cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အော်လီဗာ လော့ဂျ်
ဆာလော့ဂျသည် သိပ္ပံပါရဂူကြီးတစ်ဦးပင်ဖြစ်သော်လည်း ဝိညာဉ် နှင့်စပ်ဆိုင်သော ပညာရပ်များ၌ လွန်စွာစိတ်ပါဝင်စားကာ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်မှ အစပြုကာ ဝိညာဉ်များနှင့်ဆိုင်သောပညာများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ထင်ပေါ်ကျော် စောခဲ့လေသည်။ သူသည် သေသူ၏ဝိညာဉ်နှင့် ဆက်သွယ်မှု၌ လွန်စွာ ယုံကြည်သက်ဝင်၍ သိပ္ပံပညာရှင်နှင့် ဘာသာရေးကိုလည်း ညီညွတ်စေရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်ခဲ့၏။ ဆာလော့ဂျသည် သူ၏အလုပ်များကြားထဲကပင် သိပ္ပံပညာနှင့်စပ်ဆိုင်သော စာအုပ်စာတမ်းမြောက်မြားစွာကို ရေးသားထုတ် ဝေခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်စာတန်းများထဲတွင် ဝိညာဉ်ပညာနှင့်ဆိုင်သည့် စာအုပ် များအပြင် ရေလေးတစ်ဗစ်တီ အကြောင်း၊ အီသာ အကြောင်း စသောသိပ္ပံပညာ စာအုပ်စာတန်းများပါဝင်လေသည်။
ဆိတ်ချီးကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ဆိတ်ချီးကုန်းရွာ (Seikcheekone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ အုန်းနှဲကျောတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုန်းနှဲကျောတန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၉၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်လိတ်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
လွယ်လိတ်ရွာ (Loileik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးအိမ်တန်းရွာ၊ ကွင်းကြီး
ငါးအိမ်တန်းရွာ၊ ကွင်းကြီး
လက်ပန်တောရွာ၊ လက်ပန်တော
လက်ပန်တောရွာ၊ လက်ပန်တော
​ပျော်ဘွယ်ကုန်းရွာ၊ ကျောင်းအိုင်
ပျော်ဘွယ်ကုန်းရွာ၊ ကျောင်းအိုင်
ဘေးကျား ခွေးအ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခွေးမျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်း
စင်ကာပူလေကြောင်းလိုင်း လီမိတက် (Singapore Airlines Limited; အတိုကောက် အက်စ်အိုင်အေ (SIA)) သည် စင်ကာပူနိုင်ငံ အလံတင်ထားသော လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်းသည် ချန်ဂီလေဆိပ် တွင် အခြေစိုက်၍ ပြေးဆွဲပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၊ အရှေ့အာရှ၊ တောင်အာရှ နှင့် ဩစတြေးလျ နှင့် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း ကြားရှိ တိုင်းပြည်များတွင် ခိုင်မာသော တောင့်တင်းသော ဈေးကွက် ရှိသည်။ အက်စ်အိုင်အေသည် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ပျံသော လေကြောင်းခရီးစဉ်များကိုလည်း ပျံသန်းပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်လျားဆုံး စီးပွားဖြစ် ခရီးစဉ်နှစ်ခုဖြစ်သည့် စင်ကာပူ မှ နယူးယောက်မြို့ နှင့် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့ များသို့ အဲယားဘတ်စ် A340-500 ဖြင့် ပြေးဆွဲလျက် ရှိသည်။
ဧသုကာရီသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ပါရိစရိယလေးမျိုးကို လက်မခံပဲ ဗြာဟ္မဏ (ပုဏ္ဏား)တို့ ပညတ်ထားသော အမျိုးလေးပါးတို့၏ (၁)ပြုစုလုပ်ကျွေးမှု၊ (၂)ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာတို့နှင့် ဆက်စပ်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်း
စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်းသည် အဲယားဘတ်စ် A380 ကို ပထမဆုံး စတင်ပြေးဆွဲသော လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်းတွင် လေကြောင်းလိုင်း လုပ်ငန်း တစ်ခုသာမကပဲ လေယာဉ်နှင့် ပတ်သက်သော လုပ်ငန်းများ လေယာဉ်ပြင်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းများလည်း ရှိသည်။
ဧသုကာရီသုတ်
(၂)သူခပ်သိမ်းတို့ လက်မခံသော ဗြာဟ္မဏတို့ ပညတ်ထားသော အမျိုးလေး ပါးတို့၏ ကိုယ်ပိုင် (လုပ်ငန်း)ဥစ္စာတို့နှင့် ဆက်စပ်၍ ဘုရားရှင်က ဧသုကာရီပုဏ္ဏားအား “မြတ်သောလောကုတ္တရာတရားသည် ယောက်ျား၏ ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာဖြစ်ပုံ၊ လောင်စာ ကိုစွဲ၍ ထင်းမီး, ဝါးမီး, မြက်မီး, နွားချေးမီး-ဟု ဖြစ်လာသလို ရှေး၌ဖြစ်သော မိဖ တို့မှ ဆင်းသက်လာသော ကိုယ်ခန္ဓာဖြစ်ရာ အမျိုးအနွယ်ကိုစွဲ၍ ခတ္တိယ, ဗြာဟ္မဏ, ဝေဿ, သုဒ္ဓ-ဟု အမျိုးအနွယ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ထိုအမျိုးလေးပါးတို့ လူ့ဘောင်မှ ထွက်၍ ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ပြီး ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူအပ်သော ဓမ္မဝိနယကို သိခြင်းကြောင့် ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးမှ ရှောင်ကြဉ်၍ သုစရိုက် ၁၀-ပါးကို ကျင့်သုံးပါက နည်းမှန်လမ်းမှန်ဖြင့် ကုသိုလ်တရားကို ပြည့်စုံစေသူ ဖြစ်ပုံကို မေတ္တာ ပွားများသော ဥပမာ, ဆပ်ပြာဖြင့် ရေချိုးသော ဥပမာ, ထင်းမီး ဥပမာတို့ဖြင့် အကျယ် ရှင်းလင်း၍ ဟောကြားတော်မူပါသည်။
ဒေသနာတော်အဆုံး၌ ဧသုကာရီပုဏ္ဏား ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူသွားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
ကဇင်းကြီးရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ကဇင်းကြီးရွာ (Kazingyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ စပယ်ခြုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စပယ်ခြုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၇ ဦး၊ မ ၅၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်လော့ရွာ၊ တူယား
ပန်လော့ရွာ (Panglawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ တူယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၂၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တူယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၀ ဦး၊ မ ၅၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထုံးကြီးရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ထုံးကြီးရွာ (Htonegyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ထုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၁၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၂၉ ဦး၊ မ ၁၈၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
နေတိုး ခေါ် နေလင်းအောင် (၉ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၁) သည် မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ နေတိုးကို ၉ ရက်နေ့ စက်တင်ဘာ ၁၉၈၁ ခုနှစ် တွင် ဦးအောင်သန်း နှင့် ဒေါ်သန်းမြိုင်တို့မှ ရခိုင်ပြည်နယ် မာန်အောင်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ နာမည်ရင်းမှာ နေလင်းအောင် ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းသုံးယောက်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အစ်ကို ဇော်လင်းအောင်၊ ညီ သရုပ်ဆောင် မင်းသွေး (နေမင်းအောင်)၊ ညီမ စုမွန်အောင် တို့ဖြစ်သည်။ ရခိုင်လူမျိုး ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝ
နေတိုးကို ၁၉၈၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးအောင်သန်း အမိ ဒေါ်သန်းမြိုင်တို့က ရခိုင်ပြည်နယ် မာန်အောင်မြို့နယ် တောထူရွာ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ နာမည်ရင်းမှာ နေလင်းအောင်ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းသုံးယောက်အနက် အလတ်ဖြစ်သည်။ ရခိုင်လူမျိုး ဖြစ်သည်။
အနုပညာအသက်မွေးဝမ်းကြောင်
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး YIIK မော်ဒယ်အေဂျင်စီ ကိုတက်ရောက်ခဲ့သည်။ မော်ဒယ်ပြိုင်ပွဲအချို့တွင် ဆုအချို့ ရရှိခဲ့သည်။ မော်ဒယ်အဖြစ် အလုပ်လုပ်စဉ် သူ၏ အနုပညာနာမည်မှာ ဇင်မင်း ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ဘဝက သူ၏ ရည်မှန်းချက်မှာ အဆိုတော်နှင့် တေးရေးဖြစ်ရန် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်က သူ၏ သီချင်းခွေတစ်ခုကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိခဲ့သော်လည်း လူသိမများခဲ့ပေ။ ထိုကာလတွင် ပထမဆုံးရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးခဲသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရုပ်ရှင်လောကသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
နေတိုးသည် ဒါရိုက်တာ မောင်မျိုးမင်း(ရင်တွင်းဖြစ်)၏ နှင်းဆီအငြိမ့်အဖွဲ့ဝင် လူရွှင်တော် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ နှင်းဆီသခင်၊ နှင်းဆီရင်ခွင်၊ နှစ်သစ်နှင်းဆီ၊ ထာဝရနှင်းဆီ၊ ညီညွတ်ခြင်းနှင်းဆီ၊ ရတနာပုံနှင်းဆီ၊ နှင်းဆီပဝါခြုံတဲ့လက်၊ နှင်းဆီလှေ အစရှိသဖြင့် ဖျော်ဖြေခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
နေတိုးသည် ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၅၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ်များတွင် အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် တွင် Star Awards (ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်သံထူးချွန်ဆု) ရရှိခဲသည်။ Myanmar Pride Award 2019 Best In Film ရရှိခဲသည်။
ကလိုရင်း
ကလိုရင်း (Chlorine) (ဓာတုသင်္ကေတ-Cl) သည် သိပ္ပံနယ်ပယ်တွင်သာမကသိပ္ပံနှင့် မရင်းနှီးသော သာမန် လူများကပင် အသိများသည့် ဓာတုဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။ ကလိုရင်း(Chlorine)သည် စိမ်းလဲ့လဲ့အရောင်နှင့် အသက်ရှု ကျပ်စေသောအနံ့ရှိ၍ လေထက်ပိုလေးသော ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်၏။ ဤဓာတ်ငွေ့သည် ဟယ်လိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့အစုတွင် ဖလိုရင်း၊ ဘရိုမင်းနှင့် အိုင်အိုဒင်းဓာတ်ငွေ့ တို့နှင့်အတူ ပါဝင်ရာ၊ ယင်းတို့၏ ဂုဏ်သတ္တိချင်းမှာ ဆင်တူယိုးမှား ဖြစ်ကြသည်။ ဟယ်လိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့စုတွင် ဖလိုရင်းဓာတ်ငွေ့သည် ဓာတ်ပေါင်းစပ်ရာ၌ အထက်မြက်ဆုံးဖြစ်၍ ကလိုရင်းဓာတ်ငွေ့မှာ ဒုတိယ အထက်မြက်ဆုံးဖြစ်၏။ ၁၇၇၄ခုနှစ်တွင် ကားလ် ဗီဟိမ်း ရှေးလာက အောက်စီဂျင်ပါဝင်နေသော ၎င်းကို မှားယွင်းလွှဲချော်စွာ စတင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၁၀ခုနှစ်တွင် ဟူဖရီ ဒေဗွီ(Humphry Davy) က ၎င်းကို ကလိုရင်း (Cl) ဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး ဒြပ်စင်တစ်ခုအနေဖြင့် စူးစူးစိုက်စိုက်လေ့လာခဲ့သည်။ ကလိုရင်း (Cl) ဆိုသော စကားလုံးသည် ကလိုရို(Chloros) မှ ဆင်းသက်လာပြီး အစိမ်းရောင် (green) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကလိုရင်း (Cl)သည် အက်တမ်နှစ်လုံးရှိသော အစိမ်းရောင် ဓာတ်ငွေ့ ဖြစ်သည်။ ကလိုရင်း (Cl)ဒြပ်စင်သည် ဟေလိုဂျင်အုပ်စုတွင် ဆားဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက် တစ်စိတ်တဒေသပါဝင်နေသော ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ကလိုရိုဒ်(Chlorides) မှ ဓာတ်တိုးခြင်းနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ခွဲခြင်းအားဖြင့်ထုတ်ယူရရှိသည်။ ကလိုရင်း (Cl) ဓာတ်ငွေ့ သည် စိမ်းဝါရောင်ရှိပြီး အနီးအနား ရှိ တခြား ဒြပ်စင် များနှင့် ပေါင်းစပ်လေ့ရှိသည်။ စူးရှသောအနံ့ရှိပြီး အလွန်အမင်း အဆိပ်သင့်နိုင်သောဓာတ်ငွေ့ ဖြစ်သည်။ အလွန်အဆိပ်ပြင်းထန်၍ လေထက်လေးသောကြောင့်၊ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အဆိပ်ဓာတ်ငွေ့ အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ဘူးရာ လူအမြောက်အမြား သေကြေခဲ့ကြရ၏။ သို့သော် လူတို့အား အကျိုးရှိစေမည့် ကိစ္စအများ၌ ကလိုရင်းသည် မည်မျှအရေးပါ အရာရောက်စွာ အသုံးဝင်ပုံကို အောက်တွင် တွေ့ရပေမည်။
နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်
နေတိုးသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် စေ့ထားသော တံခါးများ အမည်ရှိ စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်သည် နေတိုး၏ ဓာတ်ပုံအသားပေး အတ္ထုပ္ပတ္တိစာအုပ်ဖြစ်သည်။ နေတိုး၏ ဘဝဖြစ်စဉ်၊ အနုပညာနယ်သို့ ဝင်ရောက်လာမှု၊ အမှတ်တရ အဖြစ်အပျက်၊ မှတ်စုတိုများ၊ ကဗျာများကို သူ၏ ငယ်ဘဝက ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဓာတ်ပုံများ၊ မိသားစု ဓာတ်ပုံများ၊ အလှဓာတ်ပုံများ၊ ရိုက်ကွင်းမှ ဓာတ်ပုံများ၊ နိုင်ငံရပ်ခြားခရီးထွက်ခဲ့စဉ်က ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဓာတ်ပုံများနှင့်အတူတူ ဝေဝေဆာဆာ ထည့်သွင်းဖော်ပြပေးထားသည်။
ဗြုတ်ချောင်းရွာ
ဗြုတ်ချောင်းရွာ
နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
အနုပညာပျိုးခင်း
တစ်ခြောက်လုံးဆုံသည့်နေ့ဖြစ်သော နိုဝင်ဘာလ ၁၁ရက်နေ့၊ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် အကယ်ဒမီနေတိုး အပါအဝင် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၏ ထိပ်တန်း ခြောက်ယောက်( အကယ်ဒမီ လူမင်း၊ အကယ်ဒမီပြေတီဦး၊ နေတိုး၊ အကယ်ဒမီ ခန့်စည်သူ၊ မြင့်မြတ်၊ ဒါရိုက်တာ ဝိုင်း) သည် မြန်မာ့ အနုပညာ အကျိုးကို မျှော်မှန်း၍ အနုပညာပျိုးခင်း ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မင်းသမီး အသစ် ၃ဦးကို ပရိသတ်နှင့် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
ကလိုရင်း
ကလိုရင်းကို ဓာတ်ငွေ့သန့်သန့်အဖြစ်ဖြင့် သဘာဝအလျောက် မတွေ့ရချေ။ ဒြပ်ပေါင်းအနေနှင့်သာ အတွေ့ရများသည်။ အထူးသဖြင့် ဆိုဒီယမ်၊ ပိုတက်ဆီယမ်၊ မက်ဂနိဇီယမ်တို့နှင့် ပေါင်းစပ်လျက် တွေ့ရသည်။ ကလိုရင်း သက်သက်သည် အဆိပ်ဖြစ်သော်လည်း၊ ဆိုဒီယမ်နှင့်ပေါင်းစပ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဆိုဒီယမ်ကလိုရိုက် ဒြပ်ပေါင်းမှာ ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် သုံးစွဲလျက်ရှိသော ဟင်းခတ်ဆားပင်ဖြစ်၏။ ကလိုရင်းဓာတ်ငွေ့သန့်သန့်ကို လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲနည်းဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။ ဟင်းခတ်ဆား ဖျော်ရည်ထဲတွင် လျှပ်စစ်လွှတ်၍ ဓာတ်ခွဲလိုက်သောအခါ ကလိုရင်းဓာတ်ငွေ့သည် ဓာတ်ဖိုတိုင်မှ ထွက်လာ၏။ ကလိုရင်း ဓာတ်ငွေ့ကို ဖိအား ကောင်းကောင်းဖြင့်ဖိ၍ ကလိုရင်းအရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းသွားစေပြီးလျှင် သံမဏိစည်ကြီး များတွင်ထည့်၍ အကြီးအကျယ် ရောင်းဝယ် ကြသည်။ ထိုကလိုရင်းအရည်ကို မြို့ကြီးပြကြီးများ၌ သောက်ရေအဖြစ် အသုံးပြုသော ရေများတွင် ရောဂါပိုးများသေ၍ သန့်ရှင်းစေရန် အနည်းငယ် ခတ်ပေးရသည်။
နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများ
(ကား ၄၀၀ ကျော်)
ကလိုရင်း
ကလိုရင်းသည် အခြားဓာတ်ငွေ့များ၊ သတ္တုများနှင့် ပေါင်းစပ်ရာ၌ အလွန်ထက်မြက်၏။ ဟိုက်ဒရိုဂျင်နှင့် တိုက်ရိုက်ပေါင်းစပ်သောအခါ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကလိုရိုက်ခေါ် ဟိုက်ဒရိုကလောရစ်အက်ဆစ်ကို ရ၍၊ ဤအက်ဆစ်မှာ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းတွင်၎င်း၊ ကိုယ်တွင်းအစာချေမှု တွင်၎င်း၊ အလွန်အရေးကြီး အသုံးဝင်သည်။ ဆိုဒီယမ်၊ ပိုတက်ဆီယမ်၊ မန်ဂနိစသော သတ္တုများနှင့် ပေါင်းစပ်သောအခါ ဆိုဒီယမ်ကလိုရိုက်၊ ပိုတက်ဆီယမ်ကလိုရိုက်၊ မန်ဂနိကလိုရိုက်စသော ကလိုရိုက် အသီးသီးကို ရသည်။
နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများ
(၂၀၁၄)
ကလိုရင်း
အသုံးပြုခြင်း
ကလိုရင်း၌ ဝတ္ထုပစ္စည်းများမှာ အရောင်အမျိုးမျိုးကို ချွတ်ပစ်နိုင်သော သတ္တိလည်းရှိသည်။ ခြောက်သွေ့သော ကလိုရင်းဓာတ်ငွေ့ ထည့်ထားသည့်ဖန်ဗူးထဲသို့ ခြောက်သွေ့သော သစ်ရွက်စိမ်းတစ်ရွက်ကိုဖြစ်စေ၊ ခြောက်သွေ့သောပန်းနီဖြစ်စေ၊ ခြောက်သွေ့သော အဝတ်အနီကိုဖြစ်စေ၊ ထည့်လိုက်သောအခါ အရောင် ပျက်သွားသည်ကို မတွေ့ရချေ။ သို့သော် ဖန်ဗူးထဲရှိ ပစ္စည်းများ စိုစွတ်သွားအောင် ရေအနည်းငယ် ထည့်ပေးလိုက်သည့်နှင့် တစ်ပြိုင်နက်၊ ထိုပစ္စည်းတို့၏ အနီရောင် အစိမ်းရောင် တို့သည် ပျောက်ကွယ်၍ ဖြူသွားကြတော့၏။ အရောင်ဖြူသွားရခြင်း၏ အကြောင်းမှာ ကလိုရင်းသည် ထည့်လိုက်သော ရေထဲမှ ဟိုက်ဒရိုဂျင်နှင့် ပေါင်းစပ်သွားပြီးသော် အောက်စီဂျင်ကို ထီးတည်းကျန်နေစေသည်။ ထိုအောက်စီဂျင်က အရောင်ကို ပျက်အောင်ပြုသဖြင့် အရောင်များ ဖြူသွားရခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် ကလိုရင်းကို အရောင် ချွတ်ဆေးများ ဖော်စပ်ရာ၌ များစွာ အသုံးပြုကြသည်။ ကလိုရင်း (Cl)သည် စက္ကူများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် သစ်သားပျော့ဖတ်များကပ်ပါ မနေအောင် (သန့်စင်နေအောင်) ချွတ်ဆေးအနေဖြင့် ပါဝင်နေသကဲ့သို့ သုံးပြီးသား စက္ကူများများကို မင်များဖယ်ရှားပြီး အသစ်ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် ထုတ်လုပ်သော စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။ သိုက်ဒရိုဂျင်ရရန်အတွက် ကလိုရင်း (Cl)ကို အစားထိုးအသုံးပြုသည့်အခါ ဩဂဲနစ်ဒြပ်ပေါင်းများတွင် လိုချင်သော ဂုဏ်သတ္တိများရရန် ၎င်းက ပေးစွမ်းဆောင် ရွက်နိုင်သဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကလိုရင်း (Cl)ကို ဩဂဲနစ်ဓာတုဗေဒတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုသည်၊၊ (အထူးသဖြင့်- ကလိုရိုဒ်(Chlorates)၊မေ့ဆေး( ကလိုရိုဖော) (Chloroform)၊ ကာဗွန်တြာကလိုရိုက်(Carbon tetrachloride) နှင့် ဘရိုမင်း(Bromine) ထုတ်ဖော်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။)
နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများ
(၂၀၁၅)
ကလိုရင်း
အသုံးပြုခြင်း
ကလိုရင်း (Cl) သည် ဓာတ်ပြုအားကောင်းသော ဓာတ်ငွေ့ဖြစ်သည်။ သဘာဝအားဖြင့် တွေ့ရသော ဒြပ်စင်လည်း ဖြစ်သည်။ အီသိုင်လင်း ဒိုင်ကလိုရိုက် (ethylene dichloride) နှင့် အခြားသော ကလိုရင်းဆက်စပ် ပျော်ရည်များ၊ ပိုလီဗင်နိုင်းလိ ကလိုရိုက်(Polyvinyl chloride (PVC))များ၊ ကလိုရိုဖရူလိုကာဗွန်(Chlorofluorocarbonds)နှင့် ပလိုပိုင်လင်း အောက်ဆိုဒ် (Prpylene oxide) များတွင် ကလိုရင်း (Cl) ကို အများဆုံးအသုံးပြုကြသည်။ စက္ကူများချွတ်ရန် စက္ကူကုမ္ဗဏီများတွင် ကလိုရင်း (Cl) ကို အသုံးပြုသည်။ ရေနှင့် ညစ်ညမ်းရေများသန့်စင်သည့် စက်ရုံများတွင် ရောဂါပိုးများ နှင့်တခြားသော ညစ်ညမ်းစေသော အရာများ ကင်းစင်သန့်ရှင်းသော ရေအဆင့်ရရန်အတွက် ကလိုရင်း (Cl) ကို အသုံးပြုကြသည်။
ကလိုရင်းသည် ဆိုးဆေး၊ မီးသတ်ဆေးရည်နှင့် ကလိုရိုဖေါင်း(ခေါ်)မေ့ဆေးများဖော်စပ်ရာ၌လည်း များစွာ အသုံးဝင်ပေ သည်။ စက္ကူထုတ်လုပ်ငန်းများ၊ ပိုးသတ်ဆေး(အနာရောဂါပိုး)၊ဆိုးဆေးများ၊အစားအစာ၊အင်းဆက်ပိုးမွှားသတ်ဆေး၊အိမ်သုတ်ဆေး (ပန်းချီဆေး၊ သင်္ဘော သုတ်ဆေး)၊ ပလပ်စတက်များ၊ ဆေးဝါးများ၊ ချည်မျှင်နှင့် အထည် လုပ်ငန်းများ၊ နှင့်တခြားသော စားသောက်ကုန်-လူသုံးကုန်များထုတ်လုပ်ရာတွင်အသုံးပြုကြသည်။
နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများ
(၂၀၁၇)
ကလိုရင်း
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ
လေ -ရေ- မြေ တွင်ပါဝင်နေသော ကလိုရင်း (Cl) များသည် အလုပ်ခွင်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်များတွင် ဆိုးကျိုးများဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ကလိုရင်း (Cl) သည်ရှူရှိုက်လိုက်သော လေမှ လည်းကောင်း၊ စားသောက်လိုက်သောအစာနှင့် ရေမှ လည်းကောင်း ခန္ဒာကိုယ်အတွင်း ပိုင်းသို့ဝင်ရောက်လာနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်း၏ဓာတ်ပြမှုစွမ်းများကြောင့် ခန္ဒာကိုယ် အတွင်းပိုင်းတွင် ကျန်နေနိုင်ခြင်းမရှိပါ။
နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများ
(၂၀၁၈) (၂၀၁၉)
ကလိုရင်း
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ
လူသားတို့၏ ကျန်းမာရေးအပေါ် ကလိုရင်း (Cl) အကျိုးသက်ရောက်မှုများမှာ – ကလိုရင်း (Cl)ပမာဏ ဘယ်လောက် များများပါရှိမှု၊ ဘေးဖြစ်မှုအချိန်နှင့် အကြိမ်အရေအတွက် အပေါ်မှာမူတည်ပေသည်။ ထို့ အပြင် လူ၏ကျမ္မာရေး နှင့် ဘေးသက်နေသော ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေပေါ်မှာလည်း တည်မှီးနေသည်။ ကလိုရင်း (Cl)ပမာဏ အနည်းငယ်ကိုရှူမိပါက အချိန်အတိုအတွင်း အသက်ရှူမှု စနစ် တစ်ခုလုံးကို အကျိုးယုတ်ဘေးသင့်စေနိုင်သည်။ ချောင်းဆိုး ရင်ကြပ်ခြင်းနှင့် အဆုတ်ကိုပါ ဆိုးကျိုး ဖြစ်စေသည်။ အရေပြား၊ မျက်လုံးနှင့် အသက်ရှူမှုစနစ်ကို လည်း ဆိုးကျိုးဖြစ်စေသည်။ ထိသို့သော အကျိုးသက်ရောက်မှုများမှာ သာမန်အားဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင်တွေ့ရှိရသည်မှာ အလွန်နည်းသည်။ နေဒဏ်ထိတွေ့မှုများသောကြောင့် ဆံပင်များပိုပြီးမာကျောကျွတ်ဆတ် ပျက်စီး လွယ်စေသည်သာမက (အထူးသဖြင့်ဆံပင်များကို အရောင်ဆိုးထားသောသူတွေမှာပိုမိုပျက်စီးကာ နှစ်ခွကွဲစေသည်ဟု နယူးယောက်ဆေးပညာစင်တာက အလှအပရေးရာဆိုင်ရာ ခွဲစိတ်ဆရာဝန် ကဆိုထားသည်။)ကလိုရင်း (Chlorine) ပါဝင်သော ဆံပင်ဆိုးဆေးများသုံးထားသည့်အခါ နေရောင် ဒဏ်က အဲဒီဆံပင်တွေကို အရောင်မွဲခြောက်နှစ်ခွကွဲတာ ပိုဖြစ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် ဆံပင်ဆေး ဆိုးထားသူများအနေဖြင့် အသုံးပြုမယ့်ဆံပင်အလှကုန်တွေထဲမှာ UV ကာကွယ်မှုပါ မပါကြည့်ဖို့ လိုအပ်သည်သာမက အပြင်နေရောင်ထဲသွားတဲ့အချိန်တိုင်း ကောင်းဘွိုင်ဦးထုပ်ကဲ့သို့ ရှာထိုး အပြည့်ပါသော ဦးထုပ်မျိုးဝတ်ဆင်ဖို့လိုအပ်ပေသည်။ နွေရာသီတွင် ဆံပင်ကိုထိန်းသိမ်း ကာကွယ်ရေးအတွက် UV ဒဏ်ကာကွယ်တဲ့ရှမ်ပူ၊ အားဖြည့်ဆေး (Conditioner) နှင့် စပရေးများ ကိုသုံးပေးဖိုလိုအပ်ပေသည်။ ကလိုရင်း (Chlorine) ဖြန်းထားသော ရေကူးကန်များတွင် ရေကူး ရာတွင်လည်း ခုခံကာကွယ်နိုင်သည့် အဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်ခြင်းဖြင့် ကလိုရင်း၏ အကျိုးသက် ရောက်မှုကို တွန်းလှန်ကာကွယ်နိုင်သည်။
နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများ
(၂၀၂၀)
ကလိုရင်း
ပတ်ဝန်းကျင်သို့ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ
ကလိုရင်း (Cl) သည် ရေနှင့်ရောသည့်အခါ ရေတွင်ပျော်ဝင်သည်။ ရေမှတဆင့် လေထဲသို့ အငွေ့ပျံနိုင်သော အခြေအနေသို့ကူးပြောင်းနိုင်သည်။ ကလိုရင်း (Cl)ကို ပတ်ဝန်းကျင်သို့ တိုက်ရိုက် ထုတ်ပေးနေမှုအများဆုံးမှာ ရေနှင့်လေ ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုအခြေအနေများတွင် ကလိုရင်း (Cl)သည် တခြားသော ဓာတုဆိုင်ရာများနှင့် ဓာတ်ပြုမှုဖြစ်ပေါ်သည်။ ၎င်းသည် ရေထဲရှိ အင်အော်ဂဲနစ် ပစ္စည်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး ကလိုရိုက် ဆားများ ရရှိနိုင်သကဲ့သို့ အော်ဂဲနစ် ပစ္စည်းများ နှင့်ပေါင်းစပ်သည့်အခါ ကလိုရင်းပါဝင်သော အော်ဂဲနစ် ဓာတုဒြပ်ပေါင်းများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ၎င်း၏ ဓာတ်ပြုမှု အားကောင်းမှုကြောင့် မြေကြီးထဲတွင် ရွေ့လျားမှုမရှိနိုင်သကဲ့သို့ မြေအောက်ရေများတွင်လည်း ဝင်ရောက် နေရာ ယူမှုမှာလည်း မရှိပေ။ အပင်နှင့် သတ္တဝါများမှာလည်း ကလိုရင်း သိုလှောင်နိုင်မှုမရှိပေ။ သို့သော်လည်း ဓာတ်ခွဲခန်း လေ့လာမှုများတွင် လေထုထဲရှိ ကလိုရင်းသည် ခုခံအားစနစ်၊ သွေး၊ နှလုံး နှင့် အသက်ရှူမှု စနစ်တစ်ခုလုံးကို ဘေးသင့်စေနိုင်ကြောင်း အထပ်ထပ်ပြဆိုလျက် ရှိပေသည်။ အလွန်နိမ့်သော အဆင့်တွင်ပင် ကလိုရင်းသည် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ဆိုးကျိုးဖြစ်စေသည်။ အထူးသဖြင့် ကလိုရင်းသည် ရေ နှင့် မြေရှိ သက်ရှိအဖွဲ့အစည်း (living organisms) ကို ဆိုးကျိုး များစွာပေးနိုင်သည်။
နေတိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကားများ
(၂၀၂၃)
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ခအုံးမော်ကူးတို့ဆိပ်ရွာ၊ ခအုံးမော်
ခအုံးမော်ကူးတို့ဆိပ်ရွာ၊ ခအုံးမော်
နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့
နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ (မဟန) သည် သာသနာတော် သန့်ရှင်းတည်တံ့ပြန့်ပွားရေးအတွက် နိုင်ငံတော်အစိုးရက ခန့်အပ်ထားသည့် အဆင့်အမြင့်ဆုံး သံဃအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ကို မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးနေဝင်း၏ စီစဉ်ဆောင်ရွက်မှုဖြင့် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၄၂ ခု၊ နယုန်လ (ခရစ်နှစ် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မေလ) တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သံဃဂိုဏ်းပေါင်းစုံမှ သံဃာတော် အပါး ၁၂၀၀ကို ပင့်ဖိတ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေရှိ မဟာပါသဏလိုဏ်ဂူတော်အတွင်း၌ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သံဃာ့ကိုယ်စားလှယ် အပါး ၁၂၀၀ အနက်မှ နိုင်ငံတော် ဗဟိုသံဃာ့ဝန်ဆောင် ဆရာတော် အပါး ၃၀၀ ကို ကနဦး ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့အနက်မှ သံဃမဟာနာယက ဆရာတော် ၃၃ ပါး (နောက်ပိုင်းတွင် ၄၇ ပါး) ကို ထပ်မံရွေးချယ်ကာ ရန်ကုန်မြို့၌ ရုံးထိုင်စေခဲ့သည်။
အဖွဲ့ဝင်များ
နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ကို သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနက ခန့်အပ်သည့် ဥက္ကဋ္ဌဆရာတော် တစ်ပါး၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဆရာတော် ခြောက်ပါး၊ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး တစ်ပါး၊ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ခြောက်ပါး၊ အဖွဲ့ဝင် ၃၃ ပါး၊ စုစုပေါင်း သံဃာတော် ၄၇ ပါးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။ အဖွဲ့ဝင်သက်တမ်းမှာ ၁၉၉၅ မတိုင်ခင်ထိ ငါးနှစ်ဖြစ်သော်လည်း၊ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှစ၍ သုံးနှစ်ဖြစ်သည်။
လက်ရှိ ဥက္ကဋ္ဌမှာ နဝမမြောက် ဗန်းမော်ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တကုမာရာဘိဝံသ ဖြစ်သည်။
ဓမ္မဝါဒ အဓမ္မဝါဒဆိုင်ရာအဓိကရုဏ်းများ
ဗုဒ္ဓသာသာသနာတော်အတွင်း ဓမ္မ အဓမ္မ ငြင်းခုံနေသော အဓိကရုဏ်း (၇) မျိုးကို ဖြေရှင်းခဲ့သည်။
ဝိနည်းဆိုင်ရာအဓိကရုဏ်းများ
ရဟန်းတော်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိနည်းဆိုင်ရာ အဓိကရုဏ်း၊ ကျောင်းပိုင်ဆိုင်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အဓိကရုဏ်းများကို ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာ၊ မြို့နယ်၊ ဗဟို သံဃမဟာနာယက အဖွဲ့အဆင့်ဆင့်က စီမံဆုံးဖြတ်ရသည်။
မင်းကွန်း တိပိဋကဓရဆရာတော် အရှင်ဝိစိတ္တသာရဘိဝံသက “ဒါလား သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့”ဟု ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ဖူးသည်။
စစ်ကဲပုံးရွာ၊ မတော့ကုန်း
စစ်ကဲပုံးရွာ၊ မတော့ကုန်း
ပေပင်ရွာ၊ ကဒက်ကွင်း
ပေပင်ရွာ၊ ကဒက်ကွင်း
ကွန်ဒိုင်းရွာ၊ ကွင်းကြီး
ကွန်ဒိုင်းရွာ၊ ကွင်းကြီး
မြစ်နော့ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
မြစ်နော့ရွာ(Myitnawt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ မြစ်နော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၉၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထွန်းအုပ်၊ သခင် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
သခင်ထွန်းအုပ်သည် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီး၏ ထက်မြက်သောခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည့် ရဲဘောသုံးကျိပ်ဝင် သခင်ထွန်းအုပ်သည် ပြည် ခရိုင် ပေါင်းတည်မြို့နယ် ပုတီးကုန်းမြို့နယ်ခွဲအပိုင် သိုက်တောရွာဇာတိဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က သိုက်တောရွာ မြန်မာအလယ်တန်းကျောင်း၊ ထိုနောက် မှော်ဇာမြို့၊ ရန်ကုန်မြို့တို့တွင် ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်း ကိုလံဗိုမြို့ရှိ အာနန္ဒာကောလိပ် ကျောင်းသို့ သွားရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ စီနီယာကိမ်းဗရစ် အတန်းကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်၍ သခင် အမည်ခံကာ အမျိုးသားရေးလုပ်ငန်းများကို စတင် လုပ်ကိုင်လာခဲ့၏။ အလုံဆူပါဗင်လမ်းရှိ အစည်းအရုံးတည်ရာဌာနမှစ၍ ဗိုလ်ချုပ်လမ်းအစည်းအရုံး၊ လွစ္စလမ်း ဌာနအစည်းအရုံး၊ ၄၇ လမ်းဌာနအစည်းအရုံး၊ ပန်းဆိုးတန်းဌာနအစည်းအရုံး စသည် တို့တွင် အငတ်ငတ် အပြတ်ပြတ် အဆင်းရဲခံကာ နိုင်ငံရေးကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှလက်အောက်ခေတ် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့စံနစ် ကို အမြစ်ပါမကျန် တိုက်ဖျက်ချေမှုန်းကြရမည်ဆိုသော အသိစိတ်ပေးလျက် နိုးကြားတက်ကြွစွာဖြင့် ဆူပူအုံကြွ ကန့်ကွက် လာအောင် ဟောပြောစည်းရုံးခဲ့သည်။ ဤသို့ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းမှုတွင် ဘက်စုံပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံရေးသမားတိုင်း၏ တွေ့ကြုံရမြဲဓမ္မတာ နိုင်ငံရေးလောကဓံ မုန်တိုင်းဒဏ်များကြောင့် ထောင်တန်း အကြိမ်ကြိမ်အကျခံခဲ့ရသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ခေါင်းဆောင် တစ်ယောက်အနေဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့နှင့်အတူ ဂျပန် တပ်နှင့် မြန်မာပြည် ပြန်ဝင်ရာတွင်ပါလာ၏။ ဂျပန်စစ်သေနာပတိ ဂျင်နရယ်အီဒါ၏အမိန့်အရ မေမြို့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အုပ်ချုပ်ရေးစီစဉ်မှုအဖွဲ့ကြီးကို ဖွဲ့စည်းသောအခါ သခင်ထွန်းအုပ်လည်း အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ရသည်။ ထိုအဖွဲ့ကြီးက နိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့ကို စံနစ်တကျဖွဲ့စည်းသောအခါတွင် သစ်တောရေးနှင့် သတ္တုတွင်းဌာနဝန်ကြီးဟူ၍ ဖြစ်လာ၏။
၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ကပေးသော လွတ်လပ်ရေးရရှိသဖြင့် ဒေါက်တာဘမော်က အစိုးရအဖွဲ့ပြန် လည်ဖွဲ့စည်းသောအခါ သခင်ထွန်းအုပ်သည် အစိုးရအဖွဲ့တွင် မပါဝင်ရတော့ပဲ စင်္ကာပူသို့ပို့၍ ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးခြင်းခံရလေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိ လာပြီးနောက် ဘုရင်ခံဆာဒေါ်မန်စမစ်၏ အမှုဆောင်ကောင်စီ အဖွဲ့တွင် စီမံကိန်းဌာနဝန်ကြီးအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ် ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက အမှုဆောင်ကောင်စီအဖွဲ့ကို စိတ်တိုင်းကျဖွဲ့လာနိုင်သောအခါ သခင်ထွန်းအုပ်သည် ဝန်ကြီးရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရလေသည်။ ထိုနောက်တွင် သခင်ထွန်းအုပ်သည် မိမိယုံကြည်သောနိုင်ငံရေး လမ်းစဉ်ကိုပင် ကောင်းသည်ဖြစ်စေ၊ ဆိုးသည်ဖြစ်စေ ခိုင်မြဲစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စု၏ ဤမှဘက် ပိုင်းတွင်လည်း ထောင်ကျခံခဲ့ရဖူးလေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် သခင်ထွန်းအုပ်သည် ဦးနှောက်ရောဂါ၏ ဖိစီးမှုကြောင့် နှစ်ရှည်လများ ဆင်းရဲချို့တဲ့စွာ ဝေဒနာခံရပြီးလျှင် ၁၃၃၁ ခုနှစ် ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၂ ရက် (၂၄-၁-၇ဝ) နေ့တွင် ကွယ်လွန် သွားလေသည်။
သခင်ထွန်းအုပ်သည် ဂျပန်ခေတ်က ကျွန်ုပ်၏စွန့်စားခန်း ဟူသောစာအုပ် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့၏။
လွတ်လပ်ရေးကျိုးပမ်းမှုသမိုင်း
သခင်ထွန်းအုပ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးခေါင်းဆောင်ကြီး မဟတ္တမဂန္ဒီ၏ မေတ္တာဝါဒကို နှစ်ခြိုက်စွဲလမ်းသည်။ သီရိလင်္ကာမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ပြန်ရောက်သောအခါ တို့ဗမာအစည်းအရုံးတွင် ပါဝင်ခေါင်ဆောင်နေသော သခင်ဗစိန်နှင့်တွေ့ရှိသိကျွမ်းရာမှ တို့ဗမာအစည်းအရုံးသည် နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးလမ်းစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော်နေသော နိုင်ငံရေးအသင်းတစ်ခုဖြစ်သည်ကို လေ့လာတွေ့ရှိသောကြောင့် သခင်လူငယ်များနှင့်အတူ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန်ဆုံးဖြတ်ပြီး သခင်ထွန်းအုပ်ဖြစ်လာလေသည်။ ထိုစဉ်က ပုလိပ်နှင့် နယ်ချဲ့အလိုတော်ရိများ၏ လက်သုံးစကားဖြစ်သော `သခင်ပေါက်စ ထောင်ခြောက်လ´ စာရင်းတွင် သခင်ထွန်းအုပ်၏ အမည်တစ်ခုထပ်တိုးခဲ့လေသည်။
အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့များကို တွန်းလှန်ရန် အရှေ့တိုင်းသားချင်းဖြစ်သော ဂျပန်နှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျှင်သင့်မြတ်သည်ဟု ယူဆ၍ ဂျပန်နှင့်ပတ်သက်သော စာအုပ်စာတမ်းများကို ရှာဖွေဖတ်ရှုသည်။ ဂျပန်များသည် စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး နှင့်တကွ အဘက်ဘက်မှတိုးတက်နေသည်ကိုသိရ၍ များစွာအားကျခဲ့သည်။ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတရားများ ဟောပြောခဲ့သောကြောင့် သခင်ထွန်းအုပ်မှာ ထောင်သို့နှစ်ကြိမ်ရောက်ခဲ့သည်။ ထောင်ထဲတွင် အေကလပ်စ်ခေါ် ပထမတန်းအဆင့်ဖြင့်နေရစေရန်တောင်းဆိုသော အခွင့်အရေးကိုမရ၍ ၁၅ ရက်တိုင်တိုင် အစာငတ်ခံဆန္ဒပြခဲ့သည်။ ထောင်အာဏာပိုင်တို့က အကြိမ်ကြိမ်တိုက်ပိတ်၍ အပြစ်ပေးခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့တွင်နေထိုင်၍ ဆေးကုသပေးနေသော ဂျပန်ဆရာဝန်ကြီးတစ်ဦးက သခင်ထွန်းအုပ်ကို ဂျပန်ကောင်စစ်ဝန် မစ္စတာဖူးကိုင်းခေါ် မစ္စတာဟုန်းမားနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန် စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။ နယ်ချဲ့အစိုးရကိုတော်လှန်ပုန်ကန်ရန် သခင်ထွန်းအုပ်တို့ကတင်ပြသည်ကို ဂျပန်ကောင်စစ်ဝန်ကလက်ခံပြီး သူ၏အကြံပေးချက်အရ သခင်လှဖေကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်းမအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် တို့ဗမာအစည်းအရုံးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော သခင်ဗစိန်ကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့သွား၍ ဂျပန်ခေါင်းဆောင်များနှင့်တွေ့ဆုံရန် စေလွှတ်ခဲ့သော်လည်း သခင်ဗစိန်မှာ နယ်ချဲ့စုံထောက်များ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံရပြီး ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခံရသည်။ နောက်ထပ် သခင်အောင်သန်းကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့စေလွှတ်လိုက်ရာ ဂျပန်ခေါင်းဆောင်များနှင့်တွေ့ဆုံပြီးလျှင် မြန်မာလူငယ် (၄၀) ကို စစ်ပညာသင်ကြားရန် ဂျပန်ပြည်သို့ရွေးချယ်စေလွှတ်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ကြရန် သခင်ထွန်းအုပ်ထံသို့ စာဖြင့်အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်စုံထောက်များသည် သခင်ထွန်းအုပ်တို့လုပ်ငန်းကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းမိလာကြသောကြောင့် ပုလိပ်များရန်မှကင်းဝေးစေရန် ပြည်ခရိုင် ပုတီးကုန်းမြို့အနီးရှိ ဇာတိသိုက်တောရွာသို့ သွားရောက်ပုန်းအောင်းနေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် သခင်ထွန်းအုပ်အား ရန်ကုန်မြို့မှ ဂျပန်ကောင်စစ်ဝန်က ဂျပန်ပြည်သို့ စစ်ပညာများသင်ကြားရန် တိတ်တဆိတ် ခေါ်ယူလေသည်။ သခင်ထွန်းအုပ်သွားရမည့် ခရီးစဉ်နှင့် စီးရမည့်သင်္ဘောတို့ကိုလည်း ဂျပန်ကောင်စစ်ဝန်က ပြည့်စုံသွားအောင်စီစဉ်ပေးလေသည်။
သခင်ထွန်းအုပ်သည် သခင်ကျော်စိန် (ဗိုလ်မှူးမိုးညို) နှင့်အတူ သမ္ဗာန်ဖြင့် ရေလယ်သို့ရောက်အောင်လာပြီးမှ ရေလယ်တွင်ဆိုက်ကပ်ထားသော ဂျပန်သင်္ဘောသုံးစီးတွင် မည်သည့်သင်္ဘောပေါ်သို့တက်ရမှန်း မသေချာ၍ ဆိပ်ကမ်းသို့ပြန်ခဲ့ရလေသည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် ဂျပန်ကောင်စစ်ဝန်ထံသွားရောက်ပြီး အခြေအနေကိုတင်ပြပြောဆိုရာ နောက်သင်္ဘောနှင့်မှလိုက်ရန် စီစဉ်ပေးမည်ဟု အဖြေပေးလေသည်။ နောက်တစ်လကျော်ခန့်ကြာသောအခါ သခင်ထွန်းအုပ်ထံသို့ သင်္ဘောအမည်၊ ခရီးစဉ်နှင့် လမ်းတွင်သုံးစွဲရန် ငွေတို့ကိုပါ ဂျပန်သံအမတ်ထံမှ လာရောက်ပို့ထားလေသည်။ ရေလယ်သို့ သမ္ဗာန်ဖြင့်သွားရောက်ပြီး သင်္ဘောနောက်ပိုင်းရှိ ကြိုးချထားသောနေရာမှတက်ရန်ပြုသောအခါ သမ္ဗာန်ကုလားက ၎င်းနေရာမှတက်လျှင် ပုလိပ်ဖမ်းမည်ကိုစိုးရိမ်ရသည်ဟု ပြောသောကြောင့် နောက်ဆုံးတွင်တံတားတစ်ခုတွင် ဆိုက်ကပ်လိုက်ရ၏။ မြန်မာစစ်စစ်မှ ဂျပန်တစ်ဦးအသွင် ရုပ်ဖျက်ထားသော သခင်ထွန်းအုပ်ကို ငှက်ပျောသီးတစ်ဖီးနှင့်အတူတွေ့လိုက်ရသော ၎င်းတံတားပေါ်မှ ဂျပန်သင်္ဘောသားအကြီးအကဲတစ်ဦးက အခြေအနေကိုအကဲခတ်မိပြီး ၎င်းတို့နှင့်အတူ သင်္ဘောပေါ်သို့ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ဂျပန်သင်္ဘောသားတစ်ဦးမှ ၎င်း၏ဦးထုပ်ကို သခင်ထွန်းအုပ်အားပေးဆောင်းစေပြီး သင်္ဘောပေါ်သို့တက်ကြလေသည်။ သင်္ဘောပေါ်တွင် ပုလိပ်နှစ်ဦးသုံးဦးကိုတွေ့သော်လည်း အခက်အခဲမရှိခဲ့ပေ။ ဂျပန်သင်္ဘောသားတစ်ဦးသည် ပုလိပ်အရာရှိကို အရက်တိုက်ပြီး မိန်းမကိုယ်လုံးတီးပုံများဖြင့် မြှူဆွယ်ထားခိုက်ဖြစ်သောကြောင့် သခင်ထွန်းအုပ်မှာဘေးမသီရန်မခဘဲ သင်္ဘောပေါ်သို့ရောက်ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သခင်ထွန်းအုပ်တို့အား အဝတ်အစားလဲလှယ်စေပြီး သင်္ဘောဝမ်းဗိုက် အောက်ဆုံးထပ်ရှိ အခန်းထဲသို့ပို့ထားလိုက်လေသည်။ ထိုအခန်းထဲတွင် သခင်ထွန်းအုပ်နှင့်အတူ ခရီးထွက်ကြမည့် ရဲဘော်များရောက်နေကြသည်ကို အမှောင်ထဲတွင်ကြားရသော စကားသံများကြောင့် သိသာနိုင်သည်။ အင်္ဂလိပ်ရေကြောင်းပြအရာရှိသည် ပင်လယ်ဝအထိ အထူးသင်္ဘောကလေးဖြင့် လိုက်ပါလာ၍ ပင်လယ်ဝသို့ မရောက်မချင်းသင်္ဘောကုန်းပတ်ပေါ်သို့ တက်ခွင့်မရပေ။ ရှန်ဟိုင်းမြို့သို့ရောက်သောအခါ ဂျပန်အခြေခံရေတပ်စခန်းမှ စစ်အရာရှိများက သခင်ထွန်းအုပ်တို့အား သခင်ဗစိန်အခြေအနေကိုမေးမြန်းသေးသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ထွက်ခွါလာစဉ် အင်္ဂလိပ်စုံထောက်များ ဖမ်းမိသွားကြောင်း ပြောပြသောအခါ ဂျပန်အရာရှိများက များစွာနှမြောကြလေသည်။
သခင်ထွန်းအုပ်တို့အား ဂျပန်ရေတပ်စခန်းမှ ကောင်းစွာပြုစုဧည့်ခံပြီးနောက်တစ်နေ့၌ ဂျပန်သို့လေယာဉ်ဖြင့်ပို့ပေးလိုက်လေသည်။ လေယာဉ်မှာ ၂၁ ယောက်စီးလေယာဉ်ဖြစ်ပြီး ရာသီဥတုမကောင်းသောကြောင့် ကျူရှူကျွန်းတွင်ဝင်ရောက်ရပ်နားရလေသည်။ တိုကျိုမြို့သို့ရောက်ပြီး ခေတ္တနားနေပြီးလျှင် ဟာကိုနီ တောင်စခန်းမြို့လေးသို့ပို့၍ ရက်အတန်ကြာ အနားယူစေသည်။ ဂျပန်စစ်အရာရှိများဖြစ်ကြသော ဗိုလ်မှူးကြီး ကာဝါရှီးမားတို့က လာရောက်တွေ့ဆုံလျက် ဂျပန်ပြည်တွင်နေထိုင်စဉ်အခါ ပြုမူပြောဆိုရမည့်အခြေအနေတို့ကို နည်းလမ်းပြသကြသည်။ ဂျပန်ပြည်၌ရှိနေစဉ် ဂျပန်နာမည်များကိုပြောင်းယူရန်၊ ဗမာဖြစ်ကြောင်းမည်သူ့ကိုမျှမပြောရန်နှင့် ဂျပန်အဝတ်အစားများကိုသာ ဝတ်ဆင်နေထိုင်ကြရန်မှာကြားခဲ့သည်။ သခင်ထွန်းအုပ်၏ ဂျပန်အမည်မှာ အီယှိဟာရအီယှီရို ဖြစ်သည်။
ဖော်မိုဆာကျွန်းနှင့်ဟိုင်နန်ကျွန်းများတွင် သခင်ထွန်းအုပ်ရှိခဲ့စဉ်က မြန်မာနိုင်ငံမှ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်အစိုးရအား နှင်ထုတ်ပြီးနောက်ပိုင်း အုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်ကိုယူရန်အစီအစဉ်ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအစီအစဉ်အရ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်သည့် အကြောင်းအရာများကိုလည်းကြိုတင်လေ့လာထားခဲ့သည်။ သခင်ထွန်းအုပ်သည် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်အစိုးရလက်မှ မြန်မာနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူပြီးသည့်အခါ စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် မပါဝင်ဘဲ အုပ်ချုပ်ရေးကိုသာ ဦးစီးဆောင်ရွက်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်နာမည်မခံယူဘဲ မူရင်းနာမည်အတိုင်းသာရှိစေခဲ့သည်။ တိုကျိုမြို့မှတစ်ဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့သို့ရောက်ရှိလာချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဦးစီးသော(ဗိုလ်တေဇ) ဦးစီးသော ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ကြီးကိုဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။ ဘန်ကောက်မှ အယုဒ္ဓယ၊ ဇင်းမယ်(ချင်းမိုင်) သို့ခရီးဆက်ခဲ့ပြီး မဲခေါင်မြစ်တစ်လျှောက် လှေဖြင့်လည်းကောင်းခရီးဆက်ခဲ့သည်။ ထိုင်းလူမျိုးများ နေထိုင်သောရွာများကို ကျော်လွန်လာသောအခါ ကရင်ရွာများကိုတွေ့ရပြီး ၎င်းတို့ထံမှ ရိက္ခာများရယူစားသောက်ခဲ့ကြရသည်။ ၁၃၀၃ ခု၊ တပို့တွဲလဆုတ် ၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်မှ တနင်္သာရီရိုးမတောင်တန်းကြီးကို လှမ်းမြင်ရလေသည်။
သခင်ထွန်းအုပ်နှင့်အတူ ဗိုလ်မှူးမိုး၊ ဗိုလ်မှူးရဲထွဋ်၊ ဗိုလ်မှူးဇင်ယော်၊ ဗိုလ်မှူးစောအောင် စသည် စစ်အရာရှိများပါဝင်လေသည်။ တပို့တွဲလဆုတ် ၈ ရက်နေ့ ည ၁၂ နာရီတွင် ထိုင်း မြန်မာနယ်စပ်ရှိသောင်ရင်းမြစ်သို့ရောက်လေသည်။ လမ်းခရီးတွင်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက်လိုအပ်သော ကူလီလုပ်သားများရရှိစေရန် ကရင်ရွာများ၌ သခင်ထွန်းအုပ်က တရားဟောပြောရလေသည်။ ဗိုလ်မှူးရဲထွဋ် အုပ်ချုပ်သည့်တပ်ခွဲသည် လှိုင်းဘွဲ့မြို့ကိုချီတက်တိုက်ခိုက်သောအခါ သခင်ထွန်းအုပ်လည်း အတူချီတက်ရလေသည်။ လှိုင်းဘွဲ့မြို့တွင်ခေတ္တရပ်နားပြီး ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်အတွက် စစ်သားများရရှိရန် ဟောပြောစုဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ကြီးသည် ေမော်လမြိုင်မြို့ မုတ္တမမြို့၊ ဖားအံမြို့၊ ရွှေဂွန်းမြို့ တစ်ဘက်ကမ်းမှ သံလွင်မြစ်ကမ်း အနောက်တစ်လွှားတွင် ချီတက်သိမ်းပိုက်လေသည်။ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် ရန်ကုန်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးသောအခါ ဗမာ့နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးဌာနကို ဖွဲ့စည်းသည့်အခါတွင် သခင်ထွန်းအုပ်ကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန် သခင်ထွန်းအုပ်အား ဗိုလ်မိုးကြိုးကတာဝန်ပေးခဲ့လေသည်။ သခင်ထွန်းအုပ်သည် ရန်ကုန်မြို့တော်အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ဗိုလ်မှူးကြီးတီရာအိုကာ ကြီးမှူးသော နေပြည်တော်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းရလေသည်။ ရန်ကုန်မြို့ ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းလမ်း၊ အမှတ် ၈ တွင် အုပ်ချုပ်ရေးဌာန ဖွင့်လှစ်စီမံဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးအတွက် ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးဌာနကို သခင်ထွန်းအုပ်က ဦးစီးစီမံအုပ်ချုပ်လေသည်။ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးအုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီးအဆင့်လေးဆင့်ထားလျက် အုပ်ချုပ်ရ၏။ ၎င်းတို့မှာ စီရင်စုနယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၊ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၊ မြို့မအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် ကျေးရွာအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းရမည့် အုပ်ချုပ်ရေးဌာနများတွင် တရားဌာန၊ ဘဏ္ဍာရေးဌာန၊ ကာကွယ်ရေးဌာန၊ စိုက်ပျိုးရေးဌာန၊ ကျန်းမာရေးဌာန၊ စစ်သားစုဆောင်းရေးဌာန၊ သစ်တောဌာန၊ ဆည်မြောင်းဌာန၊ ရိက္ခာဌာန၊ ဝါဒဖြန့်ဖြူးရေးဌာန စသဖြင့်ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးစီစဉ်မှုအဖွဲ့သည် နိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့ကို စနစ်တကျဖွဲ့စည်းသောအခါတွင် သခင်ထွန်းအုပ်မှာ အစိုးရအဖွဲ့၌ သစ်တောရေးနှင့် သတ္ထုတွင်းဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ရာထူးလက်ခံရမည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၇၀-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၂၄)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကီလီလမ်း(ယခု ဝါးတန်းလမ်း) အမှတ်(၂၀၈) နေအိမ်၌ စိတ်ရောဂါဝေဒနာ ခံစားရပြီး ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်တုတ်၊ မွေးစားသား မောင်နန်းမြင့် တို့ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ရေး
ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲ နေထိုင်ရေး
မြန်မာ- တရုတ် နယ်နိမိတ်ပြဿနာမှာ ရာဇဝင် တစ်လျှောက်တွင် အခြေအမြစ် တည်လာသော အရှုပ်အထွေးများနှင့် အပြည့်အနှက် ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ သို့သော်လည်း နှစ်ဦးနှစ်ဖက်လုံးသော အစိုးရများက ငြိမ်းချမ်းစွာအတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေး အခြေခံမူ ၅ ချက်ကို မျက်ခြည်မပြတ်စေဘဲ ချစ်ကြည်ရေးကို လက်ကိုင်ပြုလျက် သည်းခံမှုစိတ်၊ တရားမျှတမှုကို ရှေးရှူသောစိတ်တို့ဖြင့် ရင်ဆိုင်လာရသော ပြဿနာ အသီးသီးကို စိတ်ရှည်လက်ရှည် အကျေအလည် ဆွေးနွေးစေ့စပ်၍ ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းခဲ့ကြသည်။
မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး
မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကို လေ့လာမည်ဆိုလျှင် မြန်မာတို့၏ အချုပ်အချာ အာဏာ ပျံ့နှံ့ရာနယ်သည် စိုးမိုးအုပ်ချုပ် မင်းလုပ်သော ဘုရင်ဧကရာဇ်တို့၏ နှလုံးရည်၊ လက်ရုံးရည်ကိုလိုက်၍ ကျယ်သွားသောအခါလည်းရှိသည်။ ကျဉ်းသွားသောအခါလည်းရှိသည်။ ဤသို့ဖြင့် ပိုင်နက်နယ်မြေ အကျယ်အဝန်း ပြောင်းလဲမှုများ အခါအခါ ရှိခဲ့စေကာမူလည်း အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် နယ်နိမိတ်ကို အတိအကျ သတ်မှတ်ပိုင်းခြား ခြင်းကို မည်သည့်အခါကမျှ ပြုလုပ်ခြင်း မရှိခဲ့ကြချေ။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် အတိုင်းပင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက် အိမ်နီးချင်း တစ်ဦးဖြစ်သော တရုတ်နိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်မှာလည်း သမိုင်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် မည်သည့်အခါကမျှ ပြတ်ပြတ်သားသား မရှိခဲ့ချေ။ ဤအခြေ အနေမှာ ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့က အထက်မြန်မာပြည်ကို သိမ်းပိုက်သည့်အချိန်၌ တွေ့ရှိရသော အခြေအနေပင် ဖြစ်ပေသည်။
ဗြိတိသျှတို့ ကြိုးပမ်းခြင်း
၁၈၈၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရက ကြေညာချက် တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ပြီးလျှင် ယခင်က သီပေါဘုရင် စိုးမိုးအုပ်ချုပ်သော နယ်မြေများကို ဗြိတိသျှ အစိုးရပိုင် နယ်ပယ်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသအဖြစ် သွတ်သွင်းလိုက်လေသည်။ ဗြိတိသျှ အစိုးရက မြန်မာဘုရင်ထံမှ ဆက်ခံသိမ်းပိုက်သော နယ်မြေမှာ အရှေ့မြောက်ဘက်၊ မြောက်ဘက်၊ အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် အဆက်ဆက် သွယ်တန်းသော တောင်ကြီး များ ဝန်းဝိုက်ထားသည့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း ဒေသတစ်ခုလုံးပင် ဖြစ်ပေသည်။
၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှတို့က သိမ်းပိုက်လိုက်ခြင်းဖြင့် ဗြိတိသျှ အချုပ်အချာ အာဏာပျံ့နှံ့ရာ နယ်ပယ်အရှေ့ဘက် နယ်နိမိတ်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဆက်စပ်သွားခဲ့ပေသည်။ ထို့ကြောင့် ဗြိတိသျှ အစိုးရက အရှေ့ဘက် တွင် မြန်မာတို့၏ ဩဇာအာဏာ ပျံ့နှံ့ရာနယ်ပယ်သည် မည်မျှကျယ်ဝန်းသည်။ သို့မဟုတ် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် မည်သို့သော နယ်နိမိတ်ဖြင့် ပိုင်းခြားတည်ရှိသည်ဟူသော အချက်ကို မဆိုင်းမငံ့ စုံစမ်းရှာဖွေရန် လိုအင်ဆန္ဒ ပြင်းပြစွာ ရှိခဲ့ကြပေသည်။ အကြောင်းအားလျော်စွာ ၁၈၈၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တိဗက်နိုင်ငံဆိုင်ရာ စာချုပ်တစ်ခုကို ဗြိတိသျှအစိုးရနှင့် တရုတ်အစိုးရတို့ ချုပ်ဆိုခဲ့ ကြလေသည်။ ထိုစာချုပ်၏ အပိုဒ် ၃ တွင် မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ကို နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ရေး ကော်မရှင်အဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့က သတ်မှတ်ရန် သဘောတူခဲ့ကြလေသည်။ ဤသည်မှာ ဗြိတိသျှအစိုးရ လက်ထက်တွင် မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေးကိစ္စကို နိဒါန်းပျိုးလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။
ထိုစဉ်က ဗြိတိသျှ အစိုးရတို့ သိမ်းပိုက်ဆက်ခံသော မြန်မာဘုရင်ပိုင် နယ်ပယ်သည် မည်သည့်နေရာဒေသအထိ ရောက်ရှိသည်ဟူသော အချက်မှာ အတိအကျ သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းရန် များစွာခက်ခဲသော ကိစ္စတစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။ ထို့ပြင် နှစ်နိုင်ငံစပ်ကြားရှိ မြေပြင်အနေအထားကို တိုင်းထွာမှတ်သားခြင်း မပြုရသေးသဖြင့်လည်း ဗြိတိသျှ အစိုးရတို့ လိုလားသည့်အတိုင်း နှစ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ကို သိပ္ပံနည်းကျကျ ပိုင်းခြားမှတ်သားဖော်ပြရန် ခက်ခဲလျက် ရှိပေသည်။ ထို့ကြောင့် နောက်ခြောက်နှစ် ( ခရစ် ၁၈၈၇-၁၈၉၃ ) အတွင်း၌ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့က မြန်မာဘုရင်နှင့် တရုတ် ဘုရင်တို့၏ ဩဇာအာဏာအကျယ်ပြန့်ဆုံး ရောက်ရှိရာနေရာများကို သိရှိရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ထိုနေရာဒေသတို့နှင့် စပ်လျဉ်းသော ဗဟုသုတများ တိုးတက်စုဆောင်း ရရှိရန်အတွက်လည်းကောင်း သုတေသနပြုခြင်း၊ လေ့လာခြင်း၊ နယ်မြေ ထောက်လှမ်းခြင်း၊ စုံစမ်းရေး အဖွဲ့များ စေလွှတ်ခြင်း အစရှိသော ကိစ္စများကို အဆက်မပြတ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြလေသည်။
လွတ်လပ်ရေးနောက်ပိုင်း ကြိုးပမ်မှုများ
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အချာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိ၍၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအပိုဒ် ၂ အရ ယခင်က မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံမှတစ်ဆင့် ဗြိတိသျှအစိုးရက စီရင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သော နယ်မြေအားလုံးနှင့် ကရင်နီ (ကယား) နယ်များ ပါဝင်ကြသည့် မြန်မာနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလုံးသည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပါဝင်သောအခါ၊ ရာဇဝင်အမွေအနှစ်တစ်ခု အနေဖြင့် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ မြန်မာနိုင်ငံက ဆက်ခံရရှိလိုက်သော မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်မှ အထက်တွင် ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့သော ပုံစံနှင့် ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများမှာ စာအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြေပေါ်တွင်လည်းကောင်း သတ်မှတ်ပြီးဖြစ်သည်။ အချို့မှာ စာအားဖြင့် သတ်မှတ်ပြီးဖြစ်သော်လည်း မြေပေါ်တွင် သတ်မှတ်ခြင်း မပြုရသေးပေ။ အချို့မှာ စာအားဖြင့်လည်း မသတ်မှတ်ရသေး၊ မြေပေါ်၌လည်း မသတ်မှတ်ရသေးပေ။ ဤသို့အားဖြင့် မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်မှာ ပြဿနာတစ်ရပ်အဖြစ် ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရသည် ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က မပြီးမပြတ်ဖြစ်ခဲ့သော မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် ပြဿနာကို လွတ်လပ်ရေးရသည့် အချိန်ကစ၍ သတိပြုမိခဲ့ပေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရစအချိန်၌ တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရမှာ ချိန်ကေရှိတ် ခေါင်းဆောင်သော တရုတ်အမျိုးသား အစိုးရပင် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်က တရုတ်နိုင်ငံမှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့သော မြေပုံများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်း ခပ်များများကို တရုတ်နိုင်ငံပိုင်သည်ဟု တောင်းဆိုလိုသည့် အချက်လက္ခဏာများကို တွေ့မြင်ရပေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် တရုတ်အမျိုးသားအစိုးရက နမ္မဝမ် အငှားချနယ်မြေအတွက် မြေငှား နှစ်စဉ်ကြေး ငွေတစ်ထောင်ကို လက်မခံဘဲ ငြင်းပယ်လိုက်လေသည်။ ( ၁၈၉၇ ခုနှစ် သဘောတူ စာချုပ်အရ ဗြိတိသျှ အစိုးရက တရုတ်အစိုးရထံမှ နမ္မဝမ်နယ်မြေကို အမြဲတမ်း ငှားယူရရှိ၍ တစ်နှစ်လျှင် မြေငှားခအဖြစ် ငွေတစ်ထောင်ကျ ပေးခဲ့၏။ ) ဤသို့ငြင်းဆိုလိုက်ခြင်းသည် နမ္မဝမ်နယ်မြေ အမြဲတမ်း အငှားချထားရေး သဘောတူညီချက်ကို ပယ်ဖျက် လိုက်ကြောင်း အကြောင်းကြားစာ ပေးသည့်သဘောကို သက်ရောက်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် ထိုအခါက တရုတ်နိုင်ငံ၌ ပြည်တွင်းစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားနေ၍ နောက်ဆုံးတွင် ချန်ကေရှိတ်၏ တရုတ်အမျိုးသားအစိုးရ ကျဆုံးသွားခဲ့သည့်အတွက် ထိုကိစ္စကို တရုတ်အစိုးရအနေနှင့် ဆက်လက်၍ ဆောင်ရွက်ခြင်း မပြုနိုင်ခဲ့ပေ။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရုတ်အမျိုးသား အစိုးရ၏ နေရာသို့ တက်ရောက်သော တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရကလည်း မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ပြဿနာ တည်ရှိနေခြင်းကို သတိပြုမိလေသည်။ သို့သော်လည်း လက်ငင်း အရေးတကြီး ဖြေရှင်းရန် ပြည်တွင်းပြဿနာ အမြောက်အမြားနှင့် ရင်ဆိုင်နေရ၍ မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် ပြဿနာကို ရုတ်တရက် အာရုံမပြုနိုင်ဘဲ ငါးနှစ်ခန့် ဆိုင်းငံ့ထားခဲ့ရပေသည်။
မူကြီးငါးချက်
ထိုအတောအတွင်း၌ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံနှင့်တရုတ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတို့၏ အဆက်အသွယ်များမှာလည်း တိုးပွားလာခဲ့ပြီးလျှင် ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံအစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ် ချူအင်လိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလည်အပတ်ရောက်ရှိလာပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုနှင့်အတူ မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံတို့၏ အနာဂတ်ဆက်သွယ်ရေး ထိန်းသိမ်းပေးရန် အလို့ငှာ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေး မူကြီး ငါးချက်ကို ပူးတွဲထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့ကြလေသည်။ ထိုမူကြီးငါးချက်သည် မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် ပြဿနာ ဖြေရှင်းရေးတွင် အဓိက အခြေခံပင် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ ထိုနှစ် (၁၉၅၄ ခုနှစ်) ဒီဇင်ဘာလမှာပင် မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုသည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ အလည်အပတ် သွားရောက်ခဲ့ပြီးလျှင် တရုတ်ဝန်ကြီးချုပ် မစ္စတာ ချူအင်လိုင်းနှင့်အတူ ပူးတွဲ ကြေညာချက် တစောင်ကို ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြေညာချက်တွင် နှစ်နိုင်ငံနယ်နိမိက်ကိစ္စကို ရည်ညွှန်း၍ အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြလိုက်ကြလေသည်။ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့၏ နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ရေးသည် မပြီးမပြတ် ဖြစ်နေသဖြင့် နှစ်ပြည့်တစ်ပြည် ဆွေးနွေး ပြောဆိုရိုး ထုံးစံနှင့်အညီ မိတ်ဆွေ ရင်းချာပမာ သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော ကာလ၌ ဖြေရှင်းရန် လိုအပ်သည် ဟုယူဆကြ ပါကြောင်း။'' ဤကြေညာချက်မှာ မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် ပြဿနာဖြေရှင်းရေး ကိစ္စကို နိဒါန်း ဆင်ပေးလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။
သဘောတူစာချုပ်
မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ပြဿနာ ဖြေရှင်းရေးအတွက် နှစ်နိုင်ငံအစိုးရတို့ ဆွေးနွေး စေ့စပ်ကြသည်မှာ ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ငါးနှစ်ကျော် ခြောက်နှစ်ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့လေသည်။ ထိုအတောအတွင်း၌ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံဘက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် သုံးဦး ပြောင်းလဲခဲ့လေသည်။ နယ်နိမိတ် ပြဿနာ ဖြေရှင်းရေး ကိစ္စသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုလက်ထက်တွင် အစပြုခဲ့၍ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဗဆွေက ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ပြီးလျှင် နောက်ဆုံးတွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း လက်ထက်တွင် အောင်မြင်ပြီး ဆုံးခဲ့လေသည်။ မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းလိုက်သော စာချုပ်မှာ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဇန္နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ချူအင်လိုင်းတို့ ပီကင်းမြိုတွင် လက်မှတ် ရေးထိုးကြသော ''ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံတော် အစိုးရတို့ ချုပ်ဆိုကြသော တရုတ်-မြန်မာ နယ်နိမိတ် ပြဿနာနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် သဘောတူ စာချုပ်'' ပင်ဖြစ်ပေသည်။ ဤစာချုပ်တွင် အထက်၌ ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့သော ပြဿနာအငြိအစွန်း အသီးသီးကို ဖြေရှင်းသောအားဖြင့် သဘောတူညီ ကြသည့် အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော သဘောတူညီချက်များအပြင်၊ စာချုပ် ချုပ်ဆိုသော နှစ်နိုင်ငံ အစိုးရတို့က တဘက်တဘက်စီမှ ကိုယ်စားလှယ် ဦးရေအမျှ ပါဝင်သော ပူးတွဲ ကော်မတီတစ်ခုကို ချက်ချင်းဖွဲ့စည်းရန် သဘောတူခဲ့ကြ လေသည်။ ကော်မတီ၏ လုပ်ငန်းများမှာ ထိုစာချုပ်အရ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပေသည်။ ဤတာဝန်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် တစ်ဖက်လျှင် ကိုယ်စားလှယ် ငါးဦးစီ ပါဝင်သော ''မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ဆိုင်ရာ ပူးတွဲကော်မီတီ''ကို နှစ်နိုင်ငံအစိုးရများက အချိန်မလစ်ဟင်းစေဘဲ ဖွဲ့စည်း ခန့်အပ်ခဲ့ကြလေသည်။ ပူးတွဲ ကော်မတီတွင် မြန်မာဘက်မှ ဒု-ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် (ကြည်း) ဗိုလ်မှူးချုပ် အောင်ကြီးကို ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ခန့်ထား၍ အဖွဲ့ဝင်များမှာ တရုတ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ် ကြီး ဦးမောင်မောင်ကျော်ဝင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်ဝန်ကြီး ဌာနအတွင်းဝန် ဦးရှန်လုန်း၊ နယ်ခြား ဒေသအုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိချုပ် ဗိုလ်မှူးကြီးစောမြင့်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတိုင်း၊ တိုင်းမင်းကြီး ဦးခွန်အုံးကြာတို့ ဖြစ်ကြပေသည်။ တရုတ်ဘက်မှ ခေါင်းဆောင်မှာ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ တရုတ်သံအမတ်ဟောင်း၊ တရုတ်အစိုးရ နိုင်ငံခြားရေးဌာနမှ စာချုပ်စာတမ်းများနှင့် ဥပဒေရေးရာ ဌာနခွဲ၏ ညွှန်ကြားရေးဝန် မစ္စတာ ယိုချုံမင်းဖြစ်၍၊ အဖွဲ့ဝင် များမှာ တရုတ်အစိုးရနိုင်ငံခြားရေးဌာနမှ ပထမ အာရှဒေသဌာနခွဲ၏ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးဝန် မစ္စတာ ချန်ချီပင်း၊ ဗိုလ်မှူးကြီး ချန်ရွှေယု၊ ဒု-ဗိုလ်မှူးကြီး ချန်ရင်ပင်းနှင့် ယူနန်ပြည်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံခြားဌာန ဒုတိယညွှန် ကြားရေးဝန် မစ္စတာ ဟွမ်းဖင်လင်းတို့ ဖြစ်ကြပေသည်။ ပူးတွဲကော်မတီတွင် ပါဝင်သည့် နှစ်ဦးနှစ်ဘက်သော ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့များကို နှစ်နိုင်ငံ အစိုးရများ၏ သက်ဆိုင်ရာ ဌာနအသီးသီးမှ အရာရှိကြီးများက အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်များအဖြစ် ကူညီဆောင်ရွက်ခဲ့ကြလေသည်။
အစည်းအဝေးပွဲများ
ပူးတွဲကော်မတီသည် ပေးအပ်ထားသော တာဝန်များအရ မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ကို တစ်နှစ်နှင့် လေးလလုပ်ငန်း အချိန်ပိုင်းအတွင်း မရပ်မနားလုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ပြီးလျှင် မြေပြင်တွင် သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ဤအချိန်ပိုင်းအတွင်း၌ ပူးတွဲကော်မတီ အစည်းအဝေးကြီးများကို နှစ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော် ကြီးများ၌ တစ်လှည့်စီ ခုနှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ကျင်းပခဲ့လေသည်။ ပူးတွဲ ကော်မတီ ပထမ အစည်းအဝေးကြီးကို ၁၉၆ဝပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၂ရ ရက်နေ့မှ ဇူလိုင်လ ၅ရက်နေ့အထိ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဒုတိယ အစည်းဝေးကြီးကို ၁၉၆ဝပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၂၅ရက်နေ့မှ ဩဂုတ်လ ၁ရက်နေ့အထိ ပီကင်းမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ တတိယ အစည်းအဝေးကြီးကို ၁၉၆ဝပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ရက်နေ့မှ စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့အထိ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ စတုတ္ထ အစည်းအဝေးကြီးကို ၁၉၆ဝပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၂ဝရက်နေ့မှ အောက်တိုဘာလ ၅ရက်နေ့အထိ ပီကင်းမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ပဉ္စမအစည်းအဝေးကြီးကို ၁၉၆ဝပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ရက်နေ့မှ ၂၅ရက်နေ့အထိ မြန်မာနိုင်ငံ မေမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဆဋ္ဌမ အစည်းအဝေးကြီးကို ၁၉၆၁ခုနှစ် မေလ ၂ရက်နေ့မှ ၈ရက်နေ့အထိ ပီကင်းမြို့တွင် ကျင်းပပြီးလျှင် သတ္တမနှင့် နောက်ဆုံးအကြိမ် အစည်းအဝေး ကြီးကို ၁၉၆၁ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့မှ ၁၆ ရက်နေ့အထိ ပီကင်းမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့လေသည်။ နှစ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး လုပ်ငန်းအတွက် ကြိုတင် ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်နေသည့် အချိန်မှာပင် ပူးတွဲ ကော်မတီအတွက် အခြေအနေသစ် တစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့လေသည်။ ၁၉၆ဝပြည့်နှစ် ဇန္နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော နေဝင်း-ချူအင်လိုင်း သဘောတူ စာချုပ်အရ ဆိုလျှင် နှစ်နိုင်ငံနယ်နိမိတ်ကို တိုင်းထွာမှတ်သား၍ နယ်နိမိတ် မှတ်တိုင်များ စိုက်ထူခြင်းဖြင့် မြေပြင်တွင် သတ်မှတ်သည့် လုပ်ငန်း အလုံးစုံ ပြီးမြောက်သည့်နောက်တွင်မှ နယ်နိမိတ် စာချုပ်ကို နှစ်နိုင်ငံအစိုးရတို့ လက်မှတ်ရေးထိုး ကြရန် ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာ-တရုတ် နှစ်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များက အဆိုပါ စာချုပ်ကို ထိုအချိန်အထိ မစောင့်ဆိုင်းမူ၍ ၁၉၆ဝပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ရက်၊ တရုတ်အမျိုးသားနေ့တွင် လက်မှတ် ရေးထိုးကြရန် သဘောတူညီလိုက်ကြလေသည်။ ပူးတွဲကော်မတီ ပထမ အစည်းအဝေးကြီး ကျင်းပသည့် အချိန်မှ ၁၉၆ဝပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ရက်နေ့အထိ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရန် အချိန်မှာ လေးလလောက်သာရှိပေသည်။ ထိုအချိန်ပိုင်းမှာ ပူးတွဲ ကော်မတီ၏ နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေးလုပ်ငန်းတွင် ပထမအဆင့်ပင် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
တိုင်းတာသတ်မှတ်ကြပုံ
ပထမအဆင့်တွင် နယ်နိမိတ်တိုင်းထွာ မှတ်သားခြင်းနှင့် ယာယီ နယ်နိမိတ် ကျောက်ပုံများ ချမှတ်ခြင်း လုပ်ငန်းကို ပူးတွဲကော်မတီက ပူးတွဲမြေတိုင်းအဖွဲ့ နှစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်း၍ လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။ အမှတ် ၁ ပူးတွဲမြေတိုင်းအဖွဲ၏လက်အောက်တွင် ပူးတွဲမြေတိုင်း အဖွဲ့ခွဲပေါင်း ၁၂ ဖွဲ့ထားရှိပြီးလျှင် တောင်ထိပ်ချွန်းမှ မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်အနောက်ဘက်စွန်းအထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းနယ်နိမိတ်ကို တိုင်းထွာ မှတ်သားစေခဲ့လေသည်။ အမှတ် ၂ ပူးတွဲမြေတိုင်းအဖွဲ့တွင်ကား ပူးတွဲ အဖွဲ့ခွဲပေါင်း ၆ ဖွဲ့ပါဝင်ခဲ့၍၊ ထိုအဖွဲ့သည် ''၁၉၄၁ခုနှစ် မျဉ်းကြောင်း'' ခေါ် ဝနယ် နယ်နိမိတ်ကြောင်းကို တိုင်းထွာ မှတ်သားခဲ့လေသည်။ ပူးတွဲ ကော်မတီအနေနှင့် အလုပ်ခွင်သို့ စဝင်သည့်အချိန်မှာ မိုးဦးကျ ဖြစ်၍ ပူးတွဲ မြေတိုင်းအဖွဲများ အနေနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ရသောအချိန်မှာ မိုးတွင်းအချိန်ကာလတွင် ဖြစ်ပေသည်။ မြေတိုင်းဌာန၊ နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေး ဌာနနှင့် မြန်မာ့တပ်မတော်မှ အရာထမ်း အမှုထမ်းများ ပါဝင်သော မြေတိုင်းအဖွဲ့များ ထိုမြေတိုင်းအဖွဲ့များနှင့် လိုက်ပါစောင့်ရှောက်ရသော လုံခြုံရေး အဖွဲ့များသည် နှစ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ဒေသများတွင် မြင့်မားသော တောင်အသွယ်သွယ်၊ နက်လှသော တော်အထပ်ထပ်၊ ဒလဟောရေစီးသည့် မြစ်ချောင်း အဆင့်ဆင့်ကို ဖြတ်ကျော်ကာ ခက်ခဲလှသော ကန္တရခရီးကြမ်းများကို သွားလာ၍ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရ၏။ အချို့ နေရာဒေသများမှာ လူသူအနေအထိ်ုင် လုံးဝမရှိ။ သွားလမ်းလာလမ်း အလွန်ခက်ခဲသော နေရာများ ဖြစ်ကြ၏။ မိုးတွင်းအခါ ဖြစ်သောကြောင့် ငှက်ဖျားရောဂါ အစရှိသော ရောဂါဆိုးများသည်လည်း ထူပြောလှ၏။ မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်ကို တိုင်းထွာ သတ်မှတ်သည့်လုပ်ငန်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဘက်တည်းမှပင် ဝန်တင်လား ကောင်ရေ၂၄ဝ−မနည်း လုပ်သားဦးရေ ၅၆ဝ−မနည်းသော အင်အားစုများကို အသုံးပြုခဲ့ရပေသည်။ ထိုအထည်းတွင် တပ်မတော်အရာရှိပေါင်း ၁၂၈ ယောက်၊ အကြပ်တပ်သားပေါင်း ၁၆၅ဝ ယောက်၊ နယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေး မှုထမ်းရာထမ်းပေါင်း ၈၄ဝယောက်၊ အရပ်သား မြေတိုင်းအရာရှိပေါင်း ၂ဝ ယောက်နှင့် အရပ်သား မြေတိုင်းအမှုထမ်းပေါင်း ၂၅ဝ ယောက်တို့ မပါဝင်သေးပေ။ ဤမျှများပြားသော လူအင်အားကိုအသုံးပြုခဲ့ရသည့် လုပ်ငန်း ကြီးကို ဘဘစစ်ဆင်ရေးဟု ခေါ်တွင်စေကာ တပ်မတော် စစ်ဆင်ရေးကြီးတစ်ခု အနေဖြင့် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ ကြလေသည်။
မြေတိုင်းလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ကြရာ၌ ပူးတွဲမြေတိုင်းအဖွဲ့ အချို့သည် မြန်မာနိုင်ငံဘက်တွင် အခြေခံထား၍ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ အချို့မှာ တရုတ်နိုင်ငံဘက်တွင် အခြေခံထား၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံဘက်တွင် အခြေခံထားကာ ဆောင်ရွက်ကြသော အဖွဲ့များကို မြန်မာဘက်မှ တာဝန်ယူရ၍ တရုတ်နိုင်ငံဘက်တွင် အခြေခံထားကာ ဆောင်ရွက်ကြသော အဖွဲ့များကို တရုတ်ဘက်က တာဝန်ယူရ၏။ ဤသို့ ဖြစ်ရသည်မှာ အချို့သော နယ်နိမိတ် အစိတ်အပိုင်းများသို့ တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှသာ ပေါက်ရောက်နိုင်၍ အချို့သောနယ်နိမိတ် အစိတ်အပိုင်းများသို့ မြန်မာဘက်မှ မပေါက်ရောက်နိုင်ဘဲတရုတ်ဘက်မှသာပေါက်ရောက်နိုင်ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်၏။ဤနည်းအားဖြင့်တရုတ်-မြန်မာ မြေတိုင်းအဖွဲများသည် နှစ်ဦးနှစ်ဘက် ရင်းရင်းနှီးနှီး ချစ် ကြည်စွာ ပူးပေါင်း၍ ပူးတွဲကော်မတီမှ ချမှတ်ပေးသော တာဝန် ဝတ်တရားများကို ကျေပြွန်စွာ ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့ကြခြင်း ကြောင့် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလကုန်တွင် မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်တွင် မသတ်မှတ်ရသေးသော နယ်နိမိတ် အစိတ်အပိုင်းများ၏ အတိအကျတည်နေပုံကို တိုင်းထွာသတ်မှတ်ပြီးစီးခဲ့၍ နှစ်နိုင်ငံ အစိုးရများအဖို့ ''ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံတော်တို့ ချုပ်ဆိုကြသည့် နယ်နိမိတ်စာချုပ်'' ကို လိုလားခဲ့သည့် အတိုင်း ၁၉၆ဝပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ် ရေးထိုနိုင်ခဲ့ကြပေသည်။
နယ်နမိတ်စာချုပ်အရ သဘောတူညီချက်များ
အထက် ဖော်ပြပါ နယ်နိမိတ် စာချုပ်သည် ၁၉၆ဝပြည့်နှစ် ဇန္နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သော နယ်နိမိတ် ပြဿနာများဆိုင်ရာ သဘောတူ စာချုပ်တွင် ဖော်ပြထားသော ပြဿနာအသီးသီးကို အပြီးအစီး ဖြေရှင်းပေးပြီးလျှင် ယခင်က မသတ်မှတ်ရသေးသော နယ်နိမိတ် အစိတ်အပိုင်းများ သွယ်တန်းပုံကိုလည်း နှစ်နိုင်ငံ သဘောတူညီထားသော မူများအတိုင်း အတိအကျ မှတ်သားဖော်ပြလိုက်လေသည်။ ဤစာချုပ်အရ နှစ်နိုင်ငံအစိုးရတို့သည် အောက်ပါအချက်များကို သဘောတူညီ ခဲ့ကြလေသည်။ (၁) ၅၉ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ပါဝင်သော ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန့်ဖန် နယ်မြေကို မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲပြောင်းပေးရန်။ ၈၅ စတုရန်းမိုင် ရှိသော နမ္မဝမ် အငှားချနယ်မြေကို တရုတ်အစိုးရက မြန်မာအစိုးရသို့ လွှဲပြောင်းပေးရန်။ (၂) နမ္မဝမ် အငှားချနယ်မြေနှင့် လဲလှယ်သော အားဖြင့် ပန်ဟုန်းနှင့် ပန်လောလူမျိုးများ စီရင်အုပ်ချုပ်ခွင့် အာဏာသက်ရောက်ရာ နယ်မြေ အကျယ်အဝန်း ၇၃ စတုရန်းမိုင် ရှိ၍ ၁၉၄၁ခုနှစ် နယ်နိမိတ်ကြောင်း အနောက်ဘက်တွင် တည်သော ပန်ဟုန်း-ပန်လော နယ်မြေကို မြန်မာအစိုးရက တရုတ်အစိုးရသို့ လွှဲပြောင်းပေးရန်။ (၃) ၁၉၄၁ခုနှစ် နယ်နိမိတ်ကြောင်းကို တိုင်းထွာ မှတ်သားရာ၌ ထိုနယ်နိမိတ်ကြောင်းသည် ကျေးရွာအချို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်ကို ပူးတွဲကော်မတီက တွေ့ရှိခဲ့၍ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု အနည်းငယ် ပြုလုပ်ပေးခဲ့ရပေရာ၊ ထိုပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအရ ရွာနှစ်ရွာကို တရုတ်နိုင်ငံဘက်တွင် ထည့်သွင်းရန်နှင့် ရွာလေးရွာကို မြန်မာနိုင်ငံ ဘက်တွင် ထည့်သွင်းရန်။ (၄) မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ဘက်များ နယ်နိမိတ် အစိတ်အပိုင်း၌ တရုန်မြစ်ကို နယ်နိမိတ်ကြောင်း ဖြတ်သန်းသည့် နေရာတွင်လည်း ပူးတွဲကော်မတီမှ အသေးအဖွဲ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတစ်ခု ပြုလုပ်ပေးခဲ့ရပေရာ၊ ထိုပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု အရ ငါးစတုရန်းမိုင်ရှိသော နယ်မြေဒေသကို မြန်မာနိုင်ငံဘက်သို့ ထည့်သွင်းပေးရန်။ ထို့ပြင် ယခင်က သတ်မှတ်ပြီးသော ရွှေလီမြစ်အစိတ် အပိုင်းတွင်လည်း အသေးအဖွဲ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု ကလေးများ ပြုလုပ်ပေးခဲ့ရပြန်သေးရာ၊ ထိုပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအရ နှစ်စတုရန်းမိုင်ထက်နည်းသော နယ်မြေကို တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ ထည့်သွင်းပေးရန်။ ပူးတွဲ ကော်မတီ၏ ပထမအဆင့် လုပ်ငန်းမှာ မိုးရာသီတွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်၍၊ တိုင်းထွာ မှတ်သားသော နယ်နိမိတ် အစိတ်အပိုင်းများတွင် ယာယီ ကျောက်ပုံများကိုသာ ချထားနိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် ပူးတွဲကော်မတီ အနေနှင့် မြေတိုင်းတာမှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ပြီးလျှင် နယ်နိမိတ် မှတ်တိုင်အသစ်များ စိုက်ထူရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ယခင်က စိုက်ထူထားခဲ့သော မှတ်တိုင်ဟောင်းများကို စမ်းသပ် ကြည့်ရှုရန်နှင့် အသစ်ပြုပြင်စီမံရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ ထိုကိစ္စများ လုပ်ဆောင်ပြီးစီးသော အခါ မြန်မာ-တရုတ် နယ်နိမိတ်မျဉ်းကြောင်းနှင့် စိုက်ထူသော မှတ်တိုင်များ တည်ရာ ဌာနဖော်ပြသည့် အသေးစိတ်မြေပုံများ ပူးတွဲလျက် နယ်နိမိတ်မျဉ်းကြောင်း တစ်လျှောက်လုံးနှင့် နယ်နိမိတ်မှတ်တိုင် အားလုံး၏ တည်ရာဌာန အသေးစိတ် ဖော်ပြချက် ပါရှိသော စာချုပ်တစ်ခုကို ရေးဆွဲရန် အတွက်လည်းကောင်း၊ သက်ဆိုင်ရာ နှစ်နိုင်ငံအစိုးရများက ၁၉၆ဝပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ(၁)ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးသော နယ်နိမိတ်စာချုပ်တွင် သဘောတူ ပြဋ္ဌာန်းချက်တစ်ရပ် ထည့်သွင်း၍ တာဝန်ပေးခဲ့ကြလေသည်။