cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကကေးအိုပင်
ကကေးအိုပင်များကို ပျိုးခင်းများတွင် ပထမပျိုးထောင်၍ စိုက်ရသည်။ အပင်သက် ၅ နှစ်ခန့်ရှိမှ အသီးများ သီးသည်။ ကကေးအိုပင် အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးသည့် တိုင်းနိုင်ငံတို့မှာ မက္ကဆီကို၊ အက်ကွာဒေါ၊ ဗင်နီးဇွီးလား၊ ဗရာဇီး၊ ကျူးဗါး၊ ပွားတိုရီကိုး၊ ဟေးတီ၊ ဒိုမင်နီကန် ရီပတ်ဗလစ်၊ ထရင်းနီဒက်၊ ဂျမေးကား၊ ဂိုးလကို့၊ ပေါ်တူဂီအရှေ့အာဖရိကနယ်နှင့် သီရိ လင်္ကာကျွန်းများဖြစ်ကြသည်။ထို့အပြင် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများဖြစ်သော ဖိလစ်ပိုင်၊ထိုင်း၊အင်ဒိုနီးရှား၊မလေးရှား၊မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင်လည်း တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးလျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကေဖိန်း ကဏ္ဍ:သီးနှံများ
မင်းယုဝေ စာစုစာရင်း
အထွေထွေ
ပြင်သစ်စက်ဘီးသမား၏အစွမ်း၊ သက်ဝေဦး။ - - -၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၈ (ဩ ၁၉၉၉) စာ ၂၉၊ ပုံ။ နာမည်ကျော်ပြင်သစ်စက်ဘီးသမား ဟူးဂျက်(စ) ရစ်ချတ်သည် တောင်များပေါ်သို့ စက်ဘီးစီး၍တက်နိုင်သည်။ မကြာမီကပြင်သစ်နိုင်ငံ ရှိအီဖဲလ်မျှော်စင်ဒုတိယထပ်သို့ စက်ဘီးကိုအောင်မြင်စွာစီးနင်းတက်ပြခဲ့ကြောင်း ပုံနှင့်တကွဖော်ပြထားသည်။
ဖယောင်းရုပ်တု၊ စုထက်၊ မ။ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၆ (ဇွန် ၂၀၀၁) စာ ၂၆၊ ပုံ။ ရှေးကခါကပင် အနုပညာတစ်ရပ်အဖြစ် လူရုပ်များကိုဖယောင်းဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ လန်ဒန်မြို့ရှိမဒမ်တူးဆိုးဖယောင်းရုပ်တုပြတိုက်ကြီးမှာ ကမ္ဘာကျော်ဖြစ်ကြောင်း၊ နာမည်ကျော်ခေတ်ပေါ်အဆိုတော် စပေါ်တီစပိုက် ၏ပုံတူဖယောင်းနှင့်သူမပုံကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ဘ၀ကိုအနိုင်မခံ အရှုံးမပေးသူ၏အောင်မြင်မှု၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၁၂၊ (ဒီ ၂၀၀၁) စာ ၂၈၊ ပုံ။ အမေရိကန်ပြည်တွင် နေထိုင်သူမက္ကဆီကို အမျိုးသမီးနန်စီ(၅၀)နှစ် သည် ဒေါ်လာသန်းပေါင်း (၃၆)သန်းတန်ဖိုးရှိသော ကွန်ပျူတာကုမ္ပဏီကြီး တစ်ခု၏အောင်မြင်သော ဒါရိုက်တာလူကြီးအဖြစ်အရောက်ရှိလာပုံ ဘ၀ကို ရုန်းကန်ခဲ့ရပုံများကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ကြောင်မြွေဝါ
တွေ့ရှိရသော ဒေသများ
ကြောင်မြွေဝါကို အက်ဒမန်ကျွန်းများ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ(Changlang ခရိုင်)၊ မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် နီပေါနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရပြီး တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်ဟုသိရသည်။
သုံးဆယ့်သုံးဆူရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
သုံးဆယ့်သုံးဆူရွာ(Thonesetthonesu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ဒေါက်ပလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒေါက်ပလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၆၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၆၅၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြောင်မြွေဝါ
မျိုးစိတ်ခွဲများ
မျိုးစိတ်ခွဲ သုံးမျိုးအား တရားဝင် အသိအမှတ်ပြု သတ်မှတ်ထားသည်။
မျိုးပွားခြင်း
ကြောင်မြွေဝါသည် ဥ အုသော မြွေမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။
မင်းယုဝေ စာစုစာရင်း
အထွေထွေ
ဘ၀ကိုအရှုံးမပေးသူ၊ သက်ဝေဦး။ - - -၊ တွဲ ၁၂၊ မှတ် ၁ (ဒီ ၂၀၀၀) စာ ၂၆။ စတန့်အမျိုးသမီးကလေးဘာဘရာ (၃၂)နှစ်သည် မွေးစကပင်ခြေနှစ် ချောင်းမပါသောမသန်စွမ်းသူဒုက္ခိတ စာရင်းဝင်မိန်းကလေးဖြစ်သော်လည်း ဘ၀ကို အနိုင်မခံအရှုံးမပေးပဲ ကြိုးစားခဲ့သောကြောင့် ဟောလိဝုဒ်ရုပ်ရှင်လောက တွင်အောင်မြင်နေသော စတန့်အမျိုးသမီးကလေးတစ်ဦးဖြစ်နေကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြထားသည်။
ဘ၀ကိုအရှုံးမပေးသူ၊ သက်ဝေဦး။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စ၊ ုံ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၁၁ (နို ၂၀၀၀) စာ ၃၄-၃၅၊ ပုံ။ ရို့မာမာရီဆိုသူအမျိုးသမီးကလေးသည် မွေးရာပါပေါင်းရင်းမှစ၍ ပြက်နေ ပြီး ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်းမပါရှိပေ။ သို့သော်ဘ၀ကို အနိုင်မခံအရှုံးမပေးဇွဲ လုံ့လနှင့်ရင်ဆိုင်နေထိုင်လာရာ ယ္ခုအိမ်ထောင်ကျ၍ သားသ္မီးပင်ရနေပြီးဘ၀အား သတ္တိရှိရှိ ရင်ဆိုင်ရပုံကို ပုံနှင့်တကွဖော်ပြထားသည်။
မိကျောင်းနှင့်သတ်ပုံပြသူ၊ - - -။ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၇ (ဇူ ၂၀၀၁) စာ ၂၇-၂၈၊ ပုံ။ အမေရိကန်ပြည်၊ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်ရှိ ဟောလိဝုဒ်ပြတိုက်တွင် အမေရိကန်ရက်အင်ဒီးယန်းလူမျိုး ဂရက်လောင်းသည်နေ့စဉ်မိကျောင်းနှင့် သတ်ပုတ်ပြခြင်းသက်စွန့်ဆံဖျားအလုပ်ကို ၁နာရီလျှင် (၈ ဒေါ်လာ)ဖြင့် အခကြေးငွေရရှိပြီး သရုပ်ပြသကြောင်းပုံနှင့်တကွ ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
မော်တော်ကားမောင်းနေသော အသက် (၁၀၁) နှစ်အဘိုးအို၊ အောင်ထက်။ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၁ (ဇန် ၂၀၀၁) စာ ၂၅။ အမေရိကန်အဘိုးအိုဂျော့ဖရီးစတုန်းသည် အသက် (၁၀၁) နှစ်ရှိသည့် တိုင်သူ့ကိုယ်ပိုင်မော်တော်ကားအား မောင်းနှင်ဆဲရှိနေပြီး သူ၏ယာဉ်စည်းကမ်း အား အထူးလိုက်နာပုံကို ပုံနှင့်တကွ ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
မျက်မမြင်တို့အတွက် အဖော်မွန်မြင်းပုကလေး၊ သက်ဝေဦး။ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၉ (စက် ၂၀၀၁) စာ ၃၁၊ ပုံ။ အမေရိကန် မျက်မမြင်အမျိုးသမီး 'ရှယ်ရယ်' သည် သူမ၏ မျက်လုံး သဖွယ် အားကိုးရသည် မျက်မမြင်လမ်းညွှန်မြင်းပုကလေးအား အထူးကျေးဇူ တင်ပုံများကို ပုံနှင့်တကွ ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
မျက်မမြင်ဖက်ရှင်အလှမယ်၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စုံ၊ တွဲ ၁၂၊ မှတ် ၃ (မတ် ၂၀၀၀) စာ ၃၉၊ ပုံ။ စကော့လူမျိုးမျက်မမြင်မိန်းမပျိုကလေး ဂျစ်(လ်)ဒါလီ မျက်မမြင် ဒုက္ခိတတစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း သူ၏ဇွဲ၊ လုံ့လကြောင့် ကမ္ဘာ့ဖက်ရှင်အလှမယ် လောကတွင် ထိပ်တန်းကပါဝင်နေပုံအကြောင်းကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
မျက်လုံး ၆ လုံးနှင့်ပင့်ကူ၊ စုထက်၊ မ။ - - -၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၆ (ဇွန် ၁၉၉၉) စာ ၂၅။ ပင့်ကူကြီးတစ်ကောင်ကို အရှေ့ဘက်ကနေ အနီးကပ်ဓာတ်ပုံရိုက်ကူး ကားပုံကြီးချဲ့ထားသောပုံကို ပြသထားသည်။ ထိုပင့်ကိုကြီးမှာ မျက်လုံး ၆ လုံးပါရှိသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
မြန်မာစပါးအုံးြွေမဖြူကြီးနှင့် ထူးခြားသောတိရစ္ဆာန် အဖြူကောင်များ၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ - - -၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၁၁၊ (နို ၁၉၉၉) စာ ၃၄-၃၅၊ ပုံ။ မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် နိုင်ငံအဝှမ်း၌ တွေ့ရှိရသော တိရစ္ဆာန်အချို့ မှာ ထူးခြားသောအဖြူစွတ်စွတ် တိရစ္ဆာန်များဖြစ်နေကြပြီး ၎င်းတို့ပုံများနှင့် တကွ တွေ့ရှိရာဒေသ၊ နိုင်ငံအမည်များ ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ယိုင်နေသော ပီဇာမျှော်စင်ကြီးနှင့် မိန်းမ၀ကြီး၊ စုထက်၊ မ။ - - -၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၁၀ (အောက် ၂၀၀၂) စာ ၃၀-၃၂။ ၂၀၀၂ နှစ် မတ်လ (၁၇)ရက်နေ့တွင် အီတလီနိုင်ငံရှိ ပီဇာမျှော်စင်ကြီး ပေါ်သို့ ကိုယ်အလေးချိန် ၅၅၀ ပေါင်ရှိသော မိန်းမ၀ကြီးတစ်ဦး တက်ရောက် ခဲ့ရာ မျှော်ဝင်ကြီးမှာမူလ ၅ ဒီဂရီယိုင်နေရာမှ ၃၅ ဒီဂရိအထိယိုင်သွားပုံကို အကြောင်းပုံနှင့်တကွ ဖော်ပြထားသည်။
ရှားပါးလူဝံ၊ - - -။ - - -၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၈၊ (ဩ ၁၉၉၉) စာ ၂၅၊ ပုံ။ အကြာမီက ဩစတြီးလျနိုင်ငံ၊ ပတ် (သ်) မြို့ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်တွင် မွေးမြူစောင့်ရှောက်ထားသော ရှားပါးလူဝံမကြီးသည် လူဝံကလေးတစ်ကောင် မွေးဖွားကြောင်း ဖွေးဖွားရာတွင် တိရစ္ဆာန်ဆရာဝန် (၃) ဦးက အထူးဂရုစိုက် ကြပ်မတ်စောင့်ရှောက်ပုံနှင့် လူဝံပေါက်ကလေး၏ပုံကို ရေးသားဖော်ပြထား ပါသည်။
ရှိတ်စပီးယားဝင်စားသော ၅ နှစ်သ္မီးကလေး၊ မြတ်မင်္ဂလာစာစောင်၊ တွဲ ၁၆၊ မှတ် ၂ (ဩ ၂၀၀၀) စာ ၂၆-၂၈၊ ပုံ။ ရှိတ်စပီးယားဝင်စားသည်ဟု ယူဆရသော ဆွီဒင်နိုင်ငံ စတော့ဟုမ်းမြို့ တွင် မွေးဖွားခဲ့သူ (၅) နှစ် သ္မီးကလေး အင်းဂရစ်လွန်း၏ စိတ်ဝင်းစားဖွယ် လုပ်ဆောင်ချက်ခံယူချက်နှင့် သူမအား ပညာရှင်အချို့က ရှိတ်စပီးယားဝင်စား သည်မှာ မှန်ကန်ကြောင်း ထောက်ခံချက်များကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
လူဆိုးရန်က ကာကယွ ်ပေးသော ကြက်တူရွေးကြီး ၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ မ ဂင်္လ ာမောငမ် ယရ် ပု စ်၊ ုံ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၈ (ဩ ၂၀၀၁) စာ ၃၂၊ ပုံ။ အမေရိကန်ပြည်၊ ယူတားပြည်နယ်၊ ကန်(စ)မြို့၌နေထိုင်သော 'တွန်ညာဆူသာလန်' အမည်ရှိအသက် (၁၇)နှစ်အရွယ်ရှိသောအမျိုးသမီးလေးအား သူမအိပ်သို့ ဖောက်တွင်းဝင်ရောက်နေသော လူဆိုးကအကြမ်းဖက်ရန်ပြုလာ သောအခါ သူမမွေးထားသော ကြက်တူရွေးကြီးမှာ သူသခင်အားရန်သူလက်ထဲ မှကယ်တင်ခဲ့ပုံကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
လူ၀ကြီးနှင့်လူ (၁၅)ယောက်၊ စုထက်၊ မ။ - - -၊ တွဲ-၁၁၊ မှတ် ၁၀ (အောက် ၁၉၉၉) စာ ၃၉၊ ပုံ။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ဘာမင်ဂမ်မြို့တွင် နေထိုင်သောဘယ်ရီအော်စတင် (အသက်-၂၉နှစ်) သည်ကိုယ်အလေးချိန် ၇၅၆ပေါင်ရှိပြီး၊ သူ၏နေအိမ်ရှေ့တွင် လမ်းလျှောက်ရာကမတော်ကစာ လဲကျရာသူပြန်လည်ထနိုင်ရန်အတွက် သူ့ကို လူ(၁၅)ယောက်က ခက်ခက်ခဲခဲထူမရကြောင်း ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
လူ၀ကြီး အမြွှာမောင်နှမဖြစ်အင်၊ သက်ဝေဦး။ - - -၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၃ (မတ် ၂၀၀၂) စာ ၃၃၊ ပုံ။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အ၀ဖြိုးဆုံးမောင်နှမနှစ်ဦးဖြစ်သော ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဘတ်မြို့တွင်နေထိုင်သည့် ဟယ်လဂါ (ကိုယ်အလေးချိန်-၂၈၄၂ပေါင်) နှင့်ကိုးရစ် (ကိုယ်အလေးချိန်-၂၈၂၃ ပေါင်)ရှိကြပြီး သူတို့မောင်နှမနှင့် ကြော်ငြာကုမ္ပဏီ တစ်ခုတို့ ပြဿနာဖြစ်ရပုံကြောင်းများကို ရေးသားဖော်ပြထား ပါသည်။
လူသားစွမ်းရည်၊ အောင်ထက်။ - - -၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၁၁ (နို ၂၀၀၂) စာ ၆၁၊ ပုံ။ ကျန်းမာရေးလေ့ကျင့်ခန်းယူရာတွင်ဝမ်းလျှော့မှောက်၍ 'လက်ထောက် မှောက်တင်' (စကခ့ ကစ)ပြုလုပ်ခြင်း၌ ကျော်ကြားသူများအကြောင်း၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံသား ပေါလ်လင့်ချိန်ကလက်ညှိုးတစ်ချောင်းတည်ဖြင့် လက်ထောက်မှောက်တင် လေ့ကျင့်ခန်းကို ၁၂၄ကြိမ်မရက်မနား ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်းတို့ကို ပုံနှင့်တကွ ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
လူသတ်သမား လှူဒါန်းသောအဆုတ်၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ မြတ်မင်္ဂလာစာစောင်၊ တွဲ ၁၉၊ မှတ် ၁ (ဇူ ၂၀၀၀) စာ ၁၁၊ ပုံ။ တိုင်ပေမြို့မှ ချန်ချင်စင်းအမည်ရှိ လူဆိုးလူသတ်သမားတစ်ဦးအား တရားရုံးမှစစ်ဆေးပြီး သေစားသေစေရန် စီရင်ချက်ချမှတ်ခဲ့ပြီးနောက် လူသတ် မားက သူ၏ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအားသူသေဆုံးပြီးနောက် လှူဒါန်းရန် သက်ဆိုင်ရာအားခွင့်တောင်းရာသက်ဆိုင်ရာမှ ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ သူ၏အလှူအား လူနာတချို့က လက္ခံသော်လည်းအဆုတ်အစားထိုးရန် အထူးလိုအပ်နေသော အမျိုးသမီးမှာလူသတ်မား၏ အဆုတ်ကို လက်မခံနိုင်ကြောင်းငြင်းခဲ့ကြောင်းကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
လက်ချောင်းကလေး'၆'ချောင်းသာရှိသော အံ့ဖွယ်ဂီတပါရမီရှင်၊ သက်ဝေဦး။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စုံ၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၁၁ (နို ၁၉၉၉) စာ ၃၆၊ ပုံ။ ဩစတေးလျနိုင်ငံ၊ မဲလ်လဘုန်းမြို့မှမာဒင် (အသက်-၁၅)နှစ်မှာ မွေးရာပါလက်ယာဘက်တွင် လက်ညှိုးတစ်ချောင်းသာပါရှိပြီး၊ လက်ဝဲဘက်တွင် လက် (၅)ချောင်းပါရှိသည်။ သူ့၏စုစုပေါင်းလက် (၆)ချောင်းသာရှိသော်လည်း အံ့ချီးဖွယ်ကောင်းလောက်အောင်ပင်၊ စန္ဒရားတီးထူးချွန်ပုံကို ရေးသားဖော်ပြ ထားသည်။
လက်ရုံးြွကက်သား အကြီးဆုံးယောက်ျား၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၁၁ (နို ၂၀၀၀) စာ-၃၃၊ ပုံ။ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံမှ ဂျိတ်စထရော့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင်လက်ရုံး ကြွက်သားအကြီးဆုံးသောယောက်ျားအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်ခံရပုံကိုပုံနှင့်တကွ ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ သူ၏လက်ရုံးကြွက်သားမှာ တစ်ဖက်လျှင်လုံးပတ် ၂၆.၃လက်မစီရှိကြောင်း ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
လိမ္မာသောလူသားစားမိကျောင်းကြီး၊ သက်ဝေဦး။ - - -၊ တွဲ ၁၂၊ မှတ် ၈ (ဩ ၂၀၀၀) စာ ၄၆၊ ပုံ။ နယူးဂီနီကျွန်းရှိ မြစ်အတွင်းမှဖမ်းမိသော 'ရိမက်'မိကျောင်းကြီးမှာ လူသားစားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းသွန်သင်ထားသဖြင့် ယဉ်ကျေးလိမ္မာလာပြီး အသက် (၈၀)ကျော်၌သေဆုံးသွားကြောင်း သေဆုံးသွားကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြထားသည်။
လိမ္မာသောဧရာမခွေးကြီး၊ - - -။ - - -၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၁၂ (ဒီ ၂၀၀၂) စာ ၂၉။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးဂျာစီပြည်နယ်၊ ဗာနွန်မြို့၌နေထိုင်သော ဒွန်ညာဆိုသူ အမျိုးသမီးမွေးမြူထားသော ကိုယ်အလေးချိန် ၂၈၆ပေါင်ရှိ အလွန်လိမ္မာသော ခွေးကြီးအကြောင်းပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
လျှာအရှည်ဆုံး မိန်းကလေး၊ ဖိုးနီ(မဟာဝိဇ္ဇာ)။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စုံ ၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၆ (ဇွန် ၂၀၀၀) စာ ၃၃၊ ပုံ။ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ တဲန်းစတက်မြို့မှ အသက် (၁၂)အရွယ်ရှိသော အန်နီကာ အာမီယာဆိုသူ အမျိုးသမီးကလေးသည် သူ၏လျှာမှာပါးစပ်မှထုတ်လုပ်လျှင် ၂.၇၅လက်မ ရှည်ထွက်နေသည်။ သာမန်လူထက် ၁လက်မပိုရှည်၍ ကမ္ဘာ့စံချိန်ဂင်းနစ်မှတ်တမ်းတင်၍ ဖော်ပြခံရပုံကို ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြ ထားသည်။
ဝိုင်ပုလင်းအိမ်၊ သက်ဝေဦး။ - - -၊ တွဲ ၁၂၊ မှတ် ၇ (ဇူ ၂၀၀၀) စာ ၂၉၊ ပုံ။ ရုရှားပြည်၊ ဆိုက်ဗေးရီးယားရှိ လယ်သမားကြီးတစ်ဦးသည် ဝိုင်းပုလင်း များဖြင့် ထူးထူးခြားခြားဆောက်လုပ်ထားသော 'ဝိုင်ပုလင်းအိမ်'သို့ လူများစွာ လာရောက်ကြည့်ရှုကြကြောင်း ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
သခင့်အသက်ကယ်သောဝက်ကြီး၊ ဖိုးနီ(မဟာဝိဇ္ဇာ)။ မြတ်မင်္ဂလာစာစောင်၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၅ (မေ ၁၉၉၉) စာ ၂၈၊ ပုံ။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးဂျာစီပြည်နယ်၊ ရစ်ဆေးမြို့တွင် နေထိုင် သောရစ်(ခ်)နှင့် သူ၏ဇနီးတို့တွင် မွေးထားသောအိမ်မွေးဝက်ကြီး 'ဟန်နီ' သည်သူ၏သခင်မိသားစုကို မီးဘေးမှ ကယ်တင်လိုက်သော ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ပုံကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
သူတို့နှစ်ဦး၏အစွမ်း။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စုံ ၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၁၂ (ဒီ ၁၉၉၉) စာ ၃၀၊ ပုံ။ ပြင်သစ်ဆပ်ကပ်အဖွဲ့တစ်ခုမှ ၂၅-နှစ်အရွယ်ရှိသော အသက် အရွယ်တူ လူငယ်နှစ်ဦး ဆပ်ကပ်အစွမ်းပြသနေပုံကို ပုံနှင့်တကွ ဖော်ပြထားသည်။
သဲဖြင့်တည်ဆောက်သောရဲတိုက်၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ - - -၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၂ (ဖေ ၁၉၉၉) စာ ၂၇။ အမေရိကန်ပြည်၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ စန်ဒီယာရိုမြို့ ပင်လယ် ကမ်းခြေ၌ တည်ဆောက်ထားသည့် အမြင့်ပေ (၄၀)ရှိသည့် သဲတန်ချိန်ပေါင်း (၁၅၀၀၀)ကိုအသုံးပြုတည်ဆောက်ထားသောသဲဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည့် ရဲတိုက်အကြောင်းကို ပုံနှင့်တကွ ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
သတ္တိခဲမောင်နှမ ၂ဦး၊ သက်ဝေဦး။ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၅ (မေ ၂၀၀၁) စာ ၂၂၊ ပုံ။ အန္တရာယ်များလှသော တောနက်ကြီးထဲ၌ မျက်စိလည်လမ်းမှား၍ ရောက်ရှိသွားသော ကလေးငယ် ၂ယောက်သည် တောနက်ကြီးထဲ၌ (၂၂)ရက် တိုင်အသက်ရှင်နေထိုင်ခဲ့သောဖြစ်ရပ်များကို ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းသမားများက ထူးခြားစွာဖော်ပြထားသောဖြစ်ရပ်ကို ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
သွားဘက်ဆိုင်ရာဆရာဝန်နှင့် မိကျောင်းသားပေါက်စကလေး၊ အောင်ထက်။ မြတ်မင်္ဂလာစာစောင်၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၃ (မတ် ၁၉၉၉) စာ-၃၀၊ ပုံ။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ရှက်ဖီးမြို့ကသွားဘက်ဆိုင်ရာ 'လီဝပ်သင်တန်'သည် (၆လသား)အရွယ် မိကျောင်းပေါက်ပေါက်စကလေးတစ်ကောင်ကို သွားတိုက် ပြလျက်ကလေးသူငယ်တို့အား မိမိတို့၏သွားများအား မည်သို့မည်ပုံစနစ်တကျ သွားတိုက်ရမည်ကို လက်တွေ့သင်ပြခြင်း အထူးထိရောက်အောင်မြင်ကြောင်း ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အစွမ်းထက်သော ဘယ်သန်များ၊ ဖိုးနီ(မဟာဝိဇ္ဇာ)။ မ ဂင်္လ ာမောငမ် ယရ် ပု စ် ၊ုံ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၃ (မတ်၂၀၀၁)၊ စာ ၂၆-၂၇၊ ပုံ။ လူသားအများစု ညာသန်သော်လည်းအချို့လူနည်းစုမှာဘယ်သန်ကြ သည်။ ဘယ်သန်သောသူများသည် ညာသန်သူများထက်ပို၍ ဉာဏ်ရည်မြင့် ကြောင်းကမ္ဘာကျော် ပုဂ္ဂိုလ်များထဲမှ ဘယ်သန်သောသူများအကြောင်းကိုရေး သားဖော်ပြထားသည်။
အတိတ်ကံကောင်းမှုအထူးရှိသူ၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ မြမင်္ဂလာစာစောင်၊ တွဲ ၁၇၊ မှတ် ၁၁ (မေ ၂၀၀၂) စာ ၁၀-၁၁၊ ပုံ။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ တောင်ယာအလုပ်ကို နေ့စားလုပ်ကိုင်ရရှာသူအလွန် ဆင်းရဲလှသော မုဆိုးမလေးမာရီယာသည် နေ့စားသူရင်းငှားဘ၀မှ တောင် အမေရိကတိုက်တွင် အချမ်းသားဆုံးသောသူဋ္ဌေးမကြီးတစ်ဦးအဖြစ် တစ်မုဟုတ် ချင်းရောက်ရှိသွားပုံကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အထီးကျန်လိပ်ကြီး၊ ဝင်းအံ့။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စုံ၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၆ (ဇွန် ၂၀၀၁) စာ ၂၇။ သိပ္ပံပညာရှင်များက ဝန်တာကဂုကျွန်းရှိချာ(စ) ဒါဝင်သုတေသနဌာန ၌ မွေးမြူစောင့်ရှောက်ထားသော ကိုယ်အလေးချိန်ပေါင် ၆၃၀ရှိ (အသက် ၇၀)ရှိသော အလွန်ကြီးမားသောလိပ်ကြီးမှာအထီးတစ်ကောင်တည်းဖြစ်ပြီး အမမရှိ၍ အထီးကျန်နေပုံကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အမျိုးသ္မးီ ပန်းချီဆရာမ ဝင်းသဉ္ဇာမျိုး (ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်)။ - - -၊ တွဲ ၁၂၊ မှတ် ၁ (ဇန် ၂၀၀၀) စာ ၉-၁၂၊ ပုံ။ ၁၉၉၉-စက်တင်ဘာလတွင် ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်၌ ကျင်းပသော ပန်းချီအနုပညာ စတုတ္တနှစ်စာမေးပွဲ၌ ပထမအဆင့်ဂုဏ်ထူးနှစ်ဘာသာဖြင့် ထူးချွန်စွာအောင်မြင်ခဲ့သည် အမျိုးသမီးပန်းချီဆရာ ဝင်းသဉ္ဇာမျိုး၏အကြောင်း ကို ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။
အမြွှာညီအစ်ကို၊ မောင်နှမများ၊ ညီအစ်မများ တွေ့ဆုံပွဲ၊ စုထက်။ မ ဂင်္လ ာမောငမ် ယရ် ပု စ် ၊ုံ တွဲ ၁၂၊ မှတ် ၄ (ဧ ၂၀၀၀) စာ ၃၀-၃၁၊ ပုံ။ ၁၉၉၈-ခုနှစ် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ အိုဟိုင်းရိုးမြို့တွင် အမြို့မြို့အနယ်နယ်မှ အမြွှာညီအစ်ကိုမောင်နှမစုံတွဲများ ဆုံတွေပွဲတော်သို့ အမြွှာစုံတွဲ (၂၅၆၇) စုံတက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ မကြာမီ (၃)လအကြာတွင် တိုင်ပေမြို့ (ထိုင်ဝမ်) ၌လည်း၎င်းတို့နိုင်ငံသား အမြွှာများဆုံတွေ့ကျင်းပရာ (၃၉၆၁) တွဲတက်ရောက် ခဲ့ကြသည်။ ထိုင်ဝမ်မှအမြွှာစုံတွဲဦးရေသည် အမေရိကန်နိုင်ငံထက်အမြွှာစုံတွဲ ဦးရေပိုများကြောင်း ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အမြွှာ၄ဦး၏အံ့ဖွယ်ဖြစ်ရပ်ဆန်း၊ အောင်ထက်။ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၉ (စက် ၂၀၀၁) စာ ၃၃-၃၄၊ ပုံ။ လွန်ခဲ့သော ၂၄နှစ်က အင်္ဂလန်နိုင်ငံမန်ချက်စတာမြို့ဆေးရုံတွင် ခင်မင် သိကျွမ်းရင်းနှီးခြင်းမရှိသော မိခင်နှစ်ဦးမှာ တပြိုင်တည်းအမြွှာယောက်ျားလေး (၂)ယောက်၊ အမြွှာမိန်းကလေး (၂)ယောက်ဆီမွေးခဲ့ကြသည်။ ထိုအမြွှာများကြီး လာပြီး နောက်နှစ်(၂၀)အကြာတွင် မမျှော်လင့်ဘဲဆုံကြပြီး မိတ်ဆွေဖြစ်ပြီး နောက်လက်ထပ်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့မွေးဖွားခဲ့သောကလေးများမှာ အမြွှာများ မဟုတ်သော်လည်း ကလေးနှစ်ဦးမှာ မွေးချိန်၊ မွေးနေရာ၊ ရုပ်ချင်းမှာတူနေ ကြောင်း အံ့ဖွယ်ဖော်ပြထားသည်။
အရမ်းကလိမထိုးသင့်၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ - - -၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၃ (မတ် ၂၀၀၂) စာ ၃၅၊ ပုံ။ အမေရိကန်ပြည်၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ စကရာမန်တိုမြို့၌နေထိုင် သောဂျွန်ကောလစ် (၃၂-နှစ်)နှင့်သူ၏သား ၈နှစ်အရွယ်ကလေးတို့မှာ တစ်ဦးကို တစ်ဦးကျီစယ်ဆော့ကစားရာမှ သားဖြစ်သူမှာ မရပ်မနားရယ်မောရာမှ အသက်ရှုကျပ်ကာ သေဆုံးသွားကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ပုံနှင့်တကွရေးသား ဖော်ပြထားသည်။
အရှင်၀ဇီရာနန္ဒ (ရိုးရိုးဇေယျ)၏ဘ၀နိဂုံး။ မြတ်မင်္ဂလာစာစောင်၊ တွဲ ၁၇၊ မှတ် ၁၂ (ဇွန် ၂၀၀၂) စာ-၁၈-၂၁၊ ပုံ။ ဦးပဉ္ဇင်းကြီး အရှင်၀ဇီရာနန္ဒ (ရိုးရိုးကြီးဇေယျ)က ဦးစီးကျင်းပခဲ့သည့် သေနေ့အကြို နှုတ်ဆက်မင်္ဂလာပွဲအကြောင်းနှင့်ဦးပဉ္ဇင်းကြီးသည် ညောင်တုန်း ချောင်၊ ညောင်တုန်းကျောင်းတိုက်၌ ရွှေရတုနှစ်ထပ်ကျောင်းဆောင်ကြီးဆောက် လုပ်ရန် ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးကောင်းမှုများပြုလုပ်ရင်း သက်တော် (၈၆- နှစ်၊ ဝါတော်-၂၃)တွင် ပျံလွန်တော်မူကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
အသက်ကယ်သောကြက်တူရွေးကြီး၊ စုထက်၊ မ။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စုံ၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၂ (ဖေ ၂၀၀၁) စာ ၂၃-၂၄၊ ပုံ။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်ပြည်နယ်၊ ရလေးမြို့တွင်နေထိုင်သော ရှီလီတန်မိသားစုသည် အိမ်၌မွေးထားသောကြက်တူရွေးမှခြေမသန်စွမ်းသူ သ္မီးကလေးကို အသက်ဘေးမှကယ်တင်လိုက်သဖြင့် ကြက်တူရွေးကြီးအား ကျေးဇူးတင်မဆုံးဖြစ်နေပုံကို ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အသက် ၁၀၉နှစ်အဘိုးအို နှင့်အိုလံပစ်မီးရှူးတိုင်၊ အောင်ထက်။ - - -၊ တွဲ ၁၂၊ မှတ် ၁၁ (နို ၂၀၀၁) စာ-၂၇၊ ပုံ။ (၂၀၀၀)ပြည့်နှစ်ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၌ ကျင်းပသောကမ္ဘာ့အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်၌၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံသား အသက် (၁၀၉)နှစ်ရှိ 'ဂျက်လော့ကတ်' သည် အိုလံပစ်မီးရှူးတိုင်သယ်ဆောင်မှုတွင် ပါဝင်သယ်ဆောင်နေပုံကို ရေးသား ပြီး အိုလံပစ်အားကစားသက်တမ်းထက် ဂျက်လော့ကတ်၏ အသက်မှာ (၅)နှစ်ပိုကြီးကြောင်းဖော်ပြထားသည်။
အသက် ၁၀၇နှစ်ရှိ ဂျပန်အမြွှာညီအစ်မ၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ - - -၊ တွဲ ၁၂၊ မှတ် ၅ (မေ ၂၀၀၀) စာ ၃၆။ ဂျပန်နိုင်ငံမှ အဘွားကင်နာရီတာနှင့် အဘွားဂင်ကာနေအမြွှာညီအစ်မ သည် ၁၉၉၉-ဩဂုတ်လတွင် (၁၀၇)နှစ်ပြည့် မွေးနေ့ကိုကျင်းပခဲ့သည်။ အဘွားကင်နာရီတာသည် (အသက် ၁၀၇နှစ်၅လ)တွင် နှလုံးအားနည်းသော ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ကြောင်း၊ သူတို့အမြွှာညီအစ်မ၏အကြောင်းပုံနှင့်တကွ ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အသက်၁၇၀ရှိသောလိပ်မကြီး၊ - - -။ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၅ (မေ ၂၀၀၁) စာ ၂၅၊ ပုံ။ ကမ္ဘာကျော်အင်္ဂလိပ်လူမျိုးသိပ္ပံပညာရှင် ချားရောဘတ်ဒါဝင်သည် စူးစမ်းရှာဖွေရေးအတွက် ကမ္ဘာကိုပတ်စဉ်ဂါလာပါရိုကျွန်းစုမှ ရရှိသော ၅နှစ် အရွယ်လိပ်ကြီးအား ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ ဘရစ်ဘေးမြို့ရှိ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်၌ မွေးထားရာယ္ခုအခါ အသက်၁၇၀ရှိပြီးဖြစ်ကြောင်း ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြ ထားသည်။
''အသက်ဝင်လှသောရုပ်တုကြီး'၊ - - -။ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၁၀ (အောက် ၂၀၀၁) စာ ၃၀၊ ပုံ။ အီတလီနိုင်ငံ၊ ဗင်းနစ်မြို့ရှိပြတိုက်တစ်ခုတွင် လူငယ်တစ်ယောက်ကာကီ ရောင်ဘောင်းဘီတိုဝတ်လျက်၊ အပေါ်အင်္ကျီမပါ ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်နေသောပုံကို ဧရာမပန်းပုကြီးထု၍ ပြသထားရာ လူအများကပင် 'အသက်ဝင်လှသည်' ဟု မှတ်ချက်ချကြောင်း၊ ရုပ်တုအားဒေါ်လာ ၇၀၀ယ၀၀၀(ခုနှစ်သိန်း)ဖြင့် ရောင်းချမည် ဖြစ်ကြောင်း ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ဦးခေါင်းတစ်လုံး၊ ခြေတစ်ဖက်၊ လက်တစ်ဖက်သာရှိသော စာရေးဆရာ၊ သက်ဝေဦး။ - - -၊ တွဲ ၁၂၊ မှတ် ၂ (ဖေ ၂၀၀၀) စာ ၃၅-၃၆၊ ပုံ။ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ မွန်ထရီရယ်မြို့တွင် နေထိုင်သူ မူးယစ်ဆေးဝါးနှင့်အရက် စွဲနေသောအမျိုးသမီးမှ မွေးဖွားလာသော ''ဦးခေါင်းတစ်လုံး၊ ခြေတစ်ဖက်၊ လက်တစ်ဖက်'' သာရှိသော ကလေးငယ်တစ်ဦးသည် မလျော့သော ဇွဲ၊လုံ့လတို့ဖြင့် ကြီးပြင်းလာရာ ယခုအခါ နာမည်ကျော် စာရေးဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့ပုံကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ယ္ခုအခါသူ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိကိုလည်း ရေးသားရန် ရည်ရွယ်ပြုစု လျက် ရှိကြောင်း ရေးသားထားသည်။
ဦးခေါင်းထဲက ပက်ကျိ၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ - - -၊ တွဲ ၁၂၊ မှတ် ၁၂ (ဒီ ၂၀၀၀) စာ ၂၅-၂၆၊ ပုံ။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ အိုလံပီယာမြို့တွင်နေထိုင်သော ဆမ်မူရိဆိုသူသည် ဦးခေါင်းကိုက်ရောဂါဆိုးရွားလာ၍ ဆရာဝန်ကြီးများ၏ ခွဲစိတ်မှုကိုခံခဲ့ရာမှ ဦးခေါင်းတွင်းမှ (၂ လက်မ) အရှည်ရှိပက်ကျိတစ်ကောင်တွေ့ရှိရကြောင်း ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ဦးခေါင်းနှစ်လုံးနှငြွေ့်မ၊ သက်ဝေဦး။ - - -၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၆ (ဇွန် ၁၉၉၉) စာ ၂၃၊ ပုံ။ စပိန်နိုင်ငံ၊ ကတ်စတယ်ဆဲရားမြို့တွင်တွေ့ရှိရသော ဦးခေါင်းနှစ်လုံးရှိ သည့်ထူးခြားရှားပါးသော ြွေမကြီးကိုသိပ္ပံစမ်းသပ်မှုပြုရန်အတွက်တွေ့ရှိသူများက သက်ဆိုင်ရာသို့ လှူဒါန်းခဲ့ကြောင်းပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ဧရာမခွေးကြီး၊ စုထက်၊မ။ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၇ (ဇူ ၂၀၀၁) စာ ၂၅၊ ပုံ။ အကော့တလန်ရှိ ဖို့(ချ)မြို့တွင်နေထိုင်သော အင်္ဂလိပ်မိသားစုကမွေးမြူ ထားသောကိုယ်အလေးချိန် ၂၆၆ပေါင်းရှိသည်ခွေးကြီး ဒါစီသည်နှာသီးဖျားမှ အမြီးဖျားအထိ အလျား၇ပေ၊ ၃လက်မရှိပြီး အလွန်ထွားကျိုင်းမှုများကို ပုံနှင့် တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ဧရာမဆိုဖာ ကုလားထိုင်ကြီး၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ - - -၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၆ (ဇွန် ၁၉၉၉) စာ ၂၃။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၌ကျင်းပသော အိမ်ထောင်ပရိဘောဂပြပွဲ တွင်ပြသထားသော အလွန်ကြီးမားသည့် (အမြင့် ၁၀.၈ပေ၊ အလျား ၂၀ပေ)၊ အလေးချိန် ၁၁၄၆ပေါင်)ရှိ လူပေါင်း၃0xdki်နိုင်သော ဆိုဖာကုလားထိုင်ကြီး အကြောင်းကိုပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ဧရာမပိုးဖလံကောင်ကြီး၊ စုထက်၊ မ။ မြတ်မင်္ဂလာစာစောင်၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၃ (မတ် ၁၉၉၉) စာ ၂၆၊ ပုံ။ အမေရိကန်နိုင်ငံသား၊ သတ္တဗေဒပညာရှင် ဂျိမ်း(စ)ဆက်ဒိုင်သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင်သာ တွေ့ရတတ်သောအလွန်ကြီးမားသည့် ပိုးဖလံ ကောင်ကြီးတစ်ကောင်ကိုတွေ့ရှိထားသည်။ ထိုပိုးဖလံကောင်ကြီးကိုတိုင်းထွာ ကြည့်ရာ (၁၀.၆)လက်မရှိသည်ကို ဖော်ပြထားသည်။
ဧရာမမိကျောင်းကြီးကို အရှင်ဖမ်းနိုင်သူ၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စ၊ ုံတွဲ ၁၄၊ မှတ် ၈ (ဩ ၂၀၀၂) စာ ၂၆-၂၇၊ ပုံ။ မကြာမီက အမေရိကန်ပြည်၊ ဝင်ကိုဆင်ပြည်နယ်ရှိ မိရှိဂန်ရေကန်ကြီး နှင့်ဆက်နေသော ဂရင်းဘေးရေကန်ကြီးတွင် ပေ၆၀ကျော်ရှိသော အလွန်ကြီးမား လှသည့်မိကျောင်းကြီးအား မိကျောင်းဖမ်းကျွမ်းကျင်သူမဟုတ်ပဲ ဖိနပ်အရောင်း သမားတစ်ဦးဖြစ်ပေအဂျော့ခ်ျမာစတာလီ (၄၁-နှစ်)မှ အရှင်ဖမ်းဆီးခဲ့ပုံကို ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အံ့ချီးဖွယ်ကိုယ်တစ်ပိုင်းမရှိသူကလေး၊ - - -။ - - -။ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၅ (မေ ၂၀၀၂) စာ ၃၃၊ ပုံ။ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၊ ဝါကာဗီးမြို့မှ သ္မီးကလေးထရေဇာသည် မွေးကတည်းက ခြေအင်္ဂါချို့တဲ့နေရာ ပုံမှန်မဟုတ်သည့်မညီညာ (၂)ချောင်း ပါလာရာဆရာဝန်များက ကိုယ်ခန္ဓာကို အနှောက်အယှက်ပြုနေသဖြင့် ဖြတ် တောက်ပစ်လိုက်ကြရာ လက်နှစ်ဖက်ဖြင့်သာ ယ္ခုအသက်-၁၀နှစ်အရွယ်ထိ ဘ၀ကိုအနိုင်မခံ အရှုံးမပေးပဲ အသက်ရှင်ရပ်တည် နေပုံကိုပုံနှင့်တကွရေး သားဖော်ပြထားသည်။
အံ့ချီးဖွယ်စိုက်ပျိုးနိုင်သူ၊ သက်ဝေဦး။ - - -၊ တွဲ ၁၂၊ မှတ် ၁ (ဇန် ၂၀၀၀) စာ ၂၈၊ ပုံ။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ စပေါလ်ဒင်းမြို့မှစိုက်ပျိုးရေးသမားဘားနဒ် စိုက်ပျိုးသော အပင်များမှ ဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်နေသည့် အံ့ဖွယ်ကြီးထွားသော သီးနှံများ အကြောင်းရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အံ့ချီးဖွယ်ဇွဲလုံ့လရှင်၊ အောင်ထက်။ - - -၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၁၂ (ဒီ ၂၀၀၂) စာ ၂၈-၂၉၊ ပုံ။ မကြာမီက ကမ္ဘာ့စာနယ်ဇင်းများက အံ့ဖွယ်ချီးကျူးတင်ပြခဲ့သော အသက် (၆၀)အရွယ်ရှိ ဩစတြေးယားနိုင်ငံဗီယာနာမြို့ရှိ ဘီသိုဗင်ပြတိုက်တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးအလုပ်ကိုလုပ်နေသူသည် သမ္မာကျမ်းစာအသစ်ကို အဟောင်းမှ လက်ရေးဖြင့်ကူးသားခဲ့ရာ ၇နှစ်ကြာခန့်ကြာကြောင်း အံ့ဖွယ်ဖော်ပြထားသည်။
အံချီးဖွယ် မသန်စွမ်းသူ၊ ဝင်းအံ့။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စုံ၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၉ (စက် ၂၀၀၂) စာ ၃၃-၃၄၊ ပုံ။ စကော့တလန်ပြည်၊ အီဒင်ဘာရာမြို့မှဂျေမီအင်ဒရူး (၃၂နှစ်)သည် တောင်တက်သမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ဒုက္ခိတဘ၀ရောက်သွားသော်လည်း မလျှော့ သောဇွဲ၊ လုံ့လ၊ အနိုင်မခံ၊အရှုံးမပေးသောစိတ်ဓာတ်၊ စေတနာသဒ္ဓါတရား ထက်သန်ပုံတို့ကို ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အံ့ချီးဖွယ်သည်းခံခွင့်လွတ်နိုင်သောမေတ္တာရှင်၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ မြ တ်မင်္ဂလာစာစောင၊် တွဲ ၁၆၊ မှတ် ၅ (နို ၂၀၀၀) စာ ၄၁-၄၃၊ ပုံ။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံသူ အသက်၅၀အရွယ်ရှိ အေမီချက်စတာလန်ဆိုသူ သည် နှစ်ရှည်လများ ပေါင်းသင်းလာသော သူမ၏ခင်ပွန်း 'ေဝါလတာချက် စတာ၀်'' (၅၄-နှစ်)က သူမအား (၂၇ကြိမ်) တိုင်တိုင်ရက်စက်သောနည်းများဖြင့်သူမအား သေကြောင်းကြံစည်ခဲ့သည်ကို မေတ္တာထား၍ခွင့်လွတ်သည်းခံနိုင်ခဲ့ပုံကို ချီးကျူး ဖွယ်ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အံ့ချီးဖွယ်အလှူဒါနပြုနေသော ဗေဒင်ဆရာမလေးဒေါ်ဆွေဆွေဝင်း (န.ွှ)။ - - -၊ တွဲ ၁၆၊ မှတ် ၃ (စက်၂၀၀၀) စာ ၁၇-၂၂။ - - -။ - - -၊ တွဲ ၁၆၊ မှတ် ၄ (အောက် ၂၀၀၀) စာ ၂၅-၂၈၊ ပုံ။ နာမည်ကျော်ဗေဒင်ဆရာမလေးဒေါ်ဆွေဆွေဝင်း (န.ွှ)၏ မွေးနေ့အလှူ မင်္ဂလာအဖြစ် မင်္ဂလာဗျူဟာအဖွဲ့၊ ပရိဟိတအဖွဲ့၊ ဘုရားကျောင်း၊ သံဃာတော်များ အတွက် ကုသိုလ်ပြုပုံကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အံ့ဖွယ် ကိုယ်ခန္ဓာပျော့ပျောင်းသူ၊ ဝင်းအံ့။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စုံ ၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၈ (ဩ ၂၀၀၂) စာ ၂၅၊ ပုံ။ နာမည်ကျော်စပိန်အမျိုးသမီးကျွမ်းဘားပညာရှင် ကာရိုလီးနား၏ ကိုယ်ခန္ဓာအလွန်ပျော့ပျောင်းလှပုံကို ဓာတ်ပုံဆရာ၏ပညာအစွမ်းဖြင့် ဖော်ပြထား ပါသည်။
အံ့ဖွယ် ဂီတပညာရှင်၊ စုထက်၊ မ။ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၃ (မတ် ၂၀၀၁) စာ ၂၂၊ ပုံ။ ချက်ကိုစလိုဗေးကီးယားနိုင်ငံ၊ ဘာဒိုမြို့မှ ဒင်းနက်ကလူကီသည် ထူးခြားသောအံ့ချီးဖွယ် ဂီတအနုပညာစွမ်းအကြောင်းကို ရေးသားဖော်ပြ ထားသည်။
အံ့ဖွယ်ငွေမမက်သူ၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စုံ ၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၇ (ဇူ ၁၉၉၉) စာ ၂၅-၂၆၊ ပုံ။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသား ဒေးဗစ်ဒါလင် (၃၂-နှစ်)ဆိုသူသည့် ဒေါ်လာသန်း ပေါင်း(၁၀၀)ကျော်ပိုင်ဆိုင်သော သန်းြွကယ်သူဋ္ဌေးလူပျိုတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ အရပ်ရပ်မှ အမျိုးသမီးများက သဘောကျလက်ထပ်ချင်ကြသော်လည်း အသက် (၂၁)နှစ်ရှိပြီး ကလေးနှစ်ယောက်မိခင်တခုလပ်ဗြိတိသျှအမျိုးသမီးအဲလစ်စ်ကမှု ချစ်သူအဖြစ် (၃)လကြာတွဲခဲ့ပြီးမှ လက်ထပ်ရန်ငြင်းပယ်ခဲ့ကြောင်း ရေးသား ဖော်ပြထားသည်။
အံ့ဖွယ်စွမ်းနိုင်သူ၊ သက်ဝေဦး။ - - -၊ တွဲ ၁၂၊ မှတ် ၁၀ (အောက် ၂၀၀၀) စာ ၂၇၊ ပုံ။ အာဖရိကတိုက်၊ ဆီနီဂေါနိုင်ငံရှိ ကျေးရွာကလေးတစ်ရွာတွင် နေထိုင် လျက်ရှိသော 'ချက်ကာရှုကာတာ'ဆိုသူသည် မွေးရာပါလက်နှစ်ဖက်မပါသော် လည်းသူ၏လောကဓံကြံကြံခံ၍ အံ့ဖွယ်စွမ်းနိုင်ပုံအကြောင်းကို ပုံနှင့်တကွ ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အံ့ဖွယ်နားပန်ရှည်သူ၊ အောင်ထက်။ - - -၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၅ (မေ ၂၀၀၂) စာ-၃၊ ပုံ။ ဗြိတိန်နိုင်ငံသားပီးယားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင်နားပန် (နားအောက်ပိုင်း အစွန်း) (ူသဘန) အရှည်ဆုံးအဖြစ် ဂရင်းနစ်မှတ်တမ်းတင်စာအုပ်တွင် ဖော်ပြ ထားသည်။
အံ့ဖွယ်ဖြစ်ရပ်၊ အောင်ထက်။ - - -၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၈ (ဩ ၂၀၀၂) စာ ၂၉-၃၀၊ ပုံ။ မကြာမီကလေယာဉ်မှူးဟမ်းမား (၆၃-နှစ်)သည် အမေရိကန်ပြည်၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ နီဗားဒါးမြို့မှအော်ရီဂွန်ပြည်နယ်၊ မောက်ဟုမြို့သို့ တစ်ယောက်စီးလေယာဉ်ငယ်ကို တစ်ကိုယ်တည်းပျံသန်းမောင်းနှင်လာစဉ် စက်ချို့ယွင်းသွားသဖြင့် လေယာဉ်အား မြေပြင်သို့ထိုးဆင်းခဲ့ရာ ဒဏ်ရာအနာတ ရမရ၊ အသက်မသေပဲကံကောင်းခဲ့ပုံကို အံဖွယ်ပုံနှင့်တကွဖော်ပြထားသည်။
အံဖွယ်မော်တော်ဆိုင်ကယ်စီးကျွမ်းကျင်သူများ၊ စုထက်၊ မ။ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၅ (မေ ၂၀၀၁) စာ ၂၁-၂၂၊ ပုံ။ အိန္ဒိယနိုင်ငံကြည်းတပ်မှ မော်တော်ဆိုင်ကယ်စီးကျွမ်းကျင်သော တပ်ရဲ (၁၀)ဦးတို့သည် မော်တော်ဆိုင်ကယ်တစ်စီးအား (၁၀)ဦးတွင် (၉)ဦး လက်လွွှတ် စီးပြပုံကို အံ့ဖွယ်ဖော်ပြထားသည်။
အံ့ဖွယ်လူသား၊ သက်ဝေဦး။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စုံ၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၅ (မေ ၂၀၀၂) စာ ၃၁၊ ပုံ။ မလေးရှားနိုင်ငံမှ လျူသိုလင်ဆိုသူသည် သူ၏ခန္ဓာကိုယ် အရေးပြား တွင်သံသတ္ထုပစ္စည်းများ ကပ်ငြိအောင် ထူးထူးခြားခြားစွမ်းဆောင်နိုင်ပုံကို ပုံနှင့်တကွ ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အံ့ဖွယ်သွားပိုင်ရှင်၊ ဝင်းအံ့။ - - -၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၆ (ဇွန် ၂၀၀၂) စာ ၃၁၊ ပုံ။ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ တိုလံဘိုမြို့မှလယ်သမား ဂမီနီဂါစန်သလုမာရသည် သူ၏သွားဖြင့် ကြိုးစတစ်ခုကိုကိုက်၍ တန်ချိန်၄၀ရှိသော ရထားတွဲသည် ၂၅ကိုက်အကွာအေ၀းအထိ အံ့ဖွယ်ထူးခြားစွာဆွဲပြပုံကို ပုံနှင့်တကွဖော်ပြ ထားသည်။
အံ့ဖွယ်အစွမ်းပြ၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ မြတ်မင်္ဂလာစာစောင်၊ တွဲ ၁၁၊ မှတ် ၃ (မတ် ၁၉၉၉) စာ ၂၆၊ ပုံ။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်၊ ဝက်(စ)မြို့တွင်နေထိုင်သူ ဖရင့်ဆီမွန်သည် လမ်းဘေးတွင်ရပ်၍ လျှပ်စစ်မီးဖိုကို သူ၏သွားပေါ်တွင် ဒေါက်ထောက်၍ အောက်သို့မကျအောင် ထိန်းလျက်အံ့ဖွယ်အစွမ်းပြနေပုံကို ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အံဖွယ်အစွမ်းပြသောအဘွားအို၊ ဝင်းအံ့။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စုံ၊ တွဲ ၁၂၊ မှတ် ၈ (ဩ၂၀၀၀) စာ-၄၅၊ ပုံ။ အသက် (၉၅)နှစ်အရွယ်ရှိသော ဩစတြေးလျသူ အဘွားအိုဟိလ်ဒါ ကူပါးသည် မိုးကောင်းကင်(၁၀၅ ပေ)အမြင့်မှ စွန့်စွန့်စားစားလေထီးခုန်ပြပုံ အကြောင်းကိုရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အံဖွယ်အဘွားအို၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ - - -၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၆ (ဇွန် ၂၀၀၂) စာ ၃၃၊ ပုံ။ အမေရိကန်ပြည်နယ်၊ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်၊ အော်ဂတ်စတာမြို့မှ အိုင်းရစ်ဟစ်လီဆိုသူ အလွန်ဇွဲသတ္တိကောင်းလှသော အဘွားအိုသည်သူ၏ အသက်၁၀၀ပြည့်နှစ်မွေးနေ့တွင် လေယာဉ်မောင်းပြရန် ကတိပေးခဲ့ပြီး ကတိ အတိုင်း ဇွဲရှိရှိနှင့်လေယာဉ်မောင်းသင်၍ မောင်းပြခဲ့ပုံကို ပုံနှင့်တကွဖော်ပြထားသည်။
အံဖွယ်အလုပ်လုပ်နိုင်သူ၊ - - -၊ - - -၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၁ (ဇွန် ၂၀၀၁) စာ ၂၄။ စကောတလန်ကမ်းခြေအနီး ဂီဝါကျွန်းတွင်နေထိုင်သော ''ဆီးမက်မတ် စကိုရန်''၊ ဆိုသူအမျိုးသားကြီးအား သက်ဆိုင်ရာက (၁၉၈၉)ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အလုပ်လုပ်နိုင်သူအဖြစ် ဗြိတိသျှအင်ပါယာဆုတံဆိပ် ချီးမြှင့်ပုံကို ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အံ့ဖွယ်အသက် ၁၂၅-နှစ်ရှိ အဘွားအို၊ သက်ဝေဦး။ မင်္ဂလာမောင်မယ်ရုပ်စုံ၊ တွဲ ၁၃၊ မှတ် ၂၊ (ဖေ ၂၀၀၀) စာ ၂၁-၂၂၊ ပုံ။ ဒိုမီနီကန်နိုင်ငံရှိ အဘွားအို အဲလီဇဘတ်အစ်စရေးသည် အသက် (၁၂၅)နှစ်ခန့်ရှိပြီး သူမ၏အသက်ရှည်ရန် နေထိုင်၊ စားသောက်ပုံများကို ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အင်္ဂလန်သူဆူမိုနပန်းသမားကြီး၊ - - -။ - - -၊ တွဲ ၁၄၊ မှတ် ၈ (ဩ ၂၀၀၂) စာ ၂၈၊ ပုံ။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ဒါဘီမြို့မှ အသက် ၄၆နှစ်အရွယ်ရှိ ဂျက်ကီဘိတ်ဆိုသူ အမျိုးသမီးသည် ဆူမိုနပန်းသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ်အလေးချိန်မှာ ပေါင် ၂၈၀ ရှိ၍ သူမ၏အကြောင်း ပုံနှင့်တကွရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အစ်မမေတ္တာ မောင့်မေတ္တာ၊ ဝင်းဝင်းမြတ်။ မြတ်မင်္ဂလာစာစောင်၊ တွဲ ၁၇၊ မှတ် ၁၀ (ဧ ၂၀၀၂) စာ ၃၀-၃၂၊ ပုံ။ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း (၄၄)နှစ်တာကာလအနီတာဆိုသော သူငယ်တန်း ကျောင်းသူကလေးတစ်ဦးသည် မီးဘေးမှမောင်သုံးဦးကို ကယ်တင်ခဲ့သည် နောင်နှစ်ပေါင်း (၄၄နှစ်) တာကာလကြာပြီးနောက် အနီတာသည် ကျောက်ကပ် အစားထိုးကုသရန် အသက်ဘေးအန္တရာယ်နှင့်ကြုံနေစဉ်တွင်ငယ်စဉ်ကလေး ဘ၀က အနီတာမီးဘေးမှကယ်တင်ခဲ့သောမောင်ဖြစ်သူပေါလ် ကသူ့၏အသက် ကိုကယ်တင်ခဲ့သော သူ၏အစ်မအနီတာအား ကျောက်ကပ်တစ်လုံးကို ရက်ရက် ရောရော ပေးလှူပုံကို မောင်နှင့်အစ်မတို့၏ ကိုယ်ကျိုးမကြည့် အသက်စွန့်၍ မေတ္တာတရားကြီးမားပုံကို ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အရှေ့ရွာသစ်ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရိုးကြီးရွာ၊ အုန်းပင်ကွင်း
ရိုးကြီးရွာ၊ အုန်းပင်ကွင်း
သဲကုန်းရွာ၊ တိုက်စွန်းအောက်အင်း
သဲကုန်းရွာ၊ တိုက်စွန်းအောက်အင်း
ဇမ္ဗူ့သပြေ
ဇမ္ဗူ့သပြေ (Syzygium) သည် မျိုးရင်း Myrtaceae ရှိ ပန်းပွင့်သော အပင် မျိုးစုတခုဖြစ်သည်။ ယင်းမျိုးစုတွင် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၂၀၀ ခန့်ပါဝင်ပြီး   အာဖရိကတိုက်၊ တောင်အာရှနှင့် ပစိဖိတ်အထိ တွေ့ရှိရသည်။ အပင်အများစုသည် အမြဲစိမ်းသစ်ပင်များဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
စမ်းရိုးရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
စမ်းရိုးရွာ (Sanyoe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ သံဘိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သံဘိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၇၀ ဦး၊ မ ၃၃၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၈၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်တွန်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ပင်တွန်ရွာ (Pintun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၃၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျိချွဲ သတ္တဝါ
ခရုအမျိုးမျိုးပါဝင်သော ခရုမျိုးပေါင်းစုကြီးတစ်ခုလုံးကို ပါဏဗေဒအရ မော်လပ်စကား(Mollusca)ဟု ခေါ် တွင်၍ ထိုဝေါဟာရမှာ ကိုယ်ခန္ဓာပျော့သော သတ္တဝါမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ပေါက်လေသည်။ ခရုမျိုးပေါင်းစုတွင် ခရုပက်ကျိ၊ ယောက်သွား၊ ကမာနှင့် ပက်ကျိတို့သာမက၊ ကင်းမွန်၊ ကင်းမွန်ဘဲလိပ်၊ ဘဝဲ စသော သတ္တဝါများလည်း ပါဝင်သည်။ ထိုသတ္တဝါများ၌ များသောအား ဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို ဖုံးအုပ်ကာကွယ်ထားသော အခွံမာများ ရှိကြ သော်လည်း အချို့တွင် လုံးဝမပါချေ။ အချို့တွင် ပါပြန်ကလည်း သေးငယ်၍သော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ်၊ ကိုယ်ထဲ၌ နစ်မြုပ်၍သော်လည်းကောင်း ရှိတတ်သည်။ အခွံပါရှိခဲ့သော် ခရုလုံးကဲ့သို့ အခွံတစ်ခုတည်း ပါရှိသော ခရုမျိုးဖြစ်က ခွံထီးခရုဟူ၍လည်းကောင်း ယောက်သွားကဲ့သို့ အခွံနှစ်ခြမ်းစပ်ပါရှိက အခွံစုံခရုဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သည်။ အခွံပါ သည်ဖြစ်စေ မပါသည်ဖြစ်စေ အခွံဖြစ်ပေါ်ဖန်တီးပေးနိုင်သော အပေါ်ယံ အရေခွံတစ်ထပ်ကား အားလုံးမှာပင် ပါရှိကြ၏။ ရေငန်တွင် ခရုမျိုးပေါင်းစုံကို တွေ့ရ၏။ သို့သော် ရေချိုနှင့် ကုန်းတွင်နေသောခရုမျိုးလည်း ရှိသေးသည်။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ ယခုအခါ ခရုမျိုးပေါင်း ၈၅ဝဝဝ ခန့်မျှ ရှိ၍ ယင်းတို့ကို အောက်ပါအတိုင်း မျိုးပေါင်း ၅ မျိုး ခွဲခြား ထားသည်။
(၁) ဂက်စထရိုပဒါ(Gastropoda)၊
ဤဝေါဟာရမှာ ဝမ်းပိုက်ဖြင့် သွားသောသတ္တဝါများဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍၊ ဤမျိုးပေါင်းတွင် ပက်ကျိနှင့်တကွ ရေချို၊ ရေငန်အပြင် ကုန်းမှာပါတွေ့ရသော ခရုလုံး၊ ခရုစေတီများ ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် တွေ့ရ သော ခရုမျိုးအားလုံးအနက် တဝက်ကျော်ကျော်သည် ဤမျိုး ပေါင်း၌ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် မိမိတို့၏ ဝမ်းပိုက်အရေ ပြားကို မြေပေါ်၌ တွန့်၍ တွန့်၍ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ တွားသွားကြသည်။
ဦးခေါင်းဦးချိုသဏ္ဌာန် ဦးမှင်တစ်စုံ ပါတတ်သည်။ ထိုဦး မှင်များ၏ထိပ်ဖျား၌ မျက်စိတစ်လုံးစီပါသည်။ အကယ်၍ ဦးမှင်နှစ်စုံရှိပါက နောက်ပိုင်းအစုံတွင် မျက်စိများ ပါရှိသည်။ ပက်ကျိကဲ့သို့သော အကောင်မျိုး အချို့တွင် အခွံလုံးဝမရှိဘဲ အချို့တွင် အလွန်သေးငယ်သော အခွံကလေးသည် ကိုယ် အတွင်း၌ နစ်မြုပ်နေသည်။ ကျန်အခွံရှိသော အမျိုးတို့တွင် အခွံသည် အခွံထီးဖြစ်၍၊ ဝက်အူလိမ်အရစ်များဖြင့် ကတော့ ပုံများ လည်း ရှိတတ်သည်။
(၂) လမယ်လီဗရန်ကီးယား(Lamellibranchia)။
ဤမျိုးပေါင်းတွင် ရှပ်၊ ခုံး၊ ယောက်သွား၊ ကမာ စသော ရေနေအခွံစုံ ခရုအားလုံး ပါဝင် သည့်အတွက်၊ သာမန်အားဖြင့် အခွံစုံခရုမျိုးဟုလည်း ခေါ်ကြ သည်။ အခွံနှစ်ခြမ်းသည် တစ်နေရာ၌ ပတ္တာဆက် ဆက်နေ၍၊ ထိုအခွံများကို အလိုရှိသလို ပိတ်နိုင် ဖွင့်နိုင်သည်။ ဤခရုမျိုး ၏ ခြေထောက်မှာ ပုဆိန်သွားပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍၊ တစ်ခါတစ်ရံ ယင်းတို့ကို ပယ်လီဆိုင်ပေါ့(ပုဆိန်သွားပုံခြေထောက်ရှိ သတ္တဝါ) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဤခြေထောက်ဖြင့် သူတို့သည် သဲထဲ ရွှံ့ထဲ၌ တွင်းတူးပြီး ခိုအောင်းနိုင်ကြသည်။ လမယ်လီဗရန်ကီးယား(Lamellibranchia)ဟု ခေါ်ခြင်းမှာ ဤခရုမျိုး၏ ပါးဟက်များသည် သစ်ရွက်သဏ္ဌာန် ပြားချပ်၍ အထပ်ထပ်ပါရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ (လမယ်လီ၊ ပါးလွှာသောအပြား၊ ဗရန်ကီးယား၊ ပါးဟက်)။
(၃) ဆယ်ဖလောပဒါ(Cephalopoda)။
ဤဝေါဟာရမှာ ဦးခေါင်းတွင် ခြေထောက်ပေါက်သော သတ္တဝါမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ပေါက်သည်။ ခရုမျိုးအားလုံးတွင် ဤသတ္တဝါမျိုးသည် ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ် အပိုင်း အပြည့်စုံဆုံး အဆင့်အတန်းအမြင့်ဆုံးဖြစ်၍၊ အသိ ဉာဏ်အရာ၌ ကျောရိုးရှိတိရစ္ဆာန်များနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဖြစ် သည်။ ယင်းတို့သည် ရေငန်သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည်။ ဤ ခရုမျိုး၏ ဦးခေါင်းတွင် မျက်စိနှစ်လုံးပါရှိ၍၊ ပါးစပ်ပတ်လည် ၌ စုတ်ယူနိုင်သော အင်္ဂါအဖုကလေးများနှင့် ပြည့်စုံနေသည်။ ဦးမှင် ၈ ချောင်းသော်လည်းကောင်း၊ ၁ဝ ချောင်းသော်လည်းကောင်း ပါရှိသည်။ ပါးစပ်တွင် ကြက်တူရွေးနှုတ်သီးကဲ့သို့ မာကျောသောနှုတ်သီး တစ်မျိုးလည်း ပါရှိတတ်သည်။ ဘဝဲ၊ ကင်းမွန်နှင့် ကင်းမွန် ဘဲလိပ်တို့သည် ဤမျိုးပေါင်းတွင် ပါဝင်သည်။ သူတို့သည် အစာကိုဖြစ်စေ၊ ရန်သူကိုဖြစ်စေ၊ ဦးမှင်များဖြင့် ရစ်ပတ်ကာ ရုန်းမလွတ်နိုင်အောင် ဖမ်းစုတ်ထားပြီးလျှင် နှုတ်သီးဖြင့် ကိုက် ဖြတ်စားမျိုလေ့ရှိသည်။ ဤခရုမျိုးတွင် ရန်သူနှင့်တွေ့က အကာ အကွယ်အလို့ငှာ ပန်းထုတ်နိုင်သော မင်ရည်အိတ်လည်း ပါရှိ တတ်၍၊ ထွက်ပြေးလိုသောအခါ ထိုအရည်ကို မှုတ်ထုတ်ပြီး ရေကို နောက်ကျိစေ၍၊ တစ်ဟုန်ထိုး နောက်ဆုတ်ပြေးတတ် သည်။ ယင်းတို့အနက် နော့တီလပ်(Nautilus)ဟုခေါ်သော လှပသည့်ပင်လယ် ခရုလုံးတစ်မျိုးတည်းတွင်သာ အခွံပါရှိ၍ ကျန်ခရုမျိုးတို့၌ လုံးဝ အခွံမပါချေ။ ပါပြန်လျှင်လည်း သေးငယ်၍ ကိုယ်ထဲ၌ နစ်မြုပ် နေသည်။
(၄) အမ်ဖီနျူရာ(Amphineura)။
ဤခရုမျိုးသည် ရေငန်သတ္တဝါသက် သက် ဖြစ်သည်။ မာသောအခွံရှိ၍ အမ်ဖီနျူရာ(Amphineura)ဟု ခေါ်သည်။ ကိုယ်ထည်မှာ ခပ်ဝိုင်းဝိုင်းပြားပြားဖြစ်၍ ဦးခေါင်းသီးခြား မရှိချေ။ ကိုယ်အပေါ်ပိုင်းတွင်သာ သေးငယ်သော အခွံပါရှိ၍ အခွံမှာ ပါးလွှာကာ တစ်ခုပေါ်တစ်ခု ထပ်လျက်ရှိတတ်သည်။ ကိုယ်အောက်ပိုင်း တစ်ပိုင်းလုံးမှာ ခြေထောက်သဖွယ်ဖြစ်၍၊ ဤခြေထောက်ကို တွားသွားရန်နှင့် ကျောက်တွင် ကပ်တွယ် နေရန် အသုံးပြုသည်။
(၅) စကက်ဖိုပဒါ(Scaphopoda)။
ဤခရုမျိုး၌ ဆင်စွယ်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန် တူသော အခွံရှိ၍ စကက်ဖိုပဒါ(Scaphopoda)ဟုခေါ်သည်။ ဤမျိုးပေါင်းတွင် အမျိုးအနည်းငယ်သာပါ၍၊ အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော မျိုးပေါင်း တို့လောက် မထင်ရှားချေ။ ယင်းတို့သည် သေးငယ်သော ရေ သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြ၏။ သူတို့၏အခွံမှာ တစ်ဖက်သို့ ရှူးသွား သော ပြွန်ကောက်ကလေးသဖွယ်ဖြစ်၍ ထိပ်နှစ်ဖက်စလုံး၌ အပိတ်မရှိဘဲ ပွင့်နေသည်။ ခရုဆင်နှာမောင်းဟု ခေါ်သော ခရုမျိုးသည် ဤမျိုးပေါင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ခရုမျိုးဝင် သတ္တဝါတို့၏အရွယ်မှာ အစားစားရှိသည်။ အလွန်သေးငယ်သော အကောင်များလည်းရှိ၍ ကင်းမွန်ဘဲလိပ် အကြီးစားများမှာ အလျားပေ ၃ဝ ကျော်အထိ ရှိသဖြင့် ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါထဲ၌ အရှည်လျားဆုံးပင် ဖြစ်သည်။ ယင်း တို့သည် များသောအားဖြင့် နှေးကွေးကြ၏။ သို့သော် ကင်းမွန် ဘဲလိပ်၊ ဘဝဲစသော အကောင်အချို့မှာ အလွန်လျင်မြန် ဖျတ် လတ်ကြသည်။ ကမာကောင်သည်လည်း ငယ်ရွယ်စဉ်က ဖျတ် လတ်၍ ကြီးပြင်းလာသောအခါကျမှ ကျောက်တုံး ကျောက် ဆောင်များတွင် တွယ်ကပ်ပြီး မလှုပ်မရှားဘဲ နေသည်။ ကမ္ဘာတွင် ခရုများပေါ်စက ယင်းတို့အားလုံးသည် ပင်လယ်၌သာ ကျက်စားခဲ့ကြကြောင်းကို တူးဖော်ရရှိသော ရှေးဖြစ် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများမှ လေ့လာသိရှိရပေသည်။ ထို့နောက် ရေချိုတွင် အချို့ ကျက်စားလာကြ၍ နောင်သော် ကုန်းပေါ်တွင်ပါ ကျက်စားလာကြသည်။ ယခုအခါ ပါဏဗေဒ အလိုအရ ဂက်စရိုပဒါ ခရုမျိုးတို့သည် ကုန်းသတ္တဝါအပေါင်း တွင် အမျိုးများပြားသော မျိုးပေါင်းတစ်ခု ဖြစ်နေကြောင်း သိရသည်။
အသုံး
ခရုတို့၏ အခွံများသည် ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးရှိ၍ အလွန် လှပသည်။
ဂီတ
ခရုတစ်မျိုး၏ အခွံကို ခရုသင်းဟု ခေါ်၏။ ခရု သင်းကို ပင်လယ်ကမ်းခြေ၊ အင်းအိုင်ကြီးများ၏ ကမ်းပါးနှင့် မြစ်ကမ်းပါးတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ခရုသင်းသည် ပျော့ပျောင်း သော ခရုကိုယ်ခန္ဓာကို ကာကွယ်သော အပြင်ခွံဖြစ်သည်။ ထိုအခွံ၌ ထုံးနှင့် ထုံးကျောက် စသည့်ပစ္စည်းများ၏ မူလ အခြေခံဖြစ်သော ကယ်လဆီယမ် ကာဗွန်နိတ်ကို တွေ့ရသည်။ ခရုသင်းအခွံတွင် အလွှာသုံးလွှာ ပါရှိသည်။ အပြင် လွှာသည် မာကျော၍ ပါးလွှာ၏။ ထိုအလွှာတွင် ထုံးဓာတ် မပါရှိချေ။ အလယ်လွှာသည် ကယ်လဆီယမ်ကာဗွန်နိတ် ပါရှိသောအလွှာ ဖြစ်သည်။ အောက်ဆုံးအလွှာကား ရောင်ပြေး အလွှာ သို့မဟုတ် ကနုကမာနှင့် တူသောအလွှာ ဖြစ်သည်။ ကြယ်သီး၊ ရင်ထိုးစသော မိန်းမတို့၏အလှသုံးပစ္စည်းများကို ထိုအလွှာမှ ပြုလုပ်ယူကြသည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့သည် မင်္ဂလာအခမ်းအနားဖြစ်သော လက်ထပ်မင်္ဂလာ၊ ရှင်ပြုမင်္ဂလာ စသည်တို့တွင် ရှေးထုံးစဉ်လာ အရ ခရုသင်းမှုတ်ထရှိကြသည်။ ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့၏ ဘုရားရှိခိုး ကျောင်းများတွင်လည်း ခရုသင်း မှုတ်ရိုးထုံး ရှိသည်။
အစားအစာ
ခရုမျိုးဝင်သတ္တဝါအမျိုးမျိုးကိုပင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ လူမျိုး တို့ စားသုံးကြရာ အများဆုံး စားသုံးကြသော ခရုမျိုးတို့မှာ ပင်လယ်မှရသော ကမာ၊ ယောက်သွား၊ ရှပ်၊ စသည်တို့ ဖြစ် ကြသည်။ လူတို့စားသုံးရန် ဟင်းလျာအလို့ငှာ အချို့နိုင်ငံ၌ ကမာ၊ ယောက်သွား စသော ခရုမျိုးကို အကြီးအကျယ် မွေးမြူ ကြသည်။ ခရုဖင် လိမ်ကိုလည်း စားကြ၏။ ကင်းမွန်ဘဲလိပ် နှင့် ဘဝဲတို့ကိုမူ အချို့အရပ်ဒေသများ၌ စားကောင်းသောက် ဖွယ် အနေနှင့် တန်ဖိုးထား၍ စားသောက်ကြသည်။ ကင်းမွန် လို အကောင်မျိုးကို ယခုအခါ ပြည်ကြီးငါးဟု ဆို၍ စားကြ သည်။
ငါးစာ
ခရုတို့၏အသားကို ငါးဖမ်းရန်အတွက် ငါးစာအဖြစ်ဖြင့် လည်း အချို့နိုင်ငံ၌ အမြောက်အမြား အသုံးပြုကြ၏။ ရေချိုမှ ရသော ခရုမျိုးကိုကား စားသုံးလေ့မရှိကြပေ။
အဆင်တန်ဆာ
ခရုခွံအချို့၌ ပုလဲ ရောင်ထနေသော ကနုကမာအထပ် ပါရှိ၍ ထိုအခွံမျိုးမှ ကြယ် သီး၊ ရင်ထိုး၊ ဆေးလိပ်ခွက် စသော အလှသုံးကနုကမာထည် များ ပြုလုပ်ကြသည်။
ရတနာ
အချို့ကမာမျိုးမှ အဖိုးထိုက်တန်သော ရတနာတန်းဝင် ပုလဲများကိုလည်း ရရှိသည်။
ကြွေစေ့
လှပသော ကြွေခရု အခွံများကို ကြွေစေ့ ဟု ခေါ် ခဲ့ကြသည်။
ရှေးအခါက ငွေကြေးအဖြစ် နှင့် အဆင်တန်ဆာမျိုးစုံတို့အတွက် သုံးခဲ့ကြသည်။
ဘေးကင်းအဆောင်အဖြစ် သုံးသည်လည်း ရှိသည်။
မီးကြွေထိုးရာတွင်လည်း သုံးခဲ့ကြသည်။
ပဆစ်ပစ်ကစားရာတွင် အသုံးပြုကြ သဖြင့် ပဆစ်ပစ်ကစားခြင်း ကို ကြွေပစ်ကစားခြင်း ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သတ္တဗေဒ ကဏ္ဍ:ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန် မျိုးပေါင်းစုများ
ကျိုက်သလိုက်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကျိုက်သလိုက်ရွာ(Kyaikthalaik)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ဒေါက်ပလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒေါက်ပလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၆၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၆၅၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စတီဖင် ဂရိုဗာ ကလိဗ်လန်း
အမေရိကန်သမိုင်းတွင် သမ္မတနှစ်ကြိမ်ဖြစ်သူဆိုလျှင် ကလိဗ်လန်း တစ်ဦးသာရှိမည်ဖြစ်သည်။ ပထမလေးနှစ်ထမ်းဆောင်ပြီး တစ်ယောက်ခြားတွင် သမ္မတထပ်ဖြစ်သူဖြစ်သည်။ ဒုတိယအကြိမ်မြောက်တွင် တိုင်းပြည်မှာ စီးပွားပျက်ကပ်ကြီးနှင့် ကြုံတွေ့နေချိန်ဖြစ်သဖြင့် ကံဆိုးသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။
ခပ်မိုက်မိုက် အုပ်ချုပ်ရေး
နယူးယောက်ပြည်နယ်မှ ဘတ်ဖလိုးမြို့ငယ်လေးတွင် ကလိဗ်လန်း အခြေစိုက်ပြီးရှေ့နေလိုက်သည်။ စရိုက်ကြမ်းတမ်းသည့် မြို့လေးဖြစ်သည့်အတွက် အမှုအခင်းလည်းပေါသည်။ ထိုအခြေအနေကြောင့် ကလိဗ်လန်းလည်း စိတ်ကြမ်းကိုယ်ကြမ်းသမားတစ်ဦးဖြစ်လာသည်။ လူပျိုလူလွတ်သဘာဝ ဟိုတယ်လ်၊ စားသောက်ဆိုင်များတွင် လှည့်လည်စားသောက် ဇိမ်ခံရင်းက ပေါင်သုံးရာကျော်သည့် ခန္ဓာကိုယ်ဖြစ်လာသည်။ အီရီခရိုင်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်စဉ် အကျဉ်းသားတစ်ဦးလွတ်မြောက်ရေးကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သော်လည်း ဂျူရီလူကြီးများက လက်မခံသဖြင့် သေဒဏ်ကျသည်။ ထိုကဲ့သို့သော ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်းကို အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအနေဖြင့် လုပ်ရန်မလိုပေ။ ကလိဗ်လန်းက ထိုအစဉ်အလာကို ဖောက်ဖျက်ပြီး သူမကာကွယ်နိုင်ခဲ့သည့် တရားခံကို ကိုယ်တိုင် ဒေါက်ဖြုတ်စီရင်ခဲ့သည်။
မြို့တော်ဝန်
၁၈၈၂တွင် ဘတ်ဖလိုးမြို့တော်ဝန်ဖြစ်လာသည်။ အချိန်ပိုဆင်းကာ အလုပ်ကိုကြိုးကြိုးစားစားလုပ်ပြီး ဘဏ္ဍာရေးနှင့်ပက်သက်လာလျှင် ခပ်ကြမ်းကြမ်းကိုင်တွယ်လေ့ရှိသဖြင့် ဗီတိုမြို့တော်ဝန် (Mayor Veto) ဟုပင် ခေါ်ကြသည်။ နောက်တစ်နှစ်ကျော်အကြာတွင် နယူးယောက်ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး (Governor) အဖြစ်အရွေးခံရသည်။ ထိုအထိလည်း အချိန်ပိုဆင်းမြဲ၊ ဗီတိုတွေသုံးမြဲပင်။ ကိုယ်တိုင်က ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဝင်ဖြစ်သော်လည်း ရီပါပလီကန်ပါတီမှ လူငယ်လေး သီအိုဒို ရုစဗဲ့နှင့် အတူလက်တွဲအလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ နှစ်ဦးသား လက်တွဲ၍ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းဆိုင်ရာပြုပြင်ရေးများကို ဆော်ဩသည်။
ထိုသို့ဖြင့် လူကြိုက်များလာကာ ၁၈၈၄တွင် ဒီမိုကရက်တီပါတီသမ္မတလောင်းအဖြစ် ရောက်လာသည်။ အခွန်အတုပ်လျော့ချရေး၊ ဝန်ထမ်းပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၊ လုပ်သားထုအခွင့်အရေး၊ ငွေဒင်္ဂါးသွန်းလုပ်မှု လျော့ချရေးစသဖြင့် ကြွေးကြော်စည်းရုံးသည်။ ထိုအခြေအနေတွင် ဒီမိုကရက်တို့နှင့် အတိုက်အခံပြုသည့် သတင်းစာတစ်စောင်မှ ကလိဗ်လန်းခြေရှုပ်ထားသည့် ကိစ္စတစ်ခုကို ဖွင့်ချခဲ့သည်။
ဘတ်ဖလိုးတွင်နေထိုင်စဉ်က ကလိဗ်လန်းသည် မာရီယာအမည်ရှိအမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် ရင်းနှီးဖူးသည်။ ၁၈၇၄တွင် မာရီယာမှ အဖေမပေါ်သည့်သားတစ်ဦးမွေးရာ ဆေးရုံမှတ်တမ်းဖြည့်စွပ်ရာ ဖခင်အမည်နေရာတွင် ကလိဗ်လန်းဟု ပါရှိသည်။ ထိုကလေးနှင့်ပက်သက်၍ စရိတ်ပေးရန်လည်း ကလိဗ်လန်းက သဘောတူသည်။ အချို့ကလည်း မာရီယာပွေရှုပ်သည့် လှည်းကျိုးကို တစ်ဦးတည်းသောလူလွတ် ကလိဗ်လန်း ခံရသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ကလေးမီးဖွားပြီးမကြာမီ မာရီယာအရက်စွဲကာ စိတ်ကယောင်ချောက်ချား ဖြစ်လာသည်။ ကလိဗ်လန်းနှင့် ခင်မင်သည့် တရားသူကြီးတစ်ဦးက မာရီယာအား စိတ်ကျန်းမာရေးဆေးရုံ၊ ကလေးအား မိဘမဲ့ဂေဟာ များသို့ အသီးသီးပို့စေရန် အမိန့်ချလိုက်သည်။ မာရီယာဆေးရုံမှ ဆင်းလာလျှင် အခြားမြို့တွင် သီးခြားနေရန် ကလိဗ်လန်းက ထောက်ပံ့ပေးမည်ဆိုသော်လည်း မာရီယာက လက်မခံဘဲ ကလေးအုပ်ထိန်းခွင့်ကိုသာ တောင်းဆိုသဖြင့် တရားသူကြီးက ကလေးကို လုံးဝစွန့်လွှတ်ရမည်ဟု အမိန့်ချသည်။ ထိုအမိန့်အရ ကလေးငယ်မှာ ကြေးရတတ်မိသားစု တစ်ခုမှ မွေးစားခြင်း ခံရပြီး ကလိဗ်လန်းလည်း ကလေးစရိတ်ထောက်ပံ့ပေးနေရခြင်းမှ လွတ်သည်။ အဖြစ်အပျက်မှာ ထိုမျှသာဖြစ်သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲကာလတွင် သတင်းစာများ၏ ဖန်တီးမှုကြောင့် လူရှုပ်တစ်ဦးဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘတ်ဖလိုးရှိဆောင်ကြာမြိုင် ပိုင်ရှင်ဟုလည်းကောင်း စွပ်စွဲရေးသားပြောဆိုလာကြသည်။ အခြားကိစ္စများတွင် ကလိဗ်လန်း ငြင်းသော်လည်း မာရီယာနှင့် ကလေးကိစ္စတွင် ငြင်းဆိုခြင်း၊ ဝန်ခံခြင်းမရှိပေ။
သမ္မတ(ပထမအကြိမ်)
ပထမအကြိမ်တွင် ထိုသို့သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို လုပ်ခဲ့သော်လည်း ပြည်သူတို့က ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရီပါပလီကန်မှ ပြိုင်ဖက်သမ္မတလောင်း ဟယ်ရီဆန်ကို ပိုသဘောကျကြသဖြင့် ကလိဗ်လန်း နောက်ကောက်ကျသွားသည်။
သမ္မတ(ဒုတိယအကြိမ်)
၁၈၉၂တွင် ကလိဗ်လန်းတစ်ယောက် ဟယ်ရီဆန်ကို တစ်ကျော့ပြန်အနိုင်ရသဖြင့် သမ္မတပြန်ဖြစ်သည်။ ရာထူးရယူပြီးမှ မကြာမီတွင် ပြဿနာတစ်ရပ်ပေါ်သည်။ အမေရိကန်ဒေါ်လာမှာ ရွှေဖြင့် ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားသဖြင့် ငွေမာဖြစ်သည်။ ဤသို့ ရွှေဖြင့်ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားခြင်းကို ပယ်ဖျက်တော့မည်ဟု ကောလာဟလများ ပေါ်ထွက်လာသဖြင့် ဈေးကွက်အတွင်း မတည်မငြိမ်ဖြစ်လာသည်။ ငွေမာမဟုတ်တော့လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာအနေဖြင့် မှောင်ခိုဈေးနှုန်းပေါ်လာပြီး အစိုးရသတ်မှတ်ဈေးနှင့် မှောင်ခိုဈေးနှစ်ခု ပဋိပက္ခကြောင့် သွင်းကုန်ဈေးကြီးပြီး ငွေဈေးကျသည်ထက် ကျဆင်းသွားနိုင်သည်။ လူများဆင်းရဲလာပြီး စီးပွားရေးစနစ်များ ပျက်ယွင်းသွားနိုင်သည်။ လူထုကလည်း ထိုသို့ စီးပွားပျက်ရမည်ကို ကြောက်ရွံ့နေကြသည်။ အစိုးရအနေဖြင့် မဖြစ်နိုင်မှန်းသိသဖြင့် ငြင်းဆန်သော်လည်း ငြင်းဆိုပုံမှာ ထိထိရောက်ရောက်မရှိလှသဖြင့် ပြည်သူတို့၏ သံသယမှာ ပိုမိုကြီးထွားလာသည်။ သို့ဖြင့် စိတ်ချောက်ချားကာ ထင်ရာစိုင်းကြပြီး ငွေကြေးထိပ်လန့်မှုကြီးကြောင့် အမှန်တကယ်ပင် စီးပွားပျက်ကပ်ကြီးနှင့် ရင်ဆိုင်ရတော့သည်။
ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီလည်း ငွေကြေးမူဝါဒကို အကြောင်းပြုပြီး နှစ်ခြမ်းကွဲသည်။ ကလိဗ်လန်းအနေဖြင့် ရွှေဖြင့်ကျောထောက်နောက်ခံပေးထားသည့် ငွေမာကို ယုံကြည်သော်လည်း သူ့အဆိုကို ထောက်ခံမည့် လွှတ်တော်အမတ်မှာ တစ်ဖြည်းဖြည်းနည်းပါးလာသည်။
၁၈၉၂ခုနှစ် သမ္မတဟယ်ရီဆန်လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ဟုမ်းစတက်သပိတ်တွင် အစိုးရမှ ပြင်ပြင်းထန်ထန်နှိမ်နှင်းခဲ့သည်ကို မဲဆွယ်နေသည့် ကလိဗ်လန်းက ရှုံ့ချဝေဖန်ခဲ့သည်။ ဒီမိုကရက်တစ်လူ့ဘောင်အနေဖြင့် လူလူချင်းတန်ဖိုးထားသည်ဖြစ်၍ ထိုကဲ့သို့ ရက်စက်သည့် နှိမ်နှင်းမှုမျိုးမှာ အာဏာရှင်လုပ်ရပ်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ယခု ကလိဗ်လန်း အာဏာရချိန်တွင် ကောက်စီတပ် (Coxey's Army) ဟုအမည်ရသော ဆင်းရဲသားတပ်တစ်ဖွဲ့ပေါ်ထွက်လာပြီး ဝါရှင်တန်မြို့တော်ထိချီတက်လာပြီး ငွေစက္ကူများ တိုးတက်ရိုက်နှိပ်ဖြန့်ချိပေးရန်၊ အလုပ်အကိုင် အခွင့်လမ်းများ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးရန် စသည်တို့ကို တောင်းဆိုလာရာ ထိုတပ်ဖွဲ့ကို နှိမ်နှင်းရန်အတွက် အခက်တွေ့နေရသည်။ ထိုတပ်ဖွဲ့မှာ အင်အား ငါးထောင်ခန့်သာရှိသည်။
သမ္မတ၏ တာဝန်ပေးချက်အရ နိုင်ငံတော်ရှေ့နေချုပ်က အထူးထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့များကို အသုံးပြု၍ ဆန္ဒပြတပ်များကို ဥပဒေဘောင်တွင်းမှ တက်နိုင်သမျှသာ ဖမ်းဆီးခွင့်ရသည်။ ဖမ်းဆီးရသည်မှာလည်း ဥပဒေအသေးအမွှားများသာဖြစ်သဖြင့် မထိရောက်၊ နှိမ်နှင်းနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ သို့ဖြင့် ဆန္ဒပြတပ်များကို ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းမရှိသဖြင့် အဓိကရုဏ်း အသွင်ဆောင်လာသည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ရှီကာဂိုမြို့တွင် မီးရထားလုပ်ငန်းနှင့် စာပို့လုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်းကုန်သည်။ ထိုအခါ အခြေအနေအရ သမ္မတကလိဗ်လန်းက ရှီကာဂိုတွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ဥပဒေ (မာရှယ်လော) ပြဋ္ဌာန်းကြေညာလိုက်သည်။ အခြေခံ ဥပဒေများအရ ထိုသို့လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာ ပြည်နယ်အာဏာပိုင်များနှင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းပြီးမှသာ ဆောင်ရွက်နိုင်သဖြင့် ကလိဗ်လန်းအတွက် အမှားတစ်ကွက်ဖြစ်ရပြန်သည်။
သမ္မတကလိဗ်လင်းသည် ရိုးသားပွင့်လင်းသူတစ်ယောက်ဟုလည်း ကျော်ကြားသည်။ လူထုကလည်း ထိုရိုးသားမှုမျိုးကို သဘောကျသဖြင့် သမ္မတနှစ်ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း စီးပွားပျက်ကပ်ကြောင့် လည်းကောင်း၊ ကိုင်တွယ်ပုံအမှားများကြောင့် လည်းကောင်း နာမည်ဂုဏ်သတင်းမကောင်းလှတော့သည့် ကလိဗ်လန်းနှင့် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီတို့သည် ၁၈၉၄ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် ကြားကာလ လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အသစ်ပေါ်ထွက်လာသည့် ပြိုင်ဖက် ပေါ်ပြူလစ်ပါတီ (Populist) ကို မရှုမလှရှုံးနှိမ့်တော့သည်။ နောက်နှစ်နှစ်အကြာ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် ရီပါပလီကန်ပါတီမှ သမ္မတလောင်း ဝီလျံ မက်ကင်လီ ကိုထပ်မံရှုံးနှိမ့်ပြီး နိုင်ငံရေးလောကမှ ထွက်ရသည်။ သူ့လက်ထက်တွင် အစပြုသည့် စီးပွားပျက်ကပ်သည် သူ၏လူငယ်မိတ်ဆွေလေးဖြစ်သော ၂၆ဦးမြောက် အမေရိကန်သမ္မတ သီအိုဒို ရုစဗဲ့ လက်ထက်ရောက်တော့မှသာ ပြန်လည် ရုန်းထွက်နိုင်တော့သည်။
ကုန်းကြီး
ကုန်းကြီး
ကဇန်းချောင်းရွာ၊ အုန်းပင်ကွင်း
ကဇန်းချောင်းရွာ၊ အုန်းပင်ကွင်း
ဇီးကုန်းရွာ၊ မီးလောင်ကုန်း
ဇီးကုန်းရွာ၊ မီးလောင်ကုန်း
ဖန်ရှန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဖန်ရှန်ရွာ(Hpanshan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆိုင်လော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိုင်လော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁၉ ဦး၊ မ ၅၆၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၁၈၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိမ်စောင့်အစိုးရ (၁၉၅၈)
အိမ်စောင့်အစိုးရ သည် ၁၉၅၈-ခုနှစ်တွင် အာဏာရ အရပ်သားဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုထံမှ နိုင်ငံတော်အာဏာကို ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းမှ လွှဲပြောင်းရယူပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ဤအစိုးရမှာ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးသော အိမ်စောင့်အစိုးရအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၀-ပြည့်နှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပပြီးနောက် အနိုင်ရရှိခဲ့သော ဦးနုကို အာဏာ ပြန်လွှဲပေးခဲ့သည်။
သာဇီရွာ၊ ကျွဲရိုင်းခတ်
သာဇီရွာ၊ ကျွဲရိုင်းခတ်
အိမ်စောင့်အစိုးရ (၁၉၅၈)
အိမ်စောင့်အစိုးရသည် အောက်ပါလုပ်ငန်းစဉ်လေးရပ်ကို ချမှတ်၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
အာဏာရ ဖဆပလပါတီသည် ၁၉၅၈ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သန့်ရှင်း နှင့် တည်မြဲ ဟူ၍ နှစ်ခြမ်းပြိုကွဲပြီးနောက် နိုင်ငံရေး အခြေအနေများ ရှုပ်ထွေးနေခဲ့သည်။၁၉၅၈ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၆ရက်နေ့ နံနက်တွင် တပ်မတော်မှ ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်တင်ဖေ၊ ဗိုလ်မှူးကြီးမောင်မောင်တို့က ဦးနု၏ နေအိမ်သို့ လာရောက် တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။ ညနေပိုင်းတွင် အာဏာရ သန့်ရှင်းဖဆပလ အလုပ်အမှုဆောင် အစည်းအဝေး၊ လက်ရှိ အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးများအစည်းအဝေးတို့ကို ဆက်တိုက် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းမှ ခေတ္တလာရောက်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးများအစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်အရ စက်တင်ဘာ ၂၈ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည့် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တင်သွင်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ အာဏာရ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက စစ်သေနာပတိချုပ် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းထံသို့ ယာယီအိမ်စောင့်အစိုးရ ဖွဲ့စည်းပြီး တိုင်းပြည်အား ထိန်းသိမ်းရန် စာဖြင့် အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ ထိုစာတွင် ၁၉၅၉ခုနှစ် ဧပြီလ နောက်ဆုံးထား၍ ၆လအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၅၈ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် အိမ်စောင့်အစိုးရဖွဲ့စည်းကာ ရန်ကုန်မြို့ရှိ သမ္မတအိမ်တော်၌ ကျမ်းကျိန်ခဲ့ကြသည်။ လွှတ်တော်များကို ဖျက်သိမ်းခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ဤအစိုးရအဖွဲ့တွင် တပ်မတော်မှ အနည်းငယ်သာ ပါဝင်ပြီး အရပ်သားဝန်ကြီးများနှင့် ဒေသခံခေါင်းဆောင်များ အများစု ပါဝင်ကြသည်။
သတင်းစာများတွင် ဦးနုက နုတ်ထွက်ကာ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းကို အာဏာ ခေတ္တလွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည် ဆိုသော်လည်း အချို့ကမူ အာဏာသိမ်းယူသည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့် ၁၉၄၈ခုနှစ်မှစတင်ကာ နိုင်ငံရေးအယူဝါဒကွဲပြားမှုများလည်း ကြီးမားလာခဲ့ကြသည်။ဦးနုနှင့် ကွဲပြားခဲ့သော တည်မြဲဖဆပလမှ ဦးကျော်ငြိမ်း၊ ဦးဗဆွေတို့နှင့် သင့်မြတ်ကြသည့် ဆိုရှယ်လစ် စစ်ဗိုလ်အချို့က အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်ခဲ့ကြသည်ဟု အချို့ကဆိုကြသည်။ တပ်မတော်ဘက်မှ ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်တင်ဖေ၊ ဗိုလ်မှူးကြီးမောင်မောင်၊ ဦးနုဘက်မှ ဦးအုန်းတို့က စေ့စပ်ညှိနှိုင်းခဲ့ကြသည်။ စေ့စပ်မှုများအရ လွှတ်တော်များကို ဖျက်သိမ်းခြင်းမပြုရန်နှင့် ၆လအကြာတွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ဦးနုမှ တောင်းဆိုကာ အာဏာလွှဲပေးခဲ့သည်။
Portal:လူမှုရေး
မနုဿတ္တ ဘာဝေါ ဒုလ္လဘောဟူ၍ အလွန်တရာ ရခဲလှသော လူ၏အဖြစ်ကို ရရှိကြသည့်အခိုက် လူလောက၌ဖြစ်ပျက် ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသော အကြောင်းအရာများကို အကြောင်းအကျိုးဆက်စပ်ကာ သိရှိနားလည်ထားကြမှသာ လူ့ဘဝကို ရရှိကျိုးနပ်ပေမည်။ ဤသို့ လူ့ လောက၏အကြောင်းကို လေ့လာဆည်းပူးခြင်းအတတ်ကို လူမှုရေးရာပညာ ဟုခေါ်သည်။
အိမ်စောင့်အစိုးရ (၁၉၅၈)
သမိုင်းကြောင်း
အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက် ၁၉၅၉ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၉ရက်တွင် ရှမ်းပြည်စော်ဘွား ၃၄ဦးအာဏာစွန့်လွှတ်ခဲ့ကြသည်။ တောင်ကြီးမြို့တွင် သမ္မတ မန်းဝင်းမောင်၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းတို့၏ ရှေ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုးကာ အာဏာစွန့်ခဲ့ကြပြီး ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး စတင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၉ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် ဖြစ်သော်လည်း ၁၉၆၀ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင်မှ ရွေးကောက်ပွဲ ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဦးနုကပင် ပြန်လည်အနိုင်ရကာ ပထစအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ၂နှစ်အကြာ ၁၉၆၂ခုနှစ် မတ်လတွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
Portal:လူမှုရေး
အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် လူမှုရေးရာပညာသည် လူလောကအဖွဲ့ အစည်းနှင့် လူလောက အဆောက်အအုံကြီးများ၏ သဘာဝနှင့် တိုးတက်ဖွံ့ ဖြိုးလာပုံကိုလေ့လာသော သိပ္ပံပညာတစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။ လူမှုရေးရာ ပညာ ဟူသော ဝေါဟာရကို ပထမဦးဆုံး တီထွင်သုံးစွဲလိုက်သူမှာ ပြင်သစ်လူမျိုး ဒဿနိက ဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဩဂတ်ကွန့် ဖြစ်ပေသည်။ ဖရက် ဒရစ် လေပလေးဆိုသူကလည်း လူမှုရေးရာ ပညာအကြောင်းကို ရေးသားခဲ့ လေသည်။ သို့ရာတွင် လူမှုရေးပညာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အများဆုံး ရှင်းလင်းရေး သားခဲ့သူမှာကား ဟာဗတ်စပင်ဆာ ဆိုသူပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်လေသည်။ လူမှုရေးပညာကို ကျွန်ုပ်တို့ လေ့လာကြရာတွင် လူ့လောက အဆောက်အအုံကြီးသည် မည်သို့ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း။ လူအများအစုလိုက်အဖွဲ့လိုက်နေထိုင်ကြခြင်းသည် မည်သည့်အခါကစ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သနည်း စသည်တို့ကို လေ့လာကြရပေသည်။ လူသည် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး သတ္တဝါတစ်ဦးဖြစ်သည် ဟုဆိုသည့်အတိုင်း ရှေးပဝေဏီအခါကပင် လူများသည် အချင်းချင်းစုဝေးနေထိုင် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခဲ့ကြ၍ ဤသို့ နေထိုင်ခြင်းပင်လျှင် လူလောကအပြင်ဘက်တွင် တစ်ကိုယ်တည်းနေခြင်း ထက် ကြီးပွားတိုးတက်နိုင်ကြောင်းကို သိရှိခဲ့ကြလေသည်။
လူများ အစုလိုက် အအုပ်လိုက် နေထိုင်ခြင်း၏ မူလဘူတမှာ အိမ်ထောင်စနစ်ပင် ဖြစ်သည်။ အိမ်ထောင်တစ်ခုတွင် မိခင် ဖခင်နှင့် သား သမီးများ တစ်စုတစ်ဝေးတည်း နေထိုင်စားသောက်ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် တဖြည်းဖြည်း ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟ အပေါင်းအသင်းများ တိုးတက်ပွားများ လာပြီးလျှင် အသင်းအဖွဲ့များ ပြုလုပ်နေထိုင်လာကြလေတော့သည်။ လူဦးရေ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးတွင်လည်း နီးစပ်ရင်းနှီး လာပြီးလျှင် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အမှီသဟဲပြုသည်ထက် ပြုလာကြရလေတော့သည်။