cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဗိုလ်ဇေယျ (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ကျောင်းသားဘဝ နှင့် ပညာရေးရာ
ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဒသမတန်း စာမေးပွဲကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၃၄-၃၅ ပညာသင်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သို့ တက်ရောက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ ကာလအတွင်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တတိယသပိတ်တွင် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၃၉ တွင် မန္တလေးမြို့ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ မန္တလေး အရေးပိုင် မစ္စတာလတ်(တ်)က လူထုကို သေနတ်ဖြင့်ပစ်ရာ အာဇာနည်(၁၇)ဦး သေဆုံးရသည့်အပြင် ကိုလှမောင် ပေါင်ကို သေနတ်မှန်ခဲ့သည့် အတွက် ရဲဘော်အချို့က သေနတ်လှမောင် ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ မိတ္ထီလာလှမောင် နှင့် အမည်ကွဲရန်ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
သရဏဂုံတည်ခြင်း
သရဏဂုံတည်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများ
ထိုဆယ်ပါးသော အကြောင်းများမှာ - (၁) နတ်တို့၏ အသက်ရှည်ခြင်းတွင် ပိုမိုသာလွန်သည်။ (၂) အဆင်းလှခြင်းတွင်လည်း ပိုမိုသာလွန်သည်။ (၃) ချမ်းသာခြင်းတွင်လည်း ပိုမိုသာလွန်သည်။ (၄) အခြွေအရံများခြင်းတွင်လည်း ပိုမိုသာလွန်သည်။ (၅) အာရုံငါးပါး ( အဆင်း၊ အသံ၊ အနံ၊ အရသာ၊ အထိအတွေ့) တွင်လည်း ပိုမိုသာလွန်ပါသည်။
ဗိုလ်ဇေယျ (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ချက်များ
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ မချီတက်မီ ပြည်တွင်းသူပုန် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ဝင်ရောက်ခဲ့ရာ ၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ ပါတီဝင်များနှင့် တွေ့ဆုံပြီး ဂျပန်တပ်များ အကြောင်းနှင့် မှာကြားလိုက်သော ကိစ္စများကို သတင်းပို့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့နှင့် မန္တလေးမြို့ တို့တွင် စစ်ပညာသင်တန်းများ ပေးခြင်း၊ စစ်လက်နက်ငယ် သင်တန်းပေးခြင်းများ ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဂျပန်တပ်မတော် နှင့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် ရန်ကုန်ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၅ ဧပြီ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးဇေယျသည် တပ်မ(၁) ကို ဦးစီး၍ အထက်မြန်မာနိုင်ငံသို့ ချီတက်သော ဗြိတိသျှတို့ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘီအိုင်အေ ကို ဖျက်သိမ်း၍ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီဒီအေ) ဖွဲ့စည်းသော အခါ ဗိုလ်မှူးအဆင့်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ဖွင့်လှစ်သော မင်္ဂလာဒုံ ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း တွင် ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၃ ဩဂုတ် ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နေအိမ်၌ ကျင်းပသော ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရေး အစည်း အဝေး သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဗမာနိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့၌ ဒုတိယ စစ်ဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ၁ မတ် မှ ၃ မတ် ၁၉၄၅ ခုနှစ် အထိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နေအိမ်၌ ကျင်းပသော ဖတပလ အစည်းအဝေး သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို အစည်းအဝေး တွင် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့အား တော်လှန် တိုက်ခိုက်ရန် အစီအစဉ်များ ချမှတ်ခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ်ဂျပန် တော်လှန်ရေး ကာလ တွင် ရှေ့တန်း စစ်ဌာနချုပ် ၌ စစ်ဦးစီးမှူး အဖြစ် တာဝန်ယူကာ ဖက်ဆစ်ဂျပန် တို့ကို တော်လှန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၁၂ ဩဂုတ် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့တပ်မတော် ခေါင်းဆောင် အရာရှိကြီးများ အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ လ တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ သီဟိုဠ် (ယခု သီရိလင်္ကာ) နိုင်ငံ ကန္ဒီမြို့သို့ သွားရောက်ရာတွင် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီးဇေယျသည် စစ်ဦးစီး အရာရှိ ပထမတန်း အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ဗမာ့ တပ်မတော် တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ဖြင့် ၁၉၄၈၊ ဩဂုတ်လအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ပါတီနိုင်ငံရေး
၁၆ ဇူလိုင် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းသော လက်ဝဲညီညွတ်ရေးကောင်စီ ၌ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ လက်ဝဲညီညွတ်ရေး ကောင်စီတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေစဉ် ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီးဇေယျ သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု ထံ ၎င်းအား ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ခန့်အပ်ရန် တောင်းဆိုရာ သခင်နု က လက်မခံခဲ့ပေ။
၁၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ဇေယျ နှင့် သခင်သန်းမြိုင် တို့ ခေါင်းဆောင်သော အဖွဲ့သည် ဗန်းမော်ခရိုင် မှ တဆင့် တရုတ်နိုင်ငံ သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းသည့် အဝေးရောက် ကွန်မြူနစ်ပါတီ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၃ ဇူလိုင် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ တက်ရောက်ရန် တရုတ်နိုင်ငံမှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေး ကောင်စီနှင့် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ ပျက်ပြားပြီးနောက် ၁၆ နိုဝင်ဘာ၊ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီ ခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ဗကပ တောတွင်းစခန်း သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗကပ ဗဟိုကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဗဟို စစ်ဦးစီး ဌာနချုပ်မှူး အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။
မိသားစုဘဝ
ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ဇေယျနဲ့ ဇနီးဒေါ်ခင်တင့်တို့တွင်
ဘဝနိဂုံး
၁၆ ဧပြီ ၁၉၆၈ ခုနှစ် တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ ဗကပ ဌာနချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်း တိုက်ခိုက်စဉ် ကျဆုံးသည်။
နားယန်းရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နားယန်းရွာ (Naryang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟွေဟေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟွေဟေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၀ ဦး၊ မ ၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖူးကွန်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ဖူးကွန်ရွာ (Hpuekun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ လွယ်မကောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၃၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်မကောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉ ဦး၊ မ ၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့တွင်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
မြို့တွင်းရွာ (Myotwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ မြို့တွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့တွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၆ ဦး၊ မ ၇၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမှတ်(၁၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
အမှတ်(၁၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (အတိုကောက် စကခ(၁၉)) သည် အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော မွန်ပြည်နယ်၊ ရေးမြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ "စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" ဆိုသည်မှာ 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ တပ်မများ နှင့် စကခများသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၁၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် ကျော်စွာဦး ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
အမှတ်(၁၉)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့ နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။
နောက်ထပ်ကြည့်ရန်
ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ
မဲဇလီစမ်းရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
မဲဇလီစမ်းရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
မောင်သာကုန်းရွာ
မောင်သာကုန်းရွာ
ကွမ်းမြိုင်ကုန်းရွာ၊ ဘူးရေမျက်
ကွမ်းမြိုင်ကုန်းရွာ၊ ဘူးရေမျက်
သရက်ချိုရွာ၊ ပီပင်ရင်း
သရက်ချိုရွာ၊ ပီပင်ရင်း
ဆက်ရက်
ဆက်ရက် အမျိုးမျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်၌တွေ့ရသည်။ အသွေးအရောင်နှင့် အလေ့အကျင့်ကိုလိုက်၍ ဆက်ရက်ငှက် အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။ ထိုသို့အမျိုးကွဲပြားသည့်အလျောက်လည်း သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အခေါ်အားဖြင့် အမျိုးမျိုးကွဲပြားသည်။ သို့သော် ပုံသဏ္ဌာန်အရဆိုလျှင် တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုးမှာ ခပ်ဆင်ဆင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အများဆုံးတွေ့ရသောဆက်ရက်မျိုးမှာ သတ္တဗေဒ အလိုအားဖြင့် အက်ကရီဒိုသီးရီးတြိုက်တစ် ဟု ခေါ် သည်။ မျိုးရင်း 'စတာနီဒီး'ဖြစ်သည်။ ထိုမျိုးရင်းတွင်သာလိကာနှင့် စတာလင်ဆက်ရက်တို့ပါဝင်ကြသည်။
ဆက်ရက်သည် အများအားဖြင့် အလျား ၉ လက်မရှိသည်။ ပျံသန်းနေစဉ် အမြီးပိုင်းအဖျားရှိ အဖြူကွက်ကိုလည်း‌ကောင်း၊ တောင်ပံရှိ အဖြူကွက်ကိုလည်းကောင်း ထင်ရှားစွာမြင်ရသည်။ ဆူညံစွာ အော်မြည်နေတတ်သော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ ဆက်ရက်ဖိုသည် ဆက်ရက်မအရှေ့တွင် ဦးခေါင်းကို တဆတ်ဆတ်ညိတ်၍ အော်တတ်သည်။ အစာစားနေကြစဉ် သွားရောက်နှောင့်ယှက်လျှင် အလန့်တကြားအော်၍ ထပျံတတ်ကြသည်။ ဆက်ရက်တို့သည် ကျီးကဲ့သို့ ထိတ်လန့်ကြောက်ရွံ့တတ်သောအမူအရာမရှိ၊ ရဲရင့်၏။ ရွှင်ပျဖျတ်လတ်၏။ မြေပေါ်၌ လျှောက်ကာအော်မြည်နေစဉ် အစာကို ရှာဖွေစားတတ်သည်။
အများအားဖြင့် ဆက်ရက်တို့ကို မြို့ရွာနှင့် မြို့ရွာအနီး အနားတို့တွင်တွေ့ရသည်။ အမြဲတမ်းလိုပင် စုံတွဲနေတတ်ကြ၍၊ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အထူးပင် ခင်မင်တွယ်တာပုံရသည်။ အတူတူ အစာရှာဖွေစားနေကြစဉ် တစ်ကောင်ကိုတစ်ကောင် အမွှေးအတောင် ပြုပြင်ပေးတတ်ကြသည်။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် ရန်လုပ်တတ်သည်လည်းရှိ၏။ ညအခါတွင် သစ်ပင်အုပ်များ၌လည်းကောင်း၊ ကြံခင်းများ၌လည်းကောင်း စုရုံး၍အိပ် တန်းတက်လေ့ရှိသည်။ အိပ်တန်းမတက်မီ ဆူညံစွာအော်မြည် တတ်ကြသည်။ ညအခါ၌လည်းရံဖန်ရံခါ ထ၍ အော်မြည်တတ်သည်။ သားပေါက်ချိန်မှာ ဧပြီလမှ အောက်တိုဘာလခန့်အတွင်း ဖြစ်သည်။ အသိုက်ကို အိမ်ခေါင်မိုး၊ ရေတွင်း နံရံပေါက်၊ သစ်ခေါင်းတို့တွင်ကောက်ရိုး၊ သစ်ကိုင်း၊ အမွှေးအတောင်များဖြင့် ဖရိုဖရဲလုပ်တတ်ကြသည်။ စွန်၊ ကျီးကန်း၊ ရှဉ့်တို့၏ အသိုက်ဟောင်းများကိုလည်း ထပ်မံပြုပြင်၍ အသိုက် လုပ်တတ်ကြသည်။ တစ်မြုံလျှင်ဥပေါင်း ၃ လုံးမှ ၆ လုံးအထိရှိသည်။ ဥမှာ အပြာရောင်ဖြစ်၍ အစက်ပြောက်များ မပါရှိပေ။ ထို ဆက်ရက်မျိုးကို အန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် သီဟိုဠ်ကျွန်းတို့တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။
သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အမည်ဖြင့် 'မိုင်နို ကိုရိုနေတပ်'ဟု ခေါ်သော ဆက်ရက်တစ်မျိုးလည်းရှိသည်။ ထိုဆက်ရက်၏ အလျားသည် ၈ လက်မ အထိရှိသည်။ အမွှေးအတောင်၌ ပြောင်လက်သော အမည်းရောင်နှင့် အဝါရောင်ရော လျက်ရှိသည်။ ဤဆက်ရက်မျိုးတွင် ရှည်လျားသောအမောက်၊ မျက်လုံးဘေးရှိအဝါရောင် အရေပြားနှင့် လိမ္မော်ရောင် နှုတ်သီးတို့မှာထင်ရှားသည်။ ထို့အပြင် 'အက်ကရီဒိုသီးရီး အဲလဗိုစင့်တပ်'၊'အက်ကရီဒို သီးရီး ကရစ်တိတ်တဲလပ်' စသော ဆက်ရက်မျိုးများလည်း ရှိသေးသည်၊ ယင်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်၌ တွေ့ကြရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စကားပြောသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:စာကလေးနှင့် အလားတူငှက်များ
ပျဉ်ကတိုးကုန်းရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
ပျဉ်ကတိုးကုန်းရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
ဟိုင်းစီအထက်စုရွာ၊ ဟိုင်းစီ
ဟိုင်းစီအထက်စုရွာ၊ ဟိုင်းစီ
ကလသာအိုး
ကလသာအိုး ဟူသော အဓိပ္ပါယ်မှာ ရေကြည်ထည့်သောအိုးဟူ၍ အဓိပ္ပါယ်ကောက်ရမည် ထင်သည်။ ကျန်စစ်မင်း နန်းတည်ကျောက်စာတွင်လည်း ရေထည့်သောအိုးအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းက များသည်ကို တွေ့ရပါသည်။ ကလသာအိုးပုံစံနှင့် ပတ်သက်၍မူ ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသနမှူး ဦးဗိုကေ၏ ယူဆချက်မှာ ကလသာအိုးပုံစံသည် ကလပ်ပုံစံမှ ယူကြောင်း ဖော်ပြဖူးပါသည်။
ဟိန္ဒူဘုရားရှိခိုးကျောင်းတို့၏ မုတ်ဝထိပ်၌ ဖြစ်စေ၊ ခေါင်တန်းပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ ညောင်ရေအိုး ကဲ့သို့သော ကလသာအိုးကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။ ကလသာအိုးကို အမြိုက်ရည်ထည့်ရာ အိုးအဖြစ် ဟိန္ဒူကျမ်းဂန်များတွင် ဖော်ပြထားလေသည်။ ထိုအိုး၏ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ယခုခေတ်ဟိန္ဒူအမျိုးသမီးများ အသုံးပြုလျက် ရှိသော ရေခပ်ကြေးအိုးကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။
ကျောက်စာ
ကလသာအိုးဟူသော ဝေါဟာရကို ပုဂံခေတ်ထိုး ကျောက်စာအချို့၌ တွေ့ရသည်။ ကျန်စစ်မင်း နန်းတည်ကျောက်စာတွင် ကလသာအိုးနှင့် သက်ဆိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက် အများအပြား ရေးထိုးထားလေသည်။
အထက်ဖော်ပြပါတို့မှာ ကောက်နှုတ်ချက်မျှသာဖြစ်သည်။
အနန္တော အနန္တ ငါးပါး
အနန္တော အနန္တ ငါးပါး မှာ
အဓိပ္ပာယ်
၁။ ဗုဒ္ဓဂုဏော အနန္တော ၂။ ဓမ္မဂုဏော အနန္တော ၃။ သံဃဂုဏော အနန္တော ၄။ မာတာပိတုဂုဏော အနန္တော ၅။ အာစရိယဂုဏော အနန္တော
ကြာနီကန်ရွာ၊ ငကွ
ကြာနီကန်ရွာ၊ ငကွ
ဝူဇယ်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ဝူဇယ်ရွာ(Wuzei)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ မန့်ဒုန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန့်ဒုန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅ ဦး၊ မ ၁၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၄ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြာချေရွာ
ကြာချေရွာ
မန်ဒါလီ
မန်ဒါလီ ဘဲ (သို့) မတ်စ်ကာဗီ ဘဲ (Muscovy duck)သည် လူမှ မွေးမြူရန် အလို့ငှါ ယဉ်ပါးအောင်ပြုလုပ်ခဲ့သော မူလ ဘဲ မျိုးစိတ် နှစ်မျိုးမှ တစ်မျိုးဖြစ်လေသည်။ နောက်မျိုးစိတ်မှာ ဘဲခေါင်းစိမ်း (Mallard) ဖြစ်သည်။
အမှန်စင်စစ်တွင် တိရစ္ဆာန်အမည်များ ရှေ့၌ ထည့်သွင်းသုံးစွဲခေါ်ဝေါ်သည့် “တော” ဟူသည့် စကားလုံး၏ ဆိုလိုရင်းသည် “မယဉ်ပါးသော (သို့) အရိုင်းဆန်သော” ဟူသည့် အဓိပ္ပာယ်ဆောင်ပြီး အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ၏ မျိုးစိတ်တူပြီး မွေးမြူခြင်းခံမထားရသော တိရစ္ဆာန်များနှင့်ပတ်သက်၍ ပိုမိုသုံးစွဲလေ့ရှိသည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။ ဥပမာ- တောကြောင်၊ တောကြက်၊ တောဝက်၊ တောဆိတ်၊ တောဘဲ၊ တောခွေး။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘဲ ကဏ္ဍ:မန်ဒါလီ
​နောင်ခူဘိုရွာ၊ အစုကြီး
နောင်ခူဘိုရွာ၊ အစုကြီး
ထုံးဘို (ဗျိုင်းဖြူ)ရွာ၊ ထုံးဘို (ဗျိုင်းဖြူ)
ထုံးဘို (ဗျိုင်းဖြူ)ရွာ၊ ထုံးဘို (ဗျိုင်းဖြူ)
ကျင်စွယ်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကျင်စွယ်ရွာ (Kyinswei)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်မြင်းစီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၄၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်မြင်းစီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၉ ဦး၊ မ ၁၁၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေတောရွာသစ်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ရွှေတောရွာသစ်ရွာ (Shwetawywarthit)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ အုပ်ရှစ်ချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုပ်ရှစ်ချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၀ ဦး၊ မ ၇၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်္ဘောတာရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
သင်္ဘောတာရွာ (Thinbawtar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ပေတာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ကော်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
နောင်ကော်ရွာ (Nawngkaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၉၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၇ ဦး၊ မ ၁၂၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မှန်နန်း ရာဇဝင်
ကုန်းဘောင်မင်းဆက် သတ္တမမြောက်မင်း ဖြစ်သော စစ်ကိုင်းမင်း (ခေါ်) ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း) လက်ထက်တွင် ရဟန်းပညာရှိ၊ လူပညာရှိတို့ကို ညှိုနှိုင်းတိုင်ပင်၍ ရာဇဝင် တစ်ဆောင်ကို ပြုစုစေသည်။ ထိုရာဇဝင်ကြီးကို မောင်းထောင်ဆရာတော် လူထွက်ပညာရှိ အမတ်ကြီး မဟာဓမ္မသင်္ကြံအကြီးအမှူးအုပ်ချုပ်၍ ၁၁၉၁-ခုနှစ်မှ စတင်ကျမ်းပြုစေသည်။ ထိုရာဇဝင်ကြီးတော်ကို မှန်နန်းတော်ဦးတွင် ရေးသားပြုစုရသောကြောင့် မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်ကြီး ဟုခေါ်တွင်သည်။
ထိုရာဇဝင်ကြီးတွင် ကမ္ဘာဦးကာလမှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၃-ခုနှစ်၊ နတ်တော်လ(ခရစ်-၁၈၂၁-ခု၊ နိုဝင်ဘာလ) အထိ အဖြစ်အပျက်များသာ ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တွင် ဆက်လက်ပြုစုစေရာ ထိုရာဇဝင်တော်ကြီးကို ဒုတိယ မဟာရာဇဝင်တော် ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်။ ရေးသားသော အဖွဲ့စာရင်း
ပထမ မှန်နန်းမဟာရာဇဝင်ကြီးကို
ကလောင်ငှက်
ငှက်လောကထဲတွင် ထူးဆန်းအံ့ဩဖွယ်ကောင်သော ငှက်တစ်မျိုးမှာ ကလောင်ငှက် (Secretary Bird)ဖြစ်သည်။ ထိုငှက်၏ ဦးခေါင်းနောက်တွင် မည်းနက်သော အတောင်ရှည်များသည် မတ်ထောင်လျက်ထွက် နေလေရာ ရှေးအခါက စာရေးတော်ကြီးများ၏နားရွက်တွင် ကြက်တောင်ကလောင်တံများ ညှပ်ထားသကဲ့သို့ ထင်ရသည်။ ထိုကြောင့်ပင်လျှင် 'ကလောင်ငှက်' ဟူသောနာမည်ထူးကို ရရှိသည်။
ကလောင်ငှက်၏ သိပ္ပံအမည်မှာ ဆာဂစ်တာရီးယပ်စ် ဆာပန်တေးရီးယပ်စ် ဖြစ်သည်။ အရွယ်အစားကြီးမားပြီး မြေပြင်ပေါ်တွင်ပင် အများဆုံးကျက်စားသော ငှက်ရဲ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အာဖရိကတိုက်တွင်ပင် တွေ့ရပြီး ဆာဟာရ သဲကန္တာရ၏ တောင်ဘက်တွင် ရှိ သော ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်များနှင့် ကွင်းခေါင်ခေါင်များတွင် ကျက်စားသည်။ သူတစ်ပါး၏အသားကို သတ်ဖြတ်စားသောက်ရာ၌ အသန်မာဆုံးသော ငှက်မျိုးဖြစ်၏။ လင်းယုန်နှင့် လင်းတငှက်မျိုးတို့နှင့် နီးစပ်သည်။
ကလောင်ငှက်တွင် အလွန်ရှည်လျားသော ခြေထောက်များရှိ၍ ၄ ပေခန့် အရပ်မြင့်သည်။ အမြီးမှာ မြေကြီးနှင့် ထိနေသည်။ နှုတ်သီးမှာ အလွန်သန်မာ၍ ငါးမျှားချိတ်ကဲ့သို့ ကောက်ချိတ်နေသည်။ မျက်လုံးပတ်လည်ရှိ အရေပြားမှာ လိမ်မော်ရောင်ထနေသည်။ ဦးခေါင်း၊ လည်ပင်းနှင့် ကျောကုန်းမှာ မွဲပြာ၍ အောက်ပိုင်းမှာ မည်းနက်သည်။
ဖား၊ ပိုးမွှား၊ အိမ်မြှောင်၊ လိပ်ကလေးများနှင့် မြွေတို့သည် ကလောင်ငှက်၏ အစာဖြစ်၏။ အလွန် အဆိပ် ပြင်းထန်သောမြွေများကိုပင် သတ်ဖြတ်စားသောက်သည်။ သူ၏ရှည်လျားသော ခြေထောက်များဖြင့် မြွေကို မပြေးနိုင်အောင် နင်းထားပြီးနောက် သန်မာသောတောင်ပံများဖြင့် ကိုယ်ကိုကာကွယ်ထားလေရာ မြွေဆိပ်မှ မစိုးရိမ်ရချေ။
ကလောင်ငှက်သည် ခြေတံရှည်သလောက် လမ်းလျှောက်မြန်၊ အပြေးမြန်သည်။ မြင်းပြေးသလောက် ပြေးနိုင်၏။ တစ်ခါတစ်ရံမှသာ ပျံသန်းသော်လည်း ကောင်းစွာ ပျံနိုင်သည်။ များသောအားဖြင့် မြေကြီးပေါ်၌သာ နေသည်။ ကြီးမားသောအသိုက်ကို သစ်ပင်ထက်၌ဖြစ်စေ၊ ချုံဖုတ်ထဲတွင်ဖြစ်စေ ပြုလုပ်လေသည်။ ဩဂုတ်လတွင် ဥများဥ၍ ဥမှာ ဖြူဖွေး၍ အညိုရောင်အစက်များ ပါရှိသည်။
တွေ့ရှိရာဒေသ
ကလောင်ငှက်၏နေရင်းဒေသမှာ အာဖရိကတိုက် ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် မော်ရီတေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံတို့မှသည် တောင်ဘက်တွင် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၊ ဂွတ်ဟုပ်အငူအထိ တွေ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သားကောင်ဖမ်းငှက်များ ကဏ္ဍ:စွန်၊ လင်းတနှင့် အလားတူငှက်များ
ကောဏ္ဍည
ဂေါတမဘုရားအလောင်းတော် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားကို ဖွားမြင်တော်မူပြီးနောက်၊ ရာမ၊ ဓဇ၊ လက္ခဏ၊ ဇောတိမန္တ၊ ယည၊ သုဗောဓ၊ သုယာမ ဟူသော ပုဏ္ဏားခုနှစ်ဦးတို့က ဤမင်းသားသည် စကြဝတေးမင်းသော်လည်း ဖြစ်လတ္တံ့၊ ဘုရားသော်လည်း ဖြစ်လတ္တံ့ ဟူ၍ လျှောက်တင်ကြသည်။ ထို့နောက် ကောဏ္ဍညအနွယ်ဖြစ်သော သုဒတ္ထပုဏ္ဏားငယ်ကမူ ဤ မင်းသားသည် ဘုရားဧကန် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု နိမိတ်ဖတ်လေသည်။
နိမိတ်ဖတ်ကြားသော ပုဏ္ဏားဆရာတို့ မကွယ်လွန်မီ မိမိတို့သားများအား သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား ဘုရားဖြစ်တော်မူသော အခါ သူ၏အဆုံးအမကို ခံယူ၍ သူ၏ထံပါး၌ ရဟန်းပြုကြလော့ဟု မှာကြားခဲ့ကြလေသည်။ သုဒတ္တပုဏ္ဏားမှတစ်ပါး ကျန်ပုဏ္ဏားအားလုံးတို့ ကံကုန်ခဲ့ပြီးနောက် သုဒတ္တပုဏ္ဏားနှင့် နိမိတ်ဖတ်ပုဏ္ဏား ၇ ဦး အနက် ၄ ဦး၏ သားလေးယောက် တို့သည် ရဟန်းပြု၍ တောထွက်ကြလေ၏။ သုဒတ္တပုဏ္ဏား၏ ရဟန်းအမည်မှာ အနွယ်ကိုစွဲ၍ ရှင်ကောဏ္ဍညဟု တွင်သည်။ ကျန်ရဟန်းတို့၏အမည်မှာ ဝပ္ပ၊ ဘဒ္ဒိယ၊ မဟာနာမ်၊ အဿဇိထေရ်၊ တို့ ဖြစ်၏။ ရှင်ကောဏ္ဍည အမှူးရှိသော ထိုရဟန်းတို့သည် ဂေါမတအား လုပ်ကျွေးပြုစုကြသည်။ သို့ရာတွင် အရှင်ဂေါတမ သည် ဘုရားဖြစ်ကြောင်း သစ္စာလေးပါးကို မတွေ့မြင်မီ ရဟန်း ငါးပါးတို့ စိတ်ပျက် ကာ ဂေါတမအား စွန့်ခွာ၍ မိဂဒါဝုန်တောသို့ သွားကြလေသည်။
ဂေါတမအလောင်းတော်သည် ခြောက်နှစ်ပတ်လုံး ဒုက္ကရ စရိယာကျင့်တော်မူ၍ သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်ကာ သဗ္ဗညုတ ရွှေဉာဏ်တော်ကို ရရှိတော်မူပြီးနောက် မိဂဒါဝုန်တော၌ ကေဏ္ဍညအမှူးရှိသော ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့နှင့် တွေ့ရှိပြန်ရာ တရားဦးဖြစ်သော ဓမ္မစကြာဒေသနာတော်ကို ဟောကြားတော် မူသည်။ ရှင်ကောဏ္ဍညသည် တရားတော်၏အဆုံး၌ ရှေးဦးစွာ သာတပတ္တိဖိုလ်သို့ရောက်သောပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။ ကောဏ္ဍည မထေရ်အား မြတ်စွာဘုရားခင်ကိုယ်တော်တိုင် အညာသိ ကောဏ္ဍညဟု တရားဦးရ၍ ရတ္တညုအရာ၌ ဧတဒဂ်ရသော ရဟန္တာ ဖြစ်လေသည်။
ဆုပန်ခြင်း
အချိန်သည် လွန်ခဲ့ပြီးသည့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းထက်ကာလ ပဒုမုတ္တရဘုရားရှင်လက်ထက် ဖြစ်သည်။ ထိုဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် လယ်ပိုင်ရှင်သူကြွယ် တစ်ဦးရှိခဲ့သည်။ ထိုသူကြွယ်သည် ဂေါတမဘုရားရှင်လက်ထက်တွင် အရှင်ကောဏ္ဍညမထေရ် ဖြစ်လာမည့်သူ ဖြစ်သည်။ ထိုလယ်ပိုင်ရှင်သူကြွယ်သည် ရဟန်းတစ်ပါးအား ဧတဒဂ်ဘွဲ့ ပေးသည်ကို အားကျစိတ်များ ဖြစ်ပေါ်ကာ အလှူအတန်းများ ပြုလုပ်ခဲ့၏။ သူ၏ အလှူသည် အောက်ပါအတိုင်း အဦးအဖျားကို ကိုးကြိမ် လှူခြင်း ဖြစ်သည် -
အထက်ပါ အလှူဦးကိုးမျိုးကို အလှူပေးကာ နောင်ပွင့်တော်မူမည့် ဘုရားရှင်ထံတွင် "သူတစ်ပါးတို့ထက် ရှေးဦးစွာ တရားအရသာကို သောက်ရသည် ဖြစ်ပါစေ" ဟု ဆုပန်ခဲ့လေသည်။
မင်းဒေါင်း
မင်းဒေါင်း (Argusianus argus) သည် ဒေါင်းမျိုးနွယ် ငှက်မျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒေါင်းနှင့် မျိုးရိုးတူ ငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ
ဆီမနမ်ပတ်ဆော့ဆာကန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
လောင်းကြက်တောင်မော်ရွာ၊ ပီပင်ရင်း
လောင်းကြက်တောင်မော်ရွာ၊ ပီပင်ရင်း
မင်းတရားပြင်ရွာ
မင်းတရားပြင်ရွာ
ဒတ်ချ်ဘရောကက်ဗိသုကာ
အင်္ဂလန်ရှိခေတ်သစ်တိုးတက်မှုများကဲ့သို့ပင်ဒတ်ခ်ျ Palladianism သည်ietyန္ဒြေစောင့်ခြင်းနှင့်ထိန်းသိမ်းခြင်းတို့ဖြင့်မှတ်သားထားသည်။ ဥရောပမြောက်ပိုင်းတွင်ပထမဆုံးသောသမ္မတနိုင်ငံ၏ဗိသုကာသည် ရှေးရိုးရှေးဟောင်း မှကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ကိုးကားခြင်းဖြင့်ဒီမိုကရေစီတန်ဖိုးများကိုထင်ဟပ်စေရန်ရည်ရွယ်သည်။ ၁၇ ရာစုအစောပိုင်းဗိသုကာလက်ရာများသို့ ဗင်နီ ဇင်နင့်ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသော ဟန်ဒရစ်ဒီကင်းစာ ၏ဒီဇိုင်းများကိုတွေ့ရသည်။ ၎င်းသည်အဆောက်အအုံသစ်များဖြစ်သော Noorderkerk ("Northern Church", 1620–1623) နှင့် Westerkerk ("အနောက်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း") အမ်စတာဒမ် အတွက် ", 1620-1631) ။ ထဲမှာယေဘုယျအားဖြင့်ဗိသုကာ အနိမျ့နိုင်ငံများ, ထိုအတွက်နှစ်ဦးစလုံး ကောင်တာ-ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး -influenced တောင်ဘက် နှင့် ပရိုတက်စတ ပြင်းပြင်းထန်ထန်မြောက်ပိုင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံနေဆဲဖြစ်ပြီး, မြောက်ဘက် -dominated အီတလီ Renaissance နှင့် Mannerist အဆိုပါ predated ကြောင်းပုံစံများကို ရောမ အမြင့်ဘားရို့ ၏စတိုင်လ် Borromini နှင့် Bernini ။ ၎င်းအစား၊ ဒတ်ခ်ျသမ္မတနိုင်ငံတွင်ပိုမိုတင်းကြပ်သောပုံစံကိုကျင့်သုံးခဲ့သောအဓိကအဆောက်အအုံပုံစံများနှင့်အံဝင်ဂွင်ကျဖြစ်ခဲ့သည်။ အ ၀ တ ်များ နှင့် အိမ် အဆောက်အအုံများအတွက်နန်းတော်များ၊ Antwerp ရှိအချို့သောပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကိုတန်ပြန်သောပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုပုံစံကလွှမ်းမိုးမှုမရှိခဲ့ပါ။
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ဘူးရေမျက်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ဘူးရေမျက်
ထော်မဲ့ရွာ၊ ထုံးဘို (ဗျိုင်းဖြူ)
ထော်မဲ့ရွာ၊ ထုံးဘို (ဗျိုင်းဖြူ)
နန်းကြာကုန်းရွာ၊ ငကွ
နန်းကြာကုန်းရွာ၊ ငကွ
မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း
အောက်ပါတို့သည် မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဒါဂတ်စကားနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်
နောင်ဖန်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နောင်ဖန်ရွာ (Nawnghpan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၉၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၉ ဦး၊ မ ၁၇၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ရန်အောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ဗိုလ်ရန်အောင် (၁၉??-၁၉၆၇) သည် ဗမာလူမျိုး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူ ဖြစ်သည်။ သခင်အောင်ဆန်း နှင့် အတူ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အမွိုင်မြို့ သို့ ပထမဆုံး ထွက်ခွာသွားပြီး ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု အစ
တို့ဗမာအစည်းအရုံး အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၃၀၀ ပြည့်အရေးတော်ပုံကြီးတွင် ရှေ့တန်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ သံလျင် ဘီအိုစီ ရေနံမြေ လုပ်သားထု ၏ လှုပ်ရှားမှုတို့တွင် သခင်လှမြိုင်သည် ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် အလုပ်သမား ခေါင်းဆောင်တဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အလုပ်သမား လှုပ်ရှားမှု သမိုင်းတွင် သခင်လှမြိုင်၏ နာမည် ကို ချန်ထား၍ မဖြစ်ပေ။
အမွိုင်ခရီးစဉ်
သခင်အောင်ဆန်း နိုင်ငံခြားသို့ ထွက်ခါမည့် အချိန်တွင် မူလက စီစဉ်ထားသော သခင်ကျော်စိန် မလိုက်ဖြစ်သော အခါ၌ သခင်လှမြိုင် လိုက်ပါသွားရလေသည်။ ၁၉၄ဝပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၈)ရက်တွင် သခင်အောင်ဆန်းနှင့် အတူ တရုတ်လူမျိုးအသွင် ရုပ်ဖျက်၍ မြန်မာပြည်မှ နော်ဝေးနိုင်ငံပိုင် ဟိုင်လီသင်္ဘောဖြင့် တရုတ်ပြည် အမွိုင်မြို့သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၂၄)ရက်တွင် အမွိုင်မြို့ကို ရောက်ရှိသည်။ နိုဝင်ဘာ(၁)ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ပြည်၊ တိုကျိုမြို့သို့ ရောက်ရှိသည်။ တိုကျိုမြို့၌ ကာနယ်ဆူဇူကီးနှင့် တွေ့ဆုံ၍ မြန်မာလူငယ်များအား စစ်ပညာသင်ကြားရေးကိစ္စ ဆွေးနွေးသည်။
ရဲဘော်သုံးကျိပ် ဝင် ဖြစ်လာပုံ
သခင်အောင်ဆန်း မြန်မာနိုင်ငံ သို့ တခေါက်ပြန်လာသောအခါ ဂျပန်နိုင်ငံတွင်ပင် နေရစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရဲဘော်သုံးကျိပ် အား ဟိုက်နန်ကျွန်းတွင် စစ်ပညာသင်ကြားသောအခါ၌ သခင်လှမြိုင်လည်း ပါဝင်သင်ကြားခဲ့သည်။ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ကြီး ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဗိုလ်ရန်အောင် ဟု အမည်ခံပြီး နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေး တိုက်ပွဲများတွင် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ဗကပပါတီဝင် ဘဝ
၁၉၃၉ တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းသော ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ တွင် ပါတီဝင် တဦးအဖြစ် တက်ကြွစွာပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဖဆပလ အစိုးရ လက်ထက်တွင် အဖမ်းခံရသဖြင့် သာယာဝတီ ထောင်တွင်ကျခဲ့၏။ ထောင်မှလွတ်ပြီးနောက် ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး စေ့စပ်ဆွေးနွေးပွဲတွင် ပါဝင် ခဲ့သဖြင့် သခင်သန်းထွန်းတို့ ကွန်မြူနစ်ပါတီက ပျဉ်းမနား ခရိုင် တောင်ညိုစခန်းသို့ ခေါ်ဆောင်ပြီး ပါတီတာဝန်အားလုံးမှ ရုပ်သိမ်း ထားလိုက်၏။ သူ့ကို မောင်းတလုံးဖြင့် ရွာဆော်ကြီးတာဝန်ကို ပေးထားလိုက်ကြ၏။
၁၉၄၉ တွင်အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပထမဆုံး ဖွဲ့စည်းသော စတုတ္ထ ခြေလျင်တပ်မကြီး၌ ဗိုလ်မှူးရန်အောင်ကို တပ်မမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ထားခြင်းခံရသည်။ ၁၉၅၀ တွင် ဗိုလ်ချုပ်အဆင်အတန်းဖြင့် တပ်မကြီး (၁) ၏ တပ်မကြီးမှူး အဖြစ်တာဝန်ယူရ၏။ ထို့ပြင် ဒု စစ်သေနာပတိ တာဝန်ကိုလည်း ယူရသည်ဟု သိရသည်။
၁၉၅၁ တွင် ဗဟိုကော်မတီမှ ထွက်ပေးရသည်။ သို့သော် ပါတီမှ ပေးအပ်သော တာဝန်ကို ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် ၁၉၅၅ ခုတွင် အရံဗဟိုကော်မတီဝင် ဖြစ်လာပြီး ၁၉၅၅ ခုတွင် ဗဟိုကော်မတီဝင် ပြန်ဖြစ်သည်။
၁၉၆၇ ဇွန် ၁၈ တွင် ဗဟိုကော်မတီဝင်များ ဖြစ်ကြသော ရဲဘော်ဌေး နှင့် ရဲဘော်ဘတင် တို့ကို စွဲချက်တင်ကာ သုတ်သင်ပြီးနောက် ဗိုလ်ရန်အောင် ကိုလည်း ရဲဘော်ဌေး တို့နှင့် တကြိတ်တဉာဏ် ထဲရှိသူဟုဆိုကာ အရေးယူခံရသည်။ သခင်သန်းထွန်းတို့၏ ပီကင်းမူ ကွန်မြူနစ်လမ်းစဉ်ကို မထောက်ခံနိုင်သော ဗိုလ်ရန်အောင် အား သုတ်သင်ရှင်းလင်းရန် စွဲချက် တင်ခံရပြန်သည်။
၁၉၆၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်တွင် ပါတီတွင်း အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်မှု၊ သူလျှိုလုပ်မှုတို့ဖြင့် စွဲချက်တင်သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်တွင် အက်စပရင် ချွေးထုတ်ဆေး (၃၃) လုံးသောက်ကာ မိမိကိုယ်မိမိ အဆုံးစီရင်သည်။ သို့သော် ဝေဒနာပြင်းသာ ခံစားရပြီး မသေ။ ထိုလုပ်ရပ်ကြောင့် အခြားသူများ ပိုအမြင်စောင်းသွားသည်။
ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်တွင် ဗဟိုကော်မတီမှလည်းကောင်း၊ ပါတီဝင်အဖြစ်မှလည်းကောင်း လုံးဝထုတ်ပယ်ပြီး ချုပ်နှောင်ခံရသည်။
မိသားစုဘဝ
ဒေါ်လှိုင်လှိုင်နှင့် လက်ထပ်ကာ ဇေလတ်၊ အေးကြာငြိမ်း (ခ) အေးအေး၊ ဝင်းမွန် ဟူသော သားသမီး ၃ ယောက် ရှိသည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၆၇ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ ရက်တွင် အဆုတ်အအေးမိကာ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ အဆိုးရွားဆုံးသို့ ရောက်လာသည်။ ထိုအခါ အပြစ်ဒဏ် မချရသေးမီ သူ့အလိုလို မသေစေရ၊ ကိုယ်တိုင်သတ်ကြရမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ကာ ညနေ ၆ နာရီတွင် အသက်ငင်နေသော ဗိုလ်ရန်အောင်ကို တပ်နီအမျိုးသမီး အမြင့် (ခ) မစန်းဝင်းက ခြေထောက်ဖြင့် လည်မျိုကို နင်း၍လည်းကောင်း၊ အခြားသူများက ကန်ကျောက်၍လည်းကောင်း နှိပ်စက်ရာ အသက်ကုန်သည်။ ခေါင်းချသည့်နေရာမှာ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊ ရွှေလေးဒေသ၊ ငရှဉ့်ကွင်းရွာအရှေ့ဘက်ရှိ လေးဆယ်ချောင်း၏လက်တက် သစ်လှမြောင်ဖျား၌ ဖြစ်သည်။
ကွယ်လွန်ချိန်၌ သားဖြစ်သူ ဇေလတ်မှာ တောတွင်း ကွန်မြူနစ်ပါတီ တွင် ရောက်ရှိနေသည်။
မောနယ်
မောနယ်မြေ သည် ယနေ့ခေတ်မြန်မာနိုင်ငံထဲမှ ရှမ်းပြည်နယ်တွင်ပါဝင်သော ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်၏ အနောက်ဖက်အစွန်းပိုင်းကို မြေလတ်ဒေသဟု ခေါ်ဆိုကာ အဆိုပါမြေလတ်ဒေသထဲက ဒုတိယအကြီးဆုံးနှင့် မြောက်ဖက်အကျဆုံး နယ်မြေမှာ မောနယ်မြေဖြစ်သည်။
ညောင်ပင်ရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ညောင်ပင်ရွာ (Nyaungpin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၄ ဦး၊ မ ၈၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
နောင်ပါလန်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နောင်ပါလန်ရွာ (Nawngparlan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟွေဟေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟွေဟေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၀ ဦး၊ မ ၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာနောင်ပါလျန် ဖြစ်သည်။
ကလီဂျူလာဘုရင်
ကလီဂျူလာသည် ၁၂-ခုနှစ်တွင် ရိနိုင်ငံ အက်ရှမ်မြို့၌ ဖွားမြင်၍၊ ၃၇ ခုနှစ်မှ ၄၁ နှစ် အထိ ရောမနိုင်ငံတော်၏ တတိယဧကရာဇ်ဘုရင်အဖြစ် စိုးစံသည်။ ငယ်စဉ်က သူ့ဖခင်၏ ရောမစစ်တပ်တွင် ကြီးပြင်း ခဲ့ရ၏။ ကလီေခေါ် ရောမစစ်ဖိနပ်ကြီးကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသော ကြောင့် ကလီဂျူလာဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ သူ၏အမည်ရင်း မှာ ဂေးယပ်ဆီဇာဖြစ်၏။ သူသည် ရောမနိုင်ငံတော်၏ ဒုတိယ ဧကရာဇ်ဘုရင် တိုက်ဗီးရီးယပ်၏ မြေးတော်စပ်သူဖြစ်၍၊ တိုက် ဗီးရီးယပ် ကွယ်လွန်သောအခါ ရောမဧကရာဇ်ဘုရင် ဖြစ်လာ သည်။ ကလီကျူလာသည် ဘုရင်ဖြစ်စတွင် သက်ညှာစွာနှင့် တရား မျှတစွာ အုပ်ချုပ်မှုကြောင့် တိုင်းသူပြည်သားအများက သောင်း သောင်းဖြဖြ ကောင်းခြီးပေးခဲ့ကြသော်လည်း၊ နောင်သော် သူ၏ အပြုအမူများမှာ စိတ်မနှံ့သူတစ်ဦး၏ ပြုမူပုံမျိုးကဲ့သို့ ဖြစ်လာ သောကြောင့် များမကြာမီပင် တစ်နိုင်ငံလုံး ငြိုငြင်လာကြသည်။ အချို့က သူသည် တစ်ခါတွင် အပြင်းအထန် ဖျားပြီးနောက် စိတ်မနှံ့ဖြစ်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။ သူ၏မြင်းကို တရားသူကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း၊ စစ်တိုက်ရာမှအပြန်တွင် ပြင်သစ်ကမ်းခြေ မှ ခရုခွံများကို နတ်များပသရန်အတွက် စစ်သားများအား ကောက်ခိုင်းခြင်း၊ သူ့အား နတ်တစ်ပါးအဖြစ် တိုင်းသူပြည်သား များ ကိုးကွယ်နိုင်ရန်အတွက် ဗိမာန်ကြီးတစ်ခုကို ဆောက်လုပ် စေခြင်းစသော အပြုအမူတို့က ကလီကျူလာ၏ စိတ်မနှံ့မှုကို ဖော်ပြပေသည်။ ထိုမျှမကသေး တိုက်ဗီးရီးယားလက်ထက်မှ စုဆောင်းခဲ့သော တိုင်းပြည်၏ဘဏ္ဍာများကို ဖြုန်းတီးပစ်ပြီး လျှင်၊ ဆွေမျိုးသားချင်း အရင်းအချာများနှင့် ရောမမြို့သူမြို့သား များကို အကြောင်းမဲ့ သွေးချောင်းစီးအောင် သတ်ဖြတ်လေသေး သည်။ဤသို့ဖြင့် လေးနှစ်မျှ ပရမ်းပတာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ တိုင်းသူ ပြည်သားများလည်း မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်လာ၍ နောက်ဆုံး၌ လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ခံရလေသည်။
ကွင်းကလေးရွာ၊ ထုံးဘို (ဗျိုင်းဖြူ)
ကွင်းကလေးရွာ၊ ထုံးဘို (ဗျိုင်းဖြူ)
ပီပင်ကုန်းရွာ
ပီပင်ကုန်းရွာ
သရက်တောရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ်ကောင်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ကမ်ကောင်ရွာ(Kankawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ မံစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄ ဦး၊ မ ၃၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်ဘောင်ရွာ၊ ကုန်ဘောင်
ကုန်ဘောင်ရွာ၊ ကုန်ဘောင်
မကျီးပင်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
မကျီးပင်ရွာ (Magyipin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်မြင်းစီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၄၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်မြင်းစီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၉ ဦး၊ မ ၁၁၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှမ်းပြည်
ရှမ်းပြည် (၁၈၈၅ - ၁၉၄၈) ဆိုသည်မှာ ဗြိတိသျှဘားမားရှိ ရှမ်းစော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်သော ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်စုကိုရည်ညွှန်းသည်။ ထိုပြည်နယ်များကို ရှမ်းဘာသာဖြင့် မိူင်းဟုခေါ်ဆိုပြီး ဗြိတိသျှအိန္ဒိယရှိ မဟာရာဇာများ အုပ်ချုပ်သော ပြည်နယ်များဖြင့် အလားသဏ္ဌာန်တူညီသည်။
ရှမ်းပြည်နယ်စုဟူသော ဝေါဟာရကို ကိုလိုနီခေတ် တွင် မြန်မာပြည်၏ အုပ်ချုပ်ရေးအပိုင်းအခြားတစ်ခုအဖြစ် ပထမဆုံး စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ တရားဝင်အားဖြင့် ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်နယ်စုဟုခေါ်ဆိုပြီး ထိုပြည်နယ်စုတွင် ယနေ့ခေတ် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့်ကယားပြည်နယ်တို့၏ နယ်မြေများပါဝင်သည်။ အချို့အကြောင်းအရာတို့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ‌ဇင်းမယ်အား သယာမ် ရှမ်းပြည် ဟုလည်းကောင်း၊ တရုတ်ပြည်ရှိ စစ်ဆောင်းပန္နားဒေသအား တရုတ် ရှမ်းပြည်ဟုလည်းကောင်း ရည်ညွှန်းသည်။
သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ ယနေ့ခေတ်မြန်မာပြည်နယ်နမိတ်အတွင်း ရှမ်းဒေသသည် ပုဂံခေတ်တွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၂၁၅ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံ ရှမ်းနယ်အား မိုးကောင်းနယ်တွင် လည်းကောင်း ၁၂၂၃ တွင် မိုးနဲနယ်တွင် လည်းကောင်းအခြေချခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ပန်ဆီလိရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ပန်ဆီလိရွာ (Pangsili)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟွေဟေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၂၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟွေဟေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၀ ဦး၊ မ ၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ သကန်ဝ
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ သကန်ဝ
ဂျို့ပင်ဆိပ်ရွာ၊ အစုကြီး
ဂျို့ပင်ဆိပ်ရွာ၊ အစုကြီး
နောင်ကော်ရွာ၊ ဝမ်စပ်
နောင်ကော်ရွာ (Nawngkaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဝမ်စပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၁၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်စပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၇ ဦး၊ မ ၈၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယ်ပတူ
လယ်ပတူပင်သည် အကန်သေစီအီး(Acanthaceae) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဟိုင်ဂရိုဖီလား စပိုင်နိုးဆား(Hygrophila spinosa; ယခုအခါတွင် Hygrophila auriculata၊ သို့မဟုတ် Hygrophila schulli ) ဟုခေါ်သည်။ လယ်ပတူကို ဆူးပဒေါင်းဟုလည်းခေါ်သည်။ အမွေးအမျှင်ထူ ၍ ဆူးရှိသော သစ်နုပင်(ပင်ပျော့) မျိုးဖြစ်သည်။ တစ်နေရာတည်းမှ နှစ်ပေ မှ ငါးပေအထိရှည်သော ပင်စည်များ အများအပြား တစ်ဖြောင့်တည်းထွက် သည်။ သုံးလက်မမှ ခြောက်လက်မအထိ ရှည်သော လှံစွပ်ပုံ အရွက်များ သည် နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ချွန်နေ၍ ညှာတံမရှိ ပင်စည်မှကပ်၍ပေါက်ကာ ဖြူသောအမွေးထူ အနည်းငယ်မျှဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်။ ပန်းပွင့်အထုပ်ကြီးများသည် ပင်စည်ရင်းမှ လှည့်ပတ်ထွက်လာကြ သည်။ ပန်းပွင့်တစ်ထုပ်တစ်ထုပ်တွင် လက်မဝက်မှ တစ်လက်မခွဲအရှည်ရှိ သည့် မာသောဆူးများ ခြောက်ခုခန့်ရှိသည်။ လှံစွပ်ပုံရှိသော ပွင့်ခံရွက်များ သည် ၁/၃ လက်မမှ လက်မဝက်အထိရှည်သည်။ ယင်းပွင့်ခံရွက်များသည် အပေါ်ထိပ်တွင် အနည်းငယ်ကြီး၍ အောက်ဘက်တွင် အလယ်၌ ပွင့်ချပ်အုံ သည် ခပ်ချောချောရှိ၍ အရောင်မှာ မရမ်းစေ့ရောင် ဖျော့ဖျော့ရှိသည်။ ဝတ် မှုန်အိမ်များသည် ရှည်မျောမျောရှိ၍ အစေ့အိမ်မှာ ၁/၃ လက်မရှိကာ ပွင့် ချပ်ထက်တိုသည်။ အစေ့အိမ်အောက်ဘက်တွင် အစေ့လေးခုမှ ရှစ်ခုအထိ ပါရှိသည်။ ပန်းများသည် ဇန်နဝါရီလမှ မတ်လအတွင်း ပွင့်ကြသည်။ လယ် ပတူပင်များသည် ရေန်၊ ရေမြောင်းနှင့်လယ်ကွင်းများတွင် အမြောက်အမြား ပေါက်သဖြင့် အနှောင့်အယှက်ဖြစ်သည်။ သီဟိုဠ်နိုင်ငံတွင် လယ်ပတူ တစ် ပင်လုံးကို ဆီးချိုရောဂါအတွက် အသုံးပြုသည်။
ရွှေလွန်းကုန်းရွာ၊ ထုံးဘို (ဗျိုင်းဖြူ)
ရွှေလွန်းကုန်းရွာ၊ ထုံးဘို (ဗျိုင်းဖြူ)
ကိုင်းချောင်းရွာ၊ ငကွ
ကိုင်းချောင်းရွာ၊ ငကွ
ရွာသစ်ရွာ၊ ခုံကြီး
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ ခုံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၈၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခုံကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၇ ဦး၊ မ ၁၇၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကနီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်
ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်
ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် တိုင်းရင်းသားဖြစ်သော ကယား အမျိုးသား တို့၏ ပွဲတော်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ကယားဘာသာစကားဖြင့် ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်၍၊ မြန်မာ ဘာသာစကားဖြင့် ဖားစည် ပွဲတော် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ ကယားလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု ထုံးစံအတိုင်း၊ နှစ်ဟောင်းကြွေ၍ နှစ်သစ်ကူးပြောင်း ပြီးသည့် အခါသမယ မိုးဦးမကျမီ အချိန်ကာလတွင်၊ အိမ်သစ်များ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသောအခါ၌ အိမ်သစ်တက်အခမ်းအနားကို နှစ်စဉ်မင်္ဂလာယူ၍ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
မင်္ဂလာအခါတွင် တီးမှုတ်ရသော တူရိယာများအနက် ဖားစည်သည် ကျက်သရေမင်္ဂလာအရှိဆုံးဟူ၍ မှတ်ယူထားကြ ပေရာ၊ ထိုအိမ်သစ်တက် အခမ်းအနားတွင် ဖားစည်ကို တီးခတ် သဖြင့် ဖားစည်ပွဲဟုခေါ်သည်။ ဖားစည်ကို ကယား အမျိုးသား တို့ အထွက်အမြတ်ပြုကြသည်။ အမင်္ဂလာကိစ္စများတွင် မတီး ခတ်ကြချေ။
ရှေးအခါက ကလူမင်္ဂလာပွဲတော် ကျင်းပသောရက်ကို ကန့်သတ်ပြဋ္ဌာန်းထားခြင်း မရှိသဖြင့်၊ ကယားပြည်နယ်ရှိ နယ်အသီးသီးတွင် ပွဲတော်ကျင်းပသည့်ရက်မှာ တစ်နယ်နှင့် တစ်နယ် မတူညီကြပေ။
၁၉၅၁ ခုဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့မှစ၍ ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်ကို လွယ်ကော်မြို့တွင် စတင်ကျင်းပရာ၊ ကန္တာရဝတီ၊ ဘောလခဲ၊ ကြယ်ဖိုးကြီး၊ မိုးဗြဲနှင့် ပဒေါင်းကိုးရွာ၊ ယာဒိုနယ်များမှ လူမျိုးစုံနှင့်ပြည်ထောင်စု တစ်ဝှန်းလုံးမှ တိုင်းရင်းသား ပေါင်းစုံ တို့ တက်ရောက်ကြ၍၊ နှစ်ပေါင်း ၆ဝ အတွင်း အစည်ကားဆုံး ပွဲတော်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ကလူမင်္ဂလာပွဲတော်တွင် လူထုအစည်းအဝေး ကျင်းပခြင်း၊ တူရိယာများ တီးမှုတ်၍ ကခုန်ပျော်ရွှင်ခြင်း၊ အလှူအတန်း ဝတ်မှုပြုခြင်း၊ ဒေသန္တရ သယံဇာတနှင့်ထွက်ကုန်များ ခင်းကျင်းပြသခြင်း၊ ရက်ကန်းနှင့် အိမ်တွင်းလက်မှု ပညာ ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပခြင်း စသည်တို့ကိုလည်း စည်ကားစွာ ဆင်ယင်ကျင်းပကြသည်။
ချင်းရွာ
ချင်းရွာ
သတင်းတပ်ဖွဲ့
သတင်းရဲတပ်ဖွဲ့ (Special Branch) ကို အထက်မြန်မာပြည် တပ်ဖွဲ့ခွဲနှင့် အောက်မြန်မာပြည် တပ်ဖွဲ့ခွဲ များပြန်လည် ပိုင်းခြားထားသည်။ သတင်းတပ်ဖွဲ့သည် နိုင်ငံတော်၏ စစ်ရေးမှတပါး နိုင်ငံရေး လူမှုရေး စီးပွားရေး ဘက်စုံကို ထောက်လှမ်းစုံးစမ်းရသည့်အပြင် အကြမ်းဖက်နှိမ်နင်းရေး နိုင်ငံကူးလက်မှတ်(Passport)ထုတ်ပေးရေး စသည့် အထွေထွေကိစ္စရပ်များကိုလည်း ဆောင်ရွက်ရသော ရဲထောက်လှမ်းရေးအထူးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။
မရမ်းချောင်းရွာ၊ မုဆိုးကွင်း
မရမ်းချောင်းရွာ၊ မုဆိုးကွင်း
ကျောက်စရစ်ကုန်းရွာ၊ ဘူးရေမျက်
ကျောက်စရစ်ကုန်းရွာ၊ ဘူးရေမျက်
တယ်ပင် (၂)ရွာ၊ သကန်ဝ
တယ်ပင် (၂)ရွာ၊ သကန်ဝ
ညောင်ပင်မြင်းစီးရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ညောင်ပင်မြင်းစီးရွာ (Nyaungpinmyinsee)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်မြင်းစီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၄၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်မြင်းစီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၉ ဦး၊ မ ၁၁၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းသာရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ကုန်းသာရွာ (Konethar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ပဇင်းနိမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဇင်းနိမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၁ ဦး၊ မ ၉၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
နောင်နေရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နောင်နေရွာ (Nawngnay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၈၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၉ ဦး၊ မ ၁၇၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ဝမ်နောင် ဖြစ်သည်။
ကုန်းသာရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်နေရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မလွန်ဘီကန်
မလွန်ဘီကန် သည် မာလဝီနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ ရှိရီမြစ်ပေါ် တောင်ပိုင်းဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် 14°40′0″S 35°15′0″E ပတ်လည်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် ၎င်းထက်ပိုမိုကြီးမားသည့်ကန်ဖြစ်သည့် မာလဝီကန်၏ တောင်ဘက် ၂၀ ကီလိုမီတာခန့် (၁၂ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ၎င်းတွင် ဧရိယာ ၄၅၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၇၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်းက ကန်တွင် ငါးဖမ်းသူအရေအတွက်သည် မြင့်မားလာခဲ့သည်။ ဤအချက်ကြောင့် ကန်တွင်မှီတင်းကာနေထိုင်ကြသည့် ငါးမျိုးစိတ်အရေအတွက်သည် ကျဆင်းလာခဲ့သည်။
ဤကန်၏ မျက်နှာပြင်သည် ၁၉ ရာစုအလယ် ရေပြန်လည်မပြည့်ခင်အထိ ရာစုနှစ်များစွာ ခန်းခြောက်နေခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မာလဝီနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
လော်ဟော်ကြိုင်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
လော်ဟော်ကြိုင်ရွာ (Lawhawkeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ လွယ်မကောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၃၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်မကောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉ ဦး၊ မ ၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါရဂူဘွဲ့
Ph.D ဆိုသည်မှာ Doctor of Philosophy ကို အတိုကောက် ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်ပြီး မြန်မာလို ပါရဂူဘွဲ့ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ Ph.D ၏ မူလ လက်တင်စကားလုံးမှာ Philosophiae Doctor ဖြစ်ပြီး ပညာတစ်ရပ်တွင် ဆရာတစ်ဆူ ပါရဂူမြောက်တတ်ကျွမ်းသူ ဟု ဆိုလိုသည်။ Ph.D ဘွဲ့သည် တက္ကသိုလ်များက ချီးမြှင့်သော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ဘွဲ့ဖြစ်သည်။ (D.Phil. မှာမူ Doctor Philosophae ဖြစ်သည်။) အင်္ဂလိပ်စကားပြောနိုင်ငံအချို့တွင် Ph.D သည် အမြင့်ဆုံးရယူနိုင်သော ဘွဲ့ဖြစ်သည်။ Ph.D ဘွဲ့သည် တက္ကသိုလ်ဆရာ သို့မဟုတ် သုတေသီ အဖြစ် ရပ်တည်ရန် လိုအပ်သော ဘွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစိုးရလုပ်ငန်းခွင်၊ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ (NGO) နှင့် ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းခွင်များတွင် လုပ်ကိုင်ကြသည်လည်း ရှိသည်။
Ph.D ဘွဲ့တစ်ခုရရန် လိုအပ်ချက်မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေရာဒေသအလိုက် အမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း ဘုံအားဖြင့် တူညီသည့်အချက်များလည်း ရှိသည်။ ဥပမာ Ph.D ဘွဲ့ယူမည့်သူသည် သေချာစွာလေ့လာအားထုတ်၍ ရေးသားထားသော ကျမ်း၊ ဘွဲ့ယူစာတမ်း တင်သွင်းရမည်။ ပရိသတ်၌ တင်ပြခံနိုင်သော ကျမ်းကောင်းတစ်ဆူ ဖြစ်ရမည်။ မိမိရေးသောကျမ်းအတွက် စာမေးပွဲသဖွယ်စစ်မေးသော ပါမောက္ခ၊ ပညာရှင်များရှေ့မှောက်၌ ဖြေကြားရှင်းလင်းရမည်။ ယင်းကို အင်္ဂလိပ်လို Defend ဟု ခေါ်သည်။ Ph.D ဘွဲ့တစ်ခုရရန် ဘွဲ့ယူကျမ်း မတင်မီအထိ သာမန်ကာလအားဖြင့် ၂ နှစ်၊ ၃ နှစ် ကြာသည်။ ပညာရပ်၌ အတွေ့အကြုံရှိပြီးသူတို့အတွက်မူ ချွင်းချက်ရှိသည်။ ဥပမာ စာတွေ့လုပ်ငန်း (Course Work) များ ယူရန်မလိုခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် ကနေဒါ၊ ဒိန်းမတ်တို့သို့သော နိုင်ငံများတွင် Ph.D ကျောင်းသားသည် စာတွေ့လုပ်ငန်းများယူရန်လိုသော်လည်း ယူကေရှိ အချို့တက္ကသိုလ်များတွင် ရိုးရိုးဘွဲ့အခြေခံကောင်းပါက စာတွေ့ယူရန်မလိုသည်လည်း ရှိသည်။ တစ်ကျောင်းတစ်ဂါထာဆိုသကဲ့သို့ တက္ကသိုလ်တစ်ခုတည်းရှိ ဌာနအသီးသီးပင်လျှင် Ph.D အတွက် သတ်မှတ်ချက်များ မတူကြပေ။
သမိုင်းကြောင်း
Ph.D ဘွဲ့၏ သမိုင်းကို ပြန်ကောက်ရလျှင် ၉ ရာစု မြေထဲပင်လယ်ခေတ် မဒရာဆက်စ်၌ ရှိခဲ့ဖူးသော ijazat attadris wa 'l-ifttd ("license to teach and issue legal opinions") တွင်တွေ့ရပေသည်။ အစ္စလမ်ဥပဒေအရ အကန့်အသတ်ရှိသော်ငြားလည်း Ph.D နှင့် ဆင်ဆင်တူပေသည်။ ပါရဂူဘွဲ့အဖြစ် အလယ်ခေတ်တွင် ဥရောပ ရှိတက္ကသိုလ်များက တိုးချဲ့လာခဲ့သည်။ အများအားဖြင့် သီအိုလိုဂျီ၊ ဆေးပညာနှင့် ဥပဒေပညာများတွင်ဖြစ်သည်။ Ph.D ဘွဲ့ကို ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့အဖြစ် နာမည်ကျော်ပညာရှင်များအား ပေးအပ်လေ့ရှိခဲ့သည်။
ဝယ်လင်တန်၊ ဘတ်သ်မိတ်ကာ၊ ဟန့်ဂ်၊ မက်ကောလပ်နှင့် ဆိက်စ် (၂၀ဝ၅) တို့၏ အဆိုအရ ပထမဆုံးသော Ph.D ဘွဲ့ကို ၁၁၅၀ တွင် ပါရီမြို့ ၌ စပေးသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းအထိ Ph.D ဟု မသုံးသေးပေ။ နောက်ပိုင်းတွင် ဂျာမနီရှိ တက္ကသိုလ်များက အဆင့်အမြင့်ဆုံးဘွဲ့အဖြစ် Ph.D ဟု ယနေ့နားလည်သော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြရာမှ တွင်ကျယ်လာသည်။ ၁၉ ရာစုတွင် ဘာလင်ရှိ ဖရက်ဒရစ် ဝယ်လ်ဟိမ်းတက္ကသိုလ်က စတင်၍ Ph.D ကို တီထွင်၍ ပေးသည်။ ၁၉ ရာစုမတိုင်ခင်တွင် အဆင့်မြင့်ဒီဂရီများကို သီအိုလိုဂျီဆိုလျှင် (Th.D)၊ ဥပဒေဆိုလျှင် (J.D)၊ ဆေးပညာဆိုလျှင် (M.D) ဟု ပေးကြကြောင်း ဝယ်လင်တန်နှင့် သုတေသီတစ်စုတို့က ရှင်းပြထားသည်။ ၁၈၆၁ တွင် ယေးလ်တက္ကသိုလ်က ဂျာမန်စနစ်အတိုင်း လိုက်လုပ်ခဲ့ပြီး သိပ္ပံနှင့် ဝိဇ္ဖာဘွဲ့များတွင် သုတေသနလုပ်၍ ကျမ်းတင်ပြီး အောင်မြင်သော ကျောင်းသားများကို Ph.D ဘွဲ့ ပေးအပ်ခဲ့သည်။
Ph.D ဘွဲ့သည် ၁၉၀ဝ တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မှ ကနေဒါနိုင်ငံ အထိ ပြန့်နှံ့သွားပြီး ၁၉၁၇ တွင် ယူကေကလည်း လက်ခံကျင့်သုံးသည်။ စိန့်အင်ဒရူးတက္ကသိုလ်က သုတေသနအသားပေးဘွဲ့များအတွက် မူလရှိနှင့်ပြီး D.Pil. နေရာတွင် Ph.D ဖြင့် အစားထိုးသည်။ အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်တက္ကသိုလ်ကမူ သုတေသနဘွဲ့အတွက် D.Pil. ကို ဆက်သုံးသည်။ နှောင်းပိုင်းတက္ကသိုလ်များဖြစ်သော ဘက်ကင်ဟန်တက္ကသိုလ် (၁၉၇၆ တွင်တည်ထောင်)၊ ဆပ်ဆက်စ်တက္ကသိုလ် (၁၉၆၁ တွင်တည်ထောင်) နှင့် ယော့ခ်တက္ကသိုလ် (၁၉၆၃ တွင်တည်ထောင်) တို့က D.Pil. ဘွဲ့ပေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးဆဲဖြစ်ပြီး နယူးဇီလန်ရှိတက္ကသိုလ်များကလည်း D.Pil. ဘွဲ့ပေးစနစ်ကို ဆက်လက် လက်ခံသုံးစွဲကြသည်။
အရွယ်ရောက်ချိန်
အရွယ်ရောက်ချိန်
ကလေးများ လူပျိုဘော် အပျိုဘော် ဝင်လာသောအခါ ကလေးဘဝမှ လူကြီးဘဝသို့ ရောက်ရန် ခြေလှမ်းပြင်နေပြီဟု ဆိုအပ်လေသည်။ ဤအရွယ်ရောက်ချိန်ကို အပျိုဖြန်း လူပျိုဖြန်းနှင့် အပျို လူပျိုလုံးဝ ဖြစ်သည့်အချိန်ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်ရာ ပထမအချိန်သည် ယောက်ျား ကလေးများအဖို့ ဆဲ့သုံးနှစ်မှ ဆဲလေးနှစ်အထိ ဖြစ်၍ မိန်းကလေးများအဖို့ ဆဲ့နှစ်နှစ်မှဆဲ့သုံးနှစ်အထိ ဖြစ်၏။ ဒုတိယအချိန်မှာ ယောက်ျား ကလေးများအတွက် ဆဲ့ရှစ်နှစ်မှ နှစ်ဆဲ့ငါးနှစ်အထိ ဖြစ်၍ မိန်းကလေးများအတွက် ဆဲ့ခြောက်နှစ်မှ နှစ်ဆယ့် တစ်နှစ်အထိ ဖြစ်လေသည်။
ကလေးများသည် များသောအားဖြင့် လူပျိုဘော် အပျိုဘော် ဝင်စအချိန်၌ သူတို့၏ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည် အရပ်အမောင်း တို့သည် တစ်ရှိန်တည်း တိုးတက်လာကြ၏။ အချို့မှာ မသိ မသာ ထွားကြိုင်းလာတတ်သည်။ ယောကျ်းကလေးများကား ဤအရွယ်တွင် ခွန်အားဗလသိသိသာသာ ကောင်းလာ၍ ပခုံး နှင့်ရင်အုပ်ကျယ်ပြန့် လာပြီးလျှင် မိန်းကလေးများမှာမူ မိခင် လောင်းတို့ ပြည့်စုံအပ်သော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ ဖွံ့ဖြိုးလာ၍ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည် ထွက်လာပြီးလျှင် အလှကျက်သရေ တစ်မျိုး တက်လာလေသည်။
အထူးသဖြင့် လူပျိုဘော် အပျိုဘော်ဝင်လာသောအခါ လိင် နှင့်စပ်ဆိုင်သော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ ပြောင်းလဲသွားတတ် လေသည်။ ယောကျ်ကလေးများ၌ ပါးမုန်းမွေး၊ မုတ်ဆိတ်မွေး၊ ဂျိုင်းမွေးစသည်တို့ ပေါက်ရောက်လာ၍ ငယ်သံပျောက် ပြီးလျှင် ကြီးကောင်ဝင်သံပေါက်လာ၏။ လည်ပင်း၌ စလုပ် အနည်းငယ် ထွက်လာတတ်သည်။ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းသည် တစ်ရှိန် တည်း ကြီးထွားလာသောကြောင့် ခြေလက်ကိုးယိုးကားယားနှင့် မနေတတ်မထိုင်တတ် ရှိနေတတ်၏။ ကလေးကဲ့သို့ နေချင် သလို နေ၍ မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် သူတို့စိတ်တွင် ယခင်ကလို လွတ်လွတ်လပ်လပ် မရှိတော့ပြီဟု ထင်မြင်လာတတ်သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာ ပြောင်းလဲမှုများနှင့် လိုက်လျောညီစွာ နေတတ်ဖို့ များစွာ လိုလာ၏။
အသက် ငယ်ရွယ်စဉ်က အလွန်ဆော့တတ်သော ယောက်ျား ကလေးများပင် ကိုယ်အင်္ဂါလှုပ်ရှားမှုကို အပြု မများတော့ချေ။ လူကြီးစိတ် ဝင်နေသောကြောင့် ခုန်ပေါက်ပြေးလွှားမှုတို့ကို စိတ်ပါဝင်စားခြင်း မရှိတော့ပဲ တစ်ကိုယ်တည်း အေးအေး ဆေးဆေး ဆိတ်ငြိမ်ရာ၌ နေလိုစိတ်ရှိလာတတ်ကြသည်။ သူတို့ စိတ်အခြေအနေမှာလည်း ကလေးဘဝနှင့် လုံးဝ မတူတော့ချေ။ သဘာဝ၏အလှကို ကြည့်ရှုကာ သာယာနေထိုင်လို စိတ်များ၊ အတွေးအမြင်နယ်ချဲ့လိုစိတ်များ၊ ကိလေသာစိတ်များ တက်ကြွ နေတတ်ပြီးလျှင် သူတို့ကိုယ်ကို ဝတ်စား တန်ဆာတို့ဖြင့် လှပ တင့်တယ်အောင် ဆင်ပြင်၍ ရူပရုံဗန်းပြကာ အဖိုအမတို့၏ ရာဂစိတ်ကို ဆွလိုတတ်ကြ၏။ ယောက်ျားကလေးများက မိန်းကလေးများကိုသာ စိတ်ဝင်စားသကဲ့သို့ မိန်းကလေးများ ကလည်း ယောက်ျားကလေးများအပေါ်၌သာ အာရုံညွတ် နေ တတ်လေသည်။
အပျိုဘော်ဝင်စ မိန်းကလေးများသည် ယောက်ျားကလေးများ ထက်စော၍ အရပ်ထွက်ကာ ထွားကြိုင်းတတ် ကြသောကြောင့် အသက်ဆဲ့သုံးနှစ်လောက်ဆိုလျှင် ငယ်ရုပ်ပျောက်ကာ အနေ အထိုင် လုပ်ပုံကိုင်ပုံ စိတ်နေသဘောထားတို့မှာ လူကြီးဆံ သွားလေတော့၏။ အပျိုဘော်ဝင်ပြီဆိုလျှင်ပင် အရှက်၊ အကြောက်ကို နားလည်လာပြီ ဖြစ်သောကြောင့် စကားကို ရဲရဲ မပြောဝံ့တော့သည့်ပြင် ဖိုနှင့်ဆက်ဆံရမည့် အလုပ်များကိုလည်း ရဲရဲတင်းတင်း မလုပ်ဝံတော့ချေ။ သို့သော် ကိလေသာစိတ်များ သက်ဝင်စဖြစ်၍ ရှက်ရ၊ ကြောက်ရသည့်အထဲမှာပင် အဖိုကို တွေ့လျှင် မျက်နှာချင်း မဆိုင်ဝံ့သော်လည်း ချောင်းမြောင်းကာ ကြည့်ရှုလိုစိတ်၊ အာရုံငါးပါးကျင်းပကာ သွေးဆောင်လိုစိတ်များ ပေါ်ပေါက်နေတတ်ပေသည်။ အထူးသဖြင့် မိန်းကလေးများမှာ အပျိုပေါက်ကလေးများဖြစ်လာပြီဆိုလျှင် အာဝေဏိကဒုက္ခ ငါးပါးတွင် တစ်ပါးအဝင်ဖြစ်သည့် ဥတုလာရခြင်းသည် ရှေးဦးစွာ အပျိုဘဝကို ရောက်ကြောင်း ထင်ရှားစေသည်။ ထို ဒုက္ခကို ကညာပျိုများ ကိုယ်တွေ့ခံစားရသောအခါ ကလေးစိတ် လုံးလုံးမရှိတော့ပဲ တကယ့်လူကြီးပမာ သွားလာနေထိုင် ပြော ဆိုကြလေသည်။
အမေရိကန်ရေတပ်၏ တိုက်သင်္ဘောများ စာရင်း
(1) Indiana-class Battleships
In serviced : (1895-1919) အမေရိကန်ရေတပ်မတော်၏ ပထမဆုံး Battleship စာရင်းဝင် အတန်းအစားများဖြစ်ကာ တပ်တော်ဝင် ၃ စီးတည်ဆောက်အသုံးပြုခဲ့ပြီး အမည်များမှာ USS Indiana (BB-1)၊USS Massachusetts (BB-2) နှင့် USS Oregon (BB-3) တို့ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် ထိုသင်္ဘောများမှာ Coastal defense ကမ်းရိုးတန်းကာကွယ်ရေးအတွက် ပုံစံထုတ်ကာ ရည်ရွယ်တည်ဆောက်ထားသော စစ်သင်္ဘောများဖြစ်ကြပြီး ကမ်းဝေးပင်လယ်ပြာအဆင့် စစ်ဆင်နိုင်စွမ်း မရှိကြပေ။ စပိန်နှင့်ဖြစ်ပွားသောစစ်ပွဲများတွင် ပါဝင်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။
(2) USS Iowa (BB-4)
In serviced : (1897-1919) အမေရိကန်ရေတပ်မတော်၏ ပထမဆုံး ပင်လယ်ကမ်းဝေးသွား စစ်ဆင်နိုင်စွမ်းရှိသော တိုက်သင်္ဘောဖြစ်ကာ Class အတန်းအစားမသတ်မှတ်ဘဲ တစ်မျိုးတည်းသာ တည်ဆောက်အသုံးပြုခဲ့သည်။ စပိန်နှင့်ဖြစ်ပွားသော စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ပြီး ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် တပ်တော်ဝင်ဖျက်သိမ်းကာ ပစ်မှတ်သင်္ဘောအဖြစ်စမ်းသပ်ခံရ၍ နစ်မြုပ်သွားခဲ့သည်။
(3) Kearsarge-class Battleships
In serviced : (1900-1920)၂၀ ရာစုအဝင် ၁၉၀၀ ခုနှစ်များတွင် တပ်တော်ဝင်ခဲ့သော Pre-dreadnought အမျိုးအစား စစ်သင်္ဘောများဖြစ်ကြကာ ၂ စီးတည်ဆောက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ USS Kearsarge (BB-5)နှင့် USS Kentucky (BB-6) ဟုအမည်ပေး အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၀၇ မှ ၁၉၀၉ ခုနှစ်အတွင်း အမေရိကန်ရေတပ်မတော်၏ အင်အားကိုပြသသည့်အနေဖြင့် ကမ္ဘာပတ်လှည့်လည်ခဲ့သော Great White Fleet ရေတပ်သင်္ဘောအုပ်စုကြီးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
(4) Illinois-class Battleships
In serviced : (1900-1920) ဤတိုက်သင်္ဘောများသည်လည်း Pre-dreadnought အမျိုးအစားဝင်များဖြစ်ကြကာ နှောင်းပိုင်း အမေရိကန်တိုက်သင်္ဘောကြီးများတွင် အသုံးပြုခဲ့သော အမြောက်ပစ်စင် ပုံစံသစ်အား ပထမဆုံးတပ်ဆင်အသုံးပြုခဲ့သော တိုက်သင်္ဘောများဖြစ်ပေသည်။ အတန်းအစားတူ ၃ စီးတည်ဆောက်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ၎င်းတို့မှာ USS Illinois (BB-7)၊ USS Alabama (BB-8) နှင့် USS Wisconsin (BB-9) တို့ဖြစ်ကြသည်။
(5) Maine-class Battleships
In serviced : (1902–1920)Illinois Class များအပေါ်အခြေခံပြီး ထပ်မံတည်ဆောက်ခဲ့သော အမျိုးအစားဖြစ်ကာ ထိုခေတ်အခါက နောက်ဆုံးပေါ် သံချပ်ကာဖြစ်သည့် Cemented Armour များတပ်ဆင်ထားသည်။ အမြောက်စနစ်များ ပစ်အားမျာ ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။ USS Maine (BB-10)၊ USS Missouri (BB-11) နှင့် USS Ohio (BB-12) ဟူ၍ ၃ စီးတည်ဆောက်အသုံးပြုခဲ့သည်။
(6) Virginia-class Battleships
In serviced : (1906-1920) ဗာဂျီးနီးယားအတန်းအစား တိုက်သင်္ဘောများဟုခေါ်ဆိုသော အဆိုပါသင်္ဘောများသည် ပင်မ ၁၂ လက်မအမြောက်ပစ်စင်နှင့် ၈ လက်မအမြောက်ပစ်စင်တို့အား ၂ ဆင့်ထပ်တွဲပြီး တည်ဆောက်ထားသည့် ခပ်ဆန်းဆန်း တိုက်သင်္ဘောများဖြစ်ပေသည်။ အရေအတွက် ၅ စီးအထိတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ပင်မ ၁၂ လက်မအမြောက်ကြီးများပစ်ခတ်လျှင် ၈ လက်မအမြောက်မြား တပြိုင်နက်ပစ်ခတ်ရန် အဆင်မပြေသော ထိုဂဂျိုးဂဂျောင် အမြောက်ပစ်စင် ပုံစံစနစ်ကိုလည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းလဲခဲ့ရသည်။ တည်ဆောက်ခဲ့သော သင်္ဘောများမှာ USS Virginia (BB-13)၊ USS Nebraska (BB-14)၊ USS Georgia (BB-15)၊ USS New Jersey (BB-16) နှင့် USS Rhode Island (BB-17) တို့ဖြစ်ကြသည်။
(7) Connecticut-class Battleships
In serviced : (1906–1923) ယခင်တည်ဆောက်ခဲ့သော တိုက်သင်္ဘောများသည် တန်ချိန် ၁၄၀၀၀ ဝန်းကျင်သာရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအတန်းအစားများအား တန်ချိန် ၁၆၀၀၀ အထိ အရွယ်အစားတိုးပြီး တည်ဆောက်လာခဲ့သည်။ အမြောက်မြားကိုလည်း ၁၂ လက်မ၊ ၈ လက်မနှင့် ၇ လက်မအမြောက်အထိ စုံလင်စွာတပ်ဆင်လာခဲ့သည်။ အမျိုးတူ ၆ စီးတည်ဆောက်ခဲ့ကာ USS Connecticut (BB-18)၊ USS Louisiana (BB-19)၊ USS Vermont (BB-20)၊ USS Kansas (BB-21)၊ USS Minnesota (BB-22) နှင့် USS New Hampshire (BB-25) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထိုသင်္ဘောများသည် အဖျက်စွမ်းအားနှင့် သံချပ်ကာထုထည်ပိုမိုကြီးမားသည့် ဗြိတိသျှတို့၏ Dreadnought အမျိုးအစား HMS Dreadnought တပ်တော်ဝင်လာသော အချိန်တွင် အလိုလိုခေတ်ကုန်သွားခဲ့ပေသည်။ သို့သော်လည်း သူနှင့်သူ့ရှေ့မှ တည်ဆောက်ခဲ့သော အတန်းအစားများသည် ပထမကမ္ဘာစစ်အထိ အမေရိကန်ရေတပ်မတော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။
(8) Mississippi-class Battleships
In serviced : (1908-1914) ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းကာလများသည် အမေရိကန်ရေတပ်မတော်၏ နည်းဗျူဟာပရိယာယ်၊တိုက်သင်္ဘောကြီးများ၏ ဒီဇိုင်းပုံစံအယူအဆများ စမ်းသတ်ပြောင်းလဲမှုအများဆုံးကာလများ ဖြစ်ကြသည်။ ပြီးခဲ့သောရှေ့မျိုးဆက် တိုက်သင်္ဘောများသည် အမေရိကန်တို့၏ စပိန်နှင့်ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ပွဲ၊ မက္ကဆီကိုတော်လှန်ရေးစစ်ပွဲ အတွေ့အကြုံတို့ကိုအခြေခံကာ တည်ဆောက်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ယခု Mississippi class များတည်ဆောက်နေဆဲကာလတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရုရှား-ဂျပန်စစ်ပွဲကြောင့် ရေကြောင်းတိုက်ပွဲအယူအဆသစ်များလည်း ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တည်ဆောက်နေဆဲ ထိုသင်္ဘောများအပေါ်တွင် ပြောင်းလဲလာသော နည်းဗျူဟာအယူအဆများကို အသုံးချတည်ဆောက်ခဲ့ပေသည်။ သို့သော် မစ္စစပီတိုက်သင်္ဘောများသည် ရေတပ်ဘတ်ဂျတ်လျှော့ချခဲ့သောကြောင့် အခြားတည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သော တိုက်သင်္ဘောများထက် အရွယ်အစားသေးငယ်ပြီး စစ်ဆင်နိုင်မှုအကာအဝေးနည်းပါးခဲ့ကာ ၂ စီးသာ တည်ဆောက်ခဲ့သည်၊ ၎င်းတို့မှာ USS Mississippi (BB-23) နှင့် USS Idaho (BB-24) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဒရက်နော့ တိုက်သင်္ဘောကြီးများခေတ်ရောက်လာသောအခါ ထိုသင်္ဘောများအား ဂရိနိုင်ငံသို့ရောင်းချလိုက်ပြီး ဂရိရေတပ်မတော်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအထိ အသုံးပြုခဲ့သည်။
(10) Delaware-class Battleships
In serviced : (1910-1923) အမေရိကန်ရေတပ်မတော်၏ ပထမဆုံးတန်ချိန် ၂၀၀၀၀ ကျော်သော တိုက်သင်္ဘောကြီးများအဖြစ် Delaware-class များကို စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ယခင်တည်ဆောက်ခဲ့သော စစ်သင်္ဘောများ၏ အမြန်နှုန်းသည် ၁၈ နော့(kn) သာအများဆုံးရှိခဲ့သော်လည်း တိုးတက်လာသော အင်ဂျင်နည်းပညာများကြောင့်ယခုအတန်းစားများတွင် ၂၁ နော့(kn) အထိရရှိလာခဲ့သည်။ ပင်မအမြောက်မြားနှင့်ပစ်စင်အရေအတွက်ကိုလည်း ၁၂ လက်မအမြောက် ၂ လက်တွဲပစ်စင် ၅ စုံအထိတပ်ဆင်လာခဲ့သည်။ အမျိုးအစားတူ ၂ စီးတည်ဆောက်ခဲ့ကာ USS Delaware (BB-28) နှင့် USS North Dakota (BB-29) တို့ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ ပထမကမ္ဘာစစ်သို့ဝင်ရောက်လာသောအခါတွင် USS Delaware အား အမေရိကန်ရေတပ် (Atlantic Fleet)အတ္တလန်တစ်ရေတပ်ဖွဲ့လက်အောက်ရှိ (Battleship Division Nine)အမှတ် ၉ တိုက်သင်္ဘောအုပ်စုတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စေခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှရေတပ်မတော်၏ Grand Fleet စုပေါင်းရေတပ်မတော်သို့ တွဲဖက်တာဝန်ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။ မဟာမိတ်ရေယာဉ်စု ကွန်ဗွိုင်းများအား လိုက်ပါစောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် ဂျာမန် High seas ပင်မရေတပ်တော်စုအား ပိတ်ဆို့ခြင်းတာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
(11) Florida-class Battleships
In serviced : (1911-1944) ပထမဆုံး Steam turbine အင်ဂျင်စသုံးခဲ့သော တိုက်သင်္ဘောအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး Delaware class များထက်အနည်းငယ်ကြီးမားလာကာ ပုံစံချင်းဆင်ကြသည်။ ထိုအမျိုးအစား ၂ စီးတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး USS Florida (BB-30) နှင့် USS Utah (BB-31) ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ ၂ စီးစလုံး ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးသောအခါ USS Florida သည် ထိုစဉ်က အမေရိကန်သမ္မ္မတဝီလ်ဆင်၏ ပြင်သစ်သို့ ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်များ ဆွေးနွေရန်သွားရောက်သည့် ခရီးစဉ်အား ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ USS Utah ကိုမူ လေကြောင်းရန်ကာလေ့ကျင့်ရေး သင်္ဘောအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၁၉၄၁ ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်နေ့တွင် ပုလဲဆိပ်ကမ်း၌ ဂျပန်တို့၏ ဗုံးကြဲနှစ်မြုပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။