cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု
၁၉၅၅
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော် မရှိပါ။
ထန်းပင်ကုန်းရွာ၊ ကျုံတာမုဆိုးမ
ထန်းပင်ကုန်းရွာ၊ ကျုံတာမုဆိုးမ
တမိုးခီတရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
တမိုးခီတရွာ(Tamoekheeta)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ ပူလွဲပုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၈၈ ဖြစ်သည်။ အရပ်အခေါ်မှာ တမိုးခီသ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါဏပါကသုတ်
ဆန်တစ်စိတ်ချက် ထမင်းနှင့်ဟင်းကို သုံးဆောင်ပြီး ဘုရားရှင်ထံ ချဉ်းကပ်၍ မအီမသာဖြစ်နေသော ပသေနဒီကောသလမင်းကို ဘုရားရှင်က “မနုဇဿ သဒါ အစရှိသော ဂါထာကို မိန့်တော်မူပါသည်။
ကောသလမင်းက နောက်ကပါလာသော သုဒဿနလုလင်အား ယင်းဂါထာကို ဘုရားရှင်ထံမှ သင်ယူစေပြီး ပွဲတော်တည်ရာ၌ ရွတ်စေရာ တစ်စလယ်ချက် ထမင်းဖြင့် မျှတနိုင်ပြီး ကောင်းစွာလျော့ပါး ကိုယ်ကိုသုံးသပ်ပြီး “ဥဘယေန ဝတ” အစရှိ ဥဒါန်းစကားကို ကျူးရင့်ပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
မြန်မာကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့
မြန်မာကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့ (Myanmar Trade Promotion Organization) သည် စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အခြားနိုင်ငံများ၏ ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့များနည်းတူ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကွင်းသာယာရွာ၊ စက်ဆန်း
ကွင်းသာယာရွာ၊ စက်ဆန်း
လက်ပန်လှရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
လက်ပန်လှရွာ (Letpanhla)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ လက်ပန်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်လှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၀၄ ဦး၊ မ ၈၇၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၄၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇရပ်ဆိပ်ရွာ၊ ကုလားကွင်း
ဇရပ်ဆိပ်ရွာ၊ ကုလားကွင်း
UTC+08:00
UTC+08:00 ဆိုသည်မှာ UTC time offset  ၏ +08:00 တွင်ရှိသော အချိန်ဇုန်၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ ISO 8601 အရ အဆိုပါအချိန်အား 2016-05-03T06:04:12+08:00 ဟု ရေးသားဖော်ပြလေ့ရှိသည်။
ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်အပိုင်း (တောင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ) တွင် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက် ကွန်မြူနစ်တို့ တောင်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်ခြင်း မတိုင်မီထိ အဆိုပါအချိန်ဇုန်ကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး မြောက်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံထက် ၁ နာရီ အချိန်ရှေ့သို့ရောက်နေသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တနိုင်ငံလုံးသည် မြောက်ဗီယက်နမ်များအသုံးပြုကြသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်သည့် UTC+07:00 ကို အသုံးပြုလာကြသည်။
အတုလသီရိမဟာရာဇဒေဝီ
အတုလသီရိမဟာရာဇဒေဝီ ဘွဲ့ခံသည် အင်းဝဘုရင် နရပတိလက်ထက် မိဖုရားခေါင်ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
မင်းခေါင်၏ ဘထွေးတော် ပုဂံသင်္ခယာနှင့်၊ ဝတီးသင်္ခယာ၏ သမီးတို့မှ မြင်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ရှင်မိညက် တည်း။
အိမ်နိမ့်စံဘဝ
မိုးညှင်းမင်းက သား သီဟသူကို ပြည်မြို့ကို စားစေပြီး ဤမိန်းမငယ်နှင့် လက်ဆက်ပေးသည်။
မိဖုရားခေါင်ဘဝ
၈၀၄ ခုတွင် အင်းဝ၌ နရပတိ နန်းတက်သည်နောက် အတုလသီရိမဟာရာဇဒေဝီဘွဲ့နှင့် မိဖုရားခေါင်ဖြစ်လာသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းဝခေတ် မိဖုရားခေါင်များ ကဏ္ဍ:၁၅ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
ကမာကလဲရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
ကမာကလဲရွာ (Kamarkale)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ နဘဲပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နဘဲပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၀ ဦး၊ မ ၉၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ခုပ်ပင်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
လက်ခုပ်ပင်ရွာ (Letkhokepin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ မင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၃၃ ဦး၊ မ ၂၀၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်တောင် (ခ) သရက်တပင်ရွာ
သရက်တောင် (ခ) သရက်တပင်ရွာ
တောင်ညို (အရှေ့)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
တောင်ညို (အရှေ့)ရွာ (Taungnyo(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်တာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၉၈၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖရန်စစ် ကိုလင်းစ်
ဖရန်စစ် ကိုလင်းစ် (Francis Collins) သည် မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ ပညာရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်ပြီး အထူးကု ဆရာဝန်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည့်အပြင် မျိုးဗီဇသဏ္ဌာန်ဖော်ခြင်း (DNA mapping) ကို ပထမဆုံး တီထွင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ယနေ့တိုင် သက်ရှိထင်ရှား ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ၁၉၅ဝ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖရန်စစ်အား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ် ရှန်နွန်ဒေါကျေးရွာလေး ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
သူငယ်စဉ်က နေခဲ့သည့်အိမ်မှာ ရေပိုက်လိုင်း သွယ်ထားခြင်းပင်မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော် မိဘများကမှာ ပညာတတ်များဖြစ်ပြီး ဖခင်မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာရပ်ဖြင့် ပီအိတ်ချ်ဒီ ပါရဂူဘွဲ့ရခဲ့ပြီးသူ ဖြစ်ပြီး၊ မိခင်မှာ ပြဇာတ် ဇာတ်ညွှန်းရေးသူ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က သားများကို တောကျောင်းလေး၌ ပညာသင်စေရန် စိတ်မချသူမိခင်က ကိုယ်တိုင်အိမ်တွင် သင်ပေးခဲ့သည်။ အဖွားလုပ်သူ လေဖြတ်သွားသည့်အတွက်ကြောင့် ထိုအဖွားနှင့်အတူနေထိုင်ရန် မိသားစုလိုက် မြို့ပြသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရပြီး မိခင် ဖြစ်သူက မြို့ကျောင်းများတွင် သားများအား ပညာဆည်းပူးစေရန် သင့်တော်သည်ဟု သဘောရသဖြင့် ၆ တန်းရောက်မှသာ ဖရန်စစ်တစ်ယောက် အခြားသောကလေးများနည်းတူ ကျောင်းတက်ခွင့်ရတော့သည်။ အတန်းကျောင်းတက်သည့်အချိန်နောက်ကျသည့်အတွက် အစပိုင်းတွင် လူမှုရေး ပြဿနာအချို့ကို တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။ ဖရန်စစ် ကိုယ်တိုင်ကလည်း အခြားသူများနှင့် ယှဉ်လျှင် နောက်ကျနေသည်ဟု ခံစားခဲ့ရသည်။
အမှန်အားဖြင့် သိပ္ပံပညာရှင်အကျော်အမော် ဖရန်စစ်သည် သူ၏ ငယ်စဉ်ဘဝကို ဂီတနှင့်အနုပညာကြားမှာ ဖြတ်သန်းခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူက ကောလိပ် ကျောင်းတစ်ကျောင်းတွင် လူကြီးတစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ထိုကျောင်းအတွက် ဇာတ်ရုံတစ်ခု တည်ထောင် ခဲ့သည့်အတွက် ဖရန်စစ်တစ်ယောက် အချိန်ပြည့်နီးပါး အနုပညာနှင့်လက်ပွန်းတတီးနေထိုင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ သို့သော် အနုပညာအား စိတ်ပါဝင်စားခြင်းမရှိလှပေ။
ဖရန်စစ်အား အမှန်တကယ်ညှို့ယူနိုင်ခဲ့သည်မှာ ဓာတုဗေဒဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်တုန်းက ဇီဝဗေဒကို ရှုပ်ထွေးသည့် ပညာရပ်ဟု ယူဆကာ စိတ်ဝင်စားခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ သို့နှင့် ၁၆ နှစ်အရွယ် အထက်တန်းအောင်ပြီး ဗာဂျီးနီးယား တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဖရန်စစ်ကို ပထမဆုံး ကျောင်းပျော်စေခဲ့သည်မှာ ဓာတုဗေဒ ပညာရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဖရန်စစ် ၁ဝ တန်းတက်သည့်နှစ် ဓာတုဗေဒ အတန်းတက်သည့် ပထမဆုံးနေ့တွင် ဓာတုဗေဒ ဆရာကြီးက တစ်တန်းလုံးကို အမည်းရောင် ပိန်းနေအောင်သုတ်ထားသည့် စက္ကူဗူး တစ်ဗူးစီပေးသည်။ ထို့နောက် ယင်းဗူးထဲရှိ ပစ္စည်းမှာ မည်သို့သောပစ္စည်းဖြစ်မှန်း သိနိုင်မည့် နည်းလမ်းများအား ချရေးပြီး ဆရာ့ထံ တင်ပြရမည်ဟု ညွှန်ကြားသည်။
အစ ပထမတွင် ဖရန်စစ်က ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းသည် အတော်တုံးသည့် စိတ်ကူးတစ်ရပ်ဟုသာ ယူဆခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း ဗူးထဲမှပစ္စည်းကို သိနိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေရင်းဖြင့် စိတ်ပါဝင်စား လာခဲ့သည်။ ဖရန်စစ်၏ စိတ်ကို ဤအဖြစ်အပျက်လေးက ဖမ်းစားနိုင်ခဲ့သည်။ သူ့ဘဝမှာ ဤအဖြစ်က သူ့အားသိပ္ပံပညာကို စိတ်ပါဝင်စားလာစေသည့် အကြောင်းရင်းခံတစ်ရပ်၊ ပထမဆုံးသော စိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ်ပင် ဖြစ်သည်။
ဖရန်စစ်က သင်ခန်းစားများအား ၏ သည်မရွေး အလွတ်ကျက်မှတ်ရခြင်းကို နှစ်သက်ခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ ထို့ကြောင့် ဤကဲ့သို့ ဉာဏ်ကစားပြီး ကိုယ့်စိတ်ကူး အိုင်ဒီယာကို ဖော်ထုတ်ခွင့်ရသည့် ဘာသာအား အလွန်အမင်း စိတ်ဝင်စားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအဖြစ်အပျက်လေးက ဖရန်စစ်ကို သိပ္ပံပညာရှင် အကျော်အမော်ကြီးဖြစ်ရန် လမ်းစပြုပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ဖရန်စစ်ငယ်စဉ်ကတည်းက ပညာသင်ကြားရာမှာ မှတ်သားခြင်းထက် ဝေဖန်ပိုင်းခြားခြင်းကိုသာ ပိုမိုအားသန်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် မှတ်သားခြင်းကို အများဆုံးပြုလုပ်ရလေ့ရှိသည့် ဇီဝဗေဒဘာသာရပ်ကို စိတ်ပါဝင်စားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ဝေဖန်ပိုင်းခြားခြင်းကို အလေးပေးသည့် သင်္ချာ၊ ရူပဗေဒနှင့် ဓာတုဗေဒများကို ပိုမို နှစ်သက်စွာ လိုက်စားခဲ့သည်။ ဖရန်စစ်၏ ကိုယ်ပိုင်အမြင်မှာ သင်ကြားပို့ချရာတွင် မှတ်သားခြင်းထက် ဝေဖန် ပိုင်းခြားခြင်းကိုသာ အလေးပေးသင့်သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
သူတတ်ထားတဲ့ ပညာတွေကို အများအကျိုးအတွက် ဘယ်လို အသုံးချ ရမယ်ဆိုတာကို တွေးတောကြံဆနေတဲ့ ဖရန်စစ်အတွက် လူသား အကျိုးပြု လုပ်ငန်းတွေလုပ်ဖို့ လမ်းစကို ရှာဖွေတွေ့ရှိလို့သွားပါတော့တယ်။ ဒီလိုနဲ့ သူရဲဲ့ ရှေ့ဆောင် လမ်းပြ ဆရာကြီးများကို အကြံဉာဏ် တောင်းခံ တိုင်ပင်ပြီး နောက်မှာတော့ မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ် ဆေးတက္ကသိုလ်မှာ ပညာစတင် သင်ကြားပါတော့တယ်။ ဒီမှာ ပညာသင်ကြားပြီးတဲ့နောက်ပိုင်း အလုပ်သင်ဆရာဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းပြီးနောက်မှာ ယေးလ်တက္ကသိုလ်ကို မျိုးရိုးဗီဇပညာရပ်ဆိုင်ရာ လေ့လာသူ အသင်းဝင်တစ်ယောက်အဖြစ်နဲ့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်းမှာတော့ မီရှီဂန် တက္ကသိုလ် မှာဆရာအဖြစ်ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ရင်းနဲ့ပဲ သူ့ရဲ့ နဂိုမူလရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်တဲ့ မျိုးရိုးဗီဇ ဘာသာရပ်ကို ဆက်လက် သုတေသနပြုနေခဲ့ပါတော့တယ်။
ဖရန်စစ် ကိုလင်းစ်ရဲ့ ထူးခြားချက်တစ်ခုက တချို့သော သိပ္ပံ ပညာရှင် တွေနဲ့မတူပဲ ဘာသာတရားကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ယုံကြည်ကိုင်းရှိုင်း ခြင်းပါပဲ။ ဒီလို ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းသွားရခြင်းက ဖရန်စစ်ရဲ့ ဖခင် ဖြစ်သူ ကင်ဆာရောဂါနဲ့ ဆုံးပါးပြီးနောက်ပိုင်းမှလို့လည်း ဆိုကြပါတယ်။ ပုဂ္ဂလိက အတွေ့အကြုံကြောင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာတရားကို နက်နက် ရှိုင်းရှိုင်းသက်ဝင်သွားခဲ့ရတဲ့အတွက် သူ့ကို evangelical Christian လို့ ခေါ်လို့ရမယ်ထင်ပါတယ်။
မိုင်းလင်းရွာမရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
မိုင်းလင်းရွာမရွာ (Monglinywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၄ ဦး၊ မ ၅၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ
မဟာဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ ဘွဲ့တံဆိပ်တော် (Mahādhammakathikabahujanahitadhara; Maha Dhamma Kathika Bahujanahitadhara Title)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ
အယျိကာသုတ်
ကောသလဘုရင်ကြီး၏ ချစ်လှစွာသော အဖွားအို ကွယ်လွန်မှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ကောသလဘုရင်က ဖြစ်နိုင်လျှင် ဆင်ရတနာ, မြင်းရတနာ, အခွန်တစ်သိန်းထွက်သော ရွာကြီး, ဇနပုဒ်တို့နှင့် လဲလို့ရလျှင် လဲလိုပါကြောင်း ဝမ်းနည်းစွာလျှောက်ထားရာတွင် ဘုရားရှင်က မြေအိုး မြေခွက်ဥပမာဖြင့် သတ္တဝါအားလုံး သေဆုံးခြင်း သဘောရှိပုံ၊ သေဆုံးရခြင်းလျှင် အဆုံးရှိပုံ၊ သေဆုံးရခြင်း သဘောကို မလွန်မြောက်နိုင်ပုံတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ရွှေမော်ဓောဘုရား(ပဲခူး)
ရွှေမော်ဓောဘုရား (ကျာ်မံက်တဴ )သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တန်ခိုးကြီးဘုရားများအနက် တစ်ဆူအပါအဝင်ဖြစ်၍ သင်တိုင်းစေတီခေါ် မကိုဋ်စေတီမျိုးဖြစ်သည်။ ပဲခူးမြို့၏ အရှေ့ပိုင်း ဟင်္သာကုန်းအစုတွင် အနောက်ဘက်ဆုံးကျသော ပဲကူး၊ သုဒဿန၊ မြင်းသီတ၊ မရင်သိန္န၊ မဓဝါ ဟူ၍ ခေတ်အလိုက် အမည်ပြောင်းခဲ့သော ကုန်းငယ်ပေါ်၌ ရွှေမော်ဓောစေတီတည်ရှိသည်။ ယခုအခါ၌မူ ထိုကုန်းကို ရွှေမော်ဓောကုန်းဟု အခေါ်များသည်။ ရွှေမောဓောဘုရားသည် ပဲခူး(မွန်ဘာသာဖြင့် ဗဂေါ)မြို့၏ ကျက်သရေဆောင်၊ ပဲခူးနယ်တစ်ဝိုက်တွင် အထင်ရှားဆုံး သာသနိက အဆောက်အအုံ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုဘုရားသည် ပဲခူးဒေသ၏ ဘာသာရေး သက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင် အဓိကကျသော သာသနိကအမွေနှစ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းတွင်းစေတီများအနက် ရွှေမော်ဓောစေတီသည် ဉာဏ်တော်အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။
မူရင်းဘုရားသမိုင်း
ရွှေတိဂုံစေတီတော်သမိုင်းနှင့် ဆင်တူသည်။ ကုန်သည်ညီနောင်နှစ်ဦး(တဖုဿ နှင့် ဘလိက မဟုတ်ပါ။)က မြတ်စွာဘုရားထံမှ ဆံတော်နှစ်ဆူပင့်ဆောင်လာပြီး ပဲခူးဒေသမှာ စေတီတည်ထား ဌာပနာခဲ့ကြသည်။ ဘုရားသမိုင်းသည် အမျိုးမျိုးကွဲပြားနေပေခဲ့သော်လည်း အများအားဖြင့် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် (၁၇၈၂-၁၈၁၉)ခုနှစ်(၁၆-၁၇ရာစု) ကို အခြေခံထားသည်။ ကုန်သည်ညီနောင်နှစ်ဦးသည် မဟာသလနှင့် စူဠသလ (Maha-sala and Cula-sala)ဟု ဖော်ပြထားသည်။
မူရင်း သမိုင်းရာဇဝင်(Foundation myth)မှာ ဟင်္သာကုန်းဘက်ကိုထိုးဆင်းသွားသော အရှေ့ဘက်စောင်းတန်းမှာ တည်ရှိခဲ့သည့် မွန်နှင့် ပါဠိ ကျောက်စာတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ထိုကျောက်စာတွင် ၁၅ ရာစုက တစ်ချိန်တည်းရေးထိုးခဲ့သည်။ Donald M. Stadtner မှ သူ့၏စာတမ်းတွင် ” The earliest myth associated with the Shwemawdaw stems from completely different sources than the current legend. Our sole surviving evidence comes inthe form of two 15th-century inscriptions, one in Mon and the other in Pali,both located along the eastern stairway leading to the promontory of the Hintha Kone.” ရေးခဲ့သည်။ မွန်ကျောက်စာမှာ ဂဝမ္ပတိက ကုသိနာရုံ(Kusinagara)မှ ဗုဒ္ဓအံတော်(tooth relic)တစ်ဆူကို သထုံပြည်သို့ ပင့်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ထို အံတော်ဟာ အလိုအလျောက် ၃၃ ဆူပွားလာခဲ့ပြီး သထုံဘုရင်သည် ထိုအံတော်များဖြင့် ဌာပနာပြီး စေတီ ၃၃ ဆူ တည်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းမှာ အံတော် ၃၃ ဆူကို နေရာဌာနအသီးသီးကို ပြောင်းရွှေ့ တည်ထားကိုးကွယ်ကြသည်ဟု မွန် နှင့် ပါဠိ ကျောက်စာ နှစ်ခုလုံးမှာ ဆိုထားသည်။ ထို ၃၃ ဆူထဲမှ တစ်ဆူသည် Madhavaဟု ပါဠိကျောက်စာမှာ ဖော်ပြထားသည်။ Mudhava ဟု ကလျာဏီကျောက်စာမှာ တွေ့ရှိရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဟုမွန်ဘာသာဖြင့်ခေါ်ဆိုလာကြသည်။ ထိုမှတဆင့် မွန်ရာဇဝင် (Mon chronicle) မှာ “Mohtau Pagoda” or “Muhtau Pagoda” ဟု ရေးသားဖော်ပြရာမှ ရွှေမောဓေါလို့ အမည်တွင်လာခဲ့သည်။
မွန်လူမျိုးတွေ တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော စေတီတော်များအထဲမှ ရွှေတိဂုံစေတီတော်၊ ရွှေမောဓောစေတီတော်နှင့် ကျိုက်လမိုင်း(လမိုင်းဘုရား)တို့သည် အခြားစေတီတော်တို့ထက် ထူးခြားထင်ရှားပါသည်။ ထိုစေတီ ၃ ဆူသည် အခြေခံအားဖြင့် ပုံစံတူညီကြသည်။ သို့သော် မတူညီသည့်အချက်ကား ရွှေတိဂုံစေတီသည် ထိုစေတီ သုံးဆူ တွင် သပ္ပါယ်ဆုံး၊ ရွှေမောဓောစေတီသည် အမြင့်ဆုံး၊ ကျိုက်လမိုင်းသည် ထုအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ရွှေမောဓောစေတီကို မွန်ဘာသာဖြင့် ကျာ်မံက်တဴ (ကျိုက်မွတ်တောင်း) ဟုခေါ်ဆိုကြခြင်းမှာ ရှေးအခါက မွန်အဖိုးကြီးများသည် ဆေးတံကို သောက်ကြသည်။ အဖိုးကြီး တစ်ယောက်သည် ဉာဏ်တော်မြင့်သော စေတီတော်၏ စိန်ဖူးတော်ကို ဖူးမြော်ရန် မော့ပြီးကြည့်သောအခါ ဆေးတံမှ ကျလာသောမီးပွားက သူ၏ နှာခေါင်းကို ထိပြီး ပူသောကြောင့် ကျာ်မံက်တဴ (ကျာ်-ဘုရား + မံက်-နှာခေါင်း + တဴ-လောင်သည်) ဟု ယနေ့ထိ အချို့သောမွန်လူမျိုးများက ခေါ်ဆိုနေကြဆဲပင်ဖြစ်သည်။
တည်သည့်နှစ်
ရွှေမော်ဓောစေတီ တည်သည့်နှစ်များနှင့် ဌာပနာသည့် ပစ္စည်းအကြောင်းကို အမျိုးမျိုးဆိုကြသည်။ အချို့က ဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် မစံမီကပင် တည်သည်ဟု လည်းကောင်း၊ အချို့က ဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံပြီးမှ တည်သည်ဟုလည်းကောင်း၊ အချို့က ဘုရားဆံတော်ကို ဌာပနာသည်ဟုလည်းကောင်း၊ အချို့က သွားတော်ကို ဌာပနာသည်ဟု ၎င်း ရေးသားကြသည်။ သို့ရာတွင် ဘုရားဒါယိကာမ ဟံသာဝတီဘုရင်မ ရှင်စောပုနှင့် သားမက်တော် ဘုရားဒါယကာ ဓမ္မစေတီမင်းတို့ ၈၂၄ ခုနှစ်တွင် ထိုးခဲ့သော မော်ဓောသမိုင်း ပါဠိကျောက်စာအရမူ သထုံမင်း စူဠသီရိမာသောကသည် သာသနာနှစ် ၂၃၇ ခုလောက်တွင် ဘုရားရှင်၏ သွားတော်ဓာတ်ကို ဌာပနာကာ ရွှေမော်ဓော ဂန္ဓကုဋိတိုက်ကို ရှေးဦးစွာတည်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
ထိုတိုက်စေတီကို မဝေါစေတီဟု သမုတ်ပြီးသော် သာသနာနှစ် ၂၃၈ ခုနှစ်တွင် ရေစက်ချ လှူဒါန်းသည်။ ယင်းသို့ တည်ပြီးနောက် မော်ဓောစေတီသည် ငလျင် အကြိမ်ကြိမ် မိ၍ ပြိုကျရာ အကြိမ်ကြိမ် ပြန်တည်ခဲ့ရသည်။ ရှင်ဥေယျဓမ္မ၏ ရွှေမော်ဓောသမိုင်းနှင့် သထုံရာဇဝင်အဆိုအရ သာသနာနှစ် ၃၄၇၊ ၄၅၄၊ ၅၃၂၊ ၅၆၆၊ ၆၀၈၊ ၆၉၇၊ ရ၇၅၊ ၈၄၃၊ ၉၃၁၊ ၁၀၀၄၊ ၁၀၇၁၊ ၁၁၅၉၊ ၁၁၉၆၊ ၁၂၈၀၊ ၁၃၅၇၊ ၁၄၁၉၊ ၁၅၃၀၊ ၁၆၀၃၊ ၁၇၀၅၊ ၁၈၁၃၊ ၁၈၃၀၊ ၁၈၉၂ ခုနှစ်များတွင် ၂၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် ငလျင်ကြောင့် မော်ဓောတိုက်စေတီ ပြိုလေရာ မင်းအဆက်ဆက်တို့ ပြန်လည်တင်ပေးရလေသည်။ သက္ကရာဇ် ၇၅၈ ခုနှစ်တွင် နောက် ၂၃ ကြိမ်မြောက် ပြိုပြန်လေသည်။
ရွှေမော်ဓောဘုရား သမိုင်း
မော်ဓောသမိုင်း ပါဠိကျောက်စာ၌ ပါရှိသည့် ရွှေမော်ဓောဘုရားသမိုင်း- မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် ဝါတော် ရှစ်ဝါအရ အဉ္စနခုနှစ် ၁၁၁-ခုတွင် မိတ္ထီလာပြည်သို့ ကြွတော်မူ၏။ ဘုရားသခင်နှင့် အတူပါလာသော အရှင်ဂဝမ္ပတိ မဟာထေရ်သည် မိတ္ထီလာပြည်မှ ဖယ်ခွာခဲ့၍ သထုံပြည့်ရှင် မဟာသိရိမာသောကမင်းထံ ကြွရောက်ပြီးလျှင် တရားစကားဖြင့် ဆုံးမကံမြစ်၏။ သိရိမာသောကမင်းသည် တရားတော်ကို နာကြားရသောအခါ တရားအလုံးစုံကို အကုန်အစင် သိမြင်တော်မူသည့် ဘုရားသခင်အား ဖူးမြင်လိုသည့် ဆန္ဒဖြစ်၍ ဂဝမ္ပတိမထေရ်အား ဘုရားသခင်ကို ပင့်ပေးရန် တောင်းပန်လေသည်။ ဂဝမ္ပတိမထေရ်သည် မိတ္ထီလာပြည်သို့ ပြန်၍ ဘုရားသခင်အား အလုံးစုံ လျှောက်ကြားသောအခါ ဘုရားသခင်သည် ရဟန္တာနှစ်သောင်းနှင့်အတူ သထုံပြည် မဟာသီရိမာသောကမင်းထံ ကြွလာကာ တရားရေအေး တိုက်ကျွေးတော်မူလေသည်။ ကြွလာပြီးနောက် ခုနစ်ရက်လွန်မြောက်၍ သထုံပြည်မှ ပြန်ကြွတော်မူမည်ရှိသော် တရားနာလျက်ရှိသော ရသေ့ခြောက်ပါးက ဘုရားသခင်ကိုယ်စား ကော်ရော်ဖွယ်ရာ ထားခဲ့ရန် တောင်းပန်ကြသောအခါ ဘုရားသခင်က ဆံတော်ခြောက်ဆူကို ပေးတော်မူလေသည်။ မဟာသိရိမာသောကမင်းကလည်း ကိုးကွယ်ဖွယ်ရာဆံတော်မြတ်ကို တောင်းသည်အခါ ဘုရားသခင်က ဆံတော်ဓာတ်ကို မပေးဘဲ၊ "မလ္လာမင်း၏ အင်ကြင်းတော်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသည့်အခါ စန္ဒကူးထင်းပုံထက်၍ တင်၍ ဖုတ်ကြည်းကြကုန်လတ္တံ့။ ထိုအခါ ငါ၏ အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့် ၃၃ ချောင်းသော သွားတော်ဓာတ်ကို စန္ဒကူး ထင်းပုံထက်မှ ထုတ်၍ ဂဝမ္ပတိရဟန်းသည် ဆောင်ခဲ့လတ္တံ့။ ထိုဓာတ်ကို သင်မင်းကြီး ကော်ရော်ကြရကုန်လတ္တံ့"ဟု မိန့်တော်မူလေသည်။
ဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံ၍ စန္ဒကူးထင်းပုံထက်တင်ကာ ဖုတ်ကြည်းသောအခါ အဓိဋ္ဌာန်တော်ကြောင့် သွားတော်ဓာတ်ကို ဂဝမ္မတိမထေရ်သည် ပင့်ဆောင်၍ သထုံပြည်ရှင် မဟာသိရိမာ သောကမင်းအား ပေးလေသည်။ မင်းကြီးသည် ၃၃ ဆူသော သွားတော်ဓာတ်ကို ၃၃ ဆူသော ကျောက်စေတီငယ်ပြုစေ၍ ကိုးကွယ်လေသည်။ မဟာသိရိမာသောကမင်း လွန်သော် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ခန့်လောက်သာ ထိုကျောက်စေတီများကို ကော်ရော်သူများ ရှိ၍ နောက်အနှစ် ၂ဝဝ ခန့် ပစ်ပယ်ထားခြင်း ခံရသဖြင့် စေတီများသည် တောအတိ ဖုံးလွှမ်းသွားလေသည်။ သာသနာနှစ် ၂၃၆ ခုတွင် သထုံပြည်သို့ သာသနာပြုကြွလာကြသော အရှင်သောဏနှင့် ဥတ္တရမထေရ်နှစ်ပါး၏ ထုတ်ဖော်ချက်အရ သထုံပြည်ရှင် စူဠသိရိမာသောကမင်းသည် ၃၃ ဆူသော ကျောက်စေတီငယ် တို့မှ ၃၃ ဆူသော သွားတော်ဓာတ်တို့ကို ထုတ်၍ နေပြည်တော်မှ အရှေ့မြောက်မျက်နှာ၌ မဝေးလွန်းမနီးလွန်းသော နေရာတွင် ၃၃ ခုသော ရွှေတိုက်တို့ကို ပြုစေ၍ ၃၃ ဆူသော သွားတော်ဓာတ်တို့ကို ရွှေကြုတ်တို့၌ ထည့်ကာ ရွှေအိုး ၃၃ လုံးဖြင့် ပိတ်၍ ရွှေတိုက်သွင်း၍ ပူဇော်သည်။ ထို့နောက် စူဠသိရိမာ သောကမင်းသည် ဤသို့ အဓိဋ္ဌာန် ပြု၏။ "ဤဓာတ်တော်တို့သည် ဘုရားသခင်၏ ဓာတ်တော်တို့ အမှန်စင်စစ် ဖြစ်ငြားအံ့၊ ထိုဓာတ်တော် တို့သည် သတ္တဝါတို့၏ စီးပွားချမ်းသာအလို့ငှာ ထိုက်သည့်အရပ်၌ ရွှေအိုးနှင့်တကွ တည်စေကုန်သတည်း"။ ယင်းသို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြုပြီးသည်၏ အခြားမဲ့၌ သွားတော်ဓာတ် ၃၃ ဆူသည် ရွှေအိုးနှင့်တကွ ရွှေတိုက်၌ ကွယ်၍ ထိုထိုအရပ်တို့၌ တည်ကြကုန်၏။
မဓဝါမြို့သို့ ဘုရားသခင်၏သွားတော်ဓာတ်တစ်ဆူ ရောက်သွားသည်ကို စူဠသိရိမာသောကမင်း သိလတ်သော် အနုမမည်သော အမတ်အား လွှတ်၍ တိုက်စေတီတစ်ဆူ တည်စေသည်။ အနုမအမတ်သည် သွားတော်ဓာတ်တည်ရာရွှေအိုးကို ဆင်ပေါ်၌ တင်၍ တိုက်စေတီတည်ထိုက်သော အရပ်တွင် ဆင်ဝပ်ပါစေသတည်းဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုကာ ဆင်ကို လွှတ်သော် ထိုဆင်သည် ဟင်္သာကုန်းတန်းမှ ဆင်း၍ အနောက်ဘက် မြင်းသီတကုန်းသို့ တက်ပြီးလျှင် ဝပ်လေ၏။ ထိုကုန်းကို ညှိပြီးလျှင် အမြင့်ရှစ် တောင်၊ အလျားအတောင် ၅ဝ၊ အနံ ၂၅ တောင်ရှိသော ခုံတုံးကို အုတ်ရင်ပြင်ပေါ်၌ တင်ပြီးမှ ယင်းအပေါ်၌ အလျား အတောင် ၄ဝ၊ အနံအတောင် ၂ဝ၊ အမြင့် ရှစ်တောင်ရှိသော တိုက်စေတီကို ပြာသာဒ်နှင့်တကွ ပြု၏။ ပလ္လင်၌ ဘီလူးရုပ်တုထားသော ဘီလူးရန်နိုင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားကိုလည်း သွားတော်ဓာတ် ထည့်ရာ ရွှေအိုးနှင့်အတူ တိုက်စေတီတွင်ထား၍ ပူဇော်သည်။ ထိုတိုက်စေတီကို မဝေါစေတီဟု သမုတ်ပြီးသော် သာသနာနှစ် ၂၃၈ ခုနှစ်တွင် ရေစက်ချ လှူဒါန်းသည်။
၉၃၂ ခုနှစ် ကဆုန်လတွင် မော်ဓောစေတီ၏ ဟင်းရံဖူး ငလျင်ကြောင့် ၂၆ ကြိမ်မြောက် ပြိုခဲ့သည်ကို သီတင်းကျွတ် လပြည့်ကျော် ၂ ရက်နေ့ ပြန်လုပ်ရသည်။ ယင်းနှစ် တန်ခူး လပြည့်နေ့တွင် အလုံးစုံပြီး၍ ထီးသစ်တင်တော်မူသည်။ ၉၄၄ ခုနှစ် သီတင်းကျွတ်လတွင် ငလျင်ကြီးလှုပ်သောကြောင့် မော်ဓောစေတီ ၂၇ ကြိမ်မြောက် ပြိုပြန်သည်။ ခေါင်းလောင်းပုံ အထိ ပျက်စီးသည်ကို ဘုရင့်နောင်သားတော်ကြီး နန္ဒဘုရင်က တဖြည်းဖြည်း ပြန်တည်ရာ ၉၅ဝ ပြည့်နှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထီးတော်အသစ်တင်နိုင်တော်မူသည်။ ၉၆ဝ ပြည့် နှစ်တွင် ဟံသာဝတီနေပြည်တော်ကို ရခိုင်မင်းတပ်များက မီး တိုက်ရာ တစ်မြို့လုံး မီးဟုန်းဟုန်းတောက်ကာ မောဓောစေတီ ကို မှိုင်းစွဲလေသဖြင့် စေတီတော်၏ ရွှေသင်္ကန်းရောင်သည် အိုးမည်းသုတ်ထားသကဲ့သို့ မတင့်မတယ်ဖြစ်ရလေသည်။ သို့ရာ တွင် နိုင်ငံတော်အတွင်း စစ်မက်အရေးရှုပ်ထွေးနေသဖြင့် စေတီ တော်အား မပြုပြင်နိုင်ဘဲရှိခဲ့ရာ၊ ၉၅ ခုနှစ် တပေါင်းလတွင်မှ အနောက်ဘက်လွန်မင်းက ကိုယ်လုံးပြည့် ရွှေသင်္ကန်း ကပ်တော် မူသဖြင့် ၁၅ နှစ်တိုင် ညှိုးနွမ်းခဲ့သော မော်ဓောရှင်သည် ရွှေ ရောင်တဝင်းဝင်းနှင့် တင့်တယ်တော်မူလာလေသည်။ ၉၉၅ ခုနှစ်တွင် သာလွန်မင်းတရားကြီးက တစ်ဖန် ဖိနပ်တော်မှ ဟင်းရံဖူးအဆုံး ရွှေချတော်မူပြန်သည်။
သက္ကရာဇ် ၁ဝဝ၆ ခုနှစ် ပြာသိုလဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် ငလျင်ကြီး ပြင်းစွာလှုပ်၍ ရွှေမော်ဓောစေတီ ၂၈ ကြိမ်မြောက် ပြိုပျက်ရပြန်သည်။ ဒုတိယဖောင်းရစ်ထိ ပြိုလေသည်ကို သာလွန်မင်းတရားကြီးပင် ပြန်လည် တည်ဆောက်၍ ထီးတော်အသစ် တင်လှူတော်မူသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၃ဝ ပြည့်နှစ် ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၅ ရက် နေ့တွင် ဆင်ဖြူရှင် မြေဒူးမင်းလက်ထက် ငလျင်ကြီးစွာ လှုပ်၍ မော်ဓောရှင် သပိတ်မှောက်တိုင်အောင် ၂၉ ကြိမ်မြောက် ပြိုပျက်ပြန်သည်။ ဆင်ဖြူရှင် မင်းသည် မော်ဓောရှင်ကို မပြင်နိုင်မီ နတ်ရွာစံလေသည်။ စဉ့်ကူးမင်းလည်း စေတီပြင်ရန် အထ မမြောက်ဘဲ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်ကျမှ ပြုပြင်ဖြစ်သည်။ ၁၁၄၈ ခုနှစ်တွင် မော်ဓောရှင်ကို စတင်ပြုပြင်ရာ ၁၁၅၁ ၁၁၅၁ ခုနှစ်တွင် ထီးတော်အောင်မြင်စွာ တင်ပြီးသည်။ စေတီတော် အမြင့် ၁၉၈ တောင် နှစ်မိုက်၊ ထီငှက်မြတ်နား ရောင် လျှံထိပ်ထိ အမြင့် ၂၂၃ တောင်နှစ်မိုက် ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကြီး၌ ဌာပနာတိုက်ပေါင်း ၁၄၅ တိုက် ပြုသည်။ ရွှေသွန်းဆင်းတု ၃၆ ဆူ၊ ရွှေခတ်ဆင်းတု ၁၆၈၊ ငွေသွန်းဆင်းတု ၃၅၄၁၊ ငွေခတ်ဆင်းတု ၃၇၅၁၊ ခဲဆင်းတု ၁၉၃၆၁၊ နံ့သာဆင်းတု ၃ဝ၊ ကျောက်ဆင်းတု ၈၃၂၉၊ မြေဆင်းတု ၁၅၇၊ ဖန်ဆင်းတု ခုနစ်၊ ပန်းပေါင်းဆင်းတု နှစ်၊ ဆင်စွယ်ဆင်းတု ၁၄၊ ပယင်းဆင်းတု ၁ဝ၆၊ မြဆင်းတု တစ်၊ မိုးကြိုးဆင်းတု နှစ်၊ သစ်ဆင်းတု ၃၄၊ ကရမက်ဆင်းတု ခြောက်၊ ပြဒါးသေဆင်းတု ခြောက်၊ ကြေး ဆင်းတု ၁၉၈၃၊ ကျောက်စိမ်းဆင်းတု ကိုး၊ ရွှေအုတ်ချပ် ၂၅၊ ငွေအုတ်ချပ် ၂၅၊ ဖန်အုတ်ချပ် ၁ဝ၊ ခဲအုတ်ချပ် ၅၆၂၊ ကြေးအုတ် ၄၃၆၊ အင်္ဂတေအုတ် ၈၂၉၊ သန္တာ ၃၇ လုံး၊ ရာဇူကျောက် ၇၁၉ လုံး၊ ရွှေလက်စွပ် ၅၂ ကွင်း၊ ငွေလက်စွပ် ၃၂၄ ကွင်း၊ ဘုရားနှင့် ရဟန္တာ ဓာတ်တော် ၁၁၂၄၁ ဆူတို့ကို ဌာပနာသည်။ ရင်ပြင်တော်ကို နှစ်ပေလေးလက်မ မြှင့်၍ ခင်းသည်။ ဘိုးတော်မင်းတရား၏ ရင်ပြင်သည် စေတီတော်၏ ပဉ္စမရင်ပြင် ဖြစ်သည်။ ရင်ပြင်ပေါ်၌ ပရိဘောဂတိုက်နှင့် ပဋ္ဌာန်း စရပ်သာထားရာ ရင်ပြင်တော် ကျယ်ပြန့်ရှင်းလင်းသည်။
၁၃ဝ၉ ခုနှစ် ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ထိုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် ထိုစဉ်က နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး စဝ်ရွှေသိုက် ကိုယ်တိုင် ရွှေမော်ဓောစေတီ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် ပန္နက်သဲ ချပေးသည်။ သို့ရာတွင် အကြောင်းမညီညွတ်သဖြင့် သုံးနှစ်ကျော်မျှ လုပ်ငန်းအကောင်အထည်မပေါ် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ထိုနောက် ၁၃၁၃ ခုနှစ် ဦးတန်ခူး လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် စေတီတော်သစ် အုတ်မြစ်ကို ရင်ပြင်တော် အနောက်မျက်နှာ အရုဏ်ခံတံဆောင်း၏ တောင်ဘက်အနီး၌ ထိုစဉ်က ဝန်ကြီး ချုပ် ဦးနု ချပေးလေသည်။ ၁၃၁၃ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့မှစ၍ သံရိုးကျောက်ကျစ် အင်္ဂတေကို ရင်ပြင်တော်အောက် ၁၃ ပေခွဲထိ အနက်တူး၍ ချသည်။ စေတီ တော်၏ ဌာပနာများကို စံနစ်တကျ တူးဖော်ကာ ပြတိုက် ထူထောင်၍ စုဆောင်းပြသထားသည်။ ၁၃၁၅ ခုနှစ် နတ်တော် လပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့တွင် စေတီတော် သံထည်အုတ်ထည် အပြီးတိုင် အောင်မြင်သည်။ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေး၊ ခဲ၊ ကျောက်၊ ဆင်စွယ်၊ သစ်သား ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား အသစ်အဟောင်းပေါင်း ၂ဝဝဝဝ ကျော်ကို ခေါင်းလောင်းပုံအတွင်း ဌာပနာသွင်းသည်။ ၁၃၁၅ ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၈ ရက်နေ့မှစ၍ ရွှေချ ငွေ ထီးတော် ငါးဘုံနှင့် ရွှေရေစိမ် ငွေဆည်းလည်း လုံးရေ ၁၂ဝ ကို စက်ရထားပျံနှင့် လေးရက်တိုင်တိုင် တင်သည်။ နှောင်း တန်ခူးလဆန်း ၁၂ ရက်နေ့တွင် ရွှေကွပ် ငွေဆတ်သွားဖူးကို တင်၍ လဆန်း ၁၃ ရက်နေ့တွင် ငှက်မြတ်နားနှင့် စိန်ဖူးကို အောင်မြင်စွာ တင်ပြီးသည်။ ထီးတော်မှစ၍ စိန်ဖူးတင် အခမ်း အနားကို ထိုစဉ်က နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဒေါက်တာဦးဘဦး အမှူးရှိသော ဝန်ကြီးများက ကြီးမှူးဆောင်ရွက်ကြသည်။ ဤ ၃၃ ကြိမ်မြောက် အသစ်ပြန်လည် တည်ဆောက်သော မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေးခေတ် ရွှေမော်ဓောစေတီသည် ဉာဏ်တော် ၃၇၃ ပေ ကိုးလက်မ မြင့်လေသည်။
ရွှေမော်ဓော ဘုရားသည် ငလျင်လှုပ်သော မြေကြောပေါ်တွင် တည်ခဲ့သဖြင့် ၃၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် ပြိုပျက်ခဲ့သောကြောင့် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေတ် ရွှေမော်ဓော ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က ငလျင်ဒဏ်မခံနိုင်သော အုတ်ရိုးသတ်သတ်စေတီမျိုးကို မတည်ဘဲ သံရိုးခံကျောက်ကျစ်အင်္ဂတေနှင့် အုတ်ရိုးဖက်စပ်၍ တည်ခဲ့သည်။
ရွှေမော်ဓော စေတီတော်ကို မင်းအဆက်ဆက်တို့သည် အထူးအမြတ် လေးစားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဟံသာဝတီ ဗညားဦး၏ သားတော်ဗညားနွဲ့သည် ရာဇာဓိရာဇ်ဘွဲ့နှင့် ဘိသိက်ခံပြီးနောက် မော်ဓောရှင်သို့ တက်၍ ခမည်းတော်၏အမွေဖြစ်သော မကိုဋ်ကို ဘီလူးရန်နိုင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားမှတစ်ဆင့် မော်ဓောရှင်သို့ လှူသည်။ စစ်ချီစစ်တက် ပြုမည့်အခါလည်း မော်ဓောဘုရား၌ ရှိခိုးဆုတောင်းသည်။ တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးသည် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးကို စည်းရုံးခြင်းမပြုမီ ဇေယသတ္တရုမြင်းကို စီး၍ မြင်းတပ်ရဲဘော် ၃ဝဝ နှင့် ရွှေမော်ဓောသို့ တောင်ငူမှလာပြီးလျှင် ဘီလူးရန်နိုင် ရုပ်ပွားဌာပနာသော မြောက်အရပ် အရုဏ်ခံ တန်ဆောင်းတွင် နားထွင်းမင်္ဂလာ ပြုသည်။ စစ်ရေး နိုင်ငံရေး၌သာမဟုတ်၊ မော်ဓောရှင်သည် အချစ်ရေးအတွက်လည်း တိုင်တည် ဖွဲ့နွဲ့ခံခဲ့ရသည်။ ဘုရင့်နောင်၏ တူတော် ပဉ္စသီဟက ဘုရင့်နောင်သမီးတော် စိုးမင်းမြတ်လှအားပေးသော နဝဒေးကြီး စပ်ဆိုသည့် ဟံသာဝတီ ရွှေမော်ဓောသို့ ပဉ္စသီဟတိုင်ရတု၊ နတ်ရှင်နောင်က ရာဇဓာတုကလျာအား ပေးသော မော်ဓောရှင်တိုင်ရတုတို့ကား ထင်ရှားရှိနေသည်။
ရွှေမော်ဓော ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်တန်ခူးလတွင် ကျင်းပြုလုပ်ရာ အထူးပင် စည်ကားသည်။
မခေါ့ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
မခေါ့ဂါးရွာ(Mahkawtgar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ နော့ခွမ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၃၀ ဖြစ်သည်။
မခေရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
မခေရွာ (Mahkay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နောင်အက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်အက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၀ ဦး၊ မ ၁၃၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
မခေါ့ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မခေရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်
ခေါ်တွင်ပုံ
မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ် (ဍုၚ်ဒြဲာမ္ၚဵု) သည် မွန်ဘာသာ ဍုၚ်ဒြဲာမ္ၚဵု မှဆင်းသက်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ဒြဲာ - ဆိုသည်မှာ သမင်ဒရယ်၊ မ္ၚဵု - ဆိုသည်မှာ မင်္ဂလာ ဟုဆိုလိုပြီး ဍုၚ် ဆိုသည်မှာ မြို့ဖြစ်သည်။ သမင်ဒရယ်ပေါသည့်မြို့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပဲခူးဘုရားသမိုင်းစာပေတွင် မင်္ဂလာဍုင် (ပါဠိ+မွန်) အဓိပ္ပာယ် ရောယှက်ပြီး မင်္ဂလာရှိသောမြို့/အရပ်ဟူ၍ ရေးသားအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည်။
သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်
သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ် (ကအ်သၚ် (ဝါ) ကံသၚ်) သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်း၊ အနောက်ဘက်တွင် ရန်ကင်းမြို့နယ်နှင့် တာမွေမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် သာကေတမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
ခေါ်တွင်ပုံ
မွန်ဘာသာအရ သံဃာကျွန်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သင်္ဃန်းကျွန်းသည် ကံသင်၊ ကအ်သင်-ဆိုသော မွန်ဝေါဟာရမှ ဆင်းသက်လာပြီး ကံ၊ ကအ်-က ကျွန်း၊ သင်-က သင်္ဃာ၊ သင်္ဃာတော်တွေ စုဝေးနေထိုင်ရာဖြစ်၍ သင်္ဃန်းကျွန်း (သင်္ဃာကျွန်း) ခေါ်သည် ဟု အဆိုအမိန့်တွေရှိသည်။ သင်္ဃန်းကျွန်းသည် "သင်္ဃန်းပင်ကျွန်း"မှ ရွှေ့လျားလာသော အမည်။ သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ကို ရပ်ကွက်ပေါင်း (၃၈)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၄၀) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၄) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၄) ကျောင်းရှိသည်။
ထင်ရှားသော အဆောက်အဦးများ
သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်တွင် ကျိုက္ကဆံ ဆံတော်ရှင်စေတီ‌တော်၊ ကျိုက်ဒေးယျုံစေတီတော်၊ ရွှေနားပန်ဘုရားသံယုတ်ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ စိန့်ဂျိုးဇက်ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်း သင်္ဃန်းကျွန်းပညာရေးကောလိပ်၊ သွားဘက်‌ဆိုင်ရာဆေးတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)၊ သုဝဏ္ဏအမျိုးသားအားကစားရုံ၊ သုဝဏ္ဏအမျိုးသားဘောလုံးကွင်း၊ သုဝဏ္ဏဘူမိအခမ်းအနားပြင်ဆင်ကျင်းပကွင်း၊ The One Entertainment အခမ်းအနားပြင်ဆင်ကျင်းပကွင်း၊ စံပြဆေးရုံ၊ အောင်ရတနာပုဂ္ဂလိကအထူးကုဆေးရုံ၊ သင်္ဃန်းကျွန်းဈေး၊ စံပြဈေး၊ AKK ဈေးဝယ်စင်တာ၊ City Mart Supermarket၊ Orange Shopping Center တို့ရှိသည်။
သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်ရှိ အောက်ဖော်ပြပါအဆောက်အအုံများကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်အဖြစ် ထိန်းသိမ်းထားသည်။
လတ္တီကျူ
ကမ္ဘာလုံးမြေပုံကိုကြည့်လျှင် အီကွေတာမှ မြောက်နှင့် တောင်ဘက်များသို့ မျဉ်းပြိုင်များဆွဲထားသည်ကို တွေ့ရပေလိမ့်မည်။ အဆိုပါ မျဉ်းပြိုင်များသည် အမှန်ရှိသော မျဉ်းပြိုင်များကား မဟုတ်ချေ။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ၏ အကွာအဝေးကို တိုင်းတာနိုင်ရန် ပထဝီဝင်ဆရာများက စုပေါင်း၍အကြံထုတ်ကာ ရေးဆွဲထားခြင်းမျှသာဖြစ်သည်။ ထိုမျဉ်းပြိုင်များကို လတ္တီတွဒ်များဟုခေါ်သည်။
လတ္တီတွဒ်မျဉ်းတစ်ကြောင်းနှင့်တစ်ကြောင်းကို များသောအားဖြင့် ၁ဝ° (၁ဝ ဒီဂရီ) စီခြား၍ ဆွဲထားကြသည်။ အီကွေတာ၏မြောက်ဘက်ရှိ လတ္တီတွဒ်များကို မြောက်လတ္တီတွဒ်များဟုခေါ်၍ အီကွေတာ၏ တောင်ဘက်ရှိ လတ္တီတွဒ်များကို တောင်လတ္တီတွဒ်ဟုခေါ်သည်။ ကမ္ဘာကြီးသာ တိကျစွာ လုံးဝန်းလျက်ရှိလျှင် ဒီဂရီတိုင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကွာအဝေးချင်း အတူတူ ဖြစ်ရပေမည်။ သို့သော် ကမ္ဘာကြီးသည် မြောက်နှင့်တောင် ဝင်းရိုး စွန်းနေရာများတွင် ပြားလျက်ရှိသဖြင့် ဝင်ရိုးဒေသများနှင့် အီကွေတာအနီးရှိ ဒေသများတွင် တစ်ဒီဂရီ၏ အကွာအဝေးသည် အနည်းငယ်ကွာခြားလေသည်။ အီကွေတာမှ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းအထိကိုလည်းကောင်း၊ တောင်ဝင်ရိုးစွန်းအထိကိုလည်းကောင်း ၉၀° စီခွဲခြားထားသည်။ အကွာအဝေးကိုတွက်ရာတွင် အီကွေတာမှစ၍တွက်သဖြင့် အီကွေတာကို ဝ°(သုညဒီဂရီ) ဟု မှတ်သားထားကြသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှေ့နှင့်အနောက်ကိုလည်း တိုင်းတာရန်လိုသေး သည်။ ထို့ကြောင့် ပထဝီဝင်ဆရာများက ကြံစည်ကြရာ ဗြိတိန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့အနီးတွင် ၁၆၇၅ ခုနှစ်မှ စတင်၍ တည်ထောင်ခဲ့သော ဗြိတိသျှတော်ဝင်နက္ခတ်မျှော်စင်ထားရှိရာ ဂရင်းနစ်အရပ်ကို ဖြတ်၍ဆွဲထားသော မွန်းတည့်မျဉ်းမှ အစပြုကြရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် လတ္တီတွဒ် တိုင်းတာရာတွင် အီကွေတာကို သုညဒီဂရီဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသကဲ့သို့ ဂရင်းနစ် လောင်ဂျီတွဒ်ကိုလည်း သုညဒီဂရီအဖြစ် သတ်မှတ်ကြရန် သဘောတူကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သွားလာရေး ထိန်းချုပ်ခြင်း
ပိတောက်ကုန်းရွာ၊ ကြပ်ခိုးစု
ပိတောက်ကုန်းရွာ၊ ကြပ်ခိုးစု
မှော်ဘီမြို့
မှော်ဘီမြို့ (Hmawbi)သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မွန်လူမျိုးတို့၏ ဟံသာဝတီခေတ် ပုဏ္ဏရိကမင်းက တည်ထောင်ခဲ့သော မြို့ဖြစ်ပြီး ဟံသာဝတီ ၃၂ မြို့တွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ မွန်ဘာသာအရ မုဟ်ဗဳ ဟုခေါ်တွင်ပြီး မုဟ် - ထောင့်/ကွေ့၊ ဗဳ - ပင်လယ်၊ ပင်လယ်ကွေ့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မှော်ဘီမြို့သည် ယခင်က အင်းစိန်ခရိုင်အတွင်း၌ ပါဝင်ကာ ရန်ကုန်မှ မီးရထားလမ်းအားဖြင့် ၂၅ မိုင်ကွာဝေး၍ ရန်ကုန် - ပြည် မော်တော်ကားလမ်းအားဖြင့် ၃၁ မိုင် ဝေးသော မြို့ကလေးဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးဌာနမှ စံပြဥယျာဉ်ရှိ၍ ကောက်ပဲသီးနှံ အမျိုးမျိုးကို စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးသည့်နည်းမျိုးစုံသဖြင့် စိတ်ပါဝင်စားသူများ သွားရောက်ကြည့်ကြသည်။ နိုင်ငံသမိုင်းတွင် များစွာ မထင်ရှားလှသော်လည်း မြန်မာပညာရှိတစ်ဦးဖြစ်သော မှော်ဘီဆရာသိန်းကြီး၏ နေရပ်ဖြစ်ခဲ့သဖြင့် လူသိများသော မြို့ကလေးလည်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် ၁၉၆၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ အစပြု၍ အင်းစိန်ခရိုင်ကို မှော်ဘီခရိုင်ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်လိုက်၍ မှော်ဘီမြို့ကိုလည်း ခရိုင်ဝန်ရုံးစိုက်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်လေသည်။ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၃-ခုနှစ် သန်းခေါင် စာရင်းအရ (၅၇၃၂)ယောက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း အရ လူဦးရေ (၂၄၉၈၂၉)ကျော်ခန့်နေထိုင်ကြောင်းသိရသည်။
မှော်ဘီမြို့နယ်ရှိ မှော်ဘီမြို့မဈေးသည် အလွန်စည်ကားလှသည်။ ထင်ရှားသောစေတီပုထိုးများမှာ ရွှေမော်တင်စေတီတော်၊ ကျိုက်ဒေးဒလွန်စေတီတော်တို့ဖြစ်ကြပြီး သဲအင်းဂူဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ပဋိပတ္တိနိဿယ စတင်ပြန့်ပွားရာ သဲအင်းဂူဝိပဿနာဗဟိုဌာန၊ ဗုဒ္ဓသာသနာလုံးဆိုင်ရာ ရွှေကျင်နိကာယ သန္နိပါတ ဂိုဏ်းလုံးကျွတ်အစည်းအဝေးကြီးများ ကျင်းပရာ ဓမ္မဒူတဇေတဝန်တောရ ဆေကိန္ဒရာမကျောင်းတိုက်တို့ တည်ရှိသည်။
တလားခိုးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
တလားခိုးရွာ(Talarkhoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ ပူလွဲပုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၉၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေဗျနတ်
သံတော်ကြားနတ် (ရေဗျနတ် ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်) သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာနတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
သမိုင်း
သံတော်ကြားနတ်သည် မင်းခေါင်၏ အတွင်းဝန် ဖြစ်သည်။ ရှင်ဘုရင်အတွက် စံပယ်ပန်းများကို တောထဲ၌ ခူးနေစဉ် မြွေကိုက်သဖြင့် သေဆုံးခဲ့ရာမှ သံတော်ကြားနတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ရုပ်တုပြုလုပ်ခြင်း
သံတော်ကြားနတ်သည် နန်းတွင်းအဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်ထားပြီး ယပ်တောင်ကို ကိုင်ထားကာ ကြာပလ္လင်ထက်တွင် စံမြန်းနေဟန် ဖြစ်သည်။
ထန်းတပင်ရွာ၊ စက်ဆန်း
ထန်းတပင်ရွာ၊ စက်ဆန်း
သာကျော်ရွာ၊ အီဗွီတီကာ
သာကျော်ရွာ၊ အီဗွီတီကာ
ကွမ်းချောင်းရွာသစ်ရွာ
ကွမ်းချောင်းရွာသစ်ရွာ
ဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ
ဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရဘွဲ့တံဆိပ်တော် (Dhammakathikabahujanahitadhara; Dhamma Kathika Bahujanahitadhara Title)
စုဖုရားကြီး
စုဖုရားကြီးသည် သီ​ပေါမင်း၏ မိဖုရား​ခေါင်းတစ်ပါးဖြစ်ခဲ့ကာ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးနှင့် ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီး၏ သမီးတော်ကြီးဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ သမိုင်းတွင် သီပေါမင်း၊ စုဖုရားလတ်တို့နှင့် တွဲကာ ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သူ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ
ဓမ္မကထိက ဗဟုဇနဟိတဓရ ဘွဲ့တံဆိပ်တော် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်း
စုဖုရားကြီး
ဖွားမြင်ခြင်း
မင်းတုန်းမင်းနှင့် အလယ်နန်းစံ ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီးတို့မှ ဖွားမြင်​သော သား​တော်၊ သမီး​တော် (၆)ပါးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
မိဖုရားဖြစ်လာခြင်း
စုဖုရားကြီးသည် သီပေါဘုရင် နန်းတက်စဉ်က အဂ္ဂမဟေသီ တောင်နန်းမတော်မိဖုရားကြီး အဖြစ်ဖြင့် မဟေသီ ဘိသိက်ခံခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ဝိပဿနာ ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့သော စာဆိုမိဖုရားကြီးလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် မြန်မာ့သမိုင်း၌ စုဖုရားကြီး အကြောင်းကား မမှေးမှိန်သင့်ဘဲ မှေးမှိန်နေရသည်။ သီပေါဘုရင်ကား အခြားဘုရင်များထက် ထူးကဲစွာ မိဖုရား နှစ်ပါးကို နန်းမတော် မိဖုရား များ အဖြစ် တစ်ချိန်တည်း တစ်ပြိုင်တည်း မဟေသီ ဘိသိက် ခံစေကာ မိဖုရားမြှောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ စုဖုရားကြီးကို တောင်နန်းမတော် အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ စုဖုရားလတ်ကို ​မြောက်နန်းမတော် အဖြစ်လည်းကောင်း ထားကာ တစ်ပြိုင်တည်း တစ်ချိန်တည်း မဟေသီ ဘိသိက်သဘင် ဆင်ယင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ယင်းစုဖုရား ကြီးနှင့် စုဖုရားလတ် မိဖုရား နှစ်ပါးတို့၏ မဟေသီ ဘိသေက ပွဲသဘင် အခမ်းအနား အကြောင်းကို ပုဂံဝန်ထောက် ဦးတင်က သူ၏ မြန်မာမင်း အုပ်ချုပ်ပုံ စာတမ်း ဒုတိယတွဲ၌ - ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း ( ၇ ) ရက် နေ့တွင် သီပေါမင်းသားသည် ရှင်ဘုရင် ဖြစ်သည်။ ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်း လဆန်း ( ၁၃ ) ရက် နေ့၊ ညနေ ( ၄ ) ချက်တီးကျော် ( ၂ ) မောင်းတွင် မှန်နန်းတော် ဘမရာသန ရာဇပလ္လင်တော်ထက် မိဖုရားနှစ်ပါး အရှေ့သို့မူလျက် လက်ယာဘက်က ထိပ်စုဖုရားကြီး၊ လက်ဝဲဘက်က ထိပ်စုဖုရားလတ် စံ​​နေပြီးလျှင် မိဖုရားနှစ်ပါး မဟေသီ ဘိသိက် ခံစေသည်။ မိဖုရားကြီးနှစ်ပါး ထားပုံကိုလည်း ထိုအခမ်းအနားတွင် ရတုများ ဖတ်ကြား လျောက်ထားရသည်။ ဘိသိက်ခံဆဲအခါမှာ တောင်နန်းတော်တွင် ရှင်ဘုရင်စံတော်မူသည်။ မိဖုရားကြီး နှစ်ပါး တင်ထား သေချာသည့် အတွက် နန်းမတော်ဝန်နှစ်ယောက် ခန့်ထားရသည်။ အဝမြို့တော် ဦးဖိုးရောက်ကို အဝမြို့ဝန်အရာနှင့်လဲ၍ တောင်နန်းမတော်ဝန်ခန့်သည်။ နန်းမတော် ဆိုသည်ကား ဘိသက်ခံစဉ်အခါက လက်ယာဘက်က နေရသော ထိပ်စုဖုရားကြီးကို တောင်နန်းမတော် မခေါ်ဝံ့ကြရုံမက နန်းမတော် အခြေအနေ ကွယ်ပျောက်၍ ဦးဖိုးရောက်မှာ အဝမြို့ဝန်အရာလည်း လက်လွတ်၊ တောင်နန်းမတော်ဝန် အရာမှလည်း ဧးကျ ကျရှာတော့သည်။ ‘ဧးကျ’ ဆိုသည်မှာ အရာနုတ်သည်ဟု အမိန့်တော် မပြန်ဘဲ ဆောင်ရွက်မြဲ ဝတ္တရား မဆောင်ရွက်ရ လက်လွတ်ရသည်ကို ဆိုလိုသည်။ ထိပ်စုဖုရားကြီး မှာလည်း နန်းမတော်ဆောင်မှ မယ်တော် ဆင်ဖြူမရှင် အဆောင်သို့ ပြန်၍ စံနေတော်မူရသည်။ ဟူ၍ ကိုယ်တွေ့ အဖြစ်ဖြင့် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ပုဂံဝန်ထောက်ဦးတင် ဖော်ပြသည့်အတိုင်း စုဖုရားကြီးမှာ အဂ္ဂမဟေသီ တောင်နန်းမတော် မိဖုရားခေါင်ကြီး အဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသော်လည်း မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်ဖို့ မဆိုထားဘိ၊ သာမန်မိဖုရားပင် ဖြစ်ခွင့် မရခဲ့ပေ။ စုဖုရားလတ်သည်သာ သီပေါမင်း၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ စုဖုရားကြီး ကို မိဖုရားခေါင်ကြီး မဖြစ်အောင်၊ ယုတ်စွ အဆုံး နန်းမတော် အဆောင်၌ ပင် စုဖုရားကြီး မနေနိုင်အောင် စုဖုရားလတ်သည် နည်းအမျိုးမျိုး ဖြင့် ကြိုးစားခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး စုဖုရားလတ်သည် အောက်လမ်း ဆရာများ၏ အကူအညီကို ယူကာ ကြိုးစားခဲ့သည်ဟု သမိုင်းမှတ်တမ်းအချို့က ဆိုသည်။ သို့ ဖြစ်ရာ နန်းမတော် အဆောင်တွင် ရှေ့ဆက်လက် နေထိုင်ပါက ဘေးအန္တရာယ် ပိုမိုများပြားလာမည် ဖြစ်သဖြင့် စုဖုရားကြီးသည် နန်းမတော်အဆောင်မှ မယ်တော် ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီး အဆောင်တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့စံနေတော်မူခဲ့ရလေသည်။ ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်က သီပေါမင်း၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး မဖြစ်ခဲ့ရသော်လည်း စုဖုရားကြီးအဖို့ ၁၂၄၅ ခုနှစ်တွင် နောက်တစ်ကြိမ် မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်ရန် အခွင့် ကြုံလာပြန်သည်။
ဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ
(၁)     အနည်းဆုံး သိက္ခာဝါ(၂၀)ရှိခြင်း။
(၂)     သီလဝန္တဖြစ်ခြင်း။
စုဖုရားကြီး
ကံ​တော်ကုန်ခြင်း
စုဘုရားကြီးသည် မယ်တော် ဆင်ဖြူမရှင် ကံကုန်ပြီးနောက် ဝင်ဆာလမ်း ( ယခု ရှင်စောပုလမ်း ) စံအိမ်တော်မှ မင်းကွန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့၍ သီလရှင်ဘဝဖြင့် ၁၉၁၂ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၂၅) ရက်နေ့တွင် ကံကုန်ခဲ့လေသည်။
ဓမ္မကထိကဗဟုဇနဟိတဓရ
(၄)     အနည်းဆုံး(၁၀)နှစ် နယ်လှည့်တရားဟောကြားခဲ့ခြင်း။
(၅)     သက်ဆိုင်ရာဒေသအတွင်း တရားဟောကြားမှု ထင်ရှားကျော်ကြားခြင်း။
(၆)     ထေရဝါဒပိဋကကျမ်းစာများနှင့်လျော်ညီစွာ နယ်လှည့်ဟောကြားနေခြင်း။
(၇)     ဗုဒ္ဓဂိုဏ်း၊ ဓမ္မဂိုဏ်း၊ သံဃာ့ဂိုဏ်း၊ ရာဇဂိုဏ်း ကင်းလွတ်စွာ ဟောပြောခြင်း။
(၈)     သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းအဆင့်ဆင့်အား ဆန့်ကျင်ဘက် မပြုသူဖြစ်ခြင်း။
(၉)     ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းမှု၊ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းမှု ကင်းရှင်းခြင်း။
ဝေကျင်းကို (၁)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝေကျင်းကို (၁)ရွာ (Waikyinko (1))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၀၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လမုကုန်းရွာ၊ စက်ဆန်း
လမုကုန်းရွာ၊ စက်ဆန်း
ပိတောက်ကုန်းကံညီနောင်ရွာ၊ ကြပ်ခိုးစု
ပိတောက်ကုန်းကံညီနောင်ရွာ၊ ကြပ်ခိုးစု
ကျောက်တန်းမြို့နယ်
ကျောက်တန်းမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကျောက်တန်းမြို့ ဖြစ်သည်။
မင်းရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
မင်းရွာ (Min)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ မင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၃၃ ဦး၊ မ ၂၀၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားကိုင်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
နားကိုင်းရွာ (Narkaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၄ ဦး၊ မ ၅၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေစစ်ပင်
ရွှေစစ်ပင် သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာနတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
သမိုင်း
ရွှေစစ်ပင်သည် စောမွန်နစ်၏ သားတော်ဖြစ်ပြီး လှိုင်းတက်မြို့စားဖြစ်သည်။ မြို့စားတစ်ဦး၏ သားတော်ဖြစ်သည့် "ကျောက်သင်" ဆိုသူသည် ပုန်ကန်သဖြင့် ရွှေစစ်ပင်ကို သွားရောက်ကာ နှိမ်နင်းခိုင်းခဲ့သည်။
သို့သော် သွားရောက်တိုက်ခိုက်နေစဉ် ဝတ္တရားပေါ့ဆမှုဖြင့် မင်းကြီးသည် သူ့အား သတ်ပစ်ခဲ့ရာ နတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ရုပ်တုပြုလုပ်ခြင်း
ကြာပလ္လင်ပေါ်၌ မင်းညီမင်းသားအဝတ်အစား ဝတ်ဆင်ထားကာ ဓားကိုင်ထားဟန် ဖြစ်သည်။
တာလုံရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
တာလုံရွာ (Tarlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မော်တောင်းရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မော်တောင်းရွာမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၄ ဦး၊ မ ၂၀၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
သောင်ကြီးရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
သောင်ကြီးရွာ (Thaunggyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ နဘဲပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နဘဲပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၀ ဦး၊ မ ၉၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံခရင်ရွာ၊ ကုလားကွင်း
ကျုံခရင်ရွာ၊ ကုလားကွင်း
တောင်မူဇီရွာ
တောင်မူဇီရွာ
အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ
အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော် (Aggamahāganthavācakapaṇḍita; Agga Maha Ganthavaçaka Pandita Title)
အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်း
(၁)     အနည်းဆုံး သိက္ခာဝါ(၃၀)ရှိခြင်း။
(၂)     သီလဝန္တဖြစ်ခြင်း။
(၃)     ဓမ္မာစရိယစာချတန်း အောင်မြင်ပြီးဖြစ်ခြင်း။
(၄)     စာချသက်တမ်း အနည်းဆုံး(၁၅)နှစ်ရှိခြင်း။
(၅)     တစ်နေ့တာပို့ချသော စာဝါများ၌ ဓမ္မာစရိယ စာမေးပွဲဆိုင်ရာ ကျမ်းစာများ၊ ပါဠိတော်၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာကျမ်းများကို အနည်းဆုံး စာဝါ ၁ ဝါ ပို့ချဆဲဖြစ်ခြင်း။
(၇)     သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းအဆင့်ဆင့်အား ဆန့်ကျင်ဘက် မပြုသူဖြစ်ခြင်း။
(၈)     ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းမှု၊ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းမှု ကင်းရှင်းခြင်း။
(င)     မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော် ဂု
ကျောင်းဖြူရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ကျောင်းဖြူရွာ (Kyaunghpyu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ကျောင်းဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၃၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောင်းချွိန်ရွာ၊ မီးကျောင်းတက်
လောင်းချွိန်ရွာ၊ မီးကျောင်းတက်
ဒေါပုံမြို့နယ်
ဒေါပုံမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ မွန်ဘာသာအရ ဒေု-တောင်၊ ပန်-လေး၊ တောင်လေးလုံးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဒေါပုံမြို့နယ်ကို ရပ်ကွက်ပေါင်း (၁၄)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မဟာဗန္ဓုလတံတားသည် ဒေါပုံမြို့နယ်နှင့် ရန်ကုန်မြို့လယ်ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။
ဒေါပုံမြို့နယ် အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၁၂) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၄) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၁) ကျောင်းရှိသည်။
ထီးကော်ထောရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
ထီးကော်ထောရွာ(Hteekawhtaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ ပူလွဲပုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၉၂၀ ဖြစ်သည်။
မင်းရဲအောင်ဒင်နတ်
မင်းရဲအောင်ဒင်နတ် သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာနတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မင်းရဲအောင်နတ်ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။
သမိုင်း
မင်းရဲအောင်ဒင်သည် အနောက်ဘက်လွန်မင်း၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ အရက်သေစာများ အသောက်အစားများ၍ သေဆုံးခဲ့ရာမှ နတ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ရုပ်တုထုလုပ်ခြင်း
ရုပ်တုပုံဟန်မှာ လူငယ်တစ်ယောက် ကြာပလ္လင်ပေါ်၌ မင်းသားအသွင် ထိုင်ပြီး စောင်ကိုပိုက်နေဟန် ဖြစ်သည်။
အန်ဒရေး ကီရီလင်ကာ
အန်ဒရေး ပါပလာဗစ်ချ် ကီရီလင်ကာသည် ဆိုဗီယက်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ဗဟိုကော်မတီ၏ အတွင်းရေးမှူးနှင့် နိုင်ငံရေး ဦးဆောင်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ရုရှားနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဗိုရိုနက်ဒေသ၌ မွေးဖွားသည်။ အင် ဒရေး ကီရီလင်ကာသည် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ဖစ်တာတစ်ဦးအဖြစ် စတင်လုပ်ကိုင်သည်။ ဗော်လဂါမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ရိဘမြို့ လေကြောင်းအတတ်သင်သိပ္ပံ ဘွဲ့ရခဲ့ပြီးနောက် ဒီဇိုင်းအင်ဂျင်နီယာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
အန်ဒရေးကီရီလင်ကာသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက် ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုဝင် ယူကရိန်း ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတနိုင်ငံတွင် အရေးကြီးသော ပါတီတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ပါတီ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဆိုဗီယက်ပြည်သူတစ်ရပ်လုံး ပါဝင်ဆင်နွဲခဲ့ ကြသည့် မဟာမျိုးချစ်စစ်ပွဲကြီး အတွင်းတွင် ကီရီလင်ကာသည် တပ်နီတော်၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ကနဦးတွင် တပ်မတော်စစ်ကောင်စီဝင် တစ်ဦးအဖြစ် တာဝန်ယူရပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေး ကော်မတီ၏ မော်စကိုလေယာဉ် စက်ရုံတွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ထမ်းဆောင် သည်။ စစ်ပြီးကာလတွင် အင်းဒရေးကီရီလင်ကာသည် ယူကရိန်း သမ္မတနိုင်ငံတဝန်း၌လည်းကောင်း၊ ဥရယ်ဒေသရှိ ဆဗားလော့ဗ်မြို့၌လည်းကောင်း ပါတီ၏အရေးကြီးသော တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် အင်းဒရေးကီရီလင်ကာသည် ဆိုဗီယက် ကွန်မြူနစ်ပါတီတွင် ဗဟိုကော်မတီဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၅၇-၁၉၆၁ ခုနှစ်များအတွင်း ပေါ်လစ်ဗြူရို အရန်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၂- ၁၉၆၆ တွင် ပေါ်လစ်ဗြူရို အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရ သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ် ဧပြီလမှစ၍ ဆိုဗီယက်ကွန်မြူနစ်ပါတီ တွင် ပေါ်လစ်ဗြူရိုအဖွဲ့ဝင်အပြင် ပါတီဗဟိုကော်မတီ၏ အတွင်းရေးမှူးတစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။
အန်ဒရေး ကီရီလင်ကာသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဝဲချောင်းရွာ၊ စက်ဆန်း
ဝဲချောင်းရွာ၊ စက်ဆန်း
နမ့်ခန်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နမ့်ခန်ရွာ (Namhkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နောင်အက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်အက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၀ ဦး၊ မ ၁၃၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရောင်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ဖူးရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
နောင်ဖူးရွာ (Nawnghpu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၄ ဦး၊ မ ၅၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်ဆိပ်ရွာ၊ အီဗွီတီကာ
နတ်ဆိပ်ရွာ၊ အီဗွီတီကာ
လန်ဒန်ရဲတိုက်ကြီး
လန်ဒန်မြို့အရှေ့ပိုင်း သိမ်းမြစ်၏ မြောက်ဘက် ကမ်း၊ ယခင်မြို့ရိုးဟောင်း၏ အပြင်ဘက်တွင်တည်ရှိ၍ ရှေးအခါက ခံတပ် အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အကျဉ်း ထောင်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဘုရင်မင်း မြတ်တို့စံတော်မူရာ နန်းတော်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသုံးပြုခဲ့ကြသော ကျောက်သား အဆောက်အအုံစုဖြစ်လေသည်။
ရဲတိုက်ကြီးတည်ရှိသည့်မြေနေရာမှာ ၁၃ ဧက ကျယ်ဝန်းကာ ဘေးပတ်လည်၌ မြင့်မားသော ကျောက်နံရံကြီးတစ်ခု ကာဆီးထား ၍ ထိုနံရံ ကြီး၏ အောက်ခြေ တစ်လျှောက်တွင် ရေအပြည့်နှင့် ကျုံးတစ်ခုရှိလေသည်။ ထိုနံရံကြီး၏ အတွင်းဖက်၌ ကျောက်သား အတိဖြင့်ဆောက်လုပ်ထားသော ထုထယ်ကြီးမားလှသည့် အဆောက်အအုံများ ရှိလေသည်။ ရှေးအခါကဆိုလျှင် ထိုရဲတိုက်ကြီးထဲတွင် စစ်တပ်တစ်တပ်လုံးပင် စိတ်ချလက်ချနေနိုင်ပေလိမ့် မည် ယခုအခါဗြိတိသျှအစိုးရက ရဲတိုက်ကြီးကို အခြားကိစ္စများ အတွက် အသုံးမချဘဲ အများပြည်သူတို့ လာရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ရန် ပြတိုက်သဘော ပြုလုပ်ထားလေသည်။
လန်ဒန်ရဲတိုက်ကြီးမှာ အင်္ဂလန်ပြည်၏သမိုင်းတွင် အထူးနာမည် ကျော်ခဲ့ပေသည်။ ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်အများအပြားပင် ထိုရဲတိုက်ကြီးထဲ၌ ထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားခြင်း ခံခဲ့ကြရဘူးလေသည်။ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ အနက်အချို့မှာ စိန့်တောမတ်မိုး၊ လေဒီဂျိန်းဂရေး၊ ကက်သရင်းဟောင်းဝပ်၊ ဆာရော့ဂျာ ကေ့စမင့် စသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ကြီးတို့ဖြစ်ကြသည်။ ပဉ္စမ အက်ဒွပ်ဘုရင်ကလေးနှင့် သူ၏ညီတော် ယော့မြို့စားတို့သည်လည်း ယင်းရဲ တိုက်ကြီးထဲမှာ ပင် သူတို့၏ဦးရီးတော် တတိယရစ်ချတ်ဘုရင်၏ အမိန့်အရ ခေါင်းအုံးဖြင့်ဖိ၍ အသတ်ခံကြရသည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အဖိုးထိုက်တန်သော မင်းမြောက်တန်ဆာ ပစ္စည်းများနှင့် ကျောက်မျက်ရတနာများကိုလည်း ယင်းရဲတိုက်ကြီးထဲမှာပင် အစောင့်အရှောက်နှင့်တစ်ကွ လုံခြုံစွာထားရှိသည်ဟု ဆိုလေသည်။ လန်ဒန် ရဲတိုက်၏အလယ်တွင် မျှော်စင်ဖြူရှိသည်။ထိုမျှော်စင်ကို ဝီလျံ-သ- ကွန်ကားရား ဘုရင်လက်ထက် ခရစ် ၁ဝ၇၈ ခုနှစ်က ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
ရှေးခေတ်ကအင်္ဂလန်ပြည် မင်းအဆက်ဆက်တို့သည် ဤအဆောက်အအုံကြီး ထဲတွင် စံနေတော်မူခဲ့ကြသည်ဟုသိရ၏။ ယင်းမျှော်စင်ဖြူကို မတည် ဆောက်မီက ထိုနေရာတွင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာသည် ရဲတိုက်တစ်ခုကို ဆောက် လုပ်ထားခဲ့ဘူးသည်ဟု ဆိုလေသည်။
မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ
မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော် (Mahāganthavācakapaṇḍita; Maha Gandavaçaka Pandita Title)
မဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော် ဂုဏ်အင်္ဂါအရည်အချင်း
(၁)     အနည်းဆုံးသိက္ခာဝါ (၂၀)ရှိခြင်း။
(၂)     သီလဝန္တဖြစ်ခြင်း။
(၃)     ဓမ္မာစရိယစာချတန်း အောင်မြင်ပြီးဖြစ်ခြင်း။
(၄)     စာချသက်တမ်း အနည်းဆုံး(၁၀)နှစ်ရှိခြင်း။
(၅)     ပထမကြီးတန်းအဆင့် ကျမ်းစာများကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပို့ချဆဲဖြစ်ခြင်း။
(၆)     မြို့ကြီးများတွင် တစ်နေ့တာပို့ချသော စာဝါများ၌ စုစုပေါင်း စာလိုက်သံဃာ အပါး ၄၀ ရှိ၍ မြို့ငယ်များနှင့် ကျေးရွာကြီးများတွင် အနည်းဆုံး ၂၅ ပါး ရှိခြင်း။
(၇)     သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းအဆင့်ဆင့်အား ဆန့်ကျင်ဘက် မပြုသူဖြစ်ခြင်း။
(၈)     ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းမှု၊ အနုဝါဒါဓိကရုဏ်းမှု ကင်းရှင်းခြင်း။
စပ်ကွပ်ချောင်းရွာ
စပ်ကွပ်ချောင်းရွာ
ဝဲချောင်းဖျားရွာ၊ ကြပ်ခိုးစု
ဝဲချောင်းဖျားရွာ၊ ကြပ်ခိုးစု
ဘဝင်းဆိပ်ရွာ၊ ရေဂလုတ်
ဘဝင်းဆိပ်ရွာ၊ ရေဂလုတ်
ဒိုက်ဦးမြို့နယ်
ဒိုက်ဦးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်လေးပင်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဒိုက်ဦးမြို့ ဖြစ်သည်။
တည်နေရာ ၊ အကျယ်အဝန်း
မြောက်လတ္တှီကျူ့ ( ၈၇ံ ၅၀´ ) အရှေ့လောင်ဂျီကျူ့ ( ၉၇ံ ၄၈ ´ ) တွင်တည်ရှိသည် ။ ကားလမ်းမိုင်တိုင် အမှတ် ( ၇၀ / ၀ မှ ၈၈ / ၀ ) အထိရှိသည် ။ ရထားလမ်းမိုင်တိုင်အမှတ်မှာ ( ၆၆ / ၀ မှ ၈၄ / ၀ ) အထိရှိသည် ။ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ အလျား ( ၂၆ ) မိုင် ၊ အနံ ( ၁၉ ) မိုင် ရှိပြီး ဧရိယာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း ( ( ၄၇၉. ၀၃ ) ရှိပြီး ဧကပေါင်း ( ၃၀၈၀. ၉၇ ) ဧက ရှိသည် ။ အရှေ့ဘက်တွင် စစ်တောင်းမြစ် ၊ အနောက်ဘက်တွင် ပဲခူးရိုးမကြိုးဝိုင်းသစ်တော ၊ တောင်ဘက်တွင် ပဲခူးမြို့ ၊ မြောက်ဘက်တွင် ပြွန်တန်ဆာမြို့တို့ တည်ရှိသည် ။ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ( ၉ ) ရပ်ကွက် ၊ ကျေးရွာအုပ်စု ( ၄၄ ) ကျေးရွာငယ်ပေါင်း ( ၁၇၈ ) ရွာတို့ပါ ဝင်သည် ။ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များ ( ၁ ) ဈေးပိုင်းရပ်ကွက် ( ၂ ) ကုန်သည်ရပ်ကွက် ( ၃ ) ဝါဆိုရပ်ကွက် ( ၄ ) ကျောင်းစုရပ်ကွက် ( ၅ ) သံတံတားရပ်ကွက် ( ၆ ) မင်းတဲရပ်ကွက် ( ၇ ) စက်ကွင်းရပ်ကွက် ( ၈ ) ဒရယ်မီးရပ် ကွက် ( ၉ ) ဖအောင်ဝဲရပ်ကွက်တို့ဖြစ်သည် ။ ထိုရပ်ကွက်ပေါင်း ( ၉ ) ရပ်ကွက်တွင် ( ၁၈ ) နှစ်အောက် ကျား/မ ပေါင်း ( ၁၃၀၆၂ ) ယောက် ။ ( ၁၈ ) နှစ်အထက် ကျား/မပေါင်း ( ၂၄၆၃၇ ) ယောက်နှင့် စုစုပေါင်းလူဦးရေ ( ၃၇၆၉၉ ) ယောက်တို့ရှိသည် ။ ကျေးရွာအုပ်စုများမှာ ( ၁ ) ဆင်စခန်းကျေးရွာ ( ၂ ) ကျွန်းကုန်း ( ၃ ) အိမ်ခြေလေးဆယ် ( ၄ ) သဲကော ( ၅ ) သရက်တော ( ၆ ) ပျဉ်ပုံလေး ( ၇ ) သပြေတန်း ( ၈ ) ပသွယ် ( ၉ ) ရှမ်းစု ( ၁၀ ) ဖေါင်တော်သီ ( ၁၁ ) ပေါက်တပင် ( ၁၂ ) ကံကလေး ( ၁၃ ) ကုက္ကိုင်း ( ၁၄ ) အင်းသဇင် ( ၁၅ ) ပွဲတမော့ ( ၁၆ ) ပျဉ်းမလွင် ( ၁၇ ) ကတုတ်ရွာမ ( ၁၈ ) ကတုတ်ဘုရားကြီး ( ၁၉ ) တမံကြီး ( ၂၀ ) ဗျိုင်းချယ် ( ၂၁ ) ဘောနီ ( ၂၂ ) မအူတန်း ( ၂၃ ) ကျိုက်စကောအရှေ့ ( ၂၄ ) ကျိုက်စကောအနောက် ( ၂၅ ) ဘုရားကြီးကွင်း ( ၂၆ ) နတ်ကင်း ( ၂၇ ) ပုကိုင် ( ၂၈ ) မင်္ဂလွန်း ( ၂၉ ) သုံးခွ ( ၃၀ ) ပနွတ် ( ၃၁ ) ကလိ (၃၂ ) ဖအောင်းစု ( ၃၃ ) ကမာဖရုံ ( ၃၄ ) တကောင်း ( ၃၅ ) ရွှေအင်ဒုံ ( ၃၆ ) ဒိုးတန်း ( ၃၇ ) ဆာပါခြုံ ( ၃၈ ) တောင်သလဲမြှောင် ( ၃၉ ) စစ်ဘိုကြီး ( ၄၀ ) ဗျက်ကြီး ( ၄၁ ) ဆင်ဇလုပ် ( ၄၂ ) အုတ်ရှစ်ကုန်း ( ၄၃ ) မှော်အင်း ( ၄၄ ) ပုဂံကွဲ တို့ဖြစ်သည် ။ ထိုကျေးရွာတို့တွင် အသက် ( ၁၈ ) နှစ်အောက် ကျား/မ ( ၇၄၃၄၁ ) ယောက် ။ ( ၁၈ ) နှစ်အထက် ကျား/မ ပေါင်း ( ၁၁၆၂၂၇ ) ယောက် နှင့် စုစုပေါင်း ကျား/မ ဦးရေ ( ၁၉၀၅၆၈ ) တို့ရှိကြသည် ။ ( ၂၀၁၁ - မှတ်တမ်းစာရင်းအရဖြစ်သည် ။ ).
မြေမျက်နှာသွင်ပြင် ၊ ရေဆင်း
ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်မှာ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် ပဲခူးရိုးမရှိပြီး အနောက်ဘက်မှ အရှေ့ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်းနိမ့်ဆင်းသွားသည့် မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဖြစ်သည် ။ မိုးရေချိန်လက်မအများဆုံး တစ်နှစ်ပျမ်းမျှ ( ၁၆၇ ) နှင့် အနည်းဆုံး ( ၁၀၉ ) လက်မရရှိသည် ။ ဒရယ်မီးချောင်း ၊ ကောလိယချောင်း ၊ ဘိုင်းဒါးချောင်း ၊ ကတုတ်ချောင်း ၊ ဘောနီချောင်းများ က အနောက်မှအရှေ့သို့ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည် ။
လူဦးရေ ၊ လူမျိုး ၊ ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ
ဒိုက်ဦးမြို့တွင် မြို့ပေါ်နေ ကျား/ မပေါင်း ( ၃၇၆၉၉ ) ယောက်ရှိပြီး ၊ ကျေးလက်နေ ကျား/ မပေါင်း ( ၁၅၂၈၆၉ ) ယောက်ရှိသည် ။ အိမ်ထောင်စုပေါင်း မြို့ပေါ်တွင် ( ၇၂၄၈ ) ရှိပြီး ကျေးလက်တွင် ( ၃၀၆၃၀ ) ရှိသည် ။ အိမ်ခြေပေါင်း မြို့ပေါ်တွင် ( ၆၉၇၈ ) ရှိပြီး ၊ ကျေးလက်တွင် ( ၃၀၁၀၀ ) ရှိသည် ။ လူဦးရေပျှမ်းမျှ သိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ( ၁၅၃ .၃ ) ဦးဖြစ်သည် ။ အိမ်ထောင်စုတစ်ခုစီ၏ ပျှမ်းမျှလူဦးရေမှာ ( ၄ . ၃ ) ဖြစ်သည် ။ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်အတွင်းနေ ထိုင် နိုင်ငံခြားသားများအဖြစ် တရုတ် ( ၃၆ ) အိန္ဒိယ ( ၁၇ ) ပါကစ္စတန် ( ၁ ) နှင့် စုစုပေါင်း ( ၅၄ ) တို့ဖြစ်သည် ။ တိုင်းရင်းသားများမှာ ကချင် ( ၁၀ ) ၊ ကရင် ( ၄၀၁၂ ) ၊ ချင်း ( ၁၀၈၂ ) ၊ ဗမာ ( ၁၈၂၃၃၅ ) ၊ မွန် ( ၂၅ ) ၊ ရခိုင် ( ၅၁ ) ၊ ရှမ်း ( ၄၁၂ ) ၊ အခြား ( ၂၆၅၁ ) နှင့် စုစုပေါင်း ( ၁၉၀၅၆၈ ) တို့ဖြစ်ကြသည် ။
ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်သူ ( ၁၈၆၃၅၉ ) ဦးရှိပြီး၊ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုးကွယ်သူ( ၂၆၂၅ ) ဦး၊ ဟိန္ဒူဘာသာကိုးကွယ် သူ ( ၁၅၇ ) ဦး ၊ အစ္စလန်ဘာသာကိုးကွယ်သူ ( ၁၄၂ရ ) ဦး ရှိသည် ။
စိုက်ပျိုး မွေးမြူရေး
ဒိုက်ဦးမြို့နယ်အတွင်းတွင် စိုက်ပျိုးမြေ ဧက ( ၁၈၁၃၃၅ ) ၊ သစ်တောမြေ ဧက ( ၉၅၂၁၈ ) ၊ တောရိုင်းဧက ( ၂၀၂ ) ၊ မြေလွတ်မြေရိုင်း ဧက ( ၁၅၈၇ ) ၊ မစိုက်ပျိုးနိုင်သောမြေဧက ( ၃၉၇၅၅ ) နှင့် စုစုပေါင်း ( ၃၁၈၀၉၇ ) ဧကရှိသည် ။ အသားတင်စိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် လယ်မြေ ( ၁၆၉၉၅၂ ) ဧက ၊ ယာမြေ ( ၅၃၂၀ ) ဧက ၊ ကိုင်းကျွန်း မြေ ( ၄၃ ) ဧက ၊ ဥယျဉ်မြေ ( ၆၀၂၀ ) ဧက ၊ အခြားမြေ ( ၄၆၆၅၅ ) ဧကတို့ဖြစ်သည် ။ စိုက်ပျိုးသီးနှံများအဖြစ် ဆန်စပါး ၊ နှမ်း ၊ မြေပဲ ၊ နေကြာ ၊ မတ်ပဲ ၊ ပဲတီစိမ်း ၊ အစေ့ထုတ်ပြောင်း ၊ ပဲစဉ်းငုံ ၊ ကြံ ၊ ဝါ ၊ တို့ကိုစိုက်ပျိုးကြသည် ။ မွေးမြူရေးအဖြစ် ကျွဲ ( ၂၃၈၅၆ ) ကောင် ၊ နွား ( ၄၉၃၃၃ )ကောင် ၊ ကြက် ( ၇၇၅၅၁၈ ) ကောင် ၊ ဝက် ( ၅၈၄၁၂ ) ကောင် ၊ ဘဲ ( ၄၂၄၅၀၀ ) ကောင် ၊ သိုး / ဆိတ် ( ၁၅၂၃ ) ကောင် ၊ ငါးမွေးမြူရေး ဧက ( ၂၅၃ . ၁၅ ) တို့ဖြစ်သည် ။
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
အောင်ချမ်းသာရွာ (Aungchanthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ လက်ပန်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၁၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်လှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၀၄ ဦး၊ မ ၈၇၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၄၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝေကျင်းကို (၂)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝေကျင်းကို (၂)ရွာ (Waikyinko (2))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၀၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုန်းတပ်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ပုန်းတပ်ရွာ (Ponetat)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ မင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၃၃ ဦး၊ မ ၂၀၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စံပျော်ရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
စံပျော်ရွာ (Sanpyaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ နောင်ဘိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ဘိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂၉ ဦး၊ မ ၁၂၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။