cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပေါ်ထွန်း၊ ဆာ
နန်းရင်းဝန်ဟောင်း ဆာပေါ်ထွန်း
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ ပါလီမန်က မြန်မာပြည် ဥပဒေကြမ်းကို စိစစ် ရေးဆွဲရန် တွဲဖက် ကော်မတီ တစ်ခု ဖွဲ့စည်းသည်။ ထိုတွဲဖက် ကော်မတီနှင့် တိုင်ပင် ဆွေးနွေးရန် မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်များကို ဘိလပ်သို့ ခေါ်ရာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့တွင် ‘လှိုင်-မြတ်-ပေါ်’ ပါတီနှင့် ‘ဆင်းရဲသားပါတီ’ တို့၏ ကိုယ်စား ဆာပေါ်ထွန်း လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။
မြန်မာပြည်ကို အိန္ဒိယပြည်မှ ခွဲထုတ်လိုက်သော အခါ (၉၁)ဌာန ဟူသော အုပ်ချုပ်ရေးသစ်ဖြင့် စတင် အုပ်ချုပ်ရသည်။ ပထမဆုံးအကြိမ် ဥပဒေပြု လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲများကို ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပသည်။ ဆာပေါ်ထွန်းသည် ဦးချစ်လှိုင် ပါတီဝင်အဖြစ် ပခုက္ကူ ခရိုင် ရေစကြို မဲဆန္ဒနယ်မှ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆာပေါ်ထွန်းသည် ဦးချစ်လှိုင် ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။
ထိုအခါတွင် ဒေါက်တာဘမော် ခေါင်းဆောင်၍ ညွန့်ပေါင်း အစိုးရ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုညွန့်ပေါင်း အစိုးရတွင် ဆာပေါ်ထွန်းသည် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးနှင့် တရားရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရက ဦးပေါ်ထွန်းကို ‘ဆာ’ ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။ ယင်းမှစ၍ ဆာပေါ်ထွန်းဟု ခေါ်တွင် လာကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဥရောပ၌ စစ်ယမ်းအိုးကြီ ပေါက်ကွဲလုနီး ဖြစ်နေသည်။ မြန်မာပြည်တွင်လည်း မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ထက်သန်ခြင်း ပြင်းပြလာကာ လှုပ်ရှားမှုများ များပြားလာသည်။ ကျောင်းသား၊ အလုပ်သမား၊ လယ်သမားအရေးများ ပြင်းထန်လာသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး ဆူဆူပူပူ ဖြစ်လာသဖြင့် ဒေါက်တာဘမော် ညွန့်ပေါင်း အစိုးရသည် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြုတ်ကျလေသည်။
ထိုအခါ ဦးပု ခေါင်းဆောင်သော ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ တက်ပြန်သည်။ ဆာပေါ်ထွန်းသည် ထိုအစိုးရ အဖွဲ့တွင် မြေနှင့် အခွန်တော် ဌာန ဝန်ကြီး အဖြစ် ပါဝင်ရပြန်သည်။ ဦးပု အစိုးရ အဖွဲ့သည် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြုတ်ကျပြန်၍ ဂဠုန်ဦးစောအစိုးရအဖွဲ့ တက်ပြန်သည်။ ထိုအဖွဲ့တွင်လည်း ဆာပေါ်ထွန်းသည် မြေနှင့် အခွန်တော်ဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဂဠုန်ဦးစော ဘိလပ်သွားစဉ် ဆာပေါ်ထွန်းသည် မြန်မာအစိုးရ အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင် ခေတ္တနန်းရင်းဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ မှစ၍ ဆာပေါ်ထွန်းသည် မြန်မာပြည် နန်းရင်းဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထိုအတောအတွင်း ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးသည် ကမ္ဘာ့ အရှေ့ဘက်ခြမ်းသို့ ပျံ့နှံ့လာသည်။ ဂျပန်တို့၏ စစ်ကြောင်းသည် မြန်မာပြည်ဘက် သို့လည်း ရောက်ရှိ လာခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဗြိတိသျှ အစိုးရသည် မြန်မာပြည် အစိုးရ အဖွဲ့အား ၁၉၄၂ ခု နှစ်ဦးပိုင်းတွင် အိန္တိယပြည် ဆင်းမလားမြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်း စေခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဆာပေါ်ထွန်း အစိုးရ အဖွဲ့သည် အိန္တိယပြည်သို့ ပါသွားကာ ဆင်းမလားမြို့၌ အဝေးရောက် မြန်မာပြည် အစိုးရ အဖွဲ့ရုံးကို ဖွင့်လှစ် ထားသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာ့စစ်ကြီး ပြီးဆုံးသော အခါ မြန်မာပြည် အတွက် အုပ်ချုပ်ရေး စီမံကိန်းများကို ဆင်းမလားမြို့၌ပင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ဆာပေါ်ထွန်းသည် မြန်မာပြည် နန်းရင်းဝန် အဖြစ် ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြန်မာပြည်ဘုရင်၏ အကြံပေး အရာရှိ အဖြစ် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်သည်။ မြန်မာပြည်ကို မဟာမိတ်တပ်များက ပြန်လည် သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ရပ်စဲလိုက်သည်။ အိန္တိယပြည်သို့ စစ်ပြေးခဲ့သော မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံ ဆာရယ်ဂျီနယ် ဒေါ်မန်စမစ်သည် မြို့ပြ အုပ်ချုပ်ရေးကို လက်ခံရန် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာသည်။ ဆာပေါ်ထွန်းသည် ဆာဒေါ်မန်စမစ်၏ အတိုင်ပင်ခံ အမှုဆောင် အဖွဲ့တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဘုရင်ခံ၏ အတိုင်ပင်ခံ အမှုဆောင် အဖွဲ့တွင် ဆာပေါ်ထွန်း၊ ဆာထွန်းအောင်ကျော်၊ သခင်ထွန်းအုပ်၊ ဦးအေး၊ ဦးဘအုန်း၊ ဦးလွန်း၊ ဦးပု (သာယာဝတီ)၊ ဦးမောင်မောင်တို့ ပါဝင်သည်။ ထိုအချိန် မြန်မာ တိုင်းရင်းသားတို့သည် နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး စိတ်ဓာတ် အလွန်တက်ကြွနေသည်။ ပုလိပ် သပိတ်၊ အမှုထမ်းပေါင်းစုံ သပိတ် စသည်များ ပေါ်ပေါက်ကာ ဗြိတိသျှ အစိုးရအား မကြုံစဖူး အုံကြွ၍ ဆန့်ကျင်ဘက် ပြုနေကြသည်။ လုံးဝ လွတ်လပ်ရေးပေးရန် အရေးဆိုကြသည်။ အစိုးရ ဆန့်ကျင်ဘက်လုပ်ငန်း အားလုံးကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဗြိတိသျှ အာဏာပိုင်တို့သည် ဆာဒေါ်မန်စမစ်အား ပြန်ခေါ်ပြီး နောက်ဆုံး ဆာဟူးဗတ်ရန့်အား မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့်ထားသည်။
ဆာဟူးဗတ်ရန့်သည် အတိုင်ပင်ခံ အမှုဆောင်ဝန်ကြီး အဖွဲ့ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရာ ထိုစဉ်က လူထု၏ တခဲနက်ထောက်ခံမှု ရရှိသော ဖဆပလ ခေါင်းဆောင်ကြီးများ ပါဝင်လာသည်။ ဆာပေါ်ထွန်း မပါဝင်တော့ချေ။
ဆာပေါ်ထွန်းသည် ထိုစဉ် အခါက ဖဆပလ အဖွဲ့မှ ခေါင်းဆောင်၍ လုံးဝလွတ်လပ်ရေးပေးရန် တောင်းဆိုခြင်းကိုမှု ထောက်ခံခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆာပေါ်ထွန်းသည် နိုင်ငံရေးမှ အနားယူပြီးလျှင် ငြိမ်သက်အေးချမ်းစွာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဆာပေါ်ထွန်းသည် ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအမျိုးသမီး ဒေါ်ထွေးနှင့် လက်ဆက်ခဲ့ပြီး သားတစ်ယောက် ရသည်။ ဒေါ်ထွေးသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် အနိစ္စ ရောက်သည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အိုဟိုင်းအိုး ပြည်နယ်၊ ကလိဗလန်းမြို့မှ ဆာရာ အယ်လစ်ဇမတ် ဂျီဝစ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သမီးတစ်ယောက် ရခဲ့သည်။
ဖလံကုန်းရွာ၊ ဆောက်ဝိုင်း
ဖလံကုန်းရွာ၊ ဆောက်ဝိုင်း
ရေတာ (တောင်)
ရေတာ (တောင်)
ရောဘတ် ကွက်
ရောဘတ် ကွက် Robert Kuok Hock Nien (မွေးနေ. ၁၉၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၆ ရက် J.B., Johor) သည် ဩဇာညောင်းသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ Forbes ၏ပြောဆိုချက်အရ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ခန့်မှန်း အသားတင်ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ ဒေါ်လာ သန်းပေါင်း တစ်သောင်း ပိုင်ဆိုင်ရာ အရှေ့တောင်အာရှ တွင် အချမ်းသာဆုံးလူဖြစ်သည်။ သူသည် အရှက်အကြောက်ကြီးသူဖြစ်ပြီး အပြောအဆိုလိမ္မာသိုသိပ်သည်၊ သူ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အများစုကို သူ နုင့် သူ၏မိသားစု မှ သီးခြားပိုင်ဆိုင်သည်။ မလေးရှားနိုင်ငံရှိ များစွာသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှားမှအပ အာရှ တစ်ဝှမ်းအနှံ့အပြား တွင် သူပိုင်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီများမှ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ ထားရှိသည်။
သူ၏ စီးပွားရေးစိတ်ဝင်စားမှု များထဲ တွင် ကြံခင်းခြံများ (Perlis Plantations Bhd)၊ သကြားချက်စက်ရုံများ၊ ဂျုံစေ့ကြိတ်ခွဲခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်အစားအစာ၊ ရေနံ၊ သတ္တုတူးဖော်ရေး၊ ငွေရေးကြေးရေး၊ ဟိုတယ်များ၊ အိမ်၊ခြံ၊မြေ၊လုပ်ငန်း၊ ကုန်သွယ်မှု၊ သယ်ယူပို.ဆောင်ရေး၊ နှင့် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေ လုပ်ငန်းများ ပါဝင်သည်။ ဂုဏ်ဩဇာရှိ Raffles Institution မှာ ကျောင်းသားဖြစ်ခဲ့သည်။
အတ္ထုပတ္တိ
နှစ်ဆယ်ရာစု အစပိုင်းတွင် Kuok အဖေ သည် တရုတ်ပြည် China ဖူဂျီးရန်းမြို့ Fujian မှ မလေးရာ Malaya သို့ရောက်လာပြီး ဂျိုဟို ဘာရူ Johor Bahru တွင် ညီအကို ၃ ယောက်အနက် အငယ်ဆုံး ရောဘတ် Robert ကို ၁၉၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၆ ရက် တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် စီးပွားရေးနယ်ပယ်သို့ ရုံးအလုပ်သမားအဖြစ်စခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ နောင်တွင် ဆွေမျိုးများ ထောက့်ပံ့မှုဖြင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်း တစ်ခုစခဲ့သည်။ ဘွဲ.ရ ပြီးသည်နှင့် ဂျပန်စက်မှုလုပ်ငန်းပေါင်းစု မစ်စူဘီရှီ Japanese Industrial Conglomerate Mitsubishi ၏ ကောက်ပဲသီးနှံဌာန တွင် ၁၉၄၂ မှ ၁၉၄၅ အတွင်း အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။
ကွက်၏အကိုကြီး Kuok Senior ၁၉၄၈ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၄၉ တွင် ကွက် နှင့် ညီအကိုနှစ်ယောက် သည် စိုက်ပျိုးရေးသုံးကုန်များ ကုန်သွယ်လုပ်ငန်း Kuok Brothers Sdn Bhd ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်နောက်ပိုင်း အစိုးရအသစ် တက်ပြီးနောက် ကွက် သည် သကြားစီးပွားရေး ကို အစိုးရ နှင့် ပူးတွဲစခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ တွင် ဈေးနှုန်းများမတက်ခင် အိန္ဒိယ မှ သကြားကို ပေါပေါဝယ်ခဲ့ပြီးရောင်းဝယ်ခဲ့ရာ လျှပ်တစ်ပြက် အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ သကြားချက်စက်ရုံများတွင် အလွန်ကြီးမားသော ရင်းနှီးမြှပ်နှံများ ဆက်လုပ်ခဲ့ ပြီး ကမ္ဘာ့ထုတ်လုပ်မှု၏ ၁၀% နှင့် ညီမျှသော တန် ၁.၅ သန်း ထုတ်လုပ်မှုဖြင့် မလေးရှား သကြားဈေးကွက် ၏ ၈၀% ကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ရာ အမည် ပြောင် “ အာရှသကြားဘုရင် ” ဟုတွင်ခဲ့သည်။
သယ်ယူပို.ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများအနက် Malaysian Bulk Carriers Berhad and Transmile Group များကို ပိုင်ဆိုင်သည်။ CITIC Pacific တွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုအနည်းငယ်ရှိခြင်းနှင့် ဟောင်ကောင် အား အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ သို့ပြောင်းရွှေ့မည့်ကာလတွင် သူသည် ဟောင်ကောင်၏ အနာဂတ် အကြံပေး ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦး အဖြစ်ရွှေးချယ်ခံခဲ့ရခြင်းက သူ၏ နိုင်ငံရေးတွင် ဩဇာ အရှိန်အဝါရှိမှု ကိုသက်သေပြခဲ့သည်၊ ကွက် သည် အိမ်ထောင်၂ခါပြုခဲ့ပြီး ကလေး ၈ ယောက် ရှိသည်။ သူသည် ၁၉၉၃ ဧပြီလ ၁ ရက် နေ. တွင် ကဲရီအဖွဲ. Kerry Group မှ တရားဝင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။ ယခုအခါ သားတစ်ယောက်ဖြစ်သူ Kuok Khoon Ean သည် သူ ၏ နေ့စဉ် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းအများစုကို ကိုင်တွယ်နေသည်။ သူသည်လက်ရှိ ဟောင်ကောင် Hong Kong တွင်နေထိုင်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့ တွင် Robert Kouk ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများထဲ PPB Group (သကြားလုပ်ငန်းအုပ်စုများ အပါဝင် ကြံပင်စိုက်ခင်းမြေများ) ကို Felda သို့ RM 1.29 billion ဖြင့် ရောင်းချရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို Bursa Malaysia သို့ ထုတ်ပြန်ကြေညာ ခဲ့သည်။
ရောက်တာ
ရောက်တာ (router) ဆိုသည် နှစ်ခု သို့မဟုတ် နှစ်ခုထက်ပိုသော ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်များကို ချိတ်ဆက်ပေးပြီး ထိုကွန်ယက်တို့ ကြားတွင် ဒေတာ ပက်ကက်များကို လက်ဆင့်ကမ်း ဖလှယ်ပေးသော ကိရိယာ တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ ဒေတာ ပက်ကက်တိုင်းတွင် အိုင်ပီလိပ်စာ နှင့် သက်ဆိုင်သည့် အချက်အလက်များ ပါဝင်ပြီး ရောက်တာအနေနှင့် ပေးပို့ရမည့် အိုင်ပီလိပ်စာ သည် ပေးပို့သူ၏ အိုင်ပီ လိပ်စာနှင့် တူညီသော ကွန်ယက်တစ်ခုတည်းမှာ ပင် ရှိသဖြင့် အခြား ကွန်ယက်သို့ ဆက်လက် ပို့ဆောင်ရန် မလို သို့မဟုတ် ပေးပို့ရမည့် အိုင်ပီလိပ်စာသည် ပေးပို့သည့် အိုင်ပီလိပ်စာနှင့် ကွဲပြားခြားနားသော အခြားကွန်ယက်တစ်ခုတွင် ရှိနေသဖြင့် အခြားကွန်ယက်သို့ ဆက်လက်ပို့ဆောင်ပေးရမည် စသည်တို့ကို ဆုံးဖြတ်ချက်ချပေးနိုင်သည်။ ရောက်တာအများအပြားကို ဆက်စပ်ချိတ်ဆက်ထားသော ကွန်ယက် အစုအစည်းတစ်ခုတွင် အသုံးပြုမည် ဆိုပါက ရောက်တာများ အနေနှင့် ပေးပို့လိုသော အိုင်ပီ လိပ်စာနှင့် ပတ်သက်သော အချက်အလက်များကို အချင်းချင်း ဖလှယ်နိုင်ပြီး ရောက်တာတိုင်း အနေဖြင့် ပေးပို့ရမည့် လိပ်စာသို့ ပို့ဆောင်ရာတွင် အသင့်လျော်ဆုံး လမ်းကြောင်းများကို ရွေးချယ်နိုင်သော ဇယားများကို တည်ဆောက်ထားနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
Gundam Factory Yokohama
Gundam Factory Yokohama သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယိုကိုဟားမားရှိ ယာမရှိတဆိပ်ခံတံတားတွင်တည်ရှိသောဖျော်ဖြေရေးနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏အဓိကအင်္ဂါရပ်တစ်ခုမှာ ရွေ့လျားနိုင်​သော Gundamစက်ရုပ်ကြီးဖြစ်သည်။ ထိုစက်ရုပ်ကြီးသည် ၁၈မီတာမြင့်ပြီး Pilot-operated "mech"ဟု​ခေါ်​သော ဂျပန်ကာတွန်းဂိမ်းမှဒီဇိုင်းဆွဲထား​ခြင်းဖြစ်ကာ ဤစက်ရုပ်ကြီးသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အကြီးဆုံးစက်ရုပ်များထဲတွင် အဆင့်၁၆မြောက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းစက်ရုပ်ကြီးသည် ပထမဆုံးရွေ့လျားနိုင်သောစက်ရုပ်ကြီးအဖြစ်မှတ်တမ်းဝင်ထားသည်။
Gundam Dock
အဓိကပြသမှုအဖြစ် ရွေ့လျားနိုင်​သောစက်ရုပ်ကြီး Gundam mech ဖြစ်သည်။ RX-78F00 လို့အမည်ပေးထား​သော ထိုစက်ရုပ်ကြီးသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အန်နီမေးရှင်းကားထဲမှအရွယ်အစားအတိုင်း ဆောက်လုပ်ထားသော တတိယမြောက်စက်ရုပ်ဖြစ်သည်။ တိုကျိုဂန်းဒန်း​ဘေ့စ်တွင် ဆောက်လုပ်ထား​သော အခြားနှစ်ခုမှာ ၂၀၀၉ RX-78-2 နှင့် ၂၀၁၇ RX-0 တို့ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ နွေရာသီ အိုလံပစ် ကဏ္ဍ:Gundam
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ရွာသစ်ကုန်းရွာ (Ywarthitkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကျောက်စစ်ပုံ (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တနင်္သာရီမြစ်ကြီး
တနင်္သာရီမြစ်ကြီး (Great Tenasserim River) သို့မဟုတ် တနင်္သာရီမြစ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ အဓိကမြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် တနင်္သာရီမြို့ကို ဖြတ်သန်းကာ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ မြိတ်မြို့တွင် ပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၀၇၄ မီတာ (၆၈၀၄ ပေ) တနင်္သာရီတောင်တန်းများမှ စတင်ကာ ဖြစ်တည်လာပြီး ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သွားသည်။ ဤမြစ်တည်ရှိရာ နေရာဒေသကို မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် တနင်္သာရီဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤမြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုနေရာသည် အရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် နယ်စပ်ဖြစ်ပြီး အနောက်ဘက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင် တည်ရှိသည်။
ဤဒေသတွင် ဒေသမျိုးရင်းစိတ်မဟုတ်သည့် သစ်သီးပင်များနှင့် အခြားများပြားသည့် လူဦးရေတို့သည် ဤမြစ်ကမ်းတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက် နေထိုင်ကြသည့် လူမျိုးစုများတွင် အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကရင်လူမျိုးများ၊ တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းလူမျိုးများနှင့် မြန်မာလူမျိုးများလည်းနေထိုင်ကြသည်။
ပထဝီသွင်ပြင်
တနင်္သာရီမြစ်ကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် အဓိကမြစ်ကြီးများထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည့် အရေးအပါဆုံး မြစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်သည် မေတ္တာမြစ်အနီး  ကမောင်းသွယ်မြစ်နှင့် ဘန်းမြစ်တို့ဆုံရာတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ကမောင်းသွယ်မြစ်သည် တနင်္သာရီတောင်တန်းများ၏ အမြင့် ၂၀၇၄ မီတာ (၆၈၀၄ ပေ) မှ စတင်ဖြစ်လာသည်။ ဘန်းမြစ်သည် တောင်ဘက်မှ စီးဆင်းလာသည်။ မေတ္တာမြစ်သည် တနင်္သာရီမြစ်၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ အဓိကကျသည့် မြစ်လက်တက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မေတ္တာမြစ်သည် တနင်္သာရီမြစ်နှင့် မေတ္တာမြို့၏ အနောက်မြောက် လက်ယာဘက်တွင် တွေ့ဆုံသည်။ Tagu, Banlaw, Wunna, Thamihla စသည့် မြို့များစွာကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီးနောက် သရပုံမြို့နှင့် ကဟန်းမြို့တို့၏ လက်ဘက်ဘက်မြစ်ကမ်းတွင် တနင်္သာရီမြစ်နှင့် တွေ့ဆုံသည်။
တနင်္သာရီမြို့သည် တနင်္သာရီမြစ်ကြီး၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသည်။ တနင်္သာရီမြို့တွင် တနင်္သာရီမြစ်ငယ်သည် တနင်္သာရီမြစ်ကြီးနှင့် တွေ့ဆုံကြသည်။ ထိုနေရာမှ ၃၃ မိုင် (၅၃ ကီလိုမီတာ) စီးဆင်းပြီးနောက် ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင်သို့ မရောက်ရှိမီ မြိတ်မြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ မြိတ်မြို့သည် မြစ်၏ မြစ်ခွဲနှစ်ခုမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ကျွန်းငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤမြစ်ခွဲများသည် တနင်္သာရီမြစ်၏ မြစ်ဝများစွာမှ ကြီးမားသည့် အကြီးဆုံးနှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြိတ်မြို့သည် ကျွန်းဆွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤမြစ်သည် Tavoy မှ တောင်ဘက် ၁၅၀ မိုင် (၂၄၀ ကီလိုမီတာ) နှင့် လေညာမြစ်၏ မြောက်ဘက် ၄၅ မိုင် (၇၂ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ၏ ကမ်းရိုးတန်းသည် ၂၀ မိုင် (၃၂ ကီလိုမီတာ) ရှိည်လျားသည်။ ရေထွက်ပေါက်မြစ်ဝသည် မြိတ်မြို့၌ ၃ မိုင် (၄.၈ ကီလိုမီတာ) အကျယ်ရှိသည်။
မြစ်ကမ်းများသည် အချို့နေရာများတွင် ထောင့်မှန်ကျလုနီးပါး တည်ရှိနေသည်။ အောက်ပိုင်းမြေနိမ့်ဒေသများတွင် ကျွန်းငယ်လေးများ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ မြစ်၏ ကျဉ်းမြောင်းသည့်နေရာများတွင် ရေစီးသန်သည်။ ဒီရေသည် တနင်္သာရီမြို့အထက် ၁၀ မိုင်  (၁၈ ကီလိုမီတာ) အထိ တက်ရောက်သည်။ တနင်္သာရီမြစ်ကြီး၏ လက်ဘာဘက်ကမ်းခြေတွင် Hti-phan-ko ချောင်း၊ Thuggoo မြစ်နှင့် Tonbyaw  ချောင်းတို့ တည်ရှိသည်။ မြစ်ကမ်းပါးရေတိုက်စားမှုသည် ဒေသ၏ အထက်ပိုင်းများတွင် ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။
သမိုင်း
၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် မြန်မာနှင့် ထိုင်းအကြား၌ စစ်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ရာ တနင်္သာရီမြစ်ကြီး တည်ရှိရာဒေသသည် မြန်မာတို့၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပထမ အင်္ဂလိပ်- မြန်မာစစ်ပွဲ (၁၈၂၄ - ၂၆) တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ထိုဒေကို ထိန်းချုပ်ခဲ့ပြန်သည်။ မြိတ်မြို့ကို ဗြိတိသျှတို့က သိမ်းပိုက်လိုက်သည့်အခါတွင် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယတို့ ထိန်းချုပ်ပိုင်ဆိုင်ရာ ပထမဆုံးမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း ဂျပန်တို့သည် တနင်္သာရီဒေကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ကာ ဤဒေသသည်လည်း မြန်မာတို့လက်သို့ ၁၉၄၁ မှ ၁၉၄၅ အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ စစ်ပြီးနောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်ရောက်ရှိပြီးနောက်တွင် ဤဒေသည် ဗြိတိသျှတို့၏ လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ကာ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်။
စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးရေး
တနင်္သာရီမြစ်ဝှမ်းတွင် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။ စပါးစိုက်ခင်းများသည် ထားဝယ်တွင် အများဆုံး တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၊ အုန်းပင်၊ ရာဘာပင်နှင့် ကျွန်းပင်များလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။ ဆားထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းများလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထားဝယ်တွင် သစ်သားနှင့် ဝါးထုတ်လုပ်မှုကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြိတ်မြို့သည် ထိုဒေသတွင် ငါးဖမ်းခြင်းကို အဓိက လုပ်ကိုင်သည်။ ထိုရရှိလာသည့် ငါးများကို မြို့ရှိ ဈေးကွက်သို့ တင်ပို့ ရောင်းချသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များတွင် မြို့သည် အဆောက်အဦ အသစ်များစွာဖြင့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကြီးမားသည့် လှေကြီးများသည် မြစ်အတွင်း သွားလာနိုင်ကြသည်။
ဆီစာန်လူမျိုး
ဆီစာန် (စီးယင်း) လူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်လေသည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။ ဆိဇာန် ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဆီစာန်တို့သည် မူလက တိဗက်ပြည်မှဆင်းသက်လာပြီး ကလေးမြို့သို့ ရောက်လာကြကာ ထိုမှ အရှေ့ဘက် ဝေဘာလတောင်၊ ထိုမှ ကနေဒီတောင်ထိပ်၊ ထိုနေရာမှ ဆိုင်းဇာန်၊ ထိုမှ ကျင်မွိုင်မ်၊ ထိုမှ ဇိုင်ပီစသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့်ရောက်လာကြလေသည်။ တချို့သည် ကျင်မွိုင်မ်တွင် နေကြသည်။ ကျင်မွိုင်မ်အနီးတွင် ဆားငန်ရေထွက်သော တွင်းများရှိရာ ဆားငံတွင်းကို ချင်းဘာသာဖြင့် ဆိဇန် ဟု ခေါ်တွင်သည်မှ ဒေသကိုလည်း ဆိဇန်၊ နေသူများကိုလည်း ဆိဇန်အမျိုးသားဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
တနင်္သာရီမြစ်ကြီး
ရင်းမြစ်များ
မြစ်တွင် မက်ဂနိစ်များ ကြွယ်ဝစွာ တည်ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် သံဖြူလည်း တွေ့ရသည်။ ထုတ်ယူပြီးသည့် သံဖြူများကို Heinda တွင် တည်ရှိသည့် စက်ရုံတွင် သန့်စင်သည်။ ထားဝယ်နှင့် မြိတ်အနီးတွင်လည်း Tungsten နှင့် သံသတ္ထုမိုင်းများကို တွေ့ရသည်။ မက်ဂနိစ်ကို မြစ်၏ ချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင်လည်း တွေ့ရသည်။ သံဖြူကို တွင်းထွက်သတ္ထုတစ်ခုအနေဖြင့် မြိတ်နှင့် ထားဝယ်ခရိုင်များ၏ ချိုင့်ဝှမ်းဒေသများတွင် တွေ့ရသည်။ ၎င်းတို့ကို မြစ်တွင်ရှိနေသည့် ကျောက်စရစ်ခဲများမှ ထုတ်ယူခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျောက်စရစ်ခဲများကို ရယူစုဆောင်းပြီး ဆေးကြောသည်။ ထို့နောက် ဆေးကြောသည့် လုပ်ငန်းစဉ်သည် ပထမအကြိမ်၌ သံဖြူ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်း ထွက်ရှိပြီး ဒုတိယအကြိမ် ဆေးကြောသည့်အခါတွင် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်း ထွက်ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့ ထုတ်လုပ်သည့် သတ္ထုများသည် များပြားစွာ တည်ရှိပြီး ထုတ်လုပ်လိုက်သည်များမှာလည်း အလွန်ကောင်းမွန်သည့်အရည်အသွေး ရှိကြသည်။ ထို့အပြင် တောင်ငူချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင် ခဲများကို တွေ့ရသည်။ ထိုဒေသတွင် ယခုအခါ ခဲများကို ထုတ်ယူလျက်ရှိသည်။
ဆီစာန်လူမျိုး
ဆိဇန် ချင်းအမျိုးသမီးသည် အပျိုစင်ဘဝ၌ ဆံပင်ကို နောက်စေ့တည့်တည့်တွင် ထုံးသည်။ ဆံကျစ်နှစ်ခုကို နားထင်အောက် မေးစေ့အနီးတွင် ထား၍ ရှေ့သို့ ကောက်ထားသော် ကာမပိုင်ရှိသည်။ သားသမီးကား မရသေးဟု သိနိုင်သည်။ အကယ်၍ သားသည်မအေ ဖြစ်ခဲ့လျှင် နောက်တည့်တည့်တွင် ထုံးထားသော ဆံထုံးငယ်ကို ရှေ့တွင်ထားသော ဆံကျစ်ထုံးနှင့် ရော၍ထားလေ့ရှိသည်။
တနင်္သာရီမြစ်ကြီး
ရေအားလျှပ်စစ်
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအာဏာပိုင်တို့က မြစ်တစ်လျှောက်တွင် ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်မည့် စီမံကိန်းအတွက် ကွင်းဆင်းလေ့လာမှုစတင်မည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုစီမံကိန်းမှ ရရှိမည့် လျှပ်စစ်အားများကို ထိုင်းနှင့် စင်္ကာပူသို့ တင်ပို့မည် ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးသော ကွင်းဆင်းလေ့လာမှုကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် KNU က စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ပိုင် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာက တနင်္သာရီရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းအတွက် လက်မှတ်ထိုးသည့်အခမ်းအနားကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အမှတ် (၁) မြန်မာ့လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အီတလီ - ထိုင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကုမ္ပဏီလီမိတက်၊ စင်္ကာပူနိုင်ငံ၏ Wind Fall Energy Services Ltd.  တို့က  လက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်။ မြန်မာစစ်တပ်နှင့် ထိုင်းတာဝန်ရှိသူများသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ရေ၏အဆင့်ကို တိုင်းတာခဲ့ကြသည်။ ထိုင်းကျွမ်းကျင်သူတစ်ဦးကို ငှားရမ်းခဲ့ပြီး မတူညီသည့်ရာသီဥတုနှင့် မတူညီသည့် နေရာများတွင် ဆည်တစ်ခုတည်ဆောက်ရန်အတွက် အကောင်းဆုံးနေရာတစ်ခုကို ရှာဖွေစေခဲ့သည်။ လျှပ်စစ် မီဂါဝပ် ၆၀၀ ထုတ်လုပ်နိုင်မည့်  ဆည်တစ်ခုဆောက်လုပ်နိုင်မည့် ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် နေရာနှစ်ခုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ပထမနေရာသည်  မြစ်၏ အထက်ပိုင်း Ler Pa Doh ရွာတွင် ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယတစ်ခုမှာ မြစ်၏ အောက်ပိုင်း Muro ရွာတွင် ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာနှစ်ခုတို့သည် လှေဖြင့်မြစ်ကြောင်းအတိုင်းသွားမည်ဆိုပါက သုံးနာရီကြာမြင့်သည်။
ငါးမျိုးစိတ်
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် တနင်္သာရီမြစ်ကြီးတွင် true loaches မိသားစုဝင် ငါးမျိုးစိတ်များကို ပထမဆုံးအကြိမ် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို တွေ့ရှိခဲ့သည့်သူ၏ အမည်ကိုစွဲကာ "Kamphol Udomritthiruj" ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ သိပ္ပံအမည်မှာ "Botia udomritthiruji" ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
တာဆန်းဆည်
ဆည်နှင့် ပတ်သက်သည့် အချက်အလက်များ
အမြင့်။ ၂၂၈ မီတာ တပ်ဆင်ထားသည့် စွမ်းအား။ ၇,၁၁၀ မဂ္ဂါဝပ် (MW) နှစ်စဉ်ထုတ်လုပ်နိုင်မှု။ ၃၅,၄၄၆ ကီလိုဝပ်နာရီသန်းပေါင်း (GhW)
မြန်မာနိုင်ငံမှ
အစိုးရပိုင် မြန်မာ့လျှပ်စစ်လုပ်ငန်း ကော်ပိုရေးရှင်း
ထိုင်းနိုင်ငံမှ
အမ် ဒီ အိက်စ် ကုမ္ပဏီအုပ်စု (MDX Group)
တရုတ်နိုင်ငံမှ
ချိုင်းနား ဂီဇောင်ဘား အုပ်စု ကုမ္ပဏီ - China Gezhouba Group Co. ဆိုင်နို ဟိုက်ဒရို ကော်ပိုရေးရှင်း - Sinohydro Corporation တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ပါဝါဂရစ် ကုမ္ပဏီ လီမိတက် - China Southern Power Grid Co., Ltd. (CSG) တရုတ်နိုင်ငံ ကျောက် ၃ လုံးဆည် စီမံကိန်း ဖွံ့ဖြိုးမှု ကော်ပိုရေးရှင်း - China Three Gorges Project Development Corporation
ဘဏ္ဍာငွေကြေး
တာဆန်းဆည် တည်ဆောက်ရေးအတွက် ကုန်ကျမှုစရိတ် ပဏာမခန့်မှန်းမှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၆,၀၀၀ ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အမှန်တကယ်ကုန်ကျစရိတ်မှာ များစွာပို၍ မြင့်မားဖွယ် ရှိသည်။ ဆည်မှ ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားရောင်းချရငွေသည် နှစ်စဉ်ထုတ်လုပ်နိုင်မှု ပမာဏနှင့် ဝယ်ယူသည့် ဈေးနှုန်းအပေါ် မူတည်လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်ဝယ်ယူမည့် သဘောတူညီချက်ကို ယခုအချိန်တိုင် လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်း မရှိသေးပါ။
လျှပ်စစ်များက မည်သည့်နေရာသို့ ပေးပို့မည်နည်း။ တာဆန်းဆည်မှ ထုတ်လုပ်မည့် လျှပ်စစ်များကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပေးပို့ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။
စီမံချက် လက်ရှိအခြေအနေ (၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ နောက်ဆုံးအခြေအနေ)
ဆည်အတွက် တရားဝင်အုတ်မြစ်ချပွဲကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး၊ ချိုင်းနား ဂီဇောင်ဘား အုပ်စု ကုမ္ပဏီ China Gezhouba Group Co. နှင့် အမ် ဒီ အိက်စ် ကုမ္ပဏီအုပ်စု (MDX Group) တို့က အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ ကြသည်။ သို့သော်လည်း ဤဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပချိန်မှ စ၍ ဆည်တည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းများမှာ တဝက်တပျက် နှင့် ရပ်ဆိုင်းနေပါသည်။ ဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာတွင် လုပ်ငန်း အနည်းငယ်သာ လုပ်ဆောင်နေသည်ကို တွေ့ရ သည်။ ဆည်တည်ဆောက်မှုကြောင့် ရေနစ်မြုပ်ခံရမည့် ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည့် ပြည်သူများကို ကြိုတင်အသိပေး ခြင်း မရှိသလို၊ ဆည်တည်ဆောက်ရေးကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍လည်း တိုင်ပင် အကြံရယူခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ တာဆန်းဆည်နှင့် နီးသည့် မိုင်းတုံနေ ဒေသခံပြည်သူများကို ဆည်အကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အသိပေးခဲ့သော်လည်း သူတို့၏ စိုးရိမ်ပူပန် မှုများကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ရန် အခွင့်မပေးခဲ့ပါ။ လျှပ်စစ်ပမာဏ ၇,၁၁၀ မဂ္ဂါဝပ် (MW) ထုတ်မည့် ဧရာမဆည်ကြီး ကိစ္စ နှင့် ပတ်သက်၍ ဆိုးကျိုးများကို အသိပေးခဲ့ခြင်း မရှိပါ။
ဆိုးကျိုးသက်ရောက်နိုင်မှုများ
တာဆန်းဆည် တည်ဆောက်မည့်နေရာသည် ယခုတိုင် ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားနေဆဲဖြစ်သည့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်း၌ တည်ရှိ နေပါသည်။ ဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာနှင့် ရေလွှမ်းခံရမည့်နေရာများတွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ထောင်သောင်းချီ၍ နေထိုင်နေကြပြီး အဓမ္မရွှေ့ပြောင်းခံရခြင်းနှင့် မြန်မာစစ်တပ်၏ လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို တွေ့ကြုံခံစားကြရဖွယ် ရှိသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မြန်မာစစ်တပ်က မိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ဝမ်းမိုင်းကျေးရွာရှိ မြေကွက်များကို သိမ်းဆည်း၍ အမ် ဒီ အိက်စ် ကုမ္ပဏီအုပ်စု (MDX Group) သို့ ရုံးခန်း တည်ဆောက်ရန် ချပေးခဲ့သည်။ ဆည်တည်ဆောက်မှု အုတ်မြစ်ချပွဲအခမ်း အနားကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပရာ ဒေသခံကျေးရွာလူထု ၄၀၀ ကျော်ကို အဓမ္မတက်ရောက်စေခဲ့သည်။
ဆည်ကြောင့် ရေလွှမ်းခံရမည့်နေရာသည် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်သို့တိုင် နီးကပ်သွားဖွယ် ရှိသည်။ သို့အတွက်ကြောင့် ရှမ်း ပြည်နယ်ကို ပိုင်းခြားလိုက်သည့်နှယ် ရှိစေပါလိမ့်မည်။ ယခုအချိန်တိုင် ထိခိုက်နစ်နာရဖွယ်ရှိသည့် ပြည်သူများ၏ အခြေ အနေနှင့် ပတ်သက်၍ သုတေသနပြုမှုများ မရှိသေးပါ။
သံလွင်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ရန် လျာထားသည့် ဆည်များအားလုံးသည် မြစ်ကြောင်း၏ ဂေဟစနစ်ကို အကြီး အကျယ် ထိခိုက်စေလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မြစ်ကြောင်းတလျှောက်တွင် နေထိုင်ကြသည့် ပြည်သူများ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှု လုပ်ငန်းများကို ပျက်စီးစေပါလိမ့်မည်။ မြစ်တလျှောက်ရှိ မြေနေရာများစွာတွင် မိရိုးဖလာ အရ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိုင်းရင်းဆေးဝါးများ ရှာဖွေရေးအတွက် အသုံးပြုနေခဲ့ ကြသည်။ ဤနေရာများမှာ ရေလွှမ်းမိုးခံရမည် ဖြစ်ပြီး၊ မြစ်ကြောင်းတလျှောက် နေထိုင်ကြသူများသည်လည်း လျှော်ကြေး များ ရရှိခြင်း မရှိဘဲ အဓမ္မ ရွှေ့ပြောင်းနေရာချထား ခံရဖွယ် ရှိနေပါသည်။ ထိုမျှမက မြန်မာနိုင်ငံရှိ အကြီးစားဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံ ကိန်းများကြောင့် စစ်တပ်တိုးချဲ့ချထားမှုနှင့်အတူ အဓမ္မလုပ်အားခိုင်းစေမှုများလည်း ဖြစ်ပေါ်လာစေလိမ့်မည်။ စစ်အစိုးရ နှင့် နီးစပ်သည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစုကသာ ဆည်အနီးတဝိုက်ရှိ သစ်တောများကို စတင်ခုတ်လှဲ၍ အကျိုးအမြတ်ဖြစ်ထွန်း နေကြသည်။
မြစ်အကြေ ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည့် ပြည်သူများအတွက်လည်း အခက်အခဲများ တွေ့ရဖွယ် ရှိသည်။ မြစ်ရေစီးကြောင်း ပြောင်းလဲ သွားမှုကြောင့် မြစ်အောက်ပိုင်းရှိ မြစ်လက်တက်များကို ထိခိုက်စေမည်ဖြစ်ပြီး၊ မြစ်၀ကျွန်းပေါ်ဒေသကို မှီခိုနေ ကြရသည့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းများကိုလည်း ထိခိုက်စေပါလိမ့်မည်။
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ရွာသစ်ကုန်းရွာ (Ywarthitkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဂေါင်း (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဂေါင်း (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၂ ဦး၊ မ ၁၄၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ဗန်ဟားရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ဗန်ဟားရွာ(Vanha)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ဗန်ဟားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗန်ဟားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၈ ဦး၊ မ ၃၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖွားတော်ကြီး
ဖွားတော်ကြီး သည် ပုဂံခေတ် ထီးလိုမင်းလိုမင်း၏ မိဖုရားခေါင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ငယ်အမည်ကိုကား သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း မရှိပေ။ သူမသည် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး၏ မြစ်တော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။  ဖွားတော်ကြီးသည် ထီးလိုမင်းလိုနှင့် သားသမီးနှစ်ဦး ရခဲ့ပြီး သိန်ပတေ့နှင့် တရားမွန်တို့ ဖြစ်ကြကာ တရားမွန်မှာ ငယ်စဉ်ကပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကျမ်းပြုစာရင်း
ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ် မိဖုရားခေါင်များ ကဏ္ဍ:၁၃ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
ရွာသာရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ရွာသာရွာ (Ywarthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ပခန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၉၅ ဦး၊ မ ၂၅၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်သာယာရွာ၊ အနောက်ပြင်
တောင်သာယာရွာ၊ အနောက်ပြင်
တောင်တလုံးရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
တောင်တလုံးရွာ (Taungtalone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ တောင်တလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်တလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၈ ဦး၊ မ ၉၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တူမောင်းရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
တူမောင်းရွာ (Tumaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ တူမောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၄၀၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှစ်အိမ်တန်းရွာ၊ ကူးတို့ဆိပ်
နှစ်အိမ်တန်းရွာ၊ ကူးတို့ဆိပ်
Kardel Sharpeye
လွန်လေပြီးသော အချိန်ကာလများကတည်းက Knollen လို့အမည်ရတဲ့ တောင်ခြ​ေရင်းလျှိူမြောင်ကြားထဲမှာ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားတဲ့ ကျေးရွာကလေး တစ်ရွာမှာ Kardel Sharpeye ကို မွေးဖွားခဲ့ပါတယ်။ သူတို့လူမျိူးစုဟာ မတ်စောက်သော တောင်နံရံများမှာ တွဲခိုနေထိုင်တဲ့ ထူးဆန်းသော ငှက်မျိူးစိတ်တစ်စုကို အမဲလိုက်ပစ်ခက်ရင်း ရရှိလာတဲ့ အသားများ၊ အရေခွံအစိတ်အပိုင်းများကိုရောင်းချကာ အသက်ရှင်နေထိုင်သူများဖြစ်ပါတယ်။ Sharpeye ဟာ အဆိုပါ လူထူးဆန်းမျိူးနွယ်စုထဲမှာ သူ့ရဲ့ထူးခြားတဲ့ အဝေးပစ်လက်နက်နှင့် သေသပ်လှတဲ့ အပစ်အခတ်စွမ်းရည်တို့ကြောင့် သဘာဝကျကျ အထင်ပေါ်ဆုံးနဲ့အတော်ဆုံးသူ တစ်ယောက်ဖြစ်ပါတယ်။တစ်နေ့မှာတော့ Sharpeye ဟာ အပစ်အခတ်စွမ်းရည်နဲ့ပတ်သတ်ပြီး မျိူးရိုးစဉ်ဆက် ထိန်းသိမ်းခဲ့တဲ့ စမ်းသပ်မှုတစ်ခုကိုဖြေဆိုဖို့အတွက် အကြောင်းကြားခံရပါတယ်။ တောင်နံရံပေါ်က ငှက်ကို တစ်ချက်တည်းဖြင့် ထိအောင်ပစ်ခက်ပြရမယ့် အဆိုပါ စမ်းသပ်မှုဟာ လွဲချော်သွားခဲ့မယ်ဆိုရင်တော့ သိက္ခာကျဆင်းသွားမှာဖြစ်လို့ တစ်ရွာလုံးက ရွာသားများဟာ အဆိုပါ ပွဲကို ကြည့်ရှုဖို့ စိတ်လှုပ်ရှားနေခဲ့ပါတယ်။ Sharpeye ဟာ တစ်ချက်တည်းဖြင့် တောင်စောင်းပေါ်ကငှက် မြေပေါ်ကျလာအောင် ပစ်ခက်နိုင်ခဲ့တဲ့အတွက် လူထုကြီးဟာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ဖြစ်ခဲ့ရသော်လည်း ရရှိလာတဲ့ ငှက်သေကို ရယူလိုက်ချိန်မှာတော့ တစ်ရွာလုံး တိတ်ဆိတ်သွားခဲ့ရပါတယ်။ Sharpeye ပစ်လွတ်လိုက်တဲ့ကျည်ဆန်ဟာ ငှက်ရဲ့ အလယ်ဗဟိုရ်မျက်လုံးကို ဖောက်ထွင်းသွားခဲ့ပြီး အပေါ်နှုတ်သီးရဲ့အလည်တည့်တည့်အတွင်းထဲမှာ ညပ်နေတာကို ကျေးရွာရဲ့အကြီးအကဲက တွေ့ရှိခဲ့တဲ့အတွက်ကြောင့်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီနိမိတ်ဆိုးလက္ခဏာဟာ ထိုကဲ့သို့ပစ်ခက်လာမယ့် သေနတ်သမားတစ်ဦးရဲ့ ကြီးမြတ်ခြင်းနဲ့အတူ နယ်နှင်ဒဏ်ပေးပစ်ခံရမယ့် အမိုက်မှောင်ထုရဲ့ရှေ့ဖြစ်ဟောနိမိတ်တစ်ခုအဖြစ်ကောက်ယူထားတဲ့အတွက် ဒီလိုပစ်ခတ်မှုကိုပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ "Sharpeye The Sniper" ဟာ သူ့ရဲ့ အရည်အချင်းကြောင့်ပဲ သူ့မျိူးနွယ်စုရဲ့ စွန့်ခွာခြင်းကို ခံလိုက်ရပါတော့တယ်။ Sharpeye ဟာ သူ့ကိုမကြိုဆိုတဲ့ မျိူးနွယ်စုအတွက် မပြီးဆုံးသေးတဲ့ အဆိုပါရှေ့ဖြစ်ဟောရလဒ်များကို အဆုံးသက်စေဖို့ တိုက်ပွဲများအတွင်းမှာ ၎င်းရဲ့ဒဏ္ဍာရီလာ အစွမ်းစရိုက်များကို ဖြည့်စည်းဖော်ထုတ် လျက်ရှိပါတော့တယ်။
ကန်စုရွာ၊ လှိုင်းဘုန်း
ကန်စုရွာ၊ လှိုင်းဘုန်း
လိုင်မန်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
လိုင်မန်းရွာ (Laiman)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မွတ်လေ့လိုင်ကွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၁၉ ဖြစ်သည်။
ဓာတုဗေဒ ဖော်မျူလာ
ဓာတုဗေဒတွင် ဓာတုဗေဒ ဖော်မျူလာဆိုသည်မှာ အက်တမ်တခုတွင် ပါဝင်သော ဓာတုဒြပ်ပေါင်း၊ မော်လီကျူးများ၏ ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ အချိုးအစားများကို ဖော်ပြရာ၌ အသုံးပြုသည်။ ယင်းကဲ့သို့ ဖော်ပြရာတွင် သင်္ကေတများ၊ အပေါင်းလက္ခဏာများ၊ အနှုတ်လက္ခဏာများ၊ ကွင်းစကွင်းပိတ်များ စသည်တို့ကို အသုံးပြုသည်။ တခါတရံတွင် subscript နှင့် superscript စသည်တို့ကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။ ဓာတုဗေဒ ဖော်မျူလာသည် ဓာတုဗေဒ နာမည်မဟုတ်ပေ၊ ယင်းအပြင် စကားလုံးလည်း မပါဝင်ပေ။
လိုင်မန်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ရင်းရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
နောင်ရင်းရွာ(Nawngyin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ တိန်းဟွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိန်းဟွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၁ ဦး၊ မ ၁၂၃၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၄၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြင်ဆောင်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ပြင်ဆောင်ရွာ (Pyinhsawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ အလယ်ပဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ပဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၃၈ ဦး၊ မ ၃၃၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆုရွှန်းလဲ့
ဆုရွှန်းလဲ့ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်လ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၁ ဇူလိုင် ၂၈ တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည်မှာ ဆုနန္ဒာအေးဖြစ်သည်။ ဆုရွှန်းလဲ့သည် မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဗွီဒီယို သရုပ်ဆောင်နှင့် မော်ဒယ်လ်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ် မေလအထိ ရုပ်ရှင် တစ်ကား၊ ဗွီဒီယို ၂၅ ကားနှင့် တီဗွီကြော်ငြာ ၅၄ ခုတွင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ကျော်သူ ဦးစီးသည့် နာရေးကူညီမှုအသင်း ၏ လုပ်ငန်းများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာန
လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာန(Department of Social Welfare)သည် လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
နောက်ခံသမိုင်း
၁၉၄၇ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး မရမီကာလတွင် အမျိုးသားယာယီအစိုးရက အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများ တိုးတက်ရေးအဖွဲ့ ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ထိုအဖွဲ့ကို အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများစောင့်ရှောက်ရေးဌာနဟူ၍ အစိုးရက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော ဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် လူမှုရေးရာကြီးပွားရေးဌာနဟု ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက် နေ့မှစ၍ ကယ်ဆယ်ရေး၊ ပြန်လည်နေရာချထားရေးနှင့် လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီး ဌာနအောက်သို့ ရောက်ရှိသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် လူမှုရေးရာကြီးပွားရေးဌာနအမည်မှ လူမှုဝန်ထမ်းဌာနဟု ပြောင်းလဲခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ လက်ထက်တွင် လူမှုဝန်ထမ်းဌာနကို လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာနဟု ပြောင်းလဲခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
ရည်ရွယ်ချက်
အကြောင်းအမျိုးမျိုး၊ အခြေအနေအရပ်ရပ်တို့ကြောင့် လူမှုရေးဒုက္ခနှင့် ကြုံတွေ့နေရသူများအား ကူညီစောင့်ရှောက်သည့်လုပ်ငန်းနှင့် လူမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းများကို အဓိကထား၍ ဆောင်ရွက်သည့်ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ လူမှုရေးပြဿနာများ မပေါ်ပေါက်စေရေး အတွက် ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း၊ လူမှုရေးတာဝန်များကို ဝေမျှထမ်းဆောင်နိုင်မည့် ပုဂ္ဂိုလ်များအား လူထုအတွင်းမှ မွေးထုတ်ပေးခြင်း၊ လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများကို ဖော်ထုတ်ပေးခြင်းနှင့် လူမှုဝန်ထမ်း နည်းလမ်းများအရ ကူညီပေးခြင်းစသော လုပ်ငန်းရပ်များကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ကလေးသူငယ်နှင့် မိသားစုများ၊ လူငယ်များ၊ အမျိုးသမီးများ၊ မသန်စွမ်းသူများ၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ မူးယစ်ဆေးဝါး သုံးစွဲသူများ၊ လူမှုရေးပြဿနာရှင် လူတန်းစား အသီးသီးတို့ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးခြင်း၊ ပြန်လည်ထူထောင်ပေးခြင်းနှင့် ပြည်သူလူထုအတွင်းမှ စေတနာရှင် အဖွဲ့အစည်းများက လူမှုရေးကိစ္စများကို ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရာတွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့် ခိုင်မာစွာ ပါဝင်ရေးအတွက် စည်းရုံးခြင်း၊ ကူညီခြင်း၊ ထောက်ပံ့ခြင်းကို အဓိကထား၍ ဆောင်ရွက်နေသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
လူမှုဝန်ထမ်းဦးစီးဌာန အောက်ရှိဌာနခွဲများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
လုပ်ငန်းရပ်များ
ဗဟိုချက်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည့် လုပ်ငန်းများ
ငါးအိမ်တန်းရွာ၊ ကူးတို့ဆိပ်
ငါးအိမ်တန်းရွာ၊ ကူးတို့ဆိပ်
NGC 120
NGC 120 သည် lenticuluar အမျိုးအစား ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး Cetus ကြယ်စုတန်း၌ တည်ရှိသည်။
ဗိုက်ဖြူငှက်ပြာလေး
ဗိုက်ဖြူငှက်ပြာလေး (Cyornis hainanus) သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ တရုတ်၊ ဟောင်ကောင်၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည့် ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
အိမ်တော်ယာစခမ်းရွာ၊ လှိုင်းဘုန်း
အိမ်တော်ယာစခမ်းရွာ၊ လှိုင်းဘုန်း
ဥက္ကံရှမ်းစု
ဥက္ကံရှမ်းစု
မှန်တောချောင်းရွာ၊ ဆောက်ဝိုင်း
မှန်တောချောင်းရွာ၊ ဆောက်ဝိုင်း
ဆိုင်းဇန်လူမျိုး
ဆိုင်းဇန်လူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်လေသည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။
ဆိုင်းဇန်လူမျိုးမှာ အမဲလိုက်ဝါသနာပါသော ဘုရင့်သားတော်တစ်ပါးမှ ဆင်း သက်လာသော လူမျိုးဟု ဆိုသည်။ ရှေးရိုးစဉ်လာ စကားမှာ တရံရောအခါ မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်းတွင် ရှင်ဘုရင်တစ်ပါး အုပ်ချုပ်နေရာ သားတော်သုံးပါး ရှိသည့်အနက် သားထွေးကို နန်းတင်လိုကြသော ခမည်းတော်၊ မယ်တော်တို့သည် သားကြီးအား မြန်မာပြည် မြေပြန့်ဒေသသို့ သွားရောက်မင်းပြုစေသည်။ သားလတ်မှာကား အမဲလိုက်ဝါသနာပါသဖြင့် အနောက်ဘက်တောင်တန်းဆီသို့ တမူးလမ်းမှ တက်သွားပြီး ယခု ချင်းတောင်တန်းများတွင် အမဲလိုက်နေခဲ့သည်။ တစ်နှစ်မျှကြာလတ်သော် နေပြည်တော်သို့ ပြန်လာသည်။ လမ်းခရီးတွင် ဆေပီးဟု ခေါ်တွင်သော နေရာသို့ရောက်ရာ ထိုရွာတွင် မုဆိုးမတစ်ဦး၏ သမီးနှင့် အကြောင်းပါလေသည်။ မင်းသားက သူ၏ဇနီးအား သား ယောက်ျားလေး မွေးပါက နေပြည်တော်သို့ လိုက်လာရန် မှာကြား၍ သားရေပေါ်တွင် စာရေးခဲ့ကာ နေပြည်တော်သို့ ပြန်သွားသည်။ မင်းသားစာရေးထားခဲ့သော သားရေမှာ ခွေးစားသဖြင့် ပျက်ဆီးသွားခဲ့သည်။ မိန်းကလေးသည် သားယောက်ျားမွေးသော်လည်း နေပြည်တော်သို့ မလိုက်နိုင်ဘဲ ထိုအရပ်တွင်ပင် နေထိုင်ခဲ့ရာ သားမှ ဆင်းသက်လာသော သူများသည် ဆိုင်းဇန်လူမျိုးများ ဖြစ်လာကြသည်ဟု ဆိုသည်။
မင်းမောင်းကုံးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
မင်းမောင်းကုံးရွာ (Minmaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ဝက်သဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၂၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘော်ဂါရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ဘော်ဂါရွာ (Bawgar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကျောင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၀၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆီးချိုရောဂါလက္ခဏာများ
၎င်း ရောဂါလက္ခဏာ များသည် ဆီးချိုအမျိုးအစား-၁ တွင် ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်မှ လပိုင်းအတွင်း အလွန်လျင်မြန်စွာ ပေါ်ပေါက်ပြီး ပိုမိုထင်ရှားလေ့ရှိ၏။ အထူးသဖြင့် ကလေးသူငယ် များတွင် ပိုမိုလျင်မြန်စွာ ပေါ်လာတတ်သည်။
ဆီးချို-၂ တွင်မူ အဆိုပါ ရောဂါလက္ခဏာများသည် ပိုမိုနှေးကွေးစွာ ပေါ်ပေါက်လေ့ရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံ လုံးဝမပေါ်ပေါက်ဘဲလည်း ရှိတတ်သည်။ ထူးခြားသည်မှာ ဆီးချို-၁ တွင် လူနာသည် (အစားကို ပုံမှန်သို့မဟုတ် ပုံမှန်ထက် ပို၍စားလေ့ရှိသော်ငြား) မြန်ဆန်ပြီး ထင်ရှားသော ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း (ပိန်ခြင်း)ကြောင့်ရောဂါကို စတင် သတိထားမိတတ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။( “စားသလောက်ပိန်သည် “ဟု ဆိုကြသည်။) စိတ်နုံးချိခြင်း(Mental fatigue)[1] လည်းဖြစ်တတ်သည်။
သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏ မြင့်တက်လာပြီး ကျောက်ကပ်က ထိန်းသိမ်းနိုင်သော ပမာဏထက် ကျော်လွန်သောအခါတွင် ဆီးထဲတွင် သကြားဓာတ် များလာတော့သည်။ သကြားဓာတ်ကြောင့် ဆီး၏ ရေဆွဲငင်အား ( Osmotic pressure) မြင့်တက်လာပြီး ရေကိုစုပ်ယူသဖြင့် ရေဓာတ်အများအပြား ဆီးထဲတွင်ပါသွားသည်။ (ဆီးပမာဏနှင့် ဆီးသွားသည့် အကြိမ်ရေများသည်။) ဆီးသွားခြင်းများ သဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိ ရေဓာတ် ဆုံးရှူံး၏။ ထိုအခါ ရေငတ်၏။ ရေငတ်သဖြင့် ရေအများအပြားသောက်သည်။ ရေအများအပြားသောက်သဖြင့် ဆီးပိုသွားပြန်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ရေငတ်ခြင်း၊ဆီးသွားများခြင်း သံသရာလည်သည်ကို အမှတ်လက္ခဏာအနေနှင့် တွေ့ရ၏။
ဒီကေအေ (DKA)
ဆီးချို-၁ လူနာများသည် Diabetic ketoacidosis (ကီတုန်းဆက်စပ်အက်ဆစ်ဓာတ်များခြင်း) အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် ရောဂါလက္ခဏာ စတင်ပြသလေ့ ရှိတတ်သည်။ ယခင်က ရောဂါမဖြစ်ဖူးဘဲ ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်အတွင်း ဤအခြေအနေနှင့် ရောက်လာလေ့ရှိတတ်သည်။ ဤအခြေအနေ တွင် လူနာ၏ ရှူထုတ်လိုက်သော လေတွင် လက်သည်းဆိုးဆေးကဲ့သို့ (Acetone နံ့) ရသည်။ လူနာသည် အသက်ရှူမြန်သည့်အပြင် အသက်ကို ရှိူက်ပြီးရှူသည်။ (Kaussmaul’s breathing ဟုသိကြသည်)။ ဆီးသွားများသည်။ ပျို့သည်။ အန်သည်။ ဗိုက်အောင့်တတ်သည်။ သတိချို့ယွင်းခြင်း သတိလစ်ခြင်းများ ဖြစ်တတ်သည်။ စစ်ဆေးကြည့်လျှင် သွေးအတွင်း သကြားဓာတ်ပမာဏ မြင့်တက်နေသည်ကို တွေ့ရမည်။ ဆိုးရွားသော ဒီကေအေတွင် Coma ရပြီးသေသည်အထိ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဒီကေအေ( ကီတုန်းဆက်စပ်အက်ဆစ်ဓာတ်များခြင်း) သည် အရေးပေါ် အခြေအနေဖြစ်ပြီး ဆေးရုံချက်ချင်းတင်ရန် လိုသည်။
ကီတုန်းဓာတ်မများဘဲရေဆွဲအားလွန်သတိလစ်ခြင်း(Non-ketotic hyperosmolar coma)
ရှားပါးသော်ငြား အခြားဆိုးရွားသော ပြဿနာတစ်ခုမှာ ဆီးချိုအလွန်တက်ပြီး ရေဆွဲအားလွန်သတိလစ်ခြင်း (Non-ketotic hyperosmolar coma) [2] ဖြစ်သည်။ ဤပြဿနာကို ဆီးချို-၂ လူနာများ တွင် ပိုမိုတွေ့ရပြီး ပြဿနာ ဖြစ်ရသည်မှာ ဆီးချိုအတက်လွန်ခြင်းနှင့် ရေဓာတ်ဆုံးရှူံးခြင်း ကြောင့် ဖြစ်သည်။ အသက်ကြီးသော လူနာများသည် သတိလစ်ခြင်း ပုံစံမျိုးစုံနှင့် ရောက်လာပါက ဤပြဿနာကို စဉ်းစားရသည်။
ဆီးချို-၁နှင့်၂တို့၏ ယေဘုယျကွာခြားသောရောဂါလက္ခဏာများ
ယေဘုယျအားဖြင့် ဆီးချို-၁သည် အသက်(၄၀) အောက်တွင် ဖြစ်လေ့ရှိပြီး ဆီးချို-၂ သည် အသက်(၄၀) အထက်တွင် ဖြစ်လေ့ရှိသည်ဟု မှတ်ယူကြသည်။ ဆီးချို-၁ လူနာ များသည် အဝလွန်ခြင်း နှင့်တွဲလေ့မရှိဘဲ (တစ်ခါတစ်ရံ ရောဂါ စတင်တွေ့ရှိချိန်၌ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ ပိန်လာခြင်းများပင် ဖြစ်တတ်သေးသည်။) ဆီးချို-၂ လူနာများမှာ အဝလွန်ခြင်းနှင့် တွဲလေ့ရှိသည်။ ဆီးချို-၂ လူနာတို့သည် နှလုံးရောဂါ နှင့်လေဖြတ်ရောဂါတို့ နှင့် ပိုမိုတွဲလေ့ရှိပြီး ရောဂါ စတင်တွေ့ရှိချိန်တွင်ပင်လျှင် သွေးတိုးခြင်း၊ နှလုံးသွေးငတ်ခြင်း၊ လေဖြတ်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပြီးနေသည်ကိုလည်း တွေ့ရတတ်သည်။
အောက်ခြေမှတ်စု
နုံးချိခြင်း(Fatigue) တွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ (Physical ပိုင်း) သာမက စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နုံးချိခြင်း ဟူသည်လည်း ရှိသည်။ စိတ်နုံးချိခြင်းဟု (mental fatigue) ဟု ဆိုသည်။ ယင်းတွင် ခန္ဓာကိုယ်ကြွက်သားများ အားအင်ကုန်ခန်းခြင်းမျိုး ပါဝင်လေ့မရှိ။ (တနည်း ဖြစ်စရာမလို)။ အချိန်တိုင်း အိပ်ချင်ခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်၍ မရခြင်း တို့ပါဝင်တတ်သည်။ သတိချွတ်ယွင်းခြင်းလည်း အနည်းနှင့်အများ ဖြစ်တတ်ရာ စက်တပ်ယဉ်များ မောင်းနှင်လျှင် အန္တရာယ်များသည်။ အိပ်ရေးပျက်ခြင်း၊ ဖိအားများခြင်း ( Stress)၊ ပျင်းရိခြင်း၊ စိတ်ကျခြင်း( Depression) ဗိုက်တာမင်ချို့ယွင်းခြင်း စသည့် အကြောင်းများကြောင့် စိတ်နုံးချိခြင်း ဖြစ်လေ့ရှိသည်။
ရေဆွဲအားလွန် သတိလစ်ခြင်း( Non-ketotic hyperosmolar koma) သည် ဆီးချိုကြောင့်ဖြစ်သော သတိလစ်မေ့မြောခြင်း – ကိုမာ(Coma) များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆီးချို-၂ တွင်ဖြစ်လေ့ ရှိပြီး အသေအပျောက်များသော ပြဿနာလည်း ဖြစ်သည်။ အသက်ကြီးသော လူနာများတွင် ဖြစ်လေ့ရှိပြီး ဆေးသောက်ရန် မေ့တတ်သူများ ဖျားနာနေသူများတွင် ဖြစ်တတ်သည်။
ဘဖေ၊ ဦး၊ ဟံသာဝတီ
သတင်းစာဆရာ ဦးဘဖေကို ၁၉၀၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် လှည်းကူးမြို့နယ်၊ ဒါးပိန်၌ မြေပိုင်ရှင် အဖ ဦးဖိုးလူ၊ အမိ ဒေါ်ရွှေချုံ တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဦးဘဖေသည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရ ပထမလတ် စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ပထမကြီး စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်ပညာရေးတွင်ဘီအေ (ဘီ) တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဦးဘဖေသည် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ဘာသာပြန်နှင့် သတင်း အယ်ဒီတာ အဖြစ် ရန်ကုန်မြို့  ဆန်းသတင်းစာ တွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီ သတင်းစာ ၌ ဘာသာပြန်နှင့် အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဦးဘဖေသည် မြန်မာနိုင်ငံသတင်းစာဆရာအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ သက်ကြီးမြို့မအဖွဲ့နှင့် မင်္ဂလာဗျုဟာအသင်းဝင်လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းသို့ သွားရောက် ခဲ့သော သတင်းစာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လိုက်ပါခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု က ဦးဆောင် ပြုလုပ်သော နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ ကျင်းပရာတွင် ရောမမြို့သို့ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည်။
ဦးဘဖေသည် ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ အမှတ် (၉၃)၊ မြောင်းကြီးလမ်း၊ ရေကျော်ရပ်ကွက်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
စတန်းဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်
စတန်းဖို့ဒ် တက္ကသိုလ် (Stanford University) ၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ လေလန် စတန်းဖို့ဒ် ဂျူနီယာ တက္ကသိုလ် (Leland Stanford Junior University) ဖြစ်သော်လည်း အများစုက စတန်းဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်ဟုသာ ရည်ညွှန်းခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် စတန်းဖို့ဒ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် မီးရထားလမ်း သူဌေး လေလန် စတန်းဖို့ဒ်က တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ကွယ်လွန်ခဲ့သော သူ၏ သားအမည်ကို ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ စတန်းဖို့ဒ် တက္ကသိုလ် ကျောင်းဆင်းများသည် ကမ္ဘာကျော် ကုမ္ပဏီကြီးများဖြစ်သော ဟျူးလက် ပက်ကက်၊ ဆန်း မိုက်ခရို စစ်စတမ်၊ အင်န် ဗီဒီယာ၊ ရာဟူး၊ စစ်စကို စစ်စတမ် နှင့် ဂူဂဲလ် စသော ကုမ္ပဏီကြီးများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသူများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:စတန်းဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်
ဝီလီယမ် သော်မဆင် (လော့ဒ် ကယ်လဗင်)
ယခုအခါ အမေရိကတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်အကြားရှိ ရေအောက်ကြေးနန်းဖြင့် အကြောင်းကြားဆက်သွယ်ဘူးသူတိုင်းသည် ရူပဗေဒပါရဂူကြီး လော့ကယ်လဗင် (ခရစ် ၁၈၂၄-၁၉ဝ၇)အား သတိရကျေးဇူး တင်သင့်ကြပေသည်။
လော့ကယ်လဗင်ကား မီရာဂါလာဗာ နိုမီတာခေါ် မှန်တပ် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်း တိုင်းကရိယာကို ထွင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူ၏ကရိယာသည် အလွန်သေးငယ်လှသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး ကြောင်းကိုပင် ပြစွမ်းနိုင်ပေသည်။ ပထမဆုံးဥရောပတိုက်နှင့် အမေရိကတိုက်အကြား အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာရေပြင်အောက်၌ ကြေးနန်းကြိုးချ၍ ကြေးနန်းရိုက်ကြားလိုက်ရာတွင်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းမှာ လွန်စွာသေးငယ်လှသဖြင့် အခြားလျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းတိုင်း ကရိယာတို့သည် လျှပ်စစ်စီးသည်ကို မပြနိုင်ကြပေ။ သို့ရာတွင် လော့ကယ်လဗင်၏ မီရာဂါလဗာနို မီတာဖြင့် ထိုသေးငယ်လှသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းကို သိနိုင်သည့်အတွက် ကြေးနန်းစာများကို ဖတ်ရှုနိုင်ခဲ့ပေသည်။
လော့ကယ်လဗင်သည် ၁၈၂၄ ခု ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်းမှာ ဝီလျံသွန်မဆင်ဖြစ်၍ ဖခင်မှာ စကော့တလန်ပြည် ဂလပ်စဂိုးတက္ကသိုလ် သင်္ချာပါမောက္ခ ဂျိမ်းသွန်မဆင်ဖြစ်သည်။ သွန်မဆင်သည် ၁၈၄၁ ခုနှစ်တွင် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ် ပီတာဟောက်ကောလိပ်ကျောင်း၌ ဝင်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့၍ ၁၈၄၅ ခုနှစ်၌ သင်္ချာပညာတွင် ပထမတန်းဂုဏ်ထူးနှင့် အောင်မြင်ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ထိုပြင် စမစ်ဆု ကိုလည်းရရှိခဲ့သေးသည်။ ထိုနောက်သွန်မဆင်သည် ပါရစ်မြို့သို့ သွားရောက်၍ ပြင်သစ်ရူပဗေဒ ကဝိကြီးရာညိုးထံ၌ တစ်နှစ်ကြာမျှပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီးလျှင် ပြန်လာသောအခါ ဂလပ်စဂိုးတက္ကသိုလ်၌ သဘာဝယထာဘူတပညာ (ရူပဗေဒ) ပါမောက္ခ အဖြစ် ဆောင်ရွက်လေသည်။ ထိုအချိန်တွင် သူသည် အသက် ၂၂ နှစ်မျှသာ ရှိသေး၏။ သွန်မဆင်သည် ၁၈၅၇ ခုနှစ်၌ မီရာဂါလဗါနိုမီတာကို ထွင်သောအခါ၌ ၃၃ နှစ်မျှသာ ရှိသေးသည်။ ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် ဆာဘွဲ့ရရှိ၍ ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ဗဲရွန်အဖြစ်သို့ တိုးတက်ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဆာဝီလျံသွန်မဆင်အမည်မှ ပြောင်းလဲကာ လော့ကယ်လဗင် ဟူ၍ ခေါ်တွင်ခဲ့လေသည်။
လော့ကယ်လဗင်သည် ၅၃ နှစ်တိုင်တိုင် ဂလပ်စဂိုး တက္ကသိုလ်တွင် ပါမောက္ခအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ ၁၈၉၉ ခုနှစ် တွင် အငြိမ်းစားလေသည်။ ထိုနောက်တွင် အနိစ္စရောက်သည့် တိုင်အောင် သိပ္ပံပညာနှင့်ဆိုင်သောပညာရပ်များကို လေ့လာခဲ့ သည်။ သူသည် များပြားလှစွာသော တွေ့ရှိမှုများ၊ တီထွင်မှုများကို အောင်မြင်စွာ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ သိပ္ပံပညာ စာအုပ်စာတမ်းမြောက်မြားစွာကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်စာတမ်းများမှာ သူ၏ကြံဆချက်များ၊ ဆန်းသစ်သည့် တွေ့ရှိမှုများ အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသော စာအုပ်စာတမ်းများ ဖြစ်သည်။ သူ၏တီထွင်မှုအချို့မှာ သံလိုက်ဓာတ် အနှောင့်အယှက်ကို ကောင်းစွာခံနိုင်ရည်ရှိသည့် သင်္ဘောအိမ်မြှောင်သစ်၊ လျှပ်စစ်အားတိုင်းကရိယာ အသစ်အဆန်းအမျိုးမျိုး စသည်တို့ဖြစ်သည်။ သူထွင်ခဲ့သည့်ပစ္စည်းများသည် များပြားလွန်းသဖြင့် ရေးသားဖော်ပြ၍ ဆုံးနိုင်မည်မဟုတ်ချေ။
လော့ကယ်လဗင်သည် အပူမှ ပါဝါအဖြစ်၎င်း၊ ပါဝါမှ အပူအဖြစ်သို့၎င်း၊ ပြောင်းလဲပေးခြင်းနှင့် ဆိုင်သည့်အချက်များကို မြောက်မြားစွာ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုတွေ့ရှိမှုများကို စုပေါင်းလိုက် သောအခါ၊ သာမိုဒိုင်းနမစ်ခေါ် သိပ္ပံပညာရပ်ခွဲတစ်ခု ပေါက်ဖွားလာလေသည်။
ကယ်လဗင်သည် သူ၏သိပ္ပံပညာနှင့်ဆိုင်သော စွမ်းဆောင်မှုများအတွက် လူအများ၏ချီးမွမ်းထောမနာပြုခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစည်းအရုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၈၉၅ ခုနှစ်အထိ တော်ဝင်အသင်း၏ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်၌ ဂလပ်စဂိုးတက္ကသိုလ်၏အဓိပတိ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် အော်ဒါအော့မဲရစ် (အို၊အမ်)ဘွဲ့ထူးကို ရခဲ့၏။ သူသည် အမျိုးမျိုးသော ချီးကျူးထောမနာ ပြုမှုတို့ကို ခံယူခဲ့ရသော် လည်း ရိုးသားစွာပင် နေထိုင်ခဲ့၍ အသက် ၈၃ ခုနှစ်အရွယ် ၁၉ဝ၇ ခု ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
ဥယျာဉ်ကုန်းရွာ၊ ငြိမ်းအေး
ဥယျာဉ်ကုန်းရွာ၊ ငြိမ်းအေး
တိန်းဟွန်းရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
တိန်းဟွန်းရွာ(Tinghun)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ တိန်းဟွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိန်းဟွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၁ ဦး၊ မ ၁၂၃၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၄၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လှိုင်းဘုန်း (အနောက်)ရွာ၊ လှိုင်းဘုန်း
လှိုင်းဘုန်း (အနောက်)ရွာ၊ လှိုင်းဘုန်း
​ဘောကုန်းရွာ၊ ဆောက်ဝိုင်း
ဘောကုန်းရွာ၊ ဆောက်ဝိုင်း
NGC 3808A
NGC 3808A သည် ဂလက်ဆီ NGC 3808B နှင့် အတွင်းဘက်ချိတ်ဆက်နေပြီး Arp 87 ဟူသော ဂလက်ဆီစုံတွဲအား ဖန်တီးနေသည်။
ဒေါ့ကွန်း ဘပ်ဘယ်လ်
ဒေါ့ကွန်း ဘပ်ဘယ်လ် (Dot-com bubble) ဆိုသည်မှာ အမေရိကန် စတော့ဈေးကွက်အတွင်း အင်တာနက်နှင့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်နေသော ကုမ္ပဏီများ၏ ဈေး တရှိန်ထိုး တက်သွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၅ နှင့် ၂၀၀၀ ခုနှစ်ကြား ကာလတွင် ဖြစ်သည်။
မဟာဇေယျသူရ
မဟာဇေယျသူရ(၁၁၂+ - ၁၁၈၄) သည် "ကသည်းမင်းကြီး" ဟု တွင်ခဲ့သည့် ဂီတပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မှတ်ဉာဏ်ဗဟုသုတများပြားသူလည်း ဖြစ်သည်။
ဘဝ
မဟာဇေယျသူရကို နောင်တော်ကြီးလက်ထက်တွင် ဟလင်းကြီးရွာ၌ ဦးနေထွန်း-ဒေါ်မိန်းမတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်စာနီ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် "ရှင်ဇာနေယျ" ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း၏ ဆရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ အတီးအမှုတ်ပညာတတ်မြောက်သဖြင့် လူထွက်ပြီး အပါးတော်၌ ခစားစေခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၆၇ ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား၏ သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းထံတွင် ခစားစဉ် ကသည်းပြည်စစ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဆောင်ရွက်ရန် အတွင်းအရာရှိအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး "မဟာဇေယျသူရ" ဘွဲ့ကို ရခဲ့ရာ နောင်အခါတွင် ကသည်းမင်းကြီးဟု တွင်ခဲ့သည်။
ဂျပန် အမျိုးသားအားကစားကွင်း
ဂျပန်အမျိုးသားအားကစားကွင်း (Japan National Stadium)သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့ရှိ အမျိုးသားအားကစားကွင်းဖြစ်သည်။ ယခင်က အမျိုးသားအားကစားကွင်းအသစ်ဟု လူသိများသည်။၂၀၂၀ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲနှင့် နွေရာသီပါရာလမ်းပစ်ပြိုင်ပွဲတို့အတွက် အဓိက အားကစားကွင်းဖြစ်သည်။၁၉၆၄တိုကျိုအိုလံပစ်ကို လက်ခံကျင်းပခဲ့သည့် တိုကျိုအမျိုးသားအားကစားကွင်းကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ကာ ယခုအားကစားကွင်းကို တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကာ ၂၀၁၉ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။
မဟာဇေယျသူရ
ဘဝ
သက္ကရာဇ် ၁၁၇၉ ခုနှစ် ကသည်းအရေးတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ဂျပန် အမျိုးသားအားကစားကွင်း
သမိုင်းကြောင်း
တိုကျိုအနေဖြင့် ၂၀၂၀အိုလံပစ်ကို လက်ခံကျင်းပခွင့် ရရှိပြီးနောက် ယခင်အမျိုးသားအားကစားကွင်းကို အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း (သို့မဟုတ်) ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်း ပြုလုပ်ရန် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။၂၀၁၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အားကစားကွင်းအဟောင်းကို ဖျက်သိမ်း၍ အသစ်ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန် အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဗိသုကာပညာရှင် Zaha Hadidမှ ဒီဇိုင်းရေးဆွဲခဲ့ကာ ကွင်းအဟောင်းကို ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ အားကစားကွင်းအသစ်ကို ၂၀၂၀ တိုကျိုအိုလံပစ်မစမီ ၁နှစ်ခန့်အလို ၂၀၁၉ခုနှစ် မတ်လတွင် ပြီးစီးရန် လျာထားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၂၀၁၅ခုနှစ် မေလတွင် ဘဏ္ဍာရေး အခြေအနေအရ ကွင်း၏ဒီဇိုင်းပိုင်းကို ပြောင်းလဲခဲ့ရသည်။ မူလဒီဇိုင်းတွင်ပါဝင်သော ဖွင့်နိုင်ပိတ်နိုင်သည့် အမိုးအရှင်ကို ပယ်ဖျက်ခြင်း၊ တချို့သော ထိုင်ခုံများကို ယာယီထိုင်ခုံအနေဖြင့် အစားထိုးခြင်း စသည်ဖြင့် ပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ​မြေနေရာ ၇၁ဧကကို ၅၂ဧကအထိ လျှော့ချခဲ့သည်။၂၀၁၅ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် Kuma and the Taisei Corporationကို ဒီဇိုင်းပိုင်းနှင့် ဆောက်လုပ်ရေးပိုင်းအတွက် ပြောင်းလဲဆောက်လုပ်စေခဲ့သည်။
မဟာဇေယျသူရ
ကွယ်လွန်ခြင်း
၁၁၈၄ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဂျပန် အမျိုးသားအားကစားကွင်း
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၁၆ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စတင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြပြီး ၂၀၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် နောက်ဆုံးထား ဆောက်လုပ်ရမည်ဖြစ်သည်။၂၀၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃၀ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့ကာ ၂၀၁၉ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၁ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ရာဇဒေဝီ (ပုဂံ)
ရာဇဒေဝီ သည် ပုဂံခေတ် ကျစွာမင်း၏ မိဖုရားခေါင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သူမ၏ ငယ်နာမည်မှာ ရှင်ဘွားဦး ဖြစ်သည်။
မဟာဇေယျသူရ
စာပေများ ပြုစုခြင်း
မဟာဇေယျသူရသည် အောက်ပါစာပေများကို ပြုစုခဲ့သည်။
ဂျပန် အမျိုးသားအားကစားကွင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမျိုးသား အားကစားကွင်းများ ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အဆောက်အဦများ
ရာဇဒေဝီ (ပုဂံ)
ကျမ်းပြုစာရင်း
ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ် မိဖုရားခေါင်များ ကဏ္ဍ:၁၃ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
ချစ်သူရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ချစ်သူရွာ (Chitthu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၁ ဦး၊ မ ၁၆၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သူဌေးကုန်း (ခေါ်) အမှတ် (၈)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
သူဌေးကုန်း (ခေါ်) အမှတ် (၈)ရွာ (Thuhtaykone(No.8))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဂေါင်း (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဂေါင်း (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၂ ဦး၊ မ ၁၄၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေလျှောက်ငှက်ဗိုက်ဖြူ
မြေလျှောက်ငှက်ဗိုက်ဖြူ (Luscinia phaenicuroides) သည် ဘူတန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ လာအို၊ မြန်မာ၊ နီပေါ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တိဗက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
သန်းဆွေ (ဝန်ကြီး)
ဦးသန်းဆွေ( ၁၉ ဇွန် ၁၉၅၃ဖွား) သည် နိုင်ငံတော် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၂ဦးမြောက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ ယင်းမတိုင်ခင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ၎င်းအား ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့၍ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ပညာရေး
ဦးသန်းဆွေသည် စစ်တက္ကသိုလ် အမှတ်စဉ်(၁၆)ကို တက်ရောက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဗိုလ်လောင်းအဖြစ် စစ်တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျောင်းပြီးဆုံးသည်။
နိုင်ငံရေး
၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားပြီးနောက်တွင် စစ်ကောင်စီက ၎င်းအား ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်သည်။ ၂၀၂၂ ဩဂုတ် ၁၉ တွင် ထိုရာထူးမှနေ၍ အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ပြောင်းလဲခန့်အပ်ခဲ့ကာ ၂၀၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက် တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဖြစ်လာသည်။
မိသားစုဘဝ
သမီး ၂ဦးရှိကာ သမက်ဖြစ်သူမှာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန နိုင်ငံရေးရာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူ ဦးအောင်ကို ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
* ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ
ဆုမ်ဘတ် မေထနီ
ဆုံဘတ် မေတနီ (สมบัติ เมทะนี, Sombat Metanee) ခေါ် Aed (แอ๊ด)  သည် Skao Duen နှင့် Monrak Mae Nam Moon ဇာတ်ကားတို့ဖြင့် လူသိများလာသည့် ထိုင်းသရုပ်ဆောင်နှင့် ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ဇာတ်ကားပေါင်း ၆၀၀ တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၃၇ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:ထိုင်း အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ဝမ်ပုန်းရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ဝမ်ပုန်းရွာ (Wanpong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ဝမ်နားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်နားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၀ ဦး၊ မ ၅၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။