cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရေပူစမ်းရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်
ရေပူစမ်းရွာ (Yaepusan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ တောင်ပို့ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၃၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ပို့ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၀၉ ဦး၊ မ ၂၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။
အနင်းရွာ၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေပူစမ်းရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ရွှေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မွေတော်ရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်
မွေတော်ရွာ (Mwaytaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ သီပေါမြို့နယ်၊ မိုင်းခေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၂၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းခေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၁ ဦး၊ မ ၁၈၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီပေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကတဲလိပ်ရွာ၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်
ပညာရေး
ကျောင်းမရှိ။ ကလေးငယ်များသည် ဇလုံးရွာနှင့် တနင်္သာရီ မြို့သို့ သွားရောက် သင်ယူကြရသည်။
အလုပ်အကိုင်
အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ လယ်ယာနှင့် ဥယျာဉ်ခြံ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ ကွမ်းခြံ အစိုက်များသည်။ ပန်းရံ၊ လက်သမားအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်သည်။ အဝေးပြေးလမ်းမကြီးဘေး ဖြစ်၍ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်သည်။ ကျောက်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းလည်း ရှိသည်။
သဘာဝဘေးအန္တရာယ်
ရေကြီးရေလျှံမှုများ ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ရေအရင်းအမြစ်အနေဖြင့် ရွာအရှေ့ဘက်ဝယ် စိမ့်စမ်းရေ ရသည့် ရေတံခွန် တည်ရှိသော်လည်း၊ ရွာတွင် ရေရှားသည်။ နွေပေါက်တိုင်း သောက်သုံးရေ အခက်အခဲ ဖြစ်လေ့ ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနင်္သာရီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုဂံရွာ၊ ဝေါမြို့နယ်
ပုဂံရွာ (Bagan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ ပုဂံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၈၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုဂံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၆၂ ဦး၊ မ ၁၁၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နရာရမ်ပူရွာ၊ ဖြူးမြို့နယ်
နရာရမ်ပူရွာ (Nararranpu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ အမဲခေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၅၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အမဲခေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၃၆ ဦး၊ မ ၂၈၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖြူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုဗစ် ၁၉
လူတို့သည် ရောဂါလက္ခဏာ အနည်းအကျဉ်း သို့မဟုတ် အဖျားတက်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် အသက်ရှူကျပ်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများသည် နျူမိုးနီးယား အဆုတ်ရောင် ရောဂါ နှင့် ကိုယ်တွင်းကလီစာများ ပျက်ယွင်းမှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ‌ယင်းဗိုင်ရပ်အား တိကျသော ဗိုင်းရပ်စ်ကုသမှု၊ ရောဂါလက္ခဏာအား ကုသရန်အစီစဉ်များ၊ အထောက်အကူပြုစောင့်ရှောက်မှုနှင့်စမ်းသပ်မှုဆိုင်ရာစီမံချက်များပါဝင်သော ကာကွယ်ဆေးများမရှိပါ။ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကြောင့် သေဆုံးမှုနှုန်းသည် ၁% မှ ၃% ကြားရှိသည်။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ ရောဂါ ထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်ရေး ဌာနချုပ် (CDC) က ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသယ်ဆောင်နေသည်ဟု သံသယရှိသူများကို ခွဲစိတ်ခန်းသုံးမျက်နှာဖုံးကို အသုံးပြုရန်နှင့် ကိုယ်တိုင် ဆေးခန်းသို့ တိုက်ရိုက်သွားပြီး ဆေးကုသမှုခံယူခြင်းထက် ဆရာဝန်အား အိမ်ခေါ်၍ကုသရန် အကြံပေးသည်။ သံသယဖြစ်ဖွယ် ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူတစ်ဦးအား ပြုစုစောင့်ရှောက်သူများအတွက် မျက်နှာဖုံးများအသုံးပြုရန်ကိုလည်း အကြံပြုသည်။ အများပြည်သူအတွက် မျက်နှာဖုံးအသုံးပြုခြင်းအတွက်ကိုမူ အကြံမပေးချေ။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ WHO မှ ၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ဖြစ်ပွားမှုကို ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအရေးပေါ်အခြေအနေ (PHEIC) အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။  ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ ရက်တွင် တရုတ်၊ ဟောင်ကောင်၊ အီရန်၊ အီတလီ၊ ဂျပန်၊ စင်ကာပူနှင့်တောင်ကိုရီးယားတို့သည် ရောဂါကူးစက်မှု ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော ဒေသများ ဖြစ်သည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ခံထားရသူများသည် ရောဂါလက္ခဏာမပြနိုင် သို့မဟုတ် ဖျားနာခြင်း၊ ဖျားခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ အရေးပေါ်ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း၊ အမြဲတမ်းရင်ဘတ်နာခြင်းသို့မဟုတ်ဖိအား၊ ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ နိုးထခြင်းနှင့်မျက်လုံးပြာပြာတို့ပါ ၀ င်သည်။ ဤရောဂါလက္ခဏာများရှိပါက ချက်ချင်းဆေးကုသမှုခံယူရန် အကြံပြုသည်။ အများအားဖြင့်တော့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါလက္ခဏာများဖြစ်သည့် နှာချေခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်းများ ဖြစ်တတ်သည်။ အော့အန်ခြင်းနှင့် ၀ မ်းလျှောခြင်းကဲ့သို့သောရောဂါလက္ခဏာများကို ရာခိုင်နှုန်းအမျိုးမျိုးဖြင့် တွေ့ရှိရသည်။ တရုတ်နိုင်ငံရှိအချို့သောကိစ္စရပ်များသည် အစပိုင်းတွင် ရင်ဘတ်တင်းခြင်းနှင့် တုန်ခါခြင်းတို့သာဖြစ်သည်။ Anosmia (အနံ့ဆိုးပျောက်ဆုံးခြင်း) နှင့် dysgeusia (အရသာ၏အဓိပ္ပာယ်ကိုပုံပျက်ခြင်း) သည်အထူးသဖြင့် အခြားလက္ခဏာများမရှိသော ရောဂါလက္ခဏာများကို ဖော်ပြသည်။ အချို့တို့၌ ရောဂါသည် အဆုတ်ရောင်ရောဂါ၊ အင်္ဂါစုံများစွာ ရှုံးနိမ့်မှုနှင့် သေခြင်းသို့ ရောက်ရှိလိမ့်မည်။
ကူးစက်ရောဂါများတွင် ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိသည့်အတိုင်း လူတစ်ဦးသည် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ခံရသည့် အချိန်မှစ၍ ပေါက်ဖွားသည့်ကာလဟု လူသိများသည့်လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာသည့် အချိန်မှစ၍ နောက်ကျနိုင်သည်။ COVID-19 အတွက်ပေါက်ဖွားသည့်ကာလသည်ပုံမှန်အားဖြင့် ငါးရက်မှ ခြောက်ရက်အထိရှိသော်လည်း ၂ ရက်မှ ၁၄ ရက်အထိရှိနိုင်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်သောလူများ၏ ၉၇.၅% သည်ရောဂါကူးစက်ခံရပြီး ၁၁.၅ ရက်အတွင်းတို့ ဖြစ်သည်။
အကြောင်းများ
ရောဂါဗိုင်းရပ်သည် ပြင်းထန်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါ coronavirus 2 (SARS-CoV-2) ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ယခင်က ၂၀၁၉ နိုဗယ်လ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် (2019-nCoV) အဖြစ် ရည်ညွှန်းကိုးကားထားသည်။ ၎င်းသည်ချောင်းဆိုးခြင်းနှင့် နှာချေခြင်းမှ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ မျက်ရည်စက်များမှ တစ်ဆင့်လူအများအကြား ကူးစက်ပျံ့နှံ့သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပျက်စီးမှုနှုန်းကို စုံစမ်းစစ်ဆေးသည့် လေ့လာချက်တွင် ကြေးနီပေါ်တွင် ၄ နာရီ၊ ကတ်ထူပြားတွင် ၂၄ နာရီ၊ သံမဏိတွင် ၇၂ နာရီနှင့်ပလပ်စတစ်ဖြင့် ၇၂ နာရီကြာပြီးနောက် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးမတွေ့ရှိနိုင်ပါ။ သို့သော်ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုနှုန်းသည် ၁၀၀% သို့မရောက်ရှိနိူင်ပါ။ မျက်နှာပြင်အမျိုးအစားနှင့်မတူပါ (ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုပမာဏသည် aerosols အတွက်လေထု၏တစ်လီတာလျှင် ၃.၃၃ × ၁၀၀.၅ TCID50၊ ပလပ်စတစ်၊ သံမဏိနှင့်ကတ်ထူပြားအတွက်အလယ်အလတ်မီလီတာ ၁၀၀.၅ TCID50 နှင့်တစ်မီလီတာလျှင် ၁၀၁.၅ TCID50) ကြေးနီများအတွက်အလတ်စား) ။ Bayesian regression model နှင့်ပျက်စီးယိုယွင်းမှုနှုန်း၏ခန့်မှန်းချက်အရဗိုင်းရပ်စ်များသည်ကြေးနီပေါ်တွင် ၁၈ နာရီ၊ ကတ်ထူပြားပေါ်တွင် ၅၅ နာရီ၊ သံမဏိပေါ်တွင် ၉၀ နာရီနှင့်ပလပ်စတစ်အပေါ် ၁၀၀ နာရီအထိဆက်လက်တည်ရှိနိုင်သည်ဟုအကြံပြုထားသည်။ စမ်းသပ်မှုကာလ (၃ နာရီ) တွင် Aerosols တွင်ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဆက်လက်ရှင်သန်နိုင်ခဲ့သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ကိုလည်းမစင်များတွင်တွေ့ရပြီး မစင်မှတစ်ဆင့်ကူးစက်ခြင်းကို သုတေသနပြုနေသည်။
အဆုတ်များသည် COVID-19 အများဆုံးထိခိုက်သောအင်္ဂါများဖြစ်သောကြောင့် ဗိုင်းရပ်စ်သည် ACE2 အင်ဇိုင်းမှတစ်ဆင့် အိမ်ရှင်ဆဲလ်များကို ၀ င်ရောက်နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အဆုတ်၏အမျိုးအစား II ကို alveolar ဆဲလ်တွေထဲမှာအပေါများဆုံးဖြစ်သည်။ အဆိုပါဗိုင်းရပ်စ်သည် ACE2 ကို ဆက်သွယ်၍ အိမ်ရှင်ဆဲလ်ထဲသို့ဝင်ရောက်ရန်“ spike” (peplomer) ဟုခေါ်သောအထူးမျက်နှာပြင် glycoprotein ကိုအသုံးပြုသည်။ တစ်ရှူးတစ်ခုစီရှိ ACE2 ၏သိပ်သည်းဆမှာထိုတစ်ရှူးရှိရောဂါ၏ပြင်းထန်မှုနှင့်ဆက်စပ်နေပြီးအချို့က ACE2 လှုပ်ရှားမှုလျော့ကျခြင်းသည်အကာအကွယ်ဖြစ်နိုင်သည်ဟုဆိုကြသည်။ အခြားရှုထောင့်တစ်ခုမှာ angiotensin II receptor blocker ဆေးများ အသုံးပြု၍ ACE2 တိုးမြှင့်ခြင်းသည်အကာအကွယ်ဖြစ်နိုင်ပြီးထိုယူဆချက်များကိုစစ်ဆေးရန်လိုအပ်သည်။ alveolar ရောဂါတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ကျရှုံးမှုဖြစ်ပေါ်လာနိုင်ပြီး သေဆုံးခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ACE2 ကိုအစာအိမ်၏ glandular ဆဲလ်များ၌များစွာဖော်ပြထားသောကြောင့်၎င်းဗိုင်းရပ်စ်သည်အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာအင်္ဂါများကိုပါသက်ရောက်စေသည်။ ACE2 ကိုအစာအိမ်၊ အူသိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းရှိ အပေါ်ယံမျက်နှာပြင်၏ ဂလင်းဆဲလ်များနှင့် အတွင်းဆုံးမျက်နှာပြင်ဆဲလ်များ၌ ACE2 ကိုအလွယ်တကူထုတ်ဖော်ပြသထားခြင်းကြောင့် ၎င်းဗိုင်းရပ်စ်သည် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာအင်္ဂါများနှင့် အူလမ်းကြောင်း၏ enterocytes ကိုလည်း ထိခိုက်သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ကိုဆေးရုံတင်ထားရသူ ၅၃% ၏ အစအနများတွင်တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး၊ ကူးစက်မှုနောက်ပိုင်းအဆင့်များ၌ ပါးစပ်ဖျားရောဂါလက္ခဏာများထက် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်မှုကို ပိုမိုတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁ ရက်မှ ၁၂ ရက်အတွင်းမစင်များ၌တွေ့ရှိရပြီး ၁၇% သောလူနာများသည်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာနမူနာများ၌မရှိတော့သည့်နောက်မှထိုဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကိုဆက်လက်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်အစာအိမ်နှင့်အူလမ်းကြောင်းကူးစက်မှုနှင့်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော fecal-oral transmission သည်ဗိုင်းရပ်စ်ပြီးနောက်တွင်ပင်ကြာရှည်နိုင်ကြောင်းညွှန်ပြ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာလမ်းကြောင်းအတွက်ရှင်းလင်းရေး။ ဗိုင်းရပ်စ်ပြန်ပေါ်လာခြင်းကိုလည်းစအိုဖြင့်ထိုးခြင်းဖြင့်ရောဂါ၏အစောပိုင်းအဆင့်များ၌  ချောင်းဆိုးခြင်းမှနောက်ပိုင်းကာလများတွင် ဝမ်းလျှောခြင်းအဖြစ်ပြောင်းလဲခြင်းကိုတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကူးစက်ခံရသော ကူးစက်ရောဂါမှတဆင့် ၎င်းဗိုင်းရပ်စ်သည် သဘာဝအလျောက် တိရစ္ဆာန်မှတဆင့် ကူးစက်လာသည်ဟုယူဆရသည်။ မူလအစကိုမသိရသေးသော်လည်း ၂၀၁၉ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင်ရောဂါကူးစက်မှုကိုလူမှလူသို့ကူးစက်ခြင်းမှလုံးဝကူးစက်သွားသည်။ အစောဆုံးရောဂါကူးစက်မှုကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဝူဟန်မြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ရောဂါကုသခြင်း
လူနာများကို အရည် နှင့် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ် ဖြည့်တင်းခြင်း နှင့် အခြားထိခိုက်ခံရသော အင်္ဂါများကို ထောက်ပံ့ခြင်းဖြင့် ကုသသည်။  CDCက ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရသူဟု သံသယရှိသူများကို မျက်နှာဖုံးတပ်ရန် အကြံပြုထားသည်။ ခန္တာကိုယ်ပြင်ပအောက်စီဂျင်ပေးခြင်း (ECMO) ကို အသက်လုံးဝမရှူနိုင်‌တော့သော အခြေအနေများတွင် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ၎င်း၌ သေချာရေရာသော အကျိုးကျေးဇူးမရှိပေ။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ အမျိုးသားကျန်းမာရေးကော်မရှင်က ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ၂၀၁၉ ကြောင့် ဆေးရုံတက်ရသော လူနာများကို စောင့်ရှောက်မှုပေးရာတွင် ဆောင်ရွက်ရန် အကြံပြုချက်များကို ထုတ်ဝေပြီးဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်များနှင့် အရေးပေါ်ကြပ်မတ်ကုသမှုဆိုင်ရာ အထူးကုဆရာဝန်များက အဖွဲ့များစွာမှ ရရှိသော ကုထုံးထောက်ခံချက်များကို IBCC စာအုပ်တွင် ပြုစုဖော်ပြထားသည်။
ကုထုံးများ
အချို့သော ဆေးပညာရှင်များက ပါရာစီတမော (acetaminophen) နှင့် အိုင်ဘျူပရိုဖန် တို့ကို ပထမဦးစားပေးအဖြစ် ထောက်ခံချက်ပေးထားသည်။  အိုင်ဘျူပရိုဖန်ကဲ့သို့ စတီးရွိုက်ပါဝင်မှု မရှိသော အရောင်ကျဆေးများကို ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ကန့်ကွက်မှု မရှိသည့်အပြင်, အမေရိကန် အစားအသောက်နှင့်ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဦးစီးဌာနကလည်း ယခုအချိန်ထိ ၎င်းဆေးများသည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ် ရောဂါ ၂၀၁၉ ၏ ရောဂါလက္ခဏာများကို ပိုမိုဆိုးရွားစေကြောင်း သက်သေပြချက်မတွေ့ရှိရသေးဟု ကြေညာထားသည်။.
သီအိုရီရှုထောင့်အရ ACEအင်ဇိုင်း ပိတ်ဆေးများ နှင့် Angiotensionလက်ခံပစ္စည်း ပိတ်ဆေးများသုံးစွဲမှုအပေါ် စိုးရိမ်မှုရှိသော်လည်း ၂၀၂၀ခုနှစ် ၊ မတ်လ ၊ ၁၉ရက်နေ့အထိ ၎င်းကုထုံးကို ငြင်းဆန်နိုင်ရန် ခိုင်လုံသောသက်သေအထောက်အထား မရှိသေးပါ။ Methylprednisolone ကဲ့သို့ စတီးရွိုက်ဆေးများကိုမူ ရုတ်တရက်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းထိခိုက်မှုလက္ခဏာပေါ်သည့် အခြေအနေမှအပ အခြားအခြေအနေများတွင် မသုံးစွဲသင့်ကြောင်း အကြံပြုထားသည်။.
သွေးခဲခြင်းကို ကာကွယ်သော ကုထုံးကိုလည်း ရောဂါကုသရန် အကြံပြုထားသည်။ မော်လီကျူးအလေးချိန်နည်းသော ဟက်ပရင်ကို အသုံးပြု၍ သွေးခဲခြင်းကို ကာကွယ်သောကုထုံးသည် သွေးခဲခြင်း လက္ခဏာကိုပြသော ပြင်းထန်သည့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂၀၁၉ကို ကုသရာတွင် ကောင်းမွန်သည့် ရလဒ်ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အလားအလာရှိသည်။
တစ်ကိုယ်ရေကာကွယ်ရေး အသုံးအဆောင်
ပြွန်ထည့်ခြင်း နှင့် လက်ကိုအသုံးပြုကာ ဖိအားပေးအသက်ရှူစေခြင်းကဲ့သို့သော ပါးစပ် နှင့် နှာခေါင်းမှ ဗိုင်းရပ်စ်ပါဝင်သည့် အမှုန်အမွှားများထွက်ရှိနိုင်သော ကုသရေးနည်းလမ်းများတွင် ဗိုင်းရပ်ကူးစက်မှုကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် လျှော့ချရန် ကြိုတင်ကာကွယ်ရမည်။ CDCသည် ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါဖြစ်ပွားချိန်တွင် တစ်ကိုယ်ရေကာကွယ်ရေး အသုံးအဆောင်များ အသုံးပြုမှုဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားချက်များကိုထုတ်ပြန်ထားသည်။၎င်းအသုံးအဆောင်များတွင် ပစ္စည်းအလုံအလောက်ရှိပါက ခွဲစိတ်ခန်းသုံးမျက်နှာဖုံးအစား လေသန့်စင်မျက်နှာဖုံးများကိုသာ အသုံးပြုသင့်သည်။ N95 လေသန့်စင်မျက်နှာဖုံးများကို စက်မှုလုပ်ငန်းတွင်သာ အသုံးပြုလေ့ရှိသော်လည်း အမေရိကန်အစားအသောက်နှင့်ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဦးစီးဌာနက အရေးပေါ်ကျန်းမာရေးအခြေအနေတွင် အသုံးပြုရန် ညွှန်ကြားထားသည်။၎င်းမျက်နှာဖုံးများကို ဖုန်ကဲ့သို့ လေထဲရှိ အမှုန်အမွှားများဝင်ရောက်မှုမှ ကာကွယ်ရန် ပြုလုပ်ထားသော်လည်း အခြားအသုံးပြုမှုများတွင် ပိုးမွှားများဝင်ရောက်ခြင်းမှ ကာကွယ်နိုင်စွမ်းကိုမူ အာမခံနိုင်ခြင်းမရှိပေ။ ထိုမျက်နှာဖုံးများ မရရှိနိုင်ပါက မျက်နှာအကာအကွယ်ပစ္စည်းကို အသုံးပြုရန် နောက်ဆုံးအခြေအနေများတွင် အိမ်တွင်းလုပ်မျက်နှာဖုံးများကို အသုံးပြုရန် CDCမှ ညွှန်ကြားထားသည်။
အသက်ရှူစက်အသုံးပြုခြင်း
ရောဂါကူးစက်ခံရသော လူနာအများစုသည် အသက်ရှူစက်အသုံးပြုရလောက်အောင် ရောဂါပြင်းထန်မှုမရှိသော်လည်း ရာခိုင်နှုန်းအနည်းငယ်သော လူနာများတွင်မူ အသက်ရှူစက်လိုအပ်သည်။ ကနေဒါဆရာဝန်အချို့က ရောဂါပိုးမွှားပါဝင်သော ပါးစပ်ထဲမှ အမှုန်အမွှားများမှတဆင့် ကူးစက်မှုကို ကာကွယ်နိုင်သော ပြွန်ထည့်အသက်ရှူစက်အသုံးပြုခြင်းနည်းလမ်းကို ထောက်ခံကြသည်။. ရောဂါပြင်းထန်သူအများစုမှာ သက်ကြီးရွယ်အိုများ(အသက် ၆၀နှစ်နှင့်အထက် ၊အထူးသဖြင့် အသက် ၈၀နှစ်နှင့် အထက်)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများတွင် ဆေးရုံခုတင်အလုံအလောက်မရှိခြင်းကြောင့် အချိန်တိုအတွင်း များပြားလာသော ဆေးရုံတက်ရန်လိုအပ်သော ရောဂါကူးစက်ခံရသူလူနာများကို ကိုင်တွယ်နိုင်စွမ်းကို အဟန့်အတားဖြစ်စေသည်။ ကုသနိုင်စွမ်းတွင် အကန့်အသတ်ရှိသောကြောင့် လူနာအသစ်ထပ်မံပေါ်ပေါက်နှုန်းနှင့် လူနာအရည်အတွက်တို့ကို နည်းနိုင်သမျှနည်းအောင်ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံရှိ လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် လူနာများ၏ ၅ရာခိုင်နှုန်းသည် အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်တွင် ကုသမှုခံယူနေရပြီး ၂.၃ရာခိုင်နှုန်းသည် အသက်ရှူစက်ပေးရန်လိုအပ်ကာ ၁.၄ရာခိုင်နှုန်းသည် သေဆုံးသွားကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်‌ ရောဂါ ၂၀၁၉ကြောင့် အဆုတ်ရောင်ရောဂါနှင့် ဆေးရုံတက်ရသော လူနာများ၏ ၂၀ မှ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင်သည် အထူးကြပ်မတ်ကုသဆောင်တွင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာအထောက်အပံ့ပေးရန်လိုအပ်သည်။ အချို့သော အဖွဲ့အစည်းများက လိုအပ်သော အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် သုံးဘက်မြင် ပုံနှိပ်ခြင်း(3D Printing)ကို အသုံးပြုနေသည်။
စမ်းသပ်ကုထုံးများ
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ဤရောဂါကို ကုသရန် ထောက်ခံချက်ပေးထားသော ကုထုံးတစ်ခုမျှမရှိသော်လည်း အချို့သော နိုင်ငံများ၏ ကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများမှ ညွှန်းထားသော ကုထုံးအချို့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ စတင်ကာ အလားအလာရှိသော ကုထုံးများကို သုတေသနပြုလုပ်နေပြီး ဗိုင်းရပ်စ်တိုက်ဖျက်ဆေးများကို စမ်းသပ်သုံးစွဲနေကြပြီဖြစ်သည်။ ကုထုံးအသစ်များကို ၂၀၂၁ခုနှစ်မှ ထုတ်လုပ်နိုင်မည်ဖြစ်သော်လည်း စမ်းသပ်ဆဲကုထုံးအများစုကို အခြားရောဂါများအတွက် အသုံးပြုနေပြီး အချို့ကို အဆင့်မြင့်စမ်းသပ်ခြင်း ပြုလုပ်နေပြီဖြစ်သည်။. ဗိုင်းရပ်စ်တိုက်ဖျက်ဆေးကို ရောဂါအမြောက်အမြားရှိသော လူနာများတွင် စမ်းသပ်ပြီးဖြစ်နိုင်သည်။. အလားအလာရှိသော ကုထုံးများ၏ ထိရောက်မှု နှင့် လုံခြုံမှုတို့ကို စမ်းသပ်ရာတွင် ပါဝင်ကြရန် စေတနာ့ဝန်ထမ်းများကို ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က တိုက်တွန်းထားသည်။
နာမည်အသုံးအနှုန်း
၂၀၂၀ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ရောဂါ၏အမည်ကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ၂၀၁၉ (COVID-19)အဖြစ် တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ အကြီးအကဲ Tedros Adhanom Ghebreyesusuက CO သည် coronaကို ကိုယ်စားပြု၍ VIသည် virusကို ကိုယ်စားပြုကာ Dသည် diseaseကို ကိုယ်စားပြုကြောင်း နှင့် 19 သည် ထိုရောဂါကို ပထမဆုံးအတည်ပြုနိုင်ခဲ့သော ၂၀၁၉ခုနှစ်ကို ကိုယ်စားပြုကြောင်းရှင်းလင်းခဲ့သည်။ အမည်ပေးရာတွင် အခြားသူများအား အသရေမပျက်စေရန်ရည်ရွယ်၍ နိုင်ငံတကာအကြံပြုချက်များအတိုင်း နေရာဒေသ(ဥပမာ-တရုတ်) ၊ တိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ် နှင့် လူမျိုးတို့ကို ရည်ညွှန်းသည့် အမည်များကို ရှောင်ကြဉ်ကာ ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ရောဂါအမည်ကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါ ၂၀၁၉အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီးချိန်တွင် အဆိုပါရောဂါကိုဖြစ်ပေါ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်အမည်ကိုလည်း ပြင်းထန်အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ရောဂါ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂ (SARS-CoV-2)ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အစောပိုင်းတွင် ထိုဗိုင်းရပ်စ်ကို ၂၀၁၉ နိုဗယ်လ် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် (2019-nCoV)ဟုခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က "COVID-19 virus" နှင့် "COVID-19ရောဂါကို ဖြစ်ပေါ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်"ဟုလည်း လူထုအကြားတွင် ထပ်ပေါင်းခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကို ၁၉၆၈ခုနှစ်တွင် အီလက်ထရွန် အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းပုံရိပ်တွင် မြင်တွေ့ရသော ပုံစံအတိုင်း အမည်ပေးခဲ့ပြီး လက်တင်ဘာသာတွင် ကိုရိုနာသည် သရဖူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
၂၀၂၀ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့သည် ထိုဗိုင်းရပ်စ်ကို "တရုတ်ဗိုင်းရပ်စ်" သို့မဟုတ် "ဝူဟန်ဗိုင်းရပ်စ်"ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းမပြုရန် လူထုကို တိုက်တွန်းခဲ့သည်။   ထိုကာလတွင် ပို၍အငြင်းပွားဖွယ် အသုံးအနှုန်းများဖြစ်သော "ဝူတုပ်ကွေး" နှင့် "ကွန် တုပ်ကွေး" အစရှိသော ကြမ်းတမ်းသည့် အသုံးအနှုန်းများသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု(ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ အသိုက်အဝန်းများမှတစ်ပါး)တွင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုအသုံးအနှုန်းများသည် ဗိုင်းရပ်စ်ကို ပထမဆုံးတွေ့ရှိခဲ့ရာ ဝူဟန်မြို့နှင့် ဆက်စပ်ညွှန်းဆိုနေသည့်အပြင် တရုတ်ရိုးရာသိုင်းပညာများဖြစ်သော ဝူရှူး ၊ ကွန်ဖူး အစရှိသော စကားလုံးများနှင့် ရောဂါအမည်ကို ပေါင်းစပ်ကာ တရုတ်နိုင်ငံကိုညွှန်းဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအသုံးအနှုန်းများကို လူမှုကွန်ယက်နှင့် လက်ယာယိမ်းဝါဒီများက အသုံးပြုနေကြခြင်းက အသက်အန္တရာယ်ရှိသော ရောဂါ၏ ပြင်းထန်မှုအကြောင်းကို မှေးမှိန်စေသည့်အပြင် တုပ်ကွေးမဟုတ်သည့်ဤရောဂါကို တုပ်ကွေးရောဂါတစ်မျိုးဟု အထင်အမြင်လွဲမှားမှုများလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။
သတင်းအချက်အလက်မှားယွင်းမှု
ဤရောဂါသည် ကိုရိုနာ အမည်အမှတ်တံဆိပ်ပါ ကုန်စည်များမှ ကူးစက်ခြင်းမဟုတ်သည့်အပြင် တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းသော ထုတ်ကုန်များမှလည်း မကူးစက်နိုင်ပါ။
ကာကွယ်ခြင်း
ရောဂါကူးစက်ခံရမှုအားလျှော့ချနိုင်သောနည်းလမ်းများမှာ အိမ်တွင်နေထိုင်ခြင်း ၊ လူထူထပ်သောနေရာများကိုရှောင်ကြဉ်ခြင်း ၊ လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် အနည်းဆုံး စက္ကန့် ၂၀ခန့် ဆေးကြောခြင်း၊ လေကောင်းလေသန့်ရအောင်နေခြင်း ၊ မဆေးကြောရသေးသောလက်များနှင့် မျက်လုံး၊နှာခေါင်း၊ပါးစပ်တို့ကို ထိတွေ့ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။  CDCသည် နှာချေ၊ချောင်းဆိုးသည့်အခါတိုင်း ပါးစပ်နှင့် နှာခေါင်းကို တစ်ရှူးနှင့် အုပ်ရန် ၊ တစ်ရှူးမရှိပါက တံတောင်ကွေးနှင့်ဖုံး၍ နှာချေ၊ချောင်းဆိုးရန် အကြံပြုထားသည်။ ၎င်းတို့က နှာချေ၊ချောင်းဆိုးပြီးတိုင်း လက်ကို ဆေးကြောရန်လည်း အကြံပြုထားသည်။ လူတစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက်ခွာနေခြင်း နည်းဗျူဟာတွင် ကျောင်းများ၊အလုပ်ရုံများကို ပိတ်ခြင်း၊ခရီးသွားမှုကို ကန့်သတ်ခြင်း နှင့် လူစုလူဝေးပြုလုပ်ခြင်းတို့ကို တားဆီးခြင်းဖြင့် ရောဂါရှိသူနှင့် လူအများစု ထိတွေ့နိုင်မှုကို လျှော့ချနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ လူတစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက်သည် အနည်းဆုံး ၆ပေ(၁.၈၀ မီတာခန့်) ခွာနေရမည်။
တောင်လည်ရွာ၊ ကနီမြို့နယ်
တောင်လည်ရွာ (Taunglel)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ ဝင်မနားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၇၅၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကနီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘန်းကန်ရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်
ဘန်းကန်ရွာ (Bangkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ တောင်တိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၅၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်တိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၃၃ ဦး၊ မ ၂၄၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျေးတောရွာ၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်
ကျေးတောရွာ (Kyaytaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ ငါးရှဉ့်ရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၅၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးရှဉ့်ရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၄ ဦး၊ မ ၇၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အုတ်ဖိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာတန်းရွာ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်
ရွာတန်းရွာ (Ywartan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ဝက်လက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၃၀၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်လက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၆ ဦး၊ မ ၅၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်မုနိန္ဒ (မင်းကွန်းဆရာတော်)
ရှင်မုနိန္ဒ (မင်းကွန်းဆရာတော် ဟုလည်း သိကြသည်) (၁၁၂၃ - ၁၂၁*) သည် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားလက်ထက်တွင် ထင်ရှားသည့် ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ငယ်စဉ်တွင် ပဒုံကျောင်းတိုက်တွင် ပဲခင်းကျော်ဆရာတော်ထံမှ ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။
အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်တွင် ရှင်မုနိန္ဒဟူသည့်ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ရွှေမြင်တင်တောင်ခါးပန်း ရွှေမြင်တင်ဘုရားအနီးတွင် တိုက်တာတည်၍ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ အင်းဝမြို့၊ သဌေးရပ်တွင် မဟာဇောတိကသူဌေးသည် ကျောင်းဆောက်လုပ်ကာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရတော်သည် သက်တော် ၉၀ အရွယ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
ဆရာတော်သည် ဓာတုဝိဘာဒီပနီကျမ်းကို ပြုစုစီရင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အနင်းချောင်းရွာ၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်
အနင်းချောင်းရွာ(Ahninchaung)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၊ ကျောင်းရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၂၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောင်းရွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၆ ဦး၊ မ ၉၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၁၁ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆန်ကန့် (၁)ရွာ၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်
ဆန်ကန့် (၁)ရွာ (Hsankant (1))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၈၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၉ ဦး၊ မ ၇၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းဆတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ်
ကျောင်းကုန်းကြီးရွာ (Kyaungkonegyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၊ ပျင်းလှတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၂၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပျင်းလှတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၃ ဦး၊ မ ၁၂၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငါန်းဇွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုံမင်ရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်
မုံမင်ရွာ (Monmin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ကျွဲတလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၃၈၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲတလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၃၀ ဦး၊ မ ၃၉၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
နဝါနဂါး (အရှေ့)ရွာ၊ ဖြူးမြို့နယ်
နဝါနဂါး (အရှေ့)ရွာ (Nawarnagar(East))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ အမဲခေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၅၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အမဲခေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၃၆ ဦး၊ မ ၂၈၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖြူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တက်ဒရို့စ် အက်ဟာနွမ်
တက်ဒရို့စ် အက်ဟာနွမ် ဂေဘရီယီဆက်စ် (Tedros Adhanom Ghebreyesus) သည် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ လက်ရှိ အကြီးအကဲ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ဖြစ်သည်။ အီသီယိုးပီးယား ဇီဝဗေဒပညာရှင်၊ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးသုတေသီနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဟောင်း၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်းလည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ အကြီးအကဲဖြစ်လာခဲ့သည်။ အာဖရိကန်လူမျိုးများမှ ပထမဆုံးသော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး ၎င်းကို အာဖရိကသမဂ္ဂမှ ထောက်ခံခဲ့သည်။ထိုနေရာသို့မရောက်မီက အီသီယိုးပီးယားအစိုးရအဖွဲ့တွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အရာရှိများ
နမ့်ခမ်းရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်
နမ့်ခမ်းရွာ (Namhkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ သီပေါမြို့နယ်၊ မိုင်းခေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၂၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းခေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၁ ဦး၊ မ ၁၈၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီပေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ကျောက်ဝင်းရွာ၊ ဝေါမြို့နယ်
တောင်ကျောက်ဝင်းရွာ (Taungkyaukwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ သပြေကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၇၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၄ ဦး၊ မ ၁၀၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝင်မနားရွာ၊ ကနီမြို့နယ်
ဝင်မနားရွာ (Winmanar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ ဝင်မနားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၇၅၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကနီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ကန်ရွာ၊ ဆောမြို့နယ်
ညောင်ကန်ရွာ (Nyaungkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ ညောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၉ ဦး၊ မ ၄၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်
တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (Regional Military Command) ဆိုသည်မှာ မြန်မာ့တပ်မတော်၊ တပ်မ​တော်(ကြည်း)၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဒေသအာဏာပိုင်အဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၏ အဓိကလုပ်ငန်းတာဝန်မှာ ၎င်း၏အခြေစိုက်နယ်မြေဧရိယာနှင့် ထိုနယ်မြေနှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော နေရာဒေသများ၏ ကာကွယ်ရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များအား အဓိကတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေအတွင်းရှိသော ၎င်း၏လက်အောက်ခံတပ်များနှင့် အခြားလက်ရုံး/ဝန်ထမ်းတပ်များ၏ စစ်ဦးစီး/ စစ်ရေး/ စစ်ထောက်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ပေးခြင်း နှင့် စစ်ရုံးရှိအထက်ဌာနများမှ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား ထပ်ဆင့်ညွှန်ကြားပေးခြင်းနှင့် ကြီးကြပ်ခြင်းတို့ကိုပါ ဆောင်ရွက်ရသည်။ လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာအနေဖြင့် စစ်ဘက်တရားစီရင်ရေးအာဏာပါ ရရှိထားသည်။ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ၏ အမြင့်ဆုံး ရာထူးတာဝန်မှာ “တိုင်းမှူး” (Regional Commander) ဖြစ်ပြီး ခန့်အပ်သောအဆင့်မှာ ဗိုလ်ချုပ် (သို့မဟုတ်) ဗိုလ်မှူးချုပ် ဖြစ်သည်။
တိုင်းမှူးသည် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နယ်နိမိတ်အတွင်း တပ်နယ်များတွင်အခြေစိုက်သော တပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့/စက်ရုံ/ဆေးရုံ/စခန်းများမှ ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်ထက်မနိမ့်သော အရာရှိတစ်ဦးဦးကို ယင်းတပ်နယ်၏ တပ်နယ်မှူး (Garrison Commander) အဖြစ် တပ်နယ်အတွင်းရှိ တပ်ရင်း/တပ်ဖွဲ့များကို အုပ်ချုပ်ရန် တွဲဖက်တာဝန်ပေးနိုင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး ရပြီးချိန်ဖြစ်သော ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၌ မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဟူ၍ စစ်တိုင်း(၂)ခုသာရှိခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က တပ်မတော်အကြီးအကဲများအဖြစ် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်လကျ်ာ၊စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်စမစ်ဒွန်း၊ မြောက်ပိုင်းတိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် နေဝင်း၊တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် စောကြာဒိုးတို့ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၄လအကြာ ၁၄.၄.၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်ရုံး (စစ်ရုံး)ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ဗိုလ်ချုပ်စမစ်ဒွန်းမှာ စစ်ဦးစီးချုပ်၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်စောကြာဒိုးမှာ ဒုစစ်ဦးစီးချုပ်၊ မြောက်ပိုင်းတိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ်နေဝင်း၊ တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်သင်းတို့က အကြီးအကဲများဖြစ်သည်။ဩဂုတ်လ ၁ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ရဲအပါအဝင် အစိုးရလက်နက်ကိုင်အားလုံး တပ်မတော်အောက်ရောက်ရှိလာပြီး ဗိုလ်ချုပ်စမစ်ဒွန်းမှာ စစ်သေနာပတိ၊ဗိုလ်မှူးချုပ်နေဝင်းမှာ ဒုစစ်သေနာပတိ၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်သင်းမှာ တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူး၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် လဇွန်တန်မှာ မြောက်ပိုင်းတိုင်းမှူးဖြစ်လာခဲ့သည်။၁၉၄၉ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီတွင် နိုင်ငံရေးအခြေအနေများအရ ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းမှာ စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဇော၊ မြောက်ပိုင်းတိုင်းမှူးအဖြစ် ဗိုလ်မှူးချုပ် အေဒီဘလိတ်တို့က ဆောင်ရွက်သည်။၁၉၅၃ခုနှစ် ကူမင်တန်ကျူးကျော်မှုတွင် တိုင်းမှူးများကို နေရာပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဇောအား ဗကပနှင့် ဆက်သွယ်သည်ဟုဆိုကာ အနားပေးလိုက်ပြီး ၎င်းနေရာဖြစ်သော မြောက်ပိုင်းတိုင်းမှူးနေရာတွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ရွှေကို ခန့်ထားခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ် အိမ်စောင့်အစိုးရဖွဲ့စည်းထားချိန်တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၊ ဒုကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကြီး၊ မြောက်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်စန်းယု၊ တောင်ပိုင်းတိုင်းမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ရွှေတို့ဖြစ်သည်။၁၉၆၀ရွေးကောက်ပွဲအပြီး၁၉၆၁ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ရွှေကို ထုတ်ပယ်လိုက်ကာ ၎င်းနေရာတွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် စိန်ဝင်းကို ခန့်ထားလိုက်သည်။
အိမ်စောင့်အစိုးရမှ ရွေးကောက်ခံ ဦးနုအစိုးရကို အာဏာပြန်လွှဲပြီးနောက် တပ်မတော်ကို အင်အားတိုးချဲ့ရန်အတွက် ၁၉၆၁ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စစ်တိုင်း(၂)ခုအား စစ်တိုင်း (၅)ခုသို့ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုစစ်တိုင်းများနှင့် တိုင်းမှူးများမှာ
၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်အာဏာကို အာဏာရဦးနုအစိုးရထံမှ  သိမ်းယူခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးကောင်စီအနေဖြင့် စတင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနေဝင်းက ၎င်း၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နေရာကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစန်းယုအား လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ဗိုလ်မှူးကြီးစိန်လွင်မှာ နမခတိုင်းမှူးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တပ်မတော်စစ်တိုင်း (၄)ခုကို အသစ်ထပ်မံဖွဲ့စည်းရာ စုစုပေါင်း (၉)ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ အရပ်သတင်းများကမူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် ၎င်း၏ အကြိုက်ဆုံး (၉)ဂဏန်းကို ဗေဒင်ကိန်းဂဏန်းများအရ ဖွဲ့စည်းသည်ဟု ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ စစ်တိုင်းများအပြင် တပ်မ(၇၇)၊ တပ်မ(၈၈)၊ တပ်မ(၉၉) စသည့် တပ်မ(၃)ခုကိုပါ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် တပ်မတော် စစ်တိုင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
၁၉၈၈ခုနှစ် တပ်မတော်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် စစ်တိုင်းမှူး (၉)ဦးမှာ အာဏာသိမ်း နဝတအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်ကြသည်။၁၉၉၀ခုနှစ် တွင် မန္တလေးအခြေစိုက် အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်အား ၂ပိုင်းခွဲကာ နမခအား မုံရွာမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေစိုက်သည်။တောင်ငူအခြေစိုက် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်အား မန္တလေးသို့ ပြောင်းရွှေ့အခြေစိုက်သည်။ တောင်ငူတွင် တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ဟူ၍ အသစ်တဖန်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။  ၁၉၉၇ နဝတမှ နအဖသို့ ကူးပြောင်းချိန်တွင် စစ်တိုင်းမှူးများသည် တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်ကောင်စီများ၏ ဥက္ကဋ္ဌများ ဖြစ်ကြသည်။ ကာချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေလက်ထက်တွင် အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို ၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် ကျိုင်းတုံအခြေစိုက် တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၊၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် ခိုလမ်မြို့အခြေစိုက်အရှေ့အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များဖြင့် ခွဲထုတ်ကာ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။မြိတ်မြို့အခြေစိုက် ကမ်းရိုးတန်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၊ အမ်းမြို့အခြေစိုက် အနောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်များကိုလည်း ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မှ နေပြည်တော်သို့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးထိုင်ပြီးနောက် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ ပျဉ်းမနားဒေသအားလည်း နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်အဖြစ် ခွဲထုတ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်၌ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (၂)ခုသာရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် (၁၄)ခုအထိရှိလာခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ၏ ယေဘူယျဖွဲ့စည်းပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့တပ်မတော်၏ ခြေလျင်တပ်ဖွဲ့များ
ဟဲလုံ (မြောက်)ရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်
ဟဲလုံ (မြောက်)ရွာ (Helong (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ တောင်တိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၅၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်တိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၃၃ ဦး၊ မ ၂၄၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ရွှေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်မွေ့ရွာ၊ ကောင်မင်ဆန်းမြို့နယ်
ယောင်မွေ့ရွာ (Yawngmwayt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ကောင်မင်ဆန်းမြို့နယ်၊ မွေ ခတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၆၄၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကောင်မင်ဆန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြို့ကုန်းရွာ၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်
ကြို့ကုန်းရွာ (Kyoetkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ ငါးရှဉ့်ရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၄၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးရှဉ့်ရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၄ ဦး၊ မ ၇၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အုတ်ဖိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်သူရိယဝံသ
ရှင်သူရိယဝံသ (၁၁၂၅ - ၁၂၀၁) သည် သဲအင်းဆရာတော်ဟု ကုန်းဘောင်လက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် သာသနာပိုင်ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၁၂၅ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း ၇ ရက်တွင် ပုခန်းမြို့၊ သဲအင်းရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ဦးအောင်စံ၊ ရှင်ပုံ တို့ ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်၏ ငယ်မည်မှာ ဦးကြောင် ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်အခါက အစ်ကိုတော်စပ်သူ ရှင်စန္ဒိထေရ်နှင့်အတူ အင်းဝမြို့တော် ဘုံကျော်တိုက် စရစ်ဆရာတော်၊ မိုးထိတိုက် ထန်းတပင်ဆရာတော်တို့ထံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး သူရိယဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေပြုခဲ့သည်။
၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဗားကရာဆရာတော်ကြီးထံတွင် ဆည်းကပ်၍ ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ၁၁၆၁ ခုနှစ်မှစ၍ သဲအင်းရွာ၌ ကျောင်းတိုက်တည်၍ စာပေများ ပို့ချခဲ့သည်။ ၁၁၈၁ ခုနှစ် ဘကြီးတော်လက်ထက် ရွှေမြို့တော်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အိမ်ရှေ့မင်း (သာယာဝတီမင်း) က ကိုးကွယ်တော်မူခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ၁၁၈၂ ခုနှစ်တွင် သဒ္ဓမ္မဝံသာဘိ သီရိဓဇမဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့ပြီး အင်းဝမြို့အနောက်ဘက် သဲအင်းကျောင်းတိုက်ကို အလှူခံကာ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။ ၁၁၉၁ ခုနှစ်တွင် သာသနာပိုင်အဖြစ် အပ်နှင်းခြင်းခံရသည်။ သူရိယဝံသာဘိသီရိပဝရာလင်္ကာရဓမ္မေသနာပတိမဟာဓမ္မရာဇဓိရာဇဂုရုတံဆိပ်တော်ကိုလည်း ရခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၂၀၁ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ် ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းတို့ကို ပြုစုခဲ့သည်။
၁။ ဝီထိလက်ရိုးကျမ်း၊
၂။ ပဋ္ဌာန်းသုံးချက်စု၊ ပစ္စည်းပြိုင်ရာသီစုကျမ်း၊
၃။ ယမိုက်ဆယ်ကျမ်းအရကောက်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာသာသနာပိုင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အောင်ပြည့်စုံ
အောင်ပြည့်စုံ (၁၉၈၄ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်ပြီး လုပ်ငန်းကြီးများဖြစ်သော စကိုင်းဝမ်းဆောက်လုပ်ရေးနှင့် အောင်မြင့်မိုရ်မင်းအာမခံလုပ်ငန်းတို့ကို ပိုင်ဆိုင်သည်။ တယ်လီကွန်းဝန်ဆာင်မှုလုပ်ငန်း မိုင်တဲတွင်လည်း တစ်ဦးချင်းအနေဖြင့် အများဆုံးရှယ်ယာရှင်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အာဏာသိမ်းစစ်ခေါင်းဆောင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏သား ဖြစ်သောကြောင့် လူမုန်းများသည်။
၎င်း၏ဖခင် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာသည့်ကာလ သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်လက်ထက်၌ ဈေးကွက်အောက် အလွန်နည်းသော ပမာဏဖြင့် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဥယျာဉ်အတွင်းရှိ တန်ကြေးမြင့်စားသောက်ဆိုင်နှင့် ပန်းချီပြခန်းကို နှစ် ၃၀ ငှားခွင့် ရသည်။ ပို့ခွန်သွင်းခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်နှင့် အစားအသောက်နှင့်ဆေးဝါးကြီးကြပ်ရေး၌ အလိုအလျောက်ခွင့်ပြုမိန့်ရသော အေအန္နံမဟာ (A&M Mahar) ပို့ကုန်သွင်းကုန်လုပ်ငန်းကိုလည်း လုပ်ကိုင်နေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အခွန်ဦးစီးဌာနကို ခေါင်းဆောင်သူမှာ မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင်လီမိတက်၏ ဒါရိုက်တာဟောင်း ကျော်ထင်ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီထံမှလည်း ထင်မထားနိုင်လောက်အောင်နည်းသော ငွေပမာဏဖြင့် အရက်ရောင်းချခွင့် ရခဲ့သည်။ ကန်သာယာဆေးရုံ၏ ရှယ်ယာရှင်ဖြစ်ပြီး ချောင်းသာ၊ ပုဂံ၊ မန္တလေး၊ အင်းလေး စသော ပြည်ပခရီးသွားများကျက်စားရာတို့၌ ဖွင့်ထားသော အဇူရဟိုတယ်တွဲကြီးကိုလည်း အခြားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တဦးနှင့်အတူ ပူးတွဲပိုင်ဆိုင်သည်။ ချောင်းသာ၌ အဇူရကမ်းခြေအပန်းဖြေစခန်းသည် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
မိသားစုဘဝ
စတယ်လာ(၇) လုပ်ငန်းနှင့်၊ ချမ်းငြိမ်းပြည့်စုံထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း ပိုင်ရှင်ဖြစ်လာမည့် မျိုးရတနာထိုက်နှင့်လက်ထပ်ရာ ခင်ငြိမ်းချမ်းပြည့်စုံလှိုင်၊ ခင်ဘုန်းမြတ်ပြည့်စုံလှိုင်ဟူသော သမီး ၂ ယောက်ရှိသည်။
နိုင်ငံတကာပိတ်ဆို့မှုများ
၂၀၁၉ ခု၌ ကုလသမဂ္ဂအချက်အလက်ရှာဖွေရေးအဖွဲ့က အောင်ပြည့်စုံပိုင်သောလုပ်ငန်းများကို အရေးယူရန် တောင်းဆိုဖူးသည်။
၂၀၂၁ ခု၊ မတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်အစိုးရက အောင်ပြည့်စုံနှင့် ညီမ ခင်သီရိသက်မွန်ကို စီးပွားရေးပိတ်ဆို့ရန် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်သူများ
ဆွန်ပလန်ရွာ၊ နားဖန်းမြို့နယ်
ဆွန်ပလန်ရွာ (Hsunpalan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ နားဖန်းမြို့နယ်၊ ဆီးဆောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၅၅၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နားဖန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရင်ဆိုဒါ
ကရင်ဆိုဒါ (cream soda) သည် အချိုရည်တမျိုးဖြစ်သည်။ အိုက်ကရင်ဆိုဒါ၏အရသာကို အခြေခံကာ သစ်ခွအရသာဖြည့်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအနှံ့၌ မျိုးကွဲများစွာကို တွေ့နိုင်သည်။
နောက်ခံသမိုင်း
ကရင်ဆိုဒါလုပ်နည်းကို အက်ဒဝပ်ရှယ်ဒန်က ရေးသား၍ မီရှီဂန်လယ်သမား မဂ္ဂဇင်းတွင် ၁၈၅၂ ခုက ဖော်ပြခဲ့သည်။  သူ့နည်းမှာ ရေ၊ တာတာမှုန့် (ပိုတက်ဆျံ ဘိုင်တာထြိတ်)၊ ဆားခါး၊ သကြား၊ ကြက်ဥ၊ နို့တို့ကို ရောမွှေပြီး ကြိုသည်။ နောက် အအေးခံကာ မုန့်ဖုတ်ဆော်တာ (ဆိုဒျံ ဘိုင်ကာဘွန္နိတ်) ထည့်ပြီး အမြှုပ်ထွက်စေသော သောက်စရာကို ဖန်တီးသည်။ ထိုကာလက မိန်းဥပဒေကြောင့် အရက်ချက်ခွင့်များ ပိတ်ထားရာ အရက်ပုန်းသောက်နေရသူတို့အတွက် အပြင်းလျှော့ရည်အဖြစ် ဖော်စပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အလားတူနည်းကို နယူးဂျာစီပြည်နယ်၊ ဗီယင်နာမြို့မှ အလက်ဇန္ဒြားဟိုဝဲဆိုသူက ၁၈၆၅ ခု၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်တွင် ကရင်ဆိုဒါရည်အဖြစ် မူပိုင်ခွင့်တင်သည်။ သူ့နည်းတွင် ဂျုံမှန့်ထပ်ဖြည့်ထားပြီး အရသာအတွက် သစ်ခွအပြင် သံပရာ နာနတ်တို့ကိုလည်း သုံးနိုင်ကြောင်း ဆိုထားသည်။
ကဏ္ဍ:အဖျော်ယမကာ
အနန်းကုန်းရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်
အနန်းကုန်းရွာ(Ahnankone)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ ယွန်းဒလင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၉၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယွန်းဒလင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၃ ဦး၊ မ ၁၈၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆန်ကန့် (၂)ရွာ၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်
ဆန်ကန့် (၂)ရွာ (Hsankant (2))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၈၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၉ ဦး၊ မ ၇၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းဆတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငလွန်းရွာ၊ ဆောမြို့နယ်
ငလွန်းရွာ (Ngalun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ ငလွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၄၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငလွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၄ ဦး၊ မ ၇၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။ </ref ငလွန်းကျေးရွာသည် ကျောက်ထုမြို့၏ အရှေ့ဘက် နှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။ ကျောက်ထုမြို့မှ ငလွန်းကျေးရွာသို့ မော်တော်ဆိုင်ကယ်ဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ ပခုက္ကူ-မင်းတပ်ကားလမ်းပေါ်၊ သရက်ချဉ်ကျေးရွာ အနီးမှ ယောချောင်းကိုဖြတ်ကာ မော်တော်ကားဖြင့်လည်း သွားရောက်နိုင်ပါသည်။
ငလွန်းရွာသည် ယောဒသအတွင်းတွင် တည်ရှိ၍ ရွာသူရွာသားတို့သည် စကားပြောဆိုရာတွင် ယောသံ(ရှေးဗမာတို့သုံးသောလေယူလေသိမ်း)ဖြင့် ပြောဆိုကြသည်။ စာရေးသားရာတွင်မူ မြန်မာစာ(‌ဗမာစာ)ကို အသုံးပြုသည်။ ယောလူမျိုးသည် ဗမာလူမျိုး(၉)မျိုးတွင် အပါဝင်ဖြစ်သည်။ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြပြီး ရိုးရာနတ်ကိုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။
ငလွန်းကျေးရွာဟု အမည်တွင်ခြင်းမှာ ရွာတည်ထောင်သူ ဦးလွန် ၏ အမည်နာမကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဦးလွန်ကို ရှေးဗမာတို့သုံးသည့်အတိုင်း နာမည်ရှေ့တွင် “င” ကို ထည့်ခေါ်၍ “ငလွန်”ဟု သုံးနှုန်းကြသည်။ (ဥပမာ- ဦးကျော်ကို ငကျော်၊ ဦးမြကို ငမြ စသည်ဖြင့်ခေါ်ဝေါ်သည်။) ထို “ငလွန်” မှသည် ကာလကြာသော် “ငလွန်း”ဟု ပြောင်းသွားသည်။
ထို ဦးလွန်ကို ရွာတော်ရှင်နတ်အဖြစ် ရွာသူရွာသားတို့က ယုံကြည်ကြသည်။ လပြည့်၊လကွယ်၊လဆန်း ရက်တို့တွင် ရွာတော်ရှင်ကို ဆေး၊လက်ဖက်၊ဆန်၊ပန်း၊‌အမွှေးတိုင်၊ဖယောင်းတိုင် တို့ဖြင့် ပူဇော်ပသကာ မိသားစုအားစောင့်ရှောက်ရန် တိုင်တည်ကြသည်။
ရွာတော်ရှင် မောင်လွန် တွင် ညီမတစ်ယောက်ရှိ၏။ထိုညီမသည် ပဆုပ်ရွာ သားနှင့် အိမ်ထောင်ကျလေသည်။ ထိုအခါ အမွေအဖြစ် အစ်ကိုအားအပိုင်စားမြေတောင်း၏။ အစ်ကိုဖြစ်သူလည်း မိုးလင်းလျှင် ရွာသို့လာရန်၊ နှစ်ယောက်သားဆုံသည့်နေရာအထိ အပိုင်းစားမြေပေးအပ်မည်ဟုဆို၏။ ညီမဖြစ်သူလည်း ဝီရိယကောင်း၍ စောလာလေရာ မောင်လွန် ၏အိမ်လှေကား ရင်းသို့ရောက်၏။ အစ်ကိုအား နှိုးလေရာမောင်လွန်က "မဖြစ်ချေဘူး ပြန်လှည့်ချေဦးလော့ အမီ လိုက်ခဲ့မည် " ဟု ဆိုလေသည်။
ညီမဖြစ်သူလည်း ပြန့်လှည့်လေသည်။ မောင်လွန်လည်း အစေ “ငဝန်”အားခေါ်၍ လိုက်လေ၏။ လိုက်၍မီလေရာ နယ်မြေအများ မပေးလို၍ ညီမဖြစ်သူကို ထမ်း၍ ပြေးရန် ငဝန်အား ခိုင်းလေ၏။ ငဝန်လည်း ထမ်း၍ပြေးလေသည်။ ငါလွန်းမြေနှင့် ပဆုပ်မြေ တစ်ဝက်ခန့် အရောက်တွင် သင့်ချေပြီဟု မှတ်၍ သူကြီးညီမသည် ငဝန်၏ပခုံးအား ကိုက်၏။ ငဝန်လည်း လန့်၍ လဲလေ‌သည်။ ထို‌လဲသောနေရာကို ‌နယ်ခြားအဖြစ်မှတ်၍ အမွေခွဲ၏။ ထို နေရာအား “ငဝန်လဲ” အရပ်ဟုခေါ်ကြလေရာ ယခုတိုင် ခေါ်ကြမြဲဖြစ်သည်။ ထိုနေရာ၌ နယ်ခြားကျောက်တိုင်စိုက်ရန် ကျွဲဖြင့် ကျောက်တိုင်အား သယ်လေသည် ။ “ငဝန်လဲ” နေရာ မရောက်မှီ ကျွဲသေလေ၍ ထိုနေရာ အား “ကျွဲသေကူး”ဟုခေါ်လေ၏။ ထိုကျောက်တိုင်သည် ယခုတိုင်ရှိသည်။
ဦးလွန်အပြင် ပဆုပ်ရွာတော်ရှင်ကိုပါ ပသကြသည်။ ပဆုပ်ရွာသည် ငလွန်းရွာ၏ အရှေ့တောင်ဘက်အရပ်တွင်ရှိသည်။ ခရီးကွာဝေးသောကြောင့် ပဆုပ်ရွာတော်ရှင်ကို ပသရာတွင့် အိမ်ဦးခန်း၏ အရှေ့တောင်ထောင့်တွင် နေရာပြု၍ ဆေး၊ကွမ်း၊လက်ဖက်တို့ဖြင့် ပသကြသည်။ ရွာတော်ရှင်နတ်များအပြင် နယ်တော်ရှင်တို့ကိုပါ ပူဇော်ပသကြရသည်။ ခန်း‌ထိုနတ်ကြီး၊မအိုနတ်ကြီး၊ကမ်းပြိုနတ်ကြီး၊ကျောက်ခရိုင်နတ်ကြီး တို့ကိုလည်း အစဉ်အလာအတိုင်း ပူဇော်ပသရသည်။
ငလွန်းရွာသူရွာသားတို့သည် နတ်ကို ရိုးရာအရကိုးကွယ်သည်သာဖြစ်သည်။ အမှန်ယုံကြည်ကျင့်သုံးကြသည်မှာ ဗုဒ္ဓဓမ္မသာဖြစ်သည်။ ဝါလကင်းလွတ်သီတင်းကျွတ်ရောက်လျှင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ပြုကြမြဲကုသိုလ်အလေ့တစ်ခုရှိပါသည်။ ၎င်းမှာ သီတင်းကျွတ်လဆန်း(၁၄)ရက်နေ့ညနေတိုင်းတွင် ရွာမှ ကလေးလူကြီးတို့သည် ဆန်၊ငှက်ပျောသီး၊‌ဖ‌ယောင်းတိုင်၊အမွှေးတိုင် တို့ကို ယူဆောင်လျက် သက်ကြီးအိုတို့၏ အိမ်များသို့ တအိမ်ဝင်တအိမ်ထွက်ကာ ဆွမ်းဆန်အဖြစ် ဝေငှပေးလှူကြသည်။ သက်ကြားအိုတို့မှလည်း မေတ္တာလက်ဆောင်အဖြစ် သကြားလုံး၊မုန့်အမျိုးမျိုးတို့ကို ပြန်ပေးကြသည်။ ထိုအခြင်းအရာကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဘုရားရှင်တော် ဟောကြားခဲ့သည့် “ဂါရဝေါစ၊နိဝါတောစ” မင်္ဂလာတရားကို လက်ကိုင်ထားကြကြောင်းတွေ့မြင်နိုင်ပါသည်။
ထို့ပြင် ငလွန်းရွာတွင် နှစ်ရာပေါင်းများစွာက ရှေးဘိုးဘွားတို့တည်ထားခဲ့သော ဘုရားစေတီတို့ တည်ရှိခဲ့သည်။ ထိုဘုရားစေတီတို့သည် နှစ်‌ကာလကြာမြင့်သဖြင့် ပျက်စီးယိုယွင်းကာ ရှေးဘုရားတို့မှ ဌာပနာပစ္စည်းတို့ အခိုးခံခဲ့ရဖူးသည်။ ထိုအခြင်းအရာမျိုး နောက်ထပ်မဖြစ်စေလို၍ အိုဟောင်းပျက်စီးနေသော ဘုရားစေတီတို့ကို ရိုးရာအစဉ်အလာအတိုင်း တူးဖော်ကြကာ စေတီအသစ်ပြန်လည် တည်ကြ၍ ရှေးဌာပနာတို့ကိုလည်း မပျောက်မပျက်ပြန်လည် ထည့်သွင်းကြသည်။ ခေတ်လူတို့မှလည်း ဌာပနာအသစ်တို့ကိုထည့်သွင်း၍ ပူဇော်ကြသည်။ စေတီအသစ်ကို “အောင်တော်မူခုနစ်ဆူဓာတ်တော်ပေါင်းစု စေတီတော်”ဟု ခေါ်သမုတ်ခဲ့ကြသည်။ဘုရားတည်ပြီး၍ အနေကဇာတင်ခဲ့စဉ်က ရှေးဘိုးဘွားတို့အားလည်းကောင်း၊ဝေနယျသတ္တဝါအပေါင်းတို့အားလည်းကောင်း ဆုတောင်းအမျှပေးဝေခဲ့ကြသည်။
ယခုတွင် အောင်တော်မူစေတီကို ယောချောင်းနံဘေး၊ ငလွန်းရွာ အရှေ့ တွင် ရွာဦးစေတီ အဖြစ် ဖူးမျှော်နိုင်ပါသည်။
ရွာဦးဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းသည် ယခင်က ဝါးကျောင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၃၅ခု၊ ခရစ်နှစ် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် သစ်ကျောင်း၊သွပ်မိုးအဖြစ် ဆောက်လုပ်လှုဒါန်းခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်က ကျောင်းဆောက်လုပ်ခသည် ကျပ်၂၅၀၀ သာဖြစ်သည်။ ကျောင်းတိုင်ကြီးများသည် လူတဖက်စာအရွယ်ရှိသည်။ ယင်းတိုင်မျိုး‌ အလုံး(၈၀)ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ တိုင်တစ်လုံးတန်ဖိုးမှာလည်း ကျပ်(၆၀)၊(၈၀) မျှသာရှိသည်။ ယင်းတိုင်မျိုးများသည် ယခုအချိန်တွင် ရှားပါသွားပြီဖြစ်သည်။ ကျောင်းသစ်ကြီးသည် ရေနံချီးနက်နက်ဖြင့် တင့်တယ်လျက် နှစ်ပေါင်း (၄၀)ကျော်တိုင်အောင် ဝင့်ထည်စွာတည်ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ တိုင်တန်ဖိုး၊ဆောက်လုပ်ခတန်ဖိုးတို့ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် မြန်မာ့ငွေကြေးဖောင်းပွလာမှုကို ရှုမြင်နိုင်သည်။
‌ငလွန်းရွာ တွင် ရွာအနောက်ဖက် ချည်‌ချောင်းကိုဖြတ်လျက် ကြိုးတံတားတစ်စင်း တည်ရှိ၍ ကျောက်ထုမြို့နှင့် ဆက်သွားထားသည်။ အရှေ့ဖက်တွင် ယောချောင်းကိုဖြတ်လျက် ကြိုးတံတားတစင်း တည်ဆောက်၍ မင်းတပ်-ပခုက္ကူကားလမ်း (သရက်ချဉ်ကျေးရွာအနီး မင်းလယ်တောလယ်မြေ)နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ကူးသန်းသွားလာရေးလွယ်ကူသည်။
မိုးရာသီတွင် စပါးကို အဓိကစိုက်ပျိုးကြ၍ ဆောင်းသီးနှံအဖြစ် မြေပဲ၊ကြက်သွန်ဖြူ၊ကြက်သွန်နီ တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ စိုက်ပျိုးရေကို ဆည်မြောင်းများမှရသည်။ ငလွန်းရွာ၏ အဓိကအားကိုးရသော မြောင်းများမှာ ယောမြောင်း‌ကြီး၊မင်းလယ်တောမြောင်း၊တောင်မြောင်းနှင့် စက်ရေမောင်းမြောင်းတို့ဖြစ်သည်။ အဆိုပါမြောင်းများကို ချည်ချောင်းကို ဆည်ခတ်၍ သွယ်ယူရသည်။
“ရှဉ့်ပြေးမြေနှင့် ကျောက်ပစ်မြေ”
တစ်ယောက်သော သူကြီးလက်ထက်တွင် မိငြိမ်းဟူသော ညီမတစ်ယောက်ရှိ၏။ မိငြိမ်းသည် အိမ်တွင် အစေထားသော သူနှင့် နှစ်သက်မိ၍ ခိုးရာ လိုက်လေ၏။ မိငြိမ်းသည် အစ်ကို ဖြစ်သူကို ကြောက်၍ ရွာတောင်ဖက်ကုန်းတွင်ပုန်း၍ နေ၏။ အစ်ကိုဖြစ်သူလည်း စိတ်ပြေရာ ညီမအားခေါ်၍ လက်ဖွဲ့ပေး၏။ ညီမလည်း သူ့အား အပိုင်စားမြေပေးရန် တောင်း၏။ ထိုအခါ ယောက်ဖ ဖြစ်သူအား ရှဉ့်တစ်ကောင်ဖမ်းခိုင်း၏။ ထိုရှဉ့်အား ကြိုးချည်၍ လွှတ်ကာ လိုက်စေ၏။ မိငြိမ်းပုန်းနေရာမှ လွှတ်လိုက်၍ ရပ်သော နေရာထိ အပိုင်စားပေးလေ၏။ ထိုရှဥ့်တစ်‌ေပြးမြေနေရာအား ရှဉ့်ပြေးမြေဟုခေါ်လေသည်။ မိငြိမ်းပုန်းရာ ကုန်းအား မိငြိမ်း‌ပုန်းေတာင်ကုန်း ဟု ခေါ် လေ၏။
မိငြိမ်းလည်း နယ်ကျဉ်းသေးသည်ဟု ဆိုရာ အစ်ကို ဖြစ်သူလည်း ယောက်ဖအားခေါ်၍ ပေထုံ ဖြင့် ခဲပစ်ခိုင်း၏။ (ပေထုံဟူသည် ပေရွက်ကို ခဲထည့်ပစ်ရန်လုပ်ထားသည့် အရာ ဖြစ်သည်။) ကျောက်ခဲပစ်၍ ကျသည့်နေရာထိ အပိုင်းစားပေးလေသည်။ ထိုနေရာ၌ ရွာတည်နေလေရာ ကျောက်ပစ်ရွာဟု တွင်၏။ နောင်တွင် ရွာငယ်၍ ချင်းတို့၏ ရန်ကိုကြောက်သောကြောင့် ‌ယခု ကျောက်ပျဉ်းရွာ နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြလေသည်။ ရှဉ့်ပြေးမြေနှင့် ကျောက်ပစ်မြေတို့တွင် ယောမြောင်းကြီးအား အမီပြု၍ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ကိုင်ကြသည်။
(‌ထိုခေတ်အခါက ယောတို့နှင့် ချင်းတို့သည် မသင့်မြတ်ကြပေ။ ချင်းတို့သည် စွန်တောင်ရိုးမှ ဆင်းလာ၍ ယောတို့အား ဖမ်းခေါ်ကြသည်ဆို၏။ ယောတို့သည် ကြက်ဝက် ၊ စောင် ၊ ချည်ထည်၊ ဆား ၊ငွေ တို့ဖြင့် ပြန်ရွေးရကြောင်း အဆိုရှိသည်။ချင်းတိုင်းရင်းသားတို့အား ထိခိုက်လိုခြင်းမရှိပါ။ သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် ချင်း နှင့် ယော ပြဿနာသည် အမှန်အကန်တည်ရှိပါသည်။)
ဦးဖိုးစိုနှင့် ကင်ပွန်းတပ်မြေ
သူကြီးဦးဖိုးစိုလက်ထက်တွင် ပြဿနာတစ်ခုပေါ်ပေါက်၏။ ၎င်းမှာ တောခလွန်နယ် ၊ ဂုံဘိုနယ် နှင့် ငါလွန်းနယ်တို့ဆုံရာ ချီချောင်း နံဘေးတွင် အင်းကြီးတစ်ခုရှိ၏။ ထို အင်းတွင် ဆင်များမွေးထား၏။ (ကုန်းဘောင်ခေတ်နှင့် ကိုလိုနီခေတ်တွင် ယောတို့၏ ဆင် ကဏ္ဍ သည် အလွန်အရေးပါသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် စစ်တပ် အတွက် ဆင်များဖမ်း၍ ဘုရင့်ထံ ဆက်သရပြီး ကိုလိုနီခေတ်တွင် သစ်ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် ဆင်များသည် အလွန်အရေးပါသည်။)
ထိုအင်းရှိ ဆင်ကို ကင်းပွန်တပ်ခြင်း(အမည်ပေးခြင်း)ပြုရန် ဆင်ဝန် က ရွာသူကြီးသုံးဦးအား ခိုင်းလေသည်။ တောခလွန်သူကြီး နှင့် ဂုံဘိုသူကြီးတို့သည် ဖယ်ကြဉ်သောကြောင့် ငလွန်းသူကြီး ဦးဖိုးစိုက ဆင်ကင်ပွန်းတပ်ရလေသည်။ ဆင်ကင်ပွန်းတပ်လေရာ ငွေခြောက်ကျပ်ကုန်သည်ဆို၏။ ထိုခေတ်ငွေခြောက်ကျပ်သည် တန်ဖိုးများသည်။ ထို့ကြောင့် ဆင်ဝန်လည်း အင်းကြီးကို ဦးဖိုးစို အား အပိုင်းစားပေးလေ၏။ ထိုမြေနေရာကို ကင်းပွန်းတပ် ယောအသံဖြင့် “ဂဗွန်းဒိုက်” ဟု ခေါ်သည်။ ယခုအချိန်ထိ ထိုမြေနေရာ သည် “တောခလွန်ရွာ” အောက်ဖက်အနီးတွင်ရှိသော်လည်း လယ်လုပ်သူများသည် ငလွန်းသားများဖြစ်ကြသည်။ ထိုအချိန်က ကျောက်ထု ‌သည် ရွာငယ်မျှသာရှိသေးသည်။
ဦးဖြိုးသာ နှင့် တောင်မြောင်းကြီး
ဦးဖိုးစို ၏ မျိုးဆက် ဦးဖြိုးသာလက်ထက် တွင် ဦးဖြိုးသာက လယ်ယာစိုက်ရာတွင်လွယ်ကူစေရန် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၀ တွင် မြောင်းဖောက်လေသည်။ ချီချောင်းရေကို “ကျောက်ပျဉ်းရွာ” အနီး မှ စတင် ယူ၍ “ငလွန်းရွာ”တောင်ဖက်မှ ‌စီးစေကာ ကျောက်မြရွာ အနီးတွင် ယောချောင်း အတွင်းသို့ စီးဝင်စေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ”ကျောက်မြရွာ” သို့ တောင်သား တချို့ ပြောင်းရွှေ့သွားပြီး လယ်လုပ်သူများနှင့် စည်ကားလာသည် ဆိုသည်။ ထိုမြောင်းကြီးသည် ရွာတောင်ဖက်တွင်ရှိသောကြောင့် ”တောင်မြောင်းကြီး”ဟုခေါ်၏။ ‌ထိုမြောင်းမှ ရေကိုသွယ်ယူ၍ ရွာအနီးရှိ လယ်မြေများအတွက် စိုက်ပျိုးရေကိုလည်းကောင်း သုံးရေကို ချိုးရေကိုလည်း ရလေသည်။ ယခုအချိန်တွင် သူကြီးဦးဖြိုးသာဖောက်ခဲ့သော တောင်မြောင်းကြီးသည် နှစ်ပေါင်း (၁၀၀) ကျော်ပြီဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ငလွန်းရွာသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကလုပ်ကိုင်သော ရွာဖြစ်သည်။ လယ်မြေများသည် မင်းလယ်တော မြေ၊ ရှဉ့်ပြေးမြေ၊ ကျောက်ပစ်မြေနှင့် ကင်ပွန်းတပ်မြေတို့တွင် ရှိသည်။
ရှဉ့်ပြေး ၊ကျောက်ပစ်မြေ နှင့် ကင်ပွန်းတိုက်မြေတို့သည် ယောမြောင်းကြီးအား အမီပြုသည်။
ရွာ၏ ရေလျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရန် မြောင်းတစ်ခုတူးထားပြီး စက်ရေမောင်းမြောင်းဟု ခေါ်သည်။
ငလွန်းရွာသည် ကျောက်ထုဒေသတစ်ဝိုက်တွင် စပါးအထွက်နှုန်း ‌အကောင်းဆုံးရွာတရွာဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဒွင်းငေါက်ရွာ၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်
ကဒွင်းငေါက်ရွာ(Kadwinngauk)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်၊ ဇဝဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 178,053 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနင်္သာရီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်သူဌေးကုန်းရွာ၊ ဝေါမြို့နယ်
တောင်သူဌေးကုန်းရွာ (Taungthuhtaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ သူဌေးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၈၁၅ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် လေးအိမ်စုကျေးရွာအုပ်စုမှ ခွဲထွက်လာသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုပုံးရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်
ဟိုပုံးရွာ (Hopong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ တောင်တိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၅၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်တိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၃၃ ဦး၊ မ ၂၄၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ရွှေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နဝါနဂါး (နောက်)ရွာ၊ ဖြူးမြို့နယ်
နဝါနဂါး (နောက်)ရွာ (Nawarnagar(West))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ဖြူးမြို့နယ်၊ အမဲခေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၅၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အမဲခေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၃၆ ဦး၊ မ ၂၈၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကောင်းခမ်းရွာ၊ မိုင်းစီးဝိန်းမိုင်
ကောင်းခမ်းရွာ (Kawnghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းစီးဝိန်းမိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၉၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစီးဝိန်းမိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇၄ ဦး၊ မ ၂၉၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
လက်ဆက်ရွာ၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်
လက်ဆက်ရွာ (Letset)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ်၊ ငါးရှဉ့်ရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၅၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးရှဉ့်ရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၄ ဦး၊ မ ၇၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အုတ်ဖိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ဟျိုးရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီပေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသာရွာ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်
ရွာသာရွာ (Ywarthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ဝက်လက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၃၀၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်လက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၆ ဦး၊ မ ၅၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
နောင်ကက်သစ်ရွာ၊ တမူးမြို့နယ်
နောင်ကက်သစ်ရွာ (Naungketthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တမူးခရိုင်၊ တမူးမြို့နယ်၊ ထုံကတင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၃၃၅ ဖြစ်သည်။
အိမ်ခြေ ၁၇၄ အခြေချနေထိုင်လာသော နောင်ကက်သစ်ကျေးရွာသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ စတင်၍ တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်ထဲမှ မျိုးနွယ်တစ်စုဖြစ်သော ထာဒိုကူကီးချင်း များအစပြုနေထိုင်လာခဲ့ကြကာ အများစုမှာ နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များဖြစ်ကြသည်။
လယ်ယာဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရေးကို လုပ်ကိုင်၍ မြို့နှင့်အလှမ်းဝေးကွာသောကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တမူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လူးခင်းကြီးရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်
လူးခင်းကြီးရွာ (Lukhingyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ကျွဲတလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၃၈၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲတလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၃၀ ဦး၊ မ ၃၉၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
အနန်းစမ်းရွာ၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်
အနန်းစမ်းရွာ(Ahnansan)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၊ ကရင်သောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၂၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကရင်သောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၄၁ ဦး၊ မ ၂၅၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၅၂ ဦး နေထိုင်သည်။
လူးခင်းကြီးရွာ၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိတ္ထီလာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနန်းစမ်းရွာ၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲဒင် (တောင်)ရွာ၊ ကနီမြို့နယ်
မဲဒင် (တောင်)ရွာ (Medin(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ ယာကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၂၀၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကနီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငထောင်ရွာ၊ ဆောမြို့နယ်
ငထောင်ရွာ (Ngahtaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဆောမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၄၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၄ ဦး၊ မ ၃၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်ရိုးတန်း ၁ ရွာ၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်
ကန်ရိုးတန်း (၁)ရွာ(Kanyoetan(1))သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်၊ အရှေ့မော်တုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 220,056 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနင်္သာရီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟွေယုံးဖောင်းရွာ၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်
ဟွေယုံးဖောင်းရွာ (Hwayyonehpawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၈၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၉ ဦး၊ မ ၇၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းဆတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ