cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
စကြဝဠာ
စကြဝဠာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မြန်မာတို့၏ ရှေးအယူအဆများ
စကြဝဠာ ဟူသော ဩကာသ လောကတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော ရေမြေတောတောင် အနေအထားအဖွဲ့အစည်းကို ပိုင်းခြား၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သော ဝေါဟာရဖြစ်၏။ မြင်းမိုရ်တောင်ကို ဗဟိုပြု၍ ဝန်းရံလျက်ရှိသော ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းနှင့် အရန်ကျွန်းငယ်နှစ်ထောင်ကို နေတစ်စင်း၊ လတစ်စင်းက အလှည့်ကျ အလင်းရောင် ပေးလျက်ရှိ၏။ ထိုသို့ နေတစ်စင်း၊ လတစ်စင်းနှင့် အတူတကွ၊ လေးကျွန်းတစ်မြင်းမိုရ်အစုအဝေးကို စကြဝဠာဟု ခေါ်သည်။ စကြဝဠာ များသည် မရေတွက်နိုင်လောက်အောင် မြောက်မြားစွာ တည်ရှိ၏။ တစ်ထောင်သော စကြဝဠာအစုကို စူဠလောကဓာတ်ဟု ခေါ်၏။ ထိုအစုဆယ်စု (ဝါ) စကြဝဠာတစ်သောင်းကို၊ မဇ္ဈိမလောကဓာတ်ဟု ခေါ်၏။ စကြဝဠာများသည် အမြဲတည်နေသည် မဟုတ်ပေ။ ဖြစ်ပေါ်လိုက် ပျက်စီးလိုက်ရှိ၏။ အတူတကွ ဖြစ်ပေါ်ဖြစ်ဖက်၊ ပျက်ဖော် ပျက်ဖက်ဖြစ်ကုန်သော စကြဝဠာ ကုဋေတစ်သိန်းစုကို မဟောလောကဓာတ်ဟု ခေါ်၏။ ထိုထက်များပြား၍ ရေတွက်ခြင်းငှာ မဆုံးနိုင်သော စကြဝဠာအစုကိုမူကား အနန္တ လောကဓာတ်ဟု ခေါ်၏။ ယခု ကျွန်ုပ်တို့ မှီတင်းနေထိုင်သော စကြဝဠာကား မဇ္ဈိမ လောကဓာတ်ဟု ခေါ်သော စကြဝဠာ တစ်သောင်းစု၏ အလယ်ဗဟို၌ တည်ရှိ၏။ စကြဝဠာ တစ်ခုလုံးကို အစိုးရသော မင်းကို စကြဝတေးမင်းဟု ခေါ်၏။
စကြဝဠာတောင်နှင့် စကြဝဠာအပါအဝင် ကမ္ဘာကြီး ပျက်ပုံ၊ တည်ပုံကို မည်သို့သိရှိရသနည်းဟူမူ လောကဘိနဝိဒ္ဓရသေ့သည်၊ စကြဝဠာတံတိုင်းမှ ဆင်မြင်းအရွယ်ပမာဏရှိသော အက္ခရာများကို ဖန်ပုရပိုက်ပုလဲ ကညစ်တို့ဖြင့် ရေးကူးခဲ့၍ ရသေ့ အဆင့်ဆင့်တို့ ရေးသားဟောခဲ့သည်မှ သိရသည်။ ထိုလောကဘိနဝိဒ္ဓရသေ့သည် ပထမ မဟာသမ္မတမင်း၏တူ ဖြစ်၏။ မဟာသမ္မတမင်းသည် စကြဝဠာတောင်ခြေ၌ရှိသော ဓမ္မသတ် ကျမ်းဂန်များကို ရေးကူးစေ၍ ထိုကျမ်းဂန်များနှင့် အညီ တရားဆုံးဖြတ်စီရင်တော်မူ၏ဟုဆိုလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စကြဝဠာ ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စကြဝဠာဗေဒ ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ဆောင်းပါးများ
ဒရိုင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဒရိုင်ရွာ(Darai)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ကရောင်ထိန်ရော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆလဗလူမျိုး
ဆလဗလူမျိုး သည် အရှေ့ဥရောပနှင့် ဆိုက်ဗီးရီးယားတွင် နေထိုင်ကြသူများဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆလဗပေါင်း သန်း ၂ဝဝ ခန့်ရှိ၏။ ယင်းတို့တွင် ရုရှလူမျိုး၊ ပိုးလူမျိုး၊ ဝင်းလူမျိုး၊ ရုသီနီးယန်၊ ချက်၊ ဆလိုဗက်၊ ကရိုး အက်၊ ဆားဗီးယန်း၊ ဗူလဂေးရီးယန်းနှင့် မွန်တီနီးဂရင်း လူမျိုးများ ပါဝင်၏။ ဆလဗလူမျိုးများ၏ မူလဇာစ်မြစ်မှာ အာရိယန်သို့မဟုတ် အင်ဒိုယူရိုပီယန်မျိုးရင်းမှ ဆင်းသက်လာ သူများဖြစ်၏။ ရှေးဦး ဆလဗတို့သည် ယူကရိန်းပြည်၏ အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် ပိုလန်ပြည်၏ အရှေ့ တောင်ဘက်ဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြ သည်။ ထိုစဉ်က ဆလဗတို့သည် လယ်လုပ်၍ သိုးနွားတို့ကို မွေးမြူကာ အသက်မွေးခဲ့ကြသည်။ အေဒီ ၂ဝဝ မှ ၅ဝဝ အတွင်း၌ကား ဆလဗတို့သည် ရေကြည်ရာမြက်နုရာ ဥရောပ တိုက်ဒေသအနှံအပြားသို့ သွားရောက်နေထိုင်ကြလေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ဆလဗတို့သည် ဂျာမနီ၊ မွန်တီနီးဂရိုး၊ အယ်လ ဗေးနီးယားနှင့် ရုရှပြည်များသို့ စတင်ရောက်ရှိလာကြလေ၏။ ထိုစဉ်က ဆလဗလူမျိုးများမှာ အရပ်မြင့်မား၍၊ ဦးခေါင်း ရှည်ပြီးလျှင် အသားလတ်ကြ၏။ ထို့နောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလာသောအခါ အခြားလူမျိုးများနှင့် ရောနှောနေထိုင်ကြ သဖြင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန် ပြောင်းလဲလာကြလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဆလဗအဆက်အနွယ်ချင်းဖြစ်သော်လည်း မြေထဲပင်လယ်ဘက်မှ ဆလဗများနှင့် ရုရှဖက်မှ ဆလဗများသည် ရုပ်ရူပကာအားဖြင့် မတူကြချေ။ ထိုနည်းအတူ အခြားတိုင်းပြည်များမှ ဆလဗများ သည်လည်း ရုပ်ရည်အားဖြင့် ကွဲပြားခြားနားလေသည်။ ဆလဗနိုင်ငံများမှာ ဥရောပတိုက်တွင် မဖွံ့ဖြိုးသော နိုင်ငံ များဖြစ်ခဲ့သည်။ ဆလဗတို့မှာ ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့်ပြည့်စုံသော်လည်း၊ စည်းလုံးညီညွှတ်မှုမရှိဘဲ၊ အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေကြသော ကြောင့် အင်အားမရှိချေ။ ထို့ကြောင့် အတိုင်းတိုင်းအပြည်ပြည် မှ ဆလဗလူမျိုးမှန်သမျှတို့မှာ သူတစ်ပါး၏ ကျူးကျော်တိုက် ခိုက်ခြင်းကို ခံရသည်သာဖြစ်ခဲ့၏။ သူတို့နိုင်ငံများ၏ ပထဝီ အနေအထားမှာလည်း မကောင်းမွန်ချေ။ သူတို့သည် ဥရောပ တိုက် အရှေ့ဆုံးအပိုင်း၌ နေထိုင်ကြရသဖြင့် အာရှတိုက်မှ လူများ ဥရောပတိုက်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသောအခါတိုင်း သူတို့၏ ပြည်များမှာ ပထမဆုံးအတိုက်အခိုက်ခံကြရသည်။ အခြားတိုင်းပြည်များမှ ဆလဗများနှင့်စာလျှင် ရုရှတို့မှာ ဖိနှိပ်တိုက်ခိုက်ခြင်းအခံရ နည်းခဲ့သည်။ သို့သော် ရုရှတောင် ပိုင်းပင်လျှင် ဂျင်ဂစ်ခန် ခေါင်းဆောင်သော ကြမ်းတမ်းရက်စက် သည့် လူမျိုးများ၏ တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံရသေးသည်။
ဆားဗီးယန်းလူမျိုးတို့သည်လည်း ကော့ဆိုဗိုတိုက်ပွဲတွင် ကျူးကျော်မှုကိုခံရ၍ နာလှန်မထူနိုင်အောင် ဖြစ်ခဲ့ ရသည်။ ချက်လူမျိုးများကား ဝှိုက်မောင်းတိန်းတိုက်ပွဲတွင် ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်း ခြင်းကိုခံရသည်။ သို့သော် ဆလဗအနွယ်တို့သည် သူတို့၏ လွတ်လပ်မှုကိုရရှိအောင် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။
အညာတောရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုဝဏ္ဏ လူငယ် လေ့ကျင့်ရေး ကွင်း
သုဝဏ္ဏ လူငယ် လေ့ကျင့်ရေး ကွင်းသည် ဘက်စုံအားကစားကွင်းဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ လူ ၃၂,၀၀၀ ဝင်ဆံပြီး အောင်ဆန်း အားကစားကွင်းထက် ဝင်ဆံ့မှုနည်းသည်။ သို့သော် သုဝဏ္ဏ အားကစားကွင်းသည် ပို၍ ခေတ်မီသည်။ နိုင်ငံလက်ရွေးစင် ဘောလုံးပွဲများနှင့် နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးပွဲ အများစုကို ထိုကွင်းတွင်ပင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဘောလုံးတင်သာမက အခြား အားကစားများလည်း ကျင်းပသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဤကွင်းအား ၁၉၈၀ပြည့်နှစ်များတွင် "လူငယ်များလေ့ကျင့်ရေး ဗဟိုဌာန" (Youth Training Center)အဖြစ် ဂျပန်နိုင်ငံမှ လှူဒါန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လူငယ်များ လေ့ကျင့်ရန်အတွက်သာဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံတကာပွဲများ လက်ခံကျင်းပသည်အထိ ရှိလာခဲ့သည်။ ကွင်း၏ အနောက်ဘက်ရှိ အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ်ပွဲကြည့်စင်မှာ အမိုးပါရှိပြီး ကျန်ပွဲကြည့်စင်များမှာ အမိုးမပါသည့်အပြင် တစ်ထပ်ပွဲကြည့်စင်များဖြစ်သည်။
၂၀၁၃ အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ၏ အမျိုးသားဘောလုံးပွဲစဉ်အချို့ကို လက်ခံကျင်းပရန်အတွက် အားကစားကွင်းကို အကြီးစား မွမ်းမံခဲ့သည်။ အနောက်ဘက်ပွဲကြည့်စင်နည်းတူ တစ်ဆင့်ထပ်မံတိုးချဲ့ခဲ့သည်။ မူလဒီဇိုင်းတွင် အမိုးအပြည့်တပ်ဆင်ရန် စီစဉ်ခဲ့သော်လည်း အရှေ့ဘက်ပွဲကြည့်စင်ကိုသာ အမိုးတပ်ဆင်ခဲ့သည်။
မြန်မာအမျိုးသားဘောလုံးအသင်းများ၏ ပွဲစဉ်အများစုကို လက်ခံကျင်းပနေဆဲဖြစ်ကာ ရန်ကုန်မြို့၏ အရေးပါသော အားကစားကွင်းဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ အားကစားကွင်းအနီးတွင် လေ့ကျင့်ရေးကွင်းများ၊ ဖူဆယ်အားကစားကွင်း၊ အမျိုးသားအားကစားရုံ၊ ဘောလုံးအကယ်ဒမီ၊ အားကစားအဖွဲ့ချုပ်များ စသည်တို့တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သုဝဏ္ဏ အားကစားရုံစု
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
အခြံရွာ၊ သပြေကန်
အခြံရွာ၊ သပြေကန်
ညောင်ခမ်းရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ညောင်ခမ်းရွာ (Nyaunghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေနံတွိန်ရွာ၊ မင်းရပ်
ရေနံတွိန်ရွာ၊ မင်းရပ်
ရှမ်းစုလေးအိမ်တန်းရွာ၊ ကန်ဘက်
ရှမ်းစုလေးအိမ်တန်းရွာ၊ ကန်ဘက်
ငကန်းသေ ငစွေ ပေါ်လိမ့်မည်
ငကန်းသေ ငစွေ ပေါ်လိမ့်မည် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ငကန်းသေလွန်သော် ငကန်းထက်သာသူ ငစွေ ပေါ်ပေါက်မည်ဆိုသကဲ့သို့ သူတစ်ယောက်မရှိသော် သူ့ထက်သာသော အခြားတစ်ယောက် ပေါ်လာလိမ့်မည်။
လေရည်
လေဆိုလျှင် ကမ္ဘာကြီးကို ရစ်ပတ်လွှမ်းခြုံလျက်ရှိသော မမြင်နိုင်သည့် အငွေ့ဟူ၍သာ သိရှိနေကြသူများအဖို့ လေရည်ဟုဆိုရာ၌ လွန်စွာအံ့ဩစရာမလိုပေ။ ပုံပမာ ရေသည် ဖာရင်ဟိုက် ၂၁၂ ဒီဂရီ တိုင်အောင် ပူသောအခါ၌ ဆူပွက်၍ ဖာရင်ဟိုက် ၃၂ ဒီဂရီတိုင်အောင် အေးသွားလျှင် ခဲသွားသကဲ့သို့ လေကိုလည်း အပူချိန်ပြောင်းလဲပေးခြင်းဖြင့် အငွေ့မှအရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးနိုင်ပေသည်။ လေကို သိပ်သည်းစေပြီး နောက် ဖာရင်ဟိုက်သုညအောက် ၃၁၂ ဒီဂရီတိုင်အောင် အအေးခံလိုက်လျှင် အရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ထိုအမှတ်၌ အလွန်အေးလှသည်ဖြစ်၍ သတ္တဝါတို့ အသက်ရှင်လျက် နေနိုင်ကြမည်မဟုတ်ပေ။ ထိုအမှတ်အောက် နှိမ့်ချပေးလိုက်လျှင် လေရည်သည် အခဲအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားနိုင်ပေ သည်။
အစားအစာများကို အအေးဓာတ်ဖြင့် ကြာရှည်ခံအောင် သိုမှီးရာ၌ လေရည်ကိုများစွာ အသုံးချနိုင်ပေသည်။ အငွေ့ပျံရာ၌ ကြီးစွာသောဖိအားကို ဖြစ်စေသဖြင့် လေရည်ကိုပေါက်ကွဲစေတတ်သော ကစ္စည်းတစ်ခုအဖြစ် အသုံးချမည်ဆိုက ရနိုင်ပေသည်။ သို့ရာတွင် ထိန်းသိမ်းရန် ခက်ခဲလှသော ကြောင့် အသုံးမပြုကြချေ။
ဝင်းဒလွဲရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ဝင်းဒလွဲရွာ(Windalwe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ခရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၉၅၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရမ်းချိုရွာ၊ ထိန်းလေးပင်လင်းဝင်းကြီး
မရမ်းချိုရွာ၊ ထိန်းလေးပင်လင်းဝင်းကြီး
ဝမ်ခေဝရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်ခေဝရွာ (Wanhkaywa)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ဟွေကွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟွေကွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၉၆ ဦး၊ မ ၁၄၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ပန်ဖတ် (ဝ)ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရောင်ထိန်ရော့ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကရောင်ထိန်ရော့ရွာ(Kayawnghteinrawt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ကရောင်ထိန်ရော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၉၂ ဖြစ်သည်။
မျိုးဇော်ဦး (ဘောလုံးသမား)
မျိုးဇော်ဦး(၂၁ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၂ ခုနှစ်)သည် လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းနှင့် မြန်မာ ယူ-၂၂ အသင်းတို့တွင် အလယ်တန်းနေရာမှ ကစားလျက်ရှိသည်။ လက်ရှိ ကစားနေသော ကလပ်အသင်း မှာ မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်ပြိုင်ပွဲဝင် မကွေး FC အသင်းဖြစ်သည်။
ဝမ်ကြားပေါင်
ဝမ်ကြားပေါင်သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ ဝမ်ကြားပေါင်သည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ပေကျင်း ဘူမိဗေဒ တက္ကသိုလ် (ယနေ့ တရုတ် ဘူမိဗေဒ တက္ကသိုလ်) မှ ပါရဂူဘွဲ့ရ ဘူမိဗေဒ ပညာရှင် အင်္ဂျင်နီယာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဘွဲ့ရပြီးနောက် ကန်းစုပြည်နယ်သို့ သွားရောက်ကာ အလုပ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ပေကျင်းသို့ အလုပ်ပြောင်းခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်အထိ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ပါတီ အထွေထွေ ရုံးခန်း ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ထျန်းအန်းမင် အရေးအခင်း ကာလအတွင်း ထိုစဉ်က ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ကျောက်ကျိယံနှင့်အတူ ထျန်းအန်းမင်ရင်ပြင်သို့ သွားရောက်ကာ ဆန္ဒပြ ကျောင်းသား၊ လူထုကို တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရာထူးတက်လာပြီးနောက် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ စတုတ္ထမျိုးဆက် ခေါင်းဆောင်များအကြား အရေးပါသည့် နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်လာသည်။ သူ၏ လုပ်ငန်းခွင် ကျင့်ဝတ်စောင့်ထိန်းမှုနှင့် စကားပြောဆိုရာတွင် ညင်သာ ပျော့ပြောင်းမှုကြောင့် ‘ပြည်သူ့ ဝန်ကြီးချုပ်’ ဟု ပြည်တွင်းရော ပြည်ပကပါ ခေါ်ဝေါ်သမှုတ်ကြသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် တရုတ်မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး နှစ် ၆၀ ပြည့်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ၂ ရက်ကြာ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ဝမ်ကြားပေါင်၏ ခရီးစဉ်သည် ၁၆ နှစ်တာ ကာလအတွင်း ပထမဦးဆုံးသော ဝန်ကြီးချုပ်အဆင့် ခရီးစဉ်လည်း ဖြစ်သည်။
နောင်ဆိုင်ရွာ၊ နောင်ဆိုင်
နောင်ဆိုင်ရွာ (Nawnghseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နောင်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၈၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားတစ်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
နားတစ်ရွာ (Nartit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နားတစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားတစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၆ ဦး၊ မ ၄၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငရဲက လာသူ ပြာပူ မကြောက်
ငရဲက လာသူ ပြာပူ မကြောက် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ငရဲတွင် ငရဲမီး၏ အပူကို ခံစားဖူးသူသည် ပြာပူမျှလောက်ကို မကြောက်တော့သကဲ့သို့ ကြီးမားသော ဒုက္ခကို ခံစားဖူးသူသည် သာမန်ဒုက္ခမျိုးကို မကြောက်တော့ချေ။ အခြားဆိုလိုရင်းတစ်ခုမှာ ငရဲတွင် ငရဲမီး၏ အပူကို ခံစားဖူးသူသည် ပြာပူမျှလောက်ကို မကြောက်တော့သကဲ့သို့ ကြီးမားသော အပြစ်ကို ကျူးလွန်ဖူးသူသည် သာမန်အပြစ်မျှလောက်ကို ကျူးလွန်ရန် မခဲယဉ်းတော့ချေ။
ကန်ဘတ်ရွာ၊ ကန်ဘက်
ကန်ဘတ်ရွာ၊ ကန်ဘက်
သင်္ချာပညာရပ်နယ်ပယ်များ
စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ရှေးအခါမှစ၍ သင်္ချာပညာသည် ခေတ်အလျောက် တိုးတက်ပြောင်းလဲ၍ ကျယ်ပြန့်လာရာ သင်္ချာဘာသာရပ်တွင်း၌ ပညာရပ်နယ်ပယ်များ ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် လိုအပ်လာသည်။ ထိုသို့ ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာတွင် ခွဲပုံခွဲနည်း အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး တူညီသည်များရှိသကဲ့သို့ ကွဲပြားသည်များလည်းရှိလေသည်။ ထိုခွဲခြားပုံ ခွဲခြားနည်းများသည်လည်း အသေတသမတ်တည်း ရှိရန် မဖြစ်နိုင်ချေ။ သင်္ချာပညာရပ်ကိုယ်တိုင်က တိုးတက်ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ ထိုပညာရပ် ခွဲပုံခွဲနည်းများလည်း တိုးတက်ပြောင်းလဲလာရန် လိုအပ်လေသည်။
သင်္ချာတွင် ပညာရပ်နယ်ပယ်များခွဲခြားရာ၌ မိရိုးဖလာ ခွဲခြားပုံခွဲခြားနည်းတစ်မျိုးမှာ သင်္ချာသန့်သန့် (pure mathematics) နှင့် အသုံးချသင်္ချာ (applied mathematics) ဟူ၍ ခွဲခြားခြင်းဖြစ်သည်။ သင်္ချာကို သင်္ချာဘာသာရပ်သက်သက်အတွက် (mathematics for the sake of mathematics) လေ့လာခြင်းကို သင်္ချာသန့်သန့်ဟု ခေါ်ပြီး၊ အပြင်လက်တွေ့လောက၌ အသုံးချရန် ရည်ရွယ်၍ လေ့လာစူစမ်းခြင်းကို အသုံးချသင်္ချာဟု ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့ခွဲခြားရာတွင် သင်္ချာသန့်သန့်နှင့် အသုံးချသင်္ချာကြားရှိ နယ်နိမိတ်မှာ ရှင်းလင်းပြတ်သားခြင်းမရှိကြောင်း သတိပြုသင့်၏။ သင်္ချာသန့်သန့်ကိစ္စအနေဖြင့် သုတေသနပြု တွေ့ရှိထားသည့် ရလဒ်များသည် နောင်တွင် (တစ်ခါတစ်ရံ ရာစုနှစ်နှင့်ချီ၍ ကြာမြင့်ပြီးနောက်) လက်တွေ့ကမ္ဘာတွင် လွန်စွာအသုံးကျလာခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့၊ လက်တွေ့အသုံးချရန် အသုံးချသင်္ချာအနေဖြင့် စတင်စူးစမ်းသော ကိစ္စအချို့တွင် လုံလောက်သော သဘောတရားအခြေခံ မရှိသေးကြောင်း တွေ့ရှိရ၍ သင်္ချာသန့်သန့်ကိစ္စရပ်အဖြစ် ပြောင်းလဲသုတေသနပြုရသည်များလည်း ရှိလေသည်။
သင်္ချာပညာရပ်နယ်ပယ်များတွင် ကိန်းသီအိုရီ (number theory) ကဲသို့ ရှေးအခါကတည်းက ပေါ်ပေါက်လာသည့် နယ်ပယ်များရှိသကဲ့သို့၊ ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာ (discrete mathematics)၊ တွက်ချက်ခြင်းဆိုင်ရာ သင်္ချာ (computational mathematics) အစရှိသည့် မကြာသေးမီကာလကမှ ပေါ်ပေါက်လာသည့် နယ်ပယ်များလည်း ရှိလေသည်။
ကဒါရွာ၊ သပြေကန်
ကဒါရွာ၊ သပြေကန်
ကျောက်ကလေးရွာ၊ မင်းရပ်
ကျောက်ကလေးရွာ၊ မင်းရပ်
လက်ဝဲမြန်ရွာ၊ လက်ဝဲမြန်
လက်ဝဲမြန်ရွာ၊ လက်ဝဲမြန်
ဥတ္တရရောင်ခြည်
ဥတ္တရအလင်းတန်း (Northern Light) ဆိုသည်မှာ ညဉ့်ကောင်းကင်ယံတွင် လှပစွာ ဖြာထွက်သော ရောင်စုံ အလင်းတန်းများကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအလင်းတန်းများကို Aurora အလင်းတန်းများဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသေးသည်။ ဥတ္တရအလင်းတန်းများသည် လွန်စွာ ထူခြားဆန်းပြားသည်သာမက မှော်ပညာဖြင့် ဖန်တီးထားသည်ဟုပင် ထင်မှတ်မှားလောက်အောင် လှပပေသည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ အပြင်ဘက်တွင် မြင်တွေ့နိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို ကမ္ဘာမြောက်ဘက်စွန်းနှင့် တောင်ဘက်စွန်း ဒေသများတွင်သာ မြင်တွေ့ရလေ့ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဥတ္တရအလင်းတန်း(Northen Light) ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် Aurora (သို့) Northern Lights ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းမှာ နေမှ ထုတ်လွှတ်လိုက်သည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် အမှုန်ကလေးများ ကမ္ဘာလေထုထဲသို့ရောက်ရှိလာပြီး လေထုထဲမှ မော်လီကျူးများနှင့် ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဥတ္တရအလင်းတန်းများနှင့် နေပြောက်ဖြစ်စဉ် (Sunspot activity) ဆက်နွယ်မှုကို ၁၈⁠၈၀ ခုနှစ်တွင် စတင်လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ပြုလုပ်သော သုတေသနလုပ်ငန်းများ၏ အကျိုးကျေးဇူးကြောင့် နေမှ အီလက်ထရွန်နှင့် ပရိုတွန်အမှုန်လေးများသည် Solar Wind ဟုသော ဖြစ်စဉ်ဖြင့် ကမ္ဘာလေထုထဲသို့ ဝင်ရောက်ကြောင်း သိရှိလာခဲ့ကြသည်။
Northern Lights ကို ကမ္ဘာတောင်ဘက်စွန်း နှင့် မြောက်ဘက်စွန်းတွင် တွေ့နိုင်ပြီး မြောက်ဘက်စွန်းဒေသများတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော Northern Lights များကို 'Aurora borealis' ဟုခေါ်ပြီး တောင်ပိုင်းတွင် 'Aurora australis' ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ Aurora အလင်းတန်းများကို အရောင်မျိုးစုံဖြင့် တွေ့မြင်နိုင်ပြီး အစိမ်းနုရောင်နှင့် ပန်းရောင်များမှာ အတွေ့ရအများဆုံးဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အနီ၊ အဝါ၊ အစိမ်း၊ အပြာ နှင့် မရမ်းရောင် များကိုလည်း တွေ့ရတက်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆောင် အမှုန်များနှင့် ပွတ်တိုက်သော ဓာတ်ငွေ့အမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ ဥတ္တရအလင်းတန်းများ၏ အရောင်သည် ပြောင်းလဲလေ့ရှိသည်။ တွေ့ရအများဆုံးဖြစ်သော ဥတ္တရအလင်းတန်းအရောင်ဖြစ်သည့် စိမ်းဝါရောင်နု⁠နုသည် ကမ္ဘာမြေပြင်အထက် မိုင် ၆၀ တွင်ရှိသော အောက်ဆီဂျင် မော်လီကျူးများ ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အလွန်တွေ့ရခဲသော အနီရောင် သီးသန့် Aurora အလင်းတန်းများသည် အမြင့်ပေ မိုင် ၂၀၀ ဝန်းကျင်တွင်ရှိသော အောက်ဆီဂျင် ဓာတ်ငွေ့မှုန်များ ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့များသည် အပြာနှင့် ကြက်သွေးအလင်းတန်းများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အလင်းတန်းများသည် ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် တည်ရှိနိုင်ပြီး အချို့မှာ အကွက်ပုံစံ (သို့မဟုတ်) ပြန့်ကျဲနေသော တိမ်တိုက်ပုံစံ၊ အချို့မှာ တံခွန်ပုံစံ၊ စက်ဝန်းပြတ်ပုံစံ၊ လှိုင်းထလှုပ်ရှားနေသော ပြတင်းပေါက်ခန်းဆီး ပုံစံ အစရှိသဖြင့် ပုံသဏ္ဍန် အမျိုးမျိုးဖြင့် ကောင်းကင်ယံတွင် ခပ်မှိန်မှိန် အရောင်များဖြာထွက်လေ့ရှိသည်။ ဥတ္တရအလင်းတန်းဖြာထွက်မှုသည် အမြင့်ပေ မိုင် ၅၀ မှ မိုင် ၄၀၀ အတွင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။
ဥတ္တရအလင်းတန်းများ ကြည့်ရန် အကောင်းဆုံးနေရာများ
အထက်တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို တောင်ဘက်စွန်းနှင့် မြောက်ဘက်စွန်းဒေသများတွင် အတွေ့ရများသည်။ ကမ္ဘာအနောက်ဘက်ခြမ်း တောင်ဘက်စွန်းတွင်ရှိသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည့် နယူးအော့လန်း(New Orleans) ဒေသများတွင် တွေ့ရသော်လည်း ကမ္ဘာအရှေ့ခြမ်း တောင်ဘက်စွန်းဒေသများတွင်မှာ ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို တွေ့မြင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို ကြည့်ရှုခံစားရန် အကောင်းဆုံးနေရာများမှာ မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ ကနေဒါနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသများ(Yukon၊ Nunavut အစရှိသော ဒေသများ) နှင့် အလက်စကာပြည်နယ်(Alaska) အနောက်မြောက်ဘက်တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို ဂရင်းလန်ကျွန်း(Greenland) နှင့် အိုက်စလန်နိုင်ငံ(Iceland) တောင်ဘက်စွန်းဒေသများ၊ နော်ဝေးနိုင်ငံ မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ဆိုက်ဘေးရီးယား(Siberia)၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင်လည်း တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ ကမ္ဘာတောင်ဘက်ခြမ်းတွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသော Aurora အလင်းတန်းများသည် အန္တာတိကတိုက် နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတောင်ဘက်ခြမ်းတွင်သာ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသောကြောင့် မြင်တွေ့ခဲလှသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို အလင်းရောင်နည်းပါးသော နေရာများတွင်လည်း ကြည့်ရှုရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ လူနေနည်းသော မြောက်ဘက်ပိုင်းဒေသများသည် ဥတ္တရအလင်းတန်းများ ကြည့်ရှုရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို ကြည့်ရှုရန် အကောင်းဆုံးအချိန်
Aurora ရောင်စဉ်ဖြာထွက်မှုဖြစ်စဉ်သည် ရာသီစက်ဝန်းကဲ့သို့ ထပ်ကာတလဲ⁠လဲဖြစ်နေသည်ကို သုတေသီများ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြပြီး အချိန် ၁၁ နှစ်ကြာတိုင်း တစ်ကြိမ် ရောင်စဉ်ဖြာထွက်မှု အထွဋ်အထိပ်သို့ ရောက်လေ့ရှိသည်။ နောက်ဆုံးရောင်စဉ်ဖြာထွက်မှု အမြင့်ဆုံးအချိန်မှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်း ဒေသများတွင် ဆောင်းရာသီသည် ရောင်စဉ်တန်းများကို ကြည့်ရှုရန် အလွန်ကောင်းသော ရာသီဖြစ်သည်။ ညတာရှည်ပြီး တိမ်ကင်းစင်သောညများသည် ဥတ္တရအလင်းတန်းများကို ကြည့်ရှုရန် အခွင့်ကောင်းဖြစ်သည်။ ဥတ္တရအလင်းတန်း ကြည့်ရှုရန် အကောင်းဆုံးအချိန်မှာ ဒေသစံတော်ချိန် ညသန်းခေါင် အချိန်ဖြစ်ပေသည်။
ဥတ္တရာအလင်းတန်းများနှင့် ပတ်သက်သည့် ဒဏ္ဍာရီလာများ
ကမ္ဘာမြောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တွေ့ရသော အလင်းတန်း 'Aurora borealis' သည် 'မြောက်ဘက်ဒေသ၏ အရုဏ်ဦး' ဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေသည်။ ရောမတို့၏ ဒဏ္ဍာရီလာ Aurora သည် အရုဏ်ဦးနတ်သမီးတစ်ပါး ဖြစ်လေသည်။ လူမျိုးစုအသီးသီးတွင် ရောင်စဉ်တန်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ဒဏ္ဍာရီများရှိကြသည်။ အေဒီ ၁⁠၁၀၀ မှ ၁၄၀၀ ခန့်က ရောင်စဉ်တန်းများဖြစ်ပေါ်ခြင်းသည် စစ် သို့မဟုတ် အငတ်ဘေး၏ ရှေ့ပြေးနိမိတ်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ နယူးဇီလန်ကျွန်းမှ Maori ဟုခေါ်သော ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက် အပါအဝင် အချို့ ဥရောပတိုက်သားများသည် ဥတ္တရအလင်းတန်းများသည် မီးရှူးမီးတိုင် သို့မဟုတ် မီးပုံပွဲမှ ရောင်ပြန်ဟပ်သော အလင်းများဟုပင် ထင်မြင်ယူဆခဲ့ကြသည်။ Winconsin ဒေသရှိ Menominee အင်ဒီးယန်းမျိုးနွယ်စုတို့ကမူ အလင်းတန်းများသည် manbai'wok ဟုခေါ်သော မုဆိုးနှင့် တံငါသည်များ၏ ဝိဉာဉ်များ တည်နေရာကို ညွှန်ပြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အလာစကာဒေသရှိ Inuit လူမျိုးတို့ကလည်း အလင်းတန်းများသည် ၎င်းတို့ အမဲလိုက်ရာမှ ရရှိလာသော သားကောင်များ၏ ဝိဉာဉ်များဟု ယုံကြည်ကြသည်။ Aurora ရောင်စဉ်တန်းများသည် ၎င်းတို့လူမျိုးစု၏ စိတ်ဓာတ်ကို ဖော်ကြူးနေသည်ဟု ယုံကြည်သော မျိုးနွယ်များလည်းရှိကြပေသည်။
လကွမ်းရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
လကွမ်းရွာ(Lakun)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ကရောင်ထိန်ရော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၉၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရာတံပိုးကဒိုး
တူရိယာ ၅ မျိုး ရှိသည့်အနက် သုသိရဟု ခေါ်သော အခေါင်းရှိစည်မျိုးတွင် တံပိုးမျိုး ၈ ပါး ပါဝင်သည်။ တံပိုးမျိုး ၈ ပါးကား ဒုလောင်း၊ ခရာကောက်၊ ခရာ၊ မြွာ၊ နှဲ၊ ဖက်လိပ်၊ လက်တံရှည်နှင့် လက်တံတို သို့မဟုတ် ချည်ချောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာ့ခရာသမိုင်းအကျဉ်း
ခရာတံပိုး စသည်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ရွှေဘုံနိဒါန်းကျမ်းတွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ အလောင်းစည်သူ ဇမ္ဗူလည်သည့် ကာလ ကျွန်းဦးသပြေပင်သို့ ရောက်သည်။ ထိုဇမ္ဗူ့သပြေပင်ကို လေလာ၍ လေခတ်သည့်အသံ၊ အခက်အရွက်ချင်း ထိခိုက်သည့်အသံ၊ ဇန္ဗူ့သပြေသီး ရေသို့ကျသောအသံ၊ ရေမှပေါ်သည့် အသံတို့သည် အညီအညွှတ် မရှေးမနှောင်း ဖြစ်ကြ၍ သာယာနာပျော်ဖွယ်ရှိလေသည်များကို နှုန်းစံနှိုင်းရှည့်၍၊ တံရှည်တံမြွာ၊ သပြေသာခရာ၊ လင်းကွင်းများမှာ လေလာ၍ ပင်စည်အကိုင်းအခက်တို့ကို လေခိုက်သည့် အဟုန်၏အသံ၊ တံပိုးဒုံမင်းမှာ အကိုင်းအခွအကွေးအဝိုက်ကို လေခတ်၍ မြည်သော အသံများကို သဒ္ဒသဏ္ဌာန်ပြ၍ တီးမှုတ်ဆောင်ရွက်လေသည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ရှေးဦးခရာများနှင့် အသုံးပြုပုံ
ရှေးအခါက ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် တိရစ္ဆာန်ဦးချိုများကို ခရာတံပိုးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့်တက်ကာ နောင်အခါ၌ ဦးချိုပုံကို တု၍ ကြေးဖြင့် ခရာများကို ပြုလုပ်ကြသည်ဟု အနောက်တိုင်းသားများက ဆိုသည်။ ယခုထက်တိုင် ဦးချိုများကိုသာ မဟုတ် ခရုသင်းများကိုလည်း ခရာတံပိုးအဖြစ် အသုံးပြုကြလေသည်။
ထိုသို့ ဦးချိုနှင့် ခရာသင်းများကို တံပိုးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်မှာ မှုတ်၍ အသံမည်သော ကိရိယာအဖြစ် ပြုလုပ်ရန် လွယ်ကူသည်က တစ်ကြောင်း၊ မှုတ်လိုက်သောအခါ ခရီးအဝေးမှ ကြားနိုင်သည်က တစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် တောလိုက် မုဆိုးများ၊ ဆင်ဖမ်းသမားများ၊ လှေသဗ္ဗန်သမားများသည် တစ်ဦးကို တစ်ဦး၊ အချက်ပေးရာ၌ တံပိုးကို အသုံးပြုကြသည်။ ဦးချိုဖြင့် ပြုလုပ်သော တံပိုးမှုတ်သည်ကို အချို့အရပ်များတွင် ကဒိုးမှုတ်သည်ဟု ခေါ်လေသည်။ ခရာတိုံး ကဒိုးများသည် ယခုတိုင်အောင် ခေတ်မတိမ်သေးချေ။ လူတို့သည် ဦးချိုတံပိုးများကို အသုံးပြုကြရာမှ အခင်တပ်၍ မှုတ်ရသော နှဲ၊ ကြေးစသည်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ခရာ၊ ခလုတ်တပ် ခရာများကို တစ်စတစ်စ စမ်းသပ်တီထွင်လာကြသည်။ ဥရောပတိုက်သားများ မှုတ်သော ခရာသံကို မြန်မာတို့ကြားရသောအခါ ထိုခရာသံတီးကွက်များ အတုယူ၍ ခရာသံဆန်းများကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာ ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် ဆတိုင်မွှတ် ဦးကူး ရေးသော ဝေဿန္တာရာပြဇာတ်၌ ခရာသံသီချင်းသံကို တွေ့ရလေသည်။
ခရာအမျိုးအစားများ
ယခုအခါ အသုံးပြုလျက်ရှိသော ခရာများကို အဓိကအားဖြင့် သုံးမျိုးခွဲခြားထားနိုင်သည်။ ပထမအမျိုးမှာ စစ်တပ်များ၌ အသုံးပြုသော အဝကျယ် ခရာမျိုး၊ ဒုတိယအမျိုးမှာ ဘယ်လဂျီယမ်လူမျိုး အဒေါ့ဆက်ဆိုသူ ထွင်သော ဆက်ဆိုဟွန်းခေါ် ခရာမျိုးနှင့် တတိယအမျိုးမှာ မှုတ်ရအလွန်ခက်သော ပြင်သစ်ခရာမျိုးဖြစ်၏။ ယခုခေတ် တူရိယာသံစုံဝိုင်းများတွင် အသုံးပြုသော ခရာများအနက် ပြင်သစ်ခရာကိုသာလျှင် ခရာစစ်ဟု ခေါ်ကြသည်။ တံပိုးခရာ လက်နှိပ် ခလုပ်ပါကော ကောနက်ခရာ၊ ခရာရှည်ကြီး စသည်တို့ကို ခရာဟူ၍ မခေါ်ကြတော့ဘဲ၊ တံပိုးခရာများဟူ၍ အသိအမှတ် ပြုထားကြလေသည်။ တံပိုးခရာများအနက် ဆက်ဆိုဟွန်းခေါ် တံပိုးခရာမှာ စင်စစ်အားဖြင့် ပထမအမျိုးအစား အဝကျယ် ခရာမျိုးတွင် လက်နှိပ်ခလုပ်ဖြင့် အခင်များကို ထိန်းမှုတ်ရသော ခရာဖြစ်၍၊ နှုတ်ခမ်းတေ့ မှုတ်ရသော နေရာ၌ ခွက်ငယ်ပုံ ကရိယာ တပ်ဆင်ထားသည်။ ယူဖိုးနီးယမ်းခေါ် မှုတ်ခရာမှာလည်း ဆက်ဆိုဟွန်းခရာတစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။
ဆက်ဆိုဟွန်း
ဆက်ဆိုဟွန်းခေါ် ကြေးနှဲကြီးမှာ မြန်မာနှဲကဲ့သို့ အခင်တပ်၍ မှုတ်ရသော တူရိယာမျိုးဖြစ်သည်။ အဒေါ့ဆက်ထွင်ခဲ့သော တူရိယာကရိယာဖြစ်သည်။ စစ်တီးဝိုင်းများနှင့် ခေတ်သစ် အကတီးဝိုင်းများ၌ ထိုနှဲကြီးကို အသုံးပြုကြသည်။
ထရမ်းပက်
ထရမ်းပက်ဟူသော ခရာမျိုးမှာ အလျား ၈ပေရှိ၍ အဝကျယ်မှာ ၃/၈ လက်မ( ၃မူး ) မျှသာ ရှိသည်။ အဖျားဖက်သို့ ခေါင်းလောင်းပုံ ကားနေသည်။ ထိုမျှ အလျားရှည်သော ပြန်တံကို ကိုင်ရလွယ်အောင် ကွေး၍ ခွေထားသည်။ ယင်းသို့ ကွေးထားခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဝိုင်းခွေထားခြင်းဖြင့် ထရမ်းပက်ကို မှုတ်ရာ၌ ပင်ကိုသံ မပျက်နိုင်ပေ။ ထရမ်းပက်တွင် ပြန်တံပေါက်ကျည်း၍ အလျားရှည်သဖြင့် မှုတ်သည့်အခါ၌ ကြည်လင် စူးရှသော အသံမျိုး ထွက်ပေါ်လာသည်။ အခင်များမရှိသဖြင့် ခလုပ်များ မလိုပေ။ မှုတ်သူသည် လေယူလေသိမ်း မှန်မှလာသျှင် အသံကို လိုသလိုနှိမ့်ချည်၊ မြှင့်ချည် ထုတ်နိုင်သဖြင့် အမှုတ်ရ ခက်သည်။ ထို့ကြောင့် ထရမ်းပက်အစား လက်နှိပ်ခလုပ်ပါသော ကောနက်ခရာတိုမျိုးကို အသုံးပြုကြသည်။ ထိုခရာမှာ တူရိယာဝိုင်းတွင် အရွယ်အားဖြင့် အသေးငယ်ဆုံး တူရိယာ ဖြစ်သည်။
ထရွမ်းဗုန်း
ထရွမ်းဗုန်းခေါ် ခရာရှည်ကြီးမှာ မှုတ်သူက လျှော့ရ၊ တွန်းရသည့် ခလုပ်ကို ကျင်လည်စွာ တွန်း၍ ဆုတ်၍ပေးခြင်းဖြင့် အသံကို ပြောင်းစေနိုင်သည်။
ကျူဗာ
ကျူဗာခေါ် ဗေ့သံ ခရာတစ်မျိုးမှာ ကြေးနှင့် လုပ်သော ခရာများတွင် အသံလေးလေး နက်နက် မှုတ်နိုင်သော ခရာဖြစ်၍ ကောနက်ကဲ့သို့ အခင်များ ရှိသည်။
ပြင်သစ်ခရာ
ပြင်သစ်ပြည့်ရှည် ၁၅ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်လက်ထက်၌ အမဲလိုက်မုဆိုးများ အသုံးပြုသော ခရာတစ်မျိုးမှာ တံပိုးကဲ့သို့ ပြွန်တံရှည်ကြီး ဖြစ်၏။ ထိုခရာကို ဝိုင်း၍ ခွေထားခြင်းဖြင့် အမဲလိုက်ရာ၌ ပခုံးတွင် လွယ်၍ ယူဆောင်နိုင်၏။ ထိုခရာမျိုးကို ပြင်သစ်ခရာဟု ခေါ်လေသည်။
ဝန်ခုတ်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ဝန်ခုတ်ရွာ (Wanhkoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းပင်ဆိပ်ရွာ၊ ထိန်းလေးပင်လင်းဝင်းကြီး
ပန်းပင်ဆိပ်ရွာ၊ ထိန်းလေးပင်လင်းဝင်းကြီး
သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် သိပ္ပံ၊ နည်းပညာ နှင့် ပတ်သက်၍ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနထားရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော်လက်ထက်တွင် ဖျက်သိမ်းပြီး ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ) အဖြစ် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် ထားရှိခဲ့ကာ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ပညာ​ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်မှ ပြန်ခွဲထုတ်၍ သီးခြားပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ရင်းတိုက်ပင်တာလမ်းပိုင်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ရင်းတိုက်ပင်တာလမ်းပိုင်းရွာ (Yintaikpintarlanpaing)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၉ ဦး၊ မ ၁၁၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန
သမိုင်းကြောင်း
နိုင်ငံတော်အတွက် အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ပညာရှင်များ မွေးထုတ်ပေးနိုင်ရန်၊ အမျိုးသားစီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အထောက်အကူပြုနိုင်ရန်နှင့် သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးလုပ်ငန်းများကို ပိုမိုအောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အတွက် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာနအား ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ(၂)ရက်နေ့ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၃၀/၉၆)ဖြင့် ဝန်ကြီးဌာန အသစ်အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများမှာ
ဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (၃၃)ခု၊ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (၂၇)ခု၊ အစိုးရနည်းပညာ​ကောလိပ် (၇)ခု၊ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (၂၂)ခု၊ အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်း​ကျောင်း (၃၅)ခု၊ သက်​မွေးပညာသင်တန်း​ကျောင်း (၉)ခုတို့ တည်ရှိသည်။
လုပ်ငန်းစဉ်များ
သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းစဉ်များအား အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ကဏ္ဍအလိုက် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
တာလေးပိုင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီးဘက်
တာလေးပိုင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီးဘက်
စွန်ဖားရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
စွန်ဖားရွာ (Sunhpar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကာမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘာလင်မြို့
ဘာလင်မြို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ပြည်နယ် ၁၄ ခု အနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး လူဦးရေ ၃.၄ သန်းခန့်ရှိကာ ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ဥရောပ သမဂ္ဂတွင်မူ ဒုတိမြောက် လူဦးရေအများဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ဘာလင်မြို့၏ သုံးပုံတစ်ပုံမှာ သစ်တောများ၊ ပန်းခြံများ၊ ဥယျာဉ်များ၊ မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်များဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။
ဘာလင်မြို့
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ကမ္ဘာ့အာရုံစူးစိုက်လာရသောမြို့ကြီး
ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်၍။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက၊ ကမ္ဘာတွင် အသန့်ရှင်းဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုစစ်ကြီးအပြီးတွင် ဘာလင်သည် နှစ်ပိုင်းကွဲခဲ့ရသည်။ အမေရိကန်၊ ဗြိတိသျှအုပ်စုနှင့် ဆိုဗီယက် အုပ်စုတို့၏ ပဋိပက္ခများကြောင့် ဘာလင်ပြဿနာ အမျိုးမျိုး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအခြေအနေမှာ ဘာလင်ပြဿနာကြောင့်ပင် တတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ရဦးမည်ကဲ့သို့ရှိနေသည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော ဘာလင်သည် ဥရောပ အလယ်ခေတ် သာမညမြို့ကလေး အဖြစ်မှ ကမ္ဘာ၌ အကြီးဆုံး မြို့ကြီးတစ်မြို့အဖြစ်သို့လည်းကောင်း၊ ဥရောပ၌ ဒုတိယ အကြီးဆုံးမြို့အဖြစ်သို့လည်းကောင်း ရောက်ရှိခဲ့ပေသည်။ ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း မြို့ကြီးများသည် အရေးပါသော ကုန်သွယ်မှု လမ်းကြောင်းကျခြင်း၊ သဘာဝ သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းရှိခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်၌ သယံဇာတ အဖိုးတန်ပစ္စည်းများနှင့် အခြားထွက် ကုန်များထွက်ရှိခြင်းစသော အချက်အလက်များကြောင့် ထင်ရှားကြီးကျယ်သော မြို့ကြီးအဖြစ် ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဘာလင်မြို့သည်ကား ထိုအချက်ကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ စိုးမိုးသူများက ဘာလင်အား ကြီးကျယ်စည်ကားသော မြို့ကြီး ပြကြီးအဖြစ်သို့မရောက်ရောက်အောင် ပြုပြင်ဖန်တီး ခဲ့ကြသောကြောင့် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ မြို့တော်အဖြစ် နှစ်ပေါင်း များစွာ ကြာခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးသည့်နောက်တွင်မူ ဂျာမနီနိုင်ငံ နှစ်ခြမ်းကွဲခဲ့၍၊ ဘာလင်မြို့ကိုလည်း အရှေ့ဘာလင်နှင့်အနောက်ဘာလင်ဟူ၍ နှစ်ပိုင်းပိုင်းလိုက်သည်။ အရှေ့ဘာလင်သည် ဂျာမန် ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ( အရှေ့ဂျာမနီ ) ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ဂျာမန်ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ ( အနောက်ဂျာမနီ ) ၏ မြို့တော်မှာမူ ဗွန်းမြို့ဖြစ်လေသည်။ ဘာလင်မြို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ အလယ်ရှိ ကျယ်လွင့်သော မြေပြင်၏ အလယ်၌ တည်ထားသော မြို့ဖြစ်၍ ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အရေးပါသော အဲ့လဗမြစ်နှင့် အိုဒါမြစ်တို့၏ မြစ်ဝှမ်း နှစ်ခုအကြား၌လည်း တည်ရှိသည်။ ဂျာမနီ နိုင်ငံ၏ ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးများဖြစ်သော ဟမ်းဗတ်နှင့် စကက်တင်းမြို့များမှ မိုင် ၁၈ဝ နှင့် ၈၄ မိုင် အသီးသီး ကွာဝေးရာ၊ အဲ့လဗမြစ်၊ အိုဒါမြစ်နှင့် တူးမြောင်းများအားဖြင့် ထိုမြို့များနှင့် ရေကြောင်းအဆက် အသွယ်ပြုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘာလင်သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ပြည်တွင်း သင်္ဘောဆိပ်ကမ်း မြို့ကြီးအဖြစ်လည်း နှစ်ပေါင်းများစွာ ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
ဘာလင်မြို့၏ လူဦးရေသည် ၃၃၄၂၂၁ဝ ဖြစ်ရာ၊ အရှေ့ဘာလင်၌ ၁၁၃၉၉ဝဝ ဖြစ်၍၊ အနောက် ဘာလင်၌ ၂၂ဝ၃၃ဝဝ ဖြစ်လေသည်။ မဟာဘာလင်မြို့တော်ကြီး၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၃၄၅ စတုရန်းမိုင်ခန့်ရှိသည်။ မဟာဘာလင်၏ ၃ ပုံ ၂ ပုံခန့်သည် အမေရိကန်၊ ဗြိတိသျှ၊ ပြင်သစ်တို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးသော အနောက် ဘာလင်အပိုင်း ဖြစ်၍၊ ကျန် ၃ ပုံ ၁ ပုံခန့်ဖြစ်သော အရှေ့ဘာလင်ကို ဆိုဗီယက်ရုရှက ဩဇာလွှမ်းမိုး သည်။ ဘာလင်မြို့၏ ဘေးပတ်ဝန်းကျင်သည် ကွန်မြူနစ်ဩဇာ လွှမ်းမိုးကြီးစိုးသော အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံ ဖြစ်လေသည်။
ပထဝီဝင် အနေအထားအရ ဘာလင်သည် ပရပ်ရှား၊ ဩစတြီးယား၊ ပိုလန်နှင့် ရုရှနိုင်ငံများ၏ လယ်ယာစိုက်ဒေသများအတွက် ဈေးကွက်နှင့် ဖြန့်ချိရေး အချက်အချာဌာန ဖြစ်သည်။ ဘာလင်သည် ဂျာမနီနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း မီးရထားလမ်းများ၏ ဗဟိုဌာန ဖြစ်သည့်ပြင် ဥရောပ အလယ်ပိုင်း၏ မီးရထားနှင့် လေကြောင်းအတွက် အရေးပါသောဗဟိုဌာနလည်းဖြစ်သည်။ ဘာလင်မြို့တွင် ဥရောပတိုက်၌ အကြီးဆုံးသော လေဆိပ်ကြီးရှိသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်၏ ဗုံးဒဏ်များကို မခံရမီက ဘာလင်သည်စက်ရုံအလုပ်ရုံများ များပြားသော်လည်း အလွန်သန့်ရှင်း၍ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော မြို့ကြီးဖြစ်သည်။ စက်ရုံ အလုပ်ရုံများမှ မီးခိုးများ မထွက်အောင် ပြုလုပ်ထား၍ လမ်းများသည်လည်း အလွန်သန့်ရှင်းသည်။ ဘာလင်မြို့၏ အလှအပဆုံးနှင့် အစည်ကားဆုံး လမ်းမကြီးသည် လင်းဒင်ရိပ်သာဖြစ်၍၊ ကမ္ဘာကျော် လမ်းမတော်ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။ လမ်း၏ အရှည်သည် တစ်မိုင်လျော့လျော့ဖြစ်၍၊ ဒုတိယ ဝီလျံဧကရာဇ်၏ နန်းတော်မှသည် ဗရန်ဒင်ဗာဂျာတောခေါ် မုတ်ဝကြီးတိုင်အောင် ဖြစ်သည်။ ဘာလင်တက္ကသိုလ်၊ အော်ပရာ ဇာတ်ရုံ၊ ဧကရာဇ် နှစ်ပါး၏ နန်းတော်နှစ်ဆောင်၊ ထိပ်တန်း ဟိုတယ်ကြီးများ၊ ဆိုင်ကြီးကနားကြီးများသည် ထိုလမ်းမတော်ကြီး တစ်လျှောက်၌ ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် စာအုပ်များ၊ စာမူများဖြင့် ကြွယ်ဝပြည့်စုံသော တော်သုံးစာကြည့်တိုက်ကြီးများ လည်း ထိုလမ်းကြီး၌ပင်ရှိသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ထိုလမ်းမတော်ကြီးသည် လေကြောင်းမှ သိသာထင်ရှားလွန်းလှသဖြင့် အမျိုးမျိုး ရုပ်ဖျက်ထား ရသည်။ သို့တိုင်အောင် ထိုလမ်းမတော်ကြီး တစ်လျှောက် ဗုံးဒဏ်မမိသော အဆောက်အအုံ မရှိသလောက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြို့ကျက်သရေဆောင်၊ ဗိသုကာ အနုပညာမြောက်လှသော ဗရန်ဒင်ဗာဂျာ မုခ်ဝကြီး သည်မူ ကံအားလျော်စွာ ဗုံးဘေးမှ ကင်းလွတ်ခဲ့လေသည်။
ရှေးပရပ်ရှား ပြည့်ရှင်များသည်လည်းကောင်း၊ နောင်ဂျာမန် ဧကရာဇ်များသည်လည်းကောင်း ငွေကို ရေလို သုံးကာ ဘာလင်မြို့တော်ကြီးအား ခမ်းနားကြီးကျယ်အောင် ပြုပြင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ဘာလင်သည် လှပခန့်ညား၍ ထုထယ်ကြီးမားသော အဆောက်အအုံကြီးများဖြင့် ပြည့်နှက် စည်ကားခဲ့သည်။ အခန်းပေါင်း ၆ဝဝ ရှိသည့် နန်းတော်ကြီး၊ လူသာရန် ဘုရားဝတ်ကျောင်းတို့သည် ထုထယ်ကြီးမား လှပခန့်ညားသည့် အဆောက်အအုံများ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် နာဇီတို့တန်ခိုး တက်စက မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သော ဂျာမန်လွှတ်တော်ကြီးသည်လည်း ဘာလင်မြို့၏ ပြတိုက်သစ်၊ ဧကရာဇ် ဖရက်ဒရစ်၏ ပြတိုက်စသည်တို့သည်လည်း ထူးခြားလှပသော အဆောက်အအုံများ ဖြစ်ကြသည်။ တိုင်ယာဂါတွင် အမည်ရှိ ဧက ၆၃ဝ ခန့်ကျယ်ဝန်းသော ဥယျာဉ်ကြီးကား ဘာလင်မြို့၏ ကျက်သရေဆောင် တစ်ခုဖြစ်၍၊ အနုပညာ လက်ရာ မြောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ၏ ရုပ်တုများစွာ ထိုဥယျာဉ်အတွင်း၌ ရှိလေသည်။
ယင်းကဲ့သို့ခမ်းနားကြီးကျယ် လှပတင့်တယ် သပ်ရပ်သန့်ရှင်းသော ဘာလင်မြို့၏ မူလအစသည် ၁၂ ရာစုခေတ်ခန့်က စပရီးမြစ်ကို ဖြတ်ကူးရန် အချက်အချာကျသော နေရာ၌ ဖြတ်သန်းသွားလာမှုကို စောင့်ကြပ်ရန် တည်ဆောက်သည့် မြို့ကလေးမျှသာဖြစ်သည်။ ၁၄ ရာစုခေတ်တွင်မူ ဂျာမနီနိုင်ငံဟူသည် ထီးပြိုင်နန်းပြိုင် စိုးစံကြ သော နယ်ပယ်များကို စုပေါင်းခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်၍ ထိုခေတ်တွင် ဟိုဟင်ဆောလန်းမျိုးဆက်တို့သည် ဗရန်ဒင်ဗတ် နယ်၌ စိုးမိုးကြရာ၊ ဘာလင်သည် ထိုနယ်အတွင် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၅ ရာစုနှစ်တွင် ဘာလင်သည် ဗရန်ဒင်ဗတ်ပြည်နယ်၏ မာဂရေ့ဘွဲ့ခံ နယ်စားကြီးများ နေထိုင်သောမြို့တော် ဖြစ်လာသည်။ သို့သော် နှစ် သုံးဆယ် စစ်ပွဲ ( ၁၆၁၈ - ၄၈ ) ကြောင့် မြို့ပျက်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘာလင်မြို့အား မြို့ကြီး ပြကြီးအဖြစ် စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်အောင် ပြုပြင်သူသည် ၁၆၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင်ဗရန်ဒင်ဗတ်ကို စိုးမိုးသူ သ-ဂရိတ်-အီလက်တာဘွဲ့ခံ ဖရက်ဒရစ်ဝီလျံ ဖြစ်သည်။ ဖရက်ဒရစ်ဝီလျံသည် ဘာလင် မြို့ကို ခိုင်လုံတောင့်တင်းအောင် ပြုပြင်သည်။ မြို့ကွက်ချ၍ လူနေအိမ်ခြေများ၊ ရုံးပြင်ကနား အဆောက်အအုံများ ဖြင့် စည်ကားသိုက်မြိုက်စေသည်။ လမ်းများခင်းစေသည်။ ထိုမြို့၏ ကုန်သွယ်မှု တိုးတက်ရေးအတွက် စပရီးမြစ် နှင့် အိုဒါမြစ်ကို ဆက်သွယ်သော တူးမြောင်း ဖောက်လုပ်စေရာ ဗောလတစ်ပင်လယ်ကမ်းခြေ၌ ကုန်သွယ်မှုကိုပါ ဖွံ့ဖြိုးစေခဲ့သည်။
ယင်းကဲ့သို့ကြီးကျယ်စည်းကား၍ သပ်ရပ်သန့်ရှင်းသော ဘာလင်မြို့တော်သည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်လာ သောအခါ၊ လေကြောင်းရန်ကို အများဆုံး ခံရသည်။ အဆောက်အအုံများ၊ အလုပ်ရုံများ အားလုံးလိုလိုပင် ပျက်စီး ခဲ့သည်။ ဂျာမန်တပ်များသည် ဘာလင်မြို့တော်ကြီးကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ကြိုးစားကာကွယ်ကြသော်လည်း ၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလ ၂ ရက်နေ့တွင် ရုရှတပ်များကို အညံ့ခံ၍ မြို့တော်ကြီးကို လက်လွှတ်ကြရသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် အမေရိကန်၊ ဗြိတိသျှ၊ ပြင်သစ်နှင့် ရုရှနိုင်ငံတို့ပါဝင်သော ကွမ်မန်ဒေကျူရာ ခေါ်လေးနိုင်ငံ အဖွဲ့က ဘာလင်မြို့ကို ၄ ပိုင်းခွဲခြား အုပ်ချုပ်ကြသည်။ နောင်အခါ သဘောမညီညွတ်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာပြီးလျှင် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်၊ ဗြိတိသျှနှင့် ပြင်သစ်အာဏာပိုင်များ အုပ်ချုပ်သည့် အနောက်ဘာလင်နှင့် ဆိုဗီယက် ရုရှ အုပ်ချုပ်သည့် အရှေ့ဘာလင်ဟူ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲလိုက်သည်။ အမေရိကန်၊ ဗြိတိသျှ၊ ပြင်သစ်အုပ်စုနှင့် ဆိုဗီယက်အုပ်စုတို့၏ ပန္ထိပက္ခများကြောင့် ဘာလင်မြို့သူ မြို့သားတို့သည် စစ်ပြီးစ နှစ်များတွင် အစာရေစာ ငတ်မွတ်ခြင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းရှားပါးခြင်းဒဏ်ကို အလူးအလဲ ခံကြရလေသည်။
ဖျာပုံတမန်ရွာ၊ ဖျာပုံတမန်
ဖျာပုံတမန်ရွာ၊ ဖျာပုံတမန်
ဘာလင်မြို့
ဘာလင်မြို့
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် အရှေ့ဂျာမနီနှင့် အနောက်ဂျာမနီဟူ၍ ပိုင်းခြားလိုက်သောအခါ၊ အရှေ့ဘာလင်သည် အရှေ့ဂျာမနီအတွင်း၌ ပါဝင်သည်။ အနောက် ဘာလင်သည် အနောက်ဂျာမနီ အတွင်း၌ ပါဝင်သည်။ အနောက် ဂျာမနီသည် အမေရိကန်အုပ်စု ဩဇာမကင်းသော ပြည်ထောင်စုသမ္မတ ဂျာမနီနိုင်ငံ ထူထောင်၍၊ ဗွန်းမြို့ကို မြို့တော်အဖြစ် ထားရှိသည်။ အရှေ့ဂျာမနီသည် ဆိုဗီယက်ဩဇာ မကင်းသော ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတ ဂျာမနီနိုင်ငံကို ထူထောင်၍ အရှေ့ဘာလင်ကို မြို့တော်အဖြစ် ထားရှိလေသည်။ အရှေ့ဘာလင်နှင့် အနောက်ဘာလင်သည် မြို့တော်ပြန်လည် ထူထောင်ရေးကို အပြိုင်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြရာ၊ အနောက်ဘာလင်သည် အရှေ့ဘာလင်ထက် လျင်မြန်စွာ ပြန်လည်စည်ကား တိုးတက် လျက် ရှိသည်ဟု ဆိုကြလေသည်။
တကုံးကရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
တကုံးကရွာ(Takoneka)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ခရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၄၇ ဖြစ်သည်။ အရပ်အခေါ်မှာ တပုံက ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၉၅၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချင်းကုံးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ချင်းကုံးရွာ (Chinkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ မင်းရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၁၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းရွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၉ ဦး၊ မ ၁၃၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွာပြီ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျူးဘားဒုံးပျံအရေးအခင်း
ကျူးဘားနိုင်ငံတွင် အောက်တိုဘာအရေးအခင်းဟု အမည်တွင်ပြီး ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတွင် ကာရေဘီယံအရေးအခင်း(Caribbean crisis) (Карибский кризис) ဟု အမည်တွင်သည့် ကျူးဘားဒုံးပျံအရေးအခင်းသည် ၁၉၆၂၊ အောက်တိုဘာတွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့် ကျူးဘားနိုင်ငံကတစ်ဖက်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကတစ်ဖက် ၁၃ရက်ကြာ ရန်စောင်ကြသော အရေးအခင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်စစ်အေးတိုက်ပွဲ၏ အဓိကထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်မှုများအနက် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယေဘုယျအားဖြင့် စစ်အေးတိုက်ပွဲသည် နျူကလီးယားပဋိပက္ခ​ခသို့ အသွင်ပြောင်းရန် နီးကပ်လာသည့်အချိန်ဟု မှတ်ယူကြသည်။  အကျင့်ပျက်ခြားစားသော နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများနှင့် ကျရှုံးနေသော ကျူဘားအစိုးရအား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဖြိုဖျက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မေလတွင် နီကီတာ ခရုရှော့သည်အမေရိကန်၏ အနာဂတ်ကျူးကျော်မှုများမှ ကာကွယ်ရန် ဆိုဗီယက်နျူဒုံးကျည်များကို ကျူးဘားတွင်ထားရှိရန်အဆိုပြုခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လတွင် နီကီတာ ခရုရှော့နှင့် ကျူးဘားဝန်ကြီးချုပ် ဖီဒယ်လ် ကက်စထရိုတို့ ဆွေးနွေးစဉ်အတွင်း လျှို့ဝှက်သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းနောက် နွေရာသီတွင် ဒုံးပျံပစ်လွှတ်ရေးအဆောက်အအုံများ စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင် အမေရိကန်တွင် ၁၉၆၂ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပနေစဉ်ဖြစ်နေပြီး ဖလိုရီဒါမှ မိုင် ၉၀ အကွာက ဆိုဗီယက်ဒုံးပျံများ၏ အန္တရာယ်အား လျစ်လျူပြုသည်ဟုပြောဆိုချက်အပေါ် အိမ်ဖြူတော်မှ ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ဒုံးပျံပြင်ဆင်မှုများကို အမေရိကန်လေတပ် သူလျှိုလေယာဉ်မှ ထင်ရှားသောဓာတ်ပုံများရိုက်ယူပြီး အတည်ပြုနိုင်ခဲ့သည်။ သမ္မတ ဂျွန် အက်ဖ် ကနေဒီသို့ အစီရင်ခံစာရောက်လာသောအခါ ကျူးဗားမြေပေါ်တွင် လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုပြုလုပ်ပြီး ဆိုဗီယက်ဒုံးပျံများကို ဖျက်ဆီးရန် မူလကအကြံပေးခဲ့သည်။ သို့သော် သေချာစဉ်းစားဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် စစ်ကြေညာမှုကို ရှောင်လွှဲရန် လေသံပြောင်းသွားခဲ့သည်။ ကနေဒီက ကျူးဘားသို့ နောက်ထပ်ဆိုဗီယက်ဒုံးပျံများ မရောက်လာစေရန် ရေတပ်ဖြင့်ပိတ်ဆို့ထားရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ အမေရိကန်က ကျူးဘားသို့ ရန်ပြုလိုသောလက်နက်များပို့ဆောင်ခြင်းကို ခွင့်ပြုမည်မဟုတ်၊ ရောက်ရှိနေပြီးသား လက်နက်များကိုလည်း ဆိုဗီယက်ယူနီယံသို့ ပြန်သယ်သွားရန် တောင်းဆိုကြောင်း ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဩဇာချိန်ညှိခြင်း
၁၉၆၀တွင် ဆိုဗီယက်တို့ဦးဆောင်နေသော ဒုံးပျံကွာခြားချက်ကိုအမီလိုက်ပြီးကျော်တက်မည်ဟူသောကတိဖြင့် ကနေဒီသမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။ အမှန်အားဖြင့်အမေရိကန်တို့သည် ဆိုဗီယက်တို့ထက်ရှေ့ရောက်နေသည်။ ၁၉၆၁တွင် ဆိုဗီယက်၌တိုက်ချင်းပစ်ဒုံးပျံ၄စင်းသာရှိသည်။ ၁၉၆၂ တွင် ဒါဇင်အနည်းသာရှိသည်။ ထောက်လှမ်းချက်အရ အများဆုံး ၇၅ စင်းသာ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တိုက်ချင်းပစ်ဒုံး ၁၇၀ရှိပြီး နောက်ထပ်လည်းလျင်မြန်စွာထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် မိုင်၁,၄၀၀(၂,၃၀၀ကီလိုမီတာ)အထိရောက်ရှိနိုင်သည့် ပိုလာရစ်ဒုံးပျံ (Polaris) ၁၆ စင်းအထိ တင်ဆောင်နိုင်သော ဂျော့ဝါရှင်တန်အမျိုးအစား (George Washington)၊ အီတင်အလင်အမျိုးအစား (Ethan Allen) ဒုံးတင်ရေငုပ်သင်္ဘောများ လည်းပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတွင် တာလတ်ပစ်ဒုံးပျံအများအပြားပိုင်ဆိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ယင်းအနက် ၇၀၀ကျော်မှာ အားမကိုးရ၊ မတိကျပေ။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပိုများသောနယူကလီးယားထိပ်ဖူး (၂၇,၀၀၀အချိုး၃,၆၀၀) ထိ ပိုင်ဆိုင်သည်။ တိကျမှုရှိရန်အတွက် နည်းပညာလိုအပ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကလည်း ဒုံးပျံကာကွယ်ရေးအစီအစဉ်များ၊ ရေတပ်၊ လေတပ်တို့တွင် ရှေ့ပြေးနေသည်။
ကျူးဘားတွင်ဆိုဗီယက်ဒုံးပျံဖြန့်ကျက်ခြင်း
၁၉၆၂၊ မေလတွင် ဆိုဗီယက်ဝန်ကြီးချုပ် နီကီတာ ခရုရှော့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဒုံးပျံဆိုင်ရာရှေ့ပြေးနေမှုကို မဲတင်းရန်နှင့်ဆိုဗီယက်တာလတ်ပစ်ဒုံးပျံများကို ကျူးဘားတွင်ဖြန့်ကျက်ထားရန်အကြံရသည်။ ၁၉၆၂တွင် ဆိုဗီယက်တို့၌ ဆိုဗီယက်မြေပေါ်မှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ နယူကလီယားထိပ်ဖူးတပ်ပစ်လွှတ်နိုင်သော တိုက်ချင်းပစ်ဒုံးပျံ ၂၀ စင်းသာပိုင်ဆိုင်သည်။
ဆိုဗီယက်ဒုံးပျံများကို ကျူးဘား၌ဖြန်ကျက်ရသည့် ဒုတိယအကြောင်းမှာ ကရူးရှက်ဗ် အမေရိကန်၊ ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်တို့ထိန်းချုပ်ထားသည့် ဒီမိုကရေစီ အနောက်ဘာလင်အား ကွန်မြူနစ် အရှေ့ဂျာမနီလက်အောက်၊ ဆိုဗီယက်ဩဇာအောက်သို့ သွတ်သွင်းလိုသည်။
၁၉၆၂နှစ်ဦးပိုင်းတွင် ဆိုဗီယက်စစ်ဖက်ဆိုင်ရာနှင့်ဒုံးပျံကျွမ်းကျင်များသည် စိုက်ပျိုးရေးကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ဟာဗာနားသို့ရောက်လာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ကျူးဘားခေါင်းဆောင် ဖီဒယ်လ် ကက်စထရို နှင့်တွေ့ဆုံခွင့်ရသည်။ ကျူးဘားခေါင်းဆောင်များသည် အမေရိကန်ကကျူးဘားကိုကျူးကျော်တိုက်ခိုက်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်နေကြရာ ဒုံးပျံဖြန့်ကျက်မည့်အစီအစဉ်ကိုအားတက်သရောထောက်ခံသည်။
ဒုံးပျံကျွမ်းကျင်များသည် ဇူလိုင်လတွင် စက်ပြင်ဆရာများ၊ ဆည်မြောင်းကျွမ်းကျင်များ၊ စိုက်ပျိုးရေးကျွမ်းကျင်များအဖြစ်ရုပ်ဖျက်ပြီး ရောက်ရှိလာကြသည်။ ဆိုဗီယက်ဒုံးပျံတပ်ဖွဲ့အကြီးအကဲ မာရှယ်ဆာဂေဘာယူဇောဗ့်သည် တိုင်းတာရေးအဖွဲ့ဖြင့် ကျူးဘားသို့သွားရောက်လည်ပတ်သည်။ သူက ကရူးရှက်ဗ်အား ဒုံးပျံများအားကွယ်ဝှက်ထားပြီး အုန်းပင်များကြားကိုယ်ယောင်ဖျောက်ထားပြီးဖြစ်ကြောင်းတင်ပြသည်။
ကရူးရှက်ဗ်နှင့် ကက်စထရိုတို့သည် ကျူးဘားတွင် နယူကလီးယားဒုံးပျံများလျှို့ဝှက်စွာဖြန့်ကျက်ထားရေးကိုသဘောတူကြသည်။ ကက်စထရိုကဲ့သို့ပင် ကရူးရှက်ဗ်ကလည်း အမေရိကန်၏ကျူးဘားသို့ကျူးကျော်မှုသည် ကျူးဘားနိုင်ငံကိုကျဆုံးစေပြီး ကွန်မြူနစ်ထွန်းကားရေး အထူးသဖြင့် လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများ ကွန်မြူနစ်ထွန်းကားရေးကို ထိခိုက်စေလိမ့်မည်ဟု ခံစားရသည်။ သူက ''အမေရိကန်တို့အား စကားဖြင့်ရင်ဆိုင်နေမည့်အစား ...... ယုတ္တိရှိသောအဖြေမှာဒုံးပျံများဖြစ်သည်။
ကျူးဘားနိုင်ငံအခြေအနေ
အောက်တိုဘာ ၇ တွင် ကျူးဘားသမ္မတ အော့စ်ဗေလ်ဒို ဒေါ်တီကော့စ် (Osvaldo Dorticós) က ကုလသမ္မဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံတွင် ကျွန်တော်တို့နိုင်ငံတိုက်ခိုက်ခံရရင် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုကာကွယ်သွားမယ်၊ ကျွန်တော်ထပ်ပြောပါမယ်၊ ကျွန်တော်တို့မှာကိုယ့်ကိုယ်ကိုကာကွယ်ဖို့ နည်းလမ်းအများကြီးရှိပါတယ်။ ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်အေးတိုက်ပွဲ ပဋိပက္ခများ ကဏ္ဍ:ကျူးဘားနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
NGC 88
NGC 88 သည် ဖီးနစ် ကြယ်စုတန်းမှ ပုံစံမမှန်သော ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၁၆၀ မီလီယံ ကွာဝေးကာ ဂျွန် ဟာရှယ်ဆိုသူမှ ၁၈၃၀ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဂယ်လက်ဆီ ၄ ခုပါဝင်သော Robert's Quartet ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
မောင်နှမရွာ
မောင်နှမရွာ
ကိုးကား
မောင်နှမရွာ
ကာဒီရွာ၊ ကာဒီ
ကာဒီရွာ၊ ကာဒီ
င/အုပ်ရွာ၊ မင်းရပ်
င/အုပ်ရွာ၊ မင်းရပ်
နောင်လင်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
နောင်လင်ရွာ (Nawnglen)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နားတစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားတစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၆ ဦး၊ မ ၄၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝန်ခိုင်းရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ဝန်ခိုင်းရွာ (Wunhkaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆလမန္ဒာကောင်
ဆလမန္ဒာကောင် (Salamander) သည် ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် အိမ်မြှောင်နှင့် တူသည်။ ခြေလေးချောင်းရှိ၍ အမြီးရှည်သည်။ ဖား၊ ရေပုတ်သင်တို့နှင့် အမျိုးနီးစပ်၏။ ရေကိုနှစ်သက်သော သတ္တဝါမျိုး ဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် အရွယ်ငယ်၏။ သို့ရာတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၌ ၅ ပေ ရှည်သော ဆလမန္ဒာကောင်မျိုး ရှိသည်။ ဆလမန္ဒာကောင်သည် ကြောက်တတ်၏။ ဖြည်းညှင်းစွာ ကိုင်တွယ်လျှင် ဘာမျှပြန်၍ မလုပ်တတ်ပေ။ သို့သော် ကြမ်း ကြမ်းတမ်းတမ်း ကိုင်တွယ်လျှင် အရေခွံမှ အဆိပ်ပါသည့် အဖြူရည်ကို ပက်ထုတ်တတ် သည်။ ဆလမန္ဒာအမသည် အိုင်ထဲ၊ စမ်းထဲသို့ ဥများကို အုချသည်။ ရက်သတ္တစ်ပတ် ၂ ပတ်မှ ၄ ပတ်အတွင် ဥများမှ အကောင်ကလေးများ ပေါက် လာကြသည်။ ဆလမန္ဒာကောင်ကလေးသည် ပါးဟက်ဖြင့် အသက်ရှူသည်။ ခြေလေးချောင်းရှိ၏။ သို့သော် ငယ်ရွယ်စဉ် ရေထဲ၌ပင် ငါးကဲ့သို့နေသည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါမှ ကုန်း ပေါ်၌နေသည်။ အကွက်အပြောက်များရှိသော ဆလမန္ဒာကောင်မျိုးကို ဥရောပတိုက်၊ အမေရိကတိုက်၊ အာရှမိုင်းနား နယ်တို့တွင် တွေ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါများ
စိတ်ပညာ
စိတ်ပညာသည် လူတို့၏ စိတ်ဖြစ်စဉ်နှင့်အပြုအမူများကို သိပ္ပံနည်းကျကျ လေ့လာသည့် ပညာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ စိတ်ပညာ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ လူတို့၏ အပြုအမူများကိုနားလည်ရန်၊ ဖော်ပြရန်၊ ပြုပြင်မွမ်းမံရန်ဖြစ်ပြီး လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းအား အကျိုးပြုနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ စိတ်ပညာရှင်များသည် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်း၏ စိတ်နေစိတ်ထားနှင့် အပြုအမူများကို သဘောပေါက်နားလည်နိုင်ရန် ကြိုးစားကြသည်။ ထို့အပြင် အပြုအမူများ နောက်ကွယ်ရှိ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဖြစ်စဉ်များဖြစ်သည့် စဉ်းစားခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ်၊ အာရုံခံခြင်း၊ အာရုံသိခြင်း၊ စိတ်လှုပ်ရှားခြင်းစသည့်အကြောင်းအရာများကိုလည်း လေ့လာကြသည်။
စိတ်ပညာသည်အတွေးအခေါ်ပညာရပ်မှ ခွဲထွက်လာသော အပြုအမူဆိုင်ရာသိပ္ပံပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
စိတ်ပညာ
စိတ်ပညာသည် လူ၏အပြုအမူကိုလည်း‌ကောင်း ၊ လူ၏ သိခြင်းကိုလည်း‌ကောင်း ၊ လေ့လာသော သိပ္ပံပညာရပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ စိတ်ပညာက လေ့လာသော ကိုယ်ကာယအပြုအမူသည် လူ၏သိခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သော အပြုအမူမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လူ၏သိ ခြင်းကို လေ့လာရာ၌ အပြုအမူကိုလေ့လာရသည်။ အပြုအမူကို လက်တွေ့စမ်းသပ်ခြင်းအားဖြင့်၎င်း၊ တိုင်းတာခြင်းအားဖြင့်၎င်း၊ လေ့လာရသဖြင့် သိပ္ပံနည်းကို အသုံးပြုရလေသည်။ ဤသို့ စနစ်တကျလေ့လာခြင်းအားဖြင့်၊ လူ၏ သဘောအပြုအမူကို သိနားလည်၍၊ လူတို့၏ အပြုအမူကို ထိန်းအုပ်ပြုပြင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ စိတ်ပညာရှင်များသည် မိမိတို့ စိတ်ပါဝင်စား သော အကြောင်းအချက်များကို အထူးလေ့လာကြရာ၌ စိတ် ပညာအမျိုးအစားအများကို ခွဲခြားထားလေသည်။ ထိုအမျိုး အစားအချို့မှာ- (၁) ယေဘုယျစိတ်ပညာသည် စိတ်အမျိုးမျိုးတို့နှင့်ဆိုင်ရာ ပဓာနသဘောတရားများကို ဖော်ပြသည်။ ထို့ပြင်အရွယ်ရောက် သော လူသတ္တဝါအကြောင်းကို အထူးလေ့လာသည်။ (၂) ဇီဝကိစ္စစိတ်ပညာသည် သတ္တဝါတို့၏ အပြုအမူနှင့် ၎င်း၊ သိခြင်းနှင့်၎င်း၊ ဆက်စပ်သော နဗ်ကြောစုများနှင့် အင်ဒို ကရင်းဂလင်း (အတွင်းစိမ့်ဂလင်း)များ၏ လုပ်ငန်းများကို လေ့ လာသည်။ (၃) ကလေးစိတ်ပညာသည် ကလေးများ တိုးတက်ကြီးထွားရေး အကြောင်းကို၎င်း၊ စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ကလေးတို့၏ စွမ်းအား အခြေအနေကို၎င်း၊ ကလေးတို့၏ စွမ်းအားသည် မျိုးရိုးပေါ်၌ ဖြစ်စေ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ မည်မျှတည်ရှိ သည်ကို၎င်း၊ ကလေးများ အဆင်ပြေအောင် ပြုလုပ်ခြင်းကို၎င်း၊ လေ့လာသည်။ (၄) တိရစ္ဆာန်စိတ်ပညာသည် တိရစ္ဆာန်များ၏ အပြုအမူ ကို လေ့လာသည်။ (၅) စံလွဲစိတ်ပညာသည် အရွယ်ရောက်သော လူများ ၏ ဓမ္မတာအလျောက် မဟုတ်သော အပြုအမူကိုလေ့လာသည်။ (၆) လူမှုရေးစိတ်ပညာသည် အစုအဝေးနှင့် ဆက်ဆံခြင်း အားဖြင့် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အပြုအမူနှင့်သိခြင်း မည်သို့ ပြောင်းလဲတတ်ကြောင်းကို၎င်း၊ အစုအဝေး အချင်းချင်းဆက်ဆံ ခြင်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အချက်အလက်များကို၎င်း၊ လေ့လာ သည်။ မိသားစုများ၊ လူစုများ၊ အသင်းအဖွဲ့များ၊ လူအုပ်များ၊ ခေါင်းဆောင်နှင့် နောက်လိုက်များ အကြောင်းကိုလေ့လာသည်။ (၇) ပညာရေးစိတ်ပညာသည် စိတ်ပညာအားဖြင့် သိနား လည်ရသော ကလေး၏ တိုးတက်ကြီးထွားမှုကို ထောက်၍ ပညာသင်ကြားမှုကိုစိစစ်၏။ သင်ကြားခြင်း၊ စေ့ဆော်တိုက်တွန်း ခြင်းတို့နှင့်ဆိုင်သော စိတ်ပညာ သဘောတရားများကိုလည်း အသုံးချရန်ရည်ရွယ်၏။ (၈) စက်မှုလက်မှုစိတ်ပညာသည် စိတ်ပညာနည်းများကို အသုံးပြု၍ အလုပ်သမားများကို ရွေးချယ်ခြင်း၊ အလုပ်လုပ် နည်းသင်ကြားခြင်း၊ စွမ်းရည်များတိုင်းတာခြင်းစသည်တို့ကို လေ့လာသည်။ ကူးသန်းရောင်း ဝယ်ရေးတွင် ကြော်ငြာသော ကိစ္စနှင့် ကုန်တွင်ကျယ်အောင် ပြုလုပ် နည်းတို့ကို လေ့လာ သည်။ (၉) ကုထုံးစိတ်ပညာသည် စိတ်ပညာဖြင့် စိတ်ရောဂါကုသနည်းများကို လေ့လာသည်။ စံလွဲစိတ်ပညာကို အခြေ ပြုသည်။
စေ့ဆော်တိုက်တွန်းမှု ...LOL >>Loe
လူတို့ သဘာဝအလျောက်ပြုမူကြသည်မှာ အဘယ်အ ကြောင်းကြောင့်နည်းဟူသော အချက်ကို လေ့လာခြင်းသည် စိတ်ပညာတွင် အရေးကြီးသော လေ့လာချက်ဖြစ်၏။ စိတ်ပညာ အရ ထိုအကြောင်းကိုရှာသော်၊ စေ့ဆော်တိုက်တွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရသည်။ စေ့ဆော်တိုက်တွန်းမှုသည် နဂိုဇာတိ ပါ ကိုယ်တွင်းစေ့ဆော်မှုများကြောင့်၎င်း၊ လူမှုဆက်ဆံရေးအား ဖြင့် လေ့လာယူရသော စေ့ဆော်မှုများကြောင့်၎င်း ဖြစ်သည်။ နဂိုဇာတိပါကိုယ်တွင်းစေ့ဆော်မှုများမှာ ဆာလောင်ခြင်း၊ ရေ ငတ်ခြင်း၊ ဖိုမဇာတိစိတ်၊ မိဘဇာတိစိတ်၊ သင်းပင်းဇာတိစိတ်၊ မိမိကိုယ်ကို ထင်ပေါ်လိုသော ဇာတိစိတ် စသည်များဖြစ်သည် ဟုစိတ်ပညာရှင် အများကယူဆကြသည်။ စိတ်ပညာရှင် ဖရွိုက် ကမူ လူ၏ အပြုအမူအားလုံးသည် ဖိုမဇာတိစိတ်၏ စေ့ဆော်မှု ပေါ်တွင် တည်နေသည်ဟုဆိုသည်။ အချို့စိတ်ပညာရှင်များက လည်း မိဘစိတ်၊ သင်းပင်းစိတ်တို့မှာ လူမှုဆက်ဆံရေးမှ ဖြစ် ပေါ်လာသော စေ့ဆော်မှုများဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
အရွယ်ရောက်သော လူ၏ အပြုအမူများသည် နဂိုဇာတိပါသော စေ့ဆော်မှုများကြောင့်ဖြစ်သည်ထက် လေ့လာယူရသော စေ့ဆော် မှုများမှ ရအပ်သည့် စွဲလမ်းစိတ်များကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု အများ ပင် သဘောကြိုက်ညီကြ၏။ စွဲလမ်းစိတ်များမှ ချစ်ခြင်း၊ မုန်း ခြင်းစသော စိတ်မျိုးကို ဆိုလိုသည်။ စွဲလမ်းစိတ် နှစ်မျိုးနှစ်စား ခွဲခြားနိုင်သည်။ တစ်မျိုးမှာ ထောက်လှမ်းခြင်းကိုသိသည့်စိတ်ဖြစ်သည်။ လူ တစ်ဦးတစ်ယောက်သည် လူတစ်ယောက်ကိုခင်မင်ခြင်း၊ ထောက်လှမ်း ခြင်းသည်၎င်း၊ အဆောက်အအုံတစ်ခုကို ခင်တွယ်ခြင်းသည်၎င်း၊ ဤစွဲလမ်းစိတ်မျိုးဖြစ်၏။ အခြားအမျိုးအစားမှာ လောင်းကစားကိုတိုက်ဖျက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ လောင်းကစားကိုတိုက်ဖျက်ခြင်းသည် ထောက်လှမ်းခြင်းက်ုစွဲလမ်းစိတ်သည် ပိုမိုအင်အားရှိသည်။ ထို့ကြောင့် လူအများသည် ဝတ္ထုမဲ့စွဲလမ်း စိတ်ဖြစ်သော သစ္စာတရား ခင်တွယ်ခြင်းကြောင့် ကြိုးပမ်းသည် ထက်၊ ဝတ္ထု စွဲလမ်းစိတ်ဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ခင်တွယ်ခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်းတို့ကြောင့် ပိုမိုအားထုတ်ဆောင်ရွက်တတ်ကြသည်။
စိတ်လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဝေဒနာ
စိတ်လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း ၌လည်း ပြောင်းလဲလှုပ်ရှားမှုများဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် အသက်ရှူရှိုက်ခြင်း၊ သွေးအားတိုးခြင်း၊ သွေးခုန်ခြင်း၊ လက်ခြေ လုံးပတ်ကြီးထွားခြင်း၊ နှလုံးကြွက်သားလှုပ်ရှားခြင်း၊ အရေပြား သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို တွန်းလှန်ခြင်းများ ဖြစ်လာသဖြင့်၊ ယင်းလှုပ်ရှားမှုတို့ကို တိုင်းတာခြင်းအားဖြင့် သိသာနိုင်သည်။ သာမန်အားဖြင့်ကား လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ပြင်ပလက္ခဏာ များဖြင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှုကို တိုင်းထွာသော ကရိယာကို 'မုသား စုံထောက်'ဟု ခေါ်သည်။
သင်ယူခြင်း
စိတ်ပညာတွင် သင်ယူခြင်းသည် အလွန်အရေးကြီးသော ကဏ္ဍတစ်ခုဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်သော သူ၏အပြုအမူသည် သင်ယူခြင်းဖြင့် ဖြစ်လာသော အပြုအမူချည်းနှင်နှင်ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်သူ၏ စိတ်စေ့ဆော်တိုက်တွန်းမှု၊ စိတ်လှုပ်ရှားမှု၊ ကျွမ်းကျင်မှု၊ ဆင်ခြင်မှုတို့သည် သင်ယူခြင်းအပေါ်တွင် တည် နေသည်။
ကျွနိုပ်တို့သည် အစကနဦးသင်ယူသော အပြုအမူများ သည် အကြောင်းဆက် တုံ့ပြန်မှုများဖြစ်သည်။ နို့ဗူးတိုက်သော ကလေးသည် အစ၌ နို့ဗူးကိုမြင်လျှင် နို့စို့ခြင်းမပြုချေ။ နို့သီး ကို မိမိ၏ ပါးစပ်တွင်းသို့ထည့်မှ နို့စို့သည်။ အခါခါ နို့ဗူးကို မြင်ရပြီးနောက်၊ ပါးစပ်တွင်းသို့ နို့သီးထည့်၍ ခံတွင်းကို လှုံ့ဆော်ပေးလျှင်၊ နို့ဗူးကိုမြင်သော အာရုံသည် နို့စို့သည့် တုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်လာစေလေသည်။ ဤသို့ နို့စို့ခြင်းသည် အကြောင်းဆက်တုံ့ပြန်မှုဟုခေါ်သည်။
ဤသင်ယူခြင်းမျိုးကို ရုရှစိတ်ပညာရှင် ဗတ်ဗလပ် စတင်သိရှိသည်။ ခွေးတစ်ကောင်ကို အစာမကျွေးမီ အနည်းငယ် အချိန်တွင် ခေါင်းလောင်းတီးခြင်းကို ထပ်ခါထပ်ခါ ပြုလုပ် သောအခါ နောက်တွင် အစာမပေးသော်လည်း ခေါင်းလောင်း တီးလျှင် သွားရည်ယိုကြောင်းကို ဗတ်ဗလပ်သည် တွေ့ရှိခဲ့၏။ ယင်းသို့ တွေ့ရှိခဲ့သည့်အတိုင်း စမ်းသပ်ကြည့်ရာ ခေါင်းလောင်း သံသာမဟုတ် အလင်းရောင်သော်လည်းကောင်း၊ အနံ့သော်လည်းကောင်း၊ ထိတို့ ခြင်းသော်လည်းကောင်း၊ သွားရည်ယိုခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း ထပ်မံ သိရှိရပြန်သည်။ တစ်ဖန်တုံလည်း ဤသို့ ဖြစ်ပေါ်လာသော အကြောင်းဆက်တုံ့ပြန်ခြင်းကို ဖျောက်ဖျက်နိုင်သည်။ အစာ မကျွေးဘဲ ခေါင်းလောင်းကိုသာ တီးနေလျှင်၊ ခွေးသည် သွား ရည်မယိုတော့ချေ။ သို့ရာတွင် အချိန်အနည်းငယ် ကြာသော အခါ ထိုခွေးကို အစာပြ၍ အားဖြည့်ခြင်းအားဖြင့် သွားရည်ယို ခြင်းသည် ပြန်၍ပေါ်လာနိုင်သည်။
တိရစ္ဆာန်များနှင့် ကလေးများ၌ အကြောင်းဆက်တုံ့ပြန်မှု များ ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်သော်လည်း၊ လူကြီးများကို စမ်းသပ်ရာ တွင် ဖြစ်ပေါ်ရန် ခဲယဉ်းကြောင်းကို သိရပြန်သည်။ စကား စပြောခြင်းသည်၎င်း၊ သဘော ထားများဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် ၎င်း၊ များစွာသော ကြောက်ရွံ့ခြင်းများသည်၎င်း၊ ဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းအတိုင်း သင်ယူခြင်းမျိုးကြောင့်ဖြစ်သည်။
အခြားသင်ယူနည်းတစ်မျိုးမှာ အကြိမ်ကြိမ် စမ်းသပ်သင် ယူခြင်းဖြစ်သည်။ တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်သည် ကိုယ်တွင်းစေ့ဆော် မှုကြောင့် အကြိမ်ကြိမ်စမ်းသပ်သော အပြုအမူမျိုးကို ပြုလုပ် တတ်၏။ ဤသို့ စမ်းသပ်ပြုမူရာတွင် အသုံးမကျသော အပြု အမူများစွာကို ပြုလုပ်၍၊ နောက်ဆုံး၌ မိမိလိုအင်ပြည့်မြောက် စေသော အပြုအမူကိုသာ ပြုလုပ်လာသည်။ အကြိမ်ကြိမ်ထိုသို့ ပြုလုပ်လာသောအခါ အသုံးမဝင်သောအပြုအမူတို့ကို စွန့်လွှတ် ပြီးလျှင် လိုအင်ပြည့်မြောက်စေသော အပြုအမူကိုသာ ပြုတော့ သည်ဖြစ်၍၊ သင်ယူခြင်းလည်း ပြီးမြောက်လေသည်။