cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်
ဥရောပ လေကြောင်းတိုက်ပွဲများ
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် ထူးခြားသည့်အချက်များမှာ လေကြောင်းတိုက်ပွဲများသည် ပိုမိုပြင်းထန်၍ အရေးပါလာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ စစ်စတင်ဖြစ်ပွားသည့် ဥရောပတိုက်တွင် လေကြောင်းတိုက်ပွဲများ အများဆုံးနှင့် အပြင်းထန်ဆုံး ဖြစ်၏။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်၏ နှစ်ဦးမှစ၍ ဗြိတိသျှ လေတပ်မတော်သည် ဗုံးကြဲလေယာဉ်ပျံများကို တိုးတက်လုပ်ကိုင်ခြင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ပေးပို့သော လေယာဉ်ပျံများကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ လေတပ်အင်အားကို ဖြည့်တင်းပြီးလျှင် ဂျာမနီလေကြောင်းကို ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့သည်။ ရှေးဦးစွာ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့အစွန်အဖျားရှိ စက်မှုလက်မှုဌာနများကို ဗုံးကြဲဖျက်ဆီးသည်။ ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်းတိုးချဲ့၍ ဥရောပ ဝင်ရိုးစွန်းနိုင်ငံများကို ဗုံးကြဲလေယာဉ်ကြီးများဖြင့် တိုက်ခိုက်သည်။ ဗြိတိသျှလေတပ်သည် နေရာအနှံ့အပြားကို ဗုံးကြဲခြင်းမပြုဘဲ အရေးကြီးသော နေရာတစ်ခုတည်းကိုသာ ဖိ၍ ဗုံးကြဲဖျက်ဆီးသဖြင့် အထူးအောင်မြင်လေသည်။ ၁၉၄၂ ခု မေလတွင် ဆင်နွှဲသော ဗြိတိသျှလေတပ်ကြီး၏ ထိုးစစ်သည်ကား အပြင်းထန်ဆုံးဖြစ်ပေသည်။ လေယာဉ်ပျံ ၁၀၀၀ ကျော်သည် ဗုံးတန်ချိန် ၃၀၀၀ ကျော်ကို ကိုလုန်းမြို့ပေါ်သို့ ကြဲချခဲ့သည်။ ကရွပ်လက်နက်အလုပ်ရုံများရှိရာ အက်ဆင်မြို့ကိုလည်း လေယာဉ်ပျံ ၁၀၀၀ ကျော်ဖြင့် ဗုံးကြဲခဲ့သည်။ ထို့နောက် အမေရိကန်လေတပ်ပါ ဝင်ရောက်လာသောအခါ မဟာမိတ်တို့၏ လေတပ်အင်အားမှာ ဂျာမန်တို့ထက် အဆများစွာ သာသွားလေတော့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တို့သည် အင်္ဂလန်တွင် စခန်းချ၍ ဥရောပရှိရန်သူစစ်စခန်းများ၊ စက်ရုံများ၊ လက်နက်ရုံများ၊ သင်္ဘောဆိပ်များ၊ ဘူတာရုံများနှင့် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာနေရာဌာနများကို အကြီးအကျယ် ဗုံးကြဲဖျက်ဆီးကြသည်။ နေ့ရော ညရောလိုလိုပင် လေယာဉ်ပျံ အစင်းပေါင်း ၇၀၀ ကျော်သည် အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြားကြီးကို ဖြတ်ကျော်ပျံသန်း၍ နာဇီ စစ်အချက်အချာ နေရာများကို မှုန့်မှုန့်ညက်ညက် ချေမှုန်းလေသည်။ စစ်ဖြစ်စတွင် အင်အားကြီးမား၍ အလွန်ပင်အရေးပါခဲ့သော ဂျာမန်လေတပ်မှာ မဟာမိတ်တပ်ဒဏ်ကို အနိုင်နိုင် ခုခံရလေတော့သည်။ အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန်လေတပ်၏ ဗုံးဒဏ်ကို အပြင်းအထန်ခံရသော နေရာမှာ နာဇီစက်မှုလက်မှုဌာနချုပ် ဖြစ်သော ရူးဝါးမြစ်ဝှမ်းဖြစ်သည်။ အက်ဆင်အရပ်ရှိ ကရွပ်လက်နက်ရုံများ၊ ကိုလုန်မြို့၊ ဟမ်းဗက်မြို့နှင့် အခြားသော စစ်နှင့်ဆိုင်သော အရေးပါသည့် မြို့များမှာလည်း ဗုံးဒဏ်ကို မချိမဆံ့ခံရလေသည်။ စစ်ဖြစ်စတွင် လန်ဒန်မြို့တော်သည် ဂျာမန်ဗုံးဒဏ်ကို အများဆုံး ခံရသကဲ့သို့ ယခုအချိန်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဘာလင်မြို့သည် မဟာမိတ်လေတပ်၏ ဖိထောင်းခြင်းကို ခံရလေသည်။ အမေရိကန် လေတပ်မှ မိုးပျံခံတပ်ခေါ် (B17 Flying Fortress)​ဗုံးကြဲ​လေယာဉ်ကြီးများမှာ ဗုံးကြဲရာ၌ များစွာခရီးရောက်လေသည်။ ဂျာမန်တို့လည်း မဟာမိတ်လေကြောင်းရန်ကို တတ်နိုင်သလောက် ကာကွယ်ရန် ကြိုးစားကြ၏။ ၁၉၄၄-၁၉၄၅ ခုနှစ်များတွင်ကား ဂျာမနီသို့ လာရောက် ဗုံးကြဲသော မိုးပျံခံတပ်များမှာ တစ်ကြိမ်လျှင် ၁၃၀၀ ထက်မနည်းပေ။ ဂျာမန်တို့ကလည်း လက်နက်ဆန်းများကို ထွင်၍ ပြန်လှန်တိုက်ခိုက်ကြသည်။ လန်ဒန်မြို့တော်အား ဗွီဝမ်း၊ ဗွီတူး စသော ဒုံးပျံ လက်နက်ဆန်းများဖြင့် အဝေးမှပစ်ခွင်းကြသည်။ သို့ရာတွင် လူများကိုသာ ထိမှန်၍ စစ်ရေးတွင် အရာမရောက်လှချေ။ မည်သို့ပင် ဆန်းပြားသော လက်နက်မျိုးကို တီထွင်အသုံးပြုသော်လည်း ဂျာမန်လေတပ်အင်အားသည် မဟာမိတ်လေတပ်အင်အားကို မလိုက်နိုင်တော့ချေ။ ဤသို့ဖြင့် လေကြောင်းစစ်တွင် ဂျာမန်တို့ အရေးနိမ့်ရလေသည်။
မြေထဲပင်လယ် စစ်မျက်နှာ(၁၉၄၂)-(၁၉၄၅)
၁၉၄၂ ခုနှစ်မှစ၍ စစ်ကြီးပြီးဆုံးသည်အထိ မြေထဲပင်လယ်အတွင်းနှင့် အနီးနားတဝိုက်ရှိနိုင်ငံများတွင် ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာသည် အီဂျစ်နိုင်ငံကိုပင် အောင်နိုင်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ အာဖရိကမြောက်ပိုင်း စစ်မျက်နှာတွင် ဂျာမန်စစ်သူကြီး မာရှယ်ရွမ်းမဲသည် အထူးပင် စစ်ရေးသာခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတပ်များသည် အီဂျစ်နယ်စပ်တလျှောက်ရှိ အယ် အားလမိန်း အထိ ဆုတ်ပေးရသည်။ သို့ရာတွင် ရွမ်းမဲသည် ဆူးအပ်တူးမြောင်းသို့ အရောက်ချီတက်ရန် အားခဲထားခြင်းကို လက်လျှော့ရတော့သည်။ ဗြိတိသျှ အမှတ် ၈ တပ်မဟာ၏ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်ဂိုမာရီသည် မိမိ၏ တပ်မကြီးကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း၍ ဂျာမန်တို့အားတန်ပြန် ထိုးစစ် ဆင်လေရာ ဂျာမန်တို့ နောက်ဆုတ်ပေးရသည်။ ထို့နောက် အမေရိကန် စစ်ဗိုလ်ချုပ်အိုင်ဆင်ဟောင်းဝါးအုပ်ချုပ်သော မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုများသည် မိုရိုကိုနှင့် အယ်လ်ဂျီးယားကမ်းခြေသို့ တက်၍ တျူနစ်ဇီးယားသို့ အပြင်းချီတက်သွားသည်။ ဂျာမန်တို့လည်း နှစ်ဖက်ညှပ်မိ၍ လက်နက်ချရသည်။ အာဖရိကတိုက်ကို အောင်မြင်ပြီးနောက် ၁၉၄၂ ခု ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အီတလီပိုင် စစ္စလီကဒန်းပေါ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များတက်ရောက်ကြသည်။ အီတလီတပ်များပြိုကွဲ၍ မူဆိုလီနီလည်း ရာထူးမှကျလေသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလ ၂ ရက်တွင်ကား အီတလီ မြောက်ပိုင်းရှိ ဂျာမန်နှင့် အီတလီတပ်များ လက်နက်ချရလေသည်။
စစ်ပြီးနောက် အကျိုးဆက်များ
လူသားများ မှီတင်းနေထိုင်လျက်ရှိသော ကမ္ဘာကြီးသည် နှစ်ငါးဆယ်အတွင်း၌ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ကမ္ဘာစစ်ကြီး နှစ်ခုနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၁၄ - ၁၉၁၈ ခုနှစ် ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံးသွားသောအခါ ကမ္ဘာသူ ကမ္ဘာသားများသည် စစ်၏ဆိုးရွားပုံနှင့် အဖျက်သဘောတရားများကို မျက်ဝါးထင်ထင် တွေ့မြင်ကြရသဖြင့် နောက်ထပ် စစ်ဖြစ်မည်ကို အထူးစိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ စစ်နောက်ထပ် မဖြစ်ပွားစေရန် နည်းလမ်းများကို ရှာကြံရာမှ နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ဤအသင်းကြီးမှာ မူလရည်ရွယ်ချက်များ မွန်မြတ်သလောက် လုပ်ငန်းကို ထိထိရောက်ရောက် မလုပ်နိုင်သဖြင့် ကမ္ဘာ့အခြေအနေမှာ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်သည့်အခြေတိုင်အောင် တစတစ ဆိုးရွားလာခဲ့သည်။
၁၉၃၉ - ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်သည် လူတိုင်းသိရှိသည့်အတိုင်း ပထမ ကမ္ဘာစစ်ထက် အစစအရာရာတွင် ကြီးကျယ်ပေသည်။ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ တိုးတက်များပြားလာသည်နှင့်အမျှ သိပ္ပံပညာလည်း ထွန်းကားလာသဖြင့် စစ်လက်နက်များ၊ စစ်တပ်ကြီးများလည်း ကြီးကျယ်ဆန်းပြားလာသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ အပျက်အစီးများမှာ ယခင်စစ်များမှထက် အဆပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပိုမိုခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ပြီးစီးသွားသောအခါ လူများသည် စစ်ကို အထူးမုန်းတီး ရွံရှာလာ၍ စစ်ကိုတားဆီးနိုင်မည့် နည်းလမ်းများကို ကြံဆကြပြန်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ယခင် ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် တည်ထောင်ခဲ့သော နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီးကို မူသစ်ဖြင့် ပြန်လည် အသက်သွင်းပေးကာ ကုလသမဂ္ဂဟူသော အမည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ ကုလသမဂ္ဂသည် နောက်ထပ်ကမ္ဘာစစ်ကြီးကို မဖြစ်စေရန် တားဆီးနိုင်မည်လော၊ သို့တည်းမဟုတ် နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး၏ နမူနာအတိုင်းပင် ဖြစ်သွားဦးမည်လော ဆိုသည်ကို အချိန်ကသာ သက်သေခံပေမည်။
စစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အခြေအနေ
မည်သည့်နိုင်ငံ မည်သည့်အရပ်ဒေသတွင် ဖြစ်စေ စစ်ဖြစ်ပွားပြီးသည့်နောက် အခြေအနေ အရပ်ရပ်မှာ နဲများမဆို တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ပြောင်းလဲသွားသည်မှာ ဓမ္မတာပင် ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ ပညာရေး၊ ပြည်ထောင် အချင်းချင်း ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး စသည်တို့မှာ ဆုတ်ယုတ်သွားသည်လည်း ရှိသည်။ တိုးတက်လာသည်လည်း ရှိသည်။ လက်အောက်ခံ နိုင်ငံကလေးများအနက် အချို့မှာ သခင်အပြောင်းအလဲ ရှိကြ၍ အချို့မှာ လွတ်လပ်ရေး ရရှိသွားကြသည်။ စစ်ရှုံးသော နိုင်ငံများကို စစ်နိုင်သော နိုင်ငံကြီးများက ခွဲခြမ်းအုပ်ချုပ်ကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ နိုင်ငံသစ်လေးများလည်း ဖြစ်ထွန်းလာတတ်သည်။ ယင်းသို့ ယေဘုယျ နိုင်ငံရေး အခြေအနေ ပြောင်းလဲသွားပုံကို ပထမ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် တွေ့ကြုံရသကဲ့သို့ ယခု ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်တွင်လည်း တွေ့မြင်ရပြန်သည်။
ကြီးသုံးကြီး
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးတွင် အောင်ပန်းဆွတ်ခူးခဲ့သော မဟာမိတ်နိုင်ငံများအနက် ဗြိတိသျှ၊ အမေရိကန်နှင့် ဆိုဗီယက်ရုရှတို့ကို ကြီးသုံးကြီးဟူ၍ ခေါ်စမှတ်ပြုကြသည်။ ယင်းနိုင်ငံကြီး သုံးနိုင်ငံမှာ လက်နက်အင်အားနှင့် စက်မှုလက်မှုအင်အားတွင် အကြီးဆုံးနိုင်ငံများ ဖြစ်လာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စစ်နိုင်ခဲ့သည် ဆိုသော်လည်း စစ်အတွင်း အပျက်အစီး အဆုံးအရှုံးမှာ ကြောက်ခမန်းလိလိ ဖြစ်တော့သည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံသည် စစ်မဖြစ်မီက ပထမတန်းစား နိုင်ငံကြီးဖြစ်ခဲ့သော်လည်း စစ်ပြီးချိန်တွင် တတိယတန်းစား နိုင်ငံဘဝသို့ လျှောကျသွားသည်။ စစ်ပြီးခေတ် စီးပွားရေး ကျပ်တည်းမှုကြောင့် ဗြိတိန်တစ်မျိုးသားလုံး ခြိုးခြံစွာ ကျင့်သုံးနေကြရသည်။ စစ်တွင်းက ခေါင်းဆောင်ခဲ့သော ချာချီအစိုးရ ပြုတ်ကျ၍ အက်တလီ ဦးစီးသော အလုပ်သမား အစိုးရ တက်လာသည်။ ယခင်က နေမဝင်သော ဗြိတိသျှအင်ပါယာကြီးမှာလည်း တစတစနှင့် ပြိုကွဲလျက် ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ဗြိတိသျှလူမျိုးတို့သည် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများကို ဇွဲကောင်းကောင်းနှင့် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပေသည်။
ကြီးသုံးကြီးတွင် ပါဝင်သော အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်တွင် အမြတ်အထွက်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အမေရိကန်မြေပေါ်သို့ ရန်သူများ လာရောက်ဗုံးမကြဲနိုင်သဖြင့် အပျက်အစီးဟူ၍ လုံးဝမရှိသလောက်ပါ။ သဘာဝ သယံဇာတ ပေါကြွယ်ဝသည့်အပြင် စက်မှုလက်မှု အလုပ်ရုံများ ပေါများသဖြင့် လက်နက်များကို အခြားနိုင်ငံများသို့ပင် တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနုမြူဗုံးကို ရှေးဦးစွာ အသုံးပြုသော နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ စစ်ကြီးပြီးသောအခါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အချမ်းသာဆုံး နိုင်ငံဖြစ်လာပြီး အခြားနိုင်ငံများသို့ ငွေကြေး အထောက်အပံ့များ ပေးလျက်ရှိရာ ယခုအခါ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှ အထောက်အပံ့ကို မယူသောနိုင်ငံဟူ၍ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်တော့သည်။
ဆိုဗီယက်ရုရှမှာလည်း ကြီးသုံးကြီးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဒဏ်ကို အများဆုံးခံရသော ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် ဂျာမနီတို့ကို ပြန်လည်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ မဟာမိတ်တို့ ဂျာမနီကို အောင်နိုင်ခြင်းမှာ ဆိုဗီယက်ရုရှကြောင့် ဖြစ်သည်ဟုဆိုက မှားမည်မဟုတ်ချေ။ စစ်ပြီးနောက် ဆိုဗီယက်ပြိုကွဲသည်အထိ အမေရိကန်နှင့် ရင်ဘောင်တန်းနိုင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာတွင်လည်း ဆိုဗီယက်တို့၏ ဩဇာ ပြန့်နှံ့လာသည်။ ဥရောပ အရှေ့ပိုင်းနိုင်ငံများမှာ ဆိုဗီယက်နှင့် များစွာသင့်မြတ်ကြသည်။ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကြီးပင် ဆိုဗီယက်၏ မဟာမိတ်ဖြစ်လာခဲ့သဖြင့် ဆိုဗီယက်တို့၏ အင်အားမှာ များစွာ တောင့်တင်းလာခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့အနောက်ပိုင်း
ဥရောပတိုက်သည် ၁၉၃၉ ခုနှစ် စစ်ဖြစ်သည့်အချိန်မှ အစပြု၍ ဂျာမန်တို့ လက်နက်ချသည့်အချိန်အထိ စစ်တလင်းဖြစ်ခဲ့ရာ အပျက်အစီး အသေအပျောက် များလှသည်။ ပြင်သစ်၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၊ ဟော်လန်စသော နိုင်ငံများမှာ နာဇီလက်အောက်တွင် နှစ်အတန်ကြာ ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းခြင်း ခံခဲ့ကြရသည်။ မြို့ရွာများစွာတို့မှာလည်း ပြာပုံအတိဖြစ်ခဲ့ရပြီး လူများမှာ ရှားပါးငတ်မွတ်ခြင်းနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ စစ်ရှုံးသော ဂျာမနီနိုင်ငံမှာလည်း ထို့အတူပင် ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှ၊ အမေရိကန်၊ ရုရှနှင့် ပြင်သစ်တို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံကို လေးပိုင်းပိုင်း၍ တစ်ဦးလျှင် တစ်ပိုင်းစီ အုပ်ချုပ်ကြသည်။ မြို့တော်ဘာလင်အား အရှေ့ပိုင်း၊ အနောက်ပိုင်းဟူ၍ ခွဲထားပြီး အရှေ့ပိုင်းကို ဆိုဗီယက်ကလည်းကောင်း၊ အနောက်ပိုင်းကို အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန်တို့ကလည်းကောင်း အုပ်ချုပ်သည်။ နာဇီလက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သော ဥရောပနိုင်ငံများမှာ ယခုအခါ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများ ဖြစ်လာကြသည်။ တောင်အမေရိကတိုက်နှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်များမှာကား စစ်၏ဒဏ်ကို တိုက်ရိုက်မခံရသဖြင့် အပျက်အစီး မရှိချေ။ ပထဝီဝင် အနေအထားကြောင့် သက်သာရာရခဲ့သည်။
ကမ္ဘာအရှေ့ပိုင်း
ဥရောပတိုက်နှင့် ကပ်လျက်ရှိသော ပါလက်စတိုင်းနိုင်ငံတွင် စစ်အတွင်းက ပြင်းထန်သော တိုက်ပွဲများ မဖြစ်ပွားသော်လည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင် ပြည်တွင်းစစ်ဒဏ်ကို ခံရလေသည်။ ယဟူဒီတို့အား ပါလက်စတိုင်းတွင် နေရာချထားသည်ကို အာရပ်နိုင်ငံများက ကန့်ကွက်လျက်ရှိသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အာရပ်နှင့် ယဟူဒီတို့ လက်နက်စွဲကိုင် တိုက်ခိုက်ကြသည်။ ယခုအခါတွင် ယဟူဒီတို့သည် အစ္စရေးနိုင်ငံဟူ၍ နိုင်ငံသစ် ထူထောင်လိုက်သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြောင့် အပြောင်းအလဲ အများဆုံးမှာ အရှေ့ဖျား နိုင်ငံများဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယပြည်ကြီးသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဗြိတိသျှလက်အောက်တွင် နေခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ အဖွဲ့အတွင်း ဒိုမီနီယန် အဆင့်အတန်းကို ရလေသည်။ သို့ရာတွင် ဝမ်းနည်းဖွယ်ကောင်းသည်မှာ အိန္ဒိယပြည်ကြီးသည် ရှေးယခင်ကဲ့သို့ တလုံးတစည်းတည်း မဟုတ်တော့ပဲ အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်ဟူ၍ နိုင်ငံနှစ်ခု ဖြစ်သွားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနှင့် ကပ်လျက်ရှိသော မြန်မာပြည်သည်ကား နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်၏ဒဏ်ကို အလူးအလဲ ခံခဲ့ရသဖြင့် မြန်မာ့စီးပွားရေး အခြေအနေမှာ များစွာပျက်စီး ယိုယွင်းခဲ့သည်။ စီးပွားရေးအားဖြင့် ဆုတ်ယုတ်သွားခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံရေးအပိုင်းတွင် တိုးတက်လာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမှူးရှိသော ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ စစ်ပြီးခေတ်တွင် မြန်မာလူထု၏ နိုးကြားလာမှုကြောင့်လည်းကောင်း ဗြိတိသျှလက်အောက်တွင် နှစ်တစ်ရာကျော် ကျရောက်ခဲ့ရသော မြန်မာပြည်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့မှစ၍ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံတော်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာလေသည်။
အရှေ့ဘက်နိုင်ငံများအနက် အကျယ်ဝန်းဆုံးနှင့် လူဦးရေအမျာဆုံး တရုတ်နိုင်ငံကြီးမှာ စစ်ပြီးခေတ်တွင် အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်မှစ၍ ချန်ကေရှိတ်အစိုးရကို တော်လှန်ပုန်ကန်ခဲ့သော ကွန်မြူနစ်များသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ချန်ကေရှိတ်အစိုးရနှင့် ပူးပေါင်း၍ ဖက်ဆစ်ဂျပန်ကို တော်လှန်ခဲ့ကြသည်။ ဂျပန် အရေးနှိမ့်သွားသောအခါ ချန်ကေရှိတ်အစိုးရနှင့် ကွန်မြူနစ်များမှာ ရန်သူပြန်ဖြစ်မြဲ ဖြစ်ပြီးလျှင် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲကြီးကို ဆင်နွှဲကြသည်။ တရုတ်ကွန်မြူနစ်များ၏ ခေါင်းဆောင်မှာ မော်စီတုန်းဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ချန်ကေရှိတ်အစိုးရ၏ ညံ့ဖျင်းမှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ တရုတ်ကွန်မြူနစ်များ၏ ဇွဲသတ္တိကြောင့်လည်းကောင်း ချန်ကေရှိတ်တပ်များ တဖြည်းဖြည်း အရေးနှိမ့်ပြီး ပြည်မကြီးကို စွန့်ခွာ၍ ဖော်မိုဆာခေါ် ထိုင်ဝမ်ကျွန်းပေါ်သို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် တရုတ်ပြည်သူ့ နိုင်ငံရေးရာ အတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မော်စီတုံးအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ကာ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသစ်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သော ဂျပန်နိုင်ငံမှာကား စစ်အပြီးတွင် အမေရိကန်တပ်များ၏ သိမ်းပိုက်ထားခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ဂျပန်စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလရောက်မှ အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန်တို့နှင့် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့သည် စက်မှုလက်မှုပညာရပ်တွင် ကျွမ်းကျင်သူများ ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ယခုတွင် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး အင်အားကြီး နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်လျက် ရှိသည်။
အပ်ချည်
အိမ်တိုင်းတွင် မရှိမဖြစ်သော အိမ်ရှင်မသုံး ပစ္စည်းတစ်မျိုးသည် အပ်ချည်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အဝတ် အစား ချုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ အစုတ်အပြတ်ဖာထေးရာ၌လည်း ကောင်း မရှိလျှင်မဖြစ်သောပစ္စည်းဖြစ်သဖြင့် အိမ်သူတို့လက်သုံး ဖြစ်ရုံမက အဝတ်အထည်ချုပ်သော လုပ်ငန်းများတွင်လည်း အလွန်အရေးပါ အရာရောက်လှပေသည်။
အချို့ချည်ကြိုးများသည် ချည်စာတင်ထားပြီး အနည်း ငယ် တောင့်တောင့်ကလေးရှိ၍ အမာစားဟုခေါ်ပြီးလျှင် ခပ်ကြမ်း ကြမ်း အဝတ်အထည်များ ချုပ်ရာ၌သုံးလေသည်။ ချည်စာ မတင်ဘဲ လွန်းတင်ချည်ပင်အနည်းငယ်နှင့်သာ လိမ်ကျစ်ထား သော အပ်ချည်ကြိုးများကို ပျော့ပျော့ပျောင်းပျောင်းရှိ၍ ပါးလွှာ နုနယ်သော အဝတ်အထည်များ ချုပ်ရာ၌သုံးသည်။
တစ်ဆယ့်ရှစ်ရာစုနှစ် အကုန်လောက်တွင် စက်ဖြင့် ဝါချည်မျှင်များမှ အပ်ချည်ကြိုးများကို စတင်၍ အောင်မြင်စွာ ပြုလုပ်ကြလေသည်။ အပ်ချည်ကြိုးအကောင်းစားများမှာ အီဂျစ် နိုင်ငံမှ ဝါဂွမ်းဖြင့်ပြုလုပ်ရသည်။ ထိုဝါဂွမ်းများမှ ချည်မျှင် ရှည်ရှည်ရနိုင်၏။ ချည်မျှင်များမှာ အလွန်သေးငယ်လှသဖြင့် ချည်ပင်တစ်ပင်ဖြစ်ရန် ချည်မျှင်ပေါင်းများစွာကို လိမ်ကျစ်ရလေ သည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ မန်ချက်စတာမြို့နှင့် စကော့တလန် ပြည်မှ ပေ့စလီမြို့တို့သည် အပ်ချည်ကြိုးလုပ်ငန်း၏ အချက် အခြာဒေသများဖြစ်လေသည်။ ထိုမြို့များရှိ အပ်ချည်ကြိုး စက်ရုံ ကြီးများ၌ ထောင်ပေါင်းများစွာသော လုပ်သားများ လုပ်ကိုင် လျက်ရှိကြလေသည်။ လင်နင်ချည်မျှင်မှ အပ်ချည်ကြိုးများ ကိုကား အိုင်ယာလန်ပြည် မြောက်ပိုင်းတွင် များသောအားဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။ ပိုးချည် သိုးမွေးချည်၊ လျှော်ချည်၊ နိုင်လွန်ချည် စသည်တို့ဖြင့်လည်း အပ်ချည်လုပ်ကြသေးသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ခန့်က ယခုကဲ့သို့ အပ်ချည်လုံးမျိုးမသုံးကြသေးချေ။ ထိုခေတ်ကမူ အခင်လိုက်သာ ရောင်းချကြသည်။ ချည်ပင်များသည်လည်း လင်နင်ခေါ်ချည်မျှင် များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ချည်ပင်များဖြစ်သည်။ အပ်ချည်ကြိုး များကို ယခုအခါ သစ်သားဘီးလုံးကလေးများ၌လည်းကောင်း၊ ဂျပ်စက္ကူအထူဖြင့်ပြုလုပ်သော စက္ကူအူတိုင်များ၌လည်းကောင်း ရစ်ပတ်၍ရောင်းချကြလေသည်။ သစ်သား ရစ်လုံးကလေးများ ကို အပ်ချည်ကြိုးစက်ရုံအတွင်း၌ပင် ပြုလုပ်ကြလေသည်။
ရှေးဦးစွာ သစ်သားချောင်းများကို လက်မအနည်းငယ်ခန့်ရှည် သော သစ်သားတုံးကလေးများဖြစ်အောင် ခွဲစိတ်ဖြတ်တောက်၍ စက်ဖြင့်ပွတ်ခံသည့် အူတိုင်ပေါက်များ ဖောက်ပေးရလေသည်။ ယင်းသို့အူတိုင်ပေါက် ပြုလုပ်ပေးရခြင်းမှာ အပ်ချည်လုံးကို အပ်ချုပ်စက်တွင် တပ်ဆင်နိုင်ရန်ဖြစ်လေသည်။ ထို့နောက် အပ်ချည်ရစ် သွင်းရမည့်နေရာများကို စက်ဖြင့်ရစ်၍ ထွင်းပေး လေရာ ရစ်လုံးကလေးဖြစ်လာလေသည်။
ရစ်လုံးကလေးများ ပြုလုပ်ပြီးစီးသောအခါ ချည်ပင်ရစ် သောစက်ရှိ ဝင်ရိုးပေါ်တွင် ရစ်လုံးကလေးများကို အူတိုင်ပေါက် မှစွပ်ကာ စက်ဖြင့်လည်စေ၍ အပ်ချည်များကိုရစ်သွင်းပေးလေ သည်။ ချည်ပင်များ ညီညီညာညာ ရစ်ပတ်မိစေရန်လည်း စက်တွင်တပ်ဆင်ထားသော ကိရိယာကလေးတစ်ခုက လိုက်၍ ည|ိပေးလေသည်။ အူတိုင်တွင် ချည်ပင်အပြည့်ရစ်မိသောအခါ လက်ကဲ့သို့သော သတ္တုချောင်းကလေးတစ်ခုက ချည်စကိုဖမ်းဆွဲ ထားလိုက်၍ စက်တွင်ရှိသောဓားကလေးက အူတိုင်ဘီးနှုတ်ခမ်း တွင် ဓားရာပေးလိုက်လေသည်။ ထိုဓားရာကလေးထဲသို့ ပထမ သတ္တုလက်ချောင်းကလေးက ချည်မျှင်ကိုဆွဲတင်ပေးလိုက်၍ ဒုတိယသတ္တုလက်ချောင်းကလေးက ချည်မျှင်ကိုဆွဲည|ပ်ချလိုက် သည်။ ထို့နောက် ချည်မျှင်ကိုဖြတ်၍ အပ်ချည်လုံးကိုထုတ်ယူ ပြီးလျှင် နောက်ရစ်လုံးအလွတ်များကို အပ်ချည်ရစ်ထည့်ပြန်လေ သည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင်ကား အပ်ချည်ကြိုးများကို သစ်သား လုံးများနှင့်မရစ်ဘဲ ကပ်ထူစက္ကူဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော အူတိုင် များတွင် ရစ်ကြလေသည်။ အပ်ချည်ကြိုးများသည် အပျော့စား၊ အမာစားအပြင် ချည်လုံးအကြီးအသေး အစားစားရှိလေရာ နံပါတ်အမှတ်ခြင့် ခွဲခြားထားလေသည်။ နံပါတ်အမှတ်သေးလျှင် ချည်လုံးကြီး၍ နံပါတ်အမှတ်ကြီးလျှင် ချည်လုံးသေးလေရာ ချုပ်ရာတွင် အထည်အကြမ်းအနုကိုလိုက်၍ အပ်ချည်အမျိုး အစားကို ခွဲခြားအသုံးပြုကြရလေသည်။
ဦးပေါ်ဦး
ဘိုးတော်ဘုရား (ခေါ်) ဗဒုံမင်း (ခေါ်) ဘိုးတော်ဦးဝိုင်း ၏ အိမ်တော်ပါ ငယ်ကျွန်ရင်းများအနက်မှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဘိုးတော်အလောင်းအလျာဖြစ်သော မောင်ဝိုင်း အိမ်နိမ့်စံဘဝကပင် ငမြတ်ထင်၊ ငစံရွေး စသောအိမ်တော်ပါ အမှုထမ်းများအနက် ပေါ်ဦးမှာ ဟာသဉာဏ်ရှိသူ ပညာရှိသူဖြစ်သည်။ ဦးပေါ်ဦးသည် လျှောက်ထုံးများထဲက ကဲ့သို့ ပျော်တော်ဆက် တစ်ဦးမဟုတ်ပါ။ ဝန်ကြီးတစ်ပါးလည်း မဟုတ်ပါ။ ပြက်တီးပြက်ချော် နေတတ်သူလည်း မဟုတ်ပါ။ အားလုံးသည် စာရေးဆရာ ဖန်တီးချက် များ သာ ဖြစ်သည်ဟု တင်နိုင်တိုး၏ အမတ်ကြီး ဦးပေါ်ဦးနှင့် သမိုင်းသုတေသနအမြင် တွင် အထောက်အထားခိုင်လုံစွာ ရေးသားဖော်ပြထားလေသည်။
(ပျော်တော်ဆက် သက်တော်ရှည်အမတ်မဟုတ် ဆိုသည်မှာ အငြင်းပွားဖွယ်ကိစ္စဖြစ်သည်။ တင်နိုင်တိုး၏အမြင်ကို အမြင်အဖြစ်ဖြင့်သာယှဉ်တွဲဖော်ပြသင့်သည်။ အလွန်ခိုင်လုံသောအထောက်အထားများဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း သေချာပါက အဆိုပါအထောက်အထားများအားလုံး ပြည့်စုံစွာ ပူးတွဲပါရှိသင့်သည်)
သမိုင်းသုတေသန ဦးစီးဌာန၊ ညွှန်ကြားရေးမှူး၏ အမှာစာမှ
အမတ်ကြီးဦးပေါ်ဦး၏ အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဦးအောင်က လျှောက်ထုံးစာအုပ်များ ထုတ်ဝေခဲ့ဖူးသည်။ ထို့နောက် ပိဋကတ်ဆရာမြိုင်၊ စာတော်ပြန် ဆရာသိန်း၊ ဦးကျော်ထွန်းတို့က လျှောက်ထုံးစာအုပ်များ ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ဦးပေါ်ဦးအကြောင်း သက်ကြီးစကား သက်ငယ်ကြားဖြင့် ကြားဖူးနားဝရှိကြသည်။ မျက်မှောက်ခေတ်တွင်လည်း ယင်းစာအုပ်ပါ အကြောင်းအရာများကို ကိုးကားပြောဆိုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။ အမှန်တကယ်အားဖြင့် ဦးပေါ်ဦးသည် လျှောက်ထုံးစာအုပ်တွင် ပါသကဲ့သို့ ပျော်တော်ဆက် တစ်ဦးမဟုတ်ပါ။ ထို့အတူ ဦးအောင် ဖော်ပြရေးသားထားသကဲ့သို့ ဝန်ကြီးတစ်ဦးလည်း မဟုတ်ပေ။ ဦးပေါ်ဦးသည် မြန်မာဘုရင်လက်ထက် နန်းတွင်းအဖွဲ့အစည်းတွင် မြေတိုင်းအတွင်းဝန်တစ်ဦး မျှသာ ဖြစ်သည်။
တင်နိုင်တိုး၏ အမှာစာမှ
ဦးပေါ်ဦးသည် ပြင်ပလောကတွင် အမှန်တကယ်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်ငြားလည်း ဦးပေါ်ဦးသည် လျှောက်ထုံးများထဲက ကဲ့သို့ ပျော်တော်ဆက် တစ်ဦးမဟုတ်ပါ။ ဝန်ကြီးတစ်ပါးလည်း မဟုတ်ပါ။ ပြက်တီးပြက်ချော် နေတတ်သူလည်း မဟုတ်ပါ။ အားလုံးသည် စာရေးဆရာ ဖန်တီးချက်များသာ။ သို့သော် စာအုပ်စာတမ်းအချို့တွင် ယင်းလျှောက်ထုံးများထဲမှ သမိုင်းအချက်အလက်များအား အကိုးအကား ပြုနေကြသည်ကို တွေ့နေရသည်။ ဤစာရေးသူအနေဖြင့် နောင်တစ်ချိန်တွင် လျှောက်ထုံးထဲမှ ဦးပေါ်ဦးကို စာဖတ်သူအများက အစစ်အမှန်ဟု ယုံကြည်သွားကြမည်ကိုလည်း စိုးရိမ်မိပါသည်။
သို့ကြောင့်လည်း အမတ်ကြီးဦးပေါ်ဦး၏ ဘဝသရုပ်မှန်နှင့် သူ၏ လျှောက်ထုံးများကို သမိုင်းသုတေသနအမြင်ဖြင့် ချဉ်းကပ်ကြည့်ရှုရန် ကြိုးစားဖြစ်သည်။ (တင်နိုင်တိုး)
မျိုးရိုးဆက်နွယ်
မောင်သုတ၏ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်တွင် ဦးပေါ်ဦး၏ မိဘမျိုးမည်အကြောင်း မှတ်သားချက် မတွေ့ရပါ။ သို့သော် သန်းဝင်းရှိန်၏ မြတ်ဗုဒ္ဓ အမွေတော်များစာအုပ် စာမျက်နှာ(၁၄၉)၌မူ ဦးပေါ်ဦး၏ မိဘများကို ဦးစံခိုင် နှင့် ဒေါ်ပိုးဇီတို့ ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဖခင်ဘက်မှ မျိုးရိုးမှာ တန့်ဆည်ရွာသူကြီးမျိုး ဖြစ်သည်။ အမိ၏မျိုးရိုးမှာ မကွေးတိုင်း၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ ရွှေလင်းဆွဲရွာမှ ဖြစ်သည်။ ရွှေလင်းဆွဲရွာသူကြီး မိသားစုသည် သူကြီးအာဏာ အလုခံရသဖြင့် သူကြီးသစ်၏ရန်ကို ကြောက်ရွံ့ကာ ရေဦးနယ်၊ တန့်ဆည်ရွာသို့ တိမ်းရှောင်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းမိသားစုနှင့်အတူ သူကြီးသမီး မပိုးဇီလည်း လိုက်ပါလာခဲ့၏။ မပိုးဇီ အရွယ်ရောက်လာသောအခါ တန့်ဆည်သူကြီးသား မောင်စံခိုင်နှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်။ မောင်စံခိုင်နှင့် မပိုးဇီမှ အမတ်ကြီးဦးပေါ်ဦး ဖြစ်လာမည့် မောင်ပေါ်ဦး ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ ဦးပေါ်ဦးကို တည့်ဆည်ရွာသူကြီး မျိုးရိုးဟု ဆိုနိုင်သည်။
မွေးချင်းများ
ဦးပေါ်ဦးတွင် ဦးတုတ်ကြီး ဆိုသူ အစ်ကိုတစ်ဦးရှိကြောင်း သန်းဝင်းရှိန်၏ မြတ်ဗုဒ္ဓ အမွေတော်များစာအုပ်က ဆိုသည်။ သို့သော် အမည်သာပါပြီး အခြားအမှတ်အသား တစ်စုံတစ်ရာမတွေ့ရပေ။ ပုဂံမင်းလက်ထက် ခရစ်နှစ်၁၈၅၁-ခုနှစ်တွင် မင်းလှသီရိသီဟသူ ရေးသားပြုစုခဲ့သည့် `စာဆိုတော်သံဃာတော်တို့စာရင်း´ ပေမူအရ ဆိုပါလျှင် ဦးပေါ်ဦး၌ ဒေါ်နီဆိုသည့် အစ်မတစ်ယောက်ရှိသေးကြောင်း သိရသည်။ ဒေါ်နီသည် တတိယကျော်အောင်စံထား ဆရာတော် လူထွက် ဦးလွန်းပေါ်နှင့် စုံဖက်ခဲ့၏၊ သို့သော် ၁၇၉၈-ခုနှစ်တွင် ဒေါ်နီ သီလရှင်ဝတ်သွားသည်။
ဦးပေါ်ဦး၏အစ်မ ဒေါ်နီနှင့်ပတ်သက်၍ တတိယကျော်အောင်စံထား ဆရာတော်၏ ထေရုပ္ပတ္တိတွင် အတော်အတန် သိရှိရသည်။ ဒေါ်နီသည် တစ်ခုလတ်အမျိုးသမီး ဖြစ်ပြီး ၁၇၉၃-ခုနှစ်တွင် ငစင်ရိုင်းရွာသူကြီး ဦးရွှေပေါ်နှင့် ဒေါ်အေးသာတို့၏သား ရဟန်းလူထွက် ဦးလွန်းပေါ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဦးလွန်းပေါ်မှာ ထိုစဉ်က လွှတ်တော်စာရေး အဖြစ်အမှုထမ်းနေဆဲ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဦးလွန်းပေါ်သည် ဒေါ်နီနှင့် ငါးနှစ်မျှသာ ပေါင်းသင်းပြီး ၁၇၉၈-ခုနှစ်၌ ရဟန်းဘောင်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၈၃၉-ခုနှစ်တွင် ဒေါ်နီ၏ခင်ပွန်းဖြစ်ခဲ့သူ တတိယကျော်အောင်စံထား ဆရာတော် ရှင်ရဝသာမိ ပျံလွန်တော်မူသည်။ ဒေါ်နီသည် ဦးလွန်းပေါ်နှင့် သားသမီး မထွန်းကားခဲ့ပေ။
Who's who in Burma(Myanmar)စာအုပ် စာမျက်နှာ(၁၁၂)တွင် သာယာဝတီမင်းလက်ထက် ရွှေလှံဝန်ကြီး ဦးစိုသည် အမတ်ကြီးဦးပေါ်ဦးနှင့် ညီအစ်ကို တော်စပ်သူဟု မှတ်သားဖွယ် တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် ညီအစ်ကိုအရင်းအချာ မဟုတ်ဘဲ ဝမ်းကွဲညီအစ်ကို တော်စပ်သူသာ ဖြစ်ဟန်တူသည်။ ဦးစိုသည် အိမ်ရှေ့ရုံးစာရေးကြီး ဦးဘော်၏သား ဖြစ်သည်။ ၎င်းဦးဘော်သည် ဦးပေါ်ဦး၏ ဖခင်(သို့မဟုတ်)မိခင် နှင့် မောင်နှမတော်စပ်သူ ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
ငယ်ဘဝ
ဦးပေါ်ဦးသည် ငယ်စဉ်က တန့်ဆည်ရွာတွင် နေထိုင်ပြီး အရွယ်ရောက်သောအခါ မိမိတို့မိသားစုအား ပစ်ပယ်ထားသော အဘိုးဖြစ်သူ တည့်ဆည်ရွာသူကြီးကို စိတ်နာသဖြင့် ရွှေဘိုသို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်ဟု ဆိုပေသည်။ သူသည် ရွှေဘိုတွင် ရဟန်းဝတ်ကာ စာပေကျမ်းဂန်များ လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ဦးပေါ်ဦး လျှောက်ထုံးတစ်နေရာ၌ ရဟန်းသုံးဝါ ရခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထူးချွန်စွာ လေ့လာပြီးသောအခါ ဗဒုံမင်းသား(ဘိုးတော်ဘုရား)နှင့် အဆက်အသွယ်ရကာ လူထွက်၍ အိမ်တော်၌ သွားရောက်အမှုထမ်းခဲ့သည်။
မင်းမှုထမ်းအစ
၁၇၈၂-ခုနှစ် ဗဒုံမင်းသား ဘုရင်ဖြစ်လာသောအခါ မဟာဇေယျသူရသင်္ခယာဘွဲ့ နာခံတော်ရာထူး ခန့်အပ်ခံရကြောင်း ဆိုသည်။ ဤအဆိုမှာ ကဝိသေတ္တုမဉ္ဇူသာကျမ်း လာဖြစ်သည့်အလျောက် များစွာသံသယ ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ အထောက်အထား အခိုင်အမာ သိရှိရသော ရာထူးမှာ မြေတိုင်ရာထူးသာ ဖြစ်သည်။ မြေတိုင်းမဟုတ်ပါ။
မြေတိုင်ဟူသည် မြို့ရွာအုပ်ချုပ်သူ အရာရှိဖြစ်၏။ အချို့မြို့ရွာများတွင် သူကြီးအစား မြေတိုင်ကို တွေ့ရှိရပြီး အချို့ဒေသများ၌ မြေတိုင်ကို သူကြီးလက်အောက်ခံ ရာထူးအဖြစ် တွေ့ရှိရလေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလတွင် စလေ၊ မက္ခရာ၊ မြစ်သား စသည့်မြို့များ၌ မြေတိုင်သူကြီးများ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဗဒုံမင်းလက်ထက်တွင် ရှေးကရှိခဲ့ဘူးသော မြို့သူကြီးနှင့် မြေတိုင်ရာထူးနှစ်ခုကို အဆင့်တူပေါင်းစပ်ကာ တစ်ဦးတည်း ထားရှိသတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ယင်းသို့ သတ်မှတ်လိုက်သည့်တိုင် မြေတိုင်ရာထူးကို မြို့ငယ်များနှင့် ကျေးရွာများ၌ တွေ့ရှိနေရဆဲဖြစ်သည်။
မြေတိုင်အတွင်းဝန်
ဦးပေါ်ဦးသည် အိမ်တော်ပါအမှုထမ်းဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ဗဒုံမင်းနန်းတက်လာပြီး များမကြာမီ၌ အတွင်းဝန်ရာထူး တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ အတွင်းဝန်ရာထူး ရရှိလာပြီးနောက် မြေတိုင်အမတ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြေတိုင်အတွင်းဝန်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ခံရသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ဦးပေါ်ဦး လျှောက်ထုံးစာအုပ်များ
ဦးပေါ်ဦး လျှောက်ထုံးစာအုပ်များသည် ကိုလိုနီခေတ်ကာလတွင် အရောင်းရ အတွင်ကျယ်ဆုံးသော စာအုပ်များ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဦးပေါ်ဦး လျှောက်ထုံးစာအုပ်များကို အဓိကရေးသားပြုစုခဲ့ကြသူများနှင့် စာအုပ်အမည်များမှာ-
ထို့အပြင်-
ရွာသစ်ရွာ၊ မြန်မာကရင်စု
ရွာသစ်ရွာ၊ မြန်မာကရင်စု
မင်္ဂလာသောင်တန်းရွာ၊ ပြင်အလန်း
မင်္ဂလာသောင်တန်းရွာ၊ ပြင်အလန်း
မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)
ဦးဘွန်းတုUbuntu (ဂျီယူအက်ဖ်ဒဗလျူ (Gufw))
ဦးဘွန်းတု Ubuntu (ဂျီယူအက်ဖ်ဒဗလျူ (Gufw) ပေါ်ရှိ လုံခြုံရေးစနစ်တစ်ခုအတွက် ကွန်ပျူတာနှင့် ၎င်း၏ ဆောင်ရွက်မှုများကို အသုံးပြုသူတစ်ဦး၏ ဥပမာ-မီးတံတိုင်းတစ်ခုသည် ကွန်ပျူတာတစ်ခုသို့မဟုတ် ကွန်ယက်တစ်ခုအတွင်းသို့ တရားဝင် ဆက်သွယ်ရေး ခွင့်ပြုထားချိန်တွင် တရားမဝင် ဝင်ရောက်ခြင်းမှပိတ်ပင်သည့် လုံခြုံရေးစနစ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကိရိယာတစ်ခု သို့မဟုတ် အစုံလိုက်သော ကိရိယာများဖြစ်သည်။ အစုံလိုက်သော စည်းမျဉ်းများနှင့် အခြားသော စံသတ်မှတ်ချက်များအပေါ်တွင်အခြေခံပြီး ကွန်ယက်ထုတ်လွှင့်ခြင်းများကို ခွင့်ပြုခြင်းနှင့် ငြင်းဆိုခြင်းတို့ကို ပုံဖော်သည်။
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်မှာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သောကြောင့် မြန်မာ့သမိုင်းမှာ ၁၃၀၀ ပြည့်အရေးတော်ပုံ ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၈- ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၈) ရက်နေ့မှာတွင် ချောက်မြို့ ဘီအိုစီ ရေနံမြေ သပိတ်ကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)
ဦးဘွန်းတုUbuntu (ဂျီယူအက်ဖ်ဒဗလျူ (Gufw))
မီးတံတိုင်းသည် ဟတ်ဝဲတွင်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် ဆော့ဝဲလ်တွင်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးစလုံး၏ ပေါင်းစပ်ထားခြင်းတစ်ခုတွင်လည်းကောင်း အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ မီးတံတိုင်းသည် တရားဝင် ခွင့်ပြုမထားသည့် အင်တာနက်အသုံးပြုသူ များကို အထူးသဖြင့် အင်ထရာနက်များ ခေါ် အင်တာနက်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော သီးသန့် ကွန်ယက်နှင့် ဆက်သွယ်ရရှိ ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးထားသည်။ လုံခြုံရေးစနစ်တွင် ကျော်လွန် ၍ ဝင်လာသော သို့မဟုတ် ထုတ်လုပ်လိုက်သောသတင်းစကားတို့ကို စစ်ဆေးပြီး လုံခြုံရေးစံ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ကိုက်ညီခြင်းမရှိသည်များကို ပိတ်ဆို့ခြင်းတို့ ပြုလုပ်သည်။
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ
သပိတ်ကြီး ပေါ်ပေါက်ရသည့် အကြောင်းများမှာ −
မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)
ဦးဘွန်းတုUbuntu (ဂျီယူအက်ဖ်ဒဗလျူ (Gufw))
လုံခြုံရေးစနစ် အမျိုးအစားမြောက်မြားစွာရှိသည်-
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ
၁၃၀၀ ပြည့် ရေနံမြေ အလုပ်သမား သပိတ်ကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနှင့် နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် အရေးပါ အရာရောက်သော အလုပ်သမား သပိတ်ကြီး ဖြစ်သကဲ့သို့ မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲသမိုင်းတွင် အကြီးမားဆုံး လူထုလှုပ်ရှားမှုတိုက်ပွဲကြီးလည်း ဖြစ်သည်။
မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)
သမိုင်း
မီးတံတိုင်း/မီးကာဟူသည်ကို မူလတွင် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော မီး ၊ စီအက်ဖ် မီးတံတိုင်း (ဆောက် လုပ်ရေး) သို့မဟုတ် မီးတစ်ခုအား ကန့်သတ်ထားသော တံတိုင်းတစ်ခုအဖြစ် ဆိုလိုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းအလားတူ အသုံးပြုခြင်းများဖြစ်သည့် ပုံစံများဖြစ်သော ယာဉ်တစ်စီး၏ အင်ဂျင်ခန်း ကို ခွဲခြားထားသော သံမဏိပြား သို့မဟုတ် လေယာဉ်ပျံမှ ခရီးသည်ထိုင်သောအပိုင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ
၁၉၃၈ နိုဝင်ဘာ ၃၀ တွင် ချောက်၊ စဉ့်ကူ၊ လမ်းရွာ၊ ရေနံချပ်နှင့် ရေနံချောင်း ရေနံမြေမှ သပိတ်မှောက် အလုပ် သမားအင်အား ၁၀၀၀ ကျော်တို့ မိုင် ၄၀၀ ကျော်ရှည်လျားသော ရန်ကုန် သို့ ခြေလျင်ချီတက်ဆန္ဒပြပွဲ စတင်သည်။
မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)
ပထမမျိုးဆက် - အစုံလိုက်သုံးpacket စစ်ထုတ်ခြင်း
ပထမဦးဆုံးသော မီးတံတိုင်းနည်းပညာနှင့် ပတ်သက်သောစာတမ်းကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့ချိန်တွင် ဒီဂျစ်တယ်အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းလုပ်ငန်း (ဒီအီးစီ (DEC) မှ အင်ဂျင်နီယာများ စိစစ်ခြင်းစနစ်ကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်ကို အစုံလိုက်သုံးပက်ကက် စစ်ထုတ်ခြင်း မီးတံ တိုင်းများဟု ခေါ်သည်။ ဤအတော်အသင့်ကောင်းမွန်သော အခြေခံစနစ်သည် အမြင့်ဆုံး တိုးတက်မှုတစ်ခုနှင့် အင်တာနက်လုံခြုံရေးနည်းပညာပုံစံ၏ ပထမမျိုးဆက်ဖြစ်သည်။ မူလ ပထမမျိုးဆက် ဗိသုကာတွင်အခြေခံ၍ AT&T Bell Labs များတွင် ဘီလ် ချက်စ်ဝှစ်ခ် (Bill Cheswick) နှင့် စတိဗ် ဘဲလ်လိုဗင် (Steve Bellovin) တို့ သည် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ကုမ္ပဏီအတွက်အလုပ်လုပ်သောပုံစံတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး အစုံ လိုက်သုံး Packet စစ်ထုတ်ခြင်းသုတေသနကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ
၁၉၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်တွင် ရေနံမြေသပိတ်တပ် မကွေးမြို့သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ မကွေးတွင် သပိတ် ခေါင်းဆောင်များကို နယ်ချဲ့အလိုတော်ရိ အစိုးရက ဖမ်းဆီးလိုက်ကြ၏။ မျက်နှာဖြူ အရေးပိုင်ကလည်း မကွေးမြို့ အတွင်း ပုဒ်မ (၁၄၄) ကို ထုတ်ပြန်လိုက်သည်။ သို့နှင့် မကွေးတွင် ရက် ၂၀ ခန့် သောင်တင်နေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ရိက္ခာပြဿနာ တက်လာခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် တဝက်လောက်မှာ ရေနံမြေသို့ ပြန်ကြရ၏။ ခေါင်းဆောင်များ လွှတ်ပေးရေးအတွက် ကျန်အလုပ်သမားများက အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြကြသည်။
မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)
ပထမမျိုးဆက် - အစုံလိုက်သုံးpacket စစ်ထုတ်ခြင်း
ဤသို့သော အစုံလိုက်သုံးpacket စစ်ထုတ်ခြင်းသည် လက်ရှိ တည်ရှိနေသော သတင်း အသွားအလာစီးကြောင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည် မဖြစ်သည်ကို သတိထားခြင်းမရှိပါ (ဆို လိုသည်မှာ - ဆက်သွယ်ထားသော ”အခြေအနေ“ တွင်သတင်းအချက်အလက် သိမ်းဆည်း ခြင်းမရှိပါ)။ ထို့သို့ပြုလုပ်ရမည့်အစား ၎င်းအစုံလိုက်သုံး ပက်ကက်တွင်ပါဝင်သော သတင်း အချက်အလက်များကို အခြေခံ၍ စစ်ထုတ်သည် (အသုံးများသည်မှာ အစုံလိုက်သုံး ပက်ကက် အရင်းအမြစ်နှင့် ခရီးဆုံးလိပ်စာများအား ပေါင်းစပ်ခြင်း ၊ ၎င်း၏ပရိုတိုကောများနှင့် တီစီပီ (TCP) နှင့် ယူဒီပီ (UDP) သတင်းအသွား အလာလမ်းကြောင်း ၊ portနံပါတ်)။
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ
ထိုသို့ အစာငတ်ခံခြင်းထက် ပုဒ်မ (၁၄၄) ကို တွန်းလှန်ကာ အာဏာဖီဆန်ခြင်းက ပိုထိရောက်မည်ဟု တို့ဗမာအစည်းအရုံး က ယူဆ၏။ ဒီဇင်ဘာ (၁၁) ရက်ညပိုင်းတွင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ဉက္ကဋ္ဌ ကိုဗဟိန်း၊ အတွင်းရေးမှူး ကိုဗဆွေ နှင့် အခြား ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် နှစ်ဦး ရောက်လာကာ ရေနံမြေ သပိတ်တပ်ကြီး အား ပုဒ်မ (၁၄၄) ဖီဆန်၍ တရားဟောပြောကြလေသည်။ ကိုဗဟိန်း၏ ကျော်ကြားလှသော မြင်းခွာတချက် ပေါက်လျှင် မီးဟုန်းဟုန်း တောက်စေရမည် မိန့်ခွန်းသည် ဤ နေရာတွင် ပြောကြားခြင်း ဖြစ်သည်။
မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)
ပထမမျိုးဆက် - အစုံလိုက်သုံးpacket စစ်ထုတ်ခြင်း
တီစီပီနှင့် ယူဒီပရိုတိုကောများသည် အင်တာနက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးကို အများဆုံးပြုလုပ် ဆောင်ရွက်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် တီစီပီနှင့် ယူဒီပီတို့အား သတင်းစကားအသွား အလာ၏ အဓိကအမျိုးအစားများအတွက် ထင်ရှားသောပို့များ တစ်လှည့်စီအသုံးပြုခြင်းများ ကြောင့်ဖြစ်သည်။ “ စတိတ်လက်” အစုံလိုက်သုံးpacket စစ်ထုတ်ခြင်းတစ်ခုသည် သတင်း စကားအသွားအလာကြားတွင် အမျိုးအစားခွဲခြားနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ထိန်းချုပ်ခြင်း၊ သတင်းစ ကားအသွားအလာ အမျိုးအစားဖြစ်သော (ကွန်ယက်ဖွင့်ကြည့်ခြင်း၊ ပုံနှိပ်ခြင်း၊ အီးမေးလ် ထုတ်လွှတ်ခြင်း၊ ဖိုင်လွှဲပြောင်းခြင်းစသည်) အစုံလိုက်သုံး ပက်ကက်စစ်ထုတ်ခြင်း တစ်ဖက် တစ်ချက်တွင်ရှိသော စက်များသည် တူညီသောစံမသတ်မှတ်ထားသော ပို့များမသုံးကြ လျှင် ဖြစ်သည်။ အစုံလိုက်သုံး ပက်ကက်စစ်ထုတ်ခြင်း မီးတံတိုင်းသည် အိုအက်စ်အိုင် (OSI) ၏ ညွှန်းထား သောပုံစံ၏ ပထမသုံးလွှာတွင် အလုပ်လုပ်သည်မှာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအလွှာများနှင့် ကွန်ယက် အလွှာကြား အလုပ်ပြီးမြောက်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ
၁၉၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၂ တွင် မကွေးမြို့ မဲထီးကျောင်းတိုက်အတွင်း ရေနံမြေသပိတ် တပ်သားများအား တရားဟောမှုဖြင့် ကိုဗဟိန်းနှင့် ကိုဗဆွေ တို့ကို ဗြိတိသျှ အစိုးရက ဖမ်းဆီးသည်။ အသက်သေသေ အရိုးကြေကြေ ရည်မှန်းချက် ပန်းတိုင် အရောက် မမှိတ်မသုန် ချီတက်ကြရန်လည်း လှုံ့ဆော်ခဲ့အပြီး ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင် (၄)ဦးစလုံး အဖမ်းခံလိုက်ရ၏။ သို့သော် လမ်းညွှန်ချက် ရလိုက်ပြီဖြစ်သော အလုပ်သမားတပ်ကြီးက နောက်တရက် နံနက် (၆) နာရီတွင် နံပါတ်တုတ်ကိုင် ပုလိပ်တပ်၊ လှံစွပ်တပ်၊ သေနတ်ကိုင်တပ်၊ မြင်းစီးတပ်များ အတွင်းသို့ ထိုးဝင် ဖြိုခွဲ၍ ချီတက် ကြတော့သည်။ မြို့သူမြို့သားများက ဝိုင်းဝန်းအားပေးကြသည်။ ကျဆုံးသူ၊ ဒဏ်ရာရသူ၊ ဆွဲချုပ် အဖမ်းခံလိုက်ရသူ အများအပြား ရှိသော်လည်း နောက်မတွန့်ကြတော့ပေ။ ရိုက်နှက်သော နံပါတ်တုတ်ကိုင် ပုလိပ်များ၊ မြို့သူမြို့သားများ နှင့် အလုပ်သမားများ အရောရော အနှောနှော ဖြစ်ကုန်၍ လှံစွပ်သေနတ်များ သုံးမရ ဖြစ်ကုန်တော့သည်။ မြင်းစီးပုလိပ်များက ဝင်၍ရိုက်ပြန်သည့် အဆုံး မခံမရပ်နိုင် ဖြစ်နေသော မြို့သူ မြို့သားများက ငြာသံပေးကာ ရရာလက်နက်နှင့် ဝင်ပြီး ခုခံကြသောကြောင့် တပ်လန်ကုန်ကြသည်။ ထိုသို့ဖြစ်နေစဉ် ချိတ်ဆက်လုပ်ထားသည့် အတိုင်း ကိုဗဟိန်းက ထောင်အမိုးပေါ် တက်၍ ထောင်သားများအား လှုံ့ဆော် တရားဟော ပြန်တော့ရာ ထောင်တွင်း တွင်လည်း ရုတ်ရုတ်သဲသဲ ဖြစ်ကုန်တော့သည်။ ထောင်ထပြီ အထင်နှင့် ပုလိပ်များ ထောင်ဘက်သို့ အကူအညီပေးရန် ပြေးကြစဉ် သပိတ်တပ်ကြီးက မကွေးမြို့ အပြင်သို့ အရောက်ဖောက် ၍ အောင်မြင်စွာ ထွက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၃၈ ရေနံမြေ သပိတ်တပ် မကွေးမှ ရန်ကုန်သို့ ဆက်လက်ချီတက်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂအသင်း တိုက်၌ ကျောင်းသားထု အစည်းအဝေး ကျင်းပ၍ ကိုဗဟိန်း နှင့် ကိုဗဆွေ တို့ကို လွှတ်ရန် နှင့် ဖိနှိပ် ချုပ်ချယ်ထားသော ဥပဒေများ ရုပ်သိမ်းရန် အဆိုများ တင်သွင်းသည်။
ပဉ္စသီလသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “ငါးပါးသီလကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သော မာတုဂါမသည် ကွယ်လွန်သည့်အခါ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရ၏”ဟု သိက္ခာပုဒ် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)
ပထမမျိုးဆက် - အစုံလိုက်သုံးpacket စစ်ထုတ်ခြင်း
ပေးပို့သူထံမှ စတင်သော အစုံလိုက်သုံး ပက်ကက်သည် မီးတံတိုင်းတစ်ခုကို ဖြတ်သောအခါ စစ်ထုတ်သည်။ အားလုံးသော ကိရိယာ တို့သည် အစုံလိုက်သုံး ပက်ကက်စစ်ထုတ်ခြင်းအတွက် အစုံလိုက်သုံး ပက်ကက်စိစစ်ပြီး မီးတံတိုင်းအတွင်းလုပ်ဆောင်သော စည်းမျဉ်းများနှင့်ကိုက်ညီသော အစုံလိုက်သုံး ပက်ကက် ကို ညွှန်ကြားထားသည့် ဖြုတ်ခဲ့ခြင်းနှင့် ပယ်ချခြင်းတို့ကိုဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။ အစုံလိုက် သုံးပက်ကက်သည် မီးတံတိုင်းကို ဖြတ်သွားပြီဆိုပါက (GSS) ကိုအခြေခံသော portနံပါတ်/ပရို တိုကောပေါ်ရှိ အစုံလိုက်သုံး packet စစ်ထုတ်သည်။ ဥပမာ Telnet အသုံးပြုခွင့်ကို ပိတ်ဆို့ရန် မီးတံတိုင်းတွင် စည်းမျဉ်းတစ်ခုရှိလျှင် ထိုမီးတံတိုင်းသည် အခြေပြု နံပါတ် ၂၃ အတွက် အင်တာနက်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအား ပိတ်ဆို့လိမ့်မည်။
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ
၁၉၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အပါအဝင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကျောင်းပေါင်းစုံ ကျောင်းသားထုက အတွင်းဝန်များရုံး (ယခု ဝန်ကြီးများ ရုံး) ကို ဝိုင်း၍ သပိတ်တား ဆန္ဒပြ သည်။ မြင်းစီးပုလိပ်များက သပိတ် တား ကျောင်းသူကျောင်းသားများကို အကြမ်းဖက် ဖြိုခွဲသည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၁ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုလှရွှေက မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းသားများသပိတ်မှောက်ရန် နှိုးဆော်စာ ထုတ်ပြန်သည်။ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ တွင် ဂျပ်ဆင်ကောလိပ် ကျောင်းသား ကိုအောင်ကျော်သည် အတွင်းဝန်များရုံး ဝိုင်း၍ သပိတ်တား ဆန္ဒပြစဉ် မြင်းစီးပုလိပ် များ၏တုတ်ဖြင့် ရိုက်နှက်မှုဒဏ်ရာ များကြောင့် ၁၃:၂၅ နာရီတွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်သည်။
၁၉၃၉ ဇန်နဝါရီ ၈ ရက်နေ့တွင် ရေနံမြေသပိတ်တပ်ကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ရွှေတိဂုံစေတီ ကုန်းတော်ပေါ်တွင် စခန်းချသည်။ ၁၉၃၉ ဇန်နဝါရီ ၉ ရက်နေ့တွင် ရွှေတိဂုံစေတီ အလယ်ပစ္စယံ၌ တောင်သူလယ်သမားထု အစည်းအဝေး ကျင်းပ၍ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ တောင်သူ လယ်သမား အစည်းအရုံး (ဗ.တ.လ.စ) ကိုဖွဲ့စည်းသည်။ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ်သမားထု အစည်းအဝေးကို ရွှေတိဂုံ စေတီအလယ်ပစ္စယံ ၌ ၁၅:၃၀ နာရီ တွင် ကျင်းပရာ သပိတ်မှောက် အလုပ်သမားပေါင်း ၅၀၀ ကျော် တက်ရောက်သည်။ အလုပ်သမား ကိုယ်စားလှယ် ပေါင်းစုံ ဆုံးဖြတ်ချက် အရ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလုပ်သမားများ အစည်းအရုံးကို (All Burma Trade Union Congress, A. B. T. U. C) ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ အလုပ်သမား အစည်းအရုံး ၏ ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌမှာ သခင်လေးမောင် ဖြစ်သည်။
မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)
ထပ်ဆင့်တိုးတက်မှုများ
၁၉၉၂ ခုနှစ် တောင်ပိုင်းကယ်လီဖိုးနီးယားတက္ကသိုလ် (USC) တွင် ဘော့ဘရာဒန် (Bob Braden) နှင့် အင်နက်ဒီစကွန် (Annette DeSchon) တို့သည် မီးတံတိုင်းတစ်ခု၏ အယူအ ဆကို ပြန်လည်သန့်စင်ခဲ့ကြသည်။ ထုတ်ကုန်အဖြစ် လူသိများသော “ Visaz” သည် ဝင်ရောက်မှုနယ်နိမိတ်ကို မြင်နိုင်ရန်ဖြစ်ပြီး အရောင်နှင့်အမှတ်တံဆိပ်များပါဝင်သော ပထမဦး ဆုံးစနစ် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကွန်ပျူတာတစ်ခု၏ လုပ်ဆောင်ချက်များဖြစ်ကြသည့် မိုက်ခရို ဆော့ဖ်၏ (Microsoft’s Windows) ဝင်းဒိုးများ သို့မဟုတ် Apple ၏ MacOS ပေါ်တွင် လွယ်ကူစွာ အကောင်အထည်ဖော် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် အစ္စရေး ကုမ္ပဏီတစ်ခုသည် စစ်ဆေးခြင်းအမှတ် ဆော့ဝဲလ်နည်းပညာများ ဟု ခေါ်သော အရန်သင့်အသုံးပြုနိုင်သည့် မီးတံတိုင်း - ၁ ဟုသိကြသော ဆော့ဝဲလ်ကို ၎င်းအ တွင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဂုံမင်းချောင်ရွာ၊ ဂုံမင်းချောင်
ဂုံမင်းချောင်ရွာ၊ ဂုံမင်းချောင်
မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)
ထပ်ဆင့်တိုးတက်မှုများ
လက်ရှိ နက်ရှိုင်းသောအစုလိုက်စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ခေတ်မှီသောမီးကာတံတိုင်းများ၏ အသုံးဝင်မှုများ သည် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းကို ကာကွယ်သောစနစ်များကို (အိုင်ပီအက်စ်) (IPS) နှင့် ပေါင်းစပ်နိုင်ကြသည်။ လက်ရှိတွင် Middle box ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာလုပ်ဆောင်သောအဖွဲ့ဖြစ်သော အင်တာနက် အင်ဂျင်နီယာ လုပ်ဆောင်မှုဆိုင်ရာလုပ်ငန်းအဖွဲ့ (IETF) သည် မီးကာတံတိုင်းများနှင့် အခြားသော ကြားခံ Middle box နေရာများကို စီမံအုပ်ချုပ်ရန် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို စံထားသတ်မှတ်ရန်အတွက် လုပ်ကိုင် လျက်ရှိသည်။
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ
ထိုသပိတ်ကြီးတွင် အလုပ်သမား ခေါင်းဆောင် သခင်ဖိုးလှကြီး၊ ရေနံမြေ အလုပ်သမား အစည်းအရုံး အတွင်းရေးမှူး သခင်လွင်၊ သူ၏ အစ်ကိုရင်း နောင် ပြည်သူ့ဒီမိုကရေစီ ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ သခင်သင်၊ တို့နှင့် အခြား သခင်များ အများအပြား ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ သခင်မကြီး ဒေါ်ဆယ် ဦးဆောင်သည့် အမျိုးသမီး သခင်မ များကလည်း(၁၃၀၀)ပြည့် ရေနံမြေ သပိတ် အရေးတော်ပုံ တွင် သပိတ်တားများအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်၊ (သခင်မ )မသန်း၊ မမြခင်၊ မဂျမ်း၊ မညို၊ မပု၊ မထွေး၊ မစောစော၊ မစိန်ခင်၊ မသိန်းနွဲ့၊ မငွေခင်၊ မစု၊ မချစ်၊ စသည့် ထောင်နန်းစံ သခင်မများရဲ့ ဆန့်ကျင် ဟန့်တားမှု တို့က ထိရောက်ပါပေသည်။
မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)
ထပ်ဆင့်တိုးတက်မှုများ
အခြားသော ဖွံ့ဖြိုးရေး၏ဝင်ရိုးသည် မီးတံတိုင်းစည်းမျဉ်းများသို့ ပါဝင်သောအသုံးပြုသူများ၏ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ များစွာသော မီးတံတိုင်းများတို့ သတ်မှတ်သည်မှာ ထိုကဲ့သို့ သော ဝိသေသများကို အသုံးပြုသူ၏ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာများ အိုင်ပီ (IP) သို့မဟုတ် MAC လိပ်စာများသို့ စုစည်းပေးထားခြင်းဖြင့် ၎င်းသည် အလွန်နီးစပ်ပြီး လွယ်ကူစွာ ပြန်လှည့်နိုင်သည်။ NuFW မီးတံတိုင်းသည် ဆက်သွယ်မှုတိုင်းအတွက် အသုံးပြုသူ၏ လက်မှတ်ကို တောင်းဆိုခြင်းအားဖြင့် စစ်မှန်သော ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာအခြေပြု မီးတံတိုင်းပြုခြင်း (identity-based firewalling) ကို ပေးသည်။
၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှု ကဏ္ဍ:အရေးအခင်းများ
မီးတံတိုင်း (တွက်ချက်ခြင်း)
အမျိုးအစားများ
ဆက်သွယ်မှုများပြိုသောနေရာ၊ ဆက်သွယ်မှုအား ကြား ဖြတ်ယူသောနေရာနှင့် အစိုးရ နောက်ယောင်ခံလိုက်တတ်သောနေရာများတွင် မူတည်၍ မီးတံတိုင်းများကို အမျိုးအစား ခွဲခြားမှု မြောက်မြားစွာရှိသည်။
ကွန်ယက်အလွှာနှင့် ပက်ကက်ဇကာများ
ပက်ကက်ဇကာများဟုလည်းခေါ်သည့် ကွန်ယက်အလွှာ မီးတံတိုင်းများသည် တီစီပီ / အိုင်ပီ (TCP/IP) လုပ်ထုံးလုပ်နည်း အစုအပုံ (protocol stack) ၏ အချိုးကျစွာ နိမ့်သောအဆင့် တွင်လုပ်ဆောင်သည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းနှင့်မကိုက်ညီခဲ့လျှင် ပက်ကက်များ မီးတံတိုင်းဖြတ်ကျော်မှုကို ခွင့်မပြုပါ။ မီးတံတိုင်းစီမံသူမှ စည်းမျဉ်းများကို သတ်မှတ်လိမ့်မည် သို့မဟုတ် ပုံမှန်သော စည်းမျဉ်းများကို အသုံးပြုလိမ့်မည်။ “ပက်ကက်ဇကာ” ဆိုသည့် အသုံး အနှုန်းမှာ ဘီအက်ဒီ (BSD) လုပ်ဆောင်ချက်စနစ်များ၏အခြေအနေတွင် အစပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကွန်ယက်အလွှာမီးတံတိုင်းများကို ယေဘုယျအားဖြင့် ခိုင်မာသော နှင့် ခိုင်မာမှုမရှိသော ဟူ၍ စံထားသတ်မှတ်ချက်အခွဲနှစ်ခုအဖြစ် တွေ့ရသည်။ ခိုင်မာသော မီးတံတိုင်းများသည် လှုပ်ရှား သော အခန်းကဏ္ဍများအခြေအနေအကြောင်း ထိန်းသိမ်းထားခြင်းဖြစ်ပြီး ထို “ခိုင်မာသော သတင်းအချက်အလက်” ကို ပက်ကက်ဖြစ်စဉ်အား အရှိန်မြင့်တင်ရန် အသုံးပြုသည်။
လက်ရှိ မည်သို့သော ကွန်ယက်ဆက်သွယ်မှုမဆိုသည် အရင်းအမြစ်နှင့် အဆုံးသတ်အိုင်ပီ လိပ်စာများ (destination IP address) အပါအဝင် အမျိုးမျိုးသော ပိုင်ဆိုင်မှုများ ၊ ယူဒီပီ (UDP) သို့မ ဟုတ် တီစီပီ (TCP) အခြေပြုနေရာများဖြင့် လက်ရှိဆက်သွယ်ရေး၏ ကြာမြင့်ချိန်အဆင့်ကို (အခန်းကဏ္ဍစတင်ခြင်း၊ လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ခြင်း၊ အချက်အလက်လွှဲပြောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဆက်သွယ်မှုပြီးမြောက်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်) ဖော်ပြနိုင်သည်။ အကယ်၍ ပက်ကက်တစ်ခုသည် လက်ရှိဆက်သွယ်မှုနှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိလျှင် ၎င်းသည် အသစ်သောဆက်သွယ်မှုများအတွက် စည်းမျဉ်းများ ပြန်လည်ချမှတ်ခြင်းအတိုင်း အကဲဖြတ်လိမ့်မည်။ အကယ်၍ ပက်ကက်တစ်ခု သည် မီးတံတိုင်း၏ ဖော်ပြထားသောဇယားနှင့် နှိုင်းယှဉ်ချက်ပေါ်အခြေခံ၍ လက်ရှိဆက်သွယ် မှုနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိလျှင် ထပ်မံ၍ပြုလုပ်ရန်မလိုအပ်ပဲ ဖြတ်သန်းရန် ခွင့်ပြုလိမ့်မည်။
ခိုင်မာမှုမရှိသော မီးတံတိုင်းများသည် နည်းပါးသောမှတ်သားနိုင်မှုလိုအပ်ပြီး အခန်းကဏ္ဍ တစ်ခုကို စောင့်ကြည့်ခြင်းထက် စိစစ်ရန်အချိန်လိုအပ်မှုပိုနည်း၍ ရိုးရှင်းသောဇကာများ အတွက် ပိုမိုမြန်ဆန်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် အခန်းကဏ္ဍတစ်ခု၏ အယူအဆမပါဝင်သော ခိုင်မာမှုမရှိသည့် ကွန်ယက်လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကိုစိစစ်ရန် လိုအပ်လိမ့်မည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေလက်ခံသည့်အရာများ ရောက်ရှိမှုကိုအခြေခံပြီး မည်သည့်ဆက်သွယ်မှုများအဆင့်ကြား တွင် ပို၍ရှုပ်ထွေးသော ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ၎င်းတို့ မပြုလုပ်နိုင်ပါ။
ခေတ်မှီသော မီးတံတိုင်းများသည် များစွာသောပက်ကက် ဆက်စပ်တွေးခေါ်ခြင်းများကဲ့သို့ သော အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည့် အိုင်ပီလိပ်စာ၊ အခြေပြုအရင်းအမြစ် (source port)၊ အဆုံး သတ်အိုင်ပီလိပ်စာ သို့မဟုတ် အခြေပြုနေရာ၊ ဒဗလျူ ဒဗလျူ ဒဗလျူ (WWW) သို့မဟုတ် အက်ဖ်တီပီ (FTP) ကဲ့သို့သော အဆုံးသတ်ဝန်ဆောင်မှုတို့တွင်အခြေခံ၍ သတင်းစကားအ သွားအလာကို စိစစ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများအပေါ်အခြေခံ၍ တီတီ အယ်လ် (TTL) တန်ဖိုးများ၊ အစပြုသူ၏ ကွန်ယက်ပိတ်ဆို့ခြင်း (netblock)၊ အရင်းအမြစ်နှင့် များစွာသောအကျိုးအကြောင်းဆက်စပ်မှုများကို စိစစ်နိုင်သည်။ ယူနစ်၏ အမျိုးမျိုးသောပုံစံများတွင် များသောအားဖြင့်အသုံးပြုသော ပက်ကက် ဇကာများမှာ အိုင်ပီအက်ဖ် (ipf) (အမျိုးမျိုး)၊ အိုင်ပီအက်ဖ်ဒဗလျူ (ipfw) (လွတ်လပ်သော ဘီအက်စ်ဒီ/ မက် အိုအက်စ် အိတ်စ် (FreeBSD/Mac OS X))၊ ပီအက်ဖ် (pf) (အိုးပင်န်း ဘီအက်စ်ဒီ (OpenBSD)၊ နှင့် အားလုံးသောအခြား ဘီအက်စ်ဒီများ (BSDs)) အိုင်ပီတေဘယ်လ်များ /အိုင်ပီကွင်းဆက်များ (iptables/ipchains) (လင်းနစ်စ်) (Linux) တို့ဖြစ်ကြ သည်။
မီးတံတိုင်း အသုံးပြုခြင်းအလွှာ
မီးတံတိုင်း အသုံးပြုခြင်းအလွှာများသည် ထီစီပီ/အိုင်ပီ (TCP/IP stack) အစုအပုံ၏ အသုံးပြု ခြင်းအလွှာပေါ်တွင် အလုပ်လုပ်ပြီး (ဆိုလိုသည်မှာ - အားလုံးသော ဖွင့်ကြည့်သူ သတင်းအ သွားအလာ သို့မဟုတ် အားလုံးသော ထဲလ်နက် (telnet) သို့မဟုတ် အက်ဖ်ထီပီ (ftp) သတင်းအသွားအလာ) နှင့် အားလုံးသောပက်ကက်၏သွားလာမှု သို့မဟုတ် အသုံးပြုခြင်းမှ သွားလာမှုတို့ကို ကြားဖြတ်ယူလိမ့်မည်။ ၎င်းတို့သည် အခြားပက်ကက်များကို (ယေဘုယျ အားဖြင့် ပို့သူထံသို့ တုံ့ပြန်ခြင်းမရှိပဲ ၎င်းတို့ကို လွှတ်ချသည်) ပိတ်ဆို့သည်။ မူအားဖြင့် အသုံး ပြုခြင်းမီးတံတိုင်းများသည် အားလုံးသော အလိုမရှိ်သည့် ပြင်ပသတင်းစကားအသွားအလာ ကို ကာကွယ်ထားသောစက်များသို့ ရောက်ရှိခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်သည်။
မသင့်လျော်သော ပါဝင်မှုများအတွက် အားလုံးသော ပက်ကက်များကို စစ်ဆေးခြင်းသည် ကွန်ပျူတာဗိုင်းရပ်စ်များ (computer worms) နှင့် ထရိုဂျန် (trojans) များ၏ ကန့်သတ်ခြင်း သို့မဟုတ် အလုံးစုံသော ကွန်ယက်တွင်ပျံ့နှံ့မှုတို့ကို မီးတံတိုင်းများကကာကွယ်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ ထပ်လောင်းစစ်ဆေးခြင်း စံထားသတ်မှတ်ချက်ကို ပက်ကက်များ၏ ခရီးဆုံးသို့ ထပ်ဆင့်လွှဲပို့မှုများသို့ ငုပ်နေသော အခြေအနေဖြင့် ထပ်မံဖြည့်စွက်နိုင်သည်။
ကြားခံဆာဗာ
ပြောင်းပြန် ဆိုရလျှင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်သူများသည် အများပြည်သူလက်လှမ်းမီနိုင်သော စနစ်တစ်ခုကို ပြန်ပေးဆွဲနိုင်ပြီး ၎င်းကိုကြားခံအဖြစ် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် အသုံးပြု သည်။ ထို့နောက် ကြားခံသည် အခြားအတွင်းပိုင်းစက်များသို့ ထိုစနစ်အတိုင်း အယောင် ဆောင်နေသည်။ အတွင်းပိုင်းလိပ်စာနေရာလွတ်များ လုံခြုံရေးတိုးမြှင့်အသုံးပြုချိန်တွင် တရား မဝင်သောစနစ်များ (crackers) သည် အိုင်ပီလိမ်ညာခြင်း (IP spoofing) ကဲ့သို့သော စနစ် အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေမည်ဖြစ်ပြီး အနှောင့်အယှက်များကို ဦးတည်သောကွန်ယက်သို့ ဖြတ်ကျော်ရန် ကြိုးစားရန် ဖြစ်သည်။
ကွန်ယက်လိပ်စာ ဘာသာပြန်ခြင်း
မီးတံတိုင်းများတွင် ကွန်ယက်လိပ်စာဘာသာပြန်ခြင်း (အင်န်အေထီ) (NAT) လုပ်ဆောင်ချက် များ မကြာခဏရှိပြီး မီးတံတိုင်းတစ်ခုနောက်တွင်ရှိသော အာရ်အက်ဖ်စီ ၁၉၁၈ (RFC 1918) တွင် သတ်မှတ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ယေဘုယျအားဖြင့် “ကိုယ်ပိုင်လိပ်စာစက်ဝန်း” (“private address range”) တွင်လိပ်စာများ ရှိခဲ့သည်။ မီးတံတိုင်းတို့တွင် ကာကွယ်ထားသော hosts များ၏ လိပ်စာမှန်ကို ကွယ်ဝှက်ထားခြင်းကဲ့သို့သော လုပ်ဆောင်ချက်များ မကြာခဏရှိသည်။ မူလတွင် NAT တာဝန်သည် အိုင်ပီဗွီ၄ IPv4 ၏ ကန့်သတ်ထားသောနံပါတ် ကိုဖော်ပြရန် လမ်းကြောင်းလိုက်နိုင်သော လိပ်စာများပြုလုပ်ထားခြင်းဖြင့် ၎င်းသည် အသုံးပြု ခြင်း သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီများကို တာဝန်များပေးအပ်ခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ဦးချင်းစီများအပြင် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတွင်ရှိသော ကွန်ပျူတာတိုင်းအတွက် လုံလောက်သောလူထုလိပ်စာများ ရရှိထားခြင်း၏ အဖိုးအခတို့ကြောင့်နှင့် နှစ်ဖက်စလုံးအတွက် ပမာဏကို လျှော့ချရန်လည်း ဖြစ်သည်။ ကာကွယ်ထားသောကိရိယာများ၏ လိပ်စာများကို ကွယ်ဝှက်ထားခြင်းသည် ကွန်ယက်အချက်အလက်စုဆောင်းခြင်း ကို ဆန့်ကျင်ကာကွယ်ခြင်းတွင် လွန်စွာအရေးကြီး လာခဲ့သည်။
မြန်မာကရင်စုရွာ၊ မြန်မာကရင်စု
မြန်မာကရင်စုရွာ၊ မြန်မာကရင်စု
အောင်လှိုင်ဖျားရွာ၊ ပြင်အလန်း
အောင်လှိုင်ဖျားရွာ၊ ပြင်အလန်း
ဒုက္ကရပဉှာသုတ်
အရှင်သာရိပုတ္တရာ မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့အနီး နာလကရွာ၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ဇမ္ဗုခါဒကပရိဗိုဇ်၏ လျှောက်ထားချက်အရ ပဗ္ဗဇ္ဇဒုက္ကရ၊ အဘိရတိ ဒုက္ကရ၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပတ္တိဒုက္ကရ၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပန္နကပုဂ္ဂိုလ်၏ ရဟန္တာဖြစ်ချိန်တို့ကို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ရွာသာရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်
ရွာသာရွာ (Ywarthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ ရွာသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၀၄ ဖြစ်သည်။
ဘွမ်ကထောင်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဘွမ်ကထောင်ရွာ(Bumkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဘွမ်ကထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၄၆ ဖြစ်သည်။
တမံစုရွာ၊ အုံးပင်စု
တမံစုရွာ၊ အုံးပင်စု
ဒါးကြီးဇားရွာ
ဒါးကြီးဇားရွာ
ကိုးကား
ဒါးကြီးဇားရွာ
၂၄ ဧပြီ
ဧပြီလ၊ (၂၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၁၄)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၁၅)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၅၁) ရက် ကျန်သေးသည်။
ချင်းကုန်းရွာ၊ သမ္ဘရာတိုင်း
ချင်းကုန်းရွာ၊ သမ္ဘရာတိုင်း
၂၅ ဧပြီ
ဧပြီလ၊ (၂၅)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၁၅)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၁၆)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၅၀) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဒုက္ခပဉှာသုတ်
အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် မဂဓနိုင်ငံ နာလကရွာ၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ဇမ္ဗုခါဒကဗရိဗိုဇ်က “ဒုက္ခနှင့် ယင်းကိုသိနိုင်သော မဂ္ဂပဋိပဒါတို့ကို မေးလျှောက်သဖြင့် ဒုက္ခတာသုံးပါးနှင့် ယင်းတို့ကို ပိုင်းခြား၍ သိနိုင်သောမဂ္ဂနှင့် ပဋိပဒါသည် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ္ဂဖြစ်ကြောင်း အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဇမ္ဗုခါဒကပရိဗိုဇ်က ဒုက္ခသဘောတို့ကို ပိုင်းခြား၍သိခြင်းငှာ မဂ္ဂ, ပဋိပဒါတို့ ကောင်း မွန်လှပါသည်။ မမေ့မလျော့ခြင်းငှာ သင့်ပါပေ၏ဟု လျှောက်ထားပါသည်။
ခါအိုသဲရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ခါအိုသဲရွာ(Khaute)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ရာလ်လန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရာလ်လန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃ ဦး၊ မ ၁၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂဝံကုန်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ဂဝံကုန်းရွာ(Gawunkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ရသေ့ပျံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရသေ့ပျံကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၉၂ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၂၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ရွာသာယာရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ရွာသာယာရွာ (Ywartharyar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ရွာသာယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၈၃ ဖြစ်သည်။
ဖားဖြို (ချင်း)ရွာ၊ အထက်ငှက်ပျောချောင်း
ဖားဖြို (ချင်း)ရွာ၊ အထက်ငှက်ပျောချောင်း
ဘိုးကျော်ဦးကုန်းရွာ၊ အုံးပင်စု
ဘိုးကျော်ဦးကုန်းရွာ၊ အုံးပင်စု
ငန်းချောင်းရွာ
ငန်းချောင်းရွာ
ဖဿာဟာရ
သုခ အစရှိသော ဝေဒနာတို့၏ တည်ရာဖြစ်သော အာရုံကို တွေ့ထိလျက်သာလျှင် သုခ အစရှိသော ဝေဒနာကို ဖြစ်စေခြင်းအားဖြင့် ရူပကာယအား ထူးသောအကြောင်းဖြစ်၍ ကျေးဇူးပြုပါသည်။
ဘဝပဉှာသုတ်
အရှင်သာရိပုတ္တရာ မဂဓနိုင်ငံ နာလကရွာ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဇမ္ဗုခါဒက ပရိဗိုဇ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ အဋ္ဌင်္ဂိက ဤအရိယာမဂ်သည် ကာမ, ရူပ, အရူပဟူသော ဘဝသုံးပါးတို့ကို ပိုင်းခြား၍သိခြင်းငှာ လမ်းစဉ်ပေတည်း၊ အကျင့်ပေတည်းဟု အရှင်သာရိပုတ္တရာ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကျောက်ဖျာကွင်းရွာ၊ ကြာကန်
ကျောက်ဖျာကွင်းရွာ၊ ကြာကန်
ခါဇွတ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ခါဇွတ်ရွာ(Hkarzut)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဘွမ်ကထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၂၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၆ ဧပြီ
ဧပြီလ၊ (၂၆)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၁၆)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၁၇)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၄၉) ရက် ကျန်သေးသည်။
မြန်မာပုရပိုက်
မြန်မာပုရပိုက်
ပုရပိုက်ဟူသော ဝေါဟာရမှာ သက္ကတ စကား …… ပရိဗန၊ မှ ယွင်းယိမ်ကာ ……ပရိဗÚÚဟု ပြောင်းပြီးလျှင် …… ပုရပိုက်ဟု နောက်ဆုံး ခေါ်တွင်ဟန်ရှိသည်။ (သက္ကတ၊ ပရိဗန၊န္ထပရိန္ထပုရပိုက်) ပုရပိုက်ဆိုသည်မှာ ပေစာကဲ့သို့ပင် ရှေးခေတ်က မြန်မာလူမျိုးတို့ စာရေး ရာ၌အသုံးပြုခဲ့သည်။ လက်ရေးစာဖြစ်သည်။ ယခုခေတ်ပေါ် စက္ကူအမျိုး အစား တမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ လက်ဖြင့် လုပ်သော စက္ကူဖြစ်သည်။ များသော အားဖြင့် အယူဝါဒနှင့် သက်ဆိုင်သော စာပေ အားလုံးသည် ပေစာဖြင့် ရေးသားထားပြီးရှိသကဲ့ သို့ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ စစ်တမ်း မှတ်တမ်း ဆုံးဖြတ် ချက်အားလုံးသည် ပုရပိုက်ပေါ်တွင် ရေးသား ထားကြလေ့ရှိသည်။
မဟာဗြဟ္မာ
မဟာဗြဟ္မာ ဘုံ
ပါရိသဇ္ဖာ၊ ပုရောဟိတာဗြဟ္မာတို့ထက် မြင့်မြတ်သော ဗြဟ္မာကြီးဖြစ်သည်။ စကြဝဠာတစ်ထောင်၊ နှစ်ထောင်၊ သုံးထောင်ကို အစိုးရကြ၍ မြင့်မြတ်သာလွန်သော အဓိပတိဗြဟ္မာပင် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတည်စကတည်ရှိသော ဤမဟာဗြဟ္မာကြီးကိုပင် အခြားသော ဘာသာဝင်များက `ထာဝရဘုရား´ဟုခေါ်ကြသည်။
မြန်မာပုရပိုက်
ပုရပိုက်
ပုရပိုက်သည် ယခုခေတ် စာအုပ်များကဲ့သို့ စာရေး ရသော ပြည်တွင်းဖြစ် စက္ကူဖြစ်သည်။ ပုရပိုက်၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် အမြင်အားဖြင့် ယခုခေတ် စာရင်း စာအုပ်ရှည်နှင့် တူ၍ ဖတ်သည့်အခါ စာရွက်ကဲ့သို့ တလွှာချင်းလည်း ဖတ်ရသည်။ ဘာဂျာသဏ္ဌာန် ဆွဲဆန့်ဖတ်၍လည်းရနိုင်သည်။
ဝေါဟာရ
ပုရပိုက်ဟူသော ဝေါဟာရနှင့် ပုရပိုက်ပြုလုပ်ပုံ၊ ပုရပိုက် အမျိုးမျိုး၊ အသုံးချပုံ အဖုံဖုံတို့သည် မှတ်သားစရာ အလွန်ကောင်းသည်။ ပုရပိုက်ဟူသော ဝေါဟာရသည် မည်သည့်ခေတ်က စပေါ်၍ မည်သည့်ဘာသာက ဆင်းသက်လာ ကြောင်းကို အတိအကျ ပြောနိုင်ရန် ခဲယဉ်းသည်။ ပုရပိုက်အသုံးကို ရာဇဝင်အထောက်အထားနှင့် ပြရလျှင်ကား၊ သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ သထုံပြည်ကို ပုဂံပြည်ကို ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း မသိမ်းပိုက်မီ (ခရစ် ဆယ်ရာစုနှစ်) ပုဂံပြည်ကြီး၌ အရည်းကြီး တို့သည် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အကြည်ညိုကို ခံလိုကြသည်။ ထိုကြောင့် မိမိတို့ဖာသာ ကြေးန‌ီပုရပိုက်တွင် စာရေးပြီးသော် သခွတ်ပင်ထဲ ထွင်းထည့်ထားကာ အများပြည်သူတို့ကို အိပ်မက်အရ တူးဖော်ရကြောင်းနှင့် သူတို့အယူသာလျှင်မှန်ကန် ကြောင်း ရေးထားသော ပုရပိုက်ကိုပြသည်။ ထိုအချက်ကို အထောက်အထားပြု၍ ပုရပိုက်အရေး အသားသည် ပုဂံခေတ်ကတည်း ကပင် ရှိနေခဲ့ကြောင်း သိသာနိုင်သည်။ ပုဂံပြည် အနော်ရထာမင်း လက်ထက် မတိုင်မီ စဉ့်ကွင်းစဉ့်ပုံများတွင် သက္ကတဘာသာ အရေးအသားများကိ တွေ့ရသည်။ အနော်ရထာမင်းစော သထုံပြည်ကို အောင်မြင်ပြီးနောက်တွင် ပုရပိုက်ဟူသော ဝေါဟာရသည် သက္ကတနှင့် မွန်ဘာသာ နှစ်ထွေရောပြီး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ သက္ကတဘာသာ ပရိဗနကို မြန်မာဘာသာ ပရိဗဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပရိဗမှ ပုရပိုက်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ခေါ်ဝေါ်ကြ ဟန်ရှိသည်။ ပုံပမာသစ္စကပရဿာဇကကို သစ္စကပရိဗိုဇ်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဇနပဒကို ဇနပုဒ်ဟူ၍ လည်းကောင်း ပြောင်းလဲ ခေါ်သည့် ထုံးရှိသည်။ မွန်ဘာသာ ဗေ့ယပေါကို ……ဗုယပိုက်ဟု ပြောင်းဟန် သင့်တော်ငြားလည်း မူလရှိရင်း သက္ကတဘာသာ ပရိဗန၊နှင့် ရောပြီး ခေါ်ကြဟန်ရှိသည်။ အချို့ ပညာရှိများကလည်း ပုရပိုက်ဟူသော ပါ။ိဘာသာ ပုရနှင့် ပတ္တ ပေါင်းထားရာမှ ပုရပိုက် ခေါ်သည်ဟု အမိန့်ရှိကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ပုရ=ရှေး ၊ ပတ္တ=ကျရောက်သည်။ စာနှစ်ခု ပေါင်းလိုက်လျှင် ရှေးဦးစွာ ပေပေါ် မတင်မီ ရေးသားသည့်စာဟု ဆိုလိုသည်။ ကျောက်စာ ဝန်ဟောင်း တော်စိန်ခို၏ အယူအဆမှာ ပုရပိုက်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် သုံးလေ့သုံးထမရှိ။ တရုပ်နိုင်ငံ တွင်သာ မိုင်းကိုင်စက္ကူဖြင့် ပြုလုပ်သော ပုရပိုက်ဖြူ များပေါ်၌ ရေးလေ့ရှိသည်။ တရုပ်များသည် ရှေးက စာကို ပိုးဖျင်ပေါ် တွင်လည်းကောင်း၊ ချည်ဖျင် စပေါ်တွင် လည်းကောင်း ရေးသည်။ ထိုဖျင်များကို တရုပ်ဘာသာဖြင့် ပုပိုက်ဟုခေါ်သည်။ ရှမ်းဘာသာ ဖြင့် စာအုပ်ကို …လိဂ်Úဟုခေါ်သည်။ အက္ခရာ အပြောင်းအလွှဲအရ ထိုတရုပ်ဘာသာ စကားနှင့် ရှမ်းဘာသာစကား ရောနှောပြီးလျှင် ပုပိုက်လိဂ်မှ ပုလိဂ်ပိုက်၊ ထိုမှ ပုရပိုက် ခေါ်ဝေါ်သည်ဟု ဆိုသည်။ စာအုပ်တွင် စာအုပ်တအုပ်၊ ပေစာတွင် ပေစာတထုပ် သုံးသကဲ့သို့ပုရပိုက်တွင်လည်း ပုရပိုက် တဆူ၊ နှစ်ဆူ စသည်ဖြင့် သုံးသည်။ ဆူဆိုသော စကားမှာ တရုပ်ဘာသာအားဖြင့် စာအုပ်ကို …ရှူးခေါ်ရာမှ ဆူဖြစ်လာကြောင်းဆိုသည်။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် အတိုင်း ပုရပိုက်သော ဝေါဟာရသည် မည်သည့်ဘာသာ မည်သည့် ဝေါဟာရက ဆင်းသက်လာသနည်းဟူသည်ကို အမျိုးမျိုး ထင်မြင် ယူဆကြသည်။ သို့ရာတွင် ပုရပိုက်ဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် ပုဂံခေတ်ကပင် ရှိပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
ပုရပိုက်ပြုလုပ်ပုံနှင့် အမျိုးအစား
ပုရပိုက်ကို ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ၊ သားရေ၊ သစ်ပင်၊ ဝါးနှင့် ကောက်ရိုးတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်။ ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ ပုရပိုက်များကို ဘုရားဌာပနာသွင်းရာ၌ ပြုလုပ်ကြောင်း သိရသည်။ သားရေ ပုရပိုက်ကိုကား စာများထဲတွင်သာ တွေ့မြင် ဖတ်မှတ်ရခြင်းရှိသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ စက္ကူပုရပိုက်သည် အများသုံး ပစ္စည်း ဖြစ်သည်။ သစ်ပင် ဝါးပင်၏ အခေါက်ဖြင့် စက္ကူပုရပိုက်ပြုလုပ်ရသည်။ ပုရပိုက်တွင် ပုရပိုက်အဖြူ၊ ပုရပိုက်အနက်ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ပုရပိုက်အဖြူဟု ခေါ်ရသော်လည်း အမှန်မှာ ဝါကျင့်ကျင့် ရှိ၍ ကြာရှည်ခံသည်။ ပုရပိုက်နက်သည် ပုရပိုက်ဖြူကဲ့သို့ တန်ဖိုးမကြီး၊ ရေးရာ၌ လွယ်ကူပြီးလျှင် ဖျက်ရန်၊ ပြင်ရန် လွယ်သည်။ ကျောက်သင်ပုန်းပမာ ဖျက်ပြီးသော် အသစ်ထပ်မံရေးလျှင် ရသည်။ သို့သော် ပုရပိုက် အခြေအနေ ကောင်းမှသာလျှင် ရသည်။ ပုရပိုက်ဖြူတွင် အမျိုးအစား မရှိသော်လည်း ပုရပိုက် နက်ကား လေးမျိုးရှိသည်။
(၁) ရှမ်းပုရပိုက်၊ ရှမ်းစက္ကူဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ ကြာရှည်ခံသည်။
သစ်ပုတ်ရွာ၊ ဂုံမင်းချောင်
သစ်ပုတ်ရွာ၊ ဂုံမင်းချောင်
မြန်မာပုရပိုက်
ပုရပိုက်ပြုလုပ်ပုံနှင့် အမျိုးအစား
(၃) ဝါးရှာထိုး ပုရပိုက်၊ ဝါးမှ ပြုလုပ်၍ ရသော ပုရပိုက်ဖြစ်သည်။ ဝါးရိုးရိုးကို ပြုလုပ်ခြင်းထက် ပိုခိုင်သည်။ သာ၍ ချောသည်။ ခုန်ညင်းနှင့် သေသေချာချာ ချောမွတ်အောင် တိုက်၍ မျက်နှာဖုံးအလွှာ နှစ်ထပ်ကို သပ်သပ် ရပ်ရပ် အလယ်က အကြောင်း ကလေးခံပြီး ပြုလုပ်သည်။
(၄) ဝါးရိုးရိုး ပုရပိုက်၊ကြမ်း၍ လက်ခံစာကြမ်း ရေးရာတွင်သာ အသုံးပြုသည်။
ဒီမိုကရက်တစ် တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်တပ်မတော်
တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံး (Democratic Kayin Buddhist Association; အတိုကောက် ဒီကေဘီအေ) သည် ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံးKaren National Union (KNU) မှ ခွဲထွက်သွားသော လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ဒီကေဘီအေသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ကြီးစိုးသည့် ကေအင်ယူမှ ၁၉၉၅ တွင် ခွဲထွက်ခဲ့ပြီး အစိုးရတပ်များနှင့် ပူပေါင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကရင်အမျိုးသားများ၏ တော်လှန်ရေးတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ကရင်များ၏ ခွဲထွက်မှုမှာ အကြီးမားဆုံးထိခိုက်မှုပင် ဖြစ်သည်။