cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အာဇီဝဋ္ဌမကသီလ
ပိသုဏဝါစာ၏ အပြစ်ဆိုးကျိုးများ
မိတ်ဆွေနှစ်ယောက် ညီညွတ်မှုကို ကွဲပြားအောင် ကုန်းတိုက်သောသူသည် သေသည်၏အခြားမဲ့၌ အပါယ်လေးပါး၌ ဆင်းရဲကြီးစွာ ခံရသည်။ အပါယ်လေးပါးမှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် လူလာဖြစ်သော်လည်း အောက်ပါဆိုးကျိုးများကိုခံစားရသည်။ (ရှောင်ကြဉ်၍ ရရှိသော ကောင်းကျိုးများကို အပြန်နည်းအားဖြင့် မှတ်ယူပါ။)
ဖရုသဝါစာ
မကြားဝံ့ မနာသာ အယုတ်တမာ ဆဲဆိုမှု၊ ကျွဲခတ်၍ သေပါစေ၊ ကားတိုက်၍ သေပါစေ၊ လောင်မီးကျပါစေ၊ မိုးကြိုးခပါစေ၊ ယုတ်ညံ့သော အင်္ဂါနှင့် တိုင်းပြီး ပြောဆိုခြင်း ကျိန်ဆဲခြင်းတို့သည် ဖရုသဝါစာ မည်ပါသည်။ တရားကိုယ်အားဖြင့် ဆဲဆိုလိုသော စေတနာသည် ဖရုသဝါစာမည်ပါသည်။ "ဖရုသဝါစာ၌ နုတ်ထွက်ကြမ်းသည်ဖြစ်စေ၊ ချိုသာသည်ဖြစ်စေ စေတနာကြမ်းကိုသာ အကြမ်းဟု ဆိုရပါမည်။ ထို့ကြောင့် မိဘတို့က သားသမီးတို့ကို ကျိန်ဆဲရာ၌ ဖရုသဝါစာမဖြစ်၊ ဘုရင်မင်းမြတ်တို့သည် လူတစ်ယောက်ကို သတ်စေရာ၌ "ချမ်းသာစွာ အိပ်ပါစေ"ဟု ဆိုလိုက်သည်။ စကားအရာ ချိုသာသော်လည်း ဖရုသဝါစာထိုက်သည်။
ဖရုသဝါစာ မြောက်ရန် အင်္ဂါ
(၁) အဆဲခံရသူ ရှိခြင်း (၂) အမျက်ထွက် စိတ်ဆိုးခြင်း (၃) ဆဲရေးခြင်း
ဖရုသဝါစာ အပြစ်များ
ကြမ်းကြုတ်သော စကားကို ဆိုသောသူသည် သေသည်၏ အခြားမဲ့၌ အပါယ်လေးပါး၌ ဆင်းရဲစွာ ခံစားရသည်။ အပါယ်လေးပါးမှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် လူ့ဘဝရောက်သောအခါတွင်လည်း အောက်ပါ ဆိုးကျိုးများ ခံစားရသည် -
ဖရုသဝါစာ ရှောင်ကြဉ်ရကျိုး
မကြားဝံ့ မနာသာ ကြမ်းကြုတ်သော စကားကို ပြောဆိုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဖြစ်လေရာဘဝတိုင်း၌ အောက်ပါ ကောင်းကျိုးများကို ခံစားရသည် -
သမ္ဖပ္ပလာပဝါစာ
စီးပွားချမ်းသာကို ဖျက်ဆီးတတ်သော စကား အနက်အဓိပ္ပာယ်မရှိ ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ဆိုကြောင်းဖြစ်သော စေတနာသည် သမ္ဖပ္ပလာပမည်ပါသည်။ ယင်းစကားနှင့် ပတ်သက်၍ ပရမတ္ထစက္ခုကျမ်း၌ ဒီပဲယင်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးက - "အနက်ဆံကင်းဆိုသည်မှာ ရာမမင်း၏ သီတာဒေဝီမိဖုရားကို ခေါင်းဆယ်လုံးရှိ ဘီလူးမင်းခိုးယူသည်။ ရွှေယုန်နှင့် ရွှေကျား သက်ကယ်ရိတ်သွားကြသည်။ ဤသို့ စသည့် ရှေ့က မဖြစ်ဘူး, မရှိဘူးသည်ကို ဖြစ်ဖူးရှိဖူးသကဲ့သို့ သူတပါး ရာဂပွားရန်, ဒေါသပွားရန်၊ မောဟပွားရန် ကြံဖန်ပြောဆိုသော စကားဟူသမျှ စပါးဖျင်းကဲ့သို့ အနက်ဆံ မပါသည်ကို ဆိုသည်။ သူ့ကို ဆုံးမရာ တရားဓမ္မဟောပြောရာ၌ ထင်လွယ်အောင် ဥပမာ ပုံပြ၍ ထည့်သွင်း ပြောဆိုရာတို့၌ သမ္ဖပ္ပလာပ မဖြစ်" ဟု ဖွင့်ဆိုထားသည်။
သမ္ဖပ္ပလာပဖြစ်ရန် အင်္ဂါ(၃)ပါး
(၁) အနက်ဆံကင်း ပြိန်ဖျင်းသောစကားကို ဆိုလိုသော စိတ်ရှိခြင်း၊
(၂) ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ဆိုခြင်း၊
(၃) သူတပါး ယုံကြည်ခြင်း။
သမ္ဖပ္ပလာပ၏ မကောင်းဆိုးကျိုး
စီးပွားချမ်းသာကို ဖျက်ဆီးတတ်သော စကား၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်မရှိ ပြိန်ဖျင်းသော စကားကို ပြောဆိုသောသူသည် ခန္ဓာပျက်သည်၏အခြားမဲ့၌ အပါယ်လေးပါး၌ ဆင်းရဲကြီးစွာ ခံစားရသည်။ အပါယ်လေးပါးမှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် လူ့ဘဝရောက်သည့်အခါတွင်လည်း အောက်ပါ ဆိုးကျိုးများ ခံစားရသည် -
ဒုံးကျည်
ဒုံးကျည်ကိုတရုတ်တို့ကတီထွင်ခဲ့သည်။ တရုတ်တို့သည် ယမ်းကိုတီထွင်နိုင်ပြီးနောက်တွင် သစ်သားတွင်အခေါင်းထွင်းပြီးနောက်ယမ်းသွတ်ပြီးပေါက်ကွဲစေကာ သစ်သားတုံးကိုရှေ့သို့ထွက်သွားစေသည်။ ယင်းသည်ဒုံးကျည်ဖြစ်သည်။
ပျားမွှတ်
ပျားမွှတ်
ကျွန်းမက်ရိုးရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
ကျွန်းမက်ရိုးရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
ရေမြွေဗြောက်မ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကြိုးချင်းထား ကြိုးချင်းငြိ၊ အိုးချင်းထား အိုးချင်းထိ
ရှင်းလင်းချက်
ကြိုးများကို စုပုံထားပါက ကြိုးအချင်းချင်း ငြိတွယ် ရှုပ်ထွေးတတ်ပြီး အိုးများကို စုပုံထားပါက အိုး အချင်းချင်း ထိမိခိုက်မိ ရှိတတ်သည်။ ထို့အတူ ယောက်ျားနှင့် မိန်းမသည် နီးစပ်လျှင် ငြိစွန်းသည်။
ခေါင်းနှစ်လုံးမြွေ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ရွှေပေါ်ကုန်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ရွှေပေါ်ကုန်းရွာ (Shwepawkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ရွှေပေါ်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေပေါ်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၉ ဦး၊ မ ၅၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန့်စမ်းရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
နန့်စမ်းရွာ(Namsan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၉၉၄ ဦး၊ မ ၂၁၄၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခန်ယန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ခန်ယန်ရွာ(Hkanyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ မိုင်းနားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းနားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၅၄ ဦး၊ မ ၇၃၅၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၄၂၁၁ ဦး နေထိုင်သည်။
စက်တင်ဘာ ၁၉၄၁
ကိုးကား
1941
မှန်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းကြီး
မှန်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းကြီး
ကြိမ်ချောင်းရွာ၊ ဝရကျွန်း
ကြိမ်ချောင်းရွာ၊ ဝရကျွန်း
စာပေလုပ်သားစည်းရုံးရေး
၁၉၇၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာနက မူလဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည့် စာပေ လုပ်သားအဖွဲ့ ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီအစား စာပေလုပ်သား စည်းရုံးရေး ကော်မတီကို အဖွဲ့ဝင် ၁၇ ဦး ဖြင့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်း စဉ်ပါတီက ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ စာပေလုပ်သား စည်းရုံးရေး ကော်မတီသည် မိမိအား သတ်မှတ်ပေးသည့် တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင် ခွင့်များ ဘောင်အတွင်းမှနေ၍ စာပေလုပ်သား ညီလာခံ ကျင်းပ နိုင်ရေးအတွက် ပြင်ဆင်ခြင်း၊ စာပေလုပ်သားများ၏ ပြဿနာ များကို ကူညီဖြေရှင်းခြင်း၊ အဖွဲ့ဝင်များ၏ သာရေးနာရေး ကိစ္စ များတွင် ကူညီခြင်း၊ အဖွဲ့ဝင် အသစ်များ စည်းရုံးခြင်း စသော လုပ်ငန်းများ ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စာပေလုပ်သား စည်းရုံးရေး ကော်မတီကို အဖွဲ့ဝင် ၁၈ဦးဖြင့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီက ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ယင်းစာပေစည်းရုံး ရေး ကော်မတီသည်စာပေ လုပ်သားညီလာခံကို ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလအတွင်း ကျင်းပနိုင်ရန် ရည်မှန်းချက် ထားကာညီလာခံ ပြင်ဆင်ရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအတွင်းတွင် ညီလာခံကျင်းပရေးစီမံချက်ကို ရေးဆွဲပြီး ၁၉၇၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် အဖွဲ့ဝင် ၅၁ ဦး ပါ ဝင်သော ပထမအကြိမ် စာပေလုပ်သား ညီလာခံ ကျင်းပရေး ကော်မရှင်ကိုလည်းကောင်း၊ အဖွဲ့ဝင် ၂၁ ဦးပါဝင်သော စာပေ လုပ်သားညီလာ ခံ ကျင်းပရေး ကော်မရှင် အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ကိုလည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်းကော်မတီ ခြောက်ရပ်ကိုလည်း ကောင်း၊ ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ် ဒီဖင်ဘာ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းအသီးသီးရှိ မြို့နယ် ၈၃ မြို့ နယ်အတွက် မြို့နယ် စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ ပုံမှန် အစည်းအဝေး ကျင်းပရေးကော်မရှင် များကိုလည်း ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ပြီး စာပေလုပ် သားစည်းရုံးရေးနှင့် ပထမအကြိမ် စာပေလုပ်သားညီလာခံ ပြင် ဆင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
တောင်ငူ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်
တောင်ငူ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ငူမြို့ရှိ တပ်မတော် (လေ)၏ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တပ်မတော်(လေ)၏ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ
ကြောင်ဝံပိုက်
ကြောင်ဝံပိုက် (Asian Palm Civet) သည် ဝံပိုင့်မျိုးရင်းဝင် နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး ပါဏဗေဒအရ (Paradoxurus hermaphroditus) ဟုခေါ်၏။ ကြောင်ဝံပိုက်များသည် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် တောင်အာရှတို့၏ ဒေသရင်းတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်လည်းဖြစ်သည်။ ကြောင်ဝံပိုက်သည် ဒွါရနားရှိ ဂလင်းမှ အနံ့ထုတ်နိုင်သော "ကြောင်ကတိုး" တစ်မျိုးလည်း ဖြစ်သည်။ ကနဦးအစက ဝံပိုင့် (သို့) ကြောင်နံသာ ဟူသော အမည်နာမသည် ကြောင်ဝံပိုက်များကိုသာ ခေါ်သော နာမည်လည်းဖြစ်လေ၏။
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများတွင် ကြောင်ဝံပိုက်များ အရေအတွက်သည် ပေါများစွာတွေ့ရှိရသဖြင့် IUCN မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်ကတည်းက အန္တရာယ်မကျရောက်နိုင် အဆင့်တွင် သတ်မှတ်ထားသည်။ သို့ရာတွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် ရှိသော ကြောင်ဝံပိုက်များမှာမူ ကြောင်ကတိုး ကော်ဖီ ထုတ်လုပ်မှု တိုးမြင့်ဖို့ရန်အတွက် အမဲလိုက်ခံရခြင်းနှင့် တရားမဝင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ကုန်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်ခံနေရခြင်းတို့ကြောင့် စိုးရိမ်ဖွယ်ရာအခြေအနေနှင့် ကြုံတွေ့လျက် ရှိသည်ဟု သိရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဝံပိုင့်များ
ထန်းပင်ကန်
ထန်းပင်ကန်
ဘန့်ကွန်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံအိုးကင်းရွာ၊ ကွင်းကြီး
သံအိုးကင်းရွာ၊ ကွင်းကြီး
ဒေးဒရဲတံတား
တံတားအချက်အလက်များ
ပင်မတံတားအုတ်မြစ်မှာ ဘိုးပိုင်သံကူကွန်ကရစ် အမျိုးအစား၊ တံတားတိုင်များမှာ သံကူကွန်ကရစ် အမျိုးအစားနှင့် တံတားအပေါ်ထည်မှာ သံမဏိသံပေါင် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ တံတားအရှည်မှာ ၄၀၈၈.၃ ပေ ဖြစ်ပြီး ၂၈ ပေ အကျယ်ရှိ နှစ်လမ်းသွားကားလမ်းနှင့် ၆ ပေစီကျယ်သော လူသွားလမ်းနှစ်ခု ပါရှိသည်။ ရေလမ်းကင်းလွတ်အကျယ် ၃၅၀ ပေ၊ ရေလမ်း ကင်းလွတ်အမြင့် ၃၆ ပေရှိသည်။ ယာဉ်တစ်စီးချင်းခွင့်ပြုအလေးချိန်မှာ ၆၀ တန် ဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်မှာ ကျပ်သန်းပေါင်း ၃၅၅၀ နှင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၆ သန်း ဖြစ်သည်။
ကန်ချောင်ရွာ၊ ကန်ချောင်း
ကန်ချောင်ရွာ၊ ကန်ချောင်း
နောင်နိုင်းရွာ၊ အံဖကြီး
နောင်နိုင်းရွာ(Naungnaing)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ အံဖကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အံဖကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၉၇ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။ အံဖ(နောင်နိုင်း)ကျေးရွာတွင် မဟာသေဌမုနိရတနာစေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ပိန္နဲ
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
အောက်ကျင်းစုရွာ၊ ပိုးစုကြီး
အောက်ကျင်းစုရွာ၊ ပိုးစုကြီး
ရွှေကဖြူရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ရွှေကဖြူရွာ (Shwekahpyu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ရွှေကဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေကဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉ ဦး၊ မ ၂၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိပ်ကြီးရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
ဆိပ်ကြီးရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
နန့်ရေတောင်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
နန့်ရေတောင်ရွာ(Namyaetaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၉၉၄ ဦး၊ မ ၂၁၄၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချုံတိုးဗျိုင်းညို
ချုံတိုးဗျိုင်းညို (Ixobrychus eurhythmus) သည် အသေးစား ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ အလျား 33 မှ ရှိပြီး လည်ပင်တိုကာ ခြောက်ထောက်မှာ အဝါရောင်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ချုံတိုးဗျိုင်း
ချုံတိုးဗျိုင်း (Ixobrychus sinensis) သည် ဗျိုင်းမျိုးနွယ်ဝင် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယတိုက်ငယ် မြောက်ပိုင်း၊ ရုရှားနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ငှက်အသေးစားဖြစ်ပြီး အလျား 36 မှ ရှိပြီး လည်ပင်တိုကာ နှုတ်သီးရှည်သည်။ အင်းဆက်၊ ငါးနှင့် ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများကို စားသောက်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မကျီးပင် (အနောက်)ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
မကျီးပင် (အနောက်)ရွာ (Magyipin(West))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ မကျီးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၇၄ ဦး၊ မ ၂၀၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ခမိုင်းရွာမရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတ်ကွန့်ဝိုးရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
မတ်ကွန့်ဝိုးရွာ (Matkuntwoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၈၃ ဦး၊ မ ၁၈၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ပန်းဘဲ (မြောက်)ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ပန်းဘဲ (မြောက်)ရွာ (Panbe(North))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပန်းဘဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းဘဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၃ ဦး၊ မ ၇၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟူးလော်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဟူးလော်ရွာ(Hulaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ မိုင်းနားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းနားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၅၄ ဦး၊ မ ၇၃၅၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၄၂၁၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပိတ်တောင် (ရခိုင်)ရွာ၊ သပိတ်တောင်
သပိတ်တောင် (ရခိုင်)ရွာ၊ သပိတ်တောင်
ဘန့်ပိန်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဘန့်ပိန်းရွာ (Bantping)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၁ ဦး၊ မ ၂၅၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဂဟပတိဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၅။ ရုဟကဝဂ် -၁၉၉ - ဂဟပတိဇာတ်။ ။ ရွာသူကြီးနှင့် ပြစ်မှားသော မယားကို သူကြီးရော မယားပါ အကျင့်ကောင်းလာအောင် ကြိမ်းမောင်း ရိုက်ပုတ်၍ ဆုံးမသော သူကြွယ် အကြောင်း
လူထွက်လိုလှ ဆိုဆုံးမ
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့ပျင်းရိကာ လူ့အဖြစ်ကိုသာ လည်တမော့မော့ မျှော်နေသော ရဟန်းတစ်ပါးရှိလေ၏။
သူကြီးထံသွား ချေးငှားစား
မိုးတွင်းအခါ ပဲမျိုးတို့ကြဲပြီးလတ်သော် လူတို့သည် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးကုန်၏။ စပါးတို့လည်း ဖုံးလုံးခိုက် ဖြစ်ကုန်၏။ နောက်နှစ်လလောက်ကြာမှ စပါးတို့ကို သိမ်းဆည်းရကုန်လတ္တံ့၊ ထိုအခါ လူတို့သည် သူကြီးထံသွားကာ နောက်နှစ်လရှိ၍ စပါးပေါ်မှပေးမည်ဟု အကြွေးခံလျက် နွားအိုတစ်ကောင်ယူ၍ သတ်ပြီးလျှင် အသးကိုစားကြကုန်၏။
ရွာသူကြီးသည် အခွင့်အခါကောင်းကို ကြည့်၍နေခဲ့ရာ တစ်နေ့သ၌ သူကြွယ် ရွာပြင်သို့သွားသည်ကို မြင်လျှင် အိမ်တွင်းသို့ ဝင်လေ၏။ သူကြွယ်မယားနှင့် ဆုံမိကြသော အခါ သူကြွယ်လည်း ရွာတံခါးသို့ဝင်လျက် အိမ်ဘက်သို့ ရှေးရှုလာနေ၏။ သူကြွယ်မယားသည် တံခါးခုံမှစရပ် ကြည့်ခိုက် သူကြွယ်ကို မြင်သဖြင့် ရွာသူကြီးအား ပြောကြားလေလျှင် ရွာသူကြီးသည် မပြေးသာတော့ဘဲ ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်ကာ နေလေ၏။
မိန်းမပရိယာယ် လိမ်ဉာဏ်ဆင်
ထိုအခါ သူကြွယ်မယားသည် ရွာသူကြီးအား မကြောက်လင့်၊ တစ်ခုသောဥပါယ် ရှိသည်။ ငါတို့သည် သင့်ထံမှ နွားသားကိုယူ၍ အကြွေးစားဖူးသည်။ သင်က နွားသားဖိုး တောင်းဟန်ပြုလော့၊ ကျွန်ုပ်က ကျီထဲဆင်းကာ စပါးမရှိပြောမည်ဟု အကြံဉာဏ်ပေးကာ ကျီထဲသို့ ဆင်းလေ၏။ သူကြွယ်ပြန်လာ၍ အိမ်ရောက်လျှင် မိ်မိ တိုင်ပင်ထားသောအတိုင်း ရွာသူကြီးသည် အိမ်လယ်မှာ ရပ်ကာ ငါ့အမဲဖိုးကို ပေးပါဟု တောင်းလေ၏။ သူကြွယ်မယားသည် ကျီတံခါးတွင် ရပ်လျက် ယခု စပါးမရှိတော့ပါ၊ နောက်စပါးသိမ်းပြီးမှ ပေးပါမည်။ ယခုသွားပါဦးဟု ပြောလေ၏။
သူကြီးရိုက်ပုတ် အိမ်မှထုတ်
သူကြွယ်လည်း ထိုသူနှစ်ယောက်တို့ အမူအရာကိုမြင်လျှင် ဤအမှုကား မိန်းမယုတ် ပြုလုပ်သော ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြစ်မည်ဟု သိလေလျှင် ရွာသူကြီးအား -
“ရွာသူကြီး ... သင်တို့နှစ်ယောက် ပြုလုပ်ကြသော အမူအရာကို ငါမနှစ်သက်၊ အကြောင်းကို ငါပြောဦးမည်။ ငါတို့ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါး၍ သင့်နွားအိုသားကို ယူစဉ်က နှစ်လရှိသောအခါ စပါးပေါ်မှ ပေးမည်ဟု အကြွေးခံခဲ့ကြသည်။ ယခုသင်ကား လခွဲမလွန်မီ လာ၍ တောင်းခြင်းကို ငါမနှစ်သက်၊ ယုတ်မာသော အကျင့်ကိုကျင့်သော ဤမိန်းမယုတ် ကျီထဲမှာ စပါး မရှိသည်ကို သိပါလျက် ကျီထဲဆင်းကာ စပါးမရှိဟု ပြောဆိုခြင်းကိုလည်း ငါမနှစ်သက် သို့အတွက် သင်တို့နှစ်ယောက်လုံး အမူအရာကို ငါမနှစ်သက်”- ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် ရွာသူကြီးကို ဦးသျှောင်၌ ကိုင်ကာဆွဲငင်၍ ရိုက်ပုတ်ပြီးလျှင် ငါရွာသူကြီးတကားဟု သူတစ်ပါးသိမ်းဆည်းထားသော ဥစ္စာကို ပြစ်မှားကောင်းသလောဟု ကြိမ်းမောင်းဆဲရေးကာ လည်းပင်းကိုကိုင်၍ အိမ်မှနှင်ထုတ်လေ၏။
မိန်းမကြိမ်းမောင်း အကျင့်ပြောင်း
မိန်းမကိုလည်း ကျီထဲမှ ဆံထုံးကို ဆွဲ၍ ထုတ်ပြီးလျှင် ရိုက်ပုတ်ကာ နင်နောင်အခါ ဤလိုအမှုမျိုး ပြုလုပ်ခဲ့လျှင် အကြောင်းသိရလိမ့်မည်ဟု မောင်းမဲ ခြိမ်းခြောက်လေ၏။
ဤဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် သစ္စာကို ပြတော်မူသည့်အဆုံး၌ လူ့အဖြစ်ကို လည်တမော့မော့ မျှော်၍နေသော ရဟန်းသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ရွာသူကြီးသည် - ယခုအခါ ဒေဝဒတ်။
ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ဥပါယ်ပြုငြား၊ လင်လှည့်စား၊ ဖောက်ပြားမိန်းမဉာဏ်။
(၂) ကြွေးတောင်းစေကာ၊ စပါးရှာ၊ ကျီမှာဆင်းနေဟန်။
ညောင်ခြေထောက်ရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
ညောင်ခြေထောက်ရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
ကြာအင်းကုန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကြာအင်းကုန်းရွာ(Kyarinnkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ အံဖကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အံဖကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၉၇ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိန်ပင်မြောင် (အောက်စု)ရွာ၊ ပိုးစုကြီး
ထိန်ပင်မြောင် (အောက်စု)ရွာ၊ ပိုးစုကြီး
အဘိရာဇာ
thumb|250px|အဘိရာဇာမင်းကြီး မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိလာပုံအား စိတ်မှန်းဖြင့် ရေးဆွဲထားသည့်ပုံ မင်းကြီးအဘိရာဇာသည် သာကီဝင်မင်းမျိုးဖြစ်၍ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မမူမှီ နှစ်ပေါင်း သုံးရာကျော်က အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရှေးဦးစွာ ဝင်ရောက်လာကာ တကောင်းမြို့ကြီးကို တည်ထောင်စိုးစံခဲ့သည်။
အဘိရာဇာမင်းကြီးသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ အဘိုးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အမျိုးအနွယ်များဖြစ်သည့် သာကီဝင်မျိုးများနှင့် မကျေမနပ် ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွား၍ ဇာတိရပ်ရွာကို စွန့်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီမြစ်ညာအရပ် တကောင်းတွင် လာနေကြသည်။ အဘိရာဇာဟူသည်မှာ (အဘိရာဇာ၊ မဟာရာဇာ၊ မင်းကြီးစွာ၊ တ္ဒဗံ့) အားလုံးမှာ ကြီးမြတ်သော မင်းကြီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
သားတော်နှစ်ပါး
ထိုမင်းတွင် သားတော် ကံရာဇာကြီး၊ ကံရာဇာငယ်ဟူ၍ သားတော် နှစ်ပါးရှိသည်။ တစ်ခါသော် သားတော် နှစ်ပါးအနက် မည်သူသည် ထီးနန်းစည်းစိမ်နှင့် ထိုက်တန်လေသနည်းဟု စုံစမ်းလို၍ ညတွင်းချင်း စေတီတစ်ဆူစီ ပြီးအောင် တည်စေရာ သားတော်ငယ်က အလျှင်ပြီးသဖြင့် အိမ့်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းတော်မူသည်။ မင်းကြီးအဘိရာဇာ ကွယ်လွန်သောအခါ သားတော်ငယ် ကံရာဇာက ဆက်ခံစိုးစံတော်မူသည်။ နောင်တော်ဖြစ်သူ ကံရာဇာကြီး မင်းသားမှမူကား ကလေးတောင်ညို၊ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ဓညဝတီမြို့ဟောင်း စသော မြို့နယ်အသီးသီးသို့ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းရွေ့၍ စိုးစံတော်မူခဲ့သည်။ တကောင်းမြို့ကြီးကို အဘိရာဇာမင်းကြီးက ရှေးဦးစွာ တည်ထောင်တော် မူခဲ့သောကြောင့်-
"မြန်မာအစ၊ တကောင်းက၊ ပြောကြစဉ်အလာ။ သာကီနွယ်ရင်း၊ ဝင်ရောက်ခြင်း၊ မင်းအဘိရာဇာ" ဟူ၍ ယနေ့ထက်တိုင်အောင် ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
ဂျို့ကုန်းရွာ၊ ကန်ချောင်း
ဂျို့ကုန်းရွာ၊ ကန်ချောင်း
သက်ရှည်၊ ဦး(ဗိုလ်ကလေး)
ဗိုလ်ကလေး ဦးသက်ရှည်(၁၂၃၇ - ၁၃၁၆)
ပခုက္ကူခရိုင် ပုခန်းကြီးမြို့ အနောက်ပြင် မြေခဲတောင် ၁၂ ရွာတွင် အပါအဝင် ဖြစ်သော 'သာယာကုန်းရွာ' သည် ဆရာကြီး ဗိုလ်ကလေး ဦးသက်ရှည်၏ ဖွားရာဇာတိပင် ဖြစ်ပါ၏။ ဖခင်မှာ ထန်းတောများ၊ လယ်ယာများကို ပိုင်ဆိုင်သူ ကုန်သည်ကြီး ဦးဖဲ ဖြစ်၍၊ မိခင်မှာ ဒေါ်မုန်း ဖြစ်လေသည်။
ဦးသက်ရှည်၏ ဖွားသက္ကရာဇ် မှာမူ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၇ ခု တန်ခူး လဆန်း ၅ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ နံနက် ၇ နာရီ အချိန် ဖြစ်သတည်း။
စာပေလုပ်သားအဖွဲ့
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာ ဆရာ စသော စာပေလုပ်သားများကို မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ဖြင့် နိုင်ငံထူထောင်ရာ၌ တစ်တပ်တစ်အား ပါဝင် လာစေရေးနှင့် မြန်မာဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ၏ စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းဆိုင်ရာ မူဝါဒနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် စည်းရုံးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလအတွင်း၌ ပထမ အကြိမ် စာပေလုပ်သားညီလာခံကို ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင် ၁၈ ဦးပါဝင်သည့် စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ကို အောင်မြင်စွာဖွဲ့စည်း နိုင်ခဲ့သည်။ စာပေလုပ်သားအဖွဲ့နှင့်အတူ စာရေးဆရာအဖွဲ့ခွဲ၊ သတင်းစာဆရာအဖွဲ့ခွဲတို့ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ စည်းမျဉ်း နှင့်အညီ တစ်ပါတည်း ဖွဲ့စည်းပေးနိုင်ခဲ့သည်။
သက်ရှည်၊ ဦး(ဗိုလ်ကလေး)
ဗိုလ်ကလေး ဦးသက်ရှည်(၁၂၃၇ - ၁၃၁၆)
ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် ဦးသက်ရှည်သည် မန္တလေးမြို့တွင် နေထိုင်လျက် အသက် ၁ဝ နှစ်သား အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ရန်ကုန်မြို့ ပုဇွန်တောင် အိုးဘိုရပ်၌ အဘိုး အဘွား များနှင့် အတူ လာရောက် နေထိုင်ကာ အင်္ဂလိပ်ကျောင်းတွင် ဝင်ရောက် သင်ကြားနေပေ၏။ သို့နှင့် ၁၅ နှစ်သား အရွယ် အတွင်း အင်္ဂလိပ်စာ ၆ တန်းကို အောင်မြင် ခဲ့လေသည်။
စာပေလုပ်သားအဖွဲ့
စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ ပေါ်ပေါက်လာရေးအတွက် ၁၉၆၆ ခု ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီ ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာနက အဖွဲ့ဝင် ၁၄ ဦးပါဝင်သော စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ ဖြစ်မြောက်ရေးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီက စာပေလုပ်သား ဖြစ်မြောက် ရေးကော်မတီအစား စာပေလုပ်သား စည်းရုံးရေး ကော်မတီကို အဖွဲ့ဝင် ၁၇ ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၇၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စာပေလုပ်သား စည်းရုံးရေး ကော်မတီကို အဖွဲ့ဝင် ၁၈ ဦးဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့လေ သည်။
သက်ရှည်၊ ဦး(ဗိုလ်ကလေး)
ဗိုလ်ကလေး ဦးသက်ရှည်(၁၂၃၇ - ၁၃၁၆)
ဦးသက်ရှည်သည် ငယ်ရွယ်စဉ်အခါ ကာလကပင်လျှင် ကဗျာ၊ ဂီတ စပ်ဆို သီကုံးမှုတွင် ဓလေ့ဝါသနာထုံသူ ဖြစ်သည့် အလျောက် အင်္ဂလိပ်ကျောင်းတွင်နေစဉ် ၁၄ နှစ်သား အရွယ်က အောက်ပါ လေးချိုး အပါအဝင် ကဗျာ၊ လင်္ကာ အများကို ရေးသားစပ်ဆို ခဲ့လေသည်။
စာပေလုပ်သားအဖွဲ့
စာပေလုပ်သား စည်းရုံးရေးကော်မတီသည် ၁၉၈ဝ ပြည့် နှစ် ဧပြီလအတွင်း၌ ပထမအကြိမ် စာပေလုပ်သားညီလာခံကို ခေါ်ယူကျင်းပနိုင်ရေးအတွက် ၁၉၇၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စာပေလုပ်သားညီလာခံ ကျင်းပရေးစီမံချက်တရပ်ကို ရေးဆွဲ၍ လုပ်ငန်းစတင်ခဲ့သည်။ ယင်းစီမံချက်အရ ၁၉၇၉ ခုနှစ် ဒီဇင် ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် အဖွဲ့ဝင် ၅၁ ဦးပါဝင်သော ပထမ အကြိမ် စာပေလုပ်သားညီလာခံ ကျင်းပရေးကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ညီလာခံကော်မရှင်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၂၁ ဦး ပါဝင်သော အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့နှင့် ညီလာခံလုပ်ငန်း ကော်မတီ ခြောက်ရပ်တို့ ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
ထို့နောက် မြို့နယ် စာပေလုပ်သား ပုံမှန်အစည်းအဝေး ကျင်းပရေးကော်မရှင်များကို ၁၉၇၉ ခုနှစ် ဒီဇင် ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့မှစ၍ ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ကော်မရှင်များ ဖွဲ့စည်းပြီး သောအခါ စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းနိုင်သော မြို့နယ် ၈၃ မြို့နယ်တွင် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ ၁ဝ ရက်နေ့အတွင်း မြို့နယ်စာပေလုပ်သား ပုံမှန်အစည်းအဝေးများ ကျင်းပပေးခဲ့သည်။ ထိုအစည်းအဝေးများ၌ မြို့နယ်အလုပ်အမှု ဆောင်များ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း၊ စာရေးဆရာနှင့် သတင်း စာဆရာအဖွဲ့ခွဲ ကိုယ်စားလှယ်များ ရွေးချယ်ခြင်း၊ စာပေ လုပ် သားအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံစည်းမျဉ်းကို ပြင်ဆင်ရန် အကြံပြု ဆွေးနွေးခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အင်ဘာကောင်းရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
အင်ဘာကောင်းရွာ(Inbarkawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ အင်ဘာပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၄၇ ဖြစ်သည်။
သက်ရှည်၊ ဦး(ဗိုလ်ကလေး)
ဗိုလ်ကလေး ဦးသက်ရှည်(၁၂၃၇ - ၁၃၁၆)
"သာပျိုဆွေ အသရေ ရှိသူကြောင့်၊ စာကိုလေ ဖေမကြည့်ချင်ဘု၊ ခွေရိပါလို့ ယိမ်းယိုင်ကာ။ ။ ခင်ယမင်းရဲ့၊ 'အင်ထရင်း'၊ ထင်လင်းစွာ တဖေ ပေါက်တဲ့ပြင်၊ 'အက်ဖ်-အေ'၊ 'ဘီ-အေ' ရောက်စေဟု၊ တွေးထောက်စိတ်မှာ။ ။ နုအပျို လေးလုံမရယ်ကြောင့်၊ ယခုလို ဆွေးဟုန်ခ၊ လျှင်တော့၊ ရေးကြုံရ အနိုင်သာ၊ 'ပရိုင်မာ' ကိုမှ ကုန်ပါ့မလား။ ။ ရှက်ထွေးရယ်နှောင်၊ လက်ရေးတောင် ဖေမရေးချင်ဘူး၊ နေအေးအောင် ဆုအမှန် တောင်းမိတော့၊ စံကျောင်းမှာ အပူကဲတာကြောင့်၊ နစ်ကလောင်ကို ပစ်ရှောင် လွှဲတဲ့ပြင်၊ မင်အိုးကို ပေါက်ကာ၊ ခွဲချင်ပေါ့၊ ပုလဲတမျှ၊ ညက်ပျို ကတိုးရဲ့၊ မစဲခဏ၊ ရမ္မက်ပို၍ ဖြိုးတာကြောင့်၊ 'အက်စ်အို-ဆိုး' 'ဂျီအို-ဂိုး' တို့ကို၊ သင်ကျိုးနပ်အောင် နေရတော့တာပါကလား။ ။ "
သနီဖျားရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
သနီဖျားရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
သက်ရှည်၊ ဦး(ဗိုလ်ကလေး)
ဗိုလ်ကလေး ဦးသက်ရှည်(၁၂၃၇ - ၁၃၁၆)
ဦးသက်ရှည် အသက် ၁၅ နှစ် အရွယ်တွင် ပုဇွန်တောင် ဆားလင်းကျောင်းတိုက်၌ ရှင်သာမဏေ ပြုပြီး မြန်မာစာပေကို လေ့လာ သင်ကြားရာ တနှစ်အတွင်းမှာပင် ရှင်ကျင့်ဝတ်၊ သေခိယ ၇၅ ပါး၊ ပစ္စဝေက္ခဏာ ၄ ပါး၊ လိင် ၁ဝ ပါး၊ ဒဏ် ၁ဝ ပါး၊ စုဒ္ဒသခန္ဓကဝတ် ၁၄ ပါး၊ မင်္ဂသုတ်၊ အပြင် အောင်ခြင်း၊ အတွင်း အောင်ခြင်း၊ ရတနာ ရွှေချိုင့်၊ နမက္ကာရ၊ ပရိတ်ကြီး ၁၁ သုတ်၊ သဒ္ဒါကြီး ရှစ်စောင်၊ သင်္ဂြိုဟ် ၉ ပိုင်း၊ ပဋ္ဌာန်း ကျမ်းကြီး တို့ကို တနေ့လျှင် စာဝါ နှစ်ဝါတက်၍ ပါဠိ - အနက်နှင့် တကွနှုတ်ရ အာဂုံဆောင် ပြီးလျှင် ရုပ် - သရုပ် တို့ကိုပါ တွက်ချက် ခွဲဝေနိုင်သဖြင့် ဆရာတော်ဘုရားကြီးက သင်္ကန်းတစုံနှင့် ထီး၊ ဖိနပ် များကို ချီးမြှောက်တော်မူခြင်း ခံရသည်။ ထိုအတွင်း သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခု၊ အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ ကျင်းပသော ပရိယတ္တိ စာပြန်ပွဲကို ဝင်ရောက် ဖြေဆို အောင်မြင် ခဲ့သေးသည်။
စာပေလုပ်သားအဖွဲ့
အခြေခံစည်းမျဉ်းမူကြမ်းနှင့်အတူ စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံစည်းမျဉ်း လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ ရွေးချယ် တင်မြှောက်ပုံ နည်းစနစ်များ၊ ဘဏ္ဍာရေး စည်းမျဉ်းများကို လည်း မူကြမ်းရေးဆွဲ၍ တင်ပြကာ မြို့နယ်စာပေလုပ်သား ပုံမှန်အစည်းအဝေးများတွင် အကြံပြု ဆွေးနွေးဝေဖန်စေခဲ့ လေသည်။
ထိုအကြံပြုချက်များကို ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၄ ရက် နေ့နှင့် ၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ညီလာခံ၌ စာရေးဆရာ အဖွဲ့ခွဲ ပုံမှန်မျက်နှာစုံညီ အစည်းအဝေးတို့မှ ထောက်ခံအတည် ပြုသော ဆုံးဖြတ်ချက်များနှင့်အတူ ဆွေးနွေးလက်ခံအတည်ပြုခဲ့ ကြသည်။
သက်ရှည်၊ ဦး(ဗိုလ်ကလေး)
ဗိုလ်ကလေး ဦးသက်ရှည်(၁၂၃၇ - ၁၃၁၆)
ဦးသက်ရှည် အသက် ၁၇ နှစ် အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကျုံးကြီးလမ်း မြန်မာ့သံတော်ဆင့်သတင်းစာတိုက်တွင် စာရေးသားခြင်းနှင့် လက်ထောက် စာပြင်ဆရာအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။
စာပေလုပ်သားအဖွဲ့
ပထမအကြိမ် စာပေလုပ်သား ညီလာခံသို့ မြို့နယ်စာပေ လုပ်သားအဖွဲ့ ၈၃ ဖွဲ့မှ စာရေးဆရာ ကိုယ်စား လှယ် ၃၅၃ ဦး နှင့် သတင်းစာဆရာ ကိုယ်စားလှယ် ၁၆၅ ဦး တက်ရောက်ခဲ့ သည်။ စာပေလုပ်သား စည်းရုံးရေးကော်မတီ ဖွဲ့စည်းထားသော ၃၄ မြို့နယ်မှ လေ့လာသူ ၃၄ ဦး တက်ရောက်ခဲ့လေသည်။ စာပေလုပ်သားညီလာခံပြီးစီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင် စာရေး ဆရာ ၈၄ ဦး၊ သတင်းစာဆရာ လေးဦးတို့ကို ထပ်မံလက်ခံခဲ့ ရာ စာပေလုပ်သားအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အင်အားသည် စာရေးဆရာ အဖွဲ့ဝင် ၂၇၁၆ ဦး၊ သတင်းစာဆရာအဖွဲ့ဝင် ၈၆၁ ဦး စုစု ပေါင်း ၃၅၇၇ ဦး ရှိနေပြီ ဖြစ်လေသည်။
သက်ရှည်၊ ဦး(ဗိုလ်ကလေး)
ဗိုလ်ကလေး ဦးသက်ရှည်(၁၂၃၇ - ၁၃၁၆)
ထိုစဉ် အခါက ခေတ်ပေါ် သီချင်းစာအုပ် အမျိုးပေါင်း ၄ဝ ခန့်ကို ဦးသက်ရှေ ရေးခဲ့သေးသည့်အပြင် မဟောသဓာ အိုးလုပ်ခန်း ပြဇာတ်၊ ကျောက်ကုန်သည် မောင်မေတ္တာ ပြဇာတ်၊ အပျို လူပျိုပေး မေတ္တာစာ စသည်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့ပေသည်။
ဦးသက်ရှည် အသက် ၁၈ နှစ်သား အရွယ်တွင် ကွက်စိပ် - မြို့အုပ် (မြေတိုင်း မြို့အုပ်) ဦးဖြူစံ၏ ရုံးတွင် မြေပုံကူး စာရေး အဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်နေပြန်စဉ်အတွင်း အင်ဂျင်နီယာ အရေးပိုင် ဦးဖိုးသောင်၏ ရုံးသို့ ပြောင်းရွှေ့၍ ပုံထုတ် - ပုံကူး စာရေး အဖြစ် လုပ်ကိုင် လေသည်။ နောက် ပုသိမ်မြို့နှင့် ကျုံပျော်မြို့သို့ ပို့သော ကူးတို့ သင်္ဘောတွင် စာရေး လုပ်ကိုင် ပြန်စဉ် ယခင်က သိကျွမ်းရင်း ဖြစ်သော လယ်ဝန် မစ္စတာဟက်တောက်က မန္တလေးမြို့သို့ ခေါ်ယူသဖြင့် မြေပုံကူးစာရေး အဖြစ်ဖြင့် ဝင်ရောက် ထမ်းရွက်ရင်း မြေတိုင်း စာမေးပွဲကို ဖြေဆို အောင်မြင်သည်။
ထို့နောက် တောင်တိုင်းဗိုလ်နှင့် အတူ ပခုက္ကူခရိုင် ပုခန်းကြီးနယ်၊ ယောနယ်၊ ဆောနယ် များရှိ တောင်များကို တိုင်းတာရသည့် တောင်တိုင်းစာရေးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ရ ပြန်သည်။
သို့ရာတွင် များမကြာ မြင့်မီပင် ဦးသက်ရှည်သည် အလုပ်မှ ထွက်လိုက်ကာ မဲဇာ၊ ရွှေလီနယ်သို့ တက်ပြီး သစ် အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်လျက် ကျိုက်ပိမြို့၌ လွှထောင် နေစဉ်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၂၆၇ ခုနှစ် အတွင်း ဘိုကလေး မြို့မှ ပစ္စည်း ကြွယ်ဝသူ လယ်မြေပိုင်ရှင်တစ်ဦး၏ သမီးနှင့် အိမ်ထောင် ပြု၍ ဘိုကလေး မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ ထိုအခါတွင် ရန်ကုန်မြို့ ဘလုပ် သူဌေးနှင့် ဆက်သွယ်ကာ စပါး အလုပ် ကိုလည်း လုပ်ကိုင် လိုက်သေးသည်။
ထို့နောက်တွင် မူကား ပုသိမ် တောင်ရိုးတွင် သစ်အလုပ်လုပ်ခြင်း၊ ဘိုကလေး မြို့တွင် ဓာတ်ပုံကူး ဌာန ဖွင့်လှစ်ခြင်း စသော အလုပ် အမျိုးမျိုးကို ဆက်တိုက် လုပ်ကိုင်ရင်း အတွေ့အကြုံ၊ အကြားအမြင် ဒေသန္တရ ဗဟုသုတ၊ ဘာန္တရာ ဗဟုသုတ စသည်ဖြင့် ပြည့်ဝခိုင်ဖြီး လာရသူ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးပင် ဖြစ်ပေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးစ ဖြစ်သော ဝံသာနု ခေတ်အတွင်း ဦးသက်ရှည် ကိုယ်တိုင် နိုင်ငံရေး တရားများ ဟောပြောကာ ဝံသာနု အသင်းများ လိုက်လံ ဖွဲ့စည်း ခဲ့ရာ၌ ဘိုကလေးမြို့နယ်တွင် အသင်းပေါင်း ၁၅ဝ ကျော် တည်ထောင် မိလျက် လူခွန် မပေးရေး ဆုံးဖြတ်ချက် အတိုင်း ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဦးသက်ရှည် ပေးရမည့် လူခွန် ၂ ကျပ်ခွဲ အတွက် ငွေ ၃ဝဝိ ကျော်တန် စားပွဲ၊ ဗီရို၊ ဓာတ်ပုံ ကိရိယာ များကို အစိုးရက လေလံတင် ရောင်းချခြင်း ခံလိုက် ရဖူး လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၈၈ ခုနှစ်တွင် ဦးသက်ရှည်သည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ လာပြီးလျှင် လန်ဒန်အတ် မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ လန်ဒန်အတ် ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီတွင် ဒါရိုက်တာမှူး အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက် နေစဉ် အတွင်း အိန္ဒိယ နိုင်ငံ မဇ္ဓိုမ ဒေသသို့ ရုပ်ရှင် အဖွဲ့သား များကို ခေါင်းဆောင် သွားရောက်ကာ မြတ်စွာဘုရားနှင့် စပ်လျဉ်း သမျှသော ဌာနတိုင်းကို ဓာတ်ပုံ ရိုက်ကူးလျက် 'ဝါတော်စဉ်' အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ကား ပြသခဲ့လေသည်။
ထို့အပြင် ဦးသက်ရှည်သည် ဒီးဒုတ်ဂျာနယ် အဖွဲ့ဝင် အယ်ဒီတာ တဦး အဖြစ်ဖြင့် လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာ နှစ်ဝသော အကျိုးကို ဖြစ်ထွန်း စေမည့် ဝတ္ထု၊ ပုံပြင်၊ ရာဇဝင်၊ ထုံးနည်းများ၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာများ၊ 'ဂွက်သာ' အခန်း၊ 'လူပျိုကြီး' အခန်း၊ 'ဂျိုးဂျာ' အခန်း စသည် တို့ကို အမည်ရင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ကလောင် အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း အများအပြား ရေးသားစီရင်ကာ စာပေဝန်ကို အားသွန်ထမ်းဆောင် ခဲ့လေသည်။
ထိုမှအပ ဆရာကြီး ရေးသား ပြုစု ခဲ့သမျှသော ကျမ်းများတွင် နတ်ပြည်တက်လမ်း၊ မြန်မာသတ်ညွှန်းနှင့် ပါဠိတွဲ သတ်ညွှန်း၊ ကဗျာရေးပုံ နည်းမျိုးစုံ၊ လူရေးလူရာ မင်္ဂလာ မှတ်စုကျမ်း အစ ရှိသည် တို့လည်း ပါဝင်ပေသေး၏။
ဤသို့ အားဖြင့် ဆရာကြီး ဦးသက်ရှည်သည် အသက် ၇၉ နှစ် တိုင်အောင်ပင် ကြာရှည်စွာ နေ၍ စာပေကို ချီးမြှင့်ရင်း သက္ကရာဇ် ၁၃၁၆ ခုနှစ် နယုန်လဆုတ် ၁၂ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် မြေးများ ဖြစ်ကြသော ရန်ကုန်မြို့ အနောက်ပိုင်း၊ ဒါလဟိုဇီလမ်း (မဟာ ဗန္ဓုလမ်း) အမှတ် ၈၄ဝ လူပျံတော် ပတ္တမြား၊ အဘယ သုခ ဆေးတိုက် ပိုင်ရှင် ဦးမောင်မောင် - ဒေါ်ညိမ်း တို့၏ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သတည်း။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ထိန်ပင်မြောင်ရွာ၊ ပိုးစုကြီး
ထိန်ပင်မြောင်ရွာ၊ ပိုးစုကြီး
အောင်မြင်ငြိမ်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
အောင်မြင်ငြိမ်ရွာ (Aungmyinnyein)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ကျော်ရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၁၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျော်ရွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၄ ဦး၊ မ ၇၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ဘန့်ပိန်းရွာ၊ ပေါင်လင်း
ဘန့်ပိန်းရွာ (Bantping)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂၀ ဦး၊ မ ၄၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ဆယ်ဇင်းရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ဆယ်ဇင်းရွာ(Sezin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ဆယ်ဇင်းကျေးရွာသည် ကချင်ပြည်နယ်ထဲ ပါဝင်သော်လည်း ကချင်တိုင်းရင်းသားမရှိသလောက်ရှားသည်။ ဆယ်ဇင်းကျေးရွာတွင် အမှန်တစ်ကယ်နေထိုင်သူများမှာ ရှမ်းနီတိုင်းရင်းသားများနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတစ်လျှောက်မှ တိုင်းလျန်လူမျိုးများ၊ ဗမာတိုင်းရင်းသားများ၊ရှမ်းဗမာသွေးနှောကပြားများသာအဓိကနေထိုင်သည်၊၊ဆယ်ဇင်းရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၉၉၄ ဦး၊ မ ၂၁၄၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
၂၀၂၂ ဖြစ်ရပ်
အိမ်ခြေ ၇၀၀ ခန့်ရှိသည့် ဆယ်ဇင်းရွာကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်နှင့် [[ရှမ်းနီအမျိုးသားများတပ်မတော်]ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့များတစ်ဘက်နှင့် KIAနှင့် PDF ပူးပေါင်းတပ်ဖွဲ့ကတစ်ဘက် နိုင်ငံရေးအကြောင်းပြပြီးစုစုပေါင်းလက်နက်ကိုင်လေးဖွဲ့ပေါင်းပြီး ဆယ်ဇင်းကျေးရွာကိုဖျက်ဆီးလိုက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်စိန်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
တောင်စိန်ရွာ (Tawngsein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၁ ဦး၊ မ ၂၁၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
တောင်ခြေရွာ၊ သပိတ်တောင်
တောင်ခြေရွာ၊ သပိတ်တောင်
တောင်စိန်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက္ကဝက်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးဖြူခင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ဇီးဖြူခင်ရွာ (Zeehpyukhin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ မကျီးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၇၄ ဦး၊ မ ၂၀၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ပြုန်းပွဲတော်
တောင်ပြုန်းပွဲတော် (Taungbyone Festival) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အထင်ရှားဆုံး ပွဲတော်များအနက် တစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်ပြုန်းရွာ၏ တောင်ပြုန်းနတ် မင်းနှစ်ပါးကို နှစ်စဉ် ပူဇော်ပသသောအနေဖြင့် ကျင်းပကြခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် တကယ့်ပွဲတော်မှာ အနော်ရထာမင်းတည်ထားခဲ့သော ဆုတောင်းပြည့်ဘုရားနှင့် နောက်ပိုင်းမှ တည်ဆောက်ထားသော ဆုတောင်းရဘုရားပွဲတော်ဖြစ်သည်။ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်ရက်တာကျင်းပကြကာ ဝါခေါင်လဆန်းရှစ်ရက်မှ ဆယ်ရက်အထိကျင်းပကြသည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင်ပင် ဘုရားပွဲနှင့်အတူ နတ်ပွဲကိုလည်းကျင်းပကြသည်။
တောင်ပြုန်းပွဲသည် နိုင်ငံ၏ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ လာရောက်ကြသူများဖြင့် အလွန်စည်ကား၏။ ရိုးရာဓလေ့တစ်ခုစီကို တစ်ရက်စီ၌ ကျင်းပကြကာ ပွဲတော်ရက်အတွင်း နတ်ကနား(အက)သည် ပွဲတော်၏ အဓိလက္ခဏာဖြစ်သည်။
ပွဲတော်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာအဝန်းဝိုင်းအတွင်းရှိ နတ်ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူများအတွက်သာမက ပျော်ပါးရန်လာရောက်သူများအတွက်လည်း ဖြစ်ပေသည်။ ရိုးရာဇာတ်ပွဲများ၊ နတ်ကနားများကြည့်ရှုနိုင်သလို လောင်းကစား၊ သွားလာပျော်ပါးခြင်းနှင့် အရက်သေစာသောက်စားခြင်း စသည့် အခွင့်အရေးများလည်း ရရှိနိုင်ပေသည်။
ပွဲတော်ကျင်းပရာနေရာ
ပွဲတော်ရက်အတွင်း ရွာ၏ လွတ်နေသောနေရာများသည် ယာယီတဲ၊ ယာယီအဆောက်အအုံများ (သို့) ကြီးမားသည့် ယာယီဈေးတန်းကြီး ဖြင့် ပြည့်နှက်သွားကာ ဈေး၌ အစားအစာ၊ သစ်သီး၊ ပန်း၊ အရုပ်၊ အဝတ်အထည်၊ ကိရိယာတန်ဆာပလာများ၊ လက်မှုထည်၊ အပေါစား လက်ဝတ်တန်ဆာများရောင်းချကြသည့် ဈေးဆိုင်ခန်းများ၊ စားသောက်ဆိုင်၊ ဆပ်ကပ်ကဲ့သို့ ပွဲရုံများ၊ ပြဇာတ်နှင့် အငြိမ့်တို့အတွက် ပြဇာတ်ရုံများရှိလေသည်။ ပွဲတော်အရပ်တွင် စားသူ၊ ဈေးဝယ်သူ လောင်းကစားသူ၊ မူးရူးအော်ဟစ်သူ၊ ကနေသူ စသည့်လူများဖြင့် ပြည့်နှက်လေ့ရှိသည်။ လူပေါင်းထောင်ချီ၍ လာရောက်ကြသောကြောင့် ရဲ၊ကြက်ခြေနီ၊ မီးသတ်စသည့် လုံခြုံရေးနှင့် အရေးပေါ်အဖွဲ့အစည်းများကိုလည်း ချထားပေး၏။ လူငယ်လူရွယ် သောက်စားသူကြား မကြာခဏဆိုသလို ရန်ပွဲများဖြစ်တတ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
နေရာအကျဉ်းဖော်ပြချက်
ဆုတောင်းပြည့် နှင့် ဆုတောင်းရ စေတီနှစ်ဆူသည် တောင်ပြုန်းနတ်နှစ်ပါး နတ်နန်း၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ နတ်နန်းကို ပြာသာဒ်နှစ်ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းထား၍ ပထမပြာသာဒ်တွင် နတ်ရုပ်အချို့တည်ရှိရာ တောင်ပြုန်းမင်းရုပ်တုနှစ်ခု၊ မနှဲလေးရုပ်တုနှင့် မန္တလေးဘိုးဘိုးကြီးရုပ်တုတို့ ဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်၌ ဒုတိယပြာသာဒ်သည် ချိုးရေတော်သုံးပွဲအတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ဤနတ်နန်းနှင့် ပရဝုဏ်ကို နတ်ထိန်းဟုခေါ်သော မိသားစုတစ်စုမှ ပိုင်ဆိုင်သည်။
ပင်မမဟုတ်သော နတ်နန်းများလည်း တည်ရှိကြသည်။ ရိုးရာအရ အဓိကနတ်နန်းကို ဝင်ခွင့်မရသော နတ်ကတော်များအတွက် ထိုနတ်နန်းများကို ၁၉၈၀နှစ်များအလယ်လောက်မှ စတင်၍  တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။.
ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်း
အနော်ရထာ၏ စစ်တပ်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သော တောင်ပြုန်းညီနောင်နှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်း နှင့် သေဆုံးပုံကို မှန်နန်းရာဇဝင်တွင် အတိုချုပ်ဖော်ပြထားသည်။ ဆွဲဆောင်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရှိသော ဇာတ်လမ်းကို ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားချက်များဖြင့် ရိုးရာပုံပြင်များ အထူးသဖြင့် နတ်သမိုင်းတို့တွင် ဖော်ပြထားကြသည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ထိုရေးသားဖွဲ့နွဲ့မှုများသည် ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုကို သက်ဝင်လှုပ်ရှားစေပြီး လူအများအား ထိုဒဏ္ဍာရီသို့ စိတ်ဝင်စားစေကာ လက်ရှိလုပ်ဆောင်နေကြသော ရိုးရာဓလေ့၌ ထိုဇာတ်လမ်းကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ် အသက်သွင်းဖော်ပြကြသည်။
ဇာစ်မြစ်
ရှေးသထုံနေပြည်တော်အနီး အိန္ဒိယပြည်ကုန်သည်များ ခရီးနှင်လာသော သင်္ဘောပျက်၍ ထိုအထဲမှ ဟိန္ဒူမဟာရာဇာအနွယ်မင်းသားညီအကိုနှစ်ဦးသည် ပျဉ်တစ်ချပ်ကို တွယ်ဖက်ရင်း သထုံသို့ မြော၍ရောက်ရှိလာသည်။ ထိုညီအကိုနှစ်ဦးမှာ ဗျတ်ဝိနှင့် ဗျတ္တ ဖြစ်၏။ ကမ်းသို့ကပ်သော် ဘုန်းကြီးကျောင်းတစ်ကျောင်းတွင် ခိုလှုံနေထိုင်ကြ၏။ ထိုကျောင်း၏ ကျောင်းထိုင်ဆရာတော်မှာ သထုံဘုရင် မနူဟာမင်း ကိုးကွယ်သော် ဆရာတော်ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် ညီနောင်နှစ်ဦးကို သံယောဇဉ်ရှိ၍ စောင့်ရှောက်ကာ အပါးတွင် ထားလေ့ရှိသည်။
တစ်ရက်တွင် ဆရာတော်မရှိခိုက် ညီနောင်နှစ်ဦးသည် ဇော်ဂျီအသေတစ်ကောင်၏ အလောင်းကို ချက်ပြုတ် စားသောက်ခဲ့သည်။ ထိုဇော်ဂျီအသေကို တောအုပ်အတွင်း၌ မမျော်လင့်ပဲ ဆရာတော်နှင့် ညီအကိုနှစ်ဦးတို့က ရှာတွေ့ခဲ့ကြ၍ ဆရာတော်က ဆေးဖော်ရန် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ ဇော်ဂျီကို စားလျှင် အသက်ရှည်၍ အံ့မခန်းစွမ်းအားများ ရရှိနိုင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ညီအကိုနှစ်ဦး စားသောက်ပြီးသောအခါ သဘာဝလွန်စွမ်းအားများရရှိခဲ့ကြရာ ထိုသတင်းမှာ တစ်ဆင့် တစ်ဆင့်ဖြင့် ဘုရင့်ရွှေနားတော်ထိရောက်ရှိသွားပြီး ဘုရင်မှာ လွန်စွာ စိုးရိမ်သွားသည်။ သို့ဖြစ်၍ မင်းချင်းများကို ထိုညီနောင်အားဖမ်းဆီးရန် အမိန့်ပေးခဲ့လေသည်။ မင်းချင်းများက အကိုဖြစ်သူအားဖမ်းမိသွား၍ မြို့ရိုးပတ်ပတ်လည်တွင် မြို့ကို တိုက်ခိုက်ရန်ပြုနိုင်သည့် ရန်သူများကို အကာကွယ်ဖြစ်စေရန် အဆောင်အယောင် သဘောဖြင့် အကိုဖြစ်သူ၏ ခန္ဓကိုယ်ကို တစ်စဆီပြု၍ မြှုပ်နှံထားခဲ့သည်။
တောင်ပြုန်းညီနောင်
ဗျတ္တနှင့် မယ်ဝဏ္ဏဟုအမည်တွင်သော (ရာဇဝင်၊ နတ်သမိုင်းများတွင် ပန်းစားဘီလူးဟု ရေးသား) မိန်းမပျိုတစ်ဦးတို့ တွေ့ဆုံချစ်ကြိုက်ကြ၍ နောင်သော် သားနှစ်ဦးဖွားမြင်သည်။ ရွှေဖျဉ်းညီနောင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အရွယ်ရောက်သော် အနော်ရထာမင်းထံတွင် အမှုထမ်း၍ အနော်ရထာ၏ တရုတ်ပြည်ရှိ ဂန္ဓလရာဇ်နယ်သို့ ဗုဒ္ဓစွယ်တော် ပင့်သည့်ခရီးစဉ်တွင် ပါဝင်အကျိုးဆောင်ခဲ့သည်။ အပြန်ခရီးတွင် ဘုရင်စီးလာသော ဆင်တော်သည် နေရာအရပ်တစ်ခု၌ ရပ်တန့် ဒူးညွတ်သောကြောင့် ထိုအရပ်၌ အနော်ရထာက ဆုတောင်းပြည့် စေတီတည်စေသည်။ စေတီတည်ရာတွင် မင်းချင်းအမှုထမ်းအားလုံးကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပါဝင်လုပ်အားပေးရန် အမိန့်တော်ပြန်၏။
ဘုရားစေတီပြီးလျှင် အနော်ရထာက စစ်ဆေးကြည့်ရှုရာ စေတီ၌ အုတ်နှစ်ချပ်လပ်သည်ကို မြင်၍မေးလေရာ မင်းချင်းတို့က ရွှေဖျဉ်းညီနောင်မှာ ဘုရားတည်ရန် လုပ်အားအကူမပေးဘဲ ကြွေအန်ကစားနေကြောင်း လျောက်တင်ကြသောအခါ ပြစ်ဒဏ်အနေဖြင့် ညီနောင်နှစ်ဦးကို ကြိမ်ဖြင့် ရိုက်စေသည်။ သို့သော် ကြိမ်တုတ်ဖြင့် ရိုက်မည့်အစား ဝါးရင်းတုတ်ဖြင့် ရိုက်ကြသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူထံမှ စွမ်းအားများရရှိထားသောကြောင့် ထိုတုတ်ရိုက်ချက်များက အန္တရာယ်မဖြစ်ပေ။ နောက်ဆုံးတွင် ဝှေးစေ့ဖောက်ထုတ်၍ သတ်သည်ဟုလည်း အချို့စာများက ဖော်ပြကြသည်။
ရိုးရာနတ်သမိုင်းများတွင် ဝါးရင်းတုတ်ကြောင့် သေသည်ဟု ရေးသားကြကာ မှန်နန်းရာဇဝင်တွင် ဝါးရင်းတုတ်ရွာ၌ အနော်ရထာမင်းက ၎င်းတို့ကို မယုံကြည်၍ သတ်သည်ဟု ဖော်ပြရေးသားသည်။
သေလွန်ပြီးသည်နှင့် ရုတ်တရက်ဆိုသလို နတ်ဆိုးများဖြစ်သွား၍ အနော်ရထာမင်းစီးနေသော ဖောင်တော်ကို တားလေသည်။ အနော်ရထာမင်းရှေ့ကိုယ်ထင်ပြပြီး အမှုထမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အတွက် နေထိုင်ခိုလှုံစရာ နေရာတောင်းခံရာ တောင်ပြုန်းရွာတွင် ၎င်းတည်ထားခဲ့သော ဘုရားဘေးတွင် နတ်နန်းဆောက်လုပ်စေ၍ ထိုနေရာပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာလယ်ကွက်အချို့ကို ပေးသနားလေသည်။ သို့မှသာ နတ်ဆိုးဘဝမှ အပူဇော်ခံနတ်များဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။ နှစ်စဉ်ကျင်းပသောပွဲတော်ကို ၎င်းတို့နှစ်ဦးအား ရည်ရွယ်၍ ထိုမှစတင်ကာ ကျင်းပလာခဲ့ကြသည်။
ရိုးရာဓလေ့ အစီအစဉ်များ
တောင်ပြုန်းနတ်နှစ်ပါးကို ရည်ရွယ်၍ နှစ်စဉ် ပွဲအခမ်းအနားသုံးခုကျသ်းပလေ့ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ နတ်တော်တွင် စစ်ထွက်၊ တပေါင်းတွင် စစ်ပြန် နှင့် ဝါခေါင်တွင် ကန်တော့ခံ ဟူ၍ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးဖော်ပြထားသော ကန်တော့ခံ အခမ်းအနားမှာ အရေးပါ၍ လူသိန်းချီလာရောက်ကြကာ လာရောက်သူများထဲတွင် နတ်ကတော်များ အပါအဝင် မိရိုးဖလာအရာ မဖြစ်မနေလာရောက်သူများ၊ ပူဇော်ပသရန်လာရောက်သူများနှင့် အပျော်အပါးအတွက် လာရောက်သူများ ဟူ၍ မိမိရည်ရွယ်ချက်နှင့် မိမိလာရောက်သူများဖြစ်ကြသည်။ ပွဲတော်ကို ဝါခေါင်လဆန်း ရှစ်ရက်မှသည် လပြည်နေ့ (သို့) လပြည့်ကျော်တစ်ရက်နေ့အထိကျင်းပကြရာ ပွဲတော်ရက်မှာ စုစုပေါင်း ၈ရက် (သို့) ၉ ရက်ကြမြင့်သည်။ ပွဲတော်ရက်အရ အစီအစဉ်များမှာ :
အဖွင့်ရိုးရာဓလေ့များ
နတ်ပွဲကို ဖွင်ရာတွင် နတ်များကို ကန်တော့ တိုင်တည်၍ ပြုလုပ်ကြပြီး ရက်အားဖြင့် ပထမနှင့် ဒုတိယရက်များတွင်ဖြစ်သည်။ အစီအစဉ်ကြေညာသူအဖြစ် တာဝန်ယူသော နတ်ကတော်မှ နတ်သီချင်းများသီဆို၍ နတ်နှစ်ပါး၏ အထုပ္ပတ္တိများ ရွတ်ဆိုသည်။ ဆိုင်းဝိုင်းမှ တီးမှုတ်ကာ နတ်ဝင်ပူးသည်ဟု ထင်ဟန်ရှိသော နတ်ကတော်မှ သီချင်းဂီတအလိုက် ကပြသည်။ နတ်ကနားအကမှာ ပွဲတော်၏ အဓိကအခြင်းအရာဖြစ်ကာ ပွဲတော်အစအဆုံး ကျင်းပကပြကြသည်။ တတိယနေ့သည် တရားဝင်အားဖြင့် ပွဲတော်၏ အစနေ့ဟူ၍ဆိုကြသည်။ ယင်းနေ့၏ ညပိုင်းတွင် 'ညညီလာခံပွဲ'ကို ကျင်းပ၍ ဆိုင်ရာ ရိုးရာဓလေ့များ လုပ်ဆောင်ကြပြီး နတ်ကနားများကပြကြသည်။
ချိုးရေတော်သုံးပွဲ
ပဉ္စမနေ့တွင် နန်းတက်ပွဲကျင်းပသည်။ နတ်နှစ်ပါး ချိုးရေတော်သုံးပွဲနေ့၌ နတ်နန်းသို့ ပြန်ရောက်ပြီးဖြစ်၍ ဤသို့ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ယုန်ထိုးပွဲ
ယုန်ထိုးပွဲသည် တောင်ပြုန်းညီနောင်နှစ်ဦး အသက်ရှိစဉ်က ယုန်လိုက်သည်ကို အစွဲပြု၍ ကျင်းပသော ရိုးရာပွဲဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်ဦးသည် ယုန်လိုက်အမဲပစ်ရင်း ရွာတစ်ရွာမှ အိမ်တစ်အိမ်သို့ ရောက်ရှိလာကာ ထိုအိမ်၌ ခေတ္တနားနေကြသည်။ ထိုစဉ် အဖိုးအိုတစ်ဦးက ၎င်းတို့ကို ယုန်ကင်နှင့် ထန်းရည်တို့ဖြင့် ဧည့်ခံခဲ့သောကြောင့် အပြန်အလှန်အားဖြင့် အဖိုးအိုကို ၎င်းတို့ရှိရာ တောင်ပြုန်းသို့ လာရောက်ရန် အလည်ခေါ်ခဲ့သည်ဟု ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များက ဆိုကြသည်။ ထိုမှသ၍ အဖိုးအို၏ မျိုးဆက်များ (အခြားဖြစ်နိုင်သည်မှာနတ်ရေကုန်းရွာမှ ရွာသားများ ) က ယုန်ကင် ပသရန် လာရောက်ခဲ့ကြသည်မှာ ယနေ့တိုင်အထိဖြစ်၏။
ဝါခေါင်လဆန်း (၁၃)ရက်တွင် ကျင်းပကြကာ ပွဲတော်ရက်အားဖြင့် ခြောက်ရက်မြောက်နေ့ဖြစ်သည်။ ထိုနေ့တွင် နတ်ရေကုန်းရွာမှ ရွာကာလသားတစ်စုကို ရွာခံလူငယ်တစ်ဦးက ဦးဆောင်လာ၍ တင်လှူရန် ယုန်ကင်နှစ်ကောင်ကို ဘယ်တစ်ဖက် ညာတစ်ဖက်ကိုင်ဆောင်လာကာ နတ်နန်းသို့ ရိုးရာဓလေ့စီစဉ်မှုဖြင့် ပသသည်။ ယင်းအစီစဉ်တွင် ထိုအုပ်စုသည် နတ်နန်းကို လက်ဝဲရစ် ခုနှစ်ကြိမ်လှည့်လည်၍ ထိုသို့လှည့်လည်နေစဉ် မကြားဝံ့မနာသာ စကားများ အော်ဟစ်ဆဲဆိုကြ၏။ ထိုသူများဖြတ်သွားစဉ် နတ်ကတော်များမှာ ဆိုင်ရာအဆောင်အခန်းများမှ တံခါးများကို ပိတ်လေ့ရှိသည်။
နတ်ရေကုန်းရွာသားတစ်စုသည် ထိုသို့ မကြားဝံ့မနာသာဆဲရေးမှုများလုပ်ဆောင်ခြင်း၊ တောင်ပြုန်းမင်းနှစ်ပါး၏ တော်လှန်ပုန်ကန်သော ပုံစံကို ပြုမူခြင်းများဆောင်ရွက်ကြသည်မှာ အရေးပါသောအနေအထားဖြစ်၍ ထိုသူများအဖို့ တောင်ပြုန်းညီနောင်နှစ်ဦးသည် အရက်သေစာကျူးသူ၊ ဗရုတ်သုတ်ခနေသူများအဖြစ် သိရှိကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုအဆင့်လုပ်ဆောင်ပြီးနောက် အရိပ်တစ်ခု၌ ရပ်တန့်ကြပြီး ယုန်ကိုင်ဆောင်သော လူငယ်သည် နတ်နှစ်ပါးရှိရာဘက်သို့ ယုန်ကို ခုနှစ်ကြိမ် ရှေ့နောက်လွှဲယမ်းကာ ယုန်ကို ပြဿဒ်၏ အကြီးအကဲဆိုသူတို့ထံပေးသည်။ ပြဿဒ်မှလူကြီးများက နတ်နန်းလှေကားမှ ဆင်းလာပြီး ထိုအရိပ်ရှိရာသို့ သွားရောက်ယူငင်သည်။ ထို၌လည်း ယခင်လူငယ်ပြုသကဲ့သို့ ယုန်ကို ရှေ့နောက် ခုနှစ်ကြိမ် လွှဲသည်။ ထို့နောက် လှေကားသို့တက်၍ နတ်နန်းထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားကြ၏။ စာရေးဆရာ မဲလ်ဖော့ စပိုင်းရိုက လှေကားဆင်း၊ လှေကားတက်ကိုလည်း ခုနှစ်ကြိမ်ပြုကြသည်ဟု ရေးသားထားသည်။ ယုန်ကင်ကို နတ်နန်းမှ နတ်နှစ်ပါးကို တင်လှူသည်။
စကစ်မော တည်းဖြတ်သော စာအုပ် 'Burma At The Turn Of The Twenty-first Century' ၌ ယုန်ကင်ကို နတ်နန်း၏ ဆိုင်ရာလူကြီးများက အသုတ်လုပ်၍စားသောက်ကြသည်ဟု ဖော်ပြကာ ထိုသို့စားသောက်ခြင်းဖြင့် နတ်နှစ်ပါး၏ စွမ်းအားများ၊ ကဖျက်ကရက်လုပ်တတ်ခြင်းတို့ ရရှိကြောင်း ပြယုတ်တစ်ခုဖြစ်သည်ဟုလည်း ဖော်ပြထားသေးသည်။
ထိမ်ခုတ်ပွဲ
ရာဇဝင်ပုံပြင်များအရ အနော်ရထာမင်းကို ကံကန်တော်မူစေသည်မှာ ထိမ်ပင်ကိုစောင့်သော နတ်ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြ၍ တောင်ပြုန်းမင်းညီနောင်နှင့်တကွ ဒေသခံများက ထိုထိမ်ပင်စောင့်နတ်ကို မကျေနပ်ကြောင်းပြသသည့်သဘောဖြင့် ထိမ်ခုတ်ပွဲကို ကျင်းပကြသည်။ ပွဲသည် တနည်းဆိုသော် ထိမ်ပင်စောင့်နတ်အား ကလစားချေသည့် ပြယုတ်ကို တင်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ အပင်ကိုလည်း အသားမာပင်တစ်မျိုးဖြစ်သော ထိမ်ပင် (Nauclea parviflora) ဟူ၍ယူဆကြသည်။. မှန်နန်းရာဇဝင်တွင် ရန်သူဖြစ်သော ထိမ်ပင်စောင့်နတ်က သတ်သည်ဟူ၍ ဖော်ပြသည်။
ထိမ်ခုတ်ပွဲဟူ၍ အစဉ်အဆက်သုံးစွဲခဲ့ကြပြီး ဝါခေါင်လဆန်း (၁၄)ရက်တွင် ကျင်းပသည်။ သို့ရာတွင် တကယ့်ခုတ်သည့်အရာမှာ သစ်ပင်မဟုတ်ပေ။ သစ်ကိုင်းကြီးကြီးနှစ်ကိုင်းကို နတ်နန်းပရဝုဏ်၌ ကြိုတင်စိုက်ထား၍ ဆောင်ရွက်မည့်နေ့တွင် သစ်ကိုင်းပတ်လည်ရေလောင်းထားကာ နတ်နန်းမှ သက်ဆိုင်သူလူကြီးများက ဓားကိုင် ထွက်ရှိလာ၍ ထိုကိုင်းများကို လှည့်ပတ်သည်။ နောက်ဆုံးအဆင့်အနေဖြင့် နတ်အုပ်မှ တစ်ဦးတည်းရပ်နေပြီး ရုတ်တရက်သစ်ကိုင်းကြီးထိပ်ဖျားမှ ကိုင်းသေးတစ်ခုကို ခုတ်ကာ ခုတ်ထားသော ကိုင်းသေးကို ကိုင်ဆောင်ရင်း ခပ်သုတ်သုတ်ဖြင့် နတ်နန်းထဲသို့ ပြေးဝင်သွားသည်။ လူအုပ်ကြီးကလည်း ရုတ်တရက်ဆိုသလို ကျန်ရှိနေသော သစ်ကိုင်းအပေါ် ခုန်ဝင်ကြပြီး ကိုင်းတစ် ရိုးတံတစ်ချောင်းလောက်ရစေရန် လုယက်ကြသည်။ သစ်ကိုင်းမှာ တစ်မုဟုတ်ချင်း အစိတ်စိတ် အပိုင်းပိုင်းဖြစ်သွား၍ ထိုနေရာ၌ မရှိတော့ပေ။ ထိုလု၍ရသော သစ်ကိုင်းစသည် လာဘ်ကောင်းသည်ဟု အယူရှိကြပြီး လယ်ကွင်းတွင် မြှုပ်နှံပါက အထွက်ကောင်းသည်ဟုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။
နောက်ဆုံးနေ့ အခမ်းအနားများ
သံဃာတော်အပါးနှစ်ရာကို ဖိတ်ကြား၍ လပြည့်နေ့တွင် ဆွမ်းကပ်သည်။ ထိုအတွက် ကုန်ကျစရိတ်မှာ တောင်ပြုန်းနတ်နှစ်ပါးပိုင်ဆိုင်သော လယ်ကွင်းများမှ ရရှိသော ငွေကြေးဖြင့် ကျခံသုံးစွဲသည်။
ပွဲတော်၏ နောက်ဆုံးအခမ်းအနားဟုဆိုနိုင်သော ပွဲကို ပခန်းမင်းပို့ဟု ခေါ်ကြကာ ယင်းည၌ ကျင်းပကြသည်။ မင်းကျော်စွာနတ် ခေါ် ပခန်းမင်း ကိုကြီးကျော်ကို ပြန်လည်ပို့ဆောင်သောအားဖြင့် ကျင်းပကြ၏။ ကိုကြီးကျော်နတ်သည်လည်း အပြင်မင်း (၃၇)ပါးတွင် ထင်ရှားသောနတ်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး နတ်ကနားတွင် ၎င်း၏ ထင်ရှားလူကြိုက်များသော 'ကြက်တိုက်ကကွက်' ဖြင့် ကပြကြ၍ ၎င်း၏ သီသန့်ပွဲတော်ကို မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ပခန်းနယ်ရှိ ကူနီကျေးရွာတွင် တပေါင်းလ၌ ကျင်းပကြသည်။
ပွဲစီစဉ်သူများနှင့် ပါဝင်ဆင်နွှဲသူများ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသောနတ်ပွဲများ၌ ဤနတ်ပွဲသည် အရေးပါဆုံးဖြစ်၍ အခြားနတ်ပွဲများအတွက် စံနမူနာတစ်လည်းဖြစ်သည်။ ပို၍အရေးကြီးသည်မှာ ဤနတ်ပွဲသည် ဒေသခံအဆင့်ကို ကျော်လွန်၍ နိုင်ငံ၏နယ်အနှံ့မှ လူပေါင်းများစွာ လာရောက်ကြသော ပွဲတော်မျိုးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကြီးမား၍ စနစ်ကျသည့် ဖွဲ့စည်းစီမံမှုမျိုး လိုအပ်သည်။ ပွဲတော်ကျင်းပရာ၌ အဓိက နယ်ပယ်နှစ်ခုရှိရာ 'စေတီနှစ်ဆူ' နှင့် နတ်နန်းတို့ဖြစ်ကြသည်။ ဘုရားဂေါပကများက နေရာအချို့နှင့် ဈေးဆိုင်၊ ဇာတ်ရုံကဲ့သို့သော ယာယီအဆောက်အအုံများများ၊ ဘုရားပုရဝုဏ် စသည်တို့ကို စီမံကွပ်ကဲသည်။
စေတီများဘေးအနီးတွင် နတ်နန်းရှိ၍ နတ်နန်း၏ ဘေးပတ်လည်သည် နေရာအလွတ်များဖြစ်ကြ၏။ နတ်နန်းကို နတ်ထိန်းများမှ ကိုင်တွယ်ကြ၍ ၎င်းတို့သည် အနော်ရထာမင်းက နတ်နန်းကို စောင့်ရှောက်ရန် ခန့်အပ်ထားသော တရုတ်မင်းသမီးနှစ်ပါး၏ မျိုးဆက်များဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဤမိသားစုသည် နတ်နှင့်သက်ဆိုင်သော နယ်မြေ၊ နယ်ပယ်ကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ နတ်ပွဲမှရရှိသော ဝင်ငွေများကို ဤမိသားစုဝင်များက ရရှိကြ၏။ ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းနှင့်ပတ်သက်၍ အကြီးအကဲဆိုသည့် ရာထူးတစ်ခုရှိရာ ထိုရာထူးကို 'နတ်အုပ်' ဟုခေါ်ဆိုကြ၍ နတ်အုပ်ကို အရေးပါသော အနေအထားရှိသည့် နတ်ကတော်များက ဓလေ့ထုံးတမ်းများဆောင်ရွက်ရာတွင် ကူညီကြရသည်။ ဤနတ်ကတော်များသည် အမြင့်ဆုံး အရေးပါသော (ပွဲတော်) လူကြီးသဘောမျိုးဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့တွင် ဆိုင်ရာ ဘွဲ့များရှိကြ၏။ ဗောင်းဟုခေါ်သော ဦးထုတ်တစ်မျိုးကို ဆောင်းသောသူများကို 'ဗောင်းဆောင်းအမတ်'ဟု ခေါ်တွင်ကာ 'သိုး' ဟုခေါ်သော ခေါင်းအဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ဆင်သောသူကို 'သိုးဆောင်းမိဖုရား' ဟူ၍ သုံးစွဲခေါ်ဝေါ်သည်။ အမတ်နှင့် မိဖုရားအရေအတွက်မှာ ကျင်းပခဲ့သည့် ပွဲတော်သမိုင်းတလျှောက် အတည်တကျမရှိပေ။ ရှေးခေတ်အခါက မိဖုရားလေးဦးနှင့် အမတ်တစ်ဦးရှိခဲ့ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မှ ၁၉၈၈ အထိ မိဖုရားလေးဦးနှင့် အမတ်လေးဦးထားရှိကြကာ ၁၉၉၅တွင် ထိုအရေအတွက်မှာ တက်သွားပြီး စုစုပေါင်း (၁၈) ဦးအထိရှိလာခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် အရေအတွက်မှာ ပြန်လည်လျော့နည်းလာခဲ့လေသည်။
နတ်ကတော်အမျိုးအစားများစွာရှိကြပြီး အနည်းစုသာလျှင် အဓိကနတ်နန်းတွင် ပါဝင်ကပြခွင့်ရှိ၏။ အများစုသော နတ်ကတော်များမှာ ထိုသို့အခွင့်အရေးမရကြဘဲ နတ်နန်းပရဝုဏ် အပြင်၌သာ နေထိုင်တည်းခိုရန် ရှာဖွေကြရသည်။
ရိုးရာအစဉ်အဆက်အရ နတ်နန်းကို ချဉ်ကပ်ခွင့်မရသော သူများအတွက် နတ်နန်းငယ်များကို ၁၉၈၅ ခုနှစ်ခန့်မှ စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြ၍ အခြား (၃၇) နတ်များကို ကိုယ်စားပြုရန်ဖြစ်ပေသည်။
စည်ကားမှု
ပွဲတော်ကာလတွင် စည်ကားလှသဖြင့် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ ဆိုင်ခန်းကြီး ငယ်ဖွင့်လှစ်ရောင်းချသူများသည် ဝါခေါင်လဆန်းမှစ၍ ရောက်ရှိလေ့ရှိကာ မတ္တရာနယ်ရှိ အုန်း၊ ငှက်ပျောခြံရှင်များမှ တောင်ပြုန်းပွဲတော်တွင် တိုက်ရိုက်လာရောက် ရောင်းချသူများနှင့် တစ်ဆင့် ဖောက်သည်ယူ ရောင်းသူများလည်း ရှိကြသည်၏။ အရောင်းရဆုံး ငှက်ပျောအမျိုး အစားမှာ ရိုးရာအရ ဖီးကြမ်းနှင့် ငှက်ပျောချဉ်များ ဖြစ်သည်။ တောင်ပြုန်းလက်ဆောင်အဖြစ် ထင်ရှားသော ကရေကရာ၊ စလူမုန့် စသော အညာမုန့်များကို စစ်ကိုင်းနယ်မှ လာရောက်ရောင်းချပြီး တောင်ပြုန်း ဆွဲကြိုး၊ လက်ကောက်များကို မြောက်ဥက္ကလာပမှ ထုတ်လုပ်ရောင်းချ ကြသည်။
တောင်ပြုန်းပွဲသည် မြန်မာပြည် အနှံ့ ပွဲတော်များတွင် အထင်ရှားဆုံး ပွဲတော်ကြီး ဖြစ်သည့်အပြင် အနယ်နယ်အရပ်ရပ် နတ်ပွဲများထက်လည်း ကြီးကျယ် ထင်ရှားသည့် နတ်ပွဲတော်ကြီး ဖြစ်သည်။ တောင်ပြုန်းပွဲသည် ရွှေဖျဉ်းကြီး၊ ရွှေဖျဉ်းလေး အရှင်၂ပါး မစ၍ စီးပွား လာဘ်လာဘ တက်သည်ဟု ယုံကြည်သူများ၊ အခက်အခဲများ အဆင်ပြေစေရန် သွားရောက် ကိုးကွယ်သူများ၊ အပျော်သဘော သွားရောက်သူများဖြင့် ကြက်ပျံမကျ စည်ကားလေ့ရှိသည်။
မိုင်းပွန်နယ်
မိုင်းပွန်နယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိ သည်။ မိုင်းပွန်နယ်သည် နယ်နိမိတ်အားဖြင့် မြောက်ဘက်တွင် လဲချားနယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မိုးနဲနှင့် မောက်မယ်နယ်များ၊ တောင်ဘက်တွင် သထုံနှင့် ဘန်း ယဉ်နယ် ၊ အနောက်ဘက်တွင် ညောင်ရွှေနယ်၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဟို ပုံးနယ်တို့ဖြင့် ပတ်ရံလျက်ရှိသည်။ အကယ်အဝန်းအားဖြင့် ၃၆၆ စတုရန်းမိုင်၊ ကျေးရွာပေါင်း ၂၂၆ ရွာနှင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူဦးရေ ၁၄၃ယ ၇၅၉ ယောက်ရှိသည်။ မြို့တော်ဖြစ်သော မိုင်းပွန်မြို့သည် နယ်၏ မြောက် ဘက်၊ နမ့်ပွန်မြစ်၏ လက်ဝဲဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ မိုင်းပွန်နယ်သည် ကမ်း ၂ ဖက်လုံးတွင် တောင်များဖြင့် ဖီလာသန်း နေသော နမ့်ပွန်မြစ်ဝှမ်းကျဉ်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တောင်များပေါ်တွင် သစ် တောများ အုပ်ဆိုင်းလျက်ရှိသည်။ တောင်များမှ ခနောက်စိမ်းနှင့် ခဲအနည်း အပါးရရှိသည်။ အချို့နေရာများတွင် ထင်းရှူးပင်များလည်းရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မိုင်းပွန်နယ်သည် ထင်းအခက်အခဲ မတွေ့ရပေ။ မြစ်ချိုင့်ဝှမ်းတွင် ဆန်စပါး စိုက် ပျိုးသည်။ ရေမောင်းများဖြင့် ရေအားသွယ်ယူသည်။ နမ့်ပွန်မြစ်တစ်လျှောက်တွင် ရေမောင်း ၅ဝ ထက်မနည်းရှိသည်။ တောင်ယာစိုက်ပျိုးသော မြေမှာ မြေနိမ့် မြေ ပြန့်တွင် စိုက်ပျိုးသည်ထက် အတန်ငယ်နည်းသော်လည်း စပါးထွက်ရာ၌ ညီတူ၊ တစ်ခါတစ်ရံ ပို၍ပင်ထွက်သည်။ သို့တိုင်အောင် များသောအားဖြင့် နယ်တွင်း စားသုံးရန်အတွက် မလောက်ပေ။ မိုင်းစိတ်မှ ဝယ်ယူရသည်။ ဝါဂွမ်းအနည်းငယ် စိုက်ပျိုးသည်။ နယ်၏တောင်ဘက်တွင် ကြံများစိုက်ပျိုးသည်။ တောင်များပေါ် တွင် မျိုးကောင်းသနပ်ဖက်စိုက်ပျိုးသည်။ လွယ်တွန်တွင် ရှေးအခါက မဲနည် စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ ယခုသော် မတွင်ကျယ်၍ စိုက်ပျိုးခြင်းမပြုတော့ပေ။ ရွာတိုင်း၌ လိုပင် ရက်ကန်းစင်များရှိသည်။ ကြံစိုက်ပျိုးသော အရပ်ဒေသများတွင် ကြံသကာ ပြုလုပ်သည်။ သို့သော် မည်သည့်လုပ်ငန်းမျှ ဖြစ်ဖြစ်မြောက်မြောက် မရှိလှပေ။ မိုင်းပွန်နယ်သည် ဘေး ၂ ဖက်တွင် တောင်များဖြင့် ည|ပ်လျက်ရှိ သော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအားဖြင့်ကား အခက်အခဲမရှိပေ။ နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသော မိုင်းပွန်မြို့သည် ကျိုင်းတုံမှသည် မြန်မာပြည်မသို့ ပေါက်သော ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ နမ့်ပွန်ချောင်းပေါ်တွင် ဆောက် လုပ်ထားသော တံတားသည် ကျိုင်းတုံမြို့မှပေါက်လာသော လမ်းကို မြန်မာ ပြည်မမှလမ်းနှင့် ဆက်သွယ်ပေးသည်။
မိုင်းပွန်နယ်မှာ ရှေးအခါက တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့် ညောင်ရွှေ နယ်၊ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့် မိုးနဲနယ်တို့တွင် အကျုံးဝင်ခဲ့ပေသည်။ နမ့်ပွန် ချောင်းသည် ယင်းနယ် ၂ ခုကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၇၈ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၈၁၆ ခုနှစ်)တွင် မြို့စားအုပ်ချုပ်သော သီးခြားနယ်ဖြစ်လာသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၁၆ (ခရစ် ၁၈၅၄) ခုနှစ်တွင် မိုင်းပွန်နယ်သည် မိုးနဲနယ် လက် အောက်သို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ မြို့စားကို ခန့်ထားမြဲခန့်ထား၏။ သို့သော် မိုးနဲ လက်အောက်ခံ ဖြစ်၏။ မိုင်းပွန်စော်ဘွား စဝ်ခွန်လိပ် လက်ထက်သို့ ရောက် သောအခါ စစ်ဖြစ်ရာ စဝ်ခွန်လိပ်သည် မိုင်းပွန်မြို့နှင့် ၃ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသော နောင်ချိုကန်အနီးတွင် ကျဆုံးသည်။ ထိုအခါ စဝ်ခွန်လိပ်၏ မဟာဒေဝီသည် ကိုယ်ဝန်နှင့် မိုင်းပွန်မှ မိုးနဲသို့ ရှောင်တိမ်းနေရလေသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၂၄ ခုနှစ်တွင် မဟာဒေဝီသည် စဝ်ခွန်ထီးအမည်ရ သားတစ်ယောက်ကို မိုးနဲ တွင်ဖွားမြင်သည်။ စဝ်ခွန်ထီး ၇ နှစ်အရွယ်ရောက်လတ်သော် မင်းတုန်းမင်း တရားက ကောက်ယူမွေးသည်။ တတ်သင့်တတ်အပ်သော ပညာရပ်များကို နေ ပြည်တော်ရောက် အခြားရှမ်းမင်းသားများနှင့်အတူ စဝ်ခွန်ထီးက သင်ရလေသည်။ စဝ်ခွန်ထီးသည် စစ်ရးစစ်ရာပညာဘက်တွင် နေပြည်တော်ရောက် အခြားရှမ်းမင်း သားများထက် ထူးချွန်လေသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၈ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်း မင်းတရားကြီးက စဝ်ခွန်ထီးကို မိုင်ပွန်စော်ဘွားရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်သည်။ ၁၂၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘုရင်ခံက စဝ်ခွန်ထီးကို မိုင်းပွန်စော်ဘွားအဖြစ် ဆက်လက်အသိအမှတ်ပြုခဲ့လေသည်။
စဝ်ခွန်ထီး၏သား မိုင်းပွန်စော်ဘွား စဝ်စံထွန်းသည်ကား စစ်ပြီးခေတ် တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့နှင့်အတူ လူမသမာတို့လက်တွင် ကျဆုံးရသော မိုင်း ပွန် စော်ဘွားကြီးပင်ဖြစ်၏။