cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဧရာဝတီဘဏ်
ဧရာဝတီဘဏ် (Ayeyarwady Bank) သည် ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂ ဇူလှိုင်လ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဦးဆောင်တည်ထောင်ခဲ့သူမှာ ဦးဇော်ဇော်ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီဘဏ် ရန်ကုန်ရုံးချုပ်သည် အမှတ်(၁၆၄)၊ မဟာဗနွုလလမ်းမကြီး၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး နေပြည်တော်ရုံးချုပ်မှာ ၁၁၀-၁၁၂၊ သီရိရတနာအဆင့်မြင့်ဈေး၊ ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်၊ နေပြည်တော်တွင် တည်ရှိသည်။ ယခုအခါ ဘဏ်ခွဲပေါင်း ၂၆၁ ခုထိ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ဆောင်ပုဒ်မှာ "စိတ်ချယုံကြည် ဧရာဝတီ" ဟူ၍ဖြစ်သည်။
ဘဏ်သမိုင်းကြောင်း
ဧရာဝတီဘဏ်ကို ၂ ဇူလှိုင် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်မှ ခွင့်ပြုမိန့် ရရှိခဲ့ပြီး ၁၁ ဩဂုတ်လ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။
မတည်ရင်းနှီးငွေ
ခွင့်ပြုပြီး မတည်ရင်းနှီးငွေမှာ မြန်မာကျပ်ငွေ ၇၅ ဘီလီယံဖြစ်ပြီး ၅၅ ကျပ်ဘီလီယံ ထည့်ဝင်ပြီးဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ
ဟိုလွယ်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဟိုလွယ်ရွာ (Holoi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ညုရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပန်ညုရွာ (Pangnyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၄၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တန်စတင်
တန်စတင်ဟူသော အမည်မှာ လေးသောကျောက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် ဆွစ်စကားမှ ရအပ်သောအမည်ဖြစ်သည်။ တန်စတင်သည် ဘော်အဆင်းရှိသော သတ္တုဖြစ်သည်။ အက်တမ် နံပါတ်စဉ်မှာ ၇၄ ဖြစ် ၍၊ အက်တမ်အလေးဆမှာ ၁၈၄ ဖြစ်သည်။ သိပ်သည်းခြင်းမှာ ၁၈.၈ ဖြစ်၍၊ အကြမ်း အားဖြင့်ဆိုသော် တန်စတင်သည် ခဲထက်နှစ်ဆလေးသည်။ သတ္တုများတွင် မီးပူအခံနိုင်ဆုံးဖြစ်၍ အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ၆၁ဝဝ ဒီဂရီ၌သာ အရည်ပျော်သည်။ တန်စတင်၏ အခြား အမည်မှာ ဝူးဖရမ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာအားဖြင့် အဖြိုက်နက် ဖြစ်သည်။
ဓာတုသင်္ကေတမှာ (W) ဖြစ်၏။ တန်စတင်သတ္တုရိုင်းတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် တန်စတင် ၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၂ ရာခိုင်နှုန်းအထိသာ ပါရှိတတ်သည်။ တန်စတင် ထွက်သော ဒေသများမှာ တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဗိုလစ်ဗီး ယားနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ တန်စတင်သတ္တုရိုင်းများကို ဝူးဖရမ်မိုက်၊ ဟပ္ပနာရိုက်၊ ရှီးလိုက် နှင့်ဖာဗာရိုက်ဟုခေါ်သည်။ ဤသတ္တုရိုင်းများကို တွေ့ရှိခဲ့သည် မှာ နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ကျော်ခန့်ပင်ရှိပြီ ဖြစ်သော်လည်း၊ စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း များစွာမကြာသေးချေ။ သို့သော် ယခုခေတ်တွင် အလွန်အသုံးများလာသဖြင့် တန်စတင်သတ္တု ရိုင်းများသည် ရွှေသတ္တုရိုင်းနီးပါးမျှပင် အဖိုးတန်သည်။
တန်စတင်သည် အလွန်မာ၏။ ကြေးနီနန်းကြိုးထက် ဆယ်ဆမျှဆွဲအားကိုခံနိုင်၏။ အရည်ပျော်သော အပူချိန်သည် အလွန်မြင့်လွန်းသောကြောင့်၎င်း၊ နန်းဆွဲယူရန် မရနိုင်လောက် အောင် ကြွပ်ဆတ်သောကြောင့်၎င်း၊ ရှေးအခါက တန်စတင်ကို နန်းဆွဲယူရန် မတတ်နိုင်ခဲ့ကြချေ။ သို့သော် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ဤကိစ္စကို အလွယ်တကူနှင့် ဖြစ်မြောက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင် ခဲ့လေသည်။
တန်စတင်ကို နန်းဆွဲပုံမှာ တန်စတင်အက်ဆစ်မှ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဖြင့် အောက်ဆီဂျင်ကို လျှော့ပစ်၍ သတ္တုကိုထုတ် ယူပြီးလျှင် ထိုသတ္တုကို ဖိအားဖြင့် ပုံသွန်းယူသည်။ ပုံသွန်းပြီး သောသတ္တုကို တစ်ဖန် လျှပ်စစ်မီးဖိုတွင် ဖြူဝင်းလာသည့်တိုင် အောင် မီးတိုက်ပေးသည်။ ထိုနောက် အနည်းငယ် အအေးခံပြီး လျှင် နီရဲနေစဉ် စိန်ပေါက်များမှ နန်းဆွဲယူနိုင်သည့်အထိ သေး ငယ်လာအောင် လှိမ့်ပေးလေသည်။
တန်စတင်နန်းကြိုးတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ် စီးနေသောအခါ ခုခံ အား အလွန်ကြီးမားသောကြောင့် နန်းကြိုးမှာ ဖြူဝင်းလာသည်။ ဤအချက်အပြင် မီး၏အပူတွင် ပျော့ပျောင်း၍ မသွားဘဲ၊ တာရှည်ခံနိုင်ရည်ရှိသဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးလုံးများတွင် မီးစာ မျှင်အဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုသည်။ ဤမီးစာမှာ ရှေးအခါက အသုံး ပြုခဲ့သည့် ကာဗွန်မီးစာများထက် ၂ ဆမှ ၅ ဆအထိ ပို၍လင်း သည်။ တန်စတင်ကို အခြားသတ္တုများဖြင့် ရောယူသောအခါ အလွန်မာ၍ စက်မှုလက်မှုပညာတွင် အသုံးဝင်သည့် သတ္တုစပ် များကိုရရှိသည်။
သံမဏိတွင် နစ်ကယ် ရောသကဲ့သို့ တန်စတင်ရော၍ တန်စတင်သံမဏိပြုလုပ် ယူကြသည်။ တန်စတင်သံမဏိသည် စစ်သင်္ဘောများတွင် သံချပ်ကာများကို၎င်း၊ သံမဏိကိုဖြတ်တောက်ရန် တန်ဆာပလာ များကို၎င်း၊ ထာဝရသံလိုက်များကို၎င်း ပြုလုပ်ရန်အတွက် အလွန်ကောင်းသည်။ သံချပ်ကာ ပြုလုပ်ယူရာ၌ ဤသံမဏိကို ဖြတ်တောက်ပစ်ရန် အလွန်ခဲယဉ်းသောကြောင့် နီရဲနေစဉ် အလို ရှိသော ပုံကို ထုရိုက်၍ယူကြရလေသည်။ တန်စတင် သံမဏိ ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော တန်ဆာပလာများသည် ရိုးရိုးတန်ဆာ ပလာများထက် သံကို ၅ ဆမျှ လျင်မြန်စွာ ဖြတ်တောက်နိုင်သည်။
ကိုဗော့၊ ကရိုမီယမ်နှင့် တန်စတင်ပါဝင်သော စတဲလိုက်ခေါ် သတ္တုစပ်သည် ဩဂဲနစ်အက်ဆစ်နှင့် ရိုးရိုးအဆိပ်ဖြေဆေးတို့ ကို ခံနိုင်ရည်ရှိသည့်ပြင် မာလည်း အလွန်မာသောကြောင့် ခွဲစိပ်ကုသရာ၌သုံးသည့် ကရိယာများကို ထိုသတ္တုစပ်ဖြင့် ပြုလုပ်ယူကြသည်။ တန်စတင်ကို အသုံးပြုသော အခြားအသုံး အဆောင်များမှာ အိပ်စရေးရောင်ခြည် ရိုက်ဟပ်ရန်ခံတုံး၊ သာမျန်နစ်ကရိယာ၊ ဂယ်လဗါနိုမီတာ နန်းကြိုး လျှပ်စစ်ဓာတ် ဆက်ကရိယာ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
သူဌေးကုန်းရွာ၊ ကျွက်နွယ်ချောင်း
သူဌေးကုန်းရွာ၊ ကျွက်နွယ်ချောင်း
စိန်ထွန်း
ရန်ကုန် စိန်ပေါလ် သာသနာပြုကျောင်းမှ ၁၉၅၈ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒဌာနမှူးဟောင်း ပါမောက္ခဒေါက်တာစိန်ထွန်း တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းတွင် ပထမဆင့်၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ရူပဗေဒသိပ္ပံ (ဂုဏ်ထူး) (၁၉၆၂)၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံ ဆာရေးတက္ကသိုလ်မှ မဟာသိပ္ပံ (၁၉၆၇)၊ ပါရဂူ (၁၉၇၃) ဘွဲ့များနှင့် MInstP IOP Lond,1968;CPhys FInstP Lond, 1982; CSci 2004,London ပညာရေး သဟာယ အဖွဲ့များတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
Comments:A peep behind the curtain of Myanmar education system (Burma Digest's article): ဟု Facebook မှတ်စုရေး၍ မြန်မာနိုင်ငံ ပါရဂူဘွဲ့ယူ သင်တန်းများဘက်မှ ခုခံပြောဆိုခဲ့သည်။
“ပညာရပ်ကို တန်ဖိုးထားတဲ့ သူလိုလူမျိုးရှားတယ်၊ ဆရာခ (ဒေါက်တာမောင်မောင်ခ)၊ ဦးစံသာအောင်တို့ တပည့် မြန်မာပြည်ရဲ့ နောက်ဆုံးပညာရှင်အစစ်မျိုးဆက်ပါပဲ” ဟုလည်း တပည့်ဟောင်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
ဦးလှညွန့် (IAEA)၊ ဒေါက်တာဖရယ်ဒီဘလှီ (အသုံးချသုတေသနဌာန)၊ ပါမောက္ခ ဒေါက်တာတင်အောင်၊ ဦးသိန်းဦးဘိုးစော၊ ပါမောက္ခဒေါက်တာတင်လှိုင် (ဘိုးလှိုင်) စသူတို့မှာ အစောပိုင်း မြန်မာအဏုမြူ ရူပဗေဒပညာရှင်များ ဖြစ်သည်။
ဒေါက်တာစိန်ထွန်းသည် သမီးတော်ဇာဘော်လီ ဦးဘသိန်း၏ သမက်လည်း ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒဌာနမှူးဟောင်း ပါမောက္ခ ဒေါက်တာစိန်ထွန်းသည် ၂၀၁၁-ခု၊ ဇန္နဝါရီလ(၂၄)ရက် အသက် ၇၁ နှစ်အရွယ် ရန်ကုန်၌ ကွယ်လွန်သွားသည်။
အင်ဘောင်းဘွမ်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းဆောင်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ကျောင်းဆောင်ရွာ (Kyaungsaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ဖိုးလေးလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖိုးလေးလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၃၂ ဦး၊ မ ၂၀၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျဉ်းမနားမြို့
ပျဉ်းမနားမြို့သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ပါဝင်သော ပျဉ်းမနားမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ ပျဉ်းမနားနယ်တွင် ပျဉ်းမနားမြို့နယ်နှင့် လယ်ဝေးမြို့နယ် တို့ ပါဝင်သည်။ ပျဉ်းမနားမြို့သည် ငလိုက်ချောင်း၏ တောင်ဘက်ကမ်း၊ ပဲခူးရိုးမ၏ မြောက်ဘက် တောင်စွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး မော်တော်ကားလမ်းသည်လည်း ပျဉ်းမနားမြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ မီးရထားလမ်းအားဖြင့် ပျဉ်းမနားမြို့သည် ရန်ကုန်မြို့မှ ၂၂၆မိုင် ကွာဝေး၍ မန္တလေးမြို့မှ ၁၆၁ မိုင်ကွာဝေးသည်။ ရမည်းသင်းခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ ရမည်းသင်းမြို့နှင့်မူ ၄၉ မိုင်ကွာဝေးသည်။(အဆိုပါ အကွာအဝေးများမှာ အမြန်လမ်းမှ အကွာအဝေးများဖြစ်သည်။လမ်းဟောင်းမှမူ ရန်ကုန်မြို့မှ ၂၄၂ မိုင် ကွာဝေး၍ မန္တလေးမြို့မှ ၁၈၀ မိုင်ကွာဝေးပြီး ရမည်းသင်းခရိုင်ရုံးစိုက်ရာ ရမည်းသင်းမြို့နှင့်မူ ၅၅ မိုင်ကွာဝေးသည်။)
အခေါ်အဝေါ်
တောင်ငူနေပြည်တော်ကို ကရင်ဘဆိုသူ ထီးနန်းစံခဲ့ရာ သားသမီးမပေါ်ပေါက်သဖြင့် (မဗျဉ်းမ)မည်သော  ကရင်မလေးတစ်ဦး မွေးစားပြီး မင်းသမီးအဆောင်အယောင်ဖြင့် ထားခဲ့သည်။ တောင်ယာလုပ်ကိုင်သော လယ်သမားလေးတစ်ဦးနောက်သို့ ချစ်ကြိုက်လိုက်ပြေးခဲ့ရာ ကရင်ဘ၏ ဘုရင့်တပ်မတော်သားများက လိုက်လံဖမ်းဆီးသဖြင့် ယခုပျဉ်းမနား ဟောင်းဟူ၍ခေါ်တွင်သော အရပ်တွင် နားနေစဉ် ဖမ်းမိလေသည်။ (ဗျဉ်းမ)နားနေသောအရပ်ဖြစ်၍(ဗျဉ်းမနား)ဟူ၍ခေါ်တွင်လေသည်။ ကာလရှည်ကြာသော် ပျဉ်းမနားဟူ၍ခေါ်ဆိုသည်။
ပျဉ်းမနားဟူသည် ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် (ပင်မုံန) ဟူသော ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်ဟန် ရှိသည်။ ပင် - စခန်း၊ မုံ - အသီး၊ န - ဖန်ခါး၊ ထို့ကြောင့် (ပင်မုံန)သည် ဖန်ခါးသီး စခန်းဟု မှည့်ခေါ်ဟန်ရှိသည်။ ဖန်ခါးပင်များ ပေါများသည့်နေရာကို ရှမ်းဘာသာစကားအရ ပင်မုံနဟု ခေါ်ရာမှ ကာလရွေ့လျားပြီး ပင်မုံနမှ ပျင်မံန-ပျဉ်းမနားဟု ခေါ်ဝေါ်ဟန် ရှိသည်။
ယခု ပျဉ်းမနားဟူ၍ ခေါ်တွင်သောမြို့၏အမည်ရင်းမှာ ရှေးအခါက (နင်းကြမ်း)ဟု ခေါ်တွင်သည်။ မြို့မတည်မီ တောင်တွင်းကြီးနယ် လက်ခုပ်ပင် ရွာသား ဦးရွှေတုတ်သည် ငါးလိုက်ချောင်းမြောက်ဘက် ရွာကောက်သူနှင့် အိမ်ထောင်ကျနေထိုင်သည်။ ထိုအချိန်နှင့် မရှေးမနှောင်းတွင် တောင်တွင်းကြီးမှ ရောက်လာသော (သိုက်ဆရာ)ဦးကြာဥသို့ ဦးရွှေတုတ်နှင့် အပေါင်းအပါ ကိုးဦးတို့က မြို့တည်ရန် အခါပေးစာတမ်းတစ်ခုရေးပေးရန် တောင်းခံသည်။ တစ်ညအတွင်း မြို့တည်ရန် အခါပေးစာတမ်းတစ်ခုပြုစုပေးသည်။ ယင်းအခါပေးစာတမ်းအရ မြို့မတည်မီ ခုနစ်ရက်စောပြီးလျှင် ရှမ်းကန်တောင်ဘက် ဘုရားကိုးဆူတည်ရာ ဉာဏ်တော် ကိုးမိုက်စီရှိသည်။ ဘုရားတစ်ဆူလျှင် ဒါယကာကိုးယောက်စီတာဝန်ယူလျက် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၆၆ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁ဝ ရက်နေ့ နံနက် ၄ ချက်တီးအချိန်(နင်းကြမ်း)မြို့ကိုတည်ရန် ပန္နက်ရိုက်သည်။
ထိုသို့ ပန္နက်ရိုက်ပြီးလျှင် ဦးရွှေတုတ်က ရွာကိုးရွာမှ တစ်ရွာလျှင် တစ်ဦးကျစီခေါ်ယူ၍ အိုးသစ်အိမ်သစ်များ တည်ဆောက်စေသည်။၎င်းကိုးရွာမှ အိမ်သစ်ဆောက်သူများမှာ (၁) တောင်ဝင်ရွာသားကိုရွှေသား၊ (၂) ဆိပ်နန်တုံးရွာသား ဦးပသီ၊ (၃) သပြေတန်းရွာသား ဦးရွှေပေါက်၊ (၄) ကြက်ပြေးရွာသား ဦးစံမြ၊ (၅) မီးလောင်ကုန်းရွာသား ဦးမြတ်သူ၊ (၆) ရွာကောက်ကြီးသား ဦးရန်လုံ၊ (၇)သစ်တပ်ရွာသား ဦးသာချော၊ (၈) ရွှေပေးရွာသား ဦးရန်အောင်၊ (၉) ရေပြာရွာသား ဦးရန်ကင်းတို့ဖြစ်သည်။
နယ်ကျန်
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံကို ဒုတိယအကြိမ် သိမ်းယူခဲ့သည်။ ကေတုမတီ ၅၅ မြို့နှင့် အောက်မြန်မာပြည်မှာ အင်္ဂလိပ်တို့ လက်အောက်ကျရောက်ခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်မြန်မာနယ်ခြား ကျောက်တိုင်ကို ယခုရေနီဘူတာမြောက်ဘက်အနီး အင်ပင်တွင် ကျောက်တိုင် စိုက်ထူသည်။ တောင်ငူ ၅၅ မြို့အနက် ၁၂ မြို့ကို ချန်ထားပြီး ပေးအပ်သဖြင့် နယ်ကျန် ၁၂ မြို့ဟူ၍ခေါ်တွင်သည်။ ၎င်းနယ်ကျန်မြို့များမှာ တောင်ညို၊ ဝါးနွယ်ကုန်း(ယခု လယ်ဝေး)၊ မင်းပြင်၊ ရန်အောင်မြင်၊ ဝက်ကမူ၊ သစ်တပ် တောင်ဝင်၊ ဇေယျသိမ် (ယခုအေလာ)၊ ရွှေမြို့၊ နင်းကြမ်း(ပျဉ်းမနား)၊ ပျဉ်းမနား (ယခုပျဉ်းမနားဟောင်း)၊ ပြကောင်း(ယခုကျည်တောင်ကန်)နှင့် ကျည်တောင့်ခေါမတို့ဖြစ်သည်။
နယ်ကျန် ၁၂ မြို့တွင် ယခုပျဉ်းမနားမြို့ဖြစ်သော (နင်းကြမ်း)မြို့သည် လူနေအိမ်ခြေအထူထပ်ဆုံး၊ လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်အကောင်းဆုံးဖြစ် ခြင်းကြောင့် (နယ်ကျန်)မြို့ဟူ၍ ခေါ်တွင်သည်။  မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက် သမန်ဘန်းကြီးအား နယ်ကျန်မြို့ဝန်ခန့်လျက် ဦးအယ်မောင်အား မြို့သူကြီးခန့်ထားသည်ကို အထောက်အထားခိုင်လုံစွာ တွေ့ရှိရသည်။
တည်နေရာ အကျယ်အဝန်း
ပျဉ်းမနားမြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ နှစ်မိုင်ပတ်လည်ခန့် ရှိသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး မီးရထားလမ်းသည် မြို့ကို အရှေ့နှင့် အနောက် နှစ်ပိုင်းခွဲထားသည်။ အိမ်ခြေ ငါးထောင်ရှိ၍ ၁၉၅၃ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ နှစ်သောင်းကျော်ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းပေါင်း ၆၀ ကျော်ရှိ၍ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးများ အများဆုံး ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအများဆုံးမှာ မွတ်ဆလင်များ ဖြစ်၍ တတိယ အများဆုံးမှာ တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ မြို့နယ်လူထုသည် အစိုးရ အမှုထမ်းများ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသက်မွေးကြသည်။ စပါး၊ ပြောင်း၊ နှမ်း၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ကြံ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ ကျွန်းနှင့် ပျဉ်းကတိုး သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် ကြံစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း တို့သည် ယခုအခါ ကြီးကျယ်သော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။ တောင်ငူမြို့အနီးရှိ ဇေယျဝတီသကြားစက်ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက်တွင် ပျဉ်းမနား နယ်တစ်ဝိုက်တွင် ကြံစိုက်ပျိုးရေးကို တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်ကြ၍ ကြံအမြောက်အမြား တင်ပို့ရောင်းချသော မြို့ ဖြစ်သည်။ ပျဉ်းမနားမြို့ အရှေ့ဘက် ၅မိုင်အကွာ ပေါင်းလောင်းမြစ်အနီးတွင် ပြည်တော်သာ စီမံကိန်းအရ ဆောက်လုပ်ထားသော နိုင်ငံတော် သကြားစက်ကြီး ရှိသည်။ တစ်နေ့လျှင် ကြံတန်ချိန် ၁၅၀၀ ကြိတ်ဝါးနိုင်သည်။
ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအတွက် မီးရထား၊ မော်တော်ကား၊ နွားလှည်း၊ မြင်းလှည်း တို့ကို အသုံးပြုသည်။ (က) ပျဉ်းမနားမြို့မှ လယ်ဝေးမြို့နှင့် တောင်တွင်းကြီးမြို့တို့ကို ဖြတ်၍ ပဲခူးရိုးမကို ဖြတ်ကျော်ပြီးလျှင် အနောက်မြောက်ဘက် ၁၃၉ မိုင်အကွာတွင် ရှိသော ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့သို့ မီးရထားလမ်းတစ်လမ်း၊ (ခ) အနောက်ဘက် မိုင် ၅၀ ကျော် ကွာဝေးသော တောင်ညိုရွာသို့ မော်တော်ကားလမ်းတစ်လမ်း၊ (ဂ) အရှေ့ဘက် ၇ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသော ပေါင်းလောင်းမြစ်ကမ်းသို့ မော်တော်ကားလမ်း တစ်လမ်း ရှိသည်။ ထိုမော်တော်ကားလမ်းများသည် ကျွန်းနှင့် ပျဉ်းကတိုး သစ်လုပ်ငန်းများအတွက် အသုံးဝင် အရေးပါသော လမ်းများ ဖြစ်သည်။ ပျဉ်းမနားမြို့ မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ခရစ်နှစ် ၁၈၈၈ခုနှစ်တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ စက်ရှင်ရုံး၊ နယ်ပိုင်ရုံး၊ တရားမရုံး စသော အဆောက်အအုံများသည် မြို့၏ အနောက်ဘက်ကုန်းမြင့် တောင်ပူစာလေးများပေါ်တွင် တည်ရှိကြသည်။ မြို့၏ အရှေ့ဘက် လယ်ယာ ကိုင်းခင်းများနှင့် စစ်တောင်းမြစ်တို့ကို ဖြတ်ကျော်၍ မျှော်ကြည့်လိုက်လျှင် ညို့မှိုင်းနေသော ရှမ်းရိုးမ တေင်တန်း၏ တောင်စွယ်ဖြစ်သည့် ဆင်ဖြူတောင် နှင့် ​​လှေခွင်း​​တောင် တို့ကို ကြည်နူး လွမ်းဆွတ်ဖွယ်ရာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ဆင်ဖြူတောင်၌ ညီမ မမယ်ဖြူ လေထွင်းတောင် (ရှေးအခေါ် လှေခွင်းတောင်) ၌ အစ်မမယ်ညို နတ်ညီအစ်မ နှစ်ဦးအတွက် တည်ထားသော ဘုရားများ၌ နှစ်စဉ် တန်ခူးလတွင် ဘုရားပွဲတော်များ ကျင်းပကြသည်။ ဆင်ဖြူတောင်ခြေတွင် ကိုးခန်းဇရပ်ကြီးတည်ရှိသည်။
ပျဉ်းမနားမြို့၏တောင်ဖျား၌ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး တည်ထားတော်မူခဲ့သော လောကမာရဇိန်ဘုရားကြီး(မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၄) ရှိသည်။ ယင်းဘုရားကြီးအနီးတွင် လက်ဝဲဝင်းတော်မှူး၊ မြင်စုကြီးဝန် နှင့် မြို့နယ်လူထုတို့က မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၅ ခုနှစ်၌ လောကရန်နှိမ်ဘုရားကြီးကို တည်ကြလေသည်။ ယင်းဘုရားကြီး၏ ခြေတော်ရင်းတွင် ၁၂၉၆ ခုနှစ်က ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ကိုးခန်းဇရပ်ကြီးတစ်ဆောင်ရှိသည်။
ရှေးက ရှမ်းလူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ဖူး၍ ယခု ရှမ်းကျောက်တောင် ဟုခေါ်သော တောင်ကို အမှီပြုပြီးလျှင် ချိုင့်ဝှမ်းနေရာတွင် ကန်တစ်ခု ရှိရာ ရှမ်းကန် ဟုခေါ်သည်။ မြို့၏ ကျက်သရေဆောင် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပျဉ်းမနားမြို့၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ မြို့၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်း၌ ရေငန်သာရသည်။ သောက်ရန်ရေချိုကို မြို့၏ အနောက်ဘက်ပိုင်း ကျောက်တောင်အရပ်မှ ရသည်။
ပျဉ်းမနားမြို့တွင် နိုင်ငံတော် အထက်တန်းကျောင်း နှစ်ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း နှစ်ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း ခုနစ်ကျောင်း ရှိသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မတိုင်မီက အမေရိကန်သာသနာပြုဆရာကြီး ဗီ၊ စီ၊ ကေ့ အုပ်ချုပ်သော စိုက်ပျိုးရေးကျောင်းကြီးကို ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် အစိုးရက စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံအဖြစ် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ပျဉ်းမနားမြို့၏အနောက်ဘက် နှစ်မိုင်အကွာရှိ သပြေလှ ရွာအနီးတွင် အစိုးရ ဗဟိုစိုက်ပျိုးရေးဥယျာဉ် ရှိလေသည်။
ဘိုမြ၊ စော
စောဘိုမြ သည် ကရင်လူမျိုး အမျိုးသား တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင်ကြီး ဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရာထူးအဆင့် အထိရရှိသည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောဘိုမြသည် ဖာပွန်ခရိုင် ကျောက်ကြီးမြို့နယ် ထီးမူးခီး ကျေးရွာမှာ အဖ စောဂယ် နှင့် အမိ နော်ဒါးဆဲ တို့က ၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ဝ ရက်နေ့မှာ မွေးဖွား ခဲ့သည်။ မွေးချင်း မောင်နှမ ၁၂ ယောက် ရှိသည့်အနက် ၁ဝ ယောက်မြောက်သား ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလမှာ ဆရာမ နော်လားဖိုးနှင့် လက်ထပ်ပြီး စောနေကော်၊ စောနယ်ဒါးမြ၊ နော်အဲလစ်၊ မိစိုး၊ မော်တူးလူး၊ စောနေစိုးမြ၊ နော်ဂျဲ စတဲ့ သားသမီး ၇ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
ကရင့် တော်လှန်ရေး စတင်ချိန် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ကတည်းက ပါဝင် လာခဲ့တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောဘိုမြဟာ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးကို ၅၇ နှစ် နီးပါး ဆင်နွှဲခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဟန်ပန် ကင်းရှင်းပြီး ကိုယ့်ယုံကြည်ချက်ကို ရိုးရိုးသားသား ဆုပ်ကိုင်ထားတဲ့ တိုင်းရင်း တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးအဖြစ် တိုင်းရင်းသားနဲ့ ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့အစည်းတွေက လူတွေက လက်ခံထားသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်မှ ၂ဝဝဝ ပြည်နှစ် အထိ ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး (KNU) ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက် နေစဉ် အတွင်း KNU စစ်ဦးစီးချုပ် တာဝန်ကိုလည်း ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ၂ဝဝဝ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် ကေအဲန်ယူ (၁၂) ကြိမ်မြောက် ပါတီ ကွန်ဂရက် မှာတော့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောဘိုမြဟာ ဒုဥက္ကဋ္ဌနဲ့ ကာကွယ်ရေးရာ ဌာနကြီးမှူး အဖြစ် ပြန်လည် ရွေးကောက် တင်မြောက် ခံရသည်။
မိခင် KNU အဖွဲ့အစည်း တာဝန်များ အပြင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ တပ်ပေါင်းစု (NDF) မှာ ၁၉၇၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၇ ခုနှစ် အထိ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် ယူခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ကောင်စီ (NCUB) နဲ့ မြန်မာပြည် ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ် အဖွဲ့ချုပ် (DAB) စတဲ့ အဖွဲ့အစည်း တွေမှာလည်း ၁၉၉၁ မှ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ် အထိ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့ပါတယ်။ ၂ဝဝ၆ ခုနှစ် (ကွယ်လွန်ချိန်) အထိ နာယကကြီး အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သလို KNU ကာကွယ်ရေး ဌာနကြီးမှူး တာဝန်ကိုလည်း ထမ်းဆောင် သွားခဲ့သည်။
ကရင့် တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောဘိုမြဟာ ၂ဝဝ၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်နေ့ မနက် ၂ နာရီ အချိန်က မဲဆောက်မြို့ ဖာဝေါ့ ပုဂ္ဂလိက ဆေးရုံကြီးမှာ ဆီးချို၊ နှလုံး စတဲ့ ရောဂါများဖြင့် ကွယ်လွန် သွားခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောဘိုမြဟာ ကွယ်လွန်ချိန်မှာ အသက် ၇၉ နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောဘိုမြ ကွယ်လွန်ချိန်မှာ ဇနီးနဲ့ သားသမီး ၇ ဦး စလုံး ကျန်ရစ် ခဲ့သည်။
၂ဝဝ၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောဘိုမြ ဦးဆောင်တဲ့ အဖွဲ့ဝင် ၂ဝ ဦး ပါတဲ့ KNU ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဟာ ထိုစဉ်က ဝန်ကြီးချူပ် အဖြစ် တာဝန် ယူနေတဲ့ ထောက်လှမ်းရေး အကြီးအကဲ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့် ငြိမ်းချမ်း ရေးအတွက် ဆွေးနွေးဖို့ ရန်ကုန်မြို့ကို ရောက်ရှိ လာသည်။ ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့ မှာတော့ ယာယီ အပစ်အခတ် ရပ်စဲ ထားကြရန် နှစ်ဖက် အကြား နားလည်မှု ရရှိခဲ့သည်။ ၂ဝဝ၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ အတွင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောဘိုမြ နာမကျန်း ဖြစ်နေချိန်မှာ နအဖ အစိုးရက ထိုင်းနိုင်ငံရှိ မြန်မာ သံရုံး ကနေ တဆင့် ရန်ကုန်မှာ လာရောက် ဆေးကုသဖို့ ဖိတ်ခေါ် ကမ်းလှမ်း ခဲ့သော်လည်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောဘိုမြက လက်မခံ ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောဘိုမြ ၏ ဖြတ်သန်းမှုကို ကွယ်လွန်သူ KNU အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဟောင်း ပဒိုမန်းရှာလားဖန်းက ဗိုလ်ချုပ်မြ (သို့) တော်လှန်ရေးမုန်တိုင်းအတွင်းမှ သစ်တစ်ပင် ဆောင်းပါးကို ရေးသားခဲ့သည်။
​အေးမြရွာ၊ ဗြိုက်
အေးမြရွာ၊ ဗြိုက်
ဖရုံချောင်းရွာ
ဖရုံချောင်းရွာ
သည် အင်တာနေရှင်နယ် (ဒိုတာ၂)
The International (အတိုကောက် TI) ဟုခေါ်သော အမည်သည် Valve ကော်ပိုရေးရှင်းမှ ဦးစီးကျင်းပသော အီလက်ထရောနစ် အားကစားတစ်ခုဖြစ်သည့် ဒိုတာ ၂၏ ချန်ပီယံရှစ် ပြိုင်ပွဲတစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုခြင်းဖြစ်သည်။ ပြိုင်ပွဲဖြစ်မြောက်ရန်အတွက် ဒိုတာ ၂ ကြေးစားအဆင့်မြင့် ကစားသမားများပါဝင်သော အသင်း ၁၆ သင်းကို ဖိတ်ခေါ်၍ ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးအကြိမ် ပြိုင်ပွဲအခမ်းအနားကို ဂျာမနီနိုင်ငံ ကိုလိုဂျင်မြို့တွင် ကျင်းပသော Gamescom (ကမ္ဘာ့ဂိမ်းပြပွဲ ပြိုင်ပွဲ အခမ်းအနား) တွင် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်မှ ၂၁ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲသည် ဒိုတာ ၂ ပေါ်ပြီး ခဏအကြာတွင် ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်းဆုကြေးငွေ ၁.၆ သန်း(အမေရိကန်ဒေါ်လာ) ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ဗိုလ်စွဲသည့်အသင်းအနေဖြင့် ဆုငွေ ၁ သန်းကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဒုတိယအကြိမ် အင်တာနေရှင်နယ် ပြိုင်ပွဲကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်၃၁ ရက်မှ စက်တင်ဘာ၂ ရက်နေ့အထိ အမေရိကန်နိုင်ငံ ဝါရှင်တန်၊ ဆီအက်တယ်ရှိ ဘီနာရိုအာ ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဆုကြေးငွေမှာ ယခင်နှစ်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ တတိယ အကြိမ်မြောက် အင်တာနေရှင်နယ်ကို ထိုနေရာမှာပင် ကျင်းပခဲ့ပြီး Valve ကော်ပိုရေးရင်းအနေဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ဒစ်ဂျစ်တယ် လက်မှတ်အဖြစ် Compendium ဟုခေါ်သော စာအုပ်များကို ရောင်းချခဲ့ပြီး ဂိမ်းကစားသူများက ဝယ်ယူရကာ ရောင်းရငွေများမှ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို ဆုကြေးတွင် ဖြည့်သွင်းသည့် အစီအစဉ် စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၇ ရက်မှ ၁၁ ရက်အထိကျင်းပခဲ့ပြီး ဆုကြေးငွေ ဒေါ်လာ ၂.၈ သန်းရရှိခဲ့ပြီး စာအုပ်ရောင်းရငွေ ဒေါ်လာ ၁.၂ သန်းကို ဆုကြေးထဲတွင် ထည့်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ စတုတ္ထအကြိမ် အင်တာနေရှင်နယ်ပွဲအား ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဂျူလိုင် ၁၈ ရက်နေ့မှ ၂၁ ရက်နေ့အထိကျင်းခဲ့ပြီး Compendium စာအုပ်ရောင်းချငွေ စုစုပေါင်း ဒေါ်လာ ၁၀.၉ သန်း ရရှိကာ ကမ္ဘာ့အီလက်ထရောနစ် ဂိမ်းပြိုင်ပွဲများ သမိုင်းတွင် ဆုကြေးအများဆုံးအဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။
ငါးကြိမ်မြောက် ကျင်းပခဲ့သော လက်ရှိ အင်တာနေရှင်နယ်ပွဲကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့မှ ၈ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့ပြီး ဆုကြေးငွေ ဒေါ်လာ ၁၈ သန်းရရှိခဲ့ကာ ပြိုင်ပွဲတစ်ခုထဲမှာ ဆုကြေးငွေအများဆုံးပေးအပ်သော ဂိမ်းပြိုင်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် စံချိန်တင် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၂၀၁၁
Valve ဂိမ်းကော်ပိုရေးရှင်းက ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် အင်တာနေရှင်နယ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပရန်အတွက် ၂၀၁၁ ဩဂုတ်လတွင် ရည်ရွယ်ခဲ့ပြီး အသင်း ၁၆သင်းကို ထိုပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင်ပင် ဒိုတာ ၂ ဂိမ်းအား တရားဝင်လူသိရှင်ကြား ဘာသာလေးမျိုးဖြင့် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်၊ တရုတ်၊ ဂျာမန် နှင့် ရုရှဘာသာစကားများ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ပြိုင်ပွဲအား Valve မှပင် အဓိက ကူညီပံ့ပိုးပေးခဲ့ပြီး ပတမဆုမှာ ဒေါ်လာ ၁သန်းခန့်ဖြစ်သည်။ ပြိုင်ပွဲအတွက် စက်ပစ္စည်း ကိရိယာများကို Nvidia မှပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲအား ဂျာမနီနိုင်ငံ ကိုလိုဂျင်တွင် ကျင်းပသော Gamescom တွင် ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်နေ့မှ ၂၁ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သည်။
အဆိုပါ ပြိုင်ပွဲအား အုပ်စုအဆင့်မှ စတင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အုပ်စု ဗိုလ်လေးဖွဲ့သာ ဆီမီးဖိုင်နယ် (အင်တာနေရှင်နယ်ပွဲ၏ အခေါ်အဝေါ်အရ Winner's bracket) တက်ခွင့်ရသည်။ ထို့နောက် ကျန်သည့်အဖွဲ့များထဲမှ ရှုံးသည့်အဖွဲ့ လေးဖွဲ့မှာ Loser's bracket သို့ ဆင်းရသည်။ ပထမဆုံးအကြိမ်ပြိုင်ပွဲ ဗိုလ်လုပွဲတွင် ယူကရိန်းနိုင်ငံမှ Natus Vincere အသင်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ EHOME အသင်တို့ ယှဉ်ပြိုင်ဆော့ကစားခဲ့ပြီး Natus Vincere အသင်းသည် လေးပွဲဆော့ကစား သုံးပွဲနိုင်ဖြင့် EHOME အသင်းအား အနိုင်ယူခဲ့သည်။ ပထမဆုအဖြစ် ဒေါ်လာ ၁ သန်း၊ EHOME အသင်းမှ ဒုတိယဆုအဖြစ် ဒေါ်လာ နှစ်သိန်းခွဲနှင့် ကျန်အသင်းရှစ်သင်းမှ ဒေါ်လာ သုံးသိန်းခွဲအား ခွဲဝေယူရသည်။
အင်တာနေရှင်နယ် ၂၀၁၁ ပြိုင်ပွဲများကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် Free to Play အမည်ဖြင့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထိုမှတ်တမ်းရုပ်ရှင်သည် နာမည်ကြီး ကစားသမား သုံးဦး၏ ဘဝနောက်ခံများကို ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၂၀၁၂
၂၀၁၂ ခုနှစ် အင်တာနေရှင်နယ်ပြိုင်ပွဲကိုတော့ မေလ ၂၀၁၂ တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုပွဲအား လူ ၂၅၀၀ ဝင်ဆန့်သည့် ဆီယက်တယ် မှ ဘီနာရိုအာ ခန်းမတွင် ဩဂုတ်လ ၃၁ မှ စက်တင်ဘာ ၂ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သည်။ စုစုပေါင်း ဆုကြေးငွေမှာ ဒေါ်လာ ၁.၆ သန်းဖြစ်ပြီး ပထမရရှိသောအသင်းမှာ ဒေါ်လာ ၁သန်းရရှီမည်ဖြစ်သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲအား ဘာသာပေါင်းစုံဖြင့် တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။
ပထမအကြိမ်တွင် ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့သည့် Natus Vincere အသင်းအား တရုတ်အသင်းတစ်သင်းဖြစ်သော Invictus Gaming အသင်းမှ ဗိုလ်လုပွဲတွင် သုံးပွဲနိုင်ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့ ပြီးနောက် ထိုပွဲအစီအစဉ်မှ ပါဝင်သော အသင်းများ၊ အသင်းသားများနှင့် မိတ်ဆက်ခြင်းများ၊ အင်တာဗျူးများကို တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။
၂၀၁၃
၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် Valve ကော်ပိုရေးရှင်းသည် အင်တာနေရှင်နယ်ပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပမည်ဟု ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့ပြီး ယခင်နေရာဟောင်းမှာပင် ဩဂုတ် ၇ ရက်မှ ၁၁ ရက်အထိ ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ယခုအကြိမ်တွင် ကွဲလွဲမှုလေးများရှိလာသည်။ ယမန်နှစ် ချန်ပီယံအသင်းသည် ချန်ပီယံဖလားကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ဖိတ်ခေါ်ခံရပြီး ကျန်သော အသင်း ၁၃ သင်းသည်လည်း ဖိတ်ခေါ်ခံရသော အသင်းများဖြစ်သည်။ ကျန်ဖိတ်ခေါ် မခံရသောအသင်းများမှာ ခြေစစ်ပွဲဆော့ကစားရပြီး တက်လာရခြင်းဖြစ်သည်။ မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် Compendium ဟု ခေါ်သော စာအုပ်များ ရောင်းချခဲ့ပြီးနောက် အင်တာနေရှင်နယ်ပွဲ၏ ဆုကြေးငွေများကို ထိုစာအုပ်ရောင်းချ၍ရသော ငွေများထဲမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအား ဖြည့်ပြီး ပိုမိုများပြားလာစေခြင်းဖြစ်သည်။ စာအုပ်ရောင်းချရသော ငွေများသည် နဂိုမူလ ဆုကြေး၏ လေးပုံပုံ တစ်ပုံမျှ ရှိသည်။ ထိုစာအုပ်များ အရောင်းအဝယ်ဖြစ်သဖြင့် ဆုကြေးမှာလဲပိုပို မြင့်လာရာမှ အင်တာနေရှင်နယ်ပြိုင်ပွဲမှာ ကမ္ဘာ့ဆုကြေးအများဆုံး အီလက်ထရွန်းနစ်အားကစား ပြိုင်ပွဲတစ်ခုဆိုသည့် အမည်နာမကို ရရှိခဲ့သည်။ League of Legend ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ် ဂိမ်းပြိုင်ပွဲထက် ဆုကြေးဒေါ်လာ နှစ်သန်းပိုမိုရရှိကာ စံချိန်အသစ်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ ပထမဆုရှင်အတွက် ဆုကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၂၈၇၄၃၈၁ ဖြစ်သည်။ KPCQ ၏ သတင်းကြေညာသူ Daci Aitchison သည် ထိုပြိုင်ပွဲအတွက် ကျင်းပသူအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပြီးနောက် အစီအစဉ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ အင်တာနေရှင်နယ် ၂၀၁၃ ပြိုင်ပွဲအား အွန်လိုင်းမှ တိုက်ရိုက်ကြည့်ရှုသူအရေအတွက် အလွန်များပြားခဲ့ပြီး Twitch.tv မှ ကြည့်ရှုသည် တစ်သန်းကျော်ရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၄
၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် Valve ကော်ပိုရေးရှင်းမှ အင်တာနေရှင်နယ် ၂၀၁၄ ကို ဂျူလိုင်လ ၁၈ ရက်မှ ၂၁ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပမည်ဟု ကြေကြာခဲ့သည်။ ယခင် ကျင်းပနေကြနေရာမဟုတ်တော့ဘဲ လူပိုမိုဝင်ဆန့်သည့် ဆီယက်တယ်ရှိ KeyArena ခန်းမတွင်ဖြစ်သည်။ ယခင်နှစ်များနှင့်မတူ အုပ်ချုပ်သူများ၊ အထွေထွေ စီမံခန့်ခွဲသူများ၊ နေရာထိုင်ခင်းစီစဉ်သူများနှင့် အထူးဖိတ်ကြားဧည့်သည်များပါ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ အင်တာနေရှင်နယ်တွင် တိုက်ရိုက်ဖိတ်ကြားသည့် အသင်း ၁၁ သင်းရှိခဲ့ပြီးနောက် ကျန်အသင်းများမှာ ဒေသဆိုင်ရာရှိ အတော်ဆုံးအသင်းများကို အချင်းချင်းပြိုင်ဆိုင်စေပြီး အနိုင်ရသည့် အသင်းအား ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို ဒေသတွင်း ရွေးချယ်ပွဲများကို မေလ ၁၂ ရက်မှ မေလ ၂၅ ရက်အထိ ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲအတွင်း ကြည့်ရှုရန်အတွက် ထိုင်ခုံလက်မှတ်များကို ဧပြီ၄ ရက် ၂၀၁၄ တွင် ရောင်းချခဲ့ပြီး တစ်နာရီအတွင်း ရောင်းကုန်သွားခဲ့သည်။
ဆုကြေးငွေ စုစုပေါင်းမှာ ဒေါ်လာသန်း ၁၀၀ ရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ အီလက်ထရွန်းနစ် အားကစားပြိုင်ပွဲများတွင် အများဆုံးဆုကြေးပေးနိုင်သည့် ပြိုင်ပွဲတစ်ခုအဖြစ် ဂျွန်လ၂၇တွင် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။. ပြိုင်ပွဲပြီးဆုံးသွားသည့်အချိန်တွင် ပထမဆုကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၁၀,၉၃၁,၁၀၃ ရရှိခဲ့ပြီး အနိုင်ရခဲ့သည့် အသင်းမှ ကစားသမားငါးယောက်သည် ဒေါ်လာ ငါးသန်းကျော်ကို ခွဲဝေယူခဲ့ကြသည်။ ယခု တစ်ကြိမ်တွင် အသင်းလိုက်သာမက ကစားသမားတစ်ယောက်စီတိုင်းကို ဝေဖန်ပိုင်းခြား၍ ဆုများပေးအပ်ခဲ့ပြီး ကစားသမား၈ ယောက်ကိုပါ ဆုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ချန်ပီယံအသင်း Newbee တွင် ပါဝင်သောကစားသမားငါးယောက်လုံးသည် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး တစ်ဦးချင်းဆုကြေးငွေ ထပ်မံရရှိခဲ့သည်။ Chen Zhihao (ံHao ဟုလူသိများ) ထိုကစားသမားသည် ဆုကြေးငွေအများဆုံးရရှိသည့် ကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅
အင်တာနေရှင်နယ် ၂၀၁၅ ကို ကျင်းပမည့်အကြောင်း အသေးစိတ်ကို ဇန်နဝါရီ ၅ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့ပြီး အသင်း ၁၆ သင်းပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။ ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့မှ ၈ ရက်နေ့အထိ ဆီယက်တယ်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ စုစုပေါင်းဆုကြေးငွေမှာ ဒေါ်လာ ၁၈ သန်းဖြစ်ပြီး ထိုအထဲမှ ဒေါ်လာ ၁၆.၄ သန်းသည် ကစားသူများ လှူဒါန်းခြင်း၊ စာအုပ်ဝယ်ခြင်းတို့မှ ရရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖိတ်ခေါ်ခံခဲ့ရသော အသင်းများ: ဒေသဆိုင်ရာ ယှဉ်ပြိုင်ရွေးချယ်ပွဲများတွင် အနိုင်ရအသင်းများ:
မီဒီယာများ၏ အခန်းကဏ္ဍ
အင်တာနေရှင်နယ်ပြိုင်ပွဲများသည် ကနဦးအစတွင် အွန်လိုင်းပေါ်တွင်သာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ကျင်းပလာခဲ့ရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် အွန်လိုင်းဂိမ်း နှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် အားကစားဆိုင်ရာ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များမှ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်ခြင်း၊ ပြန်လည်တည်းဖြတ် ပြသခြင်းနှင့်၊ ဆောင်းပါးများရေးသားခြင်းတို့ကိုသာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဂျူလိုင်လ ၁၇ရက် ၂၀၁၄ တွင် Valve ကော်ပိုရေးရှင်းက အင်တာနေရှင်နယ် ၂၀၁၄ ကို ရုပ်သံအားကစားလိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော ESPN ကွန်ယက်တွင် ပြသမည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီး ESPN3 တွင်ပြသခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးဗိုလ်လုပွဲကိုတော့ ESPN2 လိုင်းတွင် ပြသခဲ့သည်။
ဦးသူတော်ဆိုဒ်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ဦးသူတော်ဆိုဒ်ရွာ (Uthutawsaik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ရုံးချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၁၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရုံးချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၄ ဦး၊ မ ၂၀၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကပ်ပနားရွာ၊ ပတ္တမြားကုန်း
ကပ်ပနားရွာ၊ ပတ္တမြားကုန်း
ရေချမ်းရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ရေချမ်းရွာ (Yaechan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ရေတော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၁၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေတော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၂ ဦး၊ မ ၁၃၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ပေါင်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပန်ပေါင်းရွာ (Pangpawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၀၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ဟတ်ထိန်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ဟတ်ထိန်ရွာ (Hathtein)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ယင်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၂၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုနင်းရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဟိုနင်းရွာ (Honin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးမြင်းချောင်းရွာ၊ ကျွက်နွယ်ချောင်း
ငါးမြင်းချောင်းရွာ၊ ကျွက်နွယ်ချောင်း
ဝမ်လောက်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဝမ်လောက်ရွာ (Wanlauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဟိုပုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၂၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုပုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၈ ဦး၊ မ ၉၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားဒင်ရွာ၊ ကုတိုး
နားဒင်ရွာ၊ ကုတိုး
ဘောက်ချောင်မော်ရွာ
ဘောက်ချောင်မော်ရွာ
ဘုတ်မျှက်တောရွာ၊ မိန်းမြွကယ်
ဘုတ်မျှက်တောရွာ၊ မိန်းမြွကယ်
ကံစုရွာ၊ ပတ္တမြားကုန်း
ကံစုရွာ၊ ပတ္တမြားကုန်း
မဒေါ့ပင်ရွာ၊ မဒေါ့ပင်
မဒေါ့ပင်ရွာ၊ မဒေါ့ပင်
ဆတ်ကွင်းရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ဆတ်ကွင်းရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
လူန ၅
လူန ၅ သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ လူမပါသော လကမ္ဘာသို့စေလွှတ်သည့် အာကာသယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် လကမ္ဘာပေါ်သို့ ညင်သာစွာ ဆင်းသက်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မအောင်မြင်ဘဲ လမြေမျက်နှာပြင်သို့ ထိုးကျသွားခဲ့သည်။
မီးကျောင်းသဲရွာ
မီးကျောင်းသဲရွာ
အပိတ်သရ
အပိတ်သရ (close vowel)ကို အမေရိကန်ဝေါဟာရဖြင့် အမြင့်သရ (high vowel )) ဟူ၍ ခေါ်တွင်ကာ ဤသရသည် အပြောဘာသာစကားများစွာတွင် အသုံးပြုသော သရသံ အမျိုးအစားများထဲက ပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤအပိတ်သရနှင့်ပတ်သက်သော အရည်အသွေးကို ဤသို့ဖွင့်ဆိုသည်။ "လျှာသည် ခံတွင်းအမိုး (အာခေါင်) နှင့် အနီးကပ်ဆုံးတွင်ရှိရ၍ ထွက်လာသည့်လေကို ကန့်သတ်ခြင်းမရှိရပေ။" ထိုသို့ လေကိုကန့်သတ်လိုက်ခြင်းသည် ဗျည်းအဖြစ် အမျိုးအစားသတ်မှတ်နိုင်သော အသံကို ဖြစ်ပေါ်စေမည်ဖြစ်၏။
close (အပိတ်) ဆိုသည့်ဝေါဟာရကို နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအသင်းက အသုံးပြုရန် လမ်းညွှန်ထားကာ အမေရိကန်တို့၏ သဒ္ဒဗေဒအစဉ်ဆက်သဘောအရ high (အမြင့်) သရဟူ၍ ရည်ညွှန်းကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လျှာသည် အသံထွက်ရှိနေစဉ် မြင့်သည့်အနေအထား၌ တည်သောကြောင့်ဖြစ်ပေသည်။
မည်သည့်ဘာသာစကား၏ ဝါစဿရဗေဒအဝန်းအဝိုင်း၌မဆို အမြင့်သရဆိုသည်မှာ တစ်ဝက်သရ (mid-vowel) ထက်ပို၍ (လျှာ)မြင့်သော သရတစ်ခုခုဖြစ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ တစ်ဝက်ပိတ်သရ (close-mid vowel)၊ အပိတ်နီးပါးသရ (near-close vowel)၊ အပိတ်သရ (close vowels) စသည်တို့ကို အမြင့်သရ ဟူ၍ ယူဆကြသည်။
စာရင်းအချို့
နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာများတွင် အပိတ်သရအဖြစ် အောက်ပါသရများပါဝင်သည်။
(အဝိုင်းသရများအတွက် IPA အက္ခရာသည် နှုတ်ခမ်းဝိုင်းခြင်းနှင့် စပ်လျှင်း၍ နှုတ်ခမ်းကို ဆူ၍ ဝိုင်းခြင်း (သို့) ချပ်/ကပ်၍ ဝိုင်ခြင်းဆိုသည်မှာ အနက်မပြတ်သားပေ။ သို့သော်လည်း ကမ္ဘာ့ဘာသာစကားများ၏ အသံဖလှယ်ခြင်း၌ အထက်ပါ ပုံစံများကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိမ့်မြင့်သရများ
ဂွမ်လောင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဂွမ်လောင်ရွာ(Kwunlawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ လဝါ့ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၄၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖုတ်ကုန်းရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ဖုတ်ကုန်းရွာ (Hpokekone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ဖုတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၀ ဦး၊ မ ၁၁၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိန်းနဲချောင်းရွာ၊ ပတ္တမြားကုန်း
ပိန်းနဲချောင်းရွာ၊ ပတ္တမြားကုန်း
ညောင်ချောင်းရွာ၊ မဒေါ့ပင်
ညောင်ချောင်းရွာ၊ မဒေါ့ပင်
မောင်းဆွဲရွာ၊ ကုတိုး
မောင်းဆွဲရွာ၊ ကုတိုး
ရုံးချောင်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခေါင်မောရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ခေါင်မောရွာ (Hkawngmaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန့်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၆၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ရွာ၊ ပဒူ
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ပဒူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၁၁၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံဘိုင်ချောင်းရွာ
ကံဘိုင်ချောင်းရွာ
ပရိတ္တာဘာ
ပရိတ္တာဘာ ဘုံ
အပ္ပမာဏာနှင့် အာဘဿရာ ဗြဟ္မာတို့ကဲ့သို့ ကိုယ်ရောင်မတောက်ဘဲ နည်းသော ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါရှိသော ဗြဟ္မာတို့ကို `ပရိတ္တာဘ´ ဟုခေါ်ပြီး ၎င်းတို့နေထိုင်ရာဘုံကို `ပရိတ္တာဘာဘုံ´ ဟုခေါ်သည်။
လူန ၆
လူန ၆ သည် ဆိုဗီယက်တို့၏ လသို့စေလွှတ်သည့် အာကာသယာဉ်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် လမြေပြင်သို့ ဆင်းသက်ရန်ဖြစ်သော်လည်း မအောင်မြင်ဘဲ လကမ္ဘာအားကျော်လွန်ကာ 160000 km အကွာအဝေးထိ ပျံသန်းခဲ့သည်။
ဖန်စီဒိုင်း
ဖန်စီဒိုင်း (Phencyclidine ) သည် ပတ်ဝန်းကျင်မှကင်းကွာစေသော စိတ်ကစင့်ကလျားဖြစ်စေသည့် ဆေးတမျိုးဖြစ်ပြီး စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသော ဆေးဝါးစာရင်းတွင် ပါသည်။ ဦးနှောက်ရှိ အာရုံကြောစနစ်ကို နှောင့်ယှက်ကာ ခံစားချက်၊ အမူအကျင့်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်အားဆက်ဆံပုံတို့ကို ပုံမမှန်ဖြစ်စေသည်။  ဦးနှောက်မှထုတ်သော ဓါတုပစ္စည်းအချို့ကိုလည်း ပိတ်ပင်ကြောင်း ပညာရှင်တို့က ယူဆသည်။ တရားမဝင်ဆေးဝါးတမျိုးဖြစ်ပြီး ကုန်ကြမ်းသည် အဖြူရောင်အဖြစ် လာသည်။ ယင်းကို ရေ သို့တည်းမဟုတ် အရက်တွင် ရောကာ သုံးစွဲကြသည်။ အမှုန့်ကို နှာခေါင်းဖြင့် ရှူသွင်း၍၎င်း၊ မီးရှို့ကာ အငွေ့ရှူ၍၎င်း၊ လျက်၍၎င်း သုံးစွဲသည့်နည်းတူ ရေဖြင့်ဖျော်ကာ သွေးကြောထဲ ထိုး၍ သုံးတတ်သေးသည်။ ဆေးခြောက် သို့ ဆေးရွက်ကြီးတွင်ထည့်ကာ သောက်သည်လည်း ရှိ၏။ နတ်ဆေးမှုန့်၊ ငြိမ်ဆေး၊ ဒုံးပျံ၊ ကျား စသည့် လမ်းဘေးအမည်များ ရှိသည်။
ဆိုးကျိုးများမှာ နှလုံးခုန်ရပ်ခြင်း၊ ကိုမာ (coma) ဝင်ခြင်း၊ ဆေးစွဲခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် အဆုံးစီရင်မည်ပြုသည်လည်း များ၏။  ဆေးဖြတ်ပါကလည်း နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများ ခံစားရသေးသည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာများတွင် ထုံဆေး၊ စိတ်ငြိမ်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုတတ်သည်။
ဖန်စီဒိုင်းကို ၁၉၂၆ ခုတွင် စတင်ထုတ်လုပ်နိုင်ပြီး ၁၉၅၀ ကာလများတွင် ထုံဆေးအဖြစ် သုံးခဲ့သည်။ အမေရိကန်၌ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများခြင်းကြောင့် လူနာတို့တွင် အသုံးပြုခြင်းကို ၁၉၆၅ ခုမှစ၍ ပိတ်ပင်သည်။ တိရစ္ဆာန်တို့၌ သုံးခြင်းကို ၁၉၇၈ ခုမှစ၍ ခွင့်မပြုတော့။ ထို့အပြင် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးနည်းသော ကတ္တမင်းကို တွေ့ရာ အစားထိုးစရာ ဖြစ်လာသည်။ ဖန်စီဒိုင်းမျိုးကွဲများကို အမေရိကန်၌ စိတ်ဖြေဆေးအတွက်၎င်း၊ ရောဂါအတွက်မဟုတ်သောဆေးအဖြစ်၎င်း ရောင်းချသုံးစွဲလျက် ရှိသည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ကာယအားသုံးရသော အလုပ်သမားများအနေဖြင့် တနေ့တာပင်ပန်းမှု ပပျောက်စေရန် ဤဆေးကို သုံးစွဲတတ်သည်။
မီဒီယာများတွင် ပါဝင်မှု
၁၉၉၁ ခုတွင် ဖြန့်သည့် မှားနေလား တိတ်ခွေစီးရီးတွင် စောဘွဲ့မှူးရေးသော သွားတော့ဖန်စီဒိုင်း ဟူသည့် သီချင်းမှာ လူသိများခဲ့သည်။ အိုင်းရွန်းခရော့အဖွဲ့သားများဖြစ်သည့် ခရစ္စတိုဖာ၊ လေးဖြူ၊ ဖြူဖြူကျော်သိန်းတို့ ထိုသီချင်းကို ပြန်ဆိုဖူးသည်။
မှတ်ချက်
ဖန်စီဒိုင်းဟူသော ဝေါဟာရကို အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရမှ ယူသည်မဟုတ်။ ဈေးကွက်တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ချောင်းဆိုးပျောက်ဆေး အမည်ခံတံဆိပ် ဖန်စီဒိုင်း (Phensedyl) မှ ယူခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျာမန် တီထွင်မှုများ
ကျုံသွယ်ဝရွာ၊ မဒေါ့ပင်
ကျုံသွယ်ဝရွာ၊ မဒေါ့ပင်
မြောင်ကြီးရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
မြောင်ကြီးရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ဦးပုည
သူပြောင်လျှင် ခေါင်ကွန့်လို့ချီ ကိုယ်ရည်သွေး တေးထပ်ရေးသူ စလေဆရာကြီး ဦးပုညသည် ရတု။ ရကန်၊ အဲ၊ အန်၊ မော်ကွန်းတို့ကို စီကုံးဖွဲ့နွဲ့ရာ၌ နေလအလား အလွန်ထင်ရှား၍ ကျော်ကြားသော ကဗျာ့ဝိဒူ ပါရဂူမြောက် ချီးပလောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်လေသည်။
ပရိတ္တာသုဘာ
ပရိတ္တသုဘာ ဘုံ
အောက်ဘုံများမှ ဗြဟ္မာများထက် ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါ သာလွန်သော်လည်း အထက်ဗြဟ္မာများကဲ့သို့ မတောက်ပသော ဗြဟ္မာများဖြစ်သည်။
ဦးပုည
ငယ်ဘဝ
ဦးပုညသည် မြို့စားရွာစားမျိုးဖြစ်သည့် အဖဦးမြတ်စံ အမိဒေါ်လှရင်တို့မှ မြန်မာနှစ် ၁၁၇၄-ခု၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၃ ရက် ကြာသပတေးနေ့ (ခရစ်နှစ် ၁၈၁၂ ခု ဩဂုတ်လ ၂၀ရက်) ဖွားမြင်၍ ငယ်စဉ်က သာယာဝတီမင်းတရားကြီး အိမ်တော်ရောက်ခိုက် စည်ကိုပုတ်၍ကစားသောကြောင့် “မောင်ပုတ်စည်” ဟု မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင် အမည်ပေးသောကြောင့် မောင်ပုတ်စည် ဟုခေါ်တွင်သည်။
ပုံပန်းသဏ္ဌာန်
အရပ်မနိမ့်လွန်း၊ မမြင့်လွန်း၊ ခပ်ပြတ်ပြတ်၊ အသားလတ်လတ် ရှိလေသည်။ တနည်း အသားညိုညို၊ အရပ်မြင့်မြင့် နှာတံစင်းစင်း၊ နဖူးထင်ရင်း ကျယ်ကျယ် ရှိသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ညာဘက်လက်ကောက်ဝတ်မှ လက်သန်းဖျားအထိ သိမ်၍ လက်သန်းနှင့် လက်သူကြွယ်မှာ အောက်သို့ ခတ်ကောက်ကောက် ရှိ၏။ ရေးရာသားရာတို့၌ ပုရပိုက်ကို ထောင်လိုက်ထား၍ ဘယ်လက်နှင့် ရေးတတ်မှတ်တတ်လေသည်။ သို့ဖြင့်လင့်ကစား လက်ရေးလှသည်။ လက်ရေးလည်း မြန်ဆန်လေသည်။ ၎င်းအပြင် ဆေးလိပ်အလွန်ကြိုက်တတ်သည်။ ဆေးတလိပ် ကုန်အောင်သောက်ရမှ ပုရပိုက်ကိုချ၍ စာများကို ရေးတတ်လေ့ရှိသည်ဟူ၍ ဆိုစမှတ်ပြုကြလေသတည်း။
မင်းမှုထမ်းဘဝ
၁၂၀၃-ခုနှစ်တွင် လူဝတ်လဲ၍ သာယာဝတီမင်းနှင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ လိုက်ပါလာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်၌ ခေတ္တနေပြီးနောက် အမရပူရမြို့၊ ဗန်းမော်တိုက်၊ ဗန်းမော်ဆရာတော်ထံ ၌ သာမဏေပြုပြန်သည်။ အမရပူရမြို့ ဗန်းမော်တိုက်မှာပင် ပြန်လည်သီတင်းသုံးပြီးလျှင် တရားစာ၊ မေတ္တာစာများကို စတင်ရေးသားလေသည်။ ၁၂၁ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် လူထွက်ခဲ့၍ ကနောင်မင်းသားထံတွင် ခစားရသည်။ ၁၂၁၆-ခုလောက်တွင်စလေမြို့ သူကြီးရာထူးကို သူကြီးဟောင်း မောင်ကြူနှင့် အပြိုင်လုသည်။ သာသနာပိုင်ဦးဉေယျစစ်ဆေးရာ ဦးပုညသည်သာ သူကြီးရိုးမှန်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကာ အနိုင်ရသည် ဟုဆိုကြသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၁၈-ခုခန့်တွင် ဗန်းမော်ဆရာတော်၏ အရှိန်အဝါဖြင့် နန်းတွင်းသို့ ရောက်ပြန်သည်။ မင်းလှသင်္ခယာ ဘွဲ့ဖြင့် လက်ဖက်ရည်တော်တွင် အမှုထမ်းရသည်။
မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး ရတနာပုံ မန္တလေးမြို့၌ စိုးစံတော်မူသောအခါတွင် စလေဆရာကြီး ဦးပုညအား စာဆိုတော်အရာ `မင်းလှသင်္ခယာ´ဟူသောဘွဲ့ဖြင့် ရွာစည်ရွာကို ပေးသနားတော်မူသည်။ လစာတော်ငွေ တစ်နှစ်လျှင် ဒေါင်းဒင်္ဂါး ၆၀၀-ကျပ်နှင့် ဝင်း၊ မြေ၊ နေအိမ် ဆောက်လုပ်သနားတော်မူခြင်းလည်း ခံရသည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၂၂၈-ခုနှစ် မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင်အရေးအခင်းတွင် အခါပေးဖြစ်သည်ဟု ဆို၍ မြို့ဝန်ဦးသာအိုးထံတွင် အကျယ်ချုပ်ထားရာမှ ဦးသာအိုး၏မယားငယ် ခင်သုန်နှင့် ရည်ငံသောကြောင့် ၁၂၂၉ ခုနှစ်နယုန်လတွင် ပုန်ကန်မှုနှင့် အဆုံးစီရင်ရာတွင် ဦးသာအိုးက ဦးပုည (အသက်-၅၅ နှစ်)ကိုပါ ထည့်၍ အဆုံးစီရင်လိုက်သည်။ မင်းတရားကြီး သိသောအခါ “လူကိုခွေးသတ်လေခြင်း” ဟု မိန့်တော်မူ၍ လွန်စွာနှမြော တသတော်မူကာ မိန့်တော်မူသည်ဟုအဆိုရှိသည်။
မည်သူ့လက်ချက်လဲ
စလေဦးပုညသည် ဦးသာအိုး ၏ လက်ချက်ဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးရသည် ဟူ၍ လူသိများလေသည်။ အမျိုးသားပညာဝန် ဦးဖိုးကျားနှင့် ပညာအုပ် ဦးဖိုးစိန် စသူတို့၏ စာအုပ်စာတမ်းများတွင်လည်း ဤအတိုင်း ရေးသားကြလေသဖြင့် အထက်ပါ အကြောင်းအရာသည် ခိုင်မာတည်မြဲ နေလေသည်။ သို့သော် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာ မဟာဆွေသည် မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်ထုတ် "ရတနာပုံ နေပြည်တော်သတင်းစာ" တွင် အမှုထမ်းခဲ့သူ ဘိုးဝဇီရ ကို တွေ့ဆုံမေးမြန်းကာ " ဘိုးဝဇီအတ္ထုပ္ပတ္တိ " စာတစ်အုပ် ရေးထုတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုစာအုပ်ထဲတွင် ဦးပုည အဆုံးစီရင်ခံရပုံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဘိုးဝဇီရ ပြောသော အချက်တစ်ချက်ပါလေသည်။ ထိုအချက်ကား အခြား မဟုတ်။ ဘိုးဝဇီရသည် ဦးသာအိုး၏ သားဖြစ်သူ မောင်မောင်လေးအား ပညာသင်ကြားပေးရသည် ကို အကြောင်းပြု၍ ဦးသာအိုး နှင့် ခင်မင်ခဲ့လေသည်။ တနေ့သော် ဦးသာအိုး၏ အိမ်သို့ သူရောက်၍ " နေပါဦး ဘဘ ရဲ့။ စလေဆရာကြီး ဦးပုညကို ဘဘ ကွပ်မျက်တယ် ဆို" ဟု ဦးသာအိုးကို မေးကြည့်လေသည်။ ထိုအခါ ဦးသာအိုးက" အိမ်း .. ဘဘ က ကံမကောင်းချင်တော့ ဒီလို အစွပ်အစွဲ ခံရတာပါပဲကွယ်၊ ဘဘက မြို့ဝန်ပေကိုး။ စင်စစ်မတော့ တပယ်မင်းသား အမိန့် နဲ့ လက်မရွံ့တို့ သတ်တာပါပဲ။ မင်းတရားကြီး မကျေနပ်မှန်းသိလို့ ဘဘ အပေါ်လှည့်ချထားတော့ မင်းသားကိုလည်း မစွပ်စွဲဝံ့လို့ သည်အတိုင်း နေရတာပါပဲ" ဟု ဖြေခဲ့လေသည်။
တချို့ စာအုပ်များတွင်
စလေဦးပုည၏ ဖွားရာဇာတိမှာ စလေမြို့ဖြစ်ပြီး စလေမြို့၌ သူကြီးမျိုးရိုးနှစ်မျိုးရှိရာတွင် မဟာသမန်းရိုးမျိုး မဟုတ် ပုညာသမန်းရိုးမျိုး ဖြစ်လေသည်။ ခမည်းတော်ကား ဦးမြတ်ထွား၊ မယ်တော်ကား ဒေါ်မိန်းကလေးဟု ခေါ်လေသည်။ ၎င်းတို့မှ သားနှစ်ယောက်ဘွားမြင်ရာ သားအကြီးမှာ ဦးပုည ပင်တည်း။ ငယ်မည်မှာ (မောင်ပုတ်စည်)ဟု ခေါ်သည်။ သားအငယ်မှာ မောင်လှိုင်းဟု ခေါ်သည်။ ဦးပုညသည် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် ဘုရင်မင်းတရားကြီး လက်ထက်တော် သက္ကရာဇ် ၁၁၇၃-ခုနှစ်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် ဘွားမြင်လေသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၈-ခု၊ အသက် (၁၅)နှစ် ရောက်သော် သာသနာတော်တွင် ရှင်သာမဏေပြု၍ သင်ကြားတတ်မြောက်သင့်သော ပညာရပ်များကို ကောင်းမွန်စွာ သင်ကြားပြီးလျှင် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၃-ခုနှစ်၊ သာမဏေဝါ (၃၅)ဝါအရတွင် မိမိအလိုအလျှောက် လူဝတ်လဲ၍ ဘုရင်မင်းမြတ် အပါးတော်မှာ ခစားထမ်းရွက်လေရာ ဘုရင်မင်းမြတ် အားရနှစ်သက်တော် မူသဖြင့် လက်ဘက်ရည်တော် ပခန်းကြီးမြို့ စီရင်စု၊ ရွာစည်ရွာစားအရာ၊ မင်းလှသီရိသင်္ခယာ ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ချီးမြှင့်တော်မူသည့်ပြင် တစ်နှစ်လျှင် လစာရန်ပုံငွေ (၆၀၀)ကျပ်နှင့်တကွ ဝင်းခြံမြေ အိမ်များပါ ဆောက်လုပ်၍ အသနားတော်မြတ် ခံရလေသည်။ ထို့နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၃၁-ခု၊ အသက် (၅၈)နှစ်အရွယ်တွင် အပြစ်အလျှောက် အကျဉ်းထားရာတွင် ဘဝတပါးသို့ ပြောင်းကာ ကွယ်လွန်လေသည်။
ရွှေရိုး၏အမြင်
ထိုစာနှစ်အုပ်ပါ အချက်ကို ထောက်ခံသော စာတစ်အုပ် ဖော်ပြစရာ ရှိပါသေးသည်။ ထိုစာအုပ်ကို မန္တလေး ရတနာပုံခေတ်တွင် ဂျိမ်းဂျော့စကော့ ဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်က ရေးထုတ်လေသဖြင့် အချိန်ကာလချင်း နီးစပ်နီးကပ်နေလေသည်။ ဂျိမ်းဂျော့စကော့သည် ၁၈၇၆ ခုနှစ်လောက်တွင် ဗြိတိသျှပိုင် အောက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်လာခဲ့ပြီး စိန်ဂျွန်း (ဆရာမတ်) ကျောင်းတွင် ဆရာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သတင်းထောက်အဖြစ်လည်းကောင်း အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။ သူသည် မြန်မာစကား၊ မြန်မာမှုကို ကျွမ်းကျင်၏။ မန္တလေးသို့ အရောက်ပေါက် ရှိ၏။ ၁၈၈၂ ခုနှစ် သီပေါမင်းလက်ထက်တွင်ကား သူ့အတွေ့ကြုံများ ကို စုစည်းလျက် " ရွှေရိုး " ကလောင်အမည် ခံယူ၍ The Burman, His Life and Notions အမည်ဖြင့် နှစ်တွဲပေါင်း စာအုပ် ရေးထုတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုစာအုပ် ပထမတွဲ စာမျက်နှာ ၂၉၂ တွင် ပါရှိသည်မှာ "ဦးပုညသည် နာမည် အကြီးဆုံး ခေတ်ပေါ်စာရေးဆရာ ဖြစ်၏။ သူ့ကို ယခင်မင်းလက်ထက်တွင် တပယ်မင်းသားက အဆုံးစီရင် ခဲ့လေသည်။" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
လက်ရာများ
ယိုးဒယားနိုင် မော်ကွန်း၊ ရတနာနဒီ မော်ကွန်း၊ သဒ္ဒါပုဒ်ဆစ်လင်္ကာ၊ မဉ္ဇူသက သတ်ပုံ၊ ဗေဒင်ဟောနည်း၊ ရကန်၊ ရတုအမျိုးမျိုး၊ လေးဆစ်အမျိုးမျိုး၊ လှေချင်းအမျိုးမျိုး၊ တေးထပ်အမျိုးမျိုး၊ ဒုံးချင်းအမျိုးမျိုး၊ ဗုံရှည်သံအမျိုးမျိုး၊ ပြဇာတ်များ၊ ဟောစာများ၊ မေတ္တာစာများ၊ သာသနာလျှောက် အမျိုးမျိုး၊ ရေစက်ချ အမျိုးမျိုး၊ ဆွမ်းတော်ကြီးတင် စာတမ်းအမျိုးမျိုး၊ ဖိတ်စာအမျိုးမျိုး၊ ငိုချင်းအများမပြား ရေးသားခဲ့သည်။
ပန်ဝိုင် (အောက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပန်ဝိုင် (အောက်)ရွာ (Pangwaun (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုတီးရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဟိုတီးရွာ (Hotee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်္ကြန်လ ရခိုင်ပြိုင်လောင်းပွဲ
=သင်္ကြန်လ ရခိုင်ပြိုင်လောင်းပွဲ=
ရခိုင်ပြည်တွင် သင်္ကြန်လ၌ ရီလောင်းပွဲကိုလည်းကောင်း၊ ကျင်ပွဲ (ခေါ်) လက်ပန်းလုံးပွဲကိုလည်းကောင်း၊ လှီပြိုင်ပွဲ (ခေါ်) ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲကိုလည်းကောင်း ရာသီပွဲများအဖြစ်ကျင်းပလေ့ဟိသည်။ ဤဆောင်းပါး၌ ပြိုင်လောင်းပွဲသဘင် ဆင်ယင်ကျင်းပပုံကို တင်ပြလိုသည်။
ပြိုင်လောင်းပွဲကို သင်္ကြန်လတွင်ကျင်းပကြောင်း စာဆိုဥက္ကာပျံ ရွှန်းလိုက်ရတု၌
"ရက္ခမှန်ဖူး၊ မြောက်ဦးရွှီပြည်သာ၌ များစွာသည် ရွှီလှီပေါင်း သိင်္ဂနဒီ နန်းတောင်ဆီဝယ် ရွှီလှီမင်းဆိပ်ချောင်း၌ တသောင်းသောင်းပျော်စဉ်တွင် တူစုံရှုကြည့်ချင်သည် သင်္ကြန်အခါတည်းလေ"
ဟု ရွီးဖွဲ့ထားသည်ကိုတွိရသည်သာမက တန်းခိုးဆရာထွန်းကြီးကလည်း - "လှီပွဲသဘင်၊ ရီထဲတွင်၌၊ ပျော်ရွှင်မြူးထူး၊ မင်းလွင်ကျူးလျှက်၊ တန်ခူးခါမှီ၊ လရာသီဝယ်၊ လောကီဘာသာ၊ ဓမ္မတာဖြင့်၊ နာဝါချင်းယှဉ်၊ လောင်းချင်းပြိုင်လျှက်၊ ငါနိုင်သူယှုံး၊ တပြုံးပြုံးနှင့်၊ ဖက်နှုန်းလှီလှော်၊ ရီအပေါ်၌၊ ရွှင်ကာပျော်မွိ၊ လုပ်ကြံမိအောင်၊ လှီဖွဲ့သံချို၊ ဆိုသူတဖြာ၊ လှော်သူတဝ၊ ကသူအပေါင်း၊ တသောင်းသောင်းနှင့်၊ မောင်းတဟီးဟီး၊ ခတ်တီးမညံ၊ အောင်လံဝီဝီ၊ ပြိုင်လှီပြိုင်လောင်း၊ ရီချောင်းမလပ်၊ ပရိသတ်များ၊ ပွဲကြည့်သားရို့"
ဟူ၍ စပ်ဆိုထားခသည်။ ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲကို သင်္ကြန် (သို့မဟုတ်) သင်္ကြန်လွန်၍ ကဆုန်ညောင်ရီမသွန်းမှီကာလအတွင်း ကျင်းပရခြင်း၏အကြောင်းမှာ လူထုပွဲလမ်းသဘင်အားဖြင့် လူထုအားလပ်ချိန်ကို ရွီးချယ်ရခြင်းဖြစ်သည်။ လူထုဆိုသည်မှာလည်း တောင်သူလယ်သမားများသာလျှင်ဖြစ်သဖြင့် လယ်သမားအဖို့ တလင်းပွဲစပါးရောင်းပြီးချိန် အားလပ်ချိန်ဖြစ်သည်။ ဤပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲသည် ဆင်းရဲသားများ၏ပွဲလမ်းသဘင်ဖြစ်ပြီး အများစုပေါင်း၍ အားကြိုးမာန်တက်လုပ်ဆောင်ရသည့် အားကစပ်ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲတရပ်လည်းဖြစ်သည်။ စုပေါင်းညီညာ၊ အောင်ကြောင်းဖြာဆိုသည့်ဆောင်ပုဒ်အတိုင်း ညီညွတ်ရေးကိုရှိရှုသော ပွဲလမ်းသဘင်ဖြစ်ပေသည်။
ပြိုင်လောင်းလျာ
ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲ ကိုကျင်းပနိုင်ရန်အတွက် "ပြိုင်လှီ၊ ပြိုင်လောင်း" ခေါ်သည့် ပြိုင်ပွဲဝင်မည့် လောင်းကောင်းရဟိရေးမှာ ပထမအရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သကဲ့သို့ လောင်းကောင်းရရေးကို ရှိရှု၍ သစ်ပင်ခွတ်လှဲရန် တရပ်လုံးတရွာလုံး အားပီးပါဝင်လေ့ဟိသည်။ သန်သန်မာဟိသော ယောက်ျားများကဦးဆောင်ပြီး တောသုံးတောင် ကုန်အောင်လားကာ သစ်ကောင်းရှာရသည်။ သစ်ရှှာမထွက်မှီကပင် ဓလေ့အတိုင်း ဗေဒင်ဆရာနှင့် ရွာကျောင်းဆရာတော်ရို့ ဩဝါဒကိုခံယူပြီး ရက်ကောင်းနိသာရွီးချယ်၍ သစ်ခွတ်ရသည်။
လိုက်ပါရသည့်သူများအထဲတွင် ကိုယ်အင်္ဂါချို့တဲ့သော၊ မသန်စွမ်းသူများ မပါဝင်ရ။ အများအားဖြင့် ဆယ့်ခြောက်လံဟိသည့် ပြိုင်လောင်းများကို ပြိုင်ပွဲ၌ အသုံးချလေ့ဟိသဖြင့် အဆမတန် အသက်ကြီးသည့်သစ်ပင်များကို တွိအောင်ရှာရသည်။ သစ်အကြောင်း ကောင်းစွာနားလည်သည့်ဆရာများနှင့်တိုင်ပင်ပြီး အနာအဆာမပါသော သစ်ကိုခွတ်ယူရသည်။ သစ်ပင်ခွတ်ကတည်းက သစ်ပင်လဲပုံကို နိမိတ်ကောင်းယူလေ့ဟိသည်။ သစ်ပင်သည် သစ်ငုတ်နှင့် အနီးကပ်ဆုံးလဲလျှင် လောင်းလှော်၍လားမည့် လောင်းမဖြစ်ဟုယူဆသည်။ သစ်ငုတ်နှင့် ဝီးရာသို့ကျသည့်သစ်ကိုမှ ပိုပြီးနှစ်သက်သည်။ တချို့ရွာများမှ ပြိုင်လောင်းများမှာဆိုလျှင် တောင်တလုံး၊ နှစ်လုံးကိုပင် ကျော်၍လှဲသည်ဟု အဆိုဟိသည်။ ထို့ကြောင့် ပြိုင်လောင်းရှာထွက်ကတည်းက -
ဟူ၍ မိမိရို့ပြိုင်လောင်းသည် သစ်ခွတ်ကတည်းက တောင်သုံးလုံးကျော်၍လဲသည့် သစ်လောင်းလျာကို ပြုလုပ်ထားသောလောင်းဖြစ်သဖြင့် နီလရထားကဲ့သို့ လျင်မြန်လှသည်ဟု ပြိုင်လောင်းဂုဏ်ပုဒ်ကိုဖော်ကျူးပြီး တဘက်သားမခံချင်အောင် သံကျပ်ကြီးထိုးထားခြင်းဖြစ်သည်။
ပြိုင်လောင်းပုံသဏ္ဌာန်
ရခိုင်ပြည်တွင် ရီလမ်းခရီးများလှသဖြင့် လောင်းလှီကိုအသုံများသကဲ့သို့ ရှိရခိုင်ဘုရင်များလက်ထက်က လှီအမျိုးမျိုးဟိခသည်။ ဘားမဲ့၊ သက္ကဒါန်၊ ဂျွတ်၊ ကရဝိတ်၊ ရိတော်စပ်တင်၊ လှော်ကား၊ လွန်းကြင်၊ ပြာဿဒ်၊ ဖောင်လှီ၊ ရွှီလောင်း၊ ရွှီမီးကျောင်း၊ ရွှီကြက်၊ ရွှီကျီ၊ ရွှီစာမရီ စသည်ဖြင့်ဖြစ်သည်။
ယခုအများသုံးလောင်းလှီရို့မှာ "ထွင်းလောင်း၊ စပ်လောင်း" ဟူ၍နှစ်မျိုးဟိသည်။ ယင်းရို့ကို အသုံးချသည့်အတိုင်း ပြိုင်လောင်း၊ စီလောင်း၊ လောင်းကြီးလှီကြီးဟူ၍ အမျိုးမျိုးခေါ်သည်။ ပြိုင်လောင်းမှာ ထွင်းလောင်းမျိုးဖြစ်သည်။ ပြိုင်လောင်းမှာ (၆) လံမှ (၁၆) လံထိ အရှည်ဟိသည်။ ဦး၊ ပဲ့၊ ရီစားဟူ၍ အစိတ်အပိုင်းများကို စနစ်ကျအောင်၊ အချိုးကျအောင် လုပ်ရသည်။ လောင်းထွင်းပြီးသောအခါ မီးပွတ်တိုက်၊ ဆီချောတိုက်၊ မိုဟင်းခေါင်းနှင့်တိုက် အစဟိသည့် တန်းဆာဆင်ခြင်းများပြုလုပ်ရသည်။ (၁၆) လံရှည် ပြိုင်လောင်းမှာ ဦးနှင့်ပဲ့ကို တလံလောက်စီ အရှည်ထားရသည်။ ဦးက သပြီအိုးအပြင် နဂါးရုပ်၊ ကိန္နရာရုပ်၊ နယားရုပ်၊ ဟင်္သာရုပ်၊ ပန်းကနုတ်များကို ထုဆစ်တပ်ဆင်ထားသည်။ ဆီးခြယ်သပ္ပါယ်ထားသည်မှာ ကြည့်၍အလွန်လှသည်။ ပဲ့ဆိုလျှင် "မြာဒင်" ခေါ် တက်မခုံကို ကျီး၊ ကျား၊ ငှက်ရုပ်၊ ကြာပန်းရုပ်များဖြင့် မွမ်းမံထားသည်။ တက်မဆိုလျှင် "မြာတံရှည်" ဟုခေါ်သော တက်မကို အသုံးပြုသည်။ လောင်းဝမ်းမှာဆိုလျှင် လောင်းလှော်သားများထိုင်ရန် "ဒဂုံ" တပ်ပြီး "ပင်းကန်'' များကို (၂) လံလောက်တွင် (၃) ခုလောက် တပ်ဆင်ထားရသည်။ လောင်းကို လူအများက ထမ်းချထမ်းတင်ပြုလုပ်ရသည်။ အမျိုးသမီးများကျော်မတက်ရန် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ထားသည်။
လောင်းလှော်သားများ
ဆယ့်သျှစ်ယောက်စီးရသည့် (၆) လံ ပြိုင်းလောင်းမှာဆိုလျှင် နောက်ဆုံးက တက်မကိုတဦး၊ တက်မကိုင်ရှိက ပဲ့ထောင်နှစ်ဦး၊ ရှိတွင် ဦးစီဦးပေါက်ခေါ်သည့် ပန်းဆွဲတဦး၊ ဦးစီးနောက်က "လိုင်ဆစ်တောင်ဖျံ" ခေါ်သည့် ဦးထောင်စီးနှစ်ဦး၊ ကျန်ဆယ့်နှစ်ဦးမှာ တပင်းကန်နှစ်ယောက်တတွဲစီ အလှော်သမား (၆) ဆိုင်းထိုင်ရသည်။ (၁၆) လံ ပြိုင်လောင်မှာဆိုလျှင် လူလေးဆယ်ယောက် တက်စီးရသည်။ လောင်းလှော်သားများမှာ အဝတ်ဆင်တူ၊ ဂေါင်းပေါင်းစွန်ထောင်၊ ရင်စည်း၊ စလွယ်သိုင်း၊ ရင်သိုင်းအမျိုးမျိုး ဝတ်ဆင်ရသည်။ လောင်းလှော်သူများသည် ဦးစီးတက်ချသည်ကိုကြည့်၍ တက်ညီအောင်လိုက်လှော်ရသည်။ ဦးစီးလုပ်သူက တက်လှော်သည်ကို ကြီးကြပ်ရသကဲ့သို့ ပဲ့ကိုင်ကလည်း လောင်းတည့်တည့်လားအောင် တာဝန်ယူရသည်။
ဦးစီးလုပ်သူမှာ အလွန်တော်ဖို့လိုသည်။ ကိုယ့်လောင်းအလားအလာကိုကြည့်ပြီး တက်ချရသည်။ ပြိုင်လောင်းတာအထွက် တက်ကိုရီမြှုပ်ပြီး အရှည်ဆွဲလှော်ခတ်ကာ ပန်းအဝင် တက်ကို သွက်သွက်ယင်ယင်လှော်ရသည်။ တနည်းဆိုလျှင် ပြိုင်လောင်းယင်ဖို့အင်အားမှာ ဦးစီး၏လှုပ်လျှားမှုအပေါ်၌ တည်သည်။ ပြိုင်လောင်းအသျှိန်ယူ၍ တာထွက်လာသည့်အခါ မတိမ်းမစောင်းရန် အရေကြီးသည်။ တာအထွက်တွင် လောင်းဦးစီးလုပ်သူက စောင်းလိုက်မည်ဆိုလျှင် ပြန်၍တည့်အောင်လုပ်ရသဖြင့် အချိန်ကြာတတ်ပြီး နောက်ကျကျန်ရစ်မည်ကို စိုးရိမ်ရသည်။
ပြိုင်လောင်းလှော်၍ အင်တန်အသျှိန်ရလာသည့်အခါ အပြီးမြန်၍မှန်လာသည့်အခါ တက်မကိုင်လုပ်သူက တက်မကို ရီထဲနစ်ရုံလောက်ရာ ချထားလေ့ဟိသည်။ တော်သည့်ကျွမ်းသည့် တက်မကိုင်များဆိုလျှင် တက်မကိုရီပေါ်ဖော်၍ ယူလာတတ်သည်။
ဟူ၍ "ကျင်သန်" ခေါ်လူသန်များစီးသော မဟာလောင်းကြီးမှာ နာမည်ကြီးသည့် ဆရာအောင်က လောင်းဦးစီး၊ ပဲ့ကိုင်မှာ နာမည်ကျော်ဆရာထွန်းဖြစ်သည့်အကြောင်း၊ လူစိတက်စိလှော်လာသည့်ဤမဟာလောင်းကြီးကို ဇာသူပြိုင်ဝံ့ပါမည်နည်းဟု သံကျပ်ထိုးထားခြင်းဖြစ်သည်။
လောင်းပြိုင်ပွဲ ကျင်းပပုံ
ပြိုင်လောင်းပွဲကို ရပ်ရွာအချင်းချင်း (သို့မဟုတ်) မြို့နယ်ခရိုင်အလိုက် ကျင်းပလေ့ဟိသည်။ ရာသီပွဲအဖြစ်သာမက ဘုရားပွဲ၊ မင်းပွဲစိုးပွဲများနှင့်တွဲဖက်၍လည်း ကျင်းပသည်။ ပြိုင်ပွဲဝင်မည်ဆိုလျှင် မပြိုင်ခင်ကပင် ရွာသျှင်မ၊ ချောင်းသျှင်မများကို လောင်းဦးခိုက်ပြီး အတီးအမှုတ်၊ အဆိုအကများဖြင့် ပ,သပူဇော်လေ့ဟိသည်။ လောင်းပြိုင်ပွဲကို ချောင်းများ၌ ကျင်းပလေ့ဟိပြီး ဖျားရီကမ်းနဖူးပြည့်နီသော လဆန်းစ၊ လဆုတ်စအခါများ၌ ကျင်းပသည်။
လောင်းပြိုင်ပွဲကို ဖြားတလတ်ထောက်တက်သော မိုးထက်သား (၁၀) ချက်တီး၊ (၁၁) ချက်တီးလောက်ကအစပြုပြီး ဖြားကျချိန် ညဇာ (၃-၄) ချက်တီးခန့်လောက်တွင် အဆုံးသတ်သည်။ ပွဲကို (၃) ရက်အထိ ကျင်းပသည်။ နိုင်သူအား နောက်ဆုံးနိမှာ ရွှေလောင်းနှင့် အောင်ဆုအောင်လံကို ချီးမြှင့်သည်။ ရပ်ရွာလူကြီးများကို ဒိုင်လူကြီးများအဖြစ် ရွီးချယ်တင်မြှောက်လေ့ဟိသည်။ အငြင်းမပွားရအောင် အရပ်ရပ်ကပြိုင်လာသည့် လောင်းဦးစီးများစုပေါင်းဆွေးနွေးပြီး စီစဉ်ရသည်။ ဆုံးဖြတ်ရသည်။
ပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲအတွက် တာအထွက်အစကကပင် အဆုံးပန်းဖူးတိုင်အကွာအဝီးကို သတ်မှတ်ထားရသည်။ ပြိုင်သည့်အခါ ရိုးရာဓလေ့အတိုင်းဆိုလျှင် တာအညီထွက်နိုင်ရန် သံတုံးကို စင်မြင့်က ကြိုးနှင့်ဆွဲပြီး ရီကိုချ၍ အချက်ပီးရသည်။ ယခုအခါ ခေတ်အလျှောက် သေနတ်ပစ်ဖောက်သည်။ ပန်းဖူးအဝင်မှာလည်း အနိုင်အယှုံးကို စက်ဖြတ်ပန်းဆွဲနည်းဖြင့် ဆုံးဖြတ်လေ့ဟိသည်။
စက်ဖြတ်နည်းမှာ လောင်းဦးကဓားကိုစိုက်ထားလျှက် ပန်းဖူးက တားထားသည့်ကြိုးကို အလိုအလျောက်ဖြတ်လားသည်နှင့်တပြိုင်နက် ပန်းဖူးမှာညွတ်ကျလာသည်။ ပန်းဆွဲမှာ ဝါးလုံးကိုဖောက်ပြီး ကြိမ်နွယ်တခုခုထိုးသွင်းထားသည်။ ယင်းကို ဦးစီးပန်းဆွဲအစ လောင်းသမားရို့အထိ ဆွဲယူရသည်။ ဤသို့ ပန်းဖူးကိုစီစဉ်ထားပြီး အနိုင်အယှုံးဆုံးဖြတ်သည်။
ပြိုင်လောင်းသံကျပ်ကြီး
ပြိုင်လောင်းနိမှာ ချောင်းကမ်းပါးတဘက်တချက်တွင် ရပ်ရွာအလိုက် မဏ္ဍပ်များထိုးပြီး ဧည့်ခံကျွေးမွီးသည်။ ကမ်းထောင်းအပြည့် ပရိသတ် စည်ကားလှသည်။ မိမိရို့ရပ်ရွာ၌ ရှိသမျှလောင်းလှီများနှင့် ချောင်းရိုးတလျှောက် ပြည့်ကျပ်နီအောင် ပွဲကြည့်ပရိသတ် များပြားလှသည်။ တချို့မှာ နပျိုးပင်များကိုဖောင်လုပ်၍ ကြည့်တတ်သည်။
လောင်းပြိုင်ပွဲမစမှီ ကိုယ့်ရွာကိုယ့်လောင်းဂုဏ်ပုဒ်ကိုဖော်ထုတ်၍ သံကျပ်ကြီးများ ထိုးလေ့ဟိသည်။ အိုးစည်ဗုံမောင်းတီးမှုတ်ပြီး သံကျပ်ကြီးများထိုးသည်မှာ အလွန်သာယာနာပျော်ဖွယ်ကောင်းသည်။ သံကျပ်ကြီးများကို "ပြိုင်လောင်း သံကျပ်ကြီးများ" ဟု ခေါ်တွင်လာလတ်သည်။ ပြိုင်လောင်းပွဲများမှာ သံကျပ်ကြီးများပေါ်ပေါက်လာသည့် အောက်ခြီရီသောက်မြစ်များဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။
ပြိုင်လောင်းမပြိုင်မှီ "လှီစိုင်း" လည်းပြုသည်။ မြင်းစိုင်းသည့်သဘော ကမ်းထောင်းတလျှောက် သံကျပ်ကြီးများထိုးကာ အသာအညင် လူးလာခေါက်ပြန် ကခုန်တီးမှုတ် လှော်ခတ်လားကတ်သည်မှာ ပျော်စရာပကတိဖြစ်သည်။ နားထောင်၍ စိတ်ကြွစီသည်။ လောင်းသမားအချင်းချင်း မိမိဂုဏ်ပုဒ်ဖော်၍ သံကျပ်ထိုးသည်များကို အနည်းငယ်ဖော်ပြပြီးဖြစ်သည်။ သံကျပ်ကို ပြိုင်လောင်းသမားအချင်းချင်း ထိုးသည်သာမဟုတ်၊ ပွဲကြည့်ပရိသတ်ကိုပါ စောင်းချိတ်ထိုးလေ့ဟိသည်။
''ဂေါင်းပေါင်းထီထီး ဘကြီးလေ ကျန်းခန့်သာ မာပါယင့်လား မိတ္တာဟိလို့ မီးစွာရာ စိတ်ဆိုးမာန်ပါ မဟိပါကဲ့။
နှခွမ်းဗက်လန် ကန်တော်ကြီးနှင့် ပြိုင်လောင်းကြည့်ဖို့ လာလတ်တေ မောင်ရို့လှော်မည် အားမငယ်ကဲ့။
ပြိုင်လောင်းလှော်လို့ လက်မောင်းနာ တချက်ဖျစ်ပါ အိုမမရို့။
ကညာပျိုချေ အိုမမရို့ ကမ်းထောင်းထက်က လူးကျမည် စေတနာနှင့် ပြောခပါယင့်။ ” စသည်ဖြင့်ဖြစ်သည်။