cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
AT&T
လမ်းခွဲခြင်းနှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း (၁၉၈၂-၂၀၀၄)
Southwestern Bell Corporation (SBC) သည် AT&T ကော်ပိုရေးရှင်းမှ ခွဲထွက်ပြီး ဖန်တီးထားသည့် ကုမ္ပဏီများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ [36] ကုမ္ပဏီသည် မကြာမီတွင် Metromedia မိုဘိုင်းလုပ်ငန်းကို 1987 ဝယ်ယူမှုနှင့် 1990 ခုနှစ်များအစောပိုင်းတွင် ကေဘယ်လ်ကုမ္ပဏီများကို ဝယ်ယူမှုအပါအဝင် ဆက်တိုက်ဝယ်ယူမှုများစွာကို စတင်ခဲ့သည်။. [ ကိုးကားချက် ] ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင် ကုမ္ပဏီသည် Baby Bells ( Pacific Telesis Group နှင့် Ameritech Corporation ), [37] အပါအဝင် အခြားသော ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီများကို ၀ယ်ယူခဲ့သည် ။ ထိုအချိန်တွင်၊ ကုမ္ပဏီသည် ၎င်း၏အမည်ကို SBC Communications Inc. [38] 1997 အစောပိုင်းတွင် C. Michael Armstrong ၊CEO ရာထူးဖြင့် Armstrong မှ John Zeglis ကို ထိုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် သမ္မတအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ 1998 ခုနှစ်တွင် ကုမ္ပဏီသည် Fortune 500 ၏ ထိပ်တန်း 15 စာရင်းတွင် ပါ၀င်ခဲ့ပြီး 1999 ခုနှစ်တွင် Zeglis သည် AT&T Wireless ၏ ဥက္ကဌနှင့် CEO ရာထူးကို ရယူလိုက်သောအခါ AT&T သည် Dow Jones Industrial Average (2015 ခုနှစ်အထိ) ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည် ။ [39] [40] Zeglis သည် 2001 ခုနှစ်တွင် AT&T ၏ ဥက္ကဌအဖြစ် တာဝန်မှရပ်စဲခဲ့ပြီး 2004 ခုနှစ်တွင် AT&T Wireless တွင် ရာထူးမှနှုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
လိမ္မော်ကုန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
လိမ္မော်ကုန်းရွာ(Leinmawkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ မင်းရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းရွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၇၀၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၆၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စံကျောင်းဆရာတော်
ငယ်ဘဝ
ညောင်တုန်းမြို့၊ ရွှေဟင်္သာတောရကျောင်းဆရာတော်ဘုရားသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၅ ခုနှစ် တစ်ပေါင်းလဆန်း ၁ဝ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ နံနက် ၄ နာရီ အချိန်တွင် ပဲခူးမြို့၊ ကျောက်တန်းရွာ၌ ဖွားမြင်တော်မူသည်။ ခမည်းတော် လှေသူကြီး ဦးအောင်လှ၊ မယ်တော် ဒေါ်အောင်တို့၏ သားသမီးရှစ်ယောက် အနက် သတ္တမသားရတနာဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ဉာဏ် ဖြစ်လေသည်။
အသက် ၇ နှစ်အရွယ်၌ ကျောက်တန်းရွာဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းတွင် သင်ပုန်းကြီး၊ မင်္ဂလသုတ်၊ နမက္ကာရ၊ ပရိတ်ကြီး စသည်တို့ကို သင်ယူခဲ့ပြီးနောက် အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် မိဘများက ရန်ကုန်မြို့၊ ပုဇွန်တောင်ရှိ အစိုးရအင်္ဂလိပ်ကျောင်း၌ အပ်နှံကာ ပညာသင်ကြားစေလေသည်။ ၁၇ နှစ်သို့ရောက်သောအခါ ရှင်ရဟန်းပြုလိုသော နေက္ခမ္မဇ္ဈာသယဓာတ် ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့် ကျောက်တန်း ရွာ၊ ရွာလယ်ကျောင်း၌ မိဘများ၏ ခွင့်ပြုချက်အရ ရှင်သာမဏေပြုခဲ့လေသည်။ ဘွဲ့အမည်မှာ ရှင်ဝါယာမ ဖြစ်လေသည်။
ရှင်သာမဏေဘဝ
သာမဏေ ရှင်ဝါယာမသည် ရန်ကုန်မြို့ ကျောင်းတော်ရာ ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ သီလ သမာဓိ ပညာဂုဏ် သတင်းများကို ကြားရသဖြင့် ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံ ချဉ်းကပ်၍ ပညာသင်ယူလိုစိတ် ပေါ်ပေါက်လာသောကြောင့် ဆရာ ဘုန်းတော်ကြီးထံ ချည်းကပ်၍ ပညာသင်ယူလိုစိတ် ပေါ်ပေါက် လာသောကြောင့် ဆရာဘုန်းတော်ကြီးအား ခွင့်တောင်းပြီးလျှင်၊ ကျောင်းတော်ရာ ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံ ပညာရင်နို့ သောက်စို့ရန် ချဉ်းကပ်ခဲ့လေသည်။ ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ညွှန်ကြားချက်အရ ကျောင်းတော်ရာ ရွှေကျင်တိုက်၊ ပထမယွန်းကျောင်းဆရာတော် အရှင်ဇောတ ထံတွင် စာပေသင်ကြားတော်မူခဲ့လေသည်။
ရဟန်းဘဝ
ရဟန်းတော် ဦးဝါယာမသည် မူလပင်ကိုကပင် ဇဝန ပဋိဘာန်ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာရှိခြင်း၊ လုံ့လ ဝိရိယ ကောင်းခြင်း စသောကောင်းသောဂုဏ်အင်္ဂါများနှင့် ပြည့်စုံလာ သည့်အထဲတွင် ကျောင်းတော်ရာ ဆရာတော်ဘုရားကြီးကဲ့သို့သော ဆရာသမားကောင်းကို မှီဝဲဆည်းကပ်ရပြန်သဖြင့်၊ ရဟန်းလေးဝါအရတွင်ပင် ဂဏဝါစက စာချအဖြစ်ဖြင့် ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ချီးမြှောက်ခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။ ကျောင်းတော်ရာ ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ၁၂၆၂ ခုနှစ်၊ တစ်ပေါင်းလဆန်း ၁၂ ရက်နေ့တွင် ညောင်တုန်းမြို့သို့ ကြွရောက်၍၊ ရွှေဟင်္သာတောရကျောင်းတိုက်ကို တည်ထောင်သော အခါ၊ ငယ်တပည့်ရင်းဖြစ်သော ပရိယတ်ဖက်၌ ကျွမ်းကျင်သူ ဦးဝါယာမကို တစ်ပါတည်းခေါ်ယူခဲ့ပြီးလျှင် တိုက်အုပ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှောက်ကာ၊ သံဃာတော်များကို အုပ်ချုပ်စေ၍ စာပေ ပို့ချစေခဲ့၏
တိုက်အုပ်ဆရာတော်
တိုက်အုပ်ဆရာတော် ဦးဝါယာမသည် မြန်မာစာပေ၊ ပါဠိစာပေများ၌သာ ကျွမ်းကျင်တော်မူသည်မဟုတ်၊ သက္ကဋစာပေ၊ ဟင်ဒီစာပေစသော ဘာသန္တရစာပေတို့၌လည်း တတ်မြောက် ကျွမ်းကျင်တော်မူသည်။ တိုက်အုပ်ဆရာတော် ဦးဝါယာမသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ တိုက်အုပ်အဖြစ်ဖြင့် သံဃာများကို အုပ်ချုပ်၍ စာပေပို့ချလာခဲ့ရာ ရဟန်းသိက္ခာ ၁၈ ဝါအရတွင် ကျောင်းတော်ရာ ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံမှ စံကျောင်း ဆရာတော်ဟူသော ဘွဲ့အမည်ဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်းကို ခံရပြီး၊ ရွှေဟင်္သာတောရ ကျောင်းတိုက်ကြီးကိုလည်း လွှဲအပ်ခြင်းကို ခံတော်မူရလေသည်။
စံကျောင်းဆရာတော်
စံကျောင်းဆရာတော်သည် ၁၂၈၅ ခုနှစ်တွင် ရွှေကျင်နိကာယ ဥပဒေပြု ဂဏပါလကအဖြစ်၊ ၁၂၄၉ ခုနှစ်တွင်ရွှေကျင်နိကာယ မဟာနာယက အဖြစ်၊ ၁၂၉၇ ခုနှစ်တွင် နယ်လှည့်သာသနာပြု အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်းကို ခံရလျက်၊ ၁၂၉၉ ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်ကို ခံယူရရှိပြီးနောက်၊ ၁၃ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ရွှေကျင်နိကာယ တွဲဖက်ဥက္ကဋ္ဌ မဟာနာယကအဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်းကို ခံယူရလေသည်။ ဆရာတော်သည် သံဃာတော်များကို စာပေပို့ချခြင်းဖြင့် သာသနာ့တာဝန်ကို မအားလပ်အောင်ထမ်းဆောင်နေရင်းလူများအတွက် ကျေးဇူးများလှသော ကံ ဉာဏ် ဝိရိယအဖွင့်ကျမ်း၊ မင်္ဂလာအဖွင့်ကျမ်း၊ သမ္ပဒါအဖွင့်ကျမ်း၊ မေတ္တာအဖွင့် ကျမ်း၊ အပရိဟာနိယအဖွင့်ကျမ်း၊ လောကီနီတိအဖွင့်ကျမ်း စသော ကျမ်းစာတို့ကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့လေသည်။ ထိုကျမ်းတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံလူထုအား များစွာကျေးဇူးပြုသော ကျမ်းများ ဖြစ်၍ လူကြိုက်များလှပေသည်။
ပဋိပတ်နှင့်စပ်၍လည်း ကျမ်းဂန်မတတ်သော ရဟန်းရှင်လူတို့ ကျင့်စဉ်လမ်းများ တိမ်းပါးချွတ်ချော်မှု မရှိစေရန်ရည်သန်၍ ကမ္မဋ္ဌာနဝိနစ္ဆယ၊ စေတိယဝိနိစ္ဆယ၊ ပရိဝါသမာနတ္ထာဒိဝိနိစ္ဆယ စသော အဆုံးအဖြတ်ကျမ်းတို့ကိုလည်း ပြုစုတော်မူခဲ့သေးသည်။ ထိုမျှသာမက ဆရာတော်သည် အလင်္ကာနိဿယသစ်နှင့် မာဂဓမြန်မာ အဘိဓာန်ကျမ်းကြီးကိုလည်း ရေးသားပြုစုတော် မူခဲ့လေသည်။ အဘိဓာန်ကျမ်းကြီးမှာ စာအုပ်အဖြစ်သို့ ယနေ့ အထိ မရောက်သေးသော်လည်း၊ အလင်္ကာနိဿယကျမ်းကိုကား အကြိမ်ကြိမ်ပင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီး ဖြစ်လေသည်။ ထိုအလင်္ကာ နိဿယကျမ်းမှာ အထက်တန်းစားစာသင်သားများ၊ စာချဘုန်း ကြီးများနှင့် စာရေးဆရာများ လက်မလွှတ်နိုင်သော ကျမ်းကြီးဖြစ်သည်။ မာဂဓသက္ကဋကျမ်းဂန်အရပ်ရပ်ကို အထပ်ထပ် မွှေနှောက်၍ စုံလင်စွာရေးသားထားသဖြင့် အလင်္ကာနှင့်ပတ်သက်၍ လွန်စွာကျေးဇူးများသော ကျမ်းကောင်းကျမ်းမြတ်ဖြစ်ပေသည်။
ဤသို့လျှင် လောကအကျိုးသာသနာအကျိုးတို့ကို သည်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူခဲ့သော စံကျောင်းဆရာတော်ဘုရားသည် ၁၃ဝ၉ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်၊ စနေနေ့ နံနက် ၄ နာရီ၊ မိနစ် ၂ဝ အချိန်တွင် ဇီဝိတိန္ဒြေချုပ်ငြိမ်း၍၊ ယခုဘဝ ခန္ဓာဇာတ်ကို ရုပ်သိမ်းတော်မူလေသတည်း။
​ရေမနေပင်ကိုင်းရွာ၊ ရေမနေပင်ကိုင်း
ရေမနေပင်ကိုင်းရွာ၊ ရေမနေပင်ကိုင်း
ဇင်ပေါင်းရွာ၊ ဇင်းဘောင်
ဇင်ပေါင်းရွာ၊ ဇင်းဘောင်
စိုက်ပျိုးရေးဒိုင်ရွာ
စိုက်ပျိုးရေးဒိုင်ရွာ
​တောင်နှစ်လုံးရွာ၊ ဂွေးတောက်
တောင်နှစ်လုံးရွာ၊ ဂွေးတောက်
အုံယွန်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
အုံယွန်းရွာ (Ongyun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နမ့်ခုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၇၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ခုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၀၁ ဦး၊ မ ၂၀၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စံတုတ်၊ ဦး (အီနောင်)
စံတုတ်၊ ဦး (အီနောင်)
မင်းတုန်းဘုရင်နှင့် သီပေါဘုရင်တို့လက်ထက်က၊ ရာမ အီနောင်စသည့် အတွင်းတော်၌ ကပြရသော ဇာတ်တော်ကြီး တို့တွင် အီနောင်မင်းသား အခန်းမှပါဝင်ကပြရသော ဇာတ် မင်းသား ဦးစံတုတ်သည် အီနောင်ဦးစံတုတ်ဟူ၍ ကျော်စော သည်။ ရုပ်သဏ္ဌာန်မှာ သီပေါဘုရင်နှင့်တူသည် ဟုဆိုကြသည်။ ဦးစံတုတ်သည် ယိုးဒယားဇာတ်ကြီး အတီး၊ အက၊ အဆိုတို့ကို သူတစ်ထူးထက် ဝိဇ္ဇာဓိုရ် နေသူဖြစ်၍၊ သဘင်မျိုးရိုးအတိုင်း အချိုးအစားကျကျ ကြီးပွားလာသူဖြစ်သည့်အပြင်၊ ရုပ်ဆင်း သဏ္ဌာန် ကြန်အင်္ဂါမှာလည်း မွန်ရည်လှပ၍ အသံအင်္ဂါမှာလည်း ပြည့်စုံသဖြင့် လက်ရွေးစင် သဘင်သည်တို့သာလျှင် ပါဝင်ကပြ ရမြဲဖြစ်သော နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးတို့တွင် သဘင်ဝန်၏ ရွေးချယ်ချက်ဖြင့် ပါဝင်ကပြရသည်။ ထိုသို့ အတွင်းတော်တွင် ပါဝင်ကပြရသည့် လက်ရွေးစင် ဇာတ်မင်းသားတစ်ဦး ဖြစ်သော ကြောင့်လည်း မင်းမိန်းမပိုင်းတွင် လူချစ်လူခင်ပေါများလှသဖြင့်၊ ရွှေနန်းတော်ပေါ်သို့ ဆုတော်ခံဝင်ရသောအခါများတွင် မောင်စံတုတ်၏ ပကတိမျက်နှာကို မိန်းမပရိသတ်အား ဖော်ပြ ခြင်းမပြုရ၊ မျက်နှာကိုပုဝါအုပ်၍ အခစားဝင်ရသည်ဟု ဆိုလေ သည်။
မြို့၊ ဦး
မြို့ဦး(မြန်မာ ၁၂၃၇-၁၂၉၈)
ဦးမြို့သည် တောင်ငူခရိုင် ရွှေကျင်မြို့ ညောင်ဝိုင်းရပ်၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၇ ခုနှစ် တပေါင်းလတွင် ဖွားမြင်သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ရွှေမြို့ ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်သည့်အခါ အတန်းကျောင်းတွင် ၇တန်းအထိ သင်ကြား၍၊ အသက် ၁၈ နှစ်သားအရွယ်တွင် ကြေးတိုင်းရုံး၌ အကူစာရေးအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်သည်။
၁၂၆၅ ခုနှစ်တွင် လယ်တီဆရာတော် ဘုရားကြီးသည် နိုင်ငံတွင် နေလပမာ ထွန်းပေါ်လာသည်။ တနိုင်ငံလုံးတွင် ပရမတ္တသံခိပ် သာသနာသည် သိသိသာသာသာ အားရှိလာသည်။
ဦးဝါယမသည် လယ်တီဆရာတော် ဘုရားကြီးထံသို့ တပည့်အဖြစ်ဖြင့် ဆည်းကပ်ပြီးလျှင် ဆရာတော်ကြီး၏ ဟောနည်းကို နည်းခံသည်။ ဆရာတော်ကြီးနှင့် လေသံ တထေဝ တည်းဖြစ်အောင် ဟောပြောသည်။
၁၂၆၈ ခုနှစ်တွင် ရွှေဂူကျောင်းတိုက်ကြီးကို ဦးမေဃအား အပ်ခဲ့၍ ရန်ကုန်မြို့သို့ ဆင်းလာသည်။ ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ် ဒေါ်စန္ဒာအရပ်တွင် ခေတ္တနေ၍ ဓမ္မသာဝန ဗုဒ္ဓသာသနာပြုအသင်းကို တည်ထောင်သည်။ ဓမ္မသာဝန အသင်းတွင် ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဆာဂျေအေ မောင်ကြီး၏ ဖခင် အက်ဒွပ် ဦးခင် (ဘလုပ်တိုက် ကိုယ်စားလှယ်)၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ပညာဝန်ထောက်ဦးမုန်း (ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရမင်း) ငွေထိန်းလူကြီး သုဓမ္မဝတီ တိုက်ရှင် ့ပွဲစားကြီး ဦးဘာစိုင်၊ အကျိုးဆောင် စက္ကရီထေရီ ဘလုပ်တိုက် ဦးဂျေးကပ်တို့ပြင် မာဖီယားသဌေးကြီးသား ခန်ချောခိုင် တို့ ပါဝင်ကြသည်။ တနင်္ဂနွေတစ်ပတ်တွင် သုံးကြိမ် သိမ်ကြီးတန်ဆောင်းနှင့် ဆူလေကုန်းတော်တွင် ဦးဝါယမ တရာဟောသည်။ ထိုအချိန်တွင် လယ်တီဦးဝါယမဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။
ဓမ္မသာဝန ဗုဒ္ဓသာသနာပြု အသင်းနှင့် မြန်မာပြည် ဗုဒ္ဓသာသနာပြု စာပုံနှိပ်တိုက်မှ လစဉ် ဓမ္မဒေသနာတရား သတင်းစာကို ၁၂၆၉ ခုနှစ်မှ စ၍ ထုတ်ဝေသည်။ အသင်းတံဆိပ်မှာ ခြင်္သေ့အလံကိုင်၊ အလံတွင် ( သန္နိဋ္ဌိကော ဓမ္မော) ထည့်ထားသည်။ ၁၂၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၂၇၂ ခုနှစ်အတွင်း ရန်ကုန်မြို့တွင် လယ်တီပရမတ္တသံခိပ်၊ သာသနာနှင့် ဓမ္မသာဝနအသင်း၏ တရားသံတို့ လွှမ်းမိုးချိန် ထွန်းလင်းချိန်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
လာတာခီ
လာတာခီကို ဆိုလိုနိုင်သည်။
မြို့၊ ဦး
မြို့ဦး(မြန်မာ ၁၂၃၇-၁၂၉၈)
၁၂၇၂ ခုနှစ်တွင် လယ်တီဦးဝါယမသည် လူဝတ်လဲပြီးလျှင် ဒေါ်စန္ဒာနှင့် အကြောင်းပါသည်။ ဓမ္မသဝနအသင်း လူကြီးမင်းများသည် ကြည်ညိုရင်းကို လက်မလွှတ်နိုင်ကြ၍ လယ်တီဦးဝါယမဘဝမှ ဆရာမြို့အဖြစ်သို့ ရောက်လာသော ဦးမြို့အား မြန်မာပြည် ဗုဒ္ဓသာသနာပြု စာပုံနှိပ်တိုက်၌ တိုက်အုပ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်စေသည်။
ထန်းပင်ကန်ရွာ၊ ထန်းပင်ကန်
ထန်းပင်ကန်ရွာ၊ ထန်းပင်ကန်
မြို့၊ ဦး
မြို့ဦး(မြန်မာ ၁၂၃၇-၁၂၉၈)
၁၂၇၃ ခုနှစ်တွင် ကတိုးရော်ဗာခြံ သဌေးကြီးဦးရွှေလေး၊ ဦးရွှေကြူး၊ ဦးမြို့တို့သည် တွေ့ဆုံကြ၍ ဆရာမျိုးအကြံပေးချက် ဦးရွှေကြူး၏ နိုးဆော်ချက်ကြောင့် ပိဋကတ်သုံးပုံကို မြန်မာပြန်ဆိုမှု ကိစ္စကြီး ပေါ်ထွက်လာလေသည်။ ဤပိဋကတ်သုံးပုံ မြန်မာပြန်မှုကို သဘောတူကြပြီးလျှင် 'ပိဋကတ်သုံးပုံ ထုတ်ဝေရေးကုမ္ပဏီ' ဟု အင်္ဂလိပ်စာဖြင့် ကြေးဆိုင်းဘုတ်ထွင်းကာ အမှတ် ၅၁ ဘားလမ်း ရွှေကြူးကုမ္ပဏီက ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် စတင် လုပ်ကိုင်လေသည်။
ဤအချိန်တွင် လယ်တီပဏ္ဍိတ ဆရာဦးမောင်ကြီးသည်လည်း လူ့ဘောင်သို့ ရောက်နှင့်ပြီးဖြစ်၍ ဆရာမြို့၊ ဒေါ်စန္ဒာ ဆရာဦးမောင်ကြီးတို့သည် မော်လမြိုင် ကတိုးရောဗာခြံ သဌေးကြီး ဦးရွှေလေးထံသို့ လိုက်ပါသွားကြသည်။ ဦးမောင်ကြီးသည် တနှစ်ခန့်နေ၍ ရွှေကြူးကုမ္ပဏီသို့ ပြန်လာသည်။
၁၂၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၂၈၃ ခုနှစ်ထိ ၁ဝ နှစ်တိုင်တိုင် ဒီဃ၊ မဇ္ဈိမ၊ သံယုတ္တ၊ အင်္ဂုတ္တရဟူသော နိကာယ် ၄ ရပ်ကို မြန်မာပြန်ဆိုပြီးစီးသည်။ ၁၂၈၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြန်များကို ကတိုး၌ ထားခဲ့၍ ရန်ကုန်သို့ပြန်လာသည်။ ရန်ကုန်တွင် ဘိန်ဝှက်ကုမ္ပဏီနှင့် တွဲဖက်၍ ဆန်ပွဲစားလုပ်သည်။
သဌေးကြီး ဦးရွှေလေးသည် မြန်မာပြန် ပိဋကတ်စာမူများကို ထိုစဉ်က ဘုရင်ခံ ဆာဂျေအေမောင်ကြီးလက်သို့ အပ်လိုက်သည်။ အပ်သည်ဆိုသော်လည်း စာမူများမှာ ဦးမြို့လက်တွင်းသို့ ပြန်ရောက်လာသည်။
ဦးမြို့သည် ဆန်ပွဲစား လုပ်ကိုင်နေရင်း ရန်ကုန်မြို့ ၃၈ လမ်းတွင် မြန်မာပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်၊ မြန်မာပိဋကတ်ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်၍ မြန်မာပြန်ပိဋကတ်များအနက် သီလက္ခန် ပါဠိတော်မှ အစပြု၍ ရိုက်နှိပ်သည်။
၁၂၈၅ ခုနှစ်မှ ၁၂၉၂ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာပိဋကတ်အုပ်ရေ ၃ဝ ပြီးစီးသည်။ ၁၂၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အဂ‡လန်ပြည် အိမ်ရှေ့မင်းသား ဆုငွေ ၁ဝဝဝ ကျပ် ကိုရသည်။ ၁၂၉၂ ခု နှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရလေသည်။
ထိုနှစ်တွင်ပင် ပိဋကတ်မြန်မာပြန် အုပ်ရေ ၃ဝ၊ အစုံ ၂၅ဝ ကို အစိုးရက ဝယ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ ရုံးများ၌ ထားစေသည်။ဦးမြို့သည် မြန်မာပိဋကတ်အုပ်ရေ ၃ဝ၊ တစ်အုပ်လျှင် ၂ဝဝဝ၊ အုပ်ရေပေါင်း ၆ဝဝဝဝ၊ တစ်အုပ်လျှင် ၁ဝိ တန်ဖိုး၊ ငွေ ၆ သိန်းခန့် လုပ်ငန်းကြီးကို အနည်းငယ်မျှသော ငွေ ၅ဝဝဝ (ငါးထောင် ) ခန့်ဖြင့် လုပ်ကိုင်သွားသည်။
ဦးမြို့သည် လောကဓံတရားနှင့် ကြုံသည့်အခါ ကြံကြံခိုင်နိုင်သော သတ္တိရှိသည်။ အလုပ်တစ်ခုကို လုပ်မည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ချပြီးသည့်အခါ မည်သူဖျက်၍မျှ မရ၊ မဖြစ်မနေလုပ်လေ့ရှိသည်။
ဦးမြို့သည် မြန်မာပိဋကတ်ဘာသာပြန်များအပြင် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာကို အရင်းခံပြု၍ ဝိမောက္ခမဂ္ဂကျမ်းနှင့် လုံ့လဝိရိယကို အရင်းခံသော ဝါယာမဒီပနီ ကျမ်းနှစ်စောင်ကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
ဤမျှ မိမိအင်အားအလိုက် အမျိုးဘာသာ သာသနာအကျိုးကို သည်ပိုးရင်း ဦးမြို့သည် ၁၂၉၈ ခုနှစ် တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ လွစ္စလမ်း၌ အသက် ၆၂ နှစ်တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်လေသည်။ ဦးမြို့သည် အိမ်ထောင် သုံးဆက်ပြုခဲ့၍ ပဌမဇနီးဒေါ်စန္ဒာ၊ (ဒေါ်မိတ်) မှ သမီး၊ မအမာ၊ ဒုတိယဇနီး ဒေါ်ကြိုင်မှ မခင်စု၊ တတိယဇနီး ဒေါ်ဝါးစိန်မှ မောင်တင်မြို့၊ မလှလှမြို့တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဘွမ်ရာရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဘွမ်ရာရွာ(Bumyar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ဂျိန်မာယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညီညီလွင် (ဘောလုံးသမား)
ညီညီလွင်(၁၁ ဩဂုတ်လ ၁၉၈၃ ခုနှစ်) သည် ဇေယျာရွှေမြေအသင်းတွင် ကစားသော ဂိုးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းနှင့် 2010 AFF Suzuki Cup ပြိုင်ပွဲတွင် အရန်ဂိုးသမား တစ်ဦးဖြစ် လိုက်ပါကစားခဲ့သည်။
စမ္ပာ
စံပါသည် အပင်၏ အနှစ်ဖြစ်၍ အနံ့သင်းသည်။ အသား မှာ စိမ်းဝါသည်။ နံ့သာမျိုး ၅ ပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ် သည်။ ဗိန်းတောဆေးကျမ်းများအရ စံပါသည် သွေး၊ လေ၊ သလိပ်၊ သည်းခြေတို့ကို နိုင်သည်။ အပူကို ငြိမ်းစေသည်ဟုဆို သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဒရပ်နယ်၌ စံပါ အမြောက်အမြားထွက် သည်။ စံပါသည် နံ့သာမျိုး ၅ ပါးတွင် ပါဝင်သော်လည်း အခြားနံ့သာမျိုးများကဲ့သို့ တစ်ဦးချင်း အနေနှင့် သုံးလေ့မရှိဘဲ၊ အခြားနံ့သာမျိုး ၄ ပါးနှင့်အတူရော၍ အသုံးပြုကြသည်။ စံပါ ကို စမ္ပာဟူ၍ ရေးသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။
Design thinking
Design thinking ဆိုသည်မှာ ပြဿနာဖြေရှင်းခြင်းနှင့် တီထွင်ဖန်းတီးခြင်းဆိုင်ရာအတွက် လိုအပ်သော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ အောက်ပါ အဆင့်(၅)ဆင့်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ပထမဆုံးအဆင့်တွင် ပြဿနာကို သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် ကြုံတွေ့လာရမည့် ကန့်သတ်ချက်များကို နားလည်ရန်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ အနေဖြင့် real-life situations ကို ကောင်းစွာ သုံးသပ်နိုင်ဖို့ဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မိမိတည်ဆောက်လိုက်သော ပြဿနာသည် လူသားများ ကြုံတွေ့နေရသည့် တကယ့်ဘဝ အခြေအနေအစစ်အမှန်ဖြစ်ရန် လေ့လာသုံးသပ်ဖို့နှင့်ကိုယ်ချင်းစာ ခံစားကြည့်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ သို့မှသာ အမှန်တကယ် အခက်အခဲ လိုအပ်ချက်ကို ဖြည့်ဆီးပေးရာရောက်မည် ဖြစ်သည်။ တတိယအဆင့်တွင် မည်သို့ရှင်းနိုင်မလဲဆိုတာ တွေးတောရမည်။ idea ပေါင်းရာချီနေပါစေ များများတွေးနိုင်လေ ပိုကောင်းလေဖြစ်သည်။ စတုတ္ထ အဆင့်ကတော့ solution ရလာဖို့ဆိုရင် တက်နိုင်သမျှ လိုအပ်သည့် အရာတိုင်းကို စုဆောင်းရမည် ရှာဖွေရမည်။ စမ်းသပ်ပုံစံတည်ဆောက်ရမည်၊ ပြီးလျှင် စမ်းသပ်ကြည့်ရမည်။ ပိုမိုကောင်းမွန်သော prototype ရလာစေရန် လုပ်ဆောင်ရမည်။ နောက်ဆုံးမှာတော့ လက်တွေ့အကောင်ထည်ဖော်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒီအဆင့်မှာ ဖော်ထုတ်လိုက်သော solution ဟာ stability ရှိစေရန် အာမခံချက်ပေးနိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။
Design thinking ကို နည်းလမ်းတစ်ခု သို့မဟုတ် tool တစ်ခုအနေဖြင့် ယူဆနိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးကျယ်ဆုံးပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် ဖြစ်သည်။ Design thinking ဟာဆိုရင် အောင်မြင်နေသော အထွေထွေသုံး tool တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ကုန်ထုတ်စက်မှုလုပ်ငန်းတိုင်းနီးပါးမှာ အသုံးပြုနေကြပြီဖြစ်သည်။ Design thinking, Mathematical thinking နှင့် Model thinking စသည်တို့သည် သိပ္ပံဆောင်းပါးများ၊ စာတမ်းများ ရေးသားရာတွင် အနည်းနဲ့အများ ပတ်သက်ဆက်နွှယ်နေသော concept များဖြစ်သကဲ့သို့ ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုပြီး realization လုပ်ရခြင်းမျိုးလဲ ရှိသည်။
ကိုးကား
Category: နည်းပညာ
သရက်ချောင်းရွာ၊ မြို့
သရက်ချောင်းရွာ၊ မြို့
ပြင်တောင်းရွာ၊ ငလုံးစု
ပြင်တောင်းရွာ၊ ငလုံးစု
မိုက်ပုတ်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
မိုက်ပုတ်ရွာ (Maikpoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နားမွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၄၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားမွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၄၂ ဦး၊ မ ၄၈၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရမ်းပြာရွာ
ခရမ်းပြာရွာ
ကျွန်းခုံသာရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ကျွန်းခုံသာရွာ (Kyunkhonthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ကျွန်းခုံသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းခုံသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၃ ဦး၊ မ ၄၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရသာရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ရသာရွာ (Yathar(Ywarthar))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ဘိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံကန်ဝရွာ၊ ဇင်းဘောင်
ကျုံကန်ဝရွာ၊ ဇင်းဘောင်
အင်းကျီလက်ရွာ၊ ဂွေးတောက်
အင်းကျီလက်ရွာ၊ ဂွေးတောက်
အင်နာလော့ ကွန်ပြူတာ
Analog Computer ဆိုသည်မှာ ဟိုက်ဒရောလစ် အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ စက်မှု စွမ်းအား ဖြင့်သော်လည်းကောင်း ရူပသဘောတရားများဖြင့် လှုပ်ရှားမှုဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်စေခြင်းဖြင့် အခက်အခဲ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်သော ယန္တရား စက်ပစ္စည်း တစ်မျိုးပင်ဖြစ်သည်။
Analog Computer များ၏ သမိုင်းအကျဉ်း
၁) အစောဆုံး Analog Computer ကို Antikythera ဟုအမည်တွင်သည့် ဂရိကျွန်းတစ်ခုတွင် ၁၉၀၁ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကာ နတ္ခတ်နှင့် သက်ဆိုင်သည့်အတွက်အချက်များအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ယင်းကိရိယာကို Antikythera Mechanism ဟုအမည်သမုတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကိရိယာကို ဘီစီ၁၀၀ ခုနှစ်လောက်တွင် တီထွင်ခဲ့သည် ဟူ၍ ပညာရှင်များက သတ်မှတ်ကြသည်။ ၂) Astrolabe ဟုခေါ်ဆိုသည့် နက္ခတ်တာရာ သုံးကိရိယာတစ်မျိုးကို ဂရိ နက္ခတ်ပညာရှင် Hipparchus သည် ဘီစီ ၁ ရာစု လောက်တွင်တီထွင်ခဲ့သည်။ အခက်အခဲ ပြဿနာအတော်များများကို ထိထိရောက်ရောက် ဖြေရှင်းပေးနိုင်သည့် စွမ်းအားမြင့် စက်ယန္တရား ဖြစ်ကာ Hellenistic လူမျိုးများကြားတွင် ရေပန်းစားခဲ့သည်။
၃) မွတ်စလင် နက္ခတ်တာရာ ပညာရှင် များသည် အလားတူ Astrolabe ကိရိယာများကို နက္ခတ်တာရာအတွက် လည်းကောင်း၊ ဗေဒင်ပညာအတွက် လည်းကောင်း၊ ရေကြောင်းသွားလာမှုအတွက် လည်းကောင်း အမျိုးမျိုး တီထွင်ခဲ့သည်။
၅) အာရပ်နက္ခတ်ပညာရှင် Abū Ishāq Ibrāhīm al-Zarqālī သည် Equitorium ဟုခေါ်သည့် Astrolabe ကိရိယာတစ်ခုကို အေဒီ ၁၀၁၅ ဝန်းကျင်တွင် Al-Andalus တွင်တီထွင်ခဲ့သည်။
၆) အစ္စလာမ်မစ်ရွှေခေတ်၏ တီထွင်ပါရဂူ Abū al-'Iz Ibn Ismā'īl ibn al-Razāz al-Jazarī သည် နက္ခတ်တာရာများ ၏ သတင်းအချက်အလက်များကို ပြသနိုင်သည့် Astronomical Clock အမျိုးအစားဖြစ်သည့် Castle Clock ကို အေဒီ ၁၁၅၀ နှင့် ၁၂၀၀ ကြားတွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာ၏ ပထမဆုံးသော Programmable Analog Computer ဖြစ်သည်။
၇) Equation များကိုဖြေရှင်းနိုင်သည့် Differential Analyser ခေါ် စက်မှုစွမ်းအင်သုံး Analog Computer ကို ဗြတိသျှ အင်ဂျင်နီယာ James Thomson က အေဒီ ၁၈၇၆ တွင်တီထွင်ခဲ့သည်။
၈) ၁၉၁၂တွင် Arthur Joseph Hungerford Pollen သည် လျှပ်စစ်စွမ်းအားဖြင့် မောင်းနှင်ကာ စက်မှုစွမ်းအင်သုံး Analog Computer ကို Differential Analyser အပေါ်တွင်အခြေပြကာ Fire-control system အတွက်တီထွင်ခဲ့သည်။ ၎င်း ကိရိယာကို ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း Russia Imperial Navy ကအသုံးပြုခဲ့သည်။
၉) MONIAC (Monetary National Income Analogue Computer) ဟုခေါ်သည့် Hydraulic (ဆီ (ဝါ) ရေဖိအား) သုံးသည့် Analog Computer အမျိုးအစားကို ၁၉၄၉ တွင် Phillips Hydraulic Computer မှ တီထွင်ခဲ့သည်။
၁၀) အမေရိကန် နိုင်ငံရှိ Heath Company မှ ပညာရေးဆိုင်ရာ Heath Kit EC-01 ကို ၁၉၆၀တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။
အီလက်ထရောနစ် အင်နာလော့ ကွန်ပြူတာများ
Mechanical Devices များဖြစ်သော စပရင်များ၊ ပိုက်ကျဉ်းများ၊ ရှော့အေဇောဘားများ (Shock Absorbers) သည် Electrical Devices များဖြစ်သည့် ရီစစ�့) လျှပ်စီး လှိုင်းများ တွင်အခြေပြုသည့် အတွက် တိကျေသေချာခြင်း နည်းပါးလှသည်။ အားနည်းချက် အရပ်ရပ် ကြောင့် ၎င်း Analog Computers များအစား တိတိကျကျ Precision Rate ပိုမိုမြင့်မားသော Digital Computer များကအစားထိုးဝင်ရောက်လာ ခဲ့သည်။
Analog Computers များ၏ အလုပ်လုပ်ပုံ
Analog Computers များသည် လျှပ်စစ် ဗို့ (သို့) ခုခံအား တို့ကို Manipulate လုပ်ကာ Operatorတို့ လိုအပ်ရာ Calculation များကို တွက်ချက်ပေးသည်။ ဥပမာဆိုရသော် - ကိန်းရှင်နှစ်ခုကို ပေါင်းသည့် Adder သည် Current Source နှစ်ခုကို Parallel လုပ်ခြင်းဖြင့် တွက်ချက်သည်။ ပထမ ကိန်း၏တန်ဖိုးကို Electric Current X အမ်ပီယာ နှင့်ကိုယ်စားပြုကာ ဒုတိယ ကိန်း၏တန်ဖိုးကို Current Y အမ်ပီယာ ဖြင့်ကိုယ်စားပြုသည်။ Kirchhoff's Current Law အရ Current နှစ်ခုဆုံသည့် ဆုံမှတ်ရှိ Current နှင့် Signal Ground ကိုတိုင်းတာကာ Current စုစုပေါင်းကို ထုတ်ပေးသည်။ Operation Amplifiers များကိုလည်း လိုအပ်သလို အသုံးပြုသည်။ Electrical Properties များကို အသုံးပြု၍ တွက်ချက်သည့် Analog Computer များသည် Digital Computers များထက်ပို၍ မြန်သည်။ ဥပမာ - Integrate လုပ်ချင် ပါက Capacitor ဖြင့် ဗို့၏ Waveform ကို Integrate လုပ်ခြင်းဖြင့်တွက်ချက်သည်။
Nonlinear Function များကိုတွက်ချက်သည့်အခါတွင် မူ Digital Computers များလောက် တိကျသေချာမှု မရှိသည့် အတွက် Function Generators များပိုအသုံးပြရသည်။ ယေဘုယ အားဖြင့် nonlinear function များကို nonlinear waveform အသုံးပြု၍ ဖြေရှင်းသည်။ ဥပမာ - တိုးလာသည့် Voltage ပြောင်းလဲမှုကြောင့် Impedance ပြောင်းလဲသည့် Function မျိုးဖြစ်သည်။
Analog Computer များတွင်ပါဝင်သည့် ကိရိယာ တန်ဆာပလာများ
ယေဘုယအားဖြင့် ၎င်း တို့၏ တည်ဆောက်ပုံသည် လွန်စွာမှ ရှုပ်ထွေးလှသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် -
၁) ပိုက်များ (Pipe)
၂) ဘားများ (ဝါ) အဆို့ရှင်များ (Valve)
၃) ဂီယာများ (Gears)
၄) Potentiometer များ
၅) Operational Ampifier များ
၆) Function Generator များအစရှိသည်တို့ပါဝင်သည်။
အားနည်းချက်များ
AC Components များဖြစ်သည့် Frequency များ၊ Phase များပါဝင်နေသည့်အတွက် Noise Floor၊ Noise Linearity၊ Parasitic Effect၊ Temperature Coefficient အစရှိသည့် ဆိုးကျိုးများရှိသည်။
ကိုးကားချက်များ
A.K. Dewdney. "On the Spaghetti Computer and Other Analog Gadgets for Problem Solving", Scientific American, 250(6):19-26, June 1984. Reprinted in The Armchair Universe, by A.K. Dewdney, published by W.H. Freeman & Company (1988), ISBN 0-7167-1939-8.
Universiteit van Amsterdam Computer Museum. (2007). Analog Computers.
Jackson, Albert S., "Analog Computation", McGraw-Hill Book Company, 1960, ASIN: B0006AW3BS, ISBN 59-11934.
English Wikipedia on (14/06/09)
သိရိဇာတ်
ကျက်သရေသိထား ဗြာဟ္မဏပုဏ္ဏား
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိပြည်၌နေသော ပုဏ္ဏားတစ်ယောက်သည် ကျက်သရေ၏ လက္ခဏာကို သိ၏။
ထိုပုဏ္ဏားသည် တစ်နေ့သ၌ အနထာထပိဏ်သူဌေးကား ရှေး၌ ဆင်းရဲပါလျက် ယခု စည်းစိမ်ရှင် ဖြစ်လာပြန်၏။ ငါသည် အနာထပိဏ်သူဌေးကို ဖူးမြင်လိုသောဟန်ဖြင့်သွားကာ အိမ်မှ ကျက်သရေကို ခိုးယူ၍ လာရမူကား ကောင်းလေစွဟု ကြံစည်ကာ အနာထပိဏ် သူဌေးအိမ်သို့ သွားလေ၏။ ရောက်လျှင် တစ်သက်ပန်လုံး အောက်မေ့အပ်သော စကားကို ပြောဆိုပြီးလျှင် သူဌေးသည် “အို ပုဏ္ဏား ... ဘာအလိုရှိ၍ လာသနည်း၊ အလိုရှိရာကို ပြောပါ” ဟု ဆိုလေ၏။ ထိုအခါ ပုဏ္ဏားသည် ရုတ်တရက် မပြောသေးဘဲ ကျက်သရေ ဘယ်မှာတည်းသနည်းဟု ကြည့်လတ်သော် ရွှေချိုင့်ဖြင့် မွေးထားသော ကြက်ဖြူ၏အမောက်၌ တည်သည်ကိုသိလျှင် “သူဌေးမင်း ... တပည့်ငါးရာတို့ကို ဗေဒင်သင်စေရာ အချိန်မှန်မှန်တွန်သော ကြက်ကို အိလိုရှိပါသည်၊ ဤကြက်ဖြူကို ပေးပါ” ဟု တောင်းလေ၏။ သူဌေးသည် “ပုဏ္ဏား ... ယူပါလော့ သင့်ကိုငါပေး၏” ဟု ပြောဆိုစဉ် ကျက်သရေသည် ကြက်၏အမောက်မှ ပြောင်းရွှေ့၍ ဦးခေါင်းရင်းတွင်ထားသော ပတ္တမြားတုံး၌ တည်ပြန်၏။
အဆင့်ဆင့်ပြောင်းနေ ကျက်သရေ
ထိုအခါ ပုဏ္ဏားသည် ပတ္တမြားတုံး၌ တည်သည်ကို သိပြန်လျှင် ပတ္တမြားတုံးကို တောင်းပန်၏။ သူဌေးလည်း “ယူလော ပေးပါ၏” ဟု ဆိုစဉ်ခဏ၌လျှင် ကျက်သရေသည် ပတ္တမြားတုံးမှ ပြောင်းရွှေ့ကာ ဦးခေါင်းရင်းတွင် ထားအပ်သော တောင်းဝှေး၌ တည်ပြန်၏။ ပုဏ္ဏား သိပြန်လျှင် တောင်းဝှေးကို တောင်းပြန်၏။ “ယူလော ပေးပါ၏” ဟု ဆိုစဉ်ခဏ၌လျှင် ကျက်သရေသည် တောင်ဝှေးမှ ပြောင်းရွှေ့ကာ ပုညလက္ခဏဒေဝီ မည်သော သူဌေးကတော် ဦးခေါင်း၌ တည်ပြန်၏။
ပုဏ္ဏားသည် သိပြန်လျှင် ဤမိန်းမကား မစွန့်အပ်သော ဥစ္စာဖြစ်၏၊ တောင်းခြင်းငှာ မတတ်ကောင်းဟု ကြံစည်၍ “သူဌေးမင်း ... အကျွန်ုပ်သည် သင်သူဌေးအိမ်မှ ကျက်သရေကို ခိုးယူလို၍ လာပါသည်၊ ထိုကျက်သရေသည် ရှေးဦးစွာ ကြက်၏အမောက်၌ တည်၏၊ အကျွန်ုပ်အား ပေးလျှင် ပြောင်းရွှေ့ကာ ပတ္တမြားတုံး၌ တည်ပြန်၏၊ အကျွနု်အား ပေးပြန်လျှင် ပြောင်းရွှေ့ကာ တောင်ဝှေး၌ တည်ပြန်၏၊ အကျွန်ုပ်အား ပေးပြန်လျှင် ပေးပြန်လျှင် ပြောင်းရွှေ့ကာ ပုညလက္ခဏဒေဝီ၏ ဦးခေါင်း၌ တည်ပြန်၏။ ဤမိန်းမကား မစွန့်အပ်သောဥစ္စာ ဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ် ယူခြင်းငှာ မတတ်ကောင်း၊ သင့်ကျက်သရေကို ခိုးယူခြင်းငှာ မတတ်နိုင်၊ သင့်ဥစ္စာသည် သင့်အားသာလျှင် ဖြစ်ပါစေလော့” ဟု ဆို၍ အိမ်သို့ ပြန်လေ၏။
အနာထပိဏ် သူဌေးလည်း မြတ်စွာဘုရားထံသွား၍ ဤအကြောင်းကို လျှောက်ထားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် သူဌေး၏စကားကို ကြားတော်မူလျှင် “သူဌေးမင်း ... ကျက်သရေသည် ယခုအခါ၌သာ တစ်ပါးသို့သွားသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ဘုန်းကံနည်းသော သူတို့သည် ဖြစ်စေအပ်သော ကျက်သရေသည် ဘုန်းကံရှိသောသူတို့၏ ခြေက်ရင်းသို့ သွားဖူးပြီ ”ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ဆင်ဆရာဆည်းကပ် ရသေ့မြတ်
တစ်နေ့သ၌ ချဉ်းဆား မှီဝဲလိုသဖြင့် ဇနပုဒ်သို့ သွားပြီးလျှင် ဗာရာဏသီမင်း ဥယျာဉ်တော်၌နေ၍ နက်ဖြန် မြို့တွင်း၌ ဆွမ်းခံလတ်သော် ဆင်ဆရာ၏ အိမ်တံခါးသို့ ရောက်လေ၏။ ဆင်ဆရာလည်း ရသေ့၏ ငြိမ်သက်တည်ကြည်သော ဣန္ဒြေ၌ ကြည်ညို၍ ဆွမ်းလှူပြီးလျှင် ဥယျာဉ်တော်၌ပင် သီတင်းသုံးစေ၍ အမြဲ ဆွမ်း စသည်ဖြင့် လုပ်ကျွေးလေ၏။
ထင်ခွေသည်ကြား ကြက်ငြင်းပွား
ထိုအခါ ထင်ခွေသမား တစ်ယောက်သည် တောသို့သွား၍ ထင်းတို့ကို ခွေပြီးလျှင် အိမ်သို့ပြန်လာရာ မြို့တံခါးမပိတ်မီအချိန်၌ တံခါးသို့ရောက်အောင် မလာနိုင်တော့သဖြင့် ညအခါ နတ်ကွန်းတစ်ခုဝယ် ထင်းစည်းကို ခေါင်းရင်း၌ထား၍ အိပ်လေ၏။ ထိုနတ်ကွန်းတွင် လွှတ်၍ထားသော ကြက်များစွာတို့သည် နတ်ကွန်း၏အနီး သစ်ပင်ကြီးတစ်ခု၌ အိပ်ကြကုန်၏။
အထက်၌အိပ်သော ကြက်တစ်ကောင်သည် မိုးသောက်ထ အခါဝယ် ကျင်းကြီးကို စွန့်ချသည်ရှိသော အောက်၌ အိပ်သော ကြက်တစ်ကောင်၏ ကိုယ်ပေါ်တွင်ကျ၏။ အောက်ကြက်သည် “ငါ့အပေါ် အဘယ်သူ ကြင်ကြီးစွန့်သနည်း” ဟု ပြော၏။ အထက်ကြက်သည် “ငါ စွန့်ချမိ၏” ဟု ပြော၏။ “အဘယ်ကြောင့် စွန့်ချသနည်း” ဟု မေးလျှင် “သတိမရ အမှတ်မဲ့ စွန်ချမိပါသည်၊ သည်းခံပါ” ဟု တောင်းပန်လေ၏။
အထက်ကြက်သည် နောက်တစ်ဖန် စွန့်မြဲ စွန့်ချပြန်၏။ ထိုကြက်နှစ်ကောင်တို့သည် အချင်းချင်း ခိုက်ရန်ဖြစ်ကာ မာန်မာနတက်၍ မိမိ တန်ခိုးအစွမ်းကို ပြကြကုန်။ အောက်ကြက်သည် အထက်ကြက်အား “ဟယ် - ကြက်ဖျင်း ... နင့်အစွမ်း ဘာရှိသလဲ၊ငါ့ကိုသတ်၍ အသားကို ကင်စားသူမှာ ချက်ချင်း အသပြာတစ်ထောင်ရမည်” ဟု ပြောဆို၏။ ထိုအခါ အထက်ကြက်သည် အောက်ကြက်အား “ဟယ်-ကြက်ဖျင်း ... နင့်အစွမ်း သည်မျှပဲလား၊ ငါ့ကို မကြွားလင့်၊ ငါ၏ ကြီးမြတ်သော အသားကို စားသူသည် မင်းဖြစ်မည်၊ အပြင်ပ၌ အသားကို စားသူသည် ယောကျ်ားဖြစ်လျှင် သေနာပတိဖြစ်မည်၊ မိန်းမဖြစ်လျှင် မိဖုရားဖြစ်မည်၊ အရိုးကပ်သော အသားကို စားသူသည် လူဖြစ်လျှင် ဘဏ္ဍာစိုး ဖြစ်မည်၊ ရဟန်းဖြစ်လျှင် မင်းဆရာဖြစ်မည်” ဟု ပြောဆိုလေ၏။
ကြက်ကိုသတ်ဖြတ် စီရင်လတ်
ထိုအခိုက် ထင်းခွေသမားသည် ကြက်နှစ်ကောင်တို့ ပြောဆိုသော စကားကို ကြားလျှင် ငါ့မှာ အသပြာ တစ်ထောင်ဖြင့် ဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ မင်းအဖြစ်ကို ယူမည်ဟု ကြံစည်ကာ သစ်ပင်ကြီးသို့ လျင်မြန်စွာ တက်ပြီးလျှင် အထက်ကြက်ကို ဖမ်း၍သတ်ကာ ခါးပိုက်ထဲသို့ ထည့်ပြီးလျှင် အိမ်သို့ပြန်၍ အမွေးအတောင် နုတ်ကာ ဝမ်းကိုသုတ်သင်ပြီးလျှင် ဤကြက်သားကို ကောင်းစွာစီရင်ပါ ဆို၍ မယားအား ပေးလေ၏။
မယားလည်း ထမင်းနှင့်တကွ ကြက်သားကို ကောင်းစွာ စီရင်ချက်ပြုတ်ပြီးလျှင် လင်အား စားရန် တည်ခင်းလေ၏။ လင်လည်း ရုတ်တရက် မစားသေးဘဲ မယားအား “ရှင်မ ... ဤကြက်သားကား သာမည ကြက်သား မဟုတ်၊ တန်ခိုးအာနုဘော် အလွန်ကြီးမားလှသည်၊ ဤကြက်သားကို စားရလျှင် ငါ မင်းဖြစ်မည်၊ ရှင်မလည်း မိဖုရားကြီး ဖြစ်မည်၊ သို့အတွက် သင်သည် ထမင်းနှင့် ကြက်သားကို အုပ်တွင် ကောင်းစွာထည့်၍ယူခဲပါ၊ ရေချိုးပြီး ကိုယ်လက်သန့်ရှင်းမှ စားမည်” ဟု ပြော၍ လင်မယားနှစ်ယောက်လုံး ရေချိုးရန် ထမင်းဟင်းကိုယူကာ ဂင်္ဂါမြစ်သို့ သွားကြကုန်၏။
ဂင်္ဂါမြစ်တွင်း ကြက်သားဟင်း
ဂင်္ဂါမြစ်သို့ရောက်လျှင် ထမင်းအုပ်ကို မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် ထားခဲ့၍ လင်မယားနှစ်ယောက်လုံး မြစ်သို့ ဆင်းသက်ကာ ရေချိုးကြကုန်၏။ ထိုခဏ၌ လေတိုက်ခတ်သဖြင့် ရေလှိုင်းတွေ ထလာကာ ကမ်းပေါ်သို့ရောက်၍ ထမင်းအုပ်ပါသွားသဖြင့် ဂင်္ဂါမြစ်၌ မျောလေ၏။ အောက်ဆိပ်ကမ်းတွင် ဆင်တို့ကို ရေချိုးပေးနေသော ဆင်ဆရာတစ်ယောက်မြင်လျှင် အုပ်ကို ဆယ်ယူစေ၍ ဖွင့်စေရာ ထမင်းနှင့် ကြက်သားဟင်းမှန်း သိသဖြင့် ထမင်းအုပ်ကို ပိတ်စေ၍ တံဆိပ်ခတ်စေပြီးလျှင် ငါမရောက်မီ ဘယ်သူမျှ မဖွင့်နှင့်ဟု မှာထားကာ မယားထံ ပို့စေ၏။ ဘုန်းကံနည်းပါးသော ထင်းခွေသမား လင်မယားတို့လည်း ထမင်းအုပ်ကို မဆယ်နိုင်တော့ဘဲ ခံတွင်းသို့ဝင်သော သဲ ရေတို့ဖြင့် ဝမ်းဗိုက် ဖူးဖူးရောင်ကာ အိမ်သို့ပြန်ကြရကုန်၏။
ထိုခဏ၌ ဆင်ဆရာ ကိုးကွယ်သော ဒိဗ္ဗစက္ခုရှင် ရသေ့လည်း ငါ၏ အလုပ်အကျွေးဖြစ်သော ဆင်ဆရာသည် ဤရာထူးကိုစွန့်၍ ဘယ်အခါ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို ရပါမည်နည်းဟု ဒိဗ္ဗစက္ခု အဘိညာဉ်ဖြင့် ကြည့်ရှုဆင်ခြင်လတ်သော်ထိုကြက်သားရသော အကြောင်းကိုသိ၍ ရှေးဦးစွာ သွားပြီးလျှင် ဆင်ဆရာ၏အိမ်၌ နေလင့်၏။
ကြက်သားကိုကျွေး သတိပေး
ဆင်ဆရာလည်း အိမ်သို့ ပြန်လာပြီးလျှင် ထမင်းအုပ်ကို ယူခဲ့စေ၍ ဆရာရသေ့အား ကပ်လှူလေ၏။ ရသေ့လည်း ဆွမ်းကို အကပ်ခံပြီးလျှင် ကြက်သားကို အကပ်မခံသေးဘဲ ကြက်သားကို ငါစီရင်မည်ဆို၍၊ အသားတို့ကို တစ်ခုစီ စုစေ၍ ကြီးမြတ်သောအသားကို ဆင်ဆရာအား စားစေ၏၏။ အပြင်ပဖြစ်သော အသားကို ဆရာကတော်ကို စားစေ၏။ အရိုး၌ကပ်သော အသားကို အကပ်ခံကာ မိမ်ိ ဘုဉ်းပေးတော်မူ၏။
ရသေ့လည်း ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးသော် ဆင်ဆရားအား “သင့်သည် ယနေ့မှ သုံးရက်မြောက်နေ့၌ မင်းဖြစ်လတ္တံ့၊ မမေ့မလျော့ သတိဝီရိယနှင့် နေလော့” ဟု ဆုံးမ၍ ဥယျာဉ်တော်သို့ ပြန်လေ၏။ သုံးရက်မြောက်နေ့တွင် ပြည်နီးချင်း မင်းတစ်ပါးသည် စစ်သည်ဗိုလ်ပါနှင့်တကွ လာလတ်၍ စစ်ထိုးရန် ဗာရာဏသီပြည်ကို ဝန်းရံထားလေ၏။
ဆင်ဆရာမှာ မင်းဖြစ်လာ
အမတ်တို့လည်း မင်းကြီးအလောင်းကို သဂြိ င်္ုဟ်ပြီးလျှင် အဘယ်သူ့အား မင်းအဖြစ်ကို ပေးကြကုန်မည်နည်းဟု တိုင်ပင်ကြသော် တချို့အမတ်တို့သည် ငါတို့မင်းကြီး အသက်ရှင်စဉ်ကပင် မိမိအသွင်ကို ဆင်ဆရာအား ပေးသည်၊ တိုင်းပြည်ကိုလည်း ဆင်ဆရာပင်လျှင် တိုက်၍ယူခဲ့သည်၊ သို့အတွက် ဆင်ဆရာသာ မင်းအဖြစ်ကို ပေးကြမည်ဆိုလေလျှင် အလုံးစုံသော သူတို့သည် သဘောတူညီကြသဖြင့် ဆင်ဆရာကိုပင် အဘိသိတ်သွန်းကာ မင်းမြှောက်ကြကုန်၏။ ဆင်ဆရာ မယားကိုလည်း မိဖုရားကြီး မြှောက်ကြကုန်၏။ ရသေ့လည်း မင်းဆရာဖြစ်လေ၏။
ဟု ဟောကြား ဆုံးမတော်မူ၏။ တစ်ဖန် အနာထပိဏ် သူဌေးအား “သူဌေးမင်း ... သတ္တဝါတို့အား ကောင်းမှုနှင့် တူသော တစ်ပါးသော ထောက်တည်ရာမရှိ၊ ကောင်းမှုရှိသော သူတို့အား ဖြစ်ရာမဟုတ်သော အရပ်၌လည်း ရတနာတို့ ဖြစ်လာကြကုန်၏။
ဤကောင်းမှု မည်သည်ကား လူနတ်တို့အား အလိုဆန္ဒအလုံးစုံကို ပေးတတ်သော ဥစ္စာရွှေအိုးတည်း။ တောင့်တသော ဆုအလုံးစုံကို ကောင်းမှုဖြင့်သာ ရကြ၏။ ကောင်းခြင်း၊ အစိုးရခြင်း၊ အခြံအရံများခြင်း ဟူသော အလုံးစုံကို ကောင်းမှုဖြင့်သာ ရကြ၏။ ချမ်းသာ အလုံးစုံကိုလည်း ကောင်းမှုဖြင့်သာ ရကြ၏။ ထို့ကြောင့် တည်ကြည်သော ပညာရှိတို့သည် ပြုခဲ့ပြီးသော ကောင်းမှုရှိသူအဖြစ်ကိုသာ ချီးမွမ်းကြကုန်၏” ဟု ဟောတော်မူ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မင်းသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
မင်းဆရာ ရသေ့သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ကုသိုလ်ကောင်းမှု၊ ပညာစု၊ သိမှုကျက်သရေပင်။
(၂) ဘုန်းကံနည်းပါး၊ ပြုစုထား၊ သုံးစားဘုန်းကံရှင်။
(၃) ကောင်းမှုဟူက၊ ကျိုးများစွ၊ မုချပြီးသည်ပင်။
(၄) ကောင်းမှုရှိဖူး၊ အဖြစ်ထူး၊ ချီးကျူးပညာရှင်။
သိရိဇာတ် ပြီး၏။
စမ်း (ရန်ကုန်တိုင်း)
စမ်း
‌ဖော့လန်းဖျရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
‌ဖော့လန်းဖျရွာ(Hpautlanghpya)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ဂျိန်မာယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၁၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လီဆာ ပရက်စလေ
လီဆာ ပရက်စလေ (Lisa Marie Presley) သည် Rock & Roll ဂီတ ဂန္ထဝင် အဆိုတော်ကြီး အဲလ်ဗစ် ပရက်စလေ၏ သမီးဖြစ်သည်။ Pop ဘုရင်ကြီးဟု ခိုင်းနှိုင်းခံရသည့် မိုက်ကယ်လ် ဂျက်ဆင်နှင့် ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ခဲ့သော်လည်း ၂ နှစ်အကြာတွင် လမ်းခွဲခဲ့သည်။ သူမ၏ လက်ရှိခင်ပွန်းမှာ မိုက်ကယ်လော့ခ်ဝုဒ် ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ
တာဟူး ဂျန်ပေါ
ဤဟင်းလျာသည် ဆူရာဘာယားမြို့၊ လာမွန်ဂန်၊ ဂရဲ့စစ်ခ်နှင့် စီဒိုအာဂျိုစသော ဒေသတို့ပါဝင်သည့် ဆူရာဘာယာမီသရိုပိုလစ်တန်ဧရိယာ(ဂီဘန်ဂရဲ့တော့ဆူဆီလာ) ဒေသထွက်ဟင်းလျာတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ယခုအခါတွင် ဤအစားအစာကို အင်ဒိုနီးရှားမြို့ကြီးများ လမ်းဘေးလက်တွန်းလှည်းများဖြင့် ရောင်းချလေ့ရှိကြပြီး အထူးသဖြင့် ဂျာဗားဒေသတွင် ဝါရုန်း(warung)ဟုသော လမ်းဘေးဈေးဆိုင်များတွင် "တာဟူး ဂျန်ပေါ လာမွန်ဂန်"ဟူ၍ဆိုင်များအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ရောင်းချကြသည့်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှား အစားအစာ
ဘုရားကြီးတောင်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းနားစုရွာ၊ ထူးကံ
ချောင်းနားစုရွာ (Chaungnarsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ထူးကံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထူးကံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၂ ဦး၊ မ ၄၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ပန်ရွာ၊ မန်ကျောင်း
မန်ပန်ရွာ (Manpang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၆၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၄၀ ဦး၊ မ ၁၀၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှောင်လင်ကျောင်းတော်
ရှောင်လင်ကျောင်းတော် (သို့မဟုတ်) ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်း ( တရုတ်: 少林寺 ; ပင်ယင်း : Shàolínsi )သည် ယခု တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဟန်နန် ပြည်နယ် ဆောန်ရှန်း တောင်တန်း (Song Shan)ပေါ်တွင် တည်ရှိသော ဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှောင်လင်ကျောင်းတော်ကို ဧကရာဇ်ရှောင်ဝမ် (孝文帝) က အေဒီ ၄၇၇ တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ပထမဦးဆုံးသော ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးမှာ ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ပြန့်ပွားရေးအတွက် အေဒီ ၄၆၄ တွင် တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သော အိန္ဒိယလူမျိုး တရားပြဆရာတော် ဘတ်တူ (Batuo) ( ဖော့တူ(Fotuo) သို့မဟုတ် ဘဒ္ဒရာ (Bhadra - the Chinese transposition of Buddha)) ဖြစ်လေသည်။ တရုတ်ကိုယ်ခံပညာနှင့် အထူးသဖြင့် ရှောင်လင်ကွန်ဖူးနှင့် တွဲဖက်၍ နှစ်ရှည်လများ ထင်ရှားခဲ့သည်။ အနောက်ကမ္ဘာတွင် နာမည်ကျော်ကြား လူသိအများဆုံး မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ ကျောင်းတော်တစ်ခုဟုပင်ဆိုနိုင်သည်။
ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ( Around 500 A.D) သည် တရုတ်ပြည်တွင် ချန် ဗုဒ္ဓဘာသာကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ (Father of Zen Buddhism )သည် ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ပြန့်ပွားရေးအတွက် (5th/6th century) တွင် တရုတ်ပြည်ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သော အိန္ဒိယလူမျိုး တရားပြဆရာတော်ဖြစ်သည်။ မဟာယာန ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ တွင် ကမ္ဘာတွင် နာမည်ကျော်ကြား လူသိအများဆုံးဆရာတော် ဖြစ်သည်။ ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ၏ ဘခမည်းတော်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ Kanchipuram Pallava ၏ ဘုရင်Tamil Pallava  ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီးရှောင်လင် ကိုယ်ခံပညာ နှင့် ချန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို စံနစ်တကျ သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။ ကိုယ်ခံပညာ သမိုင်းတွင် ဩဇာအကြီးမားဆုံးသော သူများထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။  တရုတ်ပြည်ရှောင်လင်ဘုရားကျောင်း မှ လာသော ချန်( 禪 ) ဗုဒ္ဓဘာသာ အယူအဆများပေါ်တွင် မူတည်၍ ဂျပန်တို့သည် ဇင်(ဈာန်) (禪) ဗုဒ္ဓဘာသာအဖြစ်ပြောင်းလဲလာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်တွင်ဆရာတော် ဗောဓိဓမ္မ ကို ( 達摩 Bodhidharma)၊   ချန်ဗုဒ္ဓဘာသာ( Chán Buddhism) နှင့် ရှောင်လင်၊  ကွန်ဖူးကိုယ်ခံပညာတို့ ၏ ရှေ့ဆောင်ဦးစီးဦးကိုင်တည်ထောင်သူအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ဂျပန်ပြည်တွင်ဆရာတော်ဗောဓိဓမ္မ ကို 達磨 Daruma) ၊  ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာ(Zen Buddhism) နှင့် ဂျပန် ကရာတေး ကိုယ်ခံပညာတို့၏ရှေ့ဆောင်ဦးစီးဦးကိုင်တည်ထောင်သူအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။
နာမည်
ရှောင်လင် (少林) ဟူသောဝေါဟာရတွင် ရှောင်(少) မှာ ဆောန်ရှန်း တောင်တန်း(嵩山) ပေါ်ရှိ ရှောင်ရှိတောင်(少室山) ကိုကိုယ်စားပြု ၍ လင်(林) ၏အဓိပါယ်မှာ တောအုပ် ဖြစ်သည်။ အတိအကျအားဖြင်.ဆိုသော် ရှောင်လင် ဆိုသည်မှာ ရှောင်ရှိတောင်ရှိတောအုပ်များထဲမှ ကျောင်းတော် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ရွှေဟင်္သာဆရာတော်
ရွှေဟင်္သာဆရာတော်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ ရွှေဟင်္သာတိုက်သစ်မှ ဘဒ္ဒန္တပဏ္ဍိတသိရီ ဆရာတော်ဘုရားကြီး ဖြစ်ပေသည်။ ၁၉၉၃-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက် နေ့တွင် အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲ့တံဆိပ်တော် ဆက်ကပ်ခြင်း ခံရသည်။
ငယ်ဘဝ
ဆရာတော်သည် ၁၂၅၅-ခု၊ နတ်တော်လဆန်း (၇)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့၌ ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဟင်္သာတခရိုင်၊ လေးမျက်နှာမြို့၊ အလယ်ရပ်၊ ခမည်းတော် ဦးကျောက်စိမ်း၊ မယ်တော် ဒေါ်ရွှေသော့တို့မှ ဖွားမြင်လေသည်။ ၁၂၆၉-ခုတွင် လေးမျက်နှာမြို့၊ မိချောင်းရဲကျောင်း ဆရာတော်အရှင် အာစရထံ ရှင်သာမဏေပြုသည်။
ရဟန်းပြုခြင်း
၁၂၇၅-ခု၊ ဝါဆိုလဆန်း (၁၄)ရက်တွင် ညောင်တုန်းမြို့၊ ရွှေဟင်္သာတောရကျောင်းတိုက်၊ သီလဝိသောဓနီ သိမ်တော်၌ ရန်ကုန်မြို့၊ ဗဟန်းကျောင်းတော်ရာ၊ ရွှေကျင်ဆရာတော်ကြီးကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းဖြစ်သည်။ ရွှေဟင်္သာတောရတိုက်၊ ပထမစံကျောင်း ဆရာတော်၊ ဒုတိယစံကျောင်း ဆရာတော်၊ စပယ်ရုံကျောင်း ဆရာတော် အရှင်ယုဂန္ဓရ စသော စာချ ဆရာတော်ကြီးများထံတွင် စာပေသင်ယူခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေး ချို့တဲ့မှုကြောင့် ပထမလတ်တန်းမျှသာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
စာပေပို့ချခြင်း
သိက္ခာ(၅)ဝါ ခန့်မှစ၍ သက်တော် (၈၅)နှစ်တိုင်အောင် ညောင်တုန်းရွှေဟင်္သာတောရတိုက်နှင့် စစ်ကိုင်းရွှေဟင်္သာတိုက်သစ်တို့၌ ပရိယတ္တိစာပေများ ပို့ချခဲ့သည်။
သာသနာရေးတာဝန် ဆောင်ရွက်ချက်များ
၁၃၀၄-ခု၊ စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက်၌ ကျင်းပသည့် ရွှေကျင်သံဃာ့ အစည်းအဝေးကြီး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ရွှေကျင်ဂိုဏ်းလုံးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်ဆရာတော်အဖြစ် စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၃၃၇-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလ၌ ပဲခူး ကြခတ်ဝိုင်း ရွှေကျင်ဂိုဏ်း သံဃာ့အစည်းအဝေးကြီးမှ ရွှေကျင်ဂိုဏ်း တွဲဖက် သာသနာပိုင် အဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ ၁၃၅၁-ခု၊ နတ်တော်လဆန်း (၁၃)ရက်နေ့တွင် ရွှေကျင်ဂိုဏ်းကြီး၏ ဒွါဒသမမြောက် သာသနာပိုင်ဆရာတော်ကြီး တာဝန်ကို ယူခဲ့သည်။
ရဟန်းရှင်လူတို့၏ ကြည်ညိုလေးစားမှု
သည်းခံခြင်း၊ စိတ်ထားဖြူစင်ခြင်း၊ အများအကျိုး လိုလားသော စိတ်နှလုံးရှိခြင်း၊ ဂါရဝ၊ နိဝါတတရားနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊ သက်တော်ရှည်ခြင်း၊ နာယကဂုဏ် ခြောက်ပါးနှင့် ပြည့်စုံခြင်း၊ သီလသမာဓိ ပညာဂုဏ် ကြီးမြတ်တော်မူခြင်း၊ သာသနာ၏ အကျိုးစီးပွားအတွက် ဇွဲ၊ လုံ့လ၊ ဝီရိယဓာတ် ကြီးမားခြင်း၊ သိက္ခာ ကာမဝိနယ ဂရုက သံသာရ ဘီရုက စသော ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံခြင်းကြောင့် ရဟန်းရှင်လူ အများပြည်သူတို့၏ ကြည်ညိုလေးစားမှုကို ခံယူရရှိတော် မူပါသည်။
တလိုင်းချောင်းရွာ၊ ရေမနေပင်ကိုင်း
တလိုင်းချောင်းရွာ၊ ရေမနေပင်ကိုင်း
ဂန့်ဂေါ်ရွာ၊ ငလုံးစု
ဂန့်ဂေါ်ရွာ၊ ငလုံးစု
ခရေမြိုင်ရွာ
ခရေမြိုင်ရွာ
ကံဆိပ်ရွာ၊ ဇင်းဘောင်
ကံဆိပ်ရွာ၊ ဇင်းဘောင်
ခြေစိမ်းပြောက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေညှောင့်ငှက်များ
အိမ်လောရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
အိမ်လောရွာ (Einlaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နမ့်ပါချီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ပါချီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၉ ဦး၊ မ ၁၈၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိုကျိုမြို့
တိုခရိုမြို့(東京) (တိုကျိုမက်ထရိုပိုလစ် - 東京都) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ဟွန်ရှူးကျွန်း (本州) အရှေ့ပိုင်းဒေသတွင် တစိတ်တပိုင်း တည်ရှိကာ အိဇုကျွန်း နှင့် အိုဂါဆာဝါရာ ကျွန်းတို့လည်း ပါဝင်သည်။ တိုခရို မက်ထရိုပိုလစ်သည် ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် တိုခရို အုပ်ချုပ်ရေးမြို့ (တိုကျိုပရီဖက်ချာ) နှင့် တိုခရိုမြို့တော်တို့ကို ပေါင်းစပ်ရာမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ တိုခရိုမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်ပြီး မဟာတိုကျိုနယ်မြေ၏ အချက်အချာဖြစ်ကာ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးသော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသဖြစ်သည်။ ဂျပန်အစိုးရအဖွဲ့နှင့် နန်းတော်တို့ တည်ရှိရာ ဒေသလည်း ဖြစ်ပြီး ဂျပန်တော်ဝင်မိသားစု နေထိုင်ရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။
တိုခရို မက်ထရိုပိုလစ်တန် အစိုးရသည် တိုကျိုမြို့ရှိ အထူးမြို့နယ် ၂၃ ခုကို စီမံခန့်ခွဲပြီး တစ်ခုစီကို မြို့တစ်ခုစီ အနေနှင့် အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုဒေသသည် တိုခရိုမြို့တော် အပါအဝင် တိုခရို အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော် ၏ အနောက်ဘက်ရှိ စည်ပင်သာယာရေးနယ်နိမိတ် ၃၉ခု နှင့် တသီးတသန့် တည်ရှိနေသော ကျွန်းနှစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်။ အထူးမြို့နယ်များတွင် ရှိသော လူဦးရေမှာ ၈ သန်းကျော် ရှိပြီး အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော် တစ်ခုလုံးရှိ လူဦးရေမှာ ၁၃ သန်းမျှ ရှိသည်။ ထို အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော် သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေ အများဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီပီ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁.၄၇၉ ထရီလီယံ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး မက်ထရိုပိုလစ်တန် စီးပွားရေး အဆောက်အအုံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် နယူးယောက်မြို့ကိုပင် ကျော်လွန်သွားကာ နယူးယောက်မှာ ဒုတိယနေရာသာ ရရှိသည်။
ဒတ်ချ်လူမှုဆက်ဆံရေး ပညာရှင် ဆပ်စ်ကီယာ ဆပ်ဆန်က တိုခရိုသည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးအတွက် နယူးယောက်မြို့ နှင့် လန်ဒန်မြို့တို့ နှင့်အတူ တစ်ခုသော ထိန်းချုပ်ရာနေရာဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ တိုခရိုမြို့သည် GaWC ၏ စစ်တမ်းအရ ကမ္ဘာမြို့တော်များတွင် အယ်လ်ဖာပလပ်စ် (alpha+) အဆင့် သတ်မှတ်ထားသော မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ဖောရိန်းပေါ်လစီ မဂ္ဂဇင်း၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အရ ကမ္ဘာ့မြို့တော်များတွင် တတိယမြောက် ဖြစ်သည်။. ၂၀၁၀ ခုနှစ် မာဆာ စီးပွားရေး အင်တယ်လီဂျင့် ယူနစ်မှ လူနေမှုစရိတ် စစ်တမ်း အရ တိုခရိုသည် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သော ပညာရှင် ဝန်ထမ်းများတွက် ဒုတိယမြောက် ကုန်ကျစရိတ် အများဆုံးမြို့ အဖြစ် တွေ့ရှိရသည်။ မိုနိုကယ်လ် မဂ္ဂဇင်းမှလည်း တိုကျိုမြို့ကို စတုတ္ထမြောက် နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံးသော မြို့တော် အဖြစ် ၎င်း၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး မက်ဂါပိုလစ် အဖြစ်၎င်း ညွှန်းဆိုထားသည်။
အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း
တိုကျိုမြို့၏ မူလပထမ အမည်မှာ အဲဒို(Edo) ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ၁၈၆၈ ခုနှစ် နန်းမြို့တော် ဖြစ်လာသော အခါတွင် တိုကျိုဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ အရှေ့ပိုင်း မြို့တော်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အရှေ့အာရှ ထုံးစံအတိုင်း မြို့တော်၏ အမည်တွင် မြို့တော် ('京') ဟူသော စကားလုံး ထည့်သွင်းမှည့်ခေါ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ မေဂျီခေတ် အစောပိုင်းတွင် တိုကေး (Tōkei) ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး ဂျပန်စာလုံးကို တရုတ်အသံထွက်ဖြင့် ဖတ်သော အမည် ဖြစ်သည်။ ယခုထက်တိုင် ကြွင်းကျန်ရစ်နေသော အင်္ဂလိပ်တို့၏ ရုံးသုံးစာရွက်စာတမ်းများတွင် တိုကေး (Tokei) ဟူသော စာလုံးပေါင်းကို တွေ့ရသေးသည်။ သို့သော်လည်း ထိုအသံထွက်ကို ယခုအခါတွင် ဆက်လက်မသုံးစွဲကြတော့ပေ။
သမိုင်းကြောင်း
တိုကျိုသည် မူလက အဲဒိုဟု အမည်ရသည့် ငါးဖမ်းရွာကလေးပင် ဖြစ်သည်။ အဲဒို မျိုးနွယ်စုက ၁၂ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် ပထမဆုံး အနေနှင့် တံတိုင်းကာရံခဲ့သည်။
၁၄၅၇ ခုနှစ်တွင် အိုတား ဒိုးကန်က အဲဒိုရဲတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၅၉၀ ခုနှစ်တွင် တိုကုဂါဝါ အိအဲယာစုက တိုကျိုတွင် အခြေပြုခဲ့ပြီးနောက် ၁၆၀၃ ခုနှစ်တွင် သူသည် ရှိုးဂန်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြို့သည် သူ၏ တစ်နိုင်ငံလုံး ဖြန့်ကျက်ထားသော စစ်အစိုးရ၏ ဗဟို အချက်အချာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း အဲဒို ခေတ်များတွင် အဲဒိုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁၈ ရာစုတွင် လူဦးရေ ၁သန်းကျော် ရှိခဲ့သည်။.
ဘုရင်က ကျိုတိုတွင် နေသော်လည်း တိုကျိုကို အများစုက ဂျပန်၏ မြို့တော် အဖြစ် သတ်မှတ်လာခဲ့ကြသည်။ ၂၆၃ နှစ်ကြာသော် အခါ တော်ဝင်ထီးနန်း စိုးစံမှု ပြန်လည်ပေါက်ပေါက်ရေး အတွက် ရှိုးဂန်းတို့ကို တွန်းလှန်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၉ခုနှစ်တွင် အသက် ၁၇ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော မေဂျီဘုရင်သည် အဲဒိုသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် တိုကျိုသည် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အချက်အချာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ဘုရင်နေထိုင်မှုကြောင့် တိုကျိုသည် အများက သတ်မှတ်သည့် နန်းမြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ယခင်က အဲဒိုရဲတိုက်သည် နန်းတော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တိုကျိုမြို့တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မြို့တော် အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်မှာ စည်ပင်သာယာရေး နယ်နိမိတ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး မက်ထရိုပိုလစ်တန် အုပ်ချုပ်ရေးမြို့နှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့သော ၁၉၄၃ ခုနှစ် အထိပင် ဖြစ်သည်။
တိုကျိုမြို့လယ်ခေါင်သည် အိုဆာကာမြို့ ကဲ့သို့ပင် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်များကတည်းက စတင် ဒီဇိုင်းထုတ် ပုံဖော်ခဲ့ပြီး အဓိက ရထား ဘူတာရုံများ အနီးတွင် သိပ်သည်းစွာ တည်ရှိသော အနေအထားပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မြို့ဆင်ခြေဖုံး ရထားလမ်းများကို လမ်းသွယ်များကို အခြေခံ၍ အဆင်ပြေသလို ဈေးသက်သာစွာ ဆောက်လုပ်နိုင်ကြသည်။ ထိုတည်ဆောက်မှု ပုံစံသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရှိ မြို့ကြီးများကဲ့သို့ လူဦးရေ ကျဲပြန့်ပြီး မော်တော်ကား သွားလာရန် အဓိကထား ဆောက်လုပ်သည့် ပုံစံနှင့် ကွဲပြားခြားနားသည်။ အိတ်စပရက်စ်ဝေးဟု ခေါ်သည့် အမြန်သွားလမ်းမကြီးများကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သော်လည်း အခြေခံ ဒီဇိုင်းမှာမူ ပြောင်းလဲ မသွားပေ။
တိုကျိုသည် ၂၀ ရာစုအတွင်း အဓိက ကပ်ကြီး နှစ်ခုနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး နှစ်ခုစလုံးမှ ပြန်လည် ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ပထမတစ်ခုမှာ ၁၉၂၃ ခုနှစ် ဂရိတ်ကန်တိုး ငလျင်ကြီးဖြစ်ပြီး လူပေါင်း ၁၄၀,၀၀၀ ကျော် သေကျေ ပျောက်ဆုံး ခဲ့ရသည်။ အခြားတစ်ခုမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တို့တွင် တိုကျိုကို ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာတွင် လူပေါင်း ၇၅,၀၀၀ မှ ၂၀၀,၀၀၀ အထိ သေကျေပျက်စီး ခဲ့ရပြီး မြို့တစ်ဝက်ကျော်မှာ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ဟီရိုရှီးမား နှင့် နာဂါဆာကီ မြို့နှစ်မြို့ပေါင်း အဏုမြူဗုံးကြဲခံရခြင်းကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးရမှု ထက်ပင် ပို၍ များသေးသည်။
စစ်အပြီးတွင် တိုကျိုမြို့ကို အားလုံးပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ နွေရာသီ အိုလံပစ်တွင် ကမ္ဘာသို့ ပြန်လည်ပြသ နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်များတွင် ဆန်းရှိုင်း ၆၀ ဟု အမည်ရသည် အထပ်မြင့် အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်မှု၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်၏ အပြင်ဘက် အနည်းငယ်မျှ ကွာဝေးသော နေရာတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော နာရီတာ လေဆိပ် အသစ် စသည်တို့ အပြီးတွင် မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသတွင် လူဦးရေ ၁၁သန်း အထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။
လူအများတို့ ထိုဒေသအတွင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့လာသည်နှင့်အမျှ တိုကျိုမြေအောက်ရထား နှင့် ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရေး ရထားလမ်းတို့မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလုပ်အများဆုံးထဲတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များအတွင်း အိမ်ခြံမြေနှင့် အကြွေး မတည်မငြိမ် ဖြစ်မှုများထဲတွင် အိမ်ခြံမြေဈေးများသည် အလွန်အမင်း မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထို မတည်မငြိမ်ဖြစ်မှုသည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် ပေါက်ကွဲလာခဲ့ပြီး ကုမ္ပဏီများ၊ ဘဏ်များနှင့် လူများသည် အိမ်ပေါင်၍ ချေးထားသော အကြွေးငွေများကြောင့် အိမ်ဈေးများ ကျဆင်းလာသည်နှင့်အမျှ ပေါက်ကွဲခဲ့ရသည်။ အဓိက စီးပွားရေးကျဆင်းမှု ဖြစ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ် ဂျပန် စီးပွားပျက်ယွင်းမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ကာ ယခု အခါတွင်မူ တဖြည်းဖြည်းချင်း ပြန်လည် ထူထောင်လာနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။
ရေထဲမှ မြေနေရာများ ဖော်ထုတ်ခြင်း ပရော့ဂျက်များကို တိုကျိုတွင် လုပ်ကိုင်နေကြသည်မှာ ရာစုနှစ်များစွာ ရှိခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ အထင်ရှားဆုံးမှာ အိုဒိုင်းဘ ဒေသဖြစ်ပြီး အခုအခါတွင် အဓိက ဈေးဝယ်ထွက်ရာနှင့် အပန်းဖြေရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ အမျိုးသား အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းများကို တိုကျိုမှ အခြားဒေသများရှိ ဒုတိယမြို့တော်များသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် အတွက် စီမံကိန်း အများအပြားကို တင်ပြခဲ့ကြသည်။ တိုကျိုမြို့၏ အလျင်အမြန် တိုးတက်မှုများကို အရှိန်သတ်ရန်နှင့် အခြားနောက်ကျန်နေခဲ့သော နိုင်ငံ၏ အခြားဒေသများကို အားပေးကူညီရန် ဖြစ်သည်။ ထိုစီမံကိန်းများမှာ ဂျပန်နိုင်ငံ အတွင်းတွင် သဘောထား မတူညီမှုများ ရှိနေပြီး အကောင်အထည်ဖော်ရန် လိုအပ်နေသေးသည်။
ပထဝီ နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများ
တိုကျိုမြို့၏ ပင်မကုန်းမြေသည် တိုကျိုပင်လယ်အော် ၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၉၀ ကီလိုမီတာရှိကာ မြောက်မှတောင်သို့ ၂၅ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ချီဘာ ပရီဖက်ချာမှ အရှေ့ဘက်၊ ယာမနရှိ ပရီဖက်ချာက အနောက်ဘက်၊ ကာနာဂါဝါ ပရီဖက်ချာမှ တောင်ဘက်နှင့် ဆိုင်းတာမာ ပရီဖက်ချာက မြောက်ဘက် တို့တွင် နယ်နိမိတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ တိုကျိုပင်မကုန်းမြေကို အထူးမြို့နယ်များအဖြစ် ထပ်မံပိုင်းခြားထားပြီး အရှေ့ပိုင်းတစ်ခြမ်းနှင့် တာမာ ဒေသ တို့တွင် နေရာယူထားကာ အနောက်ဘက်သို့ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။
တိုကျိုမက်ထရိုပိုလစ်၏ အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသအတွင်းတွင်ပင် တောင်ဘက် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ကျွန်းစု နှစ်ခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အိဇုကျွန်းများနှင့် အိုဂါစာဝါယာကျွန်းများတို့ ဖြစ်ကြပြီး ထို ကျွန်းများမှာ ကုန်းမကြီးမှာ ကီလိုမီတာ ၁၀၀၀ ကျော် အကွာအဝေး အထိ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ ထိုကျွန်းများနှင့် အနောက်ဘက်ရှိ တောင်များရှိသည့် ဒေသတို့ကြောင့် တိုကျိုမြို့၏ လူဦးရေ ဖော်ပြချက်သည် အမှန်တကယ် မြို့ပြနှင့် ဆင်ခြေဖုံးတို့တွင် ရှိနေသည့် လူဦးရေထက် လျော့နည်းနေသည်။
ဂျပန်ဥပဒေတွင် တိုကျိုကို တို (都) သို့မဟုတ် မက်ထရိုပိုလစ် အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ သူ၏ အုပ်ချုပ်မှု ပုံစံသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အခြား အုပ်ချုပ်ရေးမြို့များနှင့် ဆင်တူသည်။
ရာသီဥတု
တိုကျိုမြို့သည် စွတ်စို၍ ခြောက်သွေ့သော ဇုန်ထဲတွင် ကျရောက်နေပြီး ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုနှင့် ပြင်းထန်မှု နည်းပါးသော ဆောင်းရာသီတို့ကို ရင်ဆိုင်ရလေ့ ရှိသည်။ အပူနွေးဆုံး လမှာ ဩဂုတ်လ ဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှ အပူချိန် ၂၇ ဒသမ ၅ ဒီဂရီရှိကာ အအေးဆုံးလမှာ ဇန်နဝါရီ ဖြစ်၍ ပျမ်းမျှ အပူချိန် ၆ ဒီဂရီရှိသည်။ တိုကျိုမြို့သည် ဖန်လုံအိမ် ဓာတ်ငွေ့များ လျှော့ချ ဖြတ်တောက်ရေး အ တွက် ဥပဒေတစ်ရပ် ရေးဆွဲ လုပ် ဆောင်နေသည်။ ၂ဝ၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဖန်လုံအိမ် ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လုပ်မှုကို ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း လျှော့ချရန် ရည်ရွယ် လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
တိုကျိုမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ မီးရထားကုန်းလမ်းနှင့် လေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများ၏ အဓိက အချက်အချာ နေရာဖြစ်သည်။ တိုကျိုမြို့တွင် လူထုအတွက် သန့်ရှင်း၍ မြန်ဆန် ထိရောက်မှုရှိသော ရထားများနှင့် မြေအောက်ရထား ကွန်ရက်များဖြင့် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ထို့အပြင် ဘတ်စကားများ၊ ဓာတ် ရထားများနှင့် ပို့ဆောင်သည်။ ဟာနေဒါလေဆိပ်မှာ ပြည်တွင်းနှ င့် နိုင်ငံတကာ လေကြောင်း ခရီးစဉ်များကို ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ နာရီတာ လေဆိပ်မှာ တိုကျိုမြို့ အပြင်ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး ဂျပန် လေကြောင်းလိုင်း များဖြစ်သည့် Japan Airline, All Nippon Airways, Delta Airlines ESifh United Airlines တို့သည် နာရီတာ လေဆိပ်ကို ဗဟိုပြု၍ ပျံသန်းကြသည်။ ရထား ပို့ဆောင်ရေးမှာ တိုကျိုမြို့၏ အဓိက သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်လျားဆုံး မြို့ပြ ရထားလမ်း ကွန်ရက်ရှိသည်။
ပညာရေး
တိုကျိုမြို့တွင် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်နှင့် အသက်မွေး ပညာ သင်တန်းကျောင်းများ ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဂုဏ်သိက္ခာ အကြီးမားဆုံး တက္ကသိုလ်ကြီးများမှာ တိုကျိုတွင်ရှိရာ တိုကျိုတက္ကသိုလ်၊ ဟီတိုဆူဘာရှီ တက္က သိုလ်၊ တိုကျို နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ဝါဆေးဒါ တက္ကသိုလ်နှင့် ကီအို တက္ကသိုလ်တို့ ပါဝင်သည်။ မူလတန်း ကျောင်းများနှင့် အလယ်တန်း၊ အထက်တန်း ကျောင်းများကို နယ်မြေခံ ရပ်ကွက်များနှင့် စည်ပင်သာယာ ရုံးများမှ ဖွင့်လှစ် ဆောင်ရွက်သည်။ တိုကျိုမြို့တွင် ပြည်သူပိုင် အထက်တန်း ကျောင်းများမှာ တိုကျိုမြို့ပြ ပညာရေး အုပ်ချုပ်မှု အဖွဲ့က စီစဉ်ဆောင် ရွက်သည့် မြို့ပြ အထက်တန်းကျောင်းများဟု ခေါ်ဆိုသည်။
အနုပညာ နှင့် ယဉ်ကျေးမှု
တိုကျိုမြို့တွင် ပြတိုက် အများအပြား ရှိသည်။ တိုကျို အမျိုးသား ပြတိုက်မှာ နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ပြတိုက်ဖြစ် ပြီး ဂျပန်ရိုးရာ အနုပညာများကို အထူးပြု ပြသထားသည်။ အခြား ပြတိုက်များမှာ အမျိုးသား အနောက်တိုင်း အနုပညာ ပြတိုက်၊ အူအီနို တိရစ္ဆာန် ဥယျာဉ်နှင့် တိုးတက် ဖွံ့ဖြိုးလာသော သိပ္ပံနှင့် ဆန်းသစ် တီထွင်မှု အမျိုးသား ပြတိုက်တို့ဖြစ်သည်။ တိုကျိုမြို့တွင် ကဇာတ်ရုံ များစွာလည်း ရှိသည်။ ရိုးရာ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ခေတ်ပုံသဏ္ဌာန် နှစ်မျိုးစလုံးကို နိုင်ငံပိုင်နှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် ဇာတ်ရုံများတွင် ကပြကြသည်။
တကောင်း
တကောင်းမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သပိတ်ကျင်းခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ တကောင်းမြို့ဟောင်းဟူ၍လည်း ထင်ရှားသော မြို့ဟောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တကောင်းသည် မန္တလေးမြို့မှ ဧရာဝတီမြစ်ကို ဆန်တက်သောအခါ ၁၂၇ မိုင်ဝေး၍ မြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်း မြေပြန့်ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။
တကောင်းမြို့ဟောင်း၏ ထင်ရှားမှုမှာ စည်ပင်သာယာမှု၊ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကောင်းမွန်မှုတို့ကြောင့် မဟုတ်ဘဲ သမိုင်းရေးရာကြောင့် ထင်ရှားခြင်း ဖြစ်လေသည်။ "မြန်မာအစ၊ တကောင်းက" ဟု မြန်မာတို့ဆိုရိုးစကားရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တကောင်းမင်းဆက် စတင်တည်ထောင်သည့်ခေတ်သည် မြန်မာသမိုင်း၏ အစဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းဆရာတို့ယူဆကြ၏။ မြန်မာနိုင်ငံ ပထဝီနှင့် သမိုင်း မဟာရာဇဝင်၌ တကောင်းသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်ကပင်လျှင် တကောင်းဟု တွင်ကြောင်းဖော်ပြသည်။ မဇ္ဈိမဒေသ သာကီယအနွယ်ဖြစ်သော အဘိရာဇာမည်သော မင်းသည် တကောင်းပြည်ကြီးကို လက်မွန်တည်ကြောင်းလည်းဆိုသည်။ ရှေးခေတ်က မြို့ရိုးဟောင်းများနှင့် စေတီဟောင်းများကို ယခုတိုင် တွေ့နိုင်သေး၏။ တကောင်း၏ အရှေ့တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တို့တွင် ရွှေစည်းခုံ၊ ရွှေစေတီ၊ ဗောင်းတော်ကျ စသော စေတီဟောင်းများရှိသည်။
တကောင်းပြည်ကို သင်းတွဲပြည်ဟုလည်းခေါ်ကြသေး၏။ တကောင်းကို စတင်တည်ထောင်သည့်အချိန်က မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း၌ ပျူလူမျိုး၊ အနောက်ဘက်၌ ကမ်းယံလူမျိုး၊ မြောက်ဘက်၌ သက်လူမျိုး၊ ဧရာဝတီ၊သံလွင်၊ စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းတို့၌ မွန်လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်ဟု သမိုင်းဆရာတို့က ယူဆသည်။ ထိုအခါက ပြည်မြို့သည် ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည်ဟုလည်း မှတ်ယူကြသည်။