cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘုရားသခင်တပ်မတော်
အဖြေရှာကြည့်ခြင်း
ဂျော်နီလက်နက်ချပြီးနောက် လူသာထူးသည် ၎င်း၏ အကိုနှင့်ပတ်သက်ပြီးအခြေအနေသိရန် ကြိုးစားနေသည့်ကွယ်ထူးနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့ သည်။ ဂျော်နီနှင့်ဆက်သွယ်ရန် ကြိမ်ဖန်များစွာကြိုးစားခဲ့သော်လည်း အဆက်အသွယ်မရကြောင်း ကွယ်ထူးက ပြောပြသည်။ မကြာသေး မီက လူသာသည် ၎င်းအစ်ကိုထံမှ သတင်းတခုရခဲ့သည်မှာ “တကယ်လို့ တယောက်ယောက်က မင်းဆီကို လက်နက်ချဖို့လာပြီး စည်းရုံး တယ်ဆိုရင် သူ့ကို သတ်ပစ်လိုက်ပါ။ ဘယ်တော့မှ မယုံပါနဲ့” ဟု ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ခိုင်လုံသောသတင်းရပ်ကွက်အဆိုအရ ဂျော်နီသည် ထားဝယ်အရှေ့ဘက်ရှိ မေတ္တာမြို့တွင် ၎င်း၏ဇနီးနှင့်အတူ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ဇာခန်းဆီး နောက်ကွယ်က သစ္စာဖောက်မှုလေလား?
ဂျော်နီနှင့်လူသာထူးတို့အား ကြိုးကိုင်အမြတ်ထုတ်နေသည့် လူများသည် ထိုင်းပြည်သူများအား အကြီးအကျယ်ဒုက္ခရောက်စေသည်။ အထင်ရှားဆုံးဥပမာပြရလျှင် ၁၉၉၉၊ နိုဝင်ဘာ ၄ ရက်နေ့က ဖြစ်ပွားသည့်ကိစ္စက အမွှာညီအစ်ကိုအား အမြတ်ထုတ် အသုံးချခဲ့မှုပင် ဖြစ်သည်။ မိုးသဲနေသော ထိုညနေခင်း၌ ဂျော်နီနှင့်ဗေဒါအား လက်နက်ချရေး စည်းရုံးရန်လွှတ်လိုက်သည့် ထိုင်းစစ်တပ်နှင့် ရဲအရာရှိများ ပါဝင်သည့် အဖွဲ့တဖွဲ့သည် ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ်တောတွင်း တနေရာတွင် ဘုရားသခင်တပ်မတော်၏ လက်နက်ကိုင်စစ်သည်များနှင့် ရင်ဆိုင် နေရသည်။ ထိုင်းအရာရှိများက ၎င်းတို့အား ကောင်းကောင်းမွန်မွန် ဆက်ဆံပါမည်ဟု ကတိပေးကြသည်။ မနီလွိုင်းဒုက္ခသည်စခန်းမှ ရောက်ရှိလာကြသည့် စွမ်းအားမြှင့်စစ်သည်အချို့ကလည်း ဂျော်နီနှင့်ဗေဒါတို့အား လက်နက်စွန့်ရန် ပန်ကြားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် နှစ်ဦး စလုံးက ငြင်းပယ်ကြသည်။ စိတ်အပြောင်းအလဲမြန်သော ဂျော်နီက သူ၏ AK47 မောင်ပြန်ရိုင်ဖယ်ဖြင့် ထိုင်းအရာရှိများအား ထိုးချိန် လိုက်သည်။ အဆုံးတွင် ဂျော်နီက သူနှင့်ဗေဒါတို့၏ကံကြမ္မာကို ဆုံးဖြတ်ရန် အမွှာညီအစ်ကိုအား အပ်နှံလိုက်သည်။ ဂျော်နီအား အလွန် လေးစားအားကျသည့် ရွှေဗျားက ဘာလုပ်ရမည်ဆိုသည်ကို သေချာပေါက်သိသည်။
“မင်းတို့အနေနဲ့ဂျော်နီကြီးနဲ့ဗေဒါကို ဒီကနေ (ဘုရားသခင်တပ်မတော်)ထွက်သွားစေချင်လား၊ ထိုင်းအရာရှိတွေနဲ့ အတူလိုက်သွားစေချင် သလား။” ဟု ကရင်စကားပြန်က အမွှာ ညီအစ်ကိုအားမေးလိုက်သည့် အချိန်၌-- ”ဟုတ်ကဲ့။ သွားစေချင်ပါတယ်“ ဟု နှစ်ယောက်စလုံးက ဖြေလိုက်သည်။ သို့သော် စကားပြန်က ရွှေဗျား၏အမိန့်အတိုင်း ပြောင်းပြန်ပြန်ပြောလိုက်သည်။ ဤအချက်မှာ မကြာသေးမီက စာရေးသူ နှင့်လူသာထူးတို့ ပြန်လည်တွေ့ဆုံသောအခါက သိလိုက်ရခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းအချက်ကို ထိုအချိန်ကအတူရှိနေသည့် အခြားတယောက် ကလည်း ထပ်မံထောက်ခံအတည်ပြုခဲ့သည်။ စကားပြန်က အမွှာညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်၏စကားအား လိမ်လည်လှည့်ဖျားမပြောခဲ့လျှင် ရတ်ချ်ဘူရီဆေးရုံကြေကွဲစရာ အဖြစ် အပျက်လည်း ဖြစ်လိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။
ဂျော်နီနှင့်ဗေဒါတို့အား လက်နက်ချရေးစည်းရုံးရန် သွားရောက်ခဲ့သည့် ထိုင်းအရာရှိတို့၏ ခရီးစဉ်မတိုင်မီက ဝန်ကြီးချုပ် ချွန်လိပိုင်ထံသို့ ၎င်းတို့နှစ်ဦးက စာတစောင်ရေးသားပေးပို့ခဲ့သေးသည်။ ၁၉၉၉၊ အောက်တိုဘာ၊ (၁၂) ရက်နေ့၊ နေ့စွဲပါ ၎င်းစာထဲ၌ စွမ်းအားမြှင့် အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်များသည် ၎င်းတို့၏ လုပ်ရပ်များအား တောင်းပန်ထားပြီး မြန်မာသံရုံး စီးနင်းမှု၏ နောက်ကွယ်မှ ရည်ရွယ်ချက်များအား ရှင်းပြထားသည်။ ထိုင်းအစိုးရနှင့်ပြန်လည်သင့်မြတ်စေရေး နောက်ထပ်ဖော်ပြမှုတခုတွင် သံရုံးသိမ်းသည့်နေ့က သံရုံးစောင့်ရှောက်နေ သည့် ထိုင်းအထူးရဲတပ်ဖွဲ့အရာရှိတဦးထံမှ သိမ်းထားသည့် ပစ္စတိုတလက်ကို စွမ်းအားမြှင့်အဖွဲ့က ပြန်လည်ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း၊ ၁၉၉၉၊ အောက်တိုဘာ၊ ၂ ရက်က တကိုးလန်းရွာတွင် ရွှေဗျားကိုယ်တိုင် ထိုင်းအရာရှိများအား ပြန်လည်လွှဲပေးခဲ့ကြောင်း စသည်တို့ ဖော်ပြထား သည်။ စွမ်းအားမြှင့်အဖွဲ့က ဤကမ်းလှမ်းချက်များလုပ်ပြီးနောက်ပိုင်း၌ ဂျော်နီနှင့်ဗေဒါတို့ လက်နက်မချခဲ့ခြင်းသည် စိတ်ရှုတ်စရာ ခေါင်းခြောက်စရာ ဖြစ်ရသည်ဟု ထိုင်းလုံခြုံရေးအရာရှိ တဦးက မကြာသေးမီက မှတ်ချက်ချပြောဆိုခဲ့သည်။
၁၉၉၉၊ နိုဝင်ဘာ၊ ၄ ရက်က ဂျော်နီနှင့်ဗေဒါသည် ထိုင်းများထံသို့ လက်နက်ချရန်မရည်ရွယ်ခဲ့ကြောင်း၊ သို့သော် ၎င်းတို့၏ သဘောထားကို လေ့လာပြီးနောက် ၎င်းတို့အနေဖြင့် ဤကဲ့သိုလုပ်ခဲ့လျှင် ထိုင်းထောင်ထဲတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ အကျဉ်းကျခံရမည် သို့မဟုတ် နအဖထံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခြင်းခံရပြီး အဆုံးစီရင်ခြင်းခံရမည်ဟု ကြားခံအဖွဲ့တခုက ၎င်းတို့အား သတိပေးခဲ့သည်ဟု စွမ်းအားမြှင့်စစ်သည်တဦးက ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသည်။ “ထူးခြားတာက သူတို့တွေ လျှို့ဝှက်ချက်တွေကို ထိုင်းစုံစမ်းစစ်ဆေးသူတွေဆီ ဒါမှမဟုတ် မီဒီယာတွေဆီကို ဖော်များဖော်လိုက်မလား၊ မီဒီယာက တချို့လူတွေပါနေတာကို ဖော်လိုက်နိုင်တယ်ဆိုပြီး တယောက်ယောက်က ကြောက်နေတယ်” ဟု စွမ်းအားမြှင့် သတင်းရပ်ကွက်က ပြောဆိုသည်။ ဗေဒါသည် ရတ်ချ်ဘူရီဆေးရုံ ဝင်စီးစဉ်က အသတ်ခံလိုက်ရပြီး၊ ဂျော်နီမှာ ပြည်ပရောက် နေသူအချို့က ၎င်း၏ရှေ့ရေးအတွက် ဆွေးနွေးရန် တောစခန်းတခုတွင် တွေ့ဆုံခဲ့အပြီးမကြာခင်၊ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်အချို့က လျှို့ဝှက် ဆန်းကျယ်သည့်အခြေအနေများအောက်၌ အဖြောင်ခံလိုက်ရသည်။
၁၉၉၇၊ မတ်လ စတင်ဖွဲ့စည်းချိန်မှ ၂၀ဝ၁၊ ဇန်နဝါရီလ၊ ပြည်ဖုံးကားချသည်အထိ ဘုရားသခင်တပ်မတော်၏ ဆုံးရှုံးမှုမှာ တန်ဖိုးကြီးမား လှပေသည်။ ကရင်ပြည်သူများအတွက်ရော၊ ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုအတွက်ပါ အကျိုးမရှိခဲ့ချေ။ အကျိုးရှိသူတစုကတော့ ပြည်ပရောက် အချောင်သမား အနည်းငယ်၊ ၎င်းတို့၏ပင်မအဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံခြားထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့အချို့နှင့် နအဖတို့ပင် ဖြစ်သည်။
သံရုံးနှင့်ဆေးရုံစီးနင်းမှုသည် ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုကို အပေါ်ယံအားဖြင့် အာရုံစိုက်လာစေခဲ့ပြီး ထိုင်းအစိုးရနှင့် ထိုင်းပြည်သူများ၏ ရပ် တည်ချက်သဘောထားက ၎င်းတို့အား ဘက်ပြန်သွားစေသည့်အတွက်ကြောင့် အကယ်စင်စစ်အားဖြင့် အဓိကအနှောက်အယှက်ပင် ဖြစ် သည်ဟု မြန်မာအတိုက်အခံခေါင်းဆောင်အများစုက မြင်ကြသည်။
သို့သော် လုံခြုံရေးသတင်းရပ်ကွက်အဆိုအရဆိုလျှင် ဘန်ကောက်ရှိ အထူးလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သည့် နိုင်ငံခြားအဖွဲ့တခုက မြန်မာသံရုံး စီနင်းမှုမှ အတော်ပင်အကျိုးအမြတ်ရရှိခဲ့သည်။ သံရုံး စတင်စီးနင်းပြီးနောက်မကြာမီအတွင်းမှာပင် ဆာ့ထုံးလမ်းမကြီးပေါ်ရှိမြန်မာသံရုံးမှ ထွက်ခွာလာသည့် ဗင်ကား (၃) စီးအနက်မှ (၁) စီးသည် အနီးရှိအခြားသံရုံးဝင်းအတွင်းသို့ ဝင်သွားခဲ့သည်။ ထိုကားပေါ်တွင် အမှိုက်ထည့် သည့် အိတ်ကြီးများဖြင့်ထုပ်ပိုးထားသည့်စာရွက်စာတမ်း အမြောက်အမြား ပါသွားခဲ့သည်ဟု ထိုသတင်းရပ်ကွက်က ပြောဆိုသည်။ မြန်မာ သံအမတ်ကြီးရုံးခန်းအတွင်းရှိ စာရွက်စာတန်းများထားသည့်အလုံခန်းမှ မူးယစ်ဆေးဝါး ရောင်းဝယ်ဖေါက်ကားမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းပေးများ၏ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်း အထောက်အထားများအပါအဝင် လျှို့ဝှက်စာရွက်စာတန်းအမြောက်အမြားကို သယ်ထုတ်ရန် စွမ်းအားမြှင့်အဖွဲ့က တနည်းနည်းဖြင့် တာဝန်ယူစီမံလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်ဟု ထိုသတင်းရပ်ကွက်ကပင် ပြောဆိုသည်။
အောက်တိုဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် အကူအညီပေးရန်ခေါ်ထားသည့် ပြည်ပရောက်ထင်ရှားသည့် မြန်မာအတိုက်အခံတဦး က စာရွက်စာတမ်း များကို အရေးကြီးမှုအလိုက်ရွေးချယ်ပေးသည်။ ထိုလူကို ရက်အချို့ကြာ အိမ်ပြန်ခွင့်မပေးချေ။ နောက်ပိုင်း ၂ လ ခန့်အကြာ၊ ၁၉၉၉၊ ဒီဇင်ဘာ၊ (၁) ရက်နေ့တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် သေသွားသည်ဟု ဆိုသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်စကားများအရ နိုင်ငံခြားထောက်လှမ်းရေးအရာရှိ အချို့နှင့်တွေ့ဆုံပြီးနောက်ပိုင်း နိုဝင်ဘာလကုန်၌ သူသည် ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်နေပုံပေါ်ပြီး နှုတ်မှလည်းရှည်ရှည်ဝေးဝေးမဟုတ်ဘဲ “သူ ဒါမျိုးလုပ်မှာမဟုတ်ပါဘူး” ဟု စိတ်လှုပ်ရှားစွာ ပြောဆိုနေသည်ဟု သိရှိရသည်။
နောက်ပိုင်း ရက်အနည်းငယ်အကြာ၌ ပိုမိုလုံခြုံစိတ်ချရသောနေရာသို့ရုံးပြောင်းရန် ၎င်းအား အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ သူ့ အနေဖြင့် ထိုသို့လုပ်ရန် ဝန်လေးနေသည်။ ရွှေ့ပြောင်းနေစဉ်အတွင်းမှာပင် ကွန်ပြူတာသယ်နေစဉ် ရုတ်တရက်လဲကျသွားသည်။ ဘန်ကောက်တွင်ပြုလုပ်သည့် သူ၏အသုဘအခမ်းအနား၌ လာရောက်ပို့ဆောင်သည့် လွမ်းသူ့ပန်းခွေများထားရာနေရာသို့ မော်တော်ဆိုင်ကယ်ဖြင့် လူတယောက် ပန်းခွေ တခွေ လာချသွားပြီး၊ ရုတ်ခြည်းပျောက်ကွယ်သွားသည်။ ပန်းခွေပေါ်တွင် “VBSW” ဟု အတိုကောက်ရေးထားသည်။ ထိုစာတန်းကို အသုဘပို့သူရာနှင့်ချီသည့် လူအုပ်ထဲမှ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းပင် မြင်တွေ့နိုင်ပေသည်။ ထိုအထဲတွင် အသုဘပို့ဆောင်သည့် လူအုပ်ကြီးအား ဓာတ်ပုံရိုက်ခြင်းဖြင့်အလုပ်ရှုပ်နေသည့် မြန်မာစကားမတောက်တခေါက်ပြောဆိုနေသည့် ထောက်လှမ်းရေးများပါဝင်ပေသည်။
လမင်းမိုမို
DVD - ၂ ကား
- ချစ်သူချန်ရစ်သော ရုပ်ကြွင်းပုစ္ဆာ ( ဘယ်သူကို အချစ်ဆုံးလဲ ) ( ဒါရိုက်တာ ကိုဇော် အရုဏ်ဦး )
- နောက်တရက်ရဲ့ နံနက်ခင်း ( ဗိုက် ဗိုက် ဗိုက် ) ( ဒါရိုက်တာ ကိုဇော် အရုဏ်ဦး )
Video - ၁၆၄ ကား
( အချို့ စာအုပ်များကို ၂ ကြိမ် ၃ ကြိမ် ပြန်ရိုက်ဖြစ်သည်များ ရှိသည်။ )
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် သတ္တဗေဒအထူးပြုဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ကိုလည်းကောင်း ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် မဟာဘွဲ့ကိုလည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း
၁၉၈၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ပထမဆုံး စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ပထမဆုံးလုံးချင်းဝတ္ထုအဖြစ် နေလိုအချစ် လလိုအချစ် စာအုပ်ကို နေနွယ်ဇင်မြင့်နှင့် ပူးတွဲ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ချေလှမ်းကြောင်းရွာ၊ အင်းတေး
ချေလှမ်းကြောင်းရွာ၊ အင်းတေး
မြန်မာ့လူ့အခွင့်အရေးနေ့
မြန်မာ့လူ့အခွင့်အရေးနေ့ကို ၁၉၈၈ ခုနှစ် မတ်လ (၁၃) ရက်နေ့အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ စက်မှုတက္ကသိုလ်ကျောင်သား ကိုဖုန်းမော်အား လုံထိန်းရဲမှ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည့်နေ့ကို ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုများမှ မြန်မာနိုင်ငံလူ့အခွင့်အရေးနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ဂွတ်ဟုပ်အငူ
ဂွတ်ဟုပ်အငူ သည် အာဖရိကတိုက်၊ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်စွန်းတွင် တည်ရှိပြီး မြို့တော် ကေ့ပ်တောင်းနှင့် ၄၈ ကီလိုမီတာကွာဝေးသည်။ ဆူးအက် တူးမြောင်း မဖောက်လုပ်မီ ကာလ၌ ဥရောပနှင့် အာရှအကြား ကူးသန်းသွားလာသည့် ရေယာဉ်များ ဖြတ်သန်းရသည့် နေရာလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင်လည်း အရွယ်အစား အဆမတန်ကြီးမားသည့် ရေနံတင်သင်္ဘောများသည် ဂွတ်ဟုပ်အငူကို ဖြတ်သန်းမောင်းနှင်နေရဆဲ ဖြစ်သည်။ ဂွတ်ဟုပ်အငူကို အာဖရိကတိုက်၏ တောင်ဘက်အကျဆုံး အစွန်းဟု အထင်မှားကြလေ့ရှိသည်။ လက်တွေ့မှာ အဂူလာအငူသာလျှင် တောင်ဘက်အကျဆုံး အမှတ်ဖြစ်သည်။
ဂွတ်ဟုပ်အငူမှာ ကမ္ဘာ့ရာဇဝင်အားဖြင့် အထူးထင်ရှားကျော်စောလေရာ ယင်းကိုအစွဲပြု၍ ယခင်က 'ကိပ်ကိုလိုနီ' တွင်ခဲ့သောနယ်ကိုပင် 'ကိပ်-အော့-ဂွတ်ဒဟုပ်'ဟု ခေါ်ကြလေသည်။ ထိုနယ်မှာ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်၍ မူလကိုလိုနီနယ်၊ အရှေ့ ဂရီကွာလင်နယ်၊ တင်ဗျူလန်နယ်၊ ထရန်စကေးနယ်၊ ဝေါလဗစ်ဗေးနယ်၊ ပွန်ဒိုလန်နယ်၊ ဗက်ချူ အားနားလန်းနယ် စသော နယ်ပယ်တို့ ပါဝင်ကြသည်။ ထိုနယ်သည် မြေဩဇာ အတော်အသင့် ကောင်းမွန်၍ သစ်သီးများကို စိုက်ပျိုးနိုင်သည့်အပြင် ကျယ်ပြန့်သော လွင်ပြင်များ၊ ကုန်းမြေမြင့်များ ရှိသောကြောင့်လည်း သိုးမွေးခြင်းလုပ်ငန်းနှင့် ကျွဲနွား၊ ဆိတ်တို့မှ နို့၊ ဒိန်၊ ထောပတ်များ ထုတ်ယူခြင်း လုပ်ငန်းများ အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြ၏။ သတ္တုများလည်းထွက်၍ အဖိုးထိုက်တန်လှသော စိန်ကို ကင်ဗာလီခရိုင်မှ ရရှိလေရာ၊ ကင်ဗာလီစိန်တွင်းများမှာ ကမ္ဘာကျော် ဖြစ်လေသည်။
သမိုင်းကြောင်း
အာဖရိကတောင်ပိုင်းကို ဥရောပတိုက်သားများ တွေ့ရှိပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၁၅ဝ ခန့်ကြာသည့်တိုင်အောင် အာဖရိကတိုက်၏ တောင်ဘက်ရှိ ဤအငူကြီးအကြောင်းကို ကောင်းစွာ မသိကြချေ။ ထိုနေရာတစ်ဝိုက်တွင် လေပြင်းမုန်တိုင်းများ အလွန်ပေါများရကား မကြာမကြာပင် သင်္ဘောများသည် လေမုန်တိုင်းဒဏ်ဖြင့် ပျက်စီးကြရလေသည်။ ထိုအငူကြီးကို ခရစ် ၁၄၈၇ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီလူမျိုး ပင်လယ်ခရီးသွား ဗာတူးလူးမေယုဒီအတ်ဆိုသူက ပထမဆုံး တွေ့ရှိ၍ သူသည် အငူကြီး၏ ပတ်ဝန်းကျင်၌ ပြင်းထန်စွာ တိုက်ခတ်သော ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းလှသည့် လေမုန်တိုင်းကြီးများကို အစွဲပြုကာ ထိုအငူကို 'လေမုန်တိုင်းအငူ'ဟု အမည်ပေးလေသည်။ ဤအကြောင်းများကို မြေပုံနှင့်တကွ ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ ဒုတိယဂျွန်ဘုရင်ထံ ဆက်သရာ ဘုရင်က ဤအငူကြီး အရှေ့ဘက် တိုင်းကြီးပြည်ကြီးများနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့သွားရာ ဗဟိုစခန်း၌ ရှိသည့်အတိုင်း ဤအငူတွေ့ရှိရခြင်းအားဖြင့် အရှေ့နိုင်ငံများမှပစ္စည်း ဘဏ္ဍာရတနာ ရွှေငွေများသည် မိမိတို့တိုင်းပြည်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်ရန် မျှောက်လင့်ချက်များရှိကြောင်းဖြင့် နိမိတ်ကောင်းယူပြီးလျှင် လေမုန်တိုင်းအငူဟူသော အမည်ကိုပြင်၍ ကောင်းသောမျှော်လင့်ချက်အငူ 'ကိပ်-အော့-ဂွတ်ဒဟုပ်'ဟု ပြောင်းလဲ ခေါ်တွင်စေခဲ့သည်။ ၁၄၉၇ ခုနှစ်၌ ဗတ်ရှကူးသဂါမဆိုသူ ပေါ်တူဂီလူမျိုး ခရီးလှည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ယောက်သည် အာဖရိကတိုက်ကြီးကို ထိုအငူမှကွေ့၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ကာလိကတ်မြို့သို့ သွားရောက်နိုင်ခဲ့ရာ ဥရောပတိုက်မှ အိန္ဒိယသို့ ဤအငူကိုပတ်လျက် သွားသည့် လမ်းတွင် သူသည် ပထမဆုံး ခရီးသည်ပင် ဖြစ်၏။
ဂမ္မဂျောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဂမ္မဂျောင်ရွာ(Ganmajawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဂမ္မဂျောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၀၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၁
ကိုးကား
1991
အောင်သာကုန်းရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
အောင်သာကုန်းရွာ (Aungtharkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ အောင်သာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၆၃၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 6000
NGC 6000 သည် ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ဗြိစ္ဆာ နက္ခတ်တာရာတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းအား ၁၈၃၅ ခုနှစ်တွင် ဂျွန် ဟာရှယ်ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ NGC 6000 သို့ အလင်းရောက်ရန် နှစ်ပေါင်း ၀.၁၀၃x၁၀၉ ကြာမြင့်ပေလိမ့်မည်။ ယင်းသည် ဗြိစ္ဆာ နက္ခတ်တာရာတွင် အတောက်ပဆုံး ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။  2007ch နှင့် 2010as အသီးသီးရှိကြသော ဆူပါနိုဗာနှစ်ခု ဤဂလက်ဆီတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:ဗြိစ္ဆာ နက္ခတ်တာရာ
သစ်တော်ဖျား (တောင်)ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
သစ်တော်ဖျား (တောင်)ရွာ (Thittawhpyar(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ နွားခြံကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နွားခြံကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၃၆ ဦး၊ မ ၁၉၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်တော်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝင်းမော်ဦး
မဝင်းမော်ဦး သည် မွေးချင်း ၆ ယောက်တွင် သမီးအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ဇာတိမှာ ပန်းပင်ကြီးလမ်း၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး အမှတ် (၄) အခြေခံပညာ အလယ်တန်းကျောင်း၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်တွင် (၈) တန်းပညာ သင်ကြားရင်း ၈၈၈၈ ကျောင်းသားသမဂ္ဂတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျရာတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် အမှတ် (၂) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ လသာမြို့နယ်တွင် အထက်တန်းပညာသင်ကြားရင်း စစ်အစိုးရမှ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၈၈၈၈ အရေးပုံတော်ကြီးတွင် တိုက်ပွဲဝင်ကျဆုံးခဲ့သည်။ သူမသည် ထိုအချိန်တွင် အသက် ၁၆နှစ်သာရှိသေးသော်လည်း၊ အခြားလူငယ်ကျောင်းသားများနည်းတူ ၈၈၈၈ ချီတက် ဆန္ဒပြပွဲတွင် ဝင်ရောက်ဆင်နွဲခဲ့ပြီး၊ စစ်တပ်၏ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် အခင်းဖြစ်ရပ်မှ ဆေးရုံတွင် ကုသမှုခံယူနေစဉ် ကျဆုံးခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အသေခံ အာဇာနည်များ
အခြေအနေမကောင်းသည့် ပုံစံရှိသဖြင့် ထိုနေ့ဆန္ဒမပြခင် မနက်ပိုင်းတွင် မိဘ၊ အဘိုး နှင့် အဘွားတို့မှ ဆန္ဒမပြရန် တားဆီးခဲ့သော်လည်း ထိုဆန္ဒပြပွဲအတွက် သူသည် ကျောင်းတွင်အမာခံမဟုတ်ဘဲ အသေခံသူများဖြစ်ကြောင်းလည်း ပြန်လည်ပြောဆိုခဲ့သည်။
သေနတ်ဒဏ်ရာ
မိဘများ၏ ပြောဆိုချက်အရ စစ်တပ်မှပစ်ခတ်မှုတွင် ဒူးအောက်ပိုင်းကို စတင်ပစ်ခတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ ဘယ်ခြေသလုံး နှင့် နောက်တစ်ကြိမ်ပစ်ခတ်မှုတွင် ဘယ်ပေါင်သို့ ထိမှန်ခဲ့သည်။ ဒူးကို ထိမှန်ချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပုံကို ကိုင်ဆောင်ရင်း ခွေကျသွားခဲ့သည်။ သူနှင့်ချီတက်ခဲ့သူ သူငယ်ချင်းများ၏ ပြောဆိုချက်အရ မဝင်းမော်ဦးအား သေနတ်ပစ်ခြင်းမှ လျှောင်ကျဉ်နိုင်ရန် ဝပ်ခိုင်းသောလည်း၊ သူ ကိုင်ဆောင်ထားသည့် ဗိုလ်ချုပ်ပုံအား မြေဝပ်မကျချင်လိုခြင်းနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ပုံကျလျင် အဖွဲ့ပါကျမည်ဟုဆိုကာ မဝပ်ခဲ့ပေ။ စစ်တပ်မှ နောက်တစ်ကြိမ်ထပ်ပစ်ချိန်တွင် ညာလက်မောင်းမှ ရင်ထဲသို့ သေနတ် ထပ်မံ ထိမှန်ခဲ့သည်။
နေ့လယ် ၁၂ နာရီခွဲတွင် ကယ်ဆယ်ရန် ရောက်ရှိလာသူ ဆရာဝန်နှစ်ဦး၏ ပြောဆိုချက်အရ သူသည် ကယ်ဆယ်ချိန်တွင် အသက်ရှင်လျက်ရှိသေးပြီး၊ သူ၏ မိဘများသို့ ဆက်သွယ်နိုင်ရန် အချက်အလက်များ ဆေးရုံသို့ အသိပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ထန်းတပင်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ထန်းတပင်ရွာ (Htantapin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ တောင်ဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဦးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၃ ဦး၊ မ ၂၆၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒိုင်းနက်လူမျိုး
ဒိုင်းနက်လူမျိုး (သက္ကမလူမျိုး ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ဒေသခံတိုင်းရင်းသားများ ဖြစ်သည်။ ဒိုင်းနက်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ၁၃၅ မျိုးတွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဒိုင်းနက်လူမျိုးသည် တိဘက်-ဗမာနွယ် လူမျိုးကြီးအုပ်စုတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး မျိုးရိုးဗီဇအရ တိဘက်လူမျိုး၊ ဗမာလူမျိုးနှင့် ရခိုင်လူမျိုးများနှင့် နီးစပ်သည်။ ဒိုင်းနက်လူမျိုးများ၏ ၁၉၉၅ ခုနှစ် စာရင်းများအရ လူဦးရေ ၆၀,၀၀၀ ခန့်ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ၈၀,၀၀၀ အထိ ရှိလာခဲ့သည်။ အသွင်အပြင်အရ ရခိုင်လူမျိုးများနှင့် ခွဲခြားရန်ခက်သော်လည်း ဒိုင်းနက်လူမျိုးများတွင် ကွဲပြားသော ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ ရှိကြသည်။ လူမျိုးစုအရ ဒိုင်းနက်လူမျိုးများသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ သက္ကမလူမျိုးများနှင့် နီးစပ်သည်။ ဒိုင်းနက်နှင့် သက္ကမလူမျိုးတို့၏ ဘာသာစကားစကားမှာ အပြန်အလှန်နားလည်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
ဒိုင်းနက်လူမျိုးများသည် ဒိုင်းပညာရပ်များကို တတ်ကျွမ်းသူများ ဖြစ်ခဲ့ကြ၍ ဒိုင်းနက်လူမျိုးဟု​ခေါ်တွင်​ကြောင်း သိရသည်။ မူလ ဒိုင်းတတ် မှ ဒိုင်းဒက် ဒိုင်းနက်ဟုပြောင်းလဲလာသည်။ ဒိုင်းနက်လူမျိုးတွင် မျိုးနွယ်ကွဲ ၈မျိုးရှိသည်။ ဒိုင်းနက်တို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ကြသည်။
ဒိုင်းနက်အများဆုံး ​နေထိုင်ရာ​ဒေသမှာ စစ်​တွေမြို့နယ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဒိုင်းနက်၈ မျိုးအနက် လက်ဝဲ​ထောင်ဒိုင်းနက်များသည် ကျောက်​တော်၊ပုဏ္ဏားကျွန်း မြို့များတွင်​နေထိုင်ကြသည်။​ မောင်ညို​ထောင် ဒိုင်းနက်တို့သည် မြောက်ဦး၊မင်းပြား၊ရ​သေ့​တောင်တို့တွင် ​နေထိုင်ကြသည်။ ဒိုင်းနက်တို့သည် ဘူးသီး​တောင်​မောင်​တော မြို့နယ်များနှင့် ​လေးမြို့​ချောင်းဖျားတွင်လည်း ​နေထိုင်ကြသည်။
ကိုးကား
1.ရခိုင်ယဉ်​ကျေးမှု ဓ​လေ့ထုံးစံများ
ခင်လတ်
သန်လျင်မြို့ ၌ အဖ ဦးမြင့်၊ အမိ ဒေါ်သန်းရွှေ တို့က ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက် သောကြာနေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ခုနစ်ယောက် အနက် တတိယမြောက် သမီး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း ဒေါ်လှလှ ဖြစ်သော်လည်း ကလောင်အမည် "ခင်လတ်" သည်ပင် အမည်ရင်း ကဲ့သို့ တွင်သည်။
ဆရာ ဦးထွန်းလှ ကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သန်လျင် အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ နဝမတန်း အောင်သည် အထိ ဆည်းပူး ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ပြည်သူ့ရဲဘော် ဂျာနယ်တွင် "ဆုမွန်မေ" ကလောင် အမည်ဖြင့် 'ကဆုန် ညောင်ရေသွန်း' ကဗျာ စ ရေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် "ခင်လတ်၊ သံလျင်" ကလောင် အမည်ဖြင့် ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သွေးသောက် ဦးပြည့်စုံနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်း၏ တည်းဖြတ်မှုနှင့် အုပ်ချုပ်မှု တာဝန်များကို တွဲဖက် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခု မတ်လထုတ် သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းပါ "လပြည့်ညရဲ့ စစ်မြေပြင်" ဝတ္ထုမှ စ၍ "ခင်လတ်" အမည် ယူခဲ့သည်။ ပြည့်စုံရုပ်ရှင် အတွက်လည်း ဇာတ်ညွှန်းများ ရေးသား ခဲ့ပြီး၊ ထုတ်လုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ခေတ် က စပယ်ပင် နှင့် ရွှေပြည်စိုး ဝတ္ထုများကို ရေးသားခဲ့၍ ယခုတိုင်နာမည် ထင်ရှားလျက်ရှိသော ဦးလတ်သည် ဒေါ်ခင်လတ်၏ အဘိုးဖြစ်သည်။
ပဒုမ္မာ ကြာတစ်ပွင့် (၁၉၅၃)၊ ပန်းပဒေသာ (၁၉၆၂)၊ မိုး (၁၉၆၃)၊ ရေစီးကြောင်းကလေး (၁၉၆၄)၊ ဖြေနိုင်ပေါင် (၁၉၆၅) စသည် တို့မှာ ထင်ရှားသည်။ 'ဖြေနိုင်ပေါင်' ကို ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်း အဖြစ် ရေးသည်။ "မေမေခင်" ကလောင် အမည်ဖြင့် သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်းတွင် စာအုပ် ဝေဖန်ချက်များ ရေးသားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၈၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ခင်ပွန်း ဦးပြည့်စုံနှင့် သမီး တစ်ယောက်၊ သားနှစ်ယောက် ကျန်ရစ် ခဲ့သည်။
စာညွှန်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန
အထူးစုံစမ်းစစ်​ဆေး​ရေးဦးစီးဌာန(Bureau of Special Investigation) သည် ပြည်ထဲ​​ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်ရှိ စသုံးလုံးဟုလူသိများ​သောဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်း​​ကြောင်း
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးမရသေးမီကာလ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် စစ်အတွင်းက စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်ခံခဲ့ရသော ပြည်သူလူထုအများစုသည် စာရိတ္တမဏ္ဍိုင် ကြံခိုင်မှုမရှိဘဲ အဘက်ဘက်မှပျက်စီးယိုယွင်းခဲ့ကြသည်။ ကုန်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးသိုလှောင်ရာ ပြည်သူ့ထောက်ပံ့ရေးဌာနတွင် ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်းတန်ဖိုးသိန်းသန်းချီ၍ ဆုံးရှုံးနစ်နာစေသည့် ကိစ္စများ၊ ပြည်သူ့ဘဏ္ဍာငွေများစွာ ဆုံးရှုံးရသည့်ကိစ္စများနှင့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူပြုလုပ်သည့် အဂတိလိုက်စားမှုများ မကြာခဏဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုသို့သောအခြေအနေတွင် အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် နိုင်ငံတော်၏အနာဂတ်ကောင်းစားရေးအတွက် “ဆိုရန်တိုဗီလာ”အဆောက်အဦ (ယခင် စာပေဗိမာန်အဆောက်အဦ၊ ယခု ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ၊ ပြည်လမ်း၊ ဟံသာဝတီအဝိုင်းအနီး)တွင် စီးပွားရေးစီမံကိန်းများချမှတ်ရေးဆွဲသည့် အခါ စားသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းကျဆင်းရေးကို အရေးကြီးဆုံးကိစ္စတစ်ရပ်အဖြစ် အကြောင်း ပြု၍ အစိုးရပိုင်ပစ္စည်းများ၊ ပြည်သူပိုင်ဘဏ္ဍာငွေများ နစ်နာဆုံးရှုံးမှုမှ ကာကွယ်ရန်အထူး လိုအပ်ကြောင်း သုံးသပ်ခဲ့သည်။
ဆိုရန်တိုဗီလာ” စီမံကိန်းကိုအကြောင်းပြု၍ လွတ်လပ်ရေးမတိုင်မီကာလ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ အရေးကြီးသောကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ဆောင်ရွက်မှုဆိုင်ရာအက်ဥပဒေ (The Essential Supplies and Services Act,1947) ကိုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေ ပုဒ်မ-၃ အရ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ပြည်သူ့ ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများခိုးယူခြင်းမှကာကွယ်သည့်အမိန့်တစ်ရပ်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အမိန့်တွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ထောက်ပံ့ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အတွင်းဝန်ခေါင်းဆောင်ပြီး အဖွဲ့ဝင် (၂)ဦး ပါဝင်သည့် ပြည်သူ့ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများခိုးယူခြင်းမှကာကွယ်သည့်ကော်မတီ (Civil Supplies Theft Preventive Committe)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကော်မတီ၏တာဝန်မှာ ပြည်သူ့ထောက်ပံ့ရေးဌာနပိုင်ပစ္စည်းများ ယိုဖိတ်မှု၊ ပျောက်ဆုံးမှု၊ ခိုးယူမှု၊ အလွဲသုံးစားမှုများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးအရေးယူရန်ဖြစ်ကြောင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ကော်မတီ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် အင်းစိန်စုံထောက်ဌာနမှ ရဲဝန်ထောက်တစ်ဦး ဦးဆောင်သော ရဲအရာရှိ(၁၅)ဦး ပါဝင်သည့် စီမံကိန်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့၏ (Project Investigation Squard) ကို အမှု စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့ထောက်ပံ့ရေးဌာန ပစ္စည်းများခိုးယူခြင်းမှကာကွယ်သည့် ကော်မတီကို ပြည်သူ့ပစ္စည်းကာကွယ်ရေးကော်မတီ (The Public Property Protection Committee) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စီမံကိန်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့ငယ်ကို ပြည်သူ့ပစ္စည်းကာကွယ်ရေး အဖွဲ့ (Public Property Protection Police) (ပီလေးလုံး)ဟူ၍လည်းကောင်း ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ရာ ရဲအဖွဲ့ငယ်၏အင်အားကို(၃၀)ဦးခန့်အထိတိုးမြှင့်ပြီး ခရိုင်ရဲဝန်အဆင့်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်က ဦးဆောင်စေခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်သူ့ပစ္စည်းကာကွယ်ရေးကော်မတီသည် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁-၉-၅၁ ရက်နေ့ တွင် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အမိန့်စာအမှတ်၊ ၁၄၂ အိတ်ချ်စီ ၅၁ အရ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနကို သီးခြားအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးမှု အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနအက်ဥပဒေ (The Special Investigation Administrative Board and Bureau of Special Investigation Act-1951) ကိုပြဋ္ဌာန်းပြီး ပြည်သူ့ပစ္စည်းကာကွယ်ရေးကော်မတီကို အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့ဟု အမည်ပြောင်းကာ ဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ဝင် (၄)ဦးပါဝင်သောအဖွဲ့အား ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနကို ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ(၂၀)ဦး၊ ပြန်တမ်းဝင်မဟုတ်သော အရာထမ်း(၂၂၇)ဦး၊ အမှုထမ်း(၆၈)ဦး စုစုပေါင်း(၃၁၅)ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သတင်းစာများက အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနကို “စသုံးလုံး” ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ အင်္ဂလိပ်အခေါ်အဝေါ်ဖြစ်သော (Bureau of Special Investigation)ကို (BSI) ဟုလည်းကောင်း အတိုကောက်အမည်ပေးသုံးစွဲလာကြသည်။
ဦးစီးဌာနဖွဲ့စည်းပုံအဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခြင်း
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ကိုလိုနီခေတ်တစ်လျှောက်အသုံးပြုခဲ့သော ဗျူရိုကရေစီ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားအဟောင်းကို လုံးဝဖျက်သိမ်း၍ ဒီမိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားအသစ်ဖြင့် တိုင်းပြည်ကိုပြန်လည်တည်ဆောက်လုပ်ကိုင်မည်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အစိုးရအဖွဲ့အစည်း အားလုံးသည် ယင်းအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်အသစ်နှင့်အညီ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းကြရသည့်နည်းတူ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနဖွဲ့စည်းပုံကိုပြုပြင်ဖွဲ့စည်းပြီး အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန ဟုအမည်ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ အလားတူ ပြည်ထဲရေးနှင့်သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအမည်ဖြင့် ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အတွင်းဝန်ဟူ၍ လုံးဝမထား ရှိတော့ဘဲ ဦးစီးဌာနများကို ဒုတိယဝန်ကြီး၊ ဝန်ကြီးများကတိုက်ရိုက်ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန၏ အမိန့်နာခံမှု လမ်းကြောင်းမှာ ယခင်ကကဲ့သို့ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန အတွင်းဝန်ဟူ၍ ကြားနှစ်ဆင့် မခံတော့ဘဲ ဒုတိယဝန်ကြီးနှင့် ဝန်ကြီးတို့က တိုက်ရိုက်ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲသည်။
အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန၏ဖွဲ့စည်းပုံကို လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်နှင့်အညီပြင်ဆင် တိုးချဲ.ဖွဲ့စည်းခွင့်ရရှိရေးအတွက် ၁၃-၈-၉၉ ရက်နေ့ (၁၄၃၀)အချိန်တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနမှ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ထံတင်ပြခဲ့သည်။ ယင်းတင်ပြချက်အပေါ် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်၏ သဘောတူညီချက်အရ အရာထမ်း (၂၀၂)နေရာနှင့် အမှုထမ်း (၁၅၂၉) နေရာ၊ စုစုပေါင်းရာထူး (၁၇၃၁) နေရာဖြင့် တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်း ခွင့်ရရှိရေးအတွက် ၃-၃-၂၀၀၀ ရက်နေ့တွင်ပြုလုပ်သည့် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၈/၂၀၀၀) သို့တင်ပြခဲ့သည်။ အဆိုပါတင်ပြချက်ကို နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသို့ တင်ပြခဲ့ရာ နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏သဘောတူညီချက်အရ ပြင်ဆင်တိုးချဲ.ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အထက်ပါကဲ့သို့ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာမှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အရာထမ်း(၂၈၈) နေရာ၊ အမှုထမ်း (၅၇၃)နေရာ စုစုပေါင်း(၈၆၁)နေရာ ထပ်မံတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းရန်လိုအပ်လာသဖြင့် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့သို့တင်ပြရာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ် (၁၁/၂၀၁၄) မှသဘောတူခွင့်ပြုချက်ရရှိသဖြင့် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံးမှ ၂၄-၆-၂၀၁၄ ရက်စွဲပါ စာအမှတ်၊ပထရ/ဖ(၇၄၆)/ရေး ၁ ဖြင့်တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့်ဝန်ထမ်း အင်အားမှာ အရာထမ်း (၄၉၀) နေရာ၊ အမှုထမ်း (၂၁၀၂) နေရာ၊ စုစုပေါင်း (၂၅၉၂) နေရာ ဖြစ်သည်။ ဦးစီးဌာနရှိ တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ်ရုံးများတွင် အခြားမိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်း များနှင့် ရာထူးအလိုက်ဆက်ဆံရာတွင်အဆင်ပြေစေရန်နှင့် လုပ်ငန်းလုပ်ဆောင်ရာတွင် လွယ်ကူချောမွေ့စေရန်အတွက် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ်တာဝန်ခံ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး ရာထူးအဆင့်မှ ညွှန်ကြားရေးမှူးရာထူးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားရန်အတွက် ပြည်ထောင်စု အစိုးရအဖွဲ့သို့တင်ပြရာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ၁၀-၁၁-၂၀၁၆ ရက်စွဲပါ အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၁၅/၂၀၁၆)မှ သဘောတူညီချက်ရရှိသဖြင့် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး၏ ၁-၁၂-၂၀၁၆ ရက်စွဲပါစာအမှတ်၊ ပထရ/ဖ (၂၂၈၆)/ ရေး ၁ ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုသည့်ဝန်ထမ်းအင်အားမှာ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်(၁)နေရာ၊ နေပြည်တော် အပါအဝင် တိုင်းဒေသကြီး/ ပြည်နယ် (၁၅)ခုတွင် အရာထမ်း(၃၁)နေရာနှင့် အမှုထမ်း(၁၀၅) နေရာထပ်မံတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းသဖြင့် ဦးစီးဌာနတွင် အရာထမ်း(၅၂၁)နေရာ၊ အမှုထမ်း (၂၂၀၇) နေရာ စုစုပေါင်း(၂၇၂၈)နေရာတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၂၂-၂-၂၀၁၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးအမှတ်စဉ်( ၄/၂၀၁၈)မှ သဘောတူခွင့်ပြုချက်အရ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးရုံး၏ ၁၂-၃-၂၀၁၈ ရက်စွဲပါစာအမှတ်၊ ပထရ/ဖ (၃၃၄)/ ဦး ၅ ဖြင့် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုသည့်ဝန်ထမ်းအင်အားမှာ အရာထမ်း(၄၉)နေရာ၊ အမှုထမ်း(၆၉)နေရာ၊ စုစုပေါင်း (၁၁၈)နေရာကိုထပ်မံတိုးချဲ့ကာ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာန၏ဖွဲ့စည်းပုံကို အရာထမ်း(၅၇၀)နေရာ၊ အမှုထမ်း(၂၂၇၆)နေရာ၊ စုစုပေါင်း(၂၈၄၆) နေရာဖြင့် ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုထားရှိသည်။ အဆိုပါဖွဲ့စည်းပုံအသစ်တွင် စီမံခန့်ခွဲရေးရာဌာနကို စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့် လေ့ကျင့်ရေးဌာနအဖြစ်အမည်ပြောင်းလဲခြင်း၊ အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီး ဌာန စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအတတ်ပညာသင်ကျောင်းအမည်သတ်မှတ်၍ သင်တန်းကျောင်း(၁)ခု အသစ်တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များကို သီးခြားဆောင်ရွက်နိုင်ရန် စီမံ ရေးရာဌာနစု(၁)ခုတိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခြင်း၊ သတင်းနှင့်နည်းပညာဌာနတွင် နည်းပညာဌာနစု (၁)ခု ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခြင်းအပါအဝင် ဌာန၊ နေပြည်တော် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာနရုံး၊ တိုင်းဒေသကြီးရုံးနှင့် ပြည်နယ်ရုံးများအားလုံးတွင် အင်အားတိုးချဲ့ခြင်းနှင့် ဒုတိယ စုံစမ်းရေးမှူးရာထူး၊ လက်ထောက်စုံစမ်းရေးမှူးရာထူး အင်အားအချို့ ထုတ်နှုတ်ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းသည့်အပြင် နေပြည်တော် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာနရုံး၊ တိုင်းဒေသကြီးရုံး နှင့် ပြည်နယ်ရုံးဝန်ထမ်းအင်အားကို တစ်ပြေးညီ (၁၃၁)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
ရည်ရွယ်ချက်
အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာနသည် အောက်ပါရည်ရွယ်ချက်များဖြင့်လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်။
ပြည်တောဧ
ပြည်တောဧ
ဘုမ္မရာဇာ
ဘုမ္မရာဇာပင် (Rauvolfia သို့ Rauwolfia) သည် အပေါ့ဆီနေစီအီး မျိုးရင်းနှင့် ရောဗောဖီးယား မျိုးစုတွင် ပါဝင်သည်။ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ရောဗောဖီးယား ဆာပင်တီးနားဖြစ်သည်။ ဘုမ္မရာဇာပင်သည် အမြင့် ၃ ပေကျော် ၄ ပေခန့်ရှိ၍၊ တည့်တည့်မတ်မတ် တက်သောချုံပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပင်စည် လုံးများတွင် ဖြူတူတူ အခေါက်များရှိ၍ ယင်းတို့ကို ခွဲလိုက် သည့်အခါ၊ သို့မဟုတ် ယင်းတို့အက်ကွဲလာသည့်အခါ အစေး များ ထွက်လာတတ်သည်။
အသွင်သဏ္ဌာန်
အသီးများသည် ပထမ စိမ်းနေရာမှ မှည့်သောအခါခရမ်းရောင် ဖြစ်လာသည်။ အသီးအတွင်း၌ မာသော အစေ့ရှိသည်။ ဘုမ္မရာဇာပင်၏ အမြစ်သည် ဆေးဖက်ဝင်သည့် အလျောက်၊ ယခုအခါ သွေးတိုးအားပြင်းခြင်းရောဂါ ကုသရန် အတွက် များစွာ အသုံးပြုကြသည်။ သွေးတိုးအားကို လျော့စေ သည်။
စိုက်ပျိုးပုံ
(က) မြေပြုပြင်ခြင်း ။ ။ မြေကို နက်နက် ထွန်ယက် ပေးရန် လိုသည်။ စိုက်မည့် အတန်းလိုက် အကွာအဝေး မှာ ၁ ပေ မှ ၂ ပေ အထိ ထား သင့်သည်။ စိုက်မည့် အတန်းလိုက် ထယ်ကြောင်း ပေးထားရန် သင့် သည်။
(ဃ) စုဆောင်း ရယူခြင်း ။ ။ အမြစ်အား ပင်သက် ၁ နှစ်ခွဲသား မှ စတင် အသုံးပြု နိုင်သော်လည်း ၃-၄ နှစ်သား ရှိသော အခါ ၌သာ ဆေးဖက်ဝင် အာနိသင် အရှိဆုံး အချိန် ဖြစ်၍ အမြစ်များကို တူဖော်ရ ယူသင့်သည်။ တူးယူရန် အကောင်းဆုံး သော လများ ဖြစ်သည့် တန်ဆောင် မုန်း မှ တပေါင်း လ များ တွင် တူးယူသင့်သည်။ တူးဖော်ပြီး သော အမြစ်များ အား ရေစင် အောင်ဆေး၍ လက်လေးသစ် ခန့်ဖြတ်ကာ အခြောက်လှန်း ရသည်။ သွေ့ခြောက်ပါက လိုအပ်သလို သုံးစွဲနိုင်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ
မြန်မာ့ ဆေးကျမ်း များ အလိုအရ ဘုမ္မရာဇာ မြစ်သည် ဖန်၏ ၊ စပ်၏ ၊ ခါးသော အရသာ ရှိ၏ ၊ ထက်မြက်၍ ပူသော ဂုဏ်သတ္တိ ရှိပြီး ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏ ၊ လေကို သက်စေ၏ ၊ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏ ၊ အကြောလှုပ် ခြင်း ၊ အကြော ညောင်းကျနာ ခေါ် ရိဖြူနီ ကျဆင်းမှု တို့နှင့် သုက်ဆီး လွန် သော ဒူလာ သရောနာ ကို နိုင်၏ ။ သွေးတိုး ရောဂါ သွေး နိမ့် ရောဂါ တို့ကို ပျောက်စေ၏ ။ ပန်းသေ ပန်းညှိုး သုက်ခန်း ရောဂါ တို့ကို နိုင်၏ ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ
"အသက်ကြီးလျှင် ဗုံတီးပါ"ဟု တင်စားရသော ဘုမ္မာရာဇာသည် ပူအိုက် စွတ်စို၍ မိုးရေ ချိန် လက်မ ၈၀ မှ ၁၂၀ ကျော်ခန့် ရှိသော ဒေသများ တွင် ပေါက်ရောက်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပျဉ်းမနား ၊ တောင်ငူ ၊ မွန်ပြည်နယ် ကျိုက်ထို၊ ဘီးလင်း ၊ ကော့ကရိတ်၊ ကသာ၊ နမ်းခမ်း၊ ဇီးကုန်း၊ ဥက္ကံ၊ တိုက်ကြီး၊ သထုံ၊ ကျိုက်မရော မြို့နယ်များတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ်များ၌လည်း ပေါက်ရောက်လေသည်။ သဘာဝ အလျှောက် သဲနုန်းမြေစေး များတွင် အလေ့ကျ ပေါက်ရောက် သော်လည်း စိုက်ပျိုးပင် တစ်ရပ် အနေဖြင့် လည်း စိုက်ပျိုး ထုတ်လုပ် နိုင်သည်။
​တောကုန်းရွာ၊ တောကြီး
တောကုန်းရွာ၊ တောကြီး
ညောင်တုံးစုရွာ၊ အင်းတေး
ညောင်တုံးစုရွာ၊ အင်းတေး
အိုမီဂါ စင်တောရိ
လေ့လာမှုသမိုင်း
အေဒီ ၁၅၀ တွင် ရိုမန် နက္ခတ္တပညာရှင် တော်လမီက သူ၏ Almagest စာအုပ်တွင် မြင်းနှီးကုန်းကြယ်ဟု စာရင်းပြုစုခဲ့သည်။ ဆွိစ် နက္ခတ္တပညာရှင် Jean-Philippe de Cheseaux က ၁၇၄၆ ခုနှစ်တွင် အိုမီဂါ စင်တောရိအား ၂၁ ခုမြောက် နက်ဗျူလာအဖြစ် စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။
ဂုဏ်သတ္တိများ
ကမ္ဘာမှ အလင်းနှစ် ၁၅၈၀၀ ကွာဝေးသော အိုမီဂါ စင်တောရိသည် သာမန်မျက်စိဖြင့်မြင်ရသော အနည်းစု globular cluster များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျေးလက်ဒေသ မှောင်နေသောနေရာမှ ကြည့်လျင် ယင်းအား လပြည့်ဝန်းကဲ့သို့ မြင်ရသည်။ ယင်းသည် ကြယ်ပေါင်း ၄ မီလီယံ ပါဝင်သော အတောက်ပဆုံး၊ အကြီးမားဆုံးနှင့် နဂါးငွေ့တန်းနှင့်ဆက်နွယ်သော အင်အားအကြီးဆုံး globular cluster ဖြစ်သည်။ နဂါးငွေ့တန်းအား လှည့်ပတ်လျက် အိုမီဂါ စင်တောရိသည် Population II ကြယ်ပေါင်း မီလီယံများစွာ တည်ရှိပြီး သက်တမ်းမှာ ၁၂ ဘီလီယံ ရှိကြလေသည်။ အိုမီဂါ စင်တောရိ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ကြယ်များသည် ထူထပ်စွာတည်ရှိနေပြီး ကြယ်တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ အလင်းနှစ် ၀.၁ စီသာလျင် ဝေးကွာကြသည်။
တွင်းနက်တည်ရှိမှု အထောက်အထား
၂၀၀၈ ခုနှစ် လေ့လာမှုတစ်ရပ်အရ အလယ်အလတ်တန်းစား တွင်းနက်တစ်ခုသည် အိုမီဂါ စင်တောရိတွင် တည်ရှိသည်ဟု ဟာဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်၏ အချက်အလက်များအရ သိရသည်။  ယင်းသည် နေထုထည်ပေါင်း ၄.၀ x ၁၀၄ ရှိသည်ဟု တွက်ချက်ထားသည်။
ဩစတြေးလေးရှား
ဩစတြေးလေးရှား (Australasia) သည် အိုရှန်းနီးယား ရှိ ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ နယူးဇီလန်နိုင်ငံ၊ နယူးဂီနီကျွန်း နှင့် ယင်းအနားရှိ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ကျွန်းအချို့ပါဝင်သည်။
မေရီလယ်ဦးရွာ၊ မေရီလမ်း
မေရီလယ်ဦးရွာ၊ မေရီလမ်း
ရွာကောက်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ရွာကောက်ရွာ (Ywarkauk)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ရွာကောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၁၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာကောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၁၄ ဦး၊ မ ၆၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဗြူရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကဗြူရွာ (Kabyu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ကပိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၈၅ ဖြစ်သည်။
ထိန်လုယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ထိန်လုယန်ရွာ(Htingluyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဂမ္မဂျောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၁၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာသိတိုင်း
ကာသီတိုင်း
ကာသီတိုင်း၏ မင်းနေပြည်မြို့သည် ဗာရာဏသီမြို့ဖြစ်လေသည်။ ဗုဒ္ဓခေတ်မတိုင်မီ ကာလက ရံခါရံခါအားဖြင့် -
ဗုဒ္ဓခေတ်မတိုင်မီက ကာသိတိုင်းသည် ကိုယ်ပိုင်ဘုရင်စနစ် အုပ်စိုးသော နယ်ပယ်၌ နိုင်ငံစွမ်းအားနှင့် ပြည့်စုံသော တိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကာသီနှင့် ကောသတိုင်းဘုရင်တို့မှာ အကြိမ်များစွာ စစ်ပွဲများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ အကြင်အခါ ကာသီတိုင်းဘုရင်က အောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုအခါ ဥတ္တရဘာရတ တစ်ခုလုံး၌ (ဝါ) ဘာရတနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း တစ်ခုလုံး၌ ကာသီတိုင်းသည် အားလုံးထက် နိုင်ငံစွမ်းအားနှင့် ပြည့်စုံခဲ့သည်။ သို့သော်လဲ ဗုဒ္ဓခေတ်၌ ကာသီတိုင်း၏ ကိုယ်ပိုင်ဘုရင်အုပ်စိုးမှုစွမ်းအားသည် ကုန်ဆုံးခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့သည်။
ဤကာသီတိုင်း၏အချို့သော အရပ်အဖို့ကို ကောသလဘုရင်က၎င်း၊ ထို့ပြင် အချို့သောအရပ်အဖို့ကို မာဂဓဘုရင်က၎င်း လက်အောက်ခံနယ်ပယ် ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။ ထိုမင်းနှစ်ပါးတို့တွင်လည်း များသောအားဖြင့် ကာသီတိုင်းအတွက်ပင်လျှင် စစ်ပွဲများပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံး၌ ကာသိတိုင်းသည် ကောသလမင်း ပသေနဇိတ၏ စိုးပိုင်မှုမှ ထုတ်ယူ၍ မဂဓမင်း အဇာသတ္တု၏ လက်အောက်သို့သာလျှင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
မရိုးတော (မြောက်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
မရိုးတော (မြောက်)ရွာ (Mayoetaw(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ မရိုးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၂၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မျက်ခုံးဖြူမြေလျှောက်ငှက်
မျက်ခုံးဖြူမြေလျှောက်ငှက် (White-Browed Shortwing) ကို အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ အင်းဆက်ငယ်များ၊ သစ်စေ့များကို စားသောက်တတ်ပြီး အသိုက်ကို မြက်ခြောက်များဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ရာဆိုးရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ရာဆိုးရွာ(Raso)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဟုန်းလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၁၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟုန်းလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၈ ဦး၊ မ ၃၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ယိုနမ့်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ယိုနမ့်ရွာ (Yonam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ခေါင်းအီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါင်းအီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၀ ဦး၊ မ ၃၅၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရာဆိုးရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်တုံးနားလေးမြို့ရွာ၊ သစ်တုံးနားခွဆုံ
သစ်တုံးနားလေးမြို့ရွာ၊ သစ်တုံးနားခွဆုံ
ဆင်အိုင်
ဆင်အိုင်
နန်းလုံးကြိုင်
အရွက်
နှစ်ခါ ငှက်မွေး ရွက်ပေါင်း ဖြစ်ကာ ရွက်ဆိုင်ထွက် သည်။ ရွက်မြွာ များသည်သေးငယ် သည်။ ရှည်မျောမျော ပုံသဏ္ဌာန် ရှိပြီး မျက်နှာချင်း ဆိုင် ထွက်သည်။ ရွက်ပြား နူးညံ့သည်။ အနားညီ သည်။
အပွင့်
အဝါရောင် ရှိ၍ သေးငယ်ပြီး ပန်းခိုင်ထိပ် တွင်ဘောလုံး သဏ္ဌာန်စု ပြုံ၍ထွက် သည်။ အနံ့မွှေး သည်။ တပေါင်းလ ဝါခေါင်လ အတွင်း ပွင့် သည်။
အသီး
အသီးတောင့် ဖြစ်၍ နှစ်ဖက် ချွန်ပြီး ပြောင်ချောသည်။ အညိုရင့် ရောင်ရှိသည်။ အခန်း ၄-၅ ခန်း ပါသည်။ တစ်ခန်းလျှင် အစေ့ တစ်စေ့စီ ပါရှိ၏။ အစေ့အနည်းငယ် ်ပြား၍အညို ရောင်ရှိသည်။ နယုန်-ဝါဆို တွင် သီးသည်။
အခေါက် ၊ အရွက်။
မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ အခေါက်သည် ခါး၏ ၊ ပူ၏ ၊ စပ်၏ ၊ အဆိပ်ကို ပယ်တတ်၏။ သွေးဖောက်ပြန်ခြင်း ၊ ယားယံခြင်း နှင့် အနာပေါက် ရောဂါတို့၌ အကျိုးပြု၏။ အစေးသည် ချို၏။ ခွန်အားကို
ဖြစ်စေ၏။ ကာမကို အားပေး၏ အခေါက်ကိုဆန်ဆေးရည်နှင့်သွေး သောက် အခေါက်ကို သနပ်ခါးနှင့်ရော၍ လိင်အဂ်ါကိုလိမ်း ကာမအမှု အပြီးဆုံးတိုင် လိုရာပန်းတိုင်ရောက်၏ (ကျမ်းကိုး)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးခေါင်ရေရှားဒဏ်ခံနိုင်သော သစ်ပင်များ
စောစိုး (ပုဂံ)
စောစိုး သည် ပုဂံခေတ် ကျော်စွာဘုရင်၏ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။ နန်းတွင်းရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် သူမကို ကျော်စွာဘုရင်၏ မိဖုရားခေါင်အဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြကြသော်လည်း သမိုင်းပညာရှင်များက စောသစ်မထီးကိုသာ မိဖုရားခေါင်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။
စောစိုးသည် ပုဂံဘုရင်ခံ စောနစ်၊ သရက်မြို့စား မင်းရှင်စော၊ မိဖုရား စောမင်းရ၊ မိဖုရား စောနှောင်း၊ နှင့် မိဖုရား မွေးမယ်တော်တို့၏ မယ်တော် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် သူမသည် အင်းဝဘုရင် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏ ခမည်းတော်ဖက်မှ အဘွားတော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။
မျိုးရိုးစဉ်ဆက်
အောက်ပါဇယားသည် မှန်နန်း ရာဇဝင်တွင် ဖော်ပြထားသော မိဖုရားစောစိုး၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်ပြ ဇယား ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ခမည်းတော်သည် ညောင်ဦးဖီးမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး၊ သူမသည် မယ်တော်ဖက်မှ ကျစွာမင်းကြီး၏ မြေးတော်စပ်သူဖြစ်သည်။
တာကြီးတန်းရွာ၊ ကြာအင်း
တာကြီးတန်းရွာ၊ ကြာအင်း
နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၂
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုဝင်ဘာ ကဏ္ဍ:၁၉၉၂
အနောက်ကဇင်းဒေါင့်ရွာ၊ အင်းတေး
အနောက်ကဇင်းဒေါင့်ရွာ၊ အင်းတေး
လက်ယာချောင်းရွာ၊ သစ်တုံးနားခွဆုံ
လက်ယာချောင်းရွာ၊ သစ်တုံးနားခွဆုံ
နားပုံရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နားပုံရွာ (Narpong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၂ ဦး၊ မ ၁၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုယ်ခံပညာ
ကိုယ်ခံပညာ ဆိုသည်မှာ မိမိ၏ လုံခြုံမှုအတွက် ခုခံကာကွယ်သော နည်းပညာများကိုဆိုလိုသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ကိုယ်လုံပညာဟုလည်းခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြသည်။ မည်သူမဆို မိမိ၏လုံခြုံမှုကို ထိပါးနှောက်ယှက်လာလျှင် ခုခံကာကွယ်ခွင့်ရှိပေရာ ခုခံကာကွယ်မှုနည်းပညာများသည်လည်း နိုင်ငံအလိုက် လူမျိုးစုအလိုက် အမျိုးမျိုး ပေါ်ထွန်းလာကြပေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးမြန်မာ ဘုရင်များလက်ထက်မှ စ၍ ဓားခုတ်လှံထိုး ပညာရပ်များအပါအဝင် အခြားပညာရပ်ကို မြန်မာယောက်ျားများအဖို့ အဌာရဿ ၁၈ ရပ် အနေဖြင့်သင်ကြားလေ့ကျင့်ခဲ့ကြရပေသည်။ တတိယ မြန်မာနိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့သော အလောင်းမင်းတရား(ဦးအောင်ဇေယျ) လက်ထက်မှစ၍ မြန်မာ့သိုင်းဟု ခေါ်သော ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် ပညာ မှာ ထွန်းကားလာခဲ့ပေသည်။
ကိုယ်ခံပညာအနေဖြင့် မိမိအား နှောက်ယှက်ထိပါး စော်ကားသူများအား အချိန်မဆိုင်းပဲ ချက်ချင်း ခုခံကာကွယ်ခြင်းဖြစ်ပေရာ မိမိအနေဖြင့် လက်ချည်းသက်သက်(လက်နက်မဲ့) ခုခံကာကွယ်ခြင်း၊ နီးစပ်ရာ လက်နက်ဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်း ၊ ကြိုတင်စီမံထားသော လက်နက်ဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်း စသည်ဖြင့် အမျိုးအစား ခွဲခြားနိုင်ပေသည်။
လက်နက်မဲ့ ခုခံကာကွယ်ခြင်း လက်နက်မဲ့ ခုခံကာကွယ်ခြင်းမှာ မိမိအနေဖြင့် တိုက်ခိုက်သူ၏ မမျှော်လင့်နိုင်သော တိုက်ခိုက်မှုကို ရုတ်တရက် လျင်မြန်စွာ ရှောင်တိမ်းကာ ၎င်းတိုက်ခိုက်သူအား မိမိကို ဆက်လက်မတိုက်ခိုက်နိုင်စေရန် ချက်ချင်း ပြန်လည် ခုခံထိန်းချုပ်ကာကွယ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ မိမိမှ ကြိုတင် တိုက်ခိုက်ခြင်း မဟုတ်ပဲ မိမိအား လာရောက်ထိပါးမှသာ တုံ့ပြန်ကာကွယ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
နီးစပ်ရာ လက်နက်ဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်း မိမိကို လာရောက်တိုက်ခိုက်သူအား နီးစပ်ရာ လက်နက်ဖြင့် ခုခံကာကွယ်ခြင်း သည် သာမန်လူများအဖို့ လက်နက်မဲ့ခုခံကာကွယ်ခြင်းထက် ပိုမိုထိရောက်သောနည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် မိမိက စာရေးနေစဉ် လာရောက်ထိပါးနှောက်ယှက်ပါက မိမိအနေဖြင့်အနီးစပ်ဆုံး လက်နက်ဖြစ်သော မိမိစာရေးနေသည့် ဘောလ်ပင် သို့မဟုတ် ခဲတံဖြင့် ပြန်လည်ခုခံခြင်း မျိုးကို ဆိုလိုသည်။
ကိုယ်ခံပညာမှာ မိမိအနေဖြင့် လာရောက်ထိပါးသူများကိုသာ ခုခံကာကွယ်ခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းထိပါးသူများအား အကျိုးနစ်နာစေရန် ရည်ရွယ်တိုက်ခိုက်ခြင်း မရှိရပေ။ မိမိနှင့် မိမိပတ်ဝန်းကျင် လုံခြုံမှု အတွက်သာ ကိုယ်ခံပညာကို အသုံးပြုရပေသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ကိုယ်ခံပညာများသည် ရှေးယခင် သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်များလက်ထက်တွင် စစ်ပွဲများတွင်အသုံးပြုရန် ကိုယ်ခံပညာ (ဝါ) စစ်အသွင်ဆောင်သောတိုက်ခိုက်ရေးအနုပညာ (Martial Art) အဖြစ်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် သာမန်ပြည်သူများပါ မိမိကိုယ်ကို ခုခံကာကွယ်ခြင်း(Self-defense) အဖြစ်အသုံးပြုလာကြသည်။ ကိုယ်ခံပညာသမိုင်းကြောင်းများကို အမျိုးအစားခွဲကြည့်လျှင် အဓိကအားဖြင့် ဥရောပကိုယ်ခံပညာသမိုင်းကြောင်းနှင့် အာရှကိုယ်ခံပညာသမိုင်းကြောင်း ဟူ၍တွေ့နိုင်ပေသည်။
စိန်လေး (အရှေ့)ရွာ၊ ကြာအင်း
စိန်လေး (အရှေ့)ရွာ၊ ကြာအင်း
မန်ခန်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်ခန်းရွာ (Manhkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ စအွတ်မန်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၉၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းဝရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
အင်းဝရွာ (Innwa)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ တောင်ဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဦးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၃ ဦး၊ မ ၂၆၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွဲနှာခေါင်းချိတ်
ကျွဲနှာခေါင်းချိတ်
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ
ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ
ကပိုင်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကပိုင်ရွာ (Kapaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ကပိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၈၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဒေါ့ချက်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကဒေါ့ချက်ရွာ(Kadawtchet)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဂမ္မဂျောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၀၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိတ်ကြီးရွာ၊ တောကြီး
ဆိတ်ကြီးရွာ၊ တောကြီး
ကုလသမဂ္ဂ နယ်မြေထိန်းသိမ်းရေးကောင်စီ
ကုလသမဂ္ဂ၏ နယ်မြေထိန်းသိမ်းရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ခြင်းမှာ အထိန်းသိမ်းခံနယ်မြေများအား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်နိုင်ရေး သို့မဟုတ် လွတ်လပ်ရေး ရယူနိုင်ရေးအတွက် ပြင်ဆင်ရာတွင် လုံလောက်သော ဆောင်ရွက်ချက်များကို အမှန်တကယ် ဆောင်ရွက်ကြစေရန်အတွက် ဖြစ်သည်။ မူလအစက ရှိခဲ့သည့် ထိန်းသိမ်းခံနယ်မြေ (၁၁)ခုတို့ကို သီးခြားနိုင်ငံများအဖြစ်နှင့် ဖြစ်စေ၊ လွတ်လပ်သော အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် ပေါင်းဖက်၍ ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး သို့မဟုတ် လွတ်လပ်ရေးကို ရရှိသွားပြီဖြစ်ရာ နယ်မြေထိန်းသိမ်းခွစနစ်၏ ရည်မှန်းချက်များ ပြည့်စုံပြီးမြောက်သွားခဲ့ပေသည်။
ကျီးပင်စုရွာ၊ အင်းတေး
ကျီးပင်စုရွာ၊ အင်းတေး
ခရှီးဘူတာ
ခရှီးဘူတာ  (香椎駅 ခရှီး - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုအိုခခရိုင်၊ ဖုခုအိုခမြို့၊ ဟိဂရှိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘန်းနားရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဘန်းနားရွာ (Bannar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၁ ဦး၊ မ ၂၂၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
မြေလျှောက်ငှက်ညို
မြေလျှောက်ငှက်ညို (Lesser Shortwing) သည် အရှေ့တောင်အာရှ၊ ဆူမတြာကျွန်း၊ ဂျာဗားကျွန်းတို့တွင် တွေ့ရှိရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မီမီဝင်းဖေ
"မီမီဝင်းဖေ"သည်ထင်ရှားသော အမျိုးသမီးတေးသံ ရှင်တစ်ယောက်ဖြစ်၍ မြန်မာပညာရှိ ရွှေပြည်ဦးဘတင် ရဲ့မြေးမဖြစ်ပြီး ဒါရိုက်တာ ဝင်းဖေ၏ သမီးဖြစ်သည်။
၁၉၈၀ ကာလဝန်းကျင်တွင်နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သော စိန်လွင်၊ ပလေးဘွိုင်း သန်းနိုင်၊ မြသီတာ၊ ပုလဲ၊ ခင်နုရီ၊ ခင်မောင်ထူး၊ မေခလာ၊ အယ်လ်ခွန်းရီ၊ ထွန်းထွန်း၊ တယ်ရီ၊ ရီတာ စိုးဝင်း၊ ရှယ်လီထွား၊ မင်းမင်းလတ်၊ ဖြူသီ၊ နေနေလှိုင်းဇင်(ယမင်းကြိုင်)၊ ဘိုဘိုဟန်၊ သျှား၊ တက္ကသိုလ်အေးမောင်၊ နွဲ့ယဉ်ဝင်း၊ ကေဂျာနူး၊ တင်မိုးခိုင်၊ အောင်ကိုလတ်၊ နော်လီဇာ၊ ကံ့ကော်တော မျိုးအောင် စသည့် အနုပညာရှင်အကျော်အမော်များပါဝင်သည့် "ပလေးဘွိုင်း (PLAYBOY)" အဖွဲ့နှင့်အတူလက်တွဲကာ တေးသီချင်းများ၊ တေးစီးရီးများ၊ စတိတ်ရှိုးပွဲပေါင်းများစွာကို ကျင်းပသီဆိုပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ
နိုဝင်ဘာ ၁၉၉၃
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုဝင်ဘာ ကဏ္ဍ:၁၉၉၃
ခရှိခိုဂျိမဘူတာ
ခရှိခိုဂျိမဘူတာ  (賢島駅 ခရှိခိုဂျိမ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိအဲခရိုင်၊ ရှိမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘွဲ့ချဉ်ပင်
ဘွဲ့ချဉ်ပင်သည် စွယ်တော်၊ ဖလံ၊ မစာလှေကား၊ ဝါပင်တို့နှင့်အတူ လီဂူမီနိုးစီး(Leguminosae) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ ဗော်ဟီးနီးယား ဗေရီးဂေတာ(Bauhinia variegata)ဖြစ်သည်။ တောသစ်ပင် အလတ်စားဖြစ်၍ ပေ ၂ဝ မှ ၃ဝ ထိမြင့်သည်။ အခေါင်မှာကြမ်း၍ ညိုသောအရောင် ရှိသည်။
ဘွဲ့ချဉ်ပင်၏ အရွက်များသည် အရင်းတွင် ၄ ပုံ ၁ ပုံမှ ၃ ပုံ ၁ ပုံထိ ကွဲနေ၍ ရွက်ကြောကြီးများ ၁၁ ခုမှ ၁၅ ခုအထိ ရွက်ညှာထိပ်မှ ဖြာထွက်လျက်ရှိသည်။ တစ်ပင်လုံး အရွက်များ ကြွေကုန်သည့်အခါမှ ပန်းများ ပွင့်ကြသည်။ ပန်းပွင့်များသည်ကြီး၍ အချို့မှာ အဖြူရောင်၊ အချို့မှာ ခရမ်းရောင် မကျတကျရှိကြသည်။ များသော အားဖြင့် ပွင့်ချပ် ၄ ခုသည် ခရမ်းရောင် ဖျော့ဖျော့အရောင်ရှိ၍ အကြီးဆုံးပွင့်ချပ် ၏ အရောင်မှာ ခရမ်းရောင်ရင့် ရင့်ဖြစ်သည်။ ပွင့်ဖတ်အုံ၏ အောက်ပိုင်းသည် ပြွန်ပုံကဲ့သို့ရှိ၍ လက်မဝက်မှ တစ်လက်မ အထိ ရှည်သည်။ အထက်ပိုင်းသည် ပြွန်ပုံလောက် မရှည်ပေ။
ထိပ်တွင် ခွေးသွားစိတ်ကဲ့သို့အချွန်ကလေး ၅ ခုရှိသည်။ ပွင့်ချပ်များသည် ၂ လက်မမှ ၂ လက်မခွဲထိ ရှည်သည်။ ကြီးထွားသန်မာသော ဝတ်ဆံဖို ၅ ခုရှိသည်။ သီးတောင့်များ သည် အလျား ၆ လက်မမှာ ၁၂ လက်မထိ ရှည်၍ ပြက် တစ်လက်မ မပြည့်တစ်ပြည့်ရှိသည်။ သီးတောင့်များ မှည့်သည့် အခါ ပေါက်ကွဲ၍ အစေ့များ လွင့်စဉ်သွားသည်။ ပန်းများသည် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဧပြီလထိ ပွင့်ကြသည်။
လုအန်ဒါမြို့
အာဖရိကတိုက်ရှိ ရှေးအကျဆုံးသော ကိုလိုနီမြို့များထဲတွင် ဤမြို့ကို ၁၅၇၆ ခုနှစ် ပေါ်တူဂီ စူးစမ်းရှာ‌ဖွေရေးသမား ပါလို ဂျီရပ်စ် ဒီ နိုဗိုင်းစ်(Paulo Dias de Novais)မှ São Paulo da Assunção de Loanda ဟုသော အမည်ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကျွန်ကုန်ကူးမှု တားမြစ်ခြင်းမရှိမီ ထိုမြို့သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံသို့ ကျွန်ကုန်ကူးမှု၏ အဓိကနေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် အင်ဂိုလာ ပြည်တွင်းစစ်စတင်ချိန်တွင် ပေါ်တူဂီလူဖြူအများစုသည် အဓိကအားဖြင့် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံသို့ ဒုက္ခသည်များအဖြစ် ထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ လုအန်ဒါ၏ လူဦးရေသည် စစ်ပွဲမှ ထွက်ပြေးလာခဲ့သော ဒုက္ခသည်များကြောင့် များစွာ တိုး၍လာခဲ့သော်လည်း ဤတိုးပွားမှုကို ကိုင်တွယ်နိုင်ရန်အတွက် အခြေခံအဆောက်အဦ မလုံလောက်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ဆင်းရဲသားရပ်ကွက်များတိုးပွားလာမှု သို့မဟုတ် နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများသည် လုအန်ဒါမြို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ‌ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ မြို့တော်တွင် အကြီးစားပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး များစွာကြီးမားသော တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကာ မြို့တော်ရှုခင်းကို သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားစေခဲ့သည်။
ဘွဲ့ချဉ်ပင်
ထူးခြားသော အချက်တစ်ချက်မှာ ရွက်မြွာများသည် ညချမ်းအခါတွင် အထက်ပိုင်း မျက်နှာပြင်ချင်း ထိအောင် ပူးကပ်သွားသည်။ ရွက်ရင့်များမှာထက် ရွက်နုများတွင် ဤအချက်ကို ထင်ရှားစွာ တွေ့ရသည်။
ကစဲရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ကစဲရွာ(Kace)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ကစဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကစဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၇ ဦး၊ မ ၂၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ဘွဲ့ချဉ်ပင်
ဘွဲ့ချဉ်ပင်ကို များသောအားဖြင့် ဥယျာဉ်များတွင် အလှအပ စိုက်ပျိုးတတ်ကြသည်။ ယင်း၏ အခေါက်သည် ဆေးဖက်ဝင်သောကြောင့် အခေါက်များ ခွာကြလွန်း၍ အပင်များသေတတ်သည်။ အခေါက်မှ အမျှင်များလည်း ရသည်။ ဘွဲ့ချဉ်ပင်ကို အစေ့မှ လွယ်ကူစွာ စိုက်ပျိုးနိုင်၍ အမြင့် ၈ ပေ ၁ဝ ပေခန့်ရောက်လျှင်ပင် ပန်းပွင့်တော့သည်။
လုအန်ဒါမြို့
မြို့တော်တွင် လက်ရှိတည်ရှိနေသော စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် စိုက်ပျိုးရေးထုတ်ကုန်များ ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ‌အဖျော်ယမကာထုတ်လုပ်ခြင်း၊ အထည်အလိပ်လုပ်ငန်း၊ ဘိလပ်မြေလုပ်ငန်း၊ ကားသစ်များတပ်ဆင်ခြင်း၊ ဆောက်လုပ်ရေးပစ္စည်းများ၊ ပလက်စတစ်၊ သတ္တု၊ စီးကရက်နှင့် ရှူးဖိနပ်လုပ်ငန်းတို့ ပါဝင်သည်။ မြို့တော်သည် ရေနံစီးပွားရေးလုပ်ငန်းဗဟိုချက်အဖြစ် ထင်ရှားပြီး ရေနံသန့်စင်စက်ရုံသည် မြို့တော်တွင် တည်ရှိသည်။ လုအန်ဒါမြို့သည် ပြင်ပမှ လာရောက်နေထိုင်သူများအတွက် ဈေးအကြီးဆုံးမြို့များထဲမှ တစ်မြို့ဖြစ်သည်။  လူအန်ဒါမြို့တွင် နေထိုင်သူ အများစုမှာ Ambundu လူမျိုးစုများဖြစ်သော်လည်း မကြာသေးမီကာလများတွင် Bakongo နှင့် Ovimbundu လူမျိုးစုအရေအတွက်များ တိုး၍လာခဲ့သည်။ ‌ဥရောပတိုက်သားများလည်းရှိပြီး အထူးသဖြင့် ပေါ်တူဂီလူမျိုးများဖြစ်သည်။ လူအန်ဒါသည် ၂၀၁၀ အာဖရိကနိုင်ငံများဖလားပြိုင်ပွဲအတွက် ပွဲများကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည်။
ဘွဲ့ချဉ်ပင်
ဘွဲ့ချဉ်ပင်များကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်တန်းဒေသများတွင် စွတ်စိုသော ဒေသများထက် ခြောက်သွေ့သော ဒေသများ၌ တွေ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများရှိ အပင်များ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ ကဏ္ဍ:အလှဆင်သစ်ပင်များ
မရိုးတော (တောင်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
မရိုးတော (တောင်)ရွာ (Mayoetaw(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ မရိုးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၂၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါင်းဝရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ပေါင်းဝရွာ (Paungwa)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ကပိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၈၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥယျာဉ်စုရွာ၊ အင်းတေး
ဥယျာဉ်စုရွာ၊ အင်းတေး
​မှော်ထူကုန်းစုရွာ၊ တောကြီး
မှော်ထူကုန်းစုရွာ၊ တောကြီး
သက်လူမျိုး
ခ်စ္တယ္ကို ဘယ္လိုေျပာ
သက်လူမျိုး
သက်လူမျိုးတို့၏ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ မြန်မာတို့နှင့် ဆင်ဆင်တူ၍ မျက်လုံးမျက်ခုံး၊ နှာတံတို့သည်ထင်ရှား ပေါ်လွင်ခြင်းမရှိလှချေ။ ဆံပင်နက်၍ အသားလတ်သည်။ အရပ်အမောင်းငါးပေနီးပါးရှိ၍ ကိုယ်ခန္ဓာအချိုးအဆက် ကြည့်ကောင်းရုံမျှဖြစ်လေသည်။ အမျိုးသားများသည် ဆံပင်ရှည်ထား၍ နားပေါက် ဖောက်လေ့ရှိသည်။ တဘက်ပုဝါပေါင်းလေ့ရှိသည်။ အခြား ဝတ်စားဆင်ယင်မှုမှာ မြန်မာအမျိုးသားတို့နည်းတူဖြစ်လေသည်။ အမျိုးသမီးများသည် အင်္ကျီရင်စေ့ဝတ်လေ့ရှိသည်မှအပ မြန်မာအမျိုးသမီးများကဲ့သို့ပင် ဝတ်စားဆင်ယင်၍ မြန်မာအမျိုး သမီးများကဲ့သို့ပင်ပုတီး၊ လည်ဆွဲ၊ နာတောင်း၊ လက်ကောက် စသော လက်ဝတ်တန်ဆာများကိုဆင်ယင်ကြသည်။
အင်္ဂလိပ်တို့မသိမ်းပိုက်မီအခါက ရခိုင်ဘုရင်စိုး မင်းများ၏ အအုပ်အချုပ်ကိုခံယူခဲ့သောလူ မျိုးဖြစ်လေသည်။ သက်တို့နေထိုင်ရာဒေသသည် တောတောင်ထူထပ်၍ မိုးများသည်။ မြေညီလွင်ပြင်နည်းပါးသဖြင့် တောင်ယာ စံနစ်ဖြင့်သာစိုက်ပျိုးသော အသီးအနှံများမှာ စပါးအပြင်ငရုတ်၊ ခရမ်းစသော ဟင်းသီး ဟင်းရွက်များဖြစ်ကြ၍ စားလောက်ရုံ မျှသာ စိုက်ပျိုးကြသည်။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းမှလွဲလျှင် ရက်ကန်းရက်ခြင်း ကိုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ သက်တို့ဒေသမှာ ပြောပလောက်အောင်ထွက်ကုန်ပစ္စည်းမရရှိချေ။ သက်လူမျိုးတွင် သက်ဘာသာစကားရှိသော်လည်း သက်စာပေဟူ၍ကားမရှိချေ။ ယခုအခါ ဗြာမ္မီအက္ခရာပွားတစ်မျိုးကို တီထွင်အသုံးပြုလျက် ရှိသည်။ မြန်မာစာပေကို အသုံးပြုကြ၍ မြန်မာစကားကိုနားလည်ပြောဆိုနိုင်သူများသည်။ အများစုသည် ဗုဒ္ဓဝါဒီများဖြစ်ကြသည်။ သက်လူမျိုးတူရိယာဟူ၍လည်း သီးခြားမရှိ၍ မြန်မာတူရိယာတို့ကိုပင်အသုံးပြုကြလေသည်။ လက်နက်အဖြစ် ဓား၊လှံ၊ လေးမြားတို့ကိုသုံးသည်။ သက်တို့၏အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများတွင် ဝါးခြင်းတောင်း၊ ဗန်းစသည်တို့အပြင် သစ်သားခွက် မြေအိုးစသည်တို့လည်း ပါဝင်ပေသည်။
သက်တို့၏ ဓလေ့ထုံးစံများအနက် အမည်ပေးပုံမှာ မြန်မာနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ လူကြီးမိဘများကအမည် ပေးလေ့ရှိ၍ ဗေဒင်တွက်ချက်ပြီးလျှင် မြန်မာရက်နှင့်အက္ခရာစဉ် အတိုင်းစနေသားဖြစ်လျှင်မောင်တင်၊ မောင်နိုးစသည်ဖြင့် နာမည်မှည့်ကြလေသည်။ မိန်းခလေးများကို ယော်၊ ပေ၊ မို၊ မေး ဟူသည့် အမည်တစ်ခုခုပေးတတ်သည်။ သက်လူမျိုးတွင် အဓိကမျိုးနွယ်စု အုပ်စု ၂ စုရှိသည်။ ဆမာက်အုပ်စု နှင့် ဘောက်အုပ်စုဖြစ်သည်။ ယင်းတို့၏အောက်တွင် အစဉ်ငယ်များ ၉ မျိုးခန့်ရှိသည်။ တစ်လင်တစ်မယား စံနစ်ကိုလိုက်နာကျင့်သုံးကြ၍ အမျိုးအုပ်စု မတူသူအချင်းချင်းသာ လက်ထပ်လေ့ရှိကြသည်။ မောင်၏သမီးနှင့် အစ်မ၏သား လက်ထပ်သည်ကို အားပေးသည်။ သမီးမျောက်သားတော်စပ်မှ လက်ထပ်နိုင်သည်။ လက်ထပ်သည့်အခါလူကြီး မိဘများရှေ့တွင် ကြက်သားဟင်းနှင့် ထမင်းပွဲတည်ခင်းပြီးလျှင် သတို့သားက သတို့သမီးအား လက်ထပ်ခြင်းကို သဘောတူပါ၏လောဟုမေးသည်။ သတို့သမီးကသဘောတူပါကြောင်းပြောလျှင် အရက်တစ်ခွက်စီ သောက်ကြ၍ ထမင်းဟင်းကိုနှိုက်စားပြခြင်းဖြင့် လက်ထပ် မင်္ဂလာကိစ္စကိုပြီးမြောက်စေသည်။ လက်ထပ်ပွဲကို နံနက်၊ ညနေနှစ်သက်ရာအချိန်၌ သတို့သားအိမ်၌သာလျှင် ကျင်းပကြ ရ၍ လက်ထပ်ပြီးသည်နှင့် မိန်းကလေးသည် ယောက်ျားကလေးအိမ်၌ နေရစ်ရလေသည်။