cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
စူဠသေဋ္ဌိဇာတ်
ဘုရားမ,ခါပဋိသမ္ဘိဒါ ပတ္တရဟန္တာ
မြတ်စွာဘုရားလည်း မိုးသောက်ထတော်မူ၍ လောကကို ကြည့်တော်မူလျှင် စူဠပန်ကို ငြမ်တော်မူသဖြင့် စူဠပန်သွားမည့်တံခါးမုခ်၌ နေလင့်တော်မူ၏။ စူဠပန်လည်း မြတ်စွာဘုရားကို မြင်လျှင် ရိုသေစွာရှိခိုး၍နေလေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် စူဠပန်ကို မေးတော်မူလျှင် အစ်ကို နှင်ထုတ်၍လူထွက်ရန် သွားတော့မည့်အကြောင်း လျှောက်ထားရာ မြတ်စွာဘုရားက “ချစ်သား စူဠပန် ...အစ်ကိုက နှင်ထုတ်သော်လည်း မသွားရ၊ သင်သည် ငါဘုရားထ့၌ ရဟန်းပြုသောသူ ဖြစ်သည်” ဟုဆုံးမကာ ဂန္ဓကုဋိတိုက်သို့ ခေါ်ဆောင်၍ တန်ခိုးဖြင့် ဖန်ဆင်းသောပုဆိုးနွမ်းကိုပေးလျက် ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ်စေရာ ပဋိသမ္ဘိဒါနှင့်တကွရဟန်းန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်၍ ပိဋကတ်သုံးပုံ တတ်မြောက်လေ၏။
ရဟန်းတို့လည်းတရားသဘင်ဝယ် စ စူဠပန်၏ အကြောင်း စကားနှင့်စပ်၍ ပြောကြရာ မြတ်စွာဘုရားက “ချစ်သားရဟန်းတို့ ... စူဠပန်ကား ယခုအခါ၌သာ ငါဘုရားကိုမှီ၍ မြင့်မြတ်သောအဖြစ်သို့ ရောက်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ရောက်ဖူးပြီး” ဟု မိန့်တော်မူရာ ရဟန်းတို့ တောင်းပန်သဖြင့်အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူလေသတည်း။
နိပိတ်တတ်သိစူဠသေဋ္ဌိ
လွန်လေပြီးသောအခါဗာရာဏသီပြည်၌ ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုတော်မူစဉ် စူဠသေဋ္ဌိ မည်သော သူဌေးကြီး တစ်ယောက်သည်ရှိသတတ်။ ထိုသူဌေးကြီးသည် အသိအလိမ္မ ဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံ၏။ ခပ်သိမ်းသောနိမိတ်တို့ကိုလည်း ကောက်ယူတတ်၏။
တစ်နေ့သ၌ထိုသူဌေးကြီးသည် မင်းထံခစားရန် သွားလတ်သော် လမ်းခရီးဝယ် ကြွက်သေတစ်ခုကိုမြင်လျှင်ခဏခြင်း နက္ခတ်ကိုကြည့်၍ ဆင်ခြင်ကာ “အမြော်အမြင် ပညာရှိသူသည် ဤကြွက်သေကိုယူ၍အရင်းအနှီးပြုလျှင် ကြီးပွားထွန်းကားလျက် သား၊ မယား မွေးမြူနိုင်မည်” ဟု ဆိုလေ၏။
ကြွက်သေတစ်ခုအရင်းပြု
ထိုအခါ ဉာဏ်ပညာအမြော်အမြင်ရှိသော ဆင်းရဲသား တစ်ယောက်ကြားလျှင် “ဤသူဌေးကြီးသည် မသိဘဲ နှင့်ဟူးဟူးငြားငြား မဆိုတန်ရာ၊ မုခု ကြီးပွား ဖြစ်ထွန်းမည်” ဟု ယုံကြည်သဖြင့်ကြွက်သေကို စျေးသို့ ယူဆောင်ကာ ကြောင်စာကျွေးရန်ရောင်းချလျှင် တစ်ခြင်ရွေး ရလေ၏။
တစ်ခြင်ရွေးကသပြာရ
ထို ဆင်းရဲသားသည်တစ်ခြင်ရွေးဖြင့် တင်လဲဝယ်ကာ ရေအိုးတစ်လုံးဖြင့် ရေကိုယူ၍ တောမှ လာသောပန်းသည်များထံသွားကာ အနည်းငယ်စီသော တင်လဲနှင့် သောက်ရေဖြင့် လုပ်ကျွေးလေ၏။ပန်းသည်တို့ကလည်း ပန်းတစ်ဆုပ်စီ ပေး၍ သွားကြသဖြင့် ထိုပန်းကို ရောင်းချကာ တင်ဖန်တင်လဲဝယ်ပြန်၍ ရေပြည့်သော ရေအိုးဖြင့် ပန်းဥယျာဉ်သို့သွား၍ လုပ်ကျွေးလေလျှင်ပန်းသည်များက ထက်ဝက်မျှသော ပန်းတို့ကို ပေးခဲ့သဖြင့် ရောင်းချသောအခါ ခဏချင်းငွေရှစ်သပြာ ရလေ၏။
တစ်ဖန်မိုးကြီးလေကြီးကျ၍ မင်းဥယျာဉ်ဝယ် သစ်ကိုင်းခြောက်၊ သစ်ရွက်ခြောက်တို့ကျိုးကျလေလျှင် ဥယျာဉ်မှူးထံ သွားကာ ထုတ်ယူရှင်းလင်းရန် ခွင်ပန်၍ ရပြန်လျှင်သူငယ်တို့ ကစားရာအရပ်သို့သွားလျက် တင်လဲကျွေး၍ ခေါ်ငင်ကာ ဥယျာဉ်ရှိ ထင်း၊ သစ်ရွက်၊သစ်ခက်ခြောက်တို့ကို ထုတ်ယူ၍ သယ်ငယ်စေပြီးလျှင် ဥယျာဉ်တံခါးတွင် ပုံ၍ထားလေ၏။ထိုအခါ မင်း၏ အိုးတော်လုပ်တို့သည် အိုးဖုတ်ရန် ဝယ်လေလျှင် ငွေဆယ့်ခြောက်သပြာနှင့်အိုးငါးရာ ရလေ၏။
မိတ်ဖွဲ့မှုတွက်လွန်တိုးတက်
နှစ်ဆယ့်လေးသပြာရသည်ရှိသော် မြို့တံခါးအနီးဝယ် ရေချမ်းစဉ်တည်ကာ မြက်ရိတ်သမား ငါးရာတိုပအား နေ့စဉ်ရေဖြင့် လုပ်ကျွေး၏။ မြက်ရိတ်သမား ငါးရာတို့လည်း “အဆွေ ... အသင်ကားကျွန်ုပ်တို့အပေါ်မှာ ကျေးဇူးများလှသည်၊ အကြောင်းကိစ္စ ရှိသောအခါ ပြောပါ” ဟုဆိုကုန်။ ဆင်းရဲသားလည်း “အဆွေတို့ ... ကောင်းပြီ၊ အကြောင်းကိစ္စ ရှိသောအခါပြောကြားပါမည်၊ ကျေးဇူးပြုကြပါ” ဟု ဆို၍ မိတ်ဆွေဖွဲ့လေ၏။ တခြားဖြစ်သောကျေးဇူးများမည့် ကုန်းပွဲစား၊ ရေပွဲစား၊ ကုန်သည်ကြီးတို့နှင့်လည်း ရင်းနှီးစွာမိတ်ဆွေဖွဲ့လေ၏။
မြက်ရိတ်သမားစုကျေးဇူးပြု
တစ်နေ့သ၌ကုန်းပွဲစား မိတ်ဆွေသည် ဆင်းရဲသားအား “အဆွေ ... နက်ဖြန ဤမြို့သို့ မြင်းငါးရာနှင့်မြင်းကုန်သည်တို့ လာကြလိမ့်မည်” ဟု ပြောကြားလေလျှင် မြက်ရိတ်သမားတို့ထံသွားကာ“အဆွေတို့ ... ယနေ့ ကျွန်ုပ်အား မြက်တစ်စည်းစီ ပေးကြပါ၊ ကျွန်ုပ် မြက်မရောင်းမီအဆွေတို့မြက်ကို မရောင်းကြပါနှင့်” ဟု ဆိုလေ၏။ မြက်ရိတ်သမားတို့လည်း ကောင်းပြီဟုဝန်ခံကာ မြက်အစည်း ငါးရာတို့ကို ယူ၍ ဆင်းရဲသားအိမ်သို့ ပို့ကြလေ၏။မြင်းကုန်သည်တို့လည်း တစ်မြို့လုံးတွင် မြက်ရှာမရသဖြင့် ဆင်းရဲသားထံမှာငွေအသပြာတစ်ထောင်ပေးကာ ဝယ်ကြရကုန်၏။
အဆင့်ဆင့်ပန်ကြား အစောင့်ထား
နှစ်ရက်၊ သုံးရက် အလွန်တွင်ရေကြောင်းပွဲစား မိတ်တွေက ရေဆိပ်တွင် ကုန်လှေကြီးတစ်စင်း ဆိုက်ရောက်ကြောင်းပြောလျှင် ငွေရှစ်သပြာတို့ဖြင့် သပ်ရပ်သော ရထားတစ်ခု ငှားရမ်းကာ အခြွေအရံများနှင့်မြစ်ဆိပ်သို့ သွားပြီးလျှင် လှေသူကြီးအား လက်စွပ်တစ်ကွင်းပေး၍ ကတိစာချုပ်ပြုလုပ်လျက် ပါသမျှကုန်ကို သိမ်းယူကာ မြစ်ဆိပ်တွင် လုံခြုံသော နေရာတစ်ခုကို စီးမံ၍နေပြီးလျှင် မိမိထံသို့ လာလိုသူများကို အဆင့်ဆင့်နှင့် ပန်၍ ဝင်ရန်အစောင့်အရှောက်များကို ထားလေ၏။
လေးလတွင်းဝယ်နှစ်သိန်းကြွယ်
ကုန်လှေကြီးတစ်စင်းဆိုက်သည်ကြားလျှင် ဗာရာဏသီ တစ်မြို့လုံး သတင်းပျံ့နှံ့ကာ ကုန်သည်များသွား၍လှေသူကြီးထံ ဝယ်ယူရန် လာကြလျှင် လှေသူကြီးက “ကုန်သည်ကြီး တစ်ဦးနှင့် စာချုပ်၍ရောင်းချပြီးပြီး၊ ၎င်းထံသွား၍ ဝယ်ယူကြပါ” ဟု ပြောသောအခါ တစ်ရာသော ကုန်သည်တို့သည်တစ်ဦး တစ်ဦးလျှင် နှစ်ထောင်စီပေး၍ ဝယ်ယူရသဖြင့် ဆင်းရဲသားအား မကြာမီ ငွေအသပြာနှစ်သိန်း ရလေ၏။
ကျေးဇူးသိတတ်တပည့်မြတ်
ငွေအသပြာ နှစ်သိန်း ရသောအခါသူ့ကျေးဇူးကို သိတတ်သော ဆင်းရဲသားသည် အသပြာ တစ်သိန်းကို ယူကာ ဆရာဖြစ်သော သူဠသေဋ္ဌိသူဌေးကြီးထံသွား၍ ပူဇော်ကန်တော့လေ၏။ စူဠသေဋ္ဌိ သူဌေးကြီးလည်း အံ့အားသင့်ကာဆင်းရဲသားကို “ချစ်သား ... ဤမျှလောက်သော ငွေအသပြာကို အသင် ဘယ်လိုရသနည်း” ဟုမေးလေလျှင်၊ ဆင်းရဲသားက “အရှင် သူဌေးကြီး ... အရှင်တို့ ညွှန်ပြသော နည်းလမ်းဖြင့် ကြွက်သေတစ်ခုကိုအရင်းအနှီးပြုကာ လေးလအတွင်းဝယ် အသပြာနှစ်သိန်း ရကြောင်း၊ တစ်သိန်းကိုကျေးဇူးဆပ်သောအားဖြင့် အရှင်သူဌေးကြီးကို ပူဇော်ကန်တော့ကြောင်း” ကို အရင်းမှစ၍အသပြာနှစ်သိန်း ရသည်တိုင်အောင် အလုံးစုံ ပြောကြားလေ၏။
စူဠန္တေဝါသိကသဌေးအရာရ
စူဠသေဋ္ဌိ သူဌေးကြီးလည်း ဆင်းရဲသားစကားကိုကြားလေလျှင် “ ဤသူငယ်ကား သူ့ကျေးဇူးကို သိတတ်သည်၊ တည့်မတ်မှန်ကန်သည်၊ပညာအမြော်အမြင်နှင့် ပြည့်စုံသည်” ဟု ကြံစည်၍ အရွယ်ရောက်သော သမီးနှင့် လက်ထပ်ကာပစ္စည်းဥစ္စာ အလုံးစုံကို လွှဲအပ်၍ သူဌေးရာထူးဖြင့် ချီးမြှောက်လေ၏။ ထို့နေ့မှစ၍ထိုသူဌေးမှာ သူဠသေဋ္ဌိ သူဌေးကြီးထံ နည်းခံ၍ ကြီးပွားလာသူ ဖြစ်သဖြင့် စူဠန္တေဝါသကိသူဌေးဟု တွင်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည်အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသေန္ဓ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
- ထိုအခါကစူဠန္တေဝါသိကသည် - ယခုအခါ စူဠပန်။
- စူလသေဋ္ဌိသူဌေးကြီးသည် - ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -
ဟုဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁)သေးငယ်မီးပွား၊ လေမှုတ်ငြား၊ ကြီးထွားမီးပုံနှယ်။
(၂)အရင်းနည်းပင်၊ ပညာရှင် များဖြင်ဥစ္စာကြွယ်။
စူဠကသေဋ္ဌိဇာတ်ပြီး၏။
လယ်တီချောင်ရွာ၊ သောင်ကြီး
လယ်တီချောင်ရွာ၊ သောင်ကြီး
လက်ပန်ကုန်းရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
လက်ပန်ကုန်းရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
ကော့မူ
ကော့မူ
ထရော်ရွာမရွာ၊ ထရော်ဝ
ထရော်ရွာမရွာ၊ ထရော်ဝ
ငန်းအ
ငန်းအ သည် ငန်းငှက်တစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး ယူရေးရှား (အာရှနှင့် ဥရောပနှစ်ခုပေါင်း) နှင့် အာဖရိကတိုက် မြောက်ဖျားစွန်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။ သိပ္ပံအမည်မှာ ဆစ်ဂနက် အိုလော ဖြစ်သည်။ ငန်းအများကို မြောက်အမေရိကတိုက်၊ ဩစတြေးလျတိုက်နှင့် အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်းဒေသများသို့လည်း လူသားတို့က တင်သွင်းယူဆောင်ထားသည်။ ငန်းအဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ အခြားသောငန်းမျိုးစိတ်များထက်စာလျှင် အသံပြုခြင်း နည်းပါးသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ကိုယ်အရှည်မှာ ၁၂၅ မှ ၁၇၀ စင်တီမီတာ (၄၉ မှ ၆၇ လက်မ) ရှိသည်။ ကြီးမားသောငန်းကြီး တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး တကိုယ်လုံးဆွတ်ဆွတ်ဖြူနေသည်။ ငန်းအများတွင် နှုတ်သီးမှာ လိမ္မော်ရောင်ဖြစ်ပြီး နှုတ်သီးရင်းတွင် အမည်းရောင်အဖုတစ်ခု ပါရှိသည်။ ငန်းအများ ကို ဥရောပမှ အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်းအထိ တွေ့ရသည်။
မဂေါ်ဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
မဂေါ်ဂါးရွာ(Magawgar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ မဂေါ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၉၁၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝတ်ရည်စုပ်လည်ညို
ဝတ်ရည်စုပ်လည်ညို (Anthreptes malacensis) သည် ဝတ်ရည်စုပ်ငှက် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမှ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအထိ တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
တောင်အမေရိက
တောင်အမေရိကသည် အမေရိကတိုက်ကြီး (supercontinent) ၏ တောင်ဘက်အပိုင်း တိုက်ဖြစ်သည်။ တောင်အမေရိက သည် အနောက်နှင့်တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၌ ရှိသည်။ အနောက်၌ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ သည် အနားသတ်မျဉ်းအဖြစ်တည်ရှိပြီး အရှေ့နှင့်အမြောက်ဘက်၌ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ သည် အနားသတ်မျဉ်းအဖြစ်တည်ရှိသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်၌ ကာရစ်ဘီယံပင်လယ် သည် အနားသတ်မျဉ်းအဖြစ်တည်ရှိသည်။
၁၅၀၇ခုနှစ်၌ ‌မြေပုံဆွဲပညာရှင်နှစ်ဦး မာတင် ဗလ်ဒ်စီးမြူလာ (Martin Waldseemüller er skikkelig hot) နှင့် မာထီးယားစ် ရင်းမာန်း (Matthias Ringmann er stygg) အမေရီဂို ဗက်စ်ပုချီ (Amerigo Vespucci er pedo) ၏အမည်သုံးပြီး တိုက်ကိုအမည်ပညတ်သည်။
တောင်အမေရိကတိုက်၏ဧရိယာ ၁၇.၈၄ သန်း စတုရန်းကီလိုမီတာ (၆.၈၉ သန်း စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ကမ္ဘာမြေ၏ ၃.၅% ရှိသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၃၈၅ သန်း ကျော် ရှိသည်။ တိုက်များထဲ၌ တောင်အမေရိက၏ ဧရိယာသည် စတုတ္ထအကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး အာရှ၊ အာဖရိက၊ မြောက်အမေရိက တိုက်တို့၏ အနောက်မှ လိုက်သည်။ တိုက်များထဲ၌ တောင်အမေရိကတိုက် ၏လူဦးရေသည် ပဉ္စမမြောက်အများဆုံး ဖြစ်ပြီး အာရှ၊ အာဖရိက၊ ဥရောပ၊ မြောက်အမေရိက တို့၏ အနောက်မှ လိုက်သည်။
တောင်အ‌မေရိကတိုက်သည် ကမ္ဘာသစ်တွင်ပါဝင်‌သော တိုက်ကြီး နှစ်တိုက်အနက် တစ်တိုက်ဖြစ်သည်။ အ‌နောက် ‌လောင်ဂျီကျုမျဉ်း‌ကြောင်း ၃၄ ဒီဂရီနှင့် ၈၂ ဒီဂရီစပ်ကြား တွင်လည်းကောင်း၊ ‌မြောက်လတ္တီကျုမျဉ်း‌ကြောင်း ၁၃ ဒီဂရီနှင့် ‌တောင် လတ္တီကျုမျဉ်း‌ကြောင်း ၅၅ ဒီဂရီစပ်ကြားတွင် လည်းကောင်း တည်ရှိ သည်။
‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်သည် အကြမ်းအားဖြင့် တြိဂံ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၆.၈၉ သန်းမိုင်ဖြစ်၍ ကမ္ဘာ‌ပေါ်တွင် စတုတ္ထအကြီးဆုံး တိုက်ကြီးဖြစ်သည်။ ထိုအကျယ်အဝန်းသည် ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံး အကျယ်အဝန်း၏ ၁၄ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်၏။ လူဦး‌ရေမှာ ၃၈၅သန်း ခန့်မျှ ဖြစ်သည်။ ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်ကို ‌မြောက်အ‌မေရိကတိုက်နှင့် ပနားမား ကျွန်းဆက်က ဆက်သွယ်ထား၏။ သို့ရာတွင် ၁၉၁၄ ခုနှစ် တွင် ပနားမား တူးမြောင်းကို ‌ဖောက်လုပ်ပြီးစီးသည့် အချိန်က စ၍ ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်သည် ‌မြောက် အ‌မေရိကတိုက်နှင့် တဆက်တည်း မဟုတ်‌တော့ဘဲ ကြီးမား‌သော ကျွန်းကြီးတကျွန်း အဖြစ် တစ်ဦးတခြား တည်ရှိ‌နေ‌တော့သည်။
ထိုဥ‌ရောပတိုက်သားများသည် မိမိတို့‌ရောက်‌လေရာ ပြည်နယ်တို့၌ ‌တွေ့ရှိသမျှ‌သော တိုင်းရင်းသားများကို နည်းအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ကာ ထိုအခါက ထွန်းကားလျက် ရှိ‌သော တိုင်းရင်း သားယဉ်‌ကျေးမှုများကို ဖျက်ဆီးပစ်ကြ‌လေသည်။ ဘရာဇီး၊ ပီးရူးနှင့် ဘိုလီဗီးယားနိုင်ငံများသည် ‌ရွှေ၊‌ငွေ၊ စိန်၊ ‌ကြေးနီ၊ သံဖြူစ‌သော တွင်းထွက်သတ္တုတို့ဖြင့် ကြွယ်၀‌သောနိုင်ငံများဖြစ်ရကား မျက်နှာဖြူ ဥ‌ရောပတိုက်သားများ သည် ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်ကြီး၏ ‌နေရာတကာ၌ လှည့်ပတ်‌မွှေ‌နှောက် ရှာ‌ဖွေခဲ့ကြ‌လေသည်။ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများမှာ မူကား လွှမ်းမိုးလာသူ လူဖြူတို့၏‌စေခိုင်းသမျှကိုသာ လုပ်ကိုင်‌ပေးကြ ရလေသည်။
‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်၏ အသွင်အပြင် အ‌နေအထားသည် အချို့‌နေရာများတွင် ‌မြောက်အ‌မေရိကတိုက်နှင့် ဆင်ဆင်တူ၏။ ဤတိုက်ကြီးသည် ‌မြောက်အ‌မေရိကတိုက်ကဲ့သို့ပင် ‌မြောက်ပိုင်း၌ ကျယ်ပြန့်၍ ‌တောင်ပိုင်းသို့ တဖြည်းဖြည်း ‌သေးငယ် ကျဉ်း‌မြောင်း သွား‌လေသည်။ အ‌နောက်ပိုင်းဖြစ်‌သော ပစိဖိတ်ကမ်း‌ခြေဘက်၌ ‌တောင်နှင့်‌မြောက် စီတန်းလျက်တည်ရှိ‌သော မြင့်မား ရှည်လျားသည့် ‌တောင်တန်းကြီးတစ်ခုရှိ၏။ ထို‌တောင်တန်းကြီးကို အန်းဒီး‌တောင်တန်းကြီးဟု‌ခေါ်သည်။ ဤအန်းဒီး‌တောင်တန်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဟိမဝန္တာ‌တောင်တန်းကလွဲလျှင် ကမ္ဘာ‌ပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး‌တောင်တန်းဖြစ်သည်။
ကျွဲလမ်းရွာ၊ ထရော်ဝ
ကျွဲလမ်းရွာ၊ ထရော်ဝ
တောင်အမေရိက
‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်သည် ဥ‌ရောပတိုက်ထက် သုံးဆ‌ကျော်မျှ ပိုမိုကြီးမား‌သော်လည်း ပင်လယ်ကမ်းရိုး၏ အလျားမှာမူကား ဥ‌ရောပတိုက် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းထက် တို‌လေသည်။ ကမ်းရိုးတန်းသည် ‌တောင်ဘက်အစွန်းမှတစ်ပါး ကျန်‌နေရာများတွင် အ‌ကွေ့အ‌ကောက် နည်းပါး၏။ ပင်လယ်‌ကွေ့များလည် နည်းပါးသဖြင့် ဆိပ်ကမ်း‌ကောင်းဟူ၍ မရှိလှ‌ချေ။ ပကတိအသွင်အပြင် အ‌နေအထားအရ ‌တောင်အ‌မေရိက တိုက်ကို အပိုင်း ၄ ပိုင်း ခွဲခြားနိုင်၏။ ယင်းတို့မှာ (၁) ပစိဖိတ်ကမ်း‌မြောင်‌ဒေသ (၂) အန်းဒီး‌တောင်တန်း‌ဒေသ (၃) အလယ်ပိုင်းလွင်ပြင်‌ဒေသ (၄) အ‌ရှေ့ပိုင်း ‌တောင်ကုန်း‌ဒေသဟူ၍ ဖြစ်‌လေသည်။
၁၉ ရာစုနှစ်စက ‌တောင်အ‌မေရိက တိုင်းရင်းသားလူမျိုး များသည် နှစ်‌ပေါင်းသုံးရာနီးပါးမျှ စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ခဲ့‌သော နယ် ချဲ့သမား စပိန်နှင့် ‌ပေါ်တူဂီလူမျိုးတို့ကို အပြင်းအထန် ‌တော်လှန်တိုက်ခိုက်ကြပြီးလျှင် လွတ်လပ်‌သော သမ္မတနိုင်ငံ များကို တည်‌ထောင်ခဲ့ကြ‌လေသည်။ ထို‌ကြောင့် ယခုအခါ ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်တွင် သမ္မတနိုင်ငံ‌ပေါင်း ၁၀ နိုင်ငံရှိ‌လေ သည်။ ယင်းတို့မှာ ဗရာဇီး၊ ဗင်နီဇွီးလား၊ ကိုလုံးဘီးယား၊ အက်ကွာ‌ဒေါ၊ ပီရူး၊ ဗိုလစ်ဗီးယား၊ ချီလီ၊ အာဂျင်တီးနား၊ အုရူ‌ဂွေးနှင့် ပါရဂွေးတို့ဖြစ်၏။ ကိုလိုနီနယ်များဟူ၍လည်း ယခုထက်တိုင် ကျန်ရှိ‌နေ‌သေးရာ ယင်းတို့မှာ ဗြိတိသျှ၊ ပြင်သစ်နှင့် ဒပ်ချအစိုးရတို့က အသီးသီးပိုင်ဆိုင်‌သော ဂီယား နားနယ် သုံးနယ်ဖြစ်‌လေသည်။
ခြန်းပြန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ခြန်းပြန်းရွာ(Thlangpanga)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ခြန်းပြန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခြန်းပြန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၈ ဦး၊ မ ၂၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။
သာဒွန်းရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
သာဒွန်းရွာ (Thardun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ သာဒွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၅၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်အမေရိက
ပစိဖိတ် ကမ်း‌မြောင်‌ဒေသသည် အီ‌ကွေတာမျဉ်း‌ကြောင်း ‌မြောက်ဘက်၌ စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်း၍ ပူအိုက်‌သော ရာသီအစွမ်း ‌ကြောင့် သစ်‌တောကြီးများ ဖုံးအုပ်‌နေ၏။ ပီးရူးနှင့် ချီလီနိုင်ငံ ‌မြောက်ပိုင်း‌ဒေသတို့တွင် မိုးနည်းပါးသည်။ ဗယ်လပရိုက်မြို့ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိအရပ်ကိုကား ‌မြေထဲပင်လယ် ရာသီဥတု‌ဒေသ ဟု‌ခေါ်၏။ ထို‌ဒေသ၌ ဓာတ်သတ္တု အ‌မြောက်အမြားထွက်၍ သစ်သီးဝလံများကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြ‌လေသည်။ ‌တောင်ဘက် အစွန်ဆုံးသို့ ‌ရောက်‌သောအခါ သမပိုင်း သစ်‌တော‌ဒေသကို ‌တွေ့ရ၏။ ဤ‌ဒေသ၌ တစ်နှစ်ပတ်လုံး မိုးရွာသွန်း၍ သစ်‌တော ထူထပ်‌သော‌ကြောင့် သစ်အမျိုးမျိုးထွက်သည်။ အခြားထွက်ကုန် များမှာ အမဲသား၊ ငါးနှင့် သိုး‌မွေးတို့ဖြစ်၏။
ရှလာယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ရှလာယန်ရွာ(Shalaryang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ မဂေါ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၉၁၉ ဖြစ်သည်။
တောင်အမေရိက
အန်းဒီး‌တောင်တန်း‌ဒေသကို ‌မြောက်ပိုင်း အလယ်ပိုင်းနှင့် ‌တောင်ပိုင်းဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားနိုင်၏။ ‌မြောက်ပိုင်းနှင့် ‌တောင် ပိုင်းမှာ ‌ကောင်းမွန်‌သော ရာသီဥတုရှိ၍ ထွက်ကုန်‌ပေါများ၏။ ‌မြောက်ပိုင်း‌တောင်တန်းများမှာ အီ‌ကွေတာမျဉ်း‌ကြောင်းကို ဖြတ် သန်းတည်ရှိ‌သော‌ကြောင့် အီ‌ကွေတာတစ်‌လျှောက်ရှိ ‌ဒေသများ၌ ‌တွေ့၇‌သော ရာသီဥတုမျိုးရှိ‌သော်လည်း ကုန်းမြင့်‌သော‌ကြောင့် အ‌အေးဓာတ် ပိုများ၏။ မိုးများစွာရွာသွန်း၍ အထူးသဖြင့် အ‌နောက်ဘက်ကမ်း‌ခြေပိုင်းတွင် ပို၍စိုစွတ်သည်။ မူလက အန်း ဒီး‌မြောက်ပိုင်း‌ဒေသတွင် ထူထပ်‌သော သစ်‌တောများရှိခဲ့ရာ၊ ယခုအခါ ထိုသစ်‌တောများကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းပြီးလျှင် ကိုကိုးပင်၊ ငှက်‌ပျောပင် စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြ‌လေသည်။ မြင့်‌သော ‌တောင်‌ပေါ်‌ဒေသများတွင်ကား မြက်ခင်းများရှိ၍ ကျွဲနွား ‌မွေးမြူခြင်း သို့မဟုတ် ကာဖီစိုက်ပျိုးခြင်းလုပ်ငန်း များကို လုပ်ကိုင်ကြ၏။
ရှလာယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခြန်းပြန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်အမေရိက
အက်ကွာ‌ဒေါနိုင်ငံ၏ ‌တောင်ပိုင်းတွင် ‌တောင်တန်းသုံးခု သည် ပီးရူးနိုင်ငံကိုဖြတ်၍ ‌တောင်ဘက်သို့ဆင်းသွား၏။ ထို ‌ဒေသတစ်ဝိုက်တွင် ဂျုံ၊ ဗာလီနှင့် အာလူးများကို စိုက်ပျိုးကြ ၏။ ‌ငွေ၊ ‌ကြေးနီစ‌သော ဓာတ်သတ္တုများလည်း ထွက်‌လေ သည်။ ဗိုလစ်ဗီးယားနိုင်ငံထဲတွင် အန်းဒီး‌တောင်တန်းသည် မိုင် ၄၀၀ မှ ၅၀၀ အထိကျယ်ပြန့်ရာ ဤ‌နေရာတွင် အကျယ်ပြန့် ဆုံးဖြစ်‌လေသည်။
အန်းဒီး‌တောင်ပိုင်း‌ဒေသသည် မိုးများ၍ သစ်‌တောထူထပ် ၏။ ချီလီနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသည် အန်းဒီး‌တောင် တန်း‌ဒေသ တစ်‌လျှောက်တွင် လူဦး‌ရေ အများဆုံး‌နေရာဖြစ်၏။ ဗိုလစ်ဗီး ယားနိုင်ငံမှ လွန်‌သော် အန်းဒီးသည် ‌တောင်တန်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သွား၏။ အ‌မေရိကတိုက်တွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်‌သော အားကွန် ဂွါး‌တောင်ထိပ်သည် ဤ‌ဒေသ၌ တည်ရှိ၏။ ‌တောင်တန်းသည် ထို‌နေရာမှ ‌တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း နိမ့်ဆင်းသွား‌လေ သည်။
အလယ်ပိုင်း လွင်ပြင်‌ဒေသတွင် မြစ်ဝှမ်းကြီး သုံးခုရှိ၏။ ယင်းတို့မှာ ‌အောင်ရင်နိုးကိုး မြစ်ဝှမ်း၊ အမ္မဇုန် မြစ်ဝှမ်းနှင့် ပလိတ်မြစ်ဝှမ်းတို့ဖြစ်သည်။ မြစ်ဝှမ်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုစပ်ကြား တွင် ကုန်းမြင့်တစ်ခုစီခြားလျက်ရှိ၏။ ‌အောင်ရင်နိုးကိုးမြစ်ဝှမ်း အ‌နောက်ပိုင်းသည် ကိုလုံးဗီးယားနိုင်ငံနှင့် ဗင်နီးဇွီးလားနိုင်ငံ နှစ်နိုင်ငံထဲသို့ ကျ‌ရောက်‌နေ၏။ ဤ‌ဒေသ၌ ပူအိုက်‌သော ရာသီဥတုရှိ၍ ကျယ်ပြန့်‌သော မြက်ခင်းကြီးများကို ‌တွေ့ရှိ နိုင်၏။ ထိုအရပ်၌ ‌နေထိုင်ကြ‌သောလူများသည် ကျွဲနွားသိုး ဆိတ်များ ‌မွေးမြူခြင်းဖြင့် ‌နေထိုင်စား‌သောက်ကြ၏။ ဤအပိုင်း မှာ လူ‌နေအလွန်နည်းပါး‌လေသည်။ ‌အော်ရင်နိုးကိုးမြစ်ဝှမ်း အ‌ရှေ့ပိုင်းမှာ စိုစွတ်၍ ရွှံ့‌စေး‌ပေါများပြီးလျှင် သစ်‌တောထူထပ် ‌လေသည်။
အမ္မဇုန်မြစ်ဝှမ်းသည် ဗရာဇီးနိုင်ငံ ‌မြောက်ပိုင်းတွင် တည် ရှိ၍ အ‌နောက်ဘက်သို့ အန်းဒီး‌တောင်တန်း‌ဒေသအထိ ကျယ် ပြန့်‌လေသည်။ ရာသီဥတုမှာ ပူအိုက်၍ ကျန်းမာခြင်းနှင့်မညီ ‌ချေ။ မိုးအ‌မြောက်အမြား ရွာသွန်း၏။ သစ်‌တောများ ထူထပ်စွာ ‌ပေါက်‌ရောက်၍ ရွှံ့နွံ‌ဒေသ‌ပေါများ‌လေသည်။ ဤ ‌ဒေသတွင်‌နေထိုင်ကြ‌သော လူမျိုးများမှာ ‌ရှေးကျ‌သော တိုင်း ရင်းသားလူမျိုးများဖြစ်၍ ‌ရှေးကျ‌သော လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း စံနစ်ကိုပင် အမှီပြုကာ ‌နေထိုင်စား‌သောက်ကြ‌လေသည်။
သစ်‌တောများတွင် အဖိုးတန်သစ်ပင်များ ရှိ‌သော်လည်း ခရီး လမ်း ခက်ခဲမှု‌ကြောင့် ထိုသစ်ပင်များကို ခုတ်လှဲ‌ရောင်းချခြင်း မပြုနိုင်‌ချေ။
လွင်ပြင်‌ဒေသ၏ တတိယအပိုင်းမှာ ပါရာနာ၊ ပါရဂွေးနှင့် အုရူ‌ဂွေး မြစ်ဝှမ်း‌ဒေသများပင်ဖြစ်၏။ ဤလွင်ပြင်‌ဒေသသည် အာဂျင်တီးနား၊ ပါရဂွေး၊ အူရူ‌ဂွေးနှင့် ဗရာဇီး‌တောင်ပိုင်း‌ဒေသ များကို လွှမ်းခြုံတည်ရှိ၏။ ‌မြေဩဇာထက်သန်​ကောင်းမွန်၍ ရှည်လျား‌သော မြက်ပင်များ ‌ပေါက်‌ရောက်‌လေသည်။ မိုးနည်း ပါးသည့်အပိုင်း၌ သာမန်မြက်ခင်းများရှိသည်။ အ‌ရှေ့‌တောင်ပိုင်း လွင်ပြင်‌ဒေသ၌ မိုး‌ကောင်း၍မျှတ၏။ သို့ရာတွင် အတွင်းဘက် အန်းဒီး‌တောင်တန်း၌မူကား မိုးနည်းပါးသည်။ ပါရဂွေးနိုင်ငံနှင့် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ ‌မြောက်ပိုင်းတို့၌ ‌နွေရာသီတွင် အလွန်ပူ ပြင်း၏။
၁၈၁၀ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီက ဤလွင်ပြင်‌ဒေသများတွင် လူသူတစ်စုံ တစ်‌ယောက်မျှ မ‌နေထိုင်ခဲ့ကြ‌ချေ။ ထို‌နောက်မှသာ လူများလာ‌ရောက်‌နေထိုင်စ ပြုကြပြီးလျှင် လယ်ယာကိုင်းကျွန်း လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြ‌လေသည်။ မီးရထားလမ်းများကို ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်‌ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြရာ ယခုအခါ မီးရထားလမ်းများသည် ပိုက်ကွန်ကဲ့သို့ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ယှက် လျက်ပင် ရှိ‌နေ‌လေပြီ။
ဤ‌ဒေသ၌ နွား၊ သိုး၊ ဆိတ် ‌မွေးမြူခြင်းသည် အဓိက လုပ်ငန်းဖြစ်၏။ ပလိတ်မြစ်ဝကျွန်း‌ပေါ်‌ဒေသတွင် ဂျုံနှင့် ‌ပြောင်းဖူးကို အ‌မြောက်အမြား စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၏။ ‌မြောက် ပိုင်းဖြစ်‌သော ပါရာနာ မြစ်ကမ်းတစ်‌လျှောက်၌ကား ကြံခင်း များကို ‌တွေ့ရှိနိုင်‌ပေသည်။
အ‌ရှေ့ပိုင်း‌တောင်ကုန်း‌ဒေသ သို့မဟုတ် ဗရာဇီးကုန်းမြင့် ‌ဒေသတွင် ဗိုလစ်ဗီးယားနိုင်ငံအ‌နောက်ပိုင်းနှင့် ဗရာဇီးနိုင်ငံတို့ ပါဝင်ကြ၏။ ဤကုန်းပြင်မြင့်သည် အ‌ရှေ့ပိုင်း၌ ‌ပေ ၂၀၀၀ ‌ကျော်မြင့်၍၊ အတွင်းဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း နိမ့်ဆင်းသွား ‌လေသည်။ ထို‌ဒေသသည် တြိဂံကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍ အတ္တ လန္တိတ်ကမ်း‌ခြေပိုင်း၌ အကျယ်ပြန့်ဆုံးဖြစ်၏။ ဗရာဇီးကုန်းမြင့်‌ဒေသသည် ပူအိုက်‌သော ရာသီဥတုရှိ၍ မိုးများ၏။ ပူအိုက်၍ ရွှံ့နွံ‌ပေါများ‌သော အရပ်များ၌ ‌တောထူ ထပ်‌သော်လည်း ဤ‌နေရာများတွင် မြက်ခင်းများနှင့် ‌သေးငယ် ‌သော သစ်‌တောများကိုသာ ‌တွေ့ရှိနိုင်‌လေသည်။ ဤ‌ဒေသ၏ ‌တောင်ပိုင်း၌ နွား‌မွေးမြူသည့် လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြ၏။
ကာဖီပင် စိုက်ပျိုးခြင်းသည် ဗရာဇီးနိုင်ငံ၏ အဓိကလုပ်ငန်းကြီး ပင် ဖြစ်‌လေသည်။ စန်‌ပေါ်လိုနှင့် ဝိတိုရိယမြို့ နှစ်မြို့စပ်ကြားရှိ ဆင်‌ခြေ‌လျှော ‌တောင်‌စောင်းများတွင် ကာဖီအများဆုံးစိုက်ပျိုး ၏။ ထို‌ဒေသ၏ ‌မြောက်ဘက်၌ သံထွက်‌သော‌နေရာများကို ‌တွေ့ရှိကြ၏။ သို့ရာတွင် တူး‌ဖော်ခြင်း မပြုလုပ်နိုင်‌သေး‌ချေ။ ဗရာဇီးနိုင်ငံအတွင်း၌ ယခုအခါ လူဦး‌ရေ တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် ပိုမိုများပြားလာ၏။ ကာဖီစိုက်ပျိုးခင်းများရှိသည့် ‌နေရာများတွင် လူအ‌နေများ၏။ အထူးသဖြင့် ရီးအိုဒါဇနဲရိုး မြို့တစ်ဝိုက်သည် ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်တွင် လူဦး‌ရေ အထူ ထပ်ဆုံးဖြစ်သည်။
‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်တွင် ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ လွန်စွာ နည်းပါး၏။ ရှိသမျှ ဆိပ်ကမ်းမြို့များမှာလည်း အများအားဖြင့် အတ္တလန္တိတ် ကမ်း‌ခြေဘက်တွင်သာ တည်ရှိကြ‌လေသည်။ အဘယ်‌ကြောင့်ဆို‌သော် နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့၇‌သော အ‌ရေးကြီး သည့် ထွက်ကုန်များမှာ အဆိုပါ ကမ်း‌ခြေတစ်‌လျှောက်တွင်သာ အများအပြား ထွက်‌သော‌ကြောင့်တည်း။
‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်စာ‌ပေ။။ ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်၌ လွှမ်းမိုး‌သော ဘာသာစကားသည် စပိန်စကားဖြစ်သည်။ ထို့‌ကြောင့် ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်စာ‌ပေ ဟူရာ၌ ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်တွင် သုံးစွဲ‌သော စပိန်စာ‌ပေကို ဆိုလို‌ပေသည်။ ထိုစာ‌ပေသည် လွန်ခဲ့‌သော နှစ်‌ပေါင်း ၄၀၀ အထက်တွင် ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်သို့ နယ်သစ်တည်၍ သာသနာပြုရန်လာ‌ရောက်ကြ‌သော စပိန်နှင့် ‌ပေါ်တူဂီလူမျိုး တို့က မိမိတို့၏ဇာတိဌာ‌နေသို့ ‌ရေးသားတင်သွင်း အစီရင်ခံကြ ‌သောစာများမှ အစပြု၍ ဖြစ်ထွန်းလာ‌သော စာ‌ပေဖြစ်သည်။
၁၆ ရာစုနှစ် ကုန်ဆုံးခါနီး၌ မက္ကဆီကိုပြည်နယ်နှင့် ပီးရူးနိုင်ငံ ရှိ လီမာမြို့‌တော်တို့သည် ပညာဗဟုသုတအရာတို့၌ အချက် အခြာ‌ဒေသများ ဖြစ်ခဲ့‌လေရာ၊ ထို‌ခေတ်၌ ‌ပေသရို‌သေအိုညာ (ခရစ် ၁၅၇၁ ခုနှစ်)အမည်ရှိ ချီလီပြည်နယ်သား ကဗျာ ဆရာ၏ အဲပစ်ကဗျာသည် ၁၅၉၆ ခုနှစ်တွင် များစွာ ထင်‌ပေါ် ‌ကျော်‌စော လာခဲ့သည်။ ၁၇ ရာစုနှစ်၌မူ ပြဇာတ်များ ‌ခေတ်စား လာ၍၊ ဟွန်းရူးအီး‌သေအားလားကွန်းသည် ထင်ရှား‌သော ပြဇာတ်ဆရာကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ထို‌ခေတ်က အဓိပ္ပာယ် နက်နဲ‌သော ဂမ္ဘီရကဗျာများလည်း များစွာ တွင်ကျယ်ခဲ့‌လေ သည်။ ဝတ္ထုအ‌ရေး အသားမှာကား ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် ထင်‌ပေါ် လာခဲ့‌လေသည်။
မက္ကဆီကိုပြည်သား ဝတ္ထု‌ရေးဆရာ ဖာနန်း‌ဒေး ‌သေ လီဆားသီ၏ဝတ္ထုသည် ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်စာ‌ပေတွင် ထူးခြား‌သော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ၁၉ ရာစုနှစ်သို့ ‌ရောက်‌သော် ‌တော်လှန်‌ရေးအမျိုးမျိုးများ ဖြစ်ပွား‌နေသည့်အထဲတွင် နိုင်ငံနှင့်အမျိုးကိုချစ်‌သော ရသ‌ပေါ်‌အောင် ဖွဲ့နွဲ့သည့်ကဗျာများ ‌ပေါ်‌ပေါက်လာပြီးလျှင် ‌တော်လှန်‌ရေးများ ပြီးစီးသွား‌သောအခါ တိုင်းရင်းသားတို့သည် စပိန်နိုင်ငံနှင့်စပ်ဆိုင်‌သော အ‌ကြောင်း အရာတို့ကို ဖွဲ့နွဲ့စပ်ဆိုခြင်းကို ငြီး‌ငွေ့ရွံရှာလာကြပြီးလျှင် မိမိ တို့‌နေရပ်ဌာနီနှင့် စပ်ဆိုင်ရာအ‌ကြောင်းတို့ကို ဖွဲ့နွဲ့‌ရေးသားလာ ကြ‌လေသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ်‌နောက်ပိုင်း၌ ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက် ၏ဇာတိကို ‌ဖော်ပြရာဖြစ်‌သော မြင်းစီးသူရဲ နွား‌ကျောင်းသား ‌ဂေါင်ချိုတို့၏ဘဝကို ဖွဲ့နွဲ့သည့်ကဗျာများသည် အာဂျင်တိုင်းပြည် နယ်တွင် ထွန်းကားလာ‌လေသည်။
ထို‌ခေတ်တို့မှ လွန်လာ‌သောအခါ စာ‌ပေ‌လောကတွင် ကဗျာ ကို ပိုမို၍ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုး‌အောင်လုပ်‌သော ‌ခေတ်သစ်စာ‌ပေဂိုဏ်း နှင့် အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်ကိုလှုံ့‌ဆော်‌ပေး‌သော အမျိုးသားစာ‌ပေ ဂိုဏ်းဟူ၍ နှစ်မျိုးထွန်းကားလာ‌လေသည်။ သို့‌သော် ဤ‌ခေတ် တွင် ထွန်းကား‌သော ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်စာ‌ပေမှာမူ ခရစ် ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ဖြစ်‌ပေါ်ခဲ့‌သော မက္ကဆီကို‌တော်လှန် ‌ရေးမှ အစပြုသည်။ ထို‌တော်လှန်‌ရေးမှာ ဆင်းရဲသားလူထု၏ ‌မြေယာ‌တော်လှန်‌ရေးဖြစ်‌လေရကား မာရီယာနိုအာ‌ဇွေးလားနှင့် လို‌ပေ့အီဖွိန်း‌တေးဟူ‌သော စာ‌ရေးဆရာတို့သည် အဖိနှိပ်ခံ လူတန်းစားတို့၏အ‌ကြောင်းကို ‌ရေးသားလာကြ‌လေသည်။
ထိုမှသည် ‌တောင်အ‌မေရိ ကတိုက်အတွင်းရှိ လူထုအ‌ကြောင်း၊ ထိုလူထုတို့ မှီတင်း‌နေထိုင်ရာ‌ဒေသအ‌ကြောင်း စသည့်တို့နှင့် ဆိုင်‌သော ဝတ္ထုတို့ ‌မြောက်မြားစွာ ‌ပေါ်‌ပေါက်လာ‌လေရာ၊ မျက်‌မှောက်ကာလတွင် ဝတ္ထု‌ခေတ်သည် ဖွံ့ဖြိုးလာသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ ‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်နှင့် စပ်လျဉ်းသမျှကို ‌မြောက်အ‌မေရိကတိုက်နှင့် ခြားနား‌လေ‌အောင် လက်တင် အ‌မေရိကဟု ‌ခေါ်‌ဝေါ်‌လေ့ရှိသည့်အား‌လျော်စွာ ‌တောင် အ‌မေရိကတိုက်စာ‌ပေကို လက်တင်အ‌မေရိက စာ‌ပေဟုလည်း ‌ခေါ်‌ဝေါ်ကြသည်။ စပိန်လူမျိုးတို့၏ အနွယ်ဖြစ်၍ စပိန် ဘာသာကိုမူတည်‌သော အချက်‌ကြောင့်လည်း စပင်းနစ် အ‌မေရိကန်စာ‌ပေဟုလည်း ‌ခေါ်‌ဝေါ်သည်။
ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်
ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ လီယိုပါဒတ် ပါဒါလစ် ဖြစ်သည်။ ကြောင်ရိုင်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအနောက်တောင်ပိုင်း၊ မက္ကဆီကို၊ ဗဟိုအမေရိကနှင့် တောင်အမေရိကတို့တွင် တွေ့ရသည်။ အမေရိ ကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ယင်းတို့ကို တက္ကဆက်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် အရီဇိုးနားပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။
တွေ့ရှိရာဒေသနှင့် ပျံ့နှံ့ကျက်စားခြင်း
ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်ကို တောင်အမေရိကတိုက်တစ်ခုလုံးတွင် တွေ့ရ သည်။ မာဂရီတားကျွန်းနှင့် ထရီနီဒက်ကျွန်းတို့တွင်လည်း တွေ့ရသည်။ ယင်းအပြင် ဗဟိုအမေရိက၊ မက္ကဆီကိုနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတောင်ပိုင်းတို့ တွင်လည်း တွေ့ရသည်။ ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်ကို တွေ့ရသော နိုင်ငံများမှာ အာဂျင်တီးနား၊ ဘလိဇ့်၊ ဘိုလီးဗီးယား၊ ဘရာဇီး၊ ကိုလံဘီယာ၊ ကော်စတာရီကာ၊ အီကွေဒေါ၊ အယ်လ်ဆာဗေဒို၊ ဂွာတီမာလာ၊ ဂိုင်ယာနာ၊ ဟွန်ဒူရပ်စ်၊ မက္ကဆီကို၊ နီကာရာဂွာ၊ ပနားမား၊ ပါရာဂွေး၊ ပီရူး၊ ဆူရီနမ်၊ ထရီနီဒက်နှင့် တိုဘာဂို၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဗင်နီဇွဲလားတို့ ဖြစ်သည်။ ဥရုဂွေးနိုင်ငံတွင်မူ မျိုးပြုန်းတီးပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဟု ယူဆရသည်။
ကြုံတွေ့ရသောဘေးအန္တရာယ်များ
ကျားသစ်ကွက်တောကြောင်၏ အပြင်အရေခွံသည် ကမ္ဘာ့ ဈေးကြီး သားရေအမျိုးအစားထဲတွင် ပါဝင်သောကြောင့် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက အမဲလိုက်အဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခံရသော တိရစ္ဆာန်များ ဖြစ်သည်။ အိမ်မွေးအနေနှင့်လည်း ဈေးကြီးပေး အိမ်မွေးတဲ့ အလေ့အထလည်း ရှိပါသေးသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှ စ၍ ကမ္ဘာ့အရှားပါးဆုံး တိရစ္ဆာန်၊ မထိခိုက်ရ တိရစ္ဆာန်အဖြစ် ယနေ့တိုင် သတ်မှတ်ထား သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:ကာရစ်ဘီယံဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘိုလီးဗီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ကိုလံဘီယာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အီကွေဒေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ပါရာဂွေးနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့်တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ပီရူးနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဥရုဂွေးနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တွေ့ရှိရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ချောင်းဦးရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ချောင်းဦးရွာ (Chaungu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ သူငယ်တော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သူငယ်တော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၈၆ ဦး၊ မ ၁၉၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂုံးနားရွာ၊ မြို့ဦး
ဂုံးနားရွာ၊ မြို့ဦး
ကဒူးပြန်
အရွက်ပါး၍ ကြမ်းသည်။ အသီးအပွင့်မှာ ခရမ်းရောင် ပြာတာတာ ရှိသည်။ အသီးလုံးကလေးများတွင် ဆူးရှိသည်။ ရွှေတံတိုင်းနှင့် တူသည်။ ရွှေတံတိုင်းမှာ အဝါရောင်ရှိသည်။ ခွေးသွားစိတ်ငယ်များ ရှိသည်။ အပင်ကြီး၏။ ဤ အပင်သည် အရွက်ကျဲ၏။ အရွက်တစ်ဆစ်တွင် အပွင့်ငယ်များ ထိုး၍ ပွင့်သည်။
ဂျင်ဆင်
ဂျင်ဆင် (Ginseng) ခေါ် ကောလိသိန် ခေါ်  ကောလိစိန်သည် အပင်ငယ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ ရွက်ညှာတစ်ခုတွင် ငါးရွက် ထွက်သည်။ အရွက်တစ်ခုလျှင် ခွေးသွားစိတ်ငယ်များ ရှိသည်။ အမြစ်သည် ၆ လက်မ မှ ၈ လက်မ ခန့်အထိရှည်ပြီး မြစ်ဥမျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ထူးထူးခြားခြား သုံးကြသည်။ မြစ်ဥတွင် မြစ်မွှာကလေးများ မြောက်မြားစွာ ရှိသည်။ မြစ်ဥ၏ ထိပ်၌ တဆင့် သေးငယ်၍ ဦးခေါင်းကဲ့သို့ ဖြစ်နေတတ်သည်။ ထိုမြစ်ဥ ၌ အထက်တွင် မြစ်ကြီး တစ်ခုနှင့် အောက်တွင် မြစ်ကြီး ၂ ခု ရှိတတ်သည်။ ၎င်းကို အစွဲပြု၍ လူ၏ သဏ္ဍန် ခြေလက်ခေါင်း ဖြစ်နေတတ်သည်။ ရှေးယခင်ခေတ်က သူယောင်ပင် ၊ နတ်ဆေးပင်ဟု ကိုးစား ယုံကြည်ကြသည်။ ဂျင်ဆင်ကို မြန်မာဝေါဟာရအားဖြင့် ဂျင်စင်၊ ဂျင်စင်း၊ ဂျင်ဆင်းစသဖြင့် မျိုးစုံ ရေးသားထားကြသည်။
ရင်းမြစ်ဗေဒ
အင်္ဂလိပ်စာလုံး ဂျင်ဆင်း (ginseng)သည် တရုတ်ဝေါဟာရ rénshēn မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ Rén က "လူ"ကို ဆိုလို၍ shēn က "ပင်မြစ်"ကို ဆိုလိုရာ၊ ညွှန်းချင်သည်မှာ ၎င်း၏ အမြစ်သည် လူသားတဦး၏ ခြေများကဲ့သို့ ထူးခြားစွာ နှစ်ခွကွဲနေသော ပုံသဏ္ဌာန် ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်အသံထွက်သည် တောင်ပိုင်းတရုတ် အသံထွက် မှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ကန်တုံလို ယွန်ဆွန် နှင့် ဟော့ကင်းလို ဂျင်စင်မ်နှင့် ဆင်တူသည်။
ရုက္ခဗေဒနည်းအရ မျိုးစုအမည် (အားလုံး ကုသသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော) ပနပ် (Panax)သည် ပနာစီး (panacea)နှင့် ရင်းမြစ် တူပြီး၊ လင်နေးယပ် (Linnaeus) သည် တရုတ်တိုင်းရင်းဆေးတွင် အကြောလျှော့ဆေးအဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြု‌သောကြောင့် ဤမျိုးစုကို အသုံးချသည်။
P. ginseng အပြင် အခြားအပင်များစွာကိုလည်း ဂျင်ဆင်းမြစ်ဟု မှားယွင်း သိနေကြသည်။ အသုံးအများဆုံး ဥပမာများမှာ ရှီးယန်ဆင်း ဖြစ်ပြီး၊ အမေရိကန် ဂျင်ဆင်း(P. quinquefolius)၊ ဂျပန် ဂျင်ဆင်း(P. japonicus)၊ မင်းသားဂျင်ဆင်း (Pseudostellaria heterophylla) နှင့် ဆိုက်ဘေးရီးယန်း ဂျင်ဆင်း(Eleutherococcus senticosus) ဟုလည်း သိကြသည်။ အမည်အားလုံးတွင် ဂျင်ဆင်းပါသော်လည်း အပင်တပင်စီ၏ လုပ်ဆောင်ချက်သည် တမူစီ ကွာခြားသည်။ ဂျင်ဆင်းအစစ်အမှန်သည် ပနပ် မျိုးစုတွင်သာ ပါဝင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၆ ရာစုတွင် တရုတ်နှင့် ကိုရီးယားရှိ ဂျင်ဆင်းစိုက်ခင်းများကို ထိန်းချုပ်ရန်မှာ အဓိက ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များထိ၊ ရနိုင်သော ဂျင်ဆင်းရိုင်းများ ရှားပါးလာသော်လည်း၊ ဝယ်လိုအားကြောင့် ကိုရီးယားသည် ယနေ့ကာလထိ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်နေရဆဲ ဖြစ်သော ဂျင်ဆင်စိုက်ပျိုးရေးကို စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ တွင် နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်၌ ကမ္ဘာ့‌ဂျင်ဆင်း တန် ၈၀၀၀ ၏ အားလုံးနီးပါးကို တရုတ်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ကနေဒါ နှင့် အမေရိကန်ဟူသော လေးနိုင်ငံက ထုတ်လုပ်သည်။
ဆေးအသုံး
ဂျင်ဆင်းကို တရုတ်တိုင်းရင်းဆေးတွင် ရာစုနှစ်များစွာ အသုံးပြုလာခဲ့သော်လည်း၊ ၎င်းတွင် ဇီဝဗေဒ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိသည်ကို လူသားတို့ နည်းပညာသုံးပြီး လေ့လာတွေ့ရှိသည်မှ စတွက်လျှင် အစကနဦး ဖြစ်ရပ်သာ ဖြစ်သည်။ အစွမ်းများတွင် ဉာဏ်ရည်တက်လာစေခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု လျှော့ချပေးခြင်း၊ သွေးဆုံးကိုင်လက္ခဏာကို လျှော့ချပေးခြင်းနှင့် ဆီးချိုရောဂါ အပျော့စား ရသူများတွင် အင်ဆူလင် တုံ့ပြန်မှု လျှော့ချပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သော်လည်း၊ ဤ လေ့လာတွေ့ရှိမှုများသည် မည်သို့ တွေ့ရှိသည်နည်းဟု မေးခွန်းထုတ်စရာ ဖြစ်နေသည်။ ဂျင်ဆင်းသုံးခြင်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုအကြောင်း ကောက်ချက်ချခြင်းက မဖြစ်နိုင်မီ၊ ပို၍ အရည်အသွေးကောင်းသော ဆေးခန်းများတွင် စမ်းသပ်ခြင်းက အထူးလိုအပ်သည်။
စီးပွားဖြစ် ဂျင်ဆင်ကို နိုင်ငံပေါင်း ၃၅ နိုင်ငံထက်ပိုပြီး ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံထက် ပိုလွန်၍ ရောင်းချရကာ၊ တဝက်မှာ ၂၀၁၃ တွင် တောင်ကိုရီးယားမှ လာသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ တရုတ်သည် အကြီးမားဆုံး စားသုံးသူ ဈေးကွက် ဖြစ်နေခဲ့သည်။ အမြစ်ကို တခုလုံး ဖြစ်စေ၊ ပါးပါးလှီး၍ ဖြစ်စေ၊ အခြောက်ခံထားသည်ကို ရနိုင်လေ့ရှိသည်။ ဂျင်ဆင်ရွက်သည် သိပ်နာမည်မကြီးသော်လည်း၊ တခါတရံ အသုံးချသည်။ ကိုရီးယားတွင် ဂျင်ဆင်းရောသော လက်ဖက်ရည်နှင့် အရက်ကို အင်စမ်ချာ (ဂျင်ဆင်းလက်ဖက်ရည်)နှင့် အင်စမ်ဂျု (ဂျင်ဆင်းအရက်)ဟု ခေါ်ကာ သောက်သုံးကြသည်။
ဂျင်ဆင်းကို စွမ်းအားဖြည့် အချိုရည်များနှင့် ဆေးရည်များတွင် ပမာဏနည်းနည်းနှင့် ပါဝင်သည်ကိုလည်းကောင်း၊ ဖြည့်စွက်အစာအဖြစ် ရောင်းချသည်ကိုလည်းကောင်း တွေ့ရမည်။ ပနပ်မျိုးစိတ်၏ တမျိုးတည်းသော ဂျင်ဆင်နိုဆိုက် ဒြပ်များကို သူတို့၏ ဇီဝဗေဒအရ စွမ်းဆောင်နိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိများကို လေ့လာနေကြပြီ ဖြစ်သည်။
စိတ်ချရမှု
ဂျင်ဆင်သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ကောင်းကျိုးများပြီး၊ ရေတိုအတွင်း အသုံးပြုလွန်ပါကလည်း ဆိုးကျိုးသက်ရောက်နိုင်ခြေ နည်းသည့် ဟန်ရှိသည်။
ဂျင်ဆင်ကို မကြာမကြာ အသုံးပြုပါက ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးအနေဖြင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်းနှင့် အစာခြေစနစ် ပြဿနာများ ဖြစ်မည်ကို စိတ်ပူကြသည်လည်း ရှိသည်။ အညွန်းပေးထားသော ဆေးဝါးများနှင့် ဂျင်ဆင်းကို တွဲသောက်လျှင် အန္တရာယ် ဖြစ်နိုင်ခြေ နည်းသည်ဟု ယုံကြည်ထားသော်လည်း၊ သွေးကျဲဆေး၊ ဝါးဖရင်းနှင့် တွဲသုံးသည့်အခါ တန်ပြန်သက်ရောက်မှု ရှိနိုင်သည်။ ဂျင်ဆင်းသည် ဖီနယ်ဇင်း (phenelzine) နှင့် တွဲလျှင် မလိုလား‌အပ်သော တန်ပြန်သက်ရောက်မှုများ ရှိသည်ကို ပြသခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ကင်ဆာကုသဆေး အင်မာတီနစ် (imatinib) နှင့် ဆိုလျှင် အသည်းပျက်စီးခြင်း (hepatotoxicity) ဖြစ်စေပြီး၊ စိတ်‌ဖိစီးမှုလျော့ကျဆေး လမို့ထရစ်ဂျင်း (lamotrigine) နှင့် ဆိုလျှင်အပြန်အလှန် သက်ရောက်မှု ရှိသည်ကိုလည်း အစီရင်ခံကြပြီး ဖြစ်သည်။
ဂျင်ဆင်းဟု တခါတရံခေါ်သော အခြားသော အပင်များ
တခါတရံ အချို့သော အပင်များစွာကိုလည်း ဂျင်ဆင်းပါပေဟု ညွှန်းဆိုတတ်သည်၊ သို့သော် မျိုးရင်း သို့မဟုတ် မျိုးစု တခုမဟုတ် တခု ကွဲပြားနေသည်။
တောညို
တောညို
အင်းနက် (အထက်)ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
အင်းနက် (အထက်)ရွာ (Innnet(Upper))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ အင်းနက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းနက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၈ ဦး၊ မ ၁၈၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရန်အောင် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ရန်အောင်သည် အကယ်ဒမီဆုရ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် အဆိုတော် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရန်အောင်ကို ၁၉၆၆−ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၄)ရက်နေ့တွင် အဖဦးတင်မောင်နှင့် အမိ ဒေါ်သိန်းသိန်းတို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ မောင်လှထွန်း ဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင်လောကသို့ ရောက်လာပုံမှာ ဒါရိုက်တာ မျိုးမြင့်အောင်၏ချစ်ကြိုးလေးနှစ်မျှင် ရိုက်ကွင်းကို သွားကြည့်ရင်း ကင်မရာမင်းက ရုပ်ရှင်ရိုက်မလားဆိုပြီး လာမေး လိပ်စာယူသွားရာက စတင်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်က ရုပ်ရှင်သင်တန်းတက်ရန် စီစဉ်ပြီးမှ မိတ္ထီလာဘက်သို့ ခရီးလွန်နေသဖြင့် မတက်ဖြစ်ခဲ့ပေ။ ရုပ်ရှင်မရိုက်ခင် ချစ်နှင်းဆီလှလှလေး ဇာတ်ကားမှာ ကျော်သူ့ကိုယ်စား နောက်ခံသီချင်းဆိုပေးခဲ့ဖူးသည်။ အနုပညာလောကထဲသို့ ၁၉၈၅−ခုနှစ်၊ ဒါရိုက်တာ မျိုးမြင့်အောင်၏ အချစ်ခြင်းတူရင် မောင်မောင်တို့က အရှုံးပေးလိုက်မယ် ရုပ်ရှင်ကားဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ခိုင်ခင်ဦး၊ တင်နီလာဝင်းတို့နှင့် တွဲခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရုပ်ရှင်မင်းသား ဝင်းဦးကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ရိုက်ကူးဆဲဖြစ်သော ခိုင်မာလာနှင်းဆီ ဇာတ်ကားကို ဝင်းဦးကိုယ်စား  အစားထိုးသရုပ်ဆောင်ပေးရသည်။ သူသည် မြန်မာရုပ်ရှင်လောကတွင် ဦးညွန့်ဝင်းပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကယ်ဒမီဆုအများဆုံး ရရှိထားသူဖြစ်သည်။ ရရှိခဲ့သော အကယ်ဒမီဆုများမှာ−
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
တပ်ပဲ့ရွာ၊ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်
တပ်ပဲ့ရွာ (Tatpeit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၅၁ ဦး၊ မ ၁၈၄၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၉၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထောင့်ပြောင်းအဟုန်
ထောင့်ပြောင်းအဟုန် (Angular momentum) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္တုတစ်ခု၏ လည်ပတ်ခြင်းဆိုင်ရာ ပမာဏအတိုင်းအတာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရူပဗေဒတွင် အရေးပါသော ပမာဏအတိုင်းအတာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်၎င်းသည် တည်မြဲသော ပမာဏအတိုင်းအတာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပြင်ပသက်ရောက်မှု မရှိပါက စနစ်တစ်ခု၏ ထောင်ပြောင်းအဟုန်သည် အမြဲတမ်းပုံသေ ဖြစ်သည်။
ရှိန်လွင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ရှိန်လွင်ရွာ(Shinglwin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ မဂေါ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၉၂၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါမိုလော်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဝါမိုလော်ရွာ(Warmolaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဒေးဝါး(နတ်ကျောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၃၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လှေဆွဲလေးရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
လှေဆွဲလေးရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
တောင်ယာကြီး (ခေါ်)မြင်းမချောင်းရွာ၊ ထရော်ဝ
တောင်ယာကြီး (ခေါ်)မြင်းမချောင်းရွာ၊ ထရော်ဝ
ငှက်ခါး
ငှက်ခါး (Indian Roller) သည် စိမ်းပြာရောင်ရှိသော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ ဦးခေါင်း၊ ရင်အုပ်နှင့် ကျောပြင်တို့တွင် အပြာနုရောင်ရှိ၍ အတောင်နှင့်အမြီးမှာ ပို၍ပြာသည်။ ဦးခေါင်းကြီးသည်။ ကြာရှည်စွာ ပျံသန်းလေ့မရှိ။ စူးရှစွာ အော်တတ်၍ အစာကိုမြင်လျှင် တဟုန်ထိုးဆင်းလာတတ်၍ ကြိုးတန်းနွယ်တန်းများတွင် နားနေတတ်သည်။ ပိုးကောင်များနှင့် ဖားများကို ဖမ်းယူစားသောက်တတ်သည်။ အတောင်ကို ပြင်းစွာ ရိုက်ခတ်၍ နိမ့်ချည်မြင့်ချည် ပျံသန်းတတ်သည်။ ဥမှာဖြူဆွတ်၍ ချောပြောင်သည်။ အခြားငှက်သိုက်များတွင် ဥလေ့ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်နိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရသော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မော်လဒိုက်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကန်နှစ်ဆင့်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကန်နှစ်ဆင့်ရွာ (Kanhnitsint)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ အုံ့မှုံးရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုံ့မှုံးရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၉ ဦး၊ မ ၃၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချင်ဒဏ္ဍာရီ (သံတူကြောင်းကွဲ)
ချင်ဒဏ္ဍာရီ ဆိုသည်မှာ
ဘာဆူဘရွာ၊ မြို့ဦး
ဘာဆူဘရွာ၊ မြို့ဦး
သောင်ကြီးရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
သောင်ကြီးရွာ (Thaunggyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ သောင်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝတ်ရည်စုပ်ခေါင်းပြာ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ငှက်ငနွား
ငှက်ငနွား
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ခို၊ ချိုးနှင့် အလားတူငှက်များ
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ ထရော်ဝ
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ ထရော်ဝ
ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ပညာရေး
ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ပညာရေးသည် လက်ရှိတွင် ကမ္ဘာတွင် ဦးဆောင်စံပြလောက်ရပြီး၊ တန်းတူညီမျှမှုပေါ်တွင် အခြေခံထားသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။ စာသင်ကြေးခ မယူခြင်း၊ အချိန်ပြည့်သင်ကြားသူများအား အစားအသောက် ထောက်ပံ့ပေးခြင်းတို့ရှိသည်။ ဖင်လန်ပညာရေးစနစ်မှာ နိုင်ငံတော်မှ လုံး၀ပြည့်စုံစွာ ထောက်ပံ့ပေးထားပြီး၊ ကလေးအရွယ် နေ့ထိမ်းကျောင်းများ နှင့် (၆နှစ်အရွယ်များအတွက်)တစ်နှစ်မူကြိုကျောင်း၊ ၉ နှစ်တက်ရောက်ရသည့် မတက်မနေရ ကျောင်း(၇နှစ်မှ ၁၆ နှစ်အတွက်)၊ အခြေခံ အလယ်တန်းကျောင်း နှင့် လက်မှုကျောင်းများ၊ အထက်တန်းကျောင်းဖြစ်သည့် တက္ကသိုလ် နှင့် ပိုလီတက္ကနစ်ပညာရေး၊ လူကြီးများအတွက် ဘဝရှေ့ရေး နှင့် ဆက်လက်သင်ကြားနိုင်သည့် ပညာရေးတို့လည်း ပါရှိသည်။ နော်ဒစ်နိုင်ငံများ၏ မဟာဗျူဟာနည်းအရ တန်းတူညီမျှမှုရရှိစေရန်နှင့် အကောင်းဆုံးပညာရေး စနစ်ရှိစေရန် အများပြည်သူမှ ထောက်ပံ့သည့်ငွေများဖြင့်၊ ကျောင်းသားများကို အားလုံးတက်ရောက်နိုင်သည့် ကျောင်းများသို့ ရွေးချယ်ခြင်း၊ ခြေရာခံစစ်ဆေးခြင်းမျိုးမရှိဘဲ အခြေခံပညာရေး သင်ကြားခွင့်ပြုသည်။ ဗျူဟာနည်းတစ်ခုမှာ ကျောင်းကွန်ယက်တိုးပွားစေရေး၊ ကျောင်းများ လူနေအိမ်များနှင့် နီးနေစေရန် အတက်နိုင်ဆုံး စီစဉ်ပေးသည်။ အကယ်၍ တောလက်ကျေးရွာများတွင် နေထိုင်ကြသည့် ကျောင်းသားများအတွက် ကျောင်းများမှာ ဝေးလံနေပါက၊အခမဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို စီစဉ်စေသည်။ ထိရောက်စွာ သင်ကြားပေးမှု နှင့် ကျောင်းခန်းထဲရှိ အထူးကောင်းမွန်သော ပညာရေးပေါ်မူတည်ကာ ရလဒ်ကောင်းမွန်စေရန် ဆောက်ရွင်ခြင်းတို့သည် နော်ဒစ်နိုင်ငံများ၏ သာမန်စနစ်သာဖြစ်သည်။
ပညာရေး အစဉ် နှင့် ကုလ၏လူတိုးတက်ဖွဲ့ဖြိုးမှု အစဉ်၂၀၀၈၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ် အချက်အလက်များအရ၊ ဖင်လန်သည် ၀.၉၉၃ ဖြင့် ကမ္ဘာ့ထိပ်သီးနိုင်ငံများတွင်ရှိပြီး၊ ဒိန်းမတ်၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်တို့နှင့်အတူ ပထမနေရာတွင် တည်ရှိသည်။
ပညာရေး ယဉ်ကျေးမှု
ဖင်လန်နိုင်ငံရှိကလေးများသည် အသက်ကြီးလျင် အဖြစ်ချင်ဆုံး အလုပ်မှာ ကျောင်းဆရာဖြစ်သည်။
အခြေခံအဆင့်
အခြေခံအဆင့် ပညာရေးအတွက် နိုင်ငံတော်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ယူရို၄.၁ဘီလယံ အသုံးပြုသည်။
တတိယ အဆင့်
တက္ကသိုလ်များတွင် ကျောင်းတက်သူဦးရေမှာ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် ၁၆၉ ၀၀၀ ရှိသည်။
အသုံးပြုငွေပမာဏ
အခြေခံအဆင့် ပညာရေးအတွက် နိုင်ငံတော်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ယူရို၄.၁ဘီလယံ၊ တက္ကသိုလ် နှင့် သုသေတန ဌာနများအတွက် ယူရို၂.၂ဘီလယံ၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းများအတွက် ၁.၆ ဘီလယံအသုံးပြုခဲ့သည်။
ခြန်းပြန်း (ခ)ရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ခြန်းပြန်း ( ခ )ရွာ(Thlangpangb)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ခြန်းပြန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခြန်းပြန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၈ ဦး၊ မ ၂၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်ကြောင်
သစ်ကြောင်(Prionailurus bengalensis)သည် တောင်အာရှ၊ ‌အရှေ့တောင်အာရှနှင့် အရှေ့အာရှ ၏ ကုန်းပိုင်းဒေသတွင် နေထိုင်ကျက်စားသော တောကြောင်အငယ်စား ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ ကတည်းက ၎င်းကြောင်မျိုးသည် ကျယ်ပြန့်စွာ နေထိုင်နိုင်သောကြောင့် အိုင်ယူစီအင် စာရင်းနီတွင် စိုးရိမ်စရာ အနည်းဆုံး အဖြစ် စာရင်းသွင်း ခံရသော်လည်း၊ နေထိုင်ရာ ဘုံ ပျောက်ဆုံးခြင်း၊ အချို့ မျိုးအုပ်စုများ အမဲလိုက်ခံရခြင်းတို့ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ခံ နေရသည်။
အာရှတိုက်နှင့် ဆန်ဒါကျွန်းများရှိ ‌သစ်ကြောင်ကို မျိုးစိတ် တခုတည်းအဖြစ် သမိုင်းကြောင်းအရ ယူဆကြသည်။ ၂၀၁၇ တွင် ဆန်းဒါးကျွန်း၌ တွေ့ရသော သစ်ကြောင်ကို သီးခြားမျိုးစိတ် ပရိုင်ယိုနေးလရပ် ဂျာဗနစစ် (Prionailurus javanensis) အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုလိုက်သည်။
သစ်ကြောင်မျိုးစိတ်ခွဲများသည် သားမွေးအရောင်၊ အမြီးအရှည်၊ ဦးခေါင်းခွံ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် သွားအရွယ်အစားနှင့် ကျယ်ပြန့်စွာ ကွဲပြားသည်။ တရုတ်ပြည်မှ ရှေးဟောင်း သက်သေအရ သစ်ကြောင်သည် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် အဖြစ် စတင် ယဉ်ပါးသော ပထမဆုံး ကြောင်မျိုးစိတ် ဖြစ်သည်ဟု ညွှန်ပြနေသည်။
တွေ့ရှိရာအရပ်များ
သစ်ကြောင်သည် အာရှတိုက်ရှိကြောင်ရိုင်းအငယ်စားများအနက် တွေ့ရှိရာအရပ် အကျယ်ပြန့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ရုရှားအရှေ့ဖျားရှိ အေမွာဒေသမှသည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်၊ တရုတ်ပြည်၊ အင်ဒိုချိုင်းနား၊ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တို့တွင် တွေ့ရသည်။ ယင်းတို့ကို ပါကစ္စတန်မြောက်ပိုင်းအထိ တွေ့ရသည်။ ဂျပန်ပြည်တွင် ယင်းတို့ကို အီရီယိုမိုတေးကျွန်းနှင့် ကျူရှီးမားကျွန်းတို့တွင်သာ တွေ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
ကြို့ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကြို့ကုန်းရွာ (Kyoetkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ အင်းနက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းနက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၈ ဦး၊ မ ၁၈၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတကဘတ္တဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၂- သီလဝဂ် -၁၈။ မတကဘတ္တဇာတ်။ ။ သေသူကိုရည်ရွယ်၍ သတ္တဝါတို့ကို သတ်ဖြတ်လှူသဖြင့် ကဲ့ရဲ့ကာ တရားဟောသော ရုက္ခစိုးနတ်အကြောင်း။
ရွှန်ဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ရွှန်ဂါးရွာ(Shungar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ မဂေါ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၉၂၄ ဖြစ်သည်။
မတကဘတ္တဇာတ်
ဗုဒ္ဓဟောကြားမတကဘတ်တရား
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသောမြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လူတို့သည် သေလွန်သောဆွေမျိုးဉာတိကို ရည်မှတ်လျက် ဆိတ်မြန်မာ၊ ဆိတ်ကုလားတို့ကို သတ်ဖြတ်ကာ မတကဘတ်မည်သည်ကို ပြုလုပ်လှူဒါန်းလေ့ ရှိကြကုန်၏။
ရွှန်ဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတကဘတ္တဇာတ်
ဗုဒ္ဓဟောကြားမတကဘတ်တရား
ရဟန်းတို့သည်မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်ကာ “ ဘုန်းတော်ကြီးသော မြတ်စွာဘုရား ... မတကဘတ်ကိုစိစစ်ဝေဖန်၍ ဆိတ်တို့ကို သတ်ရာဝယ် အကျိုး၊ အပြစ်ကို စိစစ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူပါ” ဟုလျှောက်ထားကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “ ရဟန်းတို့ ... မတကဘတ် ကို လှူဒါန်းလို၍ဆိတ်တို့ကို သတ်ရာဝယ် ပါဏာတိပါတကံ လွန်ကျူးသဖြင့် အပြစ်ဖြစ်ကြောင်းကိုရှေးပညာရှိတို့ ကောင်းကင်ပြင်ဝယ် ရပ်တည်လျက် တရားဟောသဖြင့် ဇမ္ဗူဒီပါ တစ်ကျွန်းလုံးထိုအမှုမျိုး စွန့်လွှတ်စေဖူးကြောင်း” ကို မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကိုဆောင်တော်မူသတည်း။
ယစ်နတ်အမှုစီရင်ပြု
လွန်လေပြီးသောအခါဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဗေဒင်သုံးပုံဝယ် ကမ်းတစ်ဖက်ရောက်တတ်မြောက်သဖြင့် ဒိသာပါမောက္ခ ဖြစ်သော ဆရာပုဏ္ဏားသည် မတကဘတ်ကို လှူဒါန်းလို၍တပည့်တို့ကို ခေါ်ကာ “အမောင်တို့ ... ဤ ဆိတ်ကုလား[သိုး] တစ်ကောင်ကို မြစ်တွင်ရေချိုးပြီးလျှင် လည်ပင်း၌ ပန်းကုံးစွပ်၍ နံ့သာဖြင့် လက်ငါးချောင်းရာရိုက်နှိပ်ပြီး ငါ့ထံသို့ ဆောင်ယူခဲ့ကြ” ဟု စေခိုင်းလေ၏။
ငို၊ရယ်ပြုကာ မေးသောခါ
တပည့်တို့လည်း ဆရာပုဏ္ဏားစေခိုင်းသောအတိုင်း ပြုလုပ်စီမံပြီးလျှင် ဆရာ့ထံ ဆိတ်ကုလား တစ်ကောင်ကိုဆောင်ယူခဲ့ကြကုန်၏။ ဆတ်ကုလားသည် ဇာတိသရဉာဏ်ကိုရ၍ ရှေးဘဝက အဖြစ်အပျက်ကို သိသဖြင့်ရှေးဦးစွာ ဟက်ဟက်ပက်ပက် ရယ်ပြီးနောက် ကျူကျူချကာ ငိုပြန်လေ၏။
ထိုအခါ ဆရာပုဏ္ဏားကအလွန်အံ့ဩကာ “အချင်းဆိတ် ... သင်ကား ရှေးဦးစွာ ဟက်ဟက်ပက်ပက် ရယ်ဘိ၏။ နောက်ကျူကျူချကာ ငိုပြန်၏။ အကြောင်း အဘယ်သို့ ရှိသနည်း။ အကြောင်းစုံ ရှင်းလင်း၍ပြောကြားပါ” ဟု ဆိုလေ၏။
ဇာတိဿရ- ရ ပြန်ပြောပြ
ဆိတ်က ဆရာ ပုဏ္ဏားအား -
“အို ပုဏ္ဏား ...
“အသင်ပုဏ္ဏားမှာယနေ့ ငါ့ကိုသတ်သည့် ပါဏာတိပါတ အကုသိုလ်ကံကြောင့် ဘဝငါးရာ ခေါင်းပြတ်၍ သေရမည့်ဆင်းရဲအတွက် သနားလှသဖြင့် ကျူကျူချကာ ငိုမိပါသည်” ဟု အကြောင်းစုံ ပြောကြားလေ၏။
စောင့်ရှောက်သော်လည်း ကျိုးမပြီး
ပုဏ္ဏားလည်း သတိသံဝေဂ ရသဖြင့် “အချင်းဆိတ် ... မကြောက်ပါလင့်၊ သင့်ကို ငါ မသတ်ပါ”“အသင်ပုဏ္ဏား အသင် မသတ်သော်လည်း ငါ့မှာ သေခြင်းက မလွတ်နိုင် မုချ သေရတော့မည်” “အချင်းဆိတ်.. မကြောက်လင့် သင့်မှာ ဘေးရန်မရှိအောင် ငါတို့ ဆရာတပည့်တစ်တွေ စောင့်ရှောက်မည်”“ပုဏ္ဏား ... သင်တို့ အစောင့်အရှောက်ကား နည်းပါးလှသည်၊ ငါ ပြုလုပ်ထားသောအကုသိုလ်ကံကား ကြီးမားလှ၏” ဟု ဆိုလေ၏။ ပုဏ္ဏားကြီးသည် ဆိတ်ကို လွှတ်ကာ တပည့်အပေါင်းခြံရံလျက် စောင့်ရှောက်၍ လိုက်လေ၏။
ဆိတ်လည်းလွှတ်လျှင်ပင် ကျောက်ဖျာတစ်ခုတွင်ကပ်၍ ပေါက်နေသော ချုံမှ သစ်ရွက်ကို စားမည်ဟု ခေါင်းကိုမော့လျက်ကြိုးစားနေစဉ် ကျောက်ဖျာ၌ မိုးကြိုးကျလျက် ကျောက်ချပ်လွှာတစ်ခု ကွဲပြတ်ကာဆန့်တန်းနေသော လည်ပင်းပေါ်သို့ ကျ၍ ခေါင်းပြတ် သေရရှာလေ၏။
အလောင်းတော်နတ်သား ဟောမိန့်ကြား
ထိုအခါ ရုက္ခစိုးနတ်သည် စည်းဝေးရောက်လာသော လူအများကို မြင်စေ၍ကိုယ်ထင်ပြကာ ကောင်းကင်ပြင်၌ နေလျက် -
“အိုအချင်းတို့ ...
သတ္တဝါကိုသတ်ဖြတ် ညှဉ်းဆဲသော သူကား အပါယ်လေးပါးသို့ ကျရောက်လျက် ခံစားရခြင်း ဆင်းရဲ၊ပဋိသန္ဓေနေရခြင်း ဆင်းရဲ၊ အိုရခြင်း ဆင်းရဲ၊ နာရခြင်း ဆင်းရဲ၊ သေရခြင်း ဆင်းရဲ၊ချစ်သူနှင့် ကွဲကွာရခြင်း ဆင်းရဲ၊ မုန်းသူနှင့် အတူနေရခြင်း ဆင်းရဲ၊ ခြေပြတ်ခြင်း၊လက်ပြတ်ခြင်း စသော ဆင်းရဲ အမျိုးမျိုးတို့ကို တွေ့ကြုံခံစားရသည်၊ သို့အတွက်သတ္တဝါတို့ကို သတ်ဖြတ် ညှည်းဆဲခြင်းမှ ရှောင်ကြည်ပါ” –
ဟုငရဲဘေးဖြင့် ခြိမ်းခြောက်ကာ သာယာစွာသော အသံဖြင့် တရားဟောပြီးလျှင် လူအများအား သီလ၌တည်စေ၏။ လူအများလည်း တရားရကာ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုလုပ်ကြသဖြင့် သေလွန်သောအခါနတ်ပြည်သို့ လားကြရကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင်မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက်-
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ရုက္ခစိုးနတ်သည် - ယခုအခါ ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဆောင်ပုဒ်
(၁) သူ့သက်သတ်က၊ အပါယ်ကျ၊ မုချဆင်းရဲမည်။
(၂) ပဋိသန္ဓေ၊ အို, နာ, သေ၊ ထွေထွေ ဆင်းရမည်။
(၃) မုန်းသူနှင့်နေ၊ ချစ်သူကွေ၊ မသေဆင်းရဲမည်။
မတကဘတ္တဇာတ် ပြီး၏။
လှေဆွဲကြီးရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
လှေဆွဲကြီးရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
ဖရန်ဆွာ ရက်ဗီလေး
ဖရန်ဆွာ ရက်ဗီလေး (François Rabelais; ; ; ၁၄၈၃ နှင့် ၁၄၉၄ အကြား – ၉ ဧပြီ ၁၅၅၃)သည် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်လွန်နှစ်များ အတွင်းက ထင်ရှားသော ပြင်သစ်စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ တူးရိန်းခရိုင်၊ ရှိနွန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ရက်ဗီလေး မွေးဖွားသော ခုနှစ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ ငယ်စဉ်ဘဝကို သော်လည်းကောင်း အတိအကျ မသိရချေ။ ရက်ဗီလေးသည် ထိုခေတ်က မိမိပတ်ဝန်းကျင်ရှိလူများ ဆိုးယုတ်မိုက်မဲပုံကိုလည်းကောင်း၊ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်၏ အဖွယ်မရာ အတွင်းရေးများကိုလည်းကောင်း ဖွင့်ချ ထုတ်ဖော်၍ ရယ်စရာဖြစ်အောင် ရေးသားခဲ့လေသည်။ သူသည် ဟာသရသကို ကောင်းစွာ ပေါ်အောင် ရေးစွမ်းနိုင်သူ ဖြစ်၏။ ရက်ဗီလေးသည် ငယ်စဉ်က ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ရ၍ ကြီးပြင်းလာသောအခါ ဖရန်စစ္စကန်ဂိုဏ်းဝင် ဘုန်းကြီး ဖြစ်လာ၏။ ဘုန်းကြီးဘဝတွင် ရောမ၊ ဂရိ၊ ဟီဗရူး၊ အာရဗစ် စာပေများကို ဝါသနာအလျောက် ကြိုးစား လေ့လာခဲ့၏။ သို့သော် အခြားဘုန်းကြီးများနှင့် မသင့်မတင့်ဖြစ်၍ နောက်ဆုံးတွင် ထိုဂိုဏ်းမှ ထွက်လိုက်ရ၏။ ထိုသို့ ထွက်လိုက်ရသော်လည်း အခြားဂိုဏ်းတစ်ခုဖြစ်သော ဗင်နီဒစ်တင်းဂိုဏ်းသို့ ဝင်၍ ဘုန်းကြီးလုပ်ပြန်၏။ ၁၅၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဆေးပညာကို သင်ကြား၍ ခုနစ်နှစ်ကြာသောအခါ ဆရာဝန်ဘွဲ့ကို ရလေသည်။
ထိုစဉ်က ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ခရစ်ယန်အယူဝါဒ ဂိုဏ်းဂဏများမှာ ဗဟုသုတနည်းပါး မသိနားမလည်ကြ၍ သဘောထား သိမ်ဖျင်းကြ၏။ အမြင်ကျဉ်းမြောင်းကြသဖြင့် အနိုင်ကျင့်ကာ ချုပ်ချယ်တတ်ကြလေသည်။ ထိုကဲ့သို့သော စံနစ်ကို ရက်ဗီလေးသည် လက်မခံနိုင်ချေ။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ်အခါက ဘုန်းကြီး များ အကြောင်း၊ ဂိုဏ်းဂဏများ အကြောင်းကို တပ်အပ်သေချာသိသူ ဖြစ်ရကား အတွင်းရေးများကို သိသလောက် ဖွင့်ချရေးသားခဲ့လေသည်။ ရက်ဗီလေးသည် ထိုဆိုးရွားသော အတွင်းရေးများကို ဖွင့်ချရေးသားရာ၌ ရှုတ်ချသောအနေဖြင့်လည်း မရေး၊ ကဲ့ရဲ့သရော်သည့် သဘောနှင့်လည်းမရေးဘဲ ရယ်စရာ အဖြစ်နှင့်သာ ရေးခဲ့လေသည်။ ရက်ဗီလေး၏စာအုပ်များတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ ဂါဂန်းတူးအားနှင့် ပန်တာဂရူးယယ် ဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်သည် ဂါဂန်းတူးအား ခေါ် အသားစားကြူးသည့် ဘီလူးကြီးနှင့် ယင်း၏သားသေသောက်ကြူး ယစ်ထုပ်ပန်တာ ဂရူးယယ်တို့အကြောင်း ရေးသားထားသော စာအုပ်ဖြစ်သည်။ ရက်ဗီလေးသည် ခေတ်ပညာရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ အယူဝါဒအရေးတို့ကို အခြေပြု၍ ရယ်ဖွယ်ရာအဖြစ် ဖန်တီးကာ ရေးသား၏။
ရက်ဗီလေးသည် အယူဝါဒတွင် အယူသည်းမှု အချုပ်အချယ်မှ လွတ်မြောက်ကာ လူ့လောက လူ့သဘာဝကို လေ့လာသော ပညာရှိများထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။ ရက်ဗီလေးသည် လူတန်းစားအမျိုးမျိုးတို့နှင့် ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံဖူးသူ ဖြစ်သောကြောင့် သူရေးခဲ့သော စာပေများသည် လူ့ဘဝနှင့်နီးစပ်လေသည်။
ရက်ဗီလေးသည် ဆရာဝန်ဘွဲ့ရပြီးနောက် လီယွန်မြို့ ကုသိုလ်ဖြစ်ဆေးရုံ၌ ၁၅၃၉ ခုနှစ်အထိ ဆရာဝန်ကြီးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့၏။ ထိုနောက် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အနှံ့အပြား သွားလာ လှည့်လည်ခဲ့၍ မက်ဇမြို့၌ အတန်ကြာနေထိုင်ရင်း ထိုမြို့၏ ဆရာဝန်အဖြစ်လည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။
ရက်ဗီလေး၏ စာအုပ်များကို ဆော်ဗန်းတက္ကသိုလ်မှ တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့၍ ခရစ်ယန်အသင်းတော်ကလည်း ဝေဖန်ရှုတ်ချခဲ့၏။ မိတ်ဆွေဖြစ်သူ ကာဒင်နယ်ဗင်လေးက အားပေးကူညီသောကြောင့်သာလျှင် သူ၏စာအုပ်များကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ရက်ဗီလေးသည် ၁၅၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
လသာမြို့နယ်
လသာမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့လယ်၏အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ရပ်ကွက်ပေါင်း (၁၀)ခုရှိသည်။ လသာမြို့နယ်၏အနောက်ဘက်တွင် လမ်းမတော်မြို့နယ်ကို လမ်းမတော်လမ်းနှင့် လည်းကောင်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်ကို ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းနှင့် လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့နယ်ကို မြို့ပတ်ရထားလမ်း လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်တွင် ရန်ကုန်မြစ်တည်ရှိသော ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ် (ဖျက်သိမ်းပြီး) ကို ကမ်းနားလမ်းနှင့် လည်းကောင်း ပိုင်းခြားထားသည်။
ကမ်းနားလမ်း၊ မဟာဗန္ဓုလလမ်း၊ ကျုံးကြီးလမ်း (အနော်ရထာလမ်း)၊ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလမ်းနှင့် ရထားလမ်းတို့အပြိုင်တည်ရှိပြီး ကမ်းနားလမ်း မှ ရထားလမ်း ထိ လေးဘလောက်မှာ အောက်လမ်းဘလောက်၊ အပေါ်လမ်းဘလောက်၊ ဆေးရုံကြီးဘလောက် နှင့် ကျောင်းဘလောက် ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ လမ်းမတော်လမ်း၊ ၁၇လမ်း၊ ၁၈လမ်း၊ စဉ့်အိုးတန်းလမ်း၊ ၁၉လမ်း၊ ၂၀လမ်း၊ လသာလမ်း၊ ၂၁လမ်း၊ ၂၂လမ်း၊ ဗိုလ်ရွဲလမ်း၊ ၂၃လမ်း၊ ၂၄လမ်း နှင့် ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းတို့ အပြိုင်တည်ရှိသည်။ လမ်းမတော်လမ်း မှ စဉ့်အိုးတန်းလမ်းထိ ရပ်ကွက် (၁ နှင့် ၂)၊ စဥ့်အိုးတန်း မှ လသာလမ်း ထိ ရပ်ကွက် (၃ နှင့် ၄)၊ လသာလမ်း မှ ဗိုလ်ရွဲလမ်း ထိ ရပ်ကွက် (၅ နှင့် ၆) ဗိုလ်ရွဲလမ်း မှ ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်း ထိ ရပ်ကွက် (၇ နှင့် ၈)တို့တွင် အောက်လမ်းဘလောက် မ ဂဏန်း (၁၊ ၃၊ ၅၊ ၇) ရပ်ကွက် နှင့် အပေါ်လမ်းဘလောက် စုံ ဂဏန်း (၂၊ ၄၊ ၆၊ ၈) ရပ်ကွက် တို့ဖြစ်ကြသည်။ လမ်းမတော်လမ်း မှ ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းထိရှိကြသော ဆေးရုံဘလောက် နှင့် ကျောင်းဘလောက် တို့သည်ရပ်ကွက် (၉) နှင့် ရပ်ကွက် (၁၀) အသီးသီးဖြစ်ကြသည်။ လမ်းမတော်လမ်းကို ရထားလမ်းမြောက်ဘက် ဒဂုံမြို့နယ်တွင် မြို့မကျောင်းလမ်းဟု ခေါ်သည်။ လမ်းမတော်လမ်းတွင် ညောင်ပင်လေးဈေး၊ သရက်တောဘုန်းကြီးကျောင်း နှင့် ဆေးတက္ကသိုလ်တို့သည် လမ်းမတော်မြို့နယ် တွင်လည်းကောင်း၊ သံဈေး၊ ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး အရေးပေါ်ဌာန နှင့် လမ်းမတော်ဘူတာတို့သည် လသာမြို့နယ် တွင်လည်းကောင်း အမျိုးသားပြဇာတ်ရုံ၊ မိုင်ဒါကွင်း၊ မြို့မကျောင်း၊ စစ်ဆေးရုံ နှင့် ပြည်သူရင်ပြင်တို့သည် ဒဂုံမြို့နယ်တွင်လည်းကောင်းတည်ရှိကြသည်။
ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းတွင် သိမ်ကြီးဈေး_စီရုံ၊ ဗိုလ်ချုပ်ဈေးသစ်၊ အ.ထ.က (၁) ပန်းဘဲတန်း နှင့် ဘုရားလမ်းဘူတာရုံတို့သည် ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ် တွင်လည်းကောင်း၊ သိမ်ကြီးဈေး_အီ၊ သိမ်ကြီးဈေး_ဒီ၊ ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး အမျိုးသားသွေးလှူဘဏ် နှင့် အ.ထ.က (၁) လသာ၊ တို့သည် လသာမြို့နယ် တွင်လည်းကောင်း၊ စစ်ဌာနချုပ်၊ ရွှေတိဂုံဘုရားနှင့် မဟာဝီဇယဘုရားတို့သည်လည်းကောင်း ဒဂုံမြို့နယ် တွင်လည်းကောင်းတည်ရှိကြသည်။ လသာမြို့နယ်တွင် မူလတန်းကျောင်း သုံးကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်းတို့နှင့် အထက်တန်းကျောင်း နှစ်ကျောင်း (ကျောင်းဘလောက်)တို့ တည်ရှိသည်။ လမ်းမတော်မြို့နယ်နှင့် လသာမြို့နယ်တို့သည် ရန်ကုန်မြို့၏ တရုတ်တန်းဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော အဆောက်အဦးများ
လသာမြို့နယ်တွင် ကိုလိုနီခေတ်အဆောက်အအုံများစွာရှိသည်။ ထိုအဆောက်အဦးများအနက် အများစုကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်။
ဝါးတောရွာ၊ ဝါးတော
ဝါးတောရွာ၊ ဝါးတော
မန်မိုင်ရွာ၊ ယောင်ပလုံး
မန်မိုင်ရွာ (Manmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယောင်ပလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၅၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝတ်ရည်စုပ်ဗိုက်နီ
ဝတ်ရည်စုပ်ဗိုက်နီ (Leptocoma brasiliana) သည် ဝတ်ရည်စုပ်ငှက် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းအား ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်အာရှတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ရုန်းချောင်းရွာ၊ သောင်ကြီး
ရုန်းချောင်းရွာ၊ သောင်ကြီး
ပေါက်ကုန်း
ပေါက်ကုန်း
ကိုးကား
ပေါက်ကုန်း
နားကျင်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
နားကျင်းရွာ (Narkyin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျိုင်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျိုင်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၂၂ ဦး၊ မ ၁၄၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေနံချောင်းရွာ၊ ဝါးတော
ရေနံချောင်းရွာ၊ ဝါးတော