cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရဝေနွယ်(အင်းမ)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
သစ်ဆိမ့်ကုန်းရွာ၊ သစ်ဆိမ့်ကုန်း
သစ်ဆိမ့်ကုန်းရွာ၊ သစ်ဆိမ့်ကုန်း
မွေတော်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ရေကျော်ရွာ၊ တကုန်းကြီး
ရေကျော်ရွာ၊ တကုန်းကြီး
မြောင်းဘွေချေရွာ
မြောင်းဘွေချေရွာ
အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ မဟာမိတ်တပ်မတော် ခေါ် ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့
၂၀ဝ၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၂) ရက်တွင် ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့မှ အရာရှိ (၁၅) ဦး၊ အရာခံဗိုလ်၊ ဒု-အရာခံဗိုလ်၊ တပ်ကြပ်ကြီး၊ တပ်ကြပ်၊ ဒုတပ်ကြပ် (၈ဝ) ခန့်နှင့် တပ်သား (၂ဝဝ) ခန့်ပါဝင်ပြီး နအဖတပ်ဘက်မှ အင်အား (၃ဝ) ခန့်ပါဝင်ကာ အမှတ် (၁ဝဝ၆) နယ်ခြားစောင့်တပ်ရင်းကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကိုးကန့်ငြိမ်းချမ်းရေး တပ်ဖွဲ့ဝင် အင်အား ၃၀ဝ ကျော် ပါဝင်သော နယ်ခြားစောင့်တပ် အမှတ် ၁၀ဝ၆ တပ်ရင်းကို ၎င်းအဖွဲ့ အခြေပြုရာ တရုတ်နယ်စပ်ရှိ ကိုးကန့်အထူးဒေသ ၁ လောက်ကိုင်မြို့၌ နိုဝင်ဘာလဆန်းပိုင်းက ဖွဲ့စည်း လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
နယ်ခြားစောင့်တပ်တပ်ရင်းတစ်ရင်းလျှင် နအဖစစ်တပ်မှ အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိ ၃ဝ ယောက် အပါအဝင် အင်အား ၃၂၆ ယောက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း စောစောပိုင်းထွက်ပေါ်လာသည့် သတင်းများအရ သိရသည်။
ယခုဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် နယ်ခြားစောင့်တပ်ရင်းတွင် တပ်ရင်းမှူးမှာ ကိုးကန့်ဗိုလ်မှူးရန်ရှောက်ချင် ဖြစ်ပြီး စစ်သည် ၂၀ဝ ဦးခန့် အခြားအဆင့် ၈၀ ဦးခန့်နှင့် အရာရှိ ၁၅ ဦးခန့်ဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
နမ့်ပွန်းရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နမ့်ပွန်းရွာ (Nampun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ လွိုင်နိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်နိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၈ ဦး၊ မ ၉၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနသုတ်
ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံ၍ မကြာမီ မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော် ဝေဠုဝန် ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေသော အရှင်အာနန္ဒာသည် ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာန ပုဏ္ဏား လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်နေသောအရပ်သို့ ကြွရောက်တော်မူသည့်အခါ ဂေါပကမောဂ္ဂလ္လာနပုဏ္ဏားက အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်အား “အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဂုဏ်ရှင် ဘုရားဖြစ်နိုင်သောတရားအားလုံးကို အကုန်အစင်အခါခပ်သိမ်းသိနိုင်သော ရဟန်း တစ်ပါးမျှရှိပါသလော”ဟု မေးလျှောက်သဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်က ထိုရဟန်းမျိုး မရှိပုံ၊ ဘုရားရှင်သည် မဖြစ်သေးသောအရိယာမဂ်ကို ဖြစ်စေပုံ၊ အရိယာမဂ်ကို ဟောတော်မူပုံ၊ ဘုရားရှင်သည်သာ မဂ္ဂညူ, မဂ္ဂဝိဒူ, မဂ္ဂကောဝိဒဖြစ်တော်မူပုံ၊ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသောအရိယာမဂ်သို့ အတုလိုက်၍ ရဟန်းတော်များ ကျင့်သုံးကြပုံတို့ကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။
ဝေဿကာရပုဏ္ဏားက “ဝေသာလီမြို့ ကူဋာဂါရသာလာကျောင်းတော်၌ နေတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်သည် ဈာန်တရားကို ချီးမွမ်းတော်မူပုံ”ကို လျှောက်ထားပါသည်။ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်က “ဘုရားရှင်သည် နီဝရဏမကင်းသည့် ဈာန်ကို မချီးမွမ်းပုံ၊ နီဝရဏကင်းသည့် ရူပဈာန်လေးပါးနှင့်ပြည့်စုံသူကိုသာ ချီးမွမ်းတော်မူပုံ”ကို မိန့်ကြားတော်မူရာ ဝဿကာရပုဏ္ဏားက ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်ကို ချီးမွမ်းပြီး ပြန်လည် ထွက်သွားပုံ၊ ဂေါပကမောဂ္ဂလာနပုဏ္ဏား၏မေးခွန်း ဖြေဆိုပြီးပုံကို မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ-၌ အဇာတသတ်မင်း၏ စဏ္ဍပဇ္ဇောတမင်း၏အန္တရာယ်ကို သံသယရှိပုံ၊ ဤသုတ်ဖြစ်ပေါ်လာသည့်အချိန်၊ အရှင်အာနန္ဒာ၏ ဂေါပကမောဂ္ဂလာန ပုဏ္ဏားထံသို့ ကြွသွားတော်မူခြင်းအကြောင်း၊ ဝဿကာရပုဏ္ဏားက ရဟန်းတော်များသည် ရှေ့ကထက်ပို၍ ညီညီညွတ်ညွတ်ရှိကြခြင်း အကြောင်းကို မေးမြန်းပုံ၊ တိတ္ထိယတို့၏ သာဝကများဖြစ်သလို ဘုရားရှင်၏သာဝကများလည်း ဖြစ်နိုင်ပုံအကြောင်း၊ ဇမ္ဗူဒိပ်၌ သတင်းပျံ့နှံ့နေပုံ၊ ဝဿကာရပုဏ္ဏား၏ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်ကို စောင့်ရှောက်ခြင်း အကြောင်းတို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
သက္ကယ်မြောင်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Guiyuan Temple
ကွေ့ယွမ် (simplified  Chinese:  归 元 寺 ;  traditional  Chinese:  歸 元 寺 ;pinyin:  Guīyuán  Sì) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟူပေစီရင်စု၊ ဟန်ယန်း ဒေသ (ယခင်က Hanyang မြို့)၊ ဝူဟန့် မြို့၊ ချွေ့ဝေလမ်းမတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို ချင် မင်းဆက်လက်ထက်တွင် တည်ဆောက်ခဲသည်။ ကျောင်းမြေအကျယ်အဝန်းသည် ၄.၆၇ ဧက  (၁.၈၉ ဟက်တာ) ရှိသည်။
ကာပို့တီ ထရူးမင်း
ထရူးမင်း ကာပို့တီ (Truman Capote) သည် အမေရိကန် စာရေးဆရာနှင့် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ထရူးမင်း ကာပို့တီကို ၁၉၂၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နယူးအော်လင်းမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ အရွယ် မရောက်မီကပင် မိဘနှစ်ပါး ကွာရှင်းခဲ့ကြ၍ လူဝီဇီယန္နားနှင့် အယ်လဗားမားပြည်နယ်များရှိ ဆွေမျိုးများထံတွင် မှီခို ကြီးပြင်းလာရသည်။ ခရစ်စမတ် အမှတ်တရ (၁၉၆၅)၊ ကျေးဇူးရှိသော ဧည်သည့် (၁၉၆၈) တို့သည် ကာပို့တီ ငယ်စဉ်က တစ်ကောင်ကြွက်ဘဝ ကျင်လည်ကြီးပြင်းလာရပုံကို ရေးထားသည့် ကိုယ်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိ လက်ရာများ ဖြစ်သည်။ စိန့်ဂျွန်းအကယ်ဒမီနှင့် ဂရင်းနစ် အထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။
ကာပို့တီသည် အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် နယူးယော့ ကားဂျာနယ်တိုက်တွင် ကာတွန်းစာမူများ အမျိုးအစားရွေးချယ် ခွဲဝေပေးသူအဖြစ် ခန့်ထားခံရသည်။ ကာပို့တီ၏ အားသား ဗွိုက်ဆက်စ် အားသား ရွမ်းစ်(၁၉၄၈) ဝတ္ထုသည် အလား အလာကောင်းသော လူငယ်စာရေးဆရာတစ်ယောက်၏ လက်ရာအဖြစ် ထောပနာပြု ခံရသည်။ ယင်းဝတ္ထုတွင် ဖခင် ပျောက်ရှာပုံတော်ဖွင့်သည့် ၁၃ နှစ်သားတကောင်ကြွက် လုလင်ငယ်တယောက်၏ ဘဝကို သရုပ်ဖော်ရေးဖွဲ့ထားသည်။ ထရီးအော့ဖ်နိုက် (၁၉၄၉) သည် မေတ္တာဖွဲ့ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် ဖြစ်သည်။ ဒေသခံအရောင် (၁၉၅ဝ) သည် ခရီးသွား ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်သည် ဖြစ်သည်။ သဂရတ်စ်ဟပ် (၁၉၅၁) ဝšုတွင် ကာပို့တီသည် အင်္ဂလန်ရေဖျန်းခရစ်ယာန်အသင်း ဥပဒေကို မလိုက်နာမိသော လူရိုး လူဖြောင့်တစ်စု၏ အဖြစ်ကို ရေးဖွဲ့ထားသည်။ ယင်းဝတ္ထုကို ပြဇာတ်အဖြစ်လည်း ရေးသား၍ စင်တင်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ကာပို့တီသည် တေးစာဆို ဟဲရိုးအာလန်နှင့်တွဲ၍ ပန်းဂေဟာဝတ္ထုကို ရေးသား သည်။ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတွင် ကျင်လည်သော ဂီတအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့အကြောင်းကို ခြယ်မှုန်းထားသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် မိစ္ဆာဆိုးကို ရိုက်ထိုးလေ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းကို ရေးသည်။ နယူးယော့ ကားမဂ္ဂဇင်း၏ တာဝန်ပေးချက်အရ ကာပို့တီသည် နီဂရိုးဇာတ်အဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ကို ဦးဆောင်၍ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကို သွားခဲ့ပြီးနောက် ထိုခရီး အကြောင်းကို သမျူးဇက်စ်အာဟက်(၁၉၅၅)တွင် ထည့်ရေး သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ရေး၍ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင် အဖြစ် တင်ဆက်ခဲ့သော တစ်ဖနီတို့ဆီမှာ နံနက်စာ ဝတ္ထုသည် ထင်ရှားသည်။
ကာပို့တီသည် စာနယ်ဇင်း အတွေ့အကြုံကို အခြေခံ၍ ပြုစုသော မှတ်သားမိသမျှ (၁၉၅၉)စာအုပ်တွင် ရုပ်ရှင်မင်းသား မာလွန်ဘရန်ဒိုအပါအဝင် ကျော်စောထင်ရှားသူတို့၏ အကြောင်းကို တစေ့တစောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သော သွေးအေးအေးနှင့် ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းမှာမူ စာနယ်ဇင်းသမား ရေးဟန်မဟုတ်ဟု ကာပို့တီက ငြင်းဆိုသည်။ အခြေအနေမဲ့ လေလွင့်လူငယ်နှစ်ဦးက မိသားစုတစ်စုလုံးကို သတ်ဖြတ်ပုံ တကယ့်ဖြစ်ရပ်ကို တင်ပြထားသည့် ယင်းစာအုပ်သည် အရောင်းရတွင်ကျယ်ဆုံး စာရင်းဝင် စာအုပ်ဖြစ်သည်။ စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်း မဟုတ်သော ဝတ္ထု (ဖြစ်ရပ်မှန် ဝတ္ထု)ဟူသော စာပေရေးဟန် အသစ်ကို ဖန်တီးခဲ့သည်ဟု ကာပို့တီဂုဏ်ယူသော စာအုပ် ဖြစ်သည်။ ပြဇာတ်၊ ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်း၊ ဝတ္ထုတိုနှင့် ဆောင်းပါးအများအပြားကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
ကာပို့တီသည် အထက်တန်းလွှာနှင့် အခွင့်ထူးခံ လူတန်းစားကို ထိုးနှက်သော အန်ဆာ့ထ်ပရေယားစ် ဝတ္ထုကို မဂ္ဂဇင်းအခန်းဆက်ဝတ္ထုအဖြစ် ရေးသားနေဆဲ ကွယ်လွန်သွားရာ ယနေ့ထိ ပေါ်ထွန်းသမျှ တစ်ပိုင်းတစ်စဝတ္ထုရှည်များအနက် အထူးခြားဆုံး လက်ရာအဖြစ် စာပေဝေဖန်ရေးသမားများက အကဲဖြတ်သည်။ ကာပို့တီသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ကယ်လီ ဖိုးနီးယားပြည်နယ် ဘဲအဲယားမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ဘင်ဂျမင် ဟယ်ရီဆန်
အဘိုးဖြစ်သူ ဝီလီယံ ဟင်နရီ ဟယ်ရီဆန် သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ နဝမမြောက် သမ္မတဖြစ်ပြီး၊ ဖခင် ဂျွန် စကော့ ဟယ်ရီဆန်မှာ အိုဟိုးယိုးပြည်နယ်ကိုယ်စားပြု လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်သဖြင့် နိုင်ငံရေးအရ မျိုးရိုးရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သော ဘင်ဂျမင် ဟယ်ရီဆန်သည် နိုင်ငံရေးတွင် စိတ်အားထက်သန်ခြင်းမရှိပေ။ ဖခင်ဖြစ်သူကလည်း သားအား နိုင်ငံရေးနှင့် ဝေးဝေးနေပြီး ပညာတတ်တစ်ဦးအဖြစ် အသက်မွေးရန် သွန်သင်ခဲ့သည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ဘင်ဂျမင်သည် အောင်မြင်သော ရှေ့နေတစ်ဦးအဖြစ် အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်မှ တဆင့် အင်ဒီယားနားပြည်နယ်၊ အင်ဒီယားနားပိုးလစ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။
သို့သော် မျိုးရိုးအမွေနှင့် အောင်မြင်ခြင်းတို့ကြောင့် နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းကို ရှောင်မရသဖြင့် မြို့တော်ရှေ့နေချုပ်အဖြစ် နှစ်ကြိမ်အရွေးချယ်ခံရဖူးသည်။ ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်သောအခါ အမှတ်(၇၀) အင်ဒီယားနားတပ်ရင်းကို ကြီးမှူးကာ တိုက်ပွဲဝင်ရာမှ စစ်သူရဲကောင်းလည်း ဖြစ်လာသည်။ ရာထူးအားဖြင့်လည်း ဗိုလ်မှူးချုပ် အဆင့်အထိတိုးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ ရှေ့နေဘဝက ဥပဒေကို ထဲထဲဝင်ဝင် လေ့လာလိုက်စားသကဲ့သို့ စစ်တပ်အတွင်းတွင်လည်း စစ်ဗျူဟာများ၊ နည်းပရိယာယ်များကို ကြိုးစားအားထုတ် လေ့လာလိုက်စားသည်။ သို့သော် တပ်အတွင်းတွင် ရေရှည်အမှုထမ်းရန် စိတ်ကူးမရှိသဖြင့် ရှေ့နေလောကသို့ ပြန်ဝင်သည်။ နိုင်ငံရေးအကဲစမ်းသည့် အနေဖြင့် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရာထူးအတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံရာ ရှုံးသည်။ သို့သော် အမေရိကန်လွှတ်တော် အတွက် အထက်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ်အရွေးခံရာ အနိုင်ရသဖြင့် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်လာသည်။ စစ်မြေပြင်အတွေ့အကြုံများအရ လူမည်းများ၏ အခွင့်အရေးကာကွယ်မှုနှင့် ပက်သက်လျှင် တက်တက်ကြွကြွ လှုပ်ရှားသူ ဖြစ်လာသည်။ စစ်ပြန်ရဲဘော်များ၏ အခွင့်အရေး၊ ခံစားခွင့်တို့ကိုလည်း ထောက်ခံသည်။
နောက်တစ်ကြိမ် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ရွေးကောက်ပွဲယှဉ်ပြိုင်ရာ ရှုံးနှိမ့်ပြန်သည်။ သို့သော် လူကြိုက်များသည့် သူ့အရည်အချင်းတို့ကို သူ၏ရီပါပလီကန်ပါတီက သဘောကျသဖြင့် ၁၈၈၈ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် သမ္မတလောင်း အဖြစ်ပွဲထုတ်သည်။ အဟောအပြောကောင်းသည့် ဘင်ဂျမင်၏ မဲဆွယ်မှုများကြောင့် ပြည်သူ့ဆန္ဒမဲတွင် ရှုံးသော်လည်း ကိုယ်စားလှယ်မဲအရေအတွက်တွင် ထောက်ခံသူများကာ သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။
သမ္မတသက်တမ်း
ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒကို ရှေ့တန်းတင်လာသည့် ဘင်ဂျမင်အနေဖြင့် လက်တွေ့တွင်လည်း ပါတီဝင်မဟုတ်သူ ရှစ်ဦးတိတိကို အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပါဝင်စေသည်။ သူ့ရာထူးသက်တမ်းအတွင်း ပြည်နယ်သစ် ခြောက်ခုက ပြည်ထောင်စုအတွင်း ဝင်ရောက်လာသည်။ နိုင်ငံ့ဩဇာကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်တည်ဆောက်လာနိုင်သဖြင့် ဗြိတိန်၊ အီတလီ၊ ဂျာမနီ၊ ချီလီနိုင်ငံများနှင့် ညှိနှိုင်းရေးစာချုပ်များ ချုပ်ဆိုနိုင်သဖြင့် ပထမအကြိမ် ပန်-အမေရိက ကွန်ဖရန့်ကို ကျင်းပနိုင်သည်။ ထူးခြားသောအဖြစ်တစ်ခုမှ နောင်တွင် သမ္မတဖြစ်လာမည့် ဝီလျံ ဟောင်းဝဒ် တာ့ဖ် တစ်ယောက် တရားရုံးချုပ် တရားသူကြီးအဖြစ် ရာထူးတာဝန်ထမ်းဆောင်လိုကြောင်း စာနှင့်တကွလျှောက်ထားသော်လည်း ပယ်ချခံရသည်မှ သမ္မတဖြစ်ပြီး အသက် ၆၃နှစ်အရွယ် အသက်ကြီးမှ ထိုရာထူးတွင် တာဝန်တစ်ကြော့ ထမ်းရခြင်းဖြစ်သည်။
ဘင်ဂျမင်လက်ထက်တွင် အိမ်ဖြူတော် လျှပ်စစ်မီးစတင်ရရှိသည်။ သို့သော် သမ္မတကတော်က လျှပ်စစ်ကို ကြောက်လွန်းသဖြင့် မီးခလုတ်များကို မည်သည့်အခါမျှ ကိုယ်တိုင်မဖွင့်ဟု ဆိုသည်။ လွှတ်တော်နှင့် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှုအနေဖြင့် ရေတပ်နှင့် ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် ခေတ်မီသင်္ဘောများတည်ဆောက်ရန် ငွေကြေးသုံးစွဲခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးကာလတစ်ခုအတွက် ဒေါ်လာသန်းတစ်ထောင်တန် စီမံကိန်းဖြစ်သဖြင့် ကြီးကျယ်သည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်က သူ့ကိုကျော်၍ ငွေကြေးကဏ္ဍများတွင် ဥပဒေအတော်များများပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော်လည်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
စီးပွားပျက်ကပ်
၁၈၉၂တွင် သမ္မတဘင်ဂျမင် ဟယ်ရီဆန်က လွှတ်တော်တွင်း မိန့်ခွန်းပြောကြားရာတွင် အမေရိကန်သမိုင်း တစ်လျှောက် ယခုလောက် အလုပ်အကိုင်ပေါများကာ လူတို့ ဖောဖောသီသီသုံးစွဲနိုင်ခဲ့ဖူးသည့် အချိန် မရှိခဲ့ ဟုကြွေးကြော်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုမှတစ်နှစ်မပြည့်သေးမီအချိန်တွင် အမေရိကန်သမိုင်းတွင် ဒုတိယမြောက် အဆိုးဆုံးစီးပွားပျက်ကပ်ကြီးပေါ်ပေါက်လာ သသည်။ လွှတ်တော်က သမ္မတကို ကျော်လွန်၍ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် ငွေကြေးနှင့် အခွန်ဥပဒေများကလည်း ထိုစီးပွားပျက်ကပ်ကြီးကို ဝင်ရောက်ကာ အားပေးအားမြောက် ပြုသကဲ့ပင်ရှိနေသည်။ ထိုဥပဒေများအား ဥပဒေကြမ်းအဖြစ် ရှိစဉ်တည်းက သမ္မတအနေဖြင့် ဗီတိုအာဏာသုံးကာ ပယ်ချလိုက်လျှင်ရသော်လည်း ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မပြုခဲ့သဖြင့် ဤသို့အခြေအနေဆိုးရသည် ဟုဆိုသည်။ စီးပွားပျက်ကပ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားရသည့် ဆူပူဆန္ဒပြမှုများကိုလည်း အင်အားသုံးကာ ဖြေရှင်းသဖြင့် ဝေဖန်ခံရပြန်သည်။ သို့ဖြင့် နာမည်ကောင်း မရသည့်ကြားမှ သမ္မတကတော် ဆုံးပြန်သဖြင့် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းနေသော ဟယ်ရီဆန်သည် နောက်တစ်ကြိမ် သမ္မတအဖြစ်ရွေးကောက်ခံရန်အတွက် ပါတီက အခွင့်အရေးပေးသည့်တိုင် ကိုယ်တိုင်က ကြိုးပမ်းအားစိုက်ခြင်း မရှိတော့ပေ။
နိုင်တစ်လှည့်၊၊ရှုံးတစ်လှည့်
ဟယ်ရီဆန်၏ နိုင်ငံရေးသမားဘဝတစ်လျှောက်တွင် နိုင်လိုက်ရှုံးလိုက်ဖြင့် ကုန်လွန်ခဲ့ရသည်ကို တွေ့ကြရမည်ဖြစ်သည်။ ၁၈၉၂ ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း ထိုနည်းလည်းကောင်းပင်ဖြစ်သည်။ ပို၍ထူးခြားသည်မှာ အနိုင်ရဖူးသည့် ကလိဗ်လန်း ကိုတစ်ဖန်ပြန်လည် ရှုံးနှိမ့်ရခြင်းဖြစ်သည်။ သမ္မတရာထူးမှ အနားယူသောနောက် အင်ဒီယားနားပိုးလစ်သို့ ပြန်ကာ ရှေ့နေလိုက်ရာ ယခင်ကထက် အောင်မြင်သည်။ တရားရုံးချုပ်အထိပင် ရှေ့နေလိုက်ခဲ့သဖြင့် ထိုအဆင့်အထိ ရှေ့နေလိုက်ဖူးသည့် အမေရိကန်သမ္မဖြစ်ဖူးသူ၊ ဖြစ်မည့်သူ သုံးဦးအနက် တစ်ဦးအပါဖြစ်သည်။ ရာစုသစ်အဝင် ၁၉၀၁တွင် အင်ဒီယားနားပိုးလစ်မြို့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ကိုးကား
အိမ်ဖြူတော်ကို တန်းစီခြင်း- ကြည်မင်း
ဟိုလပ် (၃)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဟိုလပ် (၃)ရွာ (Holat (3))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမြောက်ထောင်ရွာ
အမြောက်ထောင်ရွာ
ကိုးသောင်းရွာ၊ တကုန်းကြီး
ကိုးသောင်းရွာ၊ တကုန်းကြီး
ပျဉ်းပင်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ပျဉ်းပင်ရွာ (Pyinpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ တံတားကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၇၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြားရွာ၊ ချောင်းဖျား (ညီနောင်)
ကြားရွာ၊ ချောင်းဖျား (ညီနောင်)
သင်္ဂဇာရွာ၊ လက်မဲပြင်
သင်္ဂဇာရွာ၊ လက်မဲပြင်
အုံးပင်စုလေးရွာ၊ မွေတော်ရှမ်းစု
အုံးပင်စုလေးရွာ၊ မွေတော်ရှမ်းစု
ဂျစ်ဂျောရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ဂျစ်ဂျောရွာ(Jitgyaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ နုဇုန်ဘောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နုဇုန်ဘောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၄ ဦး၊ မ ၁၂၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန့်ကန်ရှောရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
မန့်ကန်ရှောရွာ (Mantkanshaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန့်ကန် (မုံးကိုး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန့်ကန် (မုံးကိုး)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄ ဦး၊ မ ၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒုံဘွေရွာ
ဒုံဘွေရွာ
ထိန်ပင်စုရွာ၊ ကျုံသွတ်
ထိန်ပင်စုရွာ၊ ကျုံသွတ်
ဒဂုံကွင်းရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မွေတော်ရွာ၊ ဝိန်းကောင်
မွေတော်ရွာ (Mwaytaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဝိန်းကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၂၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝိန်းကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၅ ဦး၊ မ ၆၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်ချောင်းရွာ၊ သစ်ဆိမ့်ကုန်း
နတ်ချောင်းရွာ၊ သစ်ဆိမ့်ကုန်း
အင်ဒရူး ကာနက်ဂျီ
လူမှုရေးရာ ကောင်းစားရေးကို မြင်သိသော အမေရိကန်သူဌေးကြီး အင်ဒရူး ကာနက်ဂီသည် ဇာတိအားဖြင့် စကော့လူမျိုးဖြစ်၏။ စကော့ လူမျိုးများသည် ပင်ကိုဉာဏ် ထက်သန်ကြသည့်ပြင် ညီညွတ် မျှတသော စိတ်သဘောလည်း ရှိကြ၏။ သူတို့၏ အတွေး အခေါ် အယူအဆ များမှာ ယထာဘူတကျ၏။ မာနကြီးရာ ခေါင်းမာရာတွင်လည်း ကမ္ဘာ့စံချိန်ပြုသူများ ဖြစ်ကြသည်။ တစ်စုံတစ်ခုကို ပြုလုပ်မည်ဟု စိတ်ပိုင်းဖြတ်ပြီးက နောက်ဆုတ် လေ့မရှိကြချေ။ ထိုလူမျိုးသည် ငွေကိုခင်၏။ သို့ရာတွင် ပညာ ကို သာ၍ပင် ခင်မင်ကြလေသည်။ ထိုအချက်များကို အထောက်အထားပြုလျှင် အင်ဒရူးကာနက်ဂီသည် ကမ္ဘာကျော် သူဌေးကြီးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်မှာ အံ့ဩဖွယ်ရာ မရှိပေ။ ထို့ပြင် သူစုဆောင်းခဲ့သော ဒေါ်လာငွေ သန်း ၃ဝဝကျော် စည်းစိမ်ဥစ္စာများကို နောက်ဆုံးတွင် လူထုကောင်းစားရေး အတွက် ရက်ရောစွာ အသုံးချခဲ့ခြင်းမှာလည်း ထူးဆန်းသည်ဟု ယူဆဖွယ်ရာ မဟုတ်တော့ပေ။
အင်ဒရူးကာနက်ဂီသည် စကော့တလန်ပြည် ဒန်ဖားမလင်း မြို့၌ ၁၈၃၅ နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်၏။ အင်ဒရူး ၁၃ နှစ်သားအရွယ်တွင် သူ၏ဖခင်သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ပင်ဆီလ ဗေးနီးယားပြည်နယ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ခဲ့၏။ ထိုအခါက အင်ဒရူး၏ဖခင်တွင် သင်္ဘောစရိတ်မှ လွဲ၍ ငွေပိုတစ်ပြား တစ်ချပ်မျှ မပါချေ။ ထိုကြောင့် အင်ဒရူး သည် ကလေးဘဝကပင် အသက်မွေးမှုအတွက် အလုပ်လုပ်ရရှာ သည်။ ရှေးဦးစွာ ဝါစက်တခုတွင် လုပ်ကိုင်လျက် နောင်တွင် ကြေးနန်းရုံတစ်ခုသို့ ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်ခဲ့၏။ ထိုနောက် ပင်ဆီ လဗေးနီးယား မီးရထားကုမ္ပဏီမှ အရာရှိကြီးတစ်ဦးသည် အင်ဒရူး၏ လူစွမ်းလူစ ရှိပုံကို သိရှိ အကဲခတ်မိသဖြင့် အင်ဒရူးအား သူ၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ခေါ်ယူ ခန့်ထားခဲ့ လေသည်။ ကြီးပွားလိုသောစိတ်ဖြင့် ကြိုးစားဆောင်ရွက်လာရာ၊ အင်ဒရူးကာနက်ဂီသည် အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ်တွင် မီးရထား ဌာနခွဲတစ်ခုကို အုပ်ချုပ်ရသော အရာရှိတစ်ယောက် ဖြစ်လာ လေသည်။
စစ်ပြီးသွားသောအခါ ရေနံလုပ်ငန်းသည် သံလုပ်ငန်း လောက် အလားအလာ မကောင်းသည်ကို တွေ့မြင် လာသဖြင့် သံနှင့် သံမဏိလုပ်ငန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်ခဲ့၏။ အင်ဒရူး ကာနက်ဂီသည် သံလုပ်ငန်းတစ်ခု တွင် အစုဝယ်ယူခဲ့၏။ ထိုနောက် များမကြာမီ မိတ်ဆွေအချို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ယူနီယန် သံစက်ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်လိုက်လေသည်။ မတည် သောငွေရင်းမှာ ဒေါ်လာ ၂၅ဝဝဝဝ မျှသာ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ထိုငွေရင်းမှာ ထိုအချိန်အခါက အင်ဒရူးအဖို့ တရင်းတနှီးပင် ဖြစ်လေသည်။
အင်ဒရူး၏ လုပ်ရည်ကိုင်ရည် ထက်မြက်မှုကြောင့် ယူနီယန် သံစက်ကုမ္ပဏီသည် တစ်ရှိန်ထိုး တိုးတက် ခဲ့၏။ အင်ဒရူး သည် စကော့သွေးပီပီ အခွင့်ကောင်းကို မလွတ်တမ်း အသုံးချ နိုင်ခဲ့လေသည်။ စရိတ် နည်းနည်းဖြင့် သံမဏိကောင်းကောင်း ပြုလုပ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းများကို ရှာဖွေအသုံးပြုပြီးလျှင် ကုမ္ပဏီ နာမည်ထွက်အောင် ပြုလုပ်ခဲ့၏။ အကင်းပါးသော အင်ဒရူးသည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ တစ်ခေါက်သွားရာတွင် ဗက်ဆီမာနည်းဖြင့် သံမဏိပြုလုပ်နည်းကို အတုရလာ၍ ထိုနည်းဖြင့် သံမဏိထည်တို့ကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင် ရောင်းချခဲ့လေသည်။ သို့ဖြင့် အင်ဒရူးသည် နှစ်အနည်းငယ် အတွင်း၌ပင် ဒေါ်လာငွေ ၅ဝဝဝဝဝဝ မျှ အကျိုးဖြစ်ထွန်းခဲ့ လေသည်။
ကုန်ထုတ်လုပ်ရာတွင် စရိတ်သက်သာရန် အင်ဒရူးသည် တစ်ဆင့်တက်၍ ကြံပြန်သည်။ မီးရထားနှင့် မီးသင်္ဘောများကို အပိုင်ဝယ်ယူ၍ စက်ရုံများ၌ လိုသော သတ္တုရိုင်းများကို သယ် ယူပို့ဆောင်စေသည်။ သယ်ပို့စရိတ်ကျဉ်း၍ သူ၏ အလုပ်ရုံမှ သံထည်ပစ္စည်းများကို ဈေးနှုန်းချိုသာစွာနှင့် ရောင်းချနိုင်သော အခါ အပြိုင်အဆိုင်များကို ချိုးနှိမ်လာနိုင်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ၁၈၈၈ ခုနှစ် ရောက်သည်တွင် အင်ဒရူး ကာနက်ဂီသည် မီးရထားလမ်း မိုင်ပေါင်း ၄၂၅ မိုင်နှင့် မီးသင်္ဘော အများကို ပိုင်ဆိုင်၍၊ သံလုပ်ငန်းအပြင်၊ ကျောက်မီးသွေး လုပ်ငန်း၊ ရေနံ လုပ်ငန်း၊ သင်္ဘောကျင်းလုပ်ငန်းနှင့် အခြား စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်း အများ အပြားကို ကြိုးကိုင်နိုင်သော အခြေသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် သူပိုင်လုပ်ငန်း အရပ်ရပ်ကို စုပေါင်းကာ ကာနက်ဂီသံမဏိ ကုမ္ပဏီဟူ၍ ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်လေသည်။
၁၉ဝ၁ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါကား ကာနက်ဂီ၏ လက်ထဲတွင် ဒေါ်လာ ၅ဝဝဝဝဝဝဝဝ မျှ ပိုင်ရှိနေလေပြီ။ ထိုအခါ သူသည် အလုပ်ခွင်မှ အနားယူပြီးလျှင် သူ၏စည်းစိမ် ဥစ္စာများကို စနစ်တကျ အသုံးချရန်ဆန္ဒ ဖြစ်ပေါ်လာတော့၏။ ဤသို့ဖြင့် ထိုနှစ်တွင်ပင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သံမဏိ လုပ်ငန်းအဖွဲ့ကြီးကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ပြီးလျှင် သူပိုင်ဆိုင် သော လုပ်ငန်းများကို ထိုအဖွဲ့ကြီးသို့ အားလုံး လွှဲအပ်လိုက် လေသည်။
'လူတစ်ယောက်သည် မိမိစည်းစိမ်ဥစ္စာ အမြောက်အမြားကို ပေးကမ်းလှူဒါန်းနိုင်ပါလျက် မပေးကမ်း မလှူဒါန်းဘဲထား၍ သေဆုံးသွားခဲ့လျှင် ထိုသေခြင်းကား အကျိုးမရှိ သေခြင်းသာ တည်း။' ဤကား သူဌေးကြီး အင်ဒရူးကာနက်ဂီ၏ စွဲမြဲသော ယုံကြည်ချက်ပင် ဖြစ်သည်။ သူသည် စုဆောင်းခဲ့သော ပစ္စည်း ဥစ္စာ များကို ဆင်းရဲသားတို့၏ အကူအညီဖြင့် မြေကြီးထဲမှ တူးဖော်ရရှိခဲ့၏။ သို့ဖြစ်၍ ထိုပစ္စည်းဥစ္စာများကို ဆင်းရဲသား လူထု၏ လက်ထဲသို့ ပြန်အပ်ရန်မှာ သူ၏တာဝန်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆထားလေသည်။ အင်ဒရူး၏ အတွင်းသန္တာန်တွင် ငါ့ စည်းစိမ် ငါ့ဥစ္စာတည်းဟူသော ငါစွဲမထားဘဲ၊ မိမိရရှိခဲ့သော စည်းစိမ်ဥစ္စာများသည် လူထု၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာများသာဖြစ်၍ မိမိက ခေတ္တမျှ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆ လေသည်။
ပိုက်ဆံကို ရအောင်ရှာခြင်းထက် ရပြီးသောပိုက်ဆံကို အကျိုးရှိအောင် အသုံးချရခြင်းမှာ သာ၍ခက်ခဲကြောင်း အင်ဒရူးသည် ကောင်းစွာ သိထားနှင့်၏။ သို့အားလျော်စွာ သူ၏စည်းစိမ်ဥစ္စာများကို လူ့လောကအတွက် အကျိုး ဖြစ်ထွန်း စေရန် မည်သို့မည်ပုံ အသုံးချရမည်ဟူသော ပြဿနာကို နှစ်ပေါင်း များစွာကပင် နက်နက်နဲနဲ စဉ်းစားလာခဲ့၍ နောက် ဆုံး၌ ပညာရေးအတွက် အသုံးချရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်လေသည်။ ထိုသို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်ပြီးနောက် သူ၏ဇာတိဖြစ်သော စကော့ တလန်ပြည်ရှိ တက္ကသိုလ်ကျောင်းကြီးလေးကျောင်းသို့ ဒေါ်လာ ၁ဝဝဝဝဝဝဝ လှူဒါန်းလိုက်၏။ ထိုနောက် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ပစ္စဗတ်မြို့၌ ဝါရှင်တန် မြို့များတွင် ကာနက်ဂီ အမည်ဖြင့် ပညာမြှင့်တင်ရေးအဖွဲ့များကို တည်ထောင်ထားခဲ့၏။ သူ၏ချက်မြှုပ်ဒေသ ဖြစ်သော ဒန်ဖားမလင်မြို့ရှိ စာသင် ကျောင်းများအတွက်လည်း ငွေအမြောက်အမြား လှူဒါန်း ခဲ့လေသည်။
ဒုံးကြီးရွာ၊ မြောက်ဦးမြို့နယ်
ဒုံးကြီးကျေးရွာ သည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဦးမြို့နယ်၊ အကြီးတော်မကျေးရွာအုပ်စုရှိ ကျေးရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။
မဟာပုဏ္ဏမသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ပုဗ္ဗာရုံကျောင်းတော် မိဂါရမာတု ပါသာဒ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရ ရဟန်း၏လျှောက်ထားချက်အရ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ငါးပါးရှိပုံ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးသည် ဆန္ဒလျှင်အကြောင်းရင်းရှိပုံ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ဆန္ဒရာဂသည် ဥပါဒါန်ဖြစ်ပုံ၊ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ ဆန္ဒရာဂထူးခြားပုံ။
အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အဇ္ဈတ္တ၊ ဗဟိဒ္ဓ ဩဠာရိက သုခုမ ဟီန ပဏီတ၊ ဒူရ သန္တိကဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ခန္ဓာဟူသောအမည်ဖြစ်ပုံ၊ မဟာဘုတ် လေးပါသည် ရူပက္ခန္ဓာဟု ပညတ်ခြင်း၏အကြောင်း၊ ဖဿသည် ဝေဒနာ၊ သညာ၊ သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟု ပညတ်ခြင်း၏အကြောင်း၊ နာမ်ရုပ်သည် ဝိညာဏက္ခန္ဓာဟု ပညတ် ခြင်းအကြောင်းဖြစ်ပုံ။
အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်၏ ခန္ဓာငါးပါကို အတ္တဟု ရှုမြင်ခြင်း၊ အတ္တကို ခန္ဓာ ငါးပါးရှိ၏ဟု ရှုမြင်ခြင်း၊ အတ္တ၌ ခန္ဓာငါးပါးဟု ရှုမြင်ခြင်း၊ ခန္ဓာငါးပါး၌ အတ္တဟု ရှုမြင်ခြင်းကြောင့် “သက္ကာယဒိဋ္ဌိ” ဖြစ်၏။ သုတဝန္တအရိယာသာဝကအား ခန္ဓာငါးပါး၌ ထိုကဲ့သို့ ရှုမြင်မှု မရှိခြင်းကြောင့် “သက္ကာယဒိဋ္ဌိ” မဖြစ်။
အတိတ်၊ အနာဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်၊ အတ္တ၊ ဗဟိဒ္ဓ၊ ဩဠာရိက-သုခုမ၊ ဟီန-ပဏီတ၊ ဒူရ-သန္တိကဖြစ်သော ခန္ဓာငါးပါးကို “ငါဟာမဟုတ်၊ ငါမဟုတ်၊ ငါ၏အတ္တ မဟုတ်”ဟု မှန်ကန်သော ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ရှုမြင်သောပုဂ္ဂိုလ်အား သက်ရှိ ကိုယ်ကာယ ပြင်ပနိမိတ်အားလုံးတို့၌ ငါဟူသောအခြင်းအရာ၊ ငါ၏ဥစ္စာဟူသော အခြင်းအရာ၊ အထင်ကြီးမှု မာနာနုသယတို့ မဖြစ်ကုန်ဟု မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။