cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တာကန်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
တာကန်းရွာ (Tarkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မိုင်းမောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၄၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးရိုးကောက်ရွာ၊ ဝါးပတော
ဝါးရိုးကောက်ရွာ၊ ဝါးပတော
နန်းဆုရတီစိုး
နန်းဆုရတီစိုးသည် မြန်မာ အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင်တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ ဒဂုံ (၁) ကျောင်းသူဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
လီယိုနာဒို ဒီကာပရီအို
လီယိုနာဒို ဝီလ်ဟဲလ်မ် ဒီကာပရီအို(Leonardo Wilhelm DiCaprio; ၁၉၇၄ နိုဝင်ဘာ ၁၁ ~ )သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သရုပ်ဆောင်၊ ရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်သူ၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ဘီးလန်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါ်တော်မူရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
ပေါ်တော်မူရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
ကံသုံးဆင့်ရွာမရွာ၊ ကံသုံးဆင့်
ကံသုံးဆင့်ရွာမရွာ၊ ကံသုံးဆင့်
ခိုးသန်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ခိုးသန်းရွာ (Khoethan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ခိုးသန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၄၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရင်ပီးရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ရင်ပီးရွာ(Rinpi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ရင်ပီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရင်ပီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၄ ဦး၊ မ ၂၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်ဝင်းဆွေ
နိုင်ဝင်းဆွေ (၁၉၄၁-၁၉၉၅)
နိုင်ဝင်းဆွေသည် မဟူရာမေတ္တာ ဝတ္ထုဖြင့် ၁၉၆၀-ခုနှစ်ဝန်းကျင်လောက်တွင် မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြား လာခဲ့သော စာရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ၊ နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
နိုင်ဝင်းဆွေအား အဘ ဦးဖိုးမြိုင် အမိ ဒေါ်ဖွားဆိုင်တို့မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူအပိုင်၊ ကျွန်းကုန်းတိုက်နယ်၊ ချင်းကုန်းကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ လယ်သမားများ ဖြစ်ကြပြီး မွေးချင်းငါးဦးအနက်စတုထ္ထသားဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးမောင်ကျော်ဖြစ်သည်။
ချောင်းဖြူကျေးရွာ(မန္တလာကျောင်း)၌ ၄တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ အလယ်တန်းပညာကိုကျွန်းကုန်းရွာ၊ စက်ရုံအလယ်တန်းကျောင်းတွင် ၇ တန်းအထိ ဆက်လက်သင်ယူခဲ့ပြီး ရေတာရှည်မြို့ အ.ထ.က. ကျောင်းမှ ၁၀-တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၀-တန်းအောင်မြင်ပြီးနောက် မြန်မာ့မီးရထားဌာန၊ ညောင်လေးပင်ဘူတာ၌ဝင်ရောက် အမှုထမ်း ခဲ့သည်။
စာပေနယ်သို့ ၁၉၆၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း၌ မဟူရာမေတ္တာ အခန်းဆက်ဝတ္ထုရှည်ဖြင့် စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ထိုစာမူဖြင့်ပင် ကျော်ကြားသောပင်ကိုဟန် ဝတ္ထုရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။
သူ၏ထင်ရှားသော စာပေလက်ရာများမှာ မဟူရာမေတ္တာ၊ နွေတည၊ မသိန်းရှင်ဆီပို့ပေးပါ၊ မြစပယ်ရုံ၊ ညအင်္သေချေ၊ နိုးတစ်ဝက်အိပ်မက်၊ အချစ်ည၊ ရေဆန်လမ်း၊ ဘဝစာမျက်နှာများ (၁)၊ (၂) စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ဝင်းဆွေ၏ ဝတ္ထုများသည် နိုင်ငံရေးနောက်ခံနှင့် ရေးသော ဝတ္ထုများ မဟုတ်ပါ။
၁၉၇၈-ခုနှစ် သူ၏ကဗျာနှင့် ဆောင်းပါးများကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးနောက် စစ်အစိုးရမှ လိုက်လံဖမ်းစီးမှုကြောင့် တိမ်းရှောင်ခဲ့ပြီး ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ လွတ်မြောက်ရေးတိုက်ပွဲများ ဆင်နွဲရန် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၀-ခုနှစ်တွင် မာနယ်ပလော တော်လှန်ရေး ဗဟိုဌာနချုပ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ ၁၉၉၁-ခုနှစ်တွင် စာပေနှင့် အနုပညာကလပ် (လွတ်မြောက်နယ်မြေ) ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီး စာပေနှင့် အနုပညာကလပ်မှ ထုတ်ဝေသော သစ္စာရီဗျူး အမှတ်(၁၊၂၊၃)အား အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန်ယူ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သစ္စာရီဗျူး၊ သနူထူး၊ ဒေါင်းအိုးဝေ၊ လူ့ဘောင်သစ် စာစောင်များတွင် ကဗျာ၊ ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုများ၊ နိုင်ငံရေးစစ်တမ်းများ၊ တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း မိတ်ဆက်များ ဆောင်းပါး ၄-စောင်နှင့် သုံးဘက်မြင် အနုပညာစစ်တမ်းကြီးကို ရေးသားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
ဘ၀သရုပ်ဖော် စာပေဖြင့် ကျော်ကြားခဲ့သော သူ၏ စာပေလက်ရာများမှာ ၁၉၇၅-ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် အဆက်ပြတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၅-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၂၄-ရက်နေ့တွင် မာနယ်ပလော ဌာနချုပ်အနီး ဟွေးဖောလူရွာ၌ ကျဆုံးသွားခဲ့သည်။ ကျဆုံးချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ကျုံ (ဝတိုင်းရင်းသူ)နှင့် သား မောင်ဆန်းတို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ရာဇဝင်သမိုင်းမှတ်တမ်းအနေဖြင့် တရားသောစစ်ပွဲတွင် နိုင်ဝင်းဆွေ ကျဆုံးခဲ့ရသော်လည်း၊ သူ့၏ တော်လှန်ရေးရဲဘော်များက တောပန်းပွင့်များကို အသက်မဲ့သော ကျန်ရစ်သည့် သူ့ခန္ဓာကိုယ်အပေါ်တွင် လွမ်းခြုံ၊ ဖုံးအုပ်ပေးခဲ့သည်။ မြေအောက်တွင် မြုတ်နှံရန်ပင်အချိန်မရရှိခဲ့ပါ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
သစ်ယာပင်
အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်သော သစ်ယာပင်သည် ဒစ်တရိုကာပေစီအီးမျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ အင်၊ အင်ကြင်း၊ ကညင်၊ သင်္ကန်း၊ သင်္ကန်းဒူး၊ ကောင်းမှု၊ ကျည်းလံနှင့်လုမ္ဗဏီ (အိန္ဒိယ) အင်ကြင်းတို့နှင့် မျိုးရင်းတူပေ သည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ရှိုရီယာအော့ဗလောင်းဂျီဖိုလီယာဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရှိုရီယာအော့စတျူစာ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ခေါ်ဝေါ်သည်။ ဈေးကွက်အမည်မှာ သစ်ယာ·အင်ကြင်း ဟူ၍ဖြစ်ပြီးလျှင် အိန္ဒိယ ဈေးကွက်တွင်မူ မြန်မာအင်ကြင်းဟု ခေါ်ဆိုကြလေသည်။
သစ်ယာပင်တို့သည် ယင်းတို့ချည်းသက်သက်စုဝေး ပေါက်ရောက်လေ့ရှိရာ သစ်ယာတောများကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ ကမ္ဗောဒီးယားနိုင်ငံတို့၏ စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းသော တောင်ကုန်းနိမ့်နိမ့် ဒေသများ၌ တွေ့ရှိကြရလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံခြောက်သွေ့သော ဒေသပေါက်သစ်တောများတွင်မူ အင်ကြင်းပင် များနှင့်ရောနှောပေါက်ရောက်သည်ကို တခါတရံ တွေ့ရသည်။ ထိုသစ်ယာတောများသည် မိုးကုတ်ကျောက်တွင်းဒေသနှင့် အထက်ချင်းတွင်းသစ်တောခရိုင် မှော်ကူနှင့် အကျော်ကြီးသစ်တောကြိုးဝိုင်းအထိ မြောက်ဘက်အကျဆုံးပေါက်ရောက်သည်။
သစ်ယာပင်တို့နှစ်ခြိုက်သော ရေမြေဒေသမျိုးတွင် သစ်ယာတောများ ကို အများအပြားတွေ့ရှိနိုင်လေသည်။ ရွက်ကြွေပင်မျိုးဖြစ်သော သစ်ယာပင်သည်လုံးပတ် ခုနစ်ပေမှရှစ်ပေအထိကြီးမားနိုင်၍ ပေ ၁ဝဝ ခန့်အထိ မြင့်မားနိုင်သည်။ လုမ္ဗဏီ (အိန္ဒိယ) အင်ကြင်းနှင့်အပင်ချင်း ဆင်ဆင်တူသော်လည်း သစ်သားမှာမူ မြန်မာအင်ကြင်းသားနှင့် ပို၍ဆင်လေသည်။ အရွက်တို့သည် ရှည်ဝိုင်းဝိုင်း ဖြစ်ပြီးလျှင် အရွက်ရိုးတံသည်တို၍ လက်မဝက်ခန့်သာ အများဆုံးရှိလေသည်။ ထိုကြောင့်အရွက်တိုဝိုင်းဝိုင်း ဖြစ်ပြီးလျှင် အရွက်ရိုးတံရှည် ၍အရွက်ရင်းတွင်ချိုင့်ဝင်နေသော အင်ကြင်းရွက်နှင့် ခြားနားသိသာနိုင်ခြင်းဖြစ်ပေသည်။
ထို့ပြင်သစ်ယာရွက်များသည် ရင့်၍ကြွေလုနီးသည့်အခါ အဝါရောင်သို့ ပြောင်းသော်လည်းအင်ကြင်းရွက်သည် လိမ်မော်ရောင်၊ သို့မဟုတ် အနီရောင်သို့ပြောင်းသဖြင့် အရောင်ချင်းကွဲပြားသည်။ နွေဦးပိုင်းတွင်အရွက်များကြွေလေရာ မတ်လတွင် သစ်ယာပင်များသည် ရိုးတံကျဲကျဲဖြင့် ရှိနေကြ လေသည်။
မတ်လအတွင်း၌ပင် အနံ့သင်း၍ အဝါရောင်ရှိသောပန်းများသည် အခိုင်လိုက်ပွင့်ပြီးနောက် မကြာမီ အသီးများသီးသည်။ အသီးသည် အစေ့တစ်စေ့တည်းပါသော အခွံမာသီးမျိုးဖြစ်၍ မေလခန့်တွင်အသီးများမှည့်သည်။
အသီးများတွင် အတောင်ကဲ့သို့သောအင်္ဂါငါးခုပါသည်။ အတောင်နှစ်ခုသည် တို၍ လက်မဝက်ခန့်သာရှိသည်။ ယင်းသို့ အတောင်များပါရှိသဖြင့် အသီးများရင့်ခြောက်၍ကြွေသည့်အခါ လေဖြင့်လွင့်ပါပြီးလျှင် မျိုးဆက်ပြန့်ပွားလေသည်။ သစ်ယာစေ့များသည် အခြား ဒစ်တရိုကာပေစီအီး မျိုးရင်းဝင်အပင်မျိုးတို့၏ အစေ့များနည်းတူမြေပေါ်သို့ ကျရောက်ပြီနောက် မကြာမီပင်အစေ့မှ အညှောက်များ ထွက်လွယ်သည်။ ထိုအစေ့များကိုကြာရှည်စွာ သိုလှောင်ထားလျှင်မူ အညှောက်ပေါက်နှေးကွေးသွားလေသည်။ အပင်ပေါက်ကလေးများသည် တောမီးလောင်ခြင်း ခံရစေကာမူ အပင်မသေသွားချေ။ အမြစ်ပိုင်းမှ အပင်သစ်များပြန်၍ထွက်ကာ ရှင်သန်ကြီး ထွားလာနိုင်သည်။ အပင်များ၏ ငုတ်တက်များမှလည်း အပင်ပေါက်များ ကောင်းစွာ ထွက်နိုင်လေသည်။
သစ်ယာခေါက်သည်ထူထဲ၍ မီးဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည် ရှိသည်။ အခေါက်၏အပြင်ရောင်သည် မီးခိုးရောင်ရင့်ဖြစ်၍ အတွင်းရောင်သည် အညိုရောင်ဖြစ်သည်။ ဤခေါက်တွင် ထောင်လိုက်အက်ကွဲကြောင်း များရှိသည်။ သစ်ယာသားသည် အင်ကြင်းသားနှင့် တူကြောင်း အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အင်ကြင်းသားထက်ပိုလေး ၍ ကုဗတစ်ပေလျှင် ၆၄ ပေါင်အချိန်စီးလေသည်။ အကာသား သည် မှိုစွဲသော်လည်း အချိန်ကြာလျှင် အရောင်ရင့်လာသည်။ သို့သော် အမျှင်လိမ်များရှိသဖြင့်အလွန်ထက်သောရွေပေါ်ကို သုံးမှသာလျှင် မျက်နှာပြင် ညီညီညာညာရနိုင်လေသည်။ အလွန်မာကြော၍ ကြာရှည်ခံပြီးလျှင် ခြမကိုက်နိုင်သောသစ်ယာသားကို မီးရထားဇလီဖားတုံးများ၊ တံတားများ၊ ပြုလုပ်ရန်အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ပြင်အဆောက်အအုံများ၊ လှေများ၊ လှည်းများ၊ ပရိဘောဂပစ္စည်းအကြမ်းစားများ၊ ကရိယာလက်ကိုင်များလုပ်ကိုင်ရန်လည်း သစ်ယာသားကို အသုံးချနိုင်သည်။ သစ်ယာသားကိုအခြောက်ခံ၍ အသားသေအောင်ပြုသည့်အခါ သစ်လုံး၏မျက်နှာပြင်တွင် အက်ကွဲကြောင်းများပေါ်တတ်သည်။ သို့သော်ထိုသစ်ကို အကြမ်းသုံး အဖြစ်သာ အသုံးများကြသဖြင့် မျက်နှာပြင်အပေါ်ယံအက်ကြောင်းများသည် အရေးမဟုတ်ပေ။ သစ်ယာပင်မှ ပွဲလျက်ကဲ့သို့အရည်ကြည်ကြည် အစေးတစ်မျိုးရနိုင်သည်ဟုဆိုကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဒို-ချိုင်းနားတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
သဘာရားရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
သဘာရားရွာ(Thabaryar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ဟိုသောပလိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၄၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လရီဂါးရွာ၊ အင်ရှီခူး
လရီဂါးရွာ(Layigar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ရှီခူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၇၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းကိုနိုင်
မင်းကိုနိုင်၏ အမည်အရင်းမှာ ပေါ်ဦးထွန်းဖြစ်ပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၈ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ် ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားကျော်ကြားသော အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မင်းကိုနိုင်ကို ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားပြီး သူသည် ဦးသက်ညွန့် နှင့် ဒေါ်လှကြည်တို့၏ တတိယမြောက်သားဖြစ်သည်။ သူ၏မိဘများမှာ မွန်ပြည်နယ်(မုဒုံမြို့) မှ ဖြစ်ပြီး မွန်နှင့်တရုတ်စပ်သော လူမျိုးများဖြစ်သည်။ သူသည် သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ် အမှတ်(၄) အခြေခံပညာ အလယ်တန်းကျောင်းတွင် တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ရက်နေ့တွင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ(ABFSU)၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အစောပိုင်းကျောင်းတက်နေစဉ်နှစ်များ
မင်းကိုနိုင်သည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်လွန်နှစ်များအတွင်း ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်တွင် သတ္တဗေဒ အထူးပြုဖြင့် ပညာသင်ကြားနေခိုက်တွင် နိုင်ငံရေးကို စတင်စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။ သူသည် အနုပညာအသင်း၏ တက်ကြွသော အသင်းဝင်တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး စာဖတ်ခြင်း၊ ကဗျာရေးခြင်းနှင့် ကာတွန်းဆွဲခြင်း (အထူးသဖြင့် သရော်စာကာတွန်းများ) တို့တွင် မွေ့လျော်နေခဲ့သည်။
ကင့်ပတိုဆောရတ်
ကင့်ပတိုဆောရတ် (Camptosaurus)သည် အော်နီသိုပေါ့ (Ornithopod) အုပ်စုဝင် ဒိုင်နိုဆော တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဂျူးရာဆစ်ယုဂ် (Jurassic Period) နောက်ပိုင်းနှင့် ခရီးတေးရှတ်ယုဂ် (Cretaceous Period) အစပိုင်းလောက်တွင် ကျက်စားခဲ့သည်။ ခန္ဓာကိုယ်သည် ၃ မီတာမှ ၆ မီတာအထိရှည်၏။ နောက်ခြေထောက်နှစ်ချောင်းကိုအားပြု၍ လှုပ်ရှားသွားလာသည်။ ရှေ့ခြေထောက်များသည် မြေတွင်ထောက်၍ အစာကိုငုံ့စားနိုင်အောင်ရှည်သည်။ ၎င်းသည် အသီးအရွက်စား သတ္တဝါဖြစ်ပြီး ရှေ့သွားများမပါဘဲ နောက်အံသွားများသာ ပါသည်။ ရှေ့သွားမရှိသော်လည်း မာသောမေးရိုးကြောင့် အစာကိုကြိတ်ဝါးနိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို ဘဲတူဖျံတူတို့၏ မူလအဆက်အနွယ်ဟူ၍ ထင်မှတ်ရသည်။
မင်းကိုနိုင်
အစောပိုင်းကျောင်းတက်နေစဉ်နှစ်များ
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဝင်းထဲရှိ သမိုင်းဝင် ကျောင်းသားသမဂ္ဂအဆောက်အဦး တည်ရှိခဲ့ရာ မြက်ခင်းပြင်မှာ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ်ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ချိန်မှာ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် မင်းကိုနိုင်ကို ကျောင်းသားထုက ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။
၈ လေးလုံး လူထုလှုပ်ရှားမှုတွင် ထိပ်တန်းမှ ဦးဆောင်သူတဦးအဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်၌ ထိုအချိန် စစ်အစိုးရက ဖမ်းဆီး အကျဉ်းချခဲ့သည်။
ကင့်ပတိုဆောရတ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒိုင်နိုဆောများ
မင်းကိုနိုင်
ပြန်လွတ်လာ
၂၀၁၂-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၁၃)ရက်နေ့၊ နိုင်ငံတော် သမ္မတဦးသိန်းစိန်၏ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် အကျဉ်းသား ၆၅၁ဦး လွှတ်ရာတွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ပြန်လွတ်လာခဲ့ပြီးနောက် ဒီမိုကရေစီရေးနှင့် လူ့အခွင့်အရေးအတွက် ဆက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း နောက်ကြည့်မှန် ဟူသော ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ်ကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ၈ လေးလုံး လှုပ်ရှားမှုကို နောက်ခံထားပြီး ထိုလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော လူငယ် ကျောင်းသားတယောက်အကြောင်းကို ရေးဖွဲ့ထားသော ဝတ္ထုဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှာ သူ့၏ ၄၇ နှစ်မြောက် မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ
မင်းကိုနိုင်ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှာ ဒေါက်တာစင်သီယာမောင်နဲ့ ပူးတွဲပြီး ကနေဒါနိုင်ငံက John Humphrey လွတ်မြောက်ရေးဆု၊ ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှာ ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ People in Need Foundation က Homo Homini ဆု၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှာ နော်ဝေးနိုင်ငံက ကျောင်းသားငြိမ်းချမ်းရေးဆု၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ Train Foundation က လူမှုရဲစွမ်းသတ္တိဆု၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံက ဂွမ်ဂျူး လူ့အခွင့်အရေးဆုတို့ကို ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
ဝက်လာရွာ၊ ဝါးပတော
ဝက်လာရွာ၊ ဝါးပတော
အုန်းတောစုရွာ၊ ကံသုံးဆင့်
အုန်းတောစုရွာ၊ ကံသုံးဆင့်
အတာကုန်းသာရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
အတာကုန်းသာရွာ (Ahtarkonethar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၁၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၉၅ ဦး၊ မ ၂၄၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိကာယ် ငါးရပ်
နိကာယ (နိကာယ်) ဆိုသည်မှာ အစုအဝေးကို ခေါ်သည်။ သုတ္တန်ပိဋကတ်တွင် နိကာယ် ငါးရပ်ရှိသည်။ ဓမ္မဒေသနာတို့အား သဘောတူရာ တူရာစု၍ အောက်ပါအတိုင်း “နိကာယ (အစုအပေါင်း)” ငါးစု (တနည်း နိကာယ် ငါးရပ်) ခွဲခြားခဲ့ကြသည်။
ဒီဃနိကာယ (Collection of Long Discourses)
ဗုဒ္ဓဒေသနာတော်များအား အကျဉ်းချုံးလိုက်ပါက သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဟူသော အုပ်စုသုံးစုရသည်။ ဒီဃနိကာယ်တွင် ပါဝင်သော သုတ္တန်များသည် သီလ, သမာဓိ, ပညာတို့ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဟောကြားထားသော သုတ္တန်များဖြစ်သည်။ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ၆၂-မျိုးအကြောင်း ဟောကြားသော ဗြဟ္မဇာလသုတ်၊ ရဟန်းပြုရခြင်း၏ သာမည အကျိုးကျေးဇူးကို အဇာတသတ်မင်းအား ဟောကြားသော သာမညဖလသုတ်၊ ဗုဒ္ဓ၏ နောက်ဆုံးကာလ ဖြစ်စဉ်များအား ဟောကြားထားသော မဟာပရိနိဗ္ဗာနသုတ်၊ နိဗ္ဗာန်သို့ မျက်မှောက်ပြုရန် တစ်ကြောင်းတည်းသော လမ်းစဉ်ဖြစ်သည့် သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးကို ဟောကြားသော မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်၊ မိဘဝတ်, သားသမီးဝတ် စသဖြင့် လူမှုကျင့်ဝတ်များကို ဟောကြားထားသော သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ် တို့သည် ဒီဃနိကာယ်လာ သုတ္တန်များဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဒီဃနိကာယ်လာသုတ်များသည် ဘာသာခြားတို့အား ဗုဒ္ဓအဆုံးမ, ဗုဒ္ဓသာသနာကို လိုက်နာသူများ ဖြစ်လာစေရန် ရည်ရွယ်၍ ဟောကြားထားသော သုတ်များဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ အသောကမင်းလက်ထက်တွင် အရှင်သောဏနှင့် အရှင်ဥတ္တရတို့သည် ဒီဃနိကာယ်၏ ပထမဆုံးသုတ်ဖြစ်သော ဗြဟ္မဇာလသုတ်ကို ဟောကြား၍ သုဝဏ္ဏဘုမ္မိအရပ်တွင် သာသနာပြုခဲ့ ခြင်းဖြစ်သည်။
စုစုပေါင်း သုတ္တန် ၃၄-ပုဒ်ပါဝင်သော ဤဒီဃနိကာယ်အား “ဝဂ္ဂ (=အစု)” ခေါ် အစုသုံးစု ကျမ်းသုံးကျမ်း ခွဲခြားထားသည်။
ပါဠိစာပေတို့တွင် ကျမ်းစာ၏ အရွယ်ပမာဏတို့ကို မရပ်မနားပဲ တစ်ကြိမ်တည်း ရွတ်ဆိုနိုင်သော ပမာဏဖြင့် တိုင်းတာလေ့ရှိသည်။ ယင်းပမာဏအား “ဘာဏဝါရ” ဟုခေါ်သည်။ တစ်ဘာဏဝါရတွင် အက္ခရာအလုံးရည် ရှစ်ထောင်ရှိသည်။ ဒီဃနိကာယ်အား ဘာဏဝါရဟူသော unit ဖြင့်တိုင်းထွာက ၆၄-ဘာဏဝါရ ရှိသည်။
မဇ္ဈိမနိကာယ (Collection of Middle Length Discourses)
ဒီဃနိကာယ်လာ သုတ်များသည် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ရှည်ရှည်လျားလျား ဟောကြားထားသော သုတ်များဟုဆိုပါက၊ မဇ္ဈိမနိကာယ်မှ သုတ်များသည် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဟောကြားထားသော သုတ်များဟု ဆိုနိုင်သည်။ မဇ္ဈိမနိကာယ်လာ သုတ် အများစုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်များအား ရည်ရွယ်ဟောကြားထားသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ မူလပရိယာယသုတ်၊ သဗ္ဗာသဝသုတ်၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိသုတ်၊ ဓာတုဝိဘင်္ဂသုတ်၊ စူဠကမ္မဝိဘင်္ဂသုတ်၊ တဏှာသင်္ခယသုတ်၊ စူဠဝေဒလ္လသုတ်၊ အာနာပါနဿတိသုတ်၊ ဆဆက္ကသုတ် စသော အဓိပ္ပာယ်လေးနက်သည့် သုတ္တန်များသည် မဇ္ဈိမနိကာယ်လာ သုတ်များဖြစ်သည်။
မှတ်ရ, ခေါ်ရလွယ်ရန် ပဏ္ဏာသ (ငါးဆယ်) ဟုဆိုရသော်လည်း နောက်ဆုံး ဥပရိပဏ္ဏာသတွင် သုတ်အရေတွက်အားဖြင့် ၅၂-သုတ်ရှိ၍ စုစုပေါင်း ၁၅၂-သုတ်ရှိသည်။ တဖန် ပဏ္ဏာသတစ်ခုစီတွင် သုတ် ၁၀-သုတ်စီအား “ဝဂ္ဂ”ခေါ် အခန်း တစ်ခန်းစီ ခွဲ၍ ထားသည်။ မဇ္ဈိမနိကာယ် တစ်ခုလုံးအနေဖြင့် ဘာဏဝါရ ၈၀ ရှိ၍ ဒီဃနိကာယ်ထက် ပို၍ အရွယ်ပမာဏကြီးမားသည်။
တာတိုင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
တာတိုင်ရွာ (Tartaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ တာတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၄၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်တော (တောင်)ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ညောင်တော (တောင်)ရွာ (Nyaungtaw(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ညောင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၄ ဦး၊ မ ၁၂၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရင်သဲရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ရင်သဲရွာ(Rinte)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ရင်ပီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရင်ပီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၄ ဦး၊ မ ၂၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခေါင်းကျယ်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ခေါင်းကျယ်ရွာ (Gaungkyei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ အလယ်ပဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ပဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၃၈ ဦး၊ မ ၃၃၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားအွန်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
နားအွန်ရွာ (Naraun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ဝမ်နားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်နားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၀ ဦး၊ မ ၅၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘာတလေရွာ၊ ဘာတလေ
ဘာတလေရွာ၊ ဘာတလေ
လည်နီပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ညို
လည်နီပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ညို (Ficedula strophiata) သည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ ဟောင်ကောင်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသောငှက်ဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်ကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် အတွေ့များသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် ဟိမဝန္တာတို့တွင် ဆောင်းခိုပြီး သားဖောက်လေ့ရှိသည်။ လည်နီပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ညိုကို လည်ပင်းတွင် နီညိုရောင်အစင်းရှိသောငှက်အဖြစ် လူသိများသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
စီငန်းရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
စီငန်းရွာ(Singan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ စီသော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စီသော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၈၄ ဦး၊ မ ၁၅၁၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၀၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သွေသော်ခိုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
သွေသော်ခိုရွာ(Thwaythawkho)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ဟိုသောပလိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၅၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျားအိုင်ရွာ၊ မင်းဒရယ်
ကျားအိုင်ရွာ၊ မင်းဒရယ်
ရှိတ်အပ္ပဒူရာမန် (ဒေါက်တာ)
ဒေါက်တာ ရှိတ်အပ္ပဒူ ရာမန် ခေါ် ဒေါက်တာ အက်စ်အေ ရာမန် (Dr. S.A. Rahman) ကို ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ အဖမှာ ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်ပွဲ ဖြစ်စဉ်က အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်နှင့် အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မှ လိုက်ပါ လာသူ ပသီလူမျိုး ဒေါက်တာ ရာဟင်ဘောက် ဖြစ်သည်။ အမိမှာ သရက် မြို့သူ ဗုဒ္ဓ ဘာသာ မြန်မာ အမျိုးသမီး ဒေါ်သက် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဒေါက်တာ ရာမန်မှာ ဇေရာဘာဒီ လူမျိုး ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာ အမည်မှာ ဦးဖိုးသာဇံ ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန် ဟိုက်စကူး ကျောင်းမှ ၁၈၈၄၊ အသက် ၁၄ နှစ်သားတွင် ခုနစ်တန်း အောင်ခဲ့သည်။ မဒရပ်မြို့ ဆေးကျောင်းတွင် ၄ နှစ် သင်ပြီးနောက် ၂၅ ဇူလိုင် ၁၈၈၉ မှ စ၍ ဆေးရုံ လက်ထောက် (Hospital Assistant) ရာထူး ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ယိုးဒယား နယ်စပ် ကော်မရှင်တွင် အထူး တာဝန် ယူခဲ့ ရသည်။ ပညာရေးတွင် အိန္ဒိယမှ ဒီဂရီမျှနှင့် ရောင့်ရဲ တင်းတိမ်ခြင်း မရှိသောကြောင့် အလုပ်မှ ခွင့်ယူကာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ တွင် ပညာ ဆက်သင် ခဲ့သည်။ အင်းထရင့် ခေါ် ၉ တန်း စာမေးပွဲ (မက်ထရစ်တန်း)၊ အက်ဖအေ စာမေးပွဲ (အိုင်အေ) တို့ အောင်မြင် ပြီးနောက် အင်္ဂလန် ဆေးသိပ္ပံမှ ဗြိတိန် နိုင်ငံတော် ဆေးပညာ ဒီဂရီကို ရယူ ခဲ့သည်။ ၁၉ဝ၅ တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ လက်ထောက် ဆရာဝန်ကြီး ရာထူးသို့ ခန့်အပ် ခံရသည်။ ၁၇ ဧပြီ ၁၉ဝ၅ တွင် ဒိစတြိတ် ဆရာဝန်ကြီး ရာထူးသို့ တိုးတက် ထမ်းဆောင် ခဲ့ရသည်။ ထို ရာထူးဖြင့် သုံးခွ၊ ရမည်းသင်း၊ ရွှေဘို၊ ဖျာပုံ၊ ကသာနှင့် အောက်ချင်းတွင်း ခရိုင် များတွင် အမှု ထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉ဝ၇ တွင် ဟံသာဝတီ ခရိုင်၌ ကျောက်ကြီး ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရေး တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ပလိပ်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ထိုးရန် နှိုးဆော်ရေး တာဝန်ကို ရန်ကုန် မြူနီစီပယ် အတွက် ကူညီ ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။ မြန်မာ စာပေတွင် ကျွမ်းဝင် နှံ့စပ် သောကြောင့် ပထမ သူနာပြု သင်တန်း စာကို ပြုစု နေခဲ့ရာ အပြီးတိုင် မရောက် ရှိခဲ့ပေ။
ဘိလပ်ပြန် ဘွဲ့ရ ခရိုင် ဆရာဝန်ကြီး ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာစာ မြန်မာမှုတွင် နှစ်ခြိုက် ခုံမင် ခဲ့သည်။ နန်းတွင်း ဇာတ်တော်ကြီးများ ဖြစ်သည့် ဣန္ဒာဝံသ ဇာတ်၊ ရာမ ဇာတ်များမှ အစ ဓားပိန် ဦးမောင်ကြီး၏ ခြောက်ပြားတန် ဇာတ် စာအုပ်များ အထိ ဖတ်မှတ် တတ်သည်။ မြန်မာ ရာဇဝင်၊ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ ကိုးခန်းပျို့ စသည် တို့ကိုလည်း လေ့လာသည်။ ဤအချက် များကို ၁၈၉၆ တွင် ရေးသည့် ပသီပုံပြင် စာအုပ်ကြီးတွင် ပါဠိစာပေကို မြန်မာပြန်သည့် ရေးဟန်မျိုးဖြင့် တွေ့နိုင် သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ဆီလျှော်ရာရာများကို ထည့်သွင်းရေးသားသည်မှာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းကြောင်း ဒေါက်တာခင်အေး(မောင်ခင်မင်-ဓနုဖြူ)က ပြောကြားခဲ့သည်။
စီ (အက္ခရာ)
C သို့မဟုတ် c သည် အင်္ဂလိပ် လက်တင်အက္ခရာစဉ်၏ တတိယမြောက် အက္ခရာ ဖြစ်သည်။ စီ ဟူ၍ အသံထွက်သည်။ စာလုံးပေါင်း ခေတ်သစ်အင်္ဂလိပ်(Modern English)ရေးနည်းတွင် တခါတရံ cee ဟုစာလုံးပေါင်း၍ ရေးပြီး အများကိန်းကို cees ဟုရေးသားကြသည်။
ရာဇဝင်
Cသည် G မှဆင်းသက်လာသည်။ စီမစ်တစ် ဘာသာတွင် ဂမယ် ဟု ခေါ်သည်။ ဤသင်္ကေတသည် အီဂျစ်အရုပ်စာသင်္ကေတ၏ လောက်လေးခွကဲ့သို့ ကျောက်ခဲတုံးကြီးများထည့်၍ ပစ်ခတ်နိုင်သော လောက်လွှဲ ပုံသဏ္ဌာန်မှ ဖြစ်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အခြားဖြစ်နိုင်ချေတစ်ခုမှာ စီမစ်တစ်တို့ ရေးဆွဲထားခဲ့သည် ကုလားအုတ်ပုံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့် ဆိုသော် စီမစ်တစ်ဘာသာတွင် C ကို ဂမယ်ဟု ခေါ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဂမယ် ဟူသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် camel ဟုရေး၍ အဓိပ္ပာယ်မှာ ကုလားအုတ်ဖြစ်သည်။
ကရင်
ကရင်၏အဓိပ္ပာယ်များ
သရက်ချောင်းခမွေးရွာ၊ ဘာတလေ
သရက်ချောင်းခမွေးရွာ၊ ဘာတလေ
စလူချောင်းရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
စလူချောင်းရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
ရန်တီးယားရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ရန်တီးယားရွာ (Yanteeyar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မိုင်းမောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၃၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းပင်ကုန်း
ထန်းပင်ကုန်း
ကိုးကား
ထန်းပင်ကုန်း
ကချင်
ကချင်၏အဓိပ္ပာယ်များ
ထန်းလေးပင်ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ထန်းလေးပင်ရွာ (Htanlaypin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကိုးရှင်းကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၂၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗူးဗွန်မင်းဆက်
၁၅၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၇၉၂ ခုနှစ်အတွင်းနှင့် ၁၈၁၄ ခုနှစ်မှ ၁၈၄၈ ခုနှစ်အတွင်းတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌လည်းကောင်း၊ ၁၇၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၃၁ ခုနှစ်အတွင်း စပိန်နိုင်ငံ၌လည်းကောင်း အုပ်စိုးခဲ့ကြသော မင်းများကို ဗူးဗွန်မင်းဆက်ဟုခေါ်သည်။ ယင်းမင်းဆက်၏ အဆက်အနွယ်အချို့သည် ပါမားနယ်၊ နာဗားနယ်နှင့် နေပယ်မြို့တို့၌လည်း အုပ်စိုးခဲ့ကြဖူးသည်။
ဗူးဗွန်မင်းဆက်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ အကျယ်ဝန်းဆုံးနယ်ဖြစ်သည့် ဗူးဗွန်နေးနယ်ကို စားသည့် နယ်စားမျိုးမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာသူများ ဖြစ်ကြ၍ ယင်းနယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ဗူးဗွန်လာရှန်ဗိုမြို့ကို အစွဲပြု၍ ထိုဗူးဗွန်ဟူသော အမည်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုနယ်စားမျိုးသည် ပြင်သစ်ဘုရင်မျိုးနွယ်နှင့် လက်ဆက်ကြရာမှ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ ဖြစ်လာကြသည်။
၉ ရာစုကုန်ခါနီးတွင် ဗူးဗွန်နေးနယ်ကို စားရသူ ဗဲရွန်အိုင်းမားသည် ဗူးဗွန်ဆွေမျိုးစု၏ အစဖြစ်သည်။ ဗဲရွန်အိုင်းမား၏သမီးကြီး မတီလဒါနှင့် ရှမ်ပိန်နယ် စစ်သေနာပတိ ဒမ်းပီယာတို့၏ အဆက်အနွယ် အဂ္ဂနက်သည် ဗာဂန်ဒီနယ်စားဂျွန်နှင့် လက်ဆက်ရာ သမီး ဗီအာထရစ်ကို ဖွားမြင်သည်။ ဗီအာထရစ်သည် နဝမ လူဝီ၏သားတော်အငယ် ကလားမွန့်နယ်စား ရောဗတ်နှင့် အကြေင်းပါရာမှ ဖွားမြင်သော သားတော် လူဝီသည် ၁၃၂၇ ခုနှစ်တွင် ဗူးဗွန်မြို့စား ဖြစ်လာသည်။ လူဝီမင်းသားမှ ဆင်းသက်သော အဆက်အနွယ်များသည် ၁၅၂၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သော ချားလက်အထိ သားစဉ်မြေးဆက် ဗူးဗွန်မြို့စားဘွဲ့ကို ဆက်ခံခဲ့လေသည်။ ယင်းနောက် တိုက်ရိုက်အဆက်အနွယ်များ မဟုတ်သော်လည်း သွေးသား မကင်းသူများပင် ဗူးဗွန်မြို့စားဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။
၁၅၃၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သော ဗူးဗွန်မြို့စား ချား (ဗင်ဒုံးမြို့စားအဖြစ်မှ ဗူးဗွန်မြို့စားအဖြစ် ဆက်ခံသူ)၏ သားအကြီး အန်တိုနီသည် နာဗယ်နယ်၏ အမွေခံ မင်းသမီး ဇန်းဒဲလဗတ်နျင့် လက်ဆက်ရာမှ ဖွားမြင်သော နာဗားမင်းသာ ဟင်နရီသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံဘုရင် ဒုတိယဟင်နရီ၏ သမီးတော် မာဂရက်နှင့် သင့်သဖြင့် စတုတ္ထမြောက် ဟင်နရီ ဘုရင်(၁၅၅၃-၁၆၁၀)ဟူသော ဘွဲ့ဖြင့် ပြင်သစ်ထီးနန်းကို ဆက်ခံသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဗူးဗွန်းမင်းဆက်ဟူ၍ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
စတုတ္ထုဟင်နရီ(၁၅၃၃-၁၆၁၀)ဘု၇င်၏ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်ကြသော ဆယ့်သုံးဆက်မြောက် လူဝီ ဘုရင်(၁၆၀၁-၁၆၄၃)၊ ဆယ့်လေးဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်(၁၆၃၈-၁၇၁၅)၊ဆယ့်ငါးဆက်မြောက်လူဝီဘုရင် (၁၇၁၀-၁၇၇၄)၊ ဆယ့်ခြောက်ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်(၁၇၅၄-၁၇၉၃)တို့သည် ၁၇၈၉ ခုနှစ်တိုင်အောင် ပြင်သစ်နိုင်ငံကို အဆက်မပြတ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြလေသည်။ ဆယ့်ခြောက်ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်နှင့် မာရီအန်တွာနတ်မိဘုရားတို့ နန်းကျအသတ်ခံရပြီးနောက်၊ ဗူးဗွန်မင်းဆက် ခေတ္တပြတ်သွားသော်လည်း ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် ဆယ့်ရှစ်ဆက်မြောင် လူဝီဘုရင်(၁၇၅၅-၁၈၂၄) နန်းတက်သောအခါ ဗူးဗွန်မင်းဆက် ပြန်ပေါ်လာပြန်သည်။ သို့ရာတွင် ၁၈၄၈ ခုနှစ်၌ လူဝီဖိလစ်ဘုရင်လက်ထက်ထွင် ဖြစ်ပွားသော တော်လှန်ရေးကြောင့် ဗူးဗွန်မင်းဆက် ပြတ်သွားလေသည်။
စပိန်နိုင်ငံ ဗူးဗွန်မင်းဆက်သည် ၁၇၀၀ ပြည်နှစ့်တွင်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ပြင်သစ်ဘုရင် ၁၄ ဆက်မြောက် လူဝီ၏မြေးတော် ပဉ္စမဖိလစ်ဘုရင်(၁၆၈၃-၁၇၄၆)မှ စတင်၍ စပိန်နိုင်ငံတွင် ဗူးဗွန်မင်းဆက် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဖိလစ်ဘုရင်၏ အဆက်အနွယ်များဖြစ်သော ဆဌ္ဋဖာဒီနန်ဘုရင်(၁၇၁၃-၁၇၅၉)၊ တတိယချားဘုရင်(၁၇၁၆-၁၇၈၈)နှင့် စတုတ္ထ ချားဘုရင်(၁၇၄၈-၁၈၁၉)၊ သတ္တမအဇ္ဇဗဲလားဘုရင်မ(၁၈၃၀-၁၉၀၄)နှင့် ၁၂ ဆက်မြောက် အယ်လဖွန်းဆိုးဘုရင်(၁၈၈၆-၁၉၄၁)တို့ လက်ထက်တိုင် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် စပိန်သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပေါ်လာသည်အထိ ဗူးဗွန်မင်းဆက်များ စပိန်နိုင်ငံ၌ အဆက်ဆက် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။
စပိန်ဘုရင် တတိယချားသည် စပိန်ထီးနန်းမဆက်ခံရသေးမီ ၁၇၃၈ ခုနှစ်တွင် နေပယ်ဘုရင်နှင့် ပါးမားနယ်စားဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် စပိန်ဘုရင်အဖြစ် နန်းတက်သောအခါ နေပယ်နှင့် ပါးမားနယ်တို့ကို သားတော်ငယ် ဖာဒီနန်အား ပေးအပ်လိုက်သည်။ ဖာဒီနန်နှင့် သူ၏အဆက်အနွယ်များဖြစ်သော ပထမဖရန်စစ်၊ ဒုတိယ ဖာဒီနန်နှင့် ဒုတိယ ဖရန်စစ်တို့သည် စစ္စလီကျွန်းအပါအဝင် နေပယ်နှင့် ပါးမားဘုရင်များအဖြစ် အုပ်စိုးခဲ့ရာ ၁၈၆၀ ပြည်နှစ်တွင် အီတလီထီးနန်းနှင့် ပေါင်းလိုက်ရသည့်အချိန်အထိ ဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်၊ စပိန်၊ ပါမားနှင့် နေပယ်တို့မှ ဗူးဗွန်မင်းဆက်၏ အဆက်အနွယ်များသည် ယခုတိုင် ကျန်ရစ်ခဲ့သေးသည်။ ပြင်သစ်သမိုင်း၌ အလွန်ထင်ရှားသော ကွန်ဒီဆွေမျိုးစုသည် ဗူးဗွန်မင်းဆက်၏ အနွယ်တော်များဖြစ်သည်။
အကူးချောင်းရွာ၊ ပိုက်တော်
အကူးချောင်းရွာ၊ ပိုက်တော်
ပသျှူး
ပသျှူး၏အဓိပ္ပာယ်များ
အင်္ဂါဂြိုဟ်အား ကိုလိုနီချဲ့သိမ်းပိုက်ခြင်း
အင်္ဂါဂြိုဟ်သည် လူသားတို့ ကိုလိုနီချဲ့ရန်နှင့် သိပ္ပံဆိုင်ရာ လေ့လာမှုပြုလုပ်ရန် အထူးအာရုံထားခံရသော ဂြိုဟ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အခြေနေနှင့် အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ် ရေရှိသည်ဆိုသောအချက်များသည် နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်း သက်ရှိများနေထိုင်ရန် အလားအလာကောင်းသည့် အချက်များပင်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂါဂြိုဟ်သည် ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်မှလွဲလျင် ခရီးသွားရန် စွမ်းအင်လိုအပ်မှု အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အာကာသနည်းပညာများဖြင့် အင်္ဂါဂြိုဟ်သို့ ၆-၇ လခန့်ဖြင့် အရောက်သွားနိုင်လေသည်။ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်သို့ လူသားများ ခြေချရန်မူ စိန်ခေါ်မှုတစ်ခုအဖြစ် ရှိလေသည်။
ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီများနှင့် အများပိုင်ကုမ္ပဏီများသည် အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်တွင် လူသားများရေရှည်အခြေချနေထိုင်နိုင်ရေးအတွက် သုတေသနပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သောအာကာသဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများမှာ NASA, ESA, Roscosmos, အိန္ဒိယအာကာသသုတေသနအဖွဲ့နှင့် တရုတ်အမျိုးသားအာကာသအဖွဲ့၊ ပုဂ္ဂလိကကုမ္ပဏီများတွင် SpaceX, Lockheed Martin နှင့် Boeing တို့ပါဝင်သည်။
နိကာယ် ငါးရပ်
သံယုတ္တနိကာယ (Collection of Connected Discourses)
“သံယုတ္တ” ဟူသည် “အတူတကွယှဉ်တွဲပေါင်းစပ်ထားခြင်း”ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သံယုတ္တနိကာယသည် အကြောင်းအရာ တူညီသော သုတ္တန်များအား စုပေါင်းထားသော နိကာယ်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် သံယုတ္တနိကာယ်၏ ပထမတွဲ (သဂါထာဝဂ္ဂသံယုတ်ကျမ်း)သည် ဂါထာဖြင့် ဟောကြားထားသည့် တရားတော်များအား စုစည်းထားသည်။ ဤကျမ်းအားလည်း ကောသလမင်းကြီးနှင့် ပတ်သက်သက်၍ ဟောကြားထားသော တရားတော်များအား ကောသလသံယုတ္တ၊ မာရ်နတ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဟောကြာထားသော တရားတော်များအား မာရသံယုတ္တစသဖြင့် ထပ်မံ၍ ပိုင်းခြား စုစည်းထားသည်။
မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ကျမ်းတွင် သုတ်အရေတွက်အားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ပမာဏအားဖြင့်ဖြစ်စေ အကြီးဆုံးဖြစ်သောကြောင့် “မဟာဝဂ္ဂ”ဟု အမည်ရသည်။ မဂ္ဂင် ၈ပါး၊ ဗောဇ္ဈင် ရပါး၊ သတိပဋ္ဌာန် ၄ပါး၊ ဣန္ဒြေ ၅ပါး၊ သမ္ပပ္ပဓာန် ၄ပါး၊ ဗိုလ် ၅ပါးနှင့် ဣဒ္ဓိပါဒ် ၄ပါး ဟူသော ဗောဓိပက္ခိယ ၃ရပါးနှင့် ပတ်သက်သော တရားတော်များ၊ ဈာန်, သစ္စာလေးပါး, အာနာပါန, သောတာပတ္တိမဂ်နှင့် စပ်လျဉ်းသော တရားတော်များ ပါဝင်သည်။
ထို့ကြောင့် ပထမ လေးကျမ်းသည် ခန္ဓာ၊ အာယတန၊ သစ္စာ၊ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတို့ကို နားလည် သဘောပေါက်စေ၍ အယူမှားဒိဋ္ဌိတို့ ကင်းစင်စေရန် ရည်ရွယ်ပြီး၊ နောက်ဆုံး မဟာဝဂ္ဂသံယုတ်ကျမ်းသည် ဗောဓိဉာဏ်အတွက် ကျင့်ကြံအားထုတ်မှု ဘာဝနာရှုမှတ်ရန် လမ်းညွှန် တရားဒေသနာတော်များဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
အင်္ဂုတ္တရနိကာယ (Collections of Numerical Discourses)
နိပါတ (နိပါတ်) ခေါ် အခန်း ၁၁-ခန်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပထမအခန်း ဧကကနိပါတတွင် အင်္ဂါတစ်ပါးရှိသော သုတ်များ၊ ဒုတိယအခန်း ဒုကနိပါတ်တွင် အင်္ဂါနှစ်ပါးရှိသော သုတ်မျာ၊ တိကနိပါတ်တွင် အင်္ဂါသုံးပါးရှိသော သုတ်များ စသဖြင့် အခန်း ၁၁-ခန်းရှိသည်။ အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်သည် ဘာဏဝါရအားဖြင့် ၁၂၀ ဘာဏဝါရရှိ၍ သုတ် အရေတွက်အားဖြင့် ၉၅၅၇-သုတ်ရှိသည်ဟု အဋ္ဌကထာများကဆိုသည်။ (ဘိက္ခုဗောဓိအလိုအရ သုတ်ပေါင်း ၂၃၄၄-သုတ်သာတွေ့ရသည်ဟု ဆို၏။ ရေတွက်ပုံကွဲလွဲ၍ ဖြစ်ပေမည်။) နိပါတ်တစ်ခုစီအား ဝဂ္ဂ ခေါ် အစုများထပ်မံ ခွဲခြားထားရာ စုစုပေါင်း ဝဂ် ၁၆၀ ပါဝင်သည်။ ဝဂ်တစ်ခုစီတွင် အကြမ်းအားဖြင့် သုတ် ၁၀-သုတ်မျှ ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း အချို့ဝဂ်များတွင် ၇-သုတ်သာပါသည်ရှိသလို၊ အချို့တွင် ၂၆၂-သုတ်ထိပါဝင်သည်ကို တွေ့ရသည်။
အကြောင်းအရာအားဖြင့်လည်း မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်အကျိုး၊ တမလွန်အကျိုးများသာမက မျက်မှောက်ဘဝကြီးပွားရေးအတွက် ကျင့်ကြံရမည့် အောင်မြင်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး၊ အိမ်ထောင်ရေး၊ မိသားစုရေး၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးစသဖြင့် အကြောင်းအရာစုံလှ၏။ ထို့ကြောင့် ဤနိကာယ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ စွယ်စုံကျမ်းသဖွယ်ဖြစ်နေ၍ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု၏ ရေသောက်မြစ်ဟုလည်း တင်စားခေါ်ဆိုကြသည်။
ခုဒ္ဒကနိကာယ (Collections of Minor Texts)
ပထမ သံဂါယနာတင်ရာတွင် အရှင်ဥပါလိမထေရ်က ဝိနည်းဒေသနာတော်အား ဖြေဆို၍ စုပေါင်း ရွတ်ဆိုတော်မူခဲ့၏။ ထို့နောက် ဒီဃနိကာယ်၊ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ သံယုတ္တနိကာယ်နှင့် အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်တို့ကို အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်က ဖြေဆို၍ သံဂါယနာတင်ခဲ့သည်။ ဤသို့ သုတ္တန်ဒေသနာ၏ နိကာယ်ကြီးလေးရပ်အားတင်ပြီးနောက် အဘိဓမ္မာဒေသနာတော်ကို ဆက်လက် တင်တော်မူကြသည်။ ထို့နောက်မှ ကြွင်းသောသုတ္တန်ဒေသနာ အတိုအထွာတို့အား ခုဒ္ဒကနိကာယ်အဖြစ် သံဂါယနာ တင်တော်မူခဲ့ကြသည်။ အချို့သောကျမ်းများ (ဥပမာ မိလိန္ဒပဉှာ)သည် ပထမသံဂါယနာတင်စဉ်တွင် မပါဝင်ပဲ နောက်မှ ထည့်သွင်းထားသော ကျမ်းများဖြစ်၍ အချို့က သံဂါယနာတင်ကျမ်းအဖြစ် အသိမှတ်မပြုကြပေ။ ခုဒ္ဒကနိကာယ်တွင်ပါဝင်သော သုတ္တန်ကျမ်း အရေအတွက်သည် မြန်မာနိုင်ငံမူအရ ၁၈-ကျမ်း၊ သီရိလင်္ကာမူအရ ၁၇-ကျမ်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံမူ ၁၅-ကျမ်းပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံမူအရ ဤသုတ္တန်ကျမ်း ၁၈-ကျမ်းကိုသာမက၊ ဝိနည်းနှင့် အဘိဓမ္မာ ဒေသနာတို့ကိုလည်း ခုဒ္ဒနိကာယ်တွင် ထည့်သွင်း ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။
နေတ္တိကျမ်းနှင့် ပေဋကောပဒေသကျမ်းတို့ကို ထိုင်းနိုင်ငံမူတွင် သံဂါယနာတင်ကျမ်းအဖြစ် အသိမှတ်မပြု။ မိလိန္ဒပဉှာကို ထိုင်းနိုင်ငံရော, သီရိလင်္ကာနိုင်ငံကပါ သံဂါယနာတင်ကျမ်းအဖြစ်အသိမှတ်မပြုပေ။
ခုဒ္ဒကပါဌ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၏ အခြေခံဖတ်စာဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ သရဏဂုံဆောက်တည်ခြင်း၊ ဆယ်ပါးသီလခံယူခြင်း၊ ၃၂-ကောဋ္ဌာသဆင်ခြင်ခြင်း၊ သာမဏေငယ်လေးများအတွက် အမေးအဖြေတို့ ပါဝင်သည်။ ပရိတ်ကြီး ၁၁-သုတ်အနက်မှ မင်္ဂလသုတ်၊ ရတနသုတ်၊ မေတ္တာသုတ်တို့သည်လည်း ဤခုဒ္ဒကပါဌပါဠိတော်တွင် ပါဝင်သည်။
ထေရဂါထာ, ထေရီဂါထာနှင့် ဓမ္မပဒတို့သည် ဂါထာသက်သက်ဖြစ်၍၊ သုတ္တနိပါတ်, ဥဒါန်းနှင့် ဣတ္တိဝုတ်တို့သည် စကားပြေအနည်းငယ်ရောထားသော ဂါထာများဖြစ်၍ ဂါထာပေါင်းချုပ်ကျမ်းများ ဟုဆိုနိုင်သည်။ ထေရဂါထာနှင့် ထေရီဂါထာသည် ရဟန္တာအရှင်များ၊ အရှင်မများ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဥဒါန်းကျူးရင့်သော ဂါထာများ၊ အမေးအဖြေများ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုခါနီး သံဝေဂရဖွယ် မြွက်ကြားသော ဂါထာများဖြစ်သည်။
သုတ္တနိပါတ်ပါဠိတော်၌ ပစ္စေကဗုဒ္ဓတို့ကဲ့သို့ တစ်ပါးတည်း ဧကစာရီကျင့်သုံးသော ရသေ့ရဟန်းတို့၏ ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ် (ကြံချိုပမာကျင့်ဖွယ်တရား)၊ မုနိသုတ်တို့ပါဝင်သည်။ နိဒ္ဒေသပါဠိတော်သည် သုတ္တနိပါတ်လာ အဋ္ဌကဝဂ်၊ ပါရာယနဝဂ်နှင့် ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ်တို့၏ အဖွင့်ကျမ်းဖြစ်သည်။
ဝိမာနဝတ္ထု (ဝိမာန= ဗိမာန်) သည် မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် နတ်စည်းစိမ်ခံစားရပုံ ဝတ္ထုသာဓကများဖြစ်၍၊ ပေတဝတ္ထုသည် မည်သို့ ပြိတ္တာဘဝရောက်ရပုံ၊ မည်သို့ကျွတ်လွတ်ပုံ ဝတ္ထုသာဓကများဖြစ်သည်။
ဇာတကကျမ်းအား ၅၅၀-နိပါတ်တော်ဟူသော အမည်ဖြင့် အသိများသည်။ မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဖြစ်ပျက်သော အကြောင်းအရာတို့ ဆက်နွယ်၍ အတိတ်ကိုဆောင်ကာ ရှေးက ဤသို့ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်ဟု ဟောကြားထားသော ဇာတ်တော်များ ဖြစ်သည်။ ဇာတ်တော်ပုံပြင် ၅၄၇-ပုဒ်သာ ရှိသော်လည်း အခေါ်လွယ်စေရန် ငါးရာငါးဆယ်ဇာတ်ဟုသာ ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်သည် ဓမ္မဒေသနာတို့အား အဘိဓမ္မာဆန်ဆန် အသေးစိတ် ခွဲခြားဝေဖန် ဟောကြားထားသော ကျမ်းဖြစ်သည်။ သုတမယဉာဏ်, သီလမယဉာဏ်မှ အစချီကာ သဗ္ဗညုတဉာဏ်, အနာဝရဏဉာဏ်တိုင် ၇၃-မျိုးသော ဉာဏ်များအား ဉာဏကထာခန်းတွင် ပိုင်းခြားပြသည်။ သစ္စာအနက် ၁၆-ချက်၊ ၅၂၈-သွယ် မေတ္တာပွားနည်းတို့သည် ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ် ပါဠိတော်လာ ဒေသနာများဖြစ်သည်။
ပေဋကောပဒေသ (ပိဋကတ်လမ်းညွှန်ကျမ်း) နှင့် နေတ္တိ (လမ်းညွှန်ကျမ်း)တို့သည် ပိဋကတ်သုံးပုံအား စနစ်တကျ ခြုံငုံလေ့လာသော လမ်းညွှန်ကျမ်းဖြစ်၍ ပိဋကတ်တော်တို့၏ အဖွင့် အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာ၊ ဒီပနီကျမ်းပြုဆရာတို့၏ လက်စွဲကျမ်း တစ်စောင်ဖြစ်သည်။
မိလိန္ဒပဉှာကျမ်းသည် ဂရိနွယ်ဖွား တစ်ဦးဖြစ်သော သာဂလပြည်ဘုရင် မိလိန္ဒမင်းကြီးနှင့် အရှင်နာဂသေန (အရှင်နာဂသိန်)တို့ တရားဓမ္မနှင့်စပ်၍ စကားစစ်ထိုးသော ကျမ်းဖြစ်သည်။
နိကာယ် ၅-ရပ်တို့၏ ရည်ရွယ်ချက်
(၁) မျက်မှောက် အကျိုးစီးပွား (ဒိဋ္ဌဓမ္မ ဟိတသုခ)
(၂) တမလွန် အကျိုးစီးပွား (သမ္ပရာယိက ဟိတသုခ)
(၃) ဝိမုတ္တိသုခ ဟူသော အကျိုးသုံးပါးဖြစ်သည်။
ထိုရည်ရွယ်ချက်တို့အား ပို့ဆောင်ရန် တရားဒေသနာတို့ကို တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့်လွယ်ရာမှ ခက်ရာသို့ အစဉ်အတိုင်း ဟောကြားထား၏။ ဤသို့ဟောကြားခြင်းအား အနုပုဗ္ဗိကထာ (အစဉ်အတိုင်းသော စကား) ဟု ခေါ်သည်။ ဒါန, သီလမှ အစပြု၍ ကာမဂုဏ်တို့၏ အပြစ်၊ ကာမဂုဏ်တို့မှ လွတ်မြောက်ခြင်းအကျိုးတို့ကို ဟောကြားကာ နောက်ဆုံးတွင် သစ္စာလေးပါးတရားအား ဟောကြားသော အစီအစဉ် ဖြစ်သည်။ ဟောစဉ်အရ ဤသို့ အနုပုဗ္ဗိကထာဖြင့် ဟောကြားသကဲ့သို့ ကျင့်စဉ်အရလည်း သီလ, ဣန္ဒြေတို့ကို လုံခြုံအောင် စောင့်ထိန်းခြင်း, ရောင့်ရဲခြင်း, သမာဓိထူထောင်ခြင်း စသော အနုပုဗ္ဗသိက္ခာ, အနုပုဗ္ဗကိရိယာ, အနုပုဗ္ဗပဋိပဒါ ခေါ် လုပ်ငန်းစဉ်, ကျင့်စဉ်များကို ဟောကြားထားသည်။ ထိုဟောစဉ်များအားဖြစ်စေ, ကျင့်စဉ်များအားဖြစ်စေ အကျဉ်းခြုံးလိုက်ပါက သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဟူသော သိက္ခာသုံးပါး၊ အုပ်စုသုံးစုရသည်။ နိကာယ် ၅-ရပ်တို့၏ အနှစ်သည် သီလ, သမာဓိ, ပညာဟူသော ဒေသနာစဉ်သုံးပါး၊ ကျင့်စဉ်သုံးပါးဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ ပြုစုခဲ့သော ‘ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂ’ အဋ္ဌကထာသည် ဤ သီလ, သမာဓိ, ပညာသုံးပါးအား အကျယ်ပြန်လည်ဖွင့်ဆိုထားသော နိကာယ် ၅-ရပ်တို့၏ အဖွင့်ကျမ်းတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
ရှိတ်အပ္ပဒူရာမန် (ဒေါက်တာ)
ပြဋ္ဌာန်းချက် စာအုပ် အဖုံးတွင် The Arabian Nights Reader ဟု စာအုပ် အမည်ကို လည်းကောင်း၊ S. A. Rahman ဟု ဘာသာ ပြန်သူ အမည်ကို လည်းကောင်း အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် ဖော်ပြထားသည့် အပြင် ပသီပုံပြင် ဝတ္ထုကြီး ဟုလည်း မြန်မာ ဘာသာဖြင့် ဖော်ပြ ခဲ့သည်။ အတွင်း မျက်နှာဖုံးတွင်မူ "ဆဋ္ဌမ၊သတ္တမ၊ အဋ္ဌမနှင့် နဝမတန်း များတွင် ဖတ်ရန် ကျောင်းသုံး စာအုပ် ကော်မတီတို့ ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ပသီပုံပြင် ဝတ္ထုကြီး" ဟု မြန်မာ လိုရော အင်္ဂလိပ် လိုပါ ဖော်ပြ ထားသည်။ ရန်ကုန်မြို့ ဗြိတိသျှ ဘားမား ပုံနှိပ်တိုက်က ၁၈၉၉ တွင် ရိုက်နှိပ် ခဲ့သည်။
ကျောင်းသုံး စာအုပ်တွင် အလီဘာဘာနှင့် ဓားပြကြီး လေးကျိပ်တို့ အကြောင်း၊ ကမာရက်ဇမန် မင်းသားနှင့် ပဒေါင်းရာ မင်းသမီး၏ အကြောင်း၊ ဆင်းတဘက်နှင့် သူဆင်းရဲ ကူလီ၏ အကြောင်း၊ အလာဒင်နှင့် ဣစ္ဆာသယ မှန်အိမ် အကြောင်း၊ ကြေးဝါ မြို့ကြီး၏ အကြောင်း၊ ညီမငယ်အား မနာလို ဝန်တိုခြင်း ဖြစ်ကြသော ညီအစ်မ တို့၏ အကြောင်း၊ မဟာမက် မင်းသားနှင့် ဘရီတနောင် နတ်သမီး၏ အကြောင်း ဟူသော ပုံပြင် ၈ ပုဒ် ပါဝင်သည်။
တစ်ဖန် "နိဒါန်းကို မဘတ်က ဇာတ်လုံး မပေါ်မည် ဖြစ်၍ ဘတ်ရှု ကြရန် တောင်းပန် လိုက်ပါသည်။ သက္ဗရာဇ် ၁၂၇ဝ ပြည့် နယုန်လ အတွင်း ပုံနှိပ် ပြီးစီးသည်။ စာအုပ်ရေ ၁ဝဝဝ၊ ရန်ကုန်မြို့ ၂၅ လမ်း စာဆိုတန်း တိုက်နံပါတ် ၄၉၊ ကဝိမျက်မှန် စာပုံနှိပ်တိုက်" ဟု မျက်နှာဖုံး အောက်ပိုင်းတွင် ရေးသား ပုံနှိပ် ထားသည့် တထောင့်တည ပြောရသော ပသီ ပုံပြင် ဝတ္ထုကြီး [စာညွန်း ။ ။ (၁) ဒဂုန် ဦးဘတင်။ ပသီပုံပြင် ဝတ္ထုကို ပထမဆုံး ရေးသားသူ၊ ရှုမဝ (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉)။ စာ ၁၇၂-၁၇၆။ (၂) သီရိပျံချီ ဦးသာမြတ်။ တို့ဗမာ မူစလင်ကြီး များ၏ လက်ရာများ၊ မြဝတီ (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉)။ စာ ၄ဝ-၄၃။ (၃) မောင်ခင်မင် (ဓနုဖြူ)။ ပသီပုံပြင် အရေးအသား၊ စာပေမှတ်တိုင် များကို ဖြတ်သန်းခြင်း (၂ဝဝ၄)။ စာ ၈၆-၈၉။ (၄) မလိခ။ မြန်မာစာပေ အဘိဓာန် (၄)။ စာ ၃၃-၃၇။ (၅) ဒေါက်တာရှိတ် အပ္ပဒူရာမန်။ တထောင့်တည ပြောရသော ပသီ ပုံပြင် ဝတ္ထုကြီး။ (၂ ကြိမ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၇၇)။ စာ ဓ-န။]၊ ဘိလတ်ပြန် ဘွဲ့ရ ခရိုင် ဆရာဝန်ကြီး ရှိတ်အဗ္ဗဒူ ရာမန် (Dr. S. A. Rahman) ရေးသားသည်။ ဝတ္ထုကြီးကို အတွဲ (၂ဝ) ရေးရ၏။ တအုပ်လျှင် စာမျက်နှာ ၁ဝဝ ကျော်ခန့် ရှိသည်။ ကျောင်းသုံး စာအုပ် ဖြစ်ခဲ့ ဖူးကြောင်း ကိုလည်း ကြားသိ ရပါ၏။ ... ဟူ၍ သီရိပျံချီ ဦးသာမြတ်က ဖော်ပြ ထားသည် ကိုလည်း တွေ့ရသည်။
တစ်ထောင့်တစ်ညပုံပြင်များကို မြန်မာမှုပြုခဲ့သူ ဦးဖိုးသာဇံ (ခေါ်) ဒေါက်တာ အက်စ်အေရာမန်သည် ၂၉၊ ဇူလိုင်၊၁၉၁၆ (အသက် ၄၆ နှစ် ၆ လ အရွယ်) တွင် ပြင်ဦးလွင်မြို့တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ၁၉၁၆ ခု ဩဂုတ်လ ၁ ရက် အင်္ဂါနေ့ထုတ် ရန်ကုန်ဂေဇတ်သတင်းစာတွင် "ဒေါက်တာရာမန် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခြင်းကြောင့် မြန်မာပြည်သူအပေါင်းမှာလည်း တတ်ကျွမ်းသော သမားတော်ကောင်းတစ်ယောက်နှင့် တာဝန်သိသိဇွဲရှိရှိ ဆောင်ရွက်တတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဆုံးရှုံးကြရလေသည်။" ဟု အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ ဦးဖိုးသာဇံသည် သရက်မြို့ဝန်သမီး ဒေါ်ယုနှင့် စုံဖက်ကာ သား၊သမီးလေးဦးဖွားမြင်ခဲ့ရာ သားအကြီးဆုံး ဦးဘတင်မှာ နောင်ရုပ်ရှင်ပြဇာတ်နှင့် မြန်မာစာ၊မြန်မာမှုတို့တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် ဒဂုန်ဦးဘတင် ဖြစ်လာသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာမွတ်စလင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဆရာဝန်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မွန်
မွန်၏အဓိပ္ပာယ်များ
ရွာဒဲအိုးရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ရွာဒဲအိုးရွာ(Ruadeu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ရွာန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၈ ဦး၊ မ ၁၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံသာရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာ
မဟာ၏အဓိပ္ပာယ်များ
မဟာသည် ပါဠိနှင့် သင်္သကရိက်ဘာသာတွင် မွန်မြတ် အဓိပ္ပာယ်ရှိသော နာမဝိသေသနဖြစ်သည်။
အင်္ဂါဂြိုဟ်အား ကိုလိုနီချဲ့သိမ်းပိုက်ခြင်း
မစ်ရှင်သဘောတရားနှင့် အချိန်ချမှတ်မှု
ကိုလိုနီတည်ထောင်ရန် အခြေစိုက်နေအိမ်များသည် ကိုယ်ပိုင်တည်မြဲမှုနှင့် ကိုယ်ပိုင်ဖြန့်ကျက်နိုင်ရန် အလားအလာရှိရမည်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်တွင်နေအိမ်တည်ဆောက်ရန် အဆိုပြုချက်နှစ်ခုမှာ Mars Direct နှင့် Semi-Direct သဘောတရားများဖြစ်ပြီး အင်္ဂါဂြိုဟ်ကိုလိုနီအားပေးသူတစ်ဦးဖြစ်သော Robert Zubrin ကတိုက်တွန်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
SpaceX (လေ့လာရေးအခြေစိုက်စခန်း)
၂၀၁၉ အထိ SpaceX သည် အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်သို့ Starship နှင့် Big Falcon Rocket (BFR) ဒုံးပျံ၏ မဟာစွမ်းအားအဆင့်များဖြင့် အစောဆုံး ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ကုန်တင်ခရီးစဉ်များသွားလာနိုင်ရန် ထောက်ပံ့ခြင်းနှင့် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းများပြုလုပ်နေပြီဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၄ တွင် လူပါဝင်သောလွှတ်တင်မှုများကို ပထမဆုံးပြုလုပ်သွားမည်။ ပထမအဆင့်ပန်းတိုင်မှာ BFR အချို့ကိုလွှတ်တင်ပြီး မီသိန်း၊ အောက်ဆီဂျင် လောင်စာထုတ်ဖော်မည့်စက်ရုံနှင့် မျက်နှာပြင်ဖြန့်ကျက်ရန်ပြင်ဆင်မှုများကို တည်ဆောက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီတည်ထောင်မှုအတွက် အစိုးရ၊ ပုဂ္ဂလိကနှင့် ကုမ္ပဏီများ၏ စီးပွားရေးပိုင်းဆိုင်ရာများလည်းပါဝင်လာမှ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်တွင်လူသားများအခြေချနေထိုင်ရန် ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာကြိုးပမ်းမှု အောင်မြင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာနှင့် ဆင်တူညီချက်များ
ကမ္ဘာနှင့် ညီအစ်မ ဗီးနပ်စ်ဂြိုဟ်သည် အရွယ်အစားနှင့် မျက်နှာပြင်ဆွဲအား တူညီသော်လည်း အင်္ဂါဂြိုဟ်သည် ကိုလိုနီချဲ့ရန် အောက်ပါအချက်များအား သုံးသပ်သင့်သည်။
ကမ္ဘာနှင့် ကွာခြားချက်များ
ရက်သတ္တပတ်ချီကာ နေရောင်ခြည်အား ကာဆီးထားပေလိမ့်မည်။
ကိုလိုချဲ့ရန် လိုအပ်သောပစ္စည်းကိရိယာများ
အင်္ဂါဂြိုဟ်အား ကိုလိုနီချဲ့သိမ်းပိုက်ရန် ကိရိယာတန်ဆာပလာများစွာ လိုအပ်ပေလိမ့်မည်။ ယင်းတို့သည် လူသားများအတွက် အစာရေစာ၊ ရေ၊ စွမ်းအင်နှင့် အသက်ရှူနိုင်သော အောက်ဆီဂျင်များ၊ သွားလာရေးယာဉ်များ အစရှိသည်ဖြင့်ဖြစ်သည်။ လိုအပ်သော ပစ္စည်းများမှာ-
နဘေးနီပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ညို
နဘေးနီပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ညို (Muscicapa ferruginea) သည် ဘူတန်နိုင်ငံ၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ ထိုင်ဝမ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
စီသော်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
စီသော်ရွာ(Sithaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ စီသော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စီသော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၈၄ ဦး၊ မ ၁၅၁၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၀၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ဟန်ဖြူရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဟန်ဖြူရွာ (Hanhpyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ အလယ်ပဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ပဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၃၈ ဦး၊ မ ၃၃၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကင်ပတီး (အလယ်)
ကင်ပတီး (အလယ်)
ဘိတ်တန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ဘိတ်တန်းရွာ (Beiktan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဈေးချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဈေးချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃၇ ဦး၊ မ ၁၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
အယ်လိုဆောရတ်
အယ်လိုဆောရတ်(Allosaurus)သည် သီရိုပေါ့(Theropod)အုပ်စုဝင် ဒိုင်နိုဆောတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဂျူရောဆစ်ယုဂ် (Jurassic Period) နောက်ပိုင်းတွင် ကျက်စာခဲ့သည်။ ၁၀ မီတာမှ ၂ မီတာအထိရှိပြီး ရှည်လျားသန်မာသော အမြီးပါရှိ၏။ ၎င်းတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးမားသော်လည်း ဦးနှောက်အလွန်သေးငယ်သည်။ နောက်ခြေထောက်နှစ်ခေျာင်းပေါ်တွင် အားပြု၍လှုပ်ရှားသွားလာကြ၏။  ရှေ့ခြေများမှာတို၍ ကောက်ကွေးချွန်ထက်သောခြေသည်းများပါရှိသည်။  အယ်လိုဆောရတ်တွင် ကျယ်သောပါးစပ်နှင့် သန်မာသောမေးရိုးရှိ၏။ ဓားမြှောင်ကဲ့သို့ ချွန်ထက်သည့် သွားများပါရှိသည်။ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော သားစားသတ္တဝါဖြစ်သည်။
ဘိတ်တန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကလယ်
၏အဓိပ္ပာယ်များ
အယ်လိုဆောရတ်
အယ်လိုဆောရတ်သည် မြောက်အမေရိကတွင် တွေ့ရသော ကြောက်မက်ဖွယ် ဒိုင်နိုဆောဖြစ်၏။ ၎င်းထက်ကြီးမားသော ဗရွန်တိုဆောရတ်၊ ဒစ်ပလိုဒိုကတ် စသည်တို့ကိုပင် တိုက်ခိုက်စားသောက်သည်။ ၁.၅ မီတာရှိ အကောင်ငယ်ကလေးများမှသည် ၁၁ မီတာရှိအကောင်ကြီးများအထိ အယ်လိုဆောရတ်တို့၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ယူးတားပြည်နယ်တွင် တွေ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒိုင်နိုဆောများ
ဘော်ဆိုင်းမြို့
ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊ မြေလတ်ဒေသ၌ရှိသော မြို့ကလေးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဟဲဟိုးမြို့၏ မြောက်ဘက် ၁၉ မိုင်ကွာ၊ ပင်းတယမြို့၏ အရှေ့ဘက် ၁၂ မိုင်ကွာ၊ ရပ်စောက် ( ဗထူးတပ် ) မြိုံ၏ တောင်ဘက် ၃၆ မိုင် ကွာတွင် တည်ရှိလျက် တောင်များဖြင့် ဝိုင်းရံပတ်ကာ စိမ်းစိုသာယာကြည်နူးဖွယ် ကောင်းသောမြို့လည်း ဖြစ်သည်။
အောင်ပန်းရပ်စောက်လမ်းနှင့် ရွှေညောင်-ရက်စောက်လမ်း အကြား၌ ရှိပြီးလျှင် ပင်လယ်ရေပြင်မှ အမြင့် ပေ ၄၃၈ဝ ကျော်တွင် မြို့တည်ထားသည်။ ကုန်းမြင့်တွင် တည်ထားသော မြို့ဖြစ်၍ နွေရာသီအခါ အပူချိန်ဖာရင် ဟိုက် ၈၆ ဒီဂရီခန့် ရှိ၍၊ ဆောင်းအခါ ၄၈ ဒီဂရီခန့်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတုအပူအအေး မပြင်းထန်လှချေ။ မိုးရေချိန်မှာ အများဆုံး လက်မ ၅ဝ၊ အနည်းဆုံး လက်မ ၃ဝ ခန့်ရွာသွန်းသည်။
ဘော်ဆိုင်းမြို့သည် ဘော်ဆိုင်းနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ ဘော်ဆိုင်းနယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် စတုရန်းမိုင် ၅ဝ ခန့်ရှိ၍ ကျေးရွာပေါင်း ၃၂ ရွာပါဝင်သည်။ လူဦးရေ ၅ဝ၉၁ ယောက်ရှိသည်။ ဘော်ဆိုင်းနယ်၏ မြောက်ဘက်၌ ရပ်စောက်၊ အရှောက်ဘက်၌ ပင်တယနယ်တို့ရှိသည်။
ကုန်းခေါင်ခေါင်ဒေသမျိုးဖြစ်၍ မြစ်ချောင်းအလွန် နည်းပါး သည်။ သို့သော် ဘော်ဆိုင်းမြို့၏ တောင်ဘက် ၈ မိုင်ကွာတွင် ရေထွက်စခန်းဟုရှိသည်။ ထိုရေထွက်စခန်းမှ ဆယ့်နှစ်ရာသီ ပတ်လုံး အဆက်မပြတ် စမ်းရေထွက်ကျနေ၍ ပတ်ဝန်းကျင် ရပ်ရွာများမှ လူသူ တိရစ္ဆာန်အပေါင်းတို့သုံးစွဲမကုန်ရှိသည်။
ထို့ပြင် ထိုရေထွက်စခန်း၏ အရှေ့တောင် ယွန်းယွန်းရှိ မြင့်မားသော တောင်ထိပ်ပေါ်၌လည်း အစဉ် မကုန်မခန်း နိုင်သော ရေထွက်ကန်ကြီးတစ်ခု ရှိလေသည်။
ဘော်ဆိုင်းမြို့၏ အကျယ်အဝန်းသည် အလျား ၁ မိုင်ခွဲ အနံ ၆ ဖာလုံရှိ၍၊ မြို့မရပ်၊ သဖန်းပင်ရပ်၊ ကံဦးရပ်၊ ပြည်သာရပ်၊ ကံသာရပ်၊ ကံပြင်ရပ်၊ ကျောင်းတောင်ရပ်ဟူ၍ ရပ်ကွက် ၇ ကွက်ရှိသည်။ မြို့ပေါ်၌ အိမ်ခြေ ၃၇ဝ ခန့်ရှိပြီး လျှင် လူဦးရေမှာ ၁၃၇ ယောက်ဖြစ်သည်။ မြို့ပေါ်၌ လည်းကောင်း၊ နယ်အတွင်း၌ လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသူ များမှာ၊ ဓနု၊ တောင်ရိုး၊ တောင်သူစသော အမျိုးသားများသာ အများအားဖြင့် ဖြစ်ကြ ၍ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို သက်ဝင်ယုံကြည် သူများ ဖြစ်ကြလေသည်။
ဘော်ဆိုင်းမြို့ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် မော်ဆုံ ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်သည်။ မော် ဟူသော ဝေါဟာရမှာ ရှမ်းဘာသာဖြင့် ငွေသတ္တုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုဒေသတွင် ငွေ၊ ခဲစသော သတ္တုများ ထွက်ရှိခြင်း ကြောင့် မော်ဆုံ ဟု ရှမ်းဘာသာဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ရာမှ ဘော်ဆိုင်း ဟု မြန်မာသံဖြင့် ခေါ်ဝေါ်လာဟန် ရှိသည်။
သို့သော် ရှေးဟောင်းတို့အလိုမှာကား ရှေးရှေးက အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် ဖောင်စကြာဖြင့် တိုင်းခမ်း လှည့်လည်တော်မူရာ၊ ထိုအရပ်သို့ရောက်လျှင် ဖောင်သည် ရှေ့မသွား၊ နောက်မဆုတ်ဘဲ ဆိုင်းငံ့နေသည်။ ထိုကြောင့် ပုဏ္ဏားဖြူ၊ ပုဏ္ဏားညိုတို့အား မေးမြန်းစုံစမ်းသောအခါ၊ ထိုအရပ်သည် နောင်အခါ သာသနာပွင့်လင်း၍ စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုး မည့် အရပ်ဖြစ်ကြောင်းကို လျှောက်ထားသည်။ ထိုအခါ မင်းတရားကြီးသည် ယခုမြို့၏ တော်ဘက်တွင် ရွှေခြယ်မြ စသည်း လက်ဝတ်ရတနာနှင့်တကွ အဖိုးတန် ရွှေငွေ ကျောက်သံပတ္တမြားတို့ကို ဌာပနာ၍ စေတီတစ်ဆူ တည်သည်။
ယခုအခါ ရွှေမြစည်း စေတီတော်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုပြ့င် ရေထွက်ကန်ကြီးရှိသော တောင်ပေါ်၌လည်း ဘုရားရှင်၏ ဓာတ်တော်မွေတော်များနှင့် အဖိုးထိုက်သော ရတနာများကို ဌာပနာ၍ စေတီ တစ်ဆူ တည်ထားရာ၊ ယခုအခါ မွေတော် စေတီဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသို့မင်းတရားကြီးသည် ထိုဒေသကို ချီးမြှင့် ပြီးနောက်၊ ထိုအရပ်၌ ဖောင်တော်ဆိုင်းသဖြင့် ဖောင်တော်ဆိုင်းအရပ်ဟု သမုတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဖောင်တော်ဆိုင်းဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ရာမှ ဖောင်ဆိုင်း၊ ထိုမှတစ်ဖန် ဘောင်ဆိုင်းဟု တွင်လာပြီး ဘော်ဆိုင်းဟု ရွေ့လျားလာသည်ဟု ဆိုသည်။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ရေထွက်စခန်းနှင့် ရေထွက်ကန်ကြီးသည်လည်း နောင်အခါ ထိုဒေသ၌ အခြေစိုက် နေထိုင်ကြမည့် လူအများနှင့် သတ္တဝါတို့အတွက် ရေရစေရန် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး အဋ္ဌိဋ္ဌာန်ကြောင့် ပေါ်ထွက်ခဲ့သော ရေထွက်များဟု ဆိုလေသည်။
ဘော်ဆိုင်းမြို့ဖြစ်ပေါ်လာမည့် ဒေသတွင် အလောင်း စည်သူခေတ် ( မြန်မာသက္ကရာဇ် ၄၇ဝ ကျော်ခန့်) အခါ ကပင် လူအနည်းအကျဉ်း ရှိနေပြီဟုဆိုသည်။ ဘော်၊ ငွေ၊ ခဲစသော သတ္တုများ သယံဇာတဖြစ်ပေါ်နေသဖြင့် ယင်းတို့ကို တူးဖော်၍ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကား နေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၇၈၈ (ခရစ်နှစ် ၁၄၂၆ ခုနှစ်) တွင် နန်းတက်သော မိုးည|င်းမင်းတရားကြီးသည် ထိုဒေသမှ ဘော်၊ ခဲတို့ထွက်ရှိ ကြောင်း ကြားသိတော်မူသဖြင့် ဓာတုဗေဒပညာရပ်ကိုကျွမ်းကျင် သော ဦးမူနွယ်နှင့် ဦးမူသီးညီနောင်နှစ်ဦးအား ထိုဒေသသို့ သွားစေ၍၊ ထိုဒေသ၌ ဖွားစားအုပ် ချုပ်စေပြီးလျှင်၊ သတ္တုတွင်း များမှ တူးဖော်ရရှိသော ဘော်ငွေသားတို့ကို ဆက်သရန် အမိန့် တော်ဖြင့် စေလွှတ်သည်။
ထို့ကြောင့် ဦးမူနွယ်နှင့် ဦးမူသီး ညီနောင်တို့သား မယားအခြွေအရံနှင့် ထိုဒေသသို့ရောက်လာသည်။ ညီနောင် နှစ်ဦးသည် တူးဖော်ရရှိသော သယံဇာတခဲရိုင်း၊ သတ္တုများကို ကျိုချက်ပြီးလျှင် ထုတ်ယူရရှိသော ဘော်ငွေသားတော်များကို မိုးည|င်းမင်းတရားထံ ဆက်သရသည်။ ဘော်ငွေများ ထွက်ရှိ သဖြင့် ထိုနယ်ကို ဘော် တွင်းနယ်ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြ လေသည်။
ဦးမူနွယ်တို့ညီနောင်၏ ပြုပြင်အုပ်ချုပ်မှုကြောင့် ထိုဒေသသည် လူနေစည်ကားများပြားလာသည်။ ဦးမူနွယ် သည် ဘော်ဆိုင်းဒေသကို အုပ်ချုပ်ပြီးလျှင်၊ ဦးမူသီးကမူ ဘော်ဆိုင်းမှ တောင်ဘက် ၉ မိုင်ခန့်အကွာရှိ ကျောက်ထပ် ဒေသကို အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုအခါမှစ၍ ထိုဒေသတို့သည် မြန်မာဘုရင်၏ လက်အောက်ခံ သီးခြား နယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ရှစ်အိမ်တန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ရှစ်အိမ်တန်းရွာ (Shiteintan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ညောင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၄ ဦး၊ မ ၁၂၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ဘော်ဆိုင်းမြို့
ဘော်ဆိုင်းတွင် ဦးမူနွယ် ကွယ်လွန်သည့်အခါ နယ်လူထုက တင်မြေ|ာက်ဟန်တူသောဦးအုန်းခိုင်က အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုနောက် ဦးသာစု ဆိုသူက အုပ်ချုပ်၍ ဦးသာစု ကွယ်လွန် လျှင် သားဖြစ်သူ ဦးနွယ်က ဆက်ခံသည်။ ဦးနွယ်အား ဆက်ခံသူမှာ ဦးပွဲဖြစ်သည်။ ဦးပွဲ၏ လက်ထက်တွင် ( ခရစ် ၁၇၈၄ ခုနှစ် ) ငွေခွန်မှူးဟူသော ရာထူးအမည် အရည်ဖြင့် ခန့်အပ်ခြင်းခံရ၍ ဘော်ဆိုင်းနှင့် ကျောက်ထပ် နှစ်နယ်ကို ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်သည်။
ထိုနောက် ဦးပွဲ၏ညီ မင်းဘိုးကျော်၏ သားတစ်ဦး ပင်ဖြစ်သော မင်းမောင်ထွန်း ( မင်းမောင်ညွန့်)၊ မင်းမောင်ဝိုင်း၏ သား မင်းကြာရွက်၊ သို့မဟုတ် စောကြာ ရွက်တို့အစဉ်တစ်စိုက် အုပ်ချုပ်လာသည်။ စောကြာရွက် သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ် ( ခရစ် ၁၈၇၈ ) တွင် ရာထူးကို လက်ခံခဲ့ရာ၊ စောကြာရွက်၏ လက်ထက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ဗြိတိသျှ အစိုးရလက်အောက်သို့ရောက် သည်။ ဗြိတိသျှတို့မသိမ်းပိုက်မီ ကလေးတွင် ဘော်ဆိုင်းနယ် တွင် လူနေအိမ်ခြေများ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း ခံရသေးသည်။
ရှစ်အိမ်တန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘော်ဆိုင်းမြို့
မင်းကြာရွက် ကံကုန်လျှင် သားသမီးမထွန်းကား၍ မင်းမောင်ဝိုင်း၏ သမီးတစ်ဦးဖြစ်သော မခင်သဲနှင့် နန်းခုံ မင်းသား စောခေါင်တို့မှ ထွန်းကားသော စောခမ်းဆိုင်က ဆက်ခံသည်။ စောခမ်းဆိုင် လက်ထက်တွင် အင်္ဂလိပ်မင်းတို့ အလိုကျ ညောင်ရွှေနယ်နှင့် ပူးပေါင်း ( မြန်မာ ၁၂၈၉ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ် ၁၉၂၈ ခုနှစ် ) လိုက် သည်။ ထို့ကြောင့် စောခမ်း ဆိုင်သည် ညောင်ရွှေစော်ဘွား လက်အောက်ခံ မြို့စားအဖြစ် ညောင်ရွှေနယ်၏ လက်အာက်ခံ ဖြစ်သွားလေသည်။
စောခမ်းဆိုင် အငြိမ်းစားယူပြီးနောက်တွင် ညောင်ရွှေမှ ထမုံစာအမည်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး စေလွှတ်အုပ်ချုပ်သည်။ နယ်သူ နယ်သားများနှင့် ဆက်ဆံရေး မပြေပြစ်သဖြင့် မကျေနပ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ထမုံစာကွယ်လွန်သော အခါ နယ်သူနယ်သားများ ဆန္ဒအရ၊ မင်းမောင်ဝိုင်း၏ သမီးတစ်ဥိး ဖြစ်သော မခင်ဖုံးမှ ပေါက်ဖွားသည့် မခင်တိုင် ( ဒေါ်တော် ) နှင့် သတ္တုတွင်း သူဌေး တန်ဘိုးရင်တို့၏ သား တန်စစ်ဟန်ခေါ် ဦးစစ်ဟန်အား အုပ်ချုပ် စေခဲ့သည်။ မိဖများ ဖြစ်ကြသော တန်ဘိုးရင်နှင့် ဒေါ်တော်တို့သည် နယ်အတွင်း၌ လောကီလောကုတ္တရာရေးဆိုင် ရာ အဆောက်အအုံ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုခဲ့သည့်နည်းတူ၊ ဦးစစ်ဟန်သည်လည်း မိဘတို့လက်ငုတ်လက် ရင်းအတိုင်း မြို့ရောနယ်ပါ စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အထူးဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်။ ဦးစစ်ဟန်သည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဟဲဟိုး မြို့စားအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ရသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်များ၌ ပဒေသရာဇ် အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်မှ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး စံနစ်သို့ပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကြီးတွင် ဦးစစ်ဟန်ညောင်ရွှေ ရှမ်းပြည်နယ်ကောင်စီ၏ ဒုတိယ သဘာပတိအဖြစ် ဆောင် ရွက်ရသည်။ ထိုနောက် ထိုနှစ်အတွင်း၌ပင် ရှမ်းပြည်နယ် အစိုးရ၏ ဘဏ္ဍာရေး၊ အခွန်တော်နှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရလေသည်။
ခဲသတ္တုလုပ်ငန်းအပြင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းထွက် ပစ္စည်းများဖြစ်သော သနပ်ဖက်၊ လက်ဘက်ခြောက်၊ လက်ဘက်စို၊ အာလူး၊ မြေပဲ၊ ဂျုံစသည်တို့ကို တိုးတက်ထွက်အောင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြ၍၊ မြို့နှင့်တကွ နယ်၏ စီးပွားရေး အခြေအနေမှာ စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးလျက်ရှိသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးတို့မှာ မီးရထား ဘူတာရုံနှင့် လေယာဉ်ဆိပ်ရှိသော ဟဲဟိုးသို့နှစ်လုံးပေါက် သွားလာနိုင်သည့် ၁၉ မိုင်ရှည်လျားသော ကျောက်လမ်းရှိသည်။ ထို့ပြင် ပင်းတယသို့နှစ်လုံးပေါက် သွားလာ နိုင်သည့် ၁၂ မိုင်ရှည်လျားသော ကျောက်လမ်းလည်းရှိသည်။ ဘော်ဆိုင်းမြို့တွင် ငါးရက်တစ်ဈေးရှိရာ၊ တောင်ကြီး၊ ညောင်ရွှေ၊ ဟဲဟိုး၊ ပင်းတယစသော မြို့များမှ ရောင်းဝယ်သူများ လာရောက်ကြ၍ စည်ကားပေသည်။