cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လင်းဇင်းရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
လင်းဇင်းရွာ (Linzin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ မြို့ဝန်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ဝန်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၆ ဦး၊ မ ၁၁၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန္တလေး (ကဗျာ)
"မန္တလေး"ကဗျာသည် ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင် ဖွဲ့ဆိုခဲ့၍ ၁၈၉၀ တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ကာ ၁၈၉၂ တွင် ထွက်ရှိသော "စစ်တန်းလျားမှ ဇာတ်လမ်းကဗျာများနှင့် အခြားကဗျာများ" (Barrack-Room Ballads, and Other Verses) တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကဗျာသည် ရှေးယခင် ဗြိတိသျှ-အိန္ဒိယနယ်မြေ၏ အပိုင်းဖြစ်သော ကိုလိုနီခေတ်မြန်မာနိုင်ငံ (ယခင်အသုံး - ဗမာ) ကို ဇာတ်အိမ်တည်၍ ဖွဲ့ဆိုထားသည်။ ကဗျာတွင်ပါဝင်သော ဇာတ်ကောင်သည် လန်ဒန်အရှေ့ပိုင်းသား (Cockney- ကော့ခ်နီ) အလုပ်သမားလူတန်းစား စစ်သားတစ်ဦး၏ ငြီးငွေ့ဖွယ် ကျပ်ကျပ်တည်းတည်းဖြစ်နေရှာသော လန်ဒန်မြို့ကို ပြန်လည်ရောက်ရှိအပြီး မြန်မာ့မြေတွင် လွတ်လွတ်လပ်လပ်ရှိခဲ့ပုံ၊ မြန်မာမိန်းကလေးတစ်ဦးနှင့် ချစ်သူဖြစ်ခဲ့ပုံများကို ပြန်ပြောင်းအောက်မေ့သည့်ပုံစံ၊ ယခုတွင် အလွန်အလှမ်းကွာဝေး၍ မရောက်နိုင်တော့ပြီဖြစ်ကြောင်းကို ပုံဖော်ပြောပြသည့် ကဗျာဖြစ်သည်။
စပိ(ခ်စ်)၏ ဂီတတေးသွားနှင့်အတူ သီချင်းကို အမေရိကန်အဆိုတော် ဖရန့်ခ် ဆင်နားတာက ကဗျာပါ "girl" နေရာတွင် "broad" ဟူ၍ ပြောင်းလဲသီဆိုထားကာ ထိုပြောင်းလဲမှုကို ကစ်ပလင်မိသားစုက မနှစ်ခြိုက်ခဲ့ကြပေ။  ကာ့တ် ဗာယီလ် (Kurt Weill) က ဂီတသံစဉ်ထည့်ကာ ဘားတော့(လ်တ်) ဘရက်(ချ်တ်) (Bertolt Brecht) စာသားထည့်သွင်းထားသော မန္တလေးသီချင်း (Mandalay Song) သည်လည်း ဤကဗျာကို ရည်ညွှန်းသီဆိုခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
နောက်ခံ
ကဗျာခေါင်းစဉ်ဖြစ်သည့် မန္တလေးသည် ကုန်းဘောင်ခေတ် နောက်ဆုံးမင်းဆက်များ၏ မြို့တော်ဖြစ်ကာ ထိုစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၈၈၆ မှ ၁၉၃၇ အထိ ဗြိတိသျှ-အိန္ဒိယ၏ အစိတ်အပိုင်း၊ ၁၉၃၇ မှ ၁၉၄၈ အထိ ဗြိတိသျှ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်နယ်မြေ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကဗျာတွင် "old Moulmein pagoda - မော်လမြိုင်က ဘုရားအို" ဟူ၍ ရေးသားထားကာ မော်လမြိုင်သည် မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်း၌တည်ရှိကာ ထိုခေတ်အခါက အင်္ဂလိပ်လက်အောက်တွင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာ၌ စခန်းချလျက် ရှိကြသော ဗြိတိသျှစစ်သည်များသည် ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ ကုမ္ပဏီက ပြေးဆွဲသော ရေနွေးငွေ့တလူလူ ဒလက်သင်္ဘောကြီးများဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်သို့ အစုန်အဆန် ခရီးဆန့်လျက် ရှိခဲ့ကြသည်။ ရန်ကုန်မှ မန္တလေးသို့ ၄၃၅ မိုင် (၇၀၀ ကီလိုမီတာ) ခရီးအကွာအဝေးရှိ၍ ၁၈၈၅ တတိယ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲအတွင်း ဗြိတိသျှ နှင့် အိန္ဒိယ စစ်သား (၉,၀၀၀) တို့ကို ထို ရေနွေးငွေ့ဒလက်သင်္ဘောများ၊ အခြားမော်တော်ဘုတ်များဖြင့် ရန်ကုန်မှ မန္တလေးသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုရေနွေးငွေ့သင်္ဘောကြီးများကို ကဗျာတွင် "the old flotilla" ဟူ၍ ကဗျာဆရာက သုံးနှုန်းထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောက်ကျားသဏ္ဌာန်စစ်ပွဲများလည်းဖြစ်ပွားခဲ့ကြပြီး ထို့နောက် မန္တလေးနန်းတော်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြကာ ဗြိတိသျှတပ်ရင်းများသည် မြန်မာပြည်၌ နှစ်အနည်းငယ်ကြာသည်အထိ နေထိုင်စခန်းချခဲ့ကြသည်။
ကဗျာဆရာ ကစ်ပလင်သည် ထိုခေတ်အခါက မင်းမျိုးမင်းနွယ်များကို ဖော်ပြသုံးနှုန်းရာ၌ "An' 'er name was Supi-yaw-lat - - jes' the same as Theebaw's Queen." (သူ့ရဲ့အမည် စုဖုရားလတ်တွင်၊ သီပေါဘုရင် နန်းထိပ်ခေါင်တင်တဲ့) ဆိုသည့် စာသားများဖြင့် သုံးစွဲထားသည်။ သီပေါမင်းသည် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး မန္တလေးတွင် နန်းစိုက်သည်။ မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားခေါင် ဆင်ဖြူမရှင် ကြံစည်သော သွေးချောင်းစီးသည့် နန်းလုပွဲတွင် သီပေါမင်းသား ဘုရင်ဖြစ်လာသည်။ ထိုသို့ ဘုရင်မဖြစ်မီတွင် နှမဝမ်းကွဲတော်သူ(ဖအေတူအမေကွဲ) စုဖုရားလတ်နှင့် ၁၈၇၈ တွင် လက်ထပ်သဘင် ဆင်ယင်ခဲ့ကြသည်။ သီပေါဘုရင်သည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအတော်များများကို ဖော်ဆောင်ခဲ့သော်လည်း ၁၈၂၄ ကတည်းက ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းယူထားပြီးသည့် အောက်ပြည်ကို ပြန်လည်ရရှိရန်အတွက် ကြိုးပမ်းမှုအမှားတစ်ခု ပြုမိခဲ့လေသည်။ အဆုံးသတ်ရလဒ်သည်ကား ဗြိတိသျှတို့၏ ကျူးကျော်ခြင်းခံခဲ့ရ၍ သီပေါမင်းနှင့် စုဖုရားလတ်တို့အား အိန္ဒိယသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် သီပေါမင်းနှင့် စုဖုရားလတ်တို့၏ အမည်များသည် ကဗျာ၌ပါဝင်သော ဗြိတိသျှစစ်သားအတွက် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ကြသည့် အမည်များပင်ဖြစ်သည်။
ရေးသားခြင်း
ကစ်ပလင်၏ မန္တလေးကဗျာကို ၁၈၉၀ မတ် နှင့် ဧပြီကြားတွင် ရေးသားခဲ့ကာ ယင်းအချိန်၌ ကဗျာဆရာသည် အသက် (၂၄) နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။ ၁၈၈၉ အောက်တိုဘာလ၌ အင်္ဂလန်သို့ ပြန်ရောက်ခဲ့ပြီး ယခင်က အိန္ဒိယတွင် ခုနစ်နှစ်ကြာနေထိုင်ခဲ့ဖူးသည်။ အိန္ဒိယ၌ရှိစဉ် အရှေ့ဘက်တလွှားသို့ သွားသည့်လမ်းကြောင်းကိုသုံး၍ ကာလကတ္တားမြို့မှ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ထိုမှနေ၍ အမေရိကသို့ဖြတ်၍ အိမ်ပြန်ခရီးစဉ်ကို မိတ်ဆွေဖြစ်သူ အဲလက်စ်၊ တဒ်ဟီးလ် တို့နှင့်အတူ ရေနွေးငွေ့သင်္ဘောဖြင့် ခရီးနှင်ခဲ့ကြလေရာ ရန်ကုန်သည် ကာလကတ္တားမှ ပထမဆုံး ခေတ္တဆိုက်ကပ်သော ဆိပ်ကမ်းဖြစ်ခဲ့ကာ ထို့နောက် မော်လမြိုင်တွင် မစီစဉ်ထားသော ဆိုက်ကပ်ရပ်နားမှုတစ်ခု ရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ရောက်စဉ် ကစ်ပလင်က ဗမာမိန်းကလေးများ၏ အလှတရားသည် ၎င်းကို နှစ်ခြိုက်တိမ်းမူးစေခဲ့သည်ဟု ယခုလို ရေးသားထားခဲ့၏ ။ -
ခမိခဝတချိဘူတာ
ခမိခဝတချိဘူတာ  (上川立駅 ခမိခဝတချိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ မိယောရှိတိုင်း၊ ခမိခဝတချိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မန္တလေး (ကဗျာ)
ရေးသားခြင်း
"စဦးထင်မြင်ခံစားချက်ကနေ ဖြစ်လာတဲ့ မျက်ကန်းနှစ်ခြိုက်မှုနဲ့ကို ကျုပ်က ဗမာတွေကို ချစ်တာဗျ၊ ကျုပ်သေတဲ့အခါ ကျုပ်က ဗမာတစ်ယောက်ဖြစ်သွားလိမ့်မယ် ... ပြီးတော့ အသားတော်ညိုပြာညက် ခပ်လှလှမိန်းကလေးတစ်ဦးနဲ့အတူ ဟိုဟိုဒီဒီ လမ်းလျှောက်ကြမယ်။ မိန်းကလေးက ဟာသလေးတွေပြောလိုက် ရယ်လိုက်နဲ့ပေါ့။ သူစိမ်းယောက်ျားတစ်ယောက်က ကြည့်နေတဲ့အခါ ဆာရီကို ခေါင်းပေါ် ဆွဲတင်ပြီး နောက်ကနေမှ ကြာပေးပြီး စိုက်ကြည့်နေမယ့် မိန်းကလေးမျိုးလည်းမဟုတ်ပေဘူး။ ကျုပ်လမ်းလျှောက်တဲ့အခါ နောက်ကနေ လေးတွဲတွဲနဲ့ လျှောက်တဲ့သူမျိုးလည်းမဟုတ်ပြန်ဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ ဒါတွေက အိန္ဒိယဓလေ့ထုံးစံတွေလေ။ ကျုပ်ပြောတဲ့ မိန်းကလေးကတော့ မျက်လုံးနှစ်လုံးကြားက မြင်မြင်သမျှအရာအားလုံးကို ကြည့်နေမှာ၊ ရိုးဂုဏ်ရယ် ခင်စရာကောင်းတဲ့စိတ်တွေနဲ့ ကြည့်နေတာမျိုးပေါ့ဗျာ။ အဲ ... ဂေါဖီရွက်လိုလိုဟာတွေပတ်ထားတဲ့ ဆေးပြင်းလိပ်တိုတိုကြီးသောက်ပြီး သူ့ရဲ့ပါးစပ်ကို အလှပျက်စေမဲ့အလုပ်မျိုး မလုပ်မိအောင်တော့ သွန်သင်ရမယ်။ အဲဒီဆေးပြင်းလိပ်အစား အီဂျစ်ရဲ့ အကောင်းဆုံးတံဆိပ် စီးကရက်လေးတွေပဲ သောက်ပါလို့ ပြောပြရဦးမယ်။"
ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် (၁၉၄၇)
ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် (Union Parliament) သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်ပေါင်း ဥပဒေပြုလွှတ်တော် ဖြစ်ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီမှ ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် အထက်လွှတ်တော် (လူမျိုးစုလွှတ်တော်)နှင့် အောက်လွှတ်တော် (ပြည်သူ့လွှတ်တော်) တို့ ပါဝင်သည်။
မန္တလေး (ကဗျာ)
ရေးသားခြင်း
ကစ်ပလင်က ၎င်းမော်လမြိုင်တွင် ရှိခဲ့စဉ် ၎င်းကဗျာကြောင့် ကျော်ကြားလာမည့် ဘုရားကို သတိမမူမိခဲ့ဘဲ ထိုဘုရားလှေကားထစ်များမှ မြန်မာအလှမယ်လေး၏ အလှတရားကြောင့် ကြွေဆင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထိုခေတ်အခါက ဗမာအမျိုးသမီးများ၏ အလှအပကို အနောက်တိုင်းသားများက ရည်ညွှန်းပြောဆိုရေးသားမှုများရှိခဲ့ကြသည်။
ထုတ်ဝေခြင်း
မန္တလေးကဗျာသည် ပွဲဦးထွက်အနေဖြင့် "Scots Observer" သတင်းစာ/ဂျာနယ် တွင် ၁၈၉၀ ဇွန် ၂၁ ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။ စာအုပ်အနေဖြင့် ပထမဆုံးပါဝင်မှုမှာ စစ်တန်းလျားမှ ဇာတ်လမ်းကဗျာများနှင့် အခြားကဗျာများ" စာအုပ်၌ ၁၈၉၂ တွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ကစ်ပလင်၏ ကဗျာပေါင်းချုပ်စာအုပ်များတွင်လည်းပါဝင်ခဲ့ရာ အမည်အားဖြင့် ၁၉၀၀၌ ထွက်ရှိသော "အစောပိုင်းကဗျာများ" (Early Verse) ၊ ၁၉၁၉ တွင် ထုတ်ဝေသော "ကဗျာပေါင်းချုပ်" (Inclusive Verse) ၊ ၁၉၄၀ တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သော "အကောင်းဆုံးကဗျာများ" (Definitive Verse) စာအုပ်တို့တွင်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ၁၉၃၆ ၌ ထွက်ရှိသော "ကဏ္ဍစုံလင် ကစ်ပလင်" (A Kipling Pageant) နှင့် ၁၉၄၁ တွင် ထွက်ရှိသော တီ အက်စ် အဲလိယတ် (T. S. Eliot) ၏ "ကစ်ပလင်ကဗျာများမှ စိတ်ကြိုက်စာစု" (A Choice of Kipling’s Verse) တို့တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
ဖွဲ့စည်းမှု
ဤကဗျာကို ရိုးရာဘဲလဒ်အဖွဲ့ပုံစံ AABB ကာရံစနစ်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သို့ရာတွင် ကစ်ပလင်က ရင်သပ်ဖွယ်ရာ မမေ့နိုင်စရာကောင်းသည့် AABBBBBBBB ကာရံစနစ်ဖြင့် စတင်ထားကာ A ကာရံသည် sea - me ဖြစ်၍ B ကာရံသည် say - lay - Mandalay ဆိုသည့်စကားလုံးများဖြစ်ကြသည်။ ဘဲလဒ်အဖွဲ့နှင့်ဆင်တူသော အခြားသွင်ပြင်တစ်ခုမှာ ပုံနှိပ်ဟန်အရသော်လည်းကောင်း၊ အဆုံးသတ် သုံးလုံးတွဲကာရံစနစ်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း ထင်ပေါ်စေသည့် အပိုဒ်များ၊ သံပြိုင်အပိုဒ်များကို အသုံးချထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ကဗျာ၏အဆုံးသတ်သည်ကား ကဗျာအစကိုပင် ပြန်ကောက်၍ ခပ်ဆင်ဆင်တူအောင်ထည့်ထားသောကြောင့် ရိုးရာဘဲလဒ်ပုံစံ၏ ထပ်ကျော့သဘောကို ပေါ်စေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ရွတ်ဆိုရန်အတွက်သော်လည်းကောင်း အလွတ်ကျက်မှတ်ရန်အတွက်သော်လည်းကောင်း သင့်တော်သကဲ့သို့ သီဆိုရန်အတွက်လည်း အဆင်ပြေစေသည်။ ကဗျာ၏မတြာမှာ "ဖိဖော့ ရှစ်သံတွဲစကားစု" (trochaic octameter) ဖြစ်သဖြင့် ပဒ ရှစ်ခုပါဝင်သည်။ ထိုရှစ်သံတွဲတွင် စာကြောင်းများ၏ နောက်ဆုံးစာလုံးမှလွဲ၍ ကျန်သည့်အတွဲများ၌ အဖိဝဏ္ဏ (ဖိသံ)၊ ကပ်လျှက်တွင် အဖော့ဝဏ္ဏ (ဖော့သံ) ဖြင့်စီစဉ်ထားရှိသည်။ နောက်ဆုံးပဒသည် ဖော့သံမဲ့၍ ဖိသံသာပါရှိသည်။ ဥပမာတင်ပြရလျှင်
"Ship me / somewheres / east of / Suez, / where the / best is / like the / worst, Where there / aren't no / Ten Com/mandments / an' a / man can / raise a / thirst; For the / temple/-bells are / callin', / and it's / there that / I would / be— By the / old Moul/mein Pa/goda, / looking / lazy / at the / sea." ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ကစ်ပလင်၏ခေတ်အခါ၌ ၎င်း၏ကဗျာပါ မတြာ၊ ကာရံတို့ကို ချီးချူးထောမနာပြုခြင်းခံခဲ့ရကာ ၁၉၁၅ ထွက် "ကဗျာဖွဲ့ခြင်း အနုပညာ" (The Art of Verse Making) စာအုပ်၌ မောဒတ်စ်တီ ဟန်းနစ် ဂျော်ဒန်က "ကစ်ပလင်မှာ မတြာ၊ ကာရံတွေအတွက် အံဩစရာ နားရှိပေတယ်။ ဖိဖော့သံတွေက ကွက်တိဝင်ပြီး သူ့ရဲ့နရီစည်းဝါးကလည်း ထစ်ထစ်ငေါ့ငေါ့ မဟုတ်သလို မသေချာမရေရာတဲ့ပုံစံလည်း မဟုတ်ဘူး။ သူ့မန္တလေးကဗျာဆိုရင် ကာရံပိုင်း အလွန်တရာကောင်းမှကောင်းဆိုပြီး ကိုးကားယူချင် ယူနိုင်သဗျ၊ အရင်ကရေးဖွဲ့ခဲ့သလို သက်သက်သာသာ ချောချောမွေ့မွေ့နဲ့" ဟူ၍ ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။
ကဗျာဆရာနှင့် ဝေဖန်ရေးသမား တီ အက်စ် အဲလိယတ်က ၁၉၄၁ ၌ "ကစ်ပလင်သည် ၎င်း၏ဘဲလဒ်အဖွဲ့များအတွက် တီထွင်ထုတ်ဖော်ခဲ့သော ပုံစံအမျိုးမျိုးသည် သာမန်နှင့်မတူ ထူးခြားလှသည်၊ တစ်ခုချင်းစီသည် ထင်ရှား၏ ၊ ကဗျာကပေးပို့သည့် ခံစားချက်၊ ကြောင်းရာနှင့် ကွက်တိဝင်သည်။" ဟူ၍ ရေးသားခဲ့သည်။
ထောက်ခံမှု
စာပေဝေဖန်ရေးသမား ရှရန် ဟာမီလ်တန်က ၁၉၉၈ တွင် မန္တလေး ကဗျာသည် ကောင်းမွန်သော အင်ပါယာဂုဏ်ပြု ဖွဲ့နွဲ့ရေးစပ်မှု (အင်ပါယာဆိုင်ရာ အမြင်စိတ်ကူးဖော်ပြမှု) ဟုဖော်ပြသည်။ ရှေးယခင် စစ်သည်တော်များသည် ၎င်းတို့၏ဆောင်ရွက်ချက်များကို သီချင်းလုပ်ဆိုကြကာ စိတ်နှလုံးခံစားမှုကို တိုးမြင့်စေသည်။ ဤသို့ဖြင့် သီချင်းအမျိုးအစားတစ်ခုပေါ်ပေါက်လာရာ အမည်အားဖြင့် "နယ်စပ်စည်းရိုး ဘဲလဒ်သီချင်းများ" (border ballad) ဖြစ်လာသည်။ ဤရှေးရိုးရာ "နယ်စပ်စည်းရိုး ဘဲလဒ်သီချင်းများ" ထဲသို့ အံဝင်စေရန် ကစ်ပလင်က မန္တလေးကဗျာကို ထိုအမျိုးအစားထဲသို့ သွတ်သွင်းခြင်းဖြင့် အင်ပါယာချီးမြှောက် သီချင်းဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဤသည်ကို သူမ (ဟာမီလ်တန်) က ဆက်လက်ပြီး ကစ်ပလင်သည် ဝိတိုရိယခေတ် စာဖတ်သူကို အင်ပါယာ(ဂုဏ်ပြု) သီချင်းတစ်ပုဒ်အဖြစ် ရှုမြင်တတ်စေရန် အရိပ်နိမိတ်ပြပေးသည်ဟုဆိုခဲ့သည်။ မန္တလေးကဗျာပါဝင်သော "စစ်တန်းလျားမှ ဇာတ်လမ်းကဗျာများနှင့် အခြားကဗျာများ" စာအုပ်ကို ၁၈၉၂ တွင် ထိုပုံစံမျိုးဖြင့် စီစဉ်မှုပြုခဲ့သည်။ ယင်းကာလသည် ဗြိတိသျှဘဲလဒ်ခေါ်သည့် ဇာတ်လမ်းသီချင်းကဗျာများ၏သမိုင်းကို ထက်သန်စွာဖြင့် စိစစ်နေသော အချိန်အခါလည်းဖြစ်သောကြောင့် ကစ်ပလင်သည် "အမျိုးသမီးတစ်ဦးက အနိုင်ရသူ လူဖြူတစ်ဦးကို အရှုံးပေး အညံ့ခံခြင်း၊ ထပ်တိုးသဘောအနေဖြင့် မိမိ၏ မြို့၊ နိုင်ငံကိုပါ အညံ့ခံခြင်း ... " စသည့် သတင်းစကားသယ်ဆောင်ထားသည်မှာ မန္တလေးကဗျာဖြစ်သည်ကို သိမြင်ပေလိမ့်မည်ဟူ၍ ဟာမီလ်တန်က ဆက်လက်ရေးသားခဲ့သည်။ သူမက ဆက်လက်သုံးသပ်ရာ ထိုအထဲမှ စစ်သားသည် သဒ္ဒါနည်းအရ "အပြု" သဘောဆောင်၍ မိန်းကလေးသည်ကား သဒ္ဒါနည်းအရ "အပြုခံ" သဘောဆောင်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ရေးဖွဲ့ထားသည်၌ မိန်းကလေးသည် "လိုလိုလားလား အညံ့ခံကာ သူ့ကျွန်" သဘောသက်ရောက်မှုရှိနေသည်ကို ဟာမီလ်တန်က ထောက်ပြသည်။ မိန်းကလေး၏အမည်ကို သီပေါဘုရင်၏ ကြင်ရာတော် စုဖုရားလတ် မည်ကြောင်း ဆိုသည့်အချက်မှာ ကစ်ပလင်က ဗြိတိသျှတို့၏ ဗမာနန်းဆက်ကို ဖယ်ရှားခဲ့ခြင်းအား ရောင်ပြန်ဟပ် ဖော်ပြမှုဟူ၍ပင် သူမက ဝေဖန်မှုပေးခဲ့သည်။
ကန့်ကွက်မှု
အန်ဒရူး ဆက်(လ်သ်) က ဟာမီလ်တန်၏ စိစစ်ချက်ကို မှတ်ချက်ပြုခဲ့ရာ "ကစ်ပလင်ရဲ့ ခေတ်ပြိုင်ပုဂ္ဂိုလ်တွေ ဒါမှမဟုတ် အဲဒီခေတ်ကစပြီး ယခုခေတ်အထိ များလှစွာသောသူတွေဟာ ဒီဘဲလဒ်ကို ဆိုင်ရာသူတွေလောက်ပဲ နားလည်တဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေနဲ့ရေးထားတာကို သိကြရဲ့လားဆိုတာကတော့ အငြင်းပွားစရာကောင်းပါတယ်။ ဒါပေမယ့်လည်း ထက်သန်တဲ့ တုံ့ပြန်မှုတော့ ရခဲ့ပါတယ်" ဟူ၍ဆိုသည်။ ၂၀၀၃ တွင် ဒေးဗစ် ဂီလ်မောက ၎င်း၏စာအုပ်The Long Recessional: The Imperial Life of Rudyard Kipling တွင် "ကစ်ပလင်ရဲ့ (ဗြိတိသျှ)အင်ပါယာအပေါ်ရှုမြင်ပုံက ကိုယ့်နိုင်ငံအကျိုးအတွက် သူတစ်ပါးနိုင်ငံများကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်မဲ့ နယ်ချဲ့ဝါဒမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ သေချာတာကတော့ သူမှာ လူမျိုးရေးခွဲခြားစိတ် မရှိဘူး။ မန္တလေးကဗျာသည် အလွန်နှစ်သက်ဖွယ်ရှိသော်လည်း ထင်ရှားသိသာသောအမှားများနှင့် ကဗျာတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်ဟု ဂီလ်မောက ဆက်လက်ရေးသားထားသည်။  ဆက်(လ်သ်)ကလည်း ထိုသို့ပင် ရှုမြင်သုံးသပ်ထားသည်။ ဆက်(လ်သ်) က ကစ်ပလင်၏ ခေတ်ပြိုင်ပုဂ္ဂိုလ်များက များမကြာမီတွင်ပင် ကဗျာပါ ပထဝီအနေအထား ကမောက်ကမ၊ မမှန်မကန်ရေးထားသည်ကို သိမြင်ခဲ့ကြရာ နမူနာအနေဖြင့် မော်လမြိုင်မြို့သည် ပင်လယ်မှ ၆၁ ကီလိုမီတာ (၃၈ မိုင်) ဝေး၍ ပင်လယ်ကို မမြင်နိုင်၊ ပြီးလျှင်လည်း ကဗျာ၌ ပင်လယ်သည် အရှေ့၌ရှိသည်ဟု ရေးသားထားရာ အမှန်မှာ ပင်လယ်သည် အနောက်ဘက်တွင်သာရှိသည်။
အီယန် ဂျက်က ဂါးဒီးယန်းသတင်းစာတွင် ကစ်ပလင်သည် ကဗျာ၌ အင်ပါယာနှင့် နယ်ချဲ့ဝါဒကို ချီးမြှောက်နေသည်မဟုတ်ဟု ရေးသားဖော်ပြခဲ့ကာ ဆက်လက်၍ဆိုသည်မှာ ၎င်းသည် "လူဖြူတစ်ယောက်၏ ဝန်ထုပ်" (The White Man's Burden) ဆိုသော ကဗျာများကိုကား ရေးသားခဲ့သည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်၍ ထိုကဗျာများသည် နယ်ချဲ့ဝါဒအားပေးအားမြောက်ပြုသော လက်ရာစာပေများဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း မန္တလေးကဗျာမှာ ထိုသို့သော အမျိုးအစားမဟုတ်ပေ။ ကစ်ပလင်အဖွဲ့အစည်း အတွက် ထုတ်ဝေသော ဆောင်းပါးတစ်စောင်တွင် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဆရာ အီဂေါ ဘာနာရှော့ဗ်က "ဗြိတိသျှစစ်သားနှင့် ဗမာမိန်းမပျိုလေးတို့၏ စိတ်ခံစားဖွယ်ကောင်းသော ချစ်ခြင်းမေတ္တာကို နှစ်လိုဖွယ်မြင်သာအောင် ဖော်ကျူးထားသည်။ ဗမာမိန်းကလေးသည် အထက်တန်းမဆန်သောလူမျိုးကို ကိုယ်စားပြုပြီး ဗြိတိသျှစစ်သားသည် အထက်တန်းဆန်သောလူမျိုးကို ကိုယ်စားပြုသည်မှာ ပဓာနမဟုတ်၊ အရေးမကြီး၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကစ်ပလင်သည် ဤနေရာ၌ လူဆိုသည့်အချက်ကို အထူးပြုဖော်ပြပြီး အင်ပါယာသဘော ခံစားသက်ဝင်ပြုမူသည့်အနေအထားမဟုတ်ပေ။" ဟူ၍ ရေးသားထားလေသည်။
ချစ်မှုရေးရာအဖွဲ့
အန်ဒရူး ဆက်(လ်သ်) ၏ "မန္တလေးမှ တီးကွက်များ" (The Riff from Mandalay) စာအုပ်ကို သုံးသပ်၍ မိုက်ကယ် ဝဲဇ်လီ (Michael Wesley) က ဆက်(လ်သ်) သည် ကဗျာက ထိုခေတ်အခါက ဗြိတိသျှများ၏စိတ်ကို ထိထိရောက်ရောက် မည်သည်ကြောင့် ဖမ်းစားခဲ့သည်ကို ရှာဖွေမှုပြုခဲ့သည်။ ကဗျာ၌ ညှို့ယူဖမ်းစားထားသည့်အကြောင်းအရာထက် ကဗျာဆရာနှင့် သူ့ပရိသတ်ကို ကဗျာက ပို၍ဖော်ပြထားပေးသည်ဟု သုံးသပ်သည်။ နောက်ထပ်မှတ်ချက်တစ်ခု၌ ကဗျာသည် ချစ်မှုအဖွဲ့ကို အစပျိုးပေးသော်လည်း ပထဝီသဘောမှာ မမှန်ကန်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ စာရေးဆရာ ဆမ်းမားဆတ် မောန်(Somerset Maugham) က မန္တလေးဆိုသော စကားရပ်တွင် သံနေသံထားအရ အချသံ (falling cadence) ရှိနေသည်။ ... ဤချစ်စရာစကားလုံး ကိုယ်တိုင်ကိုယ်က ချစ်မှုအာရုံ၏ အလင်းအမှောင် အနီးအဝေးစသည်တို့ကို သိမ်းကျုံးစွဲယူထားပြီးသားဖြစ်သည်။ ခရီးသွားစာရေးဆရာမ အဲမာ လာကင် (Emma Larkin) က နိုင်ငံခြားသားများအဖို့ "မန္တလေး" ဆိုသည့်အမည်သည် "အရှေ့တိုင်းက ပျောက်ဆုံးနေသော မြို့တော်၏ ပုံရိပ်များနှင့် အပူပိုင်းဒေသ၏ ထည်ဝါသားနားမှု" တို့ကို မြင်ယောင်စေသည် ဖြစ်ကြောင်း သူမ၏ စာအုပ်တစ်အုပ်တွင်ရေးသားခဲ့သည်။ သူမကပင် ဆက်လက်၍ ထိုအမည်၏ နှစ်လိုမြတ်နိုးဖွယ်ကောင်းမှုသည် ကဗျာထဲကသာ ရရှိပြန်သည်ဟု ပြောဆိုထားကာ ဥပမာ ဤစာသားများကဲ့သို့ဖြစ်၏ ဟုဆိုသည်။
"For the wind is in the palm-trees, and the temple-bells they say: 'Come you back, you British soldier; come you back to Mandalay!'"
စာပေဝေဖန်ရေးသမား စတီးဗန်မောရ်က "တစ်ခါတုန်းက နာမည်ကျော်ကဗျာတစ်ခုမှာ အောက်ခြေလူတန်းစား ကော့ခ်နီ စစ်သားတစ်ဦးဟာ ဗမာပြည်ရဲ့ အပူပိုင်းနိဗ္ဗာန်ဘုံကို အမွှန်းတင်လေရဲ့။ ပြီးတော့ မိန်းမပျိုလေးရဲ့ ဆွဲဆောင်မှုလည်းခံရ၊ ပညတ်တော်ဆယ်ပါးမရှိတဲ့ ဘာမှလိုက်နာစရာမလိုတဲ့ လွတ်လပ်မှုရဲ့ ဆွဲဆောင်ခြင်းလည်းခံရ၊ အဲဒီချစ်သူမိန်းကလေးဟာ ခုများတော့ အလှမ်းကွာဝေးပြီး ဘယ်လိုမှ ပေါင်းစပ်လို့မရ ... စသဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။
ဆက်(လ်သ်) က ကဗျာထဲ၌ လိမ်ယှက်နေသော အကြောင်းအရာများကို ခွဲခြားဖော်ပြပေးရာ ထူးဆန်းထွေပြား ကာမရမက်နှိုးဆွခြင်း၊ ဗြိတိန်၏ ဝိတိုရိယခေတ် လိင်ပိုင်းအရေးအဖွဲ့နှင့်(လူမျိုး/ဘာသာ) မတူညီကြသော လက်ထပ်ထိမ်းမြားမှုကို ကြောင့်ကြထိတ်လန့်မှု၊ နယ်ချဲ့ဝါဒသည် အဖိနှိပ်ခံ နင်းပြား အမျိုးသမီးတို့ကို မြှင့်တင်ပေးနိုင်သည်ဟူသော စိတ်ကူး၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မပွင့်လင်းသော လူမှုအဖွဲ့စည်းများမှ အမျိုးသမီးများ၏ အပြုအမူကို ထိန်းချုပ်ကန့်သတ်လိုသည့် ဘာသာရေးပြောင်းပေးလိုသောစိတ် ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏အမြင်၌ မန္တလေးကဗျာသည် ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ဝါဒ၏ တင်းကျပ်သောစည်းကမ်း၊ ငွေကြေးကျပ်တည်းခြင်း (တိုက်ပွဲများကြောင့်)၊ ပထဝီနိုင်ငံရေးအနေအထား စသည့်အကြောင်းများမဟုတ်ဘဲ ချစ်ရေးချစ်ရာစစ်စစ်သာဖြစ်သည်။
သာမန်သူများအတွက်
အဲလိယတ်သည် ဤကဗျာကို ၁၉၄၁ တွင်ဖြန်ချိခဲ့သော "ကစ်ပလင်၏ကဗျာများမှ စိတ်ကြိုက်စာစု"တွင် ထည့်သွင်းထား၍ "ကစ်ပလင်ရဲ့ ကဗျာတွေက အသံကျယ်ကျယ်နဲ့ဖတ်ရင် အကောင်းဆုံးပဲ ... နားဝင်ဖို့အတွက်ဆိုရင်လည်း ဘာလေ့ကျင့်မှုမှ မလိုဘူး။ ပြောင်မြောက်ပြီး အထာကျတဲ့ စကားလုံး၊ စကားစု၊ ကာရံတွေက ရိုးစင်းတဲ့ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ လိုက်ဖက်ပါပေတယ်။" ဟုဆိုခဲ့သည်။
ဂျက်၏အမြင်တွင် ကဗျာသည် တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းအပေါ်၌ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လှုံ့ဆော် သတိတရဖြစ်စေသည်။ ကစ်ပလင်က အလွန်အလှမ်းကွာဝေးလျက် ရှိသော မြန်မာမိန်းကလေးကို ကော့ခ်နီ လေသံ(လေယူလေသိမ်း)ဖြင့် ပြောဆိုနေသည်။ ကဗျာတွင် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော စာကြောင်းရေ (၅၁) ကြောင်းတွင် "လူမျိုး၊ အဆင့်အတန်း၊ လိင်၊ ကာမရမက်၊ တိုင်းတပါး ဆိုသည့်ဝေါဟာရအနက်များပါရှိပြီး မနုဿဗေဒပညာရှင်များနှင့် သမိုင်းဆရာများ သတ်မှတ်ကြသည့် "နယ်ချဲ့ဝါဒနှင့်သက်ဆိုင်သော အာသာဆန္ဒ" လည်းပါဝင်လျက် ရှိသည်။ ဂျက်ကပင် မှတ်ချက်တစ်ခုပြုခဲ့သေးရာ ထိုမှတ်ချက်တွင် ကစ်ပလင်ခေတ်ပြိုင်ပုဂ္ဂိုလ်များသည် ဤအချက်များကိုကား မကန့်ကွက်ကြ၊ သို့သော် ကစ်ပလင်၏ ဖော်ပြထားသော တည်နေရာအမှားဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်သည် အရှေ့ဘက်တွင်ရှိသည်ဟူသောအချက်၊ ထို့အတွက်ကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် ထိုပင်လယ်အော်တွင် တည်ရှိမနေဟူသောအချက်ကိုသာ ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။
အကျိုးသက်ရောက်မှု
ဆက်(လ်သ်)၏ ပြောဆိုမှုအရ မန္တလေးကဗျာသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဖျားဒေသများနှင့်ပတ်သက်၍ အနောက်တိုင်း၏ ရေပန်းစားသောအမြင်သဘောထားအပေါ်၌ ရိုက်ခတ်မှုတစ်ခုရှိသည်။ ကဗျာသည် ဗြိတိန်၊ အမေရိက၊ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ အင်္ဂလိပ်စကားပြောနိုင်ငံများ၌ အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ဤကဗျာကိုပင် ဂီတအသွင်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ကဗျာအသွင်များဖြင့်သော်လည်းကောင်း မှီငြမ်းပုံဖော် အတုခိုးခဲ့ကြသည်။ ထိုမှီငြမ်းရေးဖွဲ့ထားသော ဂီတ၊ သီချင်းများသည်လည်း ရုပ်ရှင်အချို့၌ပါဝင်လာခဲ့ကြကာ ဤဘဲလဒ်ပုံစံသည် သရော်ဟန် တုပထားသောမူ၊ မှီငြမ်းမူတို့အတွက် အလွန်လွယ်ကူစွာ ပြောင်းလည်းနိုင်သောကြောင့် ဆူဒန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ၁၈၉၆ စစ်ဆင်ရေးမှအစပြု၍ စစ်သီချင်းပေါင်း ခြောက်ပုဒ်ခန့်ထွက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် :
ရှမ်းစုရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ရှမ်းစုရွာ (Shansu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ လက်ပံကြီးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံကြီးတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၇ ဦး၊ မ ၇၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။
မန္တလေး (ကဗျာ)
အကျိုးသက်ရောက်မှု
ဆက်(လ်သ်)က ကဗျာ၏အမည်သည် စီးပွားရေးနယ်ပယ်တွင်လည်း တန်ဖိုးရှိလာရာ စာအုပ်ပေါင်း (၃၀) ခန့်သည် ဤကဗျာခေါင်းစဉ်ကိုပင် အခြေပြု၍ အမည်ပေးခဲ့ကြပုံမှာ နမူနာအားဖြင့်The Road from Mandalay နှင့် Red Roads to Mandalay တို့ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၀၇ တွင် ဟားယန့်ဇ် (H. J Heinz) က အချဉ်ရည်တစ်မျိုးကို "မန္တလေး ဆော့စ်" အမည်ဖြင့် ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ရမ်(အရက်) နှင့် သစ်သီးကော့တေးအရက် တို့၏ အမည်မှာလည်း မန္တလေးပင်ဖြစ်သည်။
ဂီတ
ကစ်ပလင်၏ စာသားကို အိုလီ စပိ(ခ်စ်)က မှီငြမ်း၍ On the Road to Mandalay အမည်ဖြင့် ရေးဖွဲ့သီကုံးခဲ့ရာ လူသိအများဆုံးသီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်လာပြီး ပီတာ ဒေါဆန်က တဖန်လူကြိုက်များစေခဲ့သည်။ စပိ(ခ်စ်) က ဂီတကို ၄/၄ တိုင်မင်၊ E-flat major ကီးဖြင့် စစ်(ချီ)သီချင်းဟန်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
ရှမ်းစုရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန္တလေး (ကဗျာ)
ဂီတ
ဤသီချင်းသည် ယခင်ကထွက်ရှိခဲ့ဖူးသည့် ဂီတေးသွား (၆) ပုဒ်ကို အစားထိုးနိုင်ခဲ့ရာ ၎င်းတို့မှာ ဂျရာ့ဒ် ကော့ဘ် (၁၈၉၂) ၊ အာသာ သေးယာ (၁၈၉၂) ၊ ဟန်နရီ ထရာဗဲနီယန် (၁၈၉၈) ၊ ဗားလ်တာ ဒါးန်ရော့ရှ် (၁၈၉၈) ၊ ဝေါလ်တာ ဟက်ဂျ်ကော့ခ် (၁၈၉၉) ၊ အာသာ ဝိုက်တင်း (၁၉၀၀) တို့၏ "မန္တလေး" ဂီတတေးသွား (၆) ပုဒ်တို့ပင်ဖြစ်သည်။ ပါစီ ဂရိန်ဂျာသည်လည်း ၁၈၉၈ တွင် မန္တလေးတေးသွားကို စပ်ဆိုခဲ့သော်လည်း ဖြန့်ချိခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ စုစုပေါင်းအနေဖြင့် ဂီတတေးသွားပေါင်း (၂၄) ပုဒ်ရှိ၍ အမျိုးအစားအနေဖြင့် ဂျက်ဇ်၊ ရက်ဂ်တိုင်း၊ ဆွင်း၊ ပေါ့ပ်၊ ဖို့ခ်၊ ကမ်းထရီးဂီတများဖြစ်ကြကာ အများစုမှာ ကဗျာ၏ပထမနှစ်ပိုဒ်နှင့် နောက်ဆုံးနှစ်ပိုဒ်ကိုသာ သံပြိုင်ပိုဒ်ဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်၊ ဒိန်းမတ်၊ ဂျာမန်၊ ရုရှား စသည့်မူဟန်များဖြင့်လည်း ထုတ်ဝေမှုများရှိခဲ့သည်။
ဘီလီ မေ စီစဉ်ညွှန်ကြားသော စပိ(ခ်စ်)၏ တေးသွားသည် အဆိုတော် ဖရန့်ခ် ဆင်နားတာ၏ Come Fly with Me အခွေတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကစ်ပလင်၏သမီးနှင့် ၎င်း၏အမွေဆက်ခံသူက ကစ်ပလင်၏ စာသားဖြစ်သော Burma girl ကို Burma broad ၊ the man, who east of Suez can raise a thirst နေရာ၌ a cat can raise a thirst ၊ temple-bells အား crazy bells စသည့်ပြောင်းလဲထားမှုကို ကန့်ကွက်ခဲ့ကြလေသည်။ ဆင်နားတာက ဤသီချင်းကို ဩစတေးလျတွင် ၁၉၅၉ ၌ ဖျော်ဖြေခဲ့၍ ကစ်ပလင်မိသားစု၏ သီချင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ကန့်ကွက်မှုအကြောင်း ပြောပြပေးခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:ကိုလိုနီခေတ် ကဏ္ဍ:ကဗျာ
မင်ထုံးရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျော့ချ် ပေါ်လို လေးမန်း
ဂျော့ချ် ပေါ်လို လေးမန်း (၁၉၃၉ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ တွင် ရီယို ဒီ ဂျီးနေးရိုးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ ) သည် ၂၀၁ဝ တွင် ချမ်းသာ ကြွယ်ဝမှု ခန့်မှန်းခြေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၅ ဘီလျံ ရှိပြီး၊ ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ တတိယ အချမ်းသာဆုံးသူ ( ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး နံပါတ် ၆၄ နှင့်၊ Forbes တွင် နံပါတ် ၄၈ ) ဖြစ်သည်။
၁၉၃၉ တွင် ဂျော့ချ် ပေါ်လိုလေးမန်း အား ဘရာဇီးလ် နိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်နေကြသော ဆွဇ် လူမျိုးမိဘ နှစ်ပါးမှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ဘွဲ့ကို စီးပွားရေးပညာ အဓိကဖြင့် Harvard University မှ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ မှ ၁၉၆၂ အထိ Credit Suisse ငွေကြေးအရင်းအနှီးဆိုင်ရာ ကုမ်ပဏီတွင် အလုပ်သင်အနေနှင့် ဝင်ရောင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် သူနှင့် အတူ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်သုံးယောက်စုပေါင်း၍ ဘရာဇီးလ် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု ဘဏ်လုပ်ငန်း Banco Garantiaကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရက်သတ်တပတ် အနည်းငယ်ကြာပြီးနောက်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ ဈေးကွက် ပြိုလဲမှု ကြောင့် စိတ်ပျက်အားလျော့ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် Lemann သည် တနိုင်ငံလုံးတွင် ဩဇာဂုဏ်သရေ အကြီးမားဆုံးနှင့် တီထွင်ဖန်တီးနိုင်မှုအားအကောင်းဆုံးသော ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု ဘဏ်လုပ်ငန်း ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည့် Garantia ကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ Forbes မဂ္ဂဇင်းမှ ၎င်း၏ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု ဘဏ်လုပ်ငန်း ကို “ဘရာဇီးလ်ပုံစံပြောင်းထားသော Goldman Sachs (a Brazilian version of Goldman Sachs)” ဖော်ညွှန်းခဲ့သည်။
(Goldman Sachs ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတကာ အတိုင်းအတာ နှင့် လုပ်ကိုင်နေသော အမေရိကန် အခြေစိုက် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု ဘဏ်လုပ်ငန်း ကြီး ဖြစ်သည်။) နောက်ပိုင်းတွင် သူနှင့်သူ့လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်သုံးယောက် တို့သည် ဘရာဇီးလ်ဘီယာ ချက်စက်ရုံ တစ်ရုံ၏ အုပ်ချူပ်ခွင့်ကို ဝယ်ယူခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ၎င်းသည် နာမည်ကြီး အချိုရည် ကုမ္ပဏီ AmBev အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် AmBev သည် pretax profit margin ၃၅% နှင့် ရောင်းရငွေ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂.၇ ဘီလျံ ရနေပြီ ဖြစ်သည်။ ဘရာဇီးလ် ၏ ၆၅% နှင့် အာဂျင်တီးနား ၏၈၀%နီးပါး သောဘီယာဈေး ကွက် ကို ချူပ်ကိုင်ထားပြီးသား ဖြစ်နေပြီး၊ ပါရာဂွေး၊ ဥရုဂွေး နှင့် ဘိုလီးဗီးယား နိုင်ငံများတွင်လည်း လက်ဝါးကြီးအုပ် အနေအထားကို ရရှိနေသေးသည်။ AmBev သည် ၂၀၀၄ ဩဂုတ်တွင် Belgium ရှိ Interbrew နှင့် ပေါင်း၍ InBev အဖြစ်သို့ ပြောင်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ပေါင်းစပ်ထားပြီးသောလုပ်ငန်းဖြစ်သည့် InBev သည် စတော့ရှယ်ယာ ဈေး ၄၀% မြင့်တက်ခဲ့သည်။
တချိန်က ကျော်ကြားခဲ့သော တင်းနစ်ချန်ပီယံ (Wimbledon တွင် ကစားခဲ့) ဖြစ်သူ Lemann သည် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်ဟောင်း Banco Garantia ၊ ဘီလျံနာ စာရင်းဝင်များဖြစ်သော Marcel Telles and Carlos Alberto Sicupira တို့ နှင့်အတူ ဘရာဇီးလ်ရှိ လုပ်ငန်းများ ရင်းနှီးမြှပ်နှံရာတွင် တက်ကြွဆဲ ဖြစ်သည်။
၎င်းအပြင် ဂျော့ချ် ပေါ်လို လေးမန်း သည် Lojas Americanas S.A., the Gillette Company နှင့် Swiss Re တို့တွင် အုပ်ချူပ်ရေး အဖွဲ့ဝင် တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး၊ New York Stock Exchange ၏ လက်တင် အမေရိကန် အကြံပေး ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌဘရာဇီးလ် ကျောင်းသားများအား စကော်လားရှစ် ပေးလျက်ရှိသော Fundação Estudar ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်သူနှင့် အုပ်ချူပ်ရေး အဖွဲ့ဝင်၊ နှင့်Credit Suisse Group နှင့် DaimlerChrysler တို့တွင် နိုင်ငံတကာ အကြံပေး ဘုတ်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
Lemann သည် 3G Capital ၏ နောက်ခံ ငွေကြေးထောက်ပံ့သူများ တွင်လည်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၁ဝ စက်တင်ဘာတွင် 3Gက ဘာဂါကင်းန်၏ စတော့ရှယ်ယာ အားလုံးအတွက် ဈေးကွက်တန်ဖိုးအပေါ်တွင် အာမခံ ၄၅% နှင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄ ဘီလျံ လေလံဈေး ပေးခဲ့သည်။ ယခင်က Wendy (Fast food ) ကုမ်ပဏီ တွင် ရင်းနှီး မြှပ်နှံဖူးပြီး ဘာဂါနှင့် အကြော်အလှော် လုပ်ငန်း နှင့် ပက်သက်၍ အတွေ့အကြုံရှိသော Lazard, JPMorgan Chase, Barclays Capital and the law firm Kirkland & Ellis…..လုပ်ငန်းများ မှ 3G ကို ဘာဂါကင်းန် ကို ဝယ်ယူရန် အကြံပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
လေးမန်း သည် Brahma ဘီယာ လုပ်ငန်းကြီး၏ အုပ်ချူပ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ဒါရိုက်တာ အဖြစ် ၁၉၉ဝ မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ လုပ်ခဲ့ဖူးသည်။ သူသည် လက်ရှိတွင် အိမ်ထောင်ကျပြီး ကလေး ခြောက်ယောက် ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံဓာတ်ပုံအသင်း
မြန်မာနိုင်ငံဓာတ်ပုံအသင်းကို ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်က စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံဓာတ်ပုံအသင်းသည် ၃၅ လမ်း(အောက်)၊ ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည်။
၁၉၅၀-ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၁)ရက်နေ့တွင် (Rangoon Photographic Society) အမည်ဖြင့် ဓာတ်ပုံဝါသနာပါသူများက စတင် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ” မြန်မာနိုင်ငံဓာတ်ပုံအသင်း ” ဟု အမည်ကိုပြောင်းလဲခဲ့ပြီး၊ အသင်းဝင် အရေအတွက် တိုးချဲ့ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစတင်ကာ ယခု ရုံးခန်းတည်နေရာ၌ပင် အသင်းရုံးခန်းကို ဖွင့်လှစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဓာတ်ပုံအသင်းဝင်များစုပေါင်း၍ စံပြအလှမယ်ရိုက်ကူးခြင်းနှင့် ခရီးထွက်၍ ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးခြင်း၊ ဓာတ်ပုံပြိုင်ပွဲများကျင်းပခြင်း အပါအဝင် ဓာတ်ပုံပညာ တိုးတက်ပြန့်ပွားရေးကို အစဉ်တစိုက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။  နိုင်ငံတော်နှင့်  အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများကိုလည်း ဓာတ်ပုံနှင့် ပတ်သက်သော အကူအညီများကို ပေးအပ်ကူညီလာခဲ့သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် 1st Myanmar International Photography Salon ကြီးကို FIAP အသိအမှတ်ပြုမှတ်ပုံတင်နံပါတ်ယူ၍ အောင်မြင်စွာကျင်းပခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၅
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီဇင်ဘာ ကဏ္ဍ:၁၉၉၅
မဟာသုပိနသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အလောင်းတော် ဘဝ၌မြင်မက်သော အိပ်မက်ကြီးငါးပါးတို့နှင့် ယင်းတို့၏အကျိုးကျေးဇူးတို့ကို ရဟန်းတော်တို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ အိပ်မက်နှင့်ဆက်စပ်၍ သိမှတ်ဖွယ် အသွယ် သွယ်နှင့် မယ်တော်မာယာဒေဝီ၏အိပ်မက်နှင့် ကောသလမင်းကြီး၏ အိပ်မက်တို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
စက်ဝန်
စက်ဝန်
စက်ဝန်ရာထူးမှာ ရှေးယခင်အခါကမရှိဘဲ ရတနာပုံခေတ် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများ ပေါ်ပေါက်လာသော အခါမှသာ ခန့်အပ်ခဲ့သော ရာထူးဖြစ်သည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် လွှစက်၊ ရက်ကန်းစက်၊ ဒဂငါ်းသွန်းစက်၊ ဗုံးအမြောက်ဆံသွန်းလုပ်စက်၊ စာပုံနှိပ်စက်၊ ရတနာပုံ သဘေငါ်စက်ရုံ စသည့်စက်ရုံများကို စက်ဝန်က ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ရသည်။
စက်ဝန်မဟာသူရသိဒ္ဓိ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ပထမဆုံးခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူ စက်ဝန်မှာ ပြင်သစ်လူမျိုး ဒဗေရာ (ဖာနန်ဒီဗယ်ရာ) ဖြစ်သည်။ ဒဗေရာ၏ မင်းပေးဘွဲ့မည်မှာ မဟာသူရသိဒ္ဓိဖြစ်သည်။ စက်ဝန်ဒဗေရာအနဖြေင့် ဒဂငါ်းစက်ရုံကို အဓိကထားကြီးကြပ်ပေးခဲ့ရကြောင်း သိရှိရသည်။ သူသည် မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားခေါင် စကြာဒေဝီ၏ တူမတော်စပ်သူ ဒေါ်ခင်ရွှမြေင့်နှင့် လက်ဆက်ခဲ့၏။ ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် ညောင်ရမ်း၊ ညောင်အုပ်မင်းသားများ ဗြိတိသျှပိုင်နက်သို့ ထွက်ခွာသွားနိုင်ရန် ကူညီခဲ့မှုဖြင့် ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်။ ယင်းနောက် ပြည်မြို့သို့ သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့ရာ အသက် ၉၉ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ စက်ဝန်ဒဗေရာ၏ သားအငယ်ဆုံးဖြစ်သူ ဦးမောင်ကြီးမှာ ၁၉၆၄ ခုနှစ်က အသက် ၈၆ နှစ်အရွယ်ရှိပြီး ထိုစဉ်က ချောက်မြို့၌ သက်ရှိထင်ရှားရှိနေဆဲဖြစ်ကြောင်း သိရှိရ၏။
စက်ဝန် ဦးရဲတင် သီပေါမင်းနန်းတက်စ ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်ဆွေတော်မျိုးတော်များထဲမှ ဦးရဲတင်ဆိုသူကို မင်းရဲညွန့်ဘွဲ့ဖြင့် စက်ဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးရဲတင်သည် ယွန်းစုဝန်အဖြစ်ပါ တာဝန်ထမ်းရွက်ရသဖြင့် သူ့အား စက်ဝန်ယွန်းစုဝန် မင်းရဲညွန့်ဟု ခေါ်ဆိုကြ၏။ စက်ဝန်ဦးရဲတင်ကို ဗြိတိသျှမှတ်တမ်းများ၌ အဂင်လိပ် မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲအတွင်း ကျဆုံးသွားကြောင်း ဆိုကြသည်။ သို့သော် ဦးရဲတင်မှာ စစ်ပွဲ၌ကျဆုံးခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ သီပေါမင်း ပါတော်မူသွားပြီးနောက် ရတနာဂီရိတွင် ကျင်းပသည့် သမီးတော်များ နားထွင်းမဂင်လာပွဲသို့ပင် ဝန်ကတော်၊ သား ခင်မောင်ကြီးတို့နှင့်အတူ သွားရောက်ခဲ့ပါသေးသည်။ ဦးရဲတင်မှာ ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလတွင်မှ ကွယ်လွန်ခဲ့၏။
သဲနီရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
သဲနီရွာ (Theani)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ သဲနီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၆၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သဲနီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၄ ဦး၊ မ ၇၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂန်းကျရွာ၊ ဂန်းကျ
ဂန်းကျရွာ၊ ဂန်းကျ
ကမားဝရွာ
ကမားဝရွာ
ရဟိုင်ကွင်းရွာ၊ ရဟိုင်ကူးတို့
ရဟိုင်ကွင်းရွာ၊ ရဟိုင်ကူးတို့
ပန်ကရိယ
ပန်ကရိယ(မုန့်ချိုအိတ် ဟုလည်း ခေါ်သည်။)သည် အဆီ၊ ကစီနှင့် အသားဓာတ်များကို ရိုးရှင်း သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းလေးများ အဖြစ်သို့ ရောက်စေရန် အင်ဇိုင်းမ်များ ထုတ်လုပ်၍ ခြေပေးပါသည့် အလုပ်ကို လုပ်သည်။ ပန်ကရိယ( မုန့်ချိုအိတ်)မှ ထွက်သော အရည်တို့က အစာအိမ်ထဲရှိ အရာတို့၏ အက်စစ်ဓာတ် မျှခြေအရောက် ခြေဖျက်ပေးပါသည်။
ကိုးကား
ပန်ကရိယသည် အစာခြေအဖွဲ့အစည်းတွင်ပါဝင်သောအရာဖြစ်သည်။အဲ့အရာသည်အစာအိမ်၏အောက်ဘက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။
ကျုံးဝန်
ကျုံးဝန်သည် မြို့တော်သစ် တည်ရာ၌ ကျုံးတော် တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းကို ကြီးကြပ်ရသူဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ကျုံးဝန်ရာထူးကို မြို့တည်နန်းတည်မင်းများ လက်ထက်တွင်သာ တွေ့နိုင်ကြောင်း ယေဘုယျ မှတ်ယူနိုင်သည်။
ရတနာသိဃင်မြို့တော်
အလောင်းမင်းတရားသည် ၁၇၅၂ ခုနှစ်တွင် မင်းအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့ပြီးနောက် ၂၁ ဇွန် ၁၇၅၃ မြို့တော် ၇ ဌာနကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ယင်းမြို့တော်မှာ ရတနာသိင်္ဃမြို့တော်ကြီးပင် ဖြစ်သည်။ မြို့တည် ၇ ဌာနတွင် မြို့မှ ၁၀ တာ အကွာ အပြောတာ ၂၀ ရှိသော ကျုံးတော် ဌာနကိုလည်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်ကပင် ကျုံးတော် တူးဖော်ရေး၊ လိုအပ်သည့် တံတားများ တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ရန် ကျုံးဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခဲ့သည်ဟု မှန်းဆရ၏။
ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျ
အလောင်းမင်းတရားလက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခဲ့ရသည့် ကျုံးဝန်မှာ ဘုမ္မဇေယျ ဖြစ်သည်။ ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျသည် ရာတနသိင်္ဃမြို့တော်ကြီး တည်ဆောက်စဉ်က ကျုံးတော် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းကို ကြီးကြပ်လုပ်ဆောင် ပေးခဲ့ရဟန် တူသည်။ သူသည် ပညာရှိတစ်ဦးလည်း ဖြစ်ပြီး မနုရသေ့ပါဠိ ဘာသာဖြင့် စီရင်ခဲ့သည်ဆိုသော မနုကျယ်ဓမ္မသတ်ကျမ်းကြီးအား အပိုင်း ၁၈ ပိုင်းခွဲ၍ မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးလက်ထက်၌ပင် မဟာသီရိဥတ္တမဇေယျသင်္ကြန်ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည် ဆိုသည်။ ဘုမ္မဇေယျသည် အင်းဝ အပျက်တွင် ထန်းတပင်(ရွှေဘိုမြောက်)တွင် ဆူးသစ်တပ်ကာရံပြီး မင်းပြုခဲ့သလို ငါးစို့ဇင် အရပ်တွင် ဘုရင်လုပ်ခဲ့သည်ဟု သမိုင်းပါရဂူ ဒေါက်တာ ရီရီက ဆို၏။ ထို့နောက် ဦးအောင်ဇေယျလက်ထက် ဘွဲများ ပေးသောအခါမှ ကံတူ၊ဘုရားပျံ၊ပြွန်ဦး၊ရွာသာ၊ရွာရပ်ခေါင်းကို ဘုမ္မဇေယျဟူသော ဘွဲ့နှင့် ကျုံးဝန် ရာထူးကို ပထမဆုံး ထွင်ပေးသည်ဟု သိရသည်။ ပါးစပ်ရာဇဝင်အရ၊ ထန်းတပင်ရွာတွင် ကျုံးဝန်ဘုမ္မဇေယျ၏ အမည်မှာ ဦးညိုစိမ့် ဖြစ်ပြီး ‌ဗေဒင်တစ်ဖက်ကမ်းခတ်တတ်ကျွမ်းသည်။ အလောင်းမင်းတရား မလည်အရပ်မှ လည်း(၅၀၀)ဖြင့်အပြန်၊ ဗောဓိကျောင်းတွင် ရေဝင်တောင်းစဉ် ဦးအောင်ဇေယျက ဆရာတောင်အား ဦးချချိန်တွင် ဦးညိုစိမ့်သည် ဦးအောင်ဇေယျ၏ ခြေခဏာကို မြင်ရပြီး ဘုရင်ဖြစ်မည့်သူမှန်းအတတ်သိသဖြင့် မိတ်ဖွဲ့ပြီး ဘုန်းကြီးအားလှူမည့်ဆွမ်းကိုပင် မလှူတော့ဘဲ ဦးအောင်ဇေယျအား ယခုအောင်မြေကုန်း(ထန်းတပင်ရွာထိပ်)၌ ဦးအောင်ဇေယျသည် မင်းဧကရာဇ် ဧကန်ဖြစ်လိမ့်မည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ယခုသူတို့လှည်းစခန်းချထားသော နေရာသည်လည်း ‌အောင်မြေဖြစ်ကြောင်း၊ ဘုရင်ြဖစ်လျင် သူ့အားမမေ့ရန် ကတိတောင်းပြီးမှ ယူလာသော ဆွမ်းအုပ်ထဲမှ ထမင်းကို ကျွေးသည်ဟု ဒေသခံများက အစဉ်အဆက်ပြောဆိုကြသည်။ ထန်းတပင်သာသနာပိုင် ဆရာတော် ရှင်နန္ဒမေဓါ၏ ဒကာလည်းဖြစ်သည်။  ယင်းဘုမ္မဇေယျမှာ ရွာခေါင်း ၄၆ ဦးအဝင် ကန်တူရွာခေါင်းဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ ဗောဓိကျောင်းဒါယိကာမကြီး၏ မောင်ဟုလည်း ပြောကြသည်။
ကျုံးဝန် ဦးလွန်းပြေ
ဒီပဲယင်းမင်း (နောင်တော်ကြီး) နန်းတက်လာသောအခါ နန်းတက်စ ၁၇၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် နေမျိုးဇေယျသူဘွဲ့ခံ ဦးလွန်းပြေကို ကျုံးဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးလွန်းပြေမှာ မကြာမီ ဝန်ထောက်ရာထူး တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခံခဲ့ရ၏။ ထိုစဉ်က ကျုံးဝန်ကို ကျုံးမဝန်ဟူ၍လည်း ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရှိရ၏။
ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်
ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) (၁၇၈၂-၁၈၁၉) လက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်းသား ဦးပေါ်၏ အိမ်ရှေ့ မိဖုရားများထဲ၌ ကျုံးဝန်၏ သမီးရှင် ရွှေမင်းဆိုသူတစ်ဦး ပါဝင်ကြောင်းတွေ့ရှိရ၏။ ကျုံးဝန်၏ ဘွဲ့အမည်ကို ဖော်ပြထားခြင်းမရှိသဖြင့် မည်သူမည်ဝါဟူ၍ မသိရှိရပေ။
အမရပူရမြို့တော်သစ်
ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၈၂ တွင် ကျုံးတော်အပါအဝင် အမရပူရမြို့တော် ၇ ဌာနကို ပန္နရိုက်ပြီး ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၃ တွင် တစ်ပြိုင်နက် စတင်တည်လုပ်ကြသည်။ သို့သော် ကျုံးဝန်၏ ဘွဲ့မည်ကိုမူ မသိရပေ။ အမရပူရမြို့ဟောင်းတွင် ကျုံးရာအကျယ်ပေတစ်ရာခန့်ကို မြို့ ၄ မျက်နှာစလုံး၌ ပြတ်တောင်း ပြတ်တောင်း တွေ့ရှိနိုင်ကြ၏။ တည်ဆောက်စ ကာလက ကျုံးအကျယ် ဆယ်တာ (အဆောင် ၇၀)၊ အနက် ဆယ်တောင် (၁၀ တောင်) ရှိခဲ့သည်။ အရှည်အားဖြင့် အရှေ့ဘက်တွင် ၄၅၉ တာ ၂ တောင်၊ တောင်ဘက် တွင် ၄၈၃ တာ ၆ တောင် ၂ မိုက် ၄ သစ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ၄၄၂ တာ ၁ တောင် ၆ သစ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ၃၉၂ တာ ၅ တောင် ၂ သစ် စုစုပေါင်း ၁၆၉၈ တာ ၁၀ တောင် ၄ သစ် ရှိခဲ့၏။
ပင်ထုံရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပင်ထုံရွာ (Pinhton)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဘူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဘူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၅၂ ဦး၊ မ ၂၉၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုံးအိမ်တန်း
သုံးအိမ်တန်း
ဂျုံးဂျုံးကျအလယ်စုရွာ၊ တယ်ချောင်း
ဂျုံးဂျုံးကျအလယ်စုရွာ၊ တယ်ချောင်း
ခမိခဝဘူတာ
ခမိခဝဘူတာ  (上川駅 ခမိခဝ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ ခမိခဝတိုင်း၊ ခမိခဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘဝေါ
ဘဝေါဆိုသည်မှာ အလွန်ကြီးကျယ်သည့် ဒုက္ခကြုံမည့်အတွက် ကြိုတင်ကာ အင်မတန်ကြောက်ရွှံ့စေသည့် အခြင်းအရာများ ကြိုတင်ဖြစ်ပွားခြင်းမျိုးကိုဆိုလိုသည်။ ဥပမာအားဖြင့်- ဘုရားဆင်းတုတော် ရောင်ခြည်လွှတ်ခြင်း၊ စေတီပုထိုး(သို့) ဆင်းတုတော်များအနီးတွင် ထွန်းလင်းနေခြင်း၊ ဆင်းတုတော်တွင် မျက်ရည်၊ချွေး၊သွေး စသည်တို့ ကျခြင်း၊ ဘုံနန်းပြာသာဒ်မှအခိုးထွက်ခြင်း၊ လကိုကြယ်ဖောက်ခြင်း(ဂျပန်ခေတ်)၊ ကြယ်တံခွန်လွှတ်ခြင်း၊ ကောင်းကင်အလုံးမှ ချင်းချင်းနီခြင်း စသည်တို့ကို ဘဝေါအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
သို့သော် ယခုခေတ်တွင် ဘဝေါအား နိမိတ်အဖြစ် ရောထွေးသတ်မှတ်ထားကြသည်များကိုလည်း ရံဖန်ရံခါတွေ့ရတတ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတ
ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် သမ္မတ သည် နိုင်ငံတော် အကြီးအမှူးနှင့် အစိုးရအဖွဲ့၏ အကြီးအမှူးဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူ ဖြစ်သည်။ သမ္မတကို သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့က ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့၏ ကော်မတီ သုံးခုမှ တဆင့် သမ္မတလောင်းများကို ရွေးချယ်သည်။
အမျိုးသားလွှတ်တော်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ်များမှ သမ္မတလောင်း တစ်ဦးစီ တင်သွင်းသည်။ သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ မဲပေးရွေးချယ်စေကာ မဲအများဆုံးရရှိသည့် သမ္မတလောင်းကို နိုင်ငံတော် သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ပြီး ကျန်နှစ်ဦးကို ဒုတိယ သမ္မတများ အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းမှုတွင် နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေဟု ကြေညာကာ ဦးမြင့်ဆွေကို မည်သူကမှအတည်ပြုခန့်အပ်ခြင်းမရှိဘဲ ယင်းကယာယီသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ယူကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရ ပေါ်လာကာ ယင်းက ဦးဒူဝါလရှီးလ ကို ယာယီသမ္မတ ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိန်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးသည့်နောက်တွင် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် နိုင်ငံအကြီးအကဲအဖြစ် သမ္မတရာထူးအဖြစ် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ရာထူးအားဖြင့် သမ္မတသည် နိုင်ငံအကြီးအကဲဖြစ်သော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည့် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲမှာမူ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ၁၉၄၇ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားချက်များအရ သမ္မတသည် ဂုဏ်ထူးဆောင်သမ္မတဖြစ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ အနည်းငယ်သာရှိပေသည်။ လွှတ်တော် ဖျက်သိမ်းထားချိန်များနှင့် ရွေးကောက်ပွဲကြားကာလများ အတွင်း အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ လစ်ဟင်းမှုများမဖြစ်ပေါ်စေရန် သမ္မတမှ ယာယီတာဝန်ယူ အုပ်ချုပ်ပေးခြင်းမျိုးသာ ရှိပေသည်။ ထို ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီခေတ် တစ်လျောက်တွင် သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ကြသူများမှာ-
သို့ရာတွင် ၁၉၆၂ခုနှစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းဦးဆောင်သည့် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူမှုဖြစ်ပွားပြီးသည့်နောက်တွင် အထက်ပါ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအား ဖျက်သိမ်းလိုက်သဖြင့် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ စနစ် နှင့်အတူ သမ္မတရာထူးလည်း တစ်ပါတည်း ဖျက်သိမ်းခံရပြီးဖြစ်သည်။ ထိုနောက် ၁၉၇၄ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေအရ တစ်ပါတီ စနစ်ကို ကျင့်သုံးပြီး အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲသည် သမ္မတ ဖြစ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းသဖြင့် သမ္မတသည် အာဏာပိုင်ဖြစ်လာသည်။ ထို ဖွဲ့စည်းပုံအရ တာဝန်ယူခဲ့ကြသည့် သမ္မတများမှာ-
၁၉၈၈ခုနှစ် ၈၈၈၈ အရေးတော်ပုံ အပြီးတွင် တပ်မတော်မှ တစ်ဖန်အာဏာသိမ်းယူလိုက်ခြင်းဖြင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းပုံ ပယ်ဖျက်ခံလိုက်ရသည့်နောက်တွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကာလများတွင် စစ်ဦးစီးချုပ်များဖြစ်သည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင် နှင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ တို့ကသာ တိုင်းပြည်ကို တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသဖြင့် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအား လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်း မရှိသည့် ကာလဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ အဖြစ်သော်လည်း၊ နိုင်ငံအကြီးအကဲ အဖြစ်သော်လည်းကောင်း သမ္မတအုပ်ချုပ်ရေးပုံစံ မဖြစ်ခဲ့ပေ။ သို့သော် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ရန်အတွက် ဝန်ကြီးချုပ် တစ်ဦးကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် နိုင်ငံအကြီးအကဲဖြစ်သည် သာမက အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲပါ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ဖြင့် ၂၀၁၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၄ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် စစ်ဘက်မှ ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သည့် သမ္မတရွေးချယ်တင်မြောက်ရေးအဖွဲ့၏ မဲပေးဆုံးဖြတ်ချက်များအရ ဦးသိန်းစိန်သည် သမ္မတဖြစ်လာသည်။
နိုင်ငံတော် သမ္မတ၏တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ
၂၀၀၈ မြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
အိမ်တော်
နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် နေပြည်တော်ရှိ နိုင်ငံတော်သမ္မတအိမ်တော်တွင် နေထိုင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။
လစာ
၁၉၄၈ခုနှစ် နိုင်ငံတော်သမ္မတ လစာနှင့် စရိတ်ငွေများ အက်ဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတအား လစာငွေကျပ် ၅၀၀၀ ပေးအပ်သည်။ ထိုလစာအပေါ် အခွန်ကောက်ခံခြင်း မရှိစေရပေ။ ထို့အပြင် သမ္မတအိမ်တော်နှင့် ယာဉ်ရထားများသုံးစွဲခွင့်ရှိသည်။ လစာအပြင် တစ်နှစ်လျှင် ဧည့်ခံစရိတ် ငွေကျပ် ၂၄၀၀၀၊တိုင်းခန်းလှည့်လည်စရိတ် ငွေကျပ် ၇၅၀၀၀တို့ထက်မပိုစေ၍ သုံးစွဲခွင့်ရှိသည်။
၂၀၁၁ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏လစာသည် တစ်လလျှင် ကျပ်သိန်း ၅၀ဖြစ်သည်။ဦးသိန်းစိန်လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်ဘဏ္ဍာရေးကြောင့် တစ်လလျှင် ကျပ် ၁၅သိန်းသာ ရယူခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ခုနှစ် ဧပြီလတွင်မှသာ ကျပ်သိန်း ၅၀ စတင်ခံစားခဲ့သည်။ သမ္မတအနေဖြင့် ဥပဒေပါ လစာ မယူခြင်းမှာ ဥပဒေကို ချိုးဖောက်ရာရောက်ကြောင်း ထိုစဉ်က အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးခင်အောင်မြင့်က ပြောကြားခဲ့သေးသည်။
နောက်ဆုံး ရွေးကောက်ပွဲ
၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ကျင်းပခဲ့ကာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ မဲအပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး အရပ်သားသမ္မတအဖြစ် ဦးထင်ကျော် ကို တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ခေါင်းဆောင်ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် လွှတ်တော်၏ ဥပဒေပြုမှုနှင့် နိုင်ငံတော် သမ္မတ၏ခန့်အပ်မှုကြောင့် နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ရာထူးအား စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၈ ရက်နေ့တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ်ကျင်းပပြီး အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က သောင်ပြိုကမ်းပြို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်တွင် မဲသမာမှုများရှိသည်ဟု အကြောင်းပြ၍ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အာဏာကိုသိမ်းယူခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်၊ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဝေါ်ကီတော်ကီ ပိုင်ဆိုင်မှု အပါအဝင် အခြားအမှုများဖြင့် တရားစွဲပြီး နိုင်ငံထိပ်သီး ဝန်ကြီးများကို ဖမ်းဆီး၍ ပုဒ်မှအသီးသီးတပ်ကာ တရားရင်ဆိုင်စေခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ
စစ်မှန်သောဗုဒ္ဓဘာသာဝင်
ကံ၊ကံ၏အကျိုးကိုအကြွင်းမဲ့ ယုံကြည်သည့်လူသားတို့လျှင် စစ်မှန်သောဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မည်၏။ အကြောင်းတရားတို့ကြောင့်သာလျှင်၊အကျိုးတရားဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကောင်းမှုပြုလုပ်သူသည်ကောင်းကျိုးကိုခံစားသင့်သည့်အချိန်တွင်ခံစားရမည်။ မကောင်းမှုပြုလုပ်သူသည်လည်းမကောင်းကျိုးကိုခံစားသင့်သည့်အချိန်တွင်မှခံစားရမည်။ ထို့ကြောင့်မှတ်ယူရန်မှာ-ကောင်းကျိုးကိုခံစားလိုလျှင်ကောင်းမှုပြုလုပ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ကောင်းမှုပြုလုပ်သူသည်ကောင်းကျိုးကိုချက်ချင်းလက်ငင်းခံစားရမည်ဟုမမှတ်ယူရ။ အတိတ်မှမိမိ၏ ကံအကြောင်းတရားအရ-ကောင်းကျိုးကိုခံစားသင့်သည့်အချိန်တွင်ခံစားရမည် ဟုမှတ်ယူရမည်။
ဘုရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခြင်း, တရားကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခြင်း, သံဃာကို ကိုးကွယ်ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ခြင်း ဟူသော သရဏဂုံ သုံးပါးကို လက်ခံလိုက်လျှင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အဖြစ်ရောက်ရှိသည်။ ဘာသာရေးဓလေ့ထုံးတမ်းတို့၏အပြင်ဘက်တွင် ကျင့်ကြံခဲ့ကြ သည်။ ကွဲပြားခြားနားသည့် တရားရှုမှတ်ခြင်း၏ နည်းလမ်းစည်းကမ်းများသည် စိတ်အောင်မြင်ရေးပန်းတိုင် များ၏ ကျုယ်ပြန့်မှု့ကို ဝန်းရံထားလျက်ရှိသည်။ သိစိတ် ၊ သနားစာနာစိတ်နှင့် မေတ္တာတို့၏ အမြင့်ဆုံးအဆင့် ရရှိအောင်မြင်ခြင်းမှသည် အဝေးကိုသိမြင်ခြင်း ၊ ဖန်တီးနိုင်မှု သို့မဟုတ် ကိုယ်တိုင်သိရှိခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်၏ ရိုးရှင်းစွာ ပိုမိုတည်ငြိမ်မှုနှင့် အေးချမ်းမှုနယ်ပယ်အထိသို့ ဖြစ်သည်။ မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၃)ခု ဝါဆိုလပြည့် စနေနေ့ ဘီစီ(၅၈၈)မှာ ဓမ္မရတနာ စတင်ခဲ့သည်။ မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၃)ခု ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက် တနင်္လာနေ့ ဘီစီ (၅၈၈) တွင် သံဃာရတနာ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဂေါတမဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝိပဿနာ  ကျင့်စဉ်ကိုဘီစီ (၅၈၈)  လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း၂၆၀ဝ-ကျော်တွင်ပထမဆုံးသော စတင်တွေ့ရှိကျင့်ကြံအားထုတ် ခဲ့ သူဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားအဖြစ်နှင့် (၄၅)နှစ်နေပြီး မဟာသက္ကရာဇ် ၁၄၈ ခု ကဆုန်လပြည့် အင်္ဂါနေ့ ဘီစီ ၅၄၃ မှာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူသည်။
ခမိခတဂိရိဘူတာ
ခမိခတဂိရိဘူတာ  (上 片 桐 ခမိခတဂိရိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂါနိုခရိုင်၊ ရှိမိုအိနတိုင်း၊ မဆွတ်ခဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သီလဝ (ရမည်းသင်းစား)
သီလဝ (သက္ကရာဇ် ???-၇၅၇) သည် အင်းဝခေတ်တွင် ရမည်းသင်း မြို့စားမင်း ဖြစ်သည်။ လက်ရုံးရည် ထူးချွန်ပြီး ဆင်စီး အလွန်တတ်သည်။
မွေးချင်း
ညီ မဟာပြောက်နှင့် ညီမ ခမည်းမိ ဟူ၍ မွေးချင်းနှစ်ယောက် ရှိသည်။ ခမည်းမိကို မင်းကြီးစွာစော်ကဲ တောင်နန်းတင်သည်။ မဟာပြောက်မှာ သီလဝလွန်သော် ရမည်းသင်းစား ဖြစ်လာသည်။
ရမည်းသင်းကို စားခြင်း
သတိုးမင်းဖျားလက်ထက် ရမည်းသင်းကို စားရသည်။ ဆင် ၆၀၊ မြင်း ၈၀၀ နှင့် ဗိုလ် ၁၀ ၀၀၀ ရှိသည်။
ဘဝရှင်အရာကို ပယ်ငြင်းခြင်း
သတိုးမင်းဖျား နတ်ရွာစံသော် မှူးမတ်အပေါင်းညီညွတ်ကြကာ သီလဝအား မင်းပြုရန် တောင်းပန်ကြသည်။ သီလဝလည်း ငါသည် တနေ့ စကားသုံးလေးခွန်းမျှမပြော၊ မင်းအဖြစ်ကို ငါလည်း အလိုမရှိ။ အမြင့်စား တရဖျားစောကဲသည် မင်း၏ယောက်ဖတော်လည်း ဖြစ်သည်။ နှလုံးလက်ရုံးလည်း ကုံသည်။ စော်ကဲကို မင်းမြှောက်လေဟု ဆိုကာ စည်းစိမ်ကို ငြင်းသည်။ ရည်ရွယ်ရင်းမရှိဘဲ သီလဝ၏ အကြံပေးချက်အရ စော်ကဲမင်းဖြစ်ရသည်ကို ရည်၍ မရွယ်ဘဲစော်ကဲမင်းဖြစ် ဟူသောစကား ပေါ်လာလေသည်။
မိုးညှင်းရှမ်းတို့ကို နှိပ်နင်းခြင်း
သက္ကရာဇ် ရ၅၄ ခုတွင် မိုးညှင်းရှမ်းတို့သည် ဆင်မြင်းအလုံးအရင်းနှင့် ချီ၍ မြေဒူးကိုတိုက်ကာ ဗမာတို့ကို ထိပါးသည်။ မင်းကြီးစွာစော်ကဲသည် သိင်္ခသူစောနှောင်း၊ အင်းယဉ်တုရင်၊ လယ်ကိုင်းငခရာသား ငရွှေတို့နှင့်အတူ ကိုယ်တော်တိုင် ရေအားကြည်းအားဆန်၍ ခုခံရန်ချီတက်၏။ သို့ရာတွင်သိင်္ခသူစောနှောင်းနှင့် အင်းရည်တုရင်တို့သည် မြင်းကိုသာကျွမ်း၍ ဆင်မှာမကျင်။ လယ်ကိုင်းငခရာသား ငရွှေသည် ကာကိုသာတတ်၍ မြင်း၌မလည်သောကြောင့် ဗမာတပ်ပျက်၍ ဆုတ်ရသည်။ ထိုအခါ မင်းကြီးစွာလည်း အင်းဝကို ခိုင်ခံ့အောင် စီရင်တော်မူ၍ တောင်ငူစား၊ တောင်တွင်းစား၊ ရမည်းသင်းစား၊ ဝတီးစား၊ ညောင်ရမ်းစား၊ ပေါက်မြိုင်စား၊ ပင်လယ်စားတို့ကို စုရုံးသည်။ အများမရောက်မီ ရမည်းသင်းစားသီလဝသည် အပြင်းချီလာ၍ ထီးပေါင်းကားမှ ကူးပြီးလျှင် သိင်္ခသူစောနှောင်းကို မြင်းတင်၍ လက်ယာက နေစေ၏။ အင်းယဉ်တုရင်ကို မြင်းတင်၍ လက်ဝဲက နေစေသည်။ ငခရာသား ငရွှေနှင့်မယားယုံ တိတလတို့ကို ကာကိုင်စေ၏။ သီလဝမှာမူ စောရဲစွာဟူသောဆင်ကိုစီး၍ တိုက်လေသည်။ ရှမ်းတပ် ၁၅ တပ်လုံးပျက်၍ စစ်ကိုင်းမှ ရွာသစ်တိုင်အောင် အလောင်းအတိ ဖြစ်၏။
သုံးခါသာ ရယ်ခြင်း
ဘဝတလျှောက်လုံး အောက်ပါ ၃ ကြိမ်တွင်သာ ရယ်ပြုံးဖူးသည်ဟု မှန်နန်း၌ ဆိုသည် −
မိသားစုဘဝ
မင်းကြီးစွာစော်ကဲ နှမရင်း စောပုလဲနှင့် စုံဖက်ရာ သမီး မင်းလှမြတ်ကို မြင်သည်။ မင်းလှမြတ်မှာ ဆင်ဖြူရှင်တရဖျား၏ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်လာသည်။ ဆင်ဖြူရှင်လွန်သော် မင်းလှမြတ်အား မင်းခေါင်ကြီး၊ မိုးညှင်းမင်းတရားတို့ မိဖုရားမြှောက်ကြောင်း ကျောက်စာတို့၌ ဆိုသည်။
ဘဝနိဂုံး
သက္ကရာဇ် ၇၅၇ ခုတွင် ကံကုန်သည်။
ခြံလေးစု
ခြံလေးစု
ဘိုးရွှေလှော်ရွာ၊ ကန့်ဘာလာကျွန်းညို
ဘိုးရွှေလှော်ရွာ၊ ကန့်ဘာလာကျွန်းညို
အိုးဝရွာ
အိုးဝရွာ
Unstoppable (Sia သီချင်း)
" Unstoppable " သည် သြစတြေးလျအဆိုတော်-တေးရေးဆရာ Sia မှ ၎င်း၏ သတ္တမမြောက် စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ် This Is Acting (2016) မှ ရိုက်ကူးထားသော သီချင်းဖြစ်သည်။ ဤသီချင်းကို Sia နဲ့ Christopher Braide က ရေးသားထားပြီး Jesse Shatkin က ထုတ်လုပ်ထားသည်။ ၎င်းကို အယ်လ်ဘမ်၏ နောက်ဆုံး ပရိုမိုးရှင်းတစ်ကိုယ်တော် အဖြစ် ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၁ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လတွင်၊ Gillette ၏ 2016 အိုလံပစ် ကြော်ငြာကမ်ပိန်တွင် သီချင်းဗားရှင်းအသစ်အတွက် အမေရိကန်ရက်ပ်အဆိုတော် Pusha T ၏"Pretty Isn't Perfect" မှ Verse စာသားပါ၀င်ဖြည့်စွက်ထားသည်။
မုဆိုးမအလယ်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မုဆိုးမ(အလယ်)ရွာ(Mokesoema(Middle))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကလေခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၂၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုဇွန်တောင်ရွာ၊ ဆင်မသေ (တလုတ္ထော်)
ပုဇွန်တောင်ရွာ၊ ဆင်မသေ (တလုတ္ထော်)
ခမိ − ခဆွတ်ရဘူတာ
ခမိ − ခဆွတ်ရဘူတာ  (上桂駅 ခမိ − ခဆွတ်ရ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုခရိုင်၊ ကျိုတိုမြို့၊ နိရှိခယေားရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သရက်အိုက်ရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
သရက်အိုက်ရွာ (Thayetaik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ လက်ပံကြီးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံကြီးတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၇ ဦး၊ မ ၇၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်းအင်ရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
တောင်းအင်ရွာ (Taungin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ တောင်းအင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၂၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မက်တီမိသားစု
မက်တီ မိသားစုသည် ချမ်းသာပြီး ဩဇာအာဏာရှိသော Catalan ဒေသခံ ချီလီမိသားစုကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ Forbes မဂ္ဂဇင်းမှတ်တမ်းအရ ထိုမိသားစု၏ ကြွယ်ဝမှုပမာဏသည် (၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်) ၂၇၀၀ မီလျံဒေါ်လာရှိသည်။
အယ်လီယိုဒိုရို၊ ဘန်နာဒို နှင့် ပတ်ထရီရှာ မက်တီ
မွေးချင်းသုံးယောက်တို့သည် တယ်လီကွန်းတွင် ရှယ်ယာများ ပါဝင်သလို fortune အခြေခံတဲ့ သစ်တော နှင့် စာရွက်ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း၊ ဘဏ်နှင့် ရေကြောင်းကုန်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းတို့တွင်လည်း ရှယ်ယာများ ပါဝင်ကြသည်။ အယ်လီယိုဒိုရို သည် သစ်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းကြီးဖြစ်သော CMPC ၏ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ အကိုဖြစ်သူ ဘန်နာဒိုသည် Banco Bice ရှိ မိသားစု အမွေ ရှယ်ယာများကို ဥက္ကဋ္ဌ ကြီးကြပ်သူ နှင့် electric utility Colbun ဖြစ်သည်။ ညီမ ဖြစ်သူ ပတ်ထရီရှာ သည် ဆင်းရဲနွမ်းပါးခြင်းကဲ့သို့ လူထု ပေါ်လစီနှင့် စီးပွားရေး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသော ကိုယ်ပိုင် Think Tank တစ်ခုဖြစ်သော Instituto Libertad y Desarrollo ဘုတ်အဖွဲ့ မှ လူမှုဆက်ဆံရေးပညာရှင် ဖြစ်သည်။
ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၆
ကိုးကား
1976
သပြုကုန်းရွာ၊ တယ်ချောင်း
သပြုကုန်းရွာ၊ တယ်ချောင်း
ဒဘူဒမ်းရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ဒဘူဒမ်းရွာ(Dabudam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ ဒဘူဒမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒဘူဒမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁ ဦး၊ မ ၅၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခမိဂျေားဘူတာ (နဂါနို)
ခမိဂျေားဘူတာ  (上条駅 ခမိဂျေား - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂါနိုခရိုင်၊ ယာမနိုအုချိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
Angel Baby (Troye Sivan သီချင်း)
" Angel Baby " သည် သြစတြေးလျ တေးရေးတေးဆို Troye Sivan ၏သီချင်းဖြစ်သည်။ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ၁၀ ရက်နေ့တွင် EMI ၊ Universal နှင့် Capitol Records တို့မှထွက်ရှိခဲ့ပြီး "Angel Baby" သည် Sivan ၏တတိယမြောက်စတူဒီယိုအယ်လ်ဘမ်မှ အအောင်မြင်ဆုံး  single တစ်ပုဒ် ဖြစ်ခဲ့သည်။  2020 ခုနှစ်သြဂုတ်လတွင်ထွက်ရှိခဲ့သော " Rager Teenager! " နောက်ပိုင်း ၎င်း၏ပထမဆုံးတစ်ကိုယ်တော်ခွေထွက်ရှိမှုအသစ်ဖြစ်သည်။
သိန်တောင်ရွာ၊ ဂန်းကျ
သိန်တောင်ရွာ၊ ဂန်းကျ
ခမိခန်းဘိုင်းဘူတာ
ခမိခန်းဘိုင်းဘူတာ  (上神梅駅 ခမိခန်းဘိုင်း - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂွန်းမခရိုင်၊ မိဒိုရိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောက်ကြီးရွာ၊ ရဟိုင်ကူးတို့
ကျောက်ကြီးရွာ၊ ရဟိုင်ကူးတို့
ပိင်္ဂိယာနီသုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
သက်ကယ်ကွင်းရွာ
သက်ကယ်ကွင်းရွာ
ဂျုံးဂျုံးကျရွာ၊ တယ်ချောင်း
ဂျုံးဂျုံးကျရွာ၊ တယ်ချောင်း
ငါးစို့ဝန်
ငါးစို့ဝန်
ငါးစို့ဝန်ဟူသည် အစိုး ၅ စို့ ခေါ် အသင်းအဖွဲ့ ၅ ခုကို အုပ်ချုပ်ရသူဖြစ်၏။ မြန်မာတပ်ဖွဲ့စည်းပုံတွင် စစ်သည် ၅ ယောက် ၁ အိုးစား ၁ ကြပ်၊ ၅ ကြပ် ၁ သွေးသောက် ၂ သွေးသောက် ၁ တပ်မှူး၊ ၅ တပ်မှူး ၁ ဗိုလ်၊ ၅ ဗိုလ် ၁ စို့ ဟူ၍ ရှိရာ အစိုး ၅ စို့ အတွက် အုပ်ချုပ်ရန်ဝန် တစ်ဦးထားရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းငါးစို့ဝန် အုပ်ချုပ်သည့်တပ်တွင် ခြေသည်တပ်၊ ဆင်တပ်၊ မြင်းတပ် အစုံအလင် ပါရှိရကြောင်း သိရှိရ၏။
နေမျိုးစည်သူကျော်ထင်
မြေဒူးမင်း လက်ထက်တွင် ငါးစို့ဝန်အဖြစ် နေမျိုးစည်သူကျော်ထင်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ငါးစို့ဝန်ဦးစီးသော တပ်သည် ၁၇၆၉ ခုနှစ်၊ တရုတ်မြန်မာ စတုတ္ထအကြိမ် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားစဉ်က ချီတက်လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၆၉ တွင် စစ်ပြငြေိမ်းရေးကိစ္စ စကားပြောကြစဉ်ကလည်း ငါးစို့ဝန် နေမျိုးစည်သူကျော်ထင် တက်ရောက်ခဲ့၏။
ငါးစို့ဒိုင်းဝန်
ငါးစို့ဝန်ရာထူးနှင့် ဒိုင်းဝန်ရာထူးတို့ကို ပူးတွဲခန့်အပ်ဟန်ရှိသည့် ငါးစိုးဒိုင်းဝန်အရာကို တစ်ကြိမ်သာ တွေ့ဖူးပါသည်။ ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် မဂင်လာအိမ်တော်ပါ အမှုထမ်း ၁၂ ဦးအဝင် တုရင်တင့်မှန်အား ငါးစို့ဒိုင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ သို့သော် တုရင်တင့်မှန်မှာ ငါးစို့ဒိုင်းဝန်အဖြစ် နှစ်အနည်းငယ်သာ အမှုထမ်းရွက်ခဲ့ရဟန် ရှိသည်။
ငါးစို့ဝန် ဦးမြတ်နိုး
ဦးမြတ်နိုးကို ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် မင်းရဲကျော်ခေါင်ဘွဲ့ဖြင့် ငါးစို့ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သူသည် အင်းဝမြို့ ဇာတိဖြစ်ပြီး ဝေသန္တရပျို့၊ ဇနက ပျို့စသည့် ပျို့ကဗျာများ၊ ဟောစာများကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သူ စာဆိုတော် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ လက်ရုံးရည် နှလုံးရည်နှင့်လည်း ပြည့်စုံသူဖြစ်၏။ ငါးစို့ဝန် ဦးမြတ်နိုးသည် ၁၇၈၆ ခုနှစ်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း ဦးပေါ်အား မဟာမြတ်မုနိသမိုင်းပျို့ကို ဆက်သခဲ့သည်။
ရေပေါ်သဲ့ခြံစု
ရေပေါ်သဲ့ခြံစု
အယ်ဂျာနွန် ချားလ်စ် ဆွင်းဗန်း
အယ်လဂျာနန် ချား ဆွင်းဗန်းသည် အင်္ဂလိပ်ကဗျာဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ လန်ဒန်မြို့တွင် မွေးဖွား၍၊ အီတင်ကောလိပ် ကျောင်းနှင့် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်များ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ သို့ရာတွင်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ထူးရသည်အထိ ပညာကို ဆုံးခန်းတိုင်အောင် မသင်ကြားဘဲ၊ ကျောင်းထွက်ခဲ့ရသည်။
သူကျောင်းထွက်သည့် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်၌ 'မယ်တော်ဘုရား'နှင့် 'ရိုဇမန်'ခေါ် စာအုပ်နှစ်အုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေလေသည်။ ထိုအခါဆွင်းဗန်းမှာအသက်၂၃ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။ မိဘများမှာ မျိုးကောင်းဆွေကောင်း အထက်တန်းစားများဖြစ်သည့်အပြင် သူ၏မိခင်ကိုယ်တိုင်ကလည်းလိမ်မာရေးခြား၍၊ စာပေတတ်မြောက်သူ တစ်ဦးဖြစ်ရကား၊ဆွင်းဗန်းမှာငယ်စဉ်ကတည်းက မိခင်၏ သွန်သင်ပြသလမ်းညွှန်မှုကိုခံယူခဲ့ရ၏။ သူသည် ဗေလီယိုကောလိပ်ကျောင်း၌ပညာသင်ကြားနေစဉ်ဂရိကဗျာများ၊ပြင်သစ်နှင့်အီတလီစာပေများကို ကောင်းစွာလေ့လာခဲ့၏။
ကိုရီးယား (သံတူကြောင်းကွဲ)
ကိုရီးယား သည် အရှေ့အာရှရှိ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အယ်ဂျာနွန် ချားလ်စ် ဆွင်းဗန်း
ဆွင်းဗန်းသည် စတူးဝပ်နန်းဆက် ဘုရင်များကို အထူး ကြည်ညိုသူဖြစ်သည်။ သူသည် စကော့ဘုရင်မ မေရီအကြောင်းကို ပြဇာတ်သုံးပုဒ်ရေးခဲ့။ သူသည် ဘာသာစကား ငါးမျိုးကို နှံ့နှံ့စပ်စပ် လေ့လာခဲ့ဘူးသည်။
ကိုရီးယား (သံတူကြောင်းကွဲ)
ကိုရီးယား ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခုကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။
ငါးရှန်တောင်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ငါးရှန်တောင်ရွာ (Ngarshantaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ငါးရှန်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးရှန်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၁ ဦး၊ မ ၇၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၅၅ ဦးနေထိုင်သည်။
အယ်ဂျာနွန် ချားလ်စ် ဆွင်းဗန်း
ဆွင်းဗန်းမှာ ကဗျာလင်္ကာဖွဲ့ဆိုမှု၌ စကားလုံးရွေး ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်၏။ ကာရန်များကို တေးဂီတသံထွက်အောင် ရွေးချယ်စပ်ဆိုတတ်၏။ သူ၏ ကဗျာများမှာ တေးရိုးကြီးသီချင်းခံများကဲ့သို့ ဂီတသဘောနွယ်နေ၏။ အင်္ဂလိပ်စာပေတွင် ဆွင်းဗန်းသည် လစ်ရစ်ကဗျာများကို စပ်ဆိုရာ၌ နာမည်ထင်ရှားလေသည်။ ဆွင်းဗန်းသည် အသက်ကြီးလာသောအခါ၊ ကျန်းမာရေးချို့တဲ့လာသဖြင့် မိတ်ဆွေရင်းတစ်ယောက်နှင့်အတူ လန်ဒန်မြို့ ပတ္တနီရပ်ကွက်တွင် အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လေတော့သည်။ ၁၉ဝ၉ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
ငါးရှန်တောင်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခမိ − ခဂဝဘူတာ
ခမိ − ခဂဝဘူတာ  (上 嘉 川 駅 ခမိ − ခဂဝ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂုချိခရိုင်၊ ယာမဂုချိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။