cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရိုးရာပုံပြင်
ရိုးရာပုံပြင်
ပုံပြင်များကို အမျိုးအဆက်ဆက်က အဆင့်ဆင့် ကမ်းခဲ့ သည့်နည်းတူ၊ တိုင်းပြည်တိုင်းတွင် ရှေးရိုးကဗျာနှင့် တေး သီချင်းများကိုလည်း အမျိုးတစ်ဆက်မှ တစ်ဆက်သို့ လက်ဆင့် ကမ်းခဲ့ကြသည်။ ရှေးဗဲလက်ကဗျာတို့တွင် တကယ်ဖြစ်ပျက်ခဲ့ သော အဖြစ်အပျက်တို့ကိုစပ်ဆိုထားကြသည်။ လူမျိုးတစ်မျိုး၏ ဓလေ့ထုံးစံ၊ ဘာသာအယူဝါဒ၊ အတွေးအခေါ်တို့ကို ထိုလူမျိုး ၏ ရှေးရိုးတေးသီချင်းများ၌ တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ထို့ပြင် လူမျိုးတိုင်းတွင် မိမိတို့နှင့်ဆိုင်ရာ ရှေးရိုးအကများ ရှိကြသည်။ ရှေးရိုးပုံပြင်များ၊ ကဗျာနှင့် တေးသီချင်းများ၊ ရှေးရိုးအကများ သည် လူမျိုးတစ်မျိုး၏အသွင်ကို ဖော်ပြသည်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထိုလူမျိုး၏ သမိုင်းအနေဖြင့်သော်လည်းကောင်း လေ့လာရန် အရေးကြီး လေသည်။ သက်ကြီးသူတို့က ပြောပြသမျှပုံပြင်၊ ဆိုပြသမျှ တေးသီချင်း၊ ရွက်ပြသမျှ ကဗျာ၊ ကပြသမျှ ကပုံကနည်းတို့ကို သက်ငယ်သူတို့က စိတ်တွင် မှတ်သားထားကြရသည်။ ထိုရိုးရာ ပုံပြင်၊ သီချင်း၊ ကဗျာနှင့် အကများစွာတို့သည် တိုင်းပြည် အများတွင် ရှေးအစဉ်အလာ တစ်ရပ်အဖြစ်ဖြင့် ယနေ့ထက်တိုင် တည်လျက်ရှိကြသေးသည်။
ရှေးခေတ်လူတို့သည် မိမိုတို့နှင့် ဆိုင်ရာရိုးရာပုံပြင်များ၊ တေးကဗျာများ၊ အကများကို နောင်တစ်နေ့တွင် ပညာရှင်တို့က စူးစမ်းလေ့လာပြီးလျှင်၊ စာအုပ်စာတမ်းများ၌ ရေးသား ထိန်း သိမ်းထားကြမည်ဟူ၍ ထင်မှတ်မိကြမည် မဟုတ်ချေ။ သို့ရာ တွင် ယခုအခါ တိုင်းပြည်များမှ သုတေသီပညာရှင်တို့သည် ထိုရိုးရာကိစ္စများကို အထူးတလည် လေ့လာကြပြီးလျှင်၊ မတိမ် ကော မပျောက်ပျက်ရအောင် စာတင်၍ ထိန်းသိမ်းထားကြလေ သည်။ ရှေးရိုးရာပုံပြင်များကို ပထမဦးဆုံး ကျကျနနလေ့လာသူ များမှာ ဂျေးကော့ဂရင်း (ခရစ် ၁၇၈၅- ၁၈၅၉)ဆိုသူ ဂျာမန် အမျိုးသား ညီနောင်နှစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဂရင်းညီနောင်တို့သည် ဂျာမန်ရိုးရာပုံပြင်များကို စူးစမ်းရှာဖွေ၍ စုဆောင်းရရှိသော ပုံပြင်များကို ဂရင်းဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များဟု အမည်ပေးကာ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဂရင်းဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များမှာ ကလေးများအဖို့ အလွန်ထင်ရှားသော စာပေဖြစ်သည်။ တံငါ သည် လင်မယားပုံပြင်၊ ငလက်မပုံပြင်၊နှင်းပေါက်ပုံပြင် စသည် တို့မှာ ကလေးများ နှစ်သက်သောပုံပြင်များ ဖြစ်ပေသည်။ ထို နည်းတူ အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ အိုဗရွန်နှင့် တိုင်တေးနီးယားပုံပြင်၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ စင်ဒါရဲလားပုံပြင်တို့မှာ ထင်ရှားသော ဒဏ္ဍာရီ ပုံပြင်အချို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ရိုးရာပုံပြင်များကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ပါမောက္ခ ချုပ်ဟောင်း ဒေါက်တာဦးထင်အောင်က ရှာဖွေစုဆောင်း၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် စာအုပ်များ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ ပုံပြင်ကောက်နုတ်ချက်စာအုပ်တွင် တိရစ္ဆာန်ပုံပြင်၊ စိတ်ကြည်နူးဖွယ်ရာပုံပြင်၊ အံ့ဩဖွယ်ရာပုံပြင်၊ ရယ်ရွှင်ဖွယ်ရာ ပုံပြင်ဟူ၍ ပိုင်းခြားဖော်ပြထားသည်။ မြန်မာတို့၏ ရိုးရာပုံပြင် များအနက် ရွှေယုန်နှင့် ရွှေကျားပုံပြင်၊ ငလက်မပုံပြင်၊ မောင် ပေါက်ကျိုင်းပုံပြင်၊ မြွေမင်းသားပုံပြင်တို့မှာ ထင်ရှားသောပုံပြင် အချို့ ဖြစ်သည်။
ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်တို့သည် များသောအားဖြင့် လူတို့အား သတိ ပေးချက်၊ သွန်သင်ဆုံးမချက် စသော ရည်ရွယ်ချက်များ ပါရှိ သဖြင့် ကလေးသူငယ်များ လေ့လာရန်အတွက် သင့်တော်သော သင်ခဏ်းစာများ ဖြစ်ပေသည်။ ပုံစံအားဖြင့် ယုန်နှင့် လိပ် အကြောင်း ပုံပြင်တွင် လိပ်ထက်အပြေးမြန်သော်လည်း၊ ဝီရိယ ပေါ့၍ လမ်းမှာ တရေးအိပ်မိသဖြင့် ပြေးပွဲ၌ ရှုံးရသည်။ လိပ် ကမူကား ဖြည်းဖြည်းနှင့် မှန်မှန်သွားသဖြင့် ပြေးပွဲ၌ အနိုင် ရသည်။ ထိုကြောင့် ထိုပုံပြင်တွင် ဖြည်းဖြည်းနှင့် မှန်မှန် လုပ် ဆောင်တတ်သူသည် နောက်ဆုံး၌ အောင်ပွဲကို ခံရမည်ဖြစ် ကြောင်း ပြဆိုထားလေသည်။
အချို့သော ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်တို့တွင် နတ်များအကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ စင်ဒါရဲလား ပုံပြင်မှာ ထင်ရှားသည်။
စင်ဒါရဲလားသည် မိထွေးနှင့် နေရ၍ စားဖိုချောင်တွင် ပင်ပန်းစွာ ချက်ပြုတ် လုပ်ကိုင်ရသည်။ မိမိလောက် ရုပ်အဆင်းမလှသော မိထွေး ဘက်မှ အစ်မတော်များ၏ အငြိုအငြင်ကိုလည်း ခံနေရသည်။ သို့ရာတွင် သူ့အား ကြင်နာသနားသော နတ်သမီးတစ်ပါးက မင်းသားတစ်ပါး၏ ကပွဲသို့ သူများနည်းတူ သွားရောက်နိုင်ရန် ကူညီခဲ့လေသည်။
ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များအပြင် ထုံးဟောင်းပုံပြင်နှင့် သမိုင်းပုံပြင် ဟူ၍လည်း ရိုးရာပုံပြင်များ ရှိလေသည်။ ထုံးဟောင်းပုံပြင်သည် များသောအားဖြင့် ကိုးကွယ်သော အယူဝါဒနှင့် ဆိုင်သည်။ မြန်မာထုံးဟောင်းပုံပြင်များသည် မြန်မာတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်း များကို ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ရှေးအခါက မြန်မာတို့သည် ထုံး ဟောင်းပုံပြင်များသည် မြန်မာတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ရှေးအခါက မြန်မာတို့သည် ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို အထောက်အထားပြု၍ စီရင်ထုံးများကို ဆုံးဖြတ် ရာ၌ပင်လျှင် ကိုးကားခဲ့ကြသည်။ (ထုံးဟောင်း ပုံပြင်--လည်း ရှု။) သမိုင်းပုံပြင်သည် လူတို့၏ တကယ်အဖြစ်အပျက်နှင့် နီးစပ်သောပုံပြင်မျိုး ဖြစ်၍၊ ယုံတမ်းပုံပြင်သက်သက် မဟုတ် ချေ။ သမိုင်းပုံပြင်များတွင် ရှေးအခါက အမှန်တကယ်ပင် အသက်ရှင်ခဲ့သူများ အကြောင်းကို ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ သို့ရာ တွင် များသောအားဖြင့် လူနှင့် နတ်နဂါး စသည်တို့ အတူ တကွ နေထိုင်ကြောင်းကို ပြဆိုသည်။ ပုံစံအားဖြင့် အင်္ဂလိပ် တို့၏ အာသာဘုရင်နှင့် သူရဲကောင်းများပုံပြင်၊ ရော်ဗင်ဟု ပုံပြင်တို့မှာ တကယ် အသက်ရှင်ခဲ့သူများအကြောင်း ဖြစ်သော် လည်း ပါဝင်သော အချက်အလက်အားလုံး မှန်သည်ဟု မဆို သာချေ။ မောင်ပေါက်ကျိုင်းပုံပြင်၊ ပျူစောထီးပုံပြင်တို့သည် မြန်မာတို့အတွက် သမိုင်းပုံပြင် အဖြစ်ဖြင့်သာမက နိုင်ငံသမိုင်း ပညာရပ်အတွက်လည်း အထောက်အပံ့ပြုသော ပုံပြင်အချို့ ဖြစ် သည်။ အခြားသော တိုင်းနိုင်ငံအသီးသီးတို့၌လည်း အလားတူ သမိုင်းပုံပြင်များ ရှိကြသည်။
ယခုအခါ တိုင်းပြည်တစ်ပြည်၏ ထုံးဟောင်းပုံပြင်နှင့် သမိုင်းပုံပြင်များကို စူးစမ်းရှာဖွေ၍ စာအုပ်စာတမ်းများဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားကြသည့်နည်းတူ ရှေးရိုးတေးသီချင်းများ ကိုလည်း မှတ်တမ်းတင်ထားကြသည်။ ကောက်စိုက်သီချင်း၊ ကောက်ရိတ်သီချင်း၊ ရာသီဘွဲ့သီချင်း၊ ကလေးချော့သီချင်း၊ ငိုချင်းအစရှိသည်ဖြင့် လူမျိုးတစ်မျိုး၏အသက်မွေးမှု၊ နေထိုင်မှု၊ ဓလေ့ထုံးစံတို့ကို ထုတ်ဖော်စပ်ဆိုထားသော ရိုးရာသီချင်းများရှိ ကြသည်။ ထိုကြောင့် လူမျိုးတစ်မျိုး၏ ရိုးရာသီချင်းများကို လေ့လာရခြင်းအားဖြင့် ထိုလူမျိုးနှင့် ဆက်စပ်နေသော သိဖွယ် ရာတို့ကို သိမြင်လာနိုင်ပေသည်။ မြန်မာတို့တွင် ကောက်စိုက်မ သီချင်း၊ ရှေးရိုးဗုံထောက်သံ၊ မောင်းထောင်းသီချင်း အစရှိသည် တို့သည် မြန်မာတို့ကို ထင်ရှားပေါ်လွင်စေသော ရှေးရိုးသီချင်း များ ဖြစ်သည်။ ဥရောပတိုက်ရှိ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသည် တော တောင်ချိုင့်ဝှမ်း ပေါများသော နိုင်ငံဖြစ်၍ ဆွစ်အမျိုးသားတို့၏ ရှေးရိုးသီချင်းများမှာ သိုးကျောင်းသားတို့၏ပြွေသံ၊ တောင်တန်း သားတို့က တောင်ထိပ်တစ်ခုမှ အခြား တောင်ထိပ်သို့ ပေါက် အောင် ဟစ်ကျော်ကျူးရင့်သံတို့ ပေါ်လွင်လျက်ရှိသည်။ ထို နည်းတူ ဗြိတိသျှကျွန်းစုတို့မှ ရှေးရိုးသီချင်းများတွင် အင်္ဂလန် ပြည်သား၊ စကော့တလန်ပြည်သား၊ ဝေလနယ်သား၊ အိုင်ယာ လန်ပြည်သား အသီးသီးတို့၏ ဓလေ့ထုံးစံများ ပေါ်လွင်ထင်ရှား လျက် ရှိသည်။
တိုင်းနိုင်ငံတစ်ခုမှ ရှေးရိုးအကသည် ရှေးတေးသီချင်းများ နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။ ရှေးရိုးသီချင်းများသည် အကြောင်း အရာ တစ်ခုခုကို ပုံပြင်သဖွယ် ဖော်ပြနိုင်စွမ်းရှိသကဲ့သို့ ရှေးရိုး အကများသည်လည်း ပုံပြင်တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် ဆွိလူမျိုးတို့၏ အထည်ရက် ရှေးရိုးအကတွင် ဘီသွာလျှော်ခွာ ခြင်းမှအစ အထည်ချော ဖြစ်သည်အထိ အဆင့်ဆင့် သရုပ်ဖော် သော ကကွက်များ ပါဝင်သည်။ ထိုကပွဲ၌ ပါဝင်သူတို့သည် အတန်းလိုက် ရှေ့တိုးနောက်ဆုတ်ဖြင့် လျှော်ခွာပုံကို သရုပ်ဖော် ကြရသည်။ ထိုနောက် ခုန်ပေါက်လှည့် ပတ်လက်ခုပ်တီး၍ ချည်ငင်ပုံကိုလည်းကောင်း၊ နှစ်ယောက်တစ်တွဲစီ ရှေ့တိုးနောက်ငင်ဖြင့် လွန်းပျံသွားပုံကိုလည်းကောင်း အကဖြင့် ပြကြသည်။ တစ်ဖန် တိုင်ချည် အထက်အောက် ရွေ့ရှားပုံ၊ ရက်ပြီးအထည်ကို လိပ်ပြီးနောက် မိမိတို့ နေအိမ်သို့ အသီးအသီး ပြန်ကြပုံကို ကဟန်ကကွက် အမျိုးမျိုးဖြင့် သရုပ်ပေါ်အောင် ကပြကြရလေသည်။
မြန်မာ့သဘင်ပညာသည် အထက်ပါ ရှေးရိုးသီချင်းနှင့် ရှေးရိုးအကများမှ တိုးတက်ကြီးပွားလာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ မြန်မာတိုင်းရင်းသားတို့၏ ဘဝသည် ယခုတိုင် စပါးစိုက်ပျိုး ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိလေရာ စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းကိုအကြောင်း ပြု၍ ကောက်စိုက်ချိန်၌လည်းကောင်း၊ စပါးရိတ်သိမ်းချိန်၌လည်းကောင်း ပျော်ပွဲ ရွှင်ပွဲများကို ကျင်းပမြဲ ဖြစ်လေသည်။ ထိုပျော်ပွဲ ရွှင်ပွဲများ အတွက် တေးသီချင်းများ စပ်ဆိုကြ၏။ သီချင်းသံကို လိုက်၍ ကခုန်ကြ၏။ ဤနည်းအားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် ဆိုင် သော ရှေးရိုးသီချင်းနှင့်အကအခုန်များမှ လက်ရှိ မြန်မာ့သဘင် ပညာ ပေါ်ထွက်လာသည်ဟု ယူဆလိုက်လေသည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတိုင်းရင်းသားတို့သည် ရှေးအခါကစ၍ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော ပွဲတော်များကို ကျင်းပလေ့ရှိခြင်း၊ အလှူ ပေးခြင်း၊ ရှင်ပြုခြင်း၊ နားထွင်းခြင်း၊ ဘုရားတည်ခြင်း၊ ဘုရားပွဲ ကျင်းပခြင်း စသော ပျော်ရွှင်မှုတို့အတွက် စပ်ဆိုသီကုံးသော တေးကဗျာ၊ အကအခုန်တို့သည်လည်း မြန်မာ့သဘင်ပညာ၏ အမြစ်တွယ်ရာဟု ဆိုထိုက်ပေသည်။
ကျုံကသောင်ရွာ၊ မန်းစက္ကူ
ကျုံကသောင်ရွာ၊ မန်းစက္ကူ
ပေါက်ချောင်းရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ပေါက်ချောင်းရွာ (Paukchaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ပေါက်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားသုံးဆူရွာ၊ တာပါတ် (အရှေ့)
ဘုရားသုံးဆူရွာ၊ တာပါတ် (အရှေ့)
အိတ်ချ်တီစီ ကော်ပိုရေးရှင်း
HTC ကော်ပိုရေးရှင်း (တရုတ် - 宏達國際電子股份有限公司) (တရုတ်အသံထွက် - ဟုန်တာတျဲန့်) သည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်သည့် ထိုင်ဝမ်အခြေစိုက် နည်းပညာကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ထိုင်ဝမ်လျှပ်စစ်လုပ်ငန်းများတွင် စမတ်ဖုန်းထုတ်လုပ်သည့် အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်သူ သုံးဦးအနက် အမှုဆောင် အရာရှိချုပ် (CEO) ဖြစ်သည့် ပီတာချောင်း (ဦးဝင်းသန့်) သည် မြန်မာပြည်ဖွား တရုတ်လူမျိုးဖြစ်ပြီး မွေးရပ်ဇာတိမန္တလေးမှ ဖြစ်သည်။
ရွာကျခြင်း
ရွာကျခြင်း ဆိုသည်မှာ မိုးလေဝသပညာတွင် ငွေ့ရည်ဖွဲ့နေသော လေထုအတွင်းရှိ ရေငွေ့တို့ ကမ္ဘာမြေဆွဲငင်အားကြောင့် ကျဆင်းလာခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
ကျောင်းကြီးပိုင်းရွာ၊ အိုင်သပြု
ကျောင်းကြီးပိုင်းရွာ၊ အိုင်သပြု
ပင်ဆောရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေတလိ
ရေတလိ
ထေယျသံဝါသက
ထေယျသံဝါသကနှင့် စပ်၍ ထေနက (၃) မျိုး
အသွင်ကို ခိုးသော လိင်္ဂထေနက, ပေါင်းဖော်ခြင်းကို ခိုးသော သံဝါသထေနက, အသွင်နှင့် အပေါင်းအဖော် နှစ်ပါးစလုံးကို ခိုးသော ဥဘယထေနကဟု ထေနက (၃)မျိုးတို့ကို ပိုင်းခြား မှတ်သားသင့်သည်။
၁။ လိင်္ဂထေနက = ဆရာဥပဇ္ဈယ် မရှိဘဲ မိမိအလိုလို ကိုယ့်ဘာသာ သင်္ကန်းဝတ်၍ ရဟန်းဝါ ရှင်ဝါကိုလည်း မရေတွက်၊ ရဟန်း သာမဏေတို့၏ ရှိခိုးခြင်းကိုလည်း မသာယာ၊ ကံကြီး ကံငယ်ပြုရာ၌လည်း မပါဝင်သော သူသည် မစင်ကြယ်သော စိတ်ရှိသဖြင့် ရဟန်းအသွင် ရှင်အသွင်မျှလောက်ကိုသာ ခိုးခြင်းကြောင့် လိင်္ဂထေနက မည်၏၊
၂။ သံဝါသထေနက = ရှင်သာမဏေဖြစ်ပြီးသူသည် မိမိကို မသိကြသော တခြားအရပ်တစ်ပါးသို့ ရောက်သောအခါ ရဟန်း မဟုတ်ဘဲ ရဟန်းဝါ ရေတွက်ခြင်း, ဝါငယ်သော သာမဏေတို့၏ ရှိခိုးခြင်းကိုသာယာခြင်း, ဥပသမ္ပဒကံ ဥပုသ်ကံ စသည်တို့၌ ပါဝင်ခြင်းစသော အမှုကိုပြုအံ့၊ ထို သာမဏေသည် အပေါင်းအဖော်မျှသာ ခိုးသောကြောင့် သံဝါသထေနက မည်၏၊
၃။ ဥဘယထေနက = အကြင်သူသည် ဆရာဥပဇ္ဈာယ် မပါဘဲ မိမိဘာသာ သင်္ကန်းဝတ်၏၊ ရဟန်းဝါ ရေတွက်ခြင်း ကံကြီး ကံငယ်တို့၌ ပါဝင်ခြင်း စသည်ကိုလည်း ပြု၏၊ ထိုသူသည် အသွင်နှင့် ပေါင်းဖော်ခြင်း နှစ်ပါးစုံကို ခိုးခြင်းကြောင့် ဥဘယထေနက မည်၏၊
(ဆောင်) လိင်္ဂ, သံဝါသ၊ ဥဘယ၊ သုံးဝ ထေနကာ။ ကိုယ်တိုင်သင်္ကန်း၊ ဝတ်ဆင်မြန်း၍၊ ရဟန်းအသွင်၊ ခိုးတုံလျှင်၊ သူပင် လိင်္ဂသာ။ သာမဏေပင်၊ ရဟန်းဝန်ခံ၊ ပေါင်းဖော်ပြန်၊ ဆိုရန် သံဝါသာ။ နှစ်ပါးစုံ ခိုး၊ ထိုသူမျိုး၊ ခေါ်ရိုး ဥဘယာ။
ရှင်သာမဏေများ သတိထားဖွယ်
သာမဏေစစ်စစ် ဖြစ်ပြီးသော သူသည် လူထွက်လို၍(ဓာတ်ပုံ စသည် ရိုက်လို၍) အတွင်း၌ သင်္ကန်းခံထားသည်ဖြစ်စေ, ခံမထားသည်ဖြစ်စေ လူတို့၏ အဝတ်အထည်ကို လူတို့ဝတ်သောနည်းဖြင့် ဝတ်၍ ငါ၏ လူ့အသွင်သည် တင့်တယ်လေသလော, မတင့်တယ်လေသလောဟု စုံစမ်းရုံ စုံစမ်းအံ့၊ လိင်္ဂထေနက မဖြစ်သေး၊ ငါ၏ လူ့အသွင်သည် တင့်တယ်၏ဟု လူအဖြစ်ကို သဘောကျကျေနပ်ပြီးမှ တစ်ဖန် သာမဏေဝတ်နည်းအတိုင်း သင်္ကန်းကို ပြန်ဝတ်အံ့၊ လိင်္ဂထေနက ဖြစ်၏၊ ယခုခေတ် လူဝတ်ဖြင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ကြသော သာမဏေတို့ အထူးသတိထားသင့်သည်။
လိင်္ဂထေနက နောက်တစ်နည်း
သာမဏေဖြစ်ပြီးသူသည် သင်္ကန်းကို ပြန်ဝတ်ဦးမည်ဟု သင်္ကန်း၌ ငဲ့ကွက်ခြင်းရှိသည် ဖြစ်၍ သင်္ကန်းကို ချွတ်ပယ်ကာ တခြားအဝတ်ကို ဝတ်၍ ဖြစ်စေ မဝတ်ဘဲဖြစ်စေ မေထုန်မှီဝဲပြီးနောက် မိမိဘာသာ သင်္ကန်းပြန်ဝတ်အံ့၊ သင်္ကန်း၌ ငဲ့ကွက်ခြင်း ရှိသည်ဖြစ်၍ ဆရာဥပဇ္ဈာယ်ရဟန်းသည် ပေးအပ်သောအသွင်ကို မစွန့်သောကြောင့် လိင်္ဂထေနက မဖြစ်၊ လိင်ကျသည်။ သီလပြန်ယူ ဥပဇ္ဈယ်ပြန်ယူ ရှင်သာမဏေဖြစ်နိုင်၏၊ သင်္ကန်း၌ ငဲ့ကွက်ခြင်း မရှိဘဲ မေထုန်မှီဝဲပြီးနောက် ယခင်အတိုင်း မိမိဘာသာ သင်္ကန်းပြန်ဝတ်က လိင်္ဂထေနက ဖြစ်၏၊ ရှင်အဖြစ် နေခွင့်မရ၊ ရဟန်းခံခွင့် မရတော့။
ရဟန်းကျိုးထက် ရှင်ကျိုးခက်
လိင်္ဂထေနက (= လိင်ခိုးသူ)အား နောင်သာမဏေဖြစ်ခွင့် မရတော့ပေ။ ရှင်ပါရာဇိကဟု ခေါ်သည်။ ရဟန်းများ ပါရာဇိကကျလျှင် ကိုရင်ကြီးဘဝ ရှင်သာမဏေ အဖြစ်နေလျှင် နေခွင့်ရသေး၏၊ ရှင်သာမဏေလိင်္ဂထေနက ဖြစ်က ရှင်သာမဏေအဖြစ်ပင် နေခွင့်မရတော့ချေ။ ထို့ကြောင့် ရှေးဆရာတို့ သည် “ရဟန်းကျိုးထက် ရှင်ကျိုးခက်သည်”ဟု မိန့်ဆိုတော်မူကြသည်။ ရှင်သာမဏေတို့ အထူးသတိထားသင့်သော အချက်ဖြစ်၏၊
ထေယျသံဝါသကနှင့် တိတ္ထိယပက္ကန္တက အထူး
သာသနာဝန်ထမ်း ရဟန်းဖြစ်ပါလျက် တိတ္ထိတို့၏ အယူဝါဒကို နှစ်သက်၍ တိတ္ထိဘောင် (တိတ္ထိအဖြစ်)သို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ တိတ္ထိတို့၏ အဝတ်ကို ဝတ်နေသူ, တိတ္ထိတို့၏ အဝတ်ကို မဝတ်ဘဲနေသူကို တိတ္ထိယပက္ကန္တကဟု ခေါ်သည်။
ထေယျသံဝါသကသည် လူနှင့် သာမဏေများ၌သာ ဖြစ်ခွင့်ရှိ၏၊ တိတ္ထိယပက္ကန္တကား ရဟန်းများ၌သာ ဖြစ်ခွင့်ရှိသည်။ ဤသို့ အထူးကို သိပါ။
တိရစ္ဆာန်နှင့် စပ်၍ ရှေ့၌ ရေးခဲ့ပြီး၊ အပါယ်လေးပါး၌ ပြန်ကြည့်ပါ။ ဤ၌ ရဟန်းမခံဖို့ရန် ပယ်ရှားထားသော လူယောင်ဆောင်တတ်သော နဂါး, ဂဠုန်, နတ်, သိကြားတို့ကိုပါ တိရစ္ဆာန်အရ ယူပါ။
သန့်ရှင်းသော သောက်သုံးရေ
သန့်ရှင်းသော သောက်သုံးရေသည် အနည် အမှုန် ကင်းရသည်။ အရောင် အဆင်း၊ အနံ့ အရသာ ကင်းရသည်။ ကျန်းမာရေး ထိခိုက်စေသော ပိုးများနှင့် ဓာတ်သတ္တုများ ကင်းရမည်။ အနည် အမှုန်များတွင် ရောဂါပိုးများ ခိုကပ်နေသည်။ သံဓာတ်၊ ထုံးဓာတ်ကဲ့သို့ ဓာတ်သတ္တုများလည်း ပါရှိနေသည်။ ယင်းကြောင့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်နိုင်သည်။
ရေကို အနည်ထိုင်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း
ရေကို အနည်ထိုင်အောင် ပြုလုပ်ခြင်းသည် ကောင်းပါသည်။ အရပ်ဒေသအလိုက် ရေကို အနည်းထိုင်အောင် လုပ်နိုင်သည့် နည်းအမျိုးမျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
(က) ညသိပ်ရေ အသုံးပြုခြင်း
ရေခပ်ထားပြီး ညသိပ်လိုက်လျှင် အနည်အမှုများ ထိုင်သွားသည်။ အပေါ်ရေကြည်ကို ကဲ့ပြီးသုံးလျှင် ရောဂါပိုးအတော်များများ လျော့ပါးသွားပြီး ဖြစ်သော်ကြောင့် သုံးရေအဖြစ် သုံးနိုင်သည်။
(ခ) မြေပဲဆံအစိမ်း၊ ရေကြည်စေ့၊ ဒန့်ဒလွန်စေ့ခြောက် အမှု့န်များ အသုံးပြုခြင်း
မြေပဲဆံအစိမ်း၊ ရေကြည်စေ့၊ ဒန့်သလွန်စေ့ခြောက်အမှုန့်များကို အသုံးပြုပြီး ရေကို မြန်မြန် အနည်းထိုင်စေသည့် နည်းများသည်လည်း အကျိုးရှိသည်။
(ဂ) ကျောက်ချဉ်မှုန့်ဖြူးခြင်း
ကျောက်ချဉ်မှုန့်ဖြူးခြင်းသည် ရေကို မြန်မြန် အနည်ထိုင်စေပြီး ရောဂါပိုးများစွာကို သေစေသည်။
ရေထဲမှ ရောဂါပိုးများကို ဖယ်ရှားခြင်း
ရေထဲမှ အနည်အမှုန့်များကို စစ်ထုတ်လိုက်ခြင်းသည် မြင်သာသည့် ရေညစ်ညမ်းမှုကို ဖယ်နိုင်သည်။ သို့သော် မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သော ရောဂါပိုးများ၊ ရေထဲပျော်ဝင်နေသော ဓာတ်သတ္တုများ ရှိနေနိုင်သည်။ ယင်းတို့ကို ဖယ်ရှားနိုင်မှ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သော ရေကို ရရှိနိုင်သည်။ ရေထဲတွင် ပိုးအမျိုးမျိုးရှိနိုင်သည်။ ယင်းထဲတွင် လူ့မစင်က လာသည့် ပိုးများသည် ရောဂါအမျိုးမျိုးကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ဝမ်းရောဂါ၊ ပိုလီယိုရောဂါ၊ အသည်းရောင်ရောဂါ၊ အူရောင်ငန်းဖျား၊ ဝမ်းပျက် ဝမ်းလျှော ရောဂါများ ဖြစ်စေနိုင်ပြီး အသက်ဆုံးရှုံးသည်အထိ ဖြစ်နိုင်သည်။ ရောဂါပိုးပါဝင်သည့် ရေကြောင့် ရောဂါများပျံ့နှံနိုင်ပြီး လူအများအပြားကို ကပ်ရောဂါသဖွယ် ကူးစက် နိုင်သည်။ ယင်းကြောင့် ရေထဲတွင် ရောဂါပိုးများကို ဖယ်ရှားရမည်။
(က) ရေကို ဆူပွက်အောင် ကျိုချက်ခြင်း
ရေကို ပွက်ပွက်ဆူအောင် ကျိုချက်ပြီး ရေနွေးအဖြစ် သောက်သုံးခြင်း၊ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းအဖြစ် ၊ ရေကျက်အေးအဖြစ်သောက်သုံးခြင်းသည် ရောဂါပိုးများကို ကင်းစင်စေပြီး ကျန်းမာနိုင်သည်။
(ခ) ရေကို ကျောက်ချဉ်ခပ်သောက်ခြင်း
ရေတစ်စည်ကို ကျောက်ချဉ်ငါးကျပ်သား ခပ်ခြင်းအားဖြင့် ရေထဲရှိ ရောဂါပိုး အများစုကို သေစေနိုင်သည်။ မသေပဲ ကျန်ရှိခဲ့သည့် ရောဂါပိုးတချို့သည်လည်း အနည်ထိုင်သည့် အထဲမှာ ပါသွားသည်။ ရေကို ကျောက်ချဉ်ခပ်ပြီး သောက်ခြင်းသည် စရိတ်သက်သာပြီး ကျန်းမာနိုင်သည်။
(ဂ) ရေကို နေပြခြင်း သို့မဟုတ် နေလှန်ခြင်း
ရေကို စစ်ပြီး ကြည်လင်သည့် ကော်ဘူး၊ ဖန်ပုလင်း စသည့်တို့တွင် ထည့်ပြီး နှစ်ရက်ခန့် နေလှန်းနိုင်လျှင် ရောဂါပိုး တချို့ သေသွားနိုင်သည်။ ငွေမကုန်ပဲ ရေသန့်သောက်နိုင်သည့် နည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တစ်နေ့ခန့်သာ နေပြပြီး ပိုးသန့်ချင်လျှင် ပလပ်စတစ် ရေသန့်ဘူး(အကြည်)ဘူးခွံကို ဆေးအနက် တစ်ခြမ်း အပြင်မှ သုတ်ပြီး ရေကြည်ထည့်ပြီး နေလှန်းရပါမည်။ မနက်မှ နေစလှန်းလျှင် ညနေမှာ ရောဂါပိုး သန့်ပြီး ဖြစ်သွားမည်။
(ဃ) ရေကို ဆေးခပ်သောက်ခြင်း
ကလိုရင်းဆေးရည် ဆေးပြားများကို ရေထဲတွင် ခပ်လိုက်ပါက ရောဂါပိုးများ သေကုန်သည်။ ဝမ်းနှင့် ပတ်သက်သည့် ကပ်ရောဂါများ ဖြစ်လာသည့်အခါ အများသုံး သောက်ရေထဲတွင် ဆေးခပ်နိုင်က ပိုကောင်းသည်။ ပုံမှန် အမြဲတမ်း ဆေးခပ်နေခဲ့လျှင် ဆေးမှာပါသည့် ဓာတ်များကြောင့် ကျန်းမာရေးထိခိုက်နိုင်သည်။
(င) ရေကို မြေစစ်အိုးဖြင့် စစ်ခြင်း
မြေရေစစ်အိုး (Ceramic Filter) ကို ရောဂါပိုး ဖယ်ထုတ်ရန်၊ ရောဂါပိုး ကင်းစင်စေရန် နည်းပညာအသစ်များဖြင့် အလွယ်တကူ ပြုလုပ်ထားသည်။ ဈေးမှာလည်း ချိုသာသည်။ စနစ်တကျ အသုံးပြုလျှင် သုံးရေသာမက သောက်ရေကိုပါ သန့်စင်အောင် ပြုလုပ်နိုင်သည်။
(က) မိုးရေ
မြန်မာနိုင်ငံသည် လေထုညစ်ညမ်းမှုများသည့် နိုင်ငံမဟုတ်သည့်အတွက် မိုးရေသည် သန့်သည်။ မိုးပေါ်မှ ကျလာသောကြောင့် ရောဂါပိုးများလည်း မပါနိုင်ပေ။ အနည်အမှုန်များ၊ ဓာတ်သတ္တုများလည်း မပါဝင်ပေ။ မိုးရေခံသည့် ပစ္စသည်း သန့်ရှင်မှုမရှိလျှင် ကျန်းမာရေး ထိခိုက်နိုင်သည်။ သက်ကယ်၊ ဓနိစသည့် အမိုးများနှင့် မိုးရေခံလျှင် အမှုန်များ၊ ဖုံများ၊ ငှက်ချေးများဖြင့် မိုးရေကို ညစ်ညမ်းစေနိုင်သည်။ မိုးဖြိုင်ဖြိုင်ရွာပြီးမှ သွပ်မိုးပေါ်က ခံယူသည့် မိုးရေ၊ စင်အောင် ဆေးကြောထားသည့် ပလပ်စတစ်ပေါ်မှ ခံယူထားသည့် မိုးရေတို့သည် သန့်ရှင်းနိုင်သည်။ မိုးရေခံခွက် သန့်ရှင်းရန်လည်း လိုအပ်သည်။
အကျောရွာ၊ ကညင်တော
အကျောရွာ၊ ကညင်တော
သန့်ရှင်းသော သောက်သုံးရေ
(ခ) စိမ့်စမ်းရေ
တောင်ပေါ်ဒေသများတွင် စမ်းပေါက်မှ ထွက်လာသည့် စမ်းရေသည် သန့်ရှင်းသည်။ သို့သော် စမ်းပေါက်ကို သန့်ရှင်းအောင် ကာကွယ်မထားခဲ့လျှင် ချက်ချင်းညစ်ညမ်းသွားနိုင်သည်။ စမ်းရေထွက်ပေါက်များအထက်ပိုင်းမှ လူ၊ တိရစ္ဆာန်များ၏ အညစ်အကြေးများရှိနေခဲ့လျှင် စမ်းရေထဲသို့ ရောဂါပိုးများ ဝင်ရောက်သွားနိုင်သည်။ စမ်းချောင်းတစ်လျှောက်တွင်လည်း အညစ်အကြေးများ၊ ရောဂါပိုးများ ဝင်ရောက်လာနိုင်သည်။
(ဂ) မြေအောက်ရေ
လက်ရိုက်တွင်း၊ အဝီစီတွင်းတူးပြီး မြေအောက်ရေကို ထုတ်ယူ အသုံးချနိုင်သည်။ လက်နှိပ်တုံကင် နှင့်ဖြစ်စေ၊ မော်တောတပ်နှင့်ဖြစ်စေ အလွယ်တကူ ငင်ယူနိုင်သည်။ မြေအောက်ထဲမှ လာသည့်အတွက် ရောဂါပိုးများ မပါဝင်ပါ။ သို့သော် မြေအနေအထားကို လိုက်ပြီး ထုံးဓာတ်၊ သံဓာတ်၊ အားဆင်းနစ်ဓာတ်နှင့် ဓာတ်ဆားများ ပါလာနိုင်သည့်အတွက် အန္တရာယ်ကင်းကင်း ရေကို စစ်ကြည့်ပြီးမှ စိတ်ချလက်ချ အသုံးပြုသင့်သည်။ တုံကင်ကို သုံးတဲ့နေရာတွင် လူတွေ သန့်ရှင်းမှုမရှိလျှင် စက်ရေတွင်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ညစ်ပတ်နေလျှင် ရောဂါပိုးများ ဝင်နိုင်သည်ကိုလည်း သတိချပ်သင့်သည်။
ရေထဲသို့ ရောဂါပိုးများ မဝင်ရောက်အောင် ကာကွယ်ခြင်း
သောက်ရေခပ်မည့် လက်ကို ဆပ်ပြာနဲ့ စင်ကျယ်အောင်ဆေးပြီးမှ ရေခပ်ခြင်း၊ ရေခပ်မည့် ပုံးနှင့် ကြိုးအား ဖုံနှင့် ရောဂါပိုးများ မဝင်နိုင်အောင် ဂရုစိုက်ခြင်း၊ အများသုံးပုံး၊ ကြိုး တစ်စုံတည်းကို စက်သီးဖြင့် ဖြစ်စေ၊ မောင်းတက်နဲ့ဖြစ်စေ သုံးပြီး ရေခပ်ခြင်း၊ ရေသယ်သည့် ပုံးမှ ဖုံများ၊ ရောဂါပိုးများ မပါအောင် ဂရုစိုက်ခြင်း၊ ရေသယ်ရာတွင် မဖိတ်စဉ်အောင် ဖုံးအုပ်သည့် ပစ္စည်းများကို သန့်ရှင်းအောင် ဆေးကြောပြီးမှ ဖုံးအုပ်ခြင်း၊ ရေသယ်မည့်လူ၊ ယာဉ်၊ တိရစ္ဆာန်များသည် ခပ်မည့်ရေပေါ်သို့ ဝင်ရောက်ပြီး မခပ်ခြင်း တို့သည် ရေထဲသို့ ရောဂါပိုးများ မဝင်ရောက်အောင် ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ရေထွက်ပင်ရင်းနားမှ ရေချိုးခြင်း၊ အဝတ်လျှော်ခြင်း မပြုလုပ်ရန်၊ ရေအိုင်၊ ဗွက်အိုင် မဖြစ်အောင် ကာကွယ်ခြင်း၊ တိရစ္ဆာများ မဝင်နိုင်အောင် ကာကွယ်ခြင်းနှင့် ရေထွက်ပင်ရင်းမှ အနည်းဆုံး ပေ ၅၀ ခွာပြီးမှ အိမ်သာဆောက်ခြင်းတို့သည်လည်း အရေးပါသည်။
ကိုးကား
ယူနီဆက်၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ဗဟိုကျန်းမာရေးပညာဌာန သန့်လေးသန့် စီမံချက်မှ ထုတ်ဝေသည့် လက်ကမ်းစာအုပ်ငယ်
သလဘလို့ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
သလဘလို့ရွာ (Thalabaloet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၃၄ ဦး၊ မ ၈၆၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟာ့ယမ်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဟာ့ယမ်းရွာ (Hartyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟိုခဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုခဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၆၄ ဦး၊ မ ၂၂၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီးဘောခီးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ထီးဘောခီးရွာ(Hteebawkhee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ထီးဘောခီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၃၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပဏ္ဏကဇာတ်
သရဏဂုံသုံးလီ ယူဆောက်တည်
ထိုအခါ တိတ္ထိတပည့် ငါးရာတို့သည်ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာသုံးပါး၌ အလွန်ကြည်ညိုသော စိတ်ရှိသည် ဖြစ်၍ မိမိတို့ကိုးကွယ်ရင်းဖြစ်သော တိတ္ထိတို့ သရဏဂုံကို ဖျက်ဆီးပြီးလျှင် ရတနာသုံးပါး၌ကိုးကွယ်ခြင်း သရဏဂုံကို ခံယူဆောက်တည်ကြကုန်၏။ ထိုနေ့မှစ၍ အနာထပိဏ်သူဌေးနှင့်အတူမြတ်စွာဘုရားထံ မပြတ် မပြတ် ဆည်းကပ်ကာ တရားတော်ကို နာယူ၍ သီတင်းသီလ ဆောက်ကြကုန်၏။
သရဏဂုံသုံးတန် ဖျက်ကြပြန်
အခါတစ်ပါး မြတ်စွာဘုရားသည်သာဝတ္ထပြည်မှ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ ကြွ၍ ရှစ်လ သီတင်းသုံးတော်မူခိုက် တိတ္ထိတပည့်ငါးရာတို့သည် တိတ္ထိတို့ထံ ဆည်းကပ်ပြန်၍ ရတနာသုံးပါး၌ ကိုးကွယ်ခြင်း သရဏဂုံကိုဖျက်ဆီးပြီးလျှင် ယူမြဲတိုင်းဖြစ်သော တိတ္ထိတို့သရဏဂုံကို ခံယူဆောက်တည်ကြပြန်၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည်သို့ပြန်ကြွလာတော်မူသောအခါ အနာထပိဏ်သူဌေးသည် ထိုတိတ္ထိတပည့် ငါးရာတို့ကို ခေါ်ဆောင်လျက် မြတ်စွာဘုရားထံ ဆည်းကပ်ပြီးလျှင်“တိတ္ထိတပည့်ငါးရာတို့ မြတ်စွာဘုရား မရှိခိုက် ယူမြဲတိုင်းဖြစ်သော တိတ္ထိတို့သရဏဂုံကို ခံယူဆောက်တည်ကြပြန်ကြောင်း” လျှောက်ထားလေ၏။
တရားပြသ ဆိုဆုံးမ
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည်ရတနာသုံးပါး၌ ကိုးကွယ်ခြင်း သရဏဂုံ၏ အကျိုးကြီးမြတ်ပုံကိုဟောကြားဆုံးမတော်မူပြီးလျှင် -
သီတင်းသည်တို့ .... ရှေ့အခါ၌လည်းလူတို့သည် ကိုးကွယ်ရာ မဟုတ်သည်ကို ကိုးကွယ်ရာဟု ကြံဆကာ ချို့ယွင်းသော အကြောင်းကိုယူမိကြသဖြင့် ဘီလူးတို့ သိမ်းဆည်းသော ကန္တရခရီးဝယ် ဘီလူးတို့ အစာဖြစ်၍ မရှုမလှပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကြလေပြီ -
ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကိုဆောင်တော်မူသတည်း။
ကုန်သွယ်သွားမှု စီစဉ်ပြု
လွန်လေပြီးသောအခါ ကာသိတိုင်းဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုစဉ်အခါ ဘုရားအလောင်းသည် လှည်းကုန်သည်အမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် လှည်းမှူးပြုလျက် လှည်းငါးရာတို့ဖြင့်အရပ်လေးမျက်နှာသို့ လှည့်လည်သွားလာကာ ရောင်းဝယ်၍ အသက်မွေးလေ၏။
ထိုဗာရာဏသီပြည်မှာပင်လှည်းငါးရာတို့ဖြင့် ရောင်းဝယ်၍ အသက်မွေးသော လှည်းမှူးမိုက် တစ်ယောက်လည်း ရှိလေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ဘုရားအလောင်း လှည်းမှူးသည်အရပ်တစ်ပါးသို့သွားရန် ဗာရာဏသီပြည်မှ အဖိုးများစွာ ထိုက်တန်သော ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကိုလှည်းငါးရာ၌တင်ကာ အသင့်စီစဉ်ထားလေ၏။
လှည်းမှူးမိုက်လည်းဘုရားအလောင်းလှည်းမှူး သွားမည့်အရပ်သို့ပင်သွားရန် ဗာရာဏသီပြည်မှအဖိုးများစွာထိုက်တန်သော ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကို လှည်းငါးရာ၌တင်ကာ အသင့်စီစဉ်ထားလေ၏။
နှစ်ဦးနှစ်ဝ တိုင်ပင်ကြ
ဘုရားအလောင်း လှည်းမှူးသည်ထိုအကြောင်းကသိလျှင် “ဤလှည်းမှူးမိုက်နှင့် တစ်ပေါင်းတည်း သွားလျှင် လှည်းတစ်ထောင်ဖြစ်နေသဖြင့် ခရီးလမ်းလည်း ဆံ့နိုင်မည် မဟုတ်၊ ထင်း၊ ရေ မြက်မှစ၍ အစာရေစာလည်းရရှိရန် ခဲယဉ်းမည်၊ သို့အတွက် တစ်ဦးက အလျင်သွားနှင့်၍ တစ်ဦးက နောက်မှသွားလျှင် ကောင်းလိမ့်မည်” ဟုကြံစည်ပြီးလျှင် လှည်းမှူးမိုက်ကို ခေါ်စေ၍ “ အဆွေ ... အဆွေ အလျင်သွားနှင့်မည်လော၊သို့မဟုတ် နောက်မှ သွားမည်လော” ဟု မေးလေ၏။
လှည်းမှူးမိုက်လည်း “ငါ အလျင်သွားသော်မပျက်မစီးသေးသော လမ်း၌ သွားရမည်၊ နွားများလည်း မြက်ဦးကို စားရမည်၊ လူများလည်းဟင်းရွက်ဦးကို စားရမည်၊ ရေကြည်ကို သောက်ရမည်၊ လိုသမျှ အဖိုးထား၍ ရောင်းရမည်” ဟုအလျင်သွားသူတို့ရရှိမည် အကျိုးတို့ကို မြော်မြင်ကာ “အဆွေ ... ငါ အလျင်သွားမည်” ဟုပြောကြားလေ၏။
နောက်မှလိုက်ရ အကြိုက်ကျ
ဘုရားအလောင်း လှည်းမှူးလည်းလှည်းမှူးမိုက်စကားကို ကြားလျှင် “ငါ နောက်မှသွားလျှင် မညီညွတ်သော နေရာ၌ပြင်ဆင်ပြီးဖြစ်၍ ညီညွတ်သောလမ်း၌ သွားရမည်၊ နွားများလည်း မြက်ဟောင်း ကုန်၍မြက်သစ်မြင်နုကို စားရမည်၊ လူများလည်း ဟင်းရွက်ဟောင်း ကုန်၍ ဟင်းရွက်သစ်ဟင်းရွက်နုကို စားရမည်၊ ရေမရှိသောအရပ်၌ ရေတွင်းတူးပြီး ဖြစ်၍ ရေအသင့်ရှိရမည်၊သူတစ်ပါးတို့ သတ်မှတ်ထားပြိး အဆုံးနှုန်းဖြင့် ရောင်းရ၍ လွယ်ကူမည်” ဟု နောက်မှသွားသူတို့ ရရှိမည့် အကျိုးထူးကို မြော်မြင်ကာ “အဆွေ ... အဆွေ အလျင်သွားနှင့်ပါ၊ငါတို့ နောက်မှ သွားပါမည်” ဟု ပြောကြားပြီးလျှင် နောက်မှသွားရန် စီစဉ်လေ၏။
လူယောင်ဖန်ဆင်း ဘီလူးသင်း
လှည်းမှူးမိုက်သည် လှည်းသမားဟန်တောင်ကာ ရှေ့တူရူမှ မောင်နှင်လာသောဘီလူးတို့ကို မြင်လျှင် “အမောင်တို့ အဘယ်အရပ်မှ လာကြသနည်း၊ လာခဲ့သော လမ်းခရီးမှာရေရှိသလော” စသည်ဖြင့် မေးမြန်းသောအခါ ဘီလူးတို့သည် “ အဆွေ ... အသို့ ဆိုသနည်း၊ဤအရပ်မှ မြင်ရသော တောအုပ်ကြီးဝယ် မပြတ် မိုးရွာသည်၊ အင်းအိုင် ချောက်တို့၌ရေပြည့်လျက်ရှိသည်၊ ရေကို ယူဆောင်သွားရန် မလို” စသည်ဖြင့် လှည့်ဖြား၍ ပြောဆိုကာဖဲသွားပျောက်ကွယ်လျက် ဘီလူးတို့ရွာသို့ ဝင်ကြကုန်၏။
ဘီလူးအလိုလိုက် လှည်းမှူးမိုက်
လှည်းမှူးမိုက်လည်း အလိမ္မာ အသိဉာဏ်နည်းပါး ဘီးလူတို့ စကားကို ယုံကြည်လျက် ယူဆောင်ခဲ့သော ရေအိုးတို့ကို ခွဲစေ၍ဝန်ပေါ့သော လှည်းတို့ကို မောင်းစေ၏။ လမ်းခရီးတစ်လျှောက်လုံး၌ ရေအနည်းငယ်မျှမရကြကုန်။
နေဝင်သောအခါ ရောက်သောနေရာ၌ လှည်းတို့ကိုချွတ်၍ နွားတို့ကို ချည်နှောင်ပြီးလျှင် စခန်းချကုန်၏။ လူတို့သည် ရေလည်း မသောက်ရ၊ထမင်းလည်း မချက်ရ၊ နွားတို့လည်း ရေမသောက်ရသဖြင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်လျက် အားနည်းကာအိပ်ပျော်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ ဘီလူးတို့သည် လာလတ်ကုန်၍ အလုံးစုံသော လူနှင့်နွားတို့ကို စားသောက်ကြသဖြင့် လူရိုးနှင့် နွားရိုးတို့ ဖရိုဖရဲ ပြန့်ကြဲကာပျက်စီးကြရကုန်၏။
လှည်းမှူးလိမ္မာ ထွက်၍လာ
ဘုရားအလောင်း လှည်းမှူးလည်းလှည်းမှူးမိုက်သွား၍ ဆယ့်ငါးရက်မျှလွန်လျှင် လှည်းငါးရာတို့ဖြင့် သွားပြန်ရာ ကန္တာရအဝင်သို့ ရောက်လေ၏။ ထိုအခါ လှည်းသမားတို့ကို စည်းဝေးစေပြီးလျှင် “အမောင်တို့ဤသွားရမည့် ကန္တာရ၌ ရေမရှိ၊ ငါးကို မပြောကြဘဲ ရေတစ်ခွက်မျှ မသုံးကြနှင့်၊အဆိပ်ပင်များလည်း ရှိသည်၊ ငါ့ကို မပြောကြားဘဲ ဘယ်အသီး ဘယ်အရွက်ကိုမျှ မစားကြနှင့်”ဟု အဆုံးအမပေးကာ ကန္တာရသို့ ဝင်ပြီးလျှင် ခရီးလမ်းစဉ် အတိုင်း သွားကြကုန်၏။
လူယောင် ဖန်ဆင်းလာပြန်ခြင်း
ကန္တာရအလယ်သို့ ရောက်လတ်သော်ဘီလူးတို့သည် ရှေးနည်းအတူ လှည်းသမား ဟန်ဆောင်၍ ရှေ့တူရူမှ လာကြပြန်ရာရင်ဆိုင်မိကြကုန်၏။ လှည်းမှူးသည် ဘီလူးတို့ကို မြင်လျှင် “ဤ ကန္တာရကား ရေမရှိ၊ဤသူတို့သည် ကြောက်ခြင်း မရှိကုန်၊ မျက်စိလည်း နီမြန်းကြကုန်၏။ အရိပ်လည်းမထွက်ကုန်၊ လူမဟုတ် မုချ ဘီလူးတို့ ဖြစ်လိမ့်မည်၊ ရှေ့အလျင်သွားနှင့်သည့်လှည်းမှူးမိုက်၏ လှည်းသမားတို့ကို လှည်းဖြားကာ စားသောက်ကြပေလိမ့်မည်၊ ငါ့အားအသိဉာဏ်ပညာရှိသည်အဖြစ်ကို မသိယောင်တကား” ဟု ကြံစည်မိလေ၏။
ဘီလူးတို့လည်း ဘုရားအလောင်းလှည်းမှူးအား ရှေးနည်းတူ ရှေ့က မြင်ရသော တောအုပ်ကြီးဝယ် မပြတ်မိုးရွာကြောင်း၊ အင်းအိုင် ချောက်တို့၌ ရေအပြည့်ရှိကြောင်း စသည် ပြောကြားပြီးလျှင် ခရီးမှ ဖဲသွား၍ပျောက်ကွယ်ကာ ဘီလူးတို့ရွာသို့ ဝင်ကြကုန်၏။ ဘုရားအလောင်း လှည်းမှူးလည်းဘီလူးတို့သွားလျှင် လှည်းသမားတို့ကိုအား -
“အမောင်တို့ ... ဤ ကန္တာရ၌ ရေကန် ရေအိုင်ရှိသည်ဟု ကြားဖူးသလော၊ ရှေ့က တွေ့မြင်ရသော အောအုပ်၌ မိုးမပြတ်ရွာသည်ဟုပြောဆိုကြကုန်၏။ စဉ်းစားကြလော။
- မိုးသက်လေသည် တစ်ယူဇနာ အရပ် ရောက်အောင် လာ၏။
- မိုးတိမ်ကို သုံးယူဇနာ အရပ်မှ မြင်ရ၏။
- လျှပ်စစ်ရောင်ကို ငါးယူဇနာ အရပ်မှ မြင်ရ၏။
- မိုးချုန်းသံကို နှစ်ယူဇနာ အရပ်မှ မြင်ရ၏။
ယခု အခါ အမောင်တို့သည်ထိုအခြင်းအရာတို့ကို ကြားကြ၊ မြင်ကြရသလော” ဟု မေးမြန်းလေ၏။ လှည်းသမားတို့ကလည်း“အရှင် ... မကြားရ၊ မမြင်ကြရပါ” ဟု ပြောကြားကြကုန်၏။
ထိုအခါလှည်းမှူးသည် -
“အမောင်တို့... ဤသူတို့ကား လူ မဟုတ်ကုန်၊ ဘီလူးတို့သာ ဖြစ်ကုန်၏။ ငါတို့အား အစာရေစာ ပြတ်၍အားနည်းသောအခါ စားသောက်လိုကြသောကြောင့် လှည့်ဖြား ပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ သို့အတွက်ငါမသိဘဲ ရေတစ်ခွက်မျှ မသုံးကြနှင့်”
ဟုပြောဆို ဆုံးမကာ ခရီးလမ်းစဉ်အတိုင်း သွားကြကုန်၏။
အကျိုးပြီးမြောက်ပြည်ပြန်ရောက်
လှည်းမှူးမိုက်၏ လှည်းသမားငါးရာတို့ ပျက်စီးသောနေရာသို့ ရောက်လျှင် ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ ပြည့်သော လှည်းတို့ကိုမြင်ကြရကုန်၏။ ဖရိုဖရဲ ကြဲပြန့် ပျက်စီးနေသော လူရိုး၊ နွားရိုး တို့ကိုလည်း မြင်ကြရကုန်၏။ ထိုအခါ လှည်းသမားတို့သည်ကောင်းသော ခိုင်ခံ့သော လှည်းတို့ကို လဲလှယ်၍ ယူကြပြီးလျှင် ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကိုလည်းအလိုရှိတိုင်း ယူကြ၍ တစ်ညအိပ်ပြီးလျှင် မိမိတို့အလိုရှိရာအရပ်သို့ သွားကြ၍ပါသမျှပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကို နှစ်ဆ သုံးဆတက်သော အဖိုးနှုန်းတို့ဖြင့် ရောင်းချပြီးလျှင်မိမိတို့နေရာ ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်သွားကြကုန်၏။
မြတ်စွာဘုရားသည်ဤသို့ အတိတ်ကို ဆောင်ပြီးလျှင် -
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်ကာ -
- ထိုအခါ လှည်းမှူးမိုက်သည် - ယခုအခါ ဒေဝဒတ်။
- လှည်းမှူးမိုက် ပရိသတ်သည် - ဒေဝဒတ် ပရိသတ်။
- လှည်းမှူးလိမ္မာသည် - ငါဘုရား။
- လှည်းမှူးလိမ္မာ ပရိသတ်သည် - ငါ ဘုရား ပရိသတ်ဟု ဇာတ်ကိုပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
ချွတ်ချွတ်လွဲလွဲ၊ကြောင်းယူမြဲ၊ ဆင်းရဲဘေးတွေ့မည်။
အပဏ္ဏကဇာတ် ပြီး၏။
လှည်းလမ်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
လှည်းလမ်းရွာ (Hlelan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ဂမုန်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂမုန်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇ ဦး၊ မ ၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကင်မွန်းကုန်းရွာ၊ တာပါတ် (အရှေ့)
ကင်မွန်းကုန်းရွာ၊ တာပါတ် (အရှေ့)
အာရုရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
အာရုရွာ(Aru)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဆုံဆင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၁၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆုံဆင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁ ဦး၊ မ ၂၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၃ ဦး နေထိုင်သည်။ ဤရွာကို လိုင်လင်းပီကျေးရွာအုပ်စုမှ ခွဲထုတ်လိုက်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးဖြူပင်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ဇီးဖြူပင်ရွာ (Zeehpyupin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဇီးဖြူပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၃၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်နောင်ရွာ၊ ကောင်းဝေါက်
မန်နောင်ရွာ (Mannawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကောင်းဝေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး သည် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးရာမူဝါဒများနှင့် ဆက်ဆံရေးများအတွက် တာဝန်ယူသည့်ဌာန၏ အကြီးအကဲဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာစာမျက်နှာတွင် အမြဲမပြတ် ဆက်ဆံရလေ့ရှိပြီး အစိုးရအဖွဲ့တွင် ထိပ်ပိုင်းအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ကာ နိုင်ငံရေးအရ အရေးပါသော ရာထူးတစ်ခုဖြစ်သည်။
နိုင်ငံခြား​ရေးမူဝါဒများကို ကိုင်တွယ်သည့် အခြား​သော သာမန်ဝန်ကြီးများလည်းရှိတတ်သည်။ဥပမာ - မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၇ခုနှစ်မှစ၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူး​ပေါင်း​ဆောင်ရွက်​ရေးဝန်ကြီး ထားရှိခဲ့သည်။ဤဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံခြား​ရေးဝန်ကြီး တိုက်ရိုက်ကိုင်တွယ်ခြင်းမရှိသည့် နိုင်ငံခြားကိစ္စရပ်များကို တာဝန်ယူ​လေ့ရှိသည်။
အင်္ဂလိပ်အသုံးအနှုန်းများ
နိုင်ငံတကာတွင် များသောအားဖြင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကို Minister of Foreign Affairs (သို့မဟုတ်) Foreign Affairs Minister ဟု သုံးစွဲကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးကို ပြည်ပရေးရာဝန်ကြီး (Minister of External Affairs) ဟု အသုံးပြုသည်။ ဘရာဇီးလ်နှင့် ယခင်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုအဖွဲ့ဝင်များသည် Minister of External Relations ဟုသုံးသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် Secretary of State ဟူသော ဝန်ကြီးသည် အစိုးရအဖွဲ့၏ နိုင်ငံခြားရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်သော ဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် Minister of Foreign Relationsဟု အသုံးပြုကာ လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများတွင် Chencellor ဟု အသုံးပြုသည်။
အခွင့်အာဏာ
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတစ်ဦး၏ အခွင့်အာဏာသည် နိုင်ငံများအလိုက် ကွဲပြားသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒများနှင့် ပက်သက်၍ ဩဇာရှိသော်လည်း အားကောင်းသော ဝန်ကြီးချုပ်ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည့် အစိုးရတစ်ရပ်တွင်မူ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် ထိုဝန်ကြီးချုပ်၏ မူဝါဒနောက်တွင်သာ နေရလေ့ရှိပြီး အခွင့်အာဏာကန့်သတ်ထားသည်။ အားကောင်းသော သမ္မတစနစ်များတွင်လည်း ဤအတိုင်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးများသည် ကာကွယ်ရေးနှင့် သံတမန်နိုင်ငံရေးကို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းနိုင်ရန် အလို့ငှာ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးကောင်စီများ၏ အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။
အချို့နိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများသည် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း အရေးပါဆုံးသော ဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ဥပမာအားဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် အမေရိကန်ဝန်ကြီးများတွင် အဆင့်အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ ဝန်ကြီးများတွင် သမ္မတနေရာကို ဆက်ခံနိုင်သည့်နေရာ၌ နံပါတ် (၁)ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဦးသိန်းစိန် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် ကာကွယ်ရေး၊ ပြည်ထဲရေး၊ နယ်စပ်ရေးရာ တို့ပြီးလျှင် နံပါတ် (၄)နေရာတွင်ရှိခဲ့ကာ အရပ်သားဝန်ကြီးများတွင် ထိပ်ဆုံးမှဖြစ်သည်။ဦးထင်ကျော်အစိုးရနှင့် ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ အဖွဲ့များတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် နံပါတ် (၁)နေရာတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် အဆင့်(၄)နေရာတွင် တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အခွင့်အာဏာ ရာထူးများ
အညွန်ရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
အညွန်ရွာ (Ahnyun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၇၅ ဖြစ်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ အညွှန် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးပွင့်ဆိုင် အဖွဲ့
နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီ-၁ ရက်နေ့မှာ မြန်မာပြည်ကို (၉၁) ဌာနအုပ်ချုပ်ရေးသစ် တရားဝင် စတင်ပေးအပ်မည်ဟု ကြေညာကာ အုပ်ချုပ်ရေးသစ်အတွက် ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပြုလုပ်ပေးခဲ့သည် ထို (၉၁) ဌာန ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရန်အတွက် အင်အားစုစည်းပြင်ဆင်ကြရာမှ “ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့” ပေါ်ထွက်လာသည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်-မေလမှာ စတင်ဖွဲစည်းသည်။ ဦးဘဖေ၊ သာယာဝတီ ဦးပု တို့ ခေါင်းဆောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ဖူးပြီးနောက် ပြိုကွဲသွားသည့် “ပြည်သူပြည်သား” အဖွဲ့ဝင် ကြွင်းကျန်ရစ်သောလက်ကျန် (၂၁) ဦးအစုကို အဖွဲ့တဖွဲ့အဖြစ် သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းပြီး တခြားအဖွဲ့ (၄) ဖွဲ့နှင့်ပေါင်းကာ “ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့” အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဖွဲ့အားလုံးတို့သည် တခြမ်းပဲ့ မြန်မာပြည်နိုင်ငံရေးပါတီ အဖွဲ့များသာ ဖြစ်သည်။
“ငါးပွင့်ဆိုင်” အဖွဲ့ဝင်များမှာ-
ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့ကို ဦးဘဖေမှ ဦးစီး ကြိုးပမ်း ဖွဲ့စည်းသော်လည်း ငါးပွင့်ဆိုင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် မန္တလေး (၂၁) ဦးအဖွဲ့က မင်းသားကြီး “ထိပ်တင်ဝ” ကို တင်မြှောက်လိုက်ကြသည်။ (၉၁) ဌာနရွေးကောက်ပွဲ (၁၉၃၆)ကျင်းပသောအခါ ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့မှ အမတ်ဦးရေအများဆုံးအဖြစ်(အမတ် (၄၅) နေရာ) အနိုင်ရခဲ့သော်လည်း အဖွဲ့စတင်ဖွဲ့စည်းစဉ်ကပင် ရာထူးမက်သူများသာ စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသည့် အဖွဲ့ဖြစ်သောကြောင့် ရာထူးနေရာ အဝေ မတည့်ပဲ အစိုးရ ဖွဲ့စည်းနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် အမတ်နေရာ (၁၆) နေရာသာရခဲ့သော ဒေါက်တာဘမော်က ဦးပု (ရမည်းသင်း)၊ ဦးပေါ်ထွန်းတို့နဲ့ပေါင်းကာ “ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ” ဖွဲ့သွားနိုင်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲပြီးသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲသည်လည်း အပြိုပြိုအကွဲကွဲဖြစ်ကာ အချို့အဝက်က ဒေါက်တာဘမော် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ အဖွဲ့အတွင်း ဝင်သွားပြီး ရာထူးရသူ၊ မရသူများလည်း အမျိုးမျိုးဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပါတယ်။
လော့ပွန်ရွာ၊ လော့ပွန်
လော့ပွန်ရွာ(Lawtpun)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ လော့ပွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လော့ပွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၃ ဦး၊ မ ၂၃၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၉၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး
ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး (Road Transport) သည် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးသည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှစ၍ ယနေ့အထိ အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
ဖွဲ့စည်းပုံ
ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေး ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးသည် ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ပေးအပ်သည့် တာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ထားသော ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ခွင့်ပြုအင်အား ဘောင်အတွင်း၌ ဌာနအသီးသီးကို ဖွဲ့စည်းကာ ဦးဆောင်စီမံကွပ်ကဲဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထိုနည်းတူ အထွေထွေမန်နေဂျာနှင့် ဒု-အထွေထွေမန်နေဂျာ တို့သည် ဌာနအသီးသီးမှ တင်ပြသော ဌာနဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကိစ္စအရပ်ရပ်ကို စိစစ်သုံးသပ်၍ အရေးယူ ဆောင်ရွက်ဖွယ်ရာများကို ဦးဆောင် ညွှန်ကြားရေးမှူးအား တိုက်ရိုက် တာဝန်ခံ ဆောင်ရွက်ကြသည်။
ကုန်းလမ်းပို့ဆောင်ရေးတွင် ဖွဲ့စည်းထားရှိသော အောက်ပါဌာနအသီးသီးကို ဌာနမှူးများမှ ဦးဆောင်၍ ယှဉ်တွဲပါတာဝန်များကို ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးအား တာဝန်ခံ ဆောင်ရွက်ကြသည် -
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ အိုင်သပြု
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ အိုင်သပြု
ကျောက်ကြီးရွာ
ကျောက်ကြီး
NGC 5101
NGC 5101 သည် ကြယ်စုတန်း ဟိုက်ဒရာ မှ နှစ်ဘက်ခုံး ဂယ်လက်ဆီတစ်ခုဖြစ်သည်။
နတ်ချောင်းရွာ၊ မန်းစက္ကူ
နတ်ချောင်းရွာ၊ မန်းစက္ကူ
မယ်တော်စုရွာ၊ တာပါတ် (အရှေ့)
မယ်တော်စုရွာ၊ တာပါတ် (အရှေ့)
ငဇင်ကာ
ကိုးကား
(ဒေါက်တာ သန်းထွန်း)
နိုးဖုကုကျောင်းတော်
ဤကျောင်းတော်သည် အဲဒိုခေတ် အစောပိုင်းမှသည် မဲအိဂျိခေတ် အစပိုင်းအထိ တိုကျိုမြို့၏ Shōren-in ကျောင်းတော်ခွဲတစ်ခုအဖြစ် ရှိခဲ့သည်။
အဓိကအဆောက်အဦ
နိုးဖုကုကျောင်းတော်၏ အကြွင်းကျန် အဆောက်အဦများသည် ပျက်စီးသွားခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်တွင် Tsukinowa-eiden (月輪影殿) အဆောက်အဦဖြင့် အစားထိုးထားသည်။ ၎င်းအစားထိုးအဆောက်အဦသည်လည်း ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအစားထိုး အဆောက်အဦသည် ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဟန်ရှင်းငလျင်ကြီးအတွင်း ပျက်စီးခဲ့ရပြီး ၁၉၉၇ တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့ရသည်။
ဟယောဂိုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး
ဟယောဂိုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး (兵庫大仏)  သည် ဟယောဂိုစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် ကြီးမားသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို မူလတည်ဆောက်ခဲ့သည်မှာ ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ချမ်းသာသည့်ကုန်သည်တစ်ဦးက လှူဒါန်းမှုဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤရုပ်ပွားတော်သည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တတိယမြောက်အကြီးဆုံး ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် အရည်ပျော်ခဲ့ကာ ၁၉၉၁ တွင် သတ္ထုအစားထိုးမှုဖြင့် ရုပ်ပွားတော်အသစ်တစ်ခုကို အစားထိုးခဲ့သည်။ လက်ရှိရုပ်ပွားတော်သည် ၁၁ မီတာ (အောက်ခံအပါအဝင် - ၁၈ မီတာ) ရှိပြီး တန် ၆၀ အလေးချိန် ရှိသည်။ မျက်တော်ဖွင့်အခမ်းအနားကို (Kaigen-kuyō (開眼供養)) ၁၉၉၁ ခုနှစ် မေလတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည်။
သမန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
သမန်းရွာ (Thaman)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ သမန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၆ ဦး၊ မ ၁၁၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဧက
ဧက သည် အတိုင်းအတာ ယူနစ်တခုဖြစ်ပြီး ကုန်းမြေကို တိုင်းတာရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ယင်းသည် ၄၈၄၀ စတုရန်းကိုက်၊ ၄၃၅၆၀ စတုရန်းပေနှင့် ညီမျှသည်။ ဧကသည် စတုရန်းမီတာ ၄၀၄၆.၈၅၆၄၂၂၄ နှင့် အတိအကျ ညီမျှနိုင်သည်။ သင်္ကေတ ac ဟု တခါတရံ သုံးနှုန်းသည်။
ဝါမောင်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်
ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့် သည် တစ်ဦးတစ်ယောက် သို့မဟုတ် လူတစ်စု ၏ လွတ်လပ်ခွင့်ကိုထောက်ခံသည့် နိယာမတရားပင်ဖြစ်သည်။ လူထု သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂလိက ကဏ္ဍတို့တွင် ဘာသာရေး သို့မဟုတ် ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု ကို သင်ကြားခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခြင်း၊ ကိုးကွယ်ခြင်းနှင့် ဆည်းပူးလေ့လာမှု တို့သည်လည်း ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်၏ နိယာမတရား ဖြစ်သည်။ ဤ အမြင်ယူဆချက်သည် ဘာသာတရားလွှဲပြောင်းကိုးကွယ်ခွင့် သို့မဟုတ် မည်သည့်ဘာသာတရားကို သာကိုးကွယ်ရမည် ဟု မဆိုလိုကြောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် သိမှတ်ထားသည်။ ပြည်သူအများနှင့် နိုင်ငံများသည် ဘာသာရေး လွတ်လပ်ခွင့်ကို အခြေခံ လူ့အခွင့်အရေး တစ်ရပ်အဖြစ် သိရှိနားလည်ထားသည်။ သောမတ်(စ်) ဂျက်ဖာဆင် (Thomas Jefferson(1807)) ကပြောခဲ့သည်မှာ ခန့်မှန်း၍မရနိုင်သော ကျွန်ုပ် တို့၏ ကောင်းချီးများစွာထဲတွင် ကျွန်ုပ် တို့၏ ဖန်ဆင်းရှင်ကို လွတ်လွတ်လပ်လပ် ကိုးကွယ်ရခြင်းသည် ဖန်ဆင်းရှင် ၏ အလိုဆန္ဒ အတိုင်းသာ ဖြစ်ကြောင်း လက်ခံသဘောပေါက်ပြီး ဖြစ်သည်။ ဘာသာရေးဦးဆောင်မှုရှိ သည့်နိုင်ငံတွင် ဘာသာရေး လွတ်လပ်မှုဆိုသည်မှာ အစိုးရမှ သတ်မှတ်ထားသော နိုင်ငံတော် ဘာသာအပြင် အခြားသောဘာသာများ ၏ လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုများကို ခွင့်ပြုပေးပြီး အခြားဘာသာယုံကြည်သူများကို နှောင့်ယှက်နှိပ်ကွပ်ခြင်းမရှိ ကြောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် သိရှိနားလည်သည်။
ခေတ်သစ်စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ
ယနေ့တွင် မွတ်စလင် ကမ္ဘာ [citation needed] အတွင်း နှင့် တရုတ်[citation needed] ၊မြောက်ကိုးရီးယား[citation needed] ကဲ့သို့ သော ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများတွင် လူနည်းစု ဘာသာရေးများအပေါ် ဖိနှိပ်နေခြင်းကို စိုးရိမ် [who?] နေရသည်။ ထိုနည်းတူစွာ အခြားသော နိုင်ငံများ တွင် သည်းမခံ နိုင်သည့် အပြုအမူများ ၊ ဥပမာအားဖြင့် - မွတ်စလင်တို့၏ ခေါင်းမြီးခြုံခြင်း ကို ဥရောပနိုင်ငံကြီး အချို့မှ တားဆီးပိတ်ပင် ခြင်းကုလသမဂ္ဂ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားမရေးရာနှင့် နိုင်ငံရေး အခွင့်အရေး ညီလာခံ ချမှတ်ချက် ၏ အပိုဒ် 18 တွင်ဖော်ပြ ထားသည်မှာ - ဘာသာရေးလွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်ခွင့် ကို ငြင်းဆိုလျှင် တရားမျှတမှု မရှိသည့် ကိစ္စ တစ်ရပ်ဖြစ် သည်ဟုပြဆိုထားသည်။ဥပဒေ အမြင်အရ ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်သည် ဘာသာရေးနှင့်ပတ်သက်၍သဘောထားကြီးမှု၊ နိုင်ငံတော်နှင့် ဘုရားကျောင်း ကိုခွဲခြားထားမှု သို့မဟုတ် ဘာသာရေး လွှမ်းမိုးမှု မရှိသည့် နိုင်ငံတော် (laïcité). တို့နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။ သို့သော် ထပ်တူတစ်ထေရာတည်း မဟုတ်ပါ။
လူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးချင်းစီနှင့် အစိုးရပါ ပတ်သက်မှုမရှိသည့် နေရာများတွင် ဘာသာရေး သဘောထားကြီးမှုကို ယေဘုယျအားဖြင့် အခြားသူများ ၏ ဘာသာရေးကိုးကွယ်မှုများအား လက်ခံသောစိတ်နေသဘောထားဟု ညွှန်းဆိုကြသည်။ အချို့သော သည်းခံနိုင်မှုသည် အခြားသော ဘာသာများကို မိမိဘာသာနှင့် အညီအမျှ မှန်ကန်သည့် အမြင်ထားရန် မလိုအပ်ပါ။ ထို့ထက် နိုင်ငံသားတိုင်းတွင် လက်ခံထားရမည်မှာ အခြားသူများတွင် ၎င်းတို့၏ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုများကို လုပ်ဆောင်နိုင် ခွင့်ရှိသည် ဟုသိမှတ် ထားရမည်။ နောက်တွင်ပြောခဲ့သောစကား များကို အမှီပြုရလျှင် ဘာသာရေး သိမ်းသွင်း ခြင်း ဝါဒ သည် လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိသော ကိစ္စတစ်ရပ်ဖြစ်နိုင်သည်။ ဘာသာရေးသိမ်းသွင်းခြင်းသည် ဘာသာတရားမရှိသောယုံကြည်ခြင်း အပါအဝင် အခြားသော ဘာသာရေး ကိုးကွယ်မှုများ၏ ကျိုးကြောင်းညီညွတ်ခြင်းများကို တိုက်ခိုက်စော်ကားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု သိရှိနားလည်ရမည်။
နိုင်ငံအလိုက်ဘာသာရေးချုပ်ချယ်မှုများ
မြောက် နှင့် တောင်အမေရိက တိုက်ရှိ နိုင်ငံများသည် ဘာသာရေး ချုပ်ချယ် မှု အနည်းဆုံးနိုင်ငံများ အဖြစ် တင်ပြကြပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်း နှင့် မြောက်အာဖရိကနိုင်ငံတို့ကိုမူ ချုပ်ချယ် မှု အများဆုံးဒေသအဖြစ် တင်ပြကြသည်။ ဆော်ဒီအာရေဗျ ၊ ပါကစ္စတန် နှင့် အီရန် နိုင်ငံတို့သည် အလုံးစုံ ဘာသာရေး ချုပ်ချယ်မှု အမြင့်ဆုံး နိုင်ငံများ နိုင်ငံများ အဖြစ် ထိပ်ဆုံး စာရင်း တွင် ပါရှိ သည်။ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ ၏ 25 ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည့် အီရန် ၊ အီဂျစ် ၊အင်ဒို နီးရှား ၊ပါကစ္စတန် နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သည် ချုပ်ချယ် မှု အများဆုံး နိုင်ငံများဖြစ်ကြပြီး ဘရာဇီး ၊ ဂျပန် ၊အမေရိကန်၊ အီတလီ၊ ပြင်သစ်၊ တောင်အာဖရိက နှင့် အင်္ဂလန် နိုင်ငံ တို့သည် ချုပ်ချယ် မှု အနည်းဆုံး နိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်း ၊ မြောက်အာဖရိက နှင့် အမေရိကတိုက်နိုင်ငံများ တွင် အစိုးရနှင့် လူမှုရေး ချုပ်ချယ်မှုများ သည် များသည့်နိုင်ငံက များပြီး နည်းသည့်နိုင်ငံကနည်းနေသလိုမျိုး ၎င်း နှစ်ခု တို့သည် အစဉ်အမြဲ အတူတကွ ရွေ့လျားနေသည် မဟုတ်ပါ။ သာဓက အားဖြင့် ဗီယက်နမ် နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တို့တွင် ဘာသာရေးအပေါ် အစိုးရ ချုပ်ချယ်မှုများ မြင့်မား သော်လည်း လူမှုရေး ရန်လိုမှုတွင် အသင့်အတင့် သို့မဟုတ် နည်းပါးသည်ကို တွေ့ရသည်။ နိုင်ဂျီးရီးယား နှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံတို့တွင် ၎င်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည့် လူမှုရေး ရန်လိုမှုကမြင့်မားနေပြီး အစိုးရ ပိုင်းမှ ချုပ်ချယ်မှု အသင့်အတင့် သာ ရှိ သည်ကို တွေ့ရသည်။
လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအရ အမေရိကန် နိုင်ငံတွင် အစိုးရ ချုပ်ချယ် မှု နည်းပါး သည်ဟု တွေ့ရှိ ရသည်ဟု ဆိုသော်လည်း ဘာသာရေး ရန်လိုမှု အဆင့်သည် ဒီမိုကရေစီ အားကောင်းသည့် ဘရာဇီးနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံ တို့ထက် မြင့်မားနေသည် ကို တွေ့ရသည်။ နိုင်ငံအများစုတွင် ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့် နှင့်ပတ်သက်သည့်ကာကွယ်မှုများကို ၎င်းတို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံ သို့မဟုတ် ဥပဒေ တွင် ထည့်သွင်းထားသော်လည်း လေးပုံတစ်ပုံ မျှသာ ထိုဥပဒေ လုပ်ပိုင်ခွင့် ကို အပြည့်အဝ လေးစားလိုက်နာကြောင်း တွေ့ရသည်။ နိုင်ငံပေါင်း 75 နိုင်ငံ - ကမ္ဘာပေါ် ရှိ 10 နိုင်ငံ တွင် လေးနိုင်ငံ - အစိုးရများသည် ဘာသာရေးအုပ်စုများ၏ ဘာသာရေးသိမ်းသွင်းမှု ကိုတားမြစ်ထားပြီး နိုင်ငံပေါင်း 178 နိုင်ငံတွင် - 90 ရာခိုင်နှုန်း - သော ဘာသာရေးအုပ်စုများ သည် အစိုးရထံတွင် မှတ်ပုံတင်ရမည် ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တို့တွင် ချုပ်ချယ်မှုပြင်းထန်သော်လည်း ဘာသာရေးအပေါ် ချုပ်ချယ်မှုများ ကွဲပြားခြားနားလျက်ရှိသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် အစိုးရ ချုပ်ချယ်မှု မြင့်မားသော်လည်း လူမှုရေး ရန်လိုမှုသည် အနည်းမှ အသင့်အတင့် အဆင့်သာရှိ သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ လူမှုရေး ရန်လိုမှု အလွန်မြင့်မားပြီး အစိုးရ ချုပ်ချယ်မှုများသည် အသင့်အတင့် မှ မြင့်မားသည့်အဆင့်တွင် ရှိသည်။ အစိုးရ ချုပ်ချယ်မှု များ ၏ ညွှန်းကိန်း များကို များရာမှ နည်းရာသို့ စီလျှင် ဆော်ဒီအာရေဗျ၊အီရန်၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန်၊ တရုတ် ၊ အီဂျစ်၊ မြန်မာ၊ မော်လဒိုက၊် အီရီထရီးယား ၊ မလေးရှား နှင့် ဘရူနိုင်း နိုင်ငံတို့ဖြစ်သည်။ လူမှုရေး ရန်လိုမှု ညွှန်းကိန်း များကို များရာမှ နည်းရာသို့ စီလျှင် အီရတ်၊ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ အာဖဂန်နစ္စတန် ၊ အင်ဒိုနီးရှား ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ၊ဆိုမာလီယာ၊ အစ္စရေး ၊ သီရိလင်္ကာ ၊ ဆူဒန်နှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံတို့ဖြစ်သည်။
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ အိုင်သပြု
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ အိုင်သပြု
ဒိန်ခရောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဒိန်ခရောင်ရွာ(Dinghkayawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ လထွန်ကထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၆၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုခ (ဒါရိုက်တာ)
သုခ (၁၉၁၀-၂၀၀၅) သည် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရ စာရေးဆရာနှင့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၁ဝပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၁၄)ရက်၊ (၁၂၇၁-ခု၊တပို့တွဲလဆန်း(၅)ရက်၊သောကြာနေ့)တွင် ကျိုက်လတ်မြို့နယ်၊ စာဖြူစုကျေးရွာသူကြီး ဦးစံခိုင်၊ ဒေါ်မျှင်တို့မှ ဖွားမြင်သည်။ သားသမီး(၄)ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်သိန်းမောင် ဖြစ်သည်။
ပညာရေး နှင့် လုပ်ငန်းအစ
၁၉၂၆တွင် ကျိုက်လတ်မြို့၊ အမျိုးသားကျောင်းမှ အလယ်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ နောင်တစ်နှစ်၌ ဖျာပုံအမျိုးသားကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ အထက်တန်းပညာသင်ယူသည်။ အလယ်တန်းမှစ၍ ကဗျာ၊ ရတုများရေးသားစပ်ဆိုလာခဲ့ရာ အထက်တန်းကျောင်းသားဖြစ်လာသောအခါ ဝတ္ထုရေးရန် စိတ်သန်လာသည်။ နဝမတန်းအရောက်တွင် ကျောင်းမှထွက်ကာ ဖခင်ဦးစံခိုင် ရန်ကုန်တွင်တည်ထောင်သော အာဇာနည်ဂျာနယ်တိုက်တွင် လုပ်ရန် ရန်ကုန်သို့ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ဂျာနယ်ပိတ်လိုက်ရသဖြင့် ကျိုက်လတ်သို့ ပြန်ခဲ့သည်။ ကျိုက်လတ်ပြန်ရောက်သောအခါ ကျိုက်လတ်ဆရာကြီးဦးဘမူ၏ အမျိုးသားကျောင်းတွင် မြန်မာစာပြဆရာအဖြစ်ဆောင်ရွက်ရင်း အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့များတွင် ကျင်းပသည့် ပဒေသာကပွဲများအတွက် ဇာတ်လမ်းရေးသားခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်လည်းပါဝင်ကပြခြင်း၊ ဒါရိုက်တာလုပ်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်နယ်ပယ်
၁၉၃၈တွင် ချစ်အမျှ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းကို ရေးသား၍ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ဂျပန်ခေတ်တွင် ပြဇာတ်များကို ရေးသားတင်ဆက်ခဲ့သည်။ ကန်တော်မိတ်ရုံတွင် ဂုဏ်၊ ဂျိုတီရုံတွင် မေတ္တာနှင့်သစ္စာ၊ မြိုင်ရုံတွင် ဩော်မိန်းမ - ဩော်ယောက်ျား၊ မိန်းမနဲ့ယောက်ျား၊ ဩော် --- လောက ပြဇာတ်များတင်ဆက်ခဲ့သည်။ စာရေးဆရာအသင်း ရန်ပုံငွေအတွက် ဝိဇယ 'ပေါ်ဦး' ပြဇာတ်များတွင် ဒါရိုက်တာလုပ်ပြီး ကိုယ်တိုင်လည်းပါဝင်ကပြခဲ့သည်။ မောင်ဖေငယ် ပြဇာတ်အထူးလူကြိုက်များခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ကာဌေးရုံတွင် ချစ်တော့ချစ်တယ်"၊ "ဝသုန်ဤမြေ၊ ဝင်းဝင်းရုံတွင် ကိုယ်ကြိုက်တာကိုယ်လုပ် ဇော်ရုံတွင် သားတို့ရုပ်ရည် ပြဇာတ်များကို ကိုယ်တိုင်အဓိကဇာတ်ဆောင်နေရာမှ ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။
၁၉၄၈တွင် ချစ်အနုမြူ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ဒါရိုက်တာအဖြစ် ပထမဆုံးရိုက်ကူးခဲ့ရာ ထိုကားအတွက် စာရေးဆရာ အသင်းက ချီးမြင့်သော ဂုဏ်ထူးဆောင်ရွှေတံဆိပ်ဆုရရှိသည်။ ၁၉၅၄တွင် ဩော်မိန်းမဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုဖြစ်သော ဒါရိုက်တာဆုရရှိခဲ့သည်။ နှစ်နှစ်အကြာတွင် ဘဝသံသရာဇာတ်ကားဖြင့် ဒုတိယအကြိမ် ဒါရိုက်တာဆုရရှိသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်များနှင့်ပတ်သက်၍ ရဟန်းစားရသော ဆွမ်းတစ်နပ်၊ ရဟန်းမစားရသော ဆွမ်းတစ်နပ်၊ တစ်ပါးသီလ ကဲ့သို့သော ရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းများရေးသား ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
စာပေနယ်ပယ်
ဦးသုခသည် ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်သာမက စာပေနယ်တွင်လည်း အထင်ကရစာရေးဆရာကြီးတစ်ဦးဖြစ်၍ စာအုပ်များစွာ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၂၉တွင် စိန်သိန်းတန်အမည်ဖြင့် စံပယ်ပွင့် ဝတ္ထုရေး၍ ကဝိမျက်မှန်မဂ္ဂဇင်းတွင် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည်။ စာမူခငွေ တစ်ဆယ်ကျပ်နှင့် မဂ္ဂဇင်း(၆)လဆု တို့ကိုရရှိခဲ့၏။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၌ ရွှင်ပျော်ပျော်တိုက်ဝတ္ထုပြိုင်ပွဲတွင် မောင်သိန်းမောင်အမည်ဖြင့် မိန်းမသား ဝတ္ထုရွေးချယ် ခံရသည်။
၁၉၃၂ အသက်(၂၃)နှစ်အရွယ်တွင် ဖတ်ခဲ့မှတ်ခဲ့သော လောကီလောကုတ္တရာဆိုင်ရာ မှတ်စုများကို စတင်စုဆောင်းရေးသားခဲ့ရာ နောင်တွင် သုခမှတ်စု စာအုပ်အဖြစ် ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ တွင် ရွှင်ပျော်ပျော်တိုက်နှင့် လိုက်ဖက်စေရန် သုခ အမည်ခံယူသည်။ သုခအမည်ခံယူပြီးနောက်တွင် ဝတ္ထုအဆုံး၌ သုခိအတ္တာနံပရိဟရန္တု ဆုတောင်းကိုထည့်လေ့ရှိပြီး ရွှင်ပျော်ပျော်တိုက်အတွက် လုံးချင်းဝတ္ထုငယ်များ ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့နောက် မိုက်မိတယ် လုံးချင်းဝတ္ထုထွက်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၁၌ သုခဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် စာအုပ်ထွက်ရှိကာ ထိုစာအုပ်ကို ၁၉၅၅၊ ၁၉၆၆၊ ၁၉၇၈၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်များတွင် ပြန်လည်ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်အထိ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ မှ ၆၇ အထိ ရုပ်ရှင်နယ်၊ စာပေနယ်တွင် ကျင်လည်ခဲ့၍ စာအုပ်များစွာ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၄တွင် ရာမာခရစ္စနာ၏ သုတပုံပြင်များစာအုပ်ထွက်၍ တစ်နှစ်အကြာတွင် ရတနာသုတ် စာအုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၉၇တွင် ချယ်လီအလှစာအလှ၊ စိတ်ဆိုသောစိတ်၊ သုခမှတ်စု၊ သုတရသဓမ္မစာစုံ၊ အမေ စသောစာအုပ်များ ရေးသားခဲ့၏။
ဘဝနိဂုံး
စာရေးဆရာ ဒါရိုက်တာကြီးဦးသုခသည် ၂၀၀၅-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ(၇)ရက်နေ့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့မနက် ၁၁ နာရီ မိနစ် ၃၀တွင် အမှတ်(၂) စစ်ဆေးရုံ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ် ကျင်မေ၊ သား ကိုရဲအောင် (ကလောင်အမည် သုခ(သား)) တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ဆောင်ရွက်ချက်များ
၁၉၈၃-၈၄နှစ်များ၌ ရန်ကုန်တိုင်း၊ ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးသင်တန်းကျောင်း၊ တက္ကသိုလ်ဆရာလောင်း မွမ်းမံသင် တန်းတို့တွင် စကားပြောဟောနည်းပညာ၊ တရားဟောနည်းပညာ ဘာသာရပ်ပို့ချခဲ့သည်။ ဆရာကြီးဦးသုခ၏ လုံ့လထုတ်၍ ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ပြာသိုလပြည့်ကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမေများနေ့အဖြစ် (၁၉၉၇)တွင် တရားဝင် သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ခုနှစ် မန္တလေးမြို့တွင် ဦးသုခ ဦးဆောင်၍  အမေများနေ့ အခမ်းအနားကို စတင်ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယအကြိမ် အမေနေ့အခမ်းအနားတွင် ဆရာကြီးနဲ့အတူ သီတဂူဆရာတော်ပါ ကြွရောက်ဟောပြောခဲ့သည်။
ဆရာကြီးဦးသုခသည် လုံးချင်းဝတ္ထုပေါင်း (အစောပိုင်းကာလက) ၁ဝဝမျှရေးခဲ့၍ ဝတ္ထုတိုပေါင်း(၂၀၀)ခန့် ရေးသားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဘာသာရေးဆိုင်ရာများကိုသာ ဦးစားပေးခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း (၃၃)ကားမျှ ဒါရိုက်တာလုပ်၍ ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဂုဏ်ပြုမှုများ
၁၉၅၈ တွင် အလင်္ကာကျော်စွာ ဘွဲ့ကို ရရှိ၍ ၁၉၉၄ ဇန်နဝါရီလ(၄)ရက်နေ့တွင် မဟာသဒ္ဓမ္မ ဇောတိက ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ချီးမြင်ခြင်းခံရသည်။ ၂၀၀၀ အောက်တိုဘာ ၂၆ ၌ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဆရာကြီး ဦးသုခအား စာပေပါရဂူဘွဲ့(D.Litt) ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
ဦးသုခ၏ ထင်ရှားသောစာအုပ်အချို့မှာ :
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပထမ မြန်မာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကြံ့ဖြူ
ကြံ့ဖြူ (သို့) စတုရန်းပုံ-နှုတ်ခမ်း ကြံ့ (Ceratotherium simum) သည် အကြီးဆုံးကြံ့မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။  ၎င်းသည် အစာစားရန် ကျယ်ပြန့်သောပါးစပ်ရှိပြီး ကြံ့မျိုးစိတ်အားလုံး၌ အုပ်စုအဖွဲ့ဖြင့်နေထိုင်ဆုံးသော မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ကြံ့ဖြူ မျိုးစိတ်ခွဲနှစ်ခုမှာ - ၂၀၁၅ တွင် သဘာဝတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်အဖြစ် ခန့်မှန်းအကောင်ရေ ၁၉,၆၈၂ မှ ၂၁,၀၇၇ ရှိသော “တောင်ပိုင်း ကြံ့ဖြူ” နှင့် ၎င်းထက် ပို၍ ရှားပါးသော “မြောက်ပိုင်း ကြံ့ဖြူ” တို့ဖြစ်သည်။
မြောက်ပိုင်းမျိုးစိတ်များသည် ၂၀၁၈ တွင် “ နှစ်ကောင် ”သာ ကျန်ရှိသည်ဟု အတည်ပြုထားသည် (Fatu ၁၈ နှစ်နှင့် Najin ၂၉ နှစ် ဟူသော အမ နှစ်ကောင်သာ ကျန်ရစ်သည်)။ ထိုအမနှစ်ကောင်မှာလည်း အထူးထိန်းသိမ်းစောက်ရှောက်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ဇီဝမျိုးကွဲဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်အရ “ရှင်သန်သူ ကျန်ရစ်သော မျိုးသုဉ်းထားပြီး မျိုးစိတ်”ဖြစ်သည်။ လူသိများသည့်  ကမ္ဘာ့နောက်ဆုံးကျန်ရစ်သော မြောက်ပိုင်း ကြံ့ဖြူအထီး ဆူဒန်  သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင်ကင်ညာနိုင်ငံ၌ သေဆုံးခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြံ့မျိုးရင်းဝင်များ
တော်လတဲ့
တော်လတဲ့
ပဟိုရ်နာရီ
ပဟိုရ်နာရီ
ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်တွင် စက်နာရီ မပေါ်ပေါက် သေးသဖြင့် ရေနာရီကို အသုံးပြုကြသည်။ ရေနာရီကိုအမှီပြု၍ ပဟိုရ်စည်ကို တီးခတ်သောအားဖြင့် ပဟိုရ်နာရီဟု နားလည်ကြ သည်။ ရေနာရီအားဖြင့် တစ်ရက်လျှင် နာရီ ၆ဝ ပိုင်းခြား သတ်မှတ်ထားသည်။ တစ်ရက်ဆိုသည်မှာ လွန်ခဲ့သော သန်းခေါင် မှသည် လတ္တံ့သော အနာဂတ် သန်းခေါင်အထိ ဖြစ်သည်။ တစ်ရက်ဟု ဆိုအပ်သော ကာလကို နေ့ကာလ၊ ညဉ့်ကာလဟူ၍ ပိုင်းခြားပြန်သည်။ နေလုံးတစ်ခြမ်း ထွက်ပေါ်သည်မှ နေလုံး တစ်ခြမ်းဝင်သည့် အချိန်တိုင် အောင်သော ကာလကို နေ့ကာလ၊ နေလုံးတစ်ခြမ်းဝင်သည်မှ နေလုံးတစ်ခြမ်းပေါ်ထွက်သည် တိုင်အောင်သော ကာလကို ညဉ့်ကာလဟု ခေါ်သည်။ နာရီအားဖြင့် ဆိုသော် နေ့နာရီ ၃ဝ ညဉ့်နာရီ ၃ဝ စီ ရှိသည်။ သို့သော် နေထွက်နေဝင်နှင့် နေ့တာညဉ့်တာ အတိုအရှည် ကိုလိုက်၍၊ တစ်လနှင့်တစ်လ နေ့နှင့် ညဉ့်နာရီချင်း အစဉ် သဖြင့် မတူကြပေ။