cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဒေါင်းနွယ်ဆွေ၊ စာရေးဆရာ
ဒေါင်းနွယ်ဆွေ [၁၉၃၁ - ၁၉၈၅]
၁၉၄၉ မှစ၍ ကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှုများနှင့် စာရေးသပိတ်ကာလ လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဗဟိုအစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းနှင့် ပြည်သူ့ သိပ္ပံ အလွတ် ပညာသင် ကျောင်းတို့တွင် ကျောင်းသား သမဂ္ဂ များ၌ သာမန် အမှုဆောင်နှင့် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များ ယူခဲ့သည်။ ကလောင်သစ် အဖွဲ့ တည်ထောင် သူများတွင် တဦး (၁၉၅၂)၊ မြန်မာ နိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း အမှုဆောင် (၁၉၅၂ - ၆၃)၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကဗျာဆရာ အသင်းချုပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅၆ - ၆၂)၊ ပြည်သူ့ ကဗျာ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၆၂) တာဝန်များကို ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ တွင် ဆိုဗီယက် ယူနီယံသို့ သွားရောက် ခဲ့ပြီး တပ်ရှကင့် မြို့၌ ကျင်းပသော အာရှ အာဖရိက စာရေး ဆရာများ ညီလာခံသို့ မြန်မာနိုင်ငံ ကဗျာဆရာ အသင်း ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် တက်ရောက် ခဲ့သည်။ ရှုမဝ ရုပ်ရှင် ရွှေရင်သိမ်းသစ်၊ လုလင်ငယ်သွေး၊ အပယ်ရတနာ၊ ချွေးကလေး စိုစို၊ လူမနှော၊ စကြဝဠာ ရုပ်ရှင်မှ ဇာခန်းဆီး နောက်ကွယ်မှာ ဇာတ်ကားများတွင် ဇာတ်ပို့ သရုပ်ဆောင် တဦး အဖြစ် ပါဝင် ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၈၅ ခု မတ်လ ၂၂ ရက်နံနက် ၂ နာရီတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်မြင့် (စာရေး ဆရာမကြီး တိုင်းရင်းမေ မမြင့်နွယ်) နှင့် အတူ သားသမီး ငါးယောက် ကျန်ရစ် ခဲ့သည်။
စာညွှန်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ဘန့်ဘွေးကျင်းရွာ (Bantbwaykyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘွေးကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂ ဦး၊ မ ၃၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖတ်မန်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ဖတ်မန်ရွာ (Hpatman)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဆိုင်းခေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၇၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိုင်းလျှံရွာ၊ နားစံ
ဆိုင်းလျှံရွာ (Hsenghlyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နားစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၁ ဦး၊ မ ၅၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
လှိုင်ဘိုဘို (ဘောလုံးသမား)
လှိုင်ဘိုဘို(၈ ဇူလိုင် ၁၉၉၆ ခုနှစ်)သည် ရတနာပုံ ဘောလုံးအသင်းတွင် ကစားလျက်ရှိသည်။ သူသည် မြန်မာ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းမှ လက်ရွေးစင် အားကစားသမား တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ကလပ်ကစားသမားဘဝ
လှိုင်ဘိုဘိုသည် ရတနာပုံအသင်းနှင့်အတူ 2015 AFC Cup ကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ထိုပြိုင်ပွဲ၊ အုပ်စုပွဲစဉ်တွင် Pahang FA အသင်းနှင့်ကစားသော ပွဲတွင် ၂ ဂိုးသွင်းယူခဲ့သည်။ ထိုပွဲတွင်ပဲ အဝါကတ်ပြခံခဲ့ရသည်။
မြန်မာ ယူ-၂၃
လှိုင်ဘိုဘိုသည် နိုင်ငံကိုယ်စားပြု မြန်မာ ယူ-၂၃ အသင်းနှင့်အတူ 2016 AFC U-23 Championship qualification ပြိုင်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ထိုပွဲ၏ ပထမဆုံး ပွဲစဉ်အဖြစ် တရုတ် တိုင်ပေ ယူ-၂၃ အသင်းနှင့် ကစားသော ပွဲတွင် ၂ ဂိုးသွင်းယူခဲ့ပြီး ရလဒ် ၃-၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ပွဲစဉ်ဖြစ်သည့် ဟောင်ကောင် ယူ-၂၃ အသင်းနှင့် ကစားသော ပွဲတွင် အနီကတ်ပြ ခံခဲ့ရကာ နောက်ပွဲစဉ်များ လွဲချော်ခဲ့ရသည်။
ချန်နယ် ဝင်ရောက်သုံးစွဲသည့် နည်းလမ်းများ
ချန်နယ် ဝင်ရောက်သုံးစွဲသည့် နည်းလမ်းများသည် ပေါင်းစပ်မျှဝေခြင်း (Multiplexing method) ပေါ်တွင် အခြေခံထားသည်။ ထိုနည်းစနစ်မှာ ဒေတာလမ်းကြောင်းများ သို့မဟုတ် အချက်ပြလှိုင်းများကို တူညီသော ဆက်သွယ်ရေး ချန်နယ် သို့ ထိတွေ့နိုင်သည့် ကြားခံနယ် (physical medium) များကို မျှဝေသုံးစွဲခွင့် ပြုသည်။
ကျွဲတဲရွာ၊ ပန်းတောပြင်
ကျွဲတဲရွာ၊ ပန်းတောပြင်
ပြင်လှရွာ
ပြင်လှရွာ
ကိုးကား
ပြင်လှရွာ
မြရီ၊ ဒေါ်
၂ဝဝ၈ အောက်တိုဘာ ၅ နေ့က မိုးမခ ကွန်ရက် စာမျက်နှာမှာ လွှင့်တင်ထားတဲ့ ကြည်ကိုလွင် (ကျောက်ဆည်) ရဲ့ "အသက် ၉ဝ ပြည့် အမျိုးသမီး အာဇာနည် ကျောက်ဆည် ဒေါ်မြရီ" အကြောင်းကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီရုပ်ပုံလွှာ အဖွဲ့အနွဲ့ရဲ့ မူလပထမ ပါရှိတဲ့ မဂ္ဂဇင်းကတော့ ကလျာ၊ ဧပြီ ၂ဝဝ၈ ထုတ်ဖြစ်တယ်လို့ မိုးမခ ကွန်ရက် စာမျက်နှာမှာ ဖော်ပြထားပါတယ်။
အမျိုးသမီး အာဇာနည် ကျောက်ဆည် ဒေါ်မြရီ။
၂ဝဝ၈ ဧပြီလ ၁၁ ရက်၊ သောကြာနေ့ ဒေါ်မြရီ (ကျောက်ဆည်) အသက် ၉ဝ နှစ် တင်းတင်းပြည့်လေပြီ။
ပေါင်ကျိုးထားလို့ လမ်းတော့ မလျှောက်နိုင်ပါ။ ကျန်းမာရေးကတော့ ကောင်းတုန်း၊ စားနိုင်၊ သောက်နိုင်ပြီး မှတ်ဉာဏ်လည်း သိပ်ကောင်းပါတယ်။ အိပ်ချိန်ကလွဲရင် ကြိမ်ကုလားထိုင်မှာ ထိုင်ပြီး စာဖတ်၊ တရားမှတ်၊ ပုတီးစိပ်နဲ့ အချိန်ကို ကုန်လွန်စေပါတယ်။
နိုင်ငံရေး စိတ်ဝင်စားသူများ အတွက်တော့ သက်ရှိ ရာဇဝင် အဘိဓာန်လို့ ပြောလို့ ရပါတယ်။ ဘယ်အချိန်မှာ မေးမေး မေ့နေပြီလို့ ဘယ်တော့မှ မပြော၊ ဒိုးခနဲ ဒေါက်ခနဲ ချက်ချင်း ပြောနိုင်ပါတယ်။
အခုအချိန်မှာ 'အမေရီ' လို့ အားလုံးက ခေါ်ကြတဲ့ မမြရီကို ၁၁-၄-၁၉၁၈ နေ့က ကျောက်ဆည်မြို့ ဈေးတန်းရပ် နေအိမ်မှာ အဘ ဦးစံသိန်း၊ အမိ ဒေါ်ဇုံတို့က မွေးဖွားပါတယ်။ မွေးချင်း သုံးယောက်မှာ အကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး ညီမတယောက်၊ မောင်တယောက် ရှိပြီး ယခု အမေရီ တယောက်သာ သက်ရှိထင်ရှား ရှိပါတော့တယ်။ သား ၂ ယောက်၊ သမီး ၂ယောက်ရှိပြီး၊ သား ဦးကိုစိုးသိန်း ကွယ်လွန်သွားပါပြီ။
စာရေးဆရာမ၊ ကျောင်းဆရာမ
ဒေါ်မြရီ အသက် ၂ဝ နှစ်မှာ မူလတန်း ကျောင်းဆရာမ လုပ်ပါတယ်။ ဈေးတန်းရပ်ကွက်မှာ ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံး စထောင်တော့ သခင် ဗရွှေကြီး၊ သခင် ဗရွှေလေး၊ သခင် ရွှေအုပ်၊ သခင် တင်ရွှေ၊ သခင် သန်းမြိုင်၊ သခင် ချစ်သိန်း၊ သခင်ချိန်၊ သခင် ထွန်းတင်၊ သခင် ဗအုံး၊ သခင်သောင်း၊ သခင် စံရွှေ၊ သခင်မ မသန်းမှီတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒေါ်မြရီက ဝန်ထမ်း ကျောင်းဆရာမ ဆိုတော့ သခင်အမည် မခံပါဘူး။ သခင်တွေ အစည်းအဝေး လုပ်တဲ့အခါ တိတ်တဆိတ် နားထောင်ပြီး စာစောင်တွေ ကူးပေး၊ ဆောင်းပါးတွေရေး လုပ်ပါတယ်။ ကလောင်အမည်က 'မြဝတ်ရည်'နဂါးနီ အသင်းဝင် တယောက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဒေါ်မြရီရဲ့ နိုင်ငံရေး အစပေါ့။ သည်လိုနဲ့ 'သခင် တင်ရွှေ' ကို စတွေ့ပြီး ရည်းစား ဖြစ်ကြတာပါပဲ။
ဂျပန်ခေတ် မမြရီ
မမြရီ ပင်တလည် ကျေးရွာမှာ နေထိုင်တုန်း ၁၉၄၂ မေလ ၁၁၊ ၁၂ ရက်မှာ ဂျပန်တွေ ရွာထဲဝင်လာပြီး အမျိုးသမီးတွေကို စော်ကား၊ ပစ္စည်းယူ၊ လူသတ် လုပ်နေတာတွေကို ကိုယ်တွေ့ မြင်ရတဲ့အခါ နယ်ချဲ့ ဖက်ဆစ် အပြုအမူကို ရွံရှာ မုန်းတီးခဲ့ပါတယ်။ ဘီအိုင်အေ (B.I.A.) တပ်မတော်က ဂျပန်ကို တော်လှန်ဖို့ လှုံ့ဆော် စည်းရုံးနေချိန်မှာ ဒေါ်မြရီကိုယ်တိုင် ဂျပန် တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်းတွေကို လျှိုဝှက်စွာ လက်လှမ်းမီသလောက် လုပ်ကိုင် ပေးခဲ့ပါတယ်။
ဘီအိုင်အေကနေ ဘီဒီအေ (B.D.A.) ပြောင်းချိန်မှာ ကျောက်ဆည်ခရိုင်မှာ ယာယီ လာရောက် စုရုံးကြတော့ ခရိုင် ရိက္ခာ တာဝန်ခံ အဖြစ်ရော တပ်သား စုဆောင်းရေး တာဝန်တွေကို ယူခဲ့ပါတယ်။
ခရိုင်ဝန် (ဦးဘုံဂွမ်) လက်ထက်မှာ ဒေါ်မြရီက အာရှလူငယ် ခရိုင် အမျိုးသမီး ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။ ဂျပန်က ရိပ်မိသွားတော့ ဒေါ်မြရီ ကျောက်ဆည်မှာ လှုပ်ရှားလို့ မရတော့ပါဘူး။ မန္တလေးက ရဲဘော် ထွန်းစိန် (သခင်အေးမောင်) က လာခေါ်လို့ သခင် တင်မြနဲ့ စတွေ့ကြပါတယ်။ သခင် တင်မြနဲ့ ဒေါ်မြရီ မန္တလေး၊ အမရပူရ၊ စစ်ကိုင်းနယ်များကို သွားပြီး ဖက်ဆစ် ဂျပန် တော်လှန်ရေး သင်တန်းတွေကို လျှို့ဝှက်ပြီး ပို့ချကြပါတယ်။
သည်လို သွားလာ လှုပ်ရှားနေချိန်မှာ ဒေါ်မြရီ ကိုယ်နဲ့မကွာ ဆောင်ထားတာကတော့ အဆိပ် တပုလင်းနဲ့ ဓားမြှောင် တလက်ပါပဲ။ မတော်တဆ ဂျပန် ဖမ်းမိသွားရင် စော်ကားရင် ဓားမြှောင်နဲ့ ထိုးမယ်၊ ပြီးရင် အဆိပ်သောက် သေလိုက်မယ် ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ပါ။
ဖိုးရုံနဲ့ ခင်စီ
မမြရီနဲ့ ရည်းစား သခင် တင်ရွှေက သခင် သိန်းဖေ (သိန်းဖေမြင့်) နှင့် အတူ နှစ်ယောက်သား အိန္ဒိယကို ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးအတွက် မဟာမိတ်နဲ့ ဆက်သွယ်ပြီး လေထီး သင်တန်းပေးဖို့ မဟာမိတ်က မြန်မာပြည်က ရဲဘော်တွေကို လွှတ်ပေးဖို့ သခင် သိန်းဖေကို အပေါင်အဖြစ် ထားခဲ့ပြီး သခင် တင်ရွှေ တယောက်တည်း မြန်မာပြည်ကို ပြန်လာခဲ့ပါတယ်။ မှတ်မှတ်ရရ ၁၉၄၃ ခု၊ အမျိုးသား အောင်ပွဲနေ့မှာပါ။
သခင် တင်ရွှေက အင်္ဂလိပ် စစ်ယူနီဖောင်း ဝတ်ပြီး ဒေလီကနေ ကာလကတ္တား၊ နောက် စစ်တကောင်း အထိ မီးရထားစီးပြီး စစ်တကောင်းကနေ ဒက်စတွိုင်းယား စစ်သင်္ဘောနဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ် သံတွဲနဲ့ ဘောမိစပ်ကြား ဂွမြို့အနီး ပင်လယ်ကမ်းခြေ အထိ အရောက် ပို့ပေးခဲ့ပါတယ်။ သင်္ဘောကနေ လှေငယ်တဆင့် စီးရပါသေးတယ်။ အင်္ဂလိပ် ရေတပ်သား နှစ်ယောက်က လှော်ခတ်ပြီး ပြန်လာမဲ့ အချိန် နေ့ရက်ကို ပြောကြပြီး သခင် တင်ရွှေ မြန်မာပြည်ကို ရောက်လာခဲ့ပါတယ်။
ဂွမြို့အနီး တောလမ်းကနေ ကုန်သည်တွေနဲ့ ရောလိုက်လာပြီး ငါးသိုင်းချောင်းကို ရောက်လာပါတယ်။ မီးရထား အဆင့်ဆင့် စီးပြီး ရန်ကုန်ကို ရောက်၊ သခင် သန်းထွန်းနဲ့တွေ့၊ နောက် သခင်စိုး ရှိရာ ကျိုက်လပ်မြို့နယ် ညောင်ချောင်းရွာကို ရောက်သွားပါတယ်။ အပြန်ခရီးမှာ ဝါဒဖြန့်ချိရေး အတွက် အမျိုးသမီး တဦးလည်း လိုနေတယ် ဆိုတော့ ကျောက်ဆည် မမြရီကို လှမ်းခေါ် လိုက်ပါတယ်။ သည်အစီအစဉ်ကို ဒေါ်မြရီ မသိပါဘူး။ အိန္ဒိယကို သွားဖို့ စီစဉ်ထားတာက သခင် ဗဟိန်းနှင့် သူ့ဇနီး ဒေါ်ခင်ကြီး ဖြစ်ပေမဲ့ သခင် ဗဟိန်း ကျန်းမာရေး မကောင်းလို့ မလိုက်ဖြစ်တော့ဘဲ ဒေါ်မြရီကို လှမ်းမှာ လိုက်ရတာပါ။
ကျောက်ဆည်ကနေ ဒေါ်မြရီကို သခင် တင်မြက ခေါ်လာခဲ့ပြီး ရန်ကုန်က အိမ်တအိမ်မှာ ထားရစ်ခဲ့ပြီး သခင် သန်းထွန်းနဲ့ သွားတွေ့ပါတယ်။ ပြန်လာမှ သခင် တင်ရွှေ မြန်မာပြည် ရောက်နေကြောင်း ပြောပြရပါတယ်။ ရန်ကုန်မှာ သခင်နု ဇနီး ဒေါ်မြရီထံမှာ ကျောက်ဆည် မမြရီက လက်ကောက် ရောင်းပါတယ်။ ဂျပန်ငွေ ၄ဝဝ နဲ့ပါ။ နောက်တော့ လိုအပ်တဲ့ အဝတ်အစားတွေ ဝယ်ပေါ့။ သည်အချိန် ကာလက အထည်ကောင်းကောင်း ဝတ်နိုင်သူက ဂျပန်ကတော်တွေလောက်သာ ရှိတာ ဆိုတော့ ဒေါ်မြရီကို မေးငေါ့ကြတာပေါ့။ ဒေါ်မြရီ ဒေါသ ဖြစ်ရတာပေါ့။ ရှင်းပြလို့လည်း ရတဲ့ကိစ္စ မဟုတ်တော့ ခံလိုက်ရပါတယ်။
ရန်ကုန်ကနေ ကျိုက်လပ်မြို့နယ် သခင်စိုး ရှိရာကို လူမသိအောင် သမ္ဗာန်တစင်းကို ဂျပန်ငွေ ၄ဝ နဲ့ ငှားပြီး သွားကြပါတယ်။ သခင် တင်မြကို သမ္ဗာန်ထဲ ထားခဲ့ပြီး 'မုန့်ဟင်းခါး စားမယ်' ဆိုပြီး ကမ်းပေါ်အတက် မမျှော်လင့်ဘဲ သခင် သန်းမြိုင် (ကျောက်ဆည်) နဲ့ သွားတွေ့ပါလေရော။ သခင် သန်းမြိုင်က ဇွတ်ခေါ်နေလို့ 'အဖေ နေမကောင်းလို့ ဖျာပုံ သွားမလို့' ဆိုပြီး ဇွတ်ငြင်းပြီး ရှောင်ခဲ့ရတယ်။
ကျိုက်လပ်မြို့နယ် ညောင်ချောင်းရွာ တောတဲလေး တခုကို ရောက်ကြတော့မှပဲ သခင် တင်ရွှေနဲ့ တွေ့ကြပါတော့တယ်။ သမီးရည်းစား နှစ်ယောက် ကွဲကွာနေကြတာ ၂ နှစ်ခန့် ရှိသွားပါပြီ။ သခင်စိုးကပဲ လူကြီးလုပ်ပြီး ဘဲ ၅ ကောင် ချက်ပြီး မင်္ဂလာဆောင် ပေးလိုက်ပါတယ်။ သခင် တင်ရွှေ၊ မမြရီကနေ 'ရဲဘော် ဖိုးရုံ' နဲ့ 'ရဲဘော် မခင်စီ' တို့ ဖြစ်သွားကြပါတယ်။
ပျားရည်ဆမ်း ခရီးကြမ်း
ဖိုးရုံ၊ ခင်စီ လင်မယား နှစ်ယောက် ကျိုက်လပ်ကနေ ရန်ကုန်ကိုသွား၊ ရန်ကုန်မှာ ဦးကျော်ငြိမ်း (အာအီးတီ) နဲ့ ဗိုလ်ဗတင်တို့ အိမ်မှာ တလှည့်စီ ပုန်းပြီး နေကြပါတယ်။
အပြင်ထွက်ရင် မခင်စီကပဲ ထွက်ပြီး ဖိုးရုံကတော့ အိမ်တွင်းအောင်း နေရပါတယ်။ နောက် သခင်စိုး၊ သခင် သန်းထွန်းတို့ အစီအစဉ်နဲ့ အိန္ဒိယကို ပြန်ဖို့ စီစဉ်ရပါတယ်။ ချိန်းထားတဲ့ ရက်ကလည်း နီးပြီ၊ ရခိုင်ကိုဖြတ်ဖို့ ကိုညိုထွန်းကို ရခိုင်တိုင်း မဟာဗမာ အဖွဲ့ မင်းကြီး၊ ဖိုးရုံနဲ့ ခင်စီက စာရေးလင်မယား လမ်းပြ အဖြစ်၊ ကိုကျော်ရင်က မင်းကြီးရဲ့ ရုံးအုပ် အဖြစ် ဟန်ဆောင်ပြီး သွားကြပါတယ်။ လမ်းခရီးမှာ အသုံးဝင်မဲ့ ဂျပန် ဝါဒ ဖြန့်ချိရေး စာရွက်စာတမ်းတွေနဲ့ ဂျပန်စစ်ဖက်က ထောက်ခံစာ တခုလည်း ပါတော့ အဆင်ပြေပါတယ်။
မခင်စီ တဖြစ်လဲ ဒေါ်မြရီဟာ ကျောက်ဆည်မှာတုန်းက ဂျပန်စာ၊ ဂျပန်စကား အနည်းငယ် တတ်ထားတော့ ပိုပြီး အဆင်သွားပါတယ်။
ညားကာစ လင်မယား ဖိုးရုံနဲ့ ခင်စီတို့ အတွက် ပျားရည်ဆမ်း ခရီးကတော့ ရခိုင်ရိုးမကို ခြေကျင်ဖြတ်ပြီး 'ဂွမြို့' နားက မန်ကျည်းစင်ကို အရောက် သွားကြခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ မဟာမိတ် စစ်သင်္ဘောနဲ့ ချိန်းထားတဲ့ ရက်ထက် ၄ ရက်လောက် စောရောက် နေကြတာပါ။ ကိုကျော်ရင်က သံတွဲသား ဆိုတော့ ဂွမြို့ တဝိုက် ကျွမ်းကျင်တဲ့ လမ်းပြအဖြစ် ကုန်သည် ကိုသန်းမောင်ကိုလည်း ခေါ်ခဲ့ရ ပါသေးတယ်။
ချိန်းထားတဲ့ရက် ရောက်တော့ ပင်လယ် ကမ်းခြေမှာ ဂျပန်က သုံးယောက်တတွဲ ကင်းလှည့် နေကြလို့ အမှောင်ထဲမှာ ခြောက်လုံးပြူး ကိုင်ပြီး ပုန်းနေကြရ ပါသေးတယ်။ 'ဘောမိချိုင်' ကမ်းခြေမှာပါ။ ည ၁ဝ နာရီခွဲ ကင်းတွေ ရုပ်သွားမှ သခင် တင်ရွှေက ပင်လယ်ပြင်မှာ ရှိတဲ့ စစ်သင်္ဘောကို လက်နှိပ်ဓာတ်မီးနဲ့ အချက်ပေး လိုက်ပါတယ်။ မကြာခင်မှာပဲ ရော်ဘာလှေလေး တစင်း ဆိုက်လာပါတယ်။ ကိုကျော်ရင်၊ ကိုသန်းမောင်တို့ကို နှုတ်ဆက်ပြီး ကိုညိုထွန်း၊ သခင် တင်ရွှေနဲ့ ဒေါ်မြရီတို့ လှေကလေးပေါ် တက်လိုက်ကြပြီး စစ်သင်္ဘောဆီကို ထွက်ခဲ့ကြပါတယ်။ သတို့သမီး ခမျာမှာလည်း စစ်သင်္ဘောကြီးပေါ် ရောက်မှပဲ အပန်းဖြေ နိုင်ပါတော့တယ်။ ရခိုင်ရိုးမကို ခြေကျင် ဖြတ်ခဲ့ရတုန်းက ဆိုရင် ဖိနပ်တောင် မစီးနိုင်တော့လို့ ခြေဖဝါးတွေလည်း ကွဲ၊ သွေးစိမ်းရှင်ရှင် ထွက်ပြီး အံကြိတ် လိုက်ခဲ့ရတာပါ။ တချို့နေရာတွေမှာ ဆိုရင် ကိုညိုထွန်းနဲ့ ကိုတင်ရွှေက ချိုင်းကနေ တဖက်တချက် ကိုင်ပြီး ဆွဲခေါ်ရတာပါ။ သည်လို အခါမျိုးမှာ လက်ကို ရုန်းပြီး ကိုယ့်ဘာသာ ကိုယ်သွားမယ် ဆိုပြီး ဇွတ်အတင်းပဲ တက်လိုက် ဆင်းလိုက်နဲ့ ရိုးမကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့တာပါ။ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၆ဝ ကျော်က ရခိုင်ရိုးမ ဆိုတာ ဆင်တော၊ ကျားတောပါ။ လမ်းမှာတွေ့တဲ့ သဇင်ပန်း၊ သစ်ခွပန်းတွေကို အရသာခံပြီး မကြည့်အားပါဘူး။ မိန်းကလေးပဲ အသက်မှ ၂၆ နှစ်ပဲ ရှိသေးတာ၊ လှချင် ပချင်တဲ့ အရွယ်၊ သတို့သမီးငယ်ဟာ 'ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး အတွက်' ဆိုတဲ့ စိတ်နဲ့ အံခဲပြီး လိုက်လာတာပါ။
စစ်သင်္ဘောကြီး အလာတုန်းက သခင် တင်ရွှေကို ပို့ပေးတဲ့ သင်္ဘောကြီးပါ။ ဒက်စတွိုင်းယား စစ်သင်္ဘောကြီးဘေးကို ကြိုးလှေကားနဲ့ တက်ရပါတယ်။ သင်္ဘောပေါ် အရောက်မှာပဲ ကုလားကြီး တယောက်က 'နေကောင်းသလား' လို့ နှုတ်ဆက်ပါတယ်။
ဒေါ်မြရီနဲ့အတူ လိုက်ခဲ့တဲ့ ကိုညိုထွန်းက နောင်ကျတော့ သံအမတ်ကြီးဖြစ်၊ လမ်းပြ အဖြစ် လိုက်တဲ့ ကိုကျော်ရင်က ပါမောက္ခ ဦးကျော်ရင် ဖြစ်လာခဲ့ကြပါတယ်။
အိန္ဒိယရောက် ဘုံရိပ်သာမှာ
ရဲဘော်တွေ ပြန်တွေ့ဆုံကြတော့ ပြောမဆုံးပေါင် တောသုံးထောင် ဖြစ်လို့ပေါ့ … သခင် တင်ရွှေတို့ ကောင်းစွာ ရောက်ကြောင်း မြန်မာပြည်ကို ရေဒီယို ထဲကနေ စကားဝှက်နဲ့ ပြောလိုက်ပါတယ်။
"ဖိုးရုံတို့ မိဂဒါဝုန် ရောက်ပြီ"
လေထီးသင်တန်း
ဒေါ်မြရီတို့ အိန္ဒိယရောက်ပြီး မကြာခင်မှာပဲ မြန်မာပြည်ကနေ ရဲဘော်တွေ တသုတ်ပြီး တသုတ် ရောက်လာကြပါတယ်။ မဟာမိတ်က ပေးတဲ့ စစ်ပညာကို အိန္ဒိယနဲ့ သီဟိုဠ် (ယခု သီရိလင်္ကာ)နိုင်ငံတွေမှာ တက်ခဲ့ရပါတယ်။ စည်းရုံးရေး ပညာ၊ ဝါဒဖြန့်ဖြူးရေး၊ ရုပ်ဖျက်နည်း၊ စကားဝှက် ရေးနည်း၊ စာလုံး မပေါ်အောင် ရေးနည်း၊ ဖတ်နည်း၊ ပျောက်ကျားတပ် ဖွဲ့နည်း၊ အချက်ပြ ဆက်သွယ်ရေး မြေပုံ ဖတ်နည်း၊ တောထဲ နေထိုင် သွားလာနည်း၊ ဂျပန်လက်အောက် မြန်မာပြည် အကြောင်းနဲ့ ဂျပန်လက်နက်များ စွဲကိုင်နည်း၊ ဆေးပညာ၊ မြေပြင်မှ နေ၍ လေယာဉ်ပျံနှင့် ဆက်သွယ်နည်းတို့ ဖြစ်ပါတယ်။ လေထီး သင်တန်းကတော့ အဓိကပေါ့။
ဘုံရိပ်သာနှင့် ဒေါ်မြရီ တာဝန်
ဘုံရိပ်သာကို စည်းကမ်းရှိအောင် စံနစ်တကျ ဖွဲ့စည်း ထားပါတယ်။ သခင် သိန်းဖေ (သိန်းဖေမြင့်) ကို အများသဘောတူ 'ဘုံရိပ်သာမှူး' အဖြစ် ထားပြီး အုပ်ချုပ် စီမံရန် ဗဟို ကလပ်စည်း တခု ရွေးချယ် ဖွဲ့စည်း ထားပါတယ်။ ကလပ်စည်းမှာ ကိုသိန်းဖေ၊ သခင် မြသွင်၊ ကိုကျော်ရင်၊ ကိုအောင်မြင့်၊ ဂိုရှယ် နဲ့ ဒေါ်မြရီ (မခင်စီ) တို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘုံရိပ်သာမှာ ရဲဘော်များဟာ နေ့စဉ် နံနက် ၇ နာရီ အိပ်ရာထ၊ ကျန်းမာရေးလုပ်၊ စာဖတ်၊ ညနေနဲ့ ညများမှာ သင်တန်းတက် ဆွေးနွေး၊ ည ၁ဝ နာရီ အိပ်၊ အရက်နဲ့ အပျော်အပါး လုံးဝ ခွင့်မပြု၊ အင်္ဂါ တရက်သာ အပြင်ထွက်ခွင့် ပေးပြီး လျှောက်လည်၊ ရုပ်ရှင်ကြည့်၊ ဈေးဝယ် ထွက်ရပါတယ်။
ဒေါ်မြရီဟာ ရဲဘော် အားလုံးကို ကြိုဆို နေရာ ချထားရပြီး ဈေးလည်း ဝယ်ပေးရပါတယ်။ တဦးတည်းသော အမျိုးသမီး ရဲဘော် ဖြစ်နေတာကိုး။
စစ်ကြီးပြီးပြီ
၁၉၄၅ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့မှာ ဂျပန် လက်နက်ချလို့ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံး သွားပါတယ်။ ၁၉၄၅ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်နေ့မှာ သခင်သိန်းဖေ၊ မန်းဝင်းမောင်၊ ကိုဘစော၊ မောင်ကြည်၊ သခင် တင်ရွှေ၊ ဒေါ်မြရီနဲ့ သားငယ် မောင်စိုးသိန်းတို့ အိန္ဒိယကနေ လေယာဉ်နဲ့ ရန်ကုန်ကို ပြန်ရောက်ကြပါတယ်။
စစ်ကြီးပြီးတော့ ကျောက်ဆည်မှာ ပြည့်တန်ဆာ ပပျောက်ရေး လုပ်ငန်းတွေကို ဝင်လုပ်ပြီး အမျိုးသမီး ကွန်ဂရက် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် ယူခဲ့ပါတယ်။
ကျောက်ဆည်မြို့ ရွှေသာလျောင်း တောင်ခြေ၊ စောင်းတန်း အတက်မှာ အမျိုးသမီး အဖွဲ့တွေ ပေါင်းပြီး ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ် အဖြစ် အမျိုးသား တော်လှန်ရေး ကျောက်တိုင် စိုက်ထူခဲ့ပါတယ်။
၁၉၄၈ ခုမှာ သခင် တင်ရွှေနဲ့ အတူ တောခိုပြီး သခင် တင်ရွှေ ကျဆုံးသွားတဲ့ အခါ ဥပဒေဘောင် အတွင်း ပြန်ဝင်လာပြီး လူမှုရေး လုပ်ငန်းတွေပဲ လုပ်ကိုင် ပါတော့တယ်။ ကျောင်းဆရာမ အလုပ် ပြန်လုပ်ပြီး သား ၂ ယောက်၊ သမီး ၂ ယောက်နဲ့ အတူ ဈေးတန်း ရပ်ကွက်မှာပဲ နေထိုင်ပါတယ်။
တင်ကျီးဥပန်း
ဥပန်းငှက်သည် တင်ကျီးငှက်မျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ ဥပန်းငှက်ကို အန်ဟင်ဂါ မြွေငှက်၊ အမေရိကန် ဥပန်းငှက်၊ ရေကြက်ဆင်ဟု ခေါ်ကြပြီး ရေနေပျော်ငှက် တစ်မျိုးဖြစ်ကာ အမေရိကားတိုက် ပူနွေးသောဒေသများတွင် ကျက်စားနေထိုင်ကြသည်။ အန်ဟင်ဂါဆိုသော စကားလုံးသည် ဘရာဇီးလူမျိုး၊ တူပီဘာသာစကားမှ လာပြီး မကောင်းဆိုးဝါးငှက် (သို့) မြွေငှက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မြရီ၊ ဒေါ်
စစ်ကြီးပြီးပြီ
ရပ်ကွက် စားသုံးသူ သမဝါယမ ကော်မတီ ၃ ခါ အရွေးခံရပြီး ၆ နှစ် အလုပ်ဝင်လုပ် ခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာ့ ဆိုရှစ်လစ် လမ်းစဉ် ပါတီခေတ်မှာ မြို့နယ် တရားစီရင်ရေး နာယက၊ အသုံးလုံး လုပ်ငန်းမှာ ၁၄ တိုက်နယ် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပညာရေး အစည်းအရုံးမှာ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နေ့ကလေးထိန်း ဖြစ်မြောက်ရေးမှာ ဒုဥက္ကဋ္ဌ၊ မိခင်နှင့် ကလေး စောင့်ရှောက်ရေးမှာလည်း ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး အသက် ၆ဝ မှာ ပင်စင် ယူခဲ့ပါတယ်။ လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ဒုတိယအဆင့် ချီးမြှင့်ခံရပါတယ်။
တင်ကျီးဥပန်း
ကိုယ် အလျားမှာ သုံးပေရှိ၍ ရှည်လျား ပြီးလျှင် မြွေကဲ့သို့ တွန့်လိပ်လှုပ်ရှားနိုင်သောလည်တံရှိသည်။ နှုတ်သီးမှာ လှံနှင့်တူသည်။ ဥပန်းငှက်၏ မေး၊ လည်ချောင်းနှင့် ရင်ပတ်တို့သည် ဖြူနေသဖြင့် အခြားတင်ကြီး ငှက်များ နှင့် မမှားနိုင်ချေ။
မြရီ၊ ဒေါ်
စစ်ကြီးပြီးပြီ
ကြည်ကိုလွင် (ကျောက်ဆည်)
တင်ကျီးဥပန်း
နေထိုင်ရာ ဒေသ
ဥပန်းငှက်ကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပူနွေးသော ရေတိမ်ပိုင်း ဒေသများတွင် တွေ့ရလေ့ ရှိသည်။ အမေရိကန် ဥပန်းငှက်ကို နေရာဒေသပေါ် မူတည်ပြီး နှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်။ ပထမတစ်မျိုးကို တောင်အမေရိကတိုက်၊ အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်း အရှေ့ဘက်နှင့် ထရီနီဒတ်ကျွန်း နှင့် တိုဘက်ဂိုကျွန်းများတွင် တွေ့ရှိရပြီး နောက်တစ်မျိုးကို အမေရိကန်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်း၊ မက္ကဆီကို၊ ကျူးဘားနှင့် ဂရင်နာဒါနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ဥပန်းငှက်၏ အစောဆုံး ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းကို ဩစတြေးလျတိုက်၌ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဥပန်းငှက်များသည် အပူချိန်နှင့် နေရောင်ခြည် ရရှိမှုအပေါ် မူတည်ပြီး တောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်ဒေသများကို ပြောင်းရွေ့နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်။ ဆောင်းရာသီကာလများတွင် တောင်ဘက်အီကွေတာဒေသများသို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ပြီး နွေကာလများတွင် မြောက်ဘက်အအေးပိုင်း ဒေသများသို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ နေထိုင်ကြပြန်သည်။ ဥပန်းငှက်၏ အရွယ်အစားမှာ ခန္ဓာကိုယ်အရှည် သုံးပေခန့်ရှိပြီး တောင်ပံအလျားမှာ ၃.၇' ခန့် ရှိသည်။ အလေးချိန်အားဖြင့် ၃-ပေါင်ခန့် ရှိပြီး ဘဲခြေကဲ့သို့ အရေပြားဆက်ထားသော အဝါရောင်ခြေထောက်များ ရှိသည်။
ဥပန်းငှက်၏အော်သံမှာ စူးရှ၍ ဖားအော်သံမျိုးဖြစ်သည်။ ရေချိုကို ကြိုက်နှစ်သက်သောငှက်ဖြစ်သဖြင့် ဥပန်းငှက်သည် ရေနက်သည့် မြစ်နှင့်ထုံးအိုင်များသို့ မကြာခဏ သွားလေ့ရှိသည်။ မြေကြီးနှင့်လည်းကောင်း၊ ရေပြင်နှင့်လည်းကောင်းး၊ ကပ်နေသောအခါများတွင် ဥပန်းငှက်သည် ကောင်းစွာ မပျံနိုင်ချေ။ အမြင့်တွင်မူ အခြား တင်ကျီးငှက် များကဲ့သို့ပင် ကောင်းစွာပျံသန်းနိုင်လေသည်။
ဥပန်းငှက်သည် ဆိုခဲ့သော မြစ်နှင့် ထုံးအိုင်မျိုးသို့ ရောက်သွား သောအခါတွင် ရေကူးနေလေ့ရှိသည်။ ရေကူး သောအခါ ကိုယ်ကို ရေတွင်နှစ်၍ ဦးခေါင်းနှင့်လည်တံ ကိုသာ ဖော်ထားလေ့ရှိသည်။ ရေကူးနေစဉ် လည်တံရှည်ကြီးကို ကောက်ကာကွေးကာ တွန့်လိမ်ကာနှင့် ဟိုဘက်သည်ဘက်လှည့်၍ ကြည့်လေ့ ရှိသည်။ ထိုသို့ လည်တံကို လှုပ်ရှားနေ စေသော အခါတွင် မြွေနှင့်လွန်စွာ တူသောကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထိုငှက်ကို စနိတ်ဗတ် (Snake Bird) ဟုခေါ်လေ့ရှိကြသည်။
ဥပန်းငှက်သည် ရေကူးနေစဉ် ရေတွင် မကြာမဏ ငုပ် လေ့ရှိသည်။ နားနေရာမှလည်း ရေထဲသို့ ထိုးချပြီးလျှင် ငုပ်သွားလေ့ရှိသည်။ ရေအောက်တွင် အတော်ကြာသည်အထိ နေလေ့ရှိသည်။ ငုပ်ရာတွင်လည်း ကိုက် ၁ဝဝ မျှအထိ ငုပ်သွားလေသည်။ အစာဖြစ်သော ငါးကို လိုက်ရာတွင် ကိုက်ချီထားသော ငါးကို ဦးခေါင်းဖက်မှစ၍ မျိုနိုင်စေရန် အပေါ်သို့မြှောက်တင်လေ့ရှိသည်။ ဥပန်းငှက်သည် အသိုက်များကို သစ်ပင်များပေါ်တွင် ပြုလုပ်သည်။ မြစ်ကျိုးစိမ့်အတွင်း၌ ဥပန်းငှက် အမြောက်အမြားကို တွေ့ရလေ့ရှိရာ တစ်ခုသောဩဂုတ်လ အတွင်းက သစ်ပင်ခပ်နိမ့်နိမ့်ပေါ်တွင် အသိုက် ပေါင်း ၂ဝဝ ခန့်ကို တွေ့ခဲ့ရဘူးသည်။
အသိုက်များအတွင်း၌ များသောအားဖြင့် ဥများကို တွေ့ရပြီးလျှင် အချို့ အသိုက်များတွင်မူ ရက် အနည်းငယ်အတွင်းကမှ ပေါက် လာခဲ့ကြသော ငှက်ငယ် ကလေးများကို တွေ့ရသည်။ ချင်းတွင်းမြစ်ကမ်းရှိ သစ်ပင်များပေါ်တွင်လည်း ဥပန်းငှက်ကလေးများ ပေါက်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ မြစ်ကြီးနားခရိုင်အတွင်းရှိ ထုံးအိုင်များတွင်လည်း သားပေါက်လျက်ရှိသော ဥပန်းငှက်အုပ်ကို တွေ့ရလေသည်။ သို့သော် ငှက်ငယ်ကလေးများမပေါက်မီ လူများက ဥပန်းဥများကို စားသောက်ရန် ယူသွားတတ်ကြလေသည်။ အသိုက်များကို သစ်ရွက်များ ရှိနေကြသေးသော သစ်ကိုင်းများဖြင့် အကြမ်းစားမျှသာ ပြုလုပ်ကြလေသည်။ ဥပန်းငှက်သည် ပယ်လီကန်နီဖေါမီး မျိုးစဉ်တွင် အန်ဟင်ဂီဒီး မျိုးရင်း၌ ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းကို ပါဏ ဗေဒအလိုအရ အန်ဟင်ဂါ အန်ဟင်ဂါ မီလန်နိုဂက်စတား ဟုခေါ်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လယ်ငှက်များ
လုံခြုံရေး အချက်ပေးစနစ်
အချို့သော အချက်ပေးစနစ်များမှာ သူခိုးရန်မှ ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်ချက် တစ်ခုတည်းဖြင့် တပ်ဆင်လေ့ ရှိသော်လည်း စုပေါင်းစနစ်များတွင် မီးဘေး နှင့် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှု နှစ်ခုစလုံးကို ကာကွယ်ရန် အတွက် တပ်ဆင်လေ့ ရှိသည်။ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှု အချက်ပေးစနစ်များကို လုံခြုံရေး ကင်မရာ များနှင့် ပေါင်းစပ်၍ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်သူ၏ လုပ်ဆောက်ချက်များကို ရိုက်ကူးသိမ်းဆည်းထားလေ့ ရှိသကဲ့သို့ အီလက်ထရွန်းနစ် သော့ခလောက်များဖြင့် အပိတ်အဖွင့် ပြုလုပ်သော အဝင်အထွက် ထိန်းချုပ်စနစ် နှင့်လည်း ဆက်စပ်ထားလေ့ ရှိသည်။ ထိုစနစ်များတွင် မိမိဘာသာ အသံမြည်သော အသေးစား စနစ်များမှ စ၍ ရှုပ်ထွေး၍ ကွန်ပျူတာဖြင့် စောင့်ကြည့် ထိန်းချုပ်သော စနစ်များ အထိ အမျိုးမျိုး အစားစား ရှိသည်။ လုံခြုံရေး ခလုတ်ခုံ နှင့် စောင့်ကြည့်ခန်း တို့ကြား အသံဖြင့် ဆက်သွယ်နိုင်သော စနစ်ပင် ပါဝင်တတ်သည်။
ဒီဇိုင်း
အချက်ပေးစနစ်တွင် အခြေခံအားဖြင့် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်သူကို သိရှိနိုင်မည့် အာရုံခံကိရိယာ တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခု ထက်ပို၍ ပါဝင်တတ်ပြီး ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်းကို ပြသမည့် အချက်ပေးကိရိယာ တစ်ခု ပါဝင်တတ်သည်။ သို့သော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် ပုရဝဏ်အတွင်း တပ်ဆင်ထားသော လုံခြုံရေး အချက်ပေးစနစ်တွင် အောက်ပါ ကိရိယာများ ပါဝင်တတ်သည်။
စနစ်သပ်သပ် အပြင် လုံခြုံရေး အချက်ပေးစနစ်များသည် အမြဲလိုလို စောင့်ကြည့်ပေးသည့် ဝန်ဆောင်မှုနှင့် ချိတ်ဆက်ထားလေ့ ရှိသည်။ အချက်ပေးသည့် အချိန်တွင် ပုရဝဏ် ထိန်းချုပ် ယူနစ်မှ ဗဟိုစောင့်ကြည့်ခန်း သို့ ဆက်သွယ်လေ့ ရှိသည်။ ဗဟိုစောင့်ကြည့်ခန်းမှ အော်ပရေတာသည် ဆစ်ဂနယ်ကို ကြည့်ရှု၍ ပိုင်ရှင်အား ဆက်သွယ်ခြင်း၊ ရဲအား အကြောင်းကြားခြင်း သို့မဟုတ် ပုဂ္ဂလိက လုံခြုံရေး အရာရှိများအား ခေါ်ယူခြင်း အစရှိသည်များကို လိုအပ်သလို ဆောင်ရွက်လေ့ရှိသည်။ ထိုဆစ်ဂနယ်များကို အချက်ပေးစနစ်အတွက် သီးသန့် သွယ်တန်းထားသည့်လိုင်း၊ တယ်လီဖုန်းလိုင်း သို့ အင်တာနက်လိုင်းများမှ ပို့လွှတ်လေ့ ရှိသည်။
လေလုံအောင်ပိတ်ထားသည့် ရိဒ်ဆွစ်ချ်များ
လေလုံအောင်ပိတ်ထားသော ရိဒ်ဆွစ်ချ် များသည် အတွေ့ရများသော အပိုင်း ၂ ခု ပါသည့် အာရုံခံကိရိယာမျိုး ဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်နည်းအားဖြင့် ဖြတ်ကူးနိုင်သော ရိဒ်ဆွစ်ချ် အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် လျှပ်စစ်စီးနေသော (Normally Closed) ပတ်လမ်းများတွင် သံလိုက်ပါသော အပိုင်းသည် သံလိုက် မပါသော အပိုင်း အနီးသို့ ကပ်နေပါက လျှပ်စစ်စီးနေပြီး သံလိုက်ပါသော အပိုင်းသည် ကွာသွားပါက လျှပ်စစ်စီးမှု ရပ်တန့်သွားသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် လျှပ်စစ် မစီးသော (Normally Open) ပတ်လမ်းများတွင် သံလိုက်ပါသော အပိုင်းသည် သံလိုက်မပါသော အပိုင်းအနီးသို့ ကပ်နေပါက လျှပ်စစ် စီးမှု ရပ်တန့်နေပြီး သံလိုက်ပါသော အပိုင်းကွာသွားပါက လျှပ်စစ် စ၍ စီးဆင်းသည်။ ထို လျှပ်စစ်စီးမှု မစီးမှုအား အချက်ပေးစနစ် ထိန်းချုပ်ခလုပ်ခုံ မှသိရှိခြင်းဖြင့် ဇုန်တစ်ခု သို့မဟုတ် ပတ်လမ်းတစ်ခုတွင် အချက်ပေးရန် အခြေအနေ ရှိမရှိကို သိရှိနိုင်သည်။ ထို အာရုံခံကိရိယာများကို နေရာ အနှံ့အပြားတွေ့ရပြီး အချက်ပေးခလုတ်ခုံ နှင့် ဝိုင်ယာကြိုးဖြင့် တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ထားတတ်သည့် အခါရှိသလို ကြိုးမဲ့စနစ်သုံး၍ တံခါး နှင့် ပြတင်းတံခါးများတွင် တပ်ဆင်ကာ အခြေအနေကို ထောက်လှမ်းကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် လျှပ်စစ်စီးနေသော ပတ်လမ်း (Normally Closed) များကို အသုံးပြုခြင်း ပိုများလေ့ ရှိပြီး ကျူးကျော်ဝင်ရောက်သူမှ အာရုံခံကိရိယာနှင့် အချက်ပေးခလုတ်ခုံအကြား ချိတ်ဆက်ထားသော ကြိုးကို ဖြတ်တောက်လိုက်ပါကလည်း အချက်ပေးစနစ်မှ သိရှိစေရန် ရည်ရွယ်သည်။
သွယ်ဝိုက် အနီအောက်ရောင်ခြည် ထောက်လှမ်းကိရိယာ
သွယ်ဝိုက် အနီအောက်ရောင်ခြည် (Passive Infrared သို့ PIR) လှုပ်ရှားမှု ထောက်လှမ်းကိရိယာမှာ အိမ်များနှင့် အရွယ်အစားသေးငယ်သော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးများသော အာရုံခံကိရိယာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဈေးနှုန်းအားဖြင့် သင့်တော်ပြီး စိတ်ချရသော ကိရိယာ အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ သွယ်ဝိုက် (passive) ဟု ခေါ်ဝေါ်ရခြင်းမှာ ထောက်လှမ်းကိရိယာမှ စွမ်းအင် ကို ထုတ်လွှတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖြန့်ထုတ်ခြင်း မရှိဘဲ အခြားသော အရာဝတ္ထုများမှ ထုတ်လွှတ်သော အပူစွမ်းအင်ကို ထောက်လှမ်းသိရှိခြင်း ဖြင့် အလုပ်လုပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အတိအကျ ပြောရမည်ဆိုလျှင် သွယ်ဝိုက်အနီအောက်ရောင်ခြည် အာရုံခံကိရိယာများသည် လှုပ်ရှားမှုကို ထောက်လှမ်းသိရှိခြင်း မဟုတ်ပေ။ အမှတ်တစ်ခု၌ အပူချိန် ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲသွားသည်ကို ထောက်လှမ်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်သူသည် အာရုံခံကိရိယာ ရှေ့တွင် ဖြတ်လျှောက်မည်ဆိုပါက ထိုနေရာမှ အပူချိန်သည် အခန်း၏ အပူချိန်မှ လူကိုယ်ခန္ဓာ အပူချိန်သို့ ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲသွားမည် ဖြစ်ပြီးမှ ပြန်လည်၍ လျော့ကျသွားမည်။ ထိုသို့ အလျှင်အမြန် အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ထောက်လှမ်းသိရှိနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
ဝါဘိုရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
ဝါဘိုရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
တံဘက်လှန်းရွာ၊ တံဘက်လှမ်း
တံဘက်လှန်းရွာ၊ တံဘက်လှမ်း
​ညောင်ပင်ကြီးစုရွာ၊ ကျောက်ချောင်း
ညောင်ပင်ကြီးစုရွာ၊ ကျောက်ချောင်း
စလူကုန်းတန်းရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
စလူကုန်းတန်းရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
ကြိုးမဲ့ ကွန်ယက်များ
ကြိုးမဲ့ကွန်ယက် ဆိုသည်မှာ ကြိုးမပါသည့် မည်သည့် ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက် ကို မဆို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်ပြီး အများအားဖြင့် ဆုံချက် တစ်ခုမှ အခြားတစ်ခုသို့ ကြိုးမပါပဲ ဆက်သွယ်ထားသည့် တယ်လီဖုန်း ကွန်ယက်များနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ကြိုးမဲ့ တယ်လီဖုန်းဆက်သွယ်ရေး ကွန်ယက်များမှာ ယေဘူယျအားဖြင့် အဝေးမှ သတင်းအချက်အလက်များကို ထုတ်လွှင့်သည့် စနစ် တစ်မျိုးမျိုးကို အသုံးပြုထားပြီး ရေဒီယိုလှိုင်းကဲ့သို့သော လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများကို အသုံးပြုထားလေ့ရှိသည်။
အမုန်း
အချစ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သည်။ တစ်ဘက်သားကို ရွံရှာ စက်ဆုပ် မနှစ်မြို့ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ခံစားချက်ဖြစ်သည်။
စမ္မသာဋကဇာတ်
စတုက္ကနိပါတ် - ၃။ ကုဋိဒူသကဝဂ် -(၃၂၄) စမ္မသာဋကဇာတ်။ ။ ဝှေ့ခတ်ရန် သိုး၏ နောက်ဆုတ်ခြင်းကို မိမိအား အရိုအသေပြုသည်ဟု ထင်၍ သိုးကို ချီးကျူးနေစဉ် သိုး ဝှေ့ခတ်သဖြင့် သေဆုံးရသည့် စမ္မသာဋကပုရပိုက်အကြောင်း။
ချီးမြှောက်လွဲက ကဲ့ရဲ့ကြ
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပုရပိုက် တစ်ယောက်သည် သားရေအဝတ်ကို ဝတ်ရုံလေ့ရှိ၏။ တစ်နေ့သ၌ ထိုစမ္မသာဋက ပုရပိုက်သည် မိမိအရံမှထွက်၍ သာဝတ္ထိပြည်တွင်း၌ ဆွမ်းခံသွားသည်ရှိသော် သိုးဝှေ့ရာ အရပ်သို့ ရောက်လေ၏။ သိုးသည် ပုရပိုက်ကို မြင်လျှင် ဝှေ့လိုသဖြင့် နောက်သို့ဆုတ်လေ၏။ ပုရပိုက်ကား ဤသိုးသည် ငါ့အား ရိုသေသော အမူအရာကို ပြသည်ဟု မှတ်ထင်ကာ နောက်သို့မဆုတ်ဘဲနေ၏။ ထိုအခါ သိုးသည် လျင်မြန်သော အဟုန်ဖြင့် ပြေးလာပြီးလျှင် ပုရပိုက်ပေါင်ကို ဝှေ့ကာ လဲစေ၏။
ထိုပုရပိုက်သည် သူတောင်ကောင်း မဟုတ်သောသိုးကို ချီးမြှောက်ခြင်းကိုပြုခြင်းသည် သံဃာဘောင်၌လည်း ထင်ရှားလေ၏။ တစ်နေ့သ၌ ရဟန်းတို့သည် တရားဘသင်၌ ထိုစမ္မသာဋက ပုရပိုက် အကြောင်းကို စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဤစမ္မသာဋက ပုရပိုက်သည် ယခုအခါ၌သာ သူတော်ကောင်း မဟုတ်သော သိုးကို ချီးမြျောက်ခြင်းကိုပြု၍ ပျက်စီးသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ပျက်စီးဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
သိုးကိုထင်မှား ချီးမြှောက်ငြား
လွန်လေပြီးသောအါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ကုန်သည်မျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် ကုန်သွယ်ခြင်း အမှုကို ပြုလေ၏။
ထိုအခါ စမ္မသာဋက ပုရပိုက်တစ်ဥိးသည် ဗာရာဏသီပြည်၌ ဆွမ်းခံဝင်သည်ရှိသော် သိုးဝှေ့တတ်သော အရပ်သို့ ရောက်လျှင် ဝှေ့မည်ဟု အားယူရန် နောက်သို့ဆုတ်သော သိုးကိုမြင်၍ ဤသိုးသည ငါ့ကို ပူဇော်ဘိ၏ဟု နောက်သို့ မဆုတ်ဘဲနော ဤမျှလောက် လူတို့အထဲ၌ လူတစ်ဦး တစ်ယောက်မျှလည်း ဂုဏ်ကျေးဇူးကို မသိဟု ထိုသိုးအား လက်အုပ်ချီကာရပ်လျက် -
“အချင်းတို့ ... အခြံအရံများသော သိုးမြတ်သည် အမျိုးတြ်၍ ဗေဒင်တတ်သော ပုဏ္ဏားကို ပူဇော်ဘိ၏၊ အခြေလေးချောင်းရှိသော သိုးမြတ်သည် အလွန်ကောင်းသော သဘောရှိစွတကား၊ အလွန်ကောင်းသောကျေးဖူးရှိစွတကား၊ အလွန် သီလကို ချစ်ခင်ပေစွတကား” - ဟု သိုး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးကျူးကာနေလေ၏။ ထိုအရပ်၌နေသော ကုန်သည်ပညာရှိသည် -
“အို- ပုဏ္ဏား ပုရပိုက် ... တစ်ခဏချင်း မြင်ကာမျှဖြင့် အခြေလေးချောင်းရှိသော သိုးနှင့် အကျွမ်းမဝင်ပါလင့်၊ သိုးကား ပြင်းထန်စွာ ဝှေ့လိုသဖြင့် နောက်သို့ဆုတ်ဘိ၏၊ ထိုသိုးသည် သင့်ကို ဝှေ့လိမ့်မည်” –ဟု ပုရပိုက်ကို တားမြစ်၏။
မိုက်သူချီးမြှောက် ဘေးရန်ရောက်
ထိုသိုးသည် ကုန်သည်ပညာရှိ တားမြစ်စဉ်လျှင် လျင်မြန်သော အဟုန်ဖြင့် ပြေးလာပြီးလျှင် ထိုပုရပိုက်ပေါင်၌ဝှေ့၍ လဲစေ၏။ ပုရပိုက်လည်း ပြင်းထန်သော ဝေဒနာသို့ ရောက်လတ်သော် အိပ်လျက် -
“အချင်းတို့ ... ငါ့၏ ပေါင်ရိုးတို့သည် ကျိုးကုန်ပြီး၊ အရိက္ခာဖြင့် ပြည့်သော ဝန်ထုပ်သည် လိမ့်ခဲ့ပြီ၊ အလုံးစုံသော ဘဏ္ဍာသည် ကွဲခဲ့ပြီ၊ သိုးသည် ငါ့ကို ဝှေ့၍ သတ်ဘိ၏၊ သင်တို့သည် အမြန်ပြေးကြကုန်” ဟု လက်မောင်းနှစ်ဖက်တို့ကို မြှောက်ကာ ငိုကြွေးလေ၏။
ကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကုန်းရွာ (Koneywar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကုန်းရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းရွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၈ ဦး၊ မ ၁၄၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စမ္မသာဋကဇာတ်
မိုက်သူချီးမြှောက် ဘေးရန်ရောက်
ထိုနောက်တစ်ဖန် ပုရပိုက်သည် -
“အချင်းတို့ ... ယနေ့ ပညာမရှိသော ငါသည် သိုးဝှေ့၍ သေရသကဲ့သို့ ထို့အတူ မပူဇော်အပ် မချီးမွမ်းအပ်သောသူကို ပူဇော်ချီးမွမ်းသောသူသည် သေရ၏” –
ဟု ငိုကြွေးလျက် ထိုအရပ်မှာပင် သေရလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ထိုအခါ စမ္မသာဋက ပုရပိုက်သည် - ယခုအခါလည်း စမ္မသာဋက ပုရပိုက်။
ကုန်သည်ပညာရှိသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) မမြှောက်ထိုက်သူ၊ ချီးမြှောကမူ၊ ထိုသူပျက်စီးရာ။
(၂) သိုးကိုမြှောက်လိုက်၊ ပုရပိုက်၊ သိုးတိုက်သေရရှာ။
စမ္မသာဋကဇာတ် ပြီး၏။
ဟွေပုန် (ထက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောရိုးရေတံခွန်
ယောရိုးရေတံခွန် သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂိဖုစီရင်စု၊ ယောရိုးခရိုင်၊ ယောရိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရေတံခွန်ဖြစ်ပြီး ယောရိုးဥယျာဉ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
အကြောင်းအရာ
ရေတံခွန်သည် ၃၂ မီတာမြင့်ပြီး ၄ မီတာကျယ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကောင်းဆုံး ရေတံခွန် ၁၀၀ စာရင်းတွင် ဤရေတံခွန်လည်း ပါဝင်သည်။ ရေ၏ အရည်အသွေးသည် အံ့ဩရလောက်အောင် ကြည်လင်သည်။ ထိုအကြာင်းကို ဒဏ္ဍာရီများ၌ သားတစ်ဦးသည် ဆာကေးကဲ့သို့ အရသာရှိသော ရေကို ဖျားနာနေသည့် ဖခင်ဖြစ်သူအတွက် ရည်စူးကာ လှူဒါန်းခဲ့ပြီး အဖ​ေဖြစ်သူသည် ထိုရေကို သောက်ရာမှ ပြန်လည်ရှင်သန်လာခဲ့သည်။ ဘုရင်မဂင်းရှောသည် ထိုဒေသသို့ လည်ပတ်ခဲ့ပြီး သူမအုပ်စိုးရာကာလအမည် ဖြစ်သည့် “ယောရိုး” ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ
ရွာသစ်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘွေးကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂ ဦး၊ မ ၃၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဓာတ်မတည့်ခြင်း
Allergy ဆိုတာဘာလဲ ?
Allergy ဆိုတာ ဓာတ်မတည့်မှုပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ခုခံအားစနစ် (Immune System) ရဲ့ ချို့ယွင်း မှုတစ်ခုဖြစ်ပါတယ် ။ ဓာတ်မတည့်မှုတွေဟာ အထူးသဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်က အန္တရာယ်မရှိတဲ့ ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်စေတဲ့အရာတွေနဲ့ ထိတွေ့မှုကြောင့် ဖြစ်ပါတယ် ။ အဲဒီ ဖြစ်စဉ်ဟာ အလွန်ကိုပဲ လျင်မြန်ပြီး ကြိုတင် လည်းခန့်မှန်းလို့ရပါတယ် ။ Allergy ဟာ Hypersensitivity လို့ခေါ်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်စဉ်တွေထဲက နံပါတ် တစ် Type I ဖြစ်ပါတယ် ။ ဒီဖြစ်စဉ်ဟာ mast cells နဲ့ basophils လို့ခေါ်တဲ့ အချို့သော သွေးဖြူဥဆဲလ်တွေကို IgE လို့ခေါ်တဲ့ Antibody တစ်မျိုးကနေပြီး အလွန်အမင်းလှုံ့ဆော်ပေးမှုကြောင့် အကျိုးဆက်အနေနဲ့ လွန်စွာ ရောင်ရမ်းခြင်း (Inflammatory Response) ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။ အဖြစ်များတဲ့ ဓာတ်မ တည့်မှုဖြစ်စဉ်တွေကတော့ နှင်းခူနာ ၊ ဝတ်မှုံတွေကြောင့် ဖြစ်တဲ့ hay fever ၊ ပန်းနာရင်ကြပ်ရောဂါ ၊ အစား အစာ ဓာတ်မတည့်မှုများနဲ့ အချို့သော အင်းဆက်ပိုးမွှားကိုက်ခဲခံရမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ reaction များပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။
Hay Fever လို့ခေါ်တဲ့ သိပ်မပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်မှုမျိုးကတော့ လူထုထဲမှာ အဖြစ်များပြီး မျက်စိနာခြင်း ၊ ယားယံခြင်းနဲ့ နှာရည်ယိုခြင်းစတဲ့ လက္ခဏာတွေဖြစ်လေ့ရှိပါတယ် ။ Allergy တွေဟာ ပန်းနာရင်ကျပ်ရော ဂါမှာ လည်း အဓိက အစိတ်အပိုင်းကနေပါဝင်ပါတယ် ။ အချို့သောလူတွေမှာတော့ ပတ်ဝန်းကျင် (သို့မဟုတ်) အစား အသောက်မှာပါတဲ့ ဓာတ်မတည့်တဲ့အရာတွေကြောင့် အလွန်ပြင်းထန်တဲ့ ဓာတ်မတည့်ခြင်းမျိုးဖြစ်စေနိုင်ပြီး အသက်အန္တရာယ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့ Anaphylactic reaction တွေဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါတယ် ။
ဓာတ်မတည့်ခြင်းအခြေအနေကို သိရှိနိုင်ဖို့ ယခုအချိန်မှာ စမ်းသပ်နိုင်မှု (Test) တွေ အများကြီးပေါ်ပေါက်နေပြီ ဖြစ်ပါတယ် ။ အဲဒီအထဲမှာမှ အရေပြားကို ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်စေတဲ့အရာတစ်ခုခုကို ထိတွေ့စေပြီး သွေးထဲ မှာပါရှိတဲ့ ဓာတ်မတည့်ခြင်းနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ (Allergen-specific IgE) အဆင့်ကို တိုင်းတာခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။ Allergy ကို ကုသမှုတွေကတော့ ဓာတ်မတည့်မှုကိုဖြစ်ပေါ်စေတဲ့ အရာတွေကို ရှောင်ရှားခြင်း ၊ Anti-histamines ၊ steroid နဲ့ အခြား ဆေးတွေကို သုံးစွဲခြင်း ၊ Allergen တွေနဲ့ ထိတွေ့တဲ့အခါ ဓာတ်မ တည့် မှုဖြစ်စဉ်ကိုနည်းပါးအောင်ပြုလုပ်ခြင်း (Desensitize) နဲ့ Immunotherapy ပေးခြင်းစသည်တို့ ပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။
Allergy ရဲ့ လက္ခဏာတွေက ဘာတွေလဲ ?
ဓာတ်မတည့်မှုကို ဖြစ်စေတဲ့အရာတွေကတော့ ဖုန်မှုန့် ၊ ပန်းဝတ်မှုံ စသဖြင့်အမျိုးမျိုးရှိပြီး အဲဒါတွေကိုတော့ Airborne particles တွေလို့ခေါ်ပါတယ် ။ အဲဒီလိုအခါမှာတော့ လေနဲ့ ထိတွေ့တာနဲ့တင် ဓာတ်မ တည့်မှု တွေဖြစ်စေနိုင်ပါတယ် ။ ( ဥပမာ မျက်စိ ၊ နှာခေါင်း နှင့် အဆုတ်စသည် ) ဓာတ်မတည့်မှုကြောင့်ဇြစ်တဲ့ နှာမွှန်ခြင်း (Allergic Rhinitis) ကို hay fever လို့ အသိများပြီး နှာခေါင်းအတွင်းမအီမသာဖြစ်ခြင်း ၊ နှာချေခြင်း ၊ ယား ယံခြင်းနဲ့ မျက်လုံးနီရဲခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ် ။ ရှူသွင်းလိုက်တဲ့ ဓာတ်မတဲ့စေတဲ့အရာတွေကြောင့် လေပြွန်ပေါက်တွေကျဉ်းမြောင်းပြီး အသက်ရှူကျပ်တဲ့ လက္ခဏာတွေကို ခံစားရနိုင်ပါတယ် ။ အဲဒီအချိန်မှာ အဆုတ်ထဲမှာ Mucus (အချွဲရည်) တွေ ထုတ်လုပ်မှုကို များစေပြီး မောပန်းခြင်း ၊ အသက်ရှုမဝခြင်း ချောင်းဆိုးခြင်းနဲ့ အသက်ရှူစဉ် တရွှီရွှီမြည်ခြင်းတို့ကို ခံစားရနိုင်ပါတယ် ။
အစားအသောက်တွေ ၊ အင်းဆက်ပိုးမွှားကိုက်ခဲခံရမှုကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ဓာတ်မတည့်ခြင်းမျိုးကိုတော့ Aspirin (သို့မဟုတ်) Penicillin ကဲ့သို့ ပဋိဇီဝပိုးသတ်ဆေးတွေနဲ့ ကုသနိုင်ပါတယ် ။ အစားအ သောက် ကြောင့် ဓာတ်မတည့်ခြင်းမျိုးမှာ ဗိုက်အောင့်ဗိုက်နာခြင်း ၊ ဗိုက်ဖောခြင်း ၊ အန်ခြင်း ၊ဝမ်းသွားခြင်း ၊ အ ရေပြားယားယံခြင်းနဲ့ အရေပြားယောင်ရမ်းခြင်းမျိုး ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ် ။ အစားအသောက်ကြောင့် ဓာတ်မ တည့် ခြင်းမျိုးမှာ အသက် ရှူလမ်းကြောင့်ဆိုင်ရာ (ဥပမာ ရင်ကျပ်ခြင်းနဲ့ နှာမွှန်ခြင်း) မျိုးဖြစ်ခြင်းဟာ ရှားပါးပါတယ် ။
Allergy ဖြစ်စေတဲ့အကြောင်းအရင်းတွေက ဘာတွေလည်း ?
ဓာတ်မတည့်ခြင်းဖြစ်စေတဲ့အရောင်းအရင်းကို ခေါင်းစဉ်ခွဲကြည့်မယ်ဆိုရင် Host နဲ့ Environmental factors ဆိုပြီး ခွဲခြားနိုင်ပါတယ် ။ Host Factor ထဲမှာဆိုရင် မျိုးရိုးဗီဇ ၊ လိင်အမျိုးအစား ၊ လူမျိုး နဲ့ အသက် အရွယ်စ သဖြင့် ပါရှိပါတယ် ။ ဒါပေမယ့်လည်း မျိုးရိုးဗီဇ (Genetic Factors ) တစ်ခုထဲနဲ့ ဖြေရှင်းလို့မရနိုင်တဲ့ ဓာတ်မတည့်ခြင်းမျိုးတွေဟာ များပြားလို့လာပါတယ် ။ အဓိက ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အဖြစ်များ စေတဲ့အ ကြောင်း အရင်း လေးခုကတော့
-ငယ်ရွယ်စဉ်မှာ ပိုးမွှားကြောင့်ဖြစ်တဲ့ ရောဂါတွေ (Infectious diseases) တွေ ထိတွေ့ခံရခြင်း -ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှုများ -ဓာတ်မတည့်စေသောအရာ (Allergen Levels) -အစားအသောက် ပုံစံ ပြောင်းလဲခြင်း စသည်တို့ပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။
Food Allergens များ
-မြေပဲ -pecan ဟုခေါ်သော ပန်းညိုရောင်အခွံရှိသော စားရသည့်သစ်စေ့ -pistachio ဟုခေါ်သော အစိမ်းရောင်စိမ့်သော အခွံမာသီးတစ်မျိုး -သစ်ကြားသီး -နှမ်း -ဘိန်းပန်း စသည်တို့ဖြစ်ပါတယ် ။
ကြက်ဥ ၊ ဘဲဥ စသည်တို့မှ ဓာတ်မတည့်ခြင်းတွေကတော့ ကလေးငယ်များ အသက် ငါးနှစ်အရွယ်မှာ အယောက် ငါးဆယ်မှာ တစ်ယောက်တွေ့ရလေ့ ရှိပါတယ် ။ အဓိက ဓာတ်မတည့်ခြင်းဖြစ်စေတာကတော့ ကြက်ဥ ၊ ဘဲဥမှ အနှစ်များမဟုတ်ပဲ အဖြူရောင် ပရိုတိန်းအလွှာပဲဖြစ်ပါတယ် ။ နွားနို့ ၊ ဆိတ်နို့ နှင့် သိုးမှရသော နို့ ၊ ဒိန်ခဲစ သည်တို့ကလည်း Food allergens များပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။ အခြား အစားအသောက်မှ ဓာတ်မတည့် မှုဖြစ်စေတဲ့အရာတွေကတော့ ပဲပိစပ် ၊ ဂျုံစေ့ ၊ ငါး ၊ shellfish ငါး (အခွံမာရှိ၍စားကောင်းသောငါး ) ၊ သစ်သီး သစ်ရွက်များ နဲ့ အခြား သဘာဝမဟုတ်တဲ့ အရောင်အနံ့အရသာ နဲ့ပြုလုပ်ထားတဲ့ စားသောက် ဖွယ် ရာတွေပဲ ဖြစ်ပါတယ် ။
ကျမ်းကိုး
http://en.wikipedia.org/wiki/Allergy http://health.ngoinmyanmar.org/2010/09/allergy.html
တောင်ဒေါင်းငှက်
တောင်ဒေါင်းငှက် (Lyncornis macrotis) သည် မြေဝပ်ငှက်မျိုးဖြစ်၍ 'ကက်ပရီမာလ ဂျီဖောမီး' မျိုးစဉ်တွင်လည်းကောင်း၊ 'ကက်ပရီမာလဂျီဒီး' မျိုးရင်းတွင်လည်းကောင်း ပါဝင်သည်။ ဇီဝဗေဒအလိုအားဖြင့် တောင်ဒေါင်းကို 'ယူရိုစ တော့ပိုဒပ်မက်ကရောတစ် စာဗီနီစက်' ဟုခေါ်သည်။ အလျား ၁၆ လက်မခန့်ရှိ၍ ကိုယ်ထည်ကြီးမားသည်။ နားရွက်တွင် အမွှေးစုများရှိခြင်း၊ အတောင်နှင့် အမြီးတို့တွင် အဖြူရောင်မရှိခြင်းတို့ကြောင့် တောင်ဒေါင်းကို အခြားမြေဝပ် ငှက်မျိုးမှ လွယ်ကူစွာ ခွဲခြားသိနိုင်သည်။
ပျံသန်းနေခိုက် 'တူဝီအူး' ဟု သာယာနာပျော်ဖွယ်ရာ ကျယ် လောင်စွာ ပြတ်ပြတ်သားသား အော်လေ့ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ပထမအသံကို နှစ်ချက်ဆင့်၍ တိုတောင်းစွာ 'တူတူဝီအူး' ဟု အော်သည်။ အော်သံကို နိုဝင်ဘာလမှ ဇွန်လထိ ကြားနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ဖေဖော်ဝါရီလနှင့် မတ်လ၌ လသာသည့်ညများ တွင် တညလုံးကြားနိုင်သည်။
ပဲခူးရိုးမရှိ ကျွန်းတောများတွင် တောင်ဒေါင်းကိုတွေ့ရသည်။ ယင်းတို့သည် နေဝင်ချိန်သို့ရောက်လျှင် အလွန်မြင့်မားစွာ တကွဲတပြား ပျံသန်းလာတတ်ကြသည်။ ထိုသို့ ပျံသန်းလာကြ စဉ် ကြည်လင်ပြတ်သားစွာ လေချွန်သံလုပ်၍ မြည်ကြသည်။ မိုးချုပ်လျှင် အနိမ့်သို့ ဆင်းလာကြသည်။ လုံးဝမှောင်သောအခါ မြေကြီးနှင့် ပေအနည်းငယ်သာခွာ၍ ပျံသန်းကြတော့သည်။
ဂျွမ်းထိုးပျံသန်းလျက် ပိုးကောင်များကို ရှာဖွေစားသောက်တတ် ကြသည်။ တောတွင်း၌ ယင်း၏ သာယာသောအသံကိုသာ မကြားရလျှင် တောင်ဒေါင်းကို သိမ်းငှက်နှင့် ယိုးမှားနိုင်သည်။ သာမန် မြေဝပ်ငှက်ကဲ့သို့ တောင်ဒေါင်းသည် မကြာခဏ နား လေ့မရှိချေ။ နားပြန်လျှင်လည်း မြေကြီးပေါ်၌နေခဲသည်။ ဝါး ပင်နှင့် သစ်ပင်များပေါ်တွင် နားနေတတ်၏။ နားသောအခါ ရင်အောက်ပိုင်းနှင့် ဝမ်းပိုက်တို့ဖြင့်သာနားသည်။ နားနေစဉ် လေချွန်သံကို မကြာခဏပြုလုပ်သည်။ လေချွန်ခါနီးတွင် ဦးခေါင်းကို ရှေ့သို့ ရုတ်တရက် ဆန့်ထုတ်လေ့ရှိသည်။ တောင်ဒေါင်း၏ အရောင်သည် ပတ်ဝန်းကျင်အရောင်နှင့် အလွန်တူသဖြင့် ငှက်ကို ခွဲခြား၍မြင်နိုင်ရန် ခဲယဉ်း သည်။
တောင်ဒေါင်းသည် ဇန္နဝါရီလမှ ဧပြီလအထိ ဥအုလေ့ရှိ သည်။ တမြုံလျှင် တစ်ဥသာရှိသည်။ ဥအရောင်မှာ မလိုင်နှစ် ဖျော့ရောင်ဖြစ်၍ အပြောက်အနည်းငယ်သာပါရှိသည်။ အရှေ့ ဘက်နိုင်ငံများတွင် တောင်ဒေါင်းကို အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ခြေရှိ သစ်တောများတွင် အမြဲနေ၍ တောင် မြင့်များပေါ်တွင်ကား နေလေ့မရှိချေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဈေးနားရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဈေးနားရွာ (Zaynar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စငေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စငေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁၂ ဦး၊ မ ၃၄၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ရှားတောရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
ရှားတောရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
ကူးတို့ဆိပ်ရွာ၊ ပန်းတောပြင်
ကူးတို့ဆိပ်ရွာ၊ ပန်းတောပြင်
ဝါးယားချောင်းရွာ၊ ရွှေမြင်တင်
ဝါးယားချောင်းရွာ၊ ရွှေမြင်တင်
လင်းနစ်
လင်းနစ် သည် မြန်မာ အဆိုတော် တစ်ဦး ဖြစ်သလို သီချင်းရေးဆရာ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ဒီဇင်ဘာညသီချင်းဖြင့် စတင်နာမည်ကြီးလာခဲ့သည်။
လီရှင်းရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
လီရှင်းရွာ(Lishin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ ထောဂေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၉၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထောဂေါ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆ ဦး၊ မ ၄၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဝပြန်ရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
အဝပြန်ရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
အောင်ဆိပ်ရွာ
ကိုးကား
အောင်ဆိပ်ရွာ
စိန့်မာရီ
စိန့်မာရီ (Sainte-Marie ) သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ခူဘက်ပြည်နယ်ရှိ မြို့ဖြစ်သည်။ ရှာဂျီရဲအပ္ပယ်လာနယ်မြေ၏ လာနျူဗဲဘော့ဒေသတွင်းမြူနီစပယ်အုပ်ချုပ်ရေး၏ ရုံးစိုက်ရာလည်း ဟူ၏။ ၂၀၁၁ ခု သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၂၈၈၉ ယောက် နေထိုင်ပြီး ယင်းတို့၏ ၉၉% မှာ ပြင်သစ်စကားပြောကြောင်း ၂၀၀၆ ခုတွင်ကောက်သော စစ်တမ်းအရ သိထားသည်။ ခူဘက်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၅၉ ကီလိုမီတာ (၃၇ မိုင်) အကွာ ရှာဂျီရဲမြစ်တဘက်ကမ်းတွင်ရှိ၏။
နောက်ခံသမိုင်း
စိန့်မာရီဒီလာနျူဗဲဘော့ အမည်ရလာမည့်မြေကို ထောမတ်ဂျက်တက်ရှူရာက ၁၇၃၆ ခုတွင် အပိုင်စားရသည်။ တက်ရှူရာက ရသောမြေကို သူ့ဇနီး မာရီကလဲရာဒီဖလူဟီဒီလာဂေါ်ဂျန်ဒီရာ (Marie-Claire de Fleury de La Gorgendière အနက် အနောက်မှ Fleury de La Gorgendière မှာ ဖခင်၏ ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးကို ဆက်ခံရသည်ဖြစ်၍ မာရီကလဲရာသာ အမည်ရင်းဟု ယူ) ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်းဘုရားရှိခိုးကျောင်းရှိလာသည်မှာ ၁၇၃၇ ခုတွင် ဖြစ်ပြီး မြူနီစပယ်ကို ၁၈၄၅ ခုတွင် စဖွဲ့သည်။
စိန့်မာရီအဝန်းအဝိုင်းဝင်မြေကို မကြာခဏဆိုသလိုပင် ပိုင်းခြားရာ စိန့်ဘားနက်၊ စိန့်အဇ္ဈဒေါ၊ စိန့်မက်စီမာဒီစကော့ (ယခု စကော့)၊ စိန့်မာဂရိ၊ စိန့်ဟန္နန်ဒင်း၊ စိန့်ဆီးလဗတ်၊ စိန့်အဲလဇီယာ၊ စိန့်ဆီဗရင်၊ စိန့်အန်းဂက်နှင့် ဗါလိဂျွန်ရွှန်ဟူ၍ ပိုင်းခြားခံရသည်။
၁၉၁၃ ခုတွင် ကျေးလက်နှင့်မြို့ပြကို ထပ်ခွဲပြန်သည်။ ၁၉၅၈ ခုတွင် ကျေးလက်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသောမြေကို မြို့အဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး စိန့်မာရီဒီလာနျူဗဲဘော့ကို စိန့်မာရီဟု အမည်ပြောင်းသည်။ ၁၉၇၈ ခုတွင် မြို့တော်မြူနီစပယ်နှင့် ဘုရားကျောင်းမြူနီစပယ်အုပ်ချုပ်ရေးတို့ ပေါင်းလိုက်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကနေဒါနိုင်ငံရှိ မြို့များ
ရေနံ့သာရွာ၊ ကျောက်ချောင်း
ရေနံ့သာရွာ၊ ကျောက်ချောင်း
ကြူပတ်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကြူပတ်ရွာ (Kyupat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဆိုင်းခေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၇၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယူရေးရှား တောင်ပီစူးငှက်
ယူရေးရှား တောင်ပီစူးငှက် သည် အာရှတိုက်၊ ဥရောပတိုက်နှင့် အာဖရိကတိုက်တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူရေးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အောက်ချင်း၊ တောင်ပီစူးနှင့် အလားတူငှက်များ
နေကြာ
နေကြာပန်း (သိပ္ပံအမည် elianthus annuus) သည် အမေရိကမှ ဆင်းသက်လာသည့် အပွင့်ကြီးသောပန်းပွင့်သည့် အပင် ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ အပွင့်သည် နေဘက်သို့ အမြဲ မျက်နှာမူသည်။ အပွင့်မှ ရသော အစေ့ကို ဆီထုတ်၍ဖြစ်စေ ကျက်အောင်ပြု၍ဖြစ်စေ စားသုံးလေ့ ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အခွံမာသီးများနှင့် အစေ့များ
ဖါလာကုန်းရွာ၊ တံဘက်လှမ်း
ဖာလာကုန်းရွာ၊ တံဘက်လှမ်း
ခွေးပုတ်ကုန်းရွာ၊ ကျောင်းကွင်း
ခွေးပုတ်ကုန်းရွာ၊ ကျောင်းကွင်း
နမ့်နုတ်ရွာ၊ လွိုင်နိုင်း
နမ့်နုတ်ရွာ (Namnoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ လွိုင်နိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်နိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၈ ဦး၊ မ ၉၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိချိရန်း (စာအုပ်)
နိချိရန်း (စာအုပ်) သည် မဆဟိခိုမုရခမိ ရေးသားခဲ့သည့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသည့် ကာတွန်းဖြစ်သည်။ ရုပ်ပုံများကို ခင်းတနခက ရေးဆွဲထားသည်။ စာအုပ်ကို အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် Middleway Press က ထုတ်ဝေထားသည်။ ဤစာအုပ်ကို အဖြူအမဲအရောင်ဖြင့်သာ ရေးဆွဲထားသည်။
ကတ်ထိုက်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေလီမြို့
ဒေလီမြို့
ခြောက်ပင်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ခြောက်ပင်ရွာ (Chaukpin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ခြောက်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခြောက်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၅ ဦး၊ မ ၇၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် (বাংলাদেশ၊ ဘင်္ဂလားနိုင်ငံ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ) သည် တရားဝင်အမည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ) နှင့် တောင်အာရှရှိ နိုင်ငံတခု ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများတွင် မြေအကျယ် စဉ်ရင် နံပါတ် ၉၂ ချိတ်သော်လည်း လူဦးရေ ၁၆၃ သန်းခန့် ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဋ္ဌမမြောက် လူအများဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်နေသည်။ လူနေထူသော နိုင်ငံများအနက် တခုဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယ၊ အရှေ့တွင် မြန်မာတို့နှင့် ထိစပ်နေပြီး ကျန်အပိုင်းများမှာ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၏ ကမ်းခြေအဖြစ် ရှိသည်။
အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဒါကာဖြစ်ပြီး ဒုတိယအကြီးဆုံးမှာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ စစ်တကောင်း ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ၏ ၉၈ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဘင်္ဂလားလူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ဘင်္ဂါလီမွတ်ဆလင်များသည် နိုင်ငံရေးအရ လွှမ်းမိုးထားနိုင်သဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္ထအကြီးဆုံး မွတ်ဆလင်အင်အားစု ဖြစ်လျက် ရှိသည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာကို နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော်လည်း မွတ်ဆလင်မဟုတ်ကလည်း လွတ်လပ်စွာ ကိုးကွယ်နိုင်ခွင့် ရှိသည်။ တပါတီ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးပြီး ဝက်မင်စတာထုံးစံ အခြေခံဥပဒေသုံး သမ္မတစနစ်ကို ယူသည်။
နိုင်ငံကို တိုင်း ၈ ခု၊ ခရိုင် ၆၄ ခု ဖွဲ့ထားသည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံဖြစ်ပြီး တဦးချင်းဝင်ငွေ တရိပ်ရိပ်တက်နေသဖြင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်က လက်ညှိုးထိုးပြစရာ နမူနာကောင်း ဖြစ်လျက်ရှိသည်။
အရှင်မွေးနှုန်း တိုးခြင်း၊ လူဦးရေ ထိန်းခြင်း၊ သဘာဝဘေး ကယ်ဆယ်ခြင်း၊ အထည်အလိပ်မှ နိုင်ငံခြားငွေ ရှာခြင်း၊ အမျိုးသမီးကဏ္ဍ တိုးတက်စေခြင်း၊ အသေးစားချေးငွေလုပ်ငန်းဖြင့် ဆင်းရဲမှုလျော့ချခြင်းတို့ကို မှတ်ကျောက်တင်စဖွယ် အောင်အောင်မြင်မြင် လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
ရေရှည်ရင်ဆိုင်နေရသည့် ပြဿနာများမှာ ရိုဟင်ဂျာဒုက္ခသည်အရေး၊ အကြမ်းဖက်မှု၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ ဥတုဖောက်ပြန်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သော ဘေးများ ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမြစ်
ဘင်္ဂလား ဟူသည့် ​ဝေါဟာရ၏ မူရင်းဇစ်မြစ်ကို မသိရ​သော်လည်း "ဝင်္ဂ" ဟူ​သော အမည်မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရသည်။ ဝင်္ဂ ဟူသည်မှာ ဂင်္ဂါမြစ်ဝကျွန်း​ပေါ်​ဒေသတွင် တည်ရှိခဲ့ဖူး​သော ​ရှေး​ဟောင်းနိုင်ငံ တစ်ခု၏ အမည်ဖြစ်သည်။ ဘင်္ဂလား​ဒေ့ရှ် ဟူသည့် အမည်မှ ဒေ့ရှ် ဟူသည့် စကားလုံးမှာ နိုင်ငံ၊နယ်​မြေဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် သက္ကတစကားလုံး deśa (ဒေၐ) မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့​ကြောင့် ဘင်္ဂလား​ဒေ့ရှ် ဟူသည်မှာ ဘင်္ဂလား​နိုင်ငံဟု အနက်အဓိပ္ပာယ် ထွက်ရှိ​လေသည်။
သမိုင်း
ယခုဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ဟု လူသိများသော ဒေသသည် ရှေးခေတ်က ရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်းရှိသည်။ Maurya နှင့် Gupta အင်ပါယာများ အပါအဝင် ရှေးခေတ်အိန္ဒိယရှိ အင်ပါယာအမျိုးမျိုး၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ ထိုကာလတွင် ထိုဒေသသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဟိန္ဒူဘာသာ ပြန့်ပွားမှုကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဒေလီစူလတန်နိတ်နှင့် ဘင်္ဂလားစူလတန်နိတ် အပါအဝင် မွတ်စလင်မင်းဆက်များ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
Bengal Sultanate ကို Turkic General Bakhtiyar Khilji မှ 1204 ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားစူလတန်များသည် သာယာဝပြောသောနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထိုဒေသသည် သိသာထင်ရှားသော ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုကို ကြုံတွေ့ရပြီး အာရှနှင့် မွတ်စလင်ကမ္ဘာ၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများနှင့် ကုန်သွယ်မှု ထွန်းကားခဲ့သည်။
ဘင်္ဂလားစူလတန်နိတ် လက်ထက်တွင် အစ္စလာမ်သာသနာ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှု လှုပ်ရှားမှုများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။ Shah Muhammad Sagir နှင့် Abdul Hakim ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသော ကဗျာဆရာများနှင့် စာရေးဆရာများသည် ပါရှန်နှင့် ဘင်္ဂလီဘာသာဖြင့် ရေးစပ်ထားသော လက်ရာများဖြစ်ပြီး အစ္စလာမ်နှင့် ဒေသခံ ဘင်္ဂါလီတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းများ ပေါင်းစပ်မှုကို ထင်ဟပ်စေသည်။ ဆူဖီသူတော်စင်များနှင့် ပညာရှင်များသည် အစ္စလာမ်သာသနာပြန့်ပွားရေးနှင့် ပညာရေးမြှင့်တင်ရာတွင် အရေးပါသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။
Bengal Sultanate သည် Mughal အင်ပါယာမှ Bengal ကိုသိမ်းပိုက်ခြင်းဖြင့်အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ Mughals များသည် Bengal ကို ရာစုနှစ်များစွာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ Mughal ခေတ်တွင် ဘင်္ဂလီမူဆလင်များကို ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော Mughal လူ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ပေါင်းစည်းမှုကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။ ဘင်္ဂလီမူဆလင်များသည် Mughal တရားရုံးတွင် အရေးပါသောရာထူးများကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ထိုဒေသသည် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးအရ ဆက်လက်ထွန်းကားခဲ့သည်။
Mughal ၏အာဏာကျဆင်းမှုသည်ဥရောပကိုလိုနီအာဏာအတွက်လမ်းခင်းပေးခဲ့ပြီးဗြိတိသျှအရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီသည်ဘင်္ဂလားဒေ့ကိုအပေါ်တဖြည်းဖြည်းထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်၏ မူဝါဒများနှင့် ဝင်ငွေတောင်းဆိုမှုများသည် ဘင်္ဂလားတွင် စိုက်ပျိုးရေးကို ဆိုးရွားစွာ ထိခိုက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ဘင်္ဂလားမှ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု အများအပြားကို ထုတ်ယူခဲ့ပြီး အရင်းအမြစ်များ သိသိသာသာ ယိုယွင်းလာခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလား၏ အရင်းအမြစ်များမှ ပိုလျှံနေသော အရင်းအမြစ်များကို ဗြိတိသျှ စက်မှုတော်လှန်ရေးတွင် ဘဏ္ဍာငွေအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ပြီး ဒေသခံလူထုသည် ဆင်းရဲမွဲတေမှုနှင့် စီးပွားရေး ယိုယွင်းမှုဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရသည်။
နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံအသီးသီးနှင့် အထူးသဖြင့် ကုလသမဂ္ဂ၌ ကောင်းမွန်သောနိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို ကြိုးပမ်းသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် Commonwealth of Nations နှင့်ကုလသမဂ္ဂ တို့၌ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့ပြီး နှစ်ကြိမ်တိုင် ၁၉၇၈-၁၉၇၉ နှင့် ၂၀၀၀-၂၀၀၁ ခုနှစ်များတွင် ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေး ကောင်စီတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် တောင်အာရှနိုင်ငံများ ဖွံ့ဖြိုးမှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော South Asian Association for Regional Cooperation (SAARC) တွင်အဓိကတည်ထောင်ဦးဆောင်သော နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။ ပြီးခဲ့သော ခုနှစ်ပိုင်းများတွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးမှုဝါဒသည် တောင်အာရှတွင်း ဒေသများနှင့်သာမက အခြားအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့်ပါစီးပွားရေး ပူးပေါင်းမှု လုပ်ကိုင်ရန် မျှော်မှန်းခဲ့သည်။
အိန္ဒိယ
သို့ဖြစ်ပင်စေကာမူ၊ နှစ်နိုင်ငံဒေသတွင်း လုံခြုံရေး၊ ၊ တောင်အာရှစီးပွားရေး ပှုပေါင်းလုပ်ကိုင်မှုများ အတွက် ကောင်းမွန်သောဆက်ဆံရေး ဖြစ်ပေါ်ရန် အရေးကြီးကြောင်း ရိပ်စားမိကြသည်။ ၂၀၀၉ တွင်၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့များသည် နိုင်ငံနယ်နမိတ် ဒေသများတွင် ပုန်းအောင်းနေသော အိန္ဒိယနိုင်ငံသား သောင်းကျန်းသူများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန်နှိပ်ကွပ်ခဲ့ပြီး ခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးကာနိုင်ငံမှနှင်လွှတ်ခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ သည် နီပေါ ၊ ဘူတန် တို့နှင့်အတူ ဒေသတွင်းအဆက်အဆံရှိရေးနှင့် စီးပွားရေးပူပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုများ ဖွံဖြိုးလာရန် သဘောတူထားခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယအေ့ရှပိုင်း ပြည်နယ်များ သာမက နီပေါ (Nepal) နှင့် ဘူတန် (Bhutan) တို့ကလည်းပဲ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ ချီတဂုံ Chittagong နှင့်  မွန်ဂ်လ Mongla ဆိပ်ကမ်းတို့ကို ဝင်ရောက် လိုကြသည်။
မြန်မာ
ဘင်္ဂလားသားတို့ နိုင်ငံခွဲသည့်အခါ ပထမဆုံး အသိအမှတ်ပြုသည့် နိုင်ငံများတွင် မြန်မာ ပါသည်။ ဒေသတွင်း အကျိုးအမြတ်များ၊ ရိုဟင်ဂျာ ဒုက္ခသည်အရေး၊ စစ်အစိုးရအုပ်ချုပ်စဉ် သီးသန့်နေဝါဒများကြောင့် ဆက်ဆံရေး အေးသွားသည်။
၂၀၁၂ ခုတွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ရှိ ကျွန်းကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ ရေပိုင်နက်ကိစ္စ ဝိဝါဒဖြစ်ရပြီး နိုင်ငံတကာပင်လယ်ပြင်ဆိုင်ရာ အဆုံးအဖြတ်ခုံရုံးသို့ နှစ်ဖက်ဆိုင် ဖြေရှင်းရသည်။
တောက်တဲ့
တောက်တဲ့ (ခေါ်) တက်တူ သည် သစ်ပင်များပေါ်တွင်နေလေ့ရှိသော ညဉ့်အခါ၌ အစာရှာသည့် တွားသွားသတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အိမ်မြှောင်နှင့် မျိုးရင်းတူသည့်အပြင် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်လည်းတူပြီး အရွယ်ပိုကြီးနေခြင်းသာဖြစ်သည်။ အိမ်မြှောင်များကဲ့သို့နံရံများ၊ မျက်နှာကြက်များပေါ်တွင် ကပ်နေနိုင်သည်။ "တောက်တဲ့၊ တောက်တဲ့" ဟုအော်မြည်လေ့ရှိသဖြင့် တောက်တဲ့ဟုခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ လူနေအိမ်များတွင်တွေ့ရလေ့ရှိသော တောက်တဲ့ အား အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Tokay Gecko ဟုခေါ်​လေ၏။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ
တရုတ်
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (People's Republic of China) နှင့် အလွန်နွေးထွေးသောဆက်ဆံရေးကို နှစ်သက်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် လွန်ခဲ့ပြီးသော ဆယ်စုနှစ်များတွင် စီးပွားရေးပူပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ နှစ်နိင်ငံကြား တိုးမြင့်ခဲ့သည်။၂၀၀၆-၂၀၀၇ ခုနှစ်များတွင် နှစ်နိင်ငံကြားကုန်သွယ်မှုသည် ၂၈.၅ % ထိတိုးတက်ခဲ့ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသားတို့၏ အမျိုးမျိုးသော ကုန်ပစ္စည်းတို့သည် တရုတ်ဈေးကွက်တွင်အခွန်ကင်းလွတ်ခွင့် သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်စစ်တပ် (Military of Bangladesh) နှင့် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (People's Liberation Army) ပူးပေါင်းမှုမှာ စစ်တပ်ပှုးပေါင်းမှု သဘောတူညီမှု လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်းနှင့် အတူ မြင့်တက်ခဲ့သည်၊ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ လက်နက်ငယ်သာမက တရုတ်နိုင်ငံလုပ် သေးငယ် မြန်ဆန်သော ဒုံးပစ်ရေယဉ် Type 053H1 ကဲ့သို့ ကြီးမားသော တိုက်ရေယဉ်များအထိ ဝယ်ယူခဲ့သည်။
ခြုံဆွယ်ရွာ၊ ခြုံဆွယ်
ခြုံဆွယ်ရွာ၊ ခြုံဆွယ်