cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မင်ဒယ်၊ ဂရီဂေါ်
ထိုသို့ထင်မှတ်လျှင် တက်တက်စင် လွဲပြန်၏။ ပူး မည်းများမှ ပေါက်ဖွားလာသော ပူးငယ်များတွင် အချို့မှာမည်း ၍ အချို့မှာ ဖြူလျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ အချိုးကျပြောရ လျှင် ၄ ပုံ ၁ ပုံသော ပူးတို့သည်ဖြူ၍ ၄ ပုံ ၃ ပုံသောပူးတို့ သည် မည်းလေသည်။ ထိုအဆက်မှ ပူးဖြူအချင်းချင်းကို မျိုး စပ်ပေးသောအခါ ပူးဖြူများကိုသာ မွေး၏။ ပူးမည်း အချင်း ချင်းကို မျိုးစပ်ပေးလျှင်ကား ယင်းတို့အနက် ၃ ပုံ ၁ ပုံမှ ပူး မည်းချည်းသာ မွေးပြီးနောက် ကျန် ၃ ပုံ ၂ ပုံ (သို့မဟုတ် ပူးမည်းနှစ်ရပ်ပေါင်း မျိုးဆက်တစ်ခုလုံး၏ တစ်ဝက်) မှ ပေါက်ဖွားလာသည့် ပူးငယ်များတွင် ၄ ပုံ ၁ ပုံ မှာ ဖြူ၍၊ ၄ ပုံ ၃ ပုံက မည်းနေသည်ကိုတွေ့ရလိမ့်မည်။ နောင်ပေါက်ဖွား မည့် သားစဉ်မြေးဆက်များလည်း ဤအချိုးများအတိုင်းပင် ဖြစ် ကြပေမည်။ အကြောင်းကို စူးစမ်းရှာဖွေပြီးနောက် မျိုးရိုးဇာတိ ဆိုင်ရာ နိယာမများကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားခဲ့ရာတွင် အထက် ပါ သားစဉ်မြေးဆက် ကွဲလွဲပုံ အချိုအစားများကိုပါ ရှင်းလင်း ဖော်ပြခဲ့လေသည်။ မင်ဒယ်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အဆိုပါ နိယာမများကို မင်ဒယ်နိယာမများဟု ခေါ်တွင် ကြသည်။ မင်ဒယ်သည် မျိုးရိုးဇာတိအကြောင်းကို လေ့လာရာ၌ ပူးများဖြင့်သာမဟုတ်ဘဲ ပဲအမျိုးမျိုးဖြင့်လည်း စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ သည်။ သူသည် ကျောင်းနှင့်ဆက်လျက်ရှိသော ဥယျာဉ်အတွင်း ၌ ပဲပင်များကိုစိုက်၍ နှစ်ပေါင်းများစွာ လေ့လာခဲ့သည်။ ပဲသီး အရှည်နှင့် အပုမျိုးကိုဖြစ်စေ၊ ပဲဝါနှင့် ပဲစိမ်းမျိုးကိုဖြစ်စေ မျိုး ကူးစိုက်ပျိုးပေး၍ စောင့်ကြည့်လေ့လာခဲ့ရာ ထိုပဲပင်များမှ အ ထက်ဖော်ပြပါ ပူးတို့၏မျိုးစဉ်မျိုးဆက် အချိုးအစားများအတိုင်း ပင် ပေါက်ပွားလာကြသည်ကို သူတွေ့ခဲ့ရလေသည်။
ခရစ် ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် မင်ဒယ်သည် သူ၏ တွေ့ရှိ ချက်များကို ဗရွန်းမြို့ရှိ သိပ္ပံအဖွဲ့သို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့၏။ သို့ရာတွင် ထို တွေ့ရှိချက်များ၏ အရေးကြီး အသုံးဝင်ပုံကို ထိုစဉ်က လူများ မသိကြသေးသည့်အတွက် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တိုင်အောင် သူ၏ တွေ့ရှိချက်များသည် တိမ်မြုပ်နေခဲ့ရပေသည်။ ထို ၁၉ဝဝ ပြည့် နှစ်သို့ရောက်မှ မင်ဒယ်၏ တွေ့ရှိချက်များသည် သိပ္ပံပညာ အတွက် အရေးကြီးစိတ်ဝင်စားဖွယ်ဖြစ်ရုံသာမက တိရစ္ဆာန်မွေး မြူသူများနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုး စားသောက်သူများအတွက် လည်း လက်တွေ့အကျိုးများစေမည့် တွေ့ရှိချက်များဖြစ်ကြောင်း ကို ကမ္ဘာကသိလာကြသည်။ ချက်ချင်းပင် ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း များနှင့် အစိုးရများသည် မင်ဒယ်၏တွေ့ရှိချက်များကို အခြေပြု ၍ လက်တွေ့စမ်းသပ်မှု အမြောက်အမြားကို တိုးချဲ့ပြုလုပ်ခဲ့ကြ လေသည်။
မင်ဒယ်၏ အဆိုအရ အပင်တွင်ဖြစ်စေ၊ တိရစ္ဆာန်တွင် ဖြစ်စေ မျိုးရိုးဇာတိမတူသော မိဘနှစ်ဦးမှ ပေါက်ပွားလာသော မျိုးဆက်များ၌ ယေဘုယျအားဖြင့် တစ်မျိုးသည် လက္ခဏာကဲ ဖြစ်လာ၍ ကျန်တစ်မျိုးသည် လက္ခဏာငုပ် ဖြစ်သွားတတ်လေ သည်။ လက္ခဏာကဲ ဆိုသည်မှာ မျိုးစဉ်မျိုးဆက်တစ်လျှောက် လုံးတွင် ကြီးစိုးလွှမ်းမိုးသည့် လက္ခဏာကိုခေါ်၍၊ လက္ခဏာ ငုပ်မှာ အားနည်းသည့်လက္ခဏာပင် ဖြစ်သည်yala wala yo g ill buss you some chip for tenner။ ပုံပမာပြခဲ့သော ပူးများတွင် အမည်းမျိုးသည် လက္ခဏာကဲဖြစ်၍၊ အဖြူမျိုးသည် လက္ခဏာငုပ်ဖြစ်သည်။ ပဲများတွင်လည်း အရှည်မျိုးနှင့် အဝါ မျိုးတို့မှာ လက္ခဏာကဲ ဖြစ်ကြ၍၊ အပုမျိုးနှင့် အစိမ်းမျိုးတို့ သည် လက္ခဏာငုပ်ဖြစ်ကြလေသည်။
မင်ဒယ်၏ မျိုးရိုးဇာတိ နိယာမများသည် အပင်တိုင်း၊ သတ္တဝါတိုင်းအတွက် အတိအကျမှန်ကန်ခြင်း မရှိပေ။ သို့သော် အပင်နှင့် သတ္တဝါအားလုံးအတွက် အခြေခံထားနိုင်လောက် အောင် လုံလောက်မှန်ကန်သည်ကို တွေ့ရပေသည်။ အထူး သဖြင့် လူတို့၏ မျိုးရိုးဇာတိနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျွနု်ပ်တို့မသိသေး သည့် အချက်အလက်ပေါင်း များစွာပင် ကျန်ရှိသေးရာ၊ ထို အချက်အလက်များကို သိပ္ပံဆရာအသီးအသီးက ဆက်လက်၍ လေ့လာစုံစမ်းဆဲ ဖြစ်လေသည်။
ခင်လေးမွန် (စာရေးဆရာမ)
အမည်ရင်း ဒေါ်ခင်ထွေးကြည်၊ အသက် (၅၈) နှစ် စာရေးဆရာမ ခင်လေးမွန်၊ သီဟသုဓမ္မသိင်္ဂီ၊ B.A(law), LL.B (၁-၄-၂၀၁၁ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၂၀၁၁ ကွယ်လွန်သူများ
အင်းခေါင်းရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
အင်းခေါင်းရွာ (Innhkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ မြိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၅၃ ဦး၊ မ ၂၂၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥရောပ အာကာသ အေဂျင်စီ
ဥရောပ အာကာသ အေဂျင်စီ (ESA; Agence spatiale européenne, ASE) သည် အာကာသစူးစမ်းလေ့လာရေးအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး ဖွဲ့စည်းထားသော နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ကာ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၂၂ နိုင်ငံဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဌာနချုပ်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပဲရစ်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး ဝန်ထမ်းအင်အား ၂၀၀၀ ရှိပြီး နှစ်စဉ် ဘက်ဂျက်ကုန်ကျငွေမှာ €၅.၂၅ ဘီလီယံ / US$၅.၇၇ ဘီလီယံ (၂၀၁၆) ဖြစ်သည်။
ESA ၏ အာကာသပျံသန်းရေး စီမံကိန်းတွင် လူသားများလိုက်ပါခြင်းစီမံကိန်း ပါဝင်ပြီး ပင်မရည်ရွယ်ချက်မှာ နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်းသို့ ပူးပေါင်းပါဝင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ လူသားမဲ့ အာကာသယာဉ်များ စေလွှတ်ခြင်းများမှာ လကမ္ဘာ၊ ကမ္ဘာမြေစူးစမ်းရေး၊ သိပ္ပံနှင့်ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ၊ ယာဉ်များအား ဒီဇိုင်းဆွဲပစ်လွှတ်တင်ခြင်း၊ အာကာသယာဉ်များအား ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်းများ ဖြစ်သည်။ အဖွဲ့အစည်း၏ အောက်ပါ သုတေသန ၅ ချက်ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
မံဖာရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
မံဖာရွာ(Manhpar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ မံဖာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံဖာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၉ ဦး၊ မ ၄၃၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၄၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ဥရောပ အာကာသ အေဂျင်စီ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာကာသ အေဂျင်စီများ
မံဖာရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုးခွဲရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
အိုးခွဲရွာ(Oekhwe)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖော့ဒေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၀၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အစ္စလာမ် သာသနာရေးရာ ကောင်စီ ဌာနချုပ်
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစ္စလာမ် သာသနာရေးရာ ကောင်စီဌာနချုပ်သည် ရန်ကုန်မြို့ ဗိုလ်ဆွန်ပတ်လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌမှာ အလ်ဟာဂျ် ဦးညွန့်မောင်သျှိန် ဖြစ်သည်။
လွိုင်ကျိုင်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
လွိုင်ကျိုင်းရွာ (Loikeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ပါခေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါခေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၉ ဦး၊ မ ၁၄၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပက်မခန်း (မြောက်ကုန်း)ရွာ၊ ပက်မခန်း
ပက်မခန်း (မြောက်ကုန်း)ရွာ၊ ပက်မခန်း
ကျော်နန္ဒအောင်(စာရေးဆရာ)
စာရေးဆရာ ကျော်နန္ဒအောင်
အမည်ရင်း ဦးခင်လှအောင်၊ အသက် (၆၂) နှစ် (၁၇-၇-၂၀၁၁ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။)
မင်းဘောတန်း
မင်းဘောတန်း
သမုဒယသစ္စာ
သမုဒယ-သစ္စာ၊ ဆင်းရဲခြင်း (ဒုက္ခ)၏ဖြစ်ကြောင်းဟူသော အမှန်တရား။
(သမုဒယသစ္စာသည်-(၁) သုတ္တန္တဘာဇနီယနည်းအားဖြင့် ဟောအပ်သော သမုဒယသစ္စာ (၂) အဘိဓမ္မဘာဇနီယနည်းအားဖြင့် ဟောအပ်သော သမုဒယသစ္စာဟူ၍ နှစ်ပါး အပြားရှိ၏။
ထိုတွင် သုတ္တန္တဘာဇနီယနည်းအားဖြင့် ဟောအပ်သော သမုဒယသစ္စာ၏ တရားကိုယ်မှာ-တဏှာ (လောဘ) ဖြစ်၍ အဘိဓမ္မဘာဇနီယနည်းအားဖြင့် ဟောအပ်သော သမုဒယသစ္စာ၏တရားကိုယ်မှာ-အကုသိုလ်ဒွါဒသစိတ္တုပ္ပါဒ်၊ လောကီကုသိုလ်သတ္တရသစိတ္တုပ္ပါဒ်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ထိုတွင်-သုတ္တန္တဘာဇနီယနည်း၌ ဒုက္ခ၏ဖြစ်ကြောင်းတရား (သမုဒယသစ္စာ)တို့ကို သပ္ပဒေသ (အကြွင်း အကျန်နှင့်တကွ)အားဖြင့် ဟော၍ ဒုက္ခ, သမုဒယ, နိရောဓ, မဂ္ဂ-တို့ကို “အရိယသစ္စ” အမည်ပေးတော်မူသည်။
အဘိဓမ္မဘာဇနီယ နည်း၌ ဒုက္ခ၏ဖြစ်ကြောင်းတရား (သမုဒယသစ္စာ)တို့ကို နိပ္ပဒေသ (အကြွင်းမရှိ)အားဖြင့် ဟော၍ ဒုက္ခ, သမုဒယ, နိရောဓ, မဂ္ဂ-တို့ကို “သစ္စ” အမည်ပေးတော်မူသည်။
(က) တဏှာ၊ လောဘ။
ဘုရားရှင်သည် သစ္စဝိဘင်းပါဠိတော်ဝယ် ---
ချစ်မောင်၊ စန္ဒရား
စန္ဒရား ချစ်မောင်
ဂီတစာဆို စန္ဒရားချစ်မောင်၊ အသက် (၇၉) နှစ်၊ မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား ဂီတတာဝန်ခံ (ငြိမ်း)၊ တေးဂီတစိစစ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့ဝင် (၂၂-၂-၂၀၁၁ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။)
သမုဒယသစ္စာ
၂။ တဏှာနှင့် ကြွင်းကိလေသာ အားလုံးကိုလည်း သမုဒယသစ္စာဟု ဟောကြားထားတော်မူ၏။
၃။ တဏှာ, ကြွင်းကိလေသာ, ကြွင်းအကုသိုလ် တရားအားလုံးကိုလည်း သမုဒယသစ္စာဟု ဟော ကြားထားတော်မူ၏။ ၄။ တဏှာ, ကြွင်းကိလေသာ, ကြွင်းအကုသိုလ် တရားအားလုံးနှင့် အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံ ဖြစ်သော အလောဘ အဒေါသ အမောဟ ကုသလမူလတရား သုံးပါးတို့ကိုလည်း သမုဒယ သစ္စာဟု ဟောကြားထားတော်မူ၏။
၅။ တဏှာ, ကြွင်းကိလေသာ, ကြွင်းအကုသိုလ် တရားအားလုံး, အာသဝေါတရားတို့၏ အာရုံ ဖြစ်သော ကုသလမူလတရားသုံးပါး, အာသဝေါ တရားတို့၏ အာရုံဖြစ်သော ကြွင်းကုသိုလ်တရား အားလုံးကိုလည်း သမုဒယသစ္စာဟု ဟောကြား ထားတော်မူ၏။
စေတနာ, စေတနာနှင့်ယှဉ်ဖက်သမ္ပယုတ်တရား ဟု အထူးမပြောတော့ဘဲ သာမညအားဖြင့် ကုသိုလ်ကံ အကုသိုလ်ကံမှန်သမျှကို သမုဒယသစ္စာဟု သစ္စဝိဘင်း ပါဠိတော်၌ ဘုရားရှင်သည် ဟောကြားထားတော်မူ၏ ဟု ဖွင့်ဆိုထားပေသည်။
တိတ္ထာယတနသုတ္တန်
အင်္ဂုတ္တိုရ် တိကနိပါတ် တိတ္ထာယတနသုတ္တန်၌ သမုဒယသစ္စာကို ဘုရားရှင်သည် ဤသို့လည်း ဟောကြားထားတော်မူခဲ့၏။
အဝိဇ္ဇာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ သင်္ခါရ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝိညာဏ် ဖြစ်၏၊ ဝိညာဏ် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် နာမ်+ရုပ် ဖြစ်၏၊ နာမ်+ရုပ် ဖြစ်ခြင်း ကြောင့် သဠာယတန ဖြစ်၏၊ သဠာယတန ဖြစ်ခြင်း ကြောင့် ဖဿ ဖြစ်၏၊ ဖဿ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာ ဖြစ်၏၊ ဝေဒနာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် တဏှာ ဖြစ်၏၊ တဏှာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန် ဖြစ်၏၊ ဥပါဒါန် ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဘဝ (= ကမ္မဘဝ+ဥပပတ္တိဘဝ) ဖြစ်၏၊ ဘဝ (= ကမ္မဘဝ) ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇာတိ ဖြစ်၏၊ ဇာတိ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဇရာ မရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ဤသို့လျှင် ချမ်းသာမဖက် သက်သက်သော ဒုက္ခတုံး ဒုက္ခအစုအပုံ ၏ ဖြစ်ကြောင်းသဘောနှင့် ဖြစ်ခြင်းသဘောသည် ဖြစ်ပေ၏။ ရဟန်းတို့ ...ဤ ကြောင်း-ကျိုးဆက်နွယ် မှု (= ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်)သဘောတရားကို ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်း ဒုက္ခသမုဒယအရိယသစ္စာတရားဟူ၍ ဆိုအပ်၏။
ဝဋ္ဋသစ္စာ, ဝိဝဋ္ဋသစ္စာ
ဤအဋ္ဌကထာများ၏ ဖွင့်ဆိုချက်နှင့် အညီ ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်းဒုက္ခအရိယသစ္စာတရား ဒုက္ခသမုဒယအရိယသစ္စာတရား နှစ်ပါးတို့၌ ဝိပဿနာ ဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ဝိပဿနာဉာဏ်၏ အရှုခံအာရုံ သစ္စာတရား နှစ်ပါးတို့ တည်း။
ဝိပဿနာဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းလို သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်းဝဋ္ဋသစ္စာတရား နှစ်ပါးတို့ကို ဝိပဿနာမကျင့်သုံးမီ ရှေးဦးစွာ သိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ဉာဏ်စဉ်နည်း အရ နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်နှင့် ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်တို့ ပင်တည်း။
တဏှာအပြား
သမုဒယသစ္စာမည်သော တဏှာသည်
(၁) ကာမတဏှာ (ကာမဂုဏ် ၅-ပါး၌ ယှဉ်သောရာဂ)။
(၃) ဝိဘဝတဏှာ (ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့်တကွဖြစ်သော ရာဂ) ဟူ၍ ၃-ပါး အပြားရှိ၏။
တဏှာ၏တည်ရာအာရုံ
ထို၃-ပါးအပြား ရှိသော တဏှာ၏ တည်ရာအာရုံများကား-အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး, ဗာဟိရာယတန ၆-ပါး, ဝိညာဉ် ၆-ပါး, ဖဿ ၆-ပါး, ဝေဒနာ ၆-ပါး, သညာ ၆-ပါး, စေတနာ ၆-ပါး, တဏှာ ၆-ပါး, ဝိတက် ၆-ပါး, ဝိစာရ ၆-ပါးတို့ဖြစ်ကြသည်။
အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါးတို့၌ ဒုက္ခသစ္စာ, သမုဒယသစ္စာဖွဲ့ပုံ
(ဤဘဝ၌) စက္ခုပသာဒသည် ဒုက္ခသစ္စာ၊ ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ အကြောင်း ရင်း၏အဖြစ်ဖြင့် ထိုဒုက္ခသစ္စာကို ဖြစ်စေတတ်သော ရှေးဘဝ၌ပြီးသော တဏှာသည် သမုဒယသစ္စာ (သောတ, ဃာန, ဇိဝှာ, ကာယ, မန-တို့၌လည်း နည်းတူ)၊
ဗာဟိရာယတန ၆-ပါးတို့၌ ဒုက္ခသစ္စာ, သမုဒယသစ္စာဖွဲ့ပုံ
(ဤဘဝ၌) ရူပါယတနသည် ဒုက္ခသစ္စာ၊ ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ အကြောင်း ရင်း၏အဖြစ်ဖြင့် ထိုဒုက္ခသစ္စာကို ဖြစ်စေတတ်သော ရှေးဘဝ၌ပြီးသော တဏှာသည် သမုဒယသစ္စာ။ (သဒ္ဒ, ဂန္ဓ, ရသ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗ, ဓမ္မ-တို့၌လည်း နည်းတူ)။
ထို့အတူ ဝိညာဉ် ၆-ပါး, ဖဿ ၆-ပါး, ဝေဒနာ ၆-ပါး, သညာ ၆-ပါး, စေတနာ ၆. ပါး, ဝိတက် ၆-ပါး, ဝိစာရ ၆-ပါး, ခန္ဓာ ၅-ပါး, ကသိုဏ်း ၁၀-ပါးလျှင် အာရုံရှိသော ဈာန် ၁၀-ပါး, အနုဿတိ ၁၀-ပါး, ဥဒ္ဓုမာတက-စသော သညာ ၁၀-ပါး၊ ကောဋ္ဌာသ ၃၂-ပါး၊ အာယတန ၁၂-ပါး, ဓာတ် ၁၈-ပါး, ဘဝ ၉-ပါး, ဈာန် ၄-ပါး, အပ္ပမညာ ၄-ပါး, အရူပသမာပတ် ၄-ပါးတို့၌လည်း ဖွဲ့လေ။
တဏှာ ၆-ပါးတို့၌ ဒုက္ခသစ္စာ, သမုဒယသစ္စာဖွဲ့ပုံ
(ဤဘဝ၌) တဏှာသည် ခန္ဓာတို့၌ အကျုံးဝင်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း, သင်္ခါရဒုက္ခ၏အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း ဒုက္ခသစ္စာမည်၏၊ ထိုဒုက္ခသစ္စာ၏ ဖြစ်ရာ အတ္တဘော၏ အကြောင်းရင်း၏အဖြစ်ဖြင့် ထိုအတ္တဘောကို ဖြစ်စေတတ်သော ရှေးဘဝ၌ ပြီးသော တဏှာသည် သမုဒယသစ္စာမည်၏။
ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၌ ဒုက္ခသစ္စာ, သမုဒယသစ္စာ ဖွဲ့ပုံ
(ဤဘဝ၌) အဝိဇ္ဇာသည် ဒုက္ခသစ္စာ၊ ထိုဒုက္ခသစ္စာကို ဖြစ်စေတတ်သော ရှေးဘဝ၌ ပြီးသော အာသဝတို့သည် သမုဒယသစ္စာ။
သင်္ခါရတို့သည် ဒုက္ခသစ္စာ, အဝိဇ္ဇာသည် သမုဒယသစ္စာ၊
ဝိညာဏ်သည် ဒုက္ခသစ္စာ, သင်္ခါရတို့သည် သမုဒယသစ္စာ။
နာမ်ရုပ်သည် ဒုက္ခသစ္စာ, ဝိညာဏ်သည် သမုဒယသစ္စာ။
သဠာယတနသည် ဒုက္ခသစ္စာ, နာမ်ရုပ်သည် သမုဒယသစ္စာ။
ဖဿသည် ဒုက္ခသစ္စာ, သဠာယတနသည် သမုဒယသစ္စာ။
ဝေဒနာသည် ဒုက္ခသစ္စာ, ဖဿသည် သမုဒယသစ္စာ။
တဏှာသည် ဒုက္ခသစ္စာ, ဝေဒနာသည် သမုဒယသစ္စာ။
ဥပါဒါန်သည် ဒုက္ခသစ္စာ, တဏှာသည် သမုဒယသစ္စာ။
ဘဝသည် ဒုက္ခသစ္စာ, ဥပါဒါန်သည် သမုဒယသစ္စာ။
ဇာတိသည် ဒုက္ခသစ္စာ, ဘဝသည် သမုဒယသစ္စာ။
(တနည်း) ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်၌ ဒုက္ခသစ္စာ, သမုဒယသစ္စာဖွဲ့ပုံ
အဝိဇ္ဇာသည် သမုဒယသစ္စာ၊ သင်္ခါရတို့သည် သမုဒယသစ္စာလျှင် အမွန်ရှိသော သမုဒယသစ္စာ၊
ဝိညာဏ်သည် သမုဒယသစ္စာလျှင်အမွန်ရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ၊
နာမ်ရုပ်သည် ဒုက္ခသစ္စာလျှင် အမွန်ရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ၊
သဠာယတနသည် ဒုက္ခသစ္စာလျှင် အမွန်ရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ၊
ဖဿသည် ဒုက္ခသစ္စာလျှင်အမွန်ရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ၊
ဝေဒနာသည် ဒုက္ခသစ္စာလျှင် အမွန်ရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ၊
တဏှာသည် ဒုက္ခသစ္စာလျှင် အမွန် ရှိသော သမုဒယသစ္စာ၊
ဥပါဒါန်သည် သမုဒယသစ္စာလျှင် အမွန်ရှိသော သမုဒယသစ္စာ၊
ဘဝသည် သမုဒယသစ္စာလျှင် အမွန်ရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ, သမုဒယသစ္စာ၊
ဇာတိသည် သမုဒယသစ္စာလျှင် အမွန်ရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ၊
ဇရာ မရဏသည် ဒုက္ခသစ္စာလျှင် အမွန်ရှိသော ဒုက္ခသစ္စာ။
သမုဒယစတုက္က
(၁) တဏှာကြဉ်သော အကုသိုလ်ဒွါဒသ စိတ္တုပ္ပါဒ်, လောကီကုသိုလ်သတ္တရသစိတ္တုပ္ပါဒ်သည် သမုဒယသာမည်၍ အရိယသစ္စာမမည်။
ရွာထင်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ရွာထင်ရွာ (Ywarhtin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ညို့တုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၀၇၄ ဖြစ်သည်။
ဖိုးခေါင်ကွင်းရွာ၊ ကျားချောင်
ဖိုးခေါင်ကွင်းရွာ၊ ကျားချောင်
ရွာထင်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမုဒယသစ္စာ
သမုဒယစတုက္က
(၂) နိရောဓသစ္စာသည် အရိယသစ္စာသာမည်၍ သမုဒယမမည်။
(၃) တဏှာသည် သမုဒယ လည်းမည်၏၊ အရိယသစ္စာလည်း မည်၏။ ဒုက္ခသစ္စာ, မဂ္ဂသစ္စာနှစ်ပါး အပေါင်းသည် အရိယသစ္စာလည်းမည်၏၊ ထိုထိုအကျိုးတရား၏ စ၍ဖြစ်ရာ (ပဘဝ)၏အဖြစ်ဖြင့် သမုဒယ လည်းမည်၏။ (ပဟာတဗ္ဗကိစ္စ၏အဖြစ်ဖြင့်သမုဒယ မမည်)။
(၄) မဂ္ဂသမ္ပယုတ်တရား, သာမညဖိုလ်တို့သည် (ပဟာတဗ္ဗကိစ္စ၏ မရှိခြင်းကြောင့်) သမုဒယလည်းမမည်၊ အရိယသစ္စာလည်း မမည်။
(တနည်း) သမုဒယစတုက္က
(၁) တဏှာကြဉ်သော အကုသိုလ်ဒွါဒသ စိတ္တုပ္ပါဒ်သည်လည်းကောင်း, (ပဟာတဗ္ဗ ကိစ္စ၏ အဖြစ်ဖြင့် အရိယသစ္စာမမည်သော) လောကီကုသိုလ် သတ္တရသစိတ္တုပ္ပဒ်သည်လည်းကောင်း သမုဒယသာမည်၍ အရိယသစ္စာ မမည်။
(၂) သမုဒယမမည်သော ဒုက္ခသစ္စာသည် အရိယသစ္စာသာမည်၍ သမုဒယမမည်။
(၃) တဏှာသည် သမုဒယလည်းမည်၏၊ အရိယသစ္စာလည်း မည်၏။
(၄) (မဂ္ဂသမ္ပယုတ် တရား) သာမညဖိုလ်တို့သည် သမုဒယလည်း မမည်၊ အရိယသစ္စာလည်း မမည်။
(တစ်နည်း) သမုဒယစတုက္က
(၂) သမုဒယသစ္စာသာမည်၍ သမုဒယ မမည်သောတရားကား မရှိ။
(၃) တဏှာသည် သမုဒယလည်းမည်၏၊ သမုဒယသစ္စာလည်း မည်၏။
(၄) သမုဒယသာမည (၁-နံပါတ်အရ) သမုဒယသစ္စာ (၃-နံပါတ်အရ) မှတစ်ပါး သစ္စာ သုံးပါး၊ သစ္စာဝိမုတ်ဖြစ်သော မဂ်စိတ္တုပ္ပါဒ် နှစ်ဆယ့်ကိုးခု၊ ဖိုလ်စိတ္တုပ္ပါဒ် သုံးဆယ့်ခုနစ်ခု အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓဖြစ်သော ဥတုဇရုပ်ကလာပ်နှစ်ခုပညတ်သည် သမုဒယလည်းမမည်၊ သမုဒယ သစ္စာလည်းမမည်။
သမုဒယသစ္စာ၏ လက္ခဏာစသည်
သမုဒယသစ္စာသည် ပဘဝလက္ခဏာ (ဒုက္ခ၏ အကြောင်းဖြစ်သော လက္ခဏာ) ရှိ၏။
အနုပစ္ဆေဒကရဏရသ (မပြတ်ဖြစ်ခြင်းကို ပြု ခြင်းကိစ္စ) ရှိ၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
သန်းအေး
ဘဝအစ
ဒေါ်သန်းအေးကို ရန်ကုန်မြို့၌ မိဘများဖြစ်သူ ဦးပိုမြ နှင့် ဒေါ်ထူးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဖခင်သည် ဥရောပကုန်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီတစ်ခု၌ အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး၊ မြန်မာစာနှင့် ပါဠိဘာသာရပ်ကို အမှတ်(၆) ဗိုလ်တထောင်၊ စိန့်ပေါ အမျိုးသားကျောင်းတွင် ဆက်လက် သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြန်မာ့အစိုးရနှင့် ဆက်သွယ်ရန် သို့မဟုတ် စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်နိုင်ရန် မြန်မာစာတတ်မြောက်ကြောင်း အောင်လက်မှတ်ပြသနိုင်ရန်အတွက်လည်း သင်ကြားမှုများပို့ချခဲ့သည်။
ပတုတ်ရွာ၊ တဇင်ရေကျော်
ပတုတ်ရွာ၊ တဇင်ရေကျော်
ကစ္ဆပနဒီ
ကုလားတန်မြစ်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့ သေလာဂီရိမောရပ္ပတ္တတောင်၏အရှေ့ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် ပေ(၈၀⁠၀၀)ခန့်မြင့်သော ချင်းပြည်နယ် လူရှည်တောင်တန်းနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ချင်လတိတလန် တောင်ကုန်းများမှ မြစ်ဖျားခံ စီးဆင်းလာသည်။
ဒေသခံပြည်သူများက အရပ်အခေါ် ကုလားတန်မြစ် ဟုခေါ်သည်။ စာပေများတွင် ဂစ္ဆပနဒီ(ခေါ်)ကုလားတန်မြစ်ဟု တွေ့ရသည်။ ယခင်က ဒေသခံပြည်သူများသည်လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအဖြစ် ကုလားတန်မြစ်ကို ရေလမ်းခရီးအဖြစ် အားပြုကြရသည်။ ကုလားတန်မြစ်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ အရှည်ဆုံးနှင့် အသုံးအဝင်ဆုံးမြစ်ကြောင်း တစ်သွယ်ဖြစ်သည်။ ထူးခြားထင်ရှားသည့်အချက်မှာ ချင်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းမှ ထရောဘာ(တီအိုရီဘာ)အမည်ဖြင့် စီးဆင်းလာသည့်မြစ်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့၏ နယ်ခြားမြစ်လည်းဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ လက်ထက်တွင် ကစ္ဆပနဒီတံတားကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်- စစ်တွေ လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ကုန်စည်ကူးသန်းမူအတွက် အလွန်အရေးပါသော တံတားဖြစ်သည်။
ဂူဂယ် ခရုမ်း
ဂူဂယ် ခရုမ်း (Google Chrome) သည် အင်တာနက် စာမျက်နှာများကို ကြည့်ရှုနိုင်သော Web Browser ဖြစ်ပြီး ဂူဂယ် မှ ဖန်တီး ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ Beta Version ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၂) ရက်နေ့တွင် ဘာသာ (၄၃) မျိုးဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ လတ်တလောတွင် Microsoft Windows OS အတွက်သာ ဖြစ်သော်လည်း Google က အသစ်များ ထပ်မံ၍ ထွက်ရှိဦးမည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာထားသည်။
ဝင်းဒိုးအတွက် ပထမဆုံးထုတ်ဝေမှုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ လင်းနပ်၊ macOS၊ iOS နှင့် အန်းဒရွိုက်အတွက်ကို နောက်ပိုင်းကျမှ ထုတ်ခဲ့သည်။ ခရုမ်းသည် ခရုန်းစက်လည်ပတ်မှုစနစ် (Chrome OS) အတွက် အဓိကပါဝင်သည့် အစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်၏။ ခရုမ်းစက်လည်ပတ်မှုစနစ်တွင် ဝဘ်အသုံးချဆော့ဖ်ဝဲများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
ဂူဂဲသည် ခရုမ်း၏ ကုဒ်များကို ခရိုမီယမ်ပရောဂျက်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ခရုမ်းတွင်ပါဝင်သည့် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် Adobe Flash Player သည် open-source မဟုတ်ပေ။ ခရုမ်းတွင် ဗားရှင် ၂၇ မတိုင်ခင်အထိ WebKit layout engine ကို အသုံးပြုသည်။ ဗားရှင်း ၂၈ တွင် iOS port မှလွဲ၍ ကျနသည့် ခရုမ်း port များတွင် ဘလင့်(Blink) ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဘလင့်သည် WebKitengine ၏ အခွဲတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
Q2 2017 တွင် StatCounter၏ ခန့်မှန်းချက်အရ စားပွဲတင်ကွန်ပျူတာတွင် အသုံးပြုသည့်ခရုမ်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းအသုံးပြုမှု ၆၃ % ရှိခဲ့သည်။ ပလက်ဖောင်း (platform) အားလုံးအတွက် ဈေးကွက်ဝေစု ၅၄ % ရှိခဲ့သည်။ စမတ်ဖုန်းများအတွက် ဝေစုသည် ၅၀ % ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဂူဂဲအတွက် ခရုမ်းအမှတ်တံဆိပ်များဖြစ်သည့် Chromecast, Chromebook, Chromebit, Chromebox နှင့် Chromebase တို့ကို တိုးချဲ့ထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် အောင်မြင်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်။
ရေနွေးကြမ်း
ရေနွေးကြမ်း (plain tea) သည် လက်ဖက်ခြောက်နှင့် ရေနွေးကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် လက်ဖက်ရည်ကြမ်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရေနွေးကြမ်းသောက်သုံးခြင်း ဓလေ့သည် မြန်မာ့လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွင် အလွန်တွင်ကျယ်သည့် ထုံးတမ်းစဉ်လာတစ်ခုဖြစ်၍ သောက်စရာများတွင် သောက်သုံးရေပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ ရှိသည်။
ရေနွေးကြမ်းသောက်သုံးခြင်းကို မှတ်တမ်းများအရ အလောင်းစည်သူမင်းလက်ထက်ကပင် တည်ရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရလေသည်။ မြန်မာမင်းဆက်ခေတ်များစွာ၌လည်း လက်ဖက်ရည်ကြမ်း ခေါ် ရေနွေးကြမ်းသောက်သုံးခြင်း အရေးပါသည့်ဓလေ့ထုံးတမ်းဖြစ်၍ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းတွင် စာဆိုတော် ဦးပုညကိုပင် လက်ဖက်ရည်တော် (ယခင်အသုံး-လဘက်ရည်တော်) ရာထူး ခန့်အပ်ခံခဲ့ရကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။
ရေနွေးကြမ်းသောက်သုံးခြင်းသည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် စုဝေးမှု၊ တိုင်ပင်မှု၊ ညီညွတ်မှု၊ ပျော်ရွှင်၍ လွတ်လပ်သည့် စကားအပြန်အလှန်ပြောဆိုမှုများ၏ ပြယုဂ်ဖြစ်သည်။ လက်ဖက်ရည် ခရား (သို့) ဓာတ်ဗူး နှင့် ခွက်ငယ်လေးများကို မြန်မာနိုင်ငံအနံ့အပြားရှိ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်များတွင် ရေနွေးကြမ်းအား အခမဲ့သောက်သုံးရန်အတွက် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ အချို့သောဒေသများ အထူးသဖြင့် မန္တလေးမြို့ရှိ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်ကြီးအချို့တွင် လက်ဖက်ခြောက်ကောင်းဖြင့် ရေနွေးကြမ်းကို ပြင်ဆင်၍ ရောင်းချလျက်ရှိကြသည်။
အသုံးနှုန်း
ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲမှု အချို့သည် ဒေသများအပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားကြရာ မန္တလေးတွင် လက်ဖက်ရည်ကြမ်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ အင်းလေးဒေသတွင် အခါးရည်(ကြမ်း)၊ ရန်ကုန်တွင် ရေနွေးကြမ်း ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ အချို့သောဒေသများ၌ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းအဖန် ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်ကို တွေ့ရသည်။
ရေနွေးကြမ်း ရာဇဝင်နှင့် သမိုင်း
တရုတ်ရာဇဝင်တစ်ခုအရ ဘီစီ ၂၇၃၇ တွင် ဒဏ္ဍာရီလာ ဧကရာဇ် ရှန်းနွန် (Shennong) သည် တောအုပ်တစ်ခုဆီသို့ လမ်းလျှောက်လာကာ လက်ဖက်ပင်အနီးတွင် အနားယူ၍ ရေနွေးအိုးတစ်လုံးတည်ကာ အဖုံးကို မပိတ်မိဘဲ အိပ်ပျော်၍ သွားသည်။ မကြာမီ နိုးလာသောအခါ ရေနွေးအိုးမှ အနံသင်းသင်းတစ်ခုရနေသည်ကို သတိပြုမိရာ အနားမှ လက်ဖက်ပင်အရွက်အချို့ ရေနွေးထဲကျနေကြောင်း သိရှိသွား၏ ။ ထိုအရည်ကို သောက်ကြည့်လိုက်သောအခါ ယခင်ရခဲ့ဖူးသည့် မည်သည့်အရသာနှင့်မျှမတူဘဲ တမူထူးခြားနေသည်။ ထိုမှစ၍ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းသောက်သုံးခြင်းစတင်ခဲ့သည်ဟု ဒဏ္ဍာရီ၌ ဖော်ပြထားသည်။
တရုတ်ကဲ့သို့ အိန္ဒိယတွင်လည်း အလားတူဇာတ်လမ်းမျိုးရှိသေးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ မည်သည့်အချိန်ကစ၍ လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်း၊ စားသုံးခြင်းနှင့် လက်ဖက်ရည်ကြမ်း သောက်သုံးခဲ့ခြင်းများကို တိတိကျကျ သိရှိနိုင်ခြင်းမရှိပေ။ သို့သော် ဒဏ္ဍာရီအရ ပုဂံခေတ် အလောင်းစည်သူမင်း တိုင်းခန်းလှည့်လည်လာရာ ပလောင်ဒေသ နမ့်ဆန်မြို့နယ် လွယ်ဆိုင်တောင်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး မုဆိုးတစ်ဦးအား စိုက်ပျိုးရန် လက်ဖက်မျိုးစေ့ ပေးသည့်အခါ မုဆိုးက လက်တစ်ဖက်ဖြင့် အသေအချာခံကာ ယူသည့်အတွက် လက်ဖက်ဟု အမည်တွင်သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ဤဇာတ်လမ်းကို အခြေပြယူလျှင် လက်ဖက်စိုက်ပျိုးခြင်းသည် ပုဂံခေတ်နှောင်းတွင်ပင် စတင်တည်ရှိပြီးဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
သို့သော် ရေနွေးကြမ်းသောက်ခြင်းသည် ယူနန်ပြည်နယ်၌ စတင်နိုင်ဖွယ်ရှိခဲ့ကာ ဆေးကုမှုရည်ရွယ်ချက်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဤသို့လည်း ယုံကြည်မှတ်ယူကြ၏ ။ "စီချွမ်းနယ်တွင် လူအများသည် အခြားအရွက်၊ ပရဆေးပင်များမပါဘဲ လက်ဖက်ရွက်ကိုသာ ရေဖြင့်ဆူအောင်တည်၍ သောက်သုံးကြကာ လက်ဖက်သည် ခါးသော်လည်း စိတ်နိုးကြားတက်ကြွစေသည်။ ထို့ကြောင့် ဆေးဘက်အသုံးထက် လန်းဆန်းစေသော သောက်စရာအရည်အဖြစ် အသုံးပြုမှု ပိုများလိမ့်မည်"ဟု ယူဆကြသည်။
အစောဆုံး သိရသည့် သက်သေအထောက်အထားမှာ ၂၀၁၆ က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ရှီအန်းနယ်၊ ဟန်ဧကရာဇ် ကျင့်၏ ဂူဗိမာန်တွင်ဖြစ်၍ "Camellia" မျိုးစုအပင်မှ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းကို ဟန်မင်းဆက်ဘုရင်များ သောက်သုံးကြသည်ဖြစ်၍ ဘီစီ ၂ ရာစု ဝန်းကျင်ဖြစ်နိုင်သည်။ ဘီစီ ၅၉ တွင် ဝမ်ပေါင် (Wang Bao) ရေးသော ဟန်လက်ရာစာပေတစ်ခု၌ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းကို ဆူအောင်တည်ခြင်းအကြောင်း ပါဝင်သည်။
မြန်မာရိုးရာဓလေ့
သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ပုဂံခေတ် အလောင်းစည်သူမင်းလက်ထက်ကတည်းကပင် ရေနွေးကြမ်း (သို့) လက်ဖက်ရည်ကြမ်း သောက်သုံးခြင်းသည် ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာမင်းအဆက်ဆက် လက်ထက်များ၌လည်း လက်ဖက်ရည်ကြမ်းသောက်သုံးခြင်းသည် မြန်မာ့ရိုးရာ စားသောက်စရာကဏ္ဍ၌ အရေးပါသော ထိပ်တန်းနေရာတွင်ရှိခဲ့သည်။
မြန်မာတို့တွင် တုပမရသောကိုယ်ပိုင် လက်ဖက်ယဉ်ကျေးမှုရှိ၍ လမ်းဘေးဆိုင်ငယ်များ၊ ကိုယ်ပိုင်အဆောက်အဦဖြင့်ရောင်းချသော လက်ဖက်ရည်ဆိုင်များစွာလည်းရှိကာ လူကြီး၊ လူငယ် အရွယ်သုံးပါးစလုံးအတွက် သက်တောင့်သက်သာ တွေ့ဆုံရာနေရာများလည်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့သောဆိုင်များ၌ မိမိနှစ်သက်ရာ လက်ဖက်ရည်၊ ကော်ဖီ၊ မုန့်များကို မှာယူစားသောက်နိုင်ပြီး စားပွဲတွင် အခမဲ့သောက်ရန် ရေနွေးကြမ်း ဓာတ်ဘူး (သို့) ခရားနှင့် ခွက်ငယ်ကလေးများကို တည်ခင်းထားကြသည်။ မှာယူရာရောက်ရှိမလာသေးမီ စတင်သောက်သုံးလေ့ရှိသည်မှာ ရေနွေးကြမ်းပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လက်ဖက် (လက်ဖက်ရည်၊ လက်ဖက်ရည်ကြမ်း) တို့သည် လူတစ်ဦးအတွက် နေ့တစ်နေ့ စတင်ရာ မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ပစ္စည်းခုနစ်ခုထဲမှ တစ်ခုဟုလည်း ဆိုကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ဖက်သည် သောက်သုံးစရာများ၌ ရေပြီးလျှင် ဒုတိယနေရာ၌ ရှိလေ၍ မြို့တိုင်း၊ ရွာတိုင်းရှိ လူတိုင်းက ရေနွေးကြမ်းဖြင့် ဧည့်ခံမှုပြကြလေ့ရှိသည်။ ပုံမှန်နေအိမ်တစ်ခုတွင် လက်ဖက်ရည်အိုး (ဓာတ်ဗူး၊ ခရား) နှင့် ရေနွေးကြမ်းခွက်ငယ်လေးများရှိကြ၍ မိသားစုဝင်များကိုယ်တိုင်သော်လည်းကောင်း ဧည့်ခံရန်အတွက်သော်လည်းကောင်း ရေနွေးကြမ်းကို အသုံးပြုကြ၏ ။
ရေနွေးကြမ်းဝိုင်းသည် အရေးတကြီး ဆွေးနွေးတိုင်ပင်မှု၊ စကားစမြည်ပြောဆိုရန် တွေ့ဆုံရာနေရာတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ဤရိုးရာဓလေ့ပုံစံကို မြို့၊ ရွာများ၌ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် လက်ဖက်ရည်ကြမ်းဝိုင်းဆိုသည့် စကားရပ်ကို ကြားလိုက်သည်နှင့် စိတ်တွင် မိတ်ဆွေ၊ သူငယ်ချင်းများ တွေ့ဆုံကြသည့် ပုံရိပ်ထင်လာမည် ဖြစ်သည်။ လူအများ အနားယူခြင်း၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခြင်း၊ စုစည်းညီညွတ်ခြင်း၏ ပြယုတ်ဖြစ်သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်း စာဆိုအကျော် ဦးပုညကိုပင် လက်ဖက်ရည်တော်ရာထူးပေးအပ်ထား၍ ဦးပုညကိုယ်တိုင် နှစ်သက်သော ရာထူးဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဦးပုညသည် လက်ဖက်မေတ္တာစာကို ရေးသားထားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အစားအသောက် ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ဓလေ့ထုံးစံ ကဏ္ဍ:လက်ဖက် ယဉ်ကျေးမှု
ဘေလိန်းဝေလငါး
ဘေလိန်းဝေလငါး (Baleen Whale) သည် စီတက်ဆီယာ၏ မျိုးစဉ်ခွဲ နှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို 'ဝေးလ်ဗုန်း ဝေလငါးများ' သို့မဟုတ် 'မဟာဝေလငါးများ' ဟုလည်းခေါ်ဆိုကြသည်။
ငွေအောင်မွန်၊ ဦး (စာရေးဆရာ)
စာရေးဆရာ ဦးငွေအောင်မွန်
အမည်ရင်း ဦးငွေအောင်၊ အသက် (၇၆)နှစ်၊ မင်္ဂလာဗျူဟာနှင့်ပိဋက ဗျူဟာအမှုဆောင်၊ အငြိမ်းစားကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး၊ ဓမ္မာစရိယ၊ ပါဠိပါရဂူ၊ B.A,B.Ed(၂၃-၁၂-၂၀၁၁ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဘေလိန်းဝေလငါး
ဤမျိုးစဉ်ခွဲတွင် မျိုးရင်း (၄)မျိုး နှင့် မျိုးစိတ် (၁၄)မျိုး ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။
ဘေလိန်း
thumb| ဘေလိန်းပြား|left ဘေလိန်းဝေလငါးများသည် သန္ဓေသားဘဝမှလွဲ၍ ကျန်အရွယ်များတွင် သွားများ မပါရှိပေ။ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများမှ အရွယ်ရောက်ပြီး ဘေလိန်းဝေလငါးများတွင် အံသွားများပါရှိသော်လည်း ခေတ်သစ်အရွယ်ရောက်ပြီး ဘေလိန်းဝေလငါးများတွင် ဘေလိန်းပြားသာပါရှိသည်။ သန္ဓေသားသွားများကို ဝေလငါး၏ပါးစပ်ထိပ်မှ ရှည်လျားသော ကန့်လန့်ကာနှင့်တူသော ဘေလိန်းပြားဖြင့် တဖြည်းဖြည်း အစားထိုးလာကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအပြားများသည် အရှည် ၁၂ ပေ ရှည်ပြီး၊ တစ်ပေ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ကျယ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို အပြင်ဘက်မှ ကြည့်ပါက ဖြောင့်စင်းနေသည့် ဓားများကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း အတွင်းတွင်မူ သွားပွတ်တံ သို့မဟုတ် ခေါင်းဖြီးနှင့်သာ ပို၍ဆင်တူသည်။ ဘလိန်းသည် ကီရာတင်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး နို့တိုက်သတ္တဝါများ၏ ဆံပင်နှင့် လက်သည်းတို့တွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သော တစ်ရှူးမျိုးပင်ဖြစ်သည်။
အစာစားခြင်း
ထို့နောက် ဝေလငါးသည် ၎င်း၏ပါးစပ်ကို တစိတ်တပိုင်းပိတ်ကာ ၎င်း၏အထက်မေးရိုးနှင့် လျှာ ကို ဖိ၍ ရေအား ဘေးဘက်ခြမ်းမှ ဖြတ်သန်းစေ၍ စစ်ထုတ်ပြီး မျိုချလိုက်သည့် သားကောင်အား သီးသန့်ကျန်ရှိနေစေ၍ စားသုံးကြသည်။
နေထိုင်ပြုမူပုံ
ဘေလိန်းဝေလငါးများသည် အသံဖြင့် ဆက်သွယ်မှုပြုလုပ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ အသံများသည် ရိုးရှင်းမှုလည်း ရှိနိုင်သကဲ့သို့ ရှုပ်ထွေးမှုလည်းရှိနိုင်လေသည်။ ဝေလငါးများ၏ တေးသံကဲ့သို့ သီဆိုမှုသည် ခရီးဝေးဆက်သွယ်မှုအတွက် ပြုလုပ်မှုဖြစ်နိုင်သည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်အများစုက ယူဆကြသည်။
အရွယ်အစား
center|thumb|500x500px|ဘေလိန်းဝေလငါးများ၏ အရွယ်အစားနှိုင်းယှဉ်မှု ပြသထားပုံ ဘေလိန်းဝေလငါးများသည် ယေဘူယျအားဖြင့် သွားရှိသော ဝေလငါးများထက် ပိုကြီးပြီး အမများသည်လည်း အထီးများထက် ပိုကြီးသည်။ ထိုအဖွဲ့တွင် အကြီးဆုံး သက်ရှိသတ္တဝါမျိုးစိတ်ဖြစ်သည့် အပြာရောင် ဝေလငါးလည်း ပါဝင်လေသည်။
ရေမျက်နှာပြင်အထက်သို့ ဖောက်ထွက်ခြင်း
၎င်းတို့၏ ကိုယ်အလေးချိန်သည် အလွန်လေးလံသော်လည်း ဘေလိန်းဝေလငါးများသည် ရေထဲမှ လုံးဝခုန်ထွက်နိုင်သည်။ ဟမ်းဘက်ဝေလငါးများ၏ ခုန်ထွက်နိုင်မှုစွမ်းရည်ကိုသာ လူသိများပြီး ၎င်းတို့နည်းတူ အခြားသော ဝေလငါးများသည် ၎င်းတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ဖြင့် ရေထဲမှ ခုန်ထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ ဆူးတောင်များဖြင့် ရေမျက်နှာပြင်အား ကျယ်လောင်စွာ ရိုက်သည့် အပြုအမူများပြုလုပ်ကြသည်။ ဝေလငါးများ၏ ထို့ကဲ့သို့သော အပြုအမူသည် မည်သည့်အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်သည်ကိုမူ တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ အတိအကျမရှိကြသေးပေ။ ၎င်းသည် ဆက်သွယ်ပြောဆိုသော အပြုအမူမျိုးဖြစ်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြသည်။
လူသားများအတွက် အရေးပါမှု
၁၁ ရာစုမှ ၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ ဘေလိန်းဝေလငါးများသည် ၎င်းတို့၏ ဆီ နှင့် ဘေလိန်းတို့အတွက် အမဲလိုက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းတို့၏ ဆီများကို မာဂျရင်းနှင့် ဟင်းချက်ဆီအဖြစ် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဘေလိန်းများကို corset များ တောင့်တင်းစေရန်နှင့် ထီးရွက်နှင့် စက္ကူတွန့်ခြင်းများ ပြုလုပ်ရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဖေးလစ် မင်ဒယ်ဇုန်
ယာကွပ် လုဒဗစ် ဖေးလစ် မင်ဒယ်ဇုန် ဗာသိုလဒီ (ဂျာမန်။ Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy) သည် ဂျာမန်လူမျိုး ဂီတစာဆို စန္ဒရားဝိဇ္ဇာ၊ ဂီတမှူး ဖြစ်၏။ ငယ်ရွယ်စဉ်က ခရစ်ယန်အယူဝါဒီအဖြစ် သွတ်သွင်းခံယူ သည့် အချိန်မှစ၍ မယ်ဒယ်ဇုန်ဟူသော ဆွေမျိုးစုအမည်တွင် ဗာသိုလဒီဟူသော အမည်ကို ထည့်ပေါင်းခြင်းဖြင့် ဆွေမျိုးစု အမည်မှာ မင်ဒယ်ဇုန် ဗာသိုလဒီ ဟု ပြောင်းသွားလေသည်။ မင်ဒယ်ဇုန်သည် ၁၈ဝ၉ ခုနှစ်တွင် ဟမ်းဗတ်မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ဖခင်မှာ အေဗရာဟမ် မင်ဒယ်ဇုန်ဖြစ်၍ ယဟူဒီသွေးပါကာ ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင် ဖြစ်သည်။ မင်ဒယ်ဇုန်သည် သူ၏ဘဝတစ်လျှောက်တွင် ဆင်းရဲဒုက္ခကို အခြား ဂီတပညာရှင်များကဲ့သို့ ရင်မဆိုင်ရဘဲ သက်တောင့်သက်သာပင် မိမိပါရမီသန်ရာဖြစ်သော ဂီတကို အေးငြိမ်းစွာ ပြုစုပျိုးထောင် ၍ ထင်ရှားကျော်စောမှုကို ရရှိ၏။
မင်ဒယ်ဇုန်သည် အသက် ၄ နှစ်အရွယ်မှစ၍ အကောင်းဆုံးဆရာများဖြင့် အိမ်တွင်ပင်ပညာသင်ရလျက်၊ ဂီတ ပညာကို ဂရုတစိုက်သင်ယူရသဖြင့် ၅ နှစ် အရွယ်တွင် စန္ဒရား ကောင်းစွာ တီးတတ်ခဲ့၏။ အသက် ၁၁ နှစ်အရွယ်မှ စ၍ ဂီတသီချင်းများကို အဆက်မပြတ် ရေးသားနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၃ နှစ် သားတွင် ပြဇာတ်ကြီးတစ်ခုကို ရေးသားနိုင်ခဲ့၏။ ထိုမှတစ်ပါး အခြား ဇာတ်သီချင်းများကိုလည်း ရေးခဲ့သည်။
အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် သူ၏ဖခင်က သူ့အား ဂီတပညာသည်များ စုဝေးရာ ပါရစ်မြို့သို့ ခေါ်သွားရာ၊ ထို ခေတ်ကနာမည်ကျော် တူရိယာပညာသည်များနှင့် တွေ့ဆုံခွင့် ရခဲ့လေသည် ဘာလင်မြို့သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ သူ၏မိဘများသည် ကျယ်ဝန်းသော ဥယျာဉ်ခြံမြေနှင့် အိမ်တစ်ဆောင်သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့သဖြင့် သူ၏ဂီတကို လူများစွာတို့လာရောက် နားထောင်နိုင်ကြလေသည်။ ၁၈၂၇ ခုနှစ်တွင် ရှိတ်စပီးယား၏ နွေလယ်ညအိပ်မက် ပြဇာတ်အတွက် တီးကွက်များရေးခဲ့ရာ အလွန်ပင် လူကြိုက်များလှသဖြင့် တမဟုတ်ခြင်း နာမည်ကျော် လာလေသည်။ ထိုအခါ မင်ဒယ်ဇုန်မှာ ၁၈ နှစ်မျှသာ ရှိသေး သည်။ ထိုအချိန်တွင်ပင် လွန်ခဲ့သော ၇၅ နှစ်ခန့်က နာမည် ကျော် ဂီတဆရာကြီး ဗာခ်၏ သီချင်းများကို တီးမှုတ်ကပြစေ ခဲ့ရာ ထိုဆရာကြီး၏ ခေတ်တိမ်နေသောသီချင်းများသည် ထိုခေတ်ကစ၍ တစ်ဖန် ပြန်လည်ဆန်းသစ်ကာ လူကြိုက်များလာ ခဲ့လေသည်။
ထိုနောက် ဥရောပတစ်ခွင်သို့ လှည့်လည်၍ တီးမှုတ်ခဲ့ရာ မင်ဒယ်ဇုန်၏နာမည်မှာ ထင်ရှားကျော်ကြား လာလေသည်။ မင်ဒယ်ဇုန်သည် ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပထမ အကြိမ် ရောက်ရှိသောအခါ ကောင်းမွန်စွာ ကြိုဆိုခြင်းခံရ၏။ စကော့တလန်ပြည်သို့လည်း သွားရောက်သည်တွင် ဖင်ဂယ်၏ ဂူ အမည်ရှိသော ထင်ရှားသည့် သီချင်းကိုရေးခဲ့ပေသည်။ မင်ဒယ်ဇုန်သည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ၁ဝ ကြိမ်ရောက်ဘူးပေသည်။ အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ်တွင် ဒူဆယ်ဒေါ့မြို့၌ တူရိယာဂီတညွှန်ကြားသူအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရ၏။ ၂ နှစ်ကြာသော် လိုက်ပဆစ်မြို့ရှိ ဇာတ်အဖွဲ့တွင် ညွှန်ကြားသူအဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံရပြန်သည်။ ဤရာထူးမှာ ဂျာမနီပြည်တွင် ဂီတပညာရှင်များ အဖို့ အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်၏။
၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းဝင် ပြင်သစ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်လေရာ သူ၏အိမ်ထောင်ရေး သည် ချမ်းမြေ့သာယာ၏။ ထိုနောက်တွင် ပရပ်ရှားဘုရင်၏ နန်းတွင်းဂီတမှူးအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရ၏။ သို့သော်လိုက်ပဆစ် မြို့ပြဇာတ်အဖွဲ့တွင် ညွှန်ကြားသူအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်မြဲ ဆောင်ရွက်၏။ လိုက်ပဆစ်တွင် ဂီတဗိမာန် တည်ထောင်သူ များတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်၏။
မင်ဒယ်ဇုန်သည် ၁၈၄၇ ခုနှစ် အသက် ၃၈ နှစ် အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။ သူ၏အစ်မ အနိစ္စရောက်သည်ဟု သိရသည်တွင် ဒုက္ခအခက်အခဲ သောကပရိဒေဝကို မတွေ့မကြုံ ဖူးသူ မင်ဒယ်ဇုန်သည် စိတ်ထိခိုက်သွား၏။ စိတ်ပန်းလူပန်း လည်း ဖြစ်နေရကား နာလန်မထူတော့ဘဲ အရွယ်ကောင်းတွင် လောကကို ကျောခိုင်းသွားရပေသည်။ မင်ဒယ်ဇုန်သည် သူ၏ ခေတ်တွင် အထူးတလည်ထင်ပေါ်ကျော်ကြား၍ လူချစ်လူခင်များ ရကား သူကွယ်လွန်သောအခါ လိုက်ပဆစ်မြို့သူ မြို့သားများ ယူကျုံးမရ ဖြစ်ရလျက် လိုက်ပဆစ်မြို့တွင် သူ့ကို ဂုဏ်ပြု၍ အထိမ်းအမှတ် ကျောက်ရုပ်တစ်ခု ထုလုပ်ထားသည်။ မင်ဒယ်ဇုန်၏ ထင်ရှားသော လက်ရာများမှာ 'စိန်ပေါ' နှင့်'အီလိုင်ဂျာ' တီးလုံးများ၊ 'ဂုဏ်ပြုချီးကျူးသော ဓမ္မသီချင်း'၊ 'နွေလယ်ညအိပ်မက်ဇာတ်ကွက် တီးလုံး'၊ ထို့ပြင် 'အက္ခရာမဲ့တေးများ'၊ 'နွေဦးရာသီ' သီချင်း စသည်တို့ ဖြစ်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျာမန် အမျိုးသား ဂီတပညာရှင်များ
တင်လှိုင် (အဆိုတော်)
ဦးတင်လှိုင် (၁၅ မေ ၁၉၃၇–၂၃ ဇွန် ၂၀၁၉) သည် မြန်မာအမျိုးသားအဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဂန္ထဝင်သီချင်းများကို သီဆိုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ အလွမ်းအဆွေးသီချင်းများ သီဆိုလေ့ရှိသူ ဖြစ်သည်။
ဦးတင်လှိုင်ကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် မေလ ၁၅ (မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၉၉ ခုနှစ် နယုန်လဆန်း ၇) ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် စန္ဒယားဘိုကြီးအဖွဲ့ဖြင့် ဂီတလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
ဦးတင်လှိုင်သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့၊ အသက် (၈၃) နှစ်အရွယ်တွင် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ဆာကူရာဆေးရုံတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ထိန်ပင်သုဿာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာကို မွေးရပ်ဇာတိဖြစ်သည့် ရေနံချောင်းတွင် ဂူသွင်းမည်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ( ဒီချုပ်(ခ) NLD ပါတီ)မှာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အင်အားကြီး နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်  National League for Democracy - NLDဟု လူသိများသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိ အာဏာရ နိုင်ငံရေးပါတီ ဖြစ်သည်။ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ပါတီ၏ နိုင်ငံရေး သဘောတရား (political ideology)မှာ လစ်ဘရယ်ဝါဒ (သို့မဟုတ်) လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရေစီ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးရပ်တည်ချက်မှာ အလယ်-လက်ဝဲ ဖြစ်သည်။ ပါတီဝင်အင်အား ၂သန်းခန့်ရှိသည်ဟု ဆိုထားပြီး ပါတီရုံးခွဲပေါင်း ၃၁၃ ခုရှိသည်။ လက်ရှိတွင် ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုရှင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်က ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူ ဦးဆောင်သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မဟာသရေစည်သူ ဦးအောင်ကြီး (ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း)၊ သီရိပျံချီ ဦးကြည်မောင် (အငြိမ်းစားဗိုလ်မှူးကြီး)၊ သရေစည်သူ ဦးအောင်ရွှေ (အငြိမ်းစားဗိုလ်မှူးချုပ်)၊ သူရ ဦးတင်ဦး(အငြိမ်းစား တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်) နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တို့သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပါတီသည် ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါလီမန် မဲဆန္ဒနယ် နေရာများတွင် ရာခိုင်နှုန်းအမြောက်အမြား အနိုင်ရခဲ့သည်။ သို့သော် အုပ်ချုပ်နေသည့် နဝတ အစိုးရမှ အသိအမှတ်မပြုခဲ့ပေ။ ၂၀၁၂ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် မဲဆန္ဒနယ် ၄၅ နေရာတွင် ၄၃ နေရာဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၌ သောင်ပြို ကမ်းပြို အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး အစိုးရအာဏာကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်နေရာ ၂၃၈ နေရာ နှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ၃၄၈ နေရာ ရရှိခဲ့ပြီး အစိုးရဖွဲ့နိုင်ရန် လိုအပ်သော အမတ်အရေအတွက်ကို ကျော်လွန်ခဲ့ပြီး အရပ်သားသမ္မတအဖြစ် ဦးထင်​ကျော်ကိုတင်​မြှောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ဦးထင်ကျော် နုတ်ထွက်ပြီးနောက် NLD ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သော ဦးဝင်းမြင့်ကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြောက်ပွဲ၌ မဲအများဆုံးရရှိကာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ၁၀ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် တင်​မြှောက်ခဲ့သည်။
၂၀၂၀ မတိုင်မီ NLD အစိုးရ၏ သက်တမ်းအတွင်း ရခိုင်အရေးကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် နိုင်ငံတကာဖိအားသည် NLD အစိုးရအပေါ် ဝေဖန်မှုများကပို၍ ကျယ်လောင်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင်၂၀၂၀ တွင်ရိုက်ခတ်သော ကိုဗစ်ကပ်ရောဂါကာလ အစပိုင်းတွင် အကောင်းဆုံးကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းနိုင်သောကြောင့် WHOမှပင် ချီးကျူးခဲ့ရသော်လည်း နောက်ပိုင်းကာလတွင် NLDအစိုးရ၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအားနည်းချက်များနှင့် ၂၀၂၀မဲဆွဲကာလ လူစုလူဝေးဖြစ်ပေါ်မှုများကြောင့် ရောဂါကူးဆက်မှု ပိုမိုများပြားလာခဲ့ပြီး ဝေဖန်သံများကျယ်လောင်လာခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီ၏ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က NLD ပါတီအား ဖျက်သိမ်းမည့် အစီအစဉ်ကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဆုံးဖြတ်ချက် ပြောင်းလဲသွားကာ ၂၀၂၃ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ခြင်း မပါဝင်ခြင်းကို NLD က ဆုံးဖြတ်ရလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း စစ်ကောင်စီ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းက ပြောဆိုခဲ့သည်။
သမိုင်း
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် ၈၈၈၈ အရေးတော်ပုံကြီး ဖြစ်ပွားပြီးသည့်နောက်ပိုင်းတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရေစီရရှိစေရန် ပြည်သူများ ဆန္ဒပြကြရာတွင် စစ်အစိုးရမှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် တိုင်းပြည်ကို အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပါတီသည် အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင်ရှိပြီး၊ ၁၉၄၀ ခုနှစ်ပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရအောင် တောင်းဆိုခဲ့သည့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ သမီးလည်းဖြစ်သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မဟာသရေစည်သူ ဦးအောင်ကြီး (ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း)၊ သီရိပျံချီ ဦးကြည်မောင် (အငြိမ်းစားဗိုလ်မှူးကြီး)၊ သရေစည်သူ ဦးအောင်ရွှေ (အငြိမ်းစားဗိုလ်မှူးချုပ်)၊ သူရ ဦးတင်ဦး(အငြိမ်းစား တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်) နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် တို့သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို နဝတ မှ ထုတ်ပြန်သည်။ ဦးအောင်ကြီး၊ ဦးတင်ဦး၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့အပါ တဖက် ၄ ဦးစီ ပေါင်း ၁၂ ဦးနှင့် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းပြီး ပါတီ မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ဘက်က ၄ ဦးဆိုတာကတော့ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် သတင်းစာဆရာကြီး ဦးဝင်းတင်(ဟံသာဝတီ)၊ ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်(ဘားကောင်စီရှေ့နေကြီး) နှင့် အကယ်ဒမီ ဦးအောင်လွင်(ရုပ်ရှင်မင်းသား) တို့ဖြစ်ကြသည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ
ပထမဆုံး ဗဟိုကော်မတီ အစည်း အဝေးကို ဦးကြည်ဟန်အိမ်မှာ ကျင်းပပါသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အလုပ် အမှုဆောင်ကော်မတီဝင် (၁၂) ဦးနှင့် မလုံလောက်တော့သည့်အတွက် ဗဟိုဦးစီအဖွဲ့ဝင် (၃၀) ဦး တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဘက်မှ ဦးချမ်းအေး(စာရေးဆရာ မောင်စူးစမ်း)၊ ဦးထွန်းတင်၊ ဦးကိုယု၊ ဦးတင်ရွှေ(မုံရွာ)၊ ဦးမိုးသူ၊ ဦးဝင်းခက်၊ စာရေးဆရာ မောင်သော်က( ဗိုလ်မှူး ဘသော်)၊ ဦးစိုးသိန်း(မောင်ဝံသ)၊ ဒေါက်တာငွေစိုး စသည့်ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ကြီးက အဖွဲ့ချုပ်အတွင်းမှာ “ကွန်မြူနစ်တွေ ရောက်နေပါပြီ” “ကွန်မြူနစ်တွေကို ဖယ်ရှားပစ်ရမယ်”ဟုပြောရင်း ပြဿနာမီးပွား စတင်လိုက်ပါသည်။ ဦးအောင်ကြီး ဖယ်ရှားပစ်လိုသည့်သူများမှာ ဦးဝင်းတင် အပါအဝင် ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင်၊ ဦးအောင်လွင်၊ ဦးချမ်းအေး၊ ဦးထွန်းတင်၊ ဦးကိုယု၊ ဦးတင်ရွှေ၊ ဦးမိုးသူ တို့ဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးတွင် အလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီဝင် (၁၂) ဦးနှင့် ဗဟိုဦးစီအဖွဲ့ဝင် (၃၀) စုစုပေါင်း (၄၂) ဦး၏ ရှေ့မှာ အစွပ်စွဲခံရသူများဘက်မှ ရှုံးလျှင် နုတ်ထွက်ပေးရေး၊ စွပ်စွဲသူဘက်မှ ရှုံးနိမ့်လျှင်လည်း နုတ်ထွက်ပေးရမည် သဘောတူညီချက်နှင့် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ကြီး အပြတ်အသတ် ရှုံးနိမ့်သွားသည်။ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်ကြီး နုတ်ထွက်ပေးရပြီး “ပြည်ထောင်စု အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီ”ဟူ၍ ပါတီတစ်ခု ထူထောင်သွားသည်။ ဦးအောင်ကြီး၏ ပါတီထဲသို့ တက္ကသိုလ် ကောလိပ်ပေါင်းစုံမှ ဆရာ ဆရာမများ၊ ကျောင်းဆရာဟောင်းများ စသည့် ပညာရှင်၊ ပညာတတ်ပေါင်းများစွာ ပါဝင်သွားခြင်းဖြစ်သည်။
ပါတီသည် ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲဆန္ဒနယ် နေရာများတွင် ရာခိုင်နှုန်းအမြောက်အမြား အနိုင်ရခဲ့သည်။ သို့သော် နိုင်ငံတော်အစိုးရ (ယခင်က နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ န.ဝ.တအစိုးရ)သည် အနိုင်ရပါတီအား နိုင်ငံအုပ်ချုပ်နိုင်ရန် အခွင့်မပေးခဲ့ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူ ကိုယ်စားလှယ်များ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို လက်ခံနိုင်ရန်အကြောင်း မရှိခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပါတီစုံ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ အမျိုးသားညီလာခံအား ကျင်းပပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အသစ်တစ်ရပ်ကို ရေးဆွဲစေခဲ့သည်။ န.ဝ.တအစိုးရမှ ဦးဆောင်ကျင်းပသော အမျိုးသားညီလာခံအား အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ကျောခိုင်းဆန့်ကျင်ပြီး၊ များမကြာမီတွင် တိမ်းရှောင် ထွက်ပြေးသွားကြသည့် ရွေးချယ်ခံ ကိုယ်စားပြု ကိုယ်စားလှယ်များသည်ကေအင်ယူတို့၏ ဗဟိုဌာနချုပ်ဖြစ်သော မာနယ်ပလော လွတ်မြောက်နယ်မြေတွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ ညွှန့်ပေါင်းအစိုးရဟုခေါ်သော စင်ပြိုင်အစိုးရအဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ဆန္ဒပြမှုများ
ပါတီမှ မကြာခဏ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ဆန္ဒပြမှုများ ရှိသည်။ ဆန္ဒပြမှုများတွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြခြင်း၊ အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြခြင်း အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် စစ်အစိုးရ ရေးဆွဲသည့် လုပ်ငန်းများအား ထောက်ပြ ကန့်ကွက်ခဲ့မှုများလည်း ရှိသည်။
ခရီးသွားများ လာရောက်ရန် အချိန်မဟုတ်
စစ်အစိုးရမှ ၁၉၉၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း နိုင်ငံတကာသို့ ပိုမို၍ ဆက်ဆံမှုများရှိလာသည်။ ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ခရီးသွားလာရောက်ရေးနှစ် ၁၉၉၆ (Visit Myanmar Year 1996) အဖြစ် စီစဉ်မှုများ ပြုလုပ်ကာ နိုင်ငံတကာရှိ ခရီးသွားများကို အလည်အပါတ်လာကြရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ ဆက်လက်ရှိနေခြင်း၊ ခရီးသွားများ အသုံးပြုရန် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးများ၊ ဝန်ဆောင်မှု အဆောက်အဦးများ ပြုလုပ်ရာတွင် အဓ္ဓမ ခိုင်းစေမှုများရှိခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် မှ “ခရီးသွားများလာရောက်ရန် အချိန်မဟုတ်သေး” ဟုဆိုကာ ဆန့်ကျင်ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခဲ့သည်။
ထို ၁၉၉၆ မြန်မာ့ခရီးသွားနှစ်တွင် စစ်အစိုးရမှ ခရီးသွား ၁ သန်းခွဲ ရောက်ရှိလည်ပတ်မည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ လာရောက်သူ အလွန်နည်းပါသောကြောင့် ခရီးသွား ၂ သိန်းသို့ လျှော့ချ မျှော်မှန်းခဲ့သော်လည်း၊ လာရောက်ခဲ့သူမှာ ၂ သိန်းအောက် လျှော့နည်းခဲ့သည်။
ဒီပဲယင်း လုပ်ကြံမှု
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရမှ ပါတီရုံးခွဲများ ကို ဖွင့်ခွင့် ပြန်ပေးခဲ့ပြီး၊ ဖမ်းဆီးထားသည့် အဖွဲ့ဝင် တချို့ကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ မေလတွင်၊ ပါတီ၏ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် အကျယ်ချုပ်မှ ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာပြန်သည်။ လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် ပြည်သူ့ထောက်ခံမှုများ ဆက်လက်ရရှိစေရန်၊ သူမနှင့် ပါတီဝင်များ နိုင်ငံတဝှမ်း စည်းရုံးရေးဆင်းခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၀၃ မေလ၊ ဒီပဲယင်း မြို့အနီးတွင် ပါတီဝင် အဖွဲ့တချို့ကို ရိုက်နှက်ခြင်း၊ ပစ်သတ် ခံခဲ့ရခြင်းများ ရှိခဲ့ခြင်းသည် စစ်အစိုးရ ကျောထောက်နောက်ခံ စီစဉ်ပေးနေမှုများကြောင့် ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ဒီပဲယင်း လုပ်ကြံမှုကြီး ဟု အများသိကြပြီး ပါတီအတွင်းရေးမှူး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် လက်ထောက် ပါတီ အတွင်းရေးမှူး ဦးတင်ဦး တို့ ထပ်မံ ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရပြန်သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရမှ ပါတီလှုပ်ရှားမှုများကို ခွင့်မပြုပေ။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော် နှင့် ကြံ့ခိုင်ဖွံ့ဖြိုးရေး အသင်းတို့၏ ဖိအားပေးမှုများကြောင့်၊ ပါတီဝင်များ အဖွဲ့ချုပ်ဝင်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ကြသည်။
၂၀၁၀ မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ပါတီသည် တရားဝင်ပါတီအဖြစ် လျှောက်ထားခြင်းမရှိသဖြင့် တရားမဝင်ပါတီဟု စစ်အစိုးရမှ ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ နိုဝင်ဘာတွင် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ပါတီမှ တရားဝင်ဖြစ်စေရန် လျှောက်ထားမည်ကာ၊ ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မတီမှ ၎င်းလျှောက်ထားခြင်းကို လက်ခံခဲ့သည်။
ခရီးသွားအဖွဲ့ကြီးများ မလာသင့်
၂၀၁၁ ခုနှစ် ၅ လ ၁၉ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် အစည်းအဝေးတွင်၊ မြန်မာပြည်အလှအပများအား ပျော်ရွင်စွာ ခံစားရင်း၊ မြန်မာ့ သာမန် ပြည်သူများ၏ စားဝတ်နေရေး၊ နိုင်ငံ၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိမ်းသိန်းရေးများကို တိုးတက်အားပေးစေမည့်  ခရီးသွားများအား ကြိုဆိုကြောင်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
သည်တိုင်မ်း သတင်းစာမှ ခရီးသွားများအား ပို၍လျော့ပေါ့သည့် ကြေညာချက် ထွက်လာပြီနောက်ပိုင်း ပါတီခေါင်းဆောင်ပိုင်း ဦးဝင်းတင်အား မေးမြန်းရာတွင်“မြန်မာပြည်ကို ခရီးသွားတွေ လာစေချင်ပါတယ်၊ စစ်အစိုးရကို ကူညီစေဖို့ မဟုတ်ဘူး၊ နိုငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး စသည့် အားလုံးပဲပေါ့ အဲဒီအခြေအနေတွေကို နားလည်ပြီး ပြည်သူတွေကို ကူညီမည့် ခရီးသွားများဟု” ဆိုခဲ့ပြီး၊ အပျော်စီးသင်္ဘောကြီးများဖြင့် ရောက်ရှိလာကြသည့် ခရီးသွားများသည် စစ်အစိုးရသို့ ဝင်ငွေထောက်ပံ့မှုကြီးဖြစ်စေပြီး၊ ထိုလို စီးပွားရေးအကြီးစားမျိုးကို မကြိုက်ဟုလည်း သတိပေးခဲ့သည်။ left|thumb|ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD) ရုံးချုပ်ရှိ ထောက်ခံသူများနှင့်စကားပြောစဉ်
ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်သင့် မဝင်သင့်
၂ဝ၁ဝ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရန်ကုန်တိုင်း လသာမြို့နယ်အနိုင်ရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အမတ် အမျိုးသား ဦးကြည်မြင့်(ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု)မှ ဒီချုပ် ပါတီသို့ ပြန်ဝင်ချင်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ
၂၀၁၂ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် မဲဆန္ဒနယ် ၄၅ နေရာတွင် ၄၃ နေရာဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်း ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါတီခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ကော့မှူးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်မြေတွင် (မဲအရေ အတွက် ၅၆၀၀၀) ဖြင့်၊ ကြံ့ခိုင်ဖွံဖြိုးရေး ပါတီ ကိုယ်စားလှယ် ဒေါက်တာ စိုးမင်း(မဲအရေ အတွက် ၉၀၀၀) အား အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ
၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲကို မှတ်ပုံတင်ထားပြီးသော နိုင်ငံရေးပါတီ ၉၁ ပါတီ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် NLD ပါတီဟာ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲမှာ ပြည်ထောင်စု အဆင့် အမျိုးသားနဲ့ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် နေရာတွေမှာ ၈၀% အနိုင်ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ပြည်ထောင်စု အဆင့် လွှတ်တော် ၂ ရပ်ပေါင်းမှာ ၃၂၉ နေရာဖြစ်ပြီး အန်အယ်လ်ဒီက ၃၆၉ နေရာ ရရှိထားတဲ့အတွက် လွတ်လွတ်ကျွတ်ကျွတ် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူလူထု အများစုသည် ပါတီကိုလည်းမကြည့်၊ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ကိုလည်း မကြည့်၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ကိုသာ ကြည့်၍ မဲပေးခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ NLD ကိုယ်စားလှယ် အများစု ပါဝင်သည့် လွှတ်တော်များက အတည်ပြုခဲ့သည့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့နှင့် ပတ်သက်၍ ဝေဖန် သုံးသပ်သံ များ ကျယ်ကျယ် လောင်လောင် ထွက်ခဲ့သည်။ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ပါရဂူဘွဲ့ရ ပုဂ္ဂိုလ်များ ကိစ္စသည် လူမှုကွန်ရက် စာမျက်နှာတွင် ခေါင်းစည်း သတင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပါတီ ဖွဲ့စည်းပုံ
left|thumb|NLD ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း သူရ ဦး[[တင်ဦး |alt=]]
ပါတီ၏ မူဝါဒ
ဒီချုပ် ၁၉၉၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ကြေညာချက်ပါတီသည် အကြမ်းမဖက်ရေး နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို မူတည်ပြီး၊ မြန်မာနိုင်တွင် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီဖြစ်ထွန်းလာရေးကို ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ စစ်အစိုးရအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ပါတီသည် လူ့အခွင့်အရေး ရရှိစေရန် ဦးစားပေးဆောင်ရွက်ပြီး (လူတိုင်း ရေးသားပြောဆိုခွင့်)၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် တိုင်းရင်းသားပြန်လည်စည်းလုံးညီညွတ်ရေးကို အဓိကပေး ဆောင်ရွက်သည်။
၂၀၁၂ မတ်လ ၁၃ ရက် မိန့်ခွန်းတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မှ အထက်ပါအချက်များအပြင်၊ တရားစီရင်ရာတွင် မျှတရေးနှင့် မီဒီယာများ လွတ်လပ်မှုအပြည့်ရရှိရေး၊ လူမှုဖူလုံရေးများ အထောက်အပံ့များ မြှင့်တင်ပေးရန်အတွက် တရားဝင်ထောက်ပံ့ပေးခွင့် ရှိရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ပါတီမှ စစ်သားအမတ်များ ပါဝင်နေရန် ရေးဆွဲထားသည့် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်မည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ပါလီမန်တွင် စစ်တပ်မှ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်နေခြင်းသည် “ဒီမိုကရေစီ နည်းလမ်းမကျ”ဟုဆိုခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ ကြေညာစာတမ်း
၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲကြေညာစာတမ်းတွင် ပါတီက ဆောင်ရွက်မည့် မူဝါ ဒ လေးချက်နှင့်စီးပွားရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးအစရှိသည့်ကဏ္ဍ များပါဝင်သည့် ကဏ္ဍ ၁၃ ခုအ တွက် ဆောင်ရွက်မည့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို ဖော်ပြထားသည်။ NLD ပါတီ၏ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ ကြေညာစာတမ်းတွင် တိုင်းရင်းသားအရေး သည် နံပါတ် (၁)  ဦးစားပေးနေရာတွင် ပါဝင်သည်။ ပြည်သူများ ရသင့်ရထိုက် သော လွတ်လပ်မှုနှင့် လုံခြုံမှုကို ထိပါးစေမည့် ဥပဒေများ ဖျက် သိမ်းရေး၊ အခြေခံဥပဒေမှ ပြဋ္ဌာန်း ထားသည့်အခွင့်အရေးများကို ထိ ရောက်စွာကာကွယ်၍ ခေတ်နှင့် အညီမြှင့်တင်ရေး၊ တရားမျှတပြီး ဘက်လိုက်မှုကင်းသည့် တရားစီ ရင်ရေးစနစ်ထူထောင်ရေးစသည့် ကိစ္စရပ်များကို ဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်ကြောင်းဖော်ပြပါရှိသည်။ တပ်မတော်နှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတွင် တပ်မတော်သည်မရှိမ ဖြစ်လိုအပ်သောအဖွဲ့အစည်းဖြစ် ကာ ဒီမိုကရေစီ ကျင့်စဉ်များကို ကာကွယ် ဖြည့်ဆည်းပေးသည့် ဂုဏ်သိက္ခာရှိသော အင်အားစု ဖြစ်ရေး၊ စစ်ရေးစွမ်းရည်မြင့်မား ၍ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ တိုး တက်သော အဆင့်အတန်းမြင့် သည့် ခေတ်မီတပ်မတော်တည် ဆောက်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲ ကြေညာစာတမ်း
၂၀၂၀ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲကြေညာစာတမ်းပါ အဓိကရည်မှန်းချက် ၃ရပ်မှာ တိုင်းရင်းသားအရေးနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး၊ စစ်မှန်သော ဒီမိုကရေစီဖက်ဒရယ် ပြည်ထောင်စု ဖြစ်ထွန်းစေမည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပေါ်ပေါက်ရေး၊ နှင့် ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲမည့် လုံခြုံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ပါတီ ဖွဲ့စည်းပုံ
ပါတီကို ပါတီဝင်များမှ စတင်၍ ရပ်ကွက်/ကျေးရွာအဆင့်၊ မြို့နယ်အဆင့်၊ ခရိုင်အဆင့်၊ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်အဆင့် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့များဖြင့် အဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဗဟိုအဆင့်တွင် ဗဟိုကော်မတီနှင့် အရန်ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင်များ၊ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ တို့ကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကာ ဖွဲ့စည်းသည်။ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့က ပါတီ၏ သဘာပတိအဖွဲ့ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်
ပထမအကြိမ် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ကို ပါတီစတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်သည့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ၊ (၂၇) ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းကြေညာခဲ့သည်။ ပါတီကို အထက်ပါ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က မှတ်ပုံတင်အမှတ် ဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပါတီတွင်း ခေါင်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဦးအောင်ကြီး ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ကို အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ထုတ်ပယ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ကို အောက်ပါအတိုင်း ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၉၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ
၁၉၉၀ ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ တွင် NLD သည် စုစုပေါင်းမဲဆန္ဒရှင် ၁၃,၂၅၃,၆၀၆ ဦး မဲပေးခဲ့သည့်အနက် မဲပေါင်း ၇,၉၄၃,၆၂၂ မဲကို ရရှိပြီး မဲဆန္ဒရှင် စုစုပေါင်း၏ (၅၉.၉%)နှင့် မဲဆန္ဒနယ်မြေ ၄၉၂ နယ်အနက် ၃၉၂ နယ်၌ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရမှ ထူထောင်ခဲ့သည့် တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီမှာ ၁၀ နေရာသာ အနိုင်ရခဲ့သည်။ သို့သော် စစ်အစိုးရ  (ယခင်  ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးမှ အမည်ပြောင်းသွားသည့် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ  အတိုကောက် SPDC) သည် ပါတီအား အစိုးရ အသစ်ဖွဲ့ခွင့် မပေးခဲ့ချေ၊ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ပါတီအား ဖိအားပေးမှုများရှိလာပြီး၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ကျစေခဲ့သည်။ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်သည် လွန်ခဲ့သော ၂၁ နှစ်အတွင်း ၁၆ နှစ်တိုင်အောင် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ပါတီ၏ အဖွဲ့ဝင်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတချို့သည် ဖမ်းချုပ်ခံရခြင်းမှ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ကြပြီး၊ ပြည်ပတွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားညွန့်ပေါင်းအစိုးရကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရန် မဝင်ရန်
နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ရွေးကောက်ပွဲကို အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် NLD မှ သပိတ်မှောက်ခဲ့ခြင်းကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မှ လုံးဝသဘောတူကြောင်း ရှေ့နေကြီး ဦးဉာဏ်ဝင်းအား ပြောကြားခဲ့သည်။ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် ၂၀၁၀ နိုဝင်ဘာ ရွေးကောက်ပွဲအား ဝင်ရောက်ဆင်နွှဲမည်မဟုတ်ဟု ထုတ်ပြန်ရခြင်းမှာ- အဖွဲ့ဝင်ခေါင်းဆောင်တချို့အား ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ပြုလုပ်ခွင့် မပေးထားပေ။ ရေးဆွဲထားသော ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေအသစ်တွင် ပါတီမှ ဝင်ရောက်ဆင်နွှဲလိုပါက၊ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းများကို ပါတီအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်မှ ပယ်ထုတ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် ပါတီသည် မေလတွင် တရားမဝင်အသင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ချင်သော အသင်းဝင်တချို့ ခွဲထွက်သွားသည့်သူများမှ  အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်၊ သို့သော် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်ရာတွင် မဲ ၃ ရာခိုင်နှုန်းသာ ရရှိခဲ့သည်။ ထိုရွေးကောက်ပွဲတွင် စစ်အစိုးရ ကျောထောက်နောက်ခံဖြစ်သည့် ကြံ့ခိုင်ဖွဲ့ဖြိုးရေးပါတီ မှ မဲအားလုံးနီးပါး အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး၊ အမေရိကန် သမ္မတ ဘာရက် အိုဘားမားမှ ထိုဖြစ်ရပ်ကို “အခိုးခံလိုက်ရသည်” ဟု ဖော်ဆိုသည်။
၂၀၁၂ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ
ဧပြီ ၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ၊ အဖွဲ့ချုပ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မှ “လွန်ခဲ့တဲ့ လအနည်းငယ်က အဖြစ်အပျက်တွေကို ကြည့်မယ်ဆိုရင်၊ ဒီကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲဟာ တရားမျှတတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ လို့ ဆိုလို့မရပါဘူး”ဟု မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် သတင်းထောက်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် တရားဝင် မှတ်ပုံတင်ခဲ့ပြီး ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မှာမူ ရန်ကုန်တိုင်း ကော့မှူးမြို့နယ် လစ်လပ်နယ်မြေမှ ပါဝင်ခဲ့ရာ မဲရနှုန်း ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် အန်အယ်လ်ဒီ ပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် ၄၄ နယ်မြေအနက် ရှမ်းပြည်နယ် လားရှိုးနယ်မြေ မှလွဲ၍ ၄၃ နေရာကို အနိုင်ရခဲ့သည်။ အန်အယ်လ်ဒီပါတီမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ၄၄၀ နေရာအနက် ၃၇ နေရာ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် ၂၂၄ နေရာအနက် ၄ နေရာကို ရရှိခဲ့သည်။