cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သောင်းဟန် (ပန်းချီ)
ပန်းချီဆရာဘဝ
၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ပန်းချီ ပန်းပုကျောင်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ကျောင်းတွင် ပညာသင်နေရင်း ပညာဝန်တစ်ယောက်က သူ၏လက်ရာကို သဘောကျကာ သူ့ကျောင်းများတွင် ပန်းချီသင်ပေးရန် တောင်းယူသဖြင့် အစိုးရဝန်ထမ်း ပန်းချီသင်ဆရာဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထို့နောက် ဖြူးမြို့သို့ တာဝန်ကျသည်။ အဲဒီအချိန်က ရောင်စုံသူပုန်ခေတ်ဖြစ်ပြီး ဖြူးမြို့နယ်သည် အနက်ရောင် နယ်မြေဖြစ်သည်။ ထို့နောက် မဂ္ဂဇင်းလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ရှုမဝဦးကျော်၏ ဖိတ်ခေါ်မှု့ကြောင့် ပထမဆုံးအကြိမ် ရှုမဝမျက်နှာဖုံးပန်းဆွဲခွင့်ရခဲ့ကာ ပန်းချီသောင်းဟန် နာမည်ဖြင့် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
ဆရာကြီး ဦးသောင်းဟန်သည် ၂၀၁၇-ခု၊ မေလ ၃-ရက်‌နေ့ ည‌နေ ၇:၅၅ အချိန်‌တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဗဟိုစည်‌‌ဆေးရုံ၌ ကွယ်‌လွန်‌သွားသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်‌ ၈၄ နှစ်‌ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
ဝန်ပိုက်ရွာ၊ ဆင်သီ ပိန္နဲတော
ဝန်ပိုက်ရွာ၊ ဆင်သီ ပိန္နဲတော
မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်သည် မန္တလေးမြို့ တောင်ဘက် ၃၅ ကီလိုမီတာအကွာ တံတားဦးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်မှုပြီးစီးပြီး ရန်ကုန်​လေဆိပ်ကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း မပြုမီအချိန်အထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးနှင့် ခေတ်အမီဆုံး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၏ လေယာဉ်ပြေးလမ်းသည် ပေ ၁၄,၀၀၀ (၄၂၆၇ မီတာ) ရှည်လျားပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင်အရှည်ဆုံးသော လေယာဉ်ပြေးလမ်းများစာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် လက်ရှိအသုံးပြုနေသော လေယာဉ်ပြေးလမ်းများတွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၃သန်း ကိုင်တွယ်နိုင်သည်။ လေဆိပ်ကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏  ပထမဆုံးစရိတ်နည်းလေကြောင်းလိုင်းဖြစ်သော ရွှေမြန်မာလေကြောင်းလိုင်း နှင့် မန်းရတနာပုံ လေကြောင်းလိုင်း ၏ အဓိကဗဟိုချက် လည်းဖြစ်သည်။
လေဆိပ်ဖြစ်တည်လာပုံသမိုင်းအကျဉ်း
မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် စီမံကိန်းကို ၁၉၉၀ စုနှစ် အလယ်ပိုင်းကာလတွင် စစ်အစိုးရက နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်ရေး အစီအစဉ်၏ ကဏ္ဍတစ်ရပ်အနေဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်ရန် စတင်အကြံပြုခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် အဖြစ် ကြွားဝါလေ့ရှိသော ရန်ကုန်နှင့်အတူ အသစ်တည်ဆောက်ပြီးစီးသော မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်သည် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဝင်ရောက်သည့် ခရီးသည်ပမာဏကို ၁၀ရာခိုင်နှုန်း တိုးတက်စေရမည်ဟူသော ရည်မှန်းချက်အတွက် အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ်အရ မန္တလေးကို အာရှဒေသရှိမြို့ကြီးများ အထူးသဖြင့် ပေကျင်းမြို့၊ ဟနွိုင်းမြို့၊ ဘန်ကောက်မြို့၊ ကာလကတ္တားမြို့၊ ဒါကာမြို့ များသို့ပျံသန်းရာ အချက်အချာနေရာတစ်ခု ဖြစ်လာစေရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အခမ်းအနားဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကုန်ကျစရိတ် အမေရိကန်ဒေါ်လာသန်း ၁၅၀ ရှိပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ ExIm Bank မှ ရေရှည်ချေးငွေဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း နိုင်ငံ​ရေးအ​​ခြေအ​နေများ​ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့်ခေတ်အမီဆုံး လေဆိပ်ကြီးသည် မျှော်မှန်းထားသည့်အတိုင်း ဖြစ်မလာခဲ့ဘဲ စစ်အစိုးရ၏ အလဟဿတ် ပိုက်ဆံကုန်၍ အရာမထင်သော စီမံကိန်းအဖြစ် နာမည်တွင်ခဲ့သည်။ဤအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်အသစ်သည် မြို့တွင်းရှိ ချမ်းမြသာစည်လေဆိပ်၏ အခန်းကဏ္ဍကို အစားထိုးခဲ့သည်။
လေဆိပ်ဝန်ဆောင်မှုများ
၂၀၀၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော လေဆိပ်အဆောက်အဦးသည် ဆိုက်ရောက်ခရီးသည် ၁၀၀၀၊ ထွက်ခွာခရီးသည် ၁၀၀၀ ကို တစ်ပြိုင်တည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သည်။ တစ်နှစ်တွင် ခရီးသည်ပမာဏ ၃ သန်းခန့်လက်ခံနိုင်ပြီး ၁၅ သန်းအထိတိုးချဲ့နိုင်စွမ်းရှိသည်။ လေဆိပ်ကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း မန္တလေးမြို့ တောင်ဘက် ၂၁မိုင် (၃၅ ကီလိုမီတာ) တံတားဦးမြို့ အနီးတွင်တည်ရှိပြီး စုစုပေါင်းဧရိယာ ၂၅၀၁၅ ဧက (၁၀၁၂၃ ဟက်တာ) ကျယ်ဝန်းသည်။ မန္တလေးမြို့လယ်မှ လေဆိပ်သို့ ကားဖြင့်လာမည်ဆိုပါက တစ်နာရီခန့် မောင်းနှင်ရပေမည်။
လေဆိပ်တွင်ထည့်သွင်းထားသော လေကြောင်းဆက်သွယ်မှုဆိုင်ရာစနစ်များအဖြစ် VHF and HF SSB transmitters and receivers၊ အသံထိန်းချုပ်စနစ်၊ အလိုအလျောက် လေဆိပ်အချက်အလက်ထုတ်ပြန်သောစနစ် (ATIS)၊ လေကြောင်းဆက်သွယ်မှုကွန်ရက်တို့ပါဝင်သည်။ လေကြောင်းထိန်းတာဝါတွင် ရေဒါနှင့် လမ်းပြစနစ် မြောက်မြားစွာ တပ်ဆင်ထားသည်။
ခရီးသည်ဝန်ဆောင်မှုများအဖြစ် check-in ကောင်တာ (၃၆) ခု၊ လေယာဉ်ဆိုက်ကပ်ဂိတ် (၈) ခု၊ ရွေ့လျားတံတား (၆)ခု၊ လက်ဆွဲအိတ်ပြန်လည်ရွေးယူရာ ရွေ့လျားခါးပတ် (၃)ခု ၊ လေယာဉ်အချိန်တိုရပ်နားနိုင်သောနေရာ (၁၁)ခု၊ လေယာဉ်အချိန်ကြာရပ်နားနိုင်သောနေရာ (၆)ခု၊ စာတိုက်၊ နိုင်ငံခြားငွေ လဲလှယ်ရေးကောင်တာ၊ စားသောက်ဆိုင်၊ အထူးပုဂ္ဂိုလ်များ နားနေဆောင်၊ အကောက်ခွန်မဲ့ ဆိုင်များ၊ အမှတ်တရပစ္စည်းအရောင်းဆိုင်များ၊ ခရီးသွားဝန်ဆောင်မှုကုမ္ပဏီများ၊ နိုင်ငံခြားသား ခရီးသည်များအတွက် အကူအညီကောင်တာများ၊ ကားအငှားလုပ်ငန်းများပါဝင်သည်။
နောက်ပိုင်းကာလအဆင့်မြှင့်တင်မှုနှင့်တိုးတက်လာမှုများ
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လတ်တလော နိုင်ငံရေးအကူးအပြောင်းသည် မန္တလေးကို အသစ်တစ်ဖန် ပြန်လည်အသက်ဝင်နိုးထစေခဲ့သည်။ ယခင်က နိုင်ငံတကာ ခရီးစဉ်ဟူ၍ တရုတ်အရှေ့ပိုင်းလေကြောင်းလိုင်း၏ ကူမင်းမြို့ ခရီးစဉ်တစ်ခုသာရှိရာမှ ယခုအခါတွင် ဗုဒ္ဓဂါယာ၊ ဘန်ကောက်မြို့ များသို့ နိုင်ငံတကာလေကြောင်းလိုင်း ၄ခုထက်မနည်း ပျံသန်းပြေးဆွဲနေပြီဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ ကိန်းအောင်းရာ မြို့တော်ကြီးဖြစ်သောကြောင့် လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်တွင် ပြွတ်ကြပ်လာသော ခရီးစဉ်များကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသော ပါကင်မလုံလောက်မှုကို ရှောင်လွှဲရန်အတွက် လည်းကောင်း လေကြောင်းလိုင်းများသည် မန္တလေးကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယနိုင်ငံတကာဝင်ပေါက်အဖြစ် အထူးအာရုံစိုက်လာကြပြီဖြစ်သည်။ လေကြောင်းဦးစီး မှလည်း မန္တလေးလေဆိပ်အား နိုင်ငံ၏ အဓိက ကုန်စည်စီးဆင်းရာ ဌာနကြီးအဖြစ် တိုးချဲ့ရန်၂၀၁၂ တွင်ကြေညာခဲ့သည်။
ယခုအခါ ဂျပန်နိုင်ငံ JALUX ကုမ္ပဏီ၊ မစ်ဇူဘီရှီ ကုမ္ပဏီ နှင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ ရိုးမကုမ္ပဏီတို့ ပူးပေါင်း၍ MJAS ကုမ္ပဏီအဖြစ် မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းကို အစိုးရထံမှ နှစ် (၃၀) လုပ်ကိုင်ခွင့် ရရှိထားသည်။ JALUX ကုမ္ပဏီ နှင့် မစ်ဇူဘီရှီ ကုမ္ပဏီတို့မှ ၄၅.၅ ရာခိုင်နှုန်းစီ နှင့် ရိုးမကုမ္ပဏီက ကျန်ရှိသော ၉ ရာခိုင်နှုန်း အသီးသီး ရင်းနှီးမြုပ်နှံကြသည်။ ကနဦး ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု တန်ဖိုးမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၄ သန်း ရှိသည်။. MJAS မှ လေဆိပ်ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း စတင်ပြီးနောက်ပိုင်း မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တွင် ဝန်ဆောင်မှု အဆင့်အတန်းယခင်ကထက် မြင့်မားလာခဲ့သော်လည်း လိုအပ်ချက် အချို့ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။
လုံဇာခန်းထော်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
လုံဇာခန်းထော်ရွာ(Longzarhkanhtaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၀၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုန်းပင်စုရွာ၊ သပြု
အုန်းပင်စုရွာ၊ သပြု
တောဇာကုန်းရွာ၊ ချောင်းခွ
တောဇာကုန်းရွာ၊ ချောင်းခွ
ပြားတဲရွာ၊ ကပ်သပြေ
ပြားတဲရွာ၊ ကပ်သပြေ
လနန်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
လနန်ဂါးရွာ(Lananggar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဂွမ်းလကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုင်းငင်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဟိုင်းငင်းရွာ (Haingin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၂၂ ဦး၊ မ ၃၀၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒုန်ဝန်းမြို့
ဒုန်ဝန်းမြို့ သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ပေါင်မြို့နယ် မုတ္တမမြို့အနီးတွင် တည်ရှိပြီး ဟံသာဝတီခေတ် မင်းနေပြည်တော်အဖြစ် ၁၃၆၃ မှ ၁၃၆၉ ခုနှစ်အထိ တည်ရှိခဲ့သည်။
NGC 4217
NGC 4217 သည် အနားစွန်းတွင် ခရုပတ်ပုံစံရှိသော ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ကိန်း ဗီနိုက်တီစိုင် ကြယ်စုတန်းမှ အလင်းနှစ် ၆၀ မီလီယံနီးပါးခန့် (၁၈ မီလီယံ parsec) ဝေးကွာသည်။ ယင်းသည် NGC 4258 ဟုသိထားသည့် M106 နှင့်အဖော်ဂလက်ဆီလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ပန်ပေါရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ပန်ပေါရွာ (Pangpaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မောက်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောက်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၅ ဦး၊ မ ၈၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ Pon khan ဖြစ်သည်။
NGC 4217
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:ကိန်း ဗီနိုက်တီစိုင်
ပန်ပေါရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖူကျန့်ပြည်နယ်
ဖူကျန့် (福建, Fukien, Foukien) ပြည်နယ်သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ကျဲ့ကျန်းပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ကျန်းရှီးပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြား နှင့် ထိုင်ဝမ် တို့ တည်ရှိသည်။ ဖူကျန့်ဟူသော အမည်နာမသည် ထန်မင်းဆက် ခေတ် (Tang Dynasty) က ဖူကျိုးမြို့ (Fuzhou) နှင့် ကျန့်ကျိုးမြို့ (Jianzhou) နှစ်ခုတို့၏ အမည်များကို ပေါင်းစပ်၍ ခေါ်ဝေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။  ဖူကျန့်ပြည်နယ်သည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ယဉ်ကျေးမှုအရရော၊ ဘာသာစကားအရပါ ကွဲပြားမှုများ အများဆုံး တည်ရှိရာပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
ဖူကျန့်ပြည်နယ် နယ်မြေအများစုကို တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံက ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ခင်မင်ကျွန်းစု (archipelagos of Kinmen) နှင့် မတ်ဆုကျွန်းများ (Matsu Islands) ကို ထိုင်ဝမ် မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဖူကျန့်ပြည်နယ်ကို နှစ်ပိုင်းခွဲခြားလေ့လာသင့်သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား
ဖူကျန့်ပြည်နယ်သည် တောင်တန်းများ ထူထပ်သည်။ ဒေသခံတို့အဆိုအရ ရှစ်ပုံက တောင်တန်း၊ ၁ပုံကရေပြင်၊ ၁ပုံပဲ စိုက်ပျိုးမြေ ဟု ဆိုကြောင်း သိရသည်။ (八山一水一分田) အနောက်မြောက်ဒေသသည် အမြင့်ပိုင်းတောင်တန်းများ ဖြစ်သည်။ ဝူးယီတောင်တန်းသည် ဖူကျန့် နှင့် ကျန်းရှီး ပြည်နယ် နှစ်ခုတို့ကို ပိုင်းခြားထားသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ သစ်တောအထူထပ်ဆုံးသောပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ သစ်တောဖုံးလွှမ်းဧရိယာမှာ ၂၀၀၉ ခုနှစ် စာရင်းအရ ပြည်နယ်ဧရိယာ စုစုပေါင်း၏ ၆၂.၉၆% ရှိသည်။  ဖူကျန့်ပြည်နယ်၏ အမြင့်ဆုံးနေရာမှာ ဝူးယီတောင်တန်းပေါ်ရှိ အမြင့် မီတာ (2157 m) ရှိသော ဟွမ်ကန်းတောင်ထွတ် (Huanggang Peak) ဖြစ်သည်။
ပြည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်၊ ပြည်နယ်၏ တောင်ဘက်တွင် တောင်တရုတ်ပင်လယ်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြား တို့ ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်သည် ကြမ်းတမ်းကွေ့ကောက်ပြီး မြောက်မြားစွာသော ပင်လယ်အော်များ၊ ကျွန်းများ ရှိသည်။ အကြီးဆုံး ကျွန်းများမှာ ထိုင်ဝမ်မှ ထိန်းချုပ်ထားသော Quemoy ကျွန်းနှင့် ဟိုင်ထန်းကျွန်း (Haitan Island)၊ နန်ရိကျွန်း (Nanri Island) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မင်ကျန်းမြစ် (Minjiang River) နှင့် ၎င်း၏ မြစ်လက်တက်များသည် ဖူကျန့်ပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်း နှင့် ဗဟိုပိုင်းတွင် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ အခြားမြစ်များမှာ ကျင်းကျန်းမြစ် (Jinjiang River)၊ ကျိုလုံမြစ် (Jiulong River) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြေမျက်နှာပြင်မှာ ညီညာ ပြေပြစ်မှု မရှိပဲ မတ်စောက်သော ကျောက်တောင်များ၊ တောင်ကြားများ ပေါများသည်။
ဖူကျန့်ပြည်နယ်သည် ထိုင်ဝမ်နှင့် ကီလိုမီတာ ၁၈၀ ရှည်သော ထိုင်ဝမ်ရေလက်ကြား ဖြင့် ခြားထားသည်။ ယင်းရေလက်ကြားအတွင်းရှိ ကျွန်းငယ်လေးများမှာလည်း ဖူကျန့်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သည်။ ချွဲမင်ကျွန်းများ (the islands of Quemoy) နှင့် မတ်ဆုကျွန်းများမှာ ထိုင်ဝမ်၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် တည်ရှိနေသည်။
သမပိုင်းရာသီဥတုမျိုးရရှိသည်။ ဆောင်းရာသီတွင် နွေးထွေးသည်။ ဇန်နဝါရီလတွင် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် ပျမ်းမျှအပူချိန် ၇-၁၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ခန့်ရှိပြီး တောင်တန်းဒေသများတွင် ၆-၈ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် ခန့်ရှိသည်။ နွေရာသီတွင် အပူချိန်မြင့်မားသည်။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဘက်မှ ဝင်ရောက်လာသော တိုင်ဖွန်းမုန်တိုင်းများ မကြာခဏ ဝင်ရောက်လေ့ ရှိပြီး တစ်နှစ်တာ မိုးရေချိန်မှာ ၁၄၀၀-၂၂၀၀ မီလီမီတာခန့် ရှိသည်။
အုပ်ချုပ်ရေးခရိုင်များ
ဖူကျန့်ပြည်နယ်ကို ခရိုင်ကြီးအဆင့် (၉)ခု ဖွဲ့စည်းထားသည်။
လုံးယန်၊ စန်းမင် နှင့် နန်ဖျင် မြို့များမှတစ်ပါး ကျန်မြို့များအားလုံးသည် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် တည်ရှိကြသည်။ ယင်း ခရိုင်ကြီး (၉)ခုကို ခရိုင်ငယ် (၈၅)ခု အဖြစ် ထပ်မံ စိတ်ပိုင်းသည်။ တစ်ဖန် ခရိုင်ငယ်များကို မြို့နယ် (၁၁၀၇)ခု အဖြစ် ထပ်မံ ပိုင်းခြားသည်။ ယင်းအရေအတွက်တွင် လက်ရှိ ထိုင်ဝမ်က အုပ်ချုပ်နေသော ချွဲမင် (Quemoy) နှင့် မတ်ဆုကျွန်းများ (Matsu Islands) လည်း ပါဝင်သည်။
လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ
ဟန့်တရုတ်လူမျိုးမှာ ၉၈% ရှိသည်။ အများစုမှာ မင်ဘာသာစကား (တရုတ်ဘာသာစကားတစ်မျိုး) ကိုပြောဆိုကြသည်။ ရှီလူမျိုးများသည် မြောက်ပိုင်းရှိ တောင်တန်းများပေါ်တွင်နေထိုင်ကြပြီး လူနည်းစုတိုင်းရင်းသားများထဲမှာ ဖူကျန့်ပြည်နယ်အတွင်း လူဦးရေအများဆုံးသော လူမျိုး ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး (အထူးသဖြင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများ) တွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြသော တရုတ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ ပင်ရင်းဇာတိမှာ ယခု ဖူကျန့်ပြည်နယ် ဖြစ်သည်။ ထိုင်ဝမ်၊ စင်ကာပူ၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံများတွင် ရောက်ရှိနေထိုင်ကြသော တရုတ်လူမျိုးအများစုမှာ ဖူကျန့်ပြည်နယ်သားများ ဖြစ်ကြသည်။ ဖူကျန့်ပြည်နယ် မြို့တော်ဖြစ်သော ဖူကျိုးမြို့သားများသည် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်မှူ အများဆုံးသော တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်များ
စုန့်မင်ဆက် (Song dynasty) ခေတ်မှစ၍ ယနေ့အထိ ထင်ရှားသော ဖူကျန့်ပြည်နယ်သား ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဆင်အိုင်ရွာ၊ သပြု
ဆင်အိုင်ရွာ၊ သပြု
ကညွတ်ကုန်းရွာ၊ ချောင်းခွ
ကညွတ်ကုန်းရွာ၊ ချောင်းခွ
ဘော်လီရွာ
ကိုးကား
ဘော်လီရွာ
ကွင်းလယ်စုရွာ၊ မကြီးလဟာ
ကွင်းလယ်စုရွာ၊ မကြီးလဟာ
ဇရပ်ခင်ရွာဟောင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ဇရပ်ခင်ရွာဟောင်းရွာ (Zayatkhinywarhaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဇရပ်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇရပ်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၃ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိပ်ဝရွာ၊ သပြု
ထိပ်ဝရွာ၊ သပြု
ထန်းတောကြီးရွာ၊ ထန်းကန့်လန့်
ထန်းတောကြီးရွာ၊ ထန်းကန့်လန့်
ဝါ့ရှာရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဝါ့ရှာရွာ(Washar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဂွမ်းလကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 332
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
သပြုရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
သပြုရွာ(Thapyu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ သပြု(ကမော့ပိ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြု(ကမော့ပိ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၄၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၈၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းခွရွာ၊ ချောင်းခွ
ချောင်းခွရွာ၊ ချောင်းခွ
နားငူးရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နားငူးရွာ (Narngu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နားခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၇ ဦး၊ မ ၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ (Zinpyunkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ သရောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၄၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွေးပင်ချိုရိုးရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရိုမီယမ်
ခရိုမီယမ် သို့မဟုတ် ကရိုမီယမ် (Cromium)(ဓာတုသင်္ကေတမှာ-Cr ဖြစ်သည်။) သည် မာ၍ ငွေရောင်ကဲ့သို့ ဖြူပြာရောင် အဆင်းရှိပြီး မြင့်မားသော ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ရသည့် ချောမွေ့ ပြောင်လက်သော သတ္တုဖြစ်၏။ မာကျောကာ ကျိုးပဲ့ လွယ်ပါသည်။ ၎င်းအား အပူ ပေးသောအခါတွင် ၎င်း၏ သဘာဝ စွမ်းရည်နှင့် အစိမ်းရောင်း ခရိုမိစ် အောက်ဆိုဒ် ပုံစံများ၏ တောက်ပမှုသည် လေထုထဲတွင် ပြောင်းလဲခြင်းမရှိပါ။ ခရိုမီယမ်သည် အောက်ဆီဂျင်ထဲတွင် မတည်မြဲသော ဒြပ်စင်ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ပါးလွှာသော အောက်ဆိုဒ်အလွှာကိုချက်ချင်းထုတ်ပေးပါသည်။ မိုလစ်ဒီနမ်၊ တန်စတင်နှင့် ယူရေနီယမ် ဒြပ်စင်များအစုတွင် ပါဝင်၍ သတ္တုစပ်များ ပြုလုပ်ရာ၌ များစွာပင် အသုံးဝင်၏။ ကရိုမီယမ်ကို သယံဇာတအဖြစ်ဖြင့် ရရှိ၍၊ ဥက္ကာများတွင်လည်း အနည်းငယ်မျှတွေ့ရ တတ်သည်။ ၎င်းအောက်ဆိုဒ် အလွှာကြောင့် အရည်များ အောက်ဆီဂျင်သို့ ဖြတ်သန်းမရနိုင်သလို အောက်ဘက်တွင်လည်း သတ္တုက ကာကွယ်ထားသည်။ သို့သော် ကရိုမိုက်ခေါ် ကရိုမီယမ် သတ္တုရိုင်းမှ ထုတ်ယူရာ၌ အလွန်ခက်ခဲ၍ စရိတ်စခလည်း အလွန်များသောကြောင့် ဤသတ္တုမှာ မထင်ရှားဘဲရှိခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်လောက်ကမှ ကရိုမီယမ်ကို လူသိများလာကြပြီးလျှင် စက်မှုလုပ်ငန်း အမျိုးမျိုးတို့တွင် စတင် အသုံးပြုလာကြသည်။
အသုံးချခြင်း
အစွန်းခံ သံမဏိကဲ့သို့ သံချေးမတက်၊ အစွန်းမထင်နိုင်သော သတ္တုစပ်များကို ပြုလုပ်ရာ၌ ခရိုမီယမ်သည် အရေးပါ အရာရောက်ဆုံးသော သတ္တုတစ်ခုဖြစ်၏။ သံချေးတက်တတ်သော သံနှင့်သံမဏိများကို ခရိုမီယမ် သို့မဟုတ် နစ်ကယ်ရောထားသော ခရိုမီယမ်နှင့် ရောစပ်လိုက်သောအခါ အလွန်အဖိုးတန်သော သတ္တုစပ်ဖြစ်လာ၍ သံချေးတက်ခြင်း၊ သံချေးစားခြင်း၊ အက်ဆစ်စားခြင်းတို့ကို ခံနိုင်လာသည်။ ဤသို့ ထူးကဲသော ဂုဏ်သတ္တိရှိသောကြောင့် သံချေးမတက်နိုင်အောင် တာရှည်ထားရမည့် ပစ္စည်းဟူသမျှကို ခရိုမီယမ်သတ္တုစပ်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြ၏။ နစ်ကယ်နှင့်ခရိုမီယမ် သတ္တုနှစ်မျိုးကို ရောစပ်ပြုလုပ်ထားသော သတ္တု စပ်သည် အလွန်ပြင်းသော အပူဒဏ်ကို ခံနိုင်ရည်ရှိ၏။ မည်မျှပင် အပူပြင်းသော်လည်း အလွယ်တကူနှင့် မလောင်ကျွမ်းနိုင်ချေ။ ထို့ကြောင့် အီလက်ထရစ်ရေဒီယေတာခေါ် လျှပ်စစ်ဖြင့် အပူငွေ့ပေးသော ကရိယာများ အတွင်းရှိ နန်းကြိုးကလေးများကို နစ်ကယ်နှင့်ကရိုမီယမ် တို့ဖြင့် ရောစပ်ပြုလုပ်ထားသည်။ ထို့ပြင် သံမဏိကို ခရိုမီယမ်နှင့် ရောစပ်သောအခါ အလွန်မာသောကြောင့် အမြောက်ဆန် ကျည်ဆန်များ၊ ဗေါဗယ်ရင်များ၊ မော်တော်ကား ဂီယာများ ပြုလုပ်ရာတွင် များစွာ အသုံးပြုကြလေသည်။ ထို့ပြင် ခရိုမီယမ်အား ဓာတုနည်းပညာဖြင့် ပတ္တမြားအတု(ချက်ကျောက်) ထုတ်လုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
သဘာဝတွင်တွေ့ရှိရမှုအခြေအနေ
ခရိုမီယမ် သတ္တုရိုင်းဖြစ်သော ကရိုမိုက်(FeCrO4) ကို အာဖရိကတောင်ပိုင်း တောင်ရိုးဒီးဇီးယားနယ်၊ ယူဂိုစလားဗီးယား၊ ကျူးဘား၊ နယူးကယ်လီဒိုးနီးယား၊အိန္ဒိယ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ တူရကီနှင့်ရုရှနိုင်ငံတို့တွင် အဓိက တူးဖော်ရရှိပြီး စုစုပေါင်း ၁၄ မီလီယမ် ထုတ်ယူပြီးဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ
လူ့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ခရိုမီယမ်များ၏ သက်ရောက်မှုများကို ဖော်ပြရမည်ဆိုလျှင် အသက်ရှူခြင်း၊ စားသောက်ခြင်း၊ အရေပြားနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ရာတွင် ခရိုမီယမ် နှင့်ခရိုမီယမ် ကွန်ပေါင်းများသာ သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ ခရိုမိတ်မှာ အလွန် အဆိပ်ပြင်းထန်သောကြောင့် လက်နှင့်ကိုင်တွယ်ရာတွင် အထူးပင် သတိပြုရသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာပေါ်တွင် ထိရာ ရှရာများရှိ၍၊ ထိုထိရာရှရာများမှ သွေးထဲသို့ ခရိုမိတ်ဝင်သွားလျှင် သွေးနီဥများကို ဖျက်ဆီးပစ်တတ်သည်။ လေထု နှင့် ရေထုထဲတို့တွင် ခရိုမီယမ်၏ ပါဝင်နှုန်းမှာ များသောအားဖြင့် နည်းပါးပါသည်။ သောက်သုံးရေတွင်လည်း ခရိုမီယမ်ပါဝင်မှု နည်းပါးပါသည်။ သို့သော် ရေဒီယိုသတ္တုကြွသော ရေတွင်မူ ခရိုမီယမ်(၄) နှင့် (hexavalent cromium) ပါဝင်သည်။ လူများစားသုံးသော အစားအစာတွင် ခရိုမီယမ်(၃) ပါဝင်သည်။ ၎င်းအား လူများစားသုံးသော ဟင်းသီးဟင်ရွက်များ၊ သစ်သီးဝလံများနှင့် အသားများတွင် များစွာ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ သို့သော် အစားအစားများကို သတ္တုဗူးများနှင့် ကြာရှည်စွာ သိမ်းဆည်းထားလျှင် ခရိုမီယမ်၏ ပြင်းအား တိုးလာသည်။ ခရိုမီယမ် (၃၊၄၊၅၊၆) များ၏ ကျန်းမားရေး သက်ရောက်မှုများကို မူရင်းဆိုဒ်တွင် ဆက်လက် လေ့လာနိုင်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ
၎င်း၏ သက်ရောက်မှု အမျိုးအစားများမှာ များစွာရှိသည်။ ၎င်း၏ သက်ရောက်မှုများသည် ဩဂဲနစ် ဖြစ်စဉ်ပေါ်တွင်သာ မူတည်နေပါသည်။ ခရိုမီယမ်သည် လေ၊ ရေနှင့် မြေထဲသို့ ခရိုမီယမ်(၃) နှင့် (၄) များသည် သဘာဝဖြစ်စဉ်နှင့် လူသားများ၏ လှုပ်ရှားမှုများကို ကျော်လွန်ပြီး ဝင်ရောက်ပါသည်။ လူတို့၏ ခရိုမီယမ်(၃)ပမာဏကို တိုးပွားလာစေသော လုပ်ဆောင်မှုများမှာ စတီး(လ်)များ၊ သာရေနှင့် အထည်အလိပ်များ ထုတ်လုပ်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ လူတို့၏အဓိက လှုပ်ရှားမှုဖြစ်သော ခရိုမီယမ်(၄) များကို ဓာတုဗေဒ၊ သားရေများ၊ အထည်အလိပ်များ ထုတ်လုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုနှုန်း မြင့်မားလာသည်။ လျှပ်စစ် ပတ်လမ်းများနှင့်အခြား ခရိုမီယမ် (၄)များကို စက်ရုံများတွင်လည်း အသုံးပြုပါသည်။ ထိုကဲ့သို့ အသုံးပြုခြင်းသည် များသောအားဖြင့် ရေထဲတွင် ခရိုမီယမ်ပြင်းအားများကို တိုးပွားလာစေသည်။ လေထဲတွင်ရှိသော ခရိုမီယမ်အများစုသည် နောက်ဆုံးတွင် ရေထဲ အမှိုက်ထဲတွင် ပျော်ဝင်ကုန်ကြသည်။ အညစ်အကြေး အမှိုက်များတွင်ရှိသော ခရိုမီယမ်သည် အညစ်အကြေး အမှုန်များတွင် ပြင်းစွာတွယ်ကပ်နေကြသော်လည်း မြေအောက်ရေများဆီသို့ ရွေ့လျားခြင်းမရှိပါ။ ခရိုမီယမ်များသည် ငါးများ၏ ကိုယ်ထဲတွင် မည်မျှလောက် တိုးပွားနေသည်ကိုမူ မသိနိုင်ပါ။ သို့သော် ပမာဏ များပြားပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ရေ၏မျက်နှာပြင်တွင် သတ္တု စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ၊ အညစ်အကြေးများ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းစွန့်ပြစ်ပစ္စည်းများ အနီးအနားတွင် ငါးများ ကူးခတ်ခြင်းကြောင့် ငါးများ၏အရေအတွက် လေးပုံးတစ်ပုံ ဆုံးရှုံးသွားနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ
ဝူရာရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဝူရာရွာ(Wura)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၀၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟောင်းနွဲ့ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ဟောင်းနွဲ့ရွာ (Haungnwet)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ အိမ်ရှေ့တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိမ်ရှေ့တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၄ ဦး၊ မ ၁၁၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်တန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကျောက်တန်းရွာ(Kyauktan)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ သပြု(ကမော့ပိ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြု(ကမော့ပိ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၄၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၈၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါဂလွန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇော်မင်းထွန်း (ဘောလုံးသမား)
ဇော်မင်းထွန်း( ၂၀ မေ ၁၉၉၂ ခုနှစ်ဖွား)သည် မြန်မာ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း၏ နောက်တန်းခံစစ်သမားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဆီးဂိမ်းပြိုင်ပွဲတွင် ကြေးတံဆိပ် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မကွေး F. C. ဘောလုံးအသင်းမှ ပြောင်းရွေ့၍ ရတနာပုံ F. C.နှင့် မြန်မာငွေ ၁၂၀ မီလီယံ ကျပ်(ဒေါ်လာ ၁၄၀,၃၅၀)ဖြင့် စာချုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ် မြန်မာ နေရှင်နယ်လိဂ် ပထမအကျော့ ပွဲစဉ်တွင် အကောင်းဆုံးကစားသမားဆု ရရှိခဲ့သည်။
ကဇင်းတောရွာ၊ သပြု
ကဇင်းတောရွာ၊ သပြု
ဇီးကုန်းရွာ၊ ထန်းကန့်လန့်
ဇီးကုန်းရွာ၊ ထန်းကန့်လန့်
တြိပူရပြည်နယ်
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> တြိပူရ ( ၊, ဘင်္ဂါလီ: [ˈtri̯puraˈ]) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ တတိယအသေးငယ်ဆုံးပြည်နယ်၊ ၎င်းသည် 10491 km2 ခုရှိသည်။ လူဦးရေ ၃၆.၇၁ သိန်း (၃.၆၇ သန်း) ရှိသည့် သတ္တမမြောက် လူဦးရေအနည်းဆုံး ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် အာသံနှင့် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ မြောက်၊ တောင်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့ နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ တြိပူရကို ခရိုင် ၈ ခု နှင့် အပိုင်းခွဲ ၂၃ ခုခွဲ၍ Agartala သည် မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ပြည်နယ်၏ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။ တြိပူရတွင် ဘင်္ဂလီ လူမျိုး အများစုနေထိုင်သော လူမျိုးစု မျိုးရှိသည်။ ဘင်္ဂါလီ၊ အင်္ဂလိပ်နှင့် ကိုးဘောက်တို့သည် ပြည်နယ်၏ ရုံးသုံး ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ ကဏ္ဍ:အရှေ့မြောက်ပိုင်း အိန္ဒိယ
မောင်းတဲရွာ၊ ခန္တီးမြို့နယ်
မောင်းတဲရွာ (Maungte)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ခန္တီးမြို့နယ်၊ အနောက်ကောက်တောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၃၆၄ ဖြစ်သည်။
ပါမောရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ပါမောရွာ (Parmaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မောက်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောက်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၅ ဦး၊ မ ၈၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ မကြီးလဟာ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ မကြီးလဟာ
ထောက်ကြံ့ကွင်းရွာ၊ ချောင်းခွ
ထောက်ကြံ့ကွင်းရွာ၊ ချောင်းခွ
မဟိန်တန်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
မဟိန်တန်ရွာ (Mahingtan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နားဖျိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဖျိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၀ ဦး၊ မ ၉၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇရပ်ခင်ရွာသစ်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝေလာဝေးရွာ၊ သပြု
ဝေလာဝေးရွာ၊ သပြု
ဆင်သီကတာရွာ၊ ဆင်သီ ပိန္နဲတော
ဆင်သီကတာရွာ၊ ဆင်သီ ပိန္နဲတော
ဇခုန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဇခုန်ရွာ(Zahkung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၀၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုင်းငင်းရွာ၊ ဝမ်လုံ
ဟိုင်းငင်းရွာ (Haingin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၅ ဦး၊ မ ၉၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒပ်ကထောင်းရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဒပ်ကထောင်းရွာ(Datkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ခူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၅၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုလားချောရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကုလားချောရွာ(Kularchaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ သပြု(ကမော့ပိ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြု(ကမော့ပိ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၄၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၈၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်နီကြီးရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြပ်တိန်ရွာ၊ ကြပ်တိန်
ကြပ်တိန်ရွာ၊ ကြပ်တိန်
တံခွန်တိုင်ရွာ၊ သပြု
တံခွန်တိုင်ရွာ၊ သပြု
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ တစ်တီတူးကွင်း
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ တစ်တီတူးကွင်း
ဆင်ဘီမြို့ရွာ၊ ဆင်သီ ပိန္နဲတော
ဆင်ဘီမြို့ရွာ၊ ဆင်သီ ပိန္နဲတော
ပြေတီဦးပညာရေးဖောင်ဒေးရှင်း
ပြေတီဦး ပညာရေးဖောင်ဒေးရှင်းကို နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကော်မတီဝင် ၈ ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကော်မတီဝင်များမှာ (၁) ပြေတီဦး၊ (၂) ဦးဝင်းကြည်(စိန်ဌေးရုပ်ရှင်နှင့် ဗီဒီယို ထုတ်လုပ်ရေး)၊ (၃) ဦးမျိုးမင်းလှ (ဒါရိုက်တာမောင်မျိုးမင်း ရင်တွင်းဖြစ်)၊ (၄) ဦးကျော်စွာ (ဒါရိုက်တာကျော်ဇောလင်း အတွေးပုံရိပ်)၊ (၅) ဦးမြခိုင်(မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းအတွင်းရေးမှူး (၁)၊ လျှပ်တစ်ပြက်သတင်းဂျာနယ်၊ မော်နီတာသတင်းဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာချုပ်)၊ (၆) ဦးတင်အေး (တရားရုံးချုပ်ရှေ့နေ၊ ဥပဒေအကြံပေး)၊ (၇) ဦးမောင်မောင်ဦး (မြန်မာနိုင်ငံစာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင်၊ Asian Fame Co.Ltd ၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌ)၊ (၈) ဦးဝင်းငြိမ်း (ရွှေအမြုတေမဂ္ဂဇင်း၊ အလင်းတန်းဂျာနယ်၊ Teen ဖူးငုံဆယ်ကျော်သက်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ်)တို့ ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး ထူးချွန်သော်လည်း ငွေကြေးမပြေလည်မှုကြောင့် အားငယ်နေသူများအတွက် ထောက်ပံကူညီနိုင်ရန် အဓိကရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပြေတီဦး ပညာရေးဖောင်ဒေးရှင်းကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပြေတီဦးမွေးနေ့ အငြိမ့်ဖြန့်ချိခြင်းမှ ရရှိသော အမြတ်ငွေသိန်း ၈၀ နှင့် စိန်ဌေးဗီဒီယို ထုတ်လုပ်ရေးမှ ကျပ် ၁၀ သိန်း၊ ခရေဖြူဗီဒီယိုထုတ်လုပ်ရေးမှ ငွေကျပ် ၁၀ သိန်း၊ စုစုပေါင်း ငွေကျပ် သိန်း ၁၀၀ ဖြင့် စတင်မတည်ခဲ့ပြီး ပြေတီဦးနှင့် အိန္ဒြာကျော်ဇင် မင်္ဂလာဆောင်လက်ဖွဲ့မှ ရရှိငွေ၊ MRTV-4 မှ လှူဒါန်းငွေ ၃၅ သိန်းနှင့် Garnier မှလှူဒါန်းငွေ ၄၆,၅၇၅,၀၀၀ ကျပ် တို့ကိုလည်း ဖောင်ဒေးရှင်းအတွက် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကရဝိတ်နန်းတော်၌ ပြုလုပ်ကျင်းပခဲ့သော အလှူငွေပေးအပ်ပွဲ အခမ်းအနားတွင် ကျောင်းသား ၁၀ ဦးအား တစ်ဦးလျှင် ငွေကျပ် ၅ သောင်းစီဖြင့် လစဉ်ထောက်ပံ့ပေးအပ်သွားခဲ့သည်။ ၎င်းပွဲတွင် ပြေတီဦးဖောင်ဒေးရှင်းအတွက် လှူဒါန်းငွေများ စတင်လက်ခံခဲ့သည်။ ထိုပွဲတွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးမြင့်ဆွေ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လျှောက်ထားလာသော ပညာထူးချွန်ကျောင်းသား၊ကျောင်းသူများကိုလည်း ဆက်လက်ထောက်ပံ့သွားမည်ဟု ပြေတီဦးဖောင်ဒေးရှင်း ဝက်ဆိုဒ်တွင် ရေးသားထားသည်။
လက်ရှိဖောင်ဒေးရှင်း ဥက္ကဋ္ဌမှာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီပြေတီဦး ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌမှာ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် အကယ်ဒမီ အိန္ဒြာကျော်ဇင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။  ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ပညာသင်နှစ်တွင် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ (၁၈) ဦးအတွက် ပညာသင်ဆုအဖြစ် ငွေကျပ် (၈၄) သိန်း ထောက်ပံ့ခဲ့ပြီး အလှူရှင်များက ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ (၂၇) ဦးအတွက် ပညာသင်ဆု အဖြစ် ငွေကျပ် (၁၆၂) သိန်း ထောက်ပံ့ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ဖောင်ဒေးရှင်း ရန်ပုံငွေပွဲ
ပြေတီဦး ဖောင်ဒေးရှင်း ရန်ပုံငွေပွဲအဖြစ် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့ ညနေတွင် သုဝဏ္ဏ မိုးလုံလေလုံ အားကစားကွင်း၌ အနုပညာရှင်များ သီဆိုပွဲ၊ ဒါရိုက်တာ မောင်မျိုးမင်း(ရင်တွင်းဖြစ်) ၏ မုတိတာလွင်ပြင်အငြိမ့်နှင့် ဒါရိုက်တာ ကျော်ဇောလင်း(အတွေးပုံရိပ်)၏ လွဲခဲတယ်နော် ပြဇာတ်တို့ကို ကပြခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
လင်ပန်းကျရွာ၊ သပြု
လင်ပန်းကျရွာ၊ သပြု
အောင်ဇေယျရွာ
အောင်ဇေယျရွာ
ကိုးကား
အောင်ဇေယျရွာ
မောင်ချောနွယ်
မောင်ချောနွယ် (၁၅ အောက်တိုဘာလ ၁၉၄၉–၃ စက်တင်ဘာ ၂၀၀၂) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ကဗျာဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး သူ၏ဘဝအစောပိုင်းကာလများကို ရန်ကုန်မြို့၏အနောက်မြောက်အရပ် မိုင် ၁၆၀ ခန့်ဝေးသော ပြည်မြို့တွင်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူသည် နယ်ပိုင်ကြီး ဦးကျော်မြင့် ဖြစ်ပြီး၊ မိခင်မှာ မင်းကတော် ဒေါ်သန်းသန်းဖြစ်သည်။အမည်ရင်းမှာ မောင်ထင်ဝင်း‌ကျော် ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း(၅) ဦးအနက် သားအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အထက်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း ဘွဲ့ရသည်အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
မိသားစု
၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်မြင့်မြင့်စိန် (ခေါ်) မမမြင့် နှင့်အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီး (၃) ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း
မောင်ချောနွယ်သည် သီချင်းများကိုလည်းရေးစပ်ခဲ့ဖူးသူဖြစ်လေသည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်ဝန်းကျင်တွင် ခင်ဝမ်း၊ ကိုနေဝင်း တို့နှင့်အတူ ကိုယ်ပိုင်သံစဉ်သီချင်းများရေးစပ်ဖူးသည်။ ထို့နောက်တွင် နှစ်ပါးခွင်သီချင်းများကို မန္တလေး သိန်းဇော် အတွက်ရေးစပ်ပေးဖူးသည်။ ၁၉၉၁၊ ၁၉၉၂ ကာလများတွင်ဇာတ်မင်းသား မိုးဝင်းအတွက် နှစ်ပါးသွားသီချင်းများ၊ စတေ့ချ်ရှိုးသီချင်းများရေးစပ်ပေးခဲ့သည်။ ဤကိစ္စနှင့်ပက်သက်၍ "သီချင်းကအသံထွက်ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်တယ်ဆိုတော့သူလည်းကဗျာပါပဲ။ ကဗျာမှာအသံရှိတယ်၊ သီချင်းမှာလည်းအသံရှိတယ်" ဟု အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင်ဖြေဆိုခဲ့ဖူးသည်။
မြန်မာပြည်အနှံ့ ခရီးထွက်ပြီး ကဗျာရေးခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည့် မောင်ချောနွယ် ကဗျာများတွင် မြို့၊ရွာ၊ နေရာတွေ နှင့်ပတ်သက်၍ ရေးဖွဲ့ထားခဲ့ခြင်းများရှိသည်။ ၎င်းတို့ထဲ၌ "ဆတ်သွား" ကဗျာနှင့် "ပြည်" ဆိုသည့် ကဗျာများမှာ ထင်ရှားသည်။
တော်လှန်သောကဗျာများကိုရေးသားရာတွင် ၁၉၆၉ ဒီဇင်ဘာလတွင် သမဂ္ဂစာပေမှ ထုတ်ဝေသော တော်လှန်ကဗျာစာအုပ်မှာရေးသားသည့် "ကြွေတာကိုက ပွင့်ခြင်းပဲ" ဆိုသည့်ကဗျာမှာ ထင်ရှားသည်။ ထို့နောက်တွင်
"စက်ရုပ်လို မလှုပ်ရှားချင်ပါဘူး
မုသားနိုင်ငံမှာ အပြန်တရာသေပါစေ အမှန်အတွက် တိုက်ပွဲဝင်မယ်" စသည်ဖြင့် တော်လှန်သောကဗျာများအား သူ၏လက်ရာဖြစ်သော ရေခဲပန်းနု တွင်တွေ့ရသည်။
ရေးသားခဲ့သော ကဗျာစာအုပ်များ
မောင်ချောနွယ်သည် ကဗျာပုဒ်ရေ ရာပေါင်းများစွာရေးသားခဲ့ပြီး ကဗျာလုံးချင်းစာအုပ်ဆယ်အုပ်ကျော်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ (၁) သစ်ရွက်အသေများပေါ်က ရက်စက်သောဂီတ ကို အောင်ချိမ့်၊ ဖော်ဝေး တို့နှင့်တွဲ၍လည်းကောင်း၊ (၂) သမိုင်းဖတ်စာ ကို အောင်ချိမ့် နှင့်တွဲ၍လည်းကောင်း (၃) ရထား၊ (၄) မောင်ချောနွယ်အတု (၅) လူကြိုက်နည်းတဲ့ကောင် (၆) ညီမလေး မမမြင့် (၇) ငှက်ဆိတ်တဲ့ သစ်စည်း (၈) မောင်ချောနွယ်ဆန်သွားသောနေ့များ စသည့်ကဗျာများကို ဖန်တီးထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
ခေတ်ပေါ်ကဗျာဆရာ မောင်ချောနွယ်သည် ၂၀၀၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၃) ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် သူကွယ်လွန်သည့်နှစ်ပတ်လည်အဖြစ် ကဗျာဆရာများက အမှတ်တရပွဲများကျင်းပလေ့ရှိသည်။ မောင်ချောနွယ်အမှတ်တရနှင့်ပက်သက်၍ စကျင်ကျောက်သားပေါ်တွင် အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း သူ၏ ကဗျာစာသားရေးထွင်း၍ လွမ်းမောဖွယ်ရာမှတ်တိုင်အဖြစ် ပြည်မြို့ရွှေဆံတော် စေတီအနီးတွင် ထားရှိထားသည်။
မောင်ချောနွယ် ဗမာပြည်သား ကဗျာဆရာ (၁၉၄၉ -၂၀၀၂)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ကဗျာဆရာများ
ကြခတ်မြောင်ရွာ၊ မကြီးလဟာ
ကြခတ်မြောင်ရွာ၊ မကြီးလဟာ
ဇန်ဖွေရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဇန်ဖွေရွာ(Zanhpway)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၀၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိမ်ရှေ့တောင်ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
အိမ်ရှေ့တောင်ရွာ (Einsheytaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ အိမ်ရှေ့တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိမ်ရှေ့တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၄ ဦး၊ မ ၁၁၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်စိန်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယ်ကြီးကွင်းရွာ၊ တစ်တီတူးကွင်း
လယ်ကြီးကွင်းရွာ၊ တစ်တီတူးကွင်း
ကြို့ကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကြို့ကုန်းရွာ (Kyoetkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ အင်းပတ်လည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းပတ်လည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ခူးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်ခူးရွာ(Inhku)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ခူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၅၀ ဖြစ်သည်။
လှိုင်းဒွယ်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
လှိုင်းဒွယ်ရွာ(Hlaingdwei)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ သပြု(ကမော့ပိ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြု(ကမော့ပိ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၄၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၈၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်မိုင် + တက်ဆိုက်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
မန်မိုင် + တက်ဆိုက်ရွာ (Manmai+Tetsaik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နားဖျိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဖျိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၀ ဦး၊ မ ၉၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရောင်းအုန်းဒုတ်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကက္ကဋကဇာတ်
တိကနိပါတ် - ၂။ ပဒုမဝဂ် -(၂၆၇) ကက္ကဋကဇာတ်။ ။ လက်မဖြင့်ညှပ်လျက် ဆင်တို့ကို သတ်စားနေသော ပုစွန်သည် မသံကြား၍ မေ့လျောမိသဖြင့် ဆင်တို့၏ ခြေအောက်တွင် သေရသော ပုစွန်အကြောင်း။
မိန်းမမွန်မြတ် ဘေးလွတ်တတ်
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိပြည်ဝယ် သူကြွယ်တစ်ယောက်သည် မိမိမယားကိုခေါ်၍ ဇနပုဒ်သို့သွားာ ကြွေးမြီဆပ်ပြီးလျှင် ပြန်လာရာ လမ်းခရီးအကြား၌ သူခိုးတို့သည် ဖမ်းကြကုန်၏။ သူကြွယ်မယားကား အဆင်းလှ၏။ ရှုချင်စဖွယ်ရှိ၏။
သူခိုးကြီးသည် မိန်းမ၌ ချစ်ခင်နှစ်သက်သဖြင့် သူကြွယ်ကိုသတ်ရန် အားထုတ်လေ၏။ အကျင့်သီလရှိ၍ လင်ကို နတ်ကဲ့သို့ကိုးကွယ်သော မိန်းမမြတ် ဖြစ်ရကား၊ သူခိုးကြီး ခြေတို့၌ ရှိခိုး၍ အရှင်သူခိုးကြီး ... အကျွန်ုပ် အကယ်၍ ချစ်ခင်နှစ်သက်ငြားအံ့၊ အကျွန်ုပ်လင်ကို မသတ်ပါလင့်၊ အကယ်၍ သတ်ငြားအံ့၊ အကျွန်ုပ်သည် အဆိပ်သောက်၍လည်းကောင်း၊ နှာခေါင်းလေကို ပိတ်ချုပ်၍ လည်းကောင်း တစ်နည်းနည်းဖြင့် သေပါအံ့၊ သင်နှင့်အတူ မလိုက်နိုင်ပါ၊ အကျွန်ုပ်လင်ကို အကြောင်းမဲ့ မသတ်ပါလင့်ဟု ခယတောင်းပန်ကာ လင်ကို လွှတ်စေ၏။
ထိုလင်မယားတို့သည် မိမိတို့နေရာ သာဝတ္ထိပြည်သို့ ရောက်လျှင် မြတ်စွာဘုရားထံတော်သို့ ဆည်းကပ်ရန် သွားကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် သူကြွယ် လင်မယားကို “သီတင်းသည်တို့ ... ဘယ်သို့သွားကြသနည်း” ဟု မေးတော်မူလျှင်၊ သီတင်းသည်တို့သည် မိမိတို့သွားသော အရပ်နှင့် မိမိတို့ဖြစ်ခဲ့သမျှ အကြောင်းစုံကို လျှောက်ထားကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားလည်း ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် - “သီတင်းသည် ... ဤမိန်းမသည် သင့်အား ယခုအခါ၌သာလျှင် အသက်ကိုပေးသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ပညာရှိတို့အား အသက်ကိုပေးဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အိုင်တွင်းပုစွန် ကြီးကဲလွန်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဟိမဝန္တာအရပ်ဝယ် ရေကန်ကြီးသည် ရှိလေ၏။ ထိုရေကန်ကြီး၌ ကုဠိရ မည်သော ရွှေပုစွန်ကြီးသည် နေ၏။ ကုဠိရ ရွှေပုစွန်ကြီးနေရာ ဖြစ်သောကြောင့် နောက်အခါ ကန်ကြီးသည်လည်း ကုဠိရရေကန်ကြီးဟု ထင်ရှားလေ၏။ ရွှေပုစွန်ကြီးသည် ကောက်နယ်တလင်းခန့် ပမာဏရှိ၏။ ရေကန်ကြီးသို့ဆင်း၍ ကျက်စားသော ဆင်တို့ကို ဖမ်းယူစားသောက်လေ့ရှိ၏။ ဆင်တို့သည်လည်း ရွှေပုစွန်ကြီးမှ ကြောက်သဖြင့် ထိုကန်ကြီးကို ဆင်းသက်၍ မကျက်စားဝံ့ကုန်။
ထိုအခါ ဘုရားအလောင်းသည် ကုဠိရရေကန်ကြီးကိုမှီ၍နေသော ဆင်မင်းကိုစွဲ၍ ဆင်မတစ်ကောင်း၏ ဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေနေ၏။ ထိုဆင်မလည်း ပဋိသန္ဓေကို စောင့်ရှောက်ရန် အရပ်တစ်ပါးသို့ သွား၍နေရာ သားငယ်ကို ဖွားမြင်လေ၏။ ထိုဆင်ငယ်သည် အစဉ်သဖြင့် လိမ္မာသောအရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် ကြီးသောကိုယ်ရှိ၏။ အားအစွမ်းနှင့် ပြည့်စုံ၏။ တင့်တယ်ခြင်းအစုသို့ရောက်၏။ မျက်စဉ်းတော်နှင့်တူ၏။
ပုစွန်ဖမ်းရန် ဆင်ငယ်ကြံ
ထိုဆင်သည် ဆင်မတစ်ကောင်နှင့် ပေါင်းဖော်ကာ နေထိုင်၏။ တစ်နေ့သ၌ ရွှေပုစွန်ကြီးကို ဖမ်းမည်ဟု မိမိမယားနှင့် အမိဆင်မကို ယူဆောင်လျက် ဆင်အပေါင်းသို့ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် အဖဆင်မင်းကို ဖူးမြင်၍ - ဖခင် ... အကျွန်ုပ် ရွှေပုစွန်ကြီးကို ဖမ်းမည်ဟု တောင်းပန်ရာ ချစ်သား ... သင်သည် ရွှေပုစွန်ကြီးကို မဖမ်းနိုင်၊ မဖမ်းလေနှင့်ဟု အကြိမ်ကြိမ် တားမြစ်၏။
သပြုရွာ၊ သပြု
သပြုရွာ၊ သပြု
ကက္ကဋကဇာတ်
ပုစွန်ဖမ်းရန် ဆင်ငယ်ကြံ
ဆင်မင်း၏သားသည် အဖ အကြိမ်ကြိမ် တားမြစ်သော်လည်း မနာယူဘဲ ဆင်အပေါင်းကို စည်းဝေးပြီးလျှင် ရေကန်ကြီး အနီးသို့သွား၍ - အမောင်တို့ ... ရွှေပုစွန်ကြီးသည် ဆင်တို့ကို ဆင်းသက်သောအခါ ဖမ်းသလော၊ သို့တည်းမဟုတ် အစာစားသောအခါ ဖမ်းသလော၊ သို့တည်းမဟုတ် တက်သောအခါ ဖမ်းသလောဟု မေးလေ၏။
အရှင် ... တက်သောအခါ နောက်ကျသော ဆင်ကို ဖမ်းပါသည်။ အမောင်တို့ ... သည်လိုဖြစ်လျှင် သင်တို့သည် ရေကန်ကြီးသို့ဆင်း၍ အလိုရှိတိုင်း ကျက်စားပြီးလျှင် အရင်တက်ကြလော့၊ ငါသည် ... နောက်မှတက်မည်ဟု ပြောဆိုလေ၏။
ထိုအခါ ဆင်အပေါင်းတို့သည် ဆင်မင်းသား ဆိုသောအတိုင်း ရေကန်ကြီးသို့ ဆင်းသက်ကာ အလိုရှိတိုင်း ကျက်စားပြီးလျှင် အရင်တက်ကြကုန်၏။
ပုစွန်ညှပ်ကိုင် ဆင်မရုန်းနိုင်
ဆင်မင်းသားသည် နောက်မှ တက်လေ၏။ ရွှေပုစွန်ကြီးသည် နောက်ဆုံးမှတက်သော ဆင်မင်းသားကို ပးန်ပဲတို့သည် သံညှပ်ဖြင့် သံချောင်းကို မြဲစွာညှပ်သကဲ့သို့ တက်မနှစ်ခုဖြင့် ခြေကို မြဲစွာညှပ်လေ၏။ ဆင်မသည် ယောကျ်ားကိုမစွန့်မူ၍ အနီးတွင်နေ၏။ ဆင်မင်းသားသည် ရွှေပုစွန်ကြီး ညှပ်ထားမှန်းသိ၍ ခြေကိုဆွဲငင်သည်ရှိသော် ရွှေပုစွန်ကြီးကို ဆောင်ယူခြင်းငှာမတတ်နိုင်။ ရွှေပုစွန်ကြီး ဆွဲငင်ရာသို့သာ ပါသွားလေ၏။ ထိုအခါ သေဘေးမှ ကြောက်သဖြင့် ရန်သူလက်တွင် မိနေသော မြည်ခြင်းကို မြည်လေ၏။ ထိုအသံကိုကြားလျှင် ဆင်အပေါင်းတို့သည် သေဘေးမှ ကြောက်သဖြင့် ကြိုးကြာသံကဲ့သို့ မြည်ကြာ ချေးသေးပါ၍ ပြေးကြကုန်၏။ မယားဆင်မလည်း ကြောက်ခြင်းကို သည်းခံနိုင်သဖြင့် ပြေးရန် အားထုတ်လေ၏။
ထိုအခါ ဆင်မင်းသားသည် မိမိအား ရွှေပုစွန်ကြီး ဖမ်းမိနေသည်ကို မယားဆင်မကို သိစေ၍ ဆင်မကို မပြေးစိမ့်သောငှာ -
ဟု - သနားစဖွယ် ပြောလေ၏။ ထိုအခါ ဆင်မသည် လင်ယောကျ်ားကို သက်သာရာရစေ၍ -
“အရှင် ... ငါသည် အသက်ခြောက်ဆယ်ရှိမှ အားယုတ်သော သင်ဆင်မင်းသားကို ငါမစွန့်ပါ၊ သမုဒ္ဒရာလေးစင်း အဆုံးရှိသော မြေအပြင်၌ သင့်ကို ငါသည် အလွန်ချစ်မြတ်နိုးပါ၏” –
ဟု အားပေးစကား ပြောကြားလေ၏။ ထိုနောက် ဆင်မင်းသားကို တောင်းပန်၍ “အရှင် ... ယခု ငါသည် ရွှေပုစွန်ကြီးနှင့်တကွ အတန်ငယ် စကားပြောဆိုကာ သင့်ကို လွှတ်စေမည်” ဟု - ပြောဆိုပြီးလျှင် ရွှေပုစွန်ကြီးကို -
“အရှင် ရွှေပုစွန်ကြီး ... ရေ၌ ကျက်စားလေ့ရှိသော သင် ရွှေပုစွန်ကြီးကား - သမုဒ္ဒရာ၌ လည်းကောင်း၊ ဂင်္ဂါ၌လည်းကောင်း၊ ယမုံနာ၌ လည်းကောင်း ရှိကြကုန်သော ရွှေပုစွန်ကြီးတို့ထက် မြတ်ပါ၏။ အရှင် ရွှေပုစွန်ကြီးသည် ငိုကြွေးနေသော အကျွန်ုပ် လင်ယောကျ်ားကို လွှတ်ပါလေ” –
ဟု - သနားစဖွယ် ခယတောင်းပန်လေ၏။
ဆင်မသံပေး ပုစွန်ငေး
ထိုအခါ ရွှေပုစွန်ကြီးသည် ဆင်မအသံ၌ မိန်းမသံ ဟူသော အာရုံကိုယူလျက် ထိုမိန်းမသံသည် ဆွဲငင် သွေးဆောင်အပ်သောစိတ် ရှိရကား၊ မေ့လျော့လျက် ဤဆင်သည် အညှပ်လျော့လတ်သော် ဤမည်သောအမှုကို ပြုလိမ့်မည်ဟု မသိတော့ဘဲ တွေဝေမိန်းမောကာ ဆင်ခြေမှ တက်မကို ဖြေသကဲ့သို့ လျော့၍ထားလေ၏။
ထိုအခါ ဆင်မင်းသားသည် အချက်ကောင်းကိုရခိုက် ခြေကို လျင်မြန်စွာချီမလျက် ရွှေပုစွန်ကြီး ကျောကုန်းကို တအားနင်းလေ၏။ ခဏချင်းလျှင် ရွှေပုစွန်ကြီး အရိုးခွံတို့သည် ကွဲကုန်၏။ ဆင်မင်းသားလည်း ရန်သူကိုနိုင်ပြီဟူသော အထိမ်းအမှတ်ဖြင့် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာသောအသံကို မြည်လေ၏။ ဆင်အပေါင်းတို့သည် စည်းဝေးရောက်လာကာ သူ့ထက်ငါ ရွှေပုစွန်ကြီးကို ကုန်းပေါ်သို့ဆွဲ၍ တင်ကြပြီးလျှင် စိစိညက်ညက်ကြေအောင် နင်းသတ်ကြကုန်၏။ တက်မနှစ်ချောင်းတို့သည် ကိုယ်မှကွဲကာ လျောက်ပတ်သောနေရာ၌ ကျကုန်၏။
ပုစွန်လက်မ စည်လုပ်ကြ
ကုဠိရ ရေကန်ကြီးသည် ဂင်္ဂါမြစ်နှင့် တစ်စပ်တည်းဖြစ်၍ ဂင်္ဂါမြစ်ရေ ပြည့်သောအခါ ရေကုန်ကြီးသို့ဝင်ကာ ရေပြည့်လေ၏။ ဂင်္ဂါမြစ်ရေ နည်းသောအခါ ရေကန်ကြီးမှ ရေတို့သည် ဂင်္ဂါမြစ်သို့ စီးဆင်းကုန်၏။ ထိုအခါ ရွှေပုစွန် တက်မကြီးနှစ်ခုတို့သည် ရေထဲတွင်ပါ၍ ဂင်္ဂါမြစ်၌ မျောကုန်၏။ တက်မတစ်ခုကား သမုဒ္ဒရာသို့ ဝင်လေ၏။ တက်မတစ်ခုကိုကား ဒသဘာတိက မင်းတို့ ရေကုန်၌ ရေကစားစဉ် ရ၍ *အာလိင်္ဂ မည်သော စည်ကိုပြုလုပ်ကုန်၏။ သမုဒ္ဒရာသို့ ဝင်သော တက်မကိုကား အသုရာတို့ ရကုန်၏ *အာလမ္ဗရမည်သော စည်ကို ပြုလုပ်ကြကုန်၏။ နောက်အခါ သိကြားမင်းနှင့် စစ်ထိုး၍ ရှုံးသဖြင့် အာလမ္ဗရစည်ကို သိကြားမင်း ယူ၍သွား၏။ [ထိုစည်ကို ရည်၍ အာလမ္ဗမိုးကဲ့သို့ မြည်၏ - ဟု ဆိုစမှတ်ပြုကြ၏။]
ဇာတ်ပေါင်း
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ဆင်မသည် - ယခုအခါ သီတင်းသည်မ။
ဆင်မင်းသားသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) မ,သံကြောင်းဟိတ်၊ အဖိုစိတ်၊ ချိတ်၍ဆွဲတတ်သည်။
ကက္ကဋကဇာတ် ပြီး၏။
ရွှေတာရွာ
ရွှေတာရွာ
ရွှေမြန်မာ လေကြောင်းလိုင်း
ရွှေမြန်မာ လေကြောင်းလိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော တန်ဖိုးနည်းလေကြောင်းလိုင်း တစ်ခုဖြစ်ကာ ပြည်တွင်းနှင့် ပြည်ပ ခရီးစဉ်များ ပြေးဆွဲပျံသန်းနေသည်။ သမဝါယမဘဏ်လီမိတက်၏ ဥက္ကဋ္ဌအပါအဝင် ၁၅ ဦးဖြင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် Airbus A320 နှစ်စင်းဖြင့် စတင်ပြေးဆွဲပျံသန်းခဲ့သည်။
လေယာဉ်များ
၂၀၁၃ အောက်တိုဘာ အထိ ရွှေမြန်မာ လေကြောင်းလိုင်းရှိ လေယာဉ်များ စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်:
မတော်တဆမှုများ
မတ်လ ၄ ရက်၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် နံနက် (၇) နာရီအချိန်ခန့်တွင် တွင် ရန်ကုန် - မန္တလေး ခရီးစဉ်သို့ ပျံသန်းမည့် ATR-72 လေယာဉ်သည် ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တွင် ပျံတက်ရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် လေယာဉ်၏ ဘယ်ဘက်ဘီးပေါက်မှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဘီးပေါက်သည့် အရှိန်ဖြင့် မီးပွင့်ထွက်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ခရီးသည် ၃၀ ကျော် ပါရှိခဲ့ပြီး ခရီးသည်များ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိမှု မရှိခဲ့ချေ။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် ရပ်နားသွားသော လေကြောင်းလိုင်းများ
သပြုတောင်ရွာ၊ ကြပ်တိန်
သပြုတောင်ရွာ၊ ကြပ်တိန်
ပီယဲ အဗေလား
ပီယဲအဗေလား(ခရစ် ၁ဝ၇၉-၁၁၄၂)သည် ထင်ရှားသော ပြင်သစ်လူမျိုး ဒဿနိကဗေဒနှင့် ဗြဟဒေဝဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁ဝ၇၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ဗရစ်တန္နီ နယ် နန့်မြို့အနီး ပဲလေးရွာ၌ မှူးမတ်မျိုးရိုးမှ ဖွားမြင်ခဲ့၍ သားအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အဗေလားသည် စာပေတတ်မြောက် ၍ ပညာတတ်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်လိုသည့် ရည်ရွယ်ချက်ရှိသည့် အားလျော်စွာ မိဘဘိုးဘွားတို့၏ အမွေအနှစ်များနှင့်သာ နေထိုင်သွားပါက တစ်သက်ပတ်လုံး ဆင်းရဲငြိုငြင်မှုမရှိပဲ အထက်တန်းကျကျ နေထိုင်သွားနိုင်ပေသည်။ အဗေလားသည် သချင်္ာ၊ ဂီတ၊ ဥပဒေပညာ၊ အလယ် ခေတ်က ခေတ်စားလျက် ရှိသော ဗြဟဒေဝဗေဒစသည့် ပညာရပ် အမျိုးမျိုး သင်ကြား ခဲ့သည်။
မင်းဒေါင့်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
မင်းဒေါင့်ရွာ (Mindaunt)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဇီးပွားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးပွားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂၈ ဦး၊ မ ၁၅၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
အာချီဗား ဂျိုးဇက် ကရိုနင်
နာမည်ကျော် ဗြိတိသျှ စာရေးဆရာကြီး အေ၊ ဂျေ၊ ကရိုနင် (Archibald Joseph Cronin) ကို စကော့တလန်ရှိ ဒန်ဘာတန်ပြည်နယ်၊ ဟယ်လင်ဘတ်မြို့ လေးတွင် ၁၈၉၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ ကရိုနင်သည် ဂလစ်စဂိုတက္ကသိုလ်တွင် ဆေးပညာကို ဆည်းပူး၍ ခွဲစိတ်ဆရာဝန် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ သတ္တုတွင်း ဆိုင်ရာ ဆေးမှူးတာဝန်ကိုလည်းကောင်း ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်မှစတင်၍ စာရေးဆရာ ဖြစ်လာသည်။
ကရိုင်နင်သည် ကုန်သည်တစ်ဦး၏ တဏှာလောဘဇောကို ရေးဖွဲ့ထားသည့် 'ဟက်တာ၏ ရဲတိုက်ကြီး' ဝတ္ထု(၁၉၃၁)ကို ပထမဆုံးထုတ်ဝေခဲ့ရာ တစ်ဟုန်ထိုးကျော်ကြားခဲ့သည်။ အများ အကျိုးပြုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန် လှုံ့ဆော်ထားသော 'ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်၏ သော့ချက်များ'(၁၉၄၁)ဝတ္ထုတွင်တရုတ် ပြည်၌ သာသနာပြုခဲ့သူ ကက်သလစ်ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါး၏ ကိုယ်ကျိုးစွန့်လျက် သာသနာရေးကိစ္စဆောင်ရွက်ပုံများကို ရေးသားခဲ့သည်။
'စပိန်ဥယျာဉ်မှူး' (The Spanish Gardener) ဝတ္ထု (၁၉၅ဝ)တွင် အဖေတစ်ခု၊ သားတစ်ခုဖြစ်နေသော အမေရိကန်စစ်ကောင်ဝန် သားအဖနှင့် သံယောဇဉ် ငြိတွယ်လာခဲ့ရသည့် စပိန်ပြည်သား ဥယျာဉ်မှူး လူငယ်တစ်ယောက်၏ သနားဖွယ်ကောင်းသော ဘဝကို ဖော်ကျူးထားသည်။
အေ၊ ဂျေ၊ ကရိုနင်၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိဟု ဆိုစမှတ်ပြု ကြသည့် 'နှစ်လောကမှ စွန့်စားခန်းများ' (The Adventures in the two worlds) ဝတ္ထု (၁၉၅၂)တွင် ကျောင်းစရိတ်ရအောင် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့ရသည့် ဆေးခန်းစာရေးဘဝ၊ လီဗာပူမြို့မှ ကာလကတ္တားမြို့သို့သွားသော ရာဝင်ပင်ဒါသင်္ဘောပေါ်မှ ယာယီသင်္ဘောဆရာဝန်ဘဝ၊ စကော့ တလန်ရွာငယ် တန်နော့ဘရေးတွင် လက်ထောက်ဆရာဝန်ဘဝ၊ ပျားရည်ဆမ်းခရီး ပထမဆုံးညမှာပင် တာဝန်စတင်ထမ်းဆောင် ရသည့် ထရီဂျင်နီကျောက်မီးသွေးမိုင်းတွင်း ဆရာဝန် ဘဝ၊ လန်ဒန်မြို့ပေါ်တွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလာသော ဆရာဝန်ဘဝ တို့တွင် တွေ့ကြုံရသမျှကို စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ်၊ ကြည်နူးဖွယ်၊ လေးစားဖွယ်၊ စက်ဆုပ်ဖွယ် ရသစုံဖြင့် ခြယ်မှုန်း တင်ပြထား သည်ကို တွေ့ရသည်။ ဆရာဝန်ဘဝတလျှောက် တွေ့ကြုံသိခဲ့ရ သော လူ့စရိုက်၊ လူ့သဘာဝကို ဝတ္ထုများရေးဖွဲ့လိုသော ဆန္ဒကြောင့်ပင် စာရေးဆရာဖြစ်လာရသည်ဟု ဖွင့်ဟထားသည်။ ထိုစာအုပ်တွင် ဆရာဝန်လောကနှင့် စာပေလောကဟူသော နှစ်လောက၌ လှုပ်ရှား ရုန်းကန်ခဲ့ရသည့် မိမိဘဝခရီးကို မှတ်တမ်းပြု ထားသည်။
'စိမ်းလန်းသောနှစ်များ'၊ 'ဤနေရာမှအလွန်' (Beyond This Place)၊ 'ဂီတစာဆိုလေး'၊ 'ကရူးဆိတ်သူရဲကောင်းများ၏ သင်္ချိုင်းဂူ' 'ကြက်သွေးရောင်ပန်းများနှင့် မိန်းမပျို'ဝတ္ထုများသည်လည်း ထင်ရှားသည်။ 'ဂျူပီတာ ရယ်သည်'အမည်ရှိ ပြဇာတ်ကို ရေးခဲ့သည်။ သတ္တုတွင်း အလုပ်သမားများ၏ ဘဝနှင့် အလုပ်ခွင်၊ မေတ္တာရေးရာ ဖြစ်ရပ်များ၊ တိုက်ပွဲများနှင့် နာကြည်းဖွယ် အတွေ့အကြုံများကို ဖော်ကျူးထားသည့် 'ကြယ်အပေါင်းတို့ငုံ့ကြည့်သည်'ဝတ္ထု ဆေးကျောင်းဆင်းစ၌ သတ္တုတွင်းဆရာဝန်ဖြစ်လာသော ဒေါက်တာ အင်ဒရူးမန်စင်ဆိုသူ၏ ယောင်ချာချာဘဝနှင့် လန်ဒန်မြို့လူတန်း စားတွင် ဝင်ဆံ့ခွင့်ရလာသော ဆရာဝန်ဘဝတို့ကို နှိုင်းယှဉ် ရေးဖွဲ့ထားသည့် 'နန်းမြို့ရိုး' (Citadel) ဝတ္ထုစသည်တို့ကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့ ရသည်။
အေ၊ ဂျေ၊ ကရိုနင်ရေးသော 'ယုဒသစ်ပင်'ဝတ္ထုတွင် ငယ်စဉ်က မိဘသေဆုံးခဲ့၍၊ ချို့ငဲ့စွာ ပညာသင်ခဲ့ရသော စိတ်ကောင်းရှိသည့် ဆရာဝန်လူတော်ကလေးတစ်ယောက်က မွန်မြတ်သော ရည်မှန်းချက်ဖြင့် ရိုးသားစွာ အလုပ်လုပ်လိုပါ သော်လည်း၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ၊ လောကီအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၏ ဖြားယောင်းမှုကို ခံရသောအခါ သစ္စာယွင်းပျက်၍ ကြေကွဲဖွယ် ဇာတ်လမ်းသွားရပုံကို စွဲမက်စရာ ရေးသားခဲ့သည်။၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်များတွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ သတ္တုတွင်းလုပ်သား များ၏ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပြန်တမ်းနှစ်စောင်ကို အစိုးရ အတွက် ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ကရိုနင်သည် ခွဲစိတ်ကုဆရာဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်း၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဗြိတိသျှပြန်ကြားရေး ဌာန၌ အမှုထမ်းသည်။ ထို့နောက် ပြင်သစ်နိုင်ငံရီးဗီးယားရား၌ နေထိုင်သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှစ၍ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသို့ ပြောင်း ရွှေ့ခဲ့သည်။ ကရိုနင်သည် ဗိုဒွိုင်းကောလိပ်နှင့် လာဖရက် ကောလိပ်တို့မှ စာပေပါရဂူဘွဲ့ အပ်နှင်းခြင်းခံရသည်။ ဓနဥစ္စာခုံမင်မှုမရှိပဲ ရိုးသားစွာနေတတ်သော ကရိုနင်သည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ မွန်ထရက်မြို့၌ ၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
မြန်မာ ဘာသာပြန်များ
အေဂျေကရိုနင်၏ အောက်ပါဝတ္ထုရှည်များကို မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုဖူးသည်။
ဂျိမ်းစ် ကွတ်
ဗြိတိန်အတွက်ဩစတေးလျတိုက်တွင် နယ်သစ်ရှာပေးသူ ဂျိမ်းစ် ကွတ်(ကက်ပတိန်ကွတ်)ကို ထင်ရှားသော ဗြိတိသျှရေကြောင်းခရီးသည်ဟု လူသိများလေသည်။ သို့သော် ထိုသို့ ဖြစ်လာနိုင်ရန် မည်မျှကြိုးစားလုပ်ကိုင်လာရကြောင်းကိုမူ သိကြမည် မဟုတ်ပေ။ သာမန်သင်္ဘောသားဘဝမှ လေ့လာသင်ယူမှု၊ စူးစမ်းရှာဖွေမှု၊ အမြော်အမြင်ရှိတတ်မှုတို့ကို လက်ကိုင်ပြုကာ ဆောင်ရွက်လာခဲ့ခြင်းကြောင့် ဗြိတိသျှသမိုင်းတွင် ဥဒါန်းတွင်ရစ်သူ ဖြစ်လာရကြောင်းများကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားပေသည်။
ဗတိုလိုမေး အေစတေးဗန်း မျူရီလို
ဗတိုလိုမေးအေစတေးဗန်း မျူရီလိုသည် ထင်ရှားသော စပိန်အမျိုးသား ပန်းချီဆရာတစ်ဦးဖြစ်၏။ မဒေါနားရုပ်များ၊ သူတော်စင်ရုပ်များအစရှိသည့် အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပန်ချီကားများ ရေးဆွဲရာတွင် ထင်ရှားသူဖြစ်သော်လည်း လမ်းပေါ်တွင် လေလွင့်နေသော အဝတ်ဗလချာနှင့် သူငယ်ကလေးများ၏ သရုပ်ကိုလည်း ထင်ရှားလေအောင် ဖော်ထုတ်ရေးခြယ်နိုင်စွမ်းရှိသူ ဖြစ်၏။ မျူရီလိုသည် ခရစ် ၁၆၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် စပိန်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းရှိ ဆဲ့ဗီးမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ မိဖများမှာ ဆင်းရဲနွမ်းပါး မထင်ရှားသူများဖြစ်၏။ မျူရီလိုအား သူ၏ ဖခင်က ဟွန်သေ ကက်စတီလို အမည်ရှိ မထင်ရှားသော ပန်းချီဆရာတစ်ဦးထံ အပ်နှံသည်တွင် လက်ဦး အခြေခံပန်းချီပညာကို ရရှိလေသည်။ ၁၆၃၉ ခုနှစ်၌ ကက်စတီလို အရပ်တစ်ပါးသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားသောအခါ မျူရီလိုသည် မိမိကိုယ်စွမ်း ကိုယ်စကို အားကိုးပြီးလျှင် ပန်းချီကား အကြမ်းများကို ရေးဆွဲခြင်းဖြင့် ဝမ်းရေးအတွက်ရှာကြံခဲ့ရ၏။ ရေးဆွဲသော ပုံကြမ်းများမှာ များသောအားဖြင့် 'မဒေါနား' ခေါ် ခရစ်၏ မယ်တော်ပုံများဖြစ်လျက် ပန်းချီ အဆင့်အတန်းလည်း မမြင့်၊ ဈေးလည်းမရပေ။ အဆင့်အတန်း မမြင့်ဟု ဆိုရသော်လည်း ထိုစဉ်က ဆဲ့ဗီးမြို့ရှိ သူ၏ ရောင်းရင်းများ၏ လက်ရာများထက်ကား အနုပညာ ဂုဏ်မြောက်ပေသည်။ မျူရီလို၏ ရောင်းရင်း ပန်းချီဆရာ တစ်ဦးသည် ခရီးလှည့်လည်ခြင်းအားဖြင့် ပန်းချီရေးဆွဲဟန်များ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာကြောင်းကို တွေ့မြင်ရသောအခါ မျူရီလိုသည် အံ့ဩလျက် အားကျလာမိ၏။ ထိုကြောင့် မျူရီလိုသည် ၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် မိမိကို အားထား၍ နေသော နှစ်မငယ်ကို မိတ်ဆွေတစ်ဦးထံ အပ်နှံပြီး သကာလ မဒရစ်မြို့တော်သို့ ရှေးရှူးထွက်ခွာသွား၏။ မဒရစ်သို့ရောက်လျှင်မိမိနှင့် တစ်ရပ်တည်းနေ တစ်ရေတည်းသောက်သူ ဖြစ်သော ပန်းချီကျော် ဗေလက်ကတ်ထံ ချည်းကပ်ရလေ၏။
ထိုစဉ်အခါ၌ ဗေလက်ကတ်သည် ထင်ရှားကျော်ကြား ကောင်းစားနေခိုက် ဖြစ်၏။ ဗေလက်က်တ်သည် မျူရီလိုအား မိမိအိမ်တွင် တည်းခိုနေထိုင်စေပြီးလျှင် မြို့တော်တွင်းရှိ တော်ဝင်ပန်းချီပြခန်း၊ ပြတိုက်များသို့ ဝင်ခွင့်ရအောင် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ထိုနောက် ၂ နှစ်အတောအတွင်းဝယ် မျူရီလိုသည် အီတလီနှင့် ဖလန်းဒါးမှ ပန်းချီကျော်တို့၏ ပြောင်မြောက်သော လက်စွမ်းပြပန်းချီကားများကို ကူးယူရေးဆွဲခဲ့၏။ ၁၆၄၄ ခုနှစ်တွင် ဗေလက်ကတ်သည် မျူရီလို၏ လက်ရာများကို စပိန်ဘုရင်ထံ ဆက်သလေသည်။ ဗေလက်ကတ်က မျူရီလိုကို ရောမသို့ သွားရောက်ရန် တိုက်တွန်းပါသော်လည်း မျူရီလိုသည် ဇာတိရပ်ရွာနှင့် နှစ်မငယ်တို့ကို သံယောဇဉ်တွယ်နေသောကြောင့် ဆဲ့ဗီမြို့သို့ ပြန်သွား၏။ ထိုအတောအတွင်း ဆဲ့ဗီးမြို့ရှိ စန်ဖရန်စစ္စကိုကျောင်းမှ ဘုန်းတော်ကြီးများသည်မိမိတို့၏ ကျောင်းမှ နံရံများပေါ်တွင် ပန်းချီရေးဆွဲ တန်ဆာဆင်လိုသော်လည်း နာမည်ရ ပန်းချီဆရာ တစ်ဦးအား ငှားရမ်းနိုင်လောက်အောင် ကြေးငွေ မတတ်နိုင်ဘဲ ရှိနေသောကြောင့် မျူရီလိုသည် ကျောင်း၏ နံရံတွင် အလွန်လှပပြောင်မြောက်သော ပန်းချီကားကြီး ၁၁ချပ်ကို လက်ခကြေးငွေ တစ်ပြားတစ်ချပ်မျှ မယူဘဲ ရေးဆွဲပေးလေသည်။ ယင်းပန်းချီကားများသည်ကား သူ၏ ရှေးဦးကျသော ပန်းချီဟန် ဖြစ်၍ သူ၏ လက်စွမ်းလက်စကို ထင်ရှားစေခဲ့လေသည်။
ဆီမီးခုံမြို့
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
ဆီမီးခုံမြို့သည် မြင်းခြံမြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ဘေးတွင် တည်ရှိသည်။
ဗတိုလိုမေး အေစတေးဗန်း မျူရီလို
၁၆၄၈ ခုနှစ်တွင် မျူရီလိုသည် ချမ်းသာကြွယ်ဝသော အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့်အိမ်ထောင်ကျပြီးလျှင် ကျွမ်းကျင်သော ပန်းချီဆရာနှင့် တွေ့ဆုံ ရင်းနှီးလျက် ၊ သူ၏ အိမ်မှာအဆိုပါ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ စတည်းချရာဖြစ်လာ၏။ မျူရီလို၏ ပန်းချီ လက်ရာများသည်လည်း ပိုမို၍ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာ၏။ သူ၏ ပန်းချီရုပ်များသည် ပို၍ ပြေပြစ်လာကာ အရောင်ခြယ်ရာ၌ ပို၍ ကြည်လင်လာ၏။ ၁၆၅၅ ခုနှစ်တွင်မျူရီလိုသည် သူ၏ ထင်ရှားလှသော ပန်းချီကား ၂ ချပ် ဖြစ်သည့် 'စန်လီယန်ဒရို' နှင့် 'စန်အီစီဒိုရို' တို့ကို ရေးဆွဲလေသည်။ ထိုပန်းချီကားများသည် ယခုအခါ ဆဲ့ဗီးကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးတွင် ချိတ်ဆွဲထားလျက် ရှိ၏။ မျူရီလို၏ ပန်းချီဟန် ဒုတိယအဆင့်ကို ဖော်ပြသော ပန်းချီကားများလည်း ဖြစ်ပေသည်။ မျူရီလိုသည် ၁၆၅၈ ခုနှစ်တွင် အနုပညာတံခွန်ကျောင်းတည်ထောင်ရေးကို တာဝန်ယူလျက် ၁၆၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထိုကျောင်းကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ မျူရီလိုသည် ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦးအဖြစ်ဖြင့် ရွေးချယ်တင်မြောက်ခြင်း ခံရလေသည်။