cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နားမလန်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နားမလန်ရွာ (Narmalan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နမ့်ဆွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ဆွမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၄ ဦး၊ မ ၅၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လှမေရွှေရွာ၊ သင်းဂနက်
လှမေရွှေရွာ၊ သင်းဂနက်
အဆီပြန်သော ဦးရေပြား
ဦးရေပြား အဆီပြန်ခြင်းသည် အပျိုဖော်၊လူပျိုဖော် ဝင်ကာစ အရွယ်များတွင် ဟိုမုန်းပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်တတ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ တဖြည်းဖြည်း အဆီပြန်မှု နည်းပါသွားသည်။ ဦးရေပြားရှိ အဆီဂလင်းများ အဆီပိုထုတ်ခြင်းသည် ဦးရေပြားအဆီပြန်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။
ခူနီရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ခူနီရွာ(Khuni)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ သမိန်ဒွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမိန်ဒွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၅၂ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၈၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ် မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၃၉ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန္တလေးခရိုင်
မန္တလေးခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်ခဲ့​သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မန္တ​လေးမြို့ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလတွင် မန္တလေးခရိုင်မှ မြို့နယ်များကို မဟာအောင်မြေခရိုင်၊ အောင်မြေသာစံခရိုင်နှင့် အမရပူရခရိုင်များအဖြစ် ခွဲထုတ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်
ဂျက်ကလင်း ကနေဒီ အိုနာဆစ်
ကွယ်လွန်သူ အမေရိကန်သမ္မတ ဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီ ၏ဇနီးဖြစ်ခဲ့ပြီး နောင်အခါတွင် ဂရိသင်္ဘောလုပ်ငန်းရှင် သူဌေးကြီး အိုနာဆစ်နှင့် လက်ဆက်ခဲ့ပြီးနောက် မုဆိုးမနှစ်ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့သူ ဂျက်ကလင်းကနေဒီအိုနာဆစ်ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်ပြည်နယ် လောင်းအိုင်းလင်း၊ ဆောက်သမ္ပတန်မြို့တွင် ၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ သည်။ ငယ်မည်မှာ ဂျက်ကလင်းဘိုဗီးယားဖြစ်ပြီး မိဘနှစ်ပါးမှာဂျွန်ဘိုဗီးယား နှင့်ဂျက်နက်ဘိုဗီးယားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ငယ်စဉ်က ဂျော့ဝါရှင်တန်တက္ကသိုလ် ဗာဆာကောလိပ်နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပဲရစ်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဝါရှင်တန် တိုင်းမ်စ်ဟာရဲလ်ဒ် သတင်းစာတိုက်တွင် ဓာတ်ပုံသတင်းထောက်အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
မန္တလေးခရိုင်
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
မန္တလေးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဂျက်ကလင်း ကနေဒီ အိုနာဆစ်
ဂျက်ကလင်းဘိုဗီးယားသည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်မှ ဆီးနိတ်လွှတ်တော် အမတ်ဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီ နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည် ထောင်စု၏ ၃၅ ဦးမြောက်သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျက်ကလင်းသည် ဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီနှင့် သားနှစ်ယောက် သမီးတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့ရာ သားတစ်ယောက်မှာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ သမ္မတဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီ လုပ်ကြံခံလိုက်ရသောအခါ ဂျက်ကလင်းကနေဒီသည် မုဆိုးမဘဝသို့ အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ်၌ ရောက်ခဲ့ရသည်။
မန္တလေးခရိုင်
သမိုင်းကြောင်း
ရတနာပုံခေတ် သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ကျန်ရှိနေသေးသော မြန်မာမင်းပိုင် နယ်မြေများအား ခရိုင် (၁၀)ခရိုင် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယခုခေတ် မန္တလေးခရိုင် ပါဝင်ရာ ဒေသမှာ ထိုခေတ်က ရတနာပုံနေပြည်တော်ပါဝင်သော ပထမဌာနခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့ အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းယူပြီးနောက် အထက်မြန်မာပြည်အား အရှေ့၊ အလယ်၊ မြောက်နှင့် တောင်ဟူ၍ ခရိုင်များ ခွဲခြားခဲ့ရာမှ နောက်ပိုင်းတွင် မိတ္ထီလာ၊ စစ်ကိုင်း၊ မန္တလေးနှင့် မင်းဘူး ခရိုင်များအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုမန္တလေးခရိုင်တွင် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ကသာ၊ ရွှေဘို နှင့် မိုးကုတ် စီရင်စုများ ပါဝင်သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့လက်ထက် ၁၉၃၁ခုနှစ်တွင် မန္တလေးခရိုင်၌ မန္တလေး၊ မတ္တရာနှင့် မေမြို့နယ်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၁၁၅စတုရန်းမိုင်ရှိခဲ့သည်။
ဂျက်ကလင်း ကနေဒီ အိုနာဆစ်
ခင်ပွန်းသည်ရှိစဉ်ကာလအတွင်း သမ္မတအိမ်ဖြူတော်၏ သမိုင်းဝင်ပြန်လည်ပြုပြင် တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများ၌ ရှေ့ဆောင်ရှေ့ရွက်ပြု၍ ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် သမ္မတ၏တာဝန်ပေး ချက်အရ သမ္မတ၏အထူး ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ အလည်အပတ်ခရီးသွားရောက်ခဲ့သည်။
မန္တလေးခရိုင်
သမိုင်းကြောင်း
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်လည်း ထိုအတိုင်းပင် တည်ရှိခဲ့သည်။ မန္တလေးခရိုင်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မန္တလေးမြို့ဖြစ်သည်။ အခြားမြို့များမှာ မေမြို့၊ အမရပူရမြို့၊ မတ္တရာမြို့၊ စဥ့်ကူးမြို့၊ မြစ်ငယ်မြို့တို့ဖြစ်ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မန္တလေးခရိုင်ကို မန္တလေးအရှေ့ပိုင်းနယ်၊ မန္တလေးအနောက်ပိုင်းနယ်(အမရပူရနယ်)၊ မတ္တရာနယ်နှင့် မေမြို့နယ်တို့ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသည်။၁၉၅၆ခုနှစ်တွင် မန္တလေးခရိုင်၏ ခန့်မှန်းလူဦးရေမှာ ၄၇၇,၁၀၀ ဦးရှိသည်။ ၁၉၅၉ခုနှစ်တွင် မတ္တရာနယ်အတွင်း ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၉၆၅ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ရက်နေ့တွင် ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်းမှ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်နှင့် မိုးကုတ်မြို့နယ်များကို မန္တလေးခရိုင်အတွင်း ပြောင်း၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မန္တလေးမြို့ကို အရှေ့တောင်၊ အရှေ့မြောက်၊ အနောက်တောင်၊ အနောက်မြောက်မြို့နယ်များအဖြစ် မြို့နယ် (၄)ခုခွဲခြားခဲ့သည်။၁၉၉၂ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့နယ်(၄)မြို့နယ်အား မြို့နယ်(၅)ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ မန္တလေးခရိုင်မှ ပြင်ဦးလွင်၊ မတ္တရာ၊ စဥ့်ကူး၊ မိုးကုတ်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်များကို ခွဲထုတ်ကာ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မန္တလေးခရိုင်တွင် မြို့နယ်(၇)မြို့နယ်နှင့် မြို့(၄)မြို့ ကျန်ရှိခဲ့သည်။
ဂျက်ကလင်း ကနေဒီ အိုနာဆစ်
၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဂျက်ကလင်းကနေဒီသည် ဂရိသင်္ဘောလုပ်ငန်းရှင်သူဌေးကြီး အရစ္စတိုတယ်လ် အိုနာဆစ်နှင့် လက်ထပ် ခဲ့သည်။ သူဌေးကြီးအိုနာဆစ်သည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သောအခါ ဂျက်က လင်းကနေဒီ အိုနာဆစ်သည် ဒုတိယအကြိမ်မုဆိုးမဖြစ်ခဲ့ရပြန်သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ဂျက်ကလင်းသည် လူထင်ပေါ်သောလုပ်ငန်းများကို ရှောင်ရှားရင်း ဘဝကို အလုပ်ထဲ၌သာ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။
မန္တလေးခရိုင်
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် မန္တလေးခရိုင်မှ မဟာအောင်မြေမြို့နယ်၊ ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်၊ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်၊ ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ်များကို မဟာအောင်မြေခရိုင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်များကို အောင်မြေသာစံခရိုင်အတွင်းသို့လည်းကောင်း၊ အမရပူရမြို့နယ်ကို အမရပူရခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ကာ မန္တ​လေးခရိုင်ကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။
ဂျက်ကလင်း ကနေဒီ အိုနာဆစ်
၁၉၇၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၇ ခုနှစ်အထိ ဗိုက်ကင်းစာအုပ် ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းတွင် အတိုင်ပင်ခံအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဒဗ်ဘယ်လ်ဒေးနှင့် ကုမ္ပဏီတွင် တွဲဖက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ၁၉၇၈ခုနှစ်မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ်အထိ နှင့် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
မန္တလေးခရိုင်
တည်​နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
မန္တလေးခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ဖွဲ့စည်းပါဝင်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏အလယ်ဗဟို အချက်အချာဖြစ်သောခရိုင်ဖြစ်သည်။ အရှေ့မှအနောက်သို့ မိုင်(၂၀)ခန့်၊ တောင်မှ မြောက်သို့ မိုင်(၃၀)ခန့် ရှည်လျားသည်။
ဂျက်ကလင်း ကနေဒီ အိုနာဆစ်
ဂျက်ကလင်းကနေဒီအိုနာဆစ်သည် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ဆေးရုံတက်ကုသနေရာမှ ဆရာဝန်များက လက်လျှော့လိုက်သဖြင့် နယူးယောက်မြို့ နေအိမ်သို့ ပြန်ခေါ်ခဲ့ပြီးနောက် တစ်နေ့ ဖြစ်သော ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်နေ့ ကြာသပတေးနေ့ည ၁ဝ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီ ဂျူနီယာနှင့် သမီးကာရိုလင်း ကနေဒီ ရှလောစ်ဘတ်တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်။
မန္တလေးခရိုင်
နယ်နိမိတ်
မြောက်ဘက်တွင် ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်မှ မတ္တရာမြို့နယ်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင် ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်မှ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊တောင်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်ခရိုင်မှ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ခြားကာ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်များတည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်း ၉၁၂စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
ဂျက်ကလင်း ကနေဒီ အိုနာဆစ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတကတော်များ
မန္တလေးခရိုင်
​မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ပင်လယ်​ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျမ်းမျှ​ပေ၂၅၀အထက်တွင် တည်ရှိသည်။ မန္တလေးခရိုင်၏ အရှေ့ပိုင်းသည် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းတည်ရှိကာ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ပေါများသည်။ မန္တလေးမြို့ပြဧရိယာသည် ညီညာသော လွင်ပြင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏ အနောက်တောင်ပိုင်းသည် မြစ်နှစ်သွယ်ဆုံရာဖြစ်ပြီး မိုးများချိန်တွင် ရေကြီးလေ့ရှိသည်။ဧရာဝတီမြစ်ထဲတွင် ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၏ အပိုင်ဖြစ်​သော မြေနုကျွန်းများရှိ၍ ထိုကျွန်းများသည် မကြာခဏ ​ရေဝင်​ရောက်တတ်သည်။ မန္တလေးနှင့် အမရပူရနယ်များတွင် အင်းအိုင်များ ပေါများသည်။
ရေဆင်း
မန္တလေးခရိုင်ကိုဖြတ်၍စီးသောမြစ်များမှာ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ယင်း၏ လက်တက်များဖြစ်သော မြစ်ငယ်နှင့် မတ္တရာ (ချောင်းမကြီး)များဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်သည် မန္တလေးခရိုင်၏ အနောက်ဘက် နယ်နမိတ်တလျှောက် မြောက်မှ တောင်သို့ ဖြတ်စီးသည်။ သင်္ဘောများ အမြဲမပြတ် စုန်ဆန်သွားလာနိုင်သည်။ ဒုဋ္ဌဝတီဟူ၍ခေါ်သော မြစ်ငယ်မြစ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်မှ စီးဆင်းလာပြီး မန္တလေးခရိုင်၏ တောင်ဘက်နယ်နိမိတ်တစ်လျှောက် စီးဆင်းကာ ဧရာဝတီမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။
ချောင်းမကြီးဟူ၍လည်း ခေါ်သော မတ္တရာမြစ်(ရှမ်းပြည်တွင် နမ့်ပယ် ဟုလည်းခေါ်သည်။) သည် ရှမ်းပြည်နယ်၌ မြစ်ဖျားခံ၍ မန္တလေးအထက် ၂၅ မိုင်ဝေးသောနေရာ၌ ဧရာဝတီဖြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံသည်။ဧရာဝတီနှင့် စကားပင်အကြား မိုင် ၂ဝ မျှအထိ လှေငယ်များ ကူးသန်းသွားလာနိုင်သည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် ဤချောင်းမှရေကို တူး၍ သွယ်ယူရသည်။ အရေးပါသော တူးမြောင်းများမှာ ရွှေလောင်းတူးမြောင်း၊ ရွှေတချောင်းတူးမြောင်း၊ ဒင်္ဂါးတူးမြောင်း တို့ဖြစ်လျက် မင်းတုန်းမင်းကြီးလက်ထက်ကတူးခဲ့သော တူးမြောင်းများဖြစ်၍ အလျား မိုင် ၃ဝ၊၂၆ မိုင်၊ ၁၃ မိုင် အသီးသီးရှိသည်။
ထို့အပြင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့်ဆက်သွယ်လျက်ရှိသော မြစ်တိမ်နှင့် သင်္ဂဇာချောင်းများလည်း ရှိပေသည်။ ဤသည်တို့အပြင် မိုးရာသီ၌ ရေသိုလှောင်ရန် မန္တလေးအရှေ့ဘက်တွင် အောင်ပင်လယ်ကန်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်ယွန်းယွန်း ၂၁ မိုင်ခန့်အကွာတွင်နန္ဒာကန်နှင့် အမရပူရအနီး တောင်သမန်အင်းများရှိသည်။ မန္တလေးတူးမြောင်းကို ဖောက်ထားပြီး အောင်ပင်လယ်နှင့် နန္ဒာကန်တဝိုက်နေရာများတွင် စပါးစိုက်ပျိုးကြသည်။
ရာသီဥတု
မန္တလေးခရိုင်၏ ရာသီဥတုမှာ ပူပြင်းခြေက်သွေ့၍ မိုးနည်းသည်။ မိုးရေချိန် လက်မ ၃ဝ မှ ၄၁ အထိ ရွာသွန်းသည်။
လူဦး​ရေ
၂၀၁၄ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန္တလေးခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၁,၇၂၆,၈၈၉ဖြစ်သည်။ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်သော အစီရင်ခံစာများအရ ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် လူဦးရေသည် ၁,၃၆၀,၁၃၈ ဖြစ်သည်။ မြို့ပြဧရိယာတွင် ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်သည် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်ကာ မြို့ပြနှင့်ကျေးလက်ပေါင်းစပ်ထားသည့် ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်သည် ခရိုင်အတွင်း လူဦးရေ အများဆုံးဖြစ်သည်။၂၀၁၄ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန္တလေးခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၁၃သိန်းကျော်သည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကာ ၄သိန်းကျော်သည် ကျေးလက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ မြို့ပြနေထိုင်သူဦးရေမှာ ၇၆.၄ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။
ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
မန္တလေးခရိုင်သည် မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု စုဝေးရာဒေသဖြစ်သည်။ မန္တလေးခရိုင်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းဖြင့် မီးသင်္ဘောများအထက်အောက် စုန်ဆန်နိုင်သကဲ့သို့ မီးရထားလမ်းဖြင့်လည်း မန္တလေး ဘူတာကြီး မှသွားနိုင်သည်။ မော်တော်ကားလမ်းများဆုံရာခရိုင်ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမအပါအဝင် နိုင်ငံအနှံ့သို့လမ်းများစွာလည်းရှိသည်။ မန္တလေးမြို့တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်နှင့် ပြည်တွင်းသုံးလေယာဉ်ကွင်းများ ရှိသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းလုံးသို့ ခရီးလမ်း မခက်ခဲလှချေ။ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းသည့်အလျောက် ရောင်းရေးဝယ်တာဖွံ့ဖြိုးသော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
ပညာရေး
မန္တလေးခရိုင်တွင် အထက်မြန်မာပြည်၏ အဆင့်မြင့်တက္ကသိုလ်များစွာတည်ရှိသည်။ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်များ၊ ကျန်းမာရေးဆိုက်ရာတက္ကသိုလ်များ၊ နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ၊ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များ ကောလိပ်/သိပ္ပံများစွာ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်အတွင်း အသက် ၁၅နှစ်နှင့်အထက် အိမ်ထောင်စုအလိုက် စာတတ်မြောက်နှုန်းသည် ၉၆.၃ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေး
မန္တလေးခရိုင်သည် အထက်မြန်မာပြည်၏ အဆင့်မြင့်ဆေးရုံကြီးများ တည်ရှိရာ ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အထင်ကရနေရာများ
မန္တလေးခရိုင်သည် မြန်မာမင်းတို့ ဘုန်းတန်ခိုးထွန်းကားရာအရပ်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ခရိုင်အတွင်း၌ ထင်ရှားကျော်ဇောသည့် ဘုရားစေတီများသာမက ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံများရှိသည်။
အမရပူရတွင် ရွှေကြက်ယက်ဘုရားရှိသည်။ မြစ်ငယ်မြစ်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် အနော်ရထာမင်းစော၏ မိဖုရားစောမွန်လှ တည်ခဲ့သော ရွှေစာရံ ဘုရားများလည်း တန်ခိုးကြီးထူးခြားလျက် နှစ်စဉ် တပေါင်းလတွင် ဘုရားပွဲကျင်းပသည်။ ဘုရားပွဲကျင်းပချိန်တွင် ငါးများ ကမ်းဘေးသို့ လာ၍ ဘုရားဖူးများလက်မှ အစားအစာကို ယူစားရုံမျှမက ဘုရားဖူးများက ခေါင်းတွင် ရွှေချပေးသည်ကို ခံကြသည်။ ထို့အပြင် ရွှေစာရံဘုရားတွင် တင်သောဆွမ်းကို ပုရွတ်ဆိတ်မတတ် ကျီးမစားဟူ၏။ ဘုရားပုရဝုဏ်အတွင်း ပုရွတ်ဆိတ်နှင့် ကျီးများကိုမတွေ့ရ။
မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး သတ်မှတ်ခဲ့သော မန္တလေးနယ်မှာ ရွှေကြိုးသတ်နယ်မြေဟု ခေါ်လျက်၊ အရှေ့သိုလားသော် နတ်ထိပ်တောင်ရိုး၊ တောင်ဘက်သို့ လားသော် မြစ်ငယ်မြစ်၊ အနောက်ဘက်သို့ လားသော် ဧရာဝတီမြစ်၊ မြောက်သို့လားသော် မတ္တရာမြစ်တို့ ဖြစ်ကြလေသည်။
ခမိကန်ကရွာ
ခမိကန်ကရွာ
မရင်းကုန်းရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကုန်း
မရင်းကုန်းရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကုန်း
သက္ကေပြင်ကုန်းရွာ၊ သင်းဂနက်
သက္ကေပြင်ကုန်းရွာ၊ သင်းဂနက်
အပ္ပမာဏာဘာ
အတိုင်းအရှည် ပမာဏကို မပြောပြနိုင်လောက်အောင်ပင် များလှစွာသော ကိုယ်ရောင် ကိုယ်ဝါရှိသော ဗြဟ္မာကို အပ္ပမာဏာဘာ ဟုခေါ်ပြီး ၎င်းတို့နေထိုင်ရာဘုံကို အပ္ပမာဏာဘာဘုံဟု ခေါ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များစာရင်း
မြန်မာနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များ စာရင်းဖြစ်သည်။
၂၃ ဇူလိုင် ရေကန်
၂၃ ဇူလိုင် ရေကန် သို့မဟုတ် ဘန့်ဟဇီကန် (بحيرة بنغازي أو بحيرة 23 يوليو) သည် ဘန့်ဟဇီဆိပ်ကမ်းနှင့် ဘန့်ဟဇီမြို့အလယ်အကြားတွင် တည်ရှိသည့် ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် ဧရိယာ အားဖြင့် ခန့်မှန်းခြေ ၁၀၀ ဟက်တာ (၁၀၀၀၀၀၀ စတုရန်းမီတာခန့်) ရှိသည်။
စည်းရိုးကုန်းရွာ၊ ဆင်လမ်းကလေး
စည်းရိုးကုန်းရွာ၊ ဆင်လမ်းကလေး
ခပရာရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
ခပရာရွာ(Khaparar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ ဒွမ်ဘွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မံစီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂန့်ဂါ (ရခိုင်)ရွာ
ဂန့်ဂါ (ရခိုင်)ရွာ
NGC 249
NGC 249 သည် ကြယ်စုတန်း တူကင်နာ မှ emission နက်ဗျူလာဖြစ်သည်။ ယင်းအား နက္ခတပညာရှင် James Dunlop ဆိုသူမှ ၁၈၂၆ တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူကင်နာ (ကြယ်စုတန်း)
လွယ်စကိုင်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရဲဘော်ဟောင်းရွာ၊ သင်းဂနက်
ရဲဘော်ဟောင်းရွာ၊ သင်းဂနက်
ဝမ်လုံယန်းလွယ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဝမ်လုံယန်းလွယ်ရွာ (Wanlongyangloi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၅ ဦး၊ မ ၉၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝသဲစမ်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ဝသဲစမ်းရွာ (Watheasan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဝသဲစမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝသဲစမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၅ ဦး၊ မ ၁၀၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇရူဒပါနဇာတ်
ဘုရားရှင်လျှောက်ကြား ကုန်သွယ်သွား
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိပြည်၌ ကုန်သည်တို့သည် ဘဏ္ဍာတိုပကို အပြည့်အစုံ စီမံကာ ကုန်သွယ်သွားခါနီးတွင် မြတ်စွာဘုရားကို ပင့်ဖိတ်လှူဒါန်းပြီးလျှင် သရဏဂုံသီလတို့ကို ဆောက်တည်၍ ရှိခိုးကန်တော့ကာ - “အရှင်ဘုရား ... အကျွန်ုပ်တို့သည် ကုန်သွယ်ရန် ခရီးရှည်သွားကြပါအံ့၊ ဘဏ္ဍာတို့ကို ရောင်းချပြီးလျှင် ချမ်းသာစွာ ပြန်ရောက်သောအခါ တစ်ဖန် ရှိခိုးကန်တော့ပါအံ့” - ဟု လျှောက်ထားကာ ကုန်သွယ်သွားကြကုန်၏။
ကုန်သည်တို့သည် - ကန္တာရခရီးခဲသို့ ရောက်လတ်သော် ရေတွင်းဟောင်းတစ်ခုကို မြင်၍ ဤရေတွင်းကား ရေမရှိ၊ ငါတို့လည်း ရေငတ်ကုန်၏။ ထိုရေတွင်းကို တူးဖော်ကြမည်ဟု တိုင်ပင်ညီညွတ်ကာ တူးဖော်ကြသော် - အစဉ်အတိုင်း သလွဲစင်၊ သလွဲပုပ်၊ ကြေးပုပ်၊ ကြေးနီ၊ ကျောက်မျက်ရွဲ တို့ကို ရကြကုန်၏။ ရသမျှဖြင့်လည်း ရောင့်ရဲတင်းတိမ်ကြကုန်၏။ ထိုရတနာတို့ကို လှည်းတို့ဖြင့် အပြည့်တင်ဆောင်ကာ ချမ်းသာစွာ မိမိတို့နေရာ သာဝတ္ထိပြည်သို့ ပြန်ရောက်ကြကုန်၏။
ထိုကုန်သည်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားကို လျှောက်ထားခဲ့ကြသောအတိုင်း ပင့်ဖိတ်ကာ လှူဒါန်းရှိခိုးကုန်လျက် မြတ်စွာဘုရားအား မိမိတို့ရဲခဲ့သော ဥစ္စာရတနာကို အကြောင်းစုံ လျှောက်ထားကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “သီတင်းသည်တို့ ... သင်တို့ကား ရသမျှသော ဥစ္စာဖြင့် ရောင့်ရဲတင်းတိမ်ကာ ပမာဏကို သိကြသောကြောင့်ဥစ္စာကို လည်းကောင်း၊ အသက်ကို လည်းကောင်း ရကြပေသည်။ ရှေးသူဟောင်းတို့ကား - ရသမျှသော ဥစ္စာဖြင့်လည်း မရောင့်ရဲ မတင်းတိမ်ကြ၊ အတိုင်းအရှည်ပမာဏကိုလည်း မသိကြ၊ ပညာရှိတို့ စကားကိုလည်း နားမထောင်ကြသောကြောင့် အသက်ကုန်ခြင်းသို့ ရောက်ရသည်” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသည်း။
ရေတွင်းတူးကြ ရတနာရ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ကုန်သည်အမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် လှည်းကုန်သည်တို့၏ အကြီးအမှူး ဖြစ်လေ၏။
တစ်နေ့သ၌ လှည်းမှူးသည် လှည်းတို့ဖြင့် ဘဏ္ဍာတို့ကို အပြည့်တင်ကာ ကုန်သည်တို့ကိုခေါ်၍ ကုန်သွယ်ရန် ဗာရာဏသီပြည်မှထွက်၍ အစဉ်အတိုင်း သွားကြရာ ကန္တာရခရီးခဲသို့ ရောက်လတ်သော် ရေတွင်းဟောင်းတစ်ခုကို မြင်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ ကုန်သည်တို့သည် ရေငတ်ကြသဖြင့် တိုင်ပင်ညီညွတ်ကာ ရေတွင်းဟောင်းကို တူးကြသော် အစဉ်သဖြင့် များစွာသော ရတနာတို့ကို ရကုန်၏။
ရအပ်သော ရတနာတို့ဖြင့် ရောင့်ရဲတင်းတိမ်ခြင်းမရှိ၊ ဤရေတွင်းဟောင်းဝယ် ဤရတနာတို့ထက် ကောင်းမြတ်သော ရတနာတို့ကို ရလိမ့်ဦးမည်ဟု လောဘဇောတိုက်ကာ အတိုင်းအရှည်ပမာဏကို မသိကြဘဲ အလွန်အားဖြင့် တူးကြကုန်၏။ လှည်းမှူးသည် အဖန်ဖန်တားမြစ်သော်လည်း တူးမြဲတူးကြကုန်၏။
မရောင့်ရဲလျှင် သေပွဲဝင်
ထိုရေတွင်းဟောင်းကို နဂါးမင်းသည် သိမ်းဆည်းကပ်၏။ အလွန်စွာ တူးကြသဖြင့် ထိုရေတွင်းဟောင်း အောက်တွင်နေသော နဂါးမင်း ဗိမာန်ပျက်၍ မြေမှုန့်တို့ကျလတ်သော် အလွန်အမျက်ထွက်သဖြင့် နှာခေါင်းလေဖြင့် မှုတ်သောကြောင့် အဆိပ်သင့်ကာ လှည်းကုန်သည်မှူးမှတစ်ပါးသော ကုန်သည်တို့သည် သေကျေပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကြကုန်၏။
ထိုအခါ နဂါးလုလင်တို့သည် နဂါးပြည်မှထွက်၍ ရတနာတို့ကို လှည်းတို့၌တင်ကာ အသီးအသီး မောင်းနှင့်ကြကုန်လျက် လှည်းမှူးကိုကား ယာဉ်ငယ်တစ်ခု၌ ချမ်းသာစွာ စီးစေ၍ ဗာရာဏသီပြည် လှည်းမှူး၏ အိမ်သို့ရောက်အောင် ပို့ပြီးလျှင် ဥစ္စာရတနာတို့ကို သှိမှီးသိမ်းဆည်းကာ နဂါးပြည်သို့ ပြန်ကြကုန်၏။
တင်းတိမ်ရောင့်ရဲ သေဘေးလွဲ
လှည်းမှူးလည်း မိမိရရှိသော ဥစ္စာရတနာတို့ကို ပေးကမ်း စွန့်ကြဲ၍ ဇမ္ဗူဒိပ်တစ်ကျွန်းလုံး ကုန်သွယ်ခြင်း၊ လယ်လုပ်ခြင်း စသည်တို့ကို မပြုလုပ်စေဘဲ လှူဒါန်းကျွေးမွေးကာ ဥပုသ်သီလတို့ကို ဆောက်တည်၍ သေသည်၏အဆုံး၌ နတ်ပြည်သို့ လားလေ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်ကို ဆောင်တော်မူပြီးလျှင် ဘုရားဖြစ်တော်မူသောအခါ - “သီတင်းသည်တို့ ... ကုန်သည်တို့သည် ရေသောက်လိုသဖြင့် ရေတွင်းဟောင်းကို တူးဖော်ကြသော် ကြေးမည်း၊ ကြေးနီ၊ သလွဲဖြူ၊ သလွဲပုပ်၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ ပုလဲ၊ ကျောက်မျက်ရွဲ၊ ပတ္တမြားတို့ကို ရကြကုန်၏။ ရမြဲတိုင်းသောရတနာဖြင့် မရောင့်ရဲ မတင်းတိမ်ကြသဖြင့် အလွန်နက်စွာ တူးကြပြန်ရာ - ထိုတွင်းဟောင်းအောက်၌နေသော အဆိပ်ပြင်းထန်၍ တန်ခိုးကြီးသော နဂါးမင်းသည် အဆိပ်တန်ခိုးဖြင့်သတ်၍ သေကြရပြီ၊ ထိုကြောင့် လျောက်ပတ်ရုံသာ တူးကြရသည်၊ အလွန်မတူးရာ။ အမှန်အားဖြင့် အလွန်တူးခြင်းသည် ယုတ်မာ၏၊ လျောက်ပတ်ရုံသာ တူးခြင်းသည် ဥစ္စာရ၏။ အလွန်တူးသဖြင့် သေကျေပျက်စီးကြရ၏” - ဟု သီတင်းသည်တို့အား ဟောတော်မူ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ နဂါးမင်းသည် - ယခုအခါ သာရိပုတ္တရာ။
လှည်းကုန်သည်မှူးသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ရရသမျှ၊ ရောင့်ရဲက၊ မခုချမ်းသာမည်။
(၂) မရောင့်ရဲ၊ လောဘကဲ၊ ဆင်းရဲပျက်စီးမည်။
(၃) တွင်းဟောင်းတူးငြား၊ ကုန်သည်များ၊ နဂါးသေစေသည်။
ဇရူဒပါနဇာတ် ပြီး၏။
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ ကျောင်းကုန်း
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ ကျောင်းကုန်း
မဂါ့ (လီဆူး)ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
မဂါ့ (လီဆူး)ရွာ(Maga(Lisuu))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဝေါ့ချုံ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝေါ့ချုံ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇၆ ဦး၊ မ ၂၇၅၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၇၃၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိဘရကန်
ဟိဘရကန် (桧原湖, Hibara-ko) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုရှီးမားစီရင်စု၊ ယာမခရိုင်တွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်သည် ဘန်းဒိုင်း-အဆဟိအမျိုးသားဥယျာဉ်တွင် ပါဝင်ပြီး ဘန်းဒိုင်း-ခိုးဂန်းတောင်ကုန်းမြင့်ရှိ ရေကန်များထဲတွင် အကြီးဆုံးရေကန် ဖြစ်သည်။
ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း
ဟိဘရကန်သည် အလယ်အလတ်ကန်တစ်ခု (mesotrophic lake) ဖြစ်ပြီး ၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ ဇလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဘန်ဒိုင်းတောင် မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မီးတောင်ပေါက်ကွဲရာမှ ရွေ့လျားမှုကြောင့် သဘာဝအတိုင်းကဲ့သို့ တမံတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ရေများဖြင့် ပြည့်လာခဲ့ကာ ဟိဘရရွာ (桧原村, Hibara-mura) ကို နစ်မြုပ်စေခဲ့သည်။ ကျန်ရှိနေသေးသည့် ဟိဘရရွာကို ယခုထက်တိုင် ကန်၏ အောက်ခြေ၌ မြင်တွေ့နိုင်သေးသည်။
ပြင်ဆင်ခြင်း
ဟိဘရကန်၏ ပတ်လည်တွင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တောင်တက်လမ်းများ၊ ဇိမ်ခံလှေများ၊ စခန်းချရာနေရာများနှင့် အခြားတည်းခိုနေရာများကို ပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။ ဆောင်းရာသီ၌ ရေခဲငါးဖမ်းခြင်းသည် အလွန်ထင်ရှားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ရွှေထီးကုန်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ရွှေထီးကုန်းရွာ (Shwehteekone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ရွှေထီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုင်ဖုန်း ၇
အိုင်ဖုန်း ၇ နှင့် အိုင်ဖုန်း ၇ ပလက်စ် တို့သည် အက်ပဲကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်ရောင်းချသော စမတ်ဖုန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့၌ အမှုဆောင် အရာရှိချုပ် တင်ကွတ်က မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ နှင့် အောက်တိုဘာလများအတွင်း ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နိုင်ငံများတွင် စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။
ဒီဇိုင်ပိုင်းတွင် အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ်နှင့် ဆင်တူသောလည်း အရောင်အသစ်၊ ရေစိုခံနိုင်မှု၊ အိမ်ခလုတ် အသစ်၊ နားကြပ်အပေါက် မပါရှိတော့ခြင်း တို့ ကွဲပြားခြားနားသွားသည်။ အတွင်းရှိ အစိတ်အပိုင်းများကို အဆင့်မြှင့်တင်မှုများ ပြုလုပ်ကာ ဖုန်း၏ စွမ်းဆောင်ရည်၊ ရုပ်ထွက် စွမ်းဆောင်ရည် နှင့် ကင်မရာစွမ်းရည် များကိုပါ မြှင့်တင်ပေးထားသည်။ အိုင်ဖုန်း ၇အက်စ် ပလက်စ်တွင် ပိုမိုဝေးကွာသော အကွာအဝေးရှိ ဝတ္ထုများကို ရိုက်နိုင်ရန်အတွက် မှန်ဘီလူး တစ်ခု အပိုထည့်သွင်းတပ်ဆင်ထားသည်။
အမာထည်
အိုင်ဖုန်း ၇ သည် အိုင်ဖုန်း ၆ နှင့် အိုင်ဖုန်း ၆အကစ် တို့၏ ဒီဇိုင်း အတိုင်းအထွာ နှင့် ဆင်တူသည်။ ယခင်က ထုတ်ဖူးသော ရွှေရောင်၊ ငွေရောင် နှင့် နှင်းဆီရွှေရောင် အပြင် အမည်းရောင်(ရိုးရိုး) နှင့် အမည်းရောင်(ပြောင်လက်) တို့ကို အရောင်အသစ် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အမည်းရောင် (ပြောင်လက်) မှ ပိုမိုရင့်သော အမည်းရောင်ကို သုံးထားပြီး ပြောင်လက်နေစေရန် စီမံထားသည်။ အိုင်ဖုန် ၇ သည် ရေ နှင့် ဖုန် ဒဏ်ခံနိုင်မှု မှာ အိုင်ပီ၆၇ ရှိသည်။
အိုင်ဖုန်း ၇၏ အိမ်ခလုတ်ခုံမှာ ယခင်အိုင်ဖုန်းများတွင် ပါဝင်သကဲ့သို့ ခလုတ်အစစ် မဟုတ်တော့ပဲ အတုအယောင် ခလုတ်ကိုသာ ထည့်သွင်းထားသည်။ အိုင်ဖုန်း ၇ တွင် အိုင်ဖုန်း ၆ အက်စ်တွင် စတင် ထည့်သွင်းပေးခဲ့သော "၃ဒီ ထိတွေ့မှုစနစ်"ကို ထပ်မံ ထည့်သွင်းပေးထားသည်။ အိုင်ဖုန်း ၇ တွင် နားကြပ်အပေါက် ပါဝင်တော့ခြင်း မရှိတော့ပေ။ အိုင်ဖုန်း ၇ တွင် ပါဝင်လာသော နားကြပ်မှာ အားသွင်းပေါက်တွင် တပ်ဆင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ အားသွင်းပေါက်မှ နားကြပ်ပေါက်သို့ ပြောင်းလဲပေးသော ကြားခံပစ္စည်းကို သီးခြား ရောင်းချသည်။ အိုင်ဖုန်း ၇ သည် အက်ပဲချပ်စ်ဆက် အေ၁၀ ၆၄ ဘစ် ကို အသုံဂပြုထားသည်။ အဆိုပါ အေ၁၀ ချပ်စ်ဆက် သည် ရုပ်ထွက်ကောင်းမွန်မှုကို ပိုမိုအထောက်အပံ့ပေးနိုင်ပြီး ကွန်ဆိုး ဂိမ်းများဆော့သည့်အခါ ပိုမိုအဆင်ပြေစေရန် ထောက်ပံ့ပေးသည်။ အိုင်ဖုန်း ၇ သည် အရွယ်အစား ၂ မျိုး ရရှိနိုင်သည်။ မျက်နှာပြင် ၄.၇ လက်မ အရွယ် နှင့် ၅.၅ လက်မ (ပလက်စ် အမျိုးအစား) ဖြစ်သည်။ အိုင်ဖုန်း ၆အကစ် ၏ မျက်နှာပြင် အရွယ်စားနှင့် သိပ်သည်းဆမှာ ထပ်တူထပ်မျှ တူညီသည်။ သိုလှောင်နိုင်မှု ပမာဏမှာ 32 GB၊ 128 GB နှင့် 258 GB ရရှိနိုင်သည်။ မှတ်ဉာဏ်မှာ အိုင်ဖုန်း ၇ တွင် 2 GB နှင့် အိုင်ဖုန်း ၇ ပလက်စ် တွင် 3 GB ပါဝင်သည်။ အိုင်ဖုန်း ၇ တွင် 12 MP ရှိသော ကင်မရာ တပ်ဆင်ထားသည်။ ကင်မရာ ရိုက်နေစဉ်အတွင်း တုန်ခါမှုကို လျော့ချပေးနိုင်သည့် Optical Image Stabilization ကို ထည့်သွင်းပေးထားသည်။ အိုင်ဖုန်း ၇ ပလက်စ်တွင် နောက်ထပ် 12 MP ရှိသော ကင်မရာ တစ်ခု အပိုတပ်ဆင်ထားသည်။ အဆိုပါ ကင်မရာ အပိုကြောင့် အဝေးရှိ အရာဝတ္ထုများကို ၂ ဆ ပိုမိုနီးကပ်စွာ ရိုက်ကူးနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ မျက်နှာပြင်ရှိ ကင်မရာကို 7 MP ကင်မရာအဖြစ် တပ်ဆင်ပေးထားသည်။
အပျော့ထည်
အိုင်ဖုန်း ၇ များတွင် အိုင်အိုအက်စ် မိုဘိုင်းဖုန်း လည်ပတ်မှုစနစ် ၁၀.၀ ဖြင့် ထွက်ရှိလာခဲ့သည်။ အိုင်အိုအက်စ် ၁၀.၁ တွင် အိုင်ဖုန်း ၇ ပလက်စ် ဖုန်း သီးသန့်အတွက် ကင်မရာ အဆင့်မြှင့်တင်မှု ရရှိခဲ့သည်။
ဆက်စပ်ပစ္စည်း
Each iPhone 7 comes with a Lightning-to-3.5-mm adapter. Apple sells the adapter independently as well. Apple also unveiled several Bluetooth wireless headphones ostensibly intended for use with iPhone 7, including AirPods, wireless in-ear headphones, and three new Beats headphone products. All four products utilize an in-house wireless chip known as Apple W1, which is designed to provide low-power Bluetooth operation and integration with iOS and macOS products (though they are still compatible with other Bluetooth-supported devices).
ကိုးကား
<div class="reflist columns references-column-width" style="-moz-column-width: 30em; list-style-type: decimal;">
အပင်လောက
ကမ္ဘာပေါ်တွင် သက်ရှိများ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာချိန်၌ ထိုသက်ရှိများသည် အပင်ဖြစ်သည်။ သတ္တဝါဖြစ်သည်ကို တိကျစွာ ခွဲခြား၍ မပြောနိုင်ချေ။ ထိုနည်းတူစွာ အပင်လောကသည် သတ္တဝါလောကမှ ဆင်းသက်သည်။ သို့မဟုတ် သတ္တဝါလောကသည် အပင်လောကမှ ဆင်းသက်သည်ဟူသည်ကိုလည်း တိကျမှန်ကန်စွာ မပြောနိုင်ချေ။ သို့ရာတွင် ကမ္ဘာပေါ်၌ ပထမဦးစွာ ဖြစ်ပေါ်သော သက်ရှိသည် အလိုအလျောက် အစာပြုလုပ်စွမ်း ရှိရမည်ဟူသောယူဆချက် မှန်ကန်လျှင် အပင်သည် သတ္တဝါထက် ဦးစွာပေါ်သော သက်ရှိ ဖြစ်ရမည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက ယုံကြည်ကြသည်။ ဇီဝဗေဒပညာရှင်တို့ကမူ အပင်လောက နှင့် သတ္တဝါလောကသည် မျိုးရင်းပင်မတစ်ခုမှ ဖြာထွက်လာကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဤယူဆချက်အရ ထိုမျိုးရင်း ပင်မမှ သက်ရှိနှစ်မျိုး ခွဲထွက်လာကာ တစ်မျိုးမှာ အမြင့်တန်းစား အပင်များနှင့် အခြားတစ်မျိုးမှာ အမြင့်တန်းစား သတ္တဝါများဟူ၍ ဖြစ်လာကြလေသည်။ အစိမ်းရောင်ရှိသော အပင်များတွင် ပထမဆုံး ပေါ်ပေါက် လာသည့်အပင်မှာ အယ်လဂျေခေါ် ပင်လယ်၌ပေါက်ရောက်သော အပွင့်မဲ့ အပင်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဝင်ရိုးစွန်းနှင့်အပူပိုင်းဒေသကြားရှိ ပင်လယ်ဟူသမျှတို့တွင် အယ်လဂျေနှင့် ကင်းသောပင်လယ် ဟူ၍ မရှိချေ။ သို့သော် အချို့သော ပင်လယ်ကမ်းခြေများတွင် အခြားသော အရပ်ဒေ သများမှာထက် အလွန် ထူထပ်စွာ ပေါက်ရောက်တတ်လေ သည်။ အယ်လဂျေတို့ကြောင့် ပင်လယ်နီသည် တစ်နှစ်လျှင် ကာလအပိုင်း အခြားအားဖြင့် နီနေတတ်သည်။ အာတိတ်ဒေ သတွင် အချို့သောရေခဲပြင်တို့မှာလည်း အယ်လဂျေကြောင့် နီနေတတ်သည်။ အချို့သော အယ်လဂျေများမှာ အလွန်သေး ငယ်၍ မှန်ဘီလူးဖြင့်ကြည့်မှသာ မြင်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် ပေါက်ရောက်ကြသော အယ်လဂျေတို့၌ ပင်စည်နှင့် သဏ္ဌာန်တူသည့် အစိတ်အပိုင်းများပါရှိကြ၍ အချို့မှာ အမြင့်ဆုံးအပင် ထက်ပင် ရှည်လျားကြသည်။ အချို့၌ ဆဲတစ်ခုတည်းသာ ရှိကြသည်။
အပင်များတွင် အယ်လဂျေပြီးသည့်နောက် ထင်ရှားသော အပင်မျိုးမှာ ဖန်ဂျိုင်းခေါ် မှိုမျိုးများဖြစ်သည်။ ဤ အပင်များ သည် အပင်များတွင် အထူးဆန်းဆုံးဖြစ်သည်။ ဖန်ဂျိုင်းတို့ကို အပင်ဟု ဆိုရငြားသော်လည်း ပုံသဏ္ဌာန်တွင်လည်းကောင်း၊ ဘဝတာ တိုခြင်းတွင်လည်းကောင်း၊ မျိုးပွားခြင်းတွင်လည်း ကောင့်းအမျိုးအမည် အရေအတွက်အားဖြင့် များပြားပုံတွင် လည်းကောင်း အခြားမည်သည့်အပင်နှင့်မျှ မတူချေ။ ဗက်တီး ရီးယား၊ တဆေး၊ မှိုနုများမှာ ဖန်ဂျိုင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့ သော ဖန်ဂျိုင်းတို့မှာ လူများနှင့် မကင်းနိုင်လောက်အောင် အသုံးဝင်သော်လည်း အချို့သော ဖန်ဂျိုင်းများမှာမူကား စိုက်ပျိုး ပင်များကို ဖျက်ဆီးတတ်ခြင်း၊ လူနှင့်တကွ လူတို့ မွေးမြူထား သော တိရစ္ဆာန်များအား၊ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသည့် ရောဂါ ဆိုးကြီးများကို ဖြစ်စေခြင်းတို့ကြောင့် လူတို့၏ ရန်သူကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ ဖန်ဂျိုင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်း သောအချက်တစ်ချက်မှာ ဖန်ဂျိုင်းသည် အယ်လဂျေနှင့်မိတ်ဖက် (ပေါင်းဖက်)၍ သစ်ကပ်မှော်ပင် ဖြစ်လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ပေါင်းစပ် နေထိုင်ကြခြင်းကို အင်ဗိုင်အိုစစ်ဟုခေါ်သည်။ သစ်ကပ်မှော်တွင် ဖန်ဂျိုင်းသည် ရေနှင့်ဓာတ်ဆားများကို ဆုတ်ပေး၍ အယ်လဂျေသည်အပင်အတွက်အစာကို ပြုလုပ်ပေးသည်။ ( ဆင်ဗိုင်အိုစစ်။)
တတိယမျိုးတွင် ဖန်းများပါဝင်သည်။ ဤအပင်များသည် သတ္တဝါများတွင် ဖားတို့ကဲ့သို့ ရေတပိုင်း ကုန်းတပိုင်း အပင်များဖြစ်ကြ၍ ကုန်းပေါ်တွင် ပထမဆုံး ပေါက်ရောက်သော အပင်မျိုးဟု ယခုခေတ် သိပ္ပံ ပညာရှင်ကြီးများက ယုံကြည်ကြသည်။ ရှေးနှစ် သန်းပေါင်းများစွာက ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် ဤအပင်မျိုး ကြီးစိုးခဲ့၍ ယခုခေတ်တွင် ကျွန်ုပ်တို့ သုံးစွဲနေသော ကျောက်မီးသွေးမှာ မြေအောက်တွင် နစ်မြုပ်ခဲ့သော ဖန်းပင်ကြီးများမှ ဖြစ်လာကြသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ နောက်ဆုံးအမျိုးမှာ အပွင့်ပွင့်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤအပင်များကို တစ်နည်းအားဖြင့် အမြင့်တန်းစားအပင်များဟူ၍ ခေါ်သည်။ အပင်တို့တွင် တွေ့ရှိရသော အစိမ်းရောင်မှာ ကလိုရိုဖီဖြစ်သည်။ ကလိုရိုဖီသည် နေရောင်တွင် လေထဲ၌ ရှိသော ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်မှ ကာဗွန်ကို ခွဲယူ၍ အမြစ်မှရရှိသော ရေဖြင့် အပင်တွင်လိုသော အစာကို ပြုလုပ်ပေးလေသည်။ သို့သော် အပင်တိုင်း၌ ဤသို့ အစာပြုလုပ်ရန် ကလိုရိုမီ မပါရှိကြချေ၊ အထက်၌ ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သော ဖန်ဂျိုင်းအမျိုးအားလုံးနှင့် အချို့သော အပင်မျိုး၌ ကလိုရိုဖီဟူ၍ လုံးဝမပါရှိကြသဖြင့် မိမိတို့လိုသောအစာကို မပြုလုပ်နိုင်ကြချေ။ ဤသို့ ကလိုရိုဖီမဲ့သော အပင်မျိုးမှာ နှစ်မျိုးနှစ်စား ရှိသည်။ တစ်မျိုးမှာ မိမိတို့လိုသော အစာကို အခြားသက်ရှိများပေါ်၌ မှီခိုရသောအမျိုးဖြစ်၍ ပါရာဆိုက်ဟုခေါ်သည်။ ရွှေနွယ်ပင်၊ မစ္စတဲတိုး(ကျီးပေါင်းတစ်မျိုး)ပင်တို့မှာ ပါရာဆိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။ ကျန်တစ်မျိုးမှာ ဆပရိုဖိုက် ခေါ် အပင်မျိုးဖြစ်၍ မိမိတို့လိုသော အစာကို ဆွေးမြည့်နေသော အပင်များပေါ်တွင်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ပုပ်သိုးနေသော သတ္တဝါတို့၏ ရုပ်ကလာပ်များပေါ်တွင်ဖြစ်စေ မှီခိုနေကြရသည်။ မှို၊ မှိုနုတို့မှာ ဆပရိုဖိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုကြောင့် လေတွင်ရှိသော ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်သည် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက်၍ ဖြစ်စေ အပင်ထဲသို့ ရောက်ရှိလာပြီးလျှင် အပင်၏ ကိုယ်ထည်ပစ္စည်းများ ဖြစ်သွားကြသည်။ တစ်ဖန် အပင်မှ အစိတ်အပိုင်းများကို လူကဖြစ်စေ၊ တိရစ္ဆာန်များကဖြစ်စေ စားသောက်လိုက်သောအခါ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် တငွေ့ငွေ့ လောင်ကျွမ်းမှုကြောင့် အောက်ဆီဂျင်နှင့်ပေါင်းစပ်သွားပြီးလျှင် အပင်မှ ပြန်လည်အသုံးချနိုင်ရန် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်အဖြစ်နှင့် ထွက်လာပေသည်။ ဆပရိုဖစ်တစ်ဇင်း
ကင်မွန်းခြုံရွာ၊ ဆင်လမ်းကလေး
ကင်မွန်းခြုံရွာ၊ ဆင်လမ်းကလေး
အပင်လောက
အပင်များ သန်မာကြီးထွားစေရန် ပိုတက်ဆီယမ်၊ ကယ်လ ဆီယမ်၊ မက်ဂနီဇီယမ်နှင့် သံဓာတ်များကို လည်းကောင်း၊ ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင်၊ နိုက်ထရိုဂျင်၊ ဆာလဖာ နှင့် ဖော့စဖောရပ်တို့ကဲ့သို့ သတ္တုမဟုတ်သည့် ဓာတ်များကို လည်းကောင်း လိုလေသည်။ ထိုဓာတ်များအနက် အပင်သည် ကာဗွန်ကို လေထဲရှိ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် မှလည်းကောင်း၊ အောက်ဆီဂျင်ကို လေမှ တိုက်ရိုက် အသက်ရှူခြင်းဖြင့်လည်း ကောင်း၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကို ရေထဲမှလည်းကောင်း ရရှိကြသည်။ ကျန်သောဓာတ်ပေါင်းများကို အပင်သည် မြေမှရေတွင် ပျော်ဝင် ပါရှိသော ဒြဗ်ပေါင်းများအဖြစ်နှင့် စုတ်ယူရရှိလေသည်။ နိုက် ထရိုဂျင်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ထူခြားချက်တစ်ရပ်မှာ ကလိုဗာပဲပင် ရိုင်းနှင့်တကွ ယင်း၏ အမျိုးအနွယ်များဖြစ်သော အခြားပဲလုံး၊ ပဲတောင့်ပင်တို့သည် လေမှ နိုက်ထရိုဂျင်ကို ဗက်တီးရီးယား များ၏ အကူအညီဖြင် ဖမ်းယူနိုင်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအပင် တို့၏ အမြစ်များကို စစ်ဆေးကြည့်က အဖုကလေးများကို တွေ့ ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုအဖုကလေးများ ဖြစ်နေခြင်းမှာ မြေကြီးထဲ တွင်ရှိသော ဗက်တီးရီးယားများ အမြစ်တွင်းသို့ဝင်၍ စုဝေး နေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ စုဝေးနေထိုင်၍ လေထဲ တွင် ပါဝင်သော နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ကို အစာအဖြစ်ဖြင့် တိုက်ရိုက် အသုံးပြုပြီးလျှင် နိုက်ထရိတ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ သွားစေသဖြင့် မြေ0x100သဇာ ထက်သန်ကောင်းမွန် လာစေသည်။ ဤကဲ့သို့ အပင်သည် မြေမှ နိုက်ထရိုဂျင်ဒြဗ်ပေါင်းများ ကုန်ခန်းသွားဖွယ်ရာ ရှိသည်ဟု မထင်မှတ်အပ်ပေ။ အဘယ် ကြောင့် ဆိုသော် လေ၊ မြေ၊ အပင်နှင့် သတ္တဝါ ခန္ဓာကိုယ် တို့၌ ရှိသော နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်မှာ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ လှည့်ပတ်သွားလာလျက်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ရွှံ့နွံ ထူထပ် သော အချို့အရပ်ဒေသများ၌ တစ်ခါတစ်ရံ ပိုးစားပင်များကို တွေ့ရတတ်သည်။ ဤအရပ် ဒေသမျိုးတွင် မြေထဲ၌ရှိသည့် နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ပေါင်းတို့မှာ ရေတွင်ပျော်ဝင်၍ ပါသွားကြ သဖြင့် ထိုထူးဆန်း သောအပင်တို့သည် မိမိတို့လိုသော နိုက်ထရိုဂျင်ကိုရရှိရန် ပိုးမွှားများကို ဖမ်းယူ စားသောက်ကြ သည်။
ရေနှင့်ရေတွင် ပျော်ဝင်ပါရှိသော ဒြဗ်ပေါင်းများသည် အပင် ထဲသို့ တစ်ဖက်သတ်စိမ့်ခြင်းဖြင့် ဝင်ရောက် လာသည်။ တစ် ဖက်သတ်စိမ့်ခြင်းကို အောက်ပါအတိုင်း စမ်းသပ်ကြည့်နိုင် သည်။ ဖန်ပြွန်ရှည်တစ်ခု၏ အောက်ဘက်ကို ပါးလွှာသော အမြေ|းဖြင့်ပိတ်၍ ခိုင်ခိုင်ချည်ထားပါ။ ထိုနေက် ဖန်ပြွန်ထဲသို့ သကြား ပျော်ဝင်ရည် အကျဲထည့်ထားသော ဖန်ခွက်တစ်ခုတွင် နှစ်လျက် ဖန်ပြွန်ကို ည|ပ်ခုံ၌ ည|ပ်၍ မတ်မတ် ထောင်ထားပါ၊ (ဤနေရာ၌ သကြားအစား အခြားရေတွင် ပျော်ဝင်ပစ္စည်း များကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။) ထိုအခါ ဖန်ပြွန်အတွင်းရှိ သကြားပျော်ဝင်ရည်အပြစ်သည် တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်လာ သည်ကို တွေ့ရမည်။ ထိုသို့ တစ်ဖက်သတ် စိမ့်၍ မြင့်တက် လာခြင်းမှာ ပျော်ဝင်ရည်အကျဲမှ ရေသည် ပျော်ဝင်ရည်အပြစ် ထဲသို့ စိမ့်ဝင်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အထက်ပါ စမ်းသပ် ချက်တွင် ဖန်ပြွန်သည် မြေဆီလွှာတွင်ရှိသော ရေနှင့် တူသည်။ ဤနည်းဖြင့် ရေသည် မြေဆီလွှာမှအပင်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာ ပြီးလျှင် အပင်၏အစိတ်အပိုင်း အသီးသီးသို့ ရောက်ရှိသွားကြ လေသည်။ အပင်တွင် အမြစ်မှ စုတ်ယူရရှိသော ရေ၌ ဓာတ် စားအနည်းငယ်သာ ပျော်ဝင်ပါရှိသဖြင့် အပင်သည် ထိုဓာတ် ဆားများကို လုံလောက်စွာ ရရှိစေရန် ရေအမြောက်အမြားကို စုတ်ယူ ရလေသည်။ ဤသို့ စုတ်ယူရရှိသော ရေများအနက် အနည်းငယ်မျှကိုသာ အပင်သည် အစာပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြု လေသည်။ ကျန်ရေအနက် အချို့မှာ အပင်ကို တောင့်တင်း လျက် ရှိနေစေသော်လည်းများသော အားဖြင့် အရွက်များသို့ ရောက်ကာ အငွေ့အဖြစ်ဖြင့် ပြန်ထုတ်ပစ်လိုက်သည်။ ထိုသို့ ထုတ်ပစ်ခြင်းကို ထရန်စပီရေးရှင်း ဟုခေါ်သည်။ အပင်တွင် အမြစ်မှရေသည် အရွက်သို့ရောက်အောင် တက်ရောက်ရသော အမြင့်မှာ အပင်ကိုလိုက်၍ ဖြစ်သည်။ ပုပျက်သော အပင် များတွင် အရွက်များမှာ အလွန်မမြင့်သဖြင့် ရေတက်ရောက်ပုံ ကို သိရှိနားလည်နိုင်သည်။ သို့သော် ယူကလစ်ပင် (ငှက် ချောက်ပင်)နှင့် ထင်းရှူးပင် အချို့တို့၌ ရေတက်ရောက်ရသော အမြင့်မှာ ပေ ၃ဝဝ မှ ၄ဝဝ အထိ မြင့်မားတတ်လေသည်။ ရေသည် တစ်ဖက်သတ်စိမ့်အားတစ်ခုတည်းဖြင့် ထိုမျှ မြင့်မား သောနေရာသို့ မတက်ရောက်နိုင်ချေ။ ဤအချက်တို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အမြစ်တွင် သက်ရောက်လျက်ရှိသော ဖိအားသည် ရေကို တစ်နေရာသို့ရောက်အောင် ပို့ဆောင်ပေး၍ ထရန်စပီရေး ရှင်းကြောင့် ဖြစ်လာသော ဆွဲအားသည် ထိုနေရာမှတစ်ဆင့် ရေကို အထက်သို့ မြှင့်တင်ယူသည်ဟု ထင်မှတ်ဖွယ်ရာ ရှိပေသည်။ တစ်နည်း အားဖြင့်ဆိုသော် အမြစ်မှဖိအားသည် ရေကို အောက်မှ တွန်းတင်ပေးရန် ထရန်စပီရေးရှင်းသည် ရေကို အထက်မှ ဆွဲယူလေသည်။
အပင်တွင် ကြီးထွားမှုနှင့်လှုပ်ရှားမူကိုပြုလုပ်ရန် စွမ်းအင် လိုသည်။ အပင်များသည် သက်ရှိသတ္တဝါကဲ့သို့ပင် နေ့ရော ညဉ့်ပါ အသက်ရှူကြသည်။ အသက်ရှူရာ၌ အပင်များသည် အောက်ဆီဂျင်ကို အရွက်၌ရှိသော လေပေါက်ကလေးများမှ ရှူသွင်းကြသည်။ အောက်ဆီဂျင်သည်ပင်စည်အတွင်း၌ရှိသော ကာဗွန်ဓာတ်များကို လောင်ကျွမ်းသွားစေပြီးနောက် အပင်တွင် လိုသောစွမ်းအင်ကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။ ယင်းသို့ ဖြစ်ပေါ် လာသော စွမ်းအင်ကို လှုပ်ရှားမှုနှင့် အပင်ကြီးထွားမှုတွင် အသုံးပြုသည်။ ကာဗွန်ဓာတ်များ လောင်ကျွမ်းရာမှ ဖြစ်ပေါ် လာသော ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်မှာကား ပြင်ပသို့ ထွက်သွားလေသည်။ ဤသို့ အပင်များ အသက်ရှူခြင်းကို ရက်စပီရေးရှင်းဟုခေါ်သည်။ ( ရက်စပီရေးရှင်း။)
သစ်ရွက်များတွင် ကစီချက်လုပ်ရန် ကလိုရိုဖီ၊ နေရောင် ခြည်၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်နှင့် ရေတို့လိုအပ် ပေသည်။ ကစီချက်လုပ်သည်ဆိုရာ၌ ဦးစွာဖြစ်ပေါ်လာသော ပစ္စည်းမှာ သကြားဖြစ်၍ သကြားမှတစ်ဖန် ကစီဓာတ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ သွားသည်။ ဤသို့ သစ်ရွက်စိမ်းများသည် နေရောင်ခြည်တွင် သကြားချက် လုပ်၍ ကစီအဖြစ် ချက်ချင်းပြောင်းလဲသွားခြင်း ကို ဖိုတိုဆင်းသဆစ်၊ သို့မဟုတ် ''အလင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်း ခြင်း'' ဟုခေါ်သည်။
့ဖိုတိုဆင်းသဆစ်တွင် ဖြစ်ပျက်ပုံမှာ အရွက်များရယူသော လေထဲမှ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်သည် ကာဗွန်နှင့် အောက်ဆီဂျင်အဖြစ် ဓာတ်ကွဲသွားသည်။ ကွဲထွက်လာသော ကာဗွန်သည် ရေမှ အောက်ဆီဂျင်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်တို့နှင့် ပေါင်းစပ်၍ သကြား ဖြစ် လာသည်။ အောက်ဆီဂျင်ကား ပြင်ပသို့ ထွက်သွားလေသည်။ ဖိုတိုဆင်းသဆစ်ဖြစ်ချိန်တွင် ကာဗွန်ကိုသာသုံးခြင်းကြောင့် ဖိုတို ဆင်းသဆစ်ကို ကာဗွန်ဓာတ် စုဆောင်းခြင်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ သို့သော် အပင်များ အသက်ရှူရာ၌ (ရက်စပီရေး ရှင်း)အပင်သည် လေထဲမှ အောက်ဆီဂျင်ကို သွင်းယူပြီးလျှင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ကို ထုတ်ပစ်လိုက်သည်။ ဖိုတိုဆင်း သဆစ်ခေါ် ကာဗွန်စုဆောင်းခြင်း၌မူကား ကာဗွန်ဒိုင်အောက် ဆိုက်ကို အစာအဖြစ် အသုံးပြု၍ အောက်ဆီဂျင်ကို လေထဲသို့ ထုတ်ပစ်လိုက်သည်။ ထိုနှစ်မျိုးမှာ တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး ဆန့် ကျင်ဖက် ဖြစ်နေသော်လည်း နေ့အချိန်တွင် နှစ်မျိုးစလုံး တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖြစ်ပျက်လျက်ရှိကြသည်။ သို့သော် နေ့ အချိန်တွင် အပင်သည် အသက်ရှူသည်ဟုဆိုရရုံလောက်သာ ရှူပြီးလျှင် ကာဗွန်စုဆောင်းခြင် (ဖိုတိုဆင်းသဆစ်) ကိုမူကား အပြင်းအထန် ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။ ညဉ့်အချိန်မှသာ အသက် ရှူခြင်းကို များစွာ ပြုလုပ်သည်။
ပူအိုက်သော ဒေသများ၌ နွေရာသီဖြစ်စေ၊ အေးသောအရပ် ဒေသများ၌ ဆောင်းရာသီတွင်ဖြစ်စေ အပင်သည် ရေကို ခဲခဲ ယဉ်းယဉ်း ရယူကြရသောကြောင့် ရေကို စွန့်ထုတ်ပစ်တတ် သည့် အရွက်တို့ကို ကြွေသွားစေတတ်သည်။ ပထမဆုံးအပင် သည် အလွန်အဖိုးတန်သော သစ်ရည်ကို အထဲသို့ စုတ်ယူလိုက် ၍ အရွက်သို့ ရေ မရောက်ရှိရအောင် ရွက်ည|ာအောက်၌ ဖော့ သားတက်လာစေသည်။ အရွက်သို့ ရေမရောက်ရှိပဲ နေသော အခါ အရွက်သည် ခြောက်သွားပြီးလျှင် အပင်မှ ကြွေကျသွား လေသည်။ အချို့သောအပင်တို့၌ ရေများစွာ ဆုံးရှုံးခြင်းမရှိ ရအောင် အရွက်များတွင် ရေကာအဖုံးများ ဖုံးအုပ်ပါရှိလေ သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အရွက်တို့၌ ရေထွက်ပေါက် အနည်းငယ် သာ ပါရှိသဖြင့် ရေအနည်းငယ်သာ ထွက်သွားနိုင်လေသည်။ သို့သော် များသောအားဖြင့် စိုစွတ်သော အရပ်ဒေသတွင် ပေါက်ရောက်ကြသော အရွက်များရှိတတ်၍ ခြောက်သွေ့သော အရပ်ဒေသများတွင်မူကား ထူသောအရွက်များ ရှိတတ်သည်။ များသောအားဖြင့် ပင်စည်ပျော့သောအပင်ငယ်တို့သည် ပြင်းထန်သော ရာသီဥတုဒဏ်ကို မခံနိုင်ကြသဖြင့် နွေအခါ၌ ဖြစ်စေ၊ ဆောင်းအခါ၌ဖြစ်စေ၊ သေသွားကြလေသည်။ ထိုသို့ သေမသွားမီ မြေအောက်အစာကို စုဆောင်းထားခဲ့ရာ ထိုအစာ များမှ ရာသီဥတု၏ဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးမသွားပဲ နွေရာသီ၊ သို့မဟုတ် ဆောင်းရာသီ လွန်မြောက်သည်နှင့်တပြိုက်နက် အပင်များ ပေါက်ရောက်လာကြလေသည်။ ဤသို့ မြေတွင် အစာကို သိုလှောင်ထားတတ်သော အပင်များမှာ နှစ်နှစ်ခံပင်၊ သို့မဟုတ် နှစ်ကြာခံပင်များ ဖြစ်ကြသည်။ နှစ်နှစ်ခံ အပင်များ တွင် မုန်လာဥနီ၊ ဂေါ်ဘီထုပ်၊ မုန်လာဥဝါ၊ ဥစားမုန်လာများ ပါဝင်သည်။ သို့သော် ဤအပင်များ သည် သမပိုင်းများ၌သာ နှစ်နှစ်ခံ၍ အပူပိုင်းများ၌မူကား တစ်နှစ်ခံလေသည်။ နှစ်ကြာ ခံအပင်များတွင် လေထဲ၌ရှိသော အစိတ်အပိုင်းများမှာ နွေ ရာသီ၊ သို့မဟုတ် ဆောင်းရာသီ၌ သေသွားတတ်၍ မိုးကျ လာသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် မြေအောက်ရှိ ပင်စည်များမှ အစို့ များ ထွက်လာလေသည်။ အချို့သော အပင်များမှာ လပိုင်း၊ သို့မဟုတ် အများဆုံး တစ်နှစ်သာခံသဖြင့် တစ်နှစ်ခံပင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဤအပင်များသည် မိမိတို့တွင် ရှိသမျှသော အစာရေစာတို့ကို နောင်အခါအတွက် သိုလှောင်ထားခြင်းမရှိဘဲ အပင်နှင့် အစေ့များ ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် တစ်နှစ်သာခံကြ လေသည်။
အပင်တွင် အစိတ်အပိုင်းတို့သည် ပြင်ပလှုံ့ဆော်မှုကို တုံ့ပြန်တတ်ရာ ထိုသို့ တုံ့ပြန်တတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရသော လှုပ်ရှားမှုကို ထရိုပီဇင်းဟုခေါ်သည်။ ( ထရိုပီဇင်း။)
အချို့သော အပင်တို့၌ရှိသည့် အစိတ် အပိုင်းများသည် တစ်ခုခုနှင့် တွေ့ထိမိသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် လှုပ်ရှားလာကြသည်။ ဆန်းဒျူးခေါ် ပိုးမွှား စားပင် တစ်မျိုး၌ ပိုးမွှားများ လာ ရောက်နားသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ဦးမှင်တို့သည် လှုပ်ရှား လာပြီးလျှင် ပိုးမွှားကို ဖမ်းယူလေသည်။ နွယ်ပင်တွင် နွယ်နှာ မောင်းတို့သည် လိမ်တက်ရန် အမာခံတစ်ခုခုကို တွေ့ထိလာ သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် နွယ်နှာမောင်း၏ အတွင်းပိုင်းတွင် ကြီးထွားမှု ရပ်စဲသွား၍ အပြင်ပိုင်းသာလျှင် ကြီးလာသဖြင့် နွယ်နှာမောင်းသည် အမာခံပေါ်တွင် ရစ်ပတ်သွားလေသည်။ ဤလှုပ်ရှားမှုမျိုးကို ဟက်ပတိုထရိုပီဇင်းဟု ခေါ်သည်။ အပင် ၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့သည် အလင်းရောင်ကို တုံ့ပြန်သည့်အနေ နှင့်လည်း လှုပ်ရှားတတ်ရာ ထိုလှုပ်ရှားမှုမျိုးကို အလင်းကြိုက် ခြင်း (ဖိုတိုထရိုပီဇင်း)ဟုခေါ်သည်။ အကယ်၍ ပြတင်းပေါက် တစ်ပေါက်တည်းသာ ဖွင့်ထားသော အခန်းတွင်း၌ အပင်တစ် ပင်ကို အိုးတွင်ထည့်၍ စိုက်ပျိုးထားလျှင် အရွက်များသည် ပြတင်းပေါက်ဖက်သို့ညွတ်၍ ပေါက်ရောက်လာသည်ကို တွေ့ရပေမည်။ ဤ အခြင်းအရာကို လင်းကြိုက်ခြင်းဟုခေါ် သည်။ မြေပဲပင်တွင် အပွင့်၏ရိုးတံသည် ဝတ်မှုန်စပ်ယှက် ခြင်း မပြုမီ အလင်းဘက်သို့ ညွှတ်လျက် ပေါက်ရောက်တတ် သော်လည်း ဝတ်မှုန်စပ်ယှက်ပြီးသည့်နောက် အလင်းမှ ရှောင် သွားတတ်သည်။ တောထူထပ်သော အရပ်ဒေသများ၌ အပင် များတွင် အထက်ဘက်မှသာ အလင်းကိုရရှိသဖြင့် ဖြောင့်တန်း ရှည်လျားသော ပင်စည်များ ရှိတတ်သည်။ ကွင်းပြင်များတွင်ရှိ သည့် အပင်များ၌မူကား အလင်းရောင်ကို အရပ်ရပ်မှ ရရှိသော ကြောင့် ဘေးဘက်သို့ ကားထွက်၍ ပေါက်ရောက် တတ်လေ သည်။ အထက်ပါ လှုပ်ရှာမှုများအပြင် အပင်တွင် မြေဆွဲအား၊ ရေ၊ ဓာတ်ပစ္စည်းတို့ကို တုံ့ပြန် ခြင်းသဘောဖြင့်လည်း လှုပ်ရှား တတ်လေသည်။
အပင်၏ အသုံးဝင်ပုံမှာ အလွန်တရာ များပြားလှပေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ စားသောက်သော အစာဟူသမျှကို အပင်မှတိုက်ရိုက် ဖြစ်စေ၊ အပင်ပေါ်တွင်မှီခိုသော တိရစ္ဆာန်များမှဖြစ်စေ ရရှိကြ သည်။ များသောအားဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့အတွက် အဝတ်အစား ရက် လုပ်ရန် ပစ္စည်းရိုင်းများကို အပင်မှရသည်။ သစ်သားမှာ လူတို့ တွင် ထင်း မီး အိမ်အသုံးအဆောင်နှင့် အိမ်များဆောက်လုပ်ရန် အသုံးဝင်သည်။ ဆေး၊ ရေမွှေး၊ စက္ကူစသော လူတို့တွင် အသုံး ဝင်သည့် ပစ္စည်းများစွာတို့ကိုလည်း အပင်မှ ရရှိကြသည်။ ယခု အခါ ကျွန်ုပ်တို့တွင် အလွန်အသုံးဝင်သော ကျောက်မီးသွေး သည် ရှေးပဝေဏီက ပေါက်ရောက်ခဲ့သော အပင်များဖြစ်ကြ သည်။ သက်ရှိသတ္တဝါ များသည် အသက်ရှူရာ၌ အောက်ဆီ ဂျင်ကို ရှူသွင်း၍ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ကို ရှူထုတ်ပစ်လေ သည်။ အပင်များသည် ထိုသို့ ရှူထုတ်ပေးသော ကာဗွန်ဒိုင် အောက်ဆိုက်မှ ကာဗွန်ကိုခွဲယူ၍ အောက်ဆီဂျင်ပေါ်တွင် အပင် များသာ မရှိခဲ့ပါမူ လေထဲ၌ရှိသော အောက်ဆီဂျင်သည် မကြာမီ ကုန်ခန်းသွား၍ သက်ရှိသတ္တဝါများသည် သေဆုံး ဖွယ်ရာ ရှိလေသည်။
အရှေ့ဘက်ရွာ၊ ဂုံးချိန်
အရှေ့ဘက်ရွာ၊ ဂုံးချိန်
ဂျပန်အနုပညာ
ဂျပန်အနုပညာ
ဂျပန်လူမျိုးများ အလှအပကြိုက်ကြသည်မှာ သန္ဓေကပင် ဝါသနာအထုံပါခဲ့၍ဟု ဆိုရမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အလွန်ဆင်းရဲသော ရပ်ကွက်များ၌ပင် ဆင်းရဲသူဆင်းရဲသားတို့၏ နေထိုင်ကြသောအိမ်များ၊ ပန်းဥယျာဉ်ကလေးများ၊ အိမ်တွင်းပစ္စည်း အသုံးအဆောင်များ၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ၊ အလှထားသည့်ပစ္စည်းများ၊ ပန်းချီကားများ၊ ပန်းအိုးများနှင့် စားဖိုဆောင်မှ အိုးခွက်များပါမကျန် အနုပညာမြောက်သော ပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။ အိမ်တိုင်း အိမ်တိုင်း၌ပင် အိမ်အတွင်းအပြင် ဆင်ပြင်ထားပုံ၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ စီစဉ်ပုံ၊ ပန်းချီကားများ ချိတ်ပုံ ဖျာ၊ ကော်ဇောများ ခင်းကျင်း ထားပုံ၊ ပန်းအိုးများ ပြင်ဆင်ထားပုံတို့ကို မြင်ရခြင်းအားဖြင့် လူမျိုး၏ စိတ်ဓာတ်သည် အလှအပကို မည်မျှနှစ်သက်၍ အနုပညာကို မည်မျှလိုက်စားကြောင်း ကောင်းစွာ အကဲခတ် နိုင်ပေသည်။ သို့ဖြစ်၍ အမေရိကန်၊ အင်္ဂလန် စသော အနောက်တိုင်းပြည်များကဲ့သို့ အဖိုးထိုက်တန်၍ ထူးကဲ ခိုင်မာသော ပစ္စည်းများကို ခမ်းနားစွာ မထားစေကာမူ လက်မှုပညာပစ္စည်းများဖြင့် သပ်ရပ်စွာ အလှအပဆုံး မွမ်းမံ ပြင်ဆင်နိုင်သူများမှာ ဂျပန်လူမျိုးများပင် ဖြစ်လေသည်။
ဂျပန်ပြည်၌ ပေါက်ရောက်သော ဝါးနှင့် ထင်းရှူးပင်များ၊ တောင်စခန်းများတွင် တွေ့ရသော မြေစေးရွှံ့စေး အမျိုးမျိုးတို့ ကလည်း ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သုခုမပညာရပ်များကို အဘက်ဘက်မှ ကူညီအားပေးလျက် ရှိလေသည်။
တိုင်းပြည်တစ်ပြည်၏ ပညာရပ်တစ်ခု တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှုသည် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်သူများ စိတ်ပါဝင်စားမှုပေါ်တွင် အမှီသဟဲပြု သည်။ အိုးခွက်လုပ်ငန်းကို ၈ ရာစုနှစ်လောက်က တရုတ်ပြည် မှ သင်ကြားမှတ်ယူကာ စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။ ခရစ် ၁၅၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆတ်ဆူမာဆိုသူ ဂျပန်မင်းသားတစ်ပါးသည် ကိုရီးယားပြည်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့၍ အပြန်တွင် အိုးအတတ် ကျွမ်းကျင်သူများကို ခေါ်၍ လာခဲ့လေသည်။ ထိုသူများသည် ဂျပန်ပြည်တွင်တွေ့ရသောရွှံ့မြေစေးတစ်မျိုးကိုပြုပြင်ကာ အိုးခွက် မှစ၍ ထည့်စရာများစတင်ပြုလုပ်လေသည်။ ယင်းခွက်ယောက် များကို အပေါ်ယံ၌ ကြွေရောင်တင်ထားသည်။ ထိုကြွေရည် သုတ် ပစ္စည်းမျိုးကို မင်းသားအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဆတ်ဆူမာဟု အမည်ပေးရာ ယခုအခါ မြို့ကြီးတိုင်းလိုလို၌ ယင်းတို့ကို ပြုလုပ်၍ နိုင်ငံခြားသို့ပင် ထင်ရှားတွင်ကျယ်သော ကုန်ပစ္စည်းအနေဖြင့် တင်ပို့ရောင်းချလျက် ရှိနေလေပြီ။
ထို ၁၆ ရာစုနှစ် ကုန်ခါနီး၌ ဂျပန်ပြည်သို့ လာရောက် အလုပ်လုပ်နေသော ကိုရီးယားနယ်သား အိုးသည်တစ်ဦးသည် အီဇုမီခေါ် တောင်ထိပ်မှ ရွှံ့စေးတစ်မျိုးကို တွေ့ရပြီးလျှင် ယင်းမှာ တရုတ်ပြည်ထွက် ကြွေအဖြူနှင့် အပြာကဲ့သို့ ကောင်း မွန်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ သို့နှင့် ထိုကြွေထည်လုပ်ငန်းကို ချဲ့ထွင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ယခုအခါ ဂျပန်ပြည်ကြွေထည်သည် အကောင်းဆုံး ထုတ်ကုန်တစ်ရပ်အနေနှင့် ရှိခဲ့သည်။
သုခုမ အနုပညာသည်များ နေထိုင်သော တိုင်းပြည်ဖြစ်သည့် အတိုင်း ဂျပန်လူမျိုးများသည် ပန်းများကို အလွန်နှစ်သက်ကြ၍ ပန်းဥယျာဉ်လုပ်ငန်းကိုလည်း အများအပြား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မြို့ကြီးများတွင် ပန်းပြပွဲပြိုင်ပွဲများကို ပြုလုပ် လေ့ရှိသည်။
ပန်းချီအတတ်နှင့်ဆိုင်လျှင် ရှေးဂျပန်ပန်းချီများမှာ တရုတ် တို့၏ ဇစ်မြစ်မှနွှယ်လာသော အသွင်အပြင် ရှိသည်။ သို့သော် နှောင်းခေတ်သို့ရောက်သောအခါ အနောက်နိုင်ငံများမှ အတု ယူကာ လွန်စွာ ခေတ်ဆန်လေသည်။ သို့ပင် ဖြစ်စေကာမူ ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ အတွေးအခေါ် အယူအဆကို မပျောက်မပျက် စေဘဲ ခေတ်ဆန်ဆန်ရေးပုံရေးနည်းဖြင့် သရုပ်ဖော်ကာရေးခြယ် ကြလေသည်။
စာရေးပုံသားပုံ၌ တရုတ်တို့၏ မူလဇစ်မြစ်ပါရှိလေသည်။ ကဗျာလင်္ကာစပ်ဆိုပုံ၌ ဂျပန်ကဗျာများမှာ တရုတ်တို့၏ စပ် ဆိုဟန်ကို အတုယူထားကြောင်း တွေ့ရသည်။ ၂ ကြောင်းတွဲ ၄ ကြောင်းတွဲစသည်ဖြင့် အကြောင်းရေနှင့် တွဲထားသည့် ကဗျာလင်္ကာများမှာ ခေတ်အစားဆုံးဖြစ်၏။ ဂျပန်ပြည်ပြဇာတ်များနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ဇာတ်ကွက်ဆင်ပုံ၊ ဇာတ်လမ်းထွင်ပုံ၊ အခမ်းအနား ပြင်ဆင်ပုံတို့မှာ တရုတ်ပြဇာတ်များနှင့် များစွာ တူလေသည်။
အရှေ့တိုင်းသားများတို့၏ ပြောင်မြောက်သော လက်ရာ တစ်ခု ဖြစ်သည့် ပန်းပုပညာမှာလည်း ဂျပန်တို့ အရေးတယူ ထားရှိသည့် သုခုမအနုပညာရပ် တစ်ခုဖြစ်၏။ ရှေးဟောင်း ပန်းပုလက်ရာများကို ရှေးဘုရားကျောင်းကြီးများနှင့် အဆောက် အအုံဟောင်းကြီးများ၌သာ တွေ့ရ၍ ၁၆ ရာစုနှစ်မှ ယခုအချိန် အထိ တိုးတက် ထွန်းကားလာလေသည်။ သစ်သားပေါ်တွင် ထုထွင်းအပ်သော ထိုသစ်သားပန်းပုများကို အများအားဖြင့် ဘုရားကျောင်းများတွင် တွေ့ရ၍ ဗုဒ္ဓဘာသာတို့၏ အကြိုက်နှင့် ဆီလျော်အောင် ဟင်္သပဒါး၊ ရွှေစသည်တို့ဖြင့် ခြယ်ထားကြ၏။
ရောင်စုံပန်းရိုက်ခြင်း အတတ်၌လည်း ဂျပန်ကို မီသူ ရှားလေသည်။ ယင်းအတတ်မှာ ပန်းချီဆရာလက်ရာလည်းပါ၊ ပန်းပုဆရာလက်ရာလည်း ပါရ၍၊ ပန်းပုဆရာက ဆန်းပြား လှပစွာ ထွင်းဖောက်လုပ်ထားသည့် ပန်းပုံများကို ပန်းချီ ဆရာက ပကတိသဘာဝ ပန်းဖူးပန်းနွယ်တို့နှင့် တူအောင် ဆေးခြယ်ရလေသည်။ ထို့နောက် ရောင်စုံရိုက်မည့် ဗလောက် ပုံစံများ အမျိုးမျိုးပြုလုပ်ပြီးလျှင် ဆေးရာင်တစ်ရောင်လျှင် ဘလောက်တစ်မျိုးကျစီထား၍ သူ့နေရာနှင့်သူ၊ သူ့အထပ်နှင့်သူ အရောင်ထပ်၍ အံကိုက်အောင် ဒုက္ခခံကာ တစ်ထပ်ပြီးတစ်ထပ် ရိုက်ယူရလေသည်။ သို့ရိုက်ယူမှသာလျှင် အဖူးအပွင့် အခက် အလက်တို့မှာ ဆေးရောင်ချင်းရောယှက်ကာ သဘာဝ ပန်းခက် ပန်းနွယ်တို့နှင့် တစ်ထေရာတည်းတူညီလေသည်။ ၁၈ ရာစုနှင့် ၁၉ ရာစုနှစ်အတွင်းတွင် ထိုအတတ်၌ အထူး ကျွမ်းကျင် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ ရှိခဲ့ကြ၍ ထိုအခါတွင်မှ ဂျပန် များသည် ရောင်စုံပန်းရိုက်ပညာတွင် တစ်ဖက်ကမ်း ခပ်လေ တော့သည်။
အဝတ်ပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ စက္ကူပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ ရုပ်ပုံများ၊ ပန်းပုံ များ ရောင်စုံရိုက်နှိပ်ခြင်း အတတ်သည် ပြင်သစ်ပြည်မှစခဲ့ရာ ထိုပညာကို ဂျပန်အနုပညာသည်များ စိတ်ဝင်စားကာ အတုယူခဲ့ ဟန်တူသည်။ ဂျပန်ပြည်၌ ကျောင်းများပင် ဖွင့်လှစ်သင်ကြား၍ ယခုအခါ ထိုအတတ်ပညာဖြင့် လူပေါင်းများစွာ အသက်မွေးမြူ လျက် ရှိကြသည်။ သို့ပင် အနောက်နိုင်ငံမှ ယူခဲ့သည့် ပညာရပ် တစ်ရပ်ဖြစ်စေကာမူ ဂျပန်တို့သည် မိမိတို့၏ ရှေးခေတ် အနု ပညာရပ်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သည့် အနေဖြင့် ရှေးမူဟောင်းစနစ်များကို ပြန်၍ အသက်သွင်းနိုင်သမျှ သွင်းခဲ့ကြ၏။ သို့ဖြင့် အရှေ့တိုင်းသား ဂျပန်တို့သည် သုခုမ အနုပညာများနှင့်ဆိုင်သည့် ကိစ္စများ၌ပင် မိမိတို့ တိုင်းရင်းဖြစ် ရှေးဟောင်း ပညာရပ်များကို တိမ်ကောပပျောက်ခြင်း မရှိရလေ အောာင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားလို၍ အနောက်တိုင်း၏ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ခံယူလိုဟန် မရှိကြချေ။
မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း ပုဂံနှင့် ညောင်ဦးမြို့များတွင် သစ်စေးသရိုးလုပ်ငန်း တွင်ကျယ်သကဲ့သို့ ဂျပန်သရိုးကိုင် လုပ်ငန်းမှာလည်း ထင်ရှားပြီးလျှင် ဂျပန်များသည် ဤအတတ် ၌ ထူးချွန်သူများ ဖြစ်၏။ ထိုလုပ်ငန်းအတွက် 'ရှူးမက်' အမျိုး အနွယ်ဖြစ်သော အပင်တစ်မျိုးမှ ရရှိသော အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသည့် သစ်စေးမှ ချိပ်ကို ထုတ်ယူလေသည်။ ထိုချိပ်ရည် ကို အလိုရှိသောသစ်သားပေါ်၌ ပါးလွှာစွာသုတ်ပြီးသော် ရေနွေး ငွေ့ပေးထားသော သေတ္တာထဲတွင် အခြောက်ခံပြီးနောက် ကောင်းမွန်စွာ ပွတ်တိုက်၍ အရောင်တင် ပေးလေသည်။ ဤ နည်းအတိုင်း တစ်ကြိမ်မက အကြိမ်ပေါင်းများစွာ သည်းခံ၍ ထပ်တစ်လဲလဲ ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် မိမိအလိုရှိသည့်အတိုင်း အသားတက်ခြင်း၊ အသွေးအရောင် ထွက်လာခြင်းများကို ရရှိ လေသည်။ ဤအတတ်ကို ပန်းယွန်းလုပ်ခြင်း အတတ်ဟု ခေါ် တွင်လေသည်။ ထိုယွန်းထည်များပေါ်တွင်၎င်း၊ ပန်းကန်ပြား များ၊ ဗျပ်များ၌၎င်း ရှုမျှော်ခင်းများ၊ ရုပ်ပုံများနှင့် ပန်းနွယ် ပန်းခက်များဖြစ်အောင် သဲဖြူမှုန့်ကလေးများ၊ ကျောက်ခဲနု ကလေးများဖြင့် ကပ်သော အတတ်ပညာရပ်တစ်ခုလည်း ရှိသေးသည်။ ထိုအတတ်ကို ဂျပန်ကလေးသူငယ်တို့ များစွာ နှစ်သက်ကြသည်။
ပျော်ရွှင်မှုနှင့်ဆိုင်လျှင်လည်း ဂျပန်တို့၏ ရှေးအစဉ်အလာ ဂီတသံများမှာ တရုတ်များနှင့် များစွာတူပြီးလျှင် အနောက် နိုင်ငံသားများ၏ နားထဲတွင် အသံအနိမ့်အမြင့် မရှိသလောက် ဖြစ်နေလေသည်။ အသုံးပြုသော တူရိယာများမှာ မောင်းများ၊ ဗုံကြီး၊ ဗုံတိုများနှင့် စောင်းအမျိုးမျိုးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယခု ခေတ်၌မူ ယင်းတို့ကို ခေတ်သစ်နည်းစနစ်ဖြင့် အနောက်တိုင်း ဆန်အောင် စီမံပြုလုပ်လေပြီ။
ဂျပန်လူမျိုးများသည် ဆောက်လုပ်ခြင်း ဗိသုကာအတတ်၌ လည်း လက်မြောက်သည်။ ဘုရားပုထိုးများ၊ ကျောင်းများ စသည်တို့တွင် ဘုံဆင့်များ အထပ်ထပ်ရှိပြီးလျှင် လှပစွာ အကောက်အချိတ်တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်။ စေတီပုထိုး များမှာ ဘုံအဆင့်များ အထပ်ထပ် အရစ်ရစ် တည်ထား၏။ နန်းတော်များမှာ ကျောက်သားဖြင့် ပြုလုပ်သည့် ပစ္စင်ရင်တား တို့ဖြင့် မွမ်းမံထား၏။ အိမ်များကို အုတ်ကြွပ်များ၊ တိုင်းရင်း ဖြစ် သက်ငယ်များဖြင့် လှပစွာ မိုးထားပြီးလျှင် အမိုးများသည် အစွန်းတွင် အပေါ်သို့ ကော့ထောင်လျက် ရှိကြ၏။ ခေတ်မှီအိမ် များကို အများအားဖြင့် သစ်သားဖြင့်ဆောက်လုပ်ကြ၍ ဥယျာဉ် နှင့် ရှုမျှော်ခင်းများကို အရေးတကြီး ပဓာနထားကြသည်။ အိမ်ကို တစ်ထပ်သော်လည်းကောင်း၊ နှစ်ထပ်သော်လည်းကောင်း ဆောက်လုပ်၍ အညိုရောင် ပျဉ်အုတ်ကြွပ်များ မိုးထား၏။ တောနယ်များ၌မူ တိုင်းရင်းဖြစ် သက်ငယ်ကို မိုးကြ၏။ ကြမ်းပြင်တွင် ထု ၂ လက်မထူသော ၃ ပေ ၆ ပေရှိသည့်ဖျာများကို စေ့စပ်စွာ ခင်းထားပြီးလျှင် အခန်းများကိုလည်း ဖျာချပ်၏ အရွယ်အစားနှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုလုပ်ကြ၏။ အခန်းများမှာ တစ်ခန်းနှင့် တစ်ခန်း လွယ်ကူစွာဖွင့်၍ ရနိုင်သော လိုက်ကာအရှင်များဖြင့် အပိုင်းအခြားများ ပြုလုပ်ထား၏။ ထိုလိုက်ကာများရှိ အဝတ် ပေါ်တွင် ရှုမျှော်ခင်းများ၊ ရုပ်ပုံများနှင့် ပန်းပွင့်ပန်းနွယ်များကို ရေးဆွဲ၍သော်လည်းကောင်း၊ ရက်လုပ်၍သော်လည်းကောင်း တန်ဆာဆင်ထားကြ လေသည်။ ယခုအခါ စားဖိုဆောင်များတွင် တာဝန်နည်း၍ အလွယ်တကူ သုံးစွဲနိုင်သည့် အနောက်တိုင်းဖြစ် ကိရိယာများ ကို တပ်ဆင်ထားလေသည်။ အလင်းရောင်ဝင်စေရန်အတွက် ဖွင့်ရပိတ်ရလွယ်သော ပြတင်းပေါက်များကို အရှင်တပ်ထား သည်။ အိမ်ပြင်တွင် ပန်းဥယျာဉ်ငယ်များဖြင့် လှပစွာ ပြင်ဆင် ထားသကဲ့သို့ အိမ်တွင်း၌လည်း ရိုးရိုးရှင်းရှင်းနှင့် သပ်သပ်ရပ်ရပ် ပြုလုပ်ထားတတ်ကြသည်။
အိမ်ထောင်သိမ်းဆည်းသည့်ဘက်တွင် ဂျပန်မိန်းမများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလွန်လုံ့လ ဝီရိယရှိ၍ စေ့စပ်သေချာသည်ဟု ကျော်စောကြ၏။ ထိုနည်းတူ ဂျပန်ယောက်ျားများကလည်း အိမ်သုံးကိရိယာများ ပြုလုပ်ရာတွင် လက်မြောက်ကြသည်။ ဂျပန်ယောက်ျား မိန်းမအားလုံးပင် တနည်းနည်းအားဖြင့် သူတို့ ကိုယ်တိုင် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အနုပညာသည်များ ဖြစ်ကြသည်။
ဘုမေရွာ၊ ဘုမေ
ဘုမေရွာ၊ ဘုမေ
ကေ (အက္ခရာ)
K သည် ဧကဒဿမ( ၁၁ လုံး ) မြောက်သော အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤအက္ခရာသည် လက်ဖဝါးဖွင့်ထားသည့် ပုံစံ စီမီတစ်ဘာသာ Kap မှ လာသည့် ဂရိအက္ခရာ kppa မှ ဆင်းသက်လာသည်။ ဤအလှည့်အပြောင်းသည် အီဂျစ်ဘာသာရှိ D ကိုယ်စားပြုနေသော လက်ဖဝါး အတွက် ရေးသားထားသော ပုံစံကို စီမီတစ်ဘာသာမှ မွေးစားထားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ စီမီတစ်များသည် K ၏ အသံတန်ဖိုးကို သိသာစွာ ခွဲခြားပေးခဲ့သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် သူတို့၏ဘာသာတွင် လက်ဖဝါးအတွက် ထိုအသံထွက်ဖြင့် စတင်ထားခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ် အင်္ဂလပ်ဘာသာတွင်မူ K သည် O.K (သို့မဟုတ်) Okay ဟူသော အသံဖြင့် အသုံးတည့်နေကြလေပြီး ဖြစ်သည်။
ရှေးဟောင်း လက်တင်ကျောက်စာများတွင် C၊ K ၊ Q  တို့ကို K နှင့် G (ထိုအရာများသည် ရေးသားရာတွင် မတူချေ။) တို့၏ အသံများအား ကိုယ်စားပြုရန် အတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ပြည့်စုံသော အသံထွက်များ မဖြစ်ပေါ်လာမှီ Q သည် k သို့မဟုတ် g  တို့၏ အသံထွက်များ ရေးသားရန် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ C ၏ အသုံးပြုမှုကို K နှင့် Q တို့၏ အသုံးပြုမှုများ၏ နေရာများတွင် အစားထိုး အသုံးပြုခဲ့ကြသဖြင့် K ၏ အသုံးပြုမှုသည် အချို့သော စာပိုဒ်များတွင်သာ ရှိတော့သည်။  ဥပမာအနေဖြင့် Kalendae မှ Calends ကဲ့သို့သော စာလုံးများဖြစ်သည်။
အသုံးပြုမှု
အောက်ပါတို့မှာ ယနေ့ခေတ်တွင် K အားအသုံးပြုမှုများ၏ အချို့ဖြစ်သည်။
ဆင်လမ်းကလေးရွာ၊ ဆင်လမ်းကလေး
ဆင်လမ်းကလေးရွာ၊ ဆင်လမ်းကလေး
ဂန့်ဂါကြီးရွာ
ဂန့်ဂါကြီးရွာ
ကျောင်းဆိပ်ရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ကျောင်းဆိပ်ရွာ (Kyaungseik)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ကျောင်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၁၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောင်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၆ ဦး၊ မ ၁၄၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုင်းချောင်ရွာ၊ ကိုင်းချောင်း
ကိုင်းချောင်ရွာ၊ ကိုင်းချောင်း
မိုးခရမ်းကုန်းရွာ၊ ဆင်လမ်းကလေး
မိုးခရမ်းကုန်းရွာ၊ ဆင်လမ်းကလေး
ကမ္မရိုက်ကလေးရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကမ္မရိုက်ကလေးရွာ(Kanmayaikkalay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ သမိန်ဒွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမိန်ဒွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၅၂ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၈၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လချန်ကောင်းရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
လချန်ကောင်းရွာ(Lachankawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဘန်ဘွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၈၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဦးနှောက်အမြှေးရောင် ရောဂါ
ဦးနှောက်အမြှေးရောင် ရောဂါ ဆိုသည်မှာ ဦးနှောက် နှင့် အာရုံကြောမကြီးကို ဖုံးအုပ်ထားသော ဦးနှောက်အမြှေးပါး (meninges) ရောင်ရမ်းသည့် ရောဂါဖြစ်သည်။ ထိုအမြှေး ရောင်ရမ်းခြင်းမှာ ဘက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ် နှင့် အခြားသော ပိုးမွှားများကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပြီး ရှားပါးသော အချို့အဖြစ်တို့တွင် ဆေးဝါးကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဦးနှောက်အမြှေးသည် ဦးနှောက် နှင့် အာရုံကြောမကြီးတို့နှင့် နီးစပ်နေသည့် အတွက် ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရမ်းခြင်းသည် အသက်အန္တရာယ် စိုးရိမ်ရသည့် ရောဂါဖြစ်ပြီး ကျန်းမာရေး ဆိုင်ရာ အရေးပေါ် အခြေအနေ အဖြစ် သတ်မှတ်လေ့ ရှိကြသည်။
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကျောင်းကုန်း
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကျောင်းကုန်း
အောင်စေတီရွာ၊ ဂုံးချိန်
အောင်စေတီရွာ၊ ဂုံးချိန်
ဆတ်အိုးရွာ၊ ဘုမေ
ဆတ်အိုးရွာ၊ ဘုမေ