cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မေသစ် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ဘ၀နိဂုံး
မေသစ်သည် အောင်မင်္ဂလာမှ ရွှေဘော်၏ သစ္စာနှင့် မေတ္တာ၊ ခင်ဦးမှ ဦးအောင်ကြီး၏ သံသာလေကမ်းတိုင်၊ ကန်တော်မိတ်မှ ဦးသုခ၏ ချစ်အဏုမြူ၊ အောင်မင်္ဂလာမှ မောင်ဝေဇင်၏ ချစ်ငွေ့မပြေ၊ ဦးတင်ယု၏ မခွဲတမ်းကြင်မယ်၊ တင်ညွန့်ရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာတင်ညွန့်၏ လွမ်းသလေမောင် ကြီး၊ အောင်စကြာမှ သက်ခိုင်၏ မေတ္တာပိုင်ရှင် စသည့် အသံထွက်ဇာတ်ကားများတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ပြီးနောက် မြဇော်ဖလင်မှ ဒါရိုက်တာ ဦးမြမောင် ရိုက်ကူးသော 'မေတ္တာရွှေရည်' အသံထွက်ဇာတ် ကားတွင် မြင့်အောင်၊ ဘမြင့်၊ သန်းနွဲ့၊ ရီရီစံ၊ မြင့်ဖေတို့နှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အတွက် အကောင်း ဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု ဆွတ်ခူးရရှိသည်။ ရှုမဝရုပ်ရှင် မှ ဒါရိုက်တာ ရှုမဝဦးကျော်၏ 'ရင်ဝယ်တသိမ့်သိမ့်' အသံ ထွက်ဇာတ်ကားတွင် မောင်ယဉ်ထွေး စမ်းစမ်းအေး၊ မေနွဲ့၊ ဦးကျောက်လုံး၊ ဒေါ်ခင်ညွန့်၊ မောင်ယဉ်ကြည်တို့နှင့်တွဲဖက်၍ သားအပေါ် အချစ်ကြီးသော မိခင်မုဆိုးမအသွင် သရုပ်ဆောင် ခဲ့ရာ ၁၉၆၄ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ ဆု ထပ်မံ ဆွတ်ခူးရရှိသည်။
မေသစ်သည် ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု နှစ်ကြိမ်ရရှိပြီးနောက် သံယောဇဉ်၊ ချစ်သည်းဦး၊ ရွှေညာမြေ၊ ဗီဇ၊ ပွဲကြီးပွဲကောင်း၊ အချစ်နဲ့အပြစ်၊ မေ့ကွက်ကိုရှာ၊ တစ်နေ့တော့ပြန်လာမယ်၊ စန်းပွင့်လာပြီ၊ အရှက်နဲ့အသက်၊ ရေမြေဆုံးတိုင်၊ မြာဋီကာ၊ ရွှေဝါ၊ ဟန်ကိုယ့်ဖို့၊ သား၊ ငွေကျွန်၊ ပခန်းကိုကြီးကျော်၊ ယျလေးလုံး၊ ပန်းတိုင်းပွင့်ပါစေ၊ တစ်မိုးတစ်မြေ၊ ဆိုင်သူ ပိုင်သူ၊ စူဋ္ဌာသမ္ဘဝ၊ မဟာသမ္ဘဝ၊ ချစ်လှိုင်းသံ၊ ချစ်ဝင်္ကပါ၊ တင့်လှပေဟန်၊ သည်တစ်ကွေ့ဝယ်၊ ဂုဏ်ဆိုတာ၊ အောင်မြင် သောနေ့၊ ကြိုက်ပြီ၊ နှစ်`မွှာအသည်း စသည့် ဇာတ်ကားများ တွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သည်။
မေသစ်သည် အသက်အရွယ်ရလာချိန်တွင် အဒေါ်၊ အမေ၊ အဘွားအသွင်တို့ဖြင့် သဘာဝကျကျ သရုပ်ဆောင် နိုင်သူဖြစ်၍ မြင်စမ်းစေချင်သည် လှဒေဝီ၊ အပြောချိုတဲ့ အပျိုချော၊ ရွက်စိမ်း၊ စမ်းရေပမာ မိမေတ္တာ၊ ရုန်း၍ကန်၍ ရင်ဆိုင်၍၊ ရပ်ကြီးသူ၊ ဝရမ်းပြေးဘိုးသိန်း၊ စိမ်းနဲ့တေဇာ၊ငွေ၊ ချစ်မုန်းမာန်၊ ရွှေပြည်တန်၊ မှဲ့တစ်ပေါက်၊ သွေးမှသတ္တိရှိသော ကြောင့်၊ နေဇာ၊ စနေမ၊ အောင်ပွဲနဲ့အတူပြန်လာမယ် စသည့် ဇာတ်ကားများတွင် ဇာတ်ပို့သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ် ဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် တော်ဝင်ထွန်းရုပ်ရှင်မှ ဒါရိုက်တာ ထွန်းမြင့် ထွန်း ရိုက်ကူးသော နွဲ့မျိုးစုံလင်နွဲ့လိုက်ချင် ဇာတ်ကားတွင် ဇော်လင်း၊ ခင်သီတာထွန်း၊ မြင့်နိုင်၊ သန်းဖေလေး၊ စိန်ဂျွန်း ထွန်းရွှေ၊ ဒေါ်ခင်အုန်းမြင့်တို့နှင့်တွဲဖက်၍ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အတွက် အကောင်းဆုံး အမျိုသမီးဇာတ်ပို့ဆုကို ထပ်မံ ဆွတ်ခူးရရှိသည်။
ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုသုံးဆု ပိုင်ရှင်ဖြစ်လာသော မေသစ် သည် ဆက်လက်၍ ပြုံးသည်မုန်းသည် ချစ်ရသည်၊ အသည်းတစ်ခု မြားတစ်စင်း၊ စကားပြောသောသွေး၊ နွေဦး ကာလ မြူထသောအခါ၊ ပိတောက်စိမ်း၊ ကြင်ဖော်တွဲချင် ရှာလိမ့်မည်၊ စိမ်းလို့သာခေါ်လိုက်ပါ၊ ဘယ်သန်ညာသန်၊ သုံးတောင်ပြည့်ခန်းသာလယ်မှာ၊ နေသွေး၊ သားလေးယောက်၊ ညိုမကို ပြောလိုက်ပါ၊ သမီးချော၊ ကိုကိုညီညီ၊ စိန်ရိုင်း၊ ဝမ်းနည်းရမှာလား၊ ဝမ်းသာရမှာလား မိသိန်းကြည်၊ နေကန့် လန့်ကာ လပဝါ၊ ကိုကိုနဲ့ပဲ နေချင်တယ်၊ မေတ္တာစိမ်းစိမ်း၊ လူ့မနှော၊ ပေါင်း၍နုတ်၍မရသောမေတ္တာ၊ ချိုချစ်သည်း ရယ်၊ တစ်ဦးကစေတနာ တစ်ဦးကမေတ္တာ၊ သွားဖန်များခရီး ရောက်၊ မေတ္တာနဲ့သစ္စာ၊ မေမြတ်နွယ်၊ လောကကြီးမှာတစ် ယောက်တည်း၊ လမိုက်ညနဲ့ အလှကမ္ဘာ၊ ချစ်ရမှာကြောက် တယ်၊ ကိုယ့်ရင်ထဲက မိန်းကလေး၊ မောင့်ချစ်သူ နွယ်နွယ် ထွန်း၊ ဧမိစံကဒုတိယ ကျွန်တော်ကပထမ၊ အရွယ်၊ ရင်နင့် အောင်မွှေး၊ ဆူးနှစ်ဆူး၊ နေလိုနတ်ကယ်လှသူရယ်၊ အရွယ် ရိုင်း၊ အဆိပ်ပန်းနဲ့ မေတ္တာလမ်း၊ အတာရေနဲ့ဆေးပါ့မယ်၊ တိုးမောင်၊ အချစ်ကိုယ်ရံတော်၊ ငယ်ကျွမ်းချစ်သူ၊ စိန်ခေါ်ရင်တိမ်ပေါ်အထိလိုက်မယ်၊ ကျွန်တော်က ခန့်ချော၊ အရောင် အသွေးတို့ကဆန်းကြယ် မီရာအချစ်နဲ့ လိုက်ခဲ့ပါ၊ အချစ်ဆုံးမို့ မမေ့နိုင်ပါ၊ နေနဲ့လနဲ့တစ်လှည့်စီ၊ နံ့သာလည်းမွှေး ပန်း လည်းမွှေး၊ စံရွှေမြင့်ရဲ့ လေးခင်ခင်၊ မျက်နှာတစ်ခြမ်းအိုး မည်းနှင့်၊ ရှင့်လိုသူ၊ ငယ်သူတို့အကြောင်း၊ သားနဲ့တူတဲ့ သား၊ မောင်ခေါ်ရာလိုက်ခဲ့တော့မယ်၊ လွမ်းနေမယ်မမ၊ ချစ် မီးလျှံထဲက မေချို၊ သံလက်သီးနဲ့ ကရာတေး၊ မုန်းသူပြုံးသော နေ့ဝယ်၊ ကျွန်တော့်နာမည် ကျော်ကျော်၊ ပန်းကမ္ဘာလေးထဲက စောင့်နေမယ်၊ တိုက်စစ်မှူးဇော်ဇော်၊ ပန်းမမလှဧကရီ၊ သီတာ သောင်ခြေဦး၊ ရင်ထဲမှာရွာတဲ့မိုး၊ အချစ်ကလေးတစ်ချစ်၊ ရန်ကြီးအောင်ဓား၊ လူဆိုသည်မှာ၊ မျှော်လေတိုင်းမှိုင်းရီ၊မေတ္တာ လှလှ ပန်းလှလှ၊ စစ်ပြန်ရန်ပိုင်၊ ပယင်းရောင်၊ ယဉ်မင်းပိုက်၊ အေးမြသီတာ၊ နောင်နောင့်ကို အချစ်ဆုံး၊ စိန်သို့မဟုတ်စိမ်၊ ကုဋေရှစ်ဆယ်သူဌေးသား၊ အနန္တချစ်သူ၊ ဒီကမ္ဘာမှာကျွန်တော် အပျော်ဆုံး၊ မချစ်ရင်လည်း ရပါတယ်၊ သိမ့်၊ ဒေါင်ဒေါင်မြည် တဲ့အသည်း၊ ပူစူးမ၊ ချစ်သူဝိုင်းဝိုင်းလည်၊ မယ်မင်းကြီးမ စသည့် ဇာတ်ကားများတွင် ကျရာအခန်းမှ ပါဝင်သရုပ်ဆောင် ခဲ့သည်။
မေသစ်သည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် နောက်ပိုင်း တွင် မြန်မာရုပ်ရှင်လောက၌ ထိပ်တန်းနေရာ ရရှိခဲ့ကြသော မေရှင်၊ မေမြင့်၊ မေမြ၊ မေလွင်၊ မေရီမြင့်၊ တင်တင်မူ၊ မြင့်မြင့်ဌေး၊ ကြည်ကြည်ဌေး၊ ခင်အုန်းမြင့်၊ မြင့်မြင့်ခင်၊ ကြူကြူ၊ မေရီမြ၊ ခင်မာလာ၊ သီသီ စသည့် မင်းသမီးများ နှင့်အပြိုင် ထိပ်တန်းနေရာ ရရှိသကဲ့သို့ နာမည်ရကျော်ကြား ခဲ့သော တင်တင်အေး၊ စံရှားတင်၊ ခင်ယုမေ၊ သင်းသင်းလဲ့၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ၊ ခင်သန်းနုနှင့်အတူ ထိပ်တန်းမင်းသမီးကြီး တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ မေရီမြင့်၊ တင်တင်မူ၊ မြင့်မြင့်ခင်၊ မြင့်မြင့်ဌေး၊ ကြည်ကြည်ဌေးတို့ထက်စော၍ ရုပ်ရှင်လောက သို့ရောက်ရှိပြီး ခေတ်ပြိုင်ကျော်ကြားသူများထက် ရုပ်ရှင်ဇာတ် ကား အများဆုံး ရိုက်ကူး သရုပ်ဆာင်သွားသည်။
ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး သုံးထပ်ကွမ်း အကယ်ဒမီဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်မေသစ်သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန် ချိန်တွင် သားသမီးလေးဦး ကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား
<References />
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ကျီးနှုတ်သီးရွာ၊ ငါးရန့်ချောင်း(ခ)တောင်ဘဇာ
ကျီးနှုတ်သီးရွာ၊ ငါးရန့်ချောင်း(ခ)တောင်ဘဇာ
ကျီးရီးထုရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ကျီးရီးထုရွာ(Kyeeyeehtu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ လာချင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လာချင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၈ ဦး၊ မ ၁၀၀၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၇၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ဇင့်ကာ (ရှမ်း)ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ဇင့်ကာ (ရှမ်း)ရွာ (Zintkar(Shan))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ဇင့်ကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးဘတ်ချောင်း (အရှေ့)ရွာ၊ ရွှေကျင်
ငါးဘတ်ချောင်း (အရှေ့)ရွာ၊ ရွှေကျင်
တပေကုလားရွာ၊ အောက်ဆယ်
တပေကုလားရွာ၊ အောက်ဆယ်
ရှိတ်ညူရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ရှိတ်ညူရွာ (Sheiknyu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ရှိတ်ညူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၇၀၀၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စခန်းကြီးရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
စခန်းကြီးရွာ (Sakhangyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ စစ်အောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စစ်အောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈၅ ဦး၊ မ ၁၄၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုသနာဠိဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၁၃။ ကုသနာဠိဝဂ် -၁၂၁ - ကုသနာဠိဇာတ်။ ။ ဗိမာန် ပျက်လုဆဲတွင် မိတ်ဆွေနတ် အကြံဉာဏ်ထုတ်သဖြင့် ဗိမာန် မပျက်စီးဘဲ ချမ်းသာစွာနေရသော ရုက္ခစိုးနတ် အကြောင်း။
ပေါင်းဖော်ဟူက မခွဲခြားရ
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အနာထပိဏ်သူဌေးကြီးဝယ် အမျိုးအနွယ် စည်းစိမ်ဥစ္စာ အားယုတ်နိမ့်သော အဆွေခင်ပွန်းတစ်ယောက် ရှိလေ၏။
ထိုအခါ အနာထပိဏ် သူဌေးကြီး၏ ဆွေမျိုးဉာတိ အဆွေခင်ပွန်းတို့သည် သူဌေးကြီးအား “အရှင်သူဌေးကြီး ... ဤသူကား သူဌေးကြီးနှင့် အမျိုးအနွယ် စည်းစိမ်ဥစ္စာအားဖြင့် တူညီသူလည်း မဟုတ်ပါ၊ လွန်မြတ်သူလည်း မဟုတ်ပါ၊ ဤသူနှင့် အဆွေခင်ပွန်း မဖွဲ့ပါနှင့်” ဟု အဖန်ဖန်တားမြစ်ကြလေ၏။
သူဌေးကြီး၏ သဘောကား ယုတ်နိမ့်သူတို့နှင့် လည်းကောင်း၊ တူညီသူတို့နှင့် လည်းကောင်း၊ လွန်မြတ်သူတို့နှင့် လည်းကောင်း အထိုက်အလျောက် အဆွေခင်ပွန်း ဖွဲ့သင့်သည်ဟု ယူဆသဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် တားမြစ်ကြသော်လည်း မိမိ အဆွေခင်ပွန်းကို စွန့်ပယ်ခြင်း မရှိလေ၏။
ပေါင်းသင်းကောင်းလျက် စီးပွားတက်
သူဌေးကြီး ပြန်လာ၍ ထိုအကြောင်းကိုသိလျှင် ငါ့မှာ ဆွေမျိုးဉာတိ အဆွေခင်ပွန်းတို့စကားကို နားထောင်ကာ ထိုယုတ်နိမ့်သော အဆွေခင်ပွန်းကို စွန့်ပယ်လိုက်လျှင် အိမ်၌ စောင့်ရှောက်သူ မရှိသဖြင့် သူခိုးတို့ ယူဆောင်ကာ ပစ္စည်းဥစ္စာ ဆုံးပါးပျက်စီးတော့မည်၊ ယခုမှာကား ထိုသူတို့စကားကို နားမထောင်ဘဲ ထိုယုတ်နိမ့်သော အဆွေခင်ပွန်းကို မစွန့်ပယ်သဖြင့် စောင့်ရှောက်နှင့်သည့်အတွက် တစ်စုံတစ်ရာ ပစ္စည်းဥစ္စာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခြင်း မရှိ၊ ပစ္စည်းရှင် ဖြစ်ရပေသည်ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံ ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ထားလေ၏။
မြတ်စွာဘုရားရှင်လည်း “သူဌေးကြီး ... အဆွေခင်ပွန်းမည်သည် သေးငယ်သည်မရှိ၊ အဆွေခင်ပွန်းတို့ ဝတ္တရားကို ကျေကုန်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်သာ ပဓာန ဖြစ်သည်၊ မိမိအောက် ယုတ်နိမ့်သည် ဖြစ်စေ၊ မြင့်မြတ်သည်ဖြစ်စေ၊ အယုတ်, အလတ်, အမြတ် သုံးမျိုးလုံးပင် အဆွေခင်ပွန်းဖွဲ့သင့်သည်၊ ယခုအခါ သူဌေးကြီးမှာ ယုတ်နိမ့်သော အဆွေခင်ပွန်းကိုမှီ၍ ဥစ္စာရှင် ဖြစ်ရသည်၊ ရှေးသူဟောင်းတို့သည် ယုတ်နိမ့်သော အဆွေခင်ပွန်းကိုမှီ၍ ဗိမာန်ရှင်ဖြစ်ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
မိတ်ဖွဲ့လေငြား နတ်နှစ်ပါး
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်းမင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် မင်းကြီး၏ ဥယျာဉ်တော်ဝယ် သမန်းမြက်ဖုတ် ကျူရုံတစ်ခု၌ နတ်ဖြစ်လေ၏။
ထိုဥယျာဉ်တော်ဝယ် မင်္ဂလာကျောက်ဖျာကို မှီလျက် ပေါက်နေသော ရုစာမည်သော သို့မဟုတ် သုမုလက မည်သော သစ်ပင်သည် ရှိလေ၏။ ထိုသစ်ပင်ကား တောက်ပြောင် ဝိုင်းဝန်း၍ ပင်စည်၊ ခက်မနှင့် ပြည့်စုံ၏။ မင်းကြီး ပူဇော်သက္ကရာ ပြုအပ်သော မင်္ဂလာသစ်ပင် ဖြစ်၏။ ထိုသစ်ပင်ဝယ် ဘုန်းတန်ခိုးကြီးမားသော ရုက္ခစိုးနတ်မင်းသည် နေ၏။ ထိုနတ်မင်းနှင့် သမန်းမြက်ဖုတ် ကျူရုံစောင့်နတ်သည် အဆွေခင်ပွန်း ဖြစ်ကြ၏။
ဗိမာန်ဖျက်ရန် မိန့်တော်ပြန်
ထိုအခါ မင်းကြီးနေသော တစ်ပင်တိုင် နန်းပြာသာဒ်ဝယ်ပြာသာဒ်တိုင်သည် နဲ့လေ၏။ မင်းကြီးသည် လက်မသားတို့ကိုခေါ်၍ “အမောင်တို့ ... ပြာသာဒ်တိုင် နဲ့နေသည်၊ မနဲ့အောင် အနှစ်ရှိသော တိုင်လုံးနှင့် ကျားထောက်ကြလော့” ဟု အမိန့်ပေးလေ၏။
လက်သမားတို့လည်း နန်းတော်တိုင်ကို ကျားထောက်ရန် လျောက်ပတ်သော သစ်ပင်ကို ရှာလတ်သော် မတွေ့ကြသည်ဖြစ်၍ မင်းကြီး ဥယျာဉ်တော်သို့ ဝင်၍ ရှာကြပြန်ရာ ရုစာ မည်သော သစ်ပင်ကို တွေ့ကြသော်လည်း မင်းကြီး၏ မင်္ဂလာသစ်ပင်ဖြစ်၍ မခုတ်ဝံ့ကြသဖြင့် မင်းကြီးထံ လျှောက်ကြကုန်၏။
မင်းကြီးလည်း လက်သမားတို့အား “အမောင်တို့ သွားကြကုန်၊ မင်္ဂလာသစ်ပင် ဖြစ်သော်လည်း ခုတ်ကြကုန်၊ တခြားသစ်ပင်ကို မင်္ဂလာသစ်ပင် ပြုလုပ်မည်” ဟု အမိန့်ပေးလေ၏။ လက်သမားတို့လည်း ပူဇော်ပသဖွယ်တို့ကို ယူဆောင်ကာ ဥယျာဉ်တော်သို့သွား၍ မင်္ဂလာသစ်ပင်အား ပူဇော်ပသပြီးလျှင် နက်ဖြန် ခုတ်မည်ဟု တိုင်ပင်ကာ ပြန်ခဲ့ကြကုန်၏။
ငိုကြွေးလျက်သော ဗိမာန်ရှာ
ရုက္ခစိုးနတ်သည် ထိုအကြောင်းကိုသိလျှင် နက်ဖြန် ငါ့ဗိမာန်ကို ဖျက်ဆီးကြတော့မည်၊ ငါ့သားငယ်တို့ကိုယူ၍ ဘယ်အရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းရပါမည်နည်းဟု စူးစမ်းဆင်ခြင်လတ်သော် ရွှေ့ပြောင်းဖို့နေရာကို မမြင်သဖြင့် သားငယ်တို့ကို လည်၌ဖက်ကာ ငိုကြွေးလေ၏။
အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်သော ရုက္ခစိုးနတ်တို့သည် ငိုကြွေးသံကိုကြားလျှင် လာလတ်ကုန်၍ “အဆွေ ... အဘယ်ကြောင့် ငိုကြွေးသနည်း” ဟု မေးကြလေလျှင် “အဆွေတို့ ... နက်ဖြန် ဤသစ်ပင်ကို လက်သမားတို့လာ၍ ခုတ်ကြတော့မည်၊ ငါ့ဗိမာန်ပျက်တော့မည်” ဟု ပြောလျက် လက်သမားတို့ကို တားမြစ်ရန် အကြောင်းကိုရှာ၍ မရကြသဖြင့် အဆွေရုက္ခစိုးနတ်ကိုဖက်ကာ ငိုကြွေးကြပြန်၏။
သမန်းမြက်နတ်ကြံ ဥပါယ်ဉာဏ်
သမန်းမြက်ဖုတ် ကျူရုံစောင့်နတ်လည်း ရုက္ခစိုးနတ်မင်းကု တွေ့မြင်လို၍ မင်္ဂလာသစ်ပင်သို့ သွားလေသော် ထိုအကြောင်းကိုသိလျှင် “အရှင်နတ်မင်း ... သည်အတိုင်း ဖြစ်ပါစေ၊ မစိုးရိမ်ပါလင့်၊ နက်ဖြန် လက်သမားတို့ မခုတ်ရဲအောင် အကျွန်ုပ်တို့ တားမြစ်ပါမည်၊ လက်သမားတို့ လာသောအခါ အကျွန်ုပ်၏ ပညာဉာဏ်စွမ်းကိုသာ စောင့်၍ ကြည့်ကြပါ” ဟု ဝန်ခံကာ နတ်တို့ကို သက်သာရာရစေ၏။
နက်ဖြန် လက်သမားတို့ သစ်ပင်ခုတ်ရန် လာကြသောအခါ သမန်းမြတ်ဖုတ် ကျူရုံစောင့်နတ်သည် ပုတ်သင်အသွင်ဖန်ဆင်းကာ လက်သမားတို့ ရှေ့မှသွား၍ မင်္ဂလာသစ်ပင်၏ အမြစ်ကြားသို့ ဝင်ပြီးလျှင် အခေါင်းရှိသကဲ့သို့ ပြုလျက် သစ်ပင်၏အလယ်ဖြင့် တက်လတ်၍ ပင်စည်၏ ထိပ်မှထွက်လျက် ဦးခေါင်းညိတ်ကာ ဝပ်လေ၏။
မိတ်ဆွေစောင်မ ချမ်းသာကြ
လက်မသားကြီးသည် ပုတ်သင်ကိုမြင်လျှင် သစ်ပင်ကို လက်ဖြင့်ပုတ်ကာ “ဤသစ်ပင်ကား အခေါင်းရှိသည်၊ အနှစ်မရှိ၊ မနေ့က ငါတို့ မဆင်ခြင်မိ၍ ပူဇော်ပသခဲ့သည်” ဟု ပြောဆို၍ မခုတ်တော့ဘဲ သွားကြလေ၏။ ရုက္ခစိုးနတ်မင်းသည် သမန်းမြက်ဖုတ် ကျူရုံစောင့်နတ်ကို အမှီပြု၍ ငါ့ဗိမာန် မပျက်စီးဘဲ ဗိမာန်ရှင် ဖြစ်ရလေ၏။
ရုက္ခစိုးနတ်မင်းလည်း ကြွရောက် စည်းဝေးလာကြသော အဆွေခင်ပွန်း ရုက္ခစိုးနတ်တို့အလယ်တွင် မိမိ၏ ဗိမာန်ကို ပြန်ရသည့်အတွက် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ “အဆွေတို့ ... အကျွန်ုပ်တို့ကား တန်ခိုးကြီးကုန်လျက် ပညာနုကြသောကြောင့် ဤအကြောင်းကို မသိကြချေ၊ သမန်းမြက်ဖုတ်ကျူရုံစောင့်နတ်ကား တန်ခိုးသေးသော်လည်း ပညာရင့်သောကြောင့် ဤအကြောင်းကို သိချေသည်၊ သို့အတွက် အကျွန်ုပ်ကို ဗိမာန်ရှင်ဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ပေသည်” ဟု အဖန်ဖန် ချီးကျူးလေ၏။
ထို့နောက်တစ်ဖန် -
“အဆွေတို့ ... မိမိတို့အောက် အမျိုးအနွယ် တန်ခိုးရှိန်ဝါ ပစ္စည်းဥစ္စာ ယုတ်နိမ့်သော သူတို့နှင့် လည်းကောင်း၊ တူညီသောသူတို့နှင့် လည်းကောင်း၊ မြင့်မြတ်သောသူတို့နှင့် လည်းကောင်း အယုတ်၊ အလတ်၊ အမြတ်မရွေး အဆွေခင်ပွန်း ဖွဲ့သင့်၏။ ယုတ်နိ်မ့်ခြင်း၊ တူညီခြင်း၊ မြင့်မြတ်ခြင်းတို့မှာ ပဓာန မဟုတ်ပါ၊ အဆွေခင်ပွန်တို့ ဝတ္တရားကို ကျေကုန်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းသာ ပဓာန ဖြစ်၏။ အဆွေခင်ပွန်းတို့ မည်သည်ကား ပျက်စီးသောအခါ အကျိုးစီးပွားကို ရွက်ဆောင်ကြ၏။ ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်စေကြ၏။ သို့အတွက် အကျိုးစီးပွားကို အလိုရှိသူ ဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်လိုသူတို့သည် အကျွန်ုပ်နှင့် သမန်းမြက်ဖုတ် ကျူရုံစောင့်နတ်တို့ အဆွေခင်ပွန်း ဖွဲ့အပ်သကဲ့သို့ အယုတ်၊ အလတ်၊ အမြတ်မရွေး အဆွေခင်ပွန်း ဖွဲ့ကြရာ၏” –
ဟု စည်းဝေးရောက်ရှိလာကြသော နတ်အပေါင်းတို့အား အဆွေခင်ပွန်း ဖွဲ့ခြင်းအကြောင်းကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းကာ တရားဟောပြော ဆုံးမလေ၏။
ရုစာ မည်သော သစ်ပင်စောင့်နတ်မင်းနှင့် သမန်းမြက်ဖုတ် ကျူရုံစောင့် နတ်နှစ်ဦးတို့သည် အသက်ထက်ဆုံး အဆွေခင်ပွန်းဖြစ် တည်ကြကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ရုစာရုက္ခစိုးနတ်သည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
သမန်းမြက်ဖုတ် ကျူရုံစောင့်နတ်သည် - ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -
ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ယုတ်, လတ်, မြတ်ပေ၊ လူသုံးထွေ၊ အဆွေဖွဲ့သင့်သည်။
(၂) အဆွေချင်းချင်း၊ ဝတ်ကျေခြင်း၊ လိုရင်းဖြစ်တော့သည်။
(၃) အဆွေရှိက၊ အကျိုးရ၊ ဘေးမှလွတ်မြောက်သည်။
(၄) ရုစာနတ်မြတ်၊ ကျူရုံနတ်၊ ဖွဲ့လတ်ထုံးကိုရည်။
ကုသနာဠိဇာတ် ပြီး၏။
မစင်
မစင်ဟူသည် လူနှင့် ​တိရစ္ဆာန်အနွယ်ဝင်တို့မှ အစာခြေစနစ်၏ နောက်ဆုံးအဆင့်အဖြစ် စအိုမှ စွန့်ထုတ်လိုက်သော အညစ်အကြေး ဖြစ်သည်။ ချီး ချေး၊ မစင်၊ အခင်းကြီး၊ အီး စသည်ဖြင့် အသုံအနှုန်းကွဲ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။
ဟာမင်း ဂါရင်း
ဂျာမနီနိုင်ငံ နတ်ဆီ(နာဇီ) ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဟာမန်ဗီဟမ်ဂိုးရင်းသည် ဘာဘေးရီးယားပြည် ရိုဇင်ဟိုင်းမြို့၌ ၁၈၉၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ကြည်းတပ်ဗိုလ်အဖြစ်ဖြင့် စစ်မှုထမ်းရာမှ ပထမကမ္ဘာစစ်ဖြစ်သော် လေတပ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ရန်သူလေယာဉ်ပျံများကို အများဆုံး ပစ်ချနိုင်သဖြင့် ပထမတန်းလေယာဉ်သူရဲကောင်းဟု ချီးကျူးခြင်း ခံရသည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာတည်ထောင်သော နာဇီအဖွဲ့သို့ ဝင်သည်။ နာဇီအဖွဲ့ မုန်တိုင်းတပ်ကိုဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ရသည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်၌ ပရပ်ရှားပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်၍ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးလည်း ဖြစ်လာသည်။ ဂျာမန်လေတပ်ကို ကိုယ်တိုင်ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်၌ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွက် ပြင်ဆင်မှုဖြစ်သော ၄ နှစ် စီမံကိန်းကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ နာဇီများ တန်ခိုးကြီးချိန်တွင် ဂျာမန်လေတပ်စစ်သူကြီးဖြစ်သော ဂိုးရင်းသည် အလွန်အရေးပါ အရာရောက်ခဲ့၍ ဟစ်တလာ၏ ညာလက်ရုံးကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးခါနီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာနှင့် မသင့်မတင့်ဖြစ်၍ နာဇီပါတီမှ နုတ်ထွက်ခဲ့လေသည်။ စစ်ကြီးအပြီး စစ်ရာဇဝတ်ကောင်များကို စစ်ဆေးသော မဟာမိတ်စစ်ခုံရုံးက ဂိုးရင်းအား စစ် ရာဇာဝတ်ကောင်အဖြစ်ဖြင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့၌ သေဒဏ်အမိန့်ချမှတ် လိုက်သည်။ သေဒဏ်အပြစ်ပေးရန်နေ့သို့ မရောက်မီ ဂိုးရင်းသည် မိမိကိုယ်ကို မိမိအဆိပ်ခတ်၍ အဆုံးစီရင်လိုက်လေသည်။
ငါးဘတ်ချောင်းရွာ၊ ရွှေကျင်
ငါးဘတ်ချောင်းရွာ၊ ရွှေကျင်
ညဲ့စင်ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ညဲ့စင်ရွာ (Nyesin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ နောင်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၈၉ ဦး၊ မ ၁၄၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ကုန်းရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံဘဲ့
ကံဘဲ့ကျေးရွာသည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်၊ ခရမ်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ ကျေးရွာကြီးတစ်ရွာဖြစ်သည်။ ခရမ်းမြို့အရှေ့ဘက် 5.71 km အကွာ တွင်တည်ရှိပြီး စုစုပေါင်းဧရိယာ ၁၁.၄၈ sqkm ရှိသည်။ ကံဘဲ့ကျေးရွာသည် ရွာကြီးတစ်ရွာဖြစ်ပြီး ကံဘဲ့ကျေးရွာအုပ်စု တွင် ကံဘဲ့ကျေးရွာ၊ ခရုတန်းကျေးရွာ၊ ကိုပြားကြီးတဲစုကျေးရွာ၊ ညောင်လန်းကျေးရွာတို့ ပါဝင်သည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထားလုပ်ကိုင်ကြပြီး အဓိက စိုက်ပျိုးသောသီးနှံများမှာ စပါး၊ ပဲ၊ မြေပဲ၊ ဖရဲ၊ ခရမ်းချဉ်စသည်တို့ကိုအဓိကစိုက်ပျိုးကြသည်။
အချိန်ဇုန်
အချိန်ဇုန်ဆိုသည်မှာ စီးပွားကူးသန်းရောင်းဝယ်မှု၊ လူ့ဘောင်အသိုင်းအဝန်းအကြောင်းပြချက်များအတွက် တသမတ်တည်းဖြစ်သော စံတော်ချိန်ကို တရားဝင် သတ်မှတ်ထားသောဒေသ ဖြစ်သည်။ အချိန်ဇုန်သည် နိုင်ငံနယ်နိမိတ်မျဉ်းများနှင့် ၎င်းတို့၏ နယ်မြေခွဲများအတိုင်း ရှိလေ့ရှိသည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြင့် ထိုဧရိယာအတွင်း ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းများဖြစ်စေ၊ ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင်ဖြစ်စေ အချိန်တစ်ခုတည်း အဆင်ပြေစွာ လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံများ၏ အချိန်ဇုန်အများစုသည် Coordinated Universal Time (UTC)မှ ကိန်းပြည့်နာရီများဖြစ်သော (UTC−12 to UTC+14)တို့ကို အသုံးပြုကြပြီး အချို့သော နိုင်ငံအချို့သာ ၃၀ နှင့် ၄၅ မိနစ်များကို အသုံးပြုကြသည်။ (ဥပမာအားဖြင့် နယူးဖောင်လန်း စံတော်ချိန် - UTC−03:30၊ နီပေါ စံတော်ချိန် - UTC+05:45၊ မြန်မာစံတော်ချိန် - UTC +06:30၊ အိန္ဒိယ စံတော်ချိန် - UTC+05:30) လတ္တီကျူမြှင့်သော နိုင်ငံများတွင် နွေရာသီတွင် အချိန်တစ်နာရီ ရှေ့သို့တိုးသော နွေရာသီချိန်ကို နှစ်တစ်နှစ်အပိုင်းအခြားအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။
ရှေးခေတ် အချိန်သတ်မှတ်ပုံ
ကောင်းမွန်သော နာရီများ ၁၉ ရာစုတွင် ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ မြို့အသီးသီးသည် ဒေသ mean solar time အချို့ကို စတင်အသုံးပြုလာကြသည်။ အမှန်တကယ်ရှိသော နေအချိန်သည် mean solar time နှင် ၁၅ မိနစ်ဝန်းကျင်လောက်ထိ ကွဲပြားသည်။(အချိန် ညီမျှခြင်း တွင် ဖော်ပြထားသည်။) ထိုကဲ့သို့ ကွဲပြားခြားနားရခြင်းမှာ ကမ္ဘာသည် နေကို စက်ဝန်းပုံမကျပဲ ဘဲဥပုံလည်ပတ်နေမှု(Eccentricity) နှင့် ကမ္ဘာကြီးသည် သူ့၏ဝန်ရိုးပေါ်တွင် တိမ်းစောင်းလည်ပတ်နေမှု (Obliquity)တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ Mean solar time ရှိ နေ့များတွင် တူညီသော အချိန်အလျားရှိပြီး ပျမ်းမျှခြင်းနှစ်ခု၏ ခြားနားချက်သည် နှစ်တစ်နှစ်ပြီးဆုံးသည့်နှင့် သုညအခြအနေသို့ ရောက်သည်။
ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန် (Greenwich Mean Time) (GMT)ကို ၁၆၇၅ ခုနှစ်တွင် တော်ဝင် နက္ခတာရာလေ့လာရေးစခန်း (ဂရင်းနစ်)မှ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပင်လယ်ထဲရှိ သင်္ဘောသားများ လောင်ဂျီကျူများ သတ်မှတ်ရာအကူအညီပေးနိုင်ရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလန်၏ မြို့တိုင်းတွင် မတူညီသော ဒေသစံတော်ချိန်များ ရှိနေစဉ်တွင် ၎င်းမျဉ်းသည် ရည်ညွှန်းစံတော်ချိန်တခုပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ရထားလမ်း အချိန်
ရထားပို့ဆောင်ရေးနှင့် ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေးများ တိုးတက်လာခဲ့သောအခါ ဒေသနေအချိန်များ (Local solar time) သည် အဆင်မပြေမှုများ တိုးလာခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ပထဝီဆိုင်ရာ လောင်ဂျီကျူများ ကွဲပြားမှုပမာဏကိုလိုက်၍ နေရာဒေသများအကြားတွင် နာရီများပြောင်းလဲနေသည်။ လောင်ဂျီကျူဒီဂရီတိုင်းတွင် အချိန် လေးမိနစ်ပြောင်းလဲသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဘရစ်စတိုမြို့သည် ဂရင်းနစ် (လန်ဒန်မြို့အရှေ့ပိုင်း)၏ အနောက်ဘက် ၂.၅ ဒီဂရီခန့်တွင် တည်ရှိရာ ဘရစ်စတိုမြို့တွင် နေမွန်းတည့်ချိန်(solar noon)တွင် လန်ဒန်မြို့၌ နေမွန်းတည့်ချိန် ၁၀ မိနစ်ခန့်ကျော်လွန်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ အချိန်ဇုန်များအသုံးပြုမှုသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ကွဲပြားခြားနားမှုများ ပိုများလာသည်။
ပထမဆုံးစံတော်ချိန်ကို  ၁၈၄၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် ဂရိတ်ဗြိတိန်ရှိ ရထားကုမ္ပဏီများမှ သယ်ယူရလွယ်သော ခရိုနိုမီတာတွင် GMT ကိုထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုကုမ္ပဏီများထဲမှ ပထမဆုံးသတ်မှတ်သော ကုမ္ပဏီမှာ Great Western Railway (GWR) ဖြစ်ပြီး နိုဝင်ဘာ ၁၈၄၀ တွင် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့အသုံးပြုခြင်းသည် များမကြာမီတွင်ပင် Railway Time အဖြစ် လူသိများလာခဲ့သည်။ ၁၈၅၂ ဩဂုတ် ၂၃ လောက်တွင် အချိန်အချက်ပြလှိုင်းများ(time signals)ကို ကြေးနန်းဖြင့် တော်ဝင်နက္ခတာရာကြည့်စခန်း(ဂရင်းနစ်)မှ ပထမဆုံး ထုတ်လွင့်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဂရိတ်ဗြိတိန်ရှိ အများပြည်သူနာရီ ၉၈% သည် ၁၈၅၅ ခုမတိုင်မီအချိန်မှပင် GMT ကို အသုံးပြုခဲ့ကြဆဲဖြစ်သော်လည်း ၁၈၈၀ ဩဂုတ် ၂ မတိုင်မီအထိ ဗြိတိန်၏တရားဝင်အချိန်အဖြစ် မသတ်မှတ်ရသေးပေ။ ထိုကာလမှ ရှေးဗြိတိသျှနာရီအချို့တွင် မိနစ်လက်တံနှစ်ခုပါရှိပြီး တစ်ခုမှ ဒေသစံတော်ချိန်အတွက်ဖြစ်ပြီး တစ်ခုမှာ GMT အတွက်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာတဝန်းဆက်သွယ်ရေး တိုးတက်ကောင်းမွန်လာမှု မြင့်တက်လာသောအခါ အချင်းချင်းဆက်သွယ်ရာ၌ အပြန်အလှန် နားလည်ရလွယ်ကူသော အချိန်သတ်မှတ်ချက် ရှိရန် လိုအပ်လာသည်။ ဒေသအချိန်များ ကွဲပြားမှုပြဿနာကို ကမ္ဘာတဝန်းလုံးနှင့်အမျှ ကြီးမားသော ဧရိယာများရှိ နာရီများကို ကိုက်ညီစေခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်မည်ဖြစ်သော်လည်း ထိုသတ်မှတ်ထားသောအချိန်သည် နေရာဒေသအများအပြားရှိ လူများအသားကျနေသော နေအချိန်နှင့် သိသာစွာ ကွဲပြားခြားနားမှုရှိနေသည်။
နိုဝင်ဘာ ၂ ရက် ၁၈၆၈ ဗြိတိသျှကိုလိုနီဖြစ်သော နယူးဇီလန်သည်  တရားဝင်စံတော်ချိန်ကို အသုံးပြုခဲ့ရာ ကိုလိုနီနယ်များကြားတွင် ဒါဟာ ပထမဆုံးဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်ပါလိမ့်မည်။ ထိုစံတော်ချိန်သည် လောင်ဂျီကျူ 172°30′ East of Greenwich တွင် မူတည်ကာ GMT ထက် ၁၁ နာရီ ၃၀ မိနစ်စော၍နေသည်။ ထိုစံတော်ချိန်ကို New Zealand Mean Time အချိန်အဖြစ် လူသိများသည်။
၁၉ ရာစုအလယ်ပိုင်း၌ အမေရိကန်မီးရထားတွင် အချိန်သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းတွင် အတော်အသင့် ရှုပ်ထွေးခဲ့သည်။ မီးရထားလမ်းအသီးသီးတွင် ၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင် စံတော်ချိန်တစ်ခုစီရှိပြီး ထိုစံတော်ချိန်သည် ၎င်းဒေသ အဓိကနေရာနှင့် အရေးပါသော နယ်ခြားများ၏ ဒေသအချိန်ကို အခြေခံထားသည်။ ထို့ပြင် မီရထားအချိန်ဇယားကိုလည်း ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်အချိန်ဖြင့်သာ ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ ရထားလမ်းများစွာရှိသော အချို့လမ်းဆုံများတွင် ရထားလမ်းတိုင်းအတွက် နာရီတစ်ခုစီရှိပြီး ထိုနာရီများသည် မတူညီသော အချိန်အသီးသီးကို ပြသနေသည်။
ကမ္ဘာတဝန်း အချိန်ဇုန်များ
ကမ္ဘာတဝန်းလုံးဆိုင်ရာ အချိန်ဇုန်စနစ်ကို အဆိုပြုသူ ပထမဆုံးလူမှာ အီတာလျံ သင်္ချာပညာရှင် Quirico Filopanti ဖြစ်ပြီး သူ၏ ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ် Miranda! တွင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သူ၏ အကြံဉာဏ်ကို သူသေဆုံးပြီး ကြာမြင့်စွာအထိ သူ့စာအုပ်ပြင်ပတွင် မသိကြသေးပေ။ ထိုကြောင့် ထိုအကြောင်းအချက်သည် ၁၉ ရာစုအတွင်း အချိန်ဇုန်သတ်မှတ်ခြင်းတွင်  မလွှမ်းမိုးခဲ့ပေ။ သူသည် တနာရီလိုက် ၂၄ နာရီအချိန်ဇုန်များသတ်မှတ်ရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ဇုန်များကို သူက "longitudinal days" များဟုခေါ်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံး အလယ်မျဉ်းကို ရောမမြို့ လောင်ဂျီကျူမျဉ်းကို ထားခဲ့သည်။ သူသည် နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ကြေးနန်းအတတ်ပညာတို့တွင် အသုံးပြုနိုင်ရန်  universal time ကိုလည်း အဆိုပြုခဲ့သည်။
စကောတလန်နွယ်ဖွား ကနေဒီယန်းလူမျိုး ဆာ ဆန်းဖို့ဒ် ဖလင်းမန်း ကမ္ဘာတဝန်းလုံးဆိုင်ရာ အချိန်ဇုန်စနစ် ကို ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် အဆိုပြုခဲ့သည်။ သူသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ညီလာခံများတွင် ထိုစနစ်အကြောင်းနှင့် "လက်ရှိလောင်ဂျီကျူအချိန် သတ်မှတ်ခြင်းနှင့်ဆက်နွယ်နေသော ကနဦးကြိုးစားအားထုတ်မှု"များကို ဟောပြောခဲ့ပြီး သူ၏စနစ်ကို ယုံကြည်စေလိုကြောင်းကို ပြောခဲ့သည်။ ၁၈၇၆ ခုနှစ်အတွင်း သူ၏ ပထမအဆိုပြုချက်မှာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ၂၄-နာရီ နာရီတစ်ခု(a global 24-hour clock)ဖြစ်ပြီး သဘောတရားအရမှာ ကမ္ဘာ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ဗဟိုပြုပြီး မည်သည့်လောင်ဂျီကျူမျဉ်းများအပေါ်တွင် မဆက်နွယ်ဟု ဖြစ်သည်။ ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် သူ၏universal day ကို သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ထိုနေ့သည် ဂရင်းနစ် ဆန့်ကျင်လောင်ဂျီကျူမျဉ်း (anti-meridian of Greenwich (180th meridian))မှ စသည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် တနာရီလိုက်အချိန်ဇုန်များကို သတ်မှတ်ထားသော အချို့ ဒေသအသုံးများအဖြစ် အလျော့ပေးသတ်မှတ်လိုက်ရပြီးဖြစ်သည်။ သူသည် သူ၏စနစ်ကို ၁၈၈၄ အောက်တိုဘာတွင် ကျင်းပခဲ့သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လောင်ဂျီကျူမျဉ်း ညီလာခံတွင် အဆိုပြုတင်ပြခဲ့သော်လည်း သူတို့၏လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာအတွင်းမဟုတ်သောကြောင့် သူ၏အချိန်ဇုန်များကို  မသတ်မှတ်ခဲ့ကြပေ။ ညီလာခံတွင် ဂရင်းနစ်သန်းခေါင်မွန်းတည်ချိန်မှစသော  a universal day of 24 hours သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ၎င်းသည် "ကြိုက်နှစ်သက်ရာ ဒေသအချိန်(ဝါ) စံတော်ချိန်အသုံးများနှင့် ကြားမဝင်သင့်"ဟုလည်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၁၉၀၀ ခုနှစ်ခန့်လောက်တွင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အချိန်အားလုံးနီးပါးသည် စံတော်ချိန်ဇုန်များ ဖြစ်ခဲ့ကြပြီး အချို့သာလျှင် GMT offset ကို အသုံးပြုနေခဲ့ကြသည်။ အများစုသည် GMT သို့မည်သည့် ညွှန်းချက်မျှ မယူပဲနှင့် ဒေသနက္ခက်တာရာကြည့်စခန်းမှ အချိန်ကို တနိုင်ငံလုံးအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ အသုံးပြုနေသည်မှာ GMT/UTC မှ  "standard offset"အချို့ကို ရည်ညွှန်းထားသော အချိန်ဇုန်များကို ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အချိန်အားလုံးအဖြစ်မယူမီထိ ဆယ်စုနှစ်များစွာ ကြာခဲ့သည်။ ၁၉၂၉ မရောက်မီ အဓိကနိုင်ငံများသည် နာရီလိုက်အချိန်ဇုန်များ သတ်မှတ်ပြီး ဖြစ်သည်။ နီပေါနိုင်ငံသည် နောက်ဆုံး သတ်မှတ်ခဲ့သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့ရာ ၎င်း၏ စံတော်ချိန်မှာ UTC+5:45 ဖြစ်သည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် နိုင်ငံအားလုံးသည် ၎င်းတို့၏စံအချိန်ဇုန်များကို စက်ဝန်းများများအတိုင်း သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ သို့ပေမယ် ထိုဇုန်များကို အစောပိုင်းစိတ်ကူးခဲ့သော သဘောတရားများအတိုင်း သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပေ။ မြောက်ကိုရီးယား၊ နယူးဖောင်လန်၊ အိန္ဒိယ၊ အီရန်၊ အာဖဂန်နစ္စတန်၊  ဗင်နီဇွဲလား၊ မြန်မာ၊ သီရိလင်္ကာ၊ Marquesas နှင့် ဩစတေးလျနိုင်ငံ အချို့အစိတ်အပိုင်းများတွင် စံတော်ချိန်မှ နာရီဝက်သွေဖည်နေသော အချိန်ဇုန်များကို အသုံးပြုကြသည်။ နီပေါနှင့် Chatham Islands ကဲ့သို့သော အချို့နယ်မြေဒေသ၊ နိုင်ငံများတွင် ၄၅ မိနစ်သွေဖည်သော အချိန်ဇုန်ကို အသုံးပြုကြသည်။ Some အချို့နိုင်ငံများ အထူးသဖြင့် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယတွင် ၎င်းတို့၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၁၅° လောင်ဂျီကျူထက် ကျယ်ဝန်းသော်လည်း အချိန်ဇုန်တမျိုးတည်းသာ အသုံးပြုကြသည်။ ၁၉၄၉ မတိုင်မီတွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် အချိန်ဇုန် (၅) မျိုးကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်
၁၉၇၂ မရောက်မီ အချိန်ဇုန်အားလုံးသည် Greenwich Mean Time (GMT) offset ကိုသာ သတ်မှတ်ထားသည်။ GMT  offset ဆိုသည်မှာ mean solar time သည် လန်ဒန်မြို့၊ ဂရင်းနစ်အရပ်ရှိ တော်ဝင် နက္ခတာရာကြည့်စခန်းမှ  လောင်ဂျီကျူမျဉ်း ဖြတ်သန်းသွားခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ၁၉၇၂ ကတည်းကပင် ရေဒီယိုအသံလွှင့်ရုံများ၏ တရားဝင်အသံလွှင့်ချိန်သည် UTC နှင့် ကိုက်ညီအောင် ပြုလုပ်ထားသည်။ UTC သည် atomic time ပုံစံတမျိုးဖြစ်ရာ ၎င်းတွင် ယခင်ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်(GMT)၏ ၀.၉ စက္ကန့်အတွင်းမျှရှိသော leap seconds ကဲ့သို့သော စက္ကန့်များပါဝင်ပြီး လက်ရှိတွင် UT1 ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ယခုအခါ နိုင်ငံများစွာသည် ၎င်းတို့၏ စံတော်ချိန်များကို UTC နှင့် သတ်မှတ်ထားပြီး ဖြစ်သည်။ သို့ပေမယ့်လည်း ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းအပါအဝင် နိုင်ငံအချို့တွင် ယခုအချိန်အထိ GMT ကို ဆက်လက် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။
ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်(GMT) ကို အခြေခံသော အချိန်ဇုန်များ၏ mean solar time သည် ၀° လောင်ဂျီကျူ(the Prime Meridian)တွင် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာလည်ပတ်နှုန်းသည် တရားသေမဟုတ်သောကြောင့် Atomic clocks များမှ ရရှိလာသောအချိန်ကို ထိန်းညှိရသည်။ ၁၉၇၂ ဇန်နဝါရီတွင် atomic time စက္ကန့်အလျားတူညီသော စက္ကန့်အချိန်အလျားရှိသည့် Coordinated Universal Time ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ Atomic clocks များတွင် များသောအားဖြင့် တသမတ်တည်းဖြစ်သော အချိန်စကေးကို ရရှိသည်။
လက်ရှိတွင် တနေ့တာ၏ ပျမ်းမျှအချိန်အလျားသည် atomic time ၏ ၂၄ နာရီထက် ၀.၀၀၂ စက္ကန့် ပိုနေသောကြောင့် UT1 နှင့်အနီးစပ်ဆုံးတူညီအောင် leap seconds ကို Coordinated Universal Time အတွင်း အခါအားလျော်စွာ ပေါင်းထည့်ရသည်။ ကမ္ဘာလည်ပတ်နှုန်းသည် တဖြည်းဖြည်းချင်း နှေး၍လာနေသောကြောင့် နောင်အနာဂတ်တွင် leap seconds ကို မကြာခဏပေါင်းထည့်ရန် လိုအပ်လာလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ သို့ပေမယ့်လည်း တစ်နှစ်နှင့် တစ်နှစ် ကမ္ဘာ့လည်ပတ်နှုန်းသည် အနည်းငယ် သွေဖည်လာသည်။ ထိုကြောင့် ကမ္ဘာ့လည်ပတ်နှုန်းအရ မလိုအပ်လျှင် leap seconds ကို ပေါင်းမထည့်ရတော့ချေ။ ထိုကဲ့သို့ပင် ဒေသအချိန်များသည် mean solar time နှင့် ဆက်လက်နီးစပ်နေပြီး ကမ္ဘာ့လည်ပတ်နှုန်း မတည်ငြိမ်မှု အကျိုးကြောင့် တသမတ်တည်းရှိသော အချိန်စကေး (International Atomic Time or TAI)နှင့်ဆက်စပ်သော ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ရန် သေချာ၍ လာသည်။ ဒေသအချိန်များအားလုံးသည် TAI မှ စက္ကန့်၏ အင်တီဂရယ်ကိန်းများအရ ခြားနားကြသည်။ UTC ၏ ပြည့်စုံလာခြင်းနှင့်အတူ နိုင်ငံများသည် သူတို့၏ အချိန်ဇုန်များကို ဖော်ပြရန်အတွက်  UTC ကို အသုံးပြုလာကြသည်။ ၂၀၀၅ အရောက်တွင် နိုင်ငံအများစုသည် ဒေသအချိန်များဖော်ပြရန်အတွက် UTC ကို ပြောင်းလဲခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သည်။  British Summer Time (BST) သည် ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်ထက် တစ်နာရီ ရှေ့ရောက်နေလျက်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် ၎င်းသည် UTC+1 နှင့် ကိုက်ညီလျက်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန် သည် Royal Observatory, Greenwich ၏ ဒေသစံတော်ချိန်ဖြစ်ပြီး အောက်တိုဘာလ နောက်ဆုံး တနင်္ဂနွေမှ 01:00 GMT နှင့် မတ်လ နောက်ဆုံး တနင်္ဂနွေမှ  01:00 GMT အကြားဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော အဖြစ်အပျက်များသည် တခြားနေရာဒေသများတွင်လည်း ရှိသည်။
UTC
Coordinated Universal Time (UTC)နှင့် ဖော်ပြသော အချိန်၏ နောက်တွင် "Z" ကို ကြားကွပ်လပ်မချန်ပဲ ပေါင်းထည့်နိုင်သည်။ "Z" သည် zero UTC offset ကို ကိုယ်စားပြုသော ဇုန်ညွှန်းအက္ခရာဖြစ်သည်။ "09:30 UTC" ကို "09:30Z" (သို့) "0930Z" အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်။ "14:45:15 UTC" ကိုလည်း "14:45:15Z" (ဝါ) "144515Z" အဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သည်။
UTC time ကို "Zulu" time ဟုလည်း လူသိများသည်။ အကြောင်းမှာ "Zulu" သည် ICAO spelling alphabet မှ "Z"အတွက် ကုဒ်စာလုံးဖြစ်သည်။
UTC offset
UTC offset ကို  ±[hh]:[mm]၊ ±[hh][mm]၊ (သို့) ±[hh] (UTC ရှေ့ရောက်သော (သို့) နောက်ရောက်သော နာရီ) ပုံစံဖြင့် ရေးသားရသည်။ ထို့ကြောင့် UTC တစ်နာရီရှေ့စောသော အချိန် (ဆောင်းရာသီအတွင်း ဘာလင်မြို့ အချိန်ကဲ့သို့)ကို ဖော်ပြလိုလျှင် အချိန်ဇုန်ကိုယ်စားပြုဂဏန်းမှာ "+01:00"၊ "+0100" (သို့မဟုတ်) ရိုးရှင်းစွာရေးလိုလျှင်"+01"ဖြင့် ဖော်ပြရသည်။ 'Z'  ဖြင့် ဖြည့်စွက်ရေးနည်းမှာ အပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။  နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသော အချိန် (နွေရာသီချိန်)များပါဝင်သော UTC offset များတွင် ဥပမာ   North American Central Time Zone တွင်ရှိသော ချီကာဂိုမြို့၏time offset သည် ဆောင်းရာသီတွင် "−06:00" (Central Standard Time) နှင့် နွေရာသီတွင် "−05:00" ဖြစ်သည်။
အတိုကောတ်များ
အချိန်ဇုန်များကို "EST, WST, CST" အစရှိသဖြင့်တို့နှင့် ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ သို့ပေမယ် ဒါဟာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အချိန်နှင့် ရက်စွဲစံ ISO 8601 ၏ အစိတ်အပိုင်းတခုမဟုတ်ပဲ အခြေခံအသုံးပြုသူများသာ သတ်မှတ်အသုံးပြုကြသာ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်ထားခြင်းများဟာ များစွာ ဒွိဟဖြစ်စေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် "ECT" ကို အဓိပ္ပာယ်ကောတ်လျှင် "Eastern Caribbean Time" (UTC−4h)၊ "Ecuador Time" (UTC−5h) (ဝါ) "European Central Time" (UTC+1h) တခုခုဖြစ်နိုင်နေပေသည်။
UTC offsets များ စာရင်း
ဖော်ပြပါဇယားတွင် ကမ္ဘာတဝန်းရှိ မတူညီသောနေရာများ၏ နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန် အကျိုးသက်ရောက်မှုမရှိချိန်တွင်ရှိသော ဒေသစံတော်ချိန်ကို ပြသထားသည်။
နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသော အချိန်
နိုင်ငံများစွာနှင့် အချို့နိုင်ငံများ၏ သတ်မှတ်ထားသော ဒေသများတွင် နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသောအချိန် ("နွေရာသီအချိန်"ဟုလည်း လူသိများသည်)ကို နှစ်တစ်နှစ် အပိုင်းအခြားကာလအတွင်း အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသည်မှာ နာရီများကို နွေဦးတွင် တစ်နာရီရှေ့တိုး၍ ဆောင်းဦးမှ တနာရီနောက်သို့ ပြန်လည်ထိန်းညှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် DST ကို  ၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအဆိုပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၉၁၆ ခုနှစ် ပထမကမ္ဘာစစ်တွင်မှ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုလာကြသည်။ အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်လင့်ကစား နိုင်ငံများစွာတွင် နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုကြပြီး အချို့နိုင်ငံများတွင် တခါတရံပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အီကွေတာနှင့် နီးသော နိုင်ငံအများစုတွင် ရာသီပြောင်းလဲမှုကြောင့် နေ့အလင်းရောင်ပြောင်းလဲမှု နည်းပါးသောကြောင့် နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသော အချိန်ကို အသုံးမပြုကြပေ။
ကွန်ပျူတာစနစ်နှင့် အင်တာနက်စနစ်
ကွန်ပျူတာ operating systems များတွင် ကွဲပြားခြားနားသော အချိန်ဇုန်များကို အခြေခံထားသော ဒေသစံတော်ချိန်များ အားလုံးနီးပါးကို ထောက်ပံ့ထားလေသည်။ ကွန်ပျူတာ operating systems များတွင် UTC ကို ၎င်းတို့ အခြေခံအချိန်ဖော်ပြသော စနစ်အဖြစ် အသုံးထားသည်။ ၎င်းစနစ်တွင် ဒေသစံတော်ချိန်ကို UTC စနစ်မှ (သို့) UTC စနစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သော  ဝန်ဆောင်မှုနှင့် အချို့အချိန်ဇုန်များတွင် နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသော ကာလ အစ (သို့) အဆုံးသို့ ရောက်လျှင် အလိုအလျောက်ပြောင်းလဲပေးနိုင်သော ဝန်ဆောင်မှုများ ပါဝင်သည်။ (ပိုမိုအသေးစိတ် သိရှိလိုပါက နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသော အချိန် ဆောင်းပါးကို ဖတ်ရှုပါရန်)
Web servers များမှ ဖော်ပြသော ဝက်ဘ်ပေ့(ချ်) များတွင် ကြည့်ရှုသူများအတွက် အချိန်ဇုန် တမျိုးတည်း (သို့) ကန့်သတ်ထားသော အပိုင်းအတွင်းရှိ အချိန်ဇုန်များမှ ဒေသစံတော်ချိန်များ  ဖော်ပြလေ့ရှိပြီး UTC စံတော်ချိန်ကို ကွင်းစကွင်းပိတ်ဖြင့် ဖော်ပြကောင်း ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအတွက် လွှတ်တင်ထားသော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များတွင် UTC  စံတော်ချိန် တစ်ခုတည်း (သို့) လွှတ်တင်သူ အသုံးပြုလိုသော အချိန်ဇုန်သာ ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအတွက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် လွှတ်တင်ထားသော CNN ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တွင် GMT နှင့် ဟောင်ကောင် စံတော်ချိန် တို့ပါဝင်ပြီး အမေရိကန်အတွက်လွှတ်တင်ထားသော ဗားရှင်းတွင် အရှေ့ပိုင်းဒေသ အချိန်ဇုန်ဖြင့်သာ ပြသထားသည်။ အမေရိကန်အခြေစိုက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်များတွင် ကမ္ဘာတဝန်းကြည့်ရှုသူများအတွက် အမေရိကန် အရှေ့ပိုင်းဒေသ အချိန်ဇုန်နှင့် ပစိဖိတ်ဒေသ အချိန်ဇုန် တို့ကို မျှတစွာ အသုံးပြုကြသည်။ ထိုသို့ ဖော်ပြခြင်းပုံစံကို W3C မှ နေ့စွဲဖော်ပြပုံ အခြေခံကြသည်။
အီးမေးလ်စနစ်နှင့် အခြား အင်တာနက်စာပို့စနစ်များ (IRC chat အစရှိသဖြင့်) တို့တွင် UTC စနစ်ကိုအသုံးပြုပြီး စာပို့သူ၏ အချိန်ဇုန်သည်လည်း မက်ဆေ့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည်။ စာလက်ခံသော ပရိုဂရမ်သည် စာပို့လိုက်သော အချိန်နှင့် ရက်စွဲကို စာလက်ခံသူ၏ ဒေသစံတော်ချိန်ဖြစ် ပြသပေးသည်။
Unix
Unix-like systems များတွင် ပါဝင်သော Linux နှင့် Mac OS X များတွင် UTC (Coordinated Universal Time) ကိုသာ အသုံးပြုကြသည်။ ကွန်ပျူတာတစ်ခုလုံးအတွက် အချိန်ဇုန်တမျိုးတည်းကိုသာ အသုံးပြုခြင်းအစား အချိန်ဇုန်သည် မတူညီသော ဖြစ်စဉ်များပေါ်မူတည်၍ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ Standard library routines သည်  TZ environment variable မှတဆင့် ဖြစ်စဉ်များပေါ်သို့ ထောက်ပံ့ပေးထားမှုပေါ်မူတည်၍ လက်ရှိအချိန်ဇုန်များမှ ဒေသစံတော်ချိန်ကို တွက်ချက်ပေးနိုင်သည်။ ဒါဟာ အသုံးပြုသူများကို တူညီသော ကွန်ပျူတာတစ်လုံးထဲမှာပင် အချိန်ဇုန်အများအပြားကို အသုံးပြုနိုင်ကာ အသုံးပြုသူတိုင်းအတွက် သက်ဆိုင်သော ဒေသစံတော်ချိန်များကို ပြသပေးသည်။ အချိန်ဇုန်ဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်များကို IANA time zone database မှ ရရှိသည်။ တကယ်တော့ စစ်စတမ်များစွာတွင် GNU C Library ပါဝင်ပြီး ၎င်းဒေတာဘေ့စ်ကိုလည်းအသုံးပြုနိုင်သည်။
မိုက်ခရိုဆော့ ဝင်းဒိုး
Windows အခြေခံ ကွန်ပျူတာစနစ်များတွင် Windows 2000 ၏ ရှေ့ပိုင်းတွင် ဒေသစံတော်ချိန်များကို အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး Windows 2000 နှင့် ၎င်း၏နောက်ပိုင်းဗားရှင်းများတွင် UTC ကို ကွန်ပျူတာစနစ်၏ အခြေခံအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ Windows registry တွင် offset from UTC အပါအဝင် အချိန်ဇုန်ဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်များနှင့် နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသော အချိန် အသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်အသီးသီး၏ ထိုကာလ စတင်ချိန်နှင့် ကုန်ဆုံးချိန်အတွက် စည်းမျဉ်းများ ပါဝင်သည်။ အသုံးပြုသူများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ဒေသစံတော်ချိန်များကို အသုံးပြုကြပြီး အသုံးချဆော့ဝဲလ်များသည်လည်း မတူညီသော အချိန်ဇုန်များမှ အချိန်ကို တွက်ချက်ပေးနိုင်ကြသည်။ Terminal Servers မှ ကွန်ပျူတာကို သူတို့၏ စံတော်ချိန်သို့ ပြန်ညွှန်းပေးသဖြင့် အသုံးပြုသူသည် သူတို့၏ မှန်ကန်သော ဒေသစံတော်ချိန်ကို ကွန်ပျူတာ ဒက်စတော့နှင့်application sessionsများတွင်  တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ Terminal Services သည် Terminal Server ရှိ ဆာဗာ အခြေခံအချိန်ကို အသုံးပြုပြီး အချိန်ဇုန်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို တွက်ချက်ပေးသည်။
Java
များလှစွာသော အသုံးချဆော့ဝဲလ်များသည် O.S. ရဲ့ အချိန်ဇုန်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို အသုံးပြုနေချိန်တွင် Java Platform သည် ဗားရှင်း ၁.၃.၁ မှစကာ ၎င်းတို့ကိုယ်ပိုင် အချိန်ဇုန်ဒေတာဘေ့စ်ကို အသုံးပြုထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ဒေတာဘေ့စ်ကိုလည်း အချိန်ဇုန်စည်းမျဉ်း ပြောင်းလဲသွားသည့်အခါတိုင်း ပြောင်းလဲတိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။   Oracle သည် updater tool တို့ကို ထိုအကြောင်းပြချက်များဖြင့် ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။
အချိန်ဇုန်အချက်အလက်များသည် ဂျာဗားပလက်ဖောင်းတွင် တပါတည်းပါပြီးဖြစ်သောကြောင့် ပရိုဂရမ်မာသည် Joda-Time library မှ အသုံးပြုရန် ရွေးချယ်နိုင်ပေသည်။ ထို လိုက်ဘရီတွင် IANA time zone database တွင် အခြေခံထားသော အချိန်ဇုန်အချက်အလက်များ ပါဝင်သည်။
JavaScript
JavaScript တွင် အချိန်ဇုန်များနှင့်ပတ်သက်၍ ထောက်ပံ့ပေးမှု နည်းပါးသည်။ အခြေခံအားဖြင့် ပရိုဂရမ်မာသည် UTC offset ကို ဖော်ပြလိုပါက time object မှရယူနိုင်ပြီး GMT time ကိုလည်း ထို time object  မှပင်ရနိုင်သည်။   သို့သော် နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသော အချိန်နှင့် ပတ်သက်၍ ကွဲပြားကို ဖြေရှင်းရန်အတွက်မှု ထောက်ပံ့ပေးမထားပေ။
Perl
DateTime object သည် Olson DB တွင် အချိန်ဇုန်များအားလုံးအတွက် ထောက်ပံ့ပေးထားပြီး ၎င်းတွင် အချိန်ဇုန် ၂ မျိုးအကြား ပြောင်းလဲနိုင်မှု စွမ်းဆောင်ရည်လည်း ပါဝင်သည်။
PHP
DateTime objects နှင့် ၎င်းနှင့်ဆက်နွယ်နေသော ဖန်ရှင်များကို PHP core တွင် ဗားရှင်း ၅.၂ ကတည်းကပင် ပြောင်းလဲပေါင်းထည့်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်လိုက်ခြင်းဖြင့် PHP တွင် အချိန်ဇုန်များကို ရယူနိုင်ရုံမက သတ်မှတ်နိုင်သော စွမ်းရည်များ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ PHP.net တွင် ထိုအကြောင်းအရာနှင့်ပတ်သတ်၍ ကျယ်ကျယ်ပြန်ပြန်သိလိုလျှင် ဖတ်ရှုနိုင်သော စာတမ်းများလည်း ရှိသည်။ မှတ်ချက်အနေဖြင့် အချိန်ဇုန်အများအပြားကို PECL timezonedb ဒေတာဘေ့စ်မှ ပေါင်းထည့်ပါသည်။
Python
အချိန်များကို ဖော်ပြနိုင်သော မော်ကျူးသည် class tzinfo ပေါ်တွင် အလုပ်လုပ်သည်။ Third party pytz module သည် IANA time zone database မှ ဒေတာအားလုံးကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။
အေဘရာဟမ် လင်ကွန်း
အမေရိကန်သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးသော သမ္မတဖြစ်သည့် ဂျော့ချ်ဝါရှင်တန် မှလွဲလျှင် အကြီးမြတ်ဆုံး၊ အလေးစားခံထိုက်ဆုံးသော သမ္မတကို ပြပါဆိုလျှင် အေဘရာဟမ်လင်ကွန်းသာ ရှိတော့သည် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ် ကို အဆုံးသတ်ပေးသူ၊ ကျွန်စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပေးသူ၊ ပြည်ထောင်စု နှစ်ခြမ်းကွဲမည့် အဖြစ်မှ ဆယ်ယူသူ စသည်ဖြင့် များမြောင်လှသည့် ဂုဏ်ဒြပ်တို့သည် လင်ကွန်း၏ ထင်ရှားသော အချက်များဖြစ်ကြသည်။ အရပ်ကလန်ကလား၊ မုတ်ဆိတ်မွေးဗလပစ်၊ ရှည်ငေါငေါမျက်နှာ၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကို အေ(A) ဟုနာမ်စားသုံးလေ့ရှိသူ စသဖြင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထူးခြားချက်များလည်း ရှိသေးသည်။
ဘဝအစ
ငယ်စဉ်က ကျောင်းမနေနိုင်၊ အိမ်တွင်သာ ကိုယ့်ထူးကိုယ်ချွန်ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ရှေ့နေပေါက်စဖြစ်လာသည်။ ပြည်သူ့စစ်တွင် ပါဖူးသော်လည်း သာမန်မျှသာ။ လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် လူမသိသူမသိ ထမ်းဆောင်ဖူးပြီး အထက်လွှတ်တော်အမတ် မဖြစ်ဖူးပေ။ သံကြီးတမန်ကြီးလည်း မဖြစ်ဖူး၊ ဝန်ထမ်းအတွေ့အကြုံလည်း ပြောပလောက်အောင် မရှိ၊ ရှိသမျှ အတွေ့အကြုံမှာ သူနှင့် သူ့လက်ထောက် နှစ်ယောက်ပေါင်းဖွင့်ဖူးသည့် ရှေ့နေရုံးခန်းလေးသာ ဖြစ်သည်။ အေဗရာဟင် လင်ကွန်းသည် သောမတ်စ် လင်ကွန်းနှင့် နန်စီလင်ကွန်းတို့မှ ဖွားမြင်သော ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်ပေသည်။
သမ္မတ ဘဝနှင့် ပြည်တွင်းစစ်
သမ္မတဖြစ်လာချိန်တွင် ပြည်တွင်းစစ်ကြီးဖြစ်ဆဲဖြစ်သည်။ မြောက်ပိုင်းအတွက်အခြေအနေမကောင်းလှပေ။ ဆမ်တာခံတပ်မှာလည်း အဝိုင်းခံထားရဆဲဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝင်းဖီးလ် စကော့တ်၊ ရေတပ်ဝန်ကြီး ဂီဒီယွန် ဝဲလ်စ် စသူတို့က အရေးမပါလှသော နေရာတွင် ရှိပြီး၊ စစ်ရေးအရလည်း ဘာနည်းဗျူဟာမှ အရာမရောက်ဟု ဆိုကာလက်လွတ်ရန် တင်ပြကြသည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဝီလျံ ဆီးဝပ်ဒ် ကမူ စစ်သားများကို ဦးစွာကယ်ထုတ်ပေးရန် အဆိုပြုသည်။ သို့သော် လင်ကွန်းက အနှေးနှင့်အမြန် စစ်ကြီးဖြစ်လာမည်ကို တွေးဆပြီး စစ်ကူများပို့စေသည်။ မကြာမီတွင် ခံတပ်ကျသွားပြီးနောက် လေးနှစ်ကြာကာ အသက်ပေါင်း ခြောက်သိန်းနှစ်သောင်း ပေးဆပ်လိုက်ရသည့် ပြည်တွင်းစစ်ကြီးတိုက်ကြသည်။
စစ်ပွဲအတွက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများခန့်အပ်သည်။ သို့သော် တိုက်ခိုင်းသည့်အတိုင်းမတိုက်၊ မတိုက်ခိုင်းသည်ကိုတိုက်၊ အချို့က မတိုက်တတ်ကြသဖြင့် တစ်ဗိုလ်ကျ၊ တစ်ဗိုလ်တက်ဖြစ်နေရသည်။ ထိုသို့လူရွေးမှားသည့်အတွက် ဝေဖန်ခံရသည်များကို တစ်ကိုယ်တည်းကြိတ်ကာ စိတ်ဆင်းရဲရသည်။ သမ္မတသက်တမ်း လေးနှစ်ပြည့်ချိန်တွင် ပြန်လည်အရွေးခံရသည်။ ထိုအတွင်း ဒီမိုကရေစီနှင့် မလျှော်ညီသော စာအိတ်ဖောက်စစ်ခြင်း၊ သတင်းစာတိုက်များကို ပိတ်ပင်ခြင်း၊ လူဖမ်းဆီးခြင်းများကြောင့် ဝေဖန်ခံနေရပြန်သည်။
တောင်ပိုင်းဗိုလ်ချုပ်ကြီး လီး နှင့် မြောက်ပိုင်းဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂရန့်တို့ ဝိုင်းဒါးနက်စ် တိုက်ပွဲကာလလေးရက်တာတွင် အိမ်ဖြူတော် ကော်ရစ်ဒါများတွင် လမ်းလျှောက်ရင်း တစ်တွတ်တွတ်ရေရွတ်ညီးတွား နေခဲ့ရှာသည်။ အိမ်ဖြူတော်တွင် အခန်းပေါင်း ၃၁ ခန်းရှိရာ တစ်ခန်းမှ လင်ကွန်းအိပ်မပျော်ဟု ဆိုသည်။ စစ်ပွဲမှာ ပြီးပြတ်မည့် အရိပ်အရောင် မရှိသေး။ အနောက်ဘက် စစ်မျက်နှာတွင် ဗိုလ်ချုပ် ရှားမင်း၏ တပ်များကလည်း အရေးနှိမ့်နေသည်။ သို့ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်ဂရန့်ကို ဖြုတ်ရန် တောင်းဆိုသံတွေထွက်လာသည်။ သို့သော် လင်ကွန်းက လက်မခံခဲ့ပေ။ ခပ်တုံးတုံး လူဖြူအမှိုက်၊ အာဏာရှင် စသည့် ရှုံ့ချမှုများနှင့် ကြုံသည်။
သို့ဖြင့် ၁၈၆၄ နွေရာသီရောက်သာအခါ တိုက်စစ်ကိုမြှင့်တင်လိုက်သည်။ ဘက်စုံမှအပြတ်တိုက်ရန် စီမံသည်။ မျှော်လင့်မထားသည့် တောင်ပိုင်းတပ်များ အထိနာကြသည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ရှားမင်းက ပင်လယ်ကမ်းခြေအထိ အကြမ်းတိုက်သည်။ အတ္တလန္တာမြို့ ကျသွားပြီးသည်မှစကာ တောင်ပိုင်းသားတို့သည် မျှော်လင့်ချက်များကုန်ခန်းသွားပြီဖြစ်ကြောင်းနားလည်လိုက်ကြသည်။ (အတ္တလန္တာမှာ Gone with the wind ဇာတ်လမ်း၏ ဇာတ်အိမ်တည်ရာဖြစ်သည်။ အတ္တလန္တာ၏ မီးခိုးများနှင့်အတူ တောင်ပိုင်းသားတို့၏ ဘဝများ၊ အိပ်မက်များလွှင့်ပါသွားရခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။) စစ်ရှုံးဗိုလ်ချုပ်ကြီး လီးက ကျွန်တော်ဟာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဂရန့်ရဲ့ စစ်တပ်ကို ရှုံးနှိမ့်ခဲ့ပါတယ်။ သမ္မတ လင်ကွန်းရဲ့ မေတ္တာ၊ ဂရုဏာကိုလည်း အညံ့ခံလိုက်ရပါတယ် ဟုဆိုခဲ့သည်။ ထိုစကားအတိုင်း စစ်ပြီးသည်နှင့် စစ်ရှုံးပြည်နယ်များကို ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ပေးသည်။ အငြိုးအတေးထားခြင်းကို ခွင့်မပြု၊ ရန်ငြိုးမပြေနိုင်ရှိမည်ကို တားဆီးခဲ့သည်။ လူမည်းများအတွက်လည်း အခွင့်အရေးပြဋ္ဌာန်းပေးရန် ကြံသည်။ ထိုအကြောင်းမိန့်ခွန်းပြောရာ ဂျွန် ဘု ဆိုသော ပြဇာတ်မင်းသားက မကျေမနပ်ဖြင့် ကန့်ကွက်သည်။
ဘဝ ဇာတ်သိမ်း
၁၄၊ ဧပြီ၊ ၁၈၆၅တွင် ပြဇာတ်ရုံသို့သွားသည်။ လုပ်ကြံမှုရှိနိုင်သည်ဟု သတိပေးသော်လည်း ပုံမှန်အတိုင်း သက်တော်စောင့် တစ်ဦးအပြင် အပိုခေါ်သွားခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့် ပြဇာတ်မင်းသား ဘု က အနီးကပ်သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်လုပ်ကြံသဖြင့် ကျည်ဆန်က ဦးခေါင်းတည့်တည့်ဖောက်ဝင်သွားသည်။ သို့ဖြင့် လင်ကွန်းကွယ်လွန်ရှာသည်။ သူကွယ်လွန်သော် ဒုသမ္မတ အင်ဒရူး ဂျွန်ဆင်( Andrew Jackson ) မှ သမ္မတ အဖြစ်ဆက်ခံသည်။
လင်ကွန်း၊ အေဗရာဟမ်(ခရစ် ၁၈ဝ၉-၁၈၆၅)
တောရွာကလေး တစ်ရွာတွင် သစ်လုံးများဖြင့် ဆောက်လုပ်သည့် အလွန်နုံခြာသော အိမ်ကလေး၌မွေးဖွား၍ ထိုနေရာမှ မိမိ၏ ပကတိကိုယ်စွမ်းဖြင့် အစိုးရအိမ်ဖြူတော်သို့ တက်လှမ်းကြံစည်ခဲ့သူကား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၁၆ ယောက်မြောက်သမ္မတ အေဗရာဟမ်လင်ကွန်း ဖြစ်လေသည်။ အေဗရာဟမ်လင်ကွန်းကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကင်တပ်ကီပြည်နယ် ဟာဒင်ခရိုင်တွင် ၁၈ဝ၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်၍ မိဘများသည် ဆင်းရဲလှသောကြောင့် ငယ်စဉ်က ပညာကို ကောင်းစွာမသင်ရရှာချေ။ အလုပ်အားလပ်ချိန်များတွင် ကွက်တိကွက်ကြား ကြိုးစားအားထုတ်ရင်းဖြင့်သာ စာပေအတော်အတန် တတ်မြောက်ခဲ့ရလေသည်။ ဖခင်မှာ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ လုပ်ကိုင်ရောင်းချသူဖြစ်၍ ဖခင်၏ အလုပ်များကို အရွယ်အင်အားနှင့်မမျှအောင် ဝင်ရောက်ကူညီခဲ့ရ၏။ စာပေဝါသနာပါလှ၍ လင်ကွန်းသည် မီးခွက်ဖယောင်းတိုင် မတတ်နိုင်သောကြောင့် မီးလင်းဖိုအနီးတွင် စာဖတ်ရ၏။ လက်ရေးကို ပျဉ်ချပ်ပေါ်တွင် မီးသွေးဖြင့် ရေးခြစ်လေ့ကျင့်ခဲ့ရ၏။
လင်ကွန်းတို့မိသားတစ်စုသည် ၁၈၁၆ ခုနှစ်တွင် အင်ဒီးယားနား ပြည်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြလေရာ၊ ၁၈၁၈ ခုနှစ်၌ပင် သူ၏မိခင်သည် အသက်အရွယ်မကြီးရင့်သေးဘဲ ဆေးဝါးမလုံလောက်မှု၊ အနေအထိုင်ချို့တဲ့မှုတို့ကြောင့် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့၏။ ထိုအခါက လင် ကွန်းသည် ကိုးနှစ်အရွယ်မျှသာ ရှိသေး၏။ မိခင်မကွယ်လွန်မီက လင်ကွန်း အား တတ်နိုင်သမျှ ပညာသင်ကြား၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပေါ်လွင်ထင်ရှား အောင် ကြိုးစားနိုင်သမျှကြိုးစားရန် မှာထားခဲ့ဖူးရာ မိထွေးရပြန်သောအခါ၌ လည်း မိထွေးသည် အမြော်အမြင်ကြီးစွာဖြင့် လင်ကွန်းအား ကိုယ်ကျင့် တရားကောင်းစေရန် အမျိုးမျိုးဆုံးမပဲ့ပြင်ခဲ့လေသည်။
အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်တွင် လင်ကွန်းသည် နယူးအော်လီယန်း မြို့သို့ သစ်ဖောင်များနှင် နှစ်ကြိမ်မျှရောက်ခဲ့ဖူး၏။ ထိုအခါက အမေရိကန် မြေပိုင်ရှင်ကြီးများသည် မိမိတို့ စိုက်ပျိုးခင်းများတွင် အလုပ်ကြမ်း၌ခိုင်းစေ ရန် အာဖရိကတိုက်မှ ကပ္ပလီလူမည်းများအား ငွေဝယ်ကျွန်အဖြစ် အပိုင် ဝယ်ယူကြ၏။ လူမည်းမများကိုပင် လမ်းသလားပြစေ၍ တိရစ္ဆာန်များသဖွယ် ကိုင်တွယ်ကြည့်ရှု ဝယ်ခြမ်းနေသည်ကိုမြင်ရ၍ ထိုငွေဝယ်ကျွန် စနစ်ကြီးကို လင်ကွန်းသည် မုန်းတီးရွံရှာလာပြီးလျှင် အသားဖြူသည်၊ အသားမည်းသည် ပဓာနမထားဘဲ လူအချင်းချင်း တူညီသောအခွင့်အရေး ရထိုက်ကြောင်းကို စိတ်ဝင်စားခဲ့၏။
ထို့နောက် လင်ကွန်းသည် နယူးဆာလင်ရွာတွင် ကုန်စုံရောင်းချ သူအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရွာတစ်ရွာတွင် စာတိုက်ဗိုလ်အဖြစ်ဖြင့်လည်း ကောင်း၊ မြေတိုင်းစာရေးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အပျော်ထမ်း စစ်တပ်အဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့တွင် ဗိုလ်ကြီးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း အကြမ်းအနု အလုပ်မျိုးစုံ လုပ် ကိုင်ခဲ့ဖူး၏။
ကိုယ့်ထူးကိုယ်ချွန်၍ ပညာသင်ကြားကာ အလုပ်အကိုင်လုပ်ရင်း ဗဟုသုတဆည်းပူးလာရာမှ ၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် ရှေ့နေစာမေးပွဲကို ဝင်ရောက် ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့ပြီးလျှင် ထိုအခါမှစ၍ နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်သို့ဝင်ရောက်ကာ နိုင်ငံရေးကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ သို့သော် ရှေ့နေအလုပ်တွင် မအား မလပ်နိုင်အောင်ရှိခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံရေးဘက်၌ များစွာအချိန်ကုန်မခံနိုင်သေးချေ။ ၁၈၃၄ ခုနှစ်၌ လင်ကွန်းသည် အီလီနွိုင်ပြည်နယ်ဥပဒေပြုလွှတ် တော်အမတ်အဖြစ် အရွေးခံရ၍ တတ်နိုင်သမျှ လူထုအကျိုးကို သည်ပိုးရွက် ဆောင်ခဲ့ရာ ၁၈၄၂ ခုနှစ်အထိ အမတ် အကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုနှစ်၌ပင် မေရီတော့ခေါ် အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့လေသည်။ ၁၈၄၆ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ပြည်ထောင်စုလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်အမတ်ဖြစ် လာ၍ ဝါရှင်တန်မြို့တော်သို့ သွားရောက်ရ၏။ မြို့တော်သို့ရောက်၍ မကြာမီပင် စကားပြောကောင်းသူ၊ အမှု လိုက်ကောင်းသူဟူ၍ နာမည်ထွက်လာလေသည်။ ထိုအခါက ဒီမိုကရက်တစ် အဖွဲ့က အစိုးရဖြစ်နေ၍ သူကား ဝှစ်ပါတီဝင်အမတ်ဖြစ်နေရာ ကြိုးစား သလောက် ခရီးမရောက်ရှိခဲ့၏။ နောက်မှ ရီပတ်ဗလီကင် ပါတီသစ်ဝင် တစ်ဦးဖြစ်လာ၏။
ထို့နောက် လင်ကွန်းသည် ၁၈၃၈ ခုနှစ်မှ ၁၈၅၄ ခုနှစ်တိုင် နိုင်ငံရေးအလုပ်များ၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုဘဲ နေခဲ့သော်လည်း အမှု အလိုက်ကောင်းခြင်း၊ စကားပြောကောင်းခြင်းတို့ကြောင့် တစ်နေ့တခြား ထင်ရှား၍သာ လာခဲ့လေသည်။ ထိုအခါက ကပ္ပလီလူမျိုးများအား ကျွန် အဖြစ် အသုံးပြုသင့် မပြုသင့် ပြဿနာမှာ နိုင်ငံအဝန်းတွင် ခေတ်စားလျက် ရှိ၏။
သို့ဖြင့် လင်ကွန်းသည် ၁၈၅၄ ခုနှစ်မှစ၍ မိမိစိတ်ဝင်စားခဲ့သော ငွေဝယ်ကျွန်ပြဿနာ ပပျောက်ရေးအတွက် အပြင်းအထန် စတင်ဆောင်ရွက် တော့၏။ လင်ကွန်း၏ အတိုက်အခံဖြစ်သူမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဥပဒေပြုကွန်ဂရက်အဖွဲ့သို့ဝင်ရန် အမတ်လောင်းအဖြစ် အရွေးခံသော အီလီနွိုင်ပြည်နယ်မှ စတီဖင် အေ ဒေါက်ဂလပ်ဖြစ်လေသည်။ နောက်ဆုံး၌ လင်ကွန်းပင် အမတ်ဖြစ်သွား၏။
၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်ဂလပ်သည် အီလီနွိုင်ပြည်နယ်မှနေ၍ သူ့ဝါဒအတိုင်း ငွေဝယ်ကျွန်များထားနိုင်ကြောင်း ဟောပြော၍ အထက်လွှတ် တော်အမတ် အရွေးခံပြန်ရာ လင်ကွန်းကလည်း မထားနိုင်ကြောင်း အတိုက် အခံ ချေပဟောပြောလေသည်။ လင်ကွန်းမှာ အပြောလည်းကောင်း စေတနာ လည်းကောင်းလှသဖြင့် လူအများ ချီးကျူးကျေးဇူးတင်ခြင်းကို ခံရလေသည်။ သို့ဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ၌ကျင်းပသည့် ရီပတ် ဗာလီကင်ပါတီ အစည်းအဝေးကြီးက လင်ကွန်းအား အမေရိကန်ပြည် ထောင်စု သမ္မတလောင်းအဖြစ် အရွေးခံရန် ရွေးချယ်လိုက်ကြ၏။ ယှဉ်ပြိုင် ရွေးချယ် မဲပေးသောအခါ၌လည်း လင်ကွန်းသည် မဲပေါင်းများစွာ အသာ ရရှိပြီးလျှင် သမ္မတရာထူးကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့လေသည်။
၁၈၆၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် လင်ကွန်းသည် သမ္မတ ရာထူးကို လက်ခံသောအခါ ကျွန်ပိုင်ထားလိုသော ပြည်နယ်ခုနစ်နယ်သည် ပြည်ထောင်စုကြီးမှထွက်ကာ သီးခြားပြည်ထောင်စုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းကြ၏။ များမကြာမီ နောက်ထပ်ပြည်နယ်လေးခု ခွဲထွက်ပြန်လေသည်။ တစ်လခန့်မျှ ကြာသော် အေဗရာဟမ်လင်ကွန်းသည် တပ်ပျက်တွင် ဗိုလ်ခန့်ခြင်း ခံရဘိ သကဲ့သို့ ကျွန်ပိုင်ပြဿနာများနှင့် ရင်ဆိုင်ရတော့၏။ သို့ဖြင့် စစ်သားစု ဆောင်းခြင်းကို ပြုလုပ်ရလေ၏။ ပြည်ထောင်စုအတွင်းရှိ ပြည်နယ်တို့သည် တစ်ဖက်စီ ကွဲသွားပြီးလျှင် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားတိုက်ခိုက်ကြလေ သည်။
ပထမနှစ်နှစ်တွင် လင်ကွန်းသည် ပြည်ထောင်စုအား မယိမ်း မယိုင်အောင် ထိန်းသိမ်း၍သာနေရ၏။ ထိုအခါကား လင်ကွန်းသည် လှိုင်းကြမ်း လေကြမ်းကိုခံနိုင်အောင် ပဲ့ကိုင်၍နေရသော သင်္ဘောသူကြီးနှင့် တူနေ၏။ နောက်နှစ်နှစ်တွင်မူကား ပြည်ထောင်အချင်းချင်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခိုက်ကြလေရာ လူသူအမြောက်အမြား ကျဆုံးရလေသည်။ စစ်ပွဲများ၌ ကွပ်ကဲတိုက်ခိုက်နေရသည့် အတွင်း၌ပင် အိမ်မှုကိစ္စ များကလည်း စိတ်ဒုက္ခရောက်စရာ ပို၍လာပြန်၏။ ဇနီးဖြစ်သူနှင့် မကြာ ခဏ ခိုက်ရန်ဖြစ်ရသည့်ပြင် သားတစ်ယောက် သေဆုံးသွားပြန်လေသည်။ ၁၈၆၄ ခုနှစ်၌ အေဗရာဟမ် လင်ကွန်းကိုပင် ဒုတိယအကြိမ် သမ္မတအဖြစ်ဖြင့် ရွေးကောက်ကြပြန်၏။ ဤသို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြသည်မှာလည်း သူ့အပေါ်တွင် စေတနာမေတ္တာထားခြင်း၊ ရိုသေကိုင်းရှိုင်းခြင်း၊ ကျေးဇူးတင်ခြင်း စသည်တို့ကြောင့်ဖြစ်လေသည်။ ထိုအကြိမ်၌ ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ကြီးတွင် သမ္မတဝါရှင်တန်လက်ထက်ကကဲ့သို့ပင် အဖွဲ့အမျိုးမျိုး ကွဲလျက်ရှိနေ၏။
ပြည်တွင်းစစ်ပွဲကြီး၌ ပထမတွင် မြောက်ပိုင်းသားများအတော်ပင် အနစ်နာခံရသော်လည်း ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် တောင်ပိုင်းပြည်နယ် သမဂ္ဂအစိုးရ ၏ စစ်တပ်များသည် နောက်ဆုံးတွင် အပြီးသတ်အရှုံးပေးကာ လက်နက်ချ ကြရကုန်၏။ လေးနှစ်ကြာခဲ့သော ပြည်တွင်းစစ်ကြီးကား ပြီးဆုံးခြင်းသို့ ရောက်၍ ထိုစစ်ပွဲသည် အမေရိကန်သမိုင်းတွင် အသေအပျောက်အများဆုံးပဋိပက္ခတစ်ခုဖြစ်ပြီး စစ်သည် ၆၂၀,၀၀၀ ခန့်သေဆုံးခဲ့ရသည်။ နောင်အခါ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ငွေဝယ်ကျွန်စနစ် မရှိစေရဟူသော ၁၃ ခုမြောက် ပြင်ဆင်ချက်ကို ဥပဒေတစ်ရပ်အဖြစ်ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းနိုင်လေတော့၏။
သို့ဖြင့် တိရစ္ဆာန်ကဲ့သို့ ရောင်းစားခြင်းခံရသော ကပ္ပလီလူမည်း များလည်း လွတ်လပ်ခွင့်ရကြကုန်၏။ စစ်ဒဏ်ကိုခံခဲ့ရသော ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံကြီး ပြန်လည်ထူထောင်ရန်နှင့် သဘောမပေါက်သေးသော တောင်ပိုင်းသားများအား နားလည်စေရန် သူ့မှာတာဝန်ကျန်သေး၏။ သို့သော် ထိုတာဝန်ကြီးများကို အပြီးတိုင် ထမ်းဆောင်ခွင့်မရတော့ချေ။ ၁၈၆၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၄ ရက်နေ့ ညနေချမ်း၌ အေဗရာဟမ် လင်ကွန်းသည် ဝါရှင်တန်မြို့ရှိ ဖို့ဇာတ်ရုံကြီးတွင် ဇာတ်ပွဲကို ကြည့်ရှုလျက်ရှိစဉ် ဂျွန်ဝီလကီ ဗုသဆိုသူ သဘင်သည်တစ်ဦးက ပစ်စတိုသေနတ်နှင့် ပစ်လိုက်သဖြင့် နောက်တစ်နေ့၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ရရှာလေသည်။
ပြည်တွင်းစစ်အတွင်း ဂက်တစ်စဗတ် တိုက်ပွဲအပြီး၌ သမ္မတကြီး သည် အောက်ပါအတိုင်း မိန့်မြွက်ခဲ့ဖူး၏။ 'ကျွန်ုပ်တို့၏သူရဲကောင်းများ အချည်းနှီးမသေစေရန်နှင့် ပြည်သူတို့က ပြည်သူတို့အတွက် တင်မြှောက်ထားသော ပြည်သူ့အစိုးရသည် ဤကမ္ဘာပေါ် မှပျောက်ကွယ်မသွားရန် ကျွန်ုပ်တို့ လေးနက်စွာ သန္နိဋ္ဌာန်ချပါသည်' ဟူ၍ဖြစ်သည်။ သမ္မတကြီး လင်ကွန်း၏ အထက်ပါမိန့်ခွန်းစကားများမှာ ကမ္ဘာကျော်အောင် ဥဒါန်းတွင် ရစ်ခဲ့လေသည်။
အေဗရာဟမ် လင်ကွန်းအား တစ်နိုင်ငံတည်းအတွက်သာမဟုတ်၊ တလောကလုံး ကောင်းစားရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သဖြင့် တစ်ကမ္ဘာလုံး ကပင် ချစ်ခင်လေးစားကြကုန်သည်။
ကိုးကား
အိမ်ဖြူတော်ကို တန်းစီခြင်း- ကြည်မင်း
သုံးခွရွာ၊ အဝိုင်းနင်းဂျမ်း
သုံးခွရွာ၊ အဝိုင်းနင်းဂျမ်း
ကွန်ကျောင်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကွန်ကျောင်းရွာ (Kunkyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မြို့မဆင်ခြေဖုန်း (ရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့မဆင်ခြေဖုန်း (ရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၉ ဦး၊ မ ၅၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
တလုပ်ထော်ကုန်းရွာ၊ အောက်ဆယ်
တလုပ်ထော်ကုန်းရွာ၊ အောက်ဆယ်
ကွန်ကျောင်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စလွယ်
ဂုဏ်ထူးဆောင်သော အထိမ်းအမှတ်ဖြင့် လက်ဝဲပခုံးစွန်းမှ လကျာ်နံပါးသို့ သွယ်ချဆင်မြန်းရသော ကြိုးကို စလွယ်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းကြိုးကို ခြည်မျှင်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ငွေဖြင့်ဖြစ်စေ ပြုလုပ်သည်။ မြန်မာမင်းတို့ လက်ထက်တွင် စလွယ်ကို ဗောင်း၊ နားတောင်း စသည်တို့ကဲ့သို့ မင်းညီမင်းသား၊ မှူးမတ်၊ ်ရာထူးဌာနန္တရအလိုက် ဝတ်စား ဆင်မြန်းကြသည်။ မြန်မာမင်းတို့ကား စလွယ်ကို လက်ဝဲပခုံးမှသာမက လကျာ်ပခုံး မှလည်း သွယ်ချ၍ ဆင်မြန်းကြသည်။