cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရှောက်ရင်းကုန်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ရှောက်ရင်းကုန်းရွာ (Shaukyinkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ချင်ပြစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၅၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေရိုး
ရွှေရိုး (ခရစ် ၁၈၅၁-၁၉၃၅)
မြန်မာ့ဓလေ့ မြန်မာထုံးစံ မြန်မာ့အနေအထိုင် စသည် တို့ကို လေ့လာလိုသောသူသည် ရွှေရိုး၏ 'မြန်မာလူမျိုးတို့၏ နေထိုင်မှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ'စာအုပ်ကို ရှာဖွေဖတ်ရှုကြရသည်။ ယင်းစာအုပ်ကို ရေးသားသူ ရွှေရိုးကား မြန်မာလူမျိုးမဟုတ်၊ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးဝန်ထမ်းတစ်ဦး ဖြစ်သူ ဆာ (ဂျိမ်း)ဂျော့ စကော့ (James George Scott) ဖြစ်သည်။ ရွှေရိုးဟူသည်ကား ဆာဂျော့ စကော့၏ ကလောင်အမည်တည်း။
ရွှေရိုးကို ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စကော့တလန်ပြည်မှ ဖိုက်ရှိုင်ယာနယ် ဒဲယားဆီး မြို့ကလေး တွင် ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ၁၈၅ဝ ပြည့်မှ ၁၈၆၁ ခုနှစ်အထိ ဒဲယားဆီးမြို့၏ ဓမ္မဆရာ ဂျော့စကော့ဖြစ်၍ မိခင် ဖြစ်သူမှာ မေရီဖောဆစ် ဖြစ်သည်။ ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် ဖခင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဂျော့စကော့နှင့် သူ၏အစ်ကို ရောဗတ် ဖောဆစ်စကော့ (နောင်ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ် စိန်ဂျွန်းကောလိပ် ကျောင်းဆရာ)တို့ကို မိခင်က စတပ်ဂတ်ကျောင်းသို့ ပို့၍ ပညာ သင်စေသည်။ စတပ်ဂတ်ကျောင်းတွင် သုံးနှစ်မျှ ပညာသင်ယူ ပြီးနောက် ဂျော့သည် လန်ဒန်မြို့ ဘုရင့်ကောလိပ်ကျောင်း၊ ထိုမှတစ်ဖန် အက်ဒင်ဗရာတက္ကသိုလ်၊ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ် စသည်တို့သို့ တစ်ဆင့်ထက်တစ်ဆင့် တက်ရောက်သင်ယူသည်။ ကော လိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များတွင် ဂျော့သည် ပညာအရာတွင် အထူးချီးကျူးခံရသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ငွေကြေး အခြေအနေ အရ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ် လင်ကွန်းကောလိပ်ကျောင်းမှ ဘွဲ့မရမီ ထွက်ခဲ့ရသည်။
၁၈၇၅-၇၆ ခုနှစ်အတွင်း ဂျော့သည် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ် ပီရက်နယ် အရေးအခင်းတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက စေလွှတ်သော အဖွဲ့တွင် စတင်းဒတ် နေ့စဉ်၏ အထူးသတင်းထောက်အဖြစ် လိုက်ပါသွားရသည်။ ထိုမှ တစ်ဆင့် ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခြင်းခံရ၍ ရန်ကုန်မြို့ရှိ စိန်ဂျွန်းကောလိပ် ကျောင်းတွင် ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးအဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့ရသည်။ စိန်ဂျွန်းကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်စဉ် ပူအိုက် သောဒေသရှိ လူမျိုးများနှင့် အလျှဉ်းမသင့်တော်ဟု ယူဆထား သည့် ဘောလုံးကန်ကစားခြင်းကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကစား နိုင်ရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ ထိုအခါမှစ၍ ဘောလုံးကန် ကစား နည်းသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်လာ၍ ယခုအခါ ရေပန်းစား သော ကစားနည်း ဖြစ်နေလေပြီ။ သူကိုယ်တိုင်လည်း ဘောလုံး ကန် ဝါသနာပါရာ သူ့တစ်သက်တွင် ဂိုးပေါင်း ၃ဝဝ သွင်းခဲ့ ဖူးကြောင်းဖြင့် ထင်ရှားသည်။
၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ဂျော့သည် နေရင်းဌာနသို့ပြန်၍ ဥပဒေ ပညာကို လေ့လာသည်။ သို့ရာတွင် ကံအကြောင်းမလှ၍ သူ့ အထက်က လူအထိသာ အရွေးခံရသဖြင့် ဝတ်လုံလိုက်၍ အသက်မွေးရန် လက်လျှော့လိုက်ရသည်။ ၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် ရွှေရိုးဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားသော သူ၏နာမည် ကျော် မြန်မာလူမျိုးတို့၏နေထိုင်မှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံစာအုပ်ကြီး ထွက်ပေါ်လာသည်။ ယင်းစာအုပ်သည် အုပ်တွဲ နှစ်တွဲရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် လူမျိုးတို့အကြောင်းကို မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက် စပ်နေသော အင်္ဂလိပ်များအတွက်သာမက အင်္ဂလန်ပြည်၌ အမှု ထမ်းနေသော အစိုးရအမှုထမ်းများအတွက်ပါ အထူး အသုံးဝင် သော စာအုပ်အဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ မြန်မာလူမျိုးနှင့် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့အား အချင်းချင်း ပိုမိုနားလည်၍ ရင်းနှီးစေ သော စာအုပ်ဟုလည်း ဆိုရပေမည်။
၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်အစိုးရနှင့် အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်း ဆွယ် တုန်ကင်းပြည် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာသို့ စတင်းဒတ်နေ့စဉ် ၏ စစ်သတင်းထောက်အဖြစ် သွားရောက် အမှုထမ်းရပြန် သည်။ ပြင်သစ်နှင့် တုန်ကင်းဟူသော ပြင်သစ်-တုန်ကင်း တိုက်ပွဲအကြောင်း စာအုပ်နှင့် ''ကျော်အိန္ဒိယကို သိမ်းပိုက် ခြင်း'' (၁၈၈၅) စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုနောက် ကောင်းစွာမကျန်းမမာသဖြင့် ဂျော့စကော့သည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်ကာ အနားယူပြီးနောက် ဥပဒေပညာကို ဆက်လက်လိုက်စားရာ ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ဝတ်လုံစာမေးပွဲကို အောင်မြင်သည်။ ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် စကော့အား မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်အရေးပိုင်အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ်များတွင် ယိုးဒယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ ဗြိတိသျှ သံမှူးအဖြစ် ထမ်းရွက်ရသည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉ဝဝ ပြည့် နှစ်အထိ ယိုးဒယား၊ ပြင်သစ်နှင့် တရုတ်ပိုင်နယ်မြေများဆိုင်ရာ သုံးနိုင်ငံနယ်စပ်သတ်မှတ်ရေးကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင် ရွက်ရသည်။ ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည် အရေးပိုင် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရပြန် သည်။ ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရ တို့က ဂျော့စကော့အား စီ-အိုင်-အီးခေါ် အိန္ဒိယအင်ပိုင်ယာ ဆိုင်ရာ အမှုထမ်းကောင်းဘွဲ့ ပေးအပ်၍ ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ကေ-စီ-အိုင်-အီးခေါ် သူကောင်းဘွဲ့ အပ်နှင်းခံရသဖြင့် ဆာဂျိမ်းဂျော့စကော့သည် ပင်စင်ယူ၍ ဗိလတ်သို့ ပြန်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အရပ်ရပ် တွင် ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးကို တော်လှန်ပုန်ကန်နေကြရာ ဆာ ဂျော့စကော့၏ အုပ်ချုပ်ရေးပါးနပ်မှု၊ ဆက်ဆံရေး ကောင်းမှုတို့ ကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် တစ်ခိုတွင် သွေးထွက်သံယိုမှုများ ထင် သလောက် မများခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ တစ်ခါတွင် ဂျော့ စကော့သည် အစောင့်တပ်သားများနှင့်အတူ ရှမ်းပြည် တစ်နေရာတွင် အလုပ်ဝတ်တရားဖြင့် ခရီးသွားစဉ် လမ်း၌ ခုခံတိုက်ခိုက်ရန် စောင့်နေသော ဝလူမျိုးများနှင့် ရင်ဆိုင်တိုး မိနေသည်။ စကော့သည် အခြားအရာရှိများကဲ့သို့ ထွက်ပြေး ခြင်း၊ လက်နက်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းတို့ မပြုမူဘဲ ဝ လူမျိုးတို့ အပါးသို့ လက်နက်မပါ တစ်ကိုယ်တည်းသွား၍ စကားပြန် ငါးယောက်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်စကားပြောလိုက်ရာ မိနစ် အနည်း ငယ်အတွင်း၌ပင် အလွန်တိုက်ခိုက်လိုစိတ် ပြင်းထန်နေသော ဝတို့ ပြုံးရယ်ရွှင်မြူးခြင်းဖြစ်ကာ တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ရင်းနှီး သွားခဲ့ကြရသည်ဟု မှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။
ဆာ ဂျော့စကော့သည် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အယ်လစ် ဇဗက်ဒိုရာဆိုသူ အမျိုးသမီးနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့၍ ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် ထိုပထမဇနီး ဆုံးခဲ့ရာ ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင် အယ်လီနာ ဆာရာဆိုသူ အမျိုးသမီးနှင့် လက်ဆက်ခဲ့ည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ထိုဒုတိယဇနီးနှင့် ကွာရှင်းပြီးနောက် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စာရေးဆရာမ ဂျရယ်ဒင်းအီးဒစ်မီလတန်နှင့် အိမ်ထောင်ပြု သည်။ ပထမနှင့် ဒုတိယဇနီးတို့မှ သမီးတစ်ယောက်စီ ရခဲ့ သည်။ အသွင်တူသူ တတိယဇနီးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုပြီးနောက် ဆပ်ဆက်နယ် ပက်ဝပ်မြို့အနီး ဂရေဟမ်ရွာကလေးသို့ ပြောင်း ရွေ့နေထိုင်ခဲ့ရာ ထိုအရပ်၌ပင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ မကွယ်လွန်မီ ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်တွေ့စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးလက်စွဲ ကျမ်းကို ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
စက်တင်ဘာ ၁၉၀၃
ကိုးကား
1903
ကျုံပျော်မြို့
ကျုံပျော်
ကျုံပျော်မြို့သည် ပုသိမ်ခရိုင်မြောက်ပိုင်း၊ ဒါးကမြစ်နှင့် ချင်းယားချောင်း ပေါင်းဆုံရာဒေသတွင် ရှိသည်။ မြစ်၏အရှေ့ ဖက်ကမ်းတွင် ခဲပေါင်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်ကမ်းတွင် သန်လျက် စွန်း၊ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် ကျုံပျော်မြို့မတည်၍ ချင်းယား ချောင်းက သန်လျက်စွန်းနှင့် ခဲပေါင်ကို ခြားလျက် ကျုံပျော်ကို တူရှု ဦးတိုက်နေသည်။
မြို့မမှာ ဒါးကမြစ်အလိုက် တောင်နှင့်မြောက် ၃ မိုင်ခန့်၊ မော်တော်ကားလမ်းအလိုက် အရှေ့နှင့်အနောက် ၁ မိုင်ခန့် အိမ်ခြေစိုက်လျက်ရှိသည်။ ဈေးဟောင်း၊ ဈေးသစ်၊ မြို့သစ် ကုန်း၊ ဖန်ခါးကုန်း၊ အတီးပိုင်း၊ ကျုံးထောင့်၊ ထောင်လုံ၊ မြေရဲကွင်း ရပ်ကွက်တို့တွင် လမ်းပန်းယှက်သန်းနေသည်။ မြို့မတွင် သန်လျက်စွန်းနှင့် ခဲပေါင်တို့လည်း ပါဝင်သည်။ အကျယ်ဧရိယာမှာ စတုရန်း ၁ မိုင်ခန့် ရှိသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် အိမ်ခြေ ၁၂ဝဝ ကျော်၊ လူဦးရေ ၆ဝ၃ဝ မျှ ရှိသည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် မပျက်စီးမီ အိမ်ခြေ ၂၅ဝဝ ခန့်၊ လူဦးရေ ၁၅ဝဝဝ ကျော်ကျော်အထိ တိုးတက်ခဲ့ သည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်၊ ရာဘက်တရား သူကြီး၊ ရဲဝန်ထောက် ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ မြူနီစီပယ်အဖွဲ့က မြို့စည်ပင် သာယာရေးတွင် အုပ်ချုပ် သည်။
၁၉၄၈ ခု ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် သောင်းကျန်းသူ ရဲဘော်ဖြူများက အစိုးရထံမှ သိမ်းပိုက်၍ အုပ်စိုးနေစဉ်၊ ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သောင်းကျန်းသူ ကရင်များက မီးတိုက်၍ တစ်မြို့လုံး ပြာကျခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် အစိုးရက ပြန်လည်သိမ်းပိုက် ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅၃၉၂ ယောက်ခန့် ရှိသည်။
ဘုရားပုထိုးများကို ဖော်ပြရသော် ချမ်းသာကြီးခေါ် မြတ်ချမ်းသာဘုရားသည် ဉာဏ်တော် ၄ ပေ ၂ လက်မရှိ အလွန်သပ္ပာယ်သော ရှေးဟောင်းဆင်းတုတော် ဖြစ်၏။ ဣန္ဒနီလာ ကျောက်ညိုတစ်မျိုးကို ထုလုပ်ထားသည်။ သီဟိုဠ် လက်ရာ ဖြစ်တန်ကောင်းသည်။ ကျိုက်ထိုမြို့၊ ကျိုက်ပေါလော ရုပ်ပွားနှင့် သွင်ပြင်သဘောချင်း တူသည်။ ရှေးပဝေသဏီအခါ၊ ပုသိမ်ဘုရင် သမုဒဃောသ၏ မိဖုရား ဥမ္မာဒန္ဒီသည် ရန်သူဘေးမှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်စဉ် ကျုံပျော်အနီး အင်းရဲကြီး ထောက်မနက်အိုင်တွင်း၌ ဝှက်ထားခဲ့သည်။ နောက်ကာလတွင် တံငါသည်တစ်ဦး၏ ပိုက်ကွန်၌ ငြိ၍ ငုပ်ရာမှ ရရှိခဲ့သည်။ ဘုရား၏အလိုတော်အရ ကျုံပျော်သို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့သည်။ နောက်အိပ်မက်ရသဖြင့် ညီတော်ကို ပင့်ဆောင်ပြန်သည်။ ထို့ပြင် ရတနာရံသီ၊ ရှစ်မြှောင့်ချိုး၊ မိုးကောင်းစေတီ အသီးသီးနှင့် ပြည်လုံးပေါ် ရုပ်ပွားတော်လည်း ရှိသည်။ ထွက်ကုန်များမှာ ဆန်၊ ကြံ၊ ငှက်ပျော၊ ငါးဖြစ်၍ အင်းရဲကြီးငါးနှင့် အင်းရဲမျှင်ငပိတို့မှာ အတော် နာမည် ရသည်။
လမ်းပန်းအဆက်အသွယ် သုံးမျိုးရှိရာ၊ မော်တော်ကား လမ်းမှာ ကျုံပျော်မှ ဟင်္သာတသို့ ၃၆ မိုင်၊ ဓနုဖြူသို့ မိုင် ၃ဝ၊ ရေကြည်သို့ ၆ မိုင်၊ ငါးသိုင်းချောင်းသို့ ၁၂ မိုင်၊ အသုတ်သို့ ၁၁ မိုင်၊ ကျောင်းကုန်းသို့ ၂၈ မိုင်ခွဲ ဖြစ်သည်။ မီးရထား လမ်းမှာ ရေကြည်မှတစ်ဆင့် ပုသိမ်သို့၎င်း၊ ရေကြည်မှတစ်ဆင့် ဟင်္သာတနှင့် ရန်ကုန်သို့၎င်း ပေါက်၍ သင်္ဘောလမ်းမှာကား ကျောင်းကုန်းမြို့ကို ဖြတ်၍ ပုသိမ်၊ ရန်ကုန်အသီးသီးသို့ ပေါက်ရောက်သည်။
အတိတ်သမိုင်းနှင့် ရာဇဝင်အရ ဆိုသော် ကျုံပျော်မြို့ သည် ရှေးရှေးမွန်ဘုရင်များလက်ထက်အခါကပင် (ကုသိမ မဏ္ဍလ) ပုသိမ် ၃၂ မြို့တွင် အပါအဝင်ဖြစ်၍ နာမည် သုံးမျိုး ပြောင်းခဲ့သည်။ ယခုအမည်မှာ တတိယမြောက် ဖြစ်သည်။ ဤအမည်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ (က) မွန်ဘာသာ၊ ကြုင်ပိ (ကြုင် ချောင်း၊ ပိ သုံး) ချောင်း သုံးခုအရပ်၊ ကြုင်ပိကို (ကရုံပွဲ)ဟု မွန်အသံထွက်ရာမှ မြန်မာတို့က မပီမသ ကျုံပျော်ဟု ခေါ်ဆို ရေးသားကြသည် ဟူ၍လည်းကောင်း (ခ) မွန်နှင့် သက္ကဋပျက်၊ ကြုင် တရော် (ကြုင်ချောင်း၊ တရော သုံး)မှ ကျုံပျော်ဖြစ်လာသည် ဟူ၍လည်းကောင်း (ဂ) မွန်မိဖုရားဥမ္မာဒန္ဒီ စခန်းစွဲရပ်စဉ်က ကျုံးပေါ များစွာ တူးလုပ်ခဲ့သဖြင့် ကျုံးပေါ၊ နောက်တစ်ဖန် ကျုံးပျော် ခေါ်တွင်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း အမျိုးမျိုး ကြံဆကြသည်။ ကျုံပျော်မြို့ သည် ရှေးခေတ်အခါက မွန်တို့ဒေသ ဖြစ်လေသောကြောင့် ကြုင်ပိ (ကရုံပွဲ)မှ ကျုံပျော် ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုခြင်းက ယုတ္တိများစွာ တန်သည်။ အနီး အနားတဝိုက်တွင်လည်း ကျုံဓနီး၊ ကျုံကတွန်၊ ကျုံပတ်၊ ကျုံကတွတ်၊ ကျုံဒရယ်၊ ကျိုက်ပါ၊ ကျိုက်ပိဟူ၍ မွန်အမည်ခံ ရွာပေါင်းမြောက်မြားစွာ ရှိသည်။
ရာဇဝင်၌ ထင်ရှားသောအကြောင်းတစ်ရပ်မှာ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ရ၇၆ ခုနှစ်တွင် မင်းရဲကျော်စွာမင်းသားသည် ကျုံပျော်မြို့အနောက်ဘက်ကမ်း၊ ခဲပေါင်မြို့ကို သုံးကြိမ် တိုင်တိုင် တိုက်ခိုက်သော်လည်း မအောင်မြင်ဘဲ လက်နက် လူသူ အဆုံးအပါးများလှသဖြင့်၊ ငဝန်မြစ်ဆီသို့ ခေတ္တဆုတ်ခွာ မည်ပြုသည်။ ထိုအခါ မွန်တို့က ထမီဖြင့် ယပ်ခပ်၍ စကောတီးကာ သရော်ပြောင်လှောင် ကြွေးကြော်ကြသည်။ မင်းရဲကျော်စွာသည် ရှက်ဒေါသ ဟုန်ပြင်းပြစွာနှင့် အတင်း ချွံချွံ ဝင်ရောက်တိုက်ဖျက်လေရာ ခဲပေါင်မြို့ကျလေသည်။ ထို့ပြင် ကျုံပျော်မြို့သည် နိုင်ငံကျော်ဇာတ်ဆရာ၊ မင်းသား ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဦးဖိုးစိန် ထွက်ပေါ်ရာအရပ် ဖြစ်သည်။
စောအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ဗိုလ်စောအောင် (၁၉၁၄ - ၁၉၄၂) သည် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။  ရဲဘော်သုံးကျိပ်ထဲတွင် ပထမဆုံး ကျဆုံး ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ကိုငွေ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းလူမျိုး ဖြစ်သည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး သို့ ဝင်သောအခါ သခင်ငွေ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျပန်အမည်မှာ ကတ်ဆုရာ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ ဗန်ကောက်မြို့တွင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များ ဗိုလ်အမည် ခံယူရာတွင် ဗိုလ်စောအောင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံကို အင်္ဂလိပ် လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရန် မြန်မာအမျိုးသားတိုင်း၏ မိဘ၊ညီအကို ဆွေမျိုးသားချင်းများသာမက တနိုင်ငံလုံး က ကြိုးစားခဲ့ကြရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သမိုင်းဝင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်တွင် ညီအကိုတော်သူ ၂ ဦးပါဝင်ခဲ့ရာ အကိုမှာ ဗိုလ်စောအောင် ဖြစ်ပြီး ညီဖြစ်သူမှာ ဗိုလ်စောနောင် ဖြစ်သည်။
ကျောင်းသားဘဝ နှင့် ပညာရေးရာ
ဗိုလ်စောအောင် ကို ၂၈ ဧပြီ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ကမာရွတ် ရှမ်းစုရွာ၌ ဦးဘိုးညွန့်၊ ဒေါ်ရွှေမှတ် တို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ရှမ်းလူမျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ကိုငွေ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ ကမာရွတ်တွင် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ သတ္တမတန်း အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ညီဖြစ်သူမှာ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်စောနောင် ဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး သို့ ဝင်ရောက်၍ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး နှစ်ခြမ်း ကွဲသွားသော အခါ သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်ဗစိန် တို့ဗမာအစည်းအရုံး တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ စစ်ပညာ သင်ကြားရန် ရွေးချယ် စေလွှတ်ခြင်း ခံရသည်။
သခင်ငွေသည် တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေးအတွက် မိခင်ကြီးနှင့် တကွ ဇနီးနှင့်သား သံယောဇဉ်များအား ဖြတ်တောက်၍ ၈ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာမျိုးချစ်လူငယ် စတုတ္ထ အသုတ်နှင့်အတူ ကိုရီယူမာရူး သင်္ဘောဖြင့် ရန်ကုန်မြို့မှ ထွက်ခွာခဲ့ရာ ၂၂ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရှန်ဟိုင်းသို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၄ ဇူလိုင် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရှန်ဟိုင်းမှ လေယာဉ်ပျံဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ ကျူရှူးကျွန်း နာဂါစကီးမြို့ အနီးရှိ ရေတပ်စခန်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုမှတဆင့် ဟာကိုနီ တောင်ပေါ်စခန်းမြို့သို့ သွားရောက်ကာ အပန်းဖြေခဲ့ကြသည်။ ၈ ဩဂုတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် တိုကျိုမှ ဟိုင်နန်ကျွန်း သို့ လေယာဉ်ပျံဖြင့် သွားရောက်ရာ ၁၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဟိုင်နန်ကျွန်းနှင့် တိုင်ဝမ်ကျွန်းတွင် စစ်ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) စစ်ဌာနချုပ်နှင့် မော်လမြိုင်စစ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ချီတက်ကာ ဗြိတိသျှတပ်များကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်စောအောင်သည် ဗြိတိသျှတပ်များ စခန်းချထားသော ရွှေကျင်မြို့ကို ချီတက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်စဉ် ကျဆုံးခဲ့သည်။
ဆုတံဆိပ်ရေးရာ
၂၇ မတ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနောက်ဆုံး ကဏ္ဍ၌ ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေးအတွက် သက်စွန့်ဆံဖျား ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် နိုင်ငံတော်က ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (တတိယဆင့်) တံဆိပ် ချီးမြှင့်ဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
အုန်းပင်စုရွာ၊ သင်္ဃန်းဒေါင့်
အုန်းပင်စုရွာ၊ သင်္ဃန်းဒေါင့်
မဖူးစု
မဖူးစု
ဒတ်ခ်ျရောဂါ
ဘောဂဗေဒ ပညာတွင် ဒတ်ခ်ျရောဂါ (Dutch disease) ဆိုသော အသုံးအနှုန်းမှာ သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းကြောင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ကဏ္ဍတွင် ကျဆင်းသွားရသည့် ဆက်သွယ်မှုကို ရှင်းပြထားသော သဘောတရား တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခြင်းကြောင့် နိုင်ငံ၏ ငွေကြေးသည် အခြားနိုင်ငံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ပိုမို ခိုင်မာလာပြီး နိုင်ငံ၏ အခြားသော ထုတ်ကုန်များကို အခြားနိုင်ငံမှ ဝယ်ယူနိုင်ရန် အတွက် ပို၍ ဈေးကြီးသွားခြင်းကြောင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ကဏ္ဍတွင် ထိခိုက်စေသည့် သဘောတရားပင် ဖြစ်သည်။ သဘာဝ အရင်းအမြစ်များ ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းကို အဓိကအားဖြင့် ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသော်လည်း အခြားသော နိုင်ငံခြားငွေ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ဝင်လာနိုင်သည့် အကြောင်းတရားများကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထိုအကြောင်းတရား များတွင် နိုင်ငံခြားမှ အကူအညီများနှင့် နိုင်ငံခြားမှ တိုက်ရိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများလည်း ပါဝင်သည်။
ဒတ်ခ်ျရောဂါ ဆိုသော အသုံးအနှုန်းကို ၁၉၇၇ တွင် ဘောဂဗေဒ ပညာရှင်များက စတင်သုံးနှုန်း ခဲ့ကြပြီး နယ်သာလန်နိုင်ငံ (ဒတ်ခ်ျလူမျိုးတို့ နိုင်ငံ) တွင် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၌ သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ အများအပြား ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းကြောင့် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ကဏ္ဍ ကျဆင်းရခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
နားယုတ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နားယုတ်ရွာ (Naryoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်ဟူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ဟူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၁ ဦး၊ မ ၇၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၈၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေဝါရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့ဆိုးရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
မြို့ဆိုးရွာ (Myosoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၅၁ ဦး၊ မ ၁၈၄၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၉၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံး
ကျုံး
ကျုံးမှာ ရှေးဘုရင်တို့၏ မြို့တော်များအတွင်းသို့ ရန်သူ များ အလွယ်တကူ မဝင်ရောက်နိုင်စေရန် မြို့ရိုးတံတိုင်း၏ ပြင်ဖက်တွင် ပတ်လည်ဝန်းရံ၍ ပြုလုပ်ထားသော အတားအဆီး မြောင်းကြီးဖြစ်သည်။ ပါဠိဘာသာဖြင့် ပရိခါ ဟုခေါ်သည်။ (ပရိ-ထက်ဝန်းကျင်၊ ခါ- တူးအပ်သည်။)
ကျုံးမှာ ၃ မျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ ရေကျုံး၊ ညွန်ကျုံး၊ အခြောက်ကျုံးတို့ ဖြစ်သည်။ မြို့တော်များတွင် ဆိုခဲ့သည့် ကျုံး ၁ မျိုးဖြစ်စေ၊ ၂ မျိုးဖြစ်စေ၊ ၃ မျိုးဖြစ်စေ၊ စီမံထားရှိ ကြသည်။ မြို့ရိုးတံခါးများတွင် ထိုကျုံးတို့ကို ကူးဖြတ်ရန် တံတားငယ်များ ထားရှိ၍ ထိုတံခါးပေါက်ကို ခိုင်လုံစွာ စောင့်ရှောက်ကြရသည်။ တံခါးမရှိသောနေရာတွင်ကား ကျုံးများကို ရန်သူက အလွယ်တကူ မဖြတ်ကူးနိုင်သဖြင့် စောင့်ကြပ်ကာကွယ်ရန် များစွာတာဝန်မရှိဘဲ၊ မြို့ရိုးပေါ်ရှိ သူရဲခို၊ ပြအိုး စသည်တို့၌ အစောင့်ချထားရုံသာလိုသည်။ အချို့မြို့ရိုးများတွင် ကျုံးကူး တံတားကို အရေးရှိလျှင် လွယ်ကူစွာ ဖျက်နိုင် ဖြုတ်နိုင်အောင်လည်း စီရင်ထားတတ် ကြသည်။
ရေကျုံး
ရေကျုံးမှာ ရန်သူစစ်သည် ဆင်မြင်းတို့ အလွယ်တကူ မကူးနိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်စွာပတ်၍ တူးဖောက်ထားသည့်ကျုံး ဖြစ်သည်။ ရေအောက်တွင်လည်း ဆူးငြောင့်ခလုတ်များနှင့် မိကျောင်း၊ လင်းပိုင် အစရှိသော အန္တရာယ်ပြုတတ်သည့် ရေသတ္တဝါများကို ထည့်သွင်းထားတတ်သည်။ ရေပြင်၌ကား အမြင်တင့်တယ်အောင် ကြာမျိုး ၅ ပါး စိုက်ပျိုးထားသည်။ ညွန်ကျုံးမှာ ရန်သူစစ်သည် ဆင်မြင်ရထားတို့ ဖြတ်ကူး လျှင် နစ်ကျွံနေလေအောင် တူးဆရေသွင်း၍ ရွံ့ညွန်များ ဖြစ် အောင် စီရင်ထားသော ကျုံးဖြစ်သည်။ ညွန်၏အစောက်မှာ အလွန်နက်အောင် ပြုလုပ်ထားသဖြင့် ထိုညွန်၌ ကျုံးမိသူများမှာ ရုန်းထွက်ရန် ခက်ခဲသည်။
အခြောက်ကျုံး
အခြောက်ကျုံးမှာ ရေမတင် ညွန်မတင်သော မြေလွတ် တွင် ရန်သူစစ်သည် ဆင်မြင်းရထားတို့ ဖြတ်ကျော်လျှင် ထိုခိုက်ပြိုလဲလေအောင် ဆူးချွန် ငုတ်ချွန်ငြောင့်၊ ခလုတ်၊ တွင်းချိုင့် စသည်တို့ဖြင့် စီမံထားသောကျုံး ဖြစ်သည်။ ကျုံး ၃ ရပ် အနက် ရှေးမြန်မာဘုရင် မြို့တော်ဟောင်း များတွင် အများအားဖြင့် ရေကျုံးကိုသာ ပြုလုပ်စီရင်ထားလေ့ ရှိသည်။ ဇာတ်နိပါတ်တော်များ၌သာ အခြောက်ကျုံး ညွန်ကျုံး စသည်တို့ကို ပြုလုပ်တတ်ကြောင်း ဖော်ပြပါရှိ သည်။ မြို့တော် ဟောင်းနေရာများတွင် အုတ်မြို့ရိုး ပတ်လည်တို့၌ ကော၍ ရေခန်းခြောက်နေသော ရေကျုံး ဟောင်းချိုင့်ဝှမ်းကြီးများကို တွေ့မြင်ရလေ့ရှိသည်။ မန္တလေးမြို့ နန်းတော်အုတ်မြို့ရိုး ပတ်လည်တွင် ယခုထက်တိုင် ရေကျုံးထင်ရှား တွေ့မြင် ရသေးသည်။
၁၉၉၁ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းသည် မှတ်တမ်းများအရ သေဆုံးမှုအများဆုံး ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းများတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့ ညပိုင်းတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်း စစ်တကောင်းခရိုင်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ လေတိုက်နှုန်းသည် တစ်နာရီလျှင် ၂၅၀ ကီလိုမီတာ (155 mph) ရှိသည်။ မုန်တိုင်းကြောင့် လူပေါင်း အနည်းဆုံး ၁၃၈၈၆၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၁၀ သန်းခန့် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ရောင်စဉ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ကိရိယာ
ရောင်စဉ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ကိရိယာ (spectrum analyzer) ဆိုသည်မှာ အဝင် ဆစ်ဂနယ် များ၏ ပမာဏ ကို ကြိမ်နှုန်း နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ တိုင်းတာနိုင်သော ကိရိယာ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အဓိက အသုံးပြုရာ နေရာမှာ မူလက သိရှိထားပြီး သား နှင့် မသိရှိ သေးသော အချက်ပြလှိုင်း တို့၏ ပါဝါ ကို တိုင်းတာရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ရောင်စဉ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ကိရိယာမှ လက်ခံနိုင်သော ဆစ်ဂနယ် များမှာ လျှပ်စစ် ဆစ်ဂနယ် များသာ ဖြစ်သောလည်း သက်ဆိုင်သော ဆစ်ဂနယ် ပုံပြောင်း ကိရိယာ သို့မဟုတ် ထရန်ဂျူဆာများကို အသုံးပြုပါက အသံလှိုင်း များနှင့် အလင်းလှိုင်းများတွင် ပါဝင်သော ကြိမ်နှုန်းများကိုလည်း တိုင်းတာ နိုင်သည်။
ရွာသစ်ရွာ၊ သဲဖြူ
ရွာသစ်ရွာ၊ သဲဖြူ
မိုနိုတိုက် စာစီစနစ်
မိုနိုတိုက် စာစိစစ်သည် ရှေးစာပုံနှိပ်စက်ကဲ့သို့ လက်ဖြင့် စာစီခြင်း၊ စာဖောင်ပြုလုပ်ခြင်း စသော အလုပ်များ မရှိတော့ဘဲ၊ စက်ဖြင့်သာ ပြီးစီးသည့်ခေတ်မှီ လက်နှိပ်စာစီစက် ဖြစ်သည်။ မိုနိုတိုက် လက်နှိပ်စာစီစက် တစ်ခုသည် စာစီသမား ၅ ဦး ၆ ဦး၏ အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။ လက်နှိပ်စာစီ စက်နှင့် ဖောက်ထားသော စာရွက်လိပ်ကို စာလုံးသွန်းစက် ထဲသို့ ထည့်လိုက်ရုံနှင့် မိုနိုစာလုံးသစ်များနှင့် အသင့်စီပြီး စာဖောင်များ ထွက်လာတော့၏။ သို့ဖြင့် စာအုပ်ထုတ်လုပ်ငန်း သည် များစွာတွင်ကျယ်၍ လျင်မြန်လာလေသည်။
မိုနိုတိုက် စာစီစက်တွင် စက် ၂ ခု ပါဝင်သည်၊ တစ်ခုမှာ စာလုံးဖောက်စက်ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ခုမှာ စလုံးပုံသွန်း စက်ဖြစ်၏။ စာလုံးဖောက်စက်တွင် အလိုရှိသော အက္ခရာ အလိုက် ခလုတ်ကိုနှိပ်ပေးသောအခါ စက်အပေါ်ဘက်တွင် တပ်ဆင်ထားသော စာရွက်ပေါ်၌ အပေါက်များ ဖြစ်ပေါ်လာ သည်။ ထိုအပေါက်များမှာ စာလုံးသွန်းရာ၌ ဆိုင်ရာအက္ခရာပုံ ကို သွန်းရန် ထိန်းပေးသည့် အပေါက်များသာ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် အပေါက်များဖောက်ထားသော စာရွက်ကို ပုံသွန်း စက်တွင် တပ်ဆင်လိုက်သောအခါမှ လိုအပ်သော အက္ခရာစာ လုံးများကို ပုံသွန်းစက်က သွန်းပေးလေသည်။ အက္ခရာတစ်လုံး နှင့် တစ်လုံး ကွဲပြားသကဲ့သို့ အထိန်းစာရွက်ပေါ်ရှိ အပေါက် များလည်း ကွဲပြားကြသည်။ စာစီစက်၌ အပေါက်များ ဖောက် ရာတွင် လည်းကောင်း၊ စာလုံးသွန်းစက်၌ အက္ခရာပုံများ သွန်း ရာတွင်လည်းကောင်း လေဖိအားကို အသုံးပြုထားလေသည်။
မိုနိုတိုက် စာစီစက်ကို ရိုက်နှိပ်နေစဉ် စာကြောင်း တစ်ကြောင်း ဆုံးခါနီးတွင် လက်နှိပ်စက်ကဲ့သို့ ခေါင်းလောင်း ငယ်ကလေးမှ အသံမြည်လာသည်။ ထိုအခါ စာစီစက်ရိုက် သူသည် စက်တစ်နေရာရှိ ညွှန်တံကပြသည့်အတိုင်း လိုအပ် သော ကြားခံတုံးကိုစာကြောင်းပြည့် ဖြစ်အောင် ခလုတ်နှိပ်၍ ထည့်ပေးရသည်။
စာလုံးသွန်းစက်တွင် (၁) လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့် ဖြစ်စေ၊ ဓာတ်ငွေ့မီးနှင့် ဖြစ်စေ အရည်ကျိုထားသော သတ္တု အရည်ကျိုခွက်တစ်ခု၊ (၂) အက္ခရာ တစ်လုံးစီ ပုံသွန်းပေးသည့် ပုံစံခွက်၊ (၃) အက္ခရာပေါင်း ၂၂၅ လုံး စာနေရာရှိသော ပုံစံ ခွက်ဘောင်နှင့် (၄)စာလုံးသွန်းရန်အတွက် လေကိုဖိအားဖြင့် ပန်းသွင်းပေးသည့် ကရိယာတို့ ပါဝင်သည်။ စာလုံးသွန်းစက်တွင် အထိန်းစာရွက်ကို ထည့်၍ စက်ကို လည်စေသောအခါ သတ္တု အရည်ကျိုခွက်ပေါ်၌ မှောက်ထားသည့် မေးထရစ်ခွက်ခေါ်သည့် ပုံစံခွက်များထဲသို့ သတ္တုရည် ပန်း၍တက်လာပြီးလျှင် အက္ခရာ စာလုံးများကို ပုံသွန်းပေးသည်။ သို့သော် လိုင်နိုတိုက်နှင့် ကွဲလွဲပုံမှာ လိုင်နိုတိုက်၌ တစ်ကြိမ်လျှင် စာတစ်ကြောင်းစာကို ပုံသွန်းပေး၍ မိုနိုတိုက်၌မူ အက္ခရာ တစ်လုံးချင်းကိုသာ ပုံသွန်း ပေးလေသည်။
ထိုကြောင့် ပုံသွန်းရရှိသော စာလုံးများ၌ အမှားတွေ့ခဲ့သော် လိုင်နိုတိုက်နှင့် သွန်းထားသော စာလုံးဖြစ်က စာတစ်ကြောင်း လုံးပြန်လည်သွန်းလုပ်ရသော်လည်း၊ မိုနိုတိုက်နှင့် သွန်းထား သော စာလုံးဖြစ်က မှားသည့် စာလုံးများကို တစ်လုံးချင်း ပြန်လည် သွန်းလုပ်ရန်သာ လိုပေသည်။ အခြား ကွဲလွဲချက် တစ်ခုမှာ လိုင်နိုတိုက်၌ စာစီစက်နှင့် ပုံသွန်းစက်ကို ပူးတွဲ ထား၍ မိုနိုတိုက်၌မူ တစ်ခုစီ သီးခြားထားသည်။ ထိုကြောင့် မိုနိုတိုက်ကို သုံးရာတွင် စာစီစက်နှင့် စာလုံးသွန်းစက်တို့ကို တစ်မြို့စီ၊ သို့မဟုတ် တစ်နေရာစီထား၍ စာစီနိုင် ပုံသွန်း နိုင်ပေသည်။
မိုနိုတိုက်နှင့် စာစီခြင်း၊ စာလုံးသွန်းခြင်းဖြင့် ရရှိ သော ပုံနှိပ်စာလုံးများကို တစ်ဖန် လိုင်နိုတိုက်မှာကဲ့သို့ပင် စာမျက်နှာအလိုက် ဖောင်သွင်းပေးပြီးလျှင် ပုံနှိပ်စက်တွင် တပ်ဆင်ရိုက်နှိပ်နိုင်ပေသည်။ မိုနိုတိုက်နှင့် သွန်းလုပ်ရရှိသော ပုံနှိပ်စာလုံးများကို တစ်လုံးချင်း ပြန်လည် ပြင်ဆင်နိုင်ခြင်း၊ ဤစက်တွင် စာစီနှင့်ပုံသွန်းစက်ကို တစ်နေရာစီ ခွဲခြားထားနိုင်ခြင်းတို့ ကြောင့် မိုနိုတိုက်ကို စာအုပ်စာတမ်းများရိုက်နှိပ်သည့် ပုံနှိပ်တိုက်ကြီးများ၌ အသုံးများကြ၏။ သို့သော် လိုင်နို တက်ဖြင့် စာများကို ပိုမိုလျင်မြန်စွာ စီနိုင်သွန်းနိုင်သည့် အတွက် သတင်းစာတိုက်ကြီးများ၌ လိုင်နိုတိုက်ကို အသုံးများကြသည်။ မိုနိုတိုက် စာစီစက်ကို တဲလဗက် လန်စတန်ဆိုသူ အမေရိကန်တစ်ဦးက ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် စတင်တီထွင်ခဲ့သည်။ မိုနိုဟူသော စကားမှာ တစ်ခုဟု အဓိပ္ပာယ်ရသဖြင့် စာတစ်လုံး ချင်း စီပေးနိုင် သွန်းပေးနိုင်သော ဤစက်ကို မိုနိုတိုက်ဟု ခေါ်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
အလက်ဇန္ဒရီးယားမြို့
အလက်ဇန္ဒရီးယားသည် အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး မြို့ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၄.၁ သန်း ရှိကာ နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက် အလယ်ပိုင်းတွင် မြေထဲပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် ၃၂ ကီလိုမီတာ (၂၀မိုင်) မျှ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။ မြေထဲပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် တည်ရှိသော မြို့များတွင် အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့သည် အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်ပြီး အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ သွင်းကုန် ထုတ်ကုန် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းပေးသည်။ ဘိုင်လလီယိုသီကာ အလက်ဇန္ဒရီးယား စာကြည့်တိုက်သည် အလက်ဇန္ဒရီးယား မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဆူးအက် တူးမြောင်းမှ သဘာဝဓာတ်ငွေ့နှင့် ရေနံပိုက်လိုင်းတို့ကြောင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး အချက်အချာကျသော မြို့တစ်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။
အလက်ဇန်းဒရီးယားမြို့ကို မဟာအလက်ဇန္ဒားက ဘီစီ ၃၃၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော် အဖြစ် နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်ကျော်မျှ တည်ရှိနေခဲ့သည်မှာ မွတ်စလင် တို့ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည် အေဒီ ၆၄၁ ခုနှစ် အထိပင် ဖြစ်သည်။ မြို့တော် အသစ်ကို ဖူစတက်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ကာ နောင်တွင် ကိုင်ရိုမြို့ နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ အလက်ဇန္ဒရီးယားသည် ကမ္ဘာ့အံဖွယ် ခုနစ်ပါး တွင် ပါဝင်သော အလက်ဇန္ဒရီးယား မီးပြတိုက် ၊ ရှေးခေတ်အခါက အကြီးဆုံး ဖြစ်ခဲ့ဖူးသော စာကြည့်တိုက်နှင့် ကွန်အယ်လ်ရှိုကာဖာ၏ မြေအောက်သင်္ချိုင်း တို့ကြောင့် နာမည်ကျော်ကြားသည်။ အလက်ဇန္ဒရီးယား ဆိပ်ကမ်းတွင်ပြုလုပ်လျက် ရှိသော ရှေးဟောင်းသုတေသန လုပ်ငန်းများအရ မဟာအလက်ဇန္ဒား မရောက်မီ အချိန် တော်လေးမစ် မင်းဆက် အုပ်ချုပ်စဉ် အချိန်က ရှိခဲ့ဖူးသော ရာကိုတစ် ဆိုသော မြို့နှင့် မဟာအလက်ဇန္ဒား ရောက်ပြီး အချိန်၏ အသေးစိတ် အထောက်အထား တို့ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
၁၉ ရာစု မှ စ၍ အလက်ဇန္ဒရီးယားသည် နိုင်ငံတကာ သင်္ဘော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်း၏ အဓိက အချက်အချာနေရာ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရေးပါသော ကုန်သွယ်မှု အချက်အချာ နေရာ များတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ မြေထဲပင်လယ်နှင့် ပင်လယ်နီတို့အား ကုန်းလမ်းမှ ဆက်စပ်နေမှုနှင့် အီဂျစ် ချည်ထည်မှ အမြတ်အစွန်းများစွာ ရရှိသော ကုန်သွယ်ရေး တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ချင်ပြစ်ကျင်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ချင်ပြစ်ကျင်းရွာ (Chinpyitkyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ချင်ပြစ်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၀၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပလူ
ပလူ
စက်တင်ဘာ ၁၉၀၄
ကိုးကား
1904
အ.ထ.က(၆)မော်လမြိုင်
အမှတ် (၆) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း၊ မော်လမြိုင် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ယခင် မော်တလိန်းဂျဒ်ဆင်ကျောင်း ဟု အမည်တွင်ခဲ့ပြီး မူလက အေဘီအမ် အမျိုးသမီးကျောင်းအဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကောင်းစံနားဟီးရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကောင်းစံနားဟီးရွာ (Kawngsamnarhee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ လွယ်ငင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ငင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၀ ဦး၊ မ ၁၅၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
အ.ထ.က(၆)မော်လမြိုင်
မော်တလိန်းဂျဒ်ဆင် အထက်တန်းကျောင်း (၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ မေလ)
နောက်ပိုင်းတွင် မော်တလိန်းမိန်းကလေးကျောင်းနှင့် ဂျဒ်ဆင် ယောက်ျားလေး အထက်တန်းကျောင်းနှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး မော်တလိန်းဂျဒ်ဆင်ဖြစ်လာသည်။ မော်တလိန်းဂျဒ်ဆင်ဟူ၍ ဖြစ်လာချိန်တွင် ကျောင်းသားကျောင်းသူပေါင်း ၁၄၇၆ ယောက် ရှိခဲ့ပြီး ထိုအချိန်က ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ ဦးအောင်ကြွယ် ဖြစ်သည်။
အ.ထ.က(၆) မော်လမြိုင် (၁၉၆၅ မှစ၍)
၁၉၆၂ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်း ၏ စစ်အစိုးရက ၁၉၆၅ ခုနှစ် ပြည်သူပိုင်သိမ်းပြီးနောက် ကျောင်း၏အမည်ကို အမှတ် (၆) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ မော်လမြိုင် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ကိုးကားချက်
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အထက်တန်းကျောင်းများ ကဏ္ဍ:မော်လမြိုင်မြို့
ဖေါ်တေအာလီရွာ၊ မီးချောင်းဈေး
ဖော်တေအာလီရွာ၊ မီးချောင်းဈေး
ခိအိ - ခဆွတ်အုရဘူတာ
ခိအိ - ခဆွတ်အုရဘူတာ (紀伊勝浦駅 ခိအိ - ခဆွတ်အုရ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဝါခါယာမခရိုင်၊ ဟိဂရှိမုရိုတိုင်း၊ နချိခဆွတ်အုရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရွှေဖလားကျကမ်းနားရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ရွှေဖလားကျ(ကမ်းနား)ရွာ(Shwehpalarkya(Kannar))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ရွှေဖလားကျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၄၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အကဲဖြတ်ဆန်းစစ်ခြင်းမပြုရသေးသော မျိုးစိတ်
အကဲဖြတ်ဆန်းစစ်ခြင်းမပြုရသေးသော မျိုးစိတ် ( Not Evaluated - NE ) ဆိုသည်မှာ ဇီဝမျိုးစိတ်တစ်ခု (ဝါ) တစ်စုသည် အန္တရာယ်ကျရောက်နေသော မျိုးစိတ်များဆိုင်ရာ IUCN အနီရောင်စာရင်းတွင် အမျိုးအစားခွဲခြားဖော်ပြရန် အကဲဖြတ်ခြင်း မပြုရသေးကြောင်းကို နိုင်ငံတကာ သဘာဝထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသင်း (IUCN)မှ ၎င်းမျိုးစိတ်အပေါ် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အဆင့်အတန်း အမျိုးအစားသတ်မှတ်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အမျိုးအစားသည် မျိုးစိတ်များအတွက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ မျိုးသုဉ်းမည့် အန္တရာယ်ကိုညွှန်ပြရန် IUCN မှ အကဲဖြတ်သတ်မှတ်သည့် အန္တရာယ်ကျရောက်မှု အမျိုးအစား ကိုးမျိုးထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းအမျိုးအစားများတွင် အရောင်ဖြင့်ဖော်ပြသော ' မျိုးသုဉ်းခြင်း ' (frameless|25x25px) အမျိုးအစားမှ  ' အန္တရာယ်ကျရောက်နိုင်ချေမရှိ ' (frameless|25x25px) အမျိုးအစားအထိသည် အရေးယူလုပ်ဆောင်ရန် သတ်မှတ်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ အခြားသောသတ်မှတ်ချက်များဖြစ်သည့် ' အချက်အလက်ပြည့်စုံမှုမရှိ ' (frameless|25x25px) နှင့် 'အကဲဖြတ်ဆန်းစစ်ထားခြင်းမရှိ ' (frameless|25x25px) အမျိုးအစားများသည် အန္တရာယ်ကျမှုအဆင့်ဖော်ပြနိုင်သော အမျိုးအစားများ၌ ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ရန် လုံလောက်အောင် မသုံးသပ်ရသေးသော မျိုးစိတ်များကို ညွှန်ပြခြင်းသာ ဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့သည် အရောင်ဖြင့်သတ်မှတ်မှုများကဲ့သို့ အကျုံးဝင်မှုမရှိပါ။ center|frame|IUCN မှ အမျိုးအစားသတ်မှတ်ချက်အလိုက် အရောင်ခွဲခြားထားမှု (V 3.1)
မှတ်စုနှင့် ကိုးကားချက်များ
ကဏ္ဍ:ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး
ရက်ပ်ဆိုဒီ
ရက်ပ်ဆိုဒီ ဆိုသည်မှာ ဂီတဆိုင်ရာ အခေါ်အဝေါ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး တေးသွားများမှာ အခန်း တစ်ခန်းချင်းစီ ခွဲထားသည့် ပမာ ကွဲပြားနေသော်လည်း ဆက်စပ်မှု ရှိနေပြီး လွတ်လပ်စွာ ရွေ့လျားနေသော ပုံစံမျိုး ဖြစ်သည်။ ရက်ပ်ဆိုဒီတွင် အလွန်အမင်း ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေသော မုဒ် များ၊ အရောင်များ၊ အသံ အနိမ့်အမြင့်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ရုတ်တရက် ထွက်ပေါ်လာသော စိတ်ကူးစိတ်သန်း သို့မဟုတ် စိတ်ကူးထဲမှ ရလာသော တီထွင်ဖန်တီးမှုများကြောင့် ရက်ပ်ဆိုဒီ၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ပိုမို လွတ်လပ်သည်။
ကမ္ဘာကျော် ကွင်းစ် တေးဂီတ အဖွဲ့၏ နာမည်ကျော် သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သော "ဘိုဟီးမီးယန်း ရက်ပ်ဆိုဒီ" မှာ သီချင်းအမည်တွင် ရက်စ်ပိုဒီဟု ထည့်သွင်းထားသော်လည်း ရက်ပ်ဆိုဒီ အမျိုးအစား မဟုတ်ပေ။
ဖိုးတစုရွာ၊ ကျွန်းဦး
ဖိုးတစုရွာ၊ ကျွန်းဦး
စမ်းကလေး (ရေတွင်းစု)ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့တွင်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
မြို့တွင်းရွာ (Myotwin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ နှမ်းခင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နှမ်းခင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃၆ ဦး၊ မ ၁၂၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်ကုန်းရွာ၊ သဲဖြူ
သရက်ကုန်းရွာ၊ သဲဖြူ
ဂျခါးဟန်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ဂျခါးဟန်ရွာ(Jahkarhan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ရှဖတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၄၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆီရာလီယွန်နိုင်ငံ
ဆီရာလီယွန်နိုင်ငံ (Sierra Leone; ) ၏ တရားဝင် အမည်မှာ ဆီရာလီယွန် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အနောက်အာဖရိကတွင် ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂီနီနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ၊ နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ တို့က ဝန်းရံထားသည်။ ဆီရာလီယွန်နိုင်ငံသည် အပူပိုင်းရာသီဥတုရှိပြီး ဆာဗားနား မှ မိုးသစ်တောများအထိ ကွဲပြားသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏ စုစုပေါင်း ဧရိယာမှာ 71740 km2 ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၇,၀၇၅,၆၄၁ (၂၀၁၅ သန်းခေါင်စာရင်း) ရှိသည်။ သမ္မတနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး တိုက်ရိုက်ရွေးကောက်တင်မြှောက်သော သမ္မတနှင့် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်တစ်ရပ် ရှိသည်။
အယ်လ်ဘတ် ကမူး
အဲလ်ဘတ်ကမူး (၁၉၁၃ခု နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်ဖွား- ၁၉၆၀ခု ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်ကွယ်လွန်)သည် ပြင်သစ် တွေးခေါ်ပညာရှင်၊ စာရေးဆရာနှင့် သတင်းစာဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဒဿနိကဗေဒနယ်ပယ်တွင် သူ၏ Absurdism ကြောင့် ထင်ရှားသည်။ သူ၏ အက်ဆေးတစ်ပုဒ်တွင် ကမူးက သူ့ဘဝတစ်လျောက်လုံးတွင် နတ္ထိကဝါဒီဒဿနအမြင်များကို ဆန့်ကျင်ဖို့ တွေးတောအားထုတ်ခဲ့ကြောင်း ရေးထားသည်။ ၁၉၅၇ခုနှစ်တွင် နိုဘယ်ဆုရရှိခဲ့သည်။
ကမူးအား အတ္တဘဝအမှန်ဝါဒီအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသော်လည်း သူကိုယ်တိုင်ကမူ သူသည် အတ္တဘဝအမှန်ဝါဒီမဟုတ်ကြောင်း ငြင်းပယ်လေ့ရှိသည်။ ၁၉၄၅ခုနှစ် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတစ်ခုတွင် ကမူးသည် သဘောတရားရေးရာအုပ်စုအားလုံးကို ငြင်းပယ်သည်။ "မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်ဟာ အတ္တဘဝအမှန်ဝါဒီမဟုတ်ပါဘူး။ ယန်းပေါလ်ဆတ်ရော ကျွန်တော်ပါ ကျွန်တော်တို့ နာမည်တွေကို ဆွဲထည့်ပြီးသတ်မှတ်ထားတာကို အံ့ဩမိပါတယ်။..."
ကမူးကို ပြင်သစ်အယ်ဂျီးရီးယားနယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အယ်ဂျီးရီးယားတက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ယူခဲ့ပြီး၁၉၃၆ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။
၎င်း၏ L'Étranger (The Stranger) ကို ထင်လင်း က စည်းအပြင်ကလူ အမည်ဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ်က ဘာသာပြန်ခဲ့ပြီး မုတ်သုန်စာပေက ပထမအကြိမ် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်ကို ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ဘဝတက္ကသိုလ်စာပေက ဒုတိယအကြိမ်၊ ၁၉၉၂ နှင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ်များတွင် ပန်းရွှေပြည်စာအုပ်တိုက်က တတိယအကြိမ်နှင့် စတုတ္ထအကြိမ် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
စွန်တောင်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
စွန်တောင်ရွာ(Sawntaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ စွန်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စွန်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၇ ဦး၊ မ ၂၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောကျွဲအင်းရွာမရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
တောကျွဲအင်းရွာမရွာ (Tawkyweinnywarma)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ အောင်မြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောင်မြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၀၈ ဦး၊ မ ၇၄၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၃၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆည်တို
ဆည်တိုကျေးရွာ သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ် တွင် တည်ရှိသည်။ ဆည်တိုကျေးရွာအုပ်စု ဆည်တိုရွာတွင် ကျေးရွာပေါင်း(၈) ရွာပါဝင်ပြီး ယင်းတို့မှာ ရွှေပြည် (ခြောက်ပေါက်ကြီး)၊ နေပြည် (ခြောက်ခွဲ)၊ ရွာမ၊ ကသစ်ပင်၊ ရွှေဆည် (ဆည်ကွဲ)၊ ငွေဆည် (သဲကန်)၊ ညောင်းကုန်း၊ ရွာသစ်တို့ဖြစ်သည်။ ဆည်တိုသည် နှစ်ပေါင်း(၉၅၀)ကျော်ကပင် ရွာတည်ခဲ့ပြီး မလှိုင်မြို့နယ်၏အရှေ့ဘက်နှင့်တောင်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊မြောက်ဘက်တွင် တောင်သာမြို့နယ် တို့နှင့် နယ်နိမိတ် ထိစပ်နေသည်။ ဆည်တိုသည် ရှေးယခင်က နာမည်မှာ ဆီပိုဖြစ်ပြီး ခေတ်အလိုက်ပြောင်းလဲလာ၍ ဆီပိုမှ ဆည်တိုဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ စစ်သူကြီး ရွှေဒါးဗိုလ် အပိုင်းရနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်ပြီး အနော်ရထာမင်းကြီးတည်ထားခဲ့သည့် ရွှေဘုန်းသာစေတီ တည်ရှိသည်။ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်းကြီးဌာန၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၈)ရက်အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(အထ(၂))ဖြင့် ကျေးရွာအုပ်စု/ရွာအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ဒေသထွက်ကုန်
ပဲမျိုးစုံ၊ ပြောင်း၊ နှမ်း၊ ထန်းလျက်၊ ဝါ တို့ အများအပြား ထွက်ရှိသော ဒေသဖြစ်သည်။
ဆည်တိုဒေသရှိအစိုးရဌာနများ
တိုက်နယ်ဆေးရုံ(၁၉၆၃)ခုနှစ်တွင်တည်ဆောက်၊ အ.ထ.က ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း(၃)ကျောင်း၊ အလယ်တန်း(၂)ကျောင်း၊ ရဲစခန်း၊ ကျေးရွာအုပ်စုအုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၊ သမဝါယမရုံး၊ ဝါအဝယ်ဒိုင်၊ စိုက်ပျိုးရေးရုံး၊ သစ်တောရုံးတို့ရှိသည်။ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၈) ကျောင်းရှိသည်။ စည်ပင်မှ ဖွင့်လှစ်ပေးထားသော (၅)ရက်တစ်ပတ် ဈေးတစ်ခုရှိသည်။ ကုတင်(၁၆)ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံအသစ်ကြီးကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံဆောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် အရည်အသွေးမပြည့်မှီသောကြောင့် စစ်ဆေးကာ ပြန်လည် မွန်းမံရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ လူမှုကူညီရေးအသင်းအဖြစ် စိတ္တသုခ အသင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ တွင် ကျေးရွာ မီးသတ်ကားတစ်စီးနှင့် ယာယီ မီးသတ်ရုံး ရရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ရွာများ ကဏ္ဍ:မလှိုင်မြို့နယ်
ဘိုကလေးရွာ
ဘိုကလေး
ဒုံးမြီးကွက်
ဒုံးမြီးကွက် (Lesser Adjutant) သည် စီကွန်နီးဒီး (Ciconiidae) မျိုးရင်းဝင် ကြီးမားသော ရေငန်ငှက်ဖြစ်ပြီး ပါဏဗေဒအလိုအရ "လပ္ပတိုတီလော့စ် ဂျာဗန္နစ်ကပ် (Leptoptilos javanicus)" ဟုခေါ်သည်။ ဒုံးမြီးကွက်နှင့် ငှက်ကြီးဒုံးစပ်တို့သည် မျိုးစုတူဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့မျိုးစုသည်လည်း ဗျိုင်းနှင့် အလားတူငှက်များနှင့်အတူ စီကွန်နီဖောမ်း မျိုးစဉ်ထဲတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငှက်ကျားမျိုးရင်းဝင်များ
ကူးစက်တတ်သည့် ရောဂါများ
ကူးစက်ရောဂါဆိုသည်မှာ ရောဂါဝေဒနာရှင် တစ်ဦးထံမှ ရောဂါပိုးများသည် အခြားသူ တစ်ဦး၏ ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ လေ၊ ရေ၊ အစားအစာ၊ ပိုးမွှားတိရစ္ဆာန် တို့မှတဆင့် ဝင်ရောက်သွားပြီး ပြန့်ပွားသွားသော ရောဂါမျိုးကို ဆိုလိုသည်။ ကူးစက်တတ်သည့် ရောဂါများသည် ဗက်တီးရီးယား၊ ဗိုင်းရပ်စ်၊ ပရိုတိုဇွန်းကောင်၊ ဖန်းဂပ် (မှိုမျိုး)နှင့် တဆေးကဲ့သို့သော အနုဇီဝရုပ်များကြောင့် ဖြစ်ပွားသည်။ ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများဟူ၍ အများအပြားရှိရာ ထင်ရှားသည့် ရောဂါများမှာ ကာလဝမ်းရောဂါ၊ ပလိပ်ရောဂါ၊ တီဘီရောဂါ၊ ကာလသားရောဂါ၊ ကုဋ္ဌနူနာရောဂါ၊ ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါ၊ ဝက်တုပ်ကွေးရောဂါ၊ ကျောက်ကြီး(ကျောက်ရောဂါ)နှင့် ငှက်ဖျားရောဂါများဖြစ်သည်။
ပရိုတိုဇွန်းကောင်များက ငှက်ဖျားရောဂါကို ဖြစ်စေသည်။ ဖန်းဂပ်က ပွေး(ရောဂါ)ကို ဖြစ်စေသည်။ တဆေးမှာ မက်ခရုကို ဖြစ်စေသည်။ ဗက်တီးရီးယားက ဝမ်းကိုက်၊ အဆုတ်ရောင်နာ၊ တီဘီ၊ ပလိပ်၊ ကာလဝမ်းနှင့် ဆစ်ဖလစ်ရောဂါတို့ကို ဖြစ်စေသည်။ ဗိုင်းရပ်စ်များက ကျောက်ကြီး၊ ဝက်သက်၊ HIV/AIDS စသည့်ရောဂါများ ဖြစ်စေသည်။
ကုန်းကလေး / ကုံးစုရွာ၊ သင်္ဃန်းဒေါင့်
ကုန်းကလေး / ကုံးစုရွာ၊ သင်္ဃန်းဒေါင့်
ကူးစက်တတ်သည့် ရောဂါများ
ကူးစက်ရောဂါအမျိုးအစားများ
ကူးစက်ရောဂါများကို အုပ်စုခွဲလျှင် အုပ်စု (၄) မျိုး ကွဲပြားလာသည်။
ကူးစက်မြန်ရောဂါများ
ဥပမာ-
ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပွားရခြင်း၏ အကြောင်းရင်း
ကူးစက်ရောဂါများကို ကာကွယ်နိုင်ရန် ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပွားရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကို သိရှိထားရန်လိုအပ်သည်။
အောက်ပါ ကွင်းဆက် (၆) မျိုးကို သိရှိထားသင့်ပါသည်-
ရောဂါပိုးများ သိုလှောင်ထားနိုင်သည့် သက်ရှိသက်မဲ့ပစ္စည်းများ
ရောဂါပိုးများကို ကြာရှည်စွာသိုလှောင်ထားနိုင်သည့်နေရာ (၃) မျိုးရှိသည်-
မြေကြီး
မေးခိုင်ရောဂါပိုးတို့သည် စွတ်စိုသော မြေကြီး၊ အထူးသဖြင့် မြင်းချေး၊ နွားချေး တို့တွင် နှစ်ရှည်လများ ခိုအောင်းနေပြီး စူးဝင်သောဒဏ်ရာ၊ နက်သောဒဏ်ရာ၊ တို့မှတဆင့် ရောဂါပိုး ဝင်ရောက်ပြီး ကူးစက်စေသည်။
ပါးစပ်၊ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်း တို့မှ ထွက်ခြင်း
ရောဂါပိုးများသည် ရောဂါသည်များထံမှ ပါးစပ်၊ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်းမှ တဆင့် (တံတွေး၊ သလိပ်၊ နှာရည်များနှင့်အတူ) ချောင်းဆိုးရာမှသော်လည်းကောင်း၊ စကားပြောခြင်း၊ နှာချေခြင်း၊ တို့မှသော်လည်းကောင်း၊ အပြင်လေထု နှင့် အခြားအသုံးအဆောင်များ(ဥပမာ- လက်ကိုင်ပုဝါ) သို့ ရောက်ရှိပြီး အခြားသူများထံသို့ ရောဂါပျံ့နှံ့ ရောက်ရှိစေသည်။
မစင် အညစ်အကြေးမှ ထွက်ခြင်း
မစင် အညစ်အကြေးမှ အပြင်သို့ထွက်၍ ရောဂါပျံ့နှံ့ ရောက်ရှိကာ အခြားသူများထံ ကူးစက်စေသည်။
အရေပြားမှ ထွက်ခြင်း
အရေပြားမှရောဂါပိုးများ (ဥပမာ- အနာကြီး၊ ဝဲ၊ ယားနာ နှင့် ပွေး) သည် အပြင်သို့ထွက်၍ ရောဂါကူးစက်စေသည်။
ရောဂါပိုး သယ်ယူပျံ့နှံ့ခြင်း
အဆုတ်ရောင်နာနှင့် တီဘီကဲ့သို့သော ရောဂါများ ကူးစက်ရာတွင် ရောဂါရှိသူ ချောင်းဆိုးလိုက်သောအခါ တံတွေးမှုန်ကလေးများနှင့်အတူ ရောဂါပိုးများသည် လူကောင်းများ အသက်ရှူရာတွင် ပါသွားသည်။ ဝမ်းကိုက်နှင့် ကာလဝမ်းကဲ့သို့သော ရောဂါများသည် ထိုရောဂါ စွဲကပ်သူများ စွန့်သည့် မစင်မှတဆင့် ပါလာသော ရောဂါပိုးများကြောင့် မသန့်သော အစာများကို စားမိရာမှ ပြန့်ပွားသည်။ ဆစ်ဖလစ်ကဲ့သို့သော ရောဂါများမျာ ထိုရောဂါစွဲသူ၏ အရေပြားနှင့် ထိတွေ့ရာမှ ကူးစက်သည်။ ငှက်ဖျားရောဂါနှင့် ဘင်ထွက်ပလိပ်ရောဂါကဲ့သို့ ရောဂါများသည် သွေးကိုစုပ်သည့် အင်းဆက်ပိုးများ မှတဆင့် ကူးစက်ကြသည်။ ထိုပိုးကောင်များသည် ရောဂါဖြစ်နေသူများထံမှ ရောဂါဖြစ်စေနိုင်သည့် ပစ္စည်းများအား ယူသွားကာ လူကောင်းများကို ကိုက်ခြင်းဖြင့် ရောဂါကူးစက်စေသည်။ ရောဂါပိုးသည် ရောဂါသည်များထံမှ ထွက်လာပြီးနောက် အခြားလူများထံရောက်အောင် ပို့ဆောင်ပေးသော အရာများမှာ လေ၊ ရေနှင့် အစားအစာ၊ မွှား၊ ခြင်၊ သန်း၊ လှေး စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
လေမှကူးစက်ခြင်း
လူတစ်ဦး ချေဆတ်ရာတွင် မြောက်မြားစွာသော တံတွေး သို့မဟုတ် နှာရည်မှုန်များသည် လွင့်ထွက်သွားကြသည်။ အမှုန်ကြီးကြီး တချို့သည် မြေကြီးပေါ်သို့ ရောက်သွားရာမှ ခြောက်သွားသောအခါ ထိုအထဲတွင် ပါဝင်သည့် ပိုးများသည် လေထဲသို့ ဖုန်အဖြစ် လွင့်ပါသွားကြသည်။ သေးငယ်သည့် အမှုန်များသည် လေထဲ၍ ဆေးလိပ်မီးခိုးများ လွင့်သကဲ့သို့ လွင့်နေနိုင်သည်။ မြေကြီးပေါ်သို့ ကျသွားသော အမှုန်များမှ ရောဂါပိုးများသည် အနီးအနားရှိ လူများသို့ ကူးစက်သွားနိုင်ပေသည်။ လေထဲ လွင့်လျက်ရှိသော အမှုန်များသည် အခြားလူများ အသက်ရှူရာတွင် ပါသွားနိုင်သည်။ လူအများ ဝင်ထွက်သွားလာသည့် မီးရထားဘူတာရုံ၊ ရုပ်ရှင်ရုံ၊ ဘတ်စ်ကားစသည်တို့တွင် ထိုရောဂါပိုးမှုန်မျိုး အများအပြားရှိတတ်သည်။ ရောဂါရှိသူတစ်ဦး ချေဆတ်ရာမှ ပါသွားသော ရောဂါပိုးကလေးများသည် လေထဲ၌ ဖုံမှုန့်များနှင့်အတူ အတော်ဝေးဝေးပင် ပါသွားနိုင်သည်။ ရောဂါပိုးများသည် ရောဂါကူးစက်နိုင်လောက်အောင် များပြားသည်အထိ လူကောင်းတစ်ဦး၏ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းသို့ ရောက်ရှိသွားလျှင် သက်ဆိုင်ရာရောဂါသည် ကူးစက်သွားနိုင်ပေသည်။
ခိအိ - နဂရှိမဘူတာ
ခိအိ - နဂရှိမဘူတာ (紀伊長島駅 ခိအိ - နဂရှိမ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိအဲခရိုင်၊ ခိတမုရိုတိုင်း၊ ခိဟိုခုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကူးစက်တတ်သည့် ရောဂါများ
လေမှကူးစက်ခြင်း
အိပ်ရာခင်းကို ခါရာ၌လည်းကောင်း ကြမ်းပြင်ကို တံမြက်စည်းလှဲရာ၌လည်းကောင်း၊ အိတ်အတွင်းမှ လက်ကိုင်ပုဝါကို ထုတ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ဗက်တီးရီးယား အမြောက်အမြား လွင့်ထွက်သွားနိုင်သည်။ ထိုပိုးများ ပါဝင်သော ဖုံမှုန့်များသည် လေနှင့်အတူ ခရီးဝေးသို့ ပါသွားနိုင်သည်။ ထိုနောက်မှ လူတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းသို့ ရောက်ကာ ရောဂါကို ကူးစက်နိုင်သည်။ အချို့ရောဂါပိုးများသည် ဖုံမှုန့်များအတွင်း၌ တာရှည် အသက်ရှင်နိုင်ကြသည်။ အချို့မှာမူ ကိုယ်ခန္ဓာမှ ထွက်သည်နှင့် တပြိုင်နက်လောက်တွင် ပျက်စီးတတ်ကြသည်။ အလင်းရောင်၊ အထူးသဖြင့် နေရောင်ခြည်သည် အသက်ပြင်းသည့် ရောဂါပိုးများကိုပင် သတ်ပစ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အိမ်အပရှိ ဖုံများကို ရှူမိခြင်းသည် အိမ်အတွင်းရှိ ဖုံများကို ရှူမိခြင်းထက် ဘေးကင်းသည်။
ရေနှင့် အစားအစာ
ရေနှင့် အစားအစာများမှ ကူးခြင်းသည် အများဆုံးနှင့် ကူးစက်အလွယ်ဆုံး ဖြစ်သောကြောင့် ဤရောဂါများကို ဂရုစိုက်ကာကွယ်သင့်ပါသည်။ ဥပမာ- ကာလဝမ်းရောဂါ၊ ဝမ်းကိုက်၊ သန်ကောင်၊ အူရောင်ငန်းဖျား၊ အသည်းရောင်အသားဝါ စသောရောဂါများသည် ရောဂါသည်များမှ စွန့်ပစ်သော အညစ်အကြေး၊ ဝမ်း၊သလိပ်၊ ချွဲ၊ အန်ဖတ်များမှ တဆင့် ယင်များမှသယ်ဆောင်၍သော်လည်းကောင်း၊ မသန့်ရှင်းသော လက်မှတဆင့်သော်လည်းကောင်း၊ လူတို့စားသုံးမည့် အစားအစာများထံသို့ နည်းမျိုးစုံဖြင့် ကပ်ညိကာ ထိုအစားအစာများကို စားသုံးမိပါက ရောဂါဖြစ်ပွားတတ်သည်။ လူနာများ၏ အဝတ်အစား၊ အသုံးအဆောင်များကို အများပြည်သူသုံး ရေတွင်း၊ ရေကန်တွင် လျှော်ဖွတ်ပါက ရောဂါပိုးများသည် ရေထဲသို့ကျရောက်ပြီး ၎င်းရေကို သုံးမိပါက ရောဂါရပါမည်။
အူအတွင်း၌ တိုးပွားနေသော အနုဇီဝရုပ်များသည် မစင်နှင့်ရော၍ ထွက်လာနိုင်သည်။ ထိုမှတဆင့် အခြားလူများသို့ သွယ်ဝိုက်သောနည်များဖြင့် ကူးစက်သွားနိုင်သည်။ အဖြစ်နိုင်ဆုံးနည်းမှာ ညစ်ညမ်းသည့် လက်ချောင်းများမှတဆင့် ကူးသွားနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ မစင်စွန့်အပြီးတွင် အသုံးပြုသော စက္ကူအတွင်းသို့ ဗက်တီးရီးယားများဝင်နိုင်သည်ကို သတိမမူတတ်ကြပေ။ ထို့ကြောင့် မစင်စွန့်အပြီးတွင် စက္ကူသုံးသူများ၏ လက်ချောင်းများတွင် ဗက်တီးရီးယားများနှင့် ညစ်ညမ်းနေနိုင်သည်။ လက်များကို ချက်ခင်းစင်ကြယ်စွာ မဆေးကြောလျှင် လက်နှင့်ထိသမျှ ပစ္စည်းများသည် ရောဂါပိုးများနှင့် ညစ်ညမ်းနေနိုင်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် အူအတွင်းမှ ပါလာသော ဗက်တီးရီးယားများသည် လူ၏အဝတ်များ၊ အိတ်အတွင်းရှိ ပစ္စည်းများနှင့် အခြား စားဖွယ်သောက်ဖွယ်များထည့်သည့် ပစ္စည်းများပေါ်သို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်သည်။ ထိုဗက်တီးရီးယားများသည် ထိုပစ္စည်းများအား ကိုင်တွယ်သည့်လူများသို့ ကူးစက်နိုင်သည်။ ရောဂါပြန့်ပွားနိုင်လောက်အောင် ရောဂါပိုးများ ရောက်သွားလျှင် ထိုလူတွင် ရောဂါစွဲကပ်တော့သည်။
အူမနှင့် စပ်လျဉ်းသော ကူးစက်တတ်သည့် ရောဂါများသည် ယင်ကောင်များမှတဆင့် ပျံ့နှံ့တတ်သည်။ အထူးသဖြင့် မစင်ကို ရေနှင့်သယ်သည့်စနစ် မရှိသော နေရာများနှင့် ပူနွေးသော တိုင်းပြည်များတွင် အဖြစ်များသည်။ ရောဂါဖြစ်သူ၏ ဝမ်းမှဆင်းသော မစင်သည် မြေကြီးပေါ်တွင်ဖြစ်စေ၊ အဖုံးမရှိသော နေရာများတွင်ဖြစ်စေ၊ ရှိနေသောအခါ ယင်ကောင်များသည် ထိုမစင်ပေါ်တွင် လာနားကြသည်။ ကူးစက်တတ်သော ရောဂါပိုးများသည် ယင်ကောင်၏ ခြေထောက်ရှိ အမွေးအမှင်များတွင်ကပ်ပါသွားကာ ထိုယင်ကောင်က အနီးအနားရှိ အစာပေါ်တွင် နားချိန်၌ ကျကျန်ခဲ့နိုင်သည်။
အရေပြားချင်း ထိရာမှ ကူးစက်ခြင်း
ကာလသားရောဂါကဲ့သို့ ကူးစက်တတ်သော ရောဂါသည် အရေပြားချင်းထိရာမှ ကူးစက်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် ရောဂါပိုးများဖြင့် ညစ်ညမ်းနေသော မျက်နှာသုတ်ပုဝါ၊ ဖိနပ်၊ ကတ်ကျေး၊ ဓား၊ အဝတ်စသော ပစ္စည်းများမှတဆင့် အရေပြားနှင့်ထိပြီး ရောဂါကူးနိုင်သည်။ အနာရောဂါကင်းသော အရေပြားဖြစ်လျှင် ရောဂါပိုးများဝင်ခြင်းကို ကာကွယ်နိုင်သော်လည်း ခြစ်ရာ၊ ရှရာ သို့မဟုတ် အရေပြားတွင် အနာတစ်ခုခုရှိလျှင် ရောဂါပိုးများသည် ထိုနေရာမျိုးသို့ ရောက်သွားကာ ရောဂါကို ပြန့်ပွားစေသည်။ ခြေထောက်၌ ဖြစ်သောပွေးသည် ရောဂါပိုးများနှင့် ညစ်ညမ်းလျက်ရှိသော ကြမ်းပြင်မှ ကူးစက်နိုင်သည်။
ပိုးကောင်များမှ ကူးစက်ခြင်း
ခြင်၊ သန်း၊ ကြမ်းပိုးနှင့် အလှေးကဲ့သို့သော ပိုးကောင်များသည် ရောဂါပိုးများကို လူ၏ တစ်ရှူး (အသားမျှင်) များအတွင်းသို့ ကိုက်၍ ထိုးသွင်းနိုင်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် လူကောင်းများထံသို့ ရောဂါပိုးများ ရောက်စေကာ ရောဂါများကို ပြန့်ပွားစေသည်။ ပိုးကောင်များတွင် ပါလာသော ရောဂါများသည် ထိုပိုးကောင်များ မကိုက်မိအောင် ဂရုစိုက်သူများသို့ မပြန့်ပွားနိုင်ပေ။ ကျန်းမာသန်စွမ်းနေသူသည် ရောဂါရှိသူနှင့် ထိမိသော်လည်း ရောဂါကူးစက်ခြင်း မရှိချေ။ ထိုသို့ မကူးစက်နိုင်ခြင်းသည် အတွင်းဘက်ရှိ တစ်ရှူးများတွင်သာ ရောဂါများ ရှိနိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဝက်သက်နှင့် ကြက်ညှာကဲ့သို့သော ကူးစက်တတ်သည့် ရောဂါများသည် ယခုအထိ သိရသမျှ လူတွင်သာ ဖြစ်တတ်သည်။ ရောဂါပိုးများ ကူးစက်ရာတွင် လူတစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ ကူးစက်သည်။ အချို့ရောဂါများမှာမူ လူနှင့် တိရစ္ဆာန်များတွင် ဖြစ်တတ်သဖြင့် ပြန့်ပွားခြင်းသည် တစ်ပြန်စီဖြစ်နိုင်သည်။ ရောဂါ အနည်းငယ်မျှတွင်သာ လူသည် အရေးကြီးသည့် အိမ်ရှင်အဖြစ် တည်ရှိပေသည်။ အများအားဖြင့် တဆင့်ခံမျှသာ ဖြစ်သည်။ တျူဗာကယ်ဗက်ဆီလပ်ရောဂါပိုးကြောင့် ဖြစ်သည့် တီဘီရောဂါသည် လူ၌သာဖြစ်တတ်သော ရောဂါဖြစ်သည်။ ဝက်၊ ကြက်တူရွေးများနှင့် မျောက်များသို့ လူမှ မတော်တဆ ကူးစက်သွားနိုင်ပေသည်။ သူတို့တွင် ထိုရောဂါသည် မတည်မြဲပေ။ ခွေးရူးရောဂါ၊ ဒေါင့်သန်းနာတို့သည် တိရစ္ဆာန်များတွင် ဖြစ်တတ်သော ရောဂါများဖြစ်သည်။ ထိုရောဂါများသည် တိရစ္ဆာန်တို့နှင့် တိုက်ရိုက် သို့မဟုတ် သွယ်ဝိုက်သည့် နည်းများဖြင့် ထိခိုက်ခြင်းဖြင့် လူများသို့ ကူးစက်နိုင်သည်။ တိရစ္ဆာန်မှရသော နို့များ၊ အမွေးများ၊ သားရေများမှ တဆင့် ကူးစက်မှု အဖြစ်များသည်။ တိုက်ဖွိုက်ဖျားကဲ့သို့ ကူးစက်တတ်သော ရောဂါသည် လူတွင် ကျရောက်ပြီးလျှင် လူတစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ သန်းများဖြင့် ပြန့်ပွားသည်။ ဘင်ထွက်ပလိပ်ရောဂါသည် ပထမတွင် ကြွက်ကဲ့သို့ ကိုက်ဖြတ်သတ္တဝါများ၌ ကျရောက်ပြီး အလှေးများမှတဆင့် လူများသို့ ပြန့်ပွားသွားသည်။
ခြင်ကိုက်၍ ငှက်ဖျားရောဂါ၊ ဆင်ခြေထောက်ရောဂါ၊ သွေးလွန်တုတ်ကွေးရောဂါများ ကူးစက်ပါသည်။ ပလိပ်ရောဂါသည်များကို လှေးများက ကိုက်၍ လူကောင်းများ ကိုထပ်မံကိုက်ခြင်းဖြင့် ရောဂါများ ကူးစက်ပြန့်ပွားစေသည်။
ရောဂါလက်ခံမည့်သူ
ရောဂါပိုးလက်ခံမည့်သူ ရှိနေခြင်းကြောင့်သာ ရောဂါများသည် ဆက်လက်ဖြစ်နေခြင်းဖြင့် ပြန့်ပွားလျက်ရှိသည်။
ရောဂါကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း
ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများကို ကာကွယ်ရာတွင် အထိရောက်ဆုံး နည်းလမ်းမှာ ရောဂါပြန့်ပွားစေသော အကြောင်းရင်းတို့ကို နှိမ်နင်းပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ရာတွင် ရောဂါတစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး တူမည်မဟုတ်ပေး။ ကူးစက်တတ်သည့် ရောဂါစွဲကပ်သူများကို အများအားဖြင့် ခွဲခြား၍ ထားတတ်ကြသော်လည်း ထိုနည်းကို လူကြိုက်မများလှပေ။
လေမှတဆင့် ကူးစက်ခြင်းကို လူများအား ချေဆတ်ရာနှင့် ချောင်းဆိုးရာတွင် လက်ကိုင်ပုဝါကို အသုံးပြု၍ ကာကွယ်နိုင်သည်။ လူများသည့် နေရာများ၌ ဝင်ထွက်သွားလာရာတွင် မျက်နှာဖုံးတပ်ဆင်ခြင်းဖြင့် ရောဂါပြန့်ပွားခြင်းကို အတော်အတန် ကာကွယ်နိုင်သည်။ လေကောင်းလေသန့် ဝင်ထွက်စေခြင်းသည် ရောဂါပိုးနည်းပါးသွားအောင် ပြုလုပ်ရာ၌ အတော်ပင် ထိရောက်သည်။ လေမှတဆင့် ရောဂါကူးစက်ခြင်းကို တားဆီးရန်မှာ ယခုခေတ် ကျန်းမာရေးတွင် အခက်ခဲဆုံး ပြဿနာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
အစာမှတဆင့် ရောဂါကူးစက်ခြင်းကို အခြားနည်းတို့ဖြင့် ကူးစက်ခြင်းထက် ပို၍ ထိရောက်စွာ တားဆီးနိုင်သည်။ သန့်စင်သည့်ရေကို ပေးနိုင်ခြင်းနှင့် မိလ္လာပြွန်သွယ်ခြင်းစနစ်များသည် ကာလဝမ်းရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ မြင်း၊ နွားဆွဲသော ယာဉ်များကို မော်တော်ယာဉ်များဖြင့် အစားထိုးနိုင်ခြင်းသည်လည်း ယင်ကောင်များကို လျော့ပါးစေသဖြင့် အူမနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် ရောဂါများကို ကာကွယ်ရာရောက်သည်။ နို့ကို ကျိုချက်ပြီးမှ သောက်ခြင်းသည်လည်း ကူးစက်တတ်သော ရောဂါ မဖြစ်ပွားအောင် တားဆီးနိုင်သည်။ လူတို့နေထိုင်မှု သန့်ပြန့်စေရန်မှာလည်း အရေးကြီးသည်။ စားသောက်ကုန် ရောင်းသူများသည် စင်ကြယ် သန့်ပြန့်မှုကို အထူးဂရုစိုက်ရန် လိုအပ်သည်။
တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ သွယ်ဝိုက်သော နည်းဖြင့်ဖြစ်စေ အရေပြားချင်းထိ၍ ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများကို ကာကွယ်ရာတွင် အရေပြားများကို ဖုံးကွယ်ပေးခြင်း၊ အထိအခိုက်နည်းပါးအောင် စီမံပေးခြင်းဖြင့် ကာကွယ်နိုင်သည်။
ပိုးကောင်များဖြင့် ရောဂါကူးစက်ခြင်းကို ကာကွယ်ရာတွင် ပိုးကောင်များကို ဖျက်ဆီးပစ်ခြင်း သို့မဟုတ် မတိုးပွားနိုင်အောင် တားဆီးခြင်း၊ ရောဂါစွဲကပ်နေသူများကို ပိုးကောင်များ မကိုက်နိုင်အောင် စီမံထားခြင်းတို့ဖြင့် ကာကွယ်နိုင်သည်။
ဆေးကုသမှု ခံယူရန်
ကူးစက်ရာဂါဖြစ်သောသူကို စနစ်တကျ ကုသရပါမည်။ ဆရာဝန် (သို့) ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းမှ ညွှန်ကြားချက် အတိုင်း စနစ်တကျ ကုသမှုခံယူခြင်းဖြင့် ရောဂါသည် မှန်မှန်ကန်ကန် လျင်လျင်မြန်မြန် ပျောက်ကင်းမည် ဖြစ်သည်။ (ဆေးမြီးတိုနှင့် စမ်းတဝါးဝါး ကုသခြင်းမှာ ရောဂါမပျောက်ကင်းသည့်အပြင် ပိုမို ဆိုးရွားလာနိုင်သဖြင့် ရှောင်ရှားသင့်ပါသည်) စနစ်တကျ ကုသခြင်းဖြင့် တစ်ဦးမှတစ်ဦးသို့ ရောဂါမကူးစက်နိုင်အောင် ထိရောက်စွာ ကာကွယ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
တစ်ကိုယ်ရည် သန့်ရှင်းရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် သန့်ရှင်းရေး
ရောဂါပိုးများ သယ်ဆောင်လာနိုင်သည့် ကြွက်၊ ခြင်၊ ယင် တို့ကို ရှင်းလင်းပစ်ရမည်။ လူနာမှ ထွက်သည့် အညစ်အကြေး၊ နှပ်၊ သလိပ်၊ မစင် တို့ကို ပိုးသတ်ဆေးရည် ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မီးရှို့၍ သော်လည်းကောင်း၊ ရောဂါသည်၏ အဝတ်အစားများကို ရေနွေးဖြင့် ပြုတ်လျှော်၍သော်လည်းကောင်း ပြုလုပ်၍ ရောဂါပိုးပြန့်ပွားခြင်းကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ ရေကို ကြိုချက်သောက်ခြင်း၊ လက်ကို အိမ်သာမှအဆင်းနှင့် အစာမစားမီ ဆပ်ပြာဖြင့် စင်ကြယ်စွာ ဆေးကြောခြင်းဖြင့် မိမိ ပတ်ဝန်းကျင်မှ ရောဂါပိုးများ မကူးစက်နိုင်အောင် ထိရောက်စွာ ကာကွယ်နိုင်သည်။
ဝါးကုန်းချောင်းဖျားရွာ၊ ကညင်ကောက်ကြီး
ဝါးကုန်းချောင်းဖျားရွာ၊ ကညင်ကောက်ကြီး
ကော်ကုန်းရွာ၊ သဲဖြူ
ကော်ကုန်းရွာ၊ သဲဖြူ
ဆင်ကျွန်း
ဆင်ကျွန်း
စတိဗ် ဂျော့စ်
၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဆန်ဖရန်စစ္စကို၌ တစ်ကိုယ်တည်းနေ မိခင်မှ မွေးဖွားခဲ့သော ဂျော့ဘ်စ်ကို ခုနစ်ရက်သားအရွယ်တွင် စုံတွဲတစ်တွဲက မွေးစားခဲ့ပြီး တစ်ချိန်တွင် စီလီကွန်တောင်ကြားဟု ထင်ရှားလာမည့် Cupertino နေရာတွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ အထက်တန်းကျောင်းသား အရွယ်တွင် Palo Alto ရှိ William Hamlett ကို ဖုန်းဆက်ကာ ကျောင်းသင်ခန်းစာ ပရောဂျက်တစ်ခု အတွက် အစိတ်အပိုင်းများ လိုချင်ကြောင်း တောင်းဆိုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် HP ကုမ္ပဏီတွင် နွေရာသီ အလုပ်တစ်ခု ဝင်လုပ်ခဲ့ပြီး အင်ဂျင်နီယာ စတိဗ်ဝေါ့ဇနစ်နှင့် မိတ်ဆွေ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဂျော့ဘ်စ်သည် အော်ရီဂွန်ရှိ ပို့လန်းမြို့၌ Reed ကောလိပ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းကာလတစ်ပိုင်း အပြီးတွင် ကောလိပ်မှ ထွက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းများ ဆက်လက် တက်နေခဲ့သည်။ ထိုသင်တန်းများထဲတွင် လက်ရေးလက်သား အတတ် သင်တန်း ပါဝင်သည်။ ထိုအချက်ကနောင်တွင် Macintosh ကွန်ပျူတာများ၏ လှပတင့်တယ်မှု အပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။ ကျောပိုးအိတ်တစ်လုံးလွယ်ကာ အိန္ဒိယသို့ ခရီးလှည့်ခဲ့ဖူးသည်။ ဂျော့ဘ်စ်သည် ဗီဒီယိုဂိမ်းများ ရှေ့ဆောင်လုပ်ငန်း Atari တွင် ပညာရှင်တစ်ဦး အဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဂျော့ဘ်စ်၏မိသားစုအိမ်ဂိုဒေါင်တွင် Apple Computer ကို ၁၉၇၆ ခုနှစ်၌ စတင် တည်ထောင်ချိန်က ဂျော့ဘ်စ်က အသက် ၂၁ နှစ်၊ ဝေါ့ဇနစ်က အသက် ၂၆ နှစ် ဖြစ်သည်။
ဂျော့ဘ်စ်၏လက်အောက်တွင် ကုမ္ပဏီသည် ပထမဆုံးသော Apple ကွန်ပျူတာများနှင့် ၁၉၈၀ ပြည့်လွန် နှစ်များတွင် ကျော်ကြားခဲ့သည့် Macintosh ကွန်ပျူတာများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂျော့ဘ်စ်သည် ကျေးလက်အဆိုတော် ဂျုံးဗစ်နှင့် မေတ္တာမျှခဲ့ပြီး Palo Alto တွင် အခြေချခဲ့သည်။ ဂျော့ဘ်စ်သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းကြီးတစ်ပါး၏ ရှေ့မှောက်တွင် လက်ထပ် အခမ်းအနားကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ဂျော့ဘ်စ်တွင် ထိုဇနီးနှင့်အတူ သားသမီးသုံးဦး ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လက်မထပ်ခင် ချိန်းတွေ့ခဲ့သော အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် သမီးတစ်ယောက် ရခဲ့သည်။ ဂျော့ဘ်စ်သည် ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် Apple မှ ထွက်ခွာလာခဲ့ပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ခေတ်မီသည့် ကွန်ပျူတာကြီးများ အဓိက ထုတ်လုပ်သည့် NeXT ကွန်ပျူတာ ကုမ္ပဏီကို စတင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဂျော့ဘ်စ်သည် လူးကပ်ရုပ်ရှင် ကွန်ပျူတာ ဂရပ်ဖစ်ပညာရှင် တစ်ဦးနှင့်အတူ Pixar ကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ပူးတွဲ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
Apple သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် Next ကွန်ပျူတာကုမ္ပဏီကို ဒေါ်လာ ၄၂၉ သန်းဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့ပြီးနောက် ဂျော့ဘ်စ်နှင့် Apple ပြန်လည် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ ဂျော့ဘ်စ်သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပန်ကရိယကင်ဆာ အတွက် ခွဲစိတ် ကုသခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ဆေးခွင့်ယူခဲ့ပြီးနောက် ဂျော့ဘ်စ်သည် ဇွန်လတွင် လုပ်ငန်းခွင်သို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
Steven Paul Jobs (ဖေဖော်ဝါရီ ၂၄၊ ၁၉၅၅ - အောက်တိုဘာ ၅၊ ၂၀၁၁) ဟာ Apple ကို တွဲဖက်ထူထောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး နဲ့ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် တာဝန်ကို Apple မှာ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ထို့အပြင် Pixar ကိုလည်း Disney မပိုင်ဆိုင်ခင်ကတည်း အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ သူက Disney ရဲ့ ရှယ်ယာ အများဆုံးကို ပိုင်ဆိုင်သူ ဖြစ်ပြီး Disney ရဲ့ ဒါရိုက်တာဘုတ်မှာ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပါတယ်။ သူဟာ ကွန်ပြူတာ ဆိုင်ရာ နဲ့ ဖျော်ဖြေရေးဆိုင်ရာအပိုင်းတွေမှာ ဦးဆောင်နေတဲ့သူ တစ်ယောက်ပါ။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်ဩဂုတ် ၂၄ ရက်တုန်းက ကျန်းမာရေး အခြေအနေကြောင့် ရာထူးက အနားယူခဲ့ ရပါတယ်။