cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မိုးနံခြုံရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖြူး၊ မောင် (ဒေါက်တာ)
ဒေါက်တာမောင်ဖြူး
ဒေါက်တာမောင်ဖြူးကို အဖ ဦးအောင်ညွန့်၊ အမိ ဒေါ်ချောတို့မှ ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးခရိုင်၊ ပဲနွယ်ကုန်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း သုံးဦးရှိသည့်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ တရုတ်"တန်"လူမျိုးဖြစ်၍ အမည်၏ရှေ့တွင် "တန်" ထည့်ကာ တန်ဂွမ်လျောင်ဟု ခေါ်သည်။
မောင်ဖြူး ငယ်စဉ်ကပင် ဖခင်ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး မိခင်မုဆိုးမကြီးသည် ငွေးကြေးပြည့်စုံသူ မဟုတ်ပါ။ သို့သော် မောင်ဖြူးက ပညာသင်ဆုများကို ဆက်တိုက်ရ၍ ဘီအေအောင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်နေစဉ် ၇ တန်း စကောလားရှစ်၊ ၁၀ တန်း စကေားလားရှစ်ရခဲ့သည်။ ၁၉၂၆-ခုနှစ်တွင် ဘီအေအောင်ခဲ့သည်။
ဆရာမောင်ဖြူး ဘီအေအောင်သည့်အချိန်တွင် အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပြင်းထန်နေချိန်ဖြစ်သည့်အလျောက် အုပ်ချုပ်ရေးဘက်တွင် ရာထူးမယူဘဲ ပညာရေးဘက်တွင် အလုပ်ဝင်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ဆရာက သူ့ဆွေမျိုးသားချင်းများကို ပြောပြလေ့ရှိတဲ့ စကားတစ်ခုရှိသည်။ ဒါက "ငါ့ကိုယ်ကိုတော့ အင်္ဂလိပ်ကျွန်အဖြစ် အသုံးချလို့ရပေမယ့် ငါ့စိတ်ဓာတ်ကိုတော့ ကျွန်အဖြစ်မခံဘူး" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ဆရာ့ကို တချို့က ဖြူးဇာတိလို့ ထင်ကြသော်လည်း ပဲနွယ်ကုန်းဇာတိဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၃၅−၃၆ ခုနှစ်တစ်ဝိုက်တွင်း ဆရာရေးသည့် ဆောင်းပါးများမှာ ဆရာက သူ့ကိုယ်သူ"ဦးပန်းနွယ်"လို့ တင်စားရေးခဲ့သည်။ "ဦးပဲနွယ်"ဆိုရင် အခေါ်ရခက်ပြီး နာမည်အနေနဲ့ မှည့်လို့ မကောင်းသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဦးပန်းနွယ်ဟုရေးသည်။ ထိုနှစ်များက ရေးသည့် ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆရာ့ကို "ဦးပန်းနွယ်" အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရမည်။
အစ်ကို အကြီးဆုံးမှာ ကွယ်လွန်သူ အထက်တန်းရှေ့နေ ဦးဂွမ်ချိုင်ဖြစ်သည်။ အစ်မအမည်မှာ ဒေါ်ဘန်ကင်းဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်းတွင်နေသည်။ "ဖြူးစာပေနှင့် ကလေးစာပေရိပ်မြုံ”က စာအုပ်များထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၉.၁၀.၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရုန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ရုန်းရွာ(Rung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ရုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၄ ဦး၊ မ ၁၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စာဖြူစုရွာ၊ တောင်ဘို့တရာ
စာဖြူစုရွာ၊ တောင်ဘို့တရာ
မလွှပင်
မလွှပင်သည် ဖက်သန်းပင်၊ သခွတ်ဖိုပင်တို့နှင့် အတူ ဗစ်နိုးနီအေးစီအီး(Bignoniaceae) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ယင်းကို ဒေါ်လီချန်ဒရုန်း စတီပျူလာတာ(Dolichandrone stipulata; ယခုအခါတွင် Markhamia stipulata )ဟု ခေါ်သည်။ မလွှပင်သည် အပင်လတ်မျိုး ဖြစ်၍ ယင်း၏ အပွင့်သည် ခရာပုံဖြစ်၍ အရောင်မှာ အဝါရောင် ဖျော့ဖျော့ ဖြစ်သည်။ မလွှပွင့်နှင့် မလွှသီးတို့သည် အဖိုးတန် အသီး အပွင့်များ မဟုတ်ကြသော်လည်း တောလက်ကျေးရွာများတွင် ထိုအပွင့်နှင့် အသီးတို့ကို ဟင်းချက်စားကြသည်။ တို့စရာ ကောင်းအဖြစ်ဖြင့်လည်း စားသုံးကြသည်။
ခင်ခင်ထွေး (အပြေးမယ်)
(​​​​​ေဒါ်ခင်ခင်​ထွေး (၁၉၆၇ - ၂၀၂၁) သည် မြန်မာ့ဂုဏ်​ဆောင် အ​ပြေးမယ်​တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ရွှေတံဆိပ်၂၈ဆုရှင် ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ရွှေတံဆိပ် ၁၀ခုအထိရယူ​ပေးနိုင်ခဲ့ပြီး ပြိုင်ပွဲ​ပေါင်းစုံတွင် ရွှေတံဆိပ် ၂၈ခုရရှိထားသူဖြစ်သည်။အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်တွင်လည်း ၁၉၈၈ဆိုလ်းပွဲ​တော်၊ ၁၉၉၂ဘာစီလိုနာပွဲ​တော်၊ ၁၉၉၆အတ္တလန္တာပွဲ​တော်တို့တွင်တို့တွင် ၃ကြိမ်ဆက်တိုက် နိုင်ငံကိုယ်စားပြုဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ မီတာ ၁၅၀၀နှင့် ၃၀၀၀တို့တွင် စံချိန်တင်နိုင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
မလွှပင်
မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းနှင့် အောက်ပိုင်း၊ မျိုးပါးသော အရပ်ရှိ သစ်တောများ၌ မြေပြင်အမြင့်ပေပေါင်း ၂ဝဝဝ အထိ ပေါက်ရောက်သော သစ်ပင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ရှိ ခြံဥယျာဉ်များတွင် မလွှပင်ကို ရံဖန်ရံခါ တွေ့ရှိရသည်။ မလွှသား၏ အရောင်မှာ လိမ္မော်ရောင်ကဲ့သို့ရှိ၍ လှပသော အစက်အပြောက်များ ပါရှိသည်။ အသားကျစ်၍ မာသောကြောင့် အိမ်တိုင်များ၊ လေးကိုင်းများ၊ လှံရိုးများ၊ လှော်တက်များ၊ ခတ်တက်များနှင့် အိမ်ထောင် ပရိဘောဂများ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။
ခင်ခင်ထွေး (အပြေးမယ်)
၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ၏ အမိန့်ကြောငြာစာအမှတ် (၁၂/၂၀၂၃) ဖြင့် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ အဆိုပါဘွဲ့တံဆိပ်ရရှိသူများအား အောက်တွင် လင့်ခ်ဖော်ပြပေးထားပါသည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
ဒေါ်ခင်ခင်ထွေးသည် အသဲကင်ဆာရောဂါအား ကုသနေရင်း ၂၀၂၁ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃၀ရက်နေ့ည ၁၁နာရီကျော်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့၊ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ/စာမျက်နှာ ၁၂/Ref:https://www.mdn.gov.mm/newspaper/public/ebooks/read/8286#12
မြို့ကုန်းရွာ၊ ရှားခဲ
မြို့ကုန်းရွာ၊ ရှားခဲ
ငှက်တော်ရိုးရွာ၊ ပန်းပင်စု
ငှက်တော်ရိုးရွာ၊ ပန်းပင်စု
နောင်ခန်းရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
နောင်ခန်းရွာ(Nawnghkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ဂန်အူမားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၅၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲတောကြီးရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
သဲတောကြီးရွာ (Theatawgyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ရွှေပန်းခိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၀၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဇန်း
ကဇန်း
ဖူးလောရွာမရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဖူးလောရွာမရွာ (Hpulawywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကချင်ပဲ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော ပဲတောင့်ရှည်များ
NGC 116
NGC 116 သည် ကြယ်စုတန်း Cetus တွင် မတည်ရှိသောအရာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ ယင်းအား PGC 1671 ဟုသတ်မှတ်ရန် အဆိုပြုခံထားရသည်။
NGC 115
NGC 115 သည် ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ပန်းပုဆရာ ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းအား ဗြိတိသျှလူမျိုး ဂျွန် ဟာရှယ်မှ ၁၈၃၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၈၅ မီလီယံဝေးကွာပြီး အချင်းအားဖြင့် အလင်းနှစ် ၅၀၀၀၀ ရှိသောကြောင့် မိမိတို့မိခင်ဂယ်လက်ဆီ၏ အရွယ်အစားထက်ဝက်ခန့်ရှိလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းပုဆရာ (ကြယ်စုတန်း)
ဥဩအတောင်မဲ
ဥဩအတောင်မဲ (Lalage melaschistos) ကို တောင်အာရှမှ အရှေ့တောင်အာရှထိ တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ပမဲတောရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ပမဲတောရွာ (Pametaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ရေကန်စုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၉၇ ဖြစ်သည်။
မိုးလာဝါးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
မိုးလာဝါးရွာ(Moelarwar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၇၇ ဖြစ်သည်။ အရပ်အခေါ်မှာ မိုလာပါး ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၈၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပမဲတောရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်ပန်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်ပန်းရွာ (Yawngpang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယောင်တဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောတောင်ရွာ၊ မြောတောင်
မြောတောင်ရွာ၊ မြောတောင်
ဖူချီးရှား
ဖူချီးရှားပင်သည် အပင်ငယ် သို့မဟုတ် များသောအားဖြင့် ခြုံပင်ဖြစ်သည့် ပန်းပွင့်သော အပင်မျိုးစိတ်တွင် ပါဝင်သည်။  ၁၆၉၆-၆၇ ခုနှစ်အတွင်း ပြင်သစ် ဘုန်းတော်ကြီးလည်းဖြစ် ရုက္ခဗေဒပညာရှင်လည်းဖြစ်သည့် ချားလက်စ် ပလျူမီယာ က ကာရေးဘီးယမ်း ကျွန်း ဟက်စ်ပန်နီရိုလတွင် ရှာတွေ့ခဲ့ပြီး Fuchsia triphylla အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် သိပ္ပံနည်းကျ ဖော်ပြခဲ့သည်။ သူသည် ရှာဖွေတွေ့ရှိသည့် မျိုးစိတ်သစ်ကို  ဂျာမာန်ရုက္ခဗေဒပညာရှင်ကြီး လီယိုဟာ့တ် ဖု့ချ်စ်(၁၅၀၁-၁၅၆၆) ၏အမည်ပေးခဲ့သည်။
အပွင့်များသည် အောက်ဘက်သို့ တွဲလျားကျစွာ ပွင့်တတ်သည့် best hanging basket flower ဖြစ်သည်။ အအေးဓာတ်ကို အထူးနှစ်သက်လှပြီး ရာသီမရွေးပွင့်တတ်သောကြောင့် ဥယျာဉ်အလှစိုက်အပင်များတွင် အထူးထင်ရှားသည်။ စိုစွတ်သော မြေအမျိုးအစားတွင် စိုက်ပျိုးသင့်သည်။ ရာသီဥတုနှင့် မျိုးစိတ်အမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ ပန်းပွင့်ချိန် ကွဲပြားသည်။ ပုံမှန်အခြေအနေတွင် ဖူချီးယား ပန်းများသည် မတ်လမှ ဧပြီလတွင် ပွင့်တတ်ကြသည်။ လက်ရှိတွင် ဖူချီးယားမျိုးစိတ် ၁၀၀ ခန့်ရှိသည်။ မူရင်းဒေသမှာ တောင်အမေရိကတိုက်ဖြစ်ပြီး အမေရိကတိုက်အလယ်ပိုင်း မက္ကဆီကို၊ နယူးဇီလန်အထိ ပျံ့နှံ့ပေါက်ရောက်သည်။ အရွက်သည် ရွက်ဆိုင်ထွက်ပြီး ရွားနားသည် လွှပုံရှိသည်။ ပန်းပွင့်လျှင် တွဲလျားကျပွင့်တတ်သဖြင့် မြန်မာပြည် ချင်းပြည်နယ်ဖက်တွင် ပန်းဆွဲလွဲ ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြသည်။ ပန်းခိုင်ထွက်ပုံကို teardrop" shape ဟူ၍ တင်စားကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်အမေရိကတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ
မြစ်ဆုံဒေသ
မြစ်ဆုံဒေသဆိုသည် ကချင်ပြည်နယ်မြို့တော်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့၏ မြောက်ဘက် (၂၈) မိုင်အကွာ တန်ဖဲရွာအနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်ဖျားခံရာ မေခနှင့် မလိခဟူသော မြစ်နှစ်သွယ်ဆုံသည့်ဒေသ ဖြစ်သည်။
မြစ်ဆုံသို့ မြစ်ကြီးနားမြို့မှ ကားဖြင့် ၁ နာရီခွဲခန့် သွားရောက်ရသည်။ မြစ်ဆုံရောက်ခါနီးတွင် မြစ်ဆုံဘက်မှ စီးဆင်းလာသော ရေပြင်ကြီးကို တွေ့ရှိနိုင်ပြီး မြစ်ဆုံရောက်လျှင် ရွာတစ်ခုကို အရင်ဖြတ် ကျော်သွားရသည်။ ထိုမှတဆင့် မြစ်ဆုံကြိုဆိုရေး ဆိုင်းဘုတ်ကို တွေ့ရပြီး ဗုဒ္ဓသာသနာ ငါးထောင်စံ စေတီတော်မြတ်ကြီး တစ်ဆူကို ဖူးတွေ့နိုင်သည်။ စေတီတော်ကြီးလွန်လျှင် မြစ်ဆုံအစ စားသောက်ဆိုင်များကို တွေ့ရပြီး ကချင်ချက် ထမင်းဟင်းများ၊ အကင်များရရှိနိုင်ပြီး အမှတ်တရ ကချင်တိုင်းရင်းသားရိုးရာ ဝတ်စုံများ ဓာတ်ပုံရိုက်ရန်အတွက် ငှားရမ်းနိုင်သည်။
မြစ်နှစ်ခုပေါင်းစုံရာ တစ်ဖက်ကမ်းတွင် စိမ်းစိုအုံ့မှိုင်းနေသော တောင်တန်းမြင့်မြင့်ကြီးတို့ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ဆောင်းရာသီဆိုလျှင် တောင်တန်းကြီးပတ်လည်တွင် မြူခိုးမြူငွေ့များ ရစ်ဆိုင်းနေပြီး သဘာဝငှက်တို့၏ အော်မြည်သံကိုလည်း ကြားနေရမှာဖြစ်သည်။
ကြွက်တက်ခြင်း
ကြွက်တက်ခြင်း(Cramps)သည် လူ၏ခန္ဓာကိုယ်မှ ကြွက်သားများ ပင်ပန်းသွား၍ တင်းလွန်းကာ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝေဒနာဖြစ်သည်။ အားကစားသမားများ အထူးသဖြင့် ဘောလုံးသမားများ ဖြစ်တတ်သည်။ အိမ်မှာနေရင်း၊ ကြွက်တက်တာတွေလည်း အများကြီးရှိသည်။ ခြေသလုံးနှင့် ပေါင်က ကြွက်သား အဖြစ်များဆုံးဟု သိရသည်။ အလွန်မတန် နာလှသည်။ အိပ်နေရင်း နာတာမျိုးသည် ခြေ-လက်ကို အညောင်းဆန့်ရာမှ ကြွက်သားမျှဉ် နည်းနည်းမှာ နာလာခြင်းဖြစ်သည်။ အသက်ကြီးသူတွေ အဖြစ်များသည် ဆိုသော်လည်း ဆယ်ကျော်သက်တွေလည်း ဖြစ်တာပါသည်။ အေးသည့်အချိန် ပိုဖြစ်တတ်သည်။
အဝလွန်ခြင်း၊ ရေနှင့် ဓာတ်ဆား နည်းသွားခြင်း၊ ရာသီ-သွေးဆုံး၊ ဟော်မုန်း နည်းသွားခြင်း၊ သွေးအလျှောက် နည်းခြင်း၊ အာရုံကြော-ကြွက်သား တခုခုဖြစ်ခြင်း၊ Statins (ကိုလက်စထော) ကျဆေး၊ ဆီးချိုကျဆေးနှင့် လည်ပင်းကြီးဟော်မုန်း နည်းသူ တွေမှာလည်း ဖြစ်တတ်ပါသေးသည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်ချိန်၊ ဆား အစားနဲလျှင်၊ ချွေးထွက်များလျှင် ကြွက်သားများ နာတတ်သည်။
ကုသနည်း
ကြွက်တက်လျှင် ဖြစ်သည့်ကြွက်သားကို တအားတင်းအောင် လုပ်ပေးပါ။ ခြေသလုံးဖြစ်ရင် ခြေမကို အပေါ်ဆန့်ပေးသင့်သည်။ တအားနှိပ်တာမျိုး၊ ဆန့်ပေးတာမျိုး လုပ်ပေးပြီးလျှင် ကြွက်သားကို သူ့အကြောအတိုင်း ခပ်ဖော့ဖော့ဆက်နှိပ်ပေးပါ။ ဆရာဝန်များနှင့် ကူသောလူများထက် ခံရသောလူက ဘာလုပ်ပေးလျှင် ကောင်းမယ်ဆိုတာ ပိုသိသည်။ နာသည့်နေရာ နှိပ်ပြီးတာနှင့် အေးတာကပ်ပါ။ ရေ၊ ORS ဓာတ်ဆားရည် တိုက်ပါ။ ရေသောက် မနည်းပါနှင့်။ ဘယ်အားကစား လုပ်လုပ်၊ သွေးပူအောင် အရင်လုပ်ပါ။ ဘာဘဲလုပ်လုပ် ပြင်းပြင်းထန်ထန် မလုပ်ခင်၊ ဖြေးဖြေး-မှန်မှန် လုပ်ပါ။
Paracetamol, Ibuprofen, Diclofenic ဆေး။ ကြွက်တက်ခြင်းကို Quinine (ငှက်ဖျားဆေး) အပြင် Naftidrofuryl, Dihydropyridine, Phenylalkylamine ဆေးများနှင့်လည်း ကုနိုင်သည်။
အစားအစာ
အုန်းရည် တလုံး-နှစ်လုံး သောက်လိုက်ပါ။ ရေနွေးကြမ်း အမြဲသောက်ပါ။ ရေနွေးနှင့် ရေချိုးသင့်သည်။ ဓတ်ဆား ကြွယ်ဝသော အစာများ စားသုံးရမည်။ (ကယ်လ်စီယမ်) ကြွယ်သော ပင်လယ်ငါး၊ ဒိန်ခဲ၊ တို့ဖူး၊ မုံလာစိမ်း။ (ပိုတက်ဆီယမ်) ကြွယ်တာတွေက အုန်းရည်၊ ငှက်ပြောသီး၊ ဆီးသီး၊ လိမ်မော်သီး၊ စပျစ်သီး၊ ဖရုံ၊ ဟင်းနုနွယ်၊ ဒိန်ချဉ်၊ ကွမ်းသီးဂေါ်ဖီထုပ်၊ အာလူး၊ ပဲသီးတောင့်၊ မုံလာဥချို။
ကိုးကား
(Dr. တင့်ဆွေရေးသားသည့် ကြွက်တက်ခြင်း)
ငွေထွန်း၊ ဦး
ယခုလ ၁၁ ရက်နေ့က မန္တလေးတိုင်း ကျောက်ပန်းတောင်း မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂)၊ အဖွဲ့ချုပ် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးငွေထွန်း ကွယ်လွန်သွားပြီ ဖြစ်သည်။ အသက် ၇၉ နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည့် ဦးငွေထွန်းသည် ရန်ကုန် ရွှေဗဟို ဆေးရုံကြီးတွင် အသည်းရောဂါ ကုသနေစဉ် ကွယ်လွန်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဒီမိုကရေစီရေး ကြိုးပမ်းဆဲ အမတ် ဦးငွေထွန်း ကွယ်လွန်
ဒီဗွီဘီ၊ ၁၅၊ အောက်တိုဘာ၊ ၂ဝဝ၈
ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံ ကာလအတွင်း ကျောက်ပန်းတောင်း သပိတ် တပ်ပေါင်းစု ခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်မှုကြောင့် မြို့နယ် ပညာရေးမှူး တာဝန်မှ ရပ်ဆိုင်းခြင်း ခံရသည့် ဆရာကြီး ဦးငွေထွန်း၏ ဒီမိုကရေစီရေး ကြိုးပမ်းမှုများနှင့် ပတ်သက်ပြီး ကျောက်ပန်းတောင်း မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁) လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးဘိုဇံက ယခုကဲ့သို့ ပြောပြသည်။
"သူ့ရဲ့ နိုင်ငံရေး ခံယူချက်ကတော့ အမှန်တရားဘက်က အမြဲ ရပ်တည်ခဲ့တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ပါ။ နောက်ပြီးတော့ ဒီမိုကရေစီ ကာလမှာလည်းပဲ တစိုက်မတ်မတ်၊ သူက ဒုက္ခိတ ဖြစ်နေတော့၊ ခြေထောက်တွေ လမ်း မလျှောက်နိုင်ဘဲနဲ့ကိုပဲ နှစ်ပေါင်း ၁၅ နှစ်လောက် နီးပါး ကျနော်တို့ အဖွဲ့ချုပ် အပေါ်မှာ သစ္စာရှိရှိနဲ့ ရပ်တည်တယ်။ နောက်ပြီးတော့ သူ့ရဲ့ စည်းရုံးရေး စွမ်းရည်ကလည်း တော်တော်ကောင်းပါတယ်။ သူ့ရဲ့ စည်းရုံးရေး စွမ်းရည်ကြောင့် ကျနော်တို့ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်မှာ၊ ဒီမိုကရေစီ စည်းရုံးရေး အားကောင်းတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်တဲ့ အတွက်ကြောင့် စည်းရုံးမှုအား တော်တော်ရပါတယ်။ သဘောတရားရေး အရလည်း သူဟာ တော်တော်ဖြောင့်မတ် မှန်ကန်တဲ့ အတွက်ကြောင့် သူ့ရဲ့ ပြောကြားချက်တွေကို လာကြတဲ့ သူ့ရဲဘော်တွေ၊ ကျနော်တို့ အဖွဲ့ချုပ်က ပုဂ္ဂိုလ်တွေ၊ ပြည်သူတွေက တော်တော် လက်ခံကြပါတယ်။ တော်တော် လေးစား ချစ်ခင်ခြင်း ခံရတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးပါ။ ကျနော်တို့ အဖွဲ့ချုပ် အတွက်တော့၊ ကျောက်ပန်းတောင်း မြို့နယ် စည်းရုံးရေး အဖွဲ့မှာတော့ တော်တော် အားနည်းစရာ ဆုံးရှုံးမှုကြီး တခုတော့ ဖြစ်သွားတာပေါ့ဗျာ။"
တနင်္လာနေ့က ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဆရာကြီး ဦးငွေထွန်း၏ ဈာပနကို သူ့၏ တပည့်များ၊ ကြည်ညို လေးစားသူများ၊ ပါတီဝင်များနှင့် စည်စည်ကားကား ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည် ဟုလည်း လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ဦးဘိုဇံက ပြောပြခဲ့သည်။
ဆရာကြီး ဦးငွေထွန်း ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးသည် ဒေါ်ဝင်းကြိုင်နှင့် သားသမီး ၇ ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည်။
ဝါသလရွာ၊ တောင်ဘို့တရာ
ဝါသလရွာ၊ တောင်ဘို့တရာ
ပန်းပင်ကြီးရွာ၊ ပန်းပင်စု
ပန်းပင်ကြီးရွာ၊ ပန်းပင်စု
အောင်ချမ်းအေးရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
အောင်ချမ်းအေးရွာ (Aungchanaye)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စည်လောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယိခူးကထောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယမမင်း
ယမမင်း(Yama; यम, यमराज (yamaraja) )ဆိုသည်မှာ ပါဠိဘာသာ`ယမ´၊ မြန်မာစကား`မင်း´ကို ပေါင်းပြီးခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အကုသိုလ်ကံ အလျောက် ငရဲထိန်း တို့ ဆောင်ယူပို့လာသော သတ္တဝါတွေကို ဒေဝဒူတ တမန်ငါးပါး ကိုပြပြီး ကောင်းမှုကုသိုလ်တွေကို အောက်မေ့စေတတ်၊ အမှတ်ရစေတတ်သောကြောင့် `ယမမင်း´မည်သည်။ ငရဲမင်းကြီး(ယမမင်း) များသည် အပြစ်ကြီးကြီးနှင့် ရောက်လာသော ငရဲသားများကို စစ်ဆေးရန်မလိုပေ၊ အပြစ်နဲနဲနှင့် ရောက်လာသော ငရဲသားများကိုသာ စစ်ဆေးရန်ဖြစ်သည်။
ပဉ္စာနန္တရိယကံ ကျူးလွန်သူ၊ စေတီပုထိုးဖြိုဖျက်သူ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အယူရှိသူ စသောအပြစ်ကြီးသော ငရဲသားများကို တစ်ခါတည်း ငရဲချ၏။ အကုသိုလ်နည်းပါးသူများ အတွက် ငရဲမှ လွတ်လိုလွတ်ငြား ယမမင်းက စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ယမမင်းများကို မင်းကောင်းမင်းမြတ်များဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ငရဲတစ်ထပ်စီတွင် ငရဲမင်းကြီး(ယမမင်း) (၄)ဦးစီ ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တံခါးမုခ် တွင်တစ်ယောက်၊ အနောက်ဘက်တံခါးမုခ် တွင်တစ်ယောက်၊ မြောက်ဘက်တံခါးမုခ် တွင်တစ်ယောက်၊ တောင်ဘက်တံခါးမုခ် တွင်တစ်ယောက်၊ ပေါင်း(၄)ယောက် ရှိသည်။ ငရဲကြီးရှစ်ထပ်တွင် ငရဲမင်းကြီး(ယမမင်း) ပေါင်း(၃၂)ယောက် ရှိသည်။ ငရဲငယ်(၁၂၈)ခုမှာ ငရဲမင်းကြီး(ယမမင်း) များမရှိပါ။ ငရဲမင်းကြီး(ယမမင်း) များ၏ဇာတိမှာ စတုမဟာဇာရ်နတ်ဘုံမှ ဖြစ်သည်။ `ဝေမာနိက ပြိတ္တာ´ များကို အုပ်ချုပ်ရသော မင်းဖြစ်သည်။ `မဟိဒ္ဓိက ပြိတ္တာ´ မျိုးဖြစ်သည်။ မသန့်စင်သည့် ကုသိုလ်ကံ(မိဿက ကုသိုလ်ကံ)ကြောင့် ငရဲမင်းကြီး ဖြစ်လာသည်။
တိဘက်အယူအဆအရ ယမမင်းက ကျွဲခေါင်းနဲ့လို့ ယူဆပါသည်။ ဘေးက သူ၏နှမပုံ ဖြစ်သည်။ ယမမင်း၏ လက်ယာဘက်မှာ အရိုးနှင်တံကို ကိုင်ထားပြီး လက်ဝဲဘက်မှာ မိစ္ဆာများကို ဖမ်းဖို့ ကျော့ကွင်းကို ကိုင်ထားသည်။ တိဘက်များက ယမမင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို စောင့်ရှောက်သော နတ်မင်းတစ်ပါးဟု ယူဆကြသည်။
ဒေဝဒူတ (သေမင်းတမန်)ငါးပါး
ဒေဝဒူတ (သေမင်းတမန်)ငါးပါး ဆိုသည်မှာ ကလေး၊ သူအို၊ သူနာ၊ သူသေ၊ အကျဉ်းသမား ထို(၅)ဦးကို ပမာပြုခြင်းဖြစ်သည်။ ငရဲမင်းကြီးက အပြစ်နဲနဲနှင့် ရောက်လာသော ငရဲသားများကို စစ်ဆေးသောအခါ ဒေဝဒူတ (သေမင်းတမန်)ငါးပါးကို ပမာထားပြီး ငါးကြိမ်တိုင်တိုင် စစ်မေးရ၏။ ငရဲသားက မိမိပြုခဲ့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို သတိမရလျှင် ကုသိုလ်ပြုစဉ် ငရဲမင်းကြီးအား အမျှပေးဝေခြင်း ရှိမရှိကို ငရဲမင်းကြီးက စဉ်းစားကြည့်ရ၏။ အမျှပေးဝေခြင်းရှိလျှင် ငရဲသားအား ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြန်လည် သတိရအောင် လုပ်ပေးပြီး ငရဲမှ လွှတ်သည်။ ကုသိုလ်ကောင်းမှု၊ အမျှပေးဝေခြင်းမရှိလျှင် ငရဲသားအား ငရဲထိန်းတို့လက်သို့ အပ်လိုက်သည်။
ဒေဝဒူတ တရား ၅-ပါး လူတို့ သံဝေဂရမှုအတွက် နတ်တမန်ခေါ် သေမင်းတမန်ငါးပါး။
ယမမင်းစစ်တမ်း
လူ့ပြည်မှာ ရှိနေသော (၁) ကလေး (၂) သူအို (၃) သူနာ (၄) သူသေ (၅) အကျဉ်းသမား ဤငါးဦးသားကို ယမမင်း စေလွှတ်အပ်သော တမန်တော်နှင့် အလားတူသောကြောင့် ဒေဝဒူတ-ဟုခေါ်ဝေါ်ရသည်။ (ဒေဝ-ယမမင်း၊ ဒူတ-တမန်တော်)။ ယမမင်းသည် မိမိထံမှောက်သို့ ရောက်လာသော ငရဲသားများကို ဒေဝဒူတ ငါးမျိုးကို ဖော်ပြလျက် စစ်ဆေးလေ့ရှိသည်။
ယမမင်း။ ။ မောင်မင်း - လူ့ပြည်မှာတုန်းက ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်ကိုပင် မသုတ်သင်နိုင်ပဲ ကျင်ကြီးကျင်ငယ်ထဲ၌ လူးကာလှိမ့်ကာ နေရရှာသော ကလေးများကို မတွေ့ဘူးခဲ့ဘူးလား?
ငရဲသား။ ။ တွေ့ခဲ့ဘူးပါသည်ဘုရား
ယမမင်း။ ။ မိမိကိုယ်တိုင် နားလည်သောအရွယ်သို့ ရောက်တဲ့အခါ ထိုကလေးများကို ကြည့်ရှု၍ ငါသည် ဘာမှနားမလည်ရှာသော ယခုလို ကလေးသူငယ်ဖြစ်ဖို့ရာ နောင်အခါ ပဋိသန္ဓေ နေရဦးမည်။ ပဋိသန္ဓေနေခြင်းသဘောကို မလွန်မြောက်နိုင်သေးပါတကား။ ယခုနှယ် ကိုယ်နှုတ် စိတ်များကို စောင့်စည်းလျက် ကောင်းကောင်းကြီး နေမှတော်မည်ဟု အကြံအစည်များ မဖြစ်ခဲ့ဘူးလား မောင်မင်း။
ငရဲသား။ ။ ကျွန်တော် မေ့လျော့သည့်အတွက် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို စိတ်မဝင်စားမိခဲ့ပါ။
ယမမင်းအား အမျှဝေရကျိုး။ ။ ဤနည်းအတိုင်း သူအိုကို ညွှန်ပြ၍ ဒုတိယ တစ်ကြိမ်မေး၏။ သူနာကို ညွှန်ပြ၍ တတိယတစ်ကြိမ် မေး၏။ သူသေကိုညွှန်၍ စတုတ္ထ တစ်ကြိမ်၊ အကျဉ်းသမားကို ညွှန်၍ ပဉ္စမ တစ်ကြိမ် မေး၏။ ငါးကြိမ်တိုင်အောင် မေး၍ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ကို သတိမရသေးလျှင် ယမမင်းကိုယ်တိုင် ထိုသူ၏ ကုသိုလ်ပြုစဉ်က မိမိအား အမျှဝေဖူးသလား ဟုစဉ်းစား၏။ စဉ်းစား၍ ရလျှင် ထိုကုသိုလ်ကို ဖော်၍ ဖြစ်စေ၊ မိမိက ဘာသာသတိရ၍ ဖြစ်စေ ကုသိုလ်ကို သတိရသည်နှင့်တပြိုင်နက် ငရဲမှလွတ်မြောက်၍ နတ်ပြည်ရောက်သူများလည်း အများပင်။ ထိုနေရာမျိုးကျမှ မိမိကုသိုလ်များ အားထားရကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ယမမင်း စဉ်းစား၍ မရသောအခါ ဆိတ်ဆိတ်နေရတော့၏။ ထိုအခါ ငရဲသားကို ငရဲထိန်းတို့ ယူဆောင်လျက် အမျိုးမျိုး နှိပ်စက်ကြလေတော့သည်။
စတုမဟာရာဇ်နတ်တို့တွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော ဝေမာနိက ပြိတ္တာမင်းကို ခေါ်ခြင်းကိုဖြစ်သည်။ ထိုယမမင်းသည် တစ်ခါ တစ်ရံ နတ်စည်းစိမ်ကိုစံစား၍ တစ်ခါတစ်ရံတွင်မူ မကောင်းမှု ကံ၏အကျိုးကို သာမန် ပြိတ္တာများကဲ့သို့ပင် ခံစားရသည်။ ယမမင်းသည် တစ်ဦးတည်းရှိသည် မဟုတ်။ အဝီစိငရဲကြီး တွင် တံခါးလေးမျက်နှာရှိရာ တစ်မျက်နှာလျှင် တစ်ယောက် ကျစီ စိုးအုပ်စောင့်နေရသည်ဖြစ်၍ လေးဦးရှိသည်။ အဝီစိငရဲကြီး၌ ယမမင်း လေးဦးရှိသကဲ့သို့ ကြွင်းသော ငရဲ ခုနစ်ထပ်တို့၌လည်း ယမမင်း လေးယောက် လေးယောက်စီ ရှိသဖြင့် ငရဲကြီး ရှစ်ထပ်တို့၌ ယမင်းပေါင်း သုံးဆယ့်နှစ်ယောက် ရှိလေသည်။
ငရဲသို့ ကျရောက်လာသူတိုင်းပင် ယမမင်း၏ အစစ်အဆေး ကို ခံရသည်မဟုတ်။ အကုသိုလ်အားကြီး၍ ပြစ်မှုထင်ရှားသူ တို့သည် တစ်ခါတည်း ငရဲသို့ ကျကြရကုန်သည်။ အကုသိုလ် နည်းပါးသူများအတွက်သာ လွတ်လိုလွတ်ငြား အနေဖြင့် ယမမင်းထံတွင် အစစ်ဆေးခံခွင့် ရရှိလေသည်။ ယမမင်းသည် မိမိရှေ့မှောက်သို့ ရောက်ရှိလာသော ငရဲသားအား ဒေဝဒူတ ငါးမျိုးကိုဖော်ပြလျက် စစ်ဆေးလေ့ရှိသည်။ ဒေဝဒူတဆိုသည်မှာ ယမမင်း၏ တမန်တော်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယမမင်း၌ တမန်တော် ငါးဦးရှိရာ (၁) ကလေး၊ (၂) သူအို၊ (၃) သူနာ၊ (၄) သူသေနှင့် (၅) အာဏာသားတို့ ဖြစ်သည်။
စစ်ဆေးပုံမှာ- ယမမင်း-မောင်မင်းသည် လူ့ပြည်၌ရှိစဉ် မိမိ၏ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်ကိုပင် မသုတ်သင်နိုင်ဘဲ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်ထဲ၌ လူးကာလှိမ့်ကာ နေရရှာသော ကလေးများကို မတွေ့ခဲ့ဘူး သလော။
ငရဲသား-တွေ့ခဲ့ဖူးပါသည်။ ယမမင်း-မိမိကိုယ်တိုင် နားလည်သောအရွယ်သို့ ရောက် သောအခါ ထိုကလေးများကို ကြည့်ရှု၍ ငါသည် ဤကဲ့သို့ ဘာမျှ နားမလည်ရှာသော ယခုကလေးကဲ့သို့ဖြစ်ရန် နောင်ခါ ပဋိသန္ဓေ နေရချေဦးမည်။ ပဋိသန္ဓေ နေခြင်းသဘောကို မလွတ်မြောက်နိုင်သေး။ ယခုအခါမှစ၍ ကိုယ်၊ နှုတ်နှင့် စိတ်ကို စောင့်စည်းလျက် ကောင်းကောင်းနေမှ တော်တော့ မည်ဟု အကြံအစည်များ မဖြစ်ခဲ့ဘူးလား။ ငရဲသား-ကျွန်တော် မေ့လျော့သည့်အတွက် ကုသိုလ် ကောင်းမှုဖက်၌ စိတ်မဝင်စားခဲ့မိပါ။ ယမမင်း-မကောင်းမှုကို ဆွေမျိုး၊ ညာတိ၊ ဆရာ၊ မိဘ စသည်တို့က ပြုပေးကြသည် မဟုတ်။ မောင်မင်း ကိုယ်တိုင် ပြုခဲ့သည်ဖြစ်၍ ပြုခဲ့သမျှ အပြစ်ဒဏ်ကို မေ့လျော့သူတို့ ထုံးစံအတိုင်း မောင်မင်းသာ ခံရချေတော့မည်။
အထက်ပါနည်းအတိုင်း ဒုတိယအကြိမ် သူအိုကိုညွှန်ပြ၍ တတိယအကြမ် သူနာကိုညွှန်ပြ၍၊ စတုတ္ထအကြိမ် သူသေကိုညွှန်ပြ၍၊ တစ်ဖန် ပဉ္စမအကြိမ် အာဏာသားကိုညွှန်ပြ၍ မေး ပြန်သည်။
ထိုသို့ ယမမင်း က မေးမြန်းသဖြင့် ပထမအကြိမ် တွင် ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုခဲ့ဖူးသည်ကို သတိပြန်ရသော ငရဲ သားသည် ငရဲသားဘဝမှ စုတေပြီးလျှင် သုဂတိဘဝသို့ ရောက်သွားလေသည်။ ထိုသို့ ပထမတမန်တော်နည်းဖြင့် သတိ ပေး၍ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုလုပ်ခဲ့ဖူးသည်ကို သတိရမရသေးလျှင် ဒုတိယတမန်တော်နည်းဖြင့် မေး၍ သတိပေး ပြန်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် သတိမရသေးလျှင် တတိယတမန်တော်နည်းဖြင့် မေး၍ သတိပေးပြန်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် သတိမရသေးလျှင် စတုတ္ထတမန်တော်နည်းဖြင့် မေး၍ သတိပေးပြန်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် သတိမရသေး လျှင် ပဉ္စမတမန်တော်နည်းဖြစ်သော အာဏာသားနည်းဖြင့် သတိပေးပြန်သည်။
သတိပေးပုံမှာ - ယမမင်း-မောင်မင်းသည် လူ့ပြည်၌ ဖြစ်သောအခါက ''အိုလူများအပေါင်းတို့၊ ငါ့ကိုရှုကြကုန်လော့၊ ငါသည် လက်ခြေကိုဖြတ်ခြင်း အစရှိသော သုံးဆယ့်နှစ်ပါး သော မကောင်း မှုတို့ကို ပြုသဖြင့် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်း သည်ရှိသော်၊ တော တောင်၊ မြေပြင်၊ သစ်ပင်၊ အုတ်ကျောက် စသည်တို့၌ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းသည် မဟုတ်။ သင်တို့ကဲ့သို့ ဝိညာဉ်ရှိသူ လူတို့၌သာ နှိပ်စက် ညှဉ်းပန်းသည်။ ထိုကြောင့် သုံးဆဲ့ နှစ်ပါးသော မကောင်းမှုတို့ကို ပြုသဖြင့် မနှိပ်စက် မညှဉ်းပမ်း မီကာလ မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကြောင်း ကောင်းမှုကုသိုလ်ကို ကြိုးစား အားထုတ်ကြကုန်လော''ဟု မတိုက်တွန်းသော်လည်း တိုက်တွန်းဘိသကဲ့သို့ အာဏာသားကို မြင်သောအခါ ဤသူ သည် သူတစ်ပါးကိုသာ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းသည် မဟုတ်။ ငါ့ကို လည်း နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်း လိမ့်မည်ဟု နှလုံးပိုက်၍ မဂ်ဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကြောင်း ကောင်းမှုကုသိုလ်တရားကို အောက်မေ့ အားထုတ်ခဲ့ဖူး၏လော။
ငရဲသား-အားမထုတ်ခဲ့ဘူးပါ။ ယမမင်း-မကောင်းမှုကို မောင်းမင်း၏ ဆွေမျိုး ဉာတိ၊ ဆရာ၊ မိဘ စသည်တို့က ပြုပေးကြသည် မဟုတ်။ မောင်မင်း ကိုယ်တိုင် ပြုခဲ့သည်ဖြစ်၍ ပြုခဲ့သမျှ အပြစ်ဒဏ်ကို မေ့လျော့ သူတို့ ထုံးစံအတိုင်း မောင်မင်းသာလျှင် ခံရချေတော့မည်။ ထိုသို့ သတိပေးလျက်နှင့်မှ ကောင်းမှုကုသိုလ် ပြုလုပ်ခဲ့ဖူး သည်ကို သတိမသေးလျှင် ယမမင်းသည် ထိုငရဲသား လူဖြစ်စဉ် က ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုလုပ်ပြီးလျှင် မိမိအား အမျှပေးဝေခဲ့ ဖူးသလောဟု စဉ်းစားပြန်သည်။ စဉ်းစား၍ သတိရလျှင် ထို ငရဲသား ပြုလုပ်ခဲ့ဖူးသည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို သတိပေး လေသည်။ ထိုသို့ သတိပေးသဖြင့် ငရဲသားက မိမိပြုလုပ်ခဲ့ ဖူးသည့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို သတိရလျှင် ငရဲသားဘဝမှ စုတေပြီးလျှင် သုဂတိဘဝသို့ ရောက်သွားလေသည်။
ထိုသို့ အထက်ပါ ဒေဝဒူတ ငါးမျိုးကိုဖော်ပြလျက် ငရဲသား ကို သတိပေးလျက်နှင့် ငရဲသားက မိမိ ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုလုပ်ခဲ့ဖူးသည်ကို သတိမရလျှင်ဖြစ်စေ၊ ယမမင်းက ငရဲသား သည် လူဖြစ်စဉ်က ကုသိုလ် ကောင်းမှုကို ပြုလုပ်ပြီးလျှင် မိမိအား အမျှပေးဝေခဲ့ဖူးသည်ကို စဉ်းစား၍ မရသောအခါတွင် ဖြစ်စေ ဆိတ်ဆိတ်သာနေလိုက်လျှင် ငရဲထိန်းတို့က ထို ငရဲသားအား အလျှံတပြောင်ပြောင် တောက်လောင်လျက် ရှိသော သံမြေပြင်သို့ ဆွဲငင်ပြီးလျှင် အလျှံတပြောင်ပြောင် တောက်လောင်နေသော သံဆောက်ပုတ်တို့ဖြင့် ရိုက်နှက်၍ အမျိုးမျိုး ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းကို ပြုလုပ်ကုန်ကြလေသည်။
ဆင်ခွန်လာလျှရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဆင်ခွန်လာလျှရွာ (Hsinhkunlarhlya)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှားခဲရွာမရွာ၊ ရှားခဲ
ရှားခဲရွာမရွာ၊ ရှားခဲ
ရောဗင်ဟု
အင်္ဂလိပ်တို့၏ ဗဲလက် ကဗျာများတွင် ရောဗင်ဟုကို ရဲရင့်သော တောပုန်းကြီးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ဒုတိယဟင်နရီဘုရင်မှ အစပြုသည့် ပလင်တက်ဂျနက် မင်းဆက်များ စိုးစံသောခေတ်က ရောဗင်ဟုနှင့် အပေါင်းပါ နောက်လိုက်တပည့်တို့သည် နော့တင်ဂမ်မြို့အနီး ရှားဝုတောတွင်း၌ လှည့်လည်ကာ နေထိုင်ကြ၏။ ရောဗင်ဟုသည် လေးမြားအတတ်၌ သူမတူအောင် ကျွမ်းကျင်လေသည်။ တောပုန်းကြီးဟု ဆိုရသော်လည်း ဆင်းရဲသားလူတန်းစားတို့၏ မိတ်ဆွေဖြစ်၍ အထက်တန်းစား လူကုံထံတို့၏ ရန်သူ ဖြစ်ပေ းသည်။ ထိုခေတ်အခါက မှူးမတ်မျိုးနှင့် ခရစ်ယန်ဘုန်းတော်ကြီးများသည် ဆင်းရဲသားများကို နိုင်ထက်စီးနင်း ပြုလုပ်လေ့ ရှိသဖြင့် ရောဗင်ဟုသည် ထိုသူများနှင့်တွေ့လျှင် ပါသမျှကို လုယက်တိုက်ခိုက်ယူလေသည်။ တိုက်ရာပါပစ္စည်းများကိုလည်း ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူတို့အား ဝေငှပေးကမ်း၏။ ရန်သူကိုပင် မတရားနှိပ်စက်ခြင်း မပြုချေ။ အထူးသဖြင့် မိန်းမနှင့် ကလေး များကို ထောက်ထားညှာတာလေ့ရှိသည်။
ရောဗင်ဟုဆိုသူ တကယ်ပင် ရှိခဲ့ဖူးသည်ဟူ၍ တပ်အပ်သေချာစွာ မပြောနိုင်သော်ငြားလည်း ပညာရှင်အများက ထိုသူသည် နော်မန်ဘုရင်များ လက်ထက်တွင် ကျပ်တည်း ချုပ်ချယ် လွန်းသော သစ်တောဥပဒေကြောင့် မင်းပြစ်မင်းဒဏ်သင့်သူတစ်ဦး ဖြစ်ရမည်ဟု ယုံကြည်ကြလေသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ အာသာဘုရင်သည် အထက်တန်းစား လူတို့အတွက် ကိုယ်စားပြုသူ ဖြစ်သည့်နည်းတူ ရောဗင်ဟုသည်လည်း သာမန်လူ တန်းစားတို့အတွက် ကိုယ်စားပြုသူ ဖြစ်ပေသည်။ လူထု၏ လွတ်လပ်ရေးနှင့် အခွင့်အရေးတို့ကို ထုတ်ဖော်သူလည်း ဖြစ်၏။
၁၇၉၅ ခုနှစ်သို့ ရောက်မှ ရောဗင်ဟုအကြောင်း စပ်ဆိုခဲ့သော ဗဲလက်ကဗျာများကို စာအုပ်အဖြစ် စုဆောင်းထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက် ဆာ ဝေါ်လတာစကော့က အိုင်ဗင်တို ဝတ္ထုတွင်လည်းကောင်း လော့တင်နီဆန်က သဖောရက်စတား(၁၈၉၁) ကဗျာတွင်၎င်း၊ အဲလဖရက်နွိုင်းက ရှားဝု(၁၉၁၁)စာအုပ်တွင် လည်းကောင်း ရောဗင်ဟုအကြောင်းကို ထည့်သွင်းဖော်ပြခဲ့ကြလေသည်။
ဂျွန်လစ်တဲအား လစ်တဲဂျွန်ဟု ကင်ပွန်းတပ်ကြပုံ
တစ်နေ့သ၌ ရောဗင်ဟုသည် ရက်သတ္တစ်နှစ်ပတ်မျှ ငြိမ်းချမ်းစွာ နေရခြင်းကို ငြီးငွေ့လာသဖြင့် တစ်ယောက်တည်း တောလည်ထွက်ခဲ့လေသည်။ အရေးတစ်စုံတစ်ရာ ပေါ်ပေါက် လာသဖြင့် မိမိ၏ ဦးချိုတံပိုးကို သုံးကြိမ် သုံးခါ မှုတ်သံကြား လျှင် အမြန်လိုက်လာရန် နောက်လိုက်တပည့်တို့အား မှာကြား ခဲ့၏။ လူ တစ်ယောက်သွားသာရုံရှိသော ချောင်းကူးတံတား တစ်ခုသို့ ရောက်သောအခါ တစ်ဖက်ထိပ်တွင် အရပ်ခုနစ်ပေ မြင့်၍ လက်ထဲ၌ သစ်ပင်ငယ် ပင်စည်လုံးမျှကြီးသော တုတ်ရှည်တစ်ချောင်းကို ကိုင်ဆောင်လာသည့် လူစိမ်း တစ်ယောက်နှင့် တွေ့ဆုံမိလေ၏။ ထိုအခါ ရောဗင်ဟုက မိမိသာလျှင် အလျင်ဖြတ်ကူးမည်ဖြစ်ကြောင်း လှမ်း၍ ပြော၏။ ထိုသူကလည်း သူသာလျှင် အလျင်ဖြတ်ကူးမည်ဟု ဆို၏။ ရောဗင်ဟုလည်း ရှေ့သို့ ခြေတစ်လှမ်းတိုးလာလျှင် မြားနှင့် ပစ်ခွင်းမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်လိုက်ရာ ထိုသူက သတ္တိရှိသည် ဆိုပါက တုတ်ချင်း ပြိုင်ရိုက်မည်ဟု စိန်ခေါ်လေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် နှစ်ဦးသား တံတားပေါ်တွင် အစွမ်းပြိုင်ကြ ရာ သူတစ်ပြန် ငါတစ်ပြန် သတ်ပုတ်နေကြသည့် အဆုံး၌ ရောဗင်ဟုသည် ချောင်းထဲသို့ ဦးစိုက်ကျလေ၏။ သို့ရာတွင် ရောဗင်ဟုသည် ထိုသူအား ရန်ငြိုးမထားဘဲ ပြုံးရွှင်လျက် အညံ့ ခံလေသည်။ ထိုနောက် ဦးချိုတံပိုးကို မှုတ်လိုက်သည်တွင် နောက်လိုက်တပည့်များ ချက်ချင်းရောက်လာ၍ ထိုသူအား လက်စားချေရန် ပြင်ကြ၏။ ရောဗင်ဟုက တပည့်တို့ကို ဟန့်တားပြီးလျှင် သူ၏သတ္တိကို ခြီးကျူးပြောဆို၍ မိမိ တို့၏အသင်းသားအဖြစ် ဝင်ရန် ဖိတ်ခေါ်လေသည်။ ဖိတ် ခေါ်ချက်ကို လက်ခံသဖြင့် အမည်နာမကို မေးရာ၊ ''ဂျွန် လစ်တဲ''ဟု ပြန်ဖြေ၏။ ထိုအခါ ကိုယ်ခန္ဓာ ထွားကြိုင်းသူ ဖြစ်ပါလျက်နှင့် အမည်မှာ ဂျွန်ကလေးဟု အဓိပ္ပာယ်ပေါက် သောကြောင့် ရောဗင်ဟုတို့ လူစုက ဝိုင်း၍ ရယ်မောကြလေ သည်။ ထိုအခိုက် တစ်ယောက်က ကိုယ်ခန္ဓာအချိုးအစားနှင့် လိုက်အောင် လစ်တဲဂျွန်ဟူ၍ ကင်ပွန်းတပ်သင့်ကြောင်း အကြံပေး၏။
ရောဗင်ဟုသည် ယင်းအကြံကို သဘောကျသဖြင့် တော တွင်း စားသောက်ပွဲ တည်ခင်း၍ ဂျွန်လစ်တဲအား လစ်တဲဂျွန် ဟူ၍ ကင်ပွန်းတပ်သည့်အခမ်းအနားကို ဆင်ယင်ကျင်းပ လေသည်။ လစ်တဲဂျွန်ကိုလည်း မိမိ၏ လကျာ်ဘက်တွင် ထိုင်စေပြီးလျှင် ပျော်ရွှင်စွာစားသောက်ကြ၏။ နောင်အခါ၌ လစ်တဲဂျွန်သည် တောပုန်းကြီး ရောဗင်ဟုအဖွဲ့တွင် ဒုတိယ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် နာမည်ထင်ရှားလာလေသည်။
မေဒုံရွာ၊ တောင်ဘို့တရာ
မေဒုံရွာ၊ တောင်ဘို့တရာ
ယွန်းဂျုံဟွန်း
ယွန်းဂျုံဟွန်း (윤종훈; ၁၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၈၄ ဖွား)သည် တောင်ကိုရီးယားသရုပ်ဆောင်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား အဆိုတော်များ
ဥဩအတောင်မဲလေး
ဥဩအတောင်မဲလေး (Lalage fimbriata) ကို ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ရေကန်စုရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ရေကန်စုရွာ (Yaekansu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ရေကန်စုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖာလမ်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဖာလမ်းရွာ (Hparlan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၂၂ ဦး၊ မ ၃၀၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်စွပ်ကွင်း နက်ဗျူလာ
လက်စွပ်ကွင်း နက်ဗျူလာ (Messier 57, M57 သို့မဟုတ် NGC 6720 ဟုလည်းသိထား) သည် လိုင်ရာ ကြယ်စုတန်းရှိ ဂြိုဟ်ဆိုင်ရာ နက်ဗျူလာတစ်ခုဖြစ်သည်။  ယင်းကဲ့သို့သော နက်ဗျူလာများသည် ကြယ်တစ်စင်း ကြယ်ဖြူပုအဖြစ်မရောက်ခင် နောက်ဆုံးအဆင့်တွင် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိပြီး တောက်ပသော အိုင်ယွန်းနစ်ဓာတ်ငွေ့အမြောက်အများကို ဘေးပတ်ဝန်းကျင်အာကာသထဲ့သို့ ထုတ်လွှတ်လေ့ရှိသည်။ နက်ဗျူလာအား ပြင်သစ် နက္ခတ္တပညာရှင် ချားလ် မက်ဆီယာ ဆိုသူမှ ၁၇၇၉ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘာမြေမှ 0.787 kpc ကွာဝေးသည်။
မှတ်စုများ
<li>Radius = distance × sin(angular size / 2) = 2.3 kly * sin(230″ / 2) = 1.3 ly</li> <li>8.8 apparent magnitude − 5 × (log10(700 pc distance / 10 pc)) = -0.2 absolute magnitude</li> <li>Specifically in the north of Lyra which makes it visible from everywhere above about the en:47th parallel south. However the Sun passes through Sagittarius far to the south (or technically the Earth orbits so as to make the Sun seem to do so) throughout December. This also makes the cluster mostly risen during day, not night, in the nearest months but will never impede pre-dawn and post-sunset views from the upper half of northerly latitudes.</li> </ol>
လှုံမာန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
လှုံမာန်းရွာ(Hlungmang)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဆဘောင်းထယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆဘောင်းထယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၈ ဦး၊ မ ၉၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ဗိုလ်ဟိန်မောင်
ဗိုလ်ဟိန်မောင်
ဗိုလ်ဟိန်မောင်သည် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၁၈ တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မှ တောင်ကြီးမြို့နယ် ဖာမွန်းရွာနေ ဆြားပေးနှင့် မွိုးကျောင်လုံ တို့မှ ဖွားမြင်သော သားဖြစ်သည်။ မွေးချင်းမောင်နှာမများမှာ ဖြားဝရမြန်း၊ မွိုးနန်းဗိုခမ်း၊ မွိုးနန်းထဉ်း၊ မွိုးနန်းအုံး၊ ဖြားထွက်ခွန် တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အိမ်ထောင်သည် ဇနီး မွိုးကျောင်လွန်းနှင့်အတူ သားသမီး (၆)ဦး ထွန်းကားခဲ့ကာ မွိုးနန်းဗိန်း၊ ခွန်သာဒွန်း (ပအိုဝ်းဂီတ အနုပညာကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့သူ)၊ မွိုးနန်းလုံ၊ ခွန်မြင့်အောင်၊ ခွန်ထွန်းကြည်၊ ခွန်မြင့်နောင် တို့ဖြစ်သည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်းပညာရေးကိုသာ သင်ယူခဲ့ရသည်။
လှုံမာန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗိုလ်ဟိန်မောင်
ဗိုလ်ဟိန်မောင်
ဗိုလ်ဟိန်မောင်သည် ညောင်ရွှေစော်ဘွား၏ တိုက်သူကြီးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၄၂ မှ ၁၉၄၄ ထိ စော်ဘွား၏ ပုလိပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ မှ ၁၉၄၆ ထိ ပြည်စောင့်ရဲတပ်ကို ဝင်ရောက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အလင်းရောင်စာကြည့်တိုက် လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည် ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့မှ အရှေ့အာရှလူငယ် အမှုဆောင်တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ နှင့် ၁၉၄၇ တွင် ကျင်းပသော ပင်လုံညီလာခံကိုလည်း ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင် ဖွဲ့စည်းထားသော ပအိုဝ်းလွောင်းဗူးအဖွဲ့ကိုလည်း အမှုဆောင်အနေဖြင့် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၁၁)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းသော ပအိုဝ်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တပ်ဖွဲ့ကိုလည်း သထုံဦးလှဖေ၊ ဗိုလ်ချန်ဇုံတို့နှင့်အတူ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ တွင် ဗိုလ်ချန်ဇုံနှင့်အတူ ဖဆပလ အစိုးရ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးကမ်းလှမ်းမှုကြောင့် အင်းအား(၆၀)ကျော်ဖြင့် အလင်းဝင်ခဲ့သည်။
ကျမ်းကိုး
• ပြည်ထောင်စုထဲ့က ပအိုဝ်း။ • ဟဝ်သေထွိုက်ငါး စွိုးခွို့အွဉ်ငါ အားဇားနည်း ခေါင်းဆောင်တန်သီး ဘဝမတ်တန့်အအဲဉ်း • ပြည်ထောင်စု ပအိုဝ်းအမျိုးသားအဖွဲ့ချုပ်(ပအမဖ) စတုတ္ထအကြိမ် ညီလာခံ၏ အစီရင်ခံစာ
ရေပူရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ရေပူရွာ(Yaepu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၈၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။ အလကခွဲ(ရေပူ)သည် ၇.၈ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။ ရေပူ​ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲတွင် ဝါကော်ကျေးကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန တည်ရှိသည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Dr. Dre
အန်ဒရေ ရိုမီလီ ယန်း (၁၉၆၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ မွေးဖွား), လူပို၍အသိများသည်မှာ အနုပညာနာမည် Dr. Dre သည် အမေရိကန် ရပ်ဂီတ အဆိုတော် သီချင်းထုတ်လုပ်သူ စီးပွားရေးသမားဖြစ်သည်။Dre သည်နာမည်ကြီးရပ်အဆိုတော်အဖွဲ့ NWA ၏အဖွဲ့ဝင်‌ဟောင်းတစ်‌ယောက်လည်းဖြစ်သည်။ သူသည် Aftermath Entertainment နှင့် Beats Electronics တို့၏ CEO ဖြစ်ပြီး ယခင်က Death Row Records တွင် ပူးတွဲပိုင်ရှင် ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ သူသည် Snoop Dogg, အမ်မီနမ်, Xzibit, Knoc-turn'al, 50 Cent, အစရှိသော ရပ်ပါတို့၏ အယ်ဘမ်များအား ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ သူအား ဟစ်ဟော့ ဂီတလောက၌ ကိုယ်ပိုင်သီဆိုဟန်ဖြင့် လူကြိုက်များသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် Forbes မဂ္ဂဇင်း၏အဆိုအရ အမေရိကန် ရပ်ဂီဖြင့် နာမည်ကျော်များထဲတွင် ဒေါ်လာ ၅၅၀ မီလီယံဖြင့် သူသည် ဒုတိယအချမ်းသာဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ခန်းမှန်းချက်အရ ၂၀၁၅ တွင် Forbes စာရင်းတွင် $၆၂၀ မီလီယံဖြင့် ထိပ်ဆုံးမှ ရပ်တည်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသား အဆိုတော်များ
ခွာလေးကျွန်းရွာ၊ ပန်းပင်စု
ခွာလေးကျွန်းရွာ၊ ပန်းပင်စု
ဇီးချောင်း
ဇီးချောင်း
တူကန်းငှက်
တူကန်းငှက် (Toucan) များကို ‌တောင်အမေရိကတိုက်၊ အမေဇုံမြစ်ဝှမ်းတစ်‌လျှောက်တွင် အ‌မြောက်အမြား‌တွေ့ရသည်။ ထိုငှက်၏ အဓိကထင်ရှား‌သော ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းမှာ ကြီး‌သောနှုတ်သီးပင်ဖြစ်၏။ သူ၏နှုတ်သီးသည် ဦး‌ခေါင်းနှင့် အဆမတန်ကြီးမား၍၊ ကိုယ်၏အချိုးအစားနှင့် မလိုက်‌ချေ။ ထိုသို့ကြီးမား‌သော နှုတ်သီးကို သယ်ထားရသော‌ကြောင့် တူကန်းငှက်သည် သန်စွမ်းခြင်းမရှိ‌ချေ။ လျှာမှာလည်း နှုတ်သီးကဲ့သို့ပင် ထူးခြား‌လေသည်။ လျှာ၏နံ‌ဘေးတွင် အထစ်က‌လေးများရှိသည်။ လျှာပြားသည်။ တူးကန်းငှက်၏ အမြီးနှင့်ကိုယ်ဆက်‌သော‌နေရာတွင် အရိုးလုံးရှိ၍၊ အမြီးကို ‌ကျောက်ကုန်း‌ပေါ်သို့ ဆတ်ခနဲမြှင့်တင်နိုင်သည်။ တူကန်းငှက်များတွင် ထိုကဲ့သို့ ထူးခြား‌သော နှုတ်သီးနှင့်လျှာရှိရသည်မှာ သစ်သီးကို သစ်ကိုင်းများအကြားမှ ဆွတ်ခူးနိုင်ရန်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရလေသည်။ တူကန်းငှက်၏ နှုတ်သီးမှာ ကြီး‌သော်လည်း အ‌လေးချိန်‌ပေါ့သည်။ တူကန်း၏ အ‌မွှေးအ‌တောင်များသည် အစိမ်း‌ရောင် အရင့်စားဖြစ်၏။ များသောအားဖြင့် အဖြူရောင်၊ လိမ္မော်ရောင်၊ အနီနှင့် အပြာ‌ရောင်များ ‌ရောယှက်‌နေသည်ကို ‌တွေ့ရလေသည်။ စိမ်းလဲ၍ ဝါ‌နေ‌သော မျက်စိရှိသည့်အပြင်၊ မျက်ရစ်မှာ ပြာ၍ ကျယ်‌လေသည်။ မျက်လုံးပတ်လည်တွင် လိမ္မော်ရောင် အ‌ရေပြားရှိ၏။ တူကန်းငှက်များသည် ကမ္ဘာ့အ‌နောက်ဘက်လုံးခြမ်းတွင်သာ ‌နေ‌သော ငှက်များဖြစ်သည်။ အမေဇုံမြစ်ဝှမ်းတွင် အများဆုံး ကျက်စားကြ၍၊ အ‌မေရိကန်အလယ်ပိုင်းနှင့် မက္ကဆီကို နိုင်ငံများတွင် တူကန်းငှက် အမျိုးအစားအချို့ကို‌တွေ့ရ၏။ စင်စစ်အားဖြင့် တူကန်းငှက်သည် ကမ္ဘာ‌ဟောင်းတွင်ရှိ‌သော ‌အောက်ချင်းငှက်နှင့် တူ‌လေသည်။ ထိုငှက်၏ အစာမှာ ပိုးမွှားများ၊ တွားသွားသတ္တဝါများနှင့် ‌ကောက်ပဲသီးနှံများဖြစ်သည်။ မကြာမကြာပင် တူကန်းငှက်တို့သည် လိမ္မော်ခြံများသို့ လာရောက်ကျက်စားတတ်ကြသဖြင့် လိမ္မော်ခြံများ ပျက်စီးကြရလေသည်။ အသိုက်ကို သစ်‌ခေါင်းများ၌ပြုလုပ်၍၊ ဥမှာ ဖြူ‌ဖွေးသည်။ အစာစား‌နေစဉ် ယင်း၏ နှုတ်သီးသည် တစ်‌ချောက်‌ချောက်မြည်လျက်ရှိသည်။ အသံမှာ စူးရှ၍ သာယာခြင်းမရှိ‌ချေ။ တူကန်းငှက်သည် အစုက‌လေးများဖွဲ့ကာ ‌နေထိုင်တတ်သည်။ ယဉ်ပါးလွယ်‌သော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူကန်းငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်နှင့် အလားတူငှက်များ
ရွာသာကြီးဘူတာ
ရွာသာကြီးဘူတာသည် ရန်ကုန်မြို့ မြို့ပတ်ရထားလမ်းတွင်ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။
လုထောင်ရွာ၊ လုထောင်
လုထောင်ရွာ(Luhtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ လုထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုထောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၄ ဦး၊ မ ၆၅၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) ဘူတာ
ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်ဘူတာသည် ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားလမ်းတွင် ပါဝင်သော ဘူတာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဥယျာဉ်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ဥယျာဉ်ရွာ (Uyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ မြင်းဆည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၆၇ ဖြစ်သည်။
လွန်အိုင်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
လွန်အိုင်ရွာ (Lunaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လွန်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွန်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၁ ဦး၊ မ ၄၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကလီကန်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကလီကန်းရွာ (Kalikan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရမ်းကစော့
ခရမ်းကစော့ (Solanum ptychanthum; West Indian nightshade) ကို ကစော့ခါး ဟုလည်း ခေါ်သည်။ မျိုးစု (Genus)မှာ Solanum ဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ် (Species) မှာ indicum ဖြစ်ပြီး မျိုးရင်း (Family)မှာ Solanaceae ဖြစ်သည်။
အပင်
နှစ်ကြာခံ ပင်ငယ်တစ်မျိုးဖြစ်၏။ အမြင့် ၄-၅ ပေခန့် ထိ ရှိတတ်၏။ ပင်စည်ရိုးတံမာ၍ မွေးများ ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထား၏။ ချွန်ထက်၍ ပြားသော ဆူးများစွာပါ၏။ ဆူးများသည် စိမ်းဝါရောင်ရှိ၍ သန်မာပြီး အောက်သို့ ကောက်နေ၏။ အကိုင်းအခက် များ၏။
အရွက်
ရွက်လွှဲထွက်သည်။ အရွက်ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ဘဲဥပုံဖြစ်ပြီးထောင့် ခုနှစ်ထောင့် ပါရှိ၏ အရွက်မျက်နှာ နှစ်ဖက်သစလုံးတွင်သေးငယ်သော ဆူးလေးများပါရှိ၏။ ရွက်ညှာတွင်လည်း ဆူးရှိ၏။ ရွက်ညှာ ရှည်၏။
အပွင့်
ဘေးထွက်ပန်းခိုင်ဖြစ်သည်။ အပွင့်များ သေးငယ်၍ ခရမ်းရောင် ရှိသည်။
အသီး
လုံးဝိုင်း၏။ အစေ့များ ခွံပျော့သီးဖြစ်၍ အခိုင်လိုက်သီး၏။ မှည့်က လိမ္မော်ရောင်ရှိပြီး အလွန်ခါး၏။ အချင်း ၁/၄ လက်မခန့်ထိ ရှိ၏။
မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေးတွင် အသုံးပြုပုံ
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ စပ်ရှားရှားရှိ၏၊ခါး၏၊ပူ၏၊ လေသလိပ်ကို ကြေစေ၏၊ နှုတ်ကိုမြိန်စေ၏၊ နှလုံးကို အားပေး၏၊နူနာ၊ အဖျား၊ ပန်းနာ၊ လေနာ၊ယားနာ တို့ကို နိုင်၏ ။
သလူချောင်းရွာ၊ မြောတောင်
သလူချောင်းရွာ၊ မြောတောင်
ထောက်ကြန့်ရွာ၊ တောင်ဘို့တရာ
ထောက်ကြန့်ရွာ၊ တောင်ဘို့တရာ
လှည်းဆိပ်ရွာ၊ ပဲခိုးစု
လှည်းဆိပ်ရွာ၊ ပဲခိုးစု
မဟာသမ္မတ
မဟာသမ္မတသည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၇၈၂ ခုနှစ် မှ ၁၇၈၅ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။ မဟာသမ္မတသည် ရခိုင်ဘုရင်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံးဘုရင် ဖြစ်သည်။
ဘုရင်ဘဝ
မဟာသမ္မတရာဇာသည် ၂ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၂ - ၉ ဇန်နဝါရီ ၁၇၈၅ အထိ မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို အုပ်ချုပ်ခဲသည်။
ကွင်းကောက်ရွာ၊ သပြေငူ
ကွင်းကောက်ရွာ၊ သပြေငူ
အနောက်ပျံကျရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
အနောက်ပျံကျရွာ (Ahnaukpyankya)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ရောင်တော်တုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၂၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂေါ့နန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဂေါ့နန်ရွာ(Gawtnang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ဂေါမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ဂေါမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇ ဦး၊ မ ၃၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ဘို့တရာရွာ၊ တောင်ဘို့တရာ
တောင်ဘို့တရာရွာ၊ တောင်ဘို့တရာ
စည်လောင်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
စည်လောင်ရွာ (Silaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စည်လောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၇၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေရေးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ရွှေရေးရွာ(Shweyay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၈၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်တဲ့ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်တဲ့ရွာ (Yawngteit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယောင်တဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၇၅ ဖြစ်သည်။
ဂန္ဒာဂရဇ်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ဂန္ဒာဂရဇ်ရွာ (Gandargayit)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ မီးသွေးတိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးသွေးတိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၄ ဦး၊ မ ၁၂၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုရားကြီး
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အမြဲစိမ်း ချုံပင်ပျော့မျိုးဖြစ်သည်။ အရွက်သည် ဘဲဥပုံ၊ လှံစွပ်ပုံ ရှိသည်။ အပေါ်မျက်နှာပြင်သည် အစိမ်းရင့်ရောင်ဖြစ်၍ အောက်ဘက် မျက်နှာပြင်သည် အစိမ်းရောင်ဖျော့သည်။ ရွက်ထိပ်ချွန်သည်။ ရွက်ရင်း သွယ်သည်။ ကြားထွက်ပန်းခိုင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အဖြူရောင် အပွင့်များ ပွင့်၍ အခွံလယ်အက်ကွဲသီး ဖြစ်သည်။ အပင် ချုံပင် မျိုးဖြစ် သည် ။ အမြင့် ၄ ပေ မှ ၈ ပေထိ မြင့်သည်။ ညိုခြောက်ခြောက် အရောင်ရှိသော အကိုင်းအခက်များစွာ ဖြာပြီး အမွှေးနု ကလေးများ ရှိသည်။ အရွက် နှစ်ရွက်စီ ရွက်ဆိုင် အလှည့်ကျ ထွက်၏ ။ အကိုင်း ၏ အဖျားပိုင်း တွင် စုထွက်သည်။ ရွက်ထိပ် ချွန်သည်။ အလျား ၄ လက်မ မှ ၈ လက် မ ထိရှည်၏ ။ ရွက်ကြော ထင်ရှား ၏ ။ အပေါ် မျက်နှာပြင် ချော မွတ်ပြီး အောက်မျက်နှာပြင် တွင် အမွှေးနု ကလေးများ ရှိ၏ ။ ရွက်နား ချော၍ လှိုင်းအနည်းငယ် ရှိသည်။ အပွင့် အဖြူ အနီ ၂ မျိုး ရှိ၏ ။ သီတင်းကျွတ် ၊ တန်ဆောင်မုန်း တွင် ပွင့်၏ ။ အသီး အသီးတွင် အစေ့ ၄ စေ့ ပါသည်။ အမွှေးနုများ ဖုံးလွှမ်း နေသည်။ တပို့တွဲလတွင် အသီးမှည့်သည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အပွင့် ၊ အရွက်၊ အမြစ်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	ရှမ်းပြည်နယ် နှင့် ပြင်ဦးလွင် တို့တွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင် မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ မုရားကြီး ရွက်သည် ဖန် ခါး၏ ၊ အေး၏ ၊ လေကိုပွား စေ၏ ၊ အသံကို ကောင်းစေ၏ ၊ နာကို လည်းကောင်း ၊ သွေးကျ သွေးအန် သော အနာကို လည်းကောင်း ၊ ပန်းနာ ၊ ရှူနာ တို့ကို လည်းကောင်း ပယ်နိုင်၏ ။ မုရားကြီး ရွက်သည် တေဇောဓာတ်နှင့် ယှဉ်သော ချောင်းဆိုး နာကို လည်းကောင်း အောက်သို့ သွေးသက်သော အနာကို လည်းကောင်း ၊ ခံတွင်း ညှီနံ့ မကောင်းခြင်းကို လည်းကောင်း ၊ လက်ဝဲ ခြေ ရောင်ရမ်း သော အနာ ကို လည်းကောင်း ပယ်နိုင်၏ ။ အသုံးပြုပုံ- အပွင့် အရွက် ၁ ။ အပွင့် နှင့် တကွ အရွက်ကို ကြွေဇွန်း ကြီး တစ်ဇွန်းခန့် အရည်ညှစ်၍ သကြားခဲ သို့မဟုတ် ပျားရည် သင့်တော်ရုံ ထည့်သောက် ခြင်းဖြင့် သည်းခြေဖျား နှင့် သွေးအန် သွေးကျ ရောဂါ ပျောက်၏ ။ အရွက် ၂ ။ ကြစုသီးကို မုရားကြီး ရွက်ညှစ်ရည် နှင့် စိမ်၍ တစ်ခွက်စာ ကြွေဇွန်း ကြီး ၃ ဇွန်း မျှ သောက်က သွေးအန်သွေးကျရောဂါ ပျောက်၏။ ၃ ။ မုရားကြီး ရွက် ကို သုံးခွက် တစ်ခွက် တင် ကျို၍ ဆေးတစ်ခွက်စာ ကြွေးဇွန်း ကြီး ၃ ဇွန်းမျှ သောက်က ဆီးအောင့်ရောဂါ ပျောက်၏ ။ ၄ ။ မုရားကြီးရွက်ကို အရိပ်တွင် ခြောက်စေ၍ ပြာချပြီး ပြာကို ညက်အောင် ပြု၍ သိပ်ပေးက သွားနာ သွားကိုက် ၊ သွားဖုံး သွေးယိုခြင်း ၊ သွားနဲ့ခြင်း များ ပျောက်၏။ ၅ ။ မုရားကြီးရွက်ကို မျက်စိရောဂါ ပျောက်ဆေးအဖြစ် ဖော်စပ် အသုံးပြု၏ ။ ၆ ။ အရွက်ကို ကျို၍သောက်က ဝမ်းကိုက် ရောဂါ ပျောက်သည်။ ၇ ။ မုရားကြီးရွက် လတ်တဆုပ်စာကို ရေသုံး ခွက် တစ်ခွက်တင် ပြုတ်၍ တစ်နေ့ ၃ ကြိမ် သောက်လျှင် သွေးဝမ်း ၊ သွေးဒူလာ ၊ မီးယပ် သွေးလွန် ရောဂါများ ပျောက်၏။ ၈ ။ မုရားကြီး ရွက်နုကို ကြိတ်၍ရသော အရည်အား ဝိုင်အရက်နှင့်သော်လည်းကောင်း ၊ ပျားရည်နှင့်သော်လည်းကောင်း သောက်သော် ကြက်ညှာချောင်းဆိုး ရောဂါ ပျောက်၏။ အမြစ် ၁ ။ မုရားကြီးအမြစ် သို့မဟုတ် အရွက် ကြိတ်၍ ရသော အရည်တွင် သကြားခဲ နှင့် သိန္ဓော သင့်ရုံထည့်၍ တစ်ခွက်စာ ကြွေဇွန်းကြီး တစ်ဇွန်း သောက်က ပန်းနာရင်ကျပ် နှင့် ချောင်းဆိုးရောဂါ ပျောက်၏။ ၂ ။ မုရားကြီး အနက် အမြစ်ကို ရေအေး နှင့်သွေး၍ ကင်းကိုက်သော နေရာသို့ လိမ်းပေးက ကင်းဆိပ်ပြေ၏။ ၃ ။ မုရားကြီးအမြစ်ကို ပိုးမွှားသတ်ဆေး အဖြစ်လည်း ဖော်စပ် အသုံးပြု နိုင်၏။
နဂါးနီစာအုပ်အသင်း
နောက်ခံသမိုင်း
နဂါးနီစာအုပ်အသင်းကို ၁၉၃၇ ခုနှစ်အတွင်း သခင်လူငယ် ခေတ်ပညာတတ်များက ဦးဆောင်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ နဂါးနီစာအုပ်အသင်းကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်တွင် စတင်တည်ထောင်၍ ကိုနု (သခင်နု) က ငွေ ၅ဝဝ ကျပ်၊ ကိုထွန်းအေး (နဂါးနီ ဦးထွန်းအေး)က ငွေ ၅ဝဝ ကျပ်ဖြင့် မတည်ခဲ့သည်။ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ကိုထွန်းအေးက ဆောင်ရွက်သည်။ စာအုပ် ရွေးချယ်ရေး တာဝန်ခံအဖြစ် ကိုနု၊ ကိုသန်းထွန်း (သခင်သန်းထွန်း)၊ ကိုစိုး (သခင်စိုး)တို့က တာဝန်ယူခဲ့သည်။ သခင်ချစ်၊ ကိုထွန်းရွှေ (နဂါးနီ ဦးထွန်းရွှေ)၊ သခင်ထိန်ဝင်း၊ တက်ဘုန်းကြီးသိန်းဖေ (သိန်းဖေမြင့်)၊ မြို့မဆရာဟိန်တို့က ဝိုင်းဝန်းကူညီသည်။ အသင်း၏ မူလတည်ရာမှာ အမှတ် ၁၅ဝ၊ စကော့ဈေး (ဗိုလ်ချုပ်ဈေး) ဖြစ်သည်။
နဂါးနီစာအုပ်အသင်းကို အင်္ဂလန်လက်ဝဲစာအုပ်အသင်း (Left Book Club) ကို စံနမူနာယူ၍ ဈေးပေါပေါဖြင့် စာဖတ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ 'တစ်လ လျှင် ၁ဝ ပဲတန်သော့နှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်တိုက်ကြီးကို ဖွင့်လော့'ဟု ကြွေးကြော်ကာ အသင်းသားသစ်ရရန် စည်းရုံးသည်။ အသင်းသားများအား ၂ ကျပ်၊ ၂ ကျပ်ခွဲတန် စာအုပ်ကို ၁ဝ ပဲနှုန်းဖြင့် ရောင်းချမည်။ နဂါးနီစာအုပ်အသင်းသား ဖြစ်လိုလျှင် ၆ လ အတွက် ၃ ကျပ် ၁၂ ပဲ၊ တစ်နှစ်အတွက် ၇၈ ပဲ ပေးသွင်းရမည်။ အသင်းဝင်များသည် အခါအားလျော်စွာ အခမဲ့ပေးပို့သော စာအုပ်များ ရနိုင်သည်ဟု ကြော်ငြာခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ရွှေတိုင်ညွန့်ရေး၍ ခင်မောင်ရင် သီဆိုသော နဂါးနီသီချင်းဖြင့် နဂါးနီစာအုပ်တိုက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ နဂါးနီအသင်းဝင်ပေါင်း ၅ဝဝဝ ခန့် ရှိသည်။ နဂါးနီစာအုပ်အသင်းကို အဓိက အားပေး ကူညီသော အဖွဲ့အစည်းများမှာ တို့ဗမာအစည်းအရုံးနှင့် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်သည်။
နဂါးနီဟူသော အမည်ကို ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုက ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သခင်နု နှင့် ကိုထွန်းအေးတို့မှာ စနေနံဖြစ်၍ ဗေဒင်ကိန်းခန်းအရ စနေနံနဂါးကို စနေနံ 'နီ' တစ်လုံးတိုး၍ နဂါးနီ အမည်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နဂါးနီစာအုပ်အသင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ
၁။ ဝါဒစစ် ဝါဒမှန်ကို သဘောပေါက်ပြီး စနစ်ကျစေရန်အတွက် အစီအစဉ် ရှိစေရန်
၂။ လက်ရွေးစင် နိုင်ငံရေး ဗိုလ်မှူး စစ်ကဲများ ပေါ်ပေါက်လာစေရန်
၃။ နယ်ချဲ့စနစ်ကို အခြားတဖက်မှ တိုက်နေသူတို့၏ ခြေလှမ်းအင်အား စသည်တို့ကို ချင့်ချိန်နိုင်ရန်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
နဂါးနီစာအုပ်အသင်းသည် ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဧပြီလမှ စတင်၍ နဂါးနီသတင်း လစဉ်စာစောင် ထုတ်ဝေသည်။ အသင်းသားများကို အခမဲ့ ပေးဝေ၍ အသင်းသား မဟုတ်သူများကို ၃ ပဲနှင့် ရောင်းသည်။ အယ်ဒီတာ ဦးထွန်းအေး ဖြစ်သည်။ စာစောင်အတွက် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက အာမခံငွေ ၅ဝဝ ကျပ် တောင်းခံရာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ ကျောင်းသူကျောင်းသားများက မုန့်ဖိုးထဲမှ ခွဲဝေလှူဒါန်းသဖြင့် အာမခံအခက်အခဲမှ ပြေလည်သွားသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင် နဂါးနီစာအုပ်တိုက်လီမိတက် တည်ထောင်၍ ခြေလျင်ဦးအုန်းခင်က စာအုပ်တိုက် မန်နေဂျာအဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ နဂါးနီစာအုပ်အသင်း မူလတည်ထောင်သူတစ်ဦးဖြစ်သော ဦးထွန်းအေးမှာ နဂါးနီမှ ခွဲထွက်ပြီး မြန်မာပြည် စာအုပ်တိုက်နှင့် ဖြန့်ချိရေး ခွဲထွက် တည်ထောင်သည်။ မြန်မာပြည် စာအုပ်တိုက်မှာ နဂါးနီနှင့် စီးပွားရေး သီးခြား ဖြစ်သော်လည်း ထုတ်ဝေသည့် စာအုပ်အမျိုးအစား၊ စာရေးသူများမှာ နဂါးနီတိုက်နှင့် တူညီနေ၍ နဂါးနီထုတ် စာအုပ်များနှင့် ရောနှောနေသည်။ သို့သော် နဂါးနီတိုက်ထုတ် စာအုပ်မှာ ယေဘုယျအားဖြင့် စာအုပ်အဖုံး သို့မဟုတ် အတွင်းစာမျက်နှာတွင် ခွေနေသောနဂါးရုပ် ပါလေ့ရှိသည်။ အစောပိုင်းထုတ် စာအုပ်များတွင်မူ နဂါးရုပ်ပုံပေါ်၌ 'ဒါ ဒို့မြေ ဒါ ဒို့ပြေ' စာတန်း ပါသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် နဂါးနီစာအုပ်တိုက်က စနေ နဂါးနီဂျာနယ်ကို နှစ်ပတ်တစ်ကြိမ် စနေနေ့တိုင်း ထုတ်ဝေသည်။ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ ဦးထွန်းရွှေ (နဂါးနီကိုထွန်းရွှေ) ဖြစ်သည်။ အတိုင်ပင်ခံ အယ်ဒီတာမှာ သခင်နု၊ သခင်သန်းထွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ နဂါးနီစာအုပ်တိုက်သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာပြည် ကူးစက်လာချိန်ထိ လုံးချင်းစာအုပ် ၇၁ အုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ နဂါးနီစာအုပ်အသင်းက ပထမဦးဆုံး ထုတ်ဝေ ခဲ့သောစာအုပ်မှာ မောင်သိန်းဖေ (သိန်းဖေမြင့်)၏ 'ဦးလွန်း၊ မျိုးချစ်အာဇာနည်နှင့် သူပုန်စာရေးဆရာကြီး' ဖြစ်သည်။ ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုနှင့် မြို့မ ဆရာဟိန်တို့က နောက်ဆက်တွဲ ဖြည့်စွက်ချက် ရေးသား၍ မြို့မဆရာဟိန် တည်းဖြတ်သည်။ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း အမည်ခံ ဆရာလွန်း၏ ဘဝနှင့်ပတ်သက်သော ဓာတ်ပုံများ ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင်အတ္ထုပ္ပတ္တိရေးသူ သိန်းဖေ၏ 'ရှေးခေတ် စာရေးဆရာသူပုန်များ' ဟူသော နိဒါန်းသည် နောင်အခါ မြန်မာစာပေ ဝေဖန်ရေးလောကတွင် ဂယက်များစွာထခဲ့သည်။ တည်းဖြတ်သူ မြို့မဆရာဟိန်၏ 'ယခု ကိုသိန်းဖေ ရေးသားထုတ်ဝေလိုက်သော စာဆိုကဝိ မျိုးချစ်ဆရာကြီး ဦးလွန်း၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိမှာ ဦးလွန်း အသက်သွေးခဲ တည်မြဲလျက် ရှိနေစဉ် ရေးသားထုတ်ဝေလိုက်သော အကြောင်းအရာများဖြစ်၍ နောင်လာနောင်သားတို့ အမှတ်အသား လွဲမှားဖွယ် အကြောင်းမရှိတော့ချေ' ဟူသော မှတ်ချက်ကို အကြောင်းပြု၍ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဂဠုန် စာအုပ်ကလပ်က သိရိန္ဓရပဏ္ဍိတ သာမဏေ ရေး၍ ဘိက္ခုကောသလ္လ တည်းဖြတ်သော 'သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း အတ္ထုပ္ပတ္တိ အမှားပုံ' ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။
၎င်းစာအုပ် အသင်းသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ ဆိုရှယ်လစ်စာပေ ထုတ်ဝေသော စာပေတိုက်များနှင့် ဆက်သွယ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း အမျိုးသားစိတ်ဓာတ် လှုံ့ဆော်ရေးစာပေနှင့် တိုးတက်သည့် အယူအဆပါသော နိုင်ငံရေးစာပေများကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ မြန်မာ လူငယ်များ နိုင်ငံရေး အသိတရား နိုးကြားရေးနှင့် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးအတွက် တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ် ပေါ်ပေါက်စေသည့် စာအုပ်များကို အများဆုံး ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ နဂါးနီဂျာနယ်၊ ကား(လ်)မတ်ဝါဒ၊ ကျောင်းသားအရေးတော်ပုံ၊ ကျွန်ုပ်၏ စွန့်စားခြင်း၊ ကျွန်ုပ်နှင့် မိုက်ကယ်ကောလင်း၊ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ၊ ဆိုရှစ်လစ်ဝါဒနှင့် နိသျှည်း၊ ဆိုဗီယက် ဒီမိုကရေစီ ကိုယ်တွေ့များ၊ ဓနရှင်ဝါဒ၊ ဒီဗလာရား၊ ဒေါက်တာ ဂျိုးဇေရီဇော်၊ ပြည်သူ့အာဏာ ပထမတွဲနှင့် ပြင်သစ်အရေးတော်ပုံ၊ လူမွဲတို့၏ ထွက်ရပ်လမ်း၊ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ၊ လက်ငင်း တို့တာဝန်၊ အလုပ်သမားလောက၊ အိုင်းရစ် အရေးတော်ပုံ၊ အိုင်းရစ် အာဇာနည်တို့မှာ ထင်ရှားသော နဂါးနီထုတ် စာအုပ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း မြန်မာ တိုင်းရင်းသားတို့ နိုင်ငံရေး အသိတရား နိုးကြားစေရန်နှင့် ဆိုရှယ်လစ် သဘောတရားများ ပြည်သူလူထုအတွင်း ပျံ့နှံ့အောင် အများဆုံး ဖြန့်ဖြူးပေးသည့် စာအုပ်အသင်းအဖြစ် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
လက်ဖက်
လက်ဖက် သည် အနံ့ပါသော အရွက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ လက်ဖက်ယဉ်ကျေးမှု စတင်ထွန်းကားခဲ့သည်မှာ အာရှတိုက်မှဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ တွင် လက်ဖက်ခြောက် (အခါးခြောက်) ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားခဲ့ပြီး၊ အိန္ဒိယတွင် လက်ဖက်ခြောက် (အချိုခြောက်) ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လက်ဖက် ယဉ်ကျေးမှုများတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်ဖက် ယဉ်ကျေးမှုမှာ ထူးခြားသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ လက်ဖက်ယဉ်ကျေးမှုတွင် လက်ဖက်ကို လက်ဖက်စို နှင့် လက်ဖက်ခြောက် အဖြစ် သုံးသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ လက်ဖက်ခြောက် တွင်လည်း အချိုခြောက် နှင့် အခါးခြောက် ဟူ၍ နှစ်မျိုးလုံး တွေ့ရသည်။ လက်ဖက်ခြောက်ကို ရေနွေးပူထဲထည့်ကာ လက်ဖက်ရည်၊ လက်ဖက်ရည်ကြမ်း၊ ရေနွေးကြမ်း၊ အခါးရည်အဖြစ် သောက်သုံးကြသည်။ လက်ဖက်ရည်သည် ရေပြီးလျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သောက်သုံးမှု အများဆုံးဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယတို့၏ လက်ဖက်အချိုခြောက်ကိုမူ ရေနွေးတွင် ကျကျနနနှပ်၍ နွားနို့၊ သကြားများ ထည့်ဖျော် သောက်သုံးကြသည်။ လက်ဖက်ရွက်ကို အချဉ်ဖောက်၍ နှပ်ကာ ရရှိလာသော လက်ဖက်စို ကို အစာပလာမျိုးစုံရောပြီး လက်ဖက်သုပ် အဖြစ် စားသုံးကြသည်။ လက်ဖက် သို့မဟုတ် လက်ဖက်သုပ်သည် မြန်မာ့ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုတွင် အရေးပါသော ခဲဖွယ်တစ်ခုဖြစ်ရုံမက လွှတ်ရုံးများ၏ အဆုံးအဖြတ်၌ပင် လက်ဖက် စား၍ အမှုပြေငြိမ်းခြင်း၊ အမှုပြတ်ကင်းခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်လေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
လက်ဖက်ပင်မူရင်းဒေသ
လက်ဖက်ပင် မူရင်းဒေသသည် ဧရာဝတီမြစ် မြစ်ဖျားခံရာ မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်း နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသများ၊ ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်းဒေသများ ဖြစ်သည်။