cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကြက်သွန်နီ
ကြက်သွန်နီနှင့်ဆေးဖက်ဝင်မှု
သာမန်အအေးမိရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ၊ လေးဘက်နာရောဂါ၊ အရိုးကြွပ်ဆတ်သောရောဂါ (osteoporosis)နှင့် အခြားရောဂါများကို ကုသရာတွင် ထိရောက်သည်။ ထိခိုက်ဒဏ်ရာကြောင့် ညိုမည်းရောင်ရမ်းနာကျင်သောရောဂါကို သက်သာစေနိုင်ကြောင်း အချို့က ယူဆကြသည်။ ကြက်သွန်နီများများစားလျှင် ဦးခေါင်းပိုင်းနှင့် လည်ပင်းကင်ဆာရောဂါများကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ အိန္ဒိယအချို့လူမျိုးစုများကမူ ကြက်သွန်နီသည် လိင်စိတ်ကိုတိုးပွားစေသည်ဟုယူဆကာ မစားသုံးကြပေ။ ကမ္ဘာ့ဒေသအတော်များများတွင် ကြက်သွန်နီကို အပူလောင်ခြင်းအတွက် ကုသရာတွင်အသုံးပြုသည်။ မော်လ်တာလူမျိုးတို့သည် မီးဖုတ်ထားသော ကြက်သွန်နီခြမ်းကို အပူလောင်ဒဏ်ရာပေါ်တွင် တစ်ညတာ အုံပေးခြင်းဖြင့် ကုသကြသည်။ ကြက်သွန်နီသည် အမျိုးသမီးများသွေးဆုံးချိန်တွင် ဖြစ်ပွားတတ်သော အရိုးကြွပ်ခြင်းအတွက် အထူးသင့်လျော်သည်။ အမေရိကန်ဓာတုပညာရှင်တစ်ဦးက ကြက်သွန်နီသည် လည်ချောင်းနာခြင်းကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိထားသည်။ အိန္ဒိယတွင် ကြက်သွန်နီကို ထန်းလျက် နှင့် ရောစားခြင်းဖြင့် လည်ချောင်းနာရောဂါကို ကုသကြသည်။ ကြက်သွန်နီတွင်ပါဝင်သော 3-mercapto-2-methylpentan-1-ol ဟုခေါ်သည့်ဓာတ်တစ်မျိုးက ဆဲလ်များပျက်စီးခြင်းဖြင့် ရောဂါများဖြစ်ပွားစေခြင်းကို ကာကွယ်ပေးသည်။
အာနိသင်
မြန်မာဆေးကျမ်း များ အလိုအရ ကြက်သွန်နီသည် ချို၏၊ စပ်၏၊ အနည်းငယ်ပူ၏၊ လေသလိပ်၊ အဖျား၊ ချောင်းဆိုးနာတို့ကို နိုင်၏။ ဆီးရွှင်စေ၏။ နှုတ်မမြိန်၊ အော့အန်ရောဂါ တို့ကို ပျောက်စေ၏။ ခွန်အားကို ဖြစ်စေ၍ သုတ်အားကို ပွားများစေတတ်၏။ အော့အန်ခြင်း စသော ရောဂါများကို ပျောက်ကင်းစေတတ်၏။
ပျိုးထောင်ခြင်း
အကျယ် ၃ ပေ၊ အမြင့် ၈ လက်မ အရှည် သင့်တော်သလို ဘောင်များပြုလုပ်ပြီးနောက် မျိုးစေ့ကို လက်ဖြင့် ညီညာစွာချ၍ ထွန်ခြစ်ဖြင့် မြေဆွဲ ကာဖုံးအုပ်ရမည်။ ထို့နောက် ရေပန်းကရားဖြင့် ရေလောင်းပြီးနောက် ကောက်ရိုးအုပ်ထားရမည်။ ၅ ရက်ကျော်မှ ကောက်ရိုးဖယ်ပေးရသည်။ ရေကို လိုသလို လောင်းပေးခြင်းနှင့် လက်ပေါင်းလိုက်ခြင်း ပြုလုပ်သွားပြီး ပျိုးသက် ၄၅ ရက်ရှိက ပြောင်းရွှေ့စိုက်နိုင်သည်။
ပြောင်းရွှေ့စိုက်ပျိုးခြင်း
အကျယ် ၄ ပေ၊ အလျား ၆ပေရှိ စိုက်ကွင်းများတွင် တစ်လက်မခန့် နက်သော မြောင်းကလေးများ ၆ လက်မအကွာ ဖော်သွားပြီး ယင်းမြောင်းများ၌ တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် ၄ လက်မခြား၍ စိုက်ရမည်။
ပြုစုခြင်း
စိုက်ပြီး ရေလောင်းပြီးနောက် တစ်လအကြာတွင် တစ်ကြိမ်ရေသွင်းပေးရန်လိုသည်။ ၎င်းနောက် ၆-၈ ရက်အကြာတစ်ကြိမ်၊ ၈ ကြိမ်အထိ လိုအပ်သလို ရေပေးရမည်။
ရိတ်သိမ်းခြင်း
တပေါင်းလ အရွက်များ နွမ်းရိစပြုချိန် တွင် ကြက်သွန်ဥများ ဖော်နိုင်သည်။ ကြက်သွန်ဥများ ဖော်ပြီးနောက် အရိပ်ထဲ၌ ကောင်းစွာ ခြောက်သွေ့ စေရမည်။
မျက်စိမွှန်စပ်စေခြင်း
ကြက်သွန်နီကို ခွဲစိပ်လိုက်သောအခါ ၎င်းတွင်ပါရှိသည့် အော်လီနေ့စ် (alliinase) ဟုခေါ်သော အင်ဇိုင်း ဇီဝဆဲလ်များသည် ဓာတ်ပြိုကွဲကြကာ အမိုင်နိုအက်ဆစ်(mino acid) ဆာလ်ဖောက်ဆိုက် (sulphoxide) နှင့် ဆာလဖြူရစ်အက်ဆစ်(sulphenic acid) တို့အဖြစ် ပြိုကွဲထွက်လာသည်။ ၎င်း ဆာလ်ဖြူရစ်အက်ဆစ်မှ တဖန် ထပ်ဆင့်ဓာတ်ပြိုကွဲရာ lachrymatory factor synthase or LFS ဟုခေါ်သော ဒုတိယအင်ဇိုင်းတစ်မျိုး ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ၎င်းသည် အငွေ့ပျံလွယ်သော ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်ပြီး မျက်ရည်များကို ထွက်စေသည်။  lachrymatory agents ဟူသည် မျက်စိကိုစပ်မွှန်စေသော ဓာတုပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အနီးအနားတွင် ရေရှိလျှင် ၎င်းဓာတ်ငွေ့နှင့်ရေတို့ဓာတ်ပြုမှုကြောင့် ဓာတ်ပြယ်စေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ကြက်သွန်နီလှီးသောအခါ အနီးတွင် ရေဇလုံထား၍ဖြစ်စေ၊ ကြက်သွန်နီကို ရေနှစ်၍ဖြစ်စေ မျက်စိစပ်ခြင်းကို ရှောင်ရှားနိုင်သည်။ အခြားတစ်နည်းမှာ ၎င်းဓာတ်ငွေ့များပိုမိုများပြားသော အခွံကို နောက်ဆုံးမှ ခွာရန်ဖြစ်သည်။ ထက်မြိနေသောဓားကို အသုံးပြုခြင်းသည်လည်း ကြက်သွန်နီအင်ဇိုင်းဆဲလ်များ ပျက်စီးခြင်းကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သဖြင့် မျက်စိစပ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ နောက်တစ်နည်းမှာ မျက်မှန်တပ်ကာကွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အော်လီယံမျိုးကွဲများပေါ်မူတည်၍ အင်ဇိုင်းထွက်သော ပမာဏ ကွာခြားသည်။
မျိုးပွားပျံ့နှံ့ခြင်း
ကြက်သွန်နီသည် အစေ့မှလည်းကောင်း အပင်ပေါက်ငယ်များဖြင့်လည်းကောင်း မျိုးပွား စိုက်ပျိုးကြသည်။
ကြက်သွန်နီသိုလှောင်ခြင်း
ကြက်သွန်စိမ်းနှင့် ကြက်သွန်မိတ်တို့အား ရေခဲသေတ္တာတွင် သိမ်းဆည်းထားနိုင်သည်။ ဟင်းစား ကြက်သွန်နီနှင့် ကြက်သွန်နီအချိုများအား အခန်းအပူချိန်၊ ရိုးရိုးအလွာတွင် သင်တင့်စွာ ထားရှိခြင်း၊ ခြောက်သွေ၊ အေးမြပြီး မှောင်သော လေဝင်ပေါက်နေရာတွင်ထားရှိခြင်းနှင့် အပေါက်ကျဲကျဲ ရက်ထားသော ဂုန်နီအိပ်အတွင်းဖြင့် ထုတ်ပိုးထားခြင်းဖြင့် သိမ်းဆည်းနိုင်သည်။ ဤပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေတွင် ချက်ပြုတ်ရာတွင်သုံးသည့် ကြက်သွန်နီ၏ ကြာရှည်စွာသိမ်းဆည်းထားနိုင်မှု သက်တမ်းသည် ၂ ပတ်မှ သုံးပတ်၊ ကြက်သွန်နီအချိုတွင် ၁ ပတ်မှ ၂ ပတ်အထိ ဖြစ်သည်။ ချက်ပြုတ်ရာတွင်သုံးသော ကြက်သွန်နီများသည် သစ်တော်သီးနှင့် ပန်းသီးတို့မှ အနံအသက်များအား စုပ်ယူသည်။ ထို့ပြင် သီးနှံများ၏သိမ်းဆည်းထားသည့် ခြောက်သွေ့မှုကို ဆွဲယူသဖြင့် ဆွေးမြေ့ပျက်စီးစေသည်။ ကြက်သွန်နီအချို၏ သကြားနှင့် ရေပါဝင်မှုနှုန်းသည် ချက်ပြုတ်ရာတွင်သုံးသော ကြက်သွန်နီထက် ပိုသည်။ ထို့ကြောင့် ပိုမိုချို၍ သိမ်မွေ့သော အရသာရှိသော်လည်း ကြာရှည်စွာ သိမ်းထားနိုင်သည့် သက်တမ်းအား လျော့ချပစ်သည်။ ကြက်သွန်နီအချိုအား ရေခဲသေတ္တာတွင် သိမ်းဆည်းထားနိုင်ပြီး ကောင်းမွန်စွာ မကာကွယ်ထားပါက ကြာရှည်စွာသိမ်းထားနိုင်သည့် သက်တမ်းမှာ ၁ လနီးပါးဖြစ်သည်။ လှီးဖြတ်ထားသည့် ကြက်သွန်နီများအား လုံခြုံတင်းကြပ်စွာ ထုတ်ပိုးပြီး အခြားပစ္စည်းများ၏ အဝေးတွင် ထားသည့် မည်သည့်ကြက်သွန်နီမဆို ၂ ရက်မှ ၃ ရက်အတွင်းအသုံးပြုနိုင်သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:အမြစ် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ ကဏ္ဍ:အရွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ ကဏ္ဍ:သီးနှံများ
ကမ်စော်
မယ်ဇယ်ပင်နှင့် တူသည်။ အစေးထွက်သည်။ အစေ့မှ ဆီထွက်သည်။ အဆီသည် ခဲ၍ အဝါရောင် ရှိသည်။ ၎င်းကို မယ်ဇယ်ပင်နှင့် အလုံးစုံတူသောကြောင့် ဟိန္ဒီဘာသာဖြင့် "ဇလ မဟူအာ" ဟုခေါ်ပြီး မယ်ဇယ် တစ်မျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရေမယ်ဇယ်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ လက်တင်အမည်မှာ Bassia longifolia ဖြစ်သည်။
စန္ဒနသုတ်
(၆) သုတ်ရှိပါသည်။
စန္ဒနနတ်သား၏ မေးလျှောက်ချက်အရ “အခါခပ်သိမ်း သီလ, သမာဓိ, ပညာရှိသော လုံ့လဝီရိယထက်သန်သူ၊ နိဗ္ဗာန်သို့ စိတ်ကိုစေလွှတ်ထားသူသည် လွန်မြောက်နိုင်ခဲသော သံသရာရေယာဉ်ကို ကူးမြောက်နိုင်ပုံ၊ ကာမသညာမှကင်းသူ၊ ရူပသံယောဇဉ်ကို လွန်မြောက်သူ၊ နန္ဒီရာဂကုန်ပြီးသူသည် နက်လှစွာသော သံသရာ ရေအလျဉ်၌ မနစ်မြုပ်နိုင်ပုံတို့ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်မှ တာဝတိံသာနတ်ပြည်သို့ ကြွတော်မူရာ နတ်သားငါးရာတို့ခြံရံလျက် ချဉ်းကပ်ရောက် ရှိလာသော သိကြားမင်းအား ဟောတော်မူသော သက္ကသုတ်တော်ကဲ့သို့ စန္ဒနနတ်သား၊ သုယာမနတ်သား၊ သန္တုသိတနတ်သား၊ သုနိမ္မိတနတ်သား၊ ဝသဝတ္တိနတ်သားတို့အား အသီးသီး ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်များ။
လှည်းကူးမြို့နယ်
ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီး သည် လှည်းကူးမြို့နယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။
နယ်နိမိတ်များ
လှည်းကူးမြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်တွင် မှော်ဘီမြို့နယ်နှင့် တိုက်ကြီးမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ပဲခူးမြို့နယ် (ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး)၊ တောင်ဘက်တွင် မြောက်‌ဥက္ကလာပမြို့နယ်၊ ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းမြို့နယ်နှင့် ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်များဖြင့် နယ်နိမိတ် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
ယူးတီရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
ယူးတီရွာ(Yuti)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ တီသဲလယ်(မောခီး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၅၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခမွန်ကန်ကြီးရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
ခမွန်ကန်ကြီးရွာ (Khamunkangyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ခမွန်ကန်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခမွန်ကန်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၅ ဦး၊ မ ၄၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇင်မော်
စာရေးဆရာ ဇင်မော်
စာရေးဆရာ ဇင်မော်ကို ၁၉၅၄ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီ လ ( ၈ ) ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးစိုးလှိုင်၊ အမိ ဒေါ်ငွေကြင် တို့မှ ဝေါမြို့နယ် နောင် ပတ္တရာကျေးရွာတွင် စတုတ္ထတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ မှ ၁၉၇၁ တွင် အ.ထ.က ( ၃ ) ဗိုလ်တထောင်ကျောင်းတွင် ( ၅ ) တန်းမှ ( ၁၀ ) တန်းအထိ ပညာသင်ကြားသည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်မှ B.Com ဘွဲ့ရသည်။ ၁၉၈၂ တွင် မှတ်ပုံတင် ရှေ့နေ ( R.L ) သင်တန်းတက်ရောက်အောင်မြင်၍ တရားရုံးချုပ်ရှေ့နေ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း၊ ကုမ္ပဏီလုပ်ငန်းများအဖြစ် လည်းကောင်း အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းခဲ့သည်။ ယခုအခါ Golden Hope Int’l Ltd.,ကုမ္ပဏီ၏ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် တွင် ရွှေပြည်တန်ဂျာနယ်ကို ဦးစီးထုတ်ဝေသည်။ ထို့နောက် ရွှေပြည်တန်စာပေတိုက်ကို ထူထောင်သည်။ စာနယ်ဇင်းများတွင် နိုင်ငံတကာ ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးများ၊ ကိုယ်တွေ့ဖြစ်ရပ်ဆောင်းပါးများ ရေးသားသည် ။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ‘ကမ္ဘာကိုကိုင်လှုပ်သူများနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း’ ဘာသာပြန်ဆောင်းပါးချုပ်စာအုပ် ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ကျော်ထက်အောင် ( ရွှေပြည်တန် ) ကလောင်ခွဲဖြင့်လည်း ဆောင်းပါးများရေးသားလျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
<References />
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရှေ့နေများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ခိုတိန်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ခိုတိန်ရွာ (Hkotein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မော်တောင်းရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မော်တောင်းရွာမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၄ ဦး၊ မ ၂၀၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတ်ဟူရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လစ်ဗာဝတ်ပင်
လစ်ဗာဝတ်ပင်များသည် စွတ်စိုထိုင်းမှိုင်းသော ရာသီဥတုကို နှစ်သက်ကြသဖြင့် ချမ်အေးသော တောင်ထိပ်များ၊ စိုစွတ် သော မြေကွက်လပ်များ၊ လောင်းရိပ်ရှိသော နေရာများနှင့် သစ်တုံးများပေါ် တွင် အများအပြား ပေါက်လေ့ရှိကြသည်။ လစ်ဗာဝတ် တစ်ပင်လုံးသည် သစ်ရွက်ကဲ့သို့ ပြားချပ်၍နေပြီးလျှင် ဘေးပတ်လည်တွင် အဝိုက်ဝိုက်ဖြစ်၍ နေသည်။ အပွင့်မပွင်သည့်အပြင် ပင်စည်နှင့်အရွက်ဟူ၍လည်း သီးခြားမရှိ ချေ။ ထိုသို့ဖြစ်နေသောကြောင့် သစ်ပင် သို့မဟုတ် ကျောက်တုံးတစ်ခုခုတွင် ကပ်၍ ပေါက်ရောက်နိုင်ခြင်းဖြစ်ပေသည်။ လစ်ဗာဝတ်ပင်၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ လူ၏အသည်းနှင့်တူခြင်းကြောင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် 'လစ်ဗာဝတ် (အသည်းပန်း)' ဟုတွင်ခြင်းဖြစ်ပေသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လစ်ဗာဝတ်ပင် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၈ဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။ လစ်ဗာဝတ်ပင် အမြောက်အမြားသည် သေးငယ်ကြသည်သဖြင့် လူတို့၏ လျစ်လျူရှုခြင်းကို ခံကြရလေသည်။ အချို့သည် ရေညိ|ပင်နှင့် တူလှသဖြင့် ရေညိ|ပင်များဟုပင် မှတ်ထင်တတ်ကြ သည်။ အချို့ လစ်ဗာဝတ်အပင်များကမူ ထင်ရှားကြပြီးလျှင် အပေါ်ပိုင်း အရောင်မှာ များသောအားဖြင့် အစိမ်းနုရောင်ဖြစ်သည်။ အောက်ပိုင်းတွင် ကား အဖြူရောင်ဖြစ်၍ ရိုင်ဇွိုက်ခေါ် အမြစ်ငယ် အမွေးနုကလေးများ ရှိသည်။ အစိမ်းရောင်ဖြစ်သော ကျောပိုင်းတွင် အချို့လစ်ဗာဝတ်မျိုး၌ ဂျင်မီ ခေါ်စည်ပိုင်းပုံသဏ္ဌာန် အင်္ဂါကလေးများရှိသည်။ ထိုစည်ပိုင်းပုံ အဂ‡ါကလေး များထဲတွင် ဂျင်မီခေါ် မျိုးစေ့ကလေးများရှိသည်။ ထိုဂျင်မီကလေးများသည် လစ်ဗာဝတ်အပင်သစ်များ ပြန့်ပွားရန်အတွက် မျိုးစေ့ဖြစ်သည်။ အချို့ လစ် ဗာဝတ်များတွင်မူ အပင်၏ ကျောဖက်တွင် ထီးပုံသဏ္ဌာန် အတက်ကလေး များ ထပ်၍ပေါက်သည်။ အတက်ကလေးများအချို့တွင် အမအင်္ဂါရှိ၍ အချို့ တွင် အဖိုအင်္ဂါရှိသည်။ အဖိုနှင့်အမ တွေ့ထိကြခြင်းဖြင့် မျိုးမှုန်များဖြစ်လာ သည်။ မျိုးမှုန်များ မြေကြီးပေါ်တွင် ပြန့်ကြဲ၍ အပင်သစ်များ ထပ်၍ ပေါက်လေသည်။ လစ်ဗာဝတ်သည် ဟီပက်တီစီး မျိုးပေါင်းတွင် ပါဝင်လေ သည်။
အလယ်စုရွာ၊ ကျားကိုက်
အလယ်စုရွာ၊ ကျားကိုက်
ဒီဃလဋ္ဌိသုတ်
ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ဒီဃလဋ္ဌိနတ်သား အဖူးအမြော် ရောက်ရှိလာပြီး “အရဟတ္တဖိုလ် အလိုရှိသောရဟန်း ကျင့်သုံးရမည့် ကျင့်ဝတ်ငါးပါးကို” လျှောက်ထားသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဒီဃလဋ္ဌိနတ်သား၏ အကြောင်းကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
NGC 180
NGC 180 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၇၉၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၉ တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
ဝက်ခေါင်းချရွာ၊ ပြင်ဘိုးကြီး
ဝက်ခေါင်းချရွာ၊ ပြင်ဘိုးကြီး
ချောင်းဗြဲကြီးရွာ၊ ကျွန်းဒိပ်
ချောင်းဗြဲကြီးရွာ၊ ကျွန်းဒိပ်
လယ်တီရွာ၊ ကြုံကြီး
လယ်တီရွာ၊ ကြုံကြီး
ကပ်စေးနှဲ (ကလေး) ပင်
မိုးရာသီတွင် ပေါက်တတ်သော အပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ တစ်ပေခွဲ မှ သုံးပေခွဲအထိ မြင့်တတ်ပြီး အရွက်မှာ ၁ လက်မခန့်အထိ ရှည်ပြီး ၁ လက်မခန့် ကျယ်သည်။ သေးသော အမွှေးအမျှင်ကလေးများ ရှိသည်။ အပွင့်ဝါပြီး အဆုတ်လိုက် ပွင့်သည်။ အသီးသည် ကုလားပဲလုံးနှင့် တူသော်လည်း ထိုထက်ငယ်သည်။ ဆူးကလေးများ ရှိသည်။ လက်တင်အမည်မှာ Triumfetta rotundifolia ဖြစ်သည်။
ကညင်ကောက်ရွာ၊ အချွိန်ပြင်
ကညင်ကောက်ရွာ၊ အချွိန်ပြင်
စန္ဒိမသသုတ်
ဘေးရန်မသမ်း ချမ်းချမ်းသာသာအရပ်သို့ သွားရောက်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ စန္ဒိမသနတ်သား၏ လျှောက်ထားချက်ကို ဘုရားရှင်က “ဈာန်ရပြီးနောက် မမေ့မလျော့သောသတိဖြင့် ကိလေသာတို့ကို စွန့်လွှတ်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ပိုက်ကွန်မှ လွတ်ပြီးသောငါးကဲ့သို့ နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကြရကုန်၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မြစ်ဆုံရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
မြစ်ဆုံရွာ(Myitson)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မြစ်ဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြစ်ဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၄၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခေမသုတ်
ကောသလ၊ သာဝတ္ထိ၊ ဇေတဝန၊ ဘုရားရှင်။
။ ဝံသ၊ ကောသမ္ဗီ၊ ဃောသိတာရာမ၊ အာနန္ဒာ
တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့
တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့သည် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ဖျားပိုင်း မောင်တောခရိုင်၌ တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် တောင်ပြိုလက်ဝဲကျေးရွာမှ ဒေးပိုင်ညာ၊ ဆင်မကာရာ၊ ရာမျိုးကာရာ၊ ဖွေးရာနှင့် မြောက်ရွာတို့ကို စုစည်း၍ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၅ ရပ်ကွက်ဖြင့် တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့အဖြစ်လည်းကောင်း၊ တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့အပါအဝင် တောင်ပြိုလက်ယာ၊ မီးတိုက်၊ ကွမ်းသီးပင်၊ သဲချောင်း၊ လိပ်ရ၊ ကျောက်ချောင်း၊ ကျွန်းပေါက်ပြုစု၊ ကျွန်းပေါက်ဆင်အိုး၊ ဇီးပင်ချောင်း၊ ရေတွင်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စု ၁၀ အုပ်စုကို စုစည်း၍ တောင်ပြိုလက်ဝဲမြို့နယ်ခွဲ အဖြစ်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးတွင် မြို့နယ်ခွဲစကားရပ်အား ပယ်ဖျက်ကာ မြို့အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မုံညိုရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
မုံညိုရွာ (Monnyo)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ကြခတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၉၆ ဖြစ်သည်။
NGC 199
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
အမည်မဖေါ်ပြလိုသူ (Anonymizer)
အမည်မဖော်ပြလိုသူတစ်ဦး(Anonymizer) သို့မဟုတ် အမည်မဖော်ပြလိုသောကြားခံသည် နောက်ကြောင်းလိုက်ရန် ကြိုးစား၍မဖြစ်နိုင်အောင် လုပ်ဆောင်ထားသည့် အင်တာနက်ပေါ်မှ တန်ဆာပလာတစ်ခုဖြစ်သည်။ အသုံးပြုသူကိုယ်စား အင်တာနက်ကိုရရှိအသုံးပြုနိုင်ခြင်း မူလကွန်ပြူတာ၏ဖော်ပြထားသော သတင်းအချက်အလက်ကို ဖုံးကွယ်ထားခြင်းဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာသတင်းအချက်အလက်ကို ကာကွယ်ထားပေးခြင်းဖြစ်သည်။[၁]
ရည်ရွယ်ချက်များ
အမည်မဖော်ပြခြင်းနှင့် လူမှုရေးအခြေအနေများ
အမည်မဖော်ပြသူများအသုံးပြုခြင်းအတွက် ရည်ရွယ်ချက်များစွာရှိသည်။ အန္တရာယ်နည်းအောင် အမည်မဖော်ပြသူများ ကူညီသည်။ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို လက်စားချေခြင်းမပါပဲ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဂုဏ်သတင်းမပျောက်ပျက်စေပဲ တားမြစ်ချက်တစ်ခုအကြောင်းပြောဆိုခြင်း၊ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်သော အစိုးရစနစ်တစ်ခုအတွင်းမှ သတင်းအချက်အလက်ရရှိရန်၊ ပုံတူကူးချခြင်းမှကာကွယ်ရန် သို့မဟုတ် လူထုဖွင့်ဟဝန်ခံခြင်းသမိုင်းများတို့ကိုကာကွယ်ရန် ဖြစ်သည်။ အမည်မဖော်ပြသူများတို့သည် တစ်ဦးချင်းစီတိ့ုကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် ရာဇဝတ်မှုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်မှုအတွက် အကျိုးဆက်များ၊ စိတ်ပျက်စရာကောင်းသော သို့မဟုတ် အွန်လိုင်းပေါ်တွင် လူမှုရေးအရလက်မခံနိုင်သော အမူအကျင့်များကိုရှောင်ရှားနိုင်ရန် အလိုရှိကြသည်။ အွန်လိုင်းပေါ်တွင်ပါဝင်သော အချက်အလက်အရေအတွက် သို့မဟုတ် တိကျသော မိနစ်အရေအတွက်ကို အသုံးပြုခြင်းမှကန့်သတ်ထားသော ကွန်ယက်နည်းပညာများတို့ကို ၎င်းတို့ကျော်ဖြတ်နေကျလည်းဖြစ်သည်။
အန္တရာယ်များနှင့်လုံခြုံရေး
အမည်မဖော်ပြသူတို့သည် လုံးဝမလုံခြုံပါ။ အကယ်၍ အမည်မဖော်ပြသူတစ်ဦး အဝင်နှင့်အထွက် ဆက်သွယ်မှုများကို မှတ်တမ်းထားရှိခြင်းနှင့် အစိုးတာဝန်ရှိသူများမှ ဝရမ်းထုတ်၍ရှာဖွေနိုင်ပြီး ဖြစ်နိုင်ချေအန္တရာယ်ရှိသောနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင် လူကိုယ်တိုင်ရှိနေခဲ့မည်ဆိုပါက အမည်မဖော်ပြပဲ အသုံးပြုသူအားလုံးကို ဖော်ထုတ်နိုင်ပြီး ၎င်းတို့မည်ကဲ့သို့အသုံးပြုခဲ့သည်ကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်သိရှိနိုင်မည်။ အမည်မဖော်ပြသူ အများစုတို့သည် မှတ်တမ်းမထားရှိကြောင်း ဖော်ပြကြသော်လည်း ယခုအချိန်ထိ အတည်မပြုနိုင်သေးပေ။ အကယ်၍အသုံးပြုသူမှ အမည်မဖော်ပြသူအား ဆက်သွယ်ခဲ့လျှင် ထိုအသုံးပြုသူသည် အမည်မဖော်ပြသူအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို တစ်ခါတစ်ရံ ဒိုင်စီကွင်းဆက် (daisy-chaining) ဟု ခေါ် ကြသည်။ ထပ်မံ၍ စိတ်ချမှုမရှိသော ကွန်ယက်အခြေပြု အမည်မဖော်ပြသူတစ်ဦးသည် ကြားမှနေ၍တိုက်ခိုက်သူ (Men in the middle attacks) ဖြစ်နိုင်သည်။ အမည်မဖော်ပြသူဖတ်နိုင်သည်၊ ထည့်သွင်းနိုင်သည့်အပြင် ပါဝင်မှုများကို သတင်းစကားအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲမွမ်းမံနိုင်ပြီး ပေးပို့နိုင်သကဲ့သို့ လက်ခံရရှိနိုင်သည်။ အမည်မဖော်ပြသူသည် ကိုယ်ပိုင်လျှို့ဝှက်သတင်းအချက်အလက်များဖြစ်သော အသုံးပြုသူအမည်နှင့် လျှို့ဝှက်စကားလုံး၊ ခန့်အပ်လွှာ၊ ငွေပေးချေသည့်ကတ်နံပါတ်များ၊ အီးမေးလ်များ အစရှိသဖြင့်တို့ကို ကြားဖြတ်နိုင်သည်။ ဤအရာကိုရှောင်ရှားရန် လျှို့ဝှက်ထားသည့်အပြင် ခန့်အပ်လွှာများကို အမည်မဖော်ပြသူ၏မျက်ကွယ်တွင် လဲလှယ်သင့်သည်။
စိတ်ချမှုမရှိသော အမည်မဖော်ပြလိုသူများအတွက်သော်လည်းကောင်း အမည်မဖော်ပြသူအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိလိုသော အသုံးပြုသူ၏ပုဂ္ဂိုလ်ရေးများကို ဖော်ပြ၍ အခြားသူကို အန္တရာယ်ပြုစေလိုသော မည်သည့်လျှို့ဝှက်မှုမျိုးကိုမဆို စိစစ်နိုင်ခြင်းမရှိပါ။ Malware ကိုကြည့်ပါ။ သတင်းအချက်အလက်ယိုစိမ့်မှုမှ ကာကွယ်ရန် သတိထားဆောင်ရွက်ရမည်။ ဥပမာအားဖြင့် HTTP ဆက်သွယ်မှုတစ်ခုအား အမည်မဖော်ပြခြင်းဖြစ်သော်လည်း DNS ရှာဖွေခြင်း တစ်ခုမဟုတ်ခြင်းက ပြန်လည်ကြည့်ရှုသူ၏ တည်နေရာကို ဖော်ပြနိုင်သည်။ အမည်မဖော်ပြလိုသူတို့သည် တန်ဖိုးမြင့်မားသော ပစ်မှတ်တစ်ခုကိုလည်း ဖော်ပြကြသည်။
အမည်မဖော်ပြလိုသူအဖြစ် ဆက်တည်ရှိလိုသော လူထုကိုဆန့်ကျင်သောအဖွဲ့များ အထူးသဖြင့် ၎င်းတို့လွဲ မှားစွာ မကြာခဏ အသုံးပြုခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်သော အမည်မဖော်ပြသူ တို့သည် server ၏သိရှိနားလည်မှုကို ပုံမှန်အားဖြင့်ဆန့်ကျင်သော http ကြားခံနှင့် socks များကို အဓိကထားဖွင့်ကြသည်။ ကွန်ယက်များနှင့် အခြားအသုံးပြုသူမသိပဲ ကွန်ပြူတာဖိုင်များတွင် လုပ်ဆောင်နေသော software တို့သည် ထိုကဲ့သို့သော ဝန်ဆောင်မှုများတပ်ဆင်ရန် လူသိများသည်။ ထိုသူတို့သည် လျှို့ဝှက်စကားလုံးများ မှတ်တမ်းထားရှိခြင်း သို့မဟုတ် ကြော်ငြာများ/အသုံးပြုသူမသိပဲ ကွန်ပြူတာဖိုင်များတွင် လုပ်ဆောင်နေသော software များကို (http/email ) လမ်းကြောင်းအတွင်းသို့ ထားရှိခြင်းနှင့် ကွန်ယက်ဆက်သွယ်ရေးကို အသုံးပြု၍ အမြင့်ဆုံးနှုန်းဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းပေးခြင်းနှင့် လုံခြုံရေးချိုးဖေါက်မှုတို့ကြောင့် server ပိုင်ရှင်ကို ကြီးမားသောပျက်ဆီးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ "မကောင်းသော" HTTP (“Bad” HTTP proxies) ကြားခံတို့သည် အမြဲတမ်းလိုလို ပို၍ဆွဲဆောင်မှု ရှိစေရန်အသုံးပြုသူ၏ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အစစ်အမှန်များ ကိုဖုံးကွယ်ထားပေးခြင်းအားဖြင့် ဆက်သွယ်မှုကို အမည်မသိပြုလုပ်ထားသည်။ဤအရာကိုကြားခံစမ်းသပ်ခြင်းတစ်ခုမှ တစ်ဆင့် သိရှိနိုင်သည်။
အမည်မဖော်ပြလိုသူများအသုံးပြုခြင်း
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတိကျသော အမည်မဖော်ပြသူများ
တစ်ခါတစ်ရံ အမည်မဖော်ပြလိုသူများသည် အဓိကလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတစ်ခုနှင့်သာ အလုပ်လုပ်ရန် အကောင်အထည်ဖော်ကြသည်။ ဤအကြောင်းအရာတွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ ဆက်သွယ်မှုတစ်ခုသည် အသုံးပြုသူမှ အမည်မဖော်ပြသူသို့ ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်သည်။ ထို့နောက် အမည်မဖော်ပြလိုသူမှစက်၏ လမ်းညွန်မှုမှ တိကျစွာ ဖော်ပြထားသောအရင်းအမြစ်တစ်ခုသို့ ဆက်သွယ်မှုတစ်ခုပြုလုပ်ပြီး သတင်းစကားများကို ထုတ်လွှင့်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတိကျသော အမည်မဖော်ပြလိုသူမှာ အမည်မဖော်ပြပဲ အသုံးပြုသူ၏သတင်းစကားများ (anonymous remailer) ကို အီးမေးလ်လိပ်စာများသို့ ပေးပို့သည်။ အချက်အလက် အကျဉ်းချုပ်များမှာ ကွန်ယက်ကြားခံများ (web proxies) နှင့် FTP နှင့် IRC တို့၏ အစောင့်အရှောက် များ (bouncers) ဖြစ်ကြသည်။
လုပ်ထုံးလုပ်နည်းလွတ်လပ်သော အမည်မဖော်ပြလိုသူများ
အမည်မဖော်ပြသူတစ်ဦးထံသို့ tunnel တစ်ခုဖန်တီးခြင်းအားဖြင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းလွတ်လပ်မှုကို ရရှိနိုင်သည်။ ပြုလုပ်ရန် နည်းပညာများစွာရှိသည်။ အမည်မဖော်ပြလိုသူအသုံးပြုသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်း ဝန်ဆောင်မှုများတွင် SOCKS, PPTP နှင့် Open VPN တို့ပါဝင်နိုင်သည်။ ဤအခြေအနေတွင် ဆန္ဒရှိသော အသုံးချမှုသည် tunnel လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတိုင်း အထောက်အပံ့ပေးရမည်၊ သို့မဟုတ် ညွှန်ကြားချက်အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသည် တူးမြောင်းအတိုင်း ဆက်သွယ်မှုအားလုံးကို တွန်းအားပေးနိုင်ရန် မဖြစ်မနေ တပ်ဆင်ရမည်။ ကွန်ယက်ကြည့်ရှုသူများ FTP နှင့် IRC ဖောက်သည်များသည် ရံဖန်ရံခါ SOCKS ကို ထောက်ခံအားပေးကြသည်၊ ဥပမာ telnet ကဲ့သို့မဟုတ်ပဲ။
အမျိုးမျိုးသောတစ်ဆင့်ခံများကို အသုံးပြုခြင်း
တစ်ခုသော “daisy-chaining ” အမည်မဖော်ပြသော ကြားခံများ၏ဥပမာမှာ (“Tor network”) ဖြစ်သည်။ တိုသည် သင်၏လမ်းကြောင်းကို အဆုံးမှအဆုံးသို့ မဖော်ပြပါ။ TORကွန်ယက်တွင် ကြားခံများမှတစ်ဆင့် အတွဲလိုက်ဖြစ်သော ဆက်သွယ်မှုများဖော်ပြခြင်းကို ပို၍တည်ဆောက်သည်။ ထပ်ဆင့်ဖော်ပြချက်အလွှာကို အကယ်၍ အဆုံးမှအဆုံးသို့ ဖော်ပြချက်လိုအပ်မည်ဆိုပါက TOR နှင့်အသုံးပြုသင့်သည်။ အမည်မဖော်ပြသော ကြားခံ server များကို အသုံးပြုခြင်းအန္တရာယ် (risks of using anonymous proxy servers) ကိုကြည့်ပါ။ I2P အမည်မဖော်ပြသောကွန်ယက် (the Anonymous network) သည် အခြားဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ တိုနည်းတူ အလုပ်လုပ်သော်လည်း အချို့အရေးကြီးသော မတူညီမှုများရှိသည်။
I2P သည် အင်တာနက်ကွန်ယက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဗဟိုထိန်းချုပ်မှုဖြစ်ပြီး ဗဟို server များကို အားကိုးခြင်းမရှိပါ။ TOR ကဲ့သို့ နှစ်လမ်းသွားမျိုးမဟုတ်ပဲ ချိန်သားကိုက်ရန်ခက်ခဲပြီး ၎င်းသည် အဆုံးမှအဆုံးသို့ ဖော်ပြပေးထားသည်။ အကယ်၍ ပေးထားသော ရောနှောထားသည့်မှတ်တမ်းများ ဆက်သွယ်ခြင်းရှိမရှိ သင်မသိရှိနိုင်ပါ။ သင့်ကိုယ်ပိုင်အမည်မဖော်ပြသော ရောထွေးနေသည့် လက်ခံရရှိကြောင်းပြသည့်ခလုတ်ကို ဖွင့်ထားပြီး သင်၏လမ်းကြောင်းကို အခြားအသုံးပြုသူများနှင့် ရောနှောပါ။ သင့်ကိုမယုံကြည်သူများနှင့် ၎င်းတို့သည်လည်း သင်နှင့် အခြားအသုံးပြုသူများ၏ လမ်းကြောင်းကို ၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင်လက်ခံရရှိကြောင်း ပြသည့်ခလုတ်တွင် ရောနှောထားသည့် ဤအရာသည် i2p - နောက်ကွယ်မှ အတွေးအခေါ်ဖြစ်သည်။
ခလုတ်တိုင်းသည် လမ်းကြောင်းများကိုဖော်ပြီး ၎င်း၏လမ်းကြောင်းကိုလည်း ရောနှောထားသည်။ တစ်စုံတစ်ယောက်၏ ကိုယ်ပိုင်လမ်းကြောင်းကို အုပ်စုတူများမှ အခြားသောအုပ်စုတူများ ပြုလုပ်ထားသော အမည်ခံတူးမြောင်းများမှ အသုံးပြုခြင်းကိုခံရလိမ့်မည်။ ကွန်ယက်သည် အလွန်မြင့်မားသော ရွေ့လျားအားနှင့် အကြွင်းမဲ့ဗဟိုမှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်းသည် အခြားခလုတ်များ သင်၏ခလုတ်ရှိနေခြင်းကို သင်ယူနေခြင်းကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သည်။ အုပ်စုတူများ သင်၏ခလုတ်အသုံးပြုခြင်းနှင့် သင့်ထံတွင် အခြားခလုတ်များ ရောနှောနေခြင်းမှ စောင့်ရှောက်သည်။ အားလုံးသော i2p ကွန်ယက်တွင် အမြဲတမ်းရှိနေသကဲ့သို့ အလှည့်ကျအသုံးပြုသူ၏ i2p သည်လည်း လူထုမှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြလိမ့်မည်မဟုတ်ပါ။ အခြားအမျိုးမျိုးသော ကြားခံဥပမာများမှာ အမည်မဖော် ပြပဲ အသုံးပြုသူ၏သတင်းစကားများ (anonymizing remailer) ကို လိပ်စာအမျိုးမျိုးသို့ လွဲပြောင်းပေးပို့သူထံသို့ email ပေးပို့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အခြားလွဲပြောင်းပေးပို့ပြီး အမှန်တစ်ကယ် ၎င်း၏ခရီးဆုံးသို့ ရောက်ရှိခြင်းဖြစ်သည်။
မိုင်းကောင်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
မိုင်းကောင်ရွာ (Mongkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၂၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၄ ဦး၊ မ ၁၁၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်လယ်ကြီးရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ပင်လယ်ကြီးရွာ (Pinlelgyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ လက်ပန်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်လှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၀၄ ဦး၊ မ ၈၇၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၄၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အထက်စည်းမောင်းရွာ၊ တောင်တိုက်
အထက်စည်းမောင်းရွာ၊ တောင်တိုက်
ဒရယ်ပေါက်ရွာ၊ ရယ်ပေါက်
ဒရယ်ပေါက်ရွာ၊ ရယ်ပေါက်
ကနစိုငူရွာ၊ ပြင်ဘိုးကြီး
ကနစိုငူရွာ၊ ပြင်ဘိုးကြီး
​နောက်ချေးရွာ၊ ကျားကိုက်
နောက်ချေးရွာ၊ ကျားကိုက်
နားစံဝမ်လုံရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နားစံဝမ်လုံရွာ (Narsanwanlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နားစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၁ ဦး၊ မ ၅၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နွားကူးရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
နွားကူးရွာ (Nwarku)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ မကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၆ ဦး၊ မ ၃၅၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ဃဋီကာရသုတ်
အဝိဟာရဗြဟ္မာဘုံသို့ရောက်လာသော ရဟန်းတော် (၇)ပါးတို့နှင့်ဆက်စပ်၍ ဃဋိကာရဗြဟ္မာနှင့် ဘုရားရှင်တို့ မေးမြန်းဖြေကြားပုံနှင့် ဃဋိကာရဗြဟ္မာအကြောင်းတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဃဋိကာရဗြဟ္မာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အဝိဟာဘုံသို့ရောက်ကုန်သော ဥပက, ပလဂဏ္ဍ, ပုက္ကုသာတိ, ဘဒ္ဒိယ, ခဏ္ဍဒေဝ, ဗာဟုရဂ္ဃိ, သိင်္ဂိယ-ဟူသော (၇)ယောက်တို့ ဘုရားရှင်၏နိဗ္ဗာန်တရားကို ဘဝအနှောင်အဖွဲ့ ဖြတ်နိုင်ကြပုံကို ဘုရားရှင် ဖြေဆိုတော်မူသည့်သုတ်၊ ဃဋိကာရဗြဟ္မာ၏ ဖြစ်စဉ်ကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားသည့်သုတ်။
လီကျန် (၂)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
လီကျန် (၂)ရွာ (Likyan (2))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၀၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဆီဇွပ်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ပဆီဇွပ်ရွာ(Pasizwut)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မြစ်ဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြစ်ဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၄၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇန္တုသုတ်
ဘုရားရှင်အထံတော်၌ ကမ္မဋ္ဌာန်းယူလာပြီး ကောသလနိုင်ငံ ဟိမဝန္တာ တောရကျောင်းတို့၌ တရားမရှုပဲ အချိန်ဖြုန်းနေကြသော ရဟန်းတို့အား အချိန်ဖြုန်း သူတို့၏ အမူအရာနှင့်လုပ်ဆောင်ချက်၊ ရှေးရဟန်းတော်တို့၏ အခြေအနေနှင့် ယခုရောက်နေကြသော ရဟန်းတို့၏ အခြေအနေများကို နှိုင်းယှဉ်၍ ဇန္တုနတ်သားက ဥပုသ်ပြုရန် ရောက်ရှိလာသော သံဃာတော်ကို လက်အုပ်ချီလျှက် အချို့ပမတ္တရဟန်းတို့ကို သူသေကောင်တို့ကဲ့သို့ အပဝိဒ္ဓ, အနာထဖြစ်နေပုံနှင့် အပ္ပမတ္တရဟန်းတို့ကို မိမိရှိခိုးပါကြောင်း လျှောက်ထားသည့်သုတ်။
ဓမ္မသုခရွာ၊ ပြင်ဘိုးကြီး
ဓမ္မသုခရွာ၊ ပြင်ဘိုးကြီး
ခဲနန်အသင်းရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
ခဲနန်အသင်းရွာ (Khenanahthin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ခဲနန်အသင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၇၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခဲနန်အသင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၉ ဦး၊ မ ၂၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ငုကိုင်းရွာ၊ ကြုံကြီး
ငုကိုင်းရွာ၊ ကြုံကြီး
ခဲနန်အသင်းရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အညာစု (မြောက်)ရွာ၊ ရယ်ပေါက်
အညာစု (မြောက်)ရွာ၊ ရယ်ပေါက်
ပဲခူးမြို့နယ်
ပဲခူးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပဲခူးမြို့ ဖြစ်သည်။
နမ့်ဆုံရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
နမ့်ဆုံရွာ (Namhson)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၂၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၄ ဦး၊ မ ၁၁၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျားမင်းကြီးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ကျားမင်းကြီးရွာ (Kyarmingyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ကျားမင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၃၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းဝက်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကောင်းဝက်ရွာ (Kawngwet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မော်တောင်းရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မော်တောင်းရွာမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၄ ဦး၊ မ ၂၀၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စေရင်းရွာ၊ စေရင်း
စေရင်းရွာ၊ စေရင်း
ဟိုနမ့်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဟိုနမ့်ရွာ (Honam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နားဝိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဝိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၃ ဦး၊ မ ၉၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်တန်းရွာ
ကျောက်တန်းရွာ
ကိုးကား
ကျောက်တန်းရွာ
စွန်းကောရှောင်
စွန်းကောရှောင် (孙国祥 ၊ ၁၉၅၃ ဖေဖော်ဝါရီဘွား) သည် တရုပ်နိုင်ငံသား သံတမန်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းနေသည်။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
၁၉၅၃ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရှန်ဟိုင်းမြူနီစပါယ်တွင် မွေးသည်။ မိဘများမှာ ကျိကျန်းပြည်နယ် (浙江)၊ နင်ပိုမြို့ (宁波) မှ ဖြစ်၏။
၁၉၉၅ ဩဂုတ်လမှ ၁၉၉၆ ဇွန်လအထိ ဂျွန်ဟော့ပကင်းတက္ကသိုလ် ရှိ ပေါနစ်ဇယ်အဆင့်မြင့်နိုင်ငံတကာရေးရာကျောင်းမှ နိုင်ငံတကာရေးရာမူဝါဒနှင့်ကျင့်သုံးမှုအထူးပြုဘာသာ (International Studies Policy & Practice) ဖြင့် မဟာဘွဲ့ရသည်။
သက်မွေးလမ်းကြောင်း
၁၉၇၉ ခုတွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အာရှရေးရာဦးစီးဌာနတွင် အလုပ်ဝင်သည်။
၁၉၈၀ လာအိုနိုင်ငံရှိ တရုပ်သံရုံးတွင် တာဝန်ထမ်းသည်။
၁၉၈၃ ရုံးချုပ်သို့ ပြန်ရောက်လာသည်။
၁၉၈၄ အထွေထွေဦးစီးဌာန၏ အတွင်းဝန်ဖြစ်လာသည်။
၁၉၉၃ အာရှရေးရာဦးစီးဌာန အတွင်းဝန်၊ နောက် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။
၁၉၉၉ မတ်လ ၃ ရက်တွင် အာရှရေးရာဦးစီးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဖြစ်သည်။
၂၀၀၃ ခု၊ မတ်လတွင် မော်လဒိုက်နိုင်ငံနှင့်သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့၏ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
၂၀၀၈ ခုတွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ရွှေ့ပြောင်းထမ်းရွက်သည်။
၂၀၁၁ ခုတွင် ၂၀၁၁ နယူးယောက်ရှိ ကောင်စစ်ဝန်ကြီးရာထူးကို လက်ခံရသည်။
၂၀၁၅ ခု၌ အာရှရေးရာအထူးကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရေးရာနှင့်ပတ်သက်၍ လုပ်ဆောင်ချက်များ
အာရှရေးရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာသည်နောက် ၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို လာရောက်လေ့လာသည်။ အတိုက်အခံပါတီခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်၎င်း၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်နှင့်၎င်း သီးခြားစီ တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
၂၀၁၉ ခုတွင် ရခိုင်အရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ဘင်္ဂလားဒေ့နှင့်ဆွေးနွေးရာတွင် တရုပ်နိုင်ငံမှ ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည့် အကူအညီများကို သုံးသပ်နိုင်ရန် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၅၃ မွေးဖွားသူများ
မာဟီးတက်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
မာဟီးတက်ရွာ (Marheetet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၀၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုထိုးစမ်းရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ပုထိုးစမ်းရွာ (Puhtoesan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ မကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၆ ဦး၊ မ ၃၅၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြင်ဘိုးကြီးရွာ၊ ပြင်ဘိုးကြီး
ပြင်ဘိုးကြီးရွာ၊ ပြင်ဘိုးကြီး
အောတိမ်တိုက်
အော တိမ်တိုက် ( သို့မဟုတ် အိုပိုက်-အော တိမ်တိုက် ဆိုသည်မှာ ဒတ်ချ်လူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင် ဂျန် အောနှင့် အက်စ်တိုးနီးယား နက္ခတ္တပညာရှင် အမ်းနက် အိုပိ တို့၏ နေမင်းအား အလင်းနှစ် (၂) နှစ်အကွာအဝေးမှ ဝိုင်းရံထားသော သီအိုရီဆိုင်ရာ တိမ်တိုက်မှ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းနေရာသည် နေမင်းနှင့် အနီးဆုံးကြယ်ဖြစ်သော ပရိုဆီမာ စင်တောရိနှင့် ထက်ဝက်အကွာအဝေးမှာ တည်ရှိသည်။ နေမှ ကျူးပါး ခါးပတ်သို့အကွာအဝေးသည် နေမှ အောတိမ်တိုက်အကွာအဝေးနှင့် နှိုင်းယှဉ်လိုက်ပါက တစ်ထောင်ပုံတစ်ပုံမျှသာ ရှိသည်။ အောတိမ်တိုက်၏ အပြင်ဘက်ကိုတော့ နေ၏ ဒြပ်ဆွဲအား လွှမ်းမိုးရာ နေစကြဝဠာ၏ နယ်နမိတ်ဟု သတ်မှတ်သည်။
အောတိမ်တိုက်ကို နယ်မြေနှစ်ခုနဲ့ ဖွဲ့စည်းထားသည်။ စက်လုံးပုံ အောတိမ်တိုက်အပြင်ဘက်နှင့် ချပ်ပြားပုံ အောတိမ်တိုက်အတွင်းဘက် သို့မဟုတ် ဟေးလ် တိမ်တိုက်တို့ ဖြစ်သည်။ အောတိမ်တိုက်တွင် ပါဝင်သည့် အရာဝတ္ထုများမှာ ရေကဲ့သို့ ရေခဲများ အမိုးနီးယား နှင့် မီသိန်းတို့ ဖြစ်သည်။
နက္ခတ္တပညာရှင်တွေ ခန့်မှန်းတာကတော့ အောတိမ်တိုက်ဟာ နေစကြဝဠာရဲ့ အစောပိုင်း ဆင့်ကဲ့ပြောင်းလဲမှုကာလမှာ ကြီးမားတဲ့ဂြိုဟ်တွေရဲ့ ဒြပ်ဆွဲအားသက်ရောက်မှုတွေကြောင့် နေနှင့် နီးရာကနေ အာကာသအပြင်ဘက်ကို ပြန့်ကျဲသွားတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အောတိမ်တိုက်အား တိုက်ရိုက် လေ့လာအတည်ပြုချက်တွေ မလုပ်ခဲ့ပေမယ့် နေစကြဝဠာအတွင်းပိုင်းသို့ ဝင်လာလေ့ရှိသော ဟေလီကြယ်တံခွန်အမျိုးအစား ကြယ်တံခွန်တွေရဲ့ ပင်ရင်း ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိပါတယ်။ အပြင်ဘက်ကျတဲ့ အောတိမ်တိုက်ကတော့ နေစကြဝဠာနှင့် နည်းနည်းလေးသာ ဆွဲငင်မှုရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ၎င်းဟာ အပြင်ဘက်ကြယ်တွေနှင့် နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီကိုယ်တိုင်တို့နှင့်ပင် လွယ်လွယ်ကူကူ ဒြပ်ဆွဲအားသက်ရောက်နိုင်ပါတယ်။
အယူအဆ
၁၉၃၂ ခုနှစ်မှာ အက်စတိုးနီးယား နက္ခတ္တပညာရှင် အမ်နက် အိုပိဟာ တာဝေးကြယ်တံခွန်တွေရဲ့ ပင်ရင်းအားလိုက်ရှာရင်း နေအဖွဲ့အစည်းအပြင်ဘက်တွင် အောတိမ်တိုက် တည်ရှိကြောင်း သိခဲ့ရတာပါ။ ကြယ်တံခွန်တွေဟာ နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်းပိုင်းမှဆိုရင် သူတို့ဟာ ဂြိုဟ်တွေနဲ့ မကြာခဏတိုက်မိကုန်လို့ ဆက်တိုက်ဆိုသလို ရောက်မလာနိုင်ပါ။ ဒါပေမယ့် ကြယ်တံခွန်တွေဟာ နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်းဘက်သို့ ရောက်လာမြဲပါပဲ။ ဒါကြောင့် နေအဖွဲ့အစည်းအပြင်ဘက်မှာ ကြယ်တံခွန်တွေရဲ့ မူလပင်ရင်းတစ်ခု ရှိရမယ်လို့ အောမှ စိတ်ကူးရခဲ့ပါတယ်။
ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ပါဝင်မှု
အောတိမ်တိုက်ဟာ နေမှ ၂၀၀၀-၅၀၀၀ AU အတွင်း တည်ရှိပါတယ်။ AU ဆိုတာကတော့ ကမ္ဘာမှနေမင်းသို့ အကွာအဝေးဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ကမ္ဘာမှနေမင်းဆီအကွာအဝေးဟာ ၁ AU ဖြစ်ပါတယ်။ တချို့လူတွေ ခန်းမှန်းထားတာကတော့ အပြင်ဘက်အစွန်းဆုံးနယ်မြေဟာ ၁၀၀၀၀၀-၂၀၀၀၀၀ AU ကြားမှာ ရှိပါသတဲ့။ အောတိမ်တိုက်ကို အပိုင်းနှစ်ခုခွဲလို့ရပါတယ်။ အပြင်ဘက်အောတိမ်တိုက်အား ၂၀၀၀၀-၅၀၀၀၀ AU နှင့် အတွင်းပိုင်းခြမ်းအောတိမ်တိုက်အား ၁၀၀၀၀၀-၂၀၀၀၀၀ AU တို့အဖြစ်ပါပဲ။ အပြင်ဘက်ခြမ်းကတော့ နေမင်းကို အားပျော့စွာဖြင့် သက်ရောက်မှုရှိပြီး တာဝေးအမျိုးအစားကြယ်တံခွန်တွေကို ထောက်ပံ့နိုင်ခြေရှိပါတယ်။ အတွင်းဘက်တိမ်တိုက်ကတော့ ဟေးလ်တိမ်တိုက်လို့ သိထားပါတယ်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှာ အဲဒါတည်ရှိကြောင်း အဆိုတင်သွင်းခဲ့တဲ့ Jack G. Hills အားအစွဲပြုပြီး ခေါ်ဆိုထားတာပါ။
မူလအစ
အောတိမ်တိုက်ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်ပေါင်း ၄.၆ ဘီလီယံနီးပါးခန့်အကြာ နေအဖွဲ့အစည်း စတင်ဖြစ်လာချိန်မှ အကြွင်းအကျန် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အများစု လက်ခံကြတဲ့ အယူအဆတစ်ခုကတော့ အောတိမ်တိုက်ဟာ အဲဒီအချိန်တုန်းကတော့ နေမင်းနဲ့ ပိုမိုနီးကပ်ခဲ့တာဖြစ်ရပါမယ်။ ဒါပေမယ့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်ကဲ့သို့ ကြီးမားတဲ့ဂြိုဟ်တွေဟာ ဒြပ်ဆွဲအားနှင့် တွန်းထုတ်လိုက်တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ မကြာသေးခင်မှ နာဆာရဲ့ လေ့လာချက်များအရ အောတိမ်တိုက်ဟာ နေမင်းနဲ့ အခြားသောကြယ်တို့ရဲ့ ပစ္စည်းလဲလှယ်ရာ ပတ်ဝန်းကျင် ဖြစ်နိုင်ပါသတဲ့။
ကြယ်တံခွန်များ
နေအဖွဲ့အစည်းမှာ ကြယ်တံခွန်တွေရဲ့ သီးခြားပင်ရင်းနှစ်ခုရှိပါတယ်။ တာတိုကြယ်တံခွန် (နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ လှည့်ပတ်တဲ့ကြယ်တံခွန်)တွေဟာ ကျူးပါး ခါးပတ် သို့မဟုတ် ပြန့်ကျဲ အချပ်ပြားမှ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါတွေနှစ်ခုဟာ ၃၀ AU နက်ပကျွန်းပတ်လမ်းနှင့် နေမှ ၁၀၀ AU ထိကျယ်ပြန့်ပါတယ်။ ဟာလေးဘော့ ကြယ်တံခွန်ကဲ့သို့ တာဝေး ကြယ်တံခွန်တွေဟာ နှစ်ပေါင်းထောင်ချီကာ လှည့်ပတ်လေ့ရှိပြီး သူတို့တွေကတော့ အောတိမ်တိုက်မှ ရောက်လာကြတာပါ။ ကျူးပါး ခါးပတ်အတွင်းမှ ပတ်လမ်းတွေဟာ တည်ငြိမ်မှုရှိပြီး ဒါကြောင့် ကြယ်တံခွန်အနည်းငယ်ဟာ အောတိမ်တိုက်မှ ဖြစ်ပါတယ်။ လေ့လာချက်အရ နေအဖွဲ့အစည်းအပြင်ဘက်တွင်ရှိသော ကြယ်တံခွန်အရေအတွက်ဟာ အတွင်းဘက်မှာထက် အဆပေါင်းများစွာ ပိုများတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ကြယ်တံခွန်တော်တော်များများဟာ ဂျူပီတာဂြိုဟ်ရဲ့ ကြီးမားတဲ့ဒြပ်ဆွဲအားကြောင့် နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်းပိုင်ဂြိုဟ်တွေဆီ ရောက်မလာကြပါဘူး။ အများစုကတော့ ဂျူပီတာဂြိုဟ်ပေါ်သို့ တိုက်မိကုန်ကြပါတယ်။ ထင်ရှားတဲ့ ဥပမာတစ်ခုကတော့ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှာ ဂျူပီတာဂြိုဟ်နှင့် တိုက်မိတဲ့ ရှူးမိတ်ကာ-လယ်ဗီ (၉) ဆိုတဲ့ ကြယ်တံခွန်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ တချို့လူတွေပြောကြတာကတော့ ဂျူပီတာဂြိုဟ်ဟာ အာကာသအမှိုက်ရှင်းဂြိုဟ်ဖြစ်ပါသတဲ့။ ဂျူပီတာဂြိုဟ်သာ မရှိခဲ့ရင် ကမ္ဘာကြီးဟာ ကြယ်တံခွန်တွေနဲ့ တိုက်မိနိုင်ခြေ ပိုများမယ်လို့ဆိုပါတယ်။
အနာဂတ် စူးစမ်းလေ့လာရေး
အာကာသ စူးစမ်းလေ့လာရေးယာဉ်ဖြစ်သော ဗွိုင်ယေဂျာ-၁ သည် အောတိမ်တိုက် ဧရိယာသို့ ရောက်ရှိရုံသာ ရှိသေးသည်။ ယင်းသည် အမြန်ဆုံးနှင့် အဝေးဆုံးသို့ ရောက်နေသောယာဉ်တစ်စင်းပင်ဖြစ်သည်။ ယခုလက်ရှိ နေစကြဝဠာတွင် အမြန်ဆုံးနှင့် အဝေးဆုံးခရီးနှင်နေသော အာကာသယာဉ်သည် အောတိမ်တိုက်ဆီရောက်ရန် နှစ် (၃၀၀) ကြာမည်ဖြစ်သည်။ အောတိမ်တိုက်ကို ဖြတ်သွားရန်မှာ နှစ်ပေါင်း (၃၀၀၀၀) ကြာမြင့်မည်ဖြစ်သည်။  မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ သက္ကရာဇ် (၂၀၂၅) ခုနှစ်တွင် ဗွိုင်ယေဂျာ-၁၏ ရေဒီယို အိုင်ဆိုတုပ် သာမိုလျှပ်စစ် ဂျင်နေရေတာသည် သိပ္ပံဆိုင်ရာ စက်ပစ္စည်းများ မောင်းနှင်နိုင်ရန် စွမ်းအင်လုံလောက်တော့မည် မဟုတ်ပေ။ နေစကြဝဠာအပြင်ဘက်သို့ ရောက်ရှိသွားသော အခြားအာကာသယာဉ် လေးခုမှာလည်း အောတိမ်တိုက်သို့ရောက်ရှိပါက အလုပ် လုပ်နိုင်တော့မှာ မဟုတ်ပေ။ စူးစမ်းလေ့လာရေးအတွက် အဆိုပြုထားသော အချက်တစ်ခုမှာ နေရောင်ခြည်ဖြင့် ရွက်လွှင့်သော အာကာသယာဉ်ကို အသုံးပြုပါက နှစ်ပေါင်း (၃၀) အတွင်း လိုရာခရီးသို့ ရောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:ကြယ်တံခွန်များ
အနောက်သရ
အနောက်သရ (back vowel) ဆိုသည်မှာ အပြောဘာသာစကားများစွာတွင် အသုံးပြုသော သရသံ အမျိုးအစားများထဲက ပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသရ၏ အရည်အသွေးကို အောက်ပါအတိုင်းဖွင့်ဆို၏ ။ "လျှာ၏အမြင့်ဆုံးအမှတ်သည် ခံတွင်း (ပါးစပ်) ၏ နောက်ပိုင်း၌တည်ရှိနေ၍ ဗျည်းသံဖြစ်ပေါ်စေလောက်မည့် လေထွက်ရှိမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းမရှိစေရ" ဟုဖြစ်သည်။ နောက်တစ်နည်းဖွင့်ဆိုချက်မှာ "လျှာ၏အနောက်ပိုင်းသည် အာခေါင်ပျော့ (velar) နေရာ၌ အထက်အောက်ရွှေ့ရှား၍ အသံထုတ်လုပ်ပေးသော သရအမျိုးအစားဖြစ်သည်။" အနောက်သရများကို မကြည်လင်သောသရများ (dark vowels) ဟုခေါ်တွင်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ဤသရများ၏ အသံကို အရှေ့သရများ၏အသံထက် ပို၍ ကြည်လင်ရှင်းလင်းပြတ်သားမှု နည်းသသည်ဟု ယူဆထင်မြင်ကြသေကြောင့်ဖြစ်သည်။
အနောက်နီးပါးသရများ (Near-back) သည် အနောက်သရများ၏ ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်၍ အနောက်သရနှင့် အနောက်နီးပါးသရများကို လျှာ၏အရှေ့ အနောက် (မဆိုစလောက်သော) ပြောင်းရွှေ့မှုတစ်ခုတည်းဖြင့် သိသိသာသာခွဲ၍ ကွဲအောင်ပြုနိုင်သော မည်သည့်ဘာသာစကားမျှမရှိဟု သိရှိရသည်။
အသံထုတ်လုပ်ခြင်း
အသံထုတ်လုပ်ရာတွင် အနောက်သရများသည် ကဏ္ဍတစ်ခုတည်းအောက်၌သာ တည်ရှိနေကြသည်မဟုတ်ဘဲ ဆုတ်တက်သောသရ (raised vowel; ဥပမာ ) နှင့် ဆုတ်ဆင်းသောသရ (retracted vowel; ဥပမာ ) ဟူ၍ တစ်မျိုးမဟုတ် တစ်မျိုး၌ ရှိနိုင်သည်။
ပါဝင်မှု
နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာများတွင် အရှေ့သရများအဖြစ် အောက်ပါသရများ ပါဝင်သည်။
အိုင်ပီအေစနစ်၌ တရားဝင်သတ်မှတ်ခြင်းမရှိသော အရှေ့သရများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
အီဂျစ်အင်ပါယာခေတ်
အီဂျစ်အင်ပါယာခေတ်(ဘီစီ၁၆၀၀-၁၂၀၀)
အီဂျစ်အင်ပါယာခေတ်သည် ဟစ်ဆောလူရိုင်းများကို တိုက်ခိုက်မောင်းထုတ်လိုက်သည့် အေးမို့စ်(Amos) မှ စတင်ထူထောင်သော ခေတ်ဖြစ်သည်။ ဗဟိုဒေသမှာ ကိုင်ရိုမြို့တောင်ဘက် မိုင်၄၀၀ အကွာရှိ သီးဘီးစ်(Thebes)အရပ်ဖြစ်သည်။ နယ်ချဲ့ခေတ်တစ်လျှောက် တည်ဆောက်ထားခဲ့ကြသည် အဆောက်အဦးများ၏ အကြွင်းအကျန်များကို ဤအရပ်တွင် တွေ့ရှိရသေးသည်။ ထိုသို့ ပျက်စီးနေသော အနေအထားအတိုင်းဖြင့်ပင် အတော်ကြီးမားသည့် အဆောက်အဦးများဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသဖြင့် တည်ဆောက်ပြီးစ အကောင်းပတိရှိနေချိန်တွင် မည်မျှကြီးမားကြောင်းကို ခန့်မှန်းနိုင်သည်။ ကာနက်ခ် အရပ်မှ ဝတ်ကျောင်းတော်ကြီးသည် အခမ်းနားဆုံး၊ အကြီးကျယ်ဆုံးသော အဆောက်အဦးဖြစ်ပေသည်။ ဝတ်ကျောင်းအများစုသည် ကိုးကွယ်ပူဇော်သည့် အမွန်ရေး (Amon Re) ခေါ် နေနတ်ဘုရားအတွက် ရည်ရွယ်ဆောက်လုပ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဤနယ်ချဲ့ခေတ်တွင် တွေ့ရသော အုတ်ဂူများမှာ ပိရမစ်ခေတ်ကဲ့သို့ မဟုတ်တော့ဘဲ ကျောက်တောင်နံရံကမ်းပါးများတွင် ထွင်းထုမြုတ်နှံခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
အမြဲတမ်း စစ်တပ်
အေးမို့စ် သည် ဟစ်ဆောများကို အနိုင်ရပြီးသည့်နောက်တွင်လည်း အခြားထီးပြိုင်နန်းပြိုင်အချို့နှင့် ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ရသေးသည်။ နယ်ချဲ့များ၏ ကျူးကျော်ခံရခြင်းအား လေ့လာဆန်းစစ်ပြီးနောက်တွင် တိုင်းပြည်အား ကာကွယ်ရန်အတွက် စစ်တပ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန် လုံ့လပြုသည်။ အာရှမှ မြင်းနှင့် စစ်ရထားများ မှာယူကာမိမိ၏ စစ်တပ်တွင် အသုံးပြုသည်။ အားကိုးအားထားပြုရသည့် စစ်ဗိုလ်ချုပ်များကို မြောက်စားသည်။ သို့ဖြင့် အေမို့စ် ကွယ်လွန်၍ သားဖြစ်သူ ပထမ အမင်ဟိုးတပ်(Amenhotep I) နန်းတက်လျှင် ဆက်လက်၍ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်ရာ အီဂျစ်အင်ပါယာသည် နိုင်းမြစ်တောင်ဘက်ရှိ နျူးဘီးယား အရပ်မှသည် အရှေ့ဘက် ယူဖရေးတီးမြစ်ဝှမ်းထိ ကျယ်ပြန့်လာသည်။
ထင်ရှားသည့် မင်းများ
ထိုနောက် ဆက်ခံသည့် ပထမ တူးမော့စ်(Thumose I) လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်အေးချမ်းသာယာကာ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများကို တည်ဆောက်နိုင်သည်။ ဖာရိုးမင်းတစ်ပါးအနေဖြင့် မိဖုရားခေါင်ကြီးမှ သားတော်မထွန်းကားဘဲ မိဖုရားငယ်များတွင်သာ သားတော်ထွန်းကာရာ မိဖုရားငယ်များမှာ မွားမြင်သည့် မင်းသားငယ်များကို နန်းမတက်စေလိုသဖြင့် သမီးတော်ကြီး ဟတ်ရှပ်စု(Hatshepsut) အား အရိုက်အရာအက်နှင်းခဲ့သည်။ ဟတ်ရှပ်စု၏ ကြင်ယာတော်မှာ အဖေတူအမေကွဲမောင်နှမ တော်စပ်သူ တတိယမြောက် တုမို့စ် ဖြစ်ပြီး အရည်အချင်းပြည့်ဝကာ ဖာရိုးတစ်ပါးဖြစ်လိုသူလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် မိဖုရားငယ်မှ ဖွားမြင်သည်ဟူသော အကြောင်းပြချက်ကြောင့် ဖာရိုးဘွဲ့နှင့် ဝေးကာ ဘုရင်မကြင်ယာတော်သာဖြစ်ရသည်ကို လွန်စွာအမျက်ထွက်လေသည်။
ဘုရင်မ ဟတ်ရှပ်စု လက်ထက်တွင် ကြီးကျယ်ခန်းနားသည့် အဆောက်အဦးများစွာကို ဆက်လက်တည်ဆောက်သည်။ ဖခင်လက်ထက်က အပြီးမသတ်နိုင်သည့် ကာနက်အရပ်မှ ဝတ်ကျောင်းကို ဆက်လက်တည်ဆောက်၍ အပြီးသတ်စေသည်။ ထို့ပြင် နန်းသက်နှစ် ၁၅နှစ်မြောက်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကျောက်တိုင်ကြီးနှစ်တိုင်ကို ကာနက်ကျောင်းတော်အတွင်း စိုက်ထူခဲ့သည်။ အဆိုပါ ကျောက်တိုင်ကြီးများမှာ တောင်နံရံမှ ထွင်းယူသော တစ်ဆက်တည်းဖြစ်သည့် ကျောက်တိုင်များဖြစ်ကာ သူ့လက်ထက်အတွင်း အောင်မြင်မှုများကို ရေးထွင်းခဲ့သည်။ အဆိုပါကျောက်တိုင်များကို နိုင်းမြစ်ကြောင်းအတိုင်း သယ်ယူကာ ခြောက်လအတွင်းအပြီးစိုက်ထူရခြင်း ဖြစ်သည်။
ဟတ်ရှပ်စုကွယ်လွန်လျှင် ဖာရိုးဖြစ်လိုလှသည့် ၎င်း၏ကြင်ယာတော် တတိယမြောက် တုမို့စ် နန်းတက်သည်။ ကာလရှည်ကြာစွာ ဘုရင်မ၏ ဩဇာရိပ်အောက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ရသည်ကို စိတ်နာသည့်အလျောက် ဘုရင်မ ဟတ်ရှပ်စု၏လက်ထက် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသည့် လက်ရာမှန်သမျှကို ဖျက်ဆီးစေသည်။ ကျောက်တိုင်ကြီးနှစ်တိုင်ပါ အောင်ခြင်းစာများကိုလည်း အင်္ဂတေဖြင့် မံကာပိတ်ပင်စေသည်။ ဝတ်ကျောင်းအတွင်းရှိ ဘုရင်မ၏ ရုပ်တုပေါင်းများစွာကိုလည်း ဖျက်ဆီးစေသည်။ သို့သော် ကာလရှည်ကြာသောအခါ အဆိုပါကျောက်တိုင်များထက်မှ အင်္ဂတေများ တဖန်ကွာကျသဖြင့် ဘုရင်မကြီး၏ အောင်မြင်မှုများကို လူတို့ ပြန်လည်အမှတ်ရကြသည်။
တတိယမြောက် တုမို့စ်သည် အရည်အချင်းဖြင့် ပြည့်စုံသူလည်းဖြစ်သည်။ ရှေးအီဂျစ်၏ နပိုလီယန် ဟုပင်တင်စားရလောက်အောင် စစ်ရေးစစ်ရာကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သည်။ နန်းတက်စအချိန်မှစကာ ပါလက်စတိုင်းဒေသမှ ပုန်ကန်သည်ကို နှိမ်နှင်းပြီး နောက် နှစ်ပေါင်းသ၂၀ကျော်ကြာ ကာလတစ်လျှောက် အနောက်အာရှဒေသကို လွှမ်းမိုးနိုင်ရန်အတွက် စစ်ပြုသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ တိုက်ပွဲများအကြောင်း ပါဝင်သည့် ၎င်း၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ကာနက်ကျောင်းတော် နံရံများနှင့် ကလီယို ပါထရာကျောက်တိုင်တို့တွင် ရေးထိုးခဲ့သည်။ သူ့လက်ထက်တွင် တည်ထောင်ပေးခဲ့သည့် ရေတပ်၏အစွမ်းကြောင့် အီဂျစ်၏ဩဇာမှာ အေဂျင်ပင်လယ် အထိပါပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးအနေဖြင့်လည်း တတိယမြောက် တုမို့စ်သည် လက်အောက်ခံ နယ်စား၊ ဘုရင်ခံများ၏ သားများကို အီဂျစ်သို့ခေါ်ဆောင်ကာ ပညာသင်ယူစေသည်။ မိမိ၏ သားသမီးများနှင့် အတူပြုစုပျိုးထောင်ပေးသည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် အီဂျစ်နိုင်ငံသည် လက်အောက်ခံများအား လွှမ်းမိုးနိုင်ပြီး ရည်ရှည်တည်တံ့လာသည်။
ဘာသာရေး အပြောင်းအလဲ
အီဂျစ်နယ်မြေအတွင်းသာ အုပ်ချုပ်နေထိုင်စဉ်ကာလများက အီဂျစ်တို့သည် ကိုယ်ပိုင်နတ်များကိုသာ ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသော်လည်း ခေတ်ကာလအလိုက် ကျယ်ပြန့်သော အင်ပါယာကို အုပ်ချုပ်လာကြသော အခါတွင်မူ အမြင်ကျယ်လာပြီး အတွေးအခေါ်ပြောင်းလဲလာကာ တစ်ကမ္ဘာလုံးအား အစိုးရသည့် နတ်မင်းကြီး အယူအဆတစ်ရပ်ကို ဖော်ထုတ်လာကြသည်။ အင်ပါယာခေတ် နှစ် ၂၀၀မျှ ကြာလာသော အခါတွင် ထိုအတွေးအခေါ်ကျယ်ပြန့်လာပြီး တတိယမြောက် အမင်ဟိုးတပ်စ်နောက် နန်းတက်သည့် သားတော် စတုတ္ထမြောက် အမင်ဟိုးတပ်စ် က တစ်ကမ္ဘာလုံးအား အုပ်စိုးသည့် တစ်ဆူတည်းသော နတ်မင်းကြီး အဖြစ် နေနတ်မင်း အတွန်(Aton) ကို သတ်မှတ်ကိုးကွယ်စေပြီး ကျန်နတ်ဘုရားများကို ပိတ်ပင်သည်။ အတွန်မှာ ရှေးဟောင်းအီဂျစ်စကားဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် မင်းအာဏာကို အသုံးပြုကာ ဘာသာသစ်တစ်ရပ်ကို အတင်းအကျပ်ထူထောင်ခြင်းကြောင့် ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်မှုများကို ရင်ဆိုင်ရသည်။ အထူးသဖြင့် ဘာသာဟောင်းနှင့်သက်ဆိုင်သည့် ဝတ်ကျောင်းများနှင့် ဘုန်းကြီးများအား ဖိနှိပ်မှုများကြောင့်ဖြစ်ရသည်။ အမင်ဟိုးတပ်စ် ဟူသည့် ဘွဲ့အမည်ကိုလည်း ဘာသာဟောင်းမှ နေနတ် အမင်-ရေး(Amen Re/Ammon Re) ၏ အမည်ပါဝင်နေသည့်အတွက် အစ်ခနတွန် (Ikhnaton) အဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် "အတွန်နတ်မင်းအား အကျိုးပြုသော" ဟူသည့် ဘွဲ့အသစ်ကို ခံယူသည်။ ထိုသို့ ဘာသာအယူဝါဒ ပြုပြင်ရခြင်းမှာ အမင်ဟိုးတပ်စ်၏ မိခင်အရပ်သူ တီယီ(Tiyi)အား မိဖုရားမြောက်ခြင်းကို ဘာသာရေးအသိုင်းအဝန်းမှ ကန့်ကွက်ခဲ့ခြင်းအား အငြိုးထားခြင်းကြောင့်ဟုလည်း ဆိုသည်။
ထိုသို့ ဘာသာသစ်ထူထောင်ပြီးနောက် ဘာသာဟောင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝတ်ကျောင်းဟောင်းများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည့် မြို့တော်ကို စွန့်ခွာကာ တောင်ဘက်အရပ်တွင် အမားနား မြို့တော်သစ်ကို ထူထောင်သည်။ အစ်ခနတွန်တွင် သားတော်မထွန်းကားသဖြင့် သမီးတော် နှစ်ပါးအား တူတော်များနှင့် စုံဖက်စေပြီးနောက် သားမက်များအား နန်းလျာထားရန်ကြံသည်။ သားမက်အကြီး သေဆုံးသောကြောင့် သားမက်အငယ် တူတပ်ခတွန် (Tutenkhaton) တွဲဖက် ဖာရိုးဖြစ်လာသည်။ ထိုမှ တစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် အစ်ခနတွန် ကွယ်လွန်ကာ အသက် ၁၂နှစ်အရွယ်ရှိ တူတပ်ခတွန် နန်းတက်လာသည်။ တူတပ်ခတွန် ဘွဲ့၏ အနက်မှာ "အတွန်နှင့် တူသော" ဟူ၍ဖြစ်သဖြင့် ဘာသာဟောင်းမှ ဘုန်းကြီးများက တစ်စခန်းထကြသည်။ အရွယ်မရောက်သေးသည့် ဘုရင်ငယ်လေးသည် ဘုန်းကြီးအများစု ပါဝင်သည့် ဆန့်ကျင်မှုကို အံတုနိုင်သည် မရှိသဖြင့် အမားနားမြို့တော်ကို စွန့်ခွာကာ မူလမြို့တော်ဟောင်း သီးဘီးစ် သို့တစ်ဖန်ပြောင်းရွေ့ရသည်။ ဘွဲ့အမည်ကိုလည်း မူလဘာသာဟောင်းမှ နေနတ်ဘုရားအမည်ပါဝင်သည့် တူတပ်ခမွန် (Tuthnkhamon) သို့ပြောင်းပေးရသေးသည်။ သို့ဖြင့် အစ်ခနတွန် ထူထောင်သည့် ဘာသာသစ်မှာ အချိန်တိုအတွင်း ပျက်သုဉ်းရတော့သည်။
အင်ပါယာ ပျက်စီးခြင်း
တူတပ်ခမွန်သည် အသက် ၁၈နှစ်အရွယ်၊ ဘီစီ ၁၃၅၃တွင် လုပ်ကြံခံရပြီး ကွယ်လွန်ရာ အီဂျစ်အင်ပါယာခေတ်ကို တည်ထောင်သည့် မင်းဆက်ပြတ်သည်။ အဆိုပါ မင်းဆက်နောက်တွင် အခြားမင်းဆက်များ ဆက်လက်အုပ်စိုးသော်လည်း အင်ပါယာနယ်ပယ်များအတွင်း အုပ်ချုပ်မှုလျော့ရဲလာသဖြင့် မငြိမ်မသက်ဖြစ်ရသည်။ ထိုမငြိမ်မသက်မှုများအား အောင်နိုင်သူများအဖြစ် စည်းစိမ်ယစ်နေကြသည့် အီဂျစ်တို့က ကောင်းစွာမနှိမ်နှင်းနိုင်သလို ကြေးစားအငှားများဖြင့်သာ ဖွဲ့စည်းထားသည့် အီဂျစ်စစ်တပ်က နှိမ်နှင်းရန်လည်း စိတ်အားထက်သန်ခြင်းမရှိကြသည့်အတွက် ဘီစီ ၁၁ရာစုတွင် အီဂျစ်အင်ပါယာအား မြောက်ပိုင်းမြေထဲပင်လယ် မှရန်သူများ ဝင်ရောက်တိုက်သည့်အတွက်ပျက်စီးသွားသည်။
နန္ဒသုတ်
(၄)သုတ် ရှိပါသည်။
အီဂျစ်အင်ပါယာခေတ်
အင်ပါယာ ပျက်စီးခြင်း
ထိုခေတ်တစ်လျှောက် ထင်ရှားသော မင်းများမှာ ပထမမြောက် ဆီတီ (Seti I) နှင့် ဒုတိယမြောက် ရမ်ဆီ (Rameses II) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမင်းများလက်ထက်တွင် အတော်အသင့် ပြန်လည် အင်အားကြီးလာသော်လည်း အင်ပါယာမြောက်ပိုင်းရှိ ဆီးရီးယား အား မြောက်ပိုင်းမှ လူရိုင်းနွယ်ဝင် ဟစ်တိုင်များ (Hittites) ဝင်ရောက်ကျူးကျော်သည်ကိုမူ ဟန့်တားနိုင်ခဲ့ကြခြင်းမရှိပေ။
နန္ဒသုတ်
ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရနတ်သား၏ လျှောက်ထားချက်ကို အချိန်အခါ၊ ညဉ့်တို့သည် (ပုဂ္ဂိုလ်ကို) လွန်ကုန်၏။ (ပဌမ, မဇ္ဈိမ, ပစ္ဆိမ)အရွယ်တို့သည် (ပုဂ္ဂိုလ်ကို)အစဉ်အတိုင်း စွန့်ကုန်၏။ ငြိမ်းချမ်းရာ နိဗ္ဗာန်ကို အလိုရှိသူသည် ထိုကြောက်ဖွယ် ဘေးသုံးမျိုးကို ရှုသည်ဖြစ်၍ လောကာမိသ (တေဘူမကဝဋ်)ကို စွန့်ရာ၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ညီတော်နန္ဒရဟန်း၏ သဒ္ဓါပဗ္ဗဇိတ ကုလပုတ္တနှင့် မလျော်သောကိစ္စကို အကြောင်းပြု၍ ကဲ့ရဲ့တော်မူပြီး “ကဒါဟံ”အစရှိသော ဂါထာကို ဟောတော်မူခြင်းကြောင့် ဘုရားရှင် မနှစ်သက်သောအရာတို့ကို ပယ်စွန့်၍ ဟောတော်မူသည့်အတိုင်း လိုက်နာ ကျင့်သုံးခြင်းကြောင့် မကြာခင် ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နန္ဒရဟန်း၏ဗြဟ္မစရိယကို ပရိပုဏ္ဏ, ပရိသုဒ္ဓဖြစ်အောင် ကျင့်သုံးရန် ဣန္ဒြိယဂုတ္တ, ဘောဇနမတ္တညု, ဇာဂရိယာနုယောဂ, သတိသမ္ပဇညနှင့် ပြည့်စုံပုံကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ညီတော်နန္ဒထေရ် အဋ္ဌုပ္ပတ္တိနှင့် ရဟန္တာဖြစ်ပုံ အစရှိသည်တို့ကို အကျယ်ဟောတော် မူသည့်သုတ်။
ပါဠိတော်နှင့် အဋ္ဌကထာ၌ အကြောင်းအရာ ဖွင့်ဆိုချက် အပြည့်အစုံ ပါရှိသည်။
ခုနှစ်အိမ်တန်းရွာ၊ ရယ်ပေါက်
ခုနှစ်အိမ်တန်းရွာ၊ ရယ်ပေါက်
အောက်စည်းမောင်းရွာ၊ တောင်တိုက်
အောက်စည်းမောင်းရွာ၊ တောင်တိုက်
အိုင်ယူ (အဆိုတော်)
အိုင်ယူ (IU) ဟုလူသိများသော လီဂျီအွန်း (Lee Ji-eun) (၁၆ မေ ၁၉၉၃ မွေးဖွား)  သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသား  အဆိုတော် ၊ တေးရေးဆရာ၊ သရုပ်ဆောင် နှင့် မော်ဒယ်  တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အလယ်တန်းပညာ ဆည်းပူးနေစဉ်ကပင် အိုင်ယူသည် အဆိုတော်ဖြစ်စေရန်  အေဂျင်စီ များတွင် ဝင်ရောက်ရွေးချယ်စေခဲ့သည်။  ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် Kakao M ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်း ဖြင့် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ သင်တန်းသား ဘဝကို စတင်ခဲ့သည်။  အသက် ၁၅ နှစ် အရွယ်တွင်  ပျောက်ဆုံးခြင်းနှင့်တွေ့ရှိခြင်း တေးစီးရီး ဖြင့် ပထမဦးဆုံး ပွဲထွက်ခဲ့သည်။  သူမ၏နောက်ဆက်တွဲ တေးစီးရီများ ဖြစ်သော  Growing Upနှင့် IU...IM တို့ဖြင့် အောင်မြင်မှုလမ်းကြောင်းပေါ်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုမှ တဆင့် ၂၀၁၀ တွင် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိသော  Real တေးစီရီး၏ ခေါင်းစည်း တေးသီချင်းဖြစ်သော "Good day" (ကိုရီးယား: 좋은날) သီချင်းဖြင့် ကိုရီးယားနိုင်ငံအတွင်း အထူးအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းသည် တောင်ကိုရီးယားရဲ့ Gaon ဒစ်ဂျစ်တယ်ဇယား တွင် Psy ရဲ့ "Gangnam Style" နှင့်အတူပူးတွဲစံချိန်တင်၍ ငါးကြိမ်ဆက်တိုက် ရက်သတ္တပတ်ကြာ ထိပ်တန်း စာရင်းဝင်ခဲ့ရသည်။
သူမ၏ 2011 ခုနှစ်အယ်လ်ဘမ် "Real+" နှင့် "Last Fantasy" တို့၏အောင်မြင်မှု နှင့်အတူ IU သည်သူမ၏ ဇာတိနိုင်ငံဂီတဇယားအပေါ် တစ်ဦးကြောက်မက်ဖွယ်အင်အားစု အဖြစ်သူ့ကိုယ်သူထူထောင် ၍ ကိုရီးယားရဲ့ "little sister" အဖြစ်သူမ၏ girl nextdoor image ကိုခိုင်မြဲခဲ့သည်။2011 ခုနှစ်မှာလည်း ရုပ်သံစီးရီး The Greatest Love အတွက်ရေးသားခဲ့သော "Hold My Hand" နဲ့ သီချင်းရေးသားသူ သို့သူမ၏ပထမဦးဆုံးစီစဉ်မှု ကိုမြင်နိုင်သည်။ IU ရဲ့တတိယ Full-Length အယ်လ်ဘမ်ဖြန့်ချိ ၊Modern Times (2013)၏ အပုဒ်တော်တော်များများ Gaon ဒစ်ဂျစ်တယ်ဇယား top 10 အတွင်း ရောက်ရှိခြင်းနှင့် အတူ သူမအ‌ခြေတည်‌‌ခဲ့သော girlish ပုံရိပ်ကနေထွက်ခွာခဲ့ကြောင်း ၎င်းထက် ပိုရင့်ကျက်‌သော စတိုင်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ သူမ၏နောက်ဆက်တွဲထုတ်ခဲ့သော, အယ်လ်ဘမ် A Flower Bookmark အပါအဝင် Chat-Shire နှင့် Palette သည် ပင်မ K-Pop စတိုင်ကနေ ဆက်လက်သွေဖည်ခဲ့ပြီး ၊IU သည် ဂီတဇယားအပေါ် သူမ၏ကြီးစိုးမှုကိုထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ သူမရဲ့ကိုယ်ပိုင်အယ်လ်ဘမ်၏ တစ်ဦးတည်းသော သီချင်းရေးသားသူ နှင့် ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် သူမကို အသိအမှတ်ပြု၍ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် မှတ်သားခံခဲ့ရသည်မှာ Chat-Shire‌ ကြောင့်ဖြစ်သည်။
IU သည်အဆိုပါ Gaon ဂီတဇယားအပေါ် နံပါတ်တစ် အယ်လ်ဘမ် ၃ချပ် နှင့် နံပါတ်တစ် singles အပုဒ်နှစ်ဆယ် ရမှတ်တင်‌နေပြီး၊ စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ် ၄ ခုနှင့် EP ၉ ခု ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ Boy Group Daesang ဆုသည် ကိုရီးယား ဂီတလုပ်ငန်းအတွက် ‌ပေးသော အရေးပါဆုံးသောဆုဖြစ်ကြသည်။ 2012 ခုနှစ်တွင် IU သည် Forbes ၏ကိုရီးယားပါဝါ Celebrity စာရင်းအားဖြင့်တောင်ကိုရီးယား အတွက်ဩဇာအရှိဆုံးလူများထဲတွင် တစ်ဦးအဖြစ်ဖော်ထုတ်ခဲ့ကတည်းက ငါးကြိမ် တိုင်ဖော်ပြ ခံခဲ့ရတာဖြစ်ပါတယ်။ ထို့အပြင် IU သည် ယဉ်ကျေးမှု, အားကစားနှင့်ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းကိုရီးယားဝန်ကြီးဌာနတို့ကကျင်းပခဲ့သော 2015 ပေါ့ပ်ယဉ်ကျေးမှု & ဝိဇ္ဇာဆုပေးပွဲတွင် ဂီတအပေါ်သူမ၏ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုများနှင့် အောင်မြင်မှုအဘို့အသိအမှတ်ပြုခံရကာဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။ Boy Groups and Girl Groups ကလွှမ်းမိုးထားတဲ့ K-pop လုပ်ငန်းအတွက် ရောင်းအားအကောင်းဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အနုပညာရှင် တစ်ဦးအဖြစ်သူမဟာ 2012 ခုနှစ်မှာ နံပါတ် သုံး အထွတ်အထိပ်အဆင့်သို့ရောက်ရှိပြီး ၊ 2012 ကတည်းက Forbes မဂ္ဂဇင်းမှနှစ်စဉ်ကိုရီးယားပါဝါ Celebrity စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။
ငယ်ဘဝ
လီဂျီအွန်း ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၆ ရက်နေ့၌ Songjeong Dong ၊ ဆိုးမြို့ ၊ တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံ တွင်  မွေးဖွားခဲ့သည်။ အိုင်ယူ အလယ်တန်းပြီးဆုံးချိန်ကာလတွင် အိုင်ယူ့မိဘ များမှာ မိသားစု စီးပွားရေး အခြေနေဆိုးရွားခဲ့သည်။  ထို့နောက် ဂျောင်ဂီ ပြည်နယ် (Gyeonggi Province) သို့ပြောင်းရွှေ့အခြေချခဲ့သည်။  အိုင်ယူနှင့် အိုင်ယူ့ မောင်လေးသည် မိဘမျာနှင့်ခွဲခွာပြီး  အဘွား ၊ ဝမ်းကွဲမောင်နှမများ နှင့်အတူ စတူဒီယို အခန်းတွင်  ဆင်းရဲစွာ တစ်နှစ်ကျော် နေထိုင်ခဲ့သည်။
အိုင်ယူသည် အလယ်တန်းပညာဆည်းပူးနေစဉ် ကျောင်းအားကစားပြိုင်ပွဲ တခု၌ ပါဝင်ဖျော်ဖြေခဲ့ရာမှ ဂီတကိုနှစ်သက်ခုံမင်ခဲ့ပြီး Auditions အခါ ၂၀ ကျော် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ကျရှုံးခဲ့သည်။ အလိမ်ညာ ဖျော်ဖြေရေးကုမ္ပဏီများ နဲ့လည်းကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။  အိုင်ယူသည် Good Entertainment  ၌ Uee, Yubin, Heo Ga-yoon, and Jun Hyoseong နှင့်အတူ ထရိန်နင် ဆင်းခဲ့သည်။ LOEN Entertainment (ယခု - Kakao M ) နှင့် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးနောက် ဆိုးလ်မြို့ ၊ ဘမ်ဘေး (Bangbae) သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ အိုင်ယူ (IU) ဆိုသောအမည်နာမ သည် ဂီတနှင့် လူထုကို ပေါင်းကူးပေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍  I and You မှ ရယူခဲ့သည်။ 2012 ခုနှစ်တွင် Dongduk Girls High Schoolမှ အထက်တန်းအောင်မြင်ပြီနောက်, ဂီတလမ်းကျောင်းတွင် ပိုမိုအာရုံစိုက်နိုင်ရန် တက္ကသိုလ်ဆက်မတက်ရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပါတယ်။
2008-2009:အလုပ်ရှာဖွေရေးစတင်
ထရိန်နင်အဖြစ်ဆယ်လကြာ ပြီးနောက်, IUသည် သူမ၏ ပထမဆုံး single အနေဖြင့် "Lost child" (미아ကိုရီးယား)ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သူမသည်  စက်တင်ဘာလ 18, 2008 တွင်music program M! countdown ၌ ပထမအကြိမ်အနေဖြင့် Live ဖျော်ဖြေခဲ့ပြီး၊ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အဆိုတော်အဖြစ်သူမ၏ ပွဲဦးထွက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။