cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အစိုးရစနစ်များစာရင်း
ဆိုရှယ်ဒီမိုကရေစီ
ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ၏ အသွင်အပြင်များနှင့် ကျင့်သုံးသည့် ဒီမိုကရေစီစနစ်ဖြစ်သည်။ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရေစီစနစ်၏ အဓိကမူဝါဒမှာ ပြည်သူများအားလုံး ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ အလုပ်သမားအခွင့်အရေး၊ ကလေးငယ်နှင့်သက်ကြီးရွယ်အိုများကို စောင့်ရှောက်ရေးစသော ပင်ကိုအခွင့်အရေးများကို ရရှိနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်ဆိုရှယ်ဒီမိုကရေစီတွင် အဆင့်အတန်း၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စသည်တို့အပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံမှုမှ ကင်းလွတ်ရေးအတွက် ထောက်ပံ့အားပေးသည်။
သာဓကနိုင်ငံများ – 🇩🇪 Germany၊ 🇦🇹 Austria ၊ 🇸🇪 Sweden၊ 🇳🇴 Norway၊ 🇩🇰 Denmark၊ 🇫🇮 Finland၊ 🇮🇸 Iceland
ဆိုဗီယက်ဒီမိုကရေစီ
ပြည်သူများကို တိုက်ရိုက်ရွေးချယ်ထားသော ကောင်စီခေါ် ကိုယ်စားလှယ်များက အုပ်ချုပ်သည်။ ဒီမိုကရေစီဟု‌ဆိုသော်လည်း ပြည်သူမှရွေးကောက်ခံ ကောင်စီသည် မိမိထက်အဆင့်မြင့်သော ကိုယ်စားလှယ်များကို ထက်မံရွေးချယ်ရသည်။ ထိုကိုယ်စားလှယ်များသည်လည်း အစိုးရအဆင့်ဖြစ်သော "ဆိုဗီယက်ကွန်ဂရတ်" အဆင့်အထိ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ‌ကိုယ်စားလှယ်များ ရွေးချယ်ရသည်။
သာဓက – Russian Empire၊  Soviet Union
အာဏာရှင်ဒီမိုကရေစီ (Totalitarian Democracy)
ပြည်သူများတွင် မဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသော်လည်း အစိုးရ၏ဆုံးဖြတ်ချက်ချရေးကဏ္ဍတွင် မဲပေးနိုင်စွမ်းမရှိပေ။ ရွေးကောက်ခံအစိုးရတွင်သာ ပကတိအာဏာရှိသည်။
သာဓက – East Germany
ဘဏ်ကိုကရေစီ (Bankocracy)
ဘဏ်များ သို့မဟုတ် ‌‌ငွေကြေးဆိုင်ရာဌာနများမှ အုပ်ချုပ်သည့်စနစ်ဖြစ်သည်။
ကော်ပိုရာတိုကရေစီ (Corporatocracy)
နိုင်ငံရေးကဏ္ဍကိုသာမက စီးပွားရေးကဏ္ဍကိုပါ ကော်ပိုရေးရှင်းများက အုပ်ချုပ်သည့်စနစ်ဖြစ်သည်။
ကာကီစတိုကရေစီ (Kakistocracy)
အရည်အချင်းမရှိသောသူများမှ အုပ်ချုပ်သည့်စနစ်ဖြစ်သည်။
ကလက်ပ်တိုကရေစီ (Kleptocracy)
တိုင်းပြည်အစိုးရသည် အာဏာကိုအသုံးချ၍ မိမိတို့အားကြွယ်ဝချမ်းသာအောင် ပြုလုပ်နေခြင်းကိုဆိုလိုသည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် သူခိုးကဲ့သို့ကျင့်ကြံ၍ အုပ်ချုပ်သည့်စနစ်ဖြစ်သည်။
နီပိုတိုကရေစီ (Nepotocracy)
မိမိနှစ်သက်သော ဆွေမျိုးသားချင်းများကိုသာ အာဏာလွှဲအပ်ပြီး အုပ်ချုပ်စေသည့် စနစ်မျိုးဖြစ်သည်။
အိုခလိုကရေစီ (Ochlocracy)
လူဆိုးလူမိုက်ဂိုဏ်းကဲ့သို့သော အဖွဲ့များက အုပ်ချုပ်သည့်စနစ်ဖြစ်သည်။
အက်ဒ်ဟိုကရေစီ (Adhocracy)
ကြပ်မတ်ခြင်းမရှိသော စည်းကမ်းများကို ရေးဆွဲပြီးအုပ်ချုပ်သော စနစ်ဖြစ်သည်။
အာနိုကရေစီ (Anocracy)
ဒီမိုကရေစီစနစ်တစ်ဝက်နှင့် အာဏာရှင်စနစ်တစ်ဝက်ဖြစ်နေသော စနစ်ကိုရည်ညွှန်းသည်။
ဆိုက်ဘာရိုကရေစီ (Cyberocracy)
ကွန်ပြူတာမှအုပ်ချုပ်သည့်စနစ်ဖြစ်သည်။
အိုက်စိုကရေစီ (Isocracy)
တိုင်းပြည်တစ်ရပ်ရှိ ပြည်သူများအားလုံးတွင် ညီမျှသောအာဏာရှိသည့် စနစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (Constitutional)
ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေအရ နိုင်ငံရေးစနစ်ဟုဆိုလျှင် နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များ၏ အခွင့်အာဏာကို ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေက ကန့်သတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်
သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်တွင် ဘုရင်ဟူသောသူသည် တစ်တိုင်းပြည်လုံးကို အုပ်ချုပ်နိုင်သူဖြစ်သည်။ ဘုရင်၏မိသားစု အစဉ်အဆက်ကို မင်းဆက်ဟုခေါ်သည်။ ဘုရင်စနစ်ပုံစံများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြသည်။
ပကတိဘုရင်စနစ် – တိုင်းပြည်၏အာဏာရပ်အားလုံးကို ဘုရင်ဖြစ်သူက ချုပ်ကိုင်ခြယ်လှယ်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ (သာဓက – 🇸🇦 Saudi Arabia၊ UAE၊ 🇴🇲 Oman၊  Brunei၊  Eswatini)
စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ် – ဘုရင်၏အာဏာကို ဥပဒေများမှ ကန့်သတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဘုရင်သမ္မတနိုင်ငံ (Crowned Republic) – ဘုရင်များသည် နိုင်ငံတော်ကို ကိုယ်စားပြုနိုင်သော်လည်း အထိမ်အမှတ်အနေဖြင့်သာဖြစ်ကြရာ မည်သည့်အခွင့်အာဏာမျှမရှိပေ။
ရွေးကောက်ခံဘုရင်စနစ် – ဘုရင်များကိုရွေးကောက်ရသည့်စနစ်ဖြစ်သည်။ သာဓကအားဖြင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင်ဘုရင်ကို ထီးနန်းဆိုင်ရာကောင်စီက ရွေးချယ်ရသည်။
သမ္မတနိုင်ငံ
ပြည်သူများက တိုင်းပြည်အစိုးရကို လွှမ်းမိုးနိုင်သည့် ပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။ အလွယ်နည်းဖြင့်ဆိုရသော် နိုင်ငံခေါင်းဆောင်မှာ ဘုရင်မဟုတ်အရပ်သားမျိုးဖြစ်သည်။ သမ္မတနိုင်ငံအမျိုးအစားများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေအရသမ္မတနိုင်ငံ – အစိုးရ၏အခွင့်အာဏာကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေက ကန့်သတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ – အများဆန္ဒမဲဖြင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခြင်းကို အခြေခံသော သမ္မတနိုင်ငံမျိုးဖြစ်သည်။
ဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံ – ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို အခြေခံသော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည်။ (သာဓက – 🇩🇪 Germany၊ 🇮🇳 India)
အစ္စလာမ်သမ္မတနိုင်ငံ – အစ္စလာမ်ဘာသာဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကိုကျင့်သုံးသော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည်။ (🇮🇷 Iran၊ 🇵🇰 Pakistan)
ပါလီမန်သမ္မတနိုင်ငံ – ပါလီမန်စနစ်ကို အခြေပြုသော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်နှင့် အစိုးရခေါင်းဆောင်တို့တွင် မတူညီသောအခွင့်အာဏာများရှိသည်။ (သာဓက – 🇸🇬 Singapore)
သမ္မတသမ္မတနိုင်ငံ – နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် နိုင်ငံခေါင်းဆောင်နှင့် အစိုးရခေါင်းဆောင် နှစ်မျိုးလုံးဖြစ်သော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ – "For the people, by the people" ဟူသော စကားရပ်အရ ပြည်သူများအတွက် ပြည်သူများက အုပ်ချုပ်သည့်စနစ်မျိုးဖြစ်သည်။ လက်ရှိနှင့် ယခင်ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံအချို့သည် ဤအမည်ကို နိုင်ငံ၏တရားဝင်အမည်၌ ထည့်သွင်းလေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
မင်းမဲ့ဝါဒ
မိမိကိုယ်တိုင်ရပ်တည်လိုခြင်းကို အလေးပေးသည့်ဝါဒဖြစ်သည်။ အချိုကမူ အဆင့်အတန်းခွဲခြားခြင်းကို အလိုမရှိခြင်းဟု ဖွင့်ဆိုကြသည်။
အရင်းရှင်ဝါဒ
ကုန်ထုတ်လုပ်မှုဆိုင်ရာ (Means of production) တို့ကို ပုဂ္ဂလိကဆိုင်ရာတို့က ပိုင်ဆိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အလုပ်သမားတို့သည် ထိုပိုင်ရှင်များနှင့် ဆွေး‌နွှေးကြပြီး ကုန်ထုတ်လုပ်ရန်လုပ်အားခကို တောင်းဆိုကြသည်။
ကိုလိုနီဝါဒ
နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှ အခြားနိုင်ငံများကို သိမ်းပိုက်ပြီးအုပ်ချုပ်ရာ ထိုနိုင်ငံ၏သံယံဇာတများကို မိမိနိုင်ငံအကျိုးအတွက် အသုံးချခြင်းဖြစ်သည်။
ကွန်မြူနစ်ဝါဒ
ကုန်ထုတ်လုပ်မှုဆိုင်ရာ (Means of production) တို့ကို အများပိုင်အဖြစ် ထားရှိခြင်းဖြစ်သည်။
အာဏာရှင်ဝါဒ (Despotism)
နိုင်ငံ၏အာဏာရပ်နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာတို့ကို ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတည်းကသာ ချုပ်ကိုင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဖြန့်ချိမှုဝါဒ (Distributism)
ကုန်ထုတ်လုပ်မှုဆိုင်ရာ (Means of production) တို့ကို လူသားများအားလုံး ပိုင်ဆိုင်စေနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဖြန့်ချိမှုဝါဒသည် အရင်းရှင်ဝါဒနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒတို့နှင့် မတူညီပေ။
ပဒေသရာဇ်ဝါဒ
ဘုရင်သည်တိုင်းပြည်၏ နယ်မြေများအားလုံးပို ပိုင်ဆိုင်သော်လည်း နယ်မြေ၏အချို့ဒေသများကို စစ်သူကြီးများ သို့မဟုတ် မိမိလက်အောက်၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်သူများကို စားစေသည့်စနစ်မျိုးဖြစ်သည်။
မီနာခီ (Minarchy)
အစိုးရ၏တာဝန်မှာ ပြည်သူများကို ပြစ်မှုဆိုင်ရာတို့မှာ ကာကွယ်ရန်သာဖြစ်သော စနစ်သာဖြစ်သည်။
သက်ဦးဆံပိုင်ဝါဒ
နိုင်ငံအစိုးရကို ဘုရင်ဖြစ်သူက ဦးဆောင်သည့် စနစ်ဖြစ်သည်။ ဘုရင်နတ်ရွာစံသော် ထိုဘုရင်၏ ဆွေမျိုးသားခြင်းဖြစ်သူက ထီးနန်းအရာကို ဆက်ခံရသည်။
သမ္မတနိုင်ငံဝါဒ
အစိုးရ၏ပေါ်လစီများကို ပြည်သူ့ကိစ္စရပ်ဟု သဘောထား၍ ပြည်သူများက အစိုးရအတွက် ဆုံးဖြတ်ချက်ချပေးရခြင်းဖြစ်သည်။
ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ
စီးပွားရေးမျှတမှုကိုအခြေခံ၍ လူအများအတွက် လူအများက စီးပွားလုပ်ငန်းများကို ပိုင်ဆိုင်သည့်စနစ်မျိုးဖြစ်သည်။
Tribalism
ရှေးခေတ်အခါက လူသားများသည် Tribe ခေါ် အုပ်စုများဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
အမျိုးသားအစိုးရ
ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၏ အစိုးရဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးဒေသများသည် ထိုအစိုးရ၏လက်အောက်၌သာရှိသည်။
မြို့ပြနိုင်ငံ
မြို့ပင်ဖြစ်သော်လည်း ကိုယ်ပိုင်အချုပ်အခြာအာဏာရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ (သာဓက – 🇸🇬 Singapore၊ 🇻🇦 Vatican City)
Commune
လူသားများအတူတကွ နေထိုင်ရာအရပ်ကိုဆိုလိုသည်။ မိမိတို့ပိုင်ဆိုင်မှုများကိုလည်း အချင်းချင်းဝေမျှကြသည်။
နိုင်ငံတကာအဖွဲ့
နိုင်ငံများမှဖွဲ့စည်းထားသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ (သာဓက – 🇺🇳 UN၊ NATO)
ကမ္ဘာအစိုးရ
ကမ္ဘာဂြိုဟ်တစ်ဝှမ်းလုံးကို အုပ်ချုပ်နိုင်သည့် အစိုးရမျိုးဖြစ်သည်။ ထိုအစိုးရမျိုးသည် ကမ္ဘာကိုလွှမ်းမိုးမှု (World Domination) သို့မဟုတ် နိုင်ငံတကာမှစည်းလုံးမှု (Supernational Union) မှ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။
သီအိုရီအရစနစ်များ
ဤစနစ်များသည် လက်တွေ့၌အသုံးချမှုများ မရှိသေးပေ။
ဆိုက်ဘာရိုကရေစီ (Cyberocracy)
သတင်းအချက်အလက်များကို အသုံးချ၍အုပ်ချုပ်‌သောစနစ်ဖြစ်သည်။
မာဂျိုကရေစီ (Magocracy)
မှော်အတတ်ပညာတတ်သူများ သို့မဟုတ် မှော်ဆရာများက ဦးဆောင်သည့်စနစ်ဖြစ်သည်။
ယူနီယိုကရေစီ (Uniocracy)
လူသားတို့၏စိတ်များအားလုံးကို တစ်ပေါင်းတစ်စည်းတည်း ဖြစ်အောင်ပြု၍ ဆုဖြတ်ချက်များကို တစ်မျိုးတည်းဖြစ်စေရန် ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ: နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ: အစိုးရ ကဏ္ဍ:အုပ်ချုပ်ရေး ပုံစံများ
ဖန်မွတ် (မန်မိုင်)ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ဖန်မွတ် (မန်မိုင်)ရွာ (Hpanmut (Manmai))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မွတ်လေ့ (ဖန်မွတ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၈၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရင်တောရွာ၊ ဒိုက်ပျက်
ကရင်တောရွာ၊ ဒိုက်ပျက်
​တောရကုန်းရွာ၊ သာဒူးချောင်း
တောရကုန်းရွာ၊ သာဒူးချောင်း
လွှစင်ချောင်ရွာ၊ လှိုင်းဘုန်း
လွှစင်ချောင်ရွာ၊ လှိုင်းဘုန်း
စောမောင် (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)
ငယ်စဉ်ဘဝနှင့်လုပ်ငန်း
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်သည် ၁၉၂၈ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက်တွင် ဗြတိသျှ ဘားမား၊ မန္တလေးမြို့ ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်အတွင်းသို့ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၂ တွင် စတင်၍တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၅-၇၆ တွင် ထိုင်းနယ်စပ်ရှိသူပုန်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သူသည် အောက်ပါရာထူးများကို အဆင့်ဆင့်ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့မှစတင်၍ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ဖြင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့် ရာထူးတိုးမြှင့်ခံရပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်တို့ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၄ ရက်နေ့ တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်ကာလ
ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်သည် ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရပါတီကို အာဏာလွှဲမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အာဏာလွှဲပြီးပါက စစ်တန်းလျားပြန်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကတိပြုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၉၀ တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးကိုယ်တိုင်ဦးစည်း၍ ပါတီစုံရွေးကောက်ပွဲကြီးကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် အနိုင်ရခဲ့သော်လည်း အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရန် အခြားဗိုလ်ချုပ်များက သဘောမတူခဲ့ပေ။
၁၉၉၂ တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်သည် နဝတအစိုးရအဖွဲ့မှ ကျန်းမာ‌ရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ရုတ်တရက် အနားယူခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား အာဏာလွှဲပြောင်းပေးရန် အခြားထိပ်တန်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများက လက်မခံလိုခဲ့ပေ။ သို့ဖြစ်ရာ ထိုစဉ်က ဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းရွှေအပါအဝင် အခြားသောဗိုလ်ချုပ်များသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်ကို လျှို့ဝှက်ဖြုတ်ချရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့လုပ်ကြံခံရမှုကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်၏ စိတ်ကျန်းမာရေးမှာလည်း ဆိုးရွားလာခဲ့လေသည်။
မိသားစုဘဝနှင့်နောက်ဆုံးခရီး
၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၅ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည့် ဒေါ်အေးရီသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးစောမောင်၏ ဇနီးဖြစ်ပြီး၊ သား နှစ်ယောက် သမီးတစ်ယောက်နှင့် မြေးသုံးယောက်ထွန်းကားသည်။ ဦးစောမောင်သည် ဂေါက်သီးရိုက်ခြင်းဝါသနာပါပြီး၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုင်းရှိုင်းသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၄ တွင် ရန်ကုန်မြို့ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးခေတ် အကြီးအကဲများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:အာဏာသိမ်း ခေါင်းဆောင်များ ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ
ခဆုဂချေားဘူတာ
ခဆုဂချေားဘူတာ (春日町駅 ခဆုဂချေား- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်၊ ရှိဇုအိုခမြို့၊ အအိုအိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောက္ကာ (တောင်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကျောက္ကာ (တောင်)ရွာ (Kyaukkar(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကျောက္ကာ (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်နက်ပြာလေး
ငှက်နက်ပြာလေး (Niltava grandis) သည် ဘူတန်နိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ တရုတ်၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
တပယ်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
တပယ်ရွာ (Tapei)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ တပယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တပယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၇ ဦး၊ မ ၇၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောပြာပိုးကောင်ဖမ်းငှက်လည်လိမ္မော်
ကျောပြာပိုးကောင်ဖမ်းငှက်လည်လိမ္မော် (Niltava vivida) သည် ထိုင်ဝမ်တွင် တွေ့ရသည့် ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မုံရွေးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
မုံရွေးရွာ (Monyway)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ တင်းတိမ်ရံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၄၁၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပြေလှရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
သပြေလှရွာ(Thapyayhla)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ သပြေလှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေလှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၀ ဦး၊ မ ၉၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၆၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုန်းလွင်၊ ဦး(ပန်းချီ)
ပန်းချီဦးအုန်းလွင် ကို မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့နယ် တံခိုင်တိုင် ကျေးရွာမှ အဖ ဦးငယ်၊ အမိ ဒေါ်ရွှေသဲ တို့မှ ၁၉၀၇ ခု အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်း ၇ ယောက် ရှိပြီး အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ မွေးချင်းများမှာ ဦးမြသင်း၊ ဦးစောဖေ၊ ဦးငွေကိုင်၊ ဦးစိန်ဂိုင်၊ ဒေါ်ကြင်မေ၊ ဒေါ်တင်ညွန့် တို့ဖြစ်ကြသည်။ ငယ်မည် အပါ ဖြစ်သည်။
ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ သာယာဝတီ (B.M.A) ကျောင်း၊ ပြည်မြို့အထက်တန်းကျောင်း နှင့် ရန်ကုန် မက်သဒစ် ဟိုက်စကူးကျောင်း များတွင် အဋ္ဌမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ကျောင်းမှ ပြုလုပ်သော ဘေဒီရှိုးပြပွဲ၌ ဦးအုန်းလွင်၏ လက်ရာကို ပညာဝန် ဒေါ်မြစိန် က တွေ့ရှိသဘောကျသွားသဖြင့် ဝင်ဆာနှင့် နယူတန် ကုမ္ပဏီ မှ ပန်းချီပစ္စည်း ၂၀ ဖိုး ဝယ်ယူခွင့်ပေးခဲ့သည်။ ပြည်မြို့၌ အဋ္ဌမတန်း အောင်သောအခါ ၁၉၂၆ ခုနှစ်၊ မေလတွင် မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီ မှ ထုတ်ဝေသည့် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း က ကျင်းပသော ပန်းချီပြိုင်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ စတုတ္ထဆု ရရှိခဲ့သည်။ ဦးဘလုံက ပထမ၊ ဦးမောင်မောင်တင်က ဒုတိယ၊ ဦးစုက တတိယ၊ ဦးအုန်းလွင်က စတုတ္ထ ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၂၆ ဇူလိုင် တွင် မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီ၌ လခ ၄၀ ကျပ်ဖြင့် ပန်းချီဆရာ အဖြစ် ဝင်လုပ်ခဲ့သည်။ တစ်နှစ်ခန့်ကြာသော် ဦးဘလုံ က ခေါ်သဖြင့် မြန်မာအဆွေ မှ ထွက်ကာ ဘလုံအုန်းလွင် စတူဒီယို ဖွင့်၍ ကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဘားမားအတ်ကလပ်တွင်လည်း ဦးဘဉာဏ်၊ ဦးဘဇော် တို့၏ ပန်းချီ သင်တန်းတွင် ရေဆေးပညာကို လေ့လာသင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၂၉ တွင် ဗြိတိသျှဘားမားမှ ဦးစံလွင် ခေါ်သဖြင့် လက်ထောက်ပန်းချီဆရာ အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်။ ၁၉၃၂ တွင် လခစား ပန်းချီဆရာ အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ကာ လွတ်လပ်သော ပန်းချီဆရာဘဝဖြင့် ရပ်တည်သွားသည်မှာ ကွယ်လွန်ချိန်အထိဖြစ်သည်။
တွံတေးသူ မသန်းနှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။ ၁၉၃၆ မှ ၁၉၄၃ အထိ မအုန်းနှင့် ပေါင်းဖက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ တွင် မုဒုံမှ မအေးကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် မျက်စိကွယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက် နံနက် ၃ နာရီတွင် ကွယ်လွန်သည်။ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ရေတွင်း သုသာန်၌ ဂူသွင်းသဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
ထင်၊ နိုင်၊ မွန်ပြည်သစ် ပါတီ
ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ်၊ တပေါင်း လပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့၌ မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ လက်တက် ကျေးရွာတွင် အဖ နိုင်ထွန်းဝင်း၊ အမိ မိမယ်တို့က သားဦးရတနာ နိုင်ထင်ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း မောင်နှစ်မ ၅ ဦး ရှိသည်။ အဖိုး၊ အဖွားတို့ ကျွေးမွေး စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် မူလတန်း ပညာ သင်ယူခဲ့ပြီးနောက် ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းတွင် ကျောင်းသား ဘဝနှင့် ပရိပတ္တိ စာပေများ သင်ယူခဲ့သည်။
အသက် ၁၆ နှစ်တွင် ရှင်သာမဏေ အဖြစ် ခံယူပြီး ၁၈ နှစ်တွင် အဖိုး အဖွားတို့ ဆုံးပါးကုန်သဖြင့် ရှင်သာမဏေမှ ထွက်ကာ မိဘထံတွင် လယ်ယာ လုပ်ငန်းများ ဝင်ရောက် ကူညီသည်။ အသက် ၂ဝ တွင် မိခင်ညွှန့်နှင့် လက်ထပ်ကာ သားသမီး ၈ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ မိခင်ညွန့် ကွယ်လွန်သော အခါ မိလင်းနှင့် ထပ်မံ အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၄၆ခု၊ နိုင်ဖိုးချို ဦးဆောင်၍ မွန် တိုင်းရင်းသား အစည်းအရုံးအား စတင် ဖွဲ့စည်းရာမှ မွန်လူငယ်များ နိုင်ငံရေး အသိ ပိုမို နိုးကြား လာခဲ့ကြသည်။ နိုင်ထင်သည်လည်း မွန်လူငယ် အဖွဲ့တွင် တက်တက်ကြွကြွ ပါဝင် လူပ်ရှား လာခဲ့သည်။
မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦးက ဦးနု အစိုးရထံ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၉) ရက် 'လက်နက်နဲ့ ဒီမိုကရေစီ လဲလှယ်ရေး' တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဥပဒေဘောင် အတွင်း မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦး ပါဝင် လူပ်ရှားစဉ် ဖားအံခရိုင် အလုပ်အမှုဆောင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်နေဝင်း စစ်အစိုးရ အဏာသိမ်းပြီး ၁၉၆၂ ဇူလိုင်လတွင် နိုင်ရွှေကျင် ဦးဆောင်နေသည့် မွန်ပြည်သစ် ပါတီနှင့် ပြန်လည် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် မကြာမီတွင် မော်လမြိုင်ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန် ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။
၁၉၆၃ ခု၊ တော်လှန်ရေး ကောင်စီနှင့် မဒညတ သုံးပါတီ တပ်ပေါင်းစု ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲတွင် မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ဥက္ကဋ္ဌကြီး နိုင်ရွှေကျင်နှင့် အတူ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၅ တွင် မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဗဟို ကော်မတီဝင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး မော်လမြိုင်ခရိုင်ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆက်လက် တာဝန် ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၇၁ တွင် မွန်ပြည်သစ် ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာပြီး မော်လမြိုင် ခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကိုပါ ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ မွန်ပြည်သစ် ပါတီ နှစ်ခြမ်း ကွဲခဲ့ရာတွင် နိုင်နွန်လာ ဦးဆောင်သော မွန်ပြည်သစ် ပါတီတွင် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၁၉၈၇ ခုနှစ်ထိ တိုင်အောင် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ ပါတီနှစ်ခြမ်း ပြန်လည် ပေါင်းစည်းသော အခါ ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆက်လက် တာဝန် ယူခဲ့ရသည်။ နိုင်နွန်လာ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၉၈၉ တွင် ပါတီ ဗဟို ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။ ၂ဝဝ၃ ဥက္ကဋ္ဌကြီး နိုင်ရွှေကျင် ကွယ်လွန် ခဲ့ပြီးနောက်၊ ထိုနှစ် မတ်လတွင် ကျင်းပသော မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဗဟို ကော်မတီ အစည်းအဝေးမှ နိုင်ထင်ကို ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ထင်သည် ၂ဝဝ၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်၊ ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၃၆၆ ခု၊ တပေါင်း လဆန်း ၅ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့ မွန်ပြည်သစ် ပါတီ စုပေါင်းရုံးတွင် သွေးကင်ဆာ ရောဂါ အပါအဝင် လူကြီး ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ လစ်လပ်သွားသော မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ (၁) ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ် ထောမွန်က ဆက်လက် တာဝန် ယူခဲ့ပြီး၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ (၂) နိုင်ရဿက ပခုံးပြောင်း တာဝန် ယူခဲ့ကြသည်။
ကာယံရှင်၏ မှာကြားချက် အရ ကြွင်းကျန်သော ရုပ်အလောင်းကို တော်လှန်ရေး နယ်မြေသို့ သယ်ဆောင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့ကြသည်။ နိုင်ထင်၏ ရုပ်အလောင်းကို မော်လမြိုင်မြို့မှ မီးသဂြိုဟ်မည့် နေရာသို့ အဆင့်ဆင့် သယ်ဆောင်လာစဉ် ဖြတ်သန်း လာသော မြို့ရွာတိုင်းတွင် မွန်ပြည်သူများက လွမ်းသူ့ ပန်းခွေ ချခြင်း၊ အလေးပြုခြင်း၊ ရှိခိုး ကန်တော့ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး (၇) ရက် ပြည့်မြောက်သော နေ့တွင် ရေးမြို့ အရှေ့ဘက်ခြမ်း၊ ဝယ်ဇင်ကျေးရွာ၊ မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ထားဝယ် ခရိုင် ရုံးခွဲ၌ စစ်အခမ်းအနားဖြင့် မီးသဂြိုဟ်ပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ လူထု ပရိသတ် တသောင်းကျော် တက်ရောက် ဂါရဝ ပြုခဲ့ကြသည်။
ယခုအခါ ကြွင်းကျန်သော အရိုးပြာအိုးကို နိုင်ထင်၏ ငယ်သူငယ်ချင်း ဖြစ်သူ ကျောက်တလုံး ဆရာတော်၏ မိန့်ကြားချက် အရ ဥက္ကဋ္ဌကြီး နိုင်ရွှေကျင်၏ အုတ်ဂူနှင့်အတူ မုဒုံမြို့နယ်ရှိ အထင်ကရ ဝင်းစိန်တောရ(ကျောက်တလုံး ဆရာတော် သီတင်း သုံးတော်မူရာ) ကျောင်းဝင်းတွင် အမှတ်တရ အုတ်ဂူ တည်ထားသည်။
ကိုးကား
၂ဝဝ၉ မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ထင် ကွယ်လွန်ခြင်း (၄) နှစ်ပြည့် အမှတ်တရ အဖြစ် Kaowao Newsgroup သတင်း ဌာနရဲ့ ကွန်ရက် စာမျက်နှာ [kaowao.org/b/art09-mar.14.php] မှာ လွှင့်တင်ထားတဲ့ "နိုင်ထင် (ကွယ်လွန်)၊ မွန်ပြည်သစ် ပါတီ (New Mon State Party) ဥက္ကဋ္ဌ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း" ကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ခေတ်ပြိုင်ရဲ့ 'မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ထင် ကွယ်လွန်' သတင်းမှနေ အချက်အလက် အချို့ ထပ်မံ ဖြည့်စွက် ထားပါတယ်။
မင်းအောင်မြတ်
မင်းအောင်မြတ် (စောအောင်မြတ် ဟုလည်း သိကြ) သည် ပုဂံခေတ် နရသိင်္ခမင်း၏ မိဖုရားခေါင် နှင့် နရပတိစည်သူမင်း၏ တောင်နန်းမတော် မိဖုရား ဖြစ်သည်။ အလောင်းစည်သူမင်းနှင့် ခင်ဦးမိဖုရားတို့သည် မင်းအောင်မြတ်၏ မိခင်ဖက်မှ အဘိုးအဘွားတော်စပ်သူ ဖြစ်သည်။ နရသိင်္ခနှင့် နရပတိစည်သူတို့သည် သူမ၏ ဝမ်းကွဲမောင်နှမများ ဖြစ်ကြသည်။ သူမနှင့် နရသိင်္ခကို သူတို့၏ အဘိုးတော်စပ်သူ ဘုရင်မှ လက်ထပ်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မင်းအောင်မြတ်တွင် နရသိင်္ခနှင့် သမီးတော်တစ်ပါးမွေးဖွားခဲ့သော်လည်း နရသိင်္ခနန်းတက်နေစဉ်ကာလအတွင်း ၁၁၇၀ ဆယ်စုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ထိုသမီးတော် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အေဒီ ၁၁၇၄ ခုနှစ်တွင် နရပတိစည်သူမင်း နန်းတက်ခဲ့ရာ မင်းအောင်မြတ်သည် တောင်ပြင်သည် ("တောင်နန်းမတော် မိဖုရား") အဖြစ် ဆက်လက် မိဖုရား ဖြစ်သော်လည်း မိဖုရားခေါင် ရာထူး မဟုတ်တော့ပေ။ (ဝေဠုဝတီသည် နန်းတက်ပွဲတွင် မိဖုရားခေါင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ) မဟာရာဇဝင်သစ်ကျမ်းအရ နရပတိစည်သူနှင့် မင်းအောင်မြတ်တို့ ရင်သွေးမွေးဖွားခဲ့ခြင်း ရှိမရှိကို မှတ်တမ်းမတွေ့ရပေ။ ထို့အပြင် ၁၁၈၆ ခုနှစ်တွင် ဝေဠုဝတီမိဖုရားကွယ်လွန်ပြီးနောက် မိဖုရားသစ်တစ်ပါးကို တောင်ပြင်သည် အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်ကို ထောက်၍ မင်းအောင်မြတ်သည် ဝေဠုဝတီထက် အရင်၊ သို့မဟုတ် ကာလတူ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။
ကျမ်းပြုစာရင်း
ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ် မိဖုရားခေါင်များ ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ် မိဖုရားများ ကဏ္ဍ:၁၂ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
Meizu
Flyme OS ဆိုသည်မှာ အန်းဒရွိုက်စက်လည်ပတ်မှုစနစ်ပေါ်တွင် အခြေခံ၍ Meizu ကုမ္ပဏီမှရေးဆွဲဖန်တီးထားသည့် စမတ်ဖုန်းများအတွက် ကုမ္ပဏီ၏မူပိုင်စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းစနစ်၏လုပ်ဆောင်ချက်တချို့မှာ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရေးဆွဲထားသော အက်ပ်သင်္ကေတများ၊ လက်တစ်ဖက်တည်းဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည့်သွင်ပြင်နှင့် စက်၏စွမ်းဆောင်ရည်ကို အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ချိန်ညှိပေးထားခြင်းတို့ပင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းလုပ်ဆောင်ချက်များသည် လက်ရှိထွက်ရှိထားသော Flyme ၏ဗားရှင်းများတွင်လည်း ပါဝင်ပြီးဖြစ်သည်။ Flyme တွင် Meizu ကုမ္ပဏီထုတ်စမတ်ဖုန်းများအတွက်သာ ရည်ရွယ်ထားသော mBack ဟုခေါ်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်။ အဆိုပါ mBack လုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့် ဖုန်းတွင်ပါဝင်ပြီးဖြစ်သည့် Back၊ Home နှင့် Menu ခလုတ်သုံးခုအား အသုံးပြုစရာမလိုဘဲ ခလုတ်တစ်ခုတည်းကိုသာ အသုံးပြု၍ ဖုန်း၏လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပိုမိုလွယ်ကူစွာ ထိန်းချုပ်လမ်းညွှန်ပေးနိုင်သည်။ Back ခလုတ်၏လုပ်ဆောင်ချက်အတွက် အဆိုပါ mBack ခလုတ်အား တစ်ချက်မျှတို့ထိရုံဖြင့်လည်းကောင်း၊ Home ခလုတ်၏လုပ်ဆောင်ချက်အတွက် mBack ခလုတ်အား ဖိနှိပ်ထားခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထို့အပြင် မူလအန်းဒရွိုက်စနစ်အားအသုံးပြုထားသည့် စက်ကိရိယာများတွင် မကြာမီကအသုံးပြုထားသည့်အက်ပ်များကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာခလုတ်အား နှိပ်၍ဖြစ်စေ၊ တို့ထိ၍ဖြစ်စေ အသုံးပြုရမည်ဖြစ်သော်လည်း Flyme တွင် ဖုန်းမျက်နှာပြင်၏အောက်ဘက်မှ အပေါ်ဘက်သို့ တစ်ချက်မျှပွတ်ဆွဲရုံမျှဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။
အန်းဒရွိက် ၄.၀.၃ ပေါ်တွင်အခြေခံ၍ ရေးဆွဲဖန်တီးထားသည့် Flyme ၏ ကနဦးဗားရှင်း ၁.၀ ကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် Meizu ၏စမတ်ဖုန်း MX မော်ဒယ်အတွက် ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် M9 မော်ဒယ်အတွက်ပါ ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့သည်။ Flyme ၏ရိုးရှင်းလှပသည့်သွင်ပြင်ကြောင့် ဝေဖန်သူများကပါ ချီးကျူးခဲ့ကြသည်။
Flyme ဗားရှင်း ၂.၀ ကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် MX2 မော်ဒယ်နှင့်အတူ ပွဲထုတ်ခဲ့သည်။ ထိုဗားရှင်း ၂.၀ တွင်မူ အင်တာနက်ပေါ်တွင် သုံးစွဲသူ၏ဒေတာများကို သိမ်းဆည်းပေးနိုင်သည့် Cloud storage ဝန်ဆောင်မှုနှင့် စက်ကိရိယာကို သုံးစွဲသူစိတ်ကြိုက် ထိန်းချုပ်နိုင်ရန်အတွက် Rooting ပြုလုပ်နိုင်သည့်လုပ်ဆောင်ချက်ကိုပါ တစ်ပါတည်းထည့်သွင်းပေးခဲ့သည်။
Flyme ဗားရှင်း ၃.၀ ကို MX3 မော်ဒယ်နှင့် နောက်ပိုင်းတွင် MX2 မော်ဒယ်အတွက်ပါ ထုတ်ပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါဗားရှင်း ၃.၀ သည် ယနေ့ခေတ် အန်းဒရွိုက်စနစ်သုံး စက်ကိရိယာများတွင် အသုံးပြုနေသည့် သွင်ပြင်များ၏ ပထမဦးဆုံးသောပုံစံဖြစ်သည်။ Flyme ၃.၀ ကတည်းကပင် ကြည်လင်ပြတ်သားသည့် အသံစနစ်အား ပေါင်းထည့်ပေးခဲ့ပြီး နားကြပ်များဖြင့် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုများ၊ ရုပ်ရှင်ကြည့်ရှုမှုများနှင့် သီချင်းနားဆင်မှုများအတွက် အသံအရည်အသွေးကို ပိုမိုကောင်းမွန်စေခဲ့သည်။
Flyme ၃.၀ တွင် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီးသည့်နောက် Flyme ဗားရှင်း ၄.၀ ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပေးခဲ့ပြီး Meizu MX4 မော်ဒယ်တွင် စတင်ထည့်သွင်းပေးခဲ့သည်။ အဆိုပါဗားရှင်း ၄.၀ သည် Meizu ကုမ္ပဏီမှထုတ်သည့်စမတ်ဖုန်းများမဟုတ်သော အခြားစမတ်ဖုန်းများတွင်ပါ အသုံးပြုနိုင်သည့် ပထမဆုံး‌သော Flyme ဗားရှင်ပင်ဖြစ်သည်။ တစ်ဖြည်းဖြည်းနှင့် ဆမ်ဆောင်း၊ ဆိုနီ၊ LG နှင့် HTC ကုမ္ပဏီတို့မှထုတ်လုပ်‌သော ဖုန်းများတွင်ပါ ထည့်သွင်းအသုံးပြုနိုင်ရန် တရားဝင်‌ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့သည်။ Flyme ကိုကြိုက်နှစ်သက်‌သောပရိသတ်များက OnePlus One ကဲ့သို့ အခြားစက်များတွင်ပါ အသုံးပြုနိုင်ရန် ရေးထားဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ Flyme ဗားရှင်း ၄.၅ ကို အန်းဒရွိုက်ဗားရှင်း ၅.၀ ပေါ်တွင်အခြေခံကာ ရေးသားထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး Meizu m2၊ Meizu m2 note နှင့် Meizu MX5 မော်ဒယ်များတွင် ထည့်သွင်းပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် Meizu MX4၊ Meizu MX4 Pro နှင့် Meizu m1 note မော်ဒယ်များအတွက်ပါ ထုတ်ပေးခဲ့သည်။
Flyme ဗားရှင်း ၅.၀ ကိုမူ စက်ကိရိယာပေါ်မူတည်၍ အန်းဒရွိုက်ဗားရှင်း ၅.၀ နှင့် ၆.၀ အပေါ်အခြေခံကာ ဖန်တီးရေးသားခဲ့သည်။ Meizu ကုမ္ပဏီထုတ်ဖုန်းများအတွက်မူ Flyme အား ပုံစံနှစ်မျိုးဖြင့် ဖန်တီးခဲ့သည်။ တစ်မျိုးမှာ နိုင်ငံတကာတွင် အသုံးပြုမည့်စက်များအတွက် ရည်ရွယ်သော G ဗားရှင်းနှင့် နောက်တစ်မျိုးမှာ တရုတ်ပြည်တွင်းအတွက်ရည်ရွယ်‌သော စက်များတွင်အသုံးပြုသည့် A ဗားရှင်းဟူ၍ ဖြစ်သည်။
အန်းဒရွိုက်ဗားရှင်း ၇.၀ ပေါ်တွင် အခြေခံကာရေးသားဖန်တီးထားသည့် Flyme ဗားရှင်း ၆.၁.၃ သည် Meizu Pro 7 မော်ဒယ်တစ်မျိုးတည်းတွင်သာ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်။ Flyme ဗားရှင်း ၆.၁.၀ သည် Flyme ဗားရှင်း ၆.၀ ၏မျိုးကွဲဗားရှင်းများထဲတွင် လူကြိုက်အများဆုံးဗားရှင်းတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းဗားရှင်းအား Meizu Pro 6 Plus၊ M3 Max၊ MX6 နှင့် အခြားစက်ကိရိယာမော်ဒယ်များတွင်ပါ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်။
Flyme စက်လည်ပတ်မှုစနစ်၏ နောက်ဆုံးထွက်ရှိထားသည့်ဗားရှင်းမှာ ၇.၀ ဖြစ်ပြီး အန်းဒရွိက်စနစ် ၇.၀ ‌အပေါ်တွင်ပင် အခြေခံကာ ရေးသားခဲ့သည်။ ၎င်းဗားရှင်းကို ZTE၊ Huawei နှင့် Meizu 15 စီးရီးမော်ဒယ်များနှင့်အတူ ကြေညာခဲ့သည်။ Flyme စက်လည်ပတ်မှုစနစ်ကို အခြားကုမ္ပဏီထုတ်ဖုန်းများဖြစ်သည့် ZTE၊ Huawei၊ OnePlus 2၊ OnePlus 3၊ HTC One M9၊ HTC One M8၊ HTC M7 နှင့် အခြားစမတ်ဖုန်းတော်တော်များများတွင်ပါ အသုံးပြုနိုင်သည်။
မအူချောင်းရွာ၊ သာဒူးချောင်း
မအူချောင်းရွာ၊ သာဒူးချောင်း
စာဖြူ
စာဖြူ
ခွီးကလုပ်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ခွီးကလုပ်ရွာ (Khweekaloke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ အလယ်ပဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ပဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၃၈ ဦး၊ မ ၃၃၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေဝင်ဂိတ်ရွာ၊ လှိုင်းဘုန်း
ရေဝင်ဂိတ်ရွာ၊ လှိုင်းဘုန်း
ကွင်းပြားရွာ၊ ဒိုက်ပျက်
ကွင်းပြားရွာ၊ ဒိုက်ပျက်
ချင်ဒဏ္ဍာရီ
ချင်ဒဏ္ဍာရီသည်  ဒါရိုက်တာ ရော်ဘင်ရှန်(လီပင်းရှန်)ဇာတ်လမ်းရေး၍ ရိုက်ကူးသော တရုတ်ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဖြစ်သည်။
အသံသရုပ်ဆောင်များ
ရှောင်လီအဖြစ်ကျိကွမ့်လင်
ဖီရှိုးအဖြစ် ကျိုးကျီ
ကယ်နယဲ့အဖြစ်လျှိုချင်း
ဝေ့ကျွမ်းအဖြစ် ကျန်းကျားရီနှင့်ဝူးလေ
စီးမင်ကြီးအဖြစ် ဟွမ်ရိင်း
ချန်းယွိကျူးအဖြစ် လွီးလောင်းပွေါ်
သစ်သီးစစ်သူကြီးအဖြစ်မုန့်ရှန်းလုံ
ချင်စစ်တပ်အရာရှိအဖြစ်ယုံကျွင်း
နယ်မြေခံအကြီးအမှူးအဖြစ်ဒီဖှေးဖှေ
နယ်မြေခံစစ်သားအဖြစ်ကျောက်ချန်းကျင်း
နောက်ခံစကားပြော ကျုံးယိုတောင်း
သီနမ်းရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
သီနမ်းရွာ(Tinam)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ သီနမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သီနမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၇ ဦး၊ မ ၇၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၆၃ ဦး နေထိုင်သည်။
နုတ်ချိုရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
နုတ်ချိုရွာ(Hnokecho)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ သရက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၉ ဦး၊ မ ၁၁၆၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၂၀၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းဂေါင်း (မြောက်) (ခေါ်) ရှားပင်လှရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
မင်းဂေါင်း (မြောက်) (ခေါ်) ရှားပင်လှရွာ (Mingaung(North)(Sharpinhla))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဂေါင်း (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဂေါင်း (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၂ ဦး၊ မ ၁၄၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်ခေါင်းကြီး
သစ်ခေါင်းကြီး
ဓနုချောင်းရွာ၊ သာဒူးချောင်း
ဓနုချောင်းရွာ၊ သာဒူးချောင်း
ခဆုဂဘရုဘူတာ
ခဆုဂဘရုဘူတာ (春日原駅 ခဆုဂဘရု- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုအိုခခရိုင်၊ ခဆုဂမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အုန်းခြံ (မြောက်)ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
အုန်းခြံ (မြောက်)ရွာ (Ohnchan(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ တင်းတိမ်ရံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၄၁၇ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥယျာဉ် (အနောက်)ရွာ၊ ကြောင်ယာတော
ဥယျာဉ် (အနောက်)ရွာ (Uyin(West))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ကြောင်ယာတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြောင်ယာတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၆ ဦး၊ မ ၁၄၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေးမြို့
ရေးမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက်ပိုင်း မွန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ တောင်ဘက်အစွန်းဆုံး မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
တည်နေရာ
ရေးမြို့သည် မြို့ရွာဖွဲ့စည်းမှုအရ မွန်ပြည်နယ်၊ရေးခရိုင်၊ရေးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရေးမြို့သည် ရန်ကုန်မြို့မှ ကားလမ်းခရီးမိုင် ၂၈၄ မိုင်၊ မော်လမြိုင်မြို့မှ မိုင် ၉၈ ခန့်၊ထားဝယ်မြို့မှ မိုင် ၁၀၀ အကွာရှိ မွန်ပြည်နယ်၏ တောင်ဘက်အကျဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က မီးရထားလမ်းဆုံးမြို့ဟု လူသိများကြသည်။ ရေးမြို့နယ် သည် မွန်ပြည်နယ်တွင် အကျယ်ဝန်းဆုံးသောမြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် သံဖြူဇရပ်မြို့နယ် တောင်ဘက်တွင် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး ရေဖြူမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် အက်ဒမန် ပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်တို့တည်ရှိသည်။ ရေးမြို့မှ ထားဝယ်မြို့အထိ ရထားလမ်းရှိပြီး ကားလမ်းလည်းရှိသည်။ ထို့အပြင် ရန်ကုန်သို့ တိုက်ရိုက်ရထားဖြင့်သွားနိုင်ပြီး ပုဂ္ဂလိကကားလိုင်းများဖြင့် ခရီးသွားလာနိုင်ပြီး ဖြစ်သည်။ ‌
ယခင်က လေယာဉ်ကွင်းရှိခဲ့သော်လဲ ၁၉၈၈ ခုနှစ်မှစတင်၍ လေယာဉ်ကွင်းအားအသုံးမပြုတော့ပေ။
သမိုင်း
ရေးမြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသကို ရှေးပဝေသဏီက ဒေးချိုင်း ဟူသော ဒေသဟု ခေါ်တွင်ကြောင်း ရေးမြို့ဟောင်းသုသေတနစာတမ်း၌ ဖော်ပြထားသည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၇၄ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီနေပြည်တော်မှ ဓမ္မဒိန္ဒိမဟာရာဇာမင်း(ဓမ္မရာဇာမင်း)နှင့် မိဖုရား ခေမာဒေဝီတို့သည် တနင်္သာရီဒေသသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဝတီရွာတွင် မြို့သစ်တည်၍ ထီးနန်းအုပ်ချုပ်မင်းလုပ်တော်မူသည်။ မင်းနှင့် မိဖုရား နတ်ရွာစံပြီးနောက် သမီးတော် မာရဒေဝီမင်းသမီး နန်းတက်တော်မူရာ ထိုအရပ်၌ နန်းစိုက်နေထိုင်ခြင်းကို ပျော်မွေ့ခြင်းမရှိသဖြင့် မှူးကြီးမတ်ရာ၊ သေနာပတိ၊ ပုဏ္ဏားတော်များနှင့် လေ့လာတိုင်ပင်ဆွေးနွေး၍ ရေးမြို့နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့နန်းစိုက်ခဲ့၍ အဝိဇ္ဇာဇေယျပူရမြို့ဟူ၍ သမုတ်ခဲ့သည်။ မာရဒေဝီမင်းသမီး နန်းသက် ၃၅ နှစ် စိုးစံပြီး ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၉ ခုနှစ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့ရာ အမတ်ကြီးတိက္ခက ထီးနန်းဆက်ခံ၍ အမတ်ငယ်တစ်ဦး ထပ်မံထီးနန်းဆက်ခံပြီးနောက် ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၅၁ ခုနှစ် မင်းဆက်ပြတ်ပြီး မြို့လည်းပျက်သုဉ်းခဲ့သည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၈၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ တနင်္သာရီကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသည့် တိုင်းတစ်ပါးတပ်များကို ဟံသာဝတီပြည့်ရှင် ဓမ္မစေတီမင်းကသွားရောက် တိုက်ထုတ်ရာမှ အပြန်ခရီးတွင် ပျက်စီးဆိတ်သုဉ်းနေသော အဝိဇ္ဇာဇေယျပူရမြိုဟောင်း(ရေးမြို့ဟောင်း)ကို တွေ့ရှိသဖြင့် ရာဇသီဟဇေယျပူရမြို့အဖြစ် မြိုသစ်တည်တော်မူခဲ့သည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၁ ခုနှစ်တွင် အင်းဝနေပြည်တော်မှ ရဲစက်ကျော်ခေါင်အား ရေးမြို့သို့ မြို့ဝန်အဖြစ် စေလွှတ်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၁၈၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့၏ နယ်ချဲ့မှုကြောင့် ရေးမြို့ကို မြန်မာမင်းအုပ်ချုပ်မှုအောက်မှ စွန့်ခွာပေးခဲ့ရသည်။ ၁၃ ရာစုနှင့် ၁၄ ရာစုဟန် ရှေးဟောင်းဘုရားများကို တွေ့ရှိရသည့်အပြင် ခိုင်လုံသော သမိုင်းအထောက်အထားများကြောင့် ရှေးဟောင်း မွန်မြို့တော်အဖြစ် ယုံကြည်ကြသည်။ ရေးမြို့တွင် တည်ရှိသော ရှေးဟောင်းစေတီအချို့မှာလည်း ရှမ်းကြီး(ထိုင်း)လူမျိုးတို့၏ဟန် မကင်းသော ရှေးမွန်တို့၏လက်ရာ တည်ထားဟန်ကိုလည်း တွေ့မြင်ရသည်။ ထို့အပြင် ရှေးဟောင်း မြို့ရိုးများကလည်း သက်သေခံနေပြီး ရှေးဟောင်း ကျုံးတော်ကြီးကလည်း အထင်အရှားရှိနေချေသည်။ ယခုကျန်ရှိနေသော ကျုံးတော်ကြီး၏အစိတ်အပိုင်းကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်၊ ၂၀၁ဝ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အတွင်းတွင် ပြန်လည်တူးဖော် ပြင်ဆင်မွမ်းမံခဲ့ကြသည်။ ရေးမြို့ကို မွန်ဘာသာဖြင့် “ဍုင်ရေဝ်”(မြန်မာအသံထွက် ဒိန်းရီ )ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်မှာ ယခုထက်တိုင်အောင်ပင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာဖြင့်ပြန်ဆိုသော် အနက်ကား “စကားမြို့" ဖြစ်သည်။ ရှေးယခင် မွန်ဘုရင် မြန်မာဘုရင် လက်ထက်တွင် နန်းတွင်းမှ စေလွှတ်လိုက်သော မင်းညီမင်သားများ၊ စစ်သူကြီးများ၊ ဝန်မင်း၊အမတ်မင်းများနှင့် တနင်္သာရီနှင့် မွန် တောင်ပိုင်း လက်အောက်ခံဒေသမှ မြို့စား၊ နယ်စားများအရာရှိများကို စုံညီစွာအစည်းအဝေးပြုလုပ်ပြီး အမိန့်တော်များ ပြန်တမ်းများ ထုတ်ပြန်ကာ တိုင်းရေး ပြည်ရေး အရေးကြီးသောကိစ္စများ တိုင်ပင်ညှိနှိုင်း စကားပြောဆိုကြရာမြို့ဖြစ်သောကြောင့်ထိုသို့ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြဟန် ဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်လွန်မင်းလက်ထက်တွင်လည်း စစ်ရေးစစ်ရာအချက်အချာကျသည့် မြို့တစ်မြို့အဖြစ် သမိုင်းကြောင်းတွင် ထင်ရှားသည်။ ရှေးဟောင်းရေးမြို့သည် သာသနာတော်စည်ပင်ထွန်းကားခဲ့ပြီး ရေးမြို့သူ မြို့သားများသည် ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်း လေးစားခဲ့ကြဟန်ရှိသည်။ စေတီဘုရား၊ ကျောင်းကန်များကိုလည်း အမြောက်အမြား တည်ထားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယနေ့ ရေးမြို့တွင် စေတီပုထိုးများစွာတည်ရှိနေပေသည်။
လူမှုပထဝီဝင်
ရေးမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် တောင်ညိုတောင်တန်းနှင့် တနင်္သာရီရိုးမ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဖာလိန်တောင်တန်းတို့ တည်ရှိသဖြင့် လေကြမ်းတိုက်ခတ်မှု၊ မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်မှုဒဏ်မှ သဘာဝအားဖြင့် အထိုက်အလျောက် ကာကွယ်ခုခံမှုကို ရရှိသည်။ သို့သော် ရေးမြို့၏တောင်ဘက်မှ စီးဆင်းသော ရေးမြစ်၏ နှစ်စဉ် (မိုးရာသီ၊ ဩဂုတ်လဝန်းကျင်၌) မြစ်ရေကြီးမှုကို အနိမ့်ပိုင်းရပ်ကွက်များအနေဖြင့် ကြုံတွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ရေးမြို့၏သမိုင်းတလျှောက် မြစ်ရေကြီးမှုဒဏ်ကို အဆိုးရွားဆုံးခံခဲ့ရပြီး ရေးမြစ်မှ မြစ်ရေသည် မြစ်ကမ်းပါးမှ မီတာ ၄၀၀ ခန့်အကွာအဝေးရှိသော ရွှေဆံတော်စေတီတော်၏ ခြေရင်းတိုင်အောင်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
စီးပွားရေး
ရေးမြို့တွင် အစိုးရဘဏ်များအပြင် ပုဂ္ဂလိကစီးပွားရေးဘဏ်များလည်းရှိသည်။ ကျန်းမာရေးအတွက် ပြည်သူ့ဆေးရုံ(ကုတင်-၁၀၀)ရှိပြီး ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံ ၂ ရုံရှိသည်။ မြို့ပေါ်တွင် အထက်တန်းကျောင်း ၃ ကျောင်း ရှိပြီး အလယ်တန်းကျောင်း ၂ ကျောင်းနှင့် မူလတန်း/မူလတန်းလွန်ကျောင်း ၉ ကျောင်း ရှိသည်။
ထင်ရှားသော စေတီဘုရား၊ ကျောင်းကန်များ
ရှေးဟောင်းကျုံးတော်ကြီး ရေးမြို့သည် ပ​ဒေသရာဇ်နန်းစိုက်ရာ ရှေးဟောင်မြို့ဖြစ်သဖြင့် မြို့အင်္ဂါရပ်နှင့်အညီ တည်ထားသော မြို့ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ မာရဒေဝီမင်းသမီး၏ နန်းတော်တည်ရှိရာနေရာကို ယခုတိုင် ဘုရင်မကုန်းဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်နေကြသော်လည်း ယခုအချိန်တွင်မူ နန်းတော်ရာနှင့်ပတ်သက်သည့် သမိုင်းသုတေသနအထောက်အထား တစ်စုံတစ်ရာ မတွေ့ရတော့ချေ။ သို့သော် ရှေးဟောင်းရေးမြို့၏ မြို့ရိုးများ၊ မြို့ဝင်တံခါးဟောင်းနေရာများကိုမူ ရန်ကြီးအောင်ရပ်ကွက်နှင့် ရန်မျိုးအောင်ရပ်ကွက်တို့တွင် သိသိသာသာ တွေ့မြင်နိုင်ပါသေးသည်။ ရှေးဟောင်းမြို့၏ ကြွင်းကျန်သော အထင်ရှားဆုံပြယုဂ်မှာ ရန်ကြီးအောင်ရပ်ကွက်နှင့် ရန်မျိုးအောင်ရပ်ကွက်ရှိ ကျုံးဖြစ်သည်။ ကျုံး၏တည်ရှိဟန်ကား မန္တလေးမြို့အပါအဝင် ရှေးမင်းနေပြည်တော်များကဲ့သို့ မြို့ကိုပတ်လည်ဝိုင်းရံ၍ ဖောက်လုပ်ထားသော ရေပြင်သဏ္ဌာန် တည်ထားခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ စစ်မက်အန္တရာယ်ကာကွယ်ရေးအတွက် မြို့၏ တောင်ဘက်ရှိ ရေးမြစ်ကို သဘာဝအတားအဆီးအဖြစ် အသုံးချခဲ့ပြီး ရေးမြစ်မှ ရေကို ချောင်းငယ်များဖောက်ကာ မြို့ဟောင်း၏ မြောက်ဘက်တွင် ကျံးရေကန်တူးဖော်ကာ​ စီးဝ​င်စီးထွက်စေခဲ့သည့်ဟန်ဖြင့် တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ သဘာဝကို အသုံးချသည့် ရေသွင်းရေထုတ်နည်းပညာကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်ကျော်ကပင် မြန်မာဘိုးဘွားဘီဘင်တို့ ကျွမ်းကျင်ခဲ့ကြောင်းမှာ သာဓကပင် ဖြစ်သည်။ ပါတီကောင်စီအစိုးရလက်ထက်တွင် ရှေးဟောင်းကျုံးကို မြကန်သာဟူ၍ အမည်ပေးခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါ ရှေးဟောင်းကျုံးကြီး တည်တံ့ခိုင်ခန့်ရေးအတွက် အနက်ပေမြှင့်တင်ခြင်း၊ တူးဖော်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
မယ်ကမ္ဘာမြေ မြန်မာ ၂၀၂၂
မယ်ကမ္ဘာမြေ မြန်မာ ၂၀၂၂သည် မယ်ကမ္ဘာမြေ မြန်မာ အဖွဲ့အစည်းမှ ကျင်းပသော (၅)ကြိမ်မြောက် ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲကို ၁၇ စက်တင်ဘာ ၂၀၂၂ တွင်  ၌ကျင်းပမည်။
ပြိုင်ပွဲဝင်များ
မယ်ကမ္ဘာမြေ မြန်မာ ၂၀၂၂ကို ဆန်ကာတင် ပြိုင်ပွဲဝင် ၁၀ဦး ဝင်ရောက် ယှည်ပြိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အလှမယ်ပြိုင်ပွဲများ
ကျောက်စစ်ပုံ (မြောက်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကျောက်စစ်ပုံ (မြောက်)ရွာ (Kyauksitpon(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကျောက်စစ်ပုံ (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၉၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်မိုင်ရွာ၊ ဝမ်နား
ဝမ်မိုင်ရွာ (Wanmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ဝမ်နားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၂၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်နားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၀ ဦး၊ မ ၅၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သွေးလွန်တုပ်ကွေး
သွေးလွန်တုပ်ကွေးသည် အေးဒီး(စ်) အေဂျစ်ပ္ပတီ ခြင် မှတဆင့် ကူးစက်လေ့ရှိပြီး အေးဒီ(စ်) အာဘိုပစ်တပ် ခြင်မှလည်း ရှားရှားပါးပါး ကူးစက်တတ်သည်။ ရောဂါပိုး အမျိုးအစား လေးမျိုးရှိသည်။ ရောဂါပိုးတစ်မျိုး ကူးစက်ခံရပါက ၎င်းပိုးကို တသက်တာ ခံနိုင်ရည်ရှိသွားသည်။ သို့သော် အခြားပိုးများအတွက် ခေတ္တသာ ခံနိုင်ရည် ရှိသည်။ လောလောဆယ်တွင် ၎င်းရောဂါအတွက် ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်း အပြည့်အဝ ကာကွယ်နိုင်သော ကာကွယ်ဆေး မရှိသေးပေ။ လက်ရှိအချိန် ထုတ်လုပ်နိုင်သော ကာကွယ်ဆေးမှာ အသက် ၉ နှစ်မှ အသက် ၄၅ နှစ်အထိသာ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း၊ ကာကွယ်နိုင်အားမှာလည်း အမြင့်ဆုံး ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိသာ ရရှိနိုင်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံအချို့တွင်သာ အသုံးပြုခွင့်ပြုထားခြင်းတို့ကြောင့် ထိရောက်မှု နည်းပါးနေသေးသည်။ ခြင်များ ပေါက်ပွားရာနေရာနှင့် ခြင်ကောင်အရေအတွက်ကို နည်းအောင် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ခြင်ကိုက်ခံရခြင်းမှ နည်းအောင် နေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို လျှော့ချနိုင်သည်။
မပြင်းထန်သော ရောဂါ သို့မဟုတ် သာမန်အဆင့် ရောဂါများအတွက် သောက်ဆေးပေးခြင်း သို့မဟုတ် သွေးပြန်ကြောတွင်းမှတဆင့် ရေဓာတ်ပြန်လည်သွင်းခြင်း၊ ပိုမိုပြင်းထန်သော ရောဂါများအတွက် အကြောဆေး ထိုးခြင်း သို့မဟုတ် သွေးသွင်းခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခြင်းသည် ရောဂါကုသမှုကို အထောက်အကူ ဖြစ်စေသည်။ သွေးလွန်တုပ်ကွေးသည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၅၀ အတွင်း တုန်လှုပ်ချောက်ချားဖွယ်ရာ ပြန့်ပွားလာခဲ့ရာ နှစ်စဉ် လူသန်း ၅၀ မှ ၁၀၀ ခန့်သည် သွေးလွန်တုပ်ကွေး ကူးစက်ခံခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံပေါင်း ၁၁၀ ကျော်တွင် သွေးလွန်တုပ်ကွေးသည် ကပ်ရောဂါသဖွယ် ဖြစ်ပွားလျက် ရှိသည်။ ၁၇၇၉ ခုနှစ်မှစ၍ ရောဂါအခြေအနေ ရှင်းလင်းဖော်ပြချက်များအပြင် ၎င်း၏ ရောဂါပိုးဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းနှင့် ပျံ့နှံ့ကူးစက်ခြင်းတို့ကို ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မှစတင်၍ သွေးလွန်တုပ်ကွေးသည် ကမ္ဘာ့ပြဿနာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ရောဂါ လက္ခဏာများ
သွေးလွန်တုပ်ကွေး ရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရသူများတွင် အများအားဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာမပြဘဲ သို့မဟုတ် ရိုးရိုးဖျားခြင်းကဲ့သို့ သာမန် ရောဂါလက္ခဏာသာ ရှိသည်။ အခြားသူများတွင် ပိုမိုပြင်းထန်သော ဖျားနာမှုမျိုး ရှိပြီး အနည်းစုမှာ အသက်အန္တရာယ် ရှိသည်။ ရောဂါပျိုးသည့်ကာလ(ရောဂါဖြစ်သည်မှ စ၍ ရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်ချိန်)သည် ၃ ရက်မှ ၁၄ ရက်အထိ ကြာသည်။ သို့ရာတွင် အများအားဖြင့် ၄ ရက်မှ ရ ရက်ကြာတတ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ရောဂါဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော ဒေသများသို့ ခရီးသွားခဲ့သူသည် အိမ်သို့ ပြန်ရောက်ပြီး ၁၄ ရက်အတွင်း အဖျားနှင့် အခြားရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်ခြင်းမရှိပါက သွေးလွန်တုပ်ကွေး ကူးစက်ခံခဲ့ရခြင်းမရှိဟု ယူဆရသည်။ ကလေးများသည် သာမန်အအေးမိခြင်းနှင့် အစာအိမ်အချဉ်ပေါက်ခြင်း (အော့အန်ခြင်းနှင့် ဝမ်းလျှောခြင်း) လက္ခဏာများနှင့် ဆင်ဆင်လက္ခဏာများ မကြာခဏ ဖြစ်ပွားတတ်သော်လည်းပြင်းထန်သည့် ရောဂါများဖြစ်ပွားရန် ပိုမို၍ အလားအလာ ရှိသည်။
ဆေးကုသမှု အစီအစဉ်
သွေးလွန်တုပ်ကွေး၏ ထူးခြားသော လက္ခဏာများမှာ ရုတ်တရက် ဖျားခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း (ပုံမှန်အားဖြင့် မျက်ရိုးကိုက်ခြင်း)၊ ကြွက်သားနှင့် အဆစ်များ နာကျင်ခြင်း၊ အနီဖုများ ထွက်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ သွေးလွန်တုပ်ကွေး၏ အခြားအမည်ဖြစ်သော "အရိုးကွဲဖျား" ဟူသော အမည်သည် ကြွက်သားနှင့် အဆစ်များ နာကျင်မှုတို့ကြောင့် ဆက်စပ် ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို သုံးပိုင်း ခွဲခြားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဖျားနာသည့်ကာလ၊ အရေးကြီးကာလ၊ နာလန်ထကာလ တို့ဖြစ်သည်။
ဖျားနာချိန်တွင် အဖျားကြီးသည်။ မကြာခဏဆိုသလို အပူချိန် ၄၀ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် (၁၀၄ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်) ရှိတတ်ပြီး ယေဘုယျ နာကျင်ခြင်းနှင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်းသည်လည်း တွဲ၍ ပါလာသည်။ ဤအခြေအနေသည် ၂ ရက်မှ ၇ ရက်ထိ ကြာတတ်သည်။ ပါးစပ်နှင့် နှာခေါင်းမှ ချွဲသလိပ်ထွက်သော အမြှေးများမှ သွေးအနည်းငယ် ထွက်ခြင်းကြောင့် အရေပြားနီလာခြင်း၊ ဆံခြည်မျှင်သွေးကြောလေးများ ပေါက်ကွဲသဖြင့် သွေးခြေဥ ဟု ခေါ်သော အနီစက်ကလေးများ ပေါ်ပေါက်ခြင်းတို့သည် ဤကာလတွင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ။
အရေးကြီးကာလ ရောက်ရှိလာပါက အဖျားကြီးခြင်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်ရက်မှ နှစ်ရက်ထိ ကြာတတ်သည်။ ဤကာလတွင် ဆံခြည်မျှင်သွေးကြောများမှ သွေးများ ယိုစိမ့်ထွက်မှုများ ပျံ့နှံ့လာသောကြောင့် ရင်ဘတ်နှင့် ဝမ်းခေါင်းတွင် အရည်များ သိသာစွာ စုပုံလာနိုင်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် လှည့်ပတ်နေသော သွေးများ လျော့ပါးသွားပြီး အဓိကကျသော ကိုယ်တွင်း အစိတ်အပိုင်းများဆီသို့ သွေးရောက်ရှိမှု လျော့နည်းသွားသည်။ ဤကာလတွင် ကိုယ်တွင်း အစိတ်အပိုင်းများ လုပ်ဆောင်မှု ပျက်ပြားကာ (ပုံမှန်အားဖြင့် အစာအိမ်နှင့် အူလမ်းကြောင်းမှ) အလွန်အမင်း သွေးထွက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ သွေးလန့်ခြင်းနှင့် သွေးပေါင်ကျခြင်း ဖြစ်သူများသည် သွေးလွန်တုပ်ကွေး ဖြစ်သူများ အားလုံး၏ ၅% ထက် နည်းပါးသော်လည်းအခြားသော မျိုးကွဲ သွေးလွန်တုပ်ကွေး ရောဂါပိုးများ (“ဆင့်ပွား ရောဂါကူးစက်ခြင်း”) ယခင်က ကူးစက် ခံခဲ့ရပါက အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်။
ယိုစိမ့်သွားသောသွေးများကို သွေးလှည့်ပတ်မှုလမ်းကြောင်းအတွင်း ပြန်ရောက်ရန်ပို့ဆောင်ခြင်းသည် နာလန်ထကာလဖြစ်သည်။ ဤကာလသည်နှစ်ရက်မှသုံးရက်ကျော်ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ရောဂါသက်သာမှု သိသာသည်။ သို့ရာတွင် ပြင်းထန်စွာ ယားယံခြင်းနှင့် နှလုံးခုန် နှေးခြင်းတို့ ရှိတတ်သည်။ဤကာလတွင် သွေးများ ခန္ဓာကိုယ်တွင် အဆမတန် များပြားလာတတ်ပြီး အကယ်၍ ဦးနှောက်ကို သက်ရောက်မှု ရှိပါက သတိထိန်းချုပ်မှုစွမ်းအား လျော့နည်းစေခြင်း သို့မဟုတ် တက်ခြင်းများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ကူးစက်ခြင်း
သွေးလွန်တုပ်ကွေး ရောဂါပိုးသည် အခြေခံအားဖြင့် အေးဒီး(စ်) ခေါ် ခြင်ကျားများ၊ အထူးသဖြင့် အေ အေဂျစ်ပ္ပတီ မှ ကူးစက်တတ်သည်။ဤခြင်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၃၅ ဒီဂရီနှင့် တောင်လတ္တီတွဒ် ၃၅ ဒီဂရီ၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၀၀၀ မီတာ (၃၃၀၀ ပေ)တွင် နေသည်။ ၎င်းတို့သည် အများအားဖြင့် နေ့ပိုင်းတွင် ကိုက်တတ်သည်။ အခြားသော ခြင်မျိုးစိတ်များဖြစ်သော အေ အာဘိုပစ်တပ်၊ အေ ပိုလီနီးဆီးယန်စစ် နှင့် အမျိုးမျိုးသော အေ စကူတဲလာရစ် ခြင်များသည်လည်း သွေးလွန်တုပ်ကွေး ရောဂါပိုးကို ကူးစက်ပြန့်ပွားစေသည်။ လူသည် မူလအခြေခံ ရောဂါပိုး လက်ခံသူ ဖြစ်သော်လည်းလူမဟုတ်သော လူဝံ၊ မျောက် အစရှိသည့် အဆင့်မြင့် နို့တိုက်သတ္ထဝါများတွင်လည်း သယ်ဆောင်ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။ ကူးစက်မှုကို ခြင်တချက် အကိုက်ခံရခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားနေသော သူ၏ သွေးကို ရရှိထာသော ခြင်သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ကူးစက်မှု ခံရလျှက် ၎င်း၏ အူဆဲ(လ်)ထဲတွင် ရောဂါပိုးများ အစီအရီ ရှိနေသည်။ ၈ ရက်မှ ၁၀ ရက်ကြာပြီးနောက် ရောဂါပိုးသည် ၎င်းခြင်၏ တံတွေးဂလင်းများ အပါအဝင် အခြားသော တစ်ရှူးများသို့ ပျံ့နှံ့သွားသည်။ နောက်ပိုင်း၌ တံတွေးတွင်း ရောက်ရှိသွားသည်။ ရောဂါပိုးသည် ခြင်ကို အန္တရာယ် ပေးဟန်မတူဘဲ ခြင်တွင် တသက်တာ ရှိနေသည်။ အေ အေဂျစ်ပ္ပတီ ခြင်သည် ၎င်း၏ ဥများကို လူတို့လုပ်ထားသော ရေထည့်ရာ ပစ္စည်းများတွင် ဥလေ့ရှိပြီး လူနှင့် နီးနီးကပ်ကပ်နေကာ အခြားသော ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများထက် လူထံမှ အာဟာရ ရယူရန် ပိုမိုနှစ်သက်သည်။
သွေးလွန်တုပ်ကွေးကို ကူးစက်ခံနေရသော သွေးပစ္စည်းကို သွင်းခြင်းနှင့် ကိုယ်တွင်း အစိတ်အပိုင်းများ လှူဒါန်းခြင်းများ မှတဆင့်လည်း ကူးစက်နိုင်သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော စင်္ကာပူကဲ့သို့သော နိုင်ငံများတွင် သွေးသွင်းမှု ၁၀၀၀၀ တွင် ၁.၆ မှ ၆ ခါ ရောဂါကူးစက်မှု အန္တရာယ် ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းသည်။ တိုက်ရိုက် ကူးစက်ခြင်း (မိခင်မှ ကလေးသို့ ကူးစက်ခြင်း)မှာ ပဋိသန္ဓေကာလ သို့မဟုတ် မီးဖွားစဉ်ကာလတို့တွင် ဖြစ်ပွားကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။ အခြား လူမှလူသို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခြင်းများလည်းရှိသည်ဟု သတင်းရရှိခြင်း ရှိသော်လည်း ရှားပါး၍ဖြစ်လေ့မရှိပါ။
ရောဂါခံစားရခြင်း
နို့စို့ကလေးများနှင့် ကလေးငယ်များတွင် ရောဂါပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ အခြားသော ရောဂါဖြစ်မှုများနှင့် ဆန့်ကျင်စွာ သွေးလွန်တုပ်ကွေးသည် အာဟာရပြည့်ဝသော ကလေးများတွင် ပိုမို အဖြစ်များသည်။ အမျိုးသမီးများသည် အမျိုးသားများထက် အန္တရာယ်ပိုရှိသည်။ သွေးလွန်တုပ်ကွေးသည် နာတာရှည်ရောဂါများဖြစ်သော ဆီးချိုရောဂါနှင့် ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါတို့ ရှိသော သူများအတွက် အသက်အန္တရာယ် ရှိနိုင်သည်။
အားအင်ကုန်ခမ်းခြင်း
သွေးလွန်တုပ်ကွေး ရောဂါစစ်ဆေးသတ်မှတ်ခြင်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် လူနာက ပြောကြားလားသော ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးခြင်းတို့ကို အခြေခံ၍ နည်းလမ်းတကျပြုလုပ်သည်။ အထူးသဖြင့် ရောဂါဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော ဒေသများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် ရောဂါဖြစ်စတွင် အခြားသော ရောဂါပိုးမှ ကူးစက်ခြင်းများနှင့် ခွဲခြားသိနိုင်ရန် ခက်ခဲသည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော ရောဂါစမ်းသပ်သတ်မှတ်ခြင်းသည် အဖျားရှိနေခြင်းအပြင် အောက်ပါအချက်များမှ နှစ်ချက်နှင့် ကိုက်ညီသော တွေ့ရှိချက်များအပေါ် အခြေခံသည်- ပျို့ခြင်းနှင့် အော့အန်ခြင်း၊ အနီဖုထွက်ခြင်း၊ ယေဘုယျ နာကျင်မှုများ၊ သွေးဖြူဥအရေအတွက် နည်းခြင်း၊ သွေးတိတ်ပတ်တီးစည်း စစ်ဆေးခြင်းတွင် သေချာကြောင်းအဖြေ ရရှိခြင်း၊ သို့မဟုတ် ရောဂါဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော ဒေသတွင် နေထိုင်သောသူတွင် အခြား သတိပေးချက် (ဇယားကို ကြည့်ပါ) တခုခု။
သတိပေးချက်များသည် အများအားဖြင့် ပြင်းထန်သော သွေးလွန်တုပ်ကွေး မဖြစ်ပွားမီ တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ သွေးတိတ်ပတ်တီးစည်း စစ်ဆေးခြင်းတွင် ငါးမိနစ်စာ သွေးဖိအားတိုင်းစက် အသုံးပြုခြင်း ပါဝင်ပြီး အနီစက်များ ထွက်လာသော သွေးယိုစိမ့်မှုများကို ရေတွက်ခြင်း ပြုလုပ်သည်။ အရေအတွက် များလျှင် သွေးလွန်တုပ်ကွေးဟု သတ်မှတ်နိုင်ရန် အလားအလာများသည်။ သွေးလွန်တုပ်ကွေးနှင့် ချီကွန်ဂန်ယာအဖျားရောဂါ နှင့် ခွဲခြားရန် ခက်ခဲနိုင်သည်။ ချီကွန်ဂန်ယာအဖျားရောဂါသည် အလားတူ ရောဂါကူးစက်မှုတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး သွေးလွန်တုပ်ကွေး ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသော ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိကာ ရောဂါလက္ခဏာ အတော်များများသည် သွေးလွန်တုပ်ကွေး ရောဂါလက္ခဏာများနှင့် ဆင်တူသည်။ မကြာခဏပင် ရောဂါစစ်ဆေးခြင်းများသည် အလားတူ ရောဂါလက္ခဏာများရှိသော ငှက်ဖျားရောဂါ၊ ကြွက်မှတဆင့်ကူးစက်တတ်သော အသားဝါရောဂါ၊ တိုက်ဖွိုက်ရောဂါ၊နှင့် ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ ကဲ့သို့သော အခြား အခြေအနေများကို ချွင်းချန်ထားရန် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း
လောလောဆယ်အားဖြင့် သွေးလွန်တုပ်ကွေး ရောဂါပိုးအတွက် အတည်ပြုထားသော ကာကွယ်ဆေးများ မရှိသေးပေ။ ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းသည် ရောဂါကူးစက်စေသော ခြင်အကိုက်ခံရခြင်းကို ထိန်းချုပ်မှုနှင့် ကာကွယ်မှုအပေါ် မူတည်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီးက အချက် ငါးချက်ပါသည့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသော ဗက်တာခေါ် ကူးစက်ရောဂါပိုး ထိန်းချုပ်ရေး အစီအစဉ်ကို တိုက်တွန်းထားသည်။ (၁) ထောက်ခံအားပေးမှု - လူမှုရေးရာ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ခြင်းနှင့် လူထုကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ ခိုင်မာမှု ရှိသေရန် ဥပဒေ အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခြင်း၊ (၂) ကျန်းမာရေး နှင့် အခြားသော ကဏ္ဍများ(အများပြည်သူနှင့် ပုဂ္ဂလိက) နှစ်ခုကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (၃) ရောဂါထိန်းချုပ်ရန် ရင်းမြစ်များကို အများဆုံး အသုံးပြုနိုင်ရေးအတွက် စုပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း၊ (၄) ဆောင်ရွက်ခြင်းများသည် လျော်ကန်စွာ ရည်မှန်းထားကြောင်း သေချာစေရန် သက်သေ အထောက်အထားအပေါ် အခြေခံသော ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချခြင်း နှင့် (၅) ဒေသတွင်း အခြေအနေအတွက် လုံလောက်သော တုံ့ပြန်မှု သေချာစွာ ရရှိစေရန် စွမ်းအား တည်ထောင်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်။
သခရမ်းကုန်းရွာ၊ လှိုင်းဘုန်း
သခရမ်းကုန်းရွာ၊ လှိုင်းဘုန်း
ဖန်မွတ် (အုံကွာ) (မန်နေ)ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ဖန်မွတ် (အုံကွာ) (မန်နေ)ရွာ (Hpanmut (Ongkwar) (Mannay))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မွတ်လေ့ (ဖန်မွတ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၉၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပလေးလူမျိုး
ပလေးလူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်လေသည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ တအာင်းပလောင်လူမျိုးတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။ ပလေးလူမျိုးတို့သည် ပလောင်လူမျိုးတို့နှင့် ခြားနားချက်မှာ များစွာမထင်ရှားလှပေ။ ပလောင်တို့သည် ငွေကြေးတောင့်တင်းသည်။ တောင်ပိုင်းနယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သော နမ့်ဆန်မြို့ကို ဗဟိုပြု၍ နေထိုင်ကြသည်။ အများအားဖြင့် ပလောင်တို့သည် တောင်ထိပ်ပေါ်တွင် နေထိုင်ကြ၍ လက်ဖက်ပင် စိုက်ပျိုးခြင်းမှတပါး အခြားစိုက်ပျိုးမှုကို လုပ်ကိုင်ခြင်း မရှိပေ။ ပလေးတို့မှာမူ တောင်အောက်ပိုင်း ဒေသမျိုးတွင် အနေများ၍ စပါးကို ပိုမိုစိုက်ပျိုးကြသည်။ ဤအချက်သာ အဓိကကွဲပြားသည်။
ပလေးအမျိုးသားများသည် ကချင်ယောက်ျားများကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ပလေးအမျိုးသမီးတို့အတွက် အမျိုးသမီးအဝတ်မစား သီးခြားရှိသည်။ သူတို့၏ အဝတ်အထည်စုံများမှာ များသောအားဖြင့် အပေါ်အင်္ကျီအပြာ၊ ခါးစည်းအပြာ ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ အင်္ကျီလည်ခွံမှာ အနီရောင်တပ်လေ့ ရှိကြသည်။ ခြေကျင်းဝတ်တွင် အဝတ်ပတ်၍ ဆင်မြန်းလေ့ရှိသည်။ ခါးတွင် ကြိမ်ခွေ သို့မဟုတ် ငွေခါးပတ်ကြီးများကို ပတ်ထားသည်။ အမျိုးသမီး တချို့တို့သည် အဝတ်ဦးထုပ်အပြာ၊ သို့မဟုတ် အနီကို ဆောင်းသည်။ တချို့မှာ အရောင်တောက်သည့် ပန်းပွားများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော ခေါင်းပေါင်းများကို ပေါင်းကြသည်။
ပလေးတို့သည် အစုလိုက်နေကြရာ တစ်စုနှင့် တစ်စု အသံထွက်များ မတူသော ဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသည်။ လူမျိုး တစ်စုနှင့်တစ်စု အချင်းချင်း အသံမတူသော စကားတို့နှင့် ပြောရာတွင် နားမလည်ဘဲ ရှိသောကြောင့် နားလည်ရန် ရှမ်းဘာသာကို သုံးကြရသည်။
ပလောင်နှင့် ပလေးတို့ နေထိုင်ရာ တောင်ပိုင်းတောင်ကုန်းဒေသကို တရုတ်တို့က လက်ဖက်တောင်များဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ချာရှန် ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ပလေးတို့သည် ကိုယ်လက်တော့တင်း ကြံ့ခိုင်၍ အလုပ်ကို ပင်ပင်ပန်းပန်း ကြိုးစားလုပ်ကိုင်သူများ ဖြစ်သည်။ ငြိမ်းချမ်းသာယာစွာ နေလိုကြ၍ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်းကို မနှစ်သက်ကြပေ။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို လေးလေးစားစား ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။ ပလေးရွာဖြစ်စေ၊ အိမ်တချို့သာရှိသော အုပ်စုပင်ဖြစ်စေ ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် စေတီဘုရား ရှိစမြဲဖြစ်သည်။ မိရိုးဖလာနတ်ကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြသည်။
ကျောပြာပိုးကောင်ဖမ်းငှက်လည်မဲ
ကျောပြာပိုးကောင်ဖမ်းငှက်လည်မဲ (Niltava sundara) သည် ဘူတန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တိဗက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်
ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်
ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်သည် မူလက တနယ်တည်းဖြစ်သော်လည်း နောင်အခါတွင် မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားနှင့် တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားဟူ၍ ပြည်နယ် ၂ နယ်ဖြစ် သွားသည်။ ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် တင်နက်ဆီပြည်နယ်နှင့် ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်၊ အရှေ့ ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ ရှိလေသည်။
မြောက်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်မှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅၂,၇၁၂ ကျယ်ဝန်း၍ လူဦးရေမှာ ၄,ဝ၆၁,၉၂၉ ယောက် ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ ရာလေးမြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၆၅,၆၇၉ ယောက်ရှိလေသည်။ တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်မှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၃၁,ဝ၅၅ ကျယ်ဝန်း၍၊ လူဦးရေ ၂,၁၁၇,ဝ၂၇ ယောက်ရှိသောကြောင့် မြောက်ဘက်ပြည်နယ်ထက် ငယ်ပြီးလျှင် လူဦးရေလည်း နည်းလေသည်။ မြို့တော်မှာ ကိုလမ္ဗီးယားမြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၈၆,၉၁၄ ယောက်ရှိလေသည်။