cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမည်များ
အမည်အသုံးပြုခြင်း
အမေရိကန်နိုင်ငံသည်မူ မြန်မာနိုင်ငံကို "Burma" ဟူ၍သာ ဆက်လက်ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲသည်။ အမေရိကန်အစိုးရသည် မြန်မာ့ပြည်တွင်းရှိ ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုများအား တစိုက်မတ်မတ် ထောက်ခံအားပေးသောအားဖြင့် အသုံးပြုသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သော ၂ဝဝ၅ ခုနှစ် အာဆီယံထိပ်သီးဆွေးနွေးပွဲတွင် နအဖ စစ်အစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဦးဉာဏ်‌ဝင်းက စစ်အစိုးရသည် လွန်ခဲ့သည့် ၁ဝ နှစ်ကျော်ကာလက မိမိတို့၏နိုင်ငံအား Burma မှ Myanmar သို့ အစားထိုးပြောင်းလဲပြီဖြစ်ကြောင်း အမေရိကန်အစိုးရ၏ "Burma" ကို ဆက်လက်သုံးစွဲမှုအပေါ် မကျေမနပ်ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ နိုဝင်ဘာ ၂၉ တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဘာရက် အိုဘားမားနှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဟီလာရီ ကလင်တန်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလည်လာစဉ်က "Burma" ရော "Myanmar" ပါ နှစ်မျိုးလုံးသုံးစွဲခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးသမားများသည် "Myanmar" အခေါ်အဝေါ်ကို စတင်သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။ အာဆီယံအသင်းနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန် ၊ ဂျာမနီ ၊ ဩစတြေးလျ ၊ ကနေဒါ နှင့် ရုရှားအစိုးရများက "Myanmar" ကို တရားဝင်အမည်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။
သတင်းမီဒီယာလောက၌လည်း မတူညီသောအသုံးပြုမှုများရှိသည်။ CNN၊ New York Times၊ Reutersစသော အမေရိကန်အခြေစိုက် သတင်းဌာနများသည် "Myanmar" ကို အသုံးပြုကြသော်လည်း အချို့ဌာနများသည် "Burma" ကိုသာဆက်လက်သုံးစွဲသည်။ ဘီဘီစီသတင်းဌာနသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် Burma မှ Myanmar သို့ ပြောင်းလဲသုံးစွဲခဲ့သည်။ အချို့သတင်းဌာနများသည် "Myanmar, also known as Burma" ဟူသောစကားရပ်ဖြင့် သုံးစွဲလျက်ရှိသည်။
သမိုင်းပညာရှင်များသည် ၁၉၈၈ မတိုင်မီကာလများအတွက် "Burma" ဟုသုံးပြီး ၁၉၈၈ အလွန်ကာလများအတွက် "Myanmar" ဟုအသုံးပြုခြင်းသည် အကောင်းဆုံးသော ချဉ်းကပ်မှုဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။
ဤကိစ္စနှင့်ပက်သက်၍ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၌ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်လာသော ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ဖွဲ့စည်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် နိုင်ငံကိုမည်သို့ခေါ်ဝေါ်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း အတိအလင်းဖော်ပြထားခြင်းမရှိသောကြောင့် "Burma" နှင့် "Myanmar" နှစ်မျိုးလုံးအသုံးပြုလို့ရကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
နာမဝိသေသန
စစ်အစိုးရသည် "Myanmar" ၏ နာမဝိသေသနအဖြစ် "Myanma" (မြန်မာ့) ဟုပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ သို့သော်အများစုက "Burmese" ကိုသာဆက်လက်သုံးစွဲကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကားကို "Myanmar language" ဟူ၍တရားဝင်ဖော်ပြထားသော်လည်း နိုင်ငံရပ်ခြားများ၌ "Burmese language" ဟူ၍သာအသိများကြသည်။ အချို့သည်လည်း အင်္ဂလိပ်ဆန်ဆန် "Myanmarese" သို့မဟုတ် "Myanmese" ဟူ၍သုံးနှုန်းကြသည်။ "Burman" (ဘားမန်း) ဟူသောစကားလုံးရှိသော်လည်း ထိုစကားလုံးသည် ယေဘုယျအားဖြင့် လူများစုဗမာများကိုသာ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ "Burmese" သည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသားကို ခြုံငုံ၍ရည်ညွှန်းသည်။
အခြားဘာသာစကားများ
အာသံဘာသာတွင် အာဟုမ်ပြည် (Ahom kingdom) ၏ ဘုရင်သုကဖာမင်း (Sukaphaa) သည် မြန်မာပြည်ကို စတင်တွေ့ရှိစဉ်က মান দেশ Man Dex ("မန်းနိုင်ငံ") ဟူ၍ခေါ်ဆိုသည်။ အာသံပြည်ကို မြန်မာတို့ကျူးကျော်သည့်ကာလများကို মানৰ দিন (မန်းတို့၏နေ့ရက်များ) ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။
တရုတ်ဘာသာတွင် မြန်မာအမည်ကို ပထမဆုံး‌တွေ့ရှိမှုမှာ ၁၂၇၃ တွင်ဖြစ်ပြီး 緬 (အသံထွက် မြန်) ဟူ၍ရေးထားသည်။ ယခုတွင် မြန်မာကို 緬甸 (အသံထွက်မြန်တျန့်) ဟူ၍ ရေးလျက်ရှိသည်။ ဗီယက်နမ်ဘာသာတွင်လည်း Miến Điện ဟူ၍ရေးပြီး ထိုတရုတ်ခေါ်အဝေါ်မှ ဆင်းသက်လာသည်။
ဂျပန်ဘာသာတွင် မြန်မာ (+ミャンマー) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသော်လည်း ဘီရုမာ (ビルマ) ဟူ၍လည်း ထည့်ရေးကြသည်။ ဘီရုမာ သည် အပြောတွင်များ၍ မြန်မာ သည် အရေးတွင်များသည်။ ဗမာစောင်းရုပ်ရှင် (Biruma no tategoto) တွင် ဘီရုမာဟူသော အမည်သည် စာဖတ်သူတို့အား စိတ်ခံစားမှုပေးစွမ်းနိုင်သည် ဟူ၍ယုံကြည်ကြသည်
အိန္ဒိယဘာသာတွင်မူ မြန်မာကို Brahmadesh (ဗြဟ္မာတိုင်း) ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။
စပိန်ဘာသာနှင့် အီတလီဘာသာတို့တွင် "Birmania" (ဘိရမာ့နီးယား) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပေါ်တူဂီဘာသာတွင် "Birmânia" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပြင်သစ်ဘာသာတွင် "Birmanie" (ဗိဟမနီ) ဟူ၍လည်းကောင်း အသီးသီးသုံးစွဲကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအမည် ရင်းမြစ်
အညာတန်းရွာ၊ တလုတ္ထော်
အညာတန်းရွာ၊ တလုတ္ထော်
ဂဝံကျောက်
thumb| ဂဝံကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦ၊ အန္ဂဒိပူရမ်၊ အာရလ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ။ ဤအထိမ်းအမှတ်သည် ဘူချနမ်-ဟမ်မယ်တွန်က ၁၈၀၇ခုနှစ်အတွင်းဂဝံကျောက်အကြောင်း  ပထမဆုံးအကြိမ် ဖော်ပြဆွေးနွေးခြင်းကို အသိအမှတ်ပြုသည့်အနေဖြင့် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထုံးနှင့် မင်းဂင်းနိစ်(သံ)၊အလူမီနီယမ် ဓာတ်ပေါင်းများပါဝင်သည့် မြေစေးနှင့် ကျောက်စရစ်ခဲများ ရောနှောနေသောမြေကို ဂဝံမြေဟုခေါ်သည်။ မြစ်ကြီးများက တိုက်စားပြီး မြစ်ဝပင်လယ်ကမ်းစပ်မှာ ပို့ချသည့် အနည်ကျကျောက်တစ်မျိုးကို ဂဝံကျောက်ဟု ခေါ်သည်။
ဝေါဟာရ
ဂဝံဟူသည့် ဝေါဟာရသည် မွန်စကားလုံး တွံဝါန်မှ ဆင်းသက်လာကာ မြန်မာအဘိဓာန်က ဂဝံကို မြေစေး နှင့် သံချေးရောသောကျောက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထား သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် Laterite ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
မြေဩဇာဓာတ်ကင်းမဲ့၍ မြေးစေးပါသော အနီရောင် ကျောက်ကျစ် မြေလွှာမျိုး ဖြစ်သည်။ အချို့နေရာတွင် အလူမီနီယံနှင့် သံအောက်ဆိုက်များ ပါရှိ၍ သံရိုင်းအချို့လည်း ရောစပ်နေလေသည်။ မြေမျက်နှာပြင်အောက်တွင်ရှိနေသည့် ဂဝံမြေစေးများသည် မြေကြီးထဲမှတူးထုတ်ပြီး လေနှင့်ထိတွေ့ပါက မာကျောသော ဂဝံကျောက်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားကြသည်။ ပိုးပေါက်သဖွယ် အခေါင်းများပါ၍ မာကျစ်သော ကျောက်စိုင်ကျောက်ခဲ အနေဖြင့်လည်း တွေ့ရှိရလေသည်။ အချို့ သက်ရင့်ကျောက်မှာ မာ၍ အချို့သက်နုကျောက်မှာ ဆွေးခဲလွယ်၍ ရွှံ့စေးများ ရောထွေးနေလေသည်။ ၎င်းကျောက်တွင် ပါဝင်သည့် သံနှင့် အလူမီနီယမ်တို့သည် လေထဲမှ အောက်စီဂျင်နှင့် ပေါင်းစပ်ဒြပ်ပြုကာ အောက်ဆိုဒ်များအဖြစ်ပြောင်းလဲသွားသောကြောင့် မာကျောသွားရခြင်းဖြစ်ပြီး ဂဝံကျောက်များသည် အနီရောင်ဖြင့် မြင်တွေ့ကြရခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဂဝံကို မြေကြီးမှ ထုတ်ယူပြီးချိန်တွင် မိမိတို့အလိုရှိရာပုံကို ပုံဖော်နိုင်သည်။  အုတ်ခဲ ပုံစံပြုလုပ်ထား သည့် ဂဝံတုံးများသည် မီးမဖုတ်ရဘဲ လေနှင့်ထိကာ မာကျောသွားသဖြင့် မီးမဖုတ်အုတ် (Unbutnt Brick) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ thumb|ဂဝံကျောက်တူးယူနေပုံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ
အသုံးပြုခြင်း
ဂဝံသည် ကျစ်လျစ်မာကျောသော ကျောက်အသွင် ပြောင်း မြေစေးဖြစ်သဖြင့် လမ်းခင်းရာတွင် အသုံးပြုနိုင် သကဲ့သို့ အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထို့အတူ ဂဝံဖြင့် ရုပ်တုရုပ်ကြွများကို ထုလုပ်နိုင်သဖြင့် ဂဝံရုပ်တုများ၊ ဂဝံစေတီပုထိုးများ၊ ဂဝံထီးတော်များ၊ ဂဝံ တံတိုင်းများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြရာ ဂဝံထွက်ရှိရာ အရပ်ဒေသများတွင် ဂဝံယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားခဲ့ပေသည်။ ထို့ကြောင့် ဂဝံယဉ်ကျေးမှု ရှေးဟောင်းလက်ရာများကို ဂဝံထွက်ရှိသည့် နေရာများ တွင် အများဆုံး တွေ့ရှိကြရပြီး ရှေးဟောင်း ဂဝံလက်ရာ များအပြင် ခေတ်သစ်ဒီဇိုင်းများ ပုံဖော်ထားသည့် ဂဝံ ရုပ်တု ပုံစံအမျိုးမျိုးကိုလည်း မြင်တွေ့နိုင်ကြပေသည်။
ဂဝံ ယဉ်ကျေးမှု
ဂဝံယဉ်ကျေးမှုကို ဂဝံကျောက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထား သည့် ဗိသုကာလက်ရာများ၊ ရုပ်တုရုပ်ကြွ အနုပညာ လက်ရာများ၊ စေတီပုထိုးများဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ဆိုနိုင်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် သမိုင်းပါမောက္ခ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ လုစ် (G.H Luce) က မွန်ပြည်နယ် ဘီးလင်းမြို့နယ် ဇုတ်သုတ်ကျေးရွာရှိ ကျိုက်ထီးစောင်းစေတီနှင့် ဆင်တပ်မြင်းတပ် တံတိုင်းတို့ကို ဥပမာ ပြုလျက် ဂဝံယဉ်ကျေးမှု (Latrite Culture) ဟူသည့် အသုံးအနှုန်းကို စတင်သုံးစွဲခဲ့သည်ဟု မှတ်သားခဲ့ရသည်။ အန်ကောဝပ်ကျောင်းတော်သည် ဂဝံကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် ထူးခြားသော ဘုရားကျောင်းတစ်ခုဖြစ်ကာ ကမ္ဘာ့အမွေအနစ်စာရင်းဝင် အဆောက်အဦတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဂဝံကျောက်ထွက်ရှိရာနေရာများ
အပူပိုင်းဒေသဖြစ်သော အာဖရိကတိုက်၊ ဘရာဇီး၊ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်တောင်းမြစ်၊ သံလွင်မြစ်များတွင် ထင်ရှားစွာ တွေ့ရှိရသည်။ မုပ္ပလင်၊ ကျိုက်ထို၊ ဘီးလင်း၊ သထုံ၊ မော်လမြိုင်၊ ဘားအံ နယ်မှသည် ရေး၊ ထားဝယ် အထိ တွေ့ရှိရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်များ
ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံ
ဘိုလီးဗီးယား (Bolivia) ၏ တရားဝင်အမည်မှာ Plurinational State of Bolivia ဖြစ်သည်။ တောင်အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင် ဘရာဇီး၊ တောင်ဘက်တွင် ပါရာဂွေးနှင့် အာဂျင်တီးနား၊ အနောက်ဘက်တွင် ချီလီနှင့် ပီရူးနိုင်ငံ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။
အမေရိကတိုက်ကို ကိုလိုနီနယ်မြေများအဖြစ် မပြုလုပ်မီအချိန်ထိ အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်းဒေသဖြစ်သော ဘိုလီးဗီးယားသည် ထိုဒေသတွင် အင်အားအတောင့်တင်းဆုံး ဖြစ်သော အင်းကားအင်ပါယာ (Inca Empire) ၏ အစိပ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၆ရာစုနှစ်တွင် စပိန်တို့က ဒေသတွင်း အောင်နိုင်သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။ စပိန်ကိုလိုနီလက်အောက်တွင် ယင်းဒေသကို အထက်ပီရူး (Upper Peru) ဟုခေါ်ဝေါ်သမုတ်၍ ပီရူးဘုရင်ခံ (Viceroyalty of Peru) ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ ၁၈၀၉ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေးကြေညာသောအခါ ၁၆နှစ်ကြာ စစ်ပွဲဆင်နွှဲခဲ့ရသည်။ ၁၈၂၅ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၆)ရက်နေ့တွင် ဘိုလီဗာသမ္မတနိုင်ငံ (Simón Bolívar) ကိုတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင်လည်း နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများ၊ အာဏာရှင်စနစ်အုပ်ချုပ်မှုများနှင့် စီးပွားရေးပျက်စီးခြင်းများကြောင်း ရုန်းကန်နေရသော တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။
ဒေသ(၉)ခုခွဲခြားထားသော ဒီမိုကရေစီ သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည်။ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်မှာလည်း အနောက်ပိုင်းတွင် အင်ဒီးစ်တောင်တန်းကုန်းမြင့်ဒေသဖြစ်ပြီး အရှေ့ခြမ်းတွင် မြေနိမ့်ပိုင်းသည် အမေဇုန်မြစ်ဝကျွန်းပေါ် (Amazon Basin) ဖြစ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံဖြစ်သည်။ လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုညွှန်းကိန်း အလတ်တန်းစားအဆင့်ဖြစ်သည်။ ဆင်းရဲမှုအဆင့် (poverty level) ၆၀%ခန့်ရှိသည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ သစ်လုပ်ငန်း၊ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ သတ္တုတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်း၊ ချည်မျှင်၊အထည်၊ သတ္တုကုန်ချော၊ ရေနံထွက်ပစ္စည်းစသော ကုန်ချောအမျိုးမျိုးကိုလည်း ထုတ်လုပ်သည်။ ဘိုလီးဗီးယားသည် တွင်းထွက်ပစ္စည်းများကြွယ်ဝပြီး အထူးသဖြင့် သံဖြူ (tin) အများအပြားထွက်သည်။.
အင်ကြင်းမြိုင်ရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်အူလှည့်
ဝက်အူတပ်ရာ၊ ဖြုတ်ရာတွင် သုံးသောကိရိယာ။
ဆည်ဦးရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ဆည်ဦးရွာ (Seu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ ပသင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၆၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပသင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၄ ဦး၊ မ ၁၃၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဋိသင်္ခါနဗလသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပဋိသင်္ခါန ဗလ, ဘာဝနာဗလ, အနဝဇ္ဇဗလ, သင်္ဂဟဗလ-ဟူသော ဗလလေးမျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ကမ်းခြေရွာသစ်ရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
ကမ်းခြေရွာသစ်ရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
မြောင်းတကာ
မြောင်းတကာ
အဝပြင် (မြောက်)ရွာ
အဝပြင် (မြောက်)ရွာ
အတွင်းကပ်ခိုရွာ၊ ကပ်ခို
အတွင်းကပ်ခိုရွာ၊ ကပ်ခို
ဇီးကုန်းရွာ၊ ငှက်ပေါက်
ဇီးကုန်းရွာ၊ ငှက်ပေါက်
ပညာဗလသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပညာဗလ, ဝီရိယဗလ, အနဝဇ္ဇဗလ, သင်္ဂဟဗလ-ဟူသော ဗလလေးပါးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အာရာဗင်း အဒီဂါ
အာရာဗင်း အဒီဂါ ဆိုသူမှာ အိန္ဒိယနွယ်ဖွား ဩစ‌တေးလျနိုင်ငံသား စာ‌ရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ The White Tiger (ကျားဖြူ)စာအုပ်ဖြင့် ကမ္ဘာ့စာ‌ပေအသိုင်းအဝန်းတွင် ထင်ရှားလာသူဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်သည် သူ၏ပထမဦးဆုံးလုံးချင်းစာအုပ်ဖြစ်ပြီး The Man Booker ဆုကို ၂ဝဝ၈ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ အာရာဗင်း အဒီဂါကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ‌မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၉ဝ ခုနှစ်‌နောက်ပိုင်းတွင် ဩစ‌တေးလျနိုင်ငံသို့ ‌ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ နယူး‌ယောက်မြို့ရှိ ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်တွင် အင်္ဂလိပ်စာ‌ပေကို ‌လေ့လာသင်ယူခဲ့ပြီး ‌အောက်စဖို့စ်တက္ကသိုလ်တွင်လည်း သင်ယူခဲ့သည်။
Financial Time သတင်းစာ၏ သတင်း‌ထောက်အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ စ‌တော့‌ဈေးကွက်သတင်း၊ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုသတင်းနှင့်စီးပွား‌ရေးဆိုင်ရာအင်တာဗျူးများကို Financial Time တွင် ‌ရေးသားခဲ့သည်။ ထို‌နောက် Time မဂ္ဂဇင်း၏ ‌တောင်အာရှ‌ဒေသတွင်း အလွတ်တန်းသတင်း‌ထောက်အဖြစ် ၃ နှစ်ခန့် အလုပ်လုပ်ခဲ့ သည်။ ထိုကာလအတွင်း The White Tiger စာအုပ်ကို ‌ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်ကို ၂ဝဝ၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်‌ဝေနိုင်ခဲ့သည်။ The Man Booker ဆုကိုလည်း ထိုနှစ်တွင်ပင် ရရှိခဲ့သည်။ အာရာဗင်း အဒီဂါသည် The Man Booker ဆုရရှိသည့် အ‌ယောက် ၄ဝ‌မြောက် အိန္ဒိယနွယ်ဖွားစာ‌ရေးဆရာအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။
The White Tiger သည် အိန္ဒိယ၏ နိုင်ငံ‌ရေး၊ စီးပွား‌ရေး၊ လူမှု‌ရေးနှင့်‌ကျေးလက်‌နေနိုင်ငံသားများ ကြုံ‌တွေ့‌နေရသည့် အ‌ရေးကိစ္စများကို ‌ရေးသားထားခြင်းဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ‌ရေးသမားများနှင့်စီးပွား‌ရေးသမားများ အကြားတွင် ကြီးထွားလှိုက်စား‌နေသည့် အဂတိလိုက်စားမှုများအ‌ကြောင်းကို တို့ထိသ‌ရောထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ‌ကျေးလက်‌ဒေသများတွင် ‌နေထိုင်‌နေသူများ ကြုံ‌တွေ့‌နေရ‌သော ဘဝရုပ်ပုံလွွှာများ၊ ဆင်းရဲချမ်း သာကွာခြားမှု၊ သခင်ကျွန်ဆက်ဆံ‌ရေးနှင့်လူမှုဘဝအတွင်း ခွဲခြားဆက်ဆံခံထားရမှုများကိုလည်းထည့်သွင်း‌ရေးဖွဲ့ခဲ့ သည်။ ထိုစာအုပ်ကို Alantic Books(UK) နှင့် Harper Collins(India) စာအုပ်တိုက်တို့က ၂ဝဝ၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်‌ဝေ‌ပေးခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်သည် အိန္ဒိယတစ်နိုင်ငံတည်းတွင်ပင် အုပ်‌ရေ ၂ သိန်းခန့်‌ရောင်းချခဲ့ရ သည်။
အာရာဗင်း အဒီဂါ ‌ရေးသားသည့် ဒုတိယစာအုပ် Between the Assassinations ကို အိန္ဒိယတွင် ၂ဝဝ၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင် ထုတ်‌ဝေခဲ့ပြီး အ‌မေရိကနှင့်အင်္ဂလန်တို့တွင် ၂ဝဝ၉ ခုနှစ် နှစ်လည်ပိုင်းတွင် ထုတ်‌ဝေခဲ့ သည်။ Last Men in Tower  စာအုပ်ကို ၂ဝ၁၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ ထုတ်‌ဝေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် The Guardia, The Sunday Times, The Times နှင့် The New Yorker တို့တွင်လည်း ဝတ္ထုတိုများကို ‌ရေးသားလျက် ရှိသည်။ www.aravindadiga.com သည် အာရာဗင်း အဒီဂါ၏ ကိုယ်ပိုင်အင်တာနက် စာမျက်နှာဖြစ်ပြီး ဝတ္ထုတိုများ၊ အက်‌ဆေးများနှင့် ‌ဆောင်းပါးများကို လွှင့်တင်ထားသည်။
မှန်လွှဲကုန်းရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
မှန်လွှဲကုန်းရွာ (Hmanhlwekone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဂျိုးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၄၉ ဖြစ်သည်။
ဆောင်းပြောင်း (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဆောင်းပြောင်း (တောင်)ရွာ (Hsawngpyaung (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လုံးပျဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးပျဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၉၈ ဦး၊ မ ၆၁၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခခုမိုဒနိဘူတာ
ခခုမိုဒနိဘူတာ  (角茂谷駅 ခခုမိုဒနိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိုးချိခရိုင်၊ နဂအိုခတိုင်း၊ အိုးတိုယောမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ JR Shikokuမှတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပြီး ဘူတာနံပါတ်မှာ "D34" ဖြစ်သည်။
မွန်ထောင့်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
မွန်ထောင့်ရွာ(Mundaunt)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ မွန်ထောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၂၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွန်ထောင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၀ ဦး၊ မ ၅၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စူပါ ကွန်ပျူတာ
စူပါ ကွန်ပျူတာ (Supercomputer) သည် စွမ်းဆောင်နိုင်မှု အထူးသဖြင့် မြန်ဆန်ရာတွင်ထိတ်တန်းအဆင့်ရှိသော ကွန်ပျူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။ စူပါ ကွန်ပျူတာ ကို ၁၉၆၀ ခုနှစ်များမှစ၍ Control Data Corporation (CDC) မှ Seymour Cray ကစတင် တီထွင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၀ ခုနှစ်များတွင် စတင် ရောင်းချသည်။ ထိုနောက် Cray Research ဟု ကိုယ်ပိုင် company ထောင်ခဲ့သည်။ သူသည် စူပါ ကွန်ပျူတာ ဈေးကွက်တွင် သူ၏ သစ်ဆန်းသော ဒီဇိုင်းများဖြင့် ငါးနှစ်ကြာ (၁၉၈၅ - ၁၉၉၀) စိုးမိုးခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ များတွင် မီနီ ကွန်ပျုတာများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းနှင့်အတူ ပြိုင်ဖတ် ကုမ္ပဏီငယ်လေးများ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၉၀ အလယ်လောက် "စူပါ ကွန်ပျုတာ ဈေးကွက်ပျက်ခြင်း" တွင် ၎င်း ကုမ္ပဏီများ ပျောက်သွားသည်။
ယခုအခါတွင် စူပါ ကွန်ပျူတာ များမှာ ၎င်းပျက်သွားသော ကုမ္ပဏီများကို ဝယ်ယူကာ Cray, IBM, Hewlett-Packard company များမှ ကိုယ်ပိုင် ဒီဇိုင်းပြောင်းယူကာ ထုတ်လုပ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ထျဲန်းဟော် အမှတ် ၁ မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တွက်ချက်နှုန်း အမြန်ဆုံး စူပါကွန်ပျူတာ ဖြစ်လာသည်။
​ဘောကုန်းရွာ၊ တလုတ္ထော်
ဘောကုန်းရွာ၊ တလုတ္ထော်
အောင်သာရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
အောင်သာရွာ (Aungthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ အင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၇ ဦး၊ မ ၂၇၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စတော်ဘယ်ရီ
စထရော်ဗယ်ရီကို မြန်မာတို့က ရှမ်းဆီးဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။ စထရော်ဗယ်ရီ၏ ရုက္ခဗေဒမျိုးစုအမည်မှာ 'ဖရာဂေးရီးယား' ဖြစ်သည်။ စထရော်ဗယ်ရီသည် သမပိုင်းဇုန်၌၎င်း၊ အပူပိုင်း ဇုန်အတွင်းရှိ တောင်ကုန်းဒေသများ၌၎င်း၊ ပေါက်ရောက်သည်။ စထရော်ဗယ်ရီအသီးမှာ အလွန်ထင်ရှားသည်။ တောင်အမေရိက တိုက် ချီလီနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း၌လည်း စထရော်ဗယ်ရီပင်တစ်မျိုး ပေါက်သည်။ ဥရောပတိုက်တွင် ရှေးမဆွကပင် စထရော်ဗယ်ရီ ပင် တစ်မျိုးလည်း ပေါက်ရောက်သည်။ စထရော်ဗယ်ရီသည် အစေ့များ၍ အနှစ်အရသာမရှိလှသဖြင့် လူတို့သည် ထိုအပင်ကို စိုက်ပျိုးရန် စိတ်မကူးခဲ့ကြချေ။ သို့ရာတွင် အမေရိကတိုက်ကို တွေ့ရှိသောအခါ၌ စထရော်ဗယ်ရီပင်ရိုင်း အသစ်နှစ်မျိုးကို ထပ်မံတွေ့ရှိကြ၏။ ထိုနှစ်မျိုးစလုံးမှ အသီးများမှာ ဥရောပ တိုက်မှ စထရော်ဗယ်ရီပင်နှင့် မခြားနားလှချေ။ ဥရောပတိုက်မှ စထရော်ဗယ်ရီပင်နှင့် အမေရိကတိုက်ရှိ စထရောက်ဗယ်ရီပင် တို့ကို မျိုးစပ်လိုက်သည့်အခါကျမှ ယခုစိုက်ပျိုးလျက်ရှိကြသော အနှစ် အရသာနှင့်ပြည့်စုံသည့် စထရော်ဗယ်ရီပင် အမျိုးမျိုးကို ရရှိလေသည်။ စထော်ဗယ်ရီပင်များမှာ ချုံပင်ငယ်များ ဖြစ်၍ မြေလျှောက် ပင်စည် အဆစ်အပိုင်းများမှ အပင်သစ်များ ပွား လာကြသည်။ စထရော်ဗယ်ရီပင် အသီးသီးချိန်တွင် အသီးများ စင်ကြယ်လှပစေရန် အပင်ရင်းတွင် ကောက်ရိုးကို ပုံထားလေ့ ရှိသည်။ စထရော်ဗယ်ရီကို လူကြိုက်များသဖြင့် ရာသီမဟုတ်ဘဲ သီးသောအပင်မျိုးများကို အမေရိကတိုက်၌ တီထွင်စိုက်ပျိုးကြ သည်။ လူများ အလိုရှိသလောက် အသီးများကို တင်ပို့ ရောင်းချနိုင်ရန် အလွန်ကျယ်ဝန်းရလေသည်။ စထရော်ဗယ်ရီပင် စိုက်ခင်းများမှ အသီးမှည့်များကို ရေခဲစိမ်ရန် တွဲဲများ ပါရှိသော အထူးမီးရထားဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ကြရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီးနှံများ
ဝေယံအောင်
ဝေယံအောင် (၁၉၉၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၂၂ ရက်ဖွား) သည်မြန်မာနိုင်ငံအလှမယ်ပြိုင်ပွဲလုပ်ငန်းရှင်နှင့် ဒီမိုကရေစီတက်ကြွလှုပ်ရှားသူဖြစ်သည်။ သူသည် ဟန်ဇော်လတ် နှင့် တွဲဖက်၍ ရွှေမြေမြန်မာအလှမယ် ကို တည်ထောင်သူလည်းဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ
စစ်တပ်ကအာဏာသိမ်းမှုကိုဆန့်ကျင်တယ်ဆိုပြီးနိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကရာဇသတ်ကြီးပုဒ်မ ၅၀၅ (က) အရသူ့ကိုဖမ်းဖို့ဝရမ်းထုတ်ထားတယ်။ အခြားနာမည်ကြီးများစွာနှင့်အတူသူသည် Civil Disobedience Movement (CDM) တွင်ပါ ဝင်ရန်တောင်းဆိုခြင်းနှင့်ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်မှုစွမ်းရည်ကိုပျက်စီးစေခြင်း၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ အားထောက်ခံခြင်းနှင့်တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုကိုအနှောင့်အယှက်ပေးခြင်းတို့ဖြင့်ပြည်သူများအားလှုံ့ဆော်မှုဖြင့်တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။
စစ်ကောင်စီရဲ့ နိုင်ငံတော် အကြည်ညို ပျက်စေမှုနဲ့ တရားစွဲဆိုခြင်း ခံထားရတဲ့ Gen Z Burma အဖွဲ့ဝင် ဝေယံအောင်၊ ဟန်ဇော်လတ်နဲ့ Alvin တို့ အဖွဲ့ဟာ ရန်ကုန် မှာ ဆက်လက် နေထိုင်ရန်အတွက် အခက်အခဲ ရှိလာတာကြောင့် Free Burma Rangers အဖွဲ့ရဲ့ အကူအညီဖြင့် လွတ်မြောက်နယ်မြေနယ်စပ်တနေရာကို ရောက်ရှိနေကြသည်။ ထို လွတ်မြောက် တဲ့ ဒေသမှာလည်း တော်လှန်ရေးအတွက် ပြင်ဆင် ကြိုးစားနေကြဆဲဖြစ်သည်။
ထွာရေကျော်ရွာ၊ ကပ်ခို
ထွာရေကျော်ရွာ၊ ကပ်ခို
ဝေယံအောင်
အစောပိုင်းဘဝနှင့် လုပ်ဆောင်မှုများ
ဝေယံအောင်ကို မကွေးတိုင်းဒေသကြီး မင်းဘူးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ရွှေမြေမြန်မာအလှမယ် ကို ၂၀၁၃ တွင်သူ၏သူငယ်ချင်း ဖြစ်သူ ဟန်ဇော်လတ်နှင့်အတူ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်ကအသက် ၁၈ နှစ် အရွယ်ဟန်ဇော်သည် ကမ္ဘာ့အသက်အငယ်ဆုံး National Director ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အထူးသောင်
အထူးသောင်
ပရိဟာနိသုတ်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်။
ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ရာဂဝေပုလ္လတ္တ၊ ဒေါသ ဝေပုလ္လတ္တ၊ မောဟဝေပုလ္လတ္တ၊ ဂမ္ဘီရဌာနာဌာနတို့၌ ပညာမျက်စိ မဖြစ်မှုဟူသော တရားလေးပါး မိမိသန္တာန်၌ ရှုမြင်နေလျှင် ထိုဘိက္ခု၊ ဘိက္ခုနီသည် ကုသိုလ်တရား တို့မှဆုတ်ယုတ်၊ မိမိကိုဆုံးဖြတ်နိုင်ပုံနှင့် ရာဂတနုတ္တ၊ ဒေါသတနုတ္တ၊ မောဟတနုတ္တ၊ ဂမ္ဘီရဌာနာဌာနတို့၌ ပညာမျက်စိဖြစ်နေမှုဟူသော တရားလေးပါးတို့ မိမိသန္တာန်၌ ရှုမြင်နေသော ဘိက္ခု ဘိက္ခုနီသည် ကုသိုလ်တရားတို့မှ မဆုတ်ယုတ်တော့ဟု ဆုံးဖြတ်နိုင်ပုံ၊ ပရိဟာနဓမ္မ၊ အပရိဟာနဓမ္မတို့ကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူကြောင်း ရဟန်းတော်တို့အား အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ ပညာစက္ခုအရ ဥဂ္ဂဟ ပရိပုစ္ဆာပညာနှင့် သမ္မသနပ္ပဋိဝေဓ ပညာစက္ခုတို့နှင့်တကွ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်-ကမ္မာရာမတာ၊ ဘဿရာမတာ၊ နိဒ္ဒါရာမတာ၊ သင်္ဂဏိကာရာမတာ၊ ဣန္ဒြိယေသုအဂုတ္တဒွါရတာ၊ သံဃကရဏီယ ထေရကိစ္စတို့၌ ကိုယ်တိုင် အားထုတ် ခြင်းဟူသော သေခပရိဟာနဓမ္မ ခုနစ်ပါးနှင့် သုက္ကပက္ခ သေခအပရိဟာနဓမ္မ ခုနစ်ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်-ဘိက္ခုဒဿနဟာပန၊ သဒ္ဓမ္မဿဝနဟာပန၊ အဓိသီလ အသိက္ခန၊ ထေရ နဝ မဇ္ဈိမ ရဟန်းတို့အပေါ်၌ အပ္ပသာဒဗဟုလ၊ ဥပါရမ္ဘစိတ္တ၊ ရန္ဓာဂဝေသီစိတ္တတို့ဖြင့် ဓမ္မကိုနာယူခြင်း၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသာသနာတော်ပြင်ပ၌ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်ကိုရှာမှီးခြင်း၊ ထို၌ ကောင်းမှုပြုခြင်းဟူသော ဥပါသကာအဖြစ်မှ ဆုတ်ယုတ်နိုင်သောတရား ခုနစ်ပါးနှင့် ဥပါသကာအဖြစ်မှ မဆုတ်ယုတ်နိုင်သော တရားခုနစ်ပါးတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခနည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မြန်မာ့ဆေးဝါးနှင့် အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း
မြန်မာ့ဆေးဝါးနှင့် အိမ်သုံးပစ္စည်းလုပ်ငန်း၏ ကြီးကြပ်မှု အောက်တွင် စက်ရုံပေါင်း(၁၅)ရုံ၊ စက်ရုံခွဲ(၆)ရုံ၊ စုစု ပေါင်း(၂၁)ရုံနှင့် ဆေးဝါးထုတ်လုပ်မှု နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးရေးဌာန တစ်ခုပါရှိသည်။ ၎င်းစက်ရုံများ အနေဖြင့်-
ပေါ်ဦးသက်
ပေါ်ဦးသက်သည် မြန်မာမှုနှင့် ခေတ်ပေါ်ပန်းချီကို ပေါင်းစပ်ဖန်တီးထားသော ထူးခြားသည့် ကိုယ်ပိုင်ဟန် ပန်းချီလက်ရာများကြောင့် မြန်မာ့ပန်းချီလောက၌ သာမက အနောက်တိုင်းပန်းချီ လောကတွင်လည်း အောင်မြင်ထင်ရှား ကျော်ကြားသည့် ပန်းချီအနုပညာရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ပေါ်ဦးသက်အား ၁၉၃၆-ခုနှစ် အဖဦးလှကြီးနှင့် အမိဒေါ်ငွေမမှ မန္တလေးတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဖခင် ဦးလှကြီးသည်လည်း အနုပညာကျောင်းတွင် စာသင်လျက်ရှိနေသော အနုပညာသမား တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ ပေါ်ဦးသက် ၏ မိခင်သည် ပေါ်ဦးသက် ငယ်စဉ်ကတည်းက ဆုံးပါးသွားခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့် နောက်မြန်မာပြည်အတွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး အောင်ပွဲများ ကျင်းပချိန် အတွင်း လက်ပစ်ဗုံး တစ်လုံး မတော်တဆ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၁၂-နှစ် အရွယ် ကလေးဘဝ တွင် သူ၏ ညာဘက် လက်တစ်ဖက် ဆုံးရှုံးခဲ့ရလေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဘက်လက်ကို အသုံးပြုကာ စာရေးခြင်း၊ ပုံဆွဲခြင်းများကို ကြိုးစားလေ့ကျင့်ခဲ့သည်။
ပေါ်ဦးသက်သည် ပန်းချီဆွဲခြင်း အနုပညာကို သူ၏ ဖခင်ကြီးဆီမှ သင်ယူခဲ့လေသည်။ အသက် ၁၅-နှစ် အရွယ်တွင် ပန်းချီဆရာ ဦးဘသက် နှင့် ဦးခင်မောင်(ဘဏ်) တို့ထံမှ ပန်းချီပညာရပ်များကို ဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့ပြီး ဆရာဖြစ်သူ ဦးဘသက် နာမည်မှ`သက်´ဆိုသည်ကို သူ၏နာမည်တွင်ပေါင်းထည့်ကာ ပေါ်ဦးသက် ဟုယူခဲ့သည်။ သူကျောင်းတက်နေစဉ် ကာလအတွင်း ပန်းချီပြပွဲ၊ ပြိုင်ပွဲများတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကာ ဆုတံဆိပ်ပေါင်း မြောက်မြားစွာ ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၉-ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု Famous Artist School အနုပညာကျောင်းတစ်ခုမှ ပေးသော စာပေးစာယူ စကောလားရှစ်ကို ရရှိခဲ့ပြီး ပန်းချီအနုပညာသင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ သုံးနှစ် စာပေးစာယူသင်တန်းကို နှစ်နှစ်ဖြင့် သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့ပြီး First Grade အဆင့်ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အသက် ၂၁နှစ် အရွယ်တွင် သူသည် သူ၏ အနုပညာဖြင့်အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းခဲ့ကာ ထိုစဉ်က မဂ္ဂဇင်းစာစောင်များ၊ မန္တလေးပြည်သူ့ နေ့စဉ် သတင်းစာ၊ ကြေးမုံ သတင်းစာ၊ ရန်ကုန် လူထုနေ့စဉ် သတင်းစာတို့တွင် သရုပ်ဖော်ပုံများ၊ ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
Unicef ရန်ပုံငွေအတွက် "Asian Harbor Scene"(၁၉၇၄) နှင့် "Market"(၁၉၇၅) ဆိုသည့် ပန်းချီကား နှစ်ကားကိုလည်း ဆွဲပေးခဲ့ကာ ထိုပန်းချီကားနှစ်ကားကို ဒိုင်ယာရီမျက်နှာဖုံး၊ တံဆိပ်ခေါင်းများ၊ ပို့စကတ်များ ပုံနှိပ်ဖြန့်ချိရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရနှင့် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ကကျင်းပပေးသော စာပေ အနုပညာ ပြပွဲပြိုင်ပွဲများအတွက် လိုအပ်သော သရုပ်ဖော်ပုံများကို လည်းရေးဆွဲခဲ့သည်။ သူ၏ သရုပ်ဖော်ပုံများကို ဥရောပနှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံများတွင်လည်း ကျောင်းပညာသင်ရိုးညွှန်းတမ်းများတွင် ပြဋ္ဌာန်းအသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၆၃-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်၌ တစ်ကိုယ်တော် အနုပညာပြပွဲကျင်းပခဲ့ကာ ပြပွဲဖွင့်လှစ်ပြီး ခဏတာ အတွင်း သူ၏ ပန်းချီကားများ အကုန်လုံး ရောင်းလိုက်ရကာ သူ၏ ပထမဦးဆုံး အောင်မြင်မှု့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပေါ်ဦးသက်အား မြန်မာ့ယဉ်ကျေးနှင့် အနုပညာကို အနောက်တိုင်း ခေတ်သစ် ပန်းချီရေးနည်း ရေးဟန်များဖြင့်ရောစပ် ဖန်တီးသူအဖြစ် အနောက်တိုင်းမှ အနုပညာရှင်များ အကြားတွင် လူသိများလာခဲ့သည်။
ထို့နောက် ပေါ်ဦးသက်သည် အနောက်နိုင်ငံ များမှ ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ် မျက်နှာဖုံး များနှင့် ဒီဇိုင်း များစွာကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ အမေရိကန် - မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှု ဖလှယ်ရေး အစီအစဉ်မှ ကြီးမှူး ကျင်းပ ပြုလုပ်သော ပြပွဲတွင် ပန်းချီကား ၅ဝ ကျော်ဖြင့် တကိုယ်တော် ပြပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပြပွဲ ဖွင့်လှစ်ပြီး ခဏတာ အတွင်း သူ၏ ပန်ချီကားများ အကုန်လုံး ရောင်းလိုက်ရကာ သူ၏ ပထမ အဦးဆုံး အောင်မြင်မှုပင် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ပုဂံမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့ပြီး သမိုင်း ဆိုင်ရာ၊ မြန်မာမှု သုတေသန ပြုလုပ်ချက် များနှင့် အတူ ပုဂံ မြင်ကွင်း အမျိုးမျိုးကို ဆီဆေး၊ ရေဆေး ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲခဲ့ပြီး၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ အခြေစိုက် နေထိုင်ကာ ဝတ္ထု မဂ္ဂဇင်း သရုပ်ဖော် ပုံများနှင့် ဒီဇိုင်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ မိုးဝေ စာပေ မဂ္ဂဇင်းနှင့် အခြား စာစောင် မဂ္ဂဇင်း၊ နေ့စဉ် သတင်းစာများ တွင်လည်း ပန်းချီ အနုပညာနှင့် ပတ်သက်၍ ဆောင်းပါးများကို အခါ အားလျော်စွာ ရေးသားခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ် ကောလိပ်နှင့် အနုပညာ ကျောင်းများ၏ ဖတ်ကြားချက် အရ ပန်းချီ ရေးဆွဲနည်း အတတ် ပညာကို ပို့ချခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ကြည့်မြင်တိုင် အထက (၃) တွင် နွေရာသီ ပန်းချီ တလသင်တန်း၌ အချိန်ပြည့် လုပ်အားပေး ပို့ချခဲ့သည်။ ပေါ်ဦးသက်သည် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော Gallery Oriant ထူထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့၍ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ပန်းဆိုးတန်း လမ်းရှိ လောကနတ် အလှပညာဆိုင်ခန်း (Lokanat Galleries) ကို တည်ထောင်သော အဖွဲ့ဝင် တဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ထို လောကနတ် အလှပညာ ဆိုင်ခန်းတွင် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် တကြိမ်၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် တကြိမ် တကိုယ်တော် ပြပွဲများ ပြသခဲ့သည်။ မြန်မာမှုနှင့် ခေတ်ပေါ် ပန်းချီ ပေါင်းစပ် ဖန်တီး နိုင်သော ပန်းချီ လက်ရာများကြောင့် အနောက်တိုင်း ပန်းချီ လောကတွင် ထင်ရှားသော မြန်မာ ပန်းချီ အနုပညာရှင် တဦး ဖြစ်သည်။
ဘဝနိဂုံး
ပေါ်ဦးသက်သည် ဆေးလိပ်ကို အလွန်အကျွံ သောက်သုံးသူ တစ်ယောက် ဖြစ်ခဲ့သည့် အားလျော်စွာ၊ ၁၉၉၃-ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့၊ နံနက် ၉ နာရီ ၄၅ မိနစ်တွင် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါဖြင့်အသက် ၅၇-နှစ်အရွယ်တွင် မန္တလေးမြို့၊ ပဒုမ္မာရိပ်မွန်၊ မင်္ဂလာဥယျာဉ်ရပ်၊ နန်းတော်ရှေ့ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်တင်ကြည်နှင့် သားသုံးယောက်၊ မြေးသုံးယောက်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ သူကွယ်လွန်ချိန်သည် သင်္ကြန်ကာလဖြစ်သောကြောင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရန် ခက်ခဲနေသော်လည်း သူ့ဈာပနတွင် သူ့ကိုချစ်သည့် မိတ်ဆွေအပေါင်းအသင်းများ၊ သူ့တပည့်တပန်းများ၊ အနုပညာလောကသားများဖြင့် အထူးစည်ကားခဲ့သည်။ သူ၏သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ၊ ကာတွန်းဆရာ (ဦး) ဝင်းဖေက ဈာပနမှတ်တမ်းထဲတွင် National Loss တခုဖြစ်ပါတယ် ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
ကံပြင်ရွာသစ်ရွာ၊ ဇီးချိုမော်
ကံပြင်ရွာသစ်ရွာ၊ ဇီးချိုမော်
မုံကြီးရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
မုံကြီးရွာ (Mongyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ခါဝဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၀၆၀ ဖြစ်သည်။
ဗျင်္ညားလောရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ဗျင်္ညားလောရွာ (Byinnyarlaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ဗျင်္ညားလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗျင်္ညားလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၄ ဦး၊ မ ၆၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျောက်တံခါးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကျောက်တံခါးရွာ(Kyauktagar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျောက်တံခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၃၃ ဖြစ်သည်။ ကျောက်တံခါးကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ရှိသည်။ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်ဖြင့် အိမ်ခြေ ၅၀ မီးလင်းသည်။
ဗျင်္ညားလောရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်တံခါးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်စည်သာရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
အောင်စည်သာရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
မှန်ပင်ရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
မှန်ပင်ရွာ (Hmanpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဂျိုးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၄၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သီရိလင်္ကာသမ္မတရွေးကောက်ပွဲ (၂၀၁၀)
တောင်အာရှနိုင်ငံဖြစ်သော သီရိလင်္ကာတွင် တမီလ်ကျားသူပုန်များကို နှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့သည့် ပြည်တွင်းစစ်အလွန် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၁၀ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၊ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သီရိလင်္ကာ၏ ဆဌမမြောက် သမ္မတကိုရွေးချယ်ရန် ပြည်သူ ၁၄ သန်းကမဲပေးခဲ့ကြသည်။ လက်ရှိသမ္မတ မာဟင်ဒါ ရာဇာပက်ဆာနှင့် ၎င်း၏လူယုံ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသူ စစ်ဦးစီးချုပ်ဟောင်းနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း ဆာရတ်ဖွန်ဆီကာတို့က အဓိကယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ယင်းရွေးကောက်ပွဲကို ရာဇာပက်ဆာက ၎င်း၏သမ္မတသက်တမ်း မကုန်မီ နှစ်နှစ်စောပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ဖွန်ဆီကာက ရာဇာပက်ဆာကို ဖြုတ်ချရန် ပြိုင်ဘက် ၂၀ ဦးပါဝင်သောအဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာတွင် ဖွန်ဆီကာက သမ္မတရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် အဓိကပြိုင်ဘက်ပါတီများက ၎င်းတို့၏ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် အပြည့်အဝ ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ပြည်သူတွေအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်တဲ့ လွှတ်တော်ဖြစ်အောင် လုပ်ချင်ပါတယ်။ ဒါတွေကိုလုပ်နိုင်မယ့် အသင့်တော်ဆုံးကတော့ အကြမ်းဖက်မှုကို တိုက်ဖျက်နိုင်ခဲ့တဲ့ သူပေါ့ ဟု ပြိုင်ဘက်ပါတီတစ်ခုဖြစ်သော United National ပါတီခေါင်းဆောင် Ranil Wickrema-singhe က ပြောကြားခဲ့သည်။
သမ္မတရာဇာပက်ဆာ၏ အစ်ကိုများဖြစ်ကြသော ချာမယ်သည် အစိုးရဝန်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဂိုတပ်ဟာယာက ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး တာဝန်ရယူကာ ဘာဆီလ်က လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦးနှင့် သမ္မတအကြီးတန်း အကြံပေးအဖြစ် ထမ်းဆောင်နေသည်။ သမ္မတရာဇာပက်ဆာကရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲအများစုဖြင့် အနိုင်ရမည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီ ပြောကြားခဲ့သည်။ ဖွန်ဆီကာအပေါ် ထောက်ခံသော ညွန့်ပေါင်းပါတီများတွင် အဓိကပြိုင်ဘက် လက်ယာယိမ်းပါတီ နှင့်လက်ဝဲမာ့ခ်ဝါဒီ Tamil Naitonal Alliance TNA ပါဝင်ပြီး TNA ပါတီသည် ယခင်ကတမီလ်သူပုန်များအတွက် ကြားခံအဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ TNA ပါတီက ဖွန်ဆီကာကို ထောက်ခံမည်ဟု ဆုံးဖြတ်လိုက်သောကြောင့် သီရိလင်္ကာ ကွဲပြားစေသော လျှို့ဝှက် လုပ်ဆောင်မှုဟု သမ္မတအစိုးရအဖွဲ့ ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ဇန်နဝါရီ လ ၂၆ရက်နေ့ ရွေးကောက်ပွဲသည် တမီလ်ကျားသူပုန်များနှင့် အစိုးရတပ်များအကြား အပြန်အလှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃၇ နှစ်ကြာ ပြည်တွင်းစစ်ပွဲအလွန် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် အမျိုးသား ပြန်လည်ရင်ကြားစေ့ရေးအတွက် အရေးကြီးဆုံး ခြေလှမ်းဖြစ်သည်ဟု ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အထွေအထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် မစ္စတာဘန်ကီမွန်းက ပြောကြားခဲ့သည်။
ခခုဒဘူတာ
ခခုဒဘူတာ  (角田駅 ခခုဒ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိယဂိခရိုင်၊ ခခုဒမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မွန်ထောင့်ချောင်းထဲရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
မွန်ထောင့်ချောင်းထဲရွာ(Mundauntchaunghte)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ မွန်ထောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၂၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွန်ထောင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၀ ဦး၊ မ ၅၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သူဆစ်ဒီးဒီး
သူဆစ်ဒီးဒီး (ဘီစီ၄၆ဝ-ဘီစီ၄၁ဝ)
သူဆစ်ဒီးဒီးသည်ဂရိလူမျိုးဖြစ်၍ကြွယ်ဝချမ်းသာသော အက်သင်းမြို့သားမိဘများမှဆင်းသက်ခဲ့သည်။ ပယ်လိုပွန်နီးယန်းစစ်ပွဲကြီးအတွင်းက ရေတပ် ဗိုလ်ကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သော်လည်း စစ်ဗိုလ်အဖြစ်နှင့်မကျော်ကြားဘဲ သမိုင်းဆရာကြီးအဖြစ်ဖြင့် ပိုမိုထင်ရှားလေသည်။
အက်သင်းနှင့်စပါးတားနိုင်ငံတို့သည် ပယ်လိုပွန်နီးဆပ် ကျွန်းဆွယ်တွင် ဗိုလ်လုရန်အတွက်စစ် ဖြစ်ကြရာ (ဘီစီ၄၃ဝမှ ဘီစီ၄ဝ၄အထိ) ၂ရ နှစ်မျှကြာလေသည်။ ၄၂၄ ခုနှစ်တွင် သူဆစ်ဒီးဒီး သည်စစ်မှုဝင်ထမ်းရာ မိမိနှင့်မိဘများပိုင်သော ရွေွှတွင်းများရှိရာ သရေ့နယ်ကမ်းခြေကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက် ရသည့်အက်သင်းရေတပ်ကိုအုပ်ချုပ်ရလေသည်။ သို့ရာတွင်အမ်ဖီပိုလစ်မြို့ကို ရန်သူ လက်သို့ မကျရောက်စေရန်ကာကွယ်ရာ၌နှောင့်နှေးသဖြင့် ပြည်နှင်ဒဏ်သင့်လေသည်။
နှစ်ပေါင်း ၂ဝခန့်မျှ ပြည်နှင်ဒဏ်သင့်ကာအရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်နေရခိုက် သူဆစ်ဒီးဒီးသည် ပယ်လိုပွန်နီးရှန်းစစ်ပွဲကြီး အကြောင်းကိုသမိုင်းတင်လေသည်။ ထိုစစ်ကြီးစတင် ဖြစ်ပွားစကပင်ထိုစစ်ကြီးသည် အထက်ထက်က စစ်ပွဲများထက် ထူးခြားမည်ဟုသူထင်မြင်သဖြင့် ယင်းစစ်ပွဲအကြောင်းသမိုင်း တစ်စောင်ပြုစုရန်ကြံရွယ်ခဲ့၏။ ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရသောအခါ၌ကားထိုကြံရွယ်ချက်ကို ထိရောက်စွာအကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့၏။ ထိုကြောင့် သူဆစ်ဒီးဒီးသည် ထိုစဉ်ကအဖြစ်အပျက်များကို သမိုင်းတစ်စောင် ပြုရာ၌ထိုကျမ်းကြီးမှာယခင် သမိုင်းဆရာကြီးများပြုစုသော သမိုင်းများနှင့်မတူ၊ ထူးခြားတိကျမှန်ကန်သောကျမ်းကြီးဟူ၍ နောက် လူတို့ကိုးကားကြသည်။
ယခင်ကကျမ်းများမှာတိုက်ပွဲတွင်သူရဲကောင်း ပီသစွာမည်သို့မည်ပုံတိုက်ခိုက်ကြောင်းများကို တခမ်းတနားချဲ့ထွင် ဖွဲ့နွဲ့သီကုံးထားသည့် ကဗျာလင်္ကာများဖြစ်သော်လည်း သူဆစ်ဒီးဒီး၏ကျမ်းကြီး ကားစကားပြေဖြင့်ရေးသားထား၍ မည်သို့သော အကြောင်းကြောင့်စစ်ဖြစ်ပွားရပုံ၊ မည်သို့တိုက်ရပုံ၊ တိုက်ပွဲများ၏အရှုံးအနိုင်၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်တပ်များ၏အခြေအနေ အကျိုးအပြစ်များကိုပါ ထည့်သွင်းရေးသားထားသော ကျမ်းကြီးဖြစ်လေသည်။ ထို့ပြင်သူဆစ်ဒီးဒီးသည်မိမိရေးသားသည့် အကြောင်းအရာများကိုတိကျမှန်ကန်စေရန် အသေအချာ စုံစမ်းလေ့လာပြီးမှ ရေးသားလေသည်။ တိကျမှန်ကန်သော အချက် အလက်ရရှိရန်ကိုယ်တိုင် စုံစမ်းစစ်ဆေး၍လည်းကောင်း၊ ကိုယ်တွေ့မျက်မြင်ကြုံခဲ့သူများကိုသေချာစွာ စစ်ဆေးမေးမြန်းပြီးမှ သော်လည်းကောင်းရေးသားလေ့ရှိသဖြင့် ထိုကျမ်းကြီး၏တိကျမှန်ကန်ခြင်း မှာကျော်ကြားလှ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးအလျင်ကျ သောသမိုင်းရေးဆရာတို့သည် မိမိတို့လိုရာကို ခြီးကျူးအသားပေး၍ ရေးလေ့ရှိသော်လည်း သူဆစ်ဒီးဒီး ကမျက်နှာမလိုက်ဘဲ မှန်သည့်အတိုင်းသာ အကျိုးအပြစ်တို့ကို တရားလမ်းကျစွာထည့်သွင်းရေးသားထား လာသည်။
ထိုထက်ထူးခြားချက်ကား ထိုစဉ်ကထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ၏ အခြေအနေအရပြောကြား ကြသော မိန့်ခွန်းများကိုထည့်သွင်းရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ရေးသား ရာ၌ထိုစဉ်ကအကယ်ပင် ပြောဆိုသော အကြောင်းအရာများ ပါဝင်သော်လည်း သဘောထားအချို့နေရာ၌မိန့်ခွန်းပြောသူ၏ ဤအခြေ အနေအလျောက် ပေါ်လာသောစိတ်နေသဘောထားတို့ကိုပါ ပေါ်လွင်ထင်ရှားအောင် သူဆစ်ဒီးဒီးက ဖြည့်စွက်ထည့်သွင်းပေးလေသည်။
ထို့ပြင်ထိုအခြေအနေမျိုးတွင်သူဆစ်ဒီးဒီး၏ အထင်အမြင်အားဖြင့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတို့ပြောသင့်ပြောထိုက်သော စကားလုံးတို့ကိုပါ ထည့်သွင်းပေးထားသည့် အထောက်အထားများကိုတွေ့ရလေ၏။ အချုပ်ဆိုရလျှင် သူဆစ်ဒီးဒီးရေးသားပြုစုသောကျမ်းကြီးမှာအပင်ပန်းခံကာ အတန်တန်ကြိုးစားပြုစုခဲ့သည်နှင့်အမျှ စေ့စပ်ပြည့်စုံ၍တိကျလှပေသည်။ သူဆစ်ဒီးဒီး၏အရေးအသား ကိုလည်းအကောင်းဆုံးသောစကားပြေရေးသားနည်းမျိုးဟု နောက်ဆရာတို့ကအတုယူရလေသည်။
သူဆစ်ဒီးဒီး၏သမိုင်းကြီးသည် အစောင် ရှစ်တွဲမျှရှိလေသည်။ ပယ်လိုပွန်နီးရှန်းစစ်ပွဲမှာ ဘီစီ ၄ဝ၄ ခုနှစ်တွင်မှပြီးဆုံးသော်လည်း သူ့ကျမ်းတွင်ဘီစီ ၄၁၁ ခုနှစ်အဖြစ်အပျက်များအထိသာလျှင် ပါရှိလေသည်။ စပါးတန်းတို့အား အက်သင်းမြို့သားတို့အညံ့ခံရပြီးနောက် ခြောက်လခန့်အကြာတွင် သူဆစ်ဒီးဒီးသည် အက်သင်းမြို့သို့ပြန်လာကြောင်း၊ ၃၉၉ ခုနှစ်မတိုင်မီ အနိစ္စရောက်ကြောင်းအထောက်အထားများကိုတွေ့ရှိရသော်လည်း မည်သည့်အခါက မည်သည့်အရပ်တွင်အနိစ္စရောက်ကြောင်း ကိုကားအသေအချာမသိရပေ။ သူ၏သမိုင်းကျမ်းကြီးမှာ ရုတ်တရက်အဆုံးသတ်ထား ခြင်းကိုထောက်၍ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည်ရုတ်တရက်ပင်ကွယ်လွန်လေသလောဟု ခန့်မှန်းရလေသည်။
လွင်မိုး
လွင်မိုး သည် မြန်မာနိုင်ငံမှထင်ရှားသော ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ (၁၇)ရက်နေ့၌ တနင်္သာရီတိုင်း၊ မြိတ်မြို့တွင် အဖ ဦးမြင့်လွင်နှင့် အမိ ဒေါ်လေးရှင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ မောင်မိုးလွင် ဖြစ်သည်။ အနုပညာလောကထဲ စတင်ဝင်ရောက်ချိန်တွင် နာမည် မောင်မိုးလွင်ကို ရှေ့နောက်ပြောင်းပြီး လွင်မိုးဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ မောင်သီ၏ညီတော်စပ်သည်..
၁၉၈၉-၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာ မောင်နီလွင်(သပြု)၏ ကြွေနေပြီ ဗီဒီယို ဇာတ်ကားဖြင့် အနုပညာလောကထဲသို့ စတင် ဝင်ရောက် လာခဲ့သူဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားကြီးကို ၁၉၉၀-၉၁- ခုနှစ်တွင် ခိုင်မာလာနှင်းဆီ ဇာတ်ကားနှင့် စတင်ခဲ့သည်။ ရင်ထဲက ဆောင်းရာသီ (၁၉၉၉)၊ ပန်းတပွင့် ဖန်ဆင်းခြင်း (၂၀၀၁) နှင့် တခါကဧရာဝတီညများ (၂၀၀၅) တို့ဖြင့် အကောင်းဆုံး အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်ဆုများ ရရှိခဲ့သည်။
မြန်မာပြည်အနှံ့ သွားရောက်ကာ ဝါသနာအလျောက် ဓာတ်ပုံများ ရိုက်ယူခဲ့ပြီး တခြားသော ဓာတ်ပုံပညာရှင်များနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဓာတ်ပုံပြပွဲများလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ချင်းပြည်နယ်၊ နတ်မတောင် နှင့် ပတ်သက်သည့် မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ကို ရိုက်ကူးကာ "လွင်မိုးခရီးသွားနေသည်" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် MRTV4 တွင် ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြိတ်ကျွန်းစုဒေသနှင့် ဧရာဝတီ လင်းပိုင်များ အကြောင်းကိုလည်း မှတ်တမ်း ရုပ်ရှင် များ ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး မြိတ်ကျွန်းစုများအကြောင်းကိုလည်း ထုတ်လွှင့် ပြသခဲ့သည်။
မိသားစု ဘဝ
သတင်းကြေညာသူ မေသူ နှင့်လက်ထပ်ကာ ယွန်းဝတီလွင်မိုး နှင့် ယုဝတီလွင်မိုး အမည်ရှိ သမီးနှစ်ဦး ရရှိထားသည်။ ယွန်းဝတီလွင်မိုးသည် ဖခင်နည်းတူ ရုပ်ရှင်နယ်မြေသို့ ခြေချနေပြီဖြစ်သည်။
ဝါသနာ
သရုပ်ဆောင်အပြင် ဓာတ်ပုံရိုက်ခြင်း၊ ကဗျာရေးခြင်း။ ဘိလိယက်ထိုးခြင်း၊ သီချင်းဆိုခြင်းနှင့် ဂေါက်သီးကစားခြင်းကို ဝါသနာပါပြီး အသက် (၁၀)အရွယ်မှ စတင် ဂေါက်ရိုက်ခဲ့သည်။
ရှင်ပင်သာထွန်းဦးမြတ်စွာဘုရား
ရှင်ပင်သာဒွန်းဦး မြတ်စွာဘုရားသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ နွားထိုးကြီးမြို့၏ အထင်ကရ မြို့ကျက်သရေဆောင် တန်ခိုးကြီး မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်သည်။
သမိုင်းအကျဉ်း
နွားဓိုရ် ဟုအမည်တွင်သော ကျေးရွာမှ နွားကျောင်းသားလေး မောင်သာဒွန်းဦး ကျောင်းသော နွားများထဲမှ နွားတစ်ကောင်သည် ဦးချိုသွေးရာမှ စေတီတော်တစ်ဆူ ပေါ်တော်မူခဲ့သည်။ အဆိုပါပေါ်တော်မူ စေတီ တစ်ဆူကို ရသေ့ရှင်နိုင်စံ၏ ဗျာဒိတ်ဖြင့် ဌာပနာပြုတည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့ရာမှ ရှင်ပင်သာဒွန်းဦး အမည် တွင်ခဲ့သည်ဟူသော စကားများအရသိရသည်။ ပုဂံခေတ်ဦးပိုင်း ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူမင်း လောင်းသည် ကွမ်းထမ်းရောင်းရာ လမ်းခရီးတစ်ထောက်နားနေစဉ် သိကြားမင်း၏ စောင်မမှုဖြင့် ကွမ်းဆော်ကြောင်ဖြူမင်း ဖြစ်ခဲ့ရသည်ဟူသော သမိုင်းကြောင်းနှင့် အနည်းငယ် ဆင်တူသော စကားရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါမင်းသည် မင်းမဖြစ်မီ အချိန်များက ရှင်ပင်သာဒွန်းဦးဘုရားတွင် သူမင်းဖြစ်ချိန်တွင် ဤဘုရားအား ကောင်းမွန်စွာ တည်ထား ကိုးကွယ်မည်ဟူသော သစ္စာစကားဆိုခဲ့ဖူးသည်။ ထို့ကြောင့်မင်းဖြစ်ချိန်တွင် ဘုရားအား ပြုပြင်မွမ်းမံ ကိုးကွယ်ခဲ့လေသည်။
တည်ထားဖွဲ့စည်းမှု
စေတီတော်ကို ဘုံ(၇)နှင့် သစ်သားပြာသာဒ်တော်ဖြင့် ငုံ၍တည်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စေတီတော်အား ငုံထားသော ဘုံပြာသာဒ်တော်ကြီးကို သစ်သားတိုင်လုံးပေါင်း (၅၉)တိုင်ဖြင့် တည်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဦးစီးပဒါန နာယက ဆရာတော်အဖြစ် ဘုရားခြေရင်းတွင် ရှိသော ရွှေကျောင်းမှ ဆရာတော် အဆက်ဆက်က တာဝန်ယူ ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် စေတီတော်၏ တောင်ဘက်တွင် ဗုဒ္ဓဂါယာမှ မျိုးစေ့ ယူဆောင် စိုက်ပျိုးထားသော ဗောဓိညောင်ပင် တည်ရှိသည်။
ဝဲချောင်းရွာ၊ လပွတ္တလုပ်ကြီး
ဝဲချောင်းရွာ၊ လပွတ္တလုပ်ကြီး
ဂဝံဓလေ့
ဆရာကြီး လုစ် (G H Luce) က Laterite culture ဟု စတင်ခေါ်ခဲ့သည်။ သူပေးတဲ့ နမူနာ့က ဇုတ်သုတ်ရွာ ထီးစောင်းဘုရား umbrella slanting pagoda နှင့် ဆင်တပ်မြင်းတပ် တံတိုင်းတို့ ဖော်ပြ ထားသည်။ ဆင်တပ်မြင်းတပ်ကို မြိုတံတိုင်း လို့လုစ် ဖော်ပြပေမယ့် မြို့  ဘယ်မှာရှိမှန်း ဖော်ပြမသွားဘူး။ သူ မသိ မမြင်ခဲ့ သေးလို့ပါပဲ။ ဂဝံ မြို့တော်ဟောင်းတွေ အများကြီးရှိသည်။
မြစ်ဝမှာတောင်တန်းရှိရင် တောင်အခြေကုန်းစောင်းမှာ ဂဝံလွင်ပြင်ရှိမယ်။Escarpment လို့ခေါ်တယ်သထုံမြို့ဟောင်းကြီးတည်ထားတဲ့ မြသပိတ်တောင်အနောက်စောင်းဟာ အကောင်းဆုံးနမူနာပါပဲ။ အဲဒီဂဝံမြေလွာရဲ့အောက်မှာမိခင်မြေလွှာ mother rock ကဂရက်နိုက် လိပ်သဲ နှမ်းဖတ်ကျောက်ပေါ့မော်လမြိုင် လမ်းပေါ်က မုတ်ပလင် ကျောက်မိုင်းရောက်တဲ့အခါကြည့်ပေါ့။ ဂဝံကုန်းတွေပေါ် သစ်တော ဝါးတောတွေ ပေါက်နေတော့အရွက်တွေအကိုင်းခြောက်တွေကြွေပီးမြေဆွေး မြေညို တစ်လွာအပေါ်ကဖုံးအုပ်နေမှာပေါ့ လူတွေ မြို့ရွာတည် အိမ်ဆောက်လုပ်တော့ သစ်တောကိုခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းပြီးမြို့တည်တယ်။ မိုးများပီး ပင်လယ်နဲ့နီးတဲ့နေရာဖြစ်လို့ရေလွတ်တဲ့ ကုန်း ဗွက်မပေါက်တဲ့နေရာကိုရွေးတာပဲမြို့ကြီးဆိုတော့ ကျုံးတူးရတယကျုံးထဲရေသွင်းဖို့လိုတော့တောင်ကျစမ်းရေလိုချင်လို့တောင်ခြေ တောင်စောင်းကို ရွေးရတာလဲပါမယ်။ သထုံလိုပဲ ကျိုက်ကသာ ဇုတ်သုတ် စတဲ့မြို့ကြီးတွေ ကတိုက် မရမ်းကုန်း တုံဝန်း ဆင်မြူကျွန်း မုသင် စတဲ့မြို့ကုန်းငယ်တွေ မွန်ပြည်နယ် ကရင်ပြည်နယ် တကြောလုံးက ရွာဟောင်းကုန်းတွေဟာဂဝံနဲ့မကင်းပါဘူး။ ရန်ကုန်တိုင်း နဲ့ ပဲခူးတိုင်းအတွင်း မှာလဲဘဲ ရှာရင် တွေ့ပါတယ် ဥပမာ ပဲခူးတိုင်း ဝေါမြို့နယ်ကကြုံတူ လိုနေရာမျိုး ရန်ကုန်တိုင်း သံလျင် ကျောက်တန်း ကထမလုံ ကျိက်ခမီ နဲ့ ပါဒကြီးလိုနေရာတွေပေါ့။
ဂဝံကိုမြေကဘယ်လိုထုတ်ယူရသလဲ ယနေ့ခေတ်ဂဝံကျောက်ထုတ်ကျင်းတွေကိုလိုက်ကြည့်ရင် ထုတ်လုပ်ပုံနည်းကိုသိမယ်။ မြေပြင်မှာလေးထောင့်ကျင်းတွေနဲ့တနိုင်တပိုင်ထုတ်ကြတာပဲ။ ဂင်္ဝနှစ်မျိုးထုတ်တယ်။ အရင့် နဲ့ အနု ဆိုပါတော့။ အရင့် က အောက်ခံရေကျော water table နဲ့ပို ဝေး ပိုမြင့်ပြီး ပိုပီးခြောက်သွေ့တယ် ပိုမာတယ်။ သဘာဝရေ နေ လေ တို့ရဲ့ တိုက်စားပြုပြင်မှုကြောင့် အနီရောင်ရှိတယ်။ သူ့ကိုလမ်းခင်းဘို့ထုတ်ယူတာပဲ။ ပြဿနာမရှိပါဘူး။ လေးထောင့်ကျင်းနဲ့တူးထုတ်တဲ့ ဂဝံကတော့ အောက်ခံရေနဲ့နီးလို့ အရောင်ဖြော့ပီး စေးထန့်ထန့်ရှိတယ်။ လိုတဲ့အရွယ်ကို စို့တွေ ပေါက်ချွန်းတွေနဲ့ တိုင်းတာပီးထုတ်တာပဲ။ အုတ်ချပ်ဆိုရင် တစ်တောင်၊ တစ်ထွာ၊တစ်မိုက် အရွယ်လောက်ပဲ ထုတ်မှာပေါ့။ ဘုရားဆင်းတုတစ်ဆူထုဖို့ဆိုရင်တော့ တစ်လံ ၆ပေလာက်အရွယ်အနည်းဆုံး ခုတ်ပီးထုတ်ရတော့မယ်။ ကျင်းထဲမှာထတ်နေတုံး အရုပ်ကို ပြီအောင်ထုဆစ်ရမှာဖြစ်တယ်။ အပြင်ရောက်ပြီးလေသလပ်သွားတာနဲ့ မာကျွတ်ကြွတ် ဖြစ်သွားမယ်။ ဂဝံ အုတ်ကို မီးမဖုတ်ရတဲ့အုတ် unburnt brick လို့ခေါ်ကြတယ်။ ကျေက်ဆစ်ဂဝံရုပ်တုအရွယ်ဘယ်လောက်တွေ့ဖူးကြသလဲကြုံတူဘုရားမှာခြင်သေ့နှစ်ကောင် အမြင့် ၆ပေကျော်လောက်ရှိမယ် မြေမီးဖုတ်စဉ့်ကွင်းရုပ်ကြွချပ်တွေ လက်ရေးစင်းအုတ်ချပ်တွေနဲပူးတွဲ တွေ့ရတာကိုထောက်ရင် အစောပိုင်းခေတ်လက်ရာပဲတစ်ပေခွဲအရွယ်ခြင်သေ့မျက်နှာ ရုပ်တု၊ ဂဠုံ ရုပ်တုလဲရှိ သေးတယ်။ ဇုတ်သုတ် ဆင်ထပ်မြင်းထပ်တံတံတိုင်းမှာတော့ တစ်ရုပ်ကိုဂဝံနစ်ပြား ဆက်ပြီးထုထားတယ်။ panelတစ်ခုအကြား အထောင်ညှပ်တဲ့ဂဝံတုံးကျတော့ တစ်လုံထဲပဲ မျက်နာဖက်ကို ကလသာအိုး(မဂ်လာရှိခြင်းအမှတ်) သုံးလုံးဆင့်ထပ်နေပုံ ထုတယ်။ အောက် ၊အထက် ဖောင်းလုံး ဖောင်းပြား တန်းတွေ ဂဝံကျေက်ဆစ်ပြီးညပ်တယ်။ ကျိုက်ထီးဆောင်းက ဂဝံကျေက်ဆစ်ရပ်တွေက ရှားပါးပစ္စည်းတွေပဲ။ ဘိနပ်တော် နဲ့ ပစ်စရံက ဂဝံအုတ်ကြီးတွေရဲ့ အရွယ်အစားဟာ အသေးဆုံးအရွယ်က လူတစ်ယောက် အုတ်နှစ်ချပ်သယ်နိုင်တယ်။ အလတ်စားအရွယ်ကိုတော့ အုတ်တစ်ချပ်ကိုလူ ၂၀ က၂၅ ယောက်သယ်ရမယ်။ အကြီးဆုံးအရွယ်အုတ်ကိုတော့ လူ ၇၀ က ၈၀လောက်သယ်မှရွေ့နိုင်မယ်လို့ ဆိုတယ်။ ပန်းတင်ခုံ၊ဆွမ်းတင်ခံ၊ ဆီမီတိုင်၊ထီးတုင် ၊ထီးရွက်၊ တံခွန်တိုင်၊အရံစေတီ၊အရံဆင်းတု၊ နစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူဘုရားကျောက်ဆစ်ပြား၊ လှေခါးရံတိုင် သရက်ကင်း စတာ တွေ အားလုံး ဂဝံ ရုပ်တုတွေပဲ။Open museum ကြီးဖြစ်တယ်။ ဒါပေမယ့် စိတ်ပါလက်ပါ လေ့လာသူနည်းသေးလို့ အားမရပါဘူး။ု ဒီလောက်များတဲ့ပမာဏ ကျတော့၁၀ ပေပတ်ဘည်လောက်လေးထောင့်ကျင်းလေးနဲ့ထုတ်လို့မဖြစ် တော့ဘူး၊ကျင်းကြီးနဲ့တူး တော့မယ်အဲဒီလိုကျောက်ထုတ်ပြီးကျန်နေတဲ့ မြေပြင်အမှတ်အသားကိုလဲရှာ ကြည်ရပါမယ်။ ရှာရင်တွေ့ကာတယ်။ ဆင်တပ်မင်းတပ်ဘေးမှာရေကန်ဟောင်းကြီးက ကျေက်ကျင်းဟောင်းဲပေါ့။ ထီးဆောင်းဘုရားတောင်ဘက်စောင်းမှာလဲ ဒီလိုကျင်းဟောင်း ရှိတယ်။ ကျိုက်ကသာဘုရားအနီးမှာလဲ ရေကန်ဟောင်းရှိတာပဲ။ သထုံရွှေစာ ရံ ဘုရားရောက်တဲ့အခါ အရှေ့ဘက်စောင်းတန်းရဲ့ မြောက်ဘက်မှာတွေရမယ့်ရေကန်ကြီး(လိပ်ကန်)ဘုရားတွေတည်တုံး က အုတ်တူးခဲ့ တဲ့ကျင်းကြီးပေါ့။ ဒီလို တည်ဆောက်ပစ်စည်း material ထုတ်တဲ့နေရာquarry site တွေကိုလဲရှာတတ်ဖို့ လိုအပ်ပါမယ်။
ပိတောက်မြိုင်ရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
ပိတောက်မြိုင်ရွာ(Pitaukmyaing)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ ပလနစခန်းများကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပလနစခန်းများကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၇၀ ဦး၊ မ ၃၇၀၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၃၇၉ ဦး နေထိုင်သည်။
အတ္တန္တပသုတ်
(ခ) သူတပါးကို ဆင်းရဲစေသောသူ၊ သူတပါးကို ဆင်းရဲစေတတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သူ။
(ဂ) မိမိ, သူတပါးနှစ်ဦးသားကို ဆင်းရဲစေသူ၊ မိမိ, သူတပါးနှစ်ဦးသားကို ဆင်းရဲစေတတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သူ။
(ဃ) မိမိ, သူတပါးနှစ်ဦးသားကို မဆင်းရဲစေသူ၊ မိမိ, သူတပါးနှစ်ဦးသားကို မဆင်းရဲ စေတတ်သော အကျင့်ကို ကျင့်သူ-ဟု ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို အကျယ် ဟောပြသည့်သုတ်။
ယင်းတို့တွင် -(က)ပုဂ္ဂိုလ်ကျင့်နေသော စားသောက်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေသော တိတ္ထိယအကျင့် (၅၆)မျိုး၊ အဝတ်နှင့်ဆက်စပ်နေသော တိတ္ထိယအကျင့် (၁၈)မျိုးတို့ကို ဟောပြတော်မူသည်။
(က) ပုဂ္ဂိုလ်သည် သာသနာပြင်ပ တိတ္ထိယများဖြစ်သည်။
(ခ) ပုဂ္ဂိုလ်သည် မုဆိုး, တံငါ, ခိုးသူစသော ကြမ်းကြုတ်သော အမှုလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများဖြစ်သည်။
(ဂ) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ယဇ်ပူဇော်ကြသော ခတ္တိယနှင့် ဗြာဟ္မဏမဟာသာလများဖြစ်သည်။
(ဃ) ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဘုရားရှင်နှင့် သဒ္ဓါသက်သက်ဖြင့် ရဟန်းတရားပြုကျင့်သည့် ရဟန်းတော်များ, အရိယာ (သံဃာတော်)များ ဖြစ်ကြသည်။
အဋ္ဌကထာ၌-သီလက္ခန္ဓဝဂ္ဂ၊ ဗြဟ္မဇာလသုတ်၊ သာမညဖလသုတ်အဖွင့်များ အတိုင်း ဖွင့်ပြထားသည်ကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။
ရိုးဝ
ရိုးဝ
အင်းခဝါရွာ၊ တလုတ္ထော်
အင်းခဝါရွာ၊ တလုတ္ထော်
ကြို့ပင်သာရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကြို့ပင်သာရွာ (Kyoetpinthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၁၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၇ ဦး၊ မ ၆၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖိုးညိုကုန်းရွာ၊ ငှက်ပေါက်
ဖိုးညိုကုန်းရွာ၊ ငှက်ပေါက်
ခင်မောင် (ဘဏ်)
= ဦးခင်မောင် (ဘဏ်) (၁၉၀၈ - ၁၉၈၃) = ၁၉၀၈ တွင် အဖ ဦးစု၊ အမိဒေါ်မြင့်တို့က ရွှေဘိုခရိုင် တန့်ဆည်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ တွင် မန္တလေးဥပစာကောလိပ်မှ အိုင်စီအက်စ် (ICS) တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
အမေရိကန် ဝါရှင်တန် ပန်းချီကျောင်းမှ လက်မှတ်ရ ဆရာ ဦးလှ (မိတ္ထီလာ) ထံမှ စာပေးစာယူဖြင့် ပန်းချီပညာ သင်ယူခဲ့သည်။
မာလာရှမ်းကော
မာလာရှမ်းကောကို မြန်မာတရုတ်လူမျိုးများက မြန်မာနိုင်ငံတွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် နာမည်ကြီး ဟင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ခင်မောင် (ဘဏ်)
၁၉၃၄ တွင် အင်္ဂလန် ပန်းချီ စာပေးစာယူ သင်တန်းသို့ ဆက်သွယ်၍ ပညာ ဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့သည်။
မာလာရှမ်းကော
သမိုင်း
မာလာရှမ်းကောသည် Jinyun တောင်၊ ချုံချင့်မြို့ ရှိ Tujia လူမျိုးများ မှ ဆင်းသက်လာကာ ၎င်းသည် ပြည်တွင်းတွင် လူကြိုက်များသော အိမ်ပုံစံ ဟင်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အိုးကြီးတစ်လုံးထဲတွင် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်မျိုးစုံနှင့် ဤဟင်းလျာကို နှစ်သက်ကြသည်။ ဧည့်သည်များ လာလည်သောအခါ အသား၊ ပင်လယ်စာ၊ မျှစ်နှင့် တို့ဟူးအရေခွံများအာ အိုးထဲကို ထည့်ပြီး ဧည့်သည်များကို ကျွေးမွေးသည်။ မကြာသေးမီက တရုတ်နိုင်ငံတွင် လူကြိုက်များလာမှုနှင့်အတူ မာလာရှမ်းကောသည် ရာနှင့်ချီသော ပါဝင်ပစ္စည်းများကို တိုးချဲ့ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ် အစားအစာ ကဏ္ဍ:အစားအစာ
ခင်မောင် (ဘဏ်)
၁၉၄၆ တွင် ဘီဘီအိုအေ ဘဏ်၌ လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၂ တွင် ဘဏ် မန်နေဂျာ အဖြစ် ၁၉၆၄ အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ ဦးခင်မောင် (ဘဏ်) ဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။
ညောင်ချောင်းရွာ၊ လပွတ္တလုပ်ကြီး
ညောင်ချောင်းရွာ၊ လပွတ္တလုပ်ကြီး
ခင်မောင် (ဘဏ်)
၁၉၅၉ တွင် ပန်းချီကဏ္ဍသစ် စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့၍ ၁၉၇၉ - ၁၉၈၅ အထိ ပန်းရိုးမ ပြက္ခဒိန်တွင် ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
၁၉၈၃ ဒီဇင်ဘာ ၂ဝ တွင် မန္တလေးမြို့ စိန်ပန်းယာဉ်ပုံရပ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အင်တောရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
အင်တောရွာ (Intaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ အင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၇ ဦး၊ မ ၂၇၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိုင်ကျိုးရွာ၊ တိုင်ကျိုး
တိုင်ကျိုးရွာ၊ တိုင်ကျိုး
စံပယ်ချောင်းရွာ
စံပယ်ချောင်းရွာ
ဆောင်းပြောင်း (နောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဆောင်းပြောင်း (နောက်)ရွာ (Hsawngpyaung (West))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လုံးပျဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးပျဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၉၈ ဦး၊ မ ၆၁၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသာကုန်း (ရွာသာယာ)
ရွာသာကုန်း (ရွာသာယာ)
ရွာသစ် (ကြီးပင်)ရွာ၊ ငှက်ပေါက်
ရွာသစ် (ကြီးပင်)ရွာ၊ ငှက်ပေါက်
​ရေလည်တန်းရွာ၊ တလုတ္ထော်
ရေလည်တန်းရွာ၊ တလုတ္ထော်
ဖုန်းကန္တာရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ဖုန်းကန္တာရွာ (Hponekantar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဂျိုးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၅၁ ဖြစ်သည်။
ဂျေဆင် ကို့စတာ
ဂျေဆင် ကို့စတာ (၁၉၈၃ မတ် ၁၁ ဖွား) သည် နယူးဇီလန် ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၁၄ ဓနသဟာယ အားကစားပြိုင်ပွဲဝယ် ဂျူဒို ကျား ၁၀၀ ကီလိုပွဲစဉ်၌ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရာ၊ ကြေးတံဆိပ် ရသည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:၁၉၈၃ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:နယူးဇီလန် ဂျူဒိုမောင်
အုန်းလူးရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
အုန်းလူးရွာ (Ohnlu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၈ ဦး၊ မ ၉၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဖုန်းကန္တာရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခခုဘူတာ
ခခုဘူတာ  (賀来駅 ခခု - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုးအိတခရိုင်၊ အိုးအိတမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သဝန်ရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
သဝန်ရွာ (Thawun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ခါဝဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၀၅၉ ဖြစ်သည်။
အုန်းလူးရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဝန်ရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တန်းဆိပ်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
တန်းဆိပ်ရွာ(Tanseik)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ မွန်ထောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၂၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွန်ထောင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၀ ဦး၊ မ ၅၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မော်စကိုမြို့ အလံ
မော်စကိုမြို့အလံမှာ ရုရှားနိုင်ငံ၏မြို့တော် မော်စကိုမြို့၏ အလံဖြစ်ပြီး အနီရင့်ရောင်အောက်ခံတွင် မြို့တံဆိပ်ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုထားသည်။ အလံတွင်  သံချပ်ကာအင်္ကျီကို ဝတ်ဆင်ထားသော စိန့်ဂျော့ချ် ကိုယ်ပေါ်တွင် အပြာရောင်ဝတ်ရုံလွှမ်းထားကာ ညာလက်၌ လှံရှည်ကို ကိုင်ထားပြီး ငွေရောင်မြင်းကိုစီးကာ ဇီလန့်(ထ်) (သို့) နဂါးတစ်ကောင်အား လှံရှည်ဖြင့် ထိုးသတ်နေသည့်ပုံဖြစ်သည်။ အဆိုပါပုံသည် Jacobus de Voragine's Golden Legend ဒဏ္ဍာရီမှ လာသောပုံဖြစ်သည်။
အဆိုပါအလံကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။  အလံ၏ အချိုးအစားမှာ ၂:၃ ဖြစ်သည်။
သဇင်မြိုင်ရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
သဇင်မြိုင်ရွာ(Thazinmyaing)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ ပလနစခန်းများကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပလနစခန်းများကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၇၀ ဦး၊ မ ၃၇၀၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၃၇၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်တောက်ကုပ်ဝါ
သစ်တောက်ကုပ်ဝါ (Chrysophlegma flavinucha) သည် အဝါရောင် အမောက်၊ နီညိုရောင်ဦးရစ်နှင့် စိမ်းဖန့်ဖန့် အရောင်ရှိ ငှက်ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၊ ဆူမတြာကျွန်း၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ဟိမဝန္တာ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ အဖိုများမှာ အောက်ခြေ ကြောင်ကျားကျားနှင့် အဝါရောင် လည်ချောင်းရှိသည်။ အမများမှာ ကြောင်ကျားကျား လည်ချောင်းနှင့် နီညိုရင့်ရောင် ပါးစုန့်ကွက်ရှိသည်။ ကိုယ်အလျား ၁၃လက္မခွဲခန့် ရှိသည်။ ပေ ၉၀၀၀ ထိသစ်တောများတွင် တွေ့ရသည်။ သစ်ပင်ထိပ်ဖျားတွင် ကျက်စားသကဲ့သို့ အောက်ခြေတောများတွင်လည်း ကျက်စားသည်။ မြေပြင်ပေါ် ဆင်းသက်ခဲသည်။ ရာသက်ပန် ဖိုမစုံတွဲနေသည်။ ကွီး..ကွီး..ကွီး..ကွီး..ကွီ..ကွီ..ဝီ..ဝီ..ဝပ် ဟု အရှိန်မြှင့်ကာ ခေါ်သံပေးသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလမှ မေလအတွင်းသာ သားပေါက်သည်။ ဌာနေငှက် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
လယ်ကျင်းရိုးရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
လယ်ကျင်းရိုးရွာ (Lelkyinyoe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ အင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၇ ဦး၊ မ ၂၇၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်တံခါးအထက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကျောက်တံခါး(အထက်)ရွာ(Kyauktagar(Upper))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျောက်တံခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၃၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လပွတ္တာလုပ်ဝရွာ၊ လပွတ္တလုပ်ကြီး
လပွတ္တာလုပ်ဝရွာ၊ လပွတ္တလုပ်ကြီး
ခခိုဂဝဘူတာ
ခခိုဂဝဘူတာ  (加古川駅 ခခိုဂဝ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟယေားဂိုခရိုင်၊ ခခိုဂဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တန်ဆောင်ရွာ
တန်ဆောင်ရွာ
စုဖုရားလတ်
စုဖုရားလတ်သည် မြန်မာပြည် ပဒေသရာဇ် သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်၏ နောက်ဆုံးဘုရင်(သီပေါမင်း)၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးဖြစ်သကဲ့သို့ ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ နောက်ဆုံး အဂ္ဂမဟေသီပင် ဖြစ်သည်။ စုဖုရားလတ်အား မြတောင်မြို့ကို စားရ၍ မြတောင်မင်းသမီးဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
မင်းတုန်းမင်းနှင့် အလယ်နန်းစံမိဖုရားဖြစ်သော ဆင်ဖြူမရှင်မှ စုဖုရားလတ်အား သက္ကရာဇ်၁၂၂၁-ခု၊ နတ်တော်လပြည့်ကျော်(၄)ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ (အေဒီ-၁၈၅၉)တွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်။ ဆင်ဖြူမရှင်တွင် သမီးသုံးယောက်ရှိရာ အကြီးဆုံးမှာ မိုင်းနောင် စုဖုရားကြီး၊ အလတ်မှာ မြတောင် စုဖုရားလတ်နှင့် သမီးအငယ်မှာ ရမည်းသင်း စုဖုရားလေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြနန်းစံကျော် ရွှေနန်းတော် နန်းသိမ်းပြီးချင်း ပထမဆုံးမွေးဖွားသော သမီးတော်ဖြစ်သည်။ ပထမ ဒီပဲရင်းမြို့၊ မန်လည်မြို့များကို စားခဲ့ရသည်။ မြတောင်မြို့စား မင်းသမီးအဖြစ်နှင့် သီရိပဘာ ရတနာဒေဝီ ဘွဲ့ရသည်။
သက်တော်(၁၉)နှစ်အထိ ရတနာပုံနန်းတွင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ သမီးတော်များတွင် ထိပ်ဆုံးနေရာ ရခဲ့သည်။ အသက်(၁၉)နှစ်တွင် ထီးနန်းစံရပြီး နန်းမတော်အရှင် မိဖုရားခေါင်ကြီး အဖြစ်နှင့် (၇)နှစ်ပတ်လုံး အတိုင်းအစမရှိသော အာဏာဖြင့် စံစားခဲ့ရသည်။ နန်းကျပြီး သက်တော်(၂၆)နှစ်မှ နတ်ရွာစံသည့် သက်တော်(၆၆)နှစ်၊ နှစ်ပေါင်း(၄၀)တိတိ အထိ စိတ်၏ဆင်းရဲခြင်း၊ ကိုယ်၏ဆင်းရဲခြင်းနှင့် နေသွားရသည်။