cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဆဝကဇာတ်
စဏ္ဍာလ တရားပြ
“အမောင် ငါကား မင်း၏ဥစ္စာဖြစ်၍ ဖြူစင်သော သလေး သားပြွမ်းထမင်ိးကု စားရ၏။ ထိုကြောင့် ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓ၊ ရဟန္တာတို့ မှီဝဲအပ်သော တရားကို မမှီဝဲနိုင်ပါ”
ဟု ပြန်ကြားပြောဆိုလေ၏။ ထိုအခါ စဏ္ဍာလသည် -
အို-ပုဏ္ဏားကြီး ... အပါယ်သို့ကျစေသဖြင့် လည်းကောင်း၊ မရားမှုကို ပြုကျင့်သဖြင့် လည်းကောင်း စည်းစိမ်ချမ်းသာ ဥစ္စာရခြင်းကို ရလာခဲ့အံ့၊ ထိုသို့ ရလာသော စည်းစိမ်ချမ်းသာဥစ္စာကိုရခြင်းကို ငါတို့ကဲ့ရဲ့စက်ဆုပ်ပါကုန်၏” –
ဟု ပုရောဟိတ်အား တရားဟောလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
သဲဖြူစမ်းရွာ၊ ကွင်းပေါက်
သဲဖြူစမ်းရွာ၊ ကွင်းပေါက်
ဆဝကဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မင်းသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
စဏ္ဍာလသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) သူတေ တံထွာ၊ တတ်ပညာ၊ ကောင်းစွာရိုသေသည်။
(၂) မြင့်နေမင်းအား၊ နိမ့်ပုဏ္ဏား၊ သင်ကြားဗေဒင်မည်။
(၃) သရက်ခိုးငြား၊ ဒွန်းစဏ္ဍား၊ တရားပြခဲ့သည်။
ဆဝဇာတ် ပြီး၏။
ရှမ်းစု (အရှေ့)ရွာ၊ လင်းလွန်းပင်
ရှမ်းစု (အရှေ့)ရွာ၊ လင်းလွန်းပင်
ဒါးပဲ့ရွာ၊ မြက်သောက်
ဒါးပဲ့ရွာ၊ မြက်သောက်
လဲပေးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
လဲပေးရွာ (Lepay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂၀ ဦး၊ မ ၄၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွင်းကြီးရွာ၊ လင်းလွန်းပင်
ကွင်းကြီးရွာ၊ လင်းလွန်းပင်
ချိုင်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ချိုင်းရွာ (Chaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ တဇန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တဇန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၀ ဦး၊ မ ၆၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပနဲမြောင်ရွာ
ပနဲမြောင်ရွာ
ဂျပ်မြွေ
ဂျပ်သည် လူကို တမင်မကိုက်တတ်ချေ။ ရေထဲ၌ အနှံ့အပြားရှိသော်လည်း လူကိုရှောင်ရှား၍ သွားတတ်သည်။ လှိုင်းလေထသော အချိန်မျိုးတွင် ရေငြိမ်ရာကမ်းခြေသို့ကပ်၍ သစ်ခက်သစ်ကိုင်းတို့ကို တွယ်နေတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ မြစ်ထဲ ချောင်းထဲ၌ ရေချိုးနေသော လူကို လူမှန်းမသိသဖြင့် ပေါင်၊ ခြေသလုံး၊ ခါးတို့ကို ရစ်ပတ်ထားတတ်သည်။ ဂျပ်ပတ်ထားသည်ကို လူကသိ၍ အသာငြိမ်ငြိမ်နေလိုက်လျှင် ဂျပ်သည် သွားလိုသောအခါ အလိုအလျောက် ရစ်ပတ်ထားသည်ကိုဖြေ၍ ကူးသွားတတ်လေသည်။ သို့သော် လူက ကြောက်အားလန့်အားဖြင့် ဂျပ်ကို ပုတ်ခတ်ဖယ်ရှားလျှင် ဂျပ်သည် တင်းကျပ်စွာ ပတ်ထားပြီးလျှင် ဦးခေါင်းကို ရမ်းခါ၍ နေတတ်သည်။ ဂျပ်၏ အစွယ်သည် ချေ၏အစွယ်ကဲ့သို့ အပြင်ထွက်နေသောကြောင့် အစွယ်သည် အသားနှင့်ငြိတတ်လေသည်။ ထိုသို့ငြိသော အစွယ်ရာသည် သက်ငယ်ရှသလောက်မျှပင်မရှိချေ။ သို့ရာတွင် ချက်ချင်းအဆိပ်တက်လာတတ်သည်။
ဂျပ်ကိုက်လျှင် နာကျင်ပူလောင်ခြင်း မရှိချေ။ ပါးစပ်၌ ချွဲပျစ်စေးကပ်လျက် မျက်စိမှုန်ဝေကာ စကားလည်းမပြောနိုင်ဘဲ လွန်စွာအိပ်ချင်လာသည်။ လူနာပြုစုတို့သည် လူနာကို မအိပ်အောင် မျက်နှာကိုရေပက်ခြင်း၊ လည်ကုပ်ကို ဆုပ်နယ်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရသည်။ အကယ်၍ လူနာကို မအိပ်အောင်လုပ်၍မရလျှင် ထိုလူနာသည် နောက်ဆုံး၌ အိပ်ပျော်ရာမှ မနိုးတော့ဘဲ တဖြည်းဖြည်း အသက်ရှူရပ်သွားတတ်သည်။ ဂျပ်ကို ကျပ်ဟူ၍လည်းရေးသည်။
ဂျပ်ပြား
ဂျပ်ပြားများသည် အထက်ကဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ပင်လယ်နှင့် ရေငန်ရောက်ရာဒေသတို့တွင် နေကြသည်။ ရေချိုတွင် လုံးဝမနေကြချေ။ ယင်းတို့သည် ရေသက်ကိုမရှူကြဘဲ ငါးခူ၊ ငါးရံ့တို့ကဲ့သို့ လေသက်ကို ရှူရှိုက်ကြသဖြင့် ရေပေါ်သို့ ဦးခေါင်းတစ်ထွာခန့်ဖော်ပြီးလျှင် ရှူးကနဲမြည်၍ ငုပ်သွားတတ်ကြလေသည်။
ဂျပ်လုံး
ဂျပ်လုံး၏ ဦးခေါင်းနှင့်လည်ပင်းသည် အလွန်သေးငယ်၍ ကိုယ်လုံးမှာ မတ်စေ့သာသာခန့်ရှိသည်။ ခေါင်းမှအမြီးတိုင်အောင် မြွေနှင့် တစ်သမတ်တည်းတူသည်။ ဂျပ်ပြားကဲ့သို့ အမြီး မပြားလှချေ။ အမြီးဖျား လက် ၃ သစ်ခန့်သာလျှင် မသိမသာ ပြားယောင်ယောင်ဖြစ်သည်။ ဂျပ်သည် မြွေနှင့် ကွဲပြားပုံမှာ ဂျပ်လုံးဟူသမျှတွင် ခေါင်းသေး၍ ဦးခေါင်းမှ အမြီးဖျားထိတိုင်အောင် အနက်တစ်တန်း၊ အဖြူတစ်တန်း သို့မဟုတ် အနက်တစ်တန်း၊ အဝါတစ်တန်း ပါရှိသည်။ ဂျပ်လုံးများကို ပင်လယ်နှင့်တကွ ကမ်းနားလတာများနှင့် ရေတက်ရေကျရှိသော ချောင်းတိမ်၊ ရိုးတိမ်တို့တွင် တွေ့ရသည်။ ထို့ပြင် မိုးအခါ ရေရောက်သော ကွင်းပြင်နှင့် လယ်ကွင်းများ၌လည်း တွေ့ရလေသည်။ ဂျပ်လုံးသည် ဂျပ်ပြားထက် အဆိပ်ပြင်းသဖြင့် ကိုက်လျှင် နာရီဝက်နှင့် သေနိုင်သည်။ ကုန်းရှိ မြွေထက် အဆိပ်ရှစ်ဆပိုသည်ဟု အဆိုရှိ၏။
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ
ဂျပ်ကိုက်သောအခါ ပင်လယ်ခရာမြစ်ဝါကို စားပါက ပျောက်သည်ဆိုသည်မှာ မှားယွင်းသည်။ ဂျပ်ကိုက်ခံရပါက မှန်ကန်သော ရှေးဦးသူနာပြုနည်းဖြင့် ဆေးရုံသို့သာ သွားသင့်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လယ်မြွေများ ကဏ္ဍ:အဆိပ်ရှိ မြွေများ
ချောင်းနက်ရွာ၊ ကျောက်တောင်ပြိန်
ချောင်းနက်ရွာ၊ ကျောက်တောင်ပြိန်
သင်နှီးတောရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
သင်နှီးတောရွာ (Thinnhintaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကြို့ပင်ဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၅၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လီကျောက်ကျီး
လီကျောက်ကျီး (李兆基) GBM သည် ၁၉၂၈ ဇန်နဝါရီ ၂၉ တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ကွမ်တုံးရှိ ရွှင့်တယ်ရပ်ကွက်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် အိမ်ရာမြေ အသုံးချလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင် တယောက်ဖြစ်ပြီး Henderson အိမ်ရာခြံမြေ အသုံးချ လုပ်ငန်း၏ အများဆုံးပိုင်ဆိုင်သူ ပိုင်ရှင်တယောက်ဖြစ်သည်။ (HKSE: 0012) Henderson Land Development သည် အိမ်ရာခြံမြေနှင့် သက်ဆိုင်သည့် လုပ်ငန်းအားလုံးကို ပေါင်းစပ်လုပ်ကိုင်သော အဖွဲ့အစည်းတခု ဖြစ်ပြီး အိမ်ရာခြံမြေများ၊ ဟိုတယ်များ၊ စက်မှုလုပ်ငန်းများနှင့် အများပြည်သူသုံးရန် ကျောက်မီးသွေးဓာတ်ငွေ့ထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်း၊ အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများကို ပိုင်ဆိုင် လုပ်ကိုင်သည်။
ကြွယ်ဝမှုများ
လက်ရှိတွင် ဟောင်ကောင်နှင့် တရုတ်ပြည်မကြီးတွင် အချမ်းသာဆုံးဖြစ်သော လီကာရှင်း နောက်တွင် ကပ်လျက် ဒုတိယ အချမ်းသာဆုံးဖြစ်သည်။ Forbes 2010 စာရင်းအရ Lee သည် ခန့်မှန်းဒေါ်လာ ၂၃ ဘီလျံ ပိုင်ဆိုင်ပြီး ကမ္ဘာ့နံပါတ် ၁၈ အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ကတည်းက သူ၏ အဓိက ဦးပိုင်လုပ်ငန်းမှ ချုပ်ကိုင်ထားသော ရှယ်ယာများမှ များပြားလှသော အကျိုးအမြတ်များရရှိခဲ့သည်။
ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုမှ ရသည့် အမြတ်အစွန်းများက သူ့အား “ ဟောင်ကောင် ၏ ဘတ်(ဖ)ဖတ်” နှင့် “အာရှ ရှယ်ယာ ဈေးကွက် ၏ ဆရာ” စသောနာမည်ပြောင်များအား ထိုက်ထိုက်တန်တန် ရစေသည်။ ၄ ယောက်မြောက်မွေးပြီး ကြွယ်ဝချမ်းသာသောဘီလျံနာ ဖြစ်လာသူမှာ ကမ္ဘာတွင် အလွန်ရှားပါး သောကြောင့် သူကိုရင်းနှီးသူများက Uncle Four ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။
လက်ရှိ တာဝန်ယူထားသောရာထူးများ
ဟင်ဒါဆင်မြေယာဖွံ့ဖြိုးရေးကုမ္ပဏီလီမိတက်(Henderson Land Development Company Limited) ကို တည်ထောင်သူ ဖြစ်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ ရာထူးကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေသူ တယောက်ဖြစ်သည်။ ဟောင်ကောင်နှင့်တရုတ်ဂက်စ်ကုမ္ပဏီလီမိတက်(Hong Kong and China Gas Company Limited) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ မီရာမာ(Miramar) ဟိုတယ်နှင့် ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု လုပ်ငန်း ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။
Sun Hung Kai Properies Limited တွင် ကုမ္ပဏီမှ တရားဝင်ရာထူးမဟုတ်သော်လည်း လွတ်လပ်စွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်သည့် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အနေဖြင့် ရှိသည်။ Hong Kong Ferry ( Holdings) Limited နှင့် East Asia Limited Bank ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ဒါရိုက်တာ အဖွဲ့ဝင်တယောက် ဖြစ်သည်။ ပိုစ့်မောက် ဘောလုံးအသင်းကို ဝယ်ယူရန် Peter Storrie အဖွဲ့အစည်း၏ အစိတ်အပိုင်းတခုအဖြစ် ပေါင်းစည်း ချိတ်ဆက်ထားသည်။
ချူးဘိုဒန်းရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ချူးဘိုဒန်းရွာ(Chubodan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ ဘောမ်မြန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘောမ်မြန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅ ဦး၊ မ ၁၃၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းလယ်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
အင်းလယ်ရွာ (Innlel)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဘုရားကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၄၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၉ ဦး၊ မ ၇၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျင်းကြီးဒေါင့်ရွာ၊ ဒေးဒလူ
ကျင်းကြီးဒေါင့်ရွာ၊ ဒေးဒလူ
လန်ဒန်မြို့
လန်ဒန် မြို့ သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ နှင့် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း (ယူကေ) ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း အတွင်း အကြီးဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ ဖြစ်ပြီး ဥရောပ သမဂ္ဂ အတွင်းတွင် အကြီးဆုံး မြို့ပြ ဒေသဖြစ်သည်။ လန်ဒန်သည် ကမ္ဘာ့အရေးကြီး မြို့ပြအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်ကြာပြီဖြစ်သည်။ လန်ဒန်မြို့ကို ရောမခေတ်က တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုစဉ်အခါက လန်ဒီနီယမ် ဟု အမည်တွင်သည်။ လန်ဒန်မြို့၏ ဗဟိုအချက်အချာ တမိုင်ပတ်လည်ရှိ ရှေးဟောင်း လန်ဒန်မြို့သည် အလယ်ခေတ်က အသွင်အပြင်အတိုင်း ဆက်လက် တည်ရှိဆဲဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် “လန်ဒန်မြို့”ဟု ဆိုရာ၌ ဤရှေးဟောင်း မြို့ရိုးအပါအဝင် ပတ်ပတ်လည် တိုးချဲ့ကျယ်ပျံ့လာသည့် မြို့ပြကြီး တရပ်လုံးကို ညွှန်းဆိုလာပြီ ဖြစ်သည်။
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ လင်းလွန်းပင်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ လင်းလွန်းပင်
လန်ဒန်မြို့
လန်ဒန်သည် ကမ္ဘာ့ဦးဆောင်ဦးရွက် မြို့ပြတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အနုပညာ၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး၊ ဖျော်ဖြေရေး၊ ဖက်ရှင်၊ ဘဏ္ဍာရေး၊ ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု၊ မီဒီယာ၊ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဝန်ဆောင်မှုများ၊ သုတေသန လုပ်ငန်းများ၊ ခရီးသွား လုပ်ငန်းများ နှင့် ပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများ အားလုံးအတွက် ထင်ရှား ကျော်စောသည်။. နယူးယောက်မြို့ နှင့်အပြိုင် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ငွေကြေးဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်။  ဥရောပတွင် မြို့တစ်ခုချင်း အနေနှင့် ဂျီဒီပီ အမြင့်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။ ဥရောပရှိ အကြီးဆုံး ကုမ္ပဏီ အခု ၅၀၀ မှ အခု ၁၀၀ ကျော်တို့၏ ဌာနချုပ် ရှိရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံတကာ ခရီးသည် အများဆုံး လာရောက် လည်ပတ်သည့် မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ လန်ဒန် ဟိသ်ရိုး လေဆိပ် သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံတကာ ခရီးသည် အနေနှင့် ကြည့်လျှင် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လန်ဒန်ရှိ တက္ကသိုလ် ၄၃ ခု ပေါင်း၍ ဥရောပတွင် အဆင့်မြင့် ပညာရေးအတွက် တစ်နေရာတည်း အများဆုံး တစုတစည်းတည်း ရှိနေရာ ဒေသ အဖြစ် ရှိသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်သည် နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်ကို အိမ်ရှင်အဖြစ် ၃ကြိမ်မြောက် လက်ခံ ကျင်းပသည့် ပထမဆုံးမြို့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
လန်ဒန် တွင် အမျိုးမျိုးသော ယဉ်ကျေးမှုနှင့် အမျိုးမျိုးသော လူများ ရှိကြသည်။ မဟာ လန်ဒန် ဒေသ အတွင်း ဘာသာစကား ၃၀၀ ကျော်ကို ပြောဆိုလျက် ရှိကြသည်။ မဟာ လန်ဒန် အာဏာပိုင် အဖွဲ့၏ ခန့်မှန်းချက် အရ ၂၀၁၅ တွင် လူဦးရေ ၈.၆၃ သန်းခန့် ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရပြီး ဥရောဂ သမ္မဂ္ဂ အတွင်း လူဦးရေ အားဖြင့် အများဆုံး စည်ပင်သာယာ နယ်နိမိတ် ဖြစ်သည်။ ယူကေ တစ်ခုလုံး လူဦးရေ၏ ၁၂.၅ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ဖြစ်သည်။ လန်ဒန်မြို့ပြ ဒေသသည် ပဲရစ်မြို့ ပြီးလျှင် ဥရောပ သမ္မဂ္ဂ အတွင်း ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ ၉.၇ သန်းကျော် ဖြစ်သည်။ လန်ဒန် မက်ထရိုပိုလစ်တန်ဒေသသည် ဥရောပတွင် လူဦးရေ အများဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး နေထိုင်သူ ၁၃,၈၇၉,၇၅၇ မျှ ရှိသည်။ မဟာလန်ဒန် အာဏာပိုင် အဖွဲ့ကမူ မြို့တော် ဒေသ အတွင်း (အင်္ဂလန် နိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်း၏ ဒေသ အတော်များများ အပါအဝင် လူဦးရေ ၂၂.၇ သန်းမျှ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ လန်ဒန် သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့အဖြစ် ၁၈၃၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၅ အထိ တည်ရှိခဲ့သည်။
အမည်ကို လေ့လာခြင်း
၁၈၉၈ မှ စ၍ လက်ခံ ခဲ့သော အယူအဆမှာ လန်ဒန်ဟူသော အမည်သည် ဆဲလ်တစ် အရင်းအမြစ် ဖြစ်ပြီး လန်ဒီနို ဟူသော လူ ပိုင်ဆိုင်သော နေရာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုအယူအဆကိုလည်း ပယ်ချခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၈ တွင် ရစ်ချတ်ကုတ် တင်ပြခဲ့သော အယူအဆအရ လန်ဒန် ဟူသော အမည်မှာ ဆဲလ်တစ်ခေတ်မတိုင်မီ ရှေးခေတ် ဥရောပ စကား *(p)lowonida မှ လာသည်ဟု ယူဆခဲ့ပြီး အလွန်ကျယ်၍ ခံတပ်ဆောက်ရန် မဖြစ်နိုင်သောနေရာဟု သိမ်းမြစ်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်သည်ဟု သူက ဆိုသည်။
၁၈၈၉ အထိ လန်ဒန် ဆိုသော အမည်မှာ လန်ဒန်မြို့တော်ကိုသာ ရည်ညွှန်းသော်လည်း ယခုအခါ လန်ဒန် ကောင်တီ နှင့် မဟာလန်ဒန် ဒေသတို့ကိုပါ ရည်ညွှန်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
သမိုင်း မတင်မီခေတ်
မကြာသေးမီက တွေ့ရှိခဲ့သော ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု နှစ်ခု အရ လန်ဒန် သိမ်း ဒေသ အနီးတွင် အစောပိုင်း အခြေချ နေထိုင်မှုများ ရှိနိုင်သည်ဟု ညွှန်ပြနေသည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဘောက်ဆော တံတား၏ မြောက်ဘက် ကမ်းခြေတွင် ကြေးခေတ် တံတား တစ်ခု၏ အကြွင်းအကျန်များကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ထိုတံတားမှာ သိမ်းမြစ်ကို ဖြတ်ကူးသော တံတား သို့မဟုတ် ယခု မရှိတော့သော ကျွန်းတစ်ခုသို့ ဆက်သွယ်ထားသည်ဟု ထင်ရသည်။ ဒန်ဒရိုလိုဂျီ (သစ်ပင်များကို လေ့လာသော ပညာ) အရ သစ်များသည် ဘီစီ ၁၅၀၀ ခန့်မှ ဟု သိရသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဘောက်ဆောတံတား၏ တောင်ဘက် သိမ်းမြစ်၏ ကမ်းခြေတွင် ကြီးမားသော သစ်အဆောက်အဦး တစ်ခု၏ အခြေများကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဘီစီ ၄၅၀၀ ခန့်က ဟု သိရသည်။ မီဆိုလစ်သစ် အဆောက်အဦးများ၏ အသုံးပြုမည့် ရည်ရွယ်ချက်ကိုမူ မသိရပေ။ သို့သော်လည်း အဆောက်အဦး နှစ်ခုစလုံးသည် တောင်ဘက် ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိပြီး အက်ဖရာမြစ်မှ သိမ်းမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သော နေရာတွင် ဖြစ်သည်။
ရောမခေတ် လန်ဒန်
လန်ဒန်ဒေသတွင် ဆဲလ်တစ် ဘရစ်တန်တို့၏ အခြေချ နေထိုင်မှု သာဓကများကို ကြဲပြန့်လျှက် တွေ့ရှိရသော်လည်း ပထမဆုံး အကြီးမားဆုံး အခြေချ နေထိုင်မှုများကို တွေ့ရသည်မှာ အေဒီ ၄၃ ခုနှစ် ရောမတို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ပြီးနောက်တွင် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ထိုသို့ အခြေချ နေထိုင်မှုများမှာ အေဒီ ၆၁ ခုနှစ် အထိသာ တည်ရှိခဲ့ပြီး ဘောဒစ်ကာ ဘုရင်မ ဦးဆောင်သော အိုက်စ်နီ လူမျိုးစုတို့ အလုံးအရင်းနှင့် ဝင်ရောက်ပြီး ပြာပုံဖြစ်အောင် မီးရှို့ ဖျက်ဆီး ပစ်ခဲ့ကြသည့် အချိန် အထိပင် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် ကြီးမားစွာ စီမံကိန်းချ ဆောင်ရွက်သော လန်ဒီနီယမ် မြို့တော် စည်ပင်ဝပြော လာခဲ့ပြီး ရောမ ခရိုင် ဘရစ်တန်နီယာ၏ မြို့တော် ကိုလ်ချက်စတာအား အေဒီ ၁၀၀ ခုနှစ်တွင် ကျော်လွန် သွားခဲ့သည်။ ၂ ရာစုနှစ် အတိုးတက်ဆုံး အချိန်တွင် ရောမလန်ဒန်၌ လူဦးရေ ၆၀,၀၀၀ မျှ ရှိခဲ့သည်။
အန်ဂလို ဆက်ဆွန် လန်ဒန် (ဗိုက်ကင်းခေတ်)
၅ ရာစု အစောပိုင်း ရောမတို့၏ အုပ်ချုပ်မှု ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် လန်ဒန်သည် မြို့တော် အဖြစ် ဆက်လည် မတည်ရှိတော့ဘဲ တံတိုင်းကာရံထားသော လန်ဒီနီယမ် မြို့ကို စွန့်ပစ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ရောမ ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းမှာ စိန့်မာတင် အင်သည်ဖီးလ် ဒေသတွင် အေဒီ ၄၅၀ ခန့်အထိ ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ အေဒီ ၅၀၀ ခန့်မှ စ၍ အန်ဂလို ဆက်ဆွန်တို့သည် လူဒန်ဝစ် ဟု ခေါ်သော မြို့ကို ထိုနေရာတွင်ပင် ဆက်လက်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယခင် ရောမခေတ် မြို့တော်၏ အနောက်ဘက် ခပ်ကျကျတွင် ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၆၈၀ ခန့်သို့ ရောက်သော အခါတွင် အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည် အထိ ပြန်လည် တိုးတက်လာခဲ့သော်လည်း အကြီးအကျယ် ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ပြုသည့် အထောက်အထား အနည်းငယ်သာ တွေ့ရသည်။ အေဒီ ၈၂၀ ခုနှစ်မှစ၍ ဗိုက်ကင်း တို့၏ ဆက်တိုက် ကျူးကျော်မှု များကြောင့် မြို့၏ စည်ကားမှု လျော့ကျ လာခဲ့သည်။ မှတ်တမ်းများ အရ ဗိုက်ကင်းများက လန်ဒန်ကို သုံးကြိမ် တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အေဒီ ၈၅၁ ခုနှစ်နှင့် ၈၈၆ ခုနှစ် တိုက်ခိုက်မှု နှစ်ခုတွင် အောင်မြင်ခဲ့ကာ အေဒီ ၉၉၄ တိုက်ခိုက်မှုတွင် ဗိုက်ကင်းတို့ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
အလယ်ခေတ်
ဟတ်စတင်းတိုက်ပွဲကို အောင်မြင်ပြီးနောက်တွင် နော်မန်ဒီမြို့စားကြီး ဝီလီယံအား အသစ်ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသော ဝက်မင်စတာ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ၁၀၆၆ ခရစ္စမတ်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ဘုရင်အဖြစ် ဘိသိက်သွန်း၍ နန်းတင်ခဲ့သည်။ ဝီလီယံသည် မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်စွန်းတွင် အင်္ဂလန်ရှိ ကျောက်တုံးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော နော်မန်ပုံစံ ရဲတိုက်များထဲမှ ပထမဆုံးဖြစ်သော လန်ဒန်ရဲတိုက်ကြီးကို မြို့နေလူထု ကြောက်ရွံ့စေရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၀၉၇ တွင် ဒုတိယမြောက် ဝီလီယံဘုရင်သည် ဝက်မင်စတာ ခန်းမ ကို ဝက်မင်စတာ ဘုန်းကြီးကျောင်း အနီးတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုခန်းမသည် ဝက်မင်စတာ နန်းတော်၏ အစ ဖြစ်သည်။
၁၂ ရာစုတွင် နိုင်ငံအတွင်း လှည်လည်သွားလာနေ‌သော တော်ဝင်အင်္ဂလိပ်နန်းတော်ကို ခြံရံထားသော အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းများသည် အရွယ်အစား ကြီးမားလာပြီး ခေတ်မီလာသဖြင့် တစ်နေရာတည်းတွင် အခြေချနေထိုင်မှု များလာသည်။ တော်ဝင်ရတနာ ဘဏ္ဍာ အများစုမှာ ဝင်ချင်စတာမှ လန်ဒန်တာဝါသို့ ရွှေ့ပြောင်းသိမ်းဆည်း ထားသော်လည်း လုပ်ငန်းဆောင်တာ အများစု အတွက် လုပ်ကိုင်သည့်နေရာမှာ ဝက်မင်စတာ ဖြစ်လာသည်။ ဝက်မင်စတာ မြို့တော်မှာ အစိုးရပိုင်းဆိုင်ရာ အနေနှင့် မြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့သော်လည်း အနီးအနားရှိ လန်ဒန်မြို့တော်မှာ နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့နှင့် အဓိက ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဌာနအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိပြီး သီးခြားအုပ်ချုပ်ရေးဌာနဖြစ်သော လန်ဒန်ကော်ပိုရေးရှင်း၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် စည်ပင်ထွန်းကားလာခဲ့သည်။ ၁၁၀၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၁၈,၀၀၀ သာရှိသော်လည်း ၁၃၀၀ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၁၀၀,၀၀၀ အထိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၄ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် ပလိပ်ရောဂါကပ်ဆိုးကြီးကြောင့် လန်ဒန်လူဦးရေ၏ ၃ ပုံ ၁ ပုံမျှ သေကြေပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ၁၃၈၁ လယ်သမားများ ပုန်ကန်မှုတွင်လည်း လန်ဒန်သည် အဓိကနေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၂၉၀ ခုနှစ် ပထမမြောက် အက်ဒဝပ်ဘုရင်က ဂျူးလူမျိုးများကို နှင်မထုတ်မီ အချိန်အထိ လန်ဒန်သည် အင်္ဂလန်ရှိ ဂျူးလူမျိုး အများစု နေထိုင်ရာ အဓိကနေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၁၉၀တွင် ဂျူးလူမျိုးများ အပေါ် အကြမ်းဖက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဘုရင်အသစ်၏ နန်းတက်ပွဲတွင် ဂျူးလူမျိုးများ သူတို့ဘာသာ လာရောက်ခဲ့ကြပြီးနောက် ဘုရင်က ဂျူးများကို အစုလိုက် အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည် ဆိုသော ကောဠာဟာလ ထွက်ပေါ်လာ၍ ဖြစ်သည်။ ၁၂၆၄ခု ဒုတိယမြောက် ဘာရွန်စစ်ပွဲ အတွင်းတွင် ဆိုင်မွနိဒီ မောင့်ဖောင့် သူပုန်များက အကြွေးစာရင်းများကို သိမ်းဆည်းရန် ကြိုးစားရင်း ဂျူးလူမျိုး ၅၀၀ ခန့်ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
ခေတ်သစ် အစောပိုင်း
တူးဒေါခေတ်အတွင်းတွင် ပြုပြင်‌ပြောင်းလဲရေး လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ပရိုတက်စတင့် ဝါဒဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲလာခဲ့ပြီး လန်ဒန်ရှိ အိမ်ခြံမြေအများစုကို ဘုရားကျောင်းတော်မှ ပုဂ္ဂလိကသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် မြို့တော်အတွင်း ကုန်သွယ်ရေးနှင့် စီးပွားရေး အရှိန်မြင့်လာခဲ့သည်။ ၁၄၇၅ တွင် ဟန်းဆေတစ်အဖွဲ့မှ အင်္ဂလန်၏ ပင်မ ကုန်သွယ်ရေး အခြေစိုက်စခန်းကို လန်ဒန်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး စတားဟော့ဖ် အော့ဖ် စတီးလ်ယတ်ဒ် ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအခြေစိုက် စခန်းသည် ၁၈၅၃ ခုနှစ်အထိ တည်ရှိခဲ့ပြီး ဟန်းဆေတစ်မြို့တော်များ ဖြစ်သော လူးဘက်၊ ဘရီမန် နှင့် ဟမ်းဘတ်တို့မှ အရှေ့တောင်ပိုင်း ရထားကုမ္ပဏီအား ရောင်းချ လိုက်ချိန်အထိ ဖြစ်သည်။ ဆေးမဆိုးရသေးသော သိုးမွှေးအထည်များကို လန်ဒန်မှ အောက်ပိုင်းနိုင်ငံများ ဖြစ်သော နယ်သာလန်၊ ဘယ်လဂျီယမ် နှင့် လူဇင်ဘတ်နိုင်ငံ တို့သို့ တင်ပို့ ရောင်းချကြသည်။
သို့သော်လည်း အင်္ဂလိပ် ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေးသည် ဥရောပ အနောက်မြောက်ပိုင်းမှ ကျော်လွန်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ မြေထဲပင်လယ်ဒေသနှင့် အီတလီသို့ ဆက်သွယ်သော ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အန့်ဝပ်ကို ဖြတ်ကျော်၍ အယ်လ်ပ်တောင်တန်း များပေါ်မှ ဖြတ်ကျော်သွားလေ့ ရှိသည်။ ဂျီဘရော်လ်တာ ရေလက်ကြားကို ဖြတ်ကျော်၍ အင်္ဂလန်သို့ အသွားအပြန် ပြုလုပ်ကြသော သင်္ဘောများမှာ အများအားဖြင့် အီတလီ နှင် ရာဂူဆန်နိုင်ငံမှသာ ဖြစ်သည်။ ၁၅၆၅တွင် နယ်သာလန်မှ အင်္ဂလန်သို့ သင်္ဘောလမ်းကြောင်းကို ပြန်ဖွင့်ပြီးနောက် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်းများ အလွန်အမင်း များပြားလာခဲ့သည်။ လန်ဒန်တွင် တော်ဝင်အိတ်ချိန်းကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပို့ကုန်ဦးစားပေး စီးပွားရေးစနစ် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ပြီး လက်ဝါးကြီးအုပ်လုပ်ကိုင်သည့် ကုမ္ပဏီများဖြစ်သည့် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ ကဲ့သို့သော ကုမ္ပဏီများကို တည်ထောင်ကြပြီး ကမ္ဘာသစ်သို့ ကုန်သွယ်ရေး ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြသည်။ လန်ဒန်သည် မြောက်ပင်လယ်၏ အဓိကဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံအတွင်း နှင့် ပြည်ပမှ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ လူဦးရေသည် ၁၅၃၀တွင် ၅၀,၀၀၀ မျှရှိရာမှ ၁၆၀၅ခုနှစ်တွင် ၂၂၅,၀၀၀ အထိ တိုးပွားလာခဲ့သည်။
၁၆ ရာစုအတွင်း ပြဇာတ်လောက တိုးတက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အပြင်းအထန် ဆန့်ကျင်မှုများ ရှိနေစဉ် အချိန်က ဝီလီယံ ရှိတ်စပီးယားနှင့် ၎င်း၏ ခေတ်ပြိုင်များသည် လန်ဒန်တွင် နေထိုင်ခဲ့ ကြသည်။ တူဒေါခေတ် ကုန်ဆုံးသွားသည့် ၁၆၀၃ ခုနှစ် အထိတိုင်အောင်ပင် လန်ဒန်သည် သိပ်သည်းစွာ တည်ရှိသည်။ ၁၆၀၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်တွင် ဝက်မင်စတာ၌ ပထမ ဂျိမ်းဘုရင်အား လုပ်ကြံရန် ကြံစည်သော သေနတ်ယမ်းလုပ်ကြံမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
၁၆၃၇တွင် ချားလ်(၁)၏ အစိုးရသည် လန်ဒန်ဒေသအတွင်း အုပ်ချုပ်ရေးကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ်အရ မြို့တော် ကော်ပိုရေးရှင်းအား မြို့တော်အနီးအနားရှိ တိုးချဲ့လာသောဒေသများကိုပါ ပါဝင်အောင် ထည့်သွင်း၍ နယ်နိမိတ်နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကို တိုးချဲ့ရန် ဖြစ်သည်။ ဘုရင်မှ လန်ဒန်၏ လွတ်လပ်မှုကို လျော့နည်းအောင် ပြုလုပ်မည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ထိုတိုးချဲ့ဒေသများကို အုပ်ချုပ်ရန် စိတ်ဝင်စားမှု မရှိသောကြောင့် လည်းကောင်း၊ မြို့တော်အတွင်းရှိ အသင်းအဖွဲ့များမှ အာဏာကို ခွဲဝေခြင်း မပြုလိုသောကြောင့် လည်းကောင်း ကော်ပိုရေးရှင်းမှ ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ "မဟာငြင်းပယ်မှုကြီး"ဟု နောင်တွင်ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသော အဆိုပါကိစ္စ လန်ဒန်မြို့၏ သီးသန့်ဖြစ်သော အုပ်ချုပ်ရေး အနေအထား ဖြစ်လာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ် ပြည်တွင်းစစ်တွင် လန်ဒန်မြို့သား အများစုတို့သည် လွှတ်တော်ဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့ကြသည်။၁၆၄၂ တွင် ဘုရင့်သစ္စာခံတို့၏ ကနဦးအောင်မြင်မှုသည် ဘရန့်ဖို့ဒ်နှင့် တန်း ဟမ်ဂရင်းစစ်ပွဲတို့တွင် ထိပ်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိလာသောအခါ လန်ဒန်မြို့အား ဆက်သွယ်ရေးလိုင်းဟု ခေါ်သော ကာကွယ်ရေးတံတိုင်းဖြင့် ဝန်းရံထားခဲ့သည်။ ထိုကာကွယ်ရေး တံတိုင်းအား လူပေါင်း ၂၀,၀၀၀ ခန့်ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂လမကြာဘဲ ပြီးစီးခဲ့သည်။
အပန်းဖြေရာ နေရာများ
<!--
ပထမတည်ခဲ့သော လန်ဒန်မြို့မမှာ တင်းမြစ်၏ မြောက်ဘက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ စတုရန်းတစ်မိုင်မျှသာကျယ်၏၊ ထိုပတ်ဝန်းကျင်တွင် မှ လန်ဒန် မြို့တော်သစ်(မဟာလန်ဒန်)ကို တည်ဆောက်ထားရာ လန်ဒန်မြို့ တော်သစ်မှာ ၆၉၉ စတုရန်းမိုင်ကျော်မျှကျယ်ဝန်းလေသည်။ လန်ဒန်မြို့မမှာ အရောင်းအဝယ်အစည်ကားဆုံးသော ရပ်ကွက်ဖြစ်၍ မြို့တော်ဝန်က ကောင်စီ လူကြီးများနှင့်တိုင်ပင်၍ အုပ်ချုပ်လေသည်။ ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းချုပ်ဘုန်းကြီး သည် ထိုလန်ဒန်မြို့မ၌ပင် သီတင်းသုံး၍ ဗဟိုဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးမှာ စိန်ပေါကက်သီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးဖြစ်၏။
လန်ဒန်မြို့တွင် အဂ‡လန်နိုင်ငံသမိုင်း၌ ထင်ရှားခဲ့သော အဆောက် အအုံပေါင်းများစွာရှိ၏။ စိန်ပေါ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ ဝက်စမင်စတာအက် ဗေးနှင့် လန်ဒန်ရဲတိုက်ကြီးတို့သည် အဂ‡လန်နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံကြီးများဖြစ်လျက် ဗတ်ကင်ဟမ်နန်းတော်နှင့် စိန်ဂျမ်းနန်း တော်တို့သည် လန်ဒန်မြု့၏ အလယ်ဗဟို၌တည်ရှိလေသည်။ ဗြိတိသျှပါလီ မန်အဆောက်အအုံကြီးသည် တင်းမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် ထယ်ဝါခန့်ညားစွာ တည်လျက်ရှိပြီးလျှင် ထိုအနီး၌ပင် လန်ဒန်မြို့တော်ခန်းမကြီးရှိလေသည်။ ပါလီမန်အဆောက်အအုံမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော အဆောက်အအုံ များတွင် အပါအဝင်ဖြစ်၏။ စိန်ပေါဘုရားရှိခိုးကျောင်းမှာ ခမ်းနားကြီးကျယ် သော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးဖြစ်၍ နယ်လဆန်၊ ဝယ်လင်တန်စသော နာမည်ကျော်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတို့၏ ရုပ်ကလာပ်ကို မြှုပ်နှံထားသည်။ ဝက်စမင် စတာအက်ဗေးမှာ အဂ‡လန်ပြည်မှ နာမည်ကျော်စာဆိုတော်များ၊ နိုင်ငံခေါင်း ဆောင်ကြီးများနှင့် ရှင်ဘုရင်များကို မြှုပ်နှံရာဌာနဖြစ်လေသည်။
လန်ဒန်မြို့တွင် ထင်ရှားသော လန်ဒန်တက္ကသိုလ်ကျောင်း၊ နာ မည်ကျော် အီတန်၊ ဟာရိုကျောင်းများနှင့် အခြားကျောင်းပေါင်းများစွာလည်း ရှိ၏။ မြူနီစပယ်ကျောင်းများ၊ စက်မှုလက်မှုပညာသင်ကျောင်းများလည်း ရှိသေးသည်။ လန်ဒန်မြို့ကြီးသည် အဂ‡လန်မြို့ပြည်တွင် စာပေ အနုပညာနှင့် သိပ္ပံပညာများကို လေ့လာရှာမှီးရာ ဗဟိုဌာနတစ်ခုလည်းဖြစ်လေသည်။ လန် ဒန်မြို့ရှိ ဗြိတိသျှပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်များ မြိူ့တော်၏ ကျက်သရေ ဆောင်ဌာနကြီးများဖြစ်၍ ပညာဗဟုသုတ လိုလားသူတိုင်းပင် လန်ဒန်မြို့သို့ ရောက်လျှင် ထိုနေရာများသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခြင်းမပြုဘဲ မနေနိုင်ကြ ချေ။ အမျိုးသားပန်းချီပြတိုက်၊ ဝိတိုရိယနှင့် အယ်လဗတ်ပြတိုက်၊ တိရစ္ဆာန် ရုံ၊ သဘာဝသမိုင်းပြတိုက်ခန်းများ၊ သိပ္ပံပညာပြခန်းများ၊ ဘူမိဗေဒစသည် ဖြင့် ပညာရှာမှီးလိုသူတို့ သွားရောက်လည်ပတ်ကြည့်ရှုရန် ကောင်းသောဌာန များမှာလည်း လွန်စွာပင်ကြီးကျယ်၍ ပြည့်စုံလှပေ၏။ ထရာဖဲလဂါပန်းခြံ (နယ်လဆန်၏ ရုပ်တုရှိရာ) မှာလည်း ထင်ရှားသော နေရာဌာနများတွင် အပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။
လူအများစုရုံးသွားလာနိုင်သော ကွင်းပြင်ကြီးများရှိသည့် ပန်းခြံ များလည်းရှိ၏။ ပန်းခြံများတွင် ဟိုက်ဒပတ်ပန်းခြံမှာ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်၏။ ထိုပန်းခြံသည် ၃၆၁ ဧကရှိ၍ ရန်ကုန်မြို့ အင်းယားကန်ကဲ့သို့ပင် တနဂ‡နွေ နှင့် အခြားရုံးပိတ်ရက်နေ့အားများတွင် လူများအပန်းဖြေလာရောက်ကြသဖြင့် အလွန်စည်ကားသောနေရာဖြစ်လေသည်။ နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်လိုသူများသည် ထိုဟိုက်ဒပတ်ပန်းခြံတွင် ပရိသတ်အား သူတို့ပြောလိုသော အကြောင်းအရာ များကို ပြောဟောခြင်းအားဖြင့် ပရိသတ်အလယ်တွင် စကားပြောခြင်း အတတ်ကို လေ့ကျင့်လေ့ရှိကြ၏။ ရီးဂျင့်ပန်းခြံတွင်ကား တရိစ္ဆာန်ရုံနှင့် ပန်းဥယျာဉ်ရှိလေသည်။
လန်ဒန်မြို့သည် ကုန်ပစ္စည်းများကို အကြီးအကျယ် ထုတ်လုပ် ဖြန့်ဖြူးသော မြို့ဖြစ်၍ စက်ရုံအလုပ်ရုံကြီးများမှ အလှကုန်ပစ္စည်းများ၊ အိမ် ထောင်ပရိဘောဂများ၊ အထည်အလိပ်များနှင့် စားကုန် သောက်ကုန်များ ထွက်ပြီးလျှင် မော်တော်ကားနှင့် အခြားအထည်ကြီးစက်ကိရိယာပစ္စည်းများ ကိုလည်း ထုတ်လုပ်လေသည်။ ဗဟိုဌာနကြီးဖြစ်၍ ဘဏ်လုပ်ငန်းမှာလည်း အလွန်ကြီးကျယ်လှပေသည်။ လန်ဒန်ဆိပ်ကမ်းမှာ သဘေ‡ာကြီးငယ်တို့ဖြင့် ကြက်ပျံမကျ စည်ကား၍ သဘေ‡ာကျင်းကြီးကိုးကျင်းမျှရှိ၏။ အဂ‡လန်ပြည်ရှိ မီးရထားလမ်းများ ဆုံရာဌာဖြစ်၍ ဝါးတာလူး၊ ချားရင်းကရော့စသော ဘူတာများမှာ မီးရထားလမ်းများဆုံသော နေရာဖြစ်ပြီးလျှင် လျှပ်စစ်မီးရထား များမှာ များသောအားဖြင့် မြေအောက်တွင်သွားလာကြ၏။ တူးမြောင်းများ လည်းရှိ၍ တာဝါဗရစ်ခေါ် မျှော်စင်တံတားရှိရာ တင်းမြစ်၏အောက်တွင် လူများယာဉ်များသွားလာနိုင်သော ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများရှိလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက လန်ဒန်မြို့သည် အပြင်းအထန်ဆုံး ဗုံး ကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းခံရသည်။ ဂျာမန်တို့က ဒလကြမ်းဗုံးကြဲချသဖြင့် လူပေါင်း နှစ်သောင်းကိုးထောင်ကျော်ကျော်မျှ သေဆုံး၍ လူပေါင်းငါးသောင်းကျော်ခန့် ဒဏ်ရာရကြသည်။ မီးလောင်ဗုံးများကြောင့်လည်း အဆောက်အအုံများ ပျက် စီးခဲ့ရလေသည်။
လန်ဒန်မြို့တော်ကို ရှေးဦးစွာတည်ဆောက်ခဲ့စဉ်က ရွှံ့နွံ့များ ထူ ထပ်သော တင်းမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တဲစုများဖြင့်ပြီးသော ရွာငယ်ကလေး တစ်ခုမျှသာဖြစ်ခဲ့၏။ ခရစ် ၄၃ ခုနှစ်ခန့်တွင် ရောမတို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး နောက်၌ လန်ဒန်သည် အရေးပါသောနေရာတစ်ခုဖြစ်လာသည်။ ထိုစဉ်က လန်ဒီနီယမ်ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့၏။ ဗြိတိန်ကို ရောမတို့အုပ်စိုးစဉ် ၃၆၉ ခုနှစ်မှ ၄၁၂ ခုနှစ်အထိမြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက် ဇုံနိုင်ငံ၏မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့ စဉ်ကလည်း ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှု ဖွံ့ဖြိုးခဲ့၏။ လန်ဒန်မြို့ကို ဒိန်း လူမျိုးတို့က မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီးနောက်တွင် အဲလဖရက်ဘုရင် ပြန်လည်တည် ဆောက်ခဲ့သည်။ နော်မန်တို့ ရောက်လာပြီးသည့်နောက်တွင်လည်း လန်ဒန် မြို့သည် ဗြိတိန်ကျွန်း၏ ကုန်သွယ်မှု ဗဟိုဌာနဖြစ်ခဲ့၏။ ကူးသန်းရောင်း ဝယ်ရေးသည် များစွာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့လေသည်။ လန်ဒန်မြို့သည် နှင်းဆီ စစ်ပွဲများအတွင်းက ယော့ဂိုဏ်းသားများဘက်မှလည်းကောင်း၊ အဂ‡လိပ်ပြည် တွင်းစစ်ပွဲအတွင်းက ပါလီမန်ဂိုဏ်းသားများဘက်မှလည်းကောင်း ပါဝင်ခဲ့ ၏။ လန်ဒန်မြို့တွင် ၁၆၆၅ ခုနှစ် ပလိပ်ရောဂါကပ်ကြီး ဆိုက်ရောက်ခဲ့၍ ၁၆၆၆ ခုနှစ်တွင် မီးအကြီးအကျယ်လောင်ကျွမ်းခြင်းခံရသည်။ ရပ်ကွက် ပေါင်း ၁၅ ရပ်ကွက်၊ လမ်းပေါင်း ၄ဝဝ၊ အိမ်ခြေပေါင်း ၁၃၄ဝဝ နှင့် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ၈၉ ကျောင်း မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ သို့သော် မလျှော့သော ဇွဲသတ္တိဖြင့် မြို့ကိုပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့ရာ မှန်မှန်ပင် တိုးတက်လာခဲ့၏။ ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် နပိုလီယန်စစ်ပွဲများ ပြီးဆုံးသွားပြီး နောက်၌ လန်ဒန်မြို့သည် တိုးတက်ကြီးမားစည်ကားလာရာ ထိုစဉ်က လူဦးရေ တစ်သန်းကျော်ရှိခဲ့၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင်အကြီးဆုံးမြို့လည်းဖြစ်၊ အကြီး ဆုံးသောစီးပွားရေးအချက်အချာဌာနလည်း ဖြစ်နေခဲ့လေပြီ။ ဝိတိုရိယ ဘုရင် မကြီး လက်ထက်တွင် လန်ဒန်မြို့သည် တန်ခိုးအာဏာတိုးတက်လာ၍ ပိုမို စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့၏။ မီးရထားလမ်းများ ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာတွင် မီးရထား လမ်းဆုံကြီးဖြစ်လာသည်သာမက စီးပွားရေးနှင် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာမြို့တော် လည်းဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ မြို့မတစ်ဝိုက်တွင် ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်များ ပေါ် ပေါက်လာ၍ နောင်အခါအဆက်မပြတ်သော မြို့တန်းရှည်သဖွယ် ဖြစ်လာပြီး လျှင် မဟာလန်ဒန်ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာလေသည်။ -->
မိုးကုတ်ရွာ၊ မိုးကုတ်
မိုးကုတ်ရွာ၊ မိုးကုတ်
တောင်ကိုင်းရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
တောင်ကိုင်းရွာ (Taungkaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ တောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၈၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်လွမ့်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
လွယ်လွမ့်ရွာ (Loilumt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂၀ ဦး၊ မ ၄၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် စွမ်းအင်နှင့် ပတ်သက်၍ စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာနထားရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ကိုလိုနီခေတ်အတွင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်‌ရေးရပြီးသည်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်‌နေ့အထိ၊ ‌ရေနံထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ချက်လုပ်ခြင်း၊ ဖြန့်ဖြူးခြင်းလုပ်ငန်းအားလုံးကို ဘီအိုစီကုမ္ပဏီမှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်‌နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ ပြည်သူ့ရေနံလုပ်ငန်း အမည်ဖြင့် သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန ကြီးကြပ်မှု အောက်တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၀ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့ရေနံကော်ပိုရေးရှင်းအဖြစ် အမည်ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မြန်မာ့ရေနံကော်ပိုရေးရှင်းသည် ရေနံရှာဖွေခြင်း၊ တူးဖော်ခြင်း၊ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ချက်လုပ်ခြင်းနှင့်ရေနံထွက်ပစ္စည်းများ ဖြန့်ဖြူးရောင်းချခြင်းလုပ်ငန်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင်ကျင်းပခဲ့သော နိုင်ငံတော်ကောင်စီ၏ (၂၆) ကြိမ်မြောက်အစည်းအဝေးမှ သဘောတူဆုံးဖြတ်ချက်အရ ရေနံချက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်သည့် ရေနံချက် စက်ရုံများနှင့် ရေနံထွက်ပစ္စည်းဖြန့်ဖြူးရောင်းချခြင်းလုပ်ငန်းများကို ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အမှတ်(၂)စက်မှု ဝန်ကြီးဌာန ကြီးကြပ်မှုအောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ မြန်မာ‌့ရေနံ‌ကော်ပို‌ရေးရှင်းကိုပါ အမှတ်(၂)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန ကြီးကြပ်မှုအောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သဖြင့် အောက်ပါအဖွဲ့အစည်း(၃)ခုဖြင့် လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော် လက်ထက်တွင် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းကာ လျှပ်စစ်နှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် မေလတွင် နစက၏ အိမ်စောင့်အစိုးရမှ လျှပ်စစ်စွမ်းအားနှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာနများအဖြစ် ပြန်လည်ခွဲထုတ်ခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ  ၁၂  ရက်နေ့တွင် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနကို အောက်ပါအဖွဲ့အစည်းများဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်စွဲပါ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့၏ အမိန့် ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၈၉)အရ နိုင်ငံပိုင်စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းများ၏အမည်များကို ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ရန် သတ်မှတ်သဖြင့် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန ကြီးကြပ်မှု အောက်ရှိကော်ပိုရေးရှင်း ၄ ခု၏အမည်များကို အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလုပ်ငန်းသည် ၁၉၆ရ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသွားခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးရုံး
စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံးကို ၁၉၈ရ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အရာထမ်း(၈)ဦး၊ အမှုထမ်း(၄၀)ဦး၊ စုစုပေါင်း(၄၈)ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့ ရက်နေ့တွင် အရာထမ်း(၁၆)ဦး၊ အမှုထမ်း(၁၉)ဦး၊ စုစုပေါင်း(၃၅)ဦးဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးရုံး၏ အဓိကလုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနကြီးကြပ်မှုအောက်ရှိ ဦးစီးဌာနနှင့် လုပ်ငန်းများအား ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခြင်း၊ လိုအပ်သည်များကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း နှင့် အထက်ဌာန/ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အခြားဝန်ကြီးဌာန/အဖွဲ့အစည်းများဖြင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးရုံး ရုံးအဖွဲ့ကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
စွမ်းအင်စီမံရေး ဦးစီးဌာန
စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန၏ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အကူပြုဌာန တစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဝန်ကြီးဌာနမှ ချမှတ်ထားသော မူဝါဒနှင့် စွမ်းအင်ကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအစီအစဉ်များ အောင်မြင်စွာ အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရေးအတွက် လုပ်ငန်းအဖွဲ့အစည်းများနှင့် စေ့စပ်ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းခြင်း၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းများကို တာဝန်ခံဆောင်ရွက်သည်။ စွမ်းအင်စီမံရေးဦးစီးဌာနတွင် အောက်ဖော်ပြပါ ဌာနခွဲ(၃)ခု ပါဝင်သည်။
ပြင်ပအဆက်အသွယ်
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ
ကညင်တောင်ရွာ၊ ကွင်းပေါက်
ကညင်တောင်ရွာ၊ ကွင်းပေါက်
NGC 86
thumb|NGC 86 NGC 86 သည် နှစ်ဖက်ခုံး ဂလက်ဆီ အမျိုးအစားဖြစ်ကာ အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စုတန်းမှ ခန့်မှန်းခြေအကွာအဝေး အလင်းနှစ် ၂၇၅-၃၀၀ မီလီယံ ကွာဝေးသည်။ ယင်းအား ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် Guillaume Bigourdan ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ မြင်သာသော အရွယ်အစားမှာ ၁၄.၉ ဖြစ်သည်။
ကံဘူးရွာ
ကံဘူးရွာ
အခရစ်လစ်
အခရစ်လစ်(Acrylic)
အခရစ်လစ်ဆေးသည် ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့် ဖော်စပ်ထားသော ပန်းချီဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤဆေးသည် စွယ်စုံသုံးစွဲနိုင်သော ဆေးဖြစ်သည်။ အခရစ်လစ်ဆေးသည် ဆီဆေးနှင့် အလားတူ၍ ဆီဆေး၏ ဝိသေသ လက္ခဏာများနှင့် ဆင်တူယိုးမှား ဖြစ်နေပါသည်။ သို့သော်ဆီဆေးနှင့် မတူသောအချက်မှာ အခြောက်မြန်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဆေးသည် ကင်းဗတ်၊ သစ်သား၊ စက္ကူ၊ ဘုတ်ပြား၊ ဖန်၊ ပလပ်စတစ်၊ ကွန်ကရိနှင့် အင်္ဂတေ စသော မျက်နှာပြင် အမျိုးမျိုးပေါ်တွင် ရေးဆွဲအသုံးပြုနိုင်သည်။ ဆီဆေးရေးဆွဲရာတွင် ဆေးရောင်နှင့်ရောစပ်ရသော မီဒီယမ်(Medium) လိုအပ်သကဲ့သို့ အခရစ်လစ်ရေးဆွဲရာတွင်လည်း ရေ လိုအပ်ပါသည်။ ဆေးကြောသန့်စင်ရာ တွင်လည်း ရေနှင့်ပင် ဆေးကြောရသည်။ အရောင်တောက်ပ စိုပြေခြင်း၊ ရေရှည်၌ လိုအပ်သလို ရေးဆွဲနိုင်ခြင်း၊ အရောင်မှေးမှိန်ခြင်းကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်း၊ လွန်ကဲစွာ အရောင်တောက်ပြောင်မှုမရှိခြင်း၊ ရေ၏စွတ်စိုမှု အန္တရာယ် ကို ထူးကဲစွာခံနိုင်ခြင်း၊ ပြင်ပမှ သက်ရောက်သော ရာသီဥတုဒဏ်ကို ကောင်းစွာခံနိုင်သော အရည်အသွေးများရှိ ခြင်း၊ ဆေးများကွဲအက်ခြင်းမှ ကင်းဝေးခြင်း၊ ဆေးကို ဖော်စပ်အသုံးပြုရာတွင် အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသည့် အရာများမပါရှိခြင်း စသည့်အချက်များကား အခရစ်လစ်ဆေး၏ ထူးခြားမှုများပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဤဆေးသည် ပုံမှန်မဟုတ်သော အရာတို့၏ ဒြပ်သားမျက်နှာပြင်များကို ရေးဆွဲဖန်တီးခြင်း၊ ဆေးများက်ို အတုံးအခဲအလိုက် ရေးဆွဲခြင်း၊ အစွန်းအကွက်များဖော်၍ ရေးခြင်း၊ အရောင်ကို တောက်ပစေခြင်း၊ ဆေးရောင်ကို ဖောက်ထွင်းမြင်နိုင်လောက်အောင် ကြည်လင်စွာ အသုံးပြုခြင်း နှင့် လေအားကို အသုံးပြု၍ အမှုန်အစက်များဖြင့် ရေးဆွဲခြင်း စသည့်ပုံမှန်ရေးရိုးရေးစဉ်မဟုတ်သော အသစ်အဆန်းများကို ရေးရာ၌ များစွာသင့်လျော်သော ဆေး အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
ဤဆေး၏ ထူးခြားချက်မှာ ပန်းချီဆရာများ၏ စိတ်ကို ကောင်းစွာလှုပ်ရှားစေခြင်း၊ ပန်းချီအနုပညာကို ပြည့်ဝစွာဖန်တီးနိုင်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ အခရစ်လစ်ဆေးသည် မှိန်သောအရောင်များ ဖြစ်စေနိုင်သလို တောက်ပြောင်သော အရာများ ဖြစ်စေခြင်း၊ ထူပျစ်အောင်ဆေးချယ်နိုင်ခြင်းများအပါအဝင် ဆီဆေးများဖြင့် ပေါင်းဖွဲ့ထား၍ ကျယ်ပြန့်သောအရောင်အသွေး ခြယ်လှယ်မှု နည်းပညာများနှင့် လိုက်ဖက်လှသည်။ ဆေးအထူသုံးမည်ဆိုလျှင် အခရစ်လစ်ဆေးသည် ပြန့်ပြူး ညီညာခြင်း၊ ချောမွေ့ခြင်း၊ မျက်နှာပြင်များကို ဆေးထူထူဆေးများများ ရေးခြယ်ခြင်းများအတွက် သင့်လျော်သည်။ ၎င်းဆေးများသည် ရေနှင့်လည်းရောစပ်နိုင်ပြီး ရိုးရိုးရေဆေးကဲ့သို့ အကြည်လည်း ရေးဆွဲနိုင်သည်။ မှိုတက်ခြင်း စသောပျက်စီးစေမှုများမှ ကာကွယ်ရန် ခဲဓာတ်ပါသောအရည်များနှင့် ကြာရှည်ခံစေသော ဇဝက်သာ ကဲ့သို့သော ပစ္စည်းများ ပါဝင်ရောစပ်ထားခြင်းဖြင့် ဆေးများခဲခြင်း ပျစ်ခြင်းမှ ကင်းဝေးသည်။
ဤဆေး၏ဆိုးကျိုးမှာ အခန်းအပူချိန်၌ ဆေးသည် အလွန်ပျော့ပျောင်းနူးညံ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဆေးရေးခြယ်သောအခါတွင် ဆေးသားအလွှာတွင် ဖုန်မှုန့်၊ မြူမှုန့် စသည်များ ဝင်ရောင်စေပြီး ဆေးအရောင်ပျော့စေခြင်း၊ ဆေးရောင်ပျက်ခြင်းများကို ဖြစ်စေသည်။ အခရစ်လစ်ဆေးသည် ခြောက်သွေ့သာအခါ ပို၍အရောင်မဲမှောင်စေသည်။ ဆေးအလွန်အကျွံ သုံးစွဲချယ်မှုန်းထားပြီး ခြောက်သွားသောအခါ ထိုနေရာမှ အရောင်များနှင့် ခွဲခြားနိုင်းယှဉ်ရန် ခက်ခဲပါသည်။ ဤဆေးသုံးခြင်းဖြင့် လူအချို့တွင် ဆေးနှင့်မတည့်သော အခြေအနေ (Allergies)များ ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အခရစ်လစ်ဆေးကို ၁၉၉၀-ခုနှစ်၌ ဂျာမဏီပြည်မှ ပထမဦးဆုံး ဖော်စပ်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဆေးထုတ်လုပ်သည့်အပေါ်မူတည်၍ အမျိုးအစားကွဲပြားခြားနားမှုရှိပြီး အချို့သည် အရည်ကျဲ၍ အချို့သည် အရည်ပျစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဆေးနှင့်ရောစပ်သုံးစွဲရသော မီဒီယံ(Medium) နှင့် ကော်စေးတစ်မျိုး(Gel)တို့ကို ထည့်၍ လိုအပ်သလို ထိန်းချုပ် သုံးစွဲနိုင်သည်။
ကျမ်းကိုး
စိန်ပန်းနီ(အလှပညာ စာအုပ်မှ)
အေးဆန်း (ဘောလုံးသမား)
အေးဆန်း(၂၄ ဇန်နဝါရီ ၁၉၈၂ ခုနှစ်)သည် မြန်မာ ဘောလုံးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံလက်ရွေးစင်အသင်းအတွက် ပထမဆုံး ရွေးချယ်ခံရသည်။
​ကစားသမားဘဝ
သူသည် ပြည်နယ်/တိုင်း အသက် ၁၇နှစ်​အောက် ​ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများတွင် ၂၀၀၀ပြည့်နှစ်က စစ်ကိုင်းတိုင်းအသင်းတွင်ပါဝင်ပြီး​နောက် အားကစားဝန်ကြီးဌာန၏ လူငယ်​ဘောလုံးအသင်းသို့​ရောက်သွားခဲ့သည်။၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် အဆင့်မြင့်တန်း၌ လူငယ်​မွေးမြူ​ရေးစီမံကိန်းအဖြစ် ယှဉ်ပြိုင်ကစားနေသည့် တံခွန်​ဘောလုံးအသင်းတွင် ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် တံခွန်နှင့် ညီအစ်ကို​ဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည့် က​​မ္ဘောဇ​ဘောလုံးအသင်းသို့ တံခွန်မှ​ဘောလုံးသမား ၁၄ ဦးနှင့်အတူ ​ပြောင်း​ရွှေ့ကစားခဲ့သည်။
၁၇ နှစ်​အောက် မြန်မာ့လူငယ်လက်​ရွေးစင်အဖြစ် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် စတင်​ရွေးချယ်ခံရပြီး​နောက် သက်တမ်းလိုက်ပြိုင်ပွဲအဆင့်ဆင့် ကိုယ်စားပြုကစားပြီး​နောက် မြန်မာ့လက်​ရွေးစင်​ဘောလုံးအသင်းသို့ ​​ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။
မြန်မာ​နေရှင်နယ်လိဂ်တွင် က​မ္ဘောဇအသင်းနှင့် ​နေပြည်​တော်တို့တွင် ကစားခဲ့သည်။​ကစားသမားဘဝမှအနားယူပြီး​နောက် အမျိုးသား​ဘောလုံးအကယ်ဒမီ ရန်ကုန်တွင် နည်းပြအဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဇွန်လ၁၂ရက်​နေ့တွင် ထားဝယ်မြို့ သရက်​ချောင်း​ရေတံခွန်တွင် ​ရေနစ်​သေဆုံးခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးနှင့် သားဖြစ်သူတို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
မုတိရစ်ဝိကန်
မုတိရစ်ဝိကန် (ယခင်က Kyle ကန် သို့မဟုတ် Kyle ဆည် ဟု သိကြ) သည် ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံအရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မက်ဗင်ဂိုမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဖြစ်သည်။ ဤကန်၏ အမည်မှာ Kyle ကန် ဟု တွင်ရခြင်းသည် ကန်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိသည့် Kyle လယ်ကွင်းများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကန်သည် ဧရိယာ ၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၅ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၎င်းသည် ၁၉၆၀ တွင် မုတိရစ်ဝိမြစ်ပေါ်တွင် Kyle  ဆည်ကို တည်ဆောက်ရာမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤဆည်မှ ရေများကို lowveld  ဒေသမှ အနောက်တောင်ဘက်ဒေသနှင့် တြိဂံမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများအား စိုက်ပျိုးမြေများအတွက် ရေထောက်ပံ့ပေးမည် ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသများတွင် အဓိကစိုက်ပျိုးပင်မှာ ကြံပင် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မိန့်နွယ်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
မိန့်နွယ်ရွာ (Meintnwe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဟိုနားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၃၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုနားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၄ ဦး၊ မ ၂၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လင်းလွန်းပင်ရွာ၊ လင်းလွန်းပင်
လင်းလွန်းပင်ရွာ၊ လင်းလွန်းပင်
တမာပင်
တမာပင်သည် ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် မီလီယေစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍၊ ယင်းကို'အဇက် ဒီရက်ခတာ အင်ဒီကာ'ဟုခေါ်သည်။ မြန်မာများက ယင်းကို သင်္ဘောတမာခါးဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ တမာပင်သည် အမြဲစိမ်းအပင်မျိုးဖြစ်၏။ အမြင့်မှာ ပေ ၅ဝ ရှိ၍၊ အရွက်များနှင့် အုပ်ဆိုင်းဆိုင်းရှိသော အပင်ကြီး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရွက်တံတစ်ခုတွင် အစိမ်းရင့်ရောင်ရှိသော အရွက်ကလေးများ ၁ဝ တွဲခန့်ပါရှိသည်။ ယင်းတို့သည် ရွက်လွှဲများ ဖြစ်ကြသည်။ ငှက်မွှေးပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍၊ ခွေးသွားစိတ် ကဲ့သို့ အနားများရှိသည်။ ထိပ်ဖျားချွန်သည်။ တမာပွင့်သည် အဖြူရောင် ဖြစ်သည်။ တမာပွင့်သည် ငယ်၍ ချိုမွှေးသောအနံ့ရှိသည်။ တမာသီးသည် ဆီးသီးကဲ့သို့ အခွံအတွင်း၌ အစေ့တစေ့တည်းရှိသော အသီးမျိုး ဖြစ်သည်။ အရွယ်မှာ ပဲလုံးအကြီးစားခန့်ဖြစ်သည်။ တမာခေါက်သည် မွဲပြာတွင် အဖြူညှင်းပြောက်ထနေသော မွဲပြာတွင် အဖြူညှင်းပြောက်ထနေသော အရောင်အသွေးရှိသည်။ ဒေါင်လိုက်ရွှေ၍ ကျနေသော အစင်းများလည်း ရှိသည်။ တမာပင်သည် သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ အတော်အသင့်လျင်မြန်စွာ ကြီးပြင်းလာနိုင်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ တမာပင်သည် နုံးမြေကို ပိုမိုနှစ်သက်သော်လည်း၊ မည်သည့်မြေမျိုးတွင်မဆို ဖြစ်ထွန်းနိုင်သည်။ ရေငွေ့ကိုလည်း များများမလိုချေ။ ထိုကြောင့်မိုးခေါင်ရေရှားရပ်ဝန်း၌ လမ်းဘေးတွင် စိုက်ပျိုးရန် အသင့်တော်ဆုံးဖြစ်သည်။ တမာပင်ကို စိုက်ပျိုးရန်အကောင်းဆုံးနည်းမှာ ပျိုးခင်းတွင် မျိုးစေ့များကို ပျိုးပြီးလျှင်၊ ပေါက်လာသော အပင်ပေါက်ကလေးများကို အလိုရှိသောနေရာသို့ ရွေ့ပြောင်းစိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်သည်။ မိုးတွင်း၌ မှည့်လာသော မျိုးစေ့များ မြေပေါ်သို့ မကြွေကျမီ စိုက်ပျိုးသင့်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မျိုးစေ့များသည် လျင်မြန်စွာ ပျက်စီးသွားတတ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ မျိုးစေ့များကို ပျိုးသည့်အချိန်သည် မိုးရွာနိုင်သောအချိန်ဖြစ် လျှင်၊ ရေလောင်းပေးရန်မလိုချေ။ တမာပင်ကို လမ်းဘေးတွင် စိုက်ပျိုးလျှင် တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်ကို ပေ ၃ဝ စီ ခြားထားသင့်သည်။
တမာပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အနှံ့အပြားစိုက်ပျိုးကြသည်။ မုံရွာမြို့၊ မန္တလေးမြို့ စသည့်မြန်မာပြည်အညာ​ဒေသတွင် အ​လေ့ကျ​ပေါက်သည်။ မိုးရာသီတွင် တမာပင်​အောက် စိုစွတ်​သော​နေရာများတွင် တမာပင်​ပေါက်ငယ်​လေးများကို ​တွေ့နိုင်သည်။ တမာသားသည် အရောင်တင်ဆေး စွဲလွယ်သဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ယင်းကို အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တမာခေါက်ကို စင်ကိုးနားအစား အဖျားပြတ်ဆေး အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဖျားပြတ်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တမာပင်ကို ဆေးဖက်ဝင်သဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသည်။ တမာခေါက် အားတိုးဆေးဖော်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ တမာသီး တမာရွက် တမာဆီကို အင်းဆက်ပိုးသတ်ဆေးနှင့် အားကြွဆေးဖော်ရာ၌လည်းကောင်း၊ တမာပွင့်နှင့် တမာစေးကို အနာအကင်း သေစေသောဆေးနှင့် အစာကြေဆေးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ တမာရွက်ကို ကြိတ်၍အုံလျှင် ဝဲခြောက်နှင့် ပြည်တည်သော အဖုအပိမ့်တို့ ပျောက်ကင်း စေနိုင်သည်။
ပုံသဏ္ဌာန်
အပင်ကြီးမျိုး ဖြစ်သည်။ ငှက်မွှေးရွက်ပေါင်းဖြစ်၍ ရွက် မွှာများသည် ငါးစုံမှ ခြောက်စုံအထိ ရှိသည်။ လှံစွပ်ပုံအရွက်များ ရွက်ဆိုင်ထွက်သည်။ ရွက်ထိပ်ချွန်ပြီး ရွက်ရင်းအနားတစ်ဖက် သွယ်သည်။ အဖြူ ရောင် အပွင့်ငယ်လေးများ ပွင့်သည်။ တစ်စေ့ခွံသီးဖြစ်ပြီး လုံးဝိုင်း သည်။ ပင်စည် ဖြောင့်သော အမြဲစိမ်း သစ်မာပင်မျိုး ဖြစ်၏။ အမြင့်ဆုံး ပေ ၅၀၀ ထိရှိတတ်သည်။ မွဲပြာရောင်ရှိ၍ ကြမ်းသည်။ ငှက်မွေး ရွက်ပေါင်းဖြစ်၍ ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ အလျား ၈-၁၅ လက်မ ရှည်သည်။ ရွက်မြွာများ မျက်နှာချင်းဆိုင်ထွက်သည်။ လှံစွပ်ပုံရှိသည်။ ရွက်ထိပ်ချွန်ပြီး ရွက်ရင်းသွယ်သည်။ ရွက်နား ခွေးသွားစိပ် ရှိ၏။ ငယ်သည်။ ချိုမွှေးခါးသက်သော အနံ့ရှိ၍ ဖြူဝါဝါအရောင်ရှိ၏။ တပေါင်းလမှ ကဆုန်လအထိ ပွင့်၏။ ရှည်မျောမျော ပုံဖြစ်သည်။ အစေ့ တစ်စေ့သာ ပါသည်။ အစေ့ အနီဖျော့ရောင်ရှိသည်။ အသီးအရောင်မှာ နုစဉ်စိမ်း၍ မှည့်လျှင် အဝါနုရောင်ရှိ၏။ ကဆုန်၊ နယုန်တွင် သီးသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့်အစိတ်အပိုင်းများ
အပွင့် ၊ အစေး ၊ အဆီ ၊ အခေါက် ၊ အရွက် ၊ အသီး ၊ အခက်အရိုး။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ
မြန်မာနိုင်ငံ အပူပိုင်းဒေသတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ
သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ
အာနိသင် မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ တမာသည် ခါးသော အရသာ ရှိ၏။ ကြေကျက်သောအခါ စပ်ဖျဉ်းဖျဉ်းရှိ၏။ အေး၏။ လေ၊ သည်းခြေ သလိပ်တို့ကို ပယ်တတ်၏။ အသုံးပြုပုံ-
တဇန်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
တဇန်းရွာ (Tazan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ တဇန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တဇန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၀ ဦး၊ မ ၆၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗေဠုဝ (နတ်စောင်း)
ဗေဠုဝ(နတ်စောင်း)
ဗေဠုဝ(နတ်စောင်း)သည် မာရ်နတ်နှင့် ပဉ္စသီခနတ်သား တို့ ကိုင်ဆောင်တီးခတ်သော စောင်း ဖြစ်သည်။ ရှေးဦးအရင် မာရ်နတ်မင်း၏ စောင်း ဖြစ်သည်။
ဗေဠုဝ(နတ်စောင်း)ကို တစ်ကြိမ် တီးခတ်လိုက်သော် လူ့အချိန်ကာလ အားဖြင့် လေးလကြာမှ အသံစဲ၏။ နတ်အတိုင်းအတာ အရ ဆိုလျှင် တခဏဘဲ နေပေလိမ့်မည်။
အရွယ်အစား
ဗေဠုဝ စောင်းကြီးသည် စောင်းလက်ရုံးနှင့် စောင်းအိုးသည် သုံးဂါဝုတ် လောက် ကြီးမားပေသည်။ စောင်းညှို့ဖွဲ့ချည်ရာ နေရာသည် တစ်ဂါဝုတ်၊ စောင်းလက်တန်လည်း တစ်ဂါဝုတ်၊ စောင်းခွက်ငယ်လည်း တစ်ဂါဝုတ် ရှိလေသည်။ (နတ် အတိုင်းအတာ)
ခုနှစ်တောင် တစ်တာ
နှစ်ဆယ်ဥသဘ တစ်ကောသ
လေးကောသ တစ်ဂါဝုတ်
နှုန်းနှင့် တွက်လျှင် တစ်ဂါဝုတ်မှာ ပေပေါင်း(၁၆၈၀၀)ရှိသည်။ သုံးဂါဝုတ်တွင် ပေပေါင်း (၅၁၄၀၀)ရှိ၏။ ဗေဠုဝ စောင်းကြီးသည် နတ်စောင်းကြီး ဖြစ်သဖြင့် လူတို့စောင်းထက် အဆမတန်ကြီးပေသည်။ နတ်တို့အတွက်မူ ကိုင်၍ကောင်းရုံ အလောတော်ရှိမည်ဟု မှန်းဆရသည်။
အရောင်အဆင်း
ဥသျှစ်သီးအမှည့် အရောင်ရှိသည်။ ရွှေဝါရောင် ဖြစ်သည်။ စောင်းရွက်က ရွှေရောင်၊ စောင်းလက်တန်က ဣန္ဒနီလာ မြကျောက်၊ စောင်းညှို့က ငွေကြိုး၊ စောင်းကြိုးရစ်ပတ်သည့် နေရာက သန္တာ၊ စောင်းတစ်ခုလုံးသည် ရတနာများနှင့် စီခြယ်ထားသည်။
စောင်းကြီး၏ စောင်းလက်ရုံးကို သုံးပုံပုံလိုက်လျှင် အထက်ပိုင်းကို ဆဇ္ဖ၊ အလယ်ပိုင်းကို မဇ္ဈ၊ အောက်ပိုင်းကို ဂန္ဓာရ ဟု ခေါ်သည်။
သံစဉ်
စောင်းကြီး၏ အခြေခံအသံ ခုနှစ်ပါး ရှိသည်။ အသံများကို နားလည်လွယ်အောင် လူ့လောကမှာ ရှိသော သတ္တဝါတို့၏ အသံနှင့် ခိုင်းနှိုင်း ဖော်ပြထားပေသည်။ ထိုအသံခုနှစ်မျိုးမှာ- နွားလားဥဿဘအသံ(နွားသိုးကြီးများ တွန်သံ)
လက်ပေါက်ကို တွက်စစ်လျှင်- နွားလားသံက သုံးပေါက်
မြင်းသံက ခြောက်ပေါက်
ဥဒေါင်းသံက ငါးပေါက်
ဆိတ်သံက နှစ်ပေါက်
ကြိုးကြာသံက ပုလဲ
ဥဩသံက လေးပေါက်
ဆင်သံက ညှင်းပေါက် တို့ဖြစ်သည်။ အခြေခံစောင်းသံက ခုနှစ်မျိုး၊ ထိုခုနှစ်မျိုးထည်းမှ တစ်သံ တစ်သံတွင် ခုနှစ်မျိုးစီဖြာပြီး ထွက်လာပြန်သောကြောင့် ၄၉-သံ ဖြစ်သည်။ ဤ၄၉-သံမှာ တီးရိုးတစ်သံ ထပ်ထည့်လျှင် တီးခြင်း ငါးဆယ်ဖြစ်လာသည်။
ဘုန်းကြီးသောင်ရွာ၊ ဒေးဒလူ
ဘုန်းကြီးသောင်ရွာ၊ ဒေးဒလူ
ကရင်ကွင်းပေါက်ရွာ၊ ကွင်းပေါက်
ကရင်ကွင်းပေါက်ရွာ၊ ကွင်းပေါက်
တရားရုံးချုပ်
ဤရုံးချုပ်ကို ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ် အဖြစ်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် တရားရေးနှင့် ပတ်သက်၍ တရားရုံးချုပ် ထားရှိသည်။ တရားရုံးချုပ်၏ လက်အောက်တွင်
အုန်းထိန်းတန်းရွာ၊ မြက်သောက်
အုန်းထိန်းတန်းရွာ၊ မြက်သောက်
သင်တောမျှောင်ရွာ၊ လင်းလွန်းပင်
သင်တောမျှောင်ရွာ၊ လင်းလွန်းပင်
ပင်န်ဇန့်မြို့
ပင်န်ဇန့်(Penzance) မြို့ သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ကွန်ဝေါလ် ကောင်တီ တွင် ရှိသော ဆိပ်ကမ်းမြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကွန်ဝေါ်လ် ကောင်တီတွင် အနောက်ဘက် အကျဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး ပလိုင်းမောက်မြို့၏ အနောက်ဘက် ၇၅ မိုင်ခန့် နှင့် လန်ဒန်မြို့၏ အနောက်ဘက် နှင့် အနောက်တောင်ဘက် ၃၀၀ မိုင်ခန့် အကွာတွင် ရှိသည်။
၁၅၁၂ ခုနှစ်မှစ၍ တော်ဝင်အမိန့်ကြေညာချက် အမျိုးမျိုးဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီးနောက် ၁၆၁၄ ခုနှစ်တွင် မြို့အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် လူဦးရေ ၂၁,၁၆၈ ဦး ရှိသည်။
မောင့်ပင်လယ်အော် ပေါ်တွင် တည်ရှိသော ပင်န်ဇန့်မြို့သည် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် အင်္ဂလိပ် ရေလက်ကြားကို မျက်နှာမူ၍ တည်ရှိပြီး အနောက်ဘက်တွင် ငါးဖမ်းဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သော နယူးလင်းမြို့ တည်ရှိတာ အရှေ့ဘက်တွင် လပ်ဒ်ဗန်မြို့ ရှိသည်။ မြို့၏ တည်နေရာကြောင့် သမမျှတသော ရာသီဥတု ရှိပြီး ဗြိတိန်ရှိ အခြားနေရာ အတော်များများထက် ပို၍ ပူနွေးသည်။
ကြူတောကိုင်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကြူတောကိုင်းရွာ (Kyutawkaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကြူတောကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၀၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုစိမန္ဒဇာတ်
ရွံရှာအပ်ရာ ရှောင်ကြဉ်ပါ
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရှင်မောဂ္ဂလာန်မထေရ်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်ကိုအမှီပြု၍ တောကျောင်းတစ်ခု၌ သီတင်းသုံးတော်မူ၏။
လူတို့လည်း မီးရှူးကိုကိုင်၍ သူခိုးပြေးရာသို့ အစဉ်အတိုင်း လိုက်လာရာ ကျောင်းသို့ရောက်၍ ဟိုဟိုသည်သည်ရှာဖွေရာ မတွေ့တော့သဖြင့် ပြန်ကြကုန်၏။ ရှင်မောဂ္ဂလာန်သည် နက်ဖြန်နေ့ဝယ် ဆွမ်းခံပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံသွားကာ ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ထားလေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရှင်မောဂ္ဂလာန်အား “ချစ်သား မောဂ္ဂလာန် ... သင်သည်သာ ရွံရှာအပ်သောသူကို ရွံရှာသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ ပညာရှိတို့လည်း ရွံရှာအပ်သောသူကို ရွံရှာဖူးကုန်ပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
မကောင်းသူနှင့် မပေါင်းသင့်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် သုသာန်တောဝယ် တမာပင်စောင့်နတ် ဖြစ်လေ၏။ မနီးမဝေးအရပ်တွင် ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်စောင့်နတ်လည်း ရှိလေ၏။
တစ်နေ့သ၌ သူခိုးတစ်ယောက်သည် မြို့တံခါးအနီးဖြစ်သောရွာ၌ ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကိုခိုးယူကာ သုသာန်တော်သို့ ဝင်လာပြီးလျှင် တမာပင်ရင်းတွင် ဥစ္စာထုပ်ကိုထားလျက် အိပ်လေ၏။ ထိုအခါ တမာပင်စောင့်နတ်သည် ရွံရှာအပ်သောသူခိုးလာ၍ အိပ်သည်ကိုသိလျှင် ဤသူခိုးကို ဥစ္စာရှင်တို့ လိုက်လာ၍ ဖမ်းယူကာ တမာကိုင်းကိုဖြတ်၍ တံကျင်ပြုလျက် တံကျင်လျှိုကြကုန်သည်ရှိသော် ငါ၏တမာပင်ပျက်စီးလတ္တံ့ဟု ကြံစည်ကာ-သူခိုးအား -
“ဟယ်-သူခိုး ... ထလော့၊ သင်အဘယ်ကြောင့်အိပ်သနည်း၊ သင်အား အိပ်နေသဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ ဥစ္စာတို့ကို ခိုးလာသောသင့်ကို မင်းချင်းယောကျ်ားတို့ ဖမ်းဆီးကြလိမ့်မည်၊ မင်းချင်းယောက်ျားတို့ မဖမ်းမီ ပြေးလော့” –
ဟု ခြိမ်းခြောက်ကာ တမာပင်းရင်းမှ ပြေးစေ၏။ သူခိုးပြေးသည်ရှိသော် ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်စောင့်နတ်သည် တမာပင်စောင့်နတ်အား -
“အဆွေ-တမာပင်စောင့်နတ် ... ရွာထဲမှ ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကို ခိုးယူလာသောသူခိုးကို မင်းချင်းယောက်ျားတို့ ဖမ်းဆီးသည်ရှိသော် တောထဲ၌ တည်နေသော သင်တမာပင်စောင့်နတ်အား အသို့ဖြစ်မည်နည်း” - ဟု ပြောဆိုလေ၏။ တမာပင်စောင့်နတ်သည် ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်စောင့်နတ်၏ စကားကိုကြားလျှင် - တစ်ဖန် ညောင်ဗုဒ္ဓေဟေပင်စောင့်နတ်အား -
“အဆွေ - ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်စောင့်နတ် ... သင်သည် အကျွန်ုပ်နှင့် သူခိုး တပေါင်းတည်းနေရသောအကြောင်းကို မသိလေ၊ ရွာထဲမှ ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကို ခိုးယူလာသောသူခိုးကို မင်းချင်းယောကျ်ားတို့လာ၍ဖမ်းကာ တမာသားတံကျင်၌ လျှိုကြလိမ့်မည်ဟု အကျွန်ုပ်ရွံရှာ၏” –
ဟု ပြောဆိုပြန်၏။ ထိုရုက္ခစိုးနတ်နှစ်တို့ အချင်းချင်း ပြောဆိုနေကြကုန်စဉ်လျှင် ဥစ္စာရှင်တို့သည် မီးရှူးကို ကိုင်ကာ အစဉ်အတိုင်းလာကြရာ သုသာန်တောသို့ရောက်၍ သူခိုးတို့အိပ်ရာကိုမြင်လျှင် “အချင်းတို့ ... ယခုပင် သူခိုးတို့ထ၍ ပြေးကြပြီ၊ မမိလိုက်ကုန်၊ အကယ်၍မိလျှင် တမာသား တံကျင်၌လျှိုကာ တမာခတ်၌ ဆွဲပြီးလျှင် သွားကြကုန်အံ့” ဟု တိုင်ပင်ပြောဆိုကာ ဟိုဟိုသည်သည် ရှာဖွေ၍ မတွေ့လျှင် ပြန်ကြကုန်၏။
ထိုအခါ လူတို့စကားကိုကြားလျှင် ညောဗုဒ္ဓဟေပင်စောင့်နတ်သည် တစ်ဖန် တမာပင်စောင့်နတ်အား -
“အဆွေ-တမာပင်စောင့်နတ် ... ပညာရှိတို့ကား ရွံရှာအပ်သည်ကို ရွံရှာကုန်ရာ၏။ လာလတ္တံ့သော ဘေးကို စောင့်ရှောက်ကုန်ရာ၏။ လာလတ္တံ့သော ဘေးဖြင့် နှစ်ပါးသောလောကကို ကြည့်ရှုဆင်ခြင်ကုန်ရာ၏”
ဟု ချီးကျူးပြောဆိုလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်စောင့်နတ်သည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ တော်လလလှန်ရေးကောင်စီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော တပ်မတော် တပ်မှူးများ ညီလာခံ၌ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ဟူသော နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး လမ်းစဉ်ကြီးတစ်ရပ်ကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထိုလမ်းစဉ်၏ အနှစ်သာရ၊ အဓိက အသွင်လက္ခဏာရပ်များနှင့် တကွ၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ထိုလမ်းစဉ်ကို အကောင် အထည်ဖော်သောအားဖြင့် မည်သို့ဆောင်ရွက်နေပုံတို့ကိုပါ အောက်တွင် တွေ့မြင်ဖတ်ရှုရပေမည်။
ပုစိမန္ဒဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
တမာပင်စောင့်နတ်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ မြန်မာ့တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုတော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေး ကောင်စီသည်ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယိုယွင်းလာနေ ခဲ့သော အခြေအနေဆိုးကို ဖျက်သိမ်းရန်နှင့် တိုးတက် ကောင်းမွန်၍ သာယာဝပြောအံ့သော လူ့ဘောင်သစ်ကို တည်ဆောက်ရန်တို့ အတွက် နိုင်ငံတော်အာဏာကိုသိမ်းယူခဲ့သည်။
ကိဖ် ဟဲရင်း
ကိဖ် ဟဲရင်း Keith Allen Haring (၄ မေ ၁၉၅၈ - ၁၆ ဖေဘဝါရီ ၁၉၉၀)သည် ၁၉၈၀ ပိုင်းရှိ နယူးယောက်မြို့၏ လမ်းယဉ်ကျေးမှုအတွက် အနုပညာသမား နှင့် လူမှုရေး လှုပ်ရှားသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မွေးဖွားခြင်း၊ သေဆုံးခြင်း၊ ကာမဆက်ဆံခြင်း နှင့် စစ်ပွဲများသည် ဟဲရင်း၏ အဓိက သရုပ်ဖော်ရေးဆွဲမှုများဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ ရေးဆွဲမှုများသည် ၂၀ရာစုနှစ်တွင် အနုပညာခေတ်ကာလ၌ ကျယ်ပြန့်စွာ အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။
ပုစိမန္ဒဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ တော်လှန်ရေး ကောင်စီသည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း မှီတင်းနေထိုင်ကြ ကုန်သော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အားလုံးပါဝင်သော လုပ်သားပြည်သူ လူထုကြီး တစ်ရပ်လုံး၏ လူမှုရေး အကျိုးစီးပွားကို အခြေခံ သည့် နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး လမ်းစဉ်ကြီး တစ်ရပ်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော တပ်မတော် တပ်မှူးများ ညီလာခံ၌ အညီအညွတ် အတည်ပြု၍ ချမှတ်ခဲ့ လေသည်။ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး လမ်းစဉ်၏ အမည်နာမ သည်ကား မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ဟူသတည်း။
ကိဖ် ဟဲရင်း
အစောပိုင်းကာလ နှင့် ပညာရေး
ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၊ ရိဒင်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ကဇ်မြို့တွင် သူ၏ မိခင်ဖြစ်သူ ဂျွန်းဟဲရင်း နှင့် ဖခင်ဖြစ်သူ အလန် ဟဲရင်း (ကာတွန်းရေးဆွဲသူ) တို့နှင့်အတူ ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ညီမငယ်သုံးဦးလည်းရှိပြီး၊ ကေ၊ ကဲရင်၊ နှင့် ခရစ္စတင်တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဟဲရင်းသည် ငယ်စဉ်ကတည်းက ပန်းချီအနုပညာကို စိတ်ပါဝင်စားခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၇၆ မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်အထိ စီးပွားဖြစ် အနုပညာ ဘာသာရပ်ကို ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်၏ အနုပညာကျောင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် The Ivy School of Professional Art ၌ လေ့လာစည်းပူးခဲ့သည်။ ထို့နောက် စီးပွားဖြစ် အနုပညာမှ၊ အချော အနုပညာ ဘာသာရပ်သို့ ပြောင်းလည်းသင်ကြားခဲ့သည်။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်၏ အနှစ်သာရသည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုံ၊ ဘာသာစုံ ပါဝင်သည့် လုပ်သားပြည်သူလူထုကြီး တစ်ရပ်လုံး၏ စားဝတ်နေရေးနှင့် လူမှုရေး အကျိုးစီးပွား အရပ်ရပ်ကို အစွမ်းဆောင်နိုင်ဆုံးသော နည်းလမ်းဖြင့် ထာဝစဉ်ဆောင်ရွက် နေမည် ဟူသော မွန်မြတ်သော ရည်ရွယ်ချက်ကြီး ဖြစ်ပေ သည်။ ဤရည်ရွယ်ချက်ကြီးသည်ပင်လျှင် မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်၏ အခြေခံအကျဆုံးသော လမ်းညွှန်တရား ကြီးဖြစ်ပေသည်။
ကိဖ် ဟဲရင်း
အစောပိုင်းကာလ နှင့် ပညာရေး
အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်သာရှိသေးသည့် ဟဲရင်းသည် နယူးယောက်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက်၊ ထိုမြို့ရှိ ဂရက်ဖတီ အနုပညာကို စိတ်ဝင်စားလာခဲ့ပြီး၊ School of Visual Arts၌ အနုပညာဘာသာရပ်ကို ဆက်လက်စည်းပူးခဲ့သည်။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်
ကောင်းလာစေခြင်းဖြင့် ပြည်သူအပေါင်း၏ ငြိမ်းချမ်း သာယာသော လောကသစ်ကြီးကို တည်ဆောက်ရန်ဖြစ်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် ဆိုရှယ်လစ် စီးပွားရေး စနစ်သည် လူလူချင်း ခေါင်းပုံဖြတ်၍ ကိုယ်ကျိုးရှာစားသော မည်သည့် စီးပွားရေး စနစ်ဆိုးများကိုမဆို ဆန့်ကျင်သည်။ ဆိုရှယ်လစ် စီးပွားရေး စနစ်သည် လူတစ်စု၊ လူတစ်ဖွဲ့၊ လူတန်းစား တစ်ရပ်နှင့် ပါတီဝင် လူတန်းစား တစ်သိုက်၏ ကျဉ်းမြောင်းသော ကိုယ်ကျိုးများအတွက် မလုပ်ဆောင်ဘဲ၊ တိုင်းသူပြည်သား လူအများ၏ လူ့ဘဝ လိုအင်ဆန္ဒများကို ဖြည့် စွမ်းပေးရန်အတွက်သာလျှင် ရည်ရွယ်ချက်ထားပြီး စီမံဆောင်ရွက်သည်။
တောလည်ရွာ၊ ကုလားကြမ်း
တောလည်ရွာ၊ ကုလားကြမ်း