cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နောင်ဟွိုင်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နောင်ဟွိုင်ရွာ (Nawnghoi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ကုံးလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုံးလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၉ ဦး၊ မ ၂၁၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မီးရှူးမီးပန်း
thumb|245x245px|ပရာ့ဂ်ရှိမီးရှူးမီးပန်းများ လွတ်လပ်ရေးနေ့၊ တော်လှန်ရေးနေ့ စသည့်အောင်ပွဲ၊ ပျော် ရွှင်ပွဲများတွင် မီးကျည် မီးပန်းများရှို့၍လည်းကောင်း၊ ဗျောက်အိုး များဖောက်၍လည်းကောင်း စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ဆင်ယင်ကျင်း ပတတ်ကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ဘုန်းကြီးပျံပွဲများ တွင်ပင် မီးကျည်း မီးပန်းများလွှတ်၍ ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ မီးကျည်မီးပန်းများသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာ ခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ တရုတ်ရပ်ကွက်များတွင် သေးငယ် သော အခမ်းအနားများမှအစ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ပွဲတော်များ အထိ မီးကျည်မီးပန်းများအများဆုံး အသုံးပြုကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
တရုတ်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့တွင် မီးကျည်မီးပန်းများကို စတင် အသုံးပြုနေချိန်က ဥရောပတိုက်တွင် ထိုပစ္စည်းများ မပေါ်ပေါက် သေးချေ။ ယမ်းမှုန့်များ ပြုလုပ်နိုင်လာမှသာ မီးကျည် မီးပန်းများကို စတင် လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ခရစ် ၁၅၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အီတလီ နိုင်ငံ၌ မီးကျည် မီးပန်းများကို လုပ်ကိုင်လျက်ရှိလေပြီ။ ၁၇ နှင့် ၁၈ ရာစုနှစ်များတွင်ကား အခမ်းအနား ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ၌ မီးကျည် မီးပန်းများကို အသုံးပြုလာကြကြောင်းတွေ့ရသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ မီးကျည်မီးပန်းလုပ်သော အတတ်သည် များစွာ အဆင့်အတန်း တိုးတက်လာခဲ့လေသည်။ ယခုခေတ်တွင်ကား အောင်ပွဲ၊ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများတွင် ထင်ရှားသည့် အမျိုးသား ခေါင်း ဆောင်များ၏ ရုပ်ပုံ၊ နိုင်ငံတော်အလံပုံ၊ မီးသင်္ဘောပုံ စသည့် အရုပ်မျိုးစုံကို အရောင်မျိုးစုံတို့ဖြင့် ခင်းကျင်းပြသထားနိုင်သည့် အဆင့်တို့ပင် ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။
မီးကျည်မီးပန်းလုပ်ရာ၌ ပါဝင်သော အခြေခံ ပစ္စည်း ၃ ခုမှာ ယမ်းစိမ်း၊ ကန့်နှင့် မီးသွေးဖြစ်သည်။ ထိုပစ္စည်း ၃ မျိုးကို ကြိတ်၍ ရသော အမှုန့်တွင် သံမှုန့်၊ သံမဏိမှုန့်၊ ကြေးနီမှုန့်၊ သွပ် မှုန့်၊ ပရုတ်မှုန့် စသည့်အမှုန့်များကို ရောစပ်ထည့်ပေးရသည်။ မီး ကျည်မီးပန်းရှို့ရာ၌ တောက်ပသော ရောင်စုံများထွက်ပေါ်လာခြင်းမှာ သတ္တုများရောစပ်ထားသော ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုသတ္တုများအနက် ဆိုဒီယမ်သည် မီးလောင်သောအခါ အဝါရင့်ရောင်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကယ်လဆီယမ်သည် အနီရောင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ စထရွန်ရှီယမ် သည် ကြက်သွေးရောင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဗေရီယမ်သည် အစိမ်း ရောင်ကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီးလျှင် ကြေးနီသည် အစိမ်းနှင့် အပြာရောင် များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ သံမှုန့် သွပ်မှုန့်တို့ ရောစပ်ပေးခြင်းသည် တောက်ပသည့် မီးပွားကလေးများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပြင်းထန်စွာ ပေါက်ကွဲသည့် မီးကျည်မီးပန်းများ ဖြစ်စေလိုလျှင် ယမ်းမှုန့်များ ကို ညက်စွာကြိတ်၍ ထည့်ပေးရသည်။ ပရုတ်မှုန့်ကား အလွန် ကြည်လင်သော မီးတောက်ကိုဖြစ်စေ၍ အနံ့လည်း မွှေးသည်။
မီးကျည်မီပန်းပြုလုပ်ရာ၌ မီးစွဲလွယ်သည့် အမှုန့်၊ ပေါက် ကွဲတတ်သည့် ဓာတ်ပစ္စည်းများနှင့် စနက်တံပါရပေမည်။ မီးစွဲလွယ် သည့် အမှုန့်ကို ပထမဆုံးမီးစွဲ၍ နောက်ဆုံးပေါက်ကွဲသည့် ဓာတ် ပစ္စည်းသို့ ရောက်သွားသည်။ စနက်တံကား မီးကို တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရောက်သွားစေသည်။ စနက်တံကို ဂွမ်းမီးစာဖြင့် ပြု လုပ်၍ ယမ်းမှုန့်နှင့် ကော်ရည်တွင် နှစ်ပြီးလျှင် အခြောက်လှန်းထား ရသည်။
မီးကျည်မီးပန်းများသည် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများအပြင် အခြားကိစ္စ များ၌လည်း များစွာအသုံးဝင်သည်။ ၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်က တရုတ် နိုင်ငံမှ ထွက်သည့် မီးကျည်မီးပန်းများကို တင်ဆောင်လာသော နှစ်ပင်တိုင် ရွက်သင်္ဘောတစ်စင်းသည် ဆူမတြားကျွန်းအလွန်၌ လေမရ၍ ရွက်မတိုက်နိုင်သဖြင့် မသွားနိုင်ဖြစ်ခဲ့၏။ ညဉ့်နက် သန်းခေါင်ယံအချိန်တွင် ပင်လယ်ဓားပြများ ရုတ်တရက် ရောက် လာသဖြင့် သင်္ဘောသားများမှာ ဘာမျှ မလုပ်နိုင်တော့ဘဲ သေဘေး နှင့်သာ ရင်ဆိုင်ရမလောက် ရှိနေလေသည်။
သင်္ဘောမာလိန်မှူးသည် ရုတ်တရက်အကြံရကာ မီးရှုးမီးပန်း တစ်သေတ္တာကိုဖွင့်၍ မီးရှို့ လိုက်ရာ ပြင်းထန်စွာ ပေါက်ကွဲပြီးသော် ဓားပြဗိုလ်တစ်ဦးမှာ အနည်းငယ်ထိခိုက် သွားလေသည်။ ကျန်ဓားပြများလည်း ကြောက် ၍ ထွက်ပြေးကုန်လေသည်။
ဒုံးပျံများနှင့် ရောင်စုံ မီးရှူးမီးပန်းများကို ပင်လယ်ထဲရှိ သင်္ဘောများ အချက်ပေးရာ၌လည်း အသုံးပြုကြသည်။ သို့ဖြင့်ညဉ့် အချိန်အတွင်း သင်္ဘောအချင်းချင်း စကားပြောနိုင် ကြသည်။ အထူး သဖြင့် ဒုံးပျံများကို ပင်လယ်ထဲ၌ သင်္ဘောများဒုက္ခရောက်နေသည့် အခါ သုံးကြသည်။ ညဉ့်အချိန်ပင် လယ်ထဲတွင် ဒုံးပျံကို မြင် သဖြင့် ကယ်ဆယ်နိုင်သောကြောင့် အသက်ပေါင်းများစွာ ချမ်းသာခဲ့ ကြရသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ပွဲ၌ နောက်တန်း အမြောက်တပ်ကို ဒုံးပျံဖြင့်ပင် အချက်ပေးလေသည်။
မီးကျည်မီးပန်းများသည် ဤမျှ အသုံးဝင်သော်လည်း ပျော် ပွဲရွှင်ပွဲများ၌ မီးလောင်မှုများရှိခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရများက မီးကျည်မီးပန်းနှင့် သက်ဆိုင်သော ပညတ်ချက်များ ကို ထုတ်ပြန်ထားသည်။
ကျုံတိုင်းကလေးရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
ကျုံတိုင်းကလေးရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
ဂမုန်းဆင်ကာလကဏ္ဍီ
ဆေးတစ်လုံးပင်ကဲ့သို့နီ၏။ အကြောစိမ်းသည်။ ဥပမာ သရက်ကင်းဥကဲ့သို့ အတက်များပါရှိသည်။
Red Hacker Alliance
Red Hacker Alliance (中国红客联盟) သည်စည်းမျဉ်းတကျမဟုတ်သော တရုတ် ဟက်ကာအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး တစ်ချိန်က အဖွဲ့ဝင် ၈၀၀၀၀ ခန့်ရှိခဲ့ပြီး ကမ္ဘာအကြီးဆုံး ဟက်ကာအဖွဲ့အစည်း တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခု၊ ဒီဇင်ဘာတွင် ယင်းအဖွဲ့အစည်းပိုင် website အားပိတ်ချခဲ့ပြီး ခဏတာ လှုပ်ရှားမှုများကိုရပ်တန့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခု၊ မတ်လတွင် အုပ်စုပြန်ဖွဲ့ပြီး website ကိုပြန်လည်လွင့်တင်ခဲ့သည်။ Computer World Australia နှင့် InformationWeek တို့၏ အစီရင်ခံချက်အရ ယင်း Red Hacker Alliance အဖွဲ့ဝင်များသည် CNN.com ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဧပရယ် ၁၉ တွင် DDOS စနစ်ဖြင့်တိုက်ခိုက်ရာ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။
စွေ့ကျောညို
စွေ့ကျောညို (Heterophasia gracilis) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ပိုးကရင်လူမျိုး
ပိုးကရင်လူမျိုး သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော ကရင်လူမျိုးအုပ်စုဝင် မျိုးနွယ်စု တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အရှေ့ပိုးကရင်မျိုးနွယ်စုသည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် အများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ အနောက်ပိုးကရင်မျိုးနွယ်စုသည် ပုသိမ်ခရိုင်၊ မအူပင်ခရိုင်၊ မြောင်းမြခရိုင်၊ ဟင်္သာတခရိုင်၊ ဖျာပုံခရိုင်၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နှင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် အများအပြားနေထိုင်ကြသည်။ ပိုးကရင်ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသည်။
ပိုးကရင်လူမျိုးများမှာမူ ယောက်ျားလေးများ၏ အမည်ရှေ့တွင် အသက်အလိုက် စ နှင့် 'မန်း' တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြပြီး မိန်းကလေးအမည်ရှေ့တွင် 'နန့်' တပ်၍ ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ပိုးကရင်နှင့် စကောကရင်သည် စကားပြောမတူပါကွဲပြားမှုရှိပါသည်။
မကြန်းအိမ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
မကြန်းအိမ်ရွာ(Makyanein)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ လှေကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှေကောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၇ ဦး၊ မ ၆၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တခေါကြိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
တခေါကြိုးရွာ(Takhawkyoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ပျဉ်းမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၉၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေပြန်ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ရေပြန်ရွာ (Yaepyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကောင်းဘို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းဘို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၁၇ ဦး၊ မ ၄၂၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
မွီသီးရွာ၊ ကျောင်းတောင်
မွီသီးရွာ၊ ကျောင်းတောင်
ဂမုန်းမြင်းကာလကဏ္ဍီ
အရိုး၊ အရွက်နှင့် အကြောနီသည်။ အရွက်တဖက်စိမ်းသည်။ ဥမှာ သရက်ကင်းဥနှင့်တူ၏။
မော်သိုလေးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
မော်သိုလေးရွာ (Mawtholay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မော်သိုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၄၂၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်ကူး (ကျုံတိုင်းဖျား)ရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
ဆင်ကူး (ကျုံတိုင်းဖျား)ရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
ငှက်ကြီးဝန်ပိုနှင့် အလားတူငှက်များ
ငှက်ကြီးဝန်ပိုနှင့် အလားတူငှက်များ (Pelecaniformes) သည် အလယ်အလတ်အရွယ်အစားမှ အရွယ်အစားကြီးသော ရေနေငှက်များ၏ ငှက်မျိုးစဉ်ဖြစ်သည်။ ငါးများနှင့် အခြားရေနေသတ္တဝါများကို စားသုံးကြသည်။
ချောင်းဝ
ချောင်းဝ
ကိုးကား
ချောင်းဝ
ကန်သာယာရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟီးရိုးအင်း
ဟီးရိုးအင်း (Heroin) သည် မော်ဖင်းမှ ထုတ်ယူရရှိအပ်သော ဆေးဝင်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ ဓာတုဝေါဟာရ အားဖြင့် Diamorphine ဟုခေါ်၍ ဓာတုသင်္ကေတ မှာ C21H23NO5 ဖြစ်သည်။ မော်ဖင်းကို ဘိန်းမှ ထုတ်ယူရရှိသည်ဖြစ်သဖြင့် ဟီးရိုးအင်းသည်လည်း မူးယစ်စေတတ်သော ဘိန်းတစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ အရောင်အဆင်းအားဖြင့် ဖြူသောကြောင့် ဟီးရိုးအင်းကို ဘိန်းဖြူ ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဆေးဖြူမှုန့် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နံပါတ်ဖိုးဟူ၍လည်းကောင်း လူအသိများသည်။
ဟီးရိုးအင်းသည် မော်ဖင်းနှင့်အကျိုးပေးပုံချင်း ဆင်တူသဖြင့် ဆေးဘက်တွင်မော်ဖင်းကို အသုံးပြုသည့် အတိုင်း ဟီးရိုးအင်းကိုလည်း အသုံးချလေ့ရှိသည်။ သို့သော် အကျိုးအာနိသင်အရာ၌မူ ဟယ်ရိုအင်သည် မော်ဖင်းနှင့် ဘိန်းတို့ထက် အဆပေါင်းများစွာ ထက်မြက်သည်။ ပိုမို၍ အဆိပ်ပြင်းထန်သည် ပိုမိုလွန်ကဲစွာပင် အလေ့အကျင့်အထုံ စွဲမြဲမြန်ဆန်စေသည်။ ဟီးရိုးအင်းသည် နာကျင်မှုဝေဒနာကို မငြိမ်းစေတတ်၊ အိပ်ပျော်အောင်လည်း အလျင်အမြန် မဖြစ်စေတတ်၊ မှီဝဲသူအား တုံ့နှေးခြင်း ဖြစ်စေတတ်သည်။ ဟီးရိုးအင်းကို ဘိန်းစွဲသူမျာ မှီဝဲလေ့ရှိသည်။ ဟီးရိုးအင်းသည် အခြားမည်သည့်ယစ်မျိုးနှင့်မျှမတူ၊ မှီဝဲသူ၏စိတ်ကို ပိုလိုလွန်ကဲစွာ ထိခိုက်စေသည်။ မှီဝဲစ၌ပေါ့ပါးပျော်ရွှင်လာစေကာ ငါသာလျှင်အဓိက၊ ငါလုပ်လျှင် မည်သည့်အရာအဆိုအောင်မြင်ရမည်စသည့် အမြင်အစွဲအဓိမာန ဝင်လာစေသည်။ ထို့နောက် အရှိကိုအရှိအတိုင်း မမြင်နိုင်တော့ဘဲ ပုံကြီးချဲ့ ထင်လာမြင်လာ မဆင်မခြင်ပြုလုပ်တတ်သောသတ္တိများ ပေါက်ဖွားလာစေသည်။ ကိုယ်ချင်းစာတရားနှင့် စောင့်ထိန်းလိုက်နာအပ်သော လူမှုကျင့်ဝတ်နှင့် တာဝန်များ မေ့ပျောက်လစ်ဟင်းကာ လူမှုဆန့်ကျင်ဘက်အပြုအမူများပြု လုပ်လာစေသည်။ ကာလကြာရှည်သော် ဟယ်ရိုအင်စွဲသူများသည် လူ့အသိုင်းအဝိုင်း ပတ်ဝန်းကျင်မှ ဖယ်ကြဉ်ကာ ရာဇဝတ်ကောင်များဘဝသို့ ကူးပြောင်းသွားတတ်သည်။
ဟီးရိုးအင်းသည် လူမျိုးအညွန့်တုံးစေသော ယစ်မျိုးဖြစ်သဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်တကွ ကမ္ဘာအ ရပ်ရပ်ရှိ နိုင်ငံများတွင် တရားဝင်ရောင်းဝယ်သုံးစွဲခြင်းကို ပိတ်ပင် တားမြစ်ထားပေသည်။ ထိုပြင် ဟီးရိုးအင်းကို ထုတ်ယူရရှိရာဖြစ်သော ဘိန်းပင်စိုက်ပျိုးခြင်းကို တားမြစ် ထားသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ ဘိန်းပင်အစား ဆေးဖက်ဝင်သည့် ဆေးဂန္ဓမာပင်များ စိုက်ပျိုးကြရန် အားပေးကူညီလျက်ရှိသည်။
စည်ပင်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသာအေးရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဆိုပြုရှင်းလင်းချက်
အဆိုပြုရှင်းလင်းချက် (Hypothesis) ဆိုသည်မှာ ဖြစ်ရပ်တစ်ခုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အဆိုပြုထားသော ရှင်းလင်းတင်ပြချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သိပ္ပံနည်းကျ အဆိုပြုရှင်းလင်းချက် တစ်ခုဖြစ်ရန်အတွက် လက်တွေ့စမ်းသပ်လို့ရသည့် သိပ္ပံနည်းကျ နည်းလမ်းများ လိုအပ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အဆိုပြုရှင်းလင်းချက်တစ်ခုသည် လက်ရှိ သိပ္ပံ သီအိုရီများဖြင့် ကျေနပ်အောင် ရှင်းလင်းတင်ပြမှု မပြုနိုင်သော ပြီးခဲ့သည့် လေ့လာစောင့်ကြည့်မှုရလဒ်အပေါ်တွင် အခြေခံသည်။ သိပ္ပံနည်းကျ အဆိုပြုရှင်းလင်းချက်သည် သိပ္ပံနည်းကျ သီအိုရီဖြင့် အတူပါ။ အဆိုပြုရှင်းလင်းချက်ဆိုသည်မှာ သဘောတရားရေးရာ ရှင်းလင်းတင်ပြချက်တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ၎င်းရှင်းလင်းအဆိုပြုချက် မှန်ကန်ကြောင်း တိုက်ရိုက်သက်သေအထောက်အထားများ မရှိသေးသော အရာဖြစ်သည်။
ဂမုန်းလူကာလကဏ္ဍီ
အရွက်မှာ ကြက်သွန်ဖြူရွက်နှင့်တူသည်။ ဥတွင် ကြက်ခြေ ကဲ့သို့ အရာထင်သည်။
ဝါ့ဖောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဝါ့ဖောင်ရွာ(Wahpawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဝါ့ဖေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၂၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိန်းဇလုပ်မြို့
ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပိန်းဇလုပ်မြို့သည် ရန်ကုန်-မန္တလေးသွား မီးရထားလမ်းထက်၌ တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့မှ ပိန်းဇလုပ်မြို့သို့ မီးရထားလမ်းအတိုင်းဆိုပါက ၁၀၁ မိုင် ကွာဝေးသည်။ ညောင်လေးပင်မြို့မှ မြောက်ဘက် ၉ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ မီးရထားဌာနမှတ်တမ်းများအရ နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသော မီးရထားချင်းတိုက်မှုမှာ ပိန်းဇလုပ်နှင့် တော်ဝိဘူတာအကြား ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
တံတားကွင်းကြီးရွာ၊ အင်ပင်
တံတားကွင်းကြီးရွာ၊ အင်ပင်
ကံဆွယ် (အရှေ့)ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကံဆွယ် (အရှေ့)ရွာ (Kanswei(East))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကံဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၄၇ ဦး၊ မ ၂၉၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂမုန်းမ
ရွှေရောင်ရှိသည်။ ကြောင်ပန်းပင်၊ ရှားစောင်းပင်တို့တွင် တွယ်ကပ်ပေါက်တတ်သည်။
ကျိုင်း
မြင့်မြတ်သော အခွင့်အာဏာကို ညွှန်းသည့် အဆောင်အယောင် မြန်မာတို့တွင် မင်းခမ်းမင်းနားကိစ္စများ၌ မြင့်မြတ်သောဂုဏ်ထူးနှင့် အခွင့်အာဏာကို ညွှန်းသည့် အဆောင် အယောင်သဘောဖြင့် ကျိုင်းကို အသုံးပြုကြသည်။ အခြားလူမျိုးများစွာသည်လည်း ကျိုင်းကို မင်း စသည့် ဂုဏ်ကြီးမြင့်သူတို့သာ သုံးစွဲထိုက်သည့် အဆောင်အယောင်ပစ္စည်းဟူ၍ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါ၌ပင် ကျိုင်းကို အထွတ်အမြတ်သဘောဖြင့် လှပဆန်းကြယ်စွာ တန်ဆာဆင် မွမ်းမံပြီးလျှင် ဂုဏ်နှင့် အာဏာအဆင့်အတန်းကို သတ်မှတ်သိသာစေရန် အသုံးပြုနေသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ကျိုင်းမှာ မြန်မာမင်းများလက်ထက် ဘုရင်၊ မိဖုရားနှင့် မင်းညီမင်းသားတို့၏ အဆောင်အယောင်တစ်ပါးဖြစ်၏။ ဘုရင်က ချီးမြှောက်သူကောင်းပြုခံရသူများလည်း ဘုရင့်အမိန့်အရ ကျိုင်းကို ကိုင်ဆောင်သုံးစွဲခွင့် ရ၏။ ကျိုင်းကို ဘုရင်၊ မိဖုရား၊ မင်းညီမင်းသား စသည်တို့ မင်းပွဲသဘင်စသော အခမ်းအနားများသို့ တက်ရောက်သောအခါ ဆိုင်ရာကျိုင်းကိုင်အမှုထမ်းများက ကိုင်ဆောင်၍ လိုက်ပါရ၏။
ကျိုင်းမှာ အရိုးရှည်တပ်ထားသော ခမောက်သဏ္ဌာန်အရာ ဖြစ်၏။ အထွတ်ကို ရွှေချထားခြင်းတစ်မျိုး၊ အထွတ်ရွှေနှင့် အအုံ၊ အရွက်၊ အရိုးတို့ အနီသုတ်ခြင်းတစ်မျိုး။ ကျိုင်းဖြူတွင် အထွတ်အနီသုတ်ခြင်း တစ်မျိုးအားဖြင့် ၃ မျိုးရှိ၏။ ကုန်းဘောင်ခေတ် နောက်ပိုင်းတွင် ကျိုင်းကို လက်ကိုင်အရိုးတွင် မှန်စီ၍လည်း အသုံးပြုကြောင်းကို၊ မြန်မာမင်းအုပ်ချုပ်ပုံ စာတမ်းတွင်ပါသော 'ဝေါရှည်နှင့် ဝေါတော်ရှေ့ကျိုင်း ၄ ချက်စီ၊ လက်ကိုင် မှန်စီကျိုင်းတော်နှစ်'ဟူသော စကားအရ သိရ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ကျိုင်းကို ရှေ့မှကိုင်ဆောင်ရုံမက ဆောင်းမိုးခြင်းလည်း ပြုကြောင်းကို ပြာဋိဟာခန်းပျို့လာ 'ယာဉ်ညင်စီးစီး၊ ကျိုင်းထီးဆောင်းဆောင်း'ဟူသော စကားအရ၎င်း၊ လွှတ်တော်သတ်ပုံလာ 'ဆောင်းသည့်ကျိုင်း'ဟူသောစကားအရ၎င်း သိရလေသည်။
ကျိုင်းကို အဆောင်အယောင်အဖြစ် အသုံးပြုရာ၌၊ မင်းနှင့် မိဖုရားကား ၈-လက်၊ အိမ်ရှေ့မင်း၊ မင်းညီ မင်းသားတို့ကား ၄-လက်၊ တစ်ခါတစ်ရံ ၆-လက်ဆောင်၏။ ကျိုင်းကို မင်္ဂလာအခမ်းအနားများတွင်သာမက အသုဘအခမ်းအနားများတွင်လည်း အဆင့်အတန်းအလိုက်၊ ဆိုင်ရာအမှုထမ်းများက ကိုင်ဆောင်၍ လိုက်ပါရသည်။
လွှတ်တော်
ကျိုင်းကို မြင့်မြတ်သူတို့၏ အဆောင်အယောင်ဖြစ်သဖြင့် သာမန်လူတို့နှင့် မထိုက်တန်ရကား၊ 'ကျိုင်းနှင့် သပေါက်၊ မထောက်မတန်'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'သိုင်းနှင့် ကျိုင်းနှင့် ဂုဏ်ကြီးမြင့်သည်' ဟူ၍လည်းကောင်း စာပေတွင် စပ်ဆိုကြသည်။ ယခုအခါ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကတို့တွင် ငွေဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ကျိုင်းကို အဆောင်အယောင်အဖြစ် ထားရှိသည်။ ထိုကျိုင်းမှာ အရှည် ၄ ပေနှင့် ၈ လက်မခွဲရှိ၍ ငွေသား ကျပ်ချိန် ၆ဝဝ ရှိ၏။ အဆိုပါကျိုင်းသည် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် နာယကတို့၏ မြင့်မြတ်သော အခွင့်အာဏာကို ပြ၏။ မြန်မာမင်းများလက်ထက်က ကျိုင်းနှင့် အထွတ်အမြတ်ဖြစ်သော သဘော ချင်းသာ တူ၍ ပုံသဏ္ဌာန်ချင်းကား မတူချေ။ ယခုကျိုင်းမှာ အနောက်နိုင်ငံများတွင်သုံးသော ကျိုင်းနှင့်ပုံပန်းချင်း ဆင်တူသော်လည်း မြန်မာဆန်ဆန်ပန်းပြောက်များဖြင့် ထုလုပ်ထား၏။ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် နာယကသည် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးခန်းမသို့ ကြွရောက်သောအခါ ဆိုင်ရာကျိုင်းကိုင်အရာရှိက ဥက္ကဋ္ဌကြီး၏ ရှေ့ ၈ ပေခန့်အကွာမှ ကျိုင်းကို ကိုင်လျက် သွားရ၏။ သတ်မှတ်ထားသောနေရာ တွင် ဥက္ကဋ္ဌကြီး ထိုင်ပြီးသောအခါ ဥက္ကဋ္ဌကြီးရှေ့ရှိ ကျိုင်းထားရာ သီးသန့်နေရာတွင် ကျိုင်းကို အလျားလိုက် တင်ထားရသည်။ အစည်းအဝေးပြီး၍ ဥက္ကဋ္ဌကြီး ပြန်လည်ထွက်ခွာမည့်အခါ ကျိုင်းကိုင်အရာရှိသည် ကျိုင်းကို ယူဆောင်၍ ရှေ့မှ သွားနှင့်ရသည်။ ကျိုင်းမှာ လွှတ်တော်တွင် အရေးပါလှ၏။ လွှတ်တော်ထဲတွင် ကျိုင်းရှိနေလျှင် လွှတ်တော် အစည်းအဝေးရှိနေသည်။ ဥက္ကဋ္ဌကြီး၏ ရှေ့၌ရှိသော ကျိုင်းကို ယူဆောင်သွားလျှင်ပင် အစည်းအဝေး ပြီးဆုံးပြီဟူသော အထိမ်း အမှတ်ဖြစ်တော့သည်။ ကျိုင်းကိုင်အရာရှိကို အစဉ်အလာအားဖြင့် ရဲဝန်ထက် အဆင့်အတန်းနိမ့်သူကို ခန့်ထားရိုး မရှိချေ။
နိုင်ငံတော်တရားလွှတ်တော်ချုပ်နှင့် တရားလွှတ်တော် တရားဝန်ကြီးများလည်း ကျိုင်းအဆောင်အယောင်များ ရရှိကြ၍ တရားခွင်သို့ ဝင်သည့်အခါ ကျိုင်းနှင့် ဝင်ကြသည်။ တရားဝန်ကြီးများ၏ ကျိုင်းမှာ တရားဝန်ကြီး၏ အခွင့်အာဏာကို ပြသည့်အပြင် 'ဥပဒေနှင့် တရားမျှတမှု'၏ အထိမ်းအမှတ်လည်း ဖြစ်သည်။
တရားလွှတ်တော်ချုပ်တွင် သုံးသောကျိုင်းသည် ၆ ပေခန့်ရှည်၍ သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထား၏။ ကျိုင်း၏ ထိပ်မှာ လုံးဝန်း၍ ရွှေချထားသည်။ တရားဝန်ကြီး တရားခွင့်သို့ ကြွလာသည့်အခါ ကျိုင်းကိုင်လုလင်က တရားဝန်ကြီး၏ ရှေ့ ၉ ပေခန့်အကွာမှ ကျိုင်းကို ထမ်း၍ သွားရသည်။ တရားဝန်ကြီးက နေရာတွင် ထိုက်လိုက်သည်နှင့် တပြိုင်နက်၊ ကျိုင်းကိုင်လုလင်က ကြမ်းပြင်ကို ကျိုင်းဖြင့်ဆောင့်၍ အချက်ပေးလိုက်သည်။ ယင်းသို့ ပြုလုပ်ခြင်းမှာ ထိုအချိန်မှစ၍ တရားရုံးထိုင်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကျေညာခြင်းပင် ဖြစ်၏။ တရားဝန်ကြီးပြန်လည်ကြွသွားသည့်အခါ ကျိုင်းကိုင်လုလင်က ဝင်လာသည့်နည်းတူ တရားဝန်ကြီး၏ ရှေ့က ထွက်နှင့်ရသည်။
အခြားနိုင်ငံများ
ကျိုင်းမှာ မြင့်မြတ်သောဂုဏ်ထူးနှင့် အခွင့်အာဏာ၏ အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်၍ အခြားနိုင်ငံများတွင်လည်း ပါလီမန် လွှတ်တော်များ၊ တရားလွှတ်တော်များ၊ တက္ကသိုလ်များတွင် ဆိုင်ရာအကြီးအကဲများ၏ အဆောင်အယောင်အဖြစ် ထားရှိ၏။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့တော်ဝန်ထံတွင် ငွေကျိုင်းအဆောင် အယောင် ရှိ၏။ ကျိုင်းကိုင် အမှုထမ်းများကိုလည်း ထားရှိလေသည်။ ရှေးခေတ်ဟောင်းက စစ်ဖက်ဆိုင်ရာကျိုင်းများကို လက်နက်သဖွယ် အသုံးပြုနိုင်အောင် ပြုလုပ်ထား၏။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ အလှအပမွမ်းမံထားသော ကျိုင်းအပြင် လက်နက်သဖွယ် ကိုင်ဆောင်ရသော ကျိုင်းများကိုလည်း အသုံးပြုကြသေးသည်။
အစုကြီးအောက်စု (လေးချောင်းပိုင်း)ရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
အစုကြီးအောက်စု (လေးချောင်းပိုင်း)ရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
​တော်အိရွာ၊ အင်းရဲ
တော်အိရွာ၊ အင်းရဲ
ဂမုန်းကြက်တောင်စည်း
အပင်မှာ အရင်းစု၍ အဖျားဖွာ သည်။ ကြက်တောင်စည်း ကဲ့သို့ ရှိသည်။ အရွက်၏အရောင်အဆင်းမှာ စိမ်းပြာပြာရှိသည်။ ချွန်သည်။ အမြစ်မှာ ခြခေါင်းကဲ့သို့ ရှိသည်။
ကွနှီး
ကွနှီး
ထူးလော်ကလိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ထူးလော်ကလိုးရွာ(Htulawkaloe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ပျဉ်းမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၀၂ ဖြစ်သည်။
ပါယ်စိန်းရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ပါယ်စိန်းရွာ(Peisein)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ လှေကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှေကောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၇ ဦး၊ မ ၆၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မေဂျီခေတ် ပြုပြင်မှုများ
မဲအိဂျိခေတ် ပြုပြင်ရေး (明治維新) သည် မဲအိဂျိ ဧကရာဇ် လက်ထက်၊ ၁၈၆၈ ခုတွင် ဂျပန်ပြည်၌ ကျင့်သုံးနေသည့် ဘုရင့်စည်းမျဉ်းကို ပြောင်းလဲသည့် ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ပြင်ပြောင်းမှုသည် ဂျပန်၏ နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးအခင်းအကျင်းတွင် အပြောင်းအလဲ ကြီးစွာ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ပြောင်းလဲလိုက်သည့် အစိုးရအဖွဲ့၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ဘုရင်သစ် ကျမ်းသစ္စာဆိုရာ၌ ဖော်ပြထားသည်။ ကာလအားဖြင့် အဲဒိုခေတ်နှောင်းမှ မဲအိဂျိခေတ် အစောပိုင်းအထိ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။
အနောက်တိုင်း လွှမ်းမိုးမှု
ဂျပန်ရှိ ဆိပ်ကမ်းများအား ကုန်သွယ်ရေးအတွက် ဖွင့်ပေးရန် စာချုပ်လာလုပ်သည့် အမေရိကန်မှ မက်သရူး ပယ်ရီ (Matthew C. Perry) စစ်သင်္ဘောများဖြင့် လာရောက်သော ၁၈၅၃ ခု၌ မိမိတို့မှာ အနောက်ကမ္ဘာထက် များစွာ ခေတ်နောက်ကျနေမှန်း ဂျပန်တို့ သိလိုက်သည်။ ရှီမာဇု နာရီအကီရာ (島津 斉彬) က "ယခုလိုက်လျှင် နိုင်နိုင်သည်၊ သို့မဟုတ်လျှင် ရှုံးတော့မည်" ဟု တွက်ဆကာ တိုင်းတပါးနည်းပညာများ ဝင်ရောက်ရန် တံခါးအားလုံး ဖွင့်လိုက်သည်။ အနောက်တိုင်း စွမ်းရည်ကို တုံ့ပြန်သည့် ဂျပန်တို့၏ လုပ်ရပ်ကို ကြည့်ကာ ၁၈၆၃ အစောပိုင်း (မဲအိဂျိ ခေတ်ပြောင်း မစမီ ၅ နှစ်အလို) ကပင် ဂျပန်အား အဓိက အန္တရာယ်အဖြစ် တရုတ် စစ်ဗိုလ်ချုပ် လီ ဟုန်ကျန်း (李鸿章) က သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ခေတ်ပြောင်းတော်လှန်ရေးအဖြစ် ထင်ရှားလာပြီးနောက် မဲအိဂျိ ပြုပြင်ရေး ခေါင်းဆောင်များသည် နယ်ချဲ့အင်အားကို အံတုနိုင်မည့် ဂျပန်တို့၏ ဘုရင့်စည်းမျဉ်းကို မဲအိဂျိဟု အမည်ပေးသည်။ ဉာဏ်ပွင့်စည်းမျဉ်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး မူလ အရှေ့တိုင်းတန်ဖိုးတို့ကို ခေတ်မီပညာတို့နှင့် ပေါင်းစည်းမည့် သဘော ဖြစ်သည်။ နှစ်ပေါင်း (၂၅၀) တိုင် တည်မြဲခဲ့သော ဆာကိုခု (鎖国) ခေါ် တံခါးပိတ်စနစ် (နိုင်ငံခြားသားများ ဝင်က သေဒဏ်ပေးခြင်း၊ နိုင်ငံသားများ ထွက်က သေဒဏ်ပေးခြင်းကို ကျင့်သုံးသည့် နိုင်ငံခြားရေး မူဝါဒ) အဆုံးသတ်သွားသည်။ အဓိက ခေါင်းဆောင်များမှာ အီတို ဟီရိုဘူမိ၊ မက်ဆုကာတာ မာဆာယိုရှိ၊ ကီဒို တာကာယိုရှိ၊ အီတာဂါကီ တာအီဆုကေ၊ ယာမာဂါတာ အာရီတိုမို၊ မိုရီ အာရီနိုရီ၊ အိုကူဘို တိုရှီမီချီနှင့် ယာမာဂူချီ နာအိုယိုရှိ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ငါးကြင်းချောင်းရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
ငါးကြင်းချောင်းရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
မိုးကြိုးပစ် (အောက်)ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂမုန်းကြက်တောင်
အရွက်မှာချွန်း၍ ကြက်တောင်နှင့်တူသည်။ ဝှေးသီးကဲ့သို့ ဥတစ်လုံးတည်း ရှိသည်။
သပြေတောရွာ၊ သပြေတော
သပြေတောရွာ၊ သပြေတော
ရွာတန်းရှည်ရွာ၊ အင်ပင်
ရွာတန်းရှည်ရွာ၊ အင်ပင်
ပျံလွှားနှင့် အလားတူငှက်များ
ပျံလွှားနှင့် အလားတူငှက်များ (Apodiformes) ငှက်မျိုးစဉ်တွင် မျိုးရင်း ၃ ခု ပါဝင်သည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၄၅၀ နီးပါးခန့်ပါဝင်ပြီး စာကလေးမျိုးစဉ်ပြီးပါက မူကွဲအများဆုံး ငှက်မျိုးစဉ်ဖြစ်သည်။
အီလစ်သီအိုရီ
ခေတ်သစ်လူ့ဘောင်တွင် ‘ငွေ’၊ ‘ပညာ’ နှင့် ‘အာဏာ’ သည်လွန်ဆွဲနေကြပြီး ဆက်စပ်မှုလည်းရှိနေသည်။ ပညာတတ် လူတန်းစား၊ ချမ်းသာကြွယ်ဝသည့်လူတန်းစား၊ ပညာတတ်လူချမ်းသာများကို လူ့မလိုင်များဟူ၍ခေါ်ကြသည်။ သူတို့သည် တိုင်းပြည်၏လူနည်းစုလေးသာဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း စီးပွားရေးတွင်ချုပ်ကိုင်ထားနိုင်စွမ်းရှိကြသလို၊ နိုင်ငံရေးတွင်လည်း ပေါ်လစီကို ကြိုးကိုင်ချမှတ်နိုင်သူများ ဖြစ်နေတတ်ကြသည်။ တိုင်းပြည်တစ်ပြည်တွင် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်မည်သို့ပင်ဖြစ်နေစေကာမူ လူ့မလိုင်တို့အတွက်အဆန်းမဟုတ်။ ငွေကြေးကို ထိန်းထားနိုင်စွမ်းရှိသကဲ့သို့ အာဏာကိုလည်းကြိုးကိုင်ထားနိုင်စွမ်းရှိသည့် လူ့မလိုင်လူတန်းစားအလွှာတစ်ခုကို "Elite" များဟုခေါ်ကြသည်။
‘‘အီလစ်’’ များသည်လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းအသွင်ဖြင့်ရှိနေတတ်ပြီး ပေါ်လစီချမှတ်သူများ အပေါ်တွင် လွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်းရှိကြသည်။ သူတို့တွင် think tanks ဟုခေါ်သည့် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာအကြံပေးနိုင်သည့် ပညာရှင်များရှိသလို၊ မူဝါဒရေးရာများနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဆွေးနွေးဝေဖန်သုံးသပ်နိုင်သူများဖြင့် စုစည်းထားတတ်ကြသည်။ အီလစ်များ သည် အစိုးရနှင့်ပူးပေါင်းနိုင်သလို၊ အစိုးရအပေါ်လွှမ်းမိုးနိုင်စွမ်းရှိသူများဟူ၍လည်းဆိုနိုင်သည်။ အစိုးရအနေဖြင့်လည်း အီလစ်များကို ကန့်လန့်ကာ နောက်ကွယ်မှထားကာ အကြံယူခြင်း၊ အသုံးချခြင်းများရှိတတ်သည်။
ဂရိခေတ်တွင် ‘‘လူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်’’ (Oligarchy) မျိုး ထွန်းကားခဲ့ဖူးသည်။ အီလစ်ဟုခေါ်သည့် လူနည်းစုဖြင့် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြစ်ပြီး ထိုအီလစ်များထဲတွင် ဘုရင့်သူကောင်းမျိုးနွယ်များ၊ ချမ်းသာကြွယ်ဝသူများ၊ ပညာတတ်များ၊ အုပ်စု တောင့်တင်းသည့် မိသားစုများ၊ စစ်တပ်နှင့် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များပါဝင်သည်။ Oligarchy ဆိုသည်မှာ ဂရိဘာသာစကား ဖြစ်ပြီး ‘‘လူနည်းစု’’ နှင့် ‘‘အုပ်ချုပ်ခြင်း’’ ဆိုသည့်အဓိပ္ဋာယ်ရသည်။ ဂရိတို့သည် လူနည်းစုအုပ်ချုပ်ခံပြည်နယ်များစွာရှိပြီး ထိုပြည်နယ်များကို အင်အားတောင့်တင်း သည့်မိသားစုများကအီလစ်များနှင့်ပေါင်းကာစိုးမိုးအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။
အတွေးအခေါ်နှစ်ရပ်
၁။ အုပ်ချုပ်သူ၏အာဏာသည် စီးပွားရေးနှင့်နိုင်ငံရေးတွင်အဓိကကျသည်
၂။ အီလစ်များတွင် အသိပညာနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုကလွဲပြီးကျန်အချက်များတွင် ညံ့ဖျင်းကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အုပ်ချုပ်မှုကို အကြံကောင်းပေး နိုင်သော်လည်း အုပ်ချုပ်နိုင်စွမ်းရှိသူများမဟုတ်ကြဟူ၍ဖြစ်သည်။
အီလစ်နှစ်မျိုးနှစ်စား
အီလစ်ပညာရှင်များတွင် ထင်ရှားသူတစ်ဦးမှာ Vilfredo Pareto ဖြစ်သည်။ ပါရီတိုက အီလစ်များတွင် အသိဉာဏ်ပညာ နှင့် ပတ်သက်ပြီး သူမတူအောင်ထူးခြားထက်မြက်သူများဖြစ်ကြသည်။ သူ့အဆိုအရ အီလစ်နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။
၁။ အာဏာပိုင်အီလစ်များ
၂။ အာဏာပိုင်မဟုတ်သည့်အီလစ်များဖြစ်သည်။
အီလစ်တို့သည် အဟောင်း အသစ်အစားထိုးတတ်ကြသည်။ အီလစ်တစ်ယောက်သည် အီလစ်ဘဝမှ အီလစ်မဟုတ် သကဲ့သို့ ပြောင်းလဲနေထိုင်သွားတတ်သည်လည်းရှိတတ်သည်။
ထင်ရှားသည့်အီလစ်များထဲတွင် Gaetano Mosca လည်းပါဝင်သည်။ မော့စ်ကာသည် အီလစ်တို့၏ လူမှုဗေဒနှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင်းကို အလေးထားလေ့လာခဲ့သည်။ အီလစ်များသည် လူနည်းစုအုပ်စုလေးတစ်စုအသွင်သာဖြစ်ပြီး လူများစုကို ရှောင်လေ့ရှိကြသည်။ အုပ်ချုပ်သူလူ တန်းစားသည် အုပ်ချူပ်နိုင်စွမ်းအကြံပေးနိုင်သူများအပြင် တစ်ဆင့်ခံများကိုပါ စုစည်း မွေးထားလေ့ရှိကြသည်။ သူလည်းအီလစ်များကို နှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်။
၁။ အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားအီလစ်များ
၂။ အုပ်ချုပ်ခံလူတန်းစားအီလစ်များဟူ၍ဖြစ်သည်။
အခြေခံစည်းမျဉ်းသုံးရပ်
အီလစ်ပညာရှင်နောက်တစ်ဦးမှာ Robert Michels ဖြစ်သည်။ ရောဘတ်သည် လူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေးသံမဏိစည်းမျဉ်းကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူက လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများတွင် သီးခြားလူနည်းစုတို့ဖြင့်သာ အုပ်ချုပ်မှုကိုအကောင် အထည်ဖော်သင့်ကြောင်းဖွင့်ဆိုထားသည်။ လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းသည်အရေးပါသလို အလုပ်တာဝန် ခွဲဝေလုပ်ကိုင်ခြင်းသည်လည်း အရေး ကြီးပြီး အီလစ်များသည် ထိုလူ့ဘောင်ကိုအုပ်ချုပ်ရမည့်သူများသာဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတိုင်းတွင် အီလစ်များရှိပြီး ထိုအီလစ်များသည် နိုင်ငံရေးတွင်ဗျူရိုကရေစီယန္တရားကိုလည်ပတ်နိုင်စေရန် အထောက်အကူပြုရမည့်သူများဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ သူက အီလစ်တို့အတွက် အခြေခံစည်းမျဉ်းသုံးရပ်ကိုချမှတ်ခဲ့သည်။
၁။ ခေါင်းဆောင်များ၊ အထူးကျွမ်းကျင်ဝန်ထမ်းများကို ပံ့ပိုးနိုင်သူများဖြစ်ရမည်
၂။ ပံ့ပိုးမှုများကို အကျိုးရှိစွာအသုံးချတတ်သည့် ခေါင်းဆောင်ကောင်းများဖြစ်ရမည်
၃။ ခေါင်းဆောင်များ၏စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရည်အသွေးကောင်းစေရမည်
သုံးသပ်ချက်
ပြည်သူတို့ကိုယ်စားမပြုသည့် အီလစ်တို့ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့် အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ကံကြမ္မာ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်၏ဓနအင်အားတို့သည် အာမခံချက်မရှိပေ။ ဖောက်ပြန်တတ်သည့်လူတန်းစားညာဉ်နှင့် အတ္တအကျိုးကို ရှေ့တန်း တင်သူများကြီးစိုးမှု လွန်ကဲလာလျှင် နိုင်ငံတော်အတွင်း ခြစားမှုများ၊ အလွဲသုံးစားလုပ်မှုများ၊ ကိုယ်ကျိုးရှာမှုများကြောင့် ပျက်စီးတတ်သည်။ အီလစ်တို့၏နိုင်ငံရေး ကျဆုံးမှုသည်ထိုအချက်များတွင်အခြေခံနေကြောင်းတွေ့ရသည်။ ဒီမိုကရေစီစနစ်သည် အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားကို ပြင်ပပြည်သူကိုယ်စားပြု ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များကို ထည့်သွင်းခွင့်ပေးထားခြင်းကြောင့် အီလစ်တို့ ထင်တိုင်းလုပ်ခွင့်နည်းစေသည့်နည်းလမ်းဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။ ဂျာမနီတွင် နာဇီတို့စိုးမိုးစဉ်က ပါတီအသွင်ဖြင့် ရှေ့တန်း တက်လာသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် မိမိတို့သာလျှင် အမျိုးမြင့်မြတ်သော အီလစ်အသွင်ခံစားလာကာ အစွန်းရောက်သွားသဖြင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ လက်ရှိဒီမိုကရေစီထွန်းကားသောနိုင်ငံများတွင် ပါတီတို့၏ပြိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပါတီအပေါ်အလေးထားမှုလွန်ကဲလာလျှင် သို့မဟုတ် ပါတီတို့၏အခန်းကဏ္ဍကိုရှေ့တန်းတင်လွန်းပြီး ပြည်သူတို့နှင့်ကင်းကွာလျှင် ပါတီနှင့် ဒီမိုကရေစီကျဆုံးခန်း ရောက်လိမ့် မည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
Floyd Hunter က အာဏာကိုဆန်းစစ်ကြည့်ရာတွင် အမှန်တကယ်ချုပ်ကိုင်ထားသူများထက် နောက်ကွယ်မှ ဆက်စပ်မှုများကို သုံးသပ်ဆင်ခြင်နိုင်မှသာ မှန်ကန်လိမ့်မည်ဟု သုံးသပ်ပြထားသည်။ ဟန်းတားဆိုလိုသည်မှာ အာဏာနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် စီးပွားရေးသမားများ၊ နိုင်ငံရေးသမားများ၊ ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များကိုလည်း မြင်အောင်ကြည့်နိုင်မှသာ မှန်ကန်လိမ့်မည်။ လက်ရှိဒီမိုကရေစီနစ်တွင် ပြည်သူ့ကိုယ်စားပြုကိုယ်စားလှယ်များ၏ အမှန်တကယ်နောက်ကွယ်မှ ကိုယ်စားပြုနေ သည့်သူများကို မြင်အောင်ကြည့်နိုင်မှသာလျှင် စစ်မှန်သည့်ဒီမိုကရေစီဖြစ်နိုင်မည်ဟုဆိုထားသည်။ James Burnham ကလည်း အာဏာကိုလက်ကိုင်ထားသူတွေထက် စီးပွားရေးသမားတွေ၊ နိုင်ငံရေးသမားတွေကို သတိထားဟုပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။
Elitism ကို ‘‘လူတော်လူကောင်းထွန်းကားရေး၊ အထက်လွှာ လူ့မလိုင်လူတန်းစားရှိသင့်ကြောင်းယုံကြည်ချက်’’ ဟူ၍ အဓိပ္ဋာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ လူ့မလိုင်သီအိုရီသည် အနောက်တိုင်းနိုင်ငံရေးလောကတွင် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂ဝ ရာစု အစောပိုင်းတွင်စတင် ထွန်းကားလာသည်။ ထိုသဘောတရားကို ထွန်းကားစေရန်လုပ်ဆောင်သူများထဲတွင် Gaetano Mosca ၊ Vilfredo Pareto နှင့် Robert Michel တို့သည်ထင်ရှားသည်။ ထိုပညာရှင်များသည် အရစ္စတိုတယ်နှင့် ကားလ်မာ့က်စ်တို့၏ ဂန္ထဝင်ဒီမိုကရေစီအတွေးအခေါ်များကိုတိုက်ခိုက် ပြီးဝေဖန်ရေးသားခဲ့ကြသည်။ သူတို့က လူများစုအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် မဖြစ်နိုင်ဟုဝေဖန်ထောက်ပြကြသည်။ လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတိုင်းတွင် အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားနှင့် အုပ်ချုပ်ခံလူတန်းစားဟူ၍ ရှိကြမည်သာဖြစ်သည်။ အုပ်စိုးသူလူတန်းစားသည် မည်သည့်လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတွင်မဆို လူနည်းစုသာဖြစ်သင့်ကြောင်း အယူအဆသည် အီလစ်သီအိုရီ၏အခြေခံသဘောတရားဖြစ်သည်။
အရစ္စတိုတယ်က နိုင်ငံရေးစနစ်ကို သုံးမျိုးသုံးစားခွဲခြားခဲ့သည်။ တစ်ဦးတစ်ယောက်အုပ်ချုပ်ရေး၊ လူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေး၊ လူများစုအုပ်ချုပ်ရေးဟူ၍ဖြစ်သည်။ လူဆိုသည်မှာ မိမိကိုယ်တိုင်ကိုပင်အစိုးမရသောကြောင့် လူအများကိုအုပ်ချုပ်ရန်ဆိုသည်မှာ ဖြစ်နိုင်ပါမည်လော၊ သို့ဖြစ်ရာ အစိုးရအနေဖြင့် အုပ်စိုးရန်လည်းဖြစ်နိုင်ပါမည်လော။ လူနည်းစုအုပ်ချုပ်သည့်စနစ်သည် သမိုင်းတွင် အောင်မြင်သည့် အထောက်အထားများရှိခဲ့သည်။ မာ့က်စ်ဝါဒ၏နိဂုံးသည် လူတန်းစားတိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ အလုပ်သမား လူတန်းစားတို့အောင်ပွဲခံနိုင်လျှင် တိုက်ပွဲအောင်မြင်ပြီဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲအောင်မြင်လျှင် လူတန်းစားမဲ့ လူ့ဘောင်ကို ထူထောင် နိုင်လိမ့်မည်။ ထိုအယူအဆသည် အီလစ်တို့ လက်မခံနိုင်လောက်သည့် မှားယွင်းသောအယူအဆများဖြစ်သည်။
အဆုံးမဲ့တိုက်ပွဲ
သမိုင်းစဉ်တွင် အီလစ်တို့ကြား၌လည်း တိုက်ပွဲတွေစဉ်ဆက်မပြတ်ဆင်နွှဲနေကြရသည်။ ထိုတိုက်ပွဲသည် အဆုံးမဲ့တိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ လူတန်းစားမဲ့လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းဆိုသည်မှာ မည်သည့်အခါမျှ ထူထောင်၍မဖြစ်နိုင်ပေ။ အီလစ်သီအိုရီကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြသူများက မာ့က်စ်သည် နိုင်ငံရေးထက် စီးပွားရေးအပေါ်တွင်အလေးထားသောကြောင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ဆိုသည့် သဘောတရားများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။
အီလစ်သီအိုရီနှင့် အီလစ်တို့၏အသွင်သဏ္ဍန်သည် လူ့ဘောင်လောကအတွင်း ထင်ပေါ်ခြင်းမရှိပေ။ အီလစ်တို့သည် အစိုးရအဖွဲ့ အတွင်းတွင်လည်းရှိနိုင်သည်။ သို့သော် သူတို့သည် ကန့်လန့်ကာနောက်ကွယ်မှာသာ ရှိနေပြီး လူမြင်ကွင်းအတွင်း ထင်ထင်ပေါ်ပေါ် ထွက်လာခြင်းပြုမည်မဟုတ်ပေ။ သူတို့သည် ပြည်တွင်းမှလည်းဖြစ်ချင်ဖြစ်မည်၊ ပြည်ပမှလည်း ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သူတို့သည် လူကြားထဲထွက်ပြီး မည်သည့်အခါမျှ လူလုံးပြလိမ့်မည်မဟုတ်။ သို့သော် သူတို့အတွေးအခေါ်၊ အကြံအစည်များက လူထုအားလွှမ်းမိုး ထိန်းချုပ်နိုင်စေသည့် အင်အားများဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။ အီလစ်များသည် အာဏာကို ခွဲဝေပိုင်းခြားသူနေရာထက်၊ အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားအား ချုပ်ကိုင်ရခြင်းကိုသာ အလေးထားမြတ်နိုးကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာ အီလစ်များသည် နိုင်ငံတော်တည်ငြိမ်ရေး၊ တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးကို မြတ်နိုးကြပြီး နိုင်ငံတော်ကောင်းကျိုးအတွက်သာ ကြံဆောင် ကြိုးပမ်းပေးကြပေလိမ့်မည်။ သူတို့သည် သူတို့ယုံကြည်သည့် အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားနောက်ကွယ်မှအီလစ်များအဖြစ်ကိုသာ ခံယူလိုကြပြီး၊ သူတို့မယုံကြည်သည့်အုပ်ချုပ်သူများဖြစ်နေပါကလည်း အီလစ်ဘဝများမှ ဖျောက်ထားကြမည်သာဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုလျှင် အီလစ်များသည် အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစား၏အနေအထား၊ တိုင်းပြည်၏အနေအထားအကြောကို နောကျေ အောင်သိနေသူများဟူ၍လည်းဆိုနိုင်သည်။
လူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေး
အီလစ်သီအိုရီသည် လူများစုထက် လူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေးကိုသာအလေးပေးသည်။ လူသာမန်ဆိုသည်မှာ ဟန်သာရှိပြီး အဆံရှိချင်မှရှိမည်။ ထိုသူမျိုးများသည် တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရေးတွင်မဖြစ်နိုင်ဟု သူတို့လက်ခံထားခဲ့သည်။ ပြည်သူတွေက ဒီမိုကရေစီနည်းကျကျ ရွေးကောက်တင်မြှောက်လိုက်ကြသည်ကို အဟုတ်ကြီးမှတ်နေသော်လည်း အများလက်ခံသည့်စံသည် အများအတွက် မှန်ချင်မှမှန်မည်ဟု သူတို့ကဝေဖန်ကြသည်။ အီလစ်များက ဒီမိုကရေစီလူ့မလိုင်သီအိုရီတစ်ခုကို ချပြခဲ့ကြသေးသည်။ သို့သော် သူတို့မယုံကြည်သည့် လူများစု အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ခဲ့ကြရသည်။ အီလစ်ပါရာဒိုင်းသစ်ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သေးသည်။ မော့စ်ကာကစတင်ထူထောင်ခြင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၈ဝ နှင့် ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်များတွင် ထွန်းကားခဲ့သေးသည်။ ခေတ်သစ်ဒီမိုကရေစီ အသွင်ဖြင့် ဆွီဒင်၊ ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်း၌ သာလက်ခံခဲ့ကြသည်။
အီလစ်သီအိုရီကို လူတိုင်းသဘောမတွေ့ကြပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပြည်သူကိုအဓမ္မရှေ့တန်းတင်နေကြရသည့် ဒီမိုကရေစီ လူ့ဘောင်တွင် အီလစ်ဆိုသည်မှာ ပညာတတ်လူတန်းစားအဖြစ် သီးခြားအသွင်ဆောင်နေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အီလစ်သီအိုရီသည် ဒီမိုကရေစီအသွင်ဆောင်သည့်လူ့ဘောင် သို့မဟုတ် လူမှုတော်လှန်ရေးကိုဦးဆောင်နေသူများကြားတွင် ရေပန်းမစားနိုင်ပေ။ သူတို့က ကိုယ်ကျိုးမဖက် အများအတွက်လုပ်ဆောင်ပြနေရခြင်းကပင် အီလစ်များနှင့်ဆန့်ကျင်နေသည်။ အီလစ်တို့သည် လူမှုရေးပြဿနာ၊ နိုင်ငံရေးမတည်ငြိမ်မှုများ၊ စီးပွားရေးကမောက်ကမဖြစ်မှုများကို ထိန်းကောင်း ထိန်းနိုင် မည်ဖြစ်သော်လည်း ဘဝပေးကုသိုလ်ကြောင့် နောက်ကွယ်မှ king maker များအဖြစ်သာ ရပ်တည်ခွင့်ရရှိပြီး၊ ထိုသို့ ရပ်တည် ရခြင်းကိုပင် ကျေနပ်ဂုဏ်ယူချင်သူများဖြစ်သည်။ မည်သို့ဆိုစေ အီလစ်တို့အား နိုင်ငံရေးဇာတ်ခုံတွင် အဓိကကျသူများနေရာမှ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးနေရသူများဖြစ်သည်ကိုကား မငြင်းနိုင်ပေ။ သူတို့သည်နိုင်ငံရေးတွင် ရောယောင်လက်ထောင်နေသူများထက်၊ လက်ထောင် လက်ချ သူတို့အချက်ပြသည့်အတိုင်းလုပ်နိုင်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်သူများအဖြစ်ကား အသိအမှတ်ပြုရမည်ဖြစ်သည်။
ဂမုန်းကြက်ညွှတ်ငယ်
အညွှန့်အနွယ်ဝက်ကျွတ် ရွက်ကဲ့သို့ရှိ၍ အရွက်ကား သစ်လက် ရွှေရွက်ကဲ့သို့ ရှိသည်။
သလပ်ခွါရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
သလပ်ခွါရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
ဇွဲပါကုန်းတန်း
ဇွဲပါကုန်းတန်း
ဂမုန်းစမ္ပာ
နွားမြက်ရင်းရွက်တူသောအရွက်ရှိသည်။ အရွက်ထူ၍ အရိုး စိမ်းသည်။ အမြစ် စုစုလုံးလုံးရှိသည်။ အစေးထွက်သည်။ ဂမုန်း စပါးလည်းဟူ၏။
လေကြောင်း နှင့် အာကာသပညာ
လေကြောင်းနှင့် အာကာသ ပညာ ( aerospace ) သည် လေကြောင်းနှင့် အာကာသ ခရီးသွားခြင်း နှင့် ၎င်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော သုတေသန ပြုမှုများ အစရှိသော ကျယ်ပြန့်သော ပညာရပ် နယ်ပယ်ကို ရည်ညွှန်းပါသည်။ လေကြောင်းနှင့် အာကာသ ပညာသည် အလွန် ကျယ်ပြန့်သော နယ်ပယ် ဖြစ်ပြီး အားလုံးသော လူသားတို့၏ ဘဝ နှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
အကျဉ်း
စက်မှု နိုင်ငံ အများစုတွင် လေကြောင်းနှင့် အာကာသ လုပ်ငန်းသည် အများပိုင် နှင့် ပုပ္ပလိကပိုင် လုပ်ငန်းများ ပူးပေါင်း လုပ်ဆောင်လေ့ ရှိကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အချို့သော နိုင်ငံများတွင် အာကာသ အစီအစဉ်များသည် အစိုးရ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ရှိနေပါသည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ရှိ နာဆာ၊ ဥရောပရှိ အီးအက်စ်အေ၊ ကနေဒါရှိ ကနေဒါ အာကာသ အေဂျင်စီ၊ ရုရှားရှိ အာရ်ကေအေ၊ အိန္ဒိယရှိ အိန္ဒိယ အာကာသ သုတေသန အဖွဲ့ ၊ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတ နိုင်ငံ ရှိ တရုတ်အမျိုးသား အာကာသ စီမံခန့်ခွဲရေး တို့ကို ဥပမာ အားဖြင့် တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ထိုသို့သော အများပိုင် အာကာသ အစီအစဉ်များနှင့်အတူ ကုမ္ပဏီ အများစုသည် အာကာသယာဉ်များ နှင့် ဂြိုဟ်တုများ အစရှိသော နည်းပညာဆိုင်ရာ ကိရိယာများနှင့် ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ကြသည်။ Lockheed Martin, Northrop Grumman, Airbus နှင့် Boeing အစရှိသော ကုမ္ပဏီများသည် အာကာသ အစီအစဉ်တွင် ပါဝင်သည်ဟု သိရသည်။ ထို ကုမ္ပဏီများ သည် လေယာဉ် တည်ဆောက်ခြင်း အစရှိသည့် အခြား လေကြောင်းနှင့် အာကာသ ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များတွင်လည်း ပါဝင်ပက်သက်နေကြသည်။ နိုင်ငံ အများစုတွင် Air France နှင့် Air India အစရှိသော လေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကုမ္ပဏီများ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
လေကြောင်းနှင့် အာကာသ ပညာရပ်၏ နယ်ပယ်သည် ၁၉၀၃ ခု ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနား ပြည်နယ် ကစိတီဟော့မြို့၌ ရိုက် ညီနောင် တို့ ၏ ပထမဆုံး စက်အားသုံး လေယာဉ်ပျံမှ စတင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ လေကြောင်းနှင့်အာကာသပညာသည် ယနေ့ခေတ်၏ စိတ်လှုပ်ရှားစရာ အကောင်းဆုံး၊ တိုးတက်မှု အမြန်ဆုံး နှင့် နည်းပညာရပ် အမျိုးစုံဆုံး ပါဝင်သော နယ်ပယ်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၈ရာစုနှစ် မီးပုံးပျံများမှ စတင်ကာ ဝီလ်ဗာ နှင့် အော်ဗီ ရိုက် ညီအစ်ကို တို့၏ စက်တပ်လေယာဉ်ပျံတို့ အလယ်မှသည် အပိုလို ၁၁ အစရှိသော လူသားလိုက်ပါစီးနင်းသော လကမ္ဘာသွားအာကာသယာဉ်များမှနေ၍ စိတ်လှုပ်ရှားစရာကောင်းသော ဘိုးအင်း၊ အဲယားဘတ်စ် နှင့် ဘုံဘတ်ဒီးယား ကုမ္ပဏီတို့မှ ထုတ်လုပ်သော လေယာဉ်ပျံအသစ်များစသည်အထိ ရာစုနှစ်တစ်ခုကျော်အတွင်းမှာပင် သိသိသာသာ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
လေကြောင်းဆိုင်ရာ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း
လေကြောင်းဆိုင်ရာ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းသည် နည်းပညာမြင့်မားသော ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး လေယာဉ်၊ ထိန်းချုပ်ပစ်လွှတ်နိုင်သော ဒုံးကျည်၊ အာကာသယာဉ်၊ လေယာဉ်ပျံ အင်ဂျင်၊ အာကာသသို့ တွန်းထုတ်ပေးသောယာဉ် နှင့် အခြားသက်ဆိုင်သော ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်သော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်ဟု အမေရိကန်နိုင်ငံ အလုပ်သမား စာရင်းအင်းများနှင့် သက်ဆိုင်သောအဖွဲ့ (Bureau of Labor Statistics) ၏ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
နောင်ဟွယ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နောင်ဟွယ်ရွာ (Nawnghwei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ကုံးလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုံးလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၉ ဦး၊ မ ၂၁၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ဖြာထွက်စွမ်းအင်
ဖြာထွက်စွမ်းအင် (Radiant energy) ဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာဖြာထွက်ခြင်းစွမ်းအင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဖြာထွက်စွမ်းအင်၏ နိုင်ငံတကာသုံးယူနစ်မှာ ဂျိုးလ်(joule[J]) ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာဖြာထွက်ခြင်း သည် ရင်းမြစ်တစ်ခုမှ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ ဖြာထွက်သည့်အခါတွင်သာ သုံးသည့် စကားလုံးအသုံးအနှုန်း ဖြစ်သည်။ ဖြာထွက်ရောင်ခြည်များအား မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သည်ရှိသလို မမြင်နိုင်သည်လည်း ရှိသည်။ ဒြပ်ဆွဲအားဆိုင်ရာဖြာထွက်ခြင်းသည် မကြာသေးမီကာလဖြစ်သည့် ၂၀၁၆ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင်မှာ လက်တွေ့စမ်းသပ် အတည်ပြုထားသည့် ဖြာထွက်စွမ်းအင် ပုံစံဖြစ်သည်။
နောင်ဟွယ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်အိုး (အရှေ့)ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကျောက်အိုး (အရှေ့)ရွာ (Kyaukoe(East))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ကျောက်အိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၈၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်အိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂ ဦး၊ မ ၃၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၃ ဦးနေထိုင်သည်။
တောချောင်းဦးရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
တောချောင်းဦးရွာ (Tawchaungu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ တောချောင်းဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၀၀ ဖြစ်သည်။
ပျဉ်းမရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ပျဉ်းမရွာ(Pyinma)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ပျဉ်းမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၉၅ ဖြစ်သည်။
နိုရမ် ချောင်စကီး
thumb|Chomsky (2004) နိုရမ် ချောင်စကီး (Avran Noam Chomsky ၊ ၁၉၂၈ ခု၊ ဒီဇင်ဘာ ၇ ဖွား) သည် အမေရိကန်လူမျိုး ဒဿနိကပညာရှင်၊ သမိုင်းပညာရှင်၊ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားသူ၊ လူမှုရေးရာ ဝေဖန်ရေးသမား၊ ဘာသာဗေဒ လေ့လာသူ၊ သိပ္ပံနည်းကျ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လေ့လာသူ ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် ဘာသာစကား လေ့လာသူတို့၏ ဖခင်ဟု တင်စားကြသည်။ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဒဿနိကဘာသာ (analytic philosophy) ၏ အဓိကပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ပြီး သိပ္ပံနည်းကျ စိတ်ပညာ (cognitive science) နယ်ပယ်ကို ထူထောင်သူများအနက် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ မက်ဆာချူးဆက် တက္ကသိုလ်၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါမောက္ခ (emeritus professor) ဖြစ်ပြီး အရီဇိုးနား တက္ကသိုလ်တွင် ဆုထူးရ ပါမောက္ခဘွဲ့ (laureate professor) ရထားသည်။
ဘာသာစကားဆိုင်ရာ၊ စစ်ပွဲဆိုင်ရာ၊ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာနှင့် အသုံးများမီဒီယာ (mass media) များနှင့် ပတ်သက်၍ စာအုပ် (၁၀၀) ကျော် ရေးသားထားသူ ဖြစ်သည်။
တောချောင်းဦးရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းကော်ရွာ၊ နားဝါ
ကုန်းကော်ရွာ (Konekaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နားဝါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဝါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၃ ဦး၊ မ ၁၁၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုရမ် ချောင်စကီး
လူလတ်တန်းစား အက်ရှခနာဇီ ရွေ့ပြောင်း ဂျူးလူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာပြီး ဖီလာဒဲဖီးရား၌ မွေးသည်။ နယူးယောက်ရှိ စာအုပ်ဆိုင်များ၏ ကျေးဇူးဖြင့် မင်းမဲ့ဝါဒကို စိတ်ဝင်စားလာသည်။
ပျဉ်းမရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုရမ် ချောင်စကီး
အသက် (၁၆) နှစ်တွင် ပန်ဆေဗေးနီးယား တက္ကသိုလ်၌ ဘာသာဗေဒ၊ သင်္ချာနှင့် ဒဿနိကတို့ကို အထူးပြု ယူသည်။ ၁၉၅၁ မှ ၅၅ အထိ ဟားဗတ် ထွန်းတောက်ကျောင်းသားအုပ်စု (Society of Fellows) အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရကာ သဒ္ဒါအပြောင်းအလဲ (transformational grammar) အတွက် သီအိုရီများ ဖော်ထုတ်သည်။ ထိုဖော်ထုတ်ချက်နှင့်ပင် ၁၉၅၅ ခု၌ ဒေါက်တာဘွဲ့ ရသည်။
စာသင်ခြင်းကို ၁၉၅၇ ခုတွင် မက်ဆာချူးဆက် တက္ကသိုလ်တွင် စပြီး ဘာသာဗေဒတွင် ထင်ပေါ်သည့်ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်လာသည်။
ဖလိုင်းယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဖလိုင်းယန်ရွာ(Hpalaiyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဇနန်ခကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇနန်ခကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅ ဦး၊ မ ၄၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၅ ဦး နေထိုင်သည်။
မတ္တရာမြို့နယ်
မတ္တရာမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အောင်မြေသာစံခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မတ္တရာမြို့ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မတ္တရာမြို့သည် ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကူမဲမြို့၏ အရှေ့ဘက်၅မိုင်အကွာရှိ ယခင်မိန်းမောမြို့ဟောင်းမှ အမတ်၁၀၀ပြောင်းလာပြီးစုပေါင်းနေထိုင်ရာမှဖြစ်လာသောမြို့ဖြစ်သည်။ အမတ်တရာမြို့အမည်မှ မတ္တရာမြို့ဖြစ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်း ဟလင်းကြီးမြို့ ပျူမင်း၊ပြုံးမင်း လက်ထက်တွင် မယ်တော်အား မိဖုရားအဖြစ်သိမ်းပိုက်ရာမှ တိုင်းပြည်ပျက်မည်ကို ကြိုသိသော အမတ်၁၀၀တို့ ပြောင်းလာပြီးမြို့တည်ရာမှ မတ္တရာမြို့ဖြစ်လာသည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၂ဒီဂရီ ၁၈မိနစ်နှင့် ၂၂ဒီဂရီ ၂၈မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ဒီဂရီ ၉မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၀မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၂၅မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၂၅.၇၅မိုင်ရှိပြီး ၄၅၅စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ်
မတ္တရားမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊တောင်ဘက်တွင် ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ခြားကာ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ဝက်လက်မြို့နယ် နှင့် မြောက်ဘက်တွင် စဉ့်ကူးမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် ၂၅၀ပေအထက်တွင်တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်၏အရှေ့ဘက်သည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ဆက်စပ်နေ၍ တောင်ကုန်းတောင်တန်း ထူထပ်သောဒေသဖြစ်ကာ ကျန်အပိုင်းများမှာ မြေပြန့်ဒေသဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် ဧရာဝတီမြစ်၊မြောင်မြစ်တို့သည် မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းနေသည်။ ချောင်းမကြီးသည် အရှေ့မှအနောက်သို့စီးဆင်းကာ ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဆည်တော်ကြီးဆည်မှရေများသည် မန္တလေးတူးမြောင်း၊ ရေနံ့သာတူးမြောင်းများအဖြစ်ဖြင့် မြို့နယ်အတွင်း ဖြတ်သန်းသွားသည်။
လူဦးရေ
မတ္တရာမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်း၊ကရင်၊ချင်း၊ကချင်၊ရခိုင်နှင့် ကယားလူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်၊ဟိန္ဒူကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၀.၁၀%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး
မတ္တရာမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးအချက်အချာကျသော၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးသော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒေသခံလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဆန်နှင့်ပဲမျိုးစုံဖြစ်ကာ မန္တလေးမြို့နှင့် စစ်ကိုင်းမြို့များသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည်။ နိုင်ငံပိုင် စကျင်ကျောက်ပြားစက်ရုံ တည်ရှိသည်။မတ္တရာမှာ ကွမ်းနုဝါ ဟုအမည်ကျော်ကြားသော ကွမ်းခြံများ အုန်း ငှက်ပျော်ခြံကြီးများလဲ တည်ရှိသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
မတ္တရာမြို့နယ်သည် မန္တလေး-မိုးကုတ်-မြစ်ကြီးနားလမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိသဖြင့် ကားလမ်းဖြင့် အစဉ်ပြေပြေ သွားလာနိုင်သည်၊ ထို့အပြင် မန္တလေး - မတ္တရာ ရထားလမ်းဖြင့်လည်း သွားလာနိုင်သည်။ (သို့သော် ယခုအခါ ရထားပြေးဆွဲခြင်းမပြုတော့ပါ)။
အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၇၄ကျောင်းရှိသည်။
ဆေးရုံများ
=စင်တောင်
မကျီးကုန်းရွာ၊ အင်းရဲ
မကျီးကုန်းရွာ၊ အင်းရဲ
ဂမုန်းကြက်စောင်း
အရွက်မှာ ကြက်တောင်နှင့်တူ၍ သွယ်လျားသည်။ အရောင် နီကြန့်ကြန့်ရှိသည်။
ကွင်းပေါက်ရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
ကွင်းပေါက်ရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
တိုပူကီ
တိုပူကီ (떡볶이) သည် ကိုရီးယားအစားအစာ ဆန်မုန့်ချောင်းကြော် ဖြစ်သည်။ ကြက်သွန်မြိတ်၊ ကြက်ဥပြုတ်၊ ငါးမုန့်တို့နှင့် တွဲစားလေ့ ရှိသည်။ အရသာစွက်ရန် ပဲဆီရည် သို့မဟုတ် ငရုတ်ဆီရည် ထည့်စား တတ်သည်။ ရှေးက ငရုတ်ဆီရည်ကိုသာ သုံးပြီး နောင်သော် နန်းသုံးနည်းဖြစ်သော ပဲဆီထည့်သည်ကလည်း လူထုကြား ရောက်လာသည်။ ယခုအခါ ရသာစွက်ရည်မျိုးစုံ သုံးလာကြပြီး သွားရည်စာဆိုင်၊ လမ်းဘေးဆိုင်တို့၏ မပါမဖြစ် စားစရာတစ်မျိုး ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သည်။
သစ်တောက်ငှက်နှင့် အလားတူငှက်များ
သစ်တောက်ငှက်နှင့် အလားတူငှက်များ (Piciformes) ငှက်မျိုးစဉ်တွင် မျိုးရင်း ၉ ခုပါဝင်သည်။ ရှင်သန်နေဆဲ မျိုးစု ၇၁ ခုပါဝင်ပြီး မျိုးစိတ် ၄၅၀ ကျော်ခန့် ပါဝင်သည်။ သစ်တောက်ငှက်နှင့် အလားတူငှက်အများစုသည် ကြက်တူရွေးပုံစံနှင့် ဆင်တူကြပြီး အင်းဆက်ပိုးမွှားများကို စားသုံးလေ့မရှိပေ။ သစ်စေ့၊ သစ်သီးများကိုသာ စားသုံးကြသည်။
ဂမုန်းလက်ညှိုး
အရွက်မှာလက်ညှိုးသဏ္ဌာန် ရှိသည်။ သစ်ပင်ထက်၌၎င်း၊ ကျောက်မြေပေါ်၌၎င်း ပေါက်လေ့ရှိသည်။
မိုးကြိုးပစ် (အလယ်)ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
မိုးကြိုးပစ် (အလယ်)ရွာ (Moekyoepyit(Middle))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မော်သိုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၄၂၉ ဖြစ်သည်။
ဟယ်လီဂိုလန်ကျွန်း
ဟယ်လီဂိုလန်ကျွန်း
ပထမကမ္ဘာစစ်(၁၉၁၄-၁၈) ပြီးသည့်နောက် ၁၉၁၉ခုနှစ်တွင် ဗာဆေးစာချုပ်အရ ဂျာမန်တို့သည် ထိုကျွန်းရှိ ခံတပ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ကြရသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ဟစ်တလာ ကြီးစိုးလာသောအခါ ထိုကျွန်း၌ ခံတပ်အသစ် တည်ဆောက်ခဲ့ပြန်သည်။ ထိုကြောင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် (၁၉၃၉-၄၅) အတွင်းက မဟာမိတ်လေတပ်သည် ထိုကျွန်းကို ပြင်းထန်စွာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်မေလတွင် ကျွန်းပေါ်ရှိ ဂျာမန်တပ်သည် ဗြိတိသျှတို့ထံတွင် လက်နက်ချအညံ့ခံကြလေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်ဧပြီ လတွင် ဗြိတိသျှရေတပ်က ကျွန်းပေါ်ရှိ ခံတပ်အစီအမံရှိသမျှတို့ကို အပြီးသတ်ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးပစ် ခဲ့ကြလေသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်သို့ရောက်သောအခါ ဟယ်လီဂိုလန်ကျွန်းကို အနောက်ဂျာမနီအစိုးရလက်သို့ ပြန်လည် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်ကထိုကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သူ ဦးရေမှာ ၂၅၈၈ ယောက်ဖြစ်သည်။
စွတ်နာရီ ရာခြစီမာ
စွတ်နာရီ ရာခြစီမာ (สุนารี ราชสีมา, Sunaree Rachasima) ဟာ ၁၉၆၈ မတ်လ ၆ ရက်ဖွား ထိုင်းလူမျိုး အမျိုးသမီးအဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကဲ့သို့သောဂီတနှင့်အတူ။ Yamo ခြေလျင်ကိုးကှယျခွငျး (กราบเท้าย่าโม)
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ အင်ပင်
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ အင်ပင်
အစုကြီးအထက်စု (အစုကြီး)ရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
အစုကြီးအထက်စု (အစုကြီး)ရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
ဇုံးကားယားရွာ၊ သပြေတော
ဇုံးကားယားရွာ၊ သပြေတော
ဂမုန်းကြက်မြီး
အရိုးမှာကြက်မြီးသဏ္ဌာန်သွယ်သည်။ အရွက်မရှိ။ သစ်ပင်ထက်၌၎င်း၊ ကျောက်မြေပေါ်၌၎င်း ပေါက်လေ့ရှိသည်။
ကရှစ်
ကရှစ် (ခ) သစ်ခါး(Kashit၊Thitka) ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ Pentace burmanica ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
ဂဠုန်ကန်ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ဂဠုန်ကန်ရွာ (Galonkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကံဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၂၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၄၇ ဦး၊ မ ၂၉၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂမုန်းသင်္ဘောကာလကဏ္ဍီ
အပင်မှာ ဆေးတလုံးပင်နှင့်တူသည်။ အဖြူအနီ ၂မျိုးရှိ သည်။ အရိုးကို ဆိတ်သော် နို့စေးယိုထွက်သည်။
ကြုံပတောရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
ကြုံပတောရွာ၊ ကျုံတိုင်းကလေး
ရွာမရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ရွာမရွာ (Ywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကောင်းဘို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းဘို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၁၇ ဦး၊ မ ၄၂၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မီးခိုး
မီးခိုးသည် ကျောက်မီးသွေး၊ ထင်း၊ ရေနံဆီ စသော လောင်စာများကို မီးရှို့ရာမှ ထွက်ပေါ်လာသော အခိုးအငွေ့ဖြစ် သည်။ စက်ရုံကြီးများတွင် ရေနွးငွေ့အားကို ယူရာ၌ ဘွိုင်လာအိုး မီးဖိုများတွင် ကျောက်မီးသွေးကိုထည့်၍ မီးရှို့ကြသည်။ ကျောက် မီးသွေး မီးစွဲလောင်ရာ၌ လေကောင်းကောင်းရ၍ မီးအရှိန်ပြင်းပြင်း ဖြင့် ကောင်းကောင်းလောင်နေသည့်အခါ မီးခိုး အနည်းငယ်သာ ထွက်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ မီးခိုးထွက်မှန်းကို မသိရချေ။ သို့သော် လည်း ကျောက်မီးသွေး အထည့်များပြီးလျှင် လေကောင်းကောင်း မရသည့်အခါ ထည့်လိုက်သော လောင်စာအားလုံးကို မီးအရှိန် ကောင်းကောင်းဖြင့် မလောင်နိုင်သဖြင့် ခေါင်းတိုင်မှ မဲမှောင်သော မီးခိုးလုံးကြီးများ ထိုးထွက်လာလေသည်။
ကျောက်မီးသွေးမှ ထွက်သော မီးခိုးတွင် အလွန်သေး ငယ်သော ကာဗွန်မှုန့်များပါရှိ၍ ထိုကာဗွန်မှုန့်များသည် ကျပ်ခိုး အဖြစ်စုပေါင်းသွားကြသည်။ ရာသီဥတုခြောက်သွေ့၍ သာယာသော နေ့များတွင် ခေါင်းတိုင်မှ ထွက်သော မီးခိုးသည် အပြာရောင်ရှိ၏။
သို့သော် စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းသော နေ့များတွင်မူကား မှိုင်းမှုန်ကလေး များသည် ရေခိုးရေငွေ့ကြောင့် ရေနှင့်လုံးမိသွားကာ အရွယ် ကြီးလာသဖြင့် ညိုမဲသောအရောင်သို့ ပြောင်းသွားကြသည်။ စက်မှုလုပ်ငန်း များ တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ထားသော မြို့ကြီး ပြကြီးများတွင် ကျောက်မီးသွေးမီးဖြင့် ရေနွေးငွေ့အားကို ယူကြသည့်အတွက် မီးခိုးခေါင်း တိုင်များမှ စူးရှသောအနံ့ရှိသည့် မီးခိုးလုံးများသည် တစ်ရှိန်ထိုး ထွက်လာကြသည်။
စိုစွတ်သောနေ့များတွင် ထိုမီးခိုးလုံးများသည် ရေခိုးရေငွေ့များဖြင့် လုံးပြီးလျှင် ညစ်ညမ်းပေကျံ၍ မနှစ်မြို့ဖွယ် ကောင်းသော မီခိုးလုံးကြီးများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးမှ ထွက်သော မီးခိုးလုံးတွင် ဓာတ်သဘော အရ ရေခိုးရေငွေ့၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်နှင့် ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်တို့သည် ရေတွင် ပျော်ဝင်လွယ်၍ ကာဗွန်နစ်အက်ဆစ် နှင့် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ထို ကြောင့် မြို့ကြီးပြကြီးများတွင်ရှိသည့် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်နိုင်သည့်ပြင် အဆောက်အအုံ ကြီးများလည်း ပျက်စီးစေနိုင်သည်။
သစ်လိန်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
သစ်လိန်ရွာ (Thitlein)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ တောချောင်းဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၀၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မီးခိုး
ယခုခေတ်တွင် ရေနွးငွေ့အားကို ကျောက်မီးသွေးမီးဖြင့် မယူတော့ဘဲ ဓာတ်ငွေ့မှရသော မီးဖြင့်လည်းကောင်း၊ မီးခိုးမှိုင်း မတက်နိုင်သော လောင်စာများဖြင့်လည်းကောင်း ရယူ ကြလေသည်။ ရာသီဥတုအလွန်အေးသော တိုင်းပြည်များရှိ အိမ်တိုင်းလိုမှာပင် မီး လှုံရန် မီးလင်းဖိုများရှိကြရာ ဆောင်းရာသီရောက်ချိန်တွင် ထိုမီးလင်းဖိုများကို နေ့ရောညဉ့်ပါ အစဉ်မပြတ် ထင်းများ၊ ကျောက်မီး သွေးများဖြင့် မီးဖိုထား ကြရသည်။ ရာသီဥတု၏ အအေးဒဏ်ကို မခံနိုင်ရကား အိမ်တံခါးများကို လုံအောင်ပိတ်၍ အိမ်ထဲရှိ မီးလင်းဖိုတစ်ဝိုက်တွင် နေ့ရောညဉ့်ပါ မီးလှုံကာ အချိန်ကုန်ကြရ လေသည်။ ထိုမီးလင်းဖိုများမှ ထွက်သော မီးခိုးများသည် အထက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့်ပြင် အိမ်အဆောက်အအုံကိုလည်း ညစ်ညမ်းစေ၍ မကြာမီအတွင်း ပျက်စီးစေနိုင်သည်။
ထိုအန္တရာယ်မျိုးမှ ကာကွယ်ရန် ယခုအခါ အိမ်တွင်း ထင်း၊ ကျောက်မီးသွေးစသည်တို့နှင့် မီးမဖိုတော့ဘဲ အခန်းများကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် နွေးအောင်ပြုလုပ်ထားခြင်း၊ လေ ကောင်းလေသန့် ရနိုင်ရန် အတွင်းမှ လေကိုအပြင်သို့၊ အပြင်မှလေ ကို အတွင်းသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ထုတ်သွင်းခြင်းစသည်တို့ကို စီမံပြုလုပ်ကြလေသည်။ ထိုပြင် စက်မှုလုပ်ငန်း အလုပ်ရုံကြီးများနှင့် မီးရထားများတွင် ယခုအခါ ကျောက်မီးသွေးထင်းများဖြင့် ရေနွေးငွေ့အားကိုမယူဘဲ လျှပ်စစ်အားကိုယူပြီး ခုတ်မောင်းသွားလာနိုင် သောကြောင့် အန္တရာယ်အမျိုးမျိုးမှ ကင်းလွတ်အောင် စီမံထားနိုင် ကြပေပြီ။
ကျောက်မီးသွေးမှ ထွက်သော မီးခိုးသည် ဘေးအန္တရာယ် များသည့်ပြင် အဖိုးတန်ပစ္စည်းများဖြစ်သော ကတ္တရာစေးများလည်း အလဟဿ မီးထဲတွင် လောင်သွားရလေသည်။ ကျောက်မီးသွေးထဲ တွင်ပါရှိသော ကတ္တရာများစွဲလောင်မှုကြောင့် အဆိပ်ဖြစ်စေတတ် သော မီးခိုးများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သို့ရာတွင် ယခုအခါ ထို အန္တရာယ်များလှသော မီးခိုးများ ရပ်စဲယုတ်လျော့သွားစေရန် သိပ္ပံ နည်းများဖြင့် တိုးတက်ကြံစည်လာသောကြောင့် လည်းကောင်း၊ တရားဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်း၍ တားမြစ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြို့ ကြီး ပြကြီးမှစ၍ မြို့ရွာ နေအိမ်တို့မှာ သန့်ရှင်း၍ လေကောင်း လေသန့်များ ကောင်းစွာ ရလာနိုင်ကြပေပြီ။
လှေ့ချမ်းရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
လှေ့ချမ်းရွာ(Hleicham)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ လှေ့ချမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှေ့ချမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၃ ဦး၊ မ ၃၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒုမ္မေဓဇာတ်
(၂) ဇာတ်ရှိပါသည်။
ဆရာ့အမျက် မင်္ဂလာပျက်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့သည်တရားသဘင်ဝယ် မြတ်စွာဘုရားသည် သတ္တလောက၏ အကျိုးစီးပွားကို ကျင့်တော်မူကြောင်းစကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူကာ“ရဟန်းတို့ ... ယခုအခါငါဘုရားသည် သတ္တလောက၏ အကျိုးစီးပွားကို ကျင့်သည်မှာ အံဖွယ်မရှိသေး၊ရှေးနုစဉ်အခါကလည်း ကျင့်တော်မူဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကိုဆောင်တော်မူသတည်း။
[ဒွါဒသနိပါတ် မဟာကဏှဇာတ်၌ အကျယ်လာသည်။]
နတ်ပူဇော်လတ်သူ့သက်သတ်
လွန်လေပြီးသောအခါဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ထိုမင်း၏ မိဖုရားကြီး၌ဗြဟ္မဒတ်မည်သော သားတော်တစ်ယောက် ရှိလေ၏။ ထိုသားတော်ကို အသက်ဆယ့်ခြောက်နှစ်ရှိသောအခါ တက္ကသိုလ်ပြည်သို့ စေလွှတ်၍ ပညာသင်ကြားစေရာ တစ်ဆယ့်ရှစ်ရပ်သော အတတ်တို့၌တစ်ဖက်ကမ်းရောက် တတ်မြောက်ပြီးလျှင် မယ်တော်၊ ခမည်းတော်တို့ထံ ပြန်ခဲ့လေ၏။ အဖမင်းကြီးလည်း သားတော်အး အိမ်ရှေ့မင်းရာထူးကိုပေး၍ မြှောက်စားတော်မူ၏။
ထိုစဉ်အခါဗာရာဏသီပြည်ရှိ လူအပေါင်းတို့သည် နတ်ကို ကိုးကွယ်ကြကုန်၏။ ရှိခိုး ပူဇော်ကြကုန်၏။ပန်းနံ့သာတို့ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဆိတ်, ဝက်, ကြက်, ငှက် စသည်တို့ကို သတ်ဖြတ်ကာ အသားအသွေးတို့ဖြင့် လည်းကောင်း ပူဇော်လေ့ ရှိကြကုန်၏။
ဥပါယ်ဉာဏ်သွင်းအိမ်ရှေ့မင်း
အိမ်ရှေ့မင်းသည် “ယခုအခါလူတို့သည် နတ်ကို ကိုးကွယ်ကြကုန်၏။ သတ္တဝါတို့ အသက်ကို သတ်ဖြတ်ကာ မတရားမှုကိုပြုကြကုန်၏။ ငါသည် အဖမင်းကြီး နတ်ရွာစံသောအခါ မင်းဖြစ်မူကား တစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုမျှမညှဉ်းဆဲဘဲ သတ္တဝါတို့ကို မသတ်ရအောင် တားဖြစ်မည်” ဟု ကြံစည်ကာ အကြောင်းဥပါယ်ကိုရှာလျက်နေ၏။