cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အဗျာကတသုတ်
(က) ဒိဋ္ဌိ ချုပ်ခြင်းကြောင့် အဗျာကတဝတ္ထု (မဖြေဆိုအပ်သောမေးခွန်းလေးခု)တို့၌ ဝိစိကိစ္ဆာမဖြစ်ပုံ၊ (ခ)အဿုတဝန္တ ပုထုဇဉ်သည် ဒိဋ္ဌိနှင့်စပ်သော သစ္စာလေးပါးတရားကို မသိခြင်းကြောင့် ဒိဋ္ဌိတိုးပွားပြီး ဇာတိဒုက္ခအစရှိသည်တို့မှ မလွတ်မြောက်ပုံ၊ (ဂ) သုတဝန္တအရိယာ သာဝကသည် ဒိဋ္ဌိနှင့်စပ်သော သစ္စာလေးပါးတရားကို သိမြင်ခြင်းကြောင့် ဒိဋ္ဌိချုပ်ပုံ ဇာတိအစရှိသော ဒုက္ခတရားတို့မှ လွတ်မြောက်ပုံ, အဗျာကတဝတ္ထုတို့၌ မဖြေဆိုပုံ, ဒိဋ္ဌိဖြင့်တုန်လှုပ်ခြင်း ပူပန်ခြင်း မရှိပုံ၊ (ဃ) အဗျာကတဝတ္ထုလေးပါးသည် ဒိဋ္ဌိနှင့် တကွ ဖြစ်သော တဏှာ, သညာ, မာန, ပပဉ္စဒိဋ္ဌုပါဒါန်, ဝိပ္ပဋိသာရများဖြစ်ပုံ၊ ယင်းတို့နှင့် စပ်သော သစ္စာလေးပါးတရားကို မသိခြင်းကြောင့် အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်အား ယင်း တရားတို့ တိုးပွားလာပုံ၊ ဇာတိဒုက္ခအစရှိသည်တို့မှ မလွတ်နိုင်ပုံ၊ (င) သုတဝန္တ အရိယာ သာဝကအား သစ္စာလေးပါးတရားကို သိခြင်းကြောင့် ယင်းအဗျာကတဝတ္ထုတို့ကို မဖြေကြားပုံ၊ ဒိဋ္ဌိကြောင့် တုန်လှုပ်ခြင်းမရှိပုံ၊ ပူပန်ခြင်းမရှိပုံ၊ အဗျာကတဝတ္ထုတို့၌ ဝိစိကိစ္ဆာမဖြစ်တော့ပုံကို တစ်ခုစီ တစ်ခုစီ အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ခြံကန် (တောင်)ရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြပ်ပြေးကြီးရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ကြပ်ပြေးကြီးရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ယာကြီးတော (အနောက်)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ယာကြီးတော (အနောက်)ရွာ (Yargyitaw(West))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဆူးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆူးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၁ ဦး၊ မ ၄၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စစ်ကဲတော်အုပ်ရွာ
စစ်ကဲတော်အုပ်ရွာ
နိုင်အောင်ထွန်း
နိုင်အောင်ထွန်း (၁၉၁၃–၁၉၇၀) သည် မွန်အမျိုးသား လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးကို စတင်ခဲ့သော မွန်ပြည်သူ့တပ်ဦး (Mon People Front - MPF)၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး
မွန်ပြည်နယ်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၊ ပငကျေးရွာ ရွာသူကြီး အဖ နိုင်ဖိုး၊ အမိ မိကွန်းမေးတို့က ၁၉၁၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး မွေးချင်း ငါးဦး ရှိသည်။
မော်လမြိုင်မြို့ အင်္ဂလိပ် ဂျက်ဆင်ကျောင်းတွင် ၁၀ တန်းကို သမိုင်းဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ကျောင်းမှထွက်ပြီး မုဒုံမြို့နယ်၊ ကလော့သော့ဇာတိ မိအေးစိန်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖခင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနောက် ပငရွာ သူကြီး အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသည်။ မွန်လူငယ် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး နိုင်ဖိုးချို ဦးဆောင်သော မွန်တိုင်းရင်းသား အစည်းအရုံး (၁၉၄၆) ၌ မြို့နယ် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် ယူခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်ခြင်း
၁၉၄၈ ခု၊ ဩဂုတ်လတွင် စတင်ခဲ့သည့် မွန်လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးတွင် စတင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦး ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပါတီ သက်တမ်းတလျှောက် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် နိုင်အောင်ထွန်း၊ နိုင်ချမ်းမွန်၊ နိုင်ဆိတ်နို့ (နိုင်နွန်လာ)၊ နိုင်အောင်တင်၊ နိုင်ဖိုးစိန်၊ နိုင်ငွေသိမ်း၊ နိုင်ထွန်းသိန်း၊ နိုင်သိမ်းမောင်၊ နိုင်ထင် စသည့် မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦး ဗဟို ကော်မတီများနှင့် လက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့ အများစုတို့ လက်နက် ချလိုက်ကြပြီး ဥပဒေဘောင်တွင်း ရပ်တည်ခွင့်ကို ရယူလိုက်ကြသည်။
၁၉၅၈ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့၊ မော်လမြိုင်မြို့၊ မိုင်ဒါကွင်း၌ မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦးမှ လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲ အသွင်မှ ဥပဒေအတွင်းတိုက်ပွဲ အသွင်သို့ ပြောင်းလဲခြင်း အခမ်းအနား ကျင်းပခဲ့ပြီး မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦးမှ တပ်ဖွဲ့ဝင်အင်အား ၁,၁၁၁ တို့က လက်နက် ကိုယ်စီဖြင့် နိုင်ငံတော် အစိုးရထံ အပ်နှံခဲ့သည်။
မွန်ခေါင်းဆောင် အချို့ အမြင်ကမူ ဖဆပလ အပေါ် အယုံအကြည် မရှိသဖြင့် အချို့သော လက်နက်ကောင်းများကို ဖွက်ထားပြီး အချို့ကိုသာ အပ်နှံ စေလိုကြောင်း နိုင်အောင်ထွန်းအား အကြံပြု တင်ပြခဲ့သော်လည်း၊ "မွန်တွေ အနေဖြင့် ရိုးသားမှု မရှိလျှင် မိမိ ရန်သူနှင့် ယုံကြည်မှုကို တည်ဆောက်နိုင်မည် မဟုတ်" ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပြီး လက်နက်များ တလက်မကျန် အကြွင်းမဲ့ အပ်နှံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦး တရား ဥပဒေဘောင် အတွင်း တရားဝင် ပါတီ အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး ၁၉၆ဝ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်နေဝင်း အိမ်စောင့်အစိုးရမှ ကျင်းပ ပြုလုပ်သော အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၌ ကျိုက္ခမီမြို့နယ် မဲဆန္ဒ နယ်မြေတွင် မဲအပြတ်အသတ် အနိုင် ရရှိကာ နိုင်အောင်ထွန်း ပြည်သူ့ လွှတ်တော် အမတ် ရွေးကောက် ခံခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် ဦးနု အစိုးရအဖွဲ့တွင် မွန်ရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် ၁၉၆၁ ခု၊ ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုသည်။ ထို့အပြင် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီး၊ အမျိုးသား စည်းလုံး ညီညွတ်ရေး ဌာနများကိုပါ ပူးတွဲ တာဝန်ယူခဲ့သည်။
မွန်ပြည်နယ် ဖော်ထုတ်ရေး အလုပ် ညီညွတ်ရေး ကော်မတီ အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ (ဗဟို) ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်လှမောင်၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ မွန်ဖိုးချိုတို့ ဖြစ်ကြသည်။
နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဘဝ
၁၉၆၂ ခု၊ ဦးနေဝင်း စစ်အုပ်စုမှ အာဏာသိမ်းစဉ်တွင် အခြား နိုင်ငံရေးသမားများ၊ မွန်ခေါင်းဆောင်များ နည်းတူ အကျဉ်းကျခံလိုက်ရသည်။ ၆ နှစ် ခန့် အကျဉ်း ကျခံခဲ့ရပြီး ၁၉၆၈ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အကျဉ်းထောင်မှ ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။
ထိုနောက် တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ ၃၃ ဦးပါ နိုင်ငံတော် သမ္မတ အကြံပေး အဖွဲ့တွင် မွန် အမျိုးသား ခေါင်းဆောင် နိုင်ဖိုးချိုနှင့် အတူ ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ
မဆလ အစိုးရ လက်ထက်၌ နိုင်ငံဂုဏ်ရည် မော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်) ချီးမြှင့်ခံရသည်။
ခုံရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ခုံရွာ(Khon)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၄၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုရိသဂတိသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အန္တရာပရိနိဗ္ဗာယီ ပုဂ္ဂိုလ်(၃)မျိုး၊ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီ၊ အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ၊ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီ၊ ဥဒ္ဓံသောတအကနိဋ္ဌဂါမီ၊ အနုပါဒါပရိနိဗ္ဗာန-ဟူသော ပုရိသဂတိ ၇-မျိုးတို့ကို အကျယ်ဝေဖန်တော်မူ၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။
ကျောက်ကလပ်ရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
ကျောက်ကလပ်ရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
ရေခေါင်းတိုရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ရေခေါင်းတိုရွာ (Yaekhaungto)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၃၄ ဦး၊ မ ၂၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကာရ နက္ခတ်တာရာ
မကာရ နက္ခတ်တာရာ (Capricornus) သည် ၁၂ လ ရာသီခွင်၏ ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လက်တင်ဘာသာစကားဖြင့် ဆိတ်ဂျို သို့မဟုတ် ဆိတ်ကဲ့သို့ဂျိုရှိသော ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဆိတ်တပိုင်းငါးတပိုင်း ဒဏ္ဍာရီလာ သတ္တဝါ ပင်လယ်ဆိတ်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ သင်္ကေတမှာ  (Unicode ♑) ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ရာသီခွင်၌ အသေးငယ်ဆုံးသော ကြယ်စုတန်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
ငါးတန်တရာရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
ငါးတန်တရာရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
ပက်ထရစ်ရှာ (ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်)
ပက်ထရစ်ရှာ (Patricia Jayne) (၁၉၉၇ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်ဖွား) သည် မြန်မာ သရုပ်ဆောင်နှင့် သရုပ်ပြမယ် ဖြစ်သည်။ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် ပါဝင်သော မကြွေပါနဲ့ ဆာကူရာ သည် ပထမဆုံးဇာတ်ကားဖြစ်သကဲ့သို့ မြန်မာ့သရုပ်ဆောင်သမိုင်းတွင် အသက်အငယ်ဆုံး ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ်လည်း စာရင်းဝင်သွားသည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၉၇ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်တွင် ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ ဗမာ-အမေရိကန် သွေးနှောဖြစ်သည်။
အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု
၁၀ တန်းအောင်ပြီးနောက် သရုပ်ပြမယ်အဖြစ် လှုပ်ရှားသည်။ အဒေါ်ဖြစ်သူ သရုပ်ဆောင် မြတ်ကေသီအောင်က ရုပ်ရှင်ဘက်ကူးရန် အားပေးသည်။ သရုပ်ဆောင်မှုကို စနစ်တကျ မသင်ကြားရသော်လည်း ပြေတီဦး၊ မြင့်မြတ်နှင့် (ဒါရိုက်တာ) အောင်မြင့်မြတ်တို့၏ ပြောဆိုထောက်မမှုများ ရခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
ပထမဆုံးဇာတ်ကား မကြွေပါနဲ့ ဆာကူရာ ကို အောင်ရဲလင်းနှင့် တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်သည်။ ပုညခင် ဝတ္ထုကို ကိုဇော် (အရုဏ်ဦး) ရိုက်ကူးခြင်း ဖြစ်သည်။
ပထမဆုံး ရုံတင်ကား ပဲခူးဆားနှင့် သူ၏ဗိုင်းရပ်စ်များ မှာ ၂၀၁၆ ခုတွင် ရုံတင်သည်။
လူမှုရေး လှုပ်ရှားမှု
(၁၇) နှစ်မြောက် မွေးနေ့တွင် မိဘမဲ့ကျောင်းတွင် ငွေသား (၁၀) သိန်း၊ စားစရာနှင့် ကျောင်းသုံးပစ္စည်းများ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ကန့်ကော်ကျွန်း
ကန့်ကော်ကျွန်း
ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်
ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် (Union Election Commission၊ အတိုကောက် UEC) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အဆင့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ရွေးကောက်ပွဲများ ကို ကြီးမှူးကျင်းပရန် တာဝန်ရှိသည့် အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ကော်မရှင်သည် ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများနှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ စိစစ်မှတ်ပုံတင်ခြင်းကိုလည်း ဆောင်ရွက်သည်။ ကော်မရှင်၏ အဖွဲ့ဝင် ၁၈ ဦးကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကြေညာချက်အမှတ် (၁/၂၀၁၀)ဖြင့် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကို လုပ်ပိုင်ခွင့် အပ်နှင်းခဲ့သည်။
တာဝန်၊ လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် အပြီးအပြတ်ဖြစ်ခြင်း
ကော်မရှင်၏တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် - အောက်ပါကိစ္စရပ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကော်မရှင်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်နှင့် ဆောင်ရွက်ချက်များသည် အပြီးအပြတ်အတည်ဖြစ်စေရမည် -
အဖွဲ့ဝင်များ
ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်များကို အစိုးရမှ အောက်ပါ သတ်မှတ်ချက်များဖြင့် ရွေးချယ် ခန့်အပ်သည်။
၂၀၁၀ အဖွဲ့ဝင်များ
၂၀၁၀ ခုနှစ် မတ်လ ၀၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ မှ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးထားသည့် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်များမှာ -
၂၀၁၁ အဖွဲ့ဝင်များ
၂၀၁၁ မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတက ခန့်အပ်ခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များမှာ -
၂၀၁၆ အဖွဲ့ဝင်များ
၂၀၁၆ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတက ခန့်အပ်ခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် အဖွဲ့ဝင်များမှာ -
၂၀၂၁ အဖွဲ့ဝင်များ
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂)ရက်နေ့ တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌမှ ခန့်အပ်ခဲ့သော ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များမှာ -
ယင်းနောက် လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များမှာ-
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး မြန်မာနိုင်ငံ
ကလေးမြို့ဟောင်း
ကလေးမြို့ဟောင်းအကြောင်းကို ကာလေးမြို့သမိုင်းအဖြစ်နှင့် အရှင်ပဒုမပြုစု ရေးသားသည့် သမိုင်းသစ်တစ်စောင်ကို တွေ့ရ၏။ ပြည့်စုံလှသည်။ ကလေးမြို့သည် မြို့သက် ၁၀ဝ၀ ကျော်ပြီဟုလည်း ပြောဆိုယုံကြည်ကြသည်။ သို့ရာတွင် ကျောက်စာ၊ ရေဒီယိုကာဘွန် နည်းစံနစ်ဖြင့် အချိန်ကာလကို တိုင်းတာခန့်မှန်းခြင်းမျိုးကား မပြုခဲ့ဖူးသေးချေ။
ရပ်ဘော့ (လီဆူး)ရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ရပ်ဘော့ (လီဆူး)ရွာ(Yatbawt(Lisuu))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ ရပ်ဘော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရပ်ဘော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၃ ဦး၊ မ ၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၇၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကလေးမြို့ဟောင်း
အရှေ့လားသော်- ရွှေသမင်တောင်နှင့်ရှမ်းမျိုးစု(၄)စုတို့၏နယ်နှင့် ကျောခိုင်း။
တောင်လားသော်- ပိတောက်ပင်(၃)ခွဆုံနှင့် နတ်စင်၊ တစ်ဖက်တွင် ယောနယ်မြေနှင့် ကျောခိုင်း။
အနောက်လားသော်- ချင်းတောင်ရိုးနှင့် တစ်ဖက်တွင်ကျော်ကသည်း၊ မျက်နှာမည်းနယ် မြေနှင့်ကျောခိုင်း။
မြောက်လားသော်- ရေစကြိုမြို့လမ်းမနှင့် တစ်ဖက်တွင် ရှမ်းမျိုးစု(၃)စုတို့၏ နယ်မြေနှင့် ကျောခိုင်း။
အရှေ့မြောက်လားသော်- မတ်စောက်သည့် ကျောက်တန်းပေါ်တောင်နှင့် တစ်ဖက်တွင် ရှမ်းမျိုးစု(၄)စုတို့၏နယ်နှင့် ကဒူးတို့အား သတ်မှတ်ပေးထားသည့်နယ်မြေနှင့်ကျောခိုင်း။
အရှေ့တောင်လားသော်- ရွှေသမင်တောင်နှင့် တစ်ဖက်တွင်မတ်စောက်သည့် မြစ်ကျိုင်း တောင်နှင့် လင်းဇင်းနယ်တို့နှင့် ကျောခိုင်း။
ဟူ၍ဖော်ပြကြသည်။ (ဦးမောင်မောင်တင်၊ ဒေါ်ရီရီမှတ်စု၊ စာ ၆၈- ကင်းပု၊ ၁၁၄၅-၁၂-၃)။
ချင်းတွင်းဒိစတြိတ်ဂေဇက်တီးယားကမူ ကလေးမြို့နယ်သည် မြောက်ဘက်၌ သောင်သွပ်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ချင်းတွင်း၊ တောင်ဘက်တွင် ယောနယ်နှင့် အနောက်ဘက် တွင် ချင်းတောင်နှင့်မဏိပူရတို့ဖြစ်ပြီး မြို့ရိုးအတွင်း၌ (၂၃၄ ဧက)ခန့်မျှရှိသည်ကို ကလေးမြို့ တွင် တွေ့နိုင်သေးသည်ဟု ဖော်ပြလေသည်။ (အထက်ချင်းတွင်း ဂေဇက်တီးယား။ စာ-၉)
၁၃-ရာစုနှစ်ကုန်ပိုင်းလောက်တွင် ပုဂံအာဏာစက် မှေးမှိန်ပြိုကွဲလာသည်။ ထိုအချိန်၌ ရှမ်းနယ်တချို့လည်း တသီးတခြားထူထောင်လာခဲ့ကြပြန်၏။ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်းတို့ နယ်ပယ် မငြိမ်မသက်ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုအထဲတွင် မိုးညှင်းနှင့်ကလေးတို့ မသင့်မမြတ်ရှိကြသည်။ ဤသည်ကိုအခွင့်ကောင်းယူ၍ မင်းကြီးစွာစော်ကဲလက်ထက် နှစ်နယ်စလုံးကို သိမ်းယူလေသည်။
ပထမဘုရင်မင်းခေါင်(၁၄၀၂-၁၄၂၃)လက်ထက်တွင် ၎င်း၏တူ ကျေးတောင်ညိုအား ကလေးမြို့စားအဖြစ်နှင့် ခန့်အပ်ထားသဖြင့် ကလေးကျေးတောင်ညိုတွင်သည်။ ကလေးမြို့ သည် မြန်မာမာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းတွင် မြန်မာမင်းတို့ အသိအမှတ်ပြုသည့် မြို့စား၊ နယ်စား၊ စော်ဘွားတို့အုပ်ချုပ်သောနယ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ကလေးမြို့တွင် ယခုထက်တိုင် အုတ်မြို့ရိုး၊ ကျုံး အခိုင်အမာဖြင့် တွေ့နိုင်သေးသည့် ရှေးမြို့ဟောင်းတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က ကလေးမြို့သည် လူဦးရေ အတော်ပင် များပြားခဲ့ဟန်ရှိ၏။ သို့ရာတွင် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်သို့ ကလေးမြို့ရောက်ရှိပြီး၍ ၁၈၉၁ ခုနှစ်လောက် တွင်မူကား လူဦးရေများစွာ လျော့ကျနည်းပါးသွားလေသည်။ ထိုအချိန်၌ ကလေးမြို့လူဦးရေမှာ (၁၇၁၈)မျှသာရှိသည်ကို တွေ့ရှိရသည်ဆို၏။ (စာ ၂၈၆ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ ဂေဇက်တီးယား ပထမတွဲ။)
ကာလေးမြို့
(၁) ခန်းပတ်မြို့
(၂) ရွှေတောင်မြို့
(၃)စဉ့်တုံမြို့နှင့်
(၄) မန်လုံမြို့တို့ဖြစ်ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။ (စာ ၅၅ ရှင်ပဒုမ-ကာလေး-သမိုင်း)
ယခုအခါ ခမ်းပတ်နှင့် ရွှေတောင်တို့ကိုသာ မြေပုံထဲ၌ တွေ့နိုင်တော့သည်။ ခမ်းပတ်မှာ ရှေးနေရာဟောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယခုတိုင်မြို့ရိုးအစိတ်အပိုင်း၊ အကြင်းအကျန်တချို့ကို တွေ့ရှိသေးသော်လည်း မြို့ဟောင်း၏အရွယ်အစားနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ကို ဖော်ညွှန်းရန်ကား မလွယ်ကူတော့ချေ။ ရွှေတောင်မြို့ကား ကလေးမြို့မှအရှေ့ဘက်ယွန်းယွန်း (၁၆)မိုင်ခန့်တွင် တည်ရှီသည့် ရွာတစ်ရွာမျှသာရှိသည်။ စဉ့်တုံနှင့်မန်လုံတို့ကား မြေပုံပေါ်၌ပင် အမည်ပါဝင်မှု မရှိတော့ပေ။
နွယ်ပတ်မြို့ဟူသည့် အမည်လည်းမြေပုံများထဲ၌ မတွေ့ရတော့ပေ။ သို့ရာတွင် ကာလေးမြို့သမိုင်းတွင် ““နွယ်ပတ်မြို့ရိုးသည် တာ ၁၀၁၅ အရှည်ရှိပြီး ၄၄၂ တာကျယ်သည်။ မြို့ရပ် ၁၀ တောင်ခန့်ရှိသည်””ဟု ဆိုလေသည်။ (စာ ၃၂ ရှင်ပဒုမ)တန် ဘုရားသမိုင်း၌မူ ““ရာဇဂြိုဟ်မြို့ကို တချို့က နွယ်ပတ်မြို့ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်””ဟု ဆိုပြန်သည်။ ရာဇဂြိုဟ်ကား ကလေးမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင်ရှိသည့် ရွာကြီးတစ်ရွာဖြစ်သည်။ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ပမာဏကို မဖော်ညွှန်းနိုင် တော့သော်လည်း မြေမြို့ရိုးအပိုင်းအစတချို့ရှိသည်ကို သိရပေသည်။ ရာဇဂြိုဟ်ကို တချို့က ““ကလေးတောင်ညို ရာဇဂြိုဟ်””ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်လည်း တွေ့ရ၏။
တကောင်းပြည်ကို အုပ်စိုးသည့် အဘိရာဇာမင်း နတ်ရွာစံလေလျှင် သားတော်နှစ်ပါးဖြစ် သည့် ကံရာဇာကြီးနှင့် ကံရာဇာငယ်တို့အား မှူးမတ်ပညာရှိတို့က မဏ္ဍပ်တစ်ဆောင်နှင့် ဘုရား စေတီတစ်ဆူစီ အပြိုင်ဆောက်လုပ်ကြပြီး အလျင်ပြီးသူက ထီးနန်းကိုယူရန် လျှောက်ထားကြ သည်ကို သဘောတူညီကြသည့်အတိုင်း ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြရာ သစ်ကြီးဝါးကြီးတို့ဖြင့် ဆောက်လုပ် သည့် ကံရာဇာကြီးထက် သစ်ငယ်၊ ဝါးငယ်တို့ဖြင့်ဆောက်လုပ်သည့် ညီတော် ကံရာဇာငယ်က အလျင်စောစွာပြီးစီး၍ အနိုင်ရလေသည်။ ကံရာဇာကြီးသည် ညီတော်အား ထီးနန်းပေးအပ်၍ မိမိကမူ ဧရာဝတီမြစ်ကိုစုန် ချင်းတွင်းမြစ်ကိုဆန်၍ ကလေးတောင်ညိုကို ရာဇဂြိုဟ်ဟုသမုတ်ကာ စိုးစံဖူးသည်ဟု မှန်နန်းနှင့် ဓညဝတီရာဇဝင်သစ်တို့က ဆိုလေသည်။ သို့ဖြစ်ရကား ရာဇဂြိဟ်၊ နွယ်ပတ်၊ ကလေးတောင်ညို စသည်တို့မှာ တစ်နေရာတည်းလော၊ တကွဲတပြားစီလော စသည် ဖြင့် မရှင်းမလင်း ဖြစ်နေပေသည်။
ကလေးမြို့ကို လေးကြိမ်တိုင်တိုင်ပြန်၍ တည်ဆောက်ခဲ့ကြောင်း ကာလေးမြို့သမိုင်းက ဆိုလေသည်။ ပထမအကြိမ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၃၂၈ တွင်လည်းကောင်း၊ ထို့နောက် ၉၉၉ ခုနှစ် တွင်လည်းကောင်း၊ ထို့နောက် ၁၁၂၆ ခုနှစ်တွင် စော်ဘွားကြီးစစ်ရှိုင်းကလည်းကောင်း၊ စတုတ္ထအကြိမ် ၁၂၅၁ ခုနှစ်တွင် စော်ဘွားဦးဖာကြီးကလည်းကောင်း ထပ်မံ၍တည်ဆောက်မှုပြု သည်ဟု ဆိုသည်။ (စာ ၅၆၊ ၆၄၊ ၇၅ ကာလေးသမိုင်း)။ သို့ရာတွင် နောက်ပိုင်းခေတ်များတွင် အရံဖြစ်သည့် ကာ-လေးမြို့၏အမည်များကို ဖော်ပြရာ၌ ခမ်းပတ်၊ ရွှေတောင်၊ မံလုံ၊ စဉ့်တုံ စသည်တို့မဟုတ်တော့ဘဲ စတုတ္တအကြိမ်တည်သည့်အခါတွင် အရံလေးမြို့သို့မဟုတ် ကာ-လေး မြို့မှာ
၁။ အနောက်မြောက်တွင် တိန်ညင်းမြို့
၂။ အရှေ့တောင်တွင် တင်သားမြို့
၃။ အနောက်တောင်တွင် မန်လုံမြို့နှင့်
၄။ မဖော်ပြပါ အိပ်စွပ်မြို့
တို့ဖြစ်ကြသည်ဟုဆိုလေသည်။ မန်လုံနှင့်အိတ်စွပ်မြို့တို့ကို မြေပုံများထဲ၌ ထည့်သွင်း ဖော်ပြထားသည်ကို မတွေ့ရပေ။ သို့ရာတွင် တိန်ညင်းရွာကလေးကိုကား ကလေးမြို့၏ အရှေ့ မြောက် ၁၆ မိုင်ခန့်အကွာတွင်လည်းကောင်း၊ တင်သားရွာကလေးကို တောင်ဘက် ၄၆မိုင်ခန့် တွင်လည်းကောင်း မြေပုံ၌ တွေ့ရှိရပေသည်။ ဗြိတိသျှတို့ ကလေးမြို့ကို သိမ်းပိုက်သည့်အခါ ၁၂၅၃ ခုနှစ်တွင် မောရိယ၊ မင်းလှဇေယျကျော်ခေါင်ဘွဲ့ရ ကလေးစော်ဘွားကြီး ဦးဖာကြီးအား လည်း မော်လမြိုင်သို့ ပို့ထားလေရာ ၎င်းင်းကွယ်လွန်သည့် အချိန်အထိပင် ဖြစ်လေသည်။
တည်နေရာနှင့်ပုံသဏ္ဌာန်
စတုဂံပုံပင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မျဉ်းယိုင်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့် စတုဂံဖြစ်သည်။ သံလိုက်အိမ်မြှောင် မြောက်စူးစူးမှ အနောက်ဘက်သို့ ၂၁ ဒီဂရီယိုင်လျက်ရှိသည်။ ကလေးမြို့ ဟောင်းမှာ အလွန်ပီပြင်လှသည့်မှန်ကူကွက် ပုံသဏ္ဌာန်မျိုးဖြစ်၏။ ကလေးမြို့သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၃ ဒီဂရီ ၁၁ မိနစ်နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၉၄ဒီဂရီ ၇ မိနစ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကလေးမြို့သို့ ရန်ကုန်မှ လေကြောင်းခရီးဖြင့် တိုက်ရိုက်သွားရောက်နိုင်၏။ သို့မဟုတ် မန္တလေးမှဖြစ်စေ၊ မုံရွာမှဖြစ်စေ ချင်းတွင်းမြစ်ကြောင်းဖြင့် ကလေးဝမြို့သို့ဆန်တက်ပြီး ကလေးဝ မြို့မှတဆင့် မော်တော်ကားဖြင့် ကလေးမြို့သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ရေကြောင်းလမ်းမှ ဆက်သွားလိုလျှင် ကလေးမြို့မှတဆင့် ချင်းတွင်းမြစ်လက်တက်ဖြစ်သည့် မြစ်သာမြစ်ကိုဆန်၍ မြစ်သာဆိပ်တိုင်အောင် သွားပြီးမှ ကလေးမြို့သို့ သွားရသည်။
အရွယ်အစားပမာဏ
မျဉ်းယိုင်စတုဂံပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည့် ကလေးမြို့သည် အရှေ့နောက်အလျားမှာ (ကိုက်ပေါင်း ၁၁၄၉)ခန့် (၁၀၅၀ မီတာ)ခန့်မျှရှိသည်။ တောင်နှင့်မြောက်မှာ အနည်းငယ်တိုလျက် (၉၁၉ ကိုက်)ခန့် (၈၄၀ မီတာ)ခန့်ရှိ၏။ မြို့ရိုးထုမှာ ရှေးမှတ်တမ်းများအရ တစ်တာထူသည်ဆို၏။ သို့ရာတွင် ယခုတိုင်းတာခန့်မှန်းရန်ပင်မလွယ်။ မြို့ရိုးမှာ အုတ်မြို့ရိုးပင်ဖြစ်ပြီး မြေဖို့၍ အားဖြည့်ထားသည်။ မြို့ရိုး၏ တစ်ပတ်လုံးအလျားမှာ ၂ မိုင်ခွဲနီးပါးခန့်မျှရှိ (၃.၈ ကီလိုမီတာ) ခန့်ရှိလေသည်။ မြို့ဟောင်း၏ အကျယ်အဝန်း ဧရိယာပမာဏမှာ (၂၁၈ ဧက)ခန့် (၈၈ ဟက်တာ)ခန့် ရှိလေသည်။
မြို့ပြတိုးချဲ့မှု
ကောင်းကင်ဓာတ်ပုံတည်း၌ ကလေးမြို့ဟောင်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို ကောင်းစွာဖော်ထုတ်နိုင် လေသည်။ ကလေးမြို့ဟောင်းသည် ပီပြင်သည့် အနားပြိုင်စတုဂံ၊ မှန်ကူကွက်ပုံသဏ္ဌာန်မျိုး ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့ပြီ။ အထူးသဖြင့် ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးသည့် ကလေးမြို့ပုံမှာ ကလေး မြို့ဟောင်း မြို့ရိုးအတွင်း၌ ဧရိယာ၏လေးပုံတစ်ပုံသာ မြို့ရာအိမ်ခြေများရှိသည်။ သို့ရာတွင် ၁၉၈၃ခုနှစ်တွင် ထပ်မံရိုက်ကူးသည့် ကလေးမြို့၏ပုံတွင်မူကား မြို့ဟောင်းမြို့ရိုး အတွင်းဘက် တစ်ခွင်လုံးတွင် အိမ်ခြေများဖြင့် ပြည့်လျှံနေလေပြီ။
မြို့ပြတိုးချဲ့မှုမှာ မြို့ဟောင်းဧရိယာ၏ အတွင်းဘက်မျှသာမက မြို့ဟောင်း၏ အပြင်ဘက် ဧရိယာများပါပျံ့နှံ့တိုးပွားလျက် ရှိနေလေပြီ။ အပြင်ဘက်၌ ပျံ့နှံ့ထွန်းကားလာသည့် မြို့ပြဧရိယာ မှာ မြို့ရိုးအတွင်း၌ရှိသည့် မြိုပြဧရိယာထက် (၅)ဆ (၆)ဆမျှ ဖြစ်နေပေပြီ။ မြို့ဟောင်း၏ အပြင် ဘက် ဥပုဒ်ချောင်းအထိလည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက် လေယာဉ်ကွင်းကိုငုံ၍ အနောက်ဘက် တခွင်သို့လည်းကောင်း၊ မြို့ဟောင်းနှင့် ၃ မိုင်ခန့်မျှဝေးသည့် စန်းရွာနှင့် တာဟန်ရွာတို့အထိပင် မြို့ပြဧရိယာ ပျံ့နှံ့ခဲ့လေပြီ။
ဤသို့မြို့ချဲ့ပျံ့နှံ့နှုန်းမြန်ဆန်လှပြီး ရှေးဟောင်းမြို့ရိုးကျုံးစသည်တို့ကို ဂရုမထားတော့ဘဲ ဖြိုဖျက်၊ ငုံ၊ ဖို့ တည်ဆာက်မှုမျိုး ဖြစ်မလာစေရန် ထိန်းသိမ်းထားဖို့လိုပေသည်။ ဤသို့ထိန်းသိမ်း ကာကွယ်မှုပြုမထားပါက နောင်ရာစုနှစ်အတွင်း ကလေးမြို့ဟောင်း၊ မြို့ရိုးနှင့် ကျုံးစသည့် အရာဟောင်းများ လုံးဝပျက်စီးဆိတ်သုဉ်းသွားနိုင်ပေသည်။
ချောင်းကြီးရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ချောင်းကြီးရွာ (Chaunggyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၉၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖန်လိုင်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ဖန်လိုင်းရွာ (Hpanlai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ဖန်လိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျိုင်းတံတား (ဇာသပြင်)
thumb|ဂျိုင်းတံတား(ဇာသပြင်)
သမိုင်းအကြာင်း
ဂျိုင်းတံတား(ဇာသပြင်) သည် ကရင်ပြည်နယ် နှင့် မွန်ပြည်နယ် နယ်စပ်ရှိ ဂျိုင်းမြစ် ကို ဖြတ်သန်းတည်ဆောက်ထားသော သံမဏိကြိုးတံတား တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အရှည်မှာ ၁.၅ ကီလိုမီတာ (၄,၉၀၀ ပေ) ရှိကာ ဇာသပြင်အနောက်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ် နှင့် ခရုံရွာ၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ် တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသည်။ ဘားအံ-မော်လမြိုင်ကားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့၍ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ သံမဏိကြိုးဆွဲထားသောနေရာတွင် သံများခင်းထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ တံတားများ
တောင်အောက်ပြင်ရွာ
တောင်အောက်ပြင်ရွာ
ကြပ်ပြေး (အနောက်စု)ရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ကြပ်ပြေး (အနောက်စု)ရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
နွဲ့ယဉ်ဝင်း
နွဲ့ယဉ်ဝင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ အသံကောင်းသော အဆိုကျော် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်ဆရာမတစ်ဦးလည်းဖြစ်ပြီး “တက္ကသိုလ်က သီချင်း ဆိုကောင်းတဲ့ ဆရာမ” ဟု လူအများ စိတ်ဝင်စားခြင်းခံခဲ့ ရသည်။
နာမည်ရင်းမှာ ဂျွိုက်(စ်)ဝင်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန် ဘာသာ ကိုးကွယ်သည်။
အမည်
ဂျွိုက်(စ်)ဝင်းဆိုသည့် နာမည်မှာ တက္ကသိုလ်မှ ဆရာမ လုပ်သောအချိန်ထိဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ် မေဂျာ ဒုတိယနှစ်လောက်တွင်သီချင်းစဆိုခဲ့သည်။။ ထိုစဉ်တွင် ဂျွိုက်(စ်)ဆိုသော နာမည်မှာ မြန်မာစာဖြင့်ပေါင်းလျှင် “ဂငယ်၊ ယပင်း၊ ဝဆွဲ၊ လုံး ကြီးတင်၊ တစ်ချောင်းငင်၊ ကသတ်၊ စသတ်” ဂျွိုက်(စ်) ဖြစ်သည်။ မြန်မာလိုနဲ့ အင်္ဂလိပ်လို အသံထွက်သည် အနည်းငယ် ကွာခြားသည်။ ရေးတဲ့ နေရာမှာလည်း မတူချေ။ ထို့ကြောင့်သီချင်း စဆိုသော အချိန်တွင် ဂျွိုက်(စ်)ဝင်းနဲ့ အဆင် မပြေ၊မြန်မာ လူမျိုးနားထဲမှာ တစ်မျိုးဖြစ်မယ် ထင်ကာ ဂီတစာဆို ကိုမြတ်လင်း ထံသွားကာ "ဝင်း” ပါလျှင်ပြီးရောဆိုပြီး မြန်မာ နာမည်လေး တစ်ခု ရွေးခိုင်းသည်။ ကိုမြတ်လင်းမှ မွေးနံမမေးပဲ "နွဲ့ယဉ်ဝင်း"ဟု ပေးလိုက်သည်။ တနင်္လာသမီးအား "နွဲ့ယဉ်ဝင်း" ဆိုသော စနေနံနဲ့ ဗုဒ္ဓဟူးနံ တွဲပြီး ပေးလိုက်သည်။ ထိုစဉ်မှစကာ၎င်းအမည်ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
မိဘများ
မိဘများမှာ ဦးမင်းဆွေ(ဦးဝင်းမောင်) နှင့် ဒေါ်တင်တင်လှ(ဂက်တီ)တို့ဖြစ်သည်။ အဖေအမည် ဦးဝင်းမောင်ကြောင့် ဂျိုက်(စ်)ဝင်းဖြစ်လာသည်။ အဖေမှာ စစ်ကိုင်းမှဖြစ်သည်။ အမေမှာ ကပြားဖြစ်သည်။
မွေးချင်း
အားလုံး (၅) ယောက်ပေါ့။ မဂျွိုက်(စ်) ထက်ကြီးတဲ့ အစ်ကိုတစ်ယောက် ရှိသေးတယ်။ အဲဒီအစ်ကို မွေးခါစ၊ မြန်မာပြည်မှာ ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်အတွင်းက လေယာဉ် ပျံပေါ်က ဗုံးတွေ ကျဲချရင် ဝင်အောင်းနေရတဲ့ ဗုံးကျင်းတွေထဲမှာ အမေက အဲဒီ့ ကလေးကို ချီထားတုန်းလား၊ နို့တိုက်နေလား။ အဲဒီအချိန်မှာ ဗုံးကျင်းပေါ်ကို ဗုံးက ဒါရိုက်ကျတာ။ ကျတော့ ကလေးက နားစည် ကွဲသွားတယ် ထင်တယ်။ အရမ်းငိုပြီး သုံးရက်လောက် နေတော့ ဆုံးသွားတယ်။ အဲဒါပြီးမှ မဂျွိုက်(စ်)ကို မွေးတာလေ။ အဲဒီ အစ်ကိုက မွေးတုန်းက ရုပ်ကချော ချော ဖြူဖြူလေးတဲ့။ အမေတို့ဘက်က ကပြား စပ်တော့ ဖြူဖွေးနေတာပေါ့နော်။ အဖေကတော့ အညာသားဆိုတော့ ညိုတာပေါ့လေ။ အဖေ့ မျက်နှာပေါက်က မဂျွိုက်(စ်) နဲ့ တစ်ပုံတည်း တူတာ။ ပထမ ကလေးတုန်းက လှပဖြူဖွေးပြီး မဂျွိုက်(စ်) ကျတော့ အသားကလည်း ညိုတယ်တဲ့။ မျက်လုံးကလည်း ပြူးတယ်။ ဆံပင်ကလည်း ကောက်တယ်တဲ့။ ယှဉ်လိုက်တော့ မချောဘူးပေါ့နော်။
တစ်ခုလောက် မေးချင်တယ်။ စိတ်များ ဆိုးမလား မသိဘူး။
အသက်လား။
ဟုတ်ကဲ့။
ဟာ အခုတော့ စိတ်မဆိုးတော့ဘူး။ အခု အမှန်ပြောတယ်။ ၆၄ နှစ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲ ဆိုတော့ ၆၄ နှစ်ပြည့်ကတည်းက ကိုယ်က “အသက်ကို အဖက်မလုပ်တော့ ဘူး” အကုန်လုံးက ကြီးကုန်တာပဲ။ တက္ကသိုလ် ထွန်းနောင်ဆို ကိုယ်နဲ့ ရွယ်တူပဲ။ ဆုံးသွားပြီ။ ကြည့်လေ။ စိတ်မကောင်း ဘူးပေါ့နော်။ ကိုယ့်ပရိသတ်က ကိုယ့် အသက် ၇ဝ ဆိုလည်း ချစ်နေမှာပဲ။ ၈ဝ လည်း ချစ်နေမှာပဲ။ ဟိုတစ်နေ့က တစ်ဦး ပြောသွားတယ်။ “အစ်မနော် ဒီပုံကနေ မပြောင်းနဲ့”တဲ့။ ဟာ ဒီပုံကနေ မပြောင်းနဲ့ ဆိုတာ ငါလုပ်လို့ ရတာမှ မဟုတ်တာ။ လူတိုင်းက အသက်ကြီးရမှာပဲ။ ဒါပေမဲ့ ကိုယ့်အသက်ထက် ကျန်းမာနုပျိုအောင် ထိန်းသိမ်းလို့တော့ ရတာပေါ့နော်။ အဲဒီတော့ ပြောရရင် မဂျွိုက်(စ်)က ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့မှာ မွေးဖွားတာဖြစ်ပါ တယ်။ စစ်ကိုင်း ဇာတိပါ။ ထူးခြားတာ ပြောပြဦးမယ်။ 23 April မှာ မွေးတာက ကမ္ဘာကျော် ပြဇာတ်ဆရာကြီး၊ စာရေး ဆရာကြီး “ရှိတ်စပီးယား” ဆိုတော့ ဂုဏ်ယူပါတယ်။
စစ်ကိုင်းမှာ မွေးတာဆိုတော့ ကျောင်းတက်တော့ရော။
အမေရဲ့ အဖေက အဲဒီခေတ်က ပညာ မင်းကြီးဆိုတော့ အဘိုးက နယ်တွေ လျှောက်လှည့်နေရတော့ စစ်ကိုင်းကို ရောက်ရော။ (စစ်ကိုင်းရောက်မှ အမေနဲ့ အဖေတွေ့ပြီး ခိုးပြေးကြတယ်။) အဖေကတော့ စစ်ကိုင်းသား အစစ်၊ အဖေ့ရဲ့ အဖေ ကလည်း အဲဒီခေတ်က ဘာခေါ်လဲ ဝတ်လုံတော်ရ ရှေ့နေကြီးလား ဘာလား အဲလိုမျိုး လေ။ အဘိုးက စစ်ကိုင်းကနေ ရန်ကုန် ပြောင်းတော့ မဂျွိုက်(စ်)ရန်ကုန်ကိုအသက် ၃ နှစ်နဲ့ ရောက်လာရော။ အဘိုးအဘွား က ပြောင်းတော့ အမေ၊ အဖေကလည်း ဘယ်လိုလုပ်မလဲ။ သူတို့က ငယ်ငယ်လေးတွေ ရှိသေးတော့ ဘယ်က အလုပ်အကိုင် ရှိမလဲဆိုပြီး အဘိုးအဘွားနဲ့လိုက်လာတာပေါ့။ ရန်ကုန်ရောက်မှ အဖေရော အမေ ရော အလုပ်လုပ်ကြတာ။ ပထမဆုံး မဂျွိုက်(စ်)က စိန့်ဖရန့်စစ် (ယခု အထက ၄ တာမွေ)အမျိုးသမီးကျောင်းမှာ သူငယ်တန်းကနေ ၄ တန်းအထိ တက်တယ်။ ကြွားတာတော့ မဟုတ်ဘူး။ အတန်းထဲမှာ ပထမ ချည်းပဲ ထွက်တယ်။ အားလုံး အင်္ဂလိပ်လို သင်တယ်လေ။ အမြဲတမ်း တစ် အဆင့်က မကျဘူးပေါ့နော်။ နောက်တစ်ခါ ငါးတန်းလည်းရောက်ရော အမေက စိန့်ဖလောမီးနား( ယခု အထက(၂) စမ်းချောင်း)ကို ပြောင်းလိုက်တယ်။
အဲဒီမှာ ကျောင်းပြောင်းရုံတင်မကဘူး။ ဘော်ဒါပါ ထားလိုက်တာ။ မိန်းကလေး ၃ ယောက်။ မဂျွိုက်(စ်)ရယ် ညီမအငယ် နှစ်ယောက်ရယ်။ ကိုယ်က ၁၂နှစ်ပြည့် ခါစပဲ ရှိသေးတယ်။ ပြီးတော့ ကျောင်းက မယ်သီလရှင်ကို သွားပြောတယ်။ ကျွန်မ သမီးက အရမ်း အသံကောင်းတာ။ သူ့ကို ဆိုခိုင်းပါတဲ့။
ဟား အဲဒီကတည်းကနေ နွဲ့ယဉ်ဝင်း ဆိုလိုက်ရတာ ယနေ့တိုင်ပဲ။ အဲဒီမှာ ဆိုက်ကို ပြောပြဦးမယ်။ ကလေး ဆိုက်ကို၊ ကျောင်းလည်း ပြောင်းလိုက်တယ်။ (ကလေးတွေဆို ကျောင်းခဏ ခဏပြောင်းရင် ဆိုက်ကို ဖြစ်တယ်လေ။ မတော်တော့ဘူး)။ ဘော်ဒါ နေရတယ်။ နောက်တစ်ခုက ဘာလဲသိလား။ မြန်မာလို အကုန်သင်ရတယ်။ သုံးခုပေါ့။ ကိုယ့်ကိုယ် ကိုယ်တော့ စာတော်တယ်လို့ ထင်ရတယ်။ ဒါပေမဲ့ ပထမ မထွက်တော့ဘူး။ အရင် တုန်းက စိန်ဖရန့် စစ်မှာဆို ဘာသာအားလုံး အင်္ဂလိပ်လို သင်ပြီး မြန်မာဘာသာပဲ မြန်မာလို သင်တာပေါ့။ ဒီဘက်လည်း ရောက်ရော အားလုံးက မြန်မာလို သင်တယ်။ အင်္ဂလိပ်စာ တစ်ခုပဲ အင်္ဂလိပ်လို သင်တယ်။ ဘဝက လုံးဝကြီး ပြောင်းသွားတော့လေ။ မတော်တော့ဘူး။ မတော်တော့ဘူးဆိုတာ ကိုယ်နားမှ မလည်တာ။ သင်ကြားပုံစနစ် လုံးဝ ပြောင်းသွားတော့ မြန်မာလို ပြန်ရေးရတာကို မလုပ်တတ်ဘူးကွာ။ ညံ့သွားတာပေါ့နော်။ အတန်းထဲမှာ ဘယ်လောက်တွေ ထွက်လဲဆိုတော့ အဆင့် ၂ဝ တို့၊ ၂၁ တို့ ထွက်တယ်။ ဆိုက်ကိုပေါ့ နော်။ အဲဒါ အမေ့ကို မတက်ချင်ဘူးဆိုရင် သမီးရယ် တစ်ပတ်လောက် နေလိုက်ပါဦး။ သမီးရယ် ဒီတစ်ပတ်ပြီး နောက်တစ်ပတ် ဆိုပြောင်းပေးမယ်။ သူကလည်း ကိုယ့်ကို ဆိုက်ကို ပြန်သုံးတယ်။ တစ်လလောက် နှစ်လလောက် နေတော့ သူငယ်ချင်းတွေ ပြန်ရရော၊ ရပြီးတော့ ဆက်နေလိုက်တာ ဆယ်တန်း အထိပဲ။
ဆယ်တန်း အောင်တော့ ဆယ်တန်း အောင်တော့ စိန့်ဖလောကပဲ။ ဆေးကျောင်းတက်ဖို့ မီပါတယ်။ (အမေက ဆရာဝန် ဖြစ်စေချင်တာလေ)။ လုံးဝ မသွားဘူး။ အဖေ့ကို တိတ်တိတ်ကလေး ခေါ်ပြီးတော့ ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် အင်္ဂလိပ်မေဂျာ သွားအပ်လိုက်တယ်။ ဆူလိုက်တာ။ နေ့တိုင်း ဆူခံရတယ်။ ဒါပေမဲ့ အမေ ဖြစ်စေချင်တာက သူ့မြေးမှာ လာဖြစ်တယ်။ အခု သမီး အေးဖြူဝင်းက ဆရာဝန် ဖြစ်နေပြီ။ မန်ချက်စတာကနေ ဆရာဝန် ဘွဲ့ရတယ်ပေါ့နော်။ မဂျွိုက်(စ်)က ငယ်ငယ် ကတည်းက ကိုယ်ကောင်းမယ် ထင်တာ လုပ်တာပေါ့။ လုပ်ချင်တာ လုပ်ပြီးတော့လည်း ကိုယ်အောင်မြင်အောင် လုပ်တယ်လေ။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်ကျတော့ အင်္ဂလိပ်စာ အဓိခနဲ့ ကျောင်းပြီးတယ်။
ဘယ်အချိန်မှာ သီချင်း စဆိုတာပါလဲ။
တက္ကသိုလ် ရောက်တော့ ဆိုနေပြီ။ ပြောပြရဦးမယ်။ အဲဒီတုန်းက “ဂီတပဒေ သာပွဲ” တွေ ဘာတွေရှိတယ်။ မေမြို့သို့ မဟုတ် ပြင်ဦးလွင်တို့၊ တစ်လုံးနှစ်လုံး စာစီကုံးတို့၊ ကြည်ကြည်ဖြူဖြူတို့ အဲဒါတွေက Hit ဖြစ်နေတော့ ကိုယ်က အဲဒီမှာလေ တစ်ချိန်လုံး သွားဆိုနေတာ။ မနက်ဖြန် စာမေးပွဲFinal နော်။ ဒီနေ့ညမှာ မေမြို့ သို့မဟုတ် ပြင်ဦးလွင် သွားလုပ်နေတယ်။ အဲဒီတော့ အမေက ဆဲတာပေါ့။ နင် ဒီလောက်တောင် သီချင်းချည်းပဲ ဆိုနေတယ်။ စာမေးပွဲတော့ အောင်တော့မှာ မဟုတ်ဘူး ဆိုပြီး သူပြောတာ တစ်ဝက်တော့ မှန်တယ်။ အောင်တော့ အောင်တယ်။ ကွာလဖိုင်း မဖြစ်ဘူး။ MA ဖြေလို့ မရဘူး။ ဆဲ ခံရတာပေါ့နော်။ သီချင်းကို ဘယ်လောက် ဆိုချင်လဲ ဆိုတာ။ စာမေးပွဲ ရှိတာကို သီချင်း သွားဆိုနေတော့ ဉာဏ်ကောင်းလို့သာ နို့မို့ဆို ကျမှာ။
အဲဒီတုန်းက Grade တွေပဲ ပေးတယ်လေ Grade 4 ပြည့်မှ Master တန်းတက်လို့ ရတာ။ မဂျွိုက်(စ်) က (3.8) ပဲ ရတယ်။ (.2) လိုနေတယ်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှာအောင်ပြီး အဲဒီနှစ်မှာပဲ ဆရာမ လျှောက်တဲ့ အတွက် ဆရာမဖြစ်ရင် MA က သုံးနှစ် မဖြေရဘူး။ ပြီးတော့ မန္တလေး တက္ကသိုလ် ပြောင်းရရော၊ အဲဒီမှာပဲ အင်္ဂလိပ်မေဂျာFinal Year မှာQuality ပြန်တက်လိုက်တယ်။ အဲဒီ အခါကျတော့လည်း ဂုဏ်ထူးတွေ ဘာတွေ ထွက်လို့။ ရပြီးသားတွေကိုး။ မန္တလေးမှာ သုံးနှစ်နေပြီး ရန်ကုန် ပြန်ပြောင်းတော့မှ ပညာရေး တက္ကသိုလ်မှာ မာစတာ ပြန်ဖြေပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှာ အောင်သွားတာပေါ့။
ဂီတ အနုပညာ လောကတည်းကို ဘယ်လို ရောက်ရှိလာတယ်ဆိုတာလည်း ပြောပြပါဦး။
တက္ကသိုလ် ဒုတိယနှစ်လောက်မှာပဲ “ပန်းကမ္ဘာ မျှော်စင်” နဲ့ စဆိုတာလေ။ ဂီတ စာဆို ကိုမြတ်လင်း ရေးတဲ့ သီချင်းလေး ပါ။ အဲဒီခေတ်က မြန်မာ့အသံမှာ အသံ စစ်ဆေးတာ တော်တော် ခက်ခဲလိုက်တာ။ ဦးမြကြီးက အရမ်းစစ်တာ။ ကိုယ်က အင်္ဂလိပ်ပိုင်းမှာပဲ ဆိုနေကျဆိုတော့ မြန်မာလိုက ဘိုမကြီးတော့လည်း မဟုတ်ဘူး ပေါ့နော်။ ဒါပေမယ့် ကိုယ်က ကွန်ဗင့် ကျောင်းထွက်တယ် ဆိုတော့ အင်္ဂလိပ်လိုလည်း မွှတ်မွှတ်ထွတ်ထွတ် ရှိတယ်ဆိုတော့ အင်္ဂလိပ်နဲ့ မြန်မာနဲ့က အသံနေ အသံထား Essence တွေက မတူဘူးလေ။ မတူတော့ “မေတ္တာပန်းများ ချွေခူးထားတယ်” ဆိုလို့ ရှိရင် (ကိုမြတ်လင်းသီချင်းပဲ) မေတ္တာကို မပီဘူးပေါ့ကွယ်။ မြစ်ထာ(မေတ္ထာ) တို့ ဘာတို့ ဖြစ်နေတယ်။ အခုခေတ်များ လုပ်ဆိုတာပေါ့နော်။ ဦးမြကြီးက ဘာပြောလဲဆိုရင် “နွဲ့ယဉ်ဝင်း မေတ္တာ ဖြစ်ပါတယ်။ မေတ္ထာ မဟုတ်ဘူး။ ပြန်ဆိုပါ။ ပီအောင် ဆိုပါ” ဆိုပြီး အော်ခံရတာ။ အမလေး အသံ စစ်တာလေ။ ဒါပေမယ့် ကိုယ်က အခြေခံပဲ ကောင်းလို့လား မသိဘူး။ ကွန်ဗင့်ကျောင်းမှာ နေတော့ ခရစ်ယာန် ဘုရား သီချင်းတွေ အင်မတန် ခက်တယ်။ လက်တင်လိုပေါ့နော်။ လက်တင်က ရှေးအီတာလျံ စကားလေ။ အခု အီတလီမှာ ပြောတဲ့ အီတာလျံကို ရှေးကဟာ လက်တင်လို့ ခေါ်တယ်။ အဲဒီ စကားတွေနဲ့ ဆိုတော့ အသံတွေကလည်း အရမ်း ခက်တာတွေ ဆိုခဲ့ရတော့ ကိုယ်က တော်ရုံတန်ရုံ အသံဆိုရင် ခက်တယ်လို့ မခေါ်ဘူး။
မြန်မာသံကိုကျတော့ အရင်တုန်းက အဆိုတော်တွေ တင်တင်မြတို့ တင်တင်လှတို့၊ ချိုပြုံးတို့ ဆိုတာလေးတွေ ကြားပြီးတော့ ကြိုက်တယ်လေ။ ကြိုက်တော့ အဲဒါတွေ ဆိုကြည့်ရင်းနဲ့ မြန်မာပိုင်းကို ဆိုဖြစ်တာ။ တကယ့် တကယ် စဆိုတာက အင်္ဂလိပ်ပိုင်း အစီအစဉ်Verity Show မှာ။ အင်္ဂလိပ်လိုကတော့ ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှာ စဆိုတယ်။ ဆက်တိုက် ဆိုနေရင်းနဲ့ တက္ကသိုလ် ရောက်တော့လည်း တက္ကသိုလ် အနုပညာ အသင်းတွေ ဘာတွေလည်း ဝင်တယ်။ နောက်မြန်မာပိုင်းမှာ စဆိုတာကတော့ “မေတ္တာရိပ်မြုံ” တေးဂီတအဖွဲ့။ မေတ္တာရိပ်မြုံ ဦးမျိုးကြည်က အဖေ့ရဲ့ မိတ်ဆွေ။ စမ်းဆိုကြည့်ဖို့ ပြောတော့ ကိုယ်က သိပ်တော့ မဆိုချင်ဘူး။ ဘာလို့ဆိုတော့ ကိုယ်က မြန်မာလိုဆိုတာ သိပ်လည်း မကျွမ်းကျင်ဘူးလေ။
ဦးဆုံးဆိုတာကတော့ “ပန်းကမ္ဘာမျှော်စင်” ပေါ့။ ဒါပေမဲ့ ဆိုလိုက်တော့လည်း အဆင်ပြေပါတယ်။ တန်းပြီးတော့ ဓာတ်ပြားရတယ်လေ။ မြန်မာ့ အသံက ဓာတ်ပြားရရင် တစ်ခါတည်း လွှင့်ခွင့်ရတယ်။ မြန်မာလို စဆိုတာ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ပေါ့နော်။ အဲဒီကနေစပြီး ဂီတ လောကတည်းကို ရောက်လာတယ်။ အဲဒီတုန်းက တိတ်တွေဘာတွေမပေါ်သေးဘူး။ စီဒီ ဆိုဝေးသေးတယ်။
မဂျွိုက်(စ်)က တစ်ပုဒ်တည်းနဲ့ ဓာတ်ပြားတန်းရသလို ဆိုသမျှ ရေဒီယို သီချင်းတွေလည်း အောင်မြင်ခဲ့တယ် နော်။ သီချင်းနာမည်လေးတွေ မှတ်မိ သလောက်ပြောပြပါဦး။
အင်း. . .မေမြို့ သို့မဟုတ် ပြင်ဦးလွင်။ အဲဒီ “ပန်းကမ္ဘာမျှော်စင်” ပေါ့နော်။ နောက် “ချစ်သူတို့ ဘဝဝယ်”။ “တစ်လုံးနှစ်လုံး စာစီကုံး”၊ “မေတ္တာပန်းများ ချွေခူးထား တယ်”၊ “မောင်မောင့် အပေါ်ထားတဲ့ မေတ္တာ”၊ “ရွှေလှေခါးလေး ခင်းပေးမယ်”၊ အများကြီးပါပဲ သိပ်မမှတ်မိတော့ဘူး။ ရေဒီယို သီချင်းတွေ ဆိုနေတုန်းမှာပဲ (ဦးရဲအောင်ဆိုတာလေ ဦးတီပိုးလို့ ခေါ်တယ်) ရုပ်ရှင် သီချင်းဆိုဖို့ လာခေါ်တယ်။ “ကျော်” ဆိုတဲ့ ဇာတ်ကားရဲ့ ဇာတ်ဝင်သီချင်းပေါ့။ နောက် အဲဒါလည်း ပြီးရော ဂီတလုလင် မောင်ကိုကို ၊ စန္ဒရားလှထွဋ် ၊ ချိုတေးဆက် ဦးအောင်ကိုး၊ တော်တော်များများက ဆိုဖို့ လာခေါ်ကြတယ်။ အဲဒီတော့ ရေဒီယို ဆို လိုက် ရုပ်ရှင်သီချင်းဆိုလိုက်ပေါ့။ အဲဒီ ခေတ်က စတီရီယို မပေါ်သေးတော့ ရုပ်ရှင်သီချင်းက နည်းနည်း ထူးခြားနေတာပေါ့။ သူက ဇာတ်ဝင်ခန်းတွေ ရေးရတာ။ နောက်ပိုင်း ကိုယ်က ရုပ်ရှင်သီချင်းဆိုရင်း ဆိုရင်းနဲ့ ပန်းချီစိုးမိုးက တင်တင်ညို (အဲဒီတုန်းက သူ့မိန်းမ မဟုတ်သေးဘူးပေါ့) အတွက်ဆိုပေးပါဆိုပြီး လာခေါ်တော့ တင်တင်ညိုမျက်နှာနဲ့ မဂျွိုက်(စ်)အသံနဲ့ တော်တော်လိုက်တယ်။ လိုက်တော့ နောက်ပိုင်း သူ့ရုပ်ရှင်တွေပေါ့။ “ကျွန်တော့် နာမည် ကျော်ကျော်” တို့ “ကုဋေရှစ်ဆယ် သူဌေးသား” တို့ ကျော်ဟိန်းနဲ့ ကားတွေလေ။ တော်တော် ဆိုပေးခဲ့ ရတယ်။ နောက်ပိုင်း မောင်သိန်းဝင်းနဲ့ စုံတွဲသီချင်းတွေလည်း အများကြီးပဲ။ အဲဒါတွေ တောက်လျှောက် ဆိုခဲ့ရတယ်။
စတီရီယို သီချင်းတွေ ပေါ်လာတော့ စတီရီယို ခေတ်ဦး အဆိုတော်ကြီး တစ်ယောက်နဲ့ မဂျွိုက်(စ်)စုံတွဲ သီချင်းတွေ တော်တော် အောင်မြင်ခဲ့တယ်နော်။ စတီရီယိုသီချင်း ဘယ်လို ဆိုဖြစ်သွား တယ်ဆိုတာလည်း ပြောပြပါဦး။
တစ်ရက်၊ အမျိုးသား တိုးတက်ရေး ရုပ်ရှင်ခြံမှာ ရုပ်ရှင် သီချင်းသွင်းနေတုန်း ဂီတစာဆို ကိုသက်မှူးက လာခေါ်တယ်။ ပန်းကမ္ဘာမျှော်စင်က သူရေးတာလေ။ အဲဒါ လားရှိုးက အဆိုတော် တစ်ယောက်နဲ့ စုံတွဲ တစ်ခွေ ထုတ်ဖို့ လာခေါ်တယ်။ အဲဒီ အခွေထဲက “အလှကြည့်တဲ့ မှန်လို” တို့ ဘာတို့ အရမ်း နာမည်ကြီးသွားတယ်။ မဂျွိုက်(စ်)က ကံကောင်းတာလည်း ပါတယ်။ ပြီးတော့ ကိုယ့်ရဲ့ ပါရမီနဲ့ ဘုရား သခင်ရဲ့ကျေးဇူးလည်းပါတယ်။ စဆိုရင် ဆိုတဲ့ဟာတိုင်း အောင်မြင်တယ်။ အင်္ဂလိပ်ပိုင်း၊ မြန်မာပိုင်း၊ ရုပ်ရှင်သီချင်း ပြီးတော့ စတီရီယို. ..
တောင်ပြင်သည် (နရသူ)
တောင်ပြင်သည် ("တောင်နန်းမတော်မိဖုရား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ) သည် ပုဂံခေတ် နရသူမင်း၏ မိဖုရားခေါင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
အဓိက ရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများတွင် နရသူမင်း၏ မိဖုရားအမည်များကို မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း မရှိပေ။ ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းတွင် နရသူမင်း၏ မိဖုရားများအကြောင်း မှတ်တမ်းမရှိကြောင်း အတိအလင်း ဖော်ပြထားသည်။ ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း နှင့် မှန်နန်း ရာဇဝင် တို့တွင် နရသိင်္ခနှင့် နရပတိစည်သူတို့သည် မိခင်တစ်ဦးတည်းမှ ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းအဆိုအရ သူတို့၏ မိခင်မှာ မြောက်နန်းမတော် မိဖုရား ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တောင်နန်းမတော် မိဖုရားတစ်ပါးလည်း ရှိသေးသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ကျမ်းပြုစာရင်း
ကဏ္ဍ:၁၂ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
ကွမ်းချိုင်ရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
ကွမ်းချိုင်ရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
နတ်ရေကန်ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
နတ်ရေကန်ရွာ (Natyaekan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၀၄ ဦး၊ မ ၄၂၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်ကုန်းရွာ၊ ကန်ကုန်း
ကန်ကုန်းရွာ၊ ကန်ကုန်း
စိန်ပန်းပင်ရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
စိန်ပန်းပင်ရွာ (Seinpanpin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ စိန်ပန်းပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စိန်ပန်းပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၉ ဦး၊ မ ၂၂၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝင်းမြတ်အေး
ဒေါက်တာ ဦးဝင်းမြတ်အေး (၁ ဇွန် ၁၉၅၄ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ် ၄ ကိုယ်စားပြု အမျိုးသားလွှတ်တော် အမတ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူသည် ကလေးအထူးကုဆရာဝန်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဆေးတက္ကသိုလ် (မကွေး)၏ ပါမောက္ခချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ မတ်လ ၂၂ ရက်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အထိ လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဒေါက်တာဝင်းမြတ်အေးသည် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအဖွဲ့၊ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး
ဦးဝင်းမြတ်အေးကို ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ ပြွန်တန်ဆာမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ ၁၉၈၀ မတ်လတွင် ဆေးပညာဘွဲ့၊ ၁၉၉၄ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဆေးပညာမဟာသိပ္ပံဘွဲ့ (ကလေးကျန်းမာပညာ) နှင့် ၂၀၀၆ အောက်တိုဘာလတွင် ဆေးလက်တွေ့ပါရဂူဘွဲ့ (ကလေးကျန်းမာပညာ) များကို ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်မှ ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံဝန်ထမ်းဘဝ
ဦးဝင်းမြတ်အေးသည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်အထိ လက်ထောက်ဆရာဝန် ရာထူးဖြင့် ရန်ကုန်ကလေးဆေးရုံကြီး တွင် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ ဝေဘာဂီဆေးရုံကြီးတွင် အထူးကုဆရာဝန် (ကလေးကျန်းမာ) တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အထိ ကထိက၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ တွဲဖက်ပါမောက္ခတာဝန်များကို ဆေးတက္ကသိုလ် (မကွေး)တွင် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ တွဲဖက်ပါမောက္ခ၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ ပါမောက္ခအဖြစ် ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်တွင်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၃ တွင် ဦးဝင်းမြတ်အေးသည် ဆေးတက္ကသိုလ် (မကွေး)၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၃၀ ရက်နေ့ အငြိမ်းစားယူသည်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလုပ်ကိုင်ခြင်း
၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး မဲဆန္ဒနယ် ၄ မှ အမျိုးသားလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာကို အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
မိသားစု
သူသည် သားဖွားမီးယပ်ဆရာဝန်ကြီး ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ဒေါ်မြသီတာနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များ
ㅁ
ㅁ(미음, မီအုမ်)သည် ကိုးရီးယား အက္ခရာ၏ ဗျည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ㅁအတွက် ယူနီကုဒ်သည် U+3141 ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် 'မ' အသံကို ညွှန်ပြသည်။ နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ အသံထွက်သည် [m] ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား
အညာလယ်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိန်ကျင်းရွာ၊ ပေါက်တူး
ထိန်ကျင်းရွာ၊ ပေါက်တူး
ကျွန်းဘုန်းကြီးရွာ
ကျွန်းဘုန်းကြီးရွာ
ထန်းတောရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြိုင်ထင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကြိုင်ထင်းဝရွာ(Kyainghtinnwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၄၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယာကြီးတော (အရှေ့)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ယာကြီးတော (အရှေ့)ရွာ (Yargyitaw(East))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဆူးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆူးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၁ ဦး၊ မ ၄၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကျီးချိုင်ရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
မကျီးချိုင်ရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
တဲချောင်းရွာ၊ ကန်ကုန်း
တဲချောင်းရွာ၊ ကန်ကုန်း
ㅇ
ㅇ(이응; အီအုင်)သည် ကိုရီးယားအက္ခရာ ဟန်ဂုလ်၏ ဗျည်းအက္ခရာဖြစ်သည်။ ㅇအတွက် ယူနီကုဒ်သည် U+3147 ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အက္ခရာ နေရာတွင် အသုံးပြုသောအခါ 'အ' အသံထွက်ပြီး အသတ်နေရာ၌ 'င' အသံထွက်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား
မြင့်မောင်
သူရ ဦးမြင့်မောင် သည် မြန်မာနိုင်ငံ သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် တပ်မတော်မှ ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် အနားယူခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
ခရမ်း (မြောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ခရမ်း (မြောက်)ရွာ (Hkayan (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၅၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၆ ဦး၊ မ ၃၃၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရပ်ဘော့ (ဝရမ်)ရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ရပ်ဘော့ (ဝရမ်)ရွာ(Yatbawt(Waram))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ ရပ်ဘော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရပ်ဘော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၃ ဦး၊ မ ၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၇၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥယျာဉ်ကုန်းရွာ၊ ဒုတ်ရိုက်
ဥယျာဉ်ကုန်းရွာ၊ ဒုတ်ရိုက်
တိဿဗြဟ္မာသုတ်
ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်အနီး ဂိကူဋတောင်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သန်းခေါင်ယာမ်ညဉ့်အခါ၌ နတ်သားနှစ်ယောက် ဘုရားရှင်ထံ ရောက်လာပြီး “ဧတာ ဘန္တေ ဘိက္ခုနိယော သုဝိမုတ္တာ”ဟု နတ်သားတစ်ယောက်က လျှောက်ထားပါသည်။ အခြားနတ်သားတစ်ယောက်က “ဧတော ဘန္တေ ဘိက္ခုနိယော အနုပါဒိသေသာ သုဝိမုတ္တာ”ဟု လျှောက်ထားကြပြီး ဘုရားရှင် လက်ခံတော်မူခြင်းကို သိကြသဖြင့် ပြန်သွားကြပါသည်။
ဘုရားရှင်က ထိုအကြောင်းကို နံနက်မိုးလင်းသောအခါ ရဟန်းတော်တို့အား မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။ ထိုအခါ အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ်က ထိုသို့လျှောက်ထားနိုင်သော ဒေဝတာကို စဉ်းစားဆင်ခြင်သည့်အခါ မကြာခင်က ပျံလွန်ပြီး ဗြဟ္မာပြည်၌ ဖြစ်နေသော တိဿဗြဟ္မာကို သိမြင်ခြင်းကြောင့် ဗြဟ္မာပြည်သို့ လိုက်ကြွတော်မူပြီး မေးမြန်းတော်မူပါသည်။ တိဿဗြဟ္မာက ဗြဟ္မာ့အာယု၊ ဝဏ္ဏ၊ သုခ၊ ယသ၊ အာဓိပတေယျဖြင့် တင်းတိမ်အားရ ကျေနပ်နေသောဗြဟ္မာသည် ဥတ္တရိနိဿရဏကို အမှန်အားဖြင့် မသိနိုင်သောကြောင့် သဥပါဒိသေသ အနုပါဒိသေသကို မသိနိုင်ပါ။ ဗြဟ္မာ့အာယု၊ ဝဏ္ဏအစရှိသည်တို့နှင့်သာ တင်းမတိမ် မကျေနပ်ကြသော ဗြဟ္မာတို့သည် ဥတ္တရိနိဿရဏကို မှန်ကန်စွာ သိကြကုန်၏။ ထိုဗြဟ္မာတို့သည် သဥပါဒိသေသ အနုပါဒိသေသကို သိကြကုန်၏။
NGC 41
NGC 41 သည် Pegasus ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။
တိဿဗြဟ္မာသုတ်
အရှင်ဘုရားမောဂ္ဂလ္လာန် ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တရဟန်း၊ ပညာဝိမုတ္တရဟန်းကို ဤအရှင်သည် ကိုယ်ခန္ဓာရှိနေသရွေ့ နတ်လူဖူးမြင်ကြရမည်။ ကိုယ်ခန္ဓာပျက်စီး သွားသည့်အခါ မဖူးမြော်နိုင်ကြတော့ဟုလည်းကောင်း၊ ကာယသက္ခီ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တ သဒ္ဓါဝိမုတ္တိ ဓမ္မနုသာရီရဟန်းတော်တို့ကို ဤအရှင်သည် အနုလောမိက သေနာသနတို့ကို မှီဝဲပြီး ကလျာဏမိတ္တတို့ကို ဆည်းကပ်လျက် သဒ္ဓါအစရှိသော ဝိပဿနာဣန္ဒြေတို့ကို အညီအမျှဆောင်နိုင်ပါမူ မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက်ပြု၍ နေနိုင်ရာ၏ဟု သိနိုင်ပါသည်ဟု လျှောက်ထားပါသည်။
အရှင်မောဂ္ဂလ္လာန်ထေရ်သည် ဗြဟ္မာဘုံမှ ပြန်လာပြီး တိဿဗြဟ္မာနှင့် မိမိတို့ ဆွေးနွေးခဲ့သောဤအကြောင်းအရာကို ဘုရားရှင်အားလျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က “မောဂ္ဂလ္လာန် တိဿဗြဟ္မာသည် ခုနစ်ယောက်မြောက် အနိမိတ္တဝိဟာရီ ပုဂ္ဂိုလ်ကို မဟောပြောလိုက်ပါတကား”ဟု မိန့်ကြားတော်မူရာ ဘုရားရှင်က အနိမိတ္တ ဝိဟာရီပုဂ္ဂိုလ်အကြောင်းကို အပြည့်အစုံ မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။
တောင်းရင်းရွာ
တောင်းရင်းရွာ
အုန်းနှဲကုန်း
အုန်းနှဲကုန်း
ကိုးကား
အုန်းနှဲကုန်း
ဖြူဖြူကျော်သိန်း
ဖြူဖြူကျော်သိန်း သည် မြန်မာအမျိုးသမီး အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သူမ၏ ဖျော်ဖြေမှုစတိုင်နှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများကြောင့် ထင်ရှားသည်။ သူမသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ယူနီဆက်(ဖ်) ထင်ပေါ်သူ သံတမန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
ဖြူဖြူကျော်သိန်းကို ဧပြီလ ၂၂ရက်နေ့တွင် ဖခင်ဦးကျော်သိန်း (ညွှန်မှူး(ငြိမ်း) သမဝါယမဝန်ကြီးဌာန)နဲ့ မိခင် ဒေါ်တင်တင်ကြည် (လက်ထောက် ကထိက(ငြိမ်း)စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်) တို့က ရန်ကုန်အမျိုးသမီး ဆေးရုံကြီးတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အစ်မဖြစ်သူ ညိုညိုသိန်းနှင့် ခုနစ်နှစ်ကွာခြားသည်။ မိခင်ဖြစ်သူက တက္ကသိုလ်ဆရာမ တစ်ဦးဖြစ်သဖြင့် မိခင်နှင့်အတူ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ သူငယ်တန်းနှင့် ဒုတိယတန်းကို အ. မ. က (၁၆) စမ်းချောင်း တွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး တတိယတန်း မှ ဒသမတန်းပညာ အောင်မြင်သည်အထိ ပညာရေးတက္ကသိုလ် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း (TTC) ကမာရွတ်တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဖြူဖြူကျော်သိန်းသည် ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်မှ ဆရာဝန်ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးသီချင်းခွေ လုံးဝမသက်ဆိုင်တော့ပါ ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံ ဂီတအစည်းအရုံး၏ အတွင်းရေးမှူးလည်း ဖြစ်သည်။
နဂရောပမသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မြို့သူမြို့သားများ လုံခြုံ, ပျော်မွေ့ချမ်းသာစေရန် ပြင်ပရန်သူတို့ မနှိပ်စက်, မဖျက်ဆီးနိုင်ရန် ပစ္စန္တ ( နယ်စပ် ) မြို့တော် အခြံအရံ မျိုးနှင့် အာဟာရ (၄)မျိုးတို့ကို ပမာထားတော်မူ၍ မာရ်နတ် မနှိပ်စက်နိုင်ရန် အလိုရှိတိုင်းမပြုနိုင်ရန် အရိယာသာဝကသည် သူတော်ကောင်းတရား (၇)ပါးနှင့် အာဘိစေတသိက, ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရဖြစ်သော ရူပါဝစရ ဈာန် (၄)ပါးဟူသော အာဟာရ (၄)ပါးတို့ကို အလိုရှိတိုင်း မဆင်းရဲ မငြိုမငြင် မပင်မပန်းပဲရအောင် အားထုတ်ရမည် အစရှိသည်ဖြင့် ရဟန်းတော်တို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း
မဟာဝင်၊ အာဒိကပ္ပကမ္ဘာဦးကျမ်းအစရှိသော မြန်မာကျမ်းဂန်များအရ၊ ကျွန်ုပ်တို့နေထိုင်ရာ ကမ္ဘာလောက သည် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းဖြစ်သည်။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသည် မြင့်မိုရ်တောင် ၏ တောင်ဘက် မျက်နှာတွင်ရှိသော ကျွန်းကြီးဖြစ်သည်။ ပါဠိ ဘာသာအားဖြင့် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းဟု ခေါ်သည်။ ယင်းကို မြန်မာမှု ပြုသော် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းဖြစ်၏။ မြင့်မိုရ်တောင်ကို ဗဟိုပြု၍ အရှေ့ ဘက်တွင် ပုဗ္ဗဝိဒေဟကျွန်း၊ အနောက်ဘက်တွင် အပရဂေါယာ နကျွန်း၊ တောင်ဘက်တွင် ဇမ္ဗူဒီပကျွန်း၊ မြောက်ဘက်တွင် ဥတ္တရကုရုကျွန်းဟူ၍၊ ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းနှင့် အရံကျွန်းငယ် ၂ဝဝဝ ရှိသည်။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသားတို့သည် အခြားကျွန်းများသို့ မသွားရောက်နိုင်သကဲ့သို့ အခြားကျွန်းသားတို့သည်လည်း ဇမ္ဗူ ဒိပ်ကျွန်းသို့ မလာရောက်နိုင်ပေ။ ဘုရားရဟန္တာနှင့် စကြဝတေး မင်းတို့သာလျှင် ကြွသွားနိုင်သည်ဟု ဆို၏။
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း၏ ပမာဏမှာ အရှေ့မျက်နှာအပြင်သည် ယူဇနာနှစ်ထောင်၊ အနောက်မျက်နှာအပြင်သည် ယူဇနာနှစ် ထောင်၊ မြောက်မျက်နှာအပြင်လည် ယူဇနာနှစ်ထောင်၊ တောင် မျက်နှာအပြင်သည် ယူဇနာလေး ထောင်ကျယ်သည်။ ထောင့် ကြီးသုံးထောင့်၊ ထောင့်ငယ်သုံးထောင့်ရှိသည်ဖြစ်၍၊ လှည်းဦး နှိုက်ခင်းအပ်သော ကတ်သဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ တည်သည်။ အချင်း အားဖြင့် ယူဇနာတသောင်း၊ အဝန်းအားဖြင့် ယူဇနာသုံးသောင်း ရှိသည်ဟု လောကပညာတ္တိကျမ်း၊ ဆဂတိဒီပနီကျမ်းတို့တွင် လာသည်။ တယူဇနာလျှင် ခုနစ်မိုင်ခန့်ရှိသည်။
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းနှင့် အရံကျွန်းငယ် ၅ဝဝ တို့တွင် နေကြ သော ကျွန်းသားတို့၏ သက်တမ်းမှာ မတည်မမြဲချေ။ ရံခါ လည်း အသင်္ချေရှည်သည်။ ရံခါလည်း ဆယ်နှစ်သာရှည်သည်။ ပုဗ္ဗဝိဒေဟကျွန်းသားတို့၏ သက်တမ်းမှာ အနှစ်ခုနစ်ရာအမြဲ ရှည်၏။ အပရဂေါယာနကျွန်းသားတို့၏ သက်တမ်းမှာ အနှစ် ငါးရာအမြဲ ရှည်၏။ ဥတ္တရကုရုကျွန်းသားတို့၏ သက်တမ်းမှာ အနှစ်တထောင်အမြဲရှည်၏။ ဤသို့ သံယုတ္တနိကာယ်အဋ္ဌကထာ တွင်ဆိုလေသည်။
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသားတို့၏ မျက်နှာမှာ ကျွန်း၏ပုံကိုလိုက်၍ သုံးထောင့်သဏ္ဌာန်ရှိသည်ဟု ဆိုကြ၏။ အခြားကျွန်းသားတို့၏ မျက်နှာမှာလည်း ထိုအတူပင် ကျွန်းပုံကိုလိုက်၍ အသီးသီးရှိကြ သည်။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသားတို့၏ အဆင်းသဏ္ဌာန်သည် အထူး ထူးအပြားပြားရှိကုန်၏။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းတွင် ဟောပြောဆုံးမမည့် ဘုရား ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရိယာသာဝက စသော သူတော်သူမြတ် တို့ ရံခါရှိတတ်သောကြောင့် ဤကျွန်းသူကျွန်းသားတို့ သည် သုဂတိနတ်ရွာ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာတိုင်အောင် လားရကုန် သည်။ အခြားကျွန်းကြီး ၃ ကျွန်းတွင် ဟောပြောဆုံးမမည့်သူ မရှိသဖြင့် သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ၏ အကြောင်းသာများသည်။ ထို ကြောင့် ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းတွင် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းသည် နိဗ္ဗာန်သို့ ကူးရာဆိပ်ကမ်းနှင့် တူသောကြောင့် ဘုရားအစရှိသော သူတော် ကောင်းတို့သည် အထူးချီးမွှမ်းတော်မူကုန်သည်။ ဤကိုရည်၍ ရှင်မဟာသီလဝံသပုဂ္ဂိုလ်ကျော်က တံတားဦးတည်မော်ကွန်းတွင်၊ 'မိုးနတ်သိကြား၊ မြောက်ကျွန်းသားလည်း၊ တရားကုသိုလ်၊ နှိုင်း၍ဆိုမူ၊ မတူကြဘဲ၊ ရာဆကဲ၍၊ ဖြစ်ခဲစွာမှု၊ ဧဟိပြု၏၊ ဘိက္ခုသံဃာ၊ အရိယာသမိုက်၊ ရှင်တော်ရိုက်လျှင်၊ ဤ၌သီးခြား၊ တည်ထွန်းပွား၏၊ ဦးဖျားပေါပေါ၊ ဖိုလ်မဂ်ဇောဟု၊ သင်္ဘော ဗိမာန်၊ သည်ကခံမှ၊ နိဗ္ဗာန်တူရူ၊ ကူးမှတ်မူသား၊ ဇမ္ဗူ့လကျာ်၊ တို့ကျွန်းသာလျှင်၊ ဆိပ်ညာတဖြောင့် တန်းတန်းတည်း'ဟူ၍ စပ်ဆိုထားလေသည်။
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းဦးတွင် ဇမ္ဗူ့သပြေပင်ရှိသည်။ ထိုဇမ္ဗူ့သပြေ ပင်မှ ဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေကိုရရှိသည်။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းနှင့်တကွသော ကျွန်းကြီးကျွန်းငယ်တို့၏ ဗဟို ပြုရာ မြင့်မိုတောင်တွင် ရောင်ခြည် ၄ ပါးရှိ၏။ အရှေ့ဘက် ပိုင်းသည် ငွေအတိပြီး၏။ အနောက်ဘက်ပိုင်းသည် ဖလ်အတိ ပြီး၏။ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် ပတ္တမြားညိုအတိပြီး၏။ မြောက် ပိုင်းသည် ရွှေအတိပြီး၏။ ဤသို့ သာရတ္ထဒီပနီဋီကာတွင်ဆို၏။ ထိုရတနာတို့၏ အရောင်သည် မျက်နှာမူရာ ကျွန်းကြီးကျွန်း ငယ်တို့သို့ ထွန်းပ လွှမ်းမိုးနေလေသည်။ ထိုကြောင့် အမြဲစိမ်း လန်းစိုပြည်နေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းနှင့် တကွသော ကျွန်းကြီးကျွန်း ငယ်တို့ကို အုပ်စိုးသောမင်းကို စကြဝတေးမင်း ဟု ခေါ်သည်။
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းတွင် အချင်းယဇနာ ၃ဝဝဝ၊ အဝန်းယူဇနာ ၉ဝဝဝ၊ အမြင့်ယူဇနာ ၅ဝဝ ခန့်ရှိသော ဟိမဝန္တာတောင်နှင့် ၈၄ဝဝဝ မျှသော တောင်ငယ်တောင်ထွတ်တို့ရှိ၏။ အချင်း ယူဇနာ ၅ဝ ခန့်၊ အဝန်း ယူဇနာ ၁၅ဝ ခန့်ရှိသော အနော တတ္တအိုင်၊ ဆဒ္ဒန္တအိုင်၊ ကုဏာလအိုင်၊ အန္ဒာကိနီအိုင်၊ သီဟပ္ပ ပါတအိုင်၊ ကဏ္ဏမုဏ္ဍအိုင်၊ ရထကာရအိုင်ဟူ၍ အိုင်ကြီး ၇ အိုင်တို့ရှိ၏။ အနောတတ္တအိုင်ကိုရံလျက်၊ သုဒဿနတောင်၊ စိတ္တကူဋတောင်၊ ကာဠကူဋတောင်၊ ဂန္ဓမာဒနတောင်၊ ကေလာ သတောင်ဟူ၍ တောင် ၅ လုံးရှိသည်။ အနောတတ္တအိုင်၌ ပြွန် လေးသွယ်ရှိ၍ တောင်ဘက်ပြွန်မှ ဂင်္ဂါ၊ ယမုနာ၊ အစီရဝတီ၊ မဟီ၊ သရဘူဟူသော မြစ်ကြီး ငါးစင်တို့ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းတွင် မြို့သစ်ပေါင်း ပထမအကြိမ် ၆၃ဝဝဝ ဒုတိယအကြိမ် ၆၃ဝဝဝ၊ တတိယအကြိမ် ၆၃ဝဝဝ ပေါ်ထွန်းခဲ့ ၍၊ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးလက်ထက်တိုင်သော်၊ မြို့သစ် ၈၄ဝဝဝ တိုးပွားသည်ဟု ဆို၏။ သင်္ဘောဆိပ် ကိုးသန်းခြောက် သိန်း၊ ရတနာတည်ရာ ငါးဆယ့်ခြောက်ဌာန၊ ကျေးရွာခရိုင် ကိုးသန်း ကိုးသိန်းရှိသည်ဟု ဆိုလေသည်။
ပိန်းချောင်းရွာ၊ ကန်ကုန်း
ပိန်းချောင်းရွာ၊ ကန်ကုန်း
ဝဂ္ဂေါင်းရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ဝဂ္ဂေါင်းရွာ (Wetgaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ စိန်ပန်းပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စိန်ပန်းပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၉ ဦး၊ မ ၂၂၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်းဇွန်းရွာ
ကန်းဇွန်းရွာ
ဓမ္မညူသုတ်
ဓမ္မညူ, အတ္ထညူ, အတ္တညူ, မတ္တညူ ကာလညူ, ပရိသညူ, ပုဂ္ဂလ ပရောပရညူဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်(၅)မျိုးကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
ဖက်ဝင်ခုံရွာ၊ ပေါက်တူး
ဖက်ဝင်ခုံရွာ၊ ပေါက်တူး
နမ်းခမ်းရွာမရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒရယ်ဘို
ဒရယ်ဘို
မမုန်ကုန်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
မမုန်ကုန်ရွာ (Mamonkon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ မိုင်ဟိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်ဟိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၄ ဦး၊ မ ၂၁၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖုန်းဆိုးကြီးရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
ဖုန်းဆိုးကြီးရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
NGC 42
NGC 42 သည် ပီဂါဆု ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိပြီး ယင်းသည် NGC 41 နှင့် ဒြပ်ဆွဲအား သက်ရောက်မှုရှိသည်။
ဒိုးဒိုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ဒိုးဒိုရွာ(Doedo)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ စပါးကျီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စပါးကျီကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၃၄၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၃၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အသောကမင်း
BCအစားAG- after gaw ta ma ဟုသုံးပါ အးး့ါပသောကမင်းကြီး == အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏သားကောင်းရတနာ ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သော အသောကမင်းကြီးသည် ခရစ်တော် မပေါ်မီ ၂၆၈ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယထီးနန်းကို ဆက်ခံခဲ့သည့် ဧကရာဇ် မင်းတစ်ပါးဖြစ်သည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းဝင်ဘုရင်များအနက် အောင်ပွဲရပြီးနောက် စစ်ကိုစွန့်ပယ်ခဲ့သော တစ်ဦးတည်းသော စစ်ဘုရင်ဖြစ်သည်ဟု စာရေးဆရာကြီး အိပ်ချ် ဂျီ ဝဲလ် ကဆိုထားသည်။ စစ်ကို စွန့်ပယ်ခဲ့သော အသောကမင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို သက်ဝင်ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာကို လူအများသက်ဝင်ယုံကြည်လာစေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။ အသောကမင်းကြီး၏ ဘဝနှင့်ခံယူချက်များအား သူပိုင်သော နယ်မြေအတွင်းတွင် ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာများတွင်တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ထိုကျောက်စာများအနက်မှ အချို့အား အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ယနေ့တိုင်တွေ့ရှိ နိုင်သေးသည်။ ဤကျောက်စာများ၏ ပထဝီအနေအထားအရ အသောကမင်းကြီး၏ နယ်ပယ်အကျယ်အဝန်းကို နှောင်းလူများခန့်မှန်းခွင့် ရခဲ့ကြသည်။
အသောကမင်းကြီးသည် ဗုဒ္ဓ၏ဓမ္မကို မိမိ၏ဘာသာရေးဒဿနအဖြစ် လက်ခံခဲ့ပြီးနောက် တိုင်းသူပြည်သားများအား မှန်ကန်သစ္စာရှိမှု၊ သနားကြင်နာမှု၊ အကြမ်းမဖက်မှု စသည့်တရားများဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ တင်းကြပ်လွန်းသော ဥပဒေများကို လျှော့ချပေးခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့ဂေဟာများ ဆောက်လုပ်ပေးခြင်း၊ လမ်းများဖောက်ပေးခြင်း၊ ဆည်မြောင်းတာတမံများ ဆောက်လုပ်ပေးခြင်း စသည်တို့ကို တိုင်းသူပြည်သားများအတွက် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ရေတွင်း၊ ရေကန်များလည်း တူးဖော်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ အထူးခြားဆုံးမှာ တစ်ခြားဘာသာများအားလည်း လွတ်လပ်စွာကိုးကွယ်ခွင့်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားသို့ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုများလည်း စေလွှတ်ခဲ့ပြီး သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် ဗုဒ္ဓသာသနာ အထူးပင် စည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ဘီစီ ၂၂၆ တွင် အသောကမင်းကြီးကွယ်လွန်ခဲ့သည်ဟု အချို့သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြကြသည်။ စာရေးဆရာကြီး အိပ်ချ် ဂျီ ဝဲလ် က သူရေးသားသော (The Outline of History) ဆိုသော စာအုပ်ထဲတွင် အသောကမင်းကြီးအား ဤကဲ့သို့ ချီးကျူးပြောဆိုထားသည်။