cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကိုကိုဦး
ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ကာလအတွင်း နည်းပညာတက္ကသိုလ်နှင့် ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များကို သုတေသန အခြေပြု တက္ကသိုလ်များ ဖြစ်လာစေရန်၊ နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ တက္ကသိုလ်များ ဖြစ်လာစေရန် လမ်းညွှန်မှုပြုခြင်း၊ နိုင်ငံခြားတက္ကသိုလ်များနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကဏ္ဍမြှင့်တင် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ သုတေသနကဏ္ဍမြှင့်တင်နိုင်ရန် အမျိုးသား ဓာတ်ခွဲခန်း တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ ဇီဝနည်းပညာ သုတေသနဌာနနှင့် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် သုတေသနဌာန တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ ကျောင်းသားများ ပညာသင်ကြားမှု လက်တွေ့လုပ်ဆောင်နိုင်မှု အခွင့်အလမ်းများ ပိုမိုရရှိစေရေးအတွက် သင်တန်းများ၏ ပညာသင်နှစ်များကို ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ခြင်း၊ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများကို နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ပြင်ဆင်ရေးဆွဲစေခြင်း၊ အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံကျောင်းများတွင် သင်ထောက်ကူပစ္စည်းများ ဘဏ္ဍာနှစ်အလိုက် ဖြည့်ဆည်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံအစိုးရနှင့် ပူးပေါင်း၍ မန္တလေးမြို့တွင် နိုင်ငံတကာ အဆင့်မီ မြန်မာသတင်းအချက်အလက် နည်းပညာတက္ကသိုလ် ဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ ကျွမ်းကျင်လုပ်သားများ မွေးထုတ်ပေးနိုင်ရေးအတွက် အစိုးရနည်းပညာ အထက်တန်းကျောင်းများ၊ AGTI သုံးနှစ်သင်တန်း စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံကျောင်းများ တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်း၊ စင်္ကာပူနိုင်ငံ အစိုးရနှင့် ပူးပေါင်း၍ စင်္ကာပူမြန်မာသင်တန်းကျောင်း ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်းနှင့် Polytachnic Center များ ဖွင့်လှစ်နိုင်ရေးတို့ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒဇန်ရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ဒဇန်ရွာ(Dazan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ အဝိဝမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အဝိဝမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀ ဦး၊ မ ၅၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၀
ကိုးကား
1970
ရေပေါ်သဲ့ (ရွာမ)
ရေပေါ်သဲ့ (ရွာမ)
ကမ်းနားရွာ
ကမ်းနားရွာ
ဆယ်သုံးတန်ရွာ၊ ဆယ်သုံးတန်
ဆယ်သုံးတန်ရွာ၊ ဆယ်သုံးတန်
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ အလယ်ချောင်း
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ အလယ်ချောင်း
တောင်ကိုင်းရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
တောင်ကိုင်းရွာ (Taungkaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ တောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၆၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၃၂ ဦး၊ မ ၁၇၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ပထမဘေဘီလိုးနီးယားခေတ်
ပထမ ဘေဘီလိုးနီးယားခေတ်သည် အနောက်အာရှသမိုင်းတွင် ရှေးအကျဆုံးနှင့် အဆင့်မြင့် လူ့ယဉ်ကျေးမှု၏ အစလည်း ဖြစ်ပေသည်။ များပြားလှသော မျိုးနွယ်စုများသည် မြေဩဇာကောင်းမွန်သည့် လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသအား နှစ်ပေါင်း ၁၅၀၀နီးပါး ကာလအတွင်း အပြန်အလှန်သိမ်းပိုက်ရန်ကြိုးစားရာမှ နောက်ဆုံးတွင် အမ်မိုရိုက်(Amorites) လူမျိုးများက ယူဖရေးတီး နှင့် တိုက်ဂရစ် မြစ်နှစ်သွယ်ကြားတွင် ဘေဘီလုံမြို့တော်အား တည်ထောင်နိုင်သည်အထိပင်ဖြစ်သည်။
လူမျိုးစုများ
ခေတ်ဦး အနောက်အာရှအား ကြီးစိုးကြသူများအား ဆီမိုက်မျိုးနွယ်များ(Semites)ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ထိုဆီမိုက်မျိုးနွယ်ကြီးအတွင်းတွင် အာရပ်(Arabs)၊ ဟီးဘရူး(ခေါ်)ဂျူး(Hebrews)၊ ကာနန်နိုက်(Canaanites)၊ အမိုရိုက်၊ ဖီနစ်ရှန်(Phoenicians) စသဖြင့် မျိုးနွယ်စုများ ကွဲပြားဆင်းသက်သွားကြသည်။
ထိုသို့ သဲကန္တာရအတွင်း လူတို့နေထိုင်စားသောက်လုပ်ကိုင်ရန် အခြေအနေမပေးလှသဖြင့် အရပ်မျက်နှာတိုင်းသို့ လှည့်လည်ကြရာမှ သဲကန္တာရကြီးအား စွန့်ခွာကာ ရေကြည်မြက်နုရာ ဒေသများသို့ သွားရောက်ကြရာမှ ဘီစီ၃၀၀၀ဝန်းကျင်တွင် ကာနန်နိုက်လူမျိုးတို့သည် လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသ၏အနောက်ဘက်အကျဆုံး ဒေသ ပါလက်စတိုင်းအရပ် သို့ရောက်ရှိ သွားကြသည်။ ထိုအရပ်၏ မြောက်ဘက်သို့ရောက်ရှိ အခြေချမိကြသူများမှာ အမိုရိုက်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဖီနစ်ရှန်တို့မှာမူ ဆီးရီးယားမြောက်ပိုင်း ဒေသသို့ရောက်ရှိသွားကြသည်။ ထို့အတူ အခြား ဆီမိုက်နွယ်ဝင် လူမျိုးတစ်စုမှာ လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသ၏ အရှေ့ဘက်သို့ရောက်ကာ ရှိုင်းနားလွင်ပြင်တွင် အခြေချမိကြသည်။ ထိုသူတို့ကို အက်ကတ်(Akkad) ဟုခေါ်ကြပြီး နောင်တွင် အက်ကတ်ဒီယန်းများ(Akkadians) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ဆီမိုက်အနွယ်ဝင်တို့သည် လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသအား တောင်ပိုင်းမှ ဝင်ရောက်လာသည့်နည်းတူ အချို့သော တောင်ပိုင်းသားမဟုတ်သည့် လူမျိုးများသည်လည်း မြောက်ပိုင်းတောင်တန်းဒေသကို ဖြတ်သန်းကာ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ထိုသူတို့မှာ ဟစ်တိုက်(Hittites) များဖြစ်ကြသည်။ သို့ဖြင့် အဆိုပါ ဆီမိုက်အနွယ်နှင့် ဟစ်တိုက်အနွယ်တို့သည် နှစ်ရာပေါင်းများစွာ လခြမ်းရပ်ဝန်းအား ပိုင်ဆိုင်နိုင်ရေးအတွင် အပြန်အလှန် စစ်ပြုကြတော့သည်။
ဆူမားရီးယန်းများ
ပင်မစာမျက်နှာ : ဆူမားရီးယန်းခေတ်
ထိုအချိန်များ မတိုင်မှီက လခြမ်းရပ်၏ အရှေ့ဘက် ရှိုင်းနားလွင်ပြင်အတွင်းသို့ မြောက်ပိုင်းမှ ဆီမိုက်အနွယ်မဟုတ်သည့် လူမျိုးများဝင်ရောက်လာကာ ဆူမားဒေသ(Summer) တွင် အခြေချသည်။ ၎င်းတို့အခြေချသည့်ဒေသကို အစွဲပြုကာ ၎င်းတို့အား ဆူမားရီးယန်း ဟုခေါ်ကြသည်။ ထိုသူတို့သည် ဂျုံနှင့် ဘာလီ သီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြပြီး နွားဖြင့် လယ်ယာထွန်ယက်ကြသည်။ မွေးမြူရေးအနေဖြင့် ဆိတ်၊သိုး၊နွား တို့ကိုမွေးမြူကြသည်။ ဘာသာအယူအားဖြင့်လည်း ကိုးကွယ်ရာနတ်သမီးတွင် နွားမ၏ ကိုယ်အင်္ဂါပါဝင်ပြီး ထိုနတ်သမီးသည် ဆိတ်၊သိုး၊နွားများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ဘီစီ ၃၀၀၀ခန့်အရောက်တွင် အရှေ့ဘက်တောင်ကုန်းဒေသများမှ မြင်း ကို ရယူနိုင်ကြသည်။ သို့သော် အသုံးမတွင်ကျယ်လာသေးပေ။ တစ်ချိန်တည်းတွင် ကြေးနီကို ရှာဖွေတွေ့ရှိကာ အသုံးပြုခဲ့ကြသော်လည်း တစ်ဖက်က ကျောက်ဖြစ်လက်နက်များကို မစွန့်လွှတ်နိုင်ကြသေးသဖြင့် ဆက်လက် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ အစဦး အိမ်ပုံစံများမှာ ရွှံဖြင့်မံကာ ဆောက်လုပ်ထားသည့် အိမ်များဖြစ်ကာ နောက်ပိုင်းတွင် နေလှန်းသည့် ရွှံ့အုတ်များဖြင့် တည်ဆောက်လာကြသည်။
ဘီစီ ၃၅၀၀ ခန့်မှစတင်ကာ ဆူမားရီးယန်းတို့သည် စာပေအရေးအသားကို စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ရွှံပြားပြော့ပြော့များပေါ်တွင် ဝါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် စတိုင်လပ်စ်(Stylus) ကညစ်တံမျိုးဖြင့် ရေးသားကြသည်။ အရေးအသားပုံစံမှာ သပ်ကလေးများသဖွယ် အကြောင်းငယ်လေးများအား ဆက်စပ်ရေးသားခြင်းမျိုးဖြစ်ပြီး ထိုအရေးအသားအား ကျူနီဖောင်းအရေးအသား၊ ကျူနီဖောင်းစာ (Cuniform)ဟုခေါ်ကြသည်။ (လက်တင်ဘာသာအားဖြင့် သပ် ကို ကျူနီယပ်စ်(Cuneus) ဟုခေါ်ခြင်းမှာ ဤမှ ဆင်းသက်ခြင်းဖြစ်သည်။) ပြက္ခဒိန်အဖြစ် လပြက္ခဒိန်ကို တီထွင်ခဲ့ကြပြီး သင်္ချာရေတွက်ပုံမှာ ခြောက်ဆယ်စနစ်ကို အခြေခံသည်။ ထိုမှ ခြောက်ဆယ်စက္ကန့် တစ်မိနစ် သတ်မှတ်ပုံ ဆင်းသက်ရခြင်းဖြစ်သည်။
မြို့ပြနိုင်ငံများ အများအပြားတည်ထောင်ကြပြီး အဓိကမြို့များမှာ အားရ်နှင့် လာဂတ်စ် တို့ဖြစ်ကြသည်။ အားရ်မြို့ဟောင်းမှ တူးဖော်တွေ့ရှိရသော သမိုင်းဝင် ပစ္စည်းများအရ ဆူမားရီးယန်းတို့သည် ထိုစဉ်က အာရှအလယ်ပိုင်းဒေသတွင် ယဉ်ကျေးမှုအားဖြင့် အထွတ်အထိပ်ပင်ဖြစ်သည်ကို သိရသည်။ အားရ်နှင့် လာဂတ်စ် နှစ်ပြည်ထောင် အားပြိုင်မှုတွင် လာဂတ်စ်အနိုင်ရပြီး အားရ်ပျက်စီးသွားရသည်။
ဝီလီယံ ကမ်ကွမ်ဘာ
ဝီလီယံ ကမ်ကွမ်ဘာ (William Kamkwamba) သည် မာလဝီနိုင်ငံသား လမ်းသစ်ထွင်သူ၊ အင်ဂျင်နီယာနှင့် စာရေးသူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုက လေတာဘိုင် တည်ပြီးနောက် မာလဝီ၌ ကျော်ကြားသွားသည်။ အဆိုပါတာဘိုင်သည် မလေးရှားပိတောက်ပင်၊ စက်ဘီးပစ္စည်းများနှင့် အမှိုက်ပုံမှ အတိုအစများကို စပ်ဆက်ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် နေရောင်ခြည်သုံး ရေစုပ်စက်ထွင်ကာ ရွာ၌ သောက်ရေ ပေးသည်။ အခြား လေတာဘိုင် ၂ ခု ဆောက်ခဲ့ပြီး နောက်ထပ်ဆောက်ရန်လည်း စီစဉ်နေသည်။
ပထမဘေဘီလိုးနီးယားခေတ်
အက်ကတ်ဒီးယန်းများ
အချင်းချင်း ယှဉ်ပြိုင်နေကြသည့် ဆူမားရီးယန်းတို့အား အက်ကတ်ဒီးယန်း ဘုရင် ဆာဂွန် လက်ထပ်ရောက်လျှင် အောင်နိုင်သဖြင့် ဆာမားရီးယားဒေသသည် အက်ကတ်တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်ကို ရောက်သွားရသည်။ သို့သော် ယဉ်ကျေးမှုအနေအထားအရ ထိပ်တန်းရောက်နေသည့် ဆူမားရီးယန်းတို့အနေဖြင့် အက်ကတ်ဒီးယန်းများအား အချိန်တိုအတွင်း အဘက်ဘက်မှ ပြန်လည်လွှမ်းမိုးလာနိုင်ပြီး မကြာမီမှာပင် ဆူမားနှင့် အက်ကတ်တို့သည် လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းကဲ့သို့ တစ်သားတည်းဖြစ်ကာ ဆူမား-အက်ကတ်နိုင်ငံကို တည်ထောင်လိုက်ကြပြန်သည်။
ဆူမား-အက်ကတ်ခေတ်
ပင်မစာမျက်နှာ : ဆူမား-အက်ကတ်ခေတ်
ဆူမား-အက်ကတ်ခေတ်ရောက်လျှင် ဆူမားနှင့် အက်ကတ်တို့သည် လူမျိုးခွဲခြားခြင်းမရှိကြတော့ပဲ ချစ်ကြည်စွာပူးပေါင်းနေထိုင်ကြသည်။ ထိုခေတ်တွင် ဆူမား-အက်ကတ်တို့သည် အနောက်ဘက်တွင် ပါလက်စတိုင်းဒေသမြောက်ပိုင်းထိ၊ မြောက်ပိုင်းတွင် အဆီးရီးယားနိုင်ငံထိ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့အထိ ကျယ်ပြန့်သည့် အင်ပါယာကို ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး၊ ကုန်စည်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတို့တွင် တိုးတက်မြင့်မားလာပြီး ယဉ်ကျေးမှုအရလည်း ထိပ်တန်းအဆင့်သို့ရောက်လာသည်။
သို့သော် ဘီစီ ၂၂ရာစုရောက်လျှင် အရှေ့မြောက်ပိုင်း အီလမ်ဒေသမှ အီလမ်မိုက် လူမျိုးများ၏ ကျူးကျော်မှုများကိုခံရပြီး တစ်ချိန်တည်းမှာပင် မြောက်ပိုင်းမှ အမ်မိုရိုက်များကလည်း အလုံးအရင်းဖြင့် ပြောင်းရွှေ့လာသည်ကိုလည်း တားဆီးနိုင်ခြင်းမရှိတော့ပေ။ အမ်မိုရိုက်များသည် ယူဖရေးတီးမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ဘေဘီလုံရွာငယ်လေးအား ဗဟိုပြုကာ နေထိုင်ကြရာမှ နောင်တွင် နာမည်ကျော် ဘေဘီလုံမြို့တော် အဖြစ်သို့ရောက်လာသည်။ ထိုသို့ဖြင့် ကွဲပြားသည့် လူမျိုးများ၏ အဘက်ဘက်မှ ကျူးကျော်ခြင်းခံလာရသည့် ဆူမား-အက်ကတ်လူမျိုးစုသည် သမိုင်းစာမျက်နှာမှ ပျောက်ကွယ်သွားရလေသည်။
ဟမ်မူရာဘီခေတ်(ဘေဘီလုံအင်ပါယာ)
ပင်မစာမျက်နှာ: ဘေဘီလုံအင်ပါယာ
ဟမ်မူရာဘီ ဦးဆောင်သည့် အမ်မိုရိုက်များသည် နှစ်ပေါင်းကြာရှည်စွာ အယ်လ်မိုက်များနှင့် စစ်ပြုကာ အောင်နိုင်ပြီးနောက်တွင် ဘေဘီလုံမြို့တော်ကို ဗဟိုပြု၍ ဘေဘီလုံအင်ပါယာကို တည်ထောင်ကြသည်။ မြစ်နှစ်သွယ် မြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်ဒေသသည်လည်း အမည်ဟောင်း ရှိုင်းနားလွင်ပြင် အဖြစ်မှ ဘေဘီလိုးနီးယားလွင်ပြင် ဟူ၍ပြောင်းလဲ ခေါ်ဆိုလာကြသည်။ ဟမ်မူရာဘီသည် နန်းသက်ကာလအတွင်းတွင် နိုင်ငံအား အဘက်ဘက်မှ တိုးတက်စေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ အထူးထင်ရှားသည်မှာ ဟမ်မူရာဘီ၏ ကိုဓဥပဒေ ဖြစ်သည်။ ထို စာကြောင်းရေ ၃၆၀၀ ကျော်ရှိ ဥပဒေအား အမြင့် ရှစ်ပေရှိ ကျောက်တိုင်ထက်တွင် ကျောက်ထက်အက္ခရာတင်ကာ ဘေဘီလုံမြို့တော်ရှိ အကြီးဆုံး ဝတ်ကျောင်းတွင် စိုက်ထူထားခဲ့သည်။ အမြဲတမ်းစစ်တပ်ကို ထူထောင်သည်။ ထိုခေတ်တွင် စာရေးစာချီအလုပ်သည် အထက်တန်းကျသည့် အသက်မွေးပညာဖြစ်လာသဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုအရလည်း မြင့်မားသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ဟမ်မူရာဘီ ဘုရင်လွန်လျှင် ၎င်းအားဆက်ခံသည့် မင်းများသည် အရည်အချင်းနည်းပါးသဖြင့် အင်ပါယာကြီးကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခြင်း မရှိကြတော့ပေ။ အထူးသဖြင့် အရှေ့ဘက်နှင့် မြောက်ဘက် တောင်တန်းများမှ ဆင်းသက်လာကြသည့် ကတ်ဆိုက်လူမျိုးများအား ခုခံနိုင်ခြင်းမရှိပေ။ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ကာလတွင် အနောက်မြောက်ဘက်မှ ဟစ်တိုက်လူမျိုးများက ဘေဘီလုံမြို့တော်အား တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးလိုက်ကြသဖြင့် ဘေဘီလုံတွင် ဟမ်မူရာဘီမင်းဆက်ပြတ်လေသည်။ ထိုသို့ အုပ်ချုပ်သူမဲ့နေသည့် ဘေဘီလုံမြို့တော်အား ကတ်ဆိုက်တို့က အလွယ်တကူပင် သိမ်းယူလိုက်ကြတော့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် စံတင်သည့် ဟမ်မူရာဘီဦးဆောင် တည်ထောင်သည့် ဘေဘီလိုးနီးယန်း ယဉ်ကျေးမှုသည်လည်း တစ်ပါတည်း ပျောက်ကွယ်သွားလေတော့သည်။
စစ်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဦးလွင်)
စစ်တက္ကသိုလ် (Defence Services Academy - DSA) သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် စစ်ပညာနှင့် တက္ကသိုလ်ပညာ ကိုပူးတွဲသင်ကြားကာ အရာရှိများအား မွေးထုတ်ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ နည်းပြအရာရှိပေါင်း (၂၀၀) ခန့်နှင့် သင်တန်းသားဗိုလ်လောင်းပေါင်း (၆၅၀၀) ခန့် ရှိသည်။ ဆောင်ပုဒ်မှာ နောင်တစ်ခေတ်၏ အောင်စစ်သည် ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် အမှတ်စဉ် (၆၂) သင်တန်းအား ကျောင်းဆင်း ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သင်တန်း ကာလကို ယခင်က (၄) နှစ် သင်ကြားခဲ့ရာမှ ၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ သင်တန်း အမှတ်စဉ် (၄၂) မှစတင် ၍ သင်တန်းကာလ (၃) နှစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ၊ သိပ္ပံဘွဲ့နှင့် ကွန်ပျူတာ သိပ္ပံဘွဲ့များ အတွက် သင်ကြားပေးသည်။ ယခု BA ဘွဲ့သင်တန်းများကို မသင်ကြားတော့ပေ။ မဟာဘွဲ့ သင်တန်းများလည်း ဖွင့်လှစ်လျက် ရှိသည်။ အမျိုးသမီး သင်တန်းသားများ လက်ခံခြင်း မရှိပေ။ ၎င်းအပြင် လက်နက်ကိုင်ပညာ၊ တိုက်ခိုက်ရေး၊ ဗျူဟာ၊ စစ်ရေးပြ စသော စစ်ပညာကိုလဲ ပူးတွဲ သင်ကြားပေးသည်။ အမှတ်စဉ် (၅၆) သင်တန်း မှစတင် ၍ သင်တန်းကာလ (၄) နှစ် ပြန်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
စစ်တက္ကသိုလ်တွင် အခြေခံသိပ္ပံပညာရပ်များ၊ စစ်သုံးသိပ္ပံဘာသာရပ်များ၊ လူမှုသိပ္ပံဘာသာရပ်များကို သင်ကြားပို့ချပေးသည်။ စစ်ပညာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အရာရှိငယ်များအဖို့ လိုအပ်သော တပ်မတော်၏ အစဉ်အလာများကိုလည်းကောင်း၊ သမားရိုးကျစစ်နှင့် ပြည်သူ့စစ်အတွက် သင်ကြားလေ့ကျင့်မှုကိုလည်းကောင်း၊ ယေဘူယျစစ်အခြေခံသဘောတရားများကိုလည်းကောင်း စစ်တက္ကသိုလ် သင်တန်းနှစ်အလိုက် ပိုင်းခြားကာ စာပေပညာ သင်ကြားမှုနှင့်အတူ လေ့ကျင့်ပေးသည်။ စစ်တက္ကသိုလ်သင်တန်းမပြီးဆုံးမီ နောက်ဆုံးခြောက်လတွင် တပ်စုတစ်စုကို ပိုင်နိုင်စွာ ကွပ်ကဲခေါင်းဆောင်၍ တိုက်ပွဲဝင်နိုင်သော တပ်စုမှူးကောင်းတစ်ဦးဖြစ်စေရန် လေ့ကျင့်ပေးသည်။ စစ်တက္ကသိုလ်၏ လက်ရှိ အကြီးအကဲများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
သမိုင်းကြောင်း
စစ်တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၅၅ ခုနှစ် ၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း ဗထူးတပ်မြို့၌ တပ်မြို့ဖွင့်လှစ်ပွဲနှင့်အတူ ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ ၁၉၅၇ ဇွန်လ (၁) ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ စစ်တက္ကသိုလ်ကို တည်ထောင်ရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ တပ်မတော် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တို့တွင် အနာဂတ်၌ ခေါင်းဆောင်ကြမည့် အရာရှိကောင်းများရရှိနိုင်စေရန် ဖြစ်၏။ ပထမဆုံးကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီး ကျော်စိုး ဖြစ်သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ပြင်ဆင်ချက်) အက်ဥပဒေအရ စစ်တက္ကသိုလ်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လက်အောက်ခံ ကောလိပ်ကျောင်းတစ်ခုဖြစ်၏။ စစ်တက္ကသိုလ်သင်တန်း လေးနှစ် ပြီးဆုံးအောင်မြင်သော ဗိုလ်လောင်းသည် တပ်မတော်ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ ဒုတိယဗိုလ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီးလျှင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာ/သိပ္ပံဘွဲ့ကိုလည်း ရမည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးအစိုးရ၏ တက္ကသိုလ်ပညာရေး ဥပဒေသစ်အရ စစ်တက္ကသိုလ်သည် သီးခြားတက္ကသိုလ်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ချီးမြှင့်သောဘွဲ့ကိုလည်း မူလက ဝိဇ္ဇာ/သိပ္ပံဘွဲ့များအစား "စစ်ပညာသိပ္ပံဘွဲ့" ဟု သတ်မှတ်သည်။ သို့ရာတွင် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာ/သိပ္ပံဟူ၍ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ စစ်တက္ကသိုလ်ကို ကာကွယ်ရေးဌာနလေ့ကျင့်ရေးနှင့် စီမံရေးညွှန်ကြားရေးမှူးက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ပြီးလျှင် စစ်ဘက်လေ့ကျင့်ရေးကိစ္စအဝဝကိုလည်း ညွှန်ကြားသည်။ စစ်တက္ကသိုလ်၏ စစ်သုံးသိပ္ပံပညာရပ်များ သင်ကြားပို့ချမှုကိုလည်း ညှိနှိုင်းသတ်မှတ်ပေးသည်။
ထင်ရှားသော စစ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းဆင်းများ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမ္မတဟောင်း ဦးသိန်းစိန်သည်. စစ်တက္ကသိုလ်အပတ်စဉ် (၉) မှ ကျောင်းဆင်းခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ယခင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေး(အငြိမ်းစား) သည် စစ်တက္ကသိုလ် အမှတ်စဉ် (၁)သင်တန်းဆင်းဖြစ်ပြီး သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး- ဦးသောင်း(DSA-1 အောင်စစ်သည်) (အငြိမ်းစား) ၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရရွှေမန်း (DSA-11) ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သီဟသူရတင်အောင်မြင့်ဦး (DSA-12) ဒုသမ္မတနှင့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သူရမြင့်အောင်(DSA-18) ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် (DSA-19) တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၊ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဝန်ကြီးများ၊ စာရင်းစစ်ချုပ်နှင့် တိုင်းမှူး တပ်မမှူး စသော တပ်မတော်အရာရှိကြီးအများစုမှာ သည် စစ်တက္ကသိုလ် ဆင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
ညောင်ချောင်းရွာ၊ ကြပ်စင်ချောင်း
ညောင်ချောင်းရွာ၊ ကြပ်စင်ချောင်း
သရက်ကုန်းရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
သရက်ကုန်းရွာ (Thayetkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ပန်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၀၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောပြာကလေးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
တောပြာကလေးရွာ(Tawpyarkalay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျွဲဖြူတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲဖြူတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၁၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၈၇ ဦး နေထိုင်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲဇာရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
မဲဇာရွာ (Mezar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ဟင်းငူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟင်းငူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၅ ဦး၊ မ ၁၅၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေးတိုင်စင်ရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
လေးတိုင်စင်ရွာ (Laytaingsin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ လေးတိုင်စင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေးတိုင်စင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၀ ဦး၊ မ ၇၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်ခြင်း (အချက်ပြလှိုင်း)
မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်ခြင်း (Fading) ဆိုသည်မှာ ကြိုးမဲ့ ဆက်သွယ်ရေး စနစ်တွင် တွေ့ရတတ်သော လက္ခဏာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်ခြင်း ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းရင်းမှာ လမ်းကြောင်းမတူသည့် အချက်ပြလှိုင်းများ အချင်းချင်း ချေဖျက်ခြင်းကြောင့် လှိုင်းဖမ်းစက် (Receiver) သို့ ရောက်သည့်အချိန်တွင် အချက်ပြလှိုင်းအား လျော့ကျ သွားရခြင်း ဖြစ်သည်။ မှေးမှိန်ပျောက်ကွယ်ခြင်းသည် အားလျော့ပျောက်ကွယ်ခြင်း (Attenuation) ကဲ့သို့ အကွာအဝေးပေါ် မူတည်၍ ဖြစ်ပျက်ခြင်းမျိုး မဟုတ်ပေ။
မင်းဘူးရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
မင်းဘူးရွာ (Minbu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဘူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဘူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၅၂ ဦး၊ မ ၂၉၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြင်ဝန်းရွာ
ပြင်ဝန်းရွာ
လားရှိုးမြို့နယ်
လားရှိုးမြို့နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ် လားရှိုးခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ လားရှိုးမြို့၌ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းအတွက် အုပ်ချုပ်မှုရုံးများတည်ရှိရာ မြို့လည်းဖြစ်သည်။
လားရှိုးမြို့နယ်တွင် မတူကွဲပြားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဖြစ်သော ပလောင်လူမျိုး၊ ဝလူမျိုး၊ ရှမ်းလူမျိုး၊ ကချင်လူမျိုးနှင့် တရုတ်လူမျိုးများလည်း မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။
ပန်ကာအိုက်ရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ပန်ကာအိုက်ရွာ (Pankaraik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ကျင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁ ဦး၊ မ ၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုင်ဖုန်
Haiphong ( Hải Phòng , IPA: [haːj˧˩ fawŋ͡m˨˩]  သို့မဟုတ် Hải Phòng သည် ဗီယက်နမ်တွင် အဓိကစက်မှုမြို့တော်နှင့် တတိယအကြီးဆုံးမြို့တော်ဖြစ်သည်။ ဟိုင်ဖုန်သည်  မြစ်နီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ ရှိ နည်းပညာ၊ စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဆေးပညာ၊ ပညာရေး၊ သိပ္ပံပညာနှင့် ကုန်သွယ်ရေးတို့၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်သည်။
ဟိုင်ဖုန်ကို ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အဓိက ဆိတ်ကမ်းမြို့အဖြစ် ၁၈၈၇ ခုနစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပါသည်။ ၁၈၈၈ခုနစ် တွင် ပြင်သစ်တတိယသမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ Sadi Carnot က ဟိုင်ဖုန် ကိုတည်ထောင်ရန် အမိန်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အထိ ဟိုင်ဖုန် သည် မြောက်ဗီယက်နမ်၏ အရေးကြီးဆုံးသော ရေကြောင်းသွားလာရေးမြို့တော်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဟနွိုင်း နှင့် ဟိုချီမင်းမြို့ တို့နှင့် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းထားသော ဗီယက်နမ်၏ တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်သော မြူနီစီပယ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဟိုင်ဖုန် တွင် လူ့စွမ်းအားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအညွှန်းကိန်း ၀.၇၈၂ (မြင့်မားသည်) သည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ မြူနီစီပယ်များနှင့် ပြည်နယ်များအားလုံးတွင် စတုတ္ထ အဆင့်ရှိသည်။
Dynastic ဗီယက်နမ်
ဟိုင်ဖုန်သည် အေဒီ ၄၀ တွင် တရုတ်အုပ်စိုးမှုကို ဆန့်ကျင်ကာ အေဒီ ၄၃ တွင် ရှုံးနိမ့်သည်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ထရန် ညီအစ်မ များ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အမျိုးသမီးဗိုလ်ချုပ်များထဲမှ လီချန် ၏ မွေးရပ်မြေ ဖြစ်သည်။ မက်ခ်မင်းဆက်လက်ထက် ရာစုနှစ်များစွာကြာပြီးနောက် ထိုဒေသသည် မက်ခ်ဘုရင်များ၏ဇာတ ပြည်နယ်အရှေ့ဘက်ခြမ်းကို ကာကွယ်ထားသောကြောင့် Hải -dương thương-chính quan- phòng ("ကုန်သွယ်ရေးကာကွယ်မှုနယ်မြေ") ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရှိ မြို့များ ကဏ္ဍ:Articles with hAudio microformats
ပရိုတက်တီနီယမ်
အသုံးပြုခြင်း
ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှုအားကောင်းခြင်း၊ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ကျယ်ပြန်စွာ အသုံးပြုခြင်းမရှိပါ။
သဘာဝမှာ တွေရှိမှုအခြေအနေ
ပရိုတက်စတီနီယမ်၏ အိုင်ဆိုတုပ်တစ်ခုဖြစ်သော Protactinium 231 ကိုသဘာဝ ယူရေနီယမ်သတ္ထုရိုင်းထဲတွင် တွေ့ရှိရသည်။ သဘာဝ သတ္တုရိုင်း Zaire တွင်လည်း 3ppm ခန့် တွေရှိရသည်။Protactiniumအား မြေကြီး၊ ကျောက်တုံး၊ ရေမျက်နှာပြင်၊ ရေအောက်၊ အပင်များနှင့် သက်ရှိများ တွင်ပါဝင်မှုှ အလွန် နည်းပါးသည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ
ပရိုတက်စတီနီယမ်သည် လူခန္ဓာကိုယ်အတွင်းသို့ စားသောက်ခြင်း၊ သောက်သုံးခြင်း (သို့) အသက်ရှူခြင်း တို့မှဝင်ရောက်နိုင်သည်။ ပရိုတက်စတီနီယမ်ကို ရှူရှိက်မိသောအခါ အနည်းငယ်သော ပမာဏသည်အဆုတ်မှ သွေးထဲကိုဖြတ်သန်းကာ အခြားသော အစိတ်အပိုင်းများထဲသို့ ဝင်ရောက်သွားနိုင်ပြီး ယင်းအစိတ်အပိုင်းများထဲတွင်ရှိသော ကွန်ပေါင်း များပေါ်တွင် မူတည်ကာ ပြောင်းလည်းသွားနိုင်သည်။ ဂါမာ(ဂမ္မာရောင်ခြည်ဟုလည်းခေါ်)ရောင်ခြည် မှ ထွက်သော protactinium-231 ကြောင့်ပြင်ပထိခိုက်မှုအနည်းအကျဉ်းရှိသော်လည်း ယေဘူယျအားဖြင့် protactinium အား ကိုင်တွယ်မှသာ ကျန်းမာရေးအပေါ်ထိခိုက်နိုင်သည်။ protactinium ကိုသယ်ဆောင်လာသော ဖုန်မှုန့်၊ protactinium ပါဝင်သောရေ၊ ပရိုတက်စတီနီယမ်ထိုးသွင်းထားသော အစားအစာများကြောင့်ထိခိုက်မှုရှိနိုင်သည်။ လေကိုရှူသွင်းခြင်းကြောင့် protactinium သည် ခန္ဒာကိုယ်ထဲသို အသက်ရှူလမ်းကြောင်းမှတဆင့် အလွယ်တကူဝင်ရောက်နိုင်သည်။ အရိုး အသည်း ကျောက်ကပ်တို့ တွင် protactinium မှထွက်လာသော ions များကပ်ငြိခြင်းကြောင့် ကင်ဆာရောဂါများဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားနှုန်းဟာ uranium-238 နဲ့ protactinium-234m တို့ ပေါင်းစပ်ခြင်းအားဖြင့်လည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ protactinium-234 ပြိုကွဲခြင်းဖြင့် စွမ်းအားရှိသော beta particles (အမှုန်ငယ်လေးများ) ထွက်လာနိုင်သောကြောင့် uraniumကိုင်တွယ်သောအခါ ကာကွယ်ရန် ထူထဲသောရာဘာလက်အိတ်များ စွပ်ခြင်းတို့ဖြင့် ကြိုတင်ကာကွယ် နိုင်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်ထဲသို့ တိုက်ရိုက်သွင်းခြင်းကြောင့်ရသောရာခိုင်နှုန်းမှာ ရှူသွင်းခြင်းနှင့် ယှဉ်လျှင် နည်းပါးပါသည်။
ဒေးဗစ် လွိုက်ဂျော့ချ်
ဗြိတိသျှနိုင်ငံပြု သုခမိန် ဒေးဗစ်လွိုက်ဂျော့သည် ၁၈၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မန်ချက်စတာမြို့၌ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ဖခင်မှာ ဝေလပြည် ကေအာနာဗွန် နယ်ရှိ အလယ်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းမှ ကျောင်းဆရာကြီး ဝီလျံဂျော့ဖြစ် ၏။ လွိုက်ဂျော့ဆယ့်ရှစ်လသား အရွယ်တွင် ဝီလျံဂျော့ ကွယ်လွန်သွား လေရာ ဒေးဗစ်နှင့်သူ၏မိခင်တို့မှာ ဆင်းရဲစွာကျန်ရစ်ရုံမက များမကြာမီပင် သူ့မိခင်၌ သားတစ်ယောက်ဖွားမြင်ပြန်သဖြင့် ဒေးဗစ်အား ဦးလေးဖြစ်သူ လန်နီစတမ်ဒွီမြို့ရှိ ရစ်ချတ်လွိုက်ထံသို့ စောင်ရှောက်ကျွေးမွေးရန် ပို့လိုက်ရ လေသည်။ ထိုအခါတွင် ဒေးဗစ်မှာ နေရေးထိုင်ရေးပင် ကိုယ်ဉာာဏ်ထက် သန်သူတစ်ဦးဖြစ်သည့်အတိုင်း ထူးချွန်ခဲ့လေသည်။ လွိုက်ဂျော့ဟူသော အမည်မှာ သူ၏ဖခင်နှင့် ဦးလေးတို့၏ အမည်နှစ်ခုကိုပေါင်းစပ်မှည့်ခေါ် ထားသောအမည်ဖြစ်၏။
လွိုက်ဂျော့သည် ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေစာမေးပွဲကို အောင်မြင် ခဲ့ပြီးနောက် ရှေ့နေလိုက်ရာမှနိုင်ငံရေးနယ်သို့ဝင်ခဲ့သည်။ ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ် တွင် ကရစ်ဆီယက်မြို့မှ လူကုံထံတစ်ဦး၏သမီး မာဂရက် ဆိုသူနှင့် လက် ထပ်ခဲ့သည်။ ထိုနောက်တွင် နန်းကွန်ဖောမစ်ဂိုဏ်းဝင်တို့၏ အခွင့်အရေး များကို ရရှိရန်ဆောင်ရွက်ရာမှအစ လွိုက်ဂျော့၏အမည်မှာ ထင်ရှားလာ သည်။
၁၈၉ဝ ပြည်နှစ်အတွင်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ပါလီမန်လွှတ်တော် ကြားရွေေ့ကောက်ပွဲတစ်ခုတွင် ကေအာနာဗွန်နယ်မှ လစ်ဗရယ်အဖွဲ့ဝင် ကိုယ် စားလှယ်အမတ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင် အရွေးခံခဲ့ရာ အင်အားကောင်းလှ သော ကွန်ဆားဗတစ်အဖွဲ့ဝင် အမတ်လောင်းထက် လွိုက်ဂျော့က ၁၈ မဲ သာသဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ် အရွေးခံခဲ့ရလေသည်။
လွှတ်တော်အတွင်းတွင် လွိုက်ဂျော့သည် ရဲတင်းဖျတ်လပ်စွာ အချက်ကျကျ ပြောဆိုခြင်း၊ ချေပခြင်းတို့ကို ပြုနိုင်ခဲ့သူဖြစ်လေသည်။ ထို့နောက် ၁၈၉၂ ခုနှစ်၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲ များတွင်လည်း ဆက်ကာဆက်ကာ ရွေးကောက်တင်မြေ|ာက်ခြင်းခံရ၍ ဝေ လေအမျိုးသားတို့၏ အကျိုးတော်ဆောင် လူစွမ်းကောင်းကြီးတစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉ဝ၅ ခုနှစ်အကုန်တွင် လစ်ဗရယ်အဖွဲ့အင်အားကြီးမားလာပြီး လျှင် ဆာကင်းဗဲဗန်းနားမန်းက ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ရလေသည်။ ထိုအခါ နိုင်ငံတော်၏ရသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်းကို လွှတ်တော်သို့ တင်ပြရန် မှာ သူ၏တာဝန်ဖြစ်လာခဲ့၏။ ထိုစဉ်က အသုံးစရိတ်အတွက် လိုနေသော ပေါင် ၁၆ သန်း ရရှိရန် ဝင်ငွေကြီးများနှင့် လူကုံထံများပိုင် မြေယာများ ပေါ်တွင် အခွန်တော် တိုးတက်ကောက်ခံရန် ကြံစည်ခဲ့သည်။ ထိုလိုနေသော ငွေအချို့အဝက်မှာ သက်ကြီးရွယ်လွန်ရိက္ခာတော်အက်ဥပဒေအရ ငွေကြေး ထောက်ပံ့ရန်အတွက်ဖြစ်လေသည်။
လွိုက်ဂျော့ရေးဆွဲတင်ပြခဲ့သော ရသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်းကို အောက်လွှတ်တော်က အတည်ပြုခဲ့သော်လည်း လူကုံထံဓနရှင်တို့ကြီးစိုးသော အထက်လွှတ်တော်က ပယ်ချလိုက်လေသည်။ သို့ဖြင့် အောက်လွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲကြီးကို ကျင်းပခဲ့ရ ပြန်ရာ လစ်ဗရယ်ပါတီပင်လျှင် အနိုင်ရရှိပြန်လေသည်။ ထို့ပြင် ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ပါလီမန်အက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းအတည်ပြုခဲ့၏။ ယင်းဥပဒေအရ အထက်လွှတ်တော်တွင် ရသုံးခန့်မှန်းခြေငွေစာရင်းကဲ့သို့သောငွေဥပဒေကြမ်း များကို ပယ်ချနိုင်ခွင့်မရှိတော့သည်သာမက အခြားဥပဒေကြမ်းများကိုလည်း အောက်လွှတ်တော်က သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် အဆက်မပြတ်အတည်ပြုပြီးပါက အထက်လွှတ်တော်မှ သဘောတူသည်ဖြစ်စေ၊ မတူသည်ဖြစ်စေ ဘုရင်က လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ကြေညာရလေတော့သည်။
ထိုနောက်တွင် လက်တွေ့ပြုပြင်ရေးသမားကြီး တစ်ယောက်ဖြစ် သော လွိုက်ဂျော့သည် အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ အလုပ်သမားများ၏ နေမှုထိုင်မှုမှာ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာရုံမျှမက အစိုးရထံမှ အကူအညီအစောင့်အရှောက် များကိုပါရရှိခဲ့၏။ အလုပ်သမားများ နာမကျန်းဖြစ်သောအခါ သို့မဟုတ် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်သောအခါ အစိုးရထံမှငွေကြေးအထောက်အပံ့ကိုရရှိကြ၏။ ထို့အပြင်လည်း အလုပ်သမားများ တစ်စုံတစ်ရာထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိ၍ အလုပ် ခွင်သို့မဝင်နိုင်သေးသည့်အခိုက်အတန့်အတွင်း လစာအချို့အဝက်ကိုရရှိကြ ၏။ အလုပ်သမားများ၏ဇနီးသည်များအတွက် သားဖွားခန်းများကို အစိုးရ ကဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့၏။ အလုပ်သမားများအတွက် အဆုတ်နာရောဂါကုဆေးရုံ များ တည်ဆောက်ပေးရန် စီစဉ်သူမှာလည်း လွိုဂျော့ပင်ဖြစ်ပေသည်။
၁၉၁၄ ခုနှစ်၌ ပထမကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားသောအခါတွင် လစ်ဗရယ် ဝန်ကြီးချုပ် အက်စကွစ်သည် အင်္ဂလန်ပြည်အားကာကွယ်ရန် အထူးကြိုးစား ခဲ့သော်လည်း ထိုအချိန်က အစိုးရအဖွဲ့တွင် လွိုက်ဂျော့သာမပါရှိပါက အဂ‡လန်ပြည်သည် အရှုံးကြီးရှုံးရပေလိမ့်မည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်မဖြစ်ပွားမီက လွိုက်ဂျော့သည် ငြိမ်းချမ်းရေးလို လားသူတစ်ဦးဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် စစ်ကြီးဖြစ်ပွားသောအခါ သူ၏သ ဘောထားသည်ပြောင်းသွားကာ စစ်ကြီးအတွက် စိတ်ရောကိုယ်ပါ လုံးပမ်း လေတော့သည်။ စစ်ကြီးဖြစ်စ၌ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက် ထုတ်လုပ်ရေး တွင် ထိရောက်စွာ ဆေင်ရွက်နိုင်သူလိုအပ်သည်နှင့်အညီ လွိုက်ဂျော့အား လက်နက်ဝန်ကြီးရာထူးကိုပေးအပ်ခဲ့လေသည်။ ထိုအခါတွင် လွိုက်ဂျော့၏ ဆောင်ရွက်ချက်များမှာ အထူးပင် အောင်မြင်ခဲ့ပြန်သဖြင့် အဂ‡လန်ပြည်သည် လက်နက်အင်အားတောင့်တင်းလှသော ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သော အခြေသို့ ရောက်ခဲ့လေသည်။
၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များနှင့် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် စစ်အစိုးရအဖွဲ့ကို လွိုက် ဂျော့သည် ခေါင်းဆောင်လျက် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရလေသည်။
စစ်ကြီးအတွင်းက လွိုက်ဂျော့သည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ဖြင့်လည်း ကောင်း၊ လက်နက်ဝန်ကြီးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း တာဝန်ကို ကျေပွန်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့၏။ စစ်ဦးစီးအဖွဲ့ကိုလည်းပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် ပင် အင်္ဂလန်ပြည်သည် ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးသောအခါ စစ်အောင်သော တန်ခိုးကြီးနိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများအလယ်တွင် မျက်နှာပန်းလှ ခဲ့လေသည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော စစ်ပြီးရွေးကောက်ပွဲတွင် လွိုက် ဂျော့သည် နောက်လိုက်အမတ်များစွာနှင့်အတူ ရွေးကောက်တင်မြေ|ာက်ခြင်း ခံရပြန်သဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးတွင် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ရပြန်သည်။ ထိုအခါတွင်လည်း လွိုက်ဂျော့၏ဆောင်ရွက်ချက်များမှာ အထူးပင်အောင်မြင် ခဲ့လေသည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ် ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံတွင် လွိုက်ဂျော့သည် နိုင်ငံ ရေးပရိယာယ်ကြွယ်ဝစွာဖြင့် အတိုက်အခံပြုမည့်သူများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့ သည်။ မဟာမိတ်နိုင်ငံအသီးအသီးတို့၏ သဘောကွဲလွဲမှုများကိုလည်း ညီ ညွတ်စေခဲ့သည်။
ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံအပြီးတွင် အိုင်ယာလန်ပြည်အရေးသည် ဆူ ပူလှုပ်ရှားလာရုံမက အလုပ်သမားအရေးများ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအခက် အခဲများပေါ်ပေါက်လာပြန်သည်။ ထိုအချိန်၌ လွိုက်ဂျော့အစိုးရမှာ အတိုက် အခံများစွာရှိသောလည်း ထိုကဲ့သို့ ဆူပူလှုပ်ရှားချိန်တွင် တိုင်းပြည်က လွိုက်ဂျော့ကိုသာလျှင် လိုလားအားထားကြသောကြောင့် အဖွဲ့အသင်းအနေ နှင့်မဟုတ်ဘဲ တစ်ဦးတစ်ယောက်အနေဖြင့် အင်အားကြီးမားလျက်ပင်ရှိလေ သည်။
အိုင်ယာလန်ပြဿနာကို ဖြေရှင်းပြီးသည့်နောက် ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် အရှေ့အနီးပိုင်းဒေသ၌ အင်္ဂလန်ပြည်သည် တူရကီနိုင်ငံ နှင့် စစ်ဖြစ်ရဦးမည့်အခြေသို့ရောက်နေသဖြင့် ထိုကိစ္စတွင် လွိုက်ဂျော့၏ အစိုးရအဖွဲ့၌သဘောကွဲလွဲမှုများ ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့် ဝန်ကြီးအချို့ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကြသည်။ လွိုက်ဂျော့လည်း ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လိုက် လေသည်။
ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံရေးကို မစွန့် သေးဘဲ ဗြိတိသျှပါလီမန်တွင် အတိုက်အခံခေါင်ဆောင်ကြီးအဖြစ်ဆောင်ရွက် လေသည်။ ၁၉၂၆ခုနှစ်တွင် ခေါင်းဆောင်ကြီးအဖြစ် အက်စကွစ်သည် လစ်ဗ ရယ်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်သဖြင့် လွိုက်ဂျော့အား လစ်ဗရယ်အဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြေ|ာက်ကြလေသည်။ ထို့နောက် အဖွဲ့အင်အား စုဆောင်း ရန်အတွက် အင်္ဂလန်တစ်ပြည်လုံးတွင် လှည့်လည်တရားဟောပြောခဲ့လေ သည်။ သူ၏ဟောပြောချက်များကြောင့် ၁၉၂၉ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် လစ်ဗရယ်အဖွဲ့မှ ကိုယ်စားလှယ်ပေါင်း ၅၉ ယောက်အရွေးခံရလေသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပပြီးနောက် အမျိုးသားအစိုးရ ဖွဲ့ စည်းပြီးသည့် အချိန်ခန့်ကစ၍ လွိုက်ဂျော့သည် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် အဖြစ် လူသိများလျက်ပင်ရှိသော်လည်း နိုင်ငံရေးမှအနားယူကာ အေးချမ်းစွာ နေထိုင်ခဲ့လေသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ လွိုက်ဂျော့သည် စစ်မှတ် တမ်းခြောက်တွဲကို ရေးသားခဲ့ကာ ၁၉၃၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၆ ခုနှစ်အတွင်း၌ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့လေသည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် လွိုက်ဂျော့သည် အားလ်ဘွဲ့ချီးမြှင့်ခြင်းခံရလေ၏။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်လေသည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်းတွင် ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ကာ စစ်အောင်နိုင်ရေးနှင့် ငြိမ်ချမ်းရေးအတွက် ဦးဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သူ ဒေးဗစ်လွိုက်ဂျော့ချ်အား ၁၈၆၃ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၊ ၁၇ ရက်နေ့က မန်ချက်စတာမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ အသက် ၁၈လသားအရွယ်တွင်ပင် ဖခင်ဖြစ်သူ မူလတန်းကျောင်းအုပ်ဆရာ ကွယ်လွန်သဖြင့် မိခင်ဖြစ်သူက ၎င်း၏အစ်ကို၊ ဒေးဗစ်၏ ဘကြီးရှိရာ ဝေလပြည်နယ်၊ ကာယာနာဖွန်ရှိုင်းယားစီရင်စုရှိ အယ်လ်လန်နီစတမ်းဒ်ဝီကျေးရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစကာ ဗြိတိန်နိုင်ငံအား ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း အောင်နိုင်ရန် ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး စစ်အပြီးတွင်လည်း ဗာဆိုင်းစာချုပ်ကို ဦးဆောင်ချုပ်ဆိုခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၄၅ခုနှစ်၊ မတ်လ၊ ၂၆ရက်နေ့က အယ်လ်လန်နီစတမ်းဒ်ဝီကျေးရွာရှိ တိုင်းမ်နယူးဝစ်ဒ် (ခေါ်) အမျိုးသားစာရေးဆရာများ စာပေရေးသားမှုဆိုင်ရာ အတတ်သင်ဌာန တွင်ကွယ်လွန်လေသည်။ မကွယ်လွန်မီ ၂ လအလိုတွင် သူရဲကောင်းဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
ဂျိုးဇတ် စတာလင်
ဂျိုးဇတ်စတာလင် (Joseph Stalin) သည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှ အီရိုဆစ် ပစ်ဆီယိုနိုဗစ် ဇုဂရှ်ပ်လ် ဖြစ်ပြီး ကော့ကေးရှပ်တောင်တန်းများပေါ်ရှိ ယခင်ရုရှအင်ပါယာ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ဂျော်ဂျီယာ (ယနေ့ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ) ရှိ လယ်သမား ဇနီးမောင်နှံတို့မှ ၁၈၇၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်္ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။  တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်း များကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်သောအခါ၌ စတာလင်ဟူသော အမည်သို့ ပြောင်းခဲ့လေသည်။ စတာလင်ဟူသော ဝေါဟာရ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ သံမဏိ ဖြစ်သည်။ ဂျော်ဂျီယာသားအဖြစ် နောက်မှ ရုရှားဘာသာစကားကို သင်ယူရသဖြင့် သူ၏ရုရှားစကားတွင် ဂျော်ဂျီယာသံဝဲသည်မှာ အလွန်သိသာသည်ဟုဆိုသည်။ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကို (၂၅) နှစ်မျှ အုပ်စိုးသွားပြီး ကမ်းကုန်အောင်ရက်စက်သူ၊ အလွန်အမင်းကြမ်းကြုပ်သူ အစရှိသဖြင့် နာမည်ဆိုးရှိသမျှ သမိုင်းတွင်သည်အထိ ကျော်ဇောလေသည်။ အမှန်တကယ်တွင်လည်း လူပေါင်းသန်းနှင့်ချီကာ သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ တန်ခိုးဩဇာကို တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သူ၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း နာဇီဂျာမနီတို့ကို အနိုင်ရသူအဖြစ်လည်း ထင်ရှားပါသေးသည်။
ငယ်စဉ်က အလွန်ဆင်းရဲခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ဖခင် ဖိနပ်ချုပ်သမားမှာ အရက်အလွန်အကျွံသောက်ပြီး သားဖြစ်သူကိုလည်း နှိပ်စက်သည်။ ထိုအရက်သမားဖခင်ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၁၁နှစ်သာရှိသေးသည့် အီရိုဆစ် ကျန်ရစ်သည်။ သားဖြစ်သူအား ဘုန်းကြီး လုပ်စေလိုသော မိခင်၏ဆန္ဒအရ စတာလင်သည် ၉ နှစ်သားအရွယ်၌ ကျမ်းစာ သင်ကျောင်းသို့ ဝင်ရောက် ပညာသင်ကြားလေသည်။ ထိုကျောင်း၌ပညာဆုံးခန်း တိုင်၍ ၁၅ နှစ်အရွယ် ရောက်လျှင် ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော တစ်ဖလစ်မြို့ရှိ သာသနာ့ ဝန်ထမ်းဆိုင်ရာ ကျောင်းသို့သွားရောက်ကာ ကျမ်းစာများကို ဆက်လက်ဆည်းပူးသည်။
၁၈၉၉ အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်တွင် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သော ရုရှဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သဖြင့် ဖောက်ပြန်သည့်အယူဝါဒများကို ဖြန့်ချိသည် ဟူသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် တစ်နှစ်အကြာတွင် သာသနာ့ဝန်ထမ်းကျောင်းမှ ထုတ်ပယ်ခြင်း ခံရလေသည်။ ထို့နောက် စတာလင်သည် တစ်ဖလစ်မြို့ ၌ပင် စာရေးအလုပ်ကို ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရင်း၊ ဇာဘုရင် တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းများကို လျှို့ဝှက်လုပ်ကိုင်နေစဉ် ဘုရင့်အစိုးရသည် စတာလင်အား ၁၉ဝ၁-ခုနှစ်၊ အလုပ်သမားများ ဆန္ဒပြပွဲတွင် ပါဝင်သည်ဟု ဖမ်းဆီးကာ ဆိုက်ဗီးရီးယားသို့ နယ်နှင်လိုက်လေသည်။ ၁၉ဝ၄-ခုနှစ်မှ ၁၉၁၇-ခုနှစ်များအတွင်း စတာလင်သည် ဆိုက်ဗေးရီးယားမှ လေးကြိမ်တိုင်တိုင် ထွက်ပြေး လွတ်မြောက်ခဲ့သော်လည်း နောက်ဆုံး၌ အဖမ်းခံရသည်ချည်း ဖြစ်၏။
အာဏာရယူခြင်း
၁၉၁၇-ခုနှစ်တွင် ဇာဘုရင် အရေးနိမ့်၍ ရုရှတော်လှန်ရေးသမားများဖြစ်သော ဗော်လရှီဗစ်တို့ အာဏာရလာသောအခါ စတာလင်သည် လီနင်ဦးစီးသော ဆိုဗီယက် အစိုးရအဖွဲ့သစ်တွင် လူမျိုးစုရေးရာ ဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။ ရှေ့ဆုံးမှဦးဆောင်သူ မဟုတ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းကာလများတွင် အလွန်တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားလာသည်။ ဘုရင်စနစ်ကို ဆက်လက်ထားရှိလိုသော ရုရှဖြူများသည် ဗော်လရှီဗစ်တို့၏ ဆိုဗီယက်အစိုးရကို ပုန်ကန်လေရာ စတာလင်သည် ဆိုဗီယက် အစိုးရဘက်မှ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ခုခံတိုက်ခိုက်သဖြင့် ထင်ရှားလာကာ တော်လှန်ရေး စစ်ဦးစီးအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာလေ၏။ သို့ဖြင့် ၁၉၂၂-ခုနှစ်တွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် ဖြစ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် ဩဇာကြီးသူဖြစ်လာသည်နှင့်အညီ နောင်တွင် ပြိုင်ဘက်ကင်းအာဏာရှင်ဘဝကို တက်နိုင်ရန် ခြေလှမ်းတစ်ရပ်ဖြစ်လာသည်။
လီနင်မကွယ်လွန်မှီကပင် စတာလင်ကို မနှစ်မြို့ကြောင်း အထင်အရှားပြခဲ့ပြီး ရာထူးမှထုတ်ပယ်ရန်လည်း စိတ်ကူးရှိခဲ့သည်။ မိမိအားဆက်ခံရန်အတွက် လီယွန် ထရော့စကီး ကိုလိုလားသည်။ သို့သော် ၁၉၂၄-ခုနှစ်တွင် လီနင်ကွယ်လွန်သည်နှင့် ထိုအချက်များမှာ စတာလင်၏ မထီမဲ့မြင်ပြုခြင်းခံရတော့သည်။ ပါတီအာဏာကိုလည်း အတွင်းပိုင်းမှ အရာရောက်သည့် လက်ဖ်ကာ မိနက်ဖ်၊ ဂရီဂိုရီ ဇိနောဖစ်ဗ် တို့နှင့် ပူးပေါင်းပြီး သုံးဦးကော်မတီဖွဲ့ကာ ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ နောက်အချိန်တိုအတွင်း ထရော်စကီနှင့် သူ၏နောက်လိုက်များကို ဖယ်ရှားပြီးနောက် မိနက်ဖ်နှင့် ဇိနော်ဖစ်ဗ် တို့ကိုပါ နှိပ်ကွက်သည်။ စတာလင်သည် ထိုရာထူးကို မိမိဆက်ခံနိုင်ရေးအတွက် လီနင်မကွယ်လွန်မီက ရရှိလိုက်သော ကွန်မြူနစ်ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ရာထူးကို လက်ဝယ်ထားလျက် လီယွန်ထရော့စကီအား လီနင်ဝါဒသွေဖည်ရေးသမား ဟု ကျေညာကာ ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ၎င်း၊ အစိုးရအဖွဲ့မှ၎င်း ထုတ်နုတ်၍ နိုင်ငံခြားသို့ နှင်လိုက်လေသည်။ ထိုသို့ ပါတီတွင်း လူကြိုက်များသူများနှင့် နောက်လိုက်များကို ရှင်းလင်းပြီးနောက်တွင် စတာလင်သည် မိမိစိတ်တိုင်းကျ လမ်းစဉ်များကို ချမှတ်အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုမှမကြာမှီပင် ပါတီတွင်းမှ မိမိကိုထောက်ခံသူ လက်ယာယိမ်းများအား ခြေမှုန်းပြန်သည်။ ဤသို့ဆိုလျှင် ၁၉၃၄-ခုနှစ်မှစကာ စတာလင်တစ်ယောက် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ တစ်ဦးတည်းသော အာဏာရှင်ဖြစ်လာတော့သည်။
အုပ်စိုးသူဘဝ
ထို့နောက် စတာလင်သည် သူ၏ အစိုးရအဖွဲ့အား အတိုက်အခံပြု၍ ယှဉ်ပြိုင်သူများနှင့် သူ့အစိုးရအဖွဲ့၏ ဩဇာကို မညောင်းသူတို့အား ဖယ်ရှားရန် လျှို့ဝှက်ရဲအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။ သို့နှင့်ပင် ရုရှနိုင်ငံ၏ အာဏာရှင် ခေါင်းဆောင် ကြီးဟု အများက အသိအမှတ်ပြုလာကြရလေသည်။ အာဏာရသည်နှင့် မိမိနှင့် သဘောထားမညီသူများကို နိုင်ငံတဝန်း ပိုက်စိတ်တိုက်ရှာဖွေပြီး သတ်ဖြတ်သုတ်သင်တော့သည်။ အကြမ်းအားဖြင့် သုံးသည့်နည်းမှာ ရုတ်တရက်ဝင်ရောက် သာ့ဗ် မှာ ပထမဆုံး သုတ်သင်ခံရသူဖြစ်လာသည်(၁၉၃၄ ဒီဇင်ဘာ ၁)။ ထို့နောက် ထိုကိစ္စကိုပင် အကြောင်းပြကာ သုတ်သင်မှုပေါင်း မရေမတွက်နိုင်အောင် ဆက်လက်ပြုလုပ်သည်။ သို့ဖြင့် ၁၉၄၀ အရောက်တွင် ၁၉၁၇တော်လှန်ရေးနှင့် ၁၉၃၄ပါတီကွန်ဂရက်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည့် ပါတီတွင်း ကျော်ကြားသူများမှာ မကျန်တော့ဟုပြောရလောက်အောင် ဖမ်းဆီး အပြစ်ပေး၊သုတ်သင်ခံခဲ့ရပြီဖြစ်သည်။ လျှို့ဝှက်ပုလိပ်များ၊ထောက်လှမ်းရေးများကို အသုံးပြုပြီး မည်သည့်အကြောင်းပြချက်မျှ မပေးပဲ ဖမ်းဆီးခြင်း၊ နှိပ်စက်ခြင်း၊ ဆိုက်ဗေးရီးယားသို့ နယ်နှင်ခြင်း၊ သတ်ဖြတ်ခြင်း အစရှိသည်တို့ကို သွက်လက်စွာအသုံးပြုသည်။ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းမှလူများကို သုတ်သင်ရာတွင် ပြည်သူတို့ရှေ့တွင် ပါတီနှင့် တော်လှန်ရေးဦးတည်ချက်များကို သစ္စာဖောက်သည်ဟု ကိုယ်တိုင်ဝန်ခံစေပြီး သေဒဏ်စီရင်သည်။ ဝေဖန်ခြင်း နှင့် ကဲ့ရဲ့ပြောဆိုခြင်းကို နည်းနည်းလေးမှ သီးခံခြင်းမရှိပေ။ သို့ဖြင့် ၁၉၄၀မှစကာ အစိုးရ၏လက်တံများသည် လူထုအလွှာအသီးသီးထဲသို့ ပျံနှံဝင်ရောက်ပြီးဖြစ်ကာ အများဆန္ဒဆိုသည်မှာလည်း ဆိတ်သုဉ်းရတော့သည်။
စီးပွားရေးတည်ဆောက်မှု
စီးပွားရေးပုံဖော်ပုံမှာ စိုက်ပျိုးရေးကို အမိန့်ပေးသည့် အသီးအနှံကိုသာ စုပေါင်းစိုက်ပျိုးစေသည့် စီမံကိန်းစနစ်ဖြစ်သည်။ တောင်သူလယ်သမားများ အတွက်အလွန်မှ အဆင်မပြေဖြစ်ရကား အငတ်ဘေးကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ အမိန့်မနာခံခြင်းကြောင့် နယ်နှင်ဒဏ်၊ သေဒဏ်ပေးခြင်း တို့ကြောင့် လည်းကောင်း လူ့အသက် သန်းနှင့်ချီဆုံးရှုံးပြီးမှ ထိုစီမံကိန်းစနစ် အောင်မြင်သည်ဟု ဆိုသည်။
စက်မှုကဏ္ဌတွင်လည်း အထက်ပါအတိုင်း စီမံကိန်းများချမှတ်ကာ နှစ်တိုငါးနှစ်စီမံကိန်းများဖြင့် တွန်းအားပေးသည်။ ရေတိုအတွင်း အလျင်အမြန်ဖြစ်ထွန်းသော်လည်း ညံ့ကွက်၊ဟာကွက်များမနည်းသည်မှာ ထင်ရှားလှသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြောင့် အမြောက်အမြားဆုံးရှုံးသော်လည်း ထိုစီမံကိန်းမူဝါဒကြောင့် စစ်ပြီးကာလတွင် အချိန်တိုအတွင်း ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံး စက်မှုနိုင်ငံအဖြစ်ရောက်လာသည်။ သို့သော်သူမရှိသည်နောက်ပိုင်း စစ်အေးကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင် စီမံကိန်းစနစ်၏ အားနည်းချက်များကြောင့် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ စီးပွားရေးမှာ အလွန်ကျပ်တည်းလာခဲ့ရသည်။
သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွား လာသဖြင့် ယင်းစီမံကိန်းများ၏ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့ ရသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၊စစ်အေး နှင့် စတာလင်
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားစ ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ စက်တင် ဘာလတွင် စတာလင်သည် ဂျာမနီအာဏာရှင်ဟစ်တလာနှင့် မကျူးကျော်ရေး စာချုပ် ချုပ်ဆိုလေသည်။ နှစ်ပတ်အကြာတွင် ဟစ်တလာက ပိုလန်အနောက်ပိုင်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သလို မရှေးမနှောင်းတွင် စတာလင်၏ ဆိုဗီယက်တပ်များက ပိုလန်အရှေ့ခြမ်းကို သိမ်းယူသည်။ ထိုနောက်ပိုင်းတွင် လတ်ဗီးယား၊ လစ်သူယေးနီးယား နှင့် အက်စတိုးနီးယား တို့ကို ဆက်တိုက်သိမ်းယူပြီး ထိုနိုင်ငံငယ်လေးများကလည်း လက်နက်ချကြသဖြင့် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုဝင် ပြည်နယ်များ ဖြစ်ရသည်။ ရိုမေးနီးယားကို ခြိမ်းခြောက်အညံ့ခံစေပြီး ဖင်လန်မှာ အညံ့မခံသဖြင့် တိုက်ယူသည်။ ထိုသို့တိုက်ရသည့် အကြောင်းပြချက်မှာ နာဇီဂျာမနီရန်မှ ကာကွယ်ရန်ဟု ဆိုသော်လည်း စစ်ပြီးသော် ထိုနိုင်ငံများကို ပြန်လည် လက်မလွတ်တော့ပဲ ဆက်လက်အုပ်ချုပ်သည်။
ဂျာမန်တို့၏ ပရိယာယ်ကို ကောင်းစွာ ရိပ်စားမိသော စတာလင်သည် ရုရှ နိုင်ငံ ကာကွယ်ရေးအတွက် အစွမ်းကုန် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလေသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဂျာမန်တပ်များ ရုရှနိုင်ငံကို ရုတ်တရက် ဝင်တိုက်သောအခါ စတာလင် သည် ရုရှနိုင်ငံ၏ စစ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ်ဖြင့် ဂျာမန်တို့အား ဝံ့ဝံ့စားစား ခုခံခဲ့လေသည်။ ထိုကဲ့သို့ ဂျာမန်တို့၏ ထိုးစစ်ကို အလူးအလဲ ခုခံနေရခိုက် စတာလင်သည် ရုရှနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကွန်မြူနစ်ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကြီးလေးသော တာဝန်ဝတ္တရားများကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်၍၊ ရုရှ နိုင်ငံအား ဂျာမန်တို့လက်မှ ကယ်တင်ခဲ့သည်သာမက၊ ဂျာမနီ အရှေ့ပိုင်းကိုပင်လျှင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် မာရှယ်စစ်သူကြီး အဆင့်အတန်းကို ရရှိခဲ့ လေသည်။
စစ်အပြီး အရှေ့ဥရောပ နိုင်ငံများတွင် ရုရှားတပ်များ ချထားခဲ့သည့် အခြေခံဖြင့် ကွန်မြူနစ်အစိုးရများကို တည်ထောင်ပေးသည်။ သို့ဖြင့် စစ်အေးတိုက်ပွဲပေါ်ပေါက်လာရပြီး အမေရိကန်ဦးဆောင်သည့် အနောက်ခြမ်းနှင့် ဆိုဗီယက်ဦးဆောင်သည့် အရှေ့ခြမ်းတို့ နှစ်ပေါင်း ၄၀ကျော်မျှ အားပြိုင်ကြတော့သည်။ ထိုစစ်အေးကာလအတွင်း တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် အဏုမြူလက်နက်များဖြင့် အပြန်အလှန် ခြိမ်းခြောက်ကြပြီး လူသားမျိုးနွယ်တစ်ခုလုံး အတွက် စိုးရွံဖွယ်ရာများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
ဆိုဗီယက်တပ်များမရှိသည့် ယူဂိုစလားဗီးယားပြည်ထောင်စုတွင် ကွန်မြူနစ်အစိုးရပေါ်ပေါက်သော်လည်း စတာလင်၏ ဩဇာမခံသည့်အတွက် အခြားဥရောပကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများတွင် ထိုနည်းတူဖြစ်မည်ကို ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် ဖြုတ်၊ထုတ်၊သတ် လမ်းစဉ်ကိုကျင့်သုံးပြန်သည်။ သို့ဖြင့် စစ်အေးကာလများအတွင်း ဆိုဗီယက်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ ကေဂျီဘီ မှာလည်း နာမည်ကျော်လာသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးသွားသောအခါ စတာလင်သည် ရုရှနိုင်ငံ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် ငါးနှစ်စီမံကိန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်သွားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး နှင့်နောက်ဆက်တွဲ
၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် တစ်ညလုံး ညစာစား၍ ရုပ်ရှင်ကြည့်ခဲ့ပြီးနောက် မနက်စောစောအချိန်တွင် သူ့၏နေအိမ်ထဲသို့ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး လက်ဗရင်တီ၊ ဂျောဂျီမာလင်ကော့၊ နီကိုလိုင်ဘူဂါနင်နှင့် နီကီတာကရူရှက်တို့နှင့်အတူ သူ ရောက်ရှိလာသည်။ မိုးလင်းချိန်၌ သူ၏အခန်းထဲမှ စတာလင်ထွက်မလာချေ။ သူ၏အစောင့်များက သူအိပ်ယာထနေကျအချိန်၌ သူ အိပ်ယာမထသည်ကို တွေ့သောအခါ ထူးဆန်းနေမိသည်။ စတာလင်ကိုတစ်နေ့လုံး အနှောက်အယှက်မပေးရန် အမိန့်ပေးထားသည်။ ည ၁၀ နာရီလောက်တွင် ကွန်ဆီဗိုဒုတိယဦးစီးမှူးပီတာလောဇဂါး က စတာလင် ကို ညဝတ်ဘောင်းဘီနှင့်စွပ်ကျယ်အကျီဝတ်ပြီးအဝတ်အစားများသေးစိုရွှဲလျက် သူ့ခုတင်ဘေးကကြမ်းပြင်တွင် ပက်လက်လန်လဲကျနေသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ဇန်နဝါရီလတွင် ဆရာဝန်များအား ဆိုဗီယက်အစိုးရအရာရှိကြီးများကို သေကြောင်းကြံသည် ဟူသောစွပ်စွဲချက်ဖြင့် အစုလိုက်အပြုံလိုက်ဖမ်းစေသည်။ သို့ဖြင့် အများက အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုမျိုးပြန်ကြုံရတော့မည့်အရေးကြောင့် စိတ်ချောက်ချားနေရစဉ် ၅၊မတ် တွင် ကရင်မလင်မှ အသက် ၇၃နှစ်အရွယ်ရှိ အာဏာရှင်ကြီး စတာလင် ကွယ်လွန်လေသည်။ အလောင်းကို လီနင်နည်းတူ ရင်ပြင်နီတွင် ဆေးစီရင်ပြီး အများကြည့်ရှုခွင့်ပေးခဲ့သေးသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဆိုဗီယက်အာဏာရှင်ဖြစ်လာသည့် နီကီတာ ခရူးရှော့ဗ်က အလောင်းကို ထုတ်ယူပြီး လူထုရှေ့မှောက်တွင် ကြိမ်ဖြင့် ရိုက်ကာ အရှက်ခွဲရှုံ့ချခဲ့သည်။
မိသားစု
၁၉၀၄တွင်လက်ထပ်သည့် ပထမဇနီးမှာ နှစ်နှစ်အကြာတွင် အဆုတ်ရောဂါဖြင့် လွန်ပြီး ဂျကော့ အမည်ရှိ သားတစ်ယောက် ကျန်ခဲ့သည်။ သို့သော်ထိုသားမှာလည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဆိုဗီယက်တပ်တွင် တာဝန်ထမ်းရာမှ ဂျာမနီတို့ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရသည်။ ဂျာမနီက အကျဉ်းသားဖြင်းလဲလှယ်ရန် တောင်းဆိုသော်လည်း စတာလင်က လက်မခံသဖြင့် ဂျကော့ တစ်ယောက် ဂျာမနီအကျဉ်းစခန်းအတွင်း ကွယ်လွန်ရှာသည်။
၁၉၁၉ ဒုတိယအကြိမ်အိမ်ထောင်ပြုပြီး ၁၉၃၂အရောက်တွင် ထိုဒုတိယဇနီး ကိုယ့်ကိုယ်ကို သေကြောင်းကြံပြီးသေသည်။ သားတစ်ယောက်၊သမီးတစ်ယောက် ကျန်ရစ်သည်။ သားမှ ဆိုဗီယက်လေတပ်တွင် အမှုထမ်းသည်။ အရက်အလွန်အကျွံသောက်ပြီး ၁၉၆၂တွင် သေသည်။ သမီးဖြစ်သူ ဆဗက်လာနာမှာ ၁၉၆၇တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သို့ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် စတာလင်သည် စစ်သူကြီးရာထူးကို စွန့်လွတ်၍ ရုရှနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ယင်း ၁၉၅၃ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
လှည်းကူးစု
လှည်းကူးစု
ခမဲဂဝဘူတာ
ခမဲဂဝဘူတာ  (杵築駅 ခမဲဂဝ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုအိတခရိုင်၊ ဘပ်ပုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အင်္ဂပို (အနောက်စု)ရွာ၊ အင်္ဂပို
အင်္ဂပို   (အနောက်စု)ရွာ၊ အင်္ဂပို
၂၀၂၂ အီးမရိတ်ဖလား
၂၀၂၂ အီးမရိတ်ဖလားသည် အီးမရိတ် ဖလား၏ (၁၁)ကြိမ်မြောက်ရာသီဖြစ်သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်၃၀ ရက်တွင် အာဆင်နယ်အသင်း၏အိမ်ကွင်း၊ အီးမရိတ်ကွင်းတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အီးမရိတ်ဖလားပွဲစဉ်များကို ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်နှင့် ၂၀၂၁ခုနှစ်များတွင် မကျင်းပနိုင်ခဲ့ဘဲ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင်မှ ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အိမ်ရှင် အာဆင်နယ်ဘောလုံးအသင်းနှင့် စပိန်ဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည့် ဆီဗီလာတို့သာ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြပြီး အာဆင်နယ်အသင်းမှ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီးမရိတ်ဖလား
ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၁
ကိုးကား
1971
ခမဲဒခဲဘူတာ
ခမဲဒခဲဘူတာ  (亀 嵩 駅 ခမဲဒခဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်၊ နိတတိုင်း၊ အိုခုအိဇုမိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ခမဲအရိဘူတာ
ခမဲအရိဘူတာ  (亀有駅 ခမဲအရိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ ခဆွတ်ရှိခမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရမည်းသင်းခရိုင်
ရမည်းသင်းခရိုင် (Yamethin District)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ရမည်းသင်းမြို့ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ရမည်းသင်းခရိုင်တွင် ယခင်က ရမည်းသင်းနယ်နှင့် ပျဉ်းမနားနယ်တို့ပါဝင်ခဲ့ကာ ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် ပျဉ်းမနားနယ်သည် တပ်ကုန်း၊ ပျဉ်းမနား၊ လယ်ဝေးမြို့နယ်များနှင့် ပျဉ်းမနားခရိုင်ဟူ၍ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် ပျဉ်းမနားခရိုင်သည် နေပြည်တော်ခရိုင်ဖြစ်သွားပြီး ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် ဥတ္တရနှင့် ဒက္ခိဏဟူ၍ ခရိုင်(၂)ခု ထပ်မံခွဲခြားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် ရမည်းသင်းခရိုင်၌ ရမည်းသင်းနှင့် ပျော်ဘွယ်မြို့နယ် (၂)ခုသာ ကျန်ရှိသည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
ရမည်းသင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
နယ်နိမိတ်
ရမည်းသင်းခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်း တောင်ဘက်အစွန်တွင် တည်ရှိသည်။ ရမည်းသင်းခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် မိတ္ထီလာခရိုင်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်မှ ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ တောင်ဘက်တွင် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေမှ လယ်​ဝေးခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းမှ မကွေးခရိုင်၊ မြောက်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၄၂ဝ၁ စတုရန်းမိုင်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ရမည်းသင်းခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်း၊ အလယ်တွင် မင်းဝံတောင်တန်း၊ အနောက်တွင် ပဲခူးရိုးမတောင်တန်းများ တည်ရှိသည်။ ပျော်ဘွယ်ဘက်ခြမ်းတွင်မူ အလယ်ပိုင်းသည် မြေပြန့်ဖြစ်သည်။ ကျောက်စရစ်များ ရောပြွန်းနေသော မြေများပြီး အချို့မှာ မြေဆီလယ်မြေများဖြစ်ကာ သဲမြေအနည်းငယ်ရှိသည်။
ရေဆင်း
ခရိုင်အတွင်း ချောင်းအနည်းငယ် စီးဆင်းနေသည်။
ရာသီဥတု
ရမည်းသင်းခရိုင်၏ ရာသီဥတုမှာ အများအားဖြင့် ပူအိုက်စိုစွတ်သည်။ ရမည်းသင်းခရိုင်၏ ထူးခြားချက်မှာ မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းရာသီဥတုအခြေအနေ ကွဲပြားခြားနားလျက် ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။ ခရိုင်ကို အရှေ့နှင့် အနောက် ဖြတ်စီးသော ဆင်သေချောင်း၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းနှင့် တောင်ဘက်ပိုင်းတို့သည် ချောင်းနှင့် မိုင်အနည်းငယ်မျှ ကွာဝေးရုံမျှနှင့် ရာသီဥတုအခြေအနေချင်း ရုတ်ခြည်းအားဖြင့် သိသိသာသာ ကွာခြားသည်ကို တွေ့ရ၏။
ဆင်သေချောင်း၏ မြောက်ဘက်ရှိ ရမည်းသင်းမြို့နယ်တွင် မိုးခေါင်ရေရှား ရပ်ဝန်း၏ ရာသီဥတုအခြေ အနေမျိုးရှိ၍ ချောင်း၏ တောင်ဘက်ရှိ ပျဉ်းမနားမြို့နယ် (ယခု ဒက္ခိဏခရိုင်အတွင်းပါဝင်) ၌မူ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း၏ ရာသီဥတု အခြေအနေမျိုးကို တွေ့ရှိရသည်။ ရမည်းသင်းခရိုင်ကို မြေညီပိုင်း၊ ကုန်းမြင့်ပိုင်း၊ သစ်တောပိုင်းဟူ၍ သုံးပိုင်းပိုင်းခြားနိုင်သည်။ ဆင်သေချောင်း၏ မြောက်ဘက်ရှိ ရမည်းသင်းမြို့နယ်သည် မိုးပါး၍ ခြောက်သွေ့သောနယ်ဖြစ်၏။
ရမည်းသင်းခရိုင်တစ်ခုလုံးတွင် တောင်သူလယ်သမားတို့ စိုက်ပျိုးရေးကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ကိုင်ရန်အတွက် မိုးကို စိတ်မချရချေ။ အထူးသဖြင့် ရမည်းသင်းမြို့နယ်တွင် မိုးခေါင်မည်ကို တောင်သူလယ်သမားတို့ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြရလေသည်။ ပျဉ်းမနားမြို့နယ် မြောက်ပိုင်းနှင့် ရမည်းသင်းမြို့နယ်တွင် ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးရန်အတွက် မိုးရေမှာ မလုံလောက်သဖြင့် လယ်ယာများသို့ ဆည်မြောင်းများဖြင့် ရေသွင်းဖြည့်တင်းပေးရသည်။
လူဦးရေ
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ရမည်းသင်းခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၅၁၈,၃၈၄ ဖြစ်ကာ ကျား ၂၄၄,၆၀၃နှင့် မ ၂၇၃,၇၈၁ ဖြစ်သည်။ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်သည် ရမည်းသင်းမြို့နယ်ထက် လူဦးရေ ပိုများသည်။ ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၁၁.၆ရာခိုင်နှုန်းသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။
စီးပွားရေး
ရမည်းသင်းခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း စီးပွားရေးကောင်းမွန်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် သီးနှံပွဲရုံများ အဓိကလုပ်ကိုင်ကြပြီး မွေးမြူရေးကိုလည်း စီးပွားဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပဲ၊ ငရုပ်၊ ဆီထွက်သီးနှံများ၊ မန်ကျည်းသီး၊ စပျစ်သီး၊ ကွမ်း၊ ဝါ၊ မုန့်ကြွပ် စသည်ဖြင့် ထွက်ရှိပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးသို့ တင်သွင်းသည်။
ရမည်းသင်းခရိုင် မြေညီပိုင်းတွင် ဆန်စပါးကို အများဆုံး စိုက်ပျိုး၍ မိုးခေါင်ရေရှား အသီးအနှံများကို ယာများ၌ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ခရိုင်မြောက်ပိုင်း အနောက်ဘက်ရှိ ရိုးမတောင်ခြေ အရပ်ဒေသများ၌ မိုးခေါင်ရေရှားရပ်ဝန်းသီးနှံပင် သက်သက်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ ရေရနိုင်သော ချိုင့်ဝှမ်းများ၌ကား ဆန်စပါးကို စိုက်ကြသည်။
ရမည်းသင်းခရိုင် သစ်တောနယ်မှာ ကျယ်ဝန်းလှသဖြင့် ငလိုက်ချောင်းကို နယ်ခြားသတ်မှတ်ထား၍ ချောင်း၏ မြောက် ဘက်ကို ရမည်းသင်းသစ်တောနယ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တောင်ဘက်ကို ပျဉ်းမနားသစ်တောနယ်ဟူ၍လည်းကောင်း သီးသန့်ခွဲခြားထားခဲ့သည်။ ယခုတွင် ရမည်းသင်းနယ်သာ ရှိ​တော့သည်။ သစ်တောမှ သစ်များကိုထုတ်ယူရာတွင် ဆင်များကို အသုံးများသည်။ မီးရထားလမ်းမကြီးနှင့် ဆက်သွယ်ထားသော သံလမ်းများတစ်လျှောက်မှ သစ်ဆွဲမီးရထားကလေးများဖြင့်လည်း သစ်များကို ထုတ်ယူကြသည်။ ရမည်းသင်း သစ်တောနယ်တွင် ဆင်သေချောင်းအားဖြင့် မျှောချကြသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
ရမည်းသင်းခရိုင်သည် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးသို့ ဝင်ရာအပေါက်ဖြစ်ကာ ရန်ကုန်-မန္တလေး ပြည်ထောင်စုလမ်းသည် ခရိုင်အတွင်း ရမည်းသင်းနှင့် ပျော်ဘွယ်မြို့များကို ဖြတ်သန်းကာ မိတ္ထီလာသို့ ဆက်လက်ရောက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် မိတ္ထီလာ-တောင်ကြီး-ကျိုင်းတုံ ပြည်ထောင်စုလမ်းနှင့် ရန်ကုန်-မန္တလေး ပြည်ထောင်စုလမ်းကို ဆက်သွယ်သည့် ဖြတ်လမ်းသည် ပျော်ဘွယ်မြို့အဝင်မှ ဖြတ်သန်းသွားကာ မိတ္ထီလာခရိုင် သာစည်မြို့နယ်၊ ဘုရားငါးဆူရွာအနီးတွင် သွား၍ဆုံသည်။ ထို့အပြင် နတ်မောက် - ပျော်ဘွယ်လမ်းဖြင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးသို့သွားလာနိုင်ကာ ထိုလမ်းမှတဆင့် ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းသို့ တက်ရောက်နိုင်သည်။
ပညာရေး
ရမည်းသင်းခရိုင်တွင် အခြေခံပညာကျောင်းများအပြင် နည်းပညာတက္ကသိုလ် တစ်ခု တည်ရှိသည်။
ကျန်းမာရေး
ရမည်းသင်းမြို့တွင် ခုတင်(၁၀၀)ဆံ့ ခရိုင်ဆေးရုံ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့တွင် ခုတင်(၅၀)ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံများအပြင် တိုက်နယ်ဆေးရုံများလည်းတည်ရှိကာ ခုတင် (၃၂၆) ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သည်။
ပထိန်တလန် (အထက်)ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ပထိန်တလန် (အထက်)ရွာ(Pateintalan(Upper))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ပတိန်တလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပတိန်တလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၈ ဦး၊ မ ၅၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆည်ပိတ်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ဆည်ပိတ်ရွာ (Sepeik)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ခေါင်းရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါင်းရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၃ ဦး၊ မ ၄၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇင်ကျွန်းရွာ
ဇင်ကျွန်းရွာ
ရစ်မိုင်းရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ရစ်မိုင်းရွာ(Yitmaing)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျွဲဖြူတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲဖြူတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၁၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၈၇ ဦး နေထိုင်သည်။ ယစ်မှိုင်းသည် မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒိန်းဂမ်ရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ဒိန်းဂမ်ရွာ(Dinggam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ အဝိဝမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အဝိဝမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀ ဦး၊ မ ၅၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ဒွန်းတပဲ့
ဒွန်းတပဲ့
ဒိန်းဂမ်ရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခန်ဘဲဘူတာ
ခန်ဘဲဘူတာ  (神戸駅 ခန်ဘဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိချိခရိုင်၊ တဟရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မဟာမိတ်နိုင်ငံများ (ပထမ ကမ္ဘာစစ်)
ချစ်ကြည်ရင်းနှီးသောနိုင်ငံစု အင်အားများ သို့မဟုတ် မဟာမိတ်များ သည် ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဗဟိုအင်အားစုများနှင့် စစ်ဖြစ်သော နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။ သုံးနိုင်ငံစုတွင်ပါဝင်သော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် ပြင်သစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဗြိတိသျှအင်ပါယာနှင့် ရုရှားအင်ပါယာတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၁၅ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံသည် ဗဟိုအင်အားစုနိုင်ငံများနှင့် ပူပေါင်းမှုကို ရပ်ဆိုင်းပြီး သုံးနိုင်ငံစုဘက်မှ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ပေးခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည်လည်း အရေးပါသော အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၊ ဆားဘီးယား၊ ဂရိ၊ မွန်တီနီဂရိုးနှင့် ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံတို့သည်လည်း သုံးနိုင်ငံစု၏ ရိုးရိုးအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
ဂျာမနီသည် အမေရိကန်၏ ကြားနေမှုကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအား တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် မက္ကဆီကိုသို့ ဇင်မာမန်းကြေးနန်းပို့ခဲ့ခြင်းတို့ဖြင့် ချိုးဖောက်ခဲ့သော ဖြစ်စဉ်များကြောင့် ၁၉၁၇ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဂျာမနီနိုင်ငံကို စစ်ကြေညာခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည် foreign entanglements ကို ရှောင်လွှဲရန် ပြင်သစ်နှင့် ဗြိတိန်တို့၏ တရားဝင် မဟာမိတ်ဖြစ်မှုထက် တွဲဖက်အင်အားစု အနေဖြင့် စစ်ကြီးတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အော်တိုမန်အင်ပါယာနှင့် ဘူလ်ဂေးရီးယားတို့သည် အမေရိကန်နှင့် ဆိုးရွားသောဆက်ဆံရေးရှိသော်လည်း စစ်မကြေညာခဲ့ပေ။
ဆံထုံး
ဆံပင်ကို ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့ခြင်း၌ လူတစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး ကွဲပြား ခြားနားသည်။ မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ဆံပင်ကို အမြတ်တနိုး ထား၍၊ အမျိုးမျိုးထုံးဖွဲ့လေ့ရှိကြသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာအစဉ် အလာတွင် အသက်အရွယ်ကိုလိုက်၍ ဆံပင်ထုံးဖွဲ့ပုံ ကွဲပြား သည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ခေတ်အလျောက် မြန်မာတို့၏ ဆံပင်ထုံးဖွဲ့နည်းပြောင်းလဲသည်ကို စာပေကောက်နုတ်ချက် များဖြင့် ကိုးကား၍ဖော်ပြထားသည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ဆံပင်ကို အမြတ်တနိုးထား၍ အမျိုးမျိုး ထုံးဖွဲ့လေ့ရှိကြသည်။ ဆံပင်ထုံးဖွဲ့ပုံများသည် ထုံးဖွဲ့သူတို့၏ အသက်အရွယ်ကိုလိုက်၍ ကွဲပြားခြားနားသည်။ မြန်မာ့ရိုး ရာ အစဉ်အလာတွင် မွေးဖွားပြီးနောက် ခုနစ်ရက်လည်သော ကလေးကို ခေါင်းဆေး၍ ခေါင်းတုံး တုံးပေးရသည်။ ထို့နောက် ထိုကလေးကို ကာလအတန်ကြာမျှ ခေါင်းတုံးနှင့်ပင်ထားရှိပြီး သော်၊ ခေါင်းထိပ် တည့်တည့်တွင် ဦးစွန်းဖုတ် ထားပေးရ၏။ ဦးစွန်းဖုတ်နေရာမှ လွဲ၍၊ ကျန်ဦးခေါင်းပတ်ပတ်လည်၌ ဆံပင် ကို ရိတ်ထားသည်။ ဦးစွန်း ဖုတ်မှ ဆံပင်များကိုသာ ၂ လက် မခန့်ထိ အရှည်ခံ၍ ရှေ့သို့ဖြီးချပေးရ၏။ အချို့ကလေးများကို ၂ နှစ်သား၊ ၃ နှစ်သားအရွယ်၌ နားပန်းဆံထားပေးသည်။ ယင်းမှာ ဦးခေါင်းဘေး တစ်ဖက်တစ်ချက်၌ ဦးစွန်းဖုတ်ကဲ့သို့ ပင် ဆံပင်ကွက်၍ ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုမှတစ်ဖန် ခေါင်းတုံး တုံးပြီးလျှင်၊ ကြာကွက်ထားပေး၏။ ကြာကွက်ဟူသည်ကား၊ နဖူးဆံစမှ ဦးခေါင်ပတ်ပတ်လည် စက်ဝိုင်းသဏ္ဌာန်ရစ်ထား သော အကွက်ကြီးဖြစ်သည်။ ယင်းကြာကွက်မှဆံပင်ကို အရှည် ခံလျက် ကျန်နေရာများကို ဆံရိတ်မြဲရိတ်ရ၏။ နားပန်းဆံမ ထားသော ကလေးများ၌ ဦးစွန်းဖုတ်နေရာကို ချဲ့ ချဲ့ ပေးခြင်း ဖြင့် ကြာကွက်ဖြစ်လာသည်။ အများအားဖြင့် ခေါင်းတုံးမှ ကြာ ကွက်အဖြစ် ထားရှိသည်ကများ၏။