cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဥယျာဉ်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ဥယျာဉ်ရွာ (Uyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ လက်ဆောင်ယူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ဆောင်ယူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၅ ဦး၊ မ ၉၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရည်
အရည် အခြေအနေမှာ မော်လီကျူး များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု လျော့ရဲစွာပင် ဆွဲငင်ထားနိုင်ကြသည်။ လှုပ်ရှားမှု ပိုဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် အရည်တစ်ခုသည် စီးဆင်းနိုင်သည်။ သွန်ချ၊ သွန်းလောင်းနိုင်ပြီး ဖိတ်စဉ်နိုင်သည်။
အရည် တစ်ခု၏ သိပ်သည်းဆ သည် အများအားဖြင့် အစိုင်အခဲတစ်ခုနှင့် နီးစပ်ပြီး ဓာတ်ငွေ့ထက် များစွာမြင့်မားသည်။ ထို့ကြောင့် အရည်နှင့် အစိုင်အခဲ နှစ်မျိုးလုံးကို condensed matter ဟုခေါ်သည် ။ တစ်ဖက်တွင်မူ အရည်များနှင့် ဓာတ်ငွေ့များ စီးဆင်းနိုင်မှု တူညီသောကြောင့် ၎င်းတို့ကို အရည်ဟု ခေါ်သည်။ အရည်ရေသည် ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် ပေါများသော်လည်း၊ ဤအရာသည် အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် စကြဝဠာတွင် အဖြစ်နည်းသော အရာဖြစ်သည်၊ အကြောင်းမှာ အရည်များသည် တည်ရှိရန် အတော်လေး ကျဉ်းမြောင်းသော အပူချိန်/ဖိအား အကွာအဝေး လိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စကြဝဠာအတွင်းရှိ လူသိအများဆုံးအရာသည် ဓာတ်ငွေ့ပုံစံ (တွေ့ရှိနိုင်သော အစိုင်အခဲခြေရာများနှင့်အတူ) ကြယ်များအတွင်းမှ တိမ်တိုက်များ သို့မဟုတ် ပလာစမာများအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။
အုံတုံပင်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
အုံတုံပင်ရွာ (Ongtonpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၈၈၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ကျူရွာ၊ မန်တွန်း
မန်ကျူရွာ (Mankyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်တွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်တွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၆၈ ဦး၊ မ ၁၄၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မအူပင်)
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မအူပင်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မအူပင်ခရိုင်၊ မအူပင်မြို့၏ အနောက်ဘက် ၃ မိုင်ခန့်အကွာ၊ မအူပင်-ရေလဲကားလမ်းဘေး၊ အောင်ဟိတ်ရွာအနီးတွင် တည်ရှိပြီး အကျယ်အဝန်း ၅၀.၁၄ ဧက ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မအူပင်)ကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် မအူပင်မြို့ စာရေးကုန်းရပ်ကွက်နှင့် ဘောလုံးကွင်းရပ်ကွက်ကြား စိမ်းမြကန်သာလမ်းပေါ်ရှိ မြေဧက ၅၇.၈၇၂ ပေါ်၌ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (မအူပင်) အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ဖွင့် လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
အဲလိဇဘက် ဘလက်ဝဲ
အဲလိဇဘက် ဘလက်ဝဲကို ၁၈၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဆေးကျောင်းတက်ပြီး အမျိုးသမီးများလည်း ဆေးပညာဘွဲ့ရကာ ဆရာဝန်ဖြစ်နိုင် ကြောင်းကို လက်တွေ့သက်သေ ပြနိုင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဆေးပညာသင်ကြားသည့် အမျိုးသမီး များထဲတွင် ပထမဦးဆုံး မှတ်တမ်းဝင်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားမှုကို ဦးစီးဦးဆောင်ပြုခဲ့သူဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။
အစောပိုင်းဘဝ
သူ့ပညာရေးဘဝတွင် နာမည်ကျော် ဆေးကျောင်းကြီးများက လက်ခံရန် ငြင်းပယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အခြားကျောင်းများကို ဝင်ခွင့်ရရေး ကြိုးပမ်းသော်လည်း လက်ခံခြင်း မပြုခဲ့ကြပေ။ သို့ဖြစ်ရာ နောက်ဆုံး ဂျနီဗာမြို့ရှိ ဂျာနီဗာ ဆေးကောလိပ်ကို ဝင်ခွင့်လှမ်းတင်လိုက်သည်။ ထိုအခါ ဂျနီဗာကလည်း နယူးယော့ခ်ကို သူ့အား လက်ခံရမည်လား၊ လက်မခံရဘူးလားဟု လှမ်းမေးသည်။ ယောက်ျားလေးများကိုသာ ဆေးပညာသင်ခွင့် လက်ခံသည့် ခေတ်ဖြစ်သောကြောင့် သူ့အနေဖြင့် ဆေးပညာ လေ့လာခွင့် အလှမ်းဝေးလုနီးပါး ဖြစ်နေချိန်တွင်၊ တစ်မျိုး ပျော်စရာကောင်းလိမ့်မည်ဆိုသော အထင်အမြင်သေးမှုမျိုးဖြင့် သူ့ဝင်ခွင့်လျှောက်လွှာကို လက်ခံလိုက်ကြသည်။
ပထမတွင် ဆေးပညာ သရုပ်ပြတန်းများ၌ သူ့ကို ဝင်ရောက် သင်ကြားခွင့် မပြုခဲ့ပေ။ အမျိုးသမီးနှင့် သရုပ်ပြအတန်းသည် မသင့်လျော်ဟု ယူဆကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင် ဆေးပညာကို အတူလေ့လာနေကြသော ယောက်ျားလေးများက သူ၏ စိတ်ခိုင်မာမှု၊ ဇွဲရှိမှုများကို လေးစားသဖြင့် အတန်းတိုင်းကို တက်ရောက်သင်ကြားခွင့်ရခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး ၁၈၄၉ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီး ခေတ်သစ် ပထမဆုံး အမျိုးသမီး ဆရာဝန်တစ်ယောက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အဲလိဇဘက်သည် လန်ဒန်နှင့် ပဲရစ်မြို့များတွင် အလုပ်သင်ဆရာဝန်အဖြစ် နှနှစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ La Maternite ဆေးရုံတွင် ဝမ်းဆွဲအတတ်ပညာကို လေ့လာသင်ကြားစဉ် လူငယ် လူနာတစ်ဦးထံမှ အနာကူးစက်ပြီး မျက်လုံး တွင် ပြည်တည်ကာ မျက်စိတစ်ဖက် မမြင်ရတော့ပေ။ ၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် နယူးယော့ခ်စီတီးသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ မျက်စိတစ်ဖက် ကွယ်သွားသောကြောင့် သူဖြစ်ချင်သည့် ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ဘဝကိုလက်လျှော့လိုက်ရသည်။
နယူးယော့ခ်စီတီးသို့ ပြန်ရောက်လာသည့် အခါတွင် ဆေးကုသရန်အတွက် လိုက်လံလျှောက်ထားခဲ့သော်လည်း သူ့ကို ဆရာဝန်ကြီးများနှင့် ဆေးရုံများက လက်မခံဘဲရှိနေကြသည်။ အမျိုးသမီးဖြစ်နေသောကြောင့် ဆေးရုံ၊ ဆေးခန်းများက လက်မခံကြခြင်းဖြစ်သည်။ အဲလိဇဘက်သည် နောက်ဆုံး အခန်းလေးတစ်ခန်းငှားပြီး ကိုယ်ပိုင် ဆေးခန်းတစ်ခုကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ သူ၏ ညီမဖြစ်သူ အဲမလီက သူ့ကိုဆေးခန်းတွင် ဝင်ရောက်ကူညီခဲ့သည်။
သူတို့ညီအစ်မဖွင့်ထားသည့် ဆေးခန်းလေးသည် နောက်ပိုင်းတွင် အမျိုးသမီးများအတွက် ဆေးရုံနှင့် ဆေးကောလိပ် ကျောင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုကျောင်းနှင့် ဆေးရုံသည် အမျိုးသမီးများအတွက် သီးသန့်ဖွင့်လှစ် ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဒေါက်တာ ဘလက်ဝဲသည် အမျိုးသမီးများ ဆေးကျောင်းတက်ရောက်ခွင့်ရရေးအတွက် တစ်ကိုယ်တော် ဆက်လက် တိုက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသည့် အမေရိကန်တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း ဖြစ်ပွားသော ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ၌ သူသည် အမျိုးသမီး ရှေ့တန်း ဆရာဝန်အဖွဲ့ကို ထူထောင်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ သူ့ ဆေးတပ်တွင် ကျေးကျွန်များ၊ ခွဲထွက်ရေးသမားများ အားလုံးပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
လုပ်ဆောင်ချက်များ
ဒေါက်တာ ဘလက်ဝဲသည် အမျိုးသမီးများ ဆေးကုသခွင့်ရရေးအတွက် ဇွဲမလျှော့ဘဲ ဆက်လက်တိုက်ပွဲဝင်နေခဲ့သည်။ ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် ဘလက်ဝဲသည် ညီမဖြစ်သူနှင့် ပူးပေါင်းပြီး သူတို့ကိုယ်ပိုင်ဆေးရုံကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ထိုဆေးရုံကိုလည်း နယူးယော့ခ် ဆင်းရဲသည့် အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများဆေးရုံဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ်ပွဲကာလတွင် ဘလက်ဝဲသည် အမျိုးသမီးများကို သူနာပြုအတတ်သင်ပေးပြီး ပြည်ထောင်စုတပ်ထဲသို့ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် စေလွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အမျိုးသမီးများသည် ဆေးပညာနှင့် သူနာပြုအတတ်များကို စိတ်ဝင်စားကြသဖြင့် သူ့ထံသို့လာရောက်ပြီး လေ့လာသင်ယူခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစပြီး ဒေါက်တာ ဘလက်ဝဲအကြောင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံး ပျံ့နှံ့သွားပြီး လူတိုင်းကလည်း စိတ်ဝင်စားခဲ့ ကြသည်။
အစပထမတွင် ဘလက်ဝဲသည် အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးများကို မိမိအိမ်တွင် ကြည့်ရှု ကုသပေးခဲ့သည်။ လက်တွေ့ကုသမှု အောင်မြင်လာသည့် အခါတွင် ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး လေ့လာရန် ဆောင်းပါးများ၊ သင်ခန်းစာများကို ရေးသားပြုစုခဲ့ သည်။ ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် သူရေးသားခဲ့သည့် ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ လေ့လာဖွယ်ရာများကို စုပေါင်းပြီး The Laws of Life ဆိုသည့် စာအုပ်ထုတ်လိုက်သည်။ ထိုစာအုပ်ထဲတွင် အမျိုးသမီးများအတွက် ကာယလေ့ကျင့်ခန်းဆိုင်ရာအညွှန်းဆိုသည့် ပညာပေးအစီအစဉ်များကိုပါ ထည့်သွင်းရေးသားခဲ့သည်။
ဘလက်ဝဲသည် အမျိုးသမီးများ မသဘာဝဖြတ်တောက်ခြင်းကို အစောဆုံး ခုခံကာကွယ် ပြောဆိုသူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ သူက “ကလေးတွေကို အဲဒီလို သဘာဝအတိုင်း ရှိနေတာကို ဖြတ်တောက်ကြတာဟာ အလွန် အန္တရာယ်များကြောင်း မိဘတွေ နားလည်အောင် သတိပေးပြောကြားဖို့လိုမယ်။ အဲဒီလို လုပ်ဆောင်တာဟာ ရုပ်ပိုင်းကိုသာမက စိတ်ဓာတ်ပိုင်းကိုပါ ထိခိုက်စေ တယ်” ဟုပြောကြားခဲ့သည်။
သူသည် အမျိုးသမီးများဘဝကို နားလည်ထောက်ခံပေးသူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးများ အခွင့်အရေးအတွက် လှုပ်ရှား အားပေးသူလည်းဖြစ်သည်။ သူ၏ အမျိုးသမီးများအတွက် ပညာရေးလမ်းညွှန်စာအုပ်ကို စပိန်နိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်ထဲတွင် သူ၏ ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိလည်းပါဝင်သည်။ အမျိုးသမီးအခွင့်အရေးအတွက် အစောဆုံး လှုပ်ရှားသူ တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် အမျိုးသမီးများ ဆေးပညာသင်ကြားခွင့်အတွက် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သောကြောင့် သူ့လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ သမိုင်းတွင်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး အမျိုးသမီးညီလာခံကို Seneca Fall တွင် ကျင်းပ နိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ သူ၏စွမ်းဆောင်ချက်ကြောင့်ဖြစ်သည်။
၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် သူသည် ကက်သရင်း ဘာရီ (ကစ်တီ) ကို မွေးစားခဲ့သည်။ ကစ်တီသည် အိုင်ယာလန်တွင် မွေးဖွားသည့် မိဘမဲ့တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကစ်တီသည် သူမနောက်ဆုံးအချိန်အထိ မွေးစားမိခင်နားတွင် နေထိုင်ပေးသွားခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးအချိန်
၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် ဘလက်ဝဲသည် လဲကျရာမှ ဒဏ်ရာရသွားခဲ့သည်။ ထိုဒဏ်ရာသည် ဘယ်တော့မှ ပျောက်ကင်း ခြင်းမရှိတော့ပေ။ ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဘလက်ဝဲသည် ဆက္ကဆက်နယ်၊ ဟာ့စ်တင်းမြို့ရှိ နေအိမ်တွင် လေဖြတ်ပြီး ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ သူ့ရုပ်အလောင်းကို စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ ကီလ်မန်အရပ်ရှိ စိန့်မန်းသုသာန်တွင် မြှုပ်နှံ သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
ခပေါင်းကွင်းရွာ၊ သိန်ကုန်း
ခပေါင်းကွင်းရွာ၊ သိန်ကုန်း
သဖန်းဆိပ် တာတမံ
သဖန်းဆိပ် တာတမံသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင် ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် ရည်ရွယ်ဆောက်လုပ်ထားသည့် ဘက်စုံသုံး တာတမံဖြစ်သည်။ သဖန်းဆိပ် တာတမံမှ ကန့်ဘလူမြို့၊ ခင်ဦးမြို့၊ ရွှေဘိုမြို့၊ ဝက်လက်မြို့၊ တန့်ဆည်မြို့၊ ဒီပဲယင်းမြို့၊ ဘုတလင်မြို့၊ အရာတော်မြို့၊ ရေဦးမြို့၊ စစ်ကိုင်းမြို့ စသည့် ၁၀ မြို့နယ်ရှိ စိုက်ဧကများကို စိုက်ပျိုးရေ ပေးဝေလျက် ရှိပြီး သဖန်းဆိပ်ဆည်၏ ရေပေးဝေနိုင်မှု သည် မိုးစပါး စိုက်ဧက ၅ သိန်းနှင့် နွေစပါး စိုက်ဧက ၃ သိန်းကျော်ကို ရေပေးခြင်း အပြင် ၁၀ မဂ္ဂါဝပ် ၃ လုံးဖြင့် ၃၀ မဂ္ဂါဝပ်ရှိ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို ထုတ်လုပ်ပေးလျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ
မမဲကုန်း
မမဲကုန်း
အငွေ့
အငွေ့ (Gas) သည် သာမန်အားဖြင့် လူတို့၏ မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သော အခြေအနေတွင် ရှိသကဲ့သို့ မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သော အငွေ့အခြေအနေမျိုးများလည်း ရှိလေသည်။ အငွေ့အခြေအနေတွင် မော်လီကျူးများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆွဲငင်မှုလုံးဝမရှိသလောက် ဖြစ်သွားပြီး တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဝေးရာဆီ အရှိန်ပြင်းပြင်း ရွေ့လျားနေကြသည်။ ထို့ကြောင့် လွယ်ကူလျင်မြန်စွာ ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။ ကိုယ်ပိုင် အသွင်အပြင် မရှိပါ။
ဧပြီ ၁၉၉၁
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဧပြီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၁
ဆွဲလွဲအိုရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ဆွဲလွဲအိုရွာ (Swealweoh)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ဖွားစောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၂၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလယ်အဖွင့်အပြန့်သရ
အလယ်အဖွင့်အပြန့်သရ (open central unrounded vowel) သည် အပြေဘာသာစကားများစွာတွင် အသုံးပြုသော သရသံအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ၌ အရှေ့ နှင့် အနောက် ကြားရှိ ဤသရသံကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြပေးသော အက္ခရာ တရားဝင်မရှိပေ။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဟူ၍သာ ရေးသားလေ့ရှိသည်။ တိကျမှုကိုအလိုရှိပါက ဖြည့်စွက်သင်္ကေတများအသုံးပြုဖော်ပြနိုင်ရာ အလယ်သရဖြစ်သည့်အတွက်ကြောင့်  အဖြစ် ရေးသားနိုင်သည်။ အရှေ့အဖွင့်နှင့် အလယ်အဖွင့်တို့ကြားရှိ သိသာထင်ရှားမှု ဟုဆိုနိုင်လောက်သည့်အရာသည် ခေတ်နောက်ကျနေပြီဖြစ်သော သဒ္ဒဗေဒသီအိုရီများအပေါ်တွင်အခြေခံသည်၊ အခြေခံသရ  သည်သာ တစ်ခုတည်းသော အဖွင့်သရဖြစ်သည်၊ တစ်ဖက်တွင် ကဲ့သို့  သည် အဖွင့်နီးပါးသရဖြစ်သည် ... စသဖြင့် ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုများရှိကြသည်။
လင်ဘားဂစ်ရှ် (Limburgish) ဘာသာစကား၏ ဒေသယိစကားဖြစ်သော ဟားမော့န်-အေချယ်စကား (Hamont-Achel dialect) တွင် အရှေ့၊ အလယ်၊ အနောက် အဖွင့်အပြန့်သရများကို ခွဲခြားထွက်ရှိကြသည်ဟု သိရသည်။ ဤသည်မှာ ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ အလွန်ထူးခြားလှသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အဖွင့်သရများ ကဏ္ဍ:အလယ်သရများ ကဏ္ဍ:အပြန့်သရများ
အတွေး
ဘာထရန်ရပ်ဆဲက လူဟာ တွေးဖို့သိပ်ကြောက်ကြတယ်။ ဉာဏ်ပဋိဆိုတာ လောကကိုကြည့်တတ်ခြင်းအပြင် မိမိရဲ့လောကအမြင်ကို မိမိကိုယ်တိုင်ပြန်လည်ကြည့်မြင်တတ်ခြင်းလို့ဆိုရင် တွေးဖို့သိပ်မကြောက်သင့်ဘူး။
ကျွန်တော်တို့တွေဟာ တွေးဖို့ကြောက်သလား။ တွေးတယ်ဆိုတာဟာ ပြဿနာတစ်ခုဖြေရှင်းဖို့ ဒါမှမဟုတ် သင်္ချာပုစ္ဆာတွက်ဖို့ပဲ သုံးတဲ့အရာလို့ထင်နေကြပါသလား။ ရေခဲမုန့်စားရမလား၊ ဗယာကြော်စားရမလား ဒါလည်းအတွေးပါပဲ။ ပိုးမင်းသား ဘာဖြစ်သွားမလည်းဆိုတာလည်း တွေးရတာပဲ။ ရယ်စရာပြောဖို့အတွက်လည်းတွေးရတာပဲ။ တွေးတယ်ဆိုတာဟာ မိုက်ခရိုစကုဒ် (သို့) မှန်ပြောင်းနဲ့လျှောက်ကြည့်တာ ဒါမှမဟုတ်
ဝက်အူလှည့်နဲ့ရစ်ဖောက်နေတာပဲဖြစ်တယ်။
တွေးခြင်းနှင့်ပက်သက်သော ဒီဘိုနိုး၏အယူအဆများ
ဒီဘိုနိုး ရဲ့ အတွေးတချို့ကိုမိတ်ဆက်ပါရစေ။ ညာဏ်ရည်(IQ) မြင့်မှတွေးလို့ရတာမဟုတ်ပါဘူး။ အိုင်ကျူ ၈၀ သာရှိသောကလေးတွေလည်းကောင်းကောင်းတွေးတတ်ပါတယ်။ အတွေ့အကြုံရှိသူသည်လည်းအတွေးအခေါ်ကောင်းသူဖြစ်သည်။ ဉာဏ်ရည်မြင့်ကာမျှနှင့်အတွေးအခေါ်ကောင်းသူမဖြစ်သွားနိုင်ပါ။ အိုင်ကျူမြင့်သူ၊ ညာဏ်ရည်မြင့်သူများသည် အမှားအယွင်းလုပ်မိမှာ ကြောက်သောသူများဖြစ်လျှင် ခပ်ညံ့ညံ့အတွေးအခေါ်သမားဖြစ်သွားနိုင်သည်။ ဝေဖန်နိုင်စွမ်းဉာဏ်ကို စာသင်ကျောင်းများတွင် အမြင့်မားဆုံးအသုံးချဟူသည်ဖြစ်သောကြောင့် လေ့ကျင့်ပေးရသည်။
​ဝေဖန်ခြင်းအလုပ်သည် ပညာတတ်တို့အတွက် သိပ်မခက်လှသောအလုပ်ဖြစ်သည်။ ဖန်ဆင်းဉာဏ်မရှိသော၊ မတည်ဆောက်တတ်သော၊ သာမြင်ညောင်ညမျှ ဉာဏ်ရှိသူများသည်လည်းဝေဖန်ခြင်းကိုပြုလုပ်နိုင်သည်။ ပေါင်းပင်မြက်ပင်များကိုနုတ်ပစ်ခြင်းအားဖြင့် ပန်းဥယျာဉ်တစ်ခုခင်ဗျားပြုလုပ်မရနိုင်ပါ။ တကယ်တော့ဥယျာဉ်တစ်ခုဖြစ်ရန် သစ်ပင်ပန်းပင်များစိုက်ပျိုးရန်လိုအပ်ပေသည်။ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရအုံးမည်။ အကြံအဉာဏ်တစ်ခုကို ၎င်း၏ဆယ်ပုံတစ်ပုံကိုမကောင်းသောကြောင့်လွင့်ပစ်ရသည်။ ဆယ်ပုံကိုးပုံ ကောင်းသည်ကိုမေ့လျော့နေတတ်ကြသည်။
ထန်းပင်ကံရွာ၊ မန်းကြာ
ထန်းပင်ကံရွာ၊ မန်းကြာ
ပေါ့ထွမ်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗျိုင်းဆယ် (အထက်စု)ရွာ၊ ဆိပ်သာ
ဗျိုင်းဆယ် (အထက်စု)ရွာ၊ ဆိပ်သာ
နို့ဂေါ်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
နို့ဂေါ်ရွာ(Noetgaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဆင်ဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၁၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိမ်ကုန်းရွာ၊ သိန်ကုန်း
သိမ်ကုန်းရွာ၊ သိန်ကုန်း
သစ်လျှောက်ငှက်ဗိုက်ဖြူ
သစ်လျှောက်ငှက်ဗိုက်ဖြူ (Certhia himalayana) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ ဟိမဝန္တာတောင်တန်းတွင် အဓိကအားဖြင့် တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းငှက်ကို အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အီရန်နိုင်ငံ၊ ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ၊ တာဂျစ်ကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ တိဗက်၊ ရုရှားနိုင်ငံ၊ တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံတို့တွင်လည်း တွေ့ရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဒေါ့ချိတ်
ဒေါ့ချိတ်
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မြိတ်)
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မြိတ်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဖျာကျေးရွာအုပ်စု၊ ကဘင်းရွာတွင် တည်ရှိပြီး ဧက ၁၀၇.၈၉ ကျယ်ဝန်းသည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၇ တွင် အစိုးရနည်းပညာသိပ္ပံအဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီတွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီတွင် တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ တွင် ဆရာ၊ ဆရာမဦးရေ ၉၅ ဦးနှင့် ကျောင်းသားဦးရေ ၇၃၅ ဦးရှိသည်။
ရာဇဂြိုဟ် တာတမံ
ရာဇဂြိုဟ် တာတမံသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်တွင် တည်ရှိပြီး ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် ရည်ရွယ်ဆောက်လုပ်ထားသည့် တာတမံဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ
ဧပြီ ၁၉၉၂
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဧပြီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၂
တဲနားရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
တဲနားရွာ (Tenar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ရီလုံရီကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရီလုံရီကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၇၉ ဦး၊ မ ၂၈၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး ဦးစီးဌာန
သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး ဦးစီးဌာန (Department for the Promotion And Propagation of Sasana) သည် သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ သာသနာရေးဆိုင်ရာဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
အုပ်ချုပ်မှုစနစ်သစ်စတင်ချိန်တွင် ၁၉၇၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သာသနာပိုင်းဆိုင်ရာတွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေးအတွက် ၁၉၉၁ ခုနှစ် မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် သာသနာတော်ထွန်းကားပြန့်ပွားရေး ဦးစီးဌာနကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နောင်တောင်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နောင်တောင်းရွာ (Nawngtawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၂၂ ဦး၊ မ ၃၀၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြာမလော့ရွာ၊ သစ်မသိ
ပြာမလော့ရွာ၊ သစ်မသိ
မှန်ပင်ငါးအိမ်တန်းရွာ၊ စွန်သိုက်
မှန်ပင်ငါးအိမ်တန်းရွာ၊ စွန်သိုက်
ပင်စောင်းရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ပင်စောင်းရွာ(Pinsaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ
၇ ရက် နေ့စဉ်သတင်းစာ (7Day Daily) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေလျက်ရှိသော နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာဖြစ်သည်။ အင်ဖော်မေးရှင်း မက်ထရစ် ကုမ္ပဏီလိမီတက် (Information Matrix Co., Ltd.) မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကင်းရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ကင်းရွာ (Kinywar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ကင်းရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းလှည်းဆိပ်
ကုန်းလှည်းဆိပ်
စုန်းကျင်း (အလယ်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
စုန်းကျင်း (အလယ်)ရွာ (Sonekyin(Middle))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၇၇ ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် အိုင်ဒယ်(လ်)
အမေရိကန် အိုင်ဒယ်(လ်) (American Idol) သည် အမေရိကန် Fox ရုပ်သံဌာနမှ ထုတ်လွှင့်သည့် သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲ အစီအစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဗြိတိန်မှ Pop Idol အစီအစဉ်ကို အတုယူထားပြီး ဂီတပါရမီရှင်များကို ရှာဖွေရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့ချိန်မှစ၍ ယနေ့အထိ လူကြိုက်အများဆုံး အစီအစဉ်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။
ပြိုင်ပွဲနောက်ဆုံး အနိုင်ရသူကို ဒိုင်လူကြီးများအပြင် ပရိသတ်မှ တယ်လီဖုန်း၊ အင်တာနက်၊ မိုဘိုင်းဖုန်း မက်စေ့ချ်များမှတဆင့် မဲပေးဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။ အနိုင်ရရှိသူမှာ တစ်ကိုယ်တော် တေးအယ်လ်ဘမ် ထုတ်ဝေခွင့်ရှိသည်။
နို့လာရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
နို့လာရွာ(Noetlar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဆင်ဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၂၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပြေကိုင်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရှေ့အဖွင့်အဝိုင်းသရ
ဘာဗာရီးယန်း(Bavarian) (စကား)၏ အမ်စ်တက်တန်ဒေသယိစကား (Amstetten) တွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ဤသင်္ကေတကို အသံဖလှယ်ထားသည့် သံရင်းတစ်ခုရှိသည်ဟုသိရသည်။ သို့သော် ၎င်းမှာ သဒ္ဒဗေဒနည်းအရ တစ်ဝက်ဖွင့်(သရအမျိုးအစား) သာဖြစ်သည်။
ဝီးယာတ်လင်ဘားဂစ်ရှ် (Weert Limburgish) စကား တွင်လည်း သံရင်းမျိုးကွဲအရ ဤသရသံတည်ရှိနေပြီး ဒိန်းမတ်ဘာသာစကား၊ ဆွီဒင်ဘာသာစကား တို့၏ ပြောဆိုသူအချို့တို့တွင်လည်း အလားတူမျိုးရှိကြသည်။ ဒိန်းမတ်ဘာသာစကား၏ အချို့အသံဖလှယ်မှုများတွင် အရှေ့တစ်ဝက်ဖွင့်အဝိုင်းသရ ကို ရည်ညွှန်းရန်  သင်္ကေတကိုအသုံးပြုသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အဖွင့်သရများ ကဏ္ဍ:အရှေ့သရများ ကဏ္ဍ:အဝိုင်းသရများ
စေတီပြင်ရွာ၊ ရွှေဇားကပ္ပကောင်း
စေတီပြင်ရွာ၊ ရွှေဇားကပ္ပကောင်း
ဧပြီ ၁၉၉၃
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဧပြီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၃
သစ်လျှောက်ငှက်လည်ညို
သစ်လျှောက်ငှက်လည်ညို (Certhia manipurensis) သည် သစ်လျှောက်ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ အာသံပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းတောင်တန်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ လာအိုနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ပဲခိုးစုရွာ၊ စွန်သိုက်
ပဲခိုးစုရွာ၊ စွန်သိုက်
ဆင်ကူးရွာ၊ လဟာကြီး
ဆင်ကူးရွာ၊ လဟာကြီး
ဆတ်နွား
ဆတ်နွား (ခေါ်) (Common Eland) ကို အီလန်ဆိတ်သမင်၊ ရိုးရိုးအီလန်၊ တောင်ပိုင်းအီလန် စသည်ဖြင့်လည်း ခေါ်တွင်သေးသည်။ အာဖရိကတိုက်အရှေ့ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းရှိ မြေပြန့်လွင်ပြင်ဒေသများနှင့် ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်များတွင် ကျက်စားသော တောဆိတ် (အန်တီလုပ်) တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဘိုဗီဒေးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
တောဆိတ် (အန်တီလုပ်)အများစုသည် ‌ကြောက်ရွံ့တတ်‌သော်လည်း ‌မြေကြီး မှ ပခုံးစွန်းအထိ ၆ ‌ပေမြင့်သည့် ဆတ်နွားမှာ မ‌ကြောက်ရွံ့‌ချေ။ ဆတ်နွားများသည် ရာနှင့်ချီ၍ အုပ်ဖွဲ့ကာ ကျက်စားကြသည်။ ဆတ်နွားသည် မြင့်လည်းမြင့်၊ အား လည်း‌ကောင်းသည်။ ဆတ်နွား၏ ‌သေးသွယ်၍ တွန့်လိမ်လျက်ရှိ‌သော ဦးချိုသည် နှစ်‌ပေခွဲရှည်၏။ မျက်စိနှစ်လုံးကြား နဖူး‌ပေါ်၌ အ‌မွေးမည်းများစုလျက်ရှိသည်။ ထိုအ‌မွေးမည်းများသည် ဆတ်နွားအဖို၌သာရှိ၍ အမတွင်မရှိ‌ချေ။ အမ၏ ဦးချိုသည် အဖို၏ဦးချိုထက် ပို၍ ရှည်‌သော်လည်း အဖို၏ဦးချို‌လောက် မခိုင်ခံ့‌ချေ။
ဆတ်နွားများကို အီသီယိုးပီးယား၊ ကင်ညာ၊ တောင်ဆူဒန်၊ တန်ဇန်းနီးယား၊ ယူဂန်ဒါ၊ ရဝမ်ဒါ၊ ဘူရွန်ဒီ၊ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဘော့ဆွာနာ၊ လီဆိုသို၊ ဆွာဇီလန်၊ မာလဝီ၊ မိုဇမ်ဘစ်၊ နမီးဘီးယား၊ ဇမ်ဘီယာ၊ ဇင်ဘာဘွေ၊ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရသည်။
ဇော်ဂျီ (၁) တာတမံ
ဇော်ဂျီ (၁) တာတမံသည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေးအတွက်ပါ ရည်ရွယ်ဆောက်လုပ်ထားသည့် တာတမံဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ
ချောင်စုရွာ
ချောင်စု
၂၀၁၁ တူရကီနိုင်ငံ ဗန်းငလျင်
ငလျင်ဆိုင်ရာအချက်အလက်များ
ငလျင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များမှာ အောက်ပါဇယားအတိုင်း ဖြစ်သည်။ (၁.၁၁.၂၀၁၁) ရက်နေ့အထိ စာရင်း ဖြစ်သည်။
ကနဦးသတင်း
တူရကီနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း၊ ဗန်းမြို့အနီးတွင် ၂၀၁၁ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၃) ရက်နေ့က ပြင်းအား ၇ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း နိုင်ငံပိုင်ရုပ်သံသတင်းဌာနက ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ အဆောက်အဦဆောက် လုပ်မှုစံနှုန်းနိမ့်ကျမှု၊ ငလျင်ပြင်းထန်မှုကြောင့် လူ ၁၀၀၀ ကျော်မှာ သေဆုံးပြီး ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ အီရန်နိုင်ငံနယ်စပ်နှင့်ထိစပ်နေသော တောင်ထူထပ်သည့် ဗန်းပြည်နယ်ရှိ လူဦးရေ ၇၅၀,၀၀၀ ခန့်နေထိုင်သော အာဆစ်မြို့မှာ ငလျင်ဒဏ်အပြင်း ထန်ဆုံးခံခဲ့ရသည်။ တူရကီနိုင်ငံ၏ ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအများဆုံး ငလျင်ကြော တစ်ခုဖြစ်သော အာဆစ်ငလျင်ကြောပေါ်တွင် ယင်းမြို့တည်ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။ အာဆစ်မြို့တွင် ကျောင်းဆောင်တစ်ခု၊ ၁၀ ထပ် အဆောက်အဦတစ်ခု အပါအဝင် အဆောက်အဦ ၃၀ ခန့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်ဟု တူရကီ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဘီဆာ အက်တာလေက ပြောကြားခဲ့သည်။ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး သုံးနာရီအတွင်း ပြင်းအား ၅ ဒသမ ၆ အဆင့်ရှိ ငလျင်နှစ်ကြိမ်အပါအဝင် နောက်ဆက်တွဲငလျင်ရှစ်ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်ဟု အမေရိကန်သိပ္ပံပညာရှင်များက မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် အိမ်နီးချင်း အာမေးနီးယားနိုင်ငံတွင် အဆောက်အဦများ တုန်ခါခဲ့ပြီး တူရကီနယ်စပ်နှင့်နီးသော အီရန်နိုင်ငံရှိ မြို့များတွင်လည်း ခံစားခဲ့ရသည်။
နောက်ဆုံးသတင်း
အင်အားပြင်း ဗန်းငလျင်ကြောင့် သေဆုံးသူအရေအတွက် ၅၃၄ ဦး ထိ မြင့်တက်လာကြောင်းနှင့် ငလျင်ဖြစ်ပွားရာနေရာတွင် မိုးရွာပြီး နှင်းကျမှုများကြောင့် အိုးအိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ရသည့် လူထောင်ပေါင်း များစွာအတွက် အခက်အခဲများစွာ ဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း အစိုးရအဖွဲ့က အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် လူ ၂၃၀၀ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်းနှင့် ၁၈၅ ဦးကို အုတ်ကျိုးအုတ်ပဲ့များကြားမှ ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ကြောင်း အကျပ်အတည်းနှင့် အရေးပေါ်စီမံခန့်ခွဲမှုဌာနက ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ တူရကီနိုင်ငံရှိ ကန်ဒီလီ (Kandilli) မြေငလျင်ပညာဌာန၏ တိုင်းတာချက်အရ ဟက္ကာရီ (Hakkari) ပြည်နယ်အနီးတွင် ပြင်းအား ၅.၄ အဆင့်ရှိ ငလျင်လှုပ်တစ်ခု အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်နေ့က ထပ်မံလှုပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထိုငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိမှုများကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ခြင်းမရှိသော်လည်း ပြတင်းပေါက်ကိုဖြတ်ပြီး လွတ်မြောက်ရန်ကြိုးပမ်းမှုများ ပြုလုပ်စဉ်တွင် လူအချို့ထိခိုက် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြောင်း NTV ရုပ်သံက ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်နေ့က ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ပြင်းအား ၇ ဒသမ ၂ အဆင့်ရှိ ဗန်းငလျင်ကြောင့် အဆောက်အအုံ ၂၀၀၀ ထက်မနည်း ပျက်ဆီးခဲ့ရသည်။
ကယ်ဆယ်ရေး
နိုင်ငံခြားကူညီထောက်ပံ့မှုများကို တူရကီနိုင်ငံက လက်ခံခဲ့သည်။ တူရကီနှင့် နိုင်ငံရေး ဆက်ဆံမှုတွင် ပြဿနာရှိခဲ့သော အစ္စရေးနိုင်ငံကလည်း အရေးပေါ် အိမ်ဆောက်ပရိဘောဂများ၊ စောင်နှင့် အဝတ်အထည်များကို ပို့ပေးခဲ့သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံကလည်း အပူပေးရွက်ဖျင်တဲများ အပါအဝင် ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများဖြင့် အကူအညီပေးခဲ့သည်။ အလားတူ ဗြိတိန်နိုင်ငံကလည်း လူ ၅၅၀၀ ကျော်နေထိုင်နိုင်မည့် ရွက်ဖျင်တဲ ၁၀၀၀ ပို့ပေးခဲ့သည်။ ရုရှားနှင့် ယူကရိန်းနိုင်ငံ တို့ကလည်း ကူညီထောက်ပံ့ပေးခဲ့ သည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ ရုပ်သံဌာန တစ်ဒါဇင်ကျော်ကလည်း ကူညီ ထောက်ပံ့မှုပြုနိုင်ရန်အတွက် ရုပ်သံ အစီအစဉ်တစ်ခု အကျိုးတူပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒုက္ခသည်များအခြေအနေ
မိုးရွာသွန်းခဲ့ပြီး ရံဖန်ရံခါ နှင်းကျမှုများကြောင့် ငလျင်ကြောင့် အိမ်ခြေမဲ့ဖြစ်ခဲ့သည့်သူ ထောင်ပေါင်းများစွာအတွက် အခက်အခဲများစွာ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ပုံခရန်ဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ပုံခရန်ဂါးရွာ(Ponghkarangar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုးပင်ရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ကိုးပင်ရွာ (Koepin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ကိုးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၃၀ ဖြစ်သည်။
သာယာစုရွာ၊ စွန်သိုက်
သာယာစုရွာ၊ စွန်သိုက်
​အောင်ပန်းကွင်းရွာ၊ သစ်မသိ
အောင်ပန်းကွင်းရွာ၊ သစ်မသိ
ဘန်းဒိန်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဘန်းဒိန်းရွာ (Bandein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၃၄ ဦး၊ မ ၈၆၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သွေးအေးသတ္တဝါ
သွေးအေးသတ္တဝါများ၏ အရေပြားသည် ခြောက်သွေ့ပြီး အကြေးခွံများ အုပ်ထားလျက်ရှိသည်။ သွေးအေးသတ္တဝါအားလုံးနီးပါး ဥ ဥကြသည်။ နိုင်ငံတိုင်း၊ တိုင်းပြည်တိုင်းမှာ သွေးအေးသတ္တဝါတွေကို တွေ့ရှိနိုင်ပေမဲ့ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့အပူပိုင်းဒေသတွေမှာ အတွေ့ရများသည်။
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ လဟာကြီး
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ လဟာကြီး
ဧပြီ ၁၉၉၄
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဧပြီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၄
လက်ဒိုကန်
လက်ဒိုကန် သည် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ မြောက်ပိုင်းစီရင်စုနယ်တွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်သည် ဧရိယာ ၅၈၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ တည်နေရာမှာ 8°53′N 13°58′E ဖြစ်သည်။ လက်ဒိုဆည်ကို ၁၉၇၇ နှင့် ၁၉၈၂ အကြားတွင် အင်ဂျင်နီယာများနှင့် တရုတ်လုပ်သားများ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ကာ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်မှုကို China International Water & Electric Corp က ဦးစီးခဲ့သည်။
ဆည်သည် ဘီနူးမြစ်ပေါ်ရှိ (Benue river) Garoua မြို့၏ တောင်ဘက် ၅၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဤတည်ဆောက်မှုသည် နိုင်ငံ၏ မြောက်ပိုင်းရှိ ဒေသများကို လျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးရန်နှင့် စိုက်ပျိုးမြေ ၁၅၀၀၀ ဟက်တာအတွက် ရေပေးဝေနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ ဆည်သည် ၃၀၈ မီတာ ရှည်ပြီး၊ အမြင့် ၄၀ မီတာ၊ အထူ ၉ မီတာ ရှိသည်။
မန်ကောင်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်ကောင်းရွာ (Mankawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကောင်းဝေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၇၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွေ့တန်းရှည်ရွာ
ဂွေ့တန်းရှည်
ဖာလုံရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဖာလုံရွာ(Hparlong)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဆင်ဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၁၆ ဖြစ်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်သည်။
ကုလားကုန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကုလားကုန်းရွာ (Kularkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ လက်ပန်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၂ ဦး၊ မ ၇၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ဖာလုံရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုလားကုန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တူးမြောင်းရွာ၊ သစ်မသိ
တူးမြောင်းရွာ၊ သစ်မသိ
ထိန်တောစုရွာ၊ စွန်သိုက်
ထိန်တောစုရွာ၊ စွန်သိုက်
စုန်းကျင်း (မြောက်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
စုန်းကျင်း (မြောက်)ရွာ (Sonekyin(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၀၁၃ အသက် ၂၂ နှစ်အောက် အာရှဖလား အရည်ချင်းပြည့်မီချက်
၂၀၁၃ အသက် ၂၂ နှစ်အောက် အာရှဖလား အရည်ချင်းပြည့်မီချက် သည် ၂၀၁၃ အသက် ၂၂ နှစ်အောက် အာရှဖလား အားကစားပြိုင်ပွဲ အတွက် ခြေစစ်ပြိုင်ပွဲသတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ ထိုခြေစစ်ပြိုင်ပွဲများကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက် မှ ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့ အထိ ပြိုင်ပွဲပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် အုပ်စု (ဃ) ပြိုင်ပွဲများကို နီပေါ​ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ တောင်းဆိုမှုကြောင့် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့ မှ ၁၀ ရက်နေ့ သို့ပြောင်းရွေ့ကျင်းပရန်စီစဉ်ခဲ့သည်။ ​​ထိုသို့စီစဉ်ခဲ့​သော်လည်း အ​ကြောင်းအမျိုးမျိုး​ကြောင့် အုပ်စု (ဃ) ပြိုင်ပွဲများကို နီပေါနိုင်ငံ အတွက် ဇွန်လ ၁၆ ရက်​နေ့ နှင့် အုပ်စု (င) ပြိုင်ပွဲများကို အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ အတွက် ဇူလိုင်လ ၃ ရက်နေ့ သို့ ထပ်မံပြောင်း​​​​​​ရွေ့ခဲ့သည်။
ရှဘကောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ရှဘကောင်ရွာ(Shabakawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
၂၀၁၃ အသက် ၂၂ နှစ်အောက် အာရှဖလား အရည်ချင်းပြည့်မီချက်
အားစားသမား ကန့်သတ်ချက်
၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နရီလ ၁ ရက် နေ့ ထက်အရင်မွေးဖွားသူများကို ဤ ၂၀၁၃ အသက် ၂၂ နှစ်အောက် အာရှဖလား ခြေစစ်ပြိုင်ပွဲ ဝင်ပြိုင်ခွင့်တားမြစ်ထားသည်။
ရှဘကောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၀၁၃ အသက် ၂၂ နှစ်အောက် အာရှဖလား အရည်ချင်းပြည့်မီချက်
ပြိုင်ပွဲပုံစံ
နိုင်ငံပေါင်း ၄၁ နိုင်ငံ မှ ခြေစစ်ပွဲအောင်သော ၁၆ နိုင်ငံကို ရွေးချယ်မည်ဖြစ်သည်။ ထို၁၆ နိုင်ငံသည် ၂၀၁၃ အသက် ၂၂ နှစ်အောက် အာရှဖလား ပြိုင်ပွဲ တွင်ဝင်ရောက်ခွင့်ရမည်ဖြစ်သည်။
ခြေစစ် ပြိုင်ပွဲဝင်  ၄၁ နိုင်ငံ ကို ၆ သင်းပါ ၆ အုပ်စု နှင့် ၅ သင်းပါ ၁ အုပ်စု စုစုပေါင်း ၄၁ သင်း အသီးသီး ခွဲခြားထားသည်။ အုပ်စုတစ်ခုစီ မှ အသင်း ၂ သင်းသည် ခြေစစ် အရည်ချင်းစစ် အောင်မည်ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ အုပ်စု ၇ စု မှ အသင်းပေါင်း ၁၄ သင်း နှင့် အုပ်စုအားလုံး၏ တတိယ​နေရာရအသင်းများထဲ မှ အကောင်းဆုံး အသင်း ၁ သင်း  စုစုပေါင်း ၁၅ သင်းသည် ​နောက်ဆုံးအဆင့်ပြိုင်ပွဲအိမ်ရှင်အသင်းနှင့်အတူ ခြေစစ်ပွဲအောင်မည်။
အာရှဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ နောက်ဆုံးပြိုင်ပွဲများကို အိုမန်နိုင်ငံ တွင်ကျင်းပရန် ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၈ ရက် နေ့က တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။ အိုမန်နိုင်ငံ သည် တတိယအကောင်းဆုံး အသင်း အဖြစ် ဝင်ပြိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့​သော​ကြောင့် ဒုတိယ တတိယအကောင်းဆုံး အသင်းအဖြစ် ယီမင်နိုင်ငံသည်လည်း ဝင်ပြိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။
ရွာသာကုန်းရွာ၊ လဟာကြီး
ရွာသာကုန်းရွာ၊ လဟာကြီး
လှေတင်ဦးရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
လှေတင်ဦးရွာ (Hlaytinu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ကူးတို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇော်ဂျီ (၂) တာတမံ
ဇော်ဂျီ (၂) တာတမံသည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်ပိုင်း)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် ရည်ရွယ်ဆောက်လုပ်ထားသည့် တာတမံဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ
ကိုကာကိုလာ
ကိုကာကိုလာ ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာနှင့် တဝန်း သောက်သုံးနေကြေသာ အချိုရည် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကိုကာကိုလာ အချိုရည်ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်၊ အတ္တလန္တာမြို့မှ ဆေးဝါးပညာရှင် ဒေါက်တာဂျွန် ပန်မ်ဘာတန်က ဖော်စပ်တီထွင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၁၈၈၆ ခုနှစ် မေလကဖြစ်ပြီး ကိုကာကိုလာဟူသော အမည်ကို သူ၏ စာရင်းကိုင်ဖြစ်သူ ဖရန့်ရော်ဘင်ဆင်က ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း ကိုကာကိုလာ လိုဂို အမှတ်တံဆိပ်သည် ယနေ့တိုင် အောင်မြင်ကျော်ကြားနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးသော အဆိုပါအချိုရည်ကို ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ မေလ (၈) ရက်၌ အတ္တလန်တာမြို့ရှိ ဆေးဆိုင်မှ စတင် ရောင်းချခဲ့သည်။ စတင် ထုတ်လုပ်စဉ်က ဂျွန်ပန်မ်ဘာတန်အတွက် အရှုံးပေါ်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ကိုကာကိုလာ အချိုရည်ကို ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ အသီးသီးရှိ ကုန်ပစ္စည်းဖြန့်ဖြူးသူများ နှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆို၍ ထုတ်လုပ်ပြီးသော ကိုကာကိုလာ ဗူးများ၊ ပုလင်းများကို လက်လီအရောင်းဆိုင်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များ နှင့် အကြွေစေ့နှင့် ကိုယ်တိုင်ဝယ်ယူနိုင်သော စက်များဆီသို့ ဖြန့်ဖြူးလျက်ရှိသည်။ ကိုကာကိုလာ ကုမ္ပဏီသည် Coke အမှတ်တံဆိပ်၏ အောက်တွင် တခြားသော အချိုရည်အမှတ်တံဆိပ်များကိုလည်း မှတ်တံဆိပ်များကိုလည်း မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ လူသိများသော တံဆိပ်များမှာ Diet Coke Caffeine- Free, Coca-Cola Cheery, Coca-Cola Zero, Coca-Cola Vanilla အစရှိသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ကိုကာကိုလာ အမှတ်တံဆိပ်ကို နိုင်ငံပေါင်း ၂၀၀ ကျော်တွင် တွေ့ရှိနိုင်ပြီး နေ့စဉ် သောက်သုံးသူ သန်းပေါင်း ၁၈၀၀ ကျော် ရှိသည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ ကုန်ပစ္စည်း အမှတ်တံဆိပ်များတွင် ကိုကာကိုလာ အမှတ်တံဆိပ်သည် ကမ္ဘာ့အဖိုးအတန်ဆုံး အမှတ်တံဆိပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုလာ အမျိုးအစားများ
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပုသိမ်)
နည်းပညာတက္ကသိုလ်-ပုသိမ် (Technological University (Pathein)) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်၊ အပင်နှစ်ဆယ်တွင် တည်ရှိပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ ဒေါက်တာကျော်သူရဖြစ်သည်။ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန (သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ)လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
အစိုးရ နည်းပညာ ကောလိပ်(ပုသိမ်)အား ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ခရိုင် ကန်ကြီးထောင့်မြို့နယ်၊ အပင်နှစ်ဆယ်ကျေးရွာတွင် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့မှ တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး နည်းပညာ တက္ကသိုလ်(ပုသိမ်)အဖြစ်သို့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိကျောင်းအုပ်ကြီး သည်ဒေါက်တာကျော်သူရ ဖြစ်သည်။
ဘန်းလေးလော့ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဘန်းလေးလော့ရွာ (Banlaylawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၃၄ ဦး၊ မ ၈၆၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယူရို
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ် နှစ်စအထိ တကယ့်ငွေကြေးကဲ့ သို့ အသုံးမပြုသေးပါ။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်အတွင်း အီးယူ နိုင်ငံပေါင်း ၁၂ နိုင်ငံက သက်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးများကို ပယ်ဖျက်ပြီး ယူရိုငွေစက္ကူ နှင့် အကြွေစေ့များကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုအတော အတွင်း အသွင်ပြောင်းကာလ ဟု သတ်မှတ်ပြီး ယခင်ငွေကြေး အဟောင်းများနှင့် ယူရိုကို တွဲသုံးစေသည်။ သို့သော် ၂၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၂ အရောက်တွင်မူ အဆိုပါ ၁၂ နိုင်ငံသည် ယူရိုငွေကြေးကို သာ သုံးစွဲစေတော့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဆလိုဗေးနီးယား သည် ၁၃ ခုမြောက် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၈ တွင် ဆိုက်ပရပ် နှင့် မော်တာ နိုင်ငံတို့သည် ၁၄ ခုမြောက်နှင့် ၁၅ ခုမြောက် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၉ တွင် ဆလိုဗက်ကီးယား သည် ၁၆ ခုမြောက် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၁ တွင် အက်စတိုးနီးယားသည် ၁၇ ခုမြောက် ယူရိုငွေကြေးသုံးသော နိုင်ငံများ အသီးသီး ဖြစ်လာကြသည်။ ယူရိုငွေစက္ကူ ၇ မျိုးရှိပြီး တစ်မျိုးစီ အတွက် သီးသန့် အရောင်၊ အရွယ်အစား နှင့် တန်ဖိုးများ ရှိကြသည်။၎င်းတို့မှာ -
အကြွေစေ့များတွင် ၈ မျိုးရှိပြီး ဟူ၍ တန်ဖိုး အသီးသီးရှိကြသည်။
ငွေစက္ကူတိုင်းပေါ်တွင် ဉရောပအဆောက်အဦးရုပ်ပုံများကို ရိုက်နှိပ်ထားသည်။ ယူရိုဇုန် တစ်ခုလုံးတွင် ငွေစက္ကူတိုင်းသည် ပုံစံတူ များဖြစ်သော်လည်း အကြွေစေ့များမှာမူ ကွဲပြားသည်။ ငွေအကြွေစေ့များ၏ တစ်ဖက်သာ အတူတူ ပင်ဖြစ်သော်လည်း အခြားတစ်ဖက် ကိုမူ ထုတ်ဝေသော နိုင်ငံ၏ သက်ဆိုင်ရာ သင်္ကေတ ကို ထည့်သွင်းထားသည်။ ယခုအခါ ယူရိုအကြွေစေ့ ၁၂ စုံ ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့ သင်္ကေတများ ခြားနားသော်လည်း ယူရိုဇုန်တစ်ခုလုံးတွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။
အီးယူ အဖွဲ့ဝင်အသစ် ၁၀ နိုင်ငံ သည်လည်း ယူရိုငွေကြေးသုံးရန် ၂၀၀၄ မေ မှ စတင် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ သုံးစွဲရန် ဦးစွာပထမ ၎င်းတို့၏ ငွေကြေးများတည်ငြိမ်ရန် လိုအပ်ပေသည်။
သင်္ကေတ
ဂရိအက္ခရာ epsilon (E)ကို လိုင်းနှစ်ကြောင်းထည့်ပြီး € ယူရိုငွေကြေး၏သင်္ကေတ အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသည်။ အချို့လူများက လက်တင်အက္ခရာ စီအကြီး ကို ညီမျှခြင်း ထည့်ထားခြင်း အဖြစ် ရှုမြင်သည်။ စာအားဖြင့် euro ဟုလည်း တရားဝင်ရေးသုံးနိုင်သည်။
ယူရိုဇုန်အဖွဲ့ဝင်များမှာ-
အီးယူအဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော်လည်း ယူရိုငွေကြေးကို
နိုင်ငံများတွင် လည်း သုံးစွဲကြသည်။
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ဘက်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကရင်ပြည်နယ် နှင့် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တို့က အသီးသီးဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ တိုင်းဒေသကြီး၏ မြို့တော်ဖြစ်သော မန္တလေးမြို့၌ မြန်မာတို့၏ နောက်ဆုံးမင်းများ စိုးစံခဲ့သော မြနန်းစံကျော် ရွှေနန်းတော်တည်ရှိသည်။ ပထမမြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သော ပုဂံမြို့ဟောင်းမှာ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင်း၌ တည်ရှိပြီး လက်ရှိ အစိုးရအဖွဲ့များ ရုံးစိုက်ရာ နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးမှ ပတ်ပတ်လည် ဝန်းရံထားသည်။
သမိုင်းကြောင်း
မန္တလေးတိုင်းကို မြန်မာမင်းများ လက်ထက်က တမ္ပဒီပတိုင်းဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ တိုင်းချစ်၊ ပြည်ချစ်၊ မျိုးချစ်စိတ်တို့ ထွန်းပေါက်ဖွားရာဒေသဟု ပညာရှင်များက သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဤတိုင်းဒေသအတွင်းရှိ အမရပူရတောင်ပိုင်း တောင်သမန်၊ ရွှေစာရံ၊ ပုပ္ပါး စသည့် ဒေသတစ်ဝိုက်တွင် ကျောက်ခေတ်ကာလမှစ၍ မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အခြေခံ အညာသားယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ် ထူတောင်ခဲ့ခြင်း (ထိုဒေသများတွင် ကျောက်ခေတ်ဦးပိုင်း လူသားများ အသုံးပြုခဲ့သည့် အသုံးအဆောင်များ၊ ကျောက်လက်နက်များ တစ်ပုံတစ်ပင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ထိုအသုံးပြုခဲ့သော ခေတ်ကာလကို "အညာသားယဉ်ကျေးမှု" (Anyarthian Culture)ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ သရေခေတ္တရာ၊ ဟန်လင်း၊ ဗိဿနိုးမြို့ဟောင်းနှင့် ခေတ်ပြိုင် မိုင်းမော၊ ဝတီး စသည့် ပျူရှေးဟောင်းမြို့များ တည်ရှိခြင်း၊ တကောင်း(ဘီစီ-၂)၊ ပုဂံ(အေဒီ- ၈၄၉)၊ အမရပူရ(အေဒီ- ၁၁၄၄)၊ ပင်းယ(အေဒီ-၁၃၁၂)၊ အင်းဝ(အေဒီ-၁၃၆၄)၊ ညောင်ရမ်း(အေဒီ-၁၅၉၇)၊ ရတနာပုံ(အေဒီ-၁၈၅၉) စသော မြန်မာမင်းနေပြည်တော်များ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း၊ (အေဒီ-၁၀၄၄) ပုဂံအနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ထူထောင်ခဲ့ခြင်း၊ လယ်ကွင်း(၁၁)ခရိုင် (နောင် (၉)ခရိုင်)တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးမှု ထွန်းကားခဲ့ခြင်း၊ (အေဒီ-၁၁၁၂)မှ စ၍ မြန်မာစာအရေးအသား ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်း၊ ပင်းမြို့(၄၃)မြို့ ထူထောင်၍ ကာကွယ်ရေး တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှခေတ်က မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးကို မန္တလေးပြည်နယ်နှင့်မိတ္ထီလာပြည်နယ်ဟူ၍ ပြည်နယ်(၂)ခုအဖြစ်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရလက်ထက်တွင် မိတ္ထီလာပြည်နယ်ကိုဖျက်သိမ်း၍ မန္တလေးတိုင်းအဖြစ်ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ခုနှစ်တွင်ချောက်မြို့ကို မိတ္ထီလာပြည်နယ်၊မြင်းခြံခရိုင်၊ညောင်ဦးစီရင်စုမှ မကွေးတိုင်း၊မကွေးခရိုင် ၊ရေနံချောင်းစီရင်စုလက်အောက်သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၂၀မိနစ် နှင့် ၂၃ ဒီဂရီ ၄၅မိနစ်အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄ ဒီဂရီ ၄၅မိနစ် နှင့် ၉၇ ဒီဂရီ အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဧရိယာ စုစုပေါင်း ၁၁၉၂၅.၉၆ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ လူနေသိပ်သည်းသော ဒေသလည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၆,၁၆၅,၇၂၃ ယောက် ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပုပ္ပါးမီးငြိမ်းတောင်ရှိသည်။ မန္တလေးနှင့် ကျောက်ဆည်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လွင်ပြင်များ တည်ရှိသည်။ တိုင်းဒေသကြီး၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းများတည်ရှိသည်။ တိုင်းဒေသကြီး၏ အနောက်ခြမ်းတွင် ညောင်ဦးမြို့နယ်အထိ ဧရာဝတီမြစ်က စီးဆင်းနေသည်။ မြစ်ငယ်မြစ်၊ဇော်ဂျီမြစ်၊ပန်းလောင်မြစ်၊ စမုံမြစ်တို့မှာလည်း စီးဆင်းနေသည်။
ရာသီဥတု
ကွဲပြားခြားနားသော ရာသီဥတုများကို တွေ့ရသည်။ အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသများ (မိုးကုတ် နှင့် ပြင်ဦးလွင်)တွင် ပူနွေးစိုစွတ်သော ရာသီဥတုမျိုးတွေ့ရသည်။ ၎င်းဒေသများတွင် အပူချိန်မှာ ၇၀ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် မှ ၇၅ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်ထိရှိသည်။ ဆောင်းဥတုတွင် ၆၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်သာ ရှိတတ်သည်။ မိုးရေချိန်မှာ မိုးကုတ်မြို့တွင် ၁၀ဝ လက်မ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့တွင် ၆၀ လက်မကျော် ထိရရှိသည်။
တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည့် ရာသီဥတုမျိုးကိုတွေ့ရသည်။ ပျှမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၈၈ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်ဖြစ်ပြီး နေ့ခင်းဘက်အပူချိန်မှာ ၁၁၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ထိရှိတတ်သည်။ ဆောင်းဥတုတွင်မူ အပူချိန်မှာ ၅၀ ဒီဂရီထိ ကျဆင်းတတ်သည်။ မိုးရေချိန်မှာ မန္တလေးနှင့်ကျောက်ဆည်လွင်ပြင်တွင် ၃၂ မှ ၃၄ လက်မ၊ အလယ်ပိုင်းရှိ မြင်းခြံတွင် ၂၇ လက်မ၊ ပုပ္ပါးတောင်တစ်ဝိုက်ဒေသများတွင် ၄၀ လက်မ ထိရှိတတ်ပြီး ကျန်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် ၅၆ လက်မ ထိရွာသွန်းတတ်သည်။
မြို့တော်
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၏ မြို့တော်မှာ မန္တလေးမြို့ဖြစ်သည်။
အုပ်ချုပ်ရေး
မန္တ​လေးတိုင်းကို ယခင်က ၂၆ဘီလမ်းနှင့် ၆၆လမ်း​ထောင့်ရှိ တိုင်း​​အေးချမ်းသာယာ​ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုး​ရေး​ကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၂၀၁၁ခုနှစ် အစိုးရအသစ်တက်လာချိန်မှစကာ မန္တ​လေးတိုင်း​ဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ရုံးအဖြစ် ၆၄လမ်းနှင့် ၂၄လမ်း​ထောင့်တွင် ဖွင့်လှစ်ကာ တိုင်း​ဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် အမှူးပြု​​သော တိုင်း​ဒေသကြီးဝန်ကြီးများမှ အုပ်ချုပ်သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် မန္တ​လေးတိုင်း​ဒေသကြီးစီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။
ဥပဒေပြုရေး
၂၀၁၁ခုနှစ် စနစ်အသစ်မှစတင်ကာ မန္တ​လေးတိုင်း​ဒေသကြီးအတွက် တိုင်း​ဒေသကြီးလွှတ်​တော်ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် တပ်မ​တော်သားလွှတ်​တော်ကိုယ်စားလှယ်များပါဝင်​သော တိုင်း​ဒေသကြီးဥပ​ဒေပြုလွှတ်​တော် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ မူလလွှတ်​တော်မှာ ၆၅လမ်းနှင့် ၂၄လမ်း​​ထောင့်ရှိ တိုင်းတရားလွှတ်​တော်အ​ဆောက်အအုံတွင် တည်ရှိခဲ့ကာ ဒုတိယအကြိမ်လွှတ်​တော်သက်တမ်းမှစ၍ ၉လမ်း လမ်း၇၀နှင့် ၇၃လမ်းကြားရှိ လွှတ်​တော်အ​ဆောက်အအုံတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
တရားစီရင်​ရေး
မန္တ​လေးတိုင်း​ဒေသကြီးတရားလွှတ်​တော်လက်​​အောက်တွင် မန္တ​လေး၊​ ကျောက်ဆည်၊ ပြင်ဦးလွင်၊ မြင်းခြံ၊ မိတ္ထီလာ၊​ ညောင်ဦး၊ ရမည်းသင်းနှင့် ဒက္ခိဏ ခရိုင်တရားရုံး (၈)ရုံးရှိသည်။ ပြည်​ထောင်စုနယ်​မြေအပါအဝင် မြို့နယ်တရားရုံး (၃၅)ရုံး၊ ​မော်​တော်ယာဉ်ဆိုင်ရာတရားရုံး၊ စည်ပင်တရားရုံး၊ က​လေးသူငယ်ဆိုင်ရာတရားရုံး စသည့် အထူးတရားရုံး (၅)ရုံးရှိသည်။
ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာ
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ခရိုင် (၁၁)ခု ရှိသည်။ ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်မတိုင်မီက မန္တ​လေးတိုင်းတွင် ခရိုင် (၈)ခု ရှိခဲ့သည်။ ​​နောက်ပိုင်းတွင် ပျဉ်းမနားခရိုင်မှာ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေအတွင်း ပါဝင်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် ခရိုင်အသစ်များ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ခရိုင် (၁၁)ခရိုင်အထိ ရှိလာခဲ့သည်။
မြို့နယ်များရှိမြို့များ
{{legend|#E31A1C|တိုင်း​​ဒေသကြီးမြို့​တော်}} {{legend|#0000FF|ခရိုင်+မြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့}} {{legend|#33a02c|မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့}}{{legend|#aca9aa|မြို့ရုံးစိုက်ရာမြို့}}
၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် မန္တ​လေးတိုင်း​ဒေသကြီး၌ မြို့ပေါင်း (၃၀) မြို့၊ ရပ်ကွက်ပေါင်း (၂၈၀) ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၁၄၁၅) အုပ်စု၊ ရွာပေါင်း (၄၇၉၉) ရွာ ရှိသည်။
လူဦးရေ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု မြို့တော်ဖြစ်သော မန္တလေးမြို့သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀ ခန့်က တရုတ်လူမျိုးများ ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီး တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုများ စီးဆင်းဝင်ရောက်လာသည်။ တရုတ်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံသား စိစစ်ရေးကဒ်များကို တရားမဝင်ရကြသည်။ ယခုအခါ တရုတ်လူမျိုးများမှာ မြို့နေလူထု၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယလူမျိုးများသည်လည်း မန္တလေးမြို့တွင် နေထိုင်ကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကားမှာ အဓိက ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်မကြီး စကားကို တရုတ်တန်း နှင့် ဈေးချိုတော် အနီးတဝိုက်တွင် တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးပြုကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားမှာ တတိယဘာသာစကား အဖြစ် ပြောဆိုနေကြသည်။
ပြည့်တန်ဆာ
ပြည့်တန်ဆာဟူသည် လိင်ဆက်ဆံမှုကိစ္စများအတွက် အဖိုးအခ ရယူ၍ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်သူ လိင်လုပ်သား ဖြစ်သည်။ commercial sex worker ဟူ၍လည်းခေါ်သည်။
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
လူဦးရေ
၂၀၁၄ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းအရ မန္တ​လေးတိုင်း​ဒေသကြီး၏ လူဦး​ရေသည် ၆၁၆၅၇၂၃ဦးဖြစ်ကာ ကျားဦး​ရေ ၂၉၂၈၃၆၇ မဦး​ရေမှာ ၃၂၃၇၃၅၆ဦးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံလူဦး​ရေ ၅၄သန်း၏ ၁၂ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ကာ ရန်ကုန်တိုင်ဒေသကြီးနှင့် ဧရာဝတီတိုင်း‌ဒေသကြီးပြီးလျှင် တတိယအများဆုံးဖြစ်သည်။ မန္တ​လေးတိုင်းသည် ၁၉၇၃ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းတွင် ၃၆၆၈၄၉၃ဦး နှင့် ၁၉၈၃ခုနှစ် သန်း​ခေါင်စာရင်းတွင် ၄၅၇၇၇၆၂ဦးရှိရာ ၁၉၈၃ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ခုနှစ်အတွင်း ၃၅% တိုးတက်လာခဲ့သည်။ တိုင်းပြည်လူဦး​ရေ၏ ၁၃%ရှိခဲ့ရာမှ ၁၂%သို့ ကျဆင်းသွားသည်။ အ​ကြောင်းမှာ ပြည်​ထောင်စုနယ်​မြေအား မန္တ​လေးတိုင်းမှခွဲထုတ်၍ ​ရေတွက်ထား​သော​ကြောင့်ဖြစ်သည်။
ပြည့်တန်ဆာ
ပြည်ကြီးတန်ဆာ ဟူသော ပြည့်တန်ဆာဟူသည်မှာ ယဉ်ကျေးသော မြန်မာအသုံးအနှုန်းဖြင့် ခေါ်တွင်စေခဲ့သော (မိန်းမရွှင်) (ညဉ့်ငှက်)ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ပါဠိအဘိဓာန်တွင် ပြည့်တန်ဆာ ပရိယာယ်ကို (၆)မျိုးပြဆိုရာ နာဂရသောဘိနိပုဒ်ကို အကြောင်းပြု၍ မြန်မာလိုပြည့်တန်ဆာဟူသည့် ယဉ်ကျေးဖွယ်ရာ ဝေါဟာရဖြစ်ထွန်းလာသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
လူဦးရေ
မန္တ​လေးတိုင်းသည် ၁၉၇၃သန်း​ခေါင်စာရင်းတွင် ၃၆၆၈၄၉၃ဦးနှင့် ၁၉၈၃သန်း​ခေါင်စာရင်းတွင် ၄၅၇၇၇၆၂ဦးရှိရာ ၁၉၈၃ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ခုနှစ်အတွင်း ၃၅% တိုးတက်လာခဲ့သည်။ တိုင်းပြည်လူဦး​ရေ၏ ၁၃%ရှိခဲ့ရာမှ ၁၂%သို့ ကျဆင်းသွားသည်။ အ​ကြောင်းမှာ ပြည်​ထောင်စုနယ်​မြေအား မန္တ​လေးတိုင်းမှခွဲထုတ်၍ ​ရေတွက်ထား​သော​ကြောင့်ဖြစ်သည်။ မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ ခရိုင်များတွင် မန္တ​လေးခရိုင်မှာ လူဦး​ရေအများဆုံးဖြစ်ကာ ​ညောင်ဦးခရိုင်မှာ အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ သန်း​ခေါင်စာရင်း​ကောက်ယူစဉ်က ​ကျောက်ပန်း​တောင်းမြို့နယ်အား ​ညောင်ဦးခရိုင်အတွင်း ထည့်သွင်းခြင်း မပြုရ​သေး​ပေ။ မန္တ​လေးတိုင်း၏ လူဦး​ရေသိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၀၀ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ၇၆ဦးနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အင်မတန်မြင့်မား​နေသည်။ ရန်ကုန်တိုင်းပြီးလျှင် ဒုတိယ​မြောက် လူဦး​ရေအသိပ်သည်းဆုံးနယ်ပယ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၃တွင် ၉၉ဦး၊ ၁၉၈၃တွင် ၁၂၄ဦးရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၀ဦးသို့ မြင့်တက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ပြည့်တန်ဆာ
နာဂရံပြည်ကို၊ သောဘိနီ....တင့်တယ်စေတတ်၏။ (သို့) တန်ဆာဆင်တတ်၏။ ဣတိ...ထို့ကြောင့် နာဂရံဘိနီ ...ပြည့်တန်ဆာမည်၏ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ဇိမ်မယ်၊ အပြာမယ် ဟူသော ဝေါဟာရသစ်ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့လူထုက အသိအမှတ်ပြုရ သကဲ့သို့ ယဉ်ကျေးခြင်း မပြည့်တင်းဘဲ အဓိပ္ပာယ်လည်း မငုံမိချေ။ မြန်မာမင်းများ အုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်း၌ ဤသို့ အရေးတယူ ဖော်ပြထားကြောင်း တွေ့ရပေသည်။ (ရတနာပုံခေတ် ရှေ့ရုံးတော် အရာရှိတို့ ဆောင်ရွက်ရသော ဝတ္တရားများတွင် ပြည့်ကံကျွေး သွေးမစွန်း၊ စဏ္ဍာဠ၊ အစုများမှာ နေရာတကျရှိအောင် ဆောင်ရွက်ဆင့်ဆိုရသော အမှုထမ်းလည်း ပါရှိလေကြောင်း သိရှိရသည်။
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
လူဦးရေ
တိုင်း​ဒေသကြီးအတွင်း လူ၁၀၀၌ ၆၅ဦးသည် ​ကျေးလက်၌ ​နေထိုင်ကြပြီး ၃၅ဦးသည် မြို့ပြတွင် ​နေထိုင်ကြသည်။ မြို့ပြဦး​​ရေ ၇၀%ရှိ​သော ရန်ကုန်တိုင်းနှင့် ၃၆%ရှိ​သော ကချင်ပြည်နယ်ပြီးလျှင် တတိယအများဆုံးဖြစ်သည်။ မန္တလေးတိုင်း၏ လူဦးရေအများစုမှာ မြန်မာလူမျိုးများဖြစ်သည်။ သို့သော်မန္တလေးမြို့ပြဧရိယာတွင် ယူနန်ပြည်မှပြောင်းလာသော တရုတ်လူမျိုးများလည်းနေထိုင်ကြသည်။ အိန္ဒိယလူမျိုးများလည်း နေကြသည်။ တိုင်းဒေသကြီး၏ အရှေ့ဘက်နယ်စပ်တစ်လျောက်တွင် ရှမ်းလူမျိုးများလည်းနေထိုင်ကြသည်။
ပြည့်တန်ဆာ
ပြည့်ကံကျွေး ဆိုသည်မှာ ဤနေရာ၌ ပြည့်တန်ဆာမကို ဆိုလိုသည်။ ပြည့်တန်ဆာဆိုသည်မှာလည်း နှစ်မျိုးနှစ်စား ရှိသေးသည်။ ပထမမျိုးမှာ သတ်မှတ်ထားသောနေရာတွင် ပြည့်တန်ဆာဟူ၍ အတိအလင်း ထင်ရှားစွာ ပြည့်တန်ဆာ လုပ်သူဖြစ်သည်။ ဒုတိယ အမျိုးအစားမှာ သတ်မှတ်ထားသောနေရာတွင် မနေဘဲ မြို့တွင်း၊ ရွာတွင်းမှာနေပြီး မထင်မရှား ပြည့်တန်ဆာလုပ်သူ အားလုံးကို ဆိုလိုသည်။ သတ်မှတ်နေရာတွင် အထင်အရှား ပြည့်တန်ဆာလုပ်သူကို ဇိမ်မယ် ဟူ ၍၎င်း၊ မိန်းမသွမ်း ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်၍ သတ်မှတ်ထားသောနေရာတွင် မနေဘဲ တိတ်တိတ်ပုန်း ပြည့်တန်ဆာလုပ်၍ ၍ငွေရှာသော မိန်းမများကို ကွိတ် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မိန်းမပေါ့ ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
ပညာရေး
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဆင့်မြင့်ပညာရေးအများစုမှာ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးတွင်ရှိသည်။ အထက်မြန်မာပြည်၏ အဆင့်မြင့်တက္ကသိုလ်အများစုမှာ မန္တလေးတိုင်းတွင်ရှိသည်။ ထို့အပြင် စစ်ဖက်ဆိုင်ရာတက္ကသိုလ်များလည်းတည်ရှိသည်။
ပြည့်တန်ဆာ
ပြည့်တန်ဆာ အလုပ်သည်လည်း စီးပွားရေးကြပ်တည်းသဖြင့် ယခုမှ ပေါ်ပေါက်လာသော အလုပ်မဟုတ်ဘဲ၊ အလွန်ရှေးကျသော ခေတ်အခါကပင် ကမ္ဘာ့အနှံ့အပြား၌ တည်ရှိခဲ့သော အလုပ်မျိုးဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ကျေးလက်တောရွာတို့၌ကား ပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်းကို မတွေ့ရပေ။ ဆိုးရွားလှသော ဂျပန်ခေတ်ကာလပင် တောရွာဒေသများ၌ ပြည့်တန်ဆာများ မရှိသလောက် ရှားပါးခဲ့သည်။ ယင်းသို့ဖြစ်ရခြင်းမှာ မြန်မာတို့ ကိုးကွယ်သော ဘာသာတရား၏ အဆုံးအမကြောင့်၎င်း၊ မိသားစုစိတ်ဓာတ်၊ ဆွေမျိုးဉာတိစိတ်ဓာတ် စသည်တို့ မွေးမြူနိုင်ခဲ့ပြီး ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှု ကောင်းကြသဖြင့်၎င်း၊ အဝတ်အစား လော်လည်မှုကင်းပြီး ရိုးသားစွာ နေတတ်ကြသော ဓလေ့ကြောင့်၎င်း ဖြစ်တန်ရာ၏။
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန
• မန္တလေးတက္ကသိုလ်
• မန္တလေးအဝေးသင်တက္ကသိုလ်
• မန္တလေးနိုင်ငံခြားဘာသာတက္ကသိုလ်
• ရတနာပုံတက္ကသိုလ်
သစ်လျှောက်ငှက်ဘေးနီ
သစ်လျှောက်ငှက်ဘေးနီ (Certhia nipalensis) သည် သစ်လျှောက်ငှက် မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံနှင့် ယူနန်ပြည်နယ် အနောက်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန
• မိတ္ထီလာစီးပွားရေးတက္ကသိုလ်
• မန္တလာတက္ကသိုလ်
သစ်လျှောက်ငှက်ဘေးနီ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန
• မြင်းခြံဒီဂရီကောလိပ်
စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ
• မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီး
• ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစာအုပ်၊
• သုဓမ္မာဇရပ်များ
• ပယ်ပုံတော်ဝင်း
• တဝဂူဘုရား
• မဟာသကျသီဟ ရုပ်ပွားတော်
• မဟာအတုလဝေယန်ကျောင်းတော်ကြီး
• အိမ်တော်ရာဘုရား
• ကျောက်တော်ကြီးဘုရား(မန္တလေး)၊
• ကုသိုလ်တော်၊
• စန္ဒာမုနိစေတီ၊
• ရန်ကင်းတောင်၊
• ရေတံခွန်တောင်၊
• ရွှေစာရံဘုရား၊
• မန္တလေးယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်
• အိမ်ရှေ့မင်းထန်းတော
• ရတနာပုံ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်
• မန်းသီတာ ဥယျာဉ်
• အောင်ပင်လယ်ကန်
• တောင်ပြုန်းပွဲတော်
• သခင်မတောင်
• အမရပူရနန်းတော်
• သပြေတန်း ခံတပ်
• တောင်သမန်အင်း
• ဦးပိန်တံတား
• တောင်လေးလုံးကျောင်းတိုက်
• ဆောင်းဒါး ရက်ကန်းကျောင်း
• ကျောက်တော်ကြီးဘုရား(အမရပူရ)
• ရတနာ့ဂူ
• ပြင်ဦးလွင်မြို့ (ခေါ်)မေမြို့
• အမျိုးသားကန်တော်ကြီးဥယျာဉ်၊ ပြင်ဦးလွင်
• ပုပ္ပါးတောင်
• ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေ
• မိုးကုတ်ရတနာမြေ
တွင်းထွက်များ
တွင်းထွက်ပစ္စည်း အနေဖြင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ မိုးကုတ်မြို့ မှ ထွက်ရှိသော ပတ္တမြားသည် မြန်မာတွင်သာမက ကမ္ဘာမှာပါ နာမည်ကြီးသော တွင်းထွက်ရတနာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတွင် အကောင်းဆုံး ပတ္တမြား သည် မိုးကုတ်မှ ထွက်သည်။ ထို့အပြင်၊ နီလာ စသော ကျောက်မျက်ရတနာများလည်း ထွက်သည်။ ဘုရားစေတီများတွင် တင်လှူပူဇော်လေ့ရှိသော စိန်ဖူးတော်များကို မိုးကုတ်မြို့တွင်သာ ထွင်းထုပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
ဘလော်တယ်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဘလော်တယ်ရွာ(Balawtei)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဆင်ဆွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၂၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ