cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မြေလျှောက်ငှက်လည်ဖြူ
မြေလျှောက်ငှက်လည်ဖြူ (Phoenicurus schisticeps) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့တွင်တွေ့ရှိရသော ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကပ္ပိယ
ကပ္ပိယသည် ပါဠိစကားမှ လာသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ကျောင်းတွင် ရဟန်းတို့၏ အမှုကို ဆောင်ရွက်ပေးနေရသော သူကို ခေါ်ဆိုသည်။
စာပေတို့တွင် ကပ္ပိယ၊ ကပ္ပိယကာရကတို့ကို ဝေယျာဝစ္စကရဟု သုံးနှုန်းတတ်ကြသည်။ ဝေယျာဝစ္စကရမှာ ရဟန်းသံဃာတော်တို့၏ အမှုကိစ္စအဝဝကို ဆောင်ရွက်ပေးရသူဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ဝေယျာဝစ္စကရဟုဆိုလျှင် ကပ္ပိယ၊ ကပ္ပိယကာရကတို့ ပါဝင်ပြီး ဖြစ်သဖြင့် ခေတ်ဝေါဟာရအရ ကပ္ပိယကာရကဟုသာ သုံးစွဲပါမည်။
ရဟန်းတော်များအတွက် လိုအပ်နေသော ကပ္ပိယ
ရဟန်းတော်များသည် သာသနာ့တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နေကြသော သာသနာ့ဝန်ထမ်း ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ဖြစ်သည်။ သာသနာ့ဝန်ထမ်း ရှင်ရဟန်းတို့မည်သည် ကိစ္စမြားမြောင် လူ့ဘောင်လောကမှ ခွာရှောင်နေသူများ ဖြစ်ပြီး နေ့စဉ်နှင့် အမျှ ပရိယတ် ပဋိပတ်သာသနာ့တာဝန်များကို အချိန်ပြည့် ထမ်းဆောင်နေရသူများ ဖြစ်သည်။ လူဒါယကာများကဲ့သို့ စားဝတ်နေရေးကို မိမိကိုယ်တိုင် ပြုလုပ်ဖန်တီး သုံးစွဲ၍ မသင့်လျော်ပေ။ သာသနာ့ဝန်ထမ်းတို့ ရွှင်လန်းကျန်းမာ ချမ်းသာစွာဖြင့် ဝိနည်းကျင့်ဝတ်များကို ကျင့်သုံးနိုင်ပါမှ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ သာသနာတော်ကြီး အဓွန့်ရှည်ကြာ တည်တံ့ ခိုင်မြဲပေမည်။ သာသနာ့ဝန်ဆောင် ရဟန်းတော်တို့ ခက်ခဲ မရှိ ဝိနည်းကျင့်ဝတ်များကို ဖြည့်ဆည်းရန်အတွက် ကပ္ပိယကာရကခေါ် ကပ္ပိယတို့ လိုအပ်နေသည်။
ရဟန်းတော်များသည် ရဟန်းသိက္ခာနှင့်အညီ နေထိုင်သွားလာ ပြောဆိုဆက်ဆံ ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်နေရသဖြင့် အချို့သောကိစ္စများကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ဆောင် ရွက်ခွင့်မရှိပေ။ ထိုသို့သော ကိစ္စများကို လူ သာမဏေတို့က ကူညီပေးနိုင်သည်။ သာမဏေသည်ပင် တခါတရံ သီလစောင့်ထိန်းမှုအရ မပြုလုပ်ကောင်းသော ကိစ္စများ ရှိပြန်သဖြင့် လူဒါယကာတို့သည် အကောင်းဆုံးသော ကပ္ပိယတို့ ဖြစ်ကြသည်။ လူကပ္ပိယတို့မှာမူ ရဟန်းတော် များအတွက် လိုအပ်ချက်များကို အပြည့်အဝ ဆောင်ရွက် ပေးနိုင်သူများ ဖြစ်၍ အမှန်ပင် လိုအပ်နေသူများဖြစ်သည်။ ကပ္ပိယကာရကတို့ မရှိသဖြင့် အချို့သောကိစ္စများကို ရဟန်းတော်များကိုယ်တိုင် မလုပ်မဖြစ်၍ လုပ်ကိုင်ရသည့်အတွက် အာပတ် ကျူးလွန်မိတတ်သည်လည်း ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကပ္ပိယသည် အမှန်တကယ် လိုအပ်ပါသည်။
ဝိနည်းသာသနာတော်ကို အထောက်အကူပြုလျက် ရှိသော ကပ္ပိယကောင်းတစ်ဦး
မြန်မာတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်လာကြသောအခါ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ ဓမ္မနှင့်ဝိနယတို့ကို သင်ယူ မှတ်သား အပြည့်အဝ ရယူ စုဆောင်း လေ့လာခဲ့ကြသည်။ မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ဗုဒ္ဓစာပေကို လေ့လာရာ၌ ထွန်းထွန်း ပေါက်ပေါက် အထက်တန်းရောက်အောင် လေ့လာခဲ့ကြသည်။ အဘိဓမ္မာ အရာဝယ် မြန်မာတို့သည် ပြိုင်ဘက်ကင်းလောက်အောင် ကျွမ်းကျင်ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်လောက်အောင် လေ့လာ တတ်ကျွမ်းကြသည်။ ဝိနည်းအရာတွင်လည်း မြန်မာတို့သည် စံတင်လောက်အောင် ကျင့်ဆောင်နိုင်ကြသည်။ ဝိနည်း သိက္ခာပုဒ်တော်များကို မြန်မာဘာသာ စာပေ ကဗျာ စကားပြေမျိုးစုံဖြင့် ရေးသားဖြန့်ဝေ အသိပညာပေးခဲ့ကြသည်။ ရဟန်းတော်များသည် ဝိနည်းသိက္ခာကို အသက်ပမာ လေးစားစွာ ကျင့်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ယနေ့အထိ ဝိနည်းသိက္ခာ အပြည့်အဝ ကျင့်ဆောင်နေကြသော မြန်မာရဟန်းတော်များကို နေရာအနှံ့ ဖူးတွေ့နိုင်သည်။ ဝိနည်းနှင့် ပတ်သက် လာလျှင် မြန်မာပြည်ဖွား ရဟန်းတော်များ၏ သဒ္ဓါစိတ်ကား လွန်စွာ အလေးထား ချီးမွမ်းဖွယ်ရာ ကောင်းလောက်အောင် ရှိပေသည်။
မြန်မာလူမျိုးများသည် ကပ္ပိယကောင်းများ
ထိုကဲ့သို့ ရဟန်းတော်တို့ ဝိနည်းပညတ်တော်ကို အပြည့်အဝ လိုက်နာနိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ ကပ္ပိယကာရက ကောင်းတို့ ပြုစုလုပ်ကျွေးမှု ကောင်းမွန်သောကြောင့်ဟုဆိုသော် ဆိုနိုင်ပါ၏။ မြန်မာတို့သည် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြသူများ ဖြစ်၏။ ဆရာဘုန်းတော်ကြီး များက မိမိတပည့်ကျောင်းသားတို့အား တတ်သိ နားလည်ထိုက်သော ဓမ္မဝိနယမျိုးစုံကို သင်ကြားပေးကြသည်။ ရဟန်း သံဃာတော်တို့အား ချဉ်းကပ်နေထိုင်နည်း၊ ကပ္ပိယကာရက အဖြစ် ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်နည်း၊ ဆွမ်းကွမ်းဆေး ပစ္စည်းများ အချိန်အခါအလိုက် ဆက်ကပ်နည်း စသည့် ဝိနည်းဆိုင်ရာ ကပ္ပိယကောင်းတစ်ဦး၏ တာဝန်ဝတ္တရား ပြောဆိုပြုလုပ်နည်းတို့ကို လက်တွေ့ရော စာတွေ့ပါ လက်ထပ်သင်ကြားပေးလိုက် ကြသည်။
သို့ဖြစ်၍ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းသား အဖြစ်မှ လူ့လောကသို့ ဝင်ရောက်လာသောအခါ ရှင်ဘုရင်ကလည်း ကပ္ပိယကောင်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်တတ်သည်။ မှူးကြီး မတ်ရာ သေနာပတိ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း မြို့စား ရွာစား သူကြီး အထိ ခေါင်းဆောင်လုပ်သူတိုင်းကလည်း ကပ္ပိယကောင်း တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်နိုင်ကြသည်။ တောနေ ရွာနေ အောက်ခြေသိမ်း လူများပင်လျှင် ရဟန်းသံဃာတော်တို့နှင့် ပတ်သက်သော ကပ္ပိယတာဝန်ကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင် နိုင်ခဲ့ကြသည်။ တပြည်ထောင်လုံး လူဒါယကာအားလုံးတို့သည် ရဟန်းသံဃာနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် ဝိနည်းသိက္ခာနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်တတ်ကြ၍ ဝိနည်းသာသနာတော်ကို အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသော ကပ္ပိယကောင်းတို့ ဖြစ်ခဲ့ ကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ပင် မြန်မာတို့၏ ဗုဒ္ဓသာသနာသည် ဝိနယ ဓမ္မ နှစ်ဝစုံလင်စွာ ထွန်းတောက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ရေကိုခြားသော် အကြားမထင် သကဲ့သို့ တသားတည်း တပြင်တည်း ရှင်နှင့်ဒကာ ညီညာစွာ လက်တွဲ၍ သာသနာပြုနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ကပ္ပိယကောင်းတို့သည် သာသနာပြုဖော်ပြုဖက် ဖြစ်၍ သာသနာတော် အဓွန့်ရှည်ကြာ တည်တံ့ရေးအတွက် လွန်စွာ လိုအပ်သူများ ဖြစ်သည်။
“တပည့်လိမ္မာ ဆရာ အာပတ်လွတ်” ဟူသော မြန်မာ စကားသည် လွန်စွာလေးနက် အဖိုးတန်လှသည်။ ကပ္ပိယ ကောင်းတစ်ဦးသည် ဝိနည်းသာသနာတော်ကို အထောက် အကူ များစွာပြုနိုင်သည်။ တပည့်ဒကာ ကပ္ပိယကာရကတို့ ဝိနည်းအရာ လိမ္မာကျွမ်းကျင်ပါမှ ဆရာတော် သံဃာတော်တို့ အာပတ်သင့်မှုမှ ကင်းလွတ်ကြမည် ဖြစ်သည်။ ရဟန်းတော်တို အာပတ်သင့်မှုမှ ကင်းလွတ်၍ သီလစင်ကြယ်ကြပါမှ သာသနာတော်ကြီး သန့်ရှင်း စင်ကြယ်ပေမည်။ သာသနာတော်ကြီး သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စွာ တည်ရှိနေပါမှ လူဒါယကာတို့ လှူဒါန်းမှု ဒါန၊ ဆောက်တည်မှု သီလ၊ ပွားများမှု ဘာဝနာတရားတို့ အကျိုးများပေမည်။ မိမိတို့၏ ဒါန သီလ ဘာဝနာတို့ကို စင်ကြယ်စွာ ပွားများအားထုတ်မှသာလျှင် လူ နတ် နိဗ္ဗာန် သုံးတန်သော ချမ်းသာမြတ်ကို ရရှိနိုင်ပေမည်။
ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တိုင်းသည် ဝိနည်း သာသနာတော်ကို အထောက်အကူပြုလျက်ရှိသော ကပ္ပိယ ကောင်းတစ်ဦးဖြစ်ရန် အမှန်ပင် ကြိုးစားသင့်လှပေသည်။
ကပ္ပိယကာရက အမျိုးမျိုးအကြောင်းကို ဝိနည်း ဒေသနာတော်တို့၌ အကျယ်ဖွင့်ပြပါသည်။ ယခုခေတ်အရ ကပ္ပိယကာရကတို့သည် ထိုမျှ များပြားစွာ ရှိကောင်းမှရှိ ကြမည်ဖြစ်သော်လည်း စာပေကျမ်းဂန်လာ ကပ္ပိယကာရကများကိုလည်း သိရှိထားရန် လိုအပ်လာပါသည်။ ရဟန်းတော်တို့သည် ဆွမ်း၊ သင်္ကန်း၊ ကျောင်း၊ ဆေး ပစ္စည်းလေးပါးကိုသာ လက်ခံသုံးစွဲကောင်းသဖြင့် ထိုပစ္စည်းလေးပါးမှတပါး အခြားသော ရွှေငွေစသော လူတို့ အသုံးအဆောင်များကို ကိုယ်တိုင်ခံယူဆောင်ရွက်၍ မရနိုင်ပေ၊ သံဃာတော်တို့အား အပ်စပ်အောင် ဖန်တီးထိန်းသိမ်း ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သူ လိုအပ်လာပါသည်။ ထိုသူသည်ကား ကပ္ပိယကာရကပင် ဖြစ်လေသည်။ ကပ္ပိယကောင်းဖြစ်လေလေ သံဃာတော်တို့အတွက် အကျိုးများလေလေ ဖြစ်သဖြင့် ကပ္ပိယ တစ်ကျိပ် အကြောင်း သိထားသင့်ပေသည်။
ကပ္ပိယတစ်ကျိပ်
(က) ရဟန်းတော်က ညွှန်ပြသောကပ္ပိယ (၄) ယောက်
(ခ) တမန်က ညွှန်ပြသောကပ္ပိယ (၄) ယောက်
(ဂ) အနိဒ္ဒိဋ္ဌ(မည်သူမျှမညွှန်သော)ကပ္ပိယ (၂) ယောက်အားဖြင့် အားလုံး တစ်ကျိပ် (၁၀ယောက်)ရှိလေသည်။
ရဟန်းတော်က ညွှန်ပြသောကပ္ပိယ (၄) ယောက်
ရဟန်းတော်က ညွှန်ပြအပ်သော ကပ္ပိယ(၄) ယောက်မှာ-
(က) မျက်မှောက်အနီးအပါး၌ ညွှန်ပြအပ်သူတစ်ယောက်
(ခ) အဝေးသို့ လှမ်း၍ မျက်ကွယ်၌ ညွှန်ပြအပ်သူ သုံး ယောက်တို့ဖြစ်ကြသည်။
မျက်မှောက်အနီးအပါး၌ ညွှန်ပြအပ်သူ ကပ္ပိယထံ အလှူရှင်က သို့မဟုတ် အလှူရှင်၏ ကိုယ်စားလှယ်တမန်က ငွေကို အပ်နှံ၍ “သင်္ကန်းဝယ်၍ လှူလိုက်ပါ”ဟု ပြောဆိုမှာထား သွားလျှင် ရဟန်းအား အထူး မလျှောက်ထားသော်လည်း မိမိရှေ့မှာပင် မိမိညွှန်ပြသူထံ အပ်နှံ၍ သင်္ကန်းလှူလိုက်ပါဟု မှာသွားသောကြောင့် သိက္ခာပုဒ်လာသည့်အတိုင်း တောင်းမှု ရပ်မှုကို ပြုနိုင်သည်။ မိမိရှေ့၌ အပ်သွားသော ကပ္ပိယတည်း။
မျက်ကွယ်ညွှန်ပြအပ်သူ ကပ္ပိယသုံးယောက် ဟူရာဝယ် ရဟန်းက အဝေးလှမ်း၍ ညွှန်ပြမှုကြောင့် (၃) ယောက် ကွဲပြား ရသည် မဟုတ်၊ အလှူလာသူ အလှူရှင်၏ ပြုမူမှုကြောင့် (၃) ယောက် ကွဲပြားရသည်။
(၁) အလှူရှင်သည် ကပ္ပိယထံ အပ်နှံပြောပြပြီးနောက် ရဟန်းထံပြန်၍ ကပ္ပိယနာမည်ကို ဖော်ပြလျက် “မည်သူ့အထံ ငွေ-၁၀၀ဝိ/ အပ်ခဲ့ပါသည်၊ အရှင်ဘုရား အလိုရှိသောအခါ အပ်စပ်သောပစ္စည်းကို အလှူခံတော်မူပါ”ဟု လျှောက်ထားသော ကပ္ပိယတစ်ယောက်။
(၂) အလှူရှင်သည် ကပ္ပိယထံ အပ်နှံပြောဆိုပြီးနောက် ကိုယ်တိုင်ပြန်၍ မလျှောက်နိုင်သဖြင့် တစ်ယောက်ယောက်ကို စေလွှတ်ကာ အထက်ပါအတိုင်း လျှောက်ထားခိုင်းသော ကပ္ပိယတစ်ယောက်။
(၃) အလှူရှင်ကိုယ်တိုင် ကပ္ပိယရှိရာသို့ သွားခါနီး (မသွားခင်)ကပင် “အရှင်ဘုရားညွှန်ပြအပ်သော ကပ္ပိယထံ သင်္ကန်းဖိုး အပ်နှံခဲ့ပါမည်၊ အလိုရှိသောအခါ တောင်းတော်မူပါ ဟုမှာကြား၍ လျှောက်ထားသွားသော ကပ္ပိယတစ်ယောက်။
ဤသို့ (၃) မျိုးကွဲသောကြောင့် အဝေးညွှန်ကပ္ပိယ (၃) ယောက် ပြားရသည်။ အတိုကောက်အားဖြင့် “ပြန်ကြား၊ စေလွှတ်၍ ကြား၊ မှာထားသွား” ဟု မှတ်သားထားကြသည်။
တမန်ညွှန်ကပ္ပိယ (၄) ယောက်
အလှူရှင်၏ ကိုယ်စားလှယ်တမန်ကိုယ်တိုင် ညွှန်ပြအပ်သော ကပ္ပိယလည်း (၄) မျိုးရှိ၏။ ရဟန်းကိုယ်တိုင် ညွှန်ပြအပ်သော ကပ္ပိယ(၄) မျိုးကဲ့သို့ပင် (၄) ယောက် ကွဲပြား၏။ တမန်ညွှန်ကပ္ပိယ ဖြစ်ပေါ်လာရခြင်းမှာ ကပ္ပိယ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ရှိသော်လည်း မညွှန်ပြလိုသောကြောင့်ဖြစ်စေ ရဟန်းက ကပ္ပိယမညွှန်းလျှင် အလှူရှင်ကိုယ်တိုင်သို့မဟုတ် အလှူရှင်၏ကိုယ်စား လှယ်တမန်ကိုယ်တိုင် ကပ္ပိယလုပ်မည့်သူကို ရှာ၍-
(၁) ရဟန်းတော်၏ ရှေ့မှာ အပ်နှံပြောဆိုခြင်း
(၂) အဝေးမှာရှိသည့်ကပ္ပိယထံအပ်နှံ၍ ပြန်လျှောက်ခြင်း
(၃) စေလွှတ်၍ လျှောက်ခြင်း
(၄) သွားခါနီးကပင် လျှောက်ထားသွားခြင်းအားဖြင့် ရှေ့နည်းအတိုင်းပင် (၄) မျိုးပြား၏။ လျှောက်ပုံစကားများမှာ ရဟန်းညွှန်းကပ္ပိယထံ အပ်နှံရာ၌ လျှောက်သည့်အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။
မညွှန်းအပ်သော ကပ္ပိယ(၂) ယောက်
အလှူရှင်ကသို့မဟုတ် ကိုယ်စားလှယ်တမန်က “ကပ္ပိယ ရှိပါသလား”ဟု လျှောက်သောအခါ ရဟန်းက ကပ္ပိယ မညွှန်ပြဘဲနေလျှင်-
(၁) အနီးအပါး မျက်မှောက်ရှိသူ လူတစ်ယောက်က “ကျွန်တော့်ထံ အပ်ခဲ့ပါ၊ ကျွန်တော်ဝယ်ပြီး လှူလိုက် ပါမည်”ဟု ပြောလေသော် ထိုသူ့အထံ၌ပင် အပ်နှံ သွား၏၊ တမန်က ကပ္ပိယကိုလည်း “လှူရစ်ပါ”ဟု မမှာ၊ ရဟန်းကိုလည်း “တောင်းတော်မူပါ”ဟု မလျှောက်။
(၂) တမန်တစ်ယောက်က ရဟန်း၏ ကွယ်ရာမှာပင် သင့်လျော်သူတစ်ဦးထံ အပ်နှံခဲ့၍ “သင်္ကန်းလှူ လိုက်ပါ” ဟု မှာကြားသွား၏။ သို့သော် ရဟန်းကို မလျှောက်ထားခဲ့ချေ။ ဤသို့လျှင် ရဟန်းကလည်း မညွှန်ပြအပ်၊ တမန် ကလည်း မညွှန်ပြအပ်သော ကပ္ပိယ (၂) ယောက် ရှိပြန်၏။
ကျမ်းဂန်စာပေတို့၌ ဤ(၂) ဦးအနက် ပထမ ကပ္ပိယကို “မုခဝေဝဋိက-သူ့နှုတ်ဖြင့် ထုတ်ဖော်ပြောဆို၍ ကပ္ပိယလုပ်သူ” ဟုခေါ်၏။ ဒုတိယကပ္ပိယကို “ပရမ္မုခအနိဒ္ဒိဋ္ဌ-ရဟန်း၏ မျက်ကွယ်၌ မညွှန်အပ်သူ”ဟု ခေါ်၏။
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
ဗီဇဂါမ်နှင့် ဘူတဂါမ်
ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို အပ်စပ်အောင်ပြုလုပ်၍ ဆက်ကပ်ခြင်း
ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ထည့်သော သပိတ်
အကပ်ခံခြင်း
ကပ္ပိခြင်း
ဆွမ်း၊ ဆွမ်းဟင်းလိုက်ရာ၌ သတိပြုဖွယ်
ခဲဖွယ်ဘောဉ်ကို အပ်စပ်အောင် သိမ်းဆည်းခြင်း
အပ်စပ်သောဖျော်ရည်အမျိုးမျိုး
ဆေးပစ္စည်းတို့ကို အပ်စပ်အောင် သိမ်းဆည်းခြင်း
ဉာတိပဝါရိတများ
သင်္ကန်းနှင့်စပ်လျဉ်းသော ကပ္ပိယတာဝန်များ
သင်္ကန်းကို အပ်စပ်အောင် လှူဒါန်းခြင်း
ကျောင်း အိပ်ရာ နေရာ ပရိဘောဂများ
သံဃိကလာဘ် မညွတ်စေအပ်
အကပ္ပိယဝတ္ထု
အမှုသစ် နဝကမ္မ
ဝယ်ခြင်း, ရောင်းခြင်း
တော်လတီရွာမ
လူဦးရေ
၂၀၁၄ ခုစာရင်းအရ ကျား ၇၆၈၊ မ ၈၅၆၊ ပေါင်း ၁၅၉၈ အမြဲတမ်းနေထိုင်သည်။
ပညာရေး
အထက်တန်းကျောင်းရှိသည်။
ကျန်းမာရေး
လက်ထောက်ကျန်းမာရေးမှူး ဦးစီးသော တိုက်နယ်ဆေးရုံ ရှိသည်။
လူနေမှုဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အဦ
တော်လတီဓာတ်အားခွဲရုံမှ လျှပ်စစ်မီး ရသည်။
တော်လတီ-အလဘုတ်-အနောက်ခွန်နှစ်ကြိုက်လမ်းမှတဆင့် တိုက်ကြီး-အဖျောက်ကားလမ်းသို့၎င်း၊ တော်လတီ-ကြာအင်း-လောက်လေးချောင်းလမ်းမှတဆင့် တိုက်ကြီး-ဥက္ကံကားလမ်းသို့၎င်း သွားနိုင်သည်။ ရွာချင်းဆက်လမ်းများမှ နွေရာသီသွားလမ်းများဖြစ်သဖြင့် မိုးအခါ၌ သွားလာရေးခက်သည်။ ၂၀၁၄ ခု၊ အောက်တိုဘာလအတွင်းက တော်လတီ-ကြာအင်း-လောက်လေးချောင်း-တိုက်ကြီးလမ်းကို အမြဲတမ်းသွားလမ်းအဖြစ် ပြုပြင်ပေးရန် ရွာများပေါင်း၍ တောင်းဆိုဖူးသည်။
ယုဒရှကာရုတ်
ယုဒရှကာရုတ်သည် သခင်ယေရှုခရစ်၏ တပည့်တကျိပ်နှစ်ပါးထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကျမ်းကိုးကျမ်းဆိုင်ရာ ဧဝံဂေလိတရား လေးပါးစလုံးအရ၊ ယုဒသည် ဂေသရှေမန်ဥယျာဉ်ရှိ Sanhedrin ထံတွင် ယေရှုကို သစ္စာဖောက်ကာ နမ်းရှုံ့ကာ “ရဗ္ဗိ” ဟု ခေါ်ဝေါ်ကာ အမှောင်ထုအတွင်း သူ၏မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ကို ဖမ်းဆီးရန် လာနေသော လူအုပ်အား အမှောင်ထုတွင် ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။ သူ၏အမည်ကို သစ္စာဖောက်ခြင်းဟု မကြာခဏ အဓိပ္ပါယ်တူသည်။
မာကုခရစ်ဝင်ကျမ်းသည် ယုဒ၏သစ္စာဖောက်ခြင်းအတွက် ရည်ရွယ်ချက်မရှိသော်လည်း၊ နောက်ဆုံးညစာစားပွဲတွင် ယေရှုဟောကိန်းထုတ်ထားသည့် အခြားခရစ်ဝင်ကျမ်းအားလုံးတွင် ဖော်ပြထားသည့် အဖြစ်အပျက်တစ်ခုကို တင်ပြသည်။ ရှင်မဿဲခရစ်ဝင်ကျမ်း ၂၆:၁၅ တွင် ယုဒသည် သစ္စာဖောက်ကို ငွေအသပြာသုံးဆယ်ဖြင့် လဲလှယ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ လုကာ ၂၂:၃ နှင့် ယောဟန်ခရစ်ဝင်ကျမ်း ၁၃:၂၇ တို့က စာတန်၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်ဟု အကြံပြုထားသည်။ မဿဲ ၂၇:၁-၁၀ အရ၊ ယေရှုကို လက်ဝါးကပ်တိုင်မှာ ရိုက်သတ်ခံရမည်ကို သိရှိပြီးနောက်၊ ယဇ်ပုရောဟိတ်အကြီးတို့အား သစ္စာဖောက်ခြင်းအတွက် ပေးဆောင်ခဲ့သော ငွေများကို ယုဒက ပြန်ပေးရန်ကြိုးစားကာ ကြိုးဆွဲချသတ်သေခဲ့သည်။ ယဇ်ပုရောဟိတ်များသည် လူစိမ်းများကို မြှုပ်နှံရန် လယ်တစ်ကွက်ဝယ်ရန် ငွေကိုအသုံးပြုကာ သွေးနှင့်ဝယ်ခဲ့သောကြောင့် “သွေးလယ်” ဟုခေါ်သည်။ တမန်တော် ၁:၁၈ က ပေတရုသည် ယုဒသည် လယ်ကိုဝယ်ရန် ငွေကိုအသုံးပြု၍ အလယ်တွင် တဖြန်းဖြန်းထ၍ ဝမ်းဗိုက်များထွက်နေသည်ဟု ပေတရုကို ကိုးကားထားသည်။ တကျိပ်နှစ်ပါးသော တမန်တော်တို့၏ နေရာကို နောက်ပိုင်းတွင် မဿိက ဖြည့်ဆည်းပေးခဲ့သည်။ ဧဝံဂေလိ ဇာတ်ကြောင်းများ အားလုံးတွင် သူ၏ နာမည်ဆိုးဖြင့် ကျော်ကြားသော အခန်းကဏ္ဍ ကြောင့် ယုဒသည် ခရစ်ယာန် သမိုင်းတွင် အငြင်းပွားဖွယ် ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရှိနေသေးသည်။ သူ၏သစ္စာဖောက်မှုသည် ရိုးရာခရစ်ယာန်ဓမ္မဗေဒအရ လူသားတို့အား ကယ်တင်ခြင်းယူဆောင်လာခဲ့သည့် ယေရှု၏ ကားစင်တင်ကွပ်မျက်ခြင်းနှင့် ရှင်ပြန်ထမြောက်ခြင်းသို့ ဦးတည်စေသည့် အဖြစ်အပျက်များကို လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် ရှုမြင်သည်။ Proto-Orthodox Church မှ ငြင်းဆိုထားသော Gnostic Gospel of Judas သည် ယုဒ၏ လုပ်ရပ်များကို ယေရှု ပေးသော ညွှန်ကြားချက်များကို နာခံပြီး လုပ်ဆောင်ကြောင်း နှင့် တပည့်များကြားတွင် သူတပါးတည်းသာ ယေရှု၏ စစ်မှန်သော သွန်သင်ချက်များကို သိသည်။ အလယ်ခေတ်ကတည်းက Judas သည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဂျူးလူမျိုး (ဣသရေလလူမျိုး) များ၏ ပင်ကိုစရိုက်အဖြစ် ပုံဖော်ခံရပြီး သူ၏သစ္စာဖောက်မှုကို ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုကို အကြောင်းပြရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။
နမ့်ဆင်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နမ့်ဆင်ရွာ (Namhsin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ နောင်စံဖူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်စံဖူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၈ ဦး၊ မ ၁၁၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေတောင်ရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ရွှေတောင်ရွာ(Soitaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဒိုင်ဒင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒိုင်ဒင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃ ဦး၊ မ ၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိန်းအင်းကုန်းရွာ၊ ကျူတော
ပိန်းအင်းကုန်းရွာ၊ ကျူတော
NGC 6822
NGC 6822 (ဘားနတ် ဂယ်လက်ဆီ၊ IC 4895 သို့မဟုတ် Caldwell 57 ဟုလည်း သိထား) သည် ပုံစံအတည်တကျမရှိသော ဂယ်လက်ဆီတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဓနု နက္ခတာရာမှ အလင်းနှစ်သိန်းပေါင်း ၁.၆ ကွာဝေးသည်။ ယင်းသည် Local Group ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ကာ E. E. Barnard ဆိုသူမှ ခြောက်လမရှိသော ရီဖာရေတာ တယ်လီစကုပ်ဖြင့် ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တခါတရံတွင် သူ့နာမည်အားဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဘားနတ် ဂလက်ဆီဟု ခေါ်တွင်သည်။ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီနှင့် နီးကပ်သော ဂယ်လက်ဆီတစ်ခုဖြစ်ပြီး သေးငယ်သော မက်ဂျစ်လစ် တိမ်တိုက်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံ ဆင်တူသည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် အလင်းနှစ် ၇၀၀၀ ရှိလေသည်။
ရွှေဘို (ခေါ်) အိုးဘိုကုန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ရွှေဘို (ခေါ်) အိုးဘိုကုန်းရွာ (Shwebo(A)Oebokone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မဲဒီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မဲဒီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃၆ ဦး၊ မ ၂၁၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါ့ရာဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဝါ့ရာဂါးရွာ(Warargar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဘွပ်ခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘွပ်ခါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃ ဦး၊ မ ၁၂၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ခြင်း
အလုပ်သမားထု
အလုပ်လုပ်ကိုင်သော အလုပ်သမားထု တွင် ၁၈ နှစ်ပြည့်ပြီး၍ အလုပ်လုပ်ရန် အသင့်ဖြစ်နေသောသူများ ပါဝင်သည်။ ထိုသူများတွင် စစ်မှုထမ်းနေသူများ၊ အကျဉ်းကျနေသူများနှင့် စိတ္တဇဆေးရုံတွင် ရောက်ရှိနေသူများကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ခြင်း မရှိပေ။ အလုပ်သမားထုတွင် မပါဝင်သော အခြားသူများမှာ အိမ်ထောင်ထိန်းသိမ်းသူများ၊ အငြိမ်းစားများ နှင့် အချိန်ပြည့် ပညာသင်ကြားနေသော ကျောင်းသားများ ဖြစ်သည်။
အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း၏ မှန်ကန်မှု
စီးပွားရေး ကျဆင်းနေချိန်များတွင် အချို့သူများသည် အလုပ်ရှာဖွေရန် ခက်ခဲသဖြင့် ဆက်လက် ရှာဖွေခြင်း မပြုတော့ပေ။ လူတစ်ယောက်သည် ရက်သတ္တပတ် ၄ ပတ် ထက်ပို၍ အလုပ်ကို ရှာဖွေခြင်း မရှိတော့ပါက ထိုသူကို အလုပ်သမားထုတွင် ထည့်သွင်း တွက်ချက်ခြင်း မပြုတော့ပေ။ ထို့ပြင် အချို့သူများမှာ အချိန်ပြည့် အလုပ်အကိုင်ကို ရှာဖွေသော်လည်း မရသဖြင့် အချိန်ပိုင်း အလုပ်တွင် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ပါက ထိုသူများကို အလုပ်ရှိသူဟု သတ်မှတ်သဖြင့် အလုပ်လက်မဲ့ စာရင်းတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိပေ။ အချို့သူများမှာ အလုပ်နှစ်ခု လုပ်ကိုင်ခြင်း၊ အချိန်ပို နာရီများစွာ လုပ်ကိုင်ခြင်းတို့ ရှိသော်လည်း အလုပ်တစ်ခု အဖြစ်သာ ရေတွက်သတ်မှတ်သည်။ ထို့ပြင် ဥပဒေပြင်ပမှ အလုပ်အကိုင်များ ဖြစ်သော မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်း၊ ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ခြင်း နှင့် လောင်းကစားမှုပြုခြင်း စသည်တို့ကိုလည်း အလုပ်အကိုင် အဖြစ် ထည့်သွင်း တွက်ချက်မှု မပြုပေ။
အလုပ်လက်မဲ့သူ အမျိုးအစားများ
အလုပ်လက်မဲ့ ဖြ်စနေသူ အမျိုးအစားများတွင် အလုပ်ပြုတ်သူများ၊ အလုပ်မှ ထွက်သူများ၊ ယခင်က အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးပြီး လက်ရှိ အလုပ်ရှာဖွေနေသူများနှင့် အလုပ်ကို ယခုမှ စတင်ရှာဖွေနေသူများ ပါဝင်သည်။
အလုပ်သမားထု အတွင်း ပါဝင်မှုနှုန်း
အလုပ်သမားထု အတွင်း ပါဝင်နေသော အသက်ပြည့်ပြီးသော လူဦးရေနှင့် စုစုပေါင်း လူဦးရေ အချိုးအစားကို အလုပ်သမားထုအတွင်း ပါဝင်မှုနှုန်းဟု ခေါ်သည်။
စပ်ကူးမတ်ကူး အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ခြင်း
စပ်ကူးမတ်ကူး အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ခြင်း (frictional unemployment) ဖြစ်ပွားရခြင်းမှာ အလုပ်ရှာနေသူများ မိမိတို့နှင့် သင့်လျော်သော အလုပ်မရမီ အချိန် နှင့် လုပ်ငန်းများမှ မိမိတို့ လုပ်ငန်းနှင့် သင့်လျော်သော ဝန်ထမ်း မရရှိမီ အချိန်ကာလတွင် ဖြစ်ပွားသည်။ ထို့အပြင် မိမိတို့ အလုပ်လုပ်၍ ရသော ရာသီ ပြင်ပ ဖြစ်သဖြင့် အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်နေခြင်း မျိုးလည်း ရှိသည်။ ဥပမာ လယ်သမားတစ်ဦး လယ်စိုက်ရန် ရာသီမဟုတ်သော အချိန်တွင် အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်နေခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
စပ်ကူးမတ်ကူး အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ခြင်း သည် အလုပ်လက်မဲ့နှုန်း လျော့နည်းနေချိန်တွင် ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိသည်။ ထိုသို့သော အချိန်တွင် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ အဆမတန် များပြားနေသဖြင့် လူများ အလုပ်တစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ ပြောင်းရွှေ့လိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်ပြီး စပ်ကူးမတ်ကူး အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ခြင်း ဖြစ်ပွားလေ့ ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။
အဆောက်အအုံပြောင်း အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်ခြင်း
အဆောက်အအုံပြောင်း အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်ခြင်း (Structural unemployment) ဖြစ်ပွားရခြင်းမှာ အလုပ်သမားများ အနေဖြင့် လက်ရှိ ဖြစ်ပေါ်နေသော အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများနှင့် ကိုက်ညီသော အရည်အချင်း မရှိခြင်းနှင့် ၎င်းတို့တွင် ရှိထားသော အရည်အချင်းများမှာ အသုံးမဝင်တော့ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် လက်နှိပ်စက် စာရေး တစ်ယောက် သည် ကွန်ပျူတာများ တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလာချိန်တွင် ၎င်းနှင့်ကိုက်ညီသော အလုပ်ကို ရှာမရနိုင်ခြင်း မျိုးဖြစ်သည်။
အဆောက်အအုံပြောင်း အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်ခြင်း သည် ရှင်သန် လှုပ်ရှားနေသော စီးပွားရေး အဆောက်အအုံ၏ ပြယုဂ်တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။
တော်လတီကရင်စု
တော်လတီကရင်စု
အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ခြင်း
အလုပ်လက်မဲ့ သံသရာ ဖြစ်ခြင်း
အလုပ်လက်မဲ့ သံသရာ ဖြစ်ခြင်း (Cyclical unemployment) သည် စီးပွားရေး ကျဆင်းချိန်တွင် အလုပ်လက်မဲ့ ဦးရေများပြားလာခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
စကလွန်းရွာ၊ အဂါး
စကလွန်းရွာ၊ အဂါး
ဦးဆောင်း
ဦးဆောင်း (၁၁၆၀ ခန့်) သည် ဘကြီးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဦးဆောင်းသည် ဦးကြင်ဥ၊ ဦးအိ၊ ဦးလွမ်းပြေ၊ ဦးရွှန်းတို့နှင့် တစ်ခေတ်တည်း ထင်ရှားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဦးဆောင်းသည် သဘာဝကို ဖွဲ့ဆိုသော လွမ်းချင်းများကို ရေးသားပြုစုသဖြင့် ထင်ရှားသည်။
နှစ်သက်ဖွယ်ရာ ချဉ်ပေါင်ဖူး၊ လက်ပံပွင့်တို့၏ ဂုဏ် ကိုသာ ချီးကျူး၍ရေးစပ်သည်။ ထို့ပြင် ဦးဆောင်းသည် ရိုးရိုး မြင်၍ ရိုးရိုးသိတတ်သူ လည်းဖြစ်သေးသည်။ ခန်းနားသော နန်းမူနန်းလေ့တို့ကို ဦးဆောင်းသည် စိတ်ဝင်စားဟန်မတူချေ။ ရိုးသားသော တောမူတောဓလေ့တို့ကိုသာ ဦးဆောင်းသည် နှစ်သက်မြတ်နိုးသည်။
ထို့ကြောင့် ဦးဆောင်းသည် ""အယဉ်ငယ်ကြီးပါတဲ့၊ ဇနီး ရယ်ပျော်လို၊ ဖျဉ်းနားတိုတွင်၊ ချဉ်ပေါင်ညိုပေါ်စ ဖူးရယ်နှင့်၊ ငါးလူးငယ်မျှင်မျှင်၊ ကြေးမသင်ရေလုံပြုတ်ပါလို့၊ အင်ကုပ်ကယ် ကျယ်ကျယ်နှင့် မင်းဘွယ်စိုးရ လောက်ပေလေး။""
ဟူ၍ ရိုးဂုဏ် ရှိသော ချဉ်ပေါင်ဖူးကို၎င်း၊
""လာဟေ့ဒွါး၊ သွားကောက်ချည်စို့၊ ပွင့်ခြောက် ကယ်အနားလန်၊ ဆက်ရက်ကယ်ညံ၊ ပင်လက်ပံ ကြွေချိန်ကျပြီမို့၊ မိဘံလှနင်လိုက်အုံးမလား၊ သုံးစိတ်ဝင်ထန်း လျှော်တောင်းရယ်နှင့်၊ ပေါင်းလန်မှပြန်ကြမယ်လေး။""
ဟူ၍ ယဉ်ဂုဏ်ရှိသော လက်ပံပွင့်ကို၎င်း၊ ရိုးရိုးနှင့် ယဉ်သောအဖွဲ့ အနွဲ့ဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့ခဲ့ပေသည်။ ထို့ပြင် ဦးဆောင်းသည် တောသဘာဝ ၏ သာယာသော ရှုခင်းများနှင့် တောသားတောသူတို့၏ တောမူတောလေ့များကိုလည်း ""မိုးမသောက်ခင်က၊ ခလောက် ကယ်ဂျောင်ဂျင်၊ လုပ်ငန်းငယ်ပြင်သည်၊ ချောင်းရေယဉ်သွင်သွင် စီးပါလို့၊ ကောက်ကြီးစပါးနှံက၊ သန်လှတယ်လေး။""
ဟူ၍ မြင် လျှင်မြင်သည့်အတိုင်း ရိုးရိုးနှင့်ယဉ်ယဉ် ရေးစပ်ခဲ့လေသည်။ ဦးဆောင်းကား ရိုးသားသောတောသူတောင်သားတို့၏ ပင်ကို သဘာဝကို ဖွဲ့နွဲ့သူ စာဆိုတစ်ဦးဖြစ်သည်။
NGC 4308
NGC 4308 သည် ကြယ်စုတန်း ကိုမာ ဘီရင်နီဆပ်စ် ကြယ်စုတန်းမှ ဘဲဥပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုမာ ဘီရင်နီဆပ်စ် (ကြယ်စုတန်း)
ဆင်ခြေယာရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဆင်ခြေယာရွာ (Sinchayyar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဆင်ခြေယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ခြေယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၉ ဦး၊ မ ၁၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘန့်ဘွေး (ရွာမ)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ဘန့်ဘွေး (ရွာမ)ရွာ (Bantbway(Ywarma))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၈၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကကိုင်းဘောရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကကိုင်းဘောရွာ(Kakaingbaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကတိုင်တိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတိုင်တိကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၆၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၈၂၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြောင်နဖေ (အရှေ့)ရွာ၊ ကြောင်နဖေ
ကြောင်နဖေ (အရှေ့)ရွာ၊ ကြောင်နဖေ
တော်လတီတရုပ်စု
တော်လတီတရုပ်စု
ခရှိဝရ - မိနမိဂုချိဘူတာ
ခရှိဝရ - မိနမိဂုချိဘူတာ (柏原南口駅 ခရှိဝရ - မိနမိဂုချိ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာခရိုင်၊ ခရှိဝရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ညောင်ချောင်းရွာ၊ အဂါး
ညောင်ချောင်းရွာ၊ အဂါး
ချင်
ချင်သည် အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခုကို ရည်ညွှန်းသည်။
သဖန်း
သဖန်းသီးသဏ္ဍန်သည် လုံးလည်းလုံး ချွန်၍ ကြက်သွန်နီလိုလည်းကောင်း ကနစိုးသီး တောကြက်မောက်သီး ဟာ အသီးအရွယ်အစားချင်း ဆင်ပေ၍ အထဲမှာတော့မတူပါ။ သဖန်သီးဟာ လည်း အပြွတ်လိုက်သီး၏ ကနစိုးသီးဟာလည်း အပြွတ်လိုက်တောကြက်မောက်သီးဟာလည်း အပြွတ်လိုက်သီး၏။ ကနစိုးသီးနဲ့ တောကြက်မောက်သီး အခွံ အရွယ်စားတူညီသယောင်ရှိ၏။ သဖန်းသီးအခွံဟာတော့ မာလကာသီးစိမ်း နဂါးမောက်သီးအခွံ ကြက်သွန်နီအခွံတွေလို ဖြစ်ပေ၏။ အတွင်းပိုင်းမှာတော့ သဖန်းသီးဟာ အတွင်း ဖရဲသီးအမွှာနီလိုဖြစ်၍ ဝါတောက်ကာအာလူးအခွံလိုနဲ့ကနစိုးသီးဟာတော့ အတွင်းအမွှာတွေလိုဖြစ်နေ၍ အဝါတောကြက်မောက်သီး အတွင်း စိုစိုပြေပြေတော့ရှိ၍ အဆူးပါအနီကြက်မောက်သီးသဏ္ဍန်ဖြစ်နေ၍ အစေ့လည်းပါ၏။ သဖန်းသီး ကနစိုးသီး တောကြက်မောက်သီးအဝါဟာ မျိုးနွယ်စိတ်တူအပင်သဏ္ဍန်တွေလည်းဖြစ်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများရှိ အပင်များ
ထီပေးလက်ပံရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ထီပေးလက်ပံရွာ (Htipayletpan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ခေါင်းအီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါင်းအီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၀ ဦး၊ မ ၃၅၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒါရ်လင်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ဒါရ်လင်းရွာ(Darling)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဒါရ်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါရ်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၂ ဦး၊ မ ၅၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိုင်းထွန်းကုန်းရွာ၊ ကျူတော
စိုင်းထွန်းကုန်းရွာ၊ ကျူတော
ခဆုဂဘူတာ
ခဆုဂဘူတာ (春日駅 ခဆုဂ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုအိုခခရိုင်၊ ဖုခုအိုခမြို့နယ်၊ ခဆုဂမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရွာမ (အနောက်)ရွာ၊ ဖက်သောင်
ရွာမ (အနောက်)ရွာ၊ ဖက်သောင်
တောင်ပလူရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
တောင်ပလူရွာ (Taungpalu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကျွဲရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၆၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်မှု
စက်မှု
စက်ပစ္စည်း အစိတ်အပိုင်းများ (Mechanical Components)
အင်ဂျင် (Engine)
ကြုံကြိုက်ရွာ၊ အဂါး
ကြုံကြိုက်ရွာ၊ အဂါး
မန်ကျည်း
မန်ကျည်းပင်များသည် အမြင့်ပေ ၈ဝ အထိရှိ၍ ခိုင်ခံ့သော ပင်စည်နှင့် အပင်ထက်တွင် လှပဝေဆာသော ငှက်မွေး သဏ္ဌာန် အရွက်များဖြင့် အလွန်တင့်တယ်သော သစ်ပင်ကြီးမျိုး ဖြစ်သည်။ ရွက်ရိုးတံ တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ရွက်မြွှာများစီ၍ထွက်လျက် ရှိသည်။ ရွက်ရိုးတံသည် ၂ လက်မ မှ ၄ လက်မအထိ ရှည်၍ ရွက်မြွာများ ၁ဝ စုံအထိ ပါရှိသည်။ အရွက်အခက်တို့ဖြင့် သိုက်မြိုက်ဝေဆာနေသဖြင့် အရိပ်အာဝါသ အလွန်ကောင်းသောကြောင့် ခြံဥယျာဉ်များနှင့် အထူးသဖြင့် လမ်းနံဘေးများ၌ တန်ဆာဆင်ရန် စိုက်ထားတတ်ကြသည်။ မိုးပါး၍ ခြောက်သွေ့သောဒေသများ၌ နွေအခါတွင် ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်မျှ ပင်လုံးကျွတ် အရွက်ကြွေတတ်သည်။ အလွန်ကြီးခဲသော အပင်မျိုးဖြစ်သော်လည်းအစေ့မှ အလွယ်တကူ အပင်ပေါက်နိုင်သည့်ပြင် မည်သည့်မြေမျိုး၌မဆို ကြီးပွားဖြစ်ထွန်းသဖြင့် မန်ကျည်းပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံ မြေညီပိုင်းတွင်နေရာတိုင်း၌ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ မန်ကျည်းခေါက်သည် ညိုမွဲရောင်ရှိ၍ ထွင်းကြောင်းများသည် ပင်စည်နှင့် အလျားလိုက် ပေါ်လျက်ရှိသဖြင့် အလွန်ကြမ်းသည်။ အပွင့်မှာ ငယ်သော်လည်း အဝါပေါ်တွင် အနီပြောက်ကလေးများ ပါရှိသဖြင့် လှပ၏။ မန်ကျည်းသီး အတောင့် ၃ လက်မမှ ၆ လက်မ အထိရှည်၍ များသောအားဖြင့် ကွေးကွေးကောက်ကောက် သီးတတ်ကြသည်။ ညို၍ ဆတ်သော အခွံပါးကလေးများရှိ၍ ထိုအခွံအတွင်း၌ အသားပျော့ရှိသည်။ အသားအတွင်း၌ မြုပ်နေသော မာ၍ ချောမွတ်လျက် အညိုရင့်ရောင်ရှိသည့် အစေ့ပြားကလေးများ သည်အသီးတောင့်၏ အလယ်၌ စီတန်းလျက်ရှိသည်။ မန်ကျည်းသားသည် အလွန်မာ၍ ကြာရှည်ခံသဖြင့် ဆန်ဖွပ်ရန် ကျည်ပွေ့များ၊ ဆီဆုံနှင့် ကြံကြိတ်စက်များ၊ ထယ်များ၊ စူး ဆောက်ရိုးများ စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးဝင်သည်။ ထင်ရှားသော မန်ကျည်းပင်နှစ်မျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ အသီးမှည့်သောအခါ အသားနီညစ်ညစ် အရောင်ရှိ၍ အရသာ ချဉ် သော မန်ကျည်းပင်မျိုးတို့ ဖြစ်ကြသည်။
မန်ကျည်းသီးမှည့်များသည် ဟင်းချက်ရာ၌ အလွန်အသုံးဝင်သည်။ တေဆေးဟု ခေါ်သော ဝမ်းနုတ်ဆေးတွင် မန်ကျည်းသီး ကို ထန်းလျက် ၊ ပွေးကိုင်းအပြင် အခြားဆေးများနှင့်ရော၍ ဖော်စပ်ထားသည်။ ပူအိုက်သောရာသီတွင် မန်ကျည်းသီးနှင့် ထန်းလျက်ကို ရေတွင် စိမ်၍ ဖျော်ရည်ပြုလုပ်သောက်ကြသည်။ ဆေးပေါ့လိပ် လုပ်ငန်းတွင် ဆေးရိုးကို မန်ကျည်းမှည့်ရည် ပက်ဖျန်းပြီးမှ ဆေးလိပ်လိပ်ကြသည်။ မန်ကျည်းသီးစိမ်းများကိုလည်း ကြော်ချက်၍ စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။ မန်ကျည်းရွက်နုကိုလည်း ဖွယ်ဖွယ်ရာရာစီမံချက်ပြုတ်၍ စားသောက်ကြသည်။ မန်ကျည်းရွက်ကို မြေပဲဖြင့် သုတ်စားခြင်း၊ ချည်ရေဟင်း ချက်သောက်ခြင်းတို့ဖြင့် စားသုံးကြသည်။ မန်ကျည်း ခေါက်ကို သာမန်မျက်စေ့နာအတွက် နှင့် အပူဒဏ်ခံနိုင်ရန် သနပ်ခါးကဲ့သို့ သွေးလိမ်းကြသည်။ ယင်းသို့ ဖြစ်ရကား မန်ကျည်းပင် သည် တစ်ပင်လုံး အသုံးဝင်သော အပင်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
သင်္ဘော မန်ကျည်းပင်ကို တရုတ် မန်ကျည်းပင် ဟူ၍လည်းခေါ် သည်။ ထိုမန်ကျည်းပင်မျိုးသည် အပင်လတ်များ ဖြစ်၍ ခြံစည်းရိုးပင် အဖြစ် စိုက်ပျိုးထားလေ့ရှိကြသည်။ အကိုင်းအခက်များကို ချိုင်ပေးလျှင် ခြံစည်းရိုးတစ်လျှောက်တွင် အပင်များ တညီတည်းရှိနေသည်။ အကယ်၍ မချိုင်ဘဲ ထားလျှင် နုံးမြေများတွင် ပေ ၃ဝ ကျော်ခန့် အထိ မြင့်သည်။ အသီးအမှည့်များကို စားကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော အခြား မန်ကျည်းပင်များမှာ မန် ကျည်းပေါက်ပင်၊ တောမန်ကျည်းပင်၊ တောင်မန်ကျည်းပင်နှင့် ဆေးမန်ကျည်းပင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မန်ကျည်းပေါက်ပင်များကို မင်းဘူးနယ်နှင့် မုတ္တမနယ်တို့၌ တွေ့ရသည်။ တောမန်ကျည်းပင်ကို ခယာမွှေးပင်ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။ တောင်မန်ကျည်းပင်များကို မိုးကုတ်နယ်၌ တွေ့ရသည်။ ဆေးမန်ကျည်းပင်ကား ခြုံပင် သို့မ ဟုတ် အပင်ငယ်များဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အနှံ့အပြား တွေ့ရသည်။ ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	ပင်ကြီးမျိုး ဖြစ်သည်။ ငှက်မွှေးရွက်ပေါင်း ဖြစ်သည်။ အဖူးနှင့် အဆုံးသတ်သော ပန်းခိုင်မျိုးဖြစ်သည်။ အသီးသည် ရှည်မျောမျော နည်းငယ်ကွေးသည်။ မအက်ကွဲသီး ဖြစ်သည်၊ အစေ့သည် လေးထောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၍ နီညိုရောင်ရှိသည်။
အပင်အမြဲစိမ်း သစ်မာပင် ကြီးမျိုး ဖြစ်သည်။ အခေါက်များ မည်းညိုရောင် ရှိပြီး ထူပြီး ကြမ်းသည်။ အကိုင်းများစွာ ဖြာသည်။
အရွက်--- ငှက်မွှေးရွက်ပေါင်း ဖြစ်သည်။ ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ ရွက်မြွှာများ သေးငယ်၍ နူးညံ့ပြီး မျက်နှာချင်း ဆိုင် ထွက်သည်။ ရှည်မျောမျော ပုံရှိသည်။
အပွင့်--- သေးငယ်သည်။ အဝါရောင် ပေါ်တွင် အနီစင်း များရှိသည်။ တစ်ခိုင်တွင် အပွင့် ၁၀-၁၅ ပွင့် ပါရှိသည်။ တန်ဆောင်မုန်း နတ်တော်လ တွင် ပွင့်၏။
အသီးသီးတောင့် ရှည်မျိုး ဖြစ်သည်။ စိမ်းညိုရောင် ရှိသည်။ အသားထူသည်။ တစ်ခန်း တွင် အစေ့ တစ်စေ့ ပါသည်။ အစေ့သည် တောက်ပ သော ညိုမည်းရောင် ရှိ၍ မာသည်။ ပြာသို ၊ တပို့တွဲ ၊ တပေါင်း တွင် အသီးရင့် သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	အပူပိုင်း ဒေသတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးပြုပုံ-
အခေါက်
အရွက်
အသီး
အစေ့
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်၏ သစ်ပင်များ
NGC 4976
NGC 4976 သည် ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ကြယ်စုတန်း စင်တောရပ်၌ တည်ရှိသည်။ ယင်းအား ကြယ်တံခွန်များအား လိုက်ရှာသူ Jack Bennett ဆိုသူမှ ၅ လက်မအရှည် တယ်လီစကုပ်ဖြင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
အုံပရီရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
အုံပရီရွာ (Ongpayi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ အုံပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၄၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းဇင်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ထန်းဇင်ရွာ (Htanzin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဌာန
ဌာန ဆိုသည်မှာ အချို့သောနိုင်ငံများတွင် အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများကို သုံးနှုန်းသော အခေါ်ဝေါ်ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး သုံးစွဲခဲ့ပြီး နိုင်ငံပေါင်း ၁၁ နိုင်ငံ၌ သုံးစွဲလျက်ရှိသည်။ အမေရိကန်၌ အလာဆကာ ပြည်နယ်အား အလာဆကာ ဌာနဟု သုံးစွဲခဲ့ဖူးသည်။
အောင်သာ (မြောက်)ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
အောင်သာ (မြောက်)ရွာ (Aungthar(North))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ထန်းလုံးတပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းလုံးတပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၆ ဦး၊ မ ၂၀၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကကုလားရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အယ်လ်ပီဂျီ (LPG)
အယ်လ်ပီဂျီ (Liquified petroleum gas) သည် ဓာတ်ငွေ့ရည်ကို အယ်လ်ပီဂက်စ်(autogas) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ အယ်လ်ပီဂျီ၏ ဓာတုသင်္ကေတမှာ C3H8 ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဟိုက်ဒရိုကာဗွန် အရောအနှောဓာတ်ငွေ့များ ဖြစ်ကြ၍ အိမ်တွင်း အပူပေးစနစ်နှင့် မော်တော်ယာဉ်များတွင် အသုံးပြုကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဆေးမှုတ်ဘူးများ၊ ဖိအားပေးထား၍ လေမှုတ်သကဲ့သို့ သုံးရသော ခြင် ဆေး ဘူး များ၊ အမွှေးရနံ့ ထုတ်ပေးသော ဘူးများနှင့် ရေခဲသေတ္တာများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ အချို့သော ဓာတ်ငွေ့ရည်များကို ပရိုပိန်းကို အခြေခံ၍လည်းကောင်း၊ ဗျူ တိန်း ကို အခြေခံ၍ လည်းကောင်း သုံးစွဲသည့် ပစ္စည်းများအပေါ်မူတည်၍ အမျိုးမျိုး ထုတ်လုပ်ကြသည်။
အခြားလောင်စာဆီများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်
ဓာတ်ဆီနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အလွန် ဈေး သက် သာ သည်။ ဟိုက်ဒရို ကာဗွန်၊ ကာဗွန်မို နောက်ဆိုက်နှင့် အခြား ဘေး ထွက်ဓာတ်များ အလွန် နည်း သည်။ လောင်စာဆီအားလုံး ထက် အဆိပ်ငွေ့ ကဲ့သို့သော ဓာတ်ငွေ့များ ပါဝင်မှု အလွန် နည်းသည်။ အင်ဂျင် ပျက်စီးခြင်းကို သက်သာစေသည်။ သို့ရာတွင် ဓာတ်ဆီနှင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် စွမ်း အင် အနည်းငယ်နိမ့်၍ အခြေခံ တည်ဆောက်မှု အားနည်းနေ သည်။ ၎င်းသည် စီအန်ဂျီ ထက် လေထုအတွင်း ပေါက်ကွဲနိုင်မှု မြင့်မားသောကြောင့် အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။
မြေလျှောက်ငှက်လည်မဲ
မြေလျှောက်ငှက်လည်မဲ (Phoenicurus hodgsoni) သည် ငှက် မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘူတန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် နီပေါနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းသို့ အလည်လာရောက်ကြသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တိဗက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဖက်ဝန်းကုန်း
ဖက်ဝန်းကုန်း
ကိုးကား
ဖက်ဝန်းကုန်း
ဝါ့ဝမ်းဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဝါ့ဝမ်းဂါးရွာ(Wawangar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဘွပ်ခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘွပ်ခါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃ ဦး၊ မ ၁၂၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖော်ပြစာရင်းအင်းပညာ
ဖော်ပြစာရင်းအင်းပညာ (Descriptive statistics) ဆိုသည်မှာ ကောက်ယူရရှိထားသော ကိန်းဂဏန်းများကို တိုတိုနှင့် လိုရင်းအချက်များ ပေါ်လွင်အောင် သရုပ်ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသရုပ်ဖော်ပြချက်များကို လေ့လာသုံးသပ်ခြင်းဖြင့် အခြေအနေတစ်ရပ်၏ အဓိကကျသော အချက်များကို အလွယ်တကူ နားလည်သဘောပေါက်နိုင်သည်။
သက်ကယ်ကုန်း (အနောက်)ရွာ၊ ဖက်သောင်
သက်ကယ်ကုန်း (အနောက်)ရွာ၊ ဖက်သောင်
ဘီးလင်းရွာ၊ ဘီးလင်း
ဘီးလင်းရွာ၊ ဘီးလင်း
သတ္တုနှင့်သတ္တုလုပ်ငန်း
သတ္တုနှင့်သတ္တုလုပ်ငန်း
မာကျူရီ(ပြဒါး)သည်သာမန်အပူချိန်၌· ၄ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၌ ခဲသွားသည်။ တန်စတင်သည် သာမန်အပူချိန်၌အခဲဖြစ်၍ ၆၁ဝဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၌အရည်ပျော်၏။ ဤန်တီမိုနီ (ခနောက်စိမ်း)နှင့် ဗစ်စမတ်(ကြွပ်)တို့မှာအလွန်ကြွပ်ဆပ်သဖြင့် အနည်းငယ်ထုရိုက်ရုံမျှဖြင့် ကွဲထွက်ကုန်ကြ၏။ သတ္တုများတွင်ဖြစ်သော ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုများသည် သတ္တုအမျိုးအစားကိုလိုက်၍ ကွဲပြားခြားနားကြသည်။ ပလက်တီနမ်(ရွေွှဖြူ)နှင့်ရွှေကဲ့သို့သောအဖိုးတန်သတ္တုများသည် အပြင်းဆုံး ဓာတ် ပစ္စည်းများဖြင့်ထိတွေ့မှသာလျှင် ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် ပိုတက်ဆီယမ်၊ ဆိုဒီယမ်၊ လစ်သီယမ်စသည့် သတ္တုများမှာမူကား ရေဖြင့်တွေ့ထိရုံမျှနှင့်ပင်လွယ်ကူစွာ ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်နိုင်ကြလေသည်။
ဓာတုဗေဒအရ သတ္တုတို့၏အောက်ဆိုက်များသည် များသောအားဖြင့်ဗေ့များဖြစ်ကြသည်။ သတ္တုမဟုတ်သည့် ဒြဗ်စင်တို့၏အောက်ဆိုက်များမှာမူကား ရေတွင်ပျော်ဝင်၍ အက်ဆစ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းသွားနိုင်ကြသည်။ ပုံပမာ သတ္တုများဖြစ်ကြသည့်သံနှင့်ကြေးနီတို့၏အောက်ဆိုက်များသည် ဗေ့များဖြစ်ကြသည်။ ကန့်နှင့်ကာဗွန်မှာသတ္တုများမဟုတ်ချေ။ ဤ ဒြဗ်စင်တို့၏အောက်ဆိုက်များသည် ရေတွင်ပျော်ဝင်ကြပြီး လျှင် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်နှင့်ကာဗွန်နစ်အက်ဆစ်ဟူ၍ အသီးသီးဖြစ်လာကြသည်။ သို့သော် ဤဓာတ် ဂုဏ်များလောက် ဖြင့် သတ္တုကိုခွဲခြားသတ်မှတ်၍မဖြစ်နိုင်သေးပေ။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် အာစနစ် (စိန်ဖြူ) ၊ အန်တီမိုနီ (ခနောက်စိမ်း) တို့ကဲ့သို့သောဒြဗ်စင်အချို့တွင်ဆိုခဲ့သောဓာတ်ဂုဏ်နှစ်မျိုးစလုံး ရှိနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ပြဒါး၊ ရွှေအစရှိသော သတ္တုအချို့မှလွဲ၍ အခြားသတ္တုများကိုသန့်သန့်တွေ့ရခဲသည်။ များသောအားဖြင့် သတ္တုများကို အိုင်းယန်း(သံ)၊ မာကျူရီ(ပြဒါး)၊ ကော့ပါး (ကြေးနီ)တို့တွင်ကဲ့သို့ဆာလဖိုက်အနေဖြင့်၎င်း၊ အလျူမီနီယမ်၊ အိုင်းယန်း(သံ) ၊အာစနစ်(စိန်ဖြူ)တို့တွင်ကဲ့သို့ အောက်ဆိုက်အနေဖြင့်၎င်း၊ မက်ဂနီဇီယမ်၊ ကယ်လဆီယမ် တို့တွင်ကဲ့သို့ ကာဗွန်နိတ်အနေဖြင့်၎င်း၊ ဆိုဒီယမ်၊ ပိုတက်ဆီယမ်တို့တွင်ကဲ့သို့ ကလိုရိုက်အနေဖြင့်၎င်း တွေ့ရှိရတတ်သည်။ သတ္တုရိုင်းများတွင်ပါရှိသည့် သတ္တုတို့၏အတိုင်းအဆမှာ လည်းအမျိုးမျိုးရှိသည်။ ဂလီးနားသတ္တုရိုင်းသည်ခဲရာခိုင်နှုန်း ၈ဝကျော်ပါရှိသော်လည် ပစ်ချဗလင်း သတ္တုရိုင်းကိုတန်နှင့်ချီ၍အသုံးပြုပါမှ ရေဒီယမ်အနည်းငယ်ခန့်ကို ရရှိနိုင်သည်။
ယခုခေတ်သည်သတ္တုခေတ်ဖြစ်သည့်အလျောက် ကျွန်ုပ်တို့သည် သတ္တုများကိုအမျိုးမျိုးအသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်။ ရွှေ၊ ငွေ၊ ပလက်တီနမ်တို့ကဲ့သို့သော အဖိုးတန်သတ္တုများဖြင့် အလှပြအထည်များ၊ ကြေးငွေများ၊ ကိုယ်တွင်ဆင်မြန်းရန် အဝတ်အစားတန်ဆာများကိုပြုလုပ်ကြသည်။ အလျူမီနီယမ်(ဒန်)၊ အိုင်းယန်း(သံ)၊ ကောပါး (ကြေးနီ)၊ ဇင့်(သွပ်)၊ တင်း(သံဖြူ)၊ လက်(ခဲ)တို့ ကဲ့သို့သော အတွေ့ရများသောသတ္တုများကို အိမ်အသုံးအဆောင်များနှင့် အင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်းများတွင်သုံးသည်။ သို့သော်အထက်ပါ သတ္တုများမှာ သတ္တုချည်းသက်သက်ဆိုလျှင် ကျွန်ုပ်တို့လိုအပ်သည့်ဂုဏ်များဖြင့် မပြည့်စုံသောကြောင့် များစွာအသုံးဝင်လှမည်မဟုတ်ပေ။ ဤသတ္တုများကို နစ်ကယ်၊ ကက်ဒမီယမ်၊ ကရိုမီယမ်၊ တန်စတင်၊ မော်လစ်ဒီနမ်၊ မန်ဂနိ၊ ကိုဗော့၊ ဗနေဒီယမ်၊ အန်တီမိုနီ၊ ဗစ်စမတ် တို့ကဲ့သို့ အခြားသောသတ္တုများဖြင့်ရောပေးသောအခါ အသုံးအမျိုးမျိုးအတွက် လိုအပ်သောဂုဏ်များ နှင့်ပြည့်စုံလာလေသည်။
ပုံပမာ၊ သံအစစ်မှာသုံးမရနိုင်လောက်အောင်ပျော့သဖြင့် ယင်းသတ္တုကိုအခြားသတ္တုများဖြင့်ရော၍ သုံးကြရသည်။ မန်ဂနိနှင့် ရောစပ်ထားသောသတ္တုစပ်သည် လက်နက်များပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးဝင်သည်။ ကရိုမီယမ်နှင့် ရောစပ်ထားသောသတ္တုစပ်မှာ သံချေးမတက်နိုင်သဖြင့် အစွန်းခံသံမဏိဟုအမည်တွင်သည်။ သံတွင် နစ်ကယ် အနည်းငယ် ရောပေးလျှင် နန်းဆွဲခံသတ္တိပို၍ကောင်းလာသည်။ ရွှေငွေတို့ဖြင့်ပြုလုပ်သော ဝတ်စားတန်ဆာတို့ကို အပွန်းခံနိုင်စေရန် အခြားသတ္တုများဖြင့်ရောနှောသုံးစွဲကြရသည်။
ရှေးအခါကလူတို့သည် သတ္တုတို့၏ဂုဏ်များကို လေ့လာပြီးသည့်နောက်မှ ထိုသတ္တုတို့ကို မည်ကဲ့သို့ အသုံးချနိုင်မည့် နည်းများကိုတွေးတောကြံဆကြလေသည်။ သို့သော်ယခုခေတ်တွင်မူကား လူတို့သည်မရေမတွက်နိုင် လောက်အောင်များပြားလှသောသတ္တုစပ်များကို ပြုလုပ်နိုင်ကြ ပြီဖြစ်သောကြောင့် လုပ်ငန်းတစ်ခုတွင်လိုမည့်သတ္တု၏ဂုဏ်သတ္တိ ကို ပထမစဉ်းစား၍ ထိုဂုဏ်သတ္တိနှင့်ပြည့်စုံသောသတ္တုကို ပြုလုပ်ယူလေ့ရှိကြသည်။
ဇရပ်နီရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဇရပ်နီရွာ (Zayatni)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဆင်ခြေယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ခြေယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၉ ဦး၊ မ ၁၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုံကြွေးရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
လုံကြွေးရွာ(Lungcawi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဒါရ်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါရ်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၂ ဦး၊ မ ၅၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 5161
NGC 5161 သည် ကြယ်စုတန်း စင်တောရပ်မှ ခရုပတ်ပုံစံ [[ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။
တလုပ်ကုန်းရွာ၊ ကျူတော
တလုပ်ကုန်းရွာ၊ ကျူတော
ခက်ဆန်းဘဘူတာ
ခက်ဆန်းဘဘူတာ (合戦場駅 ခက်ဆန်းဘ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုချိဂိခရိုင်၊ တိုချိဂိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘေးမဲ့ရွာ
ဘေးမဲ့
ဘီးလင်းရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ဘီးလင်း
ဘီးလင်းရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ဘီးလင်း
ခရှိယာမဘူတာ
ခရှိယာမဘူတာ (樫山駅 ခရှိယာမ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟယေားဂိုခရိုင်၊ အိုနိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထီတမောင်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ထီတမောင်းရွာ (Htitamawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ခေါင်းအီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါင်းအီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၀ ဦး၊ မ ၃၅၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံစုရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကံစုရွာ (Kansu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၉၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကတိုင်တိရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွဲကူးရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကျွဲကူးရွာ (Kyweku)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ရေဆုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေဆုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၉၆ ဦး၊ မ ၂၂၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အယ်လ်အန်ဂျီ (LNG)
စီအန်ဂျီ ကဲ့သို့ အသုံးပြုနိုင်သော အခြား ဓာတ်ငွေ့မှာ အယ်လ်အန်ဂျီ ဖြစ်သည်။ အယ်လ်အန်ဂျီ၏ ဓာတုသင်္ကေတမှာ CH5 ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအတော်များများမှ အ လားအလာကောင်းသော လောင်စာဓာတ်ငွေ့ရည်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၎င်းသည် သိုလှောင်နိုင်မှုတွင် အားသာချက်များ ရှိနေသည်။ စီအန်ဂျီ ထက် အနည်းငယ် ပိုမို သန့်စင်ပြီး ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်၊ ရေငွေ့၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဆာလ်ဖိုက်နှင့် အခြား မလိုလားအပ်သော ဓာတ်များကို အရည်ပြုလုပ်စဉ်ကပင် ထုတ်ဖယ်လိုက်ပြီး ဖြစ်သည်။
အယ်လ်အန်ဂျီ ဓာတ် ငွေ့ ရည် ကို ဓာတ်ဆီ သို့မဟုတ် ဒီဇယ်လောင် စာဆီများဖြင့် စွမ်းအင်တူညီ သည်ဟုဆိုနိုင်သော်လည်း ထုတ် လုပ်မှုစရိတ် မြင့်မားနေပါသည်။ ထို့အပြင် အအေးခန်း ဆလင်ဒါ များဖြင့်သိုလှောင်ရသည့်အတွက် လည်း စရိတ်မြင့်မားပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ စီးပွားဖြစ် အသုံးပြုရန် အားနည်းချက်များ ရှိနေသည်။ အယ်လ်အန်ဂျီ စက်ရုံများသို့ ပေးပို့လိုက် သည့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့မှ ရေ၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်နှင့်အခြား အအေးခံရာတွင် အဆင်မပြေနိုင် သည့် သတ္တုဓာတ်များကို ဖယ် ရှားပေးရသည်။ သင်္ဘော တင်ပို့ ရာတွင်လည်း အထူးပြုလုပ်ထား သော ဆိပ်ခံများကို အသုံးပြုရ သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အဆို ပါ ဆိပ်ကမ်းများသို့ ဓာတ်ငွေ့ များအဖြစ် ပိုက် လိုင်း များ မှ တစ်ဆင့် ပို့ပေးပြီး သင်္ဘောတင် ရန် အအေးခံရပြန်သည်။ သို့ဖြစ် ၍ ပြင်ဆင် ပြောင်းလဲရသည့် စရိတ်များ ကြီး မြင့် နေ သည်။ အဆိုပါ အားနည်းချက်ကို မကြာ မီနှစ်များက ပြုပြင်နိုင်ခဲ့ပါသည်။
ကျွမ်းကျင်သူ အများစုက အယ်လ်အန်ဂျီ ဓာတ်ငွေ့သည် ဓာတ်ငွေ့ ရည်အဖြစ် ပြောင်းလဲစဉ်ကပင် လွင့်စဉ်မှုများ ရှိသည်။ ဆိုလို သည်မှာ အလွန် အငွေ့ပြန်သော သဘောရှိသည်။ ဓာတ် ငွေ့ ရည် တွင်လည်း ထိုသို့ ပျံ့နှံ့မှုများ ရှိသည်ဟု သဘော တူ ညီ ကြ သည်။ သို့ဖြစ်၍ ခရီးရှည် သယ် ပို့မှုများတွင် အန္တရာယ် ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် ယနေ့ တိုင် ဓာတ်ငွေ့ရည်တင် သင်္ဘော များတွင် အဆိုပါ အန္တရာယ် ဖြစ် ပွား မှု မျိုး မကြုံရသေးပါ။ ဓာတ်ငွေ့ရည် ပြုလုပ်သော စက်ရုံ တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းများ ရှိခဲ့ပါ သည်။
အခြားလောင်စာဆီများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်
စီအန်ဂျီ ဓာတ်ငွေ့ထက် ပို၍ ဈေးကြီးသော်လည်း စွမ်းအင် ပိုမို သာလွန်၍ သန့်စင်မှုနှင့် ကာဗွန် ဒိုင်အောက်ဆိုက် အထွက်နှုန်း လည်း အနိမ့်ဆုံးဖြစ်သည်။ ၎င်း တွင် ဆာလ်ဖာအောက်ဆိုက်၊ ပြာ၊ အနယ်အနှစ်များနှင့် အလေ အလွင့် ထွက်ရှိမှုများ မရှိသ လောက် ဖြစ်သည်။
ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး
ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေနှင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အနောက်ဘက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊တောင်ဘက်တွင် မွန်ပြည်နယ်နှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။ မြို့တော်မှာ ပဲခူးမြို့ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ပဲခူးတိုင်းတွင် မြန်မာသမိုင်းကြောင်း၌ ထင်ရှားခဲ့သော မင်းနေပြည်တော်ဟောင်းများ ပါဝင်နေပေသည်။ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ကေတုမတီ အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားခဲ့သော မြန်မာဧကရာဇ်တို့၏ နေပြည်တော်ဟောင်း တောင်ငူမြို့တည်ရှိပေသည်။ အနောက်မြောက်စွန်းတွင် မြန်မာသမိုင်းဦး၌ ကြီးကျယ်စည်ကားခဲ့သော ပျူလူမျိုးတို့၏ မြို့တော် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ရှိပေသည်။ ပဲခူးတိုင်း၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ပဲခူးမြို့သည်လည်း ရှေးအတိတ်ကာလက မွန်ပဒေသရာဇ်တို့ ထီးနန်းစိုက်ခဲ့ရာ ဟံသာဝတီ မင်းနေပြည်တော်အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။
ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၂၆.၁၀.၁၉၆၅)ရက်စွဲဖြင့် မှော်ဘီခရိုင်ကို မြို့နယ်(၄)မြို့နယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ (၄.၁၁.၁၉၆၅) ရက်စွဲဖြင့် တောင်ငူခရိုင်ကို မြို့နယ်(၆)မြို့နယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပြည်ခရိုင်ကို မြို့နယ်(၆)မြို့နယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပဲခူးခရိုင်ကို မြို့နယ်(၈) မြို့နယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဟံသာဝတီခရိုင်ကို မြို့နယ်(၇)မြို့နယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သာယာဝတီခရိုင်ကို မြို့နယ်(၈)မြို့နယ်ဖြင့်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်း၍ ပဲခူးတိုင်းဟု သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ပဲခူးတိုင်းတွင် ခရိုင်(၆)ခရိုင်၊ မြို့နယ်(၃၉)မြို့နယ်ပါဝင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့လက်ထက် (၁၈.၁၀.၁၉၈၉) ရက်နေ့တွင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းများအလိုက် မြို့နယ်စုများ သတ်မှတ်ဖွဲ့စည်းရာ၌ ပဲခူးတိုင်းအတွင်း ပဲခူးမြို့နယ်စု၊ ပြည်မြို့နယ်စုနှင့် တောင်ငူမြို့နယ်စု၊ သာယာဝတီမြို့နယ်စုဟူ၍ မြို့နယ်စု(၄)စု ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၇.၁၀.၁၉၉၂) ရက်စွဲပါအမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် မြို့နယ်စုများ၏အမည်ကို ခရိုင်ဟု ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင်ခရိုင်(၄) ခရိုင်၊ မြို့နယ်(၂၈) မြို့နယ်၊ မြို့(၅၂)မြို့၊ ရပ်ကွက်(၃၂၈) ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု(၁၄၁၄)အုပ်စု၊ ကျေးရွာ (၆၂၈၇)ရွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း ပြီး နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ တတ်လာပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃၀ ရက် နေ့စွဲဖြင့် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက ခရိုင်အသစ်များ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပဲခူးခရိုင် တောင်ငူခရိုင် ပြည်ခရိုင် သာယာဝတီခရိုင် တို့အပြင် ညောင်လေးပင်ခရိုင် နှင့် နတ်တလင်းခရိုင် ဟူ၍ ခရိုင်သစ်နှစ်ခုထပ်မံဖွဲ့စည်းကာ လက်ရှိတွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင်ခရိုင်(၆) ခရိုင်၊ မြို့နယ်(၂၈) မြို့နယ်၊ မြို့(၅၂)မြို့၊ ရပ်ကွက်(၃၂၈) ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု(၁၄၁၄)အုပ်စု၊ ကျေးရွာ (၆၂၈၇)ရွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိခဲ့သည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
ပဲခူးတိုင်း​ဒေသကြီးသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၆ ဒီဂရီ ၄၇ မိနစ်မှ ၁၉ ဒီဂရီ ၂၀ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၉၄ ဒီဂရီ ၃၅ မိနစ်မှ ၉၇ ဒီဂရီ ၁၀ မိနစ် အတွင်းကျရောက်ပြီး ဧရိယာအားဖြင့် ၉၇၃၇၀၄၃ဧက၊ စတုရန်းမိုင်အားဖြင့် ၁၅၂၁၄.၁၀ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
ရာသီဥတု
ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး တောင်ပိုင်းဒေသများသည် အကြမ်းအားဖြင့် စိုစွတ်သော မုတ်သုံရာသီဥတုရရှိကာ မြောက်ပိုင်းဒေသများမှာမူ ခြောက်သွေ့သည့် ရာသီဥတုရှိသည်။ ပဲခူး၊ တောင်ငူနှင့် ပြည်မြို့များတွင် နွေဥတု အပူဆုံးကာလများတွင် အပူချိန် ၈၈ ဒီဂရီ မှ ၉၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ထိရှိတတ်သည်။ ပျှမ်းမျှအားဖြင့် တိုင်းဒေသကြီးတစ်ခုလုံး၏ အပူချိန်မှာ ၇၅ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်ဖြစ်သည်။ မိုးရေချိန်မှာ အမြင့်ဆုံးအားဖြင့် မြစ်သားမြို့တွင် ၁၃၂.၃၆ လက်မထိ စံချိန်တင်ရောက်ရှိခဲ့ဖူးသကဲ့သို့ အနိမ့်ဆုံးအားဖြင့် ပြည်မြို့တွင် ၄၅.၄၉ လက်မသာရရှိခဲ့ဖူးသည်။
မြို့တော်
ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ မြို့တော်မှာ ပဲခူးမြို့ဖြစ်သည်။
တရားစီရင်ရေး
ပဲခူးတိုင်း တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၃)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်းတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၄)ရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံး (၂၈)ရုံးရှိသည်။
ခရိုင်များ
ခရိုင် (၆)ခုအား မြို့နယ် ၂၈မြို့နယ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
လူဦး​ရေ
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင် လူဦးရေ ၄.၈သန်းရှိသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် လူဦးရေ ဆဌမမြောက် အများဆုံးနေရာတွင်ရှိသည်။ အမျိုးသား ၂.၃သန်းနှင့် အမျိုးသမီး ၂.၅သန်းရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆမှာ စတုရန်းတစ်ကီလိုမီတာလျှင် (၁၂၃.၅)ဦးရှိသည်။ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင် လူ(၁၀၀)လျှင် ၇၈ဦး ကျေးလက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။
အရှေ့စုရွာ၊ ဖက်သောင်
အရှေ့စုရွာ၊ ဖက်သောင်
ညွန့်၊ ဦး (ဗြိတိသျှဘားမား)
"ကိုလိုနီခေတ်နှင့် လွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦး မြန်မာ့ စီးပွားရေး လောက၌ ထင်ရှားသည်။ လက်လုပ်လက်စား သာမန် အလုပ်သမား ဘဝမှ အသိဉာဏ်ပညာ၊ အလိမ္မာ၊ စည်းစနစ်ကို အရင်းတည်၍ ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင်၊ ဟံသာဝတီ ပိဋကတ်တိုက် ပိုင်ရှင်၊ ဟံသာဝတီ သတင်းစာပိုင်ရှင် အဖြစ် အောင်မြင်လာသူ။ ကျောင်းပညာရေးကို ငါးတန်းမျှသာ သင်ကြားခွင့်ရခဲ့သော်လည်း အလုပ်နှင့် စကားပြောတတ်သူ၊ အချိန် လေးစား၍ ဝီရိယကောင်းသူ၊ ဘာသာတရား ကိုင်းရှိုင်းသူ၊ စိတ်သဘောထား ပြည့်ဝသူ၊ ကူညီတတ်သူ၊ သမာဓိရှိသူ အဖြစ် လေးစားခြင်း ခံရသည်။ အထူးသဖြင့် အလှူဒါန ပြုရာတွင် ပကာသနမဖက် စိတ်ထားမှန်မှန်ဖြင့် လူမသိ သူမသိ ရွက်ပုန်းသီး အလှူမျိုး ပေးတတ်သူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်"
ငယ်ဘဝ
၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ရက် စနေနေ့တွင် ရန်ကုန်၊ ကန်တော်ကလေး၌ ဖွားသည်။ အဖ ကုန်သည် ဦးသာဖေ၊ အမိ ဒေါ်ထိုက် ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း လေးဦးတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ကန်တော်ကလေး မြန်မာစာသင်ကျောင်း၌ စတင် ပညာသင်သည်။ မိဘ စီးပွားရေး အခြေအနေအရ ပဉ္စမတန်း အရောက်တွင် ကျောင်းထွက်ခဲ့ရသည်။ မိခင်နှင့်အတူ ခေါင်းရွက်ဗျပ်ထိုး မုန့်ရောင်းရသည်။ စာဖတ် ဝါသနာပါ၍ အားလပ်ချိန်တွင် မြန်မာစာပေကို လေ့လာ ဖတ်ရှုလေ့ရှိသည်။
၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် မဖွားသင်နှင့် လက်ထပ်သည်။ ကျပန်း အလုပ်မျိုးစုံ လုပ်ကိုင်သည်။ ပန်းဆိုးတန်း ဝပ်ဆင် ကုမ္ပဏီ အရောင်းစာရေး၊ မေဆင်ကုမ္ပဏီ အထည်ရောင်းစာရေး အဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။ တလ ၃ဝ ကျပ်ရသည်။ အလုပ်ကြိုးစား၍ စည်းစနစ်ကျသောကြောင့် ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် အင်္ဂလိပ် လူမျိုးများက သဘောကျသည်။ အထက်လူကြီး မစ္စတာဆွမ်၏ အကြံပေးချက် အရ စာရင်းပညာကို သင်သည်။ အလုပ်ပြီးချိန် ညနေပိုင်းတွင် ကန်တော်ကလေး ဦးမြလေးကျောင်း၌ အင်္ဂလိပ်စာ အလွတ်သင်သည်။ မေဆင် ကုမ္ပဏီ စာရင်းကိုင် ဖြစ်လာသည်။ လခ ၂၅ဝ ကျပ်ရသည်။ မေဆင် ကုမ္ပဏီ ပျက်စီးပြီးနောက် ဝှိုက်တဝေး ကုမ္ပဏီ၌ စာရင်းကိုင် အဖြစ် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်သည်။ လခ ၃ဝဝ ရသည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ဖွားသင် ကွယ်လွန်သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သူ ဇနီး၏ ညီမဝမ်းကွဲ ဒေါ်ချစ်တင်နှင့် ထပ်မံ အိမ်ထောင်ပြုသည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ဝှိုက်တဝေး ကုမ္ပဏီမှ ထွက်သည်။ အစုရှယ်ယာခေါ်၍ ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ မန်နေဂျင်း ဒါရိုက်တာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ကုမ္ပဏီအတွက် လိုအပ်သော ရုပ်ရှင်ပစ္စည်းများကို အိနိ္ဒယသို့ သွားရောက်ဝယ်ယူသည်။ ဗြိတိသျှဘားမားမှ (သစ္စာမေတ္တာ) ရုပ်ရှင်ကား ပထမဆုံး ထွက်ပေါ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း အောင်မြင်၍ လခစား ဒါရိုက်တာ၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ ၁၂ ယောက် ခန့်ထားသည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး အသံထွက်ကား (လောကနိဗ္ဗာန်) ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှဘားမားမှ ဒါရိုက်တာ ဦးဉာဏ၏ (မေမေ)၊ ရွှေဒုံးဘီအောင်၏ (ဗိုလ်အောင်ဒင်)၊ ဦးသုခ၏ (သည်ဆောင်းဟေမာန်)၊ (ဩော် မိန်းမ) တို့သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် လောက၌ ထင်ရှားသည်။ စစ်မဖြစ်မီ မြန်မာ့ ရုပ်ရှင်လောကတွင် ဗြိတိသျှဘားမားနှင့် အေဝမ်းရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီသည် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၇-၃၈ ခုနှစ်တွင် ဆာဦးသွင် ထံမှ ငွေချေး၍ သွင်ရုံ နေရာကို ဝယ်ယူကာ (သွင်ရုံ) ကို ဆောက်လုပ်သည်။ ၁၉၄၉-၅ဝ ခုနှစ်တွင် ချေးငွေကျေ၍ အပိုင် ဖြစ်လာသော်လည်း ဦးသွင် စိတ်မကောင်း မဖြစ်စေရန် ရုပ်ရှင်ရုံကို သွင်ရုံဟုပင် ဆက်လက် အမည်မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။
၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာပေ တိုးတက် ထွန်းကားရေး အတွက် ဗြိတိသျှဘားမား မဂ္ဂဇင်းကို ထုတ်ဝေသည်။ အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆရာဇေယျကို ခန့်ထားသည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဓူဝံ မဂ္ဂဇင်း အဖြစ် အမည်ပြောင်း၍ ထုတ်သည်။ ထိုခေတ် စာနယ်ဇင်းလောကတွင် စာမူခ အများဆုံးပေးသော မဂ္ဂဇင်း ဖြစ်သည်။ ဝတ္တုစာမူခ ၅ဝ ကျပ်အထိ ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မင်းတုန်းမင်းကြီး၏ မွေးစားသား၊ အာမေနီယန် လူမျိုး မစ္စတာ ရစ်ပလီပိုင်သည့် 'ဟံသာဝတီ ပိဋကတ်တိုက် (၁၈၈၆)' ကို ဝယ်ယူ၍ မြန်မာစာပေ ပျို့ကဗျာ အလင်္ကာများကို ဆက်လက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ ဟံသာဝတီ ဦးညွန့်ဟု အမည်ထင်ရှားလာသည်။ ဟံသာဝတီ ဂျာနယ်၊ ဟံသာဝတီ သတင်းစာ (၁၉၊ ၁ဝ၊ ၁၉၄၅) တို့ကိုလည်း ဆက်လက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၃၆-၄၂ သူရိယ သတင်းစာ ဒါရိုက်တာ အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၂၂-၅၃ ဗြိတိသျှဘားမား (ညွန့်မြန်မာ) ကုမ္ပဏီ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ၊ ၁၉၃၅-၃၆ ရန်ကုန်မြို့တော် မြူနီစီပယ် အဖွဲ့၊ ၁၉၃၆-၄၁ အထက်လွတ်တော် အမတ်၊ ၁၉၃၅-၅၆ ရွှေတိဂုံစေတီတော် ဂေါပက အဖွဲ့ဝင်နှင့် ၁၉၄၆ တောင်တန်းသာသနာပြု အဖွဲ့ နာယက တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၃-၅၆ တွင် နေအိမ်၌ ဓမ္မမိတ်ဆွေများ ဖြစ်သည့် ပဲရော့ဦးဆန်နီ၊ တိုးတက်ရေး ဦးစိန် (ဦးပဂျီငို)၊ စာရေးဆရာကြီး ရွှေဥဒေါင်း၊ ဟံသာဝတီ ပိဋကတ်တိုက် ပါဠိဆရာကြီး ဦးခင်စိုး တို့နှင့် သီတင်းပတ်တိုင်း တရားဆွေးနွေး၍ ကျွေးမွေး ဧည့်ခံခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
ဗြိတိသျှဘားမား ဦးညွန့်သည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ သမီးကြီး ဒေါ်သက်မေ၊ သားကြီး ဒါရိုက်တာ ဦးချန်ထွန်း၊ သမီးလတ် ဒေါ်ခင်ရီ (ကဗျာဆရာမ ငွေတာရီ)၊ သားငယ် ဦးနေဝင်းနှင့် ဦးဇော်ဝင်းတို့ ကျန်ရစ်သည်။