cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကျိန့်ဟော်
See also
Zheng He သည် ဤစူးစမ်းလေ့လာရေးခရီးစဉ်များကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သော ကြီးမားသောရေတပ်နှင့် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ ကွပ်ကဲမှုတွင် ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ Zheng He ၏ ပထမဆုံး ခရီးစဉ်တွင် သင်္ဘော အစင်း ၃၀၀ ခန့် သင်္ဘော တစ်စီး ပါဝင်သည် (အခြားရင်းမြစ်များက 200) တွင် အမှုထမ်း ၂၈,၀၀၀ နီးပါးရှိသည်။ ယင်းတို့သည် အဓိကအားဖြင့် တံတိုင်ကြီးခြောက်စင်း ကြီးမားသောသင်္ဘောများဖြစ်နိုင်သည် - ကြီးမားပြီး ရွက်တိုင်ကိုးတိုင်ပါသော "ရတနာသင်္ဘော" သည် ဧကရာဇ်မင်းမြတ်အသုံးပြုခဲ့သော မြစ်သင်္ဘောများ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။ thumb|250x250px|ကျိမိန့်ဟော်အသုံးပြုသည့် ရေကြောင်းမြေပုံ Zheng He ၏ စစ်ရေယာဉ်များသည် အာရေဗျ၊ အရှေ့အာဖရိက၊ အိန္ဒိယ၊ အင်ဒိုနီးရှား] နှင့် ထိုင်း (Siam) (ထိုအချိန်က Siam) နှင့် ကုန်ပစ္စည်းများ ဖြန့်ဝေခြင်းနှင့် လက်ခံခြင်း၊ လမ်းတစ်လျှောက်။ Zheng He က ရွှေ၊ ငွေ၊ ကြွေ နှင့် ပိုးထည် လက်ဆောင်များ ပေးအပ်သည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် ငှက်ကုလားအုတ်es၊ zebras၊ camels၊ ivory နှင့် giraffes ကဲ့သို့သော အသစ်အဆန်းများကို ရရှိခဲ့သည်။
Zheng He သည် သံခင်းတမန်ခင်းအားဖြင့် သူ၏ပန်းတိုင်များကို အရောက်လှမ်းနိုင်ရန် ယေဘုယျအားဖြင့် ကြိုးပမ်းလေ့ရှိပြီး သူ၏စစ်တပ်ကြီးသည် ရန်သူအများစုကို လက်အောက်ခံအဖြစ် ခန့်ညားစွာ ခန့်ညားခဲ့သည်။ သို့သော် Zheng He သည် “ကျားကဲ့သို့ လျှောက်သွားသည်” ဟု ခေတ်ပြိုင်တစ်ဦးမှ အစီရင်ခံတင်ပြသည်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ၏ စစ်အင်အားဖြင့် နိုင်ငံခြားလူမျိုးများကို အထင်ကြီးစေရန် လိုအပ်သည်ဟု ယူဆသောအခါ အကြမ်းဖက်မှုမှ လျော့ပါးမသွားပေ။ သူသည် တရုတ်နှင့် အရှေ့တောင် အာရှရေပြင်တွင် ကာလအတန်ကြာ ဒုက္ခပေးခဲ့သော ပင်လယ်ဓားပြများကို ရက်စက်စွာ နှိမ်နင်းခဲ့သည်။ သူသည် ပြည်စစ်ပွဲ ကို သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် Kotte ဘုရင့်နိုင်ငံတော်နှင့် ဆင်နွှဲခဲ့ပြီး အာရေဗျနှင့် အရှေ့အာဖရိကတို့တွင် ဒေသခံအရာရှိများက ၎င်း၏ရေတပ်ကို ခြိမ်းခြောက်သောအခါ စစ်အင်အားပြသခဲ့သည်။ ၎င်း၏ စတုတ္ထမြောက် ခရီးစဉ်မှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်သည့် ပြည်နယ်သုံးဆယ်မှ သံတမန်များကို မင်တရားရုံးတွင် ဂါရဝပြုခဲ့သည်။
1424 ခုနှစ်တွင် Yongle ဧကရာဇ်သေဆုံးခဲ့သည်။ သူ၏ဆက်ခံသော Hongxi Emperor (1424-1425) သည် သူ၏နန်းထိုင်တိုတောင်းသောကာလအတွင်း ရေကြောင်းခရီးများကို ရပ်တန့်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ Zheng He သည် Xuande Emperor (1426-1435 နန်းစံ) လက်ထက်တွင် နောက်ထပ်ခရီးတစ်စင်းကို ခရီးစဉ်ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ရတနာသင်္ဘောသင်္ဘောများ၏ ခရီးစဉ်များ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ Zheng He သည် ရတနာရေယာဉ်၏ နောက်ဆုံးခရီးတွင် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ သူသည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် သင်္ချိုင်းတစ်ခုရှိသော်လည်း ၎င်းသည် အလွတ်ဖြစ်သည်- သူသည် ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများကဲ့သို့ ပင်လယ်တွင်မြှုပ်နှံထားသော]။
Zheng He သည် ၎င်း၏ ခရီးစဉ် ခုနစ်ခုတွင် ကြီးမားသော နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်မှုဗဟိုဌာန (entrepot) ဖြစ်လာသည့် တရုတ်မွတ်စလင်အများအပြားကို အခြေတည်သော မလက္ကာ သို့ အောင်မြင်စွာ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်ခဲ့သည်။
ခရီးများ
thumb|[[Kangnido map (1402) သည် Zheng ၏ ခရီးစဉ်များကို ကြိုတင်ခန့်မှန်းထားပြီး ကမ္ဘာဟောင်း အများအပြား၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို သူ့တွင်ရှိကြောင်း အကြံပြုထားသည်။]] Zheng He သည် တရုတ်လူမျိုးများက "အနောက်သမုဒ္ဒရာ" (Indian Ocean) သို့ စူးစမ်းလေ့လာခြင်း ခုနစ်ခုကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် ဧကရာဇ်မင်းအား တောင်းပန်ရန် တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်ရှိလာသော သီဟိုဠ်ကျွန်း ဘုရင် Alagonakkara အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း သုံးဆယ်ကျော်မှ သံတမန်များစွာနှင့် ဆုဖလားများစွာကို တရုတ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လည်သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။
Zheng ၏ နောက်ဆုံးခရီးနှစ်ခု၏ မှတ်တမ်းများကို Ming ဧကရာဇ်က ကံမကောင်းစွာပဲ ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဤလေ့လာရေးခရီးနှစ်ခုတွင် Zheng သည် မည်သည့်နေရာတွင် ရွက်လွှင့်ခဲ့သည်ကို မသေချာပါ။ အစဉ်အလာအမြင်ကတော့ သူ အီရန် လောက်အထိ သွားခဲ့တာ။ thumb|[[Fra Mauro map junk] အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာသို့ 1420 ခုနှစ်တွင် သင်္ဘော၏ ခရီးစဉ် အသေးစိတ်ကို စာသားပေါ်တွင် သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ။]] alt=ရတနာသင်္ဘော|thumb|ရတနာသင်္ဘော Zheng He Zheng ၏ သင်္ဘောအချို့သည် Cape of Good Hope ကိုကျော်လွန်၍ ထွက်ခွာသွားဖွယ်ရှိသည်ဟု ထင်ကြေးပေးမှုများရှိသည်။ အထူးသဖြင့်၊ Venetian ဘုန်းတော်ကြီးနှင့် ပုံဆွဲဆရာ Fra Mauro သည် ၎င်း၏ 1459 Fra Mauro map India မှ " အမှိုက် ကြီး၏ ခရီးသွားလာမှုကို ဖော်ပြပါသည်။ 1420 ခုနှစ်တွင် Atlantic Ocean သို့ မိုင် 2,000 ကွာဝေးသည်။ Fra Mauro သည် အိန္ဒိယ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို မသိရသော်လည်း ပညာရှင်အချို့က သူသည် အာရပ်သင်္ဘောကို ဆိုလိုသည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် ပရော်ဖက်ဆာ Su Ming-Yang က ထင်သည် "သင်္ဘောသည် ဥရောပနိုင်ငံဖြစ်ပြီး၊ ထိပ်ဖူးထိပ်တွင် ကျီးကန်းအသိုက် သို့မဟုတ် ကင်းထောက်တိုင်ကို တပ်ဆင်ထားသောကြောင့် တရုတ်သင်္ဘောများ၏ မယ်ဇလီရွက်များနှင့်မတူဘဲ ရွက်လှေများသည် ကိုက်နှင့်အညီ တပ်ဆင်ထားသည်။"
Zheng ကိုယ်တိုင်က သူ့ရဲ့ ခရီးသွားမှတ်တမ်းကို ရေးသားခဲ့ပါတယ်။"ကျွန်ုပ်တို့ 100,000 ကျော် ဖြတ်ကျော်ပြီး li (ကီလိုမီတာ 50,000 သို့မဟုတ် 30,000) ကြီးမားသော ရေနေရာများ ကောင်းကင်ယံ၌ တက်လာသော တောင်များကဲ့သို့ သမုဒ္ဒရာထဲတွင် ကြီးမားသော လှိုင်းလုံးကြီးများကို မြင်တွေ့ခဲ့ရပြီး ၊ အပြာရောင် အလင်းအငွေ့တွေ ဖုံးကွယ်ထားတဲ့ အဝေးက လူရိုင်းတွေကို မျက်စိကျ၊ ငါတို့ ရွက်လွှင့်နေတဲ့ တိမ်တွေလို နေ့ရောညပါ လွင့်စဉ်နေတဲ့ ငါတို့ ရွက်လွှင့်နေတဲ့ ကြယ်ကလေးဟာ ကြယ်တစ်စင်းလို အရှိန်အဟုန်နဲ့ ဆက်လျှောက်နေပြီး အဲဒီလှိုင်းလုံးကြီးတွေကို ဖြတ်ကျော်သွားသလိုပဲ၊ … — Zheng He၊ Changle၊ Fujian၊ 1432။ Louise Levathes"
Menzies အငြင်းပွားမှု
အပျော်တမ်းသမိုင်းပညာရှင် Gavin Menzies က သူ၏စာအုပ် 1421: The Year China Discovered the World တွင် Zheng ၏ ရေယာဉ်စု၏ အစိတ်အပိုင်းများစွာသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးကို စူးစမ်းလေ့လာခဲ့ပြီး အနောက်အာဖရိက၊ မြောက်နှင့် တောင်အမေရိက၊ ဂရင်းလန်း၊ လုပ်ငန်းစဉ်တွင် အိုက်စလန်၊ ဖော့ကလန်၊ အန္တာတိကနှင့် ဩစတြေးလျ၊ သူ့စာတမ်းကို လျှော့လိုက်ပြီ Reuters UK။ "Columbus debunker သည် Leonardo da Vinci ကို မြင်သာစေပါသည်။" ဇူလိုင်လ 29 ရက်၊ 2008 ခုနှစ် အင်္ဂါနေ့တွင် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် သမိုင်းဆရာအများစု အပါအဝင် တရုတ်သမိုင်းပညာရှင်များ။ {{cite web | ခေါင်းစဉ် = 1421: Gavin Menzies | တရုတ်မှ ကမ္ဘာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့်နှစ် url = http://www.asianreviewofbooks{{Dead link|date=December 2021 }}
သီဟကောတ္ထုဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၄။ အသဒိသဝဂ် -၁၈၈ - သီဟကောတ္ထုဇာတ်။ ။ မိမိ၏ ဟောက်သံဖြင့် မြေခွေးမ၏ သားအဖြစ်ကို သိစေသော ခွေးခြင်္သေ့အကြောင်း။
သူများတုလင့် နှိုင်းချိန်သင့်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့တရားဟောကုန်လတ်သော် ပရိသတ်အလယ်တွင် အသံဖြင့်တရားဟောလိုသော ကောကာလိကကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
မျိုးရိုးပြောပြ တားမြစ်ရ
တစ်နေ့သ၌ မိုးရွာ၍စဲသည်ရှိသော် ခြင်္သေ့တို့သည် ဟောက်ကုန်လျက် မြူးတူးပျော်ပါး ကစားကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြေခွေးမ သားသည်လည်း ခြသေ့င့်္စစ်တို့အလည်၌ ဟောက်လိုသည် ဖြစ်၍ မြေခွေးမြည်သံကို မြည်လေ၏။ ခြင်္သေ့တို့သည် မြေခွေးမြည်သံကို ကြားလျှင် မဟောက်ကြပဲ ဆိတ်ဆိတ် နေကြကုန်၏။
အဖခြင်္သေ့မင်းနှင့် ဇာတ်တူဖြစ်သော သားခြင်္သေ့စစ်တစ်ကောင်သည် ဖခင်ခြင်္သေ့မင်းအား -
“ဖခင် ... ဤခြင်္သေ့ကား လက်ချောင်း၊ ခြေချောင်း၊ လက်သည်း၊ ခြေသည်း၊ မှင်ဆံ အဆင်းသဏ္ဌာန်အားဖြင့် အလုံးစုံ ကျွန်ုပ်တို့နှင့်တူ၏။ အသံကား မြေခွေးသံနှင့် တူ၏။ အဘယ်ခြင်္သေ့မျိုး ဖြစ်သနည်း” – ဟု မေးလေ၏။ ခြင်္သေ့မင်းလည်း “ချစ်သား ... ဤခြင်္သေ့ကား သင်၏ ညီအရင်းတည်း၊ မြေခွေးမ၏ သားဖြစ်၍ အဆင်းသဏ္ဌာန်အားဖြင့် ငါအဖနှင့် တူသော်လည်း အသံအားဖြင့် အမိမြေခွေးမနှင့် တူသေည်ဟု ပြောဆိုပြီးသော် မြေခွေးမ သားခြင်္သေ့ကို ခေါ်စေ၍ -
“ချစ်သား ... သင်မမြည်လင့်၊ ဤတော၌ ဆိတ်ဆိတ်သာ နေလော့၊ သင့်ကို မြည်သံဖြင့် မြေခွေးဟု မသိစေလင့်၊ အမှန်အားဖြင့် သင့်အသံမှာ အဖခြင်္သေ့မင်း အသံနှင့် မတူပေ” –
ဟု ပြောဆိုဆုံးမလေ၏။ မြေခွေးမသား ခြင်္သေ့လည်း အဖ၏ အဆုံးအမ၌တည်ကာ နောက်တစ်ဖန် မမြည်ဝံ့တော့ချေ။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မြေခွေးမသားသည် - ယခုအခါ ကောကာလိက။
ခြင်္သေ့မင်းသားသည် - ရာဟုလာ။
ခြင်္သေ့မင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ - ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) နည်းလှကြားမြင်၊ လူရာဝင်၊ လူတွင်ရှက်ကွဲမည်။
(၂) မြေခွေးသားမောင်၊ ခြင်္သေ့ဘောင်၊ ဟောင်၍ရှက်ကွဲသည်။
သီဟကောတ္ထုဇာတ် ပြီး၏။
တောင် (ရွက်ညိုတောင်)ရွာ၊ ရွက်ညိုတောင်
တောင် (ရွက်ညိုတောင်)ရွာ၊ ရွက်ညိုတောင်
ကျိုက္ကလွန်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကျိုက္ကလွန်ရွာ (Kyaikkalun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ဟဲလှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၃၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖျံရွာချောင်
ဖျံရွာချောင်
တာကလားရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
တာကလားရွာ(Tarkalar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ တိန်းသော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိန်းသော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၂ ဦး၊ မ ၁၁၃၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၂၃၀ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခိုပါရီရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ခိုပါရီရွာ (Khoparri)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကျေးရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျေးရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၉ ဦး၊ မ ၂၂၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စမ်းမျှောင်ရွာ၊ ခုံကြီး
စမ်းမျှောင်ရွာ၊ ခုံကြီး
အီလက်ထရောနစ် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရေးဥပဒေ
နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၊
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသည် အောက်ပါဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။
အောက်ဖော်ပြပါ ဥပဒေမူသည် (နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၇/၂၀၂၁) အရ ၁၃၈၂ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၄ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၄၁၉ အရ ပြဋ္ဌာန်းထားသော ဥပဒေဖြစ်သည်။
အခန်း(၁) အမည်နှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက်
၁။ ဤဥပဒေကို အီလက်ထရောနစ် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရေး ဥပဒေဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။ ၂။ ဤဥပဒေတွင် ပါရှိသော အောက်ပါစကားရပ်များသည် ဖော်ပြပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက် စေရမည် -
အခန်း(၂) ရည်ရွယ်ချက်များ
၃။ ဤဥပဒေ၏ ရည်ရွယ်ချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -
အခန်း(၃) သက်ဆိုင်ခြင်း
၄။ ၅။ ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များသည် အောက်ပါတို့နှင့် သက်ဆိုင်ခြင်းမရှိစေရ -
အခန်း(၄) အီလက်ထရောနစ်နှင့် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရေး ဗဟိုအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် ယင်း၏လုပ်ငန်းတာဝန်များ
၆။ အစိုးရအဖွဲ့သည် - ၇။ ဗဟိုအဖွဲ့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် - ၈။ ဗဟိုအဖွဲ့သည် လိုအပ်ပါက မိမိ၏ လုပ်ငန်းတာဝန် တစ်ရပ်ရပ်ကို သင့်လျော်သည့် အစိုးရဌာန၊ အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦးအား လွှဲအပ်တာဝန် ပေးနိုင်သည်။
အခန်း(၅) အီလက်ထရောနစ် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရေး ကြီးကြပ်မှုအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် ယင်း၏လုပ်ငန်းတာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ
၉။ ဗဟိုအဖွဲ့သည် - ၁၀။ ကြီးကြပ်မှုအဖွဲ့သည် ဗဟိုအဖွဲ့၏ ကြီးကြပ်လမ်းညွှန်မှုဖြင့် အောက်ပါ လုပ်ငန်းတာဝန်များနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ကျင့်သုံး ဆောင်ရွက်ရမည် - ၁၁။ ကြီးကြပ်မှုအဖွဲ့သည် လိုအပ်ပါက မိမိ၏လုပ်ငန်းတာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့် တစ်ရပ်ရပ်ကို အဖွဲ့ဖွဲ့စည်း၍ ဖြစ်စေ၊ ကျွမ်းကျင်သူ တစ်ဦးဦးအားဖြစ်စေ ဗဟိုအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် လွှဲအပ်တာဝန် ပေးနိုင်သည်။
အခန်း(၆) သက်သေခံလက်မှတ်ထုတ်ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူ
၁၂။ ပြည်တွင်းပြည်ပမှ ပုဂ္ဂိုလ်သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းသည် သက်သေခံလက်မှတ် ထုတ်ပေးပိုင်ခွင့် ရှိသူအဖြစ် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လိုပါက လိုင်စင်ရရှိရန် သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ ကြီးကြပ်မှုအဖွဲ့သို့ လျှောက်ထားရမည်။ ၁၃။ ကြီးကြပ်မှုအဖွဲ့သည် ပုဒ်မ - ၁၂ အရလိုင်စင်လျှောက်ထားချက်ကို စိစစ်ပြီး ပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းအား စည်းကမ်း ချက်များသတ်မှတ်၍ လိုင်စင်ထုတ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် လိုင်စင်ထုတ်ပေးရန် ငြင်းပယ်ခြင်း ပြုနိုင်သည်။ ၁၄။ သက်သေခံလက်မှတ် ထုတ်ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူသည် - ၁၅။
အင်းဓဝယ်ရွာ၊ ဗျင်းညား (အနောက်)
အင်းဓဝယ်ရွာ၊ ဗျင်းညား (အနောက်)
အီလက်ထရောနစ် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရေးဥပဒေ
အခန်း(၈) အီလက်ထရောနစ်မှတ်တမ်း၊ အီလက်ထရောနစ် အချက်အလက် သတင်းလွှာနှင့် အီလက်ထရောနစ် ထိုးမြဲလက်မှတ်များ
၁၉။ ၂၀။ မူလဆောင်ရွက်ပေးပို့သူနှင့် လက်ခံသူတို့သည် အီလက်ထရောနစ်မှတ်တမ်း၊ အီလက်ထရောနစ် အချက်အလက် သတင်းလွှာနှင့် အီလက်ထရောနစ် ထိုးမြဲလက်မှတ်ပေးပို့ခြင်း၊ လက်ခံရယူခြင်းနှင့် သိုမှီးထိန်းသိမ်းခြင်းတို့ကို သတ်မှတ်ထားသည့် နည်းလမ်းများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရမည်။ သို့ရာတွင် မိမိတို့အချင်းချင်း သီးခြားသဘောတူညီချက် ရှိပါက ထိုသဘောတူညီသည့် နည်းလမ်းနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။
အခန်း(၉) အီလက်ထရောနစ်နည်းပညာဖြင့် ပြုလုပ်သည့် ပဋိညာဉ်များ
၂၁။ ပဋိညာဉ်ပြုလုပ်ရာတွင် ပဋိညာဉ်ပြုလုပ်သူများအကြား အခြားနည်းဖြင့် သဘောတူညီချက် မရှိလျှင် ကမ်းလှမ်းခြင်း၊ ကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံခြင်းနှင့် အခြားလိုအပ်သော အချက်အလက် ပြုလုပ်ခြင်းတို့ကို အီလက်ထရောနစ် နည်းပညာဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ၂၂။ အီလက်ထရောနစ် မှတ်တမ်းနှင့် အီလက်ထရောနစ် အချက်အလက် သတင်းလွှာတို့ကို မူလဆောင်ရွက် ပေးပို့သူ ကိုယ်တိုင်က ဖြစ်စေ၊ ယင်း၏ကိုယ်စား ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသူက ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်တိုင် သို့မဟုတ် ယင်း၏ကိုယ်စား ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသူက အလိုအလျောက် ဆောင်ရွက်ရန် စီစဉ်ပြုလုပ်ထားသော သတင်းအချက်အလက်စနစ် ဖြင့်ဖြစ်စေ ပေးပို့ခဲ့လျှင် မူလဆောင်ရွက်ပေးပို့သူ၏ အီလက်ထရောနစ် မှတ်တမ်း သို့မဟုတ် အီလက်ထရောနစ် အချက်အလက် သတင်းလွှာဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။ ၂၃။ လက်ခံသူသည် အောက်ပါအချက်တစ်ရပ်ရပ်နှင့် ကိုက်ညီလိုပါက မူလဆောင်ရွက်ပေးပို့သူ၏ သတင်းအချက်အလက်၊ အီလက်ထရောနစ်မှတ်တမ်း သို့မဟုတ် အီလက်ထရောနစ် အချက်အလက် သတင်းလွှာ အမှတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ မှတ်ယူပြီး ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိသည် - ၂၄။ အီလက်ထရောနစ်မှတ်တမ်း သို့မဟုတ် အီလက်ထရောနစ် အချက်အလက် သတင်းလွှာကို ပေးပို့ဆဲ ဖြစ်စေ၊ မပေးပို့မီဖြစ်စေ မူလဆောင်ရွက်ပေးပို့သူနှင့် လက်ခံသူတို့သည် - ၂၅။ အီလက်ထရောနစ် မှတ်တမ်း သို့မဟုတ် အီလက်ထရောနစ် အချက်အလက် သတင်းလွှာ လက်ခံကြောင်း အသိအမှတ်ပြုချက်ကို လက်ခံရရှိမှသာ အတည်ဖြစ်ရမည်ဟု မူလဆောင်ရွက်ပေးပို့သူက - ၂၆။ မူလဆောင်ရွက်ပေးပို့သူနှင့် လက်ခံသူတို့အကြား ပို့လွှတ်သည့် အချိန်နှင့် လက်ခံသည့် အချိန်တို့နှင့် စပ်လျဉ်း၍ သီးခြား သဘောတူညီချက် မရှိလျှင် အီလက်ထရောနစ် မှတ်တမ်းသို့မဟုတ် အီလက်ထရောနစ် အချက်အလက် သတင်းလွှာကို - ၂၇။ မူလဆောင်ရွက်ပေးပို့သူနှင့် လက်ခံသူတို့သည် -
အခန်း(၁၀) စီမံခန့်ခွဲရေးနည်းလမ်းအရ အရေးယူခြင်း
၂၈။ ကြီးကြပ်မှုအဖွဲ့သည် သက်သေခံလက်မှတ် ထုတ်ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူက လိုင်စင်စည်းကမ်းချက် တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်လျှင်ဖြစ်စေ၊ ဤဥပဒေပါ ပြစ်မှုတစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်း ခံရလျှင်ဖြစ်စေ အောက်ပါ စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ အမိန့်တစ်ရပ်ရပ်ချမှတ်နိုင်သည် - ၂၉။ သက်သေခံလက်မှတ်ထုတ်ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူသည် ငှားရမ်းသုံးစွဲသူက သက်သေခံလက်မှတ်ပါ စည်းကမ်း ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်လျှင်ဖြစ်စေ၊ ဤဥပဒေပါ ပြစ်မှုတစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရလျှင်ဖြစ်စေ ထိုသူအား အောက်ပါ စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ အမိန့်တစ်ရပ်ရပ်ကို ချမှတ်နိုင်သည်။
အခန်း(၁၂) ပြစ်မှုနှင့် ပြစ်ဒဏ်များ
၃၃။ မည်သူမဆို အီလက်ထရောနစ် ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ရေး နည်းပညာကို အသုံးပြု၍ အောက်ပါ ပြုလုပ်မှုတစ်ရပ်ရပ်ကို ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူအား ထောင်ဒဏ်အနည်းဆုံး (၇)နှစ်မှ အများဆုံး (၁၅)နှစ်အထိ ချမှတ်ရမည့်အပြင် ငွေဒဏ်လည်း ချမှတ်နိုင်သည် - ၃၄။ မည်သူမဆို အောက်ပြုလုပ်မှုတစ်ရပ်ရပ်ကို ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်း ခံရလျှင် ထိုသူအား ထောင်ဒဏ် (၅)နှစ်အထိ ဖြစ်စေ၊ ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည် - ၃၅။ မည်သည့်သက်သေခံလက်မှတ်ထုတ်ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူ၊ ယင်း၏အရာရှိသို့မဟုတ် ဝန်ထမ်းမဆို ကြီးကြပ်မှု အဖွဲ့က ထုတ်ပြန်သောအမိန့်ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူအား ထောင်ဒဏ် (၃)နှစ်အထိဖြစ်စေ၊ ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်။ ၃၆။ မည်သူမဆို ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပြန်ထားသော နည်းဥပဒေများ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာနှင့် အမိန့်များပါ တားမြစ်ချက် တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူအား ထောင်ဒဏ် (၁)နှစ်အထိဖြစ်စေ၊ ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်။ ၃၇။ မည်သူမဆို အောက်ပါပြုလုပ်မှုတစ်ရပ်ရပ်ကို ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူအား ထောင်ဒဏ် (၁)နှစ်အထိဖြစ်စေ၊ ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်။ ၃၈။ မည်သူမဆို ဤဥပဒေပါ ပြစ်မှုတစ်ရပ်ရပ်ကို ကျူးလွန်ရန်အားထုတ်လျှင်ဖြစ်စေ၊ ပူးပေါင်းကြံစည်၍ ပြစ်မှုမြောက်သော ပြုလုပ်မှုကို ပြုလုပ်လျှင်ဖြစ်စေ၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်ရာတွင် အားပေးကူညီလျှင်ဖြစ်စေ ယင်းပြစ်မှုအတွက် ဤဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်း ခံရမည်။
ဥပဒေထုတ်ပြန်ပြီးနောက် ဆောင်ရွက်ချက်များ
အီလက်ထရောနစ်ဆက်သွယ် ဆောင်ရွက်ရေး ဥပဒေကို အောက်ပါ အတိုင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ပထမ မောင်းထောင်ဆရာတော်
ပထမ မောင်းထောင်းဆရာတော် (မြန်မာ ၁၁၁၅-၁၁၉၄) သည် အလုံမြို့ကျေး၊ မောင်းထောင်ရွာ၌ အဖ နတ်ရှင်ရိက္ခာ ဘွဲ့ခံ ဦးစံအူး၊ အမိ ရှင်ခွေးတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။ နံအင်္ဂါသား၊ ငယ်မည် ဦးမြတ်နေ ဖြစ်သည်။ ၁ဝ နှစ်သားအရွယ် ကျောင်းနေ၍ ၁၃ နှစ်သားအရွယ်တွင် သာမဏေ ပြုသည်။ သာမဏေဘွဲ့ ရှင်ဉာဏ ဖြစ်သည်။ သာမဏေ ၇ ဝါရ၊ သက် တော်ပြည့်တွင် ရဟန်းပြုသည်။ ရဟန်းဘွဲ့ ရှင်ဉာဏဘိဝံသ ဖြစ်သည်။ ရဟန်းဝါ ၆ ဝါအလွန် ၇ ဝါအဝင် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ ခုနှစ် တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့တွင် ဘိုးတော် မင်းတရားကြီး ပင့်ချက်အရ နောက်ပါစာသင်ရဟန်း ရှစ်ဆယ့်ငါးပါးနှင့်တကွ မောင်းထောင်ရွာမှ ရတနာပူရအင်းဝမြို့သို့ ကြွရောက်တော်မူသည်။ ''ဉာဏာဘိဝံသ သာသနဓဇ မဟာဓမ္မ ရာဇာဂုရု''ဟူသောတံဆိပ်တော်ကိုလည်း အလှူခံရသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၄၈ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးက သာသနာပြု ဆရာတော်ကြီး လေးပါးအပြင် သာသနာပြု ဆရာတော်ငယ် ရှစ်ပါး ထပ်မံခန့်ထားတော်မူရာတွင် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်၍ သာသနာတော်ကို သုတ်သင် ပြုစုတော်မူရသည်။ သက်တော် ၃၅၊ ဝါတော် ၁၅ ဝါ အရ သက္ကရာဇ် ၁၁၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သာသနာပိုင်ဖြစ်တော်မူသည်။  ဉာဏာ ဘိဝံသဓမ္မသေနာပတိ မဟာဓမ္မ ရာဇာဓိရာဇဂုရု ဟူသော တံဆိပ်တော်ကို အလှူခံတော်မူရသည်။ မောင်းထောင်ဆရာတော်ဘုရားသည် သာသနာပိုင်ဖြစ်သောနေ့၌ပင် သံဃာတော်များ အလယ်တွင် ကျောင်းဦးဘုရားရှေ့၌ အောက်ပါအတိုင်း အဓိဋ္ဌာန် ပြုတော်မူသည်။ '' သာသနာရေး၊ သာသနာမှုနှင့် စပ်သမျှကို ဆန္ဒာ ဒေါသာ ဘယာမောဟာ အဂတိလေးပါးမလားဘဲ တရားရှိရာ ရွက်ဆောင်မည်။ အသက်ကိုသော်လည်း စွန့်မည်။ တရားကို မစွန့်ပြီ။ သာသနာ့ဒါယကာ တရားမင်းမြတ်က အမိန့်တော် အထူးပြန်သော်လည်း မှန်ရာကိုသာ လိုက်မည်။ တရားကိုစွန့်၍ မလိုက်ပြီ။ မနာခံသော် ခပ်မဆိတ်သာ နေမည်။'' သာသနာပိုင် ဖြစ်ပြီးနောက် မဟာမုနိ ဘုရားကြီး၏ တောင်ဘက်ရှိ အသောကာရာမတိုက် ရတနာဘုံကျော် ကျောင်းတော်ကို ဘိုးတော်မင်းတရားကြီးကိုယ်တိုင် ရေစက်သွန်းချ၍ မောင်းထောင်ဆရာတော်အား တင်လှူတော်မူသည်။ သာသနာပိုင် မောင်းထောင်ဆရာတော်သည် သက်တော် ၅၉ နှစ်အရွယ် သက္ကရာဇ် ၁၁၇၄ ခုနှစ်တွင် လူထွက်သည်။ လူဖြစ်သောအခါ မဟာဓမ္မသင်္ကြံ ဟူသောဘွဲ့ဖြင့် မင်းတိုင်ပင်အမတ်ကြီး ခန့်ခြင်းကို ခံရသည်။ ချည်ပါ တောင်ရွာ၊ မြောက်ရွာကိုလည်း စားရသည်။ ဘကြီးတော်မင်းတရားကြီးလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၉၄ ခုနှစ် ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၄ ရက်နေ့ အသက် ၇၉ နှစ် အရွယ်တွင် အနိစ္စရောက်သည်။ မောင်းထောင်သာသနာပိုင်ဆရာတော်ကား ပဉ္စင်းငယ် အရွယ်ကပင် စာပေကျမ်းဂန်တတ်ကျွမ်းတော်မူသည်။ ဂန္ထန္တရနှံ့ စပ်လှသည်။ သက္ကတဘာသာလည်း တတ်ကျွမ်းတော်မူသည်။
ဘင်္ဂလီနာဂရီဘာသာမှ ဓဂဓဘာသာပြန်ကျမ်းများ
၁ − ၁၉။ ကလာပ်သန္ဓိမူလ၊ ကလာပ်နာမ်မူလ၊ ကလာပ်ကာရကမူလ၊ ကလာပ်သမာသ်မူလ၊ ကလာပ်တဒ္ဓိမူလ၊ ကလာပ်အာချာတ်မူလ၊ ကလာပ်ကိတ်မူလ၊ ကလာပ်ဥဏာဒ်မူလ၊ ကလာပ်အာချာတ်မူလ (မူကွဲ)၊ ကလာပ်ကိတ်မူလ (မူကွဲ)၊ ကလာပ်သန္ဓိပဉ္စိကာ၊ ကလာပ်ကိတ်ပဉ္စိကာ၊ ကလာပ်ဂေါပိနာတ်သန္ဓိ၊ ကလာပ်တ်ဂေါပိနာတ်နာမ်၊ ကလာပ်ဂေါပိနာတ်ကာရက၊ ကလပ်ဂေါပိနာတ်ကာရက (မူကွဲ)၊ ကလာပ်ဂေါပိနာတ်သမာသ် (မူကွဲ)၊ ကလာပ် ပရေကေဋ်နာမ်။
၂၀ − ၃၉။ ကလာပ်ပရေကေဋ်သမာသ်၊ ကလာပ်ပရေကေဋ်သန္ဓိ (မူကွဲ)၊ ကလပ်ပရေကေဋ်နာမ် (မူကွဲ)၊ ကလာပ်ပရေကေဋ်ကာရက (မူကွဲ)၊ ကလာပ်ပရေကေဋ်ကာရက၊ ကလာပ်ပရေကေဋ်သမာသ် (မူကွဲ)၊ ကလာပ်ဒီပနီသန္ဓိ၊ ကလာပ်ဒီပနီနာမ်၊ ကလာပ်ဒီပနီကာရက၊ ကလာပ်ဒီပနီသမာသ်၊ ကလာပ်ဒီပနီတဒ္ဓိတ်၊ သွရသတိဗျာကရိုဏ်းသန္ဓိ၊ သွရသတိဗျာကရိုဏ်းနာမ်၊ သွရသတိဗျာကရိုဏ်းကာရက၊ သွရသတိဗျာကရိုဏ်းသမာသ်၊ သွရသတိကဗျာရိုဏ်းတဒ္ဓိတ်၊ သွရသတိဗျာကရိုဏ်းဥဏာဒ်၊ သွရသတိ ဒီပနီသမာသ်။
၄၀ − ၅၉။ စန်းသန္ဓိ၊ စန်းနာမ်၊ စန်းကာရက၊ စန်းသမာသ်၊ မုဒ္ဓဗောဓမူလ၊ မုဒ္ဓဗောဓမူလ (မူကွဲ)၊ မုဒ္ဓဗောဓဒီပနီ၊ ဓာတုမာလာ၊ ဓာတုမာလာတမူ၊ သုတ္တမာလာ၊ ဗာလဗုဒ္ဓိ၊ အက္ခရဗေဒ၊ ဓာတုလက္ခဏ၊ နညမသာသ်၊ ပါဏိန်ဗျာကရုဏ်းအချာတ်၊ ဒသဓာတု၊ မုဒ္ဓါမိကာရ၊ နညသမာသ်၊ ပါဏိန်ဗျာကရုဏ်းအချာတ်၊ ဒသဓာတု၊ မုဒ္ဓါဓိကာရ၊ ပေါဒါန္တပရိဘာသာ၊ ဒဗျာဘာသာ၊ ဂုဏာသိရောမဏိ။
၆၀ − ၇၉။ ဂဋဟတ္ထ၊ စူဠာမဏိ၊ သင်္ကရမိဿ၊ သူရိယသိဒ္ဓန္တငယ်၊ သူရိယသိဒ္ဓံန္တငယ် (မူကွဲ)၊ တိထိသရူပ၊ တိတိတတ္ထ၊ သင်္ကေတကောမုဒိ၊ အာယုဒါယ၊ အာယုဗေဒ၊ သရဒွေမူလ၊ သရဒွေဋ၊ သရဒွေဋီကာ၊ ဒိဗျစူဠမဏိ၊ ဒိဗျတတ္ထ၊ မလမာသတတ္ထ၊ သမိတိတတ္ထ၊ မလိမ္လုစုတတ္ထ၊သုပိနာဓျာယ၊ ဇောတိကတ္တ၊ ဇောတိကတတ္ထ (မူကွဲ)၊ ဇောတိဒီပိကာ၊ ဇောတိသာရသံဂြဟ၊ ဇောတိနိဏ္ဏယ၊ ဇောတိရတနာ၊ ဇောတကစန္ဒြိမာ၊ ဇာတကစန္ဒြိကာ၊ ဇာတကဏ္ဏဝ၊ ဇာတကယမတိ၊ ဒိနသံဂြဟ။
၈၀ − ၉၉။ ပြတျန္တရဒသပုံ၊ အန္တရဒသာဗလ၊ အန္တရယောဂ၊ သူရိယသိဒ္ဓိန္တကြီး၊ ဓဒျပုဇာ၊ ဆဋ္ဌပဉ္စာသိက၊ ဘာသုတိ၊ ဗြိသ္တိနိရူပ၊ ဒီပကဓင်္ဂြာ၊ သမယပြဒီပ၊ သိပါဇူ၊ ဂြဟ်သန္ဓိ၊ တန္တရသာရ၊ တန္တရသာရပုံ၊ ကေသယသဂ္ဂ၊ ဘာပြကရဏ၊ ပဉ္စပက္ခိ၊ တက္ကိကသိရောမဏိ၊ တတ္တစိန္တာမဏိ၊ ဇာကဒိသီရိတတ္ထစိန္တာမဏိ။
၁၀၀ − ၁၁၉။ ဇာဂဒိသိဒီပနီ၊ ဝါဒတဒီပနီ၊ တိထိဒီပနီ၊ ဗျာတိရေကဒီပနီ၊ ကေဝလဇဒီပနီ၊ ပရာမာဒိဒီပနီ၊ တိထိဒီပနီ၊ ဗျာတိရေကဒီပနီ၊ ကေဝလဇဒီပနီ၊ ပရာမာဒိဒီပနီ၊ ပက္ခာဇာတိဒီပနီ၊ ဥပါဒိဝါဒဒီပနီ၊ သာပဒျာဒီပနီ၊ ဗျတ္တိဂြဟောပါယဒီပနီ၊ ဗျတ္တိဒီပနီ၊ သိဒ္ဓန္တရဿ၊ ဇာဒိသဒီပနီ၊ ကပုရမဉ္စရီ၊ အနုမတိ၊ လိလာဝတီ၊ ဒဗျောပါယ၊ ဗျ − ဟရတတ္ထ၊ ဂြဒတတ္ထ၊ ဧကက္ခရကောသ။
၁၂၀ − ၁၃၉။ ရတနကောသ၊ နာနတ္ထမ္ပနီမဉ္စရီ၊ သိဝပုရာဏ်၊ ရာဇသံသဂ္ဂ၊ ဗြိသံသဂ္ဂ၊ ဗြဟ္မဝေဝတ္ထ၊ ပဉ္စကသတောတ္ထရ၊ ကုလဏ္ဏဝ၊ ဝါဒစန္ဒြိကာ၊ ကာလီဒါသမဟာကာဗျမူလ၊ ကာလီဒါသမဟာကဗျာဋီကာ၊ မမဂုယှမူလ၊ အမဂုယှဋီကာ၊ ကာဗျစန္ဒြိကာ၊ ကာဗျာပြဏဂြိကာ၊ ကာဗျာလင်္ကာရ၊ ကာဗျာလင်္ကာရ (မူကွဲ)၊ ဆန္ဒမဉ္စရီ၊ အဘိဓာန်မူလ၊ အဘိဓာန်မူလတမူ၊ အဘိဓာန်ဋီကာ။
၁၄၀ − ၁၅၉။ ရာဇနီတိ၊ ဒါယဘာဂဏ္ဏိယ၊ ဥဒဗာဟတတ္ထမူလ၊ ဥဒဗာဟတ၊ ဒါယတတ္ထ၊ ဒါယတတ္ထဋီကာ၊ ဒါယဘာဂတတ္ထ၊ ဒါယဓိကာရ၊ ဒါယဘာဂသိန္ဓန္တ၊ ဒြဗျဂုဏ်မူလ၊ ဒြဗျဂုဏ်ဒီပနီ၊ နာဂစုပရိစ္ဆေဒ၊ သရိရတုကထန၊ မဓုကောသ၊ အတိသာရ၊ အလင်္ကာဒီပနီ၊ ဆန္ဒာလင်္ကာရ၊ နာဍိပမိုချာ၊ ကုက္ကုစိန္တာမဏိ၊ မဓုကောရှမူလ။ ၁၆၀ − ၁၇၆။ မဓုကောရှဒီပနီ၊ ပဉ္စတတ္ထဒီပနီ၊ ဩသဓရတနာကရမူလ၊ သာရကောမုဒိမူလအကျဉ်း၊ သာရကောမုဒိမူလအကျယ်၊ သာရကောမုဒိဒီပနီအကျဉ်း၊ ဗြို့ဟဇ်မူလ၊ ရာဇမတ္တဏ်မူလ၊ မဉ္စတတ္ထဒီပနီ၊ အဘိဓာန်ဒီပနီ၊ အဘိဓာန်ဒီပနီ (မူကွဲ)၊ အလင်္ကာဒီပနီ၊ အလင်္ကာဒီပနီ (မူကွဲ)၊ ဘာသွတိမူလ၊ ဘာသွတိဒီပနီ၊ဇောတိဒီပနီ၊ ကလာပ်သဒ္ဓိပြဒီပ။
လူဝတ်လဲပြီးနောက် ရေးသားသည်မျာ
၁။ ရတုများ၊
၂။ မှန်နန်းရာဇဝင်၊
၃။ ဓမ္မောပဒေသဝတ္ထု၊
၄။ ပရမတ္ထရတနာဝဠိ၊
၅။ ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇာနာကျမ်း။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာသာသနာပိုင်များ
တင်းဝါး
တင်းဝါး (Cephalostachyum) အာရှတိုက်နှင့် မဒါဂါစကာတွင်ပေါက်ရောက်သည့် မြက်မျိုးရင်း ဝါးပင်မျိုးစုတခုဖြစ်သည်။ အခြားဝါးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျင် အသေးမှ အလတ်အရွယ်အစားရှိကြသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသနှင့် မြေနိမ့်ပိုင်းသစ်တောများတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ယွေးရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ယွေးရွာ (Yway)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ယွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇ ဦး၊ မ ၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
​မြောင်ကြီးရွာ၊ ခုံကြီး
မြောင်ကြီးရွာ၊ ခုံကြီး
လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (ဂျပန်)
လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (LDP)သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်ရှိပါတီဥက္ကဋ္ဌမှာ ဖူမီအို ခီရှိဒဖြစ်သည်။
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ဝက်ရုပ်
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ဝက်ရုပ်
ပေါ်စင်ကုန်းရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ပေါ်စင်ကုန်းရွာ (Pawhsinkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ယကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၄၀ ဦး၊ မ ၂၁၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေနဲလေးရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
မြေနဲလေးရွာ (Myaynelay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ မြေနဲလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေနဲလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၅ ဦး၊ မ ၄၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျန်းချန်ခရိုင်
ကျန်းချန် ဟနီးနှင့် ယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုသည် ယူနန်ပြည်နယ် ၊ တရုတ်တောင်ပိုင်းရှိ Pu'er Cityအောက်ရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုဖြစ်ပြီး ၎င်းသည်တောင်ဘက်တွင် လာအိုနှင့် ဗီယက်နမ်တို့နှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေပါသည်။ လမ်းမကြီးပေါ်တွင် လမ်းမ​​ြို့ဆုံမှာ  ရရ520 kmကူမင်း နှင့် 145 km မှ Pu'er ၏မြူနီစီပယ်ထိုင်ခုံ Simao ခရိုင် မှ  ။
ပထဝီဝင်နှင့်ရာသီဥတု
Jiangcheng သည်လတ္တီတွဒ် ၂၂ ဒီဂရီ ၂၀ မှ ၂၂ ဒီဂရီ ၃၆ 'N နှင့်လောင်ဂျီတွဒ် ၁၀၁ ဒီဂရီ ၁၄ ဒီဂရီ ၁၀၂ ဒီဂရီ ၁၉' အထိရှိသည်။ အီး၏၎င်း၏ထိုင်ခုံဖြစ်သော မန်းလီ မြို့ ( l 勐烈镇 ), 1119 m တစ်ခုမြင့်ရှိပါတယ် ။ 1100 m အထက်အမြင့်တွင်တည်ရှိသည် Jiangcheng တောင်ပိုင်းယူနန်တာနှင့်ဝသကဲ့သို့တစ်ဦးနွေးထားပါတယ် နွေးသမရာသီဥတုစိုထိုင်းဆ ( Köppen နွေးတစ်နှစ်ပတ်လုံးကျန်ရှိနေသောဥတုနှင့်နေ့ခင်းဘက်အပူချိန်အကြား muddled ဂုဏ်ထူးနှင့်အတူ, Cwa) ။ မိုးရာသီမတိုင်မီAprilပြီနှင့်မေလအတွင်းအမြင့်ဆုံးနှင့်ဒီဇင်ဘာလတွင်အနိမ့်ဆုံးသို့ရောက်ရန်၊ သို့သော်အနွေးဆုံးနှင့်အအေးဆုံးလများသည်ဇွန်လနှင့်ဒီဇင်ဘာဖြစ်ပြီး 22.8 °C နှင့် 13.1 °C ; နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှ 18.75 °C ။ စက်တင်ဘာလမှဇွန်လအထိနှစ်စဉ်မိုးရေ 2253.3 mm မိုးရေချိန်၏ ၇၀% နီးပါးရှိသည် နှင့်ဤအချိန်ကာလအတွင်းအချို့သောမိုးရွာသွန်းမှုအများဆုံးနေ့ရက်ကာလ၌ဖြစ်ပေါ်သည်။
တိုင်းရင်းသားအုပ်စုများ
ကျန်းချန်ခရိုင်တွင် (1989: 351-368)စာရင်းအရ အောက်ပါတိုင်းရင်းသားလူမျိုးကွဲများနှင့် တည်နေရာများကို စာရင်းပြုလုပ်ထားသည်။
ဟာနီ
Jiangcheng ကောင်တီရှိ Hani အဖွဲ့ခွဲများသည် ( Jiangcheng County Almanac 1989: 351)
ဟာနီ၏အခြားအမည်များမှာ
ကဏ္ဍ:ရိုးရာတရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ရိုးရှင်းသော တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သည့် ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
ရေလယ်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ရေလယ်ရွာ (Yaelel)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ညီးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညီးစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၉ ဦး၊ မ ၉၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (အတိုကောက် နမခ) သည် မုံရွာမြို့(မုံရွာ-ရေဦးအဝေးပြေးလမ်းမကြီးအနီး)တွင် အခြေစိုက် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဓိက တာဝန်မှာ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးမြောက်ပိုင်း၊ ချင်းပြည်နယ်ရှိ ဒေသများနှင့် ၎င်းနှင့်ထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိ ၎င်း၏လက်အောက်ခံ တပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကိုပါ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်းနှင့် အထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့် ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။ လက်ရှိ အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်ချုပ် သန်းထိုက် ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
နမခ နယ်မြေအတွင်းတွင် တည်ရှိသော စစ်ဌာနချုပ်များ နှင့် ၎င်း၏ကွပ်ကဲမှုအောက် စစ်ဗျူဟာများနှင့် လက်အောက်ခံ တပ်ရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
နောက်ထပ်ကြည့်ရန်
ကဏ္ဍ:တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များ
ပန်ရှန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ပန်ရှန်ရွာ(Pangshan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ လဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၇ ဦး၊ မ ၃၇၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆူးကလပ်ရာဘာခြံ
ဆူးကလပ်ရာဘာခြံ
ရေကြည်ရွာ၊ ဗျင်းညား (အနောက်)
ရေကြည်ရွာ၊ ဗျင်းညား (အနောက်)
မယ်ဇလီကုန်းရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
မယ်ဇလီကုန်းရွာ (Meizalikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၃၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာသဖန်းပင်ရွာ၊ ခုံကြီး
မြန်မာသဖန်းပင်ရွာ၊ ခုံကြီး
မြောက် (ရွက်ညိုတောင်)ရွာ၊ ရွက်ညိုတောင်
မြောက် (ရွက်ညိုတောင်)ရွာ၊ ရွက်ညိုတောင်
ဂျီဘူတီနိုင်ငံ
ဂျီဘူတီ (Djibouti) ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဂျီဘူတီသမ္မတနိုင်ငံ (Republic of Djibouti) ဖြစ်သည်။ အာဖရိကတိုက်၏ အရှေ့ဘက်၊ ပင်လယ်နီ၏ ထွက်ပေါက် ဖြစ်သော အရှေ့ဘက် ရေလက်ကြားအနီးရှိ အာဖရိက ဦးချိုဒေသ တွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် အီရီထရီးယားနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်နှင့်တောင်ဘက်တွင် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ကျန်သောအရပ်မျက်နှာများတွင် ပင်လယ်နီ နှင့် အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့ တို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။ ယခင်က ပြင်သစ် ဆိုမာလီနိုင်ငံ ဖြစ်သည့် အဖားနှင့် အစ္စတ်နယ်နှစ်ခုပေါင်းစည်း ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကျဉ်းမြောင်းသော နိုင်ငံငယ်ဖြစ်သော်လည်း ဆူးအက်တူးမြောင်း ပင်လယ်ရေကြောင်း လမ်းခရီး၌ တည်ရှိသောကြောင့် ဤနိုင်ငံငယ်သည် အရေးပါနေလေသည်။၂၀၀၉ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၈၆၅,၀၀၀ မျှသာရှိသော ဂျီဘူတီနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက်၏ လူနေအကျဲပါးဆုံးသောတိုင်းပြည် ဖြစ်သည်။ အစ္စလမ်ဘာသာသည် လူဦးရေ၏ ၉၄% က ကိုးကွယ်ကြပြီး အများစုကိုးကွယ်ရာဘာသာဖြစ်သည်။ ကျန်သော ၆%မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာ ဖြစ်သည်။  ဂျီဘူတီနိုင်ငံတွင် ဆိုမာ လီအနွယ်ဝင် အစ်ဆာလူမျိုး၆၀ % ၊အက်ဖာ လူမျိုး ၃၅% နှင့်အတူ ကျန် ၅% တို့မှာ ဥရောပတိုက်သားများ၊ အာရပ်လူမျိုးများလည်း လူနည်းစုအဖြစ် နေထိုင်ကြသည်။
မြို့တော်မှာ ဂျီဘူတီမြို့ ဖြစ်သည်။ ၁၈၀၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ပြင်သစ်တို့က ဆိုမာလီဆူလတန်တို့နှင့် စာချုပ်အမျိုးမျိုး ချုပ်ဆိုကာ ဂျီဘူတီနှင့် ပြင်သစ်ဆိုမာလီ တို့ကို ကိုလိုနီအဖြစ်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။  နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ကျော် ပြင်သစ်တို့၏ ကိုလိုနီ ဘဝဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ရသော ဂျီဗူတီနယ်သူ နယ်သားများသည် ၁၉၆၇ ခုနှစ် မတိုင်မီကပင် နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်၍ လွတ်လပ်ရေး တောင်းဆိုခဲ့ကြ လေသည်။ ပြင်သစ်တို့က လက်မလွှတ်လိုကြသကဲ့သို့ နယ်စပ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိသော အီသီအိုးပီးယားနိုင်ငံနှင့် ဆိုမာလီးယား နိုင်ငံတို့ကလည်း ယင်းတို့၏ နယ်ပယ်များအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းလိုကြသည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် အီသီအိုးပီးယန်း လူမျိုးတို့နှင့် နှီးနွှယ်သော အဖားတိုင်းရင်းသားတို့နှင့် ဆိုမာလီတို့နှင့် နှီးနွှယ်သော အစ္စတ်တိုင်းရင်းသားတို့ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ခဲ့ကြ သေးသည်။ သို့သော် အဖားတိုင်းရင်းသားများနှင့် အစ္စတ်တိုင်းရင်းသားများ၏ လွတ်လပ်ရေးကို စုပေါင်းတောင်းဆို ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် ၁၉၇၇ ခုနှစ် ဇွန် လ ၂၇ ရက် နေ့ တွင် ဂျီဘူတီနိုင်ငံအဖြစ် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့လေသည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးသော်လည်း ဂျီဘူတီနိုင်ငံသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် နက်ရှိုင်းစွာဆက်ဆံပြီး စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ပြင်သစ်ထံမှာ လုံခြုံရေးနှင့် စီးပွားရေးအကူအညီမြောက်မြားစွာ ရယူနေဆဲဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သော ဂျီဗူတီသမ္မတနိုင်ငံအား ၁၄၈ နိုင်ငံမြောက် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုရန် လုံခြုံရေးကောင်စီက မဲပေးထောက်ခံခဲ့လေသည်။၁၉၇၇၊ စက်တင်ဘာလ (၂၀)ရက်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ သို့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံအတွင်း ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများမှအပ အခြားလုပ်ငန်း ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် မရှိလှချေ။ ဆားသည်အဖိုးတန်ဆုံးသော ထွက်ကုန်ဖြစ်သည်။ အီသီအိုးပီးယားနိုင်ငံမှ နိုင်ငံခြားကုန်သွယ်ရေးသည် ဂျီဗူတီဆိပ်ကမ်းမြို့မှတစ်ဆင့် ဆက်သွယ်ရလေသည်။
ဂျီဗူတီနိုင်ငံသည် အီသီယိုးပီးယားနှင့် ဆိုမာလီးယားနှစ်နိုင်ငံ ပြဿနာတွင် ငြိမ်းချမ်းမှုရစေရန် ကြားဝင် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဂျီဗူတီသမ္မတ အက်တီဒွန်သည် ၁၉၈၁ ခု မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့မှ ၂၁ ရက်နေ့ထိ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ သို့လည်းကောင်း၊ မတ်လ ၂၁ ရက်မှ ၂၅ ရက်ထိ ကင်ညာ နိုင်ငံသို့လည်းကောင်း၊ ဧပြီလ ၁ဝ ရက်မှ ၁၆ ရက်ထိ ဆိုမာ လီးယားနိုင်ငံသို့လည်းကောင်း၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်မှ ၂ဝ ရက်နေ့ ထိ ဆူဒန်နိုင်ငံသို့လည်းကောင်း၊ တောင်ယီမင်နိုင်ငံသို့လည်း ကောင်း ချစ်ကြည်ရေး ခရီးစဉ်များအဖြစ် သွားရောက်လည်ပတ် ခဲ့သည်။
အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ ခရီးစဉ်အပြီးတွင် နှစ်နိုင်ငံသမ္မတများ သည် ချစ်ကြည်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူ စာချုပ်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ သဘော တူညီမှုအရ စီးပွားရေးနည်းပညာနှင့် သိပ္ပံပညာရပ်များတွင် နှစ်နိုင်ငံသည် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်း အထွေထွေ သဘော တူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ယင်းသဘောတူညီချက် တွင် အီသီယိုပီးယားနှင့် ဂျီဗူတီ မီးရထားလမ်းဖောက်ရေးနှင့် စပ်ဆိုင်သော စီမံချက်များ ပါဝင်လေသည်။ ယင်းမီးရထား လမ်းသည် အီသီယိုပီးယားနိုင်ငံ၏ ပြည်ပပို့ကုန် ၆၁ ရာခိုင် နှုန်းကို တင်ပို့ရာ ခရီးလမ်းဖြစ်ပြီး စောစောပိုင်းက ဆိုမာလီး ယားတို့က ဖျက်ဆီးမှုပြုခဲ့သည်။
ကင်ညာခရီးစဉ် အပြီး၌လည်း ကင်ညာနှင့်ဂျီဗူတီသမ္မတ နှစ်ဦးတို့သည် နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး တိုးမြှင့်ရန် ထပ်မံ၍ ဆုံးဖြတ်အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။
ဆိုမာလီးယားနိုင်ငံ ခရီးစဉ်အပြီးတွင်လည်း နှစ်နိုင်ငံသမ္မတ များသည် ချစ်ကြည်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးစာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြပြီး အာဖရိက ဦးချိုဒေသတွင် ငြိမ်းချမ်း ရေးရရှိစေရန် အစွမ်းရှိသရွေ့ ဆောင်ရွက်ကြရန်ကိုလည်း နှစ် နိုင်ငံပူးတွဲကြေညာချက်၌ ဖော်ပြထားသည်။ ဂျီဗူတီ အမျိုးသားလွှတ်တော် သဘာပတိ အက်ဒီကာဒါဝါ ဘရီသည် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
ဂျီဗူတီနိုင်ငံသည် အနောက်ဂျာမနီနှင့် အီရတ်နိုင်ငံများထံမှ အကူအညီ အထောက်အပံ့များ ရရှိမည်ဖြစ်ကြောင်းဖြင့် ဂျီဗူတီ အစိုးရပိုင်းက ကြေညာသည်။ အီရတ်နိုင်ငံမှ ဒေါ်လာ ၄၈၅ဝဝဝ အကူအညီရရှိမည်ဖြစ်ပြီး၊ အနောက်ဂျာမနီနိုင်ငံထံမှ ခရီးသည် တင် သင်္ဘောတစ်စင်း၊ ယာဉ်မျိုးစုံတစ်ဒါဇင်နှင့်အတူ ရေဒီယို ပစ္စည်းများပါ ရရှိမည်ဖြစ်ကြောင်းဖြင့် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကြေညာသည်။
ဂျီဗူတီနိုင်ငံတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်နှစ်ခန့်မှစ၍ မိုးခေါင်နေခဲ့ ရာမှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်မတ်လအတွင်း၌ မိုးသည်းထန်စွာရွားသွန်းခဲ့ သည်။ ဂျီဗူတီအရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ရေလျှံမှုကြောင့် လူတစ် သိန်း အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ပြီး လူ ၂၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ဂျီဗူ တီနိုင်ငံသို့ နိုင်ငံအများအပြားမှ အရေးပေါ်အကူအညီများ ပေးခဲ့ ကြပြီး အစ္စလာမ်မစ်ကွန်ဖရင့်အဖွဲ့၏ သွေးစည်းညီညွတ်ရေး ရန်ပုံငွေမှ ဒေါ်လာသုံးသိန်းထောက်ပံ့ရန် ကတိပြုခဲ့လေသည်။
လက်ပံတိုက်ရွာ၊ ခုံကြီး
လက်ပံတိုက်ရွာ၊ ခုံကြီး
ရမ်းဒေနီရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ရမ်းဒေနီရွာ (Randayni)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကျေးရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျေးရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၉ ဦး၊ မ ၂၂၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဓလဝေါအညာစုရွာ၊ ဗျင်းညား (အနောက်)
ဓလဝေါအညာစုရွာ၊ ဗျင်းညား (အနောက်)
သိုက်ဝါး
သိုက်ဝါး (Bambusa tulda) (Indian timber bamboo) (Bengal bamboo) သည် ) သည် ဝါးမျိုးစိတ်များထဲတွင် အသုံးဝင်ဆုံး မျိုးစိတ်တခုဟု ဆိုနိုင်သည်။ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ အင်ဒိုချိုင်းနား၊ တိဗက်၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ပေါ်တိုရီကိုနိုင်ငံနှင့် တောင်အမေရိကတိုက်၏အချို့နေရာများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
သိုက်ဝါးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် စက္ကူပြုလုပ်ရန် ကုန်ကြမ်းအဖြစ်ထုတ်လုပ်ရာ၌ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးချသည်။ ယင်းဝါးသည် အမြင့် ၁၅ မီတာ၊ အထူ ၈ စင်တာမီတာ အထိ ကြီးထွားနိုင်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှတွင်လည်း တွေ့ရလေ့ရှိသည်။
တိန်းမမုံရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
တိန်းမမုံရွာ(Teinmamon)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ တိန်းသော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိန်းသော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၂ ဦး၊ မ ၁၁၃၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၂၃၀ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပွေးပြတ်ရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ပွေးပြတ်ရွာ (Pwaypyat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ယကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၄၀ ဦး၊ မ ၂၁၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တကူပုံ
တကူပုံ
တာကျူရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
တာကျူရွာ(Tarkyu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ လဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၇ ဦး၊ မ ၃၇၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးကြီး
ဝါးကြီး (Bambusa copelandii) သည် ဝါးမျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပေါက်ရောက်သည့် ဒေသရင်းဝါးပင်ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁,၅၀၀ မှ ၂,၀၀၀၊ အထူ ၁၅-၂၀ စင်တာမီတာအထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။
နန်းစီးမရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
နန်းစီးမရွာ (Nanseema)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ဟဲလှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၃၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း
အောက်ပါတို့သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ကန်များစာရင်း ဖြစ်သည်။ ဤကန်များသည် တစ်စိတ်တပိုင်း သို့မဟုတ် အားလုံးသည် နိုင်ငံနယ်နိမိတ်တွင် ပါဝင်နေသည်။
ဖတ်လင်းရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ဖတ်လင်းရွာ (Hpatlin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၁ ဦး၊ မ ၂၁၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားလစ်ကိုတနားရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နားလစ်ကိုတနားရွာ (Narlitkotanar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ တုံလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၄၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိုးလ်မြို့
ဆိုးလ်(서울, ဆောအူလ်) ရုံးသုံးအခေါ်အဝေါ်: ဆိုးလ်အထူးမြို့တော်သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်မြို့တော်ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၁၀ သန်းကျော်ရှိပြီး အိုအီးစီဒီအဖွဲ့မှ ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများ၏ မြို့တော်များထဲတွင် လူဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်သည်။ အင်ချွန် မက်ထရိုပိုလစ် ဒေသနှင့် ဂျောင်ဂျီဒေသတို့ ပါဝင်သော ဆိုးလ်၏ မြို့တော် ဧရိယာတွင် လူဦးရေ ၂၅ သန်းကျော်မျှ နေထိုင်ကြပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးသော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသဖြစ်သည်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ လူဦးရေ တစ်ဝက်ကျော်မှာ ဆိုးလ်မြို့တော် ဧရိယာတွင် နေထိုင်ကြပြီး ၄ ပုံ တပုံမှာ ဆိုးလ်မြို့တော် အတွင်း၌ နေထိုင်ကြသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဆိုးလ်မြို့တော်ကို နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အချက်အချာ ဒေသ ဖြစ်စေသည်။
ဆိုးလ်မြို့နေရာတွင် လူတို့ အဓိက အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၂ ထောင်ကျော်ခဲ့ပြီ ဖြစ်ပြီး စတင် အခြေချကြသည်မှာ ဘီစီ ၁၈ ခုနှစ် ကတည်းက ဖြစ်သည်။
ဓာတ်ပုံများ
ကဏ္ဍ:ဆိုးလ်မြို့
တောင်ကွဲစေတီတော်
ကယားပြည်နယ်၏ ကျက်သရေဆောင် ကိုးစိတ်ကိုးမွှာ ကွဲနေပြီး ကျောက်ဆောင်တောင်ထွဋ် ကိုးခုရှိသော သီရိမင်္ဂလာတောင်သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့၏ တောင်အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရှေးယခင်က မင်္ဂလာတောင်တော် ဟုလည်းခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ကယားဘာသာဖြင့် "ဖော်မြဲ"၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် "တောင်ကွဲ"၊ ရှမ်းဘာသာဖြင့် "လွိုင်ဖာဖတ်"ဟု တွင်သည်။ တောင်တော်မြတ်သည် အမြင့် ၃၈၇ ပေ ရှိသည်။
ကိုးစိတ်ကိုးမွှာ ကွဲနေသော ကျောက်ဆောင်တောင်ထွဋ်တိုင်းတွင် စေတီတော် တစ်ဆူစီ တည်ထားသည်။
၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ၂၂ တောင်ရှိ ရွှေယပ်တောင်စေတီ၊ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ၉ တောင်ရှိ ရွှေရင်အေးစေတီ၊ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ကိုးတောင်ရှိ ကျောက်သမ္ဗာန်စေတီကို၊ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ၁၆ တောင်ရှိ အောင်တော်မူစေတီနှင့် ဆုတောင်းပြည့်စေတီ၊ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ၂၄ တောင်ရှိ ပြည်လုံးချမ်းသာ (ပင်မစေတီတော်)နှင့် ဉာဏ်တော် ကိုးတောင်ရှိ အောက်ကျိုက်ထီးရိုး စေတီ၊ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ၁၂ တောင်ရှိ အထက်ကျိုက်ထီးရိုးစေတီ၊ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဉာဏ်တော် ၁၄ တောင်ရှိ ရွှေပြည်အေးစေတီတို့ကို တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
လီပို
လီပိုင်သည် တရုတ်စာပေ လောကတွင် ထင်ရှားသော ကဗျာဆရာကြီးဖြစ်သည်။ သူ့အား လီတိုက်ပိုင်ဟု လည်း ခေါ်ကြသည်။ ထန်မင်းဆက်အလယ်ခေတ်တွင် နိုင်ငံတွင်း သာယာတိုးတက်မှုများကို အားပေးချီးမြောက်မှုများကြောင့် ထင်ရှားသော မင်းဝှမ် ဘုရင်လက်ထက် ဘုရင့်လက်ရုံးတော် စာဆိုတော်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
မြန်မာဘုရင် ဘိုးတော်မင်းတရားလက်ထက် ဦးပေါ်ဦးအား အလိုလိုက်ကာ သက်တော်ရှည်အမတ်ကြီးခန့်၍ ဖျော်ဖြေစေသကဲ့သို့ လီပိုင်သည်လည်း မင်း ဝှမ်ဘုရင်အား ပျော်တော်ဆက်ရသည့် စာဆိုကြီးဖြစ်သည်။ လီပိုသည် ခရစ် ၇ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။ မည်သည့် မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်ကိုမူ အတိအကျမသိရချေ။ လီပို၏ ဘိုးဘွားအဆက် အနွယ်သည် ထန်မင်းများမှ ဆင်းသက်ဆက်နွယ်ရာ လီကာအိုဆိုသူမှပင် ဆင်းသတ်သည်ဟုဆိုသည်။ လီပိုကိုယ်တိုင်ကပင် တန်မင်းညီမင်းသားများ အား ညီအစ်ကိုဝမ်းကွဲများဟု ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ သို့ရာတွင် အချို့ကလည်း ဤအချက်သည် မခိုင်လုံကြောင်းဖြင့်ဆိုကြသည်။ လီပိုသည် ဖခင်ဘက်မှ အမျိုးများနှင့် ပို၍လက်ပွန်းတတီးနေပုံရသည်။ ထိုအမျိုးများကပင် သူ့အား ထောက်ပံ့ခဲ့ကြသည်ဟုဆိုသည်။ လီပို၏ အမျိုးထဲတွင် လီချန်ဖူဆိုသော ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ ဘုန်းတော်ကြီးမှအပ ကျန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် အစိုးရအရာရှိကြီး များချည်းလိုလိုဖြစ်သည်။
အသက် ငါးနှစ်အရွယ်မှစ၍ လီပိုသည် စစ်ချွမ်နယ်မြို့တော် ချင်တူမြို့နှင့်မိုင် ၁ဝဝ ကွာ ချန်မင်းမြို့၌ ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ ငယ်စဉ် ကပင် ဖခင်ဖြစ်သူက ကဗျာများကို လေ့လာစေခဲ့သဖြင့် လီပိုသည် ကဗျာ တွင်အထူးပင် စိတ်ဝင်စားခဲ့၍ ၁၅ နှစ်အရွယ်က ရေးခဲ့သော မင်တန် ကဗျာသည် ယခုတွေ့ရှိသမျှသော သူ၏ကဗျာများတွင် အစောဆုံးကဗျာ ဖြစ်သည်။ အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်တွင် လီပိုင်ရေးသားထားသော ကဗျာ များကို နန်းရင်ဝန်ကြီး ဆူတင်းတွေ့ရှိသောအခါ တစ်နေ့တွင် ထင်ရှားသော ကဗျာဆရာကြီးဖြစ်မည့် အလားအလာရှိသူဟုပင် ချီးကျူးခြင်းခံရသည်ဟု ဆိုသည်။ လီပိုအသက် ၂၄ နှစ်တွင် ရေးသားသော စာကြောင်း ၁၄ ကြောင်းရှိ ကဗျာတစ်ပုဒ်မှာ အစပ်အဆိုနက်နဲ၍ အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးထွက်သော ကဗျာဖြစ်သဖြင့် ကျော်ကြားသည်။ နန်းညွှန့်နန်းလျာ မဖွားနိုင်သော ဧကရီ မိဖုရားဝမ်အား မိဖုရားငယ်များ အကောက်ကြံမှုကြောင့် ဘုရင်က နန်းချ သည်ကို မကျေနပ်သဖြင့် သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် ရေးသားစပ်ဆိုသော ကဗျာဖြစ်သည်။ ထို့နောက်လီပိုင်သည် ယန်စီမြစ်တောင်ဘက်ရှိ တရုတ်ပြည် အရှေ့ပိုင်းတွင် လှည့်လည်သွားလာရင်း ကဗျာများရေးသားသည်။ ယင်းသို့ လှည့်လည်သွားလာရင်း အလွန်ထင်ရှားသော တာအို ဘုန်းတော်ကြီး ဆူမာ ချင်ချင် (ခရစ် ၆၅၅-၇၃၅)နှင့်တွေ့သည်။ ဤတွင် သူ၏ ကျော်ကြားလှ သော ရော့ငှက်ကြီးနှင့် တွေ့ရခဲသော ငှက်တို့တွေ့ခန်း ကဗျာကြီး ထွက်ပေါ် လာသည်။ ရော့ငှက်ပုံပြင်ကား တားအိုကျမ်းစာအုပ် ပထမခန်းတွင် ပါရှိ သော ပုံပြင်ဖြစ်သည်။ ၇၂၆ ခုနှစ်တွင် လီပိုင်သည် အမတ်ချုပ်ဟောင်းဆူယူရှီ၏ မြေးနှင့် လက်ထပ်သည်။ အိမ်ထောင်ကျပြီးနောက် လီပိုင်သည် သူရေးစပ်သော ကဗျာ နှင့်အတူ အလုပ်လျှောက်လွှာများကို ရေးသား၍ အစိုးရ အရာရှိများထံပို့ သော်လည်း မည်သည့်အလုပ်မျှမရချေ။ ယင်းသို့ဖြင့် လီပိုသည် တစ်မြို့ ပြီးတစ်မြို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကာ ဝါသနာထုံလှသော ကဗျာများကို ရေးစပ် ခဲ့သည်။ ၇၃၈ ခုနှစ်တွင် ယန်ချောင်မြို့သို့ ရောက်သောအခါ ထိုမြို့အနီးရှိ ကောက်နှံစပါး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၌ အသုံးဝင်သော တူးမြောင်းအကြောင်း ကဗျာစပ်သည်။ ၇၄၂ ခုနှစ်တွင် ဧကရာဇ်ဘုရင်ကိုယ်တိုင် တက်ခဲ့သော တရုတ်ပြည်အရှေ့ပိုင်းရှိ အမြင့်ဆုံးတိုင် ရှန်တောင်ထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့သည့် အကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသော တာအိုတေချင်အမည်ရှိ ကဗျာတစ်ပုဒ်ကို ပိုးသားစာလိပ်တွင် စီကုံးရေးသားခဲ့သည်။
လီပိုင်သည် မကြာမီပင် ဧကရာဇ်ဘုရင်၏ သမက်တော် စာပေဆိုင် ရာအကြံပေးအရာရှိ ချန်ချီ၏ မလိုမုန်းထား အငြိုးပွားမှုကြောင့် ပြည်သူ့ ဝန်ထမ်း ရာထူးကြီးတစ်ခု ရမည့်ဆဲဆဲ အပယ်ခံရသည်။ ထို့ကြောင့် ချန်အန်မြို့မှ ၇၄၄ ခုနှစ်တွင် ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ထွက်ခဲ့ပြီးနောက် ရေးစပ်ခဲ့သော ကဗျာတစ်ပုဒ်အရ လီပိုင်သည် နန်းတွင်းလျှို့ဝှက်ချက်များကို ပေါက်ကြားတတ်သူအဖြစ် စွပ်စွဲခံရကာ ရာထူးရခါနီးမှ အပယ်ခံရကြောင်း သိရလေသည်။
ပထမဇနီးနှင့် လီပိုင်သည် သားတစ်ယောက် သမီးတစ်ယောက် ရရှိပြီးနောက် ဇနီးဖြစ်သူ ကွယ်လွန်သဖြင့် ဒုတိယဇနီး မစ္စလျူနှင့် လက် ဆက်သည်။ မကြာမီ နှစ်ဦးသဘောတူ ကွာရှင်းပြီးနောက် တတိယဇနီးနှင့် လက်ဆက်ရာ သူ၏ ကဗျာများတွင် ဖော်ပြလေ့ရှိသော လီပိုင်ချင်းဆိုသူသား တစ်ယောက်ရသည်။ တတိယဇနီးနှင့် ကွဲသည်၊ သေသည်ဟု မသိရသော် လည်း ၇၅၆ ခုနှစ်တွင် အမတ်ချုပ်ကြီးဆွန်ချူကို၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော မစ္စဆွန်နှင့် လက်ထပ်ကြောင်းသိရသည်။
၇၄၅ ခုနှစ်မှ ၇၅၃ ခုနှစ်အတွင်းတွင် လီပိုင်သည် ဟိုနန်နယ် အရှေ့မြောက်ဒေသတွင် သွားလာနေထိုင်ရင်း ကဗျာပေါင်း ၂ဝ ကျော် ၃ဝ ခန့် စပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုကာလအတွင်း စပ်ဆိုခဲ့သော ကဗျာများကြောင့် လီပိုသည် ပိုမိုနာမည်ထွက်ခဲ့သည်။ 'ခံကတုပ်တောင်ဘက်မှ တိုက်ခိုက်ခြင်း'၊ 'ခွဲခွာခြင်း'၊ 'ခရီးသွားခြင်း၏ ခက်ခဲမှုများ'၊ 'ဆီချွန်လမ်း' စသော လီပို၏ နာမည်ကျော်ကဗျာကြီးများမှာ ယင်းကာလအတွင်းစပ်ဆိုသော ကဗျာများဖြစ် ကြသည်။
လီပိုသည် ကဗျာများကိုသာမက ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ ကျောင်းတော်ကြီး များ၌ ကမ္ပည်းစာတမ်း ရေးထိုးပေးခြင်းကိုလည်း ပြုလုပ်သည်။ သူ၏ လက်ရာများမှာ ၈၄၅ ခုနှစ်က အဖျက်ဆီးခံရသော ကျောင်းတော်ကြီးများ နှင့်အတူ ပျောက်ပျက်ကုန်ခဲ့သဖြင့် အနည်းငယ်ခန့်သာ တွေ့ရတော့သည်။ ခေါင်းလောင်တော်လှူ ကဗျာ၊ ပျံလွန်တော်မူသော ဘုန်းတော်ကြီးအတွက် ငိုချင်း၊ အမိတဘာ ရုပ်ပွားတော်အတွက် ကမ္ပည်းစာတမ်း အမျိုးမျိုးဖြစ် သည်။ ၇၃ဝ ပြည့်နှစ်က ရေးသားခဲ့သော စာကြောင်း ၁၂ ခုခန့်သာရှိသည့် လက်ထောက်အတွင်းဝန် ရှု-ဝီအီနှင့် တွေ့ပုံအကြောင်း ခေါင်းစည်းရှည် ကဗျာတွင် ဗုဒ္ဓကျမ်းစာများမှ ဖော်ပြချက်များစွာ ပါရှိသည်ကိုထောက်၍ လီပိုင်သည် တားအိုအယူကို ယူသူဖြစ်သော်လည်း ငယ်စဉ်က ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို အတော်အတန် လေ့လာခဲ့ဖူးသည်ဟု ယူဆဖွယ်ရှိသည်။
လီပိုသည် ချန်အန်မြို့၌နေစဉ် ၇၄၄ ခုနှစ်ကပင် အဂ္ဂိရတ် ပညာကျော် ဆွန်တိုင်ချုံနှင့် သိကျွမ်းခဲ့သည်မှစ၍ အဂ္ဂိရတ်ပညာအကြောင်း ကို အတန်ပင် နားလည်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း လိပိုသည် တရုတ်စာ ဆိုများအနက် ကဗျာတွင် အဂ္ဂိရတ်စာပေကို ထည့်သွင်းရေးသားသော ပထမ ဆုံးစာဆိုအဖြစ် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ၇၅၄ ခုနှစ်မှ ၇၅၆ ခုနှစ်အတွင်း လီပို သည် ယန်ဆီမြစ်ပေါ်ရှိ ချီချောင်မြို့တွင် အနေများသည်။ ထိုအရပ်တွင် နေစဉ် ရေးသားသော 'ချီယူပုသီချင်းများ' သည် လီပို၏ ထင်ရှားသော လက်ရာဖြစ်သည်။
တရုတ်ပြည်တွင် အန်လူရှန် တော်လှန်ရေးဖြစ်ပွား၍ ချန်အန် မြို့တော် ကျလုနီးနီး ၇၅၆ ခုနှစ်တွင် ဧကရာဇ်ဘုရင်၏ ၁၆ ယောက် မြောက်သားတော် လင်မင်းသားသည် ခမည်းတော်က ထီးနန်းလွှဲ၍ နန်း တက်ရသော တတိယသားတော် ဆူဆွန်း ဘုရင်၏ အမိန့်ကိုမနာခံဘဲ ယန်ဆီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၌ သီးခြားနိုင်ငံတည်ထောင်ရန် သင်္ဘောနှင့် စုန်ဆင်းလေသည်။ ယင်းသို့အဆင်း လီပိုင်အား သူနှင့်အတူလိုက်၍ ဘုရင့် စာဆိုတော်အဖြစ် ပျော်တော်ဆက်ရန် သင်္ဘောဖြင့် ခေါ်ခဲ့သည်။ လီပိုသည် အာဏာကိုရွံ့၍ လိုက်ခဲ့ရသော်လည်း စိတ်ကမပါချေ။ ၇၅၇ ခုနှစ်တွင် လင်မင်းသား အသတ်ခံရသောအခါ လီပိုင်လည်းသစ္စာဖောက်အဖြစ် အဖမ်း ခံရသည်။ ထောင်ထဲ၌ လီပိုသည် စာပေကိုလေ့လာခွင့်၊ ကဗျာစပ်ဆိုခွင့် ရရှိသည်။ လီပိုငါ ထောင်မှလွတ်မြောက်ရေးအတွက် ဇနီးသည်ကလည်းကြိုး စား၍ လီပိုင်ကိုယ်တိုင်ကလည်း အမတ်ချုပ်ကြီးထံ စောင်းပါးရိပ်ခြည် ကဗျာများ ရေးသားတင်ဆက်သည်။
ပြစ်မှုများကို လေ့လာ၍ အမိန့်ချမှတ်ရသော ဆွန်ဂျိုဆုဆိုသူ လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးဝန်က လီပိုင်၏အမှုကို လေ့လာစစ်ဆေးပြီးနောက် အပြစ်ဒဏ်မှလွှတ်ကာ သူ၏ အကြံပေးအရာရှိအဖြစ် ခန့်လိုက်သည်။ ထို့ နောက် ဆွန်ဂျိုဆုကိုယ်စား ဧကရာဇ်ဘုရင်ထံ လျှောက်တင်စာများ ရေး သားပေးခဲ့ရာမှ ဧကရာဇ်ဘုရင်သည် လီပိုင်၏ အရည်အချင်းများကို ကြားသိ ကာ လီပိုင်အား နန်းတော်သို့ခေါ်၍ ချီးမြှောက်လေသည်၊ သို့ရာတွင် မလို သူတို့၏ နှောင့်ယှက်မှုကြောင့် နန်းတွင်းမှ ထွက်ခဲ့ရပြန်သည်။ ၇၅၉ ခုနှစ် တွင် လီပိုင်သည် ကောင်းစွာမမာတော့ဘဲ ၇၆၂ ခုနှစ်တွင် တန်တူမြို့ (ယခု တိုင်ပင်မြို့)၌ ကွယ်လွန်သည်။ လီပိုင်ကား ထန်မင်းဆက် အဆိုကျော်များအနက် စာပေဆိုင်ရာ စာစစ်ပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခြင်း မပြုခဲ့သော တစ်ဦးတည်းစာဆိုဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အမြဲတမ်းပင် အမှုထမ်းအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခြင်းမပြုသော စာဆို ကျော်လည်းဖြစ်သည်။
လီပိုင်သည် အရက်ကို အလွန်အကြူးသောက်တတ်သည်။ မူးယစ် လာသောအခါ စပ်ဆိုသောကဗျာများသည် အလွန်ကောင်းမွန်သောဟူ၏။ တစ်ခါက မင်းဝှမ်ဘုရင်သည် သူ၏ အလွန်ချောမောလှပသော မိဖုရားကြီး ကွေ့‌ဖေးနှင့် ဂီတအဖွဲ့ကို နားဆင်နေစဉ် လီပိုင်အား ရှေ့တော်သို့ခေါ်လေ သည်။ သတိကင်း၍ လဲနေအောင်မူးယစ်နေသော လီပိုငါအား ရှေ့တော်မှောက် ၌ပင် သတိရစေရန် ရေအေးဖြင့်ပက်ဖျန်းစေသည်။ လီပိုင်သတိရလာသော အခါ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် အပျိုတော်နှစ်ဦးအား ပိုးစရှည်တစ်ခုကို လီပို ရှေ့၌တန်းစေ၍ မိဖုရားကြီး၏ ချောမောလှပပုံကို ကဗျာစပ်ဆိုစေရာ၊ လီပို သည် ချက်ချင်းပင် ကဗျာသုံးပိုဒ်ကို စပ်ဆိုရေးသားလေသည်။ ထိုကဗျာ များကို ဘုရင်ကိုယ်တော်တိုင် ကျောက်စိမ်းပြွေဖြင့် နှစ်ခြိုက်ဝမ်းမြောက်စွာ သာယာညှင်းညှင်းတီးမှုတ်လေသည်။မြန်မာပြည်ပျူမင်းဆက်ခေတ်ကထန်မင်းဆက်နန်း‌တော်တွင်ကပြ‌ ဖျော်ဖြေ‌သွားသောသံတမန်အကအဖွဲ့အကြောင်းကိုကဗျာတစ်ပုဒ်စပ်ဆိုခဲ့သည်။
သံအိုင်
သံအိုင်
လက်ပံကွင်းရွာ၊ ခုံကြီး
လက်ပံကွင်းရွာ၊ ခုံကြီး
အလယ် (ရွက်ညိုတောင်)ရွာ၊ ရွက်ညိုတောင်
အလယ် (ရွက်ညိုတောင်)ရွာ၊ ရွက်ညိုတောင်
ဝါးပိုး
ဝါးပိုး (Dendrocalamus giganteus) (giant bamboo) သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ပေါက်ရောက်သည့် ဝါးမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ယင်းဝါးသည် ကမ္ဘာပေါ်၌ အကြီးဆုံး ဝါးမျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် မီတာ ၃၀ အထိ ကြီးထွားနိုင်ပြီး အခြေနေပေးသည့်အချိန်တွင် တရက်လျင် ၄၀ စင်တီမီတာနှုန်း ကြီးထွားနိုင်သည်။ ဝါးပိုးဝါးမှထွက်သော မျှစ်ကို စားသုံးနိုင်သည်။
ဘဇော်
ဘဇော်၊ ဦး ( ခရစ် ၁၈၉၁-၁၉၄၃ ) ။ ။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ထွန်းပေါက်ကျော်ကြားသော ပန်းချီကျော်ကြီးများ အနက် ဦးဘဇော်သည် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ပေသည်။ ဦးဘဇော်သည် အနောက်တိုင်း ပန်းချီစံနစ်ဖြင့် ရေးဆွဲရာ၌ ကျော်ကြားသူ ဖြစ်၍ ရေဆေးရေးရာတွင် အထူးကျွမ်းကျင်ပြီးလျှင် အက်ချင်း ( ကြေးပြားတွင် ဖယောင်း သုတ်၍ ကညစ်ဖြင့် ပုံရေးပြီး ပုံနှိပ်ခြင်း ) ပညာရပ်တွင် လက်ရာထူးခြား နုနယ်သပ်ရပ် လှသော အနုပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်၏။ အနောက်တိုင်း ပန်းချီစံနစ်ကို ဗိလတ်၌ သွားရောက် လေ့လာဆည်းပူးခဲ့၍၊ မြန်မာပန်းချီလောကတွင် အနောက်တိုင်း စံနစ်ကို မျိုးစေ့ ချပေးခဲ့သော ပန်းချီကျော်ကြီးလည်း ဖြစ်ပေသည်။
ဦးဘဇော်သည် သရက်မြို့၌ ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်၍၊ မန္တလေးမြို့၌ ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ငွေပန်းထိမ် ဆရာ ကြီး ဦးကြင် ဒေါ်စိန်မြတို့၏ သားဖြစ်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ သည် ရုပ်လုံး၊ ရုပ်တုနှင့် ပန်းထိမ်ပညာတွင် ကျွမ်းကျင် လက်မြောက်လှသဖြင့် ထိုစဉ်က မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံများ၏ ဆုတံဆိပ်များကို ရရှိခဲ့သည်။ ဘမျိုးဘိုးတူသော မောင်ဘဇော် သည် ဖခင်ကဲ့သို့ပင် အနုပညာဘက်တွင် ဝါသနာပြင်းထန် ခဲ့သည်။ သို့သော် မောင်ဘဇော် ဝါသနာပါသော အနုပညာမှာ ပန်းချီဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြို့အက် (စ်)၊ ပီ၊ ဂျီ ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ်ကပင် မောင်ဘဇော်သည် ပန်းချီ လက်စ လက်နများကို ပြလာသည်။ သို့သော် စာပေပညာဘက်၌လည်း ထက်မြက်သူ ဖြစ်သဖြင့် ခုနစ်တန်း စာမေးပွဲကို အက် (စ)၊ ပီ၊ ဂျီ ကျောင်းမှအောင်၍ စကောလားရှစ် ပညာသင်ဆုကို ရခဲ့ သည်။ ဆယ်တန်း စာမေးပွဲကို စိန်ပီတာကျောင်းမှ အောင်၍ ထိုအခါတွင်လည်း စကောလားရှစ် ပညာသင်ဆုရခဲ့ပြန်သည်။ ဆယ်တန်းစာမေးပွဲအတွက် ပုံဆွဲပညာကို ဖြေဆိုနေစဉ် မောင်ဘဇော်၏ ပန်းချီ လက်စွမ်းကို ပညာဝန်က တွေ့မြင်သွား ရာ၊ ပုံဆွဲဆရာအလုပ်ကိုပင် ပေးအပ်သည်။ သို့သော် စာပေ ပညာကို ပို၍ လိုလားနေချိန် ဖြစ်သဖြင့် စာပေပညာ ဆက်သင်နိုင်ရန် လိုအလုပ်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ မောင်ဘဇော် သည် စိန်ပီတာကျောင်းတွင် ပညာသင် နေစဉ်အတွင်း၊ ရန်ကုန်မြို့လက်မှုအနုပညာ ပြပွဲများသို့ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲတင်ပို့လေ့ရှိရာ၊ လူအများ၏ ချီးမွမ်းထောပနာပြုခြင်းကို ခံရသည်။ ဆုတံဆိပ်များလည်း ရရှိခဲ့လေသည်။
ဆယ်တန်းအောင်ပြီးနောက်၊ ရန်ကုန် ကောလိပ်တွင် ဆက်လက်ပညာသင်ရာ၊ အိုင်အေအထက်တန်းကို ၁၉၁၁ ခုနှစ် တွင် အောင်မြင်သည်။ ၁၉၁၂ ခုနှစ်၌ ကောလိပ်တွင် ပညာ ဆက်သင်နေစဉ်၊ အင်းစိန် အင်ဂျင်နီယာ ကျောင်းအုပ်ကြီး အေ၊ အာ၊ မောရစ်က မောင်ဘဇော်၏ ပန်းချီလက်စလက်နကို မြင်သဖြင့် ဘုံဘိုင်မြို့ပန်းချီ ကျောင်းသို့ပညာတော်သင် သွားနိုင်ရန် စီစဉ်ပေးသည်။ သို့သော် မောင်ဘဇော်က ဘီအေအောင်ပြီးမှ ပညာတော်သင် သွားလိုသဖြင့် ဆိုင်းငံ့ ထားလိုက်သည်။ ယင်းသည့်နောက်တွင် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်လာ၍ ပညာတော်သင် လွှတ်ရန်ကိစ္စသည်လည်း မေ့မေ့ ပျောက်ပျောက် ဖြစ်သွားသည်။ ကိုဘဇော်သည်လည်း မကျန်းမမာ ဖြစ်လာသဖြင့် ကျောင်းမှထွက်လိုက်ရပြီးနောက်၊ စိန်ပေါကျောင်းတွင် ပုံဆွဲဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့ လေသည်။
စိန်ပေါကျောင်းတွင် ပုံဆွဲဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက် နေစဉ်၊ ဆရာဘဇော်၏ ရေအေး ဆီဆေး ပန်းချီကားများ သည် မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံများ၏ ရွှေတံဆိပ်၊ ငွေတံဆိပ်ဆု များ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်ခန့်က ဆရာဘဇော်သည် စစ်သူ ကြီး မဟာဗန္ဓုလ၏ပုံကို ရေးဆွဲပြီးနောက် စိတ်တိုင်းမကျ သဖြင့် လွှင့်ပစ်ထားလိုက်သည်။ သို့သော် ဇာတိမာန် တက်ကြွ ဖွယ်ရာကောင်းသော ထိုပန်းချီကားကို သူရိယသတင်းစာ အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ကွယ်လွန်သူ ဦးစံလင်းက ကောက်ယူတွေ့ရှိသဖြင့် ဂျာမနီသို့ပို့၍ ပုံတူကား မြောက်မြား စွာ ကူးယူပုံနှိပ်ရောင်းချခဲ့ရာ၊ မျိုးချစ်စိတ် ထက်သန်သူ မြန်မာလူမျိုး အများအပြားတို့၏ နေအိမ်၌ ထိုပုံကို တွေ့ကြ ရသည်။ ဆရာဘဇော် သည် သူရိယ မဂ္ဂဇင်းနှင့် အခြား မဂ္ဂဇင်းများတွင် တစ်ကြောင်းဆွဲပုံများကိုလည်း ရေးဆွဲ ခဲ့လေသည်။
၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင်မူ၊ ဆရာဘဇော်အား ပန်းချီ ပညာတော်သင်အဖြစ် အစိုးရက ဗိလတ်သို့စေလွှတ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဗြိတိသျှ ခေတ်တွင် ပညာတော်သင် သွားရခြင်း သည် ရတောင့်ရခဲလှသော အခွင့်အရေးကြီးတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ လန်ဒန်မြို့ရွိုင်ယယ်ကောလိပ် အော့အတ်ခေါ် တော်ဝင်ပန်းချီ ကျောင်းကြီးတွင် ပညာဆည်းပူးခွင့် ရနိုင်ရန်လည်း မလွယ်ကူ ပေ။ ဦးဘဇော်သည် ယင်းသို့ပညာတော်သင် သွားနိုင်ခွင့် ရခြင်းမှာ ထိုစဉ်က မီးရထားဌာန လက်ထောက်မင်းကြီ မစ္စတာ မာတင်ဂျုန်း၏ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးမှုကြောင့် ဖြစ် သည်။ မာတင်ဂျုန်းသည်ကိုယ် တိုင်ကလည်း ပန်းချီပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်၍ အလားအလာရှိသော မြန်မာလူငယ် ပန်းချီ ပညာရှင်များကိုလည်း မြေ တောင်မြှောက်ပေးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်က ဘားမားအတ်ကလပ်ခေါ် မြန်မာပြည် ပန်းချီ အသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အလားအလာ အစွမ်းအစရှိသော ဆရာဘဇော်အား ဗိလတ်သို့ပညာတော်သင် သွားနိုင်အောင် စီစဉ်ပေးလေသည်။