cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မိုင်းသာလူမျိုး
တိဗက်-မြန်မာနှင့်ထိုင်းတရုတ်အုပ်စုတို့ပေါင်းစပ်ထားသော အုပ်စုဝင်ဖြစ်၍ မရူ-အဇီ အုပ်စုသည် မူရင်းမိုင်းသာသျှမ်းမှ ကွဲထွက်လာသည်။ မိုင်းသာလူမျိုးကို အချို့က တႆးသႃ ရှမ်းတရုတ်(ဝါ)တိုင်းဆာသျှမ်း(ဝါ)ပန်းပဲသျှမ်း(ဝါ)အာချန်သျှမ်း ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း နမ်းခမ်းနယ်တွင် ၎င်းတို့ကို ရှမ်းတရုတ် ဟုခေါ်ကြ၍ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်းနယ်များတွင်မူ သျှမ်းမိုင်းသာဟုခေါ်ကြသည်။ သျှမ်းမိုင်းသာ (ရှမ်းတရုတ်) တို့ကို ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကချင်ပြည်နယ် နှစ်နယ်စလုံးတွင် ဗန်းမော်၊ မြစ်ကြီးနား၊နမ်းခမ်းနှင့် ကျိုင်းတုံဒေသတို့ ၄နေရာခွဲ၍ တွေ့ရသည်။ ရှမ်းပြည် အရှေ့မြောက်ပိုင်း နမ်းခမ်းနယ်၊ တရုတ်-မြန်မာ နယ်ခြားကျောက်တိုင်အမှတ် (၄၂) အနီး ရွှေလီမြစ် ဝဲယာ ကမ်းတစ်လျှောက်ရှိ ကျေးရွာတို့ကား မိုင်းသာ (ရှမ်းတရုတ်) တို့ အများဆုံး အခြေစိုက်ရာအရပ်များဖြစ်ကြသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်နယ်အတွင်း၌လည်း နေထိုင်ကြသည်။ ၁၉၃၁ခုနှစ် သန်းကောင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၉,၁၈၃ ဖြစ်လေသည်။ မိုင်းသာလူမျိုးတို့ပြောသောစကားမှာ ရှမ်းလည်း မဟုတ်၊ မြန်မာလည်း မဟုတ် ရှမ်းနှင့်မြန်မာစကားနှစ်မျိုးလုံးပါသော စကားမျိုး ဖြစ်သည်။ မိုင်းသာအမျိုးသမီးတို့၏ ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှုမှာ ဦးခေါင်းတွင် စစ်ကြိုခေတ်က မြန်မာအမျိုးသမီးများ ဆံထုံးကြီးကြီးထုံးထားဘိသကဲ့သို့ အဝတ်ဖြင့် ရစ်ပတ်ထုံးဖွဲ့ထားကြသည်။
အင်ကြင်းသာရွာ၊ ပင်းကြိုင်း
အင်ကြင်းသာရွာ (Ingyinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ပင်းကြိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၆၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ဘာရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တောင်ဘာရွာ (Taungbar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယူရီ ဂါဂါရင်
ယူရီ အလက်ဆီယီဗစ်ချ် ဂါဂါရင် (မတ်လ ၉ ရက် ၁၉၃၄ – မတ်လ ၂၇ ရက် ၁၉၆၈) သည် ရုရှားလူမျိုး လေယာဉ်မှူးနှင့် အာကာသယာဉ်မှူးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ပြင်ပ ဟင်းလင်းပြင်သို့ ပထမဆုံးရောက်ရှိခဲ့သော လူသားဖြစ်သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့က ဗော့စတော့-၁ အာကာသယာဉ်ဖြင့် ဆိုဗီယက် အာကာသယာဉ်မှူး ယူရီဂါဂါရင်သည် ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းအတွင်း ရောက်ရှိမှုမှ စတင်ခဲ့သော အာကာသတွင်း လူသားရောက်ရှိမှုမှာ ၂၀၁၁ ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် နှစ် ၅၀ ပြည့်သည်။
မဟော်သဓာဇာတ်တော်
မဟော်သဓာဇာတ်တော်သည် ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့တွင် ပဉ္စမမြောက် ဇာတ်တော်ဖြစ်သည်။ ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားသည် သဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပညာပါရမီတော်ကို အကြောင်းပြု၍ ဟောကြားတော်မူသည်။ ပါဠိကျမ်းဂန်များ၌ မဟော်သဓာ ဇာတ်တော်ကြီးကို မဟာဥမင်္ဂလဇာတ်ဟု ပြသည်။ ထိုဇာတ်တော်ကြီးကို မင်းဘူးမြို့ အရှင်ဩဘာသသည် ကျောင်းတကာ မောင်ဝ၏သား မောင်ထောက်က တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ ၁၁၄၆-ခုနှစ်တွင် ပါဠိတော်မှ မြန်မာသို့ အပြီးတိုင် ပြုစုတော်မူသည်။
မဟော်သဓာဇာတ်တော်၏ အကြောင်းကား ဤသို့ဖြစ်သည်။ ရှေးလွန်လေပြီးသောအခါ ဝိဒေဟရာဇ်တိုင်း မိတ္ထီလာပြည်၌ ဝိဒေဟရာဇ်မင်းကြီး စိုးစံခဲ့သည်။ ထိုမင်း၌ သေနက၊ ပက္ကုသ၊ ကာမိန္ဒ၊ ဒေဝိန္ဒ အမည်ရှိကြသော အမတ်ကြီး ၄ ဦးရှိသည်။ ထိုပြည်၏ ရှေ့ဖက် ပါစိနယဝမဇ္ဈဂုံးရွာ၌ သီရိဝဍ္ဎနသူဌေး၏ မယား သုမနဒေဝီတွင် မဟော်သဓာ သုခမိန်ဖြစ်မည့် သားငယ်ကို ဖွားမြင်သည်။ ထိုသားငယ်သည် ဖွားစကပင် နတ်ဆေးလုံးကိုကိုင်လျက် စကားပြောသည်။ ထို့ပြင် ဖွားမြင်သည့်အခါတွင်လည်း မိခင်တွင် နာကျင်မှုတစ်စုံတစ်ရာ မရှိ၍ သက်တောင့်သက်သာ ဖွားမြင်သည်။ ထိုဆေးလုံးဖြင့် လူအများ ရောဂါချမ်းငြိမ်းကြရသည်။ ဆေးလုံးကိုစွဲ၍ မဟော်သဓာဟု အမည်မှည့်သည်။ မဟော်သဓာသတို့သားနှင့်အတူ မွေးနေ့ မွေးရက် မွေးချိန်တူညီသည့် ဖွားမြင်ဖက်အယောက်တစ်ထောင်လည်း ရှိ၏။
၇-နှစ်အရွယ်သို့ရောက်သော် မဟော်သဓာ သတို့သားသည် ဆန်းကြယ်သော ဇရပ်တစ်ဆောင်နှင့် ရေကန်တစ်ခုကို စီမံပြုလုပ်သည်။ မဟော်သဓာ မဖွားမြင်ခင်ကပင် မင်းကြီးသည် အိပ်မက် မြင်မက်ထားသည့်အပြင် မဟော်သဓာ၏ ပညာသတင်း ကြားသောကြောင့် မင်းကြီးသည် ပညာရှိခန့်ထားရန် သေနက အမတ်ကြီးကို တိုင်ပင်သည်။ အမတ်ကြီးက ဝန်တိုသဖြင့် ပညာရှိ မဟုတ်သေးကြောင်း တင်လျှောက်သောကြောင့် နန်းတော်သို့ မခေါ်ဆောင်သေးပဲ ငံ့နေရသည်။
မဟော်သဓာ သတို့သားသည် ပါစိနယဝမဇ္ဈိဂုံးရွာ၌ပင် စွန်ချီသော သားတစ်ကို ရအောင် ပြုလုပ်ခြင်း၊ နွားခိုးမှု၊ လည်ရွဲခိုးမှု၊ ခြည်ထွေးခိုးမှု၊ သားခိုးမှု၊ မယားခိုးမှု၊ ရထားခိုးမှု စသည့် ၇ ခုသော အရေးတို့တွင် တရားမျှတအောင် စီရင်သည်။ ထိုသတင်းတို့ကို မင်းကြီးကြားလေသော် သေနကအမတ်ကြီးအား တိုင်ပင်ပြန်သည်။ အမတ်ကြီးက ရှေးနည်းတူ လျှောက်ထားသဖြင့် ဆိုင်းငံ့ခဲ့သည်။ အမတ်ကြီး၏ တင်လျှောက်ချက်အရ မင်းကြီးက ဖြေဆိုစေသော ရှားလှံတံ၏ အရင်းအဖျားကို ရှာစေသည့် ပြဿနာ၊ ဦးခေါင်းခွံ နှစ်ခုကိုကြည့်၍ ယောက်ျားမိန်းမ ခွဲခြားစေသည့် ပြဿနာ၊ မြွေအဖိုအမကို ခွဲခြားစေသည့် ပြဿနာ၊ ဦးခေါင်း၌ ပို့ပါသော သတ္တဝါကို ဆက်စေသည့် ပြဿနာ၊ ပတ္တမြားကို ကြိုးသစ်တပ်စေသော ပြဿနာ၊ နွားလားကို သားဖွားစေသော ပြဿနာ၊ ထမင်းချဉ် ပြဿနာ၊ သဲလွန် ပြဿနာ၊ ရေကန် ပြဿနာ၊ ဥယျာဉ် ပြဿနာတို့ကို အံ့ဩဖွယ် ကောင်းအောင် ဉာဏ်စွမ်းထက်မြက်စွာ ဖြေရှင်းပေးလေသည်။
မင်းကြီးလည်း မဟော်သဓာ၏ ပညာကို ချီးကျူးလျက် နန်းတော်သို့ ခေါ်ယူကာ အကြိမ်ကြိမ် ချီးမြှောက်ပူဇော်သည်။ တခါသော် မင်းကြီး၏ မိဖုရား ဥဒုမ္ဗရဒေဝီသည် မင်းကြီးနှင့်အတူ ထွက်လာတော်မူစဉ် ငယ်လင် သူယုတ်အား မြင်၍ ပြုံးမိသည်ကို မင်းကြီးက အထင်လွဲသဖြင့် သတ်မည်ပြုရာ မဟော်သဓာ သုခမိန်၏ တင်လျှောက်ချက်ကြောင့် အသက်ချမ်းသာရာ ရလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ မဟော်သဓာအား မိဖုရားက မောင်ငယ်အရာထား၍ ချစ်ခင်စွာ ချီးမြှောက်သည်။ မင်းကြီးကလည်း အဿပြာ တစ်သိန်း ပူဇော်လေသည်။
ထိုနောက် မဟော်သဓာ သုခမိန်သည် ခွေးနှင့် ဆိတ်ပြဿနာ၊ ပညာနှင့် ဥစ္စာ အမြတ်ပြဿနာ စသည်တို့ကိုလည်း ဖြေကြားသည်။ ယင်းသို့အားဖြင့် မဟော်သဓာသည် အသက် ၁၆ နှစ်သို့ရောက်သော် ဥဒုမ္ဗရဒေဝီလည်း သင့်မြတ်သော သတို့သမီးနှင့် ထိမ်းမြားရန် ပြောရာ မဟော်သဓာက မိမိအလိုက်အလျောက် ရှာဖွေလိုကြောင်းဖြင့် ခွင့်တောင်း၍ အပ်နှင့်ချည်ခင်တို့ကို ဆောင်လျက် ဆင်းရဲသား အပ်ချုပ်သမားအသွင်ဖြင့် ဥတ္တရယဝမဇ္ဈိဂုံးရွာသို့ သွားသည်။
ဥတ္တရယဝမဇ္ဈိဂုံးရွာတွင် စည်းစိမ်ပျက်သော သူဌေးဟောင်း လင်မယားတွင် အမရာမည်သော သမီးတယောက်ရှိသည်။ ဇနီးလောင်း အရှာသွားသော မဟော်သဓာသည် အမရာနှင့် လမ်းဝယ်တွေ့ရာ အပြန်အလှန် မေးဖြေ ပညာစမ်းကြပြီးနောက် အမရာ၏ အိမ်သို့ မဟော်သဓာ သွားသည်။ ထိုနောက် အပ်ချုပ်သည်ဟန်ဖြင့် အဝတ်အထည်စုတ်များကို ချုပ်သည်။ ထိုနောက် အမရာ၏ စိတ်နေသဘောထားနှင့် ပညာအဆင့်အတန်းကို အမျိုးမျိုးစုံစမ်းပြီးနောက် နှစ်သက်သဖြင့် မိဖုရားကြီးအား လျှောက်ထား၍ ဆောင်ယူ လက်ထပ်သည်။
ထိုနောက် အမတ်ကြီး ၄ ပါးသည် မဟော်သဓာကို မလိုလားသဖြင့် ခိုးသူဖြစ်ဟန် ပရိယာယ်ဆင်၍ မင်းကြီးကို လျှောက်တင်ကြသည်။ မင်းကြီးလည်း လျှောက်တင်ချက်ကို ယုံကြည်၍ အပြစ်ဒဏ်ခတ်ရန် မိန့်မှတ်သဖြင့် မဟော်သဓာသည် တောင်မဇ္ဈိဂုံးရွာသို့ အလွတ်တိမ်းရှောင် ရလေသည်။ ထိုအခါ အမရာသည် မိမိပညာဉာဏ်ဖြင့် အမတ်ကြီး ၄ ဦးတို့ ကြံစည်သော အပြစ်တို့ကို ထင်ရှားစေပြီးလျှင် အမတ်ကြီးတို့အားလည်း အရှက်ရအောင်ပြု၍ မင်းကြီးအား အမှန်ကို လျှောက်ထားသည်။ ယင်းသို့အခါတွင် ထီးချက်စောင့် နတ်သမီးက ပုစ္ဆာ ၄ ရပ်ကို မေးရာ ဖြေနိုင်သူမရှိသောကြောင့် မင်းကြီးသည် မဟော်သဓာအာ ရှာဖွေစေလျက် အိုးထိန်းသည် အိမ်မှ ပြန်၍ ခေါ်ယူကာ ဖြေကြားစေသည်။ မဟော်သဓာ ဖြေဆိုနိုင်သဖြင့် စစ်ဘုရင် သေနာပတိအဖြစ် ချီးမြှောက်ခံရပြန်သည်။
ထိုနောက် လျှို့ဝှက်အပ်သော ကိစ္စကို မည်သူ့အားမျှ မပြောရာဟူသော ပြဿနာတွင် သေနက အစရှိသော အမတ်ကြီးတို့ အရေးရှုံးနိမ့်သည်မှ မဟော်သဓာ သုခမိန်သည် ဝိဒေဟရာဇ်တိုင်းကြီးကို ဘုရင့်ကိုယ်စား စီမံခန့်ခွဲလေသည်။
တခါသော် ဥတ္တရာပဉ္စာစာလရာဇ်ပြည်မှ စူဠနီဗြဟ္မဒတ်မင်းသည် အတိုင်းတိုင်း အပြည်ပြည်ကို သိမ်းယူပြီးနောက် မိထ္တီလာပြည်ကို စစ်ပြုသည်။ ဝိဒေဟရာဇ်မင်းသည် မဟော်သဓာ အစီအမံ အဆောင်အရွက်ဖြင့် ရန်သူကို တွန်းလှန်နိုင်သည့်အပြင် နောက်ဆုံး၌ ထိုဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ သမီးတော် ပဉ္စလစန္ဒီ မင်းသမီးကို ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းတွင်းမှ ဆောင်ယူကာ ဝိဒေဟရာဇ်မင်းကြီးနှင့် လက်ဆက်စေသည်။ စူဠနီဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ အတိုင်ပင်ခံ ကေဝဋ်ပုဏ္ဏားသည် မဟော်သဓာအား ပရိယာယ် အရာတွင် မမှီနိုင်ပဲရှိ၍ အရှက်ကြီးစွာ ရလေသည်။
မဟော်သဓာသည် နောင်အခါ စူဠနီဗြဟ္မဒတ်မင်းထံ၌ ခစား၍ အသက်ထက်ဆုံး ကြီးမြတ်သော စည်းစိမ်ကို ခံစားရသည်။
နယူးဇီလန်နိုင်ငံ
နယူးဇီလန်သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်ကျွန်းနှင့် တောင်ဘက်ကျွန်းဟူသော ကုန်းမြေကြီး ၂ ခု နှင့် စတူးဝတ်ကျွန်း/ရာကီအူရာနှင့် ချသန်ကျွန်းများ စသည့် ကျွန်းများ အပါအဝင် ကျွန်းငယ်လေးများစွာပါဝင်သည်။ အစကနဦးနေထိုင်သူ မောင်အိုရီလူမျိုးတိုက နယူးဇီလန်ကို Aotearoa ဟု အမည်ပေးပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရှည်လျားသော တိမ်ဖြူများရှိသည့်မြေ ဟု ပြန်ဆိုကြသည်။ နယူးဇီလန်၏ နယ်မြေတွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ရသော်လည်း နယူးဇီလန်နှင့် လွတ်လပ်စွာပေါင်းစပ်ထားသော ကွတ်ကျွန်းများနှင့် နျူးဝေး၊ တိုကလို နှင့် အန္တာတိကရှိ နယူးဇီလန်၏ နယ်မြေအဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော ရော့စ်လက်အောက်ခံမြေတို့ပါဝင်ကြသည်။
နယူးဇီလန်သည် ပထဝီအနေအထားအရထူးခြားသည်။ တက်စ်မန်ပင်လယ်ခြား၍ ဩစတြေးလျ၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၂၀၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၅၀ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ သူ၏ မြောက်ဘက်ရှိ အနီးဆုံးအိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှာ နယူးကယ်လီဒိုးနီးယား၊ ဖီဂျီ နှင့် တုံဂါတို့ဖြစ်သည်။ သူ၏ ကာလကြာရှည်စွာ အထီးကျန်ရပ်တည်ခဲ့မှုကြောင့် နယူးဇီလန်တွင် ကွဲပြားခြားနား၍ ငှက်တို့ကြီးစိုးသော တိရစ္ဆာန်မျိုးစုများရှိသော်လည်း အများစုမှာ လူတို့ရောက်ရှိ၍ လူတို့နှင့်အတူပါလာသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ရောက်ရှိလာပြီးသည့် နောက်တွင် မျိုးတုံးသွားခဲ့သည်။
နယူးဇီလန်တွင် နေထိုင်ကြသူအများစုမှာ ဥရောပမှ ဆင်းသက်လာသူများဖြစ်ပြီး အစကနဦးနေထိုင်သူ မောင်အိုရီ လူမျိုးတို့မှာ လူနည်းစုလူမျိုးစုများအနက် ဦးရေအများဆုံးြဖစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြို့ကြီးများ၌ နေထိုင်သူများတွင် မောင်အိုရီများအပြင် အာရှသားနှင့် အခြားပိုလီနီးရှန်းများမှာလည်း ထင်ရှားသော လူမျိုးစုများဖြစ်သည်။ အဲလိဇဘက် ၂ သည် နယူးဇီလန်၏ ဘုရင်မဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ အကြီးအကဲလည်းဖြစ်သည်။ သူမအား ဘက်မလိုက်သော ဘုရင်ခံချုပ်က ကိုယ်စားပြုသည်။ ဘုရင်မသည် အကြီးအကဲဖြစ်သော်လည်း တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းမရှိပေ။ ဘုရင်မသည် နိုင်ငံရေးအရ ဩဇာအာဏာမရှိပဲ သူမ၏ ရာထူးသည် ပြယုဂ်သာဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ အာဏာကို အစိုးရ၏ အကြီးအကဲဖြစ်သော ဝန်ကြီးချုပ်၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ရှိပြီး ဒီမိုကရေစီနည်းလမ်းဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြောက်ထားသော နယူးဇီလန်ပါလီမန်က ချုပ်ကိုင်ထားသည်။
ပိုလီနီးရှန်း အခြေချနေထိုင်သူများ
နယူးဇီလန်နိုင်ငံသည် နောက်အကျဆုံး လူသားတို့ ရောက်ရှိနေထိုင်သည့် ကုန်းမြေများတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး အခြေချနေထိုင်သူများဟု သိရှိရသူများမှာ အရှေ့ပိုင်းမှ ပိုလီနီးရှန်းများ ဖြစ်ပြီး သုတေသနပညာရှင် အများစုတို့၏ အဆိုအရ အေဒီ ၁၂၅၀-၁၃၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်တွင် ကနူးလှေများဖြင့် ရောက်ရှိခဲ့သည် ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့သော သုတေသနပညာရှင်တို့၏ အဆိုအရ အစောဆုံးရောက်ရှိနေထိုင်သူများမှာ အေဒီ ၅၀-၁၅၀ ခန့်တွင် ရောက်ရှိခဲ့ကြပြီး ထိုလူစုမှာ သေဆုံးသွားသည် သို့မဟုတ် ကျွန်းကို စွန့်ခွာသွားကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ နောက်ထပ်ရာစုနှစ်များတွင် နောက်ဆုံးအခြေချ နေထိုင်သူများသည် ယခုအခါတွင် မောင်အိုရီဟု သိရှိကြသော ကွဲပြားခြားနားသည့် ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ လူဦးရေကို အီဝီ(လူမျိုးစုများ) နှင့် ဟာပူ(လူမျိုးစုကွဲများ) ဟု နှစ်ပိုင်း ခွဲခြားနိုင်ပြီး ထိုနှစ်စုမှာ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခြင်း၊ ပြိုင်ဆိုင်ခြင်းနှင့် တခါတရံတွင် အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်ခြင်းများ ရှိတတ်သည်။ အချိန်ကာလ တစ်ခုတွင် မောင်အိုရီ အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် ချာသန်ကျွန်းများသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြပြီး ထိုနေရာတွင် သူတို့သည် ကွဲပြားခြားနားသော မောရီ ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခုကို ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။
ဥရောပမှ စွန့်စားရှာဖွေသူများ
နယူးဇီလန်သို့ ပထမဆုံး ရောက်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ရသော ဥရောပသားများမှာ ၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သော ဒတ်ခ်ျစွန့်စားရှာဖွေသူ အေဘယ်လ် ဂျန်ဇွန်း တက်စ်မန်း နှင့် သူ၏ သင်္ဘောသားများ ဖြစ်သည်။ မောင်အိုရီတို့သည် သင်္ဘောသား ၄ ယောက်ကို သတ်ပစ်ခဲ့ကြပြီးနောက် ၁၇၆၈-၇၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ စွန့်စားရှာဖွေသူ ဂျိမ်းစ်ကွတ် ရောက်ရှိလာသည့် အချိန်အထိ မည်သည့် ဥရောပသားမှ လာရောက်ခြင်း မရှိတော့ပေ။ ကွတ်ခ်သည် နယူးဇီလန်ကို ၁၇၆၉ တွင် ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ကမ်းရိုးတန်း တစ်ခုလုံးကို မြေပုံဆွဲခဲ့သည်။ ကွတ်ခ် လာရောက်ပြီးသည့် နောက်တွင် ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိကမှ ဝေလငါးဖမ်း သင်္ဘောများ၊ ဖျံဖမ်း သင်္ဘောများနှင့် ကုန်သွယ်ရေး သင်္ဘောမျိုးစုံတို့ လာရောက်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် ဥရောပမှ သတ္တု ပစ္စည်းကိရိယာများနှင့် လက်နက်များကို မောင်ရီတို့၏ သစ်၊ အစားအသောက်၊ လက်မှုပစ္စည်းနှင့် ရေတို့ဖြင့် လဲလှယ်ကြသည်။ ရံဖန်ရံခါ ဆိုသလိုပင် ဥရောပသားတို့သည် ပစ္စည်းပေး၍ လိင်ကိစ္စကို ရယူကြသည်။
အာလူးနှင့် ပြောင်းချောသေနတ်တို့သည် ဥရောပသားတို့ မကြာခဏ ရောက်ရှိလေ့ရှိသည့် မြောက်ဘက်ပိုင်းမှ စတင်၍ တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ပျံ့နှံ့လာခဲ့ပြီး မောင်အိုရီတို့၏ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် စစ်ရေးတို့ကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ၁၈၀၁ ခုနှစ်မှ ၁၈၄၀ အတွင်းတွင် တိုက်ပွဲပေါင်း ၆၀၀ ကျော်ဖြစ်စေခဲ့သော ပြောင်းချောသေနတ် စစ်ပွဲများ ဖြစ်စေခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၃ သိန်းမှ ၄ သိန်း အထိ သေဆုံးစေခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစုအတွင်းတွင် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရောဂါများမှလည်း မောင်အိုရီတို့၏ လူဦးရေကို ယခင်ထက် ၄၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့် လျော့ကျ သွားစေခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းမှ အစပြု၍ ခရစ်ယာန် သာသနာပြု တို့မှာ နယူးဇီလန်တွင် စတင်၍ အခြေချခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ အစပထမ ဦးတည်ရာမှာ လူ့အဖွဲ့အစည်း အတွင်းရှိ အုပ်ချုပ်သူတို့ကို ဆန့်ကျင်သူများသာ ဖြစ်သော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် မောင်အိုရီ လူဦးရေ အတော်များများကို ခရစ်ယာန်ဘာသာသို့ ပြောင်းလဲ နိုင်ခဲ့သည်။
ဥရောပ အခြေချ နေထိုင်သူတို့၏ ဥပဒေမဲ့မှုများနှင့် ထိုနယ်မြေအပေါ် ပြင်သစ်တို့၏ စိတ်ဝင်စားမှု ပိုလာခြင်းတို့ကြောင့် ဗြိတိသျှ အစိုးရသည် ဂျိမ်းစ်ဘတ်စ်ဘီကို ၁၈၃၂ တွင် အင်္ဂလိပ် အုပ်ချုပ်သူ အနေဖြင့် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဘတ်စ်ဘီသည် ဥရောပ အခြေချသူတို့ အပေါ် ဥပဒေ စိုးမိုးမှု ရှိအောင် မစွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း ပထမဆုံးနိုင်ငံတော် အလံကို ၁၈၃၄ခုနှစ် မတ်လ ၂၀ ရက်တွင် စတင်အသုံးပြုခြင်းကို ကွပ်ကဲခဲ့သည်။ မှတ်ပုံတင်မထားသော နယူးဇီလန် သင်္ဘောကို ဩစတြေးလျတွင် အသိမ်းဆည်း ခံရပြီးနောက်တွင် ဖြစ်သည်။ ၁၈၃၅ ခုနှစ်တွင် အသေအချာ ဖွဲ့စည်းထားခြင်း မရှိသော နယူးဇီလန် လူမျိုးစုများ အစည်းအရုံးက အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ရှိ ဝီလီယမ် ၄ ဘုရင်ကို နယူးဇီလန် လွတ်လပ်ရေး ကြေညာချက် ကို ပေးပို့ခဲ့ပြီး အကာအကွယ် ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးနှင့် အစိုးရ
နယူးဇီလန်ပါလီမန်၌ ဥပဒေပြုအာဏာရှိပြီး ဘုရင်မကြီးနှင့် လွှတ်တက်အမတ်များပါလေသည်။ ၁၉၅၀ မတိုင်မီက အထက်လွှတ်တော်အဖြစ် ဥပဒေပြုကောင်စီရှိသေးသည်။ ထီးဆောင်းမင်းသာမက အခြားအစိုးရအဖွဲ့အစည်းများကိုပါ အာဏာသက်ရောက်စေမည့် ပါလီမန်၏အခွင့်အာဏာ လုပ်ပိုင်ခွင့်ဥပဒေကို ၁၆၈၉ တွင် အင်္ဂလန်၌ ပြဋ္ဌာန်းပြီး ယင်းကိုပင် နယူးဇီလန်၌လည်း ဥပဒေအဖြင့် ပြန်သုံးသည်။ အမတ်တို့ကို အများဆန္ဒအရ မဲကောက်တင်မြှောက်သည်။ ရွေးကောက်ခံအမတ်တို့က ဝန်ကြီးချုပ်ရွေးသည်။ ဝန်ကြီးများကိုမူ ဘုရင်ခံချုပ်က ဝန်ကြီးချုပ်၏အကြံပေးချက်အရ ခန့်သည်။
အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ၃ နှစ်တကြိမ် လုပ်သည်။ ၁၈၅၃ မှ ၁၉၉၃ ကာလအထိ မဲများများရသူထိုင်ခုံယူစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ရွေးကောက်ပွဲ၌ အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်ဖြင့် ပါတီအလိုက် အမတ်နေရာခွဲယူသောနည်းကို သုံးသည်။ ဤစနစ်၌ နယူးဇီလန်သားတို့က ၂ မဲပေးရသည်။ တမဲမှာ လူမျိုးစုအမတ်အတွက်ဖြစ်ပြီး နောက်တမဲမှာ ပါတီအတွက်ဖြစ်သည်။ လူမျိုးစုတို့အတွက် သီးသန့်ခွဲထားသော အမတ်နေရာ ၇၂ နေရာရှိပြီး ကျန် ၄၈ နေရာအတွက်ကို ပါတီတို့က ပြိုင်ဆိုင်ရသည်။ အောက်ထစ်အနေဖြင့် ကန့်သတ်ချက် ၂ ခုထားသည်။ ပါတီအတွက်မဲ ၅% ရသောပါတီက ပါတီအတွက်ခုံကို ယူနိုင်သည်။ လူမျိုးစုမဲအတွက် တနေရာ၊ သို့တည်းမဟုတ် တနေရာထက်ပို၍ ရထားသောပါတီသည် ပါတီအတွက်မဲ ၅% မပြည့်သော်လည်း ပါတီအတွက်ခုံများတွက် ဝေစုရနိုင်သေးသည်။
ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၃၀ နှစ်များကစ၍ အမျိုးသားပါတီနှင့် အလုပ်သမားပါတီဟူသော ပါတီကြီး ၂ ခုက ကြီးစိုးထားသည်။ ၂၀၀၅ ခု၊ မတ်လမှ ၂၀၀၆ ခု၊ ဩဂုတ်လအတွင်း နယူးဇီလန်သည် အစိုးရအဖွဲ့တွင် အမျိုးသမီးအများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ နိုင်ငံအကြီးအကဲ၊ ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်၊ တရားသူကြီးချုပ်နေရာကို အမျိုးသမီးများက အစဉ်တစိုက် လက်လွှဲယူသည်။ လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ် ဂျက်စင်ဒါအာဒန်းမှာ ၂၀၁၇ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်တွင် စ၍ရုံးထိုင်သည်။ ဂျက်စင်ဒါမှာ နိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် အမျိုးသမီးဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။
တရားသူကြီးချုပ်ခေါင်းဆောင်သော တရားရေးစနစ်တွင် နိုင်ငံတော်တရားရုံး၊ အယူခံရုံး၊ အထက်ရုံးနှင့် လက်အောက်ရှိ တရားရုံးများ ပါဝင်သည်။ မျှတသောတရားစီရင်မှုဖြစ်စေရန် တရားသူကြီးနှင့် ရှေ့နေရှေ့ရပ်များကို နိုင်ငံရေးအရ မရွေးချယ်ပေ။
ကမ္ဘာပေါ်၌ ဥပဒေစိုးမိုးမှုရှိပြီး အတည်ငြိမ်ဆုံးနိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ၂၀၁၇ ခုတွင် ဒီမိုကရေစီအခြေခိုင်မှုတွင် အဆင့် ၄ ချိတ်သည်။ ၂၀၁၇ ခု၊ အမေရိကန် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးဌာနထုတ် လူ့အခွင့်အရေးစာတမ်းတစောင်အရ နယူးဇီလန်သည် တသီးပုဂ္ဂလတို့အခွင့်အရေးကို လေးစားသော်လည်း မာအိုရီလူမျိုးအတွက်သာ အသံထွက်ကြောင်း ဆိုထားသည်။ နိုင်ငံရေးဖြစ်စဉ်၌ လူထုပါဝင်မှုအများဆုံးဖြစ်ပြီး မကြာမီကလုပ်ခဲ့သော ရွေးကောက်ပွဲတွင် လူဦးရေ ၈၀% က မဲပေးသည်။ စီးပွားရေးပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအဖွဲ့အစည်း (Organization of Economic Cooperation and Development) ရှိ နိုင်ငံများ၏ ပျှမ်းမျှရာနှုန်းမှာ ၆၈% သာ ရှိဖြစ်သည်။
ဝါခုတ်ချောင်းရွာ၊ ရက်ချောင်း
ဝါခုတ်ချောင်းရွာ၊ ရက်ချောင်း
နယူးဇီလန်နိုင်ငံ
စာပေ
မောင်အိုရီတို့မှာ ရေးသားခြင်းကို အကြံဉာဏ်ဝေမျှခြင်း၏ မှော်နှင်တံဟု မြင်သည့်အတွက် ပါးစပ်ပြော ပုံပြင်များနှင့် ကဗျာများကို မှတ်တမ်းတင် ထားရှိသည်။ သို့သော်လည်း အက္ခရာဟူ၍ မရှိ။ ပုံအဖြစ်သာ ရေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အက္ခရာကို ဗြိတိန်မှ ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းတွင် ရသည်။
ကမ္ဘာ့ရေးရာကိစ္စများ၏ လွှမ်းမိုးမှု ရှိသော်လည်း ၁၉၃၀ ခန့်ကပင် စာရေးဆရာများက နယူးဇီလန်အခြေပြု စာပေတို့ကို ကြံဆရေးသားနေပြီ ဖြစ်သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီး တက္ကသိုလ်များ ချဲ့ထွင်ရာ ဒေသတွင်းစာပေနယ်လည်း ကျယ်လာသည်။ ၁၉၅၀ ဝန်းကျင်တွင် ဒေသတွင်းပုံနှိပ်တိုက်များ ရှိလာရာ မိမိတို့စာပေကို ပိုချဲ့နိုင်လာသည်။
တာရာမင်းဝေ
တာရာမင်းဝေ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ချစ်ညီညီ ဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၆၆ စက်တင်ဘာ (၁၃) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် တောင်ဥက္ကလာ၌ သတင်းထောက် ဦးကျော်ရှိန်နှင့် ဒေါ်လှကြည် တို့မှ မွေးဖွား ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၃ ဦးအနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
သူငယ်တန်း မှ စတုတ္ထတန်း အထိ အ.မ.က(၁ဝ)တောင်ဥက္ကလာ တွင်လည်းကောင်း၊ ပဉ္စမတန်းမှ ဒဿမတန်း အထိ အ.ထ.က(၂)ရန်ကင်း တွင်လည်းကောင်း ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၆-ခုနှစ်မှာ အခြေခံ အထက်တန်းကို မြန်မာစာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် (လှိုင်)ကို အင်္ဂလိပ်စာ အဓိကနှင့် တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့ပြီး အရေးအခင်းနှင့်အတူ ကျောင်းမပြီးခဲ့ပေ။ မြောက်ဒဂုံ (၄၅) ရပ်ကွက်၊ ပီမိုးနင်း(၁) လမ်းမှာ နေထိုင်သူ ဖြစ်သည်။
ရွှေဘုန်းလူ ဆိုသည့် နာမည်နှင့် ဗကသ အဖွဲ့ချုပ်က ထုတ်ဝေသော စာစောင်များတွင် ကဗျာများ စတင် ရေးသား ခဲ့သည်။ ရှစ်လေးလုံး လှုပ်ရှားမှုတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သလို၊ ဗမာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်မှာလည်း တက်ကြွစွာ ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၈၉-ခုနှစ်၊ ဗကသ ပြန်ဖွဲ့ချိန်တွင် ဗကသ ခေါင်းဆောင် တစ်ယောက် အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့ပြီး၊ ဗကသ ဥက္ကဋ္ဌ ကိုမင်းကိုနိုင်နှင့် ဒုဥက္ကဋ္ဌတွေ ဖြစ်သည့် ကိုကိုကြီးနှင့် ကိုအောင်ဒင်တို့ အဖမ်း ခံရချိန်တွင် ဗကသ ခေါင်းဆောင်မှုကို တာဝန်အပြည့်ယူကာ ဒေါင်းအလံကို ဆက်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉ဝ-ခုနှစ်မှာ အဖမ်း ခံရပြီး၊ ၁၉၉၄-ခုနှစ် အထိ စစ်အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီး ချုပ်နှောင်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။ အင်းစိန်၊ သာယာဝတီနှင့် သရက် ထောင်များတွင် ချုပ်နှောင်ခံခဲ့ရပြီး၊ ထောင်က လွတ်လာ ပြီးသောအခါ စာပေလောကတည်းကို ခြေစုံပစ် ဝင်ရောက် ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ကဗျာများမှာ အကျဉ်းထောင်များ အတွင်း၌ ရေးစပ်ခဲ့သော ကျောင်းဖွင့်ချိန်၊ ဥဒါန်း နှင့် ကျောင်းသား အတ္ထုပ္ပတ္တိ တို့ ဖြစ်သည်။
၁၉၉၄ ခု မေလထုတ် ရင်ခွင်သစ် မဂ္ဂဇင်းတွင် လေစီးကြောင်းထဲမှ လူများ ဝတ္ထုတိုမှ တာရာမင်းဝေ ဆိုသော ကလောင် အမည်ကို စတင် အသုံးပြု ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅-ခုနှစ်တွင် တာရာမင်းဝေ ကလောင် အမည်နှင့် ပန်းခေတ်က လမင်း ဆိုသော သူ့၏ ပထမဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထု ထွက်ရှိပြီးချိန်မှာ လူငယ် စာဖတ် ပရိသတ် တွေ၏ အားပေးမှုကို ရရှိ ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ - ၉၇ ထုတ် သရဖူ မဂ္ဂဇင်း များတွင် မောင်ယော ကလောင် အမည်နှင့်လည်းကောင်း၊ စုဖွဲ့ ကလောင် စန်တီယာဂို ကလောင် အမည်နှင့် လည်းကောင်း စာပေ ဝေဖန်ရေးများ၊ စာပေ သဘောတရား၊ သီဝရီများ ရေးသားခဲ့သည်။ မောင်ဓား အမည်နှင့် ဘောလုံးဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့ဖူးပြီး၊ အံ့ဘွယ် ဆိုသော ကလောင်အမည်နှင့်လည်း အိုင်ဒီယာမဂ္ဂဇင်း က ထူးခြားသော အမေးအဖြေများကို ရေးခဲ့သည်။ မီးခိုးဖြူ၊ ညီလေးမွန် စသော ကလောင် အမည်များနှင့်လည်း ရေးသားခဲ့သည်။ စုစုပေါင်း လုံးချင်း ဝတ္ထု (၄၂) အုပ် ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ဝတ္ထုတိုများ၊ ကဗျာများလည်း ရေးသား ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅-ခုနှစ်၊ စာပေဂျာနယ် မဂ္ဂဇင်းပါ အားလူး စားသူများ ဝတ္ထုတိုနှင့် ဖြူးမိတ်ဆွေများ စာပေဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ အာလူး စားသူများ ဝတ္ထုတိုနှင့် တာရာမင်းဝေ အား လူသိများခဲ့သည်။
စာပေ အပြင် ပန်းချီ ဆွဲခြင်း၊ ရုပ်ရှင် ဗီဒီယို ဇာတ်ညွှန်းများနှင့် သီချင်းများကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
တာရာမင်းဝေ အမည်နှင့် ရေးခဲ့သော ပထမဆုံး ဗီဒီယို ဇာတ်ညွှန်းမှာ ရွှေရောင် ဖိနပ်မှာ အစိမ်းရောင်ကြက်ခြေခတ်နဲ့ ကောင်မလေး ဖြစ်သည်။ အဲဒီ မတိုင်ခင်ကလည်း ကိုသူရ(ဇာဂနာ)တို့နဲ့ အတူ ဇာတ်ညွှန်းများကို ရေးသားခဲ့ပါသေးသည်။ တာရာမင်းဝေ၏ ဝတ္ထု အချို့ကို ဗီဒီယို ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူး ခဲ့ရာမှာ မောင်မျိုးမင်း(ရင်တွင်းဖြစ်) ရိုက်ကူး၍ ဒွေး၊ နန္ဒာလှိုင်တို့ သရုပ်ဆောင်ထားသော ကောင်းကင်အကြွေ ကောက်တဲ့လက်၊ ဒါရိုက်တာ လွင်မင်း ရိုက်ကူး၍ နေတိုး၊ အိန္ဒြာကျော်ဇင်တို့ သရုပ် ဆောင်ထားသော တစ်ကိုယ်တော်ရေးတဲ့ ကကြီး ခခွေးတို့သည် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဒါရိုက်တာ မောင်သူရ (ဇာဂနာ) ရိုက်ကူးခဲ့သော မြင်းစီးထွက်သော အိပ်မက်များ ရုပ်ရှင် မှာ ပြည်တွင်းတွင် ပြသခွင့်မရခဲ့ပေ။
ဘဝနိဂုံး
လူနံပါတ် (၁၃) ဝတ္ထုတို စုစည်းမှုနှင့် နက္ခတ် ရစ်သမ် ကဗျာ စာအုပ် တစ်အုပ် ရေးသား ထုတ်ဝေရန် စီစဉ်နေဆဲ၊ ၂ဝဝ၇ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ ၄ဝ တွင် မြောက်ဥက္ကလာပ ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဖြစ်သူ စာရေးဆရာမ မနော်ဟရီနှင့် သားဖြစ်သူ ခေတ်နေ(ခ) ကြယ်စင်မင်းဝေတို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
တာရာမင်းဝေ ကွယ်လွန်ပြီးမှ လူနံပါတ် (၁၃) စာအုပ်အား နောက်ဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ပြင်ပအင်တာနက်စာမျက်နှာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ခင်မောင်
ခင်မောင် ဆိုသည်မှာ
ကို ဆိုလိုပါသည်။
စိန်လုံကဂျီရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
စိန်လုံကဂျီရွာ(Seinlongkaji)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ စိန်လုံကဂျီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၁၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လှည်းလမ်းတက် (အရှေ့)ရွာ၊ လှည်းလမ်းတက်
လှည်းလမ်းတက် (အရှေ့)ရွာ၊ လှည်းလမ်းတက်
ဘော်လီ (ကုလား)ရွာ
ဘော်လီ (ကုလား)ရွာ
ကျော်ရင်
ကျော်ရင် ဆိုသည်မှာ
ကို ဆိုလိုသည်။
တောင်ဖီလာရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
တောင်ဖီလာရွာ(Taunghpilar)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ဟာမြင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,060 ဖြစ်သည်။ စိမ့်စမ်းရေဖြင့် အိမ်ခြေ ၁၀၅ ကိုသောက်သုံးရေရရှိနေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုံညိုရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ပုံညိုရွာ (Ponnyo)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ပုံညိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်မန်ရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ပန်မန်ရွာ (Pangman)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ မန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၀ ဦး၊ မ ၂၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခပေါင်းတောရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ခပေါင်းတောရွာ (Khapaungtaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ ခပေါင်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခပေါင်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၃ ဦး၊ မ ၁၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုဦးစီးဌာန
ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုဦးစီးဌာန(Department of Disaster Management) သည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး မရမီကတည်းက စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။ (၁၉၄၅) ခုနှစ်တွင် လူမှုရေးရာနှင့် ပြန်လည် ထူထောင်ရေး ညွှန်ကြားရေးဝန်ရုံး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ယခင်က ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဦးစီးဌာနအဖြစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
(၁၉၄၈)ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး ရရှိသည့်အချိန်တွင် ပညာရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးမှာ ဗိုလ်ဘိုးကွန်းဖြစ်ပြီး၊ အတွင်းဝန်မှာ ဦးစိန်ညိုထွန်း ဖြစ်ပြီး စစ်ပြေးချေးငွေများ ပြန်လည်ကောက်ခံခြင်းနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ (၁၉၄၉)ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁)ရက်နေ့တွင် လူမှုရေးရာနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို ဖျက်သိမ်း၍ ၎င်း၏လုပ်ငန်းများကို ခရိုင်ရာဇဝတ်တရားသူကြီးရုံးသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ (၁၉၅၁)ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၁)ရက်နေ့တွင် ပညာရေး ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးမှာ ဦးဘစော ဖြစ်ပြီး စစ်ပြေးချေးငွေ ပြန်လည်ကောက်ခံခြင်းနှင့် သောင်းကျန်းမှုကြောင့် ရွာပစ်၊ အိမ်ပစ်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသူများ၊ အိုးအိမ်အဖျက်အဆီးခံရသူများ၊ ခိုကိုးရာမဲ့သူများ၊ သောင်းကျန်းမှုကြောင့် အစိုးရကပြောင်းရွှေ့စေ၍ အိုးအိမ်မဲ့နေသူများကို ကယ်ဆယ်ထာက်ပံ့ခြင်းနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားပေးခြင်း လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ (၁၉၅၂)ခုနှစ်၊ မတ်လ(၁၇)ရက်နေ့တွင် လူနည်းစုရေးရာဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ထိုနှစ်တွင်ပင် ပူးပေါင်းခြင်းကို ဖျက်သိမ်း၍ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးမှာ ဦးဘစော ဖြစ်သည်။ (၁၉၅၃)ခုနှစ်တွင် လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများ၊ ကယ်ဆယ်ရေးထောက်ပံ့မှုလုပ်ငန်းများနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားခြင်း လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ (၁၉၅၇)ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၄)ရက်နေ့တွင် အမျိုးသား စည်းလုံး ညီညွတ်ရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ကယ်ဆယ်ရေး၊ ပြန်လည်နေရာချထားရေးနှင့် အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများကို လူမှုဝန်ထမ်း ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် သီခြားဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းဝန်ကြီးဌာန(၂)ခုကို ဝန်ကြီးဦးဘစောမှ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ပြန်လည်နေရာချထားရေးလုပ်ငန်းများ၊ စစ်ပြေးချေးငွေ ကောက်ခံခြင်းလုပ်ငန်းများကို ကယ်ဆယ်ရေး၊ ပြန်လည်နေရာချထားရေးနှင့် အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနက ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
(၁၉၆၂)ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂)ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီ တက်လာပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဝန်ကြီး ဦးဘစောအား အနားယူစေခဲ့သည်။ ဌာနအနေဖြင့် ကယ်ဆယ်ရေး၊ ပြန်လည်နေရာချထားရေးနှင့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ပင်ဖြစ်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်ရေးရာဝန်ကြီး ဆမားဒူးဝါ ဆင်ဝါးနောင် အား တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ (၁၉၆၄)ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးအခေါ်အဝေါ်များအား ဌာနတာဝန်ခံအဖြစ် ပြောင်းလဲ ခေါ်တွင်စေခဲ့ပြီး ဗိုလ်မှူးကြီး စောမြင့်၊ ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်လွင် တို့အား ဌာနတာဝန်ခံအဖြစ် အဆင့်ဆင့် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ဆောင်ရွက်သည့်လုပ်ငန်းများမှာ ယခင်မူလ လုပ်ငန်းများပင် ဖြစ်သည်။
(၁၉၇၂)ခုနှစ် စနစ်သစ်အုပ်ချုပ်ရေး ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ကယ်ဆယ်ရေး၊ ပြန်လည်နေရာချထားရေးနှင့် အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို ဖျက်သိမ်း၍ ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဦးစီးဌာနအဖြစ် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ (၁၅-၃-၇၂) ရက်စွဲပါကြော်ငြာချက် အမှတ်(၉၇)ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ခံဦးစီးဌာန အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ ဝန်ထမ်းဖွဲ့စည်းပုံကို တိုးမြှင့်ခဲ့ရာ (၁၉၇၆)ခုနှစ်တွင် အရာထမ်း(၁၄)ဦး၊ အမှုထမ်း(၅၁)ဦး၊ စုစုပေါင်း(၆၅)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယအတွင်းဝန် ဦးအုန်းမြင့်အား ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။
(၁၉၈၆)ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် မူလဖွဲ့စည်းပုံအင်အား (၆၅)ဦးမှ အရာထမ်း(၁၅)ဦး၊ အမှုထမ်း (၁၁၅)ဦး၊ စုစုပေါင်း(၁၃၀)ဦးဖြင့်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ (၁၉၈၈)ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဦးစီးဌာန၏ မူလဖွဲ့စည်းပုံ (၁၃၀)တွင် ပြည်သူ့လုပ်အား နေရာချထားရေးအဖွဲ့မှ လွှဲပြောင်းပေးသော ဝန်ထမ်းအင်အား (၁၁၈)နေရာကို ပေါင်းစပ်၍ အရာထမ်း(၅၀)ဦး၊ အမှုထမ်း(၁၉၈)ဦး၊ စုစုပေါင်း(၂၄၈) ဦးဖြင့်ဖွဲ့စည်းရန် လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာန၏ (၂၄-၂-၈၈)ရက်စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၃-၅/၆၅/၂၈၄ ဖြင့် တိုးချဲ့ဖွဲ့ စည်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့မှ ၁၉.၂.၉၂ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာ စာအမှတ်(၁၄/၉၂)ဖြင့် လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာနအား လူမှုဝန်ထမ်း ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် ပြန်လည်နေရာချထားရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဦးစီးဌာန၏ဖွဲ့စည်းပုံ(ဂ)အဆင့်မှ (ခ)အဆင့်သို့တိုးမြှင့်ရန်အတွက် (၂၈-၆-ဝ၇)နေ့ နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ်(၁၉/ဝ၇)၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ အစိုးရအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသို့ တင်ပြခဲ့ပြီး၊ (၁-၈-ဝ၇)ရက်စွဲပါ စာအမှတ် (၂-၃/၁၀၂/၂၂၆၉) အမိန့်ကြော်ငြာစာအရ အရာထမ်း(၃၉)ဦး၊ အမှုထမ်း(၂၀၂)ဦး၊ စုစုပေါင်း (၂၄၁)ဦးအဖြစ် ဖွဲ့စည်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ(ခ)မှ (က)အဆင့်သို့ (၂၀၀၉)ခုနှစ်၊ ဇွန်(၄)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၂၀/ဝ၉) ဆုံးဖြတ်ချက်အရ အစိုးရအဖွဲ့မှ နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသို့ တင်ပြပြီး (၁၄-၁၀-ဝ၉)ရက်စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၆/၁၁၆/အဖရ (၂၀/ဝ၉-၃၈) အရာထမ်း (၉၈)ဦး၊ အမှုထမ်း(၄၉၃)ဦး၊ စုစုပေါင်း(၅၉၁)ဖြင့် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုခဲ့သည်။၂၀၁၆ခုနှစ် အစိုးရအသစ်လက်ထက်တွင် ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုဦးစီးဌာနအဖြစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
လုပ်ငန်းတာဝန်များ
ဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုဦးစီးဌာန ၏ အဓိက လုပ်ငန်း တာဝန်များမှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကယ်ဆယ်ရေးဦးစီးဌာန၏ သမိုင်း
ခါအိမ်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ခါအိမ်ရွာ(Kharein)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ခါအိမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခါအိမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၇ ဦး၊ မ ၄၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဌေးမောင်
ဦးဌေးမောင်သည် တိုက်ပွဲခေါ်သံ၊ အရေးတော်ပုံ စသောစာအုပ်များကိုရေးသားခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သော အမျိုးသား စာပေဆု(တစ်သက်တာဆု) ရရှိခဲ့သူ စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ဦးဌေးမောင်ကို ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးတိုင်းကျော်၊ အမိ ဒေါ်ငွေခဲ တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဇာတိမြို့မှာ ချောက်မြို့ဖြစ်ပြီး မွေးချင်းခုနှစ်ယောက်အနက် ပဉ္စမမြောက်သားဖြစ်သည်။ စစ်ကြိုခေတ် ချောက်မြို့၊ အေးစေတီ အထက်တန်းကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ရေနံချောင်းမြို့၌ ဂျပန်စစ်တပ်ကဖွင့်သော ဆေခိယုခေါဂျော (ခေါ်) အင်ဂျင်နီယာကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
စစ်အတွင်း၌ ချောက်မြို့၊ အရှေ့အာရှတိုက်လူငယ်များ အစည်းအရုံး ဉာဏဗလမှူး၊ စစ်ပြီးခေတ် လူငယ်အစည်းအရုံး အမှုဆောင် စသည့် လူထုအဖွဲ့အစည်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မိသားစုဘဝ
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလတွင် ချောက်မြို့မှ မငွေဆိုင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျ၍ သားခြောက်ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ သားနှစ်ယောက် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး ယခု သားလေးယောက်၊ မြေးများနှင့်အတူ ဒဂုံမြို့သစ်မြောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်သည်။
စာပေလောကသားဘဝ
၁၉၄၇ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၂၀)ရက်နေ့ထုတ် ပြည်သူ့ရဲဘော်ဂျာနယ်တွင် သင်းတို့လောကဝတ္တု ဖြင့် စာပေလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ကလောင်အမည်မှာ ရေနံမြေက ရဲဘော်ဖြစ်သည်။ ရေနံမြေက ရဲဘော်၊ ရဲဘော်မောင်လှ ကလောင်အမည်များဖြင့် ဝတ္တုဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ခုနှစ် မတ်လထုတ် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းတွင် နု ဝတ္တုရှည်ကို ဌေးမောင်အမည်ဖြင့် စတင်ရေးသားခဲ့သည်။
ထို့နောက် (၁၉၅၂-၅၅) ခုနှစ်ထိ သွေးသောက်မဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာ၊ (၁၉၅၆-၁၉၇၈)ခုနှစ်ထိ မြဝတီ၊ ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာ၊ (၁၉၈၀-၁၉၈၄)ခုနှစ်ထိ သပြေမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာနှင့် (၁၉၈၅-၉၃)ခုနှစ်ထိ သိပ္ပံမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း အမှုဆောင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြောက်‌ဥက္ကလာပမြို့နယ် စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ခုနှစ်ထိ ပင်ကိုရေး၊ ဘာသာပြန်၊ ဝတ္တုတိုရှည်ပုဒ်ပေါင်း(၁၀၀၀) ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။ သွေးသောက်၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီနှင့် သပြေမဂ္ဂဇင်းတို့တွင် (၂၅)နှစ်တိုင်တိုင် ခေါင်းကြီးရေးသားခဲ့သည်။
ဝတ္တု(၅)ပုဒ်ကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူး ပြသခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အရေးတော်ပုံဝတ္တု ရေးသားခဲ့သည်။ ၎င်းဝတ္တုကို မစိန်တင် (မော်စကိုရေဒီယိုမှ ရုရှားအမျိုးသမီး)က ရုရှားဘာသာ ပြန်ဆို၍ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတွင် အုပ်ရေငါးသောင်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ရရှိသော ဆုတံဆိပ်များ
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အရေးတော်ပုံဝတ္တုဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆု(ဝတ္တုရှည်) ဒုတိယရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် တိုက်ပွဲခေါ်သံဝတ္တုဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆု(ဝတ္တုရှည်) ပထမဆုရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သော အမျိုးသား စာပေ(တစ်သက်တာဆု)ကို ရရှိခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
သစ်ပင်ကောက်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
သစ်ပင်ကောက်ရွာ (Thitpinkauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၃၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုလားကုန်းရွာ၊ ကညင်ငူ
ကုလားကုန်းရွာ၊ ကညင်ငူ
ဝဲချောင်းဝရွာ၊ စလူချောင်း
ဝဲချောင်းဝရွာ၊ စလူချောင်း
ချန်ထွန်း
ချန်ထွန်း ဆိုသည်မှာ
၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်
၁၈၃၉ ခုနှစ် အင်းဝငလျင် ("အမရပူရငလျင်" ဟုလည်း သိကြ) သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့မနက်ပိုင်းတွင် ဆက်တိုက်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့်ပြင်းအားမြင့် ငလျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤငလျင်သည် ၁၇၆၂ ခုနှစ်ကတည်းက လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များတွင် အပြင်းထန်ဆုံးတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ တုန်ခါမှုများသည် အဆင့် ၉ (အပြင်းထန်ဆုံး) ရီခဲ့သည်။ ငလျင်တုန်ခါမှုကြောင့် ဗန်းမော်နှင့် ရန်ကုန်မြို့များကို ထိခိုက်ခဲ့သည်။ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၃၉ ခု မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့၊ စနေနေ့ နံနက် ၄ နာရီခန့်လောက်တွင် အင်းဝနှင့် စစ်ကိုင်း အနီးဝန်းကျင်ကို အခြေပြု၍ ဖျက်ဆီးအားအလွန်ပြင်းသည့် ငလျင်ကြီးတစ်ခုလှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မြို့တော်မှာ အမရပူရဖြစ်ပြီး မြို့တော်ဟောင်းမှာ အင်းဝဖြစ်သောကြောင့် အင်းဝငလျင်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ မြို့တစ်ခွင်လုံးက အိမ်များ အားလုံးနီးပါး ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။ အုတ်နှင့်ဆောက်ထားသော ကျောင်းများပြိုကျသဖြင့် ဘုန်းတော်ကြီးအများစု သေဆုံးကြသည်။ ၃၀၀ ခန့်မျှပင် ရှိကြောင်းမှတ်တမ်းထားခဲ့သည်။ အမှန်တကယ် အရေအတွက်ကိုမူ မသိရပေ။ အင်း၀မြို့ရိုး နေရာအတော်များများ ပျက်သွားခဲ့သည်။ အမရပူရမြို့ရိုးမှာ အသစ်ဖြစ်၍ အင်းဝမြို့ရိုးထက်ပို၍ ခိုင်ပုံရသည်။ အင်းဝငလျင်ကြီး မဖြစ်မီ နာရီပိုင်းအလိုတွင် မင်္ဂလာဆင်တော်က ထိုတုန်ခါမှုကို ခံစားသိရသဖြင့် တင်းကုပ်မှထွက်ကာ ဆင်ဦးစီးကို ကယ်တင်ခဲ့ကြောင်း သိမှတ်ရဘူးသည်။
ချန်ထွန်း
ကို ရည်ညွန်းခြင်းဖြစ်သည်။
၁၈၃၉ အင်းဝငလျင်
မှတ်တမ်းတစ်ခုမှာ (ထိုအချိန်ကရောက်ရှိနေသည့် Mr. Spear ဆိုသူ၏မှတ်တမ်း ဖြစ်သည်။) နံနက်ခင်းကို အပျက်အစီးပုံများနှင့် တန်ဆာဆင်ထားသကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ လှုပ်ရှားမှုသည် တောင်မြောက်ဖြစ်ပုံရပြီး မြစ်ရေလည်းတိုးလာခဲ့သည်။ လှိုင်းပုတ်သံ မကြားရပါ။ သို့သော် အမရပူရနှင့် အင်းဝဖက်ခြမ်း မြစ်ကမ်းနေရာ အတော်များများ ပဲ့ကျကုန်သည်။ ၅ ပေ မှ ၂၀ ပေလောက်အထိကျယ်သော အက်ကြောင်းကြီးများ ဖြစ်ကုန်ပြီး ရေနှင့်သဲများပန်းထွက်ကြသည်။ စစ်ကိုင်းမှာလည်း အင်းဝကဲ့သို့ပင် တောင်ထိပ် မြစ်ကမ်းဘေး စေတီများ ပြိုပျက်ကုန်သည်။ မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီးမှာ တည်ဆောက်ဆဲမှာပင် ငလျင်ကြီးကြောင့် ပျက်စီးသဖြင့် ထိုအပျက်အတိုင်းပင် ယနေ့တိုင် မြင်နေရသည်။
ငလျင်
စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရွေ့လျားနေသည့် အဓိကပြတ်ရွေ့ကြောတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်လည်း ငလျင်များ ဖြစ်ပေါ်ရာ အဓိကရင်းမြစ်ဖြစ်သည်။ ငလျင်ဗဟိုချက်သည် မန္တလေးမြို့၏ အပြင်ဘက်နားတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အလျား ၄၀၀ ကီလိုမီတာရှိသည့် မိတ္ထီလာနှင့် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောအပိုင်းသည် ထိတိုက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်၍ ငလျင်တစ်ခုဖြစ်ပေါ်စေကာ ပြင်းအား ၈.၁ မှ ၈.၃ အထိ ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း အခြားသုတေသနဆိုင်ရာအတည်ပြုမှုများ လိုနေသေးသည်။ အလျား ၂၆၀ မီတာခန့်ရှိသည့် မိတ္ထီလာပြတ်ရွေ့ကြောအပိုင်းသည် နေပြည်တော်မှ မန္တလေးသို့ ရွေ့လျားမှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် အခြေခံကျသည့် အကြောင်းများလည်း ရှိသည်။ ဤငလျင်အတွက် တရားဝင်ပြင်းအားဖော်ပြထားမှု မရှိဘဲ မီဒီယာနှင့် သတင်းစာအများစုတွင် ပြင် ပြင်းအား 7.0–7.5 သို့မဟုတ် ≥8.0 Mw ရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။  ၁၈၃၉ ခုနှစ် မန္တလေးအပြင်ဘက်တွင် အဝေးထိန်းအာရုံခံမှုနှင့် ကွင်းဆင်းစမ်းသပ်မှုများအရ အမြင့်ဆုံးရွေ့လျားမှုသည် ၅ မှ ၇ မီတာအထိ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုအတိုင်းအတာဖြင့် ဆိုပါက ပြင်းအားသည် 7.4 သို့မဟုတ် 8.0+ ရှိသည်။
ပျက်စီးမှုနှင့် သက်ရောက်မှု
ကြီးမားသည့် ပျက်စီးမှုများသည် အင်းဝတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ငလျင်လှုပ်ခါသဖြင့် မင်းကွန်းရှိ စေတီတော်တစ်ဆူသည်လည်း ပြင်းထန်စွာပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဗြိတိသျှမြန်မာအာဏာပိုင်များက မန္တလေးနှင့် အနီးအနားရှိဧရိယာကို အလွန်အမင်းပျက်စီးခဲ့သည့်နေရာများဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဘုရားစေတီများစွာတို့သည် ဤငလျင်ကြောင့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့ရသည်။ အမရပူရမြို့တွင်လည်း ၁၀ ပေကျော်ကျယ်သည့် အက်ကွဲကြောင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အုတ်ဖြင့်ဆောက်ထားသည့်အဆောက်အဦနီးပါးတိုင်းသည်လည်း အုတ်ကျိုးအုတ်ပုံများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားခဲ့သည်။ အက်ကွဲကြောင်းများကြောင့် ရွာအချို့သည်လည်း နစ်မြုပ်သွားခဲ့သည်။ လူပေါင်း ၂၀၀ မှ ၃၀၀ အကြား သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုသည် ဧရာဝတီမြစ်၏ ရေကြောင်းစီးဆင်းမှုကိုလည်း ပြောင်းပြန်ဖြစ်သွားစေခဲ့ကာ မြစ်ကမ်းနားတွင် ရေလှိုင်းရိုက်ခတ်မှုနှင့် ရေလျှံမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤငလျင်ကြီး မဖြစ်မီ ၁၈၃၈ က ငလျင်ကြိုတစ်ခု (ငလျင်ကြီးမဖြစ်မီ ဖြစ်ပွားသည့် ငလျင်) လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး မြို့ကို ပျက်စီးစေခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
ဆီဆုံရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ဆီဆုံရွာ (Sison)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ဆီဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆီဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၅ ဦး၊ မ ၁၇၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကင်းပန်းရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ကင်းပန်းရွာ (Kinpan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ ကင်းပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကင်းပန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၆ ဦး၊ မ ၄၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ရင်းရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
တောင်ရင်းရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
Universal Music Group
Universal Music Groupသည် နယ်သာလန်နိုင်ငံအခြေစိုက် အသံသွင်းလုပ်ငန်းဖြစ်ကာ ၎င်းသည် ပြင်သစ်မီဒီယာVivendiနှင့် တရုတ်နိုင်ငံနည်းပညာလုပ်ငန်း Tencentတို့မှ ပိုင်ဆိုင်သည်။ ၎င်းသည် နိုင်ငံပေါင်း၅၀ကျော်တွင်ရှိကာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သီချင်းဈေးကွက်၏ ၃၀ရာခိုင်နှုန်းကို ရယူထားသော အကြီးဆုံးအသံသွင်းလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
ကိုကား
TF1
ခွဆုံ (ရခိုင်)ရွာ
ခွဆုံ (ရခိုင်)ရွာ
တူးမြောင်းရွာ၊ ကျုံတိုင်
တူးမြောင်းရွာ၊ ကျုံတိုင်
ဝါ့လိုင်းဖုန်ယာရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဝါ့လိုင်းဖုန်ယာရွာ(Warlaihponyar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ စိန်လုံကဂျီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၁၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချစ်လှိုင်
ဦးချစ်လှိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ခေါင်းဆောင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ
ဦးချစ်လှိုင်သည် မော်လမြိုင်မြို့သစ်ကုန်သည် သူဌေး ဦးသာညှင်း ဒေါ်ရင်တို့၏ ဒုတိယသား ဖြစ်၍ ၁၂၄၁ ခုနှစ် နယုန်လပြည့်ကျော် ၆ ရက် (၉ ဇွန် ၁၈၇၉)တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့လေသည်။
ဦးချစ်လှိုင်သည် အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် အင်္ဂလန်သို့ သွား၍ ဝတ်လုံပညာကို သင်ကြားအောင်မြင်လာခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်မှုများ
မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါမှစ၍ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်းကို ငွေအား လူအားဖြင့် ကူညီခဲ့သည်။ ခရစ် ၁၉၁၇ ခုနှစ်မှစ၍ မော်လမြိုင်မြို့ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ၊ အသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်၏။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ပုသိမ်မြို့၌ ကျင်းပသော မြန်မာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ၊ နှင့် အလားတူ အသင်းများ အစည်းအဝေးပွဲ၌ ဦးချစ်လှိုင်အား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ နောက်နှစ်တွင် ပြည်မြို့၌ကျင်းပသော အစည်းအဝေး က ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ၊ ခေါ် မြန်မာ အသင်းချုပ် ပေါ်ပေါက်လာရာ ဦးချစ်လှိုင်ပင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဦးချစ်လှိုင်သည် မိမိစီးပွားဥစ္စာများကို အနစ်နာခံလျက် မြန်မာနိုင်ငံရေးတွင် ရဲဝံ့စွာ ခေါင်းဆောင်မှု ပေးခဲ့သည်။
နောင်အခါ အဋ္ဌမအက်ဒွပ်ဘုရင်ဖြစ်လာသော အင်္ဂလိပ် ဝေလမင်းသားသည် ၁၉၂၁ ခု၌ တိုင်းခမ်းလှည့်လည်ရာ၊ ရန်ကုန်သို့ မရောက်မီတွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ဦးချစ်လှိုင်အား အခြားမြန်မာခေါင်းဆောင်အချို့နှင့်အတူ ဖမ်းဆီး၍ အကျယ်ချုပ် ထားခဲ့လေသည်။ နိုင်ငံရေးကို ဆောင်ရွက်ရာ၌ ပြည်သူ ပြည်သားများ၏ ကြည်ညိုလေးစားခြင်းကို ခံရသဖြင့် ၁၉၂၂ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် သရက်၊ ပေါင်းတည်မြို့များ၌ ကျင်းပသော ပြည်လုံးကျွတ်ညီလာခံကြီးက သမ္မတဥက္ကဋ္ဌဘွဲ့ကို အပ်နှင်းကြ၏။ ယင်းအခါမှ အစပြု၍ 'သမ္မတဦးချစ်လှိုင်'ဟု တွင်သည်။ ထိုစဉ်က ဦးချစ်လှိုင်အား သရဖူမဆောင်းရသော မြန်မာပြည်၏ ရှင်ဘုရင်ဟုပင် ခေါ်ကြသည်။ နိုင်ငံရေးတရားများကို လှည့်လည်ဟောပြောစဉ် ရောက်လေရာအရပ်တိုင်း၌ အမျိုးသားများက ရွှေထီးများ ထီးဖြူများမိုးပေးခြင်း၊ အမျိုး သမီးများက ဆံပင်ကို ဖြန့်၍ လမ်းခင်းပေးခြင်း၊ ကရဝိက်ဖောင်များဖြင့် ကြိုဆိုခြင်းများကို ပြုလုပ်ကြသည်။
ခရစ် ၁၉၂၂ ခုနှစ်၌ ဗြိတိသျှအစိုးရက မြန်မာပြည်အား ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေး ပေးသောအခါ၊ လက်ခံသင့် မခံသင့် အရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ နှစ်ခြမ်းကွဲသွားသည်။ ဦးချစ်လှိုင်သည် သပိတ်မှောက်ဝံသာနု ဂျီ၊ စီ၊ ဘီ၊ အေ၊ ကို ခေါင်းဆောင်သည်။ ဦးချစ်လှိုင်သည် မြန်မာပြည်၏ ရှေ့ရေးနှင့်သက်ဆိုင်၍ ကျင်းပသော ဗိလတ်မျက်နှာစုံညီ အစည်းအဝေးများကို ၁၉၃၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၃၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင်တစ်ကြိမ်၊ ၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ၌ အိန္ဒိယပြည်နှင့် ခွဲရေး တွဲရေးပြဿနာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ တွဲရေးဖက်မှ အရွေးခံရသည်။ ဗြိတိသျှခေတ် ဥပဒေပြုကောင်စီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် ၁၉၃၂ ခုနှစ်၌ တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၃၅ ခုနှစ်၌ တစ်ကြိမ် ပေါင်း ၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းလည်း ခံရသည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အောက်လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြောက်ခြင်း ခံရသည်။ အင်္ဂလန်ပြည် လန်ဒန်မြို့တွင်ကျင်းပသော ဆဋ္ဌမဂျော့ဘုရင် နန်းတက်ပွဲသို့ ၁၉၃၇ ခုနှစ်၌ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဦးချစ်လှိုင်သည် နိုင်ငံရေးကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဦးပု၊ ဦးထွန်း အောင်ကျော်၊တို့နှင့်အတူ 'လှိုင်၊ ပု၊ ကျော်ပါတီ'ကို၎င်း၊ ဦးမြတ်သာထွန်း၊ ဆာပေါ်ထွန်း နှင့်အတူ 'လှိုင်၊ မြတ်၊ ပေါ် ပါတီ'ကို၎င်း ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့ဘူးသည်။ ထို့ပြင် ဦးချစ်လှိုင်သည် စစ်အတွင်း လွတ်လပ် သောခေတ် ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ ရက်နေ့၌ အဓိပတိ၏ အတိုင်ပင်ခံအမတ်တစ်ဦးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရဘူးသည်။ စစ်ပြီး လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံခေတ်၌ လည်း ဦးချစ်လှိုင်သည် နိုင်ငံရေးကိုပင် ဆက်လက်ဆောင်ရွက် ပြန်သည်။ မော်လမြိုင်မြို့နယ်မှ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်၍ အရွေးခံ အနိုင်ရခဲ့သည်။ ပါလီမန် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၌ အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မကွယ်လွန်မီ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဗတ်ဂျက်အစည်းအဝေးအထိ ပါလီမန်လွှတ်တော်သို့ တက်ရောက်ခဲ့၏။
ထိုသို့ နိုင်ငံရေးကို ဆောင်ရွက်ယင်း ဦးချစ်လှိုင်သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့ (၁၃၁၄ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့) နံနက် ၆ နာရီခွဲအချိန် တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဘောင်ဒရီလမ်း (အမှတ် ၁၈၅) နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်။ ဦးချစ်လှိုင်၌ ဖြောင့်မှန်ရိုးသား သော စိတ်ဓာတ်နှင့် အလှူပေးရက်ရောသော စေတနာများ ရှိသည်။
မိသားစု
ကွယ်လွန်သွားသောခါတွင် ဇနီးဒေါ်အိနှင့် သမီး ၂ ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်နှင်းမြသည် ဦးချစ်လှိုင်၏ နှမအရင်း ဖြစ်သည်။ ဒေါ်နှင်းမြ (၁၈၈၇-၁၉၇၄) သည် မြန်မာ့ပထမဆုံး အမျိုးသမီး မင်းတိုင်ပင်အမတ် ဖြစ်သည်။
အင်ကြင်းသာရွာ၊ ဝါးရုံကုန်း
အင်ကြင်းသာရွာ (Ingyinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ဝါးရုံကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၅၂၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တလုပ်ကုန်းရွာ၊ လှည်းလမ်းတက်
တလုပ်ကုန်းရွာ၊ လှည်းလမ်းတက်
ခေါင်းကြီးရွာ
ခေါင်းကြီးရွာ
သာယာဝတီမြို့
သွားရေးလာရေးအဆင်ပြေ၍ လွယ်ကူသော်လည်း သာယာဝတီမြို့သည် အခြားခရိုင်မြို့ကြီးများ ကဲ့သို့မစည် ကားချေ။ သာယာဝတီခရိုင်အတွင်းရှိလက်ပံတန်း၊ သုံးဆယ်၊ ကြို့ပင်ကောက် စသောမြို့များလောက်လူဦးရေ များပြားစည်ကား ခြင်း၊ အရောင်းအဝယ်ဖွံ့ဖြိုးခြင်းမရှိပေ။ သာယာဝတီမြို့ကို ခရိုင်ရုံး စိုက်မြို့အဖြစ်ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းမှာ အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် အချက်အချာကျသည်ဟူသောအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ၁၈ရ၈ ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်ကသာဝတီခရိုင်ဝန် ဖြစ်သော ကပ္ပတိန်ဖေါ့ကရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်လေသည်။ ဒုတိယ အင်္ဂလိပ်•မြန်မာစစ်ပွဲအပြီး အင်္ဂလိပ်အစိုးရတို့သည် ပဲခူးတိုင်းကို စိုးမိုးစအချိန်တွင် သာယာဝတီခရိုင်ကို ဟင်္သာတခရိုင်နှင့် ပူးတွဲထားခဲ့သည်။ နယ်အခြေအနေငြိမ်သက်လာ သောအခါ ၁၈ရ၃ ခုနှစ်တွင်သာယာဝတီအားဟင်္သာတမှ ခွဲထုတ်၍ သီးသန့်ခရိုင်အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သီးသန့်ခရိုင် ဖြစ်လာသည့် နောက်တွင် ရုံးစိုက်မြို့အဖြစ်ထားရန်အာဏာပိုင်တို့သည် မြို့ရွာ ဒေသအမျိုးမျိုးကို ရွေးချယ်စဉ်းစားခဲ့ကြ သည်။ သုံးဆယ်၊ လက်ပံတန်း၊ မင်းလှတို့ကို အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် အချက် အချာမကျဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဥရောပ တိုက်သားအစိုးရ အရာရှိကြီးများနေနိုင်သောဒေသများ မဟုတ်သဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရေအခက်အခဲကြောင့်လည်း ကောင်း၊ ထိုစဉ်ကအာဏာပိုင်များက မရွေးချယ်ခဲ့ကြပေ။
ကြို့ပင်ကောက်ဘူတာရုံမှ ၄ မိုင်ခန့်ဝေးသော ခုနစ်ရွာခေါ်သည့်အရပ်ကိုမူ အာဏာပိုင်အများစုက သဘော ကျ၍ ထိုအရပ်ကိုခရိုင်ရုံးစိုက်မြို့တည်ဆောက်ရန် ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင်ရွေးချယ်လိုက်ကြပြီးလျှင်အစိုးရရုံးများဆောက်လုပ် ရန်ပင်စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်ကပ္ပတိန်ဖေါ့က ထိုအရပ်ဒေသကိုလည်းသဘောမကျပြန်ချေ။ နောက်ဆုံး တွင် ကပ္ပတိန်ဖေါ့၏သဘောကျဖြစ်သော ယခု သာယာဝတီမြို့ တည်ရှိရာအရပ်ကို ရွေးချယ်လိုက်ကြသည်။ ထိုအရပ်ကိုရွေး ချယ်ရသည့်အကြောင်းမှာအခြားအလုပ်များနှင့်နှိုင်းစာ လျှင်ထိုအရပ်တွင် ရေပြဿနာအခက်အခဲမရှိဟူသော အချက် တစ်ရပ်လည်းပါဝင်ပေသည်။
သို့ဖြင့် ထိုအရပ်တွင် အစိုးရရုံး အဆောက်အအုံများကို ဆောက်လုပ်စေ၍ မြို့တည်ခဲ့လေသည်။ သာယာဝတီ မြို့ဟုခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်းမှာ ကြို့ပင်ကောက်မြို့မှရှေ့ဘက် ရ မိုင်ကွာတွင်ရှိသော မြို့တွင်းသည် သာယာဝတီမင်းသား နေထိုင်ခဲ့ဖူးသဖြင့် သာယာဝတီဟုလည်းခေါ်တွင်ခဲ့ရာ၊ ထိုမင်းသား စံမြန်းခဲ့သော မြို့၏အမည်ကိုယူ၍မှည့်ခေါ်သည် ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ မြို့တည်ထားသောအရပ်ဒေသသည် မြေနိမ့် မြေပြန့်ဖြစ်၍ သစ်ပင်တောအုပ်များပြားသောအရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြို့၏အနေအထားကွပ်ကွပ်ရွတ်ရွတ်ရှိ၍ လမ်းများ လည်းကောင်းသည်။ သို့သော်သာယာဝတီမြို့၌ မျူနီစီပယ်အဖွဲ့ မရှိဘဲ နှစ်မိုင်ခန့်ဝေးသော သုံးဆယ် မျူနီစပယ် နယ်နိမိတ်ထဲတွင်ပါဝင်သည်။ အချို့အစိုးရ အမှုထမ်း များသည် သုံးဆယ်မြို့တွင်နေထိုင်၍ သာယာဝတီမြို့ရှိရုံးများသို့ရုံး တတ်ကြလေသည်။
သာယာဝတီမြို့ပေါ်တွင် ခရိုင်ဝန်ရုံး၊ သာယာဝတီ သစ်တောတိုင်းနှင့် ဇီးကုန်းသစ်တောတိုင်းတို့၏ခရိုင် သစ်တော ဝန်များရုံး၊ လမ်းအရေးပိုင်ရုံး၊ ထောင်စသည်ဖြင့် အစိုးရ ရုံးအဆောက်အအုံများအပြင် ဆေးရုံ၊ဈေးစသည့် ပြည် သူ့အဆောက်အအုံများလည်း အခြားခရိုင်ရုံး စိုက်မြို့များနည်း တူရှိသည်။ အထက်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းနှင့် အ လယ်တန်း ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်းများလည်းရှိသည်။ မြို့ပေါ်၌ ရေကန်ကြီးများအပြင် ၁၉၀၈ ခုနှစ်ကတူးခဲ့သော အဝီစိ တွင်းကြီးလည်းရှိ၍ မြို့ပေါ်သို့ရေပြွန်များဖြင့် ရေပေးသော စံနစ်ရှိသည်။ သာယာဝတီမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ခန့်မှန်းချက်အရ ၁၃၀၀၁ ဖြစ်၏။ သာယာဝတီမြို့ပေါ်၌ထင်ရှားသောဘုရားများမှာ သတ္တ ဌာနဘုရားနှင့်အောင်ချမ်းသာရုပ်ပွားတော်ကြီးတို့ဖြစ် သည်။ ကန်ကြီးရပ်ရှိသတ္တဌာနဘုရားကို ၁၂၈ဝ ပြည့်နှစ်က စတင်တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြ၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ အတွင်းက စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်ကြောင့်ပျက်စီးယိုယွင်းခဲ့ရာ ၁၃၂၅ ခုနှစ်တွင် အများကောင်းမှုနှင့်ပြန်လည်းပြင်ဆင်မွမ်းမံ ခဲ့ကြပြီးလျှင် ဓမ္မစကြာဘုရားကိုပါ ထပ်မံဖြည့်စွက်တည် ထားကြလေသည်။
ရေဝေရပ်ရှိအောင်ချမ်းသာရုပ်ပွားတော်ကြီးကို ၁၂၈၈ ခုနှစ်နတ်တော်လဆန်း ၃ ရက်နေ့မှစတင် တည်ထား ကိုးကွယ်ခဲ့ကြ၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက်၊ အရုဏ်ခံတန်ဆောင်း စသည်တို့ဖြင့်တင့်တယ်ကြည်ညိုဖွယ်ရာကောင်းသော ဘုရားကြီး တစ်ဆူဖြစ်ပေသည်။ ရေဝေအရပ်တွင်ရှိသဖြင့်ထိုဘုရားကြီး ကိုရေဝေဘုရားဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။
ကြားကွင်းရွာ၊ ကညင်ငူ
ကြားကွင်းရွာ၊ ကညင်ငူ
ကံကုန်းလေးအိမ်တန်းရွာ၊ ကျုံတိုင်
ကံကုန်းလေးအိမ်တန်းရွာ၊ ကျုံတိုင်
ဝေလံရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ဝေလံရွာ (Wailan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ပုံညိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၅၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြင်ကြီးရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
ပြင်ကြီးရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
အောင်လှိုင်ကြီးရွာ၊ ကျုံတိုင်
အောင်လှိုင်ကြီးရွာ၊ ကျုံတိုင်
ကတောရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကတောရွာ (Kataw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၁ ဦး၊ မ ၁၄၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျားခေါင်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကျားခေါင်းရွာ(Kyargaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ခါအိမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခါအိမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၇ ဦး၊ မ ၄၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်မကြရွာ
ဝက်မကြရွာ
ကွမ်းဇဲရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ကွမ်းဇဲရွာ (Kunze)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ ကွမ်းဇဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွမ်းဇဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀ ဦး၊ မ ၁၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးလုပ်ငန်းသိပ္ပံ(တွံတေး)
thumb|ငါးလုပ်ငန်းသိပ္ပံ(တွံတေး)ပုံ ငါးလုပ်ငန်းသိပ္ပံ (တွံတေး) သည် ရန်ကုန်မြို့နှင့် ၃၀ ကီလိုမီတာအကွာအဝေး တွံတေးမြို့နယ် တွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် ပထမဦးဆုံးသော ငါးလုပ်ငန်းနှင့်သက်ဆိုင်သည့် သိပ္ပံကျောင်းဖြစ်သည်။ (၃) နှစ်သင်တန်းတက်ရပြီး အောင်မြင်သူများအား ငါးလုပ်ငန်းနှင့် ရေသတ္တဝါမွေးမြူရေး ဒီပလိုမာအောင်လက်မှတ် (Diploma in Fisheries and Aqua-culture) အပ်နှင်းသည်။ အဆိုပါ သိပ္ပံကျောင်းသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တွင်ဖွင့်လှစ်ထားသော B.Sc(Fisheries and Aquaculture)သို့ ဝင်ခွင့်ဖြေကာ ပေါင်းကူးတက်ရောက်နိုင်မည့် ကျောင်းတစ်ကျောင်းလည်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
နိုင်ငံတွင် လိုအပ်လျှက်ရှိနေသည့် ရေနေသယံဇာတများအားထိန်းသိမ်းနိုင်ရန်၊ မွေးမြူရေးကဏ္ဍတိုးတက်စေရေးအပါအဝင် ရေလုပ်ငန်းအားစိတ်ဝင်စားသည့် လူငယ်များအား လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးနိုင်ရန် အစရှိသောရည်ရွယ်မှုများဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တွံ့တေးမြို့နယ် ရှိ ယခင် ငါးမွေးမြူရေးစခန်းနှင့် ငါးသင်တန်းကျောင်း ကို အဆင့်မြှင့်တင်၍ ငါးလုပ်ငန်းသိပ္ပံ (တွံတေး) အား ဖွင့်လှစ်ခြင်းဖြစ်သည်။
တည်နေရာ
ရန်ကုန်မြို့မှ ၂၆ ဒသမ ၉၅၆ ကီလိုမီတာ အကွာအဝေးရှိ တွံတေး-မအူပင်ကားလမ်း တွံတေးခရိုင် တွံတေးမြို့နယ် ဇီးဖြူကုန်းကျေးရွာနှင့် မြဂိုးကျေးရွာအကြားတွင် တည်ရှိသည်။ကျောင်းအကျယ်အဝန်းမှာ ဧရိယာ ၉၂ ဒသမ ၈၄၆ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။
သင်တန်းသားအရည်အချင်း သတ်မှတ်ချက်
အသက် ၂၂ နှစ်ထက်မကြီးသူ၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲကို သိပ္ပံဘာသာတွဲဖြင့် အောင်မြင်ပြီးသူ မြန်မာနိုင်ငံသားများ လျှောက်ထားခွင့်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး ကဏ္ဍ:စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး
တောင်သုံးလုံးရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
တောင်သုံးလုံးရွာ(Taungthonelone)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ တောင်သုံးလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,096 ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ခုနစ်၊ စက်တင်ဘာလ၏ ထားဝယ်မြို့နယ်ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များအရ ၆.၂၈ဧက ရှိသော အထက(ခွဲ)ကျောင်း ၌ ဆရာ/ဆရာမ ၂၈ဦး၊ ကျောင်းသား/သူ ၇၉၀ဦး ရှိကာ ဆရာ/ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသား/သူ ၂၈ယောက် နှုန်းအချိုးကျသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟင်းသာရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဟင်းသာရွာ(Hinthar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ စီကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စီကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၇ ဦး၊ မ ၇၂၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၃၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ဆပ်ပလော်ရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ဆပ်ပလော်ရွာ (Satpalaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ဆော်လော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၁၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ကြင်းသာရွာ၊ ဝါးယူးသာ
အင်ကြင်းသာရွာ (Ingyinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ဝါးယူးသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၃၅ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗီတာမင်ဘီ-၆
ဗီတာမင်ဘီ-၆ ဓာတ်သည် ကိုယ်တွင်း အသားဓာတ်များ၏လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ညီညွတ်မှုရှိစေရန် ထိန်းညှိပေးသော တာဝန်ကို ယူလျက်ရှိပါသည်။ အသည်း၊ အသား၊ နို့၊ စိမ်းလန်းသော ဟင်းသီးဟင်းရွက် များကို စားသုံးရပေမည်။ အတိအကျ မည်ရွှေ့မည်မျှ စားသုံးရမည်ကို မသိကြသေးပေ။ သို့ရာတွင် ၂ မီလီဂရမ်မျှခန့် လိုအပ်မည်ဟု သာမန်အားဖြင့် ခန့်မှန်းရပေသည်။
ကဏ္ဍ:ဗီတာမင်
မျိုးပေါင်း
ဆင်းသက်လာပုံအရ အထက်/အောက် အဆင့်သတ်မှတ်ချက်များ
အခြား အမျိုးအစားများ၏ အခြေခံအဆင့်သတ်မှတ်ချက်များကဲ့သို့ပင် “မျိုးပေါင်း” အဆင့်ကိုလည်း ထပ်၍ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်သည်။ နမူနာအချို့အား အောက်တွင် ကြည့်ပါ။
မှတ်စုများ
<references group="မှတ်စု" />
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုက္ခဗေဒ ပညာရပ်ခွဲများ
ရေပေါ်ကြီးရွာ၊ အထက်ပြွန်
ရေပေါ်ကြီးရွာ၊ အထက်ပြွန်
ကုန်းကွန်းရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကုန်းကွန်းရွာ (Konekun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ဝမ်ပိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၅၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ပိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၆ ဦး၊ မ ၁၀၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
တင်းထက်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တင်းထက်ရွာ (Tinhtet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ