cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် မော်တော်ယာဉ် စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ
အခန်း (၁၀) လျော်ကြေးငွေပေးဆောင်ခြင်း
(က) အစိုးရဌာန၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းပိုင်ပစ္စည်းမှအပ အခြားပစ္စည်းတစ်ခုခု ပျက်စီးလျှင် ပစ္စည်းပိုင်ရှင် နှင့် ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ နှစ်ဖက်သဘောတူညီမှုမရပါက အဆိုပါပစ္စည်းကို ပြုပြင်ရန် သို့မဟုတ် အစားထိုးရန် လုံလောက်သည့် လျော်ကြေးငွေပေးစေရန် အမိန့်ချမှတ်နိုင်သည်။
(ဂ) ပုဒ်မခွဲ (ခ) အရ ချမှတ်သည့် လျော်ကြေးငွေကိုပေးရန် ပျက်ကွက်လျှင် အဆိုပါလျော်ကြေးငွေကို အခွန်မပြေကျန်ငွေဖြစ်ဘိသကဲ့သို့ အရကောက်ခံရမည်။
၆၂။ ပုဒ်မ ၆၁ အရ ချမှတ်သည့် အမိန့်သည် နစ်နာသူက တရားမမှုစွဲဆိုခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခြင်းမရှိစေရ။
အခန်း (၁၁)စည်းကမ်းထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် အရေးယူခြင်း
၆၃။ ဝန်ကြီးဌာနသည် ဤဥပဒေ သို့မဟုတ် နည်းဥပဒေများ၊ အမိန့်၊ စည်းမျဉ်းနှင့် စည်းကမ်းများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကိုလိုက်နာရန်ပျက်ကွက်သူအား စစ်ဆေးအရေးယူရန် ဦးစီးဌာနကို သော်လည်းကောင်း၊ ဦးစီးဌာနမှ သင့်လျော်သည့် အရာရှိတစ်ဦးဦးကိုသော်လည်းကောင်း တာဝန်ပေးအပ်နိုင်သည်။
(၁) သတ်မှတ်ထားသော ပမာဏထက်ပိုပြီး အရက်သေစာ သောက်စားမူးယစ်၍ မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်း၊
(၂) မူးယစ်ဆေးဝါး သို့မဟုတ် စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသော ဆေးဝါးများသုံးစွဲ၍ မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်း၊
(၃) ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည်အထိ မော်တော်ယာဉ်ကို မဆင်မခြင် သို့မဟုတ် အရှိန်ပြင်းစွာ သို့မဟုတ် ပေါ့လျော့စွာ မောင်းနှင်ခြင်း၊
(၄) ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်း။
(ဂ) ပုဒ်မခွဲ (က)၊ ပုဒ်မခွဲငယ် (၂)၊ (၃) နှင့် (၄) တို့ပါ အခြေအနေတစ်ရပ်ရပ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဖမ်းဆီးခံရ သည့်သူ တစ်ဦးဦးကို သက်ဆိုင်ရာတည်ဆဲဥပဒေအရ အရေးယူရမည်။
၆၅။ (က) ရဲဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ရဲအရာရှိ သို့မဟုတ် အဆိုပါရဲအရာရှိက ၎င်းကိုယ်စားတာဝန် ပေးအပ်ထားသော ရဲဝတ်စုံ ဝတ်ဆင်ထားသည့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဦးသည် အောက်ပါပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဦးကို ဝရမ်းမပါဘဲ ဖမ်းဆီးနိုင်သည်-
(၁) ဤဥပဒေပါ ပြစ်မှုတစ်ခုခုနှင့် စွပ်စွဲခံရသောကြောင့် အမည်နှင့် နေရပ်လိပ်စာမေးမြန်းသည့်အခါ ဖြေကြားရန် ငြင်းဆိုသူ သို့မဟုတ် ဖြေကြားသော အမည်နှင့် နေရပ်လိပ်စာသည် မှန်ကန်ခြင်းမရှိဟု ယုံကြည်ရန် အကြောင်းရှိသူ၊
(၂) ဤဥပဒေပါ ပြစ်မှု သို့မဟုတ် နည်းဥပဒေများပါ ပြစ်မှုတစ်ခုခုတွင် ပါဝင်သက်ဆိုင်၍ သို့မဟုတ် ပါဝင်သက်ဆိုင်သည်ဟု သင်္ကာမကင်းဖွယ်ရာ အကြောင်းရှိ၍ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်မည် သို့မဟုတ် သမ္မန်စာချမှတ်ခြင်း မခံရအောင် အခြားနည်းရှောင်ရှားနေမည်ဟု ယုံကြည်ရန် အကြောင်းရှိသူ။
(ခ) ရဲအရာရှိ သို့မဟုတ် အဆိုပါရဲအရာရှိက ၎င်းကိုယ်စား တာဝန်ပေးအပ်ထားသော ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးဦးသည် မော်တော်ယာဉ်မောင်းနှင်သူအား ဝရမ်းမပါဘဲ ဖမ်းဆီးလျှင် မော်တော်ယာဉ်ကို လုံခြုံစွာ ယာယီထိန်းသိမ်းထားရန် လိုအပ်ပါက မိမိသင့်သည်ဟု ထင်မြင်ယူဆသည့်အတိုင်း အရေးယူဆောင်ရွက် နိုင်သည် သို့မဟုတ် အရေးယူဆောင်ရွက်စေနိုင်သည်။ ထိုသို့ ဆောင်ရွက်ရာတွင် မော်တော်ယာဉ်ကို ရွှေ့ပြောင်းနေရာချထားရန် လိုအပ်ပါက ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းစေရန် ဆောင်ရွက်ရမည်။
၆၆။ (က) ရဲအရာရှိ သို့မဟုတ် အဆိုပါရဲအရာရှိက ၎င်းကိုယ်စားတာဝန်ပေးအပ်ထားသော ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးဦး သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ပေးအပ်သည့် ဦးစီးဌာနမှ အရာရှိသည် ဤဥပဒေ သို့မဟုတ် နည်းဥပဒေများ၊ အမိန့်၊ စည်းမျဉ်းနှင့် စည်းကမ်းများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်သည့် ယာဉ်မောင်းသူ လက်ရှိထားသော ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်နှင့်သက်ဆိုင်သည့် စာတမ်းအမှတ်အသားများကို သိမ်းယူနိုင်သည်။ ယင်းသို့သိမ်းယူလျှင် သိမ်းယူထားကြောင်း အထောက် အထားထုတ်ပေးရမည်။
(ခ) ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် သိမ်းယူထားကြောင်း အထောက်အထားဖြင့် မော်တော်ယာဉ်ကို နေထိုင်ရာ ဥပစာသို့ ပြန်လည်ယူဆောင်ရန်အတွက်သာ ယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်ရှိသည်။
၆၈။ ရဲအရာရှိ သို့မဟုတ် အဆိုပါရဲအရာရှိက ၎င်းကိုယ်စား တာဝန်ပေးအပ်ထားသော ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဦး သို့မဟုတ် ဦးစီးဌာနမှ အရာရှိသည် သီးခြားခွင့်ပြုထားသော နေရာမှအပ အများပြည်သူဆိုင်ရာ နေရာ အပါအဝင် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို အောက်ပါမော်တော်ယာဉ်အား စစ်ဆေးတွေ့ရှိလျှင် ယင်းမော်တော် ယာဉ်ကို ယာယီထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် အနီးဆုံးရဲစခန်းတွင် အပ်နှံရမည်-
(က) မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းမရှိသော မော်တော်ယာဉ်၊
(ခ) မှတ်ပုံတင်ဖျက်သိမ်းထားပြီးသော မော်တော်ယာဉ်။
အခန်း (၁၂)ရန်ပုံငွေထူထောင်ခြင်း၊ လက်ခံရယူခြင်း၊ သုံးစွဲခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်း
၆၉။ အမျိုးသားကောင်စီသည် ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် ထိရောက်အောင်မြင်စွာ အကောင် အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ရန်ပုံငွေကို အောက်ပါရငွေများဖြင့် ထူထောင်ရမည်-
(က) ပြည်ထောင်စု၏ ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေမှ ထည့်ဝင်ငွေ၊
(ဂ) ပြည်ထောင်စုဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေမှ ထည့်ဝင်ငွေမှအပ ပုဒ်မခွဲ (ခ) ပါ ထောက်ပံ့ငွေနှင့် လှူဒါန်းငွေများမှ ရရှိသည့်ငွေဖြင့် တရားဝင်တိုးပွားသည့်ငွေများ။
၇၀။ အမျိုးသားကောင်စီသည် ရန်ပုံငွေဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး စည်းမျဉ်းများ ကို စီမံကိန်း၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် ညှိနှိုင်းရေးဆွဲရမည်။
၇၁။ အမျိုးသားကောင်စီသည် ရန်ပုံငွေနှင့်စပ်လျဉ်း၍-
(က) သတ်မှတ်ထားသည့် ဘဏ္ဍာရေးစည်းမျဉ်းများနှင့်အညီ ရန်ပုံငွေလက်ခံရယူခြင်း၊ သုံးစွဲခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်းတို့ ပြုရမည်။
(ခ) ပြည်ထောင်စုစာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး၏ စာရင်းစစ်ဆေးမှုခံယူရမည်။
၇၂။ သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးကောင်စီရန်ပုံငွေကို အမျိုးသားကောင်စီ၏ ခွင့်ပြုချက်အရ အောက်ပါရငွေများဖြင့် ထူထောင်ရမည်-
(က) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေမှ ထည့်ဝင်ငွေ၊
(ခ) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ဒေသဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းများ၊ ပြည်တွင်း ပြည်ပစေတနာ ရှင်များ၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ၏ ထောက်ပံ့ငွေ၊ လှူဒါန်းငွေနှင့် အခြားတရားဝင်ရငွေများ၊
(ဂ) တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ဘဏ္ဍာရန်ပုံငွေမှ ထည့်ဝင်ငွေမှအပ ပုဒ်မခွဲ (ခ) ပါ ထောက်ပံ့ ငွေ၊ လှူဒါန်းငွေနှင့် အခြားတရားဝင်ရငွေများမှ ရရှိသည့်ငွေဖြင့် တရားဝင်တိုးပွားသည့်ငွေများ။
၇၃။ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးကောင်စီများသည် အမျိုးသားကောင်စီ၏ လမ်းညွှန်ချက်နှင့်အညီ ရန်ပုံငွေဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေးစည်းမျဉ်းများကို ရေးဆွဲပြီး သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်စာရင်းစစ်ချုပ်ရုံး၏ စာရင်းစစ်ဆေးမှုကို ခံယူရမည်။
၇၄။ အမျိုးသားကောင်စီသည် လိုအပ်ပါက မိမိ၏ ရန်ပုံငွေမှ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် ရန်ပုံငွေသို့ ခွဲဝေပေးနိုင်သည်။
အခန်း (၁၃) တားမြစ်ချက်များ
၇၅။ မည်သူမျှ-
(က) မိမိအား ထုတ်ပေးထားသည့် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ကို မိမိနှင့်တစ်ပါတည်း ယူဆောင်ခြင်းမရှိဘဲ အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာတွင် မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊
(ခ) မိမိအား ထုတ်ပေးထားသည့် ယာဉ်အကူလိုင်စင်ကို မိမိနှင့်တစ်ပါတည်း ယူဆောင်ခြင်းမရှိဘဲ ယာဉ်အကူအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုရ၊
(ဂ) သက်တမ်းကုန်ဆုံးနေသော ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ကို အသုံးပြု၍ မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်း မပြုရ၊
(ဃ) သက်တမ်းကုန်ဆုံးနေသော ယာဉ်အကူလိုင်စင်ကို အသုံးပြု၍ ယာဉ်အကူအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက် ခြင်းမပြုရ၊
(င) စိတ် သို့မဟုတ် ကိုယ်၏အခြေအနေမှာ မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ရန် သင့်လျော်ခြင်းမရှိသည့် အခြေအနေတွင် မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊
(စ) သတ်မှတ်ထားသည့် ဝန်တင်အားထက်ပို၍ တင်ထားသော မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်း မပြုရ။
(ဆ) မော်တော်ယာဉ်တွင် ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ အပိုမီးလုံး သို့မဟုတ် အပိုမီးတန်း တပ်ဆင်မောင်နှင်ခြင်း မပြုရ၊
(ဇ) ခြေလျင်လမ်းကူးနေရာနှင့် သက်ဆိုင်သည့်နည်းဥပဒေများပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဆန့်ကျင်၍ မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊
(ဈ) အခြားသူ၏ ယာဉ်အကူလိုင်စင်ကို အသုံးပြု၍ ယာဉ်အကူအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုရ၊
(ည) မှတ်ပုံတင် သက်တမ်းရှိသော မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်စဉ် မှတ်ပုံတင်သက်သေခံ လက်မှတ် ကို သတ်မှတ်သည့် နည်းလမ်းအတိုင်း ပြသရန် ပျက်ကွက်ခြင်းမရှိစေရ၊
(ဋ) မော်တော်ယာဉ်ကို ကိုယ်တိုင်မောင်းနှင်နေစဉ် လက်ကိုင်ဖုန်း အသုံးမပြုရ၊
(ဍ) အသက်ကယ်ထိုင်ခုံခါးပတ်ပတ်ရန် သတ်မှတ်ထားသည့် မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်နေစဉ် ကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ လိုက်ပါစီးနင်းသူများကိုဖြစ်စေ အသက်ကယ်ထိုင်ခုံခါးပတ်ကို တပ်ဆင်ခြင်း မပြုဘဲ မောင်းနှင်ခြင်း မပြုရ။
(က) မော်တော်ဆိုင်ကယ်ကို နောက်ကြည့်မှန်နှင့် အိပ်ဇောရှိအသံထိန်း ကိရိယာမပါဘဲ မောင်းနှင်ခြင်း မပြုရ၊
(ခ) မော်တော်ဆိုင်ကယ်ကို မောင်းနှင်စီးနင်းရာတွင် ရှေ့မီးအနိမ့်ကို နေ့၊ ညအချိန်တိုင်းတွင်ဖွင့်၍ မောင်းနှင်ရန် ပျက်ကွက်ခြင်းမရှိစေရ၊
(ဂ) ကိုယ်တိုင်ဖြစ်စေ၊ လိုက်ပါစီးနင်းသူကိုဖြစ်စေ သတ်မှတ်ထားသော စံချိန်စံညွှန်းနှင့်ကိုက်ညီသည့် ဆိုင်ကယ်စီးဦးထုပ်ကို မေးသိုင်းကြိုးသေချာစွာ တပ်ဆင်၍ ဆောင်းခြင်းမပြုဘဲ မော်တော်ဆိုင်ကယ်ကို မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ။
၇၇။ မော်တော်ယာဉ်လက်ဝယ်ရှိသူ မည်သူမျှ-
(က) မော်တော်ယာဉ်ပေးကမ်းခြင်းနှင့် ရောင်းချခြင်းတို့တွင် မော်တော်ယာဉ် ပေးကမ်းသည့်နေ့ရက် သို့မဟုတ် အရောင်းအဝယ် စာချုပ်ချုပ်ဆိုသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင် ထားသူ အမည်ပြောင်းလဲပေးနိုင်ရေးအတွက် လျှောက်ထားရန် ပျက်ကွက်ခြင်းမရှိစေရ။
(ခ) အမွေဆက်ခံခြင်းဖြင့် မော်တော်ယာဉ် ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရရှိသည့်ကိစ္စရပ်တွင် မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင် ထားသူ အမည်ပြောင်းလဲပေးရန် တရားဝင်ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရရှိသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း လျှောက်ထားရန် ပျက်ကွက်ခြင်းမရှိစေရ။
(ဂ) မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ထားသူ အမည်ပြောင်းလဲပေးရန် လျှောက်ထားရာတွင် မော်တော်ယာဉ် ပေးကမ်းခြင်းနှင့် ရောင်းဝယ်ခြင်းစာချုပ်၌ ဝယ်ယူသူ၏အမည်နှင့် နေရပ်လိပ်စာ အပါအဝင် အခြား အချက်အလက် တစ်စုံတစ်ရာကို မမှန်မကန် ဖော်ပြခြင်း၊ ပြင်ဆင်ခြင်း၊ ချန်လှပ်ခြင်း သို့မဟုတ် စာချုပ် ချုပ်ဆိုသည့်နေ့ရက်ကို မမှန်မကန် ဖော်ပြခြင်းမပြုရ။
၇၉။ မည်သူမျှ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းလိုင်စင်မရှိဘဲ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခြင်းမပြုရ။
၈၀။ မည်သူမျှ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင် သက်သေခံလက်မှတ် ယာယီရပ်ဆိုင်းခြင်း၊ သိမ်းဆည်းခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းခြင်းခံရသည့် မော်တော်ယာဉ်ကိုသော်လည်းကောင်း၊ သက်တမ်းကုန်ဆုံးသည့် မော်တော်ယာဉ်ကိုသော်လည်းကောင်း အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာတွင် မောင်းနှင်ခြင်း၊ မောင်းနှင်စေ ခြင်း သို့မဟုတ် ရပ်နားထားခြင်းမပြုရ။
၈၁။ မည်သူမျှ အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာတွင်-
(က) ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်မရှိဘဲ မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊
(ခ) ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်၌ ခွင့်ပြုထားခြင်းမရှိသော မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်း မပြုရ သို့မဟုတ် မောင်းနှင်ခွင့်မပြုရ၊
(ဃ) မော်တော်ယာဉ်ကို သတ်မှတ်ထားသည့် အမြန်နှုန်းထက်ပို၍ မောင်းနှင်ခြင်း သို့မဟုတ် သတ်မှတ် ထားသည့် အမြန်နှုန်းအောက်လျှော့၍ မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊
(င) မော်တော်ယာဉ်ကို ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည်အထိ မဆင်မခြင် သို့မဟုတ် အရှိန်ပြင်းစွာ သို့မဟုတ် ပေါ့လျော့စွာမောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊
(စ) ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊
(ဆ) ဘေးအန္တရာယ်ရှိသော ကုန်ပစ္စည်း (Dangerous Goods) ကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့်မညီဘဲ မော်တော်ယာဉ်တွင် တင်ဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းမပြုရ၊
(ဇ) မူးယစ်ဆေးဝါး သို့မဟုတ် စိတ်ကိုပြောင်းလဲစေသော ဆေးဝါးများသုံးစွဲ၍သော်လည်းကောင်း၊ သတ်မှတ်ထားသော ပမာဏထက်ပို၍ အရက်သေစာ သောက်စားမူးယစ်၍သော်လည်းကောင်း မော်တော်ယာဉ်ကို မောင်းနှင်ခြင်းမပြုရ၊
(ဈ) အငှားယာဉ်အဖြစ် မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းမရှိသော မော်တော်ယာဉ်ကို စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး မော်တော်ယာဉ်အဖြစ် အသုံးမပြုရ။
၈၂။ မည်သူမျှ မော်တော်ယာဉ်ကို သူတစ်ပါး ထိခိုက်မှု အာမခံမထားရှိဘဲ အများပြည်သူဆိုင်ရာ နေရာ တွင် အသုံးမပြုရ သို့မဟုတ် အသုံးပြုခွင့်မပေးရ။ ဤတားမြစ်ချက်သည် ခရီးသည်များနှင့် မသက်ဆိုင် စေရ။
၈၃။ မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်အတွက် တာဝန်ရှိသူ မည်သူမျှ ယင်းမော်တော် ယာဉ်ကို ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်ရရှိမထားသူ တစ်ဦးဦးအား မောင်းနှင်စေခြင်းမပြုရ သို့မဟုတ် မောင်းနှင်ရန် ခွင့်မပြုရ။
၈၄။ မည်သူမျှ မှတ်ပုံတင်ထားသော မော်တော်ယာဉ်တွင်-
(က) မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြားကို မထင်မရှားဖြစ်စေရန် တမင်မပြုလုပ်ရ၊
(ခ) ဦးစီးဌာနက ထုတ်ပေးထားသည့် မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြားမဟုတ်ဘဲ အခြားနံပါတ်ပြား ကို တပ်ဆင်အသုံးမပြုရ၊
(ဂ) မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြား တပ်ဆင်ထားခြင်းမရှိဘဲ အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာတွင် မောင်းနှင်ခြင်း၊ မောင်းနှင်စေခြင်း သို့မဟုတ် ရပ်နားထားခြင်းမပြုရ၊
(ဃ) ဦးစီးဌာနက အခြားမော်တော်ယာဉ်အတွက် ထုတ်ပေးသည့် စာတမ်းအမှတ်အသား သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြားကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် အသုံးပြုစေခြင်းမပြုရ။
၈၅။ မည်သူမျှ-
(က) မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းမရှိသော မော်တော်ယာဉ်ကို သီးခြားခွင့်ပြုထားသော နေရာမှအပ အများပြည်သူဆိုင်ရာအပါအဝင်မည်သည့်နေရာတွင်မျှ မောင်းနှင်ခြင်း၊ မောင်းနှင်စေခြင်း သို့မဟုတ် ရပ်နားထားခြင်းမပြုရ၊
(ခ) ဦးစီးဌာနက ထုတ်ပေးသည့် စာတမ်းအမှတ်အသားကို မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းမရှိသော မော်တော် ယာဉ်တွင် ပြောင်းလဲအသုံးပြုခြင်း သို့မဟုတ် အသုံးပြုစေခြင်းမပြုရ၊
(ဂ) ဥပဒေနှင့်အညီ အခွင့်အာဏာမရှိဘဲ သို့မဟုတ် ခိုင်လုံသော အကြောင်းပြချက်မရှိဘဲ မော်တော် ယာဉ်၏ မူလအမျိုးအမည်၊ ရုပ်သဏ္ဌာန်ပျက်ပြားစေသည်အထိ ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးချက် သက်သေခံလက်မှတ်ပါအနေအထားများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းမပြုရ၊
(ဃ) ဦးစီးဌာနကထုတ်ပေးသည့် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်၊ ယာဉ်အကူလိုင်စင်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ်၊ ယာယီယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင် သက်သေခံလက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်စာအုပ်၊ မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးချက်သက်သေခံ လက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးပြီးကြောင်း အထောက်အထား၊ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်နံပါတ် ပြား၊ ယာယီမှတ်ပုံတင်သက်သေခံလက်မှတ်၊ ယာယီမှတ်ပုံတင်အမှတ်အသား၊ လုပ်ငန်းလိုင်စင်တို့နှင့် အခြားအထောက်အထားများကို လိမ်လည်အတုပြုထားသည့်စာတမ်းအမှတ်အသားဖြစ်ကြောင်းသိလျက် နှင့်လည်းကောင်း၊ ထိုသို့ဖြစ်ကြောင်း ယုံကြည်ရန် အကြောင်းရှိလျက်နှင့်လည်းကောင်း အစစ်အမှန် အနေဖြင့် အသုံးမပြုရ။
အခန်း(၁၄)ပြစ်ဒဏ်များ
၈၆။ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၇၅ ပါတားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို ကျပ်သုံးသောင်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်ရမည်။
၈၇။ မော်တော်ဆိုင်ကယ်မောင်းနှင်သူ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၇၆ ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက် ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို ကျပ်သုံးသောင်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ် ချမှတ်ရမည်။
၈၈။ မော်တော်ယာဉ်လက်ဝယ်ရှိသူ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၇၇ ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက် ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကိုကျပ်သုံးသိန်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ် ရမည်။
၉၀။ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၇၉ ပါတားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်း ခံရလျှင် ထိုသူကို ကျပ် ၁၅ သိန်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်ရမည်။
၉၁။ မည်သူမဆို-
(က) ပုဒ်မ ၈၀ နှင့် ပုဒ်မ ၈၁ တို့ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှု ထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကိုတစ်လထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ်တစ်သိန်းထက်မပို သော ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်။
(ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ယင်းပြစ်မှုကို ထပ်မံကျူးလွန် ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကိုသုံးလထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ်သုံးသိန်း ထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်။
၉၂။ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၈၂ ပါ တားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်း ခံရလျှင် ထိုသူကိုတစ်လထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ်တစ်သိန်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်။
၉၃။ မည်သည့်မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်အတွက် တာဝန်ရှိသူမဆို-
(က) ပုဒ်မ ၈၃ ပါတားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို တစ်လထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ်တစ်သိန်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်။
(ခ) ပုဒ်မခွဲ (က) အရ ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရပြီး တစ်နှစ်အတွင်း ယင်းပြစ်မှုကို ထပ်မံ ကျူးလွန် ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို သုံးလထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ကျပ် သုံးသိန်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်။
၉၅။ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၈၅ ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို သုံးနှစ်ထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံး ဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်။
၉၆။ မည်သူမဆို နည်းဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းနှင့် စည်းကမ်းများနှင့် အမိန့်တို့ပါ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း သို့မဟုတ် လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို ကျပ်သုံးသောင်းထက်မပိုသော ငွေဒဏ်ချမှတ်ရမည်။
၉၇။ မည်သူမဆို ဤဥပဒေ သို့မဟုတ် နည်းဥပဒေ၊ အမိန့်၊ စည်းမျဉ်းနှင့် စည်းကမ်းများပါ တားမြစ်ချက် တစ်ရပ်ရပ်အရ ပြစ်ဒဏ်ထိုက်သော ပြစ်မှုကိုကျူးလွန်ရန် အားပေးကူညီလျှင် ယင်းပြစ်မှုအတွက် ဤဥပဒေတွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရမည်။
အခန်း(၁၅)အထွေထွေ
၉၈။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် မည်သည့်မော်တော်ယာဉ် သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်အမျိုးအစားကိုမဆို အများပြည်သူအကျိုးအလို့ငှာ ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်အားလုံး သို့မဟုတ် တစ်ခုခုကို အကျိုးသက်ရောက်စေခြင်းမှ စည်းကမ်းချက်ထား၍ဖြစ်စေ၊ စည်းကမ်းချက် မထားဘဲဖြစ်စေ ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုနိုင်သည်။
၉၉။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက် ရာတွင် ဝန်ကြီးဌာနနှင့် သက်ဆိုင်ရာ အခြားပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနများ၊ နေပြည်တော်ကောင်စီ၊ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့များ၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း ဦးစီးအဖွဲ့ သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ဦးစီးအဖွဲ့များအားလိုအပ်သလို ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းပေးရမည်။
၁၀၀။ ဦးစီးဌာနက ထုတ်ပေးသည့် ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်၊ ယာဉ်အကူလိုင်စင်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ်၊ ယာယီယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင် သက်သေခံ လက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်စာအုပ်၊ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးချက်သက်သေခံလက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးပြီးကြောင်း အထောက်အထား၊ မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြား၊ ယာယီ မှတ်ပုံတင်သက်သေခံလက်မှတ်၊ ယာယီမှတ်ပုံတင်အမှတ်အသား၊ လုပ်ငန်းလိုင်စင်တို့နှင့် အခြားအထောက် အထားများကို ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်စေ၊ အတုအပဖြစ်စေပြုလုပ်လျှင် တည်ဆဲဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်အရ အရေးယူခြင်းခံရမည်။
၁၀၁။ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်းပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူက ကောက်ခံရရှိသော သတ်မှတ်ယာဉ် စစ်ဆေးခမှဦးစီးဌာနသို့ ပေးသွင်းစေရမည့် အခကြေးငွေများအား သတ်မှတ်ကာလအတွင်း ပေးသွင်းရန် ပျက်ကွက်လျှင် အဆိုပါ အခကြေးငွေများကို အခွန်မပြေကျန်ငွေဖြစ်ဘိသကဲ့သို့ အရကောက်ခံရမည်။
၁၀၂။ ပုဒ်မ ၈၉၊ ပုဒ်မ ၉၀၊ ပုဒ်မ ၉၄ နှင့် ပုဒ်မ ၉၅ တို့အရ အရေးယူသော ပြစ်မှုများကို ရဲအရေးယူပိုင်ခွင့် ရှိသော ပြစ်မှုများအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
၁၀၃။ ဤဥပဒေမပြဋ္ဌာန်းမီ ထုတ်ပေးထားသည့် မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်စာအုပ်နှင့် သက်သေခံလက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်မှတ်တမ်း၊ မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးချက်သက်သေခံလက်မှတ်၊ မော်တော်ယာဉ် မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြား၊ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်၊ ယာဉ်အကူလိုင်စင်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့် လက်မှတ်၊ ယာယီယာဉ်မောင်းနှင်ခွင့်လက်မှတ်၊ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်မှတ်တမ်းနှင့် လုပ်ငန်းလိုင်စင်များ သည် ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပေးသော စာတမ်းအမှတ်အသားများဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။
၁၀၄။ ရုပ်သိမ်းပြီးသော ၁၉၆၄ ခုနှစ် မော်တော်ယာဉ်ဥပဒေ (၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ တော်လှန်ရေးကောင်စီဥပဒေအမှတ် ၁၇) အရဖြစ်စေ၊မော်တော်ယာဉ်ဥပဒေ (၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု လွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၅၅။) အရဖြစ်စေ ထုတ်ပြန်ထားသော နည်းဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းနှင့် စည်းကမ်း များ၊ အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ အမိန့်၊ ညွှန်ကြားချက်နှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ဤဥပဒေနှင့် မဆန့်ကျင် သရွေ့ ဆက်လက်ကျင့်သုံးနိုင်သည်။
၁၀၅။ ဦးစီးဌာနသည် ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် ရုံးလုပ်ငန်းများကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရမည်။
၁၀၆။ ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ​အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရာတွင်−
(က) ဝန်ကြီးဌာနသည် နည်းဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းနှင့် စည်းကမ်းများကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။
(ခ) ဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမျိုးသားကောင်စီတို့သည် အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ အမိန့်၊ ညွှန်ကြားချက်နှင့် လုပ်ထုံး လုပ်နည်းများကို ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။
(ဂ) ဦးစီးဌာနသည် အမိန့်ကြော်ငြာစာ၊ အမိန့်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များကို ထုတ်ပြန်နိုင်သည်။
၁၀၇။ မော်တော်ယာဉ်ဥပဒေ (၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၅၅။) ကို ဤဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ကျွန်ုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသည်။
(ပုံ) ဝင်းမြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ​တော်
တိမ္မမုံရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
တိမ္မမုံရွာ (Teinmamon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ မံယူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၇၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေကုန်းရွာ၊ ဆင်သေ
ပေကုန်းရွာ (Paykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ ဆင်သေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၅၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်သေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၄ ဦး၊ မ ၇၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းဗလာရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
အင်းဗလာရွာ (Innbalar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ အင်းဗလာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၅၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းဗလာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၆ ဦး၊ မ ၉၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
မန်မိုင်ရွာ၊ ယောင်လန်း
မန်မိုင်ရွာ (Manmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ ယောင်လန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၁၉၄ ဖြစ်သည်။
အင်းဗလာရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကျင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်မိုင်ရွာ၊ ယောင်လန်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလယ်ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်
အလယ်ရွာ (Ahlelywar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ စမ်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၁၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမ်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၉၄ ဦး၊ မ ၁၆၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၆၃၈
၁၆၃၈
တာကုံးရွာ၊ နားကောင်မြို့နယ်
တာကုံးရွာ (Tarkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ နားကောင်မြို့နယ်၊ နား ကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၄၈၂ ဖြစ်သည်။
၁၆၃၈
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
တာကုံးရွာ၊ နားကောင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နားကောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၆၃၈
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
နောင်လုံရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
နောင်လုံရွာ (Nawnglong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ မယ်ဟန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၆၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မယ်ဟန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၉၉ ဦး၊ မ ၃၂၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိုဂျူး
ဆိုဂျူး(from Korean: )သည် ကိုရီးယားဒေသထွက် ကြည်လင်သော၊ အရောင်မဲ့သည့် အဖျော်ယမကာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဆိုဂျူးကို ရေမရောပဲ သောက်သုံးလေ့ရှိပြီး ပမာဏအလိုက် အရက်ပါဝင်မှုနှုန်းသည် ၁၆.၈ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၅၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိသည်။ သောက်သုံးမှုအများသော ဆိုဂျူးအမှတ်တံဆိပ်များမှာ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် ထုတ်လုပ်သည်။ ရိုးရာနည်းတွင် ဆန်၊ ဂျုံနှင့် ဘာလီတို့မှ ပြုလုပ်လေ့ရှိပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် ထုတ်လုပ်သူတို့သည် ဆန်အစား အခြားကစီဓာတ်ကဲသော အသီးအနှံများဖြစ်သည့် အာလူး၊ ကန်စွန်းဥနှင့် ပီလောပီနံတို့မှလည်း ထုတ်လုပ်ကြသည်။
သောက်သုံးမှု
မကြာသေးမီနှစ်များတွင် ဘီယာ၊ ဝီစကီနှင့် ဝိုင်တို့ သောက်သုံးမှု များလာသော်ငြား ဆိုဂျူးသည် အလွယ်တကူရရှိနိုင်မှုနှင့် ဈေးသက်သာမှုတို့ကြောင့် ကိုရီးယား၏ သောက်သုံးမှုများသော အရက်ပါဝင်သည့် အဖျော်ယမကာများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်၍နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံငံတွင် ပုလင်းပေါင်း ၃ ဘီလီယံကျော် သောက်သုံးခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင်လည်း ခန့်မှန်းအားဖြင့် ပျမ်းမျှ အရွယ်ရောက်ပြီးသား ကိုရီးယားနိုင်ငံတစ်ယောက်သည် ဆိုဂျူးပုလင်း ၉၀ မျှ သောက်သုံးခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အစီရင်ခံစာများတွင်လည်း အရက်သောက်သုံးနိုင်သော အရွယ်ရှိသည့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသားတို့သည် တစ်ပါတ်လျှင် ပျမ်းမျှ အရက်တစ်မော့စာ ၁၃.၇ အရေအတွက်ပမာဏ သောက်သုံးခဲ့ကြပြီး ရုရှားမှ ၆.၃ ဖြင့် ဒုတိယ ရရှိခဲ့သည်။ သောက်သုံးမှုနှိုင်းယှဉ်ချက်များအရ အမေရိကန်နိုင်ငံမှ ၃.၃၊ ကနေဒါနိုင်ငံမှ ၂.၅နှင့် ယူကေမှ ၂.၃ ပမာဏ သောက်သုံးခဲ့သည်။
ဆန်ကန်ဝမ်မိုင်ရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ဆန်ကန်ဝမ်မိုင်ရွာ (Hsankanwanmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းဟဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၆၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဟဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၉၇ ဦး၊ မ ၂၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တာချီလိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မော်ကျားရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
မော်ကျားရွာ (Mawkyar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ဖာဝေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၆၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာဝေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃၄ ဦး၊ မ ၁၂၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံဆိပ်ရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ: ရွှေကျင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြာပင်လှရွာ၊ အရာတော်မြို့နယ်
ကြာပင်လှရွာ (Kyarpinhla)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ မကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၄၂၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရာတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ကုန်းရွာ၊ သရက်အုပ်
ညောင်ကုန်းရွာ (Nyaungkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၊ သရက်အုပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၁၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်အုပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၉၈ ဦး၊ မ ၃၈၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပွင့်ဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၆၃၉
၁၆၃၉
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အနာပုစ္ဆာပက္ကမနသိက္ခာပုဒ်
အမှု—'''နေရာထိုင်ပေါ် ထိုင်ပြီးနောက် အကြောင်းမကြားဘဲ ပြန်သွားမှု။
နေရာထိုင် ပျောက်ခြင်း
ဘိက္ခုနီတစ်ယောက်ကို အိမ်တအိမ်က အမြဲဆွမ်းစားပင့်ထား၏၊ ထိုဘိက္ခုနီသည် ပုရေဘတ္တအခါ (မွန်းမတည့်မီ အချိန်) ထိုအိမ်သို့သွား၍ ထိုင်စရာတစ်ခုပေါ်မှာ ထိုင်ပြီးလျှင် ပြန်သွားသောအခါ ဥစ္စာရှင်တို့ကို မတိုင်ကြားဘဲ ပြန်သွားလေသည်၊ ထိုအိမ်က ကျွန်မသည် တံမြက်လှည်းသောအခါ ထိုနေရာထိုင်ကို အိုးခွက်တို့ အကြား၌ ပစ်ထားလိုက်၏၊ ဥစ္စာရှင်တို့သည် ထိုနေရာထိုင်ကို ရှာ၍ မတွေ့သောကြောင့် ဘိက္ခုနီအပေါ် မယုံသင်္ကာဖြစ်ရကား “နေရာထိုင် ဘယ်မှာလဲ”ဟု မေးကြလေသော် ဘိက္ခုနီကလည်း သူမယူရကြောင်း ပြောသဖြင့် ထိုဘိက္ခုနီကို ခြိမ်းချောက်၍ အမြဲဆွမ်းဝတ်ကိုလဲ ဖြတ်လိုက်ကြလေသည်။
ထို့နောက် ထိုအိမ်ရှင်တို့သည် အိမ်ကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းသောအခါ အိုးခွက်တို့ အကြား၌ ထိုနေရာထိုင်ကို တွေ့၍ ဘိက္ခုနီကို တောင်းပန်ပြီးလျှင် ဆွမ်းကျွေးမြဲ ကျွေးလေသည်၊ မိမိဖြစ်ပုံကို ထိုဘိက္ခုနီက အခြားဘိက္ခုနီတို့အား ပြောပြလေသော် အခြားဘိက္ခုနီတို့က ခွင့်မပန်ဘဲ ပြန်လာမှုကို အပြစ်တင်ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။
သိက္ခာပုဒ်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ပုရေဘတ္တံ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမိတွာ အာသနေ နိသီဒိတွာ သာမိကေ အနာပုစ္ဆာ ပက္ကမေယျ, ပါစိတ္တိယံ။
မြန်မာပြန်
အကြင်ဘိက္ခုနီသည် ပုရေဘတ်အချိန်ဝယ် အိမ်တို့သို့ ချဉ်းကပ်၍ နေရာတစ်ခုခု၌ ထိုင်ပြီးလျှင် ဥစ္စာရှင်တို့ကို “ပြန်တော့မည်”ဟု မတိုင်ကြားဘဲ ပြန်သွားအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။ [ဤသိက္ခာပုဒ်၌ “အာသန”ဟူသည် တင်ပလ္လင်ခွေ၍ ထိုင်နေ နိုင်လောက်အောင် ကြီးကျယ်သော နေရာထိုင်(ထိုင်ခုံ)တည်း။]
ဝမ်ထမ်ရွာ၊ နားကောင်မြို့နယ်
ဝမ်ထမ်ရွာ (Wanhtam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ နားကောင်မြို့နယ်၊ နား ကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၅၅၁ ဖြစ်သည်။
ဘိုကုန်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်
ဘိုကုန်းရွာ (Bokone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ ထန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၃၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၅၈ ဦး၊ မ ၂၆၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောက်သူဘာသာစကား
လောက်သူဘာသာစကား (လောက်သူချင်း) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်ရှိ မတူပီမြို့နယ်၊ဟားခါးမြို့နယ်နှင့် ထန်တလန်မြို့နယ်များရှိ ကျေးရွာ ၁၈ ရွာတွင် ပြောဆိုကြသည့် ကူကီးဘာသာစကား တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ လောက်သူကျေးရွာများမှာ နှာဟရိန်၊ ခွာဟရန်၊ ထန်ဩ၊ ဖန်ထင်၊ ဆူရ်ငင်း၊ တီးဆဲင်း၊ ဆင်တုန်၊ ဟရင်းပီ၊ ဆာတဲ၊ လေကန်း၊ လောင်တလန်၊ ရွာမန်း, စပေါ၊ ပင်တီးယား၊လေပီးနှင့် လာအိုရွာ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပျံ့နှံ့မှု
VanBik (2009:55) တွင် အောက်ပါ လောက်သူရွာများကို စာရင်းပြုစုထားသည်။
ဖာသေး, ဖန်ထင်၊ နှာဟရိန်၊ ဟရင်းပီ၊ ခွာဟရန်၊ လေကန်း၊ လေပီး၊ ဆာတဲ၊ ဆင်တုန်၊ ဆူရ်ငင်း၊ ထန်ဩ၊ တီးဆဲင်းနှင့် ရွာမန်း တို့ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
အဘယဂိရိဝိဟာရ
အဘယဂိရိဝိဟာရ သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ အနုရာဒပူရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် မဟာယာန၊ ထေရဝါဒနှင့် Vajrayana ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပျက်အစီးအများဆုံး ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတွင် ခရီးသွားများ၏ အလေးအမြတ်အထားဆုံး ဗုဒ္ဓသာသနာ့နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ သမိုင်းများအရ ကျောင်းတော်သည် ကြီးမားသည့် ဘုန်းတော်ကြီးပညာသင်ကြားရာဌာန ဖြစ်သကဲ့သို့ တော်ဝင်မြို့တော်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
အဘယဂိရိဝိဟာရ ဟူသည့် ဝေါဟာရသည် ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းနေရာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်သာမက ရဟန်းသံဃာများ၏ အသိုင်းအဝိုင်းနေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို ဘီစီ ၂ ရာစုတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အေဒီ ၁ ရာစုတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပညာသင်ကြားရနေရာအဖြစ်သို့ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်ရာ အတွေးအခေါ်များကို လေ့လာကြသည့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ ပညာသင်ကြားသူများ၏ စိတ်ဝင်စားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ကမ္ဘာ၏ အခြားနေရာများတွင်လည်း ဤကျောင်းတော်၏ လွှမ်းမိုးမှုများကို တွေ့မြင်နိုင်ပြီး ကျောင်းခွဲများကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ
သိမ်ရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
သိမ်ရွာ (Thein)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ ကျောက်ပနားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၃၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ပနားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၈ ဦး၊ မ ၆၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကလိုင်းကနိုင်ရွာ၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်
ကလိုင်းကနိုင်ရွာ(Kalaingkanaing)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ ကလိုင်းကနိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၉၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကလိုင်းကနိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၆ ဦး၊ မ ၂၉၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၅၆ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် ကျိုက်မရောမြို့ပေါ်ရှိ အောင်သုခရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုက်မရောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇိုဖေဘာသာစကား
ဇိုဖေဘာသာစကား (Zyphe, Zophei, Zoptei, Vawngtu) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ချင်းပြည်နယ်၊ ထန်တလန်မြို့နယ်တွင် အစပြုသော တိဗက်-ဗမာနွယ် ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်လည်း ပြောဆိုကြသည်။ ဇိုဖေဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၁၇,၀၀၀ ခန့်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ၃,၀၀၀ ခန့် အသုံးပြုပြောဆိုကြသည်။ ယင်းတွင် အောက်ဇိုဖေနှင့် အထက်ဇိုဖေ ဟူ၍ လေသံနှစ်မျိုး ကွဲပြားသည်။
ထူးကွေ့ (အောက်)ရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ထူးကွေ့ (အောက်)ရွာ (Htukwayt (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းဟဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၆၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဟဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၉၇ ဦး၊ မ ၂၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တာချီလိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မော်ကြားတိုင်ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
မော်ကြားတိုင်ရွာ (Mawkyartaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ဖာဝေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၃၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာဝေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃၄ ဦး၊ မ ၁၂၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၆၄၀
၁၆၄၀
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ယက္ကန်းတော်ရွာ၊ ရွှေကြက်ယက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမရပူရမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေဘိုရွာ၊ မြို့သစ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြို့သစ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံလိုင်မူးရွာသစ်ရွာ၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်
ကံလိုင်မူးရွာသစ်ရွာ(Kanlaingmuywarthit)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၊ အနင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၂၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အနင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၀၀ ဦး၊ မ ၄၂၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၂၄၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသာအေးရွာ၊ မတ္တရာမြို့နယ်
ရွာသာအေးရွာ (Ywartharaye)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ သုံးဆယ်ပေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၁၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သုံးဆယ်ပေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၃၄ ဦး၊ မ ၁၄၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြာပင်လှရွာ၊ သစ်ကျင်းကြီး
ကြာပင်လှရွာ (Kyarpinhla)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ သစ်ကျင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၃၇၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရာတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိုကုန်းရွာ၊ ကျီးသဲ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝင်းခနိမ်ရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
ဝင်းခနိမ်ရွာ (Winkhanein)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ ဝင်းခနိမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၄၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝင်းခနိမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၆ ဦး၊ မ ၁၆၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကျင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာ့ဗီလာမြို့ ၊ စပိန်
အာ့ဗီလာမြို့ သည် စပိန်နိုင်ငံ ရှိမြို့တော်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကတ်စတိုင်းနှင့် လီယွန် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ အာ့ဗီလာခရိုင်၏ မြို့တော်နှင့် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။
အာဒါဂျာမြစ်၏ ညာဘက်မြစ်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁,၁၃၀ မီတာအမြင့်တွင် တည်ရှိသဖြင့် စပိန်နိုင်ငံရှိ ခရိုင်မြို့တော်များတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ အလယ်ခေတ် တံတိုင်းများကြောင့် လူသိများပြီး အာ့ဗီလာအား တခါတရံတွင် ကျောက်တုံးနှင့် သူတော်စင်များ၏ မြို့ ဟု ခေါ်ကြသည်။ စပိန်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေအလိုက် ရိုမက်နက်စ် နှင့် ဂေါသစ် ဘုရားကျောင်း အများဆုံးမြို့ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ၎င်းတွင် အပြည့်အစုံရှိပြီး ထင်ရှားသော အလယ်ခေတ် မြို့တော်ခန်းမရှိပြီး ရိုမက်နက်စ် စတိုင်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ စာရေးဆရာ ဂျိုဆေး မာတီနက်ဇ် ရူးရစ်ဇ် က သူ၏ "ကက်စတီလန် ဝိဉာဉ်" အမည်ရသည့် စာအုပ်တွင် "စပိန်နိုင်ငံတွင် ၁၆ ရာစု အဆန်ဆုံးမြို့"​ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ပြင် အာ့ဗီလာ လော့စ် ကာဘာလဲယို (နိုက်သူရဲကောင်းတို့၏ အာ့ဗီလာ)​၊​ အာ့ဗီလာ ဒယ် ရေး (ဘုရင်၏ အာ့ဗီလာ) နှင့် အာ့ဗီလာ ဒီ လော့စ် လီလက်စ် (သစ္စာခံတို့၏ အာ့ဗီလာ) ဟုလည်း ခေါ်ကြပြီး ထိုအမည်များသည် မြို့၏ အလံတွင် ဖော်ကျူးထားသည်။
အမေရိကန် သရုပ်ဆောင် ဒါရိုက်တာအော်ဆန်ဝဲလ် က အာ့ဗီလာအား သူအနေချင်ဆုံးမြို့ဟု ဆိုခဲ့ဖူးပြီး "ထူးဆန်းသော ကြေကွဲဖွယ်နေရာ" ဟု ဆိုသည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိသော "သန်းခေါင်ယံ အသံများ"​ရုပ်ရှင်၏ အခန်းများကို အာ့ဗီလာတွင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
၁၉၈၅တွင် အာ့ဗီလာအား ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ မူလအစက တံတိုင်းခေတ်ထားသော မြို့တော်နှင့် ဘုရားကျောင်း ၄ ခု ပါဝင်သော်လည်း ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်းတွင် ပါဝင်သော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများကို နောက်တွင် ထပ်မံတိုးချဲ့ခဲ့သည်။
လှည်းဘီး ဂလက်ဆီ
လှည်းဘီး ဂလက်ဆီ သည် နှစ်ဘက်ခုံး၊ လက်စွပ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ပန်းပုဆရာ ကြယ်စုတန်းရှိ အလင်းနှစ်သိန်းပေါင်း ၅၀၀ အကွာ၌ တည်ရှိသည်။ ခန့်မှန်းတွက်ချက်မှုအရ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် အလင်းနှစ် ၁၅၀၀၀၀ ရှိပြီး တစ်စက္ကန့်လျင် ၂၁၇ ကီလိုမီတာနှုန်းဖြင့် လည်ပတ်လျက်ရှိသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် Fritz Zwicky ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး အလင်းနှစ် ၁၅၀၀၀၀ ကျယ်ဝန်းသောကြောင့် ယင်းသည် နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီထက် အနည်းငယ် ပိုကြီးသည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:ပန်းပုဆရာ (ကြယ်စုတန်း)
၁၆၄၁
၁၆၄၁
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
မြောက်ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
မြောက်ရွာ (Myauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ဖာဝေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၃၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာဝေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃၄ ဦး၊ မ ၁၂၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒိုင်ဘာသာစကား
ဒိုင်ဘာသာစကား (ဒိုင်ချင်း) သည် မွင်း နှင့် ဥုပ်ပူး ဘာသာစကား အုပ်စုများကဲ့သို့ပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုကြသော ကူကီးဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ချင်းပြည်နယ်ရှိ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်နှင့် ပလက်ဝမြို့နယ်များရှိ ကျေးရွာ ၁၄၂ ရွာတွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။
ဒေသိယစကားများ
Ethnologue တွင် အောက်ပါတို့ကို ဒိုင်ချင်းဘာသာစကား၏ ဒေသိယစကားအဖြစ် စာရင်းပြုထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
ကြာအင်းရွာမရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်
ကြာအင်းရွာမရွာ (Kyarinnywarma)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ စမ်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၁၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမ်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၉၄ ဦး၊ မ ၁၆၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ကော် (ထက်)ရွာ၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်
ပန်ကော် (ထက်)ရွာ (Pangkaw (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ ပန်ကော် (ထက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၂၀၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုသိယံဂနရာဇမဟာဝိဟာရ
ပြင်ဆင်မွမ်းမံမှုများ
မင်းကြီး ဒေဝနမ်ပိယတိဿ (307 - 266 BC) သည် မူလစေတီတော်ကို ကောင်းမွန်အောင် ပြင်ဆင်ခဲ့ပြီး နေရာကိုလည်း ကျောင်းတော်နယ်မြေတစ်ခုအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် Jettha Tissa I (266 - 276 AD), King Dhatusena (459-477 AD), King Vijayabahu I (1055–1110 AD) and King Parakramabahu I (1153–1186 AD) တို့သည်လည်း စေတီတော်ကို ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ကြသေးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ
ထူးကွေ့ (အထက်)ရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ထူးကွေ့ (အထက်)ရွာ (Htukwayt (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းဟဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၆၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဟဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၉၇ ဦး၊ မ ၂၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တာချီလိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနာပုစ္ဆာအဘိနိသီဒနသိက္ခာပုဒ်
အမှု—'''ပစ္ဆာဘတ်အခါ၌ မတိုင်ကြားဘဲ နေရာထိုင်ခုံကို ခင်း၍ ထိုင်မှု။
အမှုသည်—'''ထုလ္လနန္ဒာ။
ထုလ္လနန္ဒာ၏ မတိုင်ကြားမှု
ထုလ္လနန္ဒာသည် ပစ္ဆာဘတ်အခါ (နေလွှဲအခါ)အိမ်တို့သို့ ချဉ်းကပ်၍ ဥစ္စာရှင်တို့ကို မတိုင်ကြားဘဲ နေရာထိုင်ခုံကို ခင်း၍ ထိုင်လည်း ထိုင်၏, လျောင်းလည်း လျောင်း၏၊ ဥစ္စာရှင်တို့သည် မိမိတို့ကို ခွင့်မတောင်းဘဲ ပိုင်စိုးပိုင်နင်း လုပ်မှုကို မကျေနပ်၍ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။
သိက္ခာပုဒ်
ယာ ပန ဘိက္ခုနီ ပစ္ဆာဘတ္တံ ကုလာနိ ဥပသင်္ကမိတွာ သာမိကေ အနာပုစ္ဆာ အာသနေ အဘိနိသီဒေယျ ဝါ အဘိနိပဇ္ဇေယျ ဝါ, ပါစိတ္တိယံ။
မြန်မာပြန်
အကြင်ဘိက္ခုနီသည် ပစ္ဆာဘတ်အခါ၌ အိမ်တို့သို့ ချဉ်းကပ်၍ ဥစ္စာရှင်တို့ကို ခွင့်မပန်ဘဲ နေရာထိုင်ခုံ၌ ထိုင်မူလည်း ထိုင်အံ့၊ လျောင်းမူလည်းလျောင်းအံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ် သင့်၏။
မှတ်ချက်
တချို့နေရာ၌ ဆွမ်းစားပြီးလျှင် မွန်းမလွဲခင် အချိန်ကိုလည်း ပစ္ဆာဘတ် (ဆွမ်းစားပြီးနောက်)ဟု ခေါ်၏။ ဤသိက္ခာပုဒ်၌ကား (ရှေ့သိက္ခာပုဒ်ဖြင့်-အရုဏ်တက်က မွန်းတည့်အထိ ယူခဲ့ပြီးဖြစ်သောကြောင့်) မွန်းလွဲမှစ၍ နေမဝင်မီအချိန်ကို “ပစ္ဆာဘတ္တ = ဆွမ်းစားပြီးနောက်”ဟု ခေါ်သည်။
မဝမ်ကောင်းရွာ၊ နားကောင်မြို့နယ်
မဝမ်ကောင်းရွာ (Wankawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ နားကောင်မြို့နယ်၊ နား ကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၄၅၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နားကောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လဲဝါရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
လဲဝါရွာ (Lewar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ လဲဝါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၅၅၃ ဖြစ်သည်။
၁၆၄၂
၁၆၄၂
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
(၇) ရက်
အင်္ဂလန်၌ ဘုရင့်သစ္စာခံတပ်များနှင့် ပါလီမန်လိုလားသည့်တပ်များအကြား တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ နှောင်းခေတ်၌ ဘေဘီလုံကုန်းတိုက်ပွဲ တွင်၏။ အနိုင်အရှုံး မပေါ်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ချောင်းဖျားရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
ချောင်းဖျားရွာ (Chaunghpyar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ မံယူးပေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၈၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံယူးပေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈ ဦး၊ မ ၃၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကာဏ်းဘာသာစကား
ကာဏ်းဘာသာစကား (Kaang Chin, Kang, M’kaang, Mgan) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာ ၃ ရွာရှိ လူဦးရေ ၁,၀၀၀ ခန့်က ပြောဆိုအသုံးပြုကြသော ကူကီးဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
ဘိုကုန်းရွာ၊ မမဲလေး
ဘိုကုန်းရွာ (Bokone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ မမဲလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၆၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မမဲလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၇ ဦး၊ မ ၇၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မွင်းဘာသာစကား
မွင်းဘာသာစကား (မွင်းချင်း သို့ ချို) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြောဆိုကြသော ကူကီးဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်နှင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ ဆောမြို့နယ်နှင့် ထီးလင်းမြို့နယ်တို့တွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။
အမည်များ
ချင်းပုတ် ဟု ယခင်က ခေါ်ဝေါ်ကြသော်လည်း ကိုလိုနီခေတ်က ဒေသတစ်ခု၏ အမည်ဖြစ်ခဲ့သလို နီးစပ်သော ဘာသာစကားများကို ခေါ်ဆိုသော အမည်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ မွင်းဘာသာစကား၏ အခြားအမည်များမှာ ချို၊ K’cho, K’cho Chin, မင်းတပ်၊ မွင်း တို့ ဖြစ်သည်။
ဒေသိယစကားများ
Ethnologue တွင် ဒေသိယစကား ၃ ခုကို စာရင်းပြုထားရာ ယင်းတို့မှာ:
Hngiyung နှင့် Ng’men (Hletlong, Hmong-K’cha, Nitu ဟုလည်း ခေါ်သော) အနည်းဆုံး ဒေသိယစကား နှစ်မျိုး ရှိသည်။ ယင်းတို့ကို မွင်းလူမျိုးများ ကိုယ်တိုင် အသုံးပြုမှုနည်းပါးသဖြင့် ပျောက်ကွယ်လုနီးနီး ဖြစ်နေသည်။ မွင်းစကားကို အဆင့်မြှင့်တင်ရမည့် အစား Kcho စကားကို ဖန်တီးရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ၂၀၃၀ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် မွင်းလူမျိုးအုပ်စုသည် ပျောက်ကွယ်သွားလိမ့်မည်ဟု ယူဆထားကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ