cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သုံးဆဲ့နှစ်ကောဌာသ
သုံးဆဲ့နှစ်ကောဌာသ
ပထဝီဓာတ်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း ယင်းဆံပင်စသော ကောဋ္ဌာသဝတ္ထုတစ်ခုတစ်ခု၌ ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော၊ ဝဏ္ဏ၊ ဂန္ဓ၊ ရသ၊ ဩဇာ ဖြစ်သည့် ရုပ်ရှစ်ပါးတို့သည် ပေါင်းစုလျက် ရှိကြသည်။ ပေါင်းစုလျက် ရှိကြသော်လည်း ဆံပင်စသော ရုပ်ကလာပ်စုတို့၌ ပထဝီဓာတ်သည်များလျက်၊ ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ ယင်းသို့ပထဝီဓာတ်သာ လျှင်များလျက်၊ ထင်ရှားလျက်ရှိခြင်း ကြောင့်များရာထင်ရှားရာကိုအစွဲပြု၍ ပထဝီဓာတ်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ စင်စစ်ခိုင်မာကြမ်းတမ်းမှု သဘောလက္ခဏာမျှသာဖြစ်သည်။
တစ်ဖန်သည်းခြေမှကျင်ငယ်အထိ ၁၂ပါးသော ကောဋ္ဌာသအစုတို့သည် အဇ္ဈတ္တအတွင်းအာပေါ ဓာတ်မည်ကုန်၏။ ယိုစည်းခြင်း၊ ဖွဲ့စည်းခြင်းသဘော ရှိသောကြောင့် အာပေါဓာတ်မည်သော်လည်း ယင်းသည်းခြေစသော ကောဋ္ဌာသဝတ္ထုတစ်ခုတစ်ခုတွင်ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော၊ ဝဏ္ဏ၊ ဂန္ဓ၊ ရသ၊ဩဇာ ဖြစ်သည့်ရုပ်ရှစ်ပါးတို့သည် ပေါင်းစုလျက်ရှိကြသည်။ ပေါင်းစုလျက် ရှိကြသော်လည်း သည်းခြေစသော ကောဋ္ဌာသတို့၌အာပေါဓာတ်သည် များလျက်၊ထင်ရှားလျက် ရှိ၏။ ထိုသို့အာပေါဓာတ်သာလျှင် များလျက်၊ ထင်ရှားလျက်ရှိခြင်းကြောင့် များရာ၊ ထင်ရှားရာကိုအစွဲပြု၍ အာပေါဓာတ်ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်။ စင်စစ်ယိုစည်းမှု၊ဖွဲ့စည်းမှု၊သဘောလက္ခဏာမျှသာဖြစ်သည်။
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ သိန်ကုန်း
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ သိန်ကုန်း
လွယ်ယင်း (ထက်)ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
လွယ်ယင်း (ထက်)ရွာ (Loiyin (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ရီလုံရီကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရီလုံရီကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၇၉ ဦး၊ မ ၂၈၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံဘဲ့ရွာ၊ ရွှေဇားကပ္ပကောင်း
ကံဘဲ့ရွာ၊ ရွှေဇားကပ္ပကောင်း
ဆည်တော်ကြီး တာတမံ
ဆည်တော်ကြီး တာတမံသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မတ္တရာမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် ရည်ရွယ်ဆောက်လုပ်ထားသည့် တာတမံဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ
နောင်အုံရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နောင်အုံရွာ (Nawngong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၂၂ ဦး၊ မ ၃၀၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်လျှောက်ငှက်နှုတ်သီးတို
သစ်လျှောက်ငှက်နှုတ်သီးတို (Certhia hodgsoni) ကို ဟိမဝန္တာတောင်တန်းတွင် တွေ့ရလေ့ရှိပြီး ဘူတန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ နီပေါနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့တွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကလာပ်စည်း
ကလာပ်စည်း (ဆဲလ် Cell) ဆိုသည်မှာ သက်ရှိများ ဖွဲ့စည်းရာတွင် အခြေခံအကျဆုံးနှင့် အသေးဆုံး ယူနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗက်တီးရီးယားကဲ့သို့သော သက်ရှိများသည် ကလာပ်စည်း တစ်ခုတည်းသာရှိသည့် သက်ရှိများ ဖြစ်ကြပြီး လူသားကဲ့သို့သော အခြား သက်ရှိများမှာ ဗဟုကလာပ်စည်း သက်ရှိများ ဖြစ်ကြသည်။ (လူသားများတွင် သာမန်အားဖြင့် ကလာပ်စည်းပေါင်း ၁၀၀ ထရီလီယံ သို့ ၁၀၁၄ ခန့်ပါရှိသည်။ ပုံမှန် ကလာပ်စည်း တစ်ခု၏ အရွယ်အစားမှာ ၁၀ µm ရှိပြီး ၁ ng ခန့် လေးသည်။) အကြီးဆုံး ကလာပ်စည်းမှာ မဖောက်ရသေးသည့် ငှက်ကုလားအုတ်ဥ ဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံး ဆဲလ်သီအိုရီ မပေါ်ပေါက် သေးမှီကာလ ၁၈၃၅ ခုနှစ်တွင် ချက်ပညာရှင် Jan Evangelista Purkyně က အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့် အပင်တစ်ရှူးများအား ကြည့်ရှုရာတွင် အဆံသေးလေးများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် ဆဲလ်သီအိုရီကို သိပ္ပံပညာရှင် Matthias Jakob Schleiden နှင့် Theodor Schwann တို့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ယင်းသီအိုရီတွင် သက်ရှိအားလုံးသည် ဆဲလ် တခု သို့ တခုထက်မနည်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဆဲလ်အားလုံးသည် မူလတည်ရှိသည့် ဆဲလ်များမှ ခွဲထွက်လာသည်။ ဆဲလ်အားလုံးတွင် မျိုးဗီဇများပါဝင်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ဆဲလ်သည် သက်ရှိ ရုပ်စု အားလုံးတို့၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန် နှင့် လုပ်ဆောင်ချက်ရှိသော အငယ်ဆုံး သော အရာဖြစ်သည်။ ဆဲလ်သည် အငယ်ဆုံး သက်ရှိဖြစ်သောကြောင့် အသက်၏ အုတ်မြစ် ဟုလဲ ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဘက်တီးရီးယား စသည့် အချိုသော သက်ရှိများမှာ ဆဲလ်တစ်ခုတည်းရှိသော သက်ရှိများ ဖြစ်ကြသည်။ လူ အပါအဝင် အခြား သက်ရှိတို့မှာ ဆဲလ်များစွာနှင့် ပေါင်းစုထားသော multicellular များဖြစ်ကြသည်။ လူတွင် ဆဲလ်ပေါင်း ၁၀၁၄ ပါရှိသည်ဟု တွက်ချက်ကြသည်။ ပုံမှန် ဆဲလ်တစ်ခု၏ အလေးချိန်မှာ ၁ နာနိူ ဂရမ်nanogram ရှိသည်။ အကြီးဆုံး ဆဲလ်မှာ မျိုးမပွားမှီ ငှက်ကုလားအုပ်၏ မျိုးဥ ဖြစ်သည်။
ဆဲသည် သက်ရှိရုပ်၏ အငယ်ဆုံးသော မူလအစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရ၏။ အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်တို့တွင် ဆဲများရှိ၏။ အမီးဗား ကဲ့သို့သော တိရစ္ဆာန်နှင့် ဗက်တီးရီးယား ကဲ့သို့သော အပင်တို့တွင် ဆဲတစ်ခုတည်းသာလျှင် ရှိသည်။
အခြားအပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်များတွင် ဆဲပေါင်းမြောက်မြားစွာ ဖွဲ့စည်းလျက်ရှိကြသည်။ လူတစ်ဦး၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ဆဲလ် သန်းပေါင်းမြောက်မြားစွာရှိ၏။ ဆဲအများအပြားရှိသည့် တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်တို့တွင် ဆဲများသည် တစ်ရှုး (အသားမျှင်)ဖြစ်ရန် ပေါင်းစည်းလျက်ရှိကြသည်။
တစ်ဖန် တစ်ရှုးများသည် ဩဂင်(အင်္ဂါ)ဖြစ်ရန် ပေါင်းစည်းကြ ပြန်၏။ ဩဂင်ရှိ ဆဲများသည် တိရစ္ဆာန် သို့မဟုတ် အပင်၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ကိစ္စအရပ်ရပ်ကို ဆောင်ရွက်ကြ၏။ ပမာအားဖြင့် အစာအိမ်ရှိဆဲများသည် အစားချေဖို့ ဆောင်ရွက်ကြရ၏။ သက်ရှိတို့၏ ဆဲအားလုံးသည် အစာနှင့် အောက်ဆီဂျင်ကို ယူ၍ အညစ်အကြေးကို ထုတ်ပစ်တတ်၏။ သက်ရှိပစ္စည်း၏ ဆဲတစ်ခုတွင် ဒြဗ်စင်အများအပြားနှင့် ဒြဗ်ပေါင်းအများအပြား ပါရှိသည်ကို သိကြ၏။ သို့ရာတွင် သန်းပေါင်းများစွာသော ထိုဒြဗ်ပေါင်းတို့၏ မော်လီကျူးများသည် မည်ကဲ့သို့ ဖွဲ့စည်း တည်ရှိကြပြီးလျှင် သက်ရှိပစ္စည်းများဖြစ်ကြသည်ကိုကား မသိကြရပေ။
ဆဲသည် အများအားဖြင့် ငယ်လွန်းသဖြင့် ရိုးရိုးမျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ချေ။ ယင်းတို့ကို မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ကြည့်ရပေသည်။ ပျမ်းမျှခြင်းအရ ဆဲကလေးပေါင်း ၄ဝဝဝ မျှကို ဘေးချင်းထိ၍ ထားလျှင် တစ်လက်မမျှသာ ရှိပေလိမ့်မည်။ အချို့ဆဲများသည် ထိုထက်ပင် ငယ်ကြသေး၏။ ပုံအမျိုးမျိုးလည်းရှိကြသည်။ အခြားဆဲများနှင့် ကင်းနေသည့်ဆဲများသည် အလုံးပုံသဏ္ဌာန်ရှိ ကြသည်။ အခြားဆဲများနှင့် သိပ်သည်းစွာရောနှောသော ဆဲများသည် ပြားလျက်ရှိကြသည်။
အခြေခံ သဘောတရား
ဆဲလ်တိုင်းသည် အနည်းဆုံး မိမိဘာသာ ထိမ်းသိမ်းနိုင်စွမ်း (self-maintaing) နှင့် အလုံးစုံမှု (self-contained) ရှိကြသည်။ ဆဲလ်သည် အဟာရများကို စွမ်းအင် အဖြစ်ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး လိုအပ်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြီးမြောက်နိုင်သည်။ ဆဲလ်တိုင်းတွင် အောက်ပါဖော်ပြထားသော လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နိုင်ကြသည်။
ဆဲလ်၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာများ
ဆဲလ်တွင် နျူးကလီးယ ရှိသော Eukaryotic နှင့် နျူးကလီးယ မရှိသော Prokaryotic ဆဲလ် ဟူ၍ နှစ်မျိုး ကွဲသည်။
Prokaryotic cells
Prokaryote ဆဲလ်သည် eukaryote ဆဲလ်များထက် သေးငယ်ကြပြီး နျူးကလီးယ နှင့် အခြား အရာများလဲ မပါရှိကြပေ။ ဘက်တီးရီးယား နှင့် အာချီးယား ခေါ် ပုံသဏ္ဌာန်တူ Prokaryote နှစ်မျိုးရှိကြသည်။
အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်တို့တွင် ဆဲမျိုး အမြောက်အမြားရှိ၏။ ဆဲအများတွင်လည်း နျူးကလီးယပ်တစ်ခုရှိသည်။ ထိုနျူးကလီးယပ်ကပင်ဆဲကို အမှုဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားပေး၏။ နျူးကလီးယပ်ထဲ၌ ခရိုမိုဆုမ်းခေါ် တုတ်ချောင်းပုံသဏ္ဌာန် ပစ္စည်းများ ရှိသည်။ ခရိုမိုဆုမ်းတို့သည် မျိုးကူးရာ၌ မျိုးဟောင်းဆဲမှ ဝိသေ သဂုဏ်များကို မျိုးသစ်ဆဲသို့ ဆောင်ကြဉ်းပေး၏။ ဝိသေသု ဂုဏ်များဟူသည်မှာ မျိုးဟောင်း၌ဖြစ်သောအရောင်အရွယ်၊ အဖြစ်သနစ်တို့ကို ဆိုသည်။
ဆဲတစ်ခုတည်းသာရှိသည့် သက်ရှိများပြန့်ပွားရာတွင် ရိုးရိုးနှစ်ခုကွဲသွားခြင်းမျှသာ ဖြစ်၏။ အထက်တန်းကျသည့် အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန်တို့ မျိုးပွားရာတွင်မူကား၊ ဆဲတစ်ခုဖြစ်သော အိုဗမ် သို့မဟုတ် ဥနှင့် ဖိုဗီဇ သို့မဟုတ် စပမ်းတို့ စပ်ယှက်ခြင်းဖြင့် ပွားသွားသည်။ စပ်ယှက်ပြီး ဆဲသည် နျူးကလီးယပ်နှင့် ခရိုမိုဆုမ်း တို့နှင့်တကွ ဆဲနှစ်ခုအဖြစ်သို့ ကွဲသွားသည်။ ထို့နောက် ဆဲ ၄ ခု၊ ထို့နောက် ၁၆ ခုစသည်ဖြင့် ကွဲသွားသည်။ ယင်းသို့ အဆင့်ဆင့်ကွဲရာ၌ ဆဲတို့သည် မူလအရေ အတွက်၏ နှစ်ဆတိုးလာခြင်းမဟုတ်၊ မူလအရေအတွက်၏ နှစ်ထပ်ကိန်း တိုးလာခြင်းဖြစ်သည်။
အထက်တန်းကျသည့် သက်ရှိတို့၏ ဆဲများသည် အမျိုးမျိုးသောတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ကြ၏။ အပင်တွင် အချို့ဆဲများသည် အရွက်ကိုဖြစ်စေ၏။ အချို့သည် ပင်စည်ကိုဖြစ်စေ၏။ အချို့သည် ပန်းပွင့်ကို ဖြစ်စေ၏။ သားလောင်းတို့တွင်မူ၊ ဆဲများသည် ဆောင်ရွက်ရမည့်လုပ်ငန်းအလိုက် ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့်၎င်း၊ ဓာတ်သဘောအားဖြင့်၎င်း၊ ကွဲလွဲကြပြီးလျှင် ဆိုင်ရာ နေရာ၌နေကြသည်။ ပမာအားဖြင့် အချို့ဆဲများသည် နာဗ်ကြောအဖြစ် ဖွဲ့စည်းလျက်ရှိကြ၏။
အချို့ဆဲများသည် အရိုးအဖြစ် ဖွဲ့စည်းလျက်ရှိကြ၏။ အချို့ဆဲများသည်သွေးဖြူဥကလေးများအဖြစ် ဖွဲ့စည်းလျက်ရှိကြ၏။ ခန္ဓာကိုယ်တွင် ဆဲတို့သည် ဖြစ်လိုက်ပျက် လိုက်နေကြ၏။ ဆဲဟောင်းတို့နေရာတွင် ဆဲသစ်များသည် ဝင်ရောက်အစားထိုးလျက်ရှိကြသည်။ ဆဲများကို ဆိုင်ရာတာဝန် ဆောင်ရွက်စေရန် မည်သည့်စွမ်းအားက စေ့ဆော်နေသည်ကို လူတို့မသိနိုင်စွမ်းပေ။
Eukaryotic cells
..Biological_cell.svg (eukaryotic) cell, showing subcellular components.
Organelles:
(1) nucleolus
(2) nucleus
(4) vesicle
(5) rough endoplasmic reticulum (ER)
(6) Golgi apparatus
(7) Cytoskeleton
(8) smooth endoplasmic reticulum
(9) mitochondria
(10) vacuole
(11) cytoplasm
(12) lysosome
(13) centrioles within centrosome]]
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလာပ်စည်း ဇီဝဗေဒ
ဒစ်စွန်နီကန်
ဒစ်စွန်နီကန် ("ဆိုဒင်းကန်" ဟုလည်း ခေါ်ကြ) သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသရှိ ကင်မရွန်းမီးတောင်ကြောပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် အချင်း ၁.၂၅ ကီလိုမီတာ (၀.၇၈ မိုင်) ရှိသည်။ ဤကန်သည် ရမ်ပိတောင်တန်းများ၏ (Rumpi hills) အရှေ့တောင်ဘက်အခြေတွင် တည်ရှိသည်။
ကန်တွင် ငါးမျိုးစိတ် သုံးခုသာ ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်မရွန်းနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဆိပ်သာရွာ၊ ဆိပ်သာ
ဆိပ်သာရွာ၊ ဆိပ်သာ
ဆေဗယ်‌တောဆိတ်
ဆေဘယ်တောဆိတ်ကို ဆေဘယ်ဆိတ်သမင်ဟုလည်း ခေါ်တွင်သည်။ အာဖရိကတွင် တွေ့ရသော တောဆိတ် (အန်တီလုပ်) တစ်မျိုး ဖြစ် သည်။ အာဖရိကတိုက်အရှေ့ပိုင်းတွင် ကင်ညာနိုင်ငံ၏တောင်ဘက်ရှိ သစ် တောဖုံးလွှမ်းနေသော ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်များတွင် လည်းကောင်း၊ အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်းတွင်လည်းကောင်း တွေ့ရသည်။ မျိုးစိတ်ခွဲလေးမျိုး ရှိသည်။
အာဖရိကတိုက်ရှိ ‌တောဆိတ် (အန်တီလုပ်)များအနက် အလှပဆုံး‌ ဖြစ်သည်။ အ‌ကောင် ၂၀ သို့မဟုတ် ၃၀ ခန့်ရှိသည့် ‌ဆေဗယ်‌တောဆိတ်မနှင့် ‌တောဆိတ်က‌လေး များ တစ်အုပ်တွင် ‌ဆေဗယ်‌တောဆိတ်သို့ တစ်‌ကောင်သာ ပါ‌လေ့ရှိသည်။ ‌ဆေဗယ်‌တောဆိတ်သည် မြင်းပုနီးပါးမျှကြီးသည်။ ယင်း၌ ‌တောက်‌ပြောင်‌သော အ‌မွေးနက်များနှင့် ခါးဘက်တွင် အ‌မွေးဖြူများ ရှိသည့်ပြင် လည်ဆံ‌မွေးနက်များလည်းရှိသည်။ ဦးချိုများသည် တကိုက်မျှရှည်ပြီးလျှင် ‌နောက်ဘက်သို့ ‌ကောက်လျက်ရှိသည်။ ‌ဆေဗယ်‌တောဆိတ်မများ၏ အ‌ရောင်မှာ အညိုရင့်‌ရောင် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့၌ လှပသည့် ဦးချိုများ ရှိသည်။ သို့‌သော် အဖို၏ဦးချို‌လောက်ကား မသန်မာကြ‌ချေ။
ဆင်စွယ်ချောင်းဝရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဆင်စွယ်ချောင်းဝရွာ(Sinsweichaungwa)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဆင်ဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၂၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယ်တီရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
လယ်တီရွာ (Leldi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၉ ဦး၊ မ ၆၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(လွိုင်ကော်)
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(လွိုင်ကော်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ISO 9001/2008 ကိုရရှိခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(လွိုင်ကော်)ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုအထက်တန်း ကျောင်းအဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံအဖြစ် တိုးမြှင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ် အဆင့်သို့လည်းကောင်း တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
တည်နေရာနှင့်အကျယ်အဝန်း
ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၊ ပန်ကန်းကျေးရွာ အုပ်စု ကွင်းအမှတ် (၂၆၀)၊ ရွာတန်းရှည်ကျေးရွာ အရှေ့ဘက် တွင် တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် (၈၇.၄၆)ဧက ရှိသည်။
ရည်ရွယ်ချက် နှင့်တာဝန်
ရည်ရွယ်ချက်မှာ နိုင်ငံတကာအဆင့်မှီ အရည်အသွေးပြည့်ဝသော အင်ဂျင်နီယာပညာရှင် လူတော်လူကောင်းများကို ဒေသလိုအပ်ချက်နှင့်အညီ ပြုစုမွေးထုတ်ပေးရန်နှင့် နိုင်ငံတကာအသိအမှတ်ပြုတက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်လာစေရန် ရည်ရွယ်သည်။
တက္ကသိုလ်၏လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ ဒေသတွင်းနှင့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဈေးကွက်လိုအပ်ချက်နှင့် စိန်ခေါ်မှုများကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်‌သည့် အရည်အချင်းပြည့်ဝသော အင်ဂျင်နီယာပညာရှင်များ မွေးထုတ်ပြီး လူ့စွမ်းအား အရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုစေရန်၊ ဒေသတွင်း အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်များသင်ယူနိုင်ခွင့် အခွင့်အလမ်းများ တိုးတက်ရရှိလာခြင်းဖြင့် လူငယ်လူရွယ်များ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုဆိုင်ရာ အခွင့်အလမ်း ပိုမိုမြင့်မားလာပြီး ဒေသတွင်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူ ပြုစေရန် ဖြစ်သည်။
ညွန့်ပေါင်း
ညွန့်ပေါင်း
အစိုင်အခဲ
အစိုင်အခဲ (Solid) အခြေအနေထဲမှာ မော်လီကျူးများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ခိုင်မြဲစွာဆွဲငင်ထားကြပြီး ရွေ့ရှားမှုလည်း သိပ်မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အခဲအတော်များများသည် ပုံစံတစ်ခုတည်းမှာပင် မပြောင်းမလဲ တည်မြဲနေသည်။အစိုင်အခဲမှာတိကျတဲ့ပုံစံနှင့်ထုထည်ရှိသည်။
ဂုံမင်းချောင်းရွာ၊ မန်းကြာ
ဂုံမင်းချောင်းရွာ၊ မန်းကြာ
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ သိန်ကုန်း
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ သိန်ကုန်း
အက်ဂျာဂမ်ကန်
အက်ဂျာဂမ်ကန် သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသ၊ Eyumodjock မြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသရှိ အခြားသောကန်များနှင့်မတူသည်မှာ ဤကန်သည် မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဖြစ်လာသည့်  ကန်တစ်ခု မဟုတ်ပေ။ ဤကန်သည် မြင့်မားသည့် နေရာတွင် တည်ရှိနေကာ ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန် တည်ရှိသည်။
မြရွှေစီရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
မြရွှေစီရွာ (Myashwesi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၈၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိမ်ဂျာဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်လျှောက်ငှက်
သစ်လျှောက်ငှက် သည် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းနှင့် အာဖရိကတိုက်တွင် ကျင်လည်ကျက်စားသည့် ငှက်မျိုးနွယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်မျိုးတွင် Certhia နှင့် Salpornis ဟူသော မျိုးစု ၂ ခု ရှိသည်။ အစာရှာရန် သစ်ပင်မျက်နှာပြင်တွင် တွယ်တက်တတ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်လျှောက်ငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ
လျှပ်စစ်ဂစ်တာ
လျှပ်စစ်ဂစ်တာ (Electric guitar)သည် လွန်ခဲ့သော ၈၃-နှစ်ခန့်က စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုရမည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဂစ်ဘ်ဆန်ဂစ်တာ ကုမ္ပဏီမှ အင်ဂျင်နီယာ တစ်ဦးဖြစ်သူ Lioyd Loar ဆိုသူက အခြေခံတည်ဆောက်မှုကို စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ဉာဏ်ကွန့်မြူးမှုကြောင့် ကြိုးတပ်တူရိယာပစ္စည်းများအတွက် ဒီဇိုင်းတော်လှန်ရေးဟု ဆိုရလောက်သော ပြောင်းလဲမှုကြီး ဖြစ်လာရသည်။ ပထမဆုံး ပေါ်ထွက်လာသော တူရိယာ ပစ္စည်းမှာ ဂစ်ဆွမ် အက်ဖ်-၅ Gibson - F 5 အမည်ရှိ မယ်ဒလင်များပင်ဖြစ်၏။
တစ်ပြိုင်တည်း ဆိုသလို ဂစ်ဘ်ဆန်အပါအဝင် အခြားကုမ္ပဏီများကလည်း လျှပ်စစ်ဂစ်တာများ ကိုယ်ပိုင်ဖန်တီး ထုတ်လုပ်လာကြပြန်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်ရောက်သော် Benny Goodman Sextet နှင့်အတူ ဂစ်တာသမား Charlie Christion က ဂစ်ဆွမ် အက်ဖ်-၅-၁၅၀ အမည်ရှိ လျှပ်စစ်ဂစ်တာကို အသုံးပြု၍ တီးခတ်ဖျော်ဖြေမှုကြောင့် တစ်မုဟုတ်ချင်း ပေါ်ပြူလာ ဖြစ်သွားရသည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မူ ရော့ခ်အင်ရိုးတေး ဂီတ ပေါ်ထွန်းလာမှုကြောင့် လျှပ်စစ်ဂစ်တာထုတ်လုပ်သူအများအပြား ပေါ်ပေါက်လာပြီး သုံးစွဲသူလည်း အမြောက်အမြားရှိလာတော့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဂစ်တာသမား Les Paul နှင့် Jimi Herdrie တို့လျှပ်စစ်ဂစ်တာ နည်းပညာကို အသုံးချကာ အခြားနိုင်ငံများသို့ သွားရောက် ဖျော်ဖြေရင်း လျှပ်စစ်ဂစ်တာကို ကမ္ဘာတစ်လွှား မသိသူမရှိ သလောက် ဖြစ်လာရပေသည်။ ဤသည်မှာ Loar's Legacy ဟု ခေါ်လျှင် မှားနိုင်မည်မဟုတ်ပေ။
ကိုးကား
en:Electric guitar
Kali Linux
Kali Linux ဆိုသည်မှာ Penetration Testing နှင့် လုံခြုံရေးအတွက်ထုတ်လုပ်ထားသည့် Linux ပုံစံမူကွဲ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းအား Offensive Security Ltd မှ စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ Mati Aharoni, Devon Kearns နှင့် Raphaël Hertzog တို့သည် အဓိက ဒီပလော်ပါများဖြစ်ကြသည်။
Kali အသုံးဝင်ခြင်းများ
Kali Linux ဆိုသည်မှာ Backtrack Linuxကို အဆင့်မြှင့်တင်ထားသောGNU/Linuxအမျိုးအစား OSတစ်ခုဖြစ်သည်။ BackTrack Linux ကို အခြေခံသည်ဟုဆိုသော်လည်း Operating System တစ်ခုလုံး၏ မူရင်းအခြေခံသည် Debian Linux ဖြစ်သည်။ Debian Linux ကို အခြေခံကာ BackTrack Linux ၏ စွမ်းအားများဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသော စက်လည်ပတ်စနစ်အသစ်တစ်ခုဟုဆိုလျှင် ပြည့်စုံမှန်ကန်ပါသည်။ Kali တွင်သုံးသော package အများစုသည် Debian repositories မှဖြစ်သည်။ GNU/Linux အခမဲ့ပေါင်းများစွာထဲမှ Debian ကိုအခြေခံထားတဲ့ Kali ဟာ အခြား GNU/Linux OS များနဲ့မတူညီသည့်အချက်မှာ ရိုးရိုးသာမန် အသုံးပြုခြင်းထက် ကွန်ပျူတာအသုံးချ တိုက်ခိုက်မှုများ(Hacking) နှင့် လုံခြုံရေး ဦးစားပေးထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
Kali GNU/Linux ရဲ့ အားသာချက်အချို့မှာ...
Kali နှင့် Debian ကွာခြားချက်
Kali Linux ဟာ အဆင့်မြင့် Penetration Testing များ Security စစ်ဆေးချက်များပါဝင်ပါတယ်
လူသိများသည့် ဓလေ့စရိုက်
Kali Linux ၏ လိုဂိုးသည် တီဗွီဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သော Mr. Robot (2015) တွင် ဆိုက်ဘာလုံခြုံရေးနှင့်ဆက်နွယ်သော လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာသည်။
ဖွားစောရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ဖွားစောရွာ (Hpwarsaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ဖွားစောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၂၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘနာဇီယာဘူတို
ဘင်နာဇာ ဘူတို(Bhutte, Benazir)သည် ဇာဖလိကာ ဘူတို၏ သမီးဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၉၅၃-ခုနှစ်တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ကရာချိမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ ဇာဖလိကာဘူတိုသည် ပါကစ္စတန် ပြည်သူ့ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၇၁ မှ ၁၉၇၇-ခုနှစ်အထိ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ သူ၏ ပြိုင်ဘက်နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးကို သတ်သည်ဟုဆိုကာ အစိုးရသစ်က သူ့အား ၁၉၇၉-ခုနှစ်တွင် ကြိုးပေးကွပ်မျက်လိုက်သည်။ သူမ၏ အဖေသတ်ခံရသောအခါ ဘင်နာဇာ ဘူတိုသည် အကျဉ်းထောင်၌၎င်း၊ အကျယ်ချုပ်ဖြင့်၎င်း စုစုပေါင်း ခြောက်နှစ်အချိန် ကုန်လွန်ခဲ့ရသည်။ သူမသည် ၁၉၈၆-ခုနှစ်၌ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် လွတ်လပ်သော ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် တိုက်ပွဲတစ်ရပ် ဆင်နွှဲခဲ့သည်။
၁၉၈၈-ခုနှစ် လေယာဉ်ပျက်ကျမှုတစ်ခုတွင် ဗိုလ်မှူးကြီးဇီယာ သေဆုံးသွားသဖြင့် ဒီမိုကရေစီကျသော ရွေးကောက်ပွဲများ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဘင်နာဇာဘူတို၏ ပါတီက နိုင်သည်။ အသက် ၃၅-နှစ်အရွယ်တွင် သူမသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမသည် မူဆလင်နိုင်ငံတစ်ခု၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
၁၉၉၀-ပြည့်နှစ်တွင် အတိုက်အခံများက သူမအား ရာထူးမှ ဖြုတ်ချလိုက်ပြီး လာဘ်စားမှုများဖြင့် တရားစွဲသည်။ စွဲချက်အားလုံးကို သူမငြင်းပယ်သည်။ ထို့နောက် ဝန်ကြီူချုပ်အဖြစ် ထပ်မံရွေးကောက်ခံရအောင် တိုက်ပွဲဝင်သည်။ ၁၉၉၃-ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သူမ၏ ပါတီက မဲအနည်းငယ် အသာဖြင့် အနိုင်ရသည်။ သူမသည် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။
အမျိုးသမီးနိုင်ငံရေးခေတ်အစ
ဘနာဇီယာဘူတို (Banazir Buhtto) ကို ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကရာချိမြို့၌ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ကိုလိုနီခေတ်အလွန် မူဆလင်နိုင်ငံတည်ထောင်ပြီးခေတ်တွင် ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီးနိုင်ငံရေးသမားအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသူလည်းဖြစ်သည်။ ဘူတိုကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် နှစ်ကြိမ်တိုင် ပြန်လည်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင်ရွေးချယ်ခြင်းခံရပြီး လပေါင်း ၂၀ အကြာတွင် သမ္မတဂူလန်အီရှက်ခန်း (Ghulam Ishaq Khan) က အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများကြောင့် ရာထူးမှဖယ်ရှားပစ်ခဲ့သည်။ ဘူတိုသည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် နောက်ထပ်တစ်ကြိမ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ပြန်လည်အရွေးခံရပြန်သည်။ အလားတူ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများနှင့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများကြောင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် နောက်တစ်ကြိမ် သမ္မတဖာရွတ်လီဂါရီ (Farooq Leghahi) ကဖြုတ်ချခဲ့ပြန်သည်။
ဘူတိုသည် မိမိကိုယ်ကို အပြစ်ပေးသည့်အနေဖြင့် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဒူဘိုင်းနိုင်ငံသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ ထိုနိုင်ငံတွင် ၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်နေ့ ပါကစ္စတန်သို့ ပြန်မလာမီအထိ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ပြန်မလာမီ လက်ရှိ နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်နေသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မူရှာရက်ဖ် (General Musharraf) နှင့် အပြစ်များမှ လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပြုရန် သဘောတူခဲ့သောကြောင့် ဌာနေသို့ပြန်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်သူ မူရှာရက်ဖ်က နိုင်ငံတော်တွင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ထုတ်ပြန်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အပြင်းအထန် ကန့်ကွက်ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုင်ဝင်ဘာ ၉ ရက်နေ့တွင် မူရှာရက်ဖ်သည် သူမအား အိမ်တွင်းအကျယ်ချုပ်ဖြင့် ထိန်းသိမ်းထားရန် အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။ အခြေအနေအရ နိုင်ငံရေးလှုံ့ဆော်မှုများမပြုနိုင်ရန် ထိုသို့တားမြစ်ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ တိုင်းပြည် အခြေအနေများ ပိုမိုရှုပ်ထွေးနိုင်သောကြောင့် ထိုသို့ထိန်းသိမ်းရခြင်းဖြစ်သည်ဟု အကြောင်းပြခဲ့သည်။ အရေးပေါ် အခြေအနေထုတ်ပြန်စဉ်ကာလတွင် နိုင်ငံရေးအရ လှုပ်ရှားမှုများကို ထိန်းသိမ်းရန်ဖြစ်သော်လည်း အမိန့်ထုတ်ပြီး မကြာမီ ထိန်းသိမ်းထားရာမှ ပြန်လွှတ်ပေးလိုက်သည်။
သူမသည် ယခင်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဇူဖီကာအလီဘူတို (Zulfikar Ali Bhutto) နှင့် နူးစရက်ဘူတို (Nusrat Buhtto) တို့၏ သမီးအကြီးဖြစ်သည်။ ဘနာဇီယာသည် အောက်စ်ဖို့ဒ် (Oxford) တက္ကသိုလ်တွင် ဒဿနိကဗေဒ၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးပညာရပ်များ လေ့လာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဟားဗတ် (Harvard) တက္ကသိုလ်မှဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ သူမ၏ အဖိုးဖြစ်သူမှာ ဆာဘွဲ့ရ ဆာရှားနဝပ်ဇ်ဘူတို (Sir Shah Nawaz Buhtto) ဖြစ်သည်။
ဘဝနှင့်ပညာရေး
မူလတန်းမှ အထက်တန်းအဆင့်အထိပညာရပ်များကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ A-Levels စာမေးပွဲကို ကရာချိဂရမ်မာ ကျောင်းမှအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၃ ခုနှစ်အထိ အမေရိကန်နိုင်ငံသို့သွားရောက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်ပညာကို ရက်ဒ်ကလစ်ဖ်ကောလိပ်တွင် စတင်သင်ယူခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ဟားဗတ်တွင် ဘီအေဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။
၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၇ ခုနှစ်အထိ ဗြိတိန်သို့ပြောင်းကာ ဒဿနိက၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးဘာသာရပ်များကို အောက်စ်ဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်တွင် သင်ကြားလေ့လာခဲ့သည်။ အောက်စ်ဖို့ဒ်တွင် နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေး ဘာသာရပ်များကို လေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အောက်စ်ဖို့ဒ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ဩဇာကြီးမားသည့်ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွင် ပထမဦးဆုံးအာရှတိုက်၏ အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အာဆစ်ဖ်အလီဇာဒါရီ (Asif Ali Zardari) နှင့် ကရာချိတွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဘီလာဝါလ်၊ ဘာခက်ဝါ၊ အာဆီဖာဆိုသည့် သားသမီးသုံးဦးထွန်းကားခဲ့သည်။
မိသားစုသမိုင်းကိုပြန်ပြောင်းသုံးသပ်ကြည့်ခြင်း
ဘနာဇီယာဘူတို၏ ဖခင်ဖြစ်သူ ယခင်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဇူလ်ဖီကာအလီဘူတိုသည် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသူဖြစ်သည်။ ဘမျိုးဘိုးတူဆိုသည့်အလား သမီးဖြစ်သူမှာ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဆက်ခံနိုင်သော်လည်း ရာထူးဖြုတ်ချခြင်းကို ခံခဲ့ရသူဖြစ်နေသည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အလီဘူတိုသည် အစိုးရဆန့်ကျင်သူနိုင်ငံရေးသမား အာမက်ရာဇာကာစူရီ၏ဖခင်ဖြစ်သူကို သတ်မှုတွင် ပူးပေါင်းကြံစည်မှုဖြင့် တရားရုံးမှသေဒဏ်ချမှတ် ခြင်းခံရသည်။
အလီဘူတိုအပေါ်စွပ်စွဲချက်များသည် ပြည်သူများက မည်မျှသံသယရှိနေသည်ဆိုစေ၊ နိုင်ငံတကာခေါင်းဆောင်များက တောင်းပန်နေသည့် ကြားမှ အလီဘူတိုအား ၁၉၇၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ကြိုးပေးကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သမ္မတမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုဟာမက် ဇီယာအူဟတ်ဖြစ်သည်။ ဘနာဇီယာဘူတိုနှင့် သူမမိခင်တို့ကို ကြိုးပေးပြီးသည့် မေလအထိအစိုးရကရဲစခန်းတစ်ခုတွင် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဘနာဇီယာဘူတို၏မောင်ဖြစ်သူ ရှာနာဝပ်ဇ်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် အသတ်ခံရသည်။ ထိုအမှုမှာလည်း လုပ်ကြံခံရခြင်း ဖြစ်ဖွယ်ရှိကြောင်း သံသယများစွာဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ဘနာဇီယာ ဒုတိယအကြိမ်သမ္မတအဖြစ် ပြန်လည်အရွေးခံပြီး မတည်မငြိမ် ဖြစ်နေချိန်တွင် အခြားမောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ မီမူတာဇာလည်း လုပ်ကြံခံရပြန်သည်။
အမျိုးသမီးဝန်ကြီးချုပ်ဘဝ
ဘနာဇီယာဘူတိုသည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ ပညာစုံသော် ပြန်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်ဖခင်ဖြစ်သူသည် ကွပ်မျက်ခံလိုက်ရပြီး သူမလည်း အကျယ်ချုပ်ဖြင့်အိမ်တွင်နေခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်သို့ပြန်ခွင့်ပြုလိုက်သောကြောင့် ပြည်ပရောက် ပါကစ္စတန်ပြည်သူ့ပါတီ (PPP) ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သွားခဲ့ရသည်။ ပါကစ္စတန်ပြည်သူ့ပါတီသည် သူ့ဖခင်၏ပါတီဖြစ်ပြီး ဘူတိုသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဇီယာအူလ်ဟတ် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပါကစ္စတန်ပြည်သူတို့၏မျက်မှောက်သို့ နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အနေဖြင့် ရောက်ရှိမလာခဲ့ပေ။ မိခင်ဖြစ်သူကို ပါကစ္စတန်ပြည်သူ့ပါတီ၏ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အနေဖြင့် ထောက်ခံပေးနေပြီး၊ ဒီမိုကရေစီလိုလားထောက်ခံ၍ ဇီယာအူလ်ဟတ်ကို ဆန့်ကျင်သူ တစ်ဦးအနေဖြင့်သာ နိုင်ငံခြားတွင်သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဆယ်စုတစ်စုအကြာ ထိန်းသိမ်းထားရာမှ လွတ်လပ်သောရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတစ်ခုကို လမ်းဖွင့်ပေးလိုက်သဖြင့် ဘနာဇီယာ၏ ပါကစ္စတန်ပြည်သူ့ပါတီသည် အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် အမတ်အများဆုံးရရှိသည့်ပါတီတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ ဘနာဇီယာဘူတိုကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရတွင်တာဝန်ပေးအပ်ကြခြင်းကြောင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့ရသည်။ အသက် ၃၅ နှစ်သာရှိသေးသဖြင့် အသက်အငယ်ဆုံးနှင့် ပထမဦးဆုံးပါကစ္စတန်သမိုင်းတွင် အမျိုးသမီးဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့ရသည်။ ခေတ်သစ်တွင် မူစလင်အများဆုံးရှိသည့်နိုင်ငံ၏အစိုးရခေါင်းဆောင် တစ်ဦးသည် အမျိုးသမီးဖြစ်လာသဖြင့် သမိုင်းဆိုင်ရာပြောင်းလဲချက်တစ်ရပ်အနေဖြင့် အမျိုးသမီးထုကြီးက ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာ ကြိုဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုနှစ်ထုတ် People Magazine ကြီးကလည်း မစ္စဘူတိုကိုအလှဆုံးအမျိုးသမီး ၅၀ ဦး စာရင်းတွင်တင်သွင်းပြီးဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
ဘူတို၏အစိုးရကို ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အဂတိလိုက်စားမှုများ၊ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများကြောင့် လွှတ်တော်မှဖယ်ရှား ခြင်းခံလိုက်ရသည်။ ဘူတိုကတော့ ထိုကိစ္စများကို မလုပ်ကြောင်းငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ဇီယာအူဟတ်နောက်ဆက်ခံသည့် နဝပ်ဇ်ရှရစ်ဖ်သည် ထိုအချိန်တွင်အာဏာရလာသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ဘူတိုပြန်လည်အရွေးခံရပြန်သည်။ သုံးနှစ်သာခံပြီး အဂတိလိုက်စားသည့်အပုပ်နံ့များထွက်လာပြန်သဖြင့် သမ္မတ ဖာရွတ်လက်ဟာရီက ဖြုတ်ချလိုက်ရပြန်သည်။ အစိုးရအနေဖြင့်ကိုယ်တိုင်မလုပ်ဟု မည်မျှငြင်းဆိုနေသည်ဆိုစေ ပတ်သက်ရာပတ်သက်ကြောင်း ကိစ္စများတွင် ခေါင်းရှောင်၍မရနိုင်သဖြင့် အထက်လွှတ်တော်တွင် မဲခွဲဆုံးဖြတ်သည်အထိဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ဘူတိုနှင့် သူ့ခင်ပွန်းတို့သည်အပြစ်ရှိကြောင်း လွှတ်တော်တွင် ၆ မဲ ၁ မဲဖြင့်ဆုံးဖြတ်ခံရပြီး ရာထူးမှထုတ်ပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် Interpol မှ ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်းတို့ အဘယ်ကြောင့်အထုတ်ပယ်ခံရကြောင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဘူတိုအားဝေဖန်ဆန့်ကျင်မှုများသည် ပန်ချာပီအထက်တန်းလွှာနှင့် မြေရှင်အုပ်စုတို့တွင်ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်။ သူတို့က ဘူတိုသည် ပါကစ္စတန်ကိုအမျိုးသားရေးဝါဒီများ၏ပြန်လည်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုဆီသို့တွန်းပို့နေသည်ဟု ဝေဖန်ကြသည်။ ပါကစ္စတန်မြေပိုင်ရှင်တို့ကလည်း ဘူတိုသည် နိုင်ငံတော်မတည်မငြိမ်ဖြစ်စေရန်ပြုနေသည်ဟု ဝေဖန်ကြသည်။
မူရှာရက်ဖ်၏ အရည်အသွေးနည်းမှု
၂၀၀၇ စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဘနာဇီယာဘူတိုသည် ပါဗက်ဇ်မူရှာရက်ဖ်နှင့် အပေါင်းအပါများကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအား အကျပ်အတည်းဖြစ်အောင်လုပ်နေသည်ဟု ဝေဖန်စွပ်စွဲလိုက်သည်။ မူရှာရက်ဖ်သည် ဒီမိုကရေစီနည်းကျကျ ပြန်လည်ပြုပြင်ပြောင်းလဲခွင့် လည်းမပေး၊ အာဏာကိုလည်းခွဲဝေပေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ နိုင်ငံတော်တရားရုံးချုပ်မှ တရားသူကြီးအဖွဲ့ဝင် ၉ ဦးတို့သည် တင်သွင်းလာ သည့် ပန်ကြားလွှာ ၆ စောင်ကို ကြားနာပေးခဲ့ရသည်။ ထိုပန်ကြားလွှာများထဲတွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏အစ္စလမ်အုပ်စုကြီး တစ်စုဖြစ်သည့် Jamaat-e-Islami မှတစ်စောင်လည်းပါဝင်ခဲ့သည်။ သူတို့အများစုပန်ကြားလွှာတွင် မူရှာရက်ဖ်သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ သမ္မတရာထူးနှင့် မထိုက်တန်ကြောင်း ပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ ဘူတိုက သူမပါတီသည် အခြားအတိုက်အခံအုပ်စုထဲမှတစ်စုနှင့်ပူးပေါင်းမည်ဟုဆိုလိုက်သည်။ နဝပ်ဇ်ရှာရစ်နှင့်ပူးပေါင်းရန် အဖြစ်နိုင်ဆုံးဟုဆိုကြသည်။ ရှေ့နေချုပ် မာလစ်မိုဟာမက်ကေယမ်းက သမ္မတသစ် ရွေးချယ်ရေးအတွက် သဘောတူသော်လည်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးကော်မရှင်ကမူ သဘောမတူခဲ့ပေ။ ဘူတို၏ပါတီက ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေအရ မူရှာရက်ဖ်သည် အတားအဆီးတစ်ခုဖြစ်နေသည်ဟု ဝေဖန်ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မူရှာရက်ဖ်သည် တပ်မတော်စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမူရှာရက်ဖ်အနေဖြင့် အရည်အချင်းမပြည့်၀ဟုဆိုစေကာမူ လက်ရှိအနေအထားအရ ရွေးချယ် တင်မြှောက်ရေးကော်မရှင်အပေါ် လွှမ်းမိုးနိုင်သည့်အနေအထားတွင်ရှိနေသည်။ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ လက်ရှိဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေအရ မည်သို့ဆိုစေ အစိုးရသာဖြစ်နေသောကြောင့် အတိုက်အခံတို့ လုပ်ဆောင်ရခက်ခဲ့သည့် အနေအထားတွင်ဖြစ်နေသည်။
အမျိုးသမီးများအတွက်မူဝါဒများ
ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲအတွက် စည်းရုံးလှုပ်ရှားစဉ်က ဘူတိုသည် အမျိုးသမီးများ၏လူမှုရေးနှင့် ကျန်းမာရေးကိစ္စများအပြင် အမျိုးသမီးများ ကို ခွဲခြားဆက်ဆံမှုခံနေရသည့်အရေးများကို အလေးပေးစည်းရုံးနိုင်သဖြင့် အောင်မြင်မှုများရရှိခဲ့သည်။ သူမက အမျိုးသမီးရဲတပ်ဖွဲ့၊ တရားရုံး၊ ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်စသည်တို့ကို သီးခြားထားခွင့်ရှိရမည်ဟုဆိုခဲ့သည်။ အမျိုးမျိုးသောကတိများကိုပေးခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံရေးသမားများ၏ ထုံးစံအတိုင်း အာဏာသာရလာသည် ဘာတစ်ခုမျှဖြစ်မြောက်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ မဲဆွယ်စဉ်က ပြဿနာဖြစ်ကာ အငြင်းပွား နေသည့်ဥပဒေအချို့ကို ဖျက်သိမ်းပစ်မည်ဟု ကတိတွေအမျိုးမျိုးပေးခဲ့သေးသည်။ သို့သော် အမျိုးသမီးများအတွက်အခွင့်အရေးကို ထင်သလောက် မစောင့်ရှောက်ပေးနိုင်ခဲ့ပေ။ သူမဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်ချိန်အထိ ရာထူးရရှိသည့်သက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင်လည်း ပြောသလောက် အလုပ်မဖြစ်ခဲ့ရုံမျှမက၊ အစိုးရကိုအတိုက်အခံလုပ်ခဲ့သမျှ ပြန်ပြီးအတိုက်အခံလုပ်ခြင်းခံနေရမှုများကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းရင်း မရှူနိုင်မကယ်နိုင်ဖြစ်နေခဲ့ရသည်။
တာလီဘန်တို့အပေါ်သဘောထား
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ကာဗူးလ်၌ တာလီဘန်တို့အာဏာရခဲ့သည်။ ဘူတိုအာဏာရနေစဉ် အာဖဂန်နစ္စတန်၌ တာလီဘန်တို့ထင်ရှား လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူမအနေဖြင့် တာလီဘန်တို့သည် အာဖဂန်နစ္စတန်ကို တည်ငြိမ်စေမည့်အုပ်စုဖြစ်သည်ဟု ရှုမြင်ထားသည်။ ထို့ပြင်ဗဟိုအာရှ နိုင်ငံများနှင့်ဆက်သွယ်ရာတွင် ကုန်သွယ်မှုအတွက်အထောက်အကူပြုနိုင်လိမ့်မည်ဟုလည်းခံယူထားသည်။ သို့ဖြစ်ရာ တာလီဘန်တို့ကို စစ်ရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးများ အထောက်အကူပေးထားရုံမျှမက ပါကစ္စတန်တပ်အနည်းငယ်ကိုပင် အာဖဂန်နစ္စတန်သို့ စေလွှတ်ပေးထားသေးသည်။ လက်ရှိ အနေအထားတွင် သူမသည် တာလီဘန်တို့ကို ဆန့်ကျင်နေရုံမျှမက တာလီဘန်တို့အား အထောက်အပံ့ပေးသူမှန်သမျှကို အကြမ်းဖက်သမားများ ဟုပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့သည်။
ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရဘဝ
ဘူတိုကို အဂတိလိုက်စားမှုများ၊ လာဘ်စားမှုများကြောင့် ရာထူးမှချလိုက်ချိန်တွင် အောက်တိုဘာရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ၌လည်း သူမပါတီကရှုံးနိမ့်သွားခဲ့ရသည်။ အတိုက်အခံပါတီ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်အဖြစ်ရပ်တည်နေရသည်မှလွဲ၍ နောက်သုံးနှစ်အတွင်း နဝပ်ဇ်ရှရစ်ဖ် သည် ဝန်ကြီးချုပ်သစ် ရာထူးကိုဆက်ခံခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲပြန်လည်လုပ်ခဲ့သည်။ သူမ၏ PPP ပါတီသည် ယာယီညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့၌ ပါဝင်ခွင့်ရသွားသဖြင့် ဘူတိုလည်းအာဏာပြန်ရသွားသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် သူမ၏အစိုးရသည် အဂတိလိုက်စားမှုများ၊ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများကြောင့် တစ်ဖန်ပြန်လည်ပြီး အစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ပယ်ခြင်းခံရပြန်သည်။
အမျိုးသမီးဝန်ကြီးချုပ်ဘဝ အဂတိလိုက်စားမှုများကို ပြန်လည် သုံးသပ်ကြည့်ခြင်း
ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်းတို့၏ အဂတိလိုက်စားမှုများကို ဖွင့်ဟဖော်ထုတ်ခဲ့သူများတွင် ပြင်သစ်၊ ပိုလန်၊ စပိန်၊ ဆွစ်နိုင်ငံအစိုးရတို့ပါဝင်ပြီး သက်သေအထောက်အထားများ ပြသဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်းတို့ရင်ဆိုင်ကြရသည့် ပြဿနာများတွင် ဆွစ်ဘဏ်တွင် ငွေမည်းကို ခဝါချသည့် ကိစ္စများလည်းပါဝင်သည်။ သူမ၏ခင်ပွန်း အလီဇာဒါရီသည် အဂတိလိုက်စားမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၈ နှစ်ချမှတ်ခံရသည်။ ဇာဒါရီသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှလွတ်လာသည်။ သူက ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်းခံရစဉ် နှိပ်စက်ခြင်းများကိုခံရသည် ဟုဖော်ထုတ် ရှုတ်ချခဲ့သည်။ အခွင့်ကောင်းကိုစောင့်နေသည့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့ကလည်း ဇာဒါရီဘက်မှကူညီကာ အသံကောင်းဟစ်ပေးကြသည်။
ဇာဒါရီသည် ဒူဘိုင်းကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ ရွှေတင်သွင်းခွင့် အထူးလိုင်စင်ရရှိသွားသည်။ ထိုလိုင်စင်ရရှိရေးအတွက် ဒူဘိုင်း အခြေစိုက်စီတီးဘဏ်ရှိ ဇာဒါရီငွေစာရင်းအတွင်းသို့ ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းကျော် ဝင်လာသည်ကိုလည်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသည်။ ရွှေတင်သွင်းခွင့် ရရှိသည့်ကုမ္ပဏီက ဇာဒါရီသို့ငွေပေးရခြင်းမှာ မဟုတ်မှန်ကြောင်း ငြင်းဆိုထားသည်။ စာတန်းတစ်ခုတွင် ဇာဒါရီ၏မိဘများသည် ဘူတိုနှင့် သားဖြစ်သူတို့လက်ထပ်စဉ်က သာမန်မျှသာအဆင့်ရှိသော်လည်း ယခုလန်ဒန်တောင်ပိုင်းတွင် မြေ ၃၅၅ ဧကကိုပိုင်ဆိုင်နေပြီဟုဆိုသည်။ ထိုခြံကြီးကို တရားရုံးအမိန့်ဖြင့် လေလံတင်ခဲ့သည်။
ဘူတိုက သူမနှင့် ခင်ပွန်းဖြစ်သူတို့သည် ရိုးရိုးသားသား နိုင်ငံရေးလုပ်စားပါသည်ဟု ပြောဆိုကြသည်။ နိုင်ငံတကာ အစီရင်ခံစာများသည် လုပ်ကြံစွပ်စွဲချက်များဖြစ်သည်ဟု ဘူတိုကငြင်းဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် ခင်ပွန်းဖြစ်သူနှင့်ဘူတို နှစ်ဦးစလုံးသည် အစိုးရကန်ထရိုက်လုပ်ငန်းများနှင့် တင်ဒါများတွင် ကော်မရှင်ရကာ အပွကြီးပွခဲ့သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်များနှင့် ရင်ဆိုင်နေရဆဲဖြစ်သည်။ မည်သို့ဆိုစေ ဘူတို၏ဘဏ်စာရင်းတွင် ပေါင် သန်း ၇၄၀ (ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံ) နှင့် Tudor Surrey တွင် အိပ်ခန်း ၁၀ ခန်းပါအိမ်ကြီးတစ်လုံးရှိနေသည်ကိုတော့ မငြင်းနိုင်ပေ။
ပါတီတစ်ခုအပေါ်တွင် ဘဝများကိုပုံအပ်ထားသည့် အညံ့စားလူတန်းစားတို့များနေသည့်အတွက် PPP ပါတီကလည်း ပြောသမျှမယုံ ငါတို့ခေါင်းဆောင်အကုန်မှန်သည်ဆိုပြီး မျက်စိမှိတ်ထောက်ခံနေကြသည်။ ဆွစ်အစိုးရသည် အစ္စလန်မာဘတ်တို့ထံမှရရှိသည့် သတင်းမှားများကို အခြေခံပြီး သူတို့ပါတီနှင့် ခေါင်းဆောင်အပေါ် မတရားစွပ်စွဲထားသည်ဟုဆိုကြသည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင်လည်း ဆွစ် ရာဇဝတ်တရားသူကြီးမှ ဘနာဇီယာဘူတိုနှင့် ခင်ပွန်းတို့ကို ငွေမည်းခဝါချမှုဖြင့် အပြစ်ရှိသည်ဟုအမိန့်ချလိုက်သည်။ သူတို့ကိုဆိုင်းငံ့ထောင်ဒဏ် ၆ လနှင့် ဒဏ်ငွေ တစ်ဦးလျှင် ဒေါ်လာ ၅ သောင်းစီပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ပါကစ္စတန်အစိုးရသို့လည်း ဒေါ်လာ ၁၁ သန်းပြန်လည်ပေးအပ်စေရန် အမိန့်ချလိုက်သည်။ ၆ နှစ်မျှအမှုကိုစစ်ဆေးခဲ့ရပြီးနောက် ဘနာဇီယာနှင့် ဇာဒါရီတို့ကို ဆွစ်နိုင်ငံစာရင်းသို့ ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းအာမခံ ပေးဆောင်ရမည်ဟု အမိန့်ချသည်။ ဆွစ်ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် ကန်ထရိုက်စာချုပ်တစ်ခုအတွက် လာဘ်ပေးခဲ့ရစသည်ဆိုမှုဖြင့် ထိုသို့တရားစွဲခံရခြင်းဖြစ်ပြီး လင်မယား နှစ်ဦးစလုံးက အယူခံဝင်ခဲ့သည်။ ပါကစ္စတန်မှ စုံစမ်းစစ်ဆေးသူများက ဇာဒါရီသည် ဂျနီဗာနိုင်ငံရှိ Citybank စာရင်းတွင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်၌ ဒေါ်လာ သန်း ၄၀ ဘဏ်စာရင်း ဖွင့်ထားသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုငွေများသည် နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများထံမှ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် လာဘ်ယူထားသည့် ဒေါ်လာ သန်း ၁၀၀ ထဲမှဖြစ်သည်။
ပိုလန်အစိုးရကလည်း စာမျက်နှာ ၅၀၀ ပါရှိသည့် ဘူတိုနှင့် သူမခင်ပွန်းတို့၏ အဂတိလိုက်စားမှုများကို ပါကစ္စတန်အစိုးရသို့ ပေးပို့ လိုက်သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် လယ်ထွန်စက်အစီး ၈၀၀၀ တင်သွင်းမှုနှင့်ပတ်သက်နေသည်။ ဒေါ်လာ ၂ သန်းအိပ်ထဲရောက်သွားစေသည့် လာဘ်စားမှု ဖြစ်သည်။
ဇာဒါရီသည် ပြင်သစ် Dassault Aviation ထံမှလည်း ဖိုက်တာဂျက်လေယာဉ်တင်သွင်းမှုတွင် ကော်မရှင် ၅ ရာခိုင်နှုန်းရယူလိုက်သေးသည်။ ဆွစ်ဇာလန်ကော်ပိုရေးရှင်းတစ်ခုမှ ထိုငွေများကို ရယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေချောင်းများတင်သွင်းရာတွင် ကြိုတင်စဘော်ငွေအဖြစ် ဒေါ်လာ ၁၀ သန်း အစိုးရထံသို့ပေးသွင်းရသည်။ ထိုငွေအားလုံးသည် ဒူဘိုင်းလ်ရှိ ဇာဒါရီ၏ Citybank ငွေစာရင်း အတွင်းသို့ရောက်သွားသည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲကာလ
ဘူတိုခေါင်းဆောင်သည့် PPP ပါတီသည် ၂၀၀၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ၂၈.၄၂ ရာခိုင်နှုန်းမဲရရှိပြီး အမတ်နေရာ ၂၃.၁၆ ရာခိုင်နှုန်းရရှိခဲ့သည်။ PML-N (Pakistan Muslim League-Nawaz) သည် အမတ်နေရာ ၈ နေရာသာရရှိခဲ့သည်။ PPP သည်အဖွဲ့ခွဲအနေဖြင့် PPP-Patriots ကိုထူထောင်ပြန်သည်။ ဦးဆောင်သူမှာ ဖိုင်ဇယ်ဆာလာဟာရက်ဖြစ်သည်။ ဟာရက်သည် ယခင်ဘူတို ခေါင်းဆောင်သည့် PPP ပါတီ၏ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဟာရက်၏ပါတီသည် မူရှာရက်ဖ်၏ ပါတီ PML-Q နှင့် ပူးပေါင်းသွားသည်။
အုပ်ဖိုစုရွာ၊ ဆိပ်သာ
အုပ်ဖိုစုရွာ၊ ဆိပ်သာ
ဘနာဇီယာဘူတို
မူရှာရက်ဖ်အစိုးရနှင့် အပေးအယူ
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဘူတိုနှင့် မူရှာရက်ဖ်တို့တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကြသည့်ရလဒ်အဖြစ် ခင်ပွန်းဖြစ်သူဇာဒါရီ ထောင်မှလွတ်သွားသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဘူတို၏ထိန်းသိမ်းထားသည့် ငွေများကို ပြန်လည်ထုတ်ယူခွင့်ပြုလိုက်သည်။ သို့သော် ဘူတိုအနေဖြင့် အဂတိလိုက်စားမှုအတွက် အမှုရင်ဆိုင်နေရသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ကနေဒါ အသံလွှင့်ဌာနတစ်ခုနှင့် ဘူတိုတွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခန်းတွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင်ကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲအမီ သူမပြန်ချင်သည်ဟု ပြောလိုက်သည်။ မူရှာရက်ဖ်အနေဖြင့် သမ္မတရာထူးဆက်ခံ နေသမျှ သူမသည်လည်း ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်နေဆဲဆိုသည့် အသံတွေထွက်လာသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဘူတိုက မူရှာရက်ဖ်ကို တပ်မတော်အကြီးအကဲတာဝန်မှ နုတ်ထွက်ပေးရန်တောင်းဆိုလိုက်သည်။ စက်တင်ဘာ ၁ ရက်နေ့ တွင် ဘူတိုသည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာမည်ဖြစ်ပြီး မူရှာရက်ဖ်နှင့် အာဏာပြန်လည်ခွဲဝေယူလိုကြောင်း၊ သူမပြန်မလာမီ အဆင်သင့်လွှဲအပ်ပေးရန် ပြင်ဆင်ထားစေလိုကြောင်း ပြောကြားသွားခဲ့သည်။
အကဲခတ်လေ့လာသူများက ဘူတို၏တောင်းဆိုမှုများသည် မဖြစ်နိုင်ဟုဆိုကြသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် မူရှာရက်ဖ်သည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးသက်တမ်း ၂ နှစ်ကို စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ဘူတိုနှင့် မူရှာရက်ဖ်တို့၏ အဓိကပြိုင်ဖက် နဝပ်ဇ်ရှရစ်ဖ်သည် ၂ နှစ်ဆက်တိုက်ဝန်ကြီး ချုပ်ရာထူးရသွားသည်။ မူရှာရက်ဖ်သည် ပါလီမန်နှင့်ပူးပေါင်းပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို တတိယအကြိမ် ထပ်မံ အရွေးမခံရရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ သူရည်ရွယ်ခဲ့သူများမှာ ဘူတိုနှင့် ရှရစ်ဖ်တို့ကို ဖြစ်သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပါဗက်ဇ်မူရှာရက်ဖ်သည် ကာကွယ်ရေးဒုဦးစီးချုပ် ရာထူးကို အရှ်ဖက်ကာရာနီသို့လွှဲပြောင်းပေးလိုက်သည်။ အကယ်၍ သူသမ္မတရာထူးကို ဆက်လက်ရရှိလျှင်ကာရာနီကို စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် လွှဲပြောင်း ပေးနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဝန်ကြီးရှိတ်ရာရှစ်အာမက်သည် ဘူတိုအား အဂတိလိုက်စားမှုများနှင့်ပတ်သက်သည့် စွပ်စွဲချက်များကို ကင်းလွတ်ခွင့်ပေးမည်ဟုကြေညာလိုက်သည်။ တိုင်းပြည်သို့ပြန်လာချင်လျှင် ပြန်လာနိုင်သည် သို့သော် နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများလိုက်နာရမည့် ဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာရမည့်အပြင် မူရှာရက်ဖ်အား ယူနီဖောင်းချွတ်ပါဟုဝေဖန်ခဲ့ခြင်းကိုလည်း တောင်းပန်ရမည်ဟုဆိုသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် မူရှာရက်ဖ်သည် အမျိုးသားရင်ကြားစေ့ရေးအမိန့်ကို လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုအမိန့်အရ ဘူတိုအပါအဝင် နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များကို လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုလွတ်ငြိမ်းခွင့်စာရင်းတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း နဝပ်ဇ်ရှရစ်ဖ်တော့မပါဝင်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အဂတိ လိုက်စားမှုများတွင် အဓိကတရားခံဖြစ်နေသောကြောင့်ဟု အကြောင်းပြသည်။ အတိုက်အခံဘူတို၏ PPP ပါတီနှင့် လက်ရှိအာဏာရ PMLQ ပါတီတို့ ကြိုတင်စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ဘူတိုပြန်ရောက်ရှိလာပါက PPP ပါတီသည် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲကို သပိတ်မမှောက်ပါဟု သဘောတူထားခဲ့ကြသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက်နေ့တွင် မူရှာရက်ဖ်သည် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ၌ အနိုင်ရခဲ့သည်။ သို့သော် နိုင်ငံတော် တရားရုံးချုပ်က စစ်တပ်၏ဦးစီးချုပ်ရာထူးကိုယူထားသမျှကာလပတ်လုံး နိုင်ငံတော်သမ္မတရာထူးကို မကြေညာပေးဟု ဆုံးဖြတ်ချက်ချလိုက်သည်။ ဘူတို၏ PPP ပါတီသည် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲကို သပိတ်မှောက်နေသည့် အခြားအတိုက်အခံပါတီများနှင့် မပူးပေါင်းခဲ့ပေ။ သို့သော် မဲမပေးဘဲကြားနေအဖြစ်နေခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းဘူတိုက သူမလုံခြုံရေးအတွက် သမ္မတကိုတောင်းဆိုခဲ့ရုံမျှမက သူမကို ကာကွယ်ရန် နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီကြီးတစ်ခုနှင့် စာချုပ်များ ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။
ပြည်တော်ပြန်ဘူတို
ဒူဘိုင်းနှင့် လန်ဒန်တို့တွင် ၈ နှစ်ခန့် ပြည်နှင်ခံနေရပြီးနောက် ဘူတိုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကရာချိမြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်ရွေး ချယ်တင်မြှောက်ပွဲသို့ဝင်ရန် ပြင်ဆင်လာခဲ့သည်။ ဘူတို ဂျင်းနားနိုင်ငံတကာ လေဆိပ်မှထွက်ခွာလိုက်သည်နှင့် ပေါက်ကွဲမှုနှစ်ခုစတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူမတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများ မရှိပေ။ နောက်ပိုင်းကျမှု အသေခံဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်သူကြောင့် ပေါက်ကွဲမှုများ ဖြစ်ရကြောင်း သိရှိကြရသည်။ လူပေါင်း ၁၃၆ ဦးသေဆုံးပြီး အနည်းဆုံး ၄၅၀ ခန့်ဒဏ်ရာများရရှိခဲ့သဖြင့် သွေးလွှမ်းခဲ့သော ပြည်တော်ပြန် ခရီးဟုဆိုနိုင်သည်။ သေဆုံး သူများထဲတွင် ၅၀ ခန့်သည် အစောင့်အဖြစ်လိုက်ပါလာကြသည့် သူမ၏ PPP ပါတီမှ လုံခြုံရေးဝန်ထမ်းများဖြစ်နေ သည်။ သူမစီးလာသည့်ကားကို လက်ချင်းဆက်ပြီး အကာအကွယ်ပြုလာသည့်ကြားမှ ဝင်ရောက်အတိုက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။ သေဆုံးသူများထဲတွင် ရဲအရာရှိ ၆ ဦးလည်းပါဝင်သည်။ အခြားအရာရှိ အတော်များများထိခိုက်ဒဏ်ရာရကြပြီး ဘူတိုကမူ သက်တော်စောင့်များကြားမှ လွတ်မြောက်သွားခဲ့ သည်။
နောက်ပိုင်းတွင်ဘူတိုက သူမအနေဖြင့် အသေခံဗုံးခွဲ တိုက်ခိုက်နိုင်သည့်အတွက် အစိုးရသို့သတင်းပေးထားပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ အစိုးရအနေဖြင့် ကြိုတင်စီမံထားရန်ပျက်ကွက်ကြောင်းပြောဆိုခဲ့သည်။ ပြောသာပြောသော်လည်း ပြင်းထန်စွာ ပြောဆိုသည့်သဘောမသက်ရောက်စေရန် သတိထား ပြောခဲ့ကြောင်းတွေ့ရသည်။ "အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း ရာထူးအလိုက် မတရားပြုလုပ်သူများ၊ အာဏာကိုအလွဲသုံးသူများရှိနေသည်" ဟု ဘူတိုက အသံကောင်းဟစ်လိုက်ရာ အချို့သောနိုင်ငံခြားအထောက်အပံ့များက အင်တင်တင်ဖြစ်သွားသည်။ ဘူတိုသည် အစိုးရအပေါ် စွပ်စွဲပြောဆို တတ်သည်မှာ သမိုင်းနှင့်ချီပြီးရှိသည်ဟုပြောနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် စစ်တပ်နှင့် ထောက်လှမ်းရေးမှ သူမနှင့် သူမပါတီအပေါ်တွင် လွတ်လပ်ခွင့် မပေးခြင်း၊ စုဝေးခွင့်၊ အစည်းအဝေးများပြုလုပ်ခွင့်မပေးခြင်းများရှိသည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သည်။
ဘူတိုအားလုပ်ကြံမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အနောက်နိုင်ငံ သတင်းစာများနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံထုတ် သတင်းစာများ ကွဲလွဲမှုရှိနေသည်။ ဘူတို၏ခင်ပွန်းဖြစ်သူက သူမကိုတိုက်ခိုက်သူများမှာ တာလီဘန်နှင့် အယ်လ်ခိုင်ဒါများဖြစ်သည်ဆိုသည့်အချက်ကို ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ ဘူတိုအား လုပ်ကြံမှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အငြင်းပွားစရာတွေကများလှသည်။ သူမအနေဖြင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံသို့ပြန်မလာမီက ပါကစ္စတန်ပြည်သူများအနေဖြင့် သူမကို အကြွင်းမဲ့ထောက်ခံကြလိမ့်မည်၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံကြီးကို ကယ်တင်မည်ဟုကြွေးကြော်ကာ ပြည်တော်ပြန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အထင်နှင့် အမြင်လွဲစရာတွေဖြစ်ပြီး သွေးထွက်သံယိုမြင်ကွင်းများ၊ အနိဋ္ဌာရုံများဖြင့် ဆီးကြိုခြင်းခံလိုက်ရသည်။
နိုင်ငံတစ်ဝန်း ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြမှုများဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အစိုးရက ထပ်မံဖမ်းဆီးမှုများ၊ ရိုက်နှက်နှိမ်နင်းမှုများပြုပြီး အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဘူတိုသည် နိုင်ငံတော်အကျပ်အတည်းကို အတိုက်အခံပါတီများနှင့် ညှိနှိုင်းမည်ဟုအကြောင်းပြပြီး အစ္စလမ္မာဘတ်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ သူမအနေဖြင့် သမ္မတမူရှာရက်ဖ်နှင့် တွေ့ရန်မလို၊ အတိုက်အခံများနှင့်သာတွေ့လိုသည်ဟု လေသံပြင်းပြင်းဖြင့် တုံ့ပြန်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင်အစိုးရကို ရွေးကောက်ပွဲအမြန်ဆုံး ကျင်းပပေးရန်နှင့် မူလကတိထားခဲ့သည်များကို ချိုးဖောက်ပြီး မူရှာရက်ဖ်အား စစ်ဦးစီးချုပ် ရာထူးမှစွန့်လွှတ်ရန် တိုက်တွန်းလိုက်သည်။
ပါကစ္စတန်ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်မတိုင်မီ ကျင်းပပေးမည်ဟု ပါကစ္စတန်သမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မူရှာရက်ဖ်က ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသည်။
မစ္စဘူတိုသည် ၂၇.၁၂.၂၀၀၇၊ ကြာသပတေးနေ့ ညနေပိုင်း ၆ နာရီ ၁၆ မိနစ်အချိန်တွင် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲဆွယ်စည်းရုံးရာမှအပြန် ကားအနီးသို့ သေနတ်သမားတစ်ဦးက ချဉ်းကပ်၍ သေနတ်နှင့်ပစ်ခတ်ပြီး အသေခံဗုံးခွဲတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရသည်။
ကိုးကား
1. Pakistan: The gathering storm, by Vikas Pub. House 2. Daughter of Destiny: An Autobiography, by Simon & Schuster 3. International Herald Tribune, 2007, November Issues
မိုင်းကိုင်စက္ကူ
မိုင်းကိုင်စက္ကူ (သို့) ရှမ်းစက္ကူသည် စက္ကူအကြမ်းစားမျိုးဖြစ်၍ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ခဲဖြင့် စာရေးရန်သော်လည်းကောင်း၊ ခမောက်၊ လွယ်အိတ် စသော ပစ္စည်းများ ထုပ်ပိုးရန်နှင့် ကုန်ပစ္စည်းများ ထုပ်ရန်သော်လည်းကောင်း များစွာ အသုံးဝင်သော စက္ကူဖြစ်သည်။ အချို့သော ရှမ်းရွာဒေသများတွင် အိပ်ယာခင်းထိ ထူအောင်လုပ်၍၊ အချို့မှာ သစ်စေးသုတ်၍ မိုးကာအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ဤစက္ကူမျိုးကို ရှမ်းပြည်နယ်တွင် အမျိုးသမီးများ အိမ်တွင်းလက်မှုလုပ်ငန်း အနေဖြင့် အနှံ့အပြား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် မိုင်းကိုင်နယ် ကွန်နားရွာ၊ ကွန်ကျိုင်းရွာ၊ တောင်ပိုင်းဝနယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော မိုင်းကာအိုမြို့နှင့် သီပေါနယ်တို့တွင် ပိုမိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။
မိုင်းကိုင်စက္ကူလုပ်ငန်း၏ အဓိက အရေးအကြီးဆုံး ပစ္စည်းတစ်ခုကား သာလဲပင်(တာလဲပင်) ဖြစ်သည်။ သာလဲပင်ကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် မဲ့ဆာ ဟုလည်းခေါ်သည်။ ယင်းသာလဲပင်ကို ရှမ်းပြည်နယ် အတွင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဝနယ် အပါအဝင် ဒေသများတွင် အလေ့ကျပေါက်လျက်ရှိကြသည်။ ထိုအပင်၏ အခေါက်များမှ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံသုံး မိုင်းကိုင်စက္ကူများ ဖြစ်လာလေသည်။ ထို့ကြောင့် သာလဲပင်သည် ရှမ်းပြည်နယ်အတွက် မြေကြီးမှ ရွှေသီးသော အပင် ဖြစ်ပေသည်။
ပြုလုပ်ပုံ
သာလဲပင်မှ အခေါက်များကို ဦးစွာပထမ ခွာယူပြီးလျှင် သံပုံးတွင်ထည့်၍ မီးဖိုမှ နေ့စဉ်ရရှိသော ပြာများဖြင့် ရောလိုက်ရ၏။ ထို့နောက် သံပုံးတွင် ရေထည့်၍ မီးတွင် သာလဲခေါက်များ နွမ်း၍ နူးလာသည့်တိုင်အောင် ကျိုပေးရသည်။ သာလဲခေါက်များ အတော်နူးလာသောအခါ သံပုံးမှ ဆယ်ယူပြီး ပြာရည်ကုန်အောင် ရေနှင့် ဆေးကြောပေးရသည်။ အမှိုက် အညစ်အကြေးများကိုမူ လက်ဖြင့် ကောက်ယူ ပစ်ရသည်။ ရေဆေးပြီးသော ပြူတ်ပြီးသား သာလဲခေါက်များကို သစ်သားတုံး သို့မဟုတ် ကျောက်ပြားပေါ်တွင် တင်၍ သစ်သားတူနှစ်လက်ဖြင့် ဘယ်ပြန်ညာပြန် ကျေညက်အောင် ထုပေးရသည်။ ဤသို့ထုရိုက်ပေးရာ၌ အချိန်ယူ ဂရုစိုက် ထုရိုက်ပေးနိုင်မှသာ စက္ကူပြုလုပ်ရာတွင် အမျှင်ကင်း၍ ချောမွေ့သော စက္ကူကို ရနိုင်သည်။
ကျေမွအောင်ထုချေပြီးသော သာလဲခေါက်များသည် စက္ကူကြမ်းများကို ရေနှူးထားသော ပုံသဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ ရှိနေသည်။ ထိုထက် ပိုမိုနူးညံ့စေရန် သာလဲခေါက် အကျေကို ဝါးဆစ်ဗူးငယ် အတွင်းသို့ ရေနှင့်ရော၍ ထည့်ပြီးလျှင် ဝါးဒလက်ငယ်ဖြင့် လှည့်ပတ်ကာ ဗုံဗိုင်စုတ်များသဖွယ် အထက်အောက် အပြန်ပြန်အလှန်လှန် ထပ်မံကျေမွစေပြန် လေသည်။ ထို့နောက် လေးထောင့်သဏ္ဌာန်ထွင်းထားသော သစ်သားခွက်ကြီး အတွင်း၌ ရေ လက်လေးသစ်ခန့် ထည့်၍ အလျား ၂-ပေခွဲ၊ အနံ ၂-ပေခန့်ရှိ ဝါးဖြင့် ကားကြက်ထားသော ပိတ်ခွက်ကို သစ်သားခွက်ကြီး အတွင်းရှိ ရေတွင် ချလိုက်၏။ သို့ ချလိုက်သည်တွင် ပိတ်ခွက်အတွင်းသို့ အမှုန့်ကင်းစင်သော ရေသန့်များ လက်နှစ်သစ်ခန့်မျှ စစ်၍ ဝင်လာရာ ပိတ်ခွက်တွင် ရေပြည့်နေတော့၏။ ထို့နောက် ဝါးဆစ်ဗူးငယ် အတွင်းမှ ချေမွထားသည့် သာလဲခေါက်ကို ပိတ်ခွက်ရေအတွင်းသို့ သွန်ချလိုက်လေသည်။ ပိတ်ခွက်အတွင်းမှ သာလဲခေါက်အကျေများသည် စက္ကူကြမ်းများကို ရေနူး၍ ရေခွက်ကျယ်တွင် ထည့်ထားသည်နှင့် တူနေလေသည်။ ထို့နောက် ဆန်ကောတွင် ဆန်ဝိုင်းသကဲ့သို့ ပိတ်ခွက်ကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ဘယ်ညာ ဝိုင်းပေးသောအခါ စက္ကူဖြစ်တော့မည့် သာလဲခေါက်များသည် ပိတ်ခွက်အတွင်းရှိ ရေတွင် ပြေးလွှားပျံ့နှံ့ လာကြလေသည်။ အထူအပါးညီအောင် လက်ဖြင့် ပြုပြင်ပေးရသည်။ ဤသို့ ပိတ်ခွက်အား ဝိုင်းပေးခြင်းဖြင့် စက္ကူပြား တစ်ချပ်ကို ရေစိမ်ထားသည့် သဏ္ဌာန်သို့ ရောက်သည့်အခါ ပိတ်ခွက်ကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ညီညီ သစ်သားရေခွက်ကြီး အတွင်းမှ ဆွဲမလိုက်လျှင် ရေများ ကျန်ခဲ့ကြ၍ နေလှန်းရန်သာလိုတော့သည့် စက္ကူဖြစ်လာလေသည်။ သို့ဖြင့် စက္ကူရေစို ချပ်ကြီး တစ်ခုကို ပိတ်ကားတွင် ကပ်လျက်သားရှိနေတော့၏။ နေပူပြင်းပြင်းတွင် ၃-နာရီမျှ လှန်းလျှင် ခြောက်သွေ့သွားနိုင်ရာ ပိတ်ကားမှ ခွာယူလိုက်သောအခါ မိုင်းကိုင်စက္ကူကို ရရှိတော့၏။
မိုင်းကိုင်နယ်တွင် တစ်လလျှင် စက္ကူအချပ်ရေ တစ်သိန်းအထိထွက်သည်။ စက္ကူအမျိုးအစားမှာ သုံးမျိုးခန့် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ကိုးကား
<References />
ကြို့ပင်ဝိုင်း
ကြို့ပင်ဝိုင်း
ဧပြီ ၁၉၉၀
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဧပြီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၀
အာရညကဝတ်
တောကျောင်း၌ နေတတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ကို အာရညက ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ခေါ်ရသည်၊ (အာရည=တော၌+ က=နေတတ်သူ) ထိုတောကျောင်းနေ အာရညက ပုဂ္ဂိုလ်သည် ကျင့်ကြံအပ်သော ဝတ်ဖြစ်သောကြောင့် အာရညကဝတ်ဟု ဆိုသည်။
ထိုဋီကာအရ အာရညကင်ဓုတင် မဆောက်တည်သော်လည်း အာရညကဝတ်ကိုကား ပြုရမည်ဟု မှတ်ပါလေ။
အာရညကဝတ်များ
တောနေပုဂ္ဂိုလ်သည် စောစောထ၍ သပိတ်ကို အိတ်၌ထည့်၍ ပခုံး၌ ချိတ်ပြီး သင်္ကန်းကို ပခုံး၌ တင်ခြင်း၊ သစ်ဘဏ္ဍာ, မြေဘဏ္ဍာတို့ကို သိုမှီးခြင်း၊ တံခါးမ, လေသာတံခါးတို့ကို ပိတ်ခြင်းတို့ကိုပြု၍ ဖိနပ်စီးလျက် မိမိ နေရာ အရပ်မှ ထွက်ရခြင်း၊ ရွာဝင်တော့မည် ပြုသောအခါ ဖိနပ်ချွတ်၍ ကောင်းမွန်စွာ ခါရမ်းလျက် သင်းပိုင်ကိုအဝန်းညီစွာ ဝတ်ခြင်း၊ ခါးပန်းကို ဖွဲ့ခြင်း အထပ်ရှိသည်ကို ပြု၍ သံဃာဋိ သင်္ကန်းတို့ကိုရုံခြင်း၊ (ဤ၌ ဒုကုဋ်နှင့်ကိုယ်ရုံ ထပ်ရုံရမည်၊ သံဃာဋိ-ဒုကုဋ်မရှိသောသူမှကား ကိုယ်ရုံ တထည်ဖြစ်စေ၊ နှစ်ထည်ဖြစ်စေ ရုံနိုင်သည်။ ထိုကြောင့် အထပ်ရှိသည်ကို ပြု၍ဟု ဆိုခဲ့သည်၊ အနားပတ်သီးတပ်ရခြင်း၊ ဆေးပြီး သပိတ်ယူ၍ ကောင်းမွန်စွာ မနှေးမလျင် ရွာထဲသို့ ဝင်ရခြင်း၊ ဘတ္တဂ္ဂဝတ်၌ ဆိုခဲ့ပြီးသောနည်းတူ ကောင်းစွာ ဖုံးလွှမ်း၍ သွားရခြင်း စသော သေခိယလာ သွားသော အစီအရင်တို့ဖြင့် သွားရခြင်း၊ အိမ်ဝင်သောအခါ အဝင် အထွက်, တံခါးမှတ်ခြင်း စသော ဆွမ်းခံ လှည့်လည်သော အစီအရင်ကို ပိဏ္ဍစာရိကဝတ်၌ ဆိုခဲ့ပြီးသောနည်းအတိုင်း ကျင့်ကြံရခြင်း၊ တောနေ ပုဂ္ဂိုလ်သည် သောက်ရေသုံးရေ တည်ထားရခြင်း၊ ရေအိုး, ရေခွက် မပြည့်စုံပါက သောက်ရေကိုပင် သုံးရေပြု၍ တအိုးတည်းပင် တည်ထားရခြင်း၊ အိုးခွက် ရှာမရခဲ့သော် ဝါးကျည်တောက်ကိုပင် အိုးပြု၍ တည်ထားရခြင်း၊ ဝါးကျည်တောက်ကိုပင် ရှာမရခဲ့သော် မိမိ ကျောင်းအနီး၌ ရေတွင်းနီးအောင်ပြုလုပ်ထားရခြင်း၊ မီးကို အမြဲမပြတ် တည်ထား မွှေးထားရခြင်း၊ မီးပွတ်ခုံနှင့် ပွတ်ကျည်ထားရခြင်း၊ (မီး လိုသောအခါ ရရှိရန် သစ်သားလေးဖက်ဖြစ်စေ၊ နှစ်ဖက်ဖြစ်စေ၊ တဖက်ဖြစ်စေ ညီညွတ်အောင်ရွေ၍ ပွတ်ရန် အရာများပြ၍ထားသော သစ်သားဝတ္ထုကို မီးပွတ်ခုံခေါ်သည်၊ ထိုမီးပွတ်ခုံအရာပြရာ၌ ပွတ်ရန်ပြုစားသော သစ်သားချောင်းကို ပွတ်ကျည်ဟု ခေါ်သည်၊ မီးလိုလျှင် ပွတ်ကျည် သစ်သား ချောင်းဖြင့် ပွတ်ခုံကို ပွတ်လှည့်လျှင် မီးထွက်နိုင်၏၊) မီးပွတ်ခုံ, ပွတ်ကျည် တို့အစား ယခုကာလ ဓာတ်မီးချစ်, သစ်သားမီးချစ်, မီးခတ်ကျောက်တို့ထားလျှင်လည်း အတူတူပင်ဟု မှတ်၊ ထိုသို့ မီးဖြစ်နိုင်သော မီးပွတ်ခုံ, ပွတ်ကျည်တို့ရှိခဲ့လျှင် မီးမွှေးမထားပဲလည်း နေနိုင်၏။
တောနေ ရဟန်းများအတူ ကန္တာရ ခရီးသွားသော သူများလည်း မီးပွတ်ခုံ ပွတ်ကျည်ကို ဆောင်သွားရမည်ဟု ဆို၏၊ အများစု၍ ဂိုဏ်း အပေါင်း၌နေသူအား ထိုမီးပွတ်ခုံ ပွတ်ကျည်တို့ မရှိပဲလည်း နေနိုင်၏။ တောင်ဝှေးထားရခြင်း အလုံးစုံဖြစ်စေ၊ အချို့ဖြစ်စေ၊ နက္ခတ်တို့ကို သင်ထားရခြင်း၊ ဤပါဠိတော်တွင် တောနေရဟန်းများအား ခိုးသူတို့က အရှင်ဘုရားတို့ ယနေ့သည် ဘယ်နက္ခတ်နှင့် ယှဉ်ပါသလဲဟု မေးမြန်း၍ မရသဖြင့် ဤသူတွေဟာ သူခိုးတွေပဲ ရဟန်းမဟုတ်ဟု ပြောဆိုရိုက်နှက် ကုန်လျက် သွားကြကုန်သောကြောင့် နက္ခတ်တို့ကို အလုံးစုံဖြစ်စေ၊ အချို့ဖြစ်စေ သင်ရမည့် ဝတ်အကျင့်တို့ကို ပညတ်တော်မူ၏။ နက္ခတ်ဟူသည် ကောင်းကင်၌ မြင်းမိုရ်တောင်ကို လှည့်ပတ်၍ သွားလာနေကြသော ခြောက်လုံး, သုံးလုံးစသော ကြယ်အပေါင်းကိုပင် အဿဝနီနက္ခတ်, ဘရဏီ နက္ခတ် စသည် ခေါ်ဝေါ်ပညတ်ကြ၏။ အဘိဓာန် သဂ္ဂကဏ္ဍမှ -
နက္ခတ် ၂၇-လုံး
၁။ အဿဝနီနက္ခတ်။ ၂။ ဘရဏီ။ ၃။ ကြတ္တိကာ။ ၄။ ရောဟဏီ။ ၅။ အနုရာဓ။ ၅။ မိဂသီ။ ၆။ အဒြ။ ၇။ ပုန္နဖုသျှ။ ၈။ ဖုသျှ။ ၉။ အသလိဿ။ ၁၀။ မာဃ။ ၁၁။ ပြုဗ္ဗဖလဂုနီ။ ၁၂။ ဥတ္တရဖလဂုနီ။ ၁၃။ ဟသတ။ ၁၄။ စိတြ ၁၅။ သွာတိ။ ၁၆။ ဝိသာခါ။ ၁၇။ အနုရာဓ။ ၁၈။ ဇေဋ္ဌ။ ၁၉။ မူလ။ ၂၀။ ပြုဗ္ဗာ။ ၂၁။ ဥတ္တရာသာဠ်။ ၂၂။ သရဝဏ်။ ၂၃။ ဓနသိဋ္ဌ။ ၂၄။ သတဘိသျှ။ ၂၅။ ပြုဗ္ဗဘဒြပိုဒ်။ ၂၆။ ဥတ္တရဘဒြပိုဒ်။ ၂၇။ ရေဝတီ နက္ခတ်၊ ပေါင်း ၂၇-လုံးရှိသည်။
မဟာနိဒ္ဒေသ ပါဠိတော် အဋ္ဌကဝဂ် တုဝဋ္ဋက သုတ္တနိဒ္ဒေသ၌ “နက္ခတ္တပါဌကာ နက္ခတ္တံ အာဒိသန္တိ အဋ္ဌဝီသတိ နက္ခတ္တာနိ ဣမိနာ နက္ခတ္တေန ဃရပ‌ဝေသော ကာတဗ္ဗော” စသည်ဖြင့် နက္ခတ် ၂၈-လုံး လာသည်။
အာရညကဝတ် အနက်၌ နက္ခတ် တာရာတို့ကို မှတ်သားခြင်းဟု သမ္ဗန်ရာဝယ် နက္ခတ်နှင့်တာရာ တူသလော ထူးသလာ? တာရာတို့ကို ဝိနည်းတို့၌ မတွေ့ရ၊ ထိုအာရညကဝတ်၌ “နက္ခတ္တ ပဒါနိ”ဟုသာ လာခဲ့သည်၊ မာဂဓ အဘိဓာန်၌ “နက္ခတ္တံ ဇောတိ တံ တာရာ၊ အပုမေ တာရကောဠူ စ”ဟု နက္ခတ်ပရိယာယ် ခြောက်ပုဒ် အတွင်း၌ တာရာ-ပါနေသဖြင့် နက္ခတ်, တာရာ အတူတူပါဟု ဆိုဖွယ်ရှိ၏။ သို့သော် လောကီကျမ်း၌ နက္ခတ်ကြီး ၂၇-လုံးအပြင် တာရာကြီး ၉-လုံးကို ပြကြသေး၏။ ထိုတာရာကြီး ၉-လုံးမှာ နက္ခတ်တို့ကဲ့သို့ ကြယ် ၁၀-လုံး အပေါင်းစသည်ကို ကျီးတာရာ စသည် ခေါ်ကြသဖြင့် ၎င်းလောကီတို့အလို နက္ခတ်နှင့် တာရာ မတူ ထူးခြားသည်ဟု ယူဆဖွယ် ရှိသည်၊
တာရာကြီး ၉-လုံးကား
၁။ ကျီးတာရာ။ ၂။ ဟင်္သာတာရာ။ ၃။ ပုဇွန်တာရာ။ ၄။ ချိန်တာရာ။ ၅။ ဆန်ကျင်တာရာ။ ၆။ တံငါတာရာ။ ၇။ ဆင်တာရာ။ ၈။ မြင်းတာရာ။ ၉။ ဗျိုင်းတရား
ပုဇွန်, ဟင်္သာ၊ ချိန်, တံငါ, ဆင်၊ ဆန်ကျင်, ကျီး, မြင်း၊ ဗျိုင်းကိုသွင်း, ကိုးသင်း တာရာကြီး။
ဆိုခဲ့သော နက္ခတ်, တာရာတို့ကို အမည်နှင့်တကွ လနှင့်ယှဉ်ပုံ စသည်တို့ကို သိအောင် စွမ်းနိုင်သမျှ သင်ကြားထားရမည့်ပြင် အရပ်မျက်နှာကို မှတ်သားထားခြင်း၊ (ဤအရာနှင့်စပ်၍ တနင်္ဂနွေစသောနေ့များ ဝါရ မိတ္တု, နဂါးလှည့်, ရက်ရာဇာ, ပြဿဒါးစသော သူခိုးဒမြတို့ မေးတတ်သော အချက်တို့ကို သိထားနိုင်က ဘုရားအလိုတော်နှင့်တကွ ဘေးရန် အပြစ်များ လွတ်လပ်ခြင်းအကျိုး တိုးပွားနိုင်ဖွယ်ရာ ရှိလေသည်။)
အာရညကဝတ် မှတ်သားဖွယ် ပြီးပြီ။
ကြပ်ကုန်းရွာ၊ သိန်ကုန်း
ကြပ်ကုန်းရွာ၊ သိန်ကုန်း
ဆင်ဆွယ်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဆင်ဆွယ်ရွာ(Sinswei)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဆင်ဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၁၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိမ်ပိုင်လဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
နိမ်ပိုင်လဂါးရွာ(Neinpailagar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကညင်ချောင်းရွာ၊ ရွှေဇားကပ္ပကောင်း
ကညင်ချောင်းရွာ၊ ရွှေဇားကပ္ပကောင်း
မြေနီကုန်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
မြေနီကုန်းရွာ (Myaynikone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ရီလုံရီကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရီလုံရီကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၇၉ ဦး၊ မ ၂၈၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ဆိပ်သာအထက်ရွာ၊ ဆိပ်သာ
ဆိပ်သာအထက်ရွာ၊ ဆိပ်သာ