မြန်မာဇာတ်မင်းသားများ
ဆရာမွှန်း
ဆရာမွှန်း၏ တပည့်များထဲတွင် မင်းသားဦးစိန်ထိုက်သည် တစ်မူထူးခြားသူဖြစ်သည်။ ဦးစိန်ထိုက်သည် ညောင်ဦးသား ဖြစ်သော်လည်း ညောင်တုန်းတွင် ကြီးပြင်းလာရသူဖြစ်သည်။ ဥပဓိရုပ် အလွန်ချစ်ဖွယ်ကောင်းသည်။ အသံကောင်းသည်။ အဆစ်အမျက်ပြေပြစ်သည်။ ညောင်တုန်းမြို့ပေါ်ရှိ သဘင်ပညာရှင်များထံတွင် ပညာဆည်းပူးသင် ကြားရုံမျှမက ဇာတ်ဆရာ ဆရာမွှန်းထံတွင်လည်း ထိရောက်စွာ တပည့်ခံ၍ နည်းယူသင်ကြားသည်။ အောက်နယ်တွင် မင်းသားလုပ်ကပြလေသည်။ သို့သော် သူအမူအရာနှင့်လည်း သင့်လျော်၍ သူ့ဝါသနာနှင့်လည်း ကိုက်ညီသော မောင်မစ္စကဇာတ်ကို အထူးတစ်လည် ကပြတတ်သည်။ မောင်မစ္စကဇာတ်တွင် ညဉ့်ဦး၌ ယောက်ျားဘဝနှင့် ကပြ၍ သန်ခေါင်ကျော်လျှင် မိန်းမဘဝနှင့် ကပြလေသည်။ ထိုသို့ကပြရာတွင်လည်း ဟန်အမူအရာ အပြောအဆိုမှ စ၍ မိန်းမစစ်စစ် များနှင့် မခြားနားပေ။ အပလီ အာရာ တီတီတာတာ ပြောဆိုပုံတို့မှာလည်း လွန်စွာ နှစ်သက် လောက်ပေသည်။ ၁၂၄၂ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့သို့တက်၍ ကပြခဲ့ရာ၊ ဦးစိန်ထိုက် ကပြပြောဆိုပုံများကို အမျိုးသမီးများသာမက အမျိုးသားများကပင် နှစ်သက်ကြသည်။ အချို့သော အမျိုးသမီးများကမူ ဘွဲ့ဖြူလိပ်ခေါ် ကွမ်းသီးဘက် ဆေးလိပ်၏ထိပ်တွင် ရွှေဒဂသ္မါပိတ်၍ လက်ဆောင်ပေးကြ သည်။ နောင်အခါတွင် နန်းတွင်းသူများကပါ လှုပ်ရှားလာသော ကြောင့် ကြာကြာနေလျှင် ဓားနှင့် နီးရတော့်မည့် ဘေးကြောင့် အောက်ပြည်သို့ စုန်ဆင်းတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည် ဟုဆိုသည်။ မြေဝိုင်း သစ္စာထား နှစ်ပါးသွား အကတွင် မင်းသား မင်းသမီးတို့ ပူးပူးကပ်ကပ် ဖြစ်အောင် စည်းခပ်ဆပ်ဆပ်ဖြင့် 'ပလို့က' ဟူသော ခပ်ကြမ်းကြမ်းအကကို စ၍ ထွင်သူမှာ မင်းသားဦးစိန္တာဖြစ်သည် ဟုဆိုလေသည်။ ဦးစိန္တာသည် လူပုံချော၊ လူရွှင်လူသွက်ဖြစ်၏။ နှစ်ချက် စည်းလေးစည်းမှန် ထုံးစံက၊ စည်း ခပ်ဆပ်ဆပ်ဖြင့် ဒူးကြိုး ပေါင်းကြိုး လှုပ်ရှားကပြသည်။ မင်းသား မင်းသမီး နီးနီးကပ်ကပ် တို့ထိသည်ကို ပရိသတ်က မြင်လိုသော ဆန္ဒဖြစ်ပေါ်လာရာ ဦးစိန္တာက မင်းသမီးကို သစ္စာနှံ ကြမ်းလာသည်။ ဦးစိန္တကြီး၏ ပလို့က သီချင်းမှာ - ''ရွှေမှုံ၊ ငွေမှုံ ပန်းဝတ်ကယ် စုံသလေ၊ (ပလို့ - ပလို့ ဟု ဆိုင်းက တီး၍ မင်းသားက လှည့်ပတ် ကွေးအောင် ကသည်။) ့ ့ ့ ့ ထုံလေ - မာလာ၊ မာလာ သင်းပျံ့တော်တယ်လေးဟိုက်။ ။ အိုရွှေကြက်ရုံးမှာလ၊ အိုငွေကြယ်ရုံးမှာလ၊ ပိတုန်းတွေ ပျံတော့တယ်၊'' (ဤတွင် ပတ်ဆစ်ချိုး၍ ကတော့သည်။) ထို့ပြင် ''တို့တော့မယ်တဲ့ ဆိတ်တော့မယ်၊ ဆိတ်တော့မယ်တဲ့ တို့တော့မယ် (မင်းသမီးအား သွား၍ လက်ဆွဲ၊ ပုဝါဆွဲ လုပ်သည်။) ဘယ်ခြောက်ခါ ညာကဖမ်း၊ နမ်းမိလိမ့်မယ်။ လေးတောင်ပြည့် ခန်းသာလယ်၊ ငါးတောင်ပြည့် ခန်းသာလယ်။ မောင်မောင်ရွယ်သည့် စပုယ်ကုံး၊ အလိုဗျာ မင်းဘယ်သို့တုန်း'' ဟူသော သစ္စာနှံ သီချင်းကို ဆိုလျက် မင်းသမီးကို ဆွဲလားငင်လား လုပ်သည်။ မင်းသမီးက တိမ်းရှောင်ပြေးလျှင် ခြေနှင့် ဆီးသည်။ လက်နှင့် ဆီးသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ မင်းသမီးက ကြောက်လန့်၍ ငယ်သံပါအောင်အော်သည်ကို ကာလသားများက ကြိုက်ကြလေ သည်။ ဦးစိန္တာတို့ ခေတ်ကစ၍ သစ္စာထားနှစ်ပါးသွားတွင် ပုဝါတစ်ကမ်း၊ ယပ်တောင်တစ်လှမ်း စနစ်တစ်ဖြည်းဖြည်း ကွယ်ပျောက်လေတော့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မှ ဆိုင်းဆရာကြီး ဦးနီတိုး၏သား ဦးကျော်ဇံ (ခေါ်) ဦးဘကျော်သည် ပတ်တီးဘဝက ဇာတ်မင်းသားဘဝသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ဇာတ်ခုံ ဇာတ်ကားများကို စတင် အသုံးပြုသူ ဖြစ်သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ ဦးကျော်ဇံသည် ဇာတ်မင်းသား ဘဝသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သော်လည်း ပုံပန်းကသာ မင်းသားရုပ် ရသည်။ အကနှင့် အသံကစွဲမက်လောက်အောင် မပြည့်စုံသဖြင့် မင်းသားလတ်ဘဝဖြင့် ထင်ပေါ်လာသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။ ဇာတ်မှာ မင်းသားနု၊ မင်းသားလတ်၊ မင်းသားကြီးဟူ၍ သုံးမျိုး ရှိရာ မင်းသားနုမှာ နှစ်ပါးသွား သစ္စာထား၊ ကျင်းအိုင် အလွမ်းအဆွမ်း ဇာတ်လိုက်ဖြစ်သည်။ မင်းသားလတ်မှာ တုတ်ထမ်း၊ ဓားထမ်း ခပ်ကြမ်းကြမ်းထဲက ဖြစ်သည်။ မင်းသားကြီးမှာ ဇာတ်အိမ်ဇာတ်ကွက်၊ ဇာတ်စီးဇာတ်နင်း အလွမ်းအဆွမ်းတို့အတွက် ဖြစ်လေသည်။ ဦးကျော်ဇံသည် ဝိဋဋူပဇာတ်နှင့် ဗဿိသာရ ဓားခွဲဇာတ်တို့ကို ကပြရာတွင် သဏ္ဌာန်လုပ် သရုပ်နှင့် တူသဖြင့် ပရိသတ် နှစ်ခြိုက်လေသည်။ ဇာတ်မင်းသား ဦးစိန်ကတုံးသည် မင်းသားကလေးဘဝတွင် အသံပျက်သွားရာ၊ သီချင်း ကောင်းစွာ မဆိုနိုင်သည့် အတွက် ခါးတောင်းကျိုက်မင်းသား (ဝါ) မင်းသားလတ်လုပ်၍ ဝိဋဋူပ၊ အင်္ဂုလိမာလ၊ ထိလပ် ပိုးအု စသည့် ဇာတ်ထုပ် များကို ကပြရာ၊ ပရိသတ် နှစ်ခြိုက်ခဲ့သည်။