cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
အင်တာနက် လှုပ်ရှားရေးဝါဒီများကို အရေးယူခြင်း
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင်၊ “ဟန့်တားနှောင့်ယှက်မှုဖြစ်အောင် သွေးထိုးလှုံ့ဆော်သည့်” အတွက်တစ်နှစ်အလုပ်ဖြင့်ပြန်လည်ပညာပေးခြင်းခံရမည်ဟုအမိန့်ချမှတ် ခဲ့ကြောင်း လျူရှောင်ကွန်း (Liu Shaokun)၏ မိသားစုက အကြောင်းကြားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ လျူရှောင်ကွန်သည် စီချွမ်ပြည်နယ်ရှိ ကျောင်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပြိုကျနေသော ကျောင်း အဆောက်အဦများကို ဓာတ်ပုံရိုက်ယူကာ ယင်းပုံများကို အွန်လိုင်းတွင် တင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် လျှို့ဝှက်ချက်များကို လက်ဝယ်ထားရှိသည်ဟု သံသယဖြင့် ဟွမ်းကျူ (Huang Qi)ကို တရားဝင်ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဟွမ်းသည် နိုင်ငံခြား သတင်းဌာနနှင့် စကားပြောဆိုခဲ့ပြီး ကျောင်းများ ပြိုကျသွားရာတွင် သားသမီးများ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသော မိဘများ၏ ဒုက္ခများအကြောင်း သတင်းများကို သူ၏ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်ပေါ်တွင် တင်ခဲ့သည်။
ဒေတာစင်တာများကို သော့ခတ်ပိတ်ထားခြင်း
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် သတင်းအချက်အလက်များ နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန က ISP များအားလုံး၏ ဒေတာစင်တာများအား ဩဂုတ်လ ၁-၂၅ ရက်အတွင်း သော့ခတ်ပိတ်ထားရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ ဤအချိန်ကာလ အတောအတွင်း ထိန်းသိမ်းမှုပြုလုပ်ရန် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ ဒေတာစင်တာအတွင်းသို့ ဝင်၍မရပါ။ တရားမဝင် သတင်းအချက်အလက်များ ပါသော ဆိုဒ်များမှာ အလိုအလျောက် ပိတ်ဆို့ခြင်း ခံရသည်။ ရန်လိုသော အမှုထမ်းများကို ဒေတာစင်တာများအတွင်း ဝင်ရောက်ခြင်းနှင့် တရားမဝင်သော သတင်းအချက်အလက်များကို ထပ်လောင်းထည့်ခြင်း တို့ကို တားဆီးရန်အတွက် သေချာအောင် ပြုလုပ်ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု အာဏာပိုင်များကို ပြောဆိုရေးသားခဲ့သည်။ ISP/IDC တို့က သုံးစွဲသူ ဖောက်သည်များထံသို့ “ပိတ်ချလိုက်ခြင်း သတိပေးစာ” ပေးပို့ခဲ့သည်။
ဩဂုတ်လ ၁ - ၂၅ ရက်အတွင်း အမိန့်များကို ကုမ္ပဏီများ လက်ခံရရှိခဲ့သည်။- ဖောက်သည်များ အကျိုးအလို့ငှာ ကုမ္ပဏီများက အောက်ပါတို့ကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ -
ကိုယ်တိုင် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
PRC တွင် အင်တာနက်ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းအား ခေါ်တွင်သည် “အသုံးပြုသူများမှာ စောင့်ကြည့်ခြင်း ခံရသည်ဟူသော အသိဖြင့် မိမိကိုယ်တိုင် ဆင်ဆာလုပ်ရန်အတွက် အားပေးသော ပနော့(ပ်)တီကွန် (အားလုံးအား တစ်နေရာတည်းမှ မြင်နိုင်သော)” ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းကို လိုက်နာစေခြင်း (သို့မဟုတ် လိုက်နာအောင် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း)သည် တစ်ဦးချင်း နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများက တရားဥပဒေနှင့် စီးပွားရေး တန်ပြန်ဂရက်ရိုက်မှုများကို ရှောင်ရှားရန် ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို လိုလိုလားလား မိမိဘာသာ ဆင်ဆာလုပ်သည့် chilling effect (အင်တာနက် လှုပ်ရှားမှုကို ငြိမ်သက်စေရန် ဥပဒေဆိုင်ရာ ခြိမ်းခြောက်မှု အသုံးပြုခြင်း)ကို ဖန်တီးသည်။ အငြင်းပွားဖွယ် နာမည်မှန် မှတ်ပုံတင်ခြင်း ပေါ်လစီကို တရုတ်ပြည်မကြီးရှိ အချို့သော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များအပေါ် လိုက်နာစေခဲ့ပြီးဖြစ်ကြောင်း ပရော်ဖက်ဆာ ယန်တောင်း ဘီအိုင် (Yantao BI)က ၂၀၀၈ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀ရက်နေ့တွင် အစီရင်ခံခဲ့သည်။
ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်များ
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်များမှ ဆင်ဆာလုပ်ထားသော စကားလုံးများစာရင်း
တားမြစ်ပိတ်ဆို့မှု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုမှာ တရုတ်ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်များပေါ်ရှိ အချို့သော အသုံးအနှုန်းများ၏ ရှာဖွေခြင်းရလဒ်များကို စိစစ်ရန် ဖြစ်သည်။ ဤတရုတ် ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်များတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အင်ဂျင်များရော(ဥပမာ yahoo.com.cn နှင့် yahoo.com.cn) ပြည်တွင်းအင်ဂျင်များ(ဥပမာ Baidu) ပါ နှစ်မျိုးလုံး ပါဝင်သည်။ ဤတရုတ်ရှာဖွေရေး အင်ဂျင်များတွင် ဆင်ဆာလုပ်ထားသော အဓိကသော့ချက်စကားလုံးများကို ရှာဖွေရန် ကြိုးစားခြင်းသည် ရလဒ် အနည်းငယ်သာ ရလိမ့်မည် သို့မဟုတ် လုံးဝရလိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။ Google.cn က အောက်ပါစာတမ်းကို စာမျက်နှာ အောက်ခြေတွင် ဖော်ပြလိမ့်မည်။- “ပြည်တွင်းဥပဒေများ၊ စည်းမျဉ်းများနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအရ၊ ရှာဖွေခြင်းရလဒ် အစိတ်အပိုင်းအချို့မှာ ဖော်ပြမထားပေ။”
ထို့အပြင်၊ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆင်ဆာလုပ်ထားသော အသုံးအနှုန်းများအား ဆက်သွယ်ခြင်းသည်လည်း မဟာဖိုင်းယားဝေါ(လ်) အရံအတား အားဖြင့် ပိတ်ပစ်ခြင်း ခံရနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ ပြီးနောက်တွင် မိနစ်အတော်ကြာ ပြန်လည် လုပ်ကိုင်၍ ရမည်မဟုတ်ပေ။ ဤသည်မှာ HTTPနှင့်POP အပါအဝင် ကွန်ယက်ဆက်သွယ်ခြင်းများ အားလုံးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်သည်။ သို့သော် ရှာဖွေနေစဉ်အတွင်း ပြန်လည်ပြုလုပ်ခြင်း (reset)ပြုလုပ်ရန် ပိုမိုဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်။ ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်များ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းမပြုမီ၊ အမည်အားဖြင့် ပြောရမည်ဆိုလျှင် ဂူးဂဲ(လ်)နှင့် အော(လ်)တာဗစ်(စ်)တာ တို့အပါအဝင်၊ ရှာဖွေရေးအင်ဂျင် အများအပြား တားမြစ်ပိတ်ဆို့ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဘလော့ဂ်များအတွက် ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်တစ်ခု ဖြစ်သော တက္ကနိုရာတီ သည်လည်း ပိတ်ဆို့ခြင်း ခံထားရသည်။
ကွဲပြားသော ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်များသည် ပြဋ္ဌာန်းထားသော ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းကို နည်းမျိုးမျိုးဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်ကြသည်။ ဥပမာ၊ ဘင်းရှာဖွေရေးအင်ဂျင်သည်လွယ်ကူအောင်လုပ်ထားသော တရုတ်အက္ခရာများဖြင့် (PRC တွင်သုံးသော) ရှာဖွေရေးပြုလုပ်ခြင်းမှ ရရှိသည့် ရှာဖွေရေး ရလဒ်များကို ဆင်ဆာပြုလုပ်သည်ဟု သတင်းရသည်။ သို့ရာတွင် မိရိုးဖလာ တရုတ်အက္ခရာများ (ထို်င်ဝမ်နှင့် အခြားတစ်နေရာရာတွင်သုံးသည့်)တွင်မူ ဆင်ဆာမပြုလုပ်ပေ။ ဂူးဂဲ(လ်)ရှာဖွေရေး ရလဒ်များသည် တရုတ်ပြည်မကြီးတွင် အခြေပြုသော google.cn ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်ကို အသုံးပြုသလော သို့မဟုတ် တရုတ်ပြည်ပြင်ပတွင် အခြေပြုသော ဂူးဂဲ(လ်) ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်ကို အသုံးပြုသလောပေါ် မူတည်ပေသည်။ google.cn ရှာဖွေရေး ရလဒ်များတွင် ပိတ်ဆို့ထားသော စာရင်း၌ပါရှိသော စာမျက်နှာများ ရှာဖွေရေးပေါ်တွင် ရောက်လာပါက အချို့သော ရလဒ်များကို ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပါကြောင်း စာတမ်းပါရှိသည်။
CERNET တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ပညာရေးနှင့်သုတေသနကွန်ယက်
၂၀၀၄ခုနှစ်ကတည်းက SMTH BBS နှင့် YTHT BBS အပါအဝင် တက္ကသိုလ်များရှိ များပြားသော သတင်းလွှာ သင်ပုန်းစနစ်များ(Bulletin Board Systems) များအား ပိတ်ထားခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်သူများ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဒေသခံ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ
နိုင်ငံခြားဆိုဒ်များကို ပိတ်ဆို့ခြင်းမှာ အနောက်နိုင်ငံများတွင် အများ၏ အာရုံစိုက်မှုကို ရရှိခဲ့သော်လည်း၊ အမှန်စင်စစ် ဤသည်မှာ အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ရန် PRC ၏ ကြိုးပမ်းချက် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာလျှင် ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်မကြီးအတွင်း ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများကို ထောက်ပံ့သူများအား ဆင်ဆာလုပ်နိုင်စွမ်းသည် အတော်ပင် ပိုမိုထိရောက်မှု ရှိသည်။ ISP များနှင့် အခြားသော ဝန်ဆောင်မှု ထောက်ပံ့သူများသည် သုံးစွဲသူများ၏ ပြုမူကျင့်ကြံပုံအပေါ် ဥပဒေအရ တာဝန်ရှိခြင်းကို တွေ့ရှိသွားမည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် သုံးစွဲသူများ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို ကန့်သတ်လျက်ရှိသည်။
ဝန်ဆောင်မှုထောက်ပံ့သူများက သုံးစွဲသူ ဖောက်သည်၏ ပါဝင်သော အကြောင်းအရာနှင့် ပတ်သက်သည့် အယ်ဒီတာနေရာကို တာဝန်ယူထားသည်။ ထို့ကြောင့် ထုတ်ဝေသူများ ဖြစ်လာပြီး သုံးစွဲသူများက ကျူးလွန်သော အသရေဖျက်သော အရေးအသားနှင့် အခြားသော မှားယွင်းခြင်းများအတွက် တရားဥပဒေအရ တာယူရှိပေသည်။ အားလုံးသော အင်တာနက် စကားပြောခန်းများနှင့် ဆွေးနွေးပွဲ forum များအား စောင့်ကြပ်စစ်ဆေးရန် အစိုးရတွင် ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်း အရင်းအမြစ်များ မရှိသော်လည်း၊ ပိတ်ပစ်ခြင်း ခံရမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်မှုက အရပ်သုံးစကားဖြင့် “big mamas”ဟု လူသိများသော အတွင်းရေး ဝန်ထမ်းများကို အင်တာနက်တွင် အကြောင်းအရာများကို ထောက်ပံ့ပေးသူများက ခန့်ထားစေခဲ့သည်။ ယင်းတို့သည် နိုင်ငံရေးအရ အထိအခိုက်မခံသော forum သုံးသပ်ချက်များကို ရပ်တန့်ပြီး ဖယ်ရှားပစ်သည်။
တစ်ခုမှာ နိုင်ငံရေးအရ အထိအခိုက်မခံသော အဖြစ်အပျက်များကို online ပေါ်တင်ပြီး အစိုးရမှ မကျေနပ်ကြောင်း ပြောလာသော အခါတွင်မှ ဖယ်ရှားလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းအကြောင်းအရာကို online  ပေါ်တွင် ရရှိနိုင်သော နာရီများ သို့မဟုတ် ရက်များတွင် လူများကဖတ်ရှုကြပြီး၊ ထိုအကြောင်းအရာအား ဖယ်ရှားလိုက်ရသော အခါတွင်မူ သတင်းမှာ လူအများအကြား ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ဤကိစ္စဖြစ်ပွားခဲ့ရသော သတိပြုမိလောက်သော အကြောင်းအရာ တစ်ခုမှာ ၂၀၀၁ခုနှစ်တွင် ကျောင်းတစ်ကျောင်းတွင် ပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်ပွားခြင်းကို တုံ့ပြန်ရာတွင်မှ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ကလေးများထံတွင် ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ခဲ့သော မီးကျည်မီးပန်းများမှာ တရားမဝင် ထုတ်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟူသော ဖြစ်ရပ်မှန်ကို ဒေသတွင်း တာဝန်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များက ဖျောက်ဖျက်ပစ်ဖို့ ကြိုးစားသောအခါတွင် ဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်း တာဝန်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များက အင်တာနက်ပေါ်မှ ထိုအကြောင်းအရာ ဖယ်ရှားပစ်ရန် ဇွတ်အတင်း စေခိုင်းခဲ့သော အချိန်တွင်မူ၊ သတင်းမှာ ကျယ်ပြန့်စွာပင် ပျံ့နှံ့နေပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင်၊ အင်တာနက်တွင် ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများကို ထောက်ပံ့သူများသည် ဆင်ဆာလုပ်ထားသော ဆွေးနွေးပွဲforum  သုံးသပ်ချက်များကို အဖြူရောင် နေရာလပ်ဖြင့် မကြာခဏအစားထိုးတတ်သည်။ ယင်းသို့ပြုခြင်းသည် အာဏာပိုင်များကို ဝေဖန်သော သုံးသပ်ချက်များကို တင်ပြပြီးဖြစ်ကြောင်း စာဖတ်ပရိသတ်ကို သိစေသည်။ မကြာခဏ ထင်မြင်ချက်ပေးသည်မှာ သူတို့ဘာလုပ်ကြမည် ဆိုသည်ကိုပင်။ ထိုဝေဖန်ချက်များသည် မည်သို့သော အကြောင်းအရာများဖြစ်မည်ကို မကြာခဏဆိုသလိုပင် ခန့်မှန်းစေခဲ့သည်။
၂၀၀၇ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် Xiamen  မြို့၌ ဓာတုစက်ရုံတစ်ရုံ ဆောက်ရန် ကြံရွယ်နေခြင်းအပေါ် ဆန့်ကျင်ပြီး စုရုံး၍ဆန္ဒပြရန်အတွက် text messages ခေါ် သတင်းများနှင့် online  ဆက်သွယ်ရေးများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသောကြောင့် ယင်းနောက်တွင် အမည်မဖော်ပြဘဲonline ပေါ် တင်ခြင်းများကို တားမြစ်မည်ဟု ယင်းမြို့က ကြေညာခဲ့သည်။ ရှာမန်မြို့၌ မှတ်ပုံတင်ထားသည့် website ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်ပေါ်တွင် သတင်းများတင်သောအခါ အင်တာနက် အသုံးပြုသူများက မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း သက်သေကို ပေးရန် လိုအပ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံရှိ အချို့ဟိုတယ်များတွင် အင်တာနက် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များကို ကွန်ပျူတာများအနီးတွင် ထားခြင်းဖြင့် အင်တာနက် အသုံးပြုသူများကို တရုတ်နိုင်ငံတွင်း အင်တာနက် ဝင်ရောက်ကြည့်ခွင့် စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာရန် အကြံပေးလျက်ရှိသည်။ အခြားသောအရာများအနက် ဤစည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများသည် နိုင်ငံရေးအရ လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာမရှိသော သတင်းများကို ချိတ်ဆက်ခြင်းမှ တားမြစ်သည်။ ၎င်းတို့ ထိုသို့ ပြုလုပ်ပါ တရားဥပဒေနှင့်ဆိုင်သော အကျိုးဆက်များကို ရင်ဆိုင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း အသိပေးထားသည်။ ၂၀၀၇ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင်၊ blog များနှင့် ဆွေးနွေးပွဲ forum များ ကဲ့သို့သော အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်နိုင်သော ထူးခြားသည့် လက္ခဏာများကို ထောက်ပံ့ပေးသည့် ဒေတာစင်တာအချို့ကို ပိုင်းခြားဝေဖန်ခြင်း မရှိဘဲ ပိတ်ပစ်ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင်း လက်ခံဖြစ်သော အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်နိုင်သော ဆိုဒ်များ၏ ခန့်မှန်းခြေ ထက်ဝက်မှာ တားမြစ်ပိတ်ပင်ခြင်း ခံရသည်ဟု CBS က အစီရင်ခံခဲ့သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကော်ပိုရေးရှင်းများ
လူအများအငြင်းပွားဖွယ် ကိစ္စတစ်ရပ်မှာ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများက PRCအစိုးရကို ဆိုဒ်များကို ပိတ်ဆို့ရန်အတွက် ပစ္စည်းကိရိယာများ ပံ့ပိုးထောက်ပံ့သင့်သလော ဟူ၍ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်စွာ ရေးသားခွင့်နှင့် လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်ကို ကန့်သတ် ချုပ်ခြယ်မှုများ အပါအဝင် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းမှ အမြတ်အစွန်း ရရှိခြင်းသည် ကုမ္ပဏီများအတွက် မှန်ကန်သော လုပ်ရပ်မဟုတ်ပါဟု အချို့က[အဘယ်သူနည်း] အကျိုးအကြောင်းပြ ပြောဆိုသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ အခြေစိုက် Cisco Systems Inc. ကဲ့သို့သော ကုမ္ပဏီများက ထောက်ပံ့သော ပစ္စည်းကိရိယာများသည် စံနမူနာ အင်တာနက် ဖွဲ့စည်းပုံအစိတ်အပိုင်းဆိုင်ရာ ပစ္စည်းကိရိယာများဖြစ်ပြီး၊ ဤကဲ့သို့သော ပစ္စည်းကိရိယာများကို ထောက်ပံ့ပေးခြင်းသည် တကယ်တန်းတွင် သတင်းအချက်အလက်များ စီးဆင်း မှုကို အထောက်အကူဖြစ်စေပြီး ၊ အနောက်ဘက်တိုင်းပြည်များမှ အကူအညီမပါပဲ ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် ဖွဲ့စည်းပုံအစိတ်အပိုင်းများကို PRC ကလုံးဝ ဖန်တီးနိုင်သည်ဟု အခြားသူများက[အဘယ်သူနည်း] အကျိုးအကြောင်းပြ ပြောဆိုသည်။
အကယ်၍ အာဏာပိုင်များက ဆင်ဆာလုပ်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများအပေါ် ပံ့ပိုးနေခြင်းကို ကုမ္ပဏီများက ရပ်တန့်လိုက်ပါက ပြုပြင်ပြောင်းလည်းရန် အစိုးရအပေါ် ဖိအားပေးနိုင်သည်ဟု လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့ (Human Rights Watch) ကဲ့သို့ လူ့အခွင့်အရေးကို ထောက်ခံပြောဆိုသူများနှင့် နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့ (Reporters Without Borders) ကဲ့သို့ လူထုဆက်သွယ်ရေး အဖွဲ့များက ကွဲပြားခြားနားစွာ ဆင်ခြေပေးသည်။ တရုတ်ပြည်မကြီးအတွင်း လှုပ်ရှားဆောင်ရွက် နိုင်ရန်အလို့ငှာ ပြည်တွင်းရှိ အကြောင်းအရာ စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးသူများ ထားရှိခြင်းအပါအဝင် PRC အစိုးရ၏ဆန္ဒများကို လိုက်နာသော Yahoo! ( အချက်အလက်များ ပိုမိုသိရှိရန် Shi Tao ကိုကြည့်ပါ) AOL နှင့် Skype ကဲ့သို့သော နိုင်ငံခြားမှ အကြောင်းအရာ ထောက်ပံ့သူများသည် အလားတူ အကျပ်ရိုက်မှုမျိုး ကြုံတွေ့ရသည်။
၂၀၀၇ခုနှစ် ဧပြီလတွင် စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် MySpace ၏တရုတ်မူကွဲသည် ယင်းဝန်ဆောင်မှု၏ အခြားနိုင်ငံတကာ မူကွဲများနှင့်မတူ ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော ကွဲပြားခြားနားချက် များစွာ ရှိသည်။ ဘာသာရေး နိုင်ငံရေးတို့နှင့် ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာ ခေါင်းစဉ်များမှာ ဆွေးနွေးချက်ဖိုရမ်များတွင် မပါရှိပေ။ ထိုင်ဝမ်လွတ်လပ်ရေး၊ ဒလိုင်လားမား၊ ဖယ်လွန်ဂေါင်းနှင့် အခြား “မလျော်ကန်သော ခေါင်းစဉ်များ’’ ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများကို အင်တာနက်ပေါ်တွင် တင်ခြင်းကို ကာကွယ် ရန် စစ်ထုတ်ခြင်း စနစ်တစ်ခု ထပ်လောင်းထည့်ခဲ့သည်။ “အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို အန္တရာယ်ဖြစ်စေခြင်း၊ နိုင်ငံတော်၏ လျှို့ဝှက်ချက် ပေါက်ကြားခြင်း၊ အစိုးရကိုဖြိုဖျက်ခြင်း၊ အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုကို ပျက်စီးပြိုလဲအောင်လုပ်ခြင်း၊ ကောလဟာလများ လွှင့်ခြင်း သို့မဟုတ် အေးချမ်းသောလူမှုရေး အခြေအနေများကို နှောင့်ယှက်ခြင်း” တို့အပါအဝင် အခြားအသုံးပြုသူများ၏ တိုက်ခိုက်ထိုးနှက်မှုများအတွက် “အကျင့်သိက္ခာပျက်ပြားခြင်း” သတင်းပို့နိုင်ခွင့်ကိုလည်း အသုံးပြုသူများအား ပေးထားသည်။
ထို့အပြင်၊ နိုင်ငံခြားဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များအပေါ် တရုတ်ပြည်၏ အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်မှုသည် တရုတ်ပြည်မကြီးမှ အင်တာနက် အသုံးပြုသူများအား တရုတ်ပြည်၏ ကိုယ်ပို်င် အီလက်ထရွန်နစ် ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းအပေါ် မှီခိုအားထားစေရန် တွန်းအားပေးဖို့ ရည်ရွယ်ခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု အနောက်ဘက်နိုင်ငံများ လူထုဆက်သွယ်ရေး မီဒီယာ သတင်းထောက်များက တင်ပြပါသည်။ ထို့ကြောင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကော်ပိုရေးရှင်းများ၏ လွှမ်းမိုးခြင်းမှ မိမိတို့၏ စီးပွားရေးကို မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ကာကွယ် ခဲ့ကြသည်။
တုံ့ပြန်ချက်များ
တရားဥပဒေအရ အရေးယူခြင်း
၂၀၀၇ ခုနှစ် မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် ချိုင်းနားတယ်လီကွန်း၏ ကုမ္ပဏီခွဲ ဖြစ်သော ရှန်ဟိုင်းတယ်လီကွန်းကို မစ္စတာ ယေတိုင်း(冬劲) ကတရားစွဲဆိုလိုက်ပါသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ၎င်း၏ ဆိုဒ်များအနက် တစ်ခုကို[ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်] တရုတ်နိုင်ငံတွင်းမှ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုခွင့်ကို ပိတ်ဆို့လိုက်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် တောင်းဆိုခြင်းနှင့် စာချုပ်စာတမ်းများ မှန်ကန်ကြောင်း သက်သေပြခြင်း အပါအဝင် ရှေ့သို့ ခြေလှမ်း တသီတတန်းကြီး လှမ်းလိုက်သည်။ သူ၏တရားမကြောင်း စွဲဆိုမှုကို ရှန်ဟိုင်းရှိ ပူဒုန်တရားရုံးက လက်ခံခဲ့သည်။ ဤအကြောင်းကို သူ၏ အွန်လိုင်းဒိုင်ယာရီ (English) တွင် မစ္စတာ ယေတိုင်းက သတင်းပို့ခဲ့သည်။ Digg ပေါ်ရှိ ဆောင်းပါးတစ်ခုမှတဆင့် အွန်လိုင်းလက်မှတ်ဝယ်ခြင်းအတွက် သတင်းတစ်ခုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
လိင်မှုရေးရာများ ပါသောအကြောင်းအရာများကို အမြင်ကျယ်အောင်လုပ်ခြင်း
နိုင်ငံရေးနှင့်ဆိုင်သော သတင်းအချက်အလက်များကို ကန့်သတ်ခြင်းများမှာ ပြင်းထန်နေဆဲ ဖြစ်သော်လည်း ၂၀၀၄ခုနှစ်အစောပိုင်း ကာလမှစတင်ကာ လိင်မှုရေးရာများပါသော ဘလော့ဂ်များ အများအပြား ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ မူဇီမေ(木子美)နှင့် ဇူယင်ကျင်တုံ(竹影青瞳) ဝက်(ဘ်)နာမည်လွဲ တို့ကို သုံးသည့် အမျိုးသမီးများက အွန်လိုင်းဒိုင်ယာရီများတွင် ယင်းတို့၏ လိင်မှုဘဝများအကြောင်း ရေးသားပြီး ထင်ရှားကြော်ကြားသူ အငယ်စားများဖြစ်လာကြသည်။ဤအကြောင်းကို အနှံ့အပြား သတင်းပို့ခဲ့ကြပြီး တရုတ်ပြည်မကြီး၏ သတင်းဆက်သွယ်ရေး မီဒီယာများအကြောင်း ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ ဤဘလောဂ္ဂါများ၏ ဆိုဒ်အများအပြားကို ထိုအချိန်မှစ၍ ယနေ့တိုင်အောင် ပိတ်ဆို့ထားရှိခဲ့သည်။ အနုပညာနှင့်ဆိုင်သော ဝတ်လစ်စားလစ် ဓာတ်ပုံပညာ အခိုက်အတန့်ခေတ်စားခြင်း(ကခြေသည် တန်ဂျာလီကိုယ်တိုင် ထုတ်ဝေသောစာအုပ်အပါအဝင်)နှင့် တရုတ်ပြည်မကြီး၏သတင်းစာ၊မဂ္ဂဇင်းနှင့်ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်အနည်းအကျဉ်းတို့တွင်ပါရှိသော ဖုံးရုံမျှသာဝတ်ဆင်ထားသော အမျိုးသမီးများ၏ ဓာတ်ပုံများ သို့မဟုတ် အပေါ်ပိုင်း ဗလာကျင်းဓာတ်ပုံများနှင့် အချိန်တစ်ပြိုင်တည်း ဆိုသလိုဖြစ်ခဲ့သည်။ တရုတ်ဘာသာနှင့်ရော နိုင်ငံခြားဘာသာနှင့်ပါ ချိန်းဆိုခြင်း (dating) နှင့် “အရွယ်ရောက်သူများ စကားပြောခြင်း(adult chat)” ဆိုဒ်အများအပြားကို ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အချို့ဆိုဒ်များကို ဆက်လက်ဝင်ရောက် ရနေဆဲဖြစ်သည်။ သက်ညှာမှုဆိုင်ရာ ပေါ်လစီတစ်စုံတစ်ခုကြောင့်ထက် ယင်းဆိုဒ်များ၏ တည်ရှိမှုကို တရုတ်အာဏာပိုင်များက လျစ်လျူရှုခြင်းက ပိုပုံရသည်။
ပိတ်ဆို့ခြင်းမှ ဖြတ်ထွက်ရာတွင် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ကြိုးစားအားထုတ်မှုများ
သတင်းအချက်အလက်များကို တားဆီးရာ၌ ဖိုင်းယားဝေါ(လ်)မှာ အများအားဖြင့် မထိရောက်ပေ။ ထိုထက်တိတိကျကျ ဆိုရလျှင် သတ်မှတ်ဆုံးဖြတ်ထားသော အုပ်စုများက ဖိုင်းယားဝေါ(လ်) အပြင်ဘက်ရှိ ပရောက်ဆီဆာဗာများကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အလွယ်တကူ အသာစီးရအောင် လုပ်နိုင်ပေသည်။VPN နှင့် SSH တို့၏ တရုတ်ပြည်မကြီး၏ ပြင်ပနေရာများနှင့် ဆက်သွယ်ရေးများကို ပိတ်ဆို့ထားခြင်း မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် တရုတ် ပြည်မကြီး၏ အပြင်ဘက်ရှိ ၎င်းတို့ ရရှိနိုင်သော ကွန်ပျူတာများနှင့် စိတ်ချရသော ဆက်သွယ်ရေး နည်းလမ်းများရှိသော သူများအတွက် တရုတ်ပြည်၏ မဟာ ဖိုင်းယားဝေါ(လ်)အရံအတား ၏ ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းနှင့် စောင့်ကြည့်စစ်ဆေးမှု လက္ခဏာများကို အသာစီးရရန်မှာ အသေးအဖွဲမျှသာ ဖြစ်သည်။ ဘလော့ဂ္ဂါနှင့် Wordpress.com တို့ကဲ့သို့ အခမဲ့ ဘလော့ဂ် လက်ခံဟို့(စ်) ဝန်ဆောင်မှုများသည် မကြာခဏ ဆိုသလို ပိတ်ဆို့မှုများနှင့် ကြုံတွေ့ရသောကြောင့်၊ ဘလောဂ္ဂါများနှင် ဝက်(ဘ်)မာစတာ များသည် တရုတ်ပြည်ရှိ ပရိသတ်အတွက် ရည်ရွယ်၍ အခကြေးငွေ ပေးရသည့် အမျိုးမျိုးသော လက်ခံဟို့(စ်) ဝန်ဆောင်မှုများ၏ ကောင်းကျိုးများကို မကြာခဏ ဆွေးနွေးကြသည်။[ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်] အကယ်၍ အာဏာပိုင်များက ပိတ်ဆို့ခဲ့ပါက ဘလော့ဂ် တစ်ခု၏ IP လိပ်စာကို မိနစ် ၃၀အတွင်း ပြောင်းလဲပေးရန် အချို့သော တရုတ်ပြည် အဓိကထားသည့် ဝန်ဆောင်မှုများက ရှင်းလင်းပြတ်သားစွာ ကမ်းလှမ်းကြသည်။
ဆီဖုန် (Psiphon) သည် တိုရန်တို တက္ကသိုလ်ရှိ စီတီဇင်လက်(ဘ်) ညွှန်ကြားရေးမှူး ပါမောက္ခ ရော်နယ်(လ်)(ဒ်) ဒီဘတ်(ထ်)၏ လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် ရှိသော စီတီဇင်လက်(ဘ်)( Citizen Lab)မှ တီထွင်ထုတ်လိုက်သော ဆော့(ဖ်)ဝဲ စီမံကိန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆီဖုန်သည် ယုံကြည်ရသည့် လူမှုရေးကွန်ယက်များမှတဆင့် အလုပ်လုပ်သော ရှောင်ရှားကျော်လွှားသည့် နည်းပညာဖြစ်ပြီး အစိုးရများက တပ်ဆင်အသုံးပြုသော အကြောင်းအရာများကို စစ်ထုတ်သည့် စနစ်များကို ကျော်လွှားရာတွင် အင်တာနက် အသုံးပြုသူများကို ကူညီရန် ရည်ရွယ်သည်။ အခမဲ့နှင့် အသုံးပြုသူများက ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သော အွန်လိုင်း စွယ်စုံကျမ်း “ဝီကီပီးဒီးယားကဲ့သို့ ဆိုဒ်များနှင့် အခြားသော သတင်းအချက်အလက်နှင့် သတင်း အရင်းအမြစ်များသို့ ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ခွင့်ကို လူများအားပေးရန် ကျွန်ုပ်တို့ ရည်ရွယ်ပါသည်” ဟု ဆီဖုန်၏ အင်ဂျင်နီယာခေါင်းဆောင် မိုက်ကယ်(လ်)ဟား(လ်)က CBC အွန်လိုင်း သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားပါသည်။
Tor website ကို ကို ပိတ်ဆို့ထားသော်လည်း Tor ကွန်ယက်ကိုမူ မပိတ်ဆို့ပါ။ အကယ်၍ တစ်စုံတစ်ဦးက ယင်းကို ရယူနိုင်ပါက ဆင်ဆာထိန်းချုပ်မှုများကို အသာစီးရရန်အတွက် Tor ကို ထိရောက်သော လက်နက် ကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်စေသည်။[ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်] Tor သည် အများပြည်သူ ကွန်ပျူတာ အဝင်စာရင်းကို ပြုစုထားသည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့ ဆန္ဒရှိပါက အာဏာပိုင်များသည် ယင်းကို အလွယ်တကူပင် ပိတ်ဆို့နိုင်သည်။ ကဏ္ဍ ၆.၄ နှင့် ရ.၉ အရ၊ တရုတ်ပြည် အာဏာပိုင်တို့၏ အချိန်ဇယား စိစစ်ချက်ကြောင့် Tor ထိခိုက်နစ်နာရသည်။ ထို့ကြောင့် အမည်ဝှက်ထားမှုကို ချိုးဖောက်ခြင်းများ ဖြစ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် လက်ရှိအခြေအနေတွင်၊ တန်ပြန် ဂယက်ရိုက်ခြင်းများမှ လွတ်ကင်းခြင်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး တစ်စုံတစ်ရာ အာမခံခြင်း မပြုလုပ်နိုင်သော်လည်း ဆင်ဆာမလုပ်ထားသော download  ဆွဲချခြင်းများနှင့် တင်ခြင်းများကို Tor က ခွင့်ပြုထားသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်မှစ၍ အများပြည်သူတို့ တစ်ဆင့်ပေးပို့ခြင်း ၈၀%ကို IP လိပ်စာနှင့် အဝင် port တို့ ပေါင်းစပ်ခြင်းအားဖြင့်ပိတ်ဆို့ထားသည်။ သို့သော်လည်း Tor အသုံးပြုသူများသည် အများပြည်သူပိုင် မဟုတ်သော တစ်ဆင့်ပေးပို့ခြင်းများ (တံတားများ)မှ တစ်ဆင့် ကွန်ယက်နှင့် ချိတ်ဆက်ဆဲပင် ဖြစ်သည်။ Tor အပြင် အခြားရွေးချယ်စရာ တစ်ခုအဖြစ် HTTP/HTTPS လိုင်းကြောင်း ဝန်ဆောင်မှုအမျိုးမျိုး ရှိသည်။
ယခင်က Google ၏ cache အင်္ဂါရပ် ကို အသုံးပြု၍ ပိတ်ဆို့ထားသော website များကို ကြည့်ရှုခြင်းမှာ သာမန်ပင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် googel ယင်း လက္ခဏာသည် ယခုအခါ သုံးစွဲရာတွင် အားမကိုးလောက်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ပိတ်ဆို့ထားသော website များအတွက် အသုံးမဝင်သောကြောင့်လည်းကောင်း ပိတ်ဆို့ထားခြင်း၏ အချို့သော အဆင့်အောက်တွင် ရှိပုံပေါ်သည်။ ယခုလက်ရှိတွင် Firewall အရံအတား၏ အပြင်ဘက်ရှိ proxy server များကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ပိတ်ဆို့ခြင်းအပေါ် အများအားဖြင့် အသာစီးရနေပါသည်။ ယင်းသို့ ပြုလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချထားသူများအတွက် လုပ်ဆောင်ရန်မှာ မခက်ခဲပါချေ။ လူသိများသည့် အချို့သော proxy server များမှာ ပိတ်ဆို့ခံထားရသည်။ တရုတ်နိုင်ငံက google ကို ပိတ်ဆို့လိုက်ပြီးနောက် တရုတ်နိုင်ငံသား အချို့က google ၏ ကြေးမုံသဖွယ်ဖြစ်သော elgooGကို သုံးခဲ့ကြသည်။elgooG သည် google ၏မပြည့်စုံသော အခြားမူကွဲတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု Firewall operator များက ထင်သောကြောင့် တရုတ်ပြည်၏ မဟာ Firewall  အရံအတားကို ရှင်သန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။(ဤသတင်းအချက်အလက်မှာ ခေတ်မမီတော့ချေ။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် Google အား အစောပိုင်း ပိတ်ဆို့ခြင်းအကြောင်း ရည်ညွှန်ခြင်းဖြစ်သည်။)ပိတ်ဆို့ထားသော website များကို လှန်လှောကြည့်ရှုရန် နည်းလမ်းများစွာ (website နှင့် program များ)ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ယင်းတို့တွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
* Gollum * picidae * Freegate *Garden and GTunnel by Garden Networks
လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ ယဉ်ကျေးမှုတို့နှင့် ပတ်သက်၍ ရှောင်ရှားခြင်း
Baidu ဒဏ္ဍာရီသတ္တဝါ ၁၀ကောင်သည် ကနဦးက ဟာသ လှိမ့်ကွက်တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း နာမည်ကျော်ကြားလာပြီး အင်တာနက်မင်း(မ်)အဖြစ် တရုတ်နိုင်ငံတွင်ပျံ့နှံ့လာခဲ့သည်။ သတင်းများ အရ မူလက ဤဆယ်ကွက်သော လှိမ့်ကွက်များမှာ နေရာအနှံ့အပြား တိုးပွားလာလျက်ရှိသော၊ စည်းကမ်း ကြီးလွန်းသော online  ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းကို တုံ့ပြန်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းအပေါ် နိုင်ငံသားများ၏ တော်လှန်ခြင်း၏ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ နိုင်ငံတော် ရေဒီယို၊ရုပ်ရှင်နှင့် Televison  စီမံခန့်ခွဲရေးက အကြမ်းဖက်မှု၊ ညစ်ညမ်း စာပေရုပ်ပုံနှင့် “လူမျိုးစု ခွဲခြားရေးနှင့် လူမှုရေးငြိမ်သက်ခြင်းအား အခြေပျက်စေအောင် သွေးထိုးလှုံ့ဆော်” နိုင်သော အကြောင်းအရာများ အပါအဝင် အကြောင်းအရာ အမျိုးအစား ၃၁ ခုကို ထင်းလင်း မြင်သာအောင် ပြသရန် ညွှန်ကြားလွှာ တစ်စောင်ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ “မြက်ရွှံ့မြင်း” နှင့် “မြစ်ဂဏန်း” တို့နှင့် ပတ်သက်၍ အစိုးရမှ ကသိကအောက် ဖြစ်ခဲ့ရပြီးနောက် ညွှန်ကြားချက် ထွက်ပေါ်လာသည်ဟု နိုင်ငံသား အများစုက ယုံကြည်ကြသည်။ လှုပ်ရှားမှုမှာ ဇွန်လ ၄ ရက် Tiananmen ရင်ပြင် ကန့်ကွက်ချီတက်ပွဲ၏ နှစ်ပတ်လည်နေ့ နီးလာ၍ နိုင်ငံရေးအရ အထိမခံသော အကြောင်းအရာများအပေါ် စာပြောင်များ သို့မဟုတ် အခြားသော ဝေဖန်ချက်များ ပျံ့နှံ့နေမှုကို ရပ်တန့်ရန် တီထွင်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု လုပ်ငန်း လေ့လာသူများက ယုံကြည်ကြသည်။
ပြင်ပလင့်
Analysis
တိလုံရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
တိလုံရွာ (Tilong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ တိလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၂ ဦး၊ မ ၂၃၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာလာကနာဂရ
သာလာကာနာဂရဘုရင့်နိုင်ငံသည် သမိုင်းတွင်ပထမဆုံးမှတ်တမ်းတင်ခြင်းခံရသည့်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။  <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">] အနောက် ဂျာဗား တွင်တည်ရှိပါပြီး အေဒီ ၁၃၀ မှ ၃၆၂ အတွင်းကပေါ်ထွန်းခဲ့သည့်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ၁၇ ရာစုမှအတော်လေးခေတ်မီသောစာပေများဖြစ်သော Pustaka Rajya Rajya i Bhumi Nusantaraကို အိန္ဒိယကုန်သည်များမှတစ်ဆင့်ရရှိခဲ့သည်။
လက်အောက်ခံနိုင်ငံများ
သာလာကနာဂရသည် ဒေဝဝါရမန်မင်းဆက် (သာလာကနာဂရကို အုပ်စိုးသောဘုရင်များ) များက တည်ထောင်ခဲ့သည့် နိုင်ငံငယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ။ သာသာသာလာကနာဂရ၏လက်အောက်ခံနိုင်ငံများမှာ -
တည်နေရာ
တတိယအချက်မှာ၊ Salak တောင် (Bogor) သည်ငွေနေ့နေ့လယ်စုစည်းမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆူဒန်ဘာသာစကားတွင် Salakanagara သည် Silver Kingdom ကိုဆိုလိုသည်။ ထို့အပြင်ဤထင်မြင်ချက်သည် Salaka နှင့် Salak အကြားအမည်တူခြင်းအပေါ်အခြေခံသည်။
မှတ်စုများ
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
အထက်လင်းတိုင်းရွာ၊ ကံကြီး
အထက်လင်းတိုင်းရွာ၊ ကံကြီး
ဆားပို့တောင်ရွာ၊ အောင်ဇေယျ
ဆားပို့တောင်ရွာ၊ အောင်ဇေယျ
ဒေါင့်ကြီးရွာမရွာ၊ ရေကြည်မြို့နယ်
ဒေါင့်ကြီးရွာမရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
မိုးဆွေငှက်ကျားကြီး
မိုးဆွေငှက်ကျားကြီး (Greater Striped Swallow)
ဝါးတောင်ရွာ၊ ဝါးတောင်
ဝါးတောင်ရွာ၊ ဝါးတောင်
မြင်းချောင်းရွာ၊ ဇငြွ်ပန်းကုန်း
မြင်းချောင်းရွာ၊ ဇငြွ်ပန်းကုန်း
ကျွဲတဲရွာ၊ စေတီခုံ
ကျွဲတဲရွာ၊ စေတီခုံ
သစ်ဖြူချောင်းရွာ၊ ကံကြီး
သစ်ဖြူချောင်းရွာ၊ ကံကြီး
ဝမ်နားရွာ၊ ကွန်ကျောင်း
ဝမ်နားရွာ (Wannar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘဲခေါင်းစိမ်း
ဝမ်းဘဲနှင့် မျိုးစဉ်တူ၊ မျိုးရင်းတူနှင့် မျိုးရင်းခွဲတူ အခြားဘဲတစ်မျိုးမှာ ဘဲခေါင်းစိမ်းဖြစ်သည်။ ဘဲခေါင်းစိမ်း၏ အလျားမှာ ၂၃ လက်မ ဖြစ်သည်။ ဘဲခေါင်းစိမ်းဟုခေါ်ကြသည့်အတိုင်း ဦးခေါင်း၏ အရောင်သည် ကိုယ်အရောင်နှင့်မတူဘဲ အစိမ်းရောင်လွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ဘဲခေါင်းစိမ်းအဖို၏ အမြီးအလယ်ရှိ အမွှေးလေးချောင်းသည် အပေါ်သို့ တွန့်လိမ်လျက်ရှိသဖြင့် အခြားဘဲများနှင့် ခြားနားသည်။ ဘဲခေါင်းစိမ်းအဖို၏အရောင်သည် များသောအားဖြင့် မွဲခြောက်ခြောက်ဖြစ်ပြီးလျှင် လည်ပင်းပတ်လည်တွင် အဖြူရစ်ရှိသည်။ ဘဲခေါင်းစိမ်းအမ၏အသံသည် ကျယ်လောင်၍ ကြမ်းတမ်းသော်လည်း အဖို၏အသံမှာ ခတ်အုတ်အုတ်ဖြစ်သည်။
ဘဲခေါင်းစိမ်းများကို ရေကန်များ၊ ထုံးအိုင်များနှင့် အသီးအနှံ စိုက်ပျိုးခင်းများရှိသည့် ရေဝပ်ဒေသများတွင် စုံတွဲဖြစ်စေ၊ အုပ်ကလေးများဖွဲ့၍ဖြစ်စေ တွေ့ရသည်။ များသောအားဖြင့် ဘဲခေါင်းစိမ်းသည် ရေမျက်နှာပြင်တွင်သာ ကျက်စားလေ့ရှိသော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် အစာအတွက် နှစ်ပေ၊ သုံးပေမျှ ရေတွင်ငုပ်လေ့ရှိသည်။ ရေမှထ၍ ပျံရာတွင် တည့်တည့်မတ်မတ် ထလေ့ရှိသည်။ မြေကြီးပေါ်၌ လမ်းလျှောက်ရာတွင် သာမန်ဝမ်းဘဲထက်ပို၍ ကောင်းမွန်စွာ လျှောက်နိုင်သည်။ ဘဲခေါင်းစိမ်းအုပ်များသည် စားကျက်သို့ဖြစ်စေ၊ စားကျက်မှဖြစ်စေ အချိန်မှန်မှန် ပျံသန်းလေ့ရှိကြသည်။ ဘဲခေါင်းစိမ်း ပျံသန်းရာတွင် လျင်မြန်ပြီးလျှင် ထူးခြားသည့်လှုပ် ရှားမှုရှိသည်။ အတောင်များကိုခတ်ရာတွင် မမြန်လှသော်လည်း လေချွန်သံ ပေါက်သည်။ အစာရှာရန်ပျံသန်းစဉ်တွင် ပုံသဏ္ဌာန်ထား၍ ပျံသန်းလေ့မရှိ ကြသော်လည်း နယ်ပြောင်းကြသောအခါမှာမူ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့်ဖြစ်စေ၊ အမြဲသဖြင့် ပြောင်းလဲလေ့ရှိသော ရွှေရွှေအတန်းလိုက်ဖြစ်စေ ပျံသန်းလေ့ရှိကြသည်။
ဘဲခေါင်းစိမ်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြဲနေထိုင်သော ငှက်မျိုးမဟုတ်ချေ။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အနီးဆုံး ဘဲခေါင်းစိမ်း၏ သားပေါက်သောနေရာများမှာ တိဗက်နှင့် ကသ္မီယပြည်တို့ဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီ၌ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းသို့ အုပ်ကလေးများဖွဲ့၍ မှန်မှန်လာပုံရသည်။ ချင်းတွင်းအထက်ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ အလယ်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတို့တွင်လည်း ဘဲခေါင်းစိမ်းကိုတွေ့ရသည်။ ဘဲခေါင်းစိမ်းသည် ကြောက်တတ်သဖြင့် သေနတ်သံကို ကြားသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ရှေးဦးစွာပျံသန်းသွားလေ့ရှိသည်။ ဘဲခေါင်းစိမ်းကို သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎)အလိုအားဖြင့် အနပ်ပလက်တိုင်းရင်းချား ပလက်တိုင်းရင်းချာ ဟုခေါ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘဲ ကဏ္ဍ:ဘဲ (မျိုးစု)
ဆူခွိုင်း ၃၀
Su 30 (ဆူခွိုင်း ၃၀) (နေတိုးအခေါ် Flanker) သည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ Sukhoi Aviation Corporation မှ ထုတ်လုပ်ပြီး ၁၉၉၆ မှ စတင်၍ ရုရှား လေတပ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ်ဖြစ်ပြီး လေကြောင်း အရေးသာမှုနှင့် မြေပြင်တိုက်ခိုက်ရေး တာဝန်များ ထမ်းဆောင်နိုင်သည်။ မျိုးကွဲပေါင်း များစွာ ထုတ်လုပ်ထားသော်လည်း Su -30K နှင့် Su - 30 MK တို့မှာ ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:တိုက်လေယာဉ်
မဟာဓမ္မသမာဒါနသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဘုရားရှင်က “သတ္တဝါတိုင်း အနိဋ္ဌ အကန္တ အမနာပဓမ္မများယုတ်လျော့ပြီး ဣဋ္ဌကန္တမနာပဓမ္မများ တိုးပွားရန်လိုလားကြသော်လည်း အနိဋ္ဌ အကန္တ အမနာပဓမ္မများက တိုးပွားနေကြပြီး ဣဋ္ဌ၊ ကန္တ၊ မနာပဓမ္မများ ဆုတ်ယုတ်နေကြခြင်းကို အဘယ်အကြောင်းကြောင့် ဖြစ်သည် ဟု ယုံကြည်ကြသနည်းဟု ရဟန်းတို့အား မေးမြန်းတော်မူပါသည်။
ရဟန်းတို့က ဟောကြားတော်မူပါရန် တောင်းပန်လျှောက်ထားကြသဖြင့် ဤလောက၌ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့ကို မမြင်မတွေ့ကြရ၊ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏တရား၌ မလိမ္မာကြ၊ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ အဆုံးအမ မခံရသော အမှန်တရားကိုမသိသော ပုထုဇဉ်လူမိုက်သည် မမှီဝဲအပ်သောတရားတို့ကို မသိခြင်း၊ မမှီဝဲ မဆည်းကပ်အပ်သောတရားတို့ကို မမှီဝဲ မဆည်းကပ်ခြင်းကြောင့် အနိဋ္ဌ အကန္တ အမနာပတရားတို့တိုးပွားပြီး ဣဋ္ဌ, ကန္တ, မနာပတရားတို့ ဆုတ်ယုတ် နေကြပုံ။
အရိယာသူတော်ကောင်းတို့ကို ဖူးမြင်ခွင့်ရ၊ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ တရား၌ လိမ္မာကြ၊ အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ အဆုံးအမကိုခံယူရသဖြင့် အမှန်တရားကိုသိကြသော ပညာရှိတို့သည် မမှီဝဲ မဆည်းကပ်ထိုက်သော ဓမ္မတို့ကို မမှီဝဲ မဆည်းကပ်ကြ။ မှီဝဲဆည်းကပ်ထိုက်သောဓမ္မတို့ကို မှီဝဲဆည်းကပ်ကြခြင်းကြောင့် အနိဋ္ဌ အကန္တ အမနာပတရားတို့ ယုတ်လျော့ကြပြီး ဣဋ္ဌ၊ ကန္တ၊ မနာပ တရားတို့ ပွားများကြပုံကိုလည်းကောင်း။
(၁) ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခ အာယတိံဒုက္ခဝိပါကဖြစ်သော ဓမ္မသမာဒါန။
(၂) ပစ္စုပ္ပန္နသုခ အာယတိံဒုက္ခဝိပါကဖြစ်သော ဓမ္မသမာဒါန။
(၃) ပစ္စုပ္ပန္နဒုက္ခ အာယတိံသုခဝိပါကဖြစ်သော ဓမ္မသမာဒါန။ (၄) ပစ္စုပ္ပန္နသုခ အာယတိံသုခဝိပါကဖြစ်သော ဓမ္မသမာဒါန-လေးမျိုးတို့ကို အကျယ်အားဖြင့် ဟောကြားတော်မူပြီး အမှတ်(၁) ဓမ္မသမာဒါနကို အဆိပ်ခပ်ထားသော သဗွတ်ခါးသီးဥပမာ၊ (၂) ဓမ္မသမာဒါနကို အဆိပ်ခပ်ထားသော အဆင်း အနံ့ အရသာနှင့်ပြည့်စုံသော ဖျော်ရည်ခွက်ပမာ၊ (၃) ဓမ္မသမာဒါနကို ဆေးအမျိုး မျိုးတို့ဖြင့် ရောစပ်ထားသော နွားကျင်ငယ်ရည်ဥပမာ၊ (၄) ဓမ္မသမာဒါနကို နို့ဓမ်း ပျားရည် ထောပတ် တင်လဲကို တပေါင်းတည်းရောစပ်ထားသော စတုမဓုဆေးဥပမာတို့ဖြင့် ရှင်းလင်းမိန့်ကြားတော်မူပါသည်။
တန်ဆောင်မုန်းလ နေမင်းဥပမာဖြင့် ပစ္စုပ္ပန္နသုခ အာယတိသုခဖြစ်သော ဓမ္မသမာဒါနသည် သာသနာတော်မှတစ်ပါးသောအယူရှိသော သမဏဗြာဟ္မဏတို့၏အယူကို ပယ်ဖျောက်၍ လင်းလက်တောက်ပ တင့်တယ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
အုန်းနှဲကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
အုန်းနှဲကုန်းရွာ (Ohnhnekone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၇ ဦး၊ မ ၁၂၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းတောရွာ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်
ကျွန်းတောရွာ (Kyuntaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ ခင်တဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၃၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခင်တဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၁၅ ဦး၊ မ ၂၁၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တုံကွမ်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
တုံကွမ်ရွာ (Tonkun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိုက်စစ်ကိုး အံစာတုံး ပုထိုးတော်
ပိုက်စစ်ကိုး အံစာတုံး ပုထိုးတော် (Baisigou Square Pagoda; ) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ နင်ရှား အရပ် ဟဲလန် ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည့် အုတ်ဘုရားဖြစ်သည်။ ဤဘုရားကို Western Xia ကာလ (၁၀၃၈ - ၁၂၂၇) တွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ယင်ချွမ်း ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ဟဲလန် တောင်တန်းများ၏ အရှေ့ဘက်ဘေးရှိ ပိုက်စစ်ကိုး လွင်ပြင်၏ ၁၀ ကီလိုမီတာအကွာ သီးခြားနေရာတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိလျက် ရှိသည်။ သို့သော် Western  Xia ကာလ၏ အရေးပါသည့် ဗုဒ္ဓဘာဘသာကျောင်းတော်တစ်ခုအဖြစ် လေ့လာနိုင်သည်။ ဘုရားသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် တရားမဝင် ဖျက်ဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဝက်ဝံညို
ဝက်ဝံညို (Brown Bear) "Ursus arctos" သည် ယူရေးရှားမြောက်ပိုင်းနှင့် မြောက်အမေရိက တလျှောက်တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသော ဝက်ဝံအကြီးစားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပေါင်ချိန် ၆၀၀ မှ ၁၇၀၀ ပေါင်အထိ( ၃၀၀ ကီလိုဂရမ် မှ ၇၈၀ ကီလိုဂရမ်) အထိ ရှိတတ်ကြပြီး ၎င်း၏ မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်သော ကိုဒီယတ်ဝက်ဝံ (Kodiak Bear)သည် ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံများနှင့် ယှဉ်နိုင်လောက်အောင် ကြီးမားကြသည်။ ကုန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သော အကြီးဆုံးသားရဲတိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။
ဆဲလျူလွိုက်
ရှေးအခါက ဘီး၊ ကြယ်သီး၊ ဓားရိုး၊ ထီးရိုး၊ ပေါင်ဒါဗူး၊ ဆံပင်ည|ပ်ကလစ်၊ ဆေးလိပ်စွပ်တံ၊ ဗိလယက်ဘောလုံး၊ ကစား စရာအရုပ်စသော လူတို့၏ အလှအပအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ ကို ဆင်စွယ်၊ ပယင်း၊ လိပ်ခွံစသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၏။ ထိုပစ္စည်းများမှာ သဘာဝပစ္စည်းများဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်ဖြစ်၍ ဈေးကြီးသည်။ သို့ရာတွင် ဆဲလျူလွိုက်ဟုခေါ်သော ပစ္စည်း တစ်မျိုးကို လူတို့ပြုလုပ်လာနိုင်သည့် အချိန်မှစ၍ ထိုပစ္စည်းမျိုး တို့ကို ဈေးနှုန်းချိုသာစွာနှင့် အမြောက်အမြား ပြုလုပ်ရောင်းချ နိုင်ခဲ့လေသည်။ ဆဲလျူလွိုက်ဖြင့် ဆင်စွယ်၊ ပယင်းနှင့် လိပ်ခွံများကိုသာ တုနိုင်သည်မဟုတ်၊ မဟူရာ၊ အက်ဗနီသစ်နက်သား အပြင် အခြားသဘာဝပစ္စည်းအများကိုလည်း တုနိုင်သဖြင့် ယခု အခါ ဆဲလျူလွိုက်ကို ကမ္ဘာအနှံ့မှာပင် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြု လျက်ရှိနေပြီ။ အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော အလှအပ အသုံး အဆောင်ပစ္စည်းများကိုသာမက ဆဲလျူလွိုက်ဖြင့် စန္ဒားခလုတ်၊ စကားပြောကြေးနန်းနားထောင်ခွက်၊ မော်တော်ကား တံခါး ဘောင်၊ ဗက်ထရီဓာတ်အိုးခွံ၊ အလင်းပေါက်သည့်ကားချပ်မှစ၍ အခြားအသုံးအဆောင် ကရိယာအများအပြားကိုလည်း ပြုလုပ် နိုင်လေသည်။ ဆဲလျူလွိုက်သည် ပလပ်စတစ်အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။
နိုက်ထရိတ်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ထားသော ဆဲလှူလို့သည် ပရုတ်ထဲ၌ ပျော်ဝင်နိုင်သည့် သတ္တိရှိသည်။ ဆဲလျူလွိုက်ပြုလုပ် သည့်နည်းမှာ ထိုသတ္တိကို အခြေခံသောနည်းဖြစ်၏။ ရှေးဦးစွာ စက္ကူ၊ ဝါဂွမ်း၊ သစ်သား စသော ဆဲလျူလို့ပါဝင်သည့် ပစ္စည်း များကို နိုက်ထရ်စနှစ် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် အပြင်းရည်နှစ်မျိုး ရောစပ်ထားသော အက်ဆစ်ရည်တွင် နှစ်ပေးသောအခါ နိုက် ထရစ်ဖြစ်လာသည်။ ထိုနိုက်ထရိတ်ကိုဆေးကြော အခြောက် လှန်းပြီးနောက် ပရုတ်နှင့် အယ်လကိုဟောတို့ဖြင့် ရောပေးသော အခါ ကော်ရည်ကဲ့သို့သော ဆဲလျူလွိုက်ဖြစ်လာသည်။ ထို အဆင့်တွင် ပျော့ပျောင်းစေရန်အတွက် သင့်တော်သောဆီများနှင့် အလိုရှိသော အရောင်ဆေးများကို ရောစပ်ပေးပြီးနောက် အပူ တိုက်ထား၍ ပြုပြင်ပေးနိုင်သည့် ဒလိမ့်တုံးများနှင့် ကြိတ်ပေး သောအခါ ဆဲလျူလွိုက်ကော်ပြားများကိုရသည်။ ထိုကော်ပြား များကို ဖိစက်ဖြင့် ဖိပေးပြီးနောက် အငွေ့ပျံသည့် ပစ္စည်းများ ထွက်သွားအောင် အခြောက်ခံပေးရပြန်သည်။ ဤနည်းမှာ အခြေခံမူလနည်းပင် ဖြစ်သည်။
ဆဲလျူလွိုက်၌ အရောင်မရှိချေ။ အကယ်၍ ရှိပြန်လျှင် လည်း အဝါရောင်အနည်းငယ်မျှသာရှိသည်။ ပါးလွှာစွာပြုလုပ် ထားလျှင် ထုတ်ချင်းပေါက် မြင်နိုင်သည်။ အရောင်ဆေးထည့် ပေးသောအခါ တစ်ညီတစ်ညာ ပျံ့နှံ့၍သွားနိုင်သည်။ ပရုတ်နံ့ အနည်းငယ်ရှိသည်။ ရေ၌ဖြစ်စေ၊ အက်ဆစ်အပျော့ရည်များ၌ ဖြစ်စေ ပျော်ဝင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ တစ်ခုသတိပြုရန်မှာ ဆဲလျူ လွိုက်သည် အလွန်မီးလောင်လွယ်သည်။ ထို့ကြောင့် သိပ္ပံဆရာ အသီးသီးတို့သည် မီးမလောင်နိုင်သော သို့မဟုတ် မီးအလောင် နည်းသော ဆဲလျူလွိုက်ပြုလုပ်နည်းကို အမျိုး မျိုးရှာကြံရပြန် သည်။
ရေဆူဆူတွင် သို့မဟုတ် ဆူချိန်နီးနေသော ရေထဲတွင် ဆဲလျူလွိုက်ကို နှစ်ပေးသောအခါ ပုံအမျိုးမျိုး ပြုလုပ်နိုင်အောင် ပျော့ပျောင်းလာသည်။ ထိုအချိန်မျိုးတွင် ဆဲလျူလွိုက်တို့ကို လူ၏ အသုံးအဆောင်နှင့် အလှအပပစ္စည်း အမျိုးမျိုးအတွက် ပုံသွန်းပြုလုပ်နိုင်သည်။ သာမန်အချိန်တွင်လည်း ဆဲလျူလွိုက် ကို လိုသလို လှီးဖြတ်ဖောက်ထွင်းနိုင်ပေသည်၊ ဆဲလျူလွိုက် သည် အခိုင်အမာဆုံးသော လက်လုပ်ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရော်ဗာစေးကဲ့သို့ ကျုံ့နိုင် ကန်နိုင်သောသတ္တိရှိ၍ အလွန်ပါး လွှာသည့် ဖလင်ကော်ပြားများဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ မီးမလောင်နိုင်သည့် ဆဲလျူလွိုက် ပြုလုပ်နည်းကို ရှာကြံ ခဲ့ကြရာတွင် အချို့က ဆဲလျူလွိုက်ထဲ၌ ကလို ရိုက်တစ်မျိုးကို ဖြစ်စေ၊ ဗရိုမိတ်တစ်မျိုးကိုဖြစ်စေ သို့မဟုတ် မီးကို ငြိမ်းသတ် နိုင်သော ဓာတ်ငွေးများကို ထုတ်ပေးနိုင်သည့် အခြားပစ္စည်း တစ်မျိုးမျိုးကိုဖြစ်စေ ထည့်ပေးလေသည်။
ဂျော်မျှော်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ဂျော်မျှော်ရွာ(Jawhmyaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ လိုင်မာယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိုင်မာယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃ ဦး၊ မ ၅၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကြာအင်းခုံရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကြာအင်းခုံရွာ (Kyarinnkhon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ နန်းတပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၀၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခမောင်းတောရွာ၊ ခမောင်းတော
ခမောင်းတောရွာ၊ ခမောင်းတော
ပလက်ဖောင်း (ကွန်ပျူတာ)
ပလက်ဖောင်း (platform) သည် ကွန်ပျူတာအပေါ်တွင် မှုတည်၍ အဓိကအားဖြင့် Operating System（OS）နှင့်Hardware ကဲ့သို့သော အခြေခံ အစိတ်အပိုင်းများကို ရည်ညွှန်းသည်။
များသောအားဖြင့် ကွန်ပျူတာ ပရိုဂရမ်（ဆော့ဖ်ဝဲ）တစ်ခုသည်၊ အသီးသီးသော OS အပေါ်တွင် မှီခို၍Windows, Mac OS X, Linux အစရှိသော သီးခြားပရိုဂရမ်များအဖြစ် အလုပ် လုပ်ဆောင်နေကြ၏။ သက်မှတ်ထားသော စက်ပစ္စည်းများတွင်သာ အလုပ်လုပ်နိုင်သော ဆော့ဖ်ဝဲများလည်း ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် PowerPC Processorပေါ်ရှိ Linux အပေါ်တွင် PowerPC Processorပေါ်ရှိMac OS X သုံးနှင့် Pentium Processorပေါ်မှ Linux သုံး Adobe Reader7.0 သည် အလုပ်လုပ်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။
ပလက်ဖောင်းအပေါ်တွင် မှီခိုခြင်းမရှိသော ပရိုဂရမ် ဆိုသည်မှာ အထက်ပါOS၊ စက်ပစ္စည်းများအပေါ်တွင် မှီခိုခြင်းမရှိပဲ အလုပ်လုပ်နိုင်သော ပရိုဂရမ်များကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် Java သည် ပလက်ဖောင်း အပေါ်တွင် မှီခိုခြင်းမရှိသည်ကို အားသာချက်အဖြစ် ဖော်ပြလျက်ရှိ၏။ အကြောင်းမှာ Java သည် ပလက်ဖေါင်းအမျိုးမျိုးအပေါ်တွင် ကြားခံနယ်မြေအဖြစ် Java ပလက်ဖောင်းဟုအမည်ရသော ပလက်ဖောင်းကို အသုံးပြုလျက်ရှိပြီး၊ ထိုပလက်ဖောင်းအပေါ်တွင် Java အပလီကေရှင်းများက အလုပ်လုပ်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
ဝမ်နားရွာ၊ မိုင်းစံ
ဝမ်နားရွာ (Wannar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အန်ကစားခြင်း
အန်ကစားခြင်းကို သမိုင်းမတင်မီ ရှေးနှစ်ထောင်ပေါင်း များစွာကပင်ပြုခဲ့ကြသည်။ ရှေးဟောင်းပစ္စည်း သုတေသီတစ်ဦး ဖြစ်သော တောမတ်ဟိုက်၏အလိုမှာ လူဟူ၍ဖြစ်ပေါ်စကပင် ကျောက်ခဲကလေးများဖြင့် စုံ-မ ဝှက်ကစားနည်းမျိုးကို ကစားခဲ့ ကြသည်ဟုဆိုသည်။ အန်ကစားနည်းမျိုးကို မည်သည့်ခေတ်က စတင်ခဲ့ကြောင်းကိုမူ အတိအကျ အထောက်အထားပြနိုင်ရန် ခဲယဉ်းပေသည်။ ရှေး⁠ရှေးခေတ်က အန်ကစားနည်း ခေတ်မစား ခဲ့သော နိုင်ငံကြီးများမရှိသလောက်ရှားသည်။ ဂူသင်္ချိုင်းများကို တူးဖော်ရာတွင် တွေ့ရှိချက်များအရ အန်ကစားခြင်းသည် အရှေ့နိုင်ငံများ၌ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ ရှေးခေတ်အိန္ဒိယနိုင်ငံများနှင့် အခြားအရှေ့ဖျားနိုင်ငံများ၌အလွန် ခေတ်စားခဲ့သော ကစားနည်းမျိုးလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ရှေးခေတ် အီဂျစ်အဆောက်အအုံကြီးများတွင် အန်ကစားနေပုံများကို ရေး ဆွဲထားသည့် ပန်းချီများကိုတွေ့ရသည်။ ဂရိနိုင်ငံ သီဗီးမြို့၌ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော ရှေးခေတ်အန်စာတုံးများသည် ယခုခေတ် အန်စာတုံးများ နှင့် မခြားနားလှပေ။
အန်ကစားရာ၌ အသုံးပြုသောပစ္စည်းကရိယာများမှာ အန်စာဟုခေါ်သော မျက်နှာလေးဖက်၊ သို့မဟုတ် ခြောက်ဖက် ရှိသောတုံးကလေးများ အန်စာထွက်သောခွက်၊ သို့မဟုတ် ဂရို့ နှင့် အန်စာဖြန့်ခင်းရာအင်းပျဉ်၊ သို့မဟုတ် အန်တလင်းဟု ခေါ်သော ညီညာပြန့်ပြူးသည့် ခင်းပျဉ်ဖြစ်လေသည်။ အန်စာကို အရိုး၊ သစ်သား၊ သတ္တု ၊ ဆင်စွယ်စသည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ ရှေးမင်းဧကရာဇ်တို့သည် ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေဖြင့်ပြီးသော အန်စာတို့ဖြင့် ကစားကြသည်။ အန်စာတို့၏မျက်နှာတိုင်းတွင် ဗိန္ဒူ သို့မဟုတ် အစက်အပြောက်၊ သို့မဟုတ် အပွင့်များထွင်းထားသည်။ ဆန့် ကျင်ဖက်မျက်နှာနှစ်ခုရှိ အပြောက်၊ သို့မဟုတ် အပွင့် နှစ်ရပ် ပေါင်းသည် ခုနစ်ထက်မကျော်လွန်ရပေ။ တစ်ဖက်မျက်နှာ၌ အစက်သုံးစက်ရှိလျှင် ဆန့်ကျင်ဖက်မျက်နှာ၌ လေးစက်ရှိရမည် ဟူလို။ အန်စာခွက်၊ သို့မဟုတ် အန်စာအိမ်ကိုလည်း သစ်၊ ဝါး၊ ဆင် စွယ်၊ သတ္တု စသည်တို့ဖြင့် အန်စာ အန်ထွက်နိုင် သော ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်ထားလေသည်။
အန်စာအသုံးပြု၍ ကစားနည်းကိုစထွင်ခဲ့သူသည် ဘီစီ ၁၂၄၄ ခုနှစ်ခန့်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ဂရိလူမျိုး ပါလမီးဒီးဟု ဆိုကြသည်။ အန်စာကို ပါလမီးဒီး မတီထွင်မီကပင် နံဘေး မျက်နှာတို့၌ အမှတ်အသားများ ပါရှိသောအရာဝတ္ထုတို့ဖြင့် အန်ကစားခြင်းသည် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုကြ သည်။
ရှေးရောမသင်္ချိုင်းတို့မှ တူးဖော်ရရှိသောအန်စာတို့သည် ထိပ်နှစ်ဖက်တုံး၍ထားသော ရှည်လျားလျား လေးမြှောင့်သဏ္ဌာန် အချောင်းကလေးများဖြစ်ရာ၊ ယင်းတို့ကို အန်စာဟု အဓိပ္ပာယ် သက်ရောက်သော ဝေါဟာရဖြင့် မခေါ်ဘဲ တာလီဟုခေါ်ရာ လက်ဆစ်ရိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မူလက အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများသည် ထိုတာလီချောင်းကလေးများဖြင့် ဉာဏ်စမ်း ကစားနည်းမျိုးသာ ကစားခဲ့ကြသော်လည်း၊ နှောင်းအခါတွင်မူ အမျိုးသား အမျိုးသမီးများသည် တာလီများဖြင့် ကံစမ်းကစား ခြင်း(ဝါ)လောင်း ကစားခြင်းကို ပြုလာကြလေသည်။
ဂရိသမိုင်းပညာရှင်ကြီး ဟီရော့ဒိုးတပ် (ဘီစီ ငါးရာစု နှစ်)ကမူ လစ်ဒီးယားနိုင်ငံသားတို့သည် အက်တစ်ဘုရင်၏ လက်ထက် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးခြင်းဘေး ဆိုက်နေစဉ်အတွင်း စစ်တုရင်ကစားနည်းမှတစ်ပါး၊ အန်စာကစားနည်း၊ တာလီ ကစားနည်းစသော လောင်းကစားနည်းများစွာတို့ကို တီထွင်ခဲ့ သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားလေသည်။ အန်ကစားနည်းသည် အရှေ့နိုင်ငံများ၌စတင်ထွန်းကား ခဲ့သည်ဟုလည်းဆိုကြ၍၊ အိန္ဒိယ၏ ရှေးအကျဆုံးသော စာပေ ဖြစ်သည့် ဣရုဗေဒ၌ အန်ကစားခန်းများကို ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အန်ကစားနည်း အမျိုးမျိုးရှိသည်။ ဣရုဗေဒ၌ လည်း ကောင်း၊ အိန္ဒိယ၏ ထင်ရှားကျော်ကြားလှသော သက္ကတ လင်္ကာရှည်ကြီး မဟာဘာရတ၌လည်းကောင်း ဖော်ပြထားသော အန်ကစားခန်းတစ်ခန်းတွင် အန်စာတုံးကိုလည်းကောင်း၊ တာလီ ကိုလည်းကောင်း အသုံးမပြုချေ။ ဝီဘိတက(သစ်စိမ်းပင်မျိုး)ပင် မှ အသီးဆန်ကို အန်စာအဖြစ်အသုံးပြုကြောင်း သိရှိရသည်။ ထိုအသီးဆန်တို့သည် ငါးမြှောင့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍ ကြွေစေ့များ ကဲ့သို့ပင် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုတူကြသည်။ အန်စာတုံးများဖြင့်ကစား သကဲ့သို့ အန်ခတ်လိုက်၍ အန်တလင်းပေါ်ကျသည့် အန်စာ၏ လန်နေသော မျက်နှာပြင်ရှိ အပွင့်၊ သို့မဟုတ် အပြောက်တို့၏ အရေအတွက်ကိုလိုက်၍ အရှုံးအနိုင်ဆုံးဖြတ်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ အသီးဆန်တို့၏ အရေအတွက်ကိုလိုက်၍ အရှုံးအနိုင် ဆုံးဖြတ် ကြောင်းတွေ့ရသည်။ အသီးဆန်အများအပြားကို အသုံးပြု၍ ကစားရာ၊ အရေအတွက် ၁,ဝ⁠ဝဝ အထိပင်သုံးကြောင်း သိရ သည်။ ထိုကစားနည်းကား အန်စာအများအပြားကို အန်ခတ် လိုက်၍ အန်စာခွက်မှအန်ထွက်လာသော အန်စာတို့၏ အရေ အတွက်ကို ရုတ်ခြည်းခန့်မှန်း ပြောဆိုနိုင်ရပြီးလျှင် ထိုအရေ အတွက်သည် လေးဖြင့်စား၍ အကြွင်းမရှိ၊ ပြတ်မှသာအနိုင်ရ ကြောင်းကို မဟာဘာရတ၌ ရတူပါရဏဘုရင်နှင့် နာဠတို့၏ အန်ကစားခန်းတွင်ပါရှိသည့် အဖြစ်အပျက်များအရ သိရပေ သည်။
ငါးရာ့ငါးဆယ်လာ ဣတ္ထိဝဂ်၌ပါရှိသော အဏ္ဍဘူတ ဇာတ်၌လည်းကောင်း၊ ဇာတ်တော်ကြီးဆယ်ဘွဲ့ဝင် ဝိဓူရဇာတ်၌ လည်းကောင်း ဖော်ပြထားသော အန်ကစားနည်းကား တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဝိဓူရဇာတ်၌ ဣန္ဒပတ္ထနနဂိုရ်ပြည့်ရှင် ဓနဉ္စယ ကောရဗျမင်းနှင့် ဝေဿဝဏ်နတ်မင်းကြီး၏တူ ပုဏ္ဏက မည် သော နတ်ဘီလူးစစ်သူကြီးတို့ အန်ကစားခန်းတွင် ကောရဗျ မင်းနှင့် ပုဏ္ဏကတို့အသုံးပြုသော အန်ရွဲတို့သည် လေးထောင့်ရှိ ၏။ လက်ရှစ်သစ်ပမာဏရှိ၏။ ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေစင်အတိပြီး၏ဟု ဖော်ပြထားလေရာ၊ တာလီချောင်းများဟု ယူဆရသည်။ အန်စာ ကို ပစ်ခတ်ရသော အန်လက်တို့၌ လန်သောအပွင့်အလိုက် သီးခြားအမည်ရှိ၍ ထိုအမည်များမှာ သေ၊ သံ၊ အိမ်စေ၊ ငုစုံ စသည်ဖြင့် ၂၄ ပါးရှိ၏ဟူ၍ ဝိဓူရဇာတ်တော်ကြီးကို စကားပြေ ဖြင့် ကျမ်းပြုသော ပုဂ္ဂိုလ်ကျော် မင်းဘူးဆရာတော်ဦးဩဘာသ က ဖော်ပြထားသည်။ အဏ္ဍဘူတဇာတ်၌လည်းကောင်း၊ ဝိဓူရ ဇာတ်၌လည်းကောင်း အန်ပစ်သူသည် အန်မပစ်မီ အန်သီချင်း ကို သီဆိုသေးသည်။ အန်သီချင်းသည် သစ္စာပြု၍ တိုင်တည် သော သီချင်းမျိုးဖြစ်လေသည်။
မဟာဘာရတကဗျာလင်္ကာကြီး၌ပင် ဝိရာဋမင်းနှင့် ယုဓိဋ္ဌိလ တို့ အန်ကစားခန်း၌မူ ရှေ့ပိုင်းတွင်ဖော်ပြခဲ့သော ဝီဘီ တက အသီးဆန်များကို အန်စာအဖြစ် အသုံးပြုဟန် မတူချေ။ အကြောင်းမူ ဝိရာဋသည် အန်ကစားရင်း အမျက်ထွက်သဖြင့် ယုဓိဋ္ဌိလကို အန်စာဖြင့်ပုတ်ခတ်ရာ ယုဓိဋ္ဌိလ၏ နှာခေါင်းမှ သွေးယိုစီးကျသည်ဟု ပါရှိသည်ကိုထောက်ဆ၍ ထိုအန်စာသည် ဝိဓူရဇာတ်နှင့် အဏ္ဍဘူတဇာတ်တို့၌ပါသော အန်ကစားခန်း၌ အသုံးပြုသည့်အန်စာတို့ကဲ့သို့ လက်ရှစ်သစ်ရှည်၍ လေးမြေ|ာင့်ရှိ သော အန်စာမျိုးဖြစ်မည်ဟု အချို့သုတေသီတို့က ယူဆလေ သည်။ ထိုအခန်းများပါ အန်ကစားနည်းမှာ အန်စာကိုလေထဲ သို့မြေ|ာက်တင်ကာ သုံးကြိမ်ခတ်၍ ဗိန္ဒု၊ သို့မဟုတ် အပြောက် အရေအတွက်ကို ကြည့်ပြီးလျှင် အရှုံး အနိုင်ဆုံးဖြတ်သော ကစားနည်းမျိုးဖြစ်လေသည်။
ရှေးရောမနှင့် ဂရိတို့သည် လောင်းကစားဝါသနာထုံသူ များ ဖြစ်ကြသည်။ ရောမတို့သည် ပို၍လောင်းကစားကြူးကြသည်။ ယင်းတို့အသုံးပြုသော အန်စာသည်လေးမျက်နှာရှိသော လေးထောင့်တုံးက လေးများဖြစ်ကြသည်။ အန်စာသုံးတုံး၊ သို့မဟုတ် နှစ်တုံးဖြင့် အန်ကစားနည်းတစ်မျိုးကို ရှေးဂရိနိုင်ငံ၌ အထက်တန်းစား မင်းစိုးရာဇာများနှင့် သူဋ္ဌေးသူကြွယ်များ၏ သောက်စားပျော်ပွဲများတွင် ကစားလေ့ရှိကြသည်။ အန်စာများကို ကတော့ပုံခွက်၌ထည့်ပြီး ခလောက်၍ပစ်ရပြီးလျှင် အန်စာသုံးခု လုံး ခြောက်ပွင့်ချည်းလန်လျှင် အဖရိုဒီတေး ဟုခေါ်၍ ခေါင် ကျသောအပွင့်ဖြစ်သည်။ အန်စာသုံးခုလုံး တစ်ပွင့်ချည်းသာ လန်လျှင်မူ ခွေး ဟုခေါ်၍ ဘိတ်ဖြစ်သည်။ ဂရိနှင့် ရောမ နှစ်နိုင်ငံစလုံး၌ အန်ကစားနည်းအမျိုးမျိုးရှိသည်။ နောင်အခါ မင်းစိုးရာဇာနှင့် သူဋ္ဌေးသူကြွယ်တို့သာမက အခြားလူတန်းစား များသည်လည်း အန်ကစားနည်းဖြင့် လောင်းကစားပြုလာကြ သည်။ သူရဲကောင်းများနှင့် အမျိုးကောင်းသမီးများထဲ၌ပင် အန်ကစားကြူးသူများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ အန်ကစားနည်းသည် နောင်အခါ ပြင်သစ်၊ ဂျာမန်စသောနိုင်ငံများသို့လည်း ပျံ့နှံ့သွား သည်။ အိန္ဒိယနှင့် အရှေ့ဖျားနိုင်ငံများ၌မူ ရှေး⁠ရှေးအခါကပင် အန်ကစားခြင်းများ ခေတ်စားခဲ့ကြောင်းဖော်ပြခဲ့ပေပြီ။
ကာလရွေ့လျောလာသည့်အခါ၊ အန်စာတုံးကလေးများ ၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်သည် လေးထောင့်လေးမျက်နှာမှ ခြောက် ထောင့်ခြောက်မျက်နှာရှိသော တုံးကလေးများအဖြစ်သို့ ပြောင်း လာသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌မူ ကလေးသူငယ်များကို အလီပေါင်း မြှောက်ကိန်းများကို သင်ကြားပေးရန်အတွက် ရှစ်ထောင့် ရှစ်မျက်နှာရှိသောအန်စာတုံးများကို တီထွင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အနောက်နိုင်ငံများ၌ ကစားလေ့ရှိသော အန်ကစား နည်း တစ်မျိုးမှာ ခြောက်ထောင့်ခြောက်မျက်နှာရှိသော အန်စာ သုံးတုံးကို တစ်ပြိုင်တည်း အန်ခတ်ကစားသောနည်းဖြစ်သည်။ အန်စာသုံးတုံးစလုံးကို သုံးကြိမ်ပစ်ခတ်ရ၍ စုစုပေါင်းအပြောက်၊ သို့မဟုတ် အပွင့် ၁၈ ပွင့်ရလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ၁၈ ပွင့် နှင့် အနီးကပ်ဆုံးအပွင့်ကို ရလျှင်သော်လည်းကောင်း အနိုင်ရ သည်။ အန်စာ၏ဆန့်ကျင်ဖက် မျက်နှာနှစ်ဖက်ရှိ အပွင့်နှစ်ရပ် ပေါင်းသည် ခုနစ်ဖြစ်ရသည်ဟု ရှေ့ပိုင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့ပေသည်။ အန်ခတ်လိုက်သဖြင့် အန်စာသုံးခုလုံး၏ လန်လျက်ရှိသော ထိပ်ဘက်မျက်နှာအသီးသီး၌ ခြောက်ပွင့်စီချည်းဖြစ်နေပါက တစ်ကြိမ်တည်းနှင့်ပင် အနိုင်ရသည်။ အန်ခတ်လိုက်သဖြင့် ငါးပွင့်၊ သို့မဟုတ် ခြောက်ပွင့်လန်သော အန်စာကို ထပ်မပစ်ပဲ ချိုထားနိုင်၍ အပွင့်နည်းသေးသော အန်စာကိုသာလျှင် သုံးကြိမ် စေ့အောင်ဆက်၍ အန်ခတ်ရပြီးလျှင် အနိုင်ပွင့်ရနိုင်သလောက် ယူရလေသည်။
ခေတ်စားခဲ့သော အန်ကစားနည်းတစ်မျိုးသည် ပြင်သစ် မှစသောနည်းဖြစ်၍ ဒ⁠ဒကရက်ဒ⁠ဒဟုခေါ်သည်။ ထိုကစားနည်းတွင် အန်စာနှစ်ခုကိုသုံးရသည်။ ထိုအန်စာနှစ်ခုကို လက်ထဲမှတစ်ဆင့် စားပွဲပေါ်သို့ ပစ်ချလိုက်ရ၍ လန်သွားသောမျက်နှာမှ အပွင့် အရေအတွက်သည် ခုနစ်၊ သို့မဟုတ် ၁၁ ဖြစ်ပါက နစ် ဟု ခေါ်၍ ထိုအန်လက်ကျသူ(အန်စာပစ်လှည့်ကျသူ)က လောင်း ကြေးများကိုအကုန်သိမ်းရသည်။ သို့မဟုတ်ဘဲ နှစ်ပွင့်၊ သုံးပွင့်၊ ၁၂ ပွင့်ဖြစ်နေပါက ကရက် ဟုခေါ်၍၊ အန်လက်ကျသူသည် လောင်း ကြေးအကုန်ရှုံးသည်။ ဖော်ပြပါအပွင့်များကလွဲလျှင်မူ၊ ထိုအန်လက်ကို ပွိုင့်ဟုခေါ်၍၊ နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်ပစ်နိုင် သည်။ ထပ်၍ပစ်သောအလှည့်တွင် ထိုအပွင့်အတိုင်းထပ်ကျပါ က အနိုင်ရ၍၊ ခုနစ်ပွင့်ဖြစ်နေပါ မူရှုံးလေသည်။
ပိုကာအန်ကစားနည်းတွင်မူ အန်စာတုံးများ၏ မျက်နှာပြင် တစ်ဖက်စီတစ်ဖက်စီ၌ ကုလားသုံးကောင်ဟု မြန်မာတို့ ခေါ်ကြ သော ကင်း(ရှင်ဘုရင်) အရုပ်၊ ကွင်း(မိဖုရား)အရုပ်၊ ဂျက် (လက်စွဲတော်) အရုပ်၊ တစ်ပွင့်၊ ကိုးပွင့်၊ ဆယ်ပွင့်ဟူသော အမှတ်အသားများ အသီးသီးပါရှိသော အန်စာတုံးငါးတုံးကို အသုံးပြု၍၊ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် အန်ခတ်ရသည်။ အန်စာငါးတုံး စလုံးသည် တစ်ပွင့်ချည်းလန်လျှင် အပွင့်အများဆုံးရသည်။ အမှတ်အသားတစ်မျိုးတည်းသည် အန်စာတစ်စုံ (အန်စာနှစ်တုံး) တွင်သော်လည်းကောင်း၊ အန်စာသုံးခု၊ လေးခု၊ ငါးခုတို့တွင် သော်လည်းကောင်း ပြိုင်တူလန်လျှင်အပွင့်များရသည်။ သို့သော် အန်စာတုံးမှ အမှတ်အသားများသည် ကြီးစဉ်ငယ်လိုက်သော် လည်းကောင်း၊ အမှတ်အစဉ်အလိုက်လန်လျှင်သော်လည်းကောင်း အပွင့်မရတော့ချေ။
မြောက်အမေရိကတိုက်မှ အင်ဒီယန်းလူမျိုးတို့သည် လည်း ခရစ် ၁၆၃၆ ခုနှစ်ခန့်ကပင် အန်ကစားသော အလေ့ အထ ရှိခဲ့ကြောင်းသိရသည်။ ယင်းလူမျိုးတို့သည်လည်း အန်ကစား ကြူးကြသည်။ အန်ကစားခြင်းသည် လောင်းကစား နည်း တစ်မျိုးဖြစ်၍ အချို့အသဲအမဲကြီးသော အန်ကစားကြူး သူတို့သည် တစ်ထိုင်တည်း၊ တစ်ပွဲတည်း၌ပင် မိမိတို့စည်းစိမ် ပြုတ်သည်အထိ အလောင်းအစားပြုကာ ကစားကြသည်။ ဝိဓူရ ဇာတ်တော်၌ ဓနဉ္စယကောရဗျမင်းသည် အန်ကစားကြူးခဲ့သဖြင့် တိုင်းပြည်၏ အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ရတနာတစ်ပါးဖြစ်သည့် ပညာရှိအမတ်ကြီး ဝိဓူရအား ပုဏ္ဏကလက်သို့အပ်နှင်းခဲ့ရသည်။ ရောမ၊ ဂရိစသောနိုင်ငံများတွင် အန်ကစားခြင်းကို စွဲ⁠စွဲလန်း လန်းသဲသဲမဲမဲ ရှိခဲ့ကြသဖြင့် ပြင်းထန်သောဥပဒေများ ထုတ်၍ နှိမ်နင်းသော်လည်း ထိ⁠ထိရောက်ရောက် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ဖဲ ကစားနည်းစသော ခေတ်သစ်လောင်းကစားနည်းများပေါ်ပေါက် လာသည့်အခါမှသာလျှင် အန်ကစားနည်းတဖြည်း⁠ဖြည်းတိမ်ကော ပပျောက်ခဲ့လေသည်။
ကြီးဝိုင်းကြီးရွာ၊ စေတီခုံ
ကြီးဝိုင်းကြီးရွာ၊ စေတီခုံ
အလယ်စုရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
အလယ်စုရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ကောင်းလုံရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကောင်းလုံရွာ (Kawnglong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ကောင်းလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၁ ဦး၊ မ ၂၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရဲ့ရွာသစ်ရွာ၊ မရဲ့ရွာသစ်
မရဲ့ရွာသစ်ရွာ၊ မရဲ့ရွာသစ်
Benalmádena Stupa
Benalmádena Stupa သည် စပိန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း Andalusian ပြည်နယ် Benalmádena, Málaga တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ အမြင့်မှာ ၃၃ မီတာ (၁၀၈ ပေ) မြင့်ပြီး ဥရောပတွင် အမြင့်ဆုံးသော စေတီတော် ဖြစ်သည်။ စေတီတော်ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
တုံ့လုံရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
တုံ့လုံရွာ (Tontlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ တိလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၂ ဦး၊ မ ၂၃၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ Kan da yar ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်ကို ပဲခူးတိုင်း၊ သနပ်ပင်မြို့နယ်၊ ကမာစဲကျေးရွာတွင် အဖ ဦးအောင်သန်းခင်၊ အမိ ဒေါ်သန်းကြည်တို့၏ တဦးတည်းသော သားအဖြစ် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ ငယ်အမည်မှာ ဝင်းဆွေ ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဝင်းမြင့် ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကမာစဲကျေးရွာရှိ မူလတန်းကျောင်း၌ စတုတ္ထတန်းထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၅၀-၅၆ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးမြို့ အထက်တန်းကျောင်း၌ အလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်း ပညာကို သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဥပစာတန်း အပိုင်း (ခ) ၌ မြန်မာစာ အမှတ် အများဆုံး ရရှိသဖြင့် သာဒိုးအောင် ငွေတံဆိပ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း
မြန်မာစာပေကို လေ့လာ လိုက်စား၍ စာပေများ ရေးသားခဲ့သော ပညာရှင် ဖြစ်သည်။ ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသား၊ လူငယ်၊ လူရွယ်များအား ဗဟုသုတ ရှိစေရန် ရည်ရွယ်၍ မြန်မာစာပေများ၊ ကလေးပုံပြင်များ၊ မြန်မာကဗျာ စကားပြေများ၊ ကျောင်းသင်ခန်းစာ ပို့ချချက်များကို အဓိကထား ရေးသားခဲ့သည်။ အသက်နှစ်ဆယ် အရွယ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ မေလထုတ် မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းတွင် မောင်ဝင်းဆွေ အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော "ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရနှင့် ဝဏ္ဏပဘာ" ဆောင်းပါးဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်သည် စာပေ ရေးသားရာတွင် မြန်မာစာပေ၊ မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ၊ စာတမ်းများကို တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန် ကလောင် အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့ပြီး အခြား ကမ္ဘာ့ဝတ္ထု၊ စာရေး ဆရာကြီးများ၏ ဂန္ထဝင် ဝတ္ထုများ၊ စွန့်စားခန်း ဝတ္ထုများကို အောင်ခန့် အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန် ရေးသားခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန် ကလောင် အမည်ဖြင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ခေတ်သစ်ကဗျာ မိတ်ဖွဲ့ စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်ဖြင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေ (စာပဒေသာ) ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ အောင်ခန့် ကလောင် အမည်ခွဲဖြင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် လူ့သဘော လူ့သဘာဝ Question Durward ဝတ္ထုကို ရဲသွေးနီနီ အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာ အမျိုးသားစာပေ (ဘာသာပြန်) ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်၏ ထွက်ရှိသမျှ ဝတ္ထုများကို ရဲသွေးနီနီ၊ ရမက်ဧကရီ၊ ပညာရှင်သခင်၊ နေဘုရားသားတော်၊ အနာဂတ်မျက်လုံးရှင်နှင့် ဟူးဟူးသတ္တဝါကြီး တို့မှာ စာဖတ် ပရိသတ်များကြား ထင်ရှားသည်။ ဆရာကြီးသည် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပညာရေး ဝန်ကြီး ဌာန၏ ရွေးချယ် စေလွှတ်ချက် အရ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ၊ ပီကင်းမြို့တော် နိုင်ငံခြားဘာသာ သိပ္ပံကျောင်း၌ မြန်မာစာပေ ပညာရှင် (ဧည့်ပါမောက္ခ) အဖြစ် နှစ်နှစ် သွားရောက် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဆရာကြီးသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၊မြန်မာစာဌာန ၏ တွဲဖက် ပါမောက္ခ (ဌာနမှူး) အဖြစ်မှ ၁၉၉၉ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြန်မာစာ ကျွမ်းကျင်သူ အဖြစ် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာန၌ မြန်မာစာ ပါရဂူ သင်တန်းသားများအား စာပေ ပို့ချခဲ့သည်မှာ ကွယ်လွန်သည်အထိပင် ​ဖြစ်သည်။ဆရာကြီး၏ လုံးချင်း ဝတ္ထုများသည် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းမှ စ၍ အသစ်ထွက်ရှိခြင်း မရှိဘဲ ထွက်ပြီးသား စာအုပ်များကိုသာ ယနေ့ အချိန်ထိ ပြန်လည် ထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။ ဖရားအဘယမဏိ(ယိုးဒယားနန်းတွင်းဝတ္ထု)၊နိုင်သူ နှင့် ရှုံးသူ စသော ဘာသာပြန်စာအုပ်များသည် ပြန်လည်ထွက်ရှိသမျှ ဆရာကြီး၏ ဘာသာပြန်စာအုပ်များအနက် ထင်ရှားသည်။
ရရှိသော ဆုများ
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်သည် ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားစာပေတစ်သက်တာဆုကိုရရှိခဲ့သည်။
မိသားစု
ဆရာကြီးသည် ဇနီး ဒေါ်စန်းလွင်၊ သားလေးယောက်၊ သမီး တယောက်တို့နှင့် အတူ စမ်းချောင်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။