cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဂျိမ်းစ် ဟားရစ် ဆီမွန်
Autism သုတေသန
ဆီမွန် သည် သူပိုင်ဆိုင်သော ငွေကြေးများအား မည်သို့သုံးစွဲရမည်ကို သေချာတိကျစွာ သိရှိ စီမံခန့်ခွဲချိန်တွင် မိသားစုပိုင်လှူဒါန်းမှု ဖောင်ဒေးရှင်းကြီးသည် လက်ရှိနှစ်များအတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သော Autism (ကလေးဘဝမှစ၍ တဖြည်းဖြည်းဖြစ်လာသော အထီးကျန်စိတ်ဝေဒနာ)နှင့် ပတ်သက်၍ အဖြေရှာရန် ၃၈ မီလျံဒေါ်လာကို အသုံးပြုခဲ့ပြီး ထိုဝေဒနာသုတေသန လုပ်ငန်းများတွင် ၁၀၀ မီလျံဒေါ်လာ ထပ်မံရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန်လည်း အစီအစဉ်ရှိခဲ့သည်။ လေ့လာမှုလုပ်ငန်းများအတွက် Simons သည် သူ၏မိသားစု DNA များကိုပါ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ပြီး သုတေသနပြဿနာများ အဖြေရှာရာတွင်လည်း ကူညီခဲ့သည်။ MIT က ဦးနှောက်သုနေသနအတွက် ရန်ပုံငွေတောင်းခံသောအခါ သူက စီမံကိန်းကြီးသည် Autism ကိုသာ အာရုံထားရမည်ဖြစ်ပြီး သူရွေးချယ်သော သိပ္ပံပညာရှင်များကိုပါ ထည့်သွင်းရမည်ဟု စည်းကမ်းချက်အဖြစ် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် Simons ဖောင်ဒေးရှင်းက ပထမဆုံးသော “Autism သုတေသန ဆွေးနွေးမှုစကားဝိုင်း”ကို နယူးယောက်ခ်မြို့၌ တာဝန်ခံကျင်းပခဲ့ပြီး တစ်ရက်တာဆွေးနွေးပွဲတွင် ထိုစိတ်ဝေဒနာဖြစ်ပေါ်ရမှု၊ ဝေဒနာကိုစားရန် ထိရောက်သည့်နည်းနှင့် ထိုဝေဒနာခံစားရသူများ၏ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲခြင်းများလေ့လာမှုတို့အပေါ် အသားပေးကာ ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
တက်ရောက်သူများထဲတွင် David Amaral, Dr. Eric Courchesne, Dr. Nathaniel Heinz, Tom Insel, MD, Catherine Lord, PhD, Dr. Fred Volkmar နှင့် Dr. Paul Greengard တို့ပါဝင်သည်။ Simons ဖောင်ဒေးရှင်းက ယေးလ်တက္ကသိုလ် ကလေးသုတေသနစင်တာရှိ သုတေသီ နှစ်ဦးအား Autism ၏ မျိုးရိုးဗီဇလွှမ်းမိုးမှုကို လေ့လာစမ်းသပ်ရန်အတွက် ၁၀ မီလျံဒေါ်လာ ထောက်ပံ့ပေးလျက် ရှိသည်။
Boardroom ချိန်းဆိုမှုများ
Simons သည် Brookhaven အမျိုးသားဓာတ်ခွဲခန်း၏ ဘဏ္ဍာထိန်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အဆင့်မြင့်ပညာသင်ကြားမှု ကောလိပ်၊ Rockefeller တက္ကသိုလ်နှင့် Berkeley ရှိ သင်္ချာဆိုင်ရာ သိပ္ပံသုတေသနကျောင်း၏ ဘဏ္ဍာထိန်းအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်သည်။ သူသည် MIT ကော်ပိုရေးရှင်း၏ ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ကြွယ်ဝမှု
Simons သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်ဝင်ငွေခန့်မှန်းချေ ၂.၅ ဘီလျံဒေါ်လာရှိပြီး စုစုပေါင်းကြွယ်ဝမှု ၈.၅ ဘီလျံဒေါ်လာရှိသဖြင့် Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး လူ ၈၀ စာရင်းတွင် အမေရိကန်၌ ၂၉ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ သူ့ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ် ငွေကြေးဆိုင်ရာအဖွဲ့က “ကမ္ဘာ့အထူးချွန်ဆုံးဘီလျံနာ”ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
ဖာတင်းရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
ဖာတင်းရွာ (Hpartin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ဖာတင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၁၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါ့ကဲရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂေါ့နန်ကထောင် (ခ) နောင်းခရင်ရန်ရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
ဂေါ့နန်ကထောင် (ခ) နောင်းခရင်ရန်ရွာ(Gawtnangkahtaung(Nawngkhayinyang))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ နန့်ကျင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန့်ကျင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၄ ဦး၊ မ ၁၀၂၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၁၁၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်ရရွာ၊ ဆားပြင်
ဝက်ရရွာ၊ ဆားပြင်
ကျုံလတာရွာ၊ ကျွန်းကလေး
ကျုံလတာရွာ၊ ကျွန်းကလေး
ဒုံရွာ၊ ဆင်ပိုက်
ဒုံရွာ၊ ဆင်ပိုက်
အောင်သာဝရရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
အောင်သာဝရရွာ(Aungtharwara)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ အမြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,094 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပတ်မကြီး
ပတ်မကြီး
ဆိုင်းဝိုင်း၏လက်ဝဲဘက်တွင် ပတ်မကြီးကို ထားရသည်။ ရှေးရိုးမူအတိုင်းမှာ ပတ်မကြီးကို သုံးချောင်းထောက် ဝက်ခွနှစ် ခုနှင့် ထမ်းပိုးထားသော တန်းတွင်ဆွဲသည်။ ယင်းကို ပတ်မ ထမ်းဟု ခေါ်၏။ မူလက ထိုပတ်မထမ်းမှာ ရိုးရိုးသစ်သားတန်း ဖြစ်သော်လည်း၊ နောင်သောအခါတွင် ထိုတန်းကို မှန်စီရွှေချ ပေးလေသည်။ ထိုနောက်၌ကား သက်သေတိုင်ဟုခေါ်သော လေးပေလေးလက်မခန့်မြင့်သည့် ပွတ်လုံးတိုင်တတိုင်ကို ဆိုင်း ဝိုင်း၌ကပ်၌ ချည်ပြီးလျှင်၊ မှန်စီရွှေချပတ်မထမ်းကို တစ်ဘက်၌ သက်သေတိုင်တွင်တင်၍၊ အခြားတစ်ဘက်၌ ဝက်ခွတွင်တင်ပြီး သော် ပတ်မကြီးကို ဆွဲထားသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် ပတ်မထမ်း အတွက် အရင်းတုတ်၍ အဖျားရှူးသော ဝါးမင်းကိုအသုံးပြုလာ ကြပြန်သည်။ ထိုဝါးမင်း၏ အရင်းပိုင်းတွင် နဂါးခေါင်းကိုတပ် လေသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် မှန်စီရွှေချ နဂါးခေါင်းဖြစ်လာပြီးသော်၊ နှောင်းအခါ၌ ပတ်မထမ်းမှာ နဂါးရုပ်၊ ပဉ္စရူပရုပ်၊ နရားရုပ် စသည်ဖြင့် တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ များသောအားဖြင့် ထို အရုပ်တို့မှာ မှန်စီရွှေချဖြစ်သည်။ နရားရုပ်၌ ခွာလေးဖက်၊ အတောင်၊ အစွယ်၊ နှာခေါင်းစသည်တို့ ရှိကြသည်။ ပတ်မ ထမ်းသည် အရှည် ခြောက်ပေခွဲရှိရသည်။
ပတ်မကြီးတီးသူကို ပတ်မထိန်းဟုခေါ်သည်။ ရှေးက ပတ်မထိန်းသည် ပတ်မကြီးတစ်ခုကိုသာ တီးရသည်။ ထိုစဉ် အခါက မင်းပေါက်၏လက်ဝဲပြင်ဖက်၌ ဒိုးတီးတစ်ယောက်သက် သက်ရှိသည်။ ထိုဒိုးတီးသမားသည် မင်းပေါက်ကိုလက်လျှို၍၊ ဆိုင်းဝိုင်းတွင်းရှိ လက်ရင်းပတ်လုံးကြီးဖြစ်သော ဒုန်းခဲကို သူ၏ ဒိုးနှင့်တွဲဖက်၍ တီးရသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ်ခန့် မှအစပြု၍၊ ဒိုးတီးကို ဖြုတ်လိုက်လေရာ၊ ပတ်မထိန်းသည် ပတ်မကြီးအပြင် ပတ်လုံးခြောက်လုံးကိုပါတီးရန် တာဝန်ယူရ သည်။ ထိုနောက် ပတ်မကြီးသည် ပတ်လုံးခြောက်လုံး အပြင်၊ ပတ်စာနှစ်ဘက်တပ် စခွန့်ကိုပါ တီးလာရသည်။
ခလောက်မဲရွာ၊ စခန်းကြီး
ခလောက်မဲရွာ၊ စခန်းကြီး
ကျောက်ကလေးရွာ
ကျောက်ကလေးရွာ
အလယ်ခုံရွာ၊ ညောင်ပင်သာ
အလယ်ခုံရွာ (Ahlelkhon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၅၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရစ္စတီးနား ရိုဆက်တီ
ခရစ္စတီးနား ရိုဆက်တီ (Christina Georgina Rossetti)''' သည် ၁၉ ရာစုတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ အရေးပါဆုံး အမျိုးသမီး ကဗျာဆရာများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ခရစ္စတီးနား ရိုဆက်တီကို လန်ဒန်မြို့တွင် ၁၈၃၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ အင်္ဂလိပ်ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းဝင်(Church of England) ဝင်ဖြစ်သည်။ သူ့ဘဝတွင် ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းခြင်းသည် အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်နေသည်။
ခရစ္စတီးနားသည် ၁၈၄၈ ခုနှစ်တွင် ဂျိမ်းစ်ကော်လင်းဆန်နှင့် စေ့စပ်ခဲ့သော်လည်း ဂျိမ်းစ်ကော်လင်းဆန်သည် ရိုမင်ကက်သလစ်ဘာသာသို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်သွားသဖြင့် စေ့စပ်မှု ပျက်ပြားသွားသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ကျန်းမာရေးယိုယွင်းမှုကြောင့် အလုပ်မှ အနားယူလိုက်ရသည်။ ခရစ္စတီးနားနှင့် သူ့မိခင်သည် နေ့ကျောင်းတစ်ကျောင်း ဖွင့်လှစ်သော်လည်း တစ်နှစ်ခန့် အကြာတွင် ကျောင်းပိတ်လိုက်ရသည်။ ၁၈၆၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းတွင် ချားလိစ်ကေလေ ဆိုသူနှင့် ချစ်မိသော်လည်း ထိုသူသည် ကင်္ခါဝါဒီ(agnostic)တစ်ဦးဖြစ်သောကြောင့် ခရစ္စတီးနားက လက်ထပ်ရန် ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။
ခရစ္စတီးနားသည် ၁၈၉၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၉ ရက်တွင် ကင်ဆာရောဂါဖြင့်ကွယ်လွန်သည်။
ချိုင်းရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ချိုင်းရွာ (Chaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ချိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃၅ ဦး၊ မ ၁၄၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းလမ်းအွန်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကုန်းလမ်းအွန်ရွာ (Konelanaun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၈ ဦး၊ မ ၉၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ဆေးခြင်း
alt=လက်ကို စနစ်တကျဆေးခြင်းသည် ကူးစက်ရောဂါများကို ကာကွယ်ရန် အလွန်အရေးကြီးသည်။|thumb|လက်ဆေးကန်တွင် ဆေးကြောနေစဉ်|408x408px လက်ဆေးခြင်းဟူသည် လက်ကို အညစ်အကြေးများ၊ ပိုးမွှားများမှ ကင်းစင်စေရန် ဆေးကြောခြင်း ဖြစ်သည်။
လက်ကို ဆပ်ပြာဖြင့် လိုအပ်သည့်အချိန်အတိုင်း မကြာခဏ ဆေးကြောခြင်းသည် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါ၊ ကာလဝမ်းရောဂါ စသည့်ရောဂါများမှ ကာကွယ်ပေးသည်။ ထို့အပြင် မျက်လုံး၊ နှာခေါင်းနှင့် ပါးစပ်များကို မထိတွေ့မီ လက်ကို မဆေးမိပါက အသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများဖြစ်သည့် တုပ်ကွေး၊ ကိုဗစ်နိုင်တင်း (COVID-19) စသည့်ရောဂါများ ကူးစက်နိုင်သည်။
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီးက အောက်ပါအရာများကို ပြုလုပ်ပြီးတိုင်း လက်ဆေးရန် တိုက်တွန်းထားသည်
ကျောက်တံခါးရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကျောက်တံခါးရွာ (Kyauktagar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်တံခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်တံခါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၃ ဦး၊ မ ၇၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။
လက်ဆေးခြင်း
ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး
thumb|ပိုးမွှားများ ရပ်တန့်ပါ၊ သင့်လက်ကိုဆေးကြောပါ။
ကျောက်တံခါးရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ဆေးခြင်း
ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးများ
လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် စင်ကြယ်စွာ ဆေးကြောခြင်းသည် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကျိုးကျေးဇူး များစွာရှိသည်။ လက်ဆေးခြင်းသည် တုပ်ကွေးရောဂါပိုး၊ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်စသည့် ရောဂါပိုးမွှားများ ကူးစက်ခံရခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။ ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါများမှ ကာကွယ်ပေးသည်။ အသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါများ ကူးစက်ခံရခြင်းမှလည်း ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် မွေးကင်းစကလေး သေနှုန်းကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုအရ လက်ဆေးခြင်းအကျင့်ကို လေ့ကျင့်ပေးခြင်းဖြင့် ငါးနှစ်အောက်ကလေးများတွင် အရပ်အမောင်း ပိုမိုထွားကျိုင်းစေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဆင်းရဲသောနိုင်ငံများတွင် လက်ဆေးခြင်းဖြင့် အသက်ရှုလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါများနှင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါများကြောင့် ငါးနှစ်အောက်ကလေးသေနှုန်းကို ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျှော့ချနိုင်ကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။ ဆင်းရဲသောဒေသများတွင် လက်ဆေးခြင်းသည် သန့်ရှင်းသောရေကို သောက်သုံးခြင်းကဲ့သို့ပင် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါများကို သုံးပုံတစ်ပုံအထိ လျှော့ချနိုင်သည်။
ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ
thumb|တိုရွန်တိုအထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံရဲ့တံခါးဝတွင်လက်သန့်ရှင်းရေး လက်ဆေးခြင်းသည်လည်း ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး အနည်းငယ် ရှိသည်။ ၎င်းမှာ လက်ကို မကြာခဏဆေးပါက လက်အရေပြားခြောက်သွေ့ကာ အရေပြားကို ထိခိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်သော လေ့လာမှုတစ်ခုအရ လက်ကို အလွန်အကျွံဆေးကြောခြင်းသည် လက်အရေးပြားကို ယားယံစေပြီး ကွဲအက်စေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့သော အခြေအနေကို လက်ကို မကြာခဏဆေးနေရသည့် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများတွင် အတွေ့ရများသည်။ ထို့အပြင် လက်ကို မကြာခဏဆိုသလို ဆေးနေခြင်းသည် စိတ်စွဲလန်းရောဂါ (Obsessive-compulsive disorder) ၏ လက္ခဏာတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။
လက်ဆေးသင့်သည့်အချိန်များ
မဖြစ်မနေ လက်ကို ဆပ်ပြာနှင့် စင်ကြယ်စွာဆေးရမည့် အချိန် (၅) ချိန် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အိမ်သာမတက်မီနှင့် တက်ပြီးချိန်၊ ကလေးအညစ်အကြေးများ သန့်စင်ပေးပြီးချိန်၊ ကလေးကို အစာမကျွေးမီချိန်၊ အစာမစားမီချိန်၊ အစားအစာများကို ပြင်ဆင်မချက်ပြုတ်ခင်နှင့် ချက်ပြုတ်ပြီးချိန်တို့ ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ချောင်းဆိုး နှာချေပြီး နှပ်ညှစ်ပြီးချိန်တိုင်း၊ အနာကို ကိုင်တွယ်ပြီးသည့် အချိန်တိုင်း၊ အမှိုက်စွန့်ပစ်ပြီးချိန်တိုင်း၊ နှာခေါင်းစည်းကို စွန့်ပစ်ပြီးချိန်တိုင်း၊ တိရစ္ဆာန်များကို ကိုင်တွယ်ပြီးချိန်တိုင်း လက်ကို စနစ်တကျ ဆေးကြောရမည် ဖြစ်သည်။ အရေးကြီးဆုံးအနေဖြင့် လက်ဖြင့် မျက်စိ၊ နှာခေါင်း၊ ပါးစပ်တို့ကို မကိုင်တွယ်မီ လက်ကို စနစ်တကျ သေချာစွာ ဆေးကြောရမည်။
ဆပ်ပြာနှင့် ဆပ်ပြာမှုန့်
thumb|လက်ဆေးခြင်းအပေါ်ဗီဒီယိုသရုပ်ပြ လက်ဆေးရာတွင် ရေဖြင့် လောင်းချရုံမဟုတ်ဘဲ ဆပ်ပြာ သို့မဟုတ် ဆပ်ပြာမှုန့်ကို အသုံးပြုခြင်းသည် ရောဂါပိုးမွှားများကို ဖယ်ရှားရာတွင် ပိုမိုထိရောက်သည်။ ရေတစ်မျိုးတည်းသည် လက်ကို လုံလောက်စွာ မစင်ကြယ်စေနိုင်ပါ။ အကြောင်းမှာ ပရိုတိန်းနှင့် အဆီဓာတ်များသည် ရေတွင် လွယ်ကူစွာ မပျော်ဝင်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အဆီဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများ၊ ဘတ်တီးရီးယားများကို ရေဖြင့် ပြောင်စင်စွာ မဆေးကြောနိုင်ပေ။ ဆပ်ပြာသည် ထိုအရာများကို ရေတွင် ပျော်ဝင်စေခြင်းဖြင့် အလွယ်တကူ စင်ကြယ်စွာ ဆေးကြောနိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။ ထို့ကြောင့် လက်ကို စင်ကြယ်စွာဆေးကြောနိုင်ရန် ဆပ်ပြာရော ရေပါ လိုအပ်သည်။ ရေဘုံဘိုင်မှ စီးနေသည့်ရေဖြစ်လျှင် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
ဆပ်ပြာတုံး
ဆပ်ပြာတုံးသည် လက်တစ်ခါဆေးတိုင်း ကိုင်တွယ်နေရသောကြောင့် လက်မှ ပိုးမွှားများ ကပ်ငြိကျန်နေနိုင်သည်။ သို့သော် လေ့လာမှုများအရ ဆပ်ပြာတုံးမှ ဘတ်တီးရီးယားများသည် ဆေးပြီးသား လက်ကို ကူးစက်နိုင်ခြေ နည်းပါးကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ထိုဘတ်တီးရီးယားများသည် ရေဖြင့် ဆေးချသောအခါ အလွယ်တကူ ပါသွားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သို့သော် CDC က ဆပ်ပြာတုံးအစား အလိုအလျောက် ထုတ်ပေးသည့် ဆပ်ပြာရည်ကို အသုံးပြုပါက ပိုကောင်းကြောင်း ဆိုထားသည်။
ပိုးသတ်ဆေးပါသည့်ဆပ်ပြာများ (Antibacterial Soap)
ပိုးသတ်နိုင်စွမ်း မြင့်မားသည်ဆိုသည့် ဆပ်ပြာများကို ဈေးကွက်ထဲတွင် အများအပြား တွေ့နိုင်သည်။ သို့သော် ယနေ့အချိန်ထိ ထိုဆပ်ပြာများသည် သာမန်ဆပ်ပြာများထက် ထူးကဲစွာ ပိုးသေစေနိုင်သည်ဆိုသည့် အထောက်အထားကို မတွေ့ရသေးပေ။ Oregon တက္ကသိုလ်မှ လေ့လာချက်တစ်ခုအရ သာမန်ဆပ်ပြာများသည် Triclosan ပါဝင်သည့် ပိုးသတ်ဆပ်ပြားများနည်းတူ ရောဂါပိုးများကို ကာကွယ်ရာတွင် ထိရောက်မှုရှိကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ရေ
ကျေးလက်နေ မြန်မာလူမျိုးအများစုသည် ထမင်းစားခါနီး၌ ရေကြက်သီးနွေးထဲတွင် လက်ကိုနှစ်ကာ ဆေးပြီး စားလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ထိုမျှသော အပူချိန်၌ ရောဂါပိုးမွှားများ မသေကြပေ။ ပိုးမွှားများ ပျော်ပျော်ကြီး ပေါက်ဖွားရှင်သန်နိုင်သော အပူချိန်ပင် ဖြစ်သည်။ လေ့လာမှုများကလည်း ထိုမျှလောက်သော အပူချိန်ရှိသည့်ရေသည် မည်သည့်ပိုးမွှားကိုမှ မဖယ်ရှားနိုင်ကြောင်း ဆိုထားကြသည်။ သို့သော် ပူနွေးပြီး ဆပ်ပြာပါဝင်သောရေသည် အေးပြီး ဆပ်ပြာပါဝင်သောရေထက် အညစ်အကြေးများ၊ ပိုးမွှားများကို ပိုမိုစင်ကြယ်စေနိုင်သည်။
ပိုးသတ်ဆေးရည်
လက်သန့်ဆေးရည်ဆိုသည်မှာ လက်ကို ရေမလိုအပ်ဘဲ ပိုးမွှားများမှ စင်ကြယ်စေနိုင်သော အရည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်များနောက်ပိုင်းနှင့် ၂၁ ရာစုအစောပိုင်းတွင် အရက်ပျံပါဝင်သော လက်သန့်ဆေးရည်များ ရေပန်းစားလာသည်။ အများစုတွင် အီသနောအရက် (Ethanol) နှင့် ဂလစ်စရင်း (Glycerin) ကဲ့သို့သော ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။ Hydrogen peroxide ကို ထည့်ပါက ပိုးသတ်နိုင်စွမ်း ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။
အရက်ပျံ အနည်းဆုံး ၆၀ မှ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်သော လက်ဆေးရည်များသာ ထိရောက်မှုရှိသည်။ အရက်ပျံပါဝင်သော လက်ဆေးရည်များသည် ဘက်တီးရီးယားများ၊ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများနှင့် မှိုများကို သတ်နိုင်သည်။ အရက်ပျံ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းပါဝင်သော လက်ဆေးရည်သည် စက္ကန့်သုံးဆယ်အတွင်း လက်ပေါ်မှ ဘက်တီးရီးယားပိုး ၉၉.၉၇ ရာခိုင်နှုန်း သတ်နိုင်ပြီး တစ်မိနစ်အတွင်း ၉၉.၉၉ မှ ၉၉.၉၉၉ ရာခိုင်နှုန်းအထိ သတ်နိုင်သည်။
လက်ဆေးရည်များသည် ဘက်တီးရီးယားများအပေါ် ပိုမိုထိရောက်မှုရှိသည်။ သို့သော် အချို့ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများကို မသတ်နိုင်ပေ။ ဥပမာအနေဖြင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါဖြစ်စေသော Norovirus ကို မသတ်နိုင်ပေ။
လက်ဆေးရည်ဖြင့် လက်ဆေးသည့်အခါ လက်တစ်ပြင်လုံးကို နှံ့စေရန် လုံလုံလောက်လောက် အသုံးပြုရသည်။ စနစ်တကျ လက်ဆေးနည်းအတိုင်း လက်ကို စက္ကန့်သုံးဆယ်ကြာအောင် ပွတ်တိုက်ဆေးကြောရမည် ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ ကူးစက်ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးဌာန (CDC) က လက်များ အညစ်အကြေးများနှင့် ပေနေသည့်အခါတွင် ပုံမှန်ဆပ်ပြာနှင့် ရေကို သုံးကာ ဆေးကြောရန် တိုက်တွန်းထားသည်။ ဆပ်ပြာနှင့် ရေကို အလွယ်တကူ မရနိုင်သည့် အခြေအနေများမှလွဲ၍ ကျန်အချိန်များတွင် လက်ဆေးရည်ကို မသုံးဘဲ ဆပ်ပြာနှင့် ရေကိုသာ အဓိကထားသုံးရန်လည်း တိုက်တွန်းထားသည်။
အရက်ပျံပါဝင်သော လက်ဆေးရည်ဖြင့် လက်ကို ခဏခဏဆေးပါက လက်အရေပြား ခြောက်သွေ့စေနိုင်သည်။ ထိုသို့ မဖြစ်စေရန် လက်ဆေးရည်တွင် glycerin ကဲ့သို့သော ဓာတုပစ္စည်းများ ထည့်သွင်းနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း လူအများစုသည် လက်အရေပြားကို သိပ်မထိခိုက်သည့် လက်ဆေးရည်ကို ဆပ်ပြာထက် ပိုမိုနှစ်သက်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
လက်ဆေးရည်များသည် ထိရောက်မှုရှိသော်လည်း ရေကဲ့သို့ လက်ပေါ်မှ အညစ်အကြေးများကို စင်ကြယ်အောင် ဆေးကြောနိုင်စွမ်း မရှိပေ။ ပိုးသတ်ရုံသာ ပြုလုပ်နိုင်ပေသည်။ မသေဘဲ ကျန်ရစ်သောပိုးများကိုလည်း ရေကဲ့သို့ ဆေးကြောဖယ်ရှားနိုင်စွမ်း မရှိပေ။ ထို့ကြောင့်လည်း လက်ဆေးရည်ထက် ဆပ်ပြာနှင့် ရေကို အသုံးပြုခြင်းကို ပိုမိုအလေးပေးကြခြင်းဖြစ်ပေသည်။
မကြာသေးမီက လက်ဆေးရည်တွင် အရက်ပျံကို အသုံးပြုခြင်းထက် benzalkonium chloride ဒြပ်ပေါင်းကို အသုံးပြုခြင်းက ပိုမိုထိရောက်မှု ရှိသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုဒြပ်ပေါင်းသည် လက်ဆေးပြီးချိန်အထိ ပိုးသတ်နိုင်စွမ်းကို ထိန်းပေးထားနိုင်သည်။
စနစ်ကျသော လက်ဆေးနည်း
thumb|327x327px|စနစ်ကျသော လက်ဆေးနည်းလက်ဆေးသည့်အခါ စနစ်တကျ ဆေးကြောရန် အရေးကြီးသည်။ သို့မှသာ ထိရောက်မှု ရှိပေမည်။ စနစ်တကျ လက်ဆေးရန် အောက်ပါအဆင့်အတိုင်း စက္ကန့်သုံးဆယ်ကြာသည်အထိ ပြုလုပ်ရမည်။
အထက်ပါ အဆင့်များအတိုင်း လက်ကို အနည်းဆုံး စက္ကန့် (၃၀) ကြာအောင် ဆေးကြောရမည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် Happy Birthday သီချင်း နှစ်ခေါက်စာကြာချိန်အထိ လက်ကို ဆေးရမည် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ယူနီဆက်၏ ပံ့ပိုးမှုဖြင့် ဗဟိုကျန်းမာရေးပညာဌာန သန့်လေးသန့် စီမံချက်မှ ထုတ်ဝေသည့် လက်ကမ်းစာအုပ်ငယ်
ယင်းတလဲလူမျိုး
ယင်းတလဲဟူသောအမည်မှာ ဘောလခဲနယ်ကို ဦးစွာ တည်ထောင်ခဲ့သော ဖဘန့်(ပဗန်း)မင်း၏ သားသမီးများ ဟူ၍ ၎င်း၊ သို့မဟုတ် ရှေးလူဟောင်းများမှ ကျန်ရစ်ခဲ့သော လူများ ဟူ၍လည်းကောင်း အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူ နိုင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
ယင်းတလဲအမျိုးသားတို့သည် ရိုးသား၍ ရဲရင့်တည်ကြည်ကြသည်။ ယင်းတို့၏ စိတ်နေ စိတ်ထားကို ဝတ်စားဆင်ယင်သော အဝတ်အထည်၏ အသွေး အရောင်အားဖြင့် အကဲခတ်နိုင်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ယင်း တလဲ အမျိုးသားတို့သည် အနားများတွင် အနီစကွပ်ထားသော အင်္ကျီအဖြူနှင့် ဘောင်းဘီရှည်အဖြူကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အနီရောင် ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းလေ့ရှိကြသည်။ အမျိုးသမီးတို့သည် အင်္ကျီအဖြူ၊ ထဘီအနီကွက်ကျားနှင့် ခေါင်းပေါင်းအနက်ကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။
အလုပ်အကိုင်မှာ တောင်ယာလုပ်ခြင်း၊ ဝါဂွမ်း၊ နှမ်း၊ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်း၊ ရှားစေးချက်ခြင်း၊ ချိပ် မွေးမြူထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သစ်ခုတ်ခြင်း စသောအလုပ်တို့ ဖြစ်လေသည်။ မြေပြန့်တွင် ဆန်စပါးကို တူးမြောင်းများဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးသည်။ ယင်းတလဲ အမျိုးသားတို့သည် ရိုးရာဓလေ့ ထုံးစံအရ အက အခုန် အတီး အမှုတ်တို့၌ ဝါသနာထုံကြသည်။ ယောက်ျားနှင့် မိန်းမစုံတွဲအက၊ စုပေါင်းအကတို့ကို တစ်ပျော် တစ်ပါး ကခုန်လေ့ရှိကြသည်။ တူရိယာများမှာ မောင်း၊ အိုး၊ စည်၊ ပြွေ၊ လင်းကွင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ရေတာရှည်ရွာ
ရေတာရှည်
တယ်လီဖုန်း အကြောက်လွန်ရောဂါ
thumb|ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုကြောင့် ဖြစ်ရသော ကြောက်ရွံ့စိတ် သရုပ်ပြပုံ တယ်လီဖုန်း အကြောက်လွန်ရောဂါ (တယ်လီဖုန်း ဖိုဘီးယား) ဆိုသည်မှာ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုပြုလုပ်ရန် သို့မဟုတ် ဖုန်းခေါ်ဆိုသည်ကိုလက်ခံရန် အလွန်တရာကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ တစ်နည်းဆိုရသော် တယ်လီဖုန်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ကြောက်ရွံ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို လူမှုရေးဆိုင်ရာ ကြောက်ရွံ့မှု အကျင့်လက္ခဏာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ လူအများရှေ့ဟောပြောရန် အကြော့က်လွန်ခြင်းရောဂါ နှင့် နှိုင်းယှဉ်နိုင်ပြီး နှစ်ခုစလုံးမှာ တစ်ဖက်လူနှင့် ပြောဆိုဆက်ဆံရန် ကြောက်ရွံ့မှုချင်း တူကြသည်။
တယ်လီဖုန်း ဖိုဘီယား ခံစားရသူများအတွက် အခြားသူနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင် စကားပြောနိင်သည်များ ရှိသော်လည်း တယ်လီဖုန်းဖြင့်ပြောဆိုရန်မူ အခက်အခဲကြုံတွေ့တတ်သည်။
အကြောင်းရင်းများ
ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းသည် ဖုန်းလက်ခံဖြေကြားရန် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ ဖုန်းမြည်သံကိုကြောက်ရွံ့ခြင်းအထိ အစားစား ကွဲပြားနိုင်သည်။ အဆိုပါကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ ဖုန်းခေါ်ဆိုလာသူသည် သတင်းဆိုးပြောဆိုရန် သို့မဟုတ် နောက်ပြောင်ခေါ်ဆိုမှုဖြစ်နိုင်သည် ဟူသော စိုးရိမ်စိတ်များ ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်။
ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုပြုလုပ်ရန် ကြောက်ရွံ့ခြင်းသည် တစ်ဖက်လူ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်မည်ကို ကြောက်ရွံ့ပြီး ဖုန်းခေါ်ဆိုရန်သင့်လျော်သောအချိန်ကို ရှာဖွေခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်နိုင်သည်။ အချို့ ဖိုဘီးယားရှိသူများအတွက် အလုပ်သဘောအရ လူအများအား ဖုန်းဆက်သွယ်ပြောဆိုရန်မှာ ပြဿနာတစ်ခုသဖွယ် ဖြစ်နေသည်။
ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုပြုလုပ်ရန် သို့မဟုတ် လက်ခံရရှိရန်အတွက် ဖုန်းကိုအသုံးပြုရန်ကြောက်ရွံ့နေသည်မှာ တစ်ဖက်လူမှ ကြားရမည့် အသံအရည်အသွေးညံ့ဖျင်းမည်ကို စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိနိုင်ပြီး၊ မိမိပြောကြားခဲ့သည်ကို နားမလည်နိုင်ခြင်း၊ နားလည်မှုလွဲမှားခြင်းဖြစ်စေနိုင်ခြင်း၊ ထိုသို့ဖြစ်မည်ကို တွေး၍ ထပ်ခါတလဲလဲရှင်းပြခြင်းရာမှ အဆင်မပြေသောစေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုပုံစံများ ဖြစ်လာတတ်သည်။ စိတ်ထိခိုက်စရာသတင်းများရရှိခြင်းသို့မဟုတ်မနှစ်မြို့ဖွယ်ကောင်းသောဒေါသတကြီးတုံ့ပြန်ခြင်းကဲ့သို့သောအတိတ်ကအတွေ့အကြုံများသည်ကြောက်ရွံ့ခြင်းကိုဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
တယ်လီဖုန်း အကြောက်လွန်ရောဂါရှိသူများထံ ဖုန်းခေါ်ဆိုလာခြင်း သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ကို ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုပြုလုပ်စေပါက လက်ဖဝါးတွင် ချွေးပြန်လာခြင်း၊ လျင်မြန်စွာ နှလုံးခုန်လာခြင်း၊ အသက်ရှုမဝခြင်း၊ ပျို့အန်ချင်လာခြင်း၊ နှုတ်ခမ်းခြောက်လာခြင်း၊ ကိုယ်လက်တုန်ခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည်။ ၎င်းတို့အပြင် အသက်ရှူမမှန်ခြင်း၊ စိတ်အလွန်အကျွံဖိစီးခြင်း အထိပါ ဖြစ်တတ်သည်။
အကျိုးသက်ရောက်မှုများ
right|thumb| လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ၏ ဖုန်းပြောဆိုမှုများကို အလွယ်တကူကြားနိုင်သည့် ပွင့်လင်းမြင်သာသောရုံးများ တယ်လီဖုန်းသည် အခြားသူများနှင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုရာတွင် အသုံးဝင်သည်ဖြစ်၍ လူမှုဘဝအတွင် အရေးကြီးသည်။ တယ်လီဖုန်း အကြောက်လွန်ရောဂါရှိခြင်း၏ ရလဒ်အနေဖြင့် လူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘ၀၊ လုပ်ငန်းခွင်များနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေးတို့ထံ စိတ်ဖိစီးမှုများစေခြင်းဖြင့် အကျိုးသက်ရောက်စေသည်။ အကြောက်လွန်ရောဂါ ခံစားရသူများသည် အချိန်ရွှေ့ခြင်း၊ အကြောင်းပြခြင်းဖြင့် ချိန်းချက်တွေ့ဆုံမှုများကို ရှောင်ကြဉ်လာတတ်ကြသည်။
ကုသရန် နည်းလမ်း
ဤကဲ့သို့ အကြောက်လွန်ရောဂါမျိုးများကို ကုထုံးအမျိုးမျိုးဖြင့် ကုသနိုင်သည်။
ကိုးကားချက်
ကဏ္ဍ:နုတ်ဖြင့်ဆက်သွယ်ခြင်း ကဏ္ဍ:အကြောက်လွန်ရောဂါ
စိန်သောင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
စိန်သောင်ရွာ (Seinthaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လွယ်မောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်မောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၉၂ ဦး၊ မ ၅၀၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၅၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းကြားကြီးရွာ၊ ကျွန်းကလေး
ကျွန်းကြားကြီးရွာ၊ ကျွန်းကလေး
မချမ်းဘောမြို့နယ်
မချမ်းဘောမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မချမ်းဘောမြို့ဖြစ်သည်။
စခန်းကြီးရွာ၊ စခန်းကြီး
စခန်းကြီးရွာ၊ စခန်းကြီး
င/အုပ်ရွာ
င/အုပ်ရွာ
သီဟိုဠ်သရက်ပင်
အလွန်ဆိမ့်သော အရသာရှိသည့် သီဟိုဠ်သရက်စေ့ အဆန်ကို အကြောင်းပြု၍ သီဟိုဠ်သရက်ပင်ကို လူသိများလေသည်။ ထိုအပင်၏ မူလပေါက်ရောက်ရာဒေသသည် တောင်အမေရိကတိုက်၏ အပူပိုင်းဒေသများနှင့် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုဖြစ်သည်။ ၁၅ ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီသာသနာပြုများက ယူဆောင်လာ ခဲ့သဖြင့် ထိုအပင်သည် တောင်အမေရိကတိုက်မှ အာဖရိကတိုက် အရှေ့ပိုင်းနှင့်အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းတို့ကို ရောက်ရှိ လာခဲ့လေသည်။ ဆိုခဲ့သောဒေသများရှိ ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် သီဟိုဠ်သရက်ပင်များကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းရာမှ အခြားအပူပိုင်းဒေသများသို့လည်း မျိုးပြန့်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းတွင် ဂဝံကျောက်မြေ အညံ့စားများ၌ပင် သီဟိုဠ်သရက်ပင်တို့ ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းသည် ကိုတွေ့ရ၍ အထူးသဖြင့် တနင်္သာရီနှင့် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင်ပိုမိုဖြစ်ထွန်းသည်။ တနင်္သာရီ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် အလေ့ကျပေါက်ကာ တောဖြစ်၍ပင်နေသည်။ တနင်္သာရီတိုင်း ထားဝယ်ဘက်တွင် သီဟိုဠ်သရက်ပင်ကို ရှစ်ကလစ်ပင် ဟူ၍ခေါ်ကြသည်။ ပဲခူးနှင့်ဧရာဝတီတိုင်းတို့တွင်လည်း သီဟိုဠ်သရက်ပင်များ ပေါက်ရောက်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသတို့၌ ပေါက်ရောက် ဖြစ်ထွန်းသည်ဟုဆိုရသော်လည်း ထိုအပင်တို့သည် မြေပြင်အမြင့်ပေ ၃ဝဝဝ အထိရှိသော အရပ်ဒေသများ၌လည်း ပေါက်ရောက်နိုင်လေသည်။ သို့သော် ထိုအပင်များသည် နှင်းပေါက်နှင်းခဲဒဏ်ကိုမခံနိုင်ကြချေ။ သီဟိုဠ်သရက်ပင်သည် သရက်မျိုးတွင်ပါဝင်၍ အန်နကာဒီယေးစီအီးမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် အန်နကာဒီယမ်အော့စီဒင်တယ်ဟု ခေါ်သည်။ အနောက်တိုင်း သရက်ဟုခေါ်ဆိုရပေမည်။ ထိုအပင်တို့သည် အမြဲစိမ်းလန်း၍ အကိုင်းအခက်ဝေဆာသော အပင်မျိုးဖြစ်ပြီးလျှင် ပေ ၃ဝ မှ ၄ဝ အထိအမြင့်ရှိနိုင်လေသည်။ အလွန်ညံ့သောမြေ၌ ပေါက်ရောက်လျှင်မူ ခြုံပုတ်သာသာမျှသာ ရှိတတ်လေသည်။ သီဟိုဠ်သရက်တို့သည်ရွက်လွှဲထွက်သည်။ အရှည် လေးလက်မမှ ရှစ်လက်မအထိရှိပြီးလျှင် ဗြက်အကျယ် သုံးလက်မမှငါးလက်မအထိရှိတတ်သည်။ အမွှေးအမှင်မရှိဘဲ ပြောင်ချောဖြစ်ပြီးလျှင် တောင့်တောင့်ကလေးနေ၍ အနားညီသည်။ အရင်းသွယ်၍ ထိပ်တုံးသောအရွက်မျိုး ဖြစ်လေသည်။
ဒီဇင်ဘာလလယ်လောက်မှ ဖေဖော်ဝါရီလဆန်းအထိ ဆောင်းရာသီအတွင်း၌ သီဟိုဠ်သရက်ပင်တို့ အပွင့်ပွင့်ကြ သည်။ အပွင့်တို့သည် ထိပ်ဖျားထွတ်ရှိသော ပန်းခိုင်မျိုးဖြင့် ပွင့်ကြ၍ ပန်းခိုင်သည် ခြောက်လက်မမှ ၁ဝ လက်မအထိ အမြင့်ရှိနိုင်သည်။ သေးငယ်၍ အနံ့သင်းသောအပွင့်ကလေး၏ အရောင်သည်အဝါရောင်ဖြစ်ပြီးလျှင် ပန်းရောင်စင်း ကလေးများရှိသည်။ အပွင့်များသည် ဝတ်ဆံအဖိုရောအမပါ ပါဝင်သော အပွင့်မျိုးဖြစ်လေသည်။ သီဟိုဠ်သရက်သီးသည် အသီး၏အပြင်ဘက်သို့ ငှက်နှုတ်သီးပမာ ငေါထွက်နေသော အစေ့ရှိသဖြင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ထူးခြားလေသည်။ အသီးတွင် အစိတ်အပိုင်း နှစ်ခုပါဝင်သည်။ ပထမပိုင်းသည်သစ်သော့သီး ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည့် အသားများသော အသီးအညှာတံဖြစ်လေသည်။
သာမန်လူတို့အနေဖြင့် ယင်းကိုပင် အသီးဟုယူဆကြသည်။ အသီးမှည့်သည့်အခါ အရည်ရွှမ်း၍ ချဉ်ဖန့်ဖန့်အရသာရှိသည်။ အချို့သီဟိုဠ်သရက်ပင်တို့၏ အသီးမှည့်သည် အဝါရောင် ဖျော့ဖျော့ဖြစ်၍ အချို့အပင်၏အသီးသည် လိမ်မော်ရင့်ရောင် ဖြစ်သဖြင့် အသီးမှည့်အရောင်ကိုလိုက်၍ သီဟိုဠ်သရက်ပင်ကို နှစ်မျိုးခွဲခြားကြသည်။ လိမ်မော်ရင့်ရောင်ရှိသော အသီးမှည့်သည် ပို၍ အရည်ရွှမ်းပြီးလျှင် အနံ့အရသာပို၍ ကောင်းသည်ဟုဆိုကြသည်။ ထိုအသားပိုင်းမှ ညှစ်ယူရရှိသော အရည်ကို သေရည်တစ်မျိုးပြုလုပ်နိုင်သည်။ အာဖရိကတိုက် မိုဇမ်ဗစ်ပြည်နယ်တွင် ထိုသေရည်ကိုလိုင်စင်ဖြင့်ရောင်းချသည်။
ထိုအရည်သည် စကာဗီဟုခေါ်သောဒူလာရောဂါ၊ မီးယပ်ပိန် မီးယပ်ခြောက်ရောဂါမျိုးများအတွက် ကောင်းသည်ဟုဆိုကြ သည်။ မြန်မာဆေးကျမ်းများအရမူ သီဟိုဠ် သရက်သီး မှည့်သည် ချို၏။ ဖန်၏။ ခံတွင်းရှင်းစေ၏။ ကြေခဲ၏။ အေး၏။ အဆီမရှိ။ ချုပ်၏။ ဝမ်းရောင်ခြင်း လေနာခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ သလိပ်သည်းခြေကိုနိုင်သည်ဟုဆိုလေသည်။ သို့သော်သီဟိုဠ်သရက်ပင်ကို အသီးထက် အဆိမ့်အရသာနှင့် ပြည့်စုံသောအစေ့ဆန်ကြောင့်ပို၍ တန်ဖိုးထားကြလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း အသီးအစိတ်အပိုင်း နှစ်ခုအနက် အပြင်သို့ငေါထွက်နေသော အစေ့နှင့်တူသည့် အပိုင်းသည် အသီး၏ ဒုတိယပိုင်းဖြစ်သည်။ စင်စစ် ယင်းသည်သာလျှင်အသီးစင်စစ်ဖြစ်သော်လည်း လူသာမန်တို့က အစေ့ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်နေကြလေသည်။ ထိုအစိတ်အပိုင်းသည် ပဲစေ့နှင့်ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တူသည်။ တစ်လက်မမှတစ်လက်မ ခွဲခန့်ရှိပြီးလျှင် ညိုသယောင်ယောင်၊ မွဲသယောင်ယောင် အရောင်မျိုးရှိသည်။ ထိုအစေ့တွင် အခွံသုံးထပ်ပါရှိရာ အပြင်ခွံနှင့်အတွင်းခွံတို့သည်မာ၍ခြောက်သည်။
အစေ့နားကပ်နေသောတတိယအခွံသည် အပူလောင် စေတတ်သော အဆီတစ်မျိုးထွက်သည်။ ထို့ကြောင့်အစေ့များကို မီးဖုတ်ပြီးမှဖြစ်စေ၊ လှော်ပြီးမှဖြစ်စေစားသုံးကြရသည်။ ရှေးသမားရိုးကျနည်းဖြင့် အစေ့များကိုမီးဖုတ်သည့်အခါ အစေ့ခွံကွဲပြီး အဆီများထွက်လာလျှင် ထိုအဆီသည် အလွန်မီးတောက်စေသည်။ ထိုမီးတောက်မှမီးခိုးသည်ပင် မျက်စိနှင့်အသားအရေကိုအန္တရာယ်ဖြစ်စေသည်။ စင်စစ် ထိုအဆီသည်လည်း သူ့နေရာနှင့်သူအသုံးကျလေသည်။ ခေတ်မီနည်းစနစ်၊သိပ္ပံနည်းကျသောနည်းစံနစ်များဖြင့် ထုတ်ယူရရှိသည့် အစေ့ခွံမှအဆီကို'ကာဒိုဟုခေါ်ကြသည်။
ထိုအဆီဖြင့်သစ်သားများ၊ စာအုပ်များကို သုတ်လိမ်းထားလျှင် ခြမကိုက်နိုင်ဟုဆိုကြသည်။ ထို့ပြင်ပွေးနာ၊ အသားမာဖြစ်ခြင်း၊ ခြေဖဝါးတွင် ငပြေမပါးဟက်ဖြစ်ခြင်း၊ ဆင်ခြေ ထောက်ရောဂါ၊ ကုဋ္ဌနူနာတို့ကုသရန် ဆေးများတွင်ထည့်သွင်း အသုံးပြုကြသည်။ သို့ပင်ငြားလည်းထို အဆီသည်အသားအရေ အဖုအပိမ့်ဖြစ်စေတတ်သဖြင့်သတိနှင့်သုံးစွဲကြရသည်။ သီဟိုဠ်သရက်ပင်၏ အဖိုးအတန်ဆုံး အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော အစေ့ဆန်သည်အလွန်အရသာ ရှိသဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများတွင်ချောကလက်၊ ကိတ်မုံ့စသည့် အချိုအစိမ့်စားသောက်ဖွယ်ရာများ၌ ထည့်သွင်းအသုံးပြုကြ သည်။ သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အာဖရိကတိုက်တို့မှ သီဟိုဠ်စေ့များကို ဥရောပတိုက်နိုင်ငံများသို့အကြီးအကျယ် တင်ပို့ကြရလေသည်။ အစေ့ဆန်မှလည်းအဆီရနိုင်လေရာ၊ ထိုအဆီသည် အဝါရောင်ဖျော့ဖျော့ဖြစ်၍ အနောက်နိုင်ငံ များတွင် ထိုအဆီကို ဗာဒမ်ဆီနှင့်တန်းတူ သုံးစွဲနိုင်အောင် ကောင်းမွန်သဖြင့် ကြော်ချက်ရာတွင် အသုံးပြုကြလေသည်။
အပင်၏အခေါက်မှရရှိသော အစေးသည် အာရဗစ် ကော်ကဲ့သို့ စာအုပ်ချုပ်ရာ၌ အသုံးပြုနိုင်သည်။ အခေါက်ကို ဓားဖြင့်ထစ်၍ ထွက်လာသောအရည်ကိုမူ ဖျက်၍ ပျက်ခဲသော မင်တစ်မျိုး ပြုလုပ်နိုင်သည်။ တံငါသည်များသည်ထိုအရည်ဖြင့် ပိုက်ကွန်များကိုအရောင်ဆိုးကြလေသည်။ သီဟိုဠ်သရက်ပင်ကိုအစေ့ပျိုး၍စိုက်ကြသည်။ မိုးတွင်း၌ ကိုင်းကူး၍ အပင်ပျိုးနိုင်သော်လည်း ယင်းသို့ ပြုလုပ်ခြင်းမှာ နည်းပါးလှသည်။ ဂျားဗားကျွန်းတွင် ဖူးဆက်ကူးစိုက်နည်းဖြင့်လည်း အောင်မြင်စွာ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ပျိုး၍စိုက်သော အပင်များကို တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်အနည်းဆုံး ပေ ၃ဝ ခန့် ခွာ၍စိုက်ပျိုးသင့်သည်။ အစေ့ပျိုး၍စိုက်သော အပင်များသည် ခြောက်နှစ်ခုနစ်နှစ်ကြာမှအသီး သီးသော်လည်းကိုင်းပျိုး၍ စိုက်သောအပင်သည် လေးနှစ်ကြာလျှင် အသီးသီးလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ ကဏ္ဍ:စားနိုင်သော သစ်သီးများ ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အခွံမာသီးများနှင့် အစေ့များ ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ
နိုလန် ဘွတ်သျှနဲ
နိုလန် ကေ ဘွတ်သျှနဲ (၁၉၄၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ဘွား) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်နှင့် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဖြစ်သည်။ အတ္တာရီအင်ကော်ပိုရိတ်၊ ချက္ကီးချိ ပီဇာရုံ စားသောက်ဆိုင်တွဲတို့ကို ထူထောင်သည်။ အတ္တာရီကြောင့် ဗီဒီယိုဂိမ်းလောက နာမည်ကျော်တို့ခန်းမနှင့် လူသုံးကုန်အီလက်ထရောနစ်အသင်း၏ နာမည်ကျော်တို့ခန်းမတို့တွင် စာရင်းသွင်းဖော်ပြခံရသည်။ ချက္ကီးချိကြောင့် နိုင်ငံတွင်းစားသောက်ဆိုင်များသတင်းမှ တနှစ်တာအတွင်းအထွင်ဆန်းသူဆု ရသည်။ ဘပ္ဖတာမှပေးသော ထူးချွန်ဆုကိုလည်း ရဖူးသည်။ နယူးဝိသတင်းစာက အမေရိကန်ကိုပြောင်းလဲစေခဲ့သောအမျိုးသား ၅၀ စာရင်းတွင် ဘွတ်သျှနဲကို ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်။
ဘွတ်သျှနဲသည် လုပ်ငန်း ၂၀ ကျော် ထူထောင်သူဖြစ်ပြီး အတ္တာရီကိုစတာ ဗီဒီယိုဂိမ်းလောကကို မျက်နှာစာသစ်ဖွင့်ခဲ့သူတို့အနက် တဦးအဝင်အပါတည်း။ ၂၀၁၂ ခုတွင် ပညာရေးဆော့ဝဲထုတ်သည့် ဘရိန်းရှက်ကို ထောင်သည်။ ပညာသင်ရန်သုံးသော ဗီဒီယိုဂိမ်းဖြစ်သည်။
ဆော့ဖ် ကော်ပီ
ဆော့ဖ်ကော်ပီ (soft copy ) ဆိုသည်မှာ ပရင့်ထုတ်မထားသော ဒစ်ဂျစ်တယ် စာရွက်စာတမ်း သို့မဟုတ် အချို့သော အချက်အလက်များ ဖြစ်ပြီး ကွန်ပျူတာ မော်နီတာ ဖန်သားပြင်ပေါ်တွင် ကြည့်ရှုနိုင်သကဲ့သို့ အီးမေးလ်နှင့် တွဲဆက်၍ လည်း ပို့လွှတ်နိုင်သည်။ ထိုအရာများကို ပရင့်ထုတ်ပြီးပါက ပရင့်ထုတ်ထားသော စာရွက်စာတမ်းကို ဟတ်ဒ်ကော်ပီ ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ကျွန်းကြားလေးရွာ၊ ကျွန်းကလေး
ကျွန်းကြားလေးရွာ၊ ကျွန်းကလေး
မောစုံးချေရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
မောစုံးချေရွာ(Mawsonechay)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ မောစုန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောစုန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၃ ဦး၊ မ ၃၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွေးချောင်းရွာ၊ ဂွေးချောင်း
ဂွေးချောင်းရွာ၊ ဂွေးချောင်း
စစ်သူကြီး သံကိုးမောင်း
စစ်သူကြီး သံကိုးမောင်း ဟူသော ဝေါဟာရကို တတိယဓညဝတီခေတ်တွင် တွေ့ရသည်။ သံကိုးမောင်းသည် ရခိုင်ဘုရင်မင်းမြတ် စန္ဒသူရိယနှင့် အဖိုးတူညီအစ်ကိုများဖြစ်ကြသည်။ သံကိုးမောင်းတို့တွင် ညီအစ်ကို သုံးယောက်ရှိပြီး ညီနှစ်ယောက်မှာ သံဘောတူနှင့်သံခဲ တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဖခင်မှာ သေနကုမ္မာဖြစ်၍ ဥဂ္ဂရီအရပ်တွင် ဘုရင့်အမှုတော်ထမ်းနေသူဖြစ်သည်။ သားသုံးယောက် အရွယ်ရောက်ချိန်တွင် သူတို့၏ဖခင်မှာ ကွယ်လွန်သွားလေသည်။ ရခိုင်ဘုရင်တို့သည် လောင်းလှေများကို စစ်အင်္ဂါအနေဖြင့် ရေလမ်းခရီးစစ်ကြောင်းများတွင် တိုက်လှေအဖြစ်အသုံးပြု ခဲ့ကြသည်။ ရခိုင်ဘုရင်တို့၏ လောင်းလှေအသုံးပြု ပုံများဆိုင်ရာကို တတိယဓညဝတီခေတ် စန္ဒသူရိယမင်းလက်ထက်တွင် သံကိုးမောင်းညီအစ်ကို သုံးယောက်အကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်ရေးသားထားသည်ကိုတွေ့ရလေသည်။
တစ်နေ့တွင် ဘုရင်မင်းကြီးသည် သံဘောတူနှင့်သံခဲတို့ကို ရေတပ်ဗိုလ်မှူးများအဖြစ်ခန့်အပ်လျှက် တိုက်လောင်းလှေ(၁၀၀၀)ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကံသာစား ‘အောင်ဇီဝင်း’ကို တိုက်လောင်းလှေ(၃၀၀)ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စုစုပေါင်း တိုက်လောင်းလှေ(၁၃၀၀)ဖြင့် သက်မင်း၏ အန္တရာယ်ကို နှိမ်နှင်းစေခဲ့သည်။ ယင်းအချိန်က အစ်ကိုကြီး သံကိုးမောင်းမှာ ကံသာချောင်း (ယခု စစ်တကောင်းနယ်) သို့ရောက်ရှိနေရာ ညီအစ်ကိုများစုစည်းလျှက် စစ်သည်ပေါင်း (၆၀၀၀)ဖြင့် သက်မင်း၏ စစ်သည်တော်များကို ဖြို ခွင်းရာ အောင်မြင်လေသည်။ စစ်ပွဲကြီးအောင်မြင်သဖြင့် စန္ဒာသူရိယဘုရင်သည် သံကိုးမောင်းအား တိုက်လောင်းလှေများကို ဦးစီးရသူ စစ်ဦးစီး(စစ်သူကြီး) အဖြစ်ရာထူးတိုး ခန့်အပ်မြှောက်စားလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ စစ်သူကြီးသံကိုးမောင်း ဟုထင်ရှားလာလေသည်။ ‘သံကိုးမောင်း’ တိုက်လောင်းလှေကြီးများဖြင့် စစ်စခန်းချနေထိုင်ရာဖြစ်ခဲ့သော ပလက်ဝမြို့ ကျီးကန်းတောင်ခြေရင်းအနီးရှိကျောက်ကို ယခုထက်တိုင် ‘သံကိုးမောင်းကျောက်’ဟု သမိုင်းတွင်ခေါ်ဝေါ်လျက် ရှိကြောင်းတွေ့ရသည်။
ဤဖြစ်ရပ်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်သောနှစ်ပေါင်း (၂၅၆၀) ကျော်ခန့်က ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။ ရခိုင်တို့၏ ဖြစ်ရပ်မှန်ပင်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ္ဍာရီပင်ဖြစ်စေ သံကိုးမောင်းဟူသော သတ္တိ ဗျတ္တိ နှင့်ပြည့်စုံသော အားကောင်းမောင်းသန် ရခိုင်အမျိုးသားတစ်ဦးကား သမိုင်းမှာ အမှန်ပင်ပေါ်ထွန်းခဲ့ပေသည်။ သူသည် သူ၏အောင်မြင်မှု အတွက် ဝမ်းသာအားရဖြစ်လျက် ရခိုင်ရိုးရာထုံးစံအတိုင်း ‘ကျင်ကွင်း’ ဟန်ပျော်မြူးနေသည်ကို တွေ့ရသည်။
(စကားချပ်။ ။ ရွှေတိဂုံ စေတီတော် အရှေ့ဘက်မုခ် အလယ်ပစ္စယံ ကားလမ်းမအောက် ပိဋကတ်တိုက် တစ်ခု၏ မုခ်ဝတွင်လည်း နှောင်းလူတို့ ပြုလုပ်ထားသော သံကိုးမောင်းအရုပ်နှင့် နီးပါးလောက်တူသည့် အင်္ဂတေရုပ်တုနှစ်ခု ထုလုပ်ထားသည်မှာ သံကိုးမောင်းနှင့် တစ်ခုခုများဆက်စပ်နေသလား ထင်မိပါသည်။)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ယူနီကုဒ်
ကွန်ပျူတာတွင် ယူနီကုဒ်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ စာရေးစနစ် (writting system) အားလုံးနီးပါး ပါရှိပြီး ကွန်ပျူတာများနှင့် လိုက်ရောညီထွေ ရှိစေရေးအတွက် သက်မှတ်ထားသော စက်မှုစံ (industry standard) တစ်ခုဖြစ်သည်။ Universal Character Set စံနှင့်အတူ ယူနီကုဒ်စံသည် အက္ခရာပေါင်း ၁၀၀ ၀၀၀ ကျော်ပါသော စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုစံစာအုပ်တွင် ကိုးကားရန် ဇယားများ၊ encoding နည်းစဉ်များ၊ character encoding စံများ၊ အက္ခရာ၏ သဘောသဘာဝများ (ဥပမာ စာလုံးကြီး၊ စာလုံးသေး)၊ အထောက်အကူပြု computer file များ၊ အခြား သက်ဆိုင်ရာများ (အက္ခရာသဘော၊ normalization ဥပဒေ၊ ခွဲခြင်း၊ ပေါင်းခြင်း၊ rendering နှင် နှစ်ဖက်သွား စာများ၏ အစဉ်၊ ဘယ်ညာ သဘောများ၊ စသည့်) ပါရှိသည်။
အမြတ်မယူ အသင်းအဖွဲ့ ဖြစ်သော Unicode Consortium သည် ယူနီကုဒ် ရှင်သန်တိုးတက်ရေးအတွက် ကြိုးစားမှုတွင် ရှိပြီး character encoding အားလုံးကို ယူနီကုဒ် ဖြင့်အစားထိုးသွားရန် ရည်ရွယ်သည်။ ယူနီကုဒ် ၏ Unicode Transformation Format (UTF) scheme များတွင် ရှိပြီး encoding နည်းများသည် ဘာသာစုံ (multilingual) အတွက် လိုအပ်လျက်ရှိသည်။
ဘာသာစုံ ပါဝင်သော ယူနီကုဒ် ၏ အောင်မြင်မှုကြောင့် computer software ကို internationalization and localization လုပ်ရာတွင် များစွာ အသုံးချလျက်ရှိသည်။ ယူနီကုဒ်စံစနစ်ကို ယခု ပေါ်ပေါက်နေသော XML၊ Java programming language၊ Microsoft .NET Framework နှင့် ခေတ်ပေါ် Operating System များတွင် အသုံးချလျက်ရှိသည်။
ယူနီကုဒ်စံစနစ်ကို အသုံးပြုရာတွင် character encoding မျိုးစုံ အသုံးပြုနိုင်သည်။ အသုံးအများဆုံးမှာ UTF-8 (1 byte ကို ASCII အက္ခရာ အတွက် နှင့် ၄ byte အထိ ကျန် နေများကို အခြား အက္ခရာ အတွက်)၊ မသုံးတော့သော UCS-2 (2 bytes ကို အက္ခရာ အားလုံးအတွက် သို့သော် ယူနီကုဒ် အက္ခရာ အားလုံးမပါ) နှင့် UTF-16 (၄ bytes သုံးပြီး UCS-2 ကို ထက်ဆင့်၍ ကျန်ရှိနေသေးသော ယူနီကုဒ် အက္ခရာ များကို ထည့်သွင်း) ဖြစ်ကြသည်။
အစဦး နှင့် တိုးတက်ပြောင်းလဲခြင်း
ယူနီကုဒ်သည် ရှေးရိုး သုံးလာခဲ့ကြသော စာလုံး သိမ်းဆည်းပုံ (character encoding) များ၊ ISO 8859 စံ များ ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သတ်မှတ်လိုသည်။ ISO 8859 စံ သည် နိုင်ငံပေါင်းများစွာ၏ အသုံးအနှုန်းများ ကို သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ပြောင်းလဲ၍ (incompatible) သုံးနှုန်းမရပေ။ များစွာသော ရှေးရိုးရာ စာလုံး သိမ်းဆည်းပုံ၏ တွေ့နေကျ ပြဿနာမှာ ဘာသာနှစ်မျိုး ရရန် ပြုလုပ်ခြင်း (များသောအားဖြင့် Roman characters နှင် ဒေသစာ) တွင် ဘာသာမျိုးစုံ အတွက်မပါပေ။
ယူနီကုဒ်သည် သဘောအားဖြင့် စာလုံးပုံ (glyph) များကို ထက် အခြေခံ စာလုံး (character) များ — graphemes and grapheme-like units — ကို သိမ်းဆည်းထားသည်။ တရုတ်စာတွင် အခြေခံ စာလုံး နှင် စာလုံးပုံ တို့ကိုခွဲခြားရန် ခက်ခဲသည်။
စာစီ၊ စာရိုက်ခြင်း (text processing) တွင် ယူနီကုဒ်သည် စာလုံးတိုင်းအတွက် အတုမရှိသော စာခွက် (code point) — စာလုံးပုံ အစား နံပါတ်တစ်ခု — ရှိရေး တာဝန်ယူသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ယူနီကုဒ်သည် စာလုံးများကို မူရင်းသဘာဝ (an abstract way) ကိုကိုယ်စားပြုပြီး ပုံဖော်ရန် အတွက်ကိုမူ (အရွယ်၊ ပုံ၊ ဖောင့် (သို့) သဏ္ဌာန်) software (web browser, word processor) ၏တာဝန်အဖြစ် ချန်ထားခဲ့သည်။ ထိုမျှရှင်းလင်းသော ကြိုးစားမှုပင် ရှုပ်ထွေးရသော အကြောင်းမှာ ယူနီကုဒ် ဒီဇိုင်းပြုသူများ ယူနီကုဒ် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင် သဘောတူညီမှု မရနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။
ယူနီကုဒ်၏ ပထမ ၂၅၆ လုံးမှာ ISO 8859-1 နှင့် တူသောကြောင့် ရှိပြီး အနောက်နိုင်ငံမှ စာများအတွက် အခက်အခဲ မရှိပေ။ များစွာသော အတူတူ စာလုံးများကို မတူသော စာခွက်များတွင် သတ်မှတ်ခြင်းမှာ ရှိပြီး စာလုံး သိမ်းဆည်းပုံ နှင့် အဆင်ပြေစေရန် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှိပြီးစာ များမှ ယူနီကုဒ်ကို ပြောင်းရာတွင် မှားယွင်းမှု မရှိနိုင်ပေ။
မင်းလှရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
မင်းလှရွာ (Minhla)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ရွာသာကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၉၀ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ယူနီကုဒ်
သမိုင်း
ယူနီကုဒ် သမိုင်းကို ၁၉၈၇ ခု Xerox မှ Joe Becker နှင့် Apple မှ Lee Collins and Mark Davis တို့က အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာလုံး စနစ် ဖြစ်နိုင်ခြေကို စတင် စူးစမ်းခဲ့သည်။ ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် Joe Becker သည် "international/multilingual text character encoding system, tentatively called Unicode." စာတမ်းကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Unicode 88 ခေါင်းစဉ်ရှိသော ထိုစာတန်း၏ ၁၆ ဘစ် (bit) အခြေပြု စာလုံး မိုဒယ်တွင်
မင်းလှရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယူနီကုဒ်
သမိုင်း
Unicode is intended to address the need for a workable, reliable world text encoding. Unicode could be roughly described as "wide-body ASCII" that has been stretched to 16 bits to encompass the characters of all the world's living languages. In a properly engineered design, 16 bits per character are more than sufficient for this purpose.
ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ မူလ ၁၆ ဘစ် (bit) အခြေပြု စာလုံး မိုဒယ်သည် ယခု သုံးစွဲနေသော စာရေးစနစ် များကိုသာ စဉ်းစားခဲ့သည်။ သို့သော် ယခုသုံးနေသော စာလုံးများမှာ
Unicode gives higher priority to ensuring utility for the future than to preserving past antiquities. Unicode aims in the first instance at the characters published in modern text (e.g. in the union of all newspapers and magazines printed in the world in 1988), whose number is undoubtedly far below 214 = 16,384. Beyond those modern-use characters, all others may be defined to be obsolete or rare; these are better candidates for private-use registration than for congesting the public list of generally-useful Unicodes.
ဟု သုံးသပ်ခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ရှေးစာနှင့် အသုံးများသော စာလုံးများပါ ယူနီကုဒ်တွင် ပါဝင်ရန်လိုအပ်သည်။
စာဘာသာ ပါဝင်မှု
ယူနီကုဒ်သည် ယခုခေတ် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ စာရေးမှုစနစ် အားလုံး၏ စာဘာသာ (script) အားလုံး ပါဝင်သည်။
alphabets, abugidas and syllabaries ပါဝင်သော စာဘာသာ ၇၅ မျိုး ကို လက်ရှိ ယူနီကုဒ်တွင်ပါဝင်သောလည်း အချို့သော စာဘာသာများ၊ ရှေးစာဘာသာများ နှင် ပညာသည် စာဘာသာများ ကို ဆက်လက် သက်မှတ်ရန် ကျန်ရှိသေးသည်။ ပညာသည် စာဘာသာများ ဖြစ်သည့် သင်္ကေတများ အထူးသဖြင် သင်္ချာနှင့် ဂီတ များ ကျန်ရှိသည်။ Michael Everson, Rick McGowan, and Ken Whistler တို့ပါဝင်သော ယူနီကုဒ် လမ်းစဉ် ကော်မတီ (The Unicode Roadmap Committee) သည် စာဘာသာ၊ စာရင်း နှင့် စာခွက် နေရာချထားမှု များကို ယူနီကုဒ် အဖွဲ့ (Unicode Consortium) ဝက်ဘ်စာမျက်နှာမှ ယူနီကုဒ် လမ်းစဉ် အဖြစ် တင်ပို့သည်။ အချို စာဘာသာများမှာ လမ်းစဉ်တွင် ရှိပြီး အဆိုတင်သွင်းဆဲ နှင့် အတည်ပြုရေး ပြုလုပ်ဆဲ ဖြစ်ကြသည်။
ယူနီကုဒ် ၅.၁ တွင် ရည်ရွယ်ထားသော စာဘာသာများမှာ Avestan, Egyptian Hieroglyphics, Tai Tham, Tai Viet, Imperial Aramaic, Inscriptional Pahlavi, Inscriptional Parthian, Javanese, Kaithi, Lisu, Meetei Mayek, Nü Shu, Old South Arabian, Old Turkic, Samaritan နှင် Tangut ဖြစ်ကြသည်။ အခြား စာဘာသာများမှာ Yi, ရှေး Uyghur and Oracle Bone Script တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အသုံးနည်းသောကြောင့် ယူနီကုဒ်တွင်ပါဝင်ရန် မကိုက်ညီသော ခေတ်ပေါ် စာဘာသာများကို ConScript Unicode Registry တွင် Private Use Area များနှင်အတူ လျာထားသည်။
စံပြုခြင်း
ကယ်လီဖိုနီယား အခြေပြု Unicode Consortium သည် ယူနီကုဒ် စံပြုသည်။ ပါဝင်သူများမှာ ပါဝင်မှု အဆင့်ဆင့် ရှိပြီး မည်သည့် ကုမ္ပဏီ မည်သူမဆို ပါဝင်ကြေး ပေးနိုင်သ၍ ယူနီကုဒ် အဖွဲ့အစည်း ကို ပါဝင်နိုင်သည်။ တင်းပြည့် ပါဝင်သူများသည် အဓိက ကွန်ပျူတာ software နှင့် hardware ထုတ်လုပ်သူများ ဖြစ်သည် Adobe Systems, Apple, Google, HP, IBM, Microsoft, Sun Microsystems နှင့် Yahoo တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထိုအဖွဲ့အစည်းကြီးသည် ယူနီကုဒ် စံ (ISBN 0-321-18578-1) ကို ၁၉၉၁ တွင် ထုတ်ခဲ့ပြီး ဆက်လက် တိုးတက် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး စံမှာ ယူနီကုဒ် စံ ၅ (ISBN 0-321-48091-0) ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး ပြင်ဆင်ချက် ယူနီကုဒ် စံ ၅.၁ အား ၂၀၀၈ ဧပြီ ၄ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်ကို ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် ရယူနိုင်သည်။
ထန်းတောရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
ထန်းတောရွာ (Htantaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ဖာတင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၁၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယူနီကုဒ်
နေရာဆက်ပုံ (mapping) နှင့် သိမ်းဆည်းပုံ (encoding)
များစွာသော ယူနီကုဒ် သွင်းရေးအတွက် နည်းစဉ်များကို သက်မှတ်ရာမှာ မည်သည့် နည်းစဉ်ကို အသုံးပြုမည်ကို ဆုံးဖြတ်တာတွင် စာခွက် အသုံးပြုမှုနည်းခြင်း၊ source code ကိုက်ညီခြင်း နှင့် ရှိပြီး စနစ်များနှင် ကိုက်ညီခြင်း တို့အပေါ် မူတည်သည်။
Unicode Transformation Format (ယူနီကုဒ် အပြောင်းနည်းစဉ်) နှင့် Universal Character Set (စာလုံး စကြဝဠာ နည်းစဉ်)
ယူနီကုဒ်၏ နေရာဆက်ပုံ နည်းနှစ်ခုမှာ Unicode Transformation Format (UTF) သိမ်းဆည်းပုံ နှင့် Universal Character Set (UCS) သိမ်းဆည်းပုံ တို့ ဖြစ်သည်။ သိမ်းဆည်းမှု နေရာဆက်ပုံ (encoding maps) တွင် ယူနီကုဒ် စာခွက် မှ အစဉ်လိုက် တစ်ခုသော ပမာဏ အထိ ကို စာခွက်တန်ဖိုး (code value) ဟု သက်မှတ်သည်။ သိမ်းဆည်းပုံ အမည်တွင် နံပါတ်သည် UTF သိမ်းဆည်းပုံ တွင် စာခွက်တန်ဖိုး တစ်ခု၏ ဘစ် (bit) ပမာဏ ပါဝင်မှု ကို ဖော်ပြပြီး UCS သိမ်းဆည်းပုံ တွင် စာခွက်တန်ဖိုး တစ်ခု၏ ဗိုက် (byte) ပမာန ပါဝင်မှု ကို ဖော်ပြသည်။
UTF-8 သည် စာခွက် တစ်ခုကို ၁ မှ ၄ ဗိုက် အထိ ယူနိုင် သောကြောင့် ASCII နှင့် ကိုက်ညီမှုရှိပြီး ကျစ်လျစ် သဖြင် သုံးစွဲသူ့စံ (de facto standard) ဖြစ်လျက် ရှိသည်။ ယခုခေတ် Linux distribution များတွင် ထို သိမ်းဆည်းပုံ စနစ် ဖြင့်လာသည်က များသည်။
အဆင်သင့် (ready-made) နှင့် ပေါင်းစပ် စာလုံး
ယူနီကုဒ်တွင် စာလုံး ပုံပြောင်းရန် နည်းစနစ်ပါရှိသဖြင် စာလုံးပုံ များစွာကို ပါသည်ထက် များတိုးချဲ့၍ ဖော်ပြနိုင်သည်။ ထိုနည်းစဉ် အသုံးပြုမှုကို စာလုံးကို သင်္ကေတဖြင့် ပေါင်းခြင်း (combining diacritical marks) ဟုခေါ်သည်။ ထိုစာလုံးတို့ကို မူရင်း စာလုံး နောက်တွင် သင်္ကေတဖြင့် လိုက်သည် (ဥပမာ မြန်မာ ယူနီကုဒ် တွင် စာလုံးဆင့်များ)။ ယူနီကုဒ်တွင် အသုံးများလျှင် ပေါင်းစပ်ပြီးစာလုံးများ လည်းပါရှိသည်။ ထိုကြောင့် ရှိပြီး စနစ် များ နှင့် ပြောင်းလဲ သုံးစွဲရန် အဆင်ပြေစေသည်။ ဥပမာအားဖြင် é ကို ယူနီကုဒ် U+0065 (လက်တင်စာလုံး အသေး e) နှင် နောက်တွဲ U+0301 (ဆောင့်သံ) ပေါင်း၍ လည်းကောင်း တစ်လုံးတည်း U+00E9 သုံး၍ လည်းကောင်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် အသုံးပြုသူသည် မျိုးစုံ ရေးနိုင်သည်။ ထိုအကြောင်းကို ပေါင်းရန် ယူနီကုဒ်တွင် မူရင်း တူညီမှု (canonical equivalence) နည်းစဉ် ရှိသည်။
ပူးတွဲခြင်းများ (ligatures)
စာဘာသာ များစွာတို့တွင် တချို့သော စာလုံးများ ပေါင်းပြရန် အထူး စာပုံဖော်စနစ် လမ်းစဉ် (orthographic rule) ရှိသည်။ ထိုစာပုံဖော်စနစ် လမ်းစဉ် သည် အဆင့်မြင့် စာဘာသာ-ပုံဖော်စနစ် (special script-shaping) နည်းပညာ လိုအပ်အောင် အလွန်ပင် ရှုပ်ထွေးနိုင်သည်။ အဆင့်မြင့် စာဘာသာ-ပုံဖော်စနစ် များမှာ ၁၉၈၀ ခုက DecoType ပြုလုပ်သော အာရပ်ဘာသာ အတွက် Arabic Calligraphic Engine (ACE) စနစ်၊ Adobe နှင့် Microsoft တို့ ပြုလုပ်သော OpenType စနစ်၊ SIL International မှ Graphite စနစ် Apple မှ AAT စနစ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာ ဖောင့်များ ဖြစ်သော ပိတောက်ဖောင့် သည် Graphite စနစ်အား လည်းကောင်း၊ ပုရပိုက်ဖောင့် myanmar3 နှင့် ဇော်ဂျီဖောင့် OpenType စနစ်အား လည်းကောင်း သုံးသည်။ ဖောင့်ထဲတွင် operating system အား စာလုံးစဉ်များကို မည်သို့ ပုံဖော်ရမည်ကို ညွှန်ကြားချက်များ ပါရှိသည်။ ထို့အတွက် ရှင်းလင်းသော အဖြေမှာ နေရာမယူသော ပေါင်းစပ် သင်္ကေတ ကို ဘယ်ဖက် သို့မဟုတ် ညာဘက်သို့ ထား၍ ပြသရန် ဖြစ်သည်။ ပေါင်းစပ် သင်္ကေတ ကို ထိုသို့ထားခြင်းဖြင့် ရှေ့မှလာသော စာလုံးကို ပြသစေသော်လည်း မူရင်း စာလုံး၏ အကွာအဝေး နှင့် အမြင့်ကို မပြောင်းလဲနိုင်ပေ။ ထိုနည်းသည် အမှန် အထက်ဆင့်ခြင်းကို မရရှိနိုင်သော်လည်း တော်တော်လေး တုပနိုင်သည်။ မြန်မာ ယူနီကုဒ် သည်လည်း ထို အထက်ဆင့်ခြင်းနည်းကို အသုံးပြုထားသည်။ များသောအားဖြင့် ထိုနည်းစဉ်သည် အကွာအဝေး မပြောင်းသော ဖောင့် (monospaced font) များသာ ကောင်းစွာသုံးနိုင်ပြီး ခက်ခဲသောနည်းများ မရသည့်အခါ နောက်ဆုံးအဆင့် သုံးရန်ဖြစ်သည်။
ကွန်ပျူတာ လည်ပတ်ရေးစနစ်
ယူနီကုဒ်သည် အတွင်းပိုင်း လုပ်ဆောင်မှုများ နှင့် သိုလှောင်မှု (storage) အရေးပါလာသည်။ UCS-2 စနစ် သုံးသူများသည် UTF-16 စနစ် ပြောင်းသုံးကြသည်။ လူသိအများဆုံးသော Windows NT (နောက်များတွင် Windows 2000, Windows XP and Windows Vista ဖြစ်လာသည်) စနစ်တွင် ယူနီကုဒ် စာလုံး သိမ်းဆည်းမှုကို အပြည့်သုံးထားသည်။ Java နှင် .NET bytecode စနစ်၊ Mac OS X နှင် KDE တို့လည်း ယူနီကုဒ် ကို ထဲထဲဝင်ဝင် သုံးထားသည်။
UTF-8 စနစ်သည် Unix-like operating system များ အတွက် အဓိက သိုလှောင်မှု စနစ်ဖြစ်သည်။ အကြောင်းတစ်ခုမှာ extended ASCII ကို အလွယ်တကူ အစားထိုးနိုင်သော ကြောင့်ဖြစ်သည်။
ယူနီကုဒ်ကို ဘာသာစုံ စာလုံးဖော်စက် (text-rendering engine) များဖြင့် ပုံဖော်ရာတွင် Microsoft Windows တွင် Uniscribe သုံး၍လည်းကောင်း၊ Mac OS X တွင် ATSUI သုံး၍လည်းကောင်း၊ GTK+ (GNOME desktop) ကို Pango သုံး၍လည်းကောင်း ပုံဖော်ကြသည်။
စာရိုက်နည်း
ကီးဘုတ် လက်ကွက် စာလုံးအားလုံး မပါနိုင်သောကြောင့် စက်မောင်းစနစ် (operating system) တို့တွင် အခြားနည်းဖြင့် ရိုက်သွင်းရန် လိုအပ်သည်။ စက်စနစ် များစွာ တို့သည် တိုက်ရိုက် ယူနီကုဒ် စာရိုက်နည်း ဖြင့် မည်သည့် ယူနီကုဒ် စာလုံးကိုမဆို ရိုက်နိုင်သည်။
ISO 14755 သည် ယူနီကုဒ် စာလုံးများ မည်သို့ ရိုက်သွင်းရမည်ကို စာရိုက်နည်း စနစ်စဉ်များနှင့် သက်မှတ်သည်။ ထိုတွင် အစ အဆုံး နှင့် အလယ်တွင် စာခွက်၏ hex တန်ဖိုး ထား၍ အခြေ ရိုက်သွင်းခြင်း သည် နည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ နောက်နည်းတစ်ခုမှာ မြင်ကွင်းတွင် ဇယားပုံဖော်၍ သွင်းခြင်းဖြစ်သည်။
ပေါင်းစပ် စာလုံးများ
စာလုံးဆင့်များ ဖော်ပြရာတွင် ပေါင်းစပ် သင်္ကေတပြ၍ စာလုံးများပေါင်းခြင်း သို့မဟုတ် တစ်လုံးတည်း လည်း ဖော်ပြနိုင်သည်။ ဥပမာ သံရှည် သင်္ကေတ နင့် သံဆောင့် သင်္ကေတ တို့ပေါင်းထားသော ḗ ကို သံရှည် သင်္ကေတ၊ သံဆောင့် သင်္ကေတ၊ e သင်္ကေတ ဖြင့်လည်းကောင်း ဖော်ပြနိုင်သောလည်း လက်တွေ့တွင် ပုံ မတူပေ။ ထိုပြဿနာများကို ပြေလည်ရန် အသင့်ပေါင်းပြီး စာလုံးပုံ သုံး၍ရနိုင်သည်။ သို့သော် အသင့်ပေါင်းပြီး စာလုံးပုံ မရှိသော မြန်မာ ယူနီကုဒ် စာလုံးဆင့်များ ကိုမူ Graphite၊ OpenType သို့မဟုတ် AAT ကဲ့သို့ အဆင့်မြင့် စာလုံးပုံဖော်နည်းများ အသုံးပြုရန်လို့အပ်သည်။
ခေါ်ဆက်နောင်း (ခ) အခိရှားရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂီးလ်ဘတ်နှင့် အဲလစ်ကျွန်းစု
ဂီးလ်ဘတ်နှင့် အဲလစ်ကျွန်းစု (Gilbert and Ellice Islands) သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း နယူးဇီလန်နိုင်ငံ မြောက်ဘက် နယူးဂီနီကျွန်း အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ အမြဲတမ်း မဟာမင်းကြီး အုပ်ချုပ်သော ဗြိတိသျှကိုလိုနီဖြစ်သည်။ စတုရန်းမိုင် ၁၉၆ မိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ မြို့တော်မှာ ဘေကီရီမြို့ ဖြစ်သည်။ အုန်းသီးဆံခြောက်၊ ဖော့စဖိတ်၊ ကနုကမာ၊ ငါး၊ ဦးထုပ် နှင့် ဖျာများ ထွက်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယခင် ဗြိတိသျှကိုလိုနီများ
ဥယျာဉ်ကြီးရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ဥယျာဉ်ကြီးရွာ(Uyingyi)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ အညာဖျားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,050 ဖြစ်သည်။
ပုညကြိယာဝတ္ထု
ဒါန, သီလ, ဘာဝနာ, အပစာယန, ဝေယျာဝစ္စ, ပတ္တိဒါန, ပတ္တာနုမောဒန, ဓမ္မဿဝန, ဓမ္မဒေသနာ, ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ-ဟု ပုညကိရိယဝတ္ထု (၁၀)မျိုး ရှိ၏။
၂။ သီလ
အကုသိုလ်မဖြစ်ရအောင် ကိုယ်မှု နှုတ်မှု တို့ကို ကောင်းစွာ ထားတတ်သော ကုသိုလ်စေတနာ (ကြိယာစေတနာ)သည် သီလမည်၏။ ထိုသီလသည် ဘိက္ခုသီလ,ဘိက္ခုနီသီလ,သာမဏေရသီလ, ဂဟဋ္ဌသီလဟု (၄)မျိုး ပြား၏။
ထိုတွင် ဘိက္ခုပါတိမောက် စသည့် ဝိနည်းဒေသနာတော်၌ လာရှိသော ဘိက္ခုဆိုင်ရာသီလသည် ဘိက္ခု သီလ မည်၏။ ဘိက္ခုနီပါတိမောက် စသည့် ဝိနည်း ဒေသနာတော်၌ လာရှိသော ဘိက္ခုနီဆိုင်ရာ သီလ သည် ဘိက္ခုနီသီလ မည်၏။ ထိုသီလများကို သီးခြား ဆောက်တည်ဖွယ် မလိုပေ။ သိမ်အတွင်းဝယ် သံဃာ ကကမ္မဝါစာကို ပီပြင်စွာ ရွတ်ဖတ်ပြီးသည့်အဆုံး၌ ထိုသီလများသည်တည်ပြီး ဖြစ်တော့၏။ ရှင်သာမဏေ များ ဆောက်တည် ကျင့်သုံးရမည့် သီလသည် သာမဏေရသီလ မည်၏၊ ဆယ်ပါးသီလစသည့် သီလ များတည်း။ ရှင်သာမဏေများကို ခြွင်းချက်ထားသည့် အချို့သိက္ခာပုဒ်များက လွဲလျှင်, ဥပမာ - အကပ်ခံ၍ စားသုံးရခြင်း စသော သိက္ခာပုဒ်များကလွဲလျှင် ရဟန်းယောက်ျား ရဟန်းမိန်းမတို့ကဲ့သို့ပင် ရှင်သာမဏေများ လည်း ဝိနည်းသိက္ခာပုဒ်တော်များကို လိုက်နာပြုကျင့် ရ၏။ ငါးပါးသီလ ရှစ်ပါးသီလ ဆယ်ပါးသီလ စသည့် လူတို့ ကျင့်သုံး ဆောက်တည်ရသော သီလသည် ဂဟဋ္ဌသီလ မည်၏။
၃။ ဘာဝနာ
လွန်ကဲမြင့်မြတ်သော ဈာန်ကုသိုလ် ဝိပဿနာကုသိုလ် မဂ်ကုသိုလ်တို့ကို ဖြစ်စေတတ် သော လုပ်ငန်းရပ်ကို ဘာဝနာဟု ခေါ်ဆို၏။ သမထ ဘာဝနာ, ဝိပဿနာဘာဝနာဟု နှစ်မျိုးရှိ၏။ အပ္ပနာဈာန်သို့ မဆိုက်ရောက်မီ ပရိကမ္မဘာဝနာ ဥပစာရ ဘာဝနာတို့ကား ကာမာဝစရကုသိုလ်တရားတို့တည်း။ အပ္ပနာဈာန်ကား မဟဂ္ဂုတ်ကုသိုလ်တရားတည်း။ ဝိပဿနာဘာဝနာသည်လည်း အရိယမဂ်သို့ မဆိုက်မီ ကာမာဝစရကုသိုလ်တရားပင်တည်း။ အရိယမဂ် ဘာဝနာကား လောကုတ္တရာကုသိုလ်တရားတည်း။
၄။ အပစာယန
မိဘ, ဆရာသမား, တရားစောင့်သော ရဟန်းသံဃာ, ဂုဏ် အသက် သိက္ခာအားဖြင့် မိမိထက်ကြီးသူ မြင့်မြတ်သူကို ခရီးဦးကြိုဆိုမှု လက်အုပ်ချီမှု ရှိခိုးဝပ်ချမှုစသော အမျိုးမျိုးသော ရိုသေမှု များကို တစ်စုံတစ်ခုသော လာဘ်လာဘ အကျော် အစောကို မလိုလားဘဲ ရိုးရိုးသားသား ပြုခြင်းသည် အပစာယန မည်၏။
၅။ ဝေယျာဝစ္စ
ရတနာသုံးပါး မိဘဆရာသမား ဂိလာနပုဂ္ဂိုလ် သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ အပြစ်ကင်းသော ကိစ္စလုပ်ငန်း၌ တစ်စုံတစ်ခုသော အကျိုးကို မတောင့်တဘဲ ရိုးသားသော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် ကူညီရွက်ဆောင်ကြောင်း စေတနာသည် ဝေယျာဝစ္စ မည်၏။
၆။ ပတ္တိဒါန
ရှေးဦးစွာ တစ်စုံတစ်ခုသော ပစ္စည်းကို အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်အား လှူဒါန်း ပူဇော်၏။ ထိုသို့ ပေးလှူကြောင်း ဒါနစေတနာသည် အလှူရှင်၌ ရောက် အပ်ရအပ်သောကြောင့် ပတ္တိမည်၏။ ထိုအလှူရှင်က မိမိရအပ်သော ကုသိုလ်အဖို့ကို တစ်ယောက်အား ဖြစ်စေ, သတ္တဝါအားလုံးအား ဖြစ်စေ မိမိနှင့် ညီတူ ညီမျှ ကုသိုလ်ရပါစေ - ဟု သဘောထား၍ ဝေငှကြောင်း စေတနာကို ပတ္တိဒါနဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ယခု ကာလ၌ အမျှဝေခြင်းပင်တည်း။
၇။ ပတ္တာနုမောဒန
အလှူရှင်တို့က အမျှပေးဝေအပ်သော ကောင်းမှုကုသိုလ်၏ အဖို့ဘာဂကို ဝမ်း မြောက်မှုကို (= ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ သာဓုခေါ်ဆိုမှုကို) ပတ္တာနုမောဒနဟု ခေါ်ဆိုသည်။ အမျှဝေသည့်အတွက် ဝမ်းမြောက်မှုသည် ပတ္တာနုမောဒန မည်၏။ အမျှမဝေဘဲလျက် ဝမ်းမြောက်မှုကား အနုမောဒနသာ ဖြစ်သည်။
၈။ ဓမ္မဿဝန
သူတစ်ပါးတို့၏ အထင်ကြီးမှု ချီးမွမ်းမှုကို မတောင့်တဘဲ အသိအလိမ္မာ တိုးပွားလိုခြင်း, တကယ်လက်တွေ့ကျင့်လိုခြင်း, တစ်ဆင့် ပြော ဟောလိုခြင်းဟူသော ဦးတည်ချက်ဖြင့် တရားနာ ခြင်းသည် ဓမ္မဿဝနမည်၏။
၉။ ဓမ္မဒေသနာ
လာဘ်ပူဇော်သက္ကာရ အခြံအရံ အကျော်အစောတို့ကို မတောင့်တဘဲ သတ္တဝါအများ၏ စီးပွားချမ်းသာအလို့ငှာ တကယ်ဖြူစင်သော စေတနာဖြင့် တရားတော်ကို ဟောကြားပြသမှုသည် ဓမ္မဒေသနာကုသိုလ်မည်၏။
၁၀။ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ = ဒိဋ္ဌုဇုကမ္မ
မှန်မှန်ကန်ကန် သိမြင် တတ်သော ဉာဏ်သည် ဒိဋ္ဌိ = သမ္မာဒိဋ္ဌိမည်၏။ ထိုအသိဉာဏ်သည်ပင် ဆိုင်ရာ အကြောင်းတရား တို့က ဖြောင့်မှန်အောင် ပြုအပ်သည့်အတွက် ဥဇုကမ္မလည်း မည်၏။ အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ စသည့် (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါး ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့ကို ထိုးထွင်းသိသော သမ္မာဒိဋ္ဌိ (= နာမရူပပရိစ္ဆေဒဉာဏ်)နှင့် ယင်းဒုက္ခသစ္စာတရားတို့၏ အကြောင်းရင်း သမုဒယသစ္စာကို သိသော သမ္မာဒိဋ္ဌိ (= ပစ္စယပရိဂ္ဂဟ ဉာဏ်) သည် ကံ-ကံ၏အကျိုးတရားကို ဟုတ်တိုင်း မှန်စွာ သိတတ်သော ကမ္မဿကတာသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဉာဏ် အစစ် ဖြစ၏။ ယင်း သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်သည် အယူကို ဖြောင့်မှန်အောင် ပြုလုပ်ပေးတတ်သော အခြေခံ သမ္မာဒိဋ္ဌိဖြစ်သဖြင့် ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မပင် ဖြစ်၏။ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိတို့၏ ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ ဖြစ်မှုမှာ ဆိုဖွယ်ရာပင် မရှိတော့ပြီ ဖြစ်၏။ သို့သော် ယင်းကဲ့သို့ သော ကမ္မဿကတာဉာဏ်မျိုးကို မရရှိသေးစေကာမူ မိဘဆရာသမား စသူတို့၏ အဆုံးအမ, ဘုရားဟော စာပေကျမ်းဂန်တို့၏ အဆုံးအမကို ယုံကြည်သက်ဝင် ကာ ကံ-ကံ၏အကျိုးကို လက်ခံ ယုံကြည်နိုင်လျှင် လည်း ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ဝိပဿနာဉာဏ်တို့ကဲ့သို့ အဆင့်မမြင့်စေကာမူ သင်သိအနေဖြင့် ရရှိလာသော ကမ္မဿကတာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ တစ်မျိုးပင် ဖြစ်ပေသည်၊ အယူဝါဒကို ဖြောင့်မှန်အောင် ပြုလုပ်ပေးနိုင်သည့် ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မပင် ဖြစ်ပေ၏။
အချို့အရာ၌ ပုညကြိယဝတ္ထု (၁၀)ပါး မပြဘဲ ဒါနမယ, သီလမယ, ဘာဝနာမယဟု သုံးပါးသာ ပြ၏။ ထိုသို့ သုံးပါးသာ ပြရာ၌ ပတ္တိဒါန, ပတ္တာနုမောဒန နှစ်ပါးကို ဒါနမယ၌ သွင်းယူရာ၏၊ အပစာယန, ဝေယျာဝစ္စ နှစ်ပါးကို သီလမယ၌ သွင်းယူရာ၏၊ ဓမ္မဿဝန, ဓမ္မဒေသနာ, ဒိဋ္ဌိဇုကမ္မ သုံးပါးကို ဘာဝနာမယ၌ သွင်းယူရာ၏။
ဤသို့လျှင် ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုခြင်း၏ တည်ရာ ဝတ္ထု (= ပုညကြိယာဝတ္ထု)ဆယ်ပါး လာရှိ၏။ အကျဉ်း အားဖြင့် ဒါနမယကုသိုလ် သီလမယကုသိုလ် ဘာဝနာ မယကုသိုလ်ဟု သုံးမျိုး လာရှိပေသည်။ ထိုကုသိုလ် တရားတို့ကို ပြုပုံနည်းစနစ်နှင့်တကွ မဟာကရုဏာတော်ပြဓာန်းသော ဒေသနာဉာဏ်တော်မြတ်ဖြင့် ဟော ကြားပြသ ဆိုဆုံးမထားတော်မူခဲ့ပေသည်။ ယင်း ကုသိုလ်တရားတို့ကို အောင်အောင်မြင်မြင် လိုက်နာ ပြုကျင့်သူတို့သည် လောကီ လောကုတ္တရာ နှစ်ဖြာ သော ချမ်းသာသုခတို့ကို ခံစားကြရလေသည်။
အမွန်း
အမွန်း (၁၉၉၁-) သည် မြန်မာ တေးရေး၊ တေးဆိုနှင့် သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။  မီအန်မာဂဲလ် (Me N Ma Girls) အမျိုးသမီး ပေါ့အဆိုအဖွဲ့တွင် အဆိုရှင်အဖြစ် ပါဝင်ထားသည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၉၁ ခုတွင် မြစ်ကြီးနား၌ မွေးသည်။ အမည်ရင်းမှာ လန်စစ်လမွန်း ဖြစ်သည်။ ဖခင်မှာ နှစ်ခြင်းဆရာဖြစ်ရာ ဘုရားကျောင်း၌ပင် ဂီတနှင့် ထိတွေ့ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က တယောနှင့် စန္ဒရားတီး သင်ဖူးသည်။
၂၀၁၂ ခုတွင် ရန်ကုန် နိုင်ငံခြားဘာသာ တက္ကသိုလ်မှ ရုရှားဘာသာ အထူးပြုနှင့် ဘွဲ့ရသည်။