cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အသောကမင်း
“သမိုင်းစာမျက်နှာများတွင် ထောင်ပေါင်းများစွာရှိနေသည့် ဘုရင်၊ ဧကရာဇ်၊ မင်းညီမင်းသားများ၏ အမည်နာမများကြားတွင် အာသောက၏ အမည်နာမသည် တစ်စင်းတည်းသော ကြယ်တာရာအဖြစ် ထီးထီးကြီးပင် ဝင်းလက်တောက်ပနေသည်။ ဗော်လဂါမြစ်မှသည် ဂျပန်ပြည်အထိ အသောက၏အမည်နာမသည် အလေးအမြတ်အပြုခံရတုန်းပင်ရှိသည်။ တရုတ်ပြည်နှင့် တိဗက်ပြည်အပြင် အိန္ဒိယသည်ပင် သူ့အဆုံးအမ ဩဝါဒများကို စွန့်လွှတ်လိုက်ပြီဖြစ်သော်လည်း သူ၏ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်မှု အစဉ်အလာကိုမူ ထိန်းထားလေသည်။ ကွန်စတင်တိုင်း၊ သျှာလမိန်း ဆိုသောနာမည်များကို ကြားဖူးနားဝ ရှိနေသူများထက် သူ့ကိုတလေးတစား အမှတ်တရ ရှိနေကြသူများ၏ ဦးရေက ယနေ့ ပို၍ပင်များပြားနေသည်။”
စစ်ဘုရင်ဘဝ
အသောကမင်းကြီးအား မည်သည့်ခုနှစ်တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်ဟူသော သမိုင်းအထောက်အထားမှာ ယခုထိအတိအကျမသိရသေးပေ။ ဘီစီ ၃၀၀ ခန့်ကဖြစ်မည်ဟူသော ခန့်မှန်းချက်များသာရှိသည်။ အသောကသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးသော အင်ပါယာကို တည်ထောက်နိုင်ခဲ့သည့် စန္ဒဂုတ္တမောရိယ၏ မြေးတော်ဖြစ်သည်။ ဘိုးတော်၏အင်ပါယာတွင် မပါဝင်ပဲ ကျန်ရှိသောအိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းအား ဆက်လက်သိမ်းပိုက်ရန် အသောကသည် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ တိုင်းနိုင်ငံငယ်လေးများအား တိုက်ခိုက်အောင်ပွဲခံလာပြီးနောက် နန်းသက်ရှစ်နှစ်မြောက်တွင် အိန္ဒိယအရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ ကလိင်္ဂတိုင်း (ယခု အိုရစ်ဆာပြည်နယ်တွင်ရှိသည်) သို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လေသည်။ ကလိင်္ဂတိုင်းသားများက ရဲရဲဝံ့ဝံ့နှင့် ပြန်လည်ခုခံခဲ့သောကြောင့် လူပေါင်းများစွာ သေကြေပျက်စီးကြရလေသည်။ သို့သော် ကလိင်္ဂတိုင်းသည်လည်း နောက်ဆုံးတွင် အသောကလက်သို့ ကျရောက်သွားခဲ့သည်။ ထိုစစ်ပွဲတွင် သွေးသံရဲရဲနှင့် အနိဋ္ဌာရုံများကို မြင်တွေ့ရသောအခါ အသောကမင်းသည် စိတ်အာရုံတုန်လှုပ်ချောက်ချားခဲ့ရသည်။ စစ်နှင့်ပတ်သက်သော လုပ်ငန်းများကိုလည်း စိတ်ကုန်သွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကျူးကျော်စစ်မှန်သမျှကို စွန့်လွှတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
ကလိင်္ဂတိုင်းကို အောင်မြင်ပြီးသောအခါတွင် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းရှိ အနည်းငယ်မျှသော နယ်မြေများသာ အသောကမင်း၏ အင်ပါယာထဲတွင် မပါဝင်ပဲရှိလေသည်။ အသောက၏ အင်ပါယာအားနှင့် ဆက်လက်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်မည်ဆိုပါက အလွယ်တကူပင်အောင်မြင်နိုင်သော်လည်း စစ်ပွဲကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သော အသောကမင်းကြီးသည် တရားမင်းပီသပါပေသည်ဟု သမိုင်းဆရာများက တညီတညွတ်တည်း လက်ခံထားကြသည်။
သာသနာပြုမင်းဘဝ
ကလိင်္ဂတိုင်းတွင် စစ်ကိုငြီးငွေ့သွားသော အသောကမင်းကြီးသည် ဗုဒ္ဓ၏ ဓမ္မဘက်တွင် စိတ်ကိုမြှုပ်နှံထားခဲ့သည်။ စစ်ဘုရင်ဘဝမှ သာသာနာပြုမင်းမြတ်အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲသွားသော အသောကမင်းကြီးအား ဗုဒ္ဓမှလွဲလျင် ဗုဒ္ဓသာသနာကို ကမ္ဘာ့ဘာသာကြီးတစ်ခုဖြစ်အောင် အထိရောက်ဆုံး ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သူဟု ကျမ်းပြုဆရာတစ်ယောက်ဖြစ်သော Michael H.Hart ကဆိုထားသည်။ သာသနာပြုများနှင့် တမန်တော်များအား အနောက်အာရှ၊ ဥရောပ နှင့် အာဖရိကဒေသများသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ အသောကမင်း၏ အယူအဆမှာ ဓမ္မဆိုသည်မှာ မန္တန်ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ခြင်း၊ ဘာသာရေးဓလေ့ထုံးစံများကို လိုက်နာခြင်းထက် လူ့လောက၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ပြည်သူများအတွက် ဥယျာဉ်များ၊ လမ်းများ၊ ရေတွင်းရေကန်များ၊ ဆေးရုံများ ပြုပြင်ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့သည်။ အမျိုးသမီးများ ပညာသင်ကြားနိုင်ရေးအတွက်လည်း ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ပါဋလိပုတ္တရ တစ်ဝိုက်တွင် ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်များ တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ ထိုကျောင်းများသို့ တရုတ်ပြည်နှင့် အနောက်အာရှရှိ ဝေးကွာသောနိုင်ငံများမှ ကျောင်းသားများပင် ပညာလာသင်ကြားကြသည်။ ထိုကျောင်းသားများသည် မိမိတို့ဇာတိသို့ ပြန်သွားသောအခါ ဗုဒ္ဓသာသာနာတော်ကို ဆောင်ကြဉ်းသွားကြလေသည်။ လူများအတွက်သာမက သတ္တဝါအပေါင်းအား သနားကြင်နာသောအားဖြင့် တိရစ္ဆာန်များကို သတ်ဖြတ်၍ယစ်ပူဇော်သော ဓလေ့ကို တားဆီးခဲ့သည်။ တိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့ဂေဟာများ တည်ထောင်ပေးရုံသာမက၊ တိရစ္ဆာန် ဆေးကုသရေး ဌာနများပင် တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ အသောကမင်းကြီးလက်ထက်တွင် ဗုဒ္ဓသာသနာ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စေရန်အတွက် တတိယသင်္ဂါယနာ တင်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုသာသနာပွဲအား ပါဋလိပုတ္တရမြို့တွင် တင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သာသနာတော် (၂၃၅)ခုနှစ်၊ တတိယသင်္ဂါယနာ တင်ပြီးချိန် တိုင်းပြည်အရပ်ရပ်တို့သို့ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ပြန့်ပွားစေရန်ရည်ညွှန်း၍ ထိုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းတွင်း၌ပင် အသောကမင်းတရားကြီးနှင့် အရှင်မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ်မြတ် တို့က ကိုးတိုင်း ကိုးဌာန ပြည်နယ်တို့သို့ ဥပသမ္ပဒကံဆောင်နိုင်စေရန် ခေါင်းဆောင်တစ်ပါးနှင့် သံဃာငါးပါးစီကို စေလွှတ်ကြွချီတော်မူကြသည်။
သီဟိုဠ်သို့ သားတော်မဟိန္ဒ နှင့် သမီးတော် သင်္ဃမိတ္တာအား စေလွှတ်၍ ဗုဒ္ဓဂယာရှိ ဗောဓိပင်မှညောင်ကိုင်းတစ်ကိုင်းအား ယူဆောင်သွားစေသည်ဟု အဆိုရှိခဲ့သည်။ သီဟိုဠ်တွင် ဗုဒ္ဓသာသနာပြန့်ပွားလာပြီး ထိုမှတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗမာလူမျိုးများ ထံသို့ ဗုဒ္ဓသာသနာ ရောက်ရှိလာသည်ဟု ဆိုကြသောကြောင့် အသောကမင်းကြီး၏ ကျေးဇူးသည် မြန်မာနိုင်ငံ အပေါ်လည်း မကင်းခဲ့(သက်ရောက်ပေသည်) ဟုဆိုနိုင်သည်။
အသောကမင်း(ဘီစီ ၃ဝ၄-၂၃၂)
ကမ္ဘာ့သမိုင်း၌ ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံကြ၍ ကျယ်ဝန်းသော နိုင်ငံတော်ကြီးများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသော ဧကရာဇ်မင်းများအနက် အသောကမင်း တရားကြီး၏အမည်သည် အခြားသော ဧကရာဇ်မင်းများ၏ ကျော်ကြားထင်ရှားနည်းမျိုးဖြင့် မဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာတစ်လွှား၌ ထင်ပေါ် ကျော်ကြားခဲ့ပေသည်။ ယင်းသို့ တစ်မူထူးခြား၍ ထင်ရှားကျော်ကြားရခြင်းမှာ အသောကမင်းတရားသည် မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ စေတနာတရားတို့ကို အရင်းခံထား၍ လူသတ္တဝါ အများ၏ လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာချမ်းသာရေးကို ရှေးရှု လျက် မိမိ၏နိုင်ငံတော်ကို အခြားအခြားသော ဧကရာဇ်တို့ ကဲ့သို့ အာဏာစက်ဖြင့် မအုပ်စိုးမူ၍ ဓမ္မစက်ဖြင့်သာ အုပ်စိုးခဲ့ သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် အသောကမင်းတရား၏ ဘွဲ့နာမံသည် ဥရောပအနောက် စွန်းမှသည် အာရှတိုက် အရှေ့ စွန်းသို့တိုင်အောင် ယခုခေတ်အထိ မမှေးမှိန်ပဲ အလေးအမြတ် ပြုခြင်းကို ခံယူရလျက်ပင် ရှိပေသည်။
ဘီစီ သုံးရာစုနှစ်ခန့်က ဂရိဧကရာဇ် အယ်လက်ဇန္ဒာ သ-ဂရိတ်၏ ဂရိတပ်များသည် အိန္ဒိယအနောက် မြောက်ပိုင်းမှ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာ၍ အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်းတစ်ခွင်၌ လွှမ်းမိုးကြီးစိုး လာကြသောအခါ ယင်းတို့အား ဂင်္ဂါမြစ်ဝှမ်းသို့ မရောက်စေရန် တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့၍ နောင်အခါ ကျယ်ဝန်းကြီးမားသော မောရိယ နိုင်ငံတော်ကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့သူ စန္ဒဂုတ္တမင်း တရားကြီး၏ မြေးတော်ဖြစ်သော သီရိဓမ္မာသောကမင်းဟု လည်း ခေါ်တွင်သော အသောကမင်းသည် ဗိန္ဓုသာရမင်းနှင့် ဓမ္မာမိဖုရားတို့၏ သားတော်တစ်ပါး ဖြစ်ပေသည်။ ဘီစီ ၃ဝ၄ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဖွားမြင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ အသောကမင်း အရွယ်ရောက်လျှင် အဝန္တိတိုင်း၊ ဥဇ္ဇေနီပြည် ကြီးကို စားရသည်။ ဥဇ္ဇေနီပြည်စား မင်းသား ဘဝ၌ပင် သာကီဝင်သူဌေးသမီးဖြစ်သော ဝေဋိသဒေဝီကို ယူခဲ့၍ နောင် အခါ ဗုဒ္ဓသာသနာပြု မထေရ်မြတ် တစ်ပါး ဖြစ်လာသော ရှင်မဟိန္ဒထေရ်လောင်းနှင့် သင်္ဃမိတ္တာထေရီလောင်း၊ သားတော် နှင့် သမီးတော်တို့ကို ရခဲ့သည်။
အခါတစ်ပါး ဗိန္ဓုသာရမင်းကြီး နာမကျန်း ဖြစ်တော်မူသည် ဟု ကြားသိရလျှင် အသောကမင်းသည် ဝေဋိသဒေဝီနှင့် သား တော်သမီးတော်တို့ကို ဥဇ္ဇေနီပြည်၌ပင်ထားခဲ့၍ ခမည်းတော် ရှိရာ ပါဋလိပုတ္တ နေပြည်တော်သို့ အလျင်အမြန် လာခဲ့၍ ခမည်းတော်အား လုပ်ကျွေးပြုစုသည်။ ခမည်းတော် ခန္ဓာငြိမ်း လျှင် နိုင်ငံအလုံးကို သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ ထိုအခါ တက္ကသိုလ်ပြည်၌ သူပုန်သူကန်ရန်ကို နှိမ်နင်းနေသည့် နောင် တော်သုမနမင်းသား ခေါင်းဆောင်သော အသောကမင်းသားနှင့် တစ်မိတည်းမဟုတ်သည့် ကိုးကျိပ် ကိုးယောက်သော ညီနောင် မင်းသားတို့သည် သမုဒ္ဒရာလှိုင်းထသကဲ့သို့ စစ်ကြီးချီလာ၍ ပါဋလိနေပြည်တော်ကို ဝန်းရံလုပ်ကြံကြသော်လည်း အရေးမလှ ကြပဲ သေကြေပျက်စီးကြရလေသည်။
အသောကမင်းသည် ထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်ပြီး၍ လေးနှစ် ကြာမှသာလျှင် (ဘီစီ ၂၇ဝ ပြည့်ဟု ခန့်မှန်း ကြသည်။) ရာဇဘိသေကကို ခံယူတော်မူသည်။ စာပေအထောက်အထား များအရ ရာဇဘိသေကမခံယူမီ တက္ကသိုလ်ပြည်၏ သူပုန် သူကန်ရန်ကို နှိမ်နင်းခြင်းစသော နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိနေကြောင်း ယူဆရသည်။ ဘိုးတော်နှင့် ခမည်းတော်တို့နည်းတူ နိုင်ငံတော်ကို ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြောင်းလည်း သိရသည်။ ရာဇဘိသေကခံယူသောအခါ ဒေဝါနံပီယဟူသောဘွဲ့ ကို လည်းကောင်း၊ ပီယဒဿီဟူသော ဘွဲ့ကိုလည်းကောင်း ခံယူသည်။ တစ်မိတည်းဖွား ညီတော်ဖြစ်သော တိဿကုမာရ အား အိမ်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းသည်။ အဂ္ဂမဟောသီမိဖုရားကြီး ကား အသန္ဓီမိတ္တတည်း။ ဝေဋိသဒေဝီသည် သားတော် မဟိန္ဓ၊ သမီးတော် သိင်္ဃမိတ္တာတို့ကို ပါဋလိပုတ္တနေပြည်တော်သို့ ပို့စေ ၍ မိမိမူ ဝေဒိဿဂီရိမြို့၌ပင် နေလေသည်။ မင်းတရားကြီးသည် နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးကို စည်းစနစ် ကျနစွာဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ နိုင်ငံတော် အတွင်း၌ နယ်ပယ် အသီးသီးသို့ မင်းညီမင်းသားများနှင့် ယုံကြည်စိတ်ချရသော အမတ်ကြီးများကို စေလွှတ်ကာ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ပြည်နယ် ကြီးများကို အုပ်ချုပ်ရသူများကို ရာဇူကဟုခေါ်၍ ခရိုင်ဝန် အဆင့်အတန်းရှိ သူများကို ပြာဒီသိကဟုခေါ်သည်။ နိုင်ငံတော် တစ်ခုလုံးကို ဌာနအသီးအသီးခွဲ၍ အုပ်ချုပ်စေရာ၊ ဌာနတာဝန်ခံ ကို မုခဟုလည်းခေါ်၍ မဟာမတ္တဟုလည်း ခေါ်သည်။ အုပ်ချုပ် ရေးအတွက် ခွဲခြားထားသော ဌာနများတွင် စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းဌာန၊ အခွန်တော်စည်းကြပ်ရေးဌာနနှင့် စစ်တမ်း ကောက်ယူရေးဌာန၊ နိုင်ငံတွင်း နိုင်ငံပ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဌာန၊ တိုင်းရင်းထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန၊ အမြတ် တော်ကြေးဌာနတို့လည်း ပါဝင်သည်။
စစ်ဘက်၌လည်း ယင်းသို့ပင် ဌာနများခွဲ၍ အုပ်ချုပ်ရာ ရေကြောင်း၊ စားနပ်ရိက္ခာ၊ ခြေကျင်တပ်၊ မြင်း တပ်၊ ရထား တပ်၊ ဆင်တပ်စသည့် ဌာနတို့ ဖြစ်သည်။ အခြားနိုင်ငံများနှင့် လည်း သံတမန် လဲလှယ်ဆက်သွယ်ကာ ချစ်ကြည်စွာ ဆက်ဆံ ခဲ့ရာ၊ ဂရိနိုင်ငံသည်လည်း အသောကမင်းကြီး၏ မောရိယ နိုင်ငံတော်နှင့် အဆက်အသွယ် ရှိခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးကို ဆောင်ရွက်ရာ၌ မင်းတရားကြီးသည် အချိန်မရွေး နေရာမရွေး ဆောင်ရွက်သည်။ နိုင်ငံငြိမ်းချမ်း သာယာမှုကို မင်းတရားကြီး သည် ကိုယ်ရေးထက်မကပင် အလေးပြုပေသည်။ အသောက မင်းတရားကြီး ရေးထိုးခဲ့သော ကျောက်စာတစ်ချပ်၌- ''တစ်လောကလုံး၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာအတွက် ဆောင်ရွက်ရန်တာဝန်ထက် ကြီးလေးသော တာဝန်ဟူသည် မရှိ။ ငါကြိုးပမ်းအားထုတ် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်သမျှတို့သည် လည်း ဝေနေယျသတ္တဝါတို့အား ဤ ပစ္စုပ္ပန်ဘဝ၌ ချမ်းသာ သုခ ဖြစ်စေရုံသာမက နောင်တမလွန်ဘဝပါ ကောင်းရာသုဂတိ သို့ ရောက်ကြစေခြင်းငှါ ငါ၌ ဆောင်ရွက်အပ်သည့် တာဝန် တည်းဟူသော ကြွေးမြီမှ လွတ်ကင်းစေရန် ဖြစ်သည်'' ဟူ၍ ပါရှိ လေသည်။
ဒိုရဒို (ကြယ်စုတန်း)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
အသောကမင်း
အသောကမင်း(ဘီစီ ၃ဝ၄-၂၃၂)
ရာဇဘိသေက ခံယူပြီးနောက် ရှစ်နှစ်အကြာ (ဘီစီ ၂၆၂ ခုနှစ်)တွင် အသောကမင်းကြီးသည် အရှေ့ဘက် ပင်လယ်ကမ်း ခြေ၊ မဟာနဒီနှင့် ဂိုဒါဝရီမြစ်တို့စပ်ကြားရှိ ကလိင်္ဂတိုင်း(ဩရိဿ) တိုင်းကို သိမ်းသွင်းရန် ရေတပ်၊ ကြည်းတပ် အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လုပ်ကြံရာ အလိုတော်ပြည့်သည်။ ထိုအချိန်တွင် အသောကမင်းကြီး၏ နိုင်ငံတော်သည် တောင်ဘက်စွန်း ပြည် နယ်ငယ်အချို့မှအပ အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်တစ်ခုလုံး ပါဝင်ခဲ့ လေသည်။
ကလိင်္ဂစစ်ပွဲတွင် အသောကမင်းကြီး၏ ရာဇဝင်ကြောင်းကို လမ်းပြောင်းလိုက်သော စစ်ပွဲကြီးဟု ဆိုရပေမည်။ မင်းတရား ကြီးသည် ကလိင်္ဂကို အောင်နိုင်ရသော်လည်း ရွှင်လန်းအားရ ခြင်း မဖြစ်နိုင်တော့ချေ။ သွေးချောင်းစီးအောင် အပြင်းအထန် တိုက်ခဲ့ကြသဖြင့် ကလိင်္ဂတိုင်းရင်းသား သိန်းသောင်းမက သေ ကြေ ပျက်စီးကြရသည်။ ထောင်သောင်းချီ၍ အိုးအိမ်မဲ့ ဖြစ်ကြ ရသည်။ ယင်းတို့ကို ကိုယ်တော်တိုင် မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့ မြင်ရသောအခါ လက်နက်အားကိုးဖြင့် သူတစ်ပါးအား နှိပ်စက် သတ်ဖြတ်မိခြင်းကို ယူကျုံးမရ ဖြစ်မိသည်။ ရန်သူများကိုလည်း သနားစာနာမိသည်။ လူအချင်းချင်းအပေါ်ဝယ် မေတ္တာတရား၊ ကိုယ်ချင်းစာ တရားတို့ကိုသာ ပွားများမိလေသဖြင့် စစ်အတိုက် အခိုက်၌ များစွာငြီးငွေ့ စက်ဆုတ်သွားသည်။ နိုင်ငံသူ နိုင်ငံ သားတို့အား စိတ်ဝမ်းချမ်းမြေ့စွာဖြင့် နေထိုင်စေလိုသော စိတ် များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုကြောင့် မိမိထက်အင်အားငယ်သော နိုင်ငံများကို လက်နက်အင်အား လူအင်အားဖြင့် ဖိနှိပ်တိုက်ခိုက် အနိုင်ယူသည်ထက် မေတ္တာတရားဖြင့် အနိုင်ယူတော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်လိုက်လေသည်။
ကလိင်္ဂမှ နေပြည်တော်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ မေတ္တာ တရားနှင့် ကရုဏာတရားတို့ကို အရင်းခံထား၍ သူတစ်ပါးအား ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှုကို မလိုလား၊ အားမပေးသော ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ကို ပို၍ ကြည်ညိုလေးစားကာ ထက်ထက်သန်သန် ဆည်းကပ် ကိုးကွယ်ခြင်းကို ပြုပြီးလျှင် သာသနာတော်ကို များစွာ ချီးမြှောက်တော်မူလေသည်။ တရားတော်နှင့်လျော်ညီစွာ နေထိုင် ကျင့်ကြံနိုင်ရန် ကိုယ်တော်တိုင်လည်း ကိုယ်စိတ်နှစ်ပါးကို အထူး ပြုပြင်တော်မူသည်။ မိမိသာမက မိမိ၏ မိဖုရား၊ သားတော်သမီးတော်၊ ခြွေရံသင်းပင်း အသိုက်အဝန်းနှင့်တကွ မိမိ၏ နိုင်ငံသား အားလုံးတို့၏ ပစ္စုပ္ပန်နှင့် တမလွန်အကျိုး စီးပွားဖြစ်ထွန်းရေး၊ လူသားအချင်းချင်း၊ ပြည်ထောင်အချင်းချင်း ချစ်ကြည်ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ကောင်းမြတ်သော တရားဓမ္မဖြင့် သာ အောင်မြင်ရာသည်ဟူသော ဓမ္မဝိဇယဝါဒကို လိုက်နာ ကျင့်သုံးစေလေသည်။
နိုင်ငံတော်အတွင်း၌ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို ကြည်ညိုလေးစားလာ သူများ ပေါများလာအောင် အားထုတ်သည်။ နိုင်ငံတော်အတွင်း ၌ ရာထမ်းမှုထမ်းများကို သက်ဆိုင်ရာပြည်နယ်များ၌ ငါးနှစ် တစ်ကြိမ် လှည့်လည်၍ တရားဓမ္မများကို လူအများအား ဟောကြားပြသရန် ညွှန်ကြားသည်။ ဘုရားပွင့်တော်မူရာ ဗုဒ္ဓ ဂယာအစရှိသော ဘုရားရှင်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အထွတ်အမြတ် ထားသော အရပ်များသို့ အဖူးအမျှော် သွားရောက်ပြီးလျှင် ထိုနေရာ အရပ်များ၌ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံများ စိုက်ထူတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မိမိဆောင်ရွက်သမျှ အကြောင်း အရာများနှင့် တရားဓမ္မ အဆုံးအမတို့ကို ကြာရှည်စွာ မပျောက် မပျက် တည်တံ့စိမ့်သောငှါ နိုင်ငံတော် အတွင်းရှိ နယ်ပယ် အသီးသီးတို့၌ ကျောက်တိုင်များ၊ ကျောက်ပြားများ၊ ကျောက်ဂူ လိုဏ်နံရံများတွင် ကမ္ဗည်း ကျောက်စာထွင်း၍ အနှံ့အပြား၌ မော်ကွန်းထားခဲ့သည်၊ နိုင်ငံတော်အတွင်း နေရာအနှံ့အပြား၌ မော်ကွန်း ကျောက်စာများဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ရာ မိဂဒါဝုန်၊ လုမ္ဗိနီစသော ဗုဒ္ဓအယူဝါဒဆိုင်ရာ အထွတ်အမြတ် နေရာများ၌လည်းကောင်း၊ ပါဋလိပုတ္တနေပြည်တော်မှ မိုင်ပေါင်း ၁၀ဝဝဝ ကျော်ဝေးသော အိန္ဒိယ အနောက် မြောက်ဒေသ ပက်သျှဝါခရိုင်၌လည်းကောင်း၊ ဘုံဘိုင်ပြည်နယ်အတွင်း၌ လည်းကောင်း၊ ဩရိဿ(ကလိင်္ဂတိုင်း) ပြည်နယ်အတွင်း၌ လည်းကောင်း စသဖြင့် အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်တစ်ခုလုံး နေရာ အနှံ့အပြား၌ တွေ့ရရာ စုစုပေါင်း ကျောက်တိုင် ၃ဝ ကျော်ခန့် စိုက်ထူခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ ကျောက်စာရေးထိုးရာ၌ အက္ခရာနှစ်မျိုး အသုံးပြုကြောင်း တွေ့ရသည်။ တစ်မျိုးမှာ လက်ယာမှလက်ဝဲဘက်သို့ ရေးရသော ခရောသျှဋ္ဌီအက္ခမျိုးဖြစ်၍ တစ်မျိုးမှာ ဗြာဟ္မီအက္ခမျိုးဖြစ်ရာ ဒေဝနာဂရီနှင့် ယခုအိန္ဒိယ အက္ခရာများ၏ မူလ အခြေခံအက္ခရာများ ဖြစ်ကြသည်။ မင်းတရားကြီးသည် အယူဝါဒရေးဆိုင်ရာ၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများစွာတို့ကိုလည်း ဆောက်လုပ် ကုသိုလ်ပြုခဲ့ သည်။ လူမျိုးမရွေး၊ ဇာတ်မရွေး၊ မရှိဆင်းရဲသားတို့အား နေ့စဉ် ပေးကမ်းစွန့်ကြဲသည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်မွေတော် များကို ရှာဖွေစုဆောင်းပြီးလျှင် ဗုဒ္ဓဝါဒီအပေါင်းတို့ ဆည်းကပ် ကိုးကွယ်နိုင်စေရန် ထူပါရုံစေတီတော်များ တည်ဆောက်ခဲ့ သည်။ ယင်းတို့အနက် ဗိုပေါပြည်နယ်၊ ဆန်ချီ အရပ်ရှိ သဉ္စီ စေတီတော်ကြီးသည် အဓိကရထူပါရုံကြီးတစ်ဆူ ဖြစ်ပေသည်။ ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူ ခဲ့သော ဓမ္မက္ခန္ဓာ ၈၄,ဝဝဝ ကို အထိမ်းအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းအလုံး နေရာ အနှံ့အပြား၌ စေတီတော် ပေါင်း ၈၄,ဝဝဝ၊ ရေတွင်း ရေကန် ပေါင်း ၈၄,ဝဝဝကို လှူဒါန်းခဲ့သည်၊ သာသနာ့အမွေကို ခံနိုင်ရန် သားတော် မဟိန္ဒနှင့် သမီးတော် သင်္ဃမိတ္တာတို့ကိုပင် သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်းချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ အသောကရာမ ကျောင်းမှအပ အခြားသောအရပ်များ၌လည်း သံဃာများအတွက် ကျောင်းများ ဆောက်လုပ် လှူဒါန်းခဲ့၍ ပစ္စည်းလေးပါး အထောက်အပံ့လည်း ပေးခဲ့ပေသည်။ အသောကမင်းတရားကြီးသည် လူအပေါင်းအား ကိုယ်စိတ် နှစ်ပါး ဆင်းရဲအောင် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်း မပြုပေ။ မင်း တရားကြီးသည် မိမိ၏ နိုင်ငံသားတို့အတွက်သာမဟုတ် ကျောသားရင်သား မခွဲခြားပဲ ကမ္ဘာ တစ်လောကလုံးရှိ လူ သတ္တဝါတို့၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာအတွက် လိုလားတော်မူသော စိတ်ထားရှိကြောင်းကို မလိဂ‡တိုင်းတွင် စိုက်ထူခဲ့သော ကျောက် စာတစ်ခု၌ - ''ငါသည် ငါ၏ သားတော် သမီးတော်တို့အတွက် ဤ မျက်မှောက်ဘဝ၌သာမက နောင်တမလွန်ဘဝ၏ ကောင်းကျိုး ကိုပါ လိုလားတော်မူသကဲ့သို့ လူခပ်သိမ်းတို့အတွက်လည်း လိုလားတော်မူသည်။ လက်အောက်ခံ လူမျိုးတို့၏စိတ်၌ မင်းတရားကြီးသည် ငါတို့၏ဖခင်သဖွယ် ဖြစ်ပါပေသည်။ ငါတို့ကို သူ့ကိုယ်အား သူချစ်သကဲ့သို့ ချစ်ပါပေသည်။ ငါတို့ ကား မင်းတရားကြီး၏ သားသမီးသဖွယ် ဖြစ်ပါ ပေသည်ဟူ၍ အောက်မေ့သဘောထားလာရန် ဆောင် ရွက်ရမည်''ဟု အရာ ထမ်းအမှုထမ်းများ လိုက်နာဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားထား ချက်အရ သိရလေသည်။
လူသားတို့အတွက်သာမက တိရစ္ဆာန်များ အပေါ်၌လည်း ကြင်နာသနား ထောက်ထားညှာတာသည်။ ဗုဒ္ဓဝါဒီ အဖြစ် ကူးပြောင်းလာပြီးနောက်တွင် သားသတ်ရုံများ၌ အသတ်အဖြတ် လျော့နည်းနိုင်သမျှ လျော့နည်း စေသည်။ တိရစ္ဆာန်များအတွက် ရေတွင်းရေကန်များ တူးဖော်ပေးသည့်အပြင် တိရစ္ဆာန်များ အတွက် ဆေးရုံများလည်း ဆောက်လုပ်ပေးလေသည်။ မင်းတရားကြီးသည် နိုင်ငံသာယာမှု၊ ဝပြောစည်ပင်မှု၊ တိုးတက်မှု၌ အရပ်ရပ်တို့ကိုလည်း ဆောင်ရွက် တော်မူသည်။ မောရိယနိုင်ငံတော်အတွင်း ခရီးအသွားအလာ လွယ်ကူစေခြင်း ငှါ ဖြောင့်ဖြူးသော လမ်းကြီး လမ်းငယ် အသွယ်သွယ်တို့ကို ဖောက်လုပ်သည်။ လမ်းဘေး တစ်ဖက်တစ်ချက်စီတွင် ခရီး သွားများ အရိပ်ရစေရန် သစ်ပင်များကို စိုက်စေသည်။ ခရီး သည်များ တစ်စခန်းမှတစ်စခန်းသို့ ခရီးအဆင့်ဆင့် သွားကြ ရာ၌ အပန်းဖြေ နားနေရန် စရပ်အဆောင်ဆောင်တို့ကို ဆောက်စေသည်။ လူနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့အတွက် ဆေးဝါး လုံလုံလောက်လောက် ရရှိစေရန် နိုင်ငံတော်အနှံ့အပြား၌ ဆေးဝါးပင်များကိုလည်း စိုက်စေသည်။ နိုင်ငံတော် အတွင်း ကောက်ပဲသီးနှံ အထွက်ကောင်းစေရန် ဆည်မြောင်းများ ဖို့ ပေးသည်။ ပြုပြင်သင့်သည်ကို ပြုပြင် တူးဖောက်ပေးသည်။ သစ်သီးခြံကြီးများကို ပြုစုပျိုးထောင်ပေးသည်။
အသောကမင်းတရားသည် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကို လွန်စွာ ချီးမြှင့်လင့်ကစား အခြားသော ဘာသာအယူဝါဒ များအား အပြစ်ဆိုခြင်း၊ ရှုတ်ချခြင်း၊ မပြုချေ။ ကိုယ်တော်တိုင်သာမက နိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ လူခပ်သိမ်း တို့အား တစ်ဦး၏ အယူဝါဒ ကို တစ်ဦးက ရှုတ်ချခြင်း ပြစ်တင်ခြင်းမပြုရန်လည်း အမိန့် ထုတ်ထားခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာအတွက် စေတီပုထိုးကျောင်း ကန်စရပ်တို့ကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည့်နည်းတူ အာဇီဝက များအတွက် လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မဏဝါဒီများအတွက် လည်း ကောင်း၊ ဂျိန်းဝါဒီများအတွက်လည်းကောင်း အယူဝါဒရေးရာ အဆောက်အအုံများကို ထိုက်သင့်သလို ဆောက်လုပ် လှူဒါန်း လေသည်။
သို့သော် မင်းတရားကြီးသည် ဗုဒ္ဓသာသနာကို လွန်စွာ ချီးမြှင့်သဖြင့် သာသနာတော်တွင် အလွန်ပြန့်ပြောသော လာဘသက္ကာရဖြစ်သည်။ ထိုအခါ လာဘ်လာဘကို မျှော်ကိုး၍ တိတ္ထိ တက္ကတွန်းတို့သည် ရဟန်းခွင်သို့ ခိုဝင်လာကြရာ သာသနာတော်တွင် အညစ်အကြေး တင်လာသည်၊ ထိုကြောင့် မင်းတရားကြီးသည် အရှင် မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ်၏ အဆုံးအမကိုယူ၍ သာသနာအတွင်းမှ ရဟန်းတုရဟန်းယောင် များကို ဖယ်ရှား ရှင်းလင်းပစ်ပြီးနောက် သာသနာတော် သန့်ရှင်းသွားစေရန် သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၃၅ ခုနှစ်တွင် အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ်ကိုပင် အမှူးထား၍ တတိယ သင်္ဂါယနာတင်တော်မူလေသည်။
သာသနာတော် သန့်စင်သွားပြီးနောက် သာသနာတော်ကို အဓွန့်ရှည်ကြာစွာ တည်တံ့ခိုင်မြဲစေလိုသော ဆန္ဒသည် မင်းကြီး ၌ ပြင်းပြလှသည်။ ထိုကြောင့် အရှင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ် မြတ်အား သာသနာတော်သည် နောင်အခါ အဘယ်အရပ်၌ တည်လတ္တံ့နည်းဟု မေးလျှောက်လျှင် အရှင်မထေရ်မြတ်က ပစ္စန္တရာဇ်တိုင်း၌ တည်လတ္တံ့ဟု ဖြေကြားချက်အရ ပစ္စန္တရာဇ် ကိုးဌာန (ကိုးတိုင်းကိုးဌာန)သို့ သာသနာပြု ရဟန္တာ ရှင်မြတ် တို့အား စေလွှတ်၍ ဗုဒ္ဓသာသနာ ပျံ့နှံ့ရေးကို ဆောင်ရွက်တော် မူလေသည်။ (ဗုဒ္ဓသာသနာဝင် -။) ထိုမျှသာမကသေး အသောကမင်းကြီး၏ နိုင်ငံတော်သည် ဂရိစသော အနောက်နိုင်ငံများနှင့်လည်း အဆက်အသွယ် ရှိသဖြင့် ဆီးရီးယား၊ အီဂျစ်၊ ဂရိစသော နိုင်ငံတို့သို့လည်း ဗုဒ္ဓသာသနာတော်၏ အရှိန်အဝါ ပျံ့နှံ့ ကျရောက်ခဲ့လေသည်။ အသောကမင်းတရားကြီးသည် နိုင်ငံတော် စည်ပင်ဝပြော သာယာရေး၊ ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့၏ လောကီ လောကုတ္တရာ ကောင်းကျိုးချမ်းသာရေးအတွက် အသက်ထက် ဆုံး ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်တော်မူ ခဲ့ပြီးလျှင် ဘီစီ ၂၃၂ ခုနှစ် ခန့်တွင် လွန်တော်မူသည်။
အသောကမင်းတရားကြီး၏ အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကမ္ဘာကျော် အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာကြီး အိပ်၊ ဂျီ၊ ဝဲက ''ကမ္ဘာ့ ရာဇဝင် အစောင်စောင်တို့တွင် ထင်ရှားကျော်ကြားကြ ကုန်သော မင်းဧကရာဇ်များစွာအနက် အသောကမင်းတရားကြီး တစ်ပါးတည်းသာလျှင် ကြယ်တာရာအလား ထွန်းလင်း တောက်ပခြင်းရှိ၍ ယင်း၍ ဘွဲ့တော်နာမံသည် (ရုရှ)ဗော်လဂါ မြစ်မှသည် ဂျပန်နိုင်ငံတိုင်အောင် ကမ္ဘာတစ်လွှား၌ ပြန့်မွှေး ကျော်ကြားလျက် အလေးအမြတ်ပြုခြင်းကို ခံရလေသည်''ဟု ကမ္ဘာ့သမိုင်း အကျဉ်းချုပ်စာအုပ်ကြီး၌ ဖော်ပြချီးကျူးရေးသား ထား လေသည်။
အာသောက ကျောက်စာ မြန်မာ ဘာသာပြန်
အရှင် အာဒိစ္စဝံသ ဆရာတော် (၁၈၈၃-၁၉၅၁) သည် အာသောကမင်းကြီး ၏ ဩဝါဒ အနုသာသနိ ကျောက်စာတော်များ ကို မူလ ပါဠိဘာသာ မှ မြန်မာဘာသာ သို့ ပြန်ဆိုတော် မူသည်။ ယင်း ကျောက်စာများ ကို အင်္ဂလိပ်၊ ဟိန္ဒီ၊ သက္ကတ စသည့် ဘာသာ အသီးသီး သို့ ပြန်ဆိုပြီး ဖြစ်သော် လည်း မြန်မာဘာသာ သို့ ပြန်ဆိုခြင်း မပြုရသေး သဖြင့် ပြန်ဆိုရခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ဆရာတော် သည် ပါဠိဘာသာ ကို သာမက သက္ကတ၊ အူရဒူ၊ ဗင်္ဂလိ၊ ဟိန္ဒီ၊ ဂုရု၊ မုခိ၊ အင်္ဂလိပ် နှင့် ဂျာမန် ဘာသာ တို့ကိုလည်း လေ့လာ ဆည်းပူးထား သဖြင့် အာသောက ကျောက်စာများကို ပါဠိဘာသာမှ ပြန်ဆို ရာတွင် အင်္ဂလိပ်၊ ဟိန္ဒီ၊ သက္ကတ စသည့် ဘာသာပြန်မူများ နှင့်လည်း ညှိနှိုင်း တိုက်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ယင်း ဘာသာပြန် သည် ၁၉၃၁-၃၂ အတွက် ဝေလမင်းသားစာပေဆု ရရှိခဲ့သည်။
ထန်းပင်ချောင်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ထန်းပင်ချောင်ရွာ (Htanpinchaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ အင်ပင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၃၄ ဖြစ်သည်။
မန်ကန်နေရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်ကန်နေရွာ (Mankannay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ဖန်လိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖက်မာဒါးရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ဖက်မာဒါးရွာ(Hpatmardar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ဖတ်မာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖတ်မာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၆၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ပက္ကလိုပြင်ဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ပက္ကလိုပြင်ဝရွာ(Petkalopyinwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၄၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ဖက်မာဒါးရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကညင်ချောင်းရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
ကညင်ချောင်းရွာ၊ လပွတ်ကွဲနုံးတန်း
ဂျင်မီ ဟက်လို
ဂျိမ်းစ် စီစေး ဟက်လို (James Cecil Hatlo) ကို ဂျင်မီဟက်လို ဟု လူသိများသည်။ ထင်ရှားသော အမေရိကန် ကာတွန်းဆရာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး နာမည်ကျော် ကောမစ် စထရစ်ကာတွန်းများကို ရေးဆွဲခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း ဖန်တီးခဲ့သော They'll Do It Every Time အမည်ရှိ ကောမစ်စထရစ် ကာတွန်းကို ၁၉၂၉ခုနှစ်တွင် စတင်ဖန်တီးခဲ့ရာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည့် ၁၉၆၃ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ သူ၏ အခြားသော ကောမစ်စထရစ်ကာတွန်းတစ်ခု ဖြစ်သော Little Iodine သည် ၁၉၄၆ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ဘဝဇာတ်ကြောင်း
ဟက်လိုကို ၁၈၉၇ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ရုဒ်အိုင်းလန်းပြည်နယ်၊ အရှေ့ပရိုဗီးဒန့်တွင် မွေးဖွားသည်။ သူ၏ ဖခင်မှာ စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ အော့ကနီးကျွန်းမှ ပြောင်းရွှေ့အခြေချသူ ဖြစ်သည်။ ဟက်လို ငယ်စဉ်မှာပင် သူ၏မိသားစုသည် လော့စ်အိန်ဂျယ်လီးစ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားသောအခါ ဟက်လိုသည် အမြင်အာရုံ သိပ်မကောင်းသော်လည်း လေယာဉ်မောင်း ဖြစ်ချင်သဖြင့် ကယ်လီဖီးလ် (Kelly Field) သို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သည်။ သို့သော် စပိန်တုပ်ကွေးရောဂါ ဖြစ်သဖြင့် သူ စစ်နှင့်လုံးဝလွဲချော်သွားခဲ့သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ဟက်လိုသည် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားပြီး သတင်းစာနှစ်စောင်တွင် အလုပ်လုပ် ကိုင်လေသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ယင်းသတင်းစာနှစ်စောင်သည် တစ်စောင်တည်းအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ သူသည် မော်တော်ကားကြော်ငြာတစ်ခုအတွက် သရုပ်ဖော်ပုံများ ရေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အယ်ဒီတာ့အာဘော်ကာတွန်းများ၊ အားကစားကာတွန်းများကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။
သတင်းစာအတွက် အခြားကာတွန်းဆရာတစ်ဦး၏ကာတွန်းများ အချိန်မီရောက်မလာသဖြင့် မပါဝင်ဖြစ်သောအခါ ယင်းနေရာတွင် ဟက်လိုက အစားထိုးကာတွန်းရေးဆွဲရသည်။ ယင်းကာတွန်းမှာ They'll Do It Every Time ကာတွန်းများ ဖြစ်သည်။
သူ အအောင်မြင်ဆုံးအချိန်တွင် သူ၏ကာတွန်းများသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ သတင်းစာလေးရာကျော်တွင် ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ လစ်တဲလ် အိုင်အိုဒင်း အမည်ရှိ စထရစ်ကာတွန်းမှာ ကျီစယ်တတ်၊ ဆော့ကစား တတ်သော သူငယ်မလေးတစ်ဦးကို ဇာတ်ကောင်ထား ရေးဆွဲထားသည့် ကာတွန်း ဖြစ်ပြီး ဟက်လို၏ နာမည်ကြီး ကာတွန်းဇာတ်ကောင်လည်း ဖြစ် သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ယင်းဇာတ်ကောင် ပါဝင်လှုပ်ရှားသည့် ကောမစ်ရုပ်စုံ ကာတွန်းစာအုပ်များ ထွက်ရှိခဲ့သလို ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအဖြစ်ပါ ဖန်တီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ဂျင်မီဟက်လို၏ အအောင်မြင်ဆုံးကာလသည် ၁၉၅၀ပြည့်နှစ်များအတွင်း ဖြစ်လေသည်။ သူ၏ကာတွန်းမှ ယောက်ျားပုံများ သည် အမြဲတမ်း ဆေးပြင်းလိပ်ခဲထားတတ်သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၆၃ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ကျောက်ကပ်ရောဂါဖြင့် ဆေးရုံတင်ရသည်။ ယင်းနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁ရက်နေ့၊ အသက် ၆၆ နှစ်အရွယ်တွင် သူ ကွယ်လွန်သည်။ ဂျင်မီဟက်လိုသည် တစ်ဘဝလုံး ဆေးလိပ်သောက်သူ ဖြစ်သည်။ သူ အကြိုက်နှစ်သက်ဆုံးဆေးလိပ်မှာ လက်ကီးစထရိုက် ဆေးလိပ် ဖြစ်သည်။ တစ်ကြိမ်တွင် သူသည် ယင်းဆေးလိပ်၏ မဂ္ဂဇင်းနှင့် သတင်းစာကြော်ငြာများတွင် ပါဝင်ဖူးလေသည်။
ရရှိသောဆုများ
ဟက်လိုသည် အမျိုးသားကာတွန်းဆရာများအဖွဲ့အစည်း၏ သတင်းစာကွက် ဆက်ကာတွန်းဆုကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တို့တွင် ရရှိခဲ့သည်။
ဇွိုင်ဒါဇေး
ဇွိုင်ဒါဇေး
ဇွိုင်ဒါဇေးသည် ဟော်လန်နိုင်ငံမြောက်ဘက်ရှိ ပင်လယ် ကမ်းစပ်မြေနိမ့်ဒေသဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက ထိုဒေသမှာ အိုင် ထွန်း၍နေပြီးလျှင် ရွံ့နွံထူထပ်သော မြေရိုင်းမျှသာဖြစ်သည်။ 'ဇွိုင်ဒါဇေး'မှာ ဒပ်ချစကားဖြစ်သည်။ တောင်ဘက်ပင်လယ်ဟု အနက်ရ၏။
ဇွိုင်ဒါဇေးတည်ရာဒေသကို ခရစ် ၁၁ ရာစုနှစ်နှင့် ၁၃ ရာစုနှစ်အတွင်း၌ ဒီရေတိုက်စားသဖြင့်၊ ယင်းဒေသသည် ပင်လယ်ကွေ့ကြီးအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားလေသည်။ ထို ပင်လယ်ကွေ့ကြီးသည် တောင်နှင့် မြောက်သို့ အလျားလိုက် တည်ရှိသည်။ အလျားမှာ ၈၅ မိုင်ရှိ၍၊ အနံမှာ ၄၅ မိုင်ရှိ သည်။ ပင်လယ်ကွေ့အတွင်း များစွာသောနေရာတို့တွင် ၃ ပေ မျှသာနက်၍၊ အနက်ဆုံးနေရာ၌ ၁၉ ပေမျှရှိလေသည်။
ထိုကြောင့် ဟော်လန်အစိုးရသည် ပင်လယ်ရေကိုထုတ်ပစ် ပြီးလျှင် လယ်ယာမြေကွက်များပြုလုပ်ရန် ၁၂ ရာစုနှစ်ခန့်ကပင် ကြံစည်စိတ်ကူးခဲ့၏။ သို့ရာတွင် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မှ လုပ် ငန်းကို စတင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ရှေးဦးစွာ ထိုချိုင့်ဝှမ်းမြေနိမ့်ကို အကန့်ကြီး ၄ ကန့်ကန့်ပြီးနောက်၊ တာတမံများဆည်ကာရေ များကို ထုတ်ပစ်လေသည်။ ယခုအခါ ရေကာတာကြီးများသည် ဇွိုင်ဒါဇေးမြေနိမ့်ကို မြောက်ပင်လယ်မှ ပိုင်းခြား၍ထားသည်။ အကန့်လေးကန့်စလုံးမှ ရေထုတ်ပစ်ခြင်းလုပ်ငန်းမှာ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင်မှ အပြီးသတ်သည်။ ထိုသို့ တာတမံများဆည်၍ ရေများထုတ်ပစ်လိုက်ခြင်းဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင် သော မြေယာပေါင်း ၅၂၃ဝဝဝ ဧကတိုး၍ ရရှိခဲ့လေသည်။
ခရမ်း (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိလောကာဘိဝံသ
ဤသို့သော ဂုဏ်တို့နှင့် ကုံလုံ ပြည့်စုံတော်မူသော ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ တိလောကာဘိဝံသအား ၁၃၅၉ခု (၁၉၉၈-ခုနှစ်)တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၊ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီက အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်မြတ်ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ရှင်ရဟန်းအဖြစ်သို့ရောက်တောမူခြင်း
ဆရာတော်လောင်းလျာသည် ၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၅ နှစ်သားအရွယ်တွင်တစ်ကြိမ်၊ ဇလွန်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျောင်း ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဣန္ဒဝံသကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ခမည်းတော်နှင့် မယ်တော်တို့၏ ပစ္စာယာနုဂ္ဂဟ ကိုခံယူကာ ရှင်သာမဏေ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်၊ ဘွဲ့တော်မှာရှင်တိလောက ဖြစ်သည်။ ၁၃၂၀ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၀ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ သက်တော် ၂၀ အရွယ်တွင် ဇလွန်မြို့နယ်၊ ပကွဲ ကျောင်းဟောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ စန္ဒာဝရကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ညောင်ပင်သာကျေးရွာနေ နောင်တော်ဖြစ်သူ ဦးမျက်ပြူးနှင့် ဒေါ်သိန်းရင် တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟကိုခံယူကာ ညောင်ပင်သာကျောင်း ခဏ္ဍသိမ်တော်၌ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူခဲ့သည်။
စာပေပရိယတ္ထိ သင်ကြားဆည်းပူးတော်မူခြင်း
ဆရာတော်လောင်းလျာသည် ညောင်ပင်သာရွာဦးကျောင်းဆရာတော် နှင့်ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကံကြီးကုန်းရွာ တောင်ကျောင်းဆရာတော် ဦးဝါသဝ တို့ထံတွင် အခြေခံမှစ၍ ပိဋကတ်ကျမ်းစာများကို သင်ယူ ဆည်းပူးတော်မူခဲ့ပြီး ၁၃၁၇ ခုနှစ်တွင် မြင်းခြံမြို့၊ ကိုးဆောင်တိုက်ဆရာတော် အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရု ၊ အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဒမ္မဇောတိကဓဇ၊ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဘဒ္ဒန္တ သောဘိတထံတွင် မူလတန်းမှ၊ အစိုးရ ဓမ္မာစရိယ ပြီးသည့်တိုင်အောင် ၉နှစ်ခန့် ပိဋကတ်ကျမ်းစာများကို သင်ယူဆည်းပူးတော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေးမြို့၊ ချမ်းသာကြီးတိုက်၊ ညောင်ကန်တိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့ခြောက်ထပ်ကြီးတိုက်တို့တွင် လှည့်လည် သီတင်း သုံးလျက် စာချအကျော် ဆရာတော်များထံတွင် ပရိယတ္တိစာပေများကို လေ့လာသင်ယူတော်မူခဲ့သည်။
အောင်မြင်ခဲ့သောစာမေးပွဲများ
နိုင်ငံတော်အစိုးရ အဘိဓမ္မာစာမေးပွဲ ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ - ၃ဆင့်၊ ဋီကာကျော် ဂုဏ်ထူးဆောင် ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ - ၃ဆင့်၊ ဇလွန်မြို့နယ် လယ်ဦးကျောင်း၌ ကျင်းပသော ဝိနယ မူလတန်းနှင့် ဝိနယန္တရိက သင်္ဂြိုဟ်တန်း၊ မြင်းခြံမြို့၊ ကိုးဆောင်တိုက် သဒ္ဓမပါလ စာမေးပွဲ ပထမငယ်၊ ပထမလတ်၊ ပထမကြီး၊ စာချတန်း၊ နိုင်ငံတော်အစိုးရ ပထမငယ်၊ ပထမလတ်၊ ပထမကြီး၊ သာသနဓဇဓမ္မာစရိယ (တစ်နိုင်ငံလုံး ဒုတိယ)၊ သာသနဓဇ သိရီပဝရ ဓမ္မာစရိယ (ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ်မြန်မာဂုဏ်ထူး) မန္တလေး သကျသီဟ စာသင်တန်း၊ စာချတန်း''' တို့ကို အောင်မြင်တော်မူခဲ့သည်။
စာပေကျမ်းဂန်သင်ကြားပို့ချတော်မူခြင်း
ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကံကြီးကုန်းရွာ၌၁၃၂၈-၂၉ခုနှစ်တွင် ဘကမူလတန်း ဆရာအဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြင်းခြံမြို့၊ ကိုးဆောင်တိုက်၌ ၁၃၂၉ ခုနှစ်တွင် စာချဂဏဝါစကအဖြစ် လည်းကောင်း၊ အင်းစိန်မြို့နယ် ရွာမပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၌ ၁၃၃၂ခုနှစ်မှ ယနေ့တိုင်အောင် တာဝန်ခံစာချအဖြစ်လည်းကောင်း၊ စာပေပရိယတ္တိများကို ပို့ချတော်မူခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်) စတင်ဖွင့်လှစ်ချိန်မှစ၍ ၁၃၅၀ ခုနှစ်အထိ ၄နှစ်ခန့် အဘိဓမ္မမဟာဌာန နာယက (ပါမောက္ခ) ၊ ဒုတိယနာယကချုပ်(ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်) အဖြစ်တာဝန်ယူ၍ စာပေ ကျမ်းဂန်များကို သင်ကြားပို့ချတော်မူခဲ့သည်။
သာသနာရေး အားပေးဆောင်ရွက်တော်မူခြင်း
ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃအဖွဲ့အစည်း ပထမအကြိမ် မြို့နယ်နှင့်တိုင်း ဝိနည်းဓိုရ်၊ ဒုတိယအကြိမ် အင်းစိန်မြို့နယ် သံဃနာယကအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ တတိယအကြိမ် နိုင်ငံတော်ဗဟို သံဃာ့ဝန်ဆောင်နှင့် တောင်တန်း သာသနာပြု ဩဝါဒါစရိယ၊ အင်းစိန်မြို့နယ် ပထမပြန်စာမေးပွဲကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော် ပရိယတ္တိသာသနာ့တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) အဘိဓမ္မပါမောက္ခ၊ ဒုတိယနာယကချုပ် (ဒုတိယပါမောက္ခချုပ်) ၊ ပဉ္စမအကြိမ် နိုင်ငံတော် သံဃာ့မဟာနာယက၊ ဆဋ္ဌမအကြိမ် နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယက တွဲဖက်အကျိုးတော် ဆောင်၊ နိုင်ငံတော်သံဃမဟာနာယက ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ၊ အဘိဓမ္မာ ပြန့်ပွားရေးအသင်း ပရိယတ္တိနုဂ္ဂဟအသင်း စသော အသင်းများ၏ ဩဝါဒစရိယ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင် တော်မူခဲ့သည်။ ၎င်းပြင်နွေရာသီ ယမိုက်၊ ပဋ္ဌာန်း၊ ဆန်းစသောသင်တန်းများကို ရန်ကုန်မြို့မင်္ဂလာဗျူဟာအသင်း၌ ၃-နှစ်၊ အင်းစိန်ရွာမ ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်၌ ၁၄-နှစ်၊ ပဲခူးမြို့၊ မန္တလေးမြို့ ၊ တောင်ကြီးမြို့၊ ကလေးမြို့တို့၌ အခါအားလျော်စွာ လှည့်လည် ပို့ချတော်မူခဲ့သည်။ လူဝတ်ကြောင်များအတွက် အဘိဓမ္မာသင်တန်းများကိုလည်း အဘိဓမ္မာ စာမေးပွဲများ ဖြေဆိုနိုင်သည်အထိ ၁ နှစ် ၂ ကြိမ်ခန့်ပို့ချပေးတော်မူခဲ့သည်။ ရဟန်းခံ သိမ်သမုတ်စသော ကံကြီး၊ ကံငယ် သံဃာ့ကိစ္စများကိုလည်း ဆက်စပ်နေသည့် နေရာတိုင်း ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုကာ အလေးထား ဆောင်ရွက် ပေးတော်မူလေ့ရှိသည်။
ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေ
ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေသည် ဇမ္ဗူ့သပြေသီးမှ ဖြစ်သော ရွှေဖြစ်သည်ဟု ကျမ်းဂန်တို့တွင်ဆို၏။ ယင်းကို ဇမ္ဗူနဒရွှေဟု ပြသည်။ လူတို့ သုံးဆောင်ကြသော ရွှေမှာ အဘိဓာန်ဋီကာ၊ အင်္ဂုတ္တိုရ် စသည့်ကျမ်းတို့ အလိုအားဖြင့် အမျိုးမျိုးအပြားပြား ရှိကြရာ၊ ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေသည် အကောင်းဆုံး ရွှေတစ်မျိုးဖြစ်၏။ ဤကိုရည်လျက်၊ ဦးတိုးက ရာမရကန်တွင် 'ရွှေနာရနီ၊ သိင်္ဂီနိက္ခ၊ ဟေမစာရု၊ ဝေလုရိယာ၊ နာလာမုတ္တာ၊ အဉ္စနာနှင့် နာရကာ၊ နာရဝေါ၊ သီးသန့်၍ပြောလွန်းလျှင်၊ ကြောမစင်းတန်၊ ကြောစင်းပြန်မည်ကြောင့်၊ ဝေဖန်ခြားနား၊ ခေါင်းစဉ်လို့သွား ရော့မည်။ နဂါးရင်းမြစ်၊ မြေကဖြစ်နှင့်၊ ရွှေနှစ်ဇော်ဂျီ၊ နင်းခွက် ကျစီခဲ့သည်။ လောဟီတွင်းစံ၊ နီဖလံကို၊ ဟန်တမ်းခွန်ထူ၊ ပြိုင်ရည်တူသော်လည်း၊ ရွှေဇမ္ဗူရာဇ်၊ ပင်ကြီးဖြစ်ကို၊ ဦးသစ် ရောင်မှိုင်း၊ ရွှေမြင်တိုင်းတို့၊ မင်းတိုင်မှာဆုံရမည်ဖြစ်သည်'ဟူ၍ ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေကို ချီးကျူး ဖွဲ့ဆိုထားသည်။
သာရတ္ထသင်္ဂဟကျမ်း၊ မဇ္ဈိမနိကာယ်၊ ဥပရိပဏ္ဏာသအဋ္ဌ ကထာ၊ တိကနိပါတ်၊ အင်္ဂုတ္တရဋီကာကြီးနှင့် အဘိဓာန်တို့အလို အရ ဇမ္ဗူဒီပါ တောင်ကျွန်းဦးတွင်သာပေါက်သော ဇမ္ဗူ့သပြေ ပင်တွင် ဆင်ပြောင်ကြီး ပမာဏ၊ အိုးစရည်းကြီးပမာဏရှိကုန် သော အသီးတို့ရှိ၏။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း
သပြေသီးတို့ မှည့်၍ကျရာအရပ်၌ ရွှေအညွန့်၊ ရွှေပင်တို့သည် ပေါက်ကုန်သည်ဟုဆိုသည်။ ဤကိုရည်၍ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ၏ ဘူရိဒတ်ဇာတ်ပေါင်းပျို့၌ 'ဤမှတဆန်း၊ ငါတို့ကျွန်း၌၊ မြင့်သွန်းယူဇနာ၊ တရာမျှလောက်၊ ဖြူဖြူရောက်သား၊ ပင် အောက်သပြေ၊ အသီးကြွေသော်၊ ရွှေတိဖြစ်ရှောင်း'ဟူ၍ စပ်ဆို ထားသည်။
ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေမှာ မီးနှင့်တူသောအရောင်ရှိသည်ဟု အဘိဓာန် ဋီကာပါဌ်၌ ဆို၏။ ထိုကြောင့် ရွှန်းပတောက် ပြောင်သော အဆင်းအရောင်မျိုးကို ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေရောင်ဖြင့် ဥပမာတင်စား ပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ 'နာလိမုတ္တ၊ မည်ထုတ်စသည်၊ ကမ္ဘာ့ ကျက်သရေ၊ ဆယ်ပါးရွှေ'ဟူ၍ ဘုံခဏ်းပျို့၌ စပ်ဆိုထားသည်။ သို့သော် ရွှေအကောင်းအညံ့အလိုက် ၁၂ မျိုးခွဲထား၍၊ ဇမ္ဗူရာဇ် ရွှေစင်အရည်မှီအောင် သာမန်ရွှေကို အဆင့်ဆင့်လှော်လျှင် ဖြစ် နိုင်ကြောင်း ရာဇောဝါဒကျမ်း၊ သမန္တစက္ခုဒီပနီကျမ်းတို့တွင် ဤသို့ဖော်ပြထား၏။
'နီဖလံရွှေ ၈ဝ ကျပ်ကို ၆ဝ ကျပ်တင်အောင်လှော်သော်၊ နာရဏီရွှေဖြစ်၏။ နာရဏီရွှေကို ၄၅ ကျပ် တင်အောင်လှော် သော်၊ နာရဝေါရွှေဖြစ်၏။ နာရဝေါရွှေကို ၃၃ ကျပ် ၇ မူး ၃ ပဲ ၂ ရွေးတင်အောင် လှော် သော်၊ နာလိကာရွှေဖြစ်၏။ ယင်း နာလိကာရွှေကို ၂၅ ကျပ် ၃ မူး ၂ ရွေးတင်အောင်လှော်သော်၊ နာလိမုတ္တာ ရွှေဖြစ်၏။ ထိုရွှေကို ၁၉ ကျပ် ၂ ရွေး ၂ ဆန် တင်အောင်လှော်သော်၊ အဉ္စနီရွှေဖြစ်၏။ ထိုရွှေကို ၁၄ ကျပ် ၂ မူး ၁ ပဲ ၂ နှမ်းတင်အောင်လှော်သော်၊ အဉ္စနီမုတ္တာရွှေဖြစ်၏။ ထိုရွှေကို ၁ဝ ကျပ်သား ၁၆ မူး ၁ပဲ ၄ ရွေး တဆန် တနှမ်း ၃ မုန်ညင်း ၂ သန်းခေါင်းတင်အောင်လှော်မှ အဇတဝနီရွှေဖြစ် ၏။ ထိုရွှေကို ၈ ကျပ် ၁ ရွေး ၃ နှမ်း ၂ မုန်ညင်း ၁ သန်း ခေါင်း ၃ ကညစ်ချေးတင်အောင်လှော်မှ ဇာတရူပရွှေဖြစ်၏။ ထိုရွှေကို ၆ ကျပ် ၃ ဆန် ၃ နှမ်း ၄ သန်းခေါင်း ၄ ကညစ် ချေး တင်အောင်လှော်မှ ဥရဏီတာရွှေဖြစ်၏။ ယင်းကို ၄ ကျပ် ၂ မတ် ၂ ဆန် ၃ နှမ်း ၁ မုန်ညင်း ၆ သန်းခေါင်း ၂ ကညစ်ချေး တင်အောင်လှော်မှ သင်္ဂီနိက္ခ ရွှေဖြစ်သည်။ ယင်း ရွှေကို ၃ ကျပ် ၃ မူး ၁ ပဲ ၄ ရွေး ၂ ဆန် ၂ နှမ်း ၃ သန်း ကောင်း ၂ ကညစ်ချေး တင်အောင်လှော်မှ ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေဖြစ်လေ သည်။'
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အမျိုးသမီးများနေ့
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုင်းပြည်အများစုတွင် အမျိုးသားဦးရေထက် အမျိုးသမီးဦးရေ ပိုမိုများပြားလျက်ရှိသည်။ ဤသို့ အမျိုးသမီးဦးရေများပြားလာမှုနှင့်အတူ အမျိုးသားများနည်းတူ အမျိုးသမီးများကိုလည်း တန်းတူရည်တူအခွင့်အရေးပေးနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ အမျိုးသမီးများအခန်းကဏ္ဍကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်လုပ်ဆောင်လာကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ဆောင်ရွက်လာကြသည်။
ထို့ကြောင့်ပင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မတ်လ ၈ ရက်နေ့ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအမျိုးသမီးများနေ့ (International Women’s Day) အဖြစ်သတ်မှတ်ကာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အမျိုးသမီးကဏ္ဍကို ကျယ်ပြန့်စွာဖော်ထုတ်ရန် အခမ်းအနားများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ နှစ်စဉ်ဆောင်ပုဒ်တစ်ခုသတ်မှတ်ထုတ်ပြန်လျက် အမျိုးသမီးကဏ္ဍကို မြှင့်တင်ရန် အသိပေးလေ့ရှိသည်။ ယခုနှစ် ဆောင်ပုဒ်သည်ကား “လူသားအားလုံးတိုးတက်ဖို့၊ အမျိုးသမီးများစွမ်းရည်မြှင့်တင်လို့ပုံဖော်ကြပါစို့” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
အမျိုးသမီးများ စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ပေးပြီး တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြရန် အသိပေးတိုက်တွန်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ တိုးတက်များပြားလာချိန် ဤသို့တိုက်တွန်းလိုက်ခြင်းသည် အလွန်ပင် အကြောင်းအကျိုး ဆက်စပ်မှုရှိလာသည်။ ခေတ်ကာလ အခြေအနေအရ လိုက်လျောညီထွေရှိလှသော တိုက်တွန်းဆော်ဩမှုပင်ဖြစ်သည်။
အမျိုးသမီးများ၏ ပင်ကိုဗီဇသည် များသောအားဖြင့် အားနွဲ့ကြသူများဖြစ်သော်လည်း အမျိုးသားများနှင့်အပြိုင် ကာယအား၊ ဉာဏအား၊ စိတ်ဓာတ်စွမ်းအားများ မွေးမြူနိုင်ရမည်။ အမျိုးသားများနည်းတူ လက်ရုံးရည်၊ နှလုံးရည်စွမ်းရည်များ ကြံ့ခိုင်သူများဖြစ်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်နိုင်ရမည်။ အရည်အချင်းပြည့်ဝပြီး စိတ်ဓာတ်ကြံ့ခိုင်အောင် ကြိုးစားရမည်။ လုပ်ရည်ကိုင်ရည် ထက်ထက်မြက်မြက် လုပ်ကိုင်နိုင်ကြရမည်ဖြစ်သည်။ သို့မှသာ အမျိုးသမီးများ၏ စွမ်းရည်သည် ပိုမိုတိုးတက်မြင့်မားလာမည်ဖြစ်သည်။
ဤသို့အမျိုးသမီးများက စွမ်းရည်ထက်မြက်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်သင့်သလို အစိုးရ ပုဂ္ဂလိကအဖွဲ့အစည်းအားလုံးကလည်း အမျိုးသမီးများ စွမ်းရည်မြှင့်တင်ရေးကို အလေးထားဆောင်ရွက်ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးအခန်းကဏ္ဍကို အလေးထား လုပ်ဆောင်လျက်ရှိပြီး အမျိုးသားနည်းတူ တန်းတူအခွင့်အရေးပေးထားသည်။
ဒါးပုံရွာ၊ ပေါက်တူး
ဒါးပုံရွာ၊ ပေါက်တူး
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကျောင်းကုန်းရွာ (Kyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ညောင်ချေထောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ချေထောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၆ ဦး၊ မ ၃၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နဂါးရွာ
နဂါးရွာ
ဇလင်းတောင်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ဇလင်းတောင်ရွာ (Zalintaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဇလင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇလင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၃ ဦး၊ မ ၃၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မှူးအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
= ဗိုလ်မှူးအောင် = ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်၊ လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်(ပထမဆင့်) (၁၉၁၀ - ၂၀၀၃) သခင်အမည် - သခင်စံလှိုင်
ငယ်စဉ်ဘဝ
ဗိုလ်မှူးအောင်ကို တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၂ (ခရစ်နှစ် ၁၉၁၀ ဩဂုတ် ၃၀ ရက်နေ့)တွင်ဖွားမြင်သည်။ မိဘများမှာ လယ်သမားများဖြစ်ကြပြီး ဦးရွှေမှန်နှင့်ဒေါ်ဖော့ တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဗိုလ်မှူးအောင် အသက်သုံးနှစ်အရွယ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်၍ ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ငယ်နာမည်မှာ မောင်စံလှိုင်ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်မှူးအောင်တွင် မွေးချင်းရှစ်ယောက်ရှိပြီး ဒေါ်ဦး၊ ဒေါ်ဝါ၊ ဦးစံတုတ်၊ ဦးစံခိုင်၊ ဦးစံဒိုင်၊ ဒေါ်ငယ်၊ ဦးစံလှိုင်(ဗိုလ်မှူးအောင်)၊ ဦးစံမြိုင် တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဘဝဖြစ်စဉ်
ငယ်စဉ်ကပင်ဘာသာရေး ဘက်တွင်စိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီး ဘာသာရေးဆိုင်ရာစာအုပ်များကို လေ့လာဖတ်ရှု၍ စဉ်းစားတွေးခေါ်နေရသည်ကိုနှစ်သက်သူဖြစ်သည်။ ရွာကျောင်းမှ မူလတန်းဆင့်ကုန်အောင်သင်ကြားပြီးသည်နှင့် ရှင်သာမဏေပြု၍ ဗုဒ္ဓစာပေပရိယတ်များကိုလေ့လာဖတ်ရှုကျက်မှတ်ခဲ့သည်။ ရှင်ဘွဲ့မှာ ရှင်ဇဋိလဖြစ်၍ ဖြူးမြို့တွင် ရဟန်းခံပြီး စာပေပညာများကို ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ရဟန်းဘောင်တွင် ပထမငယ်စာမေးပွဲကို အသက်နှစ်ဆယ်အရွယ်တွင်အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ပထမလတ်နှင့် ပထမကြီး စာမေးပွဲများကိုလည်း ဆက်၍ကြိုးစားဖြေဆိုခဲ့သည်။ စာပေပညာဘက်၌ ထူးချွန်မည့်လက္ခဏာများပါသောကြောင့် ရဟန်းအချင်းချင်း မနာလိုဖြစ်ကြသောကြောင့် ရဟန်းဝါ ငါးဝါရပြီးနောက် လူထွက်ခဲ့သည်။
၎င်းနောက်လယ်ယာ လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှုများဖြင့်ဆူညံလျက်ရှိပြီး ကျောင်းသားသပိတ်မှစ၍ ၁၃၀၀ ပြည့်အရေးတော်ပုံ အဆုံး တစ်ပြည်လုံး အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် ဆူပွက်နေချိန်ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်မှူးအောင်သည်လည်း နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် မိမိလည်းပါဝင်ရမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ကာ ဖြူးမြို့သို့ထွက်ခွါခဲ့ပြီး နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး တိုက်ပွဲများတွင် စာရင်းသွင်းလိုက်ပါရန် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်များအားပြောကြားခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် လယ်သမားဘဝမှ သခင်စံလှိုင်ဖြစ်လာသည်။
ဖြူးမြို့နယ် တို့ဗမာအစည်းအရုံးတွင် ထိုအချိန်က လှုပ်ရှားပါဝင်နေကြသော သခင်သန်းဖေနှင့် တက်ညီလက်ညီ တွဲဖက်မိခဲ့သည်။ သခင်သန်းဖေမှာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ပါလီမန်အမတ်ဘဝမှတောခိုသွားပြီး တောထဲတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ သာယာဝတီညီလာခံမှ `အင်္ဂလိပ်အခက် ဗမာအချက်´ ဆိုသောကြွေးကြော်သံဖြင့်လွတ်လပ်ရေးလမ်းစကိုရှာခဲ့ချိန်တွင် သခင်အောင်ဆန်းက နိုင်ငံခြားသို့ ထွက်ခွါကာ စစ်ပညာသင်ယူကြမည့် ရဲဘော်များကိုလာခေါ်လေသည်။ ဂျပန်ပြည်သို့ထွက်ခွါသော ရဲဘော်သုံးကျိပ်အဖွဲ့၏ စတုတ္ထမြောက် ထွက်ခွါသောအဖွဲ့နှင့်လိုက်ပါသွားခဲ့ပြီး ၎င်းအဖွဲ့တွင် သခင်ရှုမောင်(ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း) လည်း အတူပါရှိခဲ့သည်။ သင်္ဘောဖြင့် တိုကျိုသို့ထွက်ခွါခဲ့ပြီး ၎င်းမှတစ်ဆင့် ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ သွားရောက်ကာ စစ်ပညာများသင်ကြားခဲ့သည်။ ဟိုင်နန်ကျွန်းနှင့် တိုင်ဝမ်ကျွန်းများတွင် စစ်ပညာများသင်ကြားပြီးနောက် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်ကိုဖွဲ့စည်းသောအခါ သခင်စံလှိုင်အမည်မှ ဗိုလ်အောင်အဖြစ် အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ စစ်ကြောင်းကြီးများဖြင့် ဝင်လာသောအခါတွင် ဗိုလ်အောင်သည် တပ်ဦးမှနေ၍ဦးစီးရသော တပ်မှူးအဖြစ် ချီတက်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ပထမတွင် ဗိုလ်မှူးရန်နိုင်အုပ်ချုပ်သော ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် တပ်ရင်း(၂) တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီးနောက် ဗမာ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် ဖွဲ့စည်းသည့် အခါတွင် တပ်ရင်း (၅) ၏ တပ်ရင်းမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ နောက်ထပ်၍တပ်များကိုတို့ချဲ့ပြီးနောက် တိုင်းအသီးသီးဖွဲ့ရာတွင် ဗိုလ်မှူးအောင်သည် တောင်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်ကို ဦးစီးခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးအောင်၏ လက်အောက်ခံစစ်အရာရှိများမှာ ဗိုလ်စိန်မှန် (နောင်တွင် ဗိုလ်မှူးစိန်မှန်၊ သောင်းကျန်းမှု နှိမ်နင်းရင်းကျဆုံးသူ) နှင့် ဗိုလ်ကြီးအောင်ကြီး (နောင်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီပါတီ တည်ထောင်သူ) တို့ဖြစ်ကြသည်။
ချောင်းဦးမြို့နယ်
ချောင်းဦးမြို့နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ချောင်းဦးမြို့ ဖြစ်သည်။
မှူးအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ဘဝဖြစ်စဉ်
ဂျပန်ကိုမတော်လှန်မီ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကိုယ်တိုင် တော်လှန်ရေးတိုင်းအသီးသီးကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးပြီးနောက် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ဌာနချုပ်ရုံးကို ဗိုလ်မှူးအောင်၏ တိုင်းတွင်ထားရှိရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးအောင်၏ တော်လှန်ရေးတိုင်း (၇) ဌာနချုပ်သည် မြေလတ်ဒေသ သရက်ခရိုင်တွင်ထားရှိခဲ့သည်။
ချောင်းဦးမြို့နယ်
အိမ်နီးချင်းမြို့နယ်များ/နယ်နိမိတ်ထိစပ်မြို့နယ်များ
အရှေ့ဘက်တွင် မြင်းမူမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် မြောင်မြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် မုံရွာမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်လျက်ရှိသည်။
မှူးအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ဘဝဖြစ်စဉ်
တော်လှန်ရေးပြီးသောအခါ တပ်ထဲမှထွက်ကာ ယောင်ချာချာဖြစ်နေသောရဲဘော်ကလေးများကို လမ်းမှားရောက်မသွားစေရန် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ တာဝန်ပေးချက်အရ ပြည်သူ့ရဲဘော်အဖွဲ့ကို တာဝန်ယူစည်းရုံးဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ဗိုလ်မှူးအောင်သည်အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဆာမောင်ကြီး၊  ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဦးတင်ထွဋ်(အိုင်စီအက်စ်)၊ ဗိုလ် ခင်မောင်ကလေး၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ သခင်ဝတင်နှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များနှင့် အတူ ပင်လုံညီလာခံ တွင်ဦးဆောင်ပါဝင် ခဲ့သည်။
ချောင်းဦးမြို့နယ်
ကျေးရွာများ
မြို့နယ်တွင်း၌ ကျေးရွာပေါင်း (၇၃)ရွာ ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ- • 3
မှူးအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ဘဝဖြစ်စဉ်
အသက်ပေး၍ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသော ရဲဘော်များအချင်းချင်း အဖြူ၊ အဝါ၊အနီ စသဖြင့် ကွဲကြခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဗိုလ်မှူးအောင်က `ကိုယ်တို့တစ်တွေ လွတ်လပ်ရေးရကာမှ၊ အောင်ပွဲဆင်ပြီးကာမှ ကိုယ်တို့ရဲဘော်တွေဟာ သူတို့ပါတီတွေအပေါ်မှာ ထားတဲ့သံယောဇဉ်က တိုင်းပြည်အပေါ်မှာ ရှိတဲ့သစ္စာထက် ကြီးမားလို့ ပါတီခေါ်ရာနောက်ကို တကောက်ကောက် လိုက်သွားကြလေရဲ့။ ပါတီမှိုင်းမိပြီး အားလုံးဖရိုဖရဲ ဖြစ်ကုန်ကြတာအင်မတန်ကြေကွဲစရာကောင်းတယ်´ ဟုပြောခဲ့လေသည်။
ချောင်းဦးမြို့နယ်
မြို့နယ်အဝှမ်း သမိုင်းဝင်ရွာများ
ချောင်းဦးမြို့နယ်အဝှမ်း ကျေးရွာများ၊ ရပ်ကွက်များနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများကဲ့သို့သော သမိုင်းဝင်နေရာများ မြောက်မြားစွာရှိသည်။ ၎င်းတို့အနက်၊ ဥပမာအားဖြင့် နွယ်ခွေ၊ ပဲပြစ်တော၊ ခင်မွန်၊ အမြင့်နှင့် မှန်ချိုကျေးရွာများဖြစ်သည်။
မှူးအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ဘဝဖြစ်စဉ်
ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးတွင် သန့်ရှင်း တည်မြဲ ကွဲကြသောအခါ ဗိုလ်မှူးအောင်သည် ဦးနုခေါင်းဆောင်သော သန့်ရှင်း ဖဆပလ အဖွဲ့၊ ပြည်ထောင်စုပါတီတို့တွင် ဝင်ရောက်အားပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပြည်ထောင်စုပါတီအမတ်အဖြစ် မဲအများဆုံးရရှိပြီး အရွေးခံခဲ့ရသည်။ ပြည်ထောင်စုပါတီ အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဗိုလ်မှူးအောင်သည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူထမ်းဆောင်ခဲ့လေသည်။
ချောင်းဦးမြို့နယ်
အမြင့်ရွာ
ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။ အင်းဝနှင့် ကုန်းဘောင်မင်းများလက်ထက်တွင် ထင်ရှားသော မြို့ပြတစ်ခုဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်တွင် အင်းဝဘုရင်များနှင့် တပ်မတော်များအတွက် အရေးပါအရာရောက်ခဲ့သော မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်းဝဘုရင် မင်းကြီးစွာစော်ကဲသည် မင်းမဖြစ်ခင်က အမြင့်မြို့စားဖြစ်သည်။ ကုန်းဘောင်မင်းများ အုပ်စိုးစဉ် အမြင့်မြို့ဝန် မင်းလက်ဖဝါးသည် ထင်ရှားသည်။ ရဟန္တာဆရာတော် အရှင်နန္ဒာသီရိသည် အမြင့်မြို့ဟောင်းကျေးရွာတွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်။ ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ဘုရားပုထိုး၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းများနှင့် အထောက်အထားများ စုဝေးနေသည့် ရွာဖြစ်သည်။
မှူးအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ဘဝနိဂုံး
ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်မှူးအောင်သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် ၂၀၀၃ ခုနှစ်က ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ချောင်းဦးမြို့နယ်
သမိုင်းဝင်ကျောင်းတော်ကြီးများ
မြို့နယ်အဝှမ်း ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများနှင့် စေတီပုထိုးများရှိသည်။ မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များတွင်လည်း ကျန်စစ်မင်း တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော စေတီပုထိုးများရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မန်ကျည်းတောကျောင်းတိုက်ရှိ ဝင်္ခယစေတီတော်၊ ထီးလှိုင်ရှင်ကျောင်းရှိ ထီးလှိုင်ရှင်စေတီတော်တို့ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အဝှမ်း အခြား ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင် ဘုရားပုထိုးစေတီ၊ ကျောင်းတော်များလည်း ရှိနေပေသေးသည်။ အချို့သော ရှေးဟောင်းကျောင်းတော်ကြီးများမှာ အသစ်ပြန်လည်တည်ဆောက်ကြသဖြင့် ရှေးဟောင်း ရှေးမူလက်ရာများ ပျောက်ကွယ်နေပြီး၊ ထိန်းသိမ်းရန်လိုအပ်နေပြီဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ဘုရားပုထိုး စေတီတော်များကိုလည်း ရှေးမူလက်ရာမပျက်သာ ပြန်လည်ပြုပြင်သင့်သည်။
မှူးအောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ကိုးကား
ရဲဘော်သုံးကျိပ်မော်ကွန်း၊ တက္ကသိုလ်စိန်တင်
ဇီးပင်ရိုးရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ဇီးပင်ရိုးရွာ (Zeepinyoe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ စိန်ပန်းပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စိန်ပန်းပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၉ ဦး၊ မ ၂၂၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နော်သဲဒိုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
နော်သဲဒိုရွာ(Nawtheado)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ စပါးကျီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စပါးကျီကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၃၄၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၃၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး
မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသစ်နှင့်နိုင်ငံသစ်အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးကို ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် လိုအပ်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အုပ်ချုပ်မှု ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရေးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရသည်။ ထိုကော်မတီ၏ဥက္ကဋ္ဌမှာ ရာထူးဝန်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ဦးလွန်းဘော်ဖြစ်ပြီး၊ ပြည်သူ့ချမ်းသာရေးနှင့် ပြန်လည် ထူထောင်ရေးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး ဦးထွန်းမောင် (၂) က အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်တာဝန်ယူကာ အဖွဲ့ဝင် ၇ ဦးပါရှိသည်။ ထိုအဖွဲ့တာဝန်မှာ -
(က)	အလုပ်ဝတ္တရားကောင်းမွန်ကျေပွန်၍ ဒီမိုကရေစီမြန်မာနိုင်ငံသစ်နှင့် သင့်လျော် သော အုပ်ချုပ်ရေးစီမံကိန်းတစ်ရပ် စီမံရေးဆွဲရန်
(ခ)	ဤစီမံကိန်းကို နှောင့်နှေးကြန့်ကြာခြင်းမရှိစေသည့်အပြင် အုပ်ချုပ်ရေး ဆောင်ရွက်မှုကိုလည်း ထိခိုက်မှုမရှိစေဘဲ ထမြောက်အောင်မြင်စေရန် အလို့ငှာ တည်ရှိဆဲအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရေးအတွက် အကြံဉာဏ်များကို ပေးရန်ဖြစ်သည်။
ထိုကော်မတီသည် လိုအပ်သည့်စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရအဖွဲ့သို့ကြားဖြတ်အစီရင်ခံစာနှင့်အတူ ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေတစ်စောင်ကို ပူးတွဲတင်ပြခဲ့သည်။
ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များဖွဲ့စည်းရာတွင် ဒေသတစ်ခုနှင့်တစ်ခု၊ တစ်ရွာနှင့် တစ်ရွာမတူညီနိုင်သဖြင့် မိမိတို့ဒေသအလိုက် သင့်လျော်သည့်နည်းဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ရေးနှင့် ကျေးရွာအာဏာပိုင်များသည် စီးပွားရေး၊ လူမှုအဖွဲ့ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးအတွက် အခွင့်အလမ်းကောင်းများဖန်တီးပေးရန်လည်း အကြံပြုထား သည်။
အခွင့်အလမ်းကောင်းများဖန်တီးပေးရန်ဆိုရာတွင် မိမိတို့ဒေသအလိုက် ဝင်ငွေ ရလမ်းများဖြစ်သည့် ကျေးရွာအခွန်အတုတ်များ စည်းကြပ်ခြင်း၊ ကျေးရွာဘဏ်များ ထူထောင်ခြင်း၊ ချေးငွေများချပေးခြင်း၊ ရွာဘုံမြေများထူထောင်ခြင်း၊ ဈေးများ ထူထောင်ခြင်းမှရသည့် အခွန်ရန်ပုံငွေများဖြင့် စီမံခန့်ခွဲပိုင်ခွင့် အခွင့်အာဏာများ ပေးအပ်ထားသင့်ကြောင်းလည်းပါဝင်သည်။
အခွန်အတုတ်များကောက်ခံရာတွင် ငွေကြေးဖြင့်ကောက်ခံပိုင်ခွင့်၊ လုပ်အားဖြင့် ကျေးရွာအကျိုးပြုလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ပိုင်ခွင့်၊ အမှုအခင်းများစီရင်ပိုင်ခွင့် အာဏာနှင့် ကြေအေးပြီးပြတ်ခွင့်အာဏာများကိုပါ ပေးအပ်ထားသင့်ကြောင်း အကြံပြုထားသည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင်ကျင်းပသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော် တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော် (ပါလီမန်) အစည်းအဝေးတွင် တရားဌာနဝန်ကြီး ဦးဗဂျမ်းက ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေကြမ်းကို တင်သွင်းသည်။ ထိုဥပဒေကြမ်းကို ဝန်ကြီးချုပ်သခင်နုက ထောက်ခံဆွေးနွေးရာတွင်
"သည်ဥပဒေရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နှင့်သဘောမှာ အခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၉၁ မှာပြဋ္ဌာန်း ထားတဲ့ ဒေသအလိုက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှု အခွင့်အရေးပေးအပ်ရန် ရည်ရွယ်ချက် နှင့်လည်း တထပ်တည်းကိုက်ညီပါတယ်။ သည်လိုဒေသအလိုက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှု အခွင့်အရေးနှင့် အာဏာများကို ကျေးရွာအထိခွဲဝေပေးအပ်ထားခြင်းအားဖြင့် ဒီမိုကရေစီဝါဒနှင့် ကိုက်ညီရုံမျှမက၊ လူနည်းစုများကိုလည်း နိုင်ငံသားတိုင်း ခံစားရမည့် တူညီသောအခွင့်အလမ်း၊ အဆင့်အတန်းတို့ကို ရရှိစေနိုင်ပါမည်"
"အမှန်မှာ သည်ဥပဒေကြမ်းမှာပါတဲ့ ရည်ရွယ်ချက်များအတိုင်း စနစ်တကျ ဆောင်ရွက်သွားမည်ဆိုလျှင် လူနည်းစုပြဿနာနှင့်တကွ၊ လူမျိုးစုပြဿနာပါ ဖြေရှင်းပြီးဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ လူနည်းစုတစ်စုအတွက်ဖြစ်စေ၊ လူမျိုးစုတစ်စု အတွက် ဖြစ်စေ၊ အထူးပြဋ္ဌာန်းချက်များ၊ အထူးဥပဒေများဖြင့် စီမံရခြင်းမျိုးဟာ နိုင်ငံရေး ဆေးမြီးတိုမျှသာဖြစ်တယ်။ သည်လိုဒေသအလိုက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ဖန်တီး တည်ထောင်ခြင်းမှာ အခိုက်အတန့်နိုင်ငံရေးအရ တီထွင်တဲ့ဆေးမြီးတိုမျိုးမဟုတ်ဘဲ၊ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ရာမှာ ထာ၀ရအကျိုးခံစားစေမည့် လက်သုံးနည်းမှန် ဖြစ်တယ်။ သက်ဆိုင်ရာဒေသမှာရှိတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်တိုင်းဟာ အဲသည်ဒေသနှင့် ပတ်သက်သမျှကိစ္စအဝဝတို့မှာ ကိုယ်ထိလက်ရောက်ပါဝင်ပြီး ဩဇာပေးနိုင်ခြင်း၊ လှုံ့ဆော်နိုင်ခြင်း၊ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းစတဲ့ အခွင့်အရေးများကို ရရှိလိမ့်မယ်" ဟုမိန့်ကြားသွားခဲ့သည်။
ထိုစဉ်ကတင်ပြခဲ့ကြသည့် ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေမှာ မပြည့်စုံသဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး ဥပဒေသစ်တစ်ရပ်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုရေးဆွဲပြီးသည့် အက်ဥပဒေကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဒီမိုကရေစီဒေသန္တအုပ်ချုပ်ရေးအက်ဥပဒေ (၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ အက်ဥပဒေအမှတ် ၂၈) အဖြစ် ၁၃၁၆ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၁ ရက် (၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်) နေ့အထိ ပြင်ဆင်အပြီးနှင့်၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးနည်းဥဒေများ (၁၃၁၆ ခုနှစ်၊ နှောင်းတန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁ ရက်၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့အထိပြင်ဆင်ပြီး) တို့ကိုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ အများပြည်သူသိရှိစေရန်အလို့ငှာလည်း ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာရေးကိရိယာဌာနက စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းရခြင်းအကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ၁၉၅၃ ခုနှစ် အက်ဥပဒေအမှတ် ၂၈ တွင်
(၁)	အချုပ်အခြာအာဏာသည် ပြည်သူတို့တွင်တည်သည်ဟု ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေပုဒ်မ (၃) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထား သောကြောင့်လည်းကောင်း
(၂)	ထိုအချုပ်အခြာအာဏာကို ပြည်သူတို့ထံမှခံယူ၍ ဥပဒေအရ တည်ထောင်သော ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များအဖွဲ့က၊ ပြည်သူတို့၏ကိုယ်စား သုံးစွဲဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ (၄) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသောကြောင့်လည်းကောင်း
(၃)	ဒေသအလိုက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသည်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်၊ ဒီမိုကရေစီသဘောတရားကိုအခြေခံ၍ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ စီးပွားရေး ကိစ္စများအတွက် သက်ဆိုင်ရာဒေသ၏ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းသော ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအဖွဲ့များသို့ တရားဥပဒေဖြင့် အာဏာများကို လွှဲအပ်နိုင်စေရန် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ (၉၁) တွင်ပြဋ္ဌာန်းထားသောကြောင့် လည်းကောင်း
(၄)	ပြည်သူတို့အတွက်နှင့် ပြည်သူတို့အားတာဝန်ခံယူ၍ ပြည်သူတို့၏ ကြီးပွားချမ်းသာရေး ကိစ္စအဝဝတို့ကို ဆောင်ရွက်စေနိုင်သည့် ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်တာဝန်ခံအဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းရန်လိုအပ်ခြင်းကြောင့် ဤဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းရကြောင်း ဖွင့်ဆိုထားသည်။
ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအက်ဥပဒေတွင် အခန်းပေါင်း (၈) ခန်းပါရှိသည်။ အခန်း (၈) ခန်းတွင် အပိုင်း (၃) ပိုင်းဖြင့် ခွဲခြားထားပြီး၊ အပိုင်း (၁) တွင် စီးပွားရေးနှင့်လူမှုရေး၊ အပိုင်း (၂) တွင် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး၊ အပိုင်း (၃) တွင် အရပ်ရပ်ဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များဟု ခေါင်းစဉ်တပ်ထားသည်။ အခန်းလိုက်ခေါင်းစဉ်များအနေဖြင့် အခန်း (၁) အမည်၊ အာဏာတည်သည့်နေ့၊ အဓိပ္ပာယ်ရှင်းလင်းဖော်ပြချက်များပါရှိသည်။ အခန်း (၂) ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့များဖွဲ့စည်းခြင်း၊ အခန်း (၃) တာဝန်ဝတ္တရားများနှင့် အခွင့်အာဏာများ၊ အခန်း (၄) လုပ်ငန်းဆောင်တာများနှင့် ဌာနများဖွဲ့စည်းခြင်း၊ အခန်း (၅) ကျေးရွာလုံခြုံ ရေး၊ အခန်း (၆) ကျေးရွာတရားရုံး၊ အခန်း (၇) ဒေသန္တရအဖွဲ့များကိုကြီးကြပ်ခြင်း၊ အခန်း (၈) အကူးအပြောင်းကာလပြဋ္ဌာန်းချက်များဟူ၍ပါရှိသည်။ ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးအက်ဥပဒေတွင် ပုဒ်မပေါင်း (၈၅) ခုဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးနည်းဥပဒေများကို ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၀ ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် (၃) ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
နည်းဥပဒေများတွင် အခန်းပေါင်း (၂၀) ပါဝင်သည်။ အခန်း (၁) စကားချီး၊ အခန်း (၂) ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ရာထမ်းများ၊ အခန်း (၃) မဲစာရင်း၊ အခန်း (၄) ရွေးကောက်ပွဲအတွက် ကြေညာခြင်းနှင့် အမည်တင်သွင်းခြင်း၊ အခန်း (၅) မဲပေးခြင်း၊ အခန်း (၆) ကန့်ကွက်ခြင်း၊ တရားမဲ့ပြုကျင့်ခြင်းများ၊ အခန်း (၇) တိုက်နယ်ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ အခန်း (၈) ဒေသန္တရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ အခန်း (၉) ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့်ကိုယ်စားလှယ်များရွေးချယ်ခြင်း၊ အခန်း (၁၀) ဒေသန္တရအဖွဲ့၏ သာမန်အစည်းအဝေးများ၊ အခန်း (၁၁) ဌာနဖွဲ့စည်းခြင်း၊ အခန်း (၁၂) ရာထမ်းမှုထမ်းများ၊ အခန်း (၁၃) တာဝန်ဝတ်တရားနှင့် အခွင့်အာဏာများ၊ အခန်း (၁၄) ဒေသန္တရ ရန်ပုံငွေ၊ အခန်း (၁၆) အခွန်စည်းကြပ်ခြင်း၊ အခန်း (၁၇) ဒေသန္တရအဖွဲ့များကြီးကြပ်ခြင်း၊ အခန်း (၁၈) ဝတ်တရားပျက်ကွက်မှုများ၊ အခန်း (၁၉) ကျေးရွာရဲအဖွဲ့နှင့် ကာကွယ်ရေးအဖွဲ့များ၊ အခန်း (၂၀) ကျေးရွာတရားရုံး၊ ရာဇဝတ်မှုစစ်ဆေးခြင်း၊ တရားမမှုစစ်ဆေးခြင်း ဟူ၍ပါရှိသည်။ ဒီမိုကရေစီ ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေး "နည်းဥပဒေများ" ကို ပုဒ်မပေါင်း (၂၁၁) ခုဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်အရ ကျေးရွာ၊ ရပ်ကွက်၊ မြို့မ၊ မြို့နယ်၊ ခရိုင်ကောင်စီအဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး မိမိတို့ကောင်စီအလိုက် သီးခြားစီမံ အုပ်ချုပ်ခွင့်ရရှိကြသည်။ ဒီမိုကရေစီဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးတွင် ခရိုင်ကောင်စီသို့မဟုတ် မြို့နယ်ကောင်စီများ တွင် မိမိတို့ဒေသအလိုက် အောက်ပါဌာနများကို ဖွဲ့စည်းထားခွင့်ရှိသည်။
နည်းဥပဒေပုဒ်မ (၇၈) တွင် အာဏာတည်ချိန်မှစပြီး မိမိတို့ကောင်စီအလိုက် ရာထမ်းမှုထမ်းများအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ကြရ မည်ဖြစ်သည်။ ကောင်စီတိုင်း သည် မိမိတို့ခန့်ထားသည့် ရာထမ်း မှုထမ်းအသီးသီး၏ အရည်အချင်းလစာများကို နိုင်ငံတော်အစိုးရက ခန့်ထားသည့် ရာထမ်း မှုထမ်းအသီးသီးအတွက် သတ်မှတ် ထားသော အရည်အချင်းထက် မလျော့သောအရည်အချင်းနှင့်၊ မပိုသောလစာကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ (ပုဒ်မ-၈၁)
ထို့ပြင်မိမိတို့ကောင်စီအလိုက် အခွန်စည်းကြပ်ပိုင်ခွင့်များကို အခန်း ၁၆၊ ပုဒ်မ ၁၀၉ တွင်ပြဋ္ဌာန်းထားပေးပြီး၊ သက်ဆိုင်ရာ အခွန်များကို စည်းစနစ်ကျနစွာ စီမံဆောင်ရွက်ရန်လည်း သတ်မှတ်ထားသည်။