cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နမ့်ဆေးပါရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
နမ့်ဆေးပါရွာ (Namhsaypar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ လွယ်လွမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်လွမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၄ ဦး၊ မ ၂၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရှေ့ကွင်းရွာ၊ သံလိုက်
အရှေ့ကွင်းရွာ၊ သံလိုက်
ကျောက်ပေါက်ရွာ၊ ပြည်လုံးကြီး
ကျောက်ပေါက်ရွာ၊ ပြည်လုံးကြီး
စိုးညွန့် (စာရေးဆရာ)
ဦးစိုးညွန့် (ကလောင်အမည် ထီလာ စစ်သူ)သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာနှင့် ကဗျာဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိ
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အမျိုးသား စာပေ ညီလာခံကြီးကို ဦးဆောင် ကျင်းပ ပေးခဲ့သည်။ အလားတူ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ဝါဂီနစ် (သဘင်) ပညာသည်များ ညီလာခံ ကိုလည်း ကျင်းပ ပေးခဲ့သည်။
ဦးစိုးညွန့်သည် ဝန်ထမ်းသက် ကာလ တလျှောက်တွင် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီး ဌာန၊ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေး ဝန်ကြီး ဌာန၊ လယ်ယာနှင့် သစ်တော ဝန်ကြီး ဌာန၊ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဌာနနှင့် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီး ဌာန တို့တွင် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ၁၉၈၄ - ၈၈ ခုနှစ်၊ မဆလ ပြည်သူ့ လွတ်တော် သက်တမ်းတွင် မကွေးတိုင်း မြို့သစ် မဲဆန္ဒ နယ်မြေမှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီး ဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီး ဌာန နှစ်ခုတွင် သုံးကြိမ်စီ ဌာန အကြီးအကဲ အဆင့်မှ ဒုတိယ ဝန်ကြီး အဆင့်အထိ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဦးစိုးညွန့်သည် မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့် စာနေယ်ဇင်း ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၃ ခုနှစ် အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပ ခဲ့သော ပထမ အကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံ စာပေ ညီလာခံကြီး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပ နိုင်ရေးကို ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း
ဦးစိုးညွန့်သည် ငယ်စဉ်ကပင် ကဗျာကို ၁၄ နှစ်သား အရွယ်က စ၍ ရေးသား ခဲ့ပြီး ယခု အခါ ကဗျာအပုဒ်ရေ ၁,ဝဝဝ ကျော် ရေးသား ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဆောင်းပါး၊ စာတမ်း၊ ဝတ္ထုတို စုစုပေါင်း အပုဒ်ရေ ၁,၅ဝဝ ကျော် ရေးသားခဲ့ရာ ၂၅၅ ပုဒ်မှာ အင်္ဂလိပ် ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ စာအုပ် အဖြစ် ကဗျာ စာအုပ် ၁၄ အုပ်နှင့် ဝတ္ထု စာအုပ် ၁၁ အုပ် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ ၎င်းစာအုပ် များမှာ မြန်မာ - အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် ပြန်လည် ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေရန် စီစဉ်လျက် ရှိသည်။ ဆရာ၏ ထင်ရှား ကျော်ကြားသော ကဗျာ အများအပြားကို အင်္ဂလိပ် - တရုတ် - ပြင်သစ် - ဂျပန် ဘာသာတို့ဖြင့် ပြန်ဆို ထားပြီး ဖြစ်သည်။
ထီလာစစ်သူသည် ထင်ရှား ကျော်ကြား လှသော မဲခေါင်မြစ်မှ အိုရွက်ဝါ ကဗျာ စာအုပ်သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်က မြန်မာ နိုင်ငံတွင် အစောဆုံး စာပေဆု ဖြစ်သော စာပေဗိမာန်စာမူဆုကို ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုစာပေဗိမာန် ဆုရ မဲခေါင်မြစ်မှ အိုရွက်ဝါ ကဗျာ စာအုပ်ကို နယ်သာလန် နိုင်ငံ စတီဖင် စာအုပ်တိုက်မှ အင်္ဂလိပ် ဘာသာဖြင့် ရိုက်နှိပ် ရောင်းချ ခဲ့သည်။ ဘာသာ ပြန်ဆိုမှာ အရှင် အာနန္ဒာ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ထီလာစစ်သူ၏ ၂ဝ ရာစုနှစ် မြန်မာ စာဆိုနှင့် မြန်မာ ကဗျာ (ဂုဏ်ဝင်း) စာအုပ်သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား စာပေဆု ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
ထီလာစစ်သူ၏ စာများ အနက် စီးဆင်းရစ်လေဦး ဧရာဝတီ စာအုပ်နှင့် ၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာပေနှင့် မြန်မာ ကဗျာများ( ငွေတာရီ၊နုယဉ်၊ မင်းယုဝေ၊ဘုတလင် ချစ်လေး၊ ဂုဏ်ဝင်း၊နောင်) စာအုပ်နှင့် လောကအမြင် စာအုပ် သည်လည်း စာပေ သမိုင်း မှတ်တိုင်များ အဖြစ် ထင်ရှား ကျန်ရစ်လျက် ရှိသည်။
၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ Indochina Venturn Forum အသင်းကြီးက ကမ္ဘာ့ စာပေ လောကတွင် ထင်ရှားသော မဲခေါင်မြစ်မှ အိုရွက်ဝါ ကဗျာ စာအုပ် အတွက် (The great Poet Laureate) ကဗျာ သရဖူဘွဲ့ကို ချီးမြှင့် ပေးခဲ့သည်။ ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့ (Min-on) အနုပညာ ကဇာတ် အဖွဲ့မှ ဂုဏ်ထူးဆောင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ခန့်အပ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
နအဖ စစ်အစိုးရက ထီလာစစ်သူနှင့် အခြားသတင်းစာ ဆရာ ၅ ဦးတို့အား သတင်းစာအသီးသီး၌ ရေးသားခဲ့သည့် ၎င်းတို့၏ စစ်အစိုးရဝါဒဖြန့် ဆောင်းပါးများအတွက် ၁၉၉၇ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၉ရက်တွင် သီးသန့် ဂုဏ်ပြုချီးကျူးပွဲ အခမ်းအနားတစ်ရပ် ကျင်းပ၍ ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ကိုလည်းပေးအပ်ခဲ့သည်။
ထီလာစစ်သူသည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နှင့် ယူဂိုဆလားဗီးယား နိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်၊ ဂျပန်နှင့် ဟောင်ကောင် နိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၇၊ ၁၉၉ဝ၊ ၁၉၉၁၊ ၁၉၉၂၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ် တို့တွင် တရုတ် နိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၁ တွင် ဂျပန် နိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း သွားရောက် ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
လင်းဒိုင်းရွာ၊ တဇင်ကုန်းကြီး
လင်းဒိုင်းရွာ၊ တဇင်ကုန်းကြီး
ဝန်ပန်စလီရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဝန်ပန်စလီရွာ (Wanpangsali)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟိုပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုပုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၀ ဦး၊ မ ၁၀၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာ လက်ထပ် ထိမ်းမြားခြင်း
ယောက်ျားလေး တစ်ယောက်နှင့် မိန်းကလေး တစ်ယောက် အချိန်တန် အရွယ်ရောက်၍ လူလား မြောက်သောအခါတွင် အိမ်ထောင် ပြုကြသည်မှာ လောကဓမ္မတာ တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ အရွယ်ရောက်သော ယောက်ျား တစ်ယောက်နှင့် အရွယ်ရောက်သော မိန်းကလေး တစ်ယောက် အိမ်ထောင် ပြုသည်ကို မြန်မာတို့က ထိမ်းမြား မင်္ဂလာဆောင်သည်ဟု ခေါ်ဝေါ် သမုတ်ကြ လေ့ရှိသည်။ ထိုအခါ မျိုးများတွင်လည်း မင်္ဂလာ အခမ်းအနားများကို ကျင်းပ လေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာ့ရိုးရာ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ အခမ်းအနားများ
မြန်မာနိုင်ငံကား ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာ ကတည်းကပင် တစ်လင်တစ်မယား စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ထို့အတွက် မြန်မာ့ လူမှုနယ်ပါယ်တွင် ထိမ်းမြား မင်္ဂလာဆောင်ခြင်း ကိစ္စနှင့် ပတ်သတ်၍ "တစ်သက်မှာ တစ်မင်္ဂလာ" ဟူသော စကားတစ်ခုသည် အထူးပင် ရေပန်းစား ခဲ့လေသည်။ အဆိုပါ စကားကို မြန်မာ အမျိုးသားများ အနေဖြင့် ဥပက္ခာပြု မထားကြသည့်တိုင် မြန်မာ အမျိုးသမီးများကမူ ထိုစကားအပေါ် အထူးသဖြင့် ပို၍ အလေးထားကြ ဟန်ရှိသည်။ ထို့အတွက်လည်း အမျိုးသမီးများ အနေဖြင့် မင်္ဂလာအခမ်းအနား ကျင်းပခြင်းကို အမျိုးသားများထက် ပို၍ နှစ်ခြိုက် ကြခြင်းလည်း ဖြစ်ပုံရသည်။
မင်္ဂလာ အခမ်းအနား ကျင်းပ ရာတွင်လည်း အမျိုးသမီးများက အမျိုးသားများထက် ပို၍ ပြင်ဆင် ခြယ်သ ကြလေ့ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းတို့၏ ဝတ်စား ဆင်ယင် ပုံများကတော့ ရှေးမြန်မာ့ ရိုးရာများ အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်က နန်းတွင်းသူများ ဝတ်သည့် ပုံစံအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ တင်ပါး အထိဖုံးသော ခါးထောင် အကျႌနှင့် ထိုင်မသိမ်း ပင်ဖြစ်သည်။ အရောင်အသွေး ၊ ပိတ်စ အမျိုးအစားနှင့် ခေတ်အလျောက် ဒီဇိုင်း အနည်းငယ် ပြောင်းလဲမှု ရှိသည့်တိုင် အခြေခံပုံစံ ကတော့ ဆိုခဲ့ပြီးသလို ရှေးမြန်မာ နန်းတွင်းသူတွေ အတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ အလားတူပင် မြန်မာ အမျိုးသားများ မှာလည်း မင်္ဂလာ အခမ်းအနားတွင် ရိုးရာ အဝတ် အထည်များ ကိုသာ ဝတ်ဆင် ကြသည်။ မင်္ဂလာဆောင်မည့် အမျိုးသား (သတို့သား) အတွက် အဓိကျသည့် ဝတ်စုံမှာ ခေါင်းပေါင်း ၊ ကော်လံကတုံး ရှပ်အင်္ကျီ အဖြူ ၊ တိုက်ပုံ နှင့် သာမန် လုံချည်များထက် နှစ်ဆနီးပါးမျှ ပို၍ရှည် လျားသော (တောင်ရှည်) ပုဆိုးတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုဝတ်စုံနှင့် လိုက်ဖက် ညီအောင်လည်း သတို့သားမှာ ကတ္တီပါ (သို့မဟုတ်) သားရေ ညှပ်ဖိနပ်ကိုသာ စီးနင်းကြလေ့ ရှိသည်။
အခမ်းအနား အများအပြားတွင် အခမ်းအနားမှူး (Master of Ceremony) ရှိလေ့ ရှိကြသည့် အတိုင်း မြန်မာ့ မင်္ဂလာ အခမ်းအနားများတွင် လည်းအခမ်းအနားမှူး လုပ်သူများပါရှိ လေ့ရှိကြသည်။ ထိုသူကို မြန်မာမှု အခေါ်အဝေါ်အရ ဘိသိက်ဆရာ ဟုခေါ်လေ့ရှိသည်။ ထိုဘိသိက်ဆရာက မင်္ဂလာ အခမ်းအနား တစ်ခုလုံးကို ဦးဆောင် ကျင်းပပေးရသလို မင်္ဂလာ သတို့သားနှင့် သတို့သမီး အပါအဝင် နှစ်ဖက်သော မိဘဆွေမျိုး အသိုင်းအဝိုင်းအား ချီးမွမ်းခန်း နှင့် မင်္ဂလာ သတို့သားနှင့် သတို့သမီးတို့ ရွှေလက်မြဲမြဲ တွဲနိုင်ပါစေကြောင်း ဆုတောင်းခန်း တစ်ခုပါရှိသည့် ကဗျာရှည် တစ်ပိုဒ်ကို အထူး ရေးသားကာ ဖတ်ကြားပေးရသည်။ ဤသို့ ဖတ်ကြားပေးခြင်းကို ဘိသက် မြောက်ခြင်းဟု ခေါ်သည်။ ဩဘာ စာဖတ်သည်ဟုလည်း သုံးနှုန်းကြသည်။ သို့ရာတွင် အဆိုပါ ဘိသိက်ဆရာမှာ မင်္ဂလာ အခမ်းအနား တစ်ခုလုံးကို ဦးဆောင် ကျင်းပ ပေးရသူဖြစ်သည့်တိုင် အခမ်းအနား ထွက်ရာတွင် မင်္ဂလာမောင်နှံရှေ့မှ ဦးဆောင် ခွင့်ရသူမဟုတ်ပေ။ မင်္ဂလာမောင်နှံရှေ့မှ ဦးဆောင် ထွက်ခွင့် ရသူမှာတော့ ပန်းကြဲသည့် မိန်းမပျိုသာဖြစ်သည်။ ထိုမိန်းမပျိုက မင်္ဂလာမောင်နှံ ရှေ့မှ ဦးဆောင်ကာ မင်္ဂလာ မောင်နှံလာမည့် လမ်းတစ်လျှောက် (စတိသဘော) ပန်းကြဲ ပေးရခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ပန်းကြဲခြင်းမှာ မြန်မာ့ရိုးရာ ရှေးရိုး အစဉ်အလာ တစ်ရပ် ဖြစ်ပြီး မင်္ဂလာမောင်နှံ၏ ဘဝခရီး တစ်လျှောက် ပန်းခင်းသော လမ်းတွင် လျှောက်ရ ပါစေကြောင်း အတိတ်နိမိတ်ကို ဆောင်ကျဉ်းခြင်းဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ပန်းကြဲသော မိန်းမပျို၏ နောက်တွင် မင်္ဂလာမောင်နှံက နေရာယူကြရသည်။ ၎င်းတို့၏ နောက်တွင်မှ သတို့သား ၊ သတို့သမီး အရံများ ၊ မင်္ဂလာမောင်နှံ၏ နှစ်ဘက်သော မိဘများက တန်းစီလိုက်ပါကာ အခမ်းအနား ထွက်ကြရသည်။ (သို့ရာတွင် အချို့သော မင်္ဂလာဆောင်များ တွင်မူ ပန်းကြဲသည့် မိန်းမပျိုနှင့် မင်္ဂလာ မောင်နှံကြားတွင် မင်္ဂလာလက်စွပ် ဗန်းကိုင်များ ၊ မင်္ဂလာ ပန်းကုံးကိုင်များကို တတ်နိုင်လျှင် တတ်နိုင်သလို ထည့်သွင်း ကြလျက်ရှိသည်။)
မင်္ဂလာဆွမ်းကပ်ခြင်း
သံဃာတော် များအား ပင့်ဖိတ်ကာ ဆွမ်းနှင့်တကွ လှူဘွယ်ဝတ္ထု အစုစုတို့ကို လှူးဒါန်း ဆက်ကပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓအလိုကျ လက်ထပ်နည်း ဖြစ်ပြီး ဧည့်ပရိသတ် များလည်း ဖိတ်ကြားကျွေးမွေး နိုင်သည်။ များသောအားဖြင့် သီးသန့်မင်္ဂလာ အခမ်းအနား ကျင်းပသည် ဖြစ်စေ ၊ မကျင်းပသည်ဖြစ်စေ မင်္ဂလာဦးအလှူ အဖြစ်ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။
ရုံးတက်လက်ထပ်ခြင်း
ဥပဒေအရ လက်ထပ်သည့် လက်ထပ်နည်း ဖြစ်သည်။ တရားရုံး တစ်ခုခုတွင် ဂျူဒီလူကြီးရှေ့တွင် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုပြီး လက်ထပ် စာချူပ်ပေါ်တွင် သတိုးသားရော သတိုးသမီးပါ လက်မှတ် ရေးထိုးကာ လက်ထပ်ရသည့် နည်းဖြစ်သည်။ တရားရုံးတွင် လက်ထပ်ခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ဧည့်ပရိသတ် အမြောက်အမြားကို ဖိတ်ကြား၍ မရသကဲ့သို့ အသိသက်သေဖြစ် လက်မှတ် ထိုးပေးရမည့်သူ နှစ်ဦးလည်း ရှိရသည်။ သို့မှသာ လက်ထပ် စာချုပ်ပေါ်တွင် လက်မှတ် ရေးထိုးခွင့် ရှိပြီး ဥပဒေအရ မှတ်ပုံတင်ခွင့် ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ယခုကာလတွင် ငွေကြေး တတ်နိုင်သူရော ၊ မတတ်နိုင်သူများပါ ရုံးတက် လက်မှတ်ထိုးသည့် အလုပ်ကို အိမ်ထောင်မှု၏ အခန်းကဏ္ဍ တစ်ရပ်အဖြစ် ပြုလုပ်လာကြောင်း တွေ့ရသည်။ ဥပဒေအရ တရားဝင်အောင် ပြုလုပ်သည့် သဘောဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် မင်္ဂလာအခမ်းအနား မကျင်းပမီ တရာရုံးသို့ သွား၍ လက်မှတ် ထိုးကြလေ့ရှိသည်။
ညစာစားပွဲများ
မြန်မာ့ရိုးရာ ဓလေ့မဟုတ်ဘဲ အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုကူးစက်မှု တစ်ရပ်သာဖြစ်၍ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးကဲ့သို့ မြို့ကြီးများရှိ ငွေကြေး တတ်နိုင်သူများသာ ကျင်းပလေ့ရှိသော အခမ်းအနားဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ ဓလေ့မဟုတ်သဖြင့် သတ်မှတ်ပုံစံ မရှိသလို သတ်မှတ် ထားသော အဝတ်အစားများလည်း သီးသန့်ရှိမနေပါ။ ပေါ့ပေါ့ ပါးပါး အဝတ်အစားများကိုသာ ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိသလို မိတ်ဆွေ အပေါင်းအသင်းများနှင့် သီးသန့် ပျော်ပါးသည့် ပွဲမျိုးသာဖြစ်သည်။
မည်သို့ပင် ကျင်းပ ကြသည်ဖြစ်စေ မြန်မာလူမျိုးတို့ အနေဖြင့် ထိမ်းမြား မင်္ဂလာဆောင် ကျဉ်းမှုကို ဝါတွင်းကာလ တစ်လျှောက်တွင် ကျင်းပကြလေ့မရှိချေ၊ အဆိုပါ ဝါတွင်းကာလမှာ မြန်မာ ပြက္ခဒိန်အရ ဝါဆို-ဝါခေါင် နှင့်တော်သလင်း ဟူသော သုံးလတာကာလ ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ် ပြက္ခဒိန်အရ ဇူလိုင်လ လယ်ပိုင်းမှ အောက်တိုဘာ လ လယ်ပိုင်းခန့် အထိဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ကာလကို ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ မပြုအပ်သော ကာလအဖြစ် ရှေးအစဉ်အဆက် ကတည်းက ယူဆ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
ထိမ်းမြား မင်္ဂလာ (၁၀)ပါး
မြန်မာ့ ဓလေ့ ထုံးတမ်းအရ ထိမ်းမြား မင်္ဂလာ (၁၀)ပါး ရှိသည်။
၁။ သတို့သား၊ သတို့သမီးနှစ်ဦးလုံးကို လူလည်ခေါင်တွင် ကန်တော့ခံမထွက်ပဲ မိမိအိမ်မှာပင် လွတ်လပ်စွာနေလျှင် ဖိတ်ထားသောပရိသတ်များ စားသောက်ပြီး ပြန်သွားကြမှ သတို့သမီး အိပ်ခန်းရှိ ကြိမ်တန်း၊ ကြိုးတန်း၌ သတို့သား ပုဆိုး၊ ပုဝါ လှန်း၍ တင်ကာထိမ်းမြားခြင်းကို ပုဆိုးတန်းတင် ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
၃။ သတို့သား ဝတ်ဆင်သော လက်စွပ်ကို သတို့သမီးအား ဝတ်ဆင်ပေးခြင်း၊ သတို့သမီး ဝတ်ထားသော လက်စွပ်ကို သတို့သားအား ဝတ်ဆင်ပေးခြင်း၊ အချင်းချင်းလဲလှယ်၍ ထိမ်းမြားခြင်းကို လက်စွပ်လဲ၍ ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
၄။ သတို့သားက သတို့သမီးအိမ်သို့ လာသည့်အခါ သတို့သမီး၏ မိဘများက အဝတ်ပုဆိုးအသစ် လဲလှယ်ဝတ်ပေးခြင်းကို အဝတ်ပေး၍ ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
၅။ သတို့သမီးလက်ယာလက်ကို ဖြန့်ထား၍ သတို့သားလက်ယာဘက်ကို အပေါ်တင်စေကာ ဘိသိက်ဆရာက ဖြစ်စေ၊ လူကြီးတစ်ဦးဦးကဖြစ်စေ ရွှေနှင့်ငွေ ဂဟေ ဆက်ထားသကဲ့သို တူနှစ်ကိုယ် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းထည်းဟု ပရိသတ်အလယ်တွင် ထိမ်းမြားခြင်းကို လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
၆။ ဖြန့်လျှင်နှစ်ဦးစလုံး ဦးခေါင်းဆံ့လောက် လေးတောင်ခန့်ရှိသော ရွှေဆွဲကြိုး ပန်းကုံသဖွယ်ပြုလုပ်၍ သတို့သား၊ သတို့သမီး နှစ်ဦးစလုံး တစ်ခါတည်း စွပ်၍ ထိမ်းမြားခြင်းကို ဒါလီဖွဲ့၍ ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
၇။ အလျှား (၆) တောင်၊ အနံ (၂)တောင် ရှိသော သတို့သမီးခြုံသော စုလျှားတဘက်အား သတို့သား၊ သတို့သမီးနှစ်ဦးအား ရစ်ပတ်ထိမ်းမြားခြင်းကို စုလျှားရစ်ပတ် ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
၈။ သတို့သားက သတို့သမီးအား ပန်းကုံးစွပ်ပေးသဖြင့်၊ သတို့သမီးက သတို့သားအား ပန်းကုံးစွပ်ပေးသဖြင့် ထိမ်းမြားခြင်းကို ပန်းကုံစွပ်၍ ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
၉။ ရွှေဖလား၊ ငွေဖလား၊ ဖန်ခွက် စသည်တို့ ရေတစ်ဝက်ထည့်၍ သပြေပန်း၊ နေဇာမြက်များ ထည့်ပြီး သတို့သား၊ သတို့သမီး တို့၏ လက်ယာလက်များကို ချထားစေ၍ ရေကြည်လင်အေးမြ၍ မကွဲတပြား တသားတည်းနေ သတို့သား၊ သတို့သမီးတို့ ရိုးမြေကျ ရာသက်ပန်တည်ပါစေ ဟုဆို၍ လက်ချထိမ်းမြား ခြင်းကို ရေခွက်၌ လက်ချ၍ ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
၁၀။ ရွှေခွက်၊ငွေခွက်၊ဖန်ခွက် စသည့် နဝရတ် ကိုးပါး၊ နံသာမျိုးငါးပါး သွေး၍ (သို့မဟုတ်) ရေမွှေးများထည့်၍ သတို့သား၊ သတို့သမီးတို့၏ ထိပ်၌ သပြေပန်းခက်ဖြင့် ပက်ဖြန်း၍ လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းကို ဦးထိပ်၌ ရေစင်သွန်း၍ ထိမ်းမြားခြင်း ဟုခေါ်သည်။
ကိုးကား
<References />
မြဝတီရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
မြဝတီရွာ (Myawadi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ မြဝတီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည် ရာဇဝင်တွင် ထင်ပေါ် ကျော် ကြားသော ​လက်ရုံးရည်နှလုံး ရည်နှင့်အထူးပြည့်စုံသောမြဝတီမင်းကြီးဦးစ အပိုင်စားရသောမြို့ဖြစ်သည် ယခုအခါမြို့ဟောင်းအဖြစ်သာတည်ရှိနေသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြဝတီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၂ ဦး၊ မ ၄၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
IZUသမိုင်း
ဝဲမှတ်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ဝဲမှတ်ရွာ (Weahmat)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၅၁၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ဟူးငင်းရွာ၊ ဝမ်ဝ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တန်လှောင်ကုန်ရွာ၊ သစ်ဝ
တန်လှောင်ကုန်ရွာ၊ သစ်ဝ
အလအိုထရာကန်
အလအိုထရာကန် သည် မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် အကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည်  Alaotra-Mangoro ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်တည်ရှိရာချိုင့်ဝှမ်းတွင် တိမ်သည့် ရေကြည်ကန်များစွာဖြင့် ဖွဲ့စည်း တည်ရှိသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စိမ့်မြေဧရိယာတွင် စိုက်ပျိုးသီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ ၎င်းကန်သည် ကျွန်း၏ အလယ်တွင် တည်ရှိနေသည့်အတွက် အဓိကအရေးပါဆုံးသော ဆန်စိုက်ပျိုးရာနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအတွက် ပေါကြွယ်ဝသည့် ရှင်သန်ရာနေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
အချို့သော ရှားပါးနှင့် ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသည့် မျိုးစိတ်များ ရှင်သန်နေထိုင်ကြသည်။ ထို့အပြင် ဤကန်သည် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းအတွက် အရေးပါသည့် နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်နှင့် ကန်၏ ပတ်လည်တွင် တည်ရှိသည့် စိမ့်မြေဒေသသည် စုစုပေါင်း စတုရန်းကီလိုမီတာ ၇၂၂၃ (၂၇၈၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၎င်းဒေသတွင် သက်ရှိများစွာ ရှင်သန်နေထိုင်ကြပြီး ရေအရင်းအမြစ်များ၊ ကျူပင်များ၊ စိမ့်မြေများနှင့် စပါးစိုက်ခင်းများ တည်ရှိကြသည်။ ကန်၏ ဧရိယာသည် ၉၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃၅၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဤကန်ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတကာရမ်ဆာကွန်ဗန်းရှင်းအရ နိုင်ငံတကာအရေးကြီးသည့် စိမ့်မြေဒေသအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကလိုက်မြစ်
ကလိုက်မြစ်သည် စကော့တလန်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း လင်းနာ့ရှိုင်ယာနယ်ရှိ လောက်သား တောင်ကုန်း များမှ မြစ်ဖျားခံ၍ ကလိုက်ဇဒေး ချိုင့်ဝှမ်းဒေသကို ဖြတ်သန်း ပြီးလျှင် ကလိုက်မြစ်ဝကျယ်ထဲသို့ စီးဝင်လေသည်။
ကလိုက်ဇဒေးချိုင့်ဝှမ်း ဒေသတစ်လျှောက်တွင် ထရောက်ငါးဖမ်းခြင်း လုပ်ငန်းများနှင့် လှပသော ရေတံခွန်များရှိခြင်းကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ ဂလပ်စဂို မြို့သို့ ရောက်သည့်အခါ ကလိုက်မြစ်သည် မြစ်ကြောင်းနက်လာပြီးလျှင် ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းကြီးအဖြစ်ဖြင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။
ဂလပ်စဂိုးမြို့ သို့ ရောက်သည့်အခါ ကလိုက်မြစ်သည် မြစ်ကြောင်းနက်လာပြီးလျှင် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းကြီး အဖြစ်ဖြင့် ထင်ရှားလာသည်။ ဂလပ်စဂို မြို့အောက်တစ်လျှောက် ဂရင်းနော့မြို့အထိ မြစ်ကမ်းတစ်ဖက် တစ်ချက်တွင် သင်္ဘော ကျင်းများနှင့် သင်္ဘောတည်ရာဝင်းများ တည်ရှိလေသည်။ ထို ဒေသတစ်ဝိုက်မှာ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများ၊ စစ်သင်္ဘောများ တည်ဆောက်ရာဒေသဖြစ်သည်။
အလွန်ကြီးမားခမ်းနား၍ ကမ္ဘာကျော်ကြားသည့် 'ကွင်းမေရီ' နှင့် 'ကွင်းအယ်လစ်ဇဗက်' အမည်ရှိသော ပင်လယ်ကူးသင်္ဘော ကြီးများကို ကလိုက်မြစ်တွင်းရှိ အဆိုပါသင်္ဘောကျင်း သင်္ဘော ဝင်းများ၌ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ဂရင်းနော့မြို့အောက်ဘက် သို့ ရောက်သွားသောအခါ အကျယ်မိုင် ၄ဝ အလျားမိုင် ၆ဝ ခန့် ရှိသော မြစ်ဝကျယ်ကြီးအဖြစ် ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်လေ သည်။ ထိုမြစ်သည် မြစ်ဖျားမှ မြစ်ဝအထိ ၁ဝ၆ မိုင်မျှ ရှည် လျား၍ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် သိမ်းမြစ်မှလွဲလျှင် သမိုင်းတွင် လောက်အောင် ထင်ရှားသော ရေကြောင်း လမ်းမကြီးဖြစ်သည်။
ဂျိုင်လယ်ရွာ၊ မကျီးဇင်
ဂျိုင်လယ်ရွာ၊ မကျီးဇင်
အော်ဂန်တောင်တန်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ်ရှိ မီးတောင်များ
ဘီတာ စင်တောရိ
ဘီတာ စင်တောရိ (β Centauri) သည် စင်တောရပ် ကြယ်စုတန်းမှ ကြယ်သုံးလုံးစနစ်ဖြစ်သည်။ ယင်းကြယ်သုံးစင်း၏ ပေါင်းစပ်သောအလင်းသည် အလင်းပြကိန်း ၀.၆၁ ဖြစ်ကာ စင်တောရပ် ကြယ်စုတန်းတွင် ဒုတိယအတောက်ပဆုံး၊ ညဘက်ကောင်းကင်တွင် ၁ဝ ခုမြောက် အတောက်ပဆုံးကြယ်အဖြစ် နေရာယူထားသည်။ ယင်းကြယ်စနစ်သို့ ရောက်ရှိရန် အလင်းနှစ် ၄၀၀ (၁၂၀ parsec) ကြာမြင့်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်သုံးလုံး စနစ်များ
ဟံသာညွန့်ရွာ၊ သံလိုက်
ဟံသာညွန့်ရွာ၊ သံလိုက်
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ခေါင်းလောင်းကြီးများ
ကြီးမားသောသံစဉ်ထွက်ခေါင်းလောင်းကြီးများမှာ အမြင့် ၄ မီတာသာသာ၊ အလေးချိန် တန် ၂၀ ဝန်းကျင်ခန့်ရှိကြလေ၏။ ထိုခေါင်းလောင်းကြီးများမှာ ကြီးကျယ်လှပခြင်း ဟူသောအဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ဆောင်ကြလေသည်။
ရုရှား ကြေးသွန်းခေါင်းလောင်းကြီး
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ခေါင်းလောင်းကြီးမှာ ရုရှားနိုင်ငံ မော်စကိုမြို့၊ ကရင်မလင်နန်းတော်ရှိ (Tsar Kolokol)ဆာ-ကိုလိုကိုး ဖြစ်သည်။ ထိုခေါင်းလောင်းကြီးကို လက်မှုပညာရှင် (၂၀ဝ) ကျော်ကျော်ဖြင့် သွင်းလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ (၆.၁၄) မီတာ (သို့) (၂၀.၁၄) ပေမြင့်၍ (၆.၆) မီတာ (သို့) (၂၁.၆၅) ပေ အချင်းရှိ၏။ ထိုခေါင်းလောင်းကြီးမှာ တစ်ချိန်က အရှင်းလင်း အကြည်မြဆုံးသော သံစဉ်ထွက် ခေါင်းလောင်းကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင်မူ ၁၇၃၃-၃၅ တွင် သွင်းလုပ်ခဲ့သော တန် (၁၈၀) အလေးချိန်ရှိ ထိုခေါင်းလောင်းကြီးမှာ ခေါင်းလောင်းသွန်းလုပ်စဉ်က တစ်နေရာပဲ့သွား၍ ပဲ့သွားသည့် အစသည်ပင် အမြင့် ၇'၊ အကျယ် ၈' ရှိပြီး အလေးချိန် ၁၁ တန်ရှိသည်။ အမြင့် ၁၉' ၃"၊ အဝန်း ၆၀' ၉"၊ အထူ ၂' ရှိသည်။
ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံး ခေါင်းလောင်းသည်လည်း မော်စကိုမြို့မှာပင်ရှိ၍ အလေးချိန် ၁၂၈ တန်ရှိသည်။
တရုတ် ကြေးသွန်းခေါင်းလောင်းကြီး
တရုတ်ပြည်အရှေ့ပိုင်း ရှန်ဒေါင်းပြည်နယ် ဂျီနန်းမြို့အရောက်တွင် မင် မင်းဆက် (၁၃၆၈-၁၆၄၄) လက်ထက် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း (၆၀ဝ) ခန့်က သွန်းလုပ်ခဲ့သော ရွန်ဂဲ(လ်) အမည်ရှိ ကြေးသွန်းခေါင်းလောင်းကြီးကို တွေ့ရ၏။ ထိုကြေးသွန်းခေါင်းလောင်းကြီးမှာ (၄၅) တန် အလေးချိန်ရှိ၍ (၆.၇၅) မီတာအမြင့်ရှိ၏။ (၃.၃) မီတာ အချင်းရှိ၍ (ဝ.၂၂) မီတာထူ၏။ ခေါင်းလောင်းကြီး၏ အတွင်းအပြင် မျက်နှာစာအပြည့်တွင် တရုတ်အက္ခရာ (၂၂၇, ဝ၀ဝ) ဖြင့် ထွင်းဖော်ထားသော ဗုဒ္ဓကျမ်းဂန်လာ သုတ္တန်များကို တွေ့ရှိရသည်။
ဂျပန် ကြေးသွန်းခေါင်းလောင်းကြီး
ကျိုတိုမြို့ ချီယွန်အင် ကျောင်းတော်တွင် တည်ရှိသော ခေါင်းလောင်းကြီးမှာ (၁၆၃၃) ခုနှစ်တွင်သွင်းလုပ်၍ (၇၄) တန် အလေးချိန်ရှိ၏။ ဂျပန်တွင် အလေးချိန်အများဆုံး ခေါင်းလောင်းကြီးဖြစ်၏။ ၎င်းခေါင်းလောင်းကြီးကို ထိုးခတ်ရန် ရဟန်း (၁၇)ပါး လိုအပ်မည်ဖြစ်သည်။
ဓမ္မစေတီ ခေါင်းလောင်းကြီး
ဓမ္မစေတီမင်းသည် ထိုခေါင်းလောင်းကို ဒဂုံ (ယခု ရန်ကုန်) ရှိ ရွှေတိဂုံစေတီတော်သို့ လှူတန်းခဲ့သည်။ ရှေးခေတ်စာ မှတ်တမ်းများအရ ၎င်း ခေါင်းလောင်းကြီးတွင် ကြေးနီ အပြင် ရွှေ၊ ငွေ တို့လည်း ပါသည်ဟုဆိုသည်။ ခေါင်းလောင်းထဲတွင် မြ နှင့် နီလာ ရတနာ တို့လည်း မြှုပ်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။ စေတီများ ဥစ္စာကြွယ်ဝ ပုံအရ ၎င်းမှာ ဖြစ်နိုင်သည်။ ခေါင်းလောင်းကြီးသည် ၁၂ တောင် မြင့်ပြီး ၈ တောင် ကျယ်သည်။ တစ်ပြိုင်တည်းမှာပင် ၅၀ဝ ပိဿာ ရှိ ခေါင်းလောင်း အသေး လည်း သွန်းလောင်း လှူတန်း ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ အပိန္နသော် သို့မဟုတ် " ဓမ္မစေတီ" ခေါင်းလောင်းပင်ဖြစ်သည်။ ခေါင်းလောင်း၏ဘွဲ့အမည်မှာ မြန်မာဘာသာဖြင့် အဝိန္နဆောက် ဟုခေါ်သည်။ ရွှေတိဂုံစေတီသို့ လှူဒါန်းသည့် ခေါင်းလောင်းများအနက် ပထမခေါင်းလောင်းဖြစ်သည်။
ခေါင်းလောင်းကြီးသည် စောက် ၁၂ တောင်ရှိ၍ ကြေးပိဿာချိန် ၁၈၀ဝ၀ဝ (တစ်သိန်းရှစ်သောင်း) ရှိသည်။ ၎င်းကိုတန်ဖွဲ့ပါက ၂၉၀ တန် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့်ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းသည် စာကိုလိုကော ခေါင်းလောင်းထက် မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတစ်ခုစာပို၍ ကြီးမားနေ သည်ကို အံ့ဩဖွယ်တွေ့ရှိရသည်။ ထိုအတိုင်းဖြစ်လျှင်ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်း ကို ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးခေါင်းလောင်းအဖြစ် သတ်မှတ်ရပေမည်။
စာကိုလိုကောခေါင်းလောင်းသည် ၁၈ ရာစုတွင် သွန်းလုပ်သော ခေါင်းလောင်းဖြစ်ပြီး ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းမှာ အေဒီ ၁၅ ရာစုက သွန်းလုပ်ခဲ့သော ခေါင်းလောင်းဖြစ် သဖြင့် နှစ် ၃၀ဝ ပို၍စောနေသည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် ဓမ္မစေတီခေါင်းလောင်းသည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးခေါင်းလောင်းများအနက် ရှေးအကျဆုံးသော ခေါင်းလောင်းဖြစ်သည်။
မင်းကွန်း ခေါင်းလောင်းကြီး
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရှိအကြီးဆုံး ခေါင်းလောင်းမှာ မင်းကွန်းခေါင်းလောင်း ကြီးဖြစ်သည်။ ယင်းခေါင်းလောင်းကို ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက် ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) က ၁၇၉၀ ခုနှစ်တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်မဟာရာဇဝင်တွင် သက္ကရာဇ် ၁၁၇၀ ပြည့်နှစ်၊ ကဆုန်လ ဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် သွန်းလုပ်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ ခေါင်းလောင်း၏အတိုင်းအတာ ကိုလည်း အဝအချင်း ၃၁ တောင် ၄ သစ် (၁၆ ပေ၊ ၁.၄ လက်မ)၊ လုံးပတ် ၃၃ တောင် ၁ မိုက် ၄ သစ် (၅၀ ပေ ၁.၄ လက်မ)၊ စောက် ၁၃ တောင် ၁ မိုက် ၄ သစ် (၂၀ ပေ ၃ လက်မ) ရှိသည်ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ တန် ၈၀ ရှိသည်ဟု အင်္ဂလိပ်တို့က ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ခေါင်းလောင်း၏အလေးချိန်မှာ ကြေးပိဿာ ၅၅၅၅၅(မင်းဖြူမှန်မှန်ပြော) ရှိသဖြင့် ၎င်းကို တန်ဖွဲ့ပါက ၉၀.၅၂ တန်ရှိသည်။သွန်းလုပ်ခဲ့သူမှာပန်းတဥ်းဝန်မဟာနန်ဒကျော်စွာဖြစ်ပါတယ်။
{{DEFAU
လွယ်လုံရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
လွယ်လုံရွာ (Loilong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၈၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၉ ဦး၊ မ ၁၇၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းတောစုရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကျွန်းတောစုရွာ (Kyuntawsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ မြို့ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၁ ဦး၊ မ ၉၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
မဟာဝစ္ဆသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဝစ္ဆဂေါတ္တ ပရိဗိုဇ်၏လျှောက်ထားချက်အရ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတို့သည် အကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ၊ အလောဘ အဒေါသ အမောဟတို့သည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ၊ ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးတို့သည် အကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ၊ သုစရိုက်ဆယ်ပါးတို့သည် ကုသိုလ်ဖြစ်ပုံ တဏှာကို အကြွင်းမဲ့ပယ်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ် ရဟန္တာဖြစ်ပုံ၊ သာသနာတော်၌ ရဟန္တာ ဖြစ်ပြီးသော ဘိက္ခု, ဘိက္ခုနီ ဗြဟ္မာဘုံ၌ဖြစ်၍ ဗြဟ္မာဘုံ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံကြမည့် ဗြဟ္မစာရီ ဥပါသကာ၊ ဥပါသိကာ အရိယာသာဝကတို့ မရေအတွက်နိုင်အောင်များလှပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။
ဝစ္ဆဂေါတ္တပရိဗိုဇ်က မြတ်စွာဘုရား၏ ဗြဟ္မစရိယပြည့်စုံပုံ၊ ဂင်္ဂါမြစ်သည် သမုဒ္ဒရာသို့သက်ဝင်၍ သမုဒ္ဒရာနှင့် တစ်ဆက်တည်းဖြစ်နေသလို ထို့အတူ လူရဟန်းတို့နှင့်တကွ အရှင်ဘုရား၏ပရိသတ်သည် နိဗ္ဗာန်၌ ညွတ်ယိမ်းကိုင်းရှိုင်း နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်၍တည်နေပုံ ရတနာသုံးပါးကို ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ပါတော့မည်၊ အရှင်ဂေါတမ၏ အထံတော်၌ ရှင်ရဟန်းပြုလိုပါကြောင်း လျှောက်ထားပါသည်။
မြတ်စွာဘုရားက အညတိတ္ထိယပရိဝါသ်ကို လေ့ကျင့်ပြီးမှသာ ကျေနပ်သည့် ဘိက္ခုသံဃာက အညတိတ္ထိယကို ရဟန်းပြုပေးပုံကို မိန့်တော်မူသည့်အခါ ဝစ္ဆဂေါတ္တ ပရိဗိုဇ်၏ လေးလမဟုတ် လေးနှစ်ကျင့်သုံးပါမည်၊ ကျေနပ်သည့်အခါ ရဟန်းသံဃာတော်က ရဟန်းပြုပေးတော်မူပါရန် လျှောက်ထားပါသည်။
ဘုရားရှင်က ပုဂ္ဂလဝိသေသဖြစ်ခြင်းကြောင့် တိတ္ထိယပရိဝါသ် မကျင့်စေဘဲ ရဟန်းပြုခွင့်ပေးတော်မူပါသည်။ ရဟန်းပြု၍ ၁၅-ရက်ရှိသည့်အခါ သေက္ခဝိဇ္ဇာ သို့ရောက်ခဲ့ပုံ အထက်မဂ်ဖိုလ်ရရန် တရားဟောတော်မူပါဟု လျှောက်သဖြင့် သမထဝိပဿနာကို ပွားများရန် များစွာသောဓာတ်သဘာဝကို ထိုးထွင်း၍သိမြင်လိမ့်မည်၊ ဣဒ္ဓိဝိဓ, ဒိဗ္ဗသောတ, ပရစိတ္တဝိဇာနန, ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ, ဒိဗ္ဗစက္ခု, အာသဝက္ခယ အဘိညာဉ်တို့ကို ဟောကြားတော်မူပါသည်။ အရှင်ဝစ္ဆဂေါတ္တသည် တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်း၍အားထုတ်ရာ မကြာခင် လေးဖြာအာသဝေါ ကွာလျော ကုန်ခန်း ရဟန္တာ ဖြစ်သွားပါသည်။ ဘုရားရှင်ကိုဖူးမြင်ရန်သွားသော ရဟန်းတို့အား မိမိ ပရိစိဏ္ဏဖြစ်ပုံကို မှာကြားလျှောက်ထားစေပါသည်။
ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့မလျှောက်ထားမီ “ဝစ္ဆဂေါတ္တသည် တေဝိဇ္ဇပတ္တ မဟိဒ္ဓိ မဟာနုဘာဝ” ဖြစ်ပုံကို သိတော်မူပြီးဖြစ်သည်။ နတ်တို့ကလည်း ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုများစွာရှိပါသည်။
ဒီဃနခသုတ်
ဝေဒနာပရိဂ္ဂဟသုတ္တန်၏အဆုံး၌ အရှင်သာရိပုတ္တရာ အာသဝေါကင်းကွာ ရဟ္မန္တာဖြစ်ပုံ, ဒီဃနခပရဗိုဇ် သောတာပန်အရိယာ သာဝကဖြစ်ပုံ, ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူပုံတို့ကို ပြဆိုထားပါသည်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ သူကရခတ လိုဏ်ဂူဖြစ်ပေါ်လာပုံ, ဒီဃနခပရိဗိုဇ် အရှင်သာရိပုတ္တရာထံ လိုက်လာရင်း ဘုရားရှင်နှင့်တွေ့ပုံ ဒီဃနခပရိဗိုဇ်၏ အယူဝါဒ၊ အယူဝါဒနှင့်ဆက်စပ်၍ ဘုရားရှင်နှင့် ဒီဃနခပရိဗိုဇ်တို့ အပြန်အလှန် ဆွေးနွေး ချက်များ၊ သဿတဒိဋ္ဌိရှိသူနှင့် ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိရှိသူတို့၏ သဘာဝနှင့်ခြားနားချက် မှတ်သားဖွယ် ဥပမာများ၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ သာဝကပါရမီဉာဏ် အထွတ်အထိပ်ရောက်ပုံ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ အင်္ဂါလေးပါးရှိသော သာဝကသန္နိပါတဖြစ်ပုံ၊ အစရှိသည်တို့ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ဝူးကွေ့ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ဝူးကွေ့ရွာ(Wukwayt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ မဂေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၉၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မဂေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၅ ဦး၊ မ ၃၆၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်ပြည်လုံးကြီးရွာ၊ ပြည်လုံးကြီး
အောက်ပြည်လုံးကြီးရွာ၊ ပြည်လုံးကြီး
ကံကွင်းရွာ၊ သံလိုက်
ကံကွင်းရွာ၊ သံလိုက်
ဖာယရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဖာယရွာ (Hparya)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဖာယကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာယကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀၂ ဦး၊ မ ၁၂၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းတင်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ပန်းတင်ရွာ (Pantin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ မြဝတီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြဝတီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၂ ဦး၊ မ ၄၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စပါးထားရွာ
စပါးထားရွာ
ကိုးကား
စပါးထားရွာ
ကဝါဗတား ယာဆူနာရီ
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သက်ကြီးဝါရင့် စာရေးဆရာကြီးများတွင် ထိပ်တန်းက ရှိနေသော ယာဆူနာရီ ကဝါဗာတားကို အိုဆာကာမြို့၌ ခရစ် ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ကဝါဗာတားသည်ငယ်စဉ်က ပန်းချီဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်လိုခဲ့ပေရာ ထိုလိုအင်ဆန္ဒသည် သူ၏ဝတ္ထုများတွင် ယခုတိုင် ထင်ရှားပေါ်လွင်နေပေသေးသည်။ သို့သော်သူသည် အထက်တန်း ကျောင်း၌ စာပေ သင်ကြားနေခဲ့စဉ်ကပင် ဝတ္တုများ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးနောက် စာရေးဆရာတစ်ဦးအဖြစ် အသက်မွေးတော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့လေသည်။
ကဝါဗာတားသည် တိုကျိုမြို့ရှိ ဘုရင့်တက္ကသိုလ်မှ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် သူ၏ အိဇု ကခြေသည် ဝတ္ထုတိုကို ပထမဆုံး ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့၏။ ဤဝတ္ထုတို့တွင် ကျောင်းသားကလေး တစ်ယောက်သည် ကခြေသည်မလေးအပေါ်တွင် မေတ္တာသက်ဝင် စွဲလမ်းနေသည့် အကြောင်းကို စိတ် အခြေအနေ၊ အမူအရာ၊ အနေအထိုင်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေတို့ကို ဖော်ပြလျက် သရုပ်ဖော်ထားပေသည်။ ဇာတ်လမ်းမည်မည် ရရမရှိစေကာမူ ကျောင်းသားကလေးနှင့် ကခြေသည်မကလေးတို့၏ စိတ်အခြေအနေကို အသေးစိတ် ခြယ်မှုန်းပြသည်မှာ အနုပညာ ပီသလေသည်။
ကဝါဗာတားသည် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ အခြေခံယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဂျပန်စိတ်ဓာတ်တို့ကို ပေါ်လွင်အောင် သူ့ဝတ္ထုများတွင် သရုပ်ဖော်နိုင်စွမ်းသည့်ပြင် လူ့သဘာဝနှင့် လူ့စရိုက်တို့ကိုလည်း လေးနက်သိမ်မွေ့စွာ ဖော်ကျူးတတ်၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၌ ဂျပန်ရှုံးနိမ့်ရသည့်အတွက် ကဝါဗာတားသည် ယူကျုံးမရဖြစ်ကာ ဂျပန် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုကို မပျက်စီးစေလိုသော ဆန္ဒဖြင့် အမေရိကန်ဆန်မှုကို ကန့်ကွက်၍ ဝတ္ထုတိုရှည် များစွာကို ရေးသားခဲ့ပေသည်။ သူ့ကို အချို့က ရှေးဆန်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် ဂျပန်စာဖတ် ပရိသတ်ကမူ သူ့ဝတ္ထုများကို အထူးကျေနပ်စွာ လက်ခံသဖြင့် သူသည် ဝါရင့် စာရေးဆရာကြီးများတွင် အထူးနာမည်ကြီးလေသည်။ သူ့ဝတ္ထုအချို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆို၍ ဂျပန်နိုင်ငံမှသာမက အမေရိကန်နိုင်ငံ ၌လည်း ထုတ်ဝေကြသည်။ အမေရိကန် စာပေမဂ္ဂဇင်းအချို့တွင်လည်း ထည့်သွင်းဖော်ပြကြလေသည်။
ကဝါဗာတား၏ ဝတ္ထုများတွင် နှင်းတိုင်းပြည် အမည်ရှိ ဝတ္ထုသည် အထူးကဲဆုံး ဖြစ်သည်ဟု စာပေ ဝေဖန်သူများက ဆိုကြ၏။ အချို့ကလည်း ကျိုတိုအမည်ရှိ ဝတ္ထုသည် အကောင်းဆုံးဟု ဆိုကြသည်။ နှင်းတိုင်းပြည်ဝတ္ထုကို သူသည် ၁၄ နှစ်တိုင်တိုင် ကြိုးပမ်း၍ ရေးသည်ဆို၏။
ကဝါဗာတားသည် သူရေးသမျှဝတ္ထုတို ဝတ္ထုရှည်များတွင် ဂျပန်စာ အရေးအသား သေသပ်သိပ်သည်း၍ ကဗျာဆန်သည့် အရေးအသားမျိုးကို ကြိုးပမ်းရေးသည်။ အနုပညာကြောင်းခြင်းရာများကို ဇာတ်လမ်းတွင် ထည့်၍ သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။ အာရုံခံစားမှုကို အလေးပေး၍ ရေးလေ့ရှိသည်။ သူကိုယ်တိုင် ကြုံတွေ့သော ပုဂ္ဂိုလ်များစွာထဲမှ ရွေး၍ သူ့ဝတ္ထုများ၏ ဇာတ်ကောင်များအဖြစ် သရုပ်ဖော်လေ့ရှိသည်။ ရှေးဟောင်းအနုပညာကို ခေတ်လူများ သဘောပေါက် နှစ်သက်လာအောင် ဆွဲဆောင်ဖော်ကျူးတတ်ပေသည်။ လူ့သဘာဝကို အသေးစိတ် ခြယ်မှုန်း၍ စိတ်နေစိတ်ထားတို့ကို သိမ်မွေ့စွာ ဖော်ပြနိုင်စွမ်း ရှိသည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ကဝါဗာတားသည် ''အရှေ့နှင့်အနောက် နားလည်မှုအတွက် စိတ်ဓာတ်ရေးရာ ပေါင်းကူးတံတားသဖွယ်'' စာပေများ ရေးသားနိုင်မှုကြောင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်အတွက် စာပေ ဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ရာဘင်ဒြာနတ် တဂိုးသည် စာပေ ဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ရရှိခဲ့ရာ ယခုတစ်ကြိမ် ကဝါဗာတား ရရှိခြင်းမှာ အာရှတိုက်သား စာရေးဆရာများထဲမှ ဒုတိယ အကြိမ် ရရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်အမျိုးသားများ အတွက်မူကား စာပေဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ပထမဆုံးအကြိမ် ရရှိခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ဇီးကုန်းရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ဇီးကုန်းရွာ (Zeekone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ဇီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၆ ဦး၊ မ ၇၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘူးထရို့စ် ဘူးထရို့စ် ဂါလီ
ဘူးထရို့စ် ဘူးထရို့စ် ဂါလီ (Boutros Boutros-Ghali) (Arabic: بطرس بطرس غالي, Coptic: Bουτρος Βουτρος-Γαλι) (၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၂၂ – ၁၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆) သည် အီဂျစ်လူမျိုး နိုင်ငံရေးသမားနှင့် သံတမန် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ ကြီးတွင် ဆဋ္ဌမမြောက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချူပ် အဖြစ် ၁၉၉၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ၁၉၉၆ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် အီဂျစ်နိုင်ငံ ဒုတိယနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ ပြိုကွဲခြင်း နှင့် ရဝမ်ဒါနိုင်ငံလူသတ်ပွဲ များ စသော နိုင်ငံတကာ ပြဿနာများကို ပြေလည်မှုရအောင် ကြိုးပမ်း ညှိနှိုင်းခဲ့သည်။
ဘူထရို့စ်ဂါလီသည် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီး၏ အထွေထွေအတွင်း ရေးမှူးချုပ်အဖြစ် အာဖရိကတိုက်နိုင်ငံများ ထဲမှ ပထမဦးဆုံးအကြိမ်ရွေးချယ်ခံရသူဖြစ်သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ ကိုင်ရိုမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကိုင်ရိုတက္ကသိုလ်နှင့်ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီတက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ရာ ဥပဒေဘွဲ့ ( L.L.B )နှင့် ပါရဂူဘွဲ့ (Ph.D ) အသီးသီး ရရှိခဲ့သည်။ ကိုင်ရိုတက္ကသိုလ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေပါမောက္ခ၊ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဌာနမှူး စသည့် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးဘက်တွင်လည်း အာရပ်ဆိုရှယ်လစ်သမဂ္ဂ ( Arab Socialist Union ) တွင် ဗဟိုကော်မတီဝင် တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိ အီဂျစ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဘူထရို့စ်ဂါလီသည် အာဖရိကတိုက်သားတစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း လူမည်းတစ်ဦး မဟုတ်ပေ။ ခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၎င်းအား နိုင်ငံရေးလောကအတွင်းသို့ခေါ်လာသူမှာ အီဂျစ်နိုင်ငံသမ္မတ အန်ဝါဆဒတ်ဖြစ်သည်။၁၉ရ၈ ခုနှစ်တွင်း ကျင်းပခဲ့သော ဒေးဗစ်စခန်းငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲတွင် ဘူထရို့စ်ဂါလီသည် စေ့စပ်ဖျန်ဖြေရေးသမား တစ်ဦးအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၂ ခုနှစ်အထိ အီဂျစ်၊ အစ္စရေးနှင့် အမေရိကန်တို့၏ ပါလက်စတိုင်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲများသို့လည်း ပါဝင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အာဖရိက နိုင်ငံများ အရေး၊ နယ်လ်ဆင် မန်ဒဲလား လွတ်မြောက်ရေး၊ အီရတ်-ကူဝိတ်အရေးစသည်တို့တွင်လည်း ဘူထရို့စ်ဂါလီက ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးခဲ့ရသည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင်ဘူထရို့စ်ဂါလီအား ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်သစ်အဖြစ် လုံခြုံရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ ထောက်ခံမဲ ၁၁ မဲဖြင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်လိုက်သည်။ ယင်းနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ရက်နေ့ တွင် ဘူထရို့စ်ဂါလီသည် ကုလသမဂ္ဂဌာနချုပ်တွင် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် အသစ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် အီဂျစ်နိုင်ငံ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် တာဝန်ကိုစတင်ထမ်းဆောင်သည်။
​ဝေါမိရွာ၊ ကွင်းကြီး
ဝေါမိရွာ၊ ကွင်းကြီး
ကကျီးဇင်ရွာ၊ မကျီးဇင်
ကကျီးဇင်ရွာ၊ မကျီးဇင်
ဆောင်းဝင်းလတ်
ဆောင်းဝင်းလတ်
၁၉၄၉ - ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၉)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်း၊ ကွမ်းခြံကုန်းမြို့၌ အဖ-ဦးဝင်း၊ အမိ-ဒေါ်တင်လှ တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်း ဦးဖုန်းမြင့်ဖြစ်၍ မွေးချင်း (၅)ဦးရှိသည်။ ငယ်စဉ်က ပဲခူး-ကရင်အထက်တန်းကျောင်း ရန်ကုန်မြို့ စိန်ဂျွန်း ဒိုင်အိုစီစဉ်ယောက်ျားလေး အထက်တန်းကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၆၆ - စိန်ဂျွန်းကျောင်းသားများ စုပေါင်းထုတ်ဝေသည့် "ဆည်းဆာညချမ်းကဗျာလမ်း" ကဗျာစာအုပ်တွင် စတင်ရေးသားပြီးစာပေလောကသို့ ခြေလှမ်းရန်ပြင်ခဲ့သည်။ ပန်းချီ အနုပညာကိုလည်း ငယ်စဉ်ကတည်းက ဝါသနာပါသဖြင့် လေ့လာဆည်းပူးရေးဆွဲခဲ့သည်။ ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များတွင် ပန်းချီသရုပ်ဖော်ပုံများ ရေးခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၇ ထိ တပ်မတော်ရေတွင် အထူးပညာသင်ပြီး ရေယာဉ်စက်ပြင်(၁)အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဖက်စပ်ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း ရေယာဉ်များတွင် ပင်လယ်ပြင်လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၃ ခုနှစ် မှစ၍ ယနေ့အထိ စာပေများရေးသားခြင်းဖြင့် အသက်မွေးလျက်ရှိသည်။ သွေးသောက်၊ ရှုမဝ၊ ပေဖူးလွှာ၊ စန္ဒာ၊ ချယ်ရီ၊ မိုးဝေ၊ သပြေ၊ မဟေသီ၊ ကလျာ၊ စံပယ်ဖြူ၊ ရနံသစ်၊ လုံမလေး၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ စသည်ဖြင့် မဂ္ဂဇင်းများတွင် အနှံ့အပြား ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ် မတ်လထုတ်ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း မှဘာကိုရွေးမလဲ ရွာကလေးရယ် ဝတ္ထုကို ရေးခဲ့သည်။ (ထိုဝတ္ထုကို ၂၀၀၁-ခုနှစ်တွင် အရှေ့တောင်အာရှဆိုင်ရာ စာပေဆုရဝတ္ထုများ စာအုပ် Old Truth New Revolutions ၌ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုဖော်ပြထားသည်။)။
၁၉၈၆ ခုနှစ် ဧပြီလထုတ်ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း တွင် သူတို့ခေါ်တော့ ဒုံးပျံပေါ့ ဝတ္ထုတိုကိုရေးခဲ့သည်။ (ယင်းဝတ္ထုတိုကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဟာဝိုင်အီတက္ကသိုလ်၌ ဆရာဇေယျာလင်းက အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုပြီး စာတမ်းတင်ခဲ့သည်)။
၁၉၉၀ ခုနှစ် ပြည့်နှစ် ပေဖူးလွှာမဂ္ဂဇင်း အမှတ်(၁၀၁)၌ ရေစက် ဝတ္ထုတိုကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ (ယင်းဝတ္ထုတိုကို ဂျပန်နိုင်ငံ အိုဆာကာ တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာနမှ ဆရာမ မာဆာမိဟာရာဒါက ပထမအကြိမ် ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် ဆရာမမပန်းခက်က ထိုရေစက် ဝတ္ထုတိုကို ဂျပန်ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့ပြီး အထူအပါး စာအုပ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်)။
၁၉၉၂ - ပန်းချီအောင်စိုး-အမှတ်တရ စုပေါင်းပန်းချီပြပွဲတွင် ပန်းချီတစ်ချပ်ရေးဆွဲပါဝင် ပြသခဲ့သည်။ ထိုပန်းချီ ကားကို ထိုပြပွဲတွင်ပင် ရောင်းချခဲ့ရသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ အိုဆာကာတက္ကသိုလ်၊ မြန်မာစာဌာနမှ ဆရာမ မပန်းခက် ရန်ကုန်မြို့သို့ရောက်စဉ် (မြန်မာ့ ကျေးလက်ရှုခင်း) ပန်းချီတစ်ချပ်ရေးဆွဲလက်ဆောင်ပေးခဲ့။ (ယနေ့တိုင်-ဂျပန်နိုင်ငံ အိုဆာကာတက္ကသိုလ်ရုံခန်းတွင် ရှိနေသည်။ ဆရာဆောင်းဝင်းလတ်သည် မဟေသီ မဂ္ဂဇင်း၊ မြို့တော်မဂ္ဂဇင်း၊ အဏ္ဏဝါမဂ္ဂဇင်း၊ ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း၊ ဇီဝကမဂ္ဂဇင်း၊ ပုလဲပန်းဂျာနယ်တို့တွင်လည်း အယ်ဒီတာတာဝန်ထမ်း ဆောင်ခဲ့သည်။ မှတ်မှတ်ရရ ရှုမဝဝတ္ထုများစာအုပ်၊ ဝတ္ထုတိုစုပန်းခင်း(ဝါမိုးအောင်စာပေ)၊ ကံ့ကော်ဝတ်ရည်ဝတ္ထု လတ်များစာအုပ်၊ မိုးမိုး(အင်လျား) အမှတ်တရ၊ အကောင်းဆုံးဝတ္ထုများစာအုပ်၊ ကောင်းသန့်စာပေ၊ ရွှေထီးမိုး စာပေတို့က စာရေးဆရာစုံစာအုပ်များ၊ ဖန်တီးသူအကြိုက်(မုံရွေး)၊ ခံစားသူအကြိုက်(ဥတ္တရလမင်း) စာအုပ်များ တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့။
၁၉၉၄ - ဘာကိုရွေးမလဲ ရွာကလေးရယ် နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်ထွက်(ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသား စာပေဝတ္ထုတိုဆု ရရှိခဲ့)။
၁၉၉၉ - ချစ်သောစောသို့ လုံးချင်းဝတ္ထုထွက်။
၂၀၀၁ - ရသအတွေး စာအုပ်ထွက်။ လွမ်းလောက်ပေသည် ဝတ္ထုထွက်(ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေ ဝတ္ထုရှည်ဆုရရှိ)။
၂၀၀၂ - စက္ကန့်လှုပ်ခတ် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှင်များထွက်။
၂၀၀၃ - နံနက်(၃)နာရီ လုံးချင်းဝတ္ထုထွက် (ယင်းဝတ္ထုဖြင့် ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေ ဝတ္ထုရှည်ဆု ရရှိ။)။ မီးပြတိုက် လုံးချင်းဝတ္ထုထွက်။
၂၀၀၅ - ပန်းမွေ့ယာ ရွှေကော်ဇော ဝတ္ထု။ ပင်လယ်ပျော်လှဖေ ဝတ္ထုများထွက်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အီဟိုထရီကန်
အီဟိုထရီကန် သည် မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံးကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် ကန်၏ ဧရိယာသည် ရာသီအလိုက် ပြောင်းလဲမှုရှိသည်။ ပြောင်းလဲမှုသည် ၉၆ စတုရန်းကီလိုမီတာမှသည် ၁၁၂ စတုရန်းကီလိုမီတာအထိ ဖြစ်သည်။
လမ်းများ
ကန်သည်  Toliara (Tulear) မှ Mandabe သို့ RN9 လမ်းမမှတစ်ဆင့် သွားရောက်နိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကြွပ်
ကြွပ် (Bismuth) သည် အဖြူရောင် ပုံဆောင်ခဲရှိပြီး ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ ရောနှောသည့် ပြင် အနီရောင်အနည်းငယ် သန်းနေသော ကြွတ်ဆတ်မာကျောသော သတ္တုအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Bismuth ဟုခေါ်သည်။ ဓာတုသင်္ကေတမှာ Bi ဖြစ်သည်။ မြန်မာအခေါ်မှာ ကြွပ် ဖြစ်သည်။ ဘစ်စမတ်သည် သတ္တုအားလုံးထဲတွင် သံလိုက်သတ္တိအကြွဆုံးသော သတ္တုဖြစ်ပြီး ပြဒါးမှ လွဲ၍ အခြားသော သတ္တုများထက် အပူလျှောက်ကူးမှု အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ လျှပ်ကာမှု မြင့်မားပြီး သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်း လျှပ်ကာမှု အမြင့်မားဆုံး သတ္တုဖြစ်သည်။ ဘစ်စမတ်သည် အောက်ဆီဂျင်၊ ရေတို့နှင့် ဓာတ်ပြုမှုရှိသော်လည်း နိုက်ထရစ်အက်ဆစ်ပြင်းနှင့် လေထဲတွင် ဓာတ်ပြုပါက အရည်ပျော်သွားသည်။ ရေထဲတွင် ရှိသောအချိန်၌ ဘစ်စမတ်ဆားများအားလုံးသည် အရည်မပျော်နိုင်သော ကွန်ပေါင်းများဖြစ်ကြသည်။ ကြွပ် (ဘစ်စမတ်)၏ အက်တမ်အမှတ်မှာ ၈၃၊ အက်တမ်အလေးဆမှာ ၂၀၈ ကျော်ကျော် ဖြစ်သည်။
အသုံးပြုခြင်း
ကြွပ် (ဘစ်စမတ်) အစစ်သည် ခဲထက်မာ၍ ရေထက် ၉.၉ ဆ လေး၏။ ၅၂ဝ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်၌ အရည်ပျော်သည်။ သတ္တုအပေါင်းတွင် အပူလိုက် အညံ့ဆုံးဖြစ်သည်။ ဤသတ္တုကို စက္ကူမာပေါ်တွင် တင်၍ ဖယောင်းတိုင်မီး သို့မဟုတ် မှန်မီးအိမ်ဖြင့် စက္ကူ အောက်၌ မြှိုက်ပေးလျှင် စက္ကူမီးမလောင်မီ အရည်ပျော်သွား သည်။ အခြားသတ္တုများနှင့် ကြွပ်ကို ရောစပ်လိုက်သောအခါ အရည်ပျော်လွယ်သော သတ္တုစပ်များကို ရသည်။ ဥပမာအား ဖြင့် ကြွပ် ၄ ဆ၊ ခဲပုပ် ၂ ဆ၊ သံဖြူ ၁ ဆနှင့် ကယ်ဒမီယမ် ၁ ဆ ရောစပ်ယူသောအခါ ဝုသတ္တုကို ရသည်။ ရေဒီယိုပေါ် ခါစက အသံဖမ်းခွက်တွင် ခရစ္စတယ်တို ဂဟေဆော်ယူသော အခါ ဤသတ္တုစပ်ကို အသုံးပြုလေသည်။ ဤသတ္တုသည် အပူချိန် ၁၅၈ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက် သို့မဟုတ် ရေဆူအပူချိန် ၂/၃ ခန့်တွင် အရည်ပျော်သဖြင့် အသံဖမ်းခွက်၌ ခရစ္စတယ်ကို မပျက်စီးဘဲ ဂဟေဆော်နိုင်သည်။ ကြွပ်သတ္တုစပ်များကို အသုံး ပြုပုံ တစ်မျိုးမှာ အလိုအလျောက် ရေပက်ဖျန်းသည့် ပိုက်ခေါင်း များတွင် ပိုက်ခေါင်းထိပ်ဖုံးအဖြစ် သုံးစွဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ကုန်လှောင်ရုံများ၌ မီးစွဲလောင်သောအခါ ထိုသတ္တုစပ်ဖြင့် လုပ်ထားသော ပိုက်ခေါင်းသည် အရည်ပျော်၍ အလိုလိုပွင့် ထွက်သွားသည်။ ထိုအခါ ရေသည် ပန်းထွက်လာ၍ မီးလောင် သောနေရာကို ပက်ဖျန်းပေးသည်။ အစွန်းခံသံမဏိတွင် ကြွပ် ဝ.၁ ရာခိုင်နှုန်းမှ ဝ.၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရောစပ်ထားသည်။ ဘစ်မတ်ဒြဗ်ပေါင်းများကို အစာမကြေ ဝမ်းဖောဝမ်းရောင် ရောဂါ ကုသရာ၌ အသုံးပြုသည်။ အိပ်စရေးရောင်ခြည်သည် ဘစ်မတ်ဓာတ်ဆားအချို့ကို ဖြတ်သန်းမသွားနိုင်ပေ။ ထို့ကြောင့် လူနာတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အစာကြောင်းကို စစ်ဆေးကြည့်ရှု လိုလျှင် ထိုလူနာအား အစာကျွေးသောအခါ ဘစ်စမတ် ဓာတ် ဆားဖြင့် ရော၍ကျွေးသည်။ ထို့နောက် အစာအိမ်နှင့် အူသိမ် အတွင်း၌ အစာသွားလမ်းကို ဓာတ်မှန်ရိုက်၍ စစ်ဆေးကြည့်ရှု လေသည်။
ခြည်ထည်များကို အပွင့်ရိုက်ရာတွင်လည်း ဘစ်စမတ်ဓာတ်ဆားများကို အသုံးပြုကြ သည်။ ပိုးသတ်ဆေး၊ ဖန်ထည်ကြွေထည်သုတ်ဆေး စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ရာ၌လည်း ဘစ်မမတ်ဓာတ်ဆားများကို သုံးရသည်။ ဝမ်းကျရောဂါဆေးဖြစ်သည့် မစ်အော့ဘစ်စမတ်သည် ဒြဗ်ပေါင်း တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရှိရမှု
ဘစ်စမတ်၏ အဓိကအရေးကြီးသော သတ္တုရိုင်းများမှာ (bismuthimite)( Bi2S3)နှင့် (bismite)( Bi2O3) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဘစ်စမတ်ကို သဘာဝသတ္တုအတိုင်း ပုံဆောင်ခဲအနေဖြင့် နီကယ်လ်၊ ကိုဘော့၊ ငွေနှင့် သံတို့၏ ဆာလဖိုဒ် သတ္တုရိုင်းများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ဘစ်စမတ်၏ အဓိက ထုတ်လုပ်ကုန်မှာ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ခဲနှင့် ကြေးနီရောစပ်မှု ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အဓိကအများဆုံး တွေ့ရှိနိုင်သော ဒေသများမှာ ဗိုလီဗီးယား၊ ပီရူး၊ ဂျပန်၊ မက္ကဆီကိုနှင့် ဆာနာဒါနိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် သတ္တုသန့်⁠သန့်ကို အင်္ဂလန်ပြည် ဆက်စွန်နီ နယ်နှင့် နော်ဝေးနိုင်ငံတို့တွင် အနည်းငယ်ခန့် တွေ့ရသည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများ
ဘစ်စမတ်နှင့် ၎င်း၏ ဆားများသည် ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ၎င်း၏ ပမာဏအနည်းအများပေါ်မူတည်၍ ထိခိုက်မှု အနည်းအများရှိနိုင်ပြီး လူကို ထိခိုက်စေသော ပမာဏများပြားပါက သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် ဘစ်စမတ်ကို Heavy Metals သတ္တုအမျိုးအစားများထဲမှ အဆိပ်ဓာတ်နည်းသော သတ္တုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ မြောက်မြားစွာသော ဘစ်စမတ်ပမာဏကို အလုံပိတ် အခန်းငယ်လေးများအတွင်း ထိုးသွင်းခြင်းနှင့် ဘစ်စမတ်ကို လောင်ကျွမ်းစေခြင်းဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုသော လုပ်ငန်းများကြောင့် အလွန်ပြင်းထန်ပြီး သေစေနိုင်သည်အထိ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် (ပျော်ဝင်နိုင်သော ဘစ်စမတ်ဒြပ်ပေါင်းအနေဖြင့်သာ)။ ၎င်းဒြပ်စင်သည် အခြားများစွာသော အဆိပ်ရောဂါများကိုလည်း ဖြစ်ပွားစေသည်။ ဥပမာ။ ။ ခန္ဓာကိုယ် မအီမသာလေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်း၊ ဝမ်းလျှော်ခြင်း၊ အရေအပြား နီရဲယားယံခြင်း ကဲ့သို့သော ရောဂါများကို ဖြစ်ပွားစေသည်။
ဝင်ရောက်နိုင်သောလမ်းကြောင်းများ
ရှူရှိုက်မိခြင်း၊ သောက်သုံးမိခြင်း(မျိုချခြင်း)နှင့် အရေပြားမှတဆင့် ဝင်ရောက်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ထူးခြားသော သက်ရောက်မှုမှာ ဘစ်စမတ်အမှုန်များသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ကျိန်းစပ်စေနိုင်သည်။ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနံရံများတွင် သတ္တုချိုးများ ကပ်နေတတ်သဖြင့် အသက်ရှူမှုကို ဆိုးရွားစေနိုင်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ရောက်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် သောက်သုံးမိခြင်းဖြင့် စိတ်မအီမသာ ဖြစ်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ စားသောက်ချင်စိတ် မရှိခြင်း၊ အရေပြားယားယံခြင်း၊ အစာအိမ် ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်း၊ စိုးရိမ်စိတ် များပြားခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ စိတ်အားငယ်ခြင်း၊ စိတ်ကျရောဂါဖြစ်ခြင်း၊ မျက်စိထဲသို့ ဝင်ပါက ကျိန်းစပ်ခြင်းဖြစ်ပြီး အရေပြားနှင့် ထိတွေ့ပါက စပ်ဖျင်းဖျင်းဝေဒနာကို ခံစားရတတ်သည်။
ပတ်ဝန်ကျင်သို့ အကျိုးသက်ရောက်မှု
ဘစ်စမတ်ကို အဆိပ်ပြင်းသော သတ္တုအဖြစ် မသတ်မှတ်ထားပါ။ ၎င်းသည် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဆိုးကျိုးသက်ရောက်မှု နည်းပါးပါသည်။ ၎င်းကွန်ပေါင်းများသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ပျော်ဝင်မှု နည်းပါးသော ဒြပ်ပေါင်းအမျိုးအစားများ ဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်နိုင်မှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိနေမှုဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို တိကျစွာ မသိရှိနိုင်သေးသောကြောင့် သတိထားကိုင်တွယ်ရမည့် သတ္တုအမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်သည်။
သံလိုက်ရွာ၊ သံလိုက်
သံလိုက်ရွာ၊ သံလိုက်
မဓမတောင်လေးရွာ၊ တဇင်ကုန်းကြီး
မဓမတောင်လေးရွာ၊ တဇင်ကုန်းကြီး
လယ်တွင်းကိုးခရိုင်
အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကျောက်ဆည်နယ်ကို လယ်တွင်းကိုးခရိုင်ဟုခေါ်သည်။ ရေလွှဲကိုးခရိုင်ဟုလည်းခေါ်၏။ ရှေးခေတ် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှား၍ ဆန်ရေစပါး ပေါများကြွယ်ဝသော ထိုလယ်တွင်းရိုးခရိုင်ကား ပန်းလောင်မြစ်၏မှီခိုရာ -
မွေတော်ကက္ကူ
မွေတော်ကက္ကူ စေတီဘုရားများသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးမြို့အနီးတွင်ရှိသော ကျောက်တစ်လုံး (ပအိုဝ်းတိုင်းရင်းသားများဒေသ)တွင် တည်ရှိသည်။
လယ်တွင်းကိုးခရိုင်
သက္ကရာဇ် ၃၇၉ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်းစောသည် မြန်မာပြည်အလုံး၌ ဆည်မြောင်း ကန် ချောင်းဖြစ်ကောင်းသောအရာတို့ကို ဆည် မြောင်း ကန် ချောင်း ဖြစ်စေ၏။ တောင်ဘက်လယ်တွင်းသို့ ရောက်တော်မူသောအခါ သာလျောင်းတောင်သို့ တက်၍ ကြည့်တော်မူသော် ကယွတ်တောင်ထက်ကကျသော ရေကို အတန့် တန့် ဆည်၍ လယ်လုပ်ရသော် သာသနာ ၅ဝဝဝ ပတ်လုံး ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါအပေါင်းတို့၏ စီးပွားများလတ္တံ့သည်ကို မြင်တော်မူ၏။ ထို့ကြောင့် ပန်းလောင်မြစ်မှာ−
မွေတော်ကက္ကူ
ဘုရားသမိုင်းအကျဉ်း
ခရစ်တော်မပေါ်မီ ဘီစီ(၃၀၇)ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယပြည်၊ မဇ္ဈိမဒေသ၊ မဂဓတိုင်း၊ ပါဋလိပုတ်ပြည်၌ သီရိဓမ္မာ သောကမင်းကြီးကို အမှီပြု၍ ရှင်မဟာမောဂ္ဂလိ ပုတ္တတိဿ မထေရ်ကြီးမှူးသော ရဟန်းတစ်ထောင်တို့က တတိယအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ပွဲကို ပြုလုပ်ကျင်းပကြလေသည်။ သင်္ဂါယနာတင်ပွဲ ပြီးဆုံးအောင်မြင်ခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ကိုးတိုင်းကိုးဌာနသို့ သာသနာပြုအဖွဲ့များ စေလွှတ်ခြင်းနှင့် စေတီပေါင်း (၈၄၀ဝ၀) တည်ထားကိုးကွယ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
လယ်တွင်းကိုးခရိုင်
ဇော်ဂျီ(မက္ခရာ) မြစ်မှာ−
မွေတော်ကက္ကူ
ဘုရားသမိုင်းအကျဉ်း
ကိုးတိုင်းကိုးဌာနသို့ သာသနာပြုအဖွဲ့များ စေလွှတ်ရာတွင် သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း (မြန်မာနိုင်ငံ) သည်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ သာသနာပြုအဖွဲ့မှာ ရှင်သောနနှင့် ရှင်ဥတ္တရတို့ ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ သုဝဏ္ဏဘူမိ သာသနာပြုအဖွဲ့က အိန္ဒိယပြည်၊ မဇ္ဈိမဒေသမှ ဓာတ်တော်များကို ပင့်ဆောင်၍ စေတီဘုရားများကို တည်ထားကိုးကွယ်ကြသည့်အခါ ကက္ကူဒေသသို့ ဓာတ်တော်များ ပင့်ဆောင်ပူဇော်ပြီး မွေတော်ကက္ကူ ဆုတောင်းပြည့် အသောကစေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အခါက မွေတော်ကက္ကူသို့ ဓာတ်တော် ပင့်ဆောင်ပူဇော်ပွဲ ရှိခဲ့ဘူးလေသည်။
ပုဂံခေတ်၊ အလောင်းစည်သူမင်း (အေဒီ၁၁၇၄-၁၂၁၁)သည် ဖောင်စကြာဖြင့် ခရီးလှည့်လည်ကာ စေတီဘုရားများစွာကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ကက္ကူဒေသတွင် ဓာတ်တော်များနှင့် ရတနာမျိုးစုံတို့ကို ဌာပနာ၍ ဖောင်တော်ဆိုက်စေတီကို တည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ အလောင်းစည်သူမင်း လက်ထက်တွင် ဓာတ်တော် ပင့်ဆောင်ပူဇော်ပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ဘူးသည်။
လယ်တွင်းကိုးခရိုင်
ထို့ပြင် အနော်ရထာမင်းစောသည် လယ်တွင်း ၁၁ ရွ ာပြုစုတော်မူခဲ့၏။ ထို ၁၁ ရွာကား ပင်လယ်၊ မြစ်မနား(မည်မနာ)၊ မြစ်သား (မစ်သာ)၊ မြင်းခုံတိုင်၊ ယမုံး(ရငုန်)၊ ဖနံ (ပနန်)၊ မက္ခရာ၊ တပြက်သာ၊ သင်တောင်၊ တမုတ်ဆိုး၊ ခံလူး(ခံမှု(ဝါ)ခမ်လှူ)တို့ဖြစ် ၏။ ယင်းတို့ကို မြစ်သား ၁၁ ရွာ (ဝါ) မြစ်သား ၁၁ ခရိုင်ဟုလည်းခေါ်သည်။ ဤသို့ လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှုကို ကောင်းစွာ အားပေးပြုစုသဖြင့် ကျောက်ဆည်နယ်သည် ပုဂံပြည်၏ စားရေးရိက္ခာ သိုမှီးရာ စပါးကျီသဖွယ် ဖြစ်လာပေသည်။ ရေလွှဲဆည်မြောင်းတို့ကို မင်းအဆက်ဆက် သုံးလူများကို နေရာချထား၍ ကြည့်ရှုပြုစုစေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် လယ်တွင်းခရိုင်များကို စိုးအုပ်ရသူများသည် အလုံးအရင်း အားအင်ပြည့်ဝမှုများရရှိသဖြင့် မြန်မာမင်းအဆက်ဆက်တို့ ပြုစုစောင့်ရှောက်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ မြို့တော်များသည် လယ်တွင်းနယ်များ အနီးဝန်းကျင်၌သာ ရှိကြလေသည်။
မွေတော်ကက္ကူ
တည်ထားပုံ
မွေတော်ကက္ကူသည် စေတီပေါင်းများစွာ တစ်နေရာတည်းတွင် စု၍ တည်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်ရှိ စေတီများနှင့် အချိုးအစား ပုံသဏ္ဌာန် အနည်းငယ် ကွဲပြားသည်။ ဘုရားဝင်းအပြင်တွင် ညောင်ပင်ကြီးများ ရှိသည်။ ဘုရားများ၏ နောက်တွင် နောင်မွန်အင်း ရှိသည်။ နောင်မွန်အင်းသည် အမြဲတမ်း ရေမရှိပေ။ ဒေသခံများက ကုန်းခြောက်လ ရေခြောက်လ ဟုဆိုသည်။
ကက္ကူမွေတော် ၃၀၀၀
၁။ ကက္ကူမွေတော်အကြောင်း ဘိုးတော်ဘုရား (ပဒုံမင်း) ၁၇၈၅ - ၁၈၁၉ လက်ထက် ပေစာတစောင်မှာ ဖတ်ရဖူးတယ်လို့ ပြောစကား ကြားဖူးတယ်။
လယ်တွင်းကိုးခရိုင်
သက္ကရာဇ် ၁၁၄၅ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၈ ရက် တနင်္လာနေ့ နံနက် တစ်ချက်တီးကျော်အချိန် ဘိုးတော်ဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံအလုံးကို အိမ်ခြေစာရင်းပြုလုပ်၍ ရွှေတိုက်သို့သွင်းထားစေသည်။ ထိုအခါ ပန်းလောင်မြစ်ရေသောက်ဖြစ်သော အနော်ရထာမင်း ဆည်ဖို့ဖောက် လုပ်ထားခဲ့သော ငနိုင့်သေဉ်ဆည် ငနိုင့်သေဉ်မြောင်း ရေသောက်ခရိုင်ကို စောလှခရိုင်၊ ပြောင်းပြာဆည် ပြောင်းပြာ မြောင်း ရေသာက်ခရိုင်ကို မြစ်သားခရိုင် အစရှိသည်ဖြင့် ပန်းလောင်မြစ်ရေသောက် မြစ်သားမြို့နယ်တွင် လေးခရိုင်၊ ဇော်ဂျီမြစ်ရေသောက် ကျောက်ဆည်မြို့နယ်တွင် ငါးခရိုင်၊ ပေါင်းကိုးခရိုင်အဖွဲ့မူ၍ ကိုးခရိုင်ဟု ခေါ်တွင်စေခဲ့လေသည်။
မွေတော်ကက္ကူ
ကက္ကူမွေတော် ၃၀၀၀
၂။ ၁၉၇၃ ခေါင်းလောင်းစာမှာ ကုန်းတော်ပေါ်က စေတီကို ရွှေဂူကြီးလို့ခေါ်တယ်။
၄။ စေတီအလယ်မှာ ၁၈၉၃ ခေါင်းလောင်းက ကက္ကူမွေတော်ခေါ်တယ်။
၅။ စေတီတွေက ဉာဏ်တော်အမြင့် ၁၅ ပေ ဝန်းကျင်ပဲရှိတယ်။
၆။ စေတီအရေအတွက်ကို ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၁ က ရေတွက်တဲ့အခါ ၂၄၇၈ ဆူ ရှိတယ်လို့ စာတစောင်မှာပါတယ်။
ဒီလိုဆိုရင် ခရစ်နှစ် ၁၈၀ဝ လောက်ကလို့ ခန့်မှန်းရတော့မယ်လို့ ထင်မိတယ်။ ဘုရားတွေမှာ နတ်ရုပ်တွေပါတော့ အရုပ်အနေအထားကို ကြည့်ပြီး ဒီလက်ရာတွေဟာ ၁၈၀ဝ ဝန်းကျင်ကပဲ ဖြစ်ဖို့များတယ်လို့ တွက်ဆလိုက်တယ်။
စာတခုက - ဘုန်းကြီးလူထွက် ဦးနွိုက်သွန်းလောင်းထားသည်
နောက်တခုက - လူထွက်ဦးစိုင်းက သွန်းလုပ်ပူဇော်ပြီးစီးပါကြောင်း
နောက်ထက်တခုက - ၁၁၅၈ တပေါင်းလဆန်း ၂ရက်သွန်းသည်။ (ခရစ်ရက် ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၇)
ဆင်ခံဘုရားတဆူမှာ - တြိသုခအလို့ငှာ ခင်ကြီးအရိယဝန်သ ကောင်းမှု
ဖိလစ်စောတောက် ကျေးဇူးကြောင့် တိကျတဲ့ ရက်စွဲတခု ရပြန်ပါတယ်။ ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၇။ ကက္ကူဘုရားတောက ကုသိုလ်တော်တွေကို ခရစ်နှစ် ၁၈၀ဝ ဝန်းကျင်က တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့တယ်လို့ ဆက်လက်ယူဆဖွယ် ရှိပါတယ်။
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ တုံ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ (Ywarthitkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ တုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ဟူးရွာ၊ ကျိုင်းလင်
နမ့်ဟူးရွာ (Namhu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၁၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၇ ဦး၊ မ ၉၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စကြိုသူမြတ်
စကြိုသူမြတ် (၇၃၅ - ၈၁၀)
အင်းဝခေတ်၊ ဘုရင်မင်းခေါင်လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၇၆၆ တွင် မွန်ဘုရင် ရာဇဓိရာဇ် အင်းဝသို့ ပထမအကြိမ် လာရောက် တိုက်ခိုက်ရာ နှစ်ဦးနှစ်ဘက် ဓားမကျိုး၊ လှံမကျိုးစေဘဲ ပြေငြိမ်းမှုရအောင် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သော ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သမိုင်းစာအုပ်များ၌ ပင်းယ စကြိုသူမြတ်ဟုလည်းကောင်း၊ ပန်းယစကြိုသူမြတ်ဟုလည်းကောင်း၊ ပန်းယသူကြိုဟုလည်းကောင်း အမျိုးမျိုး ရေးသားကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ စကြိုသူမြတ်၏ ဘွဲ့တော်မှာ ရှင်ဇောတယန္တ ဖြစ်သည်။ စလေမြို့ အရှင်မဟာယသ၏ တပည့်ဖြစ်၍ ရှင်ပင်စွယ်ကြို ကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံးသည်။ မင်းကြီးစွာစော်ကဲ လက်ထက်တွင် မြို့လှမြို့စား ပင့်ခဲ့သဖြင့် အင်းဝသို့ ရောက်လာခဲ့သည်။
ရာဇာဓိရာဇ်၏ စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်မှ မေတ္တာစာဖြင့် ရေးသား၍လည်းကောင်း၊ ကိုယ်တိုင် တရားဓမ္မကို ဟောပြ၍လည်းကောင်း နှလုံးရည်အပြည့်အဝဖြင့် ရတနာပူရ အင်းဝနေပြည်တော်ကြီးကို ကယ်တင်ခဲ့သောကြောင့် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားလာသော ဆရာတော်ကား စကြိုသူမြတ်ဖြစ်ပေသည်။
စကြိုသူမြတ်သည် သက္ကရာဇ် ၇၃၅-ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်။ သာမဏေပြုသောအခါ ဘွဲ့မည်မှာ သျှင်ဇောတယန္တ ဖြစ်သည်။ စလေမြို့ သျှင်မဟာယသထံတွင် နည်းခံ၍ စာပေပရိယတ်ကို သင်ကြားဆည်းပူးတော်မူသည်။ ဆရာတော်သည် ပုဂံခေတ် ဂိုဏ်းလေးခု အနွယ်တွင် သျှင်အရဟံ၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော သာသနာဝင် ဆရာစဉ်ဆက်၌ ပါဝင်သည်။
သျှင်ဇောတယန္တသည် မိမိငယ်စဉ်က နေထိုင်ခဲ့ရာ အရပ်ကို အစွဲပြု၍ ' စွယ်ကြိုသူမြတ် ' ဟု အမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ စွယ်ကြိုအရပ်သည် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်၌ ပေါ်ထွန်းလာသော အမည်ဖြစ်သည်။ ထိုမင်းလက်ထက်၌ သီဟိုဠ်မှ စွယ်တော်ပွားကို သွားရောက် ပင့်ဆောင်စေ၏။ စွယ်တော် ရောက်ရှိလာသည်တွင် အနော်ရထာမင်းစောကိုယ်တိုင် ကြွရောက်၍ ကြိုဆိုတော်မူသည်။ ထိုအရပ်ကို ' စွယ်ကြိုအရပ်' ဟု ခေါ်တွင်သည်။ ထိုနေရာတွင် ဘုရား တစ်ဆူကိုလည်း တည်ထားတော်မူ၏။ ထိုဘုရားကိုလည်း ' စွယ်ကြိုဘုရား ' ဟု ခေါ်သည်။
နောင်အခါ၌ ' သျှင်ပင်စွယ်ကြိုဘုရား ' ဟု ခေါ်လာကြသည်။ ထိုဘုရားကို အမှီပြု၍ တည်သော ကျောင်းကိုလည်း ' သျှင်ပင်စွယ်ကြိုကျောင်း ' ဟု ပင် ခေါ်ကြသည်။ သျှင်ဇောတယန္တသည် ငယ်စဉ်က ထိုကျောင်းတွင် နေထိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်လေသည်။
စွာစော်ကဲ လက်ထက်တွင် မြို့လှစားက ပင့်လျှောက်သဖြင့် ပင်းယ သို့ စာပေသင်ကြားရန် ကြွရောက်ခဲ့၏။ ပင်းယတွင် ပထမမင်းခေါင်၏ အမတ်ဖြစ်သူ ရာဇနန္ဒသင်္ကြံက ဆောက်လုပ်သော ရွှေစည်းခုံဘုရားအနီး ကဿပဟု သမုတ်သော အထက်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူသည်။ ထိုအခါ သျှင်ဇောတယန္တအား ဘွဲ့မည်ကို မခေါ်ကြဘဲ ဇာတိဒေသကို စွဲ၍ ' စွယ်ကြိုအရှင်၊ စွယ်ကြိုသူမြတ် ' ဟုသာ ခေါ်ဆိုကြသည်။ နောင်အခါတွင် စွယ်ကြိုမှ စကြိုဟု ပြောင်းလဲလာသည်။ ထို့နောက်၌ကား ဆရာတော်၏ ကျော်ကြားရာဒေသကိုပါ ထည့်သွင်း၍ ' ပင်းယစကြိုသူမြတ်၊ ပန်းယစကြိုသူမြတ်' စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်လာ ကြလေသည်။