cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နာရူတို
အပိုင်း (၁)
Viz သည် anime စီးရီးများကိုလိုင်စင်ရပြီးတိုင်းဒေသကြီး ၁ ဈေးကွက်တွင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်၏လိုက်လျောညီထွေဖြစ်မှုကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်တွင်စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်တွင်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိကာတွန်းကွန်ယက်၏ Toonami တွင်ဖြစ်ရပ် ၂၀၉ ခုဖြင့်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။  ဖြစ်စဉ်များကိုလည်း SABC 2 (တောင်အာဖရိက)၊ YTV မှ Bionix (ကနေဒါ) နှင့် Jetix ၏ (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း) ပရိုဂရမ်လုပ်ကွက်များ၌လည်းထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီးမတ်လ ၂၈ ရက်၊ DVD တွင် DVD ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၂၀၁၇၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်တွင် Starz ကသူတို့ဖြစ်လိမ့်မည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။  ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁ ရက်မှစ၍ ဗီဒီယိုအပေါ် ၀ န်ဆောင်မှုအတွက်စီးရီးဖြစ်စဉ်များကိုကမ်းလှမ်းသည်။ ပထမအတွဲ ၂၆ ခုတွင်ဇာတ်လမ်းတွဲလေးခုပါ ၀ င်သည်။  နောက်ပိုင်းတွင် DVD volumes များသည်ဇာတ်လမ်းတွဲငါးခုရှိသည်။  Uncut ထုတ်ဝေမှုများသည် DVD box အစုံအလင်ပါ ၀ င်ပြီး ၁၂-၁၅ ခုပါ ၀ င်သည့်ဇာတ်လမ်းများ၊ ဇာတ်လမ်းဒုတ်များအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားသည်။  အမေရိကန်ထုတ်လွှင့်မှုတွင်အရက်၊ ဂျပန်ယဉ်ကျေးမှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာအရိပ်လက္ခဏာနှင့်သွေးနှင့်သေခြင်းအသွင်အပြင်များကိုရံဖန်ရံခါတည်းဖြတ်ခဲ့သော်လည်းဒီဗီဒီထုတ်ဝေမှုများတွင်ဆက်လက်တည်ရှိသည်။  ဆင်ဆာလုပ်ထားသောမြင်ကွင်းတစ်ခုမှာ Naruto နှင့် Sauske အကြားမတော်တဆအနမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီးလိင်တူဆက်ဆံခြင်းကိုရည်ညွှန်းသည့်အကြောင်းအရာများကိုဖယ်ရှားပစ်ရန်ရှည်လျားသောလမ်းကြောင်းနှင့်ကိုက်ညီသည်။  အခြားကွန်ယက်များသည်ပိုမိုသောပစ္စည်းများကိုဖြတ်တောက်သည်။ ဥပမာ Jetix သည်သွေး၊ အားကောင်းသောဘာသာစကားနှင့်ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းနှင့်အတူဆင်ဆာလုပ်ထားသောမြင်ကွင်းများ။  ဒီစီးရီးကို Hulu, Joost, Crunchyroll တို့နှင့်လည်းလိုင်စင်ရရှိထားပြီး၊ မူရင်းဂျပန်အသံပုဒ်နှင့်အင်္ဂလိပ်စာတန်းထိုးများဖြင့်အွန်လိုင်းအစီအစဉ်များကိုထုတ်လွှင့်သည်။  ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်တွင်ပြသသည့်ပထမဆုံးဇာတ်လမ်းတွဲမှ စတင်၍ မူလ Naruto ရုပ်မြင်သံကြား anime စီးရီးများ၏ HD remaster version ကိုဂျပန်တီဗီတွင်ပြသမည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။
အပိုင်း (၂)
Naruto: Shippuden (Naruto - ナトト - 疾風伝, Naruto Shippūden, စ။ "Naruto: Hurricane Chronicles") သည် Studio Pierrot မှတီထွင်ခဲ့ပြီး Hayato Date မှညွှန်ကြားထားသည်။ ၎င်းသည်မူလ Naruto anime ၏နောက်ဆက်တွဲဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် manga အပိုင်း II နှင့်ကိုက်ညီသည်။  ၎င်းသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်၊ ဂျပန်နိုင်ငံတွင်တီဗီတွင်ပြသခြင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှစ်မတ်လ ၂၃ ရက်တွင်နိဂုံးချုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် TV Tokyo သည်လစဉ်ကြေးပေးသွင်းသူများအားအင်တာနက်စီးဆင်းမှုမှတစ်ဆင့်ဖြစ်စဉ်အသစ်များကိုစတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။  လွှင့်ထုတ်လွှင့်သည့်ဇာတ်လမ်းတွဲများကိုဂျပန်နိုင်ငံဖြန့်ချိပြီးနောက်တစ်နာရီအတွင်းအွန်လိုင်းတွင်ရရှိနိုင်ပြီးအင်္ဂလိပ်စာတန်းထိုးပါ ၀ င်သည်။  Viz သည်အင်္ဂလိပ်စာတန်းထိုးဇာတ်လမ်းများကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင်၎င်း၏စီးရီးဝက်ဘ်ဆိုက်တွင်လွှင့်တင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည့်ဖြစ်ရပ်များအပြင်ဂျပန်မှဖြစ်စဉ်အသစ်များလည်းစတင်ခဲ့သည်။  ယူနိုက်တက်စတိတ်တွင် Naruto ၏ English dub - Shippuden သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၈ မှ Disney XD တွင်အပတ်စဉ်ပြသခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်မှဇာတ်လမ်းတွဲ ၉၈ အထိဖြစ်သည်။ အပိုင်း ၉၉ မှ ၃၃၈ အရ anime streaming ၀ န်ဆောင်မှုတွင် Neon Alley ကိုပိတ်သိမ်းသည့်အထိပြသခဲ့သည်။  4, 2016. Anime သည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်မှ စတင်၍ Adult Swim's Toonami ပိတ်ပင်တားဆီးမှု မှစတင်၍ အနာဂတ်အတွက်ယနေ့ထုတ်လွှင့်သောထုတ်လွှင့်မှုကိုစတင်ခဲ့သည်။
ဒီစီးရီးကို Japan ရှိ Region 2 DVD မှာ disk တစ်ခုစီမှာဖြစ်စဉ်လေးခု၊ ငါးခုနဲ့ထုတ်လုပ်ခဲ့တယ်။ ဇာတ်လမ်းကို arc ဖြင့်ဝေဖန် DVD ထုတ်လွှတ်လေးစီးရီးရှိပါတယ်။  သတ္တမမြောက် Naruto တွင်ပါဝင်သောအထူးအင်္ဂါရပ်တစ်ခုရှိသည် - ဟာရီကိန်းဟုခေါ်သော Shippuden စုစည်းမှုဒီဗီဒီ။  "Konoha အကယ်ဒမီ" ရာဇဝင်များ။  Kakashi ရာဇဝင်ချုပ် - စစ်မြေပြင်၌ယောက်ျားလေးများ၏ဘဝ (Kakashi Gaiden ~ Senjō no Bōizu Raifu ~) ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်တွင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။  ဇာတ်လမ်းတွဲ ၁၁၉ မှ ၁၂၀ ပါ Kakashi Hatake ၏ငယ်စဉ်ကလေးဘဝနှင့်ပတ်သက်သည်။
ပထမစီးရီး၏မြောက်အမေရိကဒီဗီဒီကို ၂၀၀၉၊ စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်တွင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်တွင် ၁၂ ကြိမ်မြောက်အသံအနိမ့်အမြင့်မတိုင်မီပထမ ဦး ဆုံးဖြစ်ရပ် ၅၃ ခုသာလျှင်ဤပုံစံဖြင့်ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၆ ရက်တွင်ပထမဆုံးရာသီမှ စတင်၍ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် ၂၀၁၀ ဇွန် ၁၄ ရက်တွင်ပထမဆုံး DVD စုဆောင်းမှုကိုထုတ်ဝေခဲ့သော Manga Entertainment မှထိုစီးရီးကိုလိုင်စင်ရခဲ့သည်။
မူရင်းဗီဒီယိုကာတွန်းများ
Naruto ၏မူရင်းဗီဒီယိုကာတွန်း ၁၂ ခု (OVAs) ကိုထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။
ကတ္တီပါနီလေးရွက် Clover ရှာပါ! (2003) ။ အဖွဲ့ ၇ ကို လိုက်၍ Konohamaru သည်သူ၏ရည်ရွယ်ချက်နှင့်အလိုဆန္ဒပြည့်စုံစေသည့်အရွက်လေးညှပ်လေးကိုပြန်လည်ရယူရန်ကူညီသည်။
မစ်ရှင် - ရေတံခွန်ရွာကိုကာကွယ်ပါ။ (2004) ။  အဖွဲ့ ၇ သည် shinobi အားသူ၏ဇာတိမြို့သို့လိုက်ပို့ရန်ဖြစ်သည်။  ဤနှင့်ယခင် OVA ကိုနောက်ပိုင်းတွင်ဩစတြေးလျရှိ Naruto Jump Festa Collection ခေါင်းစဉ်အောက်ရှိ DVD ၌ထုတ်ဝေခဲ့သည်။  မစ်ရှင်၏အင်္ဂလိပ်နေရာချထားမှု - ရေတံခွန်ကျေးရွာကိုကာကွယ်ပါ။  Viz မှ ၂၀၀၇ မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင်အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ Naruto - The Lost Story ဟူသောခေါင်းစဉ်အောက်တွင် DVD ဖြင့်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
Konoha နှစ်ပတ်လည်အားကစားပွဲတော်။ (၇) အဖွဲ့ ၇ အပါအ ၀ င် shinobi အုပ်စုများသည်အားကစားပြိုင်ပွဲတွင်ပါ ၀ င်သည်။  ပထမ ဦး ဆုံး Naruto ရုပ်ရှင်နှင့်အတူဖြန့်ချိဗီဒီယိုတို;  မြောက်အမေရိကတွင်၎င်းသည်ပထမဆုံးရုပ်ရှင်၏ Deluxe Edition ဒီဗီဒီတွင်ပါဝင်သည်။
နောက်ဆုံးအနေနဲ့တိုက်ပွဲ! Jonin VS Genin !! ခွဲခြားမှုမရှိဘဲခမ်းနားစွာ melee ပြိုင်ပွဲအစည်းအဝေး !! (၂၀၀၅) ပဉ္စမ Hokage Tsunade သည် Jonin (အဆင့်မြင့် Ninja) နှင့် Genin (low level Ninja) အကြားပြိုင်ဆိုင်မှုကိုဖန်တီးသည်။ PlayStation 2 အတွက်ဂျပန်ထုတ် Naruto: Ultimate Ninja 3 ဗီဒီယိုဂိမ်းဖြင့်အပိုဆုပေးသည့် disk တစ်ခုတွင်ထုတ်ဝေသည်။
Shippū! "Konoha Gakuen" Den (၂၀၀၈) ။ အထက်တန်းကျောင်းတွင်သူတို့နေထိုင်စဉ် OVA သည် Naruto Uzumaki နှင့်သူ၏လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနောက်သို့လိုက်သည်။
Naruto ကို - Cross Roads (2010) ။ Zabuza, Haku တို့နှင့်တွေ့ဆုံပြီးနောက် Team 7 ကိုအာရုံစိုက်သည်။
Naruto, The Genie နှင့် The Three Wishes !! (2010) ။ Team 7 ကမ်းခြေမှာရှိနေစဉ် Naruto ဟာပုလင်းတစ်လုံးကိုတွေ့ပြီးဆန္ဒ (၃) ခုပေးတဲ့ Genie ကိုရှာတွေ့တယ်။
UT ကို (2011) x ကို Naruto ကို။ Sasuke က Naruto ကိုအနိုင်ယူပြီးသေပြီဟုကြေညာသည်။  တိုက်ခိုက်ရေးမှ ဦး ဆောင်ဖြစ်ရပ်များ flashback မှာပြနေကြသည်။
မီးလောင်သောချောင်စာမေးပွဲ! Konohamaru vs. Naruto ကို! (2011) ။ Naruto နှင့် Konohamaru တို့သည် Chunin စာမေးပွဲတွင်ပါ ၀ င်သူများဖြစ်ကြသည်။  သူတို့ကန့်သတ်နှင့်အတူစစ်တိုက်။
Madara Uchiha vs. Hashirama Senju (၂၀၁၂) ။ တိုဘီသည် Konoha ၏မူလအစကိုပြောပြသည်။  အစပိုင်းတွင် Ninja သည်သူတို့၏ကိုယ်ပိုင်မျိုးနွယ်စုများအတွက်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။  ၎င်းတို့ထဲမှအင်အားအကောင်းဆုံးသောမျိုးနွယ်စုနှစ်ခုမှာ Hashirama ဦး ဆောင်သော Senju နှင့် Madara ဦး ဆောင်သော Uchiha တို့ဖြစ်သည်။  ၎င်းကို PlayStation 3 နှင့် Xbox 360 အတွက် Naruto Shippuden: Ultimate Ninja Storm Generation ဗီဒီယိုဂိမ်း၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ်ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။
Naruto Shippūden: Sunny Side Battle !!! (2014) ။ Sasuke ဟာသူ့အစ်ကို Itachi ကိုပြီးပြည့်စုံတဲ့အထိမနက်စာစားဖို့အကြိမ်ကြိမ်အိပ်မက်မက်ခဲ့တယ်။
The Day Naruto သည် Hokage ဖြစ်လာသည် (2016) ။ Naruto Uzumaki သည်သတ္တမမြောက် Hokage တရားဝင်ဖြစ်သော်လည်းအခမ်းအနားသို့မတက်ရောက်ပါ။
ရုပ်ရှင်
အဆိုပါစီးရီးရုပ်ရှင်တကျိပ်တပါးအဆင်ပြေအောင်ခဲ့သည်; ပထမသုံးခုသည်ပထမ ဦး ဆုံး anime စီးရီးနှင့်သက်ဆိုင်ပြီးကျန်ရှစ်ခုသည်ဒုတိယစီးရီးများနှင့်သက်ဆိုင်သည်။  အောက်ပါစာရင်းမှရက်စွဲများသည်မူရင်းဂျပန်လွှတ်ပေးရေးအတွက်ဖြစ်သည်။  ရုပ်ရှင်အားလုံးကိုအင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ထုတ်ဝေခဲ့သည်၊ များသောအားဖြင့်နောက်သုံးနှစ်အကြာတွင်ဖြစ်သည်။
Snow Land ၏ Ninja Clash (၂၀၀၄) ။ မင်းသမီး Fuun ရုပ်ရှင်အသစ်ရိုက်ကူးစဉ်ကအဖွဲ့ ၇ သည် Snow Land သို့သွားပြီးသရုပ်ဆောင်များကိုကာကွယ်သည်။  စတုတ္ထမူရင်းဗီဒီယိုကာတွန်း၊ Konoha နှစ်ပတ်လည်အားကစားပွဲတော်ကိုဂျပန်ရုပ်ရှင်ဖြန့်ချိမှုနှင့်အတူထည့်သွင်းခဲ့သည်။
Gelel of the Stone of Legend (၂၀၀၅) ။ Naruto၊ Shikamaru နှင့် Sakura တို့သည် Sunaga ကျေးရွာနှင့်ကြီးမားသောသံချပ်ကာစစ်သည်များအကြားစစ်ပွဲတွင်ပါဝင်ခဲ့သည့် Ninja အဖွဲ့သို့သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။  Legend of the Stone of Gelel သည်ယခင်အမေရိကန်နှင့်မတူဘဲအမေရိကန်၌ပြဇာတ်ရုံမပြခဲ့သော်လည်းတိုက်ရိုက်အစားဗွီဒီယိုဖြင့်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
လခြမ်းမွန်းနိုင်ငံတော်၏အုပ်ထိန်းသူများ (၂၀၀၆) ။ Naruto၊ Sakura, Lee နှင့် Kakashi တို့သည်အနာဂတ်တွင်လကမ္ဘာ၏မင်းသား Hikaru Tsuki ကိုကာကွယ်ရန်တာ ၀ န်ရှိသည်။
Naruto Shippuden ရုပ်ရှင် (၂၀၀၇) ။ Naruto သည်သူ၏သေခြင်းနှင့်ပတ်သက်သောရူပါရုံကိုစတင်ခံစားခဲ့ရသောဘုန်းတော်ကြီး Shion အားကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန်ဆောင်ရွက်သည်။
Naruto Shippuden ရုပ်ရှင်: Bonds (၂၀၀၈) ။ Sky Country မှ Ninja များသည် Konoha ကိုတိုက်ခိုက်သည့်အခါ Naruto နှင့် Sasuke တို့ပူးပေါင်းကြသည်။
Naruto Shippuden ရုပ်ရှင်: The Will of Fire (၂၀၀၉) ။ Team 7 သည် Kakashi အားကမ္ဘာ့စစ်ပွဲအဆုံးသတ်ရန်မိမိကိုယ်ကိုမစွန့်လွှတ်ရန်တားဆီးသည်။
Naruto Shippuden ရုပ်ရှင်: The Lost Tower (၂၀၁၀) ။ Naruto ကိုလွန်ခဲ့တဲ့အနှစ် ၂၀ လောက်ကသူဟာလျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်တဲ့ ninja ကိုဖမ်းယူဖို့ဆန်းကြယ်တဲ့မျှော်စင်ကိုစူးစမ်းရှာဖွေရင်းအချိန်ဇယားမှာအသက်ရှင်နေတဲ့သူ့အဖေ Fourth Hokage ကိုရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပါတယ်။
Naruto ရုပ်ရှင်: သွေးထောင် (2011) ။ Naruto သည် Raikage ကိုသတ်ရန်ကြိုးစားခဲ့ခြင်းအတွက်ပုံသွင်းခံရသည်။  သူထောင်ထဲမှထွက်ရန်ကြိုးစားသောအခါသူသည်၎င်း၏လျှို့ဝှက်ချက်များကိုရှာဖွေတွေ့ရှိသည်။
Ninja သို့သွားသောလမ်း - Naruto the Movie (၂၀၁၂) ။ Naruto နှင့် Sakura ကို Tobi မှအခြားစကြဝuniverseာတစ်ခုသို့ပို့ဆောင်။ အပေါင်းအသင်းနှင့်မိဘတို့၏အဓိပ္ပာယ်ကိုရှာဖွေတွေ့ရှိသည်။  အဆိုပါဇာတ်လမ်းစီစဉ်ခြင်းနှင့်ဇာတ်ကောင်ဒီဇိုင်းများ Masashi Kishimoto ကဖန်တီးခဲ့ကြသည်။
Boruto - Naruto the Movie (၂၀၁၅) ။ ဒီရုပ်ရှင်မှာအဓိကဇာတ်ကောင်တွေရဲ့ကလေးများ၊ အဓိကအားဖြင့် Boruto Uzumaki, သူ့ဖခင်၏ပြိုင်ဘက် Sasuke ကိုကျော်ပြီးကျော်ဖြတ်နိုင်အောင်လေ့ကျင့်ပေးနေသောကလေးငယ်များကိုအဓိကထားဖော်ပြထားသည်။  ဇာတ်လမ်း၊ ဇာတ်ညွှန်းနှင့်ဇာတ်ကောင်ဒီဇိုင်းများကို Masashi Kishimoto မှတီထွင်ခဲ့ပြီး၎င်းသည်ထုတ်လုပ်မှုကြီးကြပ်ရေးမှူးအဖြစ်လည်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် Lionsgate သည်သူ၏ထုတ်လုပ်မှုကုမ္ပဏီ Arad Productions မှ Avi Arad နှင့်အတူ live-action Naruto ကိုတီထွင်နေပြီး Michael Gracey နှင့် Erik Feig၊ Geoff Shaveitz နှင့် Kelly O'Malley တို့မှထုတ်လုပ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင်သူသည်ရုပ်ရှင်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက်ကူညီရန်တောင်းဆိုခံရကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။
ဝတ္ထု
Masatoshi Kusakabe ရေးသားသောပထမကိုး Naruto အလင်းဝတ္ထု ၂၂ ခုကိုဂျပန်နိုင်ငံတွင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲမှပထမနှစ်ခုကိုမြောက်အမေရိကရှိအင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။  ပထမဆုံးပြင်ဆင်ထားသောဝတ္ထုဖြစ်သော Naruto: Innocent Heart, Demonic Blood (2002) သည်အဖွဲ့ ၇ မစ်ရှင်အားပြန်လည်သိမ်းဆည်းပြီး Zabuza နှင့် Haku တို့နှင့်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။  ဒုတိယ၊ Naruto - မစ်ရှင်။ ရေတံခွန်ရွာကိုကာကွယ်ပါ။  (2003) သည် anime ၏ဒုတိယ OVA ကိုအခြေခံသည်။  Viz သည် Tracey West မှရေးသားထားသောအခန်း ၁၆ ခန်းကို manga မှသရုပ်ဖော်ပုံများဖြင့်လည်းထုတ်ဝေခဲ့သည်။  စီးရီးများနှင့်မတူသည်မှာဤစာအုပ်များသည်အသက် ၇ နှစ်မှဆယ်နှစ်အထိကလေးများအတွက်ရည်ရွယ်သည်။
မူရင်းဝတ္ထု (၁၃) ခုကိုဂျပန်နိုင်ငံတွင်တွေ့မြင်ရသည် ယင်းတို့အနက်မှ ၁၁ ခုသည်စီးရီး၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီးကျန်နှစ်ခုမှာမူဆက်နွယ်မှုမရှိသောလွတ်လပ်သောဝတ္ထုများဖြစ်သည်။  ပထမဆုံးသောလွတ်လပ်သောဝတ္ထုဖြစ်သော Naruto: Tales of a Gutsy Ninja (2009) သည် Naruto ၏သခင် Jiraiya ရေးသားထားသောစကြာ ၀ inာဝတ္ထုတစ်ခုဖြစ်သည်။  ၎င်းသည် Naruto ၏ namesake အဖြစ်အမှုထမ်းခဲ့သော Naruto Musasabi အမည်ရှိစိတ်ကူးယဉ် Shinobi ၏အဖြစ်အပျက်များဖြစ်သည်။  အခြားလွတ်လပ်သောဝတ္ထုဖြစ်သော Naruto Jinraiden: The Day the Wolf Howled (2012) သည် Sasuke ၏ Itachi နှင့်တိုက်ခိုက်မှုအပြီးမကြာမီတွင်ဖြစ်သည်။
ဝတ္ထုနှစ်ခုပါ ၀ င်သည့် Itachi Shinden နှင့်ဝတ္ထုတစ်ခုတည်း Sasuke Shinden တို့သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်ပေါ်ထွက်လာပြီး၎င်းတို့ကို Naruto ရှိ anime arcs အဖြစ်ပြောင်းလဲလိုက်သည်။ 2016 ခုနှစ်တွင် Shippuden, Naruto Shippūden: Itachi Shinden-hen: Hikari to Yami to Book အသီးသီး Sunrise ၏။  Hiden သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေသောဝတ္ထုခြောက်ပုဒ်ဖြစ်ပြီး manga အဆုံးသတ်ပြီးနောက်ဇာတ်ကောင်အမျိုးမျိုး၏ပုံပြင်များကိုလေ့လာထားသည်။
ဂီတ
Toshio Masuda သည် Naruto တေးသံများကိုရေးစပ်။ စီစဉ်ခဲ့သည်။ Naruto Original Soundtrack ကို2003ပြီလ ၃ ရက်၊ ၂၀၀၃ တွင်ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး anime ၏ပထမဆုံးရာသီတွင်အသုံးပြုသောပုဒ် ၂၂ ပုဒ်ပါဝင်သည်။  ၎င်းနောက် ၂၀၀၄ ခုနှစ်မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင်ပုဒ် ၁၉ ပုဒ်ပါဝင်သော Naruto Original Soundtrack II ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။  တတိယမြောက် Naruto Original Soundtrack III ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်၊ 27ပြီလ ၂၇ ရက်တွင်ပုဒ်မ ၂၃ ပုဒ်ဖြင့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။  စီးရီး၏အဖွင့်နှင့်အဆုံးသတ်ခေါင်းစဉ်များပါ ၀ င်သောတေးသံနှစ်ကွင်းဖြစ်သော Naruto: Best Hit Collection နှင့် Naruto: Best Hit Collection II အမည်ရှိသီချင်း ၂ ပုဒ်ကိုနိုဝင်ဘာ ၁၇၊ ၂၀၀၄ နှင့်ဩဂုတ် ၂၊ ၂၀၀၆ တွင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။  ဒီဇင်ဘာ ၁၉ ရက် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်ထွက်ပေါ်လာခဲ့သောအလွန်အကောင်းဆုံး Hit Collection Instrumental Version - ရော့ခ်ရှိ Naruto ဟုခေါ်သည့် CD တစ်ချပ်ကိုပထမဆုံးအကြိမ် anime စီးရီးများမှရုပ်ရှင်သုံးခုအတွက်တေးသံများကိုသူတို့ထုတ်လုပ်သည့်နေ့ရက်များနီးပါးတွင်ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။  ၂၀၁၁ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်တွင် Naruto Shōnen Hen မှအကြောင်းအရာများကိုစုဆောင်းသောစီဒီတစ်ချပ်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။  CD စီးရီးအမျိုးမျိုးကိုအသံသရုပ်ဆောင်များနှင့်မူရင်းဇာတ်လမ်းများဖျော်ဖြေခဲ့သည်။
Naruto ၏တေးသံများကို Shippuden ကို Yasuharu Takanashi မှထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၄ င်းတို့ကို Naruto Shipp Originalden Original Soundtrack I, II နှင့် III ဟုခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၉ နှင့် ၂၀၁၆ တွင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေသော Naruto All Stars သည်မူရင်း Naruto သီချင်း ၁၀ ပုဒ်ပါဝင်ပြီးဇာတ်လမ်းတွဲမှဇာတ်ကောင်များကသီဆို။ သီဆိုထားသည်။  Anime စီးရီးနှစ်ခုမှအကြောင်းအရာဆယ်ခုကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင်ပြသခဲ့သည့် Naruto Super Hits 2006-2008 မှ DVD box တွင်စုဆောင်းရရှိခဲ့သည်။ Shippuden ရုပ်ရှင်၏တေးသံများကိုလည်းထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်ပထမဆုံးရရှိနိုင်ခဲ့သည်။ အခန်း၏နောက်ဆုံးအပိုင်း  သည် Aniplex နှင့် CD တွင်ထည့်သွင်းရန် Naruto နှင့် Naruto Shippuden themes များအားလုံးကိုစစ်တမ်းကောက်ယူခြင်းဖြင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင်ဖြန့်ချိရန်ရှိသည်။
ဗီဒီယိုဂိမ်းများ
Naruto ဗီဒီယိုဂိမ်းများကို Nintendo, Sony နှင့် Microsoft တို့မှအမျိုးမျိုးသော console များပေါ်တွင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲမှအများစုသည်ဂိမ်းများကိုတိုက်ခိုက်နေကြပြီးကစားသမားသည် Naruto မှဇာတ်ကောင်တစ် ဦး အားတိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်သောကစားနည်းဖြစ်သည်။  ကစားသမားသည်သူတို့၏ AI ဇာတ်ကောင်ကိုဂိမ်း AI မှထိန်းချုပ်သောအခြားဇာတ်ကောင်နှင့်ဆန့်ကျင်သည်။  ရည်ရွယ်ချက်မှာအခြေခံတိုက်ခိုက်မှုများကို အသုံးပြု၍ ပြိုင်ဘက်၏ကျန်းမာရေးကိုသုညသို့လျှော့ချရန်နှင့် Naruto anime သို့မဟုတ် manga တွင်သူတို့အသုံးပြုသောနည်းစနစ်များမှရရှိသောထူးခြားသောအထူးနည်းစနစ်များကိုအသုံးပြုရန်ဖြစ်သည်။  ပထမဆုံး Naruto ဗီဒီယိုဂိမ်းသည် Naruto: Konoha Ninpōchōဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် WonderSwan အရောင်အတွက် Japan တွင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။  Naruto ဗီဒီယိုဂိမ်းအများစုကိုဂျပန်နိုင်ငံတွင်သာထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။  ဂျပန်နိုင်ငံပြင်ပတွင်ပထမဆုံးထွက်ပေါ်လာသည့်ဂိမ်းများမှာ Naruto: Gekitou Ninja Taisen စီးရီးနှင့် Naruto: Saikyou Ninja Daikesshu စီးရီး၊ မြောက်အမေရိကတွင် Naruto - Clash of Ninja နှင့် Naruto: Ninja Council ဟူသောခေါင်းစဉ်အောက်တွင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။  ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် Namco Bandai သည်ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ Naruto ဂိမ်း ၁၀ သန်းရောင်းချခဲ့သည်ဟုကြေညာခဲ့သည်။
အနုပညာနှင့်လမ်းညွှန်စာအုပ်
Naruto စီးရီးကိုအခြေခံသည့်တရားဝင်စာအုပ်သုံးအုပ်ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ် Art Collection: Uzumaki, နှင့် Illustration Collection: Naruto တို့ကိုဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၂၀၀၄ နှင့် ၂၀၀၉ တွင်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးမြောက်အမေရိကထုတ်ဝေမှုများကို ၂၀၀၇ နှင့် ၂၀၁၀ အသီးသီးအသီးသီးတွင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။  တတိယပန်းချီပုံဥပမာစုဆောင်းခြင်း - Naruto Uzumaki ကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် Japan တွင်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးထိုနှစ်တွင်မြောက်အမေရိက၌လည်းကောင်း၊  ၎င်းသည်မူလက Shonen Jump ရုပ်ပြောင်တွင်အနုပညာလက်ရာများပါရှိသည်။  Kishimoto မှသူ၏အကြိုက်ဆုံးအနုပညာလက်ရာများအကြောင်းအကျဉ်းချုပ်ရေးသားခြင်းမှ လွဲ၍ ၎င်းတွင်စာသားမရှိပါ။  Paint Jump: Art of Naruto ဟုခေါ်သောအပြန်အလှန်အရောင်အသွေးစုံသည့်စာအုပ်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Masashi Kishimoto မှ Naruto Exhibition Official Book ည့်စာအုပ်စာအုပ်ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Naruto အနုပညာပြပွဲသို့တက်ရောက်သူများအား,ပြီ ၂၅ ရက်၊
စတုတ္ထတရားဝင်ဒေတာစာအုပ်မှတဆင့်ပထမ ဦး ဆုံးတရားဝင်ဒေတာစာအုပ်အမည်ရှိလမ်းညွှန်စာအုပ်လေးထုတ်ပြန်ခဲ့သည် ပထမနှစ်ခုသည် manga ၏အပိုင်း ၁ ကိုဖုံးအုပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ နှင့် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။  တတိယနှင့်စတုတ္ထအတွဲများသည် ၂၀၀၈ နှင့် ၂၀၁၄ တွင်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဤစာအုပ်များတွင် Kishimoto မှဇာတ်ကောင်များ၊ Jutsu လမ်းညွှန်များနှင့်မူကြမ်းများပါဝင်သည်။  Anime အတွက် Naruto Anime Profiles လို့ခေါ်တဲ့လမ်းညွှန်စာအုပ်တွေထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။  ဤစာအုပ်များတွင် anime ဖြစ်ရပ်များနှင့်ဇာတ်ကောင်များ၏ဒီဇိုင်းများကိုရှင်းလင်းတင်ပြခြင်းနှင့်ပတ်သက်သောသတင်းအချက်အလက်များပါ ၀ င်သည်။  လျှို့ဝှက်: Warriors Official Fanbook မှစာပေများကို ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ စီးရီး၏ ၁၀ နှစ်မြောက်နှစ်ပတ်လည်အထိမ်းအမှတ် manga ပန်ကာစာအုပ်ကိုအခြား manga အနုပညာရှင်များ၏ Naruto Uzumaki ၏သရုပ်ဖော်ပုံများဖြစ်သော Kishimoto ၏တစ်ချက်တည်းကာရာကူရီအမည်ဖြင့်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။  နှင့် Kishimoto နှင့် Yoshihiro Togashi အကြားအင်တာဗျူး။
စုဆောင်းနိုင်သောကဒ်ဂိမ်း
Bandai မှထုတ်လုပ်သော Naruto Collectible Card Game ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင်ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင်မြောက်အမေရိကတွင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ကစားသမားနှစ် ဦး နှင့်စိတ်ကြိုက်ကဒ်ပြား ၅၀ ရှိသောကုန်းပတ်တစ်ခုနှင့်ဂိမ်းဖျာတစ်ခုအကြားကစားသည်။ အနိုင်ရလျှင် ကစားသမားတစ်ဦး သည် ဂိမ်းတွင်သူတို့၏လုပ်ရပ်များမှတစ်ဆင့်“ စစ်ဆုလာဘ်” ဆယ်ခုရရှိမည်သို့မဟုတ်အခြားကစားသမားကိုကုန်းပတ်ကုန်ခန်းစေရမည်။  ကဒ်များကို“ series” ဟုခေါ်သောအမည်ရှိအစုံများတွင်ဖြန့်ချိခဲ့ပြီးကဒ်ပြား ၅၀ ကြိုတင်တည်ဆောက်ထားသည့်သေတ္တာအစုလေးခုဖြင့်ပုံစံထုတ်ခဲ့သည်။  set တစ်ခုစီတွင် starter deck၊ game ဖျာ၊ turn-counter နှင့် stainless steel တစ်ခုဖြစ်သော Ninja Blade Coin တို့ပါ ၀ င်သည်။  အပိုကဒ်ပြားများကို ၁၀ ကဒ် booster အထုပ်များနှင့်ကုန်းပတ်အစုံများတွင်ရရှိနိုင်သည်။  လက်လီအရောင်းဆိုင်များတွင်ရောင်းချသောလေးသေတ္တာအစုံတစ်ခုစီကိုရနိုင်သည်။  အစုတစ်ခုစီအတွက်ကဒ်များကိုမြှင့်တင်ရေးအထုပ်များနှင့်သတ္တုသေတ္တာတစ်ခုတွင်သီးသန့်အရောင်းမြှင့်တင်ရေးကဒ်များပါရှိသည်။  ၂၀၀၆ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလတွင်ဂျပန်နိုင်ငံတွင်ထူးခြားသောကတ်ပြား ၄၁၇ ခုနှင့် ၁၇ ခုကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။  ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင်မြောက်အမေရိက၌ညဤစီးရီးဆယ်ခုကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
စီးပွားဖြစ်စွမ်းဆောင်ရည်
ဂျပန်နိုင်ငံတွင်သန်း ၁၄၀ နှင့်နိုင်ငံရပ်ခြားတွင် ၉၅ သန်းအပါအ၀င် manga သည်တစ်ကမ္ဘာလုံး၌ ၂၃၅ သန်းရောင်းချခဲ့ရပြီး ၎င်းသည်သမိုင်းတွင်။တတိယအရောင်းရဆုံး manga စီးရီးဖြစ်သည်။ ရောင်းအားထက်ဝက်ကျော်သည်ဂျပန်နိုင်ငံတွင်ရှိပြီးကျန် ၃၅ နိုင်ငံမှရောင်းချမှုများဖြစ်သည်။  ၎င်းသည်မြောက်အမေရိကထုတ်ဝေသူ Viz Media ၏အရောင်းရဆုံး manga စီးရီးတစ်ခုဖြစ်လာသည်။  သူတို့၏စီးရီးဘာသာပြန်ကျမ်းများကို USA Today တွင်ဖော်ပြထားပြီး The New York Times အရောင်းရဆုံးစာရင်းများအကြိမ်ကြိမ်စာရင်းပြုလုပ်ခဲ့ပြီး manga ၏အတွဲခုနစ်သည်ဂရပ်ဖစ်ဝတ္ထုအတွက် Quill Award ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်အတွက် Teacher Librarian ၏အကြံပြုစာရင်းတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။  ကျောင်းစာကြည့်တိုက်ဂျာနယ်က ၎င်းကိုကျောင်းစာကြည့်တိုက်များအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော manga အဖြစ်ဖော်ပြခဲ့သည်။  ၂၀၀၈ ခုနှစ်မတ်လတွင်ပထမဆုံးအကြိမ်ထုတ်ဝေသော USA Today Booklist တွင် manga ၏အတွဲ ၂၈ သည် ၁၇ ခုမြောက်နေရာဖြစ်ခဲ့ပြီး Fruits Basket ကကျင်းပသော manga အတွက်စံချိန်ထက် ၂ နေရာသာရှိသည်။  ဤအသံပမာဏသည်နှစ်များအတွင်း manga ၏ပထမဆုံးပွဲ ဦး ထွက်သီတင်းပတ်များအနက်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင်အရောင်းရဆုံး manga ပမာဏနှင့်မြောက်အမေရိကတွင်ဒုတိယအရောင်းရဆုံးစာအုပ်ဖြစ်လာသည်။  ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေသူ Viz သည်စာဖတ်သူများ၏သစ္စာရှိမှုနှင့် ပတ်သက်၍ မှတ်ချက်ပေးသည်။ ၎င်းတို့သည်ပမာဏကို ၄၀ ကျော်ကျော်သွားသည်နှင့်အမျှ manga ကို။ယုံကြည်စိတ်ချစွာဆက်လက်ဝယ်ယူနေကြသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် အတွဲ ၁၄ သည် Viz the Manga Trade Paperback of Year Gem Award ကို Diamond Comic Distributors မှရရှိခဲ့သည်။ ဒီ manga ကို ၂၀၀၉ Comics Awards မှ Nickelodeon မဂ္ဂဇင်းတွင် Favorite Manga စီးရီးအဖြစ်သတ်မှတ်ခံရသည်။  ၂၀၁၅ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီလတွင် Asahi Shimbun က Naruto သည်နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း Tezuka Osamu ယဉ်ကျေးမှုဆုအတွက်လျာထားခံရသူကိုးဦး အနက်မှ တစ်ဦး ဖြစ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။ နောက်လတွင် Kishimoto သည် ဂျပန်အစိုးရယဉ်ကျေးမှုရေးရာ ၀န်ကြီးဌာန၏ စီးရီးအတွက်တစ်နှစ်တာ၏။လူသစ်ဆုကိုရရှိခဲ့သည်။  ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အားကစား၊ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာအနုပညာထောက်ခံချက်ဆုများ။  Naruto ၏။အောင်မြင်မှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် Kishimoto က Naruto Collector ဆောင်းရာသီ 2007/2008 တွင်ပြောကြားခဲ့သည်မှာသူသည်အမေရိကန်ပရိသတ်များ ninja ကိုလက်ခံပြီးနားလည်ကြောင်း ၀မ်းသာကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်းသည်အမေရိကန်ပရိသတ်သည် အရသာကောင်းကြောင်းပြသသည်။  ယခင်ကသူတို့နှင့်ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုမရှိသောအရာတစ်ခုခု "
မန်ဂါ
လေ့လာသူများကတိုက်ပွဲမြင်ကွင်းများနှင့်ကြံစည်မှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအကြားမျှတမှုရှိကြောင်းမှတ်ချက်ပေးသည်။ IGN မှ E. E. Sparrow နှင့် Anime News Network (ANN) မှ Casey Brienza မှရလဒ်သည်ခိုင်မာသောဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်ကြောင်းခံစားခဲ့ရသော်လည်း ANN အတွက်ရေးသားနေသူ Carl Kimlinger ကတိုက်ပွဲအလွန်နှေးကွေးသောတိုက်ပွဲများလွန်းသည်ဟုပြောကြားခဲ့သည်။  Kimlinger သည်ဇာတ်ကောင်ဒီဇိုင်းများကိုကြိုက်နှစ်သက်ပြီးတိုက်ပွဲမြင်ကွင်းများသူတို့ကိုယ်သူတို့ထောက်ခံခဲ့သည်။ ၎င်းသည် Rik Spanjers ထံမှအပြုသဘောဆောင်သည့်မှတ်ချက်များကိုသာပေးခဲ့သည်၊ သူသည်မြင်ကွင်းများ၏စိတ်လှုပ်ရှားမှုသည် Kishimoto ၏လုပ်ဆောင်မှုကိုဖော်ပြသည့်စွမ်းရည်ပေါ်တွင်မူတည်သည်။  Manga Life အတွက်ရေးသားသော Javier Lugo ကအနုပညာလက်ရာများကိုသူအံ့ဩလောက်ဖွယ်၊ စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်ကောင်းသောသူဖော်ပြသည့်ဇာတ်လမ်းအတွက်မှန်ကန်ကြောင်းဖော်ပြရန်သဘောတူခဲ့သည်။
Neo မှ Anime နှင့် manga မဂ္ဂဇင်းက Naruto ၏ဇာတ်ကောင်ကို irksome ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ သို့သော်စီးရီး၏“ စွဲလမ်းမှုစွဲလမ်းစေသောနီးစပ်မှု” သည်သွင်ပြင်လက္ခဏာများ၏အရည်အသွေးကြောင့်ဖြစ်သဖြင့် Briana Lawrence ၏ထင်မြင်ချက်အရဇာတ်ကောင်များ၏ကြီးထွားမှုသည်အပိုင်း (၂) ကိုအရွယ်ရောက်သူတစ် ဦး ခံစားရစေသည် ။  အတွဲ ၂၈ ကိုပြန်လည်သုံးသပ်ရာတွင် Brienza သည်အပိုင်း II ၏ဇာတ်လမ်းနှင့်စရိုက်လက္ခဏာများကိုလည်းချီးကျူးခဲ့သည်။
တိုကျို Polytechnic တက္ကသိုလ် manga ဌာနမှပါမောက္ခတစ် ဦး ဖြစ်သူ G the Itōသည်စီးရီး၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် Dragon Ball ၏ manga နှင့်နှိုင်းယှဉ်ခြင်းဖြင့် manga နှစ်ခုလုံးသည်ဇာတ်ကောင်များ၏ကိုယ်ခံပညာကိုဖမ်းယူနိုင်သည့်သုံးဖက်မြင်ကိုယ်ခန္ဓာလှုပ်ရှားမှုများကိုသရုပ်ဖော်ထားသည်။ တိုက်ပွဲများအတွင်းစာဖတ်သူများသည် Naruto ရှိဇာတ်ကောင်များနှင့်စာရင်စာဖတ်သူများအားသူတို့၏အတွင်းပိုင်း monologue မှတဆင့်စာနာတတ်သည်ဟုခံစားခဲ့ရသည်။
ဒီဇာတ်လမ်းတွဲသည် Scott Pilgrim vs. The World အပေါ်ဒါရိုက်တာ Edgar Wright နှင့်အတူရုပ်ရှင်အပေါ်ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့ပြီးသူသည် manga တွင်“ လူသတ်သမားလှုပ်ရှားမှု” ရှိသည့်အခါမည်သည့်နည်းစနစ်ကိုမဆိုအသုံးပြုခြင်းနောက်ခံ၏နောက်ကွယ်တွင်သက်ရောက်မှုရှိကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ မန်ဂါးအဆုံးသတ်သွားသောအခါမဂ္ဂဇင်းမှစာရေးဆရာများသည်ကီရှီမိုတို၏လုပ်ဆောင်မှုကိုချီးကျူးဂုဏ်ပြုခဲ့ကြသည်။
Anime
IGN ၏ထိပ်ဆုံး ၁၀၀ ကာတွန်းစီးရီးတွင် Naruto anime သည် ၃၈ ခုမြောက်အကောင်းဆုံးကာတွန်းပြသမှုအဖြစ်စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလတွင်ဂျပန်ရုပ်မြင်သံကြားကွန်ယက် TV Asahi သည် Naruto ၁၇ နေရာတွင်တစ်နိုင်ငံလုံးစစ်တမ်းကောက်ယူမှုအပေါ် အခြေခံ၍ လူကြိုက်များသောစစ်တမ်းတစ်ခုကိုထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။  The New York Times မှ Mike Hale ကစီးရီးသည်ကလေးများအတွက်ရည်ရွယ်သည့်အမေရိကန်ကာတွန်းထက်ပိုမိုကောင်းမွန်ကြောင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ သို့သော်လည်းကောင်းကာတွန်းသည် T.H.E.M. ထံမှဝေဖန်မှုအချို့ရရှိခဲ့သည်။  Anime သုံးသပ်ချက်ဝေဖန်သူများ: Christina Carpenter သည် Kishimoto ၏အနုပညာစတိုင်ကိုကာတွန်းကားအဖြစ်သို့ပြန်ဆိုထားခြင်းမရှိဟုခံစားခဲ့ရပြီး Derrick Tucker သည်လည်းအပျက်သဘောဆောင်သော်ငြားလည်းသူတို့၏အကောင်းဆုံးပုံရိပ်များမှာ“ ကျန်ရှိနေသည်မှာအနည်းငယ်သာရှိသည်။  manga ကဲ့သို့ပင် ANN Theron of Martin Theron ကဲ့သို့သောအချို့သုံးသပ်သူများက Tucker နှင့်အတူရန်ပွဲမြင်ကွင်းများများစွာရှိသည်ဟုခံစားခဲ့ရသည်။ Justin Rich ကတိုက်ပွဲမြင်ကွင်းများသည်ပြသခြင်း၏အရေးအကြီးဆုံးနှင့်ပျော်စရာအကောင်းဆုံးအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်ဟုပြောဆိုခဲ့သည်။  သူမကဇာတ်ကောင်များကိုအပြုသဘောဖြင့်မှတ်ချက်ပေးခဲ့သော်လည်းသူမအများစုမှာမျှတမှုမရှိဟုခံစားခဲ့ရသည်။
Naruto - Activeanime မှ David C. Jones မှ Shippuden ကိုကောင်းစွာပြန်လည်သုံးသပ်သည်။ animation သည်တိုးတက်လာသည်ဟုမှတ်ချက်ပေးသည်။ ANN သည်စီးရီးသည်ပထမဆုံး anime စီးရီးများထက် ပို၍ လေးနက်သောအသံနှင့်ဟာသနှင့်ဒရာမာအကြားပိုမိုမျှတမှုရှိကြောင်းဖော်ပြခဲ့သည်။  အဓိကကြံစည်မှုကနေပိုပြီးစိတ်ဝင်စားဖို့ digressions အတူ။  ပထမဖြစ်စဉ်များအတွက်အရှိန်အဟုန်ကိုနှေးကွေးသည်ဟုဝေဖန်ခဲ့ကြသော်လည်းဇာတ်ကောင်များအကြားအပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုများဖြန့်ဖြူးခြင်းနှင့်တိုးတက်မှုသည်အပြုသဘောဆောင်သည့်မှတ်ချက်များကိုရရှိခဲ့သည်  လော့စ်အိန်ဂျလိစ်တိုင်းမ်သတင်းစာအတွက်စာရေးဆရာ Charles Solomon သည် Shippuden အားသူ၏ထိပ်ဆုံး ၁၀ တွင်အကောင်းဆုံးတတိယနေရာ၌ရပ်တည်ခဲ့သည်။  ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် Guinness World Records Gamer's Edition ၏စာဖတ်သူများသည် Naruto အားအချိန်တိုင်း၏ ၂၉ ကြိမ်မြောက်ဗီဒီယိုဂိမ်းဇာတ်ကောင်အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ခေါင်းစဉ်များ
Amy Plumb က Kishimoto သည် Naruto ရှိဂျပန်ဒဏ္myာရီကိုရည်ညွှန်းသည်ကိုထပ်မံထပ်မံဖြည့်စွက်ရန်ရည်ရွယ်သည်ဟုဆိုသည်။ ကိရှီမိုတိုသည်သူ၏စာဖတ်သူများသည်ကိုးကားချက်များကို decode လုပ်ရန်မျှော်လင့်ထားပြီး၎င်းသည်တိုက်ရိုက်ရှင်းလင်းချက်ကိုရှောင်ရှားရန်ခွင့်ပြုသည်။  သာဓကတစ်ခုမှာ Itachi ဖြစ်ပြီး Shinto နတ်ဘုရားများအမည်ရှိ Ninja နည်းစနစ်သုံးခု - Tsukiyomi, Amaterasu နှင့် Susano-o ။  Plumb သည် Sasuke ၏မျိုးနွယ်စု၏ Heraldic သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်ပြီး uchiwa ဟုလူသိများသောပန်ကာကိုလည်းရည်ညွှန်းသည်။  ထိုပရိသတ်များသည်ဂျပန်တို့၏ဒဏ္inာရီတွင်မကောင်းမှုကိုမှုတ်ထုတ်ခြင်းဖြင့်အသုံးပြုသည်။  Sasuke သည်စီးရီးနှောင်းပိုင်းနှောင်းပိုင်းတွင်သူသည် Nuto-Tailed Fox ၏ Naruto အပေါ်ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို "ဖယ်ထုတ်နိုင်စွမ်း" ရှိသည်ကိုတွေ့ရှိခဲ့သည်။  မြေခွေး (kitsune tsuki) သည်ဂျပန်ဒဏ္inာရီတွင်လှည့်စားသူများဖြစ်ပြီးအချို့ဇာတ်လမ်းများတွင်လူ့ခန္ဓာကိုယ်ကိုလွှဲပြောင်းယူသည်၊  Naruto တွင်တံဆိပ်ခတ်ထားသည့် Nine-Tail နှင့်တူညီသည့်အချက်များနှင့် Naruto သည်ပြောင်မြောက်သောစကားများကို Plumb comments ။
ခရစ္စတိုဖာအေဘွန်းက Naruto ဇာတ်လမ်းတွင်ရိုးရာကွန်ဖြူးရှပ်တန်ဖိုးများပါ ၀ င်ကြောင်း၊ Naruto နှင့် Bleach ကဲ့သို့သော manga ကိုခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသောကျောင်းသားများသည်၎င်းသည်၎င်း၏စိတ္တဇအတွေးအခေါ်များကိုလေ့လာခြင်းထက်ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒအကြောင်းပိုမိုလေ့လာသင်ယူမည်ဟုအကြံပြုထားသည်။ Norman Melchor Robles Jr. သည်အကြမ်းဖက်မှုသို့မဟုတ်အပြုသဘောဆောင်သောတန်ဖိုးများနှင့်ဆက်နွှယ်နေသောဇာတ်ညွှန်းတွင်ပါသောစကားလုံးများကိုရေတွက်ခြင်းအားဖြင့် Naruto ရှိအပြုသဘောနှင့်အပျက်သဘောဆောင်သောအတွေးအခေါ်များကိုပုံဖော်ခြင်းကိုအကဲဖြတ်သည်။  သူကတံဆိပ်တပ်ထားသောစကားလုံးများ၏သေးငယ်သောအများစုသည်အကြမ်းဖက်မှုဖြစ်ကြောင်းတွေ့ရှိရသော်လည်းအကြမ်းဖက်မှုကိုပုံဖော်ခြင်းသည်ဇာတ်ကောင်များဘက်မှအပြုသဘောဆောင်သောနည်းဗျူဟာများမှအကြမ်းဖက်မှုကိုမည်သို့ကျော်လွှားနိုင်ကြောင်းပြသရန်စီစဉ်ထားပုံရသည်ဟုမှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။  Sheuo Hui Gan ကဒီစီးရီးကိုရိုးရာကျင့် ၀ တ်စံနှုန်းများရှိသည်ဟုမှတ်ယူသည်။  သူမသည် Naruto ကိုကျော်လွှားနိုင်သည့် Naruto တွင်သူမ၏လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းနှင့်ပူးပေါင်းခြင်း၏ကုသမှုကို Akira နှင့် Neon Genesis Evangelion ရှိကင်းကွာခြင်း၏အဓိကဇာတ်ကောင်များနှင့်နှိုင်းယှဉ်သည်။
Naruto ကိုဝေဖန်သူများစွာကလာမယ့်အသက်အရွယ်ဇာတ်လမ်းအဖြစ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ စိတ်ပညာရှင်လောရင့်စီ။ ရူဘင်ကဇာတ်လမ်းဇာတ်လမ်းများသည်ချစ်ရသူများပျောက်ဆုံးသွားသော၊ သို့မဟုတ်သူငယ်ချင်းများကိုရှာဖွေရန်အခက်အခဲရှိသောမည်သည့်အသက်အရွယ်မရွေးစာဖတ်သူများအားစိတ်ဝင်စားစေလိမ့်မည်ဟုအကြံပြုသည်။  ယူကူရီဖူဂျီမိုတို၏အမြင်တွင်ဇာတ်ကောင်များရင့်ကျက်လာသည်နှင့်အမျှသူတို့ကိုကြီးပြင်း။ သင်ကြားပေးသောအရွယ်ရောက်သူများကိုလေးစားမှုပြကြသည်၊ ၎င်းသည် One Piece နှင့် Air Gear ကဲ့သို့သောအချိန်ကာလ၏အခြား manga များနှင့်နှိုင်းယှဉ်ခြင်းဖြစ်သည်။  Rik Spanjers သည် Sasuke (အထီးကျန်သူ) နှင့် Naruto (အကောင်းမြင်သမား) အကြားခြားနားချက်ကိုဝမ်းနည်းစရာအဖြစ်မြင်သည်  Sasuke တစ်ယောက်တည်းရှိနေပြီးလက်စားချေလိုစိတ်ပြင်းပြနေချိန်မှာတော့ကာကွယ်ပါ  Omote Tomoyuki ကဒီဇာတ်လမ်းထဲမှာ Naruto ကြုံတွေ့ရတဲ့အခက်အခဲတွေကြားမှာကာတွန်းတွေအများကြီးရှိတယ်ဆိုတာကိုထောက်ပြခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် Naruto ကဆယ်ကျော်သက်အရွယ်သို့အရွယ်ရောက်လာသည်နှင့်အမျှရုပ်ပြဒြပ်စင်များသိသိသာသာကျဆင်းသွားသည်။  Shinen Jump သည် Gintama နှင့် Reborn ကဲ့သို့သောလူရွှင်တော်များသယ်ဆောင်လာသည်။  ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှစ၍ Tomoyuki ၏အမြင်တွင်၎င်းသည်အလေးပေးပြောင်းလဲမှု၏အကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ Naruto သည်“ နောက်တဖန်ရယ်မောခြင်းကိုမပေးရ။ ”
ဖူဂျီမိုတိုကဤဇာတ်လမ်းသည်ရိုးရာအစဉ်အလာအရကျားမအခန်းကဏ္ has များရှိသည်ဟုဆိုထားသည်။ “ [... ] ယင်း၏ကိုယ်စားပြုချက်များကအမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးများသည်အမျိုးသမီးများဖြစ်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် Ninja အကယ်ဒမီရှိမိန်းကလေးများသည်ကန ဦး ယောက်ျားများထက်သာလွန်သည်။  Fujimoto မှဤအချက်သည် Sakura ကိုစိတ်အနှောင့်အယှက်မဖြစ်စေကြောင်းထောက်ပြပြီးယခုသူသည် Naruto ထက်ကျော်လွန်နေပြီဖြစ်သည်။  အမျိုးသမီးများအခန်းကဏ္ on အပေါ် အခြေခံ၍ အက္ခရာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည်ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါထပ်တူပုံစံပုံစံများကိုထပ်မံအသုံးပြုသည်။ ဥပမာ - Tsunade၊ ရင်သားကြီးသောအလယ်အလတ်အမျိုးသမီးတစ် ဦး သည်မိခင်၏ပုံသဏ္isာန်ဖြစ်ပြီး၊ သူသည် Sakura အားဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ninja အဖြစ်သင်ကြားသောအခါ၊  အမျိုးသမီးများသာပိုင်ဆိုင်သောအထူးကျွမ်းကျင်မှုများ၊ အမျိုးသမီးများသည်အနာရောဂါကုသသူများအနေဖြင့်စစ်မြေပြင်တွင်သာပါဝင်သည်ဟူသောအယူအဆကိုအားဖြည့်ပေးသည်။  Naruto တွင်အခွင့်အာဏာရှိသူ Tsunade ကိုယ်တိုင်သူမသည်ရာထူးတူအမျိုးသားများမဟုတ်သည့်နည်းဖြင့်ရယ်စရာအဖြစ်ဖော်ပြခဲ့သည်။  Fujimoto ကဤတင်ပြချက်ကိုအမျိုးသမီးများအားတင်ပြခြင်းအားဖြင့်အမျိုးသမီးဇာတ်ကောင်များသည်အများအားဖြင့် manga စာဖတ်သူများအကြားမနှစ်သက်သောဇာတ်ကောင်များဖြစ်ကြောင်းရှင်းပြသည်။
မရမ်းချိုရွာ၊ ရွှေပန်းတော
မရမ်းချိုရွာ၊ ရွှေပန်းတော
ချိုးဖြူခင်
ကလောင်အမည် ချိုးဖြူခင် အမည်ခံ ဒေါက်တာမြင့်မြင့်သိန်းကို ဦးမြသိန်း၊ ဒေါ်အေးကြည်တို့က ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်တွင် ညောင်ဦးမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းမောင်နှမ ကိုးဦးအနက်အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ညောင်ဦးမြို့ အထက် တန်းကျောင်းမှ အထက် တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုမှ မူလတန်းကြိုပညာရေး ကလေးစိတ် ပညာဘာသာရပ်ဆိုင်ရာပညာရေး ပါရဂူဘွဲ့ရရှိသည်။ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်တွင် အလယ်တန်းပြဆရာမ အဖြစ် စတင်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် အထက်တန်း ပြဆရာမအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာနသို့ ကူးပြောင်းတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ လူမှုဝန်ထမ်း ဦးစီးဌာနတွင် ဒုတိယကျောင်းအုပ်၊ ကျောင်းအုပ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး၊ ဦးစီးအရာရှိ၊ လက်ထောက်ညွှန်ကြား ရေးမှူးတာဝန်များ အဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် မူလတန်းကြိုသင်တန်း ကျောင်းများတွင် အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဆက်လက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဒိုက်ဦးမြို့ အထက်တန်းကျောင်း ၏ အာစရိယပူဇော်ပွဲတွင် ကန်တော့ခံ ဆရာမကြီး ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် ရုရှားဘာသာတို့မှ ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ပြဇာတ်၊ ပုံပြင်များကို ဘာသာပြန်ရေးသားခြင်းနှင့် ပင်ကိုရေးဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထု ရှည်၊ ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် "စိန်ဖြင့်ပြုလုပ်သော နှလုံးသားနှင့်အခြားဝတ္ထုတို များ"စာမူဖြင့် ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ဘာသာရပ်၌ စာပေ ဗိမာန်စာမူဆု ဒုတိယဆုရရှိခဲ့သည်။ စာပေလောကနှင့် ကလေးသူငယ်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် စာပေများ ရေးသားခြင်းနှင့် သင်တန်းပို့ချခြင်းကို ကွယ်လွန်ချိန် အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ချိုးဖြူခင် ၏ ကလောင်ခွဲ များမှာ ဒေါက်တာမြင့်မြင့်သိန်းနှင့် မမကြီးဖြစ်သည်။ ချိုးဖြူခင်သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၆ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ထိန်ဒူကောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ထိန်ဒူကောင်ရွာ(Htingdukawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖော့ဒေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၀၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​မျောက်ထိုးကွင်းရွာ၊ ကြာကံ
မျောက်ထိုးကွင်းရွာ၊ ကြာကံ
ဝါဆိုလ
မ္လွယ်တာလ (ဝါဆိုလ)
ဝါဆိုသည် မြန်မာပြက္ခဒိန်၏စတုတ္ထလ ဖြစ်သည်။ ယခင်အမည်မှာ နွယ်တာဖြစ်သည်။ ဝါဆိုလတွင် ရက် ၃၀ ရှိသည်။ ရက်စုံသောလ ဖြစ်သည်။ ဝါထပ်သောနှစ်တွင် ပထမဝါဆို နှင့် ဒုတိယဝါဆို ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁၅-ရက်သည် မိုးရာသီ၌ အကျုံးဝင်သည်။ ဝါဆိုလတွင် မိုးများသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းသဖြင့် လယ်ကွင်းပြင်တစ်ခုလုံး ရေတွေဖွေးနေသည်။ ထို့ကြောင့် "ဝါဆိုဝါခေါင် ရေဖောင်ဖောင်"ဟု ဆိုကြသည်။
ဝါဆိုလ ဟူသောအမည်၌ ရှေးနှင့်နှောင်းပညာရှင်တို့ဝိဝါဒကွဲပြားခြင်းမရှိချေ။ ဝါဆိုသည်မှာ ပါဠိ ဝါသမှတိုက်ရိုက်လာသောစကား ဖြစ်၍ နေခြင်းဟုအဓိပ္ပာယ် ရသည်။ ဆို ဟူသည်မှာ ရွတ်ဆိုခြင်း အနက်ရသည်။ မိုးတွင်းသုံးလအတွင်း ရဟန်းတော်များ ကျောင်း၌နေပါမည်ဟု အဆိုပြုသော လကို ဝါဆိုလဟုခေါ်သည်။ ကျောက်စာအဦးပိုင်းတွင် ဝါဆိုလကို မ္လွယ်တာဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြွယ်တာဟူ၍လည်းကောင်း ရေးသည်။ နှောင်းပိုင်းတွင် နွယ်တာဟူ၍လည်းကောင်း၊ နွေတာဟူ၍ လည်းကောင်း ရေးလာကြသည်။ သို့သော် မ္လွယ်တာသည်သာလျှင် အရင်းခံဖြစ်သည်။ မ္လွယ် ကားလယ်ယာမိုးမြေကိုဟောသည်။ တာ ကား တိုင်းတာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ လယ်ယာမြေတို့ကို တိုင်းတာသောလဟူလေသည်။
မ္လွယ်တာ (ဝါဆို) အမည်ရှိသည့်စတုတ္ထလသည် ဇွန်-ဇူလိုင်တွင် ကျရောက်သည်။ 'မ္လွယ်' သည် “မြေ” ကို ရည်ညွှန်းပြီး 'တာ' က “ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးသည့် မြေကို လိုသလောက် တိုင်းတာသည်”ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသောကြောင့် ယခုလသည် ကောက်ပင် စိုက်ပျိုးမည့် မြေကို အကွက်ငယ်များအဖြစ် တိုင်းကာမြေကွက်များအား ကန်သင်းတင်သည့်လဖြစ်ကြောင်း ပေါ်လွင်ပါသည်။ ထိုမြေကွက်အတွင်း ကောက်စိုက်ရသည်။ အခုအခါ ဝါဆိုဟု ပြောင်းလဲခေါ်ရခြင်းမှာ ယခုလကမှ အစပြုပြီး ရဟန်းသံဃာတို့အနေဖြင့် မိမိ သီတင်းသုံးမြဲ ကျောင်းသင်္ခမ်းကို ခွဲခွာ၍ အခြားအရပ်တစ်ပါးသို့ မသွားရဟု စတင် ကန့်သတ်သည့်ကာလ ဖြစ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ယခုလ၏ အထိမ်းအမှတ် ပန်းမှာ မြတ်လေးပန်း (Pomea coccinea) ဖြစ်သည်။ ပုန်းညက်ပန်း၊ မုလေးပန်း၊ မိကျောင်းပန်းတို့ ပွင့်ကြသည်။
မြန်မာ တစ်ဆယ့်နှစ်လတွင် စတုတ္တလဖြစ်သော ဝါဆိုလ သည် မိုးဥတုတွင်ပါဝင်သည်။ ဝါထပ်သည့်နှစ်များတွင် ဝါဆိုလကို နှစ်လ ပြုကာ ပထမဝါဆို၊ ဒုတိယဝါဆို ဟူ၍ဝါထပ်၏။
ဝါဆိုလကို ပုဂံခေတ်ထိုး ကျောက်စာတို့၌ မ္လွယ်တာ၊ မြွယ်တာ ဟူ၍ရေးသားသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ နွယ်တာ၊ နွေတာဟူ၍လည်းရေးသား၏။ ထိုနွယ်တာ၊ နွေတာတို့၏အနက်ကို ဝေါဟာရ လီနတ္တဒီပနီတွင် နွေတာမှ ရွေ့လျောပြီး နွယ်တာဖြစ်လာကာ နွေသည် နွေဥတုရာသီဟောသည်။ တာ သည် ပါဠိဘာသာ အတီတပုဒ်ပျက်၊ အတိတ်ဟောသော်လည်းကောင်း၊ အန္တာပုဒ်ပျက် အဆုံးအဖျား ဟောသော်လည်းကောင်းဖြစ်သည်။ ဝါဆိုလ ပြည့်တွင် နွေဥတုရာသီကုန်ဆုံး၍ အတိတ်ဖြစ်လာသောကြောင့် အဆုံးအဖျား အပိုင်းအခြားရောက်သည်ဖြစ်၍ နွေတာလဟုခေါ်သည် စသည်ဖြင့် ဖော်ပြ ထား၏။
ဝါ
ဝါဆိုဟူသောစကားတွင် ဝါသည် ပါဠိဘာသာ နေခြင်းဟော ဝါသပုဒ် ဖြစ်သည်ဆိုသည်။ မြန်မာဘာသာ ရွတ်ခြင်း၊ ဟောခြင်း ဟော သည်။ ဝါဆိုဟူသည် မှာရဟန်းတော်တို့သည် မိုးသုံးလအတွင်း အခြား တစ်ပါးသို့ အကြောင်းမဲ့မသွားရဘဲ မိမိတို့၏ ကျောင်းအရံအတွင်း၌ နေခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ဤသို့ရဟန်းတို့ ဝါဆိုသည်ကိုစွဲ၍ ဝါဆိုလ ဟုခေါ်သည်။ ဝါဆိုလကို ဗေဒင်အခေါ်အားဖြင့် ကရကဋ်ရာသီခေါ်သည်။ ထို ရာသီတွင် ပြုပ္ပာသန်နှင့် လမင်းတို့ယှဉ်ပြိုင်ကာ မွန်းတည့်၏။ ဖုသျှ နက္ခတ်နှင့် နေမင်းတို့ ယှဉ်ပြိုင်လေသည်။ ရာသီရုပ်မှာ ပုစွန်လုံးဖြစ်၏။ ရာသီပန်းမှာ ပုန်းညက်ပန်း၊ မြတ်လေးပန်းတည်း။ ဤကိုရည်၍ ဦးယာက· ''ပျံ့မွှေးဝတ်ဆံ၊ ရိုးတံမြရွက်၊ ပုန်းညက်ရွှေလှော်၊ မွှေးပေါင်းဖျော် ၍၊ တောင်တော်မြင့်ဖျား၊ မြင့်မိုခါးက၊ ပတ္တမြားဗိမာန်၊ ပြုပ္ပာသန်နှင့်၊ ယုဂန္ဓိုရ်မှ၊ လှည့်သွားကြသော်၊ နောက်ကမကွာ၊ ဗျိုင်းတာရာဝယ်၊ ညီညာ ခံသ၊ ရောင်ထွန်းပလျက်၊ ဖုသျှနက္ခတ်၊ ဖန်နေနတ်နှင့်၊ လှည့်ပတ်ညီစွာ၊ သွားသောခါတွင်၊ မမြင်ဘဝါး၊ အသုဉ်းညား၍၊ ပန်းများလှိုင်ကြူ၊ မဉ္စူ ရွှေခက်၊ ပုန်းညက်ကြိုင်သော်'' ဟူ၍ ဆယ့်နှစ်ရာသီဘွဲ့ လူးတား၌ရေးစပ် ထား၏။
ဝါဆိုလတွင် ရှေ့မြန်မာမင်းများ ရှိစဉ်အခါက ပဉ္စင်းတော်ခံပွဲများ ကျင်းပမြဲဖြစ်၏။ ယင်းသို့ မြန်မာမင်းတို့ ပဉ္စင်းတော်ခံပွဲကျင်းပသည်ကို ရည်၍ ဦးအောင်ကြီးက အင်းဝမြို့ဘွဲ့ ဆယ်နှစ်ရာသီလူးတား ဝါဆိုလဘွဲ့ တွင်· ''သာစွလေ၊ မှိုင်းဝေညိုမျှ၊ ကောင်းကင်ဝဝယ်၊ လနှင့်အာသဠ်၊ ပြည့်ဝရန်လျက်၊ ယဉ်ထန်ရေရှူး၊ မိုးလေဦးနှင့်၊ ကြိုင်မြူးဧမြက်၊ ပုန်းညက် သရဖီ၊ ပွင့်ချင်းညီ၍၊ ရာသီလှည့်ပတ်၊ ကရကဋ်ဟူ၊ နတ်လည်းစက်လို၊ လဝါဆိုကား မြင့်မိုမာဃ၊ ဒေဝိန္ဒသို့၊ မင်မျာ့သခင်၊ဆင်စီရင်၍၊ ထမ်းစင် ယာဉ်သာ၊ ရွှေချက်ကာလျက်၊ ရတနာပေါင်းဖျင်၊ စီရင်ခင်းကျင်း၊ သိကြား မင်းသို့၊ တင့်ခြင်းဆောင်ရွက်၊ စံစေလျက်တည့်၊ ဘဝဂ်ထိန့်ကျော်၊ ပဉ္စင်း တော်ကို၊ ရွှေလှော်မွမ်းရုံ၊ ရွှေစည်းခုံဝယ်၊ သုံဘုံဝဋ်မှ၊ လွတ်စေရသား ဂေါတမမုနိ၊ သီရိကြိမ်ကြိမ်၊ မြတ်သည့်သိမ်သို့၊ ငြိမ်ဆိမ်လည်းဝင်၊ သိက္ခာ တင်သည်၊ ပဉ္စင်းတော်မြတ်ရဟန်းတည့်လေး'' ဟူ၍ ဘွဲ့ဆိုခဲ့၏။ ရွှေဗျိုင်းတာရာ ထွန်းပသည့် ဝါဆိုလတွင် နံနက်စက်နာရီ ၅ နာရီ ၂၉ မိနစ်တွင် နေထွက်၍ ညနေ စက်နာရီ ၆ နာရီ ၄၃ မိနစ်တွင် နေဝင်သည်။ မြန်မာနာရီအားဖြင့် နေ့ ၃၆ နာရီ၊ ည ၂၄ နာရီရှိသည်။ ဤကိုရည်၍ ဦးယာက ဆယ့်နှစ်ရာသီဘွဲ့ လူးတားဝါဆိုလဘွဲ့တွင်· ''သည်ရာသီတွင်၊ နာရီနေ့ကို၊ သုံးဆယ်ဆိုရှင့်၊ စွန်းပိုခြောက်ခု၊ ကြွင်းစုနာရီ၊ ညဉ့်သို့စီသော၊ မညီအရေး၊ နှစ်ဆယ့်လေးတည့်'' ဟူ၍ စပ်ဆိုခဲ့၏။
ဝါဆိုလတွင် အင်္ဂါနှင့် ရာဟုခေါ်သော ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မွန်းလွဲပိုင်းမှာ ပြဿဒါးရက်များဖြစ်၍ တနင်္ဂနွေနေ့နှင့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့များမှာ ရက်ရာဇာများဖြစ် သည်။ ဝါဆိုလတွင် ရက်စုံကွယ်သောကြောင့် ရက်ပေါင်း ၃ဝ ရှိသည်။ ဝါဆိုလတွင် ရဟန်းတော်များသည် အခြားတစ်ပါးသို့ အကြောင်းမဲ့မသွားဘဲ ဝါကပ်ဝါဆိုမြဲဖြစ်၏။
ပြည်ထောင်စုကျော်နိုင်
ပြည်ထောင်စုကျော်နိုင်ကို ဦးမောင်ကြီး၊ ဒေါ်စိန်ခိုင်တို့က ၁၉၂၄ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၉ ရက်တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဖျာပုံမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းညီအစ်ကိုနှစ်ဦးရှိသည့်အနက် အငယ်ဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ဦးအေးမြင့်ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုကျော်နိုင်သည် ဟာသသရုပ်ဆောင်အေးမြင့်အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်နှင့်ပြဇာတ်များ၌ ဝင်ရောက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ပြန်ကြားရေးဌာန၌ လက်ထောက်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးအရာရှိ(APRO) အဖြစ် မြိတ်မြို့၊ ထားဝယ်မြို့၊ ရန်ကုန်မြို့နှင့် ခန္တီးမြို့များ၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုကျော်နိုင်အမည်ဖြင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်ခန့်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုသတင်းစာတိုက်၌ ရုပ်ရှင်သတင်း၊ ဇာတ်သဘင်သတင်း၊ ဂီတသတင်းဆိုင်ရာ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်တထောင်သတင်းစာတိုက်၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင်း ရုပ်ရှင်လောကသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ မေတ္တာပန်းဥယျာဉ်၊ တိမ်လွှာမို့မို့လွင်၊ ကျောက်မဲအကျဉ်းသားစသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားပေါင်း ၁၀ဝ ခန့်၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး "မြမျိုးမြင့်မှန်" ဇာတ်ကားကို နောက်ဆုံးရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး အတွင်းရေးမှူးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုကျော်နိုင်သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်မြနု၊ သားတစ်ဦး၊ သမီးတစ်ဦးနှင့် မြေး ၁၁ ဦးကျန်ရစ်သည်။
စက်တင်ဘာ ၁၉၃၉
ကိုးကား
1939
ကျောင်းကြီးစုရွာ၊ စက္ကော့ရေလယ်ကျွန်း
ကျောင်းကြီးစုရွာ၊ စက္ကော့ရေလယ်ကျွန်း
ကော့ထိုးရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
နောင်ကိုင်းရွာ(Naungkaing)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ နောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၈၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၆၂၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗုဒ္ဓဘာသာတက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များစာရင်း
တရုတ်
Buddhist College of Minnan, Xiamen
မြန်မာ
ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် (မန္တလေး)
ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)
ရန်ကုန်ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် (ရွှေပြည်သာ)
ဇဝနဗုဒ္ဓအကယ်ဒမီ (ကျိုက်လတ်)
ပရိယတ္တိ သာသနာ့ တက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)
ပရိယတ္တိ သာသနာ့ တက္ကသိုလ် (မန္တလေး)
ဆူးပုတ်ကုန်းရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ဆူးပုတ်ကုန်းရွာ(Supokekone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ ကောင်းတုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းတုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၅၆ ဦး၊ မ ၉၄၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၉၀၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်တန်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကျောက်တန်းရွာ (Kyauktan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၅ ဦး၊ မ ၁၀၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တူး‌မြောင်း
လူတို့သည် ခရစ်သက္ကရာဇ်မတိုင်မီကပင် တူး‌မြောင်းများကို ‌ဖောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ တူး‌မြောင်းဖြင့် ‌ရေလမ်းခရီးနှစ်ခုကို ဆက်သွယ်နိုင်သည်။ ဤနည်းဖြင့် မြစ်‌ကြောင်းတစ်‌လျှောက် ‌သော်လည်းကောင်း၊ ပင်လယ်‌ကြောင်း တစ်‌လျှောက်‌သော်လည်းကောင်း၊ ‌ကောက် ‌ကွေ့ လှည့်ပတ်သွားရ‌သော ခရီးရှည်ကို ခရီးတိုဖြစ်‌အောင် ဖန်တီးနိုင်သည်။ ထိုမျှမက ‌ခြောက်‌သွေ့‌သော‌ဒေသများ၌ တူး‌မြောင်းများသည် ‌ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရန်အတွက် အထူးပင် အသုံးဝင်‌ပေသည်။
‌မြောင်းဖြစ်‌အောင် လူတို့တူး‌ဖောက်ထား‌သော ရေ‌ကြောင်း လမ်းကို တူး‌မြောင်းဟု‌ခေါ်သည်။ တူး‌မြောင်းကို လယ်ယာစိုက် ပျိုး‌ရေးအတွက် ‌ရေထုတ်ခြင်း၊ ‌ရေသွင်းခြင်းအလို့ငှာ‌သော်လည်းကောင်း၊ ရေကြောင်း သယ်ယူပို့‌ဆောင်‌ရေးအတွက်‌သော်လည်းကောင်း ‌ဖောက်လုပ် ကြသည်။ ‌ရှေးဦးစွာ၌ တူး‌မြောင်းများကို လယ်ယာလုပ်ကိုင်‌ရေး အတွက်သာ ‌ဖောက်လုပ်ခဲ့ကြဟန်တူ၏။ သို့‌သော် မကြာမီ အဆီးရီးယားနှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံများ မှာကဲ့သို့ ‌ရေကြောင်းသယ်ယူ ပို့‌ဆောင်‌ရေး၌ ခရီးတွင်ကျယ်‌စေရန် တူး‌မြောင်းကို ‌ဖောက်လုပ် လာကြသည်။ ‌ရောမလူမျိုးတို့သည် တူး‌မြောင်းများကို‌ဖောက်၍ မာ့စနှင့်ရိုင်းမြစ်များကို ဒန်းညုမြစ်နှင့် ဆက်‌ပေးခဲ့၏။ ကမ္ဘာ ‌ပေါ်တွင် ‌ရှေးအကျဆုံးနှင့် အကြီးဆုံးတူး‌မြောင်းမှာ တရုတ် နိုင်ငံရှိ ယူဟိုး‌ခေါ် တူး‌မြောင်းကြီးဖြစ်၍ ထိုတူး‌မြောင်းကြီးသည် မိုင်‌ပေါင်း ၁၀၀၀ ‌ကျော် ရှည်လျားသည်။ ဟန်ချိုမြို့နှင့် တီယန်စင်မြို့ကို ဆက်‌ပေး‌လေသည်။
‌ရှေးအထက်‌ကျော်ကာရီက တူး‌မြောင်းများကို တူး‌ဖောက်ခဲ့ ကြ‌သော်လည်း ကုန်းမြင့်ခံလျက်ရှိ‌သော ‌ဒေသတို့၌ ထိုကုန်းမြင့် များကို ‌လှေသမ္ဗန်တို့ ‌ကျော်လွှာသွားနိုင်‌အောင် ကြံ‌ဆောင်နိုင် ခြင်း မရှိခဲ့‌ချေ။ ထို့‌ကြောင့် တူး‌မြောင်းများသည် အရာ‌ရောက် သင့်သ‌လောက် မ‌ရောက်ခဲ့ကြ‌ပေ။ သို့‌သော် ‌ရေတံခါးကို ကြံ စည်တီထွင်လာသည့်အခါ တူး‌မြောင်း‌ဖောက်လုပ် ‌ရေးနည်းနာ တို့သည် အကြီးအကျယ် ‌ပြောင်းလဲသွား‌လေသည်။ ‌ရေတံခါး ကို မည်သူက စတင်တီထွင်ခဲ့သည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ တပ်အပ် ‌သေချာစွာ မသိရ‌ချေ။ ‌ဟော်လန်နိုင်ငံသည် အီတလီနိုင်ငံထက် ပထဝီအသွင်အပြင် အ‌နေအထားအရ တူး‌မြောင်းများကို အသုံး ပြုရန် အ‌ခြေအ‌နေ ပို‌ကောင်းသည့်အတွက် အီတလီထက် နှစ် ‌ပေါင်း ၁၀၀ ခန့်‌စော၍ ‌ရေတံခါးများကို ဖန်တီးသုံးစွဲခဲ့ကြသည် ဟု အချို့က ယူဆကြသည်။ အချို့ကမူ ၁၄၈၁-၈ရ ခုနှစ်များမှ စ၍ အီတလီလူမျိုးများသာလျှင် ‌ရေတံခါးကို ‌ရှေးဦးစွာ အသုံး ပြုခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်‌စေ ‌ရေတံခါး သည် ၁၄ ရာစုနှစ် သို့မဟုတ် ၁၅ ရာစုနှစ်တွင် စတင်‌ပေါ် ‌ပေါက်ခဲ့၍ ထိုသို့ ‌ပေါ်‌ပေါက်လာခြင်း‌ကြောင့် ပြည်တွင်း‌ရေ ‌ကြောင်း သယ်ယူပို့‌ဆောင်‌ရေးမှာ များစွာ တိုးတက်ခဲ့ရ ‌ပေသည်။
ဥ‌ရောပတိုက်တွင် ပထမဦးဆုံး ‌ဖောက်လုပ်ခဲ့‌သော တူး‌မြောင်းမှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ လန်း‌ဒေါ့ တူး‌မြောင်းဖြစ်၏။ ယင်းတူး‌မြောင်းကို ၁၆၈၁ ခုနှစ်တွင် ‌ဖောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့၍ ဗစ္စ‌ကေးပင်လယ်‌အော်နှင့် ‌မြေထဲပင်လယ်ကို ဆက်ထားသည်။ အရှည်မှာ ၁၄၈ မိုင်ရှိ၍၊ ၆ ‌ပေခွဲမျှနက်၏။ ‌ရေတံခါး‌ပေါင်း ၁၁၉ ခုရှိ၍ ပင်လယ်‌ရေမျက်နှာပြင်မှ ‌ပေ ၆၂၀ အထိမြင့် သည်။ ထိုတူး‌မြောင်းကို ‌ဖောက်လုပ်ပြီး‌နောက် ပြင်သစ်လူမျိုး တို့သည် မိုင်‌ပေါင်း ၃၀၀၀ ‌ကျော်မျှရှိ‌သော တူး‌မြောင်းများကို ‌ဖောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ထိုတူး‌မြောင်းများနှင့် တကွ အခြားရေကြောင်းလမ်းများသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ကြသည်။ သို့‌သော် စစ်ပြီး ဆုံး‌သောအခါ ယင်းတို့ကို ‌ရှေးကထက် ပိုမို‌ကောင်းမွန်လာ ‌အောင် ပြန်လည်ပြုပြင်‌ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြ၏။ ဂျာမနီနိုင်ငံတွင်ကား ကီးတူး‌မြောင်းသည် အကြီးဆုံးဖြစ်၏။
ထိုတူး‌မြောင်းသည် ၆၁ မိုင်ခွဲမျှ ရှည် လျား၍ ကမ္ဘာ‌ပေါ်တွင် အကြီးဆုံး‌သော တူး‌မြောင်းများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ‌ဖောက်လုပ်ပြီးစီး၍ ‌မြောက်ပင်လယ်နှင့် ‌ဗောလတစ်ပင်လယ်တို့ကို ဆက်စပ်ထား သည်။ ၁၉ဝရ-၉ ခုနှစ်များအတွင်း တူး‌မြောင်းဝ၏အကျယ်ကို ရ၂ ‌ပေမှ ၁၄၄ ‌ပေအထိ တိုးချဲ့ခဲ့ သည်။ ‌ရေအနက်ကိုလည်း ‌ပေ ၃၀ မှ ‌ပေ ၃၆ ‌ပေအထိ တိုး၍တူး‌ဖော်ခဲ့၏။ ‌ဆောင်း ရာသီတွင် တူး‌မြောင်းအတွင်းရှိ‌ရေသည်ခဲသဖြင့် ‌ရေခဲခွဲ‌သော သ‌ဘေင်္ာများကိုအသုံးပြု၍ ရှင်းလင်းရသည်။ သို့‌သော် တူး‌မြောင်းကိုပိတ်ထားခြင်းမရှိဘဲ တစ်နှစ်ပတ် လုံးဖွင့်လှစ် ထား၏။ ဖြတ်သန်းသည့် သ‌ဘေင်္ာများ၏ အသွားနှုန်းကို ‌ရေမိုင် ၈၏၁ နှင့် ၅၏၄ အထိသာခွင့်ပြုသည်။ အဝင်အထွက် အလွန်များ‌သောနှစ်တွင် တူး‌မြောင်းကို အသုံးပြု‌သော သ‌ဘေင်္ာ ‌ပေါင်း ၅၆၀၀၀ မျှရှိသည်။ ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ၂၄နာရီလျှင် သ‌ဘေင်္ာ‌ပေါင်း ၁၅၀ ‌ကျော်မျှ ထိုတူး‌မြောင်းထဲသို့ ဝင်ထွက် သွားလာကြသည်။ အဆိုပါ ကီးတူး‌မြောင်းအပြင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၌ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးမဖြစ်မီ နှစ်မျုားအတွင်း အခြားအ‌ရေးပါ အရာ‌ရောက်‌သော တူး‌မြောင်းများကို ‌ဖောက်လုပ်ခဲ့ကြ‌သေး သည်။ ယင်းတူး‌မြောင်းတို့မှာ ‌ဒေါ့တမွန့်-အမ်း‌ဗေဇာ တူး‌မြောင်း၊ ဘာလင်-ရှတက်တင်းတူး‌မြောင်းနှင့် ဗရွမ်းဗတ် တူး‌မြောင်းတို့ဖြစ်သည်။
‌ဟော်လန်နိုင်ငံရှိ တူး‌မြောင်းများမှာကား သယ်ယူပို့‌ဆောင် ‌ရေးအတွက်သာမက ‌ရေသွင်း‌သော ဆည်များအတွက်လည်း ဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံရှိ တူး‌မြောင်းများမှာ ‌မြေညီတွင် ခပ်‌ပြေ‌ပြေ တူး‌ဖောက်ထားခြင်း‌ကြောင့် ကျယ်ဝန်း၍ ‌ရေလည်းနက်၏။ ‌ရေစီးလည်း‌နှေးသဖြင့် ‌လှေသ‌ဘေင်္ာများ အသွားအလာအတွက် ခက်ခဲခြင်း မရှိ‌ချေ။ အမ္မစတာဒမ်နှင့် အိုင်မွိုင်ဒင်ကို ဆက် သွယ်ထား‌သော ‌မြောက်ပင်လယ်တူး‌မြောင်းကို ၁၉၃ရ ခုနှစ် တွင် တိုးချဲ့‌ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ၊ အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ မန်ချက်စတာ သ‌ဘေင်္ာတူး‌မြောင်း နီးပါးမျှကြီးကျယ်လာသည်။
ထို‌နောက် အမ္မစတာဒမ်နှင့် လက်မြစ်၊ ဝါလမြစ်များကို ဆက်သွယ်ထား‌သော မာ‌ဗေးဒီတူး‌မြောင်းလည်း ရှိ‌သေး၏။ ‌နောက်ဆုံး ‌ဖောက်လုပ်သည့် တူး‌မြောင်းဟု ဆိုရမည်ဖြစ်‌သော တူး‌မြောင်းမှာကား အမ္မစတာဒမ်-ရိုင်းတူး‌မြောင်းပင်ဖြစ်‌လေ သည်။ ထိုတူး‌မြောင်းကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်၍၊ အရှည် ၄၅ မိုင်ရှိသည်။
ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံ၌ ‌ရှေးအကျဆုံးတူး‌မြောင်းမှာ ၁၈၂၅-၂ရ နှစ်များအတွင်းက ‌ဖောက်လုပ်ခဲ့‌သော ဂင့်-တနာဇင် တူး‌မြောင်း ဖြစ်သည်။ ဂင့်မြို့နှင့် စကဲမြစ်တို့ကို တနာဇင်မြို့ဆုံရာ၌ ဆက် သွယ်ထား‌သော တူး‌မြောင်းဖြစ်၏။ ၁ဂ မိုင်မျှရှည်‌သော ထို တူး‌မြောင်း၏ အလျားတဝက်သည် ‌ဟော်လန်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ် အတွင်း၌ရှိ၍ ကျန်တဝက်မှာကား ဗဲလဂျီယမ် နယ်နိမိတ် အတွင်း၌ရှိသည်။ ယခုအခါ ထိုတူး‌မြောင်းကို တိုးချဲ့‌ဖောက်လုပ် ထားသဖြင့် တူး‌မြောင်းဝမ်းအကျယ် ၁၆၄ ‌ပေရှိ၍ ‌ရေအနက် ၂၈၂/၃ ‌ပေရှိသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် အလျား မိုင် ၈၀ ရှည် ‌သော အဲလဗတ်တူး‌မြောင်းကို ဖွင့်လှစ်‌ပေးခဲ့‌သေးသည်။ အဂင်္လန်ပြည်၏ ‌ရှေးအကျဆုံး တူး‌မြောင်းမှာ ‌ရောမလူမျိုး များထံမှ အ‌မွေအနှစ်အဖြစ်ရရှိ‌သော ‌ဖော့စဒိုက် တူး‌မြောင်း ပင်ဖြစ်၏။ ထိုတူး‌မြောင်းသည် လင်ကွန်းမှတရင့်မြစ်အထိ ‌ပေါက်သည်။ ၁၈ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်း မတိုင်မီက အင်္ဂလန် ပြည်၌ တူး‌မြောင်းများ မရှိသ‌လောက်ပင် နည်းပါးသည်။
၁ရ၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗရစ်ဂျဝါး တားမြို့စားသည် ဝါ့စ‌လေမှ မန်ချက်စတာသို့ တူး‌မြောင်းတစ်ခုကို ‌ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာမှ အစပြု၍ တူး‌မြောင်း ‌ဖောက်လုပ်သည့်အ‌လေ့ စတင်‌ပေါ်‌ပေါက် လာခဲ့သည်။ မီးရထားများအသုံးပြုသည့်အချိန်အထိ တူး‌မြောင်း များကို ဆက်လက်၍‌ဖောက်လုပ်ခဲ့သည့် ထိုမန်ချက်စတာ တူး‌မြောင်းသည် အလွန်အသုံးဝင်‌သော တူး‌မြောင်းတစ်ခု ဖြစ် ၏။ ကုန်ထုတ်လုပ်သည့် မန်ချက်စတာမြို့ကြီးသည် ပင်လယ်မှ ၃၅ မိုင်‌ေ‌ဝေးသည်။ သို့‌သော် ထိုတူး‌မြောင်း၏ ‌ကျေးဇူး‌ကြောင့် ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်း မြို့တမြို့ ဖြစ်လာခဲ့‌ပေသည်။ အဂင်္လန်ပြည် တွင် ၁၈၃၀ ပြည့်နှစ်အထိ ‌ဖောက်လုပ်ခဲ့သည့် တူး‌မြောင်းများ သည် စုစု‌ပေါင်းမိုင် ၃၀၀၀ ခန့်မျှ ရှည်လျား၍၊ အကြီးဆုံး တူး‌မြောင်းမှာမိုင် ၆၀ ရှည်‌သော ကယ်လဒိုးနီးယန်း တူး‌မြောင်း (၁၈၂၂) ဖြစ်သည်။ ထိုတူး‌မြောင်းများ‌ကြောင့် ပြည်တွင်း သယ်ယူပို့‌ဆောင်‌ရေးသည် အလွန်စရိတ်သက်သာ၍၊ တစ်‌နေ့ တစ်ခြား တိုးတက်လာခဲ့‌ပေသည်။
အ‌မေရိကန်နိုင်ငံတွင် ပထမဦးဆုံး တူး‌မြောင်းကို ၁ရ၉၂ ခု-၁ရ၉၆ ခုနှစ်များအတွင်း မက်ဆချူးဆက်ပြည်နယ် ကွန်နတီ ကတ်မြစ်အတွင်းရှိ ‌ေ၇‌မော်များအနီးတစ်ဝိုက်၌ ‌ဖောက်လုပ်ခဲ့ သည်။ ထို‌နောက် ၁၉ ရာစုနှစ်ဦးမှ အစပြု၍ အ‌မေရိကန်၌ တူး‌မြောင်း‌ဖောက်လုပ်ခြင်း ‌ခေတ်စားခဲ့ရာ၊ ၁၈၃ရ ခုနှစ် မီး ရထားများကို စတင်အသုံးပြုသည့် အချိန်အထိပင် ဖြစ်‌လေ သည်။ အ‌မေရိကန်နိုင်ငံတွင် အထင်ရှားဆုံးတူး‌မြောင်းမှာ အီရီ အိုင်မှ ဟဒ်ဆင်မြစ်အထိ ဆက်သွယ်‌ဖောက်လုပ်ထား‌သော အီရီ တူး‌မြောင်းဖြစ်၍ ၃၆၅ မိုင်ခွဲ ရှည်သည်။ တစ်ခါက ဤတူး‌မြောင်းသည် ကုန်နှင့်လူများကို သယ်ယူပို့‌ဆောင်ရာ၌ အလွန်အသုံးဝင်ခဲ့သည်။ မကြာ‌သေးမီက ဤတူး‌မြောင်းကို ‌ဒေါ်လာသန်း‌ပေါင်း ၂၃၁ သန်းအကုန်ခံ၍ ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး‌နောက် ‘နယူး‌ယော့ပြည်နယ် တူး‌မြောင်း’ဟု အမည်သစ်‌ပေးခဲ့၏။
သို့‌သော် အ‌မေရိကန်နိုင်ငံတွင် တူး‌မြောင်း‌ခေတ်မှာ တဖြည်း ဖြည်း ကုန်ဆုံးပြီဖြစ်ရကား နယူး‌ယော့၊ ပင်ဆီလ‌ဗေးနီးယားနှင့် အိုဟိုင်းအိုပြည်နယ်များတွင် တူး‌မြောင်း မိုင်‌ပေါင်း ၄၅၀၀ ရှိ သည့်အနက် ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ၂၄၄၄ မိုင်မျှရှည်‌သော တူး‌မြောင်းများသည် ကူးသန်းသွားလာ‌ရေးအတွက် အသုံးမဝင် ဖြစ်ခဲ့‌လေသည်။ က‌နေဒါနိုင်ငံ၏ အ‌ရေးပါအရာ‌ရောက်‌သော တူး‌မြောင်းတစ်ခုမှာကား ဝဲလင်သ‌ဘေင်္ာတူး‌မြောင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၃၁-၃၂ ခုနှစ်များတွင် ‌ဖောက်လုပ်ပြီးစီး၍၊ တူး‌မြောင်း၏ အရှည်မှာ ၂ရ ့၆ မိုင်ရှိသည်။ ထိုတူး‌မြောင်းသည် နိုင်အဂ္ဂရာ ကျွန်းဆွယ်ကို ‌ကျော်ဖြတ်၍ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာနှင့် ‌ရေအိုင် ကြီးများကို ဆက်သွယ်ထား‌သော တူး‌မြောင်းဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ ‌ပေါ်၌ ထင်ရှား‌သော တူး‌မြောင်းများတွင်လည်း အပါအဝင်ဖြစ် သည်။ သို့‌သော် အ‌မေရိကတိုက်တွင် အ‌ရေးပါအရာ‌ရောက်ဆုံး တူး‌မြောင်းမှာ ပနားမားတူး‌မြောင်းဖြစ်သည်။
ရုရှနိုင်ငံ၌ ပြည်တွင်းသယ်ယူပို့‌ဆောင်‌ရေး ‌ရေလမ်းခရီး များမှာ အခြားဥ‌ရောပနိုင်ငံများထက် ပိုမိုများပြားသည်။ ‌ဗော်လ ဂါ၊ ဒွန်၊ နိပါးနှင့် နိစတာမြစ်များသည် ပင်လယ်ကူးသ‌ဘေင်္ာ ကြီးများပင် သွားလာနိုင်‌သော မြစ်များဖြစ်ကြ၏။ ထို့အပြင် အ‌ရေးကြီး‌သော တူး‌မြောင်းသုံးသွယ်ကို ‌ဖောက်လုပ်လိုက်ခြင်း အားဖြင့် ရုရှနိုင်ငံသည် ‌ဗောလတစ်ပင်လယ်မှ ပင်လယ်နက် အထိ ခရီးထုတ်‌ချောက် သွားလာနိုင်ခဲ့‌လေသည်။ ရုရှနိုင်ငံတွင် ၁၈ ရာစုနှစ်အစ မဟာပီတာဘုရင်လက်ထက်ကပင် တူး‌မြောင်းအများအပြား ‌ဖောက်လုပ်ခဲ့၏။
သို့‌သော် ယခုအခါ‌လောက် အ‌ရေးပါအရာ‌ရောက်ခြင်း မရှိခဲ့‌ပေ။ ယခုတွင် ရုရှနိုင်ငံအတွက် အ‌ရေးကြီး‌သော တူး‌မြောင်းများကို ‌ဆောက် လုပ်ခြင်းသည် ဆိုဗီယက်အစိုးရ၏ ဒုတိယ ၅ နှစ်စီမံကိန်း အရပင်ဖြစ်သည်။
ဒုတိယ ၅ နှစ်စီမံကိန်းအရ ပထမဦးဆုံး ‌ဖောက်လုပ်‌သော တူး‌မြောင်းမှာ အိုနီဂါအိုင်နှင့် လာဒိုဂါအိုင် တို့ကိုဖြတ်၍ ပင်လယ်ဖြူနှင့် ‌ဗောလတစ်ပင်လယ်တို့ကို ဆက်သွယ်‌ပေးထား ‌သော တူး‌မြောင်းဖြစ်သည်။ ထိုတူး‌မြောင်းသည် အိုနီဂါအိုင်မှ‌နေ၍ ‌ဗော်လဂါမြစ်နှင့်လည်း ဆက်သွယ် ထားသည်။ အထက်ပါ စီမံကိန်းအရ ‌နောက်ဆုံး‌ဖောက်လုပ် ခဲ့‌သော တူး‌မြောင်းသည်ကား ‌ဗော်လဂါ-ဒွန်တူး‌မြောင်းဖြစ်သည်။ ထိုတူး‌မြောင်းသည် ‌ဗော်လဂါနှင့်ဒွန်မြစ်နှစ်သွယ်တို့ကို စတာလင် ဂရက်မြို့အနီးတွင် ဆက်သွယ်ဆုံမိ‌စေသည်။
‌ရေတံခါး ၁၃ ခုမျှ ရှိ၍ ‌ဗော်လဂါမှဒွန်အထိ အမြင့် ၂၉၆ ‌ပေရှိသည်။ ဒွန်မြစ်၏‌ရေမျက်နှာပြင်ကို တူး‌မြောင်းအဝင်ဝ ‌အောက် နားတွင် ‌ဆောက်လုပ်ထား‌သော တမံဆည်ရိုးကြီး တစ်ခုဖြင့် မြှင့်တင်‌ပေး၏။ ‌ဗော်လဂါ-ဒွန်တူး‌မြောင်းကို ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ တူး‌မြောင်း၏အရှည်မှာ ၆၂ မိုင်ခန့်ရှိသည်။ ထိုတူး‌မြောင်းကို ‌ဖောက်လုပ်ခြင်းအားဖြင့် ‌ဗော်လဂါမြစ် ‌ရေကြောင်းသွားလာ‌ရေးကို ပင်လယ်နက်အထိ ‌ပေါက်‌ရောက်‌စေခဲ့၍ ယင်းမှ ခွဲဖြာ‌ဖောက်လုပ်‌သော အခြား တူး‌မြောင်းငယ်များအားဖြင့်လည်း ‌မော်စကိုမြို့၊ လီနင်ဂရက်မြို့၊ ပင်လယ်ဖြူတို့ကို ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့‌လေသည်။ ရုရှနိုင်ငံ၏ အခြားအ‌ရေးပါ အရာ‌ရောက်‌သော တူး‌မြောင်းတစ်ခုမှာ ‌မော်စကို တူး‌မြောင်းဖြစ်သည်။
ထိုတူး‌မြောင်းကို ၁၉၃ရ ခုနှစ် တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့၍၊ ထိုစဉ်အခါက ‌မော်စကို ‌ဗော်လဂါတူး‌မြောင်း ဟု‌ခေါ်၏။ တူး‌မြောင်း၏အရှည်မှာ မိုင် ၈၀ ခန့်ရှိသည်။ ဤတူး‌မြောင်းကို ‌ဖောက်လုပ်ခြင်းအားဖြင့် ‌မော်စကိုမြို့သည် အ‌ရေး ပါ‌သော ပြည်တွင်းဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်မြို ဖြစ်လာခဲ့‌လေသည်။
ဤတူး‌မြောင်းသည် ရာစုနှစ်‌ပေါင်းများစွာပင် ‌မြောက်ပိုင်း တရုတ်နိုင်ငံနှင့်ယန်ဆီမြစ်ဝှမ်းတို့အကြားတွင် အဓိက‌ေ၇‌ကြောင်း သယ်ယူပို့‌ဆောင်‌ရေး လမ်းမကြီးဖြစ်ခဲ့‌လေသည်။ တူး‌မြောင်း၏ စုစု‌ပေါင်း အလျားမှာ ၁၂၈၉ မိုင်ခန့်ဖြစ်၏။ သို့‌သော် မကြာ‌သေးမီကာလ များအတွင်းက ဤတူး‌မြောင်း၏ အချို့‌သော အပိုင်းများမှာ ‌ကောကုန်သဖြင့် ယခုအခါ မိုင်‌ပေါင်း ၈၉၂ မိုင်ခန ့်မျှသာ ‌လှေ သ‌ဘေင်္ာများ သွားလာဝင်ထွက်နိုင်‌ပေသည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံကား တူး‌မြောင်းတစ်ခုတည်းဖြင့်ပင် ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှား‌ကျော်ကြားခဲ့၏။ ထိုတူး‌မြောင်းမှာ ဆူးအက်တူး‌မြောင်း ပင်တည်း။
မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း ‌ရေကြောင်းခရီး သယ်ယူပို့‌ဆောင်‌ရေး နှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုး‌ရေးဆိုင်ရာ တူး‌မြောင်းများရှိသည်။ တွံ‌တေးတူး‌မြောင်း၊ ကျိုက်ထိုတူး‌မြောင်းနှင့် ပဲခူးစစ်‌တောင်း တူး‌မြောင်းတို့သည် ‌ရေကြောင်းခရီးသယ်ယူပို့‌ဆောင်‌ရေး လွယ်ကူ‌စေရန် ‌ဖောက်လုပ်ထား‌သော တူး‌မြောင်းများဖြစ်သည်။ မန္တ‌လေးတူး‌မြောင်း (၁၉၀၂-၀၃ ခုနှစ်ဖွင့်သည်။) ‌ရွှေဘို တူး‌မြောင်း (၁၉၀၆-ဝရ ခုနှစ်ဖွင့်သည်။) ‌ရေဦးတူး‌မြောင်း (၁၉၁၁-၁၂ ခုနှစ်ဖွင့်သည်။) မုန်းတူး‌မြောင်း(၁၉၁၁-၁၂ ခုနှစ် ဖွင့်သည်။) စလင်းတူး‌မြောင်း (၁၉၂၅-၂၆ ခုနှစ်ဖွင့်သည်။) မန်းတူး‌မြောင်းနှင့် မူးတူး‌မြောင်း‌ဟောင်း စသည်တို့မှာ ‌ခြောက်‌သွေ့‌သော မိုး‌ခေါင်ရေရှားအရပ်များ၌ လယ်ယာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်‌စေရန် ‌ဖောက်လုပ်ထား‌သော တူး‌မြောင်း များဖြစ်ကြ‌လေသည်။