cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်း
ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်း
ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်းဆိုသည်မှာ "သတ္တဝါတစ်ခုမှ အခြားသတ္တဝါတစ်ခု၏ မျိုးပွားနိုင်စွမ်းနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်ခံရမှုအပေါ်လွှမ်းမိုးထိန်းချုပ်ခြင်းဖြင့် လိုအပ်သောအရည်အချင်းများရရှိလာနိုင်စေရန် မျိုးဆက်တစ်ဆက်ပြီးတစ်ဆက်ပြုပြင်ရယူသည့် သက်ရှိတို့အကြားရှိ အပြန်အလှန်အမှီသဟဲပြုမှုဖြစ်ပြီး အဆိုပါမှီခိုဆက်ဆံမှုတွင်ပါဝင်သည့် သက်ရှိအနေဖြင့် အခြားမပါဝင်သည့်သက်ရှိတို့ထက် ပိုမိုအားသာစေသည့်အတွက် ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူသည့်သတ္တဝါကိုသာမက မွေးမြူခြင်းခံရသည့်သတ္တဝါကိုပါအကျိုးဖြစ်ထွန်းစေခြင်းဖြစ်သည်။"      ဤအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွင် ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်း၏ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများအပြင် လူသားများနှင့် ယဉ်ပါးပြီးဖြစ်သော တိရစ္ဆာန်၊ အပင် စသည်တို့အပေါ် သက်ရောက်မှုများကိုပါ ထည့်သွင်းဖွင့်ဆိုထားသည်။ ယခင်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များတွင် လူသားနှင့် တိရစ္ဆာန်၊ အပင်တို့အကြားပတ်သတ်ဆက်နွယ်မှုများကိုထည့်သွင်းဖွင့်ဆိုထားသော်လည်း လူသားတို့ကို ဦးဆောင်သူအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ဤအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွင်မူ မွေးမြူသူနှင့် မွေးမြူခံသတ္တဝါနှစ်ခုစလုံးအတွက် အကျိုးဖြစ်ထွန်းစေသည့် အပြန်အလှန်အမှီသဟဲပြုမှုတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ ယဉ်ပါးလာပြီးနောက်တွင် ကောက်ပဲသီးနှံပင်များ၊ မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန်များနှင့် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ၏ အထွက်နှုန်း၊ မျိုးဆက်ပွားနှုန်း စသည်တို့သည် အရိုင်းဘဝမှာထက်များစွာ တိုးတက်လာသည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။ ယဉ်ပါးပြီးမျိုးစိတ်များမှလည်း လူသားအနေဖြင့် တိကျသေချာစွာ ထုတ်လုပ်သယ်ပို့ဖြန့်ဝေနိုင်သော စားသောက်ကုန်နှင့်အသုံးအဆောင်များကို ထောက်ပံ့ပေးခြင်းဖြင့် လူသားဦးရေများပြားလာစေပြီး ကမ္ဘာအရပ်ရပ် နေရာဒေသအားလုံးသို့ပြန့်နှံ့သွားနိုင်စေခဲ့သည်။
မြန်မာ ရက်ကန်းပညာ
နှစ်ပေါင်း ၇ဝဝ ကျော်က စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ခဲ့သော ကျစွာမင်း ကြီးသည် ပိဋကတ်သုံးပုံကို အာဂုံဆောင်နိုင်လျက် သာသနာ ရေးဆိုင်ရာ ကျမ်းဂန်များကို ရေးသားခဲ့သည့်အပြင် ထိုမင်း၏ သမီးတော် သံပျင်မင်းသမီးသည်လည်း ပိဋကတ်သုံးပုံကို ကောင်းစွာတတ်ကျွမ်းကာ ရဟန်းတော်များကိုပင်လျှင် စာပေ ပို့ချခဲ့သည်ဟု နိုင်ငံသမိုင်းများတွင် တွေ့ရသည်။ ထိုအကြောင်း များကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ရှေးဘုရင်များသည် ပညာသင်ကြား ရေးကို အထူးအားပေးသည်ဟု သိနိုင်သည်။ ထိုကဲ့သို့ စိတ်နေ စိတ်ထား ယဉ်ကျေးမှု ဖြစ်စေသော အထက်တန်းပညာများက လယ်ယာကိုင်းကျွန်းမှစ၍ လူသုံးပစ္စည်း အမျိုးမျိုး ရရှိစေရန်နှင့် အိမ်ရှင်မများက ဝါကြိတ်ခြင်း၊ ဝါဖန့်ခြင်း၊ ဗိုင်းလိပ်ခြင်း၊ ရက်ကန်းရက်ခြင်း၊ ဆေးရောင်စုံ ဆိုးခြင်း၊ ဆန်ဖွပ်ခြင်း၊ အိမ်ထောင်ထိန်းသိမ်းခြင်း စသော အိမ်တွင်းလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။ ထိုသို့ လုပ်ငန်းအဝဝကို ဆောင်ရွက်နေ ခိုက်တွင်ပင်လျှင် အနိစ္စ၊ ဒုက္ခ၊ အနတ္တ တည်းဟူသော ဝိပဿနာ တရားများကို ပွားများလျက် အလုပ် လုပ်လေ့လုပ်ထ ရှိကြပေသည်။ အထည် ရက်လုပ်သော လုပ်ငန်းသည် အာရုံ စူးစိုက်၍ မျက်ခြည် မပြတ်လုပ်ရသော လက်မှုလုပ်ငန်း ဖြစ် သဖြင့် သမာဓိတရားကို ရစေရန် အားပေးသော လုပ်ငန်းတစ်ခု ဟု ဆိုရပေမည်။ တဖန် အလွန်နူးညံ့ ချောမွေ့ သေးငယ် လှသော ခြည်မျှင်အပင်ပေါင်း များစွာတို့ကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု ကျနစွာ စီစဉ်စုပေါင်း၍၊ တဖြည်းဖြည်း အထည်အဖြစ်သို့ ရောက်အောင် လုပ်ရသောကြောင့် လက်ပစ် တစ်တွက်တွင် ကုဋေတသိန်းမျှ တဖွားဖွား ဖြစ်ပျက်လျက်နေသော ရုပ်နာမ် တို့၏ ခယ ဝယ သဘောတရား များကိုပင်လျှင် ထင်မြင်စေ နိုင်ရန် အကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။
ဦးဖြေ
ထင်ရှားသောလက်ရာများ
ဆရာဖြေ၏ ထင်ရှားသော လက်ရာအချို့မှာ:
ဒုက္ခတာသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒုက္ခဒုက္ခတာ, သင်္ခါရဒုက္ခတာ, ဝိပရိဏာမဒုက္ခတာ-ဟူသော ဒုက္ခတာ (၃)ပါးတို့ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်နိုင်ရန် ပိုင်းခြား၍ သိမြင်နိုင်ရန် ကုန်ခမ်းသွားစေရန်, ပယ်စွန့်နိုင်ရန် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယမဂ်ကို ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, နိရောဓနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်အောင် ပွားများရမည်ဟု အရိယာမဂ် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပွားများပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
နေတိုးမဟုတ် မဟာမိတ်နိုင်ငံကြီး
အကျိုးအမြတ်များ
နေတိုးမဟုတ်သော မဟာမိတ်နိုင်ငံကြီးများသည် အောက်ဖော်ပြပါ အကျိုးအမြတ်များကို ရရှိနိုင်သည်။
ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်း
ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်း
ထိုကဲ့သို့သော ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ အမှီသဟဲပြုမှုသည် လူသားနှင့် ကောက်ပဲသီးနှံ၊ မွေးမြူရေးတိရစ္ဆာန် စသည့်တို့အကြားတွင်သာ တွေ့နိုင်သည်မဟုတ်ပေ။ အထူးသဖြင့် အချို့သော စုပေါင်းနေ အင်းဆက်ပိုးတို့သည် မွေးမြူသူများအနေဖြင့် အချို့တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်တို့အား ယဉ်ပါးစေသည်ကို လေ့လာသိရှိထားပြီးဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရွက်ဖြတ်ပုရွက်ဆိတ်များနှင့် မှိုမျိုးစိတ်အချို့ကြားတွင်တွေ့ရှိရသော ပုရွက်ဆိတ်နှင့်မှိုအမှီသဟဲပြုမှုမျိုးပင်ဖြစ်သည်။
တိရစ္ဆာန်များအား ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်း
တိရစ္ဆာန်များအား ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်းသည် တိရစ္ဆာန်များနှင့် ၎င်းတို့၏ပြုစုစောင့်ရှောက်ခံရမှုနှင့် မျိုးပွားနိုင်စွမ်းတို့အပေါ်လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်သည့် လူသားတို့အကြားရှိ အပြန်အလှန်အမှီသဟဲပြုဆက်ဆံမှုပင်ဖြစ်သည်။  ချားလ်စ် ဒါဝင် သည် ယဉ်ပါးပြီးဖြစ်သောမျိုးစိတ်များနှင့် ၎င်းတို့နှင့် အမျိုးတူတောရိုင်းမျိုးစိတ်များကို ကွဲပြားခြားနားစေသည့် သွင်ပြင်လက္ခဏာအချို့ကို အဦးဆုံးသတိပြုမိခဲ့သည်။ Selective Breeding ခေါ် မျိုးစိတ်တစ်ခု၏ နှစ်လိုဖွယ်သွင်ပြင်လက္ခဏာများကို လူသားတို့မှတိုက်ရိုက်ရွေးချယ်ယဉ်ပါးစေခြင်းနှင့် သဘာဝတရား၏ရွေးချယ်မှုအရ သွင်ပြင်လက္ခဏာများ ဆင့်ကဲတိုးတက်ဖွံဖြိုးလာခြင်းတို့၏ ကွဲပြားခြားနားပုံကိုလည်း ချားလ်စ်ဒါဝင် ကပင် ရှေးဦးစွာသိရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ်တူပင်ဖြစ်စေကာမူ အယဉ်နှင့်အရိုင်းတို့သည် မျိုးရိုးဗီဇအရကွဲပြားခြားနားကြသည်။
ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်းနှင့် တောရိုင်းသတ္တဝါအားယဉ်ပါးစေခြင်းသည် သီးခြားစီဖြစ်သည်။ တောရိုင်းသတ္တဝါအား ယဉ်ပါးစေခြင်းဆိုသည်မှာ အရိုင်းဘဝအဖြစ်မွေးဖွားလာသော တိရစ္ဆာန်အား ၎င်း၏အရိုင်းသဘာဝဖြစ်သော လူတို့ကိုရှောင်ရှားသည့်စိတ်ကိုလျှော့ချပြီး လူမကြောက်စေရန် အပြုအမူပိုင်းဆိုင်ရာပြုပြင်ပေးခြင်းဖြစ်ကာ ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်းမှာမူ မျိုးစိတ်တစ်ခုအား မျိုးရိုးဗီဇအားဖြင့် အပြီးအပိုင်ပြောင်းလဲလာစေပြီး သားစဉ်မြေးဆက်လူသားတို့နှင့် အကျွမ်းတဝင်ဖြစ်စေရန် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။   အချို့သောတိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ်များနှင့် အဆိုပါမျိုးစိတ်များတွင်ပါဝင်သော အချို့အကောင်များသည် အောက်တွင်ဖော်ပြထားသည့် အရည်အချင်းတို့နှင့်ပြည့်စုံသောအခါ ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူရန်အတွက် အထူးသင့်လျော်သော အကောင်များဖြစ်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ ထိုအရည်အချင်းများမှာ (၁) ၎င်းတို့၏ အုပ်စုဖွဲ့နေထိုင်သည့် အကောင်အရေအတွက်နှင့် အုပ်စုဖွဲ့စည်းပုံ၊ (၂) ၎င်းတို့၏ မိတ်ဖက်ရွေးချယ်နိုင်ခွင့်ရရှိမှု၊ (၃) အမိအဖနှင့် သားပေါက်များအကြားတွင် ဖြစ်ပေါ်သောတွယ်တာမှု၊ (၄) အစားအစာမျိုးစုံရွေးချယ်စားသောက်မှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်နယ်မြေသဘာဝအပြောင်းအလဲအပေါ် ခံနိုင်ရည်ရှိမှု နှင့် (၅) လူသားနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်သဘာဝအပေါ်တုံ့ပြန်မှု စသည်တို့ပင်ဖြစ်သည်။
ဆွမ်းဦးပုညရှင် (စစ်ကိုင်း)
သမိုင်းစဉ်လာ
သာသနာသက္ကရာဇ် ၁၇၈၆ခုနှစ်၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၆၇၄ခု တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ဝိဇယပူရ ပင်းယမြို့နန်းကို စိုးစံတော်မူသော ဆင်ဖြူတစ်စီးရှင် သီဟသူမင်းကြီး၏ သေနာပတိဖြစ်သော မဟာပုည အမတ်ကြီးသည် နော်ရထာမင်းစော၏ ကွမ်းခွက်တော်နှိုက် ရွှေမှိုခုနှစ်ချက်စွဲ၍ဌာပနာတော်မူသော မွေတော်ခုနှစ်ဆူ တို့အနက် နှစ်ဆူသော ဓာတ်တော် မွေတော်တို့ကို ပန်းတိမ် ငစိန်သင်၏ လက်မှ တရားသဖြင့်ရခြင်းနှင့် များစွာသောဓာတ်တော် မွေတော်တို့ကို နတ်တို့ဆောင်ပို့၍ ရခြင်းများကြောင့် ကြည်ညိုစွာရကား စေတီတည်ရန် မြေအရပ်ကို ဓိဌာန်ရွေးချယ်သောအခါ ဇေယျာပူရတိုင်း စစ်ကိုင်းမြို့မြောက်၌‌ တောင်ပေါင်း(၃၀)ကျော်တို့ဖြင့်ဝန်းရံလျက်ရှိသော ဥပစာ ငဖားမည်သော တောင်ထိပ်၌၊ဗုဒ္ဓကုၤရဘုရားအလောင်း ယုန်မင်းဖြစ်စဉ်က ကျင်လည်တော်မူဘူးသောအရပ်သို့ ဓာတ်မွေတော်တို့ အစဉ်သဖြင့်ကြွ၍ ကိန်းဝပ်ရာဖြစ်သော ထိုအရပ်ဝယ် ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ ဌာပနာ၍ ပုညအမတ်စေတီ တည်ထားကိုးကွယ်သည်ကို ပုညစေတီဟုတွင်သတည်းဟု စေတီယပကာသနီ ကျမ်းတွင် ဖော်ပြထားခဲ့သည်။
ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်း
တိရစ္ဆာန်များအား ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်း
အခြားသောတိရစ္ဆာန်များကို ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူရာတွင် ၎င်းတို့၏ မျိုးပွားမှုနှင့်ဆိုင်သော ဝိသေသလက္ခဏာများအရ ရွေးချယ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သော်လည်း ခွေးကိုမွေးမြူရာတွင်မူ အပြုအမူပိုင်းဆိုင်ရာအရသာ ရွေးချယ်မွေးမြူခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
အပင်များအား ယဉ်ပါးစေခြင်း
တိရစ္ဆာန်များကိုယဉ်ပါးအောင်စတင်မွေးမြူရာတွင် ၎င်းတို့၏ အပြုအမူကိုထိန်းချုပ်သည့်မျိုးဗီဇများကိုသာ သက်ရောက်မှုရှိသော်လည်း ကောက်ပဲသီးနှံပင်များတွင်မူ ၎င်းတို့၏ သွင်ပြင်လက္ခဏာ(အစေ့အရွယ်အစား၊ အပင်၏ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံနှင့် မျိုးဆက်ပွားစနစ်) နှင့် ဇိဝကမ္မဗေဒဆိုင်ရာ(အစေ့မှအပင်ပေါက်သည့်အချိန်နှင့် အသီးများရင့်မှည့်ချိန်) တို့ကိုထိန်းချုပ်သည့် မျိုးဗီဇများကို သက်ရောက်ပြောင်းလဲစေသည်။ ဥပမာတစ်ခုအဖြစ် ဂျုံကိုစိုက်ပျိုးရာတွင်တွေ့ရသည်။ ဂျုံပင်အရိုင်း၏အစေ့သည် ရင့်မှည့်ချိန်တွင် မြေသို့ကြွေကျကာ အပင်ပြန်ပေါက်သော်လည်း လူတို့စိုက်ပျိုးသော ဂျုံပင်မှအစေ့မှာမူ ရင့်မှည့်သော်လည်း ပင်စည်မှာပင်ကပ်တွယ်နေခြင်းကြောင့် ရိတ်သိမ်းရလွယ်ကူစေသည်။ ဤသို့ပြောင်းလဲလာရခြင်းသည် ဂျုံပင်ကို လူတို့စတင်စိုက်ပျိုးစဉ်က ဂျုံပင်အရိုင်းတို့တွင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ကျပမ်းမျိုးဗီဇပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်ကို အထောက်အထားများအရသိရှိရသည်။ ပင်စည်တွင်ကပ်တွယ်သော ဂျုံစေ့တို့သည် လူတို့၏ခူးဆွတ်ရိတ်သိမ်းခြင်းကို ပို၍ခံရပြီး ပြန်လည်စိုက်ပျိုးမည့် မျိုးစေ့များအဖြစ်သို့ရောက်ရှိလာကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ရှေးဦးစိုက်ပျိုးသူလယ်သမားများအနေဖြင့် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်သတိမမူမိစေကာမူ ထိုဗီဇမျိုးကွဲကိုရွေးချယ်စိုက်ပျိုးမိခဲ့ကြလေသည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် လူတို့စိုက်ပျိုးသောဂျုံပင်မှအစေ့တို့သည် အပင်ပေါက်ရန်နှင့် မျိုးဆက်ပြန့်ပွားရန်အတွက် စိုက်ပျိုးသူလယ်သမားတို့အပေါ်သာ မှီခိုရလေသည်။
အောက်ကြက်ချောင်းရွာ၊ ကနခို
အောက်ကြက်ချောင်းရွာ၊ ကနခို
မိတ္ထီလာမြို့
သမိုင်း
မိတ္ထီလာမြို့၏ သမိုင်းနောက်ခံသည် ဗမာလူမျိုးတို့၏မူရင်းဒေသဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း အပူပိုင်းလွင်ပြင်ဒေသနှင့် ဆက်နွယ်လျက်ရှိသည်။ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည့် ခရစ် (၁၁) ရာစုနှစ်မှစ၍ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး ဗြိတိသျှအင်ပါယာလက်အောက်ကျရောက်ခဲ့သည့် ခရစ် (၁၉) ရာစုနှစ်မတိုင်မီအထိ မိတ္ထီလာဒေသသည် ဗမာမင်းအဆက်ဆက်တို့၏ အာဏာစက်အောက်တွင် အစဉ်သဖြင့်တည်ရှိခဲ့လေသည်။
ဦးဖြေ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
နေတိုးမဟုတ် မဟာမိတ်နိုင်ငံကြီး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး ကဏ္ဍ:၂၀ ရာစု စစ်ဘက် မဟာမိတ်အဖွဲ့များ ကဏ္ဍ:၂၁ ရာစု စစ်ဘက် မဟာမိတ်အဖွဲ့များ ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် နေတိုးအဖွဲ့
ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်း
အပင်များအား ယဉ်ပါးစေခြင်း
ကောက်ပဲသီးနှံများကို အယဉ်အဖြစ်ပျိုးထောင်စိုက်ပျိုးရန်အတွက် လူတို့၏အစောဆုံးကြိုးပမ်းမှုသည် အနောက်တောင်အာရှဒေသတွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဆီးရီးယားဒေသရှိ ကျောက်ခေတ်သစ်မတိုင်မီက လူသားတို့သည် အပင်များကို ဝိသေသလက္ခဏာများရွေးချယ်ကာစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည့် ရှေးကျသောအထောက်အထားများကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ အယဉ်ဗီဇလက္ခဏာများပါရှိသည့် ရိုင်းစပါးစေ့များကို ဆီးရီးယားနိုင်ငံ အဘူဟူရယ်ရာရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ၏ ကျောက်ခေတ်လယ်(ဘီစီ ၁၁၀၅၀ ပတ်ဝန်းကျင်)အကျွင်းအကျန်များအတွင်းမှ တူးဖော်တွေ့ရှိရသည်။  သို့သော်လည်း ဤတွေ့ရှိမှုသည် အယဉ်အဖြစ်ပျိုးထောင်စိုက်ပျိုးမှုကိုဦးတည်သော အဆင့်တစ်ခုဖြစ်ဟန်မတူပဲ ရိုင်းစပါးအရိုင်းပင်များကို စတင်စိုက်ပျိုးရာမှရရှိလာသော ဒေသန္တရမျိုးကွဲပုံစံတစ်ခုပင်ဖြစ်နိုင်ပေသည်။
မိတ္ထီလာမြို့
သမိုင်း
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဝီလီယံ စလင်း၏ လက်အောက်ခံ မဟာမိတ်တပ်များသည် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ကို မိတ္ထီလာစစ်မြေပြင်တွင် တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာပြည်လွတ်လတ်ရေးရရှိပြီး မကြာမီမှာပင် ကရင်လက်နက်ကိုင်များလက်အောက်သို့ တဒင်္ဂကျရောက်ခဲ့သေးသည်။
မလသုတ်
-ယုတ်မာကုန်သော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ပစ္စုပ္ပန်လောက၊ တမလွန်လောက၏အညစ်အကြေး၊
အောက်ချောင်းလေးရွာ၊ ကျုံဘုတ်
အောက်ချောင်းလေးရွာ၊ ကျုံဘုတ်
မြန်မာ ရက်ကန်းပညာ
ထိုအချိန် ထိုအခါက ရဟန်း သင်္ဃာတော်များသည် ၂၂၇ ပါးသော သိက္ခာပုဒ်များကို ထိန်းသိမ်းလျက် ဆင်းရဲ ချမ်းသာ မင်းမျိုးမင်းနွယ် မရွေး လူအများအား ပညာအမျိုးမျိုး သင်ပေး ကြ၏။ တိုင်းပြည်ကို စိုးမိုး အုပ်ချုပ်သော မင်းစိုးရာဇာ အမှုထမ်းများကလည်း အဂတိလေးပါး လိုက်စားခြင်း မရှိဘဲ မင်းကျင့်တရား ဆယ်ပါး၊ နာယကဂုဏ်ခြောက်ပါးတို့ကို ထိပ်ဝယ်ထား၍ တိုင်းပြည်ကို စီမံအုပ်ချုပ်ကြ၏။ တိုင်းသူ ပြည်သားများကလည်း သမ္ပဒါတရား၊ ဗြဟ္မစိုရ်တရား၊ ဝိပဿနာတရားများနှင့် မြဲမြံကြလျက်၊ မိမိတို့ ဆိုင်ရာ လူသုံး ပစ္စည်းများရရှိရေးအတွက် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး ည|င်းပန်းနှိပ်စက်ကလူ မပြုကြဘဲ ညီညာဖြဖြ မိသားစု ကြီးသဖွယ် ဂရုတစိုက် အားကြိုးမာန်တက် လုပ်ကိုင်ကြ၏။ ထိုသို့ ကိုယ့်တာဝန် ကိုယ်ထမ်းခြင်းအားဖြင့် ယဉ်ကျေးမှုတွင် အထက်တန်းကျခဲ့သော ရှေးမြန်မာနိုင်ငံကြီးကို တည်ထောင်ခဲ့ ကြပေသည်။
နှင်းဆီစကား
အနီရောင်နှင်းဆီ နဲ့ အဝါရောင်နှင်းဆီ နှစ်ခုပေါင်းပြီး ပေါင်းစည်းခြင်း၊ အတူတကွမခွဲမခွာရှိခြင်း ဆိုတဲ့သဘောသက်ရောက်ပါတယ်။ မင်း နဲ့ ကိုယ် ဘယ်တော့မှမခွဲဘူးလို့ ဆိုလိုတာမျိုးပါ။ နှင်းဆီနီတစ်ပွင့်ရယ်၊နှင်းဆီဝါတစ်ပွင့်ရယ်ကို နှစ်ပွင့်ပေါင်းပြီး ဖဲကြိုးလေး နဲ့ စည်းလိုက်ရင် စေ့စပ်ခြင်း (engagement )လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။
ကတက်ပင်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကတက်ပင်ရွာ (Katetpin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ အင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၉ ဦး၊ မ ၈၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှင်းဆီစကား
နှင်းဆီပန်း ဘယ်အရောင်မဆို တစ်ပွင့်တည်းကတော့ ကျေးဇူးတင်ပါတယ်ဆိုတဲ့ စကားလေးကို ကိုယ်စားပြုပါတယ်။
နှင်းဆီပန်း ပန်းရောင်တွေကတော့ လေးစားဂုဏ်ယူခြင်း ၊ နှစ်သက်ခြင်း၊ပျော်ရွှင်ခြင်း၊စာနာနားလည်ခြင်း အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်ပါတယ်။ ကိုယ်ချစ်တဲ့ ဆရာမကို ပန်းလက်ဆောင်ပေးမယ်ဆိုရင်၊သူငယ်ချင်းလေးကိုပေးမယ်ဆိုရင်၊မွေးမိခင်အတွက် ပေးမယ်ဆိုရင် ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ်နှင်းဆီပန်းရောင်လေးတွေက အဆင်ပြေပါတယ်။
Venous Throboembolism
ယနေ့ခေတ်အခါမှာ လူအတော်များများက လုပ်ငန်းခွင်မှာ ကွန်ပျူတာအရှေ့မှာ ထိုင်ကာ နာရီပေါင်းများစွာ အလုပ်လုပ်နေကြပါတယ်။
ထိုင်ခုံမှာ နာရီပေါင်းများစွာ ထိုင်တဲ့ အကျိုးဆက် ရလဒ် အနေနဲ့ ခြေထောက်မှာ သွေးခဲခြင်း (သွေးကြောပိတ်ဆို့ခြင်း ) ဖြစ်လာနိုင်ဖွယ် ၂ ဆတိုးလာပါတယ်။ နယူးဇီလန် နိုင်ငံမှ သုတေသနပြုလုပ်သူများ၏ လေ့လာချက်အရ လုပ်ငန်းခွင်မှာ လှုပ်ရှားမှု မရှိဘဲ နေခြင်းဟာ venous throboembolism (VTE) ကိုဖြစ်ပွားနိုင်ဖွယ် အန္တရာယ် ရှိနိုင်ပါတယ် လို့ သိရှိရပါတယ်။
တစ်နေ့မှာ ၈ နာရီ ရုံးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူတွေဟာ အနည်းဆုံး ၃ နာရီ ဆက်တိုက် ထိုင်နေရာမှ မထဘဲ အလုပ်လုပ်နေမယ်ဆိုရင် လှုပ်ရှား သွားလာ အလုပ်လုပ်နေသူတို့ထက် VTE ကိုဖြစ်ပွား ခံစားရနိုင်ဖွယ် ၂ ဆရှိလာ ပါတယ် လို့ ဆိုပါတယ်။
ယဉ်ပါးအောင်မွေးမြူခြင်း
အပင်များအား ယဉ်ပါးစေခြင်း
ကြွေထည်ပစ္စည်းများပြုလုပ်သည့်အတတ်ပညာမထွန်းကားမီ ဘီစီ ၁၀၀၀၀ ခန့်အရောက်တွင် ရေတကောင်းကဲ့သို့အသုံးပြုရန်အတွက် ဘူးပင်(Lagenaria siceraria) ကိုအယဉ်အဖြစ်စတင်ပျိုးထောင်စိုက်ပျိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ ဘူးပင်အယဉ်မျိုးသည် ဘီစီ ၈၀၀၀ ခန့်တွင် အာရှတိုက်မှ အမေရိကတိုက်သို့ ပြန့်ပွားရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး လူသားတို့၏အာရှတိုက်မှ အမေရိကတိုက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်မှုကြောင့်ပင် ထိုသို့ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်နိုင်ပေသည်။
ဘီစီ ၉၀၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်ခန့်က အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ မြေဆီဩဇာကောင်းမွန်သော လခြမ်းရပ်ဝန်းဒေသတွင် နှံစားသီးနှံများကို အယဉ်အဖြစ်စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ ဦးစွာပထမ အယဉ်ဖြစ်အောင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည့် နှံစားပင်များမှာ ယေဘုယျအားဖြင့် အစေ့အသီးကြီးသည့် တစ်နှစ်ခံအပင်များဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် စားတော်ပဲစသည့် ပဲအမျိုးမျိုးနှင့် ဂျုံကဲ့သို့သော အစေ့အဆန်ပင်များပါဝင်သည်။ အရှေအလယ်ပိုင်းဒေသသည် အဆိုပါသီးနှံများကိုစိုက်ပျိုးရန်အထူးသင့်လျော်ပေသည်။ ခြောက်သွေ့ပူပြင်းသောနွေကာလရှိသည့် ရာသီဥတုမျိုးသည် အစေ့အသီးကြီးသည့် တစ်နှစ်ခံအပင်များ၏ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုကို အထောက်အကူဖြစ်စေသည့်အပြင် မြေမျက်နှာပြင်အနိမ့်အမြင့်မတူညီကွဲပြားခြင်းကြောင့်လည်း မျိုးစိတ်မျိုးကွဲအများအပြားဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အယဉ်အဖြစ်စိုက်ပျိုးသည့်အတတ်ထွန်းကားလာသည်နှင့်အတူ လူသားတို့သည်လည်း ခြေသလုံးအိမ်တိုင်လူ့အဖွဲ့အစည်းများမှ အခြေတကျနေထိုင်သည့် စိုက်ပျိုးရေးအခြေခံလူ့အဖွဲ့အစည်းများအဖြစ်သို့ပြောင်းလဲလာလေသည်။ ဤအပြောင်းအလဲသည် နောင်နှစ်ပေါင်း ၄၀၀၀ မှ ၅၀၀၀ ခန့်ကြာပြီးနောက်တွင် သမိုင်းတွင်ပထမဦးဆုံး မြို့ပြနိုင်ငံများကိုပေါ်ထွန်းလာခြင်းသို့ ဦးတည်စေခဲ့ပြီး မြို့ပြယဉ်ကျေးမှုကိုပေါ်ထွန်းလာစေခဲ့ပေသည်။
ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်းနှင့် ပန်းသီးပင်နှင့် သံလွင်ပင် စသည့်အပင်များအပါအဝင် နှစ်ရှည်ခံအပင်များနှင့် အပင်ငယ်တို့ကို အယဉ်အဖြစ်စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ အခွံမာသီးအပင်များဖြစ်ကြသော မာကာဒေးမီယာအသီး ပီကန်အသီး စသည့် အပင်များမှာ ယနေ့ခေတ်တွင်မှ အယဉ်အဖြစ်စတင်စိုက်ပျိုးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
လေးမျက်နှာမြို့နယ်
လေးမျက်နှာမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟင်္သာတခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ လေးမျက်နှာမြို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ ရက်ကန်းပညာ
ထိုယဉ်ကျေးမှု၏ ယခုတိုင် ထင်ရှားစွာ ရှိသော သက်သေ သာဓကများမှာ ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကြီးနှင့်အခြား စေတီတော်များ၊ လှည်းဝင်ရိုးသံ တညံညံ (၄,၄၄၆,၇၃၃)မျှ ရှိသော ပုဂံမြို့၏စေတီပုထိုးများ၊ အမြို့မြို့အရွာရွာတွင် အနှံ့အပြားရှိသော စေတီပုထိုးသိမ်ကျောင်း ဇရပ် ရေတွင်း ရေကန်များ ဖြစ်ပေသည်။
ထိုအခါက အိမ်သားတစုတို့သည် လူသုံးပစ္စည်းများ ရရှိရန် လုပ်ကိုင်အပ်သော လက်မှုလုပ်ငန်းများကို ယောက်ျားမိန်းမ မရွေး လုံ့လဥဿဟ စိုက်ထုတ်လျက် လုပ်လေ့လုပ်ထရှိခဲ့ကြ သောကြောင့် မိမိတို့၏ စားရေး ဝတ်ရေး နေထိုင်ရေးများ အတွက် လုံလောက်ရုံမျှမက လူသုံးပစ္စည်းများမှာ ပိုလျှံကြ သဖြင့် ရပ်ဆွေရပ်မျိုး ရဟန်းသင်္ဃာ ဆရာသမားများနှင့် လူကြီး မိဖတို့အား စေတနာသဒ္ဓါ ဖြူစင် ထက်သန်စွာနှင့် ထောက်ပံ့ သင်္ဂြိုဟ် ပူဇော်သက္ကာရ ပြုကြခြင်းတည်းဟူသော ကောင်းမှုကုသိုလ် ဒါနတို့ကို အစဉ်အပြတ် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ကြ ပေသည်။ ဤနည်းအားဖြင့် ရှေးမြန်မာများသည် ကာယသုခ စိတ္တသုခ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာစွာဖြင့် နေထိုင်လာခဲ့ကြ ရသော အချိန်သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာရှည်ခဲ့ပေသည်။ သို့ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရှေးမြန်မာများ၏ စိတ်နေစိတ်ထား ယဉ်ကျေးမှုများသည် အထက်တန်းကျသည်နှင့်အညီ ဝါ(ဂွမ်း) စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ဗိုင်းငင်ခြင်း၊ ရက်ကန်းရက်ခြင်း စသည့်လုပ်ငန်း များသည်လည်း ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထက်တန်း ကျခဲ့ဘူးပေသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
အထည်အဝတ်သည် လူတိုင်းလူတိုင်းတွင် မရှိလျှင် မဖြစ် သော အခြေခံ လူသုံးဝတ္ထုပစ္စည်း သုံးမျိုးအနက် တစ်မျိုး အပါအဝင် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုအခြေခံ ဝတ္ထုပစ္စည်း သုံးမျိုးမှာ (၁)အစာအာဟာရများ၊ (၂) အထည်အဝတ်များနှင့် (၃) နေထိုင်ရန် နေအိမ်များ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုဝတ္ထုပစ္စည်း သုံးမျိုးကို ရရှိရန်အတွက် လူများသည် အမြဲထာဝစဉ် ရှာဖွေ စိုက်ပျိုး ပြုပြင် လုပ်ကိုင်ကြရပေသည်။
ရှေးအခါက အိမ်သားတစုတို့ နေထိုင်လျက်ရှိသော နေအိမ် များ၏ အနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် အိမ်သားတစုတို့ ကိုယ်တိုင် လုံ့လထုတ်၍ စိုက်ပျိုးပြုပြင် လုပ်ကိုင်ကြသောကြောင့် မိမိတို့ လိုအပ်သော ဝတ္ထုပစ္စည်း မျိုးစုံတို့ကို ပြည့်စုံ လုံလောက်စွာ ရရှိလေသည်။ အစာ အာဟာရများ ရရှိရန်အတွက် မိမိတို့၏ အိမ်နီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် စိုက်ပျိုး၍ ထားသော ဝါပင်၊ မဲပင်၊ သီတင်းပင်၊ နီပါးဆေးပင်စသည့် အပင်များမှ အသီးအပွင့် တို့ကို အသုံးပြုလျက် ဗိုင်းငင်ခြင်း၊ ရက်ကန်းရက်ခြင်းအားဖြင့် အိမ်တွင်းတွင် ပြုလုပ်လုပ်ကိုင်ကြ၏။ နေထိုင်ရန် နေအိမ်များ ဆောက်လုပ်ရန်အတွက် ဆောက်လုပ်ခြင်းအားဖြင့် ကာယသုခ စိတ္တသုခ ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာစွာ နေထိုင်လေ့ ရှိခဲ့ကြ ပေသည်။
ဤနည်းအားဖြင့် နေထိုင်ကြစဉ် အခါက လူသုံးဝတ္ထုပစ္စည်း အတွက် လူအများမှာ ကြောင့်ကြမှု တောင့်တမှု အလွန် နည်းပါးခဲ့ကြသည်။ စားရေးဝတ်ရေးနှင့် နေထိုင်ရေးများအတွက် လိုအပ်သော ဝတ္ထုပစ္စည်းများမှာ လူတိုင်း၌လိုပင် ပြည့်စုံကြခြင်း ကြောင့် ဝတ္ထုပစ္စည်းများကိ အကြောင်းပြ၍ လူတစ်စုက ဩဇာ အာဏာ လွှမ်းမိုးပြီးလျှင် လူအများအား စေခိုင်းလုပ်ကိုင်ခြင်း အားဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး နိုင်ထက်စီးနင်း ပြုကျင့်မှုများ မရှိခဲ့ ကြချေ။
မိမိတို့ဆိုင်ရာ နေ့စဉ် လုပ်သင့် လုပ်ထိုက်သည့် အလုပ် အကိုင်များကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် မလုပ်မကိုင်ဘဲ လူအများ လုပ်ကိုင်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော လူသုံးဝတ္ထုပစ္စည်းများကို ခေါင်းပုံ ဖြတ် အညွှန့်ခူး၍စားသော လူဖျင်း သူခိုးသူဝှက်ဓားပြ လူဆိုး များလည်း အလွန်နည်းပါးလေသည်။ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဂုဏ်တု ဂုဏ်ပြိုင် လုပ်ကြပြီးလျှင် မနာလိုဝန်တို မစ္ဆရိစိတ်များလည်း မရှိခဲ့ကြပေ။
သာရေးနာရေးရှိပါက ရပ်ရွာရှိ လူများက ဝိုင်းဝန်းကူညီ ဆောင်ရွက်လေ့ ရှိကြပေသည်။ ဥပုသ်သီတင်းနေ့များ၌ ရွာဦးရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ ယောက်ျား မိန်းမ ကလေး လူကြီး ဆုံဆည်းကြပြီးလျှင် ငါးပါး၊ ရှစ်ပါး၊ ဆယ်ပါး အစရှိသော သီလတို့ကို ထိန်းသိမ်းလျက် ဓမ္မသဝန ဓမ္မဒေသနာ ဖြစ်ကြ စေရန် တရား စကားများကို ဆွေးနွေးလေ့ ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ထူးခြားသော ယဉ်ကျေးမှုတရပ်မှာ မိန်းမများသည် လွတ်လပ်စွာ နေထိုင်လုပ်ကိုင် စားသောက်ကြလျက် ယောက်ျား များနှင့်တန်းတူ လူမှုရေးရာ ကိစ္စအဝဝတို့ကို တစ်ညီတစ်ညွတ် ဆောင်ရွက်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ရှေးအခါ လူသုံးပစ္စည်းရရှိရေးအတွက် ယခုခေတ်အခါကဲ့သို့ ဝေးလံသော အရပ်ဒေသများနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ လူ အမြောက်အမြား နှင့်သော်လည်းကောင်း ဆက်သွယ်ရန် မလိုပေ။ ထို့ပြင် ယခုကဲ့သို့ လူသုံးပစ္စည်းများကို ငွေနှင့် ဝယ်ယူသုံးစွဲရန်လည်း မလိုပေ။ စုဆောင်းထားသော ငွေနှင့် လူသုံးဝတ္ထုပစ္စည်းများကို ဝယ်ခြမ်း သိုလှောင်ပြီးလျှင် ဈေးတင်၍ ရောင်းချသောအလုပ်မျိုးကိုလည်း လုပ်ရန် မလိုပေ။ ထိုကဲ့သို့ မိမိအိမ်သားတစုတို့ စားရေး ဝတ်ရေး နေထိုင်ရေးအတွက် မိမိအိမ်အတွင်းတွင် ပြည့်စုံစွာ ရရှိနိုင်ကြပေသောကြောင့် လူသုံးပစ္စည်းအတွက် လူတစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး ဆက်သွယ်ခြင်းများ နည်းပါးသည့်အလျောက် ယခု ခေတ်အခါကဲ့သို့ ဝတ္ထုပစ္စည်းများကို သိုလှောင်ထားပြီးလျှင် ဝတ္ထုပစ္စည်းလိုသူများအား မလုံမလောက် မပြည့်မစုံ ဖြစ်စေခြင်း အားဖြင့် ည|င်းပန်းနှိပ်စက်ဘိသကဲ့သို့ မမျှမတမှုများသည် ရှေးအခါက မရှိခဲ့ကြပေ။
ထိုအကြောင်းများကြောင့် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ဆက်ဆံကြ ရာ၌ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတရားများ ကင်းကွာလျက် မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ တည်းဟူသော တရားများကိုသာ ရှေးရှူပြီးလျှင် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး သင်္ဂြိုဟ် ထောက်ပံ့ကူညီ အားပေးနိုင်ကြပေသည်။ ထိုကဲ့သို့ စိတ်နေစိတ်ထား ယဉ်ကျေး သိမ်မွေ့စွာ လူတဦးနှင့် တဦး ပေါင်းသင်းဆက်ဆံနေထိုင်ကြ ခြင်းကြောင့် ရောဂန္တရကပ်၊ သတ္ထန္တရကပ်၊ ဒုက္ခန္တရကပ်တည်း ဟူသော ဒုက္ခဘေးဆိုး အမျိုးမျိုးနှင့် ကင်းလွတ်စွာ နေနိုင်ခဲ့ကြ ပေသည်။
သို့ရာတွင် ရှေးအထက်ကျော် ကာရီက ခြည်ချော ဗိုင်းငင် ရသော ဝါဂွမ်းအမျိုးအစားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ယခုအခါတွင် လုံးဝ တိမ်ကောပျောက်ကွယ်ခဲ့ပေသည်။ ယခု စိုက်ပျိုးရရှိသော ဝါဂွမ်းများမှာ ညံ့ဖျင်းသော အမျိုးအစားဖြစ်၍ ခြည်မျှင်ကြမ်း မျှသာ ဗိုင်းငင်၍ ရလေသည်။ ရှေးရှေးသော အခါက ထွက်ရှိ သော ဝါဂွမ်း အကောင်းစားများ တိမ်ကော ပျောက်ပျက်သည် နှင့်အညီ ဗိုင်းငင်ခြင်း၊ ရက်ကန်းရက်ခြင်း စသော လုပ်ငန်း များသည်လည်း တစ်စထက် တစ်စ ဆုတ်ယုတ်ခဲ့ရာ ယခု မြန်မာနိုင်ငံ၌ ထွက်ရှိသော မြန်မာ့ လက်ငင်ခြည်နှင့် ရက် လုပ်သည့် အထည်များမှာ အလွန် ထူထဲကြမ်းထမ်း၍ များစွာ အောက်တန်းကျသော အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနေပေသည်။ ထို့ပြင် ထူးခြားထင်ရှားသော အချက်တချက်မှာ ထိုဝါဂွမ်း စိုက်ပျိုးခြင်း၊ ဗိုင်းငင်ခြင်း၊ ရက်ကန်းရက်ခြင်း စသော လက်မှု ပညာများ ဆုတ်ယုတ်သည်နှင့်အညီ ဗြဟ္မစိုရ်တရား၊ သမ္ပဒါ တရား၊ မင်းကျင့်တရားဆယ်ပါး၊ နာယကဂုဏ် ခြောက်ပါး စသော တရားများကို အခြေခံထား၍ တည်ထောင်ခဲ့သော ရှေးမြန်မာများ၏ ယဉ်ကျေးမှုများသည်လည်း တစ်ထက်တစ်စ ဆုတ်ယုတ် လာခဲ့လေသည်။
ခေတ်သစ်ပြောင်းချိန်
၁၇၃၈ ခုနှစ် အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ ဗာရီမြို့သား ဖြစ်သော ဂျွန်ကေးဆိုသူသည် အထည်ရက်လုပ်သော ရက်ကန်း အသစ် အဆန်းကို စထွင်လုပ်ကိုင်သဖြင့် ကမ္ဘာတွင် ခေတ်သစ်ပြောင်း ရန် အကြောင်းရင်းခံကြီး တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာပေသည်။ ဂျွန်ကေးသည်ပင်လျှင် ခေတ်ဟောင်းကို ကျော်လွန်စေ၍ ခေတ်သစ်ကို စထွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ပါရဂူပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်ပေသည်ဟု နိုင်ငံသမိုင်း ဆရာကြီးများက ချီးကျူးထောမနာ ပြုကြလေသည်။ ထိုအချိန်ထိုအခါက ဆိုလျှင် ညောင်ရမ်းခေတ် အကုန်နှင့် အလောင်းမင်းတရား ကုန်းဘောင်ခေတ် အဝင် စပ်ကူးမကူး အချိန် ဖြစ်လေသည်။
ဂျွန်ကေး တီထွင်၍ ဆောက်လုပ်သော ရက်ကန်စင် မပေါ်မီက ကမ္ဘာတဝန်းလုံးရှိ တိုင်းပြည် အသီး အသီးတို့တွင် အသုံးပြုနေကြသော ရက်ကန်းစင်တို့မှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မည်မည်ရရ ထူးခြားခြင်း မရှိကြပေ။ ရက်ကန်းစင် အဟောင်း များဖြင့် ရက်လုပ်ရာတွင် လွန်းကို လက်တစ်ဖက်က ကိုင်၍၊ ခြည်မျှင်ကြားတွင် ထိုးသွင်းသောအခါ အခြားလက်တစ်ဖက်ဖြင့် ထိုလွန်းကို ဖမ်းရသည်။ ထိုကဲ့သို့ လွန်းကို လက်ဖြင့် ထိုးခြင်း၊ လက်ဖြင့် ဖမ်းခြင်းပြုလုပ်ရသည့်အတွက် ရက်ကန်းရက်ရာ၌ အချိန်အလွန် နှောင့်နှေးလေသည်။ အခြား ချို့ငဲ့ သောအချက် တစ်ခုမှာ လက်လှမ်းတလှမ်းထက် ကျယ်သော အထည်အနံကြီး ကို မရက်လုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်၏။
ထိုကဲ့သို့ နှောင်နှေး၊ ကြန့်ကြာသော ရက်ကန်းစင်၏ သဘာဝကို ဂျွန်ကေးသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ လက်တွေ့ စမ်းသပ်ရှာဖွေခြင်းကြောင့် လွန်းကို လက်ဖြင့် ပစ်ခြင်း၊ ဖမ်းခြင်း မပြုလုပ်ရတော့ဘဲ ခလုတ်ကို ကြိုးနှင့်ဆွဲခြင်းအား ဖြင့်သာ ရက်ကန်းကို ရက်၍ရနိုင်သော နည်းသစ်ကို ရရှိခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုနည်းသစ် ၏ အကျိုးအာနိသင်မှာ အထည် ရက်လုပ်ရာ၌ ရက်ကန်းအဟောင်းထက် လျင်မြန်ခြင်းနှင့် အနံ ကြီး အထည်များ ရက်လုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
သို့ရာတွင် ခေတ်ဟောင်း ပျောက်စေ၍ သတ္တဝါ အများ အကျိုးရှိရာရှိကြောင်း ဖြစ်စေတတ်သော နည်းသစ် ဉာဏ်သစ် ခေတ်သစ်များကို စတင် တည်ထောင်သော ထူးချွန်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများသည် ထိုအချိန်ထိုအခါက လူသတ္တဝါများ၏ နည်းပါးသောအသိဉာဏ်နှင့်အောက်တန်းကျသော စိတ်အား ထက်သန်ခြင်းကြောင့် ခြီးမွမ်း ထောမနာ ဩဘာပေးခြင်းများကို မခံကြရဘဲ ည|ဉ်းပန်းနှိပ်စက် ဒုက္ခအမျိုးမျိုးပေးခြင်းများကိုသာ ခံစားကြ ရပေသည်။ ဂျွန်ကေးသည်လည်း ထိုဖြစ်တတ်သော လောကသဘာဝကို မလွန်နိုင်သဖြင့် မိမိရပ်ရွာရှိ ရက်ကန်းသည် များ၏ ည|င်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းများကို ခံရပြီးလျှင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင် နေထိုင်လျက်နှင့်ပင် သေဆုံး ရရှာသည်။
မောပန်းကြီးစွာ အားထုတ်လုပ်ရသော အလုပ်တစ်ခုကို သက်သက်သာသာနှင့်ဖြစ်စေနိုင်သော နည်းသစ် နည်းဆန်း လက်နက်ကရိယာ အသစ်အဆန်းတို့ကို ဘောဂဗေဒ ပညာ သဘောအားဖြင့် လူတို့သည် နှစ်ခြိုက်တတ်သော သဘာဝ တစ်ခု ဖြစ်သည့်အတိုင်း ထိုနည်းသစ်နည်းဆန်းများကို လူတို့သည် အသိဉာဏ် တိုးတက်ခြင်းအလျောက် အနှေးနှင့် အမြန် လိုသလို အသုံးပြုတတ်ကြပေသည်။ ထိုဘောဂဗေဒ သဘာဝအရ အင်္ဂလန် နိုင်ငံရှိ ရက်ကန်းသည်တို့သည် လက်တွေ့အားဖြင့် အကျိုးခံစားရကြောင်းကို သိကြရသောအခါ ဂျွန်ကေး တီထွင်ခဲ့သော ရက်ကန်းကရိယာ နည်းသစ်ကိုပင် လျှင် အသုံးပြုကြခြင်းအားဖြင့် ရက်ကန်းကရိယာနည်းဟောင်း များကို စွန့်ပစ်ကြလေသည်။ ထိုရက်ကန်းကို လွန်းပျံရက်ကန်း ဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထိုလွန်းပျံ ရက်ကန်းကို ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စက်ရက်ကန်းဟူ၍လည်း တစ်မျိုးအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသေးသည်။
၁၉၄၅-၄၆ ခုနှစ်များက မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရက်ကန်းစင် စာရင်းများကို စုဆောင်း ရှာဖွေခြင်းအားဖြင့် သိရှိရသည်မှာ လွန်းပျံ၊ သို့မဟုတ် စက်ရက်ကန်းများ၏ အရေအတွက်သည် ၂ဝဝဝဝ ခန့်မျှ ဖြစ်၍၊ ဂျွန်ကေး တီထွင်သော စက်ရက်ကန်း မျိုး မပေါ်မီ အချိန်က အသုံးပြုခဲ့ကြသော လက်ထိုးလွန်းရက် ကန်းမျိုးမှာ ယခုထက်တိုင် အရေအတွက်အာဖြင့် ၁၇ဝဝဝဝ ကျော်ရှိကြောင်းကို သိရသည်။ မြန်မာရက်ကန်းခေတ်သည် ခုတိုင် အနှစ် ၂ဝဝ ကျော်ခန့် နောက်ကျနေသဖြင့် ထိုခေတ် ဟောင်းကို ယခုအချိန်မှစ၍ ပြောင်းရန် အချိန်တန်ပြီ ဟု ဆိုရပေမည်။
သိပ္ပံပညာထွန်းကားသော တိုင်းပြည်ကြီးတို့တွင် လျှပ်စစ် ဓာတ်အားဖြင့် မောင်းနှင်သော ခေတ်မီစက်ရက်ကန်းမျိုးကို ယခုအခါ၌ အများအပြား အသုံးပြုနေကြပေသည်။ ထိုခေတ်မီ စက်ရက်ကန်း၏ အကျိုးအာနိသင်မှာ ရက်ကန်းသည် တစ်ယောက်သည် စက်ရက်ကန်းစင်ပေါင်း ၄ဝ ကျော် ရက်လုပ်နိုင်ပေသည်။ ထိုစက်ရက်ကန်းနှင့်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခုတိုင် အများအပြား အသုံးပြုလျက်နေသော လက်ထိုးလွန်း ရက်ကန်း တို့၏ ခြားနားခြင်းကို ယှဉ်ပြိုင်ကြည့်ပါက ခေတ်မီ စက်ရက်ကန်းတခုသည် လက်ထိုးလက်ရက်ကန်း ၁ဝ စင်ခန့် နှင့် အထည်အထွက်တွင် ညီမျှလေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ရက်ကန်းခေတ်သစ်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထူထောင် ရန်အတွက် ရန်ကုန်မြို့အနီး၌ ဆောက်လုပ်ထားသော မြန်မာ နိုင်ငံအစိုးရ ခြည်မျှင်နှင့်အထည်စက်ကြီးတွင် ခေတ်မီ စက် ရက်ကန်းစင် ၄ဝဝ နှင့် အထည် ကိုက်ပေါင်း ကိုးသန်းကျော် (၁၉၆၂-၆၃) ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ တိုင်းရင်းဖြစ် အထည်အလိပ် လုပ်ငန်းတွင် ရှေးမှ မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်နေ၍ ဇင်၊ တွီ၊ ဆယ်လျူလာ၊ ဗျူတီကော့၊ ပိတ်ညို၊ ပိတ်ချောများကို တစတစ အမျိုးအစား ကောင်းသည်ထက် ကောင်းအောင် ကြိုးပမ်း ထုတ်လုပ်နေသည်။ ကျယ်ဝန်းသော မြန်မာ့ရက်ကန်းပြဿနာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ထွက်ကုန် ဝင်ကုန် စာရင်းအရ အိန္ဒိယ၊ ဂျပန်၊ အင်္ဂလန်နှင့် အခြားနိုင်ငံများမှ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဝယ်ယူအသုံးပြုကြရသော အထည်အဝတ် များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ပေသည်။ အမျိုးအစား တန်ဖိုးငွေ-ကျပ် ၁။ အထည်ကြမ်း ၂၁၆၃၇၉၈၅ ကိုက် ၃၂၅၁၃၃၁ ၂။ ချွတ်ထည်ချော ၅၆ဝ၅၁၆၅၁ ကိုက် ၁၁၅၄၈၄ဝ၄ ၃။ ပွင့်ရိုက်အရောင်ဆိုးများ ၁၇၈၄၉၇၄၂၉ကိုက် ၃၇၉၃၁၈၇၁ ၄။ ဝါဂွမ်းခြည်မျှင်များ ၂၂၃၂၈၄၅၂ ပေါင် ၁၂၃၃၂၄၄၃ ပေါင်း ၆၅ဝ၆၄ဝ၄၉ ထိုမျှလောက် နှစ်စဉ်နှစ်စဉ် ငွေပေါင်း ခြောက်ကုဋေခွဲဖိုးခန့် ရှိသော အထည်အဝတ်များ ခြည်မျှင်များကို နိုင်ငံခြားမှ ဝယ်ယူ အသုံးပြုရသော အကြောင်းရင်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထည် အဝတ်များကို ခေတ်မှီစက် များဖြစ် ထမြောက်အောင်မြင်စွာ ကြိုးစားအားထုတ် လုပ်ကိုင်ခြင်း မပြုကြသေးသောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လူဦးရေ ၂၄ သန်းခန့်ရှိသဖြင့် လူတိုင်းလူတိုင်း ခေတ်မှီလူတမ်းစေ့ နေနိုင်ရန်အတါက် လူ တစ်ယောက်လျှင် တစ်နှစ်အတွက် ပျမ်းမျှအထည်အဝတ်ကို ၃ဝခန့်၊ သို့မဟုတ် အတောင် ၆ဝ ခန့် ရရှိရပေမည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်လည်း လူ တစ်ယောက်လျှင် တနှစ်အတွက် အထည်အဝတ် ကိုက် ၃ဝ ရရှိစေရန် စီစဉ်လျက် ရှိသည်။ လူဦးရေ ၂၄ သန်းအတွက် တစ်ယောက်လျှင် ကိုက်၃ဝကျနှင့် တွက်ခဲ့သော် တစ်နှစ်လျှင် အထည်ကိုက်ပေါင်း ၇၂ဝဝဝဝဝဝဝ (ခုနစ်ဆဲ့နှစ်ကုဋေ) လို လေသည်။ ထိုမျှလောက် အထည်များ ထွက်ရှိရန်အတွက် ရစ်တိုင် ၂ဝဝဝဝ ပါရှိသော ခြည်မျှင်စက်ရုံကြီးပေါင်း ၁ဝဝ ကျော်ခန့်နှင့် ခေတ်မီစက် ရက်ကန်း ၂ဝဝ ပါရှိသော စက်ရုံ ပေါင်း ၃ဝဝ ကျော်ခန့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှိရပေမည်။ ဝါဂွမ်း ကိုလည်း လုံလောက်စွာ ရရှိရန် မြေဧကပေါင်းများစွာ တိုးချဲ့၍ စိုက်ပျိုးရပေမည်။ ခြည်မျှင်အချောနှင့် အထည်အချော ဖြစ်စေ ရန်အတွက် ဝါဂွမ်းမျှင်များ ပိုမိုရှည်လျားလာစေရန် စမ်းသပ် စီမံပြုပြင်၍ ပေးရပေမည်။
မလသုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
ဆွမ်းဦးပုညရှင် (စစ်ကိုင်း)
သမိုင်းစဉ်လာ
ဘိုးဝဇီယမှတ်တမ်းတွင် ပုညအမတ်သည် မွေတော်နှစ်ဆူကို ပတ္တမြားကြုတ်နှင့်တကွ ရွှေလင်ပန်းထက်တင်၍ သင်ပုတ်ပြင်ပြိးလျှင် ဆီမီးတန်ဆောင် ပန်းပေါက်ပေါက်တို့ဖြင့် ထက်ဝန်းကျင် ပူဇော် ပသကာပြု၍"ရှင်တော်ဘုရား..လူနတ်ဗြဟ္မာ ရဟန်းသံဃာတို့ ပူဇော်ပသကာ ပြုအံ့သောအရပ်တွင် သင်ပုတ်တင်အံ့။ ရွှေလင်ပန်းနှင့်တကွ တည်မိသော "ဟု သစ္စာအဓိဌာန်ပြုပြီး ခြေမြန်ကုလားတစ်ယောက်ကို ခေါ်၍ ခေါင်းထက်တင်ရွက်စေပြီးသော်"အမောင်..တောင်ဖီလာ၊လေးကျွန်းဆီမီးတောင်က တက်၍ တောင်ထိပ်တပြင်တွင် တင်ချင်စိတ်ရှိသည့် အရပ်၌ ဤရွှေလင်ပန်းနှင့် သင်ပုတ်ကို မသွန်ဘဲ ထားခဲ့တော့"ဟုမှာထား၍ ပို့စေခဲ့သည်။
ခြေမြန်ကုလားလည်း အမတ်ပုညမှာသည့်အတိုင်း တောင်ဖီလာ၊ လေးကျွန်းဆီမီးတောင်ကတက်၍ တောင်ရိုးတောာင်စဉ်တလျှောက် လျှောက် ၍ သွားသော် မည်သည့်ဌာနတွင်မှ မတင်ချင်၊ယခုပုညရှင် စေတီမြတ်တည်ရာ ငဖားတောင်ထိပ်ရောက်မှ သီရိဓမ္မာ သောကစေတီဟောင်းတစ်ဆူနှင့် ပတူးသင်္ဃရာဇာတည်ထားသော စေတီတစ်ဆူ ၎င်းနှစ်ဆူကြားတွင် ရွှေလင်ပန်းတင်ထားပြီး ပြန်လာခဲ့လေသည် ။
အမတ်ပုညလည်း သီရိဓမ္မာသောကစေတီတော်နှင့် ပတူသင်္ဃရာဇာကောင်းမှုစေတီဟောင်း နှစ်ဆူ ကို ငုံပြီးလျျှင် စေတီတည်လေ၏ဟု ဖော်ပြထားသည်။
မိုးတားဝန်ထောက်မင်း၏ စစ်ကိုင်းဘုရားစဉ် သမိုင်းချုပ်တွင် ပုညရှင်စေတီတော်၏ အတိုင်းတာဖော်ပြရာ၌ ဖိနက်တော် (၄၂)တောင်(၂)မိုက်၊ဉာဏ်တော်အတောင်(၄၀)နှင့် (၁)မိုက်ဟုဖော်ပြထားသည်။ ယခုတိုင်းတာရရှိသည့် ပုညရှင်စေတိတော်အတိုင်းတာမှာ ဖိနက်ခင်း(၆၂)ပေ(၄၁)တောင်တစ်မိုက်၊ဉာဏ်တော်(၁၃၃)ပေ(၈၈တောင်၂မိုက်)ထီးတော်အမြင့်မှာ (၂၅ပေ ၁၀လက္မ)ရှိသည်ဟု ၁၃၂၂-ခုကရွှေကိုင်းသားရေးသားပြုစုသည့် ဆွမ်းဦးပုညရှင်စေတီတော် သမိုင်းစာမျက်နှာ ၅၉တွင် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
ဤစေတီတော်ကြီးကို သက္ကရာဇ် ၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဟံသာဝတီဆင်ဖြူရှင် မင်းကလည်းကောင်း မင်းရဲကျော်စွာလက်ထက်သက္ကရာဇ် ၉၄၉ခုနှစ်၊ ပုညရှင်စေတီကို ရွှေထီးတင်၍ ရွှေဇရက်ဆောက်၏။ကျွန်၂၅၀လူပြီး ကျောက်စာစိုက်ခဲ့၏။ ဗဟိုစည် ခေါင်းလောင်းစသည်တို့လှူဒါန်း၏။သက္ကရာဇ် ၉၆၄ခုနှစ် ဟံသာဝတီဆင်ဖြူရှင်သားတော်ဥတ္တမရာဇ်သည် ပုညရှင်စေတီ ရှေးကောင်းမှု ပြိုပျက်သမျှပြင်ဆင်၍ ရွှေထီးတင်လှူခဲ့၏။
ရွှေချ၏ ဇရက်ဆောက်၏ သက္ကရာဇ်၉၆၇ခုနှစ် အနောက်ဘက်လွန်မင်း ပုညရှင်အနောက်ထောင့် တောင်ရံခြေရင်း၌ လှိုဏ် ၂ ဆင့်၊စြင်္ကန်နှင့်တကွသော ရွှေဥမင်ကျေင်းတော်ကိုပြု၏။ ပုညရှင်ဘုရားကိုလဲ ရွှေလုံးတော်ပြည့်ထည့်တော်မူ၏။ (စေတီယကထာမှ)၊သက္ကရာဇ် ၁၀၀၂ခုနှစ်တွင် သာလွန်မင်းကလည်းကောင်း၊ သက္ကရာဇ်
၁၁၃၅ခုနှစ်တွင် ကုန်းဘောင်ဆင်ဖြူရှင်မင်းကလည်းကောင်း သက္ကရာဇ် ၁၁၄၇ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရားကလည်းကောင်း
အသီးသီးပြင်ဆင်ပူဇော်ခဲ့ကြသည်။ သက္ကရာဇ်၁၃၁၈ခုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၉ရက်နေ့ ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ပျက်ဆီးမှုများကို ငလျင်ဘေးလှူဒါန်းငွေကို မ တည်၍ အများပြည်သူတို့ ထည့်ဝင်လှူဒါန်းငွေများဖြင့် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့ရသည်။ ယခုအခါ အများပြည်သူတို့၏ ထည့်ဝင်လှူဒါန်းငွေများဖြင့်
ဂေါပကအဖွဲ့မှ ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရာ ထူးခြားစွာတိုးတက်လာပြီး ပြည်တွင်းဘုရားဖူးဧည့်သည်များ အပြင်ကမ္ဘာလှည့်ဘုရားဖူးအဖွဲ့များဖြင့် အမြဲမပျက်စည်ကားလျက်ရှိပေသည်။
စေတီတော်ကြီး၏ ပွဲတော်ရက်မှာ နှစ်စဉ် ဝါဆိုလပြည့်နေ့ဖြစ်ပြီး ဝါဆိုလဆန်း ၁၄ရက်မှစ၍ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ ဘုရားဖူးများသည် မိမိနှင့်ပက်သက်ရာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် တည်းခို၍ ချိုချဉ်ရသာများ ဆက်ကပ်ကြပြီး စစ်ကိုင်းတောင်ရိုးတစ် လျောက် ဘုရားဖူးလည်ပက်ကြသူများဖြင့် စည်ကားလှပါသည်။
စစ်ကိုင်းမြို့တွင့်မှ ဆွမ်းတော်ကြီးဝတ်အသင်း များကလည်း ပုညရှင်ဘုရားကြီးသို့ လ္ဆန်း(၁၄)ရက်နေ့ ညနေအရောက်လာကြပြီး လပြည့်နေ့နံနက် အရုဏ်တက်ချိန်တွင် ဆွမ်းကပ်လှူဒါန်းပြီး မဂ်လမ်းကိုဆုပန်နေကြသော တရားဓမ္မသံများကလည်း စစ်ကိုင်းတောင်တစ်ခုလုံး ဖုံးအုပ်သာယာ ကြည်နူးစရာကောင်းလှပါသည်။
ဤယဉ်ကျေးမှုအစဉ်လာကို နှစ်ပေါင်းနှစ်ရာကျော်အောင် စဉ်ဆက်မပျက် ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသော ဇေယျာသူ ဇေယျာသားတို့၏ သဒ္ဓါတရားကိုလည်း လေးစားထိုက်လှပါပေသည်။
ထိုကဲ့သို့သော ဝါတွင်းကာလ၏ အစဦးဆုံးဥပုဓ်နေ့ဖြစ်သည့်ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် ပထမဦးဆုံး ဆွမ်းကပ်လှူရသော ဘုရားဖြစ်၍ #ဆွမ်းဦးပုညရှင်စေတီ ဟုခေါ်ဆိုကြပေသည်ဟု သဗြူးမြသောင်း၏ စစ်ကိုင်းတောင်၊ မင်းဝံတောင်ဘုရားများစာမျက်နှာ ၄၆တွင် ဖော်ပြထားသည်။
ရှေးယခင် အင်းဝခေတ် အင်းဝမင်းများလက်ထက်တွင် သီတင်းကျွတ်လ္ဆန်း ၁၄ရက် ၁၅ ရက်၊လဆုတ်၁ရက်၊ ပေါင်းသုံးရက်တွင် ပုညရှင်စေတီတော်၌ ဆီမီးခွပ်ထွန်း ပြာသာဒ်မီးခွပ်၁၀၀ မီးဇာစုံနှင့် ဆီ ၃ ပိဿာ၊မီးထွန်းကြပ် သွေးသောက်စုမြင်းတော်သည် ရွှေပန်းပန်၂ယောက်ဆီခန့်၍ ဆီမီးပူဇော်ပွဲကျင်းပပြီး ရဟန်းသံဃာများအား ကန်တော့ပူဇော်ခြင်း၊ ဆွမ်းကပ်လှူဒါန်းခြင်းများကျင်းပမြဲဖြစ်သည်ဟု အင်းဝသာသနာဝင် စာ -၂၂၈ တွင်ဖော်ပြထားသည်။
ချစ်မောင်၊ ဦး (ဂျာနယ်ကျော်)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
၁၃ ဇူလိုင်
ဇူလိုင်လ၊ (၁၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၉၄)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၁၉၅)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၇၁) ရက် ကျန်သေးသည်။
မိတ္ထီလာမြို့
ပထဝီဝင် အနေအထား
မင်းဝံကုန်းတန်းထက်တွင် အမြင့်ပေ ၈ဝဝ ၌တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့မှ မော်တော်ကားလမ်းအတိုင်း ၃၃၈ မိုင်ဝေး၍၊ မန္တလေးမြို့မှ ၉၅ မိုင် ဝေးသည်။ သာစည်မြို့မှ မီးရထားလမ်းအတိုင်း ၁၄ မိုင် ကွာဝေးသည်။ ရန်ကုန် - မန္တလေး မော်တော်ကားလမ်း၊ ရှမ်းပြည်နယ် - ရေနံချောင်း မော်တော်ကားလမ်း၊ မြင်းခြံမှ မော်တော်ကားလမ်းတို့ ဆုံရာဖြစ်သည့်ပြင် သာစည် - မြင်းခြံ မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပေရာ၊ လမ်းဆုံလမ်းခွတွင်ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် စည်ကားသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏။
မြို့ပြလူဦးရေ
မိတ္ထီလာမြို့မတွင် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၁၄ ရပ်ကွက် အိမ်ခြေပေါင်း ၃,၇၃ဝ ရှိပြီးလျှင် လူပေါင်း ၂၅,၈၉၁(၁၉၆၃)ယောက်နေထိုင်လျက်ရှိလေသည်။ မိတ္ထီလာမြို့တွင် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရုံးများ၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်း၊ အမြတ်တော်ခွန်၊ ယစ်မျိုး၊ သစ်တော၊ သမဝါယမ၊ ရဲ၊ လမ်းလုပ်ငန်းနှင့် ဆည်မြောင်းဌာနစသည်တို့နှင့် ခရိုင်စက်ရှင်နှင့် တရားမရာဇဝတ်တရားသူကြီးစသည်တို့ ရုံးစိုက်ပေရာ၊ အစိုးရရုံးများသည် မြို့၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ မိတ္ထီလာတွင် တပ်မတော်လေယာဉ်ကွင်းရှိ၍ တပ်မတော်တပ်ပေါင်းစုများ၊ တပ်မတော်ဌာနချုပ် ရုံးများလည်းတည်ရှိသည်။ မိတ္ထီလာမြို့တွင် ထင်ရှားသော မိတ္ထီလာကန်သည် မြို့၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
စီးပွားရေး
မိတ္ထီလာမြို့သည် ပတ်ဝန်းကျင် ခရိုင်များ၊ မြို့များသို့ပေါက်ရောက်သော ခရီးလမ်းဆုံလမ်းခွတွင် ရှိသောကြောင့်လည်း စီးပွားရေးတွင် ကောင်းမွန် ဖွံ့ဖြိုးကာ လူသိများသည်။ မိတ္ထီလာ ချည်မျှင်နှင့်အထည်စက်ရုံ (ယခုတပ်မတော်ချည်မျှင်နှင့် အထည်စက်ရုံ) တို့လည်းရှိသည်။
ယဉ်ကျေးမှု
ရဟန်းတော်များ စာသင်တိုက်များအပြင် ထင်ရှားသော ဘုရားစေတီများ ရှိသည်။ ယင်းတို့ကား ပုဂံပြည် အနော်ရထာမင်းစော တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည့် ရှင်ပင်ဂူစေတီ၊ ရွှေဂူလှစေတီ၊ ရွှေဂူကြီးစေတီ၊ ရွှေစောလူးစေတီ၊ ရှင်ပင်ဇယစ်စေတီများ၊ ထို့ပြင် အလောင်းစည်သူမင်းတည်တော်မူခဲ့သော ရွှေမြင်တင် ၊ မြို့တွင်း ဆုတောင်းပြည့်၊ ဖောင်တော်ဦး၊ အတွင်းရွှေကျောင်း၊ အပြင်ရွှေကျောင်း၊ ရွှေမြင်မိ၊လောကထိပ်ပန်၊ ရွှေလက်လှစသည့် များစွာသော ဘုရားစေတီ အဆူဆူတို့ဖြစ်၏။ ရွှေမင်းဝံတောင်ထိပ်ထက်၌ တည်ရှိသော ရွှေမြင်တင်စေတီသည် ယခုအခါ ထင်ရှား၍ ကဆုန်လပြည့်နေ့၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်နေ့များတွင် နှစ်စဉ် ပွဲတော်များကျင်းပသည်။ ယခုအခါဘုရားပရဝုဏ်အနီးတစ်ဝိုက်တွင် တပ်မတော်မှ အဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ပြီး စစ်တပ်ချထားသည်ဖြစ်သောကြောင့် ရွှေမြင်တင်စေတီကို မြေပြင်မှာ တည်ထားသကဲ့သို့ တွေ့မြင်ရပေသည်။
ကျန်းမာရေး
မိတ္ထီလာမြို့တွင် အထွေထွေပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးတစ်ခုနှင့် တပ်မတော်စစ်ဆေးရုံ (မိတ္ထီလာ)တို့ တည်ရှိကြသည်။
ကန်တော်ကို အမှီပြုရ၍ ရာသီဥတု ဆီလျော်သင့်မြတ်၏။ မြေမျက်နှာပြင် အနေအထားမှာလည်း ကောင်းမွန်၏။ ခြောက်သွေ့သော်လည်း လေကောင်းလေသန့်ရသဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်သည်။ အထူးသဖြင့် အဆုတ်နာရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ ဝေဒနာရှင်များအတွက် သင့်မြတ်သောကြောင့် ဆိုခဲ့သည့် ရောဂါများ စွဲကပ်နေသော ဝေဒနာရှင်တို့သည် မိတ္ထီလာမြို့သို့ သွားရောက်ကုသယင်း အနားယူကြပေသည်။
ဂျာထူကောင်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဂျာထူကောင်ရွာ(Jarhtukawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ အင်ဘောမိုင်းကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၂၂ ဖြစ်သည်။
မိတ္ထီလာမြို့
အခြေခံပညာ
မိတ္ထီလာမြို့တွင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းပေါင်း အမှတ်(၁)မှ အမှတ်(၆)အထိ တည်ရှိကြသည်။
ဂျာထူကောင်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိတ္ထီလာမြို့
အဆင့်မြင့်ပညာ
မိတ္ထီလာမြို့တွင်
Venous Throboembolism
ရုံးလုန်းငန်းများ လုပ်ကိုင်နေစဉ်မှာ လှုပ်ရှား သွားလာနေရဖို့ဆိုတာ မလွယ်ကူပါဘူး။ ဒါပေမယ့် အနည်းငယ် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားခြင်းကိုတော့ ပြုလုပ်နိုင်ပါတယ်။ အဲဒီလို အနည်းငယ်မျှ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား ပေးစေခြင်း ဟာလည်း ကြီးမားတဲ့ အပြောင်းအလဲ ရလဒ်ဖြစ်လာနိုင်စေပါတယ်။
Medical Research Institute of New Zealand မှ ပရော်ဖက်ဆာ Richard Beasely က ရုံးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်နေသူများကို ထိုင်နေစဉ် တစ်နာရီပြည့်တိုင်းမှာ ခြေထောက်ကို အနည်းငယ် ရွေးလျား လှုပ်ရှားပေးဖို့ အကြံပေးထားပါတယ်။
ထိုင်နေစဉ်မှာ ခြေထောက်ကို စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် ဘယ်ဘက် နှင့် ညာဘက် တစ်လှည့်စီ လှည့်ပေးခြင်း၊ လက်ကိုဆန့်ထုတ်ပေးခြင်းဖြင့် အညောင်းအညာ ဖြေခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပေးသင့်ပါတယ်။
မြန်မာ ရက်ကန်းပညာ
ခေတ်သစ်ပြောင်းချိန်
ထို့ပြင် အထည်အဝတ် စက်ရုံကြီးပေါင်း ၄ဝဝ ကျော် အတွက်၊ မြင်းအကောင် ၃ဝဝဝဝဝ (သုံးသိန်းခန့်) အား ရှိသော ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံကြီးများ တည် ဆောက်ရပေမည်။ ထိုစက်ရုံကြီးများနှင့် တွဲဖက်၍ ခြည်မျှင် စက်နှင့်အထည်စက်အတွက် လိုအပ်သော စက်ကရိယာများ လုပ်သည့် စက်ရုံကြီးများကိုလည်း တည်ဆောက်ရပေမည်။ အထည်အဝတ်များကို အဖြူချွတ်ရန်နှင့် အရောင်အမျိုးမျိုး ဆိုးရန် လိုအပ်သော ဓာတ်ဆေးများ ပြုပြင်လုပ်ကိုင်သည့် ဓာတုဗေဒစက်ရုံကြီးများလည်း အမြောက်အမြား တည် ဆောက်ရပေမည်။ ထိုမြောက်မြားကျယ်ဝန်းလှသော မြန်မာ ရက်ကန်းပြဿနာကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်အတွက် မြန်မာလူငယ် များသည် ခေတ်မီရက်ကန်းပညာနှင့်သက်ဆိုင်သော စက် ကရိယာနှင့် ဓာတုဗေဒပညာရပ်အမျိုးမျိုးတို့ကို သင်ကြား ဆည်းပူးကြရပေမည်။ ဤသို့ အဘက်ဘက်မှ ပြုပြင်ပေးလျှင် မြန်မာ့ရက်ကန်းပညာသည် မုချ တိုးတက်ထွန်းကားလာဖွယ်ရာ အကြောင်းရှိပေသည်။
ထေဂျို
ထယ်ဂျို  သို့မဟုတ် ထေကျို (태조; 太祖 ၁၃၃၅ အောက်တိုဘာ ၂၇ - ၁၄၀၈ မေ ၂၄ ) သည် ဂျိုဆွန်းမင်းဆက်ကို စဦးတည်ထောင်သူ ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ လီဆောင်ဂယ်ဖြစ်သော်လည်း နန်းတက်သည်နောက် လီဒန်ဟူသောအမည်ကို ခံသည်။ ၁၃၉၂ မှ ၁၃၉၈ ကာလတွင် မင်းပြုပြီး ဂိုလျောမင်းဆက်ကို လှန်မှောက်ခြင်းတွင် အဓိကပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ပါဝင်သည်။
ထဲဂျုံး၏ဖခင် လီဂျာချွန်သည် တရုပ်ပြည် ယွမ်မင်းဆက်အောက်တွင် အမှုထမ်းသူဖြစ်ပြီး မိခင်သည် တရုပ်လူမျိုးဖြစ်၏။  ထဲဂျုံးသည် ဂိုလျောတပ်သို့ ဝင်ရာ ရာထူးအဆင့်ဆင့်တိုးခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည်နောက် ၁၃၉၂ ခုတွင် နန်းတော်ကိုပါ ပုန်ကန်တော့သည်။ ၁၃၉၈ ခုတွင် သားဖြစ်သူက နန်းလုသည့်အရေးကြောင့် ပလ္လင်မှ ဆင်းပေးရသည်။ ၁၄၀၈ ခုတွင် လွန်သည်။
မိတ္ထီလာမြို့
အဆင့်မြင့်ပညာ
}}
စေတီပုထိုးများ
• နဂါးရုံဘုရား
• အန္တကူရေလည်ဘုရား
• စည်းခုံကြီးဘုရား
• ထီးသုံးဆင့်ဘုရား
• ရွှေမြင်တင်ဘုရား
• ဖောင်တော်ဦးဘုရား
ထုံးချောင်းရွာ၊ ပေါက်တိန်း
ထုံးချောင်းရွာ၊ ပေါက်တိန်း
ခန်းမိုက်ယွန်းရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ခန်းမိုက်ယွန်းရွာ (Hkanmaikyun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ဝိန်းနောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝိန်းနောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၉၃ ဦး၊ မ ၁၂၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေချောင်းရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ရွှေချောင်းရွာ (Shwechaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ကျောက်အိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၃၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇရပ်ဖြူရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ဇရပ်ဖြူရွာ(Zayathpyu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ လှာကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှာကာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၃၂၉၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၅၁၁၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုတ်ဖိုရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
အုတ်ဖိုရွာ (Okehpo)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ရွာပုလဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၅၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာပုလဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၃ ဦး၊ မ ၈၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်ကျင်းရွာ၊ လယ်တီ
အောက်ကျင်းရွာ၊ လယ်တီ
ဘုရားငုတ်တိုရွာ၊ သစ်ပုတ်ကုန်း
ဘုရားငုတ်တိုရွာ၊ သစ်ပုတ်ကုန်း
၁၄ ဇူလိုင်
ဇူလိုင်လ၊ (၁၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၉၅)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၁၉၆)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၇၀) ရက် ကျန်သေးသည်။
ကျောက်အိုင်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ကျောက်အိုင်ရွာ (Kyaukaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ကျောက်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၂၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်တိန်းလေးရွာ၊ ပေါက်တိန်း
ပေါက်တိန်းလေးရွာ၊ ပေါက်တိန်း
ဂမုန်းကိုယ်ရံကြီး
ဂမုန်းကိုယ်ရံကြီး
Poison Bulb (ကိုယ်ရံကြီး)
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင် အရွက်များ မြေမှ ကပ်ထွက်သည်။ ပင်စည်မဲ့သည်။ ဥတက် အလွန်ကြီး၍ အဖြူရောင်ရှိသည်။ အရသာ ခါးစပ်စပ်ရှိသည်။ အရွက် ရွက်ပြား ချောသည်။ ၁၁/၂ ပေ မှ ၄ ပေထိရှည်သည်။ မြေမှစု၍ထွက်သည်။ ရွက်နားညီ၍ ရွက်ထိပ်ချွန်သည်။ လှိုင်းတွန့်အနည်းငယ်ရှိသည်။ အသားထူသည်။ စိမ်းစိုသော အရောင်ပေါ်တွင် အဝါရောင် အစင်းငယ်များ ရောထွေးနေသည်။ အရွက် ထောင်မတ်သည်။ အပွင့် အဖြူရောင် ရှိသည်။ အနံ့မွှေးသည်။ မိုးရာသီတွင် ပွင့်၏။ အသီး အနည်းငယ် လုံးဝိုင်းသည်။ အစေ့တစ်စေ့သာ ပါဝင်သည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အရွက် ၊ ဥ ။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အပူပိုင်းဒေသတွင် ပေါက်သည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ ။ ။ အရိုင်းပင်နှင့် အသင့်အတင့် စိုက်ပျိုးပင်အဖြစ် နှစ်မျိုးလုံး တွေ့ရသည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင် ။ ။ မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ အပင်သည် ပူ စပ် ခါးသည်။ အဆိပ်ပြေစေသည်။ လေ ၊ သလိပ် ၊ ဆီး တို့ကို ကောင်းစေသည်။ အသုံးပြုပုံ-
အရွက်
၁ ။ အရွက်ကို ပြုတ်၍ ရေချိုးခြင်း ၊ အရည်ပျစ်ပျစ်သွေး၍ လိမ်းခြင်းပြုက အဖောအရောင်ရောဂါပျောက်၏။ ၂ ။ ခါးနာခြင်း ၊ ဒူးရောင်ခြင်း ရောဂါများအတွက် အရွက်ကို နွမ်းအောင် မီးခဲနှင့်ကပ်၍ အပူဓာတ်မကုန်မီ နာသော နေရာနှင် ရောင်သော နေရာများတွင် တစ်နာရီခန့် စည်းပေးက ပျောက်၏။
ဥ
၁ ။ ဥကို သွေးလိမ်းပါက အနာမီး ၊ အနာလျှံ ပျောက်၏။ သို့သော် ယား၏။ ၂ ။ အဆိပ်သင့်ပါက လျှာကို ပွတ်ရုံနှင့် ပျောက်ကင်းစေသည့် နန်းတွင်း လျှာပွတ်ဆေးတွင် ကိုယ်ရံကြီးဂမုန်းကို အထူးထည့်သွင်း အသုံးပြုကြ၏။
ဆိပ်ဖလူး
ဆိပ်ဖလူးပန်းသည် ညအခါတွင် အလွန်မွှေးပျံ့သောကြောင့် Night-flowering Jasmine ဟု အမည်ခေါ်တွင်သည်။ ရခိုင်လို ရိုးလှသန္တာပင်ဟု ခေါ်သည်။ Nyctanthes မျိုးစိတ်ဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း၊ ပါကစ္စတန်၊နီပေါ၊ အိန္ဒိယနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ဇာတိဖြစ်သည်။ အပင်သည် အပင်ပုမျိုးဖြစ်ပြီး ၁၀ မီတာအထိ အမြင့်ရှိသည်။ ပင်စည်သည် မီးခိုးရောင်ရှိသည်။ အရွက်များသည် မျက်နှာချင်းဆိုင်ဖြစ်ပြီး ၆ စင်တီမီတာမှ ၁၂ စင်တီမီတာထိ ရှည်လျားကာ ၂ စင်တီမီတာမှ ၆.၅ စင်တီမီတာထိ ဗြက်ကျယ်သည်။
ကြံခင်းမြို့နယ်
ကြံခင်းမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြန်အောင်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကြံခင်းမြို့ ဖြစ်သည်။
ဆိပ်ဖလူး
ပန်းပွင့်များသည် အလွန်မွှေးပျံ့ပြီး အဖြူရောင်ပွင့်ဖတ်များ ၅ ခုမှ ၈ ခုအထိရှိပြီးအလယ်တိုင်မှာ လိမ္မော်နီရောင်ရှိသည်။ အပွင့်များသည် ၂ ပွင့်မှ ၇ ပွင့်ထိ အဆုပ်လိုက် ပွင့်သည်။ ညနေစောင်းမှ စတင်ကာနံနက်အရုဏ်တက်ချိန်ထိ တစ်ပွင့်ချင်း အပွင့်များပွင့်သည်။ အသီးသည် ၂စင်တီမီတာရှိသော အသည်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး ပြားချပ်သည့်သဏ္ဌာန်ရှိသလို လုံးဝန်းသည့်သဏ္ဌာန်လည်းရှိသည်။ အသီးသည် ၂ ခုတွဲဖြစ်ပြီး တစ်ခုစီတွင် အစေ့တစ်စေ့စီပါရှိသည်။
Coral Jasmine (ဆိပ်ဖလူး)
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင် ပင်ငယ်မျိုးဖြစ်၍ ၁၀-၂၀ ပေထိမြင့်၏။ ပင်စည်ခေါင်းပွဖြစ်သည်။ အနံ့မွှေး၏။ အခေါက်ကြမ်း၍ အညိုနုရောင်ရှိသည်။ ကိုင်းဖြာသည်။ အကိုင်းရိုးနုစဉ်လေးထောင့် ပုံဖြစ်၍ ရင့်လျှင် လုံးဝိုင်းသွားသည်။ ရိုးတံနှင့် အရွက်ပေါ်တွင် အမွှေးကြမ်းများ ရှိ၏။ အရွက် ရွက်ဆိုင်ထွက်သည်။ ရွက်ရင်းပိုင်းကျယ်၍ ဝိုင်းပြီး ရွက်ထိပ်သို့ ချွန်သွယ်သွားသည်။ ရွက်နားခွေးသွားစိပ်ကျဲကျဲရှိ၏။ ရွက်ကြောထင်ရှား၍ ရွက်ပြားကြမ်းသည်။ အပွင့် အဖြူရောင်ရှိသည်။ ပွင့်ချပ်အနားပတ်လည်နှင့် ပွင့်ချပ် ပြွန် လိမ္မော်ရောင်ရှိသည်။ အနံ့ အလွန်မွှေးကြိုင်သည်။ ပြာသိုလတွင် ပွင့်သည်။ အပွင့်သည် အပင်တွင် တစ်ညသာပွင့်ပြီး ကြွေကျသွားသည်။ အသီး သီးတောင့် ဖြစ်သည်။ ၃/၄ လက်မရှည်သည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အရွက် ၊ အပွင့် ၊ အခေါက်၊ ပဉ္စငါးပါး။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ နေရာအနှံ့အပြား၌ ပေါက်ရောက်သည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ။ ။ ပန်းမန်အဖြစ် အလှစိုက်ပျိုးကြသည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်။ ။ မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ အပင် ပဉ္စငါးပါးသည် အေးသောသတ္တိရှိ၏။ ၀ဖြိုးစေ၏။ ကိုယ်ဝန်ကို ကြီးထွားစေ၏။ အပူ ၊ မြင်းသရိုက် ၊ မီးယပ်နာ ၊ ဆံပင်ကျွတ်ရောဂါတို့ကို နိုင်၏။ အရွက်သည် ခါးစပ်၏။ သလိပ်ကို ကြေစေ၏။ အဖျားကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်။ အခေါက်သည် ခါး၏။ ချဉ်၏။ မျက်စိရောဂါ ၊ အဆုတ်ပြွန်ရောင်ခြင်းနှင့် အရေပြားရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းစေသည်။ အသုံးပြုပုံ- အရွက် ၁ ။ အရွက်ကို ကြိတ်၍ ရသော အရည်ကို ပျားရည် သို့မဟုတ် သကြားနှင့် ရောစပ်သောက်ပါက သည်းခြေရောဂါ ၊ နာတာရှည်ရောဂါ အဖျား ရောဂါများ ပျောက်ကင်း၏။ ၂ ။ ယင်းအရွက်ကြိတ်ရည်တွင် ဆားအနည်းငယ်ခတ်၍ သောက်က သန်များကို ကျစေသည်။ ၃ ။ အရွက်ကို ရေနွေးဖြောသောက်ပါက သူငယ်နာအဖျားနှင့် သူငယ်နာရောဂါများ ပျောက်ကင်းစေ၏။ ၄ ။ အရွက်ကို ကြိတ်၍ လိမ်းသော် ပွေးနာပျောက်၏။ ၅ ။ အရွက်ကို လတ်ဆတ်သော ချင်းအနည်းငယ်နှင့် ရောစပ်သောက်ပါက ငှက်ဖျားရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။ ၆ ။ ကလေးငယ်များ ဝမ်းသက် ၊ ဝမ်းသွားပါက ၎င်းအရွက်ကို ညှစ်၍ တိုက်ပါက ပျောက်ကင်း၏။ ၇ ။ အရွက်ကို မီးအနည်းငယ်ဖြင့်ပြုတ်သောက်ပါက တင်ကြောနာသောရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။ ငရုတ်ကောင်းနှင့် ရော၍ ကြိတ်စားလျှင် မီးယပ်သွေးလွန်ရောဂါပျောက်၏။ ၈ ။ အရွက်ကို ညှစ်၍ သောက်ပါက မြွေဆိပ်ပြယ်စေသည်။ ၉ ။ အရွက်ကို ရေနှင့် ထက်ဝက်ခန်းကျို၍ သောက်ပါက ဆီးလွန်ရောဂါ ပျောက်၏။ ၁၀ ။ အရွက်ကို နွားနို့နှင့်ကြိတ်၍ လိမ်းသော် ယားနာ ပျောက်ကင်း၏။ အပွင့် ၁ ။ အပွင့်ကို ပြုတ်၍သောက်ပါက အဆစ်အမျက်ရောင်ရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။ အခေါက် ၁ ။ အခေါက်ကို မျက်စိနာရောဂါအတွက် သုံး၏။ ၂ ။ အခေါက်ကို ကွမ်းယာ၌ ထည့်စားသော် ချောင်းဆိုးပျောက်၏။ ပဉ္စငါးပါး ၁ ။ ပဉ္စငါးပါးကို ပြုတ်သောက်လျှင် အဖျဉ်းကြီးရောဂါပျောက်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
မြရာ
မြရာ ၏ သိပ္ပံအမည်မှာ Microcos paniculata ဖြစ်သည်။ microcos, panicled Indian linden အမည်များဖြင့်လည်း ခေါ်တွင်ကြသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အင်ဒိုချိုင်းနားဇာတိဖြစ်သည်။ မြရာပင်သည် တရုတ်လူမျိုးတို့က ဆေးဘက်ဝင်သည်ဟုဆိုကာ လက်ဖက်ရည်ကြမ်းအဖြစ်သောက်သုံးကြသည်။ မြရာပင်သည် အပင်ပုမျိုးဟုဆိုသော်လည်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နယ်မြေတွင်မူ သစ်ပင်ကြီးအဖြစ် တွေ့ရှိရသည်။ မြရာအရွက်တို့သည် အစိမ်းရင့်ရောင်ရှိပြီး အရွက်ရင့်တို့ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖက်ရွက်အဖြစ်အသုံးပြုကြသည်။ မြရာအသီးကို မြန်မာကလေးများက ဘောင်ဘောင်သီးဟု ခေါ်တွင်ကြပြီး ဝါးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ဘောင်ဘောင်သေနတ်တွင် အသီးကိုထည့်ပြီးနှစ်သက်စွာ ဆော့ကစားလေ့ရှိကြသည်။
သိမ်ကုန်းရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
သိမ်ကုန်းရွာ (Theinkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၇ ဦး၊ မ ၇၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၀၁၈ တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ် အသက် ၁၇ နှစ်အောက် အမျိုးသား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ
၂ဝ၁၈ ခုနှစ် တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ် အသက် (၁၇) နှစ်အောက် အမျိုးသား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် အသက် ၁၇ နှစ်အောက် ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ၂ဝ၁၈ ခုနှစ် တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ် အသက်(၁၇) နှစ်အောက် (အမျိုးသား) ဘောလုံးပြိုင်ပွဲဖွင့်ပွဲကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့ညနေ (၃)နာရီအချိန်တွင် နေပြည်တော်ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ၂ဝ၁၈ခုနှစ် တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ် အသက်(၁၇) နှစ်အောက် (အမျိုးသား) ဘောလုံးပြိုင်ပွဲကို ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိဘောလုံးအားကစားကွင်း(၁)နှင့်(၃)တို့တွင် တိုင်းဒေသကြီး နှင့် ပြည်နယ်များမှ အသင်း(၁၅)သင်း၊ အားကစားသမား(၂၆၉)ဦးတို့သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့မှ ၂၀ ရက်နေ့အထိ အသီးသီးယှဉ်ပြိုင်ကစားခဲ့ကြသည်။
မြောက်ရွာ
မြောက်ရွာ
ကိုးကား
မြောက်ရွာ
၁၅ ဇူလိုင်
ဇူလိုင်လ၊ (၁၅)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၉၆)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၁၉၇)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၆၉) ရက် ကျန်သေးသည်။
လားရှိုး လေဆိပ်
လားရှိုးလေဆိပ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ လားရှိုးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
စက်ကရေရွာ၊ သင်းဂနက်
စက်ကရေရွာ၊ သင်းဂနက်
ခြောက်အိမ်စုရွာ၊ ချောင်းဖျား
ခြောက်အိမ်စုရွာ၊ ချောင်းဖျား
ကွမ်ကော်ချက်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကွမ်ကော်ချက်ရွာ(Kunkawchet)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ အင်ဘောမိုင်းကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဟက်ဂါ တောင်များ
အဟက်ဂါ တောင်များ (جبال هقار) သည် အယ်လ်ဂျီးရီးယား တောင်ပိုင်းရှိ ဆဟာရ သဲကန္တာရ အလယ်ပိုင်းရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ တောင်များသည် ကီလိုမီတာ ၅၅၀၊၀၀၀ ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆဟာရ
ကျောက်မှော်ရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ကျောက်မှော်ရွာ (Kyaukhmaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ကျောက်မှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၈၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်တူးရွာ၊ ပေါက်တူး
ပေါက်တူးရွာ၊ ပေါက်တူး
ပေါက်တိန်းကြီးရွာ၊ ပေါက်တိန်း
ပေါက်တိန်းကြီးရွာ၊ ပေါက်တိန်း
မုန်ချောင်းရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
မုန်ချောင်းရွာ (Monchaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ အင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၉ ဦး၊ မ ၈၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘဝသုတ်
(၄)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကာမဘဝ၊ ရူပဘဝ၊ အရူပဘဝဟူသော ဘဝသုံးပါးတို့ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိခြင်းငှာ၊ ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းငှာ၊ ကုန်စေခြင်းငှာ၊ ပယ်ခြင်းငှာ အဋ္ဌင်္ဂိက ဤအရိယာမဂ်ကို ပွားများရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်၊ - ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ကာမဓာတုဝေပက္ကကံ၊ ရူပဓာတုဝေပက္ကကံ၊ အရူပဓာတု ဝေပက္ကကံ မရှိလျှင် “ဘဝ”ဟူ၍ မထင်ရှားပုံ၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့် (ပညာမျက်စိကို) ဖုံးကွယ် ထားမှု၊ တဏှာဟူသော အနှောင်အဖွဲ့ ဖွဲ့ချည်ထားအပ်ကုန်သော သတ္တဝါတို့၏ ဟီနဓာတု၌ ဝိညာဏ်တည်ရှိလျှင် (ကာမဓာတု) ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိဖြစ်၏။
-မဇ္ဈိမဓာတု၌ ဝိညာဏ်တည်လျှင် (ရူပဓာတု) ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိဖြစ်၏။
-ပဏီတဓာတု၌ ဝိညာဏ်တည်လျှင် (အရူပဓာတု) ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိဖြစ်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
၁၆ ဇူလိုင်
ဇူလိုင်လ၊ (၁၆)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၉၇)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၁၉၈)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၆၈) ရက် ကျန်သေးသည်။
သီးကျိရ်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
သီးကျိရ်ရွာ(Ticirh)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ သီးကျိရ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သီးကျိရ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၂ ဦး၊ မ ၂၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖားပုရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ဖားပုရွာ(Hparpu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ လှာကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှာကာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၃၂၉၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၅၁၁၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခင်မောင်သန်း (စိတ်ပညာ)
၁၉၆၁ - သိပ္ပံ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ကို စိတ်ပညာ အဓိကဖြင့် ရခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ် စိတ်ပညာဌာန တွင် သရုပ်ပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
၁၉၆၄ - အမေရိကန်နိုင်ငံ အင်ဒီယားနားပြည်နယ် ပါဒူးတက္ကသိုလ်တွင် ပညာ သင်ယူခဲ့သည်။ မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ရခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင် ဆက်ပြီး အမှုထမ်းခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ် စိတ်ပညာဌာန ပါမောက္ခဌာနမှူး(ငြိမ်း)
စိတ်ပညာ ဆောင်းပါးများကို လစဉ်ထုတ် စာစောင်များတွင် အဆက်မပြတ် ရေးသားခဲ့သည်။
စာရေးဆရာ ခင်မောင်သန်း (စိတ်ပညာ)သည် အသက်(၇၄)နှစ် (၁၈-၁၁-၂၀၁၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရှမ်းကွင်းရွာ၊ သစ်ပုတ်ကုန်း
ရှမ်းကွင်းရွာ၊ သစ်ပုတ်ကုန်း
ကံဖူးရွာ
ကံဖူးရွာ
ကိုးကား
ကံဖူးရွာ
ကုလားစုရွာ၊ ချောင်းဖျား
ကုလားစုရွာ၊ ချောင်းဖျား
စုလဲထော်ရွာ၊ ပေါက်တိန်း
စုလဲထော်ရွာ၊ ပေါက်တိန်း