cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဝက်သစ်ချ
ဝက်သစ်ချမျိုးထဲတွင် အကြီးထွားဆုံးမျိုးမှာ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ကွားကပ်ရိုဗာခေါ် ဝက်သစ်ချမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းမှာ အဖိုးအတန်ဆုံးလည်းဖြစ်သည်။ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ပေ ၆ဝ မှ ၇ဝ အထိရှိတတ်၍ အမြင့်မှာ ပေ ၁၂ဝ အထိရှိတတ်သည်။ အသက်မှာနှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ ကျော်မျှ ရှိတတ်ကြသည်။ သို့ကြောင့်ပင် အင်္ဂလန်ပြည် အင်္ဂလိုဆက္ကဆွန်များ ကြီးစိုးစဉ်ကရှိခဲ့သောအပင်များကို ယခုတိုင်တွေ့မြင်နိုင်ပေသေးသည်။ ဂလော့စတာနယ်တွင်ပေါက်သော နယူးလန်ဝက်သစ်ချပင်များမှာ မည်မျှကြီးမားသနည်းဟူမူ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ၄၈ ပေမျှရှိလေသည်။ ဝက်သစ်ချပင်၏ အနှစ်သား မှာ အညိုရင့်မှ ဝါဖျော့ဖျော့အရောင်အထိ ကွဲပြားလျက်ရှိပြီးလျှင် အလွန်မာကြောကျစ်လျစ်လေသည်။
ဂရိတ်ဗြိတိန်မှထွက်သော ဝက်သစ်ချသားများကို အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများပြုလုပ်ကြသည်။ အခြားအရေးကြီးသော ဥရောပတိုက်မှ ဝက်သစ် ချမျိုးကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ကွားကပ်စယ်ရစ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းကိုတူရကီဝက်သစ်ချဟူ၍လည်းခေါ်သေးသည်။ ၁၈ ရာစုနှစ်လောက်က အင်္ဂလန်သို့ အခြားတိုင်းပြည်များမှမျိုးယူ၍ စိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်သည်။ ယခု အင်္ဂလန်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ နယ်ကလေးများတွင် အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးကြသည်။ အမြဲစိမ်းလန်းသော ဝက်သစ်ချမျိုးမှာ ကွားကပ်အိုက်လက်ဖြစ်သည်။ အမြင့်ဆုံးအပင်မှာ ပေ ၉ဝ ခန့်မျှသာရှိ၍ များစွာမကြီးထွားလှချေ။ မြေထဲပင်လယ်၏ အနောက်ပိုင်းဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်သောဝက်သစ်ချကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ကွားကပ်ဆူဗာဟုခေါ်သည်။ ထိုဝက်သစ်ချပင်၏ အခေါက်မှဖော့များကိုရရှိသည်။ စပိန်နိုင်ငံအတွက် အဖိုးတန်သစ်များရ၍ အခေါက်၏အတွင်းသားကို သားရေနယ်ရန် ဖန်ရည်ချက် ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။
အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချသားမှာ တောင့်တင်းမာကျောလှသောကြောင့် အခြားသစ်များနှင့် နှိုင်းစာလျှင်အသုံးပြုရန် ပိုမိုလွယ်ကူသည်။ ခြောက်သွေ့ခြင်း၊ စွတ်စိုခြင်း၊ အေးခြင်းစသည့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုဒဏ်ကို ခံနိုင်သည်။ တောင့်တင်းခိုင်ခံ့ခြင်းနှင့် အရောင်အဆင်းလှပခြင်းတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား လျှင် အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချမှာ အကောင်းဆုံးအမျိုးအစားဟုဆိုထိုက်သည်။ သို့ ရာတွင် အမျက်ဆုံးပေါများခြင်းကြောင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ ပြုလုပ်ရာ၌ အခက်အခဲများနှင့်တွေ့ရသည်။ အိမ်ဆောက်ရန်အတွက် ယက်မများနှင့် အခြင်များပြုလုပ်ရန်ကား အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချသားမှာ အသင့်တော်ဆုံးပင်ဖြစ်သည်။ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများကိုကား ဝက်သစ်ချသားဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည်။
အမေရိကန်ဝက်သစ်ချများကို ဝက်သစ်ချဖြူ၊ ဝက်သစ်ချနီဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲထားသည်။ ပထမအမျိုးတွင် အသီးများမှာ ပထမရာသီကုန်လျှင်ကုန်ခြင်းရင့်မှည့်ကြသည်။ အသီးရှိအစေ့တွင်အမွေးနုများမရှိ။ ဒုတိယ အမျိုးတွင်ကား အသီးများမှာ ဒုတိယရာသီကုန်ဆုံးမှသာရင့်မှည့်၍ အစေ့တွင် အမွေးနုများရှိသည်။ ဤအချက်များသည် ယင်းတို့၏ ကွာခြားချက်များဖြစ်သည်။ ဗားဝက်သစ်ချပင်သည် မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် အဖိုးတန်သော အမေရိကန်ဝက်သစ်ချပင်မျိုးဖြစ်သည်။ သို့သော် အင်္ဂလိပ်ဝက်သစ်ချသားလောက်ကား မမာချေ။ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းနှင့် သင်္ဘောများတည်ဆောက် ရာ၌အသုံးချသည်။
မာကျောသော ပိုးဖုများကို ဝက်သစ်ချကိုင်းများတွင်တွေ့ရသည်။ ယင်းတို့သည် သစ်ပင်၏အသားထဲသို့ဝင်၍ အုသောပိုးကောင်ကလေးများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာရပေသည်။ ထိုပိုးကောင်ကလေးများကိုက်သော အသားမှာ ပွဖောင်းလာပြီးနောက် သစ်သီးပုံသဏ္ဌာန်လုံး၍လာသည်။ ထိုအလုံးထဲတွင် ပိုးကောင်ကလေးများ ကြီးပြင်းလာကြသည်။ ဝက်သစ်ချပိုးဖုများတွင် တန်နစ်အက်ဆစ်ခေါ် အဆိပ်ဓာတ်တစ်မျိုးပါရှိ၍ ယင်းကို မင် ပြုလုပ်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ သားရေနယ်လုပ်ငန်း၌လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဝက်သစ်ချပင်အိုကြီး၏အသားထဲတွင် ပိုးတောင်မာနှင့် ပိုးလောင်းများခိုအောင်း၍ အသက်မွေးလေ့ရှိကြသည်။ ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ဝက်သစ်ချပင်သည် ဖဂေးစီအီးမျိုး၌ ပါဝင်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
မင်းလှရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်
မင်းလှရွာ (Minhla)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးမြို့နယ်၊ ပျဉ်းတော်ဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၅၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မယ်ဇလီရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
မယ်ဇလီရွာ (Meizali)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ နန်းလွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းလွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၆ ဦး၊ မ ၁၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိုင်းလူမျိုး
မိမိတို့ကိုယ်ကို တိုင်းဟု ခေါ်သော ရှမ်းလူမျိုးတို့သည် မြန်မာ နိုင်ငံရှိ အခြားတိုင်းရင်းသား အများစုတို့ကဲ့သို့ပင် မွန်ဂိုလွိုက် လူမျိုးအနွယ်တွင် ပါဝင်သည်။ ကိုယ်လုံးကိုယ်ပေါက်နှင့် ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတို့တွင် ရှမ်းနှင့် မြန်မာတို့သည် အနည်းငယ်သာ ကွာခြား၏။ ရှမ်း(တိုင်း)တို့သည် မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ ယန်ဆီကျန်မြစ်ဝှမ်း၏ အထက်ပိုင်းဒေသမှ တောင်ဘက်တွင် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်အထိ၊ အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အာသံနယ်မှ အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ကွမ်တုန်၊ ကွမ်ဆီနယ်များနှင့် တရုတ်ပင်လယ်တွင်းအရှိ ဟိုင်နန်ကျွန်းအထိဖြစ်သော ဒေသတစ်ဝန်းတွင် တသီးတခြားသော်လည်းကောင်း၊ အခြားလူမျိုးများနှင့် ရောနှော၍သော်လည်းကောင်း နေထိုင်လျက်ရှိကြ၏။
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ ရေပေါ်ကြီး
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ ရေပေါ်ကြီး
မြင်သာယာရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
မြင်သာယာရွာ (Myintharyar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ဝဲကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝဲကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၁၂ ဦး၊ မ ၂၃၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျစ်လွယ်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ဂျစ်လွယ်ရွာ(Jitloi)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ဂျစ်လွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၄၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂျစ်လွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄ ဦး၊ မ ၅၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ငှက်ကုလားအုတ်မျိုး
ငှက်ကုလားအုတ်မျိုး (Ostrich) (Struthio) သည် အာဖရိက ငှက်ကုလားအုတ်ကြီး မျိုးစဉ်ရှိ ငှက်များ၏ မျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်း၏ အဖွဲ့ဝင်များတွင် ငှက်ကုလားအုတ် ပါဝင်သည်။ ယင်းသည် ငှက်ကုလားအုတ်ပု၊ ရီးယာငှက်၊ ကီးဝီးငှက်တို့ပါဝင်သော မတူကွဲပြားသည့် မပျံသန်းနိုင်သောငှက်များအုပ်စု၏ အစိတ်အပိုင်းတခုလည်းဖြစ်သည်။ ငှက်ကုလားအုတ်မျိုးစိတ် ၂ ခု ရှိပြီး ငှက်ကုလားအုတ်နှင့် ဆိုမာလီ ငှက်ကုလားအုတ်တို့ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့သည် အာဖရိကတိုက်၏ သက်ရှိထင်ရှား ကုန်းနေတိရစ္ဆာန်များထဲတွင် ဥအကြီးဆုံးဥသည့် မပျံသန်းနိုင်သောငှက်များ ဖြစ်ကြသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်မျိုးများကို ကမ္ဘာအနှံ့ မွေးမြူကြသည်။ အထူးသဖြင့် ယင်းတို့၏ အတောင်ပံများကို အလှဆင်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ အရေးပြားများကိုလည်း သားရေထုတ်ကုန်များအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်မျိုးများကို အလေးလံဆုံးသော သက်ရှိထင်ရှားငှက်များအဖြစ် လူသိများသည်။
ဂျစ်လွယ်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗာဟိယဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၁၁။ ပရောသတဝဂ် -၁၀၈ - ဗာဟိရဇာတ်။ ။ လွင်တီးခေါင်အရပ်၌ အညစ်အကြေးကို ယဉ်ကျေးစွာ စွန့်တတ်သူကို မိဖုရားမြှောက်သော လိစ္ဆဝီမင်း အကြောင်း။
လိစ္ဆဝီမောင်နှံ ဆုံကြပြန်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေသာလီပြည် မဟာဝုန်တော စုလစ်မွန်ချွန် တပ်သောကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လိစ္ဆဝီမင်း တစ်ယောက်သည် သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံ၏။ ဘုရား အမှူးရှိသော သံဃာတော်ကို အိမ်သို့ ပင့်ဖိတ်၍ အလှူကြီးစွာ ပေးလှူ၏။
ထို လိစ္ဆဝီမင်း၏ မယားကား ဝဖြိုးသော ကိုယ်အင်္ဂါရှိ၏။ ဖူးဖူးရောင်သော သူသေကောင်နှင့်တူ၏။ အသွင်ပြင်နှင့် မပြည့်စုံ။
မြတ်စွာဘုရားသည် ဆွမ်းဘုဉ်းပေး၍ တရားဟောတော်မူပြီးသော် ကျောင်းတော်သို့ ကြွတော်မူကာ ရဟန်းတို့အား အဆုံးအမ ဩဝါဒပေး၍ ဂန္ဓကုဋိသို့ ဝင်တော်မူ၏။
ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် “ ငါ့ရှင်တို့ ... အလွန် အဆင်းလှသော လိစ္ဆဝီမင်းဖြစ်လျက် ဝဖြိုးသော ကိုယ်အင်္ဂါရှိ၍ အသွင်အပြင်နှင့် မပြည့်စုံသော မယားကို ရရှာသည်၊ ထိုမိန်းမနှင့် အဘယ်သို့ မွေ့လျော်နိုင်ပါအံ့နည်း” ဟု စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြစဉ် မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ “ရဟန်းတို့ ... ဤ လိစ္ဆဝီမင်းကား ယခုအခါ၌သာ ဝဖြိုးသော ကိုယ်အင်္ဂါရှိသော မိန်းမနှင့် မွေ့လျော်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း မွေ့လျော်ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အခင်ကြီးပြီးမြောက် မိဖုရားမြောက်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုမင်း၏ ပညာရှိအမတ် ဖြစ်လေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ထိုမိန်းမသည် အခစားလုပ်လျက် မင်းရင်ပြင်ဖြင့် သွားလတ်သော် ကျင်ကြီးသွားကိုသည်ဖြစ်၍ ကိုယ်ဝတ်ဖြင့် ကိုယ်ကိုဖုံးလွှမ်းကာ ထိုင်လျက် ကျင်ကြီးသွား၍ အညစ်အကြေး သုတ်သင်ပြီးလျှင် လျင်မြန်စွာ ထလေ၏။
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် လေသာပြတင်းဖြင့် ကြည့်ရှုခိုက်ကြုံ၍ “ဤမိန်းမကား လွင်တီးခေါင်၌ အညစ်အကြေး သုတ်သင်ရာမှာပင် ကိုယ်ဝတ်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်း၍ သုတ်သင်ပေသည်၊ အရှက်အကြောက်ရှိပေ၏။ အလွန်ကိစ္စပြီးလွယ်သည်၊ အနာရောဂါမရှိ၊ သားအိမ်သန့်ရှင်းသည် ဖြစ်ရာ၏။ သားအိမ် သန့်ရှင်းလျှင် ဘုန်းပညာရှိသောသားကို ရပေရာ၏။သို့အတွက် ဤမိန်းမကို မိဖုရားကြီးအရာ၌သာ ထားရန် သင့်မြတ်၏ဟု ကြံစည်၍ ကာမပိုင်လင် ရှိ၊ မရှိ မေးမြန်စေရာ ကာမပိုင်လင် မရှိကြောင်းသိရ၍ မင်းချင်းတစ်ယောက်ကို ခေါ်စေပြီးလျှင် မိဖုရားကြီးအရာ၌ ထားလေ၏။
အတတ်ပညာ စည်းစိမ်လာ
မင်းကြီးသည် ထိုမိဖုရားကြီးကို အလွန်ချစ်မြတ်နိုးတော်မူ၏။ မကြာမြင်မီ သားတစ်ယောက်ကို ဖွားမြင်လေ၏။ ထိုသားသည် နောက်အခါ စကြဝတေးမင်း ဖြစ်လေ၏။
ပညာရှိအမတ်ကြီးလည်း မိဖုရားကြီး၏ စည်းစိမ်ချမ်းသာကိုမြင်၍ အတတ်ပညာနှင့်စပ်သော အကြောင်းကို ပြောလိုသဖြင့် “ အရှင်မင်းကြီး ... အတတ်ပညာ ဟူသမျှမှာ သေးနုပ်သည် ဟု မဆိုရာ၊ သင်ကောင်း၊ တတ်ကောင်းသည်သာတည်း။ ဤဆင်းရဲသောမိန်းမ ဖြစ်လျက်လည်း အရှက်အကြောက်ကို မစွန့်ဘဲ ဖုံးလွှမ်း၍ အညစ်အကြေး သုတ်သင်သည့်အတွက် သင်မင်းကြီး နှစ်သက်တော်မူသဖြင့် မိဖုရားကြီး စည်းစိမ်ကို ရပေသည်ဟု သက်သေပြကာ -
သေဉ်လည်ကြောင်
သေဉ်လည်ကြောင်(၃၄၄-၃၈၇)
သက္ကရာဇ် ၂၆၆-ခု၊ သားတော် သေဉ်လည်ကြောင် နန်းတက်သည်။ ထိုမင်းလက်ထက် ယုန်လွှတ်ကျွန်းအရပ်မှ ရွာ(၉)ရွာကို ဖျက်၍ လောကနန္ဒာအရပ်သို့ပြောင်းရွေ့နန်းစိုက်လေသည်။ ထိုမင်းလက်ထက် မြို့တော်သည် ဘုန်းကျက်သရေ လျှံဝေတောက်ညီးသဖြင့် “သီရိပစ္စယာ”ဟုအမည်တွင်လေသည်။ မဟာဂီရိ မောင်နှမကိုလည်း ပုပ္ပါးမှာထားသည်။ ဂူတစ်လုံး တည်သည်။ သေဉ်လည်ဂူ တွင်၏။ သေဉ်လည်ကြောင်မင်း မင်းစည်းစိမ် (၄၂)နှစ်အရှိတွင် သထုံပြည်က ဆင်ဖြူတစ်စီးကို လက်ဆောင်ပြု၍ ရှင်ဗုဒ္ဓဃောသနှင့် သံဃာတော်များ ပိဋကတ်ရေးကူးမည်ဟု သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ကူးသောနှစ်တည်းဟု ရှေးရာဇဝင်များတွင် ရှိသည်။ သေဉ်လည်ကြောင်မင်း မင်းစည်းစိမ် (၄၂)နှစ်တွင် ပြန်၍တွက်သော် သာသနာတော် (၉၃၀)သာ အတွက်ရသည်။ (၉၃၀)တွင် ကူးသည်ဟု စာဟောင်းများမှာ ရှိပေသည်။ သီဟိုဠ်ကျွန်း ဝကစက္က ကာလန္တေတို့ လာစဉ်က ပါသည့်စာမှာ (၉၅၆)ခုတွင် ရှင်ဗုဒ္ဓဃောယ ကူးရောက်လာသည်ဟူ၍ ပါလာသည်။ မင်းစည်းစိမ် (၄၃)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။
ဗာဟိယဇာတ်
အတတ်ပညာ စည်းစိမ်လာ
လောက၌ သင်ကြားလိုသော ဆန္ဒရှိသူသည် အတတ်ပညာဟူသမျှကို သင်ကြားရာ၏။ ဇနပုဒ်သူသည် ဖုံးလွှမ်း၍ အညစ်အကြေး သုတ်သင်သော အတတ်ပညာဖြင့် မင်းကြီးကို နှစ်သက်စေ၍ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ရပေသည် -
ဟု အတတ်ပညာ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးကျူးလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မင်းနှင့် မိဖုရားသည် - ယခုအခါ လိစ္ဆဝီမင်းနှင့် မိဖုရား။
ပညာရှိအမတ်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) အတတ်မှန်က၊ တတ်ကောင်းစွ၊ ခုချသင်ရာဟူ။
(၂) ကျင်ကြီးစွန့်တတ်၊ မိဖျားမြတ်၊ ဖြစ်လတ်ဇနပုဒ်သူ။
ဗာဟိရဇာတ် ပြီး၏။
ကွမ်းခြံကုန်းရွာ၊ ထူ
ကွမ်းခြံကုန်းရွာ၊ ထူ
မောက်ဆလီရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
မောက်ဆလီရွာ (Maukhsali)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းယွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းယွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၉ ဦး၊ မ ၁၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြဝတီမြို့နယ်
မြဝတီမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့်မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြဝတီမြို့နယ်တွင် မြဝတီမြို့၊ စုကလိမြို့၊ နှင့် ဝေါလေမြိုင်မြို့ တို့ပါဝင်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မြဝတီမြို့ ဖြစ်သည်။
ထိစပ်နေသော နယ်နမိတ်များ
မြဝတီမြို့နယ်သည် အောက်ပါတို့နှင့် နယ်နမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
သည်းထန်မင်း
သည်းထန်မင်း(၄၁၂-၄၃၉)
သက္ကရာဇ် ၃၃၄-ခု၊ သည်ထန် နန်းတက်သည်။ သည်ထန်နန်းတက်သော သာသနာတော် သက္ကရာဇ် (၉၅၆)ခုရှိသည်နှင့် (၉၅၆)ခု ဗုဒ္ဓဃောသ ကူးလာသည့် သီဟိုဠ်စာက ဆိုသည်နှင့် နှစ်ပြိုင်မိသည်။ မင်းစည်းစိမ် (၂၅)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။
အထက်ကဇင်းတော (သောင်ကဇင်းတော)ရွာ၊ ရေပေါ်ကြီး
အထက်ကဇင်းတော (သောင်ကဇင်းတော)ရွာ၊ ရေပေါ်ကြီး
ဆင်စွယ်ရရွာ၊ လောင်းချောင်း
ဆင်စွယ်ရရွာ၊ လောင်းချောင်း
မကြီးကုန်းရွာ၊ ထူ
မကြီးကုန်းရွာ၊ ထူ
အောက်တိုဘာ ၁၉၈၅
ကိုးကား
1985 1985 እ.ኤ.አ. 1985 ar:ملحق:1985 arz:1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 १९८५ ১৯৮৫ মারি ১৯৮৫ 1985 1985 1985 cbk-zam:1985 ckb:١٩٨٥ 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 fa:۱۹۸۵ (میلادی) 1985 1985 1985 1985 1985 frr:1985 1985 1985 1985 gag:1985 1985年 1985 1985 1985 1985 1985 १९८५ hif:1985 1985. 1985 (almanak gregoryen) 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985年 1985moi 1985 1985 1985 жыл ೧೯೮೫ 1985년 krc:1985 джыл Joohr 1985 1985 1985 во 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 m. 1985. gads 1985 mdf:1985 mhr:1985 1985 1985 1985 1985 1985 он इ.स. १९८५ 1985 myv:1985 ие 1985 1985 1985 1985 सन् १९८५ 1985 1985 1985 nov:1985 1985 1985 1985-æм аз ੧੯੮੫ 1985 1985 1985 1985 १९८५ 1985 1985 pnb:1985 1985 1985 1985 1985 1985 год rue:1985 sah:1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 stq:1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 พ.ศ. 2528 1985 1985 1985 1985 1985 ел 1985 1985 ар 1985 1985ء 1985 1985 1985 1985 1985 1985 1985 wuu:1985年 1985 җил 1985 1985 zea:1985 1985年 一九八五年 1985 nî 1985年
ကောင်းလန်းရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကောင်းလန်းရွာ (Kawnglan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ ဟိုတိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုတိကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၂ ဦး၊ မ ၁၀၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမတ် မုက္ခမန်
အမတ် မုက္ခမန်
သက္ကရာဇ် ၃၆၁-ခု၊ အမတ်မုက္ခမန် (၃)လ နန်းတက်သည်။ မုက္ခမန်ကို နန်းကချ၍ အမတ် သူရဲ မင်းပြုသည်။
တာပွန်
တာပွန်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ တာပွန်ကျေးရွာအုပ်စုရှိ ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်။ နတ်တလင်းမြို့ မပေါ်ပေါက်မီက တိုက်သူကြီး အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မွန်ဘာသာဖြင့် ထန်းလေးပင်ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။ တာပွန်သည် နတ်တလင်းမှ ၇ မိုင် ကွာဝေးပြီး မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ဘိုးအင်း ၇၈၇
ဘိုးအင်း 787 ကို ဒရင်းမ်လိုင်နာ ဟုလည်း ခေါ်ပြီး ဘိုးအင်း ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သည်။ ၎င်း၏ ပထမဆုံး ပျံသန်းမှုကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ရက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိ အစီအစဉ်အရ လေကြောင်းလိုင်းများ အနေနှင့် 787 ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် အတွင်းတွင် စတင် အသုံးပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ထိုနေ့စွဲမှာ မကြာခဏ ပြောင်းလဲသဖြင့် လေကြောင်းလိုင်းများ အနေနှင့် သူတို့ မျှော်လင့်ထားသော ရက်ထက် လပေါင်း ၃၀ ခန့် နောက်ကျပြီးမှ ရနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
မကြိုင်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
မကြိုင်ရွာ(Makyaing)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ မသူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မသူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၉ ဦး၊ မ ၆၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ဘိုးအင်း ၇၈၇
= အမျိုးကွဲများ =
မကြိုင်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိုးအင်း ၇၈၇
ဘိုးအင်းသည် ဒရင်းမ်လိုင်နာ အမျိုးကွဲ ၃ မျိုးကို ထုတ်လုပ်မည် ဖြစ်သည်။
787-9 မှာ အကြီးဆုံး ဖြစ်၍ အရှည်လျားဆုံး ပျံသန်းနိုင်မည့် လေယာဉ်ဖြစ်ပြီး ၁၅၂၅၀ ကီလိုမီတာ ခန့် ပျံသန်းနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ခရီးသည် ၂၇၀ ခန့်ကို တင်ဆောင်နိုင်မည် ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင်မှ တည်ဆောက်မည် ဖြစ်သည်။ အဲယားဘတ်စ် ၏ A330-300 နှင့် A330-200 တို့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ထိုလေယာဉ်မှာ ဘိုးအင်း 767-400ER ကို အစားထိုးမည် ဖြစ်သည်။
နောင်ယမ်းရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
နောင်ယမ်းရွာ (Naungyan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ နောင်ယမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၇၀၀၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြင်းပေါက်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ပြင်းပေါက်ရွာ (Pyinpauk)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ပြလို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြလို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၀၇ ဦး၊ မ ၄၀၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဦးနှောက်
ဦးနှောက်သည် ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများနှင့် ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါ အများစု၏ အာရုံကြောစနစ်တွင် ဗဟိုအချက်အချာကျသည့် အင်္ဂါတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဂျယ်လီငါးနှင့် ကြယ်ငါးများကဲ့သို့သော အခြား တိရစ္ဆာန်များတွင် ဦးနှောက်မပါဘဲ ဗဟိုထိန်းချုပ်မှု မရှိသည့် အာရုံကြောစနစ်သာရှိသည်။ ရေမြှုပ်ကောင်များတွင်မူ အာရုံကြောစနစ်ပင် မရှိပေ။ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများတွင် ဦးနှောက်သည် ဦးခေါင်းတွင် တည်ရှိပြီး ဦးခေါင်းခွံဖြင့် ကာကွယ်ထားကာ အကြား၊ အမြင်၊ အနံ့နှင့် အရသာ အာရုံခံ အင်္ဂါများနှင့် နီးကပ်လျက် ရှိသည်။
ဦးနှောက်သည် ကြွက်သားများကို လှုံ့ဆော်ခြင်း၊ ဟော်မုန်းစသည့် ဓာတုပစ္စည်းများ စစ်ထုတ်စေခြင်းဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အခြားအင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းများကို ထိန်းချုပ်သည်။ ဤကဲ့သို့ ဗဟိုထိန်းချုပ်မှုသည် ပတ်ဝန်းကျင်မှ အပြောင်းအလဲများကို ဟန်ချက်ညီညီဖြင့် အလျင်အမြန် တုံ့ပြန်နိုင်သည်။
ဦးနှောက်
သာမန်လူတစ်ဦး၏ ဦးနှောက်သည် ၄၄ အောင်စမှ အောင်စ ၅ဝ၊ သို့မဟုတ် ၈၅ ကျပ်သားခန့် လေးသည်။ ယောက်ျား၏ဦးနှောက်က မိန်းမ၏ဦးနှောက်ထက် ပို၍လေး၏။ ယောက်ျားဦးနှောက်သည် များသောအားဖြင့် ၄၉ အောင်စ၊ အောင်စ ၅ဝ ရှိတတ်၍ မိန်းမ၏ဦးနှောက်သည် ၄၄ အောင်စ၊ ၄၅ အောင်စမျှသာ ရှိတတ်သည်။ ဦးနှောက်ကို ဖြန့်ကြည့်မည် ဆိုသော် အရှည် ခုနှစ်လက်မ၊ အကျယ် ငါးလက်မရှိသည်။ ဝေလငါးနှင့် ဆင်တို့၏ဦးနှောက်မှအပ လူတွင် အကြီးဆုံး ဦးနှောက်ရှိသည်။ သို့သော် ယင်းတို့၏ ကိုယ်အလေးချိန် နှင့်စာသော် လူ၏ဦးနှောက်လောက် မကြီးကြချေ။ ဦးနှောက် အပေါ်တွင် အမြှေးပါးသုံးထပ် လွှမ်းအုပ်လျက်ရှိပြီးလျှင် ထို အမြှေးပါးအပေါ်တွင် တစ်ဖန် ဦးခေါင်းခွံ ဖုံးအုပ်လျက်ရှိ ပြန်သည်။ ဦးနှောက်ကို ခေါင်းခွံဖြင့်ကာကွယ်ဖုံးအုပ်ထားသော ကြောင့် ခံစားရသောအကျိုးကျေးဇူးများမှာ·
ခေါင်းခွံ၌ အတန်ငယ်ထိခိုက်မိသော အရှိန်သည် ခေါင်းခွံလုံးချော၍ ပြန့်ထွက်သွားသဖြင့် နာသင့် သလောက်မနာပဲ ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း၊ အရိုးခွံသည် နှစ်ထပ်ရှိရာ အပြင်တစ်ထပ်ကို ထိခိုက် သော်လည်း အတွင်းထပ် ခံနေသဖြင့် အတော်အတန် ခံနိုင်ရည်ရှိခြင်း၊ အရိုးခွံအောက်တွင် အမြှေးများ အထပ်ထပ်ခံနေရာ အပေါ်ဆုံး အမြှေးထပ်သည် ခိုင်ခန့်မာကျောပြီးလျှင် ဦးခေါင်းခွံ၏ အောက်ခြေတိုင်အောင် မြဲမြံစွာတည်ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် အတန်ငယ်ထိမိရုံနှင့် ဦးနှောက်ကို ထိခိုက် ရန် ခဲယဉ်းခြင်းတို့ပင်ဖြစ်၏။ ဦးနှောက်သည် အလွန်သေးငယ်မှုံမွှားသော ဆဲလ်တို့ ဖြင့်ပြီး၏။ ဆဲလ်တစ်ခုလျှင် အလုပ်ဝတ္တရား တစ်မျိုးစီ ဆောင်ရွက်ကြရ၏။ ထိုဆဲလ်တို့သည် ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း တစ်မျိုးစီတစ်မျိုးစီ ပိုင်းခြားပြီးလျှင် ဆက်သွယ်လျက်ရှိ၏။ မျက်စိဖြင့်ဆက်သွယ်သော ဆဲလ်၊ နားဖြင့်ဆက်သွယ်သောဆဲလ်၊ ခြေလက် စသည်တို့ဖြင့် ဆက်သွယ်သောဆဲလ် စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိသည်။
ဆောင်ရွက်ပုံလုပ်ငန်းကိုလိုက်၍ ဦးနှောက်ကို အပိုင်း ကြီးလေးပိုင်းခွဲခြားထားနိုင်၏။ ခေါင်းခွံ၏အရှေ့ဘက် အထက် ဦးနှောက်ပိုင်းကို ဦးနှောက်ကြီး (ဆယ်ရီဗရမ်) ဟုခေါ်သည်။ ဦးနှောက်ကြီးသည် ခေါင်းခွံတွင် သုံးပုံနှစ်ပုံမျှ ပြည့်လျက်ရှိ၍ အလေးချိန်အားဖြင့် ဦးနှောက်တစ်ခုလုံး၏ ခြောက်ပုံငါးပုံခန့်မျှ ရှိ၏။ သိမှု၊ ထိမှုများမှာ ဦးနှောက်၏ ထိုအပိုင်းတွင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဉာဏ်ပညာတည်ရာဌာန ဖြစ်သောကြောင့် ထိုအပိုင်းထိခိုက်ပျက်စီးသွားလျှင် အသိဉာဏ်ကင်းပျောက်ပြီး ရူးသွပ်သွားတတ်၏။ ထိုအပိုင်းသည် အသိဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်လာမှု နှင့် ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းအရပ်ရပ်ကို စေစားမှု၌ အလွန် အရေးကြီးသောအင်္ဂါစု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအပိုင်းကို သေချာစွာ လေ့လာကြည့်သင့်သည်။
ဦးနှောက်ကြီးကို အထက်မှအောက်သို့ ထက်ခြမ်းခွဲ လိုက်ပါက အထပ်နှစ်ထပ် ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့မြင်ရပေမည်။ အပြင်ထပ်သည် အနည်းငယ်ပါးလွှာ၍ မီးခိုးရောင်အဆင်းရှိ၏။ အတွင်းထပ်ကား ဆွတ်ဆွတ်ဖြူနေသည်။ ထိုအထပ်တွင် နာဗ် ကြောမျှင်များ ရှုပ်ထွေး၍ပါရှိ၏။ မွဲပြာရောင်ဦးနှောက်ပိုင်း ကား လူတို့၏အသိဉာဏ်ယှဉ်သော ဖြစ်စဉ်များကို ဆောင် ရွက်ပေးသော အပိုင်းဖြစ်သည်။ ထိုအပိုင်းတွင် သန်းပေါင်း များစွာသော နာဗ်ကြောဆဲလ်များရှိသည်။ ထိုနာဗ်ကြောဆဲလ် များသည် တယ်လီဖုန်းအော်ပရေတာကဲ့သို့ ပို့လိုသောသတင်းကို အဖြူရောင်ဦးနှောက်အထပ်ရှိ နာဗ်ကြောမျှင်များဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာ အနှံ့အပြားသို့ ပို့ပေးသည်။
ဦးနှောက်ကြီးသည် ခေါင်းခွံအတွင်း၌ အခွေခွေ အလိပ်လိပ် ဖြစ်၍နေ၏။ ယင်းကဲ့သို့ အခွေခွေ အလိပ်လိပ် မဖြစ်ဘဲ တပြန့်တည်းချောမွတ်၍နေပါမူ ခေါင်းခွံတွင် ယခုရှိ သလောက် ဦးနှောက်၏မျက်နှာပြင် ပါရှိနိုင်မည်မဟုတ်ချေ။ အသိဉာဏ်အလွန်နည်းသော ငှက်၊ ရှဉ့်အစရှိသည့် တိရစ္ဆာန် တို့၏ ဦးနှောက်ပြင်သည် ခွေလိပ်မနေဘဲ ချောမွတ်၍နေသည်။ လူနှင့်အနီးဆုံး သတ္တဝါဟု ဆိုကြသော မျောက်များတွင် မူကား ဦးနှောက်သည် လူ၏ဦးနှောက်ကဲ့သို့ လွန်မင်းစွာခွေလိပ်လျက် မရှိစေကာမူ အသင့်အတင့် ခွေလိပ်လျက်ရှိပေသည်။ ထို့ကြောင့် ဦးနှောက်၏တွန့်ခွေနေခြင်းသည် အသိဉာဏ်နည်းမှု၊ များမှုနှင့် စပ်ဆိုင် သကဲ့သို့ တွေးထင်ဖွယ်ရာ ဖြစ်လေသည်။
ဦးခေါင်း၏နောက်ဘက် ဦးနှောက်ကြီး၏အောက်တွင် ဆယ်ရီဗယ်လမ်ခေါ် ဦးနှောက်ငယ်တစ်ခု ရှိသေး၏။ ထို ဦးနှောက်ငယ်သည် ဦးနှောက်ကြီးလောက်မကြီးဘဲ ဦးနှောက် တစ်ခုလုံး၏ ခြောက်ပုံတစ်ပုံ ခန့်သာရှိ၏။ ဦးနှောက်ကြီး ကဲ့သို့ပင် ခွေလိပ်၍နေ၏။ သို့ရာတွင် ဦးနှောက်ကြီးနှင့်စာလျှင် ပို၍ နူးညံ့ ပျော့အိသည်။ ဦးနှောက်ငယ်၏ အလုပ်ဝတ္တရားမှာ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် အမှတ်မဲ့တုံ့ပြန်မှုများကို အုပ်ထိန်းထားရန် ဖြစ်၏။ ကျွန်ုပ်တို့ လမ်းလျှောက်သည့်အခါ၌ မိမိတို့မသိဘဲ ကိုယ်ခန္ဓာကို ဟန့်တားနိုင်ခြင်းသည် ဦးနှောက်ငယ်၏ ဆောင် ရွက်ချက်ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပုံပမာအားဖြင့် မျက်လုံးထဲသို့ ဖုန်ဝင်သွားသည် ဆိုကြပါစို့။ ယင်းသို့ ဖုန်ဝင်သွားကြောင်းကို မျက်လုံးက ဦးနှောက်ငယ်သို့ သတင်းပေးပို့သည်။ ထိုအခါ ဦးနှောက်ငယ်က မျက်ရည်ထုတ်၍ ဖုန်ကိုဆေးချဖို့ ပြန်ကြား လိုက်သည်။ ပုံပမာအားဖြင့် တစ်ဖန် ဦးနှောက်ငယ်၏ တစ်နေရာရာတွင် ထိခိုက်ပျက်စီးသွားသည်ဆိုကြပါစို့၊ ထိုသို့ ထိခိုက်သွားသည့်အပိုင်းနှင့်ဆိုင်သော ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အစိတ် အပိုင်းများသည် လှုပ်ရှားရာ၌ အလွန်လေးလံလာကြသည်။ ထိုအခါ လမ်းလျှောက်ရာ၌ ကိုယ်ခန္ဓာကို ဟန်မထားနိုင်ဘဲ ထိခိုက်ပျက်စီးသော ဦးနှောက်တည်ရာဘက်သို့ ခွေလဲသွား တတ်သည်။
တတိယအပိုင်းမှာ ဦးနှောက်ငယ်နှစ်ခြမ်းကို ဆက်ထား သည့် ပွန်ခေါ် အပိုင်းဖြစ်၏။ ပွန်သည် နာဗ်ကြောတစ်ရှူး များဖြင့်ပြီး၏။ အောက်ဘက်နားတွင် မီဒါလာအော့ဗလွန်ဂေတာ ခေါ် ဦးနှောက်၏စတုတ္ထအပိုင်းနှင့် ဆက်လျက်ရှိသည်။ မီဒါ လာအော့ဗလွန်ဂေတာသည် ကျောရိုးခြင်ဆီမျှင်၏ ကြီးထွက်နေ သော အပိုင်းဖြစ်၏။ မီဒါလာသည် ရိုးတွင်းခြင်ဆီဟူသော အဓိပ္ပာယ်ရှိ၍ အော့ဗလွန်ဂေတာမှာ အနံတို၍ အလျားရှည်သည် ဟုအဓိပ္ပာယ်ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ဤအပိုင်းကို အနံတို၍အလျား ရှည်သော ရိုးတွင်းခြင်ဆီပိုင်းဟု သိရသည်။ မီဒါလာအော့ ဗလွန်ဂေတာ၏ လုပ်ငန်းမှာ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ အလို အလျောက် သွားလာလှုပ်ရှားလျက်ရှိသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း များကို စီမန်ခန့်ခွဲရန်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့စီမံခန့်ခွဲရာတွင်ကိုယ်ခန္ဓာ အနှံ့အပြားသို့ သွေးရောက်အောင် ပန်းထုတ်ပေးသော နှလုံး ကိုလည်းကောင်း၊ အစာကို ချေချက်ပေးသော အစာအိမ်ကို လည်းကောင်း၊ လေထဲမှအောက်စီဂျင်ကို ထုတ်ယူသော အဆုတ် ကိုလည်းကောင်း အုပ်ထိန်းပေးရလေသည်။ စင်စစ်အားဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးတွင် မိမိဘာသာ လှုပ်ရှားသွားလာသော အစိတ်အပိုင်းများကို ဆယ်ရီဗယ်လမ်ခေါ် ဦးနှောက်ငယ်နှင့် မီဒါလာအော့ဗလွန်ဂေတာခေါ် ရိုးတွင်းခြင်ဆီပိုင်းက အုပ်ချုပ် ထားသည်။ ထိုအပိုင်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏အရေးအကြီးဆုံး ကိစ္စ ရပ်များကို အုပ်စိုးလျက်နေသောကြောင့် ဤနေရာသို့ ထိခိုက်မိ က အသက်အန္တရာယ်ကို စိုးရိမ်ရ၏။
ဤအပိုင်းကြီးလေးပိုင်းဖြင့်ပြီးအပ်သော ဦးနှောက်သည် မြင်ခြင်း၊ ကြားခြင်း၊ လှုပ်ရှားခြင်းအစရှိသည့် များပြားလှစွာ သော အမှုကိစ္စတို့ကို အသီးအသီး တစ်နေရာစီ ခွဲခြား၍ စီမံခန့်ခွဲ၏။ နာဗ်ကြောတို့ ပေါင်းဆုံရာဖြစ်သဖြင့်လည်း ထင် လာသမျှသော အာရုံတို့သည် ဦးနှောက်သို့ရောက်လာကြ၏။ ဦးနှောက်ကမှတစ်ဖန် မိမိအလိုဆန္ဒရှိသည့်အတိုင်း လှုပ်ရှားမှု အာရုံကြောများဖြင့် သတင်းပေးပို့လိုက်၏။ ထို့ကြောင့်ဦးနှောက် သည် စကားပြောကြေးနန်း ဗဟိုဌာနနှင့် တူလေသည်။
အထူးမှတ်သားရန်အချက်မှာ ဦးနှောက်၏ လက်ဝဲပိုင်း သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏လကျာ်ဘက်ပိုင်းကိုလည်းကောင်း၊ ဦးနှောက် ၏လကျာ်ပိုင်းသည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ လက်ဝဲပိုင်းကိုလည်းကောင်း အုပ်ထိန်းထားသည်။ ထို့ကြောင့် လကျာ်ဘက်ဦးနှောက်ကို ထိ ခိုက်မိလျှင် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ လက်ဝဲဘက်အပိုင်းများတွင် ဝေဒနာ ဖြစ်တတ်၍ ဦးနှောက်၏လက်ဝဲဘက်ကို ထိခိုက်မိလျှင် ကိုယ် ခန္ဓာ၏ လက်ျာဘက်အပိုင်းများတွင် ဝေဒနာဖြစ်တတ်လေသည်။ ဦးနှောက်သည် အခြားသော ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း များကဲ့သို့ပင် အာဟာရဓာတ်နှင့် နားချိန်ကို လိုလေသည်။
ဆင်ကြာ
thumb| ဆင်ကြာ၏ ရေမျက်နှာပြင်ပေါ် ပေါလောပေါ်နေသော အရွက် thumb| အိန္ဒိယနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ဆင်ကြာပင်များ စိုက်ပျိုးထားသော ရေကန်
ဆင်ကြာပန်းပင် (Euryale ferox)သည် အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းတွင် တွေ့ရသော ရေနေပန်းပင်မျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး Euryale မျိုးစု၏ တစ်ခုတည်း ကျန်ရှိနေသေးသော မျိုးနွယ်ဖြစ်သည်။  အခြောက်လှန်းသောအခါ ကြာစေ့များသည် စားသုံးနိုင်ပြီး  အာရှတိုက်တွင် စားသုံးလေ့ရှိကြသည်။
ချက်ပြုတ်မှု
thumb| စားသုံးရန်အသင့်ဖြစ်နေသော မီးအေးအေးဖြင့် ဖုတ်ထားသည့် ကြာစေ့များ အပင်သည် စားသုံးနိုင်သော အဖြူရောင် ကြာစေ့များကို ထုတ်ပေးသည်။ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြေနိမ့်ပိုင်း ရေကန်များတွင် ၎င်း၏ ကြာစေ့များအတွက် စိုက်ပျိုးသည်။ တရုတ်လူမျိုးများသည် ရာစုနှစ်များစွာကြာအောင် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘီဟာပြည်နယ်တွင် ဟက်တာပေါင်း ၉၆,၀၀၀ ကျော်ကို Euryale စိုက်ပျိုးရန် ၁၉၉၀-၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဖယ်ထားခဲ့သည်။ အပင်သည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော နွေရာသီနှင့် အေးသောဆောင်းရာသီတွင် အကောင်းဆုံး ပေါက်ရောက်သည်။ အစေ့များကို နွေရာသီနှောင်းပိုင်းနှင့် ဆောင်းဦးပေါက်အစောပိုင်းတွင် စုဆောင်းပြီး အစိမ်းအနေဖြင့် သို့မဟုတ် ချက်ပြုတ်၍ စားသုံးနိုင်သည်။
တိုင်းရင်းဆေး
ကြာဆံ၏ အစေ့ကို Ayurveda ပြင်ဆင်မှုများနှင့် တရုတ်ရိုးရာတိုင်းရင်းဆေးတွင် အသုံးပြုကြသည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်ရိုးရာတိုင်းရင်းဆေးတွင် အသုံးပြုသော အပင်များ
ဂုံညင်းနွယ်စု
ဂုံညင်းနွယ်စု
ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကော့ကရိတ်မြို့နယ် (ကီၢ်ကရံၣ်ကီၢ်ဆၣ်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်တွင် ကော့ကရိတ်မြို့နှင့် ကျုံဒိုးမြို့တို့ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကော့ကရိတ်မြို့ ဖြစ်သည်။
စစ်တွေမြို့နယ်
စစ်တွေမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ စစ်တွေမြို့ ဖြစ်သည်။
စစ်တွေမြို့နယ် ရှိ ရပ်ကွက်များ
• 3
သာသနာပိုင်အရှင်သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိဆရာတော်
သာသနာပိုင်အရှင်သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိဆရာတော်ကား တောင်ဘီလူး ပရက္ကမအနွယ် အရှင်သာရဒဿီ၏တပည့်ဖြစ်သည်။ ပြည်မြို့မှအရှေ့စူးစူး တာရှစ်ရာမျှလောက်၊ ရသေ့ပြည်တွင်းမှ အနောက်စူးစူး တာငါးရာမျှလောက်ကွာသောကျောင်း၌သီတင်းသုံး၏။ ကျောင်းမဟာရံအတွင်း၌ နာဋ္ဌာဂိရိကုန်းဟု အများသမုတ်သော အရပ်ရှိသတတ်၊ ၈ဝ၄ခုနှစ် အင်းဝပြည်တွင်မင်းဖြစ်သော ထူပါရုံဒါယကာနရပတိမင်းကြီး၏သား တော်လတ် မင်းဆင်များကိုမင်းကြီးစွာအမည်ဖြင့် ပြည်မြို့ကိုပေးသောအခါ မင်းကြီးကတောင်ကိုဂူထွတ် တရုပ်မှော်၊ အနောက်ကိုဖိုးခေါင်၊ အရှေ့ကိုကုန်းခေါင်၊ မြောက်ကိုမလွန်၊ တောင်ခွင်ကျွန်းတော် ဤနယ်လေးရပါအတွင်း၌ လူဖွေး ဖွေးကိုငါ့သားစီစဉ်စေ၊ ရှင်ချင်းချင်းကိုငါ့ဆရာစီရင်စေဟုအမိန့်တော်နှင့်အရှင်သဒ္ဓမ္မဋ္ဌိတိ ဆရာတော်ကို သာသနာပိုင်အပ်တော်မူသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာသာသနာပိုင်များ
လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာ
လီယွန်ဟတ် အွိုင်းလား (Leonhard Euler၊Leonhard Euler၊ ; )သည် ဆွစ်လူမျိုးဖြစ်ပြီး သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒ၊ နက္ခတ္တဗေဒ၊ ယုတ္တိဗေဒ၊ အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်တို့ကို တတ်ကျွမ်းသော ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သူ၏ ဂရပ်သီအိုရီနှင့် ကဲကုလသင်္ချာဘာသာရပ်တို့တွင် ထုတ်ဖော်ခဲ့သော သီအိုရီတို့သည် ယနေ့ခေတ်တိုင်အောင် လွှမ်းမိုးမှုရှိနေသော ကြီးကျယ်သော သီအိုရီများဖြစ်ကြသည်။ ထိုမျှမကသေး သူသည် ကိန်းသီအိုရီနှင့် တိုပေါ်လော်ဂျီအစရှိသော ဘာသာရပ်တို့တွင်လည်း များစွာသော ဥပဒေသတို့ကို တွက်ထုတ်ခဲ့သေးသည်။ ယနေ့ခေတ် သင်္ချာပညာရပ်၏ ဝေါဟာရဗေဒနှင့် သင်္ကေတများစွာတို့ကိုလည်း သတ်မှတ်ပေးခဲ့သေးသည်။ သူ၏ ရှေးရိုးစွဲရူပဗေဒ၊ အလင်းသီအိုရီ၊ ဖလူးဝစ် ဒိုင်းနမစ် (Fluid Dynamics)၊ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ဂီတသီဝရီတို့တွင် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများသည်လည်း ထင်ရှားလှသည်။ အွိုင်းလားသည် ၁၈ ရာစု၌ ပြောစမှတ်တွင်လောက်သော သင်္ချာပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များထဲက တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ယခုချိန်တိုင်အောင် သင်္ချာပညာရပ်တွင် စာမှတ်တမ်းတင်ရေးမှု အများဆုံးသူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ စာအုပ်များသည် အတွဲ ၆၀ မှ ၈၀ အတွဲထိရှိခဲ့သည်။ (ထိုစာအုပ်များကို ရှေးယခင်က စာအုပ်ချုပ်သည့် အရွယ်အစားဖြင့် ရှိခဲ့ပြီး ယနေ့ခေတ် ခန့်မှန်း A6 ရှိသည့် အရွယ်အစားပုံစံဖြစ်သည်။) သူ၏ လူငယ်ဘဝကို ရုရှားနိုင်ငံ၊ စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့နှင့် နောက်ပိုင်းတွင် ပရပ်ရှားနိုင်ငံ မြို့တော် ဘာလင်မြို့တို့တွင် ကုန်းဆုံးခဲ့သည်က များသည်။
"အွိုင်းလားစာတွေကို ဖတ်ပါ။ သူက ငါတို့အားလုံးရဲ့ ဆရာပဲ"ဟူသော Pierre-Simon Laplace ၏စကားရပ်သည် အွိုင်းလား၏ သင်္ချာပညာတွင် မည်မျှလွှမ်းမိုးနိုင်မှု ဖော်ပြနေသော စကားသာ ဖြစ်သည်။ "
ဘဝအစပိုင်း
လီယွန်ဟတ် အွိုင်းလားကို ၁၅ ရက် ဧပြီလ ၁၇၀၇ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ရိုင်းမြစ်ကမ်းပေါ်မှ ဘာဆဲလ်မြို့တွင် ပရိုတက်စတင့်ဘုရားကျောင်းမှ သင်းအုပ်ဆရာ ပေါလ် အွိုင်လာနှင့် မာဂူရီတီ နီး ဘရုစ်ကာ တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး အန်နာ မာရီယာနှင့် မာရီယာ မာဂ်ဒါလန်နာ ဆိုသော ညီမငယ် နှစ်ဦးရှိသည်. လီယွန်ဟတ်မွေးပြီး များမကြာမီတွင် အွိုင်းလားမိသားစုသသည် ဘာဆဲလ်မြို့မှ ရီဟန်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့သွားခဲ့သည်။ လီယွန်ဟတ်၏ ငယ်ဘဝတော်တော်များများသည် ထိုဒေသတွင်သာ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ ပေါလ်အွိုင်လာ သည် နောက်တွင် ဥရောပတွင် အထင်ရှားဆုံးသင်္ချာပညာရှင်တစ်ယောက် ဖြစ်လာမည့် ဘာနောလီ မိသားစုမှ ယိုဟန် ဘာနောလိနှင့် မိတ်ဆွေဖြစ်လာသောအခါ ငယ်ရွယ်သူ လီယွန်ဟတ်အတွက် ယိုဟန် ဘာနောလီဟာ သိသိသာသာ လွှမ်းမိုးလာတဲ့ လေးစားရသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အွိုင်းလားဟာ ဘာဆဲလ်မြို့တွင် အမိဘက်မှတော်စပ်သော အဘွားနှင့် အတူနေ၍ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၇၂၀ ခုနှစ် သူ့အသက် ၁၃ နှစ်တွင် ဘာဆဲလ်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၂၃ နှစ်အရွယ် ၁၇၂၃ ခုနှစ် မဟာဒဿနိကဘွဲ့ကို ကျမ်းပြုစု၍ ရရှိခဲ့သည်။ ထိုကျမ်းသည် နယူတန်နှင့် ဒေကားတို့၏ ကျမ်းများနှင့် ယှဉ်၍ရသော ကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် လီယွန်ဟတ် အွိုင်လာသည် သင်္ချာဉာဏ်ထက်သန်သူ တပည့်တို့ကို တပည့်မွေးတော်သူ ဂျိုဟန် ဘာနောလိ၏ စနေနေ့ နေ့ခင်းပိုင်း သင်ခန်းစာ ယူနေပြီ ဖြစ်သည်။ ဒါအပြင့် သင်းအုပ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်စေချင်သော ဖခင်၏ တိုက်တွန်းမှုဖြင့် ဘုရားသခင်နှင့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ ပညာရပ်၊ ဂရိဘာသာနှင့် ဟီဘရူးဘာသာတို့ကို လေ့လာနေခဲ့သေးသည်။ သိုပေမယ့် ဘာနောလိမှ လီယွန်ဟတ်သည် သင်္ချာပညာရှင်ဖြစ်နိုင်သော ဉာဏ်ရှိသည်ဟူဆိုကာ သူ့ဖခင် စည်းရုံးသိမ်းသွင်းနေခဲ့သည်။
စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့
ထိုအအချိန်ဝန်းကျင်တွင် ယိုဟန်ဘာနောလိ၏ သားနှစ်ယောက်ဖြစ်သော ဒန်နီယယ်နှင့် နီကိုလပ်စ်တို့သည် စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့တွင်ရှိသော ရုရှားအင်ပါယာသိပ္ပံအကယ်ဒမီတွင် အလုပ်လုပ်နေကြသည်။ ၁၇၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်နေ့ ရုရှားနိုင်ငံတွင် တစ်နှစ်လောက်နေပြီးသည့်အချိန်တွင် နီကိုလပ်စ် ဘာနောလိသည် အူအတက်ရောင်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ညီဖြစ်သူ နီကိုလပ်စ်နေရာတွင် ဒန်နီယယ်မှာ တာဝန်ယူခဲ့ပြီး ဇီဝကမ္မဗေဒဌာနမှ သူနေရာတွင် သူ၏ သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ အွိုင်းလားကို အစားထိုးခဲ့သည်။ ဘာဆဲလ်တက္ကသိုလ်တွင် ရူပဗေဒပါမောက္ခရာထူးအတွက် လျှောက်ထားရန် မအောင်မြင်ချိန် ၁၇၂၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ထိုအခွင့်အရေးကို စိတ်အားထက်သန်စွာ အွိုင်းလားမှ လက်ခံခဲ့ပြီး စိန့်ပီတာစဘတ်သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
ပီတာစဘတ်သို့ ၁၇၂၇ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အွိုင်းလားရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဆေးပညာဌာန အငယ်တန်းနေရာမှ သင်္ချာဌာနသို့ ရာထူးတိုးခဲ့သည်။ တခါတရံ အလုပ်တွဲလုပ်လေ့ရှိသူ ဒန်နီယယ်ဘာနောလိ နှင့်အတူ အခန်းငှားနေခဲ့သည်။ အွိုင်လာသည် ရုရှားဘာသာစကားကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင်တက်မြောက်လာခဲ့ပြီး စိန့်ပီတာစဘတ်တွင် နေရသောဘဝကို အသားကျလာခဲ့သည်။ သူသည် ရုရှားရေတပ်မတော်တွင် ဆရာဝန်အဖြစ်လည်း အပိုအလုပ်လုပ်ခဲ့သေးသည်။
ကြီးမြတ်သော ပီတာဘုရင်သည် ရုရှားသိပ္ပံအကယ်ဒမီကို ပညာရေးမြှင့်တင်ရန်နှင့် အနောက်ဥရောပနှင့် ကွာခြားနေသော သိပ္ပံပညာကွာဟမှုကို နည်းပါးလာစေရန်ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချက်များကြောင့် အွိုင်လာကဲ့သို့ နိုင်ငံခြားသား ပညာရှင်များအတွက် စိတ်ကျေနယ်ဖွယ်ရှိစေရန် ဆွဲဆောင်နိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အကယ်ဒမီတွင် များစွာသော ရန်ပုံငွေများကို ပိုင်ဆိုင်ထားပြီး ပီတာဘုရင်ကိုယ်တိုင်နှင့် သူ့၏မှူးကြီးမတ်ရာတို့မှာ လှူဒါန်းထားသော ကြီးမားခန့်ထည်သော စာကြည့်တိုက်ကြီးလည်း ရှိနေသည်။ အကယ်ဒမီ၌ ကျောင်းသားအနည်းငယ်ကိုသာ လက်ခံပြီး သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အသားပေးလုပ်ဆောင်နေသည်။
ပီတာ-၂ ဘုရင် ကံကုန်သွားပြီးနောက် အခြေအနေများ တဖြည်းဖြည်းကောင်းမွန်လာကာ အဆင်ပြေချောမွေ့စွာပင် ရူပပေဒပါမောက္ခ အဖြစ် ၁၇၃၁ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နှစ်နှစ်အကြာတွင် ဒန်နီယယ်ဘာနောလိသည် စိတ်ကုန် စိတ်ပျက်ခြင်း၊ ဒေါသရမ္မက်တို့ဖြင့် ဘာဆဲလ်မြို့သို့ ထွက်သွားခဲ့သည်။
၁၇၃၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် လူစွမ်းအားအရင်းအမြစ်အကယ်ဒမီမှာ ပန်းချီဆရာ ဂျော့ဂျ် ဂဇယ်၏သမီးဖြစ်သူ ကတ်သရင်းနာ ဂဇယ်(၁၇၀၇-၁၇၇၃)နှင့် လတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ငယ်ရွယ်နုပျိုသော ဇနီးမောင်နှံသည် ညဲဗာမြစ်ကမ်းနံဘေးတွင် အိမ်ဝယ်၍ နေထိုင်ကြသည်။ သာသမီး ၁၃ ဦး မွေးဖွားခဲ့ရာ ၅ ဦး အဖတ်တင်ခဲ့သည်။
ဘာလင်
ရုရှားတွင်ကြုံတွေရသော ရှုပ်ထွေးမှုများကြောင့် စိုးရိမ်ပူရသည်ဖြစ်ကာ အွိုင်းလားသည် ၁၉ ဇွန် ၁၇၄၁ တွင် စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့မှ ထွက်လာခဲ့ပြီး ပရပ်ရှား သိပ္ပံအကယ်ဒမီတွင် မဟာ ဖရက်ဒရစ်ဘုရင်(Frederick the Great of Prussia)ကမ်းလှမ်းသော ရာထူးကို လက်ခံခဲ့သည်။ သူသည် ဘာလင်တွင် ၂၅ နှစ်မျှနေထိုင်ခဲ့ပြီး ဆောင်းပါး ၃၈၀ ကျော်မျှ ရေးသားခဲ့သည်။ ဘာလင်တွင် အွိုင်လာထုတ်ဝေသော ဆောင်းပါးများထဲမှ သူ့အား ကျော်ကြားစေခဲ့သော ဆောင်းပါးနှစ်ပုဒ်ရှိကာ ၎င်းတို့မှာ ၁၇၄၈ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေသော အနန္တကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုနိဒါန်း(Introductio in analysin infinitorum) နှင့် ဒစ်ဖရန်ရှယ် ကဲကုလ(Differential calculus) အကြောင်းရေးသားထားသည့် ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော ဒစ်ဖရန်ရှယ်ကဲကုလ အခြေခံများ(Institutiones calculi differentialis) တို့ဖြစ်သည်။  ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် သူအား တော်ဝင်ဆွီဒင်သိပ္ပံအကယ်ဒမီမှ အဝေးရောက်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
အွိုင်းလား၏ ကြီးစွာသော စွမ်းဆောင်မှုဖြင့် အကယ်ဒမီ၏ ဂုဏ်ကို စွမ်းဆောင်ခဲ့ငြား နောက်ဆုံးတွင် ဖရက်ဒရစ်ဘုရင်၏ အမျက်ဒေါသသင့်ကာ ဘာလင်မှ ထွက်ခွာလာခဲ့ရသည်။
အမြင်အာရုံယိုယွင်းခြင်း
အွိုင်းလား၏ အမြင်အာရုံသည် သူ၏သင်္ချာပညာရှင်ဘဝတစ်လျှောက်လုံးတွင် ပိုမိုဆိုးရွာလာခဲ့သည်။ သုံးနှစ်လောက် သေလုနီးပါးဖျားနာခဲ့ပြီးနောက် ၁၇၃၈ ခုနှစ်တွင် အွိုင်းလား၏ညာဘက်မျက်လုံးသည် ကန်းလုနီးနီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သိုပေမယ့် အွိုင်လာသည် စိန်ပီတာစဘတ်အကယ်ဒမီအတွက် မြေပုံဆွဲပညာကို အပတ်တကုတ် အပင်ပန်းခံလုပ်နေရသောကြောင့်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထိုမျက်လုံးသည် အွိုင်းလား ဂျာမနီတွင် နေထိုင်စဉ်တလျှောက်လုံး ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့ပြီး ထိုသည်ကြောင့် ဖရက်ဒရစ်ဘုရင်က သူကို "ဆိုက်ကလော့"ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ၁၇၆၆ ခုနှစ်တွင် အွိုင်းလားသည် ဘယ်ဘက်မျက်လုံးတွင်လည်း အတွင်းတိမ်တိုးလာသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့တွေ့ရှိပြီး ၃ ပတ်အကြာတွင် သူမျက်လုံးများ ကန်းလုနီးပါးဖြစ်သွားစေခဲ့သည်။ အွိုင်းလားသည် မျက်လုံးနှစ်ဖက်စလုံးအမြင်အာရုံ ချို့ယွင်းသွားမှုကို "အခု ကျနော်စိတ် အခြားမပျံ့တာပေါ့ဗျာ" ဟုဆိုခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အွိုင်းလားသည် ဗာဂျီ ၏ Aeneid ဆိုသည့် လင်္ကာရှည်ကြီးကို အစမှအဆုံး ထစ်ငေါ့ခြင်း မရှိပဲ ထပ်ကာထပ်ကာ ရွတ်ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ထို့ပြင်ဆင်ထားသည်မူတွင် အွိုင်းလာ'သည် စာမျက်နှာတိုင်း၌ မည်သည့်စာကြောင်းကစပြီး မည်သည့်စာကြောင်း၌ ဆုံးသည်ကို ပြောပြနိုင်သည်။ အွိုင်းလားသည် သူ၏စာကူးသမားအကူအညီဖြင့် လေ့လာမှုနယ်ပယ်အများအပြားတွင် ထုတ်ဝေမှုတို့သည် အမှန်တကယ်ပင် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ သူသည် ၁၇၅၅ ခုနှစ်တနှစ်လုံး ပျမ်းမျှအားဖြင့် တပါတ်လျှင် သင်္ချာစာတမ်းငယ်တစ်စောင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ရုရှားသို့ ပြန်လာခြင်းနှင့် ကွယ်လွန်ခြင်း
ဇနီးသည်ဆုံးပါးပြီး သုံးနှစ်ခန့်ကြာသောအခါ အွိုင်လာသည် ဇနီးသည်၏ ဖအေတူမအေကွဲ ညီမဖြစ်သူ ဆာလိုမီ အာဘီဂါလ် ဂဇယ်(၁၇၂၃–၁၇၉၄)နှင့် နောက်အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ ဤအိမ်ထောင်သည် သူကွယ်လွန်ချိန်ထိတိုင်အောင် မြဲခဲ့သည်။ ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် အွိုင်လာသည် အမေရိကန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံအကယ်ဒမီ (American Academy of Arts and Sciences)မှ ပြည်ပဂုဏ်ထူးဆောင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
၁၇၈၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့ စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့၊ သူ၏ မိသားစုနှင့် နေ့လယ်စာစားရင်း အွိုင်းလားသည် သူ၏အကယ်ဒမီမှ မိတ်ဆွေဖြစ်သူ တော်ဝင်ပညာရှင် Anders Johan Lexell နှင့် အသစ်တွေ့ရှိခဲ့သော ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်နှင့် ၎င်း၏ ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းအကြောင်းကို ဆွေးနွေးနေစဉ် အွိုင်းလားသည် ဦးနှောက်သွေးလွန်ခြင်း (brain hemorrhage)ကြောင့် လဲကျခဲ့သည်။ နာရီအနည်းငယ်ကြာသောအခါ အွိုင်းလားကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ Jacob von Staehlin-Storcksburg သည်  ရုရှားသိပ္ပံအကယ်ဒမီအတွက် တိုတောင်းလှသော နာရေးသတင်း ရေးသားပေးခဲ့ပြီး အွိုင်းလား၏ တပည့်တစ်ဦးဖြစ်သူ ရုရှားသင်္ချာပညာရှင် Nicolas Fussမှ ချီကျူးထောပနာစကားကို အသေးစိတ် ရေးသားပေးခဲ့၍ အမှတ်တရတွေ့ဆုံပွဲသို့ ပေးပို့ပေးခဲ့သည်။ ပြင်သစ်အကယ်ဒမီမှ ချီးကျူးဂုဏ်ပြုစကားတွင် ပြင်သစ်သင်္ချာပညာရှင်နှင့် ဒဿနိကပညာရှင် Marquis de Condorcet အောက်ပါအတိုင်းရေးသားခဲ့သည်-
သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒတွင် အွိုင်းလား၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ
အွိုင်လာသည် သူမရှိတော့သည့်နောက်ပိုင်းတွင် သူ့အမည်ဖြင့် ကိန်းသေနှစ်လုံးရှိသော တဦးတည်းသော သင်္ချာပညာရှင်ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးကိန်းသေမှာ ကဲကုလပ်သင်္ချာတွင် အရေးပါသောအွိုင်လာကိန်း e ဖြစ်ပြီး ၂.၇၁၈၂၈ နီးပါးတန်ဖိုးနှင့် ညီမျှသည်။ နောက်ထပ်ကိန်းသေမှာ en:Euler–Mascheroni constant γ (ဂမ်မာ) ဖြစ်ပြီး "အွိုင်လာကိန်းသေ" ဟုသာရည်ညွှန်းလေရှိကာ ၎င်း၏ တန်းဖိုးမှာ ၀.၅၇၇၂၁ ဖြစ်သည်။
သင်္ချာဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ
အွိုင်းလားသည် သင်္ချာဆိုင်ရာအမှတ်လက္ခဏာများကို များလှစွာသော သူ၏စာအုပ်များမှတဆင့် စတင်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် လူသုံးတွင်ကျယ်လာအောင်လုပ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ သိသာထင်ရှားတာကိုပြရမည်ဆိုလျှင် ဖန်ရှင်၏ ယူဆချက်များ ကို စတင်မိတ်ဆက်စဉ်တွင်ဖြစ်ပြီး သူသည် f(x) ဟု ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့ရာ ဖန်ရှင် f တွင်ပါဝင်သော argument မှာ x ဖြစ်ကြောင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ သူသည် တြီဂိုဖန်ရှင်များ၏ အမှတ်လက္ခဏာများ၊ သဘာဝလော်ဂရစ်သမ်၏ အခြေ
e
(ယနေ့တွင် အွိုင်လာ၏ကိန်း အဖြစ် လူသိများသည်)၊ ဂရိအက္ခရာ Σ ကို ပေါင်းခြင်းဆိုင်ရာများအတွက်နှင့် imaginary unit ကို သီခြားသတ်မှတ်ရန်အတွက် အက္ခရာ
i
တို့ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဂရိအက္ခရာ π ကို စက်ဝိုင်းတစ်ခု၏ စက်ဝန်းမျဉ်းနှင့် အချင်း၏အချိုးအဖြစ် သတ်မှတ်အသုံးပြုခြင်းသည်လည်း အွိုင်လာမှ စတင်အသုံးပြုခဲ့ခြင်းမဟုတ်သော်လည်း အွိုင်းလားလက်ထက်မှသာ လူသိများလာခဲ့သည်။
ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း
မှတ်သားဖွယ်ရာမှာ အွိုင်းလားသည်
e
နှင့် inverse tangent function တို့၏ ပါဝါစီးရီးဖြန့်ခြင်းကို တိုက်ရိုက်သက်သေပြခဲ့သည်။ (သွယ်ဝိုက်သက်သေပြခြင်းဖြစ်သော inverse power series technique ကို နယူတန်နှင့် လိုင်ဘနီဇ် တို့မှ ၁၆၇၀ နှင့် ၁၆၈၀ ခုနှစ်အကြားလောက်တွင် အဖြေရှာပြီးခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။) သူ၏ ပါဝါစီးရီးအား ရဲရဲရင့်ရင့်အသုံးပြုမှုသည် သူအား ကျော်ကြားလှသော ဘာဆယ်ပုစ္ဆာ ကို ၁၇၃၅ ခုနှစ်တွင် ဖြေရှင်းနိုင်ရန် လမ်းစဖြစ်ခဲ့သည်။ (သူသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော အကြောင်းပြချက်များကို ၁၇၄၁ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံပေးနိုင်ခဲ့သည်။):
အွိုင်းလားသည် Exponential functionနှင့် လော့ဂရစ်သမ်(Logarithm) တို့သို့ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသက်သေပြခြင်း စတင်သက်သေပြခဲ့သည်။ သူသည် လော့ဂရစ်သမ်ဖန်ရှင်များကို ပါဝါစီးရီးအသုံးပြုခြင်းဖြင့် သက်သေပြခြင်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး လော့ဂရစ်သမ်များအတွက် အနှုတ်တန်ဖိုးနှင့် ကွန်ပလက်စ်ကိန်းတို့ကို အောင်မြင်စွာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသည်မှာ သင်္ချာပညာတွင် လော့ဂရစ်သမ်အား အသုံးပြုမှုနယ်ပယ်ကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်သွားစေခဲ့သည်။ သူသည် ကွန်ပလက်စ်ကိန်းများ၏ exponential function ကိုလည်း ရှင်းလင်းသတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ထိုသည်တို့မှာ Trigonometric functions နှင့် ဆက်နွယ်နေမှုကိုလည်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ မည်သည့်ကိန်းစစ် [[:en:φ|
φ
]] အတွက်မဆို အွိုင်းလားပုံသေနည်း အရ complex exponential ကို
ဟုဖော်ပြသည်။ အထူးအခြေအနေများအတွက် ထိုပုံသေနည်းကို Euler's identity ဟုခေါ်ပြီး ရစ်ချက်ဖိုင်းမန်း(Richard P. Feynman)က ပေါင်းခြင်း၊ မြှောက်ခြင်းနှင့် exponentiation ဆိုင်ရာအယူအဆတို့ကို တစ်ကြိမ်တည်းအသုံးပြုမှုနှင့် အရေးကြီးသော ကိန်းသေများဖြစ်သော 0၊ 1၊
၊
i
တို့ကို တကြိမ်တည်း အသုံးပြုမှုတို့ကြောင့် "သင်္ချာပညာ၏ အံလောက်ဖွယ်ပုံသေနည်း" ဟုဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် Mathematical Intelligencer သင်္ချာဂျာနယ် စာဖတ်သူပရိသတ်များက "အမြဲအလှပဆုံး သင်္ချာပုံသေနည်း"အဖြစ် မဲပေးရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အွိုင်လာသည် ထိုမဲပေးမှုတွင် ထိပ်ဆုံးပုံသေနည်းငါးခုအနက် တတိယမြောက်ကို ရရှိခဲ့သည်။
De Moivre's formula သည် Euler's formula ၏ တိုက်ရိုက်အကျိုးဆက်ဖြစ်သည်။
ထိုမျှမကသေး အွိုင်းလားသည် gamma function အား စတင်ရှင်းလင်းခြင်းဖြင့် higher transcendental functions သီအိုရီကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသေးစိတ် ရှင်းပြခြင်း၊ quartic equation များကို နည်းသစ်များအသုံးပြု၍ ရှင်းလင်းခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် complex limit များဖြင့် အင်တီဂရယ်များကို ရှင်းလင်းခြင်းကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့ရာ ယနေ့ခေတ် complex analysis ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ရှေ့ပြေးနိမိတ်များလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် သူသည် လူသိများသည့် ရလဒ်ဖြစ်သော Euler–Lagrange equation အပါအဝင် calculus of variations ကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။
အွိုင်းလားသည် ကိန်းသီအိုရီ ပုစ္ဆာများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနည်းအား အသုံးပြု၍ စတင်တွက်ချက်ခဲ့သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် မတူကွဲပြားသော သင်္ချာနယ်ပယ်နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ပြီး သင်္ချာပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည့် analytic number theory ကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထိုနယ်ပယ်၏ အခြေခံများဖြစ်သည့် hypergeometric series သီအိုရီ၊ q-series၊ hyperbolic trigonometric functionsနှင့် continued fractions ၏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသီအိုရီကို သူက ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အွိုင်လာသည် infinitude of primes ကို ဟာမိုနစ်စီးရီးများ၏ သွေဖည်ခြင်းကို အသုံးပြု၍ သက်သေပြခဲ့သည်။ သူသည် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနည်းကို အသုံးပြု၍ သုဒ္ဓကိန်း များကို ဖြန်ခွဲခဲ့သည်။ ထိုနယ်ပယ်တွင် အွိုင်လာ၏ လုပ်ဆောင်ချက်သည် သုဒ္ဓကိန်းသီအိုရမ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဦးဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
ကိန်းသီအိုရီ
အွိုင်းလား၏ ကိန်းသီအိုရီနှင့်ပတ်သက်၍ စိတ်ဝင်စားလာမှု အရင်းခံသည် စိန့်ပီတာစဘတ်အကယ်ဒမီမှ သူ၏သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ ခရစ်စတိန်း ဂိုးလ်ဘက်ချ်(Christian Goldbach) ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ အွိုင်းလား၏ အစောပိုင်းကိန်းသီအိုရီနှင့်ပတ်သက်၍ အားထုတ်မှုသည် ပီယား ဒေ ဖဲမ၏ တွေ့ရှိချက်များပေါ်တွင် အခြေခံခဲ့သည်။ အွိုင်လာသည် ဖဲမ၏ စိတ်ကူးတို့ကို ချဲ့ကားခဲ့ပြီး သူ၏အနုမာနတချို့ကိုလည်း မှန်ကန်မှုမရှိကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။
အွိုင်းလားသည် သုဒ္ဓကိန်းဖြန့်ခွဲခြင်း သဘာဝကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်ပေးခဲ့သည်။ အွိုင်းလားသည် အပိုင်းကိန်းဖြစ်သော သုဒ္ဓကိန်းများပေါင်းခြင်း (Divergence of the sum of the reciprocals of the primes) ကို သက်သေပြခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ အွိုင်းလားသည် သုဒ္ဓကိန်းများနှင့် ရိုင်းမန်း ဇီတာဖန်ရှင် (Riemann zeta function) အကြား ဆက်နွက်ချက်ကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းသည် Proof of the Euler product formula for the Riemann zeta function အဖြစ် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။
အွိုင်းလားသည် Newton's identities၊ Fermat's little theorem၊ Fermat's theorem on sums of two squares တို့ကို သက်သေပြခဲ့ပြီး သူ၏ သိသာသောဆောင်ရွက်မှုကို Lagrange's four-square theorem တွင် တွေ့ရသည်။ သူသည် totient function φ(n) ကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုဖန်ရှင်၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို အသုံးပြု၍ အွိုင်လာသည် ဖဲမ၏ Fermat's little theorem မှ ယခုအခါ Euler's theorem ဟုခေါ်ဆိုသော သီအိုရမ်ကို ရရှိခဲ့သည်။ အွိုင်းလားသည် perfect number တွင် သိသာထင်ရှားသော ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်းမှာ ယူကလစ်တို့လက်ထက်ကတည်းကစ၍ သင်္ချာပညာရှင်များ စိတ်ဝင်စားကြသော ကဏ္ဍဖြစ်သည်။ သူသည် perfect numbers နှင့် Mersenne prime များ ဆက်နွယ်ချက်ကို သက်သေပြခဲ့ပြီး ၎င်းကို ယူကလစ်မှလည်း one-to-one အဖြစ် သက်သေပြခဲ့ရာ ထိုရလဒ်များကို တနည်းအားဖြင့် Euclid–Euler theorem ဟူ၍ သိကြသည်။ အွိုင်းလားသည် quadratic reciprocity ၏ ဥပဒေသကို တွေးဆခဲ့သေးသည်။ ထိုသဘောတရားများကို ကိန်းသီအိုရီ၏ အခြေခံသီအိုရမ်များအဖြစ် မှတ်ယူခဲ့ကာ သူ၏ အတွေးအခေါ်များသည် ကားလ် ဖရီးဒရစ် ဂေါက်၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ၏ အခြေခံများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၇၇၂ တွင် အွိုင်းလားသည် Mersenne prime ဖြစ်သည့် 231 − 1 = 2,147,483,647 ကို သက်သေပြခဲ့ရာ ၁၈၆၇ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ အရှည်ဆုံးသုဒ္ဓကိန်း (largest known prime) အဖြစ် ရှိခဲ့သည်။
ဂရပ်သီအိုရီ
အွိုင်းလား convex polyhedron တို့၏ ထိပ်စွန်းများ(vertices)၊ ထိပ်စွန်းမျဉ်းများ(edges)နှင့် မျက်နှာပြင်များ(faces)၏ အရေအတွက်တို့နှင့် ဆက်နွယ်နေသော
V
E
F
= 2 ဟူသော ပုံသေနည်းကို တွေ့ရှိခဲ့ရာ ဤသည်မှာ planar graph ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဖော်မြူလာတွင်ပါဝင်သော ကိန်းသေကို ဂရပ်များ(သို့မဟုတ် သင်္ချာဆိုင်ရာ အရာဝတ္တုများ)အတွက် အွိုင်းလားဝိသေသလက္ခဏာ (Euler characteristic) ဟုခေါ်ပြီး အရာဝတ္တုတို့၏ genus နှင့်လည်းဆက်နွယ်နေသည်။ ဤပုံသေနည်းအား လေ့လာခြင်းနှင့် ခြုံငုံကောတ်ချက်ချခြင်းကို တိုပေါ်လော်ဂျီ၏ မူလအစတွင် Cauchy နှင့် L'Huillier တို့မှ အထူးပြုဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
အသုံးချသင်္ချာ
e
ရူပဗေဒနှင့် နက္ခတ္တဗေဒ
အွိုင်းလားသည် Euler–Bernoulli beam equation ကို ကောင်းမွန်တိုးတက်အောင် လုပ်ခဲ့ပြီး ထိုသည်မှာ အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်၏ မှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနည်းများကို ရှေးရိုးမက္ကင်းနစ်၏ ပုစ္ဆာများ အောင်မြင်စွာ အသုံးချနိုင်သည့်အပြင် အွိုင်းလားသည် ဤနည်းများကို အာကာသနှင့်ဆိုင်သော ပုစ္ဆာများတွင်လည်း အသုံးချနိုင်ခဲ့သည်။ အွိုင်းလား၏ ပြီးပြည့်စုံသော အောင်မြင်မှုများထဲတွင် ကြယ်တံခွန်များနှင့် အာကသရှိ အရာဝတ္ထုများ၏ ပတ်လမ်းကို ပိုမိုတိကျမှုရှိအောင် ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်းရှိခဲ့ခြင်း၊ ကြယ်တံခွန်များ၏ သဘာဝကို နားလည်နိုင်စွမ်းရှိလာခြင်း၊ နေ၏ parallax (မတူညီသော ရှုထောင့်နှစ်ခုမှ အရာဝတ္ထု၏ သိသာထင်ရှားသော နေရာအား ကြည့်ရှုရာ၌ ခြားနားမှု)ကို တွက်ချက်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ သူ၏ တွက်ချက်မှုများသည် longitude tables အား တိကျမှုရှိအောင်လည်း လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၇၅၇ ခုနှစ်တွင် သူသည် ယခုအခါတွင် inviscid flow ၏ အရေးကြီးသော ညီမျှခြင်းတစ်ခုကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ရာ Euler equations အဖြစ် လူသိများလျက်ရှိသည်။ ဒစ်ဖရန်ရှယ်ပုံစံတွင် ဤညီမျှခြင်းသည်-
ဤနေရာ၌
အွိုင်းလားသည် structural engineering တွင်လည်း ideal strut ၏ critical buckling load ကို တွက်ချက်ပေးနိုင်သော သူ၏ ညီမျှခြင်းအတွက် ထင်ရှားလျက်ရှိပြီး ထိုညီမျှခြင်းတွင် ideal strut ၏ length နှင့် flexural stiffness တို့သာမူတည်နေသည်-
ဂုဏ်ပြုအထိမ်းအမှတ်များ
အွိုင်းလား၏ရုပ်ပုံ ဆွစ် ၁၀ ဖရန့် ငွေစက္ကူ (banknote)၏ ခြောက်ခုမြောက်စီးရီးတွင် ဖော်ပြခဲ့ပြီး ဆွစ်ဇာလန်၊ ဂျာမနီ၊ ရုရှားနိုင်ငံတို့၏ တံဆိပ်ခေါင်းများတွင်လည်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဂြိုဟ်သိမ် 2002 Euler ကို အွိုင်လာအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လူသာရန်ဘုရားကျောင်းတော်မှ ၎င်းတို့၏ Calendar of Saints တွင် မေလ ၂၄ အား အွိုင်းလားအား ရည်စူး၍ အထိမ်းအမှတ်ပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ အွိုင်းလားသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ရိုသေကိုင်းရှိုင်းသူဖြစ်ကာ (biblical inerrancy ကို ယုံကြည်သူ) apologetics တို့ကို ရေးသားခဲ့ပြီး သူတို့ခေတ်က အထင်ကရ ထာဝရဘုရားကိုမယုံကြည်သူနှင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ငြင်းခုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ရွေးချယ်ထားသော စာစုများစာရင်း
အွိုင်းလားသည် လုပ်ဆောင်မှုများ များပြားလှသည်ဖြစ်ကာ လူသိများသော စာအုပ်များထဲတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
ဆွီဒင်သိပ္ပံအကယ်ဒမီ၏ အွိုင်လာကော်မရှင်မှ ၁၉၁၁ ခုနှစ်ကတည်းက ပုံနှိပ်ခဲ့သော  Opera Omnia ဟုအမည်ပေးထားသော စာအုပ်သည် အွိုင်းလား၏ ကြိုပမ်းအားထုတ်မှုတို့ကို စုစည်းထားသော စာအုပ်ဖြစ်သည်။ အွိုင်းလား၏ ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုများ အပြည့်အစုံကို အစဉ်အတိုင်းဖော်ပြထားသည်ကို ဖော်ပြပါ စာမျက်နှာတွင် ကြည့်ရှုနိုင်သည်- The Eneström Index  (PDF).
သူရဲ
သူရဲ (၄၃၉-၄၉၄)
အမတ် မုက္ခမန်ကို နန်းကချ၍ အမတ် သူရဲ မင်းပြုသည်။ ပုထိုး(၂)ဆူ တည်သည်။ သရဲပုထိုးဟု တွင်၏။ မင်းစည်းစိမ် (၅၅)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။
အုန်းခရိုင်ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
အုန်းခရိုင်ရွာ (Ohnhkayaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ နန်းလွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းလွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၆ ဦး၊ မ ၁၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိုင်ပင်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
တိုင်ပင်ရွာ (Taingpin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ဝဲကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝဲကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၁၂ ဦး၊ မ ၂၃၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလယ်စုရွာ၊ ထူ
အလယ်စုရွာ၊ ထူ
ဟိုင်းကြီးကျွန်း
ဟိုင်းကြီးကျွန်းသည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ငပုတောမြို့နယ်၌ ပုသိမ်မြို့တောင်ဘက် ၆ဝခန့်အကွာ ပင်လယ်ဝတွင် တည်ရှိသည်။ ကျွန်း၏အနေအထားသည် သုံးထောင့်ပုံ၊ သို့မဟုတ် ဗထက်ချိုင့်ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်။ လခြမ်းပုံသဏ္ဌာန် အချိုင့်သည် အနောက်မြောက်ဘက်၌ တည်ရှိသည်။ လှေနှင့်သင်္ဘောများ ဆိုက်ကပ်ရန် သင့်လျော်သည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်၌ ပြင်ခရိုင်ရွာရှိသည်။ အနောက်နှင့် အနောက် မြောက်ဘက်တို့၌ ကျောက်ချောင်းရွာ၊ ခမောက်မော်ရွာနှင့် ကန်ကြိုင်ရွာများ ရှိသည်။ ဟိုင်းကြီးကျွန်းနှင့် ခမောက်မော်ရွာတို့၏ အကြားရှိ ငဝန်မြစ်ဝသည် ကျဉ်းလေသည်။ ယင်းကို အတွင်းလမ်းဟု ခေါ်ကြသည်။ အရှေ့ဘက်ရှိ ငဝန်မြစ်ဝမှာ ကျယ်လေသည်။ ယင်းကို အပြင်လမ်းဟု ခေါ်ကြသည်။ ပင်လယ်မှ ပုသိမ်မြို့သို့ ဝင်ထွက်သွားလာကြသော ဆန်တင်သင်္ဘောကြီးများသည် အပြင်လမ်းဖြင့် သွားလာဝင်ထွက်ကြသည်။ ဟိုင်းကြီးကျွန်းတွင် ဆိုက်ကပ်လိုလျှင် အပြင်လမ်းမှ အတွင်းလမ်းသို့ အနည်းငယ် ကွေ့လိုက်ရလေသည်။ ထိုအခါ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော လှေသင်္ဘောများ ဆိုက်ကပ်ရန်သင့်သည့် ဗထက်ချိုင့် နေရာသို့ ရောက်ရှိလေသည်။ သိုင်းကြီးကျွန်းကို ရှေးယခင်က နဂရသာဂီကျွန်းဟု ခေါ်ကြသည်။
ပထဝီဝင်
ဟိုင်းကြီးကျွန်း၏ တောင်ဘက်သည် ပင်လယ်ပြင်ကြီးဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အရှေ့တောင်ဘက်တစ်လျှောက်တွင် တောင်တန်းကြီးများ ရှိလေသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးများက ပင်လယ်မှ လေပြင်းများကို ကာဆီးပေးသဖြင့် လှေသင်္ဘောဆိပ်နေရာသည် လှိုင်းလေအတွက် စိတ်ချလေသည်။ ကျွန်း၏ အနောက်မြောက်ဘက်၌ ညီညာပြန့်ပြူးသော မြေပြင်ရှိရာ ထိုမြေပြင်တွင် ဟိုင်းကြီးရွာကို တည်ထားသည်။ ရွာ၏ပတ်လည်တွင် အုန်းခြံ၊ သစ်ပင်များနှင့် လယ်ကွင်းများ ရှိလေသည်။ ဟိုင်းကြီးကျွန်းမှ မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးသို့ ကုန်ဖြန့်ဖြူးရန် ခရီးလမ်းပန်း လွယ်ကူလေသည်။ ငဝန်မြစ်အတိုင်း ပုသိမ် မြို့သို့ ဆန်တက်သွားနိုင်၍ ပုသိမ်မြို့မှတစ်ဆင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံတစ်လွှားသို့ ကုန်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့နိုင်သည်။ ထိုကြောင့်လည်း ၁၈ ရာစုနှစ်အတွင်းက ပုသိမ်မြို့၌ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့၏ ကုန်တိုက်ခွဲတစ်ခုကို ထားရှိခဲ့လေသည်။ တစ်ဖန် သက်ကယ်သောင်ချောင်းကိုဝင်၍ လပွတ္တာမြို့သို့ သွားပြီးနောက် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တစ်ဝန်းလုံးသို့ ကုန်စည်ဖြန့်ဖြူးနိုင်လေသည်။ ထို့ပြင် မော်တင်စွန်းကို ကွေ့လိုက်လျှင် ရခိုင်ပြည်နယ်ဘက်သို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်လေသည်။
သမိုင်းကြောင်း
စီးပွားရေး၊ စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအကွက်ကောင်းသဖြင့် ဟိုင်းကြီးကျွန်းပေါ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် ၁၆၈၇ ခုနှစ်ခန့်က စတင်၍ အခြေစိုက်ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုအချိန်က မြန်မာဘုရင်မှာ ညောင်ရမ်းဆက် မင်းရဲကျော်ထင် ဖြစ်ပြီးလျှင် အင်းဝမြို့၌ နန်းခံလေသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့သည် ခုနှစ်ခန့်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ကာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ကြသည်။ ထိုစဉ်က အင်္ဂလိပ်တို့၏ ရွက်သင်္ဘော ဆိုက်ကပ်ရာမြို့မှာ သန်လျင်မြို့ဖြစ်သည်။ ဟိုင်းကြီးကျွန်း၌ စတင်၍ အင်္ဂလိပ်တို့ အခြေစိုက်ချိန်တွင် သန်လျင်မြို့၌လည်း အင်္ဂလိပ်တို့၏ တိုက်ခွဲသည် ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်လေသည်။ ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခြေအနေသည် တောင့်တင်း ခိုင်မာခြင်း မရှိလှချေ။ မင်းရဲကျော်ထင်မှ ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားလက်ထက်အထိ ညောင်ရမ်း ဆက်နောက်ပိုင်းတွင် နယ်ခြားဒေသများ၌ သူပုန်များ ခြားနားလျက် ရှိကြလေသည်။ အထူးသဖြင့် မွန်တို့၏အရေးသည် မပြတ်ပေါ်ထွက်နေလေသည်။ ထိုကြောင့် နိုင်ငံရေးရှုပ်ထွေးမှုနှင့် ကင်းလွတ်သည့် ဟိုင်းကြီးကျွန်းကို အခြေခံစခန်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်ဟန် ရှိသည်။
၁၇၅၂ ခုနှစ်တွင် အလောင်းဘုရား မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကို သိမ်းသွင်းသောအခါ အလောင်းဘုရားက နိုင်ခြေရှိသဖြင့် ဟိုင်းကြီးကျွန်းမှ အင်္ဂလိပ်တို့သည် တိတ်တဆိတ် တစ်မျိုး၊ ပြောင်တစ်ဖုံ အလောင်းဘုရားကို ကူညီခဲ့လေသည်။ သို့သော် မွန်တို့နှင့်လည်း လုံးဝအဆက်မပြတ်ကြချေ။ တိတ်တဆိတ် ဆက်သွယ်လျက်ပင် ရှိကြလေသည်။ ဟိုင်းကြီးကျွန်း၌လည်း မြေကတုတ်များ၊ အုတ်ရင်တားများ၊ လက်နက်တိုက်များ၊ မျှော်စင်များ အခိုင်အမာ ဆောက်လုပ်လျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ ခံတပ်ကို ဆောက်လုပ်ပြီးလျှင် အမြောက်မြားတင်လျက် အင်္ဂလိပ်တို့သည် အခိုင်အလုံ နေထိုင်ကြလေသည်။ တစ်ဘက် တွင်လည်း နိုင်ခြေရှိသော အလောင်းဘုရားထံသို့ ချည်းကပ်ပြီးလျှင် တရားဝင် ခွင့်ပြုရေးအတွက် ဆောင်ရွက်လေသည်။
၁၇၅၅ ခုနှစ် အလောင်းဘုရား အထက်မှ စုန်ဆင်း၍ မြန်အောင်၊ ဟင်္သာတ၊ ရန်ကုန်နှင့် ပုသိမ်မြို့များကို သိမ်းပိုက်ပြီးသောအခါတွင် ဟိုင်း ကြီးကျွန်း၌ အုပ်ချုပ်လျက် ရှိသော ဟင်နရီဗရု(စ)သည် အလောင်းဘုရားအား အမြောက်နှင့် သေနတ်များကို ဆက်သရလေသည်။
ထိုနောက် ဗိုလ်ကြီးဗေကာဆိုသူအား လက်ဆောင်ပဏ္ဏာများနှင့်တကွ သံအရာရှိအဖြစ်နှင့် နေပြည်တော် အထိ ထည့်လိုက်လေသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အင်္ဂလိပ်တို့ ဟိုင်းကြီးကျွန်းတွင် အခိုင်အမာ နေထိုင်နေခြင်းကို တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုပေးရေး ဖြစ်လေသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးကလည်း အင်္ဂလိပ်တို့အား ဟိုင်းကြီးကျွန်းတွင် နေထိုင်ခွင့်၊ ပုသိမ်နှင့် ရန်ကုန်မြို့များတွင်လည်း ကုန်တိုက်များ ဖွင့်လှစ်ခွင့်ကို ပေးလိုက်သည်။ ထိုသို့ အခွင့်ပေးသည့်အတွက် အင်္ဂလိပ်တို့က မြန်မာတို့အား လက်နက်နှင့် ခဲယမ်းမီးကျောက်များကို ဆက်သကြရလေသည်။
ကုလားမချောင်ရွာ၊ ရေပေါ်ကြီး
ကုလားမချောင်ရွာ၊ ရေပေါ်ကြီး
အတွင်းအင်းရွာ၊ ဇရပ်လှ
အတွင်းအင်းရွာ၊ ဇရပ်လှ