cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပထဝီနိုင်ငံရေး
ပထဝီနိုင်ငံရေး သဘောတရား (၄) ရပ်
ရိုင်းနယ်မြေကို ဘေးနှုတ်ခမ်းနယ်မြေဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ နိုင်ငံရေးပထဝီဝင်တွင် ဤဝေါဟာရကို တီထွင်ခဲ့သူမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ စပိုက်မင်ဖြစ်သည်။ မက်ကင်ဒါက ၎င်း၏ဗဟိုချက်ဒေသသည် သယံဇာတကြွယ်ဝ၍ လုံခြုံမှုရှိသောဒေသဟု ဆိုခဲ့သည်။ စပိုက်မင်က အမှန်တကယ်သယံဇာတ ပို၍ကြွယ်ဝသည်မှာ ဗဟိုချက်နယ်မြေ၏ ဘေးနှုတ်ခမ်းနယ်မြေဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်ဘေးနှုတ်ခမ်းနယ်မြေက ပို၍အရေးပါသည်ဟုဆိုခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဘေးနှုတ်ခမ်းနယ်မြေတွင် ယခင်ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုမှအပ ကျန်ဥရောပနိုင်ငံများ၊ အနောက်တောင် အာရှနိုင်ငံများ၊ အာဖဂန်နစ္စတန် (ယခင်) အိန္ဒိယ၊ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများ၊ တရုတ်၊ ကိုရီယားကျွန်းဆွယ်၊ ဆိုက်ဘေးရီးယားအရှေ့ပိုင်းတို့ပါဝင်သည်။ ထိုဒေသသည် ဗဟိုချက်နယ်မြေထက် ပို၍အရေးပါသည်။ ၎င်းဒေသကိုချုပ်ကိုင်နိုင်ရေးမှာ ပို၍အရေးပါသည် ဟုဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် Rimland Theory ကို စပိုက်မင်ကဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
စပိုက်မင်၏ပထဝီနိုင်ငံရေးအယူအဆများ
ပထဝီဝင်သည် ထာဝရတည်ရှိနေသော အခြေခံဖြစ်၍နိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို လွှမ်းမိုးသည့် အခြေခံအချက်ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးများ၊ ယုတ်စွအဆုံးအာဏာရှင်များသည်ပင်လျှင် တစ်ယောက်ပြီးတစ်ယောက်ပြောင်းလဲသွားသည်။ တောင်တန်းများကား ပုံမပျက် ပန်းမပျက်တည်ရှိမြဲဖြစ်သည်။
=၃။ “ ပင်လယ်အခြေပြုနိုင်ငံ ” သဘောတရား= သမိုင်းသည် ပင်လယ်ပြင်ကို လွှမ်းမိုးနိုင်မှုအပေါ်တွင် မူတည်သည်။
အမေရိကန်ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်မာဟန် (၁၈၄၀-၁၉၁၄) တင်ပြခဲ့သော “ ပင်လယ်အခြေပြုနိုင်ငံ” သဘောတရား (Sea Power Nation)
နိုင်ငံ၏အင်အားသည် ကုန်းမြေအကျယ်အဝန်းတွင် မတည်၊ ကမ်းရိုးတန်းအလျားနှင့် ဆိပ်ကမ်းကောင်းများ၏ လက္ခဏာရပ်ပေါ်တွင် တည်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မာဟန်၏ အယူအဆများသည် ပင်လယ်အင်အားကြီးမားစေရေးအတွက် အခြေပြုထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
၎င်းအယူအဆဖြစ်သော နိုင်ငံ၏ပထဝီဆိုင်ရာအချက်များတွင် ပင်လယ်ကိုသာ အခြေပြုထားသည်ကို အောက်ပါအတိုင်းတွေ့ရသည်။ အမေရိကန်ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်မာဟန်(၁၈၄၀-၁၉၁၄)သည် လည်း မဟာအင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပေါ်လာစေရန် အတွက်လိုအပ်ချက်၆ချက်ကို တင်ပြခဲ့ပြန်သည်။ ၎င်းအချက်၆ချက်တွင်လည်း ပထဝီရေးရာအချက်အလက်များပင် အဓိကပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ ၁။ ပထဝီဝင် တည်နေရာ ၂။ မြေပြင် အနေအထား ၃။ နိုင်ငံ၏ အလျားအနံ ၄။ လူဦးရေ ပမာဏ ၅။ အမျိုးသား လက္ခဏာရပ် ၆။ အစိုးရ
ပထဝီဝင်တည်နေရာ
နိုင်ငံ၏တည်နေရာသည် ပင်လယ်တစ်ခု(သို့) တစ်ခုထက်ပိုသော ပင်လယ်များနှင့်ထိစပ်ရမည်။ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာများအကြား ရေကြောင်းဖြင့် အလွယ်တကူဆက်သွယ်နိုင်သောနေရာဖြစ်ရမည်။ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများကို လွှမ်းမိုးထားနိုင်သောနေရာဖြစ်ရမည်။ မဟာဗျူဟာအရ အရေးပါသော အခြေစိုက်စခန်းများကို လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ထားပြီး မိမိနှင့်ရန်ဘက်ဖြစ်နိုင်သည့်နိုင်ငံ (သို့)နိုင်ငံများကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်သော အနေအထား တွင်ရှိရမည်။
နိုင်ငံ၏အလျားအနံ
ရှည်လျားသော ကမ်းရိုးတန်းရှိရမည်။
လူဦးရေပမာဏ
နိုင်ငံသည် အင်အားကြီးမားသောရေတပ်ကို တည်ဆောက်ရမည်ဖြစ်၍ ထိုရေတပ်အတွက် လိုအပ်သော တပ်သားအရေအတွက်ကို ဖြည့်စွမ်းပေးနိုင်ရမည်။
အမျိုးသားလက္ခဏာရပ်
လူအများစုသည် ကုန်သွယ်ရေး၊ အထူးသဖြင့် နိုင်ငံခြားကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် စိတ်အား ထက်သန် သူများဖြစ်ရမည်။ ပင်လယ်အင်အားကြီး နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ရန် ငြိမ်းချမ်းနေသောကမ္ဘာတွင် ကုန်သွယ်ရေးကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လုပ်ကိုင်နိုင်မှုအပေါ်တွင် အခြေခံရမည်။
အစိုးရ
ပင်လယ်အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာရန် အစိုးရ၏လက္ခဏာရပ်များနှင့်မူဝါဒသည် မှန်ကန်မှုရှိရမည်။
မာဟန်သည် ပင်လယ်အခြေပြုနိုင်ငံ သဘောတရားကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သူဖြစ်၍ ၎င်းဖွင့်ဆိုထားသောအစိုးရသည်လည်း ပင်လယ်အခြေပြုအစိုးရပင်ဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဥပမာ - ပင်လယ်ရေတပ်အင်အားကို စနစ်တကျ တည်ဆောက်ခြင်း၊ ပင်လယ်ပြင်ကိုလွှမ်းမိုးနိုင်သော သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေးနည်းပညာများမြင့်မားစေရန် ကြိုးပမ်းခြင်း၊ ရေကြောင်းသွားလာရေးအတတ်ပညာများကို တတ်ကျွမ်းသောပညာရှင်များ၊ စစ်သည်များ၊ အတတ်ပညာရှင်များကို မွေးထုတ်ပေးခြင်း၊ ရေကြောင်းသွားလာရေးအတတ်ပညာများနှင့် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး နည်းပညာများ ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် သုတေသနပြု၍ တီထွင်ဖန်တီးစေခြင်းစသည်အရာများ ဖြစ်ပေါ်စေရန် အစိုးရတွင်ပင်လယ်အင်အားပြုခြင်းနှင့် ပက်သက်သောမူဝါဒကောင်းများ၊ စနစ်ကောင်းများရှိရမည်ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်အင်အားကြီးနိုင်ငံဖြစ်လျှင် ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံဖြစ်မည်။ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံဖြစ်လာရေးအတွက် ပင်လယ်ပြင်ကို လွှမ်းမိုးနိုင်ရေးသည် အဓိကလိုအပ်ချက်ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်နှင့်ပက်သက်၍ရက်ဇယ်တင်ပြသောအချက်တစ်ချက်ရှိသည်။							* ပင်လယ်ပြင်သည်ယဉ်ကျေးမှုများကိုစည်းလုံးပေးနိုင်သည့်အခြေခံအချက်ဖြစ်သည်။ ( ဥပမာ- ၁၉ရာစုတွင်အင်္ဂလိပ်ရေတပ်သည်ကမ္ဘာ့ပင်လယ်ပြင်ကြီးများကိုလွှမ်းမိုးထားသည်။ ) ဗြိတိသျှရေတပ်၏ မဟာဗျူဟာမြောက် အနှစ်သာရမှာ ရန်သူ့ရေတပ်ကို နာလန်မထူနိုင်အောင် ချေမှုန်းနိုင်စွမ်းရှိသည့် တိုက်သင်္ဘောများကို အလေးထားတည်ဆောက်ပြီး ပင်လယ်ပြင်ကို လွှမ်းမိုးနိုင်ရေးပင်ဖြစ်သည်။ ဖြည့်စွက်ချက်။	။ သမ္မတရှုစဗဲ့လက်ထက်တွင် မာဟန်၏အယူအဆသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒ အတွက် အခြေခံမူဝါဒဖြစ်ခဲ့သည်။ ဂျာမန်ဘုရင်ဒုတိယမြောက်ဝီလီယံသည် ဂျာမန် ရေတပ်သင်္ဘော စာကြည့်တိုက်များတွင် မာဟန်၏ စာအုပ်များကိုထားရှိပြီး ဖတ်ရှု့စေခဲ့သည်။
=၄။ “ နိုင်ငံရေးပထဝီဝင် ”သဘောတရား= ဂျာမန်လူမျိုး ပထဝီဝင်ပါမောက္ခဖရက် ဒရစ်ရက်ဇယ် (၁၈၄၄-၁၉၀၄)တင်ပြခဲ့သော “ နိုင်ငံရေးပထဝီဝင် ” သဘောတရား ရက်ဇယ်၏အယူအဆသည် -	အင်အားကြီးသူ အနိုင်ယူစတမ်းမူဝါဒ (Winer Take all) -	သန်စွမ်းသောမျိုးစိတ်များကြီးထွားရန် မြေနေရာလိုအပ်မှု စသည့်အချက်များ အပေါ်အခြေခံ၍ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သင့်တော်သောသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိသည့် နုပျိုသောနိုင်ငံသည် ယင်း၏နယ်နိမိတ်ကို ချဲ့ထွင်နိုင်ပြီး အင်အားကြီးနိုင်ငံ ဖြစ်လာနိုင်သည်။ စကားချပ်။ ။ ရက်ဇယ်၏အယူအဆများသည် ကုန်းမြေကိုအခြေခံသည့် ယူဆချက်များသာဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရက်ဇယ်၏ နိုင်ငံရေးပထဝီဝင်သဘောတရားကို Land Power သီအိုရီဟုဆိုနိုင်လျှင်ရသည်။ ထို့အပြင် ပါမောက္ခရက်ဇယ်၏ နယ်ချဲ့သဘောတရားရေးများသည်လည်း ကုန်းမြေပေါ်တွင် အခြေပြု၍မြေနယ်ချဲ့မှု သဘောတရားများပင် ဖြစ်နေကြောင်း အောက်ပါအတိုင်း တွေ့နိုင်သည်။
ပါမောက္ခရက်ဇယ် တင်ပြခဲ့သောနယ်ချဲ့နိယာမခုနှစ်ချက် ရှိသည်။
ပထဝီနိုင်ငံရေးနှင့် သမိုင်း၏ဆက်စပ်မှု
-	သမိုင်းဖြစ်စဉ်ဆိုသည်မှာ လူ့လောက၏မြေဧရိယာအတွက်တိုက်ပွဲဖြစ်စဉ်သာဖြစ်သည်။ သို့အတွက် သုတေသနပြုမှုသည် မြေဧရိယာမျက်နှာစာမှ စတင်ရမည်။ -	သမိုင်းသည် ဇာတ်ကောင်များ၏ ဇာတ်စင်ကိုမေ့လျော့ထားသည်။ ပထဝီနိုင်ငံရေးပညာကမူ ဇာတ်စင်ကို ရှေ့တန်းသို့ ထုတ်ဖော်ထားသည်။
ဩဇာလွှမ်းမိုးနည်း နိဿရည်း
-	ပြန့်ကျဲတည်ရှိနေသောကိုလိုနီများကိုပိုင်စိုးသည့် ပင်လယ်အင်အားကြီးနိုင်ငံ၏ခေတ်ကာလသည် ကုန်ဆုံး မည်ဖြစ်ပြီး ကုန်းမြေအင်အားကြီးနိုင်ငံကသာလွှမ်းမိုးအောင်ပွဲခံမည်။ -	လွှမ်းမိုးနိုင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းလျှင် စစ်မက်ခင်းပြီးအောင်ပွဲခံရန် မဟုတ်ဘဲအတွင်းသို့ ဝင်ရောက် ပူးကပ်ချေဖျက်ပြီးအောင်ပွဲခံရန်ဖြစ်သည်။ -	အင်အားကြီးမားရန်နယ်မြေချဲ့ရန်မလို။ ယဉ်ကျေးမှုနှင့်အတတ်ပညာပိုင်းတွင် ခေတ်မီတိုးတက်ရန် ကြိုးပမ်း မှုသာအဓိကဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတစ်ခုအင်အားတိုးတက်ရန်မှာ ပြည်ပတွင်ကောင်းမွန်သော သဘာဝနယ်ခြား များရှိပြီးပြည်တွင်း၌ စည်းလုံးညီညွှတ်ရန်လိုသည်။ -	အပြိုင်အဆိုင်ဖြစ်နေသော ကမ္ဘာကြီးတွင် ကြာရှည်စွာတည်တံ့နိုင်ရန် တန်ခိုးအင်အားကြီးရန်လိုသည်။ ယဉ်ကျေးမှုသည် ဆက်လက်ရှင်သန်ကြီးထွားရန်အတွက် နေရာလိုအပ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်မှ အင်အားနည်းသော ယဉ်ကျေးမှုများကို ချေမှုန်း၍နေရာချဲ့ထွင်ရမည်။
အရစ္စတိုတယ်၏ ပထဝီနိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အယူအဆများ
-	နိုင်ငံတစ်ခုတွင်ပြည်ပမှဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးမည့်တောင်တန်းများ ဝိုင်းရံထားလျှင်ကောင်းသည်။ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအတွက်ဆိပ်ကမ်းကောင်းများ ရှိရမည်။ အရစ္စတိုတယ်သည်တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုးအပေါ်ရာသီဥတု၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို တင်ပြခဲ့သည်။ Climate Effect on States -	အေးသောတိုင်းပြည်များ(အထူးသဖြင့်) ဥရောပတိုက်မှလူများသည် စိတ်ဓာတ်တက်ကြွမှုရှိသော်လည်း ကျွမ်းကျင်မှုနှင့်ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးမှုတွင် အားနည်းသည်။ ထို့ကြောင့်၎င်းတို့သည်လွတ်လပ်ရေးကို ထိန်းသိမ်း ထားနိုင်သော်လည်း နိုင်ငံရေးတွင်ဖွံ့ဇြိုးမှုမရှိ။ အခြားသူများ (နိုင်ငံများ) ကိုအုပ်ချုပ်နိုင်စွမ်းမရှိ။ -	အာရှတိုက်သားများသည် ကျွမ်းကျင်မှုရှိ၍ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ဖြိုးကြသည်။ သို့သော်စိတ်ဓာတ်တက်ကြွမှုမရှိ။ ထို့ကြောင့်အခြားသူများ၏ လက်အောက်သို့ရောက်၍ ကျေးကျွန်ဖြစ်ရသည်။ -	ရာသီဥတုမအေးလွန်းသော ဂရိနိုင်ငံမှလူများမှာမူနှစ်ဖက်စလုံးမှ အားသာချက်အရည်အချင်းများကို ပိုင်ဆိုင်၍ လွတ်လပ်စွာနေနိုင်သည်။ နိုင်ငံရေးပညာဖွံ့ဖြိုးမှုရှိသည်။ ပြည်တွင်းစည်းလုံးညီညွှတ်မှုသာရှိပါက အခြားသူများ(နိုင်ငံများ)ကို အုပ်ချုပ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
ပထဝီကိုကျော်လွန်၍
=အကျဉ်းချုပ်= အထက်ပါပထဝီနိုင်ငံရေး သဘောတရားကြီးများကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြသောပညာရှင်ကြီးများသည် မိမိတို့ဖော်ထုတ်ခဲ့ သော သဘောတရားသာလျှင် အနိုင်ရရှိလိမ့်မည်။ အမှန်တရားဖြစ်သည်ဟုစွဲမှတ်ယုံကြည်ခဲ့ကြ သကဲ့သို့ ထိုပညာရှင်များ၏ သဘောတရားကိုယုံကြည်၍ လက်တွေ့အကောင်အထည်ဖော်သော ခေါင်းဆောင်များ လည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုခေါင်းဆောင်များသည် သူ့နည်းသူ့ဟန်နှင့် မိမိတို့နိုင်ငံ အင်အားကြီးမားလာစေရေးကို မိမိတို့ယုံကြည်ရာအယူအဆအတိုင်း အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ရာ ထိုသဘောတရားကြီးများ၏ ထိုက်သင့်သော မှန်ကန်မှုတို့ကို သက်သေပြပြီးဖြစ်နေပေပြီ။ ထို့ကြောင့်အယူအဆ၊ သဘောတရားများသည် ထာဝရ မှန်ကန်နေမည်မဟုတ်သော်လည်း လက်ရှိအနေအထားတွင်အမှန်တရားကို မည်မျှရှည်ကြာစွာ ထိန်းထားနိုင် သည်ဆိုသည့်အပေါ်တွင် မူတည်၍ ထိုအယူအဆများ၏ဩဇာတိက္ကမသည် ကြီးမားမည်ဖြစ်သည်။
ငမဲရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ငမဲရွာ (Ngame)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ငမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငမဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၄ ဦး၊ မ ၃၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖိုးရွှေလုံးရွာ၊ ဟိုင်းစီ
ဖိုးရွှေလုံးရွာ၊ ဟိုင်းစီ
လာဟုတ်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
လာဟုတ်ရွာ(Larhoke)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ မန့်ဒုန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန့်ဒုန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅ ဦး၊ မ ၁၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၄ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရမ်းချောင်းရွာ၊ ကညင်ဂဲ
မရမ်းချောင်းရွာ၊ ကညင်ဂဲ
ဥယျာဉ်ပုတ်ရွာ၊ ကင်းဆိပ်
ဥယျာဉ်ပုတ်ရွာ၊ ကင်းဆိပ်
မန်တာဆိုအာကန်
မန်တာဆိုအာကန် သည် မျက်နှာပြင်ဧရိယာ ၂၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇.၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည့် ကြီးမားသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် မန်တာဆိုအာဆည်မှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဆည်ကို မန်တာဆိုအာမြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အလယ်ကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
အလယ်ကုန်းရွာ (Ahlelkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ မြို့တွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့တွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၆ ဦး၊ မ ၇၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စွန် (ငှက်)
စွန်သည် ငှက်ရဲဖြစ်သည်။ လင်းယုန်နှင့် မျိုးတူ၍ သိမ်းငှက်မျိုးစုတွင် ပါဝင်သည်။ အရွယ် အားဖြင့် ငှက်ကြီးဖြစ်၍ ညိုသော အဆင်းရှိသည်။ အမြီးမှာရှည်၍ ခက်ရင်းကဲ့သို့ အခွေများဖြစ်နေသည်ကို အထင်အရှားမြင်ရသည်။
အသိုက်ကို သစ်ပင်ထက်၌ တုတ်ချောင်းများဖြင့် ပြုလုပ် လေ့ရှိသည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ၃ ဥ၊ ၄ ဥ ဥသည်။ ဥများမှာ ဖြူဖွေး၍ အညိုပြောက်များဖြင့် ပြည့်နေသည်။ ကမ္ဘာ့တိုက်ကြီး ခြောက်တိုက်စလုံး၌ စွန်များကို တွေ့ရသည်။ သို့ရာတွင် အမျိုးအစားမှာ တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ မတူချေ။ ဥရောပတိုက်တွင် အာဖရိကတိုက်မှ နွေရာသီ၌ သာလျှင် ခေတ္တလာရောက်ကျက်စားသော စွန်များကို တွေ့ရပေသည်။ ဗြိတိန်ကျွန်းတွင်ကား၊ ယခင်အခါက စွန်များ အမြောက်အမြားနေကြသော်လည်း ယခုအခါ၌မူ အလွန်တွေ့ရခဲသည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် စွန်မျိုး သုံးစားရှိသည်။ ကမ္ဘာ့အပူပိုင်း ဒေသများတွင်လည်း စွန်များ ကျက်စားကြသည်။ မည်သည့်အရပ်ဒေသ၌မဆို စွန်များသည် လူတို့စွန့်ပစ်ထားသော သား၊ ငါးများကို ရှင်းလင်းပေးသဖြင့် လူတို့အတွက် များစွာအသုံးကျသည်။ thumb|စွန်ရဲနီ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စွန်ရဲများ
ဟွေဟေးရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဟွေဟေးရွာ (Hwayhay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟွေဟေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟွေဟေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၀ ဦး၊ မ ၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားလင်လိုင်ရွာ၊ မိုင်းရဲ
နားလင်လိုင်ရွာ (Narlinlai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၁၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွင်းကြီးရွာ၊ ကွင်းကြီး
ကွင်းကြီးရွာ၊ ကွင်းကြီး
ခမောင်းတောရွာ
ခမောင်းတောရွာ
ကိုးကား
ခမောင်းတောရွာ
ဒွန့်လင်းကျောင်းတော် (ရှန်ဟိုင်း)
သုန်းလင်းဘုရားကျောင်း (Chinese: 东林寺 ;  pinyin:  Dōnglínsì;  literally:  'East Wood  T emple') တရုတ်နိုင်ငံ၊ ရှန်ဟိုင်းမြို့နယ်၊ ကျင်းရှန်းခရိုင် ၊ ကျုကျင်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရွာသစ်ရွာ၊ ကနီမြို့နယ်
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ အိုင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၇၈၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကနီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုဖီအန်နန်
ကိုဖီအန်နန် (Kofi Atta Annan) (၈.၄.၁၉၃၈ မွေးဖွား) သည် ဂါနာလူမျိုး သံတမန်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁.၁.၁၉၉၇ မှ ၃၁.၁၂.၂၀၀၆ အထိ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ ကြီးတွင် သတ္တမမြောက် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများကို ကူညီထောက်ပံ့ပေးမည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အေ့ဒ်စ်ရောဂါနှင့် ကျန်းမာရေး ရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (Global AIDS and Health Fund) ကို စတင်တည်ထောင်ခြင်းအတွက် အန်နန် နှင့် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ ကြီးသည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆု ကို ပူးတွဲ ရရှိခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်​နေ့တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
နမ့်လင်းလုံရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နမ့်လင်းလုံရွာ (Namlenlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၉ ဦး၊ မ ၁၇၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
မိုင်းပန်နယ်
thumb|299x299px| ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းထိုင်းနိုင်ငံကသိမ်းပိုက်ခဲ့သည့် သံလွင်ဖြတ်ကျော်ခရိုင်လေးခုကိုပြသသည့်ရှမ်းပြည်နယ်မြေပုံ။ မိုင်းပန် သို့ မိုင်းပန်ပြည်နယ်သည် ရှမ်း ပြည်နယ်ရှိ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၏ အရှေ့ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။
ယခင်က မိုင်းပန်မြို့သည်​ ပြည်နယ်စော်ဘွားနေထိုင်ရာဒေသဖြစ်သည်။ မြို့တော်သည်မြေဩဇာကောင်းသောလွင်ပြင်အလယ်တွင်ရှိသည်။ ပြည်နယ်၏အခြားဒေသအများစုသည်တောင်တန်းများရှိပြီး ကျွန်းတောများနှင့်ပြည့်နှက်နေသည်။ ၂,၁၁၃ မြင့်သော ခီလက်တောင်သည် မိုင်းခတ်ခရိုင်တွင်တည်ရှိသည်။
မင်းများ
မိုးပန်၏အရှင်များသည် ၁၈၆၇ နောက်ပိုင်းတွင် စော်ဘွားဘွဲ့ကိုအသုံးပြုလာကြပါသည်။ ဘွဲ့တော်အမည်မှာ ကမ္ဘောဇမဟာဝံသသီရိဓမ္မရာဇာဖြစ်သည်။
သရက်ဝမ်းပူရွာ၊ ငကွ
သရက်ဝမ်းပူရွာ၊ ငကွ
ခြောက်ဒေါင့်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ခြောက်ဒေါင့်ရွာ (Chaukdaunt)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ အုပ်ရှစ်ချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုပ်ရှစ်ချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၀ ဦး၊ မ ၇၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
ဖွဲ့စည်းပုံ
အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ကွပ်ကဲမှုအောက်ရှိ နည်းဗျူဟာအဖွဲ့များနှင့် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -
နောက်ထပ်ကြည့်ရန်
ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ
ငါးအိမ်တန်းရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ငါးအိမ်တန်းရွာ (Ngareintan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၄ ဦး၊ မ ၈၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်မြင့်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
လွယ်မြင့်ရွာ (Loimyint)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟွေဟေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟွေဟေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၀ ဦး၊ မ ၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရောဘတ် ကလိုက်
ပလက်ဆီးစာ ဘေရွန်ဘွဲ့ရသူ ရောဘတ် ကလိုက် (ခရစ် ၁၇၂၅-၁၇၇၄) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဗြိတိသျှတို့လွှမ်းမိုးနိုင်ရန် စတင်အခြေစိုက် ပေးခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် အုပ်ချုပ်ရေး တွင်လည်းကောင်း၊ စစ်မှုရေးရာတွင်လည်းကောင်း၊ ထူးခြားလှသော စွမ်းရည်သတ္တိ နှင့်ပြည့်စုံသူလည်း ဖြစ်လေသည်။ အချို့က လော့နော့သည် အမေရိကတိုက်သို့ ဗိုလ်ချုပ်ဗါဂွိုင်းကို လွှတ်မည့်အစား ကလိုက်ကို လွှတ်ခဲ့လျှင် အမေရိကန်လွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲသည် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ အဆုံးသတ်စရာအကြောင်း ရှိသည်ဟုပင် ဆိုလေသည်။ ကလိုက်သည် ရှရော့ရှိုင်ယာနယ်တွင် ၁၇၂၅ ခု စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့၌ မွေးဖွား၍ ကျောင်းနေစဉ်အခါက ဆိုဆုံးမခက်သော သူငယ်တစ်ဦးဖြစ်၏။ အသင့်အတင့် မျှသာ ပညာသင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့၍ ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသို့ သွားရောက်ကာ စာရေးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကား အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသည် ဂွတ်ဒ်ဟုပ်အငူ အရှေ့ဘက်ရှိ ဗြိတိသျှပိုင် နယ်သစ်များကို အုပ်ချုပ် နေရစဉ်အခါဖြစ်၏။ ထို့ပြင် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှနှင့် ပြင်သစ်အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီများသည် အိန္ဒိယ၌ အာဏာ လွှမ်းမိုးရန် အကြံချင်းတူနေသဖြင့် ရန်သူများဖြစ်လျက် မာန်စောင်နေကြသောအခါလည်း ဖြစ်၏။ ၁၇၄၆ ခုတွင်ကား ပြင်သစ်တို့သည် ဗြိတိသျှတို့အား အိန္ဒိယမှ အပြီးအပိုင်နှင်ထုတ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မဒရပ် မြို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့လေသည်။ ထိုအခါ စာရေးအလုပ်ဖြင့် ပျင်းပျင်းရိရိ အမှုထမ်းနေရသော ကလိုက်အဖို့ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ အမှုထမ်းရန် အခါအခွင့်ရရှိခဲ့၏။ ပြင်သစ်တို့ကို ပြန်လည် ခုခံတိုက်ခိုက်သော ကုမ္ပဏီ၏စစ်တပ်တွင် ကလိုက်သည် အလံကိုင်ဗိုလ် အဖြစ်ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် စစ်မှုရေးရာအစွမ်းအစကို မပြလိုက်ရသေးမီ ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိသျှတို့ စစ်ရပ်ဆဲလိုက်ကြသည်။
ထိုအခါ ချန္ဒာဆာဟစ်သည် အင်အားကောင်းလှသော တပ် ကြီးတစ်တပ်ကို သူ့သားကိုယ်တိုင်ဦးစီး၍ စေလွှတ်လိုက်ရာ၊ ကလိုက်တို့လူစုမှာ အင်အား အဆမတန်ကြီးမားသော ရန်သူတပ်ကြီး၏ ဝိုင်းဝန်းတိုက်ခိုက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရ၏။ သို့သော် ကလိုက်သည် မြို့ကိုရန်သူတို့ လက်သို့မကျအောင် သိမ်းပိုက် ထားခဲ့ပြီးနောက် ၅၃ ရက်တိုင်တိုင် ရန်သူတို့ကို တွန်းလှန် တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ အင်အားချင်းမမျှဘဲ များပြား သည့်ရန်သူတို့ကို တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် ကလိုက်၏ ဂုဏ်သတင်းမှာ ထင်ရှားကျော်ကြားလာလေသည်။
ထိုနောက်ပင် ရန်သူတို့၏ အဝိုင်းခံနေရသော ထရစ်ချီနော့ပိုလီမြို့ကိုလည်း ကလိုက် ကယ်တင်ခဲ့လေသည်။ ထို့ပြင် ကို့ဗလောင်းနှင့် ချင်ဂလာပတ် ခံတပ်များကိုလည်း တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့၏။ သို့နှင့် အင်္ဂလိပ်တို့ ထောက်ခံသော စော်ဘွား လောင်း မဟာမက်အလီသည် ကာနက်တစ်နယ်နာဝပ် စော်ဘွား အဖြစ် ရရှိသွားလေသည်။
၁၇၅၃ ခုနှစ်တွင် ကလိုက်သည် အင်္ဂလန်သို့ပြန်လာပြီးသော် အတန်ကြာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ သို့နေထိုင်စဉ် ပါလီမန် အမတ် အဖြစ် အရွေးခံခဲ့ရ၏။ ၁၇၅၆ ခုနှစ်တွင် ကလိုက်အား အိန္ဒိယ သို့ ယခုအခါ မဒရပ်မြို့ဟုခေါ်တွင်သည့် ဖို့စိန် ဒေးဗစ်မြို့၏ ဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့်ထား၍ စေလွှတ်ခဲ့သည်။
ထိုအတောအတွင်း စူးရားဂျွတ်ဒေါင်လာအမည်ရှိ ဘင်္ဂလား နယ် နာဝပ်စော်ဘွားသည် ကာလကတ္တားမြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး နောက် ဗြိတိသျှလူမျိုး ယောက်ျားမိန်းမနှင့် ကလေး ၁၄၆ ယောက် တို့ကို ကာလကတ္တားရှိ အလုံထောင်အတွင်း ပိတ် လှောင်အကျဉ်းချထားခဲ့ရာ လေကောင်းစွာ မရှူရသောကြောင့် တစ်ညအတွင်းပင် ၁၂၃ ယောက် သေဆုံးခဲ့ကြရ၏။ ထိုကိစ္စကို 'ကာလကတ္တား အလုံထောင်ကိစ္စ'ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၍ ဗြိတိသျှတို့မှာ များစွာ မခံမရပ်နိုင်အောင် ဖြစ်ခဲ့ကြလေသည်။ ထို့ကြောင့် ကလိုက်မှာ မဒရပ်သို့ ရောက်လျှင် ရောက်ခြင်းဆို သလိုပင် ကာလကတ္တားမြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် တာဝန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံရသဖြင့် ရေကြောင်းမှ ချီတက်၍ ကာလတ္တားမြို့ကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့လေသည်။ ယင်းသည့်အရေး တွင် အင်အား တောင့်တင်းလှသော စော်ဘွားစစ်တပ်ကြီးကို ကလိုက်သည် အင်အားအဆမတန် နည်းပါးလှသော သူ၏ တပ်နှင့် တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့ပေသည်။
ထို့ပြင် ကလိုက်၏အကူအညီကြောင့် မီရာဂျက်ဖားမှာ ဘင်္ဂလားနယ်၏ နာဝပ်စော်ဘွား ဖြစ်လာလေရာ ကလိုက်အား ကောင်းစွာကျေးဇူးဆပ်သဖြင့် သူဌေးဖြစ်လောက်အောင် ပစ္စည်းဥစ္စာများ ရရှိခဲ့၏။ ထိုမျှမကသေး မီရာဂျက်ဖားသည် စော်ဘွား ဖြစ်လာသော်လည်း ကလိုက်ကသာ စီမံခန့်ခွဲ အုပ်ချုပ်ခဲ့လေ သည်။ ၁၇၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကလိုက်သည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်သွား၏။ အင်္ဂလန်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ အထူးတလည် ချီးမြှင့်မြှောက်စားခြင်းခံရသည့်ပြင် ရှရူးစဗါရီနယ်မှ ပါလီမန် အမတ်အဖြစ်လည်း ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၇၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗဲလွန်အဆင့်အတန်းဖြင့် သူကောင်းပြုခြင်း ခံရလေသည်။
၁၇၆၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှလူမျိုးတို့၏ အခြေအနေမှာ အတော်ပင် ဆိုးရွားလာသဖြင့် ကလိုက်မှာ အိန္ဒိယသို့ ဘင်္ဂလားနယ်၏ ဘုရင်ခံနှင့်သေနာပတိအဖြစ် ပြန်သွားရပြန်သည်။ ကလိုက်ရောက် သွားသောအခါ မဂို ဧကရာဇ်ဘုရင် ရှာအလမ်နှင့် သင့်တင့်စွာဆက်ဆံနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ထိုကြောင့်လည်း မဂိုဧကရာဇ်က အရှေ့ အိန္ဒိယကုမ္ပဏီအား ဗီဟား၊ ဩရိဿနှင့် ဘင်္ဂလားနယ်တို့မှ အခွန်ကောက်ခံပေးရန် စေခိုင်းခြင်း ခံရလေသည်။ ထိုအခါ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီမှာ ထိုနယ်များကို အုပ်ချုပ်သူများသဖွယ် ဖြစ်လာသည့်ပြင် အကျိုးအမြတ်များလည်း များစွာခံစားခဲ့ရ ပေသည်။ ထို့ပြင် ကလိုက်သည် စစ်တပ်ကို ပြန်လည်ပြုပြင် ဖွဲ့စည်းခဲ့၍၊ ဘင်္ဂလားနယ် မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်များကိုလည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်ပေးခဲ့လေသည်။ ၁၇၆၇ ခုနှစ် တွင် ကလိုက်သည် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်သွားပြန်၏။
ယင်းသို့ အိန္ဒိယ၌ ဗြိတိသျှ၏အာဏာစက် တည်တံ့ခိုင်မြဲ ရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ပြန်လာခဲ့သော ကလိုက်အား အောက် လွတ်တော်တွင် အိန္ဒိယ၌ သူပြုခဲ့သည့် အချို့သောကိစ္စများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မလိုသူများက လာဘ်စားသူတစ်ဦးအဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ ကိုယ်ကျိုးရှာသူတစ်ဦး အဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ စွပ်စွဲပြောဆိုခြင်း ပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုကြောင့် ပါလီမန်က စုံစမ်းရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း စုံစမ်းစေလျက် သူ၏ဆောင်ရွက်ချက်အချို့ကို ရှုတ်ချသည့် အဆိုများ တင်သွင်းခဲ့သော်လည်း ကလိုက်မှာ ဗြိတိသျှအင်ပိုင်ယာ၏အကျိုးကို ဆောင်သူအဖြစ် မှတ်တမ်း တင်ခံရသည့်အပြင် စွပ်စွဲချက်များမှာလည်း ရှင်းလင်းပြေလည် သွား၏။ သို့သော် ကလိုက်မှာ အိန္ဒိယတွင် အတော်ပင် ကြိုးကြိုးပမ်းပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သောကြောင့် ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့နေခိုက် ထိုသို့ စွပ်စွဲပြောဆို အရေးယူခြင်း ခံရသောအခါ စိတ်တွင် အတော်ပင်ထိခိုက်သွားရုံသာမက ကျန်းမာရေး အခြေအနေမှာ ပို၍ ဆိုးရွားခဲ့လေရာ ၁၇၇၄ ခု နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် သူ့ကိုယ်သူ အဆုံးစီရင်လိုက်လေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဗြိတိသျှ၏အင်ပိုင်ယာ တည်ဆောက် ပေးခဲ့သူတဦးမှာ မိမိဆောင်ရွက်ကြိုးပမ်းမှုများအတွက် ဂုဏ်မယူရဘဲ ရှက်စိတ်ကြီးစွာဖြင့် ဘဝသိမ်းသွားရရှာလေသည်။
ဂျိုးဇက် ကွန်းရက်
နာမည်ကျော် အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာတစ်ယောက်ဟူ၍ အသိအမှတ် ပြုခြင်းခံရသော ဂျိုးဇက်ကန်းရက်သည် ပိုလန်ပြည်သား ဖြစ်ပေသည်။ သူ၏အမည်ရင်းမှာ တီယိုဒေါ ဂျိုးဇက် ကွန်းရက်ကော်ဇင်းနီယိုစကီ ဖြစ်၏။ သူ့ဖခင်မှာ ပိုလန် တော်လှန်ရေးသမား တစ်ယောက် ဖြစ်ရကား ကွန်းရက် မှာ ရှုပ်ထွေးလှသော နိုင်ငံရေးသမားများ၏ လောကအလယ် တွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့ရသည်။ ပိုလန်ပြည်သည် ကုန်းတွင်းပိုင်း ကျရောက်သောပြည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကွန်းရက်တွင် ငယ်စဉ်ကတည်းက ပင်လယ်သို့ ခရီးထွက်လိုသည့်ဆန္ဒ တဖွား⁠ဖွား ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ သူသည် ပိုလန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို ရေးသားထားသော ရှိတ် စပီးယား၊ ဒစ်ကင်း၊ ဟျူးဂိုး၊ မဲရီးယတ်နှင့် ကူးပါးတို့၏ ပြဇာတ်နှင့် ဝတ္ထုများကို ဖတ်ရှု ခဲ့ရာမှ ပင်လယ်သို့ ခရီးထွက်လိုသည့် ဆန္ဒများ ပေါ်ပေါက်လာ ခဲ့သည်ဟု ဆို၏။
ဤသို့ဖြင့် ကွန်းဂရက်သည် အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုးပိုင် သင်္ဘောတစ်စင်း၌ သင်္ဘောသားအဖြစ် လိုက်ပါခဲ့သည်။ ၃ နှစ်ကြာပြီးနောက် သူသည် အင်္ဂလိပ် ကုန် သင်္ဘောတစ်စင်းသို့ ကူးပြောင်းသည်။ ၁၈၉၄ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း ၂ဝ မျှ ပင်လယ်ခရီးဖြင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ လှည့် လည် ရောက်ရှိခဲ့ရာ၊ နောက်ဆုံး၌ သင်္ဘောကပ္ပီတန်ရာထူးကိုပင် ရရှိခဲ့သည်။ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်၊ အာဖရိကတိုက် အစရှိသော ဒေသများသို့လည်း ရောက်ရှိခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်း ၂ဝ အတွင်း ရရှိခဲ့သော အတွေ့အကြုံ ဗဟုသုတများကို သူသည် စေ့စုံစွာ မှတ်ထားခဲ့လေသည်။
ကွန်းဒေါလင်းတ
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာသစ် လင်းတများ ကဏ္ဍ:ပံ့သကူသားစား တိရစ္ဆာန်များ
ဂျိုးဇက် ကွန်းရက်
ကွန်းရက်သည် အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ သို့ ပထမဆုံးအကြိမ် ရောက်ရှိလာစဉ်က၊ အင်္ဂလိပ်စကား တစ်လုံးမျှ မတတ်သေးချေ။ သို့သော် အင်္ဂလန်နိုင်ငံကို ခင်တွယ်သူတစ်ယောက် ဖြစ်သဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာနှင့် စကားကို အထူးပင် လေ့လာခဲ့ပေသည်။ ၁၈⁠၈၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူလေသည်။
ကွန်းရက်သည် လန်ဒန်မြို့၌ နေထိုင်လျက်ရှိစဉ် သာသာ သော ဆောင်းဦးပေါက်ရာသီ နေ့တစ်နေ့တွင် မလေးရှားကျွန်း ဆွယ်၌ တွေ့ခဲ့ရသော အယ်လမေးယားဆိုသူ၏ အကြောင်းကို တွေးမိ၍ အပျင်းဖြေသဘောနှင့် အယ်လမေးယားဖော်လီခေါ် (အယ်လမေးယား၏ အရွှမ်းများ) ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်ကို စတင် ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်တွင် ကွန်းရက်၏အသက်မှာ ၃၂ နှစ်မျှ ရှိနေလေပြီ။ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ကွန်းရက် အဦးဆုံးရေးခဲ့ သော ထိုအယ်လမေးယားဖော်လီဝတ္ထုကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကွန်းရက်သည် အောက်ပါဝတ္ထုများကို ဆက် လက်၍ ရေးသားပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့၏။ ယင်းတို့မှာ နစ်ဂါးအေ့သီ နာစစ်ဆပ် (၁၈၉၈)၊ လော့ဂျင် (၁၉ဝဝ)၊ ယု(လူငယ်) (၁၉ဝ၂)၊ တိုင်ဖွန်း (လေမုန်တိုင်း) (၁၉ဝ၃) နော့စထရိုမို (၁၉ဝ၄) စသော စာအုပ်များ ဖြစ်သည်။ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော မီရာအော့သီဆီး (ပင်လယ်ကြေးမုံ) စာအုပ်တွင် ကွန်းရက်သည် သူ၏အကြောင်းများကို ရေးသား ထားလေသည်။ ဆီးကရက်အေးဂျင့် (အထောက်တော်) (၁၉ဝ၇)၊ ချန့်(အခွင့်အရေး) (၁၉၁၄)၊ ဗစ်ထရီ (အောင်မြင်ခြင်း) (၁၉၁၅)၊ သရိုဗာ (လှည့်လည်သူ) (၁၉၂၃)တို့မှာ ဂျိုးဇက်ကွန်းရက် ရေးခဲ့သော အခြားဝတ္ထုများ ဖြစ်လေသည်။ နောက်ဆုံးရေးခဲ့သော ဆပ်ဆပင့်ဝတ္ထုမှာ တစ်ပိုင်းတစ်စ ဖြစ်၏။ သူ၏ဝတ္ထုများမှာ ပင်လယ်ပြင်တွင် တွေ့ကြုံခဲ့ရသော အဖြစ်အပျက်များကို ရေးသားထားသော ဝတ္ထုများ ဖြစ်သည်။ သူအင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာအဖြစ် အောင်မြင်မှုမှာ ထူးခြားသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ အကြောင်းကား အသက် ၂ဝ အရွယ်ခန့်အထိ အင်္ဂလိပ်စာတစ်လုံးမျှမတတ်ဘဲ ရှိနေပြီးမှ အသက် ၄ဝ အရွယ် တိုင်အောင် စာအနည်းအကျဉ်းမျှလောက်သာ ရေးသားခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဂျိုးဇက်ကွန်းရက်သည် ၁၈၅၇ ခု ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်တွင် ယူကရိန်းနယ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့၍ ၁၉၂၄ ခု ဩဂုတ်လ ၄ ရက်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ကန်တာဗာရီမြို့၌ ကွယ်လွန်လေသည်။
လိပ်ဥကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
လိပ်ဥကုန်းရွာ (Leikukone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ မြို့တွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့တွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၆ ဦး၊ မ ၇၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရဲရိုးပြင်ရွာ
ရဲရိုးပြင်ရွာ
သာယာကုန်းရွာ၊ ဘူးရေမျက်
သာယာကုန်းရွာ၊ ဘူးရေမျက်
Dag Shang Kagyü
Dag Shang Kagyü သည် စပိန်နိုင်ငံ၊ Huesca, Panillo တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတော်ကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် Kalu Rinpoche က စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်များကို လေ့လာသင်ယူရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်၏ မြေနေရာကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ဝယ်ယူခဲ့ပြီး H.Em Rinpoche ၏ တပည့်ဖြစ်သူက မြေနေရာများကို လှူဒါန်းခဲ့သည့်အတွက် ကျောင်းမြေကို ပိုမိုကာ ချဲ့နိုင်ခဲ့သည်။
စလူချောင်းရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
စလူချောင်းရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
ပီပင်ရင်းရွာ၊ ပီပင်ရင်း
ပီပင်ရင်းရွာ၊ ပီပင်ရင်း
မန့်ဒုန့်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
မန့်ဒုန့်ရွာ(Mandungt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ မန့်ဒုန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန့်ဒုန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅ ဦး၊ မ ၁၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စံထွန်းအောင်
စံထွန်းအောင် [၁၉၂၈ - ၁၉၆၈]
မြန်အောင်မြို့တွင် အဖ ဦးပု၊ အမိ ဒေါ်အေးရှင်တို့က ၁၉၂၈ ခု ဇူလိုင် ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ စတုတ္ထမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် အတွက်၊ အမည်ရင်းမှာ ဦးထွန်းကြည်ဝင်း ဖြစ်သည်။
၁ဝ တန်း အထိ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။ ပန်းချီ ပညာကို လေ့လာ လိုက်စားခဲ့၏။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်ခန့်က ရွှေတိဂုံ အနောက်ဘက် မုခ်တွင် ကျင်းပသော အရက် သေစာ ရှောင်ကြဉ်ရေး ပန်းချီ ပိုစတာ ပြိုင်ပွဲတွင် ပန်းချီ ရေးဆွဲ ယှဉ်ပြိုင်ရာ ဒုတိယဆု ဆွတ်ခူး ခဲ့သည်။ ဓာတ်ပုံရိုက်လည်း ဝါသနာ ပါသည်။ စာပေဗိမာန်ထုတ် မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း အတွက် လိုအပ်သည့် သစ်ပင် ပန်းမန် အသီးအနှံ ပုံများကို ရိုက်ကူး ပေးခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ဝေါဟာရသစ် ရှာဖွေရေး စသော သုတေသန လုပ်ငန်းများ တွင်လည်း ဝါသနာ ထုံသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်း၌ ဝတ္ထု စရေးသည်။ ၁၉၅၄ ခု စာပေဗိမာန် မဂ္ဂဇင်း ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲ ကြားမြင်သိစေ စာမူကို မောင်ယဉ်ကျေး ကလောင် အမည်နှင့် ယှဉ်ပြိုင် ခဲ့ရာ ဒုတိယဆု ရရှိ ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စု ယဉ်ကျေးမှု ဌာနတွင် အထက်တန်း လက်ထောက် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရင်း ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထု ၁ဝဝ ခန့် ရေးသား ခဲ့သည်။ စံထွန်းအောင် အမည်ဖြင့်-
"ပြည်ထောင်စု ကျေးလက် ပျော်ရွှင်မှုများ" စာမူဖြင့် ၁၉၆၄ ခုနှစ် အနုပညာ စာပေ ဆိုင်ရာဆု၊ မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အနုပညာ စာပေ ဒုတိယဆုကို ရရှိ ခဲ့သည်။ မောင်သိန်းဇံ ဟူသော ကလောင်နာမည်ဖြင့် စာပေဝေဘန်ရေးဆောင်းပါးများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့ ညနေတွင် ရန်ကင်း လေးထပ်တိုက် ၁၂ လုံးတန်း၌ အသည်းကင်ဆာ ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ (ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်းတွင် ကွယ်လွန် နေ့ကို ၂၆ ဩဂုတ်လဟု ပြသည်။ စိန်စိန်၏ ဆောင်းပါးတွင် "ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ထုတ် သတင်းစာများတွင် 'စာရေးဆရာ စံထွန်းအောင် ကွယ်လွန်ရှာပြီ' ဆိုသော သတင်းဆိုး ..." ဟု ရေးထားသည်။)
စာညွှန်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရွာတန်းရှည်ရွာမရွာ၊ ဟိုင်းစီ
ရွာတန်းရှည်ရွာမရွာ၊ ဟိုင်းစီ
ဆင်ကူးလေးရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
ဆင်ကူးလေးရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
ငှက်ရိုးရွာ၊ ကွင်းကြီး
ငှက်ရိုးရွာ၊ ကွင်းကြီး
မဟာသကုလုဒါယိသုတ်
ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော် မူနေစဉ် ရာဇဂြိုဟ်မြို့တွင်းသို့ ဆွမ်းခံဝင်ရန် အချိန်စောနေသေးသဖြင့် “အန္နဘာရ” “ဝရဓရ” “သကာလုဒါယီ” အစရှိသော ထင်ရှားကျော်ကြားသော ပရိဗိုဇ်တို့နေထိုင်ရာ “မောရနိဝါပ”ပရိဗိုဇ်ကျောင်းတိုက် သကုလုဒါယီပရိဗိုဇ်ထံသို့ ကြွတော်မူ၏။ သကုလုဒါယိပရိဗိုဇ်သည် တိရစ္ဆာနကထာအမျိုးမျိုးဖြင့် မြင့်တက်သောအသံ ကျယ်လောင်သောအသံဖြင့် ပြောဆိုနေကြသော ပရိဗိုဇ်တို့ကို “ရဟန်းဂေါတမ ကြွလာနေတယ်၊ ရဟန်းဂေါတမက အသံတိတ်ဆိတ်ခြင်းကို ချီးမွမ်းပြောဆိုလေ့ရှိတယ်၊ တိတ်ဆိတ် ငြိမ်သက်စွာနေကြပါ”ဟု ပရိသတ်ကို အသံတိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်စေပါသည်။
ဘုရားရှင်ရောက်လာသည့်အခါ မြင့်မြတ်သောနေရာပေး၍ နိမ့်သောနေရာ တစ်ခုထိုင်နေပြီး နှုတ်ဆက်စကားလျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က စကားပြောနေသည့် အကြောင်းအရာကို မေးတော်မူသည့်အခါ အထူးအဆန်းစကား မဟုတ်ပါကြောင်းလျှောက်ထားပြီး “အရှင်ဘုရား ရှေးနေ့များ၌ “ကုတူဟလသာလာ”၌ စည်းဝေးကြသော နာနာတိတ္ထိယ သမဏဗြဟ္မာဏတို့က “အင်္ဂ-မဂဓနိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတို့ အရတော်ပါပေစွ၊ လူဖြစ်ရကျိုးနပ်ပါပေစွ၊ သင်္ဃီ, ဂဏီ, ဂဏာစရိယ, ဉာတယသဿီ, တိတ္ထိကရ, သာဓုသမ္မတ ဖြစ်ကြကုန်သော တိတ္ထိဆရာကြီးခြောက်ဦးနှင့် ရဟန်းဂေါတမတို့ ရာဇဂြိုဟ်မြို့၌ ဝါကပ်ကြကုန်၏ ဤပုဂ္ဂိုလ်တို့တွင် အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်ကို သာဝကတို့သည် အရိုအသေ အလေးအမြတ်ပြုကြကုန်၍ နေကြသနည်း”ဟု စကားပြောဆိုကြပါသည်။
တိတ္ထိဆရာကြီးခြောက်ဦးတို့ကို သူတို့၏တပည့်များက အရိုအသေ အလေး အမြတ်မပြုကြ၊ မမြတ်နိုးကြ၊ မပူဇော်ကြပုံ၊ ရဟန်းဂေါတမကို တပည့်တို့က အရို အသေ အလေးအမြတ်ပြုကြ၊ မြတ်နိုးကြ၊ ပူဇော်ကြပုံ၊ မြတ်စွာဘုရား တရားဟောတော်မူသည့်နေရာ၌ ချောင်းဟန့်သံ, ခြေဆတ်သံမရှိ တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်စွာ တရားတော်ကို နာယူကြပုံ။ လမ်းလေးခုအဆုံ၌ ပျားရည်ဝေငှနေသောယောက်ျားကို လူအများ မျှော်လင့်တောင့်တနေကြ၊ အရိုအသေပြုနေကြသကဲ့သို့ သာသနာတော်မှ ရွေ့လျော၍ လူ့ဘဝ၌နေကြကုန်သောသူတို့ကလည်း ရတနာသုံးပါးဂုဏ်ကျေးဇူးများကို ချီးကျူးပြောဆိုနေကြပုံ၊ အာရာမ်စောင့်လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်နေကြ ဥပါသကာ ဖြစ်ကြကုန်လျက် ငါးပါးသီလကိုဆောက်တည်ကျင့်သုံးနေကြပုံ။ ရဟန်းဂေါတမကို အရိုအသေ အလေးအမြတ်ပြုလျက်နေကြပုံတို့ကို ပြောဆိုကြပါသည်ဟု လျှောက်ထားပါသည်။
သကာလုဒါယီပရိဗိုဇ်က အပ္ပါဟာရ, ဣတရီတရစီဝရ သန္တောသ၊ ဣတရီတရပိဏ္ဍပါတသန္တောသ၊ ဣတရီတရ သေနာသနသန္တောသ ပဝိဝိတ္တ-ဟူသော တရားငါးပါးကို တွေ့မြင်မိပါကြောင်း အကျယ်တဝင့် လျှောက်ထားပါသည်။
ဘုရားရှင်က ယင်းတရားငါးမျိုးတို့ အခါခပ်သိမ်းမဖြစ်ကြောင်း၊ အမြဲ ဓုတင် ဆောင် အပ္ပါဟာရတပည့်များ၊ စီဝရသန္တောသ ပံ့သကူဓုတင်ဆောင်တပည့်များ၊ ပိဏ္ဍပါတ်ဓုတင်ဆောင်တပည့်များ၊ အရညကင်ဓုတင်ဆောင်တပည့်များက မိမိထက် ဓုတဓမ္မတို့ကိုဆောက်တည်လျက် ကျင့်သုံးကြကြောင်း၊ သင်လျှောက်ထားသည် ဓမ္မ ငါးမျိုးတို့ကြောင့် တပည့်သာဝကများက ငါဘုရားကို အရိုအသေ အလေးအမြတ် မြတ်နိုးကြသည်မဟုတ်၊ ပရမသီလက္ခန္ဓသမန္နာဂတ၊ အဘိက္ကန္တဉာဏဒဿန၊ အဓိပညာ, စတုသစ္စဗျာကရဏ, ဗောဓိပက္ခိယအက္ခာတ, အဋ္ဌဝိမောက္ခအက္ခာတ, အဋ္ဌအဘိဘာယနအက္ခာတ, ဒသကသိဏအက္ခာတ, ရူပါဝစရဈာနအက္ခာတ, ကာယနှင့် ဝိညာဏပဋိဗဒ္ဓအက္ခာတ၊ မနောမယကာယ, ဣဒ္ဓိဝိဓ၊ ဒိဗ္ဗသောတ၊ စေတောပရိယ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ အာသဝက္ခယအက္ခာတ ဓမ္မတို့ကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးကြ၊ လက်တွေ့အကျိုးခံစားကြရသဖြင့် သာဝကတို့က ငါဘုရားကို အရိုအသေ အလေးအမြတ်ပြု မြတ်နိုးကြ ပူဇော်နေကြကြောင်းကို ဘုရားရှင် အကျယ် တဝင့် ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
စန်းစန်း၊ ဒေါ်
ငယ်စဉ်က မုံရွာမြို့၊ အမျိုးသား အလယ်တန်းကျောင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်းများတွင် ပညာသင် ကြားခဲ့ပြီးနောက် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ဘီအက်စ်စီဘွဲ့ ရသည်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ဘင်တန်ဆောင်၌ သဟာယနှင့် စာဖတ် အသင်း၊ ဗဟို ကျောင်းဆောင် သဟာယနှင့် စာဖတ် အသင်း၊ ရူပဗေဒ၊ ဇီဝဗေဒ အသင်း၊ ချင်းတွင်း အသင်း စသော အသင်း အဖွဲ့များတွင် အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၅ ခုနှစ် အထိ ဗဟို အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း (ရန်ကုန်) အထက်တန်းပြ၊ ရန်ကင်းကောလိပ်၊ မော်လမြိုင် ကောလိပ်တို့တွင် သတ္တဗေဒ ဌာန သရုပ်ပြ ဆရာမ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယား နိုင်ငံ၊ အစ္စရေး နိုင်ငံများသို့ ပညာတော်သင် သွားရောက် ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ - ၅၉ ခုနှစ်တွင် သတင်းစာ ဒီပလိုမာ (ဒီဂျေ) ရသည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှ စ၍ အလုပ်သမား ညွှန်ကြားရေး ဦးစီးဌာနတွင် ဝါဏိဇ္ဇ ပဋိပက္ခ ဖြန်ဖြေရေး အရာရှိ၊ မြို့နယ် ဦးစီးမှူး တာဝန်ဖြင့် ဗိုလ်တထောင်၊ ပုဇွန်တောင်၊ ကျောက်တံတား၊ ဘောက်ထော်၊ သင်္ကန်းကျွန်း၊ ရန်ကင်း၊ လှိုင်၊ ကမာရွတ်၊ မရမ်းကုန်း၊ မြောက်ဥက္ကလာပ၊ တောင်ဥက္ကလာပ၊ ဆိပ်ကမ်း၊ ဆိပ်ကြီး ခနောင်တိုနှင့် ဒလ မြို့နယ်များတွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် အလုပ်သမား ညွှန်ကြားရေး ဦးစီးဌာန၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း ဦးစီး ဌာနမှူး၊ ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ သုတေသနနှင့် စီမံကိန်းဌာနခွဲ၊ အလုပ်သမား ညွှန်ကြားရေး ဦးစီး ဌာန ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ရှစ်လေးလုံး ပြည်သူ့ ဒီမိုကရေစီ အရေးတော်ပုံကြီးတွင် အလုပ်သမားများ ဝန်ထမ်း သမဂ္ဂ၌ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တက်ကြွစွာ ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်၊ ပြည်သူ့ ဆန္ဒကို မျက်ကွယ်ပြုပြီး ၁၉၈၈ ခု၊ စက်တင်ဘာ ၁၈ ရက်နေ့တွင် တပါတီ အာဏာရှင် ဦးနေဝင်း ထံမှ လက်ဝါးရိုက် အာဏာလွှဲယူကာ တိုင်းပြည် အာဏာ အရပ်ရပ်ကို လက်နက် အားကိုးဖြင့် သိမ်းယူခဲ့သော နဝတ (ယခု နအဖ) စစ်အစိုးရ တက်လာရာ၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဒေါ်စန်းစန်းအား တာဝန်မှ အငြိမ်းစား ပေးခဲ့သည်။
ထို့နောက် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပူးပေါင်း ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ အဖွဲ့ချုပ်တွင် ဗဟိုလုပ်ငန်း အဖွဲ့ (အလုပ်သမား) အတွင်းရေးမှူး၊ ဗဟို စည်းကမ်း ထိန်းသိမ်းရေး အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး၊ ဗဟို စည်းရုံး လှုံ့ဆော်ရေး အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်မှု
၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ် ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဒေါ်စန်းစန်းသည် ဆိပ်ကမ်း မြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်တွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်အား ကိုယ်စားပြု၍ ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံမဲ ၆၁၅ မဲ၊ စုစုပေါင်း မဲရာနှုန်း ၅၉.၂၅ % ဖြင့် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် တဦး အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပ ပေးခဲ့သော်လည်း၊ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် အစည်းအဝေး ခေါ်ယူပေးရန် နဝတ (ယခု နအဖ) စစ်အစိုးရက ပျက်ကွက် ခဲ့သောကြောင့် ပြည်သူ့ လူထု၏ ကိုယ်စား လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာ အပ်နှင်းထားခြင်း ခံခဲ့ရသည့် အဖွဲ့ချုပ် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များက ယာယီ အစိုးရ ဖွဲ့စည်းရေး ကြိုးပမ်းရာမှာ ပါဝင်ခဲ့သဖြင့် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တိုဘာလ အတွင်းမှာ နဝတ (ယခု နအဖ) စစ်အစိုးရရဲ့ ဖမ်းဆီး ထောင်ချခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁ ရက်နေ့မှာ နဝတ ကြေညာချက် အမှတ် - ၁၁/၉၂ နဲ့ အင်းစိန်ထောင်မှ ပြန်လွတ်သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြား သတင်း ဌာနများနှင့် ဆက်သွယ် သတင်းပေးသည်ဟု နအဖ စစ်အစိုးရက စွပ်စွဲကာ ဖမ်းဆီး ထောင်ချခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂ဝဝ၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည် လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ထိုင်း - မြန်မာ နယ်စပ် လွတ်မြောက် နယ်မြေသို့ ရောက်ရှိ လာခဲ့သည်။
ယခုအခါ ပြည်ပရောက် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် (လွတ်မြောက်နယ်မြေ) တွင် အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်။
ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံ ကာလမှာ ဒေါ်စန်းစန်းက သူတို့ ဌာနရဲ့ အလုပ်သမား သမဂ္ဂမှာ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်လို့ အငြိမ်းစား ပေးတာ ခံခဲ့ရပါတယ်။ နောက်နေ့က အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ကို ဝင်ပြီး ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်က အရွေးခံရလို့ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ‘အမတ်မင်း’ ဖြစ်လာ ခဲ့ပါတယ်။ မကြာခင် အဖမ်းခံ ရပါတယ်။ ကိုကြီးကောင်း ကတော့ မောင်အောင်ထွန်း တကသ သမိုင်း ပြုစုရာမှာ ကူညီလို့တဲ့ အဖမ်း ခံလိုက်ရ ပါသေးတယ်။ နှစ်ယောက်လုံး ထောင်ထဲ ရောက်သွားချိန်မှာပဲ ကျွန်တော်နဲ့ ခေတ္တခဏ အဆက်ပြတ် သွားခဲ့ရပါတယ်။
ဒေါ်စန်းစန်းက အလုပ်သမား သမဂ္ဂ နောက်ခံနဲ့ အလုပ်သမားရေးရာမှာ အထူး အားထားရသူ တဦး ဖြစ်ပါတယ်။ တကယ်တော့ ပညာရေး လောက အကြောင်းကို ပိုလို့တောင် သိမယ် ထင်ပါတယ်။ မုံရွာက ၁ဝ တန်း အောင်လာပြီး၊ ၁၉၄၈ ကနေ၊ ၁၉၅၄ ထိ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှာ တက်ရောက်ခဲ့လို့ ဇီဝဗေဒနဲ့ သိပ္ပံဘွဲ့ ရပြီးနောက် ဗဟိုစံပြ အစိုးရကျောင်းမှာ အထက်တန်းပြ ဆရာမ အဖြစ် ဒေါ်စန်းစန်း လုပ်ဖူးပါတယ်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှာ ပညာသင် လဲလှယ်ရေး အစီအစဉ် အရ ယူဂိုဆလားဗီးယား နိုင်ငံကို အဏ္ဏဝါဗေဒ ပညာသင် သွားခဲ့ရပါတယ်။ တနှစ်တာ ပညာ သင်ယူခဲ့ပြီး ပြန်လာတော့ ၁၉၅၇ - ၅၈ မှာ မော်လမြိုင် ကောလိပ်မှာ နည်းပြ ဆရာမ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့ရပါတယ်။ ဒါ့ကြောင့် ပညာရေး လောက အကြောင်းကိုလဲ အခြေခံ ပညာရေးရော၊ အဆင့်မြင့် ပညာရေး အကြောင်းကိုပါ အတော်အတန် သိရှိသူ ဖြစ်ပါတယ်။ သည့်နောက်မှ အလုပ်သမား ညွှန်ကြားရေး ဦးစီး ဌာနကို ဝင်လုပ်တာပါ။ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုမှာ အလုပ်သမား၊ လယ်သမားနဲ့ ကျောင်းသားရေးရာ ပညာရေး ကိစ္စတွေဟာ အထူး အရေးကြီး ပါတယ်။ ဒီလို ကိစ္စတွေမှာ တီးမိ ခေါက်မိ ရှိတဲ့အတွက် ဒေါ်စန်းစန်းဟာ အဖွဲ့ချုပ်မှာ အားထားစရာ အမျိုးသမီး ခေါင်းဆောင် တဦး အဖြစ် ရပ်တည် ခဲ့ရပါတယ်။
သူ့ဖခင်ဟာ အမျိုးသား စာပေဆုရ ‘ရဲအရာရှိတဦး’ ပါ။ ဦးဘသော်တဲ့။ ‘ပြစ်မှု’ မဂ္ဂဇင်းကို စတင် ထောင်သူ တဦး ဖြစ်ပါတယ်။ စိန်ခင်မောင်ရီ (ကြေးမုံ)၊ ခင်မောင်ကြည် (ဂါးဒီးယန်)၊ ခင်မောင်စီ (ပြစ်မှု) တို့ရဲ့ ဖခင်ကြီးပါ။ စိန်ခင်မောင်ရီလဲ အမျိုးသား စာပေဆုရ စာရေးဆရာ တဦးပါ။ ဂျပန် ဝတ္ထုတခုကို ဘာသာပြန်လို့ ဆုရခဲ့တာပါ။ သူတို့ မောင်နှမ တတွေဟာ အားလုံး စာပေသမားတွေချည်း ပါပဲ။ ကျွန်တော်နဲ့ ကမာရွတ်မှာ တရပ်ထဲ နေခဲ့ကြတာမို့ အားလုံးနဲ့ရင်းနှီးပါတယ်။
ထိုင်း - ဗမာ နယ်စပ်မှာ ဒေါ်စန်းစန်း နေတဲ့အိမ်ကို ခဲကျတယ် ဆိုတဲ့ သတင်းကို ကျော်မကောင်း ကြားမကောင်း ကြားရတော့ အတော့်ကို စိတ်မကောင်း ဖြစ်ရပါတယ်။ ဒေါ်စန်းစန်း အတွက် ပူပန်မိပြီး နိုင်ငံရေးသမားတွေ အတွက် စိတ်မကောင်း ဖြစ်ရပါတယ်။ ငွေရေး၊ ကြေးရေးကြောင့် ဆိုတဲ့ နောက်ဆက်တွဲ သတင်းကိုလဲ မကြားချင်ဘဲ ကြားလိုက်ရတော့ ပိုပြီး စိတ်မကောင်း ဖြစ်ရပါတယ်။ တခါထပ်ပြီး ဒေါ်စန်းစန်းက ဂျပန်မှာ စာစောင် အယ်ဒီတာ တဦးနဲ့ အင်တာဗျူး လုပ်ပြီး ရှင်းပြတဲ့ အခါ ပိုသည်ထက် ပိုမိုပြီး ထပ်မံ စိတ်မကောင်း ဖြစ်ရပြန်ပါတယ်။ ငွေထုတ်ခွင့်ကို ဒေါ်စန်းစန်းက လက်မှတ် ထိုးပေးရမှာကို မထိုးလိုက်ဘူးတဲ့။ အကြောင်းက တချို့ လက်မှတ်လိမ်၊ တချို့က စာရင်း လိမ်လို့တဲ့။ ‘အသက်စွန့်’ ပြီး စစ်တပ်နဲ့ ရင်ဆိုင်ခဲ့တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေ၊ နိုင်ငံရေး ဂုဏ်သိက္ခာကို တန်ဖိုး ထားကြတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တွေက ငွေကြေး အတွက် ‘အရှက်စွန့်’ ကြတယ် ဆိုတာ၊ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် အရပ်ရပ် နေပြည်တော် ကြားလို့ မတော်ပါဘူး။ အချင်းချင်း နိုင်ငံရေးသိက္ခာ၊ လူမှုရေး ဂုဏ်သိက္ခာနဲ့ကြိတ်ပြီး ဖြေရှင်းနိုင်လျက်နဲ့ ခုလို ဖြစ်ရတာ ဒီမိုကရေစီရေး အတွက် အသည်း နာစရာ သတင်းပါ။
အမကြီးစန်းတို့ဟာ အမှန်တရားကို မြတ်နိုးပြီး၊ ယုံကြည်ချက်ကို အသက်နဲ့ လဲမယ် ဆိုတဲ့သတ္တိမျိုးနဲ့ ဆွေဂုဏ်၊ မျိုးဂုဏ်၊ အိမ်ဂုဏ်ကို ထိန်းသိမ်းတဲ့ လူမျိုးပါလို့ ကျွန်တော် သိသထက် သိလာ ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒေါ်စန်းစန်း နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်လာတာကို ကျွန်တော်တို့ အထူးလေးစား အားထားပါတယ်။
ကိုးကားချက်
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အနန်းကုန်းရွာ၊ ငကွ
အနန်းကုန်းရွာ၊ ငကွ
အရစ္စတိုကရေစီ
အရစ္စတိုကရေစီဟူသည်မှာ ဂရိဘာသာမှဆင်းသက်လာသော ဝေါဟာရ ဖြစ်၍ အကောင်းဆုံးသော လူတစ်စုပါဝင်သည့် အစိုးရဟု အနက်ရသည်။ ကြေးရည်တတ် အနည်းငယ်၊ သို့မဟုတ် လူ့လောကတွင် ထင်ပေါ်သည် မြို့သူ မြို့သားအနည်းငယ်တို့က ကြိုးကိုင်သည့်အစိုးရမျိုးဖြစ်သည်။
အရစ္စတိုကရေစီ နိုင်ငံရေး သဘောတရား တစ်ခုအနေဖြင့် နိုင်ငံရေး ပါရဂူ ဂူပလေးတိုက စထွင်ခဲ့လေသည်။ ပလေးတိုး၏ သဘောတရားကို သူ၏တပည့်ဖြစ်သူ အယ်ရစ္စတိုတယ်က ချဲ့ထွင်လိုက်ပြန်သည်။ အယ်ရစ္စတိုတယ်၏ သဘောအရတွင် ကား အရစ္စတိုကရေစီမှာ အကျင့်အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဉာဏ်ပညာအားဖြင့် လည်းကောင်း ထူးကဲမြင့်မြတ်၍ အများ အကျိုးကို ရှေးရှုသည့် အကောင်းဆုံးသော လူတစ်စု ပါဝင် သော အစိုးရဖြစ်၏။ သူခွဲခြားဖော်ပြခဲ့သော အစိုးရစနစ်ကောင်း သုံးမျိုးတွင် အပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။
ထို့ပြင် အရစ္စတိုတယ်အစိုးရတွင်ပါဝင်သည့် လူတစ်စုသည် အကျင့်ဖောက်ပြန်ကာ ကိုယ်ကျိုးရှာလာသောအခါ အစိုးရ အသွင်သဏ္ဌာန်တစ်မျိုး ပြောင်းသွားပြီးလျှင် အော်လီဂါးကီးခေါ် ကိုယ်ကျိုးရှာ လူတစ်စုအစိုးရ ဖြစ်သွားတတ်သည်ဟု အယ်ရစ္စ တိုတယ်က ဆက်လက်ဖော်ပြပြန်၏။ သို့သော် အရစ္စတိုက ကရေစီကိုပင် ကိုယ်ကျိုးရှာသူတစ်စုအစိုးရဖြစ်သော အော်လီဂါး ကီးနှင့် မကြာခဏမှားယွင်းတတ်သဖြင့် ကိုယ်ကျိုးရှာ လူတစ်စု အစိုးရဟူသောအနက်ကို ဆောင်သည်ဟု ယူဆလာကြသည်။ နောင်အခါတွင်ကား အများက အရစ္စတို ကရေစီသည် အထက် တန်းစားဟူသောအနက်ကို ဆောင်နေလေသည်။ နိုင်ငံရေး သဘောတရား သမိုင်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် အရစ္စတိုကရေစီ သည် စံတင်လောက်သည့် အကောင်းဆုံး အစိုးရစနစ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်ဟူ၍ ယူဆခဲ့ကြလေသည်။
ဒတ်ချ်နားတိုယုန်
right|thumb|240x240px| ဒတ်ချ်နားတိုယုန် (နားရွက်တိုတို၊ brachycephalic ခေါင်းနှင့်အမွေးထူကိုယ်လုံးလေးကိုသတိပြုကြည့်ပါ ) ပတ္တမြားရောင်ထွက်နေသည့်မျက်လုံးဖြူ right|thumb|240x240px| နှိုင်းယှဉ်သည် ပိုလန်ယုန်တစ်ကောင် (အမွေးသိပ်မထူသော်လည်း နားရှည်များ၊ brachycephalic ခေါင်းပုံမရှိခြင်းကိုသတိပြုပါ) ပတ္တမြားရောင်ထွက်နေသည့်မျက်လုံးဖြူ နယ်သာလန်နိုင်ငံရှိ ဒတ်ချ်နားတိုယုန်လေးများသည် ပြည်တွင်းယုန်များထဲမှ မျိုးဖောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ 1.1 – အလေးချိန်) Netherland Dwarf သည် အနည်းဆုံးယုန်မျိုးစိတ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် အဖြစ်ပြသသည့်ယုန်သည်လူကြိုက်များခြင်းသည်၎င်း၏ neotenic အသွင်အပြင်မှထွက်ပေါ်လာနိုင်သည်။ အဆိုပါနယ်သာလန်တဲ့ dwarf အဆိုပါနှစ်ဦးစလုံးကအသိအမှတ်ပြုသည်ကို အမေရိကန်ယုန်မြိုးဆကျအစည်းအရုံး (အာဗ)  နှင့် ဗြိတိန်ယုန်ကောင်စီ (BRC) ။  Netherland Dwarf သည် ပိုလန် ယုန်မျိုးနွယ်စုများနှင့်ရှုပ်ထွေးသော်လည်းအဆုံးတွင်နားများရှည်လျားပြီး brachycephalic ခေါင်းနှင့် cobbiness နည်းသည်။
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
သုဝဏ္ဏမိဂဇာတ်
'''ပဉ္စကနိပါတ် - ၁။ မဏိကုဏ္ဍလဝဂ် -(၃၅၉) -သုဝဏ္ဏမိဂဇာတ် ရွှေသမင်မင်း ကျော့ကွင်း၌ မိရာ သမင်မသည် ထွက်မပြေးဘဲ သတ်မည်ပြုသော မုဆိုးအား လူ့ဘာသာစကား ပြောကြား၍ တောင်းပန်သဖြင့် အသက်ဘေးမှ ချမ်းသာရသော ရွှေသမင်မင်း အကြောင်း။
လက်ထပ်မှုရေး မျိုးနွယ်မေး
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အမျိုးသမီးတစ်ယောက်သည် သာဝတ္ထိပြည်၌ အဂ္ဂသာဝက နှစ်ပါးတို့ အလုပ်အကျွေး ဖြစ်၏။ သဒ္ဓါတရားနှင့် ပြည့်စုံ၏။ ရတနာသုံးပါးကို ကြည်ညိုမြတ်နိုး၏။ ပညာရှိ၏။ ကုသိုလ်ကောင်းမှု၌ မွေ့လျော်၏။
ထိုအမျိုးသမီးကို မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အမျိုးသားအတွက် တောင်းလာ၏။ ထိုအခါ မိဘတို့သည် “ငါတို့သမီးကး ဗုဒ္ဓဘာသာအယူရှိ၏၊ သင်တို့သားကား မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အယူရှိ၏၊ အယူချင်းမတူ။ ငါတို့သမီးကို ပေးလိုက်၍ သင်တို့အိမ်ရောက်လျှင် ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုရတော့မည်မဟုတ်” ဟု ပြောဆိုကာ ငြင်းပယ်လေ၏။
အမျိုးသမီးလိမ္မာ ပင့်လျှောက်ကာ
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအမျိုးတို့သည် “ငါတို့သားနှင့် သင်တို့သမီးမှာ အယူမတူသော်လည်း အိမ်သို့ရောက်လျှင် မတားမြစ်ပါ၊ အလိုရှိတိုင်း ကိုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုခွင့်ပေးပါမည်” ဟု ဝန်ခံ၍ အမျိုးသမီးကိုတောင်းယူကာ အိမ်သို့ ဆောင်ယူကြကုန်၏။ အမျိုးသမီးသည် အိမ်သို့ရောက်လျှင် လင်ကို နတ်ကဲ့သို့ လုပ်ကျွေး၏။ ယောက္ခကို ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်ကိုလည်း မချွတ်ယွင်းရေအောင် ပြုစု၏။
တစ်နေ့သ၌ အမျိုးသမီးသည် ဆရာမထေရ်တို့အား အလှူပေးရန် လင်ယောကျ်ားထံ ခွင့်ပန်၍ အိမ်သို့ ပင့်ဖိတ်ကာ ကြီးစွာသော ပူဇော်သက္ကာရကိုပြု၏။ မထေရ်တို့ကို လည်း “အရှင်ဘုရားတို့ … အကျွန်ုပ် တောင်းပန်ပါ၏။ ဤအမျိုးကား မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအမျိုးဖြစ်ပါသည်၊ ရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို မသိပါ၊ ရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို သိလာသည်တိုင်အောင် ဤအိမ်သို့ အမြဲဆွမ်းခံကြွပါကုန်” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ မထေရ်တို့လည်း ဝန်းခံကာ နေ့စဉ် ဆွမ်းခံကြွလာကြလေကုန်၏။
တိုင်ပင်ညီကြ မဂ်ဖိုလ်ရ
ထိုအခါ အမျိုးသမီးသည် လင်ယောကျ်ားအား မထေရ်တို့ နေ့စဉ် ကြွလာကြောင်း၊ ဖူးမြော်ရန်ခေါ်၍ မထေရ်တို့ထံ ဆည်းကပ်ကြကုန်၏။ ပဋိသန္ဓာရပြုပြီးလျှင် ရှင်သာရိပုတ္တရာသည် တရားဟောလေ၏။ လင်ယောကျ်ားသည် မထေရ်တို့ကို ကြည်ညို၍ နေ့စဉ် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်ပြုကာ မိစ္ဆာအယူကို ပယ်စွန့်၍ ဗုဒ္ဓဘာသာအယူကို ယူလေ၏။ တစ်နေ့သ၌ မထေရ်တို့သည် တရားဟော၍ သစ္စာကိုပြသည်၏အဆုံး၌ လင်မယားနှစ်ယောက်လုံး သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်ကြကုန်၏။ ထိုအခါမှစ၍ ယောကျ်ား၏ အမိအဖတို့ကို အစပြု၍ ကျေးကျွန် အမှုလုပ်တို့သည်လည်း မိစ္ဆာအယူကို ပယ်စွန့်၍ ဗုဒ္ဓဘာသာအယူကို ယူပြီးလျှင် ရတနာသုံးပါး၌ ကြည်ညိုလေးမြတ်ကြကုန်၏။
တစ်နေ့သောအခါ အမျိုးသမီး လင်မယားတို့သည် တစ်ဦးထံတစ်ဦး ခွင့်ပန်ပြီးလျှင် တိုင်ပင်ညီညွတ်၍ သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုကြပြီးလျှင် ဝိပဿနာကို ပွားများကြသဖြင့် မကြာမြင့်မီပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ကြကုန်၏။
ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် ထိုရဟန်းမိန်းမငယ်၏ အကြောင်းကို စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုေနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် “ရဟန်တို့ … ထိုရဟန်းငယ်မသည် ယခုအခါ၌ သာ လင်ကို ရာဂကျော့ကွင်းမှ လွတ်စေသည်မဟုတ်၊ ရှေးပညာရှိတို့ကို လည်း သေခြင်းတည်းဟူသော ကျော့ကွင်းမှ လွတ်စေဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
သမင်များဓိပတိ
ထိုအခါ မုဆိုးတို့သည် သမင်တို့ သွားလာရာလမ်း၌ ကျော့ကွင်းတို့ကို ထောင်၍ ထားကြကုန်၏။ တစ်နေ့သ၌ သမင်မင်းသည် သမင်အပေါင်းတို့ရှေ့မှ သွားလတ်သော် ခြေ၌ ကျော့ကွင်းမိလေ၏။ ဖြတ်ရန် ဆွဲငင်ရုန်းကန်၏။ ထိုအခါ အရေသည် ပြတ်ခဲ့၏။ တစ်ဖန်ဆွဲငင်ပြန်လျှင် အသားသည် ပြတ်ခဲ့၏။ တစ်ဖန်ဆွဲငင်ပြန်လျှင် အကြောသည် ပြတ်ခဲ့၏။ ကျော့ကွင်းသည် အရိုးသို့ထိလေ၏။
သမင်မအားပေး လွတ်မြောက်ရေး
ထိုအခါ သမင်မင်းသည် ကျော့ကွင်းကို ဖြတ်အံ့သောငှာ မတတ်နိုင်သဖြင့် သေဘေးမှကြောက်ရကား ကျော့ကွင်းမိသောအသံမျိုးဖြင့် အော်လေ၏။ သမင်းအပေါင်းတို့သည် အော်သံကိုကြားလျှင် ပြေးကြကုန်၏။ မယား သမင်မလည်း ပြေးပြီးလျှင် သမင်းအပေါင်းတို့တွင် လင်ယောကျ်ားသမင်ကို ကြည်ရှုလတ်သော် မမြင်၍ ဤသေဘေးကား ငါ့ချစ်လင်အး ဖြစ်သောဘေး ဖြစ်ရာသည်ဟု လျင်မြန်စွာ ပြေးသွား၍ မျက်ရည်ယိုစီးကာ ငိုကြွေးလျက် -
“ရွှေအဆင်းနှင့်တူသော ခြေရှိသော သမင်မင်း … ဆွဲငင်ပါလော့၊ ဆွဲငင်ပါလော့၊ သားရေလွန်ကျော့ကွင်းကို ဖြတ်ပါလော့၊ အကျွန်ုပ်သည် တစ်ကောင်ထီးတည်း တော၌ မပျော်မွေ့နိုင်ပါ” –
ဟု တိုက်တွန်းအားပေးလေ၏။ သမင်မင်းသည် သမင်မစကားကို ကြားလျှင် -
“ရှင်မ … ငါသည် ဆွဲငင်ပါ၏။ သားရေကျော့ကွင်းကိုဖြတ်ရန် မတတ်နိုင်ပါ၊ ပြင်းသောအဟုတ်ဖြင့် မြေကို ကျောက်ကန်ပါ၏။ သားရေကျော့ကွင်းသည် မြဲမြံလှ၏။ ငါ၏ခြေပတ်လည်၌ အရေ အသား အကြောတို့ကို ဖြတ်ဘိ၏” –
ဟု သမင်မအား ပြောကြားလေ၏။
မုဆိုးတောင်းပန် လွှတ်ဖို့ရန်
ထိုအခါ သမင်မသည် “အရှင် … မကြောက်ပါလင့် အကျွန်ုပ်သည် မိမိကိုယ်စွမ်းဖြင့် မုဆိုးကို တောင်းပန်ကာ အရှင်၏အသက်ကို ချမ်းသာစေမည်၊ အကယ်၍ တောင်းပန်မရပါမူ အကျွန်ုပ်အသက်ကိုပေး၍ အရှင်၏အသက်ကို ကယ်ဆယ်ပါမည်” ဟု ပြောဆို၍ သမင်မင်းအား သက်သာရာကို ရစေပြီးလျှင် သမင်မင်းကို မိမိကိုယ်၌ မှီစေလျက် ရပ်တည်လေ၏။
မုဆိုးသည် သန်လျက်နှင့်လှံကိုယူ၍ ကမ္ဘာမီးလောင်သကဲ့သို့ လာလေ၏။ သမင်မသည် မုဆိုးကိုမြင်လျှင် “အရှင် … မုဆိုးလာချေပြီ မကြောက်ပါလင့်” ဟု အားပေးကာ မုဆိုးအား ခရီးဦးကြိုဆိုကာ ရှိခိုးလျက် “အရှင် … အကျွန်ုပ်၏လင် ရွှေသမင်မင်းသည် အကျင့်သီလနှင့် ပြည့်စုံပါ၏။ ရှစ်သောင်းသော သမင်တို့၏ မင်းဖြစ်ပါ၏” ဟု ရွှေသမင်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကိုပြောဆို၍ လည်ပင်းကိုစင်းလျက် မိမိအား သတ်ခြင်းငှာ တောင်းပန်ပြီးလျှင် -
“အို - မုဆိုး … သင်သည် ပေါက်ဖက်တို့ကို ခင်းပါလော့၊ သန်လျက်ကို အိမ်မှထုတ်ပါလော့၊ ရှေးဦးစွာ အကျွန်ုပ်ကိုသတ်ပြီးမှ သမင်မင်းကို သတ်ပါ”
ဟု မုဆိုးကို လူတို့ဘာသာစကားဖြင့် သာယာစွာ ပြောကြားလေ၏။
မေတ္တာရှေ့ပြေး လွှတ်၍ ပေး
မုဆိုးကြားလျှင် လူဖြစ်သော မိန်းမသည်လည်း လင့်အတွက် အသက်ကို မစွန့်ပေ၊ တိရစ္ဆာန်ဖြစ်လျက် အသက်ကိုစွန့်ဘိ၏။ လူတို့ဘာသာစကားဖြင့်လည်း သာယာစွာပြောဆိုဘိ၏။ ယနေ့ ငါသည် သမင်မအား လည်းကောင်း သမင်မင်းအား လည်းကောင်း အသက်ကို ပေးတော့မည်ဟု ကြံစည်လျက် -
“ကောင်းမြတ်လိမ္မာသောရွှေသမင်မ … ငါသည် ဤအခါမှ ရှေး၌ လူတို့ဘာသာစကားကို ပြောဆိုသော သမင်မကို ကြားလည်း မကြားဖူး၊ မြင်လည်း မမြင်ဖူး၊ သင်လည်း ချမ်းသာပါစေ၊ ဤသမင်မင်းလည်း ချမ်းသာပါစေ” –
ဟု ပြန်ကြားပြောဆိုကာ သမင်မကို နှစ်သက်စေ၍ သမင်မင်းထံသို့ သွားပြီးလျှင် သားရေလွန်ကိုဖြတ်၍ ခြေ၌ ငြိသော သားရေကျော့ကွင်းကို မနာကျင်ရအောင် အသာဖြေ၍ အသား-အသားချင်း၊ အကြော-အကြောချင်း၊ အရေ-အရေချင်း ဆက်စပ်၍ ခြေကို လက်ဖြင့် ဆုပ်နယ်လေ၏။ ထိုခဏ၌ ပင်လျှင် သမင်မင်း၏ ခြေသည် ပါရမီ၏ အာနုဘော်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ မုဆိုး၏ မေတ္တာကြောင့် လည်းကောင်း၊ သမင်မင်း၏ အဆွေခင်ပွန်း၌ စောင့်ရှောက်သော တရား၏ အာနုဘော်ကြောင့် လည်းကောင်း၊ အရေ၊ အသား၊ အကြောတို့သည် အချင်းချင်း ဆက်စပ်ပြီးလျှင် အနာပျောက်ကင်းလျက် ပကတိအတိုင်း ဖြစ်လေ၏။
မေတ္တာတုံ့ရေး ဥစ္စာပေး
သမင်မသည် ချမ်းသာသောလင် သမင်မင်းကို မြင်ရ၍ -
“အို - မုဆိုး … အကျွန်ုပ်သည် ယနေ့ကျော့ကွင်းမှ လွတ်မြောက်သော သမင်မင်းကို မြင်ရ၍ နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ သင်မုဆိုးသည် ဆွေမျိုးဉာတိ အလုံးစုံတို့နှင့်တကွ နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ပါစေ” –
ဟု မုဆိုးအား အနုမောဒနာ ပြုလေ၏။ ထိုအခါ သမင်မင်းသည် ဤမုဆိုးကား ငါ၏ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်ပေပြီ၊ ငါသည်လည်း မုဆိုး၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်သင့်၏ဟု နှလုံးသွင်းကာ မိမိတို့ကျက်စားရာအရပ်၌ မြင်ခဲ့သော ပတ္တမြားတုံးတစ်ခုကို မုဆိုးအားပေး၍ “အသင်မုဆိုး …ယနေ့မှစ၍ ပါဏာတိပါတ စသည်ကို မပြုပါလင့်၊ ဤပတ္တမြားတုံးဖြင့် ဥစ္စာကို ဖြစ်စေ၍ သားမယားကို မွေးမြူကာ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကို ပြုပါလော့” ဟု တိုက်တွန်းဆုံးမပြီးလျှင် တောသို့ဝင်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မုဆိုးသည် - ယခုအခါ ဆန္န။
ရွှေသမင်မသည် - ရဟန်းမိန်းမငယ်။
သမင်မင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) မိမိချစ်လင်၊ နိဗ္ဗာန်ခွင်၊ ဝင်စေမယားမြတ်။
(၂) မိ,တိရစ္ဆာန်၊ သက်စွန့်ပြန်၊ လွတ်ရန်ကျော့ကွင်းမှတ်။
သုဝဏ္ဏမိဂဇာတ် ပြီး၏။
ရွာတန်းရှည်အောက်စုရွာ၊ ဟိုင်းစီ
ရွာတန်းရှည်အောက်စုရွာ၊ ဟိုင်းစီ
စေတာရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
စေတာရွာ (Saytar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ပေတာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထရီထရီဗာကန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အုပ်ရှစ်ချိုရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
အုပ်ရှစ်ချိုရွာ (Okeshitcho)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ အုပ်ရှစ်ချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုပ်ရှစ်ချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၀ ဦး၊ မ ၇၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ယစ်ဟွေရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နမ့်ယစ်ဟွေရွာ (Namyithway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၉ ဦး၊ မ ၁၇၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားလင်လိုင်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
နားလင်လိုင်ရွာ (Narlinlai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ နားကန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၁၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားကန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၃ ဦး၊ မ ၈၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗိုလ်ဇေယျ (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် သခင်လှမောင် (ခေါ်) ဗိုလ်ဇေယျ ကို ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် မုံရွာမြို့နယ်၊ အလုံမြို့၊ နန်းတော်ဈေးရပ်တွင် ဦးချစ်မောင်၊ ဒေါ်စိန်တိုင် တို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ဗမာလူမျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း ကိုလှမောင် ဖြစ်သည်။ ဂျပန်အမည် မှာ ကာဂါမာဆာရှိ ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်အမည်ခံရာတွင် ဗိုလ်ဇေယျ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သရဏဂုံတည်ခြင်း
"ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာသုံးပါးသာလျှင် ကိုးကွယ်ရာ အစစ်ဖြစ်သည်" ဟု သိမှတ်ရိုသေခြင်းကို "သရဏဂုံ" ဟုခေါ်သည်။ သရဏဂုံတည်ခြင်းဆိုသည်မှာ ဤလေးပါးမှ တစ်ပါးကို ပြုပါက 'သရဏဂုံတည်" သည်ဟု မှတ်ယူသည်။