cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကင်ဆာရောဂါ
ရောဂါဖြစ်ပွားရခြင်းအကြောင်းများ
ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုကို ရောဂါလက္ခဏာများ၏ အခြေခံ သို့မဟုတ် ဓာတ်မှန်ပညာဖြင့် စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်များကို ကြည့်၍ အရိပ်အမြွက်သိရှိနိုင်သည်။ သို့သော် ပြီးပြည့်စုံသော ကင်ဆာရောဂါ ရှိမရှိကို အကဲဖြတ်ရန်အတွက် နမူနာ အသားစစစ်ဆေးခြင်းကို အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့် စေ့စပ်သေချာစွာ စစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်။ ကင်ဆာရောဂါ အများစုမှာ ကုသနိုင်သည်။ ဖြစ်နိုင်သော ဆေးကုသခြင်းများတွင် ကင်ဆာဆေးသွင်းပြီး ကုသခြင်း၊ ဓာတ်ရောင်ခြည်ပေးကုသခြင်းနှင့် ခွဲစိတ် ကုသခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ကင်ဆာရောဂါအမျိုးအစားနှင့် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု အတိမ်အနက်ပေါ် မူတည်ပြီး ရောဂါအခြေအနေကြိုတင်ခန့်မှန်းချက် ပေးနိုင်သည်။ ကင်ဆာရောဂါသည် အသက်အရွယ်မရွေး ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း အနည်းငယ်သော ကင်ဆာရောဂါ အမျိုးအစားများမှာ ကလေးများတွင် ပိုမိုဖြစ်တတ်ပြီး ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု ယေဘုယျ အန္တရာယ်မှာ အသက်ကြီးသည်နှင့်အမျှ တိုးလာသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် တကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာအရ လူသားများ သေဆုံးသည့် အကြောင်းရင်းများထဲမှ ၁၃% (လူသန်းပေါင်း ရ.၉သန်း)မှာ ကင်ဆာရောဂါကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲ နိုင်ငံများတွင် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သည်အထိ နေထိုင်သောသူ ပိုမိုများပြားလာပြီး နေထိုင်မှုပုံစံများ ပြောင်းလဲလာသောကြောင့် ဖြစ်ပွားနှုန်းများမှာ မြင့်တက်လာလျက် ရှိသည်။
အမျိုးအစား
အကျိတ်နှင့်တူသော ဆဲ(လ်) အမျိုးအစားအရ ကင်ဆာရောဂါများကို အမျိုးအစား ခွဲခြားထားသည်။ ထို့ကြောင့် အကျိတ်ဖြစ်ရခြင်းအကြောင်းရင်းဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ ဤအမျိုးအစားများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-
ရောဂါစစ်ဆေးသတ်မှတ်ခြင်း
ကင်ဆာရောဂါအများစုကို ဖြစ်ပေါ်လာသော ရောဂါလက္ခဏာများ သို့မဟုတ် ပြတ်သားစွာ စစ်ဆေးခြင်းတို့အားဖြင့် ရှေးဦးစွာ သတိပြုမိတတ်သည်။ ဤအချက်များထဲမှ တစ်ခုမျှသည် ပြီးပြည့်စုံသော ရောဂါသတ်မှတ်ခြင်းကို မဖြစ်စေပါ။ ပြီးပြည့်စုံသော ရောဂါစစ်ဆေးသတ်မှတ်ခြင်းသည် ကင်ဆာနှင့် အခြားရောဂါများကို အကဲဖြတ်ရာတွင် အထူးကျွမ်းကျင်သော ရောဂါဗေဒပညာရှင်၏ ယူဆချက် အမြဲလိုအပ်သည်။ ကင်ဆာရှိနိုင်သည်ဟု သံယယရှိသော လူများကို ဆေးပညာဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်းများ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် စုံစမ်းဖော်ထုတ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် အများအားဖြင့် သွေးစစ်ခြင်းများ၊ ဓာတ်မှန်များ၊ ဆေးဓာတ်မှန် (CT စကဲ(န်)) စစ်ဆေးခြင်းများနှင့် အစာအိမ်လမ်းကြောင်းကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့်စစ်ဆေးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
ရောဂါဗေဒ
အကြောင်းရင်း အမျိုးမျိုးကြောင့် ကင်ဆာရောဂါရှိနိုင်သည်ဟု သံသယဖြစ်နိုင်သော်လည်း အသက်အန္တရာယ်ရှိစေသောကင်ဆာရောဂါအများစုအတွက် ပြီးပြည့်စုံသော ရောဂါသတ်မှတ်ခြင်းကို ရောဂါဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးက ကင်ဆာဆဲ(လ်)များကို အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့် လေ့လာစစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် အတည်ပြုရမည်။ အသားစစစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ကုသခြင်း တစ်ခုမှ တစ်ရှူးကို ရရှိနိုင်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်း အတော်များများ (အရေပြား၊ ရင်သား သို့ဟုတ် အသည်းကဲ့သို့) မှ အသားစစစ်ဆေးခြင်းကို ဆရာဝန်၏ ရုံးခန်းတွင် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ အခြားအစိတ်အပိုင်းများမှ အသားစစစ်ဆေးခြင်းကို ခွဲစိတ်ခန်းထဲတွင် မေ့ဆေးပေးပြီး ခွဲစိတ်ကုသမှု ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။
ရောဂါဗေဒပညာရှင်က ပြုလုပ်သော တစ်ရှူးမှ ရောဂါစစ်ဆေးသတ်မှတ်ခြင်းတွင် တိုးပွားလာသော ဆဲ(လ်)အမျိုအစား၊ ၎င်း၏ ရောဂါဖြစ်ပွားမှု အဆင့်၊ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ ပုံမမှန်မှုများနှင့် အကျိတ်၏ အခြား သွင်ပြင်လက္ခဏာများကို ဖော်ပြထားသည်။ ဤအချက်အလက်များသည် လူနာအတွက် ရောဂါကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်ကို အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် အကောင်းဆုံး ကုသမှုကို ရွေးချယ်ရန်လည်း အသုံးဝင်သည်။ ဆိုက်တိုဂျဲန်နတစ် နှင့် အင်မျူနိုဟစ္စတိုခမ်မစ်ထရီ တို့သည် ရောဂါဗေဒပညာရှင်က တစ်ရှူးနမူနာကို စစ်ဆေးနိုင်သော အခြားနည်းလမ်းများဖြစ်သည်။ ဤစစ်ဆေးခြင်းများသည် ကင်ဆာဆဲ(လ်)များတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော မော်လီကျူးအပြောင်းအလဲများ (မျိုးဗီဇများ ပြောင်းလဲမှု၊ မျိုးရိုးဗီဇများ ပူးပေါင်းမှု၊ နှင့် ခရိုမိုဆုန်း အရေအတွက် အပြောင်းအလဲများ စသည်)အကြောင်း အချက်အလက်များကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် နောင်ဖြစ်နိုင်လာနိုင်သော ကင်ဆာရောဂါ(ရောဂါကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်) ပြုမူပုံနှင့် အကောင်းဆုံး ကုသမှုကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။
စစ်ဆေးခြင်း
ရောဂါစစ်ဆေးခြင်းတွင်ပြုလုပ်သော ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ဆေးပညာဆိုင်ရာ သင်္ကေတများအားဖြင့် အကဲဖြတ်ရန် အားထုတ်မှုများနှင့် မတူကွဲပြားစွာ၊ ကင်ဆာရောဂါ စစ်ဆေးခြင်းတွင် မည်သည့် သတိထားမိဖွယ်ရာ ရောဂါလက္ခဏာများ မပေါ်ပေါက်မီအချိန်ကပင် ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိရန် အားထုတ်မှုများ ပါဝင်သည်။ စစ်ဆေးခြင်းတွင် ခန္ဓာကိုယ် စမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်း၊ သွေး သို့မဟုတ် ဆီး စစ်ဆေးခြင်းများနှင့် ဆေးပညာဆိုင်ရာ ပုံရိပ်ဖမ်းခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။
ကင်ဆာရောဂါ စစ်ဆေးခြင်းသည် အချို့သော ကင်ဆာရောဂါအမျိုးအစားများအတွက် လက်ရှိတွင် မဖြစ်နိုင်ပါ။ စစ်ဆေးမှုများ ရှိလျှင်လည်း ဤစစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်ရန် လူတိုင်းကို ထောက်ခံချက် မပေးပါ။ လူအများနှင့်ဆိုင်သော စစ်ဆေးခြင်း သို့မဟုတ် လူအစုအဝေး စစ်ဆေးခြင်း သည် လူတိုင်းကို စစ်ဆေးခြင်းဖြစ်သည်။ ရွေးချယ် စစ်ဆေးခြင်းမှာ မိသားစုထဲတွင် ကင်ဆာဖြစ်ပွားမှု ရာဇဝင်ရှိသော သူများကဲ့သို့ ကင်ဆာရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ များသောသူများကို စစ်ဆေးခြင်း ဖြစ်သည်။
အကြံပေးချက်များ
အမေရိကန် တားဆီးကာကွယ်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများ အထူးအဖွဲ့(USPSTF) သည် လိင်မှုအဆက်အဆံရှိပြီး သားအိမ်ဝရှိသော အမျိုးသမီးများကို အသက် ၆၅နှစ် တိုင်အောင် သားအိမ်ဝကင်ဆာ စစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်ပါရန် တိုက်တွန်း အကြံပေးထားသည်။၎င်းတို့က အမေရိကန်တို့ကို အသက် ၅၀ မှစ၍ ၇၅နှစ်အထိ မစင်ထဲရှိ မမြင်လွယ်သော သွေး ကို စစ်ဆေးခြင်း၊ ဆစ်မွိုင်ဒိုစကုပ်ဟုခေါ်သောမှန်ပြောင်း သို့မဟုတ်ကိုလိုနိုစကုပ်ပီဟုခေါ်သော မှန်ပြောင်းတို့ဖြင့်အူမကြီးကင်ဆာဖြစ်ပွားမှုရှိမရှိကို စစ်ဆေးရန်အကြံပြုသည်။ အသက် ၇၅နှစ်အောက်အမျိုးသားများတွင်အရေပြားကင်ဆာ၊ခံတွင်းကင်ဆာ၊ အဆုတ်ကင်ဆာ၊သို့မဟုတ် ဆီးကြိတ်ကင်ဆာတို့ကို စစ်ဆေးခြင်းအတွက် တိုက်တွန်းရန် သို့မဟုတ် ဆန့်ကျင်ရန် လုံလောက်သော အထောက်အထား မရှိပေ။ အသက် ၇၅နှစ်အထက် အမျိုးသားများတွင် ဆီးအိမ်ကင်ဆာ၊ ဝှေးစေ့ ကင်ဆာ၊သားဥအိမ် ကင်ဆာ၊သရက်ရွက်ကင်ဆာ၊သို့မဟုတ် ဆီးကြိတ်ကင်ဆာတို့ကို အချိန်မှန် စစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်ရန် ထောက်ခံချက်မပေးပါ။
USPTF သည် အသက် ၅၀မှ ၇၄ အတွင်းရှိသူများကို နှစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ရင်သားကင်ဆာအတွက် မန်မိုဂရပ်ဖီ ခေါ် ရင်သားကို ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း ဖြင့် စစ်ဆေးရန် ထောက်ခံထားသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့သည် ရင်သားကို မိမိဘာသာစစ်ဆေးခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ ရင်သားစမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းကိုလည်းကောင်း အကြံမပေးပါ။ 2009 Cochrane ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း က ရင်သားကင်ဆာ စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ မန်မိုဂရပ်ဖီဖြင့် အချိန်မှန် စစ်ဆေးခြင်းသည် အကောင်းထက် အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း အနည်းငယ်ကွဲပြားစွာ ကောက်ချက်ချထားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အစာအိမ်ကင်ဆာ ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း များခြင်းကြောင့် ၎င်းတို့က ဖိုတိုဖလူအိုရိုဂရပ်ဖီကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် အစာအိမ်ကင်ဆာရောဂါကိုစစ်ဆေးသည်။
မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်း
အချို့သော ကင်ဆာရောဂါများ ဖြစ်ပွားရန် အလားအလာများသော လူများအတွက် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်းကို ပြုလုပ်ရန် ထောက်ခံချက်ပေးထားသည်။ဤမျိုးရိုးဗီဇပြောင်းလဲခြင်းကို သယ်ဆောင်သူများသည် ၎င်းတို့၏ နောက်ဆက်တွဲ အန္တရာယ်ကို လျှော့ချရန်အတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ ကင်ဆာဆေးဖြင့်တားဆီးကာကွယ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် တားဆီးကာကွယ်သော ခွဲစိတ်ကုသခြင်းတို့ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။
ရောဂါကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်
ကင်ဆာသည် သေစေလောက်သောရောဂါတစ်ခုအဖြစ် နာမည်ရသည်။ အားလုံးခြုံငုံကြည့်ပါက ကင်ဆာအတွက် ကုသမှုခံယူသော လူနာတစ်ဝက်ခန့်မှာ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ရှူးများသို့ ပျံ့နှံ့နေသောကင်ဆာ (ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ရှူးများသို့ ကျူးကျော်ပျံ့နှံ့ခြင်း မရှိသော ကနဦးအဆင့် ကာစီနိုမာ နှင့် မှဲ့ကင်ဆာမဟုတ်သော အရေပြားကင်ဆာများ မပါဝင်ပါ)ကြောင့် သို့မဟုတ် ၎င်းအားကုသမှုကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးရသည်။ သို့ရာတွင် အသက်ရှင်သည့်နှုန်းမှာ ကင်ဆာအမျိုးအစားကိုလိုက်၍ အခြေခံအားဖြင့် လူနာအားလုံးအသက်ရှင်သည် မှသည် လူနာတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ အသက်ရှင်ခြင်းမရှိသည့် အခြေအနေအထိ အမျိုးမျိုးရှိကာ သိသာစွာကွဲပြားပါသည်။
ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ
အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများမှာ ကင်ဆာပြန်လည်ဖြစ်ပွားမှု မရှိကြောင်း သေချာစေရန်၊ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလျက် ရှိသော ကင်ဆာနှင့်ပတ်သက်နေသည့် အခြေအနေများကို ထိန်းချုပ်ရန်နှင့် ကင်ဆာရောဂါ အသစ်များကို စစ်ဆေးရန်တို့ အတွက် ပုံမှန်ဆေးစစ်ခြင်းများ ခံယူဖို့ အများအားဖြင့် လိုအပ်ပါသည်။ ကင်ဆာမှ ရှင်သန်ကျန်ရစ်သူများတွင် ပထမကင်ဆာကို ကြာရှည်စွာကုသပြီးသည့် အခါတွင်တောင်မှ အခြား အရေးကြီးကင်ဆာ ပေါ်ပေါက်ကြီးထွားလာဖို့ ပုံမှန်ရှိသောအန္တရာယ်၏ နှစ်ဆနီးပါး ရှိသည်။ အချို့သော အရေးဆိုသူများက စာဖြင့်ရေးသားထားသည့် စာရွက်စာတမ်းများဖြစ်သည့် အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသော ရောဂါစစ်ဆေးချက်၊ ယခင် ကုသမှုများအားလုံးနှင့် ထောက်ခံချက်ပြုထားသော ကင်ဆာစစ်ဆေးခြင်းများအားလုံးနှင့် အခြားသော အနာဂတ် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်ချက်များ ပါဝင်သော “အသက်ရှင်သန် ကျန်ရစ်သူများအတွက် စောင့်ရှောက်ခြင်း အစီအစဉ်များ”ကို အသက်ရှင်သန် ကျန်ရစ်သူများနှင့် ၎င်းတို့၏ အနာဂတ်တွင် ကျန်းမာရေး ပြုစုစောင့်ရှောက်သူများ လိုအပ်မည့် ကျယ်ပြန့်သော ဆေးကုသမှုဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်တို့ကို စုစည်းခြင်းအနေဖြင့် အားပေးမြှင့်တင်ကြသည်။
အဆင့်ဆင့်တိုးတက်လျက်ရှိသော၊ ပျံ့နှံ့လျက်ရှိသော သေစေလောက်သည်အထိ ဆိုးရွားသော ရောဂါသည် ကင်ဆာလူနာ၏ ဘဝနေထိုင်မှုအရည်အသွေးကို ထိခိုက်စေပြီး၊ သာမန်အစဉ်အလာ ပုံစံဖြစ်သော ကင်ဆာဆေးသွင်း ကုထုံးအပါအဝင် ကင်ဆာကုသမှုအချို့တွင် ပြင်းထန်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ရှိသည်။ ကင်ဆာ ပျံ့နှံ့သည့် အဆင့်များတွင် လူနာအများအပြားသည် မိသားစုဝင်များနှင့် မိတ်ဆွေသူငယ်ချင်းများအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိနေသော ကျယ်ပြန့်လှသည့် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှု ခံယူဖို့လိုအပ်ပါသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကုသမှုခံယူသည် ဖြစ်စေ၊ မယူသည်ဖြစ်စေ လျော့ပါးသက်သာစေသော ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုသည် လူနာ၏လက်ရှိ ဘဝနေထိုင်မှု အရည်အသွေးကို တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ နာတာရှည်ဆေးရုံ အစီအစဉ်များသည်လည်း လူနာများအား အထူးသဖြင့် နောက်ဆုံးအဆင့်အခြေအနေ မမာမကျန်းဖြစ်နေသော လူနာတစ်ယောက်က ကင်ဆာရောဂါ ကုသရန်အတွက် ရည်ရွယ်သော နောက်ထပ်ဆေးကုသမှု ခံယူရန် ငြင်းဆန်သောအခါ အလားတူပင် ကူညီပါသည်။ ဝန်ဆောင်မှုပုံစံ နှစ်မျိုးစလုံးသည် အိမ်တွင်ကျန်းမာရေး သူနာပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် ယာယီပြုစုစောင့်ရှောက်ခြင်းတို့ကို ပေးပါသည်။
အချိန်တို သို့မဟုတ် အချိန်ကြာရှည်စွာ အသက်ရှင်သန်မှုအား ခန့်မှန်းခြင်းသည် ခက်ခဲပြီး အကြောင်းရင်း များစွာအပေါ်တွင် မူတည်နေပါသည်။ အရေးအကြီးဆုံး အကြောင်းရင်းများမှာ ကင်ဆာအမျိုးအစား တစ်ခုချင်းအလိုက်နှင့် လူနာ၏အသက်၊ ယေဘုယျ ကျန်းမာရေးအခြေအနေတို့ ဖြစ်သည်။ ရောဂါဝေဒနာနှင့် ယှဉ်တွဲနေသော ကိုယ်စိတ်အနေပျက်ပြား ချောက်ချားခြင်းအများအပြား ရှိနေသော ဆေးပညာအရ ထိခိုက်လွယ်သော လူနာများသည် ကျန်းမာသော လူနာများထက် အသက်ရှင်သန်မှုနှုန်း နည်းပါးပါသည်။ အသက်နှစ်တစ်ရာရှိသောသူ တစ်ယောက်သည် ကုသမှုအောင်မြင်လျှင်တောင်မှ ငါးနှစ် ရှင်သန်နေနိုင်ဖွယ် မရှိပါချေ။ ဘဝနေထိုင်မှု အရည်အသွေးမြင့်မားကြောင်း ပြောဆိုသော လူနာများသည် ပိုမိုကြာရှည်စွာ အသက်ရှင်နေရတတ်သည်။ ကင်ဆာကုသမှုနှင့်/သို့မဟုတ် ရောဂါတိုးတက်လာမှုများမှနေ၍ ၎င်းတို့၏ ဘဝနေထိုင်မှု အရည်အသွေးများကို ကျစေပြီး ၎င်းတို့၏ ဘဝနေထိုင်မှု သက်တမ်းအရေအတွက်ကိုပါ လျော့နည်းစေသည့် အဓိက စိတ်ပျက်အားလျော့မှုဖြစ်စေသော ကစဉ့်ကလျားဖြစ်ခြင်းနှင့် အခြားသော ရောဂါအသစ်ထပ်တိုးခြင်းများသည် ဘဝနေထိုင်မှုအရည်အသွေး နိမ့်ကျသောသူများအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်နိုင်သည်။
ထို့အပြင် ရောဂါကြိုတင်ခန့်မှန်းချက် အဆိုးဆုံးကိုရရှိသော လူနာများသည် ၎င်းတို့၏အခြေအနေမှာ သေနိုင်ဖွယ်ရာရှိသည်ဟု အမှန်အတိုင်း လေ့လာမိသောကြောင့် စိတ်ပျက်အားလျော့မှု ခံစားနိုင်သည် သို့မဟုတ် ဘဝနေထိုင်မှုအရည်အသွေး နိမ့်ကျကြောင်းပြောဆိုနိုင်သည်။ ရွှင်လန်းစွာဖြင့်၊ အကောင်းဘက်ကရှုမြင်တတ်သော သဘောထားနှင့် “တိုက်ပွဲအောင်မြင်”ဖို့ စိတ်ဆုံးဖြတ်ထားသော “တိုက်ခိုက်သူ” တစ်ဦးအဖြစ် ပြုမူလုပ်ဆောင်ရန် လူမှုရေးအရ ပြင်းထန်သော ဖိအားများရှိသော်ငြားလည်း၊ ပင်ကိုစရိုက် ထူးခြားချက်များမှာ အသက်ရှင်သန်မှုနှင့် ဆက်စပ်မှုမရှိပါချေ။
ရောဂါဖြစ်ပွားပျံ့နှံ့ခြင်း
၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ကင်ဆာရောဂါ ခန့်မှန်းခြေ ၁၂.၇ သန်းမျှကို ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး (မှဲ့ကင်ဆာ မဟုတ်သော အရေပြားကင်ဆာများနှင့် အခြားပြန့်ပွားမှုမရှိသော ကင်ဆာများ မပါဝင်ပါ) ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် လူဦးရေ ၇.၆ သန်း သေဆုံးခဲ့ရသည်။ အဖြစ်အများဆုံးမှာ - အဆုတ်ကင်ဆာ (သေဆုံးမှုပေါင်း ၁.၃ သန်း)၊ အစာအိမ်ကင်ဆာ (သေဆုံးမှုပေါင်း ၈၀၃,၀၀၀)၊ အူနှင့်ပတ်သက်သော ကင်ဆာ (သေဆုံးမှုပေါင်း ၆၃၉,၀၀၀)၊ အသည်းကင်ဆာ (သေဆုံးမှုပေါင်း ၆၁၀,၀၀၀)နှင့် ရင်သားကင်ဆာ (သေဆုံးမှုပေါင်း ၅၁၉,၀၀၀)တို့ ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် သေဆုံးမှုအားလုံး၏ ခန့်မှန်းခြေ ၁၃%အတွက် ကင်ဆာများသည် အုပ်စုတစ်ခုအနေဖြစ် ပါဝင်သည်။ဤသည်မှာ ပြန့်ပွားတတ်သော ကင်ဆာကို ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် သေဆုံးမှု၏အကြောင်းရင်းအဖြစ် ဦးဆောင်စေပြီး၊ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ဒုတိယအကြောင်းရင်း ဖြစ်စေသည်။ သေဆုံးမှုတစ်ဝက်ကျော်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများမှ ဖြစ်သည်။
အဓိကအားဖြင့် အသက်ကြီးရင့်လာသော လူဦးရေနှင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် နေထိုင်မှုပုံစံ အပြောင်းအလဲများကြောင့် ကမ္ဘာအနှံ့ ကင်ဆာဖြစ်ပွားနှုန်းမှာ တိုးတက်လာလျက်ရှိသည်။ ကင်ဆာပေါ်ပေါက်ဖြစ်ပွားမှုအတွက် သိသာထင်ရှားဆုံး အန္တရာယ်အကြောင်းရင်းမှာ အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ကင်ဆာရောဂါမှာ အသက်အရွယ်မရွေး တိုက်ခိုက်လာနိုင်သော်လည်း၊ ပြန့်ပွားတတ်သော ကင်ဆာရောဂါရှိကြောင်း ရောဂါဖော်ထုတ်ခံရသည့်သူ အများစုမှာ အသက် ၆၅နှစ်အထက် အရွယ်များဖြစ်သည်။ ကင်ဆာသုတေသီ ရောဘတ် အေ ဝိန်းဘတ်ဂ် က “အကယ်၍ ကျွန်ုပ်တို့ အသက်ရှည်ရှည် နေရလျှင်တောင်မှ၊ အနှေးနှင့်အမြန်ဆိုသလို ကင်ဆာရောဂါ ရနိုင်သည်"ဟု ဆိုသည်။ အသက်ကြီးရင့်လာခြင်းနှင့် ကင်ဆာရောဂါတို့အကြား ဆက်စပ်မှုအချို့သည် အသက်ကြီးရင့်လာသောကြောင့် ဘဝအသက်တာ တစ်လျှောက် DNA တွင် အမှားအယွင်းများ တိုးပွားများပြားလာခြင်းနှင့် အကျိတ်များဖွဲ့စည်းမှုစနစ်တွင် အသက်နှင့် စပ်ဆိုင်သော အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်လာခြင်းဖြင့် ရောဂါတားဆီးမှုစနစ် တဖြည်းဖြည်းယိုယွင်းလာခြင်းနှင့် စပ်ဆိုင်သည်ဟု မှတ်ယူရသည်။
ကင်ဆာရောဂါဖြစ်ပွားမှု တိုးမြင့်လာခြင်းအခြေအနေ
တဖြည်းဖြည်းချင်း ကြီးထွားလာတတ်သော ကင်ဆာအချို့တို့မှာ အထူးသဖြင့် အဖြစ်များပါသည်။ ဥရောပနှင့် အာရှတို့ရှိ သေဆုံးခြင်းအကြောင်းကို သိရှိရန် အလောင်းကိုခွဲစိတ်စစ်ဆေးခြင်း လေ့လာမှုများက ၃၆% သော လူများသည် ယင်းတို့သေဆုံးသည့်အချိန်တွင် ရောဂါရှာဖွေမှု ပြုထားခြင်းမရှိသည့် အန္တရာယ်မရှိသော လည်ပင်းကြီးကင်ဆာ ခေါ် သိုင်းရွိုက်ကင်ဆာရှိနေကြပြီး၊ အမျိုးသား ၈၀% မှာ အသက် ၈၀ တွင် ပရောစတိတ်ကင်ဆာ ခေါ် ဆီးကြိတ် ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားသည်ကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ဤကင်ဆာများမှာ တစ်ခါတစ်ရံ အလွန်ပင်သေးငယ်၍ လူပုဂ္ဂိုလ်အား သေစေလောက်ခြင်း မရှိပေ။ ယင်းတို့ကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်းမှာ ဆေးကုသ ပြုစုမှုအတွက် အသုံးကျခြင်းထက် တသက်တာလုံးတွင် လက္ခဏာနှင့် အန္တရာယ်ပေးခြင်းတို့ မရှိသည့်ရောဂါကို မလိုအပ်ပဲ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခြင်းအဖြစ် ကိုယ်စားပြုနေပေသည်။ ကလေးအရွယ်တွင်ဖြစ်လေ့ရှိသည့် ကင်ဆာသုံးမျိုးမှာ လူကီးမီးယားခေါ် သွေးကင်ဆာ (၃၄%)၊ဦးနှောက်အကျိတ်ကင်ဆာ(၂၃%)နှင့်တက်စေ့ကင်ဆာ(၁၂%)တို့ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ၁၉၇၅ ခုနှင့် ၂၀၀၂ ခုနှစ်အကြားတွင် နှစ်စဉ် ကလေးအရွယ် ကင်ဆာဖြစ်နှုန်းမှာ ၀.၆% တိုးမြင့်လာလျက်ရှိပြီး၊ ဥရောပတိုက်တွင် ၁၉၇၈ ခုနှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ်အကြား နှစ်စဉ် ၁.၁% တိုးမြင့်လာလျက် ရှိပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်ဆာရောဂါ
အသွင်ပြောင်းကျောက်
အသွင်ပြောင်းကျောက် ဆိုသည်မှာ လက်ရှိကျောက်အမျိုးအစားများ အသွင်ပြောင်းခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကျောက်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ကျောက်အမျိုးအစား များသည် အပူချိန်နှင့် ဖိအား (၁၅၀ ဒီဂရီမှ ၂၀၀ ဒီဂရီ ထက်မြင့်သော အပူချိန်နှင့် ၁၅၀၀ ဘားထက်များသော ဖိအား) တို့ကြောင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲမှုမျိုး ဖြစ်ပေါ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အသွင်ပြောင်းသော ကျောက်မျိုးမှာ မီးသင့်ကျောက်၊ အနည်ကျကျောက် သို့မဟုတ် အလွန်အိုမင်းနေသော အသွင်ပြောင်းကျောက်တို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေလွှာတွင် အသွင်ပြောင်းကျောက်များကို အများဆုံးတွေ့ရပြီး အသွင်အပြင်နှင့် ဓာတ်နှင့် သတ္တုပါဝင်မှုတို့အပေါ်မူတည်၍ အမျိုးမျိုး အစားစား ခွဲခြားနိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့မြေလွှာ၏ အောက် နက်ရှိုင်းသော နေရာတွင် ရှိနေခြင်း တစ်ခုတည်းနှင့်ပင် အထက်ရှိ ကျောက်လွှာတို့မှ မြင့်မားသော အပူချိန် နှင့် ဖိအားတို့ကြောင့် အသွင်ပြောင်းကျောက်အဖြစ် ပြောင်းလဲလာနိုင်သည်။
အောင်ကြည်
ဦးအောင်ကြည်သည် အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ် ဖြစ်ပြီး အလုပ်သမား ဝန်ကြီး၊ ဆက်ဆံရေး ဝန်ကြီး၊ လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီး၊ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဦးအောင်ကြည်သည် ၂၀၁၄ ဇူလိုင် ၂၉ တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၃ ရက်နေ့တွင် သမ္မတဦးထင်ကျော်မှ အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ပြီး တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။
ထင်ရှားလာခြင်း
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်မှ ပြောကြားလိုသည် အချက်များကို ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့ဆုံပြီး ပြောဆိုဆက်ဆံရန် ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ သံဃာ့လှုပ်ရှားမှု အပြီး တစ်လအကြာတွင် ဆက်ဆံရေး ဝန်ကြီး ဟူသော ဝန်ကြီးရာထူးအသစ်ကို အမည်ပေးကာ ထိုစဉ်က အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန ဒုဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဦးအောင်ကြည် ကိုခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးအောင်ကြည်သည် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ဝင်များအနက် ပြဿနာရပ်များကို ကျိုးကြောင်းဆီလျော်စွာ ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်း တတ်သူအဖြစ် ပြောဆိုခြင်းခံရသူဖြစ်ပြီး အိုင်အယ်အို၊ ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ အစည်းများ နှင့်ပတ်သက်သည် ကိစ္စရပ်များကို ဆက်သွယ်ဖြေရှင်းရာတွင် အခြားသော စစ်ဗိုလ်ချုပ်များထက် နားလည်မှုရှိသူ၊ ပညာတတ်သူအဖြစ် လူသိများလျက်ရှိသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
စစ်တပ် အမှုထမ်းဘဝ
တပ်မတော် လေ့ကျင့်ရေး ကျောင်းအုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူးသူလည်း ဖြစ်သည်။ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာနတွင်လည်း ဒုတိယ ဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ အရွယ်မရောက်သေးသူ ကလေးသူငယ်များ စစ်သားစုဆောင်းမှု ကာကွယ်ရေးကော်မီတီ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ အောက်တိုဘာလတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့ဆုံ ဆက်သွယ်ပြောဆိုရန် ဆက်ဆံရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည့်အချိန်တွင်ပင် အလုပ်သမားဒုဝန်ကြီးမှ ဝန်ကြီးအဆင့်သို့ ရာထူးတိုးမြှင့်ပေးခြင်းခံရသည်။
ဒုက္ခသည်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ
ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်များ အရေးနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံရောက် မြန်မာဒုက္ခသည်များ ကိစ္စရပ်များနှင့် ပတ်သက်၍လည်း ဦးအောင်ကြည်သည် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုဝန်ကြီးအနေဖြင့် ကုလသမဂ္ဂ၏ ဒုက္ခသည်များအရေး ဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံးနှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ညှိနှိုင်းခဲ့ပြီး ပူးတွဲကော်မတီ တစ်ရပ်ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။
ဒီမိုကရေစီ လှုပ်ရှားမှုနှင့် ဆက်စပ်ပုံ
စက်တင်ဘာ ၂၀၀၇ သံဃာ့လှုပ်ရှားမှု အပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့် ပြောဆိုဆက်သွယ်နိုင်ရန် အောက်တိုဘာ ၈ရက်နေ့တွင် ဦးအောင်ကြည်အား ဆက်ဆံရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည့် အမိန့်ကို နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေက လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၁၉ နှစ်အတွင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် ပြောဆိုဆက်သွယ်သူ အဖြစ်ခန့်အပ်ရာတွင် ပထမဆုံး အကြိမ် ဝန်ကြီးအဆင့်ရာထူးရှိသူကို ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာမှ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအတွင်း ဦးအောင်ကြည်နှင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့ ၉ ကြိမ်တိုင်တိုင် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
ဗီဇဂါမ်နှင့် ဘူတဂါမ်
ဗီဇဂါမ်
မျိုးစေ့အားလုံးကို ဗီဇဂါမ = ဗီဇဂါမ်ဟု ခေါ်၏။ ထိုဗီဇဂါမ်သည် မူလ (အမြစ်)၊ ခန္ဓ (ပင်စည်)၊ ဖလု (အဆစ်)၊ အဂ္ဂ(အညွန့်)၊ ဗီဇ (အစေ့)အားဖြင့် (၅) မျိုး ရှိ၏။ မျိုးစေ့အဖြစ်၌ တည်ရှိသော ထိုဗီဇဂါမ်များကို ရဟန်းတော်တို့ မဖျက်ဆီးကောင်းသဖြင့် ကပ္ပိယတို့က အပ်စပ်မှုရှိအောင် ဆောင်ရွက်ပေးရသည်။
ဘူတဂါမ်
မျိုးစေ့မှ အမြစ်အညွန့်တက်ကာ အပင်အဖြစ်သို့ ရောက်လာသော သစ်ပင်အားလုံးကို ဘူတဂါမ = ဘူတဂါမ် ဟု ခေါ်၏။ ထိုမျိုးစေ့ကို စိုက်ပျိုးသည့်အခါ အမြစ်သာ ထွက်၍ အညွန့်မထွက်သေးလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ အညွန့်သာ ထွက်၍ အမြစ်မထွက်သေးလျှင်သော်လည်းကောင်း ဗီဇဂါမ်ဟုပင် ခေါ်၏။ အမြစ်အညွန့် နှစ်မျိုးလုံး ထွက်လျှင်ကား ဘူတဂါမ်တွင် ပါဝင်လေသည်။
မအပ်သောခိုင်းနည်း
ရဟန်းတော်များသည် ကပ္ပိယကာရကတို့အား ဤသစ်ပင်ကို ဖြတ်စမ်း၊ ခုတ်စမ်း၊ လှဲစမ်း၊ ချိုင်စမ်း၊ ဤအသီးကို ဆွတ်စမ်း၊ ခူးစမ်း၊ ငရုတ်သီး၊ ကြက်သွန် စသည်တို့ကို ထောင်းစမ်း၊ ချက်စမ်း၊ အပင်ပေါက်မည့်ကြံ စသည်တို့ကို ဖြတ်စမ်း စသောခိုင်းခြင်းမျိုးသည် မအပ်သော ခိုင်းခြင်းဖြစ်၍ အာပတ်သင့်၏။
အပ်သောခိုင်းနည်း
မည်သည့်သစ်ပင်၊ မည်သည့်ငရုတ်သီးဟု တိုက်ရိုက် မညွှန်ဘဲ “သစ်ပင်ခုတ်လိုက်၊ ငရုတ်သီး ထောင်းလိုက်” စသော ခိုင်းနည်းဖြင့် ခိုင်းလျှင်လည်း အပြစ်မရှိပါ၊သို့ရာတွင် ရဟန်းတော်များအနေဖြင့် ဝိနည်းတော်နှင့် ကိုက်ညီသည့် “သိစမ်း၊ ကပ္ပိစမ်း”ဟု သုံးနှုန်းမှုက ပို၍ ကောင်းမွန်ပါသည်။
ဖျက်ဆီးလိုသောစိတ် မရှိဘဲ သစ်တုံးလှိမ့်ရာ၊ တောင်ဝှေးထောက်၍ စင်္ကြံသွားရာအခါတို့၌ မြက်သစ်ပင်တို့ ပျက်စီးသော်လည်း အာပတ်မသင့်ပါ။
ကပ္ပိခြင်း ဝိနည်းကံ
အထက်ပါအတိုင်း သစ်ပင် သစ်သီး ကြံ စသည်တို့ကို အပ်သောနည်းဖြင့် ဆွတ်ခြင်း၊ ခုတ်ခြင်းကို ပြုလုပ် စေပြီးသောအခါ ဘူတဂါမ်အဖြစ်မှ ကင်းလွတ်ပြီဖြစ်ပါသည်။ ကြံပင်ကို ခုတ်ယူလိုက်သောအခါ ဘူတဂါမ်ခေါ် အပင် ဘဝမှ ကင်းလွတ်သွားပါသည်။ သို့သော် နောက်ထပ် အပင် ပေါက်ဦးမည်ဖြစ်လျှင် ဗီဇဂါမ် ဖြစ်နေသေးသောကြောင့် ထိုဗီဇဂါမ်ကို ရဟန်းတော်တို့ မဖျက်ဆီးကောင်းသေးပေ။ ခုတ်ပြီး ဆွတ်ပြီး သစ်ပင်၊ သစ်သီး၊ ကြံ စသည်ကို ရဟန်းတော်များ သုံးဆောင်ကောင်းအောင် (ဗီဇဂါမ်ကို ဖျက်ဆီးရာ မရောက်အောင်) ကပ္ပိခြင်းခေါ် ဝိနည်းကံ တစ်ခုကို ပြုလုပ်ရသေးသည်။
ကပ္ပိနည်း (၅) မျိုး
(၁) မီးဖြင့်တိုက်ခြင်း၊
(၂) ဓားဖြင့်ခုတ်ဖြတ်ခြင်း၊
(၃) လက်သည်း ခြေသည်းတို့ဖြင့် ဆိတ်ဖြတ်ထိုးဖောက်ခြင်း၊
(၄) ပင်ကိုကပင် အစေ့နုသေး၍ အပင်မပေါက် နိုင်ခြင်း၊
(၅) သရက်သီးမှည့် စသည်တို့ကဲ့သို့ အစေ့ကို ထုတ်ပစ် ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ဤ (၅) မျိုးလုံးကိုပင် ရဟန်းတော်တို့အား အပ်အောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်း ဖြစ်သောကြောင့် ကပ္ပိခြင်းဟု ခေါ်သည်။
ချောင်းကြီး (အောက်)ရွာ၊ ထုံးတပို
ချောင်းကြီး (အောက်)ရွာ၊ ထုံးတပို
ဘုရားချောင်းရွာ၊ မိုးတိမ်ပြင်
ဘုရားချောင်းရွာ၊ မိုးတိမ်ပြင်
ပိယပုတ္တ စိန်ကနုတ်ကုလ်
ပိယပုတ္တ စိန်ကနုတ်ကုလ် (ปิยบุตร แสงกนกกุล၊ Piyabutr Saengkanokkul) သည် ထိုင်းနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံဥပဒေပညာရှင်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ လတ်တလောတွင် အနာဂတ်မိုင်ပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူရာထူးရှိပြီး ယခင်တွင် ဓမ္မသတ်တက္ကသိုလ်၏ ဥပဒေပညာဌာန လက်ထောက်ပါမောက္ခအလုပ်အကိုင်ရှိသည်။
ရှင်ဥတ္တမကျော်တောလား
အပိုဒ် (၁)။ စက်ဆယ့်နှစ်လီ၊ ... ... ၊ သီးမျိုးခိုင်ညှာ လပြွတ်တည်း။
စက်ဆယ့်နှစ်လီ၊ ဒွါဒသီဝယ်၊ သုံးလီဥတု၊ လက်ဝဲလုသား၊ ရတုသာစွ၊ လ မဏ္ဍလျှင်၊ သဘင်ဂိမှာန်၊ တာသင်္ကြန်ဟု၊ လေပြန်လွှင့်ကူ၊ ဘုံသစ်ထူ၍၊ ဥဏှဂူနတ်၊ ဖလ်ရဟတ်လည်း၊ သဟဿရောင်၊ ခြည်တထောင်ဖြင့်၊ ပြောင်ပြောင်ဝင်းထိန်၊ အာဏာနှိမ်လျက်၊ ပြင်းရှိန်အန္တ၊ ဂုဏ်စွမ်းပြသော်၊ လေခမြေသက်၊ ဈာန်ဝိတက်သို့၊ သစ်ရွက်ရော်ရီ၊ ဣန္ဒနီဝယ်၊ သိင်္ဂီတဝက်၊ ဖက်၍ဆေးစုံ၊ ချယ်သောပုံသို့၊ ရဂုံမြိုင်တွင်း၊ တောလုံးလင်းသား၊ သီးကင်းနုစ၊ အချို့ကမူ၊ ဩဇာရသာ၊ နတ်သုဓာသို့ (နတ်သုဒ္ဓါသို့)၊ ချိုစွာတင့်မော (ချိုစွာ​သ​င်္ဘော​)၊ ငှက်ပျောသခွား၊ သဖန်းခါးနှင့်၊ သျှစ်သျှားသမ္ဘရာ၊ ဩဇာသရက်၊ ဖက်သက်တရော်၊ မြတ်ရှင်တော်ကို၊ ပူဇော်လို့ငှာ၊ သီးကြရှာ၏။ မဟာလှေကား၊ ဆတ်သွားရင်ခတ်၊ ခိုင်ညွတ်ကံ့ကော်၊ ထိုထိုသော်လည်း၊ တော်သင်္ကြန်ဝင်၊ သည်သဘင်၌၊ ညွန့်ရှင်လုလု၊ ဂုဏ်တင်းပြုလျက်၊ မာန်ပုံဖက်၍၊ မင်းထက်မင်းဖျား၊ တို့ဘုရားကို၊ ညွတ်တွားသဒ္ဓါ၊ ဖူးပွင့်လာ၏။ အာကာသဓာတ်၊ ကောင်းကင်ရပ်က၊ ဇောတိရသ်ခြယ် (ဇောတရသ်ချယ်)၊ နတ်ဘုန်းကြွယ်တုံ၊ ပြိုင်ဆွယ်ကာက၊ ကက္ကဋနှင့်၊ ဟင်္သာ့တာရာ၊ ရံဝန်းကာလျက်၊ ညီလာစုံခံ၊ ကွန့်မြူးစံရှင့်၊ တိမ်ဗိတာန်စု (တိမ်ပြတာန်စု)၊ တဂုဏ်လုသည်၊ ကျေးဥအရောင်၊ မိလ္လာဘောင်ဝယ်၊ တိမ်တောင်စက်သွား၊ တိမ်ရထားနှင့်၊ ကိုးပါးနဝရတ်၊ တိမ်ပြာသာဒ်လည်း၊ လူ့ထွဋ်ပရမေ၊ သုံးလူ့ဆွေကို၊ ညွတ်ခွေဦးတင်၊ ရှိပန်ဆင်ခဲ့၊ တောင်ခွင်တောင်ထု၊ ပျော်ကြောင်းလုသည်၊ တောင်သူ့ဓလေ့၊ ယာမီးကြွေ့သား၊ မျိုးစေ့မြေနှံ၊ ဒေဝမာန်လျှင်၊ ညံတခြိမ့်ခြိမ့်၊ ဘဝင်စိမ့်မျှ၊ သိမ့်သိမ့်ရိုက်ကျော်၊ ပုဇွန်ဆော်၍၊ ခါတော်သဘင်၊ ဖက်နွှဲယင်သို့၊ ညွန့်ရှင်ခက်သွယ်၊ တောနိကာယ်တုံ၊ အံ့ဘွယ်သရဲ၊ ကဲကြဆင့်ဆင့်၊ ပင်လုံးဝင့်လျက်၊ ပင်မြင့်ပင်လတ်၊ ပင်ပျပ်ပင်စောက်၊ ဖူးညှောက်ကိုက်နု၊ စည်းဝေးပြု၍၊ သီးမှုသန္ဓေ၊ သုံးလူ့ဆွေကို၊ ရိုသေလှစွာ၊ လူ့ပမာသို့၊ ကမ္ဘာလိုလိုက်၊ စရိုက်အားကိုး၊ ညွန့်ညွန့်ဖြိုးသည်။   ။ သီးမျိုးခိုင်ညှာ လပြွတ်တည်း။
အပိုဒ် (၂)။ စကြဝဠာ၊ ... ... ၊ ဘီလူးသွားကို လဖြဲတည်း။
စကြဝဠာ၊ အာဏာဇာတိ၊ ခေတ်ဝိသယ၊ နှိုင်းမမျှသား၊ အနန္တဂုဏ်၊ သဗ္ဗညုံ၏၊ ဘုံဘဝဂ်ဖျား၊ ဘုန်းတော်အားလည်း၊ ပျံ့ရှားကြိုင်သင်း၊ ထိန်ထိန်လင်းလျက်၊ ထုတ်ချင်းခတ်လျှို၊ တန်ခိုးမိုသော်၊ ဗဟိုမဇ္ဈေ၊ ဝီထိချွေ၍၊ ရွှေဖလ်ရဝိန် (ရွှေဖန်ရဝိန်)​၊ လယ်လမ်းနှိမ်လျက်၊ နာဂိန္ဒရာ၊ ဗျိုင်းတာရာနှင့်၊ မဟာကက္ကဋ၊ ရွှေကာကတို့၊ သည်လသင်္ကြန်၊ ချိန်ဝသန်ကို၊ အားသွန်မလို၊ တန်းခိုးသိုခဲ့၊ တိမ်ညိုမိလ္လာ၊ တိမ်စူကာနှင့်၊ တိမ်ပြာရောရှက်၊ မရန်းဘက်၍၊ တိမ်သက်တန့်ရောင်၊ အဝါပေါင်ဝယ်၊ မှောင်ခဲ့တခါ၊ ပြာခဲ့တချို့၊ ညို့ခဲ့တလီ၊ ရီခဲ့တဖုံ၊ မှုန်ခဲ့တချက်၊ ယုဂန်ထက်က၊ လေးဘက်လုံးခြုံ၊ တိမ်ဂဠုန်လည်း၊ နဂါးရုံကြွေ့၊ ရန်ချင်းတွေ့သော်၊ ခိုးငွေ့လွှတ်ပြိုင်၊ ဂုဏ်ချင်းဆိုင်ခဲ့၊ မဏ္ဍိုင်မူလ၊ ပြိဿတွင်ရာ၊ ဝိသာခါနှင့်၊ စကားဝါထုံ၊ ရနံ့လှုံသည်၊ မေထုန်လက်ဖျား၊ စမ္ပယ်နားလျက်၊ ပျံ့ရှားဧလှိုင်၊ ပုန်းညက်ခိုင်လည်း၊ နံ့ကြိုင်ကြကဋ်၊ ထုံရည်ဆွတ်၍၊ နက္ခတ်အာသဠ်၊ တပါဒ်ကျန်ဝယ်၊ လမ္ဗရာမွန်၊ ဗုဇွန်ကျာကျာ၊ ဒိန္ဒိမာနှင့် (ဒိဏ္ဍိမာနှင့်)၊ မဟာဝိဇယ၊ သံစုံခ၍၊ မြူးကြပဇ္ဇုန်၊ ထောင်အားသုံသည်၊ လွှမ်းခြုံသင်တိုင်း၊ တိမ်အလှိုင်းဖြင့်၊ တိုင်းအမ္ဗုန်ဆီ၊ မိုးမေဃီလျှင်၊ ဘေဒနီကျင်း၊ ဗျူဟာခင်း၍၊ နတ်မင်းဝလာ၊ ဒေဝရာမူ၊ စွေရွာကြူးခေါက်၊ ရေရူးမောက်၍၊ ထုံးပေါက်အင်းအိုင်၊ ဂနိုင်စိမ့်စမ်း၊ တင်းကျမ်းသုန်သုန် (တင်းကြမ်းသုန်သုန်)၊ စီးသွယ်ခြုံသည်၊ ယမုန်ဂင်္ဂါ၊ ရေညီလာနှင့်၊ သီဒါသဘင်၊ ရှုအင်မခန်း၊ အဆန်းဆန်းလျှင်၊ မကရ်းလိပ်ငါး (မကန်းလိပ်ငါး)၊ ရွှင်မြူးစားလျက်၊ ပျော်ပါးစံပ၊ ရွေမျာ့းတသင်း၊ တွင်းရွှေဂူဟာ၊ လိုဏ်နန်းသာက၊ ကက္ကဋာမွန်၊ ရွှေဗုဇွန်လည်း၊ အားသွန်ညွတ်ခ၊ သုံးလူ့ဘကို၊ ဖူးကြသောဟန်၊ ရေနန်းစံခဲ့၊ ဝသန်ကာလ (ဝဿန်ကာလ)၊ ရာသီစဝယ်၊ ထွန်ချမင်္ဂလာ၊ တောင်သူမှာလည်း၊ ဘာသာဓလေ့၊ ပျော်မွေ့စိုက်ပျိုး၊ ကောက်ပဲမျိုးကို၊ အားကြိုးလုံ့လ၊ ဂုဏ်စွမ်းပြလျက်၊ မြေခထန်းညှာ၊ သည်ချိန်ခါဝယ်၊ အာဋာနာဋ၊ ကုဝေရနှင့်၊ ယက္ခတွင်ဘိ၊ မဟိဒ္ဓိဒါနော (မဟိဒ္ဓိတာနော)၊ ကုမ္ဘော ဂန္ဓဗ္ဗ၊ ဒေဝယက္ခာ၊ သာတာဂီရိ၊ မည်ရှိစိုးမှူး၊ နတ်ဘီလူးတို့၊ သုံးဦးပရမေ၊ ဂုဏ်မြုတေကို၊ ဖူးလေတုံမြောက်၊ လက်ပမ်းပေါက်ဖြင့်၊ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ၊ စေတနာနှင့်၊ သဒ္ဓါရွှင်မြူး၊ ကြည်ညွတ်နူးသည်။     ။ ဘီလူးသွားကို လဖြဲတည်း။
အပိုဒ် (၃)။ ဝသန်ဟေမ၊ ... ... ၊ တောကြက်တောင်ပံ လဖြုန်းတည်း။
ဝသန်ဟေမ၊ ဂိမှအပြင်၊ ဒွါဒသင်ဝယ်၊ နဝင်္ဂကိုး၊ ဂုဏ်တော်ဖြိုးသား၊ တန်ခိုးဘုန်းခြောက်၊ လျှံတောက်ရောင်ခြည်၊ ဘဝဂ်လည်မျှ၊ ခြောက်မည်ဉာဏ၊ သမ္ဗုဒ္ဓ၏၊ ဆုံးစမမြင်၊ ကျေးဇူးအင်ကို၊ ကြည်လင်ရစ်ဝိုင်း၊ ရှိပန်းလှိုင်း၍၊ ရွှေသိုင်းဝင့်ချီ၊ မိုးရင့်သီလျက်၊ မတီကေတု၊ တိုင်းဇေယျုက၊ သမ္မုတိမှန် (သမုတိမှန်)၊ ကေသာနှံသည်၊ ရွှေလျှံသဇင်၊ ဂမုန်းအင်လည်း၊ ဥကင်မြင့်ဘောင်၊ ရနံ့လှောင်ခဲ့၊ သီခေါင်မြင့်စွာ၊ ဗွေအာကာဝယ်၊ ငွေတာရာခ၊ ကက္ကဋနှင့်၊ ဖုသျှနန်းယာဉ်၊ စန်းနှင့်ယှဉ်၍၊ ကဉ္စနာဖလ်၊ သူရကန်လည်း၊ စံဗာဟီစွန်း၊ ရွေ့ရွေ့ယွန်းခဲ့၊ ဆန်းရာသီစ၊ မကာရ၌၊ လောကချစ်ရှင်၊ စက်မြန်းချင်လည်း၊ မင်ဣန္ဒာပေါက်၊ တိမ်တလျှောက်မှာ၊ ကြိုးခေါက်ဆန်းကြယ်၊ မကရ်းနွယ်နှင့် (မကန်းနွယ်နှင့်)၊ ဘယ်ရာသီကျန်၊ မဆန်ရွံ့ကြောက်၊ အထုံလှောက်၍၊ ငုံပေါက်လဲလှိုင်၊ လေဆိုင်ညှာညွန့်၊ ကွန့်စံသည့်နည်း၊ ငြိမ့်ငြိမ့်ဖြည်းလျက်၊ ရေကြည်မျှညီ၊ ယင်ပေါင်ချီသည်၊ သိသီရစက်၊ လများထက်၌၊ နေစက်ဗိမာန်၊ တိမ်ယာဉ်ပျံဝယ်၊ ထိမ်လျှံခြည်ပျောက်၊ ဆဒ္ဒန်ပေါက်မူ၊ ရောင်ခြောက်မပြုံ့၊ စွယ်ဖျားနုံ့လျက်၊ ကုံ့တြင်းသိမ်၊ နဝင်းအိမ်မှာ၊ ရွှေချိန်တာရာ၊ သံကောက်မာနှင့်၊ ရတနာစုံ၊ စန်းနိတုံလည်း၊ ဘုံဝေရမ္ဘ၊ ယုဂန်ဝ က၊ ပပထွန်းလျှံ၊ တည့်မွန်းမှန်သော်၊ ရေလျှံသမုဒ်၊ ဗုဇွန်တုပ်လည်း၊ လှိုင်းပုတ်မခံ၊ ကျောက်နန်းစံခဲ့၊ မတန်ယဉ်ဆုံး၊ အင်ဂမုန်းနှင့်၊ နန်းသုံးသဇင်၊ ကြိုင်သင်းရွှင်၍၊ မင်းလွင်လိုလို၊ စုံတခိုဝယ်၊ လေချိုဝန်းလု၊ လွမ်းရတု၌၊ ရွက်နုမငြိမ်၊ မြေနှင့်ချိန်လျက်၊ စိမ့်မြိုင်ရဂုံ၊ ကြိုင်လှိုင်ထုံသည်၊ အမုံချပ်ရပ်၊ ဖူးငုံကပ်၍၊ လှည့်ပတ်လက်တံ၊ လောင်းပန်းကျန်မူ၊ လွန်ဟန်တင့်ဆုံ၊ ပြာရီခြုံလျက်၊ မှိုင်းမှုန်ဆင်လာ၊ ခဲမုတ္တာနှင့်၊ ချိန်ရာသီခွင်၊ မိန်သဘင်မှာ၊ ငွေစင်ရထား၊ ယန္တရားလည်း၊ အသွားတူညီ၊ ဖဂ္ဂုဏီနှင့် (ဘဂ္ဂုဏီနှင့်)၊ ယှဉ်မှီတွဲကာ၊ ဗျိုင်းတာရာတို့၊ မြိုင်မှာမြိုင်လျောက်၊ ရွှေပိတောက်လည်း၊ ဖူးညှောက်ပွင့်ချိန်၊ သီဒါသိမ်ဝယ်၊ သောင်တိမ်ငွေဥ၊ သဲဗွေနုနှင့်၊ ဝတ်စုညွန့်ချီ၊ သရဖီမူ၊ ကြိုင်ဆီလှိုင်သတ်၊ ရေဖက်ဆွတ်တည့်၊ ချွေလွှတ်ဆောစွာ၊ သည်ချိန်ခါကို၊ သောတာပန်မည်၊ မဟာထေရ်တို့၊ မကြည်နိုင်အောင်၊ ခိုးမြူမှောင်ခဲ့၊ ဘုန်းခေါင်ပရမေ၊ သုံးလူ့ဆွေလျှင်၊ ဒေသစာရီ၊ ပြည်ကပ္ပီသို့၊ ကြွချီအာသန်၊ ချိန်ခါတန်ကို၊ တောင်ပံရှက်ငိုက်၊ မြေနှုတ်စိုက်၍၊ အလိုက်ဘာသာ၊ ဟင်္သာသောင်တင်း၊ ပိန်ညင်းစင်ရော်၊ ငှက်တော်ကြိုးကြာ၊ သာရကာနှင့်၊ တမာကြက်တော၊ ဥဩငှက်ကျား၊ ငှက်ငနွားလည်း၊ ဝပ်တွားဘီလုံး၊ ရွှေငုံးချိုးခါ၊ သူတို့မှာမူ၊ မြတ်စွာဘုရား၊ သုံးလူ့ဖျားကို၊ တတ်အားသမျှ၊ ဖူးကုန်ကြလျက်၊ ရှိပန်ဆက်သည် (ရှိစုံဆက်သည်)။    ။ တောကြက်တောင်ပံ လဖြုန်းတည်း။
အပိုဒ် (၄)။ တထာဂတ၊ ... ... ၊ မုဆိုးချုံက လချောင်းတည်း။
တထာဂတ၊ နှိုင်းဆမမြော်၊ မြတ်ရှင်တော်ကို၊ ပူဇော်ကြရာ၊ အကြောင်းမှာကား၊ ရာသီသမိုက်၊ နွေစရိုက်ဝယ်၊ လေလိုက်သာမော၊ ညှာကြောခိုင်လျှော့၊ မြိုင်ကြော့ကြော့မှာ၊ လျော့ကေသာရစ်၊ ရထည်သစ်ကို၊ စံနစ်ခေါင်လွင်၊ သမိုက်ဆင်သည်၊ ဘယ်တင်သိုင်းရစ်၊ လှုံထည်သစ်နှင့်၊ နတ်စစ်ကညာ၊ မေခလာလျှင်၊ နန္ဒာသူဇ၊ သုနန္ဒနှင့်၊ စိတြမှန်ကူ၊ ဘုံမြင့်သူတို့၊ နှိုင်းတူဘက်ကင်း၊ တရားမင်းကို၊ ဝပ်စင်းခယ၊ ပူဇောကြ၏။ ဟေမမြိုင်ခွင်၊ ပျော်မြူးရွှင်သည်၊ သမင်ဒရယ်၊ ယုန်ငယ်စိုင်ဆတ်၊ သုံးလူ့နတ်ကို၊ ဦ:ညွတ်ကြရာ၊ ဟိမဝါဝယ်၊ ပါဏာတိပါတ်၊ ငှက်ခတ်သမား၊ မုဆိုးများလည်း၊ လေးမြားထမ်းကာ၊ တောလည်လာသော်၊ မြတ်စွာသုံးလူ့၊ သဗ္ဗညုကို၊ ဖူးလိုညွတ်ခ၊ စည်းဝေးကြသည်၊ ဘုမ္မာရုက္ခာ၊ အာကာသဓာတ်၊ မိုးနတ်မကျန်၊ ကုမ္ဘဏ်မကြွင်း၊ ဂဠုန်မင်းနှင့်၊ လေးစင်းအဏ္ဏဝါ၊ အာဏာစိုးနှိမ်၊ ရေနန်းအိမ်က၊ နာဂိန္ဒရ၊ ပနန္ဒနှင့်၊ စသည်များစွာ၊ နတ်သုရာတို့၊ ထိန်ဝါသန့်ရှင်း၊ ကိုယ်ရောင်လင်းပ၊ ဝပ်စင်းကြ၍၊ သကျရှင်တော်၊ သုံးလူ့ဘော်ကို၊ ပူဇော်ညွတ်လာ၊ နတ်ကညာအား၊ စိတ်မှာစွဲကပ်၊ ငှက်ခတ်မုဆိုး၊ အာရုံကိုး၍၊ မြတ်နိုးကြင်နာ၊ ဝမ်းမြောက်စွာနှင့်၊ ပျူငှာသစ်ဆန်း၊ ကြော့ကြငှန်းမှာ၊ တော့သန်းရွေ့လယ်၊ တဘုန်းမယ်တို့၊ ရွှေကြယ်ရံခ၊ စန်းငွေလသို့၊ ဘဝတင့်လှိုင်း၊ မြတနှိုင်းသို့၊ ဘက်ဆိုင်းအကုန်၊ တက်လှိုင်းပုံသည်၊ ဝသုန်ရေက၊ ရှိသမျှကို၊ မကမကန်၊ အတန်တန်နှင့်၊ ပြန်ပြန်လှယ်လှယ်၊ ကြင်ရေးချယ်ခဲ့၊ ဆယ်လှော်စံသိန်၊ ဉာဏ်ဖြင့်ချိန်လျက်၊ ဘယ်ခါသက်အံ့၊ အမြွက်သံရှင်၊ သိလိုချင်ခဲ့၊ ကေရှင်မာလာ၊ ထုံဂန္ဓာဝယ်၊ မိလ္လာရည်ရွက်၊ တာသူ့ဘက်မှာ၊ အသက်ပဏ္ဏာ၊ ဆက်သရာလည်း၊ မဟာဇောတိရသ်၊ လောကဓာတ်ဝယ်၊ မျက်မြတ်ရည်မှန်၊ ဘိုးနဂ္ဃန်သို့၊ ဖန်ဉာဏ်ယူဆင်၊ တင့်ရေးအင်ကို၊ တွေးထင်ရော်ရမ်း၊ ခက်လွန်လွန်းစွ၊ ထက်စွန်းဘုံပျံ၊ ယုန်ဗိမာန်ကို၊ လက်တံလှမ်းချီ၊ ဖမ်းမမီသို့၊ မြင့်သီဝေးမြော်၊ ထင်ရေးရော်၍၊ တော်ညာဝင်ကို၊ လွမ်းရေးပိုခဲ့၊ မြင်းမိုရ်မဏ္ဍလာ၊ ဝတိန်ချာဝယ်၊ တိမ်ပြာကိုးမှတ်၊ ရိုးမည်နတ်လည်း၊ အမြတ်ကျော်ခေါင်၊ ကောဝိညောင်က၊ လွမ်းအောင်သာလင့်၊ ဗျာပွားဆင့်လိမ့်၊ သက်ပင့်ဆွတ်ချိမ့်၊ ကြင်သည်းငြိမ့်မျှ၊ ရွှေအိမ့်ပရမေ၊ လှလွန်းဆွေသာ၊ နောင်ကိုးရာဟု၊ စိတ်မှာမပြယ်၊ အာရုံချယ်လျက်၊ ရှုဘွယ်တပုံ၊ ယဉ်မျိုးစုံခဲ့၊ ကိုးဂုဏ်လူ့ဆွေ၊ မြတ်စိန္တေ၏၊ ခြောက်ထွေရောင်လျှပ်၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်ဖြင့်၊ ငှက်ခတ်သမား၊ လူတလွှားတို့၊ မြင်ငြားကုန်ကြ၊ ပီတိကြွ၍၊ လွှတ်ထလေးမြား၊ ကွယ်ရာထားလျက်၊ ဘုရားရှင့်ဘုန်း၊ လျှိုးပုန်းရွံ့ကြောက်၊ တောတလျှောက်၌၊ နတ်လျောက်နတ်မှာ၊ သုံးလူ့ချာကို၊ သဒ္ဓါလှုလှု၊ ပူဇော်မှုဖြင့်၊ တောထုတောင်ရိုး၊ ပျပ်ဝပ်ကျိုးသည်။    ။ မုဆိုးချုံက လချောင်းတည်း။
အပိုဒ် (၅)။ အနုတ္တရ၊ ... ... ၊ မိုးမှာရွှေကြယ် လဥတည်း။
အနုတ္တရ၊ တိလောကဟု၊ သကျမုနိန်၊ မာရဇိန်ကို၊ ဣန္ဒာသက္က၊ ဒေဝသုရာ၊ ဗြဟ္မာမကျန်၊ ထက်သန်စေတနာ၊ ဖူးကြလှာသည်၊ ကြက်လျှာတံခွန်၊ ပန်းမာလ်ဆီမီး၊ ထီးနှင့်တကွ၊ ပူဇော်ကြ၏။ အာကာသပြင်၊ ထက်ကောင်းကင်ဝယ်၊ ပဘင်္ကရိ၊ ရဝိစန္ဒ၊ ဘောမဗုဒ္ဓါ၊ ဆရာဂုရု၊ ဘရဂုသောရာ၊ ဒေဝါသူရိန်၊ ဘူမိန္ဒရာ၊ ဂြိုဟ်ရှစ်ဖြာနှင့်၊ အဿာယုဇ၊ နုရာဓလျှင်၊ မူလဇေဋ္ဌာ၊ ဝိသာခါက၊ ပုဏ္ဏာပြည့်မှီ၊ ဘရဏီအာသဠ် (ဘရဏီသဠ်)၊ သရဝဏ်မာဃ၊ အသလိဿနှင့်၊ ဓနသိဒ္ဓိ၊ ကြတ္တိကာနတ်၊ သတ္တဘိသျှ (သတ္တဗိသျှ)၊ ထွန်းပလျှံညီ၊ ရောဟဏီတည့်၊ ရေဝတီက၊ ဥတ္တရဘရဂု၊ ဖုသျှလုကာ၊ ကြယ်ပုဏ္ဏာတို့၊ ယာဉ်သာဘုံပျံ၊ ယုန်ဗိမာန်ကို၊ ခြံရံဝန်းကာ၊ ရောင်စုံဖြာသည်၊ သဒ္ဓါဆွတ်ဆွတ်၊ တာရာညွတ်၍၊ နက္ခတ်အပေါင်း၊ မြင်းခေါင်းခုံလောက်၊ ပုံဆောက်နှိုင်းဘွယ်၊ ကြက်သူငယ်စု၊ ကြယ်သုံးခုလျှင်၊ ရုပ်တုညီစွာ၊ ကျီးတာရာလည်း၊ ဆိုင်ကာရှေ့ဦး၊ နဂါးမြူး၍၊ ထွန်းရှူးတိုက်ဆိုက်၊ ကြက်တိုက်လည်းကောင်း၊ ကြယ်ဥဆောင်းလည်း၊ လိပ်ခေါင်းလက်ဖျား၊ ဟင်္သာနားက၊ ပေါက်သားမုန်အစ်၊ ဂုဏ်ရည်သစ်စွ၊ ခုနစ်ဖုသျှ၊ သင်္ဘောစုထက်၊ ရှစ်ခုဖြိုးဝှန်၊ ကိုးလုံးလွန်သော်၊ ဗုဇွန်ရင်ဆိုင်၊ ခြင်္သေ့ထိုင်သည်၊ ဆယ်ပြိုင်ဆဲ့တစ်၊ ဆဲ့နှစ်ရှေ့နောက်၊ လျှံတောက်ရွှန်းဘိတ်၊ ဦးလည်ညိတ်သား၊ ကရဝိက်တွန်ကျာ၊ ချိန်တာရာလည်း၊ ကြယ်အာဒိစ္စ၊ ဟဿတနှင့်၊ စိတြမုနိ၊ သွာတိချက်ဗွေ၊ ဆံကျင်ရွှေဝယ်၊ ကုဝေယက္ခ၊ ကုမ္ဘဏ္ဍနှင့်၊ ဘုမ္မဖြိုးမြင့်၊ တန်ခိုးလွှင့်လျက်၊ ဝိုက်လင့်ပတ်ဖြာ၊ ဝိသာခါနှင့်၊ နုရာဓရှေ့၊ ဇေဋ္ဌရွေ့၏။ ဘုန်းဟေ့မြတ်စွာ၊ စေသတ္ထာကို၊ ကြယ်တာရာများ၊ ဦးညွတ်တွားခဲ့၊ တိုင်းကားသက္က၊ ကပိလကို၊ ကြွရာလမ်းစဉ်၊ စုံတခွင်ဝယ်၊ ငွေစင်မြသား၊ ရွှေအလားသို့၊ မနားတို့ချင်၊ ပင်ထက်လွင်က၊ လှော်စင်ဦးစ၊ လေမြူးကြွ၍၊ မြမြရှက်ဆွယ်၊ တဝက်ချယ်နှင့်၊ ခက်သွယ်တံရှည်၊ မျှော်တိုင်းသည်လည်း၊ နူးကြည်ဆွတ်ယောင်၊ ကြိုင်လှိုင်လှောင်၏။ တန်ဆောင်မီးလောက်၊ ရှိန်ညီးတောက်၍၊ လဲပေါက်ထိန်ဖြာ၊ သဲခင်းသာဝယ်၊ သီဒါကြည်လဲ့၊ ငှက်သံနွဲ့နှင့်၊ လွမ်းဘွဲ့မြိုင်ခြေ (လွမ်းဘွဲ့မြိုင်ရေ)၊ မြူခိုးဝေခဲ့၊ တိမ်ခြေအာကာ၊ ကောဝိဠာက၊ ပြုဗ္ဗာရောင်လျှပ်၊ ဒေါင်းရဟတ်နှင့်၊ ပြာသာဒ်ဆောင်ယာဉ်၊ ပြိုင်ယှဉ်စဉ်မှာ၊ ကဉ္စနာနှစ်၊ မြရည်သစ်သို့၊ ရှင်ချစ်မြတ်စွာ၊ လောကနာကို၊ တာရာစန္ဒ၊ သူရိယတို့၊ ညွတ်ခရိုကျိုး (တုပ်ကွရိုကျိုး)၊ ရောင်စုံဖြိုးသည်။    ။ မိုးမှာရွှေကြယ် လဥတည်း။
အပိုဒ် (၆)။ မြတ်သယမ္ဘူ၊ ... ... ၊ ရွှေဘောင်မြစ်ညာ လဆန်တည်း။
မြတ်သယမ္ဘူ၊ ထွဋ်မှန်ကူလည်း၊ မြိုင်ငူလေသာ၊ ဂန္ဓမာသို့၊ ဒေသစာရော်၊ မြန်းကြွသော်လျှင်၊ နှိုင်းလျော်တုလွတ်၊ ခေါင်တမွတ်အား၊ ရက်ဝတ်လျှောသုန်၊ သီဒါငုံသည်၊ ယမုန်လျှမ်းပြည့်၊ ထန်းရွှေမှည့်နှင့်၊ ရေကြည့်းဘာသာ၊ တင့်နည်းရှာခဲ့၊ သည်ခါချိန်ဝယ်၊ ဖြာရှိန်လောင်ဆွတ်၊ ပျော်ကြောင်းမှတ်လျက်၊ ခေါင်ညွတ်မဉ္ဇူ၊ ဥဏှဂူလည်း၊ ဇမ္ဗူနဒါ၊ ရွှေထက်သာ၍၊ ရင့်မာကြိုင်လု၊ တောလုံးနုသည်၊ ရတုသာစွာ၊ ခုသည်ခါဝယ်၊ ညှာချင်းရှက်ဆိုင်၊ မြရွက်လှိုင်သား၊ ဂနိုင်ပန်းတော်၊ နန်းပင်ကျော်ထက်၊ ဂေါ်ရွှေဝတ်ရည်၊ သင်းတော့သည်နှင့်၊ တိမ်နီလာခြုံ၊ ခွာဝတ်မှုံ၍၊ ယမုန်နာဝယ်၊ သာခွာလွလွ၊ သဲပေါ်စထက်၊ မယ်လျညင်းလို၊ ချစ်တင်းဆိုလျက်၊ သံချိုကြွေးဟစ်၊ ဗျာဆွေးသစ်၍၊ သွန်းနှစ်လှော်ရည်၊ ရွှေထက်ကြည်ခဲ့၊ ပြည်အာကာယံ၊ တိမ်ဗိတာန်ဝယ် (တိမ်ပြတာန်ဝယ်)၊ ရောင်လျှံတောက်ညိ၊ မိုးခေါင်ထိမျှ၊ ကြတ္တိသဘင် (ကျတ္တိသဘင်)၊ ခါပွဲအင်နှင့်၊ နတ်ရှင်နိုးစ၊ သာမျိုးခသည်၊ လ သရဒါ၊ ငွေနှင်းဖြာ၏။ မြင်းဇာနေယျ၊ သိန္ဓဝနှင့်၊ စန်းလယုန်မွန်၊ သရဝဏ်လည်း၊ မိုးစွန်ထိန်လျှပ်၊ တည့်မွန်းမတ်လိမ့်၊ မြချပ်ရွက်စိမ်း၊ လေပြည်သိမ်းက၊ မရှိမ်းမြလျှံ၊ ရွှေဝါကျံသည်၊ လေပြန်လောင်းသုတ်၊ ရွက်ညောင်းပြုတ်၍၊ ကျေးနှုတ်မြသွင်၊ ပုရစ်ဆင်ခဲ့၊ ထက်ခွင့်အမ္ဗုန်၊ ဘရဂုန်ဝယ်၊ ယုန်ဘုံရဟတ်၊ ချိန်ပြာသာဒ်က၊ တိမ်လတ်မှန်မှန်၊ တည့်မွန်းစံရှင့်၊ ဝန်းရံရွှေဘောင်၊ ဘော်ငွေသောင်မှာ၊ ဆွေမောင်ရှက်နွှဲ၊ ငှက်တို့ပွဲလည်း၊ သက်လဲနှံလှုံ၊ စံမိတ်စုံနှင့်၊ ယမုန်ကြည်းရေ၊ တင့်နည်းဘွေ၍၊ မြိုင်ခြေအပြင်၊ စုံတခွင်က၊ ရွက်ကျင်ခွေကျိုး၊ ဖက်ချွေမိုးမူ၊ ရေရိုးယူဆောင်၊ မိန်တန်ဆောင်မှ၊ ပလောင်တောင်သ၊ ချိန်တမျှကို၊ စိမ်းမြလေသွန်၊ ဇာရွှေကွန်မှာ၊ ရေပြွန်လှိုင်းချီ၊ ဒွါဒသီဝယ်၊ ရာသီများထိပ်၊ နိဂုံးပိတ်သည်၊ စိတြဘုံ၊ စန်းလယုန်တို့၊ ပုဏ္ဏမီခွင်၊ ရွှေဆံကျင်နှင့်၊ ဝေဟင်္ဂမိန်၊ တည့်မွန်းထိန်၍၊ သည်ချိန်ခါသော်၊ လှိုင်ငွေဂေါ်လည်း၊ မြိုင်ပေါ်ပိတောက်၊ သူမင်းမြှောက်လိမ့်၊ ကိုက်ညှောက်စီမြွာ၊ စုံညီလာနှင့်၊ မဟာသကျ၊ မုနိန္ဒကို၊ ဖူးကြညွတ်ရုံ၊ ရနံ့ထုံခဲ့၊ သုံးဘုံလူ့နတ်၊ ပရိသတ်ကို၊ ချေချွတ်ပေးခါ၊ ဒေသနာဖြင့်၊ ပယ်ခွာလွှင့်ဘိ၊ ဉာဏ်ဖြင့်ချိသော်၊ စေညှိရောင်ဝါ၊ မှောင်တဏှာကို၊ ပယ်ခွာတွန်းလှန်၊ ဈာန်ဟုန်ပျံလျက်၊ ညွန်အဏ္ဏဝ၊ ဩဃယောဂ၊ ဝဲမလှိုင်းယဉ်၊ သံယောဇဉ်ကို၊ ဖြတ်ရဉ်ပယ်ချိုး၊ မှောင်မျိုးမိစ္ဆာ၊ သည်းလှစွာကို၊ ကင်းစေလို၍၊ မဂ်ဖိုလ်ကမ်းသောင်၊ ပို့ကြဉ်းဆောင်သည်။    ။ ရွှေဘောင်မြစ်ညာ လဆန်တည်း။
အပိုဒ် (၇)။ မဟာသကျ၊ ... ... ၊ တရားဓားသို့ လထစ်တည်း။
မဟာသကျ၊ မုနိန္ဒဟု၊ အနန္တဂုဏ်၊ သဗ္ဗညုံလျှင်၊ ရေစုံမီးပွင့်၊ တန်ခိုးလွှင့်၍၊ ကဲမြင့်ရောင်ခြည်၊ ဘဝဂ်လည်သား၊ သုံးမည်လူနတ်၊ ပူဇော်အပ်သည်၊ လူ့ထွတ်ပရမေ၊ ဂုဏ်မြုတေကို၊ ရှုလေတိုင်းတုံ၊ ချီးမကုန်ခဲ့၊ ယုန်ဘုံရဟတ်၊ စန်းငွေမြတ်လည်း၊ နတ်နဂါးနွယ်၊ တည့်မွန်းခြယ်၍၊ မိုးလယ်အာကာ၊ နတ်ဝလာတို့၊ ခရာသံလှိုင်း၊ ခြိမ့်ခြိမ့်ဝိုင်းလျက်၊ သင်တိုင်းရစ်ခြုံ၊ ညီးလျှံရုံသည်၊ သံစုံကြိုးခြိမ့်၊ ညိုးညိုးညိမ့်နှင့်၊ တိမ့်အတိစေ၊ အခွေခွေမှာ၊ ရွှေမန္ဒာကီ၊ နတ်နဒီက၊ မြတ်သီဒါပြွန်၊ စောင်း၍သွန်သို့၊ သရဝဏ်ဝယ်၊ စိန်ချွန်စဉ်းသွား၊ စိုင်ပစ်မြားနှင့်၊ ရထားယုန်လ၊ သိန္ဓဝတို့၊ ချိန်မျှပြန်ဗီ၊ တည့်မွန်းညီ၍၊ တက္ကာရီ ဝါ (တတ္တရီ ဝါ၊ ကတ္တရီ ဝါ)၊ ငွေခတ္တာမူ၊ ထုံစွာသင်းလျက်၊ သိဟ်မင်းစက်က၊ လည်ရှက်မြဲနှောင်၊ ရေယဉ်ဘောင်ဝယ်၊ ငွေသောင်မြုပ်မျော၊ ဒိုက်သရောလည်း၊ တိုက်လျှောသုန်သုန်၊ ကြက်လှိုင်းခုံလျက်၊ တပုံမြူးပြန်၊ ဝေဟာသံဝယ် (ဝေဟာယံဝယ်)၊ သက်တန်ရေးပြ၊ တိမ်ချင်းမျှလျက်၊ သီဟသေလာ၊ ရွှေဂူဟာက (ရွှေဂူသာက)၊ တေဇာထိန်ထိန်၊ စက်ရဝိန်ကို၊ လက်ချိန်ကြိုးထစ်၊ တန်ခိုးလှစ်၍၊ မိုးစစ်သေနင်၊ ဗျူဟာဆင်ခဲ့၊ သဘင်မြူးကာ၊ သည်ချိန်ခါဝယ် (သည်ချိန်သာဝယ်)၊ တော်ညီလာခ၊ ဝလာဟလည်း၊ ဂေါဏယမုန်၊ မြစ်ကမ်းခုံထက်၊ သဲပုံသောင်ယံ၊ တင့်ကြောင်းကြံသို့၊ ရောင်လျှံကဲလွန်၊ ရာသီကန်က၊ ယုဂန်မိုးလတ်၊ လောကဓာတ်တွင်၊ ကိတ်လျှပ်ပြိုးပြောင်၊ မျက်ကိုးရောင်နှင့်၊ အောင်စည်ဗုဇွန်၊ ကွန့်ရွှန်းသွန်သား၊ တံခွန်သိန္ဓု၊ မုံစာရု၌၊ သင်ဖြူ့းမြရောင်၊ ရေယဉ်ဘောင်ဝယ်၊ ရွှေဖောင်ရွှေလှေ၊ သိန်းကုဋေနှင့်၊ မြေမဏ္ဍလာ၊ ထုံဂန္ဓာမှာ၊ ရင့်မာကြိုင်ဝတ်၊ ခိုင်လုံးညွတ်လျက်၊ ဘုံထွတ်မိုးလယ်၊ ဖထိုင်ကြယ်မူ၊ ပြိုင်ဆွတ်ညွတ်ရှိုင်း၊ ရွှေဥဗျိုင်းနှင့်၊ ကသိုဏ်းငွေယုန်၊ နဝင်းကုန်မှာ၊ သင်းထုံသရစ်၊ မွှေးရည်သစ်လိမ့်၊ ရှင်ချစ်သုံးလူ့၊ သဗ္ဗညုလျှင်၊ များထုသင်္ဃာ၊ အရိယာထေရ်ပျံ၊ ရှစ်သိန်းရံ၍၊ သက်ပျံဒေသစာ၊ ဖြန့်မြန်းခါဝယ်၊ သုရာနာဂ၊ သက္ကဗြဟ္မာ၊ ဘုမ္မာဒေဝ၊ ယက္ခနတ်မွန်၊ တိရစ္ဆာန်က၊ မြိုင်ယံခိုအောင်း၊ သားအပေါင်းလည်း၊ ညွတ်ပျောင်းပူဇော်၊ ဖူးကြသော်လျှင်၊ သံတော်အင်္ဂါ၊ စုံရှစ်ဖြာနှင့်၊ ဒေသနာမြတ်၊ ပရိသတ်အား၊ ဟောချွတ်ငြိမ့်ငြိမ့်၊ ဘဝင်စိမ့်၍၊ နှစ်သိမ့်ကြည်စွာ၊ မှောင်မိစ္ဆာကို၊ ပယ်ခွာမယှဉ်၊ သံယောဇဉ်ဖြင့်၊ လွှင့်စဉ်ကွာရှား၊ လေးနှင့်မြားသည်။    ။ တရားဓားသို့ လထစ်တည်း။
အပိုဒ် (၈)။ ဗျာဒိတ်ဩဘာ၊ ... ... ၊ ပြုစုပျိုးထောင် လမွေးတည်း။
ဗျာဒိတ်ဩဘာ၊ မင်္ဂလာဖြင့် (မင်္ဂလာနှင့်)၊ အောင်ချာနဂရ၊ ကပိလသို့၊ ကြွမည့်ခါဝယ်၊ ဒေဝါသုရိန်၊ နာဂိန်ဗြဟ္မာ၊ ထိန်ထိန်ဖြာသည်၊ မာလာဝိဇ္ဇု၊ လောင်လုလုသို့၊ ရွှေဥအာငုံ၊ ဆီမီးစုံနှင့်၊ အာရုံညွတ်ကျိုး၊ ပူဇော်ပျိုးလျက်၊ မျိုးတေဇရန်၊ ပွင့်အားသန်သည်၊ ငါးမာရ်အောင်လှစ်၊ စောရှင်ချစ်ကို၊ ကသစ်စံရာ၊ ကမ္ဗလာက၊ ဖူးလာညွတ်ခ၊ ဝန်းရံကြ၏။ မိုးဝထိန်လျှံ၊ တိမ်ဗိတာန်ဝယ်၊ တိမ်ယံသွယ်ဖြာ၊ ဗွေဝလာထက်၊ ရွှေကာကောလ (ရွှေကာကလ)၊ ကျီးညိုမြနှင့်၊ ငွေလစန္ဒီ၊ အဿဝဏီတို့၊ ပါဒ်ဗီမရွေ့၊ မွန်းချက်မွေ့၍၊ ဓလေ့သဘော၊ ငှက်စုံရောလျက်၊ မယ်စောရင့်ယူ၊ ကြည်သမူလည်း၊ လူသူသကဲ့၊ မောင်ထူတွဲ့၍၊ ကျူးနွဲ့ကျံကျံ၊ ငှက်ပွဲခံက၊ မြိုင်ယံသာစွ၊ စက်မြန်းကြွသော်၊ ကာလချိန်မှီ၊ သည်ရာသီဝယ်၊ ဇော်ဂျီသံသတ်၊ ဝိဇ္ဇာနတ်တို့၊ အတတ်ယုံခို၊ ရန်မီးသိုလျက်၊ မျက်လိုမာန်ပြု၊ သူယောင်လု၍၊ ရတုဂေါဇာ၊ ယုတ်မောစွာဝယ်၊ အတာသက္ကရာဇ်၊ သင်္ကြန်ဖြစ်လျက်၊ ရှင်ချစ်ဘုရား၊ ထေရ်ပျံများနှင့်၊ တရားမိန့်ခါ၊ ရံဝန်းကာသည်၊ ဗြဟ္မာသိန်းသောင်း၊ နတ်ပေါင်းကုဋေ၊ စုံမြိုင်ခြေဝယ်၊ ရိုသေလှစွာ၊ တထာဂတ၊ သုံးလူ့ဘနှင့်၊ များလှသင်္ဃာ၊ ရှစ်သိန်းပါကို၊ သုဓာမြိန်မြတ်၊ လှူကပ်မစဲ၊ တသဲသဲလျှင်၊ ပွဲသဘင်ခံ၊ ပဉ္စင်သံနှင့်၊ မြိုင်ယံသိမ့်သိမ့်၊ ပဲ့တင်ငြိမ့်မျှ၊ မိုးလှိမ့်နတ်စည်၊ ရိုက်ကြွေးမြည်လျက်၊ ပတ်လည်ဝန်းကာ၊ ထေရ်သင်္ဃာတို့၊ နောင်လာမဂ်ဖိုလ်၊ ကျွတ်တမ်းခိုသား၊ ရိုသေမြတ်ဝတ်၊ နိစ္စဗဒ်ဖြင့်၊ အမြတ်တနိုး၊ လှူမျိုးပုည၊ ဓမ္မဝတ္ထု၊ ဆည်းပူးစုသည်။    ။ ပြုစုပျိုးထောင် လမွေးတည်း။
အပိုဒ် (၉)။ နှောင်းဖြစ်အလာ၊ ... ... ၊ မြဲစွာဖြစ်လိမ့် လမှန်းတည်း (လမှန်တည်း)။
နှောင်းဖြစ်အလာ၊ မိတေယျာလျှင်၊ ရိန္ဒမာဓား၊ အသွားသုံးရွက်၊ ရိုးလက်တကိုင်၊ အပြိုင်ငါးကြိမ်၊ အိမ်နှင့်တကွ၊ ကျောက်မှပေါ်ထွက်၊ ရွှေဘုန်းဆက်သည်၊ သန်လျက်သီလဝင်၊ နိဗ္ဗာန်ရှင်ကား၊ မဂ္ဂင်ရှစ်တန်၊ လမ်းမှန်ခရီး၊ ရပ်ကြီးသာစည်၊ ရောက်အံ့ရည်၍၊ သုံးမည်ပရမေ၊ ဗျာဒိတ်ချွေသား၊ သပြေကျွန်းသား၊ နောင်အခါဝယ်၊ သညာသမုတ်၊ ပညတ်ထုတ်သည်၊ ဥတ္တမကျော်၊ ထေရ်မြတ်သော်လည်း၊ အဟော်နောင်လာ၊ ငါ့ရိုက်ရာကို၊ သစ္စာဖူးငုံ၊ ပွင့်အံ့တုံဟု၊ ကိုးဂုဏ်ရှင်ပင်၊ ချီးအံ့တင်သည်၊ ငါလျှင်လည်းကောင်း၊ ဗောဓိလောင်းဟု၊ ညွတ်ညောင်းတံဆိပ်၊ နှုတ်ဗျာဒိတ်ဖြင့်၊ ခတ်နှိပ်သေချာ၊ နှုတ်ဩဘာသည်။    ။ မြဲစွာဖြစ်လိမ့် လမှန်းတည်း (လမှန်တည်း)။
မဲကြိမ်ချောင်းရွာ
မဲကြိမ်ချောင်းရွာ
ထီးသီဘူအထက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ထီးသီဘူ(အထက်)ရွာ(Hteethibu(Upper))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လယ်ခိုဒိုးခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်ခိုဒိုးခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖီလိုဖရိုဆိန်း (ဂြိုဟ်ရံလ)
ဖီလိုဖရိုဆိန်း ( သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဟာဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်မှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၂ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ၆၉၉.၆၇၆ ရက်လျင် တပတ်နှုန်းဖြင့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား  ၂၂၇၂၁၀၀၀ ကီလိုမီတာအကွာမှလှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။
မိုက်မှောင်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာထောင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ရွာထောင်ရွာ (Ywarhtaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ လိမ်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၁၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက်ကယ်ကုန်းရွာ၊ ကျိုက်ပိ
သက်ကယ်ကုန်းရွာ၊ ကျိုက်ပိ
စစ်တွေမြို့
စစ်တွေမြို့သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေးအချက်အချာကျသည့်မြို့ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် စစ်တွေခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်းဖြစ်သည်။ စစ်တွေမြို့သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀° ၈' အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် မှ ၉၂° ၅၄' အကြားတည်ရှိသည်။ မြို့နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ (၈၉.၄၂) စတုရန်းမိုင်၊ (၅၇၂၂၈) ဧကရှိသည်။ ရပ်ကွက် (၃၂)ခု၊ ကျေးရွာ အုပ်စု(၃၀)နှင့် ကျေးရွာငယ် (၈၉)ရွာရှိသည်။ စစ်တွေမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် ပေါက်တောမြို့နယ်နှင့် ကုလားတန်မြစ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၊ အနောက်ဘက်တွင်  ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နှင့် ရသေ့တောင်မြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ကြွီတဲမြစ်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်နှင့်  ရသေ့တောင်မြို့နယ်ရှိကြသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေမှာ (၁၄၇,၈၉၉)ယောက်ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် ပျမ်းမျှ (၁၅)ပေမြင့်သည်။ စစ်တွေမြို့တွင် ရခိုင်၊ မရမာကြီး၊ ကမန်၊ ဟိန္ဒူ၊ ဗမာနှင့် မူဆလင်လူမျိုးများနေထိုင်လျက် ရှိသည်။
သမိုင်းအကျဉ်း
ရခိုင်ဘုရင်များလက်ထက်က စစ်တွေကျွန်းမှာ ဘုရင့်ရေတပ်မတော်မှ စစ်သည်များ၊ စစ်ကဲများ စခန်းချသည့်နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် (၁၈၂၆) ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ဒေသကို သိမ်းပိုက် ပြီးနောက် မြောက်ဦးမြို့တွင် အုပ်ချုပ်ရေးအခြေပြုခဲ့ရာ ရာသီဥတုမညီမျှ၍ ရေမြေကောင်းမွန်ပြီး စစ်ရေးစစ်ရာအချက်အချာကျသော ကုလားတန်မြစ်ဝနေရာသို့ ပြောင်းရွေ့အခြေစိုက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခင်ဘုရင်များလက်ထက်က စစ်တပ်များချခဲ့ရာအရပ်ဖြစ်၍ မူလစစ်တဲဆိုသောဝေါဟာရမှ စစ်တေး၊ ထိုမှ စစ်တွေဟုပြောင်းလဲလာခြင်းဖြစ်ကြောင်းဆိုကြသည်။ တဖန် စစ်တွေမြို့၏ အနောက်ဘက် (၂)မိုင်ခန့်အကွာတွင် အံတော်ဓာတ်ကိန်းဝပ်သည့် စေတီတော်ရှိသည်။ အံတော်ဓာတ်စေတီကို အစွဲပြု၍ အံကျိန်းမှ အာကျိတ်၊ အာကျိတ်မှ အာကျပ်ဟု ပြောင်းလဲလာသည်ဟုဆိုကြသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့က စစ်တွေမြို့ကို (Akyab) အာကျပ်ဟုခေါ်ခဲ့ကြသည်။ ရခိုင်တို့ကမူ စစ်တွေမြို့ဟုသာခေါ်ကြသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်နှင့်ရာသီဥတု
စစ်တွေမြို့သည် တောင်ကုန်းများမရှိဘဲ မြစ်ချောင်း၊ အင်းအိုင်ပေါများကာ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ညီညာသည်။ ပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသဖြစ်သည်။ ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိပြီး အပူဆုံးလမှာ မေလနှင့် ဧပြီလဖြစ်ပြီး အအေးဆုံးလမှာ ဇန်နဝါရီလနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် (၁၉၄.၉၂) လက်မရွာသွန်းသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
စစ်တွေမြို့သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ကုန်းလမ်း၊ ရေကြောင်းလမ်း၊ လေကြောင်းလမ်းများဖြင့် ဒေသအသီးသီးသို့ အလွယ်တကူ ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။
စစ်တွေလေဆိပ်သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၏အဓိကလေဆိပ်ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့၊ အမ်းမြို့၊ ကျောက်ဖြူမြို့၊ သံတွဲမြို့၊ မ‌ကွေးမြို့၊မာန်အောင်မြို့တို့နှင့် လေကြောင်းခရီးဖြင့် ချိတ်ဆက်သွား လာနိုင်သည်။ ထို့ပြင်စစ်တွေလေဆိပ်သည် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ အဓိကဝင်ရောက်ရာလေဆိပ်လည်းဖြစ်သည်။
စစ်တွေ−ရန်ကုန်ကားလမ်းသည် (၅၃၄.၃)မိုင် ရှည်လျားပြီး ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ကျောက်တော်၊ မြောက်ဦး၊ မင်းပြားနှင့် အမ်းမြို့များကို ဖြတ်သွားသည်။ ကတ္တရာလမ်းဖြစ်ပြီး ရာသီမရွေးသွားလာ နိုင်သည်။ အမ်း−မင်းဘူးမှတဆင့် ရိုးမအရှေ့ဘက်ခြမ်း မြန်မာနိုင်ငံ ဒေသအသီးသီးသို့ သွားလာနိုင်သည်။ ထို့ပြင် အမ်းမှတဆင့် ကျောက်ဖြူ၊ ရမ်းဗြဲ၊ မအီ၊ သံတွဲ၊ ကျိန္တလီ၊ ဂွ နှင့် တောင်ကုတ်မြို့များ သို့သွားရောက်နိုင်သည်။
ရေကြောင်းခရီးဖြင့် ဘူးသီးတောင်၊ ရသေ့တောင်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း၊ ကျောက်တော်၊ မြောက်ဦး အပါအဝင်မြို့နယ်အားလုံးသို့သွား ရောက်နိုင်သည်။ ကုလားတန်မြစ်ဝတွင်တည်ရှိ၍ စစ်တွေမြို့တွင် စစ်တွေဆိပ်ကမ်း၊ ရွှေမင်းဂံဆိပ်ကမ်း၊ ဆတ်ရိုးကျဆိပ်ကမ်းများတည်ရှိသည်။ စစ်တွေဆိပ်ကမ်းမှာ နိုင်ငံတကာပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာကုန်တင်သင်္ဘောများ၊ ကမ်းရိုးတန်းသွား ခရီးသည်နှင့်ကုန်တင်သင်္ဘောများ ဆိုက်ကပ်ကြသည်။ ရွှေမင်းဂံဆိပ်ကမ်းမှာ နယ်စပ်ဒေသပို့ကုန်နှင့် သွင်းကုန်များတင်ပို့ရာဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည်။ ဆတ်ရိုးကျချောင်း အတွင်းရှိ ဆိပ်ကမ်းများတွင် မြို့နယ်ဒေသအသီးသီးမှ ခရီးသည်နှင့်ကုန်တင် သင်္ဘေများလာရောက်ဆိုက်ကပ်ကြသည်။ ဆတ်ရိုးကျချောင်းအတွင်းတွင် စစ်တွေသင်္ဘောကျင်းတည်ရှိသည်။
စီးပွားရေး
စစ်တွေမြို့သည် နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းရှိသည့်မြို့သည်နှင့်အမျှ ကုန်သွယ်ရောင်းဝယ်မှု စည်ကားသောမြို့ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်မြို့နယ်အသီးသီးမှ ကုန်စည်များ ဝင်ရောက်ရာမြို့ဖြစ်သလို ကုန်စည်များစီးဆင်းရာမြို့လည်းဖြစ်သည်။ မြို့နယ်လူများမှာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ ကုန်သည်ပွဲစားလုပ်ငန်း၊ ပင်လယ်ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ရေငံပုစွန်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ စစ်တွေမြို့တွင် ဆန်စက်ကြီးများ၊ ငါး၊ ပုစွန် ကုန်ဝယ်ဒိုင်များ၊ အအေးခန်းစက်ရုံများ၊ ရေခဲစက်ရုံများတည်ရှိသည်။ ငါးပုစွန်များနှင့်လယ်ယာထွက်ကုန်များကို  ရွှေမင်းဂံဆိပ်ကမ်းမှ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ သို့ ရေကြောင်းမှတိုက်ရိုက်တင်ပို့သည်။
ဘဏ်များအနေဖြင့် မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်၊ ကမ္ဘောဇဘဏ်၊ ရိုးမဘဏ်၊ အင်းဝဘဏ်၊ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်၊ဧရာဝတီဘဏ်၊ ကမ္ဘာ့ရတနာဘဏ်၊ စီဘီဘဏ်များရှိပြီး ငွေကြေးဝန်ဆောင်မူလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။
ပညာရေး
စစ်တွေမြို့တွင် အခြေခံပညာရေး အထက်တန်း၊ အလယ်တန်း၊ မူလတန်းကျောင်းများ တည်ရှိသည်။
အထင်ကရနေရာများ
စစ်တွေမြို့၏ အထင်ကရနေရာများမှာ ဗျူးပွိုင့်၊ စစ်တွေဟိုတယ်ကမ်းခြေ၊ လောကာနန္ဒာစေတီ (စစ်တွေ)၊ စစ်တွေလေဆိပ်၊ စစ်တွေဆိပ်ကမ်း၊ လက်ဝဲသလုံးတော်ဓာတ်စေတီ၊ ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်၊ ဗုဒ္ဓပြတိုက်၊ ရွှေစေတီကျောင်း၊ ဝင်္ကာဘာကွင်း၊ ပြည်လုံးချမ်းသာဘုရားကြီး စသည့်နေရာများ ဖြစ်သည်။ စစ်တွေမြို့၏ အဓိကလမ်းများမှာ လမ်းမကြီး၊ မင်းဘာကြီးလမ်းနှင့် ကမ်းနားလမ်း တို့ဖြစ်သည်။
COVID-19 ဖြစ်ပွားမှု
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ် ၁၆ ရက်နေ့တွင်၊ စစ်တွေမြို့ရှိ စီဘီဘဏ်ဝန်ထမ်းတစ်ဦး(လူနာအမှတ် ၃၇၅)တွင် COVID-19 ပြည်တွင်းကူးစက်မှု တွေ့ရှိပြီးနောက်၊ နောက်လေးရက်အတွင်း ဆက်စပ် လူနာ ၈ ဦးစစ်ဆေး တွေ့ရှိသောကြောင့် စစ်တွေ တစ်မြို့နယ်လုံး အကျုံးဝင်လျက် မိမိနေအိမ်တွင် နေထိုင်ရန် (Stay at Home) ကျန်းမာရေးနှင် အားကစားဝန်ကြီးဌာနက ဩဂုတ် ၂၀ ရက်တွင် အမိန့်အမှတ် ၉၃/၂၀၂၀ ဖြင့် အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ကိုဗစ်ကာလအတွင်း စစ်တွေမြို့၏ ပထမဦးဆုံး ပြည်တွင်း ကူးစက်မှုဟု ခေါ်ဆိုပြီး ပြည်သူများအကြား ပူပန်မှု မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်တွေမြို့
ဖါ့ဝတ်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ဖါ့ဝတ်ရွာ(Hpawut)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ဖာ့ဝတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၉၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်စုရွာ
အောက်စု
ကိုးကား
အောက်စု
နမ့်ပါရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
နမ့်ပါရွာ (Nampar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်လောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်လောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၅ ဦး၊ မ ၁၀၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ခဲကြီးရွာ၊ မိုးတိမ်ပြင်
ကျောက်ခဲကြီးရွာ၊ မိုးတိမ်ပြင်
တာဝတိံသာဘုံ
မာဃလုလင် အမှူးရှိသော အတူတကွ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုဖော်ပြုဖက် ဖြစ်သော (၃၃) ယောက်သော သူတို့၏နေရာဖြစ်သော ဘုံကို တာဝတိံသာနတ်ဘုံဟု ခေါ်သည်။
တာဝတိံသာနတ်ပြည်သည် မြင်းမိုရ်တောင်ထိပ်၌ တည်သောကြောင့် စတုမဟာရာဇ်နှင့် ယူဇနာ ၄၂,၀၀၀ ကွာဝေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၏ တည်နေပုံမှာ ယူဇနာတစ်သောင်း ကျယ်ပြန့်သည်။
ထိုနတ်ပြည်၌ တံခါးပေါင်း တစ်ထောင်ရှိ၍ အရှေ့တံခါးနှင့် အနောက်တံခါး၊ တောင်နှင့် မြောက်တံခါးတို့သည် ယူဇနာတစ်သောင်း ကွာဝေးသည်။ နတ်ပြည်၏အလယ်တွင် ရတနာခုနှစ်ပါးနှင့် စီခြယ်ထားသော ယူဇနာတစ်ထောင် မြင့်သော ဝေဇယန္တာပြာဿဒ်ကြီး တစ်ခုရှိသည်။ ထို ပြာဿဒ်ကြီးကို ယူဇနာသုံးရာ မြင့်သော ထီးတံခွန်တို့ဖြင့် ဝိုင်းရံထားလျက် ရှိလေသည်။
ထို့ပြင် ယူဇနာငါးဆယ်ကျယ်သော နန္ဒာရေကန်နှင့် နတ်သစ်ပင်၊ ပန်းပင်တို့ဖြင့် ဝေဆာသော ယူဇနာခြောက်ဆယ်ရှိသော ဥယျာဉ်ကြီး(၅)ခု တို့သည်လည်း သာယာကြည်နူးဖွယ် ရှိသည်။
ဥယျာဉ်ကြီး(၅)ခု
(၁) နန္ဒဝန် ဥယျာဉ်၊ မြို့၏အရှေ့ဘက် ယူဇနာ (၁ဝဝဝ)ကျယ်၍ နတ်တို့နှစ်သက်စွာပျော်ပါးရာ ဥယျာဉ်တော်။
(၂) ဖာရုသက ဥယျာဉ်၊ မြို့၏တောင်ဘက် ယူဇနာ (၇ဝဝ)ကျယ်၍ ဖက်သက်အဖျော်ယမကာတို့သောက်စားကာ အသူရာတို့အား ကြိမ်းဝါးခြိမ်းခြောက်ရာ ဥယျာဉ်တော်။
(၃) စိတ္တလတာ ဥယျာဉ်၊ မြို့၏ အနောက်မျက်နှာ၊ ယူဇနာ (၅ဝဝ)ကျယ်၍ အာသာဝတီနွယ်နီနတ်ပန်းဆွတ်လှန်းပျော်ပါးရန်၊ ဆန်းကြယ်သောအဝတ်တန်ဆာ ယာဉ်ရထားတို့ဖြင့်ဝင်ထွက်ရာဥယျာဉ်တော်။
(၄) မိဿက ဥယျာဉ်၊ မြို့၏မြောက်ဘက် ယူဇနာ (၅ဝဝ)ကျယ်၍ နတ်သားနတ်သမီးတို့ယှဉ်တွဲပျော်မြူးရာ ဥယျာဉ်တော်။
(၅) မဟာဝန် ဥယျာဉ်၊ မြို့၏အရှေ့ဘက် ယူဇနာ (၇ဝဝ)ကျယ်၍ လှပဆန်းကြယ်နှစ်သက်ဖွယ်ရာ သုနန္ဒာ ရေကန်တော်ကြီးရှိသည်။
ထို့အပြင် တာဝတိံသာနတ်ပြည်တွင် ပင်လယ်ကသစ်ပင်ဟူ၍ ရှိသည်။ ပင်လယ်ကသစ်ပင်မှာ အဝန်း ယူဇနာသုံးရာ၊ လုံးပတ် တစ်ဆယ့်ငါးယူဇနာ၊ အမြင့် ယူဇနာတစ်ရာရှိသည်။ ထိုအပင်ရင်း၌ ယူဇနာအားဖြင့် အလျားခြောက်ဆယ်၊ အနံငါးဆယ်၊ ထု တစ်ဆယ့်ငါးယူဇနာရှိသော ပဏ္ဍုကမ္ဗလာ မြကျောက်ဖျာ တည်ရှိသည်။ ပဏ္ဍုကမ္ဗလာ မြကျောက်ဖျာ သည် လယ်ခေါင်ရမ်းပွင့် အရောင်အသွေးကဲ့သို့ နီတွေးသောအရောင် အဆင်းရှိသည်။ ၎င်းသည် အလွန်နူးညံ့သော ကမ္ဗလာဖြစ်၍ သိကြားမင်းထိုင်လျှင် ကိုယ်တစ်ဝက်မြုပ်၍ ထလျှင်ပြန်၍ ပြည့်မြဲပြည့်သော ကမ္ဗလာ ဖြစ်သည်။
တာဝတိံသာ၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုရန် စူဠာမဏိစေတီတော် ရှိသည်။ ထိုစေတီတော်သည်ယူဇနာတစ်ရာမြင့်သော မြသားစေတီတော်ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ ဆံတော်၊ မကိုဋ်တော်သာမက လက်ယာအထက်စွယ်တော်ပါ ကိန်းဝပ်တည်ရှိပေသည်။
သုဓမ္မာ ဓမ္မာရုံ
သုဓမ္မာ အမည်ရှိ နတ်သဘင် ဓမ္မာရုံကြီးလည်း ရှိသည်။ သုဓမ္မာဇရပ်ကြီး၌ နတ်တို့၏ အစည်းအဝေးများကို အောက်ပါအကြောင်းလေးပါးကြောင့် ကျင်းပပြုလုပ်ကြသည်။
(၁) ဝဿူပနာယိက သင်္ဂဟတ္ထံ၊ ဝါဆိုသံဃာတော်တို့ကို ချမ်းသာစွာတရား အားထုတ်နိုင်ရေးအတွက် စောင့်ရှောက် ပေးဖို့ရန် ပထမဝါဆိုလပြည့်နေ့နှင့် ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်နေ့၌စည်းဝေးကာတိုင်ပင်စေခြင်း၊
(၂) ပဝါရဏာသင်္ဂဟတ္ထံ၊ ပဝါရဏာပွဲတို့၌ သံဃာတော်များချမ်းသာစွာပြုနိုင်ရေးအတွက် တာဝန်ပေးရန်အစည်းအဝေးပြုခြင်း၊
(၄) ပါရိ စ္ဆတ္တက ကိဠာနု ဘဝနတ္ထံ၊ ပင်လယ်ကသစ်ပန်းပွင့်ချိန်၌ ပန်းဆွတ်ပျော်ပွဲကြီး ဆင်ယင်ကျင်းပရေးအတွက် သုဓမ္မာဇရပ်ကြီး၌ အစည်းအဝေး ပြုလုပ်ကြခြင်း။ တာဝတိံသာမှ အထက်ယာမာ စသောနတ်ပြည်များ၌ကား အာကာသဋ္ဌ (ဝါ) “အာကသဇိုဝ်း” နတ်များသာ ရှိကြသည်။ဤဘုံတွင် သိကြားမင်းနှင့် ပဇာပတိ၊ ဝရုဏ ဤသာန စသော (၃၃)ပါးသော နတ်မင်းကြီးတို့ စံနေကြသည်။ တာဝတိံသာနတ်သက်သည် အနှစ်(၁၀၀၀)ဖြစ်သည်။
လူတို့၏ နှစ်အရေအတွက် သုံးကုဋေခြောက်သန်းရှိသည်။ လူတို့၏ နှစ်(၁၀၀)သည် တာဝတိံသာနတ်၌ (၁)ရက် ဖြစ်သည်။
ဆင်ကြိုး-ရွာမရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဆင်ကြိုး-ရွာမရွာ (Sinkyoe-Ywarma)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၈ ဦး၊ မ ၁၅၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြက်ဝင်ရွာ
ကြက်ဝင်ရွာ
ရွှေတချောင်းရွာ၊ ကျိုက်ပိ
ရွှေတချောင်းရွာ၊ ကျိုက်ပိ
သိမ်ကုန်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
သိမ်ကုန်းရွာ (Theinkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ တိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၂၁ ဖြစ်သည်။
ဘာဆာရာရွာ၊ ကိုးတန်ကောက်
ဘာဆာရာရွာ၊ ကိုးတန်ကောက်
သိမ်ကုန်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထုံးတပို (အောက်)ရွာ၊ ထုံးတပို
ထုံးတပို  (အောက်)ရွာ၊ ထုံးတပို
ရှမ်းကွင်း
ရှမ်းကွင်း
တာချီလိတ်မြို့
တာချီလိတ်မြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းရှိ နယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဒုတိယမြောက် ဘိန်းအများဆုံးထုတ်လုပ်သော ရွှေတြိဂံကြောင့် တာချီလိတ်မြို့သည် ကျော်ကြားသည်။ ရွှေတြိဂံဆိုသည်မှာ မြန်မာ၊ ထိုင်းနှင့် လာအိုသုံးနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ခြား မဲခေါင်မြစ်ဆုံ တြိဂံပုံထိစပ်နေသောကြောင့် ရွှေတြိဂံဟုခေါ်သည်။ တာချီလိတ်မြို့သည် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် မယ်ဆိုင်ချောင်းပေါ်တွင် နှစ်နိုင်ငံပေါင်းကူးဆက်သွယ်သွားလာ၍ ရသောချစ်ကြည်ရေးတံတားဖြင့် နှစ်နိုင်ငံကုန်စည်များ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရာ နယ်စပ်ဝင်ထွက်ပေါက်မြို့လည်းဖြစ်သည်။ တာချီလိတ်မြို့တွင် ရှမ်းလူမျိုးများ၊ ယိုးဒယားစပ်ရှမ်းများနှင့် ဒေသခံ အာခါတိုင်းရင်းသားများ၊ လားဟူ၊ ပအိုဝ်းလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ တစ်ခေတ်တစ်ခါက လက်နက်ကိုင်များကြောင့် နယ်စပ်တိုက်ပွဲများ၊ ထိုင်းနှင့်နှစ်နိုင်ငံမှားယွင်းပစ်ခတ်မှုများ မကြာခဏဖြစ်ပွားရာ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။
တာချီလိတ် အမည် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
တာချီလိတ်ဟု အမည်နာမခေါ်တွင် ရခြင်းမှာ ယခုနယ်ခြား ဖြစ်သော မယ်ဆိုင်ချောင်းကို ဖြတ်ကူးသည့် ရေဆိပ်တွင် မယ်ဇလီရေဆိပ် (သို့မဟုတ်) မယ်ဇလီတစ်ပင်ရှိသည်ကို အကြောင်းပြု၍ မယ်ဇလီရေဆိပ် (သို့မဟုတ်) မယ်ဇလီကူးတို့ဆိပ် (သို့မဟုတ်) ရှမ်းဘာသာဖြင့် တာခီလိတ်မှ တာချီလိတ် ဟူ၍ကာလရွေ့လျား လာသည်နှင့်အမျှ အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ရှေးလူကြီးများထံမှ မှတ်သားသိရှိချက်များအရ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းတစ်ရာ့ငါးဆယ်ခန့်က တာချီလိတ်မြို့ အတွင်းတွင် တလန်(သို့မဟုတ်) တလွန်လူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြောင်းနှင့် မြန်မာမင်းများ ယိုးဒယား(ထိုင်း)ကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် စစ်ချီရာလမ်းကြောင်း ကျရောက်သဖြင့် မြို့ရွာများပျက်ကာ ယင်းလူမျိုးစုများသည် လာအိုနိုင်ငံနှင့် ယိုးဒယားဘက်ကမ်းသို့ ပြောင်းရွေ့ထွက်ပြေးကြကြောင်း အဆိုရှိခဲ့သည်။
နှောင်းခေတ်သမိုင်း၌ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ ကာလဗြိတိသျှတို့ အုပ်ချူပ်စဉ် တာချီလိတ်မြို့နယ်မှာ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားကြီး စဝ်ကောင်းတိုင်း၏ ပဒေသရာဇ်အောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၂၇တွက် တာချီလိတ်မြို့၌ အိမ်ခြေ(၄-၅)အိမ်ခန့်သာ ရှိပြီး ဟောင်လိတ်တွင် မြို့စားရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် လူနေအိမ်များစည်ကားတိုးတတ်လာပြီး မြို့စားရုံးကို တာချီလိတ်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီမှ စော်ဘွားများကို အာဏာသိမ်းချိန် ၁၉၆၃ မှစပြီး နယ်ခြားခရိုင်ဝန်ရုံးစိုက်၍ ခေတ်သစ်အုပ်ချူပ်ရေးကို စတင်ခဲ့သည်။