cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကရာတေးဒို
ကရာတေးအက်သစ်
ယခုလက်ရှိတွင် ကရာတေးကို တိုက်ရိုက်တိုက်ခိုက်သောနည်းကို အဓိကထားပြီး၊ မူလစတင်ခဲ့သော “အိုကီနာဝါ” ကရာတေး ကို “တိုရိတဲ” ဟုခေါ်သည့် သွယ်ဝိုက်သော တိုက်ခိုက်နည်း၊ ပစ်ပေါက်နည်းတို့ ထည့်သွင်းထားသည်။ ရှေးယခင်က ကရာတေးအပြင် တုတ်ရှည်၊ ဓားရှည်၊ မြန်မာပြည်တွင် နံချပ်ကူ ဟု လူသိများသော တုတ်ချောင်းတိုနှစ်ချောင်းကို ကြိုးနှင့်ဆက်ထားသည့် လက်နက်များကိုလည်း အသုံးပြု လာကြသည်။ ယခုခေတ်တွင်မူ ရှေးရိုးရာတွင် နည်းပညာသစ်များကို ထပ်မံပေါင်းစပ်ကာ ပိုမိုတိုးတက်သော ကစားကွက်များကို တီထွင်လာလျက် ရှိနေပါသည်။ ကီ ki (気) energy (or) mood သွင်းခြင်းကိုလည်း အသုံးပြု ကြသည်။ အော်ဟစ်တိုက်ခိုက်ခြင်း Kiai (気合)  (karate shouts) ကိုလည်း အသုံးပြု ကြသည်။
ကုန်းကော်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရာတေးဒို
ပညာအဆင့်အရောင်နှင့် ဘွဲ့တံဆိပ် သင်္ကေတ
ကရာတေးပညာ အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်းစနစ်နှင့် အရောင်သတ်မှတ်ခြင်းစနစ်ကို ကိုးကားနိုင်ရန် မိတ်ဆက်တင်ပြလိုသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ ကရာတေးလောက၏ ကရာတေးဖခင်ကြီးဖြစ်သောဆရာကြီး ဖူနာကိုရှိ၊ ဂိချင်း 船越義珍 မှ ပထမဦးဆုံး ထုတ်ပြန်သတ်မှတ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ပထမတွင် ခါးပတ်ဖြူ ကို စတင်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ခါးပတ်နက်ကို ပညာအဆင့်ရှိသူအဖြစ် ခွဲခြားခဲ့သည်။ ခါးပတ်နက်တွင် အဆင့်လိုက်သတ်မှတ်ခွဲထားပါသေးသည်။ ထိုအဆင့်ကို ခါးပတ်အနက်တွင်ပါသော လိုင်းများ(ဒန်ဟုခေါ်သည်- ၉ ဒန်သည်အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်) ကို ကြည့်ခြင်းဖြင့်သိရှိနိုင်သည်။
ဘွဲ့တံဆိပ် သတ်မှတ်မှုတွင်လည်း မိမိ၏ အသင်းအဖွဲ့ကို လိုက်၍ ရှိဟန်း Shihan 師範 (အဆင့်၈ အထက် ဆရာကြီး )၊ ဟန်းရှိ Hanshi 範士 (အဆင့်၈ အထက်)၊ ကျောရှိ Kyoshi 教士 ( ဟန်းရှိ အောက်၊ ရလ်းမ်ရှိ အထက် )၊ ရလ်းမ်ရှိ Renshi  錬士 ( အဆင့်၆ အထက်) ဟုသတ်မှတ်ထားသည်။ ဘွဲ့တံဆိပ်ကို အသုံးမပြုသော အသင်းအဖွဲ့များလည်းရှိသည်။ ဆရာ ကို Sensei 先生 ဟုရေးသားနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ရှိ ကရာတေး ကလပ်များတွင် အများအားဖြင့် အဖြူ၊ အဝါ၊ အစိမ်း၊ အညို၊ အနက် ဟု ခါးပတ် အရောင်ကို အနိမ့်မှ အမြင့်သို့ (၅) ဆင့် သတ်မှတ်လေ့ ရှိကြသည်။ သို့သော်လည်း အချို့သော ကရာတေး ကလပ်များတွင် အဖြူ၊ အဝါ၊ လိမ္မော်၊ အစိမ်း၊ အပြာ၊ အညို၊ အနက် ဟူ၍ ခုနှစ်ဆင့် သတ်မှတ်လေ့ ရှိကြသည်။
ကရာတေးဝတ်စုံ
ရိုးရာ၊ ကရာတေးအဖြူရောင်ဝတ်စုံသည် အပေါ်ဝတ်အင်္ကျီလက်မှာ လက်ကောက်ဝတ်အထိ ရှည်သည်။ နွေရာသီတွင် အပူချိန် မည်မျှပင်ဖြစ်စေကာမူ အင်္ကျီလက်ကိုမတင်ခြင်းအား ခွင့်မပြု။ သို့သော် လေ့ကျင့်သည့်အချိန်တွင် ဆရာ၏ခွင့်ပြုမှုပေါ် မူတည်သည်။ အင်္ကျီအောက်ဘက်နားတွင် တွဲချုပ်ထားသော ကြိုးပါသဖြင့်၊ ကော်လာနှစ်ဘက်ကို ညီအောင်စေ့ပြီး နောက်တွင် အောက်နားရှိကြိုးကို ချည်လိုက်ပါက အောက်အနားများ ကိုညီညာသွားစေသည်။
ဘောင်းဘီ၏အရှည်မှာ ခြေမျက်စိအထိဖြစ်သည်။ အသင်းအဖွဲ့များ ကိုယ်စားပြုသော အမှတ်တံဆိပ်များကိုလည်း ကပ်ချုပ်ထားခြင်းမျိုးလည်း ရှိသည်။ ကရာတေး လေ့ကျင့်ကွင်းကိုမသွားပဲ ကရာတေးဝတ်စုံများကို ဝယ်ယူဆင်မြန်းနိုင်သည်။ ကရာတေးဝတ်စုံ သည် တစ်ထောင်ဆစ် မဖုံးတဖုံး လက်အရှည်ရှိသောအင်္ကျီ လက်တစ်ဆက်တည်း ပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။ ဘောင်းဘီသည် ကြမ်းပြင်ကို ထိလောက်သည်အထိ ရှည်ရှည်ဖားဖား ပုံစံဖြစ်သည်။ ဝတ်စုံတွင် အသင်းအမှတ်တံဆိပ် လိုဂိုများ ပုံနှိပ်ထားပြီး လေ့ကျင့်ကွင်းကိုသွားရောက်မှသာ ဆင်မြန်းနိုင်သည်။
ကရာတေးပညာ ဂျပန်နိုင်ငံမှ အခြားနိုင်ငံများသို့ပျံ့နှံ့မှု
ကိုရီးယားနိုင်ငံသို့ ကာရာတေး ပညာပျံ့နှံ့ ခဲ့ပုံ။ ။ ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် ရှေးအခါက ကွန်စုဒိုး ဟုလည်းကောင်း၊ တမ်စုဒိုး ဟုလည်းကောင်းခေါ်ခဲ့ကြသော ကရာတေးသည် ကိုရီးယားမူ၊ ကိုရီးယားဟန် ပြောင်းလည်း တီထွင်ခဲ့ရာမှ ခြေဖြင့်ကန်သော ပညာကို အလေးပေးကာ တယ်ကွန်ဒိုး (မြန်မာဘာသာဖြင့် တိုက်ကွမ်ဒိုဟုခေါ်သော) ဟုခေါ်သော ကိုယ်ခံပညာ အသစ်အဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တော့သည်။ ၁၄ အောင်စ အလေးချိန်ရှိသော လက်အိပ်နှင့် မျက်နှာဖုံးကို ဝတ်ဆင်အသုံးပြုသော ကရာတေးအသစ် K-1 သည်လည်း ယခုတစ်လော ရေပန်းစားလာသည့် ပြိုင်ပွဲကစားနည်း တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၄၀ ခုနှစ်လယ်ပိုင်း နောက်ကျကျ အချိန်များတွင် စတင်ပျံ့နှံ့လာသော တိုက်ကွမ်ဒို ကို တီထွင်သူ ကိုရီးယားပညာရှင်များသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ကရာတေးပညာကို သင်ယူလေ့ကျင့်ခဲ့သူများဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တိုက်ကွမ်ဒို ၏ မူလရင်းမြစ်ကို ရှာဖွေကြည့်မည်ဆိုလျှင် ကရာတေး ပညာသာဖြစ်နေကြောင်းတွေ့ရှိရမည် ဖြစ်သည်။
အမေရိကသို့ ကရာတေးပညာ ပျံ့နှံ့ခဲ့ပုံ။ ။ အိုကီနာဝါနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံပင်မကျွန်းတွင် ကာရာတေး ပညာသင်သွားကြသော အမေရိကန်စစ်သားများ က မိမိတို့နိုင်ငံသို့ပြန်ပြီးနောက်၊ လေ့ကျင့်ကွင်းဖွင့်က သင်ပေးခြင်းဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ကရာတေးပညာ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်ဟုဆိုကြသည်။ ပထမဦးဆုံး ကရာတေးဆရာမှာ အများက “ အမေရိကန် ကရာတေးဖခင်ကြီး ” ဟုခေါ်ကြသော ရောဘတ် ထရီအတ်စ် (၁၉၂၃-၁၉၈၉)ဖြစ်သည်။ ထရီအတ်စ် သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ဆော်လမွန်ကျွန်းတွင် အိုကီနာဝါကျွန်းသား ကာရာတေးပညာရှင် မိုတိုဘု ချိုးကိ ၏ တပည့်ဖြစ်သော တရုပ်လူမျိုးတစ်ယောက်ထံမှ သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ခုနှစ်တွင် အာရီဇိုးနားပြည်နယ် ဖီးနစ်စ် ကရာတေးလေ့ကျင့်ကွင်း ကိုဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မည်သူက ကရာတေးကို အမေရိကသို့ ပထမဦးဆုံး မိတ်ဆက်ခဲ့သည်ကိုမူ အခြားအဆိုများလည်းရှိ၍ ယနေ့တိုင် အငြင်းပွားနေကြဆဲဖြစ်သည်။
ဥရောပသို့ ကရာတေးပညာ ပျံ့နှံ့ခဲ့ပုံ။ ။ ၁၉၆၀နှစ်နောက်ပိုင်းကာလတွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ကရာတေးပညာရှင်များ စေလွှတ်ခြင်းဖြင့် ဥရောပတွင် ကရာတေးပညာ ပျံ့နှံ့ခဲ့ရသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ Iwate Prefecture မှ ဆရာကြီး "ကာနာဇာဝါ ဟီရိုးခါ့ဇု SHIHAN Hirokazu Kanazawa" One of the most famous karate masters ကို ဂျာမဏီနှင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့၏ ကရာတေးနည်းပြအဖြစ်၎င်း၊ ဟီဂါ့ရှိအွန်းနာ့ မိုရိအို ကို ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ၏ ကရာတေးနည်းပြအဖြစ်၎င်း အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ယခင်ဆိုဗီယက်နိုင်ငံ တွင် ၁၉၆၀နှစ်နောက်ပိုင်း မော်စကို တက္ကသိုလ်တွင် ကရာတေးကိုအသင်းရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်အစိုးရက ကရာတေးပညာအပါအဝင် အခြားကိုယ်ခံပညာများကိုပါ ရုတ်တရက် တားမြစ်ပိတ်ပင် ခဲ့သည်။ ရုရှား ကိုယ်ခံပညာဟု လူသိများသော “စမ်ဘို” sambo ကို စတင်ကစားလာခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကြီးပြိုကွဲပြီးနောက် ရုရှားနိုင်ငံတွင် ကရာတေးကို ပြန်လည်ကစားလာခဲ့ကြသည်။
ဂျူဒိုကို မြန်မာနိုင်ငံဂျူဒိုအဖွဲ့ချုပ် Judo Federation ဖွဲ့စည်းပြီး ဆောင်ရွက်သကဲ့သို့ ကရာတေးကိုလည်း မြန်မာနိုင်ငံကရာတေးအဖွဲ့ချုပ် Karate Federation အဖြစ် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း ဆရာကြီး ဦးမြင့်ကြွယ် က နိုင်ငံတော်အစိုးရ သို့ စာဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇွန်လ (၈) ရက်နေ့ တွင် ကြေးမုံ သတင်းစာ မှလည်းကောင်း စတင်အကြံပြုရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇွန်လ(၁၂) ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံကရာတေးဒိုအဖွဲ့ချုပ် ကို နိုင်ငံတော်က တရားဝင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။
အေးမြကုန်းရွာ၊ ခုံကြီး
အေးမြကုန်းရွာ၊ ခုံကြီး
ခွဆုံရွာ
ခွဆုံရွာ
ကိုးကား
ခွဆုံရွာ
ပသိဆည်
ပသိဆည် သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ သံတောင်ကြီးမြို့မှ ၁၃ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည့် အပန်းဖြေစခန်း ဖြစ်သည်။ တောင်ငူမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အေးမြသည့် စမ်းရေများနှင့် သဘာဝအတိုင်းတည်ရှိနေသည့် ကျောက်တုံးများဖြင့် သာယာဖွယ်ကောင်းသည်။ ထို့ပြင် လှပသည့် ပသိဆည်လည်း တည်ရှိသည်။
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂြင်ကြီးရွာ၊ ဂြင်ကြီး
ဂြင်ကြီးရွာ၊ ဂြင်ကြီး
ချောင်ပြဲကြီးရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
ချောင်ပြဲကြီးရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
ဂျိုက်ကုန်းရွာ၊ မရမ်းချောင်း
ဂျိုက်ကုန်းရွာ၊ မရမ်းချောင်း
ရေနွေးငွေ့ အင်ဂျင်
ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင် (မီးထိုးအင်ဂျင်စက်)သည် ရေနွေးငွေ့ကို အသုံးပြုထားသော အပူအင်ဂျင်စက်တစ်မျိုး ဖြစ်၍ အပူအင်ဂျင်စက်ဆိုသည်မှာ ဓာတ်ငွေ့အား အင်ဂျင်စက်၌ ဓာတ်ငွေ့၏ အပူစွမ်းအင်ကိုလည်းကောင်း ရေနွေးငွေ့အား အင်ဂျင်စက်၌ ရေနွေးငွေ့၏ အပူစွမ်းအင်ကိုလည်းကောင်း စက်အလုပ်သို့ ပြောင်းလဲပေးသည့်စက်ကို ဆိုလိုသည်။ လွယ်လွယ်ပြောရလျှင် ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင်သည် ပွက်ပွက်ဆူနေသော ရေမှ ထွက်လာသော ရေနွေးငွေ့ဖြင့် ခုတ်မောင်းအလုပ်လုပ်သည့် အင်ဂျင်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ရေနွေးငွေ့၏ အပူစွမ်းအင်မှ အရွေ့စွမ်းအင်သို့ပြောင်းကာ စက်များလည်ပတ်စေခြင်းဖြင့် စက်ရုံများတွင်သော်လည်းကောင်း၊ ရထားများ၊ သင်္ဘောများတွင် သော်လည်းကောင်း သုံးသည်။
တီထွင်မှုသမိုင်း
ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင် ကို ဂျိမ်းစ်ဝပ် က ၁၇၇၆ ခုနှစ်လောက် တွင် တည်ထွင်ခဲ့ပြီး မြင်းများ၊ လေရဟတ်များ၊ ရေရဟတ်များ ကို အစားထိုးကာ စက်မှုတော်လှန်ရေး ၏ အရေးပါသော အခန်းမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ရေနွေးငွေ့ဖြင့်လာသော စက်တစ်လုံးကို အီဂျစ်ပြည် အလက်ဇန္ဒြီးယားမြို့မှ ဟီရိုဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးက ဘီစီ ၁၃ဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် ရှေးဦးစွာ စမ်းသပ်ကြံစည်ခဲ့ဖူးသည် ဆို၏။ သို့သော် လက်တွေ့လုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုနိုင်သည့် ပထမဦးဆုံးစက်ကိုမူ ၁၆၉၆ ခုနှစ်တွင် တောမတ်ဆေဗရီ အမည်ရှိသော အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတစ်ဦးက စတင်၍ ဆောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။ ဆေဗရီ၏စက်မှာ ရေစုပ်စက် ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ထိုစက်၌ ယခုခေတ်စက်များမှာကဲ့သို့ ဆလင်ဒါနှင့် ပစ္စတန် (ပြွတ်တံခေါင်း)များ မပါရှိချေ။ ရေနွေးငွေ့ကို ရေပြန်ဖြစ်အောင် ပေါင်းစုစေပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာသောပလာနယ်ဖြင့် ရေကို စုပ်တင်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၇ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုး ပေပင်ဆိုသူက ပထမဆုံးဆလင်ဒါနှင့် ပစ္စတန် (ပြွတ်တံခေါင်း) ပါသည့် ရေစုပ်စက်ကို ပြုလုပ်၍ ထိုနှစ်တွင်ပင် တောမတ်နျူ ကိုမင်ဆိုသူ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတစ်ဦးကလည်း အလားတူ စက်တစ်လုံးကို တီထွင်သည်။ ယင်းစက်နှစ်မျိုးစလုံးမှာပင် ရေနွေးငွေ့အားဖြင့် ပြွတ်တံခေါင်းကို ရှေ့တိုးနောက်ငင် လှုပ်ရှားအောင် စီမံထားသည်။ နျူကိုမင်စက်က ပေပင်၏စက်ထက် ယခုခေတ် စက်မျိုးနှင့် ပို၍နီးစပ်၏။ သို့သော် ခေတ်မီသောစက်ကား မဟုတ်သေးချေ။ ဂျိမ်းဝပ်ဆိုသူ စကော့လူမျိုးတစ်ဦး၏ လက်ထက်သို့ရောက်မှ ခေတ်မီသော ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင်များ စတင်၍ ပေါက်ဖွားလာသည်။ ခေတ်မီ၍ တစ်ကမ္ဘာလုံးက အားထားရသော စက်မျိုးကို အစပျိုးပေးခဲ့သူ ဖြစ်သဖြင့်လည်း သူ၏အမည် ယနေ့တိုင်အောင်ကျော်ကြားခဲ့ပေသည်။
ဂျိမ်းဝပ်သည် ဂလပ်စကို တက္ကသိုလ်အတွက် ကိရိယာ တန်ဆာပလာများ ပြင်ဆင်ပြုလုပ်ပေးရသည့်အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်လျက်ရှိစဉ်၊ ၁၇၆၃ ခုနှစ်၌ တစ်နေ့တွင် နျူကိုမင်၏ရေစုပ်စက် ကလေးတလုံးကို ပြင်ဆင်ရန် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။ ထိုစက်ကို ပြင်ရာမှ ရေနွေးငွေ့ အကုန်များသလောက် အလုပ် မလုပ်နိုင်သည့် ချွတ်ယွင်းချက်ကို တွေ့မြင်ပြီးလျှင် တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်ပေးနိုင်မည့် အကြံအစည်များ ထွက်ပေါ်လာသည်။ ဝပ်သည် ဆလင်ဒါထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသည့် ရေနွေးငွေ့ကို ပူနိုင်သမျှ ပူနေစေရန် ကွန်ဒင်ဆာခေါ် ရေနွေးငွေ့မှ ရေအဖြစ် ပြန်လည် ပေါင်းစုလာအောင် ပြုလုပ်ပေးမည့်အိုးတစ်လုံးကို သီးခြားတပ်ဆင်ပေးသည်။ ကွန်ဒင်ဆာတွင် ပလာနယ်ဖြစ်နေအောင် လေစုတ်ဘုံပိုင်တစ်ခုကို တပ်ပေးသည်။
ဝပ်သည် မိမိ၏စက်ကို ကောင်းသည်ထက်ကောင်းအောင် ကြံစည်ကြိုးစားရင်း အခါအခွင့်အားလျော်စွာ စက်ပုံစံများကို အကြိမ်ကြိမ် မှတ်ပုံတင်ရာတွင် စက်ကို အရှိန်မှန်မှန်နှင့် ပြေပြစ်စွာ လည်စေရန် အားပေးဘီးဖြင့် ဝင်ရိုးကို လည်စေခြင်းနှင့်တကွ အခြားစီမံချက်များ ပိုလာသည်။ ဤစီမံချက်မှာ ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင်နှင့် ရေစုပ်သည့်အလုပ် တစ်ခု တည်းကိုသာမက အခြားအလုပ်များကိုပါ လုပ်ကိုင်နိုင်အောင် လမ်းစဖွင့် ပေးလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ် မှတ်ပုံတင်ရာ၌ အလွန်အရေးကြီးသည့် တိုးတက်မှုနှစ်ရပ် ထပ်တိုးလာပြန်သည်။ တိုးတက်မှုတစ်ခုမှာ ပြွတ်တံခေါင်း၏ တဖက်တချက်၌ ရေနွေးငွေ့နှင့် ပလာနယ်ကို တလှည့်စီ အသုံးပြုခြင်းဖြစ်၍၊ အခြားတိုးတက်မှုမှာ ရေနွေးငွေ့၏ ပြန့်ထွက်တတ်သည့် သတ္တိကို အသုံးပြုခြင်း ဖြစ်လေသည်။ အသုံးပြုပုံမှာ ပြွတ်တံခေါင်းသည် ဆလင်ဒါအတွင်း တပိုင်းခန့် ခုတ်မိသောအခါ ရေနွေးငွေ့ကို ပိတ်ပေး လိုက်၏။ ထိုအခါ ကျန်သောတပိုင်းကို ဆလင်ဒါအတွင်း ရောက်နေသည့် ရေနွေးငွေ့က ပြန့်ထွက်သွားရင်း သူ့ဘာသာသူ ခုတ်ယူသွားသည်။ ဤစီမံချက်သည် ထင်းမီးနှင့် ရေနွေးငွေ့ အကုန်အကျကို သက်သာစေ၏။ ထိုမှတပါး စက်၏ အနှေးအမြန်ကို ထိန်းပေးရန် ဂါဗာနာ၊ ရေနွေးငွေ့၏အဝင်နှုန်းကို ထိန်းပေးရန် သရော်တယ်ဗာ့ခေါ် အဆို့ရှင်၊ ဆလင်ဒါအတွင်း ရေနွေးငွေ့ဖိအားနှင့် ပြွတ်တံခေါင်း၏ လှုပ်ရှားမှုတို့ ဆက်စပ်နေပုံ ဇယားကို အလိုအလျောက် ရေးဆွဲပေးသော အင်ဒီကေတာခေါ် ပုံဆွဲကိရိယာ၊ ရေနွေးငွေ့အဝင်အထွက်ကို ထိန်းပေးရန် ရေနွေးငွေ့လွှဲ အဆို့ရှင်လျှောများကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။ ဝပ်၏ တီထွင်ချက်များသည် ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင်သမိုင်းတွင် အလွန်အရေးကြီး တန်ဖိုးရှိသော်လည်း ထိုတီထွင် ချက်များကို သူသည် ရက်ပိုင်း လပိုင်းအတွင်း လွယ်ကူစွာနှင့် ကြံစည်တွေ့ရှိခဲ့သည်ကား မဟုတ်ပေ။ ရှေ့ဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ တွေ့ကြုံရမြဲဖြစ်သည့်အတိုင်း စိတ်ပျက်စရာ ဆင်းရဲဒုက္ခ အခက်အခဲ အမျိုးမျိုးကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပေသည်။ နမူနာ စက်ကလေးကို ကြံစည်စဉ် အောင်မြင်၍ စက်ကြီး တည်သောအခါ မှန်းခြေမကိုက်ဘဲ ပျက်စီးခဲ့ရသည့်အခါများလည်း ရှိသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဘာမင်ဂမ်မြို့မှ မက်သယူဗူလတန်ဆိုသူ၏အကူအညီကို ရ၍ ထိုသူနှင့် အလုပ်စပ်တူ ပြုလုပ်သည့်အခါတွင်မှ လက်တွေ့ အောင်မြင်သော ခေတ်မီရေနွေးငွေ့အင်ဂျင်ကို ပထမဦးစွာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့လေသည်။
နောင်သော် ဝပ်၏ ရေနွေးငွေ့အား အင်ဂျင်စက်ကို အခြေပြုကာ နောက်ပေါ် သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး အသီးသီး၏ ကြိုးစားချက်ကြောင့် တခေတ်ထက်တခေတ် ပိုမိုခေတ်မီသော ရေနွေးငွေ့ ဖိအားကိုသာ ပေးနိုင်သည့် ဗွိုင်လာအိုးမျိုးမှ ဖိအားပေါင်ချိန် ၁ဝဝဝ အထိပေးနိုင်သော ဗွိုင်လာအိုးမျိုး ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ခေတ်မီသော ဗွိုင်လာအိုးတွင် ရေနွေးငွေ့ဖိအားကြီးလာက သူ့အလိုအလျောက် လွတ်ထွက်သွားနိုင်သော ဘေးကင်း အဆို့ရှင် ပါရှိသဖြင့် ပေါက်ကွဲမည့်ဘေးကို မစိုးရိမ်ရပေ။
အခြေခံသဘောတရား
ရေနွေးငွေ့တွင် အားရှိပုံကို ကျွန်ုပ်တို့ အလွယ်တကူ စမ်းသပ်ကြည့်နိုင်သည်။ ဘူးလွတ်တစ်လုံးတွင် ရေ တော်ရုံထည့်၍ အလုံပိတ်ပြီးလျှင် မီးဖြင့်ကျိုက်ကျိုက်ဆူအောင် ကျိုပါ။ ရေဆူလာသောအခါ ဘူးတွင်းရှိ ရေသည် ရေနွေးငွေ့ ဖြစ်လာမည်။ ဘူးထဲ၌ ရေနွေးငွေ့ အဆမတန်များလာသည့်အခါ ဘူးသည် ရေနွေးငွေ့ဖိအား ကိုမခံနိုင်ဘဲ ပေါက်ကွဲသွားသည်ကို တွေ့ရမည်။ ဘူးထဲ၌ ရေနွေးငွေ့ဖိအား များပြားလာရခြင်းမှာ ရေသည် ရေနွေးငွေ့အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသောအခါ မူလအရွယ်ထုထက် အဆပေါင်း ၁၆၇ဝ ကြီးမားလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်၏။ ဗူးထဲတွင် ရေနွေးငွေ့သည် များသည်ထက် များလာသောအခါ နေရာကျယ်ကျယ် လိုလာသည်။ သို့သော် ဗူးထဲရှိနေရာမှာ အလွန်ကျဉ်းနေရကား ရေနွေးငွေ့ များလာလေလေ ဖိအားတိုးလေလေ ဖြစ်ပြီးလျှင် နောက်ဆုံး၌ ဘူးထဲရှိ ဖိအားသည် အလွန်ကြီးမားလာသည့်အတွက် ဘူးသည် ထိုဒဏ်ကိုမခံနိုင်ဘဲ ပေါက်ကွဲသွားရသည်။ ရေနွေးငွေ့၏ အဆိုပါဖိအားကို အခြေပြု၍ ရေနွေးငွေ့အား အင်ဂျင်စက်များကို ဆောက်လုပ်ယူကြခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
အသုံးပြုပုံ
ပထမဆုံး ပေါ်သော ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင် အမျိုးမှာ ပစ္စတင် အင်ဂျင်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ရေငွေ့၏ ဖိအားက ပစ္စတင် ကို ဆလင်ဒါ တလျှောက် တွန်းသောကြောင့် reciprocal ဟုခေါ်သော ရှေ့နောက် လှုပ်ရှားမှု ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထိုမှ ပန့်များကို တိုက်ရိုက်သုံးခြင်း သို့မဟုတ် ကရိုင်းရှပ်မှ တဆင့် ဝိတ်ဘီးကို လည်စေခြင်းဖြင့် စက်များကို အလုပ်လုပ်စေသည်။
ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင် များကို စက်ရုံများတွင် စက်များကို လည်စေရန် လည်းကောင်း မိုင်းတွင်းများတွင် ပန့်များကို အလုပ်လုပ်စေရန် လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ပို၍ သေးငယ်သော အင်ဂျင်များကို တီထွင်လာကာ မီးရထားများ နှင့် မီးသင်္ဘောများတွင် အသုံးပြုကြသည်။
ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင် တွင် ရေနွေးငွေ့စွမ်းအင် ကို ဘွိုင်လာ အိုးထဲတွင်စတင် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဘွိုင်လာထဲမှ ရေကို အပူပေး၍ ရေနွေးငွေ့ဖြစ်စေကာ ထို ရေနွေးငွေ့ မှ ပစ္စတင် သို့မဟုတ် တာဘိုင်ဒလက်ကို ရွေ့စေခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအရွှေ့မှ အခြားဝိတ်ဘီးများ သို့မဟုတ် စက်များကို လည်စေခြင်း ဖြစ်သည်။ ရေကို အပူပေးရန် ထင်း၊ ကျောက်မီးသွေး၊ လောင်စာဆီ စသော လောင်စာအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုသည်။
ဆလင်ဒါတစ်လုံးတပ် စက်မျိုးမှ မီးရထား၊ မီးသင်္ဘော စသည့်ယာဉ်များတွင် တပ်ဆင်နိုင်သည့် စက်မျိုးကို တီထွင်နိုင်လာကြသည်။ သာမန်စက်မှာ တမိနစ်တွင် အပတ်ပေါင်း ၁၅ဝ ခန့် လည်အောင် ခတ်မောင်းနိုင်၍ ထိုထက်နှေးလျှင် အနှေးခုတ်စက်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ထိုထက်မြန်လျှင် အမြန်ခုတ်စက်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြရလေသည်။
ယခုအခါတွင်မှု ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင် အများစု သည် ပစ္စတင်များ မပါရှိသော တာဘိုင်အမျိုးအစားများ ဖြစ်ပြီး ဒလက်များကို ရေနွေးငွေ့ဖြင့် လည်စေခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းအမျိုးအစားသည် မူလ ပစ္စတင်ပါသောအမျိုးအစားထက်များစွာ ကောင်းမွန်သည်။ ၎င်းတို့ကို လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေး စက်ရုံများ တွင် သုံးသည်။ အချို့သော ကြီးမားသည့် စစ်သင်္ဘောများ တွင် လည်း သုံးကြသေးသည်။
မြင်းကောင်ရေအား
မြင်းကောင်ရေအားဟု ခေါ်တွင်သော နှိုင်းယှဉ် တိုင်းတာစရာ ခုကိန်းပေါ်ပေါက်လာသည်မှာ ရေနွေးငွေ့ အားဖြင့် ခုတ်မောင်းသော ရေစုပ်စက်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့်ခေတ်က ဖြစ်၏။ ထိုအချိန်က ကျောက်မီးသွေး တွင်းများမှ ရေကို မြင်းများဖြင့် ထုတ်ပစ်လေ့ရှိရာ၊ ရေစုပ်စက်များ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ မြင်းအစား ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် အရည်အချင်းကိုလိုက်၍ စက်၏အင်အားကို မြင်းအားဖြင့် ပြောစမှတ်ပြုလာကြသည်။ မြင်းတစ်ကောင်အားရှိသည့် စက်မှာ ပေါင်ချိန် ၃၃ဝဝဝ ရှိသောဝန်ကို တစ်မိနစ်တွင် တစ်ပေအမြင့်သို့ တင်နိုင်ရမည်ဟု ထိုအချိန်ကစ၍ သတ်မှတ်သုံးစွဲလာခဲ့ကြလေသည်။ ရေနွေးငွေ့အား အင်ဂျင်စက်များသမိုင်းတွင် လုံးဝ ဆန်းသစ်၍ အရေးလည်းကြီးသော အခြားတီထွင်ချက် တစ်ခုကား တာဗိုင်ရဟတ်စက်ပင် ဖြစ်၏။ ပထမရေနွေးငွေ့ တာဗိုင်ရဟတ်စက်ကို ဆာချားပါဆင်ဆိုသူ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးက ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ရှေးဦးစွာ တီထွင်ခဲ့သည်။ တာဗိုင်ရဟတ်စက်တွင် ဒလက်များ တပ်ဆင်ထားသော ရဟတ်ဘီးများ ပါရှိ၍ ထိုရဟတ်ဘီးများကို ရေနွေးငွေ့က အရှိန်ပြင်းစွာနှင့် တိုးထွက်မှုဖြင့် ရဟတ်သီးများကို လည်စေသည်။ တစ်မိနစ်တွင် အပတ်ပေါင်း နှစ်ထောင်ခန့်အထိ လျင်မြန်စွာ လည်နိုင်၏။ ယခုအခါ အဆိုပါတာဗိုင်စက်မျိုးကို အထူးသဖြင့် ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောကြီးများနှင့် လျှပ်စစ်အားပေးစက်ရုံကြီးများတွင် အကျိုးရှိစွာ တပ်ဆင်အသုံးပြုလျက် ရှိကြပေသည်။
ကညင်စုရွာ၊ ခုံကြီး
ကညင်စုရွာ၊ ခုံကြီး
ကာကဝတီဇာတ်
စတုက္ကနိပါတ် - ၃။ ကုဋိဒူသကဝဂ် -(၃၂၇) ကာကဝတီဇာတ်။ ။ ဗြဟ္မဒတ်မင်းထံမှ ဆောင်ကြဉ်းခဲ့၍ ဂဠုန်မင်း သိမ်းပိုက်ထားစဉ်မှာပင် စောင်းသမားနှင့်တွေ့၍ ဖောက်ပြန်သော ကာကဝတီ မိဖုရားအကြောင်း။
အံ့ဖွယ်ထင်မှတ် ရဟန်းပြုလတ်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတစ်ပါးသည် ကိလေသာအစွမ်းဖြင့် သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့ပျင်းရိလေ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် “ချစ်သားရဟန်း ... မိန်းမ မည်သည်ကား စောင့်ရှောက်ခြင်းငှာ မတတ်ကောင်း၊ ရှေးပညာရှိတို့သည် မိန်းမကို သမုဒ္ဒရာအလယ် လက်ပံပျိုပင် ဗိမာန်၌ထား၍ စောင့်ရှောက်သော်လည်း စောင့်ရှောက်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ကုန်” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
မိဖုရားဆောင်ကြဉ်း ဂဠုန်မင်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည် ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ မိဖုရားကြိးဝမ်း၌ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် အဘမင်းကြီး သေလွန်သဖြင့် မင်းအဖြစ်ကို ရလေ၏။ ထိုမင်း၏ မိဖုရားကြီးကား ကာကဝတီ မည်၏။ နတ်သမီးကဲ့သို့ အလွန်ဆင်းလှ၏။ [ဤဇာတ် အတိတ်ဝတ္ထုကား ကုဏာလဇာတ်၌ ထင်စွာဖြစ်လတ္တံ့။]
စောင်းသမားရှာဖွေ ဂဠုန်ပြည်
မင်းကြီးသည် ကာကဝတီ မိဖုရားကြီးကို မမြင်လတ်သော် နဋကုဝေရ မည်သော စောင်းသမားကိုခေါ်၍ စုံစမ်းရန် စေခိုင်းလေ၏။ နဋကုဝေရ စောင်းသမားလည်း စုံစမ်းလတ်သော် ထိုအကြောင်းကိုသိ၍ ဂဠုန်မင်း လာသောအခါ မသိရအောင် အတောင်ကြား၌ စီး၍လိုက်ပြီးလျှင် အိုင်ငယ်တစ်ခုအနီး ပြိတ်မြက်တော၌ အိပ်လေ၏။ ဂဋုန်မင်း သွားသောအခါ အတောင်ကြား၌ စီး၍လိုက်ပြန်ကာ ဂဠုန်ပြည်သို့ရောက်လျှင် အတောင်ကြားမှထွက်၍ ကာကဝတီ မိဖုရားကြီးနှင့် အလိုရှိတိုင်း မွေ့လျော်ပြီးလျှင် ဂဠုန်မင်းဗာရာဏသီပြည်သို့ သွားသောအခါ အတောင်ကြား၌ စီး၍ လိုက်ပြန်၏။
စုံစမ်းသိမြင် မင်းလျှောက်တင်
ဂဠုန်မင်းသည် ဗာရာဏသီမင်းနှင့် ကြွေအန် ကစားသောအခါ စောင်းသမားသည် စောင်းကိုယူ၍ ကြွေအန်ကစားသောပွဲသို့ သွား၍ မင်းကြီးအထံ၌နေလျက်-
“အချင်းတို့ ... ဂဠုန်ပြည်မှာ င့ါမယားနေ၏၊ ဂဠုန်ပြည်မှ ဤနတ်နံ့သာကို လိမ်းကျံသော ကာကဝတီ မိဖုရား၏ ကိုယ်နံ့သည် မွှေးကြိုက်၏၊ ထိုကာကဝတီ မိဖုရားကြီး၌ ငါ၏စိတ်သည် မွေ့လျော်ဘိ၏၊ ထိုမိဖုရားကြီးသည် ဤဗာရာဏသီပြည်မှ ဝေးသောဂဠုန်ပြည်မှာ နေ၏” –
ဟု သီချင်းကို သီဆိုကာ စောင်းကို တီးလေ၏။ ထိုစကားကိုကြားလျှင် ဂဠုန်မင်းသည် -
“အို-စောင်းသမား ... သင်သည် သမုဒ္ဒရာကြီးကို ဘယ်လိုကူးသနည်း၊ သီဒါခုနစ်တန်ကို ဘယ်လိုကူးသတည်း၊ သီဒါခုနစ်တန်တို့ကို ကူးပြီးလျှင် လက်ပံပင်ကို ဘယ်လိုတက်သနည်း”
ဂဠုန်မင်းမေး အဖြေပေး
“အို-ဂဠုန်မင်း ... အကျွန်ုပ်ကား သမုဒ္ဒရာကြီးကို သင့်ကိုယ်ဖြင့် ကူး၏၊ သီဒါ ခုနစ်တန်ကို သင့်ကိုယ်ဖြင့် ကူး၏၊ သီဒါခုနစ်တန်ကို ကူးပြီး၍ လက်ပံပင်ကို သင့်ကိုယ်ဖြင့် တက်၏”
ဟု ဂဠုန်မင်းအား ပြောဆိုပြန်၏။ ထိုနောက်မှ ဂဠုန်မင်းသည် -
“အို-စောင်းသမား ... ငါကား ငါ့မယား၏ သယောက်လင်ဖြင်သော စောင်းသမားကို ဂဠုန်ပြည်သို့ လည်းကောင်း၊ ဤလူ့ပြည်သို့ လည်းကောင်း ပို့ဆောင်ရ၏၊ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ကြီးသော ငါ့ကို ကဲ့ရဲ့မိ၏၊ ပေါ့သည် လေးသည် အဖြစ်ကို မသိသော ငါ့ကို ကဲ့ရဲ့မိ၏” –
ဟု စောင်းသမားအား ပြောဆိုပြီးလျှင် ဂဠုန်မင်းသည် ကာကဝတီ မိဖုရားကြီးကို ဆောင်ယူဿ ဗာရာဏသီမင်းအား ပြန်ပေးပြီးလျှင် သွားလေ၏။ တစ်ဖန် ဗာရာဏသီပြည်သို့ မလာတော့ပြီ။
မြတ်စွာဘုရားသည် ဒေသနာတော်ကိုဆောင်၍ သစ္စာကိုပြသည်၏အဆုံး၌ သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့သော ရဟန်းသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ နဋကုဝေရ စောင်းသမားသည် - ယခုအခါ ငြီးငွေ့သောရဟန်း။
ဗာရာဏသီမင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) မိန်းမမျိုးကား၊ လင်စောင်ထား၊ ဖောက်ပြား ကျင့်မိစ္ဆာ။
(၂) သမုဒ္ဒရာထဲ၊ ထားသော်လည်း၊ စောင့်စည်းမရပါ။
(၃) ဂဠုန်စီးသွား၊ စောင်းသမား၊ ညား၏မယ်ကာကာ။
NGC 141
NGC 141 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ အလင်းနှစ် ၁၁၀ ကျယ်ပြောသည့် ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၆၄ ဩဂုတ်လ ၂၉ တွင် Albert Marth ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အလင်းနှစ် ၅၂၅ မီလီယံ ကွာဝေးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
ဒေါင်းလန်းခြေထောက်
ဒေါင်းလန်းခြေထောက်
ကြိမ်ချောင်း (ရခိုင်)ရွာ
ကြိမ်ချောင်း (ရခိုင်)ရွာ
ဘုရာ့နရိုင်ချန်ဝမ်
ဘုရာ့နရိုင်ချန်ဝမ် သို့မဟုတ် Pဘုရာ့ထတ်နရိုင်ကျန်ဗန် ( ထိုင်း : พระ ธาตุนารายณ์เจ งเว -) - Sakon Nakhon ပြည်နယ် ၊ Mueang Sakon Nakhon ခရိုင် တွင်တည်ရှိသည်။ Stupa သည်နောက်ပိုင်းတွင်အခြေစိုက်စခန်းရှိ သဲကျောက်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီးလှပစွာထွင်းထုထားသည်။ ထိုခေါင်းစဉ်တွင် Lord Krisna သည် Bapuan Khmer အနုပညာတွင် Lion ကိုသတ်ဖြတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒီအပေါ်ထင်ရှားကျော်ကြားသောအနုပညာ စေတီတော်ကို တခြားဖို့အတော်လေးဆင်တူသည် ခမာ တှငျတှေ့အပျက်အယွင်း ISAN ။
တောင်ခြေရင်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
တောင်ခြေရင်းရွာ (Taungchayyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ မော်ခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၉၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလယ်ချောင်းရွာ၊ အလယ်ချောင်း
အလယ်ချောင်းရွာ၊ အလယ်ချောင်း
ကျောင်းနားရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကျောင်းနားရွာ (Kyawngnar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စံဖူး (မဲနယ်တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စံဖူး (မဲနယ်တောင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၉ ဦး၊ မ ၃၉၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျော်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ကျော်ရွာ (Kyawywar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ကျော်ရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၁၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျော်ရွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁၆ ဦး၊ မ ၆၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရားကော့မြို့
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ၁၉၃၉ ခုနှစ်၌ ဂျာမန်တို့သည် ကရားကော့မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ စစ်ကြောင့် မြို့၌ အပျက်အစီးများစွာ မဖြစ်လှချေ။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ရုရှစစ်တပ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်၍၊ ပိုလန်တို့လက်သို့ ပြန်အပ်လိုက်လေသည်။ ကရားကော့မြို့၏ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေမှာ ၃၅၀ဝဝဝ ခန့်ဖြစ်၏။
ကိုးတွင်းရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
ကိုးတွင်းရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
ဝါဆိချောင်ရွာ၊ ရွာသစ်ကြီး
ဝါဆိချောင်ရွာ၊ ရွာသစ်ကြီး
နားပယ်ရွာ၊ နမ့်တောင်
နားပယ်ရွာ (Narpei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၉ ဦး၊ မ ၁၅၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ်းနီရွာ၊ ခုံကြီး
ကမ်းနီရွာ၊ ခုံကြီး
ရွာသစ်ကလေးရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ရွာသစ်ကလေးရွာ (Ywarthitkalay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ကုက္ကိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုက္ကိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၈၉ ဦး၊ မ ၁၇၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လှိုင်မျိုးအောင် (ဘောလုံးသမား)
လှိုင်မျိုးအောင်(၂၃ ဧပြီ၊ ၁၉၉၆ ခုနှစ်)သည် ကမ္ဘောဇဘောလုံးအသင်းမှ အလယ်တန်း ကစားသမား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် နယူးဇီလန်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပသော ၂၀၁၅ ယူ-၂၀ ကမ္ဘာဖလားတွင် မြန်မာ ယူ-၂၀ အသင်းတွင် ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။
ဒီးဒုတ်
ဒီးဒုတ်သည် ဦးချိုကဲ့သို့ အမွေးဖုတ်ရှိသော ဇီးကွက်နွယ်ဝင် ညဉ့်ငှက်ကြီးဖြစ်သည်။ မသူတော်ခုနစ်ပါးဟုဆိုရိုးရှိသည့် တိရစ္ဆာန်ခုနစ်မျိုးတွင် တစ်မျိုးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ဇီဝ‌ဗေဒအလိုအရ တီးတုတ်ငှက်ကို ‘ကီတူးပါဇီလုံနင်ဆစ်’ ဟု‌ခေါ်သည်။ ‘စတြစ် ဂျီဒီး’မျိုးရင်း တွင်ပါဝင်သည်။ တီးတုတ်ငှက်သည် ကိုယ်ထည်ကြီးမားတုတ်ခိုင်သည်။ ကိုယ်အလျား လက်မ ၂၀ ရှိသည်။ အမွေးအရောင်မှာ အညိုရောင်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်အောက်ပိုင်းရှိ အမွေးများသည် ပို၍အရောင်‌ဖျော့သည်။ အထူးသဖြင့် ရင်ပိုင်း၌ ထောင်လိုက်အမည်စင်းများရှိသည်။ဦး‌ခေါင်းဖက်အပေါ်သို့ ထိုးထွက်‌နေ‌သောအမွေးစုများသည် နားရွက်နှင့်တူသည်။ မျက်စိများသည် ကြီး၍ဝိုင်းလျက် အဝါ‌ရောင်ရှိသည်။ ခြေများတွင် အမွေးမရှိ‌ချေ။ တီးတုတ်အဖိုနှင့်အမသည် ရုပ်ချင်းဆင်တူ၏။ နေဝင်ရီတရောအချိန်၌ တောထူထပ်ရာ အရပ်တွင် တစ်‌ကောင်ချင်း‌တွေ့ရသည်။
တီးတုတ်ငှက်ကို အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည့်ပြင် သီဟိုဠ်ကျွန်း၌လည်း တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တောင်‌ခြေရှိ သစ်‌တောများ၌၊ နေ‌လေ့ရှိသည်။ ကုန်းမြင့်များ‌ပေါ်တွင် နေဟန်မတူ‌ချေ။
ထိုငှက်သည် တောများတွင် နေ‌လေ့ရှိပြီးလျှင် ချောင်းကြီး ချောင်းငယ်များသို့ လာ‌ရောက်ကျက်စားတတ်သည်။ ညဉ့်ငှက် ဖြစ်သဖြင့် နေ့အချိန်တွင်အိပ်၍၊ မှောင်စပျိုးသည့်အချိန်ကျမှ စားကျက်ရှိရာသို့ သွား‌ရောက်သည်။ တီးတုတ်ငှက်၏အော်သံသည် ကျယ်‌လောင်၍ လူတစ်‌ယောက်၏ နှုတ်ခမ်းကိုပိတ်လျက် အူအူအူဟု မြည်သော အသံမျိုးနှင့်တူသည်။ ထိုအသံမျိုးကို သုံးခွန်းဆင့်‌အော်တတ်သည်။
ဘဲခိုးရွာ
ဘဲခိုးရွာ
ပိုးခြည်လမ်း
ပိုးခြည်လမ်းသည် တရုတ်ပြည်မှ အဓိကအားဖြင့် ပိုးထည်ပစ္စည်းများအား ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်းမှတဆင့် အလယ်အာရှဒေသကို ဖြတ်သန်းကာ ဥရောပသို့ တင်သွင်းသည့် ရှေးခေတ် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။ တနည်းအားဖြင့် အာရှနှင့် ဥရောပကို ဆက်သွယ်ပေးသည့် လမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဒီးဒုတ်
စတြစ်ဂျီဒီး မျိုးရင်းဝင် တီးတုတ်ငှက်မျိုး များပြားစွာရှိ၏။ ယင်းတို့အနက် ထင်ရှား‌သော တီးတုတ် ငှက်မျိုးများမှာ ကုပ်ကလူငှက်၊ မြီးဝန်၊ တောလုံငှက်၊ မိန်ငှက် တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထိုငှက်များကို မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဇီးကွက်
ဝါးနက်ကွင်းရွာ၊ မရမ်းချောင်း
ဝါးနက်ကွင်းရွာ၊ မရမ်းချောင်း
ဒေါင်းစွန်
ဒေါင်းစွန် (Marsh Harrier)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟယ်ရီယာ သိမ်း
Marsh-harrier
ကဗျာလင်္ကာ
ကဗျာလင်္ကာ ဟူသည်ကား လူတို့နေ့စဉ် သုံးစွဲပြောဆိုနေသော သာမန်စကားများကို တေးဂီတပမာ ပြေပြစ်ချောမောစွာ ချိုသာငြိမ့်ငြောင်းအောင်စီကုံးရေးသား ထားသောစာ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပဒဒေါသ၊ ဝါကျဒေါသ စသော ဒေါသတို့မှ ကင်းလွတ်၍ ပသာဒဂုဏ်၊ ဩဇဂုဏ်စ သော ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံအောင် ဖွဲ့သီကုံးသမျှသော သက္ကဋဘာသာ မဂဓဘာသာတွင် ဂါထာ၊ မြန်မာဘာသာတွင် လင်္ကာသီချင်းများကို ကဗျာလင်္ကာဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ကမ္ဘာလောကကြီး၌ သာယာသောအသံ ဆိတ်သုန်းနေသည့် အချိန်ဟူ၍ မည်သည့် အခါကမှ မရှိခဲ့ချေ။ သတ္တလောကကြီးမဖြစ်တည်မီ လောကဓာတ်ကြီးတစ်ခွင်လုံး ရေပြင်အတိ ဖုံးလွှမ်းနေသော ကမ္ဘာပျက်နေချိန်၌ပင် ရေယာဉ်လှိုင်းတို့ခွပ်သံ၊ လျှပ်စစ်ပြက်၍ မိုးကြိုးထစ်သံ စသော အသံများ ရှိခဲ့ပေသည်။ ထိုနောက် ရေများခန်းခြောက်၍ မြေပြင်ပေါ်ထွန်း လာသောအခါ လေဖြင့် တိုက်ခတ်အပ်သော ရေလှိုင်းသံသည်လည်းကောင်း၊ ပင်ထက်မှ သစ်ရွက် သစ်ခက်ကလေးများ လှုပ်ရှားသံသည်လည်းကောင်း၊ ချောင်း၊ မြောင်း၊ အင်းအိုင်တို့မှ ရေပွက်သံသည် လည်းကောင်း၊ ပိုးမွှားတိရစ္ဆာန် တို့၏ အော်မြည်သံသည်လည်းကောင်း၊ ကျေးငှက် သာရကာတို့၏ ရင့်ကျူးသံသည် လည်းကောင်းအသီးသီး ရှိခဲ့ကြပေသည်။ ထိုအသံများမှာ စင်စစ် သဘာဝ၏ တေးဂီတပင် ဖြစ်လေသည်။ ဂီတသံနွှယ်သည့် သာယာငြိမ့်ငြောင်းသော ထိုသဘာဝသံကို ကမ္ဘာဦးသူတို့ အာရုံပြုမိကြသည်။ ကလေးသူငယ်များသည် အိမ်၌ မွေးထားသေ ာကြောင်ကလေး၊ ခွေးကလေးတို့၏ အသံကို အတုယူအော်ကြည့်ကြသကဲ့သို့ ကမ္ဘာဦးသူ တို့သည်လည်း ထိုသဘာဝ ဂီတသံများကို အတုယူကြသည်။ ဦးစွာ သူတို့အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တိရစ္ဆာန်များ အော်သံကို အတုယူသည်။ အထူးသဖြင့် ငှက်ကလေးများ၏အသံကို မတူ တူအောင် လေ့ကျင့် ကြည့်ကြ၏။ ငှက်မြည်သံမှာ လူတို့အတုယူရန် အလွယ်ဆုံးသော အသံဖြစ်လေသည်။
ကမ္ဘာဦးသူတို့သည် တစ်နေ့လုံး အမဲလိုက် ငါးမျှားစသည်ဖြင့် အစာရှာဖွေခဲ့ရ၍ ပင်ပန်းနွမ်းလျကြသည့် အလျောက် ညချမ်းအချိန်ဝယ် စုဝေးလျက် ကျေးငှက်အသံ၊ မိုးသံ၊ လေသံ၊ သစ်ပင်သစ်ရွက် လှုပ်ရှားသံစသော သဘာဝ ဂီတသံတို့ကို တစ်ယောက်တစ်လှည့်စီ အတုယူအော်မြည်၍ ဖျော်ဖြေကြပေလိမ့်မည်။ အချို့သော သူများကလည်း အနားယူချိန်တွင် မိမိတို့တစ်နေ့တာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော အဖြစ်အပျက် ဗဟုသုတတို့ကို တစ်ဆင့်စကား တစ်ဆင့်နားရောက်အောင် ပြောကြား ကြပေမည်။ ယင်းသို့ ပြောကြားရာတွင် ပတ်ဝန်းကျင် သဘာဝဂီတသံကို အားကျ၍ ရိုးရိုး စကားနှင့် မပြောဘဲ ဂီတသံနှောသည့် စကားလုံးတို့ဖြင့် ကြံဖန်ပြောသည့်အလေ့ ဖြစ်လာခဲ့ဟန်တူသည်။ ဝိုင်းဖွဲ့ စကားပြောရာတွင် ပျော်ရွှင်မြူးတူးကြသည့် အလျောက်လက်ခုပ်တီးခြင်း၊ ခြေဆောင့်ခြင်း၊ စည်းလိုက်ခြင်း၊ လေချွန်ခြင်းစသော အမှုတို့ကိုပြုလျက် စကားပြောသူကလည်း ဂီတသံနွှယ်သည့် ချိုသာသော စကားများကို ပြောပေလိမ့်မည်။ ဤသို့ စကားရိုးရိုးမှ ဂီတသံကိုမှီးလျက် သာယာနာပျော်ဖွယ်ဖြစ်အောင် စီကာပတ်ကုံး ပြောခြင်းသည်ပင်လျှင် ကဗျာလင်္ကာ သန္ဓေစွဲလာနေပြီဟုဆိုရပေမည်။ သို့သော် ဤသည်ကား နှုတ်ကဗျာ သာလျှင် ဖြစ်သေး၏။ စာအက္ခရာမပေါ်ပေါက်မီကပင်လျှင် လူတို့သည် မိမိတို့ စိတ်နှလုံး၌တွေ့ကြုံခံစားမှုတို့ကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုကြသော ကဗျာတေးများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အက္ခရာစာများ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ကဗျာလင်္ကာ အရေးအသားဟူ၍ ပေါ်ထွန်းလာမည်မှာ ကျိုးကြောင်း ဆက်စပ်ကြည့်ကသိနိုင်ပေသည်။
မိမိစိတ်၌ ခံစားမှု၊ လှုပ်ရှားမှု၊ တွေးကြံမှုတို့ကို သူတပါးစိတ်၌ ထိုနည်းနှင်နှင် တွေ့ကြုံခံစား လှုပ်ရှားလာနိုင်အောင် ကူးဆက်ပေးသောအရာကား ကဗျာလင်္ကာပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ မိမိခံစားရမှုကို သူတစ်ပါးကိုယ်တွေ့ ခံစားမှုဖြစ်သွားအောင် ကူးပြောင်းပေးရသည်မှာ မလွယ်ကူချေ။ မိမိသိသလို သူတစ်ပါးသိအောင်၊ မိမိမြင်သလို သူတစ်ပါးမြင်အောင် ပြစားဖို့ရာ လက်နက်ကောင်း လိုပေသည်။ ထိုလက်နက်ကောင်းကား ကဗျာလင်္ကာတည်းဟူသော တန်ဆာဖြစ်မြောက်အောင် ထောက်မကူညီပေးသော အသံကာရန်၊ စပ်ပုံဟပ်ပုံ၊ စပုံချပုံ အနက်အဓိပ္ပာယ် စသည်တို့ဖြစ်ကြ၏။
ကဗျာလင်္ကာဟူသည် ကာရန်ကလေးများ ဟပ်ထားရုံနှင့် ကဗျာလင်္ကာမြောက်ပြီဟု မဆိုသာချေ။ သဒ္ဒလင်္ကာရ၊ အတ္တလင်္ကာရ စသောတန်ဆာများဖြင့် ဝေဝေ ဆာဆာဆင်မြန်းပေးဖို့ လိုသေးသည်။ မည်သည့် ဘာသာစာပေ၌ မဆို ကာရန်ချိတ်ဆက်ပုံ၊ အသံနေအသံထားယူပုံ၊ အလင်္ကာရသပေါ်အောင် ဖွဲ့ပုံစသော ကဗျာဥပဒေစည်းကမ်းများရှိပေသည်။ ထိုစည်းကမ်းများဖြင့် စံနစ်တကျ ကုံလုံပြည့်ဝအောင် ဖွဲ့စီသီကုံးတတ်မှသာ ကဗျာလင်္ကာ ဖြစ်ပေမည်။ ကဗျာစာဆိုသည် ထိုထို လက်နက် ကရိယာများကို မှန်ကန်အောင် သုံးတတ်ပါမှ စာဆိုကိုယ်တိုင် သိရှိခံစားရသော အရသာကို စာဖတ်သူသည် တင်းပြည့်ကျပ်ပြည့် ခံစားနိုင်ပေမည်။ ကာရန်သာညီ၍ ကဗျာ့အရသာ မထိမိသော ကဗျာကလေး တစ်ပိုဒ်ကို ပုံစံပြလိုသည်။
တို့ကျောင်းတောင်က စိန်ပန်းတော၊
အပျိုလေးတွေ လက်နဲ့ခေါလို့၊
ကပိုင်ချောင်းရွာ၊ ဂြင်ကြီး
ကပိုင်ချောင်းရွာ၊ ဂြင်ကြီး
ကဗျာလင်္ကာ
ရွှေမုဌောတဲ့တင်ကြရှာ။
လနေအစွန်၊ မြမြေမွန်ဝယ်၊ လေသွန်ပင့်မှုတ်၊
ရွက်ရင့်ပြုတ်က၊ ကျေးနှုတ်ဖူးဆင့်၊
လွတ်ကျူးတင့်သည်၊
နူးခွင့်ခါမှီ၊ သရဖီလည်း၊ ရာသီသိဆုံး၊ စီဘိကုံးသို့၊
တောလုံးလျှမ်းမောက်၊ ပန်းပိတောက်မူ၊
နွမ်းခြောက်ကြွေ ရော်၊ မချွေသော်လည်း
မြေပေါ်အတိ၊ ပုံလျက်ရှိ၏။
ဤ၌ ကာရန်များမှာ နှစ်ချက်သုံးချက်ပင် မိအောင်
ကဗျာလင်္ကာ စပ်ဆိုရာ၌ ကာရန်သာမက မတြာ(မီတာ)ဟုခေါ်သည့် အသံကိုလည်း သတိမူ ရပေသေးသည်။ ရှည်သောဒီဃသံ၊ တိုသော ရဿသံ၊ လေးသော ဂရုသံ၊ ပေါ့သောလဟုသံစသည်များကို ညီညာပြေပြစ်အောင် ထည့်သွင်းစပ်ဆိုမှလည်း ကဗျာလင်္ကာ မည်ပေမည်။ စာဆိုတို့သည် ကဗျာလင်္ကာ ဖွဲ့ရာ၌ ကာရန် ရွေးသကဲ့သို့ပင် အသံကိုလည်း ရွေးချယ် ရလေသည်။ ရှည်သောဒီဃသံဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့၍ အနက်ပေါ်အောင် ဖော်ထားသော အောက်ပါကဗျာလင်္ကာကို ကြည့်နိုင်ပေသည်။ ကြည့်၍မမြင်၊ ခေါ်လျှင်မကြား၊ အိမ်ရှေ့ဖျားကြောင့်၊
သနားစရာ ငိုကြွေးရှာ၏။
ဤစာကြောင်း၌ကာရန်သာ ညီသည်မဟုတ်၊ အသံအားဖြင့်လည်းသိမ်မွေ့သည့် အနက်ကို ဖော်ထားလေသည်။ မြင်၊ လျှင်၊ ကြား၊ ဖျား၊သနား၊ စရာ၊ ရှာဟူသော ကာရန်များမှာ အသံရှည် အသံလေး များချည်းဖြစ်သဖြင့် ရွတ်ဆိုရာတွင် ဆွဲငင်ရှည်တွဲ၍ စာဆိုပြလိုသော သနားဖွယ် အဖြစ်နှင့် သိမ်မွေ့သည့်အနက်ကို ရှင်းလင်းစွာ မြင်သိ နိုင်လေသည်။ အဖန်ဖန်လျှင်၊ တသန္ဓေဓေ၊ တပေလျဉ်းလျဉ်း
တညှဉ်းဆိုးဆိုး၊တညှိုးလျလျ၊တတလွမ်းလွမ်း၊တသမ်း
တရှိုက်ငင်ငင်၊ တပင်ပန်းပန်း၊ တဝန်းလျားလျား။
ဤကဗျာပိုဒ်မှာ သဒ္ဒလင်္ကာရနှင့် ပြည့်စုံလှ၍ အထူးသဖြင့် အသံများကို မဓုရတာဂုဏ်မြောက်အောင် ချိုသာစွာ ဖွဲ့စီထားပေသည်။ အနက်အားဖြင့်လည်း မချို့တဲ့၊ ဘာသာစကားလုံးများကိုလည်း ရေလဲနှင့် ဆင့်ထက်ကဲ လှလှကြီး သုံးထားပေသည်။ ကဗျာတွင် ကာရန်ငြိရုံသာ မဟုတ်ဘဲအသံများကို ဆိုလိုသည့် အဓ္ဓိပါယ်နှင့် ညီညွတ်အောင် ရွေးချယ်သုံးထားပုံကို အောက်ပါပုံစံ၌ တွေ့ရ၏။
ငါ၏ခွန်အား၊ တန်းခိုးများကို ထင်ရှားကြည့်ကြ၊
NGC 208
NGC 208 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၆၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၅ တွင် Albert Marth ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
ကဗျာလင်္ကာ
ကေသရသို့၊ မဒ္ဒနန်းလုံး၊ ရွှံ့ကြောက်ချုံးအောင်၊
လက်ရုံးနှစ်ရပ်၊ ဖြောင်းဖြောင်းခတ်လျက်၊
ဆင်မြတ်ယဉ်သာ၊ ကျောက်ကုန်းမှာလျှင်၊
ပဘာကိုတင်၊ မြေပြင်တလင်း၊ စစ်ပွဲကျင်းသည်
ငါမင်းကုသ လာပြီတည်း။
ဤစာပိုဒ်၏ ကာရန် အသံများကို ကြည့်လျှင် ရှေးဦးစွာအား၊ များ၊ ရှားဟူသော ဒီဃသံရှည်ဖြင့် အစပြု၍ ရုတ်ခြည်းပင် ကြ၊ ရ၊ ဒဟူသော လဟုသံပေါ့တို့သို့ ပြောင်းကာလုံး၊ ချုံး၊ ရုံး၊ ရပ်၊ ခတ်၊ မြတ်ဟူသော အသံလေးများဖြင့် သယ်ယူသွားပြီးသော် အသံရှည် သာ၊ မှာ၊ကာ တို့ထည့်သွင်းလျက် တဖန် ဂရု အသံလေး ဖြစ်သော လင်း၊ ကျင်း၊မင်းတို့ဖြင့် အဆုံး သတ်ထားလေသည်။ ဤတွင် ဂရုသံအသံလေးများ၊ ပြတ်တောင်းသော ရဿအသံတိုများ ဒီဃသံရှည်များ မျှတစွာ အနက်ပေါ်အောင် ဖော်စပ်သွားသဖြင့် ကုသမင်း၏ ရဲရင့်သော ကြုံးဝါးသံ ကိုစာဖတ်သူတို့၏ နားထဲ၌ စာဆို ကြားစေလိုသကဲ့သို့ ထင်ထင်ရှားရှားကြားနေဘိ၏။ ဤသို့ ခံစားရပေသည်။
စာဆို၏ စိတ်နှလုံး၌ ခံစားရသော အာရုံများကို သူ၏ စကားလုံးအသံများက အဓိပ္ပါယ်ဖော်ပေးစေမှသာ ကဗျာလင်္ကာ အစစ်ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ ကဗျာလင်္ကာ အမျိုးအစားများမှာ ဘာသာစာပေအသီးသီးကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားလေသည်။ မြန်မာစာပေတွင် ကဗျာလင်္ကာ အမျိုးအစားများမှာ ဘာသာစာပေ အသီးသီးကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားလေသည်။ မြန်မာစာပေတွင် ကဗျာလင်္ကာကို လင်္ကာနှင့်သီချင်းဟူ၍ နှစ်မျိုး ခွဲခြားထားသည်။ လင်္ကာမှာ (၁) လင်္ကာ၊ (၂) ပျို့၊ (၃) မော်ကွန်း၊ (၄) သံပိုင်း၊ (၅) သမိုင်း၊ (၆) ရဲတင်း၊ (၇) တမ်းချင်း၊ (၈) ဧချင်းသံတိုင်၊ (၉) ဧချင်းသံပေါက်၊ (၁၀) ရတု၊ (၁၁) လူးတား၊ (၁၂) အန်၊ (၁၃) သံပေါက်၊ (၁၄) ဝဲရိုက်ဝဲသွင်းဟူ၍ ၁၄ မျိုး ရှိ၏။ သီချင်းတွင် (၁) ရကန်၊ (၂) ဟောစာ၊ (၃) သာချင်း၊ (၄) ကာချင်း၊(၅) အဲချင်း၊ (၆) အိုင်ချင်း၊ (၇) လေးချိုး၊ (၈) သံချို၊ (၉) ယိုးဒယား၊ (၁၀) ပတ်ပျိုး၊ (၁၁) ကြိုး၊ (၁၂) ဘွဲ့၊ (၁၃) ဘောလယ်အရိုး၊(၁၄) တေးအရိုးအဆန်း၊ (၁၅) သဖြန်အရိုးအဆန်း၊ (၁၆) ငိုချင်းအရိုးအဆန်း၊ (၁၇) တုံးချင်း အရိုးအဆန်း၊ (၁၈) ဟန်ချင်း အရိုး အဆန်း၊ (၁၉) လှေချင်း အရိုးအဆန်း၊(၂၀) နတ်သံ၊ (၂၁) မှာတမ်း၊ (၂၂) ဇာတ်စကားစပ်ပုံဟူ၍ ၂၂ မျိုးပါဝင်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပြောဆိုသုံးစွဲကြသော ဘာသာစကားများ ကွဲပြားသော်လည်း ကဗျာ့ဉာဏ် အာဘော်များမှာမူအားဖြင့် ခပ်ဆင်ဆင် တူသည်ကို တွေ့ရသည်။ အနောက်နိုင်ငံ၏ ကဗျာလင်္ကာများကိုကြည့်လျှင် အနောက်လောက ယဉ်ကျေးမှု၏ ဖိုးအေဟု ခေါ်ဆိုရသော ဂရိနှင့် ရောမနိုင်ငံများ၏ အဆက်အနွယ်များကို တွေ့ရပေသည်။ ဂရိစာပေတွင် အော့ဒီဆီခေါ် လင်္ကာကြီးမှာ ရှေးစစ်တိုက်ခန်း၊ စွန့်စားခန်းများကို ဖွဲ့ဆိုထားသဖြင့် ထိုလင်္ကာ ကြီးမျိုးကို အက်ပစ်ရဲတင်း လင်္ကာ ဟူ၍ ခေါ်ဆိုထား လေသည်။ ထိုလင်္ကာကြီးကိုဥရောပ စာပေတွင် ဘာသာမပြန် ရသေးသော ဘာသာဟူ၍ မရှိချေ။ စာပေ အမွေအနှစ်အဖြစ် ခံယူကြ လေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ အရှေ့နိုင်ငံ၌ သက္ကဋဘာသာဖြင့် ရေးစပ်ထားသော ရာမယန လင်္ကာကြီးမှာလည်း အက်ပစ်လင်္ကာ အမျိုးအစားပင် ဖြစ်သည်။ အော့ဒိဆီနှင့် ရာမယနလင်္ကာကြီးများမှာ ကမ္ဘာတွင် ယခုတိုင် ကျော်ကြားလျက် ရှိလေသည်။
ရာသီဥတု တောတောင် ရေမြေတို့ကိုဖွဲ့ဆိုကြရာ၌ နတ်များပင်ဖန်ဆင်းသကဲ့သို့လည်းကောင်း မိုးနတ်သား၊ လေနတ်သားစသည်တို့ ထင်ရှားစွာရှိသကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ ဖွဲ့ဆိုကြ၏။ ရှေးဂရိ လူမျိုးများသည် မိုးဦးကျရာသီ ပန်းများ ပွင့်သည်ကို ဘုမ္မစိုးနတ်သမီး၏ ချစ်သမီး သေမင်းထံမှ ပြန်လာ၍ ပျော်ရွှင်သော အထိမ်းအမှတ်ဖြင့် ပွင့်လေဟန်ဖွဲ့ဆို ခဲ့လေသည်။ အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံ၌လည်း အသူရာနှင့်သိကြားတို့ စစ်တိုက် ကြ၍ မိုးရွာလေဟန် ဖွဲ့ဆိုကြသည်။ ရာသီဘွဲ့၊ တောဘွဲ့၊ တောင်ဘွဲ့၊ မယ်ဘွဲ့၊ မောင်ဘွဲ့စသော အဖွဲ့အမျိုးမျိုးတို့ကို မြန်မာစာပေ၌ ရှိသကဲ့သို့ အခြားစာပေများ၌လည်း ရှိပေသည်။ ထိုထိုအဖွဲ့မျိုးကို ဂရိတိုင်းသားတို့က လစ်ရစ်ဟူ၍ အမည်တပ်ထား၏။ မြန်မာစာပေ၌ တေးထပ်ဟူသော ကဗျာအမျိုးအစားမျိုးကို အနောက်တိုင်းစာပေ၌ ဆွန်းနက်ဟူ၍ တွေ့ရ၏။ ဆွန်းနက်မှာ စာကြောင်း ရေ ၁၄ ကြောင်းဖြင် ကာရန်၊ အသံ၊ စည်းမှန်အောင် စပ်ဆိုရသော ကဗျာမျိုးဖြစ်၏။ မြန်မာ တေးထပ်တွင်လည်း ၁၈ ပိုဒ်ပြည့်အောင် အခံအအုပ် ကာရန်များဖြင့် စနစ်ကျအောင် ဖွဲ့ဆို ရပေသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာအဲချင်း၊ အိုင်ချင်း၊ တေးအရိုးအဆန်းများနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသော အနောက်တိုင်း ကဗျာတစ်မျိုးကို ဗဲလက်ဟု ခေါ်ထားကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ ဤသို့လျှင် ဘာသာစာပေ အမျိုးမျိုး၌ ကဗျာအမျိုးအမည် အမျိုးမျိုးရှိလေသည်။ စပ်ပုံဟပ်ပုံ စည်းစံနစ်နှင့် အမျိုးအမည်များ ကွဲပြားခြားနားသော်လည်းဘာသာ စာပေတိုင်း၏ ကဗျာလင်္ကာမှာ သာယာနာပျော်ဖွယ်ဖြစ်အောင် ပညာရှိတို့ ဖွဲ့စီသီကုံးထားသောစာဟုပင် အဓိပ္ပာယ် တညီတည်း ရလေသည်။
ပညာရှိများ ဖွဲ့စည်းထားသော ကဗျာ လင်္ကာ၏ အရသာကို ခံစားနိုင်သောနည်း ရှိပါသလောဟု စဉ်းစားစရာဖြစ်ပေသည်။ ဘာသာစာပေမရွေးကဗျာ၊ လင်္ကာဟူသောအရသာကို သိနိုင်ရန် ခံစားနိုင်ရန်နည်းရှိကြောင်းတွေ့ရသည်။ ချိုချဉ်ခဲဖွယ်တို့၏ အရသာသည် လျှာ၌ ထင်၏။ အဆင်းသည် မျက်စိ၌ထင်၏။ ထိုနည်းနှင်နှင် ကဗျာ လင်္ကာအရသာသည် နား၌ ထင်၏။ ဂီတသံများကို နားလည်နိုင်ရန်၊ ဂီတအရသာကို ခံစားနိုင်ရန် လေ့ကျင့်ထားရသကဲ့သို့ ကဗျာအရသာကို သိနိုင်ရန်လည်း နားကိုပင်လေ့ကျင့်ထားရပေမည်။ ထိုကြောင့်လည်း ကဗျာစပ်ဆိုရာ၌ သဒ္ဒ လင်္ကာရဂုဏ်ကို ထည့်သွင်းထားပေသည်။ ကဗျာဟူသည် စိတ်ထဲက ဖတ်ရုံနှင့် အရသာ မပြည့်စုံချေ။ သူတစ်ပါးအသံထုတ်၍ ဖတ်ကြားခြင်းကို နားထောင်ခြင်း၊ ကိုယ်တိုင်အသံထွက်၍ ဖတ်ခြင်းတို့ကို ပြုမှသာလျှင် ပြည့်စုံသော အရသာ ပေါ်နိုင်လေသည်။ ကဗျာလင်္ကာ အသံများသည် မည်မျှခရီးရောက်သည်ကို အထက်၌ ဖော်ပြခဲ့ပြီးလေပြီ။ ထို့နောက် ကဗျာ၊လင်္ကာဟူသည် စာလုံးစကားများထက် စိတ်အပေါ်တွင်ပို၍ တည်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ စိတ်ကူးသည် ကဗျာလင်္ကာဖြစ်၍ စာ၊စကားစသည်တို့မှာ ထိုစိတ်ကူးကို အကောင်အထည် ဖြစ်စေသော လက်နက်မျှသာ ဖြစ်လေသည်။ ထိုကြောင့် ဘာသာစကား ကွဲပြားကြစေကာမူ ကဗျာဉာဏ် စိတ်ကူးမှာ အတူတူဖြစ်သည်ကို တွေ့ခဲ့ကြရသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ မြန်မာစာပေ အလင်္ကာ ကျမ်းများ၌ ပါရှိသော ဥပစာ၊ ရသဂုဏ်တို့မှာ မဂဓဘာသာများမှ ဆင်း သက်ရရှိသကဲ့သို့ အနောက်တိုင်းကဗျာ စာပေများတွင် ဂရိရောမဘာသာတို့မှ ဆင်းသက်လာသော ဥပစာတင်စား နည်းအသုံးအနှုန်းတို့ ရရှိကြလေသည်။ စာပေအမျိုးမျိုးကို နှိုင်းရှည့်လေ့လာသောအခါ ကဗျာဉာဏ်စိတ်ကူးများ တူပုံကို တွေ့ရှိကြရသည်။ မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် ရတုအရေးအသား၌ တံခွန်စိုက်ခဲ့သော တောင်ငူဘုရင်နတ်ရှင်နောင်၏ရတု တစ်ပိုဒ်တွင်။
ရွေးခဲ့ခြား၍၊ သိကြားတမျှ၊ ပြိုင်လှာသလည်း
သော်တာ့ရောင်သွင်၊ ကြယ်နှယ်ထင်ဟု၊
သခင်ကကို၊ များမိန့်ဆိုလိမ့်။
ဟူ၍ တွေ့ရ၏။ ဤနေရာတွင်မိန်းမတစ်ဦး၏အလှကို မျက်လုံး၊ မျက်ခုံး၊ နှာတံ၊ ကိုယ်နေကိုယ်ထားစသော အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်းတို့ကိုတိုက်ရိုက် ချီးကျူးခြင်း မပြုဘဲ ထိုမိန်းကလေး၏ အလှရုပကာကို ဂုဏ်တင်၍ တစ်နည်းလည်းတင်စား၍ သိကြားမင်းစံရာ၊ ဝတိံသာမှ၊ နတ်ကညာ၏ အလှနှင့် နှိုင်းရှည့်လျှင် မိန်းကလေး အလှကပင် သာပေလိမ့်မည်ဟု ဖွဲ့ဆိုထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဤကား တင်စားဖွဲ့ဆိုသော နည်းဖြစ်၏။
ရှေးဂရိစာဆို ဟိုးမားဖွဲ့ဆိုသော အော့ဒီဆီ လင်္ကာကြီးတွင် လည်းဟယ်လင်မိဖုရား လှပပုံကို သင်္ဘော တစ်ထောင်ကို စစ်တိုက်ရန် လွှင့်စေသောမျက်နှာဟု တင်စား ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ မိန်းကလေး တစ်ယောက်၏ အလှဂုဏ်မှာစာဆို၏ စိတ်ကူးပေါ်၌ တည်နေ ပေသည်။ မည်သည့်စာဆိုမဆို စာဆိုသူတို့၏ စိတ်ကူးချင်းမှာ ဆင်ဆင်ပင် ဖြစ်သည်။ သူတို့၏ အတွေးနှင့် အမြင်မှာ သာမန်လူများနှင့်မတူထူးခြားနေပေသည်။ နံနက်ချိန်ခါ ထွက်ပြူလာသော နေမင်းကြီးကိုသာမန်လူ၏ မျက်စိတွင် အဝိုင်းသဏ္ဎာန်မှ ဝါဝါအရောင်များ ထွက်နေသည်ဟုပင် သာမန် မြင်ပေမည်။ ကဗျာ့စာဆို၏ မျက်စိ၌ကား ဤသို့ရုန့်ရင်းစွာ မမြင်၊ ယုဂန္ဓိုရ်တောင်ထိပ်ဖျားမှ နေရထားစကြာသည် ရောင်မျိုးထွေဖြာ ထွက်ပေါ်လာ၍ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသား အများအားနှုတ်ဆက်သည့်အလားကဲ့သို့ ရှိသည်ဟု မြင်ပေမည်။ ထို့ကြောင့် ကဗျာကို ကြားနာလေ့လာခြင်းဖြင့် မိမိတို့ ကြားဘူးနေကျ စကားလုံးများ၊ အသံများနှင့် မြင်ဘူးနေကျပုံဏ္ဎာန်များသည် အသွင်တစ်မျိုး ပြောင်း၍ အမြင် သစ်တစ်မျိုး မြင်လာနိုင်ပေသည်။
ကဗျာလင်္ကာ စာပိုဒ်များမှာ လူ၏ စိတ်ကို စစ်ခရာသံတံပိုး ကဲ့သို့တက်ကြွ လှုံ့ဆော်နိုင်သော သတ္တိလည်း ရှိသည်။ လူ၏ စိတ်ကို ယိုဖိတ်အောင် ညွတ်နူးစေနိုင်သော သတ္တိလည်း ရှိသည်။ ဤ သတ္တိတို့မှာ စာဆို၏ စိတ်ကူးများသာ ဖြစ်လေသည်။ ကဗျာလင်္ကာသည် တခမ်းတနားရှည်လျားစွာ ဖွဲ့ဆိုထားမှသာ ကဗျာလင်္ကာ ဖြစ်သည်ဟု မဆိုရချေ။ မည်မျှပင် တိုစေကာမူ ကဗျာဂုဏ် မြောက်အောင်ဖွဲ့ဆိုလျှင် ကဗျာလင်္ကာဖြစ်နိုင်သည်။ ကဗျာလင်္ကာမှာအရသာရှိသော စာပေမျိုးဖြစ်၍ လူ၏စိတ်ကိုသူကြိုက်သည့်ဖက်သို့ ယိမ်းယိုင်လာအောင် ဆွဲငင်နိုင်သော သတ္တိထူးလည်း ရှိပေသည်။ ယင်းသို့ အရသာ တွေ့နိုင်သောစာပေ၏ အမျိုးမျိုးသော အရသာတို့ကို ကျွန်ုပ်တို့ သိထားဖို့ကောင်း၏။ သာယာမှုမှာ လူ့သဘာဝ၏ အကြိုက်ပင်ဖြစ်ရာ၊ သာယာစွာ ဖွဲ့နွဲ့ စီကုံးထားသော ကဗျာ လင်္ကာကိုလည်းလူတို့ ကြိုက်နှစ်သက် စွဲလမ်းကြပေမည်။ ထို့ကြောင့်ပင်လျှင် စာပေဝတ္ထု၊ ရတုကဗျာ၊ပျို့လင်္ကာနှင့်၊သာသည့်သီချင်း
အဲစောင်းငြင်းနှင့်မကင်းမပြတ်၊ဖတ်ရွတ်လေ့ကျက်၊
တီးမှုတ်လျက်သာ၊ နေကောင်းစွာ။ ဟု ဝန်ကြီး ပဒေသရာဇာသည် မြွက်ဆိုခဲ့လေသည်။
= ကဗျာ အမျိုးအစား =
“ကဝီနံ ဣဒံ ကဗျံ” ဟူသော သီလက္ခန် ဋီကာနှင့်အညီ စိန္တာသုတ၊ အတ္ထပဋိဘာန်၊ အသိသန်တော်မူကြသော၊ ကဝိခံပုဂ္ဂိုလ် ၄-ဦးတို့၏၊ ထူးမြတ်သောဥစ္စာ၊ အဆိုအမိန့်, နှစ်သိမ့်ဖွယ်သော သဒ္ဒပဗန္ဓ အစဉ်အလာကို ကဗျာဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်း။ ၎င်းကဗျာကို “နာနာဘေဒဘိန္နာ ဂီယန္တိ ဥစ္စာရီယန္တိ ဧတ္ထ ဧတေနာတိ ဝါ ဂေါ၊ နာနာအတ္ထံ ဓာရေတီတိ ဓော၊ ဂေါစ သောဓေါစာတိ ဂန္ဓော” ဟု ဝစနတ် လှစ်ကြူးရကား၊ အထူးထူးအပြားပြားသော သဒ္ဒါတို့ကို ဆိုရာဆိုကြောင်း ဖြစ်၍ အထူးထူးသော အနက်ကို ဆောင်တတ်သောကြောင့် ဂန္ဓခေါ်ဆိုသည်။ ထိုဂန္ဓ အမည်ရှိသည်ကိုလည်း “ကဝီဟိ ဗန္ဓိတဗ္ဗောတိ ဗန္ဓော” ဟူသော ဝစနတ်နှင့်အညီ လေးရပ်သော ကဝိတို့၊ မဏိမုတ္တာ၊ ရတနာရွဲလုံး၊ ပုလဲပြုံးကို၊ တလုံးစီ ရွှေကြိုးသီသကဲ့သို့၊ ကုံးစီဖွဲ့ဆိုအပ်သော သဘာဝ ဗန္ဓဟု အမည်ရ ပြန်သည်။ ထိုဗန္ဓကား ဂါထာ, စုဏ္ဏိယ, ဝိမိဿ ဟု ၃-ဌာန ပြားချေ၏၊ ထိုသုံးပါးအနက် - အက္ခရာ, ဂိုဏ်း, ဂရု, လဟု တို့ကို မှတ်၍ ဖွဲ့အပ်သော ဗန္ဓကို ဂါထာဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အက္ခရာ, ဂိုဏ်း, ဂရု, လဟု တို့ကို မမှတ်မူ၍ ဖွဲ့အပ်သော ဗန္ဓကို စုဏ္ဏိယ ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိုနှစ်ပါးစုံကို ရောနှော၍ ဖွဲ့အပ်သော ဗန္ဓကို ဝိမိဿဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထို ဂါထာ, စုဏ္ဏိယ, ဝိမိဿတို့ကိုပင် “ဒီဃသရေန ဂါယိတဗ္ဗန္တိ ဂီတံ” ဟူသည်နှင့်အညီ ရှည်သောအသံဖြင့် ရင့်ကြူး သီရသောကြောင့် ဂီတဟု သမုတ်ကြောင်း။ ၎င်းပြဆိုခဲ့သမျှ ကဗျာစသည်တို့ကိုပင် လောကဝတ်, ဓမ္မဝတ် ညီညွတ်ပြည့်စုံရန် နားတန်ဆာဆင်တတ်ဟန်ကြောင့် “ကဏ္ဏံ အလင်္ကရော တီတိ လင်္ကာ” ဝစနတ်လာသည့်အတိုင်း လင်္ကာဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ် ကုန်သည်။ ပျို့ ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ဟန်မှာ “မနံ ပိနေတိ ဝဎေုတီတိ ပျို့” ဟူသော ဝိဂြိုဟ်နှင့်အညီ စိတ်ကို နှစ်သက်ပွားများစေတတ်သောကြောင့် ပျို့ဟူ၍ အမည်ပေးသည်။ ဧချင်းဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်သည်မှာ “အတ္ထုပ္ပတ္တံ ဣယေတိ ဇနေတီတိ ဧချင်း” ဝစနတ် အကျဉ်းနှင့်အညီ မင်းမိဖုရားတို့ ရင်တော်သွေးများကို ဧယဉ်တော်ဆက် မင်္ဂလာအခါတွင် သမ္ဘာရွှေဘုန်း၊ နေနှုန်းဥက္ကဋ္ဌ်၊ ဇာတိတော် ထူးမြတ်ကြောင်း မှူးမတ်စာဆိုတော် ပညာရှိတို့က သိသာတော်မူစေခြင်း ရွှေနားတော် သွင်းရသည် ဖြစ်၍ ဧချင်းဟု အမည်ရသည်။ အဲချင်းမှာ နေနတ်ကယ်မှ ရာဇာ စသဖြင့် ရွာတော်ရှင်, မြို့တော်ရှင်, နတ်သခင်တို့ကို လျှောက်တင်ခေါ် တိုင်တန်းသော ပုစ္ဆန်းသည်တို့၏ အရှင်ဟော အာလုပ် အယျသဒ္ဒါကို စွဲ၍ အဲချင်းဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။ အန်ချင်းမှာ အဏ္ဏဝ-သဒ္ဒါပျက်၊ တက်ရေးလှေချင်း၊ ရေသဘင်ကျင်းရာ၌၊ မင်းခန်းစီမံ၊ သီဆိုသော အရင်းခံဖြစ်၍၊ အန်ချင်းဟု အမည်ကြားသည်။ လူးတား ခေါ်သည်မှာ ပေါ်လွင်ရှည်လံသော အသံဟော ပ္လုတ သဒ္ဒါတွင် ပ-အက္ခရာကို ဖျောက်၍ ထိုနောက် လ-၌ ဥ-ကို ဦပြုကာ တ-မှာ အာသရ ကပ် ယှဉ်လျက် ယင်းတို့တွင် ဝိသဇ္ဇနီနှင့် အသံရှည် ရွတ်ဆိုရသောအားဖြင့် လူးတားဟု ခေါ်ဆိုသည်။
ဆာယု အာဆမ်
ဆာယု အာဆမ်သည် အင်ဒိုနီးရှား ဟင်းသီးဟင်းရွက်စွပ်ပြုပ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှဟင်းလျာများထဲတွင် ကျော်ကြားသော ဤဟင်းလျာသည် မန်ကျည်းသီးရည်တွင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ ထည့်ပြုတ်ထားသော ဆွန်ဒန်လူမျိုးဟင်းလျာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ချိုချဉ်သော အရသာနှင့်ပြည့်စုံသော ဤဟင်းသည် လန်းဆန်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ငါးဆားနယ်၊ အီကန် ဂိုရင်း၊ အာယမ် ဂိုရင်းစသော အကြော်နှင့် အကင်းဟင်းလျာများ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို အစိမ်းလိုက် သို့မဟုတ် ချက်ပြုတ်ထားနိုင်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဆလပ်တစ်မျိုးဖြစ်သော လာလပ်တို့နှင့် အလွန်လိုက်ဖက်မှုရှိပြီး ထမင်း၊ ဆမ်ဘယ် တီရာဆီ ငရုတ်သီးအနှစ်တို့နှင့်လည်း များသောအားဖြင့် စားသုံးလေ့ရှိသည်။
ဤဟင်းလျာ၏ မူလအစကို ပြန်လည်ကြည့်ရှုမည်ဆိုလျှင် ဂျာကာတာဒေသ၊ ဘန်တန်းနှင့် အနောက်ဂျာဗားပြည်နယ်တို့ရှိ ဆွန်ဒန်လူမျိုးတို့မှဖြစ်သည်။ ဆွန်ဒန်ဟင်းလျာများနှင့် ဘက်တာဝီလူမျိုးတို့၏ နေ့စဉ်အစားအစာထဲတွင် လူသိများသော ဟင်းလျာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ချက်နည်းမူကွဲများ
များစွာသော ပုံစံကွဲများရှိရာတွင် ၎င်းတို့ထဲ၌ ဆာယု အာဆမ် ဂျာကာတာ (ဂျာကာတာမှ ဘက်တာဝီလူမျိုးတို့ ချက်ပြုပ်ပုံ)၊ ဆာယု အာဆမ် ကန်ကွင်း (ရေကန်စွန်းရွက်ပါဝင်သော ပုံစံ)၊ ဆာယု အာဆမ် အီကန် အာဆင်း(များသောအားဖြင့် snakehead murrelဖြင့်ပြုလုပ်သော ငါးဆားနှယ်များပါဝင်)နှင့် ဆာယု အာဆမ် ကာကျန်း မဲရာချ် (မန်ကျည်းသီးနှင့် အမဲပြုတ်ရည်တွင် ပဲနီလေးနှင့် ပဲစိမ်းတို့ပါဝင်) စသည်တို့ ပါဝင်ကြသည်။ ကာရိုလူမျိုးတို့၏ ဆာယုအာဆမ်ချက်ပြုပ်ရာတွင် torch ginger အဖူးတို့ပါဝင်ပြီး ပို၍အရေးကြီးသောအမယ်မှာ အချဉ်အရသာ အသီးစေ့တို့ပါဝင်သည်။ ဆာယု အာဆမ် ရမ်ဘန်သည် ချဉ်သောအရသာရှိသော အသီးအရွက်ဟင်းရည်ဖြစ်သည်။
လယ်ဦးစုရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါလ်ပိုလာ ရာဟုလာ
ဝါလ်ပိုလာရာဟုလာ မထေရ် (Walpola Rahula) သည် သီရိလင်္ကာ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်၍ ရဟန်းစာရေးဆရာတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၆၄ တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အနောက်မြောက်တက္ကသိုလ် (Northwestern University) ၏ သမိုင်းနှင့် ဘာသာရေးဌာန၌ ပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်လာသောကြောင့် အနောက်ကမ္ဘာတွင် ပါမောက္ခရာထူးကို ပထမဆုံးဆောင်ရွက်ခဲ့သော ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ယခင် ဝိဒျောဒယ တက္ကသိုလ် (Vidyodaya) (ယခု : သိရိ ဇေယျဝါဒေဏပူရ) တွင် ဒုတိယ အဓိပတိရာထူးဖြင့်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်ပတ်သက်သော စာအုပ်၊ စာပေများကို အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်၊ သီဟိုဠ်ဘာသာများဖြင့် များစွာရေးသားခဲ့၏ ။
ထေရုပ္ပတ္တိအကျဉ်း
သီဟိုဠ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ဂေါ်လ်ခရိုင်အတွင်းရှိ ဝါလ်ပိုလာရွာတွင် ၁၉ဝ၇ ခု။ မေလ ၉ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်တော်မူခဲ့ပေသည်၊ ငယ်စဉ်က ရွာတွင်ရှိသော အစိုးရ(လူဝတ်ကြောင်) ကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့သော်လည်း မကြာမီ ထိုကျောင်းမှ ထွက်ခွါခဲ့ ပေသည်၊ သူငယ်ချင်းများနှင့်ဆော့ကစားသည်ကို ဆရာက ကြိမ်ဖြင့်ဆုံးမပဲ့ပြင်သည်၊ ရာဟုလာကလေးက ကြိမ်ဖြင့် ရိုက်နှက်မည်ကို လက်မခံနိုင်၊ နုတ်ဖြင့်သာ ဆုံးမသင့်သည်ဟု စောဒကတက်သည်၊ ထိုမှစ၍ အတန်းကျောင်း ခေါ် အစိုးရကျောင်းတွင် ပညာမသင်တော့ချေ၊ ရွာဦးရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းသား ဖြစ်လာ၍ ရိုးရာဗုဒ္ဓဘာသာစာပေ။ ပါဠိစာပေနှင့် သီဟိုဠ်ဘာသာစာပေ။ သမိုင်းတို့ကို ရိုးရာစနစ်အတိုင်း သင်ကြားခဲ့ပေသည်၊
၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် မိဘများက သင်္ကန်းဝတ်ပေး၍ ကိုရင်ကလေး ရာဟုလာ ဘဝဖြင့် ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ဆက်လက် ပညာသင်ခဲ့သည်၊ အသက် ၂ဝ ပြည့်သောအခါ ရွာကျောင်းဘုန်းကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းဘဝသို့ တက်လှမ်းခဲ့သည်၊ ဗုဒ္ဓစာပေ။ ပါဠိစာပေနှင့် သီဟိုဠ်စာပေများတွင် သင်ရိုးပြီးမြောက်၍ ဘာသာရေးစာမေးပွဲများ အဆင့်ဆင့်အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ထင်ရှားသော ကျောင်းတိုက်ကြီးများတွင် ဓမ္မာစရိယ စာချဆရာတော် တစ်ပါး ဖြစ်လာခဲ့ပေသည်၊ ထိုအချိန်မှစ၍ အရှင်ရာဟုလာမထေရ်ကို ဖွားမြင်ရာ ဇာတိကို အစွဲပြုခြင်းအားဖြင့် အရှင်ဝါလ်ပိုလာ ရာဟုလာ ဟု ခေါ်တွင်လာခဲ့ ကြပေသည်၊ အခြားရာဟုလာဘွဲ့ခံ ဆရာတော်တစ်ပါးနှင့် ကွဲပြားစေရန် ဇာတိအမည် တပ်၍ ဘွဲ့တော်ကို ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပေသည်၊
မာခရွန်
ဤမုံ့ကို ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတို့ အားကောင်းသော ရီနေဆန်းခေတ်တွင် ပြင်သစ်တွင်မိဘုရားဖြစ်သည့် အီတလီသူ ကတ်သရင်းဒီမက်ဒီဆီ အတွက် ချက်ပြုတ်ပေးသည့် အီတလီစားဖိုမှူးထံမှ ပြင်သစ်တို့က နည်းရသည်။ ၁၉ ရာစုတွင် ချော့ကလက်ရည်၊ ထောပတ်ကရင် သို့တည်းမဟုတ် ယိုတို့ကို မာခရွန် ၂ ခုအကြားတွင် အစာသွတ်သော ယနေ့ မြင်နေကျ ပါရစ်ရှန်စတိုင် ခေါ် ပါရီမြို့တွင် ရောင်းချသည့်ပုံစံ မာခရွန်မျိုးမှာ တွင်ကျယ်လာသည်။ မာခရွန်တချပ်၏ပုံစံမှာ အပေါ်မျက်နှာပြင်ကို မသိမသာခုံးကာ အခြေတွင် ပြားသည်။ ယင်းပြားသည့်အခြေ ၂ ဘက်ကို မျက်နှာချင်းဆိုင်ကပ်ကာ အစာသွတ်ခြင်းတည်း။ မုံ့မှာ ခပ်ပျော့ပျော့ဖြစ်ပြီး ခံတွင်းသို့ရောက်လျှင် အလွယ်တကူပျော်သည်။ ပုံမှန်စားနေကျဖြစ်သော ချော့ကလက်အစာသွတ်၊ သစ်သီးအစာသွတ်တို့အပြင် အသားအစာသွတ်၊ လက်ဘက်ခြောက်မှုန့်အစာသွတ်များပင် ရှိသေးသည်။
ဝါလ်ပိုလာ ရာဟုလာ
ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်ခံရမှု
အရှင် ရာဟုလာသည် တိပိဋကဝဂ္ဂိဝါရစာယ (Trippitakavagisvaracarya) ဘွဲ့ကို သီရိ ကလျာပီ သမ္မာဂရိ သံဃာ-သဘာ အဖွဲ့က ၁၉၆၅တွင် ချီးမြင့်ခဲ့သည်။ သီရိ ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ကို သိရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ ရဟန်းနှစ်ပါး သုံးပါးသာ ရရှိဖူး၏ ။ ထို့အပြင် ဆရာတော်ကို မြန်မာနိုင်ငံက အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့် ပူဇော်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
မာခရွန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမျိုးသား ဟင်းလျာ
အာထွာဆောင်း
thumb|အာထွာဆောင်းရိုက်နေပုံ အာထွာဆောင်း သို့ အာထရာဆောင်း (ultrasound) သည် လူကြားနိုင်သော အသံလှိုင်းထက် အနည်းငယ်သာမြင့်သည့် အသံလှိုင်းတမျိုး ဖြစ်သည်။ လူကြားနိုင်သော လှိုင်းခွင်မှာလည်း ကျန်းမာသောလူငယ်အရွယ်တွင် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၂၀ ကီလိုဟာ့သာ ရှိသဖြင့် အာထွာဆောင်းစက်တို့ကို ၂၀ ကီလိုဟာ့မှ အချို့ ဂစ်ဂါဟာ့ပမာဏအတွင်း ထားသည်။
အာထွာဆောင်းကို နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် အသုံးပြုကြရာ အရာဝတ္ထုရှိမရှိ စစ်ဆေးခြင်း၊ အကွာအဝေးတိုင်းထွာခြင်းတို့တွင် သုံး၏။ အာထွာဆောင်းဖြင့်ပုံရိပ်ဖော်ခြင်း ခေါ် ဆိုနိုဂရပ္ဖီကို ဆေးပညာဘက်တွင် အများ သုံးသည်။ စက်မှုနယ်ပယ်၌ မဖြိုမဖြတ်စစ်ဆေးခြင်းအတွက်၎င်း၊ ဓါတုပစ္စည်းများ ရောခြင်း၊ သန့်ခြင်း၊ ဓါတုဖြစ်စဉ်ကိုအရှိန်မြှင့်ခြင်းတို့အတွက်၎င်း သုံး၏။ လင်းပိုင်နှင့် လင်းနို့သို့သော တိရစ္ဆာန်များသည် သားကောင်နှင့် ရှေ့အဆီးအတားတို့ ရှာရန် အာထွာဆောင်းကို သုံးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အသံ
တောင်ပေါ်ကုန်းရွာ၊ ခုံကြီး
တောင်ပေါ်ကုန်းရွာ၊ ခုံကြီး
နောင်ဟေးရွာ၊ မိုင်းအော့
နောင်ဟေးရွာ (Nawnghay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းအော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းအော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၉ ဦး၊ မ ၁၁၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းဇီချောင်းရွာ
မင်းဇီချောင်းရွာ
ဘုရာ့နခွန်ခရိုင်
right|thumb|275x275px| ခရိုင်မြေပုံ ဘုရာ့နခွန် ( พระนคร   ) ကိုတဈဦးဖွဈသညျ 50 ခရိုင် ၏ (ခက်) ဘန်ကောက်, ထိုင်းနိုင်ငံ ။ ဒါဟာ Rattanakosin ကျွန်း အပါအဝင်ဘန်ကောက်၏ဗဟိုခရိုင်ဖြစ်ပါတယ်။ အနီးအနားရှိခရိုင်များသည်မြောက်ဘက်မှနာရီလက်တံ ပတ်လုံး ဖြစ်သော Dusit ၊ Pom Prap Sattru Phai ၊ Samphanthawong နှင့် Chao Phraya မြစ် တစ်လျှောက်၊ Thon Buri, Bangkok Yai, Bangkok Noi နှင့် Bang Phlat တို့ဖြစ်သည်။ ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
ဂလက်ဆီနက်
ဂလက်ဆီနက် ဆိုသည်မှာ သီအိုရီအရ အဆိုပြုထားသော ဂယ်လက်ဆီအမျိုးအစားဖြစ်ကာ ကြယ်များမရှိဘဲ သို့မဟုတ် အင်မတန်နည်းပါးသည့် ကြယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဂလက်ဆီပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းကဲ့သို့ အမည်တပ်ရခြင်းမှာ မိမိတို့မြင်နိုင်မည့် ကြယ်များ မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သို့သော် လုံလောက်သည့် ဓာတ်ငွေ့များရှိပါက ခြေရာခံမိနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ထိ ယင်းဂလက်ဆီများအား မတွေ့မိသေးပေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စကြဝဠာဗေဒ
ရွှေတွင်းရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
ရွှေတွင်းရွာ (Shwetwin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ရွှေတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၆၀၂ ဖြစ်သည်။
ဘိုးဘကုန်းရွာ၊ ဘိုးဘကုန်
ဘိုးဘကုန်းရွာ၊ ဘိုးဘကုန်
အလယ်ချောင်းရွာငယ်ရွာ၊ အလယ်ချောင်း
အလယ်ချောင်းရွာငယ်ရွာ၊ အလယ်ချောင်း
NGC 154
thumb|NGC 154 NGC 154 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ဘဲဥပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၇၈၅ နိုဝင်ဘာ ၂၇ တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
သစ်ပုတ်ကုန်းရွာ၊ ရွာသစ်ကြီး
သစ်ပုတ်ကုန်းရွာ၊ ရွာသစ်ကြီး
ရေလယ်ကျွန်း (မြောက်)ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ရေလယ်ကျွန်း (မြောက်)ရွာ (Yaelelkyun(North))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ဂုန်းသောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂုန်းသောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၇ ဦး၊ မ ၁၁၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိုက်ကွန်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
လိုက်ကွန်းရွာ (Laikkun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စံဖူး (မဲနယ်တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စံဖူး (မဲနယ်တောင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၉ ဦး၊ မ ၃၉၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စန်းငွေ၊ ဦး (ဒဂုန်)
ဒဂုန်ဦးစန်းငွေ (၁၉၁၀)
၁။ အမည်ရင်း - ဦးစန်းငွေ
၂။ မိဘအမည် - ဦးအောင်ဇေယျ + ဒေါ်သဲအူ
တိန်းဟေးရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
တိန်းဟေးရွာ (Tinghay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ကောက်ကွက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၃၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောက်ကွက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၈ ဦး၊ မ ၇၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၅၅ ဦးနေထိုင်သည်။
စန်းငွေ၊ ဦး (ဒဂုန်)
ဒဂုန်ဦးစန်းငွေ (၁၉၁၀)
၄။ မွေးဖွားရာဒေသ - ကျောက်ပန်းတောင်မြို့နယ်၊ တည်ပင်ရွယ်
၅။ ကလောင်အမည်ခွဲများ - ဒဂုန်မောင်စံသူ၊ ဘားမားစန်းစန်း၊ သီရိပစ္စယာ စောဥမ္မာ၊ ပေါက္ကံမောင်တင်၊
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
ဒဂုန် ဦးစန်းငွေကို ကျောက်ပန်းတောင်း မြို့နယ်၊ တည်ပင်တဲရွာ၌ အဖ တောင်သူ ဦးအောင်ဇေယျ၊ အမိ ဒေါ်သည်းအူတို့မှ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင် ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်း ကိုးယောက်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ငယ်မည်မှာ မောင်စံတင် ဖြစ်သည်။