cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တော်ပီဒိုနှင့် ‌ရေမြှုပ် ‌မြေမြှုပ်ဗုံးများ
ပြီးခဲ့သည့် ကမ္ဘာစစ်ကြီးနှစ်ခုစလုံးတွင် များစွာ‌သောသင်္ဘော တို့သည် ‌တော်ပီဒိုနှင့် ‌ရေမြှုပ်ဗုံးများ၏လက်ချက်ဖြင့် ပျက်စီး နစ်မြုပ်ခဲ့ကြရလေသည်။ ထိုလက်နက်တို့သည် ‌ရေမျက်နှာပြင် မှ၎င်း ‌ ‌ရေ‌အောက်မှ၎င်း သ‌င်္ဘောဆီသို့‌ရောက်လာ၍ ထိခိုက် ‌ပေါက်ကွဲ‌လေ့ရှိရာ စစ်သ‌င်္ဘောအချင်းချင်း အ‌မြောက်နှင့် ပစ် ခတ်သည့် ဒဏ်ထက်ပင် ပို၍ ‌ကြောက်စရာ‌ကောင်းလှ‌ပေသည်။
‌တော်ပီဒိုမှာ ၁၉ ရာစုနှစ် အစ‌လောက်ကပင် ‌ပေါ်‌ပေါက် လျက်ရှိပြီဖြစ်‌သော်လည်း ထိုအခါက များစွာအ‌ရေးပါ အရာမ ‌ရောက်ခဲ့လှ‌သေး‌ချေ။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်‌လောက်တွင် ဩစတြီးယား ‌ရေတပ်မှ ‌ ‌ရေ‌ကြောင်းဗိုလ်ကြီး လပ်ပစ်ဆိုသူနှင့် စ‌ကော့လူမျိုး ‌ရောဗတ်ဝှိုက်ဟက်ဆိုသူတို့က ပူး‌ပေါင်းတီထွင်‌သော ‌တော်ပီဒို မျိုး‌ပေါ်လာမှသာ ‌တော်ပီဒိုကို ထိထိ‌ရောက်‌ရောက် အသုံးချ လာနိုင်သည်။
ထို‌တော်ပီဒိုမှာ အ‌လေးချိန် ‌ပေါင် ၃၀၀ သာစီး ၍ တစ်နာရီလျှင် ‌ခြောက်မိုင်နှုန်းမျှသာ သွားနိုင်သည်။ ထို ‌နောက်မှ တဖြည်းဖြည်း ပြုပြင်လာ၍ ယခုအခါ ‌တော်ပီဒို များသည် တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၃၀ မှ မိုင် ၅၀ အထိ သွားနိုင် ကြသည်။ ကိုက်‌ပေါင်း ရဝ၀၀၊ ၈၀၀၀ အ‌ဝေးထိ ပစ်ခတ်နိုင် သည်။ ‌ရှေးအခါက ‌တော်ပီဒိုများ၏ သွားရာလမ်း‌ကြောင်းမှာ မမှန်ကန် မ‌ဖြောင့်တန်း‌သော‌ကြောင့် ပစ်ခတ်ရာ၌ များစွာ အခက်အခဲနှင့် ‌တွေ့ခဲ့ရလေသည်။ ‌နှောင်း‌ခေတ် သို့‌ရောက်‌သော် ‌တော်ပီဒို၌ ဂျိုင်ရိုစကုပ်ကို တပ်ဆင်‌ပေးကြ‌သော‌ကြောင့် ‌တော် ပီဒိုသည် ‌ဖြောင့်တန်းစွာ လိုရာသို့ သွားနိုင်ခဲ့သည်။
‌တော်ပီဒို၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ‌ဆေးပြင်းလိပ်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်တူ၍ အချင်း ၁၄ လက်မမှ ၂၁ လက်မ အထိရှိသည်။ အလျားသည် အချင်း၏ ၁၂ ဆမျှရှိတတ်သည်။ ‌တော်ပီဒို၏အမြီးတွင် ငါးမြီး သဖွယ် ပန်ကာများရှိ၍ ထိုပန်ကာများအနီး၌ ‌တော်ပီဒိုကို ‌မောင်းနှင်‌ပေးသည့်စက်ရှိသည်။ ထိုအပြင် ‌တော်ပီဒိုကို ‌ရှေ့ ‌နောက် သို့၎င်း ထက်‌အောင်သို့၎င်း သွားနိုင်ရန် ထိမ်း‌ပေး‌သော ဂီယာလည်းရှိသည်။ ထိုဂီယာတွင် ဂျိုင်ရိုစကုပ်တပ်ထားသည်။ ‌တော်ပီဒို၏ အလယ်ပိုင်းတွင် ဖိနှိပ်ထား‌သော ‌လေ‌လှောင်ခန်း ရှိသည်။ ကတာ့ပုံရှိ‌သော ‌ခေါင်းပိုင်းတွင် ‌ပေါက်ကွဲတတ်သည့် ယမ်းရှိ၍ က‌တော့ပုံထိပ်တွင် စနက်တံတပ်ထား‌လေသည်။
‌ရှေးက ‌တော်ပီဒို၌ ဒိုင်းနမိုက်(ယမ်းဘီလူး) အ‌လေးချိန် ၁၈ ‌ပေါင်းသာရှိခဲ့၍ ယခု‌ခေတ် ‌တော်ပီဒိုများတွင် တီ၊ အင်၊ တီ ယမ်းအ‌လေးချိန် ‌ပေါင် ၅၀၀ မျှပါဝင်‌လေသည်။ ‌တော်ပီဒိုကိုပစ်လွှတ်ရာတွင် ‌သင်္ဘောရှိ ‌တော်ပီဒိုပြွန်ထဲသို့ ထည့်ပြီးလျှင် ဖိနှိပ်ထား‌သော‌လေအားနှင့် ပစ်လွှတ်ရ၏။ ‌တော် ပီဒိုသည် သ‌င်္ဘောနှင့် ထိခိုက်မိရာတွင် ထိပ်မှစနက်တံသည် အထဲသို့ဝင်သွားခြင်းဖြင့် ‌တော်ပီဒို၏ယမ်းအိမ်ကို ‌ပေါက်ကွဲ ‌စေသည်။ ‌တော်ပီဒိုကို ‌ရေငုပ်သင်္ဘောနှင့် စစ်သင်္ဘောတို့မှာ သာမက ‌လေယာဉ်ပျံမှလည်း ပစ်လွှတ်နိုင်သည်။ ‌လေယာဉ်ပျံမှ ပစ်လွှတ်သည့် ‌တော်ပီဒိုသည် သင်္ဘောများမှ ပစ်လွှတ်သည့် ‌တော်ပီဒိုထက် အ‌လေးချိန်ချင်းတူညီလျှင် ယမ်းပိုမိုပါဝင်၍ ပိုမိုလျင်မြန်‌လေသည်။ ‌တော်ပီဒို၏ အ‌လေးချိန် ကြီးမား သည့်အ‌လျောက် ‌လေယာဉ်ပျံတစ်စီးလျှင် ‌တော်ပီဒိုတစ်ခုသာ တင်‌ဆောင်နိုင်သည်။ ‌လေယာဉ်ပျံမှ ပစ်လွှတ်‌သော ‌တော်ပီဒိုမှာ ‌ရေနှင့်ရိုက်မိသည့်ဒဏ်ကိုခံရ၍ ပိုမိုခိုင်ခံ့စွာ ရှိဖို့လို၏။
‌တော်ပီဒို ပစ်လွှတ်ရာ၌ ‌ရေငုပ်သင်္ဘောဖြစ်လျှင် ‌ ‌ရေ‌အောက်ပေ အများဆုံး ၅ ‌ပေအတွင်းမှ၎င်း၊ ‌လေယာဉ်ပျံဖြစ်လျှင် ‌ရေပြင်အထက် အမြင့်‌ပေ ၅၀ အတွင်းမှ၎င်း ပစ်လွှတ်၇‌လေသည်။ ‌ရေမြှုပ်ဗုံးသည်လည်း ကမ္ဘာစစ်ကြီးနှစ်ခုစလုံးတွင် အသုံး ပြုခဲ့‌သော အ‌ရေးကြီးသည့်လက်နက်ဖြစ်၏။ ‌ရေမြှုပ်ဗုံးမှာ လုံး ဝန်း‌သောသဏ္ဌာန်ရှိ၍ အချင်း ၃ ‌ပေမျှရှိသည်။ ‌ရေမြှုပ်ဗုံးများ ကို အသုံးပြုခဲ့သည်မှာ ကြာ မြင့်ပြီးဖြစ်သည်။ ၁၈ ရာစုနှစ် ကတည်းက အ‌မေရိကန်တို့ အသုံးပြု‌ကြောင်း သိရလေသည်။ ၁၈၃၉ ခုနှစ် မတိုင်မီက ‌ရေမြှုပ်ဗုံးများ ‌ပေါက်ကွဲ‌စေရန် စက် ကရိယာဖြင့် စီမံထား‌လေသည်။ ထိုနှစ်တွင် ဆာ ချား ပတ် စ‌လေက လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် ‌ပေါက်ကွဲ‌စေရန် စတင်စီမံရာ၌ ထ‌မြောက်‌အောင်မြင်‌လေသည်။ ‌ရေမြှုပ်ဗုံးကို ‌ရေထဲသို့ချရာတွင် ‌ရေငုပ်သ‌င်္ဘောများအတွက် ရည်စူးပါက ‌ ‌ရေ‌အောက် ‌ပေ ၂၄၀ ‌လောက်တွင် ချထားရ၍ ရိုးရိုးသ‌င်္ဘောများအတွက်ဖြစ်မူ ၅ ‌ပေ မှ ‌ပေ ၂၀ အတွင်း‌လောက်၌ ချထားရ၏။ ထိုသို့ အလိုရှိသည့် အနက်၌ တည်‌စေနိုင်ရန် ‌ရေမြှုပ်ဗုံးတို့ကို ‌ကျောက်ချထားရ သည်။ ‌ရေမြှုပ်ဗုံးနှင့် ပင်လယ်‌အောက်‌ခြေရှိ ‌ကျောက်ဆူးကို ‌ကြေးနန်းကြိုးဖြင့် ဆက်ထား၏။ ထို‌ကျောက်ဆူးမှာ သင်္ဘော‌ကျောက်ဆူးမျိုး မဟုတ်‌ပေ။
‌ရေမြှုပ်ဗုံးချသည့် ရည်ရွယ်ချက်မှာ မိမိဘက်ကဆိပ်ကမ်းများ သို့ ရန်သူသ‌င်္ဘောများ ချဉ်းကပ်ခြင်း၊ ရပ်နားခြင်းမပြုနိုင်‌အောင် ဖြစ်သည်။ ‌ရေမြှပ်ဗုံးများကို ရန်သူလာနိုင်မည့် အ‌ရေးကြီးသည့် လမ်း‌ကြောင်းများကို ပိတ်ဆို့ရန်အတွက်လည်း အသုံးချနိုင်‌ပေ သည်။ အချို့‌ရေမြှပ်ဗုံးများ၌ အထိန်းရှိ၍၊ အချို့၌ အထိန်းမရှိ ‌ချေ။ အထိန်းရှိသည့် ‌ရေမြှပ်ဗုံးများကို ကမ်း‌ခြေမှ‌ကြေးနန်းကြိုး ဖြင့် ဆက်သွယ်ထား၍၊ ‌ပေါက်ကွဲ‌စေလိုသည့်အခါတွင် လျှပ်စစ် ဓာတ်အားလွှတ်‌ပေး၍ ‌ပေါက်ကွဲ‌စေနိုင်သည်။ သူ့အလို အ‌လျောက် မ‌ပေါက်ကွဲ နိုင်ကြ‌ပေ။ ထို‌ကြောင့် ကမ်း‌ခြေတွင် ဝင်ထွက်‌နေကြ‌သော မဟာမိတ်သ‌င်္ဘောများနှင့် မိမိဘက်က သ‌င်္ဘောများအတွက် စိတ်ချနိုင်‌ပေသည်။ အထိန်းမရှိဘဲ အလို လို‌ပေါက်ကွဲနိုင်‌သော ‌ရေမြှုပ်ဗုံးများမှာ စနက်တံကဲ့သို့ ထိပ်၌ အတံ ငယ်ပါရှိသည်။
သ‌င်္ဘောနှင့် တိုက်မိ‌သောအခါ ‌ပေါက်ကွဲ ‌စေနိုင်ရန် ထို‌ရေမြှုပ်ဗုံးကို စက်ကရိယာဖြင့်၎င်း လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖြင့်၎င်း စီမံထားသည်။ ထို‌ရေမြှုပ်ဗုံးတို့၌ အထိန်းမရှိခြင်း‌ကြောင့် ရန်သူသ‌င်္ဘောများသာမက မဟာမိတ်သ‌ဘေင်္ာများပင် မကြာခဏ နစ်မြုပ်ကြရလေသည်။
‌ရေမြှုပ်ဗုံးများကိုအသုံးပြု၍ တိုက်ခိုက်သကဲ့သို့ ‌ရေမြှုပ်ဗုံး ရန်မှ ကာကွယ်ရန်ကိုလည်း ကြိုးစားကြံစည်ကြရလေသည်။ ‌ရေ မြှုပ်ဗုံးရန်မှ ကာကွယ်နိုင်ရန်နည်းတစ်နည်းမှာ တံငါသင်္ဘော နှစ်စင်း၏အကြား၌ ကြိုးကွင်းတန်း၍ ငါးပိုက်ဆွဲသကဲ့သို့ ဆွဲ ယူရသည်။ ‌ရေမြှုပ်ဗုံး၏ ‌ကျောက်ဆူးကြိုးကို ဖြတ်မိသဖြင့် ‌ရေမြှုပ်ဗုံး ‌ရေပေါ်သို့တက်လာ‌သောအခါ ‌သေနတ်နှင့်ပစ်ခတ် ဖျက်ဆီးပစ်ရ‌လေသည်။ ရိုးရိုး‌ကြေးနန်း ကြိုးကိုအသုံးပြု၍ ဆွဲ ယူပါက ရံဖန်ရံခါ ‌ကျောက်ဆူးကြိုးမပြတ်ဘဲ ‌ရေမြှုပ်ဗုံးပါလာ တတ်သဖြင့် ‌ရေမြှုပ်ဗုံးတို့ ပြန့်ကြဲ၍သွား တတ်သည်။
ထို့‌ကြောင့် လွှကဲ့သို့ ‌ခွေးသွားစိတ်အသွားများပါရှိ‌သော ‌ကြေးနန်း ကြိုးကို အသုံးပြုရသည်။ ထိုနည်းကို ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးက တည်းက အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အခြားတစ်နည်းမှာ ‌ရေမြှုပ်ဗုံး ချထားသည့် နယ်နိမိတ်အတွင်း အခြားဗုံးများချ၍ ‌ပေါက်ကွဲ‌စေ ‌သောနည်းဖြစ်သည်။ ‌ရေမြှုပ်ဗုံးများကို ရှင်းပစ်ရန်အတွက် အများဆုံးအသုံးပြုခဲ့၍ အထိအ‌ရောက်ဆုံးဟုဆိုနိုင်‌သောကရိယာ မှာ သ‌င်္ဘောဦးပိုင်း‌အောက်တွင် တပ်ဆင်ရသော ပါရာဗိန်း ဟု‌ခေါ်‌သော ‌တော်ပီဒိုပုံသဏ္ဌာန်မျိုးရှိသည့် ကရိယာဖြစ်သည်။ ထိုကရိယာကို အင်္ဂလိပ်ရေတပ် အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်သူ စီ၊ ဒီ၊ ဗာနီ တီထွင်ခဲ့သည်။ ထို‌ရေမြှုပ်ဗုံးရှင်းကရိယာတွင် ဒလက် အသွားများ ဆူး‌တောင်သဖွယ်ပါရှိ၍ ထိုအသွားများနှင့် ‌ရေမြှုပ် ဗုံးတို့၏ ‌ကျောက်ဆူးကြိုးကို ဖြတ်‌တောက်မိ‌သောအခါ ‌ရေမြှုပ် ဗုံးသည် ‌ ‌ရေ‌ပေါ်သို့ ‌ ‌ပေါ‌လော‌ပေါ်လာတတ်သည်။ ထိုအခါ ‌သေနတ်နှင့်ပစ်၍ ဖျက်ဆီးရသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အသုံးပြုခဲ့ကြ‌သော ‌ပေါက်ကွဲ‌စေ တတ်သည့် ဗုံအမျိုးမျိုးတို့အနက် ‌ကြောက်မက်ဖွယ်‌ကောင်း ‌သော ဗုံးများမှာ ‌မြေမြှုပ်ဗုံးနှင့် ‌ရေမြှုပ်ဗုံးများဖြစ်သည်။ အခြား ဗုံးများကို အသုံးပြုသည့်အခါတွင် အသံလာရာကို ချိန်ဆ၍ ‌ရှေုာင်တိမ်းနိုင်ရန် အခွင့်အ‌ရေးရရှိနိုင်‌သော်လည်း ‌မြေမြှုပ်ဗုံး ‌ရေမြှုပ်ဗုံးများကိုမူကား မတိမ်း‌ရှောင်နိုင်သဖြင့် အထူးပင် ‌ကြောက်မက်ဖွယ်‌ကောင်း‌ပေသည်။ မည်သည့်‌နေရာ၌ ဗုံးမြှုပ် ထားမှန်း မသိရသဖြင့် စစ်တပ်များသည် ‌ရှေ့သို့ချီတက်ခြင်း ရပ်နားခြင်းပြုရန်အတွက် များစွာအ‌နှောင့်အယှက် ‌တွေ့ကြုံခဲ့ကြ ရ‌လေသည်။
‌မြေမြှုပ်ဗုံးများကို စစ်မျက်နှာအ‌ရှေ့ပိုင်းနှင့် အ‌နောက်ပိုင်း တို့တွင် မြှုပ်နှံထားတတ်၏။ ‌မြေမြှုပ်ဗုံး၏ ‌ဘေးဒဏ်ကို စိုးရိမ် ရခြင်းမှာ ‌ပေါက်ကွဲရာတွင် ပြင်းထန်ရုံမျှမက လို‌သောအချိန် တွင် ‌ပေါက်ကွဲရန် ပြုလုပ်ထားနိုင်ခြင်း‌ကြောင့်လည်းဖြစ်၏။ ‌မြေမြှုပ်ဗုံးများကို အထူးသဖြင့် စစ်ဆုတ်ရာတွင် မြှုပ်နှံထားခဲ့ တတ်ကြသည်။ ယခင်က အထူး‌ကြောက်မက်ဖွယ် ‌ကောင်း‌သော ‌မြေမြှုပ်ဗုံးမှာ တီ၊ အင်၊ တီ‌ခေါ် ဗုံးဖြစ်‌သော်လည်း ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကမူ ထိုထက်ပြင်းထန်၍ ‌ကြောက်မက်ဖွယ် ‌ကောင်း‌သော တီ၊ အင်၊ တီနှင့် ‌ရောစပ်ထားသည့် ‌မြေမြှုပ်ဗုံး တစ်မျိုးကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ တီ၊ အင်၊ တီ ဆိုသည်မှာ ထရိုင်နိုက်တရို ‌တော်လျူအင်ကို အတို‌ကောက် ‌ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်၏။
ထိုသို့ ချထားရာတွင် ‌ရေ‌အောက် ၁၅ ‌ပေမှ ‌ပေ ၃၀ အထိ အဆင့်ဆင့် ချထား‌လေ့ရှိ၏။ သ‌င်္ဘောခုတ်‌မောင်းလာ ‌သောအခါ သံလိုက်ဓာတ်ဆွဲငင်မှု‌ကြောင့် ဗုံးသည်‌ပေါက်ကွဲ၏။ သ‌င်္ဘောနှင့် မထိမိဘဲနှင့် ‌ပေါက်ကွဲနိုင်‌သော‌ကြောင့် အထူး ‌ကြောက်မက်ဖွယ်‌ကောင်း‌ပေသည်။ လို‌သောအချိန်တွင်မှ ‌ပေါက် ကွဲ‌စေရန် ပြုလုပ်ထား‌သော သံလိုက်ဗုံးများလည်းရှိသည်။ ‌မြေမြှုပ်ဗုံးနှင့် သံလိုက်ဗုံးတို့ကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ‌ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ‌ကောင်း‌သော လက်နက်ဆိုးများအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ယခုစစ်ပြီးကာလ၌မူ ထိုဗုံးများသည် လူ့ အကျိုး‌ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် များစွာ အသုံးဝင်‌ပေသည်။
‌တော်ပီဒိုကို အဆင့်ဆင့် တိုးတက်ပြုပြင်လာခဲ့ကြသည်တွင် ယခုအခါ ယင်းကို‌ရေထဲ၌ တရှိန်ထိုး ပစ်လွှတ်နိုင်ရုံ သာမက၊ သွား‌စေလို‌သော လမ်း‌ကြောင်းအတိုင်း ပဲ့ကိုထိန်း‌ပေးခြင်းဖြင့် လိုအပ်‌သော ‌ရေအတိမ်အနက်သို့ ‌ရောက်ရှိ‌အောင် သွား‌စေနိုင် ၏။ ‌တော်ပီဒိုတွင် အင်ဂျင်စက်တပ်ဆင်ထားသဖြင့် ခရီး‌ဝေး သို့‌ရောက်‌အောင်လည်း ‌မောင်းနှင်နိုင်သည်။ ယခု ကာလ‌ပေါ် ‌တော်ပီဒို၏ အစိတ်အပိုင်းတို့ကို ခွဲခြား၍ကြည့်လျှင် ‌အောက်ပါ အတိုင်း ‌တွေ့ရလိမ့်မည်။
= (၁) ‌တော်ပီဒို‌ခေါင်း = ‌တော်ပီဒို‌ခေါင်းထဲတွင် ရန်သူသ‌ဘေင်္ာကို ‌ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီး ရန် ခဲယမ်းမီး‌ကျောက်ကို သို‌လှောင်ထား၏။ တစုံတစ်ခုနှင့် ထိခိုက်မိ‌သော‌ကြောင့်ဖြစ်‌စေ၊ သံလိုက်ဓာတ်အားလှုပ်ရှားမှု ‌ကြောင့်ဖြစ်‌စေ၊ ‌တော်ပီဒို၏ ခေါင်းပိုင်းရှိ စနက်တံသည် ယမ်း အိုးကို မီးငြိ‌ပေါက်ကွဲ‌စေသည်။
= (၃) အထိန်းကရိယာပါရှိ‌သောအပိုင်း = ‌တော်ပီဒိုကို ‌ရေထဲတွင် ပစ်လွှတ်သည့်အခါ၌ လိုအပ်‌သော ‌ရေအတိမ်အနက်တွင် ‌တောက်‌လျှောက် သွားနိုင်ရန် အထိန်း ကရိယာဖြင့် ထိန်း‌ပေးရသည်။ ထိုပြင် ‌တော်ပီဒိုဝမ်းထဲရှိ စက် များအတွက် လိုအပ်‌သော စက်ဆီအိုးများကိုလည်း ဤအစိတ် အပိုင်းတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။
= (၄) စက်ခန်း = ‌လေအိုးထဲမှ ‌လေပူဖြင့်၎င်း၊ ဆီအိုးထဲမှ စက်ဆီဖြင့်၎င်း၊ ‌တော်ပီဒိုအင်ဂျင်စက်ကို ခုတ်‌မောင်း၍ ပဲ့ပိုင်းတွင် တပ်ဆင်ထား သည့် ပန်ကာများကို လည်‌စေလျက် ‌တော်ပီဒိုကို တစ်နာရီလျှင် ‌ေ၇‌ကြောင်းမိုင် ၄၀ နှုန်းဖြင့် သွား‌စေနိုင်သည်။
= (၅) ဂျိုင်ရိုကရိယာခန်း = ‌တော်ပီဒိုကို ချိန်ထား‌သောလမ်း‌ကြောင်းအတိုင်း ‌ဖြောင့်တန်း စွာ ခုတ်‌မောင်းနိုင်ရန် တက်မကို ဂျိုင်ရိုစကုပ်ဖြင့် ထိန်း‌ပေးရ သည်။ ‌လေအားဖြင့် ထိုဂျိုင်ရိုစကုပ်ကိုလည်ပတ်‌စေသည်။
= (၆) ပဲ့ပိုင်း = ပဲ့ပိုင်းတွင် ‌တော်ပီဒိုကို ခုတ်‌မောင်းသည့် ပန်ကာများ၊ ‌တော်ပီဒိုကို ‌ဖြောင့်တန်းစွာ သွား‌စေသည့် ‌ထောင်လိုက်တက်မ၊ ‌ရေအတိမ်အနက်ကို လိုအပ်သလို ထိန်း‌ပေးသည့် အလျားလိုက် တက်မများ တပ်ဆင်ထားရှိ‌လေသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)
ကံဦးရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကံဦးရွာ (Kanu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ကောက်ကွေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုင်းဆတ်မြို့
မိုင်းဆတ်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသရှိ မြို့ငယ်ကလေးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော် တရုတ်ဖြူများ ဝင်ရောက်ကျူးကျော်ခဲ့သော ဒေသဖြစ်၍ မြန်မာတို့က ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂကို တိုင်ကြားခဲ့သဖြင့် မိုင်းဆတ်ကို ကမ္ဘာက အာရုံပြုခဲ့ရသည်။ မိုင်းဆတ်မြို့သည် မိုင်းဆတ်ခရိုင်တွင်တည်ရှိ၍ ကျိုင်းတုံမြို့နှင့် ၆၂ မိုင်မျှကွာဝေးသည်။ မိုင်းဆတ်မြို့သည် ပင်လယ်ပြင်ထက် ပေ ၁,၉၅ဝ အမြင့်တွင် တည်ရှိ၍ တောင်ပတ်လည် ဝန်းရံနေသည့် မြေချိုင့်မြေပြန့်ဖြစ်သည်။ မိုင်းဆတ်မြို့တွင် ရှေးမြန်မာမင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် မြို့ရိုးများ ယခုတိုင်ရှိသေးသည်။ သို့သော် တရုတ်ဖြူတို့ ဝင်ရောက် ကျူးကျော်စဉ်က ခံကတုတ်ကျင်းများပြုလုပ် ထားသည်ကိုတွေ့ရ၏။ တောင်ပေါ်သားများဖြစ်သည့် အီကော၊ လားဟူ၊ လီရှော လူမျိုးများလည်း နေထိုင်ကြသည်။ အလုပ်အကိုင်အားဖြင့် အပြင်အပသို့ ထုတ်ဝေရောင်းချနိုင်လောက်အောင် ပစ္စည်းများမလုပ်ကိုင်ဘဲ အချင်းချင်း ဖလှယ် နိုင်ရုံမျှသာ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြေပြန့်တွင် စပါး၊ ဆေး၊ ငရုတ် များစိုက်ပျိုး၍ တောင်ပေါ်တွင် လက်ဖက်၊ အာလူးများကို ထွန်ယက်စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်သည်။ ပိုလျှံသော ဆန်၊ လက်ဖက်ခြောက်စသည့် ပစ္စည်းများဖြင့် ဆား၊ ရေနံဆီ၊ ဖယောင်းတိုင်၊ မီးခြစ် စသည်တို့ကို ယိုးဒယားသားတို့နှင့် ဖလှယ်ကြသည်။
အမည်ရင်းမြစ်
မိုင်းဆတ်ဟု တွင်ခဲ့ရခြင်းအကြောင်းမှာ မြတ်စွာဘုရား၏ ဗျာဒိတ်အရဖြစ်သည်ဆို၏။ အခါတစ်ပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဒေသစာရီကြွချီတော်မူရာတွင် တောတွင်းတစ်နေရာရှိ ကျောက်တုံးကြီးတစ်ခုပေါ်ဝယ် ရပ်နား၍ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးတော်မူခဲ့သည်။ မူလက သာမန် ကျောက်တုံးကြီးသာဖြစ်သော်လည်း မြတ်စွာဘုရားရပ်နား၍ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးရန် ထိုင်တော်မူသည်နှင့် ကျောက်တုံးမှာ ကျောက်ဖျာအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်ဆို၏။ ဤတွင် မြတ်စွာဘုရားက ဤနေရာတွင် နောင်အခါမြို့ဖြစ်လာမည်ဟု ဗျာဒိတ်ပေးသောကြောင့် မြို့တည်လာသော အခါ ထိုကျောက်ဖျာကိုအစွဲပြု၍ ရှမ်းဘာသာဖြင့် မိုင်းဆတ်တွင်လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။ မိုင်းသည် ရွာစု (ဝါ) မြို့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရကာ ဆတ်မှာ ဖျာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သို့ဖြစ်၍ မိုင်းဆတ်သည် ဖျာကဲ့သို့ ညီညာကျယ်ပြန့်စွာ တည်ရှိသောမြို့ ဟူသတည်း။
သမိုင်းကြောင်း
မိုင်းဆတ်သည် ယခုအခါ ကျိုင်းတုံပိုင် နယ်ဖြစ်သော် လည်း ရှေးအခါက တစ်သီးတခြားနယ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့၍ သူရိယ ဆိုသူက ဖွဲ့စည်းကာ အကြီးအမှူးအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။ နောက် စဝ်ဖခွန်ဆိုသူက စော်ဘွားအနေနှင့် မိုးနဲကို မဟာမိတ်ပြု၍ မန္တလေးနေပြည်တော်သို့ တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ် သည်။ နောက် မန္တလေးနှင့်အလှမ်းဝေး၍ မိုးနဲနှင့်သာ ဆက်သွယ်၏။ နောင်သော်ကား မိုင်းဆတ်ပတ်လည် တောင်ပေါ်ရှိ လားဟူလူမျိုးများနှင့် ကျိုင်းတုံနယ်မှ မကြာခဏ လာရောက်နှောင့်ယှက် တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် နောက်ဆုံးတွင် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားထံ အညံ့ခံလိုက်ရသည်။ ထိုကြောင့် အင်္ဂလိပ်တို့ဝင်ရောက်စဉ်က မိုင်းဆတ်သည် ကျိုင်းတုံနယ် အပါအဝင် နယ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့၏။ ကျိုင်းတုံစော်ဘွား၏ လက်အောက်မြို့စားအုပ်ချုပ်သော ဒေသဖြစ်လေသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အတွင်းတွင် အင်္ဂလိပ်မျက်နှာဖြူနှစ်ဦး ခေါင်းဆောင်သော ပန်ချာပီ တပ်ဖွဲ့တစ်ခု လာရောက်တပ်စွဲ၍ မြန်မာပြည်တွင် စစ်ဖြစ်စ ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလခန့်က ယင်းတပ်ကို တရုတ်တပ် များနှင့် တာဝန်လွှဲ၏။ တရုတ်တပ်များ ၃ လခန့်သာနေ၍ ဆုတ်ခွာခဲ့သည့်နောက် တစ်ရက်အကြာတွင် ယိုးဒယားတပ်များဝင်လာခဲ့သည်။ ဤသို့ ဝင်လာခဲ့ခြင်းမှာ ဂျပန်တို့ မြန်မာပြည်သို့ ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်ရာတွင် ရှမ်းပြည်နယ်အချို့ကို ယိုးဒယားသို့ ပေးအပ်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ ယိုးဒယား၏ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအောက်သို့ ၃ နှစ်မျှ သက်ရောက်ခဲ့ရသည်။ အုပ်ချုပ်မှုဆိုးရွားကြမ်းတမ်းသည် ဆို၏။ ၁၉၄၅ ခု နှစ်ဦးပိုင်းတွင် ဂျပန်တပ်စုတစ်စု ဝင်ရောက်လာသေးသော်လည်း အင်္ဂလိပ်လေထီးလဲဗီးတပ်များ မိုင်းပူအောင်ဘက်မှ လာရောက်တိုက်ခိုက် မှုကြောင့် တာချီလိတ်ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးကြရ၏။ လဲဗီးတပ်များသည် ဂျပန်လက်နက်ချပြီးချိန်အထိ ၃ လခန့် တပ်စွဲခဲ့၏။ ရှောင်တိမ်းနေရသော မြို့စားလည်း ထိုအခါမှ ဝင်ရောက်လာနိုင်လေသည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် မိုင်းဆတ်မှာ တရုတ်ဖြူများ တပ်စွဲရာဖြစ်သောကြောင့် ကမ္ဘာက အာရုံပြုကြရ၍ လူသိများလာသည်။ ကေ၊ အမ်၊ တီခေါ် တရုတ်ဖြူတို့သည် ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စတင်တပ်စွဲသည်။ တစ်စတစ်စနှင့် တပ်သားများသာမက အိမ်ထောင်စုများ ပါဝင်ကာ လူအင်အား ၄,ဝဝဝ ကျော်ခန့် ဖြစ်လာသည်။ ထို့ပြင် တရုတ်ဖြူဗိုလ်ချုပ် လီမီ၏ ဌာနချုပ်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်ဦးတွင် ယခု လက်ရှိ လေယာဉ်ကွင်းကိုပင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ တရုတ်နီတို့ကို တိုက်ခိုက်ရန်ဟုအကြောင်းပြ၍ ကျူးကျော်ကာ ဌာနချုပ် ပြုလုပ်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ဤသို့ ကျူးကျော်နေသည်ကို ပြည် ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက အေးချမ်းစွာဖြေရှင်းလိုသဖြင့် ကုလသမဂ္ဂဝင် နိုင်ငံဖြစ်သည်နှင့်အညီ ကုလသမဂ္ဂသို့တိုင်ကြားခဲ့သော်လည်း ကုလသမဂ္ဂက ထိရောက်စွာ အရေးမယူခဲ့ပေ။ သို့ဖြစ်၍ နောက်ဆုံးတွင် ဗမာ့တပ်မတော်မှ နဂါးနိုင်စစ်ဆင်ရေးဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် စတင်တိုက်ခိုက် တွန်းလှန်ခဲ့လေသည်။ နဂါးနိုင်စစ်ဆင်ရေးတွင် သံလွင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းကိုသာ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့၍ ဘုရင့်နောင်စစ်ဆင်ရေးနှင့် ထပ်မံ အင်အားဖြည့်တင်းပြီး တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် တရုတ်ဖြူ ဗိုလ်ချုပ် လီမီ၏ ဌာနချုပ် စိုက်ခဲ့ရာ မိုင်းဆတ်ကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းပိုက်မိခဲ့လေသည်။
မှော်ကန်ရွာ
မှော်ကန်
ဘုရင့်နောင်တံတား အမှတ် (၂)
ဘုရင့်နောင်တံတား အမှတ် (၂) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး မရမ်းကုန်းခရိုင်၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ် နှင့် အင်းစိန်ခရိုင်၊ လှိုင်သာယာအရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်ကို ဆက်သွယ်သော လှိုင်မြစ် ကို ဖြတ်ကျော်တည်ဆောက်ထားသော တံတားဖြစ်သည်။ တံတားအမျိုးအစားမှာ ပင်မတံတား အောက်ထည် Bored Pile အုတ်မြစ်နှင့် အပေါ်ထည် သံမဏိ သံပေါင်၊ ချဉ်းကပ်တံတား အောက်ထည် Bored Pile အုတ်မြစ်နှင့် အပေါ်ထည် Steel Plate Girder/ P.C Girder + သံကူကွန်ကရစ် တို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး ပင်မတံတားအရှည် 1628.03 ft၊ ချဉ်းကပ်တံတား အရှည်မှာ ဘုရင့်နောင်ဘက်ကမ်း 819.362 ft၊ လှိုင်သာယာ ဘက်ကမ်း 1657.134 ft ရှိပြီး စုစုပေါင်း တံတားအရှည် 4103.53 ft၊ ယာဉ်သွားလမ်းအကျယ် လေးလမ်းသွား ၄၈ ပေ၊ လူသွားလမ်း တစ်ဘက်လျှင် ၆ ပေ စီ ပါရှိပြီး ရေလမ်းကင်းလွတ်အကျယ် ၃၇၀ ပေ၊ အမြင့် ၃၆ ပေရှိ၍ ယာဉ်တစ်စီးချင်း ခွင့်ပြုအလေးချိန် ၇၅ တန် ဖြစ်သည်။
ကနုစာရေးရွာ၊ အင်းရပ်
ကနုစာရေးရွာ၊ အင်းရပ်
အသမ္ဘိန္နဓာတ်တော်
အသမ္ဘိန္န ဓာတ်မြတ်လှ၊ ပင့်ကြွ ၆-ဌာနာ။ အသမ္ဘိန္နဓာတ်တော် ၇-ဆူကို ပင့်ယူကိုးကွယ်ရာ ဌာနခြောက်ပါးဟူ၏။ မြတ်စွာဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရာ၌ မပြိုကွဲ မပျက်စီးပဲ ကျန်ရစ်နေခဲ့သော ဓာတ်တော် ခုနစ်ပါး။
ထိုမှနောက်၌ကား ကျေးကုလားတို့ရန်မှ ကင်းလွတ်မှုအတွက် သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ မြန်မာပြည်စစ်ကိုင်းကောင်းမှုတော်ကြီးသို့ အပြောင်းအလွှဲရှိသေး၏ဟု မှတ်ရာသည်။
ဖုံညိုလိပ်ရွာ၊ ဖုံညိုလိပ်
ဖုံညိုလိပ်ရွာ၊ ဖုံညိုလိပ်
ဘုရားတောင်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ဘုရားတောင်ရွာ(Hpayartaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၉၉၄ ဦး၊ မ ၂၁၄၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆူးပန်းချောင်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ဆူးပန်းချောင်းရွာ (Supanchaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅၁ ဦး၊ မ ၃၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာယာကုန်းရွာ၊ ရေကျော်ကြီး
သာယာကုန်းရွာ(Tharyarkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ရေကျော်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၀၅ ဖြစ်သည်။ အရပ်အခေါ်မှာ တာယာကုန်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေကျော်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၆၈၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၃၁၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွေးချိုရွာ၊ ကွမ်းအစ်ကုန်း
ဂွေးချိုရွာ၊ ကွမ်းအစ်ကုန်း
ထန်းမနိုင်
ထန်းမနိုင်
တုံလောရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
တုံလောရွာ (Tonlaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ တုံလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၄၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားလုံရွာ၊ မိုင်းပျဉ်း
နားလုံရွာ (Narlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မိုင်းပျဉ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပျဉ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၃၄ ဦး၊ မ ၂၇၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချမိုကန်
ချမိုကန် (Amharic: ቻሞ ሐይቅ) သည် အီသီယီုးပီးယားနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်သည် အီသီယိုးပီးယား၏ အဓိကမြေနိမ့်ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထိက် ၁၁၁၀ မီတာတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် အဘယာကန်နှင့် အာဘမင့်မြို့၏ တောင်ဘက်နား၊ ဂက်တောင်တန်းများ၏ အရှေ့ဘက်နှင့် အမရိုတောင်တန်းများ၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
အကျဉ်းချုပ်
ချမိုကန်၏ မြောက်ဘက်အဆုံးနေရာသည် နီချီဆာအမျိုသားပန်းခြံတွင် တည်ရှိသည်။ အလယ်ပိုင်းဒေသအချက်အလက်အေဂျင်စီက ထုတ်ပြန်သည့် ပုံများအရ ကန်သည် အရှည် ၃၂ ကီလိုမီတာ၊ အကျယ် ၁၃ မီတာ၊ မျက်နှာပြင်ဧရိယာသည် ၃၁၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ၊ အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၁၄ မီတာနှင့် ရေဝေရေလဲ ဧရိယာသည် ၁၈၇၅၇ စတုရန်းကီလိုမီတာခန့် ရှိသည်။ အခြားသော ရင်းမြစ်များကမူ ကန်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၂၃၅ မီတာ၊ အရှည် ၂၆ ကီလိုမီတာ၊ အကျယ် ၂၂ ကီလိုမီတာ၊ ဧရိယာ ၅၅၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ၊ ရေဝေရေလဲ ဧရိယာသည် ၂၂၂၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ၊ အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၁၀ မီတာ ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ငါးစင်ရိုင်း
ငါးစင်ရိုင်း (Mystus vittatus) သည် ရေချိုရေငန်စပ်ဒေသ၊ ရေကန်များတွင် နေထိုင်သည့် ငါးမျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။ ယင်းငါးအား အာရှတိုက်နိုင်ငံများဖြစ်သော ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ငါးစင်ရိုင်းသည် အများဆုံး၂၁ စင်တီမီတာထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။ ဖမ်းဆီးမှုများနှင့် နေထိုင်ရာစားကျက်များ ပျက်စီးမှုများကြောင့် ငါးကောင်ရေသည် ကျဆင်းလျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
ပင်ကတိုင်းရွာ၊ ကွမ်းအစ်ကုန်း
ပင်ကတိုင်းရွာ၊ ကွမ်းအစ်ကုန်း
အိန္ဒိယရူပီးသင်္ကေတ
အိန္ဒိယရူပီးသင်္ကေတ (သင်္ကေတ: ₹; ကုဒ်: INR) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ငွေကြေးဖြစ်သော အိန္ဒိယရူပီးငွေအတွက် ငွေကြေးသင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်သည်။ D. Udaya Kumar ရေးဆွဲခဲ့သည့် ဒီဇိုင်းဖြစ်ကာ အိန္ဒိယအစိုးရမှ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်တွင် အများပြည်သူသို့ စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ သင်္ကေတသည် ယူနီကုဒ်ကာရိုက်တာ ကို အသုံးပြုသည်။ ဤသင်္ကေတကို အသုံးမပြုမီက ရူပီးသင်္ကေတများအဖြစ် Rs၊ Re သို့မဟုတ် အသုံးပြုသည့် အိန္ဒိယဘာသာစကားများအလိုက် သင့်လျော်သည့် အတိုကောက်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သင်္ကေတအသစ်သည် အိန္ဒိယရူပီးငွေအတွက်သာ ဖြစ်ကာ၊ အခြားရူပီးအသုံးပြုသည့်နိုင်ငံများဖြစ်သည့် သီရိလင်္ကာ၊ ပါကစ္စတန် နှင့် နီပေါ စသည့်နိုင်ငံများကမူ  ကိုသာ အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဒီဇိုင်းအရ Devanagari အက္ခရာ "र" (ra) နှင့် လက်တင် စာလုံးအကြီး "R" ကို ပေါင်းစပ်၍ ထိပ်ပိုင်းတွင် ရေပြင်ညီမျဉ်းနှစ်ကြောင်း ထည့်သွင်းထားသည့်ပုံစံ ဖြစ်သည်။
သင်္ကေတရင်းမြစ်
၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယအစိုးရမှ အိန္ဒိယရူပီးငွေအတွက် သင်္ကေတတစ်ခု ဖန်တီးရန် ပြိုင်ပွဲတစ်ခုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည်ထောင်စုဘတ်ဂျက်နှစ်တွင် သမ္မတဖြစ်သူ ပရာနတ်မူခါဂျီး က အိန္ဒိယအသိုင်းအဝိုင်း၏ လက္ခဏာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ထင်ဟပ်စေမည့် သင်္ကတကို ဖန်တီးကြရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။ လက်ခံရရှိသည့်ပြိုင်ပွဲဝင် ၃,၃၃၁ ခုအနက်မှ သင်္ကေတ ငါးခုကို ပဏာမအဆင့်ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ယင်းအနက်မှ တစ်ခုကို အိန္ဒိယပြည်ထောင်စုအစိုးရ ဝန်ကြီးအဖွဲ့၏ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ ရက်တွင်ပြုလုပ်သည့် အစည်းအဝေးတွင် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး၏ တောင်းဆိုမှုကြောင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ရွေ့ဆိုင်းခဲ့ကာ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၅ ရက်တွင် ပြုလုပ်သည့် အစည်းအဝေးတွင်မှ နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ရွေးချယ်ခဲ့ရာ ဂဝါဟတီ အိန္ဒိယနည်းပညာသိပ္ပံ မှ တွဲဖက်ပါမောက္ခ Udaya Kumar ၏ ဒီဇိုင်းကို ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။
အသုံးပြုခြင်း
၂၀၁၀ ဇူလိုင်တွင် သင်္ကေတကို ရွေးချယ်အပြီး အိန္ဒိယအစိုးရမှ နိုင်ငံတွင်းတွင် ခြောက်လအတွင်းနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ၁၈ လမှ ၂၄ လအတွင်း သင်္ကေတသစ်ကို အသုံးပြုနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဦးဘွန်တု စက်မောင်းစနစ်သည် ရူပီးသင်္ကေတသစ်ကို စတင်အထောက်အပံ့ပေးသည့် ပထမဆုံးသော ကွန်ပျူတာဆော့ဖ်ဝဲလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရေတိမ်ရွာ၊ အင်းရပ်
ရေတိမ်ရွာ၊ အင်းရပ်
နမ်မော်ရန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
နမ်မော်ရန်ရွာ(Nammawran)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ မံဝိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ဝိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၂၄ ဦး၊ မ ၁၅၁၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဗ္ဗတပတ္ထရဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၅။ ရုဟကဝဂ် -၁၉၅ - ပဗ္ဗတပတ္ထရဇာတ်။ ။ နန်းတွင်းသူနှင့် အတ်တစ်ယောက် မှားယွင်းနေမှန်း သိပါလျက် ပညာရှိအမတ်ကြီး၏ ဆုံးမညွှန်ကြားချက်ဖြင့် သည်းခံကာ လျစ်လျူရှုနိုင်သော ဗြဟ္မဒတ်မင်း အကြောင်း။
နန်းတွင်းသူပြစ်မှား မင်းလျှောက်ထား
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောသလမင်းကြီး အမတ်တစ်ယောက်သည် နန်းတွင်းသူတစ်ယောက်နှင့် မှားယွင်းလေ၏။
ကောသလမင်းကြီးသည် ထိုအမတ်ကို စုံစမ်းစေသည်ရှိသော် ဟုတ်မှန်သောအကြောင်းသိ၍ မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားမည်ဟု ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့ သွားပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍ “အရှင်ဘုရား ... အမတ်တစ်ယောက်သည် နန်းတွင်းသူတစ်ယောက်နှင့် မှားယွင်းပါသည်။ ထိုအမတ်ကို အဘယ်သို့ ပြုရပါမည်နည်း” ဟု လျှောက်ထား၏။ “မင်းကြီး ... ထိုအမတ်သည် သင့်အား ကျေးဇူးများသောအမတ်လော၊ နန်းတွင်းသူလည်း သင်ချစ်အပ်သော နန်းတွင်းသူလော” ဟု မေးလေ၏။ “အရှင်ဘုရား ... အမတ်သည် အကျွန်ုပ်အား ကျေးဇူးများသော အမတ်ဖြစ်ပါသည်။ နန်းတါင်းသညလ်း အကျွန်ုပ် ချစ်အပ်သော နန်းတွင်းသူ ဖြစ်ပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ “မင်း ... ထိုသို့ဖြစ်လျှင် နှစ်ဦးလုံး၌ မဖျက်ဆီးကောင်းပေ၊ ရှေးအခါ၌လည်း မင်းတို့သည် ပညာရှိတို့စကားကို ကြားကုန်လတ်သော် လျစ်လျူရှုကြကုန်ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အပြစ်ပေးသင့် နှိုင်းချိန်ချင့်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် အမတ်မျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် မင်းကြီးကို အကျိုးအကြောင်းပြကာ ဆုံးမတတ်သော ပညာရှိအမတတ် ဖြစ်လေ၏။
ထိုအခါ ဗြဟ္မဒတ်မင်းကြီး အမတ်တစ်ယောက်သည် နန်းတွင်းသူတစ်ယောက်နှင့် မှားယွင်းလေ၏။ မင်းကြီးသည် ထိုအမတ်ကို စုံစမ်းစေသည်ရှိသော် ဟုတ်မှန်နေကြောင်းကိုသိ၍ ဤအမတ်သည် ငါ့အား ကျေးဇူးများသော အမတ်ဖြစ်သည်။ နန်းတွင်းသူလည်း ငါချစ်အပ်သော မိန်းမဖြစ်သည်။ သို့အတွက် နှစ်ဦးလုံးကိုပင် မဖျက်ဆီးကောင်းပေ၊ ငါသည် ပညာရှိအမတ်ကို ပြဿနာမေး၍ သည်းခံသင့်လျှင် သည်းခံမည်။ ဖျက်ဆီးသင့်လျှင် ဖျက်ဆီးမည်ဟု ကြံစည်လျက် ပညာရှိအမတ်ကို ခေါ်စေ၍ -
ပညာရှိမေးကာ ပြဿနာ
“ပညာရှိအမတ် ... သင့်ကို ပြဿနာမေးမည်”ဟု ပြောသောအခါ “အရှင်မင်းကြီး ... မေးတော်မူပါ၊ ဖြေဆိုပါမည်” ဟု လျှောက်ထားလျှင် မင်းကြီးသည် -
“ပညာရှိအမတ် ... မွေ့လျော်ဖွယ်ရှိသော ဟိမဝန္တာတောင်ခြေရင်းရှိ မြေပြင်ဝယ် ချမ်းအေး ချိုမြိန်သော ရေရှိ၍ ကြာတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သော ရေကန်ကို ခြင်္သေ့မင်း စောင့်ရှောက်မှန်းသိလျက် မြေခွေး သောက်ကောင်းသလော” ဟု မေးလေ၏။
ထိုသူနှစ်ဝ ခေါ်ဆုံးမ
ထိုအခါ ပညာရှိအမတ်သည် အမတ်တစ်ယောက်သည် နန်းတွင်းသူတစ်ယောက်နှင့် မှားယွင်းသည် ဖြစ်လိမ့်မည်ကိုသိ၍ -
“မြတ်သောမင်းကြီး ... ကြာတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သော ရေကန်ကို ငှက်၊ ခွေး၊ ယုတ်၊ ကြောင်၊ သမင်းစသော သားမျိုးတို့ သောက်ကောင်းပါ၏။ ထိုသားမျိုးတို့ သောက်ခြင်းကြောင့်လည်း ရေကန်ပင် ဖြစ်ပါတော့၏။ ထိုနန်းတွင်းသူကို အရှင်မင်းကြီးသည် အကယ်၍ ချစ်မြတ်နိုးပါမူ သည်းခံတော်မူပါ” – ဟု ဖြေကြားလျှောက်ထားကာ မင်းကြီးအား အဆုံးအမပေးလေ၏။ မင်းကြီးလည်း ပညာရှိအမတ်၏ အဆုံးအမ၌တည်၍ မှားယွင်းသူ နှစ်ဦးတို့အး “ဤသို့သော သဘောရှိသော ယုတ်မာသော အမှုကို မပြုကြကုန်လင့်” တားမြစ်ပြီးလျှင် သည်းခံတော်မူ၏။ ထိုအခါမှစ၍ ထိုသူယုတ်နှစ်ဦးတို့သည် ရှောင်ကြဉ်ကြကုန်၏။ မင်းကြီးလည်း ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုပြု၍ အသ်က၏အဆုံး၌ နတ်ပြည်ကို ပြည့်စေ၏။
တူးတူး
တူးတူး (၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၉၀-၂၆ ဧပြီ ၂၀၂၃၊ မောင်တူး ဟုလည်း သိကြသည်) သည် မြန်မာအမျိုးသားလက်ဝှေ့သမား ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ မစ်ဒယ်ဝိတ်တန်းကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ချန်ပီယံလည်း ဖြစ်သည်။
ပဗ္ဗတပတ္ထရဇာတ်
ထိုသူနှစ်ဝ ခေါ်ဆုံးမ
ဤဒေသနာတော်ကို ကြားနာ၍ ကောသလမင်းကြီးလည်း မှားယွင်းသူ နှစ်ဦးတို့အား သည်းခံကာ လျစ်လျူရှုတော်မူ၏။
တူးတူး
ဖမ်းဆီးခံရခြင်း
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက်တွင် လက်ဝှေ့သမား တူးတူးသည် စစ်ကောင်စီ ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲများနှင့် အာဏာသိမ်းဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။  ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် တူးတူး အပါအဝင် ၆ ဦးကို မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်တွင် စစ်ကောင်စီတပ်ဖွဲ့ဝင်များက ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
ပဗ္ဗတပတ္ထရဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
တူးတူး
ဖမ်းဆီးခံရခြင်း
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် တူးတူးသည် ဖမ်းဆီးထားရာမှ ထွက်ပြေးရန် ကြိုးပမ်းသဖြင့် ပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးရာမှ သေဆုံးသွားကြောင်း သတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း တရားဝင်သတင်းထုတ်ပြန်ချက်မရှိခဲ့သဖြင့် အတည်မပြုနိုင်ခဲ့ပေ။  တူးတူး အမှန်တကယ်သေဆုံးကြောင်းကို ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင်မှ ရဲစခန်းက ၎င်း၏ မိသားစုထံ ခေါ်ယူအသိပေးခဲ့သည်။
ပဗ္ဗတပတ္ထရဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ရဟန်းတို့ -
တူးတူး
တံခွန်စိုက်ပြိုင်ပွဲများနှင့် အောင်မြင်မှုများ
တံခွန်စိုက်ပြိုင်ပွဲများ
အခြား တံခွန်စိုက်ပြိုင်ပွဲများ
ပဗ္ဗတပတ္ထရဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
တူးတူး
လက်ဝှေ့
! style=background:white colspan=9 |Lost WLC Middleweight World Championship ! style=background:white colspan=9 |Wins 2019 Air KBZ Myanmar Lethwei World Championship ! style=background:white colspan=9 |Wins WLC Middleweight World Championship ! style=background:white colspan=9 |Official challenge for the Openweight Golden Belt
ပဗ္ဗတပတ္ထရဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ပညာရှိအမတ်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ - ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
တူးတူး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ
ကျောက်စရစ်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကျောက်စရစ်ရွာ (Kyauksayit)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ လက်ခံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ခံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၉၅ ဦး၊ မ ၁၆၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောက်ဟောင်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ကောက်ဟောင်ရွာ(Kaukhaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၉၉၄ ဦး၊ မ ၂၁၄၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဗ္ဗတပတ္ထရဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
(၁) သူ၏မယား၊ မပြစ်မှား၊ ရှောင်ရှားအပ်သည်သာ။
(၂) ပြစ်မှားသူလည်း၊ ကျေးဇူးသည်း၊ သည်းညည်းခံကြရာ။
ပဗ္ဗတပတ္တရဇာတ် ပြီး၏။
ဟောင်သရောရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ဟောင်သရောရွာ(Haungthayaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ဟောင်သရောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟောင်သရောကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၃၀၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၅၁၉ ဦး နေထိုင်သည်။ ဟောင်သရောတံတားသည် ပေ ၉၂၀ ရှည် သံကူကွန်ကရစ်တံတား ဖြစ်ကာ၊ ကားသွားနိုင်သည်။
ကောက်ကွေ့ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကောက်ကွေ့ရွာ (Kaukkwayt)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ကောက်ကွေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၉၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြံတောရွာ၊ ကန်ချောင်း
ကြံတောရွာ၊ ကန်ချောင်း
ကြာအင်းလေးရွာ၊ ကွမ်းအစ်ကုန်း
ကြာအင်းလေးရွာ၊ ကွမ်းအစ်ကုန်း
တောကျီးကန်း
‌တောကျီးကန်းသည် ‘ပက်ဆာရီ‌ဖောမီး’ မျိုးစဉ်၌၎င်း၊ ‘ကော်ဗီဒီ’ မျိုးရင်း၌၎င်း ပါဝင် သည်။ ‌တောကျီးကန်း၏ အလျားမှာ ၂၀ လက်မမှ ၂၂ လက်မထိရှိသည်။ ပျံသန်းရာတွင် အ‌တောင်ကို မှန်မှန်ရိုက်၍ ‌နှေး‌နှေးနှင့် ‌ဖြောင့်‌ဖြောင့် ပျံတတ် သည်။ အ‌တောင်စွန်းရှိ အ‌မွေးများသည် မြို့ကျိးကန်းထက်ပို ကြီး၍ ကျဲသည်။
အား၊ အားဟု အာတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံစူးရှစွာ မြည် တတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း သာယာစွာ မြည်‌လေ့ရှိသည်။ လည်‌ချောင်းသံနှင့် မြည်သည့်အခါ ‘အားဝါး၊ အားဝါး’ဟု အသံထွက်သည်။ ‌နေ့ခင်း ‌နေပူချိန်၌ အရိပ်‌ကောင်းသည့် သစ် ကိုင်း‌ပေါ်တွင်နားကာ ‌လေးတွဲ့စွာ ညဉ်း၍လည်း ‌နေတတ်သည်။ ‌တောကျီးကန်းကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနှံ့အပြား ‌တွေ့နိုင် သည်။ အထူးသဖြင့် ‌မေမြို့၌ ‌တောကျီးကန်း ‌ပေါများသည်။ ည‌နေအချိန်တွင် ‌မေမြို့မှ ‌တောင်ဘက်သို့ ‌ထောင်‌ပေါင်းများစွာ ပါရှိ‌သော ‌တောကျီးကန်းအုပ်ကြီးများ အိပ်တန်းတက်ရန် ပျံ သွားကြသည်ကို မြင်နိုင်သည်။ အရုဏ်တက်ချိန်၌ မြို့တွင်းသို့ ပြန်ဝင်လာ‌လေ့ရှိကြသည်။
တနသင်္ာရီခရိုင်တွင် ဇန္နဝါရီနှင့် ‌ဖေ‌ဖေါ်ဝါရီလများတွင် ဥများကို အု‌လေ့ရှိသည်။ အခြား‌နေရာများတွင်မူ မတ်လနှင့် ဧပြီလအတွင်း၌ အုကြသည်။ လွင်ပြင်ရပ်များ၌ကား ‌ဖေ‌ဖေါ် ဝါရီလမှစ၍ပင် ‌တောကျီးကန်းအသိုက်များကို ‌တွေ့နိုင်သည်။ အသိုက်ကို သစ်ပင်များ‌ပေါ်၌ ‌စောက်နက်နက် ခွက်ပုံလုပ်‌လေ့ ရှိသည်။ အသိုက်လုပ်ရာတွင် သစ်ခက်များ၊ တုတ်‌ချောင်းငယ် များနှင့် လုပ်‌လေ့ရှိ၍ အတွင်း၌ အ‌မွေးအမှင်၊ သစ်မြစ်၊ မြက် ‌ခြောက်၊ ‌လျှော်ပင် စသည်တို့ကို ခင်းထားတတ်သည်။ တစ်မြုံ လျှင် အများအားဖြင့် ၄ ဥမှ ၅ ဥအထိရှိ၍ တစ်ခါတစ်ရံမှသာ ၆ ဥအထိရှိတတ်သည်။ ဥများမှာ အပြာ‌ဖျော့အ‌ရောင်ခံ‌ပေါ်တွင် အညိုကွက်နှင့် အစင်းများရှိသည်။
‌တောကျီးကန်းကို မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှန်းလုံး၌သာမက အ‌ရှေ့ ဘက်နိုင်ငံများတွင်လည်း အနှံ့အပြား‌တွေ့နိုင်သည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)
တော်လှန်ရေး
‌တော်လှန်‌ရေးသည် နိုင်ငံ‌ရေးသ‌ဘောလည်း သက်‌ရောက်နိုင် သည်။ လူမှု‌ရေးသ‌ဘောလည်း သက်‌ရောက်နိုင်သည်။ နိုင်ငံ‌ရေး သ‌ဘောသက်‌ရောက်သည့်အခါ အုပ်ချုပ်သူကို၎င်း၊ အုပ်ချုပ်‌ရေး အသွင်သဏ္ဌာန်ကို၎င်း အကြမ်းဘက်ကာ တမုဟုတ်ခြင်း‌ပြောင်း လဲ‌ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ လူ‌ဟောင်း၊ စံနစ်‌ဟောင်းကို လူသစ်၊ စံနစ်သစ်ဖြင့် အစားထိုးခြင်းသ‌ဘောဖြစ်၏။ အကြမ်းဘက်သည် ဟူရာ၌ အကြမ်းဘက်ခြင်းသည် အဓိကပင် မဟုတ်‌သော်လည်း ‌ယေဘုယျအားဖြင့်ကား ‌တော်လှန်‌ရေး၏ အဂင်္ါတစ်ရပ်ကဲ့ သို့ရှိ ‌ချေသည်။ လူမှု‌ရေးသ‌ဘော သက်‌ရောက်သည့်အခါတွင်ကား လူ့‌လောက၏ စီးပွား‌ရေးအ‌ဆောက် အအုံကြီးတွင် အရင်းအမြစ် ကစ၍ တမုဟုတ်ခြင်း ပြုပြင်‌ပြောင်းလဲ‌ပေးမှုများကို ဆိုလို‌ပေ သည်။ ယင်းကဲ့သို့‌သော လူမှု‌တော်လှန်‌ရေးများသည် နိုင်ငံ‌ရေး ‌တော်လှန်‌ရေးများကဲ့သို့ အကြမ်းနည်းအားဖြင့်လည်း ‌ပေါ်‌ပေါက် လာနိုင်သည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း၌ကဲ့သို့ ‌အေးချမ်းငြိမ်သက် စွာ တဖြည်းဖြည်း ‌ပေါ်‌ပေါက်လာနိုင်သည်။
၁ရ၈၉ ခုနှစ် ပြင်သစ်‌တော်လှန်‌ရေးသည် အဓိက အားဖြင့် နိုင်ငံ‌ရေး‌တော်လှန်‌ရေးဖြစ်သည်ဟုဆိုနိုင်၍ ၁၉၁ရ ခုနှစ် ရုရှ‌တော်လှန်‌ရေးကြီးသည် အဓိကအားဖြင့် လူမှု‌တော် လှန်‌ရေးဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်‌လေသည်။ သို့‌သော် စင်စစ်အားဖြင့် ထိုသို့ ယတိပြတ် ပိုင်းခြားကန့်သတ်ရန်မှာ မဖြစ်နိုင်‌ပေ။
အဘယ်‌ကြောင့်ဆို‌သော် နိုင်ငံ‌ရေး ‌တော်လှန်‌ရေးများတွင် အများအားဖြင့် လူမှု‌ရေးဖြင့် စီးပွာ‌ရေးဆိုင်ရာ အ‌ကြောင်း ရင်းများ ရှိ‌နေတတ်ပြီးလျှင် လူမှု‌တော်လှန်‌ရေးများသည်လည်း ‌ယေဘုယျအားဖြင့် အုပ်ချုပ်‌ရေးအသွင်သဏ္ဌာန် အသစ်တည် ‌ထောင်ခြင်းဖြင့် စခန်းသိမ်းတတ်‌သော‌ကြောင့် ဖြစ်‌လေသည်။
အကယ်၍ တိုင်းပြည် တစ်ပြည်ရှိ အညှဉ်းပန်းခံ အစိတ်အပိုင်း နှင့် မ‌ကျေမနပ်ဖြစ်‌နေ‌သော အစိတ်အပိုင်းများသည် ယင်းတို့၏ နစ်နာချက်များကို ထင်ရှားသိသာ‌အောင်ပြုရန်အတွက်၎င်း၊ ‌အေး ချမ်းစွာ ထိုနစ်နာချက်များကို ပြုပြင်‌ပေးရန်အတွက်၎င်း၊ တရား ဝင်နည်းလမ်းမရှိခဲ့လျှင် ‌တော်လှန်‌ရေးသည် ရုတ်တရက် ‌ပေါ် ‌ပေါက်လာဦးမည် မဟုတ်‌သေးဘဲ ကြန့်ကြာ‌နေဦးမည် ဖြစ်‌သော် လည်း ‌ပေါ်‌ပေါက်လာသည့် အခါတွင်ကား ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် ရုရှနိုင်ငံတို့မှာကဲ့သို့ အကြမ်းဘက်မှု၊ ‌သွေးထွက်သံယိုမှုများ ပါလာမည်မှာ ‌သေချာ‌လေသည်။ အင်အား‌တောင့်တင်း‌သော လူလတ်တန်းစားရှိ၍၊ လူထုကိုကိုယ်စားပြု‌သော အစဉ်အလာ မျိုးလည်းရှိ‌သော ဂရိတ်ဗြိတိန်ကဲ့သို့‌သော နိုင်ငံမျိုးတွင် ‌တော် လှန်‌ရေး လှုပ်ရှားမှုသည် ခပ်‌စော‌စောပင် ‌ပေါ်‌ပေါက်လာနိုင် ‌သော်လည်း၊ တိုက်ခိုက်မှု လုံးဝမရှိဘဲ ‌အေးချမ်းငြိမ်သက်စွာ ပင်ပြီး‌မြောက်‌အောင်မြင်နိုင်‌လေသည်။ ဥဒါဟရုဏ်များမှာ ၁၆၈၈ ခုနှစ် ‌သွေး‌မြေမကျ ‌တော်လှန်မှုနှင့် စက်မှုလက်မှု အ‌ရေးပုံတို့ဖြစ်၏။
၁၉ ရာစုနှစ်သည် ‌တော်လှန်‌ရေးရာစုနှစ်ဟု ‌ခေါ်ဆိုနိုင်‌ပေ သည်။ မည်သည့်ဥ‌ရောပနိုင်ငံမျှ ‌တော်လှန်‌ရေးသ‌ဘောတရား များ၏ စက်ရိပ်နှင့် လုံးလုံးလျားလျား မကင်းခဲ့‌ချေ။ ၁၈ ရာစု နှစ် ‌နောက်ပိုင်းတွင် ‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့သည့် ပြင်သစ်‌တော်လှန်‌ရေး ကြီးသည် ဥ‌ရောပတစ်တိုက်လုံးတွင် အကြီးအကျယ် အကျိုး သက်‌ရောက်‌စေခဲ့‌လေသည်။ ‌တော်လှန်‌ရေးစာ‌ပေများလည်း အထူးတွင်ကျယ်ခဲ့၏။
၁၈၄၈ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ဘုရင် လူဝီဖိလစ်အား နန်းစွန့်ရ ‌အောင် ပြုစွမ်းနိုင်သည်အထိ ‌အောင်မြင်ခဲ့‌သော ‌တော်လှန်‌ရေး တစ်ရပ် ပါရစ်မြို့၌ ‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့ရာမှ နိုင်ငံအများတွင်လည်း ‌တော်လှန်‌ရေးများ ‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့‌လေသည်။
ယင်းသည့် ‌တော်လှန်‌ရေးများ‌ကြောင့် ဩစတြီးယား-ဟန်‌ဂေရီ နိုင်ငံမှာကဲ့သို့ ‌တော်လှန်‌ရေးဖြစ်ပွားရာ နိုင်ငံတိုင်းတွင် ပြည်တွင်း စစ်ပွဲများမဖြစ်ပွားခဲ့‌ပေ။ သို့‌သော် လူထုဆူပူလှုပ်ရှားမှု၊ လူထု အကြမ်းဘက်မှုများကား ရှိခဲ့သည်သာ ဖြစ်‌လေသည်။ ဂျာမနီတွင် ဗစ်ဇမတ်‌ခေါင်း‌ဆောင်၍၎င်း၊ အီတလီတွင် ဂယ်ရီ‌ဗောဒီးနှင့် ကဗူး တို့‌ခေါင်း‌ဆောင်၍၎င်း ‌တော်လှန်‌ရေးအစိတ်အပိုင်းများကို အမျိုး သားစည်းလုံး‌ရေးအတွက် လှုပ်ရှားမှုများအဖြစ်သို့ ‌နောက်ဆုံး၌ ‌ပြောင်းလဲ‌ပေးခဲ့၏။
ဩစတြီးယားနိုင်ငံတွင် ဟက်စဗတ် ဧကရာဇ်များသည်၎င်း၊ ရုရှ နိုင်ငံတွင် ဇာဧကရာဇ်ဘုရင်များသည်၎င်း ‌တော်လှန်‌ရေးအစိတ် အပိုင်းများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် နှိမ်နှင်းခဲ့‌လေသည်။ သို့‌သော် ရုရှနိုင်ငံတွင် ၁၉၁ရ ခုနှစ်၌ ပိုမိုပြင်းထန်စွာ တစ်ဖန် ပြန်လည် ‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့၍ ဇာဘုရင်များ၏ အုပ်ချုပ်‌ရေးကို အမြစ်ပြုတ်‌အောင် ဖယ်ရှားသုတ်သင်နိုင်ခဲ့‌လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက ဂျာမန်တို့လက်‌အောက် ‌ရောက်ခဲ့ရသည့် ဥ‌ရောပနိုင်ငံများတွင် ဖက်ဆစ် ဂျာမန် ‌တော်လှန်‌ရေးများ ‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့သည့်နည်းတူ ဂျပန်တို့၏ လက်‌အောက်သို့ ကျ‌ရောက်ခဲ့ရ‌သော မြန်မာနိုင်ငံအဝင်အပါ အာရှနိုင်ငံများတွင်လည်း ဖက်ဆစ်ဂျပန်‌တော်လှန်‌ရေးများ ‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့‌လေသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)
ကျိုက်ကေလာသဆံတော်ရှင်စေတီတော်
ကျိုက်ကေလာသဆံတော်ရှင်စေတီသည် မွန်ပြည်နယ်၊ ရေးမြို့နယ်၊လမိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ
ဗေဒင်
အခေါ်အဝေါ်
ဗေဒင်ဟူသည်မှာ မာဂဓ(ပါဠိ)ဝေဒ (သင်္သကရိုဋ်ဘာသာ ဟိန္ဒူနဂရီဗေဒ)= သိခြင်း နှင့် အင်္ဂ-အင်္ဂါ = ဖြစ်ခြင်း တို့ ပေါင်းစပ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဝေဒင်္ဂမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ဝေဒင်္ဂသဒ္ဒါသည် ဗေဒ၏ အင်္ဂါဖြစ်သော ကျမ်းကို ဆိုရာ၊ ယင်းတွင် သိက္ခာ၊ ကပ္ပ၊ ဗျာကရဏ၊ ဆန္ဒ၊ ဇောတိသတ္ထ၊ နိရုတ္တိကျမ်းများ ပါဝင်သည်။ ဝေဒင်္ဂမှ သင်္သကရိုဋ်ဘာသာသို့ ရွေ့လျော၍ ဗေဒင်္ဂ ဖြစ်လာသည်။ ဗေဒင်္ဂမှ မြန်မာဘာသာဖြင့် ဗေဒင်ဟူသော ဝေါဟာရ ဖြစ်လာသည်။ ဝေဒင်္ဂတွင် ပါဝင်သော ဇောတိသတ္တကား ဗေဒင်ပညာပင် ဖြစ်လေသည်။ ဝေဒ-ဗေဒသဒ္ဒါသည် သိခြင်းအနက်ကို ဆိုသောကြောင့် ဗေဒင်ပညာဖြင့် ပစ္စုပ္ပန်၊ အတိတ်၊ အနာဂတ် အကျိုးအပြစ်တို့ကို သိနိုင်သည်ဟု ရှေးအခါကပင် ယုံကြည်ရင်းစွဲ ရှိခဲ့သည်။ သာမ-ယဇု၊ဣရု ဟူ၍ ဗေဒ ၃ ပုံ ရှိသည်တွင် အထဗ္ဗနကို ထည့်သွင်းလျက် ဗေဒင် ၄ ပုံဟု ရေ:သား ပြောဆိုလေ့ ရှိကြရာ၊ အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် ဗေဒ ၄ ပုံမှာ ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့၏ စာပေများသာ ဖြစ်ကြလေသည်။ ဤဗေဒင်ပညာသည် အလွန်ရှေးကျသော ကယ်လဒီးယား၊ ဗက်ဗီလုံးနီးယား၊ အီဂျစ်၊ အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်နိုင်ငံများတွင် ထွန်းကားပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရာ၊ အဘယ်မျှ နှစ်ပရိစ္ဆေဒ ကြာခဲ့ပြီဟု မည်သူမျှ အတတ်မပြောနိုင်ချေ။ မည်သည့်နိုင်ငံမှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟူ၍လည်း အထောက်အထား မပြနိုင်ကြချေ။ အဆိုပါနိုင်ငံများတွင် ခေတ်ကာလ အလျောက် ပညာရှင်များသည် ကောင်းကင်ရှိ ဂြိုဟ်နက္ခတ်တာရာတို့ကို အခြေပြု၍ တီထွင်ပေါ်လာသော ပညာတရပ် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆ ယုံကြည်ကြသည်။ ဗေဒင်ပညာသည် ရှေးဟောင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အာရိယန်လူမျိုးတို့မှ ပေါက်ဖွားဆင်းသက်လာသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ဘီစီ ၃၅၆ ခုနှစ် အယ်လက်ဇန္ဒာ-သ-ဂရိတ်လက်ထက်တွင် ကယ်လဒီးယန်း လူမျိုးတို့၏ ကြေညာချက်အရ မိမိတို့၏ ဗေဒင်ပညာသည် အတိတ် နှစ်ပေါင်း ၄၇၃,၀၄၀ ကပင်ရှိသည်ဟု သိရသည်။ မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ၊ နှစ်ပရိစ္ဆေဒကို အတိအကျ မခန့်မှန်းသော အချိန်ကာလ ကပင် ဗေဒင်ပညာ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းကို မူကားမငြင်းသာချေ။ ဆေးပညာနှင့် အခြား လောကီပညာရပ်များကဲ့သို့ပင် ဗေဒင်ပညာသည်လည်း ရှေးမဆွကပင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဗေဒင်ပညာသည်လည်း အိန္ဒိယမှ ဆင်းသက်လာခဲ့သည်ကို သမိုင်းအရ သိရ သိနိုင်ပေသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ၎င်း၏ ဗေဒင်ပညာ
ဘီစီ ၆၅၀ဝ မှစ၍ နက္ခတ္တဗေဒ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့ကြောင်း အိန္ဒိယတွင် ခိုင်မာသော အထောက်အထားများ တွေ့ရသည်။ စစ်မှန်သည်ဟု ယူဆရသော ဘီစီ ၃၇၀ဝ ခန့်မှပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများလည်း တွေ့ရသည်။ မူရင်းကျမ်းများမှာ ပျက်စီး၊ ပျောက်ဆုံးကုန်သော်လည်း နက္ခတ်ဗေဒင် ပညာရှင်များက အဆက်ဆက်ကူးယူ ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသည်။ ယင်းကျမ်းဂန်များကို အိန္ဒိယပြည်နယ်များရှိ စာကြည့်တိုက်များတွင် တွေ့နိုင်သည်။ ဘီစီ ၆၅၀ဝ မှစ၍ နက္ခတ္တကို အသေးစိတ် မှတ်သားပြုစုလာခဲ့ကြသည်။ ဝေဒ နက္ခတ္တပညာကို ရေးသားခဲ့သော အစောဆုံး ပညာရှင်မှာ ပီတ မဟာဖြစ်သည်။ သူသည် ပီတ မဟာ သိဒ္ဒန္တ (Pita Maha Siddhanta) ခေါ် ကျမ်းကို ပြုစုခဲ့ပြီး ယနေ့တိုင် ယင်းမူများကို တွေ့နိုင်သည်။ ပီတ မဟာသည် ထိုကျမ်းကို ဘီစီ ၃၀ဝ၀ ခန့်တွင် ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ နောင် အနှစ် ငါးရာ အကြာတွင် ဝါရှီသျှတြ (Vashishttha) ခေါ် နက္ခတ္တပညာရှင် ပေါ်ပေါက်လာပြီး နက္ခတ္တဗေဒ (Astronomy)၊ နက္ခတ်ဗေဒင် (Astorology)၊ ဒဿန (Pholosophy) ကျမ်းစာ အများအပြားရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ သူ၏ အရေးအပါဆုံး ကျမ်းမှာ ဝါရှီသျှတြ သိဒ္ဒန္တ (Vashishttha Siddhanta) ဖြစ်သည်။ သူ၏ အခြားကျော်ကြားသော ကျမ်းများမှ ပဉ္စ သိဒ္ဒန္တကောသ၊ သူရိယ သိဒ္ဒန္တ၊ နိတျာနန္ဒ၊ ဘာရတဇာတက၊ အရိယဘာတ၊ မံသဂါရိ၊ ရန္နဝီရနှင့် လဂဟု ပရသျှာရတို့ ဖြစ်သည်။ အီး.အမ်.ပလန်ကက် (E.M.Plunkett) က သူ၏ “ရှေးဟောင်း မှတ်တမ်းနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များ” စာအုပ်တွင် “ခရစ်နှစ်အစ ဂရိကျမ်းများကို အိန္ဒိယ နက္ခတ္တဗေဒက များစွာအထောက်အကူ ပြုခဲ့ဟန်ရှိသည်၊ ဖီလိုစထရေးတပ်စ် (Philostratus) ရေးသားခဲ့သော ဂရိဒဿနဆရာ၊ နက္ခတ္တဆရာ ‘အပိုလိုနီးယပ်၏ ဘဝ’ ကျမ်းတွင် အပိုလိုနီးယပ်စ်သည် နက္ခတ္တဗေဒနှင့် နက္ခတ်ဗေဒင်ကို အိန္ဒိယ သူတော်စင်များထံ၌ လေ့လာသင်ယူခဲ့သည်” ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ကိုင်ရိုကဲ့သို့ပင် ကျော်ကြားသော ကောင့် လူးဝစ် ဟာမွန် (Count Louis Hamon) က သူ၏ “သင်နှင့် သင့်လက္ခဏာ” အမည်ရှိစာအုပ်တွင် “ရှေးလူတို့၏ ဉာဏ်ပညာကို အထင်သေးသူတို့သည် ရှေးအိန္ဒိမှ မြင့်မြတ်သော ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ဒဿန ပညာရပ်များကို မမေ့နေကြ၍ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကို ယနေ့ယဉ်ကျေးမှုများက မလှန်နိုင်သေးပေ၊ လက်ခံနေရသည်သာ။ ယင်းတို့ ထုတ်ခဲ့သော သီအိုရီများကို ယနေ့ နက္ခတ်ပညာရှင်များ အံ့ဩကြရသည်။ ခေတ်သစ်တွင် နောက်ဆုံးပေါ် ပစ္စည်းများသုံး၍ လေ့လာ ကြည့်သည့်တိုင် ရှေးပညာရှိတို့၏ တွေ့ရှိမှုကို မကျော်နိုင်သေး။ အိန္ဒိယရှေးပညာရှိတို့ မည်သို့ရှာဖွေ ကြံဆခဲ့သည်ဆိုသည်မှာ အထူးအဆန်းဖြစ်နေသေးသည်” ဟု ရေးခဲ့သည်။
တရုတ်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဝေဒကျမ်းဂန်များမှတပါး ရှေးအကျဆုံးသော နက္ခတ်ဗေဒင် ပညာရပ်များကို တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသည်။ တရုတ်တို့သည် အိန္ဒိယမှ ဟိန္ဒူများကဲ့သို့ပင် ကျမ်းဂန်များကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရာ၌ စေ့စပ်သေချာမှု ရှိသည်။
ချေလ်ဒီယာ (Chaldea)
ချေလ်ဒီယာဆိုသည်မှာ ဘေဘီလုံတို့ ကြီးစိုးခဲ့သော ဒေသဖြစ်ပြီး ယခုခေတ် အီရတ် တောင်ပိုင်းဘက် ဒေသဖြစ်သည်။ ချေလ်ဒီယာမှ နှောင်းပိုင်း နက္ခတ်ဗေဒင် ပညာရှင်များက ဘီစီ ၃၀ဝ၀ က ပေါ်ခဲ့သော ပညာရှင် ဘီရိုဆပ် (Berosus) အကြောင်းကို ရေးသားမှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသော်လည်း ဘီရိုဆပ်၏ ကျမ်းဂန်အစစ်အမှန်များကို တွေ့ရန်ခက်သည်။ သို့သော် ရှေးခေတ် ချေလ်ဒီယာသားများသည် နက္ခတ်ဗေဒင် ကို သုံးစွဲခဲ့ကြသည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ် မရှိပေ။ ဂရိနှင့် ရောမတို့၏ နက္ခတ်ဗေဒင်သည် ၎င်းတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ဘေဘီလုံ (Babylon)
ဘေဘီလုံတို့ နက္ခတ်ဗေဒင်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း ခြေရာခံ၍ ရသည်မှာ ဘီစီ ၂၅၀ဝ ခန့်က ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဘေဘီလုံသားတို့ ရေးသားခဲ့သော ကျမ်းဂန်အထောက်အထားများကို မတွေ့ရှိရပေ။
အီဂျစ်
အီဂျစ်တို့သည် နက္ခတ်ဗေဒင်ကို နားလည် အသုံးချခဲ့သည်မှာ ခရစ်တော် မပေါ်မီ နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကပင် ဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထားတွေ့ရသည်။ ရှေးအကျဆုံးသော အီဂျစ် နက္ခတ်ဗေဒင်ပညာရှင်များမှာ ဘီစီ ၈၀ဝ ခန့်က နီဆပ်ပဆို (Nicepsos) အုပ်စိုးစဉ်ကာလက ဘုန်းတော်ကြီး ပီတိုဆီရစ် (Petosiris) ဟု သိရသည်။ ပီတိုဆီရစ်သည် နက္ခတ်ဗေဒင်ကျမ်းဂန်များ ရေးမရေး မသိရပေ။ အထောက်အထားလည်း မတွေ့ရပေ။ ယနေ့တိုင် တွေ့ရှိနိုင်သော နက္ခတ်ဗေဒင်ကျမ်းများကို ရေးခဲ့သူ အစောဆုံး အီဂျစ် နက္ခတ္တပညာရှင်မှာ ကလော်ဒီယပ်စ် တိုလမီ (Claudius Ptolemy) ဖြစ်သည်။ ယနေ့ အနောက်နိုင်ငံ၏ ခေတ်သစ် နက္ခတ်ဗေဒင်သည် တိုလမီ၏ ကျမ်းများကို အခြေခံသည်။ တိုလမီကို အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ ပယ်လူဆီယမ် (Pelusium) မြို့၌ မွေးဖွားပြီး အလက်ဇန်းဒရီးယား ကျောင်းတော်၌ ပညာသင်သည်။ ယနေ့ခေတ်အထိ တည်ရှိနေသော နည်းနာများထဲမှ အမှားများမှာ ယင်း၏ တက်ထရာ ဘိုင်လော့ (Tetrabilos) ကျမ်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ပါရှား (Persia)
ရှေးအကျဆုံး ပါရှန် နက္ခတ်ဗေဒင်ပညာရှင်မှာ အယ်လ် ဟာကင်မ် (Al Hakim) ဖြစ်သည်။ ဒါရီယပ်စ် (Darius) ခေတ်တွင် ကျော်ကြားသော နက္ခတ္တပညာရှင်ဖြစ်သည်။ အယ်လ် ဟာကင်မ်သည် ကျမ်းများစွာ ရေးသားခဲ့ပြီး နှောင်းလူတို့ အများဆုံး ဖော်ပြကိုးကားသည့်ကျမ်းမှာ ဂျူဒီရှာ ဂီမာစပီယာ (Judicia Gimaspia) ဖြစ်သည်။ အယ်လ် ဟာကင်မ်၏ ကျမ်းအများစုမှာ ပျောက်ပျက်ကုန်သည်။ သို့သော် အံ့ဖွယ် ဟောကိန်းများကြောင့် အယ်လ် ဟာကင်မ်သည် ထင်ရှားကျော်ကြားခဲ့သည်။ သူ၏ အထင်ရှားဆုံးဟောကိန်းမှာ ယေရှုမွေးဖွားမည့်အကြောင်း ဖြစ်သည်။
အာရေဗျ
နက္ခတ်ဗေဒင်တွင် အာရပ်များသည် ထူးချွန်ထက်မြက်သူများဖြစ်ကြသည်။ အာရေဗျသည် နက္ခတ္တပညာရှင် အကျော်အမော်များ ထွက်ပေါ်ရာဒေသဖြစ်သည်။ သူတို့၏ ကျမ်းစာ၊ ပညာများသည် ဂရိနှင့် ရောမမှတဆင့် အနောက်နိုင်ငံများအထိ ရောက်သည်။ သို့သော် ယခုအခါ တစွန်းတစသာ တွေ့ရှိရသည်။ ထိုထိန်းသိမ်းထားသော တစွန်းတစများသည်ပင် အာရပ်တို့၏ နက္ခတ္တဗေဒ အဆင့်မြင့်ကြောင်း သက်သေအထောက်များ ဖြစ်ကြသည်။ ရေကြည်ရာ မြက်နုရာ လှည့်လည်နေထိုင်ကြသော လူမျိုးများဖြစ်၍ ကျမ်းဂန်အထောက်အထား
မည်သည်ကို အသုံးပြု၍ ဟောသနည်း?
ဗေဒင်ပညာဆိုရာ၌ မြေပြင်နှင့် အာကာသ ကောင်းကင်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသမျှသော တိနမိတ်နှင့်တကွ ဂြိုဟ်နက္ခတ်တာရာတို့၏ အထွန်း-အညှိုး-အငုပ်-အပေါ်၊ ကြယ်ကြွေခြင်း၊ နေကြတ်ခြင်းနှင့် လကြတ်ခြင်း၊ တိမ်တောက်ခြင်း၊ ဥက္ကာပျံခြင်း၊ ကြယ်တံခွန်ပေါ်ခြင်း၊ ဂြိုဟ်ပူးဂြိုဟ်မြင်ခြင်း မှစ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသမျှသော တိတ်နိမိတ်များကို အခြေခံပြု၍ ဟောဆိုရသော ပညာတရပ် ဖြစ်သည်။ ဖွားသက္ကရာဇ်နှင့် အသက်ကို တည်လျက် ၇ခု၊ ၈ ခု၊ ၁၂ ခုစား၍ အကြွင်းဂဏန်းသင်္ချာအရ တီထွင်သော ဟောနည်းများမှ အစ အချိန်နာရီကို မူတည်၍ဟောသော ဟူးရားဗေဒင်၊ ကာလကြီး ဗေဒင်၊ ဂဏန်းဗေဒင်၊ မွေးဖွားချိန်အရ ကောင်းကင် ၁၂ ရာသီဂြိုဟ်၊ လဂ်၊ စန်းတို့ကို ကြည်၍ ဟောဆိုသော ဗေဒင်ဟူ၍ အမျိုးမျိုးရှိသည်။ သို့သော် မွေးဖွားချိန်တွင် တွက်ယူရရှိသည့် ကောင်းကင် ၁၂ ရာသီဂြိုဟ်ခွင်၏ အလားအလာကို စစ်ဆေးဟောပြော ဗေဒင်ပညာသည် သဘာဝ ယုတ္တိရှိပေသည်။
ဂြိုဟ်ခွင်
ဖွားဇာတာ ဂြိုဟ်ခွင်အရ မူလအခြေခံပါလာသော အကျိုးအပြစ်တို့ကို ကိန်းသေ ယူဆနိုင်သည်။ မင်း မှူးမတ်၊ စစ်သူကြီး၊ သူဌေး၊ ပညာရှိ ဖြစ်မည့် အခြေအနေ၊အိမ်ထောင်ရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ဆင်းရဲဒုက္ခ၊ဘေးရန်၊ မိဘ၊ မွေးချင်း၊ သားသမီးအခြေအနေ စသည်တို့ကို ဘာဝ ၁၂ ပါအရ ဟောဆိုရပေသည်။ မွေးဖွားချိန်အရ ၁၂ ရာသီကောင်းကင်ကို ဓာတ်ပုံရိုက်သည့်သဖွယ် ရိုက်ပြထားသော ဂြိုဟ်ခွင်သည် ဖွားဇာတာဂြိုဟ်ခွင်ဟု အတည်ပြုရစေကာမူ ထိုထို ဂြိုဟ်တို့သည် ရပ်တည်မနေကြဘဲ သွားမြဲသွားနေသောကြောင့် ဂေါစရ ခေါ် ကောဇာဂြိုဟ်များအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားကြပေသည်။ မည်သည့်ရာသီ မည်သည့်ဘာဝကို မည်သည့်ဂြိုဟ် စီးလျှင် မည်သို့ ဖြစ်မည်ကို ရှေ့သို့ ဆက်ပြီး အဟောထုတ်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ် တနင်္လာဂြိုဟ်စီးယှဉ်သော စန်းစီးနက္ခတ်(စင်နက္ခတ်) အရ ဒသဟောကိန်းများနှင့် အနာဂတ် အဟောများကို ချိန်ဆ ဟောဆိုရပေသည်။ ဗေဒင်ဟောကိန်း အမျိုးမျိုး ရှိသည့်အနက် သာမန် အတိုနည်းအားဖြင့် တွက်ယူသော ကိန်းများကို သာမန်ပညာရှင်တို့ တတ်ကျွမ်းနားလည်ကြသလောက်၊ ဗေဒင် တွက်ရိုးသင်္ချာနှင့် အဟောပညာကို ပါရဂူရောက် တတ်မြောက်နားလည်ရန်မှာမူ အလွန်ခဲယဉ်းလှပေသည်။ ဗေဒင်ပညာကို ယုံကြည်ပြီးလျှင် စိတ်ဝင်စားသူများ ရှိကြသကဲ့သို့ မယုံကြည်၊ စိတ်မဝင်စားနိုင်သော လူများလည်း ရှိကြပေသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဗေဒင်ပညာကား ရှေးဟောင်း ပညာရပ် အပါအဝင် ဖြစ်ရုံမျှမက အခြေခံပညာ နည်းစနစ် ထုထည်လည်း ခိုင်ခံ့ကောင်းမွန်လှသည်။ ဂြိုဟ်သွား၊ ဂြိုဟ်လာကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် တွက်ယူနိုင်ရန် သူရိယသိဒ္ဓန္တ၊ ဗြဟ္မာ့သိဒ္ဓန္တ၊ အရိယသိဒ္ဓန္တ၊ သိဒ္ဓန္တသီရောမဏိ အစရှိသော သိဒ္ဓန္တတွက်ရိုးကား ၁၈မျိုးကား ရှေးကပင် ရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဂြဟလာ ၈၁ တွက်ရိုး၊ ဘာသုတိ၊ သရဝိဇ္ဇောဒယဇနမပတ္တိက၊ မြန်မာပြည်ဖြစ် မကာရန္တ၊ သံဒိဌတွက်ရိုးများလည်း ရှိကြသည်။ ခေတ်မှီ အနောက်နိုင်ငံ ဗေဒင်တွက်ရိုးသင်္ချာကျမ်းများလည်း အများအပြားပင် ရှိကြသည်။ ဗြို့ဟဇ္ဇတက၊ ဗြို့ဟဇ်သံဟိတ၊ အပ္ပဇာတက။ ထို့ပြင် ရာဇပတ္တဏ္ဍ၊ ဇာတကပါရိဇတ၊ သာရာဝလိ-ဇာတကဒေသမဂ္ဂ။ ပြဿနာမဂ္ဂ။ ဖလဒီပိကာ။ ဥတ္တရကာလ အမြိတ္တ၊ ဟောရရတနာ။ သဗ္ဗတ္တစိန္တာမဏိ၊ ဘာဝ ရတနာကရ၊ ဇာတကတတွာ၊ ဇောတိသတ္တသိင်္ဃဗောဓ၊ ဇာတကလင်္ကာရ ဇာတကစန္ဒရိယဗရရုဍိ၊ ဗရကောဌိ၊ သင်္ကေတနီတိ အစရှိသော ရှေးဟောင်း သင်္ကကရိုဋ်ဗေဒင်ကျမ်းများသာမက ခေတ်ပေါ် အနောက်နိုင်ငံ ဗေဒင်ကျမ်းများလည်း အများအပြားပင် ရှိကြသည်။
နားလုံရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
နားလုံရွာ (Narlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၁၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၅၇ ဦး၊ မ ၁၈၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွမ်ကျိုးမြို့
ကွမ်ကျိုးမြို့ (廣州市; Guangzhou) သည် တရုတ်ပြည် အရှေ့တောင်ပိုင်းဒေသရှိ ကွမ်တုန်းပြည်နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်၍ တတိယ အကြီးဆုံးသော မြို့ဖြစ်သည်။ ကျူးကျန်းမြစ်ခေါ် ပုလဲမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းပေါ်တါင် တည်ရှိ၍ ပင်လယ်မှ မိုင် ၈၀ ခန့်ကွာဝေးသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ယခင်က ကန်တုန်မြို့ (Canton) ဟု ခေါ်ကြသည်။
ရှေးအခါက တရုတ်နိုင်ငံ၏ အချက်အချာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီး ဖြစ်ခဲ့ပြီးလျှင် ယခုခေတ်တွင်လည်း တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း၏ ကုန်သွယ်မှု ဗဟိုဌာနကြီး ဖြစ်သဖြင့် အထူးပင်စည်ကားလှသည်။ အနောက်တိုင်းကုန်သည်များနှင့် ပထမဆုံး ဆက်သွယ်ခဲ့ရသော တရုတ်မြို့ကြီး ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ပေါ်တူဂီ၊ ဒပ်ချ်၊ အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ် လူမျိုးအသီးသီးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများသည် ထိုမြို့မှတဆင့် တရုတ်နိုင်ငံ တဝန်းသို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်ဖြစ်ရာ တရုတ်နိုင်ငံတွင် ‘အသစ်အဆန်း ဟူသမျှ ကွမ်ကျိုးက’ ဟူ၍ပင် ပြောစမှတ်ရှိသည်။ နိုင်ငံခြားသို့ သွားရောက် နေထိုင်ကြသော တရုတ်များစွာတို့မှာလည်း ကွမ်ကျိုးမြို့သူမြို့သားများ ဖြစ်ရကား နိုင်ငံခြားသားတို့သည် ယင်းတို့နှင့် အဆက်အဆံများသော ကွမ်ကျိုးတရုတ်တို့၏ ဓလေ့ဝါဒနှင့် ဘာသာစကားကိုပင် တရုတ်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှု တရုတ်စကားဟု မှတ်ယူကြသည်လည်း ရှိသည်။
ပင်လယ်ရပ်ခြား တိုင်းတပါးတို့၌ စီးပွားစုမိ၍ ပြန်လာသော ကွမ်ကျိုးမြို့သား ဇာတိများနှင့် နိုင်ငံခြား တက္ကသိုလ် ပညာတတ်များသည် ကွမ်ကျိုးမြို့ကြီးအား ခေတ်မှီလာအောင် အထူးစွမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။
ပင်လယ်မှ ပုလဲမြစ်ကြောင်းအတိုင်း ကွမ်ကျိုးမြို့အရောက် ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများ ဝင်ထွက်သွားလာ နိုင်စေရန် မြစ်ကြောင်းနက်အောင် ပြုပြင်ထားသဖြင့် ကွမ်ကျိုးမြို့သည် ယခင်ကထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော သင်္ဘောဆိပ်မြို့ကြီး ဖြစ်လာတော့သည်။ ထို့အပြင် မြူနီစပယ် အုပ်ချုပ်ရေး ဖွဲ့စည်းလျက် ရေမြောင်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်း၊ ရဲအဖွဲ့ကြီးများကို တိုးတက်အောင် ပြုပြင်ခြင်း၊ ရိပ်သာလမ်းမကျယ်ကြီးများ ဖောက်လုပ်ခြင်း၊ မြို့ခံများ လေညှင်းခံရန် ဥယျာဉ်ကြီးများ ပြုလုပ်ခြင်း စသည့် ခေတ်မှီသော မြို့ပြအစီအမံများကြောင့် ကွမ်ကျိုးမြို့သည် ယခုအခါ သာယာ တိုးတက်နေပြီဖြစ်သည်။
ကွမ်ကျိုးမြို့သည် ဘုရားကျောင်းကန် အဆောက်အအုံ ပေါများသဖြင့် ကျော်ကြားသည်။ ဘုရားကျောင်း အဆောက်အအုံပေါင်း ၅၀၀ ထက်မနည်း ရှိသည်။ ထင်ရှားသော ကျောင်းတန်ဆောင်းများမှာ ဟိုနန်ကျွန်းပေါ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘုရားကျောင်း၊ ဆင်းတုငါးရာ ဘုရားကျောင်းနှင့် သက်ရှည်ဘုရားကျောင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အခြား အဓိကရ အဆောက်အအုံတို့မှာ ကွမ်ယင်တောင်ကုန်း၏ တောင်ဘက်စောင်းတွင် စိုက်ထူထားသော ဆွန်ယက်ဆင် အထိမ်းအမှတ်ကျောက်တိုင်၊ ဆွန်ယက်ဆင် တက္ကသိုလ်၊ ပြင်သစ် ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် ဒင်္ဂါးစက်ရုံကြီးတို့ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ နိုင်ငံခြားသားများနှင့် အဆက်အသွယ် ရှိခဲ့သဖြင့် ကွမ်ကျိုးမြို့ခံများသည် ထိုစဉ်ကပင် တိုးတက်သော အသိဉာဏ်များနှင့် ပြည့်စုံကာ လွတ်လပ်သော တွေးတောမြှော်ခေါ်မှုများတွင် စိတ်ဝင်စားခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် မိုင် ၄၀၀ ခန့် ရှည်လျားသော တောင်တန်း၊ တောင်ကုန်းများက ကွမ်ကျိုးမြို့ကို ဝန်းရံကာ တရုတ်ပြည်မကြီးနှင့် အဆက်ဖြတ်ထားဘိသကဲ့သို့ ရှိသဖြင့်လည်း ကွမ်ကျိုးယဉ်ကျေးမှု အရပ်ရပ်မှာ သီးခြားကွဲပြားလျက် ရှိသည်။ ဤသို့ဖြင့် ကွမ်ကျိုးစကားမှာ အခြား တရုတ်စကားတို့နှင့် မတူပဲ တစ်မျိုးတစ်ဘာသာ ဖြစ်ကာ လူပေါင်း ၂၅ သန်းခန့်တို့၏ နေ့စဉ်ပြောဆို သုံးစွဲသော ဘာသာတူ အသံကွဲစကား ဖြစ်နေလေသည်။ လွတ်လပ်သော တွေးခေါ်မှုများ ထွန်းကားရာ မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်နှင့်အညီ ကွမ်ကျိုးမြို့သည် တရုတ်နိုင်ငံအား အမျိုးသာ သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ်သို့ ဖန်တီးပေးသည့် တော်လှန်ရေးကြီး ပေါ်ထွန်းရာ ဘူမိနက်သန် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားရေးကို လှုံ့ဆော်စည်းရုံးပေးသည့် ကွန်မင်တန်အဖွဲ့သည် ကွမ်ကျိုးမြို့တွင် စတင်အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်သော တရုတ်နိုင်ငံသစ်ကို ဖန်တီးထူထောင်ခဲ့သော ဆွန်ယက်ဆင်သည် ကွမ်ကျိုးမြို့၌ပင် အခြေစိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့သည် ကွမ်ကျိုးမြို့ကို သိမ်းယူလိုက်ကြသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ လေကြောင်းမှ ဗုံးများ ဒလကြမ်း အကြဲခံရသဖြင့် အထူးပျက်စီး နစ်နာခဲ့လေသည်။
ညောင်ပင်သာရွာ၊ ကော့မှူး
ညောင်ပင်သာ
မစောင်ရွာ၊ အင်းရပ်
မစောင်ရွာ၊ အင်းရပ်
အသားကြီးဆယ်မျိုး
အသားကြီး ၁ဝ-ပါး။ ဝိနည်း မဟာဝါ၊ ပါဠိတော်၊ စာမျက်နှာ - ၃၁ဝ။ အဋ္ဌကထာ၊ စာမျက်နှာ - ၃၇၆။ ရဟန်းတော်များ မစားရသော အသားကြီး၁ဝ-ပါးဟူလို။
ရှန်လျှံယန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ရှန်လျှံယန်ရွာ(Shanhlyanyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ မံဝိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ဝိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၂၄ ဦး၊ မ ၁၅၁၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၁၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကျီးကုန်းရွာ၊ ကန်ချောင်း
မကျီးကုန်းရွာ၊ ကန်ချောင်း
သစ်ချိုကုန်း (အရှေ့)ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
သစ်ချိုကုန်း (အရှေ့)ရွာ (Thitchokone(East))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅၁ ဦး၊ မ ၃၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွင်းဟဲရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ