cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်
ဥရောပတွင်မူ ဒေသန္တရအဆင့်၊ အမျိုးသားအဆင့်၊ အဆင့်မြင့်အမျိုးသားအဆင့်များတွင် ခွဲဝေအာဏာသုံးစွဲသည့် ဘုံပြည်ထောင်စုအစိုးရ သဘောကျသူများကို ပြည်ထောင်စုစနစ်သမား၊ ဖက်ဒရယ်လစ်များဟု ခေါ်ဆိုဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ ဥရောပရှိ ပြည်ထောင်စုစနစ်သမားများ၊ ဖက်ဒရယ်လစ်များ အများစုသည် ဥရောပသမဂ္ဂအတွင်း ဤစနစ်ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဆက်လက်တိုးတက်စေလိုကြသည်။ ဥရောပပြည်ထောင်စုစနစ်သည် ဥရောပ စစ်အေးတိုက်ပွဲကာလတွင် အစပြုခဲ့ပြီး၊ အထူးအရေးပါသည့် ကနဦး စတင်လှုပ်ရှားမှုများမှာ ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ဝင်စတန်ချာချီ၏ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဇူးရစ်မြို့၌ ပြောကြားသည့် မိန့်ခွန်းဖြစ်သည်။
ကနေဒါတွင် ပြည်ထောင်စုစနစ် ဖက်ဒရယ်စနစ်သည် လွတ်မြောက်ရေးသမားများ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို စံပြုလောက်စွာပင် ထောက်ပံ့အားပြုပေးနေသည်။
ဥပမာအားဖြင့် အာဂျင်တီးနား၊ ဩစတြေးလျ၊ ဘရာဇီး၊ အိန္ဒိယနှင့် မက္ကဆီကိုအစိုးရယန္တရားများကိုလည်း ပြည်ထောင်စုစနစ်ဖက်ဒရယ်နည်းဥပဒေသများဖြင့် ဖွဲ့စည်းကြရသည်။
ပြည်ထောင်စုစနစ်(ဖက်ဒရယ်စနစ်)သည် ဘယ်လဂျီယံ၊ ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇယ်ဂိုဗီးနားတို့ကဲ့သို့မျိုးတွင် ပြည်ထောင်စုဝင် နှစ်တိုင်းသုံးတိုင်း(သို့မဟုတ်)နှစ်တိုင်းသုံးတိုင်းအောက် တိုင်းများဖြင့် ဝန်းရံဖွဲ့စည်းကောင်းဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပြည်ထောင်စုစနစ်ကို အဓိကပုံစံနှစ်မျိုး ပိုင်းခြားနိုင်သည်။ တစ်မျိုးမှာ ပိုမိုအင်အားကြီးသော ပြည်ထောင်စုဝင် ပြည်နယ်သည် လုံးဝနီးပါး လွှမ်းမိုးလွန်းပြီး၊ ဒေသန္တရအစိုးရများအတွက် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာများ နည်းနည်းသာ ချထားပေးတတ်ကြသည်။ အခြားတစ်မျိုးမှာ အမျိုးသားအစိုးရသည် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတော်အဖြစ် အမည်သာမက အစစ်အမှန်ပြည်ထောင်စု ဖော်ဆောင်တတ်သည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ကနေဒါအစိုးရသည် ပြည်ထောင်စုများ လူထုဆွေးနွေးဌာန(သို့မဟုတ်) “ပြည်ထောင်စုများလူထုရင်ပြင်”ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကွန်ရက်အဖြစ် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံများနှင့် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ် ဖော်ဆောင်နေသည့် နိုင်ငံများအကြား အကောင်းဆုံး လုပ်ထုံးလမ်းစဉ် အတွေ့အကြုံများ ဖလှယ်နိုင်ရေးအတွက် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ကနေဒါနိုင်ငံမြို့တော် ဩတာဝါတွင် ဗဟိုဌာနချုပ်စိုက်သည့် ပြည်ထောင်စုများ လူထုဆွေးနွေးဌာန၏ မိတ်ဖက်အစိုးရများအဖြစ် ဩစတြေးလျ၊ ဘရာဇီး၊ ကနေဒါ၊ ဣသိယိုးပီယား(အီသီယိုးပီးယား)၊ ဂျာမနီ၊ အိန္ဒိယ၊ မက္ကဆီကို၊ နိုင်ဂျီးရီးယားနှင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတို့ ပါဝင်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
မူရင်းဆောင်းပါး = အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ပြည်ထောင်စုစနစ်
ရားဝါဟောရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ရားဝါဟောရွာ(Rarwarhaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဇီးထန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးထန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၈ ဦး၊ မ ၈၆၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်ထောင်စုစနစ်သည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရများအကြား တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသည့် အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုစနစ်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်အစိုးရယန္တရားကို (နှစ်ဦးဒဿန) နှစ်ပိုင်းနှစ်စ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်မှ ပေါင်းစည်းဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်တစ်ခုတည်းအသွင်သို့ တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေး စနစ်များ ကဏ္ဍ:ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုစနစ်
ရားဝါဟောရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွေးကုန်းရွာ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်
ဂွေးကုန်းရွာ (Gwaykone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ ပန်းသွင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၃၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းသွင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမန္တာရွာ၊ မတ္တရာမြို့နယ်
သမန္တာရွာ (Thamantar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ ကျုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၀၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၆ ဦး၊ မ ၁၀၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မယ်ဇလီဖူးသုပ်
မယ်ဇလီဖူးသုပ် သည် ရှေးရိုးအစဉ်အလာအရ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့တွင် မြန်မာတို့ ဆေးဝါးအဖြစ် မိသားစုဝင်များအားလုံးစားသုံးရန် သို့မဟုတ် ပတ်ဝန်းကျင် အိမ်နီးချင်းများအား အလှူပေးရန်အတွက် စားသုံးကြသည့် ရိုးရာအသုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ယင်းအသုပ်တွင် ပါဝင်သော အဓိကပစ္စည်းများမှာ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် ဆွတ်ခူးထားသည့် မယ်ဇလီဖူး၊ အားလူးပြုတ်၊ ကြက်သွန်နီ၊ နှမ်းစေ့၊ ကြက်သွန်ဖြူ တို့ ပါဝင်ပြီး ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အနေဖြင့် ဆား၊ ဆီ၊ နှမ်းဆီ နှင့် သံပရာရည်တို့အား အသုံးပြုသည်။ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့ရောက်တိုင်း မြန်မာလူမျိုးများအနေဖြင့် မယ်ဇလီဖူးကို ပြုတ်၍ သုပ်စားခြင်း၊ ဟင်းချက်၍စားခြင်း စသည်ဖြင့် ပြုလုပ်စားသောက်လေ့ရှိကြသည်။ နက္ခတ်၊ ကြယ်တာရာစုံညီစွာ ပေါ်ထွန်းသောကြောင့် ထိုမယ်ဇလီဖူးတွင် အနာရောဂါများပျောက်ကင်းနိုင်သည့် အစွမ်းသတ္တိရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြလေသည်။
မောင်ရှင်ကုန်းတန်းရွာ
မောင်ရှင်ကုန်းတန်းရွာ
သာဒါဆိပ်ရွာ၊ ဆင်အိုးချိုင်
သာဒါဆိပ်ရွာ၊ ဆင်အိုးချိုင်
ရေတွင်းကုန်းရွာ၊ ကံကလေး
ရေတွင်းကုန်းရွာ၊ ကံကလေး
ခေါင်းဖြူရွာ
ခေါင်းဖြူရွာ
ဖဟိပွတ်ရွာ၊ လင်းခေးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လင်းခေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိန်ချုံရွာ၊ စိန်ခြုံ
စိန်ချုံရွာ၊ စိန်ခြုံ
နီပတန်းရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
နီပတန်းရွာ (Nipatan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ပန်းထူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၉၉၅ ဖြစ်သည်။
ဂျာမန်အသံ
DW ကို ၁၉၅၃ ခုနှစ် ကတည်းကပင် အသံလွှင့် လုပ်ကိုင်သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်ထိတိုင် ကိုလုန်းမြို့မှ ထုတ်လွှင့်ခြင်းဖြစ်ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ဘွန်းမြို့ မှ ထုတ်လွှင့်သည်။ ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်ကို ဘာလင်မြို့ မှ ထုတ်လွှင့်ကာ အင်တာနက် စာမျက်နှာများ စီစဉ် ရေးသားခြင်းကို ဘာလင်မြို့ နှင့် ဘွန်းမြို့ တို့မှ ထုတ်လုပ်သည်။
နီပတန်းရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျာမန်အသံ
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၅၃ ခုနှစ် မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် ထိုအချိန်က အနောက် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ သမ္မတ သီရိုဒို ဟက်(စ်) ၏ မိန်းခွန်းတစ်ခုဖြင့် လှိုင်းတို ရေဒီယို ထုတ်လွှင့်ခြင်း စတင်သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်စွာ စီမံ ခန့်ခွဲနိုင်သည့် ပြည်သူ့ ဝန်ဆောင်မှုကဏ္ဍ ဖြစ်လာသည်။ တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ပြည်ထောင်စု အစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေး လုပ်ငန်းများထဲမှ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုလည်း ဖြစ်လာသည်။
ထုတ်လွှင့်သည့် ဘာသာစကားများ
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် (အက္ခရာစဉ်အတိုင်း) ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် (အက္ခရာစဉ်အတိုင်း) တို့ဖြင့် ထုတ်လွှင့်သည်။
ဝင်္ဂဘော်ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်
ဝင်္ဂဘော်ရွာ (Wingabaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ဝင်္ဂဘော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၉၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝင်္ဂဘော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၃ ဦး၊ မ ၆၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
မောချူးသစ်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
မောချူးသစ်ရွာ (Mawchuthit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ နမ့်နီ/နမ့်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၄၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်နီ/နမ့်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၁ ဦး၊ မ ၇၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ရီဇွမ်ရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ရီဇွမ်ရွာ(Rizum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဇီးထန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးထန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၈ ဦး၊ မ ၈၆၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကင်းပုန်ကိုင်းရွာ၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်
ကင်းပုန်ကိုင်းရွာ (Kinponkaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ထန်းလေးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၃၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းလေးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၉ ဦး၊ မ ၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းညောင်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
ကုန်းညောင်ရွာ (Konenyaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ ကောင်းကြဲ (အီ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၇၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းကြဲ (အီ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၉ ဦး၊ မ ၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်သာရွာ
ကန်သာရွာ
ဖတ်ဟီကောက်ရွာ၊ လင်းခေးမြို့နယ်
ဖတ်ဟီကောက်ရွာ (Hpathekauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ လင်းခေးမြို့နယ်၊ လွိုင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၀၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၇ ဦး၊ မ ၁၀၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လင်းခေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ပန်ရွာ၊ ဝမ်စိမ်း
ဝမ်ပန်ရွာ (Wanpang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဝမ်စိမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်စိမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၅ ဦး၊ မ ၃၂၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျခပ်ပြင်ရွာ၊ စိန်ခြုံ
ကျခပ်ပြင်ရွာ၊ စိန်ခြုံ
ပန်းထူးရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
ပန်းထူးရွာ (Panhtu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ပန်းထူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၉၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒဂုန်ရွာ
ဒဂုန်ရွာ
ဝမ်ပန်ရွာ၊ ဝမ်ဝပ်
ဝမ်ပန်ရွာ (Wanpang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဝမ်ဝပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၁၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဝပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၂၄ ဦး၊ မ ၂၆၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စဖိုသားရွာ၊ စဖိုသား
စဖိုသားရွာ၊ စဖိုသား
မော်ကျန်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
မော်ကျန်ရွာ (Mawkyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ နမ့်နီ/နမ့်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၄၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်နီ/နမ့်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၁ ဦး၊ မ ၇၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောင်းစပ်ရွာ၊ လုံးကောက်
လောင်းစပ်ရွာ၊ လုံးကောက်
ရှီးလာဒီးရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ရှီးလာဒီးရွာ(Sheelardee)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဇီးထန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၁၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးထန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၈ ဦး၊ မ ၈၆၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်ခေါင်းရွာ
ဝက်ခေါင်းရွာ
ကျူချောင်း (အရှေ့)ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်
ကျူချောင်း (အရှေ့)ရွာ (Kyuchaung(East))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ရေဖြူကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၉၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေဖြူကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၀ ဦး၊ မ ၂၁၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းပင်ကုန်းရွာ၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်
ထန်းပင်ကုန်းရွာ (Htanpinkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ထန်းပင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၂၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းပင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၃ ဦး၊ မ ၈၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်စရစ်ကုန်း (တောင်)ရွာ၊ မတ္တရာမြို့နယ်
ကျောက်စရစ်ကုန်း (တောင်)ရွာ (Kyauksayitkone(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ ကျောက်စရစ်ကုန်း (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၀၁၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင် ကျွန်းဆွတ်
မွေးဖွား	၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်၊ စနေနေ့ (၄၉ နှစ်)
အလုပ်အကိုင်	စာရေးဆရာ
နိုင်ငံသား	တောင်ကိုရီးယား
ကာလ	၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ ယနေ့ထိ
ရှင် ကျွန်းဆွတ် (신경숙) သည် တောင်ကိုရီးယား စာရေးဆရာမ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူ့အမည်တွင် “ရှင်” မှာ မိသားစု မျိုးရိုးနာမည် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ရှင် ကျွန်းဆွတ်ကို တောင်ကိုရိးယား နိုင်ငံ ဂျီရောလား ပြည်နယ် ဂျောင်ဂျပ်မြို့ အနီး ကျေးရွာတစ်ရွာတွင် ၁၉၆၃ ခုနှစ်၌ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်း ၆ ယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက် ဖွားမြင်၍ ၂ ယောက် ဆုံးသဖြင့် သူက အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ သူ့မိဘများမှာ ဝင်ငွေနည်းသည့် လယ်သမားများ ဖြစ်သောကြောင့် သူ့ကို အထက်တန်းကျောင်းသို့ မပို့နိုင်ပေ။ ထို့ကြောင့် အစ်ကိုရှိရာ မြို့တော် ဆိုး(လ်)သို့ သွားကာ လျှပ်စစ်ပစ္စည်း စက်ရုံတွင် နေ့ဖက် အလုပ်လုပ်ရင်း ညကျောင်း တက်ခဲ့ရသည်။ ဆိုး(လ်) အနုပညာ အသက်မွေး ပညာသင်ကျောင်းမှ အကျိုးပြု စာပေ ရေးသားခြင်း ဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရရှိပြီး၊ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် “ဆောင်းရာသီ၏ ယုံတမ်းပုံပြင်” ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင် ဝင်ရောက်သည်။ ၃၈၆ မျိုးဆက် ဟု ခေါ်တွင်ကြသည့် အမျိုးသမီး စာရေးဆရာမများထဲမှ တစ်ယောက်ဖြစ်သည့် ဂေါင်း ဂျီယန်းနှင့် ကင်(မ်) အင်ဆက် တို့နှင့် တချိန်တည်း ပေါ်ထွက်လာသည့် ခေတ်ပြိုင် စာရေးဆရာမလည်း ဖြစ်သည်။
အခြားဘာသာသို့ ဘာသာပြန်သည့် စာအုပ်များ
“အထီးကျန် အခန်းငယ် တစ်ခန်း” ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဂျာမဏီ နိုင်ငံတွင် ဂျာမန် ဘာသာသို့ လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန် နိုင်ငံတွင် ဂျပန် ဘာသာသို့ လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ တရုတ်ဘာသာသို့ လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ ပြင်သစ် ဘာသာသို့ လည်းကောင်း ပြန်ဆိုကြသည်။ ဤ စာအုပ်ပါ စာပိုဒ်များကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်၌ စာပေ သုံးသပ်ချက်အဖြစ် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ဘာသာ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ “ခေါင်းလောင်းတွေရဲ့ အသံ” စာအုပ်ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ တရုတ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ “စတော်ဘယ်ရီ စိုက်ခင်း” စာအုပ်ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ တရုတ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသည်။ “ယိ ဂျင်” စာအုပ်ကို ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ ပြင်သစ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ဝတ္ထုတိုများကို ဂျပန်၊ ပြင်သစ်၊ မွန်ဂိုးလီးယားနှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု တို့တွင် ၎င်းတို့ အသုံးပြုသည့် ဘာသာ စကားများသို့ ပြန်ဆို ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။
နိုင်ငံတကာ စာပေဆု
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် အာရှ အမျိုးသား စာပေဆုကို “မေ့မေ့ကို ကြည့်ရှုထားပေးပါ ခင်ဗျာ” စာအုပ်ဖြင့် ရရှိသည်။ သူသည် အာရှ အမျိုးသား စာပေဆုရသည့် ပထမဆုံးနှင့် တစ်ဦးတည်းသော အမျိုးသမီးလည်း ဖြစ်သည်။
ဆူလာရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
ဆူလာရွာ (Sular)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ပန်းထူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၉၉၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြက်ရေကြီးရွာ
ကြက်ရေကြီးရွာ
ဆံမိုက်တိန်းရွာ၊ လင်းခေးမြို့နယ်
ဆံမိုက်တိန်းရွာ (Hsanmaikting)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ လင်းခေးမြို့နယ်၊ လွိုင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၀၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၇ ဦး၊ မ ၁၀၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လင်းခေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်မိုင်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှစ်ဆယ်ရာစု မြေခွေး
၁၉၁၅ ခုတွင် ဝီလီယံဖော့ (William Fox) တည်သော ဖော့ ရုပ်ရှင်ကော်ပိုရေးရှင်း (Fox Film Corp.) နှင့် ၁၉၃၃ ခုတွင် ဒါရယ် ဇန်နက်၊ ဂျိုးဆက် ရှနက်၊ ရေမွန် ဂရစ်ဖစ်နှင့် ဝီလီယံ ဂိုးယက် တို့ ထောင်သော နှစ်ဆယ်ရာစု ရုပ်ရှင် (Twentieth Century Pictures) တို့ ၁၉၃၅ ခု မေလ ၃၁ ရက်တွင် ပေါင်းကာ နှစ်ဆယ်ရာစု မြေခွေးဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။ အမေရိကန် ရုပ်ရှင်အသင်း (Motion Picture Association of America) ၏ အသင်းဝင် ဖြစ်သည်။
ယာဖာဒီးရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ယာဖာဒီးရွာ(Yarhpardee)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဇီးထန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၁၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးထန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၈ ဦး၊ မ ၈၆၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကျွန်းတောရွာ၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်
ကျွန်းတောရွာ (Kyuntaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်၊ ထန်းပင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၂၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းပင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၃ ဦး၊ မ ၈၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွာပြီ။
ယာဖာဒီးရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းတောရွာ၊ မင်းတုန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်ယွန်းချောင်းရွာ၊ ယွန်းချောင်း
အောက်ယွန်းချောင်းရွာ၊ ယွန်းချောင်း
​ရေမကျီးချောင်ရွာ၊ ကံကလေး
ရေမကျီးချောင်ရွာ၊ ကံကလေး
မိုင်းကွန်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
မိုင်းကွန်းရွာ (Mongkun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ နမ့်နီ/နမ့်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၄၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်နီ/နမ့်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၁ ဦး၊ မ ၇၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ မိုင်းယွန်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တယ်ရုံလူမျိုး
တယ်ရုံ ( တရုံ သို့မဟုတ် တုလုံဟုလည်းခေါ်သည်) လူမျိုး (endonym: )သည် လူမျိုးစုတစ်စု၏အမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည်တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသော လူမျိုးစု ၅၆ မျိုးအနက်မှ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းလူမျိုးဦးရေ ၆၀၀၀နီးပါးကို ယူနန်ပြည်နယ်ရှိ နူးကျန်းလီဆူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုရှိ ကုံရှန်တယ်ရုံနှင့် နူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ထို့အပြင် တယ်ရုံလူမျိုး ၆၀၀ခန့်ကို ကုံရှန်တယ်ရုံနှင့် နူကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်၏မြောက်ဘက်၊ ပင်ကျုံးလွော်ရွာအနီးရှိ နူမြစ် ( သံလွင်မြစ် )၏အထက်ပိုင်း တုလုံချိုင့်ဝှမ်းတွင်မြင်တွေ့နိုင်သည်။
သမိုင်း
တယ်ရုံများ၏ မူလအစနှင့် ပတ်သက်၍ စာရွက်စာတမ်းအနည်းငယ်သာရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ထန်မင်းဆက် ကာလအတွင်း Derung သည် နန်ကျောက်ဘုရင်များစိုးစံသည့် Dali Kingdom တို့၏တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်ဖြစ်သည်ဟုလူသိများသည်။ Tsawarong တောင်ဘက်စွန်းရှိ Derung ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကိုတိဘက်များက Changyul သို့မဟုတ် Kiongyul ဟုခေါ် ကြသည် ။ ဆိုလိုသည်မှာဘီယာချိုင့်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ Yuan မင်းဆက် မှ Qing မင်းဆက် အထိ Derung ကိုဒေသခံတိဘက်သို့မဟုတ် Nakhi အု"ပ်စိုးသူများကအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူတို့ကနှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းတရုတ်ကိုချီးကျူးဂုဏ်ပြုကြသည်။ ဒေသခံ Lama သည် Changputong ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းသည် Weixi သို့ပို့သည်။ ၁၉၁၃ တွင်ဒီနယ်သည်ဗြိတိသျှတို့၏တိုက်ခိုက်မှုကိုချေမှုန်းရန်ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိထိုလူမျိုးစုတွင်နာမည်များစွာကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ သူတို့က Qing စဉ်အတွင်းယွမ်စဉ်အတွင်း Qiao နှင့် Qiu နှင့် Qu အဖြစ်အမည်များကိုလက်ခံရရှိခဲ့သည်။
ကြည့်ရှုပါ
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ
ဗဒုံနတ်
အလုံဘိုးတော်ကြီး ခေါ် ဗဒုံနတ်သည် မြန်မာ့မိရိုးဖလာကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ပုဂံပြည် အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် နတ်လည်း ဖြစ်သည်။
ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်း
ပဋိက္ကရားပြည်တွင် ကုလားမင်းသား ညီနောင်နှစ်ပါးသည် စစ်ဖြစ်လေရာ ညီတော်ဖြစ်သူ "ပဋိစက္က" သည် အရေးနိမ့်လေသည်။ ထိုအခါ တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးလာပြီး အနော်ရထာမင်းထံသို့ ဝင်ရောက်ခစားခဲ့သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် သနားတော်မူသဖြင့် နယ်မြေကို ရှာဖွေပြီး မြို့တည်နေစေရန်နှင့် နှစ်စဉ်မပျက် ရွှေပန်းခိုင်၊ ငွေပန်းခိုင်ကန်တော့ လက်ဆောင်ပဏ္ဍာများ ဆက်သွင်းရန် မိန့်တော်မူခဲ့သည်။
မုံရွာနှင့် ပဋိစက္က
ထို့နောက်တွင် ပဋိစက္ကသည် နယ်မြေရှာရန် ထွက်လာခဲ့သည်။ မုံရွာဖြစ်လာမည့် နေရာသို့ ရောက်လာသည့်အခါတွင် မုန့်သည်တစ်ယောက်သည် မုန့်ရောင်းကာ လုပ်ကိုင်စားသောက်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့နောက်တွင် ပဋိစက္ကသည် ထိုအမျိုးသမီးကို မေတ္တာရှိသဖြင့် လင်သားရှိမရှိ မေး၏။ မရှိမှန်းသိ၍ သိမ်းပိုက်လေသည်။ ၎င်းဒေသကို မုန့်သည်မရွာ ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ကာလာပြောင်းလဲလာသည့်အခါ မုန့်သည်ရွာ၊ မုန့်ရွာ၊ မုံရွာ စသည်ဖြင့် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ကြည့်ပဒုံ
ဤသို့ဖြင့် နယ်မြေဆက်လက်ရှာဖွေခဲ့၏။ မြို့တည်ဖြစ်မည့် နေရာနှင့် မနီးမဝေးနေရာသို့ ရောက်ရှိသည့်အခါတွင် ယုန်တစ်ကောင်သည် ခွေးကိုလိုက်လျက် ရှိသည်ကို မြင်ကြ၍ "ဟော …. ကြည့်ပ ယုန် …. ကြည့်ပ .... ယုန်" ဟု တအံ့တဩ ဆိုကြသည်။ ကာလကြာညောင်းလာသည့်အခါတွင် "ကြည့်ပဒုံ" ဟု တွင်လာခဲ့သည်။
၎င်းကြည့်ပယုန် ချုံနေရာကို အောင်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ပြီး မြို့တည်ခဲ့သည် မင်းကြီးက သနားတော်မူလိုက်သည့် ကျွဲဖြူသရေကို သေးငယ်သော နန်းမျှင်များ ပြုလုပ်ကာ ထိုသားရေ နန်းမျှင်ကြိုးဖြင့် လေးထောင့်သတ်မှတ်ကာ မြို့တည်ကာ နေခဲ့သည့်။
ပဋိစက္ကမင်း
ပဋိစက္ကမင်းသည် စဉ်းစားဉာဏ် ကျယ်ဝန်း၏၊ ပစ္စည်းဥစ္စာ ပြည့်စုံ၏၊ လူအများအား မိဘများက ထားရှိသည့် မေတ္တာမျိုးဖြင့် အုပ်ချုပ်သဖြင့် ၎င်းကို "ကုလားဉာဏ်ကြွယ် ဘသူကြွယ်" ဟု ခေါ်ကြသည်။ ပဋိစက္ကမင်းသည် အနော်ရထာမင်းအား နှစ်စဉ်ဘဏ္ဍာလက်ဆောင်တော်များ ဆက်သခဲ့သည်။
နတ်ဖြစ်ခြင်း
ကာလကြာသည့်အခါတွင် လက်ဆောင်များကို ပေးပို့ဆက်သခြင်း မရှိတော့ဘဲ သုံးနှစ်မျှနေခဲ့လေသည်။ (အချို့က သွားရောက်ပို့သည့်သူများက မင်းကြီးထံမပို့ဘဲ လမ်းတစ်ဝက်မှ ဖြတ်ကာ ယူကြသည်ဟုလည်း ဆိုသည်။)
ထိုအခါတွင် အနော်ရထာမင်းကြီးသည် မှူးမတ်စေတမန်များကို အမိန့်ရာဇသံနှင့် လွှတ်လိုက်၏။ ထိုအခါ ပဋိစက္ကသည် အဖမ်းမခံဘဲ ခုခံ၏။ သို့သော် မတတ်သာဘဲ ရှုံးနိမ့်ကာ ထွက်ပြေးရလေသည်။ ရှေးက သွားလွှမ်းတောင်ဟု ခေါ်ပြီး ယခုအခါ စလွန်းတောင်ဟု ခေါ်သည့် တောင်သို့ ရောက်သည့်အခါတွင် ပဋိစက္ကသည် ရန်သူ့လက်တွင် သေခြင်းထက် မိမိကိုယ်ကို သတ်၍ သေရသည်က မြတ်သည်ဟု ဆိုကာ မြင်း၏ မျက်နှာကို ပဝါစည်းလေ၏။ ထို့နောက်တွင် ချင်းတွင်းမြစ်အတွင်းသို့ ဒုန်းစိုင်းစီးကာ ခုန်ချခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် သေဆုံးကာ နတ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းနောက်တွင် မင်းကြီးက ရှေးအခါက ဗဒုံမြို့ ယခု အလုံမြို့တွင် ဘိုးတော်ကြီးအမည်ဖြင့် အပိုင်စား ပေးခဲ့သည်။
ကိုးကွယ်ယုံကြည်ခြင်း
ရိုးရာအစဉ်အလာအရ ကိုးကွယ်ကြသူများသည် ချက်ထားသည့် ထမင်းအိုး၊ ဟင်းအိုး၊ ပန်းကန်ခွက်ယောက်တို့ကို လှည်းဦးပေါ်တင်ကာ လူတစ်ယောက်က လှည်းထမ်းပိုးကို ကိုင်ကာ မြှောက်ထားပြီး "ဘိုးတော်ကြီးခင်ဗျား မြေးဖြစ်သူ ကျေးတော်မျိုး ကျွန်တော်မျိုးများက လှည်းဦးကန်တော့်ပါသည် ခင်ဗျား" ဟု ဆိုကာ လှည်းဦးကို မြေကြီးပေါ်သို့ ပစ်ချရ၏။ သို့သော် အိုးခွက်တို့သည် ဖိတ်စဉ် ကွဲအက်ခြင်း လုံးဝမရှိပေ။
သိုးဆောင်းကြီး၊ သိုးဆောင်းလေး၊ နတ်ထိန်း၊ နတ်ကတော်များသည် မီးပုံကြီးကို ဝိုင်းက လှည့်ပတ်ပြီး လက်ဝါးကို ဖြန်ပြီး မီးကင်လိုက် ရင်ဘတ်ကိုကပ်လိုက် မီးပြန်ကပ်လိုက်နှင့် ပြုလုပ်ကာ ကခုန်ကြသည်။
အ.ထ.က(၂)ဒဂုံ
အမှတ် (၂) အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း၊ ဒဂုံ (အတိုကောက် အ.ထ.က(၂) ဒဂုံ၊ ယခင်အမည် မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း၊ ရန်ကုန်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ မြို့မကျောင်းလမ်း၊ အမှတ် ၃၅၃ တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၇) ရက်တွင် ဗဟန်းမြို့နယ်၌ စတင် တည်ထောင်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသားကျောင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ပထမဆုံးသော မြို့မ ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးမှာ ဦးဖိုးလတ် ဖြစ်သည်။
မြို့မကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံပညာရေး လောကတွင် ထင်ရှားသည်။ အထူးသဖြင့် အမျိုးသားပညာရေးကို အင်္ဂလိပ်အစိုးရကျောင်း၊ သာသနာပြု မစ်ရှင်ကျောင်းများနှင့် ရင်ပေါင်တန်းနိုင်ရန် မြို့မအမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းကြီးကို ပြုစု ပျိုးထောင်ပေးခဲ့သူ မြို့မဖခင်၊ သုခမိန်တစ်ဦးအဖြစ် ဆရာကြီးဦးဘလွင်သည်ထင်ရှားသည်။ မြို့မကျောင်းအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ သမာဓိမြို့ဝန် ပန်းကန်စက် ဦးသော်၊ မြို့မကျောင်းအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဓာတုဗေဒမင်းကြီးနှင့် ဝန်ကြီး ဦးချစ်သောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့ မြို့မမိန်းကလေးကျောင်းတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ဆာဦးသွင် တို့မှာမြန်မာပြည် သမိုင်းတွင်လွန်စွာထင်ရှားသည်။
ဆန်စက်ပိုင်ရှင် ပန်းကန်စက်ပိုင်ရှင် ပန်းကန်စက်ဦးသော်၊ ဆန်ပွဲစားကြီးဦးဘိုးမြိုင်၊ နှင့် ဆန်စက်ပိုင်ရှင် ဆာဦးသွင် တို့သည် မြို့မကျောင်းဆောက်လုပ်ရေးအတွက် ငွေကြေး မ,တည် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မီးပုံးပျံ ဦးကျော်ရင် သည် ရန်ကုန်မြို့၊ ကန်တော်ကြီး အလယ်ကျွန်း၌ မီးပုံးပျံ သုံးကြိမ်တိုင် အောင်မြင်စွာ စီးပြခဲ့သည်။ ရရှိသမျှ ငွေအားလုံးကိုလည်း ကုန်ကျစရိတ်မျှသာ နှုတ်ယူပြီး မြို့မကျောင်း ဆောက်လုပ်ရေး ရန်ပုံငွေသို့ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဗမာနိုင်ငံ ဒုတိယ ဘုရင်ခံ ဆာရယ် ဂျီနယ် ကရက်ဒေါက် (Sir Reginald Craddock) က အတည်ပြုလိုက်သော တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ပေးရန် အနှံ့အပြား တောင်းဆိုမှုများကို အစိုးရက မလိုက်လျောသောကြောင့် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့ (၁၂၈၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့) တွင် မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံး တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသပိတ် ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ ထိုသို့ ကျောင်းသားသပိတ် မှောက်စဉ်အတွင်း ပညာသင်မပျက်စေခြင်းငှာ ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ်ကွက်တွင် အမျိုးသား ကောလိပ်တစ်ကျောင်းကို ပညာရေးစိတ်ထက်သန်သူများနှင့် သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားများက ဦးစီးတည်ထောင်ကြ၏။ နောင်တွင် သပိတ်လှန်သော်လည်း သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားများပင် ကျွန်ပညာကို ဆက်လက် မသင်လိုတော့ပြီဟု ဆုံးဖြတ်ကာ တိုင်းပြည်အနှံ့ မြို့မကျောင်း အစရှိသော အမျိုးသားကျောင်း ၉၃ ကျောင်း တည်ထောင်ခဲ့၏။
မြို့မကျောင်း သည် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်း မြို့နယ်တွင် စတင် တည်ထောင်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသားကျောင်း ဖြစ်သည်။ ရွှေတိဂုံဘုရား အရှေ့ဘက်မုဒ်ဦးအနီးရှိ ဗဟန်းကြားတောရကျောင်း ရွှေကျင်ကျောင်းတိုက်၊ ဦးအရိယကျောင်းတိုက်၊ တိုင်တစ်ရာကျောင်း၊ ဒေါ်ကြုတ်ဇရပ် စသော ဘုန်းကြီးကျောင်းများ၊ ဇရပ်များတွင် ဗဟိုနေရှင်နယ်အမျိုးသားကျောင်း (မြို့မ တိုင်းရင်းသားအထက်တန်းကျောင်း) ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၂၁ မတ်လမှ ၁၉၂၃ မတ်လအထိ လမ်းမတော် သရက်တောကျောင်းဝင်း၊ မှန်ကင်းဘုန်းကြီးကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရသည်။ မြို့မတိုင်းရင်းသားအထက်တန်းကျောင်း (မြို့မကျောင်း) ကို ဗဟန်းမြို့နယ်မှသည် လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ လမ်းမတော်မြို့နယ် မှသည် ဒဂုံမြို့နယ် ဂေါ်ဒွင်လမ်း (မြို့မကျောင်းလမ်း)သို့ ပြောင်းလဲဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် ပြည်သူပိုင်သိမ်းဆည်းသည်အထိ ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ပြည်သူပိုင်သိမ်းပြီးနောက် အ.ထ.က(၂)ဒဂုံ အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။
မြို့မကျောင်းကို ဗဟန်းမြို့နယ် မှသည် လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ လမ်းမတော်မြို့နယ် မှသည် ဒဂုံမြို့နယ် ဂေါ်ဒွင်လမ်း (မြို့မကျောင်းလမ်း)သို့ ပြောင်းလဲဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မြို့မကျောင်းသစ်ကြီးကို ဒဂုံ မြို့နယ်ဂေါ်ဒွင်လမ်း( မြို့မကျောင်းလမ်း) ၌ ၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက် တနင်္လာနေ့ ညနေ ၄:၃ဝ နာရီတွင် အလယ်တောရ ဆရာတော် ဦးကောသလ္လ ကိုယ်တိုင် ပန္နက်ချပေးခဲ့ပြီး ၁၉၃၁ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလ (၄) ရက်တွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် မြို့မကျောင်းသားကျောင်းသူဟောင်းများအသင်းအား တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကျောင်းအုပ်ကြီးများ
မြို့မကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဆရာကြီးဦးဘလွင် (၁၈၉၂-၁၉၆၈) မှာ ၁၉၂၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၃ ခုနှစ် အထိ မြို့မကျောင်းဆရာနှင့် မြို့မကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည်။ ဦးဘလွင်သည် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှ ကွယ်လွန်ချိန် ၁၉၆၈ ခုနှစ်အထိကွယ်လွန်သည့်တိုင် မြို့မကျောင်းအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ အကျိုးတော်ဆောင် ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထင်ရှားသော ကျောင်းသား‌ဟောင်းများ
• စွန်းလွန်းဆရာတော် အရှင်ဝိနယ
• မြို့မကျောင်းသားကျောင်းသူဟောင်းများအသင်း ဥက္ကဋ္ဌ မြန်မာနိုင်ငံ ၏ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု (နု-အက်တလီ စာချုပ်)
• မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်၏ ဒုတိယ ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် သခင်လှဖေ (ဗိုလ်ချုပ်လက်ျာ) (လက်ျာ-ဖရီးမင်းစာချုပ်)
• ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဝန်ကြီး ဗိုလ်မင်းခေါင်
• ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်မှူးကြီးဇေယျ
• ပညာရေးဝန်ကြီးဦးရန်အောင် (ရှေ့နေချုပ် တရားသူကြီးချုပ်)
• ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး မြန်အောင်ဦးတင်
• သခင်ချစ် (အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်)
• ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် (ပင်လုံစာချုပ်)
• အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် သခင်သိန်းဖေ (ဝါးခယ်မ)
• အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီဝင် တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေများကောင်စီဝင် ဒေါ်မြင့်မြင့်ခင် (နိုတြီပဗ္ဗလစ်ရှေ့နေကြီး)
• အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ခေါင်းဆောင် သတင်းစာဆရာကြီး ဦးဝင်းတင်
• ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်သောင်းတင်
• ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ) ဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးချုပ် ချစ်လှိုင်
• ဦးဇော်ဝင်း(ကျား) (အမျိုးသားပညာဝန်ဦးဖိုးကျား၏သား)
• ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဘုန်းမြင့်
• တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သိန်းဝင်း
• ဝန်ကြီး ဒုတိယ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်လှ
• တပ်မတော် စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ် ဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်စိန်ထွား
• ဗိုလ်မှူးကြီးသောင်းကြည် (လမ်းစဉ်ပါတီ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး)
• ကက (ဆေး)  တပ်မတော် ဆေးဝန်ထမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူး သံအမတ်ကြီး ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဝင်း(ဒေါက်တာကျော်ဝင်း)
• သံအမတ်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီး ညွန့်ဆွေ (ဒုတိယဝန်ကြီး)
• ဦးလှိုင်ဝင်း (ဒုတိယဝန်ကြီး၊ လူမှုဝန်ထမ်းကယ်ဆယ်ရေးနှင့်ပြန်လည်နေရာချထားရေး)
• ဗိုလ်မှူးကြီးသန်းဇင် (ဒုတိယဝန်ကြီး၊ ကျန်းမာရေး)
• ဒေါက်တာမောင်မောင်ခ (ပထမဆုံးသော မြန်မာလူမျိုး ရူပဗေဒပါမောက္ခ၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ပါမောက္ခချုပ်)
• ဒေါက်တာအောင်ကြီး (ပါချုပ်၊ စက်မှုတက္ကသိုလ်)
• ဒေါက်တာဒေါ်တင်တင်မွှန်း (ဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံမိခင်နှင့်ကလေးစောင့်ရှောက်ရေး)
• ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ) အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဒေါ်သန်းသန်းနု (ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု၏သမီး)
• ရဲမှူးချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီးအောင်နွယ်
• ဒေါက်တာဒေါ်ရီရီလှ (ကလေးအထူးကုဆရာဝန်ကြီး)
• ခွဲစိတ်အထူးကု ဆရာဝန်ကြီးပါမောက္ခ ဒေါက်တာမြတ်သူရ
• ဒေါက်တာမြင့်သောင်း (ပါမောက္ခ၊ အရိုးအထူးကုဆရာဝန်ကြီး)
• ဒေါက်တာညွန့်သိန်း (အထူးကုဆရာဝန်ကြီး၊ ပါမောက္ခ၊ ဆေးပညာဌာန)
• ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးဗိုလ်မှူးကြီးဉာဏ်ထွန်းဦး
• ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အထက (၂) ဒဂုံ  ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီးဦးတင်မောင်ထွန်း
ကျောက်ဖြလာရွာ
ကျောက်ဖြလာရွာ
အ.ထ.က(၂)ဒဂုံ
စာပေပညာရှင်များ
• ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း
ကျူချောင်း (အလယ်)ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်
ကျူချောင်း (အလယ်)ရွာ (Kyuchaung(Middle))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ ရေဖြူကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၉၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေဖြူကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၀ ဦး၊ မ ၂၁၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
အ.ထ.က(၂)ဒဂုံ
စာပေပညာရှင်များ
• ဒေါက်တာထင်အောင်
• ဆရာဇော်ဂျီ
ကျူချောင်း (အလယ်)ရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အ.ထ.က(၂)ဒဂုံ
စာပေပညာရှင်များ
• ဦးနု
• မောင်ထင်
• မြို့မဆရာဟိန်
• ဆရာကြီး ဦးစံထွား
• ဆရာ သိပ္ပံမောင်ဝ
• ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ ဦးဘသန်း
• ဆရာဦးအောင်မြင် (မြို့မမောင်)
• ဦးတင့်ဆွေ
• မင်းနွယ်
• ပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာမောင်မောင်ခ
• တော်ဘုရားလေး အောင်ဇေ
• ကထိက ဒေါ်မြင့်သန်း
• ငွေတာရီ
• မြို့မ အုန်း
• လင်းယုန် မောင်မောင်
• ကြီးကြီးစော
• မစန္ဒာ
• ယုဝတီခင်ဦး
• မောင်ဆုရှင်
• ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဦးသက်ထွန်း
• ဂျာနယ်ကျော်မမလေး
• ဂျာနယ်ကျော် တင့်ဆွေ
• သတင်းစာဆရာကြီး ဟံသာဝတီ ဦးဝင်းတင်
• အကယ်ဒမီ စန္ဒရားလှထွတ်
• တက္ကသိုလ် တင်မြင့်
• စိန်လွင်လေး
• မြင့်သိန်း (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်)
• လွန်းထားထား (ဆေးတက္ကသိုလ်)
• ရဲရင့်ရန်နိုင်
• အောင်ခိုင်မြင့် (ပညာရေး)
• ပါမောက္ခသိန်း (ပါမောက္ခဒေါက်တာညွန့်သိန်း)
• မောင်မိုးယံ (ဗိုလ်မှူးမျိုးသန့်)
ရုပ်ရှင်၊ ဂီတ၊ အနုပညာရှင်များ
• စန္ဒရားလှထွတ်
• စန္ဒရားငွေစိုး
• စန္ဒရားနီနီ
• စန္ဒရားမောင်မောင်အေး
• တေးရေးပုဏ္ဏက
• ဆန်းဝင်း (ရွှေမန်းတင်မောင်၏သား)
• ခင်အေးဟန်
• နေစိုး
• သမန်းကျားမျိုးသန့်
• မေယု
• မောင်သန်းဝင်း
• ခင်သီတာထွန်း
• ခင်အုန်းမြင့်
• တေးသံရှင် လှမြင့်ဦး
• ဂီတစာဆို မောင်တင့်နွယ်
• ဂီတစာဆို မောင်ကြေးမုံ
• မြို့မကြည်ကြည်အေး
• မြန်မာပြည်သိန်းတန်
• တစ်ခိုင်လုံးရွှေ အေးအေးမြင့်
• မို့မို့အေး (မိုးနတ်သူဇာအငြိမ့်)
• ဒါရိုက်တာ ညီညီထွန်းလွင်
• ဒါရိုက်တာ စိန်ဖေတင်
• ဒါရိုက်တာ ဦးတင်ယု
• ဒါရိုက်တာ ခင်မောင်ဦး (မောင်မဲ)
• ဒါရိုက်တာ မောင်မောင်မြင့်
• အကယ်ဒမီ အင်္ဂလန်စိန် (ငြိမ်းငြိမ်းအိ)
• အောင်ရဲလင်း
• စံရတီမိုးမြင့်
• အေဝမ်းသိန်းဇော်
• ဝင်းမော် (ရွှေသံဇဉ်)
• ခင်ချမ်းသာ (Iron cross)
• မိတ်ကပ် ခင်စန်းဝင်း
• ဆိုင်းပညာရှင် စိန်မျက်ပြူး
ကျော်ကြားမှု
မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရက မြို့မကျောင်းကို ဂုဏ်ပြုသော အားဖြင့် ကျောင်းတည်ရှိရာ လမ်းကို ဂေါ်ဒွင်လမ်းမှ မြို့မကျောင်းလမ်း အဖြစ်ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ မြို့မကျောင်းကို ဂုဏ်ပြုသော အားဖြင့် မိုင်ဒါကွင်းကို မြို့မ ကွင်းအဖြစ်ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။
ကျောင်းဝတ်စုံ
မြို့မကျောင်း အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ပန်းကန်စက် ဦးသော် က မြို့မကျောင်း၏ လုံချည် အစိမ်းရောင်နှင့် အင်္ကျီအဖြူရောင် ကျောင်းဝတ်စုံသည် နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းကပင် သတ်မှတ်ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြောင်း ယခု မြန်မာနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းဝတ်စုံကို တူညီဝတ်စုံ သတ်မှတ်ရာတွင် မိမိတို့ မြို့မကျောင်း၏ လုံချည်အစိမ်း အင်္ကျီအဖြူရောင်ကို စံပြ နမူနာယူပြီး သတ်မှတ်သင့်ကြောင်း၊ အဖြူရောင်သည် စိတ်ထားဖြူစင်ခြင်း။ ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုပြီး အစိမ်းရောင်သည် စိမ်းလန်းစိုပြည်သော မြန်မာ့ ဆန်ရေစပါးကို ကိုယ်စားပြုကြောင်း၁၉၆၂ ခုနစ်တွင် မြို့မကျောင်း (၄၂) နှစ် မြောက် နှစ်ပတ်လည် အခမ်းအနားတွင် မိန့်ကြားခဲ့သည်။ များမကြာမီ မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရကလည်း တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းများအားလုံး၏ တူညီ ဝတ်စုံ အဖြစ် အဖြူနှင့် အစိမ်းကို သတ်မှတ်ခဲ့ကြောင်း ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ထိုကြောင့် အင်္ကျီအဖြူရောင်၊ လုံချည်အစိမ်း တူညီကျောင်းဝတ်စုံအစ၊ မြို့မက ဟူ၍ ဆိုရိုးစကား ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။
အမွေအနှစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း
ရန်ကုန်မြို့ပြအမွေအနှစ်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အထက(၂)ဒဂုံ (မြို့မကျောင်း) အား ၂၃ ခု မြောက် မြို့ပြအမွေအနှစ်အဆောက်အအုံအဖြစ် အပြာရောင်ကမ္ဗည်းပြားတပ်ဆင်ခဲ့သည်။
ကုန်းညောင်ရွာ၊ မန်အိုင်
ကုန်းညောင်ရွာ (Konenyaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ မန်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၆၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၄၇ ဦး၊ မ ၂၃၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျင် (ကစားစရာ)
ဂျင်
ဂျင်ဆိုသည့် ကစားစရာသည် သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ရပြီး ကြိုးနှင့် ရစ်ပတ်ကာ လည်၍ရအောင် ပြုလုပ်ထားသော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ ဂျင်အမျိုးအစားများစွာရှိသည်။
အမျိုးအစား
ခြေထာက်တွင် သံချောင်း တပ်ထားသော ဂျင်ကို ကုလားဂျင် ဟုခေါ်သည်။ မြန်မာဂျင် (သို့) ကလပ်ဂျင် သည် ပွတ်စင်တွင်ပွတ်ခံပြီး ခြေထောက်ရော ကိုယ်ထည်ပါ တစ်ဆက်တည်းရှိသော "ကလပ်ဂျင်" ဖြစ်ပေ၏။ ၎င်း၏ကိုယ်ထည်ဂျင်လုံးနှင့် ခြေထောက်ကြားတွင် ကြိုးရစ်ရန် မြောင်းကလေးပါသည်။ ထိုမြောင်းကလေးသည် ကလပ်သဖွယ် အနားလန်နေသောကြောင့် ကလပ်ဂျင်ခေါ်ခြင်း ဖြစ်ပေ၏။ ကြုံရာသစ်သားဖြင့် လုပ်စေကာမူ လက်ပံသား၊ ဒီဒူးသားဖြင့်ကား မလုပ်ကြပါ။ မကျည်းနှစ် ဒေါင်ဒေါင်လန် သမင်ဖြူ ချော်လို့လဲ၊ ရှားသားဖျန်းဖျန်းကွဲ ဟု စာချိုးမူ ရှိသည်။
ဂျင်ကြိုး
ဂျင်ကို လည်ရန်အတွက် ဂျင်ကြိုးကို ပြုလုပ်ရသည်။ ပိုက်ဆံလျှော်နှင့် ချဉ်ပေါင်လျှော်သည် အခြားနေရာတွင်သာ ကောင်းမွန်သော်ငြား၊ ဂျင်ပေါက်ရာတွင်မူ ပေလျှော်ကို မမီပေ။ ပေလျှော်ဟု ဆိုရာ၌ အလက်များကြွေကျပြီး ထီးထီးမား ဖြစ်နေသော ပေပင်ကြီးကို မဆို၊ လမ်းဘေးတွင် ပေပင်လော၊ ထန်းပင်လော မသဲကွဲသေးသည့် အရွက်ရှိသည့် ပေပင်မှ ပေရွက်ကို ခွာယူရသည်။ ထို့နောက် ဆုတ်ရသည်။ အရွက်ကို ပင်စည်မှ ခွာစဉ်တွင် ထန်းရွက်နှင့် ပေရွက် မကွဲပြားပါ။ သို့ရာတွင် ဆုတ်ဖြဲသော အခါကျမှ ကွဲပြားစွာ ပေါ်လွင်ပါသည်။ ပေရွက်အကောင်းကို နှစ်စ၊ သုံးစ ဖြစ်အောင် ဆုတ်ဖြဲသောအခါ အမျှင်ထွက်နေသည်။ ထန်းမှာ အမျှင်မထွက်ပေ။ ထိုပေရွက်ကို အနည်းငယ် သုံးလွန်းတင် ကျစ်ရသည်။ စတင်ကျစ်ကတည်းက နားသန်ကွင်း ပါရသည်။ နားသန်ကွင်းမပါသော ကြိုးသည် ဂျင်ကြိုး မဖြစ်နိုင်ပေ။
ဂျင်ကြိုးသည် အရှည် နှစ်တောင့်ထွာခန့် ရှိရမည်။ ကြိုးကျစ်အပြီးတွင် ချောမွေ့စေရန်၊ စန့်စန့်ရပ် ရှိစေရန်အတွက် တိုင်တစ်တိုင်ကို ပတ်ကာ လျှောတိုက်ရသည်။ နားသန်ကွင်းကို အသုံးပြု၍ ကောင်းအောင်ပြင်ဆင်ရသည်။ ကြိုး၏အစကို ထိုကွင်းထဲသို့ ထိုးသွင်းရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကွင်းသည် ဂျင်ပေါက်ရာတွင် အဓိကကျသော ကွင်းဖြစ်သည်။
ဂျင်ပေါက်ကစားနည်း
ဂျင်ပေါက်ကစားရာတွင် ဦးစွာအပေါက်ခံရသူကို ရွေးချယ်ရသည်။ ရွေးချယ်ပုံမှာ သုံးမျိုး ရှိသည်။
ဂျင် အသေအရှင် ရွေးခြင်း
ပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင်မည့်သူများသည် မြေပေါ်သို့ ဂျင်ကို ချပေါက်၏။ အရင်ဆုံး ရပ်သွားသော ဂျင်ကို ဝိုင်းပေါက်ကြရသည်။
စည်းတွင်း၌ ဖမ်းခြင်း
စည်းဝိုင်းတစ်ခုကို အများအကြိုက်ညီသည့် အကျယ်အဝန်းအတိုင်း မြေပေါ်တွင်ရေးခြစ်သည်။ ဂျင်ကို စည်းတွင်းသို့ပေါက်ထည့်ရသည်။ ကြိုးဖြင့်ဆွဲမြှောက်ဖမ်းရသည်။ ထိုသို့ပေါက်ကြစဉ် ဂျင်တစ်လုံးသည် အကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့် စည်းတွင်း၌သေသွားလျှင် ထိုဂျင်ကို ဝိုင်း၍ ပေါက်ကြရသည်။ ဝိုင်းဝန်းပေါက်သောဂျင်များ အရှိန်မသေမီ ဖမ်းကြရသည်။ မဖမ်းနိုင်ခင် အရှိန်သေသွားလျှင် ထိုဂျင်ပါ အပေါက်ခံရသည်။
သတ်မှတ်သောနည်းဖြင့်ဖမ်းခြင်း
မြန်မာဂျင်၏ အကောင်းဆုံးသော ကစားနည်းကို ဖော်ထုတ်ခြင်း ဖြစ်၏။
ဖမ်းနည်း(၁၁)မျိုးမှာ
မြေကွင်းဆွဲ
ဆမ
ဂျင်လည်နေစဉ် လက်မ၌စွပ်ထားသော ကွင်းလျှောကို ပြင်ဆင်ရသည်။ ကွင်းကျယ်လွန်းပါက တိုးလျှိုပေါက်ထွက်ကျသွားမည်။ ကျဉ်းလွန်းလျှင် ခြေထောက်မဝင်သာပဲ လိမ့်ကျသွားမည်။ ထို့ကြောင့် သင့်လျော်ရုံရှိသာကွင်းကို ကမန်းကတန်း ပြင်ဆင်ကာ ကြိုးကို လက်နှစ်ဘက်ဖြင့် အလယ်"အိုက်"ပြီး ကိုင်ရသည်။ ကလပ်ကြားသို့ ကြိုးရောက်အောင်ချပြီးနောက် ဆွဲမြှောက်လိုက်ရသည်။ မြောက်တက်သွားသော ဂျင်ပြန်အကျတွင် ကြိုးကွင်းကို လက်ဖြင့်ကိုင်လျက် ဆီးခံရသည်။ ကွင်းထဲသို့ ဂျင်ရောက်သည်နှင့် တပြိုင်နက် ကြိုးကို ဆွဲယမ်းပစ်ရသည်။ သို့်မှသာ မိပြီးသော ဂျင်သည် ကျွတ်မကျပဲ ရှိချေမည်။ ထိုသို့ခံယူသော ကြိုးကွင်းသည် မျက်နှာရှေ့တည့်တည့်ထားရမည့်အပြင် တစ်ဖက်ကိုင် နှစ်ဖက်ကိုင် ဟူ၍လည်း အကွန့်အချဲ့ ရှိသေး၏။
မြောက်တက်သွားသော ဂျင်ကို ကြိုးကွင်းဖြင့် ဆီးခံရာတွင် ကြိုးကွင်းကို သွားဖြင့်ကိုက်ထားရသည်။ ကွင်းထဲသို့ ဂျင်ရောက်ရောက်ချင်း ပါးစပ်ကလွှတ်ပြီး လက်ကဆောင့်ဆွဲရ၏။ ဂျင်ကို ကြိုးကွင်းထဲသို့ ရောက်သည်အထိ စောင့်မနေရပါ။ စောင့်နေပါက သွားကျိုးနိုင်သည်။
ရေအိုးရွက်
မြောက်တက်သွားသောဂျင် ပြန်ကျမည့်နေရာသို့ လူကပြေးရွှေ့ကာ ကြိုးကွင်းကို အောက်ကခံထားရသည်။
ကြိုးကွင်းကို ပခုံးနောက်တွင်ထားပြီးနောက် ခေါင်းငဲ့ထားရသည်။ သမင်များ လည်ပြန်ကြည့်ဘိသို့ရှိ၏။
အပေါ်ဆလဲ
ဂျင်ကိုမြှောက်ပြီးမတင်ရပေ။ ဂျင်ကို ကြိုးနှင့်ပွတ်ပြီး မြေနှင့်လွတ်ရုံ မ တင်ရသည်။ ဂျင်သည်လည်လျက်ပါလာစဉ် ကြိုးကိုတင်းအောင် ဆွဲဆန့်ရကာ တစ်ဘက်မြှင့်ပေးရသည်။ ဂျင်သည်မြင့်သောဘက်သို့ လည်လျက်တက်သွားသည်။ ကြိုးအဆုံးသို့ရောက်လျှင် ပစ်မြှောက်လိုက်ပြီး ကွင်းလျှောဖြင့် ဖမ်းယူသည်။
ပေါင်ခွင်
အချို့အရပ်တွင် "တစ်ပေါင်ကျော်" ဟု ခေါ်သည်။ ဂျင်ကို မြှောက်လိုက်ပြီးနောက် ပေါင်ကိုမြှောက်ကာ ပေါင်အောက်မှ လက်လျှိုလျက် ကြိုးကွင်းဖြင့် ခံယူ၍ ဖမ်းသည်။
တစ်ဘက်လက်ခုပ်
ဂျင်ကို လက်ခုပ်တစ်ဖောင်ကျော်အောင် မြှောက်လိုက်ပြီး လက်ကိုဆန့်တန်းကာ လက်တစ်ဘက်တည်းဖြင့် ဖမ်းယူသည်။
နှစ်ဘက်လက်ခုပ်
အထက်နည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်၍ လက်ဝါးနှစ်ဘက်ဖြင့်ဖမ်းယူသည်။
အောက်ဆလဲ
အမှတ်စဉ် (6) အပေါ်ဆလဲနည်းတူပင်။ သို့ရာတွင် လည်နေသောဂျင်ကို မြင့်ရာမှနိမ့်ရာသို့ ကြိုးအတိုင်း ဆင်းလာအောင် ကြိုးအလျော့အတင်း ကစားပေးရသည်။ လက်အနေအထား ပြုပြင်ပေးရသည်။ ကြိုးဆုံးလျှင်ပစ်မြှောက်ပြီး ကြိုးကွင်းဖြင့်ဖမ်းသည်။
ခါးပြေ
လမုသားရွာ၊ ယွန်းချောင်း
လမုသားရွာ၊ ယွန်းချောင်း
ရေဝင်တောရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
ရေဝင်တောရွာ (Yaewintaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ပန်းထူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၉၉၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အယ်လိုရာလိုဏ်ဂူ
အယ်လိုရာ လှိုဏ်ဂူများ သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဟာရဋ္ဌပြည်နယ် အော်ရန်ဂါဘတ်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသော ယူနက်စကို မှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ကျောက်ဆောက်ကိုထွင်းထုထားသည့် ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် ဘုရားကျောင်းတွဲလျှက် အဆောက်အဦးများတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် ဂျိမ်းဘာသာ ဆိုင်ရာ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးများနှင့် အနုပညာလက်ရာများ ပါဝင်ကာ အေဒီ ၆၀၀ မှ ၁၀၀၀ ကြားတွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လှိုဏ်ဂူအမှတ် ၁၆ သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ကျောက်တုံးထွင်းထုမှု ဖြစ်သည့် ကိုင်လာရှာ ဘုရားကျောင်း ရှိပြီး ၎င်းမှာ သီဝနတ်ဘုရားအား ရည်မှန်းထုဆစ်ထားသည့် စစ်ရထားပုံစံ ဘုရားကျောင်း ဖြစ်သည်။ ကိုင်လာရှာဘုရားကျောင်းမှ တူးဖော်တွေ့ရှိထားသည့်အရာများထဲတွင် ဘုရားများ၊ ဘုရားမများ၊ ဗိဿနိုးဝါဒနှင့် ရှက်တစ်ဇင် ဝါဒတို့တွင် တွေ့ရသော ဒဏ္ဍာရီများလည်း ပါဝင်ကာ အဓိကကျသော ဟိန္ဒူ ဇာတ်လမ်းရှည် ၂ ခုကို ပုံဖော်ထားသည့် ဖောင်းကြွပန်းချီများလည်း ရှိသည်။
ကမ္ဘာ့အံ့ခြီးဖွယ်ရာများတွင် တစ်ပါး အပါအဝင်ဟု ဆိုအပ်သော အယ်လိုရာလိုဏ်ဂူများသည် အိန္ဒိယ သမ္မတနိုင်ငံ ဟိုက်ဒရဗတ်ပြည်နယ်၏ အနောက်မြောက်နယ်စပ် တွင်ရှိ၍၊ အဇန္တလိုဏ်ဂူများမှ မိုင်၁ဝဝ ခန့် ဝေးကွာသည်။
အဇန္တလိုဏ်ဂူများနည်းတူ ရှေးခေတ် အိန္ဒိယ၏ ကိုးကွယ်မှုအယူဝါဒဆိုင်ရာ အနုပညာမြောက်သော အဆောက်အဦးများကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ ယင်းတို့ တွင် အဇန္တလိုဏ်ဂူများကဲ့သို့ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒဆိုင်ရာ လိုဏ်ဂူများ ချည်းသာမဟုတ်ဘဲ ဗြဟ္မဏ(ဟိန္ဒူ) နှင့် ဂျိန်းအယူဝါဒဆိုင်ရာ လိုဏ်ဂူများပါ ပါဝင်လေသည်။ ထိုသို့တစ်နေရာတည်းတွင် အယူဝါဒကြီးသုံးခု၏ အရေးပါသော ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများကို ယှဉ်တွဲတွေ့ရှိခြင်းသည် ထူးခြားမှု တစ်ရပ်ဖြစ်၍၊ ရှေးခေတ်အိန္ဒိယ၏ ကိုးကွယ်မှုဆိုင်ရာ သဘော ထားတစ်ရပ်ကို သရုပ်ပြနေသကဲ့သို့ ရှိပေသည်။
အဇန္တလိုဏ်ဂူများသည် ပန်းချီလက်ရာများကြောင့် ပိုမိုကျော်ကြားသော်လည်း အယ်လိုရာလိုဏ်ဂူများ၏ ကျော်ကြား မှုမှာ ဗိသုကာနှင့် ပန်းတမော့လက်ရာများကို အကြောင်းပြုပေ သည်။ ယင်းတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံး၊ အကျယ် ဝန်းဆုံးသော ကျောက်ထွင်းဂူကျောင်း၊ တန်ဆောင်းများလည်း ဖြစ်ကြသည်။ လိုဏ်ဂူအားလုံးပေါင်း ၃၄ လုံးပါဝင်၍၊ အဇန္တ လိုဏ်ဂူများကဲ့သို့ပင် ဆန်းစလပုံသဏ္ဌာန် အနေအထားရှိသော ကျောက်တောင်ကြီးတွင် ပြောင်မြောက်သော ဗိသုကာလက်ရာ၊ ပန်းတမော့လက်ရာတို့ဖြင့် ဂူပေါက်များကို တည်ဆောက်ထား လေသည်။ သို့သော် အဇန္တလိုဏ်ဂူများကဲ့သို့ မတ်စောက်သော ချောက်ကမ်းပါး၏ ခုလတ်တွင် ထွင်းထားသည်မဟုတ်ချေ။ တောင်စောင်း ဆင်ခြေလျှောပြေပြေ၌ တည်ဆောက်ထားသဖြင့် များစွာသော လိုဏ်ဂူများတွင် ရှေ့ဘက်၌ရင်ပြင်ကျယ်များရှိ သည်။
ဆန်းစလ၏ပုံသဏ္ဌာန်တည်နေသော ကျောက်တောင် ကြီးသည် တောင်နှင့်မြောက်တန်းလျက် တစ်လေးပိုင်းတစ်ပိုင်း မိုင်ခန့် ရှည်လျားသည်။ တောင်ဘက်အစွန်းဖြစ်သော တောင် စွယ်တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒဆိုင်ရာလိုဏ်ဂူ ၁၂၊ အလယ်ခုံးခုံးနေရာ တွင် ဗြဟ္မဏ(ဟိန္ဒူ)အယူဝါဒဆိုင်ရာလိုဏ်ဂူ ၁၇လုံး၊ မြောက် ဘက် အစွန်းတောင်စွယ်၌ ဂျိန်းအယူဝါဒ ဆိုင်ရာလိုဏ်ဂူ ငါးလုံးရှိလေသည်။
ယင်းတို့ကို တစ်ခေတ်တည်း တစ်ချိန်တည်း၌ တည် ဆောက်ခဲ့ခြင်းများမဟုတ်မူ၍၊ ခရစ်နှစ် လေးရာစုမှ ၁၃ ရာစု နှစ်အထိ ရှည်လျားသော ကာလအပိုင်းအခြားအတွင်း၌ တည် ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒဆိုင်ရာ လိုဏ်ဂူ များသည် ခရစ်နှစ် လေးရာစုနှစ်မှ ခုနှစ်ရာစုနှစ် အတွင်းက လက်ရာများဖြစ်၍ ဗြဟ္မဏလိုဏ်ဂူများသည် ရှစ်ရာစုနှစ်မှ ကိုးရာစုနှစ်အတွင်း၌လည်းကောင်း၊ ဂျိန်း လိုဏ်ဂူများသည် ၁ဝ ရာစုနှစ်မှ ၁၃ ရာစုနှစ်၌လည်းကောင်း အသီးသီးတည်ဆောက်ခဲ့ သော လက်ရာများဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ အဇန္တလိုဏ်ဂူများ ကဲ့သို့ပင် အချို့လိုဏ်ဂူများသည် အထပ်နှစ်ထပ် သုံးထပ် ရှိ လေသည်။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒဆိုင်ရာလိုဏ်ဂူများတွင် အဇန္တလိုဏ်ဂူများ ကဲ့သို့ စေတီယနှင့် ဝိဟာရဟူ၍ နှစ်မျိုးတွေ့ရသည်။ သို့သော် စေတီယ(ဘုရားတန်ဆောင်း) များကို အတွေ့ရနည်းပေသည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒဆိုင်ရာ လိုဏ်ဂူအစုထဲတွင် ဒုတိယမြောက်သည် စေတီယလိုဏ်ဂူဖြစ်သည်။ ဘေးစင်္ကြံမပါ၊ ဂူတန်ဆောင်းချည်း သက်သက်သည် ၄၈ ပေပတ်လည်ရှိသည်။ တန်ဆောင်းအတွင်း ၌ ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်များကို မုဒြခေါ် အနေအထားအမျိုးမျိုးဖြင့် တွေ့ရသည်။ ဘုရားဆောင်အတွင်း၌မူ ခြင်္သေ့ခံသောပလ္လင်ထက် ၌ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေ စံနေတော်မူသည့် ဉာာဏ်တော်ကြီးမားသော ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူကိုအဂ္ဂသာဝကများနှင့် နတ် ဗြဟ္မာ အပေါင်းခြံရံလျက် တွေ့ရသည်။ ဗောဓိသတ္တနတ်ရုပ်တုများ ကိုလည်းတွေ့ရသည်။ ထိုတန်ဆောင်းကြီး၏ မျက်နှာကျက်အမိုး ကို တိုင်ထိပ်မွှမ်းနှင့် တိုင်အခြေကို တင့်တယ်ခန့်ညားသည့် ပန်းတမော့ လက်ရာများဖြင့်ပြီးသည့် ကျောက်သားထွင်း တိုင် ကြီး ၁၂ လုံးက ထောက်ပင့်ထားလေသည်။
စေတီယလိုဏ်ဂူ တစ်ခုဖြစ်သော ဒသမမြောက်လိုဏ်ဂူ ကို လက်မှုပညာစောင့်နတ်မင်းအား အစွဲပြု၍ ဝိဿဝကာမဟု ခေါ်သည်။ ထိုဂူတန်ဆောင်း၏ရှေ့တွင် ရင်ပြင်ကျယ်ကြီးရှိ၍၊ ရင်ပြင်၏ ပတ်လည်တွင် ခန့်ထည်စွာ ပန်းတမော့လက်ရာ ဖော်ထားသော ကျောက်တိုင်ကြီးများက အမိုးကိုထောက်ပင့်ထား သည့်စင်္ကြံများ ရှိလေသည်။ အဇန္တဝိဟာရလိုဏ်ဂူများကဲ့သို့ မျက်နှာစာတွင် ဆင်ဝင်ဆောင်ရှိ၍၊ ရင်ပြင်မှ လှေကားထစ်များ ဖြင့် တစ်ဆင့်တက်ရသည်။ ဆင်ဝင်ဆောင်ရှိရာ မျက်နှာစာထိပ် တွင် လှပခန့်ညားစွာ ကျောက်သားကို ထုထွင်းပုံဖော်ထားသော ပန်းကလပ်သည် အပြင်သို့လွန်၍ထွက်နေသည်။ ဂူတန်ဆောင်း အတွင်းသို့ အလင်းရောင်ပေးသော မြင်းခွာပုံသဏ္ဌာန် လေသာ ပြတင်းကြီးလည်း ရှိလေသည်။
ဂူတန်ဆောင်း၏ အတွင်းဘက်သည် ၈၆ ပေရှည်၍ ၄၃ ပေကျယ်ပြီးလျှင် မျက်နှာကြက်သို့ အမြင့် ၃၄ ပေရှိသည်။ မျက်နှာကြက်ကို ထောက်ပင့်ပေးထားသော ပန်းတမော့လက်ရာ ဖြင့်ပြီးသည့် ကျောက်တိုင်လုံးကြီးများ ၂၈ လုံးရှိ၍ ထိုတိုင်လုံး ကြီးများဖြင့် အခန်းဖွဲ့၍ ဘေးစင်္ကြံများကိုလည်းကောင်း၊ ထူပါရုံ ရှိရာ အခန်းဆောင်ကိုလည်းကောင်း ပိုင်းခြားထားလေသည်။ ထူပါရုံ၏ ဉာဏ်တော်သည် ၂၇ ပေ မြင့်၍ ထူပါရုံ၏ အရှေ့ ဘက်တွင် ဉာဏ်တော်ကြီးမားသော ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်ကြီးတစ်ဆူ ရှိသည်။ ထိုဂူတန်ဆောင်းအတွင်း၌ ဗိသုကာပညာဆိုင်ရာ လက်စွမ်းပြလက်ရာ အတော်များများရှိလေသည်။
ဝိဟာရလိုဏ်ဂူများအနက် လိုဏ်ဂူနှစ်ခုသည် ရှေ့ မျက်နှာစာတွင် ရင်ပြင်ကျယ်ကြီးများရှိ၍၊ အထပ်သုံးထပ်ရှိပြီး လျှင် ပေ ၅ဝ မြင့်သည်။ ထိုဝိဟာရနှစ်ဆောင်သည် အတော် အသင့် ကြီးမားသည်လည်းဖြစ်ပေရာ ယင်းတို့ကို တည်ဆောက် ရခြင်းသည် ဗိသုကာပညာ လက်စွမ်းပြတစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။ အမိုးကိုထောက်ပင့်ထားသော တိုင်လုံးများဖြင့် အခန်းဖွဲ့သွားရာ ၌ အလျားလိုက်မဟုတ်ပဲ တစ်မူထူးခြားကာ ကန့်လန့်ဖြတ်၍ အခန်းဖွဲ့သွားလေသည်။ ထိုဝိဟာရနှစ်ဆောင်တွင် ဗုဒ္ဓဆင်းတု တော်များနှင့် အခြား ပန်းတမော့လက်ရာ အပြောက်အမွမ်းများ ကို အခြားဗုဒ္ဓအယူဝါဒဆိုင်ရာ လိုဏ်ဂူများထက်ပို၍ အများ အပြားတွေ့ရသည်။ ထိုဝိဟာရများကို အေဒီ ၇ဝဝရာစု အတွင်းက တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဖြစ်ရာ၊ ထိုသုံးထပ် ကျောက်ဂူ ကျောင်းများ၏ ဗိသုကာလက်ရာကို ထောက်ဆ၍ အိန္ဒိယ ကျောက်ထွင်း ဗိသုကာအတတ်သည် ထိုခေတ်တွင် အထွတ် အထိပ်သို့ရောက်ခဲ့ပြီဟု သိရှိရလေသည်။
ဗြဟ္မဏအယူဝါဒဆိုင်ရာ လိုဏ်ဂူ ၁၇ လုံးတို့သည် တောင်ကုန်း၏ အနောက်ဘက်မျက်နှာ၌ မိုင်ဝက်ခန့် အလျား လိုက်ရှိကြသည်။ ထိုလိုဏ်ဂူများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဂျိန်း အယူဝါဒလိုဏ်ဂူများထက် အမွမ်းအမံအပြင်အဆင် ပို၍များပြား သည်။ သီဝနတ်မင်းနှင့် မိဖုရားပါရဝတီတို့၏ ဘဝဖြစ်စဉ်များ ကို ရုပ်လုံးရုပ်ကြွများဖြင့် တခမ်းတနား ပြင်ဆင်မွမ်းမံထားလေ သည်။
ဗြဟ္မဏလိုဏ်ဂူများအနက် ကေလာသလိုဏ်ဂူများသည် အကျော်ကြားဆုံးဖြစ်လေသည်။ ရသျှတ္တ ရကုတ္တဘုရင် ပထမ မြောက်ခရစ်သျှနားက သီဝနတ်မင်းအား လှူဒါန်းပူဇော်ခဲ့သော အဆောက်အဦဖြစ်၍ ခရစ်နှစ်ရှစ်ရာစုနှစ်အတွင်းက တည် ဆောက်ခဲ့လေသည်။ အိန္ဒိယကျောက်သားထွင်း ဂူတန်ဆောင်း များအနက် အကြီးဆုံးလည်းဖြစ်ပြီးလျှင် အိန္ဒိယကျောက်ထွင်း ဗိသုကာ ပညာရှင်များ၏အံ့ခြီးဖွယ်ရာ အကောင်းဆုံးလက်စွမ်းပြ ဂူတန်ဆောင်းလည်းဖြစ်သည်။ ယင်းကို လိုဏ်ဂူဟုဆိုရ သော် လည်း လိုဏ်ဂူစင်စစ်မဟုတ်ဘဲ၊ ရင်ပြင်ကျယ်ကြီး၏ အလယ် တွင် တသီးတသန့် ခန့်ထည်စွာဖြင့် တည်ရှိနေသော တန်ဆောင်းကြီးဖြစ်ပေသည်။ တောင်မကြီးမှ တောင်ကုန်း တစ်ခုစာလုံးလုံးကို ထွင်းယူပြီးလျှင် ဘေးပတ်လည်၌ ရင်ပြင် နေရာဖြစ်အောင် ညှိချသည်။ အလယ်၌ ငုတ်တုတ်ကျန်ခဲ့သော တောင်ကုန်းကို သီဝနတ်မင်း၏ နတ်ကွန်းရှိရာ အံ့ခြီးဖွယ်ရာ တန်ဆောင်းကြီးအဖြစ် ဖန်တီးလေသည်။ ယင်းသို့ ဖန်တီးနိုင် ရန် ကျောက်မြေတန်ချိန် ၂ဝဝဝဝဝ ခန့်ကို ထွင်းထုတ်ပစ်ရ မည်ဟု ခန့်မှန်းကြလေသည်။
တန်ဆောင်းကြီးရှိရာ ရင်ပြင်သည် ၂၇၆ ပေ ရှည်၍ ၁၅၄ ပေကျယ်သည်။ တန်ဆောင်းကြီး သက်သက်သည် ၁၆၄ ပေရှည်၍ ၁ဝ၉ ပေကျယ်ပြီးလျှင် သီဝနတ်မင်း၏ နတ်ကွန်း ဆောင်၊ ခန်းမဆောင်နှင့် ဆင်ဝင်ဟူ၍ သုံးပိုင်းပိုင်းနိုင်သည်။ နတ်ကွန်း၏ ဘေးပတ်လည်တွင် လျှောက်သွားနိုင်သော နေရာ ကွက်လပ်ခြား၍ ဝတ်ပြုဆောင်ငါးခုရှိရာ၊ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒဆိုင်ရာ ဝိဟာရလိုဏ်ဂူများတွင် ရဟန်းများ သီတင်းသုံးသော ဂူပေါက် များသဘောပင် ဖြစ်သည်။ နတ်ကွန်းဆောင်၏ အဝင်ဝတံခါး၌ ယမုံနာနှင့်ဂင်္ဂါ နတ်သမီးရုပ်တို့ရှိလေသည်။ နတ်ကွန်းဆောင် သည် ၁၅ ပေပတ်လည်ရှိ၍ လင်းရောင်ဝင်ပေါက်မရှိချေ။ ဒုတိယပိုင်းသည် အလယ်ခန်းမဆောင်ဖြစ်၍ ၅၇ ပေ ရှည်ပြီးလျှင် ၅၅ ပေကျယ်သည်။ မျက်နှာကြက်ကို ထောက်ပင့် ထားသော ကျောက်တိုင်လုံးကြီး ၁၆ လုံးရှိရာ၊ လေးလုံးတစ်ခုစီ ဖြင့် အခန်းဖွဲ့ထားသည်။