cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကွမ်တုန်းပြည်နယ်
ကွမ်တုန်း (Guangdong) သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ၏တောင်တရုတ်ပင်လယ်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က အင်္ဂလိပ်စာဖြင့် Kwangtung Province ဟုရေးသားသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစတင်၍ ဟောနန်ပြည်နယ်နှင့် စစ်ချွမ်းပြည်နယ်များကို ဖြတ်ကျော်ကာ တရုတ်ပြည်၏ လူဦးရေအများဆုံး ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အမြဲတမ်းနေထိုင်သူဦးရေ ၇၉ သန်းရှိပြီး ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများမှာ ၃၁ သန်းမျှ ရှိသည်။  ပြည်နယ်မြို့တော် ကွမ်ကျိုးမြို့ နှင့် စီးပွားရေးမြို့တော် ရှိန်းကျိန့်မြို့ တို့သည် တရုတ်ပြည်၏ စီးပွားရေးအဖွံ့ဖြိုးဆုံး နှင့် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးသော မြို့တော်များထဲတွင် ပါဝင်သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်မှစ၍ ကွမ်တုန်းပြည်နယ်သည် တရုတ်တစ်ပြည်လုံးတွင် ဂျီဒီပီ အမြင့်ဆုံးသော ပြည်နယ် ဖြစ်လာသည်။ ကျန်းစူပြည်နယ်နှင့် ဆန်းတုန်းပြည်နယ်တို့မှာ ဒုတိယ နှင့် တတိယ အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်၏ ဂျီဒီပီသည် ယွမ်ငွေ ၃,၉၀၈,၁၅၉ သန်း (US$ ၅၇၂,၁၂၁ သန်း) အထိရောက်ရှိခဲ့သည်။ ယင်းပမာဏမှာ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ တစ်နိုင်လုံး သို့မဟုတ် တူရကီနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလုံးစာ နှင့် ညီမျှသည်။ လူတစ်ဦးချင်းဂျီဒီပီအရမူ ကျန်းစူးပြည်နယ်နှင့် ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်တို့၏ နောက်မှ ကပ်လျက် တတိယလိုက်နေသည်။ ပြည်နယ်မြို့တော် ကွမ်ကျိုးမြို့တွင် ကန်တုန်ကုန်စည်ပြပွဲ (Canton Fair) ဟုခေါ်ဆိုသော တရုတ်ပြည်၏ အကြီးမားဆုံးသော ပို့ကုန်သွင်းကုန် ကုန်စည်ပြပွဲကြီးများကို ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
ဆခွဲကိန်း
ဆခွဲကိန်းများ
နှစ်ဂဏန်း သို့မဟုတ် နှစ်ဂဏန်းထက်ပိုသော ကိန်းတို့၏ မြောက်လဒ်သည် ပေးထားသော ကိန်းနှင့် ညီမျှလျှင် ထိုကိန်းများကို ပေးထားသောကိန်း၏ ဆခွဲကိန်းများဟုခေါ်သည်။ ဥပမာ ၂× ၃ ×၅ = ၃ဝ။ ထို့ကြောင့် ၂၊ ၃၊ ၅ ဟူသော ဂဏန်းများသည် ၃ဝ ၏ ဆခွဲကိန်းများ ဖြစ်သည်။ သာမန်အားဖြင့် ၃ဝ ကို ၁ နှင့်သော်လည်းကောင်း၊ ၃ဝ နှင့်သော်လည်းကောင်း ပြတ်အောင်စားနိုင်သည်။ ထိုအပြင် ၃၀ ၏ ဆခွဲကိန်းများ အချင်းချင်းကို မြှောက်၍ရသောမြှောက်လဒ်များဖြစ်သည့် ၆၊ ၁ဝ၊ ၁၅ တို့သည်လည်း ၃ဝ ကိုပြတ်အောင် စားနိုင်သည်။ သို့သော် အခြားကိန်းများနှင့် စားလျှင်မူကား အကြွင်းကျန်သည်။ ဆခွဲကိန်းများဖြစ်ကြသော ၂၊ ၃၊ ၅ ဂဏန်းများကို ၁ သို့မဟုတ် ဆိုင်ရာဆခွဲကိန်းရင်းမှလွဲ၍ အခြားဂဏန်းများဖြင့် စားလျှင်မပြတ်ချေ။ ထို့ကြောင့် ဤဂဏန်းမျိုးကို သုဒ္ဓဆခွဲကိန်းများဟု ခေါ်သည်။
ကွမ်တုန်းပြည်နယ်
အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ကွမ် ("Guang") ဟူသောအမည်သည် ကျယ်ပြန့်သော၊ များပြားသော ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အေဒီ ၂၂၆ ခုနှစ်တွင် ကွမ်ခရိုင်ကြီး (Guang Prefecture) ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ တုန်းဟူသည်မှာ အရှေ့ဘက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောကြောင့် ကွမ်တုန်းဟူသည်မှာ ကျယ်ပြန့်သောအရှေ့ပိုင်း ("expanse east") ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကွမ်ရှီးပြည်နယ်သည်လည်း အလားတူ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကွမ်ရှီးဟူသောစကားလုံးတွင် ရှီးဟူသည်မှာ အနောက်ဘက် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောကြောင့် ကျယ်ပြန့်သောအနောက်ပိုင်း ("expanse west") ဟု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကွမ်တုန်း နှင့် ကွမ်ရှီး ပြည်နယ် နှစ်ခုပေါင်းကို ကွမ်နှစ်ပြည် ("Dual-Guangs" - 兩廣 - liăng guăng) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အတိုကောက်အားဖြင့် ယွဲ့ (粤/粵 - Yue) ဟု သတ်မှတ်သည်။ တရုတ်စာ ဖျင်းယင်းကို မတီထွင်ခင်က အင်္ဂလိပ်စာအားဖြင့် Kwangtung Provinceဟုရေးသားသည်။ အထူးမှတ်ရန်မှာ ကန်တုန် (Canton) ဟူသော ဝေါဟာရသည် ပေါ်တူဂီစကားဖြစ်ပြီး ကွမ်တုန်းပြည်နယ်ကို မဆိုလိုပဲ ကွမ်ကျိုးမြို့ကို သာ ဆိုလိုသည်။ ကွမ်ကျိုးသားများ ပြောဆိုကြသော တရုတ်စကားကို ယွဲ့စကားဟု ခေါ်သည်။
ဆခွဲကိန်း
ဆခွဲကိန်းများ
ယခု အသုံးပြုလျက်ရှိကြသော ဆယ်လီစိတ်စနစ်၏ အခြေခံကိန်းမှာ ၁ဝ ဖြစ်သည်။ ၁ဝ ၏ ဆခွဲ ကိန်းများသည် ၂ နှင့် ၅ ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အပိုင်းဂဏန်း တစ်ခုတွင် ပိုင်းခြေ၏ ဆခွဲကိန်း များသည် ၂ နှင့် ၅ မှ လွဲ၍ အခြားဂဏန်းများဖြစ်လျှင် ထိုအပိုင်း ဂဏန်းကိုတိကျသော ဒသမဂဏန်း ဖြစ်အောင် ဖွဲ့၍မရနိုင်ပါ။ ဤနည်းဖြင့် အပိုင်းဂဏန်းတစ်ခုကို တိကျသော ဒသမဖြစ်အောင် ဖွဲ့၍ရ၊ မရကို ကျွန်ုပ်တို့ စစ်ဆေးကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ဆခွဲကိန်းများကို အသုံးပြု၍ အချို့သော အစားပုစ္ဆာများကို လွယ်ကူမြန်ဆန်စွာ တွက်ယူနိုင်သည်။
ကွမ်တုန်းပြည်နယ်
လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ
၂၀၀၅ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်သည် တရုတ်ပြည်၏ လူဦးရေအများဆုံးသော ပြည်နယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် စစ်တမ်းများအရ ကွမ်တုန်းပြည်နယ်သို့ တစ်နှစ်တာလျှင် အနည်းဆုံး ခြောက်လခန့် ပြောင်းရွှေ့လာရောက် နေထိုင်ကြသူ ဦးရေမှာ သန်း ၃၀ ကျော် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် စုစုပေါင်း လူဦးရေမှာ သန်းပေါင်း ၁၁၀ ကျော်လေသည်။ ဤသို့ လူအများအပြား ရွှေ့ပြောင်းလာကြခြင်းမှာ ကွမ်တုန်းပြည်နယ်သည် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပြီး လုပ်သားအင်အားလိုအပ်ချက် မြင့်တက်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဆခွဲကိန်း
ဆခွဲကိန်းများ
ပုစ္ဆာ – ၃၆၄ ကို ၂၈ နှင့်စားပါ။
နယူးယောက်တိုင်းစ်
နယူးယောက်တိုင်းစ် (the New York Times, N.Y.T. or N.Y. Times) သည် နယူးယောက်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည့် အမေရိကန် နေ့စဉ်သတင်းစာဖြစ်သည်။ ၁၈၅၁ တွင်တည်ထောင်ခဲ့သော ဤသတင်းစာသည် ပူလစ်ဇာဆု ၁၃၀ ခုကို ရရှိထား၍ သတင်းစာလောကတွင် အများဆုံးဖြစ်သည်။ သတင်းစာလုပ်ငန်း အဝန်းအဝိုင်းတွင် ယုံကြည်ခိုင်မာသော အမျိုးသားသတင်းစာအဖြစ် ကြာလရှည်ကြာသတ်မှတ်ခံရသော သတင်းစာလည်းဖြစ်သည်။ သတင်းစာစောင်ရေအရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တတိယမြောက်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင့် ၁၈ ရှိသည်။ သတင်းစာကို အများပြည်သူပိုင်ဖြစ်သည့် နယူးယောက်တိုင်းစ် ကုမ္ပဏီမှ ပိုင်ဆိုင်၍ ရှယ်ယာများကို အများပြည်သူထံ ရောင်းချပြီးနောက် ရှယ်ယာပုံစံ နှစ်မျိုး/ဆင့် တည်ဆောက်ပုံ (dual-class share) မှတစ်ဆင့် ဆာ(လ်တ်စ်)ဘာဂါမိသားစုက ၁၈၉၆ ကတည်းက အုပ်ချုပ်စီမံခဲ့ကြသည်။ အေ. ဂျီ ဆာ(လ်တ်စ်)ဘာဂါ နှင့် ၎င်း၏ဖခင် အာသာ အောခ်စ် ဆာ(လ်တ်စ်)ဘာဂါ ဂျူနီယာ (Ochs Sulzberger Jr.) တို့သည် ထိုမိသားစုမျိုးဆက်၏ ပဉ္စမမြောက်၊ စတုတ္ထမြောက် ထုတ်ဝေသူ၊ ကုမ္ပဏီဥက္ကဋ္ဌတို့ အသီးသီး ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမှစ၍ သတင်းစာ၏ အပြင်အဆင်၊ အစီအစဉ်များကို တိုးချဲ့ခဲ့၍ ပုံမှန်သတင်း၊ အယ်ဒီတာအာဘော် (ခေါင်းကြီးပိုင်း)၊ အားကစား၊ အထူးအကြောင်းအရာများကို ဖြည့်စွက်အားဖြည့်ပေးနိုင်သော အမျိုးမျိုးသော အကြောင်းအရာများအပေါ် အပတ်စဉ် အထူးကဏ္ဍများကိုလည်း ထည့်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၈ မှစ၍ နယူးယောက်တိုင်းစ်တွင် သတင်း၊ အယ်ဒီတာအာဘော်၊ ရှုထောင့်အမြင်ဆိုင်ရာ ကော်လံများ/ဆန့်ကျင်ဘက်မျက်နှာရှိ အကြောင်းအရာများ၊ နယူးယောက်မြို့တော်ဆိုင်ရာအကြောင်း၊ စီးပွားရေး၊ အားကစား၊ အနုပညာ၊ သိပ္ပံ၊ ဖက်ရှင်၊ နေအိမ်၊ ခရီးသွားနှင့် အခြားအကြောင်းအရာများကို စုစည်းစီစဉ် ဖော်ပြသည်။ တနင်္ဂနွေနေ့များ၌ သတင်းစာကို "တနင်္ဂနွေသုံးသပ်ချက်" စာစောင် "စာအုပ်ရေးရာသုံးသပ်ချက်"စာစောင်၊ ''နယူးယောက်တိုင်း မဂ္ဂဇင်း"အားဖြည့်စာစောင် တို့နှင့် အားဖြည့်၍ ထုတ်ဝေကြသည်။
ဆခွဲကိန်း
ဆခွဲကိန်းများ
တွက်နည်း –
ကွမ်တုန်းပြည်နယ်
လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ
ကွမ်တုန်းသည် ပြည်ပနေတရုတ်လူမျိုး အများစုတို့၏ ဘိုးဘွားပင်ရင်းဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉ ရာစု နှစ်များက ကနေဒါနိုင်ငံ မီရထားလမ်းဖောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ ပနားမားနိုင်ငံ နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အနောက်ပိုင်း ပြည်နယ်များသို့ ကွမ်တုန်းဒေသမှ တရုတ်လူမျိုး အများအပြား ရွှေ့ပြောင်းသွားခဲ့ကြသည်။ ၁၈၄၉ ခုနှစ် ရွှေအဖျားတက်ပွဲကာလကလည်း ကွမ်တုန်းဒေသမှ တရုတ်လူမျိုး အတော်များများသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် နှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံများသို့ ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးလာသောကြောင့် ပြည်ပထွက်ခွာပြောင်းရွှေ့မှု လျော့ကျသွားသော်လည်း မြောက်အမေရိက နှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးသို့ လူပြောင်းရွှေ့မှု အများဆုံးသောဒေသအဖြစ် ဆက်လက် တည်ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။
ဆခွဲကိန်း
ဆခွဲကိန်းများ
၂၈ ၏ ဆခွဲကိန်းများမှာ ၄ နှင့် ၇ ဖြစ်ကြသည်။ ဤဂဏန်းများသည် ၃၆၄ တွင်ဝင်နိုင်သည်ဟုစိတ်တွင်ယူမှတ်ပြီးနောက် ၃၆၄ ကိုပထမ ၄ နှင့်စားပါ။ စားလဒ် ၉၁ ကို ၇ နှင့်ထပ်၍စားပါက ၁၃ ကိုရသည်။ ထို့ကြောင့် ၃၆၄ ၏ ဆခွဲကိန်းများမှာ ၄၊ ၇၊ ၁၃ တို့ဖြစ်ကြသည်။
၃၆၄ = ၇ × ၄ × ၁၃ ၃၆၄ ÷ ၂၈ = ၁၃ ၂၈ = ၇ × ၄
ကွမ်တုန်းပြည်နယ်
လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ
အများစုမှာ ဟန့်လူမျိုး (တရုတ်လူမျိုး) များ ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့အနက် ကန်တုန်တရုတ်လူမျိုး (Cantonese people) တို့မှာ လူဦးရေအများဆုံး ဖြစ်သည်။ အခြားသော လူများစုမှာ ချောင်ရှန်းဒေသမှ ချောင်ကျိုးတရုတ်လူမျိုး (Teochew people) နှင့် ဟွေကျိုး၊ မေကျိုး၊ ဟဲယွမ်၊ ရှောက်ကွမ်း၊ ကျန်းကျန်း ဒေသများမှ ဟတ်ခါတရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ယောင်လူမျိုး အနည်းငယ်ရှိသည်။ အခြားလူနည်းစုများမှာ ရှဲ့လူမျိုး၊ မြောင်လူမျိုး၊ လီလူမျိုး နှင့် ကျွမ်းလူမျိုး တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဆခွဲကိန်း
ဆခွဲကိန်းများ
ဆခွဲကိန်းဖွဲ့ရာတွင် အောက်ပါအချက်များသည် အလွန်အသုံးဝင်သဖြင့် ၎င်းတို့ကို မှတ်သားထားသင့်သည် –
ပုစ္ဆာ – ၂၇၃ဝ ၏ဆခွဲကိန်းများကို ရှာပါ။
ကွမ်တုန်းပြည်နယ်
လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ
ကွမ်တုန်းသည် ကျားမဦးရေအချိုး မညီမျှသော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဗြိတိသျှဆေးပညာဂျာနယ် (British Medical Journal) ၏ လေ့လာချက်အရ အသက် ၁ နှစ်မှ ၄ နှစ်ကြား ကျားမဦးရေအချိုးမှာ မိန်းကလေး ၁၀၀ တွင် ယောက်ျားလေး ၁၃၀ ယောက် ဖြစ်နေသည်။
ဆခွဲကိန်း
ဆခွဲကိန်းများ
၂၇၃ဝ ၏ ခုဂဏန်းသည် ဝ ဖြစ်သောကြောင့် ၂ နှင် ၅ သည် ၎င်းကိန်း၏ ဆခွဲကိန်းများ ဖြစ်သည်။ တစ်ဖန် ၂ + ၇ + ၃ + ဝ = ၁၂ ဖြစ်ပြီး ၁၂ ကို ၃ နှင့် ပြတ်အောင် စားနိုင်သောကြောင့် ၃ သည်လည်း ထိုကိန်း၏ ဆခွဲကိန်းဖြစ်သည်။
ကွမ်တုန်းပြည်နယ်
နိုင်ငံရေး
ကွမ်တုန်းပြည်နယ်သည် အခြားသော ပြည်နယ်များကဲ့သို့ပင် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးဖြင့် အုပ်ချုပ်သည်။ သို့ရာတွင် ပြည်နယ်ကွန်မြူနစ်ပါတီအတွင်းရေးမှူးက ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။
ဆခွဲကိန်း
ဆခွဲကိန်းများ
၂၇၃ဝ = ၂၇၃ × ၅ × ၂
ကွမ်တုန်းပြည်နယ်
ဟောင်ကောင်၊ မကာအိုတို့နှင့် ဆက်ဆံရေး
ဟောင်ကောင် နှင့် မကာအို တို့သည် ဗြိတိသျှ နှင့် ပေါ်တူဂီ တို့၏ ကိုလိုနီ မဖြစ်ခင်က ကွမ်တုန်းပြည်နယ်၏ အစိပ်အပိုင်းများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ ယင်းတို့သည် အထူးအုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ (special administrative regions - SARs) များ ဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ဒေသတွင်းအုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာများတွင် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်မှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မပြုနိုင်ပေ။
ဆခွဲကိန်း
ဆခွဲကိန်းများ
၉၁ ကိုထပ်မံ၍ ဆခွဲကိန်းဖွဲ့လျှင် ၁၃ နှင့် ၇ ကိုရ သည်။
ကွမ်တုန်းပြည်နယ်
အုပ်ချုပ်ရေးခရိုင်များ
အောက်ပါခရိုင်ကြီးများကို ခရိုင် (၄၉)ခု၊ ခရိုင်ငယ် (၇၂)၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်ငယ် (၃) ခုတို့ဖြင့် ထပ်မံ ပိုင်းခြားထားသည်။
ဆခွဲကိန်း
ဆခွဲကိန်းများ
၂၇၃ဝ = ၁၃ × ၇ × ၃ × ၅ × ၂
အခွဲမြှောက်ကိန်းတူအကြီးဆုံး
အခွဲမြှောက်ကိန်းတူအကြီးဆုံးဆိုသည်မှာ ပေးထားသော ကိန်းနှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသည့် ကိန်းအားလုံးကို ပြတ်အောင်စားနိုင်သော အကြီးဆုံးကိန်းဖြစ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် ၃၂၊ ၄၈၊ ၇၂ ဟူသော ကိန်းသုံးခုလုံးကို ပြတ်အောင်စားနိုင်သော အကြီးဆုံးကိန်းသည် ၈ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၈ ကို ၃၂၊ ၄၈၊ ၇၂ တို့၏ ဆခွဲမြှောက်ကိန်းတူ အကြီးဆုံးဟုခေါ်သည်။
ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံး
အောက်ပါ ၆ နှင့် ၈ တို့၏ ဆတိုးကိန်းများကို စစ်ဆေးကြည့်ပါ။
၆၊ ၁၂၊ ၁၈၊ ၂၄၊ ၃ဝ၊ ၃၆၊ ၄၂၊ ၄၈
၈၊ ၁၆၊ ၂၄၊ ၃၂၊ ၄ဝ၊ ၄၈
၄၈ သည် ၆ နှင့် ၈ တို၏ ဘုံဆတိုးကိန်းဖြစ်သည်။ ၂၄ သည်လည်း ၆ နှင့် ၈ တို့၏ ဘုံဆတိုးကိန်းဖြစ်သည်။ ဤဆတိုးကိန်းနှစ်ခုတွင် ၂၄ သည် ၄၈ ထက်ငယ်သောကြောင့် ၂၄ ကို ၆ နှင့် ၈ တို့၏ ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံးဟုခေါ်သည်။ ဆခွဲကိန်းကိုအသုံးပြုကာ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲမြှောက်ကိန်းတူအကြီးဆုံးနှင့် ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံး ကို တွက်ယူနိုင်သည်။
ပုစ္ဆာ – ၁၃၅ နှင့် ၂၂၅ တို့၏ အခွဲမြှောက်ကိန်းတူအကြီး ဆုံးကိုရှာပါ။
တွက်နည်း – အထက်ပါဆခွဲကိန်း ဖွဲ့နည်းကို အသုံးပြု၍ ၁၃၅ နှင့် ၂၂၅ ကို ခွဲခြမ်းသောအခါ အောက်ပါဆခွဲကိန်းများကို ရရှိသည်။
၁၃၅ = ၂၇ × ၅
၂၂၅ = ၄၅ × ၅
၎င်းကိန်းနှစ်လုံးကို ပြတ်အောင် စားနိုင်သော ဂဏန်းများမှာ ၅ × ၃ × ၃ တို့ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အခွဲမြှောက်ကိန်းတူအကြီးဆုံးသည် ၄၅ ဖြစ်သည်။
ဖြေရှင်းချက်။ ပေးထားသည့် ကိန်းတို့၏ အခွဲမြှောက်ကိန်းတူ အကြီးဆုံးကိုလိုလျှင်၊ ထိုကိန်းများတွင် ပါရှိသော ဆခွဲကိန်းတူများကို မြောက်ယူပါ။ ၃ × ၃ × ၃ ဟူသော ဆခွဲကိန်းနှင့် ၁၃၅ ကိုစား၍ ပြတ်သော်လည်း၊ ယင်းနှင့် ၂၂၅ ကိုစား၍ မပြတ်ပါ။ အကြောင်းမှာ ၃ × ၃ × ၃ သည် ၂၂၅ ၏ ဆခွဲကန်းမဟုတ် ၃ × ၃ သာလျှင် ၂၂၅ ၏ ဆခွဲကိန်းဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူ ၅ × ၅ သည် ပေးထားသောကိန်း ၂ ခုနှင့် သက်ဆိုင်သော ဆခွဲကိန်းမဟုတ်။ ၅ သာလျှင် ကိန်း ၂ ခုလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ၅ × ၃ × ၃ သာလျှင် ဆခွဲမြှောက်ကိန်းတူ အကြီးဆုံးဖြစသည်။
ပုစ္ဆာ – ၁၂ဝ၊ ၁၄၄၊ ၉၆ တို့၏ ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံးကို ရှာပါ။
အထက်တွင်ဖော်ပြထားသည့် ဆခွဲကိန်း ဖွဲ့ယူနည်းဖြင့်
၁၂ဝ = ၁၂× ၅ × ၂
၁၄၄ = ၃ × ၄၈
၉၆ = ၃ × ၃၂ = ၃ × ၂ × ၂ × ၂ × ၂ × ၂
ထို့ကြောင့်
ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံး = ( ၂ × ၂ × ၂ ×၂ × ၂ ) × ( ၃ × ၃ ) × ၅ = ၁၄၄ဝ
ဖြေရှင်းချက်။ ။ လိုအပ်သော ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံးတွင် ၂ × ၂ × ၂ × ၂ × ၂ ဟူသော ဆခွဲကိန်းပါရှိမှသာလျှင် ထိုဘုံဆတိုးကိန်း အငယ်ဆုံးကို ၉၆ နှင့်စား၍ ပြတ်မည်။ ထိုနည်းတူ ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံးတွင် ၃ × ၃ ဟူသော ဆခွဲကိန်းမပါလျှင် ထို ဘုံဆတိုးကိန်း အငယ်ဆုံးကို ၁၄၄ နှင့် ပြတ်အောင်မစားနိုင်ပါ။
ထို့နောက် ဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံးတွင် ၅ ဟူသော ဆခွဲကိန်းမပါရှိလျှင် ထိုဘုံဆတိုးကိန်းအငယ်ဆုံးကို ၁၂ဝ နှင့်စား၍မပြတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် လိုအပ်သော ဘုံဆတိုးကိန်း အငယ်ဆုံးသည် (၂ × ၂ × ၂ × ၂ × ၂) × (၃ × ၃) × ၅ = ၁၄၄ဝ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
<references group="real own bamar" />
အီထရပ်စကန်လူမျိုး
အီတလီ ကျွန်းဆွယ်တွင် အီထရူးရီ အား (ယခု တပ်စကန်နီ)ဒေသ ဟူ၍ ရှိခဲ့ရာ၊ ထိုဒေသတွင် နေထိုင်သူများကို အီထရပ်စကန်လူမျိုး ဟုခေါ်သည်။ အကြမ်း အားဖြင့် ထိုအီထရူးရီအားဒေသ၏ မြောက်ဘက်တွင် အာနိုမြစ် ရှိ၍၊ တောင်ဘက်တွင် တိုင်ဗာမြစ် ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် အက်ပင်နိုင် တောင်များရှိ၍ အနောက်ဘက်တွင် တီရီနီယန် ပင်လယ်ရှိသည်။
ထိုလူမျိုးသည် ဘီ၊စီ ၁၁ဝဝ ပြည့်နှစ် လွန်နှစ်များ၊ သို့မဟုတ် ၁ဝဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ထရိုဂျန်စစ်ပွဲ ပြီးဆုံးသွား၍ မကြာမီတွင် အရှေ့ ဘက်မှ လာရောက်ကာ အီထရူးရီအားတွင် အခြေစိုက် နေထိုင် ခဲ့ကြသည်ဟု အစဉ်အလာအားဖြင့် ယုံကြည်ခဲ့ကြလေသည်။ ယခု ခေတ်ပညာရှင်များကလည်း ထိုအချက်မှန်ကန်သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ခံကြလေသည်။ အီထရပ်စကန် လူမျိုးတို့သည် အီထရူးရီအားတွင်အခြေတကျ နေထိုင်မိသောအခါ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ဖြစ်သည့် အမ်ဗရီးယန်လူမျိုးတို့ကို ကျေးကျွန်အခြေအနေ နီးပါးအထိ ရောက်အောင် ပြုခဲ့သည်။ ထိုနောက် အီထရပ်စကန်တို့သည် မြောက်ဘက်တွင် အက်ပင်နိုင်တောင်များကို ဖြတ်ကျော်ပြီးလျှင် ပိုးမြစ်ဝှမ်းအထိ လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်သို့မူ တိုင်ဗာမြစ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီးလျှင် လေတီယမ်နှင့် ကမ်ပါနီယာဒေသများ အထိလည်းကောင်း နယ်ချဲ့ခဲ့လေသည်။ ပိုးမြစ်ဝှမ်းတွင်အီထရပ် စကန်လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် ဖဲလဆီနာ (ယခုခေတ် ဗိုလိုနျာ)ကို ဗဟိုပြုလျက် ဘီ၊ စီ ၄ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန်နှစ်များ တွင် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။
အီထရပ်စကန် တို့သည် လေတီယမ် (ရောမမြို့အပါအဝင်) ဒေသကို ဘီ၊ စီ ၅ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတစ်လျှောက်တွင်လည်းကောင်း၊ ကမ်ပါနီယာဒေသတွင်မူ ထိုအချိန်ကာလထက် နှစ်ပေါင်း ခြောက်ဆယ်ခုနစ်ဆယ်ခန့် ပို၍ကြာညောင်းလျက်လည်းကောင်း ကြီးစိုးခဲ့လေသည်။ ပိုးမြစ်ဝှမ်း တွင် စိုးမိုးမှုသည် ဘီစီ ၄ဝဝ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဂေါလလူမျိုးတို့ကြောင့်အဆက်ပြတ်ခဲ့ ရသည်။ ဘီ၊ စီ ၂ဝဝ ပြည့် နှစ်လွန်နှစ်များ စောစောပိုင်းတွင် အီထရူရီးအား ပြည်သည်ပင်လျှင် ရောမမြို့၏ လက်အောက်တွင် လုံးဝရောက်ရှိ သွားခဲ့လေသည်။ ရှေးရောမမြို့အပေါ်တွင် အီထရပ်စကန် လူမျိုးတို့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုသည် သမိုင်းသဘောအရ အရေးကြီး ပေသည်။ သူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုမှာ ကောင်းစွာ တိုးတက်ကြီးပွားပြီး ဖြစ်သော မြို့ယဉ်ကျေးမှုမျိုးဖြစ်၍၊ ရှေးခေတ်လေတီယမ်မှ လယ်ယာ လုပ်သား အစုကလေးများသည် ထိုယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြ ရသည်။
ဘီ၊စီ ၅ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန် နှစ်များတွင် ရောမမြို့ကို အီထရပ်စကန်လူမျိုးဘုရင်များက အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ ရောမရွာကလေး အဖြစ်မှ ရောမမြို့ကြီးအဖြစ်အထိ တိုးတက် လာခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်များတွင် အစပြုခဲ့သော သို့မဟုတ် လုပ်ဆောင်ပြီးစီးခဲ့ သော လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးစသည့် ပြည်သူ့လုပ်ငန်းများကြောင့် ရောမမြို့သည် နောက်ဆုံး အီထရပ်စကန် လူမျိုးဘုရင် ကို နှင်ထုတ်ပြီးသည့် နောက်တွင် လေတီယမ်ဒေသ တစ်ခုလုံး လိုလိုတွင် ဩဇာအာဏာ ပျံ့နှံ့အောင် ပြုနိုင်သည်အခြေသို့ ရောက်ခဲ့လေသည်။ အီထရပ်စကန်လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုသည် များသောအား ဖြင့် သူတို့၏မူပိုင်ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်သော်လည်းအချို့ကိစ္စများအဖို့ ကား ဂရိလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုကို အတုယူကြရသည်။ ထို ယဉ်ကျေးမှုသည် အာရှမိုင်းနားတွင် စတင်ခဲ့ကောင်းစတင်ခဲ့ပေ မည်။ အာရှမိုင်းနားဟု ဆိုရသော်လည်း လစ်ဒီးယားပြည် ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်လိမ့်မည်။ ထိုယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုထက်စော၍ အနာတိုလီယာနှင့် အီးဂျီးယန်းဒေသ များတွင် ဘီ၊ စီ ၁ဝဝဝ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီက ထွန်းကားခဲ့သော ယဉ်ကျေးမှုများတွင် အပါအဝင် ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
အီထရပ်စကန် လူမျိုးတို့သည် အက္ခရာများကို ဂရိလူမျိုးတို့ထံမှ ရယူခဲ့သော် လည်း ယင်းတို့၏ ဘာသာစကားကိုမူ ယခုတိုင် ဘာသာမပြန် နိုင်သေးချေ။ မကြာသေးမီက လေ့လာချက်များအရ ထိုလူမျိုး တို့၏ ဘာသာစကားသည် အနည်းအကျဉ်းမျှသာ အကျိုး အကြောင်း သိရသေးသော အနာတိုလီယန် ဘာသာစကား၊ အထူးသဖြင့် လစ်ဒီယန်ဘာသာစကားနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိပုံ ရသည်ကို တွေ့ရ၏။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ထိုလူမျိုးတို့၏ဘာသာ စကားသည် လက်တင်၊ သို့မဟုတ် အီတလီဒေသဆိုင်ရာ ဘာသာစကားများနှင့်ကား အဆက်အသွယ် မရှိသည်မှာ သေချာသည်။ ထိုမျှမကသေး၊ အင်အို-ဥရောပ ဘာသာစကား များနှင့်လည်း အဆက်အသွယ် မရှိချေ။
အီထရပ်စကန်လူမျိုးတို့သည် အီတလီပြည်၏အနောက်ဘက် ကမ်းခြေ၊ တီရိနီယန် ပင်လယ်ပြင်တွင် သွားလာနေကြသော သင်္ဘောများကို ကြိုးကိုင်နိုင်ခဲ့ပြီးလျှင်၊ ဂရိလူမျိုးတို့၏ရန်ကို ခုခံကာကွယ်နိုင်ရန် ကားသေ့လူမျိုးတို့နှင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့ကာ ရေတပ်အင်အားကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ဘီ၊ စီ ၄၇၃ ခုနှစ်တွင် စစ္စလီကျွန်းမှ ဆီရာကျူဆန် လူမျိုး တို့က အီထရပ်စကန်လူမျိုးတို့၏ ရေတပ်ကို ဖျက်ဆီးလိုက်ရာ မှ ထိုလူမျိုးတို့၏ တန်ခိုးအာဏာသည် လျင်မြန်စွာ ဆုတ်ယုတ် သွားခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် ဂေါလလူမျိုးတို့ကလည်း အီထရပ် စကန်လူမျိုးတို့၏ တိုင်းပြည်ကို ချင်းနင်း တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက် လိုက်ကြ လေသည်။ ထိုပြင် အီထရပ်စကန် လူမျိုးတို့၏ ခံတပ်မြို့ဖြစ်သော ဗီယီမြို့သည်လည်း ဆယ်နှစ်ကြာမျှ ဝိုင်းဝန်း ဆို့ပိတ် တိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရသဖြင့် ဘီ၊ စီ၊ ၃၉၆ ခုနှစ်တွင် ရောမလူမျိုးတို့၏ လက်တွင်းသို့ ကျဆင်းသွားခဲ့ရလေသည်။
ရော်နယ် ရေဂင်
နိုင်ငံရေးလုပ်ခြင်း
ရော်နယ် ဟာ အစပိုင်းတွင် ဒီမိုကရက်ပါတီဝင် အဖြစ် နိုင်ငံရေးကို စခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၆၂ နောက်ပိုင်းတွင် ရီပက်ပလစ်ကန်ပါတီသို့ တရားဝင် ပြောင်းခဲ့သည်။ ရီပက်လစ်ကန်ပါတီဝင် များသည် ရော်နယ်၏ နိုင်ငံရေး၊စီးပွားရေး အမြင်များကို သဘောကျကြသဖြင့် ၁၉၆၆ ကယ်လ်လီးဖိုးနီးယားပြည်နယ်အုပ်ချုပ်မှူးအဖြစ် ယှဉ်ပြိုင်ရန် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ စစ်ဆန့်ကျင်ရေး စသည့် ကြွေးကြော်သံများဖြင့် ၁၉၆၇ ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်တွင် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက် ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် တင်မြှောက်ခံရပြီး နောက် ရော်နယ်ဟာ သမ္မတလောင်း ရွေးချယ်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်စမ်းသပ် ခံခဲ့သေးသည်။ နှစ်ကြိမ်တိတိ ဝင်ရောက်ပြိုင်ခဲ့သော်လည်း ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၇၀ တွင်ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖြစ် ပြန်လည် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံ ရသည်။ ၁၉၇၄ တတိယအကြိမ်တွင်မူ ရော်နယ်ဟာ ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း မပြုတော့ပေ။
သမ္မတ အဖြစ်ရွေးခံခြင်း
၁၉၈၀ တွင် ရီပက်ပလစ်ကန်ပတီ၏ သမ္မတလောင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရပြီးနောက် သမ္မတ ဂျင်မီကာတာ နှင့် ၁၉၈၀ အမေရိကန် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ရော်နယ်ဟာ အခွန်လျော့ပေါ့ရေး၊ အစိုးရမှ ပြည်သူများထံသို့ စိတ်အနှောက်အယှက်ဖြစ်အောင် အကြောင်းမရှိ ဝင်ရောက်စစ်ဆေးနေမူ၊ အမေရိကန်ပြည်သူများအတွက် ပိုမိုလွတ်လပ်ခွင့်စွာ လူပ်ရှား ပိုင်ခွင့် နှင့် နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး စသည့်များဖြင့် မဲဆွယ်စည်းရုံးခဲ့သည်။ ရော်နယ်ရေဂင်ဟာ ၁၉၈၀ တွင် သူ၏အိပ်မက်ကို အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။ ရော်နယ်က မဲအရေအတွက် ၅၀.၇%၊ သမ္မတ ဂျစ်မီကာတာ က ၄၁%၊ ဖြင့် ရော်နယ်ဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံ၏  သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း အထက်လွှတ်တော်တွင် ဒီမိုကရက်များက အမတ်နေရာ အများဆုံးဖြင့် နေရာယူထားသေးသည်။ အောက်လွှတ်တော်တွင် ရော်နယ်၏ ရီပက်ပလစ်ကန်က အမတ်နေရာ ၃၄နေရာအပိုအဖြစ် ချုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော် သမ္မတ အဖြစ်
နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရော်နယ်သည် ၁၉၈၁ မှ ၁၉၈၉ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ရော်နယ်သည် နိုင်ငံတော် သမ္မတအဖြစ်နဲ့ အမေရိကန်နိုင်ငံကို စီးပွားရေးအရ ကူညီနိုင်ခဲ့ရုံသာမက ကမ္ဘာအရပ်ရပ် ရှိ ပြသာနာရပ်များကိုပါ ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည် သူအဖြစ် မှတ်ကျောက်တင်ခံရသည်။ ရော်နယ်ဟာ အမေရိကန်သမိုင်းတွင် အသက်အကြီးဆုံးသမ္မတတဦးအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူတာဝန် ထမ်းဆောင်ချိန်တွင် ၆၉ နှစ် ရှိနေလေပြီ။ ၁၉၈၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ တွင် ဟိုတယ်မှ အထွက်တွင် သေနတ်ဖြင့် လုပ်ကြံခံရသည်။  သေနတ်ကျည်ဆန်သည် အဆုတ်သို့ ထိသွားပြီး နှလုံးသို့ရောက်ရန် တလက်မ အကွာသာ လိုသည်ဟုလည်း ခွဲစိတ်ဆရာဝန်က ပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုအဖြစ်ကို ရော်နယ်မှ ဘုရားသခင်က သူအား သည်ထက် ပိုပြီး ကောင်းမွန်သောအလုပ်များကိုလုပ်စေချင်သဖြင့် သူ့အသက်ကို ချမ်းသာပေးကြောင်းလည်း ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရော်နယ်သည် သူ၏ပြိုင်ဘက်မွေးဖွားရာ ပြည်နယ်တခုမှလွဲပြီး ကျန်ပြည်နယ်အားလုံးတွင် သူ၏ ရီပက်ပလစ်ကန်ပါတီက အနိုင်ရခဲ့သည်။ အမေရိကန်သမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံးသော အောင်မြင်မူတခုအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။  ရော်နယ်သည် ကွန်မြူနစ်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သူတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ထိုခေတ်က တန်ခိုးထွားခဲ့သော ဆိုဗီယက်ယူနီယံကိုလည်း Evil Empire ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ ရော်နယ်ရေဂင်သည် ဟာသဉာဏ်ရှိသူ တဦးဖြစ်ပြီး သူမိန့်ခွန်းပြောတိုင်း ရယ်စရာတပုဒ်ကို ထည့်မြဲထည့်တတ်သည်။
ပုံစမ်းရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ပုံစမ်းရွာ (Pongsam1)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နားမွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၆၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားမွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၄၂ ဦး၊ မ ၄၈၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အဋ္ဌမဇယား
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အဋ္ဌမဇယားတွင် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ဘာသာစကားများကို စာရင်းပြုစုထားသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချိန်တွင် ဤစာရင်းတွင် ပါဝင်သော ဘာသာစကားသည် တရားဝင်ဘာသာစကားများကော်မရှင်တွင် ကိုယ်စားပြုခွင့်ရှိသည်နှင့် ဘာသာစကားသည် ပြည်ထောင်စု၏ ရုံးသုံးဘာသာစကားများဖြစ်သည့် ဟိန္ဒီနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတို့ကို တိုးတက်ကြွယ်ဝစေမည့် အခြေခံအချက်များထဲမှတစ်ခုဖြစ်လိမ့်မည်၊ သို့သော် ထိုစာရင်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် ပို၍ အရေးပါလာခဲ့သည်။ အိန္ဒိယအစိုးရသည် ယခုအခါ အဆိုပါဘာသာစကားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဆောင်ရွက်ရန် တာဝန်တစ်ရပ်ရှိနေပြီဖြစ်ပြီး "၎င်းတို့သည် လျင်မြန်စွာ ပေါများကြွယ်ဝလာပြီး ခေတ်မီအသိပညာကို ဆက်သွယ်ပြောဆိုရာတွင် ထိရောက်သောနည်းလမ်းများဖြစ်လာသည်" ဟူသောအချက်ကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် တာဝန်ရှိသည်။ ထို့အပြင်၊ ပြည်သူ့ဝန်ဆောင်မှုအတွက် စာမေးပွဲဖြေဆိုမည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည် စာရွက်ကို ဖြေဆိုရန် ကြားခံဘာသာစကားအဖြစ် မည်သည့်ဘာသာစကားကိုမဆို အသုံးပြုခွင့်ရှိသည်။
ရွာဂေါင်းရွာဟောင်းရွာ
ရွာဂေါင်းရွာဟောင်းရွာ
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အဋ္ဌမဇယား
ဇယားဘာသာစကားများ
အိန္ဒိယဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ၊ ပုဒ်မ ၃၄၄ (၁) နှင့် ၃၅၁ အရ အဋ္ဌမအချိန်ဇယားတွင် အောက်ပါ ဘာသာစကား (၂၂ ) မျိုးအား အသိအမှတ်ပြုခြင်း ပါဝင်သည်။ ၁။ အာသံဘာသာစကား
၂။ ဘင်္ဂါလီဘာသာစကား
၃။ ဘိုရိုဘာသာစကား (အိန္ဒိယနိုင်ငံ)
၅။​ ဂုဇရာတ်ဘာသာစကား
၆။ ဟိန္ဒီဘာသာစကား
၇။ ဂန္နဍဘာသာစကား
၉။ ကုန်ကာနီဘာသာစကား
၁၀။ မိုင်ထီလီဘာသာစကား
၁၁။ မလယာဠမ်ဘာသာစကား
၁၂။ ကသည်းဘာသာစကား
၁၃။ မာရထီဘာသာစကား
ကုန်ဘောင်ရွာ၊ ကလန့်တဲ
ကုန်ဘောင်ရွာ၊ ကလန့်တဲ
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အဋ္ဌမဇယား
ဇယားဘာသာစကားများ
၁၄။ နီပါလီဘာသာစကား
၁၅။ ဩရိဿဘာသာစကား
၁၆။ ပွန်ဂျာဘီဘာသာစကား
၁၇။ သင်္သကရိုက်ဘာသာစကား
၁၈။ ဆန်ထာလီဘာသာစကား
၂၀။ တမီးလ်ဘာသာစကား
တိုးချဲ့တောင်းဆိုမှုများ
လက်ရှိတွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ အဋ္ဌမဇယားတွင် ဘာသာစကား ၃၉ မျိုး ထပ်မံထည့်သွင်းရန် တောင်းဆိုမှုများရှိနေသည်။ ၎င်းတို့မှာ ၁၁။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား
၁၈။ ကာရ်ဘီဘာသာစကား
၂၇။ မီဇိုဘာသာစကား
၃၃။ ပါဠိဘာသာစကား
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ
အဇုတ်ကြီးရွာ၊ ကြက်ဖမွေးဇောင်း
အဇုတ်ကြီးရွာ၊ ကြက်ဖမွေးဇောင်း
သုံးအိမ်တန်းရွာ၊ ဘုရားချောင်း
သုံးအိမ်တန်းရွာ၊ ဘုရားချောင်း
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ မြစ်ဆယ်
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ မြစ်ဆယ်
အရိုးတောင်ကုန်းရွာ၊ မကျီးကုန်း
အရိုးတောင်ကုန်းရွာ၊ မကျီးကုန်း
ဒေးဗစ်ထန် (ဘောလုံးသမား)
ဒေးဗစ်ထန်(၁၃ မေလ ၁၉၉၀ ခုနှစ်) ဘောလုံးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာ လက်ရွေးစင် ကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်ကာ မြန်မာ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းတွင် အလယ်တန်း နေရာတွင် ကစားလျက်ရှိသည်။ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းနှင့်အတူ မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်ဖလားကို ၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် ရရှိခဲ့သည်။
ကော်ပါပျက်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကော်ပါပျက်ရွာ (Kawparpyet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ဟွေကွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟွေကွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၉၆ ဦး၊ မ ၁၄၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ပန်ပျက် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကနွီရွာ၊ ကြက်ဖမွေးဇောင်း
ကနွီရွာ၊ ကြက်ဖမွေးဇောင်း
ပွန်ဝါဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ပွန်ဝါဂါးရွာ(Punwagar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ကထန်တူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၇၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရသာရွာ၊ ကြာပင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆဒုံးမြို့
ဆဒုံးမြို့ သို့မဟုတ် ဆဒေါင်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
မြစ်ကြီးနားမြို့အရှေ့ဘက် မိုင် ၄ဝ ခန့်အကွာ ပေ ၄ဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်တန်းတစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရာသီဥတုမျှတသော မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်ကြီးနားမှ တရုတ်နယ်စပ်ရှိ ကမ်ပိုင်တိတောင်ထိပ် သွားရာကားလမ်းအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ကားလမ်းခရီးဖြင့်သာ သွားလာနိုင်သည်။ ယခင်က ကချင်တောင်တန်းဒေသကို အုပ်ချုပ်သော နယ်ခြားဝန်ထောက် ရုံးစိုက်ရာ ဌာန ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆပရိုဖစ်တစ်ဇင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂေဟဗေဒ
ဆင်းကြိုင်ရွာ၊ နမ့်လာဟော့
ဆင်းကြိုင်ရွာ (Hsinkeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နမ့်လာဟော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၃၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်လာဟော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈ ဦး၊ မ ၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘဲဥ နက်ဗျူလာ
ဘဲဥ နက်ဗျူလာ (RAFGL 2688 နှင့် CRL 2688 ဟုလည်းသိထား) သည် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၃၀၀၀ နီးပါးခန့် ဝေးကွာသည့် ဝင်ရိုးစွန်းနှစ်ခုရှိ နက်ဗျူလာဖြစ်သည်။ ယင်းနက်ဗျူလာအား နာဆာ၏ ဟာဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်မှ ဖမ်းယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ နက်ဗျူလာသည် အလင်းကို ထုတ်လုပ်ပေးသောကြောင့် အလတ်တန်းစား တယ်လီစကုပ်ဖြင့် ခြေရာခံနိုင်သည်။
မှတ်စုများ
<li>distance × sin ( diameter_angle / 2 ) = 0.2 ly. radius</li> <li>14.0 apparent magnitude - 5 * (log10(920 pc distance) - 1) = 4.2 absolute magnitude</li> </ol>
ကွင်းကန့်လန့်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကွင်းကန့်လန့်ရွာ (Kwinkantlant)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ အောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၃ ဦး၊ မ ၉၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ့်မည်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဝမ့်မည်ရွာ (Wantmyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နမ့်ပါချီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ပါချီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၉ ဦး၊ မ ၁၈၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မူရွင်းရွာ၊ ကလန့်တဲ
မူရွင်းရွာ၊ ကလန့်တဲ
ဂဏန်းတောင်ရွာ၊ ဂဏန်းတောင်
ဂဏန်းတောင်ရွာ၊ ဂဏန်းတောင်
ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့
ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့သည် ထရန်စဗားပြည်နယ်မြို့တော်ဖြစ်၍ အာဖရိကတိုက်၏ တောင်ပိုင်းတွင် အနေအထား အလှအပ ဆုံးနှင့် အရောင်းအဝယ် အစည်ကားဆုံးမြို့ ဖြစ်လေသည်။ မြို့၏တောင်ဘက်တွင် ရွှေအမြောက်အမြားထွက်ရာ တောင် တန်းကြီးတစ်ခု တည်ရှိ၍ မြို့၏တောင်ဘက်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်များတွင် ရွှေတွင်းများ၊ အလုပ်ရုံများ၊ အလုပ် သမားတန်းလျားများဖြင့် ပြည့်နှက်နေ၏။ မြို့ပေါ်ရှိ လမ်းများမှ လည်း လေးကွက်ကျားချ၍ထားဘိသကဲ့သို့ အရှေ့နှင့်အနောက်၊ တောင်နှင့်မြောက် တည့်မတ်စွာတည်ရှိ၍ အလွန်လှပသော မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ခရစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ် ကရန်စဗားနယ် သတ္တုတူးဖော်ရေးဖက် ဆိုင်ရာ မြေတိုင်းမင်းကြီး ဂျိုဟန္နက်ရစ်ဆက်၏အမည်ကို အစွဲပြုပြီးလျှင် ဂျိုဟန္နက်စဗတ်မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြ၏။ ထိုမြို့မှ ကိပ်ကိုလိုနီမြို့ကြီးများ၊ နာတဲပြည်နယ်ရှိ မြို့ကြီးများ နှင့် မီးရထားလမ်း အဆက်အသွယ်ကောင်းခြင်းဖြင့် သတ္တု တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများကို ပို၍ဖွံ့ဖြိုး အကျိုးဖြစ်ထွန်းလာ စေ၏။ ဝစ်ဝေါတားဆရန်းခေါ်သည့် ရွှေထွက်ရာတောင်ကျော်မှာ ၆၁ မိုင်ရှည်လျား၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရွှေအထွက်ဆုံးနေရာဖြစ်သဖြင့် ထင်ရှား ကျော်စောပြီးလျှင် ယင်းဒေသ၏ သတ္တုတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများကို အမှီပြု၍ တည်ထားသော ဂျိုဟန္နက် စဗတ်မြို့ ကိုလည်း 'ရွှေမြို့တော်ကြီး'ဟူသော အမည်ကိုပင် ပေးထားကြ လေသည်။ မြူနီစပယ်အဆောက်အအုံများ၊ မြှိုတော်ခန်းမကြီး၊တက္ကသိုလ် ကျောင်းတော်ကြီး၊ အနုပညာပြခန်း၊ စာတိုက်ရုံး၊ တရားရုံးများ မှစ၍ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော အဆောက်အအုံကြီးများမှာ မြို့၏ ကျက်သရေဆောင်များ ဖြစ်ကြ၍ အခြားကျော်စော ထင်ရှား သော နေရာများမှာ မြင်းပြိုင်ကွင်းနှင့် တိရစ္ဆာန်ရုံ စသည်တို့ ဖြစ်၏။ မြို့အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၈၉ မိုင်ရှိ၍ လူဦးရေ ၈၈ဝ,ဝဝဝ ကျော်ခန့် ရှိလေသည်။
တမန်ကြိုးရွာ၊ ကြက်ဖမွေးဇောင်း
တမန်ကြိုးရွာ၊ ကြက်ဖမွေးဇောင်း
ဒါးပိုင်ရွာသစ်ရွာ
ဒါးပိုင်ရွာသစ်ရွာ
တောင်လယ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
တောင်လယ်ရွာ (Taunglel)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ လက်ပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၈ ဦး၊ မ ၈၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒဂွမ်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဒဂွမ်ဂါးရွာ(Dagumgar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ကကျီးထူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၉၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုံစန်းရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော်ဝမ်ထိုင်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကော်ဝမ်ထိုင်ရွာ (Kawwanhtaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ဟွေကွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟွေကွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၉၆ ဦး၊ မ ၁၄၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ တော်လှိုင်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းစုရွာ၊ မအူကုန်း
ကုန်းစုရွာ၊ မအူကုန်း
ရှမ်းတောရွာသစ်ရွာ၊ မကျီးကုန်း
ရှမ်းတောရွာသစ်ရွာ၊ မကျီးကုန်း
ကသည်းဘာသာစကား
ကသည်းသည် တရုတ်-တိဗက်နွယ်တွင် အတိအကျ အမျိုးအစားခွဲခြားထားခြင်း မရှိသော တက်ကျသံဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် Kuki နှင့် Tangkhul တို့၏ အဘိဓာန်တူသည်။ ကဏ္ဍ:လက်တင်ဘာသာအရေးအသားဖြင့် ရေးသားသည့် ဘာသာစကားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ
NGC 76
NGC 76 သည် အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စုတန်းမှ အလင်းနှစ် ၃၂၅ ဝေးကွာသည့် နှစ်ဖက်ခုံး ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး Guillaume Bigourdan ဆိုသူမှ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
နန္ဒကျော် (ဘောလုံးသမား)
နန္ဒကျော်(၃ စက်တင်ဘာ ၁၉၉၆ ခုနှစ်)သည် ဘောလုံးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာ ယူ-၁၉ အသင်းနှင့် မကွေး FC အသင်းတို့တွင် နောက်တန်း ခံစစ်နေရာတွင် ကစားလျက်ရှိသည်။ သူကို အမရပူရမြို့နယ်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၀ နှစ်သားဘဝကတည်းက ဘောလုံးကစားခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မကွေးလူငယ်ကလပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သူသည် မြန်မာ ယူ-၁၉ အသင်း၏ အသင်းခေါင်းဆောင်လည်း ဖြစ်သည်။ 2013 MNL Youth League's Best Player Award အတွက် 1st runner-up ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ဖီဖာ လူငယ် ကမ္ဘာဖလားပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာ ယူ-၂၀ အသင်းအတွက်လည်း အသင်းခေါင်းဆောင် အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။
ဆပင်စာ ဟားဗတ်
ဟားဗတ် ဆပင်စာသည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ယထယဘူတ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်၍၊ ၁၈၂ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့၌ အင်္ဂလန်ပြည် ဒါဗီမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ သူ၏ ဖခင်မှာ ကျောင်းဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူသည် ထုံးထမ်းစဉ် လာတို့ကို လိုက်နာလက်ခံသူ မဟုတ်ချေ။ ထို့ကြောင့် ဖခင် ဖြစ်သူ၏ သွန်သင်မှုကိုခံယူခဲ့သော ဆပင်စာမှာ အတွေးအခေါ် အမြေ|ာ်အမြင်ကြီး သူတစ်ယောက်ဖြစ်လာလေသည်။ သူသည် ဓမ္မတာအလျှောက် အဆင့်ဆင့် ဖွံ့ဖြိုးကြီးပွားလာခြင်းနှင့် ပြောင်းလဲမှုများကိုသာ တွေးခေါ်ကြံဆနေတတ်သူဖြစ်သည်။ သူ့ခေတ်တွင် ထွန်းကားလျက်ရှိသော သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ အတွေ့ သစ်များကို မှီငြမ်းပြုလျက် ဘာသာရပ်များအားလုံးတွင် အသုံးပြုနိုင်မည့် ယထာဘူတ ပညာတစ်ရပ်ကို ဖော်ထုတ်ရန် အထူးကြိုးစားခဲ့ခြင်းကြောင့်လည်း ကျော်ကြားခဲ့ပေသည်။ ဆပင်စာသည် ၁၈၃၇ ခုနှစ်မှ ၁၈၄၆ ခုနှစ်အထိ လန်ဒနှ်င့် ဗာမင်ဂမ်မီးရထားကုမ္ပဏီတွင် အင်ဂျင်နီယာအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ပြီးနောက်၊ ထိုအလုပ်ကိုစွန်လွှတ်၍၊ 'စီပွားရေး' သတင်းစာတွင် လက်ထောက် စာတည်းအဖြစ်ဖြင့် ၁၈၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၈၅၃ခုနှစ်အထိ လုပ်ကိုင်ယင်း စာပေပညာရပ် အမျိုးမျိုးတို့ကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်။ သူသည် သိပ္ပံပညာ၊ ယထာဘူတပညာတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော အကြောင်းရပ်များစွာ ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။ ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သူ၏ 'သမ္ဘာရ ယထာဘူတပညာရပ်'ဆိုင်ရာ စာစဉ်များကို စတင် ထုတ်ဝေလိုက်၏။ အထင်ရှားဆုံးသော စာစဉ်များမှာ 'ရှေးဦး အခြေခံ သဘောတရားများ'၊ 'ဇီဝဗေဒအခြေခံသဘောတရား များ'၊ 'စိတ်ပညာအခြေခံသဘောတရားများ'၊ 'လူမှုရေးရာ အခြေခံသဘော တရားများ'နှင့် 'လူ့ကျင့်ဝတ်အခြေခံ သဘော တရားများ' စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဆပင်စာသည် ၁၉ဝ၃ ခုနှစ် ဒီဇင်္ဘာလ (ဂ) ရက်နေ့တွင် ဗရိုက်တန်မြို့၌ ကွယ်လွန် လေသည်။
လိန်ကုန်းရွာ၊ လိန်ကုန်း
လိန်ကုန်းရွာ၊ လိန်ကုန်း
ဆိုင်းခေါင်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ဆိုင်းခေါင်ရွာ (Hsenghkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဆိုင်းခေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှားတောရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်
ရှားတောရွာ (Shartaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးမြို့နယ်၊ ကုက္ကိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၆၈၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မှန်ဇီရွာ
မှန်ဇီရွာ
ကျီးပေါက်ကုန်းရွာ၊ မကျီးကုန်း
ကျီးပေါက်ကုန်းရွာ၊ မကျီးကုန်း
ကျောက်ထရံရွာ၊ ကလန့်တဲ
ကျောက်ထရံရွာ၊ ကလန့်တဲ
မာတင် လူသာ
ဘဝအစ
မာတင်လူသာအား ဂျာမနီနိုင်ငံ၊အိုင်လဲဗန်မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်၏တိုက်တွန်းချက်ကြောင့် ဥပဒေပညာကို သင်ယူခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော် ပညာကုန်မသင်ဘဲ ဩဂတ်စတီးနီးယား ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ပြီး ၁၅၁၂တွင် ပါရဂူဘွဲ့ ကို ဝတ်တင်ဘာ့ခ်တက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။ နောက် ထိုတက္ကသိုလ်အသိုင်းအဝန်းတွင် ပင်ပျော်ရွင်စွာနေထိုင်နေခဲ့သည်။ ဘာသာရေးအရ အလွန်ယုံကြည်သူ မာတင်လူသာသည် ခရစ်ယာန်ကျမ်းစာပါ လမ်းစဉ်များအတိုင်း လိုက်နာကျင့်သုံးနေထိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ မိမိကဲ့သို့ သာမန် ကျောင်းတော်ဂိုဏ်းအုပ်ကလေးသည်ပင်လျှင် ဤမျှ ဘာသာရေးကိုင်းရှိုင်းနေလျှင် အထက်နေရာတွင်ရှိကြသည့် ရောမမှဂိုဏ်းချုပ်၊ဂိုဏ်းအုပ် ဆရာတော်ကြီးများ ဆိုလျှင် သူတော်စင်ကြီးများသဖွယ် နေထိုင်ကြမည်ဟု ရိုးသားစွာယုံကြည်ခဲ့သည်။ သို့သော် ကျောင်းတော်မှ ဆောင်ရွက်ပုံ၊ အမိန့်ချပုံတို့ကို မူ စဉ်းစားဆင်ခြင်ဉာဏ်ရှိသည့် အခြားသူများနည်းတူ မကျေနပ်သော်လည်း တော်လှန်ပြောဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
ဘာသာရေးတော်လှန်မှုစတင်ခြင်း
သို့သော် ၁၅၁၀တွင် ရောမသို့သွားရောက်ခဲ့သောအခါ မိမိအထင်နှင့် အမြင်မှာတစ်ခြားစီဖြစ်နေသည်ကိုတွေ့ရတော့သည်။ ဘုန်းတော်ကြီးများအနေဖြင့် ဘာသာရေးကျင့်ဝတ်များကို လှစ်လျှူရှုကာ လူဝတ်ကြောင်များကဲ့သို့ပင် ပေါ့ပျက်ဆိုးသွမ်းနေသည်ကို မျက်ဝါးထင်ထင်တွေ့မြင်ပြီးနောက် မာတင်လူသာအနေဖြင့် များစွာတုန်လှုပ်မိခဲ့ရှာသည်။ သို့သော် အမှန်တကယ် တော်လှန်ခြင်းအမှုကို ပြုသည်မှာ ကျောင်းတော်မှ အပြစ်လွှတ်လွှာများရောင်းချရာမှ အစပြုသည်။ ဗဟိုအဆင့်မှ ဂိုဏ်းအုပ်များ သုံးဖြုန်းပျော်ပါးရန် ငွေလိုသဖြင့် ယခုကဲ့သို့ ငွေရလမ်းရှာခြင်းဖြစ်သည်။ (အမှန်တွင် ခရစ်ယာန် ဘာသာအပြင် အခြားသော ထာ၀ရဘုရား အယူဝါဒများတွင် လူသားတို့တွင်ရှိသည့် အပြစ်မှာ ဘုရားသခင်နှင့်သာ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်မှုရှိသည်။ ဘုရားသာလျှင် အပြစ်ပေးခွင့်၊အပြစ်မှနုတ်ခွင့်ရှိသည်။) ၁၅၁၇၊အောက်တိုဘာ၊၁၅တွင် မာတင်လူသာသည် စွဲချက် ၉၅ချက်ပါသည့် ကြေညာစာတမ်း(စွပ်စွဲချက်စာတမ်း)ကို ဝတ်တင်ဘာ့ခ်ကျောင်းတော် အဝင်တံခါးတွင် ချိတ်စွဲထားခဲ့သည်။ ထိုစွပ်စွဲချက်များတွင် ဂိုဏ်းအထက်ပိုင်းမှ အကျင့်ပျက်ပုံကို တိတိကျကျ စွပ်စွဲပြီးနောက် ယခုကဲ့သို့ အပြစ်လွှတ်လွှာများရောင်းချသည်ကိုလည်း ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ရှုံ့ချထားသည်။ မိတ္တူတစ်စောင်ကို သာသနာပိုင်ထံသို့ ပို့ပြီး နိုင်ငံတစ်ဝန်းသို့လည်း ပုံနှိပ်ပြီး ဖြန့်ဝေပေးသည်။
ထိုကဲ့သို့ ဝတ်ကျောင်းငယ်လေးမှ စတင်လိုက်သည့် မာတင်လူသာ၏ တော်လှန်ရေးသည် လျင်မြန်စွာပင် ပြန့်နှံ့သွားပြီး မကြာမီ အချိန်အတွင်းမှာပင် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ဩဇာကိုမခံတော့ဟု လူအများက အတိအလင်းပြောဆိုရဲလာသည်အထိပင် ဖြစ်လာတော့သည်။ ထို့ပြင် ကျောင်းတော်မှ ကောင်စီချုပ်များကိုလည်း မလေးစားနိုင်ကြောင်း၊ သမ္မာကျမ်းစာကိုသာ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ အဖြစ်သုံးစွဲတော့မည့်အကြောင်း၊ သာမန်လူတို့၏ အတွေးမျိုးဖြင့်သာ ဘာသာရေးကို ယုံကြည်လိုက်နာတော့မည့် အကြောင်းများကိုပါ ထင်ထင်ရှားရှားပင် သဘောထားများကို ပြသလာကြသည်။ ထိုကဲ့သို့သော အဖြစ်မျိုးကို ကျောင်းတော်အနေဖြင့် မည်သို့မျှ လက်ခံနိုင်စရာမရှိသဖြင့် မာတင်လူသာအား ကျောင်းတော်အရာရှိများ ရှေ့မှောက်သို့ အစစ်ဆေးခံရန် ဆင့်ခေါ်သည်။ အကြိမ်ကြိမ် စစ်ဆေးပြီးနောက် ဘာသာစွန့်စေသည်။ နောက် ၁၅၂၁တွင် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအဖြစ် စွပ်စွဲပြီး မာတင်လူသာရေးခဲ့သမျှ စာတို့ကို မီးတိုက်ဖျက်ဆီးစေသည်။
စွမ်းဆောင်ချက်များ
မာတင်လူသာ၏ ဘာသာရေးတော်လှန်မှုကြောင့် သိသာထင်ရှားသည့် အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရသည်။
လူသာ၊ မာတင်(ခရစ် ၁၄၈၃-၁၅၄၆)
မာတင်လူသာသည် ဂျာမန်လူမျိုးဖြစ်၍ ခရစ်ယာန် သာသနာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးတွင် ဂျာမနီ၌ ခေါင်းဆောင်တော်လှန်သူဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်း တစ်ခုဖြစ်သောပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းကို စတင်တည်ထောင်သူအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ထိုက်သူ လည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သမ္မာကျမ်းကို အများပြည်သူတို့ နားလည်နိုင်စိမ့် သောငှာ ဂျာမန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခြင်းဖြင့်လည်း ဂျာမန်ဘာသာကိုမြှင့်တင် ခဲ့သည်။ မာတင်လူသာသည် ဆက်ဆွန်နီနယ် အိုက်စလေးဗင်မြို့တွင် ခရစ် ၁၄၈၃ ခုနှစ်၌ ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်မှာ ချမ်းသာကြွယ်ဝသူ မဟုတ် သော်လည်း သားဖြစ်သူအားပညာတတ်စေလိုသဖြင့် မက်ဂဒီဗတ်နှင့် အိုင်းဇနတ်မြို့များရှိ စာသင်ကျောင်းများသို့ပို့၍ သင်ကြားစေသည်။
လူသာသည် ထိုကျောင်းများတွင် စာသင်နေခိုက် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဓမ္မတီး ဝိုင်း၌ သီချင်းဆိုခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကြေးရတတ်များ၏ အိမ်ရှေ့တွင် ဓမ္မ သီချင်းများကို သိဆိုခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ကျောင်းစရိတ် အထောက်အပံ့ရရန် ကြိုးပမ်းခဲ့လေသည်။ လူသာသည် ၁၅ဝ၁ ခုနှစ်တွင် အားဖတ် တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်သင်ကြား၍ ၁၅ဝ၅ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိသည်။ ဦးစွာ၌ လူသာသည် ရှေ့နေလုပ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော် လည်း တက္ကသိုလ်သင်တန်း နှစ်ကုန်ခါနီးတွင် စိတ်ပြောင်းသွားခဲ့လေသည်။ ထို အချိန်တွင် အနောက်ဥရောပတိုက်၌ သာသနာရေး လှုပ်ရှားနေချိန်ဖြစ်ရာ ထို အရေးတွင် စိတ်ပါဝင်စားပြီးလျှင် ၁၅ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင် ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၅ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ဗစ်တင်ဗတ်တက္ကသိုလ်၌ ဒဿနိကဗေဒ ပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရလေသည်။ ၁၅၁၁ ခုနှစ်တွင် လူသာသည် ရောမမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၅၁၂ ခုနှစ်တွင် ဗြဟဒေဝဗေဒ ဆိုင်ရာ ပါရဂူဘွဲ့ကိုရရှိပြီးလျှင် ဗစ်တင်ဗတ်တက္ကသိုလ်၌ ဗြဟဒေဝဗေဒ ဆိုင်ရာ ပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရလေသည်။ ထိုအခါ သမ္မာ ကျမ်းစာ သင်တန်းတစ်ရပ် ဖွင့်လှစ်ပို့ချခဲ့ရာ လူသာသည် ဆရာတစ်ဦး အဖြစ် နာမည် ရခဲ့သည်။ သာသနာနယ်ဆိုင်ရာ ဘုန်းကြီးအဖြစ်နှင့်လည်း မိမိသာသနာနယ် ဆိုင်ရာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ နေ့စဉ်တရားဟောခဲ့သည်။ ထိုအချိန်အခါက ခရစ်ယန်အယူဝါဒီတို့သည် မိမိတို့၏ အပြစ် တို့မှ လွတ်မြောက်ရာ လွတ်မြောက်ကြောင်းအတွက် ခရစ်ယာန် သာသနာ့ အဖွဲ့က ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ဒဏ်ခံခြင်း၊ ဆုတောင်းခြင်း၊ အာဟာရ ဖြတ်ခြင်း၊ အလှူပေးခြင်း စသောအာပတ်ဖြေနည်းများကို လိုက်စားနေကြ၏။ ထိုအဖြစ် ကို လူသာ တွေ့ရှိသောအခါ များစွာစိတ်မချမ်းမသာဖြစ်ရ၏။ လူသာကမူ ခရစ်တော်၏တပည့်ကြီး စိန့်ပေါ၏ တရားစာများနှင့် စိန့်အော်ဂတ်စတင်း ၏ကျမ်းများကို ဖတ်ရှုခဲ့သူဖြစ်ပေရာ အထက်ပါနည်းအတိုင်း ပြုလုပ်ခြင်း ဖြင့် အပြစ်ဒဏ်မှ မလွတ်မြောက်နိုင်။ ခရစ်တော်ကို အကြွင်းမဲ့ယုံကြည်ကိုး စားခြင်းဖြင့်သာ အပြစ်မှ လွတ်မြောက်နိုင်မည်ဟု သဘောပေါက်ခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က ပုပ်ရဟန်းမင်း ဒသမ လီယိုသည် ယိုဟန်းတက်ဇယ် အမည်ရှိသူ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအား အာပတ်ဖြေ ခွင့်လွှတ်နိုင်ရန် အာဏာပေး၍ ခွင့်ပြုထားသည့်အလျောက် တက်ဇယ်သည် ဗစ်တင်ဗတ်တက္ကသိုလ် အနီး တစ်ဝိုက်၌လာရောက်၍ ဟောပြောခဲ့သည်။ ရောမမြို့၌ ဆောက်လုပ်နေဆဲ ဖြစ်သော စိန့်ပေါကသီးဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသို့ အလှူငွေထည့်ဝင်သူ များကိုလည်း အာပတ်ဖြေပေးလေသည်။
ဤသို့ဖြင့် ဘုန်းကြီးရဟန်းများက ဆင်းရဲသားတို့ထံမှ ဖြား ယောင်းငွေညှစ်နေသည့်အဖြစ်ကို လူသာတွေ့ရှိသောအခါ လူအပေါင်းတို့အဖို့ အကျိုးယုတ်သည့်အပြင် သာသနာ၏ အဆုံးအမနှင့်လည်း ဆန့် ကျင်သည် ဟု သဘောရကာ ဝေဖန်ရှုတ်ချသော စာတန်းကို လူသာကိုယ်တိုင်ရေး၍ ဗစ်တင်ဗတ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၏ တံခါးဝတွင် ကပ်ထားခဲ့လေ သည်။ ယင်းသည် အချက်ကြီး ၉၅ ချက် ဟု ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ထိုအချိန် မှစ၍ လူသာနှင့် ခရစ်ယာန်သံဃာအဖွဲ့သည် ပဋိပက္ခဖြစ်လာသည်။ ဤ ပဋိပက္ခအတွင်း လူသာ၏ အယူအဆများမှာ လျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့သွား ခဲ့သည်။ လူသာသည် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ ခေါင်းဆောင်မှုကိုပယ်သည်။ ခရစ် ယာန်ဘုန်းကြီးများသည် သာမန်လူထက် တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ် ရှိသည်ဟူသော အစွဲကို ချွတ်သည်။ ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီး၊ သီလရှင်တို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြု သော အလုပ်သည် အလဟဿ ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ အဆုံး၌ ခရစ်ယာန်ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းများသည်ပင် မလိုဟုပယ်လေသည်။ ထိုအခါ ပုပ်ရဟန်းမင်းက လူသာအား ခရစ်ယာန်သာသနာမှ ကြဉ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ခြိမ်းခြောက်ပေးပို့ခဲ့သော ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ အမိန့်စာချွန်ကို လူသာသည် လူ အများရှေ့တွင် မီးတင်ရှို့လိုက်လေသည်။ ထိုအချိန်တွင် လူသာအား ထောက် ခံသူများစွာရှိလေသည်။ အမှန်သော်ကား လူသာသည် ရောမ ကက်သလစ် အသင်းတော်(ဗရင်ဂျီဂိုဏ်း)ကို တော်လှန်ရန် မရည်ရွယ်ခဲ့စေကာမူ သာသနာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်း ပေါ်ပေါက်လာအောင် ဖန်တီး ရာရောက်သွားခဲ့လေသည်။ လူသာ၏ အချက်ကြီး ၉၅ ချက်ကို ဂျာမန်ဘာ သာနှင့် အခြားဘာသာများသို့ ပြန်ဆိုခဲ့၏။ ပုံနှိပ်စက်များ ပေါ်ခါစအချိန် ဖြစ်သောကြောင့် အဆိုပါအကြောင်းအရာတို့သည် ဥရောပ တစ်တိုက်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားလေသည်။
ထို့နောက် လူသာကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများတွင် ပါဝင်ဆောင် ရွက်ခြင်းမပြုရဟု ပုပ်ရဟန်းမင်းက တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၅၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဗန်းမြို့၌ ကျင်းပမည်ဖြစ်သော နိုင်ငံတော် လွှတ်တော် အစည်းအဝေးသို့ လာရောက်၍ အစစ်ခံရမည်ဟု ဆင့်ခေါ်ခြင်း ခံရလေသည်။ ထိုလွှတ်တော် ကိုဆင့်ခေါ်သူမှာ ဧကရာဇ် ဘုရင်သစ် ပဉ္စမချား ဖြစ်၍ ထိုစဉ် အခါက ဩဇာကိတ္တိကြီးသော ဂျာမန်မင်းညီမင်းသား မှူးမတ်များ နှင့် သာသနာ့အဖွဲ့ဝင်များ တက်ရောက်ကြလေသည်။ လူသာသည် မိတ်ဆွေများက တားမြစ်သော်လည်း ဆင့်ခေါ်သည့် အတိုင်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအစည်းအဝေးက သူဟောပြော ရေးသားခဲ့ သမျှကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းရမည်ဟု အမိန့်ပေးခဲ့သော်လည်း လူသာ ကမူ မရုပ်သိမ်းသည့်အပြင် သူ၏အယူအဆများ၌ ပိုမိုစွဲမြဲနေခဲ့သည်။ လူသာက သူမှားကြောင်း ကျမ်းဂန်အထောက်အထားနှင် မပြနိုင်သမျှ မရုပ်သိမ်းနိုင်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုအခါ ဧကရာဇ်ဘုရင်က လူသာ၏ စာအုပ်မှန်သမျှကို မီးတိုက်ရမည်ဟု အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့်အပြင် လူသာသည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဖြစ် ကြောင်းကိုလည်း ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့၏။ သို့သော် ဆက်ဆွန်နီနယ်စားကြီး ဖရက်ဒရစ်အား ပေးထားသည့်ကတိကြောင့် အိမ်သို့ပြန်ခွင့်ပြု လိုက်သည်။ အပြန်ခရီးတွင် လူသာသည် လူဆိုးများ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံရ၏။ အမှန်မှာ ဆက်ဆွန်နီနယ်စားကြီး၏ တပည့်များက လူသာအား တစ်ဖက် လှည့်ဖြင့် ဗတ်ဆုသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့ပြုရ ခြင်းမှာ လူသာအား အကာအကွယ်ပေးလိုသော်လည်း လူသိရှင်ကြား ပွင့်လင်းစွာ အကာအကွယ် မပေးဝံ့သောကြောင့်ဖြစ်၏။ လူသာသည် ဗတ်ဗုရဲတိုက်၌ ၁ဝ လမျှ နေထိုင်ခဲ့သည့်အတောအတွင်း ဓမ္မသစ်ကျမ်းကို မူရင်းဂရိဘာသာ မှ ဂျာမန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့၏။
မာတင်လူသာသည် ရှေးဟောင်းအယူဝါဒများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲ ရန် ဆက်လက်၍ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ၁၅၂၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ တွင် လူသာ သည် ဗစ်တင်ဗတ်သို့ပြန်ကာ ခရစ်ယာန် အသင်းတော်သစ် ထူထောင်ရေးကို လုံးပမ်းခဲ့လေသည်။ အသင်းတော်သစ်ဆိုင်ရာ စည်းကမ်းဥပဒေ များကိုလည်း ရေးဆွဲပေးခဲ့၏။ သာမန်လူများနားလည်အောင် အမေးအဖြေစာ များကို ရေး သား၍ တရားနာပရိသတ် အစုအဝေးအလိုက် ဓမ္မသီချင်းရင့်ကျူးခြင်းကို တီ ထွင်ခဲ့၏။ ဓမ္မသီချင်းများကိုလည်း စပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဘုန်းကြီးများ အိမ်ထောင်ပြုခွင့်ရှိကြောင်းကိုလည်း ဟောပြောခဲ့၍ မိမိကိုယ်တိုင် သီလရှင် လူထွက်တစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့လေသည်။ လူသာ၏ အိမ်ထောင်ရေးမှာ သာတောင့်သာယာရှိလေသည်။ လူသာသည် ၁၅၃၄ ခုနှစ်တွင် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းကို ဂျာမန်ဘာ သာသို့ပြန်ဆိုခဲ့ရာ ထိုစဉ်က ကျန်းမာရေးချို့တဲ့နေသည့်အတွက် ပင်ပန်းကြီး စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။ စုစုပေါင်း စာအုပ်စာတန်းကြီးငယ် ၄ဝဝ ကျော် ပြုစုခဲ့သောဟူ၏။ မာတင်လူသာသည် ၁၅၃၆ ခုနှစ်တွင် ဖွားရာဇာတိဖြစ် သော အိုက်စလေးဗင်မြို့၌ ကွယ်လွန်လေသည်။
နာနာဆန္ဒဇာတ်
တိကနိပါတ် - ၄။ အဗ္ဘန္တရဝဂ် -(၂၈၉) နာနာဆန္ဒဇာတ်။ ။ နေ့စဉ်နှင့်အမျှ နက္ခတ်များ ကြည့်ရှုနေသော ပုဏ္ဏားအား မိမိအတတ်ကို အစဉ်မပြတ် အသုံးပြုသူဟု မင်းကြီး သဘောကျကာ ပုဏ္ဏားအိမ်သားအားလုံး အလိုဆန္ဒရှိတိုင်း ဆုချီးမြှင့်ခြင်းအကြောင်း။
မင်းသွင်ကိုဖျက် စုံစမ်းထွက်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ မိဖုရားကြီးဝမ်း၌ဖြစ်၍ ဗြဟ္မဒတ်မင်းသား ဟူ၍ပင် အမည်တွင်သတတ်။ ထိုဗြဟ္မဒတ်မင်းသားသည် အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ ခပ်သိမ်းသော အတတ်ပညာတို့ကို သင်ကြားတတ်မြောက်ပြီးလျှင် အဖမင်းကြီး သေလွန်သဖြင့် မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်လေ၏။ အဖမင်းကြီး လက်ထက်တွင် ရာထူးမှ ချထားသော ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားသည် ရှိခဲ့၏။ ထိုပုဏ္ဏားသည် ဆင်းရဲသဖြင့် အိမ်တစ်ခုတွင် နေရ၏။
တစ်နေ့သ၌ ဗြဟ္မဒတ်မင်းသည် မထင်ရှားသောအသွင်ဖြင့် မြို့ကိုစုံစမ်းလျက် လှည့်လည်လေ၏။ ထိုအခါ ခိုးမှုကိုကျူးလွန်ပြီးသော သူခိုးတို့သည် သေတင်းကုတ်တစ်ခု၌ သေကိုသောက်ပြီးလျှင် သေအိုးတို့ကို ယူ၍သွားကြရာ လမ်းခရီး၌ ဗြဟ္မဒတ်မင်းကို မြင်လျှင် “အချင်း ... သင်ကား အဘယ်သူနည်း” ဟု မေးမြန်း၍ ပုတ်ခတ်ပြီးလျှင် အပေါ်ရုံပုဆိုးကိုယူ၍ သေအိုးထမ်းခေါ်၍ သွားကုန်၏။
နက္ခတ်ကိုကြည့် အမှတ်သိ
ပုရောဟိတ်ဟောင်း ပုဏ္ဏားလည်း ထိုခဏ၌ ခရီးလမ်းလယ်တွင်ရပ်လျက် နက္ခတ်ကိုကြည့်လျှင် မင်းကြီး ရန်သူလက် ရောက်နေသည်ကို သိသဖြင့် ပုဏ္ဏမေးကိုခေါ်၍ - “ရှင်မ ... ငါတို့မင်းကြီး ရန်သူလက်သို့ ရောက်နေသည်” ဟု ပြော၏။ “အရှင် ... သင့်မှာ ဘာလုပ်ရမှာလဲ၊ မင်းထံမှ စည်းစိမ်ရသော ပုဏ္ဏားတို့ ပြောကြလိမ့်မည်” ဟု ပုဏ္ဏေးမက ပြန်၍ပြောလေ၏။
မင်းကြီးလည်း ပုဏ္ဏားအသံကို ကြားပြီးလျှင် အတန်ငယ်လိုက်၍ သေသောက်ကြူးတို့အး “အရှင်တို့ ... အကျွန်ုပ်ကား လူဆင်းရဲ ဖြစ်ပါသည်၊ အပေါ်ရုံပုဆိုးကိုယူကာ အကျွန်ုပ်ကို လွှတ်ကြပါ” ဟု အဖန်ဖန် တောင်းပန်လျှင် သေသောက်ကြူးတို့သည်လည်း သနားသဖြင့် လွှတ်လိုက်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ ပုရောဟိတ်ဟောင်း ပုဏ္ဏေးမအား “ရှင်မ ... ငါတို့မင်းကြီး ရန်သူလက်မှ လွတ်ပြီ ”ဟု ပြောပြန်၏။ မင်းကြီးသည် ထိုစကားကိုလည်း ကြားပြန်၍ အိမ်ကိုမှတ်ပြီးလျှင် နန်းတော်သို့ ပြန်လေ၏။
နက္ခတ်သိ-ဆို မင်းကြည်ညို
မင်းကြီးသည် မိုးသောက်သောအခါ ပုဏ္ဏားတို့ကို ခေါ်စေ၍ “ဆရာတို့ ... သင်တို့သည် ညဉ့်အခါ နက္ခတ်ကို ကြည့်ကြကုန်လော” ဟု မေး၏။ “အရှင်မင်းကြီး ... ကြည့်ပါကုန်၏၊ ဘေးရန် တစ်စုံတစ်ရာ ရှိပါသလော” ဟု မေး၏။ “မရှိပါ” ဟု လျှောက်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ မင်းကြီးသည် မင်းချင်းတို့ကို “အချင်းတို့ ... ဤမည်သောလမ်း၊ ဤမည်သောအိမ်တွင် ပုဏ္ဏားတစ်ယောက် ရှိ၏၊ ခေါ်ချေ” ဟု စေလွှတ်၍ ခေါ်စေရာ ရောက်လာလျှင် “ဆရာ ... ညဉ့်အခါ နက္ခတ်ကို ကြည့်ပါ၏လော” ဟု မေး၏။ “အရှင်မင်းကြီး ... ကြည့်ပါ၏” ဟု လျှောက်၏။ “ဆရာ ... ဘေးရန် တစ်စုံတစ်ရာ ရှိပါသလော” ဟု မေး၏။ “အရှင်မင်းကြီး ... ရှိပါ၏၊ ညဉ့်က မင်းကြီး ရန်သူလက် ရောက်သွားရာ ခဏချင်းပင် လွတ်လာပါ၏” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် နက္ခတ်တတ်သောသူတို့ မည်သည် ဤပုဏ္ဏားကဲ့သို့ဖြစ်ရာ၏ - ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် ကြွင်းသော ပုဏ္ဏားတို့ကို မြို့တွင်းမှ နှင်ထုတ်စေ၏။ ပုရောဟိတ်ဟောင်းကိုကား အလွန်ကြည်ည်ိုလှသဖြင့် အလိုရှိရာဆုကို ယူလောဟု ပေးလေ၏။ ပုဏ္ဏားသည် “အရှင်မင်းကြီး ... သားမယားများနှင့် တိုင်ပင်၍ ယူပါမည်” ဟု လျှောက်ထားပြန်လျှင် “ဆရာ ... တိုင်ပင်ချေ၊ တိုင်ပင်ပြီးလျှင် လာခဲ့ပါ” ဟု မှာထား၍ လွှတ်လိုက်၏။
အသီးသီးအဝဝ ဆုရကြ
ပုဏ္ဏားလည်း အိမ်သို့ရောက်လျှင် မယား၊ သား၊ ချွေးမ၊ ကျွန်မတို့ကို ခေါ်၍ “မင်းကြီးသည် ငါ့ကို လိုရာဆိုကို ယူလော့” ဟု ပေးလိုက်၏။ “သင်တို့ ဘယ်ဆုကို ယူကြမည်နည်း” ဟု မေးလေ၏။ ထိုအခါ ပုဏ္ဏေးမသည် ငါတို့ နွားမတစရာ လိုချင်သည်၊ ဆတ္တမာဝဏ မည်သော သားသည် ငါ့ဖို့ အာဇာနည် မြင်းဖြူကသော ရထားကို လိုချင်သည်၊ ချွေးမသည် ငါ့ဖို့ ပတ္တမြား နားတောင်း လိုချင်သည်၊ ပုဏ္ဏားမည်သော ကျွန်မသည် ငါ့ဖို့ ဆုံနှင့် ကျည်ပွေ့ကို လိုချင်သည်၊ ပုဏ္ဏားကြီးသည် ငါ့ဖို့ ရွာမြတ်ကို လိုချင်သည်၊ ဤသို့ မိမိတို့အလိုရှိရာကို အသီးအသီး ပြောဆို တိုင်ပင်ပြီးလျှင် ပုဏ္ဏားကြီးသည် မင်းကြီးထံသို့ လျှောက်ထားရန်သွားလေ၏။
မင်းကြီးလည်း ပုဏ္ဏားကြီး ပြန်ရောက်လာလျှင် “ဆရာ ... သင့်သားမယားများနှင့် တိုင်ပင်ခဲ့ပြီလော” ဟု မေးလေ၏။ ထိုအခါ ပုဏ္ဏားသည် -
“အရှင်မင်းကြီး ... တိုင်ပင်ခဲ့ပါပြီ၊ အကျွန်ုပ်တို့မှာ တစ်အိမ်တည်း စု၍နေကြသော်လည်း အလိုဆန္ဒအမျိုးမျိုး ရှိကြပါ၏၊ အကျွန်ုပ်ကား ရွာမြတ်ကို လိုချင်ပါ၏၊ ပုဏ္ဏေးမကား နွားမတစ်ရာကို လိုချင်ပါ၏၊ သားကား အာဇာနည်မြင်းဖြူ ကသော ရထားကို လိုချင်ပါ၏၊ ချွေးမကား ပတ္တမြားနားတောင်းကို လိုချင်ပါ၏၊ ကျွန်မကား ဆုံနှင့်ကျည်ပွေ့ကို လိုချင်ပါ၏” - ဟု မင်းကြီးအား အလုံးစုံသော အိမ်သားတို့၏ အလိုဆန္ဒကို လျှောက်ထားလေ၏။ ထိုအခါ မင်းကြီးလည်း -
“အချင်းတို့ ... ပုဏ္ဏားအား ရွာမြတ်ကို၊ ပုဏ္ဏေးမအား နွားမ တစ်ရာကို၊ သားအား အာဇာနည်မြင်းဖြူကသော ရထားကို၊ ချွေးမအား ပတ္တမြားနားတောင်းကို၊ ကျွန်မအား ဆုံနှင့် ကျည်ပွေ့ကို ပေးကြကုန်” - ဟု အိမ်သား အလုံးစုံတို့၏ အလိုဆန္ဒအတိုင်း ပြည့်စုံဆောင်ပေးရန် ခွင့်ပြုကာ ပေးစေ၏။ အိမ်သားအလုံးစုံတို့လည်း မင်းကြီးထံမှ မိမိတို့ အလိုရှိရာကို အသီးအသီး ရကြကုန်၏။
ဤသို့လျှင် မင်းကြီးသည် ပုဏ္ဏားကြီးအား အလိုရှိတိုင်းသော စည်းစိမ်ဥစ္စာများစွာကို ပေးပြီးလျှင် ပုရောဟိတ်ရာထူးကို ပြန်၍ပေးကာ “ဆရာ ... ဤနေ့မှစ၍ ငါတို့၏အမှုကိစ္စကို ဆောင်ရွက်လော့”ဟု ပြောဆိုအပ်နှင်း၍ မိမိထံတွင် အမြဲခစားစေ၏။ ပုဏ္ဏားလည်း စည်းစိမ်ဥစ္စာနှင့် ရာထူးကို ပြန်၍ရသဖြင့် မင်းကြီးထံဤ အမြဲခစားလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ပုရောဟိတ်ပုဏ္ဏားသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
ဗြဟ္မဒတ်မင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဆောင်ပုဒ်
(၁) တစ်အိမ်တည်းပ၊ စုနေကြ၊ ဆန္ဒအမည်မည်။
(၂) နက္ခတ်ကြည့်ချိန်၊ မင်းနှင့်ကြိမ်၊ စည်းစိမ်ပြည့်စုံသည်။
နာနာဆန္ဒဇာတ် ပြီး၏။
အဇုတ်ကြီးရွာ၊ ဂေးဂု
အဇုတ်ကြီးရွာ၊ ဂေးဂု
မြစ်ကျိုးရွာ၊ မအူကုန်း
မြစ်ကျိုးရွာ၊ မအူကုန်း
NGC 77
NGC 77 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ အလင်းနှစ် ၇၈၀ မီလီယံ ဝေးကွာသည့် နှစ်ဖက်ခုံး ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး Frank Muller ဆိုသူမှ ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် အလင်းနှစ် ၃၆၀,၀၀၀ ရှိသည်။
ဂွမ်ရှန်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုးဘိုကုန်းရွာ၊ မကျီးကုန်း
အိုးဘိုကုန်းရွာ၊ မကျီးကုန်း
လူဝီဘုရင်များ
လူဝီဘုရင်များ
ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ လူဝီ (Louis) ဟူသောအမည်ဖြင့် ဘုရင် ၁၈ ပါး မင်းပြုခဲ့ပေသည်။ လူဝီဘုရင်များသည် သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်ဖြင့် မင်းပြုရန်ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ၁၄ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင်လက်ထက်တွင် ဘုရင်၏တန်ခိုးအာဏာသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့၏။ ထို့နောက်တွင် နန်းတက်ခဲ့ကြသော လူဝီဘုရင်များလက်ထက်တွင် ပြည်သူပြည်သားတို့သည် ဘုရင့်အပေါ် တဖြည်းဖြည်း အကြည်ညိုပျက်လာကြလေသည်။ ပထမလူဝီဘုရင် (ခရစ် ၇၇၈ - ၈၄ဝ) သည် ရှားလမိန်းဘုရင်ကြီး၏ တတိယသားတော်ဖြစ်သော 'ကယ်ရိုလင်ဂျင်' မင်းဆက်မှဖြစ်၍ ထို မင်းဆက်တွင် လူဝီအမည်ဖြင့်ထင်ရှားသော အခြားဘုရင်လေးပါးလည်းရှိသေးသည်။ ကယ်ရိုလင်ဂျင်မင်းဆက် ပြတ်သွားပြီးသည့်နောက်တွင် လူဝီအမည်ဖြင့် နန်းတက်ခဲ့သော ဘုရင်မှာ ကပေးယှန်းမင်းဆက်မှ ဆဋ္ဌလူဝီ ဖြစ်သည်။