cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရှင်ခန်ဆန်း
တည်ဆောက်ခြင်း
အစိုးရသည် ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ထောက်ခံအတည်ပြုပေးခဲ့သည်။ တည်ဆောက်မှုတွင် တိုးခိုင်ဒိုးရှင်ခန်းဆန်၏ ပထမလမ်းပိုင်းဖြစ်သည့် တိုကျိုနှင့် အိုဆာကာကြားကို ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် စတင်ခဲ့သည်။ ရှင်ခန်ဆန်းတည်ဆောက်မှုအတွက် ပထမခန့်မှန်းကုန်ကျစရိတ်သည် ယန်း ၂၀၀ ဘီလီယံနီပါးရှိခဲ့သည်။ ၎င်းကြေင့် အစိုးရ၏ ချေးငွေကို မြင့်မားစေခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ဘဏ်မှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၀ မီလီယံကို သက်သာသောအတိုးနှုန်းဖြင့် ချေးယူခဲ့ရသည်။ အစပိုင်းတွင် ကုန်ကျစရိတ်ကို ခန့်မှန်းထားသော်လည်း အမှန်တကယ်ကုန်ကျစရိတ်သည် နှစ်ဆနီးပါး ရှိခဲ့ပြီး ယန်း ၄၀၀ ဘီလီယံခန့် ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဘက်ဂျက်လိုငွေသည် သိသာစွာဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ဆိုဂိုးသည် တာဝန်ယူမှု တာဝန်ခံမှုဖြင့် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
ကနဦးအောင်မြင်မှုများ
ပထမရှင်ခန်ဆန်းရထားများ ဖြစ်သည့် 0 series သည် မြန်နှုန်း ၂၁၀ km/h(၁၃၀ mph) နှင့် အထက် ပြေးဆွဲသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ၂၂၀ km/h (၁၃၇ mph) ဖြင့် မြန်နှုန်းကို မြှင့်တင်ကာ မောင်းနှင်ခဲ့သည်။ ကျည်ဆန်−နှာခေါင်းပုံစံ ပုံပန်းရှိသည့် ၎င်းတို့၏ အဆင့်မြင့် ရထားများနှင့်အတူ ထိုရထားများကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အသုံးပြုမှု ရပ်နားခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် 0 စီးရီးရှင်ခန်ဆန်းတစ်ခု၏ ရထားခေါင်းတွဲကို JR West သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ယော့ခ် (York) ရှိ အမျိုးသားရထားပြတိုက်သို့ လှူဒါန်းပေးခဲ့သည်။
လမ်းပိုင်းတိုးချဲ့ခြင်း
ရှင်ခန်ဆန်းတည်ဆောက်မှုများကို ကိုယ်ပိုင်ဒေသတွင်း JR ကုမ္ပဏီသည် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ရထားမော်ဒယ်အသစ်များကိုလည်း တည်ဆောက်လာနိုင်ခဲ့သည်။ JR West မှ မိတ်ဆက်ခဲ့သည့် 500 Series ရထားများသည်ကို တီထွင်လာခဲ့သည်။ ရှင်ခန်ဆန်းရထားများသည် ၂၀၁၄ ကတည်းက ပုမှန်အားဖြင့် အမြန်နှုန်း 320 km/h (200mph) အထိ မောင်းနှင်နိုင်သည်။ ထိုရထားတို့၏ အမြန်နှုန်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ TGV နှင့် ဂျာမဏီနိုင်ငံ၏ ICE ရထားတို့နှင့် ယှဉ်လျက် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြန်ဆုံး ရထားများ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၀ ရောက်သောအခါ ချူးအိုးရှင်ခန်ဆန်းကို ထုတ်လုပ်တီထွင်ခဲ့သည်။ ထိုရထားသည် တိုကျိုမှ အိုဆာကာသို့ ပြေးဆွဲမည့် maglev လမ်းကြောင်းဖြင့် ပြေးဆွဲသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် Seven-car L0 series maglev ရထားများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မြန်နှုန်းစံချိန် 603 km/h (375 mph) ဖြင့် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။
လမ်းကြောင်း
ရှင်ခန်ဆန်း၏ လမ်းကြောင်းများသည် ရိုးရိုးလမ်းကြောင်းများမှ သီးခြားစီလုံးဝ ခွဲခြားထား၏။ သို့သော် မီနီရှင်ခန်ဆန်းလမ်းကြောင်းမှာမူ ရိုးရိုးလမ်းကြောင်းကို ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားသည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် (ဆဲအိခန်လိုဏ်ခေါင်းကို ဖြတ်သန်းသွားရသည့် ဟော့ခိုင်ဒိုရှင်ခန်ဆန်းမှတစ်ပါး) သည် ကုန်စည်သယ်ဆောင်သော သို့မဟုတ် ရှင်ခန်ဆန်း ဒေသအတွင်းပြေဆွဲသည့်ရထားများကြောင့် နှောင့်နှေးကြန့်ကြာသည်မျိုး မရှိစေဘဲ အချိန်မှန်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်၏။ လမ်းကြောင်းများကိုလည်း မြေပြင်တွင် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဖြတ်သန်းသွားခြင်း မရှိအောင် ဖောက်လုပ်ထား၏။ လမ်းကို ကျူးကျော်၍ ဖြတ်သန်းမှုများရှိပါက ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းကာ ပြစ်ဒဏ်များဖြင့် တင်းကျပ်စွာ ကိုင်တွယ်ဆောင်ရွက်၏။ လမ်းကြောင်းများတွင် လိုဏ်ခေါင်းများ တောင်ကြားဖြတ်တံတားများကို အသုံးပြုထားကြသည်။ အဟန့်အတားများကိုလည်း ဘေးပတ်လည်မှ ရှောင်ရှားကာ ဖောက်လုပ်ထားသည်။ အနည်းဆုံး လမ်းကြောင်းအား ကွေးထားသည့် အချင်းဝက်သည် ၄၀၀၀ မီတာ ရှိ၏။ အဟောင်းဆုံး တိုးခိုင်ဒိုးရှင်ခန်ဆန်းတွင် လမ်းကြောင်းအား ၂၅၀၀ မီတာ ကွေးထားရှိသည်။
အချက်ပြ စနစ်
ရှင်ခန်ဆန်းသည် ရထားအားအလိုအလျောက်ထိန်းချုပ်သည့်စနစ် (ATC = Automatic Train Control ) ကို အသုံးပြုထားသည်။ လမ်းကြောင်းဘေးတွင် အသုံးပြုရသည့် အချက်ပြစနစ်များကို အသုံးပြုခြင်းကို ဖယ်ရှားထားသည်။ ထို့ပြင် ရထားအား အလိုအလျောက် ကာကွယ်ပေးသည့် စနစ်ကိုလည်း အသုံးပြုထားသည်။ ရထားလုပ်ဆောင်မှုများကို ဗဟိုလမ်းကြောင်းထိန်းချုပ်မှုက အားလုံးကို စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ရထားရွေ့လျားမှု၊ လမ်းကြောင်း၊ ဘူတာ၊ အချိန်ဇယားစသည့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ကွန်ပျူတာစနစ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်သည်။
လျှပ်စစ်စနစ်
ရှင်ခန်ဆန်းတွင် ၂၅ကီလိုဗို့ အေစီ ပါဝါထောက်ပံ့မှုကို အသုံးပြုထားသည်။ လက်ရှိ လျှပ်စစ်အသုံးပြုနေသည့်ကျဉ်းမြောင်းသည့်လမ်းကြောင်းစနစ်တွင် အသုံးပြုသည့် ၁၅၀၀ ဗို့ Direct Current ကို overcome ရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ မီနီရှင်ခန်ဆန်းလိုင်းများတွင် ၂၀ ကီလိုဗို့ကို အသုံးပြု၏။ လျှပ်စစ်အားကို ရထား၏ ဝင်ရိုးမှ ဖြန်ဖြူးပေးသည်။ များပြားသည့် ဝင်ရိုး၏ ဝန်ကို လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်ကာ လုပ်ဆောင်ထားသည်။ တိုခိုင်ဒိုရှင်ခန်ဆန်းအတွက် ပါဝါထောက်ပံ့မှု၏ အေစီလှိုင်းနှုန်းမှာ ၆၀ Hz ဖြစ်သည်။
ရထားများ
ရှင်ခန်ဆန်းရထားများသည် electric multiple units များ ဖြစ်ပြီး လျင်မြန်သောအရှိန်၊ အရှိန်လျှော့ခြင်း၊ လမ်းကြောင်းကို ပျက်စီးမှုမှ လျှော့ချနိုင်သည်။ ထိုသို့ လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းမှာ ရထားစက်ခေါင်း သို့မဟုတ် စွမ်းအားကြီးသော ကားများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ပေါ့ပါးသည့် ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုထားသည့်အတွက် ဖြစ်သည်။ ထိုင်ခုံများမှာလည်း လေလုံသည့် ထိုင်ခုံများဖြစ်ပြီး မြင့်မားသော မြန်နှုန်းဖြင့် လှိုဏ်ခေါင်းအတွင်း ဝင်ရောက်သည့်အခါလေထုဖိအားကို တည်ငြိမ်စွာ ထားရှိရန် ဖြစ်သည်။
ဆွဲအား
ရှင်ခန်ဆန်းသည် စတင်ချိန် 0 စီးရီးရှင်ခန်ဆန်းတွင် electric mutiple unit ကို အသုံးပြုထားသည်။ အခြားသော ရထားထုတ်လုပ်သူများက ဆွဲအားကို မျှဝေရန် မဖြစ်နိုင်ဘဲ ထိုသို့ အသုံးပြုခြင်းကို သဘောမတူဘဲ အင်တင်တင် ဖြစ်နေသည်။ မော်တာတပ်ဆင်ထားသည့် ဝင်ရိုးများသည် ပိုမိုမြင့်မားသည့် အရှိန်ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ ရှင်ခန်ဆန်းသည် မကြာမကြာ အကြိမ်များစွာ ရပ်လျှင်ပင် အချိန်များစွာ ဆုံးရှုံးမှု မဖြစ်ပေါ်နိုင်ပေ။
လုံခြုံစိတ်ချရမှု မှတ်တမ်း
ရှင်ခန်ဆန်းသည် နှစ်ငါးဆယ်ကျော် သက်တမ်းရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်၏။ ခရီးသည် ၁၀ ဘီလီယံ (ဘီလီယံ = သန်းတစ်ထောင်) ကို ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ သို့တိုင် ရထားလမ်းချော်ခြင်း သို့မဟုတ် တိုက်မိခြင်းကြောင့် ခရီးသည် တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ ထိခိုက်မှု မဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပေ။ သို့သော် မကြာခဏ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခြင်း၊ တိုင်ဖွန်းများ တိုက်ခတ်ခြင်းတို့ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ တံခါးပိတ်စဉ် ခရီးသည်အား အနာတရဖြစ်မှုနှင့် ထိခိုက်မှုတစ်ခုမှာမူ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့သော မတော်တဆမှုမျိုးများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ပလက်ဖောင်းတွင် အစောင့်အလုပ်သမားများကို ထားရှိခဲ့သည်။ သို့သော် မောင်းနှင်နေသောရထား၏ ရှေ့တွင် ပြေးဝင်ကာ ခရီသည်များမှ မိမိကိုယ်ကိုယ် သတ်သေမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ခရီးသည်တစ်ဦးသည် ရှင်ခန်ဆန်းပေါ်တွင် မိမိကိုယ်ကို မီးရှို့ကာ သတ်သေခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အခြားသော ခရီးသည်တစ်ဦးကိုလည်း သတ်ကာ အခြားခုနစ်ဦးကို ပြင်းထန်စွာဒဏ်ရာရအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
မိုင်းတောင်း (ရှမ်း)ရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
မိုင်းတောင်း (ရှမ်း)ရွာ (Maingtaung(Shan))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ မိုင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၃ ဦး၊ မ ၇၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ရှင်ခန်ဆန်း
လုံခြုံစိတ်ချရမှု မှတ်တမ်း
ခရီးသည်များကို ဝန်ဆောင်မှုပေးစဉ် ရှင်ခန်ဆန်းသည် လမ်းချော်မှု နှစ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပထမတစ်ကြိမ်သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်တွင် ဖြစ်ပြီး ချူးအဲဆွတ်ငလျင်လှုပ်ခတ်နေစဉ် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နဂအိုခရှိ နဂအိုခဘူတာအနီးတွင် အမှတ် ၃၂၅ ဂျိုးအဲဆွတ်ရှင်ခန်ဆန်း၏ ရထားတွဲဆယ်တွဲတွင် ရှစ်တွဲသည် လမ်းချော်ခဲ့သည်။ ထိုအဖြစ်အပျက်ကြောင့် စီးနင်းလိုက်ပါလာသည့် ခရီးသည် ၁၅၄ ဦးတွင် ထိခိုက်မှု မရှိခဲ့ပေ။
မိုင်းတောင်း (ရှမ်း)ရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်ခန်ဆန်း
လုံခြုံစိတ်ချရမှု မှတ်တမ်း
အခြားလမ်းချော်မှုသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နှင်းမုန်တိုင်းကြောင့် ရထားအမှတ် (၂၅) အခိတရှင်ခန်ဆန်းသည် လမ်းချော်ခဲ့သည်။ မည်သည့် ခရီးသည်မှ ထိခိုက်မှု မရှိခဲ့ပေ။
ငလျင်တစ်ခုအတွင်းတွင်လည်း ငလျင်စစ်ဆေးသည့်စနစ်သည် ရှင်ခန်ဆန်းကို အလျှင်အမြန် ရပ်တန်စေနိုင်ခဲ့သည်။ ဂျိုးအဲဆွတ် လမ်းချော်မှုကို စိစစ်ကာ လမ်းချော်မှုကို ကာကွယ်ပေးသည့် ကိရိယာကို ရှင်ခန်ဆန်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
မိလိန္ဒမင်း
မိလိန္ဒမင်း သည် ဗုဒ္ဓဘာသာသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသည့် မင်းတစ်ပါး ဖြစ်၏။ အရှင်နာဂသေန အား မေးခွန်းပုစ္ဆာများမေးမြန်းခဲ့သည့် မင်းဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် အရှင်နာဂသေနှင့် မိလိန္ဒမင်းတို့ အမေးအဖြေပြုခဲ့သည်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် မိလိန္ဒပဉှာကျမ်းသည် အလွန်ထင်ရှားသည်။
ရှင်ခန်ဆန်း
စီးပွားရေး
ရှင်ခန်ဆန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ လုပ်ငန်းများ၊ လူမှုဆက်ဆံရေး၊ ပတ်ဝန်းကျင်၊ ဓလေ့ထုံးစံ စသည်တို့တွင် ကောင်းမွန်သည့် သက်ရောက်မှုများ ရှိသည်။ ရှင်ခန်ဆန်းသည် တစ်နှစ်လျှင် ယန်း ဘီလီယံ ၅၀၀ စီးပွားရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသည်။ ထို့ပြင် မြန်ဆန်သည့် ကွန်ရက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည့်အတွက် အချိန် နာရီ မီလီယံ ၄၀၀ ခန့်မှန်းခြေ ချွေတာနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တင်သွင်းရသည့် လောင်စာဆီချွေတာမှုများ၊ အမျိုးသားလုံခြုံရေးအကျိုးကျေးဇူးများကိုလည်း ရရှိသည်။
မိလိန္ဒမင်း
အရှင်နာဂသေန နှင့် မိလိန္ဒမင်းတို့၏ အတိတ်သမိုင်း
ကဿပမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တွင် ဂင်္ဂါမြစ်အနီးရှိ ကျောင်းတိုက်တွင် ဖြစ်၏။ တစ်ခုသော နံနက်တွင် ရဟန်းတစ်ပါးသည် သာမဏေတစ်ဦးကို “ဤတံမြက်ချေးကို စွန့်ပစ်ချေလော့” ဟု ဆို၏။ ထိုသို့ ခေါ်ပါသော်လည်း သာမဏေသည် မကြားယောင် ပြုကာ သွားမြဲအတိုင်း သွား၏။ နှစ်ကြိမ်  သုံးကြိမ်တိုင်အောင် ပြောပါသော်လည်း မကြားယောင် ပြုနေသဖြင့် ရဟန်းသည် အမျက်ထွက်လာ၏။ ထို့ကြောင့် သာမဏေအား တံမြက်စည်းရိုးဖြင့် ရိုက်ပုတ်၏။
ရှင်ခန်ဆန်း
ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် သက်ရောက်မှု
တိုခိုင်ဒိုရှင်ခန်ဆန်းဖြင့် တိုကျိုမှ အိုဆာကာသို့ မောင်းနှင်ပါက ကားဖြင့်ခရီးသွားသလောက်ပင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ၁၆% ပတ်ဝန်းကျင်ခန့်သာ ထုတ်လွှတ်၏။ တစ်နှစ်ပတ်လုံးဆိုပါက ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် ထုတ်လွှတ်မှုကို ၁၅၀၀၀ တန်အထိ ချွေတာထုတ်လွှတ်သည်။
မိလိန္ဒမင်း
သာမဏေ၏ ဆုတောင်း
ထိုအခါ သာမဏေသည် ကြောက်ရွံ့ကာ “တံမြက်ချေးကို စွန့်ပစ်၏။ ထိုသို့စွန့်ပစ်သည့်အခါ “တံမြက်ချေးစွန့်ပစ်ရသော ကောင်းမှုကြောင့် နိဗ္ဗာန်ရောက်သည့်တိုင်အောင် ဤအတွင်း ဖြစ်လေရာ ဘဝ၌ မွန်းတည့်နေကဲ့သို့ ဘုန်းကံကြီးသူ၊ တန်ခိုးတေဇော်ကြီးသူ ဖြစ်ရပါလို၏” ဟု ပထမအကြိမ် ဆုတောင်း၏။ တံမြက်ချေးကို စွန့်ပစ်ပြီး ဂင်္ဂါမြစ်သို့ ရေးချိုးရန်သွားသောအခါ တဝုန်းဝုန်းမြည်နေသည့် လှိုင်းတံပိုးတို့ကို မြင်ကာ “အကျွန်ုပ်သည် နိဗ္ဗာန်ရောက်သည့်တိုင်အောင် ဤဖြစ်လေရာဘဝ၌ ဤလှိုင်းတံပိုး အဟုန်ကဲ့သို့ အရာအားလျော်စွာ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဉာဏ်ပဋိဘာန်ရှိသူ၊ မကုန်နိုင်သော ဉာဏ်ပဋိဘာန်ရှိသူ ဖြစ်ရပါလို၏” ဟု ဒုတိယအကြိမ် ဆုတောင်း၏။
ရှင်ခန်ဆန်း
ဆူညံမှု
ဆူညံမှုသည် အရှိန်မြှင့်တင်၍ မောင်းနှင်သည့်အခါ ပိုမိုဖြစ်ပေါ်သည်။ ဂျပန်သည် လူဦးရေသိပ်သည်းသည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ရှင်ခန်ဆန်း၏ အသံဆူညံမှုကို ကန့်ကွက်မှုများလည်း ရှိ၏။ ရှင်ခန်ဆန်း၏ အသံသည် လူနေဧရိယာများတွင် 70 dB အောက် နည်းနေစေရန် ကန့်သတ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် pantograph ကို လျော့ချခြင်း၊ အတွဲများ၏ အလေးချိန်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း နှင့် ဆူညံမှုတားဆီးကာကွယ်သည့် အရာများတည်ဆောက်ခြင်း၊ အခြားသောအရာများကိုလည်း လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ လက်ရှိသုတေသနအချက်များအရ လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်သည့် ဆူညံသံကို အဓိကရည်ရွယ်ကာ လျော့ချနေသည်။ အထူးသဖြင့် လှိုဏ်ခေါင်းအထဲတွင် မြင့်မားသည့် အရှိန်ဖြင့် ဖြတ်သန်းပါက ဝုန်းခနဲမြည်သံကဲ့သို့ ဖြစ်ရပ်များဖြစ်ပေါ်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
မိလိန္ဒမင်း
ရဟန်း၏ ဆုတောင်း
စေခိုင်းသော ရဟန်းသည် ဂင်္ဂါမြစ်သို့ ရေချိုးရန်သွားသောအခါ သာမဏေ၏ ဆုတောင်းသံကို ကြားရ၏။ ထိုအခါ ရဟန်းသည် “ငါစေခိုင်းသော သာမဏေသည်ပင် ဤမျှ ဆုတောင်း၏။ ငါ့အား အဘယ်မှာ ဆုတောင်း မပြည့်စုံဘဲ ရှိလိမ့်မည်နည်း” ဟု ကြံကာ “ငါသည် နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်သည့်တိုင်အောင် ဤအတွင်း ဖြစ်လေရာရာ ဘဝ၌ ဤဂင်္ဂါမြစ်၏ လှိုင်းတံပိုးအဟုန်ကဲ့သို့ မကုန်သော ဉာဏ်ပဋိဘာန်ရှိသူ ဖြစ်ရပါလို၏၊ ဤသာမဏေ မေးတိုင်းမေးတိုင်းသော ပြဿနာအလုံးစုံကို ရှင်းလင်းရန်၊ ဖြေရှင်းရန် စွမ်းနိုင်သူ ဖြစ်ရပါလို၏” ဟု ဆုတောင်း၏။
ရှင်ခန်ဆန်း
ငလျင်
ဂျပန်တွင် ငလျင်များရှိသည့်အတွက် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အရေးပေါ် ငလျင်စူးစမ်းမှုနှင့် အသိပေးချက်စနစ်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုစနစ်သည် ကြီးမားသောငလျင်များဖြစ်ပေါ်လှုပ်ခတ်ပါက ရထားကို အလိုအလျောက်ဘရိတ်သုံးကာ ရပ်တန့်ပေးသည်။
မိလိန္ဒမင်း
ရဟန်း၏ ဆုတောင်း
ဤသို့ဖြင့် ထိုသူနှစ်ဦးတို့သည် နတ်ဘုံ၊ လူ့ဘုံတို့တွင် ကျင်လည်ကြကုန်လျက် ကဿပမြတ်စွာဘုရား နှင့် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားတို့၏ ကြားကာလကို လွန်စေ၏။
ရှင်ခန်ဆန်း
နှင်းထူထပ်စွာကျဆင်းမှု
တိုးခိုင်ဒိုးရှင်ခန်ဆန်းသည် မိုင်ဘရဘူတာပတ်ဝန်းကျင်တွင် မကြာခဏ နှင်းများထူထဲစွာ ကျဆင်းခြင်းကို ကြုံရလေ့ရှိသည်။ ထိုအခါ ရထားကို အရှိန်လျော့ကာ မောင်းနှင်ရသည့်အတွက် အချိန်ဇယားကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် နောက်ပိုင်းတွင် ရေဖျန်းသည့်စနစ် ( Sprinkler systems) ကို အသုံးပြုလာကြသည်။ သို့သော်လည်း နှင်းထူထပ်သည့်ရာသီဥတုတွင်မူ အချိန် ၁၀ မိနစ်မှ ၂၀ မိနစ်အထိ အချိန်ကြန့်ကြာမှု ရှိနေတုန်း ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နှင်းများလွန်ကဲစွာကိသည့် သစ်တောများကလည်း ဝန်ဆောင်မှုများကို တုံ့ဆိုင်းမှု ဖြစ်စေသည်။ ဂျိုးအဲဆွတ်ရှင်ခန်ဆန်း၏ လမ်းကြောင်းတစ်လျောက်တွင် ဆောင်းရာသီ၏ နှင်းများသည် ၂ မီတာမှ ၃ မီတာအထိ အလွန်ထူထဲစွာကျဆင်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုလမ်းကြောင်းတွင် အားကောင်းသော ရေဖြန်းပိုက်ခေါင်းများ ( sprinklers) နှင့် သိပ်သည်းသော နှင်း၏  သက်ရောက်မှုကို ဖယ်ရှားရန် သံပြားကိုလည်း တပ်ဆင်ထားသည်။
မိလိန္ဒမင်း
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ ဗျာဒိတ်တော်
မြတ်စွာဘုရားသည် မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်ကို ဗျာဒိတ်ညွှန်ကြားတော်မူသကဲ့သို့ မိလိန္ဒမင်းနှင့် အရှင်နာဂသေနတို့ကိုလည်း အောက်ပါအတိုင်း ဗျာဒိတ်ညွှန်ကြားတော်မူခဲ့သည်။
ရှင်ခန်ဆန်း
ရထားလိုင်းများ စာရင်း
The main Shinkansen lines are:
မိလိန္ဒမင်း
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ ဗျာဒိတ်တော်
“ငါဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူသည်မှနောက် နှစ်ငါးရာကျော်သောအခါ ထိုသူနှစ်ဦးတို့သည် ဖြစ်ပေါ်လာလတ္တံ့။ ထိုသူနှစ်ဦးသည် နက်နဲစွာပြု၍ ငါဟောကြားအပ်သော ထိုသုတ်၊ အဘိဓမ္မာ၊ ဝိနည်းတရားတော်တို့ကို ပြဿနာမေးခွန်း၊ ဥပမာ ဥပမေယျ၊ ညီမျှသင့်တင့်သော နည်းတို့၏ အစွမ်းဖြင့် အရှုပ်အထွေးမရှိအောင် ပြု၍ ဝေဖန်ကြကုန်လတ္တံ့” ဟု ဗျာဒိတ်မြွက်ကြားတော်မူ၏။
ရှင်ခန်ဆန်း
Maglev ရထားများ
Note that these trains were and currently are used only for experimental runs.
မိလိန္ဒမင်း
မိလိန္ဒမင်း
နောင်အခါတွင် သာမဏေသည် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း၊ သာဂလမြို့တွင် မိလိန္ဒအမည်ဖြင့် မင်းဖြစ်၏။ မိလိန္ဒမင်းသည် လိမ္မာ၏၊ အသိဉာဏ်ရှိ၏၊ ကျမ်းဂန်တို့ကို သင်ယူ၏။ မိလိန္ဒမင်းသည် မြို့တွင်းရှိ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဟု ဝန်ခံသော သာမဏ၊ ဂိုဏ်းဆရာ၊ ဗြာဟ္မဏတို့ကို ခေါ်ယူကာ မေးခွန်းပုစ္ဆာတို့ကို မေးမြန်း၏။ ထိုသို့မေးမြန်းသည့် အမေးပုစ္ဆာများကို ဖြေကြားနိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ထို့ကြောင့် သာမဏ၊ ဗြာဟ္မဏတို့သည် မင်းကြီးမေးသည်ကို မတတ်နိုင်သဖြင့် ဖဲသွားကြ၏။ အရပ်တပါးသို့ မသွားသောသူတို့သည် တိတ်ဆိတ်စွာ နေကြရကုန်၏။ ရဟန်းတို့သည် များသောအားဖြင့် ဟိမဝန္တာသို့ ကြွကုန်ကြ၏။
ရှင်ခန်ဆန်း
ဝန်ဆောင်မှုအမျိုးအစားများ
မူလက နေ့နှင့် ည ခရီးသည်များကို သယ်ဆောင်ရန်နှင့် ကုန်စည်သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ရှင်ခန်ဆန်လမ်းကြောင်းသည် ခရီးသည်များကိုသာ ပြေးဆွဲပေးသည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်သည့် စနစ်ကို ည (၁၂) နာရီမှ မနက် (၆) နာရီအထိ ရပ်နားပြီး ထိန်းသိမ်းပြုပြင်မှုများ ဆောင်ရွက်သည်။ တစ်ညလုံး ပြေးဆွဲသည့် ရထားများသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင်အရင်ကျဉ်းသည့် ရထားလမ်းဟောင်းများပေါ်တွင် ရှင်ခန်ဆန်းလမ်းများနှင့်ယှဉ်၍ ပြေးဆွဲပေးသည်။
မိလိန္ဒမင်း
ရဟန်းတို့၏ တောင်းဆိုခြင်း
ထို့နောက် ရာပေါင်းများစွာသော ရဟန်းတို့သည် ရက္ခိတကုန်းပြင်တွင် စုဝေးနေ၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် အရှင်နာဂသေနအား “မိလိန္ဒမင်းသည် အမေးပြဿနာတို့ဖြင့် ရဟန်းသံဃာအား ညှဉ်းဆဲနေပါသည်၊ သင်သွားချေလော့” ဟု တောင်းဆို၏။ ထိုအခါ အရှင်နာဂသေနလည်း ဝန်ခံကာ သာဂလမြို့သို့ ကြွတော်မူ၏။
ရှင်ခန်ဆန်း
လေကြောင်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း
လေကြောင်းပို့ဆောက်ဆက်သွယ်ရေးနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက ရှင်ခန်ဆန်းသည် များစွာသော အကျိုးကျေးဇူးများ ရှိသည်။ ပြေးဆွဲသည့်အကြိမ် အစီစဉ်ဆွဲခြင်း ၊ ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ရန် လွယ်ကူခြင်း၊ အချိန်မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း၊ သက်သောင့်သက်သာရှိသည့် ထိုင်ခုံများရှိခြင်း၊ နီးသည့် မြို့များတွင် ရပ်နားနိုင်သည့်နေရာများရှိခြင်း စသည့်အကျိုးကျေးဇူးများ ဖြစ်သည်။
မိလိန္ဒမင်း
မိလိန္ဒမင်းနှင့် တွေ့ဆုံခန်း
ဤသို့ဖြင့် မင်းကြီးသည် ဝါဒအမေးပုစ္ဆာတို့ဖြင့် ရဟန်းသံဃာတို့ကို မေးမြန်း၏။ ရဟန်းတို့လည်း မဖြေနိုင် ရှိနေကြ၏။ ထို့နောက် မင်းကြီးသည် အမတ်တို့အား “မိမိ၏ အမေးကို ဖြေနိုင်မည့်သူ ရှိပါသေးသလော” မေး၏။ အမတ်တို့လည်း အရှင်နာဂသေန ရှိပါ၏။ ထိုအခါ မင်းကြီးသည် ဒေဝမန္တိယအမတ်ကို ခေါ်ရန် စေခိုင်းလိုက်၏။
ရှင်ခန်ဆန်း
လေကြောင်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း
ရှင်ခန်ဆန်း၏ စီးနင်းခသည် လေကြောင်းလိုင်းနှင့် အပြိုင်ဖြစ်နေသည်။ အမြန်နှုန်းနှင့် အဆင်ပြေမှုရှုထောင့်မှ ကြည့်ပါက ရှင်ခန်ဆန်း၏ ဈေးကွက်ဝေစုသည် ၇၅၀ ကီလိုမီတာထက်နည်းသည့် ခရီးသွားလာမှုတို့တွင် လေကြောင်းခရီးသွားလာမှထက် သာလွန်ကာ ကျော်ဖြတ်နေပေသည်။ လေကြောင်းလိုင်းနှင့် မီးရထားသည် ၈၀၀ − ၉၀၀ ကီလိုမီတာ ကွာဝေးသည့် ခရီးစဉ်များတွင်မူ ကြီးမားစွာပင် ပြိုင်ဆိုင်မှု ရှိနေသည်. သို့သော် ၁၀၀၀ ကီလိုမီတာထက် ပိုမိုဝေးလံသည့် ခရီးသွားလာမှုတွင် လေကြောင်းက ဈေးကွက်ဝေစုကို ပိုမိုမြင့်မားစွာ ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံပြည်ပရှိ ရှင်ခန်းဆန်းနည်းပညာ
ဂျပန်တွင် ရှင်ခန်ဆန်းနည်းပညာကို အသုံးပြုမှုအတွက် ကန့်သတ်ထိန်းချုပ်မှု မရှိပေ။
ထိုင်ဝမ်
ထိုင်ဝမ်တွင် ပြေးဆွဲနေသည့် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားများသည် 700T စီးရီးရထားများကို အသုံးပြုသည်။ ထိုရထားများကို ခဝဆကိ အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းမှ ထုတ်လုပ်သည်။
တရုတ်
တရုတ်နိုင်ငံ ရထားလိုင်းတွင် CRH2 များကို အသုံးပြုသည်။ ၎င်းတို့ကို CSR Sifang Loco & Rolling stocks corporation မှ  ထုတ်လုပ်သည်။ ခဝဆကိ အကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်း၊ မစ်ဆူဘိရှိ လျှပ်စစ်ကော်ပိုရေးရှ်း နှင့် ဟိတချိ စသည့်အကျိုးတူပူးပေါင်းကုမ္ပဏီများထံမှ လိုင်စင်ဖြင့် ဝယ်ယူကာ ထုတ်လုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ E2-1000 စီးရီးဒီဇိုင်းကို အခြေခံကာ ထုတ်လုပ်ထားသည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံ
Class 395 EMUs ရထားများကို ဟိတချိကုမ္ပဏီမှ ရှင်ခန်ဆန်းနည်းပညာကို အခြေခံကာ ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ မြန်နှုန်းမြင့်ခရီးဝေးဝန်ဆောင်မှုများတွင် မြန်နှုံးမြင့်လမ်းကြောင်းတစ်ခုတွင် အသုံးပြုရန် ထုတ်လုပ်ပေးထားသည်။
အမေရိကန်
၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် တက္ကဆက်ဗဟိုမီးရထားက ၃၀၀ မိုင် ရှည်လျားသည့် ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်ရန် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုရထားလမ်းတွင် N700 စီးရီး ရထားများကို အသုံးပြုမည် ဖြစ်ပြီး 320 km/h (200 mph) ကျော် အမြန်နှုန်းဖြင့် ပြေးဆွဲမည် ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယ
၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် အိန္ဒိယနှင့် ဂျပန်သည် မွန်ဘိုင်း နှင့် အာမတ်ဒဘဒ် ( Ahmedabad) ကို ဆက်သွယ်မည့် အိန္ဒိယ၏ ပထမဆုံးသော မြန်နှုန်းမြင့် ရထားလိုင်းကို တည်ဆောက်ရန် သဘောတူညီ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ထိုရထားလမ်းကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဂျပန်က သက်သာသောချေးငွေဖြင့် ထောက်ပံ့ပေးမည် ဖြစ်သည်။ ထိုရထားလိုင်းသည် ကုန်ကျစရိတ် ဒေါ်လာ ၁၈.၆ ဘီလိယံကုန်ကျမည်ဟု မျှော်မှန်းထားသည်။ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချိန်မှာလည်း ၇ နှစ်ခန့် ကြာမြင့်မည် ဖြစ်သည်။
ဤကဲ့သို့ အိန္ဒိယ နှင့် ဂျပန်တို့၏ လုပ်ဆောင်မှုသည် မြန်နှုန်းမြင့် ရထားလမ်းကို လေ့လာပြီး ကုန်စည်စီးဆင်းမှု လမ်းကြောင်းအတွက် ရည်စူးခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီးရထားဝန်ကြီးဌာန၏ အိန္ဒိယပါလီမန်သို့တင်သွင်းသော white-paper Vision 2020 တွင် မီးရထားဝန်ကြီး မမတာဘာနာဂျီး ( Mamata Banerjee ) က ဒေသတွင်း မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားစီမံကိန်းများကို 250–350 km/h မြန်နှုန်း ဝန်ဆောင်မှုပေးရန် တင်ပြမျှော်မှန်းခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာတွင် အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ် မန်းမိုဟန်ဆင့် ( Manmohan Singh) သည် တိုကျိုသို့ သွားရောက်လည်ပတ်စဉ် ဂျပန်နိုင်ငံက နယူးဒေလီနှင့် မွန်ဘိုင်းကြား ဆက်သွယ်ပေးမည့် မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားလမ်းကို အိန္ဒိယနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက် ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် မီးရထားဝန်ကြီး လလုပရာဆဒ် ( Lalu Prasad ) သည် တိုကျိုမှ ကျိုတိုသို့သွားသည့် ကျည်ဆန်ရထားကို လိုက်ပါစီးနင်းခဲ့သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကျိုးတူအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုသည် ၅၀၀ ကီလိုမီတာရှည်သည့် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလိုင်းကို လက်ခံဆောင်ရွက်ရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။ ထိုလမ်းကြောင်းသည် မွန်ဘိုင်း နှင့် အာမတ်ဒဘဒ် ( Ahmedabad) ကို ဆက်သွယ်ပေးမည်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်တွင် ပြုလုပ်မည် ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဖောက်လုပ်မည့် မြန်နှုန်းမြင့် ရထားလိုင်းသည် စုစုပေါင်း ၇ ခု ရှိသည်။ ဂျပန်၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် ယခုအချိန်တွင် ရထားလမ်းကြောင်းသုံးခုကို လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ရန် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ မြန်နှုန်းမြင့်ရထားကော်ပိုရေးရှင်း ( NHSRC) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မြန်နှုန်းမြင့်ရထားများနှင့် ပတ်သက်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို စီမံခန့်ခွဲရန် ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ စီမံမှုအောက်တွင် ဂျပန်၏ အကူအညီဖြင့် ဗဒိုဒရာ၊ ဂူဂျာရတ်တွင် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလေ့ကျင့်ရေးတက္ကသိုလ်ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင်  မွန်ဘိုင်း နှင့် အာမတ်ဒဘဒ်ကို ဆက်သွယ်မည့် လမ်းအား အောက်ခံကျောက်သားများ ချပြီးနောက် 508 km (316 mi) လမ်းကြောင်းတစ်လျောက် ပြင်ဆင်ကွင်းဆင်းလေ့လာမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ လမ်းကြောင်းသည် ခန့်မှန်းခြေ 477 km (296 mi) ရှည်လျားသည်။ ထိုလမ်းကြောင်းသည် ဂူဂျာရတ်ရှိ ခရိုင် ၁၁ ခုနှင့် မဟာရာရှထရာရှိ ခရိုင် ၄ ခုကို ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်မည် ဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းကြောင်းတွင် မွန်ဘိုင်းရှိ BKC မှ စတင်ကာ ပြုလုပ်မည့် 10 km (6.2 mi) ရှည်သည့် ပင်လယ်ရေအောက်လိုဏ်‌ခေါင်းတစ်ခု ပါဝင်သည်။ အခြားလမ်းဆုံးဘူတာများ  ဖြစ်သည့် ဆာဘာမာတိmati) နှင့် အာ့မဲဒါဘဒ် ( Ahmedabad) တို့၏ အနီးတွင် ခန့်မှန်းခြေ 10 km (6.2 mi) ရှိသည့် grade alignment ကိုလည်း ပြုလုပ်သွားမည် ဖြစ်သည်။ တိုးမြှင့်ထားသည့် လမ်းကြောင်းများကို အိန္ဒိယကုမ္ပဏီရှိ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်သားများက လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်ပြီး မွန်ဘိုင်းရှိ ရေအောက်လိုဏ်ခေါင်းကို ဂျပန်၏ ပူးပေါင်းအဖွဲ့အစည်းက ဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်သည်။ ထိုဂျပန်ပူးပေါင်းအဖွဲ့အစည်းက ဆောင်ရွက်ရာတွင် လုံခြုံစိတ်ချရမှု၊ ဆက်သွယ်ရေးစနစ်၊ အချက်ပြစနစ်၊ ကုစည်သယ်ဆောင်မှု စသည်တို့ကိုလည်း တာဝန်ယူကာ လုပ်ဆောင်မည် ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ၏ BHEL နှင့် ဂျပန်၏ ခဝဆခိအကြီးစားစက်မှုလုပ်ငန်းတို့သည် အိန္ဒိယတွင် E5 series ကုစည်သယ်ဆောင်သည့်ရထားများကို ပြုပြင်တည်ဆောက်ရန် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောက်ရွက်ဖို့ သဘောတူခဲ့သည်။ NHSRC ၏ အားပေးထောက်ပံ့မှုတို့ကြောင့် အခြားသော အလားအလာရှိသည့် ဆောင်ရွက်မှုများလည်း လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လာခဲ့သည်။ ထိုလမ်းကြောင်းသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ်တွင် လုပ်ကိုင်ဆောက်ရွက်မည်ဟု ရည်မှန်းထားသည်။
ထိုင်း
ဂျပန်သည် ရှင်ခန်ဆန်းနည်းပညာကို ထိုင်းနိုင်ငံတွင်လည်း အထောက်အပံ့ပေးမည် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၇ တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းမြို့တော် ချင်းမိုင်နှင့် ဘန်ကောက်ကြားကို မြန်နှုန်းမြင့် ရထားလိုင်းတစ်ခု ဖောက်လုပ်ရန်အတွက် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ ထိုစီမံကိန်းအတွက် စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်သည် ယန်း တစ်ထရီလီယံ (ဒေါ်လာ ၈.၁ ဘီလီယံ) ကုန်ကျမည် ဖြစ်သည်။ ထိုစီမံကိန်းအတွက် အခက်အခဲများ ရှိနေသော်လည်း ထောက်ပံ့ပေးရန်အတွက်မူ သေချာခဲ့သည်။ ဤစီမံကိန်းသည် အမှန်တကယ်ပြီးမြောက်ပါက ငါးခုမြောက်သော ပြည်ပရှိ ရှင်ခန်ဆန်းနည်းပညာဖြစ်လာမည်။
ဩစတြေးလျ
ကိုယ်ပိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုသည် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလမ်းပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးတွင် ဩစတြေးလျအစိုးရအား အကူအညီပေးမည် ဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလျ၏ မီးရထားနှင့် ကုန်းလမ်းတို့သည်  Melbourne -Canberra -Sydney -Brisbane  တွင် အသုံးပြုနိုင်ရန် SC Maglev rolling stock သို့မဟုတ် ရှင်ခန်ဆန်းနည်းပညာကို ဝယ်ယူရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ စီးပွားရေးနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စရပ်များကို ဩစတြေးလျအခြေခံအဆောက်အဦးမှ ပြင်ဆင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိမည့် ဖယ်ဒရယ်ဘတ်ဂျက်နှင့်အတူ စီမံကိန်းအား အတည်ပြုခြင်းကို စောင့်မျှော်လျက်ရှိသည်။
အမေရိကန် နှင့် ကနေဒါ
အမေရိကန်၏ ရထားလမ်းအာဏာပိုင်များသည် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားနှင့်ပတ်သက်သည်များကို နိုင်ငံအတော်များများတွင် ပြောဆိုခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သိသာထင်ရှားသည်မှာ ဂျပန်၊ ပြင်သစ်နှင့် စပိန်နိုင်ငံတို့တွင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၆ တွင် FRA Deputy Chief Karen Rae သည် “ဂျပန်နိုင်ငံသည် နည်းပညာကျွမ်းကျင်မှုများကို ကနေဒါနှင့် အမေရိကန်သို့ ကမ်းလှမ်းမည်ဟု မျှော်လင့်ကြောင်း “ ဖော်ပြခဲ့သည်။ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် အတွင်းရေးမှူးဖြစ်သည့် Ray LaHood သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့၏ ရှင်ခန်ဆန်းကို စမ်းသပ်စီးနင်းရန် စိတ်ပါဝင်စားကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် JR ၏ ဗဟိုသဘာပတိဖြစ်သူ ယောရှိယုခိခဆိုင် (Yoshiyuki Kasai) သည် N700 စီးရီးရှင်ခန်ဆန်းမြန်နှုန်းမြင့်ရထားစနစ်နှင့် SC Maglev များကို အမေရိကန်နှင့် ကနေဒါအပါအဝင် နိုင်ငံတကာဈေးကွက်သို့ ထုတ်လုပ်ရောင်းချသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ဘရာဇီး
ဂျပန်သည် ရှင်ခန်ဆန်းနည်းပညာကို ဘရာဇီးအစိုးရအား အထောက်အပံ့ပေးရန် ပြောခဲ့သည်။ Rio de Janeiro, São Paulo and Campinas  တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးမည့် ရထားလမ်းပိုင်းတွင် ရှင်ခန်ဆန်းနည်းပညာကို အသုံးပြုမည် ဖြစ်သည်။  ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် တရိုးအဆိုး နှင့် ဘရာဇီးသမ္မတ   Luiz Inácio Lula da Silva တို့သည် ရထားလမ်းစီမံကိန်းနှင့် ပတ်သက်သည်များကို ပြောဆိုခဲ့သည်။ သမ္မတ Lula သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကျိုးတူပူးပေါင်းအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအနေဖြင့် လေလံဆွဲရာတွင် ပါဝင်ရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။ ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ်က နှစ်ဦးနှစ်ဖက်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် သဘောတူခဲ့ပြီး Rio–São Paulo–Campinas မီးရထားလမ်း အပါအဝင် ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ မီးရထားအခြေခံအဆောက်အအုံကို တိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးမည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။
ဆာဘား
ဆာဘား သည် ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းခရိုင် ဘော်နီယို ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဆာဘားသည် မလေးရှားအနောက်တောင်ဘက် ဆာရာဝပ် ပြည်နယ်နှင့်တောင်ဘက်တွင် အင်ဒိုနီးရှား ၏ ကာလီမန်တန်ဒေသနှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ Labuan ၏ ဖက်ဒရယ်နယ်မြေ သည် ဆာဘားကမ်းခြေအလွန်တွင်တည်ရှိသည်။ ဆာဘား သည်အနောက်ဘက်တွင် ဗီယက်နမ် နှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ သည်မြောက်ဘက်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင်ရေကြောင်းနယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ Kota Kinabalu သည်ပြည်နယ်၏မြို့တော်၊ ပြည်နယ်၏စီးပွားရေးအချက်အချာနေရာနှင့် ဆာဘား ပြည်နယ်အစိုးရ၏ နေရာဖြစ်သည်။ Sabah ရှိအခြားအဓိကမြို့ကြီးများမှာ Sandakan နှင့် Tawau တို့ဖြစ်သည်။ မလေးရှားတွင် ၂၀၁၅ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူမှုအရပြည်နယ်လူ ဦး ရေမှာ ၃,၅၄၃,၅၀၀ ဖြစ်သည်။ Sabah တွင်အပူပိုင်း မိုးသစ်တောများ နှင့်တိရစ္ဆာန်များနှင့်အပင်မျိုးစိတ်များပေါများသော အီကွေတာရာသီဥတုရှိသည် ။ ပြည်နယ်သည်အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင်ရှည်လျားသော တောင်တန်းများ ရှိပြီး Crocker Range National Park ၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ Kinabatangan မြစ် သည်မလေးရှားနိုင်ငံ၏ဒုတိယအရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်သော Sabah နှင့် Kinabalu တောင်တန်းများ ကို ဖြတ်၍ စီးဆင်းသည် Sabah ၏အမြင့်ဆုံးနေရာနှင့်မလေးရှားနိုင်ငံဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
[[ဖိုင်:Territorial_changes_of_northern_Borneo_(1500–1905).gif|left|thumb| Borneo မြောက်ပိုင်း၏နယ်မြေအပြောင်းအလဲ ၁၅၀၀ မှ ၁၉၀၅ အထိ။
thalassocracy Sultanates: {{Legend|#FEDD31|Sultanate of Brunei}}]] ပဉ္စမမြောက် ဆူလတန်ဘုရင် ၏နန်းစံစဉ်ကာလအတွင်း Bolkiah 1485 နှင့် 1524 အကြား, အ Sultan ရဲ့ thalassocracy မြောက်ပိုင်းဘော်နီယိုနှင့်ကျော်တိုးချဲ့ Sulu ကျွန်းစု ဝေးသကဲ့သို့, Kota Seludong (ကျြမှောကျခတျေ မနီလာ က၎င်း၏နှင့်အတူ) ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ဝေး၏အဖြစ်တိုးချဲ့ Banjarmasin, ဆည်းပူးနေ ပေါ်တူဂီသို့မလက္ကာကျသွား ပြီးနောက်ရေကြောင်းကုန်သွယ်မှု၏အားသာချက်။ ၁၅ ရာစုတွင်ဘရူနိုင်းနိုင်ငံသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မှစ၍ ဘရူနိုင်းမလေးလူမျိုးများသည် ဆာဘားသို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။ ပြည်တွင်းရေးပ,ိပက္ခ၊ ပြည်တွင်းစစ်၊ ပင်လယ်ဓားပြမှုနှင့် အနောက်အင်အားကြီးနိုင်ငံများရောက်ရှိလာခြင်း တို့ကြောင့်ဘရူနိုင်းအင်ပါယာသည်စတင်ကျဆင်းလာသည်။ ဘရူနိုင်းသို့ပထမ ဦး ဆုံးအကြိမ်လာရောက်လည်ပတ်သည့်ဥရောပသားများသည်ပေါ်တူဂီလူမျိုးများဖြစ်ပြီးထိုအချိန်ကဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏မြို့တော်ကို ကျောက်တုံးကျောက်တုံးများ ဝိုင်းရံထားကြောင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၅၂၁ တွင် ဖာဒီနန်မက်ဂျလန် သေဆုံးပြီးမကြာမီတွင်သူ၏စူးစမ်းရှာဖွေရေးအဖွဲ့သည်မြောက်ပိုင်းအစွန်အဖျားရှိ Borneo ရှိ Balambangan နှင့် Banggi ကျွန်းများသို့ရွက်လွှင့်သွားသောအခါစပိန်တို့ကလိုက်ကြသည်။ နောက်ပိုင်း ၁၅၇၈ ခုနှစ် Castilian စစ်ပွဲတွင် နယူးစပိန် မှရွက်လွှင့ ်၍ မနီလာကိုဘရူနိုင်းမှသိမ်းယူခဲ့သော စပိန် သည်ဘရူနိုင်းအားစစ်ပွဲကိုမစွန့်ခွာမီခေတ္တသိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့်မအောင်မြင်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။   စူလူးဒေသသည် ၁၅၇၈ တွင်လွတ်လပ်ရေးရခဲ့ပြီးသူတို့၏ကိုယ်ပိုင်စူလတန်နတ် ကို Sulu ၏ Sultanate ဟုခေါ်သည်။ [[ဖိုင်:Brunei_(left)_Sulu_(right)_Overbeck.jpg|left|thumb| လက်ဝဲ: ပထမဦးဆုံးလိုက်လျောစာချုပ်ဆူလ်တန်ကလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် ဒူလ် Momin 29 ဒီဇင်ဘာလတွင် 1877. အပေါ်ဘရူနိုင်း၏
ညာဘက်: အဆိုပါဒုတိယလိုက်လျောသဘောတူစာချုပ် 22 ဇန်နဝါရီ 1878. အပေါ် Sulu ၏ Sultan Jamal ul-Azam ကလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် ]] right|thumb| ၁၈၈၂ မှ ၁၉၄၈ အတွင်း ဗြိတိသျှမြောက်ပိုင်းဘော်နီယို အလံ။ ၁၈၄၆ တွင် Sabah ၏အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ Labuan ကျွန်းကိုဘူရွန်မှ Sultan က Labuan စာချုပ်အရ ဗြိတိန်သို့လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ၁၈၄၈ တွင် ဗြိတိသျှ Crown ကိုလိုနီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဘရူနိုင်းရှိအမေရိကန်ကောင်စစ်ဝန်ကလော့ဒ်မောရှေသည် Labuan တွင်ဗြိတိသျှတို့တည်ရှိမှုကိုတွေ့မြင်ပြီးနောက် ၁၈၆၅ တွင်ဘော်နီယိုမြောက်ပိုင်းရှိမြေကွက်တစ်ကွက်အတွက်ဆယ်နှစ်ငှားရမ်းခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက်မောရှေသည် အမေရိကန်ကုန်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီဖြစ်သော Borneo ၊ ဂျိုးဇက်ဝီလျံ Torrey နှင့် သောမတ်စ်ဘရက်ဒလီဟာရစ် တို့ပိုင်ဆိုင်သည့်ကုမ္ပဏီနှင့်တရုတ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများထံလွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီသည် Kimanis ကို (Ellena ဟုအမည်ပြောင်းပေးသည်) ကိုရွေးချယ်ပြီးထိုတွင်အခြေစိုက်စခန်းတစ်ခုစတင်တည်ဆောက်သည်။ ယူအက်စ်အစိုးရ၏ဘဏ္financialာရေးထောက်ပံ့မှုအတွက်တောင်းဆိုမှုများသည်အချည်းနှီးဖြစ်ခဲ့သည်။ သူမထွက်ခွာမီတွင် Torrey သည်သူ၏အခွင့်အရေးအားလုံးကိုဟောင်ကောင် ဗွန် Overbeck ရှိဩစတြီးယားကောင်စစ်ဝန်ထံရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ Overbeck ထို့နောက်ဘရူနိုင်းသို့သွား။, သူက လိုက်လျော သက်တမ်းတိုးဖို့ Temenggong တွေ့ဆုံခဲ့သည်။  ဘရူနိုင်းနိုင်ငံသည် Borneo မြောက်ပိုင်းရှိနယ်မြေအားလုံးကို၎င်း၏ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှပေးအပ်ရန်သဘောတူခဲ့ပြီး Sultan သည်နှစ်စဉ် ဒေါ်လာ ၁၂၀၀၀ ပေးဆောင်ရပြီး Temenggong ကဒေါ်လာ ၃၀၀၀ ရရှိခဲ့သည်။ left|thumb| ယူနိုက်တက်စတိတ် ကွန်ဂရက်စာကြည့်တိုက် မှ ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် အက်ဒွပ်စတန်းဖို့ဒ် မှဗြိတိသျှမြောက်ပိုင်းဘော်နီယို၏မြေပုံ။ right|thumb| [[ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်|ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တို့ရေးဆွဲခဲ့သော ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင်ဘာ နီယို ၏ သိမ်းပိုက်မှု မြေပုံကို ဂျပန်အက္ခရာများဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။ ]] left|thumb| Monsopiad ယဉ်ကျေးမှုကျေးရွာတွင် Papar Kadazan ၏ Sumazau အကအက။
အစားအစာ
ကဏ္ဍ:အသင်းဝင်မှသာ ရနိုင်သည့် အကြောင်းအရာသို့ လင့်ချိတ်ထားသော စာမျက်နှာများ ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေး အဝေး
ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေး အဝေး (Spirited Away (千と千尋の神隠し) သည် ဟယအို မိယဇခိ (Hayao Miyazaki) က ရေးသား၊ ရိုက်ကူးသော၂၀၀၁ ခုနှစ် ဂျပန် အန်နီမေးရှင်း စိတ်ကူးယဉ် ရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်။ တိုခမ ရှောတင်း၊ နိပွန် တယ်လီဗေးရှင်းနက်ဝပ်၊ ဒဲင်းတျူး၊ ဘုအဲန ဗွီစတာဟုမ်း အင်တာတိန်းမန့်တို့အတွက် စတူဒီယို ဂစ်ဘလီ (Studio Ghibli) က ကာတွန်းအရှင် ရေးဆွဲသည်။ ရုပ်ရှင်ထဲတွင်၊ ရူမိ ဟီးရငိ၊ မိယု အိရီနို၊ မာရိ နတျုကိ၊ တကဲရှိ နိုင်းတို၊ ယစုကို စာဝငုချိ၊ တျုနဲဟိကို ကမိဂျော၊ တကဲဟိကို အိုနို နှင့် ဘွန်းတ စုငဝါရ တို့ ပါဝင်သည်။ ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေး အဝေးသည် အိမ်သစ် ပြောင်းရွှေ့နေစဉ်၊ မမျှော်လင့်ဘဲ ခမိလောက (Kami, ဂျပန်ရှင်တိုဘာသာ ရိုးရာပုံပြင်ထဲမှ နတ်ဝိဉာဉ်များ) သို့ ဝင်ရောက်မိသွားသူ ၁၀ နှစ်သား ကလေးမလေး ချိဟိရို အိုငိနို အကြောင်းကို ပုံဖော်ထားသည်။ သူမ၏ မိဘနှစ်ပါးသည် စုန်းမကြီး ယုဘာဘာကြောင့် ဝက်များအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပြီးနောက်၊ ချိဟိရိုသည် ယုဘာဘာပိုင်သော ရေချိုးရုံတွင် အလုပ် ရှာဖွေ လုပ်ကိုင်ရကာ၊ သူမကိုယ် သူမနှင့် မိဘနှစ်ပါးပါ လွတ်မြောက်ရန် နည်းလမ်းကိုလည်းကောင်း၊ လူ့လောကသို့ ပြန်လာရန် နည်းလမ်းကိုလည်းကောင်း ရှာဖွေရလေသည်။
သူ့အိမ်သို့ နွေရာသီရောက်တိုင်း လာလည်တတ်သော၊ ရုပ်ရှင်လက်ထောက်ထုတ်လုပ်သူလည်း ဖြစ်ထသော သူ့သူငယ်ချင်း ဆေးဂျိ အိုကုဒါ ၏ ၁၀ နှစ် သမီးအပေါ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်အိမ်ကို တည်လိုက်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက် ကျပြီးနောက်၊ မိယဇခိသည် ဇာတ်ညွှန်း ရေးတော့သည်။ ထိုအချိန်က မိယဇကိမှာ ကိုယ်ပိုင် ပရောဂျက် နှစ်ခု လုပ်နေဆဲ ဖြစ်ပြီး၊ နှစ်ခုလုံး အပယ်ခံရသည်။ ဘတ်ဂျက် ကန်ဒေါ်လာ ၁၉ သန်းဖြင့်၊ ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေး အဝေး၏ ထုတ်လုပ်မှုကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် စသည်။ မိယဇခိ၏ မိတ်ဆွေလည်းဖြစ်၊ ပရိသတ်လည်း ဖြစ်သူ Pixar အန်နီမေတာ ဂျွန် လက်ဆစ်တာက ၎င်းရုပ်ရှင်၏ မြောက်အမေရိက ဖြန့်ချိရေးမူပိုင်ကို ဝယ်ယူရန် ဝေါလ်ဒစ္စနေထုတ်လုပ်ရေးကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့ကာ၊ သူကမူ ရုပ်ရှင်ကို အင်္ဂလိပ်အသံထပ် မူ၏ စီမံရေး ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် တာဝန်ယူသည်။ ထို့နောက် ဒါရိုက်တာအဖြစ် ကီးယာ့ဝိုက်၊ ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် ဒေါ်နယ် ဝ. အားနက် တို့ကို လက်ဆစ်တာက ငှားရမ်းပြီး၊ ဇာတ်ညွှန်းခွဲသူ စင်ဒီနှင့် ဒေါ်နယ် ဟဝစ်တို့က ဇာတ်ကောင်များ၏ မူရင်း ဂျပန်စကား နှုတ်ခမ်းလှုပ်ရှားမှုကို လိုက်ကာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဒိုင်ယာလော့များကို ပြန်ရေးသည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်၌ တိုဟိုဖြန့်ချိရေးက စတင်ရုံတင်လိုက်ရာ၊ ကမ္ဘာတဝန်း ဒေါ်လာ ၃၅၂ သန်း မြတ်စွန်းလျက်၊ ကောင်းလှပေသည်ဟု အများ ချီးကျူးခြင်းကို ခံရပြီး၊ ထုတ်လုပ်ခဲ့သမျှတွင် အကြီးကျယ်ဆုံး အန်နီမေးရှင်း ရုပ်ရှင်များထဲ အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်း မကြာခဏပင် ခံရသည်။ ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ၊ ၎င်းရုပ်ရှင်သည် ဂျပန်ရုပ်ရှင်ဇယားတွင် တိုက်တန်းနစ် (ထိုစဉ်က ကမ္ဘာတွင် ထိပ်ဆုံးက အမြတ်ရနေသော ကား) ကို ကျော်လွန်ကာ၊ ယန်း ၃၀.၈ ဘီလျံနှင့် ဂျပန်သမိုင်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံးနှင့် အမြတ်အစွန်း အမြင့်ဆုံး ရုပ်ရှင် ဖြစ်လာသည်။ ၇၅ ကြိမ်မြောက် အကယ်ဒမီဆုပေးပွဲ၌၊ အကောင်းဆုံး အန်နီမဲအတွက် အကယ်ဒမီဆုကို ရရှိခဲ့၍၊ ၎င်းကာတွန်းရုပ်ရှင်သည် ပထမဦးဆုံးနှင့် (ယနေ့ထိ တခုတည်းသော) လက်ဖြင့်ဆွဲပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာ မဟုတ်သော အန်နီမေးရှင်းကား ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၀၂ ဘာလင် နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၌ ရွှေဝက်ဝံဆု (Golden Bear) ကို သွေးစွန်းသော တနင်္ဂနွေ(Bloody Sunday) ရုပ်ရှင်နှင့် ပူးတွဲ ရရှိသည်။ ဗြိတိန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ “အသက် ၁၄ နှစ်ထိ ကလေးများအတွက် ထိပ်ဆုံး ရုပ်ရှင်ကား ၅၀” စာရင်းတွင် အထူး ၁၀ စာရင်းဝင်သည်။ ၂၀၁၆ တွင် ဘီဘီစီက ကမ္ဘာတဝန်းမှ ရုပ်ရှင်ဝေဖန်ရေးဆရာ ၁၇၇ ဦးကို ရွေးခိုင်းရာ၊ ၎င်းသည် ၂၁ ရာစု၏ စတုတ္ထမြောက် အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်ဟု မဲပေးခံရပြီး၊ စာရင်းတွင် တန်းအမြင့်ဆုံး ကာတွန်းရုပ်ရှင် ဖြစ်သွားသည်။ ၂၀၁၇ တွင်၊ ၂၁ ရာစု၏ အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်စာရင်းတွင် နံပါတ်နှစ်အဖြစ် နယူးယောက်တိုင်းစ်က စာရင်းသွင်းခြင်းကို ခံရသည်။
ဇာတ်လမ်း
၁၀ နှစ်သား ချိဟိရိုနှင့် မိဘနှစ်ပါး သူတို့၏ အိမ်သစ်သို့ ပြောင်းရန် ခရီးထွက်လာသည်။ လမ်းမှားပြီး၊ လှိုဏ်ခေါင်းတခု ရှေ့ ရောက်သွားသည်။ ကြည့်ရသည်မှာ စွန့်ပစ်ထားသော ကလေးကစားကွင်းနှင့် တူနေသဖြင့် ချိဟိရို ငြင်းဆန်ပုန်ကန်နေသော်လည်း၊ အဖေဖြစ်သူက ဝင်ရောက်စူးစမ်းသည်။ လူသူကင်းမဲ့သော စားသောက်ဆိုင် တဆိုင်တွင် စားစရာများ အလျှံအပယ် တည်ခင်းထားရာ ချိဟိရိုမိဘတို့ ချက်ချင်းပင် ဝင်စားသည်။ ချိဟိရိုတယောက်တည်း ဆက်ထွက်လာရာ၊ ထူးဆန်းလှသည့် ရေချိုးရုံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး၊ ဟကု ခေါ်သော ကောင်လေး နှင့် တွေ့ရာ၊ သူမကို နေမဝင်ခင် မြစ်ကြမ်းပြင်ကို ဖြတ်ပြီး ပြန်ရန် သတိပေးသည်။ သို့သော်လည်း နောက်ကျသွားနှင့်လေပြီ။ ချိဟိရိုမိဘ ဝက်ဘီလူးများ ဖြစ်သွားကြသည့်အပြင်၊ ရေတက်လာပြီး ချက်ချင်း ပြည့်သွားသော မြစ်ကို ဖြတ်ကူးရန် သူမလည်း မတတ်နိုင်တော့ချေ။ ချိဟိရိုကို ဟကုက တွေ့ရာ၊ ရေချိုးရုံက ဘွိုင်လာမောင်း ဖြစ်သော ကာမာဂျီထံ အလုပ်တခု တောင်းရန် အကြံပေးသည်။ ရေချိုးရုံ အလုပ်သမဖြစ်သော လင်းကို ကာမာဂျီက ချိဟိရိုကို ယုဘာဘာဆီ ပို့ပေးရန် ခိုင်းသည်။ ယုဘာဘာသည် ရေချိုးရုံကို ပိုင်သည့် စုန်းမ ဖြစ်သည်။ ယုဘာဘာက ချိဟိရိုကို ထွက်ပြေးအောင် ခြောက်လန့်သည်။ သို့သော်လည်း ပေကတ်နေသဖြင့် ကောင်မလေးကို အလုပ်လုပ်ရန် ငှားလိုက်သည်။ သူမနာမည် ချိဟိရိုမှမှ ဒုတိယ ခန်းဂျီးစာလုံးကို ယုဘာဘာက မောင်ပိုင်စီးလိုက်ပြီး၊ (ချိကနေ) စင်း ပြောင်းပေးလိုက်သည်။ နောက်တော့ ဟကုက သတိပေးသည်မှာ သူက သူ့နာမည်ကို မေ့သွားသကဲ့သို့ သူမလည်း သူမနာမည်ကို မေ့သွားပါက ဝိဉာဉ်လောကကနေ ထွက်နိုင်တော့မဟုတ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
စင်းသည် ရေချိုးရုံတွင် အခြားသူများ ဆိုးဆိုးရွားရွား ဆက်ဆံခြင်းကို ခံရသည်။ သူ့ကို ဟကုနှင့် လင်းတို့ကသာ စာနာသည်။ အလုပ်လုပ်ရာ၊ မျက်နှာမဲ့ဟု ခေါ်သော အသံတိတ် သတ္တဝါကြီးကို ဖောက်သည်ထင်ကာ အထဲ ဖိတ်သွင်းမိသည်။ စင်း၏ ဦးဆုံးဖောက်သည်အဖြစ် အနံ့ဆိုးဝိဉာဉ်ကောင် ရောက်လာရာ၊ ၎င်းသည် ညစ်ပတ်မြစ်၏ ဝိဉာဉ် ဖြစ်နေသည်။ သူ့ကို ရေချိုးသန့်စင်ပေးသည့်အတွက် ကျေးဇူးတင်သည့်အနေဖြင့် စင်းကို မှော်အန်ဆေးလုံး ပေးသွားသည်။ ထိုစဉ် မျက်နှာမဲ့က အနံ့ဆိုးဝိဉာဉ်က ရွှေများ ထားခဲ့ဟန် တုပလိုက်ပြီး၊ ရွှေကောက်လိုက်သူတိုင်းကို ဝါးမြိုသည်။ အစာ အစာဟု တောင်းရင်း ပိုပိုကြီးထွားလာသည်။ စင်းနှင့် စကားပြောနေစဉ် ကြားဝင်သူ နှစ်ဦးကိုလည်း ထပ် မြိုလိုက်သည်။
ဟကု သတိမေ့နေစဉ်၊ စင်းသည် တံဆိပ်ပြားကို ဇဲနီဘာသို့ ပြန်အပ်ကာ တောင်းပန်ဖြေရှင်းလိုက်သည်။ ယခုအခါ ဧရာမကြီး ဖြစ်နေသော မျက်နှာမဲ့ကို စင်းသည် ရင်ဆိုင်ပြီး၊ အန်ဆေးလက်ကျန်ကို ကျွေးလိုက်သည်။ မျက်နှာမဲ့သည် ရေချိုးရုံပြင်သို့ စင်းနောက်ကို လိုက်လာသည့် လမ်းတလျှောက် သူစားခဲ့သမျှကို ပြန်အန်လေသည်။ စင်း၊ မျက်နှာမဲ့၊ ဘိုးနှင့် ဟာပီတို့ ဇဲနီဘာကို တွေ့ရန် ရထားဖြင့် ခရီးနှင်လာသည်။ ယုဘာဘာက စင်းမိဘများကို သတ်ရန် အမိန့်ပေးလိုက်သောအခါ၊ ဟကုက ဘိုးပျောက်နေသည်ကို ဖော်ထုတ်ပြီး၊ ပြန်ရလိုပါက စင်းနှင့် သူမမိဘကို ပြန်လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုလိုက်သည်။
ဇဲနီဘာက ဟကုအပေါ် ထားသော စင်း၏ မေတ္တာက သူမ၏ ကျိန်စာကို ပြေပြယ်စေနိုင်ကြောင်း၊ ယုဘာဘာက ပက်ကျိမဲဖြင့် ဟကုကို စေစားကြောင်း ပြောပြလိုက်သည်။ ဟကုသည် ဇဲနီဘာအိမ်သို့ နဂါးကိုယ်ပုံဖြင့် ရောက်လာပြီး၊ စင်း၊ ဘိုး နှင့် ဟာပီတို့ကို တင်ဆောင်ကာ ရေချိုးရုံသို့ ပျံခေါ်လာသည်။ မျက်နှာမဲ့မှာ ဇဲနီဘာနှင့် ကျန်ရစ်ရန် ဆုံးဖြတ်သည်။ လေထဲ ပျံသန်းနေစဉ် ခရီးတဝက် အရောက်၊ စင်း လွန်ခဲ့သော နှစ်များအတွင်း ကိုဟကုမြစ်ထဲ ကျသွားပြီး၊ လှိုင်းပုတ်၍ ကမ်းတင်လာသည်ကို ပြန်အမှတ်ရပြီး၊ ဟကု၏ ယခင်ဘဝသည် မြစ်ဝိဉာဉ် ဖြစ်ကြောင်း မှန်ကန်စွာ မှန်းဆနိုင်သွားသည်။
ရေချိုးအိမ်သို့ အားလုံး ရောက်ကြသည့်အခါ၊ ယုဘာဘာက စင်းကို ကျိန်စာပြယ်လိုပါက ဝက်အုပ်ထဲမှ မိမိမိဘကို မှန်ကန်အောင် ပြန်ရွေးရမည်ဟု ဖိအားပေးလေသည်။ စင်းက ဤဝက်များအားလုံး မိမိမိဘ မဟုတ်ဟု မှန်ကန်စွာ ဖြေကြားလိုက်ရာ၊ စုန်းမကြီးလည်း မည်သို့မျှ မတတ်နိုင်တော့ဘဲလွတ်လပ်စွာ သွားခွင့် ပေးလိုက်ရသည်။ ဟကုသည် သူမကို ယခုအခါ ခြောက်သွေ့သွားလေသော မြစ်ကြမ်းပြင်သို့ ခေါ်လာပြီး သူမနှင့် ဆက်ဆက် ပြန်တွေ့ရန် သစ္စာပြုသည်။ ချိဟိရိုသည် မိဘနှင့်အတူ လှိုဏ်ခေါင်းကို ဖြတ်ပြီး ပြန်ရောက်လာရာ၊ မိဘများသည် စားသောက်ဆိုင်တွင် စားသောက်ပြီးနောက် ဖြစ်ပွားသမျှ အကြောင်းခြင်းရာ အဝဝကို လုံးဝ မမှတ်မိချေ။ သူတို့အားလုံး ကားထဲ ပြန်ရောက်ရာတွင်၊ ကားသည် ဖုန်သဲများ၊ သစ်ရွက်များဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသည်ကို တွေ့သည်။ သို့သော်လည်း သူတို့သည် အိမ်အသစ်ဆီသို့ ခရီးဆက်လက် ထွက်ခွာလာလေသည်။ ဤမျှသာ။
စိတ်အားထက်သန်မှု
“လူတွေက သနားကရုဏာသက်ကြမယ့် တယောက်ယောက်မျိုး၊ ရိုးရိုးဆယ်ကျော်သက် သူရဲကောင်းမလေးကို ကျွန်တော် ဖန်တီးခဲ့ပါတယ်။ ဒါက ဇာတ်ကောင်တွေ ကြီးပြင်းလာကြတဲ့ ဇာတ်လမ်း မဟုတ်ဘူး၊ အားလုံးရဲ့ ရင်ဘတ်ထဲမှာ ရှိနေပြီးသား ဒါပေမဲ့ သီးခြား အခြေအနေအချိန်အခါ ကျလာမှ ပေါ်ထွက်လာတတ်တဲ့ ဇာတ်လမ်းမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ကလေးလေးတွေ အဲလို ကြိုးစားနိုင်ကြပါစေ၊ အဲလို ကြိုးစားချင်စိတ်လေးတွေ ရှိကြပါစေလို့ ဆန္ဒပြုပါတယ်။” (ဟယကို မိယဇခိ)
နွေရာသီတိုင်း၊ ဟယကို မိယဇခိသည် အားလပ်ရက်ကလေးကို တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ သစ်လုံးအိမ်တွင် မိသားစုရယ်၊ သူ့သူငယ်ချင်းများဖြစ်သော ကလေးမလေး ငါးယောက်ရယ်နဲ့ အတူ ကုန်ဆုံးသည်။ ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေး အဝေးကို ဖန်တီးရန် စိတ်ကူးသည် သူ့သူငယ်ချင်းများအတွက် ရေးသားချင်စိတ် ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ မိယဇခိသည် ယခင်ကလည်း ကလေးသူငယ်၊ လူငယ်ပိုင်းအတွက် ငါ့အိမ်နီးချင်း တိုတိုရို (My neighbor Totoro) နှင့် ကိကိရဲ့ အမြန်ချောပို့ (KiKi’s Delivery Service) စသော ရုပ်ရှင်များကို ရိုက်ကူးခဲ့ပြီးလေပြီ။ ယင်းသို့ ဖြစ်လင့်ကစား၊ ၁၀ နှစ်သား ကောင်မလေးများအတွက် ရုပ်ရှင်ကားကို မရိုက်ဖူးသေးချေ။ ထို့အတွက် အာရုံရရန်၊ ကလေးမလေးများ အိမ်တွင် ချန်ရစ်သော နာခယော်ရှိ နှင့် ရီဘွန်း ကဲ့သို့သော မြီးကောင်ပေါက်မ မဂ္ဂဇင်းများကို ဖတ်ကြည့်သည်။ သို့သော် ဖတ်ရသမျှမှာ ချစ်ခန်း ကြိုက်ခန်းအကြောင်းသာ အသားပေးနေသည်ဟု ခံစားရသည်။ ထိုအရာများသည် ထိုကလေးမလေးများ အူထဲသည်းထဲက လှိုက်လှိုက်လှဲလှဲ လိုအပ်သော စိတ်ဆန္ဒများ မဟုတ်ကြောင်း မိယဇခိ တွေးမိကာ၊ သူတို့ ဖတ်ရှုနိုင်မည့် သူရဲကောင်းမလေး တယောက်အကြောင်း ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ချက် ကျသွားသတည်း။ မိယဇခိ ရုပ်ရှင်သစ် တကား ထုတ်ချင်နေသည်မှာ နှစ်ကြာပြီ။ သို့သော်လည်း သူ့ ယခင် အဆိုပြုချက်နှစ်ခု၊ တခုက စချိကို ခရှိဝဘ ရေးသည့် ဂျပန်စာအုပ် မြူခိုးရဲ့ တဖက်က ထူးဆန်းတဲ့မြို့ (霧の向こうの不思議な町　Kiri no Muko no Fushigi na Machi) နှင့် နောက်တခုက လူငယ် သူရဲကောင်းမအကြောင်း၊ နှစ်ခုစလုံး အပယ်ခံရသည်။ တတိယအဆိုပြုချက် ဖြစ်သော စင်းနဲ့ ချိဟိရိုရဲ့ ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေး အဝေး ကျမှ ပို အောင်မြင်သွားသည်။ အဆိုပြုချက် သုံးခုစလုံးက မိယဇခိ မွေးရပ်မြို့က ရေချိုးအိမ်အကြောင်း စိတ်ကူးစိတ်သန်းချည်း အခြေတည်ထားသည်။ ရေချိုးအိမ်ကို ထူးခြားဆန်းကြယ်သော နေရာ ဟု သူထင်သည်။ ရေချိုးအိမ်တွင် ရေချိုးကန်နံဘေး၌ တံခါးပေါက် သေးသေးလေး ရှိသည်။ ထိုအပေါက်နောက်မှာ ဘာရှိသနည်းဟူသည်ကို မိယဇခိအမြဲ စပ်စုချင်မိသည်။ ထိုအရာနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး၊ ဇာတ်လမ်းများစွာ စိတ်ကူးလိုက်ရာမှ ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေး အဝေးဇာတ်အိမ်ကို စိတ်ကူးမိသွားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေး အဝေးကို ထုတ်လုပ်ရန် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဘတ်ဂျက် ယန်း ၁.၉ ဘီလျံ (ကန်ဒေါ်လာ ၁၅ သန်း) ဖြင့် စကြသည်။ အမေရိကန် ဖြန့်ဖြူးရေး right of first refusal အရ ဒစ္စနေက ကုန်ကျစရိတ်၏ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်း ရင်းနှီးသည်။ မင်းသမီး မိုနိုနိုကဲ ကာတွန်းကားဖြင့် မိယဇခိနှင့် စတူဒီယို ဂစ်ဘလီမှ ဝန်ထမ်းများသည် ကွန်ပျူတာ အင်နီမေးရှင်းနှင့် ကျွမ်းဝင်ပြီးသား ဖြစ်သည်။ Softimage 3D သို့သော ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်များကို သုံးတတ်ပြီး ဖြစ်သော်လည်း၊ ဇာတ်လမ်းကို ပုံပိုကြွအောင် နည်းပညာကို အထူးဂရုစိုက် အသုံးပြုသည်။ ဇာတ်ကောင် တကောင်စီကို အများအားဖြင့် လက်ဖြင့် ဆွဲပြီး၊ မိယဇခိကလည်း အင်နီမေတာ နံဘေးကနေ သူတို့ဆွဲတာ လိုက်ကြည့်ပြီး၊ မှားလျှင် ချက်ချင်း ပြင်သည်။ ရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်ရာ၌ အကြီးမားဆုံး အခက်အခဲမှာ ပေရှည်သည်ကို လျှော့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်ရေး စသည့်အခါ မိယဇခိ သဘောပေါက်သွားသည်က သူ့ဇာတ်ကွက်အတိုင်းသာ ထုတ်မည်ဆိုလျှင် သုံးနာရီမက ရှည်သွားလိမ့်မည်ဟု ဖြစ်သည်။ သို့နှင့် ဇာတ်လမ်းထဲက အခန်း အတော်များများကို ဖျက်ပစ်သည်။ မျက်စိထဲ ပြူးနေသည့် အရာများကို လျှော့ချသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ရုပ်ရှင်ကို ရိုးရိုးစင်းစင်း ဖြစ်စေချင်၍ ဖြစ်သည်။ မိယဇခိက ဟီးရိုးကို ကောင်ချောမလေး မဖြစ်စေချင်ပေ။ အစပထမက စိတ်ပျက်ဖူးသည်။ ဇာတ်ကောင်က တုံးအနေပုံ ပေါက်နေသည်။ “ချစ်စရာလည်း မကောင်းဘူး၊ ဘယ်လိုလုပ်ရပါ့မလဲ” ရုပ်ရှင် အဆုံးသတ်ပိုင်း ရောက်ကာနီးလာမှ၊ “ဆွဲဆောင်မှုရှိတဲ့ မိန်းကလေး ဖြစ်လာမှာပါပဲ”ဟု သက်သာရာရသွားသည်။ ရုပ်ရှင်ကို အသက်ဝင်အောင် တယ်လီကွန်း အင်နီမေးရှင်းရုပ်ရှင်၊ အင်နီမဲ နိုင်ငံတကာကုမ္ပဏီ၊ အရူးအိမ်(Madhouse)၊ အိုင်ဂျီထုတ်လုပ်ရေး၊ အိုး(Oh!) ထုတ်လုပ်ရေး နှင့် ဒီအာမူဗွီး တို့က ကူညီသည်။
ဂျပန်၊ တိုကျို၊ ခိုဂနေးမှာ ရှိသည့် အစစ်အမှန် အဲဒိုခေတ်-တိုကျို အိုးပင်းအဲ ဗိသုကာပြတိုက်ထဲက အဆောက်အဦများကို မှီငြမ်းပြီး၊ ဝိဉာဉ်လောကထဲရှိ အဆောက်အဦများကို ရေးဆွဲသည်။ ရုပ်ရှင်အတွက် လုပ်နေစဉ်၊ ပြတိုက်သို့ စိတ်ကူးစိတ်သန်းရရန် မကြာခဏ လာလည်သည်။ သူအမြဲ စိတ်ဝင်တစား ကြည့်သည်က ယခုလက်ရှိမှာလည်း မြင်နိုင်သော မေဂျီခေတ်မှ အနောက်တိုင်းဆန်သော အဆောက်အဦများ ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်ရောက်လျှင် မိယဇခိအဖို့ လွမ်းနာကျသလို ဖြစ်သည်။ “ပြတိုက်ထဲမှာ ရပ်နေချိန်၊ နေဝင်ခါနီး တံခါးကလည်း ပိတ်တော့မယ် အချိန်မျိုးဆို မျက်လုံးထဲမှာ မျက်ရည်တွေ ပြည့်တက်လာတာပဲ” နောက် မောင်းနှင်အား တခုမှာ ယာမငတခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသော ရိုးရာဂျပန်စားသောက်ဆိုင် ဖြစ်ပြီး၊ ထူးခြားသော ဗိသုကာ အခင်းအကျင်းများကြောင့် နာမည်ကျော်သည်။ အချို့ လမ်းညွှန်စာအုပ်များနှင့် ဆောင်းပါးများက ထိုင်ဝမ်ရှိ ကျိုဖိန်း ရွှေမြို့ဟောင်းသည် ရုပ်ရှင်အတွက် အခင်းအကျင်းကောင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ညွှန်းကြသော်လည်း မိယဇခိ လက်မခံ။ ဒိုးငေါ့ ရေပူစမ်းသည်လည်း ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေး အဝေး ကာတွန်းရုပ်ရှင်ထဲမှ ရေချိုးရုံအတွက် အဓိက အခရာကျသော အရာဟုလည်း မကြာခဏ ပြောကြသည်။
ဂီတနှင့် အသံ
နောက်ခံဂီတသည် ၅၆ ကြိမ်မြောက် မအိနိချိ ရုပ်ရှင်ယှဉ်ပြိုင်ရေးဆုပေးပွဲတွင် အကောင်းဆုံးတေးဂီတဆုကိုလည်းကောင်း၊ ၂၀၀၁ တိုကျိုနိုင်ငံတကာ အင်နီမဲပြပွဲတွင် ရုပ်ရှင်ကဏ္ဍ၌အကောင်းဆုံးဂီတဆုကိုလည်းကောင်း၊ ၁၇ ကြိမ်မြောက် တနှစ်တာ အင်နီမေးရှင်းအယ်လဘမ်အတွက် ဂျပန် ရွှေဓာတ်ပြားဆုကိုလည်းကောင်း ရရှိသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်း “နွေနေ့တနေ့”(One Summer’s Day)ကို စာသား ပေါင်းထည့်ပြီး၊ ဗားရှင်းအသစ်ကို အိနိုချိ နော့ နာမအဲ (အသက်ရဲ့ အမည်နာမ)(The Name of Life)(いのちの名前　Inochi no Namae)ဟု မှည့်ကာ၊ အာယက ဟိရဟရက ဖျော်ဖြေသည်။
အပိတ်တေးသွား “အမြဲတမ်း ငါနဲ့အတူ” (Always with me)(いつも何度でも　Itsumo Nando Demo)(lit. ‘Always, No Matter How many Times’)ကို အိုဆာကာမှ သီချင်းရေးဆရာနှင့် Lyre-player ဖြစ်သည့် ယိုးမိ ခိမူရက ရေးသား ဖျောဖြေသည်။ ထိုသီချင်းသည် အမှန်မှာတော့ မိယဇခိ၏ အခြား ရုပ်ရှင်ဖြစ်သော မီးခိုးခေါင်းတိုင်ဆေးသုတ်သူ ရင်း(Rin the Chimney Painter, 　煙突描きのリン　Entotsu-kaki no Rin) အတွက် သုံးရန် ရည်စူးခဲ့ပြီး၊ ၎င်းရုပ်ရှင်မှာလည်း မထုတ်ဖြစ်ချေ။ အထူးထုတ်သော ဂျပန်ဒီဗွီဒီ၌၊ မိယဇခိက ထိုသီချင်းကမှ ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေးအဝေးကို ဖန်တီးရန် မည်သို့မည်ပုံ အာရုံရလာစေကြောင်း ရှင်းပြထားသည်။ ၎င်းသီချင်းကိုယ်နှိုက်ကသည် ၄၃ ကြိမ်မြောက် ဂျပန်ဓာတ်ပြားဆုပေးပွဲတွင် ရွှေဆုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။
မူရင်းတေးသွားအပြင်၊ ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေးအဝေး ပုံရိပ်အယ်လဘမ် Spirited Away Image Album (Sen to Chihiro no Kamikakushi Imeji Arubamu) အမည်ပေးထားသော ဓာတ်ပုံအယ်လဘမ်လည်း ရှိကာ၊ တေးသွား ၁၀ ပုဒ်ပါသည်။
အင်္ဂလိပ်ပြန် ယူခြင်း
Pixar အဲနီမေတာလည်းဖြစ်၊ မိယဇခိပရိသတ်လည်း ဖြစ်သော ဂျွန်လက်ဆစ်တာသည် ဇာတ်လမ်းဖန်တီးနေစဉ်က၊ မိယဇခိ လက်ရာကို ဝန်ထမ်းများနှင့် အတူ ထိုင်ကြည့်နေသူ ဖြစ်သည်။ ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေးအဝေးကို ကြည့်ရှုပြီးနောက်၊ လက်ဆစ်တာ ပီတိဖြစ်သွားသည်။ ရုပ်ရှင်အပေါ် သူ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ဒစ္စနေက ကြားသိသောအခါ၊ မေးသည်။ အမေရိကန်ပရိသတ်အတွက် ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေးအဝေးကို မိတ်ဆက်ပေးရန် လက်ဆစ်တာ စိတ်ပါဝင်စားသလားဟူ၏။ ထိုအခါ လက်ဆစ်တာက အင်္ဂလိပ်ဗားရှင်းပြန်ရန် စီမံထုတ်လုပ်သူအဖြစ် တာဝန်ခံလိုက်လေသည်။ ထို့နောက်တွင်ကား၊ အခြားများစွာသော သူများလည်း ပရောဂျက်၌ ပါဝင်လာသည်, အလှပဂေးနှင့် သားရဲကောင် (Beauty and the Beast) တွဲဖက်ဒါရိုက်တာ ကိယာ့ ဝိုက် နှင့် အာလာဒင် (Aladdin) တွဲဖက်ထုတ်လုပ်သူ ဒေါ်နယ် ဝ. အားနက် ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေးအဝေး၏ ဒါရိုက်တာနှင့် ထုတ်လုပ်သူအဖြစ် အသီးသီးပါဝင်လာကြသည်။ ဇာတ်ညွန်းခွဲသူ စင်ဒီ ဒေးဗစ် ဟူးဝစ်နှင့် ဒေါ်နယ် အိတ်ချ်. ဟူးဝစ်တို့သည် ဇာတ်ကောင်များ၏ ဂျပန်နှုတ်ခမ်းလှုပ်ပုံနှင့် ဒိုင်ယာလော့များ ကိုက်ညီအောင် အင်္ဂလိပ်စကားပြောများကို ပြန်လည်ရေးသားသည်။
ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရာတွင် ဒေဗေး ချေ့ (Daveigh Chase)၊ ဂျေဆင် မာစဒင် (Jason Marsden)၊ ဆူဇန်နီ ပလက်ရှက် (Suzanne Pleshette) (၂၀၀၈ ဇန်နဝါရီတွင် သူမမကွယ်လွန်မီ နောက်ဆုံး ပါဝင်သော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ရုပ်)၊ မိုက်ကယ် ချက်လစ် (Michael Chiklis)၊ လောရင် ဟိုလီ (Lauren Holly)၊ စူစံ အဂန် (Susan Egan)၊ ဒေးဗစ် အော့ဒင် စတိုင်းယား (David Ogden Stiers)နှင့် ဂျွန် ရတ်ဇင်ဘာဂျာ (John Ratzenberger)တို့ ပါဝင်သည်။ Disney.com ၏ ရုပ်ရှင်ကဏ္ဍ လှိမ့်ဆွဲရသော ကြော်ငြာ သေးသေးလေးတွင် ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေး အဝေးကို အကန့်အသတ်ဖြင့် ဖော်ပြ ကြော်ငြာသည်။ တရားဝင်ဝက်ဆိုက်၏ ဘေးနေရာကွက်လပ်ကို ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေးအဝေးအတွက် ပေးလိုက်ခြင်းဖြင့်၊ ရုပ်ရှင်ကို ပရိုမိုးရှင်းရာ၌ ဘတ်ဂျက် နည်းနည်းသာ အသုံးပြုသည်။ ဤသို့ ပြုရခြင်း အကြောင်းကို မခ် ဟဲယာစတန် (Marc Hairston)က ချေပသည်မှာ စတူဒီယို ဂစ်ဘလီ၏ ရုပ်ရှင်နှင့် ဇာတ်ကောင်များကို ရောင်းတမ်းဝင်အောင် ကြော်ငြာရာ၌ မူပိုင်ခွင့်များ အကန့်အသတ် ရှိခြင်းကြောင့်၊ ဈေးကွက်သို့ သင့်လျော်စွာ မတင်ပို့နိုင်ဘဲ၊ ဤသို့ အကျဉ်းရုံးရခြင်းမှာ မျှမျှတတ တုံ့ပြန်မှုပင်ဟု ပြောဆိုသည်။
သဘာဝလွန်အယူ
ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေးအဝေး၏ အဓိက အပြင်အဆင်ကို ဂျပန် ရှင်တိုဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၏ ယုံတမ်းပုံပြင်များက အများအပြား လွှမ်းမိုးထားပြီး၊ ဇာတ်ကောင် ချိဟိရိုနှင့် သူမ၏ နာနာဘာဝလောကသို့ သွားသော ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသည့် ခရီးအပေါ် ဗဟိုပြုထားသည်။ ရုပ်ရှင်၏ ပင်တိုင်နေရာမှာ ဂျပန် ရေချိုးရုံ ဖြစ်ကာ၊ ခမိ (နတ်) အပါအဝင် ဂျပန်ယုံတမ်းပုံပြင်များမှ သတ္တဝါဆန်းကြီးများစွာသည် ရေချိုး သုံးသပ်ရန် လာလည်ကြသည်။ နွေနှင့် ဆောင်းယာဉ်စွန်းချိန်၌ ကျေးလက်နေ ရွာသားများသည် သူတို့ဒေသအလိုက် ဆိုင်ရာ ခမိများကို ရှိခိုးကာ၊ ရေချိုးကြွရန် ဖိတ်မံလေ့ ရှိသည့် ရိုးရာဓလေ့ကို မိယဇခိက မှီငြမ်းထားသည်။ ချိဟိရိုလည်း အပင်ခမိနှင့် သတ္တဝါခမိများကို ကြုံတွေ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ မိယဇခိက ဤသို့ ဆိုသည်။ သေပြင်သို့ ချိဟိရို၏ သမားရိုးကျသော ဝင်ပေါက်သည် စကောစကအရွယ်တွင် ကြားညပ်နေသော သူမ၏ အခြေအနေကို ဘောင်သတ်ပေးထားသည်။ သဘာဝလွန် အခင်းအကျင်းများတွင် ချိဟိရို၏ လူမှုဆက်ဆံရေးများသည် ဘောင်မဝင် ဖြစ်နေရသည်။ ခမိခကုရှိ (နတ်ဝှက်ခြင်း, Kamikakushi) ဆိုသော စကားလုံးကို တပ်ထားသော ခေါင်းစဉ်နှင့် ဆက်စပ်ရာ ပုံပြင်များသည် ဤ ကြမ်းတမ်းသော လမ်းကြားကလေးမှ အစပြု ပြုံထွက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ခမိခကုရှိ ဆိုသည်မှာ ဤလူလောကတွင် ဆက်ဆံရေးသေဆုံးခြင်း ဖြစ်ကာ၊ နတ်ဝှက်ထားရာမှ ဤလောကသို့ ပြန်ရောက်လာခြင်းကို လူမှုဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ချိတ်ဆက်မိခြင်း လက္ခဏာ ဖြစ်သည်။
နောက်ထပ် အခင်းအကျင်း တခုမှာ မျက်နှာမဲ့အကြောင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၎င်းစားသုံးမိသမျှ မည်သူမဆို၏ အကျင့်စရိုက်ကို လက်ခံပြီး၊ အတုယူတတ်သော ဇာတ်ကောင်ကို ထင်ဟပ်သည်။ ဤ သဘောသဘာဝကြောင့် ရေချိုးအိမ်ထဲ၌ မျက်နှာမဲ့ ဝင်ရောက်မွှေနှောက်ခြင်း ဖြစ်ပွားရသည်။ ချိဟိရိုက အန်ဆေးလုံး တိုက်ကျွေးလိုက်ပြီးနောက်မှ၊ ၎င်းသည် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့သော မျက်နှာမဲ့ ပြန်ဖြစ်လာသည်။ ရုပ်ရှင်အဆုံးသတ်၌၊ ဇဲနီဘာသည် မျက်နှာမဲ့ကို စောင့်ရှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည့်အခါ၊ မျက်နှာမဲ့သည် ရေချိုးအိမ်မှ မကောင်းသော အကျင့်စရိုက်များ ကူးစက်ခြင်း နောက်တကြိမ် ခံရတော့မည် မဟုတ်ချေ။
ထူးခြားဆန်းကြယ်
ရုပ်ရှင်ကို လူးဝစ်ကာရိုး၏ အဲလစ်ကလေး၏ ဝမ်းဒါးလန်းမှာ စွန့်စားခန်းများ (Alice’s Adventures in Wonderland) နှင့် ကြည့်မှန်ကိုဖြတ်ကာ (Through the Looking Glass) ဇာတ်လမ်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လာကြသည်။ နှိုင်းယှဉ်ရအောင်လည်း၊ ထူးခြားဆန်းကြယ်လောကထဲ အခြေတည်ထားခြင်း တူခြင်း၊ ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်များမှာ ယုတ္တိနှင့် ခိုင်မာမှုတွင် အနှောင့်အယှက်များ ပါနေခြင်း၊ အစားအသောက်များမှာ ပုံပြောင်းစေသော အစွမ်းရှိပြီး၊ ဘာကြောင့် ပြောင်းရသည်ကို ရှင်းပြလေ့မရှိခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေးအဝေးနှင့် နှိုင်းနိုင်သော အခြားဇာတ်လမ်းများတွင်၊ အံ့ဩစရာ မှော်ဆရာအော့ဇ် (The Wonderful Wizard of Oz)နှင့် အခင်းအကျင်းပိုင်းတွင် ပိုတူသည်။
တဖန် ယုဘာဘာသည်လည်း ပီနိုချိအို ရုပ်ရှင်ထဲမှ နည်းပြလူကြီးနှင့် တူညီမှု များစွာရှိပြီး၊ လူသားများကို ဝက်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသည့် အာရုံမှာ ပျော်ရွှင်ဖွယ်ကျွန်း ၌ လူကလေးများကို မြည်းအဖြစ် အသွင်ပြောင်းသည်နှင့် တူသည်။ နာမည်ရင်းကို ယုဘာဘာ ဖမ်းစားသည့် ပုံစံမှာ ကလေးကို လူကြီးဟု ယူဆသတ်မှတ်ပြီး သတ်လိုက်သည့် ပုံဆောင်ထားသည်။ သူမ၏ ဘဝမှတ်တိုင်ကို ဖြတ်ကျော်ရသည်နှင့် တူပြီး၊ သူမ၏ နဂိုအတိတ်အတိုင်း ပြန်လည်နေထိုင်ရရန်အတွက်၊ ချိဟိရိုသည် စရိုက်အသစ်တမျိုးကို ဖန်တီးမှ ရချေတော့မည်။ (ရှက်ကြောက်နေ၍ မရတော့)
ရိုးရာဂျပန်ယဉ်ကျေးမှု နှင့် အနောက်တိုင်းဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ
ဝိဉာဉ်လွင့်ပြေးအဝေးတွင် ခေတ်မီဂျပန်လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း၏ မျိုးဆက်သစ်များ ပဋိပက္ခနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် သဟဇာတဖြစ်မှုတို့၌ အငြင်းပွားစရာကောင်းသော မှတ်ချက်ကို ထည့်ထားသည်။ ချိဟိရိုကို လုံမပျိုကလေးအဖြစ် ကိုယ်စားပြုထားသည်ကို တွေ့မြင်ရကာ၊ အခန်းကဏ္ဍနှင့် အတွေးအခေါ်ပိုင်းသည် စစ်ပြီးခေတ် ဂျပန်ကတည်းက လုံးလုံးလျားလျား ကွာခြားနေလေပြီ။ ရုပ်ရှင်ကို စထွက်သည့် ၂၀၀၁ ခုတွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် ဂျပန်စီးပွားရေး အကျဘက်အပေါ် ပူပန်သောကရောက်နေရသည်တွင် ချိဟိရို၏ သူမအတိတ်ကို ပြန်ရှာဖွေ ပြန်တမ်းတနေသည့်ပုံစံမှာ၊ ဂျပန်၏ အတိတ်ကာလ စံနှုန်းများကို ပြန်လည်ရှာဖွေနေသည်နှင့် တူပြန်သည်။ အင်တာဗျူး တခု၌၊ ပြန်လည်မရနိုင်တော့သော ခေတ်ဟောင်းဂျပန်နှင့် ပတ်သက်ကာ လွမ်းဆွတ်မိကြောင်းမိယဇခိက မှတ်ချက် ပြုခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ဖြူးဆရာတော်
ဖြူးဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တနရပတိသည် ပြည်တွင်းပြည်ပ မဟာစည်နာယက၊ ဖြူးမဟာစည်ရိပ်သာနှင့် ရန်ကုန်ဓမ္မရက္ခိတဖြူးမဟာစည်ရိပ်သာ ပဓာနနာယက ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ထေရုပ္ပတ္တိအကျဉ်း
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၀၃ (ခရစ်နှစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ်) တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၈ ရက် စနေနေ့ (၇ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉၄၂) တွင် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ် ပင်စိမ်းကင်းကျေးရွာတွင် အဖ ဦးဘလွင်၊ အမိ ဒေါ်မေတို့မှ မွေးဖွားသည်။ ငယ်အမည်မှာ မောင်သိန်းအောင်ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် မိဘ ၂ ပါးစလုံး ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ရွာဦးကျောင်းဆရာတော် ဘိုးလေးတော်သူ ဦးသုန္ဒရထံတွင် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းပညာရေးကို သင်ယူသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၂ (ခရစ်နှစ် ၁၉၅၁ ခုနှစ်) တွင် စစ်ကိုင်း လေးကျွန်း သာယာချောင် ဆရာတော် ဦးဇောတဝရအား ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ဆရာကြီး ဒေါ်ပညာသိင်္ဂီ (သာသနဓဇ သီရိပဝရ ဓမ္မာစရိယ)၏ ပစ္စည်းလေးပါးဖြင့် ရှင်သာမဏေပြုခဲ့သည်။ ကိုရင်ဘဝကပင် အစိုးရ ပထမငယ်တန်း အောင်မြင်သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အစိုးရ ပထမလတ်တန်း အောင်မြင်သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အစိုးရ ပထမကြီးတန်း အောင်မြင်သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဓမ္မာစရိယစာမေးပွဲ ၁ ကျမ်းအောင်မြင်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဓမ္မာစရိယ ၂ ကျမ်း ထပ်မံအောင်မြင်၍ သာသနဓဇ ဓမ္မာစရိယဘွဲ့ ရသည်။ ငယ်-လတ်-ကြီး အတန်းများကို အကျအရှုံးမရှိ (၁၅ နှစ်သားဘဝ၊ ၁၆ နှစ်သားဘဝ၊ ၁၇ နှစ်သားဘဝ ဖြင့်) အောင်မြင်ခဲ့သည်မှာ ယနေ့ကိုရင်လေးများ စံနမူနာယူစရာ ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် စစ်ကိုင်းတောင် လေးကျွန်းသာယာချောင်၌ စာပေများပို့ချခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့တွင် သွားရောက်ဆေးကုခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် နောက်ဆုံးအခေါက် ဆေးကုသရာ၌ တစ်နေ့လျှင် ဘတ် ၁ သိန်း (မြန်မာငွေ ကျပ် သိန်း ၃၀)၊ တစ်လကြာသောကြောင့် ဘတ် သိန်း ၃၀ (မြန်မာငွေ ကျပ် သိန်း ၁,ဝ၀ဝ) ကုန်ကျခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရန်ကုန်မြို့၊ အာရှတော်ဝင်ဆေးရုံတွင် ဆေးကုသခံယူရင်း မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၇၁ (ခရစ်နှစ် ၂၀ဝ၉ ခုနှစ်) နိုဝင်ဘာလ ၂၄ ရက်၊ အင်္ဂါနေ့ နံနက် ၆:၅၀ မိနစ်၊ သက်တော် ၆၉ နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၄၉ ဝါတွင် ဘဝနတ်ထံ စံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး (အငြိမ်းစား) ဦးညွန့်ဆွေ၊ ထိုင်းနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး ဦးအောင်သိန်း၊ နာရေးကူညီမှုအသင်းဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျော်သူ (ရုပ်ရှင်မင်းသား) စသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ လှူဒါန်းကြသော ကျောင်းဒကာ ကျောင်းအမများ၊ တပည့်ယောဂီများ၊ စေတနာရှင်များကလည်း အဘက်ဘက်မှ ပံ့ပိုးခဲ့ကြသည်။ ဒယ်အိုးဆရာတော် ဦးသုမင်္ဂလ မှလည်း ဆရာတော်ကြီး၏ ဆေးကုသစရိတ် ကျပ်သိန်း ၁၀ဝ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ သက်တော် ၆၉ နှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူသည်ကို တပည့်သံဃာတော်အရှင်သူမြတ်များနှင့် ပြည်သူများက နှမြောတသလွန်စွာဝမ်းနည်းကြေကွဲလျက်ရှိကြသည်။ သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ တာဝန်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရမှ တာဝန်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များ၊ မဟာစည်သာသနာ့ရိပ်သာကြီးရှိ နုဂ္ဂဟအဖွဲ့ကြီးမှ တပည့်များကလည်း လိုအပ်သည်များကို လှူဒါန်းကူညီခဲ့ကြသည်။ ရပ်ဝေးရပ်နီးရှိ တပည့်သာဝကများ၊ ယောဂီများကလည်း လာရောက်ဂါရဝပြုခဲ့ကြသည်။