cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ညောင်ရွှေမြို့
ညောင်ရွှေမဖြစ်မီ ကောသမ္ဘီ။
ညောင်ရွှေမြို့ကို ခရစ် ၁၃၅၉ ခုနှစ်(မြန်မာ ၇၁၂ ခုနှစ်) တွင် စော်ဘွားဆီဆိုင်ဖကတည်ထောင်ခဲ့၏။ မြို့ပတ်လည်တွင် ကျုံး၊ မြို့ရိုး၊ တံခါးတိုင်၊ သူရဲပြေးစသည်တို့နှင့်ပြည့်စုံစွာ ဆောက်တည်ထားခဲ့သော်လည်း၊ ယခုအခါ အချို့နေရာများတွင် မြို့ရိုးမှာပျောက်ကွယ်ခဲ့ပြီဖြစ်၏။ မြို့တွင်း၌လည်း လွှတ်တော်၊ ဟော်နန်း၊ ဗဟိုရ်စင် စသည်တို့နှင့် ပြည့်စုံစေခဲ့၏။ စော်ဘွား အစဉ်အဆက် စိုးစံခဲ့သော ဟော်နန်းကြီးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၉ ခုနှစ်တွင် မီးသင့်၍လောင်လေရာ၊ အလားတူဟော်နန်း တစ်ခုကို သက္ကရာဇ် ၁၂၈၆ ခုနှစ်တွင် စော်ဘွားဆာစဝ်မောင်က ထပ်မံဆောက်လုပ်ထားခဲ့၏။ ထိုဟော်နန်းသည်မင်္ဂလာလှေကား၊ မင်္ဂလာမုတ်ပေါက်၊ ဟော်ဦးဆောင်၊ ဟော်နန်းပြာဿ်ဆောင်၊ သုံးထပ်လယ်ပေါ် ဇေတဝန်ဆောင်မကြီး၊ တောင်ဓားဝယ်ဆောင်၊ မြောက်ဓားဝယ်ဆောင်၊ မြောက်ဆောင်တော်၊ တောင်ဆောင် တော် စသည်တို့ဖြင့် ခမ်းနားလှပေသည်။ ဟော်နန်းပြာဿာဒ် ဆောင်တွင် သီဟာသနပလ္လင်ထားရှိ၍၊ စော်ဘွားကြီးသည် တစ်နှစ်လျှင်နှစ်ကြိမ်မျှ မြို့စားရွာစားတို့၏ ပူဇော်မှုကို ထိုပလ္လင် မှနေ၍ ခံယူလေ့ရှိသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးကို စော်ဘွားကြီးကပင် စီမံခန့်ခွဲသည်။ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရသည့်အခါတွင် ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်သည် ယာယီသမ္မတအဖြစ် ပထမ ဦးဆုံးရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်းခံရ၏။
ညောင်ရွှေမြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်အသီးသီး၏ ဟော်စိုက်ရာ မြို့များတွင် အကောင်းဆုံးမြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏။ ညောင်ရွှေမြို့မှ မောလိသတ်(ပေါရိသတ်) မြို့သို့သွားသောလမ်းပေါ်တွင် စေတီ တစ်ဆူရှိသည်။ ထိုစေတီကို တည်ရခြင်းအကြောင်းသည်ကား၊ ဗြိတိသျှတို့ ရှမ်းပြည်သို့ ချီတက်သိမ်းပိုက်လာသည့်အခါ စော်ဘွားကြီး စဝ်အုံးသည် မိမိနှင့် ဗြိတိသျှတို့ ပထမတွေ့ဆုံရာ အရပ်ကို အထိမ်းအမှတ် ပြုလိုသောကြောင့် ထိုစေတီကိုတည်ခဲ့ သည်ဟုဆိုကြသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ရှိ ရတနာမာရ်အောင် စေတီ တော်မှာကား စော်ဘွားကြီးဆာစဝ်မောင်လက်ထက်၌ မင်းတုန်း မင်းတရားကြီးချီးမြှင့်တော်မူခဲ့သော သီဟိုဠ်မှ ဓာတ်တော်များကို ဌပနာ၍ တည်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ညောင်ရွှေမြို့တွင် နှစ်စဉ် နယုန်လ၌ ဝိနယာဒိနုဂ္ဂဟစာပြန်ပွဲတော်ကြီးကို ဆင်ယင်ကျင်းပ လေ့ ရှိလေသည်။ ထို့ပြင်လည်း နှစ်စဉ် သီတင်းကျွတ်လတိုင်း တွင် အင်းလေးကန်မှ ဖောင်တော်ဦးဘုရားကို လှေဖြင့် ပင့် ဆောင်၍ ဘုရားပွဲကျင်းပမြဲဖြစ်သည်။ ဖောင်တော်ဦးရုပ်ပွား တော်မြတ် ကိန်းဝပ်စံပယ်တော်မူရန် စံကျောင်းတော်အဖြစ် အဋ္ဌဒိသာဓမ္မဝိဟာရ ဒေသစာရီကျောင်းတော်ကြီးကို စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင်ပင်လျှင် ဆောက်လုပ်လှူဒန်းထားရှိလေသည်။ ညောင်ရွှေမြို့ရှိ အခြားတန်ခိုးကြီးဘုရားတို့မှာ ရွှေသံတောင်နှင့် ရွှေအင်းတိမ်ဘုရားများ ဖြစ်ကြသည်။
ကံဆစ်ရွာ၊ အုတ်ဖို (ယခင် အိုးဖောက်)
ကံဆစ်ရွာ၊ အုတ်ဖို (ယခင် အိုးဖောက်)
ဂေါ့ဖရီ အဘော့
ဂေါ့ဖရီ အဘော့ (၁၇ ဧပြီ ၁၉၈၅ ဖွား)သည် တောင်အာဖရိက ကွင်း ဟော်ကီ ကစားသမား ဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၀၈ နွေအိုလံပစ်၌ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၈၅ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ကုန်းပေါင်းရွာသစ်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကုန်းပေါင်းရွာသစ်ရွာ (Konepawngywarthit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ပန်စိမ်း (ကာဟ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်စိမ်း (ကာဟ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၆ ဦး၊ မ ၆၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မနီအောဂရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
မနီအောဂရွာ(Maniawga)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ မနီအောဂကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မနီအောဂကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၅ ဦး၊ မ ၁၈၁၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခလဲ့ဖိုးရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ခလဲ့ဖိုးရွာ (Hkaleithpoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်ကွေ့လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၇၀ ဖြစ်သည်။
ထီးပူချီးအထက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ထီးပူချီး(အထက်)ရွာ(Hteepuchee(Upper))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒမီသရီ အီဗန်နိုဗစ် မန်းဒယ်လိယပ်
မွေးဖွာခြင်း
၁၈၃၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် မန်းဒယ်လိယပ် (Mendeleev) ကို အီဗန် ပါပလိုဗီချ် မန်ဒလိရပ် (Ivan Pavlovich Mendeleev) နှင့် မာရီးယား ဒီမီသရီအီဗန်နာ မန်ဒလိယပ် (Maria Dmitrievna Mendeleeva) တို့က သာဘို့ ( Tobolsk ) မြို့အနီးရှိ ရွာငယ်လေးတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ
သူ၏ အဘိုးမှာ ခရစ်ယာန် ဘုန်းတော်ကြီး တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သူသည် မောင်နှမ ( ၁၄ ) ယောက်ထဲတွင် အငယ်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ( ၁၃ ) နှစ်သားအရွယ်တွင် သူ့၏ အဖေဆုံးပါးခဲ့ပြီး သူ့အမေ ပိုင်ဆိုင်သော စက်ရုံသည် မီးလောင်၍ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ၁၈၄၉ ခုနှစ်တွင် မန်ဒလိယပ် (Mendeleev) ၏ မိသားစုသည် စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့ (Saint Petersburg) သို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅ဝ တွင် ၎င်းမြို့၌ Main Pedagogical Institute ကျောင်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီးနောက် သူသည် တီဘီရောဂါ (tuberculosis TB) ခံစားရပြီး ပင်လယ်နက် မြောက်ဘက် ကမ်းခြေပေါ်ရှိ ယူကရိန်းနိုင်ငံသို့ ၁၈၅၅ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင် ခဲ့သည်။ ၎င်းနိုင်ငံတွင် Simferopol gymnasium №1. ကျောင်း၌ မဟာသိပ္ပံ ကျောင်းသား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေး ကောင်းလာပြီး စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ် နှင့် ၁၈၆၁ ခုနှစ်အကြားတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ အနောက် တောင်ဘက်ရှိ Heidelberg မြို့၌ သေးငယ်သော ဖန်ပြွန်ထဲရှိ အရည်၏ အတက်၊ အကျ အခြေအနေကို ရောင်စဉ်ကြည့် ကိရိယာကို အသုံးပြုပြီး လေ့လာခဲ့သည်။ မန်းဒယ်လိယပ်သည် သိပ္ပံပညာရပ်ကို စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့တွင် သင်ယူခဲ့ပြီး စိန့်ပီတာစဘတ်တက္ကသိုလ်မှ ၁၈၅၆တွင် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ၁၈၆၃ မှ စတင်ကာ ပါမောက္ခ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၃ တွင် သဘာပတိအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မန်ဒလိယပ်သည် ဒြပ်စင်အလှည့် ဇယားကို ပထမဆုံး ရေးဆွဲခဲ့သူအဖြစ် လူသိများခဲ့သည်။ ၁၈၆၁ ဩဂုတ်လ နှောင်းပိုင်းတွင် ရောင်စဉ်ကြည့်ကရိယာ (spectroscope) နှင့် ပတ်သက်သော သူ၏ ပထမဆုံးသော စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်
၁၉၀၇ ခုနှစ်၊ ဖော်ဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် အသက် ရ၂ နှစ် အရွယ် Mendeleev သည် စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့ ၌ တုပ်ကွေးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ ကွယ်လွန် ပြီးနောက် ဒြပ်စင်အမှတ် 101 အား mendelevium ဟု အမည် ပေးခဲ့ကြသည်။
ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား
မန်းဒယ်လိယပ်သည် အခြားသော ဓာတုဗေဒဆရာများ မတီထွင်ရသေးသော အလှည့်မှန် ဇယား ကို သိပ္ပံနည်းကျနစွာ စတင်တီထွင်နိုင်ခဲ့သောကြောင့် သိပ္ပံလောကတွင် သူ့အား မသိသူမရှိသလောက် ထင်ပေါ်ကျော် စောလာ၏။ ယင်းအလှည့်မှန်ဇယားတွင် သူသည် ဒြဗ်စင်များကို အက်တမ်အလေးဆအလိုက် တိကျစွာ နေရာချ၍ ပြသထားလေသည်။ ဖော်ပြပါအလှည့်မှန်ဇယားကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် မန်းဒယ်လိယပ်သည် အခြားသော ဓာတုဗေဒဆရာများ မသိရှိသေးသည့် ဒြဗ်စင်အသစ် ၃ ခု ပေါ်လာလိမ့်ဦးမည်ဟု တပ်အပ်သေချာ ကြိုတင် ဟောကိန်းထုတ်ခဲ့လေသည်။ တစ်ဆယ့်ငါးနှစ်အတွင်း သူကြိုတင်ဟောကိန်း ထုတ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ဂဲလီယမ်ဒြဗ်စင်ကို ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း၊ စကန်ဒီယမ် ဒြဗ်စင်ကို ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း၊ ဂါမေနီယမ် ဒြဗ်စင်ကို ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။
အခြားအောင်မြင်မှုများ
၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သော ရုရှား ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း (Russian Chemical Society) ကို စတင် တည်ထောင်သူများ ထဲတွင် တစ်ယောက် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုး မွေးမြူရေးနှင့် ကုန်သွယ်မှု အခွန်ကြီးကြပ်ရေး တွင်လည်း စာတွေ့သာမက၊ လက်တွေ့ပါ လုပ်ဆောင်ခဲ့သူ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ Aether ၏ ဓာတုဗေဒ ဆိုင်ရာ ယူဆချက် ကြိုးပမ်းမှု အခြအနေတွင် အစွမ်းမဲ့ ဓာတုဗေဒဒြပ်စင် နှစ်ခု၏ atomic အလေးချိန်သည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ထက် နည်းကြောင်း အဆိုပြု တင်သွင်းခဲ့သည်။ ၎င်း ဒြပ်စင် နှစ်ခုအနက် ပိုပေါ့သော ဒြပ်စင်သည် အရာအားလုံးကို ထိုးဖောက်နိုင်ခြင်း၊ နေရာတကာ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသော ဓာတ်ငွေ့ တစ်ခုဟု ယူဆပြီး ၎င်းထက် အနည်းငယ် ပိုလေးသော ဒြပ်စင်မှာ ကရိုနီယမ် (coronium) ဒြပ်စင်ဟု မန်ဒလိရပ် (Mendeleev)က အဆိုပြုခဲ့သည်။ မန်းဒယ်လိယပ်သည် သူ၏ဘဝကို စာပေ လေ့လာမှုတွင် အများဆုံး မြုပ်နှံခဲ့ပြီး ပျော်ရည်ကဲ့သို့ မတိကျသော ကွန်ပေါင်းများ၏ သဘာဝနှင့် ပက်သတ်၍ အရေးကြီးသော အကြံပြု ဆွေးနွေးမှုများကိုလည်း လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အခြားသော ရူပဓာတုဗေဒ ဌာန တွင်လည်း အပူကြောင့် အရည်၏ ထုထည် ပွခြင်းကို ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့ပြီး Gay-Lussac’s law (အငွေ့ထုထည် ပြန့်ကားခြင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိ) နှင့် ဆင်တူသော ပုံသေနည်း များကိုလည်း တွက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၁ တွင် Thomas Andrews’ ၏ ဓာတ်ငွေ့ အပူချိန်နှင့် ပတ်သက်သော ယူဆချက်ကို ကြိုတင် ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ သူ့အား metric system ကို စတင် ဖော်ထုတ်သူ အဖြစ် ရုရှားအင်ပါယာမှ ဂုဏ်ပြု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ မန်းဒယ်လိယပ်သည် nitrocellulose ကို အခြေခံ၍ ကျည်မှုန့်အစား၊ မီးခိုးမှုန့်မထွက်သော အမှုန့်တမျိုး (pyrocollodion)ကို တီထွင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ရရှားရေတပ်မှ ၎င်း၏ ကုန်ကျစရိတ်နှင့် အကျိုး သက်ရောက်မှုတို့ကို ချိန်ဆပြကာ အသုံးပြုရန် မသင့်လျော်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၂ တွင် သူသည် ၎င်းအား ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် စုဆောင်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူသည် ရေနံ၏ မူလ အစကို သိရှိရန် လေ့လာခဲ့ပြီး ရေနံသည် ကမ္ဘာမြေကြီးအောက် အလွန်နက်သော နေရာတွင် ရှိ၍ ၎င်းမူလ အစမှသာလျှင် ရေနံကို ရှာဖွေ တွေ့ရှိနိုင်သည်ဟု မှတ်ချက် ချခဲ့သည်။ သူထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များအနက် အထင်ရှားဆုံး စာအုပ်မှာ ဓာတုဗေဒစည်းမျဉ်း ပင် ဖြစ်သည်။
ငှက်ပျောတောရွာ၊ ဘမော်
ငှက်ပျောတောရွာ၊ ဘမော်
လှသမိန်
လှသမိန်၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးလှတင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်နေ့တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ လက်ပံတန်းမြို့တွင် အဖဦးဖန်၊ အမိဒေါ်ငွေတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ အုတ်ဖိုမြို့တွင် နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့သည်။
ပညာရေး
ကြို့ပင်ကောက်မြို့ အာစီအမ်ကျောင်း၊ မင်းလှမြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓစာပေ စာပြန်ပွဲများ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
စာပေသမားနှင့် ဝန်ထမ်းဘဝ
၁၉၄၆ ခုနှစ်မှစ၍ စာပေလောကအတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှစ၍ ရှေ့ဆောင်သတင်းစာ၊ စီးပွားရေးသတင်းစာ၊ လမ်းညွှန်သတင်းစာများတွင် စာတည်းအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ဒီမိုကရေစီဂျာနယ်၊ ယဉ်ကျေးမှုစာစောင်၊ ချိုတေးသံစာစောင်များတွင်လည်း စာတည်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဘာသာပြန်စာပေအသင်း ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနများတွင် နိုင်ငံ့တာဝန်ကို နှစ်ပေါင်း (၃၀)နီးပါး ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် မြန်မာစာပေတိုက်တွင် စာတည်းအဖြစ် (၄) နှစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား အလွတ်သင်ဆရာနှင့် စာရေးဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယဉ်ကျေးမှုဌာနတွင် ရှေးဟောင်းစာပေကျမ်းများကို စာတည်းအဖြစ် မြန်မာစာအဖွဲ့တွင်မြန်မာစာ အဘိဓာန်အကျဉ်း(တတိယတွဲ၊ စတုတ္ထတွဲ)များကို ပြုစုခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာအသင်းအတွင်းရေးမှူး (၁၉၄၈)၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅၁)၊ မြန်မာနိုင်ငံဂီတကောင်စီအမှုဆောင်၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၆၆)အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်မှကြီးမှူးကျင်းပသော ဆို၊ က၊ ရေး၊ တီးပြိုင်ပွဲတွင် (၅)နှစ် ဆက်တိုက် အကဲဖြတ်လူကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ လက်ပံတန်းမြို့တွင် ဦးဖန်ကျောင်းသားသမဂ္ဂ၊ အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးနှင့် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့၍ လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် တတိယအဆင့်ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်မှစ၍ ကဗျာဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတိုများကို (၄၇)နှစ်တိုင်ရေးသားခဲ့သည်။ လုံးချင်းဝတ္တု ဆယ်အုပ်အပါအဝင် စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကြီးပွားရေး၊ သမိုင်း၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၊ ဘာသာစကား စသော အကြောင်းအရာ အမျိုးမျိုးကို စာအုပ်စာတမ်းပေါင်း ၂၀၀ ကျော် ရေးသား၊ တည်းဖြတ်၊ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
ဘဝနိဂုံး
ယခု ရန်ကုန်တိုင်း၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ ဦးဝိစာရရပ်ကွက်၊ စီမံကိန်းအိမ်ရာ တိုက်(၂၄)၊ အခန်း(၁၁)တွင် နေထိုင်လျက်ရှိပြီး ၁၂-၁-၂၀၀၀)ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နံနက်(၁၁း၄၅)တွင် နေအိမ်၌ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်တင်တင်ရီ၊ သားကြီးဦးလှဘုန်းအောင် (အယ်ဒီတာချုပ် Emperorမဂ္ဂဇင်း)ယခု Editorial Manager ( Builders' Guide ) MMRD Company နှင့်အတူ သားသမီး (၁၃) ဦးကျန်ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ညောင်ကုန်းကျောင်းစုရွာ၊ လိန်ကုန်း
ညောင်ကုန်းကျောင်းစုရွာ၊ လိန်ကုန်း
ဒုက္ကံရွာ
ဒုက္ကံရွာ
သံလျှက်စွန်းရွာမရွာ၊ သံလျှက်စွန်း
သံလျှက်စွန်းရွာမရွာ၊ သံလျှက်စွန်း
ဖားစည်
ဖားစည်သည် ကရင်တမျိုးသားလုံးအား ကိုယ်စားပြုသည့် တူရိယာ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ စကောကရင်လို (ကျိဢ်) ဟုခေါ်ပြီး ပိုးကရင်က ကလူး(ကၠေါဟ်) ဟု ခေါ်သည်။ ကရင်အမျိုးသားတို့သည် ဖားစည်ကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း သုံးထောင်လောက်က သုံးစွဲလာခဲ့ ကြသည်ဟု သုတေသီတို့က အခိုင်အမာ ယုံကြည်ယူဆ ထားခဲ့ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
တစ်ချိန်က ဖားစည်သည် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ သုံးစွဲခဲ့ကြကြောင်း သိရှိရသည်။ ဖားစည်များကို တရုတ်ပြည် ယူနန်နယ်၊ အိန္ဒိယ၊ သီဟိုဠ်(သီရိလင်္ကာ)၊ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရှိရ၏။ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက် ဘော်နီယိုကျွန်း အထိပင် ဖားစည်များကို တွေ့ရှိရသည်။ ဖားစည်ကို ကျောက်ခေတ်နှောင်း နောက်ပိုင်း ကြေး‌ခေတ် ပေါ်ပေါက်လာသော အချိန် (သမိုင်းခေတ်ဦး) ၌ စတင်သွန်းလုပ်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆထားခဲ့ ကြသည်။
အနောက်တိုင်း သုတေသီအချို့ကမူ ဖားစည်သည် ယိုးဒယား၊ ရှမ်းအနွယ်ဝင်၊ ရှမ်းလူမျိုးများက စတင်သွန်းလုပ် ခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ အခြားအဆိုပြုချက် တစ်ရပ်မှာ ရှေးကရင် ကဗျာလင်္ကာအရ မဲခေါင်မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသမှတစ်ဆင့် ကရင်လူမျိုးတို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့စဉ် အချိန်ကပင် ဖားစည် သွန်းလုပ်ခြင်း အတတ် ပါလာပြီးဖြစ်သည် ဟုဆိုသည်။
ဖားစည်မောင်နှံ ဟုခေါ်သော ဖားစည်မျိုးသည် တန်ဘိုး အလွန်ကြီးသောကြောင့် တစ်ဦးတည်း ဝယ်ယူရန် ငွေအင်အား မနိုင်လျှင် ဆွေမျိုးတစ်စုလုံး စုပေါင်းဝယ်ယူပြီး အများသဘောတူ ဆွေမျိုးတစ်ဦးဦးအိမ်တွင် ထားရှိကြသည်။ ထိုဖားစည်မောင်နှံကို ရွှေနှင့် ပြုလုပ်သော အဝါရောင် ဖားစည်နှင့် ငွေနှင့်ပြုလုပ်သော အဖြူရောင် ဖားစည်ဟူ၍ ခွဲခြားထားပြီး ၎င်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်သူသည် ဓနအင်အား ပြည့်စုံသူဟူ၍ သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။
အမျိုးအစားများ
ကရင်အမည်ဖြင့် ခေါ်ဆိုသော ဖားစည်အမျိုးမျိုးအနက် ဂေါပတ်ဆောဒီ အမည်ရှိသော ဖားစည်သည် အသံအသာယာဆုံး ဖြစ်သည် ဆို၏။ ဤဖားစည်ကို တီးခတ်သော ရိုက်တံသည် မတော်တဆ အိမ်အောက်သို့ကျလျှင် ဆင်းကောက်ပြီး အိမ်ပေါ်သို့ ပြန်ရောက်သည့်တိုင်အောင် ဖားစည်၏ တုန်ခါသံ မဆုံးသေး ဟူ၏။ သာယာသော ဖားစည်ကို တီးခတ်လိုက်သောအခါ နားငြီးလောက်အောင် အသံကျယ်လောင်စွာ ပေါ်ထွက်ခြင်းမရှိပဲ ငြိမ့်ညောင်းသော အသံကိုသာ ကြားရသည်ဟုဆိုသည်။ ဖားစည်အနီးရှိသူသည် ညင်သာစွာ အသံကို ကြားရမည်ဖြစ်သော်လည်း ထိုအသံသည် ဝေးလံစွာရောက်ရှိ မည် ဖြစ်သည်။
ဖားစည်ကို မင်္ဂလာဖားစည်နှင့် အမင်္ဂလာ ဖားစည်ဟူ၍ နှစ်မျိုးသတ်မှတ်ထား၏။ မင်္ဂလာဖားစည်မှာ မျက်နှာပြင်ရှိ ဖားရုပ်များသည် လက်ဝဲရစ် တကောင်နောက် တကောင် လိုက်နေကြဟန်ရှိ၏။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ညီညွတ်ခြင်း၊ ခေါင်းဆောင်မှု ရှိခြင်းကို ဖော်ဆောင်သည်။ ထိုဖားစည်မျိုးကို မင်္ဂလာရှိသော အခမ်းအနားများတွင် တီးခတ်အသုံးပြုကြသည်။ အမင်္ဂလာ ဖားစည်ဟူရာ၌ ဖားစည်၏ မျက်နှာပြင် ပေါ်ရှိ ဖားရုပ်များသည် တကောင်နှင့်တကောင် မျက်နှာချင်းဆိုင် နေကြသဖြင့် ရန်စောင်ခြင်း၊ ညီညွတ်မှု မရှိခြင်း၊ သွေးကွဲခြင်း၊ အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်နေပေသည်။ ထိုဖားစည်မျိုးကို မင်္ဂလာ မရှိသော အခမ်းအနားများတွင် တီးခတ်အသုံးပြုကြသည်။
ဖားသုံးကောင်ထပ် ဖားစည်ကို သတို့သမီး သတို့သား လက်ထပ် မင်္ဂလာပြုသည့် လရာသီ အချိန်တွင် တီးခတ်ခြင်း၊ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးချိန် ကောက်ရိတ်သိမ်းချိန်တွင် အောင်စည်အဖြစ် တီးခတ်ခြင်း ပြုလေ့ရှိသည်။ ဤကဲ့သို့ တီးခတ်ခြင်းဖြင့် စီးပွားရေးများ ကောင်းမွန်ပြီး အစစအရာ အောင်မြင်အကျိုးပေးသည်ဟု ယုံကြည်ယူဆ ကြသည်။
မျက်နှာချင်းဆိုင် ဖားနှစ်ကောင်ထပ် ဖားစည်ကို ရွာလူကြီးက ရွာသူရွာသားများ သာရေး၊နာရေး စစ်ရေးကိစ္စ အရေးများ ပေါ်ပေါက်လာလျှင် ကျယ်လောင်စွာ ခုနှစ်ချက်တီးခတ်သည်။ ရွာသားများ ကြာလျှင်ကြားချင်းပင် ရွာသူကြီးအိမ်ဝင်းအတွင်း အမြန်ဆုံး လာရောက် စုဝေးကြရသည်။
ဆွေမျိုးသားချင်း တစ်ဦးဦး သေဆုံးပါက ဖားစည်၏ မျက်နှာပြင်အနားကိုဖဲ့ပြီး သေသူနှင့် တစ်ပါတည်း မြှုပ်နှံသည့် အလေ့အထရှိ၏။ ဆွေစဉ်မျိုးဆက်မှ နောက်ဆုံးသောသူ သေဆုံးသည့်အခါ ဖားစည်၏ မျက်နှာပြင် အလယ်တည့်တည့် နေလုံးအား ထွင်း၍ ဖားစည်တခုလုံးကို သေသူနှင့် တစ်ပါတည်း အဆုံးသတ် မြှုပ်နှံလိုက်ရသည်။
ဖားစည်ခုနစ်မျိုး
ကရင်လူမျိုးတို့၏ လူနေမှုဘဝကို ဖော်ဆောင်နေသော ဖားစည်ခုနှစ်မျိုးမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
(၁) ဖားလေးကောင်သည် ဖားစည်မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် လက်ဝဲရစ် တစ်ကောင်နောက် တစ်ကောင် လိုက်သွားနေပြီး ဆင်ကြီးတစ်ကောင် ထွက်ပြေးကာ ချေးတုံးတစ်တုံး စွန့်ထားသည်။
ဤဖားစည် အမျိုးအစားမှာ စည်းလုံးညီညွတ်ခြင်း၊ မေတ္တာထားခြင်း၊ ဖြောင့်မတ်ခြင်း၊ စာရိတ္တကောင်းခြင်းတို့၏ အာနိသင်ကြောင့် မကောင်းဆိုးဝါး ကိုယ်စားပြုသော ဆင်ကြီးက မရင်ဆိုင်ရဲပဲ ထွက်ပြေးပြီး ချေးတုံးတစ်တုံးပင် ထွက်ကျကျန်ရစ်ခဲ့ရခြင်းကို သရုပ်ဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
(၂) ဖားလေးကောင်က အခြားဖားတစ်ကောင်စီကို ကျောပိုးထား၍ လက်ဝဲရစ် တစ်ကောင် နှင့်တစ်ကောင် လိုက်သွားပြီး ဆင်ကြီး နှစ်ကောင်ထွက်ပြေးကာ ချေးတုံးနှစ်တုံး စွန့်ထားသည်။ (ဖားနှစ်ထပ်)
ဒုတိယဖားစည်သည် ဆင်းရဲသားများ၊ ဒုက္ခရောက်သော မုဆိုးမနှင့် မိဘမဲ့များအား သနားကြင်နာ ကူညီရိုင်းပင်းမှုကို ဖော်ညွန်းထား၏။ ထို့ကြောင့်လည်း ဖားတစ်ကောင်က အခြား ဖားတစ်ကောင်ကို ကျောပိုးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မကောင်းဆိုးဝါး ဆင်နှစ်ကောင်က ကြောက်ရွံ့ ထွက်ပြေးရပြီး ချေးတုံးတစ်တုံးစီ ထွက်ကျကျန်ရစ်ခဲ့၏။
(၃) ဖားလေးကောင်က အခြားဖားနှစ်ကောင်စီကို ကျောပိုးထား၍ လက်ဝဲရစ် တစ်ကောင်နောက်တစ်ကောင်လိုက်သွားပြီး ဆင်ကြီးသုံးကောင် ထွက်ပြေးသွားကာ ချေတုံးသုံးတုံး စွန့်ထား သည်။ (ဖားသုံးထပ်)
တတိယ ဖားစည်အမျိုးအစားသည် အကောင်းဆုံးသော သင်ခန်းစာကို ပေးထားသည်။ အောက်ဆုံး ဖားသည် အကောင်ကြီး၍ ကျန်ဖားနှစ်ကောင်ကို ကျောပိုးထား၏။ အပေါ်ဆုံးဖားသည် အလယ်ဖားထက် အနည်းငယ် သေး၏။ ကြီးသောသူက ငယ်သောသူကို ကူညီဖေးမခြင်းကို ဖော်ညွှန်းထာ၏။ ထို့ကြောင့် ဆင်ကြီးသုံးကောင်လုံး ကြောက်ရွံ့ခြင်းများစွာဖြင့် ထွက်ပြေးရပြီး ချေးတုံးတစ်တုံးစီ ထွက်ကျကျန်ခဲ့သည်။
(၄) ဖားလေးကောင်သည် အထက်အောက် မျက်နှာချင်းဆိုင်လျက် ဆင်ကြီးတစ်ကောင် မကြောက်မရွံ့ပဲ တက်လာသည်။
သေမင်းကို စိန်ခေါ်သူများ
The Hurt Locker ကို မာ့(ခ်) ဘိုး(လ်) Mark Boal က ဇာတ်ညွှန်းရေးသားပြီး အမျိုးသမီး ဒါရိုက်တာတဦးဖြစ်တဲ့ ကက်သရင်း ဘစ်ဂလို (Kathryn Bigelow) က ရိုက်ကူးထားတာပါ။ ‘အိုင်အီးဒီ’ ဗုံးတွေကို ရှင်းလင်းဖို့ ဘဂ္ဂဒက်မြို့က လမ်းမပေါ်ကင်းလှည့်နေတဲ့ အမေရိကန် စစ်သားတွေအကြောင်း ရိုက်ပြထားတဲ့ ဇာတ်ကားတကား ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်ကားဟာ သဘာဝကျပြီး ယုတ္တိရှိလှတဲ့အတွက် အလွန်ပင် ကြည့်ကောင်းတဲ့ ဇာတ်ကားကောင်း တကားဖြစ်ပါတယ်။
ဖားစည်
ဖားစည်ခုနစ်မျိုး
(၅) ဖားလေးကောင်သည် အထက်အောက် မျက်နှာချင်းဆိုင်လျက် ဆင်ကြီးနှစ်ကောင် မကြောက်မရွံ့ပဲ တက်လာသည်။
သေမင်းကို စိန်ခေါ်သူများ
The Hurt Locker မှာ အဓိကဇတ်ကောင်တွေအဖြစ်၊ အမေရိကန် ဗုံးရှင်းလင်းရေး တပ်စုတစုမှ ထောက်လှမ်းရေး အရာရှိတဦး၊ အခင်းဖြစ်ပွားတဲ့နေရာမှာ လုံခြုံရေးတာဝန်ယူထားတဲ့ ရိုင်ဖယ်သေနတ်ကိုင် ကျွမ်းကျင်သူ စစ်သည်တဦး၊ ပြီးတဲ့နောက် အိုင်အီးဒီးဗုံးဆီ လမ်းလျှောက်သွားပြီး ဗုံးကိုပေါက်ကွဲနိုင်တဲ့ အခြေအနေ မရှိတော့အောင် ပြုလုပ်ရတဲ့ တပ်ကြပ်ကြီးတဦးတို့ ပါဝင်ပါတယ်။
ဖားစည်
ဖားစည်ခုနစ်မျိုး
(၆) ဖားလေးကောင်နှင့် ဆင်ကြီးလေးကောင်တို့သည် အသီးသီး လက်ဝဲရစ် တကောင်နောက် တကောင်လိုက်နေကြသည်။
စတုတ္ထ၊ ပဉ္စမ၊ ဆဋ္ဌမ ဖားစည်များမှာမူကား ဆန့်ကျင်ဘက်၊ ညီညွတ်မှု မရှိသည့်သဘောကို ဖော်ပြလျက်ရှိသည်။ ဖားများသည် အချင်းချင်း မျက်နှာချင်းဆိုင် ရန်စောင်သည့် သင်္ကေတ ဖြစ်သောကြောင့် အချင်းချင်း မေတ္တာခေါင်းပါးလာသည့် အတိတ်နိမိတ်ကို ဖော်ပြလျက်ရှိသည်။ စည်းလုံးညီညွတ်မှု မရှိသောအခါ မကောင်းဆိုးဝါးကို ကိုယ်စားပြုသော ဆင်ကြီးများ လာရောက်ဖျက်ဆီးရန် ဦးတည်လာသည်ကို တွေ့ရ၏။
သေမင်းကို စိန်ခေါ်သူများ
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
ဇာတ်ကားအစကို အိုင်အီးဒီး ဗုံးတလုံး ဘဂ္ဂဒက်မြို့ရဲ့ လမ်းတလမ်းမှာ တွေ့ရကြောင်း သတင်းရရှိပုံနဲ့ ဖွင့်ထားပါတယ်။ ဗုံးရှင်းလင်းရေးတပ်စုရဲ့ တပ်ကြပ်ကြီးဟာ သူ့ရဲဘော်ရဲဘက်များကို စိတ်မပူဖို့မှာပြီး ဗုံးကာကွယ်ရေး ဝတ်စုံကို ဝတ်ဆင်ပါတယ်။ ပြီးနောက် ဗုံးရှိရာသို့ လျှောက်သွားပြီး ဗုံးကိုပေါက်ကွဲနိုင်ခြင်း မရှိတော့လေအောင် ဗုံးရဲ့ စနက်တန်ကို ဖြုတ်ပစ်လိုက်ပါတယ်။ သူဟာ သူ့ရဲဘော်တွေဆီ ပြန်လျှောက်အလာမှာတော့ လူတယောက် ဆယ်လူလာဖုန်း ကိုင်ထားတာကို တွေ့သွားတယ်။ တချိန်တည်းမှာပဲ သူလှည့်ကြည့်ပြီး ထွက်ပြေးပေမယ့် နောက်ကျသွားပါပြီ။ ဗုံးက ဝုန်းကနဲဆို ပေါက်ကွဲသွားပါတော့တယ်။ တပ်ကြပ်ကြီးလည်း ဗုံးထိပြီး တစစီဖြစ်သွားတယ်။ The Hurt Locker ဟာ စစချင်း မိနစ်ပိုင်းမှာပဲ ဇာတ်ကားရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ နည်းဗျူဟာတွေကို ချပြလိုက်ပါတယ်။ ဇာတ်ကားရဲ့ အဖွင့်ပြကွက်တွေက ကြည့်တဲ့သူတွေကို ဆက်လက် ကြည့်ချင်စိတ်ကို အမိအရ ဖမ်းယူထားလိုက်ပါတယ်။
ဖားစည်
ဖားစည်ခုနစ်မျိုး
(၇) ဖားစည်မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဖားလေးကောင် ပျောက်ကွယ်သွားပြီး ဆင်ကြီးလေးကောင် သာကျန်၍ တကောင် နောက် တစ်ကောင်လိုက် နေကြသည်။
သတ္တမမြောက် ဖားစည်၏ မျက်နှာအဝိုင်းပေါ်၌ကား ဖားများ လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားပြီး မကောင်းဆိုးဝါး ဆင်ကြီး လေးကောင်က သဘောရှိ မင်းမူနေကြသည်ကို တွေ့ရှိရမည် ဖြစ်သည်။
သေမင်းကို စိန်ခေါ်သူများ
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
တပ်ကြပ်ကြီး ကျဆုံးပြီးတဲ့နောက် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်တဲ့ ကျွမ်းကျင်သူ ‘အိုဝင်အယ်ဒရစ်ဂျ်’ နဲ့ တပ်ကြပ်ကြီး ‘ဂျေတီဆင်းဘွန်း’ တို့ဆီ တပ်ကြပ်ကြီး ‘ဝီလျံဂျိမ်း(စ်)’ (ဂျိမ်းစ်ရင်နာ) ထပ်မံရောက်ရှိပြီး အစားထိုးပါတယ်။ ဝီလျံဟာ ကျဆုံးသွားတဲ့ တပ်ကြပ်ကြီးလို ခေါင်းဆောင်ရည် ကျွမ်းကျင်မှုနဲ့ ရဲဘော်ရဲဘက်စိတ်ဓာတ်မရှိတဲ့ အာဖဂန်နစ္စတန် စစ်ပြန်တဦးဖြစ်ပါတယ်။ ဝီလျံဟာ စကားသိပ်မပြောတတ်ဘဲ သူ့အလုပ် သူလုပ်လေ့ရှိပါတယ်။ သူ့အလုပ်က ဘဂ္ဂဒက်မြို့ကြီးအတွင်း ဗုံးတွေမပေါက်ကွဲအောင် ဟန့်တားပေးဖို့ပါ။ သူဟာ ဗုံးရှင်းလင်းရာမှ အင်မတန် ကျွမ်းကျင်ပြီး အေးဆေးတည်ငြိမ်မှု ရှိသူပါ။ ဒါပေမဲ့ တခါတခါမှာ မိုက်ရူးရဲတော့ ဆန်တတ်ပါတယ်။
ဖားစည်
ဖားစည်ခုနစ်မျိုး
ထို့ကြောင့် ဖားစည်၏ သင်္ကေတ သဘောတရားများကို သင်ခန်းစာယူ၍ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ညီအစ်ကိုရင်းချာ သဘောထားညီမျှကြကာ ရင်းနှီးချစ်ခင်စွာဖြင့် လက်တွဲ အလုပ်လုပ်သွားကြရန် တိုက်တွန်းလိုက်ပါသည်။
သေမင်းကို စိန်ခေါ်သူများ
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
ဝီလျံဟာ ဗုံးထောင်ထားတဲ့ မော်တော်ကားကို တစစီဖြုတ်နေတဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် ကောင်လေးတယောက်ရဲ့ ဝမ်းဗိုက်ကို ခွဲပြီးထည့်ထားတဲ့ အိုင်အီးဒီးဗုံးကို နှိုက်ယူတဲ့အခါ၊ ဒါမှမဟုတ် သဲကန္တရထဲမှာ ဗြိတိသျှ ကြေးစားစစ်သားတချို့နဲ့ ပူးပေါင်းတဲ့အခါ၊ သူ့လှုပ်ရှားမှုတွေဟာ အရမ်းစိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ကောင်းပြီး ကြည့်ကောင်းလှပါတယ်။ အရမ်းတော်တဲ့ အားကစားသမားတယောက် ဒါမှမဟုတ် စိတ္တဇလူသတ်ကောင်တဦးလို ယုံကြည်မှု၊ အသေးစိတ်ဂရုစိုက်မှု၊ ထက်မြက်မှုတွေဟာ သူ့မှာ တွေ့ရပါတယ်။ အဲဒါဟာ ကိုယ်ပတ်ဝန်းကျင်မှာ အပယ်ခံဖြစ်နေတဲ့ လူတယောက်ဟာ စစ်မြေပြင်မှာ အရမ်းထက်မြက်တဲ့ လူသတ်ယန္တရားတခု ဖြစ်သွားပုံမျိုးလိုပါပဲ။
ဖားစည်
ခွဲခြားပုံ
(၁)သာယာအေချမ်းသော မင်္ဂလာဖားစည်၊
သေမင်းကို စိန်ခေါ်သူများ
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
ဇာတ်ညွှန်းဆရာ မာ့(ခ်) ဘိုး(လ်) Mark Boal နဲ့ ဒါရိုက်တာ ကက်သရင်းဘစ်ဂလို (Kathryn Bigelow) တို့ကတော့ အဲဒီလို ရည်ရွယ်ချက်ကိုမပြဘဲ ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှု စစ်ဆင်ရေးမျိုးမှာ စစ်တပ်က ဝီလျံဂျိမ်းစ်လို လူစားမျိုးလိုအပ်သလို ဝီလျံဂျိမ်းစ်ကလည်း စစ်တပ်ကို လိုအပ်တယ်ဆိုတာကို ပြထားပါတယ်။ ဝီလျံဂျိမ်းစ်အနေနဲ့လည်း ဒီလိုအလုပ်မျိုးဟာ အချိန်မရွေးသေနိုင်တဲ့ အလုပ်ဖြစ်ပေမယ့် ဒီလိုအလုပ်မျိုးကို စွန့်စားပြီး လုပ်ကိုင်ရတာကို ခုံမင်နှစ်သက်တာကို ပြထားပါတယ်။
ဖားစည်
ခွဲခြားပုံ
(၂)မကောင်းကျိုးဆိုင်ရာ အသုံးပြုသော ဖားစည်ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။
သေမင်းကို စိန်ခေါ်သူများ
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
ဝီလျံက ဗုံးတွေကိုရှာပြီး ပေါက်ကွဲမှု မရှိနိုင်တော့တဲ့ အခြေအနေဖြစ်သွားအောင် လုပ်ရာမှာ အင်မတန် ကျွမ်းကျင်ပါတယ်။ ဒါဟာ သူ့အလုပ်သက်သက်မဟုတ်ဘဲ၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာလို ဖြစ်နေတာပါ။ နောက်ပြီး သူ့အဖို့ ပျော်စရာလည်း ကောင်းတယ်လို့ ယူဆထားတယ်။ သူ့ရဲဘော်တွေဟာ သူ့ဗုံးရှင်းနည်းတွေကို သဘောမကျပေမယ့် နောက်ပိုင်းမှာတော့ သူ့ကို တန်ဖိုးထား လေးစားလာကြတယ်။
ဖားစည်
ခွဲခြားပုံ
ဖားစည်ကို ကြေးဖြင့်သွန်းစပ်ကာ မျက်နှာဝ တစ်တောင်၊အလျား နှစ်တောင် ယေဘုယျအားဖြင့် ပမာဏရှိသည်။ မင်္ဂလာဖားစည်တွင် မျက်နှာ၌ ဖားစည်ရုပ်များ လက်ဝဲရစ်တစ်ကောင်၊ နောက်က တစ်ကောင်လိုက်နေဟန်၊ လက်ယာရစ်တစ်ကောင်၊ နောက်က တစ်ကောင်လိုက်နေဟန်၊အရပ်လေးမျက်နှာတွင် ဖားရုပ်တစ်ရုပ်စီ ရှိကြလေသည်။ သို့သော် ဖားစည်မျက်နှာတွင် အရပ်လေးမျက်နှာ၌ ဖားနှစ်ကောင်ထပ်၊သုံးကောင်ထပ် စသည်ဖြင့်လည်း ရှိတတ်သည်။ ဖားများသည် အရေအတွက်အလိုက် တန်ဖိုးကြီးလေသည်။ အဆိုပါ ဖားရုပ်များကို အစွဲပြု၍ ဖားစည်ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဖားရုပ်များအပြင် နေ၊ဆင်၊ဘဲ၊ဗျိုင်း၊ဂျိုးငှက်၊ရစ်မ၊ရစ်ဖို၊ယုန်၊ကြက်၊ငါး စသည်အရုပ်များလည်း ရှိတတ်သည်။ ၎င်းဖားစည်ကို ကရင်အမျိုးသားတို့ အိမ်တိုင်း၌ မြတ်သောနေရာတွင် ဝင့်ကြွားစွာ ချိတ်ထားလေ့ရှိသည်။ ဖားစည်၏ အရွယ်အကြီးအငယ် တန်ဖိုးအလိုက် ဂုဏ်သရေရှိ ကြေးရတက်တို့၏ အဆင့်အတန်း အခြေအနေကို ခန့်မှန်းနိုင်လေသည်။ အဆိုပါ မင်္ဂလာဖားစည်ကို လကြတ်နေကြတ်သောအချိန်၊လက်ထပ်မင်္ဂလာ အခမ်းအနားများ၊ နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်နှင့် နေ့ကြီးရက်ကြီး ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ စသည့် မင်္ဂလာယူသော အခါမျိုးတွင် တီးခတ်ကြလေသည်။
သေမင်းကို စိန်ခေါ်သူများ
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
The Hurt Locker ဟာ ငြီးငွေ့စရာ အခန်းတချို့ ပါသော်လည်း အီရတ်နိုင်ငံကို ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်မှုမှာ ချက်ချင်းလက်ငင်းဆန်မှုကြောင့် အကြောင်းအရာတွေဟာ သစ်နေပါတယ်။ စိတ်ပျက်စရာ တင်းမာမှုနဲ့ အဆိပ်ဓာတ်ပါတဲ့ အနံ့အသက်တို့က ဇာက်ကားတလျှောက်လုံးမှာ အနီးကပ် ထိတွေ့ခံစားရစေခဲ့ပါတယ်။ အမှန်တော့ ဒါရိုက်တာ ကက်သရင်း ဘစ်ဂလို (Kathryn Bigelow) ဟာ မိန်းမဖြစ်နေတဲ့ ယောက်ျားဒါရိုက်တာ တယောက်ပါ။ သူမဟာ ဆန့်ကျင်ဘက်ရှိတဲ့ လူတွေရဲ့ ဆက်စပ်မှုတွေကို ရှာဖွေတင်ပြရတာကို အရသာရှိပုံရပါတယ်။
တောင်းနဆိုင်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တောင်းနဆိုင်းရွာ (Tawngnahseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ဖားစည်
ခွဲခြားပုံ
အမင်္ဂလာဆိုင်ရာ ဖားစည်၏မျက်နှာတွင် ဖားရုပ်များသည် အရပ်လေးမျက်နှာမှ မင်္ဂလာဖားစည်ကဲ့သို့ ဖားတစ်ကောင်၏နောက်မှ နောက်တစ်ကောင်မလိုက်ဘဲ အရှေ့အရပ်ဖားစည်ရုပ်သည် အနောက်အရပ်ရှိ ဖားစည်သို့လည်းကောင်း၊ တောင်အရပ်ရှိ ဖားစည်ရုပ်သည်မြောက်အရပ်ရှိ ဖားစည်ရုပ်သို့လည်းကောင်း၊တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် မျက်နှာချင်းဆိုင် ရပ်တည်နေလေသည်။(အဓိပ္ပာယ်ကား) အမျိုးသားများ စည်းရုံးမှုပျက်ပြားပြီး တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ရန်စောင်သွေးကွဲ၊ ညီညွတ်ရေးပျက်ပြားသည့် သဘောကို အဓိပ္ပာယ်ဆောင်လေသည်။ အဆိုပါ ဖားစည်ကို ကရင်အမျိုးသားများသည် မိမိတို့ အိမ်အပြင်ဘက်ရှိ သီးသန့်နေရာ၌ ချိတ်ဆွဲထားကြလေသည်။ ၎င်းဖားစည်သည် တရံတစ်ခါ ချွေးပြန်သကဲ့သို့ အရေထွက်သောအခါ ဖားစည်ငိုသည်ဟု အယူရှိ၍ ကြက်သွေး၊ဝက်သွေးတို့ဖြင့် ဖားစည်အား ပွတ်သပ်ပူဇော်ကြရလေသည်။ ထိုကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန်သွေးဖြင့် ပူဇော်ခြင်း မပြုပါက အိမ်သူအိမ်သားများ နာမကျန်းဖြစ်ခြင်း၊ဘေးဥပါဒ်များ ဆိုက်ရောက်တတ်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ၎င်းဖားစည်ကို အသုဘနှင့်အရိုးကောက်ပွဲများ၌ နေ့ရောညပါ တီးခတ်ကြလေသည်။၎င်းအပြင် စစ်တက်၊စစ်ချီရာ၌ တီးခတ်အသုံးပြုပါက အမင်္ဂလာဖားစည်၏ အသံကြားရသော် တစ်ဖက်သားရန်သူတို့ စိတ်ဓာတ်ချောက်ချား ကြောက်ရွှံ့လျက် သေကြပျက်စီးနိုင်သည်ဟု အယူရှိပြီး သေမင်းတမန် စစ်ဖားစည်အနေဖြင့် အသုံးပြုကြလေသည်။
သေမင်းကို စိန်ခေါ်သူများ
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
သူမရဲ့ ဆန်းသစ်တီထွင်မှုတွေနဲ့အတူ သဘာဝကျပြီး ယုတ္တိရှိလှတဲ့ တင်ပြချက်တွေကြောင့် ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ် ၈၂ ကြိမ်မြောက် အော်စကာဆုပေးပွဲ၌ အကောင်းဆုံး ဇာတ်ကားဆုနဲ့ ဒါရိုက်တာဆု နှစ်ခု ဆွတ်ခူးလိုက်တဲ့ ဇာတ်ကားကောင်းတကားလို့ ဆိုချင်ပါတယ်။
တောင်းနဆိုင်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖားစည်
သုံးစွဲမှု
ထို့ပြင် ကရင်အမျိုးသားဖားစည်ကို ကရင့်အမျိုးသား အလံတော်တွင် အထွတ်အမြတ်အနေဖြင့် ထည့်သွင်း ဖော်ပြထားလေသည်။ ကရင်အခေါ် ခွေ (ကျွဲချို)နှင့်လည်း အမြဲတစေ တွဲထားလေ့ရှိသည်။ ဒုံးယိမ်းအကကို ကပြရာ၌ဖြစ်စေ.၊ ကရင်အမျိုးသားတို့၏ နေ့ကြီးရက်ကြီးအခါ ပွဲတော်များ ကျင်းပရာ၌ဖြစ်စေ. ဖားစည်နှင့် ကျွဲချိုတို့ကိုတီးမှုတ်ပြီး အခမ်းအနားများ ဖွင့်လှစ်အစပျိုးလေ့ရှိသည်။ အမျိုးသား အလံတော်၊ ဖားစည်၊ ကျွဲချိုတို့သည် ကရင်လူမျိုးတို့၏ အထင်ရှားဆုံး ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အမွှေအနှစ်ပစ္စည်းများ ဖြစ်ကြသည်။ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ခွဲခြား၍ မရပေ။ ထိုကြာင့် ကရင်လူမျိုးများ တည်ရှိနေသရွှေ့ ကရင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အမွှေအနှစ်ပစ္စည်းများလည်း တည်ရှိနေမည်သာ ဖြစ်သည်။ ကရင်လူမျိုးတိုင်းလည်း မိမိတို့၏ အထွတ်အမြတ် ယဉ်ကျေးမှု အမွှေအနှစ်များကို တန်ဖိုးထား ထိန်းသိမ်းကြရမည်။
သေမင်းကို စိန်ခေါ်သူများ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ဖားစည်
သုံးစွဲမှု
ဖားစည်ကို ကောက်ပဲသီးနှံ စိုက်ပျိုးဖို့ " မိုး" ခေါ်ရာမှာသုံးတယ်။ အသုဘ အခမ်းနားတွေမှာ သုံးတယ်။ လက်ထပ်ထိမ်မြားရာ အခမ်းနား နှင့် အိမ်သစ် တက်ရာ အခန်းနားတွေမှာ တူရိယာအဖြစ် တီးခတ်အသုံးပြုပါတယ်။
ထုတ်လုပ်ပုံ
ဒီလိုဖားစည်လုပ်တဲ့ ပန်းဘဲဖို အမြောက်မြားရှိနိုင်သော်လည်း ကယားပြည်နယ်၊ နွေဒေါင်(ငွေတောင်)မြို့ က ပန်းဘဲဖိုတစ်ခုတည်းသာ မှတ်တမ်းဝင်ပါတယ်။ ကျန်တာတွေရှာမရသေးပါ။ ကရင်ဖားစည်လို့ဆိုပေမယ့် တကယ်တမ်း ဖန်တီးသူ လက်မှူ့ပညာရှင်တွေဟာ ရှမ်း တွေဖြစ်ပါတယ်။
၁၈၂ဝ ဝန်းကျင်ကစပြီး ရှမ်းလက်မှူ့ပညာရှင်တွေဟာ နွေဒေါင်(ငွေတောင်)မြို့ မှာလာရောက်အခြေဆိုက်နေထိုင်ကာဖားစည်သွင်းလုပ်တဲ့ လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ တစ်မြို့လုံး မီးလောင်ပြာကျသွားတဲ့ ၁၈၈၉ ခုနှစ်အထိဖြစ်ပါတယ်။
ဖားစည်ပြုလုပ်သူ ရှမ်းတွေဟာ ထုတ်လုပ်ရာမှာ အဓိက ကုန်ကြမ်းအဖြစ် ( ကြေးနီ၊ သံဖြူ၊ သွပ်၊ ငွေ နှင့် ရွှေ )ငါးမျိုးကို အသုံးပြုပါတယ်။
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တွေ မဟုတ်ကြတဲ့ တောင်ပေါ်နေ ကရင်မျိုးနွယ်စု အချို့သာ အသုံးပြုတယ်ဆိုသော်လည်းဘဲ မြန်မာဘုရင်၊ ထိုင်းဘုရင်တွေရဲ့ နန်းတွင်း တူရိယာဖျော်ဖြေမှုတွေမှာပါ အသုံးပြုခဲ့ပါတယ်။
နော့သာန် အီလီနွိုက်(Northern Illinois University) တက္ကသိုလ် ကပရိုဖစ်ဆာ ဒေါက်တာ ရိစ်ချက် အမ် ကိုလာ ( Professor Dr. Richard M. Cooler)ရဲ့စာတမ်းမှာ " စည် " အသုံးနှုန်းကို မြန်မာ့သမိုင်းမှာ အစောဆုံးတွေ့ရတာက သက္ကရာဇ် ၁၀၅၆ ခုနေ့စွဲပါ မနုဟာ ကျောက်စာ နန်းတွင်းဖျော်ဖြေမှုဆိုင်ရာ တူရိယာစာရင်းလို့ ဖော်ပြထားပါတယ်။
Professor Dr. Richard M. Cooler ရဲ့အဆိုကို မဟုတ်ဘူးလို့ ပြောရပါမယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ သူရည်ညွန်းတဲ့ မနုဟာကျောက်စာဟာ ပုဂံခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်း ( Contemporary Record ) မဟုတ်ပါ။ မူလထိုးကျောက်စာမဟုတ်ပါ။
ဘိုးတော်ခေတ် လောက်မှာမှ ရေးထိုးထားတဲ့ ဆင့်ထိုးကျောက်စာဖြစ်ပါတယ်။ ၁၁ ရာစုပုဂံ ခေတ် စကားလုံး၊ အရေးသားမျိုး မဟုတ်ပါ။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ရောက်ကာမှ ဟိုးအရင် အနှစ် ၈၀ဝကျော် လောက်က အဖြစ်ဖြစ်ကို မှန်းဆပြီး ရေးထိုးထားတဲ့ ကျောက်စာမို့ ဘယ်လိုမှစိတ်မချရပါ။ အဲဒိ မနုဟာ ကျောက်စာကို ကိုလိုနီခေတ် ကျောက်စာဝန်ဟောင်း ချားစ်ဒူရွိုင်ဆယ်က မူလထိုးကျောက်စာအဖြစ် စာရင်းသွင်းခဲ့ဖူးပါတယ်။
စိတ်ချ လက်ချပြောနိုင်တာက " ကျန်စစ်သား နန်းတည်ကျောက်စာ မွန်ဘာသာပါ ၄ နိုဝင်ဘာ ၁၁၀၁ မှာပုဏ္ဏား နဲ့ ဟူးရားတွေ " စည်တီးပြီး " ရေခပ်သွားတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ဒီ့ထက်စောပြီး အသုံးပြုတာမျိုး ရှိနိုင်ပါသေးတယ်။
ဗီယတ်နမ် မှာတော့ အေဒီ ၂ - ၃ ရာစုကတည်းကသွန်းလုပ် အသုံးပြုနေပါပြီ။ ဒေါင်ဆောင်းလို့ လူသိများပါတယ်။ လာအို၊ ထိုင်း နှင့် က‌မ္ဘောဒီးယားစတဲ့နိုင်ငံတွေမှာ လည်းဒီလိုစည်တီးပြီးမိုးခေါ်တဲ့ အလေ့အထမျိုးရှိခဲ့ပါတယ်။
ယခင်ကရင်ဘိုးဘွားတွေက ဖားစည်ဖြစ်လာတာ နှစ်ပေါင်း(၃ဝဝ)ကျော်ခန့်ရှိခဲ့သည်ဟု ပြောခဲ့ကြ သည်။ ဖားစည်ကို နေရာတိုင်း အချိန်တိုင်းမှာ မသွန်းလောင်းကြပါ။ ထူးခြားသည့်အချိန်မှာဘဲ သွန်းလုပ် ကြသည်။ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲ၊ မင်္ဂလာဆောင်တဲ့အချိန်၊ အိမ်ဦးတက်တဲ့အချိန်၊ နှစ်သစ်ကူးအချိန်၊ နေ့လယ်ပိုင်း အချိန်လောက်မှာ သွန်းလောင်းကြသည်။
ပုံသဏ္ဌာန်
ဖားစည်မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဖားပြုပ်ရုပ်သည် ထူးဆန်းနက်နဲသော အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်ဟုယူဆ ကြသည်။ ဖားပြုပ်သည် ဖားဘုရင်လည်းဖြစ်၊ သူတစ်ပါးကိုရန်မူလေ့မရှိ၊ ရန်ငြိမ်းသည့်သတ္တဝါဖြစ်ပြီး၊ ရန်မူလာသော သတ္တဝါများအား ၎င်း၏အရေခွံထဲမှ ထွက်လာသောအစေးများကို သေစေသောသတ္တိထူးများသူ့မှာရှိသည်။
ဖားပြုပ်တို့သည်ရန်မူခြင်းမရှိဘဲ သဘာဝစိတ်နေသဘောထားအရ ရိုးသားပြီး အရေးအကြောင်းနှင့်ကြုံလာခဲ့ရင်လည်း ခံနိုင်ရည်ကောင်းခြင်းတို့ကိုပမာပြုကာ ကရင်လူမျိုးတို့၏ ရိုးသားဖြူစင်ပြီး အေးချမ်းစွာနေထိုင်လိုသော စရိုက်ရှိခြင်းများကို နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း တွေ့ကြရပါတယ်။ မြွေဆိုး၊မြွေဟောက်တွေ သူ့ကိုလာကိုက်လို့မရပါ။
ဖားပြုပ်ဟာအဆိပ်အရမ်းပြင်းလှပါသည်။ ဖားတွေထဲမှာ ဖားပြုပ်ဟာ တန်ခိုးထက်ပြီးသစ္စာတည်တယ်။ ဖားပြုပ်အော် လျှင် မလွဲမသွေမိုးရွာမယ်။ ဥနဲ့ကလေးတွေကို ပြန်မစားဘူး။ ဖားပြုပ်ရဲ့ ဥနဲ့အရေခွံတွေကိုစားမိရင် မူးဝေအော့အန်ပြီး သေဆုံးနိုင်သည်။ ဒါပေမဲ့ ဖားပြုပ်ရဲ့ အရေခွံဟာဆေးဖက်ဝင်ပါသည်။ ယားနာတွေ၊ပွေးနာ၊ မီးလောင်တဲ့အနာတွေ၊ အစရှိသော အရေပြား ရောဂါများ ကင်းခြင်များကိုက်ရင်လည်း ဘာဆေးမှမလိုဘဲ ဖားပြုပ်အရေခွံနဲ့အုပ်ပေးလိုက်ပါက တခဏတာ အချိန်ကာလ အတွင်းမှာ မီးထဲရေလောင်း ထည့်သလိုမျိုး ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်။
ရိုးရာပုံပြင်
ကရင့်ရိုးရာပုံပြင်အရ တစ်နေ့သ၌ရှေးဟောင်းကရင်အဘိုးအိုဖြစ်သူဖူးမော်တော် တစ်ယောက်က တောင်ယာလုပ်ပြီးအသက်မွေးရှာပါသည်။ တစ်နေ့မှာဖူးမော်တော် တောင်ယာသွားကြည့်သောအခါ လူရိုင်းတစ်အုပ် က၎င်း၏ တောင်ယာထဲကစပါးအသီးအနှံတွေကို ဝင်ရောက်ကစားဖျက်ဆီးတာကို အဝေးကနေလှမ်းမြင်ရသည်။
ပြီးတော့ဖူးမော်တော်က အကြံတစ်ခုထုတ်လိုက်သည်။ နောက်တစ်နေ့မှာတော့ ဖူးမော်တော် တောင်ယာခင်းထဲမှာ လှဲအိပ်လိုက်ပြီး သူ့ထံသို့ဦးတည်လာသောလူရိုင်းတစ်အုပ်ကိုတွေ့ရသည်။ ဖူးမော်တော်ကတောင်ယာထဲတွင် လူသေ အဖြစ်ဟန်ဆောင်လိုက်သည်။ ၎င်းအချင်းအရာကိုတွေ့မြင်ရသော လူရိုင်းအုပ်စုကဖူးမော်တော်သေပြီးထင်လို့ အသုဘအခမ်းအနားအတွက် အုပ်စုထဲမှလူရိုင်းများကို စည်ပြန်ယူခိုင်းလေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် မျောက်များသည် ဖားစည်(၃)မျိုးရွှေရောင် ငွေရောင်နှင့်အဖြူရောင်ဖားစည်များကို ယူဆောင်လာကြသည်။ စည်များကိုတီးခတ်စဉ် အတွင်း ဖူးမော်တော်က ထထိုင်လိုက်ရာ မျောက်များက လန့်ပြီးထွက်ပြေးသောကြောင့် အဖြူုရောင်ဖားစည်သည် ရေထဲသို့ပြုတ်ကျသွားတော့သည်။ ဖူးမော်တော်သည် ကျန်ရစ်သောဖားစည်များကို ကရင်လူမျိုးများထံ ယူဆောင်လာပြီးချိန်မှစ၍ ၎င်းတို့သည်ကရင်လူမျိုးတို့၏ အမြတ်နိုးဆုံးအရာများဖြစ်သွားကြသည်။ တကယ်တော့ မျောက်တွေလို့ထင်ရတဲ့လူရိုင်းအုပ်စုဟာ လူသူပေါက်ရောက်နဲသော တောတောင်မှာနေသည့် အရိုင်းကရင်မျိုးနွယ်စု များ ဖြစ်သည်။
အရင်ခေတ်နဲ့ယခုခေတ်ဖားစည်ကွာခြားမှုနှင့် တိမ်မြုပ်နေသောဖားစည်များအကြောင်းကို ဖထွးဖူးဂယ်မှ ယခုလိုပြောသည်။
အရင်ခေတ်ဖားစည်က အသံတော်တော်ကောင်းပါတယ်။ ယခုဖားစည်အသံကသိပ်မကောင်းတော့ ဘူး။ သွန်းလုပ်တာလည်းပစ္စည်းတွေရှားပါးလာတယ်။ အရင်ကဖားစည်တစ်လုံးဟာ တန်ဖိုးမြင့်မားစွာရောင်း လို့ရတယ်။ ယခုဖားစည်ကပစ္စည်းတွေမစုံတော့ တစ်လုံးကို(၅)သိန်းလောက်ဘဲ ရောင်းလို့ရပါတယ်။ ယခုတချို့ ကရင်ရွာမှာဆိုရင် ရွှေဖားစည်နဲ့ငွေဖားစည်ကျန်ရှိပါသေးတယ်။ သူတို့ကဖွက်ထားတယ်။ လူတွေလာမေးရင်မပြောပြ ဘူး။ တစ်မျိုးမှာဆိုရင်တစ်ယောက်ဘဲသူတို့အသိပေးတယ်။ သူတို့ကပြောတယ် ကရင်တိုင်းပြည်လွတ်လပ်ရေး မရှိသေးတဲ့အချိန်မှာမပြချင်ဘူး။ ပြဖို့အချိန်မတန်သေးဘူး။ ပြရင်သူများလုယူမှာစိုးလို့ပြောကြပါတယ်။ ကရင် တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်နိုင်တဲ့တစ်နေ့ကျရင် ပြမှာဘဲလို့ပြောပါတယ်။
ယခုဖားစည်ဟာ ပိုးကရင်ဒေသတွင်မှာ အများဆုံးတွေ့ရသည်။ စကောကရင်ရွာမှာဆိုရင် သိပ်မတွေ့ရတော့ဘူး။ တချို့ကဖားစည်ဘဲသိတယ်။ ဖားစည်အကြောင်းကိုမသိကြရှာဘူး။ အဲဒါကြောင့် ကရင့်ရိုးရာ ဖားစည်ဟာ တစ်ဖြည်းဖြည်းနဲ့ပျောက်ကွယ်လုနီးပါးဖြစ်နေပြီး။
ရှေးခေတ်အခါက မင်္ဂလာကြေးတင်တောင်းခြင်း၊ တရားစီရင်ခြင်းတို့တွင် လျှော်ကြေးအဖြစ်ဖြင့်ဖားစည်တို့ကို တန်ဘိုးများသတ်မှတ်ကာ အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း ယခုအခါကရင်ရွာများ၌ ဖားစည်ကိုရှာ၍ပင် မတွေ့နိုင်တော့ပါ။ ထို့ကြောင့်ကရင်အမျိုးသားများသည် မိမိတို့၏လူမျိုး၊ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များဖြစ်သည့် ဖားစည်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့်အတူ ဖားစည်သွန်းလုပ်ခြင်းအတတ်ပညာဖြင့် ဆက်လက်၍ ဖားစည်အသစ်များ သွန်းလုပ်သင့်ပါသည်။ ကရင့်တို့၏အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများကိုလေ့လာမည်ဆိုလျှင် ဦးစွာ ပထမကရင့်ဖားစည်ကိုလေ့လာရမည်ဖြစ်သည်။ သို့မှသာ ကရင်လူမျိုးတို့နှင့် တစ်သားတည်းတည်ရှိခဲ့သော ကရင့်ဖားစည်သည်၊ ကရင်အမျိုးသားထုတစ်ရပ်လုံး အားအစဉ်ကိုယ်စားပြုနေမည့် တူရိယာပစ္စည်းဖြစ်သည်ဆိုခြင်းကို နှောင်းခေတ်ကရင်လူငယ်တိုင်း ခံယူကြ မည်သာဖြစ်ကြောင်းရေးသားလိုက်ရသည်။
လက်ပန်ကုန်
လက်ပန်ကုန်
ကိုးကား
လက်ပန်ကုန်
မအူ (တောင်)ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
မအူ (တောင်)ရွာ (Maau(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မအူ (အလယ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မအူ (အလယ်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၇ ဦး၊ မ ၂၀၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
မိတ္ထီလာရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
မိတ္ထီလာရွာ (Meikhtilar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၂ ဦး၊ မ ၄၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
မအူ (တောင်)ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိတ္ထီလာရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ ဘမော်
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ ဘမော်
ငါးပြေမဂရက်ရွာ၊ လိန်ကုန်း
ငါးပြေမဂရက်ရွာ၊ လိန်ကုန်း
စာပါးကွက်
စာပါးကွက် (Java sparrow) (Padda oryzivora) သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာဗား၊ ဘာလီ တို့တွင် နေထိုင်သော လှောင်အိမ်ငှက်အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
အမှတ်(၃၀၃၉)လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ရင်း
အခြေစိုက် (မလိဝမ်း-ကော့သောင်း)၊
တပ်ရင်းအမှတ် ၃၀၃၉
ရူးချင်းရွာသစ်ရွာ
ရူးချင်းရွာသစ်ရွာ
အိုးဖေါက်ရွာသစ်ရွာ၊ အုတ်ဖို (ယခင် အိုးဖောက်)
အိုးဖေါက်ရွာသစ်ရွာ၊ အုတ်ဖို (ယခင် အိုးဖောက်)
ဇနဖုတ်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခတဟမဘူတာ
ခတဟမဘူတာ  (片浜駅 ခတဟမ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်၊ နုမဇုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လှထွန်း၊ ဦး မေတ္တာရိပ်မွန်(ကင်ဆာ)ဖောင်ဒေးရှင်း
ဦးလှထွန်းကို ဖခင် ဦးလှဖေ၊ မိခင် ဒေါ်စောတို့က ၁၉၂၂−ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၀)ရက်နေ့၌ မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။
ဦးလှထွန်းသည် ၁၉၄၂-ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်းစာမေးပွဲတွင် ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ပြီး မန္တလေးကောလိပ် (ယခု မန္တလေးတက္ကသိုလ်)၌ ဥပစာသိပ္ပံတန်း နှစ်နှစ် တက်ရောက်သည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ
၁၉၄၅-ခုနှစ်တွင် Civil Affairs Administration Service ၌ မော်တော်ယာဉ် အရာရှိအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် Chartered Accountants, Allan Charlesworth & Co ၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း လက်မှတ်ရ ပြည်သူ့စာရင်းကိုင်သင်တန်း (C.P.A) တက်ရောက်ရာ ထူးချွန်မှုကြောင့် ၁၉၅၃-ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၄-ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့ရှိ Allan Charlesworth & Co.,Chartered Accountants, Londan Office၌ စာရင်းကိုင်နှင့် စာရင်းစစ်ပညာများ ဆက်လက်ဆည်းပူးခွင့် ရရှိသည်။
U Hla Tun & Co.
၁၉၅၄-ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိပြီး မူလကုမ္ပဏီ၌ Assistant Partner အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရာ လစာငွေကျပ် ၃,၅၀၀ အထိ တိုးမြှင့်ပေးခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၅၈-ခုနှစ်တွင် အဆိုပါကုမ္ပဏီ၏ ပထမဆုံးမြန်မာ Partner ဖြစ်ပြီး လစာငွေကျပ် ၄,၅၀၀ နှင့် အမြတ်ငွေ သုံးပုံ နှစ်ပုံ ခံစားခွင့် ရရှိသည်။ ၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က လုပ်ငန်းတစ်ခုလုံးကို လွှဲပေးသဖြင့် U Hla Tun & Co. ဟု အမည်ပြောင်းလဲပြီး လုပ်ငန်းများ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သည်။
ဦးလှထွန်းသည် ၁၉၅၂-ခုနှစ်မှစ၍ မြန်မာပြည် စာရင်းစစ် ဘဏ္ဍာရေး အတိုင်ပင်ခံ လုပ်ငန်းကို၎င်း ၁၉၅၄-ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂-ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတော် ဘုတ်အဖွဲ့ကြီးများ၊ ပြည်ထောင်စုဘဏ် စသည်တို့၏ ဝန်ဆောင်မှုများကို၎င်း၊ ၁၉၆၂-ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈-ခုနှစ်ထိ နိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ ရွှေတိဂုံစေတီတော်၊ ဆူးလေစေတီတော်၊ ကမ္ဘာ့ဘဏ်၊ အာရှဖွဲ့ဖြိုးရေးဘဏ်တို့၏ ဝန်ဆောင်မှုများကို၎င်း၊ ၁၉၈၈-ခုနှစ်မှ စ၍ နိုင်ငံတော်ပါဝင်သည့် ဖက်စပ်ကော်ပိုရေးရှင်းများ၊ ဘဏ်များ၊ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများနှင့် နိုင်ငံခြားရေနံကုမ္ပဏီများ စုစုပေါင်း ၈၀-ခန့်၏ ဝန်ဆောင်မှုများကို လုပ်ကိုင်သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘာဘဏ်၊ အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်တို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည့် ကာလများတွင် ပါဝါစီမံကိန်း၊ မန္တလေးရေပေးဝေရေး စီမံချက်နှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း စီမံချက်တို့၌ ဘဏ္ဍာရေး အတိုင်ပင်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
U Hla Tun & Coသည် ၁၉၉၃-ခုနှစ်တွင် Althur Andersen ကုမ္ပဏီနှင့်၎င်း၊ ၁၉၉၆-ခုနှစ်တွင် Cooper's & Lybrand International အဖွဲ့အစည်းနှင့်၎င်း စာပေးစာယူစနစ်ဖြင့် လုပငန်းများ ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်သည်။
ဂုဏ်ထူးဆောင် ကောင်စစ်ဝန်ချုပ်
ဦးလှထွန်းသည် ၁၉၈၃-ခုနှစ်မှ ၁၉၉၀-ပြည့်နှစ်အထိ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ ဆွီဒင်နိုင်ငံဂုဏ်ထူးဆောင်ကောင်စစ်ဝန်ချုပ် အဖြစ်၎င်း၊ ၁၉၈၄-ခုနှစ်မှ ၁၉၉၆-ခုနှစ်အထိ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်ဆိုင်ရာ နယ်သာလန်နိုင်ငံ ဂုဏ်ထူးဆောင် ကောင်စစ်ဝန်ချုပ် အဖြစ်၎င်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဦးလှထွန်းမေတ္တာရိပ်မွန် (ကင်ဆာ)ဖောင်ဒေးရှင်း
ဦးလှထွန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုထုံးလွန် ကင်ဆာဝေဒနာရှင်များအတွက် ကင်ဆာဝေဒနာရှင် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေးဌာန (Hospice)ကို ၁၉၉၈-ခုနှစ်တွင် မ,တည်ငွေ ကျပ်သိန်းတစ်ရာဖြင့် စတင်တည်ထောင်ရာ ဦးလှထွန်းမေတ္တာရိပ်မွန် (ကင်ဆာ)ဖောင်ဒေးရှင်း U Hla Tun Hospice (Cancer) Foundation ဟု ခေါ်ဆိုသတ်မှတ်သည်။ ဦးလှထွန်းမေတ္တာရိပ်မွန် (ကင်ဆာ)ဖောင်ဒေးရှင်းသည် ပထမဆင့်ဖြင့် ၁၉၉၈-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလမှစ၍ ကင်ဆာဝေဒနာရှင်များအား အိမ်တိုင်ရာရောက် ပြုစုခြင်းလုပ်ငန်းကို ၂၂-လကြာဆောင်ရွက်သည်။
အတွင်းလူနာ ကင်ဆာဗဟိုဌာန
ဦးလှထွန်းမေတ္တာရိပ်မွန် (ကင်ဆာ)ဖောင်ဒေးရှင်း နှစ်ပတ်လည် အခမ်းအနားကို ၁၉၉၉-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အမျိုးသားဇာတ်ရုံ၌ ကျင်းပရာ ဦးလှထွန်းသည် ဒုတိယဆင့် အဖြစ် အတွင်းလူနာကင်ဆာဗဟိုဌာန အဆောက်အဦ ဆောက်လုပ်ရေးအတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်သိန်း ပေးအပ်လှူဒါန်းသည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရက အတွင်းလူနာကင်ဆာဗဟိုဌာန အဆောက်အဦ ဆောက်လုပ်ရေးအတွက် ဒဂုံမြို့သစ် အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ် အမှတ်(၂)လမ်းမကြီးတွင် မြေ ၅.၅ဧကကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ဦးလှထွန်းသည် ထိုအဆောက်အဦအတွက် ထပ်မံ၍ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ငါးသောင်း ပေးအပ်လှူဒါန်းသည်။ အဆောက်အဦကို မြို့ရွာနှင့် အိုးအိမ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဦးစီးဌာနက တာဝန်ယူ၍ ၁-၁-၂၀၀၀-ခုနှစ်တွင် စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ ယင်းနှစ် ဩဂုတ်လ (၃၀)ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးသည်။ ယင်းနှစ် စက်တင်ဘာလ (၂)ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဦးလှထွန်းသည် ဦးလှထွန်းမေတ္တာရိပ်မွန် (ကင်ဆာ)ဖောင်ဒေးရှင်း မန္တလေး အတွင်းလူနာကင်ဆာဗဟိုဌာနသို့ ငွေကျပ်သိန်း ၁၀၀ ထပ်မံလှူဒါန်းပြီး ၂၀၀၃-ခုနှစ်တွင် ထပ်မံတိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။
အိမ်ထောင်ရေး
ဦးလှထွန်းသည် ဂျပန်ခေတ် စစ်ပြေးကာလတွင် ဒေါ်မြမြ(သခင်မ မြမြ)နှင့် အိမ်ထောင်ပြုပြီး သမီးတစ်ဦး ထွန်းကားသည်။
ဘဝနိဂုံး
ဦးလှထွန်း မေတ္တာရိပ်မွန် (ကင်ဆာ)ဖောင်ဒေးရှင်း ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဦးလှထွန်းသည် ၂၀၀၆-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၆)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ဘလန်းကြီးရွာ၊ သံလျှက်စွန်း
ဘလန်းကြီးရွာ၊ သံလျှက်စွန်း
သင်ပန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
သင်ပန်းရွာ (Thinpan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ခေါင်းကွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါင်းကွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၀ ဦး၊ မ ၁၅၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညီနောင် (အရှေ့)ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ညီနောင် (အရှေ့)ရွာ (Nyinaung(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၂ ဦး၊ မ ၄၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီးပူချီးအောက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိန်းတောင်ဒိန်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
သိန်းတောင်ဒိန်ရွာ (Theintawngdein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးဖြူကုန်းရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ဇီးဖြူကုန်းရွာ(Zeehpyukone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ မနီအောဂကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မနီအောဂကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၅ ဦး၊ မ ၁၈၁၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်များရှင်ဘုရား
ကွမ်းတောင်ပေါက် ဂူဘုရားကြီးဖြစ်ပြီး လိုဏ်နှစ်ဆင့်ရှိကာ ဉာဏ်တော် ပေ၅၀ဆယ်ခန့်ရှိသည်။ ပစ္စယာများပေါ်တွင် စေတီ ရှစ်ဆူတည်ထားသည်။ အာရုံခံမုခ်များကို အနောက်ဘက်သို့ လှည့်၍ တည်ထားပြီး အထက်လိုဏ်ဂူတော်ထဲတွင် ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော် လေးဆူ တည်ထားသည်။ ဂန္ဓကုဋိတိုက်ထဲရှိ အလယ်မဏ္ဍိုင်၌ အရှေ့နှင့် အနောက်လှည့် ကျောချင်းကပ်လျက် ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော် နှစ်ဆူ တည်ထားသည်။ ဂန္ဓကုဋိတိုက် မျက်နှာကြက်နှင့် အာရုံခံမုခ် မျက်နှာကြက်တို့တွင် နံရံဆေးရေး ပန်းချီများ ရေးထိုးထားပြီး အာရုံခံတောင်ဘက်နံရံတွင် နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ပုံတော်များကို ဖူးတွေ့နိုင်သည်။ ဘုရားတစ်ဆူလုံးတွင် အင်္ဂတေပန်းလက်ရာ အမြောက်အမြားကို ရှေးမူမပျက် ယခုတိုင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
လည်မဲငှက်လက်မမြီးရှည်
လည်မဲငှက်လက်မမြီးရှည် (Black-throated prinia) သည် နီပေါနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေချ်နိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသော ငှက်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ဂုံညှင်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ဂုံညှင်းရွာ (Gonhnyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ယင်းမာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၃၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒါကိုတာ နယ်မြေ
ဒကိုးတားပြည်နယ်များ
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အလယ်ပိုင်း၏ အနောက်မြောက် ဒေသဖြစ်သော မိဇူးရီမြစ်ဝှမ်းကို မြောက်ဒကိုးတားနှင့် တောင် ဒကိုးတားဟူ၍ ပြည်နယ်နှစ်နယ် ခွဲခြားထားသည်။ မြောက် ဒကိုးတားပြည်နယ်မှာ အကျယ်အဝန်း စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၇ဝ၆၆၅ ကျော်ရှိ၍ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လူဦးရေ ၆၁၉၆၃၆ ယောက်ရှိသည်။ ထိုနယ်သည် မြေဩဇာကောင်းမွန်သဖြင့်၊ စိမ်း စိုသော မြက်ခင်းပြင်ကြီးများနှင့် ဂျုံခင်းများရှိသည်။ မြောက် ဒကိုးတားပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဗစ်ဇမတ်မြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၈၆၄ဝ ရှိသည်။
တောင်ဒကိုးတားပြည်နယ်မှာ အကျယ်အဝန်း ၇၇ဝ၄၇ စတုရန်းမိုင်ရှိ၍၊ မြောက်ဒကိုးတားပြည်နယ်ထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်း လေသည်။ လူဦးရေမှာ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ၆၅၂၇၄ဝ ခန့် ဖြစ်သည်။ မြောက်ဒကိုးတားနယ်မှ ဂျုံခင်း မြက်ခင်းကြီးများ သည် တောင်ဘက်နယ်အထိ ဆက်လက်ကျယ်ပြန့် တည်ရှိကြ ၏။ ထိုနယ်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းအပြင်၊ သတ္တု တူးဖော်သော လုပ်ငန်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြ၏။ ရွှေတွင်း လုပ်ငန်းမှာ အရေးပါအရာရောက်ဆုံးသော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ တောင်ဒကိုးတားပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ပီးယာဖြစ်၍ လူဦးရေ ၄၃၂၂ ယောက်ရှိသည်။ ထိုနယ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဆူးဖော ဖြစ်၍၊ လူဦးရေ ၅၂၆၉၆ ရှိလေသည်။
ဒကိုးတားပြည်နယ်ကို ဦးစွာရှာဖွေရောက်ရှိသော ဥရောပ တိုက်သားတို့ကား ပြင်သစ်လူမျိုး သားအဖသုံးဦး ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် မြောက်အမေရိကမှ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာသို့ သွားရာ လမ်းကြောင်းကို ရှာဖွေရန်အလို့ငှာ ခရီးထွက်ခဲ့ရာ၊ ဒကိုးတား မြောက်ပိုင်းနယ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုနယ်သို့ ရောက် သောအခါ အဖဖြစ်သူသည် သားနှစ်ဦးအား ခရီးဆက်လက်၍ နယ်သစ်ရှာဖွေစေရာ၊ သားနှစ်ဦးသည် တောင်ဒကိုးတားနယ်သို့ ရောက်ခဲ့၍၊ ထိုနယ်ကို ပြင်သစ်တို့ပိုင်ကြောင်းဖြင့် ခဲပြားပေါ် တွင် စာတမ်းထိုးကာ ထားရစ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစာတမ်းကို ၁၉၁၃ ခုနှစ်ကျမှ တွေ့ရှိ၍၊ ဒကိုးတားနယ်သမိုင်းကို ကောင်း စွာသိကြရသည်။ ထိုနယ်တွင် မူလက မှီတင်းနေထိုင်ကြသူတို့ မှာ ဆူးလူမျိုးဖြစ်ကြသည်။ နယ်သစ်ရှာသူတို့သည် ထိုလူမျိုး တို့နှင့် အကြိမ်ကြိမ် စစ်ခင်းပြီးမှသာ နောက်ဆုံး ၁၈၆၁ ခုနှစ် တွင် ဒကိုးတားနယ်ကြီးကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၉ ခုနှစ် တွင် ဒကိုးတားနယ်ကြီးကို တောင်ဒကိုးတားပြည်နယ်နှင့် မြောက်ဒကိုးတားပြည်နယ်ဟူ၍ ခွဲခြားပြီးလျှင်၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုထဲသို့ သွတ်သွင်းခဲ့ကြလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်အတွင်းတွင် ဒကိုးတားနှစ်နယ်စလုံးသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သတ္တုထုတ်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းတို့ကို စစ်အတွက် ပိုမိုလုပ်ကိုင်ခဲ့ ကြသည်။
ထောက်ရှာကွင်းရွာ၊ လိန်ကုန်း
ထောက်ရှာကွင်းရွာ၊ လိန်ကုန်း
ကျုံလတာဘေးရွာ၊ ဘမော်
ကျုံလတာဘေးရွာ၊ ဘမော်
စပ်စီရွာ
စပ်စီရွာ
ရက်ခုန်းတိုင်ရွာ၊ ရက်ခုန်းတိုင်
ရက်ခုန်းတိုင်ရွာ၊ ရက်ခုန်းတိုင်
ပိန်းအင်း
ပိန်းအင်း
တောင်ထန်းတောရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
တောင်ထန်းတောရွာ (Taunghtantaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ပွေးကျစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပွေးကျစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၁၁၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးပြေမကုန်းရွာ၊ လိန်ကုန်း
ငါးပြေမကုန်းရွာ၊ လိန်ကုန်း
သပြေကုန်းရွာ
သပြေကုန်းရွာ
ညီနောင် (အနောက်)ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ညီနောင် (အနောက်)ရွာ (Nyinaung(West))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၂ ဦး၊ မ ၄၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥဆောင်း (မြောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဥဆောင်း (မြောက်)ရွာ (Usaung (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေကုန်းရွာ၊ ပုလွန်စာ
ရွှေကုန်းရွာ၊ ပုလွန်စာ
ငါးပြေမရိုးရွာ၊ သံလျှက်စွန်း
ငါးပြေမရိုးရွာ၊ သံလျှက်စွန်း
ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ
ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိဘူတာ  (帷子ノ辻駅 ခတဘိရနိုဆွတ်ဂျိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ အုခယေားရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တောင်ပေါ်ငှက်လက်မမြီးရှည်
တောင်ပေါ်ငှက်လက်မမြီးရှည် (Hill prinia) (Prinia superciliaris) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသော ငှက်ဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မိုက်စံရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
မိုက်စံရွာ (Maiksan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ပန်စိမ်း (ကာဟ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်စိမ်း (ကာဟ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၆ ဦး၊ မ ၆၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်ပင်သက်ရှည်ဘုရား
ရှင်ပင်သက်ရှည်ဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင်ရှိသော ရှေးဟောင်းဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် အေဒီ(၁၂)ရာစုတွင် တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ပြီး ပုဂံမြို့ဟောင်း ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား အနောက်ဘက် ပုဂံဟိုတယ်ဝင်းအတွင်း အနောက်တောင်ထောင့်တွင် ကိန်းဝပ်တော်မူလျက် ရှိသည်။
ဘုရား၏ ဉာဏ်တော်အမြင့် ပေ ၄၀ ခန့်ရှိပြီး ပစ္စယာ အဆင့်များပေါ်တွင် စေတီရံ ၁၃-ဆူတည်ထားသည်။ အာရုံခံမုခ်သည် အရှေ့ဘက်သို့လှည့်လျက် တည်ရှိသည်။ အတွင်းဂန္ဓကုဋိတိုက်တွင် တံကဲနှင့် အတူ အရှေ့လှည့် ဆင်းတုတော် တစ်ဆူ တည်ရှိသည်။ ဘုရားတံကဲ အင်္ဂတေပန်းလက်ရာများသည် ယနေ့တိုင် ရှေးမူမပျက် တည်ရှိနေသည်။ ဂန္ဓကုဋိတိုက်တွင်းရှိ ဗုဒ္ဓဆင်းတုတော်မှာ အေဒီ (၁၃)ရာစုတွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ထားသည့် လက္ခဏာများ တွေ့ရှိရသည်။ ဘေးကပ်မုခ်ထဲတွင် ဗုဒ္ဓဝင် ရှစ်ခန်း ရုပ်တုများတည်ရှိသည်။
ဂန္ဓကုဋိတိုက်၏ မျက်နှာကြက်တွင် ပုဂံခေတ်နံရံဆေးရေးပန်းချီများကို ရေးခြယ်ထားပြီး အာရုံခံမုခ် မျက်နှာကြက်တွင် နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ဆင်းတုတော်ပုံ နံရံဆေးရေးပန်းချီများကို ရေးဆွဲထားသည်။ အာရုံခံမုခ်၏ ဝဲဘက်တွင်ရှိသော ကြောင်လိမ်လှေကားဖြင့် ဘုရားအထက်ပစ္စယာသို့ တက်ရောက်နိုင်သည်။
မောက္ကလံ (မြောက်)ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောင်နွဲ့ကလေးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မောင်နွဲ့ကလေးရွာ(Maungnwetkalay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်စာရေးရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်တံတားရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ငှက်တံတားရွာ(Hngettadar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ မံဝိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံဝိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁၆ ဦး၊ မ ၇၁၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၃၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စာစီစာကုံး
စာစီစာကုံးဆိုသည်မှာ မိမိရေးသားလိုသော အကြောင်းအရာကို ခေါင်းစဉ်နှင့်ကိုက်ညီအောင် ရေးသားခြင်းကို ခေါ်ဆိုသည်။
အကြောင်းအရာ တစ်ရပ်ကို ထင်ရှားပေါ်လွင်အောင် ကျပန်း ရေးဖွဲ့ထားသော စာပင်ဖြစ်သည်။ ရေးသူ၏ အမြင်အတွေ့၊ အသိနှင့် အတွေးအယူအဆတို့ကို ဖော်ထုတ်ပြရသည်။ ကိုယ်ပိုင်စကားပြေ အရေးအသားဖြင့် အတတ်နိုင်ဆုံးဖတ်ကောင်းအောင် ကြိုးစားရေးရခြင်း ဖြစ်သည်။
စာစီစာကုံး (Essay)
သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာ စီကုံးရေးသားထားသောစာကို စာစီစာကုံးဟု ခေါ်သည်။ စာစီစာကုံးတစ်ခုတွင် နိဒါန်း၊ စာကိုယ် နှင့် နိဂုံး ဟူ၍ အပိုင်းသုံးပိုင်း ပါဝင်သည်။ သီးခြားအကြောင်းအရာ တစ်ခုနှင့်ပတ်သက်၍ စာကြီးပေကြီးဟန်မပါဘဲ ရိုးရိုးလေး အတိုအကျဉ်းအားဖြင့် ရေးသားတင်ပြသော စာစီကုံးမူတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ သဘောသကန်ကို သရုပ်ပေါ်လွင်ရုံမျှဖြစ်သည်။ မွန်တိမ်းစာစီစာကုံး(၁၀၅၈-၉၅)၊ ဘေကူးစာစီစာကုံး(၁၅၉၇) တို့မှာ စောစွာပေါ်ပေါက်သော စာစီစာကုံးများဖြစ်သည်။ ရေးသားသူ၏ ရှင်းလင်းတင်ပြချက်နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ပေါ်လွင် ထင်ရှားလျှင် လုံလောက်ပြီဟု ယူဆကြသည်။ အစမ်းစာဟူ၍လည်းကောင်း၊ စာတမ်းစာဟူ၍လည်းကောင်းး အချို့က ခေါ်တွင်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စာပေ
ပိတောက်ကုန်းရွာ၊ လိန်ကုန်း
ပိတောက်ကုန်းရွာ၊ လိန်ကုန်း