cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဖိုးကျား၊ ဦး
နိုင်ငံရေးရာ
ထိုမှစ၍ မောင်ဖိုးကျားသည် နိုင်ငံရေး၌ ထဲထဲဝင်ဝင်ဖြစ်လာကာ သူနှင့်နိုင်ငံရေး၌ အယူအဆတူကြသူများဖြစ်သော ကိုဖိုးလတ်၊ ကိုမြင့်၊ ကိုလူဖေဝင်း၊ ကိုဖိုးကွန်းအစရှိသူတို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ ပညာမင်းကြီး “မတ်ဟန့်တား” ဦးဆောင်၍ တင်သွင်းသော တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေ” ကိုသပိတ်မှောက်ရာ၌ သပိတ်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ရှေ့တန်းမှလှုပ်ရှားသူ တစ်ဦးဖြစ်၍ လာရလေတော့သည်။ ထိုမှစကာ အင်္ဂလိပ်တို့သင်ပေးသော ကိုလိုနီပညာရေးစနစ်ကို ဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် အမျိုးသားကျောင်းများကို စတင်တည်ထောင်သောအခါ မောင်ဖိုးကျားသည် အမျိုးသားပညာရေး ကောင်စီမှ တည်ထောင်သော ဗဟန်းအမျိုးသားကျောင်းတွင် ဦးစွာကျောင်းအုပ် ဖြစ်လာရ၏။
ခဲဆဲ နခယာမဘူတာ
ခဲဆဲ နခယာမဘူတာ (京成中山駅 ခဲဆဲ နခယာမ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘခရိုင်၊ ဖုနဘရှိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဝက်စ်မင်စတာ နန်းတော်
ဝက်စ်မင်စတာ နန်းတော် (the Palace of Westminster) သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ပါလီမန်၏ လွှတ်တော်နှစ်ခုဖြစ်သော အောက်လွှတ်တော်နှင့် အထက်လွှတ်တော် တို့ လွှတ်တော်ကိစ္စရပ်များ ဆောင်ရွက်ကြသောနေရာဖြစ်သည်။ ပါလီမန်လွှတ်တော် (Houses of Parliament) ဟူ၍လည်း သိရှိကြသည်။ နန်းတော်သည် အင်္ဂလန်၊ လန်ဒန်မြို့အလယ်၊ ဝက်စ်မင်စတာမြို့တော်ရှိ၊ သိမ်းမြစ် (အသံထွက်:/တဲမ်ဇ်/) မြောက်ဘက်ကမ်းပါးတွင်တည်ရှိသည်။
ဖိုးကျား၊ ဦး
နိုင်ငံရေးရာ
သို့သော် အမျိုးသားကျောင်းများကို အစိုးရက အားမပေးသဖြင့် ကျောင်းအဆောက်အအုံက မရှိ၊ ရရာဘုန်းကြီးကျောင်းလို နေရာမျိုးတွင် ဖြစ်သလို အခြေအနေပေးသမျှနှင့် ဖွင့်ရ၏။ ကျောင်းဆရာဘဝကား လခလည်း ရတစ်ချက် မရတစ်ချက်၊ စာသင်တစ်ဖက်နှင့် ကျောင်းရန်ပုံငွေလည်း ရှာရသဖြင့် အတော်ပင် ခက်ခက်ခဲခဲနှင့် ကြိုးပမ်းစားရပ်တည်နေရသည် မှန်သော်လည်း မောင်ဖိုးကျားကား တစ်ပြားသားမျှ စိတ်အားမလျှော့ချေ။ နောင်သော် အစိုးရနှင့် အမျိုးသားပညာရေး ကောင်စီတို့ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်ဆွေးနွေး သဘောတူညီချက်ဖြင့် အစိုးရ၏ အထောက်အပံ့ကို ရယူသော်လည်း အမျိုးသားပညာကျောင်းများကို ကိုယ်တိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် စိတ်ကြိုက်သင်ခန်းစာများကို ရေးဆွဲခွင့်ရကာ ပညာသင် ကျောင်းသားများအတွက် တစ်ဦးလျှင် ၁၅ ကျပ်နှုန်းဖြင့် အစိုးရ၏ အထောက်အပံ့ကို ရခဲ့လေသည်။
ဝက်စ်မင်စတာ နန်းတော်
နန်းတော်အမည်သည် ဘေးအနီးက ဝက်စ်မင်စတာ ကျောင်းတိုက် (Westminster Abbey) အမည်မှဆင်းသက်လာ၍ ဤအမည်သည်ပင် ၁၈၃၄ မီးလောင်မပျက်စီးမီက အလယ်ခေတ် နန်းတော်ဟောင်း (သို့) ယခုလက်ရှိတည်ရှိနေသော နန်းတော်သစ် တစ်ခုခုကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ နန်းတော်ကို ထီးနန်းပိုင်ဆိုင်မှုကို အကြောင်းခံ၍ ဗြိတိသျှဘုရင်/ဘုရင်မက ပိုင်ဆိုင်၍ အခမ်းအနားဆိုင်ရာ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် တော်ဝင်မိသားစုနေထိုင်ရာနေရာအဖြစ် ဂုဏ်ဒြပ်ကို ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။ လွှတ်တော်နှစ်ရပ်က ခန့်အပ်ထားသော ကော်မတီများက အဆောက်အအုံကို စီမံထိန်းကျောင်းကြ၍ အောက်လွှတ်တော်နှင့် အထက်လွှတ်တော် နာယကများဆီသို့ တင်ပြကြရသည်။
ပထမဆုံးနန်းတော်ကို ၁၁ ရာစုက ဤနေရာတွင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြပြီး ဝက်စ်မင်စတာသည် ၁၅၁၅ တော်ဝင်ခန်းဆောင်များ မီးမလောင်ခင်အထိ အင်္ဂလန်ဘုရင်တို့၏ မူလနန်းဆိုက်ရာဌာနေ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကျန်သည့်အပိုင်းများသညါ ယူကေ ပါလီမန်အတွက် နေရာအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့ကာ ပါလီမန်သည် ဤနေရာ၌ ၁၃ ရာစုကပင် လွှတ်တော်များပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ဝက်စ်မင်စတာ ခန်းမဆောင်နှင့် အနီးနေရာများသည် တော်ဝင်တရားရုံးများ၏ တည်နေရာလည်းဖြစ်ပြန်သည်။ ၁၈၃၄ တွင် ပို၍ကြီးမားသော မီးလောင်မှုကြီးက ပါလီမန်လွှတ်တော်နေရာများကို ဖျက်ဆီးခဲ့၍ အလယ်ခေတ်ကကျန်ရစ်သည့် အဆောက်အဦများမှာ ဝက်စ်မင်စတာ ခန်းမဆောင်၊ စိန့် စတီဗန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတော်များည(Cloisters)၊ စိန့် မယ်ရီ သီးသန့်ဝတ်ပြုရာကျောင်းတော် (chapel)၊ ဂျူဝယ် တာဝါတို့ ဖြစ်လေသည်။
ဖိုးကျား၊ ဦး
နိုင်ငံရေးရာ
ထို့နောက် သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားအများအပြား တက္ကသိုလ်သို့ပြန်ဝင်ကာ ကျောင်းဆက်တက်ခဲ့ကြသော်လည်း မောင်ဖိုးကျားကား အမျိုးသားပညာရေး ကောင်စီအောက်၌ပင် ဆက်လက်၍ အမှုထမ်းခဲ့၏။ ဘီအေဘွဲ့ကိုလည်း သူမမက်ပြီ၊ ထောင်ချီ၍လခရသော အစိုးရအမှုထမ်းဘဝကိုလည်း သူ မလုပ်လိုသဖြင့် အမျိုးသားပညာဝန်ဘဝဖြင့် သူ့ရှေ့ခရီးကို မှန်မှန်ပင်ချီတက် ခဲ့ပြန်လေသည်။
ဝက်စ်မင်စတာ နန်းတော်
နန်းတော်ရာပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်အတွက် ဒီဇိုင်းရေးဆွဲယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် ချားလ်ဇ် ဘယ်ရီက ဂေါ့သစ်ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ဟန်ပုံစံဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့၍ ၁၄-၁၆ ရာစုနှစ်များက "ထောင့်မှန်ကျ ဂေါ့သစ်"မူဟန်များသည် ၎င်းကို စေစားနိုင်ခဲ့လေသည်။ နန်းတော်ဟောင်း၏ ကျန်ရှိအပိုင်းများကို (မတွဲဆက်သည့် ဂျူဝယ် တာဝါမှလွဲ၍) ယခုအစားထိုတည်ဆောက်သည့်၊ ပို၍ကြီးမားသော အဆောက်အအုံနှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့ကာ ကြမ်းခင်းအကျယ်အဝန်းသည် 112,476 m2 ရှိ၍ အခန်းပေါင်း (၁,၁၀၀) ကို အချိုးညီညီဖြင့် ဘေးဖက်အမိုးမဲ့နေရာပတ်လည်တွင် ထည့်သွင်းတည်ဆောက်ထားသည်။ နန်းတော်သစ်နေရာ၏ အကျယ်မှာ 3.24 ha ဖြစ်ပြီး သိမ်းမြစ်မှ နေရာပြန်လည်ဖော်ယူထားကာ မြစ်နံဘေးတွင်ရှိပြီး မျက်နှာစာသည် 300 m ဖြစ်၍ မြစ်အရှေ့မျက်နှာစာဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ဩဂတ်စတပ်စ် ပျူးဂျင် (Augustus Pugin) သည် ဂေါ့သစ်ဗိသုကာဆိုင်ရာ ဦးဆောင်သူတစ်ဦးဖြစ်၍ ဘယ်ရီကို ကူညီပြီး နန်းတော်အတွင်းပိုင်းကို ပုံစံရေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ စတင်တည်ဆောက်မှုသည် ၁၈၄၀ တွင်ဖြစ်၍ နှစ် (၃၀) ကြာမြင့်ကာ နှောင့်နေးမှုပေါင်းများစွာ၊ ငွေကြေးရာထားချက်ထက်ကျော်လွန်မှုများစွာဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့ကြရာ ထိုဗိသုကာပညာရှင်နှစ်ဦးစလုံး သေလွန်ခဲ့ကြသည်။ အတွင်းပိုင်းတည်ဆောက်မှုသည် နှစ်ဆယ်ရာစုအထဲထိတိုင် ပြတ်တောင်းသဘောဖြင့် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ ယင်းအချိန်မှစ၍ လန်ဒန်မြို့ လေထုညစ်ညမ်းခြင်းကို တန်ပြန်ရန် အဓိကထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သည့်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင်လည်း အကြီးအကျယ် ပြင်ဆင်ခဲ့ကြရာ ၁၉၄၁ ၌ အောက်လွှတ်တော်ခန်းမဆောင် ဗုံးထိမှန်ထားသည်ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဖိုးကျား၊ ဦး
အလုပ်အကိုင်
ပညာဝန်ဘဝကား အလွန်အလုပ်များလှ၏။ စာမေးပွဲစစ်ရ၊ နယ်သို့ကျောင်းစစ်ထွက် ရနှင့် မအားနိုင်အောင်ပင် ရှိလှသည်။ သို့သော်သူသည် ရုံးအလုပ်ဖြင့်သာ အချိန်ကုန် နေတတ်သူမဟုတ်။ စာတွေ့ကိုယ်တွေ့ ဗဟုသုတကို အမြဲရှာမှီး နေတတ်သူဖြစ်ရာ မြန်မာစာနှင့် ပတ်သက်လျှင် သက်ရှိအဘိဓာန်ဟူ၍ တင်စားခေါ်ဝေါ်လောက်သည့် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းထံမှ မြန်မာရာဇဝင်ထုံး တီးနည်းနာအဖြာဖြာတို့ကိုသာ မှတ်သားခွင့် ရသည်မဟုတ်မူဘဲ ဆရာကြီး ညွှန်ပြရာ ထို ထိုစာတို့ကိုလည်း အမြဲမပြတ် ရှာဖွေဖတ်မှတ် နိုင်ခဲ့လေသည်။ နောင်သော် ဤဗဟုသုတတို့ကို မြန်မာလူငယ်များ မှတ်သားသိရှိနိုင်ရန် စာရေးလိုစိတ် ဖြစ်ပေါ်လာသဖြင့် ၁၉၂၄ ခု နှစ်တွင် ပုသိမ်ရာဇဝင်နှင့် ဦးထွန်းရှိန် အတ္ထုပ္ပတ္တိတို့ကို စာတစ်အုပ်ရေးသားကာ စတင်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့၏။
ဒီပနိ
(၁၄) ဝါတွင် စံကျောင်းဆရာတော်ဘုရားကြီးက ဘုရားပစ္စေက များနှင့် သာဝကကြီးများ၏ ပါရမီတော်များ အကြောင်းကို ပါဠိဘာသာနှင့် မေးခွန်းပေါင်း(၂၀) ကို ထုတ်တော်မူခဲ့ရာ စာသင်သံဃာ (၂၀ဝ၀) ရှိ ဦးဉာဏဓဇ သာလျှင် ကျေနပ်အောင် ဖြေစွမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဆရာတော်၏ အဖြေများသည် အလွန်ကောင်းမွန်လှတဲ့အတွက် ရွေးချယ် စီစဉ်ပြီး 'ပါရမီဒီပနီ' အမည်ရှိ ဆရာတော်၏ ပထမဦးဆုံး စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။
ဝက်စ်မင်စတာ နန်းတော်
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးဆုံချက်နေရာဖြစ်သော ဝက်စ်မင်စတာ နန်းတော်သည် ယူကေ ပါလီမန်၊ ယူကေ အစိုးရအဖွဲ့၊ ဝက်စ်မင်စတာစနစ်တို့၏ အစားထိုးစကားလုံး (ယူအက်စ်အစိုးရကို ဝါရှင်တန်ဟု ခေါ်သကဲ့သို့) ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အဲလိဇဘက် မျှော်စင်(တာဝါ) ကို ၎င်းရှိအဓိကခေါင်းလောင်းဖြစ်သော ဘစ်ဘမ်း (Big Ben) အမည်ဖြင့် ရည်ညွှန်းကြလေ့ရှိပြီး လန်ဒန်၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၏ အထင်ကရနေရာတစ်ခုဖြစ်လာကာ မြို့၏ ခရီးသွားလာရာနေရာ၊ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီ၏ ပြယုဂ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်လာ၏ ။ ရုရှား ဇာဘုရင် နီကိုလပ် (၁) က "ကျောက်တုံးဖြင့်တည်ဆောက်ထားသည့် အိပ်မက်" ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ဝက်စ်မင်စတာ နန်းတော်သည် ၁၉၇၀ မှစ၍ အဆင့်သတ်မှတ်ချက် (၁) စာရင်းသွင်းခံခဲ့ရပြီး ၁၉၈၇ မှစကာ ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများထဲက တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
ဖိုးကျား၊ ဦး
ဘဝနိဂုံး
ဤသို့ဖြင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီးသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့လေပြီ။ ဒီဇင် ဘာ ၂၃ တွင်ဂျပန်စစ်လေယာဉ်များ ရန်ကုန်မြို့သို့ စတင်ဗုံးကြဲ၏။ ဦးဖိုးကျားတို့အိမ်သား တစ်သိုက်လည်း စစ်ဘေးမှလွတ်ရာ ရန်ကုန်မှ ထွက်ခွာလာရ၏။ ဦးစွာ မှော်ဘီ သရက်တောလမ်းထဲ၌ ခေတ္တအိမ်ငှားနေကြ၏။ ထိုမှတစ်ဖန် ရန်ကုန်မြို့ကို အင်္ဂလိပ်တို့က မြေလှန်ဖျက်ဆီးသည်နှင့် မှော်ဘီမြို့၌ မနေရဲတော့သဖြင့် ချောင်းဝရွာသို့ ပြေးကြရပြန်သည်။ ထိုတွင်လည်း ဓားပြရန်ကြောက်ရပြန်သဖြင့် ထန်းတပင်သို့ ရွှေ့ရပြန်သည်။ ထိုတွင် ခြေထောက်၌ အနာပေါက်၍ ကောင်းစွာမသက်သာသည့်အပြင် တစ်နေ့တခြား အနာတိုးကာ ၁၉၄၂ ခု ဧပြီ ၁၁ ရက်တွင် အမျိုးသားပညာဝန် စာရေးဆရာကြီး ဦးဖိုးကျားသည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ထန်းတစ်ပင်မြို့၌ကွယ်လွန် ရှာလေတော့သည်။
ဝက်စ်မင်စတာ နန်းတော်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ပါလီမန်
ဖိုးကျား၊ ဦး
ဘဝနိဂုံး
မြို့ခံလူများလည်း ဦးဖိုးကျား၏ အသုဘကို တောထုံးစံငါးရက်ထားပြီးနောက် ဧပြီလ ဆယ့်ခြောက်ရက်နေ့တွင် ထန်းတပင်မြို့ထိပ် ဘုန်းကြီးကျောင်းအနီးရှိ သုသာန်၌ မြေမြှုပ်သဂြိုဟ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဖြစ်နေသူ ဦးထွန်းဖေ၊ ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာ အယ်ဒီတာ ဦးအုန်းခင်၊ စာရေးဆရာ ဦးရန်အောင်တို့နှင့် ပုသိမ်ခရိုင်အသင်းတို့ ပူးပေါင်းကမ္မကထပြု၍ ထန်းတပင် သုသာန်မှ ဦးဖိုးကျား ၏ အရိုးကို တူးဖော်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် (အရိုးအိုးကို) ရန်ကုန်သို့ ယူဆောင်ကာ ထိုစဉ်က ကြံတောသုသာန်၌ ဂူသွင်း၍ အောက်ပါအတိုင်း ကမ္ပည်းထိုးခဲ့ကြပါသတည်း။
ရေးသားခဲ့သော ဆောင်းပါးများ
~ ကိုးကား ~ (ဂန္ထဝင်စာဆို ပညာရှိလေးဦး -တိုက်စိုး)
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
စံညှင်းဝေရွာ၊ စံညှင်းဝေ
စံညှင်းဝေရွာ၊ စံညှင်းဝေ
ကံပေါက် (မြောက်)ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ကံပေါက် (မြောက်)ရွာ (Kanpauk(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ကံပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၀၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခဲဆဲ နရိတဘူတာ
ခဲဆဲ နရိတဘူတာ (京成成田駅 ခဲဆဲ နရိတ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘခရိုင်၊ နရိတမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဆယ်လံရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ဆယ်လံရွာ (Selan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ တောင်ဘီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၃၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဘီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၂၁ ဦး၊ မ ၂၆၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငသန့်ချောင်းရွာ၊ ကျိန်ချောင်း
ငသန့်ချောင်းရွာ၊ ကျိန်ချောင်း
တူးချောင်းကြီး
တူးချောင်းကြီး
ကန့်ချုပ်
ကန့်ချုပ်သည် ပုံသဏ္ဌန်အားဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ကန့်ချုပ်ဖြူ၊ ကန့်ချုပ်နီ၊ ကန့်ချုပ်မင်း၊ ကန့်ချုပ်ပြာ၊ ကန့်ချုပ်နက် ဟူ၍ အချုပ်အားဖြင့် ၅ မျိုးရှိသည်။
ကန့်ချုပ်ဖြူသည် အပွင့်ဖြူ၍ ကန့်ချုပ်နီမှာ အပွင့်နီသည်။ ကန့်ချုပ်မင်းမှာ အပွင့် အရွက် အပင် သုံးမျိုးစလုံး နီသည်။ ကန့်ချုပ်ပြာမှာ ကြယ်ပြာပန်း အရောင်ကဲ့သို ပြာနေသည်။ အပွင့်မှာ ကန့်ချုပ်ပွင့်ကဲ့သိုပင် ဖြစ်ပြီး ၎င်းကို ကန့်ချုပ်ညိုဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
သက်ကြီး၊ ဆရာ (အနာဂါမ်)
အနာဂါမ် ဆရာသက်ကြီး
ပျော်ဘွယ်ကြီးရွာမှာ ရန်ကုန်မြို့၏ တောင်ဘက် ၇ မိုင်မျှသာကွာ၍ အိမ်ခြေ တစ်ထောင်ကျော် ရှိသောရွာကြီးဖြစ်၏။ ရွာသူရွာသားတို့မှာလည်း များသောအားဖြင့် သမ္မာအာဇီဝ ဖြစ်သော လယ်ယာ အလုပ်ဖြင့်အသက်မွေးကြသူများ ဖြစ်သည်။ မောင်ဖိုးသက် အသက် (၁၁)နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ဦးကျော်တုတ် ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် မိခင် မုဆိုးမကြီး ဒေါ်ငွေဥက သားသမီးလေးယောက်အား အကြော်ရောင်း၍ လုပ်ကျွေးခဲ့ရသည်။ သားကြီးမောင်ဖိုးသက်ကိုလည်း မြန်မာစာ ခြောက်တန်းအထိ ပညာသင်ပေးခဲ့သည်။ ကျောင်းနေဆဲမှာပင် ကျောင်းအားရက်များ၌ လှည်းဦးစီး၊ သမ္ဗာန်ဦးစီး အဖြစ်ဖြင့် စပါးသယ်ပို့သော လုပ်ငန်း၌ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်လျက် မိခင်ကြီး၏ စီးပွားရေးကို ကူညီပံ့ပိုး ခဲ့သည်။
မဲဇင်းရွာ၊ အစယ်
မဲဇင်းရွာ၊ အစယ်
သက်ကြီး၊ ဆရာ (အနာဂါမ်)
အနာဂါမ် ဆရာသက်ကြီး
ထို့နောက် ရိုးသားကြိုးစားသော မောင်ဖိုးသက်ကို ဆန်စက်ပိုင်ရှင် တစ်ဦးက သဘောကျ၍ သူ၏ဆန်စက်၌ တာလီ စာရေးခန့်ထားခဲ့သည်။ တစ်လ ၆ ကျပ်စားမှ ၂၅ ကျပ်အထိ လစာတိုး ပေးခဲ့သည်။ ထိုအခါ မောင်ဖိုးသက်တို့မိသားစု စားဝတ်နေရေး ချောင်လည်လာခဲ့သည်။ မောင်ဖိုးသက် အသက်(၁၆) အရွယ်တွင် ပျော်ဘွယ်ကြီးရွာမှ လယ်ပိုင်ရှင် တစ်ဦးဖြစ်သော ဦးသိန်း ဒေါ်သူဇာတို့၏ သမီးထွေးမမျှင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျလေသည်။ ထိုအခါ သူသည် ယောက္ခမိသားစုနှင့် အတူနေထိုင်လျက် လယ်ယာအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ စီးပွားရေးပြေလည်၍ မိသားစု အသိုင်းအဝိုင်းမှာလည်း ပြည့်စုံသဖြင့် ကာလအတန်ကြာမျှ ပျော်ရွှင်စွာ နေခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်ကာလအတွင်း ဘာသာရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အလှူဒါနပြုခြင်း၊ ဥပုသ်သီလဆောက်တည်ခြင်း စသော ကောင်းမှု ကုသိုလ်တို့ကို ပြုလုပ်ဆည်းပူးနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးအားဖြင့်ထိုခေတ်က ရဟန္တာဟု ကျော်ကြားသော ဘုန်းတော်ကြီး ဦးသီလနှင့် ပညာနေတ္တိ ဝိပဿနာကျမ်းပြု ဖိုဝန်းတောင် ဆရာညွန့်တို့ဟောပြောသော တရားများကို ကြားနာခွင့်ရရှိခဲ့ခြင်း၊ လယ်တီဆရာတော်၏ ဒီပနီ ကျမ်းအချို့ကို ဖတ်ရှုခဲ့ရခြင်းတို့ကြောင့် မောင်ဖိုးသက်မှာ ဘာသာရေးအခြေခံ အတော်အသင့် ပြည့်စုံလေသည်။
သို့သော်လည်း ထိုသို့အစစချောမွေ့နေသော အချိန်တွင် မမျှော်လင့်သော ကြမ္မာဆိုးတစ်ခုက မောင်ဖိုးသက်တို့မိသားစု နှင့်တကွ ပျော်ဘွယ်ကြီးရွာတရွာလုံးကို ဝင်ရောက် မွှေနှောက်ခဲ့သည်။ ထိုကြမ္မာဆိုးမှာ အခြားမဟုတ်။ ကာလဝမ်းရောဂါ ပင်ဖြစ်၏။ ကာလဝမ်း ရောဂါ ကျရောက်လာသဖြင့် ရွာသူရွာသား အမြောက်အမြား သေကြေပျက်စီးကြရာတွင် မောင်ဖိုးသက်တို့မိသားစုမှာ အထိအနာဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ မမျှင်၏ အစ်မ မခင်တို့လင်မယားနှင့်အတူ တူမလေး မချစ်မြိုင် ကိုဖိုးသက်၏ သမီးလေး မလှညွန့်ပါ ဝမ်းရောဂါထဲသို့ပါသွားခဲ့ကြရရှာသည်။
မကျာရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
မကျာရွာ(Makyar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ဝမြစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၄၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမြစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈ ဦး၊ မ ၄၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
သက်ကြီး၊ ဆရာ (အနာဂါမ်)
လယ်တီဆရာတော်နှင့် ဆရာသက်
အသက်သုံးဆယ်ကျော်မျှသာ ရှိသေးသော ကိုဖိုးသက်မှာ မိမိလက်တွင်း၌ မချိမဆန့် အသက်ပျောက်သွားခဲ့ရသည့် တစ်ဦးတည်းသော သမီးလေး မလှညွန့်အတွက် အကြီးအကျယ် စိတ်ထိခိုက်သွားသည်။ လအတော်ကြာမျှ သောက ဝေဒနာကို မဖြေနိုင် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ရက်လညောင်း၍ မိမိစိတ်ကို အသင့်အတင့် ဖြေနိုင်သောအခါတွင်မူ ကိုဖိုးသက်မှာ ပျော်ဘွယ်ကြီးရွာတွင် နေလိုစိတ်မရှိတော့ချေ။ ထို့ကြောင့် ဇနီးမမျှင်နှင့် ကျန်မိသားစုများအား အနူးအညွတ် တောင်းပန်ပြီး ပျော်ဘွယ်ကြီးရွာမှ ထွက်လာခဲ့လေသည်။ မောင်ညိုခေါ် မိတ်ဆွေ တစ်ယောက်ကို အဖော်ပြုလျက် ရွာမှ ထွက်လာသော ကိုဖိုးသက်သည် မြန်မာပြည်တောတောင် အနှံအပြားသို့လှည့်လည်လျက် သောကငြိမ်းအေးကြောင်းတရားကို ရှာဖွေခဲ့သည်။ (သေခြင်းတရား၏ အချိန်အခါအရွယ်မရွေး အချိန်းအချက်မရှိထားပဲ ရောက်လာနိုင်ခြင်းအပေါ်သတိသံဝေဂ ရရှိကာ မသေသောတရားကို သိအောင်ရှာမည်ဟု လေးနက်မွန်မြတ်သောသန္နိဋ္ဌာန် ဆုံးဖြတ်ချက်လည်း ဦးစီးပါဝင်သည်။)
မကျာရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက်ကြီး၊ ဆရာ (အနာဂါမ်)
လယ်တီဆရာတော်နှင့် ဆရာသက်
ရှေးဦးစွာ ဖိုဝန်းတောင် ဆရာညွန့်ထံသို့ရောက်၍ အာနာပါန ရှုမှတ်နည်းကိုရရှိခဲ့သည်။ ထိုနောက် ညောင်လွန့်တောရ ဆရာတော်၊ သေက္ချတောင် ဆရာတော်၊ ဦးတိလောက ၊ ပဋ္ဋိပတ္တိအကျော် ဆရာတော်များ ထံသို့လည်း ခိုဝင် ဆည်းကပ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးကား လယ်တီဆရာတော် ဖြစ်လေသည်။ ကိုဖိုးသက်သည် လယ်တီဆရာတော်ထံ၌ (၇) နှစ်မျှ အနီးကပ် ဆည်းကပ်နေထိုင်လျက် ပဋ္ဋိပတ္တိအလုပ်ကို အားထုတ် ခဲ့သည်။ ဆရာတော်၏ ဆုံးမ ဩဝါဒများကို အလေးအနက် နာယူမှတ်သားခဲ့သည်။
ဤသို့လျှင် အိုးပစ်အိမ်ပစ် ဘဝဖြင့် ကိုဖိုးသက် တရားရှာခဲ့သည်မှာ (၁၃) နှစ်မျှကြာ သွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလအတွင်း ဆရာသမားများ၊ သူတော်ကောင်းပညာရှိတို့၏ ဆုံးမဩဝါဒ များကို မပြတ်ကြားခဲ့ရခြင်းကြောင့် လည်းကောင်း၊ တရားအသိ ထိုက်သင့်သလောက် တိုးပွားလာခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ကိုဖိုးသက်၏ သောကဝေဒနာမှာ သိသိသာသာကြီး လျော့ပါးလာခဲ့လေသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုဖိုးသက်သည် အဖော်ဖြစ်သူ မောင်ညို နှင့်အတူ လယ်တီဆရာတော်ကြီးအား ဖူးမြော်ကန်တော့ပြီး ဇာတိချက်ကြွေ မွေးရပ်မြေ ဖြစ်သော ပျော်ဘွယ်ကြီးရွာသို့ပြန်ခဲ့လေသည်။ (နှစ်ရှည်လများ အိုးပစ်အိမ်ပစ် လေ့လာဆည်းပူးရင်းအားထုတ်ခဲ့သော်လည်း ရည်မှန်းသည့် တရားအရသာတွေ့ရှိသိရသည်အထိ ခရီးမရောက်သဖြင့် နောက်တစ်လှမ်းဆုတ် တပ်ခေါက်ပြန်သည့်သဘောဖြစ်သည်။ သို့သော် နောင်အရှည်ကို ရည်မျှော်တွေးခေါ်ကာ လမ်းညွှန်မိန့်မှာရင်းချီးမြှင့်သော လယ်တီဆရာတော်၏ တေးထပ် လင်္ကာမှာ ဦးဖိုးသက်အတွက် အလွန်တန်ဖိုးရှိသော အားဆေးတစ်ခွက်သဖွယ်ဖြစ်စေခဲ့သည်။)
ရွာအပြန်
ပျော်ဘွယ်ကြီးရွာသို့ ရောက်သောအခါ (မိမိ၏ တရားအသိဖြင့် အများအား ကူညီကယ်တင်ရန်ရည်မှန်းချက်လည်းရှိဟန်တူသူ ကိုဖိုးသက်သည် မိမိအားယုံကြည်အားထားစွာ မျှော်လင့်ချက်ထားထောက်ပံ့လှူဒါန်းနေသူများနှင့် လက်ရှိတရားအဆင့်မျှဖြင့် ရင်ဆိုင်မတွေ့လိုသေးသလိုဖြစ်နေပေရာ) အိမ်သို့သွားလိုစိတ် မရှိသေးသဖြင့် ကိုဖိုးသက်နှင့်မောင်ညိုတို့သည် ရွာထိပ်ရှိ ဓမ္မာရုံ၌ ယာယီသဘောဖြင့် စတည်းချနေကြသည်။ ထိုဓမ္မာရုံမှာ တစ်ချိန်က ကိုဖိုးသက်တို့မိသားစု ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သော ဇရပ်ပင်ဖြစ်၏။
"ဤသောက ဝေဒနာမျိုး နောက်ထပ်မပေါ်ပေါက် ရအောင် ငါအားထုတ်တော့မည်" ဟုသန္နိဋ္ဌာန် ချလိုက်သည်။ ထို့နောက် ဇနီးမမျှင် အိမ်သို့နှုတ်ဆက်ရုံမျှပင် မသွားတော့ဘဲ မောင်ညိုနှင့်အတူ ဇရပ်မှာပင် ဖြစ်သလို နေထိုင်လျက် တရားကို ဆက်လက် အားထုတ်သည်။ အာနာပါနဖြင့် သမာဓိခိုင်မြဲအောင် ထူထောင်ပြီး မိမိခန္ဓာကိုယ်မှ ရုပ်နာမ်တို့၏ ဖြစ် ပျက်မှုများကို ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ထင်မြင်အောင် ရှုမှတ်သည်။ သို့အားဖြင့် မကြာမီ ကာလအတွင်း၌ပင် ကိုဖိုးသက်သည် ခန္ဓာကိုယ်ကပြသော (ငယ်ထိပ်နေရာမှပြသော) တရားကို လင်းလင်းချင်းချင်း ထိုးထွင်း သိမြင်ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် ကိုဖိုးသက်သည် ရွာဦးဇရပ်မှာပင် ဆက်လက်နေထိုင်လျက် မရီးဒေါ်ရင် အပါအဝင် ရင်းနှီးသူ (၁၅) ဦးခန့်အား အာနာပါန အားထုတ်နည်းကို (တောင်းခံမှုများကြောင့်) စတင်သင်ပြပေးသည်။ ကိုဖိုးသက်မှာ (လောကုတ္တရာစာပေအရာတွင်) စာတတ်ပေတတ် (ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ်) မဟုတ်သော်လည်း သူဟောပြောသော တရားကား ရှင်းလင်းပြတ်သားသည်။ ယောဂီများသာမက ယောဂီမဟုတ်သူများလည်း တိုးတက်မှုရရှိ၍ များစွာနှစ်သက်ကြသည်။
ကိုဖိုးသက်သည် သီတင်းဝါလကျွတ်သောအခါ ယောဂီအချို့နှင့်အတူ လယ်တီဆရာတော်ထံ သွားရောက်ဖူးမြင်သည်။ မိမိတရားပြပုံများကိုလည်း ဆရာတော်အားလျှောက်ထားသည်။ လယ်တီဆရာတော်က အကြိမ်ကြိမ် သာဓု ခေါ်တော်မူပြီး ယောဂီ ၅၀၀၀ ထက်မနည်းအရေအတွက်ပြည့်မီသည်အထိ ဆက်လက်တရားပြရန် တိုက်တွန်းတော်မူသည်။ ကျောင်းတိုက်ရှိ တပည့်သံဃာအများကိုလည်း ကိုဖိုးသက်၏နည်းနာကိုစံနမူနာယူရန်စသည်တိုက်တွန်းချီးမွမ်းသည်၊ ထို့အပြင် မိမိအမြဲသုံးနေသော လက်ကိုင်တောင်ဝှေးကိုလည်း ဒကာသက်အား ချီးမြှင့်တော်မူလိုက်လေသည်။
ဘဝနိဂုံး
ဆရာသက်ကြီး၏ တပည့်အချို့သည် ဆရာကြီးအသက်ထင်ရှား ရှိနေစဉ်ကပင် အာဇာနည်ကုန်း၌ ဟံသာဝတီကမ္မဋ္ဌာန်း ဌာနကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုကမ္မဋ္ဌာန်းဌာနသို့ လာရောက်၍ တရားပြခဲ့သည်။ ဆရာကြီးသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃၀၇ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း ၁၄-ရက်နေ့ညတွင် ဗဟန်းရေတာရှည် လမ်းဟောင်းမှ တပည့်ဖြစ်သူ ဦးအုံး၏ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ အသက်(၇၂) နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆရာကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်ကို အာဇာနည် ကုန်း၌ တပည့်ကြီးငယ်တို့က စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ သင်္ဂြုဟ်ခဲ့ကြလေသည်။ (ဆရာသက်ကြီး မရှိတော့သည့်နောက်ပိုင်းတွင်လည်း ဆရာကြီး၏ တပြည့်သားမြေးတို့၏ အားထုတ်မှုဖြင့် ကမ္မဋ္ဌာန်းဌာနများ ကမ္မဋ္ဌာန်းပြဆရာများ အစဉ်အဆက် ပွားများတည်ရှိနေကာ ဆရာကြီးဦးဘခင်၊ ဆရာကြီးဦးဂိုအင်ကာ စသည်ဖြင့် တိုင်းပြည်နိုင်ငံနယ်နိမိတ်များအပေါ် ကျော်လွှားထင်ရှားတရားဖြန့်ဝေပေးနိုင်စွမ်းသော အာဇာနည်ပုဂ္ဂိုလ်များဆက်လက်ပေါ်ထွက်နေလျက် သူ၏တရားများ ရှင်သန်ပြန့်ပွားတည်ရှိနေသည်)
လေဆိပ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
လေဆိပ်ရွာ(Layseik)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ဝေးလောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝေးလောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀ ဦး၊ မ ၃၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုနေ (မန်း)
ကိုနေ (မန်း)သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသား စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ၊ ကဗျာဆရာ၊ထုတ်ဝေသောသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးမြင့်ကျော်စိုး ဖြစ်ပြီး အဖဦးကြူး-အမိဒေါ်ခင်ဌေးတို့မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းမြို့၊ စာရေးရွာတွင် မွေးဖွားသည်။ ၁၉၈၂တွင် အထက(၂၄)မန္တလေးမှ ဆယ်တန်းအောင်သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်၊ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်၊ မှသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ရူပဗေဒဘွဲ့ရသည်။ ၁၉၈၅ ဖေဖော်ဝါရီလထုတ် သပြေမဂ္ဂဇင်းတွင် မစိမ်းဖြူ ကဗျာ မှစကာ မဂ္ဂဇင်းကဗျာနှင့် ဝတ္တုတို ၁၀ဝ ခန့်ရေးခဲ့သည်။
သတ္တုတွင်း ဝန်ကြီးဌာန အိုင်အိုဒင်းဆားပညာပေးရေးစီမံချက်တွင် အစိုးရဝန်ထမ်းအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ဆေးပင်စင်ယူခဲ့သည်။ ၂၀ဝ၀ ပြည့်နှစ်မှစပြီး စပို့လိုက် စသည့် အားကစားဂျာနယ်များတွင် အယ်ဒီတာ၊ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကာ လူငယ်အကျိုးပြု စိတ်ခွန်အားဖြည့်နှင့် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အသုံးချစာအုပ်များ ၁၅ အုပ်ခန့် ဘာသာပြန်ခဲ့သည်။
၂၀ဝ၉ မှ ၂၀၁၃ ထိ ဇေယျာရွှေမြေအက်ဖ်စီ ပြန်ကြားရေးတာဝန်ခံလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ တွင် ပြင်ပသတင်းစာများကိုစိတ်ဝင်စားပြီး ရွှေနိုင်ငံသစ်၊ the voice သတင်းစာများတွင် သတင်းထောက်အယ်ဒီတာလုပ်ပြီး နိုဝင်ဘာလမှ ၂၀၁၈ ဇန်နဝါရီအထိ the daily eleven သတင်းစာ Senior Editor အဖြစ် လုပ်ခဲ့ပြီး ဖေဖော်ဝါရီလမှစကာ မြန်မာတိုင်းမ်နေ့စဉ် သတင်းစာ The Myanmar Times Daily Newspaper အယ်ဒီတာ။၁၆-၁၀-၂၀၁၉မှစပြီး Bloomberg Myanmar ( Sky net- Shwe Than Lwin media) တွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်နေသည်။
ထင်ရှားသောစာအုပ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဝှေဆန်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မူခရမ်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
မူခရမ်းရွာ (Mukharan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဂနက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂနက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၂ ဦး၊ မ ၃၈၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နွားကူးလေး (တောင်)ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
နွားကူးလေး (တောင်)ရွာ (Nwarkulay(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ နွားကူးလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နွားကူးလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၁၄ ဦး၊ မ ၁၁၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးပြားရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ဝါးပြားရွာ (Warpyar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၂၄ ဦး၊ မ ၇၆၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံပေါက် (အနောက်)ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ကံပေါက် (အနောက်)ရွာ (Kanpauk(West))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ကံပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၀၇၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးရံ့ကျော်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ငါးရံ့ကျော်ရွာ (Ngaryantkyaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ တင်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၁၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တင်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၇ ဦး၊ မ ၈၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန့်ပလူ
မြစ်ဥမျိုးဖြစ်ပြီး ဥ၏ အလယ်တွင် အခေါင်းရှိသည်။ အပင်ရိုးမှာ အခေါင်းသက်သက်ဖြစ်သည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် Valeriana hardwickii ဟု ခေါ်သည်။
ခဲဆဲ အိုးဝဒဘူတာ
ခဲဆဲ အိုးဝဒဘူတာ (京成大和田駅 ခဲဆဲ အိုးဝဒ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘခရိုင်၊ ယချိယောမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂိရိဟန်ဒုစေတီတော်
ဂိရိဟန်ဒုစေတီတော် (နိသုပတ်ပနဝိဟာရ ဟုလည်း သိကြ) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ထရင်ကိုမလီးခရိုင်၊ သီရိယိုင်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ပထမဦးဆုံးသော ဗုဒ္ဓဘာသာစေတီတော်ဖြစ်သည်ဟုလည်း ယူဆကြသည်။  ၎င်းစေတီတော်ကို ပင်လယ်ရပ်ခြားမှ ကုန်သည်ညီနောင်ဖြစ်သည့် တဖုဿနှင့် ဘလ္လိကတို့က တည်ထားခဲ့ကြသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ ညီနောင်နှစ်ဦးတို့၏ အမည်များကို ကျောင်းတော်ပရဝုဏ်အတွင်းရှိ ကျောက်စာတွင် မှတ်တမ်းတင်ရေးသားထားသည်ကို တွေ့ခဲ့ရသည်။ ထိုကျောက်စာအရ စေတီတော်ကို တဖုဿနှင့် ဘလ္လိက ကုန်သည်အစုတို့က တည်ခဲ့ကြသည်ဟု ရေးသားထားသည်။ အချို့သော ပညာရှင်များက မဟာယာနအယူအဆကို ယုံကြည်ကြသည့် ပါဝါပြည်မှ ပင်လယ်ရပ်ခြားကုန်သည်များက စေတီတော်ကို တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်လည်း ရှိသည်။
ဤစေတီတော်ကို ပြည်သူများသည် အလွန်အထွတ်အမြတ်ထားကြသည်။ စေတီတော်တွင် ဗုဒ္ဓ၏ ဆံတော်ဓာတ်တော် ပါဝင်သည်ဟုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။ ကျောင်းတော်ကို သီရိလင်္ကာအစိုးရက ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ကျောင်းတော်
စေတီတော်သည် ပင်လယ်ကမ်းခြေအနီး ကျောက်ဆောင်ငယ်တစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထရင်ကွန်မလီးမြို့၏ မြောက်ဘက် ၄၇ ကီလိုမီတာခန့် (၂၉ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။ ကျောက်ဆောင်ထိပ်တွင် အဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ကျောင်းတော်တည်ရှိကာ အလယ်ဗဟိုတွင် စေတီတော် တည်ရှိသည်။ စေတီတော်သည် နဂိုမူလက အရွယ်အစား သေးငယ်သော်လည်း အေဒီ ၈ ရာစုတွင် ပိုမိုကြီးမားအောင် တည်ထားခဲ့ကြသည်။ အနုရာဒပူရတွင် တည်ရှိသည့် သုပရမနှင့် လင်္ကာရာမစေတီတော်များကဲ့သို့ပင် အဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန်ကျောင်းတော်သည် ကွန်ကရစ်ကျောက်တိုင်အဝိုင်းများဖြင့် ဝန်းရံထားသည်။ စေတီတော်ကို ဝန်းရံထားသည့် ကျောင်းတော်သည် အရပ်လေးမျက်နှာတွင် ဖွင့်ထားပြီး လှေကားထစ်များကို တက်ကာ ဖူးမြော်နိုင်သည်။ ၎င်းလှေကားထစ်များတွင် သီရိလင်္ကာဗိသုကာလက်ရာများဖြစ်သည့် ကျောက်ထွင်းရုပ်တုများ (Muragala) နှင့် လက်ရန်းပွတ်လုံး(Korawak Gala) များကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ကျောင်းတော်သို့ မရောက်မီအဆင့်ဖြစ်သည့် စင်္ကြံနေရာတွင် ပျက်စီးနေသည့် အဆောက်အဦများ၊ ကျောက်တိုင်များ၊ လှေကားထစ်များ၊ ရေကန်များ၊ ကျောက်တံတားများ စသည့်တို့၏ အပျက်အစီးအကြွင်းအကျန်များ တည်ရှိသည်။ တောင်ပေါ်သို့ တက်ရာ ဆင်ခြေလျှောသည် ကျောက်တုံးအချို့ ထူထပ်လျက်ရှိသည်။ ထိုကျောက်တုံးများထဲမှ နှစ်ခုတွင် အချို့သည် ဗြဟ္မဏီဘာသာစကားကျောက်စာများ ရေးထိုးထားသည်။ ၎င်းစာများထဲမှ တစ်ခုကို ခရစ်မတိုင်မီက ရေးထိုးထားပြီး တစ်ခုမှာမူ ၁ ရာစုကာလခန့်က ရေးထိုးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်၏ တောင်ဘက်တွင် ကျောက်ဆောင်မျက်နှာပြင်တစ်ခုပေါ်တွင် ရေထိုးထားသည့် နောက်ထပ်ကျောက်စာတစ်ခု တည်ရှိသည်။ ထိုကျောက်စာတွင် စာကြောင်းရေ ၁၁ ကြောင်း ပါဝင်ပြီး  ကျောင်းတော်နှင့် ကုန်သည်နှစ်ဦးတို့၏ အကြောင်းကို ဖော်ပြရေးသားထားသည်။
ကျောက်စာတွင် ပင်လယ်ခရီးသွားကုန်သည်နှစ်ဦး၏ အကြောင်းကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ စာထဲတွင် ရေးသားထားသည့် အစိတ်အပိုင်းအများစုတွင် စေတီတော်၏ အမည်ကို ရှည်လျားစွာဖော်ပြထားသည်။ ကျန်ရှိနေသည့် အပိုင်း၌ ဆုတောင်းစာရေးသားသူကို ရေးသားထားခြင်း မရျိပေ။ နောက်ဆုံးစားကြောင်းတွင် စေတီတော်ကို တဖုဿနှင့် ဘလ္လိက ကုန်သည်ညီနောင်အဖွဲ့တို့က တည်ခဲ့ကြသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ကျောက်စာမှတ်တမ်း၏ အဆုံးတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာတရားတော်ဖြစ်သည့် "ရုပ်နာမ်ဓမ္မတရားတို့၏ မမြဲမှု" ကို ဖော်ပြထားကာ အဆုံးသတ်ထားသည်။
ပဒေါက်ချောင်ရွာ၊ ပဒေါက်ချောင်
ပဒေါက်ချောင်ရွာ၊ ပဒေါက်ချောင်
လယ်တီဆရာတော်ဘုရားပြုစုတော်မူသော ကျမ်းများစာရင်း
လယ်တီဆရာတော် ပြုစုတော်မူခဲ့သော ကျမ်းများစာရင်း ဖြစ်သည်။
စာဖြူစုရွာ၊ အစယ်
စာဖြူစုရွာ၊ အစယ်
ခဲဆဲ ဆဲခိယဘူတာ
ခဲဆဲ ဆဲခိယဘူတာ (京成関屋駅 ခဲဆဲ ဆဲခိယ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ အဒချိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှားဖြူကုန်းရွာ၊ ပဒေါက်ချောင်
ရှားဖြူကုန်းရွာ၊ ပဒေါက်ချောင်
ကျွန်းတောရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကျွန်းတောရွာ(Kyuntaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဝါးကော်ကျေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၀၀ ဖြစ်သည်။ အရပ်အခေါ်မှာ ကျွန်းတော့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါးကော်ကျေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၆၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၁၂၄ ဦး နေထိုင်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ကော့ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
တောင်ကော့ရွာ (Taungkawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ လွယ်ငင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ငင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၀ ဦး၊ မ ၁၅၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး
အမှတ် (၄) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး (ရတခ/ကရခ)ကစထ(၄)မှူး ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ညွှန့်၀င်းဆွေ ဖြစ်သည်။ကစထ (၄) လက်အောက်ခံတိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များမှာ ကရင်ပြည်နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်၊ တနင်္သာရီတိုင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
မှူး_၄ ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ
ဝါးပြားရွာ၊ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်
ဝါးပြားရွာ (Warpyar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၅၁ ဦး၊ မ ၁၈၄၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၉၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ကျိုင်းရွာ၊ မဲဇလီဒလ
ပေါက်ကျိုင်းရွာ၊ မဲဇလီဒလ
မန်ခြီရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
မန်ခြီရွာ(Manchi)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ဝမြစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၄၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမြစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈ ဦး၊ မ ၄၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုံးလုံရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မွတ်ခရီးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
မွတ်ခရီးရွာ (Mutkharee)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဂနက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂနက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၂ ဦး၊ မ ၃၈၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တူးချောင်းလေး
တူးချောင်းလေး
ကိုးကား
တူးချောင်းလေး
အိုးလည်ပင်းရွာ၊ အစယ်
အိုးလည်ပင်းရွာ၊ အစယ်
ရှီဝါနူးရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ရှီဝါနူးရွာ(Sheewanu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ဝေးလောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝေးလောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀ ဦး၊ မ ၃၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြင်သစ် တော်လှန်ရေး
ပြင်သစ် တော်လှန်ရေးဆိုသည်မှာ ၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်းကာလ ၁၇၈၉ - ၁၇၉၉ ခုနှစ်အတွင်း ပြင်သစ်သမိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး အပြောင်းအလဲကြီး တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်ကာလအတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ဘုရင်နှင့် ဘာသာရေး အကြီးအကဲ ကက်သလစ် ဘုန်းတော်ကြီးများ ကြီးစိုးသည့် သက်ဦးဆံပိုင် ဧကရာဇ် စနစ်မှသည် လူတိုင်း တန်းတူ အခွင့်အရေးရှိသည့် အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်သို့ ကူးပြောင်းစေခဲ့သည်။
၁၇၈၉ ခုနှစ်မှ ၁၇၉၉ ခုနှစ်အထိ ဆယ်နှစ်မျှသောကာလပတ်လုံး ပြင်သစ်တနိုင်ငံလုံးသည် ဆူပူသောင်းကျန်းသတ်ဖြတ်မှုများဖြင့် သောသောညံခဲ့လေသည်။ ထိုကာလသည် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးကာလ ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်ဘုရင် လူဝီ - ၁၆ ၏ လက်ထက်တွင် တော်လှန်ရေးစခဲ့၍ နပိုလီယန်ဗိုနာပတ် ပထမကွန်ဆာဖြစ်လာသည့်အခါ တော်လှန်ရေးပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ဆိုခဲ့သော ဆယ်နှစ်ကာလ အတွင်း ဘုရင်နှင့် မိဖုရားအပါအဝင် အထောင်အသောင်းမျှသော မင်းဆွေမင်းမျိုး မြို့စားနယ်စားတို့ ခေါင်းဖြတ်အသတ်ခံရသည်။ တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်များ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နှစ်ကြာရှည်စွာ လူထုကြည်ညိုမှုကို မခံရဘဲ၊ နောက်ဆုံးတွင် ခေါင်းဖြတ်ခံ ကြရလေသည်။
သဘောအားဖြင့် ဆိုရလျှင် တော်လှန်ရေး စတင်ချိန်က ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ ဘုရင့်တန်ခိုးအာဏာလွှမ်းမိုးနေခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေး ပြီးဆုံးချိန် ၌မူ ကြီးကျယ်တိုးပွားလာနေသော လူလတ်တန်းစားလက်ထဲသို့ အာဏာပြောင်းသွားသည်။ ပထမ နပိုလီယန်ဘုရင် တန်ခိုးမှေးမှိန် သွားပြီးနောက်တွင် ဗူးဗွန်မင်းဆက်များ ပြန်၍နန်းစံကြသေးသော်လည်း၊ ကံကျွေးချစနစ်မူကား ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ ပြန်၍ ခေါင်းမဖော် နိုင်တော့ချေ။
ပြင်သစ်ဘုရင်များ တံခိုးထွားလျက်ရှိခဲ့စဉ်က ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် လူတန်းစားသုံးရပ်ရှိနေသည်။ မင်းမျိုး၊ မင်းနွယ်၊ မြို့စား၊ နယ်စား မှူးမတ်များ၊ ရောမကက်သလစ် ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းဝင် သာသနာ့ဝန်ထမ်းများ ပြည်သူလူထုဆင်းရဲသားများ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုလူတန်းစားသုံးရပ်၏ အခြေအနေသည် မမျှမတ ဖြစ်နေလေသည်။
၁၈ ရာစုနှစ် နောက်ပိုင်းလောက်တွင် ပြင်သစ်ပြည်သူလူထုသည် အလွန်ဆင်းရဲ ဒုက္ခရောက်လျက်ရှိကြသည်။ ဆင်းရဲသားများသည် ကြီးလေးသော အခွန်အတုတ်များကို ထမ်းဆောင်ကြရ၍၊ ခါးမလုံ ဝမ်းမဝ စုတ်ပဲ့နုံချာသော ဘဝသို့ကျရောက်နေကြသည်။ သူတို့ ဆင်းရဲ ငတ်ပြတ်နေသလောက် ပြင်သစ်ဘုရင်နှင့် နယ်စားမြို့စား မှူးမတ်တို့က စည်းစိမ်ယစ်မူးနေကြသည်။ ထိုမင်းမြှောင်ကပ်ပါး နယ်စား မြို့စားမှူးမတ်များနှင့် ရောမကက်သလစ် ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းဝင်ဘုန်းကြီးများသည် တနိုင်ငံလုံးရှိ မြေယာများကို လက်ဝါးကြီးအုပ် သိမ်းပိုက်ထားသော်လည်း အခွန်မထမ်းကြချေ။ အခွင့်အရေးဟူသမျှကား ဆင်းရဲသားများ မခံစားရဘဲ၊ သူတို့ချည်းခံစားကြသည်။ ဆင်းရဲသားများသည် ထိုမိုးကျရွှေကိုယ်တို့ စည်းစိမ်ယစ်မူးနိုင်အောင် ကြီးလေးသောအခွန်များ ပေးဆောင်ကြရသည်သာမက၊ အမျိုးမျိုး ဖိစီးနှိပ်စက်ခြင်းကိုလည်း ခံကြရသည်။ ပုံစံအားဖြင့် နယ်စားမြို့စားတယောက် တောကစားထွက်၍၊ တောင်သူလယ်သမားများ၏ လယ်ခင်းများပျက်စီးသွားသော်လည်း၊ လျော်ကြေးကို သူတို့မတောင်းနိုင်ကြချေ။ နယ်စားမြို့စားများက ထိုသူတို့အား မတော်တဆ ဖြစ်စေ၊ တမင်ဖြစ်စေ သတ်မိစေကာမူ၊ နယ်စားမြို့စားများအား တရားစွဲဆိုနိုင်ခွင့် လုံးဝမရှိချေ။
ထိုသို့ လူမှုရေးမမျှမတ၊ အုပ်ချုပ်ရေးမမျှမတ ဖြစ်နေသည်ကို ဘုရင်မင်းမြတ်က မျှတလာအောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိချေ။ ထို့ပြင် ဘုရင် များသည် အလွန်တန်ခိုးကြီးလိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် နယ်ချဲ့နိုင်ရေးအတွက် ဂျာမနီနှင့်လည်းကောင်း၊ အင်္ဂလိပ်နှင့်လည်းကောင်း စစ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုစစ်ပွဲများတွင် ပြင်သစ်တို့ ရှုံးသည်သာများသည်။ စစ်ပွဲများကြောင့် ငွေကုန်ကြေးကျများသည်။ ပြည်သူလူထုလည်း ခါတိုင်းထက်ပို၍ မကျေမနပ်ဖြစ်လာလေသည်။ ထိုကာလအတွင်း လူမှုအယူအဆသစ်များ ပေါ်လာ၍၊ ပြည်သူလူထုထံသို့ တစတစ ပြန့်ပွားသွားလေသည်။ လူထုအား အယူအဆသစ်များဖြင့်အသိဉာဏ်ဖွင့်ပေးကြသော ပညာရှိစာရေးဆရာကြီးများမှာ ဗော်လတဲယား၊ မွန်တက်စကျူး၊ ရူးဆိုး စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ၏ အသိဉာဏ်ဖွင့်ပေးမှုကြောင့် ဘုရင်မင်းမြတ်ဟူသည် မိုးကျရွှေကိုယ်မဟုတ်ကြောင်း၊ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးတွင် ပြည်သူလူထုသည်လည်း ပါဝင်ခွင့်ရှိကြောင်း သိမြင်လာကြသည်။ သူတို့၏ နိမ့်ကျနုံချာသောအဖြစ်ကိုလည်း ဆင်ခြင်မိလာကြသည်။
လူဝီ ၁၄ သည် စည်းစိမ်ခံရန် အလွန်အသုံးအဖြုန်းများသည်။ မိမိတန်ခိုးအာဏာကြီးမားရန် စစ်ပွဲများတိုက်ခိုက်စေသဖြင့် ဘဏ္ဍာငွေများစွာ ကုန်ကျသည်။ လူဝီ - ၁၅ နန်းတက်လာပြန်သော်၊ ထိုဘုရင်သည် အရည်အချင်း ညံ့ဖျင်းကာ၊ ပျင်းရိပြီးလျှင် အသုံးအဖြုန်းကြီးသည်။ ထို့ကြောင့် ပြည်သူလူထုသည် ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ရွံမုန်းလာလေသည်။ ယင်းသို့ မကျေနပ်မှုများသည် အငွေ့တလူလူနှင့် ဖြစ်နေသော ယမ်းအိုးကြီးနှင့် တူနေသည်။ ထိုယမ်းအိုးကြီးသည် လူဝီ - ၁၆ လက်ထက်တွင် ပေါက်ကွဲလေတော့သည်။ လူဝီဘုရင်နှင့် မိဖုရားမာရီအန်တွာနတ်တို့သည် စည်းစိမ်ကြီးစွာခံစား၍ နိုင်ငံ၏ဘဏ္ဍာကို သုံးဖြုန်းကြသည်။ ထို့ကြောင့်နိုင်ငံမှာ ကြွေးပတ်လည် ဝိုင်းနေသည်။ ၁၇၈၈ ခုနှစ်တွင် လူဝီသည် ငွေကြေးအပူတပြင်းလိုအပ်နေသဖြင့် အခွန်တိုး၍ ကောက်ခံရန် စတိတ်ဂျင်နရယ် (အင်စတိတ် ဂျင်နရယ်) ခေါ် လွှတ်တော်အစည်းအဝေးကြီးကို ခေါ်ရလေတော့သည်။
၁၇၈၉ ခုနှစ် မေလတွင် ထိုလွှတ်တော် အစည်းအဝေးကို ဗာဆေးမြို့၌ ကျင်းပရာ၊ မင်းဆွေမင်းမျိုး မြို့စားနယ်စားများ၊ သာသနာ့ဝန်ထမ်းများနှင့် ဆင်းရဲသားပြည်သူလူထုတို့၏ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ကြသည်။ ပြည်သူလူထု၏ ကိုယ်စားလှယ်တို့သည် အခွန်သစ် ကောက်ခံရေးကို လက်မခံသည့်ပြင်၊ လူမှုရေး မမျှတမှု၊ အုပ်ချုပ်ရေး မမျှတမှုတို့ကို ပြုပြင်ပေးရန် တောင်းဆိုကြသည်။ ထိုအခါ လူတန်းစားနှစ်ရပ်၏ ကိုယ်စားလှယ်များက ကန့်ကွက်သည်။ လူဝီဘုရင်ကလည်း မိမိ၏ စစ်တပ်ဖြင့် ခြိမ်းခြောက်သည်။ ထို့ကြောင့် လူထုကိုယ်စားလှယ်တို့သည် လွှတ်တော်မှ ထွက်ခဲ့ကြပြီးလျှင် အနီးရှိ တင်းနစ်ကစားကွင်း တခုတွင် စုရုံးစည်းဝေးကြသည်။
ထို့နောက် မိမိတို့သာလျှင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမျိုးသားလွှတ်တော်ဖြစ်သည်ဟု ကျေညာသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံအတွက် အခြေခံဥပဒေ အသစ်တရပ်ရေးဆွဲ၍ မပြီးမချင်းထိုလွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းခြင်းမပြုရန်လည်း သစ္စာအဓိဋ္ဌာန်ပြုကြသည်။ အခြားလူတန်းစား နှစ်ရပ်မှ အမြင်မှန်ရသော အချို့ကိုယ်စားလှယ်တို့ကလည်း နောင်အခါ တိုင်းပြည်ပြု လွှတ်တော်ဟုတွင်သည့် ပြည်သူလူထုကိုယ်စားလှယ်စုနှင့် လာ၍ ပူးပေါင်းသည်။ ဤသို့ စတိတ်ဂျင်နရယ် လွှတ်တော်ကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ တစင်ထောင်သည်ကို နောက်ဆုံးတွင် လူဝီဘုရင်သည် အသိအမှတ် ပြုရလေသည်။ သို့တိုင်အောင် သူသည်အကြမ်းဖက်၍ နှိမ်နင်းရန်သာ ကြိုးစားနေခဲ့သေးသည်။ သူသည် ဝန်ကြီးချုပ်ဇက်နက်ကာကို ဖြုတ်ပစ်၍ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းရန်လည်း ကြံရွယ်ခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် ပါရစ်မြို့တော်လူထုသည် အုပ်မနိုင်ထိန်းမရဖြစ်လာကာ လက်နက်များ ရရှိရန်အတွက် ဗက်စတီးခေါ် အကျဉ်းထောင်ကြီးကို ဇူလှိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် တိုက်ခိုက်ကြသည်။ ထိုအခါမှစ၍ သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင် စနစ်ကို တော်လှန်သော တော်လှန်ရေးကြီး စတင်ခဲ့လေသည်။
ဗက်စတီးကျဆုံးပြီးနောက် ပါရီမြို့နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အရပ်ရပ်တွင်တော်လှန်ရေးသမားများ ကြီးစိုးလာလေသည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် စည်းမျဉ်းအုပ် ဘုရင့်ပါတီ၊ ဘုရင်မင်းမြတ်ပါတီနှင့် သမတပါတီဟူ၍ နိုင်ငံရေးပါတီ သုံးခုရှိသည်။ စည်းမျဉ်းအုပ်ဘုရင့်ပါတီက အင်အားများသဖြင့် ၁၇၉၁ ခုနှစ်တွင် စည်းမျဉ်းအုပ်ဘုရင်စနစ်အစိုးရကို ထူထောင်လိုက်သည်။ မှူးမတ်များ၊ နယ်စားမြို့စားများတို့သည်လည်း မိမိတို့ အခွင့်အရေးစည်းစိမ်ဥစ္စာများ စွန့်လွှတ်ရသည်။ ကံကျွေးချစနစ်ကို လွှတ်တော်က ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်။ လူတိုင်းအမတ်ရွေးကောက်ပွဲ၌ မဲဆန္ဒပေးနိုင်ခွင့် လွတ်လပ်စွာရေးသားပြောဆိုခွင့်၊ မိမိပစ္စည်းအင်အားအလိုက် အခွန်ထမ်းဆောင်ခွင့်များကို ရရှိစေသည်။ လူဟူသမျှ လွတ်လပ်စွာနေထိုင်မှုရှိရမည်။ အခွင့်အရေးတန်းတူရှိရမည်။ ချစ်ခင်မျှတမှုရှိရမည် ဟူသော ပြင်သစ်နိုင်ငံအစိုးရသစ်၏ ဝါဒကိုလည်း ကျေညာသည်။
ထိုကျေညာချက်ကို သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်များ အုပ်ချုပ်သော နိုင်ငံများက မလိုလားချေ။ လူဝီဘုရင်သည် အစိုးရသစ်၏ လက်အောက်ဝယ် အကျဉ်းသမားသဖွယ် ဖြစ်နေသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးဥပဒေကို လိုက်နာရန် ကတိပြုသော်လည်း ပြင်သစ်၏ ရန်သူနိုင်ငံများနှင့် လျှို့ဝှက်စွာ ဆက်သွယ်သည်။ လူဝီသည် မိဖုရား၊ သားတော်သမီးတော်များနှင့်အတူ ထွက်ပြေးရန် ကြိုးစားရာပြန်လည် ဖမ်းမိသွားသည်။ ထိုအခါ လူဝီဘုရင့်အပေါ် သင်္ကာမကင်းဖြစ်နေသူများသည် ပို၍ အယုံအကြည်ကင်းမဲ့လာကြလေသည်။
ဤ အဖြစ်အပျက်များကြောင့် တော်လှန်ရေးသမားတွင် ဘုရင့်ဂိုဏ်းနှင့် သမ္မတဂိုဏ်းဟူ၍ နှစ်ဂိုဏ်းကွဲလာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် သမ္မတဂိုဏ်းသည် လူထု၏ထောက်ခံမှုကို ရရှိသည်။ ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် သမ္မတပါတီက ခေါင်းဆောင်သော ပြည်သူလူထုကိုယ်စားလှယ် များသည် ညီလာခံတရပ်ကို ကျင်းပသည်။ ထိုကိုယ်စားလှယ်များ ညီလာခံမှ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ စည်းမျဉ်းအုပ် ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ဖျက်သိမ်း၍ သမ္မတအစိုးရစနစ်ကို ထူထောင်သည်။ ၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင် လူဝီဘုရင်အား ကွပ်မျက်လိုက်လေသည်။
စည်းမျဉ်းအုပ်ဘုရင့်အုပ်ချုပ်ရေးကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သော်လည်း ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ အခြေအနေမှာ တနေ့တခြား ဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ ဘုန်းကြီးနှင့် ကက်သလစ်ဂိုဏ်းဝင်တို့သည် အယူဝါဒချုပ်ချယ်မှုများကြောင့် အစိုးရသစ်ကို ဆက်လက်အားမပေးတော့ချေ။ ကုန်သည်များ ကလည်း အစိုးရက စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ထုတ်ဝေနေသဖြင့် တန်ဖိုးမရှိ ဖြစ်လာသော ငွေစက္ကူများကြောင့် မကျေမနပ်ဖြစ်လာကြသည်။ ဘုရင့်ဂိုဏ်းသားများကလည်း အချို့နယ်များ၌ ပုန်ကန်ထကြွလျက် ရှိကြသည်။ ဤသို့ တိုင်းပြည်မငြိမ်မသက်ရှိစဉ် ဥရောပဘုရင်များကလည်းမိမိတို့ နိုင်ငံများတွင် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးနှင့် အလားတူအရေးတော်ပုံများ ပေါ်ပေါက်လာမည်ကို စိုးရိမ်ကြသဖြင့် ပြင်သစ်အစိုးရကို ချေမှုန်းပစ်လိုကြသည်။ မကြာမီ ဩစတြီးယား၊ ပရပ်ရှားနှင့် အင်္ဂလန်တို့သည် ပြင်သစ်ကို ဝိုင်းဝန်းတိုက်ခိုက်ရန် ခြိမ်းခြောက်လျက် ရှိကြတော့သည်။
ပြင်သစ်လူမျိုးတို့သည် ဤသို့ပြည်တွင်းပြည်ပ ဘေးရန်အမျိုးမျိုးနှင့် ရင်ဆိုင်တိုးလျက်ရှိသဖြင့် သူတို့၏ လွတ်လပ်ရေးကို ခေတ္တ စွန့်လွှတ်ပြီးလျှင် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးကော်မတီခေါ် အဖွဲ့အား အာဏာကုန်လွှဲအပ်လိုက်သည်။ ထိုကော်မတီသည် အုပ်ချုပ်ရေး ဥပဒေကို အရေးမထားဘဲ တိုင်းပြည်ကို အာဏာရှင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်လေတော့သည်။ ကော်မတီကို ဦးစီးခေါင်းဆောင်သူများမှာ ဒန်တွန်၊ မာရတ် ရောဗက်စပျဲတို့ ဖြစ်ကြရာ သူတို့ကြီးစိုးစဉ်ကာလက ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုများမှာ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးသမိုင်း၌ အမဲကွက်ကြီးထင်းလျက်ကျန်ခဲ့ပေသည်။ ဘုရင့်ဂိုဏ်းသားများကို ဖမ်းဆီးသုတ်သင်ရာ အပြစ်ကင်းသူများစွာတို့လည်း မသင်္ကာမှုဖြင့် ဖမ်းဆီး သတ်ဖြတ်ခြင်း ခံကြရလေသည်။ ထိုအတွင်း သမ္မတပါတီအတွင်း၌ပင် နှစ်ဂိုဏ်းကွဲလာပြန်သည်။ တဂိုဏ်းမှာ သမ္မတနိုင်ငံ၏ ရန်သူဟူသမျှကို ရက်ရက် စက်စက် သုတ်သင်နှိမ်နင်း၍ ဂျက္ကဗင်းဂိုဏ်းဟုခေါ်သည်။ အခြားတဂိုဏ်းမှာ အသတ်အဖြတ်လျှော့စေလိုသော ဂိုဏ်းဖြစ်၍ ဇီရွန်း ဟုခေါ်သည်။ သမ္မတအစိုးရတွင် ဂျက္ကဗင်းဂိုဏ်းက ဩဇာလွှမ်းမိုး၍ နောက်ဆုံးတွင် ဇီရွန်းဂိုဏ်းသားများကိုပါ နှိမ်နှင်း သတ်ဖြတ်လေသည်။ သမ္မတအစိုးရသည် ပြည်တွင်းပြည်ပရန်သူများကို မညှာမတာနှိပ်ကွပ်သည်။ ပရပ်ရှားနှင့် ဩစတြီးယား စစ်တပ်များ၏ ကျူးကျော်စော်ကားမှုကိုလည်း တွန်းလှန်ခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းပြည်ပရန်များ ကင်းရှင်းလာသောအခါ လူထုသည် သတ်ဖြတ်မှုများကို ညည်းငွေ့လာကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် တရားလက်လွတ်ပြုကျင့်နေသော ရောဗက်စပျဲနှင့် အခြားတယူသန်သမားများကို သတ်ဖြတ်ပစ်ကြသည်။ ရောဗက်စပျဲကို စီရင်ပြီးနောက် ကိုယ်စားလှယ်များ ညီလာခံက ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသစ်ကို ရေးဆွဲ၍ အစိုးရ အဖွဲ့သစ်တခု ဖွဲ့စည်းပြန်သည်။ ထိုအစိုးရအဖွဲ့တွင် ခေါင်းဆောင်ကြီးငါးဦးပါဝင်၍ ငါးဦးအစိုးရအဖွဲ့ဟု ခေါ်သည်။ ငါးဦးအစိုးရအဖွဲ့၏ လက်အောက်ခံ ပြင်သစ်တပ်များသည် နိုင်ငံတော်ကို ထိပါးနေသောအင်္ဂလန်၊ စပိန်၊ ဟော်လန်၊ ဆာဒင်းနီးယား နိုင်ငံတို့ကို တွန်းလှန်အောင်မြင်သည်။ သို့ရာတွင် ပြည်တွင်းရေးကား ရှုပ်ထွေးလျှက်ပင်။ နိုင်ငံရေးဂိုဏ်းအမျိုးမျိုးကလည်း နှောင့်ယှက်ကြသည်။ ငါးဦးအစိုးရကလည်း ဖောက်ပြန်လာသည်။ ထိုအချိန်တွင် တိုက်ပွဲတိုင်း၌ အနိုင်ရနေသော ဗိုလ်ချုပ်နပိုလီယန်သည် ကျော်ကြားသည်။ နပိုလီယန်သည် အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် စစ်ရေးဆင်နေခိုက် ပြင်သစ်တွင် ငါးဦးအစိုးရအဖွဲ့အား ဖြုတ်ချရန် ကြံစည်မှုများ ပေါ်ပေါက်နေသည်။ အချို့က သမ္မတအစိုးရမျိုး ပြန်တင်လိုသည်။ အချို့က မင်းမျိုးမင်းနွယ်တဦးအား နန်းတင်လိုသည်။ ယင်းသို့အခြေအနေ ရှုပ်ထွေးနေခြင်းသည် အကြံကြီးလှသော နပိုလီယန်အတွက် အချက်ကောင်းဖြစ်သည်။ ၁၇၉၉ ခုနှစ်တွင် နပိုလီယန်သည် ပြင်သစ်သို့ ရုတ်တရက်ပြန်လာပြီးလျှင် လက်ရုံးအားကိုးဖြင့် ငါးဦးအစိုးရအဖွဲ့ကို ဖြုတ်ချသည်။ ထို့နောက် ကွန်ဆာခေါ်ဝန်ကြီးသုံးဦးပါဝင်သော အစိုးရကို ဖွဲ့သည်။ ကွန်ဆာသုံးဦးအနက် နပိုလီယန်က ပထမကွန်ဆာ အဖြစ်ကိုယူသည်။ နိုင်ငံရေးအာဏာလုမှုများကို ငြီးငွေ့နေသော ပြည်သူလူထုကလည်း နပိုလီယန်ကို ထောက်ခံသည်။ ထိုနောက် နပိုလီယန်သည် တစတစ အာဏာရှင်ပမာ စိုးမိုးလာ၍ ၁၈၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်အင်ပိုင်ယာ၏ ဧကရာဇ်ဘွဲ့ကို ခံယူလေတော့သည်။ ပြည်သူလူထု၏ တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ်သည် အလွန်ကျဆင်းနေခဲ့သည်ဖြစ်ရာ နပိုလီယန်၏ လက်ထက်တွင် ခေါင်းမဖော်နိုင်ကြတော့ချေ။ ယင်းသို့ဖြင့် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးကာလသည် နပိုလီယန်၏ လက်ထက်တွင် ဇာတ်သိမ်းခဲ့ရလေသည်။ ။
အင်း အိုင် ခါးလှည့်
အင်း အိုင် ခါးလှည့် လက်ဖွဲ့ မန္တရားမျိုး ၇-ပါး
ဘားနဒ် ပိဋကတိုက် လောကီပရပိုဒ် တစ်စောင်မှ ဘားမဲ့ လောကီကျမ်းကိုညွှန်းသည်။
(၁) အင်း - အကွက်မှန်ချ၍ ဂဏန်းရေးသွင်းသော အရာဝတ္ထုကိုခေါ်ဆိုသည်။
(၂) အိုင် - အကွက်မှန်ချ၍ စ-ဓ-ဗ-၀ စသည် အက္ခရာ ရေးသွင်းထားသည့်အရာကိုဆိုသည်။
(၃) ခါးလှည့် - ရွှေပြား ငွေပြား ထန်းရွက် ပေရွက်စသည်တို့၌ စာတန်းရေး၍ ခါး၌ပတ်စည်းရသည့်အရာကိုဆိုသည်။
(၅) မန္တရား - ဩောင်း အစထား၍ ရွတ်ဆို မန်းမှုတ်ရသောအရာ၊ ဥပမာ ဩောင်း ဒူရေ ဒူရေ သွာဟစသည်မျိုး။
(၆) မန္တန် - ဥုံ အစခံ၍ ရွတ်ဆိုမန်းမှုတ်ရသည့်အရာမျိုး၊ ဥပမာ- ဥုံ စွာရတီကျ မေ မာတာ စသည်မျိုး။
(၇) ဂါထာ - ဥုံ ဩောင်း မပါသော ရွတ်ဆိုမှုမျိုး ပရိတ်ကြီး-စသည်။
အင်းကန်းခြင်း ၇ ပါး
အင်းကွက်ထဲ၌ အင်းဆန်သွင်းသောအခါ အောက်ပါအပြစ် ၇- ပါးကြောင့် အကျိုခံစားခွင့်တန်ခိုးအာနိသင်မရှိ၊ အင်းသည် သူကန်းသဖွယ်ဖြစ်သွားသည်ဟူ၏။
(၁) နက္ခတ် မမှန်ခြင်း၊
(၂) အင်းဆန်ဂဏန်းအက္ခရာ မမှန်ခြင်း၊
(၃) အင်းသွား အလှည့် မမှန်ခြင်း၊
(၄) အက္ခရာဂဏန်း မညီမတန်းခြင်း၊
(၅) ကိုယ်ဝန်ဆောင်မသန့်ရှင်းသူတို့ ကိုင်ခြင်း၊
(၆) အင်းချသူ၏ကိုယ်လက် မသန့် ညစ်ပတ်ခြင်း၊
(၇) ဂါထာဗန္ဓ မမှန်ခြင်း။
အင်းကျိုးခြင်း ၇ ပါး
အင်းချစဉ် အပြစ် ၇-ပါးကြောင့် အင်းကျိုးပျက်သွားသည်ဟူ၏၊
(၁) လူနေရာရွှေ့ခြင်း၊ ဣရိယာပုထ်ပြောင်းလဲခြင်း၊
(၂) စကားပြောခြင်း၊ တေးသီလေချွန်ခြင်း၊
(၄) စီရင်မပြီးမီ ထ၍သွားခြင်း၊
(၅) အင်းအုံပြတ်ခြင်း၊
(၇) အင်းပေါင်ရွှေ့ခြင်း။
အင်းချသူ အင်္ဂါ ၈ ပါး
ဤအင်္ဂါရှစ်ပါးပြည့်စုံမှသာလျှင် ထူးမြတ်လွန်ကဲသော အကျိုးကျေးဇူးဂုဏ်ထူး လာဘ်မြတ်တို့ကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်ဟူ၏။
(၁) မိမိစီရင်သောအင်းကို ယုံကြည်လေးမြတ်ခြင်း၊
(၂) ကောင်းသောအလိုဆန္ဒဝီရိယရှိရခြင်း၊
(၃) ကောင်းမှန်သောအသိဉာဏ်ရှိရခြင်း၊
(၄) အစီအရင်ကို အရိပ်ဖြင့်မကွယ်ရခြင်း၊
(၅) တစ်စုံတစ်ခုသော ဒွါရကိုမပိတ်ရခြင်း၊
(၆) စကားမပြောရ၊ အခြားသို့လှည့်မကြည့်ရခြင်း၊
(၇) မပြီးခင် ခေတ္တခဏမျှထ၍မသွားရခြင်း၊
(၈) မိမိစီရင်နေသောအင်းမှ တစ်ပါးသို့ အာရုံများကိုမအောက်မေ့ မတွေးတောရခြင်း။
အင်းပေါက်ခြင်း ၇ ပါး
ပေါက်ထွက်နေသောအင်းကား တန်ခိုးမရှိဟူ၏၊
(၁) အင်းပေါက်ချင်းမထိစပ်ခြင်း၊
(၂) အင်းပေါင်အင်းကွက်ကို မျဉ်းဖေါက်ထွက်နေခြင်း၊
(၃) အင်းချမမှန်ခြင်း၊
(၄) အင်းပေါင်နှင့် အင်းဆန်ထိစပ်နေခြင်း၊
(၅) ဂဏန်းထောင့်မကိုက်ခြင်း၊
သရက်ချောင်းရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်း အိုင် ခါးလှည့်
အင်း “နဝ”ဖို့တည်၊ အဝပြည်၊ ကိုးမည် အင်းတို့ အဘယ်နည်း
သဘင်ဝန်ဦးသော်မေး၍ တောင်ဖီလာဆရာတော်ဖြေမှတ်တမ်း ကဗျာနှင့် အင်းဝမြို့ဓာတ်ပေါင်းမ ဉ္ဇူဘုရား ကျောက်စာတော် တို့မှ ထုတ်ယူဖြေကြားလိုက်သည်။ ထိုမြို့ကို သက္ကရာဇ် ၇၂၆-ခုနှစ်တွင် သတိုးမင်းဖျားက အောက်ပါအင်းများကိုဖြည့်ဖို့ တည်ထောင်သည်ဟူ၏၊
(အင်းနဝ အင်းဝ၊ ယခုသော် အဝ) ခေါ်ကြ သည်။
(၁) ရွှေကြာပင်အင်း၊ (၂) ဇနီးအင်း၊ (၃) ညောင်စောက်အင်း၊ (၄) ဝက်ချေးအင်း၊ (၅) အုန္နဲအင်း၊ (၆) အင်းမ အင်း၊ (၇) လင်းစံအင်း၊ (၈) ဘေးမဲ့အင်း၊ (၉) ဝမ်းဘဲအင်း။
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
အောင်ချမ်းသာရွာ (Aungchanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ကန့်ဒေါင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၀၉၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း အောက်လွှတ်တော်
၁၃-၁၄ ရာစုများကစတင်ပြီး အောက်လွှတ်တော် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအရ စကော့တလန်နှင့် ၁၇၀၇ တွင် ပေါင်းစည်းပြီးနောက် ဂရိတ်ဗြိတိန် အောက်လွှတ်တော် ဖြစ်လာခဲ့၍ ၁၈၀၀ တွင် နိုင်ငံရေးအရ အိုင်ယာလန်နှင့် ပေါင်းစည်းပြီးနောက် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် အိုင်ယာလန် အောက်လွှတ်တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၈၀၀ မှစ၍ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းဆိုသည်မှာ "ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် အိုင်ယာလန်"ကို ရည်ညွှန်းခဲ့သည်ဖြစ်ပြီး ၁၉၂၂ အိုင်ယာလန်သည် ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်လိုက်သောအခါ "ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန်"ကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်၏ ။ ထိုအခြေအနေများနှင့်လျော်ညီစွာ အောက်လွှတ်တော်၏ အမည်သည်လည်း ပြောင်းလဲခဲ့၍ လက်ရှိအမည်ဖြင့် ယခုတွင် တည်ရှိနေသည်။
ပါလီမန် အက်ဥပဒေ ၁၉၁၁ နှင့် ၁၉၄၉ အောက်၌ ဗြိတိသျှသူကောင်းမျိုး (Lord) တို့၏ ဥပဒေပြုခြင်းကို ပယ်ဖျက်ခြင်းအာဏာအား နှောင့်နှေး စေခြင်း အာဏာသို့ လျော့ချခဲ့သည်။ အစိုးရသည် အောက်လွှတ်တော်ကိုသာ တာဝန်ခံရ၍ ဝန်ကြီးချုပ်သည် အောက်လွှတ်တော်အမတ်အများစု၏ ထောက်ခံမဲရသမျှကာလပတ်လုံး ရာထူးအာဏာတည်မြဲသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း အစိုးရအဖွဲ့ ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ပါလီမန်
ပြင်ရှည်ကုလားရွာ၊ စံညှင်းဝေ
ပြင်ရှည်ကုလားရွာ၊ စံညှင်းဝေ
တောင်ဇလပ်ဝါ
တောင်ဇလပ်ဝါ (Rhododendron burmanicum) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ဌာနေရင်း တောင်ဇလပ် မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ချင်းပြည်နယ်၊ နတ်မတောင် အမျိုးသားဥယျာဉ်တွင် တောင်ဇလပ်နီ၊ တောင်ဇလပ်ဝါ၊ တောင်ဇလပ်ဖြူများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပန်းပွင့်သောကာလမှာ ဒီဇင်ဘာလမှ မေလအထိဖြစ်ပြီး အသီးသီးချိန်သည် ဒီဇင်ဘာလမှ ဇွန်လအထိဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှ ယင်းအပင်မျိုးစိတ်များကို မျိုးတုန်းမည့်အန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ရမည့် သဘာဝအပင်စာရင်းတွင် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အစယ် (တောင်)ရွာ၊ အစယ်
အစယ် (တောင်)ရွာ၊ အစယ်
တံတားဦးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
တံတားဦးရွာ(Tadaru)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဝါးကော်ကျေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါးကော်ကျေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၆၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၁၂၄ ဦး နေထိုင်သည်။ တံတားဦး​ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲတွင် ဝါကော်ကျေးကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာန တည်ရှိသည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်တောရွာ၊ လင်းဝေး
ကျောက်တောရွာ (Kyauktaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ လင်းဝေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လင်းဝေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၈ ဦး၊ မ ၁၂၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်ကုန်း
ကန်ကုန်း
ကိုးကား
ကန်ကုန်း
ခဲဆဲ အုအဲနိုဘူတာ
ခဲဆဲ အုအဲနိုဘူတာ (京成上野駅 ခဲဆဲ အုအဲနို- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ တိုင်းတိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဆောင်းဆိုင်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ဆောင်းဆိုင်ရွာ(Saunghseng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ဝမြစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၄၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမြစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈ ဦး၊ မ ၄၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နွန်းနီးယားရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
နွန်းနီးယားရွာ (Nunneeyar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဂနက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂနက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၂ ဦး၊ မ ၃၈၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ဘီရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
တောင်ဘီရွာ (Taungbi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ တောင်ဘီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဘီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၂၁ ဦး၊ မ ၂၆၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကန်စွန်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အပင်များ ကဏ္ဍ:အရွက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ ကဏ္ဍ:အာရှ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ
ဥဇနာ (ပုဂံ)
သက္ကရာဇ် ( ၅၉၆ ) အေဒီ ၁၂၃၄ တွင် ကျစွာမင်းကြီး သားတော်ဖြစ်သော ဥဇနာမင်း နန်းတက်လေသည်။
တစ်ခါသော် မင်းကြီးသည် ထွက်တော်မူရာ မြစ်သာရွာသူ ပန်းပွတ်သည်မ၏ သမီးတစ်ယောက်ကို မြင်တော်မူပြီး နှစ်သက်သဖြင့် အနားတော် ယူထားတော်မူလေသည်။ အပါးတော်တွင်လည်း မပြတ်စေစားတော်မူလေသည်။ တစ်ခါသော် ပန်းပွတ်သည်မလေးသည် မင်းကြီးကို ယပ်ခံနေရင်း ရုတ်တရက် မေ့လဲလေသည်။ မင်းကြီးလည်း လန့်တော်မူပြီး  ဝက်ရူး ထသည်လော  ဟုမေးရာ ဘေးတွင် ရှိသော မိဖုရားက  ဝက်ရူးမဟုတ်နိုင် အကြောင်းရှိမည်  ဟု လျှောက်ပြီး ဆေးဆရာများဖြင့် ကုသစေလေသည်။ သူငယ်မလည်း ကြာသော် ပဋိသန္ဓေ နေလ စေ့ပြီး သားယောက်ျား မွေးဖွားလေသည်။ မင်းကြီးလည်း သူငယ်အရွယ် ရောက်သော် ဦးရီးတော် ပဉ္ဇင်းကို အပ်ပြီး စာသင်စေလေသည်။
မင်းကြီးဆရာတော် သခင်မြတ်သည် သားတော် ဖြစ်သော နရသီဟပတေ့မင်း (ခေါ်) မင်းခွေးချေး (ရာဇဝင်တွင် မင်းခွေ ဟုသာ ဖော်ပြကြသည်၊ မင်းသား ငယ်စဉ်က ချေဆတ်တတ်သော ရောဂါရှိပြီး အိပ်ရာတွင်း၌ အမြဲ ခွေနေတတ်သော ကြောင့် မင်းခွေ ဟု ခေါ်ကြောင်း ဆိုကြသည်။) ၏ ဇာတာကို ယူ၍ကြည့်သော် ကောင်းမည် အချိန်သို့ရောက်နေပြီ ဟုမြင်သဖြင့် ဦးရီးပဉ္ဇင်းကို ခေါ်ပြီး မင်းသားကို မင်းကြီးအား အပ်ပေဟု မိန့်လေသည်။ ဦးရီးပဉ္ဇင်းလည်း မင်းကြီး ရှိရာ တလ( ယခု ဒလ) သို့ ခေါ်သွားလေသည်။ တစ်ခါသော် မင်းကြီးသည် အောက်ပြည် ဟံသာဝတီသို့ ဆင်ဖမ်းထွက်သွားရာ စီးတော်မူသောဆင်က ဆင်ရိုင်းကို မနိုင်သောကြောင့် ပြေးရာ မင်းကြီး ဆင်ပေါ်မှ ဆင်ကြော့သည့် ကြိုးနှင့် ငြိတွယ်၍ ဒဏ်ရာကြီးစွာရပြီး နတ်ရွာစံလေသည်။
မြန်မာအမျိုးသမီးများနေ့
မြန်မာနိုင်ငံတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြကုန်သော မြန်မာအမျိုးသမီးများကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မြန်မာအမျိုးသမီးများနေ့ကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဇူလိုင်လ ၃ရက်နေ့တွင် မြန်မာအမျိုးသမီးများနေ့ကို ကျင်းပကြခြင်းဖြစ်သည်။ မျက်မှောက်ကာလတွင် မြန်မာအမျိုးသမီးများသည် မောင်တစ်ထမ်း မယ်တစ်ရွက်နှင့် အိမ်ထောင်တာဝန်ကိုသာမက အမျိုးသားများနှင့် ရင်ပေါင်တန်း၍ မိမိအကျိုး၊ အများအကျိုးတို့ကို သယ်ပိုးထမ်းဆောင်နေကြသည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးများသည် အားနွဲ့သူများဖြစ်၍ အမျိုးသမီးများဘဝကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးနှင့် အမျိုးသမီးများအားပြုစုပျိုးထောင်ရေးသည်လည်း မဖြစ်မနေဆောင်ရွက်ပေးရမည့်အလုပ် ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင် အဆိုပါအမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေးနှင့် ဘဝများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မြှင့်တင်ပေးရမည်ဖြစ်သလို အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးငယ်ရွယ်များ၏ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ စီးပွားရေးမှအစ အမျိုးသမီးများ၏ ဘဝဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် အမျိုးသမီးများ၏ ဘဝလုံခြုံရေးအတွက်ပါ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးကြရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အမျိုးသမီးများကလည်း မိမိတို့၏ အမျိုးသမီးဂုဏ်ရည်ကို ထိန်းသိမ်းမြင့်တင်ကြရပေမည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးများအတွက် အရေးကြီးသည့်အချက်မှာ တိုင်းရင်းသားရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံများ၊ အမျိုးဂုဏ်၊ ဇာတိဂုဏ်များ၊ ငယ်ရွယ်အမျိုးသမီးတို့၏ဂုဏ်ရည်များ မပျက်ယွင်း၊ မချို့တဲ့စေရအောင် မိမိတို့၏ အမျိုးသမီးများဘဝကို ပိုမိုမြတ်နိုးတန်ဖိုးထားသည့် စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်ရေးအတွက် အစဉ်အမြဲလေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ပေးနေရမည်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ အစဉ်အလာကြီးမားသော မြန်မာအမျိုးသမီးများ၏ ဂုဏ်ရည်မြင့်မားတိုးတက်စေရေးအတွက် ယခုလို မြန်မာအမျိုးသမီးများနေ့တွင် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်မှုများပြုခြင်းနှင့်အတူ အနာဂတ်အမျိုးသမီးများဘဝ ပိုမိုတိုးတက်ကောင်းမွန်လာရန်အတွက် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သွားကြရန် ဆန္ဒပြုပါသည်။
သပြေအိုင် (၁)ရွာ၊ ပဒေါက်ချောင်
သပြေအိုင် (၁)ရွာ၊ ပဒေါက်ချောင်
မောလေးစုရွာ၊ မဲဇလီဒလ
မောလေးစုရွာ၊ မဲဇလီဒလ
ခဲဆဲ ယဝတဘူတာ
ခဲဆဲ ယဝတဘူတာ (京成八幡駅 ခဲဆဲ ယဝတ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘခရိုင်၊ အိချိခဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကော်ကုန်းရွာ၊ အစယ်
ကော်ကုန်းရွာ၊ အစယ်
ရွှန်း၊ ဦး
ရွှန်း၊ ဦး(မြန်မာ ၁၁၄၄ ဖွား)
ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းတွင် ပျို့ကဗျာရေးဖွဲ့မှု၌ အထူးပင်ကျော်ကြားသော ပုဂံဝန်ဆီမီးခုံရွာစား ဦးရွှန်းသည် ဗန့်ကျီတိုက် ဆားလင်းကြီးရွာ ဇာတိ၊ လေးထပ်ကျောင်းနှင့် တကွ ရွှေမုဋ္ဌောဘုရားကြီး ဒါယကာအမိန့်တော်ရ ဦးသူရမနု၏ သားဖြစ်သည်။ မိခင်မှာ ဆင်ဖြူရှင်ဘုရားလက်ထက် အနောက် ဘက်တိုက်ဝန် ပုခန်းကြီးမြို့စား ဆားလင်းကုန်းမင်းကြီး မဟာရာဇသင်္ကြန်၏ သမီး ဖြစ်သည်။