မြန်မာဆေးပညာ
ကုန်းဘောင်ခေတ်နောက်ပိုင်းသို့ ရောက်သောအခါ မြန်မာ ဆေးဆရာတို့သည် ရသေ့ ဆေးကျမ်းများ၌ လာသော နည်းလမ်းများဖြင့်ပင် ကုသကြသည်။ ပိဋကတ်တော်၌ ကျွမ်းကျင်လိမ်မာသော ဆေးဆရာတို့သည် ' သီတေန ပိ ရုပ္ပတိ၊ ဥဏှေနပိ ရုပ္ပတိ ' ဟူသော မြတ်စွာဘုရား၏ ဒေသနာကို နည်းမှီး၍ အသိဉာဏ်ပွင့်လင်းကာ၊ အနာရောဂါ မည်မျှပင် အမျိုးအမည် ထွေပြားများနေသော်လည်း၊ အနာ ရောဂါ ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ်၌ရှိသော အမာခံဓာတ်ကြီး လေးပါးနှင့် ရုပ်တရားတို့ ဖောက်ပြန်ပြောင်းလွဲခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ယင်းဖောက်ပြန် ပြောင်းလွဲခြင်းလည်း သီတအအေး၊ ဥဏှ၊ အပူ၊ ဤအကြောင်း နှစ်ပါးကြောင့် ဖြစ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ရသေ့ ဆေး ကျမ်းများ၌ လာသောနည်းနှင့် ဒေသနာတော်၌ လာသောနည်းတို့ကို ပေါးစပ်နှိုင်းချိန်လျှက် အောက်ပါအတိုင်း အနာ ရောဂါ တို့ကို အကျဉ်းချုပ် စုစည်းကာ ကုကြသည်။ (၁)သီတပကတိ သီတအဓိကနာ (၁) သီတပကတိ ဥဏှ အဓိကနာဟူ၍ အအေးနာနှစ်ပါး (၁) ဥဏှပကတိ ဥဏှအဓိကနာ၊ (၂) ဥဏှပကတိ သီတအဓိကနာ ဟူ၍ အပူနာ နှစ်ပါး၊ ဤအနာလေးပါးကို ခွဲခြားသတ်မှတ်၍ ကုသ ကြသည်။ နောက်တစ်ဖန် (၁) သဂသ္မဟိ တနာ (၂) ဗြုဟနနာ (၃) ပဂ္ဃရနနာဟူ၍ အအေးနာ သုံးပါး၊ (၁) ကက္ခဠနာ (၂) ဝိတ္ထမ္ဘိတနာ (၃) ပရိဿဝနာဟူ၍ အပူနာ သုံးပါး၊ ဤအနာခြောက်ပါးကို ခွဲခြားသတ်မှတ်၍ ကုသကြ သည်။ အထူးအားဖြင့် မင်းတုန်းမင်း လက်ထက် မြန်မာ ဆေးပညာကား ထိပ်တန်းသို့ ရောက်အောင် တိုးတက် ကြီးပွားလာသည်။ အင်္ဂလိပ် ခေတ်သို့ရောက်၍ အနောက်နိုင်ငံ ဆေးပညာကို တတ်မြောက်သော ဆရာဝန်များ ပေါ်လာကြသောအခါ၊ နှစ်ပေါင်းများစွာက ဘုရင်မင်းမြတ်နှင့် နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသား များ၏ ကျန်းမာရေးအတွက် တာဝန်ခံ၍ ကုသလာသော မြန်မာဆေးဆရာများကို အစိုးရက အသိအမှတ်မပြုသည့် အတွက် အချို့နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားတို့က တဖြည်းဖြည်း အထင်အမြင် သေးလာကြသည်။ အယုံအကြည် နည်းလာကြ သည်။ အပြစ်ပြောလာကြသည်။ ယုံကြည်သူများကာ မြန်မာ ဆေးဆရာများ ကိုသာ အားကိုးအားထား ပြုလျှက်ကုသစေကြ သည်။ သို့သော်လည်း တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းလာတော့သည်။ ဂိုဏ်းအမျိုး မျိုးသည် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်လာသည်။ ယခင် အနာခြောက်မျိုး ခွဲခြားသတ်မှတ်၍ ကုသသောနည်းကား တောင်သာ ဂိုဏ်းနည်းပင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာဆေးပညာ ကျဆင်းလာသည်ဆိုသော်လည်း ထူးခြားချက် တစ်ရပ်မှာ အချို့နေရာ၌ ဆရာဝန်များထက် သာလွန်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဆေးရုံမှာ ပျောက်ကင်းချမ်းသာအောင် မကုသနိုင်၍ ဆင်းလာ သော နာတာရှည် လူနာများနှင့် ဆရာဝန်များက မုချ သေလိမ့်မည် ဆုံးဖြတ်ထားသော လူနာများကို မြန်မာဆေးဆရာ များ ကုသကြရာ အချို့လူနာများ ပျောက်ကင်းချမ်းသော နေသည်ကို မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ ဖြစ်ကြသည့်အတွက် အလွန် အံ့0x100သမိကြသည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ပညာရေး အမတ်ချုပ် ကြီး ဦးဘရင်သည် မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ဆေးဆရာဝန်ဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ တိုင်းရင်မြန်မာ ဆေးပညာကို စနစ်တကျ ချီးမြေ|ာက်လိုသော ဆန္ဒဖြင့် အငြိမ်းစား အိုင်အမ်အက် (စ) လက်ဖတင်နင်ကာနယ် ဦးဘခက် အကြီးဥက္ကဋ္ဌ၊ အနောက်နိုင်ငံ ဆေးပညာတတ် မြန်မာဆရာဝန် သုံးဦး၊ တိုင်းရင်း မြန်မာ ဆေးပညာတတ် ဆရာကြီး ခြောက်ဦးတို့အား တိုင်းရင်းသား ဆေးပညာ စည်းစနစ်ကို စုံစမ်းသော ကော်မတီ တစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုကော်မတီသည် တိုင်းရင်းမြန်မာ ဆေးပညာ စည်းစနစ်ကို နိုင်ငံတော်ရှိ ဆေးဆရာကြီးများထံ စုံစမ်း စစ်ဆေး၍ အစီရင်ခံစာ တင်သွင်းခဲ့သည်။ ယင်းအစီရင်ခံစာ၌ မြန်မာဆေးပညာအကြောင်း စုံလင်စွာ အစီရင်ခံထားသည့်အတွက် အလွန်မှတ်သားဖွယ် ကောင်းသည်။ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် မြန်မာဆေးပညာသည် အိန္ဒိယအာယုဗ္ဗေဒ ဝဆေးပညာမှ ဆင်းသက်လာသည်။ အာယုဗ္ဗေဒဆေးပညာသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာက (တနည်း) ခရစ်တော် မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၆ဝဝ ကျော်က စတင် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဆေးပညာတို့၏ အရင်းခံ အခြေအမြစ်တစ်ခုဖြစ်သည့် အနောက်နိုင်ငံ ဆေးပညာတတ် ဆရာဝန်များသည်ပင် မိမိတို့ မနိုင်နင်းသော နာတာရှည်လူနာများအတွက် လည်းကောင်း၊ အိမ်သူ အိမ်သားများအတွက် လည်းကောင်း အာယုဗ္ဗေဒ ဆေးဆရာကြီးများကို ပင့်ခေါ်၍ ကုသကြရသည်။ ထို့ပြင် မြန်မာဆေးပညာ၌ အဘိဓမ္မာ (သို့မဟုတ်) ဓာတ်၊ ဗိန္ဒော၊ ပယောဂ၊ ဗေဒင်ပညာများလည်း ပါရှိသည်။ ယင်းပညာများကို မပျောက်မပျက် တိုးတက် ကြီးပွားလာရန် အစိုးရက မြန်မာဆေးပညာအဖွဲ့ချုပ်ကို ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်စေလျက် မြန်မာဆေးကျောင်းများ ကောလိပ်ကျောင်းများ ဖွင့်ပေးခြင်း၊ အောင်မြင် သူတို့အား အောင်လက်မှတ်ပေးခြင်း၊ ဆေးရုံဆောက်ပေးခြင်း စသည်ဖြင့် စနစ်တကျ ကူညီထောက်ပံ့ရန် စုံလင်စွာ အစီရင်ခံ ထားသည်။ ထိုသို့ အစီရင်ခံထားသော်လည်း အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် အစီရင်ခံစာအရ မြန်မာဆေးပညာကို တိုးတက်ကြီးပွားအောင် အကောင်အထည် ဖော်ခြင်းမရှိ၊ တခေတ်လုံး ဇာတ်မျောလာခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံး၍ လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက်၊ ၁၉၅၂ ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ ယခင် အင်္ဂလိပ် ခေတ်က တိုင်းရင်းသာ ဆေးပညာစည်းစနစ်ကို စုံစမ်းသော ကော်မတီ အစီရင်ခံစာကို အကောင်အထည် ဖော်သော အနေဖြင့် ကျဆင်းနေသော တိုင်းရင်းမြန်မာ ဆေးပညာကို စနစ်တကျ မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်လျက် ကျန်းမာရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန် ဦးမောင်ကလေး ဥက္ကဋ္ဌ၊ သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ အင်းစိန်ခရိုင် ဆရာ ဝန်ကြီးဦးဝဏ္ဏ အကျိုးဆောင်နှင့် တိုင်းရင်းမြန်မာဆေးဆရာကြီး ၁၂ ဦးတို့အား ရှေ့ပြေးကော်မတီအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ ယင်းကော်မတီက တိုင်းရင်းမြန်မာ ဆေးပညာ မြှင့်တင်ရေး စီမံကိန်းများနှင့် တိုင်းရင်းမြန်မာ ဆေးဆရာအဖွဲ့ အက်ဥပဒေ များကို ရေးသား၍ အကြံပေးသည်။ အစိုးရက ကော်မတီ၏ စီမံကိန်းအရ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ တိုင်းရင်းမြန်မာ အခမဲ့ ဆေးကုဌာနကိုးခုနှင့် မန္တလေးမြို့၌ တိုင်းရင်းမြန်မာ အခမဲ့ ဆေးကုဌာနကိုးခု၊ ပေါင်း ၁၈ ဌာန ဖွင့်လှစ်ကာ တိုင်းရင်းမြန်မာ ဆေးဆရာကြီး တို့အား ဆေးမှူးကြီးများအဖြစ် ခန့်အပ်ထား၍၊ နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားတို့၏ ကျန်းမာရေးအတွက် တာဝန်ပေးလျက် ကုစေသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် တိုင်းရင်းမြန်မာ ဆေးဆရာအဖွဲ့ အက်ဥပဒေကို လွှတ်တော်နှစ်ရပ်က ပြဋ္ဌာန်းအတည်ပြုကြသည်။ ထို့နောက် ရှေ့ပြေးကော်မတီကို ဖျက်သိမ်းပြီးလျှင် အက်ဥပဒေ အရ တိုင်းရင်းမြန်မာ ဆေးပညာကို စနစ်တကျ မြှင့်တက်လျှက် ရှိသည်။ နည်းဥပဒေများကို ရေးသားလျှက် အဆင့်ဆင့် ပြဋ္ဌာန်းအတည်ပြုကြသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှစ၍ ၁၉၆၁ ခုနှစ် မေလအထိ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အတွင်းရှိ တိုင်းရင်းမြန်မာ ဆေးဆရာတို့ကို (၁) ဓာတ် (၂) ဗိန္ဒော (၃) ပယောဂ (၄) နက္ခတ် ဗေဒင်၊ ဤလေးဘာသာကို ပိုင်းခြား သတ်မှတ်လျှက် မှတ်ပုံတင်ခဲ့ရာ၊ ယခုအခါ မှတ်ပုံတင်ပြီး ဆေးဆရာပေါင်း ၂ဝ…၉ဝဝ ဖြစ်သည်။ ( ဤကား မြန်မာ့ ဆေးပညာတည်း။ ) ဤသို့လျှင် အစိုးရက နိုင်ငံခြား ဆေးပညာတတ်များ နည်းတူ အားပေးချီးမြေ|ာက်လျှက် တိုင်းရင်းမြန်မာ ဆေးဆရာ များကလည်း ကြီးပွားတိုးတက်စေလိုသော စေတနာကောင်းဖြင့် အားကြိုးမာန်တက် ဆောင်ရွက်သွားပါလျှင် မြန်မာဆေးပညာ သည် ယခုလက်ရှိ ကမ္ဘာ့ဆေးပညာနှင့် ယင်ပေါင်တန်း ချီတက် လျှက် တိုင်းရင်းသားများအား အကျိုးဖြစ်ထွန်းနိုင်စေလိမ့်မည်ဟု မြေ|ာ်လင့်ရပေသည်။