ်များက မင်းတရားကြီး၏ ညီတော် သာယာဝတီမင်းအပေါ် အယုံအကြည် မရှိ၊ နှလုံးစိတ်ဝမ်းမချ ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် ပြစ်မှုရှာကြံလာသည်။ ထိုအခါ သာယာဝတီမင်းကလည်း နောင်တော်မင်းတရားအားကျေးဇူးသစ္စာရှိစွာနှင့် အမှုတော်များကို နှလုံးလက်ရုံးဖြင့် ထမ်းရွက်ခဲ့ပါလျက်၊ မင်းသား မောင်အိုနှင့် အပေါင်းအပါ တစ်စုတို့က မိမိအပေါ် အကောက်ကြံကာ မှုခင်းရှာကြံရမည်လောဟု စိတ်ဝမ်းနာ ကြည်းကာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၈ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုသို့ နောက်တော်ပါများနှင့် အတူ ထွက်ခွာသွားပြီးလျှင် ပုန်ကုန်ခြားနားလေသည်။
အင်္ဂလိပ် ကိုယ်စားလှယ် မယ်စယ်ဘော်ရနီသည် ရွှေဘိုသို့လိုက်သွားပြီးလျှင် ဖျန်ဖြေလျှောက်ထားသော်လည်း အရေးမရလေ။ တဖန် ဆရာတော်များ ကြွရောက်ဖြန်ဖြေ စေ့စပ်ရပြန်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ်တွင် ညီတော် သာယာဝတီမင်း၏ အလိုတော်ပြည့်၍၊ ဘကြီးတော် မင်းတရားသည် ညီတော်အား ထိုနှစ် ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့တွင် နန်းစည်းစိမ်ကို လွှဲပြောင်းပေးကာ၊ အိမ်ဖြူစံတော်မူလေသည်။ သာယာဝတီမင်းသည် ရွှေနန်းစည်း စိမ်ကို လက်ခံပြီးနောက်တွင် နောင်တော်၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးနှင့် စလင်းမင်းသားတို့ကို အပြစ်အလျောက် စီရင်တော်မူလေသည်။
ဘဝနိဂုံး
ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ် ပြီးချိန်မှစကာ စိတ်ကျဝေဒနာကို ခံစားနေခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုအချိန်မှစကာ နန်းတွင်းရေးကို နန်းမတော်မယ်နုနှင့် အစ်ကိုဖြစ်သူ စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အို တို့ကခြယ်လှယ်ခဲ့ကြသည်။ ပြိုင်ဘက်ဟု ယူဆသူများကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ပထမအင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအတွင်း မယ်နု၏လက်ရုံးတစ်ဆူဖြစ်သည့် စစ်သူကြီးမဟာဗန္ဓုလ ဓနုဖြူတွင် ကျဆုံးသည်။ ဘကြီးတော်မင်း၏ ညီတော် သာယာဝတီမင်းသားကို ရာဇဝတ်သားများအား လက်ခံနေထိုင်စေမှုဖြင့် စွပ်စွဲပြီးအရာမှချရန် ကြိုးပမ်းသဖြင့် သာယာဝတီမင်းသား ရွှေဘိုသို့ထွက်ကာ အင်အားစု၍ ပုန်ကန်သည်။ ပုန်ကန်မှုအောင်မြင်သဖြင့် သာယာဝတီမင်း နန်းတက်သည်။ နန်းမတော်မယ်နု၊ မင်းသားကြီးဦးအိုနှင့် အပေါင်းအပါများသာမက ညောင်ရမ်းမင်းသားပါ ရေချဖျောက်ဖျက်ခံရသည်။ ဘကြီးတော်မင်းကိုမူ အစောင့်အရှောက်ဖြင့် နေစေသည်။ နန်းကျပြီး ၈နှစ်အကြာ အကျယ်ချုပ်ဖြင့်နေရစဉ်အတွင်း ညီတော် သာယာဝတီမင်းလက်ထက် အသက် ၆၁ နှစ်အရွယ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၈ ခုနှစ် သီတင်းကျွတ် လပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့ (ခရစ်နှစ် ၁၅၊ အောက်တိုဘာ၊ ၁၈၄၆) တွင် ကွယ်လွန်သည်။
လိန်တောရွာ၊ ရှားတော
လိန်တောရွာ၊ ရှားတော
ဖန်ရှင်
သင်္ချာတွင် ဖှန်ရှင် (function) သည် ကိန်း (quantity) နှစ်ခု အကြား မှီခို ပြောင်းလည်းမှုကို ဖော်ပြသော အရာဖြစ်ပြီး လွတ်လပ်သော (independent) ကိန်းကို ဖှန်ရှင်၏ အဝင်ကိန်း ဖြစ်ပြီး မှီခိုသော ကိန်းသည် ဖှန်ရှင်၏ အထွက်ကိန်း (output) ဖြစ်သည်။ ဖှန်ရှင်တစ်ခုသည် အဝင်ကိန်း တစ်ခုအတွက် ပုံသေဖြစ်သော အထွက်ကိန်း တစ်စုံ ရှိပြီး မတူညီသော အဝင်ကိန်း သောလည်း တူညီသော အထွက်ကိန်း ရှိနိုင်သည်။ အစုအားဖြင့် ဆိုရသော် ပြောင်းလဲကိန်းများ အစုကို ဒိုမိန်း သို့မဟုတ် အကြောင်းခံဝန်းနယ် (domain) ဟု ခေါ်ပြီး၊ ရလဒ်တန်ဖိုးများ အစုကို ကိုဒိုမိန်း သို့မဟုတ် အကျိုးဆက်ဝန်းနယ် (co-domain) ဟု ခေါ်သည်။ ဤတွင် ဖှန်ရှင်ဟူသည်က အစုX (အကြောင်းခံနယ်ဝန်း) မှ အစုY (အကျိုးဆက်ဝန်းနယ်)သို့ အစုဝင်များ အချင်းချင်း ဆက်စပ်ပေးသော ဆက်သွယ်ချက်မျိုး ဖြစ်ပေမည်။
ဖှန်ရှင်တစ်ခုကို ဖော်မြူလာ ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ဂရပ်ဖ်ပုံ ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ တွက်ချက်၍ရသော အယ်လ်ဂေါ်ရီသမ် ဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ အသုံးချ ပညာရပ်များတွင် ဖှန်ရှင်ကိုယ် တန်ဖိုးပြ ဇယားများ ဖြစ်လည်း ဖော်ပြကြသည်။ ဖှန်ရှင်အားလုံးကို ဤနည်းများအားလုံးဖြစ် ပြတော့မဖြစ်နိုင်ပေ။ ထို့အပြင် ဖှန်ရှင်နှင့် ဖန်ရှိကိုဖော်ပြခြင်း သို့မဟုတ် ပုံဖော်ခြင်းမှာ မတူကြောင်း သိရှိရန်လိုပေသည်။
အသုံးများသော ရေးနည်းအားဖြင့် ဖှန်ရှင်များကို y=f(x) ပုံစံဖြင့်ရေးနိုင်ထားလျှင် x က သွင်းကိန်း (input) သို့မဟုတ် အမှီခိုခံ ပြောင်းလဲကိန်း (variable) ကို ဆိုလိုပြီး y သို့မဟုတ် f(x) က မှီခိုသူ ထွက်ပေါ်ရလဒ် (output) ကိုဆိုလိုသည်။ ဖန်ရှင်ခွဲစိတ်ဗေဒ (Functional Analysis)တွင် ထို၂ခုအနက် အနည်းဆုံးတစ်ခုသည် တိုင်းကြောင်း အရေအတွက် (၂ခု၊ ၃ခုသာ မက) အနန္တပင် ရှိနိုင်သည့် ရပ်ဝန်းများ (infinite-dimensional spaces) လည်း သဘောတရားအားဖြင့် ဖြစ်နိုင်သည်။
ခိချိဂျေားဂျိဘူတာ
ခိချိဂျေားဂျိဘူတာ (吉祥寺駅 ခိချိဂျေားဂျိ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ မုဆရှိနိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မဲအက်ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
မဲအက်ရွာ (Meet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၈၆ ဦး၊ မ ၃၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စနည်း
ရှေ့ပြေးနိမိတ်အနေဖြင့် အော်သောအသံ၊ မြည်သောအသံ၊ ပြောဆိုသောအသံ ဟုဖော်ပြပြီး ဟံသာဝတီ ဦးဘရင်က ယင်းစကားမှာ မြန်မာပါဠိ မိဿကစကား ဖြစ်သည်။ စံဟူသည် ပုံစံပင် ဖြစ်၍ နည်းမှာ နယဟူသော ပါဠိဖြစ်သည်။ မည်သို့မည်ပုံဖြစ်မည်၊ လိုက်နာရမည်တို့ကို ပြဆိုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဖြစ်လာမည့်အဖြစ်ကို စံယူရန် ပြခြင်းကို ဆိုလို၏ဟု အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုသည်။
အသံ(သို့မဟုတ်) စကားဖြင့် အမှတ်အသားပြုခြင်းများမှာ တဘောင်နှင့် စနည်း နှစ်ခုဖြစ်သည်။ `စနည်းကိုတောင်၊ တဘောင်ကိုမြောက်၊ ယူကောက်နှိုင်းညှိ၊ ဆိုရိုးရှိရှင့်´ဟူသော `မဃဒေဝလင်္ကာသစ်´တွင် စပ်ဆိုချက်အရ မိမိနေသောအရပ်၏ တောင်ဘက်မှ ကြားရသောအသံသည် စနည်းဖြစ်၍၊ မြောက်ဘက်မှကြားရသော အသံသည် တဘောင်ဖြစ်ကြောင်းလည်း မှတ်သားရသည်။
ယိုဟာနဲစ် ဘရမ်စ်
အနောက်တိုင်း ဂီတပညာ သင်ကြားဆည်းပူးသူများက ဗ သုံးလုံး (ဗာခ်၊ ဘီသိုဗင်နှင့် ဗရမ်း)တို့သည် အနောက်တိုင်းဂီတလောကတွင် အထူးချွန်ဆုံးသော ဂီတပညာရှင်ကြီးများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ယင်းအယူအဆ မှန်သည်ဖြစ်စေ၊ မှားသည်ဖြစ်စေ ဗရမ်းကို အထူးချွန်ဆုံး အနောက်တိုင်းဂီတပညာရှင်ကြီးများထဲတွင် ထည့်သွင်းရမည်ကား အမှန်ပင် ဖြစ်သည်။
လှိယောရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
လှိယောရွာ(Hliyaw)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ကြာလေလှိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာလေလှိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၉ ဦး၊ မ ၆၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၀၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ယိုဟာနဲစ် ဘရမ်စ်
ယိုဟန်းနက်ဗရမ်းသည် ဂျာမန်လူမျိုးဖြစ်၍ ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဗတ်မြို့၌ ၁၈၃၃ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူသည် တီးဝိုင်းများ၌ တယောကြီး တီးရသူဖြစ်၍ ဗရမ်းသည် ဂီတနယ်ထဲတွင် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ အဖေ့သားသည် အဖေကဲ့သို့ ဂီတသမားတစ်ဦးပင် ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟူ၍ သာ ဖခင်ဖြစ်သူက ခန့်မှန်းခဲ့ရာ၊ ဖခင်ထက် ဂီတဘက်တွင် ပို၍ ထူးချွန်ကာ ပါရမီရှင်တစ်ဦး ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟူ၍ကား မမျှော်မှန်းခဲ့ပေ။ သို့သော် ဗရမ်းအား ဂီတပညာ သင်ကြားပေးကြသော ဆရာကြီးများကမူ ဂီတဘက်တွင် ထူးချွန်လှသည့် ဗရမ်း၏ အရည်အသွေးကို သိမြင်ကြ၍ ဂီတလောကတွင် ထွန်းပေါက်ကျော်ကြားလာမည့်သူတစ်ဦးဟု နိမိတ်ဖတ်ခဲ့ကြ လေသည်။
Neotraditional country
Neotraditional country ကို "new traditional" country ဟုလည်းသိကြပြီး country ဂီတပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ traditional country vocal ပုံစံကို အသားပေးထားသည်။ neotraditional country အနုပညာရှင်များသည် ၁၉၄၀၊ ၁၉၅၀၊ ၁၉၆၀ country ဂီတဖြစ်ရပ်မှ ဖက်ရှင်အတိုင်းဝတ်ဆင်ကြသည်။ တချို့ neotraditional အနုပညာရှင်များသည် alternative country ရွေ့လျားမှုနှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။
လှိယောရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Neotraditional country
သမိုင်းကြောင်း
Neotraditional country သည် ၁၉၈၀အလယ်တွင် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ "outlaw movement" ၊ "back-to-its-roots" လှုပ်ရှားမှုပြီးနောက် အရောင်ပြေမှိန်လာခဲ့သည်။ neotraditionalism သည် mainstream country ဂီတ၏သိမ်မွေ့ယဉ်ကျေးခြင်းကို နားလည်သဘောပေါက်သည့်အနေဖြင့် တုံ့ပြန်ခြင်းဖြစ်သည်။ new country ၏ ရှေ့ပြေးနိမိတ်လည်းဖြစ်သည်။ Ronnie Milsap နှင့် Anne Murray စသော pop အနုပညာရှင်များတို့၏ လွှမ်းမိုးမှုနှင့်အတူ Neotraditionalism မွေးဖွားလာခဲ့သည်။