cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အသုရာ
(၃) ကာလကဉ္စိကအသုရာ
ထိုမှတစ်ပါး စကြဝဠာကမ္ဘာကြီး သုံးခု စပ်မိလျှင် လင်ပန်း သုံးချပ် စပ်သကဲ့သို့ အကြားအရပ် ဖြစ်၏။ ထိုအကြားကို လောကန္တရိက်ငရဲဟုခေါ်၏။ နေရောင်လရောင် စသော အရောင် အလင်းမရပဲ အမြဲ မှောင်ကျနေသည်။ ထိုငရဲသတ္တဝါတို့သည် စကြဝဠာတံတိုင်းကို (လင်းနို့များလို) လက်သည်းဖြင့် ကုတ် တက်၍ နေကြရ၏။ အစားအသောက်မရ ဆာလောင်လှသဖြင့် တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် နီးကပ်စွာ တွေ့ကြသည့်အခါ လှမ်း ၍ အဟပ်လိုက်တွင် အလွန်အေးစက်လှသော မြေကိုခံသော ရေထည်းသို့ ကျသဖြင့် ကြေမွကြရကုန်သည်။ ထိုလောကန္တရိက် ငရဲသားများကိုလည်း ဗုဒ္ဓဝင် အဋ္ဌကထာ၌ အသုရာဟု သုံးနှုန်း ထားလေသည်။ ကာလကိဉ္စိကအသုရာတို့သည် သမုဒ္ဒရာ ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်း စသည်တို့၌ နေတတ်ကြ၏။ အလွန်မွတ်သိပ် ဆာလောင်ကြ လေသည်။ တချို့အသုရာတို့သည် ဘုရားနှစ်ဆူသုံးဆူ ပွင့် သော်လည်း တစ်ကြိမ်မျှ မစားမသောက် ကြရလေကုန်။ ဝိနိပါတိကအသုရာတို့သည် ဘုမ္မဇိုး နတ်ကြီးများကို မှီခို ကပ်ယပ်လျက်နေထိုင်ရသော ဣဒ္ဓိပါဒ် နုံ့နဲ လှသော နတ် ကလေးများဖြစ်၏။ ယင်းတို့ကို အသုရာဟု ခေါ်ရာ၌ သဒ္ဒါ သည် အငယ်အနက်ကို ဟော၏။ နတ်ငယ်ကလေးများ ဟူလို။ ဝေပစိတ္တိအသုရာတို့သည် တာဝတိံသာ၌သာ စာရင်းဝင်၏။ လွန်လေပြီးသောအခါ မဂဓရာဇ်တိုင်း၊ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၊ မဂဓရာဇ်မင်းလက်ထက် မစလရွာ၌ ဘုရားအလောင်း မာဃ လုလင်ဖြစ်၍ သီတင်းသီလဆောက် တည်ခြင်း၊ ရေတွင်း ရေကန်၊ တန်တား၊ ဇရပ် ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုသည့် အကြောင်း ကြောင့် ထိုရွာမှ စုတေခဲ့သော် အသုရာမင်းနေသော တာဝတိံသာ နတ်ပြည်တွင် သိကြားဖြစ်သည်။ အသုရာမင်းကို သေသောက်၍ ယစ်မူးခိုက် မြင်းမိုရ်တောင်ခြေ မဟာသမုဒ္ဒရာ ရေအပြင်၌ သိကြားကချသည်တွင် မြင်းမိုရ်တောင်အောက် ခုံလောက်သုံးလုံးအကြား ယူဇနာတစ်သောင်းခန့်သော အသုရာ ပြည်ဖြစ်ရာ အရပ်ရှိသည်။ ထိုအရပ်သို့ အသုရာတို့ရောက်သည် တွင်မှ အသုရာပြည်ဖြစ်သည်။ ထိုပြည်ကား တာဝတိံသာ နတ်ပြည်နှင့်အတူ ကြီးကျယ်၏။ ဥယျာဉ်ရေကန်ဖြင့် တင့်တယ် ၏။ နတ်၏မြို့ရွာဇနပုဒ်နှင့် ပြည့်စုံ၏။ တာဝတိံသာမှာ ကသစ်၊ အသုရာပြည်မှာ သခွတ် ဤသို့ပြည်၏အသရေ သစ်ပင်ချင်းမတူ။ တာဝတိံသာနတ်ပြည်မှာ သုဓမ္မာဇရပ်နှင့် ဝေဇယန္တာပြာသာဒ် ရှိသည်။ အသုရာပြည်မှာမရှိ။ ဤမျှသာ ထူးသည်။ ထိုမှတစ်ပါး အသက်စည်းစိမ် ချမ်းသာ အထူးမရှိ ဟူ၍ လောကပညတ္တိကျမ်း ဆဂတိဒီပနီကျမ်းများ၌ ဆိုသည်။ အသုရာတို့လည်း အထက် တာဝတိံသာမှာ နေစဉ် ကသစ် ပန်းပွင့်ရတုသဘင်ခံမြဲအချိန်တွင် သခွတ်ပန်းပွင့်သည်ကို မြင်၍ ငါတို့နေရင်းပြည် မဟုတ်တကား၊ ငါတို့ကို သိကြား ပစ်ချ လိုက်၍ ငါတို့နတ်ပြည်ကို ယူဘိသည်ဟု အမျက်ထွက်သဖြင့် စစ်ပြိုင်၍ နတ်ပြည်ကိုယူအံ့သောငှာ တိုင်ကို ခြပုန်းတက် သကဲ့သို့ မြင်းမိုရ်တောင်ကို မဟာသမုဒ္ဒရာရေအပြင်မှ တစ် ရွေ့ရွေ့ စစ်အင်္ဂါလေးပါးနှင့်တကွ တက်ကြကုန်သည်ဟု ကုလာဝကဇာတ်အဋ္ဌကထာတွင် ဆိုသည်။ မဟာဥပရာဇဧချင်းတွင် ''သခွတ်ပွင့်ခါ၊ အသုရာလျှင်၊ ငါ့ရွာနတ်ပြည်၊ ဤသည်မဟုတ်၊ စိတ်ခလုတ်ဖြင့်၊ မျက်ကြုတ် ရံပါ၊ မြင်းမိုရ်ချာသို့၊ လာ၍တစ်ဖန်၊ စစ်ထိုးပြန်လည်း၊ ဖုံးဝှန် ထွတ်ထား၊ သိကြားရန်စင်၊ သူဇာ့လင်ကား၊ မာတင်နာဂ၊ သုမိတ္တနှင့်၊ တိုက်ချပိုက်ပိုက်၊ နိုင်လိုက်သောဟန်'' ဟူ၍ စပ်ဆိုထားသည့် အတိုင်း ထိုသို့ အသုရာနတ်တို့ မပြတ် တိုက်ခိုက်သော်လည်း မအောင်နိုင် ရှိရလေသည်။
ရေရှင်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒက်ဘ်စတပ်
ဒက်ဘ်စတပ် သည် အင်္ဂလန်တောင်ပိုင်းမှ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော အီလက်ထရောနစ် တီးလုံးအမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစောဆုံး ဒက်ဘ်စတပ်ကဲ့သို့ သီချင်းထုတ်လုပ်မှုသည် ၁၉၉၉-၂၀၀၀ ဝန်းကျင်က ဖြစ်ပြီး ပိုမိုပြင်းထန်သော တီးလုံးမျိုးဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ၎င်းနှင့် အခြားမျိုးတူ တီးလုံးများကို လန်ဒန်မြို့၏ နိုက်ကလပ်များတွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ "ဒက်ဘ်စတပ်"ဆိုသည့် စကားစု သည် ၂၀၀၂ ခန့်က စတင် အသုံးပြုတီးလုံးအမျိုးအစားကို မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းအား ဘစ်ဂ်အက်ပဲလ်၊ တမ်ပါ စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဒက်ဘ်စတပ်ဖြင့် ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။
အောက်တဲရွာ၊ ကျုံဒါးချောင်း
အောက်တဲရွာ၊ ကျုံဒါးချောင်း
ကတောကျရွာ၊ ရဖလေး
ကတောကျရွာ၊ ရဖလေး
ကျုံခရာရွာ၊ ကျုံခရာ
ကျုံခရာရွာ၊ ကျုံခရာ
ဘဒနာရွာသစ်ရွာ
ဘဒနာရွာသစ်ရွာ
သဲဖြူရွာ၊ ကျွန်းလျှားကြီး
သဲဖြူရွာ၊ ကျွန်းလျှားကြီး
ပြရေရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ပြရေရွာ (Pyayae)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ပြရေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြရေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၈၃ ဦး၊ မ ၁၄၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ဆောင်းခဲရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိုင်းအဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်း
ထိုင်းအဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်းသည် မလေးရှားနိုင်ငံအခြေစိုက် တန်ဖိုးနည်း လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်သော အဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ အေးရှားလေယာဉ်ကုမ္ပဏီနှင့် အကျိုးတူပူးပေါင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘန်ကောက်မြို့ကို အခြေစိုက်၍ ပြည်တွင်းခရီးစဉ်များသာမက ပြည်ပခရီးစဉ်များကိုပါ ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။
ထိုင်းအဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်းသည် တန်ဖိုးနည်း လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်ပြီး ယခင်က သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်တွင် အခြေစိုက်ကာ ပြည်တွင်း၊ပြည်ပ ခရီးစဉ်များကို ပျံသန်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နေ့မ စတင်၍ ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် သို့ ပြောင်းလဲအခြေစိုက်ခဲ့သည်။
လေယာဉ်အချိန်မှန်မှုအရ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းအဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်းသည် အာရှတိုက်ရှိ လေကြောင်းလိုင်းများတွင် အဆင့်(၃) အချိန်အမှန်ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။ လေယာဉ်ချိန် ၉၆.၀၈% မှန်သည်ဟု ဆိုသည်။
သမိုင်း
ထိုင်းအဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်းသည ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှ စတင်ကာ ပြည်တွင်းခရီးစဉ်များကို စတင်ပျံသန်းခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ရှယ်ယာဝေစုပိုင်ဆိုင်မှုမျာ အေးရှားလေယာဉ်ကုမ္ပဏီမှ ၅၅% နှင့် အဲအေးရှား ကုမ္ပဏီမှ ၄၅% ပိုင်ဆိုင်လျက်ရှိသည်။
လေယာဉ်
၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ စာရင်းအရ အောက်ဖော်ပြပါ လေယာဉ်များဖြင့် ပျံသန်း ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ လေယာဉ်များမှာ သက်တမ်း ၄.၃ နှစ်ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။
စပွန်ဆာ
ထိုင်းအဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်းသည် လက်စ်တာစီးတီး ဘောလုံးအသင်း၊ ကွန်းပတ်ရိန်ဂျာ အပါအဝင် အခြား ထိုင်းဘောလုံးအသင်းများကိုပါ စပွန်ဆာပေးလျက်ရှိသည်။
ချူအင်လိုင်း
တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံကို ထူထောင်ချိန် ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ စ၍ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ချူအင်လိုင်း (周恩来 - အသံထွက် ကျိုးအင်းလိုင်) သည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေးအတွက် ချူအင်လိုင်းသည် နိုင်ငံတကာ လှည့်လည်သွားလာ ဆွေးနွေး ခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ် ကျင်းပသော ရုရှကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ၂၁ ကြိမ်မြောက် ကွန်ဂရက်သို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ၊ ဒီဇင်ဘာလများအတွင်း ကျင်းပသော ၈၁ နိုင်ငံ ကွန်မြူနစ်ပါတီများ၏ အစည်းအဝေးသို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ ကျင်းပသော ရုရှကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ၂၂ ကြိမ်မြောက် ကွန်ဂရက်သို့လည်းကောင်း ချူအင်လိုင်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၄ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တို့၌ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဂျီနီဗာကွန်ဖရင့်နှင့် ဗန်ဒေါင်းကွန်ဖရင့်တို့ကို ဝန်ကြီးချုပ် ချူအင်လိုင်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ချူအင်လိုင်းသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ချစ်ကြည်ရေးခရီး ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ မြန်မာ- တရုတ် နယ်နိမိတ် သဘောတူစာချုပ်နှင့် မကျူးကျော်ရေး စာချုပ်များလည်း ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ချူအင်လိုင်းသည် အာရှ၊ အာဖရိကညီလာခံ ကျင်းပရေးနှင့် တရုတ် အိန္ဒိယ နယ်နိမိတ်ပြဿနာရှင်းရေးအတွက် အီဂျစ်၊ အယ်လဂျီးရီးယား၊ မိုရော့ကို စသည့် အာဖရိကနိုင်ငံ ၁၈ နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ် ဗန်းဒေါင်းကွန်ဖရင့်၌ ချူအင်လိုင်းသည် အာရှအရှေ့ပိုင်း တင်းမာမှုနှင့် တိုင်းဝမ်ဒေသ တင်းမာမှုလျော့ပါးရေး ဆွေးနွေးပြီးနောက် အမေရိကန်တို့နှင့် ဆွေးနွေး ရန် အကြိမ်ကြိမ် အားထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ချူအင်လိုင်းက တရုတ် အမေရိက ဆွေးနွေးပွဲ အောင်မြင်ရေးအတွက် အစွမ်းကုန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ချူအင်လိုင်း၏ဖိတ်ကြားချက်အရ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့တွင် တစ်ကြိမ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် တစ်ကြိမ် အမေရိကန် သမ္မတ၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကောင်စီ အကြံပေးအရာရှိ ဟင်နရီ ကစ်ဆင်းဂျားသည် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံသို့ လာရောက်၍ နိုင်ငံရေးရာများ ဆွေးနွေးသည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ချူအင်လိုင်း၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ အမေရိကန်သမ္မတ နစ်ဆင်သည် ပီကင်းမြို့သို့ ရောက်ရှိလာသည်။
ချူအင်လိုင်းသည် နိုင်ငံတကာ ဆက်ဆံရေး အောင်မြင်သည့် နည်းတူ ပြည်တွင်းရေးရာများကိုလည်း စွမ်းစွမ်းတမန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်မှ၂၈ ရက်တွင် တရုတ်ပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ၁ဝ ကြိမ်မြောက် ကွန်ဂရက်ကို လျှို့ဝှက်စွာ ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုကွန်ဂရက်အပြီးတွင် ချူအင်လိုင်းသည် တရုတ်ပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီကို စနစ်တကျ ပြန်လည် အားဖြည့်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ယင်းကွန်ဂရက်ပြီးနောက် ချူအင်လိုင်းသည် ကင်ဆာရောဂါကပ် ရောက်သဖြင့် ဆေးရုံတက်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်ကုန်ခါနီးတွင် ကျန်းမာရေး အခြေအနေ ကောင်းမွန်လာသဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်မှ ၁၇ ရက်ထိ စတုတ္ထအကြိမ် အမျိုးသား ပြည်သူ့ကွန်ဂရက်ကို ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကွန်ဂရက်၌ ချူအင်လိုင်း သည် စည်းလုံးညီညွတ်မှု ပိုမိုရရှိစေရန်နှင့် ပွင့်လင်း ဖြောင့်မတ်စေရန် တင်ပြခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေသစ် တင်သွင်းခဲ့သည်။
ပြည်သူ့ကွန်ဂရက် ကျင်းပပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ချူအင်လိုင်း၏ ဩဇာနှင့် ဂုဏ်သတင်းသည် တရုတ်ပြည်တွင်း သာမက နိုင်ငံတကာတွင်ပါ ကျော်ကြားလာသည်။ ကျန်းမာရေးလည်း ထပ်မံ ချွတ်ယွင်းလာသောကြောင့် ဆေးရုံပြန်တက်ခဲ့ ရသည်။ ချူအင်လိုင်းသည် ကင်ဆာရောဂါကြောင့် သေမင်းနှင့် စစ်ခင်းရင်း တိုင်းပြည်အကျိုး၊ လူမျိုးအကျိုးအတွက် လူတန်းစား အသိရှိရှိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ချူအင်လိုင်း ကွယ်လွန်လေသည်။
မင်းရွာတောင်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
မင်းရွာတောင်ရွာ (Minywartaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ အင်ဒေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၈၁ ဖြစ်သည်။
ဆမ်ခါရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ဆမ်ခါရွာ (Samhkar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၇၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၇၄ ဦး၊ မ ၃၅၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှု
တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှု (Tunguska event, သို့ Tunguska explosion) ဆိုသည်မှာ ယနေ့ခေတ် ရုရှားနိုင်ငံ ကရပ်စ်နိုယပ်စ် ကရိုင် (Krasnoyarsk Krai) ဒေသရှိ ပေါ့ဒ်ကာမန်နာယာ တုံဂူစကာမြစ် (Podkamennaya Tunguska River) အနီးတွင် ၁၉၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ရက် ဒေသစံတော်ချိန် မနက် ၇ နာရီ ၁၄ မိနစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော အလွန်အင်အားပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲမှုကြီး ဖြစ်သည်။
ထိုပေါက်ကွဲမှုသည် ဥက္ကာခဲ သို့မဟုတ် ကြယ်တံခွန် ကျရောက်ခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင် အထက် ၅ကီလိုမီတာမှ ၁၀ ကီလိုမီတာခန့် (၃ မိုင်မှ ၆ မိုင်ခန့်) တွင် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်ဟု ယူဆကြသည်။ လေ့လာမှု အမျိုးမျိုးမှ ကျရောက်ပေါက်ကွဲသော အရာဝတ္ထု၏ အရွယ်အစားကို အမျိုးမျိုး ခန့်မှန်း တွက်ချက်ကြပြီး အများစု၏ သဘောတူညီချက်မှာ မီတာ ဆယ်စု အနည်းငယ်မျှ ရှည်လျားသည် ဟု ယူဆကြသည်။
၁၉၀၈ ခုနှစ်မှ စ၍ တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှုနှင့် ပတ်သက်၍ စာတမ်းများ ထုတ်ဝေခဲ့သည်မှာ ၁၀၀၀ ကျော်မျှ ရှိပြီး အများစုမှာ ရုရှားဘာသာဖြင့် ဖြစ်သည်။ တုံဂူစကာ လေ့လာမှုတွင် သိပ္ပံပညာရှင် အမြောက်အမြား ပါဝင်ကြပြီး လူသိများသူတို့မှာ လီယိုနစ် ကူလစ်ခ် (Leonid Kulik)၊ ယပ်ဗနေ ကရီနော့ဗ် (Yevgeny Krinov)၊ ကီရေး ဖလော်ရင်စကီး (Kirill Florensky)၊ နီကိုလေ ဗာဆီလီယက်ဗ် ( Nikolay Vasiliev) နှင့် ဝေလ်ဟမ်ဖတ်စ် (Wilhelm Fast) တို့ဖြစ်သည်။
ထိုဥက္ကာခဲ့ သို့မဟုတ် ကြယ်တံခွန်သည် မြေမျက်နှာပြင်ကို ထိခိုက်ပေါက်ကွဲခြင်း မဟုတ်ဘဲ လေထဲတွင် ပေါက်ကွဲခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်သော်လည်း ထိုအဖြစ်အပျက်ကို ထိခိုက်ပေါက်ကွဲမှု (impact) ဟုသာ ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။ ထိုပေါက်ကွဲမှုမှ ပေါ်ထွက်လာသော စွမ်းအင်သည် ၅ မီဂါတန်မှ ၃၀ မီဂါတန် အတွင်းရှိသော တီအင်န်တီယမ်းပေါက်ကွဲမှုနှင့် ညီမျှသည်ဟု ခန့်မှန်းယူဆရပြီး အများဆုံး ဖြစ်နိုင်ခြေမှာ ၁၀ မီဂါတန်မှ ၁၅ မီဂါတန် အတွင်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ ၁၉၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်တွင် စမ်းသပ်ခဲ့သော ကပ်စတယ်လ် ဗရာဗို သာမိုနျူးကလီးယားဗုံးနှင့် အတူတူမျှ ဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ ဟီရိုရှီးမားတွင် ပေါက်ကွဲခဲ့သော နျူးကလီးယားဗုံး၏ အဆ ၁,၀၀၀ ခန့်မျှ ဖြစ်သည်။ ထိုပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၂,၁၅၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၈၃၀ စတုရန်းမိုင်) အတွင်းရှိ သစ်ပင်ပေါင်း သန်း ၈၀မျှ လဲပြိုပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ထိုပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ထွက်ပေါက်လာသော တုန်ခါမှုသည် ရစ်ချ်တာစကေး ၅ မျှ ရှိသော ငလျင်နှင့် ညီမျှသည်ဟု တွက်ဆကြသည်။ ထိုသို့အားပြင်းသော ပေါက်ကွဲမှုသည် အလွန်ကြီးကျယ်သော မြို့ပြ မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသတစ်ခုကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်သည်။ ထိုသို့ ဖြစ်နိုင်ခြေကြောင့် ဥက္ကာပျံ လမ်းလွဲသော နည်းလမ်းများကို ဆွေးနွေးလာခဲ့ကြသည်။
တုံဂူစကာ ပေါက်ကွဲမှုသည် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ လတ်တလော သမိုင်းကြောင်းအတွင်း အကြီးမားဆုံး ထိခိုက်မှု ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များမတိုင်မီ တကမ္ဘာလုံး ဂြိုဟ်တုဖြင့် စောင့်ကြပ် ကြည့်ရှုခြင်း တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမလာမီ အချိန်က ဝေးလံလာသော သမုဒ္ဒရာများအတွင်း ထိုသို့ကျရောက်ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါက သတိပြုနိုင်ခဲ့မည် မဟုတ်ပေ။
အစိန္တေယျ ဘုရားရှိခိုးကြီး
ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးသားစီရင်တော်မူသော
ပကိဏ္ဏက နမက္ကာရ ဗုဒ္ဓဝန္ဒနာအစိန္တေယျ ဘုရားရှိခိုးကြီး
နမောတဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ (၁) အစိန္တေယျ၊ အပ္ပမေယျ၊ သေဋ္ဌဇေဋ္ဌ အတုလပရမံ၊ အရဟံ ဘဂဝါ၊ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ၊ အနုတ္တရ မာရဇိ၊ တိလောကန္တဂူ၊ သယမ္ဘူ ဘဝိဿရ၊ ဤသို့စသား အသင်္ချေ ယျ၊ နာမတံဆိပ်၊ ဂုဏ်ဝိသိဌ်ဖြင့်၊ ဇမ္ဗူဒိပ်မှတက်၍၊ ဘဝဂ်တိုင်ကြေညာလျက်၊ ကာမ ရူပ၊ အရူပ ဟု၊ ဩကာသ သုံးရပ်၊ လောကဓာတ်၌၊ အမြတ်ထက်အမြတ်၊ သမိုက်အပ်သော၊ လူနတ်ဗြဟ္မာ၊ မဟာကဝိန်၊ သုခမိန်တို့သည်၊ ပညိန္ဒြေရှိတိုင်းဖြင့်၊ ခြားပိုင်းတွက်ကျုံး၍၊ မဆုံးမကုန်နိုင်၊ မကြံစည်နိုင်၊ မအံ့ဩနိုင်၊ ပြည့်လှိုင်ထွေပြား၊ များပြားကျယ်ဝန်းသော၊ ကျေးဇူးတော်အပုံ၊ ဂုဏ်တော်အပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံတော်မူပေထသော။
(၂) အမျိုးဖြင့်မြတ်သောသူ၊ ဘုန်းဖြင့်မြတ်သောသူ၊ ဂုဏ်ဖြင့်မြတ်သောသူတို့သည်၊ မာန်မူဖက်ပြိုင်ခြင်းငှာ မထိုက်၊ ဤသုံးစုံကြောင့်၊ လူ့ဘုံနတ်ဌာန်၊ ပြိုင်စံယှဉ်ဖော်၊ မပေါ်မပြူ၊ တစ်ဆူတည်းသော၊ အပ္ပဋိပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်တော်မူပေထသော။
(၃) ဇမ္ဗူ့ကျက်သရေ၊ ချက်ဗွေဘူမိ၊ အပရာဇိခရိုင်၊ ညောင်မဏ္ဍိုင်ကို၊ စိုးပိုင်တော်မူအံ့သော ကာလ၌၊ ကာမလောကဓာတ်၊ ခုနှစ်ရပ်လုံး၊ ဆတ်ဆတ်လှိုက်ခုန်၊ တုန်ဘနန်းမျှ၊ သန်းအကုဋေ၊ နတ်ဗိုလ်ခြေနှင့်၊ မိုးမြေကြည်းဟည်း၊ ပဲ့တင်တီးအောင်၊ ဖျက်ဆီးလုယက်လာသော၊ မေခလာဂီရိ၊ တောင်တရှိမျှ၊ ပြောင်ကြီးသေဌ်နင်း၊ မာရ်နတ်မင်းကို၊ ဖြည့်တင်းတော်မူခဲ့သော၊ ပါရမီဉာဏ်၊ ကံသမ္ဘာရှိန်၊ ဝရဇိန်လျှံပြောင်၊ ရွှေဘုန်းရောင်ဖြင့်၊ မှောင်မဝင်ခင်၊ အောင်မြင်တော်မူစေ၍၊ ကိလေသာစက်၊ သုံးထောင်ဝက်ကို၊ ဖြိုဖျက်တိုက်လှန်ခြင်းငှာ၊ အာနာပါနဘာဝနာဖြင့်၊ ရူပါဝစရ၊ အရူပါဝစရ၊ စတုတ္ထသမာပတ်တို့ကို၊ အာဝဇ္ဇနဝသီ၊ သမာပဇ္ဇနဝသီ၊ ပစ္စဝက္ခဏဝသီ၊ အဓိဋ္ဌာနဝသီ၊ ဝုဋ္ဌာနဝသီတည်းဟူသော၊ ဝသီဘော် ငါးတန်ဖြင့်၊ အဖန်ဖန်လေ့လာတော်မူပြီးလျှင်၊ ဤသုံးတန်သောဝိဇ္ဇာ၊ ခွဲစိတ်ဖြာသော်၊ ဝိဇ္ဇာရှစ်ပါးနှင့်၊ ပြည့်စုံတော်မူသဖြင့်၊ သယမ္ဘူ အထွဋ်၊ လူ တမွတ်ဟု၊ မချွတ် သမိုက်အပ်ထသော။
(၄) ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ ရဟန္တာ ဟူသမျှတို့၊ ရခြင်းငှာ မထိုက်၊ ဤခြောက်တန်သော ဆ အသာဓါရဏ၊ ဉာဏလျှံပြောင်၊ မြတ်တန်ဆောင်ကို၊ ညှိထောင်ထွန်းစိုက်တော် မူသည်ဖြစ်၍၊ ဝေးနီး စကြဝဠာ၊ သမန္တာရပ်၊ လောကဓာတ်တို့ကို၊ ထုတ်ခပ်ထင်ထင်၊ ရှုမြင်တော်မူနိုင်သော၊ ပသာဒစက္ခု၊ ဉာဏစက္ခု၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ ဗုဒ္ဓ စက္ခု၊ သမန္တစက္ခုတည်းဟူသော၊ မျက်စိတော်ငါးလုံးဖြင့်၊ အဆုံးမဲ့မြင်တော်မူပြီး ထသော။
( ၅ ) ပလ္လင်, အနိမိသ၊ စင်္ကမ မှသည်၊ စတုတ္ထ သတ္တာဟဝယ်၊ ရတနာရွှေအိမ်၊ ချမ်းရိပ်ငြိမ်၌၊ မွေ့သိမ်စံပယ်တော်မူကာ၊ အဘိဓမ္မာ ခုနှစ်ကျမ်းတွင်၊ ပဋ္ဌာန်းဒေသနာကို၊ လေ့လာဆင်ခြင်တော်မူသော၊ အာနုဘော်တော်ကြောင့်၊ အသွေးတော်, အသားတော်၊ အရိုးတော်စု၊ ဝတ္ထု ပသာဒိန္ဒြေ အလုံးမှ၊ ပြိုးပြုံးပြိုးပြက်၊ ရိုးရိုးရက် တောက်ပလျက်၊ နီလ, ပီတ, လောဟိတ၊ ဩဒါတ, မဉ္ဇိဋ္ဌ, ပဘသရာ၊ တည်းဟူသော၊ ရောင်ခြည်တော် ခြောက်ဆိုင်ကို၊ တပြိုင်တည်းကွန့် မြူးစေလျက်၊ လနေအတိ၊ လျှံငြီး ပြောင်ပြောင်၊ ဗိမာန်ရောင်နှင့်၊ သောင်းထောင်စကြာ ဝဠာ၊ ထွန်းလင်းဖြာသော၊ ဗြဟ္မာကြီးတို့၏၊ ကိုယ်ရောင်ကိုယ်လျက်၊ နှိပ်စက်လွှမ်းမိုးနိုင်သော၊ ကိုယ်တော်ရောင်တို့ဖြင့်၊ အထောင်အသောင်းသော၊ လောကဓာတ်တို့ကို၊ တလျှပ်လျှပ် ထွန်းလင်းတော်မူပြီးထသော။
(၆) တည်းဟူသော၊ ဝိသုဒ္ဓိ ခုနှစ်ပါး၊ တရားဘွဲ့ဖြူ၊ သရဖူ မကိုဋ်၊ ဦးစိုက်မင်္ဂလာ၊ မြတ်တန်ဆာကို၊ တင့်တယ်စွာ ဆင်ယင်လျက်၊ တဒင်္ဂ ဝိမုတ္တိ၊ ဝိက္ခမ္ဘန ဝိမုတ္တိ၊ သမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိ၊ ပဋိပဿမ္ဘနဝိမုတ္တိ၊ နိသရဏဝိမုတ္တိ တည်းဟူသော၊ ဝိမုတ္တိငါးရပ်၊ တရားမြတ်ကြောင့်၊ လောကဓာတ်အလုံး၊ ညွှတ်ကျုံး ပူဇော်ရာ၊ အာဂါရမုနိ၊ အနာဂါရမုနိ၊ သေက္ခမုနိ၊ အသေက္ခမုနိ၊ ပစ္စေကမုနိ တို့ထက်၊ ကဲတက်လွန်မြတ်စွာ၊ မုနိန္ဒာဘိပဝရ၊ အတုလမုနိလည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
(၇) သုံးဆယ့်နှစ်ပါးသော၊ ယောက်ျားမြတ်တို့၏၊ လက္ခဏာတော်ကြီး၊ ရှစ်ဆယ်သော လက္ခဏာတော်ငယ်၊ တင့်တယ်ယိုဖိတ်၊ ကိုယ်အင်္ဂါတော်အစိတ်ကို၊ လက္ခဏာရိပ် ပြရာ၌၊ နားပန်တော် အစုံနှစ်ဘက်မှသည်၊ နဖူးတော်ဆံစသို့၊ ယှက်ကူးကာတောက်ပသော၊ ဥဏှီသ သင်းကျစ်တော်တဖြာ၊ နရကာရွှေစင်၊ နဖူးတော်အပြင်၌၊ စို့သက်တန့် အသွင်ဖြင့်၊ ကော့ညွှတ်ပျော့ပေါ်လွင်သည့်၊ နှစ်ဖက်သော မျက်မှောင်တော် တစ်တန်၊ ပဘံကရ မျက်မှောင်တော် အစမှ၊ လောမထူးထွေ၊ ညာရစ်ခွေဖြင့်၊ ငွေရောင်ခြည်တစ်တန်၊ တစ်လံဝက်လောက်၊ ဝန်း၍တောက်သော၊ ဥဏ္ဏလုံ မွေးရှင်၊ ပိတုန်းရောင်သွင်၊ မည်းမှောင်လွင်သဖြင့်၊ ကော့ညွှတ်ပျော့ပေါ်လွင်သည့်၊ ဆံစတော်တတန်၊ ကျောက်နဝရတ်သဖွယ်၊ သောက်ရှူးကြယ် တဝ၊ ရှုကြည့်တိုင်းတောက်ပသော၊ မံသစက္ခုတော် နှစ်ဖြာ၊ ပြယိုးယားပွင့်၊ ရွှေပန်းဆိုင်း ဆင့်သကဲ့သို့၊ မမြင့်မမောက်၊ မကောက်မချွန်၊အလွန်လျှင် ရှုချင်ဖွယ်ရာသော၊ နှာတံနှာသီးတော်မြတ်၊ လျောက်ပတ်သားနား၊ ကွန့်ကွန့်လျားသော၊ ပါးတော်မြတ်နှစ်သွယ်၊ ပုလဲရတနာ၊ သာခွာဘော်ကြူ၊ ဖွေးဖွေးလူလျက်၊ ဖြူစင်ကြယ် လှစွာသော၊ သွားတော်မြတ်လေးဆယ်၊ စွယ်တော်မြတ်လေးဆူနှင့်တကွ၊ ပြန့်ပြန့်ညီညာ၊ နီလှစွာသော၊ လျှာတော်မြတ် စသည့်၊ ကိုယ်အင်္ဂါတော် အစိတ်တို့ဖြင့်၊ ယိုဖိတ်ယှက်သန်းလျက်၊ ချီးမွမ်းအံ့ဩ၊ ပြောပ၍ မပြီးနိုင်သဖြင့်၊ အလွန်အကြူး၊ အထူးသပ္ပာယ်တော် မူထသော။
(၈) ကာမဘဝါ၊ ဒိဋ္ဌာဝိဇ္ဇော၊ ဩဃလေးဖြာ၊သံသရာစက်၊ ဝဲဂယက်၌၊ တဝဲလည်လည်၊ မတည်မရပ်၊ ချာချာပတ်လျက်၊ ရဟတ်ဆုံနွား၊ ကဲ့အလားသို့၊ မျောပါးရှည်ကြာ၊ ဝေနေယျာတို့ကို၊ အဏ္ဏဝါ ဂယက်၊ ဩဃနက်မှ၊ ညာလက်ဆွဲငင်၊ ကယ်တင်တော်မူခြင်းငှာ၊ ပဉ္စတာလီ၊ ဝါဝဿီဝယ်၊ နာရီမလစ်၊ မဂ်ဆီညှစ်၍၊ ဖွင့်လှစ်ဟောပြ၊ ဆုံးမတော်မူရာ၊ ဒေသနာတော်သည်၊ ဝိနယ, သုတ္တန်၊ ဘိဓမ္မံဟု၊ သုံးတန်ပြားလာ၊ သာသနာတော် နည်းအားဖြင့်လည်း သုံးရပ်၊ ကထာနည်းအားဖြင့်လည်း သုံးရပ်၊ အာဏာဝေါဟာ၊ ပရမတ္တာ ဟူ၍လည်း သုံးရပ်၊ ဤသို့အားဖြင့်၊ သုံးတန်အပြား၊ ပိဋကတ် ဒေသနာတော်သုံးပါးတို့ကို၊ ဟောကြားမြွက်ဟ၊ ဆုံးမတော်မူသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၊ လူနတ်တို့၏ ဆရာအစစ်လည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
(၉) ခပ်သိမ်းသော တရားအပေါင်းကို၊ မိမိ အလိုလို၊ ကိုယ်တော်တိုင်သာလျှင်၊ ကောင်းစွာထင်ထင်၊ သိမြင်တော်မူသည် ဖြစ်၍၊ များဖျင်သတ္တဝါ၊ ဝေနေယျာကို၊ ခေမာအောင်မြို့၊ ကူးစေဖို့ငှာ၊ ဒေသနာရေအေး၊ နိဗ္ဗာန်တည်း ဟူသော အမြိုက်ဆေးကို၊ တိုက်ကျွေး ဖြန်းဆွတ် တော်မူသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၊ လောကသုံးရပ်၊ ဘုံသုံးထပ်၌၊ ယှဉ်ကပ်သော်လည်း မနိုင်၊ ပြိုင်သော်လည်း မတူ၊ တစ်ဆူတည်းသော၊ အပ္ပဋိပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်တော်မူထသော။
(၁၀) ဤမဟာဘဒ္ဒ၊ ကမ္ဘာမ၌၊ ကကုသန္ဓာ၊ ကောဏာဂမန၊ ကဿပဟု၊ လောကထွတ်ထား၊ဘုရားသုံးဆူ၊ သယမ္ဘူတို့၊ ထီးဖြူ အရဟတ္တဖိုလ်၊ ရိပ်ခိုနန်းမြင့်၊ သုံးကြိမ်ဆင့်၍၊ ပွင့်တော်မူကြကုန် ပြီးသည့်နောက်၊ လေးဆင့်မြောက်အကျ၊ စတုတ္ထ အောင်ပွဲတွင်၊ ညေယျငါးအင်၊ ကုန်စင်သိမှု၊ သမန္တစက္ခု၊ သဗ္ဗညုတ၊ဉာဏခိုင်ဖြီး၊ ဉာဏ်တော်ကြီးကို၊ ပိုင်စီးလက်ရောက်၊ ဆက်ခါလျှောက်၍၊ ပွင့်မြောက်တော်မူသည်၏ အဖြစ်ကြောင့်၊ ဗြဟ္မာနတ်လူ၊ သုံးဘုံသူကို၊ ကြည်ဖြူမေတ္တာ၊ ကရုဏာဖြင့်၊ သာယာစွာဆုံးမ၊ ဟောပြတော်မူသည်လည်းဖြစ်တော်မူထသော။
(၁၁) ဒီပင်္ကရာ၊ ထွတ်ချာမှန်ကင်း၊ သုံးလူ့မင်း၏၊ ခြေရင်းတော်အောက်၊ ဝပ်စင်းမှောက်လျက်၊ နိယတဗျာဒိတ်ပန်းကို၊ ဆွတ်လှမ်းခံယူတော်မူစဉ်ကပင်၊ သာဝကဉာဏ်၊ ပါရမီသာမန်ဖြင့်၊ နိဗ္ဗာန်ကို ကူးယူလျှင်၊ ရလောက်တော်မူပါလျက်လည်း၊ တစ်ယောက်တည်း ငါတစ်မူ၊ နိဗ္ဗာန်ကို ယူချေလျှင်၊ ဘယ်တွင် အကျိုးမရှိချေ၊ သမ္ဗောဓိမှန်၊ သဗ္ဗညု ရွှေဉာဏ်ကို၊ သွေမလှန် ငါရမှ၊ တရားမြတ် ဖောင်စကြာဖြင့်၊ သတ္တဝါ ဝေနေယျကို၊ သံသရာဝဲဂယက်မှ၊ နိဗ္ဗာန်မည်သာ၊ ကျွန်းခေမာသို့၊ တင်ကာဆောင်ပို့မည်ဟု၊ တိဏ္ဏော တာရေယျံ၊ ဗုဒ္ဓေါ ဗောဓေယျံ၊ မုတ္တော မောစေယျံ၊ သုံးခွန်းသော ဝစနံကို၊ ရွှေနှုတ်တော်လှစ်ဖွင့်၍၊ ကျူးရင့်တော် မူခဲ့ပြီးသည့်နောက်၊ လေးအသင်္ချေ၊ လွန်လေကုန်မြောက်၊ ကမ္ဘာတစ်သိန်း အလွန်သို့ရောက်အောင်၊ လူသာမန် ပုဂ္ဂိုလ်တို့၊ အလွန်တရာ၊ ဖြည့်ကျင့်ရှာမှီးနိုင်ခဲသော၊ ပါရမီ ဆယ်ပါး၊ စွန့်ခြင်းကြီး ငါးပါးစသော၊ သမ္မာသမ္ဗောဓိအဖြစ် တည်းဟူသော၊ ဆုကြီးကို ရှာမှီးတော်မူပြီးထသော။
(၁၂) ဂင်္ဂါဝါဠု၊ သဲစုမြူဟန်၊ ပမာတန်ကဲ့သို့၊ အနန္တဂူ၊ နိဗ္ဗာန်ယူကုန်သော၊ ဆူဆူမြတ်စွာ၊ စောသတ္တာတို့၏၊ သွားရာလမ်းကြောင်း၊ စရိုက်ကောင်း မူလဖြစ်သော၊ သီလသံဝရ၊ ဣန္ဒြိယ သံဝရ၊ ဘောဇ‌နေမတ္တညုတာ၊ ဇာဂရိယာနုယောဂ၊ သဒ္ဓါ, သတိ၊ ဟီရိဩတ္တပ္ပ၊ ဗာဟုသစ္စ၊ ဝီရိယ, ပညာ၊ လေးဖြာဈာန်တည်းဟူသော၊ စရဏတရား (၁၅) ပါးတို့ကို၊ အားသစ် ကျင့်ဆောင်တော်မူသဖြင့်၊ တည်းဟူသော၊ ပဋိသမ္ဘိဒါ လေးပါး၊ ဣဒ္ဓိဝိဓ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ ဒိဗ္ဗသောတ၊ စေတောပရိယ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ၊ ယထာကမ္မုပဂ၊ အနာဂတံသ တည်းဟူသော အဘိညာဉ် ခုနှစ်ပါး၊ ရူပဈာန်လေးရပ်၊ အရူပဈာန်လေးရပ်အားဖြင့်၊ သမာပတ်ရှစ်ပါး၊ ကျေးဇူးတော် တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါး၊ ထူးပြားဆန်းကြယ်၊ အံ့ဖွယ်တော် တစ်ဆယ့်ရှစ်စုံ၊ ထိုမျှဂုဏ်ကို၊ ဥဿုံစိုးပိုင်တော်မူပြီးထသော။
(၁၃) ဒေဝပုတ္တမာရ်၊ ကိလေသမာရ်၊ ခန္ဓမာရ်၊ မစ္စုမာရ်၊ အဘိသင်္ခါရမာရ်၊ ဤငါးတန်တို့ကို၊ တိုက်လှန်ဖြိုခွဲ၍၊ အောင်ပွဲယူနိုင်၊ ရဲခေါင်တိုင်သော၊ ဤသို့အားဖြင့်၊ ပိုင်းခြားတွက်ဖွဲ့၊ သုံးဆယ့်ခုနှစ်ရပ်၊ အလွန်မြတ်သော၊ ဗောဓိပက္ခိယ၊ ဓမ္မအကျော်၊ ရဲမက်တော်တို့ကို၊ ကိုယ်ရံတော်ကြီး၊ ဦးစီးဗိုလ်ချုပ်တင်လျက်၊ အသင်္ချေချေ၊ တွက်ရေမဆုံး၊ ပတ်ကုံး ကိလေသာ၊ မာရ်ဗိုလ်ပါတို့ကို၊ ဆံလွှာ မကြွင်းအောင်၊ ခုတ်စဉ်းတိုက်သိမ်း၊ အငြိမ်းအောင်မြင်တော်မူသဖြင့်၊ အသင်္ခတ၊ ခေမရွှေဘုံ၊ ဓမ္မာရုံသဘင်၊ မြိုက်နန်းခွင်၌၊ ဥကင်စွင့်စွင့်၊ ဖွင့်တော်မူပြီးထသော။
(၁၅) အဍ္ဎ ဆက္ကသတ၊ ဇာတကကို၊ ပုံပြသက်သေခံလျက်၊ အနန္တ ဘဝ၊ ဖြစ်ဖြစ်သမျှ တို့၌၊ ဓနပရိစ္စာဂ၊ ပုတ္တပရိစ္စာဂ၊ ဘရိယပရိစ္စာဂ၊ အင်္ဂပရိစ္စာဂ၊ ဇီဝိတပရိစ္စာဂ တည်းဟူသော၊ စွန့်ခြင်းကြီး ငါးအင်ကို၊ မဂ္ဂင်ဖောင်ပျံ၊ စံလိုသူ အပေါင်းတို့ထက်၊ ကဲဆောင်းလွန်မောက်၍၊ အထောက်မတန် ပြုခဲ့သော၊ ဟေတုသမ္ပဒါ၊ မြတ်သမ္ဘာကြောင့်၊ အဏိမာ, လင်္ဃီမာ၊ မဟိမာ, ပတ္တိမာ, ကမ္မာ၊ ဤသိတာ, ဝသိတာ၊ ယတ္ထကာမဝသယိတာ ဟူသော၊ ဘာသာမဂဓိုရ်၊ ရာဇဂြိုဟ်၊ ဥဒါန်းနှင့်အညီ၊ တည်းဟူသော၊ တန်ခိုးတော်ရှစ်ဦး၊ ဘုန်းတော်ထူးဖြင့်၊ အံ့ကျူးပြီးပိုင်၊ မချီးနိုင်၍၊ တစ်ပြိုင်တည်လျက်၊ တစ်ပြိုင်ပျက်သော၊ စကြဝဠာ တိုက်နေ၊ သိန်းကုဋေလုံး၊ ရွှေမုဋ္ဌာန်စွမ်း၊ အာဏာလွှမ်း၍၊ ထဲဝမ်းစိမ့်စိမ့်၊ ကြက်သီးဖိမ့်မျှ၊ ခြိမ့်ခြိမ့်ကြွေးကြော်၊ ပူဇော်ကြရာ၊ သုံးရွာလုံးတန်ဆောင်၊ မင်းခေါင်မင်းဖျား၊ မင်းတရား အစစ်လည်း ဖြစ်တော်မူထသော။
တည်းဟူသော လေးပါးသော သမုဒယသစ္စာ၏ အနက်တို့ကိုလည်းကောင်း။
တည်းဟူသော၊ လေးပါးသော နိရောဓသစ္စာ၏ အနက်တို့ကို လည်းကောင်း။
တည်းဟူသော လေးပါးသော၊ မဂ္ဂသစ္စာ၏ အနက်တို့ကို လည်းကောင်း။
အကြောင်းအကျိုး အားလျော်စွာ၊ လေးသစ္စာတို့ကို၊ ဒဿနာကာရဖြင့်၊ သောဠာသ ဝေဖန်၍၊ ရွှေဉာဏ်တော်ထင်ထင်၊ ရွှေလက်တင် ပတ္တမြား ကဲ့သို့၊ ပိုင်းခြားသိမြင်တော်မူသည့်အလျောက်၊ အထောက်အခံ၊ ကံဉာဏ်ကြီးရင့်၊ ပွင့်ထိုက်သော သတ္တဝါ၊ ဝေနေယျာတို့ကို၊ ပွင့်ပါစေ နှလုံးဖြင့်၊ စွေချုန်းထစ်ကြိုး၊ ရှစ်ကိုးနယ်ကုန်၊ သုန်သုန်ပြင်းဝှန်၊ ရွာဖျန်းသွန်းသော၊ မေဃဝန်တမျှ၊ ဓမ္မဘေရီ၊ မေဒနီကို၊ နာရီမလပ်၊ လူနှင့်နတ်အား၊ မပြတ်တိုက်ကျွေး၊ ပေးတော်မူပေ တတ်သော၊ သုံးရပ်လုံးဆရာ၊ ဒေဝါဒိ ဒေဝိန္ဒ၊ ဗြဟ္မာဓိ ဗြဟ္မိန္ဒ၊ တိဘဝပါရဂူ၊ အဘိဘူပါမောက္ခ၊ အနုတ္တရသင်းကျစ်၊ မဟာဓမ္မရာဇ်၊ မြတ်ရှင်ချစ်ကို၊ အဟံ-ခန္ဓာပဉ္စက၊ ဒြပ်ထုမျှကို၊ ပေါင်းထယှဉ်ဖော်၊ ဘုရားတပည့်တော်သည်၊ ဝန္ဒေ ဝန္ဒာမိ၊ ဂုဏ်တော်ထုံမွှမ်း၊ ပုံတော်မှန်းလျက်၊ ချီးမွမ်းထောမနာ၊ ပဏာရိုကျိုး၊ လက်စုံမိုး၍၊ ရှိခိုးကန်တော့လိုက်ပါ၏ မြတ်စွာဘုရား။
သရွက်မြိုက်ရွာ၊ သရွက်မြိုက်
သရွက်မြိုက်ရွာ၊ သရွက်မြိုက်
ဖိုးရရွာ၊ ကျုံဒါးချောင်း
ဖိုးရရွာ၊ ကျုံဒါးချောင်း
ဆင်ခေါင်းရွာ၊ မွေးလုံး
ဆင်ခေါင်းရွာ၊ မွေးလုံး
ဒုံဖေါင်ရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးအိမ်တန်းရွာ၊ သရွက်မြိုက်
ငါးအိမ်တန်းရွာ၊ သရွက်မြိုက်
ရွာသစ်ဆည်
ရွာသစ်ဆည်
၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် တရုတ်နိုင်ငံတော်ပိုင် ကုမ္ပဏီတခုဖြစ်သည့် ဒါတန်းကော်ပိုရေးရှင်းက မြန်မာစစ်အစိုးရနှင့် နားလည်မှုစာချွန်လွှာတရပ် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ ကရင်နီပြည်နယ်အတွင်း ဆည် ၃-ခု တည်ဆောက်ရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။ ၎င်းတို့တွင် သံလွင်မြစ်မကြီးပေါ်၌ ၆၀ဝ မဂ္ဂါဝပ် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်ပေးမည့် ဆည်တခု၊ ၎င်း၏မြစ်လက်တက် များဖြစ်သည့် ပွန်ချောင်းနှင့် သဘက်မြစ်များပေါ်တွင်လည်း နောက်ထပ် ဆည် ၂-ခု တည်ဆောက်ရန် ရှိသည်။
ဆည်တောင်ရွာ၊ ကော
ဆည်တောင်ရွာ၊ ကော
ရွာသစ်ဆည်
Burmese
Shwe Taung Hydropower Company Myanmar Electric Power Enterprise
Chinese
တရုတ်နိုင်ငံ ဒါတန်း ကော်ပိုရေးရှင်း (CDT) China Datang Corporation China Datang Overseas Investment Company
ဘဏ္ဍာငွေကြေး
အင်ဂျင်နီယာများက ယေဘုယျအားဖြင့် မဂ္ဂါဝပ် ၁ ခု ထုတ်ပေးမည့် ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးဆည်တခု တည်ဆောက် ရေးအတွက် ကုန်ကျမှုစရိတ် ပဏာမခန့်မှန်းမှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ သန်း ဖြစ်သည်။ ဆည်တည်ဆောက်မည့် နေရာ နှင့် လည်ပတ်မည့် စရိတ်များလည်း မူတည်နေပေရာ၊ ရွှေလီမြစ်ပေါ်ရှိဆည်များအတွက် အကြမ်းဖျဉ်းကုန်ကျစရိတ်ကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပမာဏ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁,၄၀ဝ အထိ ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြသည်။ (change Shweli to Ywathit and 1.4 billion to 600 million) လျှပ်စစ်ရောင်းချမှုမှ ရရှိမည့် ဝင်ငွေများသည် နှစ်စဉ်ထုတ်လုပ်နိုင်မှု ပမာဏနှင့် ဝယ်ယူသည့် ဈေးနှုန်းအပေါ် မူတည် လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်ဝယ်ယူမည့် သဘောတူညီချက်ကို ယခုအချိန်တိုင် လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်း မရှိသေးပါ။
Electricity – where will it go?
ကရင်နီပြည်နယ်တွင် တည်ဆောက်မည့် ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းအသစ်များမှ ထွက်ရှိလာသည့်လျှပ်စစ်ကို မည်သည့် နေရာသို့ ပို့ဆောင်မည်ကို တိတိကျကျ မသိရှိရသေးပါ။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အခြားဆည်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ၏ အစဉ် အလာကို ကြည့်မည်ဆိုလျှင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ သို့မဟုတ် တရုတ်နိုင်ငံသို့ စွမ်းအင်ကို ရောင်းချဖွယ်ရှိနေပါသည်။ သို့မဟုတ်လျှင် လည်း မြန်မာစစ်အစိုးရအတွက်၊ သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏နီးစပ်သူ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များအတွက် လိုအပ်ချက်ကိုသာ ဦးစား ပေး ဖြည့်ဆည်းလိမ့်မည်ဟု စိုးရိမ်နေရသည်။
စီမံချက် လက်ရှိအခြေအနေ - Last updated March 2011
လက်ရှိအခြေအနေတွင် အင်ဂျင်နီယာများက ဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာကို တိုင်းထွာစစ်ဆေးမှုများ ပြုနေကြသော် လည်း၊ ဒေသခံပြည်သူများကို ဆည်တည်ဆောက်မည့် စီမံကိန်းအကြောင်း တလုံးတပါဒမျှအသိပေးခြင်း မရှိသလို၊ တည် ဆောက်မည့်နေရာတဝိုက်သို့လည်း သွားလာခွင့် ပိတ်ပင်ထားသည်။ ရွာသစ်ဆည်၊ ပွန်မြစ်ဆည်တို့နှင့် ပတ်သက်၍ သဘာဝဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ၊ လူမှုရေး၊ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်လေ့လာချက်များ ဖော်ထုတ်သိရှိရခြင်း မရှိသလို၊ လက် နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေသည့်အတွက်ကြောင့် သံလွင်မြစ်နှင့်ပတ်သက်၍လည်း အခြေခံအချက်အလက်များ ယနေ့ တိုင် စူးစမ်းလေ့လာထားနိုင်ခြင်း မရှိပါ။
ဆိုးကျိုးသက်ရောက်နိုင်မှုများ
၎င်းဆည်များတည်ဆောက်သည့်အခါ စီမံကိန်းများလုံခြုံရေးနှင့် ဝန်ထမ်းများ လုံခြုံရေးအတွက် စစ်တပ်များပို၍ နေရာချ ထားလာမည် ဖြစ်သောကြောင့် ပဋိပက္ခကို ပို၍ကြီးထွားလာစေနိုင်သည်။ ၎င်းဒေသသည် တည်ငြိမ်နေသည့်ဒေသ မဟုတ်ပါ။ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး တပ်ဖွဲ့များ ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်နေကြဆဲ ဖြစ်ပြီး၊ မကြာသေးမီက မြန်မာစစ်တပ် ထိန်းချုပ်မှုအောက် သွပ်သွင်းခဲ့သည့် "နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့"များ အတွင်းတွင်လည်း သဘောထားကွဲလွဲမှုများ တည်ရှိနေပါ သည်။ ဤအခြေအနေအောက်တွင် ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းများတည်ဆောက်မှုတွင် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် ကရင်နီလူမျိုးများ ၏ ခါးသည်းသည့် အတွေ့အကြုံအရ ပြည်သူများ၏ အစိုးရအပေါ်နှင့် လာရောက်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများအပေါ် မကျေနပ်မှုများ ရန်လိုမုန်းထားစိတ်များကိုသာ ကြီးထွားလာစေမည် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဆည်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းသို့ လာရောက်သည့် မြန်မာစစ်သားများ စောင့်ကြပ် လုံခြုံရေးယူပေးလာသည့် အင်ဂျင်နီယာအဖွဲ့ယာဉ်တန်းကို တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး၊ လူ-၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ရပါသေးသည်။
ရွာသစ်ဆည် တည်ဆောက်မည့်နေရာတွင် မကြာသေးမီကစ၍ သစ်ထုတ်လုပ်မှုများ တိုးတက်များပြားလာသည်။ သံလွင် မြစ်ကမ်းတလျှောက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် နယ်စပ်အထိ သစ်ဖြတ်စက်များနှင့် သစ်ထုတ်လုပ်ရေးစခန်းများ ရှိနေသည်ကို တွေ့ ရှိရသည်။ ဤသစ်တောများသည် ကယား-ကရင် တောင်ပေါ်သမမျှတ သစ်တောများဖြစ်ပြီး ဇီဝသတ္တမျိုးကွဲ စုံလင်ထွေ ပြား ကြွယ်ဝသည့် နေရာများလည်း ဖြစ်သည်။ ဆည်တည်ဆောက်ရေး စီမံကိန်း ၂-ခုကြောင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းများကို လည်း ထိခိုက်စေလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ သံလွင်မြစ်သည် ယခုအခါ မည်သည့်နေရာဒေသတွင်မှ မတွေ့ရဘဲ ရှားပါးသွားပြီ ဖြစ်သည့် ငါးမျိုးစိတ် ၄၇ မျိုးတို့ နေထိုင်ရာ ဂေဟဒေသလည်း ဖြစ်သည်။
အတင်းအကျပ် နေရာပြောင်းရွှေ့စေရန် ဆောင်ရွက်သည့် စစ်ဆင်ရေးများကြောင့် ဌာနေတိုင်းရင်းသား ထောင်ပေါင်းများစွာ မှာ ထွက်ပြေးအခြေပျက်ခဲ့ရပြီ ဖြစ်သည်။ လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည့် အတွက်ကြောင့်လည်း နေရပ်ရင်းသို့ ပြန်လာနိုင်ခြင်း မရှိကြပါ။ ဆည်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကြောင့် ထိုသူများ အိမ်ပြန်ရေး ပို၍ခက်ခဲစေ လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဆည်များတည်ဆောက်ရေးကြောင့် ကရင်နီလူမျိုးစု၏ မျိုးနွယ်စုတခုဖြစ်သော ယခုအခါ အရေ အတွက်အားဖြင့် ၁,ဝ၀ဝ မျှသာ ကျန်ရှိတော့သည့် ယင်းတလဲလူမျိုးများ ဆက်လက်ရှင်သန်ရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက်လည်း အထူးတလည် ခြိမ်းခြောက်နေပါသည်။ ၎င်းယင်းတလဲလူမျိုးတို့သည် သံလွင်နှင့် ပွန်မြစ်ကမ်းတလျှောက် ကမ်းပါးတွင် ဥယျာဉ်ခြံစိုက်ပျိုး သက်မွေးနေကြပြီး၊ ပုံမှန်အားဖြင့် လူးနှင့် နှမ်းစိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုသူတို့၏ ရှေးဟောင်းမြို့တော် ဘော်လခဲသည်လည်း ပွန်မြစ်၏အကြေတွင် ရှိနေရာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးရတော့မည့် အခြေအနေ ရှိနေသည်။
သံလွင်မြစ်သည် နုံးမြေနှစ်များ ပို့ချပေးသည့် မြစ်တစင်းဖြစ်ပြီး၊ ရာနှင့်ချီသော မြစ်အကြေ ကမ်းနားတလျှောက်တွင်ဥယျာဉ် လုပ်ငန်းများ၊ စိုက်ခင်းများအတွက် အရေးပါသည့် မြေဆီအဖြစ် ပံ့ပိုးပေးနေသည်။ ၎င်းမြေဩဇာကြွယ်ဝလှသည့် စိုက်မြေ များကို မှီခို၍ သံလွင်၏ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် မွန်ပြည်နယ်တွင် လူသန်းတဝက်ခန့် အခြေချနေထိုင်နေကြရသည်။ အရေးပါသည့် ဆန်ထုတ်လုပ်ရာ ဒေသတခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဤဆည်များ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းကြောင့် နုံးအနယ်အနှစ်များ ပို့ချမှု ကို ဟန့်တားစေမည် ဖြစ်ပြီး၊ စိုက်မြေများအတွက် အခက်ကြုံရစေမည်၊ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုကျဆင်းရမည်ဖြစ်ပြီး စားနပ် ရိက္ခာဖူလုံမှုကိုလည်း ခြိမ်းခြောက်မှု ရှိလာစေမည် ဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်ရန် လိုအပ်ချက်အရသာ ဆည်နောက်တွင် ရေကိုသိုလှောင်ထားခြင်း၊ ထုတ်လွှတ်ခြင်း ပြုမည်ဖြစ် ရာ၊ မြစ်အောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သည့် ပြည်သူများ၏ စိုက်ပျိုးရေးလိုအပ်ချက်အတွက် ရေဖူလုံမှု ပြဿနာရှိလာနိုင်သလို၊ အန္တရာယ်လည်း ကြုံရနိုင်သည်။ ရုတ်တရက် ရေအတက်အကျကြောင့် ရေလမ်းခရီးအန္တရာယ်များနှင့် အခြားမတော် တဆ သေကြေထိခိုက်ရမှုများ ရှိလာနိုင်သည်။ ရေပြတ်လပ်မှုဖြစ်နိုင်သလို၊ မြစ်ရေလျှော့နည်းကျဆင်းမှုကြောင့် မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် ဆားငန်ရေဝင်လာခြင်းကြောင့် လယ်သမားများ အတိဒုက္ခကြုံရနိုင်သည်။ နောက်ဆုံးအနေနှင့် ယခု ဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာသည် မြေလွှာပြတ်ရွေ့ကြောပေါ်တွင် တည်ရှိနေပြီး၊ ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ဆည်ပျက်စီးရမှု ရေလွှမ်းမိုးမှု အန္တရာယ်များလည်း ကြုံရနိုင်သည်။
မိတ္တာမစ္စသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “မိမိစကားကို လေး စားကြည်ဖြူ၊ နာယူကြကုန်သော မိတ်ဆွေ၊ အဆွေခင်ပွန်း၊ ဆွေမျိုးသားချင်းတို့ကို ဗုဒ္ဓ, ဓမ္မ, သံဃ အဝေစ္စပသာဒ သမာဓိသံဝတ္တနိက အရိယကန္တသီလ-ဟူသောသောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်ရကြောင်း တရားလေးပါးတို့ကိုဆောက်တည်စေအပ်၊ သက်ဝင်စေအပ်၊ စွဲမြဲစွာ တည်နေစေအပ်သောအားဖြင့် ချီးမြှောက်ကြရမည်”ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် “အထက်သုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း မိမိစကားကို လေးစားကြည်ဖြူ နာယူကြကုန် မိတ်ဆွေ၊ အဆွေခင်ပွန်း၊ ဆွေမျိုးသားချင်းတို့ကို အပါယ်လေးပါးသို့ မရောက်စေနိုင်သော ယင်းသောတာပတ္တိ မဂ်တရားလေးပါးတို့ကို မဟာဘုတ်လေးပါးတို့ သဘာဝပြောင်းလဲလျှင် ပြောင်းလဲနိုင်သော်လည်း လုံးဝပြောင်းလဲမှုမရှိအောင် ဆောက်တည်စေအပ်၊ သက်ဝင်စေအပ်၊ စွဲမြဲတည်အောင် ချီးမြှောက်ကြရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၁
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ ကဏ္ဍ:၂၀၀၁
ရေယိမ်းရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒီဗရဂျိုင် မဟာဗလီနှင့် ဆေးရုံ
ဒီဗရဂျိုင် မဟာဗလီနှင့် ဆေးရုံ သည် တူရကီနိုင်ငံ ဆီးဗက်စ်ပြည်နယ်တွင်းရှိ အနာတိုးလီးယားဒေသ မြို့ငယ်တစ်မြို့ဖြစ်သော ဒီဗရဂျိုင်မြို့တွင် ဒေသခံ အုပ်ချုပ်သူမျိုးနွယ်စုတစ်ခု ဖြစ်သော မန်ဂူဂျဲကစ်ဒ် တို့မှ ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ တန်ဆာဆင် တည်ဆောက်ခဲ့သော ဗလီနှင့် ဆေးရုံ အဆောက်အဦး အစုအဝေး ဖြစ်သည်။ ထိုအဆောက်အဦးတို့သည် မြို့အထက်ပိုင်း ရဲတိုက်၏ အောက်တွင် တည်ရှိသည်။
သဖန်းချိုရွာ၊ သဖန်းချို
သဖန်းချိုရွာ၊ သဖန်းချို
အင်းချောင်းဈေးရွာ
အင်းချောင်းဈေးရွာ
သပြေတန်းရွာ၊ ကျုံဒါးချောင်း
သပြေတန်းရွာ၊ ကျုံဒါးချောင်း
ဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတဘယသုတ်
ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့၏ ဂုဏ်တော်များ၌ မတုန်မလှုပ် သက်ဝင်ကြည်ညိုခြင်း, အရိယကန္တသီလနှင့် ပြည့်စုံခြင်းဟူသော (အရည်အချင်း) ဓမ္မလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော အရိယသာဝကသည် အလုံးစုံသော ဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတဘေးကို ကောင်းစွာ လွန်မြောက်ပြီးသူဖြစ်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ သရွက်မြိုက်
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ သရွက်မြိုက်
ဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတဘယသုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ အလုံးစုံသော ဒုဂ္ဂတိဝိနိပါတဘေးဟူသော စကားရပ်ဖြင့် လူတို့တွင် အမျိုးယုတ်ညံ့ ဘုန်းကံနည်းပါး လူစဉ်မမီသောလူတို့နှင့်တကွ အပါယ် လေးပါးကို တားမြစ်ကြောင်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။
အသက်တမ်း
အသက်တမ်း
ကမ္ဘာပေါ်တွင် တိရစ္ဆာန်နှင့် အပင်အမျိုးမျိုး ရှိသဖြင့် အသက်တမ်းတူညီသော အမျိုး အနည်းငယ်မျှသာ ရှိခြင်းသည် အံ့ဩဘွယ်ရာ မဟုတ်ချေ။ အရွယ်ရောက်ပြီး မေဖလိုင်းယင်းသည် ယင်းစားသည့် အစာကိုကြေအောင် မချေ နိုင်သဖြင့် နာရီအနည်းငယ်မျှသာ သက်တမ်းရှိလေသည်။ အမေ ရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ပစိဖိတ်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် ပေါက် ရောက်သော ဆီကွိုင်ယာ (ခေါ်) သစ်ပင်ကြီးသည် နှစ်ပေါင်း လေးထောင်၊ သို့မဟုတ် ထိုထက်မကပင် အသက်ရှည်လေ သည်။
အပင်၊ သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာအမျိုးမျိုး၏ အသက်ရှည်မှုသည် ထိုအပင်၊ သို့မဟုတ် ထိုတိရစ္ဆာန်၏ မျိုးရိုး ဇာတိပေါ်တွင် အခြေတည်လေသည်။ ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေသာ မပြောင်း လဲလျှင် အပင်တစ်မျိုးမျိုး၊ သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန် တစ်မျိုးမျိုး သည် ယင်း၏ မိဘ အသက်ရှည်သည်ထက် ပို၍ အသက်ရှည် ခဲလေသည်။ အနာ ရောဂါနှင့် သဘာဝရန်သူများက အသက် တမ်းကို တိုစေသည်။ ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေကို တိုးတက် ကောင်းမွန်စေခြင်းသည် အသက်တမ်းကို ရှည်စေ နိုင်သည့် ကောင်းမွန်သော နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အသက်တမ်း ရှည်မှု၊ သို့မဟုတ် အသက်တမ်းတိုမှုကို သက်ရှိတစ်မျိုးမျိုးသည်မည်မျှလျင်မြန်စွာကြီးထွားသည်၊ သို့မဟုတ် မည်မျှ လှုပ်ရှားထကြွသည်ဆိုသည့် အချက်တို့က ပြုပြင်ပေးလေသည်။ လျင်မြန်စွာအရွယ်ရောက်လာသော သက်ရှိ များသည် များသောအားဖြင့် လျင်မြန်စွာ သေကြသည်သာ ဖြစ်လေ သည်။
အချို့သိပ္ပံပညာရှင်များက အချို့သစ်ပင်များသည် ရောဂါ ဝေဒနာနှင့် ထိခိုက်နာကျင်မှုများသာ မရှိလျှင် မည်သည့်အခါ မျှပင် မသေဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုသစ်ပင်များ အသက်ကြီး ရင့်သည်ထက် ကြီးရင့်၍ကြီးထွားသည်ထက် ကြီးထွားလာသော အခါတွင် မြေဆီလွှာမှ အာဟာရဓာတ်ကို ရယူပြီးလျှင် ပင်စည် များမှ တစ်ဆင့် ထိုအာဟာရဓာတ်ကို ဖြန့်ဖြူးပေးရန် ခဲယဉ်း လာကြလေသည်။ ထိုကြောင့် သစ်ပင်များသည် အားနည်းလာ ပြီးလျှင် အသက်တိုလာကြလေသည်။
ပင်လယ်လိပ်ကြီးများ၊ သို့မဟုတ် ကုန်းလိပ်ကြီးများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသက်အရှည်ဆုံး တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်ဟုဆို သည်။ ပင်လယ်လိပ်ကြီးတစ်ကောင်သည် မှတ်တမ်းတင်ထား ချက်အရ အသက် ၁၅၂ နှစ်အထိ နေရုံမျှမက နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ အထိပင် နေကောင်းနေသွားပေလိမ့်မည်။ အချို့ သိပ္ပံပညာရှင် များက ဆူးတောင် ရှိ ဝေလငါးသည် နှစ်ရာပေါင်းများစွာ အသက်ရှည်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသော်လည်း အထောက်အထား ကား မသေချာချေ။ ချစ်စနိုး တိရစ္ဆာန်များကဲ့သို့ ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ထားသော တိရစ္ဆာန် အမြောက်အမြားသည် ယင်းတို အရိုင်းဘဝတွင် အသက်ရှည်သည်ထက်ပို၍ အသက် ရှည်ကြလေသည်။ ပိုးကောင်များသည် များသောအားဖြင့် သက်တမ်းတိုကြလေ သည်။ အခြေအနေ ကောင်းမွန်လျှင် သစ်သီး၊ သို့မဟုတ် ဗနီဂါယင်တစ်မျိုး၏ ပျမ်းမျှအသက်တမ်းသည် တစ်ဆဲ့တစ်နှစ် ရှိသည်။ သို့သော် ပိုးကောင် အမြောက်အမြား၏ ဥနှင့် ပိုးတုံးလုံးကောင်များသည် ကြာမြင့်စွာ အသက်ရှည်ကြလေ သည်။ သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြရလျှင် ကျိုင်းကောင်သည် မြေ ကြီးအောက်၌ပင် တစ်ဆဲ့ခုနစ်နှစ်ကြာအောင် နေထိုင်နိုင်လေ သည်။
ဆင်၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ အနှစ် ၆ဝ ဖြစ်၍ မြင်း၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ အနှစ် ၂ဝ ဖြစ်သည်။ ကျား၏ပျမ်းမျှ သက်တမ်းမှာ အနှစ် ၂ဝ ဖြစ်၍ နွားမ၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်း လမှာလည်း အနှစ် ၂ဝ ဖြစ်သည်။ နွားထီး၏ ပျမ်းမျှ သက်တမ်းမှာ ၁၃ နှစ်ဖြစ်၍ ခွေး၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၁၅ နှစ်ဖြစ်သည်။ ကြောင်၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၁၅ နှစ်ဖြစ်၍၊ သိုး၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၁၃ နှစ် ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်လိပ် ကြီး၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ အနှစ် ၁ဝဝ ဖြစ်၍ ပင်လယ်လိပ် ၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၄၂ နှစ် ဖြစ်သည်။ အိမ်မွေးငန်း၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၆၅ နှစ်ဖြစ်၍ ကြက်တူရွေး၏ ပျမ်းမျှ သက်တမ်းမှာ ၅၄ နှစ်ဖြစ်သည်။ ကျီးကန်း၏ ပျမ်းမျှသက် တမ်းမှာ အနှစ် ၃ဝ ဖြစ်သည်။
ယခုအခါတွင် ဆေးပညာနှင့် ကျန်းမာရေး ဆောင်ရွက်ပေး ချက်များသည် တိုးတက်ကောင်းမွန်လာပြီ ဖြစ်သဖြင့် လူ၏ ပျမ်းမျှသက်တမ်းသည် တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လာလေသည်။ လူများသည် များသော အားဖြင့် အသက် ၇ဝ၊ သို့မဟုတ် ၈ဝ အထိ အသက်ရှည်ကြရာ၊ မိန်းမများက ယောက်ျားများထက် ခြောက်နှစ်ခန့်ပိုသက်တမ်း ရှည်သည်။ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ လူတို့၏ အသက်တမ်းသည် နှစ် ပေါင်း ၂ဝ မကအထိ တိုးတက်လာခဲ့လေသည်။ ရှေးက ၄၇.၃ နှစ်သာ နေနိုင်ခဲ့ကြရာမှ ယခုအခါ ၆၈.၅ နှစ်အထိ အသက်ပို ၍ ရှည်လာကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
နမ်ယောရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
နမ်ယောရွာ(Namyaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မိုင်းခတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းခတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၃ ဦး၊ မ ၂၁၉၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၃၂၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ရွာသာရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ရွာသာရွာ (Ywarthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ အင်ဒေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၇၉ ဖြစ်သည်။
နမ်ယောရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသာရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်တောင်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
စက်တောင်ရွာ (Settaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ပြရေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြရေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၈၃ ဦး၊ မ ၁၄၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆန်ဒရာ ဘူးလော့ခ်
ဆန်ဒရာ အန္နတီ ဘူးလော့ခ် (ဇူလိုင် ၂၆၊ ၁၉၆၄ တွင်မွေးဖွားသူ) သည်အမေရိကန်သရုပ်ဆောင်နှင့်ထုတ်လုပ်သူဖြစ်သည်။ အကယ်ဒမီဆု နှင့် ရွှေကမ္ဘာလုံးဆု အပါအဝင် ဆုတံဆိပ်များစွာကို လက်ခံရရှိထားသူဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀ နှင့် ၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွက်  ကမ္ဘာ့သရုပ်ဆောင်ကြေးအမြင့်ဆုံးရသည့် မင်းသမီးဖြစ်ခဲ့သည်။   2010 ခုနှစ်တွင်  ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဩဇာအရှိဆုံး လူ ၁၀၀ စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။
သည်းထိတ်ရင်ဖို ဇာတ်ကား Hangmen (၁၉၈၇) တွင် မထင်ရှားသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် အက်ရှင်ဇာတ်ကား Demolition Man (၁၉၉၃) တွင် ဇာတ်ပို့နေရာတွင်သရုပ်ဆောင်ရာ ပရိသတ်၏သတိထားမှုခံရခဲ့သည်။ သူ၏ အောင်မြင်မှုသည် အက်ရှင်သည်းထိတ်ရင်ဖို Speed (၁၉၉၄) တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် အချစ်ဟာသဇာတ်မြူးများဖြစ်သည့် While You Were Sleeping (၁၉၉၅) နှင့် Hope Floats (၁၉၉၈) နှင့် သည်းထိတ်ရင်ဖိုကား The Net (၁၉၉၅) နှင့် A Time to Kill (၁၉၉၆) တို့တွင် ခေါင်းဆောင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး လူသိများထင်ရှားလာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၆၄ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ပိုင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ပိုင်ရွာ(Paing)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ အာကီကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အာကီကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၁ ဦး၊ မ ၂၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန့်ဖြူရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒုဂ္ဂတိဘယသုတ်
ရတနာမြတ်သုံးပါး ဂုဏ်တော်များ၌ မတုန်မလှုပ် သက်ဝင် ကြည်ညိုခြင်း, အရိယကန္တသီလနှင့် ပြည့်စုံခြင်းဟူသော တရားလေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော အရိယာ သာဝကသည် ဒုဂ္ဂတိဘေးအားလုံးတို့ကို လွန်မြောက် ပြီးသူဖြစ်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
စစ်ချောင်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
စစ်ချောင်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
ကျူတောချောင်ရွာ၊ ကျုံဒါးချောင်း
ကျူတောချောင်ရွာ၊ ကျုံဒါးချောင်း
မွေးလုံးရွာ၊ မွေးလုံး
မွေးလုံးရွာ၊ မွေးလုံး
အင်ဒိုင်းရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
အင်ဒိုင်းရွာ (Indaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ အင်ဒိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၄၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ဒိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၂ ဦး၊ မ ၂၂၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယင်းမရွာ
ယင်းမရွာ
ဆွပ်လာရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ဆွပ်လာရွာ (Hsutlar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ လွယ်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၂၇ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စီဟက်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
စီဟက်ရွာ(Sihet)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မိုင်းခတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းခတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၃ ဦး၊ မ ၂၁၉၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၃၂၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၂
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ ကဏ္ဍ:၂၀၀၂
ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ချားဘုရင်များ
ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ချားဘုရင်များ
ဥရောပတိုက်ရှိ တိုင်းပြည်တို့တွင် ချားအမည်ခံ မင်းဆက်များ အများအပြားရှိခဲ့၏။ ထိုချားမင်းဆက် အသီးသီးတို့အနက်၊ ဆွီဒင်နိုင်ငံမှ ၁၂ ဆက်မြောက် ချားဘုရင်၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ ချားအမည်ခံဘုရင် ၁ဝ ပါး၊ အင်္ဂလန်ပြည်မှ ချားအမည်ခံ ဘုရင် ၂ ပါးနှင့်၊ ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော်၏ ပဉ္စမ မြောက် ချားဧကရာဇ်တို့အကြောင်းကိုသာ ဖော်ပြလိုက်သည်။
ချားဘုရင်၊ ၁၂ ဆက်မြောက် (ဆွီဒင်)(ခရစ် ၁၆၈၂-၁၇၁၈)
၁၆၉၈ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်နိုင်ငံ ထီးနန်းကို ၁၂ ဆက် မြောက် ချားဘုရင်သည် ၁၅ နှစ်သားအရွယ်၌ ဆက်ခံစိုးစံ သည်။
၁၆၉၉ ခုနှစ်၌ ဒိန်းမတ်၊ ရုရှနှင့် ပိုလန်နိုင်ငံတို့ ပူးပေါင်း လျက် ဆွီဒင်နိုင်ငံကို စစ်ကျေညာသောကြောင့် ဥရောပမြောက် ပိုင်း စစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားလေတော့သည်။ ထိုအခါတွင် ချားဘုရင် ကလေးသည် အရွယ်နှင့်မလိုက်အောင် ထူးချွန်ထက်မြက်သော သူ၏လက်ရုံးရည်တို့ကိုပြရန် အခါအခွင့်ရခဲ့သည်။ သို့ရသည့် အတိုင်း သူ၏စစ်တပ်များကို ကိုယိုင်စီမံခန့်ခွဲလျက် ကိုယ်တိုင် ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ရှေးဦးစွာ အနီးဆုံးရန်သူ ဖြစ် သော ဒိန်းလူမျိုးတို့အား ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းပြီးလျှင်၊ နားဗာမြို့ စစ်မျက်နှာ၌ ရုရှာဇာဘုရင် ပီတာ-သ-ဂရိတ်၏ အင်အား အဆမတန် ကြီးမားလှသော ရုရှစစ်တပ်ကို နှိမ်နင်း အောင်မြင်ခဲ့ပြန်လေသည်။ ထိုတိုက်ပွဲ၌ ဖမ်းမိခဲ့သော ရုရှ သုံးပန်းများမှာ စစ်နိုင်သူတို့ထက်ပင် အရေအတွက်အားဖြင့် များနေသေးသည်ဟု ဆို၏။ ထို့နောက်တွင် ပိုလန်နိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူလျက် ပိုလန်ဘုရင်ကို ထီးနန်းမှ ချပြီးလျှင် သူ့စိတ်ကြိုက် ဘုရင်တစ်ပါးကို နန်းတင်ခဲ့လေသည်။
ဤမြောက်ပိုင်းစစ်ပွဲကြီးတွင် ချားဘုရင်ကလေး၏ လက်ရုံးရည် နှလုံးရည်တို့ကို ဥရောပတိုက် တစ်တိုက်လုံးက အံ့ဩကြလေရာ၊ ဘုရင်ကလေးမှာ ဥရောပတိုက်သမိုင်းတွင် နာမည်ထွန်းပြောင်လှသော စစ်ဘုရင်တစ်ပါးအဖြစ် ကျော်ကြား လာသည်။ သို့ရာတွင် ချားဘုရင်ကလေး ပိုလန်နိုင်ငံသို့ ချီတက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်နေသောအချိန်တွင် ရုရှဇာဘုရင် ပီတာ-သ-ဂရိတ်သည် စစ်သည်အင်အားသစ် ဖြည့်လောင်းပြီး သော် ဖင်းလန်ပင်လယ်ကွေ့အတွင်းရှိ ဆွီဒင်ပိုင်နက်များကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်လိုက်နိုင်သည်။
ထိုအခါတွင်မှ ချားဘုရင်သည် ရုရှစစ်တပ်များကို နှိမ်နင်း ၍ ရုရှနိုင်ငံကိုပါ သိမ်းယူရန် ရုရှနိုင်ငံဖက်သို့ စစ်ဦးလှည့်ခဲ့ ရပြန်သည်။ သို့ရာတွင် ရုရှတို့သည် အလုံးအရင်းနှင့် ရင်ဆိုင် မတိုက်ဘဲ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ခံခံလျက် နောက်ပိုင်းမှ စစ်အင် အားကို ဖြည့်တင်းခဲ့ကြသည်။ ရုရှတို့၏ စစ်ပရိယာယ်ကို နား မလည်သော ချားဘုရင်သည် ရုရှနိုင်ငံတွင်းသို့ နယ်ကျွံသည် ထက် ကျွံအောင် ချီတက်ခဲ့၏။ ဤကား သူ၏အမှားပင် ဖြစ် တော့သည်။ မောစကိုမြို့ကို တိုက်ခိုက်၍မရသည်နှင့် ရုရှ တောင်ပိုင်းရှိ ဗောလတစ်ပင်လယ်မှ မိုင် ၈ဝဝ ဝေးသော ပိုလတာဗာမြို့ကို ဝန်းရံတိုက်ခိုက်၏။
ဤသို့ ဝန်းရံတိုက်ခိုက်လျက်ရှိစဉ်၊ ၁၇ဝ၉ ခုနှစ်ဦးတွင်၊ အအေးဓာတ် ပြင်းထန်သော ဆောင်းရာသီတိုင် ရောက်လာ သဖြင့် ဆွီဒင်စစ်သားများမှာ အခက်အခဲတွေ့ကြလေတော့သည်။ စစ်တပ်ရုပ်သိမ်း ဆုတ်ခွာရန် အကြံပေးချက်များကို ငြင်းပယ် လျက် ချားဘုရင်သည် ရုရှတို့ကိုမနိုင်သမျှ ငါမပြန်ဟု တင်းမာ စွာ ဆုံးဖြတ်ခဲ့၏။ ထိုအချိန်တွင် အင်အား ၂ ဆမျှ သာလွန် သော ရုရှတို့သည် ဆွီဒင်စစ်တပ်အား တိုက်စစ်ဆင်ကြလေ တော့ရာ၊ ဆွီဒင်စစ်သားများ ကစဉ့်ကလျားပျက်ကာ ၂ ရက် အတွင်း လက်နက်ချကြရလေတော့သည်။ ချား ဘုရင်ကိုယ်တိုင် မှာလည်း မြင်းသည်တော် ၁၅ဝဝ ခန့်နှင့် လက်လွှတ်ထွက်ပြေး ၍ တူရကီနိုင်ငံထဲသို့ ခိုဝင်ရလေ၏။
ချားဘုရင်သည် တူရကီနိုင်ငံတွင် ၅ နှစ်ခန့် နေထိုင်ခဲ့စဉ် ရုရှကို စစ်ကျေညာရန် တူရကီဘုရင်အား တိုက်တွန်းသော် လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ ထိုမျှမကသေး တူရကီလူမျိုးတို့၏ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရ၍ တစ်နှစ်ခန့် အကျယ်ချုပ်နှင့် နေခဲ့ရပြီးသော် ၁၇၁၄ ခုနှစ်တွင် တူရကီနိုင်ငံတွင်းမှ ထွက်ခွာသွားရန် အမိန့် ပေးခြင်း ခံရသည်။ ထို့ကြောင့် ချားဘုရင်သည် အဖော် ၂ ဦး နှင့်အတူ ရန်သူနယ်များကို ဖြတ်ကျော်ကာ ၁၄ နှစ်ခန့် စွန့်ခွာ ထားခဲ့ရသော ဆွီဒင်နိုင်ငံသို့ ပြန်ခဲ့ရ၏။
ထိုအချိန်တွင် ထိပ်တန်းနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သော ဆွီဒင်မှာ တန်ခိုးမှေးမှိန်သွားပေပြီ၊ ဆွီဒင်ပိုင် အစွန်အဖျား နယ်များ ကိုလည်း အခြားနိုင်ငံများက သိမ်းပိုက်ခဲ့ပေပြီ။ ယင်းသို့တစေ အခဲမကြေနိုင်သေးသော ချားဘုရင်သည် သူပြန်ရောက်ပြီး နောက် ၃ နှစ်ခန့်အတွင်း အင်အားစုကာ ၁၇၁၇ ခုနှစ်တွင် နော်ဝေး နိုင်ငံသို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ပြန်လေသည်။ ၁၇၁၈ ခုနှစ် ၌ နောက်တစ်ကြိမ် စစ်ဆင်ပြန်ရာတွင် 'ဖရက်စရစ်စတင်' ခံတပ်ကို ဝန်းရံ၍တိုက်စဉ် ချားဘုရင် ကျည်သင့်၍ ကျဆုံးသွား လေသည်။
ချားဘုရင်များ (ပြင်သစ်)
ပြင်သစ်နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ချားဘွဲ့ခံဘုရင်ပေါင်း ၁ဝ ပါး ရှိခဲ့သည်။
ဒုတိယချားဘုရင် (ခရစ် ၈၃၂-၈၈၈)
ဒုတိယချားဘုရင် သည် ပထမချားဘုရင်၏ တူတော်ဖြစ်သည်။ ၈၈၁ ခုနှစ်တွင် အနောက်ဘက်ဆုံးပိုင်း ပြင်သစ်တို့၏ ဘုရင်ဖြစ်လာသည်။ ပြင်သစ်ပြည်ကို ချင်းနင်းတိုက်ခိုက်နေသော နော်မန်နှင့် ဆာရဆင် လူမျိုးများ၏ရန်ကို ကောင်းစွာ တွန်းလှန်ခြင်း မပြုနိုင်သဖြင့် ၈၈၇ ခုနှစ်တွင် နန်းချခံရသည်။ ဤဘုရင်ကို ဝလွန်း၍ ချားဘုရင်ဝ ဟူ၍လည်း ခေါ်စမှတ်ပြုကြသည်။
စတုတ္ထချားဘုရင် (ခရစ် ၁၂၉၄-၁၃၂၈)
စတုတ္ထချားဘုရင်အား ချားဆံဖြူ ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ ၁၃၂၂ ခုနှစ်မှ ၁၃၂၈ ခုနှစ်အထိ ပြင်သစ်နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်သည်။ ပြင်သစ်ပြည်ကို ခရစ် ၉၈၇ ခုနှစ်ကစ၍ စိုးမိုးခဲ့သော ကပတ်မင်းဆက်တွင် ထိုမင်းသည် နောက်ဆုံးမင်း ဖြစ်သည်။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် ကပက်မင်း များ မရရှိခဲ့သော ဘုရင့်အာဏာများ ရ၍ တိုးတက်ခိုင်မြဲ လာသည်။
ပဉ္စမချားဘုရင် (ခရစ် ၁၃၃၇-၁၃၈ဝ)
ပဉ္စမချားဘုရင်အား ချားပညာရှိ ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ ၁၃၆၄ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သည်။ ၁၃၅၆ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် ဂျွန်ဘုရင်သည် ဂျွန်ဘုရင်သည် ပွားတျားတိုက်ပွဲ၌ အင်္ဂလိပ်တို့လက်တွင် အဖမ်းခံရသဖြင့် ချား ဘုရင်က ခမည်းတော်ကိုယ်စား နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ရသည်။ ချား ဘုရင်သည် ခမည်းတော် လက်ထက်၌ ဆုံးရှုံးခဲ့သော နယ်မြေ အားလုံးလိုလိုကို အင်္ဂလိပ်တို့လက်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်လေ သည်။ အနုပညာနှင့် စာပေကို အားပေးချီးမြှောက်သည့်ဘုရင် ဖြစ်သည့်အပြင်၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ အမျိုးသား စာကြည့်တိုက်ကို လည်း အခြေတည် ပျိုးထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုဘုရင်၏ လက်ထက်တွင် ဗက်စီတီး အကျဉ်းထောင်ကို တည်ထောင်ခဲ့ သည်။ ပဉ္စမချားဘုရင် နန်းတက်သောနှစ်သည် ဥရောပနှစ် တစ်ရာစစ်ပွဲ ဒုတိယပိုင်းကို စသောနှစ် ဖြစ်သည်။
ဆဋ္ဌမချားဘုရင် (ခရစ် ၁၃၆၈-၁၄၂၂)
ဆဋ္ဌမချားဘုရင် သည် ပဉ္စမချား ဘုရင်၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ မွေးလျှင် မွေးခြင်းပင် ဒိုဖန်နယ် စားအဖြစ် ခြီးမြှောက်ခံရသဖြင့်၊ ထိုအခါမှစ၍ ပြင်သစ်ဘုရင်၏ သားအကြီးဆုံးကို ဒိုဖန် မင်းသားဟု ခေါ်စမှတ်ပြု၏။ ခမည်း တော် နတ်ရွာစံသောအခါ ချားသည် အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်မျှ သာ ရှိသေးသဖြင့် ဦးရီးတော် ၄ ဦးတို့သည် ဘုရင့်အာဏာကို ခွဲယူကာ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ကြသည်။ ဦးရီးတော်တို့ အချင်းချင်း အာဏာလုမှုများ ပေါ်ပေါက်လာရာ တိုင်းပြည် မငြိမ်မသက် ဖြစ်နေလေသည်။ ၁၃၈၈ ခုနှစ်သို့ ရောက်သည့်အခါ ချားဘုရင် သည် ထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်၍ ၁၃၉၂ ခုနှစ်အထိ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ကို အုပ်စိုးသည်။ သို့ရာတွင် ဘုရင်၌ ရူးသွပ်သောရောဂါ စွဲကပ်လာသဖြင့် အာဏာလုပွဲများ ထပ်မံပေါ်ပေါက်လေသည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင် (Pyin Oo Lwin District) သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပြင်ဦးလွင်မြို့ဖြစ်သည်။
ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ချားဘုရင်များ
ဆဋ္ဌမချားဘုရင် (ခရစ် ၁၃၆၈-၁၄၂၂)
ချားဘုရင်၏ ဦးရီးတော် ဒျူဘွဲ့ရ ဗာဂန်ဒီစားနှင့် ချား ဘုရင်၏ ညီတော် ဒျူဘွဲ့ရ အော်လီယန်းစားတို့ အပြိုင်အဆိုင် အာဏာလုမှုကြောင့် နိုင်ငံတွင်း၌ ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားလေ သည်။ ယင်းသို့ ပြည်တွင်းရေး မငြိမ်မသက်ရှိနေခိုက် အင်္ဂလန် ပြည်မှ ပဉ္စမဟင်နရီဘုရင်သည် ဗာဂန်ဒီဘက်တော်သားများအား ကူညီသည့်အနေဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်၏။ ၁၄၁၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် အက်ဂျင်ကုတ် တိုက်ပွဲ၌ စစ်နိုင်သဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်လေသည်။ ဆဋ္ဌမချားဘုရင်၏သမီးတော် ကက်သရင်းကို အင်္ဂလိပ်ဘုရင် ပဉ္စမဟင်နရီနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားလိုက်ရ၍ ဟင်နရီဘုရင်အား ပြင်သစ်နန်းမွေ ဆက်ခံမည့်သူဟု အသိအမှတ်ပြုလိုက်ရသည်။ ၁၄၂၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ဟင်နရီဘုရင်နှင့် ပြင်သစ်ချား ဘုရင် တို့ နတ်ရွာစံကြသည်။ ထိုစဉ်က သတ္တမချားဘုရင်အဖြစ် နန်း တက်မည့် ဒိုဖန်မင်းသားသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းကိုသာ အုပ်စိုးနိုင်သည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်
ပါဝင်​သောမြို့နယ်များ
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ချားဘုရင်များ
သတ္တမချားဘုရင် (ခရစ် ၁၄ဝ၃-၁၄၆၁)
သည် ခမည်း တော်၏ အရိုက်အရာကို ၁၄၂၂ ခုနှစ်တွင် ဆက်ခံရသော်လည်း အင်္ဂလိပ်တို့က ပြင်သစ်ပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်ထားခြင်းကြောင့် ၇ နှစ်ကြာမှ ပြင်သစ်ဘုရင်အဖြစ် ဘိသိက်ခံရသည်။ ၁၄၂၉ ခုနှစ်တွင် တောရွာသူကလေး ဂျုန်း အော့အတ်သည် ပြင်သစ်စစ်တပ်ကို ခေါင်းဆောင်၍ အင်္ဂလိပ် များ ဝန်းရံလျက်ရှိသော အော်လီယန်းမြို့ကို ရန်သူ၏ လက်တွင်းမှ ကယ်တင်ခဲ့သည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်
ပါဝင်​သောမြို့နယ်များ
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်မှ မတ္တရာမြို့နယ်သည် အောင်မြေသာစံခရိုင် အတွင်းသို့လည်းကောင်း၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ စဥ့်ကူးမြို့နယ် တို့သည် သပိတ်ကျင်းခရိုင် အဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ချားဘုရင်များ
သတ္တမချားဘုရင် (ခရစ် ၁၄ဝ၃-၁၄၆၁)
ထိုသို့အောင်မြင်ပြီးနောက် ရှေးပြင်သစ်ဘုရင် အဆက်ဆက်တို့၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ သတ္တမချားဘုရင်အား ရိမ်းမြို့၌ ရာဇ ဘိသိက်ကို ခံယူစေသည်။ ပြင်သစ်တို့လည်း ကဲလေးမြို့မှ တစ်ပါး ပြင်သစ်ပိုင်နယ်အားလုံးကို ၁၄၄၄ ခုမှ ၁၄၅၃ ခုအတွင်းတွင် အင်္ဂလိပ်တို့လက်မှ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ကြ လေသည်။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် နှစ်တစ်ရာစစ်ပွဲလည်း ပြီးဆုံး၍ တိုင်းပြည်စည်ပင်ဝပြောလာသည်။ သတ္တမချားဘုရင် သည် အင်အားတောင့်တင်းသော အမြဲတမ်းစစ်တပ်ကို စတင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်သည့် ပထမဆုံးပြင်သစ်ဘုရင် ဖြစ်သည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်
နယ်နိမိတ်
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်း၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ကျောက်မဲခရိုင်နှင့် မိုးမိတ်ခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်ခရိုင်နှင့် မန္တလေးခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းမှ ရွှေဘိုခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းခရိုင် နှင့် ကန့်ဘလူခရိုင်၊ မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းမှ ကသာခရိုင်များ တည်ရှိသည်။
ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ချားဘုရင်များ
အဋ္ဌမချားဘုရင် (ခရစ် ၁၄၇ဝ-၁၄၉၈)
သည် အသက် ၁၃ နှစ်ရွယ်တွင် ခမည်းတော်ဖြစ်သော ၁၁ ဆက်မြောက် လူဝီ၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံလေသည်။ သို့ရာတွင် ဘုရင် ကလေး ၂၁ နှစ်အရွယ် ရောက်သည့်တိုင်အောင် အစ်မတော် အန်က နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်သည်။ ၁၄၉၁ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်သည် ဗရစ်တန္နီးစား အန်နှင့် လက်ထပ်လိုက်သဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ တွင်းသို့ ဗရစ်တန္နီနယ်တစ်နယ် ထပ်တိုးလာသည်။ ၁၄၉၄ ခုနှစ်တွင် ချားဘုရင်သည် အီတလီကျွန်းဆွယ်ရှိ မြို့တို့ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့် နယ်သစ်မရရှိသော်လည်း၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ အီတလီအနုပညာနှင့် စာပေလေ့လာမှုများ ရောက်ရှိလာသဖြင့်၊ ပြင်သစ်တို့၏ ဉာဏ်သစ်အရေးပုံ စတင် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၏ အရှေ့ပိုင်းသည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများဖြစ်ကာ အနောက်ဘက်ပိုင်း မတ္တရာနှင့် စဥ့်ကူးမြို့နယ်များတွင် မြေပြန့်လွင်ပြင်ဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်အနီးတွင် နှုန်းတင်မြေနုများ ရှိသည်။ မတ္တရာနယ်အတွင်းရှိ မောင်းတောတောင်ကုန်းသည် ပင်လယ်ပြင်အထက် ပေ ၃၆၃၈ ပေ မြင့်သည်။ အရှေ့ဘက် ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိတောင်များသည် ပေ ၄ဝဝဝ ကျော် ၅ဝဝဝ နီပါးမြင့်သည်။ ခရိုင်တွင်းရှိ ထင်ရှားသည့်တောင်တို့မှာ မတ္တရာမြို့နယ်တွင်းရှိ ၈ဝ၈ ပေမြင့်သော စကျင်တောင်ပေ ၁ဝဝဝ ကျော် မြင့်သော ရွှေတောင်ဦးတောင် တို့ဖြစ်သည်။
ဥရောပသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ချားဘုရင်များ
နဝမချားဘုရင် (ခရစ် ၁၅၅ဝ-၁၅၇၄)
သည် ဒုတိယဟင်နရီနှင့် ကက်သရင်း ဒါမဲဒီချီ၏ သားတော် ဖြစ်သည်။ အသက် ၁ဝ နှစ်အရွယ်၌ နောင်တော် ဒုတိယဖရန်စစ်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသည်။ သို့ရာတွင် သားတော်အရွယ် ရောက်ပြီးသည့်တိုင်အောင် မယ်တော်က နိုင်ငံကို ရင်ခွင်ပိုက် အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် ပြည်တွင်းစစ်များ၊ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုများနှင့် ရိုမင်ကက်သလစ် (ဗရင်ဂျီ)နှင့် ပရိုစတန့် ဟျူးဂျနိုးဂိုဏ်းတို့ အယူဝါဒပဋိပက္ခဖြစ်မှုများဖြင့် ရှုပ်ထွေးနေသဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံသမိုင်းတွင် မငြိမ်မသက် ဆုံး အချိန်တစ်ချိန် ဖြစ်သည်။ မယ်တော်၏ ပယောဂကြောင့် ၁၅၇၂ ခုနှစ် စိန့်ဗာသောလမျူးနေ့တွင် (ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်) ထောင် ပေါင်း များစွာသော ပရိုတက်စတန့်ဟျူးဂျနိုးဂိုဏ်းဝင်များ အသတ်ခံရလေသည်။ ချားဘုရင်လည်း ထိုကဲ့သို့ သတ်ဖြတ်မိ သဖြင့် စိတ်၌ အလွန်ထိခိုက်၍ မမာမကျန်းဖြစ်ပြီးလနောက် ၂ နှစ်အကြာတွင် ကံကုန်သည်။