cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ထိုင်ဝမ် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ
တောင်ပေါ်၊ မြေပြန့်တိုင်းရင်းသား သတ်မှတ်ချက်
သမိုင်းမှတ်တမ်းများအတွင်း မတူသည့် အုပ်ချုပ်သူများမှ ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများအား သတ်မှတ်ပုံနှင့် အုပ်ချုပ်ပုံ ကွဲပြားကြသည်။ အုပ်ချုပ်သူများ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆင်တူသည့် အတိုင်းအတာ၊ အလေ့အထ၊ ကျက်စားရာဒေသ၊ မျက်နှာအသွင်အပြင်နှင့် ဆက်ဆံထိတွေ့မှု အခြေအနေအလိုက် တိုင်းရင်းသားများအား ခွဲခြားသတ်မှတ်လေ့ရှိသည်။ ဤကဲ့သို့သော သတ်မှတ်ချက်များသည် တိုင်းရင်းသားများ၏ မိမိဘာသာ ပုံဖော်သတ်မှတ်ချက်နှင့် တူညီချက်ရှိသလို ကွာဟချက်များလည်း ရှိသည်။
၁၆၀၃ ခုနှစ် မင်မင်းဆက်ကာလ ချန်တိ ရေးသားသည့် မှတ်တမ်းတွင် ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများအား “တုန်းဖန်း” (東番 း အရှေ့တိုင်း လူရိုင်းမျိုးနွယ်) ဟု ရေးသားထားသည်။ ထိုကာလအတွင်း ထိုင်ဝမ်ရှိ ဒပ်ခ်ျ ကိုလိုနီအစိုးရမှာမူ မလေးရှားတွင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် အတွေ့အကြုံကို အစွဲပြုကာ ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများအား Indias သို့ Blacks ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
၁၈ ရာစုခေတ်ဦးပိုင်း ချင်းမင်းဆက် (မန်ချူးမင်းဆက်) ထိုင်ဝမ်ကို အုပ်ချုပ်လာပြီးနောက် အင်အားကြီးသည့် (တရုတ်) ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရင်းနှီးဆက်စပ်မှု၊ ချင်းမင်းဆက်အပေါ် ဩဇာခံမှု အတိုင်းအတာအလိုက် ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများအား ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ချင်းမင်းဆက်၏ ဩဇာကို မခံယူသူများအား စိမ်းဖန်း (生番 း မရင်းနှီးသည့် လူရိုင်း) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ချင်းမင်းဆက်အပေါ် ဩဇာခံကာ အခွန်ပေးဆောင်သူများအား စိုဖန်း (熟番 း ရင်းနှီးသည့် လူရိုင်း) ဟူ၍လည်းကောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ချန်လုန်ဧကရာဇ်နှင့် နောက်ပိုင်းကာလ စံများအရ စိုဖန်းများသည် တရုတ်အဖြစ် ပုံသွင်းခံရပြီးသော ချင်းမင်းဆက်အပေါ် ဩဇာခံသော တိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်သော်လည်း ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့် ကွာဟချက်ရှိပြီး လက်တွေ့တွင် တရုတ်လူမျိုးမဟုတ်သောကြောင့် နှိမ်သည့် သဘောဆောင်သည့် ဖန်း (番 း လူရိုင်း) ဆိုသည့် ဝေါဟာရကို ဆက်လက် အသုံးပြုခဲ့သည်။
၁၉ ရာစုနှစ်နှောင်းပိုင်းကာလတွင် ထိုင်ဝမ်မြေပြန့်ဒေသ၌ ချင်းမင်းဆက်၏ အုပ်ချုပ်ရေး ခိုင်မြဲလာပြီးနောက် တောင်တန်းဒေသသို့ ဆက်လက် ထိုးဖောက်လာသည့်အလျောက် ဖိန်ဖူဖန်း(平埔番 း မြေပြန့်လူရိုင်း) နှင့် ကောင်းဆန်းဖန်း(高山番 း တောင်ပေါ်လူရိုင်း) ဟူသည့် ဝေါရအသစ် နှစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာပြီး စိမ်းဖန်း၊ စိုဖန်း တို့နှင့် အပြန်အလှန် အစားထိုး အသုံးပြုလာသည်။ နှစ်ပေါင်း ၅၀ နီးပါးကြာမြင့်သည့် ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်တွင် ဂျပန်မနုဿဗေဒ ပညာရှင်များသည် ဤကဲ့သို့ နှစ်မျိုးခွဲသည့် နည်းလမ်းကို ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် မနုဿဗေဒ ပညာရှင် ခါနို့ရိ အိနို့ (伊能嘉矩) က ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများအား မျိုးစု ၄ စု၊ လူမျိုး ၈ မျိုးအဖြစ် စတင်ခွဲခြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လူမျိုးအသီးသီး၏ ယဉ်ကျေးမှု ထူးခြားချက်၊ ဖြန့်ကျက်နေထိုင်မှုတို့ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ် အစပိုင်းတွင် ဂျပန်ပညာရှင်များနှင့် ဂျပန်အစိုးရက ယခင်ခွဲခြားမှုများကို ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ယခင်က အသုံးပြုသည့် စိုဖန်း၊ ဖိန်ဖူဖန်းကို ဖိန်ဖူကျူ (平埔族 း မြေပြန့်လူမျိုး)၊ စိမ်းဖန်း၊ ကောင်းဆန်းဖန်းကို ကောင်းဆားကျူ (高砂族 း တောင်ပေါ်လူမျိုး) စသည့် ဝေါဟာရများဖြင့် အစားထိုးခဲ့ကြသည်။ ကောင်းဆားကျူတွင် ထိုက်ယာလူမျိုး၊ ပုနုန်လူမျိုး၊ ကျိုးလူမျိုး၊ ဆိုက်ရှလူမျိုး၊ ဖိုင်ဝမ်းလူမျိုး၊ ပေးနန်လူမျိုးနှင့် အာမိလူမျိုးတို့ပါဝင်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ယာမိလူမျိုး（တာဝူလူမျိုး）နှင့် ရူခိုင်လူမျိုး နှစ်မျိုးထပ်ပေါင်းကာ သမားရိုးကျအားဖြင့် ပိုင်းခြားသည့် ထိုင်ဝမ်၏ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၉ မျိုးဖြစ်လာသည်။ ကွန်မင်တန်အစိုးရ ထိုင်ဝမ်ကို အုပ်ချုပ်သည့်ကာလတွင် တိုင်းရင်းသားများအပေါ် ဂျပန်တို့၏ လွှမ်းမိုးမှုများ မှေးမှိန်သွားစေရန် ဖိန်တိထုန်ပေါင်း (平地同胞 း မြေပြန့်ပေါက်ဖော်)၊ ဆန်းတိထုန်ပေါင်း (山地同胞 း တောင်ပေါ်ပေါက်ဖော်) စသည့် ဝေါဟာရများဖြင့် ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်မှ အသုံးအနှုန်းများကို အစားထိုးခဲ့ကာ ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများသည်လည်း တရုတ်လူမျိုးနွယ်စု တစုဖြစ်ကြောင်း ထင်ဟပ်ပြစေခဲ့သည်။ အာအိုစီအစိုးရမှ တိုင်းရင်းသားများအား ဂျပန်တို့၏ လူမျိုး ၉ မျိုး ခွဲခြားပုံကို ဆက်လက် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ဖိန်ဖူကျူ ဆိုသည့် ခွဲခြားချက်ကို ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။
လက်ရှိ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုသည့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများအး တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသားများဟု ခြုံငုံခေါ်ဝေါ်ကြသော်လည်း စနစ်တကျ ခွဲခြားထားခြင်းမရှိပါ။ လက်တွေ့တွင် တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသားများအဖြစ် ခွဲခြားထားသည့် အာမိလူမျိုး၊ ပေးနန်လူမျိုး၊ တာဝူလူမျိုးနှင့် ခါဗာလန်လူမျိုးတို့သည် ရှေးခေတ်က ထိုင်ဝမ်အရှေ့ပိုင်း မြေပြန့်ဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည့် လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
လက်ရှိ ထိုင်ဝမ်တွင် တရားဝင် အသိအမှတ်ထားသည့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုး ၁၄ မျိုး ရှိသော်လည်း ဤသို့သော ခွဲခြားမှုသည် ၎င်းတို့၏ မူရင်း လူမှုဖွဲ့စည်းပုံ၊ အလေ့အထနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ပကတိ ထင်ဟပ်ြခင်းမရှိသေးဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြသည်။ တိုင်းရင်းသားများနှင့် ပတ်သက်သည့် စစ်တမ်းများမှာ အစောဆုံးအနေဖြင့် ဒပ်ချပ်ကိုလိုနီခေတ် ၁၆၂၄ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမှတ်တမ်းများတွင် တိုင်းရင်းသားများသည် သီးခြားအုပ်စုဖွဲ့ နေထိုင်ကြသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုစဉ်အခါက ကျေးရွာများအကြား ကုန်ပစ္စည်း ဖလှယ်မှု၊ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းနှင့် ပြင်ပရန် ကာကွယ်ရန် မဟာမိတ် ဖွဲ့ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အခါက စံနှုန်းများနှင့် မျက်မှောက်ခေတ် မနုဿဗေဒ၊ ဘာသာဗေဒ ပညာရှင်များ၏ စံနှုန်းထားများအရ ထိုင်ဝမ်ရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၂၀ မျိုးအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း ဤလူမျိုးနွယ်စုများအကြား တိုင်းပြည် သို့ လူမျိုး တမျိုးအဖြစ် ပီပီပြင်ပြင် ပေါင်းစည်းခဲ့ခြင်း မရှိပေ။.
ကျီးကြီးရွာ၊ ကျီးကြီး
ကျီးကြီးရွာ၊ ကျီးကြီး
ကောင်းဗွာရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကောင်းဗွာရွာ (Kawngbwar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်ဒေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဒေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၄ ဦး၊ မ ၉၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနောက်ဂရက်ရွာ၊ ဖန်ခါးပင်
အနောက်ဂရက်ရွာ၊ ဖန်ခါးပင်
NGC 61
NGC 61 သည် lenticular ဂယ်လက်ဆီစုံတွဲ NGC 61-A (သို့မဟုတ် NGC 61-1) နှင့် NGC 61-B (သို့မဟုတ် NGC 61-2) ဖြစ်ကြပြီး စီတပ် ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းဂယ်လက်ဆီနှစ်ခုစလုံးအား ၁၇၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဆင်သီပိန္နဲတောရွာ
ဆင်သီပိန္နဲတောရွာ
ငှက်တောရွာ၊ မရဲပြားမွတ်
ငှက်တောရွာ၊ မရဲပြားမွတ်
ရွာဟောင်းကြီးရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ရွာဟောင်းကြီးရွာ (Ywarhaunggyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကပ္ပန္တာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကပ္ပန္တာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၇၆ ဦး၊ မ ၉၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ဖာခမ်းရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မှတ်တိုင်ရွာ၊ ကျီးကြီး
မှတ်တိုင်ရွာ၊ ကျီးကြီး
ပင်လယ်နားရွာ၊ ကင်းမြောက်
ပင်လယ်နားရွာ၊ ကင်းမြောက်
မိုးစိုရွာသစ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
မိုးစိုရွာသစ်ရွာ (Moesoywarthit)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ မိုးစိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးစိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၃ ဦး၊ မ ၄၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေး
မြန်မာ့တိုင်းရင်းဆေးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင် လက်ထက်တော်အခါမှစ၍ သရေခေတ္တရာ၊ ပုဂံ၊ အင်းဝ၊ ပင်းယ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် စသည့်ခေတ် အဆက်ဆက် ထွန်းကားလာခဲ့သော ထီးသုံးနန်းသုံးတော်ဝင်ဆေးပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ တိုင်းရင်းဆေးသည်အပင်ထွက်၊ တိရစ္ဆာန်ထွက်၊ ရေထွက်၊ မြေထွက်၊ တွင်းထွက်ပစ္စည်းများ၊ ပရဆေးပင်များဖြင့် စနစ်တကျ ဖော်စပ်ထားသောသဘာဝ ဆေးစွမ်းကောင်းတစ်လက်ဖြစ်သည်။
စမ်းတတန်ကူးရွာ၊ ရွာဟောင်းကြီး
စမ်းတတန်ကူးရွာ၊ ရွာဟောင်းကြီး
NGC 62
NGC 62 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ပြင်သစ် နက္ခတ္တပညာရှင် Édouard Stephan ဆိုသူမှ ၁၈၈၃ အောက်တိုဘာ ၈ ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကျိုင်းတောင်းရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ကျိုင်းတောင်းရွာ (Kengtawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈ ဦး၊ မ ၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေဒုံးဘီအောင်
ရွှေဒုံးဘီအောင်သည် မြန်မာရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်ကို ညောင်တုန်းမြို့၌ ၁၉၀၆-ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၇)ရက်နေ့တွင် ဦးဘိုးလှ(ခေါ်) ဦးဖိုးရွှေလှနှင့် ဒေါ်လှကေသီတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းနှစ်ဦးအနက် အကြီးဖြစ်၍ ငယ်မည်မှာ နေမျိုးကျော်သူအောင် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ငယ်စဉ်က ညောင်တုန်းမြို့၊ ဟိုက်စကူးကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားသည်။ ၁၉၂၇-ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်းအောင်မြင်၍ ညောင်တုန်းမြို့၊ မြူနီစပယ်ရုံးတွင် စာရေးဝင်လုပ်ရင်း ၁၉၃၂-ခုနှစ်တွင် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း၌ ကံထူး ဝတ္ထုကို စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ကျောင်းသားဘဝတွင် ဗိုလ်အောင်ကျော်ကို ရည်ညွှန်းသော (Dying Ahzarni) သေလုဆဲ အာဇာနည်ဆိုသော အင်္ဂလိပ်ကဗျာကို ရေးစပ်ပြီး ပြိုင်ပွဲဝင်ရာ ရွှေတံဆိပ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းနှင့် အဆက်အသွယ်ရကာ ညောင်တုန်းမြို့မှ ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာကာ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း၌ပင် ရွှေဒုံးဘီအောင် ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေနတ်ဒေဝီပဒမဏိ၊ ပြည်ကြီးမျတ်ရှင် တာသိယောပီယ၊ လေးတော်ရှင် စသည့် ရှေးဟောင်းဝတ္ထုကြီးများကို ရေးခဲ့သည်။ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်နေသော ဒဂုန်ဦးလှဖေ၏ လက်ထောက် အယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်၌ ပျောက်ကျား(၉)၊ ဗိုလ်အောင်ဒင် ပြန်လာပြီ နှင့် စိုးပါနဲ့မေ လုံးချင်းဝတ္ထုများ ရေးခဲ့သည်။
၁၉၃၄-၃၅-ခုနှစ်တွင် ဗမာတာရာ အမည်ရှိ ကိုယ်ပိုင်စာအုပ်တိုက် ဖွင့်ပြီး သုံးရောင်ခြယ် အမည်ရှိ ဝတ္ထုကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် (ညွန့်မြန်မာရုပ်ရှင်)၌ ဇာတ်ညွန်းရေးဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး သူပုန့်သွေး၊ ရီရီကုသိုလ်၊ ရွှေဘုန်းတော် စသော အသံတိတ် ဇာတ်ကားများနှင့် အပျိုစင်၊ အချစ်ဆုံးသူဇာ၊ ဒေဝီမေတ္တာနှင့် ဂုဏ် အသံထွက် ဇာတ်ကားများအတွက် ဇာတ်ညွန်းများ ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၄၀-၄၁-ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် အတွက် ခင်မောင်ရင်၊ ဘချစ်၊ မေမေဝင်းတို့ ပါဝင်သော ဗိုလ်အောင်ဒင် အသံထွက်ဇာတ်ကားကို ဒါရိုက်တာအဖြစ် စတင်ရိုက်ကူးခဲ့ရာ အောင်မြင်ကျော်ကြားခဲ့ပြီး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်း၌ ကျန်ရစ်ခဲ့သော ဇာတ်ကားတစ်ကား ဖြစ်သည်။
စစ်အတွင်းကာလဖြစ်သော ဂျပန်ခေတ်အတွင်း၌ ကန်တော်ကြီး မြိုင်ရုံတွင် တကယ့်စစ်သား ပြဇာတ်နှင့် စစ်ပြီးစအချိန်တွင် ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်း ကာဋ္ဌေးရုံ၌ အသွင်မတူ ပြဇာတ်များ တင်ဆက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် စစ်ပြီးခေတ်တွင် မဟာဗန္ဓုလ (အပြီးမသတ်ခဲ့) ခုနှစ်စင်ကြယ်၊ လောဘမုန်တိုင်း စသော အသံတိတ်ဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၈-ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ကာလများတွင် ပွဲခါညောင်ရေ၊ ဒေါက်တာအောင်ကျော်ဦး၊ သားဗိုလ်အောင်ဒင်၊ ဤလူ့ဘောင်တွင်၊ ပတ္တမြားမယ်၊ ဘဝလက်ဆောင်၊ အတွေ့ နှင့် ကိုယ်ပိုင်ရွှေဥဒေါင်း ရုပ်ရှင်မှ မောင့်ကရုဏာ၊ တိမ်ညိုနှင့် စန္ဒာ စသောဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင် ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားများအနက် မာလာရီဇာတ်ကားတွင် မင်းသားကျော်ဝင်းသည် အကောင်းဆုံး အမျိုးသား သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီ ရွှေစင်ရုပ်ဆုကို ပထမဦးဆုံး ရရှိခဲ့၍ ပွဲခါညောင်ရေဇာတ်ကားတွင် မင်းသမီး မေမြင့် နှင့် အတွေ့ဇာတ်ကားတွင် မင်းသမီး သီသီသည် အကောင်းဆုံး အမျိုးသား သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီရွှေစင်ရုပ်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ကိုယ်တိုင်လည်း ၁၉၅၇-ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာအောင်ကျော်ဦး ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံး ဒါရိုက်တာဆုကို ရရှိခဲ့သည့်ပြင် ဒေါက်တာအောင်ကျော်ဦး ဇာတ်ကားသည်လည်း အကောင်းဆုံး ဇာတ်ကားဆု ရရှိခဲ့သည်။
ဝန်ပိုက်ရွာ
ဝန်ပိုက်ရွာ
ရွှေဒုံးဘီအောင်
ငယ်ဘဝ
၁၉၆၂-ခုနှစ်၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်ကောင်စီ၏ ပထမဦးဆုံး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈-ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ပညာ အမြုတေ အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်ပညာပေး စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၈၀-ပြည့်နှစ်မှစ၍ တာမွေမြို့နယ်၊ အခြေခံအလုပ်သမား အစည်းအရုံးတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
NGC 95
NGC 95 သည် Pisces ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းအား အင်္ဂလိပ်လူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင် ဂျွန်ဟာရှယ်မှ ၁၇၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဂယ်လက်ဆီသည် အချင်းအားဖြင့် အလင်းနှစ် ၁၂၀၀၀၀ ခန့်ရှိကာ နဂါးငွေ့တန်းထက် အနည်းငယ် ပိုကြီးသည်။
ရွှေဒုံးဘီအောင်
ဘဝနိဂုံး
ဒါရိုက်တာ ရွှေဒုံးဘီအောင်သည် ၁၉၈၆-ခုနှစ်၊ မတ်လ(၁၁)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ရင်မေ၊ ဒေါ်တင်ရွှေနှင့် သားတစ်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
NGC 95
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
ရွှေဒုံးဘီအောင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ပြားမွတ်ရွာ၊ မရဲပြားမွတ်
ပြားမွတ်ရွာ၊ မရဲပြားမွတ်
ကျောင်းစုရွာ၊ ကျီးကြီး
ကျောင်းစုရွာ၊ ကျီးကြီး
​အောက်စုရွာ၊ ဖန်ခါးပင်
အောက်စုရွာ၊ ဖန်ခါးပင်
ကြိမ်ချောင်း (ရခိုင်)ရွာ၊ ကြိမ်ချောင်း
ကြိမ်ချောင်း (ရခိုင်)ရွာ၊ ကြိမ်ချောင်း
ဆလိုးဝမ်းကောင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တွားသွားသတ္တဝါများ
ဥဒုမ္ဗရဇာတ်
ရောက်လာအာဂန္တု ကောင်းစွာပြု
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မထင်ရှားသော ရဟန်းတစ်ပါးသည် ပစ္စန္တရာဇ်ရွာငယ်၌ ကျောင်းဆောက်၍နေ၏။ ကျောင်းသည် မွေ့လျော်ဖွယ်ရှိ၏။ ကျောက်ဖျာရင်း၌ တည်၏။ မဏ္ဍပ် သဘင်ဌာန ရှိ၏။ ရေဖြင့် ချမ်းသာ၏။ ဆွမ်းခံရွာလည်း မနီးမဝေး အရပ်တွင် တည်ရှိ၏။ လူတို့သည် ချစ်မြတ်နိုးကုန်လျက် ဆွမ်းကို လှူဒါန်းကြကုန်၏။
ထိုအခါ ရဟန်းတစ်ပါးသည် ဒေသစာရီ လှည့်လည်လတ်သော် ထိုကျောင်းသို့ ရောက်လာ၏။ ကျောင်းရဟန်းလည်း အာဂန္တုကဝတ်ကို ပြုပြီးလျှင် နက်ဖြန် ဆွမ်းခံရွာသို့ခေါ်၍ ဆွမ်းခံဝင်၏။ လူတို့သည် မွန်မြတ်သော ဆွမ်းကိုလှူဒါန်းပြီးလျှင် နက်ဖြန်အတွက် ဖိတ်ကြပြန်၏။
ထိုအာဂန္တုရဟန်းသည် နှစ်ရက်၊ သုံးရက် စားသောက်ပြီးသော် ဥပါယ်တစ်ခုဖြင့် လှည့်စား၍ ကျောင်းနေ ရဟန်းကို နှင်ထုတ်ပြီးလျှင် ဤကျောင်းကို ငါယူမည်ဟု ကြံစည်ကာ ကျောင်းနေရဟန်းအား “ငါ့ရှင် ... အဘယ်ကြောင့် ဘုရားထံ အဖူးအမြော် မသွားသနည်း” ဟု မေးလျှင်၊ “အရှင်ဘုရား ... ကျောင်းကို စောင့်သူမရှိသောကြောင့် မသွားရပါ” ဟု ပြော၏၊ “ငါ့ရှင် ... သင် လာသည်တိုင်အောင် စောင့်မည်၊ သွားသာသွားပါ” ဟု ပြောဆိုလေ၏။
ရဟန်းအာဂန္တု ကျောင်းကိုလု
ကျောင်းနေရဟန်းသည် ဒါယကာတို့အား ငါလာသည်တိုင်အောင် အာဂန္တုမထေရ်ကို မမေ့ရစ်ကြလင့်ဟု မှာကြားကာ ဘုရားထံသို့ သွားလေ၏။ အာဂန္တုရဟန်းသည် ထိုအခါမှစ၍ ကျောင်းနေရဟန်း၏ အပြစ်ကို ပြောဆိုကာ ဒါယကာတို့ကို ဖျက်ဆီးနှင့်၏။ ကျောင်းနေရဟန်းလည်း ဘုရားကို ဖူးမြော်ပြီးလျှင် တစ်ဖန် ကျောင်းသို့ ပြန်လာ၏။ အာဂန္တုရဟန်းသည် ကျောင်းနေရဟန်းအား ကျောင်းကို မပေးလေ။ ထိုကျောင်းနေရဟန်းသည် ကျောင်းမရှိလျှင် တစ်ခုသောအရပ်၌နေ၍ နက်ဖြန် ရွာသို့ ဆွမ်းခံဝင်၏။ ဒါယကာတို့သည် ရိုသေခြင်း အမူမျှကိုလည်း မပြုကြကုန်၏။ ကျောင်းနေရဟန်းသည် နှလုံးမသာဘဲ တစ်ဖန် ဇေတဝန်ကျောင်းသို့သွားကာ ထိုအကြောင်းကို ရဟန်းတို့အား လျှောက်ထားလေ၏။
မျောက်ကြီးလှည့်စား မျောက်ငယ်သွား
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် တောတစ်ခု၌ ရုက္ခစိုး ဖြစ်လေ၏။ မိုးကာလ၌ ခုနစ်ရက် ခုနစ်လီ မိုးစွေ၍နေ၏။
ထိုအခါ မျက်နှာနီသော မျောက်ငယ်တစ်ကောင်သည် မိုးမစိုသော ကျောက်ဂူတစ်ခုတွင် နေလတ်သော် မျက်နှာမည်းသော မျောက်ကြီးတစ်ကောင်သည် မိုးစို၍ ချမ်းအေးခြင်းဖြင့် နှိပ်စက်ရကား ထိုအရပ်သို့လာ၍ မျောက်ငယ်ကိုမြင်လျှင် မျောက်ငယ်ကို နှင်ထုတ်ပြီးလျှင် ငါနေမည်ဟု ကြံစည်ကာ ဥပါတယ်တံမျဉ်ဖြင့် ဝမ်းဗိုက်တွဲလျက် ဝဖြိုးသော အခြင်းအရာကိုပြပြီးလျှင် မျောက်ငယ်၏ရှေ့မှာရပ်လျက် -
“အို - မျောက်ငယ် ... ယခုအခါ ရေသဖန်းပင်၊ ပညောင်ပင်၊ ညောင်ချဉ်ပင်တို့သည် အသီးတွေ မှည့်၍နေကုန်၏၊ လာပါ ဤနေရာမှ ထွက်ပါ၊ စားလှည့်ပါ၊ အဘယ်ကြောင့် အဆာခံ၍ ညှိုးနွမ်းကာ နေဘိသနည်း” –
ဟု လှည့်ပတ်ဖြားယောင်းကာ ပြောဆိုလေ၏။ မျောက်ငယ်သည် မျောက်ကြီးစကားကိုကြားလျှင် ယုံကြည်သဖြင့် အသီးကိုစားလိုရကား နေရာမှထွက်ပြီးလျှင် တောသို့လှည့်လည်ကြည့်ရှုလတ်သော် တစ်စုံတစ်ခုသော သစ်သီးကို မမြင်သဖြင့် တစ်ဖန် ကျောက်ဂူသို့ ပြန်လာသောအခါ မိမိရောတွင် မျောက်ကြီးဝင်နေသည်ကိုမြင်လျှင် ငါ့နေရာကို လိုချင်၍ လှည့်စားဘိသည်၊ ငါလည်း တစ်ဖန် ပြန်၍ လှည့်စားဦးမည်ဟု ကြံစည်ကာ မျောက်ကြီးရှေ့တွင်ရပ်လျက် -
“အို-မျောက်ကြီး ... ယနေ့ ငါ အသီးမှည့်တို့ကို စားရသဖြင့် ဝဖြိုးသကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ဝဖြိုးအောင်ဤနေရာမှထွက်၍စားပါ၊ ကြီးသူအား ပူဇော်လို၍ ပြောကြားခြင်း ဖြစ်ပါ၏” –
ဟု လှည့်ပတ်ဖြားယောင်းကာ ပြောဆိုပြန်လေ၏။ မျောက်ကြီးသည် မျောက်ငယ်၏စကးကို ကြားလျှင် -
“အို -မျောက်ငယ် ... တော၌ ကျင်လည်ကျက်စားသော မျောက်သည် တော၌ ကျင်လည်ကျက်စားသော မျောက်ကို လှည့်ပတ်ဖြားယောင်း၍ ပြောသောစကားကို မျောက်ငယ် ဖြစ်သော်လည်း မယုံကြည်ရာ၊ မျောက်ကြီး ဖြစ်သော ငါကား အဘယ်မှာ ယုံကြည်နိုင်အံ့နည်း” –
ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် “အချင်း မျောက်ငယ် ... ဟိမဝန္တာတော်တစ်ခုလုံး၌ သစ်သီးကြီးငယ်တို့သည် မိုးစိုသဖြင့် ကြွေကျလေကုန်ပြီ၊ သင့်နေရာကို ငါယူ၍ထားပြီ၊ သင့်ဖို့ နေရာမရှိ သွားလေတော့” ဟု နှင်ထုတ်လေလျှင် မျောက်ငယ်သည် အရပ်တစ်ပါးသို့ သွားရရှာလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မျောက်ငယ်သည် - ယခုအခါ ကျောင်းနေရဟန်း။
မျောက်ကြီးသည် - အာဂန္တုရဟန်း။
ရုက္ခစိုးနတ်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ရဟန်းငယ်ကျောင်း၊ ရလိုကြောင်း၊ ဖြားယောင်းရဟန်းကြီး။
(၂) ဘုရားဖူးသွား၊ နှင်ထုတ်ငြား၊ ကိုယ်ကားနေခဲ့ပြီ။
(၃) သစ်သီးဖြင့်မြှူ၊ မျောက်ငယ်ဂူ၊ လိမ်ယူမျောက်မည်းကြီး။
ဥဒုမ္ဗရဇာတ် ပြီး၏။
ဖကန်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဖကန်ရွာ (Hpakan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယ်ဒီရွာ၊ မှတ်တိုင်
လယ်ဒီရွာ၊ မှတ်တိုင်
​တောင်ချောင်းရွာ၊ ညောင်ပင်သာ
တောင်ချောင်းရွာ၊ ညောင်ပင်သာ
ဘာဟဲရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ဘာဟဲရွာ (Barhe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ခေါက်စင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်သီကတာရွာ
ဆင်သီကတာရွာ
စမ်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
စမ်းရွာ (Sanywar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ချောင်းနားစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၄၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းနားစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၆ ဦး၊ မ ၆၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ခနောင်ရှမ်းကွင်းရွာ၊ ခနောင်ရှမ်းကွင်း
ခနောင်ရှမ်းကွင်းရွာ၊ ခနောင်ရှမ်းကွင်း
ဖာခမ်းရွာ၊ နောင်ဆိုင်
ဖာခမ်းရွာ (Hparhkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နောင်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၈၇ ဖြစ်သည်။
NGC 63
NGC 63 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် Heinrich Louis d'Arrest ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဖာခမ်းရွာ၊ နောင်ဆိုင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 63
ရင်းမြစ်
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
မြောက်ခင်ရန်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
မြောက်ခင်ရန်းရွာ (Myaukkhinyan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ မြောက်ခင်ရန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ခင်ရန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၄ ဦး၊ မ ၂၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကုံစံရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ကုံစံရွာ (Konsam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈ ဦး၊ မ ၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အီသာ
လူသာမန်တို့၏ အမြင်တွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကမ္ဘာနှင့်တကွ နေ လ ကြယ် ဂြိုဟ် စသည့် ကောင်းကင်တန်ဆာများ သွားလာ တည်ရှိလျက် ရှိသော ဤအာကာသကြီးသည် အရာဝတ္ထု ဆို၍ လုံးဝ ကင်းမဲ့သော ပလာသက်သက် လဟာပြင်အတိ သာလျှင် ဖြစ်လေသည်။ သို့ရာတွင် သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးများကမူ လဟာပြင်ဟု ထင်ရသော အာကာသကြီး တစ်ခုလုံးကို အီသာဟု ဆိုအပ်သော ပစ္စည်းတစ်ခုက နေရာ အနှံ့အပြား ပြည့်နှက် ဖုံးလွှမ်းထားသည်ဟု ယုံကြည်ယူဆခဲ့ကြလေသည်။ ဤယူဆချက်သည် ဝှိုင်ဂင်းခေါ် ဒတ်ချ်လူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် ကြီးတစ်ဦး၏ အလင်းနှင့်သက်ဆိုင်သော အဆို တစ်ရပ်မှ ပေါက်ဖွားလာခဲ့လေသည်။ ပုံပမာ-ကြိုးခပ်ရှည်ရှည်ကို လူနှစ်ယောက်သည် ကြိုးစတစ်ဖက်စီကိုင်ပြီး ရပ်နေကြသည် ဆိုပါစို့၊ အကယ်၍ တစ်ယောက်က ကြိုးစကို ကိုင်ရုံကိုင်ထား ပြီးလျှင် ကျန်တစ်ယောက်က မိမိ လက်ထဲရှိ ကြိုးစကို လှုပ်ခါ ပေးလိုက်မည် ဆိုပါက ကြိုးသည် လှုပ်ပေးလိုက်သည့် ကြိုးစ ဘက်မှ အခြား တစ်ဖက်သို့ လှိုင်းကဲ့သို့ ကွေ့ကောက်လှုပ်ရှား သွားသည်ကို သတိထား ကြည့်သူတိုင်း တွေ့ကြ ရပေလိမ့်မည်။ ဤနေရာတွင် တစ်ဖက်မှတစ်ဖက်သို့ ရွှေ့သွား သည်မှာ လှိုင်းများသာလျှင်ဖြစ်၍ ကြိုးမှာမူ ပိုနေမြဲ ကျားနေ မြဲပင် ဖြစ်သည်။ လှိုင်းများ ရွှေ့သွားခြင်းကြောင့်သာ တစ်ဖက်မှ လှုပ်ခါပေးမှုကို အခြား တစ်ဖက်မှ သိရှိခံစားရခြင်းဖြစ်၍ အကယ်၍ ကြားခံပစ္စည်းဖြစ်သော ကြိုးသာမရှိခဲ့ပါက မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ ဤသို့ သိရှိခံစားနိုင်မည် မဟုတ်ချေ။ ဤအတိုင်းပင် နေမှ ထွက်ပေါ်လာသော အလင်းလှိုင်းများသည် လည်း အလွန်ကျယ်ပြောသည့် အာကာသကြီးကို ကျော် ဖြတ်၍ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကမ္ဘာပေါ်သို့ ရောက်လာကြ ရသည်။ ဤသို့ ရောက်လာနိုင်ခြင်းမှာ အာကာသထဲတွင် ကြားခံပစ္စည်း တစ်ခုခု ရှိသောကြောင့်ဖြစ်၏ဟု ဝှိုင်းဂင်းက ယူဆပြီးလျှင် ထိုပစ္စည်းကို အီသာဟူ၍ မှည့်ခေါ်ခဲ့လေသည်။ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးတို့သည် အာကာသကြီးအတွင်း၌ အလင်းတစ်ခုသာမဟုတ်၊ အပူ၊ ဂရက်ဗစ်တီ ဆွဲအားစသည့် အရာများလည်း ကူးသန်းနေကြသောကြောင့် ဝှိုင်းဂင်း၏အဆိုမှာ အလွန်ယုတ္တိရှိတန်သည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ ထိုကြောင့် အာကာသကြီး အတွင်းတွင် အီသာဖြင့် ပြည့်နှက်လျက် ရှိသည် ဟူသော အဆိုကို အစဉ်အဆက် လက်ခံယုံကြည်လာ ခဲ့လေသည်။
အရှေ့တီမော အမျိုးသားအားကစားကွင်း
အရှေ့တီမော အမျိုးသားအားကစားကွင်း သည် အရှေ့တီမောနိုင်ငံ၊ ဒီလီမြို့တွင် တည်ရှိသော ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်းဖြစ်သည်။ ဒီလီမြူနီစီပယ်ကွင်းဟုလည်း လူသိများသည်။ ပရိသတ်ဦးရေ (၅,၀၀၀) ဝင်ဆံ့ပြီး ဘောလုံးပွဲများ အများဆုံးကျင်းပသည်။
အီသာ
သို့ရာတွင် ကမ္ဘာကျော် သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သူ အိုင်းစတိုင်း၏ ရီလေးတစ်ဗစ်တီး သီအိုရီ တစ်ရပ် ထွက်ပေါ် လာသောအခါ အာကာသအတွင်း၌ အီသာ ရှိမရှိကိစ္စမှာ အရေးမဟုတ်တော့ဟုယူဆကာ သိပ္ပံ ပညာရှင်ကြီး အများကပင် အီသာရှိသည်ဟူသော အဆိုကို ပစ်ပယ်လာကြလေသည်။ တစ်ဖန် အီသာဆိုသည့် ပစ္စည်း ရှိရိုးမှန်ပါက အစဉ်တစိုက် ရွေ့သွားလျက်ရှိသော ကမ္ဘာကို တိုးဝှေ့နေသည့် အီသာဟူ၍ ရှိဖို့ ကောင်း၏။ သို့ရာတွင် ခဲရာခဲစစ် နည်းအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် စမ်းသပ်ကြည့်ခဲ့ကြသော်လည်း ယင်းသို့ တိုးဝှေ့ နေသည့် အီသာကို မတွေ့ရပေ။ ထိုကြောင့် ယခုအခါတွင် သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးအချို့က အီသာဆိုသည့် ဝေါဟာရကို အဓိပ္ပာယ်တစ်မျိုးဖြင့် ဆက်လက်၍ အသုံးပြုဆဲ ဖြစ်ကြသော် လည်း အချို့ကမူ ဤဝေါဟာရကို လုံးဝအသုံးမပြုကြတော့ပဲ အာကာသဟူ၍သာ ခေါ်ဆို သုံးစွဲကြလေတော့သည်။
အရှေ့တီမော အမျိုးသားအားကစားကွင်း
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၉၉ အရှေ့တီမော ပဋိပက္ခအတွင်းတွင် ဤကွင်းကို ယာယီဒုက္ခသည်စခန်းနှင့် ကယ်ဆယ်ရေးပစ္စည်း ဖြန့်ချီရေးစခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ရက်နေ့တွင် ဤကွင်း၌ ရှေ့တန်းရောက် ဩစတြေးလျတပ်သားများအတွက် ဖျော်ဖြေပွဲ ကျင်းပခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၂၀၀၄ခုနှစ်မှစ၍ အရှေ့တီမောဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ စူပါလိဂ်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ဗိုလ်လုပွဲများ ကျင်းပခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် ခရစ္စတီးယားနို ရော်နယ်လ်ဒို လာရောက်ခဲ့ဖူးပြီး သမ္မတ ဇာနာနာ ဂတ်စ်မိုနှင့် ဓာတ်ပုံတွဲရိုက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ခုနှစ် နိုင်ငံရေးအကြပ်အတည်းတွင် ဒုက္ခသည်စခန်းအဖြစ် ပြန်လည်အသုံးပြုခဲ့ပြန်သည်။
၂၀၁၅ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ရက်နေ့တွင် အရှေ့တီမောအမျိုးသားဘောလုံးအသင်း၏ ၂၀၁၈ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလား ခြေစစ်ပွဲအဖြစ် မွန်ဂိုလီးယားအသင်းနှင့်ယှဉ်ပြိုင်ကစားရာ အရှေ့တီမောအသင်းက (၄)ဂိုး၊ (၁)ဂိုးဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ဤအားကစားကွင်းတွင် အိမ်ကွင်းအဖြစ် ပထမဆုံးကျင်းပသော နိုင်ငံတကာပွဲစဉ်ဖြစ်သည်။
အချက်အလက်များ
အားကစားကွင်းသည် ပရိသတ် (၅,၀၀၀) ဝင်ဆံ့သည်။ ၂၀၁၁ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၆ခုနှစ်များတွင် အကြီးစားပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ခုနှစ် ပြန်လည်ပြုပြင်ရာတွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၆၄သန်း အသုံးပြုခဲ့ကာ ပင်မပွဲကြည့်စင်ပြုပြင်ခြင်းနှင့် ထိုင်ခုံများ တပ်ဆင်ခြင်း၊ ရေချိုးခန်း၊ မီးစနစ်များ တည်ဆောက်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၉ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းအထိ ပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းများ မပြီးဆုံးသေးပေ။ ထို့အတွက်ကြောင့် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အခြေခံအဆောက်အဦးများ ဘက်ဂျက်အဖွဲ့က အမေရိကန်ဒေါ်လာ သုံးသိန်း ထပ်မံပေးခဲ့သည်။
အားကစားကွင်းတွင် ပြေးလမ်းလည်း ပါဝင်ကာ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ယှဉ်ပြိုင်ရန် လေ့ကျင့်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ အားကစားကွင်း၏ အရှေ့ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ပွဲကြည့်စင်ရှိပြီး ပင်မပွဲကြည့်စင်တွင် အမိုးပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တီမောနိုင်ငံရှိ အားကစားကွင်းများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသား အားကစားကွင်းများ
ရှေး
ရှေးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ လာတက်၊ လေးခရိုင်ရှိရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။ တွင်တည်ရှိပြီး ဟ​ေမစ်သို့၁၅ကီလိုမီတာအကွာတွင်တည်ရှိသည်။
Shey ကို ၁၀ ရာစုတွင်ဘုရင် Lhachen Palgyigon က Ladakh ၏မြို့တော် (ထို့နောက် Maryul ဟုခေါ်သည်) အဖြစ်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဒါဟာတဖြည်းဖြည်းခြင်းဖြင့်ကျော်လွှားခဲ့သည် leh ဗဟိုအာရှကုန်သွယ်မှုတိုးတက်မှုနှုန်းပြီးနောက် 17 ရာစုဝန်းကျင်။
သမိုင်း
၉ ရာစုအကုန်ပိုင်းတွင်တိဘက်ဘုရင် Langidema သည်တိဘက်မင်းသား Kyide Nyimagon ( Skyid lde nyima gon) ၏မြေးဖြစ်သူ Langdarma သည် Guge တွင်သေးငယ်သောနိုင်ငံတစ်ခုကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဇိုဂျီလာ တောင်တန်း။ သူ၏အကြီးဆုံးသား Lhachen Palgyigon သည်အနောက်မြောက်ဘက်တွင်အောင်ပွဲများစွာကိုရရှိခဲ့သည်။ သူ့အဖေသေဆုံးပြီးနောက်သူသည် Ladakh ကိုခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည့် Maryul (မြေနိမ့်ပိုင်း) ဒေသကိုအမွေဆက်ခံခဲ့သည်။
မြို့များနှင့်ရဲတိုက်များကို ညီမာဂွန်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟုပြောဆိုကြပြီး "ရှေး"ရွာက ဗိသုကာပန်းပုများကို အဓိကဆောက်လုပ်ခဲ့ရသည်။ ကမ္ဗည်းစာတွင် ညီမာဂွန်က ဆန်ဖို (သူ့ဖခင်နှင့်ဘိုးဘေးတို့၏မင်းဆက်နာမည်)နှင့် ငါရိ(အနောက်တိဘက်)ရှိ လူများတို့၏ဘာသာရေးအကျိုးအတွက် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ မှာဗုဒ္ဓဘာသာအပေါ်ါ် Langdarma ရဲ့ဆန့်ကျင်မှုပျောက်ကွယ်သွားပြီဆိုတာပြသထားတယ်။ ရှီ, 15 နှစ် ခေတ်သစ် Leh ၏အရှေ့ဘက်ကီလိုမီတာမှာ Ladakhi ဘုရင်များ၏ရှေးဟောင်းထိုင်ခုံဖြစ်သည်။
လူဦးရေ
၂၀၁၁ အိန္ဒိယသန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှေးတွင် အိမ်ထောင်စု ၃၉၈ စုရှိသည်။ ထိရောက်သောစာတတ်မြောက်မှုနှုန်း (ဆိုလိုသည်မှာအသက် ၆ နှစ်နှင့်အောက်ကလေးများမှအပလူဦးရေ၏စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းသည် ၇၈.၉၅%) ဖြစ်သည်။
ပညာရေး
Druk White Lotus ကျောင်း သည် ၁၄ ယောက်မြောက်ဒလိုင်းလာမာ နှင့် Richard Gere တို့ပါ ၀ င်သူများဖြစ်ပြီး Shey တွင်တည်ရှိသည်။
ကိုးကားချက်များ
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ရွာများ ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
စမ်းတောင်ကြီးရွာ၊ ရွာဟောင်းကြီး
စမ်းတောင်ကြီးရွာ၊ ရွာဟောင်းကြီး
တောင်ပြိန် (တောလယ်)ရွာ၊ ကင်းမြောက်
တောင်ပြိန် (တောလယ်)ရွာ၊ ကင်းမြောက်
ဖေသိန်း (ကာတွန်း)
နိုင်ငံကျော် ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဖေသိန်း|thumb
ဆလောက်ကောင်
ဆလောက် (Sloth) သည် ပါဏဗေဒအရ 'အီဒင်တာတာ' မျိုးစဉ်ဝင် ဖြစ်သည်။ ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် မျောက်နှင့်တူသည်။ တိုဝိုင်းသော ဦးခေါင်း၊ ကြီးသောမျက်လုံး၊ သေးငယ်သော နားရွက်တို့ရှိသည်။ သုန်သုန်မှုန်မှုန် နေတတ်သည်။ အမွေးများမှာ အလွန်ရှည်၍ ညစ်ပတ်ပေကျံလျက်ရှိ၏။ အမြီးဟူ၍ ပြောပလောက်အောင် မရှိချေ။ အရှေ့ ခြေထောက်တို့မှာ အနောက်ခြေထောက်များထက် ပို၍ ရှည်သည်။
ဖေသိန်း (ကာတွန်း)
ပညာရေး
၁၉၃၃တွင် ကန်ကြီးမြို့ (ပုသိမ်ခရိုင်) တွင် အမျိုးသားကျောင်း စတင်တည်ထောင်သောအခါ၌ စတင်၍ ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်း ပညာအဆင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ဆလောက်ကောင်
ခြေထောက်ကြားတွင် ဦးခေါင်းကို လျှိုလျက် တစ်နေ့လုံး အိပ်နေတတ်၏။ သစ်ကိုင်းတွင် တွဲလွဲခိုနေသောအခါ အရွက်အလက်များနှင့် ရောထွေးနေသောကြောင့် ရုတ်တရက်မမြင်နိုင်ချေ။ ညအချိန်၌သာ တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ကူး၍ သစ်သီးများကို ရှာဖွေစားလေ့ရှိသည်။
ဖေသိန်း (ကာတွန်း)
ပညာရေး
၁၉၄၆ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ရောက်ရှိပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂမှ ထုတ်ဝေသော အိုးဝေမဂ္ဂဇင်းတွင် အမူဆောင်လုပ်ရင်း ပန်းချီ ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်တွင် ကလေးများကဏ္ဍ၌ သရုပ်ဖော်ပုံများ ရေးဆွဲခဲ့ပြီး၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်၍ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ကျောင်းသားသမဂ္ဂမှ ထုတ်ဝေသည့် အိုးဝေ မဂ္ဂဇင်း၌လည်း ကာတွန်းနှင့် ပန်းချီတာဝန်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင်မူ ဆရာကြီး ကာတွန်း ဦးဘဂျမ်း၏ မြေတောင်မြှောက်ပေးမှုကြောင့် အိုးဝေတွင် သတင်းစာ ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ဆလောက်ကောင်
ဆလောက်ကောင်သည် သစ်ပင်ပေါ်မှာမွေးပြီး သစ်ပင်ပေါ်မှာ ကြီးပြင်းလာရသောကြောင့် မျောက်ကဲ့သို့ပင် အခုန်အလွှားကျင်လျင်သည်။ မလွဲရှောင်သာသောအခါမှသာ မြေပေါ်သို့ ဆင်းလာသည်။ ခြေထောက်များမှာ မညီမညာရှိသောကြောင့် မြေပေါ်တွင် ခဲခဲယဉ်းယဉ်းလျှောက်ရသည်။ အမေရိကတိုက် အပူပိုင်းတောများ၌ ဆလောက် နှစ်မျိုးကို တွေ့နိုင်သည်။ တစ်မျိုးမှာ ခြေထောက်အားလုံး၌ ခြေချောင်းကလေး ၃ ချောင်းစီနှင့် ခြေသည်းကလေး ၃ ခုစီရှိသည်။ အခြားတစ်မျိုးမှာ နောက်ခြေ၌ ခြေချောင်းကလေး ၃ ခုရှိသော်လည်း၊ ရှေ့ခြေတို့၌ ၂ ချောင်းစီသာရှိသည်။ ဆလောက်ကောင်များသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် အကူညီကင်းမဲ့လုနီးနီးရှိကြသည်။ သို့သော် ရေကူးတတ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ဖေသိန်း (ကာတွန်း)
ရရှိသောဆုများ
၁၉၄၈ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာအသင်းကြီးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံလူငယ်များ အစည်းအရုံးမှ ကျင်းပသော မြန်မာလွတ်လပ်ရေး အထိမ်းအမှတ် ကာတွန်းပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု၊
၁၉၅၁ တွင် ဗိုလ်ချူပ်အောင်ဆန်း မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ် ကာတွန်းပြိင်ပွဲတွင် ပထမဆု၊
သောင်းကျန်းမှုနှိမ်နင်းရေးကာတွန်းပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု၊ လာဘ်ပေး လာဘ်ယူ ဒို့ရန်သူ ကာတွန်းပြိုင်ပွဲတွင် တတိယဆုများရရှိခဲ့သည်။
အတွေ့အကြုံ
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီး ရွှေပြည်တော်ဦးဘတင် ပါဝင်သည့် ကမ္ဘာ့စာရိတ္တ မြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့မှ ဖိတ်ကြားသဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ၂ လကြာ သွားရောက်ခဲ့ပြီး ပန်းချီ၊ ကာတွန်းများကို လေ့လာခွင့် ရရှိခဲ့သေးသည်။
၁၉၅၇ တွင် မြန်မာကာတွန်းဆရာများအသင်းကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ကာတွန်းဆရာအသင်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံ စည်းမျဉ်းများ၊ အဖွဲ့တံဆိပ်များကို ကိုယ်တိုင် ရေးခဲ့သည်။
“ဘဂျမ်း ဂျာနယ်ပြောင်” ကို အယ်ဒီတာလုပ်၍ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ကြေးမုံ သတင်းစာ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ လခစားကာတွန်းဆရာဘဝသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဦးဖေသိန်းသည် ကြေးမုံသတင်းစာ ပြည်သူပိုင်ဖြစ်လာသည်အထိ လခစားလုပ်ခဲ့သည်။ “ကြေးမုံ” ဟူသော ခေါင်းစည်းစာလုံးကို ဦးဖေသိန်း ရေးဆွဲခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၆၀၊ ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် အိုးဝေသတင်းစာ၊ ဟံသာဝတီသတင်းစာ၊ မြန်မာ့အလင်း၊ ရန်ကုန်သတင်းစာ၊ ဗမာ့ခေတ်၊ ကြေးမုံ၊ လုပ်သား သတင်းစာများတွင် သတင်းစာ ကာတွန်းများ ပင်တိုင်ရေးဆွဲခဲ့သလို၊ အင်္ဂလိပ်လို ထုတ်ဝေသည့် The Burman နှင့် The Nation ၌လည်း သတင်းစာ ကာတွန်းများကိုပင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ထင်ရှားသည့် ကာတွန်းများအနက် အိုးဝေ၌ ဦးပယ်တရံ၊ ဟံသာဝတီ၌ ပြည်သူ့ကြေးမုံနဲ့ မြင်ကွင်းကျယ်၊ မြန်မာ့ခေတ်၌ လောကပီတိနှင့် လောကနီတိ၊ ကြေးမုံသတင်းစာ၌ ကြေးမုံနီတိ ဟူသည့် လက်ရာများဖြစ်သည်။
မျက်မှောက်ခေတ်တွင်လည်း ရှုမဝ၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ ချယ်ရီ၊ ပန်၊ မြန်မာ့ဓန၊ ပေဖူးလွှာ၊ မဟေသီ အစရှိသည့် မဂ္ဂဇင်းများ၌ သရုပ်ဖော် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့ရာ ဆရာကြီး၏ လက်ရာများသည် မြန်မာပြည်သူများ၏ ရင်ထဲ၌ စွဲမြဲကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးကာတွန်း
ကာတွန်းဦးဖေသိန်းသည် ဖဆပလခေတ်တွင် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၌ပြောင်မြောက်သော နိုင်ငံရေးကာတွန်းဆွဲခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖဆပလအစိုးရအဖွဲ့မှ ဝန်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနောင် (ကချင်မျိုးသားခေါင်းဆောင်) က ၎င်းနိုင်ငံရေးကာတွန်းကို နှစ်သက် သဘောကျခြင်းကြောင့် ကာတွန်းဦးဖေသိန်းအား ကျပ်ငွေ တရာ ဆုချခဲ့သည်။ ၃-၁၁-၅၂ နေ့ထုတ် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတွင် ၎င်းကာတွန်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
အိုးဝေ သတင်းစာ၊ ဟံသာဝတီ သတင်းစာ၊ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာ၊မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာနှင့် ကြေးမုံ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသော Burman Nation သတင်းစာများတွင် လတ်တလောဖြစ်ပေါ်နေသော သတင်း၊ Current News များကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဘောလုံး အားကစားသတင်းများကိုလည်း ကြိုတင်၍ အနိုင်၊အရှုံးဟူ၍ ကာတွန်း၂မျိုးကို ရေးဆွဲထားကာ၊ နိုင်လျှင် သည်ပုံ၊ ရှုံးလျှင် သည်ကာတွန်း စသည်ဖြင့် စီစဉ်ကြိုလုပ်ထားရသည်ဟု ဆိုသည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ပန်းချီပန်းပု ကောင်စီ၌ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သလို၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မော်ကွန်းဝင် ဒုတိယ အဆင့်လည်း ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီးရေးဆွဲခဲ့သောကာတွန်းအမျိုးအစားများ
- Satire Cartoon - အထေ့အငါ့ကာတွန်း
- ပညာပေး၊ သတိပေး၊ ယာဉ်အန္တရာယ်၊ မီးအန္တရာယ် ကာတွန်း
- တကွက် ကာတွန်း၊ လိုရင်းတိုရှင်း ထိထိမိမိ ကာတွန်း
NGC 64
NGC 64 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် Heinrich Louis d'Arrest ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဖေသိန်း (ကာတွန်း)
ဆရာကြီးရေးဆွဲခဲ့သောကာတွန်းအမျိုးအစားများ
- စာမဲ့ ကာတွန်း၊ လူမျိုးမရွေး နားလည်သော ကာတွန်း
- Current News Cartoon - လတ်တလော ဖြစ်ပေါ်နေသော သတင်း ကာတွန်း
- ကြော်ငြာကာတွန်းများဖြစ်သည်။
ဘဝနောက်ဆုံးအချိန်များ
အသက် ၂၀ နှစ် ဝန်းကျင်မှ စတင်ကာ သတင်းစာများနှင့် မဂ္ဂဇင်းများ၌ ကာတွန်းများ တောက်လျှောက် ရေးဆွဲလာသည့် ဆရာကြီး (၈၆ နှစ်) သည် နိုင်ငံကျော် ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဖေသိန်းသည် ရန်ကုန်ရှိ သူ၏ နေအိမ်၌ (၁၉.ဝ၆.၂ဝဝ၉) နံနက် ၄ နာရီခန့်တွင် ကွယ်လွန်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။“ ဆရာက လေဖြတ်တာက ၁၀ နှစ်လောက်ရှိပြီး သူ့မိသားစုက ပြုစုတာကောင်းလို့ ဒီလောက်အထိ အသက် ရှည်တာဖြစ်တယ်” ဟု ကာတွန်းဆရာ အော်ပီကျယ်က ဆိုသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီးနှင့် သားသမီး ၆ ဦး ကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား
မိုးမခ
ဆင်ဘီမြို့ရွာ
ဆင်ဘီမြို့ရွာ
ခနောင်ကျောင်းစုရွာ၊ ခနောင်ရှမ်းကွင်း
ခနောင်ကျောင်းစုရွာ၊ ခနောင်ရှမ်းကွင်း
ကြိယာဝိသေသန
ကြိယာဝိသေသန
ကြိယာဝိသေသနသည် ဝါကျ၏ အင်္ဂါတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ကြိယာ၏အဓိပ္ပာယ်ကို ပိုမို ထင်ရှားစေသည်။ တိကျလေးနက်စေသည်။ နာမ်ကို နာမဝိသေသနက အထူးပြုကူညီသကဲ့သို့ ကြိယာကို ကြိယာ ဝိသေသနက အထူးပြု ကူညီလေသည်။
အကယ်၍ 'လျင်မြန်စွာ လမ်းလျောက်သည်'ဟု ဆိုလျှင် ကြိယာ၏အဓိပ္ပာယ်သည် ပိုမိုတိကျ လေးနက်လာလေသည်။ ဤဝါကျ၌ ကြိယာကို အထူးပြုသည့် 'လျင်မြန်စွာ' ဟူသောပုဒ်သည် ကြိယာဝိသေသန ဖြစ်သည်။ ကြိယာတစ်ခု၌ 'စွာ'ဟူသော စာလုံးကို ဖြည့်စွက်လိုက်ခြင်းဖြင့်
ကြိယာ ဝိသေသနသည်၊ တစ်ခါတစ်ရံ နာမဝိသေသနကို အထူးပြုသည်ကို တွေ့ရသည်။ တစ်ဖန် 'ကောင်းသော' ဟူသော နာမဝိသေသနကိုပင် 'အလွန်'ဟူသော ကြိယာဝိသေသနက အထူးပြုလေသည်။
ကြိယာဝိသေသနများကို အချိန်၊ နေရာ၊ ပြုမူပုံ၊ အရေအတွက်တို့ကို ဖော်ပြသည့် စကားရပ်များ အဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးပြုတတ်ကြသည်။
နိုင်သည်။
ဟူသော ဝါကျ ၂ ခု၌ 'ကျယ်လောင်စွာ'နှင့် 'တစ်ယောက်စီ တစ်ယောက်စီ'ဟူသောစကားတို့သည် ပြုမူပုံကို ထင်ရှားစေသော ကြိယာဝိသေသနများ ဖြစ်ကြသည်။
အောက်ပါ ဥပမာ( ၂) ခု၌ 'အလွန်'ဟူသော ကြိယာဝိသေသနသည် 'ပမာဏ'ကို ဖော်ပြသည်။
အောက်ပါ ဥပမာ( ၂) ခုတွင် အရေအတွက်ကို ဖော်ပြသော ကြိယာဝိသေသနတစ်ခုစီ ပါရှိသည်။ နာမဝိသေသနမှာကဲ့သို့ပင် ကြိယာဝိသေသနမှာလည်း နှိုင်းယှဉ်ချက်များ ရှိကြ၏။
ဤအလတ်စား၊ အမြတ်စား နှိုင်းယှဉ်ချက်များကို ဝါကျတွင် ကြိယာဝိသေသနအဖြစ် သုံးနိုင်သည်။
ကြိယာဝိသေသန (၅) မျိုး
(ခ) အမူအရာပြကြိယာဝိသေသန
(ဂ) အခြေအနေပြကြိယာဝိသေသန
(ဃ) ပမာဏပြကြိယာဝိသေသန
(င) အမေးကြိယာဝိသေသန
အချိန်ပြကြိယာဝိသေသန
အချိန်ကာလကို ပြခြင်းဖြင့် ကြိယာကို အထူးပြုသောပုဒ်ကို အချိန်ပြကြိယာဝိသေသန ဟုခေါ်သည်။
ဥပမာ။  ။ ယခင်က၊ ယနေ့၊ ယခု၊ နက်ဖြန်၊ နောက်နောင်၊ မကြာမီ၊ ချက်ချင်း၊ ခဏချင်း၊ ရုတ်တရက်၊ အစဉ်၊ အမြဲ၊ မပြတ်။
(က) အဖေသည် မန္တလေးသို့ နက်ဖြန် သွားမည်။ (ဤဝါကျ၌ အဖေသည် မန္တလေးသို့ မည်သည့်အချိန်တွင် သွားမည်ကို နက်ဖြန် ဟူသော ပုဒ်က ပြသည်။ နက်ဖြန် ဟူသော ပုဒ်သည် အဖေ မန္တလေးသို့ သွားမည့်အချိန်ကို ဖော်ပြခြင်းဖြင့် သွား ဟူသော ကြိယာကို အထူးပြုသည်။ ထို့ကြောင့် နက်ဖြန် သည် အချိန်ပြကြိယာဝိသေသန ဖြစ်သည်။)
(ခ) ယခင်က ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း သဘောတူကြသည်။
(ဂ) မန္တလေး အမြန်ရထားသည် မကြာမီ ဆိုက်မည်။
(ဃ) မိမိ၏ အလုပ်တာဝန်ကို အစဉ် ရိုသေလေးစားပါ။
(စ) မီးလောင်လျှင် မီးသတ်ကို ချက်ချင်း အကြောင်းကြားပါ။
(ယခင်က၊ ယခု၊ မကြာမီ၊ ချက်ချင်း၊ အစဉ် စသည်တို့သည် အချိန်ပြကြိယာဝိသေသန များ ဖြစ်ကြသည်။
အမူအရာပြကြိယာဝိသေသန
ဆောင်ရွက်ပုံအမူအရာကို ပြခြင်းဖြင့် ကြိယာကို အထူးပြုသော ပုဒ်ကို အမူအရာပြကြိယာဝိသေသန ဟု ခေါ်သည်။
ဥပမာ။    ။ ဒယိမ်းဒယိုင်၊ ယုယုယယ၊ တီတီတာတာ၊ ညီညီညာညာ၊ ချိုသာစွာ၊ အလျင်အမြန်၊ ကချော်ကချွတ်၊ တမြုံ့မြုံ့၊ တရိုတသေ။
(က) အဘိုးအိုသည် ဒယိမ်းဒယိုင် လျှောက်လာသည်။ (ဤဝါကျ၌ အဘိုးအို မည်သို့ လမ်းလျှောက်လာသည်ကို ဒယိမ်းဒယိုင် ဟူသော ပုဒ်က ပြသည်။ ဒယိမ်းဒယိုင် ဟူသော ပုဒ်သည် အဘိုးအို လမ်းလျှောက်ပုံ အမူအရာကို ပြခြင်းဖြင့် လျှောက် ဟူသော ကြိယာကို အထူးပြုသည်။ ထို့ကြောင့် ဒယိမ်းဒယိုင် သည် အမူအရာပြကြိယာဝိသေသန' ဖြစ်သည်။)
(ခ) မိခင်သည် သားငယ်ကို ယုယုယယ ထွေးပိုက်သည်။
(ဂ) နိုင်ငံတော်အလံကို ညီညီညာ အလေးပြုကြသည်။
(ဃ) လူချစ်လူခင်မျာလိုလျှင် စကားကို ချိုသာစွာ ပြောပါ။
(င) ဘကြီးဖြိုးသည် ကွမ်းကို တမြုံ့မြုံ့ ဝါးနေသည်။
(ယုယုယယ၊ ညီညီညာညာ၊ ချိုသာစွာ၊ တမြုံ့မြုံ စသည်တို့သည် အမူအရာပြကြိယာဝိသေသန များ ဖြစ်ကြသည်။)
အင်းကုန်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
အင်းကုန်းရွာ (Innkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ခေါက်စင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြေးစည်
ကြေးစည်
ကြေးစည်သည် ဃနတူရိယာဟု ခေါ်သည့် တခဲနက်စည်များတွင် အဝင်အပါဖြစ်သော တူရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကြေး ကိုမူတည်ကာ ပြုလုပ်ထားသဖြင့် ကြေးစည်ဟု ခေါ်တွင်သည်။ ကြေးစည်သည် သာယာငြိမ့်လေး၊ ကြည်အေးသော အသံကို ဆောင်သည့်ပြင် ကြေးစည်သံကို အဝေးမှ ကြားနိုင်သဖြင့် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီများသည် အများအားဖြင့် သာသနာ့ကိစ္စများတွင် ဖိတ်ကြားနိုးဆော်သည့်အခါ၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြု၍ အမျှအတန်းဝေသည့်အခါများတွင် တီးခတ်လေ့ ရှိသည်။ မြန်မာတူရိယာများ၌ ကြေးသံ ၁ဝ ပါးဟု ဆိုသော တူရိယာသံ ၁ဝ မျိုးတွင်လည်း ကြေးစည်သံမှာ တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ကြေးစည်၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ၃ ထောင့်ပုံ အပြားဖြစ်သည်။ အပေါ်ထိပ်အစွန်းမှာ လုံး၍ အောက်အစွန်း ၂ ဖက်မှာ အပေါ်သို့ ကော့ထောင်၍ နေလေသည်။ ကြေးစည်၏ဝမ်းသည် အနည်းငယ် မို့မောက်၍နေသည်။ အနားသတ်ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ကြေးစည်သည် စေတီပုံနှင့် တူသည်။
ထန်းကုန်းရွာ၊ မှတ်တိုင်
ထန်းကုန်းရွာ၊ မှတ်တိုင်
ကြေးစည်
ကြေးစည်
ကြေးစည်မှာ ခေါင်းလောင်းကဲ့သို့ ပုံလောင်း၍ ယူရသော ကြေးထည်မျိုးမဟုတ်ဘဲ ကြေးမောင်း၊ လင်းကွင်းများကဲ့သို့ ပုံခတ်၍ ယူရသော အထည်မျိုးဖြစ်သည်။ ကြေးစည်ပြုလုပ်ရန် သတ္တုရောစပ်ပုံမှာ ဆရာတစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး မတူကြချေ။ အချို့က ကြေးဝါနှင့် ခဲ၊ ကြွပ်၊ ဘင်များကို အချိုးအစား အမျိုးမျိုးဖြင့် ရောစပ်ကြသည်။ အချို့ကမူ ကြေးဝါ ၇ဝ၊ သွပ် ၂ဝ၊ ခဲ ၁ဝ ကျပ် အချိုးဖြင့် ရောနှောပေါင်းစပ်ကြသည်။ ကြေးစည် အရွယ်ပမာဏမှာလည်း အမျိုးမျိုးရှိသည်။ ကလေးကစားစရာ ၂ လက်မအရွယ် ကြေးစည်မှ အောက်ခြေပြက် ၂ ပေခွဲခန့်ရှိ၍ အချိန်ပိဿာ ၅ဝ ကျော်အရွယ်အထိ ကြေးစည်ခတ်ကြသည်။
ကြေးစည်ကို သုမင်္ဂလကိစ္စများတွင်သာမက ဒုမင်္ဂလကိစ္စ များတွင်လည်း အသုံးပြုကြသေးသည်။ အသုဘ၌ ဆွေမျိုး ညာတိ မိတ်သင်္ဂဟများက ပြုလုပ်သော ကောင်းမှုဒါနကို သေလွန်သူနှင့်တကွ သတ္တဝါများတို့အား အမျှပေးဝေခြင်း အထိမ်းအမှတ်ဖြင့်၎င်း၊ အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်းတို့၌ သတိ သံဝေဂရစေခြင်းငှာ၎င်း ကြေးစည်ကို ရိုက်တီးလေ့ရှိကြသည်။ ကြေးစည်ကို အသုံးပြုခြင်းမှာ မြန်မာလူမျိုးတို့၏ သီးခြား ထင်ရှားသော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ သာသနနုဂ္ဂဟ စေတီယင်္ဂဏအသင်းကဲ့သို့သော အသင်းအဖွဲ့ အချို့တို့သည် ကြေးစည်ကို အသင်းတံဆိပ်အဖြစ် အသုံးပြုကြ သည်။ အချုပ်အားဖြင့် ကြေးစည်သည် သာသနာရေးဆိုင်ရာ တူရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကြေးစည်သံကို ကြားရသော သူတော်စင်တို့သည် စိတ်နှလုံး တည်ငြိမ်ချမ်းမြေ့ကြကုန်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်ကြရသည်မှာ သာယာချိုဧသော ကြေးစည်သံသည် ဧမြငြိမ်သက်သော နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုစေနိုင်သောကြောင့်ဟု ဆိုရပေမည်။
ကြေးစည်နှင့် ဗုဒ္ဓတရားတော်သည် အစဉ်ဆက်စပ်နေ ရကား ရတနာသုံးပါးနှင့် ဆိုင်သော ကိစ္စများတွင် ကြေးစည်သံ အမြဲကြားရ၏။ သို့ဖြင့် 'စက်တော်ရင်းဝယ်'ကဗျာတွင်
ဟူ၍ စာဆိုတစ်ဦးက ဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။
မေတင်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
မေတင်ရွာ (Maytin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်ဒေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဒေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၄ ဦး၊ မ ၉၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ Hti awi-Leik tan ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘန်ဂျုံ (တရုပ်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ဘန်ဂျုံ (တရုပ်)ရွာ (Banjon (Tayoke))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ လွယ်လွမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်လွမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၄ ဦး၊ မ ၂၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝှေးဆမ်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝှေးဆမ်းရွာ (Hwayhsan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၀၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရခိုင်ကုန်းရွာ၊ ရွာဟောင်းကြီး
ရခိုင်ကုန်းရွာ၊ ရွာဟောင်းကြီး
NGC 65
NGC 65 (ESO 473-10A/PGC 1229) သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအား NGC 2000.0, HYPERLEDA-I, PGC 1229 အစရှိသည်ဖြင့်လည်း ခေါ်ဆိုသည်။
သက်ကျိုင်းတောင်ရွာ
သက်ကျိုင်းတောင်ရွာ
ဂျိုင်ရိုစကုပ်
ဂျိုင်ရိုစကုပ်ဟူသည်ကား လည်ပတ်နိုင်သော ဘီးတစ်ခုကို လွတ်လပ်စွာ လှုပ်ရှားနိုင်သော ဝင်ရိုးတစ်ခုပေါ်၌ တပ်ဆင် ထားသည့် ကိရိယာပင် ဖြစ်သည်။ ဂျိုင်ရိုတော့ခေါ် ကလေး ကစားရာဂျင်ကို အချို့မြင်ဘူးကြပေမည်။ ယင်းမှာ လက်တွေ့ စမ်းသပ်ခန်းတွင် ထားရှိအသုံးပြုလေ့ရှိသော ဂျိုင်ရိုစကုပ်နှင့် မည်သို့မျှ မခြားပေ။ ဂျိုင်ရိုစကုပ်တွင် ဝင်ရိုးတပ်ထားသော လေးလံသည့်ဘီးဝိုင်း တစ်ခုပါရှိ၍ ဘီးလည်ပတ်နိုင်စေရန် အဆိုပါဝင်ရိုးကို ပေါင်ဝိုင်း တစ်ခုအတွင်း၌ ဆုံလည်သဘော ဖြင့် တပ်ဆင်ပေးထားသည်။ ထိုပေါင်ကို တဖန် အခြားပေါင် ဝိုင်းတစ်ခုအတွင်း၌ ဆုံလည်ဆက်ဖြင့် ကန့်လန့်ဖြတ်၍ တပ် ဆင်ထားပြန်သည်။ ထိုသို့ ဆုံလည်တပ်ပေါင်နှစ်ခုနှင့် တပ်ဆင် ထားသည့်အတွက် ဘီးကို အလိုရှိသလို တိမ်းစောင်း လည်ပတ် စေနိုင်သည်။
ဘီးလည်၍ မနေသော အချိန်၌ဘီးကို ကြိုက်သလိုထားနိုင် သည်။ တိမ်းစောင်းပေးနိုင်သည်။ သို့သော် ဝင်ရိုးတွင် ကြိုးနှင့် ရစ်ပတ်၍ ကြိုးစကိုဆောင့်၍ ဆွဲပေးခြင်းဖြင့် ဘီးကိုလည်စေ သော အချိန်၌မူ ယင်းကို စိတ်ကြိုက်အတိုင်း တိမ်းစောင်းပေး၍ မရတော့ချေ။ ဘီးလည်နေစဉ် အချိန်တွင်မူ ဂျိုင်ရိုစကုပ်၌ ပြင်း ထန်သော ကိုယ်ပိုင်အားတစ်ခုဝင်၍ နေပေပြီ။ ဘီးကို လည် အောင်ပြုပြီးနောက် ဂျိုင်ရိုစကုပ်ကို လက်တွင်ကိုင်ကာ အခန်း ထဲ၌ ဟိုဟိုသည်သည် ကွေ့ကောက်၍ လျှောက်ကြည့်သည် ဆိုကြပါစို့။ မည်သို့ လှည့်ပတ်ကွေ့ကောက်၍ သွားစေကာမူ ဘီး၏ ဝင်ရိုးညွှန်ပြရာအရပ်သည် မည်သို့မျှ မပြောင်းဘဲ မူလကအတိုင်းပင် တည်မြဲလျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။
သံလမ်းတစ်လမ်းတည်းပေါ်၌ ပြေးသောမီးရထားတွဲများသည် သံလမ်းတလျှောက်ပြေးလျက်ရှိစဉ် တိမ်းမှောက်၍ မသွားခြင်း၊ တော်ပီဒိုများ အနေနှင့် ချိန်ထားသည့် လမ်းကြောင်းအတိုင်း ဖြောင့်မတ်စွာသွားခြင်းတို့မှာလည်း အလားတူဂျိုင်ရိုစကုပ်မျိုးကို အထိန်းသဘောနှင့် တပ်ဆင်၍ ထားသောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ မောင်းသူမဲ့လေယာဉ်များကို ကြံစည်နိုင်ခြင်းမှာလည်း အဆိုပါ အထိန်းကိရိယာတို့၏ ကျေးဇူးကြောင့်ပင် ဖြစ်၏။ ရေခဲပြင် ပေါများရာ အရပ်ဒေသ၌ လမ်းရှင်းပေးရသော ရေခဲပြင်ခွဲ သင်္ဘောများတွင်မူ သင်္ဘောများကို တမင်လူးလိမ့်နေစေရန် ယိမ်းထိုး ဂျိုင်ရိုဘီးများကို တပ်ဆင်ပေးထားရပေသည်။
ဂျိုင်ရိုစကုပ်ကို ၁၉ ရာစုခေတ်အစလောက်က တီထွင်ခဲ့ဟန် တူသော်လည်း မည်သူက စတင်တီထွင်ခဲ့သည်ကို မည်သူမျှ အတိအကျ မပြောနိုင်ချေ။ သို့သော် ဂျိုင်ရိုစကုပ်၏ ထူးခြား သော သတ္တိများကို ဖူးကိုးဆိုသူ ပြင်သစ်ရူပဗေဒဆရာကြီး တစ်ဦးက ၁၈၅၂ခုနှစ်တွင် လေ့လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် စပဲရီဆိုသူက တဖန် ယခုအခါတွင် ထင်ရှားလျက် ရှိသည့် ဂျိုင်ရိုအိမ်မြှောင်ကို လက်တွေ့စမ်းသပ်ခဲ့ပြန်သည်။ ရှေးအထက်ကစ၍ သင်္ဘောများ၌ အသုံးပြုခဲ့ကြသော အိမ်မြှောင်မျိုးမှာ သံလိုက်အပ်များဖြင့် တပ်ဆင်ပြုလုပ်ထားသည့် အတွက် ပြင်ပမှ သံလိုက်အား တစ်ခုခုကြောင့် ညွှန်ပြရာ အရပ်သည် တိမ်းပါးလွဲမှားသွားနိုင်သည်။ ဂျိုင်ရိုကွန်ပါကိုမူ ဂျိုင်ရိုစကုပ်၏ ဝင်ရိုးမြဲခြင်းသဘောကြောင့် မည်သည့်သံလိုက် အားကမျှ မနှောင့်ယှက်နိုင်ချေ။ ထို့ကြောင့်ယခုအခါ ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောကြီးတိုင်းလိုလိုမှာပင် ဂျိုင်ရိုအိမ်မြှောင်များကို တပ်ဆင် သုံးစွဲလျက် ရှိကြပေသည်။
တောရှည်ရွာ၊ မှတ်တိုင်
တောရှည်ရွာ၊ မှတ်တိုင်
ရွေမြစ်သာရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ရွေမြစ်သာရွာ (Shwemyitthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ မြောက်ခင်ရန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ခင်ရန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၄ ဦး၊ မ ၂၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိန်တပေါ်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
စိန်တပေါ်ရွာ (Seintapaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ချောင်းနားစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၄၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းနားစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၆ ဦး၊ မ ၆၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကောမာရပုတ္တဇာတ်
တိကနိပါတ် - ၄။ အဗ္ဘန္တရဝဂ် -(၂၉၉) ကောမာရပုတ္တရဇာတ်။ ။ ပျော်ရွှင်မြူးထူး အကစားကြူးသည့် မျောက်ရူးကိုပင် ငြိမ်သက်အောင် ဆုံးမခြင်းငှာ စွမ်းနိုင်သော ကောမာရပုတ္တရသေ့အကြောင်း။
စကားများထွေ ထိတ်လန့်စေ
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့သည် ကစားလေ့ရှိကြကုန်၏။ ပြာသာဒ် အထက်ထပ်တွင် မြတ်စွာဘုရား သီတင်းသုံးတော်မူသည်ရှိသော် အောက်ထပ်တွင် နေထိုင်ကာ မြင်ဖူး၊ ကြားဖူးသော စကား အစရှိသည်တို့ကို ပြောဆိုကြကုန်လျက် ခိုက်ရန်ပြုကြကုန်၏။ ပြက်ရယ်လည်း ပြုကြကုန်၏။
စိန်တပေါ်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောမာရပုတ္တဇာတ်
စကားများထွေ ထိတ်လန့်စေ
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရှင်မောဂ္ဂလာန်ကို ခေါ်တော်မူ၍ “ရဟန်းတို့ကို ထိတ်လန့်အောင်ပြုလော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။ ရှင်မောဂ္ဂလာန်သည် ကောင်းကင်သို့ ပျံတက်ကာ ပြာသာဒ်ထုပိကာကို ခြေမတော်ဖြင့် တိုက်ခတ်လျက် ပြာသာဒ်တစ်ခုလုံး သွက်သွက်ခါအောင် တုန်လှုပ်စေ၏။ ရဟန်းတို့လည်း သေဘေးမှ ကြောက်ရွံ့ကြသဖြင့် ပြင်ပ၌ထွက်၍ နေကုန်၏။ ထိုရဟန်းတို့ ကစားတတ်သော အလေ့သည် သံဃာ့ဘောင်တွင် ထင်ရှားလေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်၌ “ငါ့ရှင်တို့ ... တချို့ရဟန်းတို့သည် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်စေတတ်သော သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုပါလျက် ကစားသော အလေ့ဖြင့် နေကြကုန်၏၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို အားမထုတ်ကြကုန်” ဟု စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ထိုရဟန်းသည် ယခုအခါ၌သာ ကစားတတ်သောအလေ့ရှည်သည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ကစားတတ်သောအလေ့ ရှိဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ရသေ့ပျော်မြူး ကစားကြူး
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ ကောမာရပုတ္တဟု အမည်တွင်၏။ ထိုကောမာရပုတ္တသည် နောက်အဖို့၌ နောက်အဖို့၌ တောထွက်ကာ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ ဟိမဝန္တာအရပ်၌ နေ၏။
ထိုအခါ ကစားတတ်သော အလေ့ရှိသော တခြားရသေ့တို့သည် ဟိမဝန္တာအရပ်မှာပင် ကျောင်းဆောက်ကာ နေလာကုန်၏။ ထိုရသေ့တို့အား ကသိုဏ်း ပရိကံမျှလည်း မရှိကုန်။ ရယ်မြူးကုန်လျက် အထူးထူးအပြားပြားအားဖြင့် ကစားပျော်မွေ့ကာ အချိန်ကာလကို ကုန်လွန်စေကြ၏။ ထိုရသေ့တို့ထံဝယ် မျောက်တစ်ကောင်လည်း ရှိ၏။ ထိုမျောက်လည်း ရသေ့တို့ကဲ့သို့ ကစားတ်သောအလေ့ရှိ၏။ မျက်နှာကို ရှုံ့မဲ့ကာ အထူးထူးအပြားပြားပြုလျက် ကစားကာနေ၏။
သူတော်နှင့်တွေ့ မျောက်သိမ်မွေ့
ထိုအခါ ကစားလေ့ရှိသော ရသေ့တို့သည် ထိုအရပ်သို့ လာကြပြန်ကုန်၏။ မျောက်သည် ရှေးအခါကကဲ့သို့ ရသေ့တို့အား ကစားခြင်းကို မပြုလေ။ ထိုအခါ ရသေ့တို့သည် မျောက်အား -
“အချင်း မျောက် ... သင်ကား ရှေးအါကကဲ့သို ငါတို့ထံ သက်ဝင်ရောနှောကာ အဘယ်အကြောင့် မကစားဘိသနည်း၊ ကျောင်း၌ မျက်နှာကို ရှုံ့မဲ့ကာ အဘယ်ကြောင့် မကစားဘိသနည်း၊ ဤမျောက် ဖြစ်နေသော အလေ့အကျင့်ကို ငါတို့ မနှစ်သက်ကုန်” - ဟု ပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့ကာ ပြောဆိုကြကုန်၏။ မျောက်သည် ရသေ့တို့စကားကိုကြားလျှင် ရသေ့တို့အား -
“အို-ရသေ့တို့ ... အကြားအမြင် ဗဟုသုတရှိသော ကောမာရပုတ္တရသေ့၏ အလွန်စင်ကြယ်သော အဆုံးအမကို ငါ ပြောဆိုမည် သင်တို့ နားထောင်ကြလော့၊ ယခုအခါ ငါ့ကို ရှေးအခါကကဲ့သို့ မအောက်မေ့ကြလင့်၊ ဆရာကောင်းကို ရရှိပြီဖြစ်၍ ဈာန်ရဖို့ အားထုတ်ကာ နေ၏” –
ဟု ပြန်ကြား ပြောဆိုလေ၏။ ထိုအခါ ရသေ့တို့သည် မျောက်၏စကားကိုကြားလျှင် -
“ဟယ်-မျောက် ... ကျောက်ဖျာ၌ စိုက်ပျိုးအပ်သော မျိုးစေ့သည် မိုးပင်ရွာသော်လည်း မပေါက်နိုင်ရာ၊ သင်ကား မွန်မြတ်စင်ကြယ်သော ဈာန်တရားကို ကြားရုံမျှသာ ကြားရ၏၊ သင် ဈာန်တရားအရာမှ ဝေးလှ၏” –
ဟု ပြောဆိုကဲ့ရဲ့ ကြကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ကစားလေ့ရှိသော ရသေ့များသည် - ယခုအခါ ကစားလေ့ရှိသော ရဟန်းများ။
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၂) မျောက်ထက်ကဲသား၊ ရသေ့များ၊ ကစားထုံးနည်းလာ။
ကောမာရပုတ္တဇာတ် ပြီး၏။
သင်္ချာလျှောတံ
ကိန်းများကိုမြှောက်ခြင်း၊ စားခြင်း၊ ကိန်းရင်းရှာခြင်း၊ ထပ်ကိန်းတွက်ခြင်း စသည်တို့ကို လော့ဂရစ်သမ်နည်းအရ တွက်ချက်ယူနိုင်ရန် ပြုလုပ်ထားသော မျဉ်းတံကိုသင်္ချာလျှောတံ(ဆလိုက်ရှုး)ဟုခေါ်၏။
သင်္ချာလျှောတံကိုခရစ် ၁၆၅၄ခုနှစ်တွင်တီထွင်ခဲ့၏။ ယင်းဖြင့်အနုစိတ်၍ တိုင်းတာ ယူနိုင်သည့်အပြင် အဖြေကိုတိကျစွာရနိုင်သောကြောင့် သင်္ချာ ပညာရှင်များ၊ အင်ဂျင်နီယာများ၊ သိပ္ပံပညာရှင်များအတွက် အလွန်အသုံးဝင်သောကရိယာဖြစ်သည်။ သင်္ချာလျှောတံသည် အမြင်အားဖြင့် ရိုးရိုးမျဉ်းတံနှင့်တူ၏။ သို့ရာတွင် ထူးခြားချက်မှာ ယင်း၏ အလယ်တစ်လျှောက်တွင် ရှေ့နောက်လျှောယူနိုင်သော စကေးရှိခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုလျှောစကေးတွင် မူသေအမှတ်အသား ရှိ၍ စကေးအမှတ်ခြင်းတိကျစွာ တေ့ဆိုင်ကြည့်ရှုနိုင်ရန် ဆံချည်မျှင်မျဉ်းကြောင်းလည်းပါရှိသည်။ မျဉ်းတံကြီးတွင်လည်း မူသေအမှတ်အသားများရှိသည်။ လျှောစကေးတွင်လည်းကောင်း၊ မျဉ်းတံကြီးတွင်လည်းကောင်း ရှိသောအမှတ်အသားတို့မှာ မတူညီကြချေ။ ထိုအမှတ်အသားတို့ကိုဂဏန်း ၁မှ ၁ဝဝ အထိခွဲ စိတ်ထားသည်။ ထိုအမှတ်အသားများမှာ အတိုအရှည် အကွာအဝေးကို တိုင်းတာသောအမှတ်များမဟုတ်၊ ကိန်းဂဏန်း တို့၏အမှတ်အသားများသာဖြစ်ကြသည်။ မျဉ်းတံများတွင် သတ်မှတ်ထားသောစကေး အမှတ်အသားအကွာအဝေး တို့မှာတစ်ခုနှင့်တစ်ခုမတူကြချေ။ ပုံစံအားဖြင့် စကေး တစ်ခုရှိအမှတ် ၁ မှ၂အထိ အကွာအဝေးသည်အခြားစကေးရှိ အမှတ် ၁ဝမှ ၂ဝအထိအကွာအဝေးနှင့်တူလိုကတူပေမည်။ သင်္ချာလျှောတံကို အသုံးပြုပုံမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။
နောင်ဟိုင်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
နောင်ဟိုင်ရွာ (Nawnghai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈ ဦး၊ မ ၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စနဲကံပြင်စုရွာ၊ စနဲ
စနဲကံပြင်စုရွာ၊ စနဲ
လေတပ်
အရည်အချင်းနှင့်ပြည့်စုံသော နိုင်ငံတော် စစ်လေယာဉ်များနှင့်တကွ ယင်းတို့ကိုမောင်းနှင်၍ အချိန်အခါမရွေးအစဉ် အရန်သင့်ဖြစ်အောင်ထားရှိသော လေတပ်သားများအပါအဝင် ပေါင်းစပ်ထားသော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းကို လေတပ် ဟုခေါ်သည်။ လေတပ်တွင် တာဝန်ဝတ္တရားအမျိုးမျိုး မြောက်မြားစွာရှိ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ သီးခြားဆောင်ရွက်ရ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ကြည်းတပ်နှင့်ဖြစ်စေ၊ ရေတပ်နှင့်ဖြစ်စေ ပူးတွဲဆောင်ရွက်ရသည်။ လေတပ်သည် လှည့်လည်ကင်းထောက်ရာ၌ ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်တို့၏ မျက်စိသဖွယ် ဖြစ်သည့်အလျောက် ရန်သူတို့၏ လှုပ်ရှားမှု၊ စုရုံးမှုများကို ဌာနချုပ်သို့ အစဉ်သတင်းပေးပို့နေရသည်။
ရန်သူ့တိုင်းပြည်မှ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ ဟန့်တားသွားစေရန် လည်းကောင်း၊ စက်ရုံ/အလုပ်ရုံများ၊ သင်္ဘောဆိပ် လေဆိပ်များ၊ မီးရထား အလုပ်ရုံများ ကဲ့သို့သော အဆောက်အဦများကို ဖျက်ဆီးပစ်ရန်လည်းကောင်း လေတပ်ကို စစ်ပရိယာယ်တပ်အနေဖြင့် အထူးဖွဲ့စည်းထားလေသည်။ တိုက်စစ်ဆင်ရာ၌ လေတပ်သည် ကြည်းတပ်ကို တိုက်ရိုက်အကူအညီပြု၏။ ကြည်းတပ်မတက်မီ လေတပ်ကကြိုတင်၍ ရန်သူတပ်များ၏ ခုခံမှုမှန်သမျှ ဗုံးကြဲခြင်း၊ စက်သေနတ်၊ စက်အမြောက်တို့နှင့် ပစ်ခတ်ခြင်းတို့ဖြင့် ချေမှုန်းပစ်ရသည်။ ထို့ပြင် လေတပ်သည် အမြောက်ကြီးတပ်ကဲ့သို့ အရေးကြီးသော လမ်းနှင့်တံတားများ၊ ရန်သူ့ခံစစ်ဖြစ်သော တင့်ကားနှင့် အမြောက် စသည်များကိုလည်း ဖျက်ဆီးချေမှုန်းပစ်ရသည်။ လေတပ်သည် ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်တို့နှင့် ပူးတွဲဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတစ်ဦးတည်းအနေဖြင့် မြို့ကြီးပြကြီးများ၊ စက်ရုံ/အလုပ်ရုံများနှင့် မီးရထားများကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် စစ်အောင်နိုင်သည်ဟု အချို့ကယူဆကြသည်။ ဤသို့ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် လူတို့အား စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းစေပြီးလျှင် မိမိတို့အစိုးရအား စစ်ပြေငြိမ်းရန် အရေးဆိုကြသည်ဟုဆိုသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်က ဂျာမန်လေတပ်သည် ဤနည်းကိုအသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ဗြိတိန်၏ ပြည်စောင့်လေတပ်မတော်က ခုခံကာကွယ်ခဲ့သဖြင့် ဂျာမန်များအရေးရှုံးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ ဗြိတိန်၏ ပြည်စောင့်လေတပ်သည် ပြည်ပသို့ထွက်၍ မတိုက်ခိုက်ဘဲ ပြည်တွင်းစောင့် ရှောက်ရန်အတွက် အထူးဖွဲ့စည်းထားသော လေတပ်ဖြစ်သည်။