cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရွှေပန်းကုန်းတောင်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ရွှေပန်းကုန်းတောင်ရွာ (Shwepankone(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ရွှေပန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၁၅၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြည်သူ့စစ်တိုက်ပွဲဝင်တံဆိပ်
ပြည်သူ့စစ်တိုက်ပွဲဝင်တံဆိပ်သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်မှု ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများပါ အချက်များအရ ယင်းတံဆိပ်သည် တပ်မတော် (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) စစ်မှုထမ်းတိုင်း ရရှိသော တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်လေသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့စစ် စစ်ဆင်ရေးများ ယနေ့ထိတိုင်ပြုလုပ်ဆဲဖြစ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ
အောက်တွင်ဖော်ပြထားသော စစ်ဆင်ရေးများတွင် သာမန်ထက် ထူးခြားပြောင်မြောက်စွာ သက်စွန့်ကြိုးပမ်း ပါဝင်တိုက်ခိုက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ခြင်း (သို့) ၎င်းစစ်ဆင်ရေးကာလများအတွင်း တပ်မတော်တွင် စစ်မှုထမ်းဆောင်လျက်ရှိခြင်း တို့အတွက် ချီးမြှင့်သည် -
ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသူများ
၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့မှ စ၍ နိုင်ငံတော် တစ်ဝန်းလုံး၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် တပ်မတော် နှင့် ပြည်သူ့စစ် စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်သူ နှင့် ၎င်း စစ်ဆင်ရေးကာလများအတွင်း တပ်မတော်တွင် စစ်မှုထမ်းဆောင်လျက်ရှိသူ တပ်မတော် (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) စစ်မှုထမ်းအားလုံး ချီးမြှင့်ခံရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ / တံဆိပ်များ ကဏ္ဍ:စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ
ချစ်သောင်း
နိုင်ချစ်သောင်း (၁၈၉၉- ၁၉၈၇) သည် နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) နှင့် သီရိပျံချီဘွဲ့ရ ဓာတုဗေဒမင်းကြီးနှင့် ဝန်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ပြီး လူမှုရေး၊ ဘာသာရေး၊ ပညာရေးစသော အဖွဲ့အစည်းများ တွင် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
နိုင်ချစ်သောင်းကို ၁၈၉၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်မြို့ ကတိုးကော့နှပ်ရွာ၌ အဖ နိုင်အောင်ဒွန်းနှင့် အမိ ဒေါ်မြမေတို့ကမွေးဖွားသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ မွန်လူမျိုးဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်မြို့ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အထက်တန်းကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားရာ ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် သတ္တမတန်း စာမေးပွဲကို ထူးချွန်စွာအောင်မြင်သဖြင့် အထက်တန်းပညာ စကောလားရှစ်ဆု ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ၁ဝ တန်းစာမေးပွဲကို ဘာသာရပ် ရှစ်ဘာသာရှိသည့် အနက် ခုနစ်ဘာသာ ဂုဏ်ထူး (အင်္ဂလိပ်စာ၊ စိတ်ကြိုက် အင်္ဂလိပ်စာ၊ မြန်မာစာ၊ ပါဠိ၊ သင်္ချာ တစ်၊ သင်္ချာနှစ်၊ ပထဝီ) ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြန်သောကြောင့်ကော လိပ်တက်ရန် ပညာသင်ဆုရရှိခဲ့ပြန်သည်။
ပညာရေး
ထို့ပြင် နိုင်ငံခြားပညာတော်သင် ဆုကိုလည်းရရှိခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့သွားရောက်၍ အင်ပီရီယာ ကောလိပ်နှင့်တော်ဝင် သိပ္ပံကောလိပ်၌ ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့ရသည်။ ဓာတုဗေဒ ပညာရပ်များကို ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၂၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၈ ခုနှစ်အတွင်း ဓာတုဗေဒပညာရပ်ကို သုတေသနပြုခဲ့သဖြင့် မဟာ သိပ္ပံ (သုတေသန) ဘွဲ့ကို လန်ဒန် တက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် D.I.C, A.R.C.S နှင့် F.C.S ဘွဲ့များကို လည်းရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း
ထို့နောက် ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဓာတု ဗေဒဌာန၌ လက်ထောက် ကထိကအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ပြီး ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော် ဓာတုဗေဒ မင်းကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံ ခဲ့ရသည်။
နိုင်ချစ်သောင်းသည် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့် အစိုးရလက်ထက် တွင် စက်မှုလက်မှု၊ သတ္တုတွင်း၊ အလုပ်သမားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် အိမ်စောင့်အစိုးရ သက်တမ်းပြီးဆုံး၍ ဝန်ကြီးချုပ် ဟောင်း ဦးနုလက်ထက်တွင် အကြံပေးကော်မတီ လူကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ အစိုးရ၏တာဝန် ပေးချက်အရ မွန်ရေးရာ အဖွဲ့တွင်လည်း အဖွဲ့ဝင်လူကြီးအဖြစ် ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ခုနှစ် အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နိုင်ချစ်သောင်းအား ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က သီရိပျံချီဘွဲ့ကိုချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော် ကောင်စီက နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်)ကို နိုင်ချစ်သောင်းအား ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခဲ့သည်။
နိုင်ချစ်သောင်းသည် နိုင်ငံတော်တာဝန် ထမ်းဆောင်စဉ် ကာလအတွင်း ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ သွားရောက် ခဲ့ရရာ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒနှီးနှောဖလှယ်ပွဲ တက် ရောက်ရန် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ချစ်ကြည်ရေးအဖွဲ့ကို ခေါင်းဆောင်၍ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း သွားရောက်ခဲ့သည်။
နိုင်ချစ်သောင်းသည် နိုင်ငံတာဝန်သာမက လူမှုရေး၊ ဘာသာရေး၊ ပညာရေးစသော အဖွဲ့အစည်းများ တွင်ခံခိုင်လည်း ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ရွှေတိဂုံဂေါပကအဖွဲ့ နာယက အဖွဲ့ဝင် တစ်ဦးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသန အသင်းကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅၇-၁၉၅၉) အဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြို့မ အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းအုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဇီဝိတဒါနဆေးရုံ (ဗဟန်း) ၏ အုပ် ချုပ်မှု ကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၇၄-၁၉၈၂) အဖြစ်လည်း ကောင်း၊ ရာမည တိုင်းလုံးဆိုင်ရာ မွန်အသင်းကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌအ ဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မိသားစု
ဦးချစ်သောင်း သည် ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လှမြင့်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသုံးယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ရသီရိပျံချီဦးချစ်သောင်း သည် ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ကွယ် လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားနှစ်ယောက်ကျန်ရစ်သည်။
ခင်မောင်၊ ဦး
ဦးခင်မောင်ကို ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့ ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘများမှာ အဖ ဦးဘရှင် ၊အမိ ဒေါ်စိန် တို့ဖြစ်သည်။ ဦးခင်မောင်၏ညီမှာ ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာမောင်ခ ဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ ဆယ်တန်းစာမေးပွဲအောင်သည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ပါဠိဘာသာ ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူး စာမေးပွဲကို အောင်မြင်သည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် တွင် ရန်ကုန် မြို့မတိုင်းရင်းသားကျောင်းတွင် ကျောင်းဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိပြီးနောက် ကျောက်တန်းမြို့တွင် ရှေ့နေအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ထို့နောက် ဟံသာဝတီခရိုင် အစိုးရရှေ့နေအဖြစ် အမှုထမ်းဆောင်သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရှေ့နေချုပ်ရုံး ၌ အစိုးရရှေ့နေအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ဦးခင်မောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းအတွက် ' ရဲဘော်မော်ကွန်း ' ကို တည်းဖြတ်ပေးခဲ့သည်။
ဦးခင်မောင်သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ် ၊မေလ (၁၈)ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကျမ်းကိုးစာရင်း
၁။မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်း အနှစ်(၆၀)ပြည့် အထိမ်းအမှတ် စာစောင် ၊ ၁၉၇၀၊ ဧပြီလ ၊ စာ-၄၉ ။
ဂျူး (စာရေးဆရာမ)
ဂျူးသည် မြန်မာစာရေးဆရာမ ဖြစ်သည်။ ဝေဖန်မှုများစွာနှင့် ရေးသားလာခဲ့ရသော အမျိုးသမီးစာရေးဆရာတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
ဆရာမဂျူးကို ရေနံချောင်းမြို့၌ ၁၉၅၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၀ ရက် စနေနေ့တွင် အဘ ဦးသောင်းနှင့် အမိ ဒေါ်ငြိမ်းတို့မှ မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်းမှာ တင်⁠တင်ဝင်း ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း (၅)ယောက်အနက် တတိယမြောက်ဖြစ်သည်။
ရေနံချောင်းမြို့တွင် သူငယ်တန်း၊ ကုန်းဇောင်းရွာတွင် သူငယ်တန်းမှ ပဉ္စမတန်းထိ၊ ရေနံချောင်းမြို့အမှတ် (၁) အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းများတွင် ဆဋ္ဌမတန်းမှ ဒသမတန်းထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၆-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၃-ခုနှစ်တွင် အမ်ဘီ⁠ဘီအက်စ် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ် မန္တလေး ဆေးတက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းပါ ရာဇဝင် ထဲမှာ မောင့်ကို ထားရစ်ခဲ့ ဝတ္ထုတိုသည် ပထမဆုံး ပုံနှိပ် ဖော်ပြခံရသော စာမူ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းပါ သက်ငင်ချစ် (ချစ်ကိုယ်တွေ့) ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင် အခြေချ နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံးလုံးချင်းဝတ္ထု ဖြစ်သော *အမှတ်တရ* ဝတ္ထု (ဝေဖန်ခံရသော စာအုပ်) ဖြင့် အောင်မြင်သော စာရေးဆရာမ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မဟေသီ၊ ဒဂုန်၊ ဟန်သစ်၊ ချယ်ရီ၊ ကလျာ၊ စပယ်ဖြူ မဂ္ဂဇင်း များတွင်လည်း ဝတ္ထုတို၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်နှင့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားသည်။ ဆရာမဂျူး ရေးသား ခဲ့သော စာအုပ်များအနက် *ကြာတော့သည်လည်း မောင့်စကား* ၊ *ကြေမွသွားသော တိမ်တိုက်များ အကြောင်း* ၊ *ပင်လယ်နှင့်တူသော မိန်းမများ* ၊ *မရှိမဖြစ်မိုး* ၊ *မြစ်တို့၏ မာယာ* ၊ *ကြယ်စင်တံတား ကမ်းပါးနှင်းဖြူ* *မိန်းမတစ်ယောက်ရဲ့ ဖွင့်ဟဝန်ခံချက်*စသည် ဝတ္ထုများကို ရုပ်ရှင်ကားများအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့ရသည်။
စာပေရေးရာ
စတုတ္ထတန်း အရွယ်တွင် မိခင် ဖြစ်သူက စာရေးဆရာ ဓူဝံ၏ မာလာ ဝတ္ထုကို ပေးဖတ် ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ စာရေး ဆရာနှင့် ဝတ္ထု အတတ် ပညာကို စိတ်ဝင်စားကာ စာရေးဆရာ ဖြစ်ချင်ခဲ့သည်။ မူလရည်ရွယ်ချက်မှာ တက္ကသိုလ်တွင် ဆရာမ လုပ်ကိုင်ရင်း စာရေးဆရာမ ဖြစ်ရန်ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ဆယ်တန်း ဖြေပြီးချိန် ၁၉၇၆-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ် မန္တလေး ဆေးတက္ကသိုလ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်းပါ *ရာဇဝင် ထဲမှာ မောင့်ကို ထားရစ်ခဲ့* ဝတ္ထုတိုသည် ပထမဆုံး ပုံနှိပ် ဖော်ပြ ခံရသော စာမူ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ် ရှုမဝ ရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်းပါ *သက်ငင်ချစ် *(ချစ်ကိုယ်တွေ့) ဝတ္ထုဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင် အခြေချ နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် *အမှတ်တရ* ဝတ္ထုဖြင့် အောင်မြင်သော စာရေးဆရာ (ဝေဖန်ခံရသော စာအုပ်) ဖြစ်လာသည်။ ၁၉⁠၉၄ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်တိုင် ထုတ်ဝေသူ ဖြစ်လာ ခဲ့ပြီး ဂျူးစာပေတိုက်ကို တည်ထောင် ခဲ့သည်။ *အရောင်များနှင့်ကစားခြင်း* ဝတ္တတိုပေါင်းချုပ်အပါအဝင် ဝတ္တတိုပေါင်းချုပ် (၇)အုပ် *ကျွန်မချစ်သော မြို့တမြို့*၊ *ကျွန်မချစ်သောနိုင်ငံ*၊ *ကျွန်မချစ်သောကမ္ဘာမြေ* နှင့် *အစိမ်းရောင် အမွေအနှစ်* သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးဆောင်းပါးများ စာအုပ်(၄)အုပ် ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ မြန်မာစာပေနှင့် နိုင်ငံတကာစာပေအကြောင်းကို *ကျွန်မဖတ်ခဲ့သော စာအုပ်များ* အမည်ဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာရေးရာ နှင့်ပတ်သက်၍ *အမုန်းကြောင့်ဖြစ်သော စစ်ပွဲများ*၊ *အောက်ခြေသန်းတထောင်*  စာအုပ်များကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဂျူး ရေးသား ခဲ့သော စာအုပ်များ အနက် *ကြာတော့သည်လည်း မောင့်စကား*၊ *ကြေမွသွားသော တိမ်တိုက်များ အကြောင်း*၊ *ပင်လယ်နှင့်တူသော မိန်းမများ*၊ *မရှိမဖြစ်မိုး*၊ *မြစ်တို့၏ မာယာ* စသည် တို့ကို ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူး ခဲ့ရသည်။ *တစ်ဦးတည်းသော သား* ဝတ္ထုကို (၁၉⁠၉၀) ပြည့်နှစ်တွင် ဗီဒီယို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဂျူး ရေးသား ခဲ့သော ဝတ္ထုများ အနက် *ရိုမန်တစ် တစ္ဆေ* (မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေး ဆရာမ ၁၂ ဦး) ကို ၁၉၈၆ ခုနှစ်က လည်းကောင်း၊ *အဝေးကြည့် မှန်ပြောင်း * (နားကြပ်ကိုဆောင် ကလောင်ကို ကိုင်ဆွဲ) ကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်က လည်းကောင်း ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
ယခုနောက်ဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်မှာ ၂၀၁၈ခုနှစ် ဇူလိုင်လထုတ် *သက်တန့်တို့ဖြင့်ရက်ဖွဲ့ ချစ်သူရဲ့ခြုံလွှာ* ဖြစ်၍ ၂၀၁၈ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဆု (ဝတ္ထုရှည်) ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
ဆရာမဂျူးသည် ယခုအခါ ရန်ကုန်မြို့၊ တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ငွေထွန်း၊ မောင်(ပန်းချီ)
ပန်းချီမောင်ငွေထွန်းသည် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ ဆရာဦးသုခက ဆက်သွယ်ပေး၍ ပန်းချီဦးလှမောင်ကြီးထံ ပန်းချီ ပညာဆည်းပူးခွင့်ရသည်။ ကျောင်းသားဘဝကပင် ပြဇာတ်နောက်ခံကားများ၊ ပိုစတာများရေး၍ ပန်းချီလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းမိဘများနှင့်အတူ ရေတာရှည်မြို့သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည်။ စစ်ပြီးကာလ၌ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီးနောက် မြို့မကျောင်းတွင်ဆက်လက်ပညာသင်သည်။
တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။ ဆရာဦးအုန်းလွင်၊ ဦးကြင်၊ ဆရာဆောင်နှင့် ဦးဘဂျမ်းတို့ပို့ချသော ပန်းချီကလပ်သို့ တက်ရောက်၍ ပန်းချီပညာဆည်းပူးသည်။
ပန်းချီမောင်ငွေထွန်းသည် တောင်ပေါ်တိုင်းရင်းသား မှတ်တမ်းတင်ပုံများကို ရန်ကုန်ဘဆွေ၊ နာဂတောင်တန်းမောင်ကြည်ဇင်နှင့်အတူ နာဂတောင်တန်း၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းသို့ ကိုယ့်စရိတ်နှင့်သွားရောက်၍ လေ့လာရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပန်းချီခရီးသည် စာအုပ်ကို ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ရေးဆွဲထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ပန်းချီမောင်ငွေထွန်း၏ ပန်းချီရေးဟန်ကို ကွစ်စ်ကက်ချ်  (လျှပ်တစ်ပြက်ပုံကြမ်း) ဟုဆိုသည်။ Loose Line Technique ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ပန်းချီမောင်ငွေထွန်းသည် ဆရာဦးဘဂျမ်းနှင့်အိမ်ချင်းနီး၍ မိဘများနှင့်လည်းရင်းနှီးသဖြင့် ဦးဘဂျမ်းထံအနီးကပ် ပညာသင်ယူခွင့်ရသည်။ သူ၏အလားအလာကိုမြင်သော ဦးဘဂျမ်းက ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းနှင့်ဆက်သွယ်ပေးသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် အသက် ၁၇ နှစ် အရွယ်တွင် မဂ္ဂဇင်း၏ပန်းချီများကို စတင်ရေးဆွဲသည်။ သူသည်စာနယ်ဇင်းပန်းချီလောကတွင် ကျင်လည်ရင်း ပန်းချီပညာကိုဆက်လက်လိုက်စားသည်။ ရုပ်ရှင်ပိုစတာများကို ဦးဟယ်ရီအောင်၊ ဦးသိန်းဟန် စသည်တို့နှင့်တွဲ၍ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ပန်းချီမောင်ငွေထွန်းသည် ပိုစတာပန်းချီလောက၊ စာနယ်ဇင်းပန်းချီလောကများတွင်သာ ပညာပြည့်ဝသည်မဟုတ်၊ ရသပန်းချီနယ်တွင်လည်းနာမည်ရခဲ့သည်။
ပန်းချီပြပွဲတိုင်းလိုလိုပင် သူ၏ဆီဆေးပန်းချီကားကြီးများကိုတွေ့ရတတ်သည်။ သူရေးဆွဲသော တိုင်းရင်းသားဆီဆေး ကားကြီးများမှာ လက်ရာမြောက်လှသည်။ ထူးခြားမှုမှာ ရသကားများရေးဆွဲရာတွင် အနုပညာသာမက အတွေးအခေါ် (though) ကိုထည့်သွင်းရေးဆွဲလေ့ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထမင်းနှင့်ရွှေ အမည်ရှိသူ၏ ဆီဆေးကားမှာ လူသိများသောကားတစ်ကားဖြစ်သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ် စတင်ထုတ်ဝေရာ လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်ခေါင်းစဉ်နှင့် အတွင်းခေါင်းစဉ်များသည် ပန်းချီမောင်ငွေထွန်း၏လက်ရာများပင်ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသောဆရာတော်ကြီးများ၊ စာပေပညာရှင်ကြီးများ၊ ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ တေးဂီတပညာရှင်ကြီးများ၊ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်ကြီးများနှင့်ကြုံကြိုက်ခိုက်တွင် ပန်းချီမောင်ငွေထွန်းသည် လျှပ်တစ်ပြက်ပုံတူများ ရေးဆွဲတတ်သည်။ ပုံတူရေးဆွဲပြီးလျှင် သက်ဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ၏လက်မှတ်နှင့် နေ့စွဲကို အရယူထားလေ့ရှိသည်။
ဘဝနိဂုံး
ပန်းချီမောင်ငွေထွန်းသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင်ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင်ဇနီး ဒေါ်မြင့်မြင့်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
တင်းထက် (မြောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တင်းထက် (မြောက်)ရွာ (Tinhtet (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကံချောင်ရွာ၊ ခရိုင်
ကံချောင်ရွာ၊ ခရိုင်
ထီးထရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ထီးထရွာ(Hteehta)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ အမြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 221,738 ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ခုနစ်၊ စက်တင်ဘာလ၏ ထားဝယ်မြို့နယ်ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များအရ ၂ဧက ရှိသော အလက(ခွဲ)ကျောင်း ၌ ဆရာ/ဆရာမ ၈ဦး၊ ကျောင်းသား/သူ ၁၀၁ဦး ရှိကာ ဆရာ/ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသား/သူ ၁၃ယောက် နှုန်းအချိုးကျသည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်းလုပ်ငန်း၌ အိမ်ခြေ ၁၂၁၊ အိမ်ထောင်စု ၁၂၁ စုအား ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ခွင့်ပြုထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စရိယသုတ်
သုက္ကဓမ္မနှစ်ပါးတို့ လောကကို စောင့်ရှောက်ခြင်းကြောင့် လောက၌ အမိအစရှိသော ပိုင်းခြားထားမှု မပျက်မစီးပုံ၊ သုက္ကဓမ္မနှစ်ပါးတို့ မစောင့်ရှောက်ထားလျှင် ခွေး, မြေခွေး အစရှိသော တိရစ္ဆာန်လောကကဲ့သို့ အမိ-အစရှိသော ပိုင်းခြားထားမှု မထင်ရှားတော့ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
နမ့်တိန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
နမ့်တိန်ရွာ(Namtein)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ တာလီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာလီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၂ ဦး၊ မ ၈၄၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၆၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းယွန်းရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကုန်းယွန်းရွာ (Koneyun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ဝမ်ပိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၅၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ပိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၆ ဦး၊ မ ၁၀၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘော်ကုန်းရွာ၊ နောင်ကြီးအိုင်
ဘော်ကုန်းရွာ (Bawkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ နောင်ကြီးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၃၅၄ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရာတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အထက်ပြွန်ရွာ၊ အထက်ပြွန်
အထက်ပြွန်ရွာ၊ အထက်ပြွန်
ရွာသစ်ကုန်း
ကိုးကား
ရွာသစ်ကုန်း
သေကံ (ကုလား)ရွာ
သေကံ (ကုလား)ရွာ
ကျောက်ထုရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ကျောက်ထုရွာ (Kyaukhtu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်ထုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ထုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၄ ဦး၊ မ ၂၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၃
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လရှိ ရက်တစ်ရက်တွင် ကျင်းပမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ ရွေးကောက်ပွဲသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင်မဲပေးစနစ် အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်ကို အသုံးမပြုဘဲ အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ်ကို အသုံးပြုမည်ဖြစ်သည်။
​နောက်ခံသမိုင်း​ကြောင်း
ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်တပ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ပထမဆုံးကျင်းပမည့် ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်သည်။ အာဏာသိမ်းပြီးချိန်မှစ၍ စစ်တပ်က တိုင်းပြည်ကို အရေးပေါ်အခြေအနေ အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက မြန်မာနိုင်ငံ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နှစ်နှစ်တာ အမြင့်ဆုံးကာလကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အရေးပေါ်အခြေအနေ ပြီးဆုံးချိန်မှ ခြောက်လထက် နောက်မကျစေဘဲ ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပရန် လိုအပ်ပြီး အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ၂ နှစ်နှင့် ခြောက်လအကြာ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရန် တပ်မတော်က ကတိပြုထားသည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲတွင် တပ်မတော်သည် ၎င်း၏ သက်တမ်းတိုးအုပ်ချုပ်မှုအတွက် တရားဝင်မှုကို ရှာဖွေရန် မျှော်လင့်ထားသောကြောင့် လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတမှုမရှိသော ရွေးကောက်ပွဲတစ်ရပ်ဖြစ်နိုင်ရန် များသည်။
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စစ်တပ်နောက်ခံ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကို ပိုမိုအသာစီးရစေနိုင်သော အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်အစား အချိုးကျ ကိုယ်စားပြုစနစ်ကို ပြောင်းလဲထားသည့် ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေသစ်ကို ပြသခဲ့သည်။ ယခင်ရှိထားသော တပ်မတော်သား ၂၅% အပြင် လေးပုံတစ်ပုံအနိုင်ရရုံဖြင့် အစိုးရဖွဲ့စေနိုင်ရန် ပြင်ဆင်ထားသည်။       ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးပါတီများအနေဖြင့် အသစ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည့် ဥပဒေအရ ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ကြရန် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ကြေညာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ (၉)ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌနှင့်အဖွဲ့ထံသို့ အီလက်ထရောနစ်မဲပေးစက်ဖြစ်သော Myanmar Electronic Voting Machine (MEVM) ကို လာရောက်ပြသခဲ့သည်။
အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဖယ်ရှားခံထားရသော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီကို ဥပဒေသစ်အရ မှတ်ပုံမတင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ပါတီအား ဖျက်သိမ်းကြောင်း ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်က ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကြေညာခဲ့သည်။ ဒုတိယမြောက် အတိုက်အခံပါတီဖြစ်သော ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ကိုလည်း ဖျက်သိမ်းကြောင်း အလားတူ ကြေညာခဲ့သည်။ စစ်တပ်​​နောက်ခံပြု ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီအား ဧပြီ (၂၀)ရက်​နေ့တွင် အမှတ်စဉ်(၁)ဖြင့် နိုင်ငံ​ရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုလိုက်သည်။
ရွေးကောက်ပွဲအား ၂၀၂၃ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ကျင်းပသွားရန်​ပြောကြားထား​သော်လည်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇူလိုင်လအထိ ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပမည့်ရက် ကြေညာခြင်းမရှိသေးပေ။ စစ်ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်က တိုင်းပြည်တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှု လိုအပ်နေသေးကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းကလည်း ခြိမ်းခြောက်၊ ဖိအားပေးမှုများမှကင်းပြီး လွတ်လပ်စွာမဲပေးနိုင်ရန် စီစဉ်နေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲများ
အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်
အနိုင်ရသူ အကုန်ယူ ရွေးကောက်ပွဲစနစ် (First-past-the-post, FPTP) တွင် မဲဆန္ဒရှင်များသည် မိမိတို့နှစ်သက်ရာ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးကို မဲပေးရွေးချယ်ကြပြီး မဲအများဆုံးရရှိသော ကိုယ်စားလှယ်လောင်းသည် အနိုင်ရရှိမည်။ FPTP သည် အများစု ကိုယ်စားပြုသည့်နည်းလမ်းဖြစ်ပြီး အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးတည်း ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ ကွဲပြားမှုများကို အသုံးပြုသည့် စနစ်များတွင် အဓိကအားဖြင့် အသုံးပြုပါသည်။ FPTP ကို ​​ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံများ၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်တွင် ဥပဒေပြုရွေးကောက်ပွဲများအတွက် ထိုင်ခုံနေရာများ ခွဲဝေပေးရာတွင် အဓိကပုံစံအဖြစ် အသုံးပြုကြပြီး အများစုမှာ အင်္ဂလိပ်စကားပြောကမ္ဘာတွင် ဖြစ်သည်။ ဤ "first-past-the-post" အင်္ဂလိပ်စကားစုသည် အပြီးသတ်စည်းမျဉ်းတွင် ပို့စ်တစ်ခုပါရှိနေသည့် ဗြိတိသျှမြင်းပြိုင်ခြင်း၏ ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။ [[Category:ရွေးကောက်ပွဲ စနစ်မျì
ား]]
ဒါးပျောက်ချောင်းရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ဒါးပျောက်ချောင်းရွာ(Darpyaukchaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ဟာမြင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,059 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းမနရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ကုန်းမနရွာ (Konemana)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ မန်ပတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ပတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၀ ဦး၊ မ ၅၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော်ဘုရားကြီး
အချက်အလက်
ဤဘုရားကြီးတွင် အထပ်ပေါင်း 18 ထပ်ရှိ၍ အလွှာပေါင်းက ၁၈ လွှာရှိပါရှိသည်။ နောက်ဆုံးပွင့်တော်မူခဲ့သော ဂေါတမဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားကို အစွဲပြု၍ ဂေါတမဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် ဘုရားကြီးဟူ၍ ဆရာတော် ဦးတေဇဝန္တကိုယ်တိုင် အမည်ပေးခဲ့သည်။
ဘုရားကြီးတည် ထားမှုအတွက် ကျိုက်ထိုမြို့ တောင်သူစု ရပ်ကွက်တွင် နေထိုင်သည့် မြန်မာရွှေပြည်ဟိန်းကုမ္ပဏီ ရွှေသတ္တုတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းပိုင်ရှင် ဦးတင်ဝင်း၊ ဒေါ်အုံးမြင့်တို့ မိသားစုက ကျပ်သိန်းသုံးထောင်ကို မတည်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓရုပ် ပွားတော်ဘုရားကြီး တည်ရန်အတွက် ၂၀၁၄ ခုနှစ်က စတင်မြေရှင်း ပန္နက်ရိုက်ခဲ့ကာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် တွင် သီတဂူဆရာတော်က အုတ်မြစ်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဘုရားကြီး၏ ကိုယ်တွင်း၌ အထပ်များစွာပါဝင်ပြီး ပထမထပ်တွင် ဌာပနာထားကာ ဌာပနာကိုလည်း အလှူရှင်များ ကြည့်မြင်နိုင်အောင်စီမံထားကြောင်း၊ ဉာဏ်တော်အမြင့် ၂၅၅ ပေ ၆ လက်မ ထားခြင်းမှာ ရောက်ရှိနေသည့် သာသနာတော်နှစ်ကို သိမြင်နိုင်အောင်ဖြစ်ကြောင်း ဘုရား၏ အမည်ကိုလည်း မြတ်စွာဘုရား၏ အမည်ရင်း ဂေါတမဗုဒ္ဓ ဟု အမည် ပေးထားသည့် အတွက် ဘုရားဖူးသူများနှင့် ဆုတောင်း သူများအတွက်လည်း သက်တော် ထင်ရှားဘုရားရှင်ကို ရည်စူးပူဇော် နိုင်အောင် ယင်းကဲ့သို့ အမည်ပေး ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဦးတေဇဝန္တ က ဆိုသည်။
ကျိုက်ထိုမြို့ အတွင်းရှိ အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သော ဘုရားသုံးဆူတောင်ပေါ်တွင် တည်ထားကိုးကွယ်သည်။
(၂၀၁၉)တွင် ပြီးစီးခဲ့ပြီး
(၂၀၁၉ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့) တွင် အနေကဇာတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ဘုရား၏ ဉာဏ်တော်အမြင့် မှာ (၂၅၅)ပေ (၆)လက်မ ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထိုင်တော်မူ ဘုရား ရုပ်ပွားတော်များအနက်
အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာအနှံရှိ ထိုင်တော် မူ ဘုရားများတွင် ဒုတိယ အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ဘွဲ့တော် အမည်မှာ ဂေါတမ ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရားကြီး (Statue of Gautama Buddha) ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ
ကဏှသုတ်
အဟိရိက, အနောတ္တပ္ပ တရားနှစ်ပါးသည် ကဏှဓမ္မဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ထရိုင်ဂူလယ် (ကြယ်စုတန်း)
History and mythology
In the Babylonian star catalogues, Triangulum, together with Gamma Andromedae, formed the constellation known as MULAPIN "The Plough". It is notable as the first constellation presented on (and giving its name to) a pair of tablets containing canonical star lists that were compiled around 1000 BC, the MUL.APIN. The Plough was the first constellation of the "Way of Enlil"—that is, the northernmost quarter of the Sun's path, which corresponds to the 45 days on either side of summer solstice. Its first appearance in the pre-dawn sky (heliacal rising) in February marked the time to begin spring ploughing in Mesopotamia.
The Ancient Greeks called Triangulum Deltoton (Δελτωτόν), as the constellation resembled an upper-case Greek letter delta (Δ). It was transliterated by Roman writers, then later Latinised as Deltotum. Eratosthenes linked it with the Nile Delta, while the Roman writer Hyginus associated it with the triangular island of Sicily, formerly known as Trinacria due to its shape. It was also called Sicilia, because the Romans believed Ceres, patron goddess of Sicily, begged Jupiter to place the island in the heavens. Greek astronomers such as Hipparchos and Ptolemy called it Trigonon (Τρίγωνον), and later, it was Romanized as Trigonum. Other names referring to its shape include Tricuspis and Triquetrum. Alpha and Beta Trianguli were called Al Mīzān, which is Arabic for "The Scale Beam". In Chinese astronomy, Gamma Andromedae and neighbouring stars including Beta, Gamma and Delta Trianguli were called Teen Ta Tseang Keun (天大将军, "Heaven's great general"), representing honour in astrology and a great general in mythology.
Later, the 17th-century German celestial cartographer Johann Bayer called the constellation Triplicitas and Orbis terrarum tripertitus, for the three regions Europe, Asia, and Africa. Triangulus Septentrionalis was a name used to distinguish it from Triangulum Australe, the Southern Triangle. Polish astronomer Johannes Hevelius excised three faint stars—6, 10 and 12 Trianguli—to form the new constellation of Triangulum Minus in his 1690 Firmamentum Sobiescianum, renaming the original as Triangulum Majus. The smaller constellation was not recognised by the International Astronomical Union (IAU) when the constellations were established in the 1920s.
ဂုဏ်သတ္တိများ
A small constellation, Triangulum is bordered by Andromeda to the north and west, Pisces to the west and south, Aries to the south, and Perseus to the east. The centre of the constellation lies half way between Gamma Andromedae and Alpha Arietis. The three-letter abbreviation for the constellation, as adopted by the IAU in 1922, is 'Tri'. The official constellation boundaries, as set by Eugène Delporte in 1930, are defined as a polygon of 14 segments. In the equatorial coordinate system, the right ascension coordinates of these borders lie between 01:31.3:0 and 02:50.4:0, while the declination coordinates are between 25.60° and 37.35°. Covering 132 square degrees and 0.320% of the night sky, Triangulum ranks 78th of the 88 constellations in size.
Notable features
Bayer catalogued five stars in the constellation, giving them the Bayer designations Alpha to Epsilon. John Flamsteed added Eta, Iota and four Roman letters; of these, only Iota is still used as the others were dropped in subsequent catalogues and star charts. Flamsteed gave 16 stars Flamsteed designations, of which numbers 1 and 16 are not used—1's coordinates were in error as there was no star present at the location that corresponds to any star in his Catalogus Britannicus; Baily presumed that the coordinates were mistranscribed 32s in error by Flamsteed and in fact referred to 7.4 magnitude HD 10407. Baily also noted that 16 Trianguli was closer to Aries and included it in the latter constellation.
ကြယ်များ
Three stars make up the long narrow triangle that gives the constellation its name. The brightest member is the white giant star Beta Trianguli of apparent magnitude 3.00, lying 127 light-years distant from Earth. It is actually a spectroscopic binary system; the primary is a white star of spectral type A5IV with 3.5 times the mass of our sun that is beginning to expand and evolve off the main sequence. The secondary is poorly known, but calculated to be a yellow-white F-type main-sequence star around 1.4 solar masses. The two orbit around a common centre of gravity every 31 days, and are surrounded by a ring of dust that extends from 50 to 400 AU away from the stars.
The second-brightest star, the yellow-white subgiant star Alpha Trianguli (3.41m) with a close dimmer companion, is also known as Caput Trianguli or Ras al Muthallath, and is at the apex of the triangle. It lies around 7 degrees north-northwest of Alpha Arietis. Making up the triangle is Gamma Trianguli, a white main sequence star of spectral type A1Vnn of apparent magnitude 4.00 about 112 light-years from Earth. It is around double the size of and around 33 times as luminous as the sun and rotates rapidly. Like Beta, it is surrounded by a dusty debris disk, which has a radius 80 times the distance of the Earth from the Sun. Lying near Gamma and forming an optical triple system with it are Delta and 7 Trianguli. Delta is a spectroscopic binary system composed of two yellow main sequence stars of similar dimensions to the Sun that lies 35 light-years from Earth. The two stars orbit each other every ten days and are a mere 0.1 AU apart. This system is the closest in the constellation to the Earth. Only of magnitude 5.25, 7 Trianguli is much further away at around 280 light-years distant from Earth.
Iota Trianguli is a double star whose components can be separated by medium-sized telescopes into a strong yellow and a contrasting pale blue star. Both of these are themselves close binaries. X Trianguli is an eclipsing binary system that ranges between magnitudes 8.5 and 11.2 over a period of 0.97 days. RW Trianguli is a cataclysmic variable star system composed of a white dwarf primary and an orange main sequence star of spectral type K7 V. The former is drawing off matter from the latter, forming a prominent accretion disc. The system is around 1075 light-years distant.
Three star systems appear to have planets. HD 9446 is a sun-like star around 171 light-years distant that has two planets of masses 0.7 and 1.8 times that of Jupiter, with orbital periods of 30 and 193 days respectively. WASP-56 is a sun-like star of spectral type G6 and apparent magnitude 11.48 with a planet 0.6 the mass of Jupiter that has a period of 4.6 days. HD 13189 is an orange giant of spectral type K2II about 2–7 times as massive as the sun with a planetary or brown dwarf companion between 8 and 20 times as massive as Jupiter, which takes 472 days to complete an orbit. It is one of the largest stars discovered to have a planetary companion.
Deep-sky objects
The Triangulum Galaxy, also known as Messier 33, was discovered by Giovanni Battista Hodierna in the 17th century. A distant member of the Local Group, it is about 2.3 million light-years away, and at magnitude 5.8 it is bright enough to be seen by the naked eye under the darkest skies. Under light-polluted skies, it is challenging or invisible even in a small telescope or binoculars. Because of its low surface brightness, low power is required. It is a spiral galaxy with a diameter of 46,000 light-years and is thus smaller than both the Andromeda Galaxy and the Milky Way. A distance of less than 300 kiloparsecs between it and Andromeda supports the hypothesis that it is a satellite of the larger galaxy. Within the constellation, it lies near the border of Pisces, 3.5 degrees west-northwest of Alpha Trianguli and 7 degrees southwest of Beta Andromedae. Within the galaxy, NGC 604 is an H II region where star formation takes place.
In addition to M33, there are several NGC galaxies of visual magnitudes 12 to 14. The largest of these include the 10 arcminute long magnitude 12 NGC 925 spiral galaxy and the 5 arcminute long magnitude 11.6 NGC 672 barred spiral galaxy. The latter is close by and appears to be interacting with IC 1727. The two are 88,000 light-years apart and lie around 18 million light-years away. These two plus another four nearby dwarf irregular galaxies constitute the NGC 672 group, and all six appear to have had a burst of star formation in the last ten million years. The group is thought connected to another group of six galaxies known as the NGC 784 group, named for its principal galaxy, the barred spiral NGC 784. Together with two isolated dwarf galaxies, these fourteen appear to be moving in a common direction and constitute a group possibly located on a dark matter filament. 3C 48 was the first quasar ever to be observed, although its true identity was not uncovered until after that of 3C 273 in 1963. It has an apparent magnitude of 16.2 and is located about 5 degrees northwest of Alpha Trianguli.
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
ဘွေထဲရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဘွေထဲရွာ(Bwayhte)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ခွေးခေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခွေးခေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂ ဦး၊ မ ၁၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖရုံချောင်း (ဒိုင်းနက်)ရွာ
ဖရုံချောင်း (ဒိုင်းနက်)ရွာ
ပြသုံးရွာ၊ ရက်ချောင်း
ပြသုံးရွာ၊ ရက်ချောင်း
ရွာတော်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ရွာတော်ရွာ (Ywartaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ရွှေပန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၈၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေကျော်ရွာ၊ ကျုံတိုင်
ရေကျော်ရွာ၊ ကျုံတိုင်
မှန်နီပြင်ရွာ၊ ခရိုင်
မှန်နီပြင်ရွာ၊ ခရိုင်
တင်းထက် (အပေါ်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တင်းထက် (အပေါ်)ရွာ (Tinhtet (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်လွန့်တောရဆရာတော်
ညောင်လွန့်တောရဆရာတော် အရှင်မေဓာဝီ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၁၂၂၉ ~ ၁၂၉၅)
ညောင်လွန့် ဆရာတော် အလောင်းအလျာကို ၁၂၂၉ခု၊ တပေါင်း လပြည့်ကျော် ၁၂ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့ ည (၁) နာရီအချိန်၌ မိတ္ထီလာမြို့ အနောက်ကန်ဆယ်အိုင့်ရွာတွင် ဦးမှုတ်-ဒေါ်ဂုံတို့မှ ဖွားမြင်ပါသည်။ (၇) နှစ်သား အရွယ်တွင် အိုင့်ရွာကျောင်း ဆရာတော် ဥုးကေသရထံ၌ ပညာသင်ယူစေသည်။
အသက် (၁၂)နှစ် အရွယ်တွင် မိဘများက ရှင်သာမဏေ အဖြစ် သာသနာ့ဘောင်သို့ သွတ်သွင်း ချီးမြှောက်သည်။ ဘွဲ့အမည်မှာ ရှင်မေဓာဝီ ဖြစ်သည်။ သာမဏေဘဝ စာမကျက် စာမသင်ရသော အချိန်တွင် ကျောင်းခြံစည်းရိုး ချုံနွယ် ပိတ်ပေါင်း ကောင်းသောနေရာသို့ ကပ်၍၊ အလယ်တွင် ရှင်းလင်းပြီး ထိုနေရာတွင် တောထွက်သော အနေမျိုးဖြင့် တစ်ပါးတည်း ဧကာသနိက်ပဏ္ဍပိုဏ်ဓုတင်များကို ဆောက်တည်၍ တရားအားထုတ်တော်မူသည်။
သာမဏေ ဘဝ၌ပင် သဒ္ဒါကြီး၊ သင်္ဂြိုဟ်၊ ဆန်း၊ အဘိဓာန်၊ အလင်္ကာ စသော ပရိယတ် အခြေခံ ကျမ်းစာများကို သင်ကြား တတ်မြောက်သည်။ ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာတွင်လည်း ဝိနည်း ကျင့်ဝတ်ကို အလွန် ရိုသေလေးစားပေသည်။ အသက်နှစ်ဆယ် ပြည့်သောအခါတွင် နောင်တော် ဥုးကေသရထံ၌ပင် ရဟန်းဝတ်လေသည်။ ရဟန်းဘဝ ရောက်သောအခါတွင်လည်း သီလ သိက္ခာ လွန်စွာ လေးစား၍ ‘စာထဲက ရဟန်းပင်’ ဖြစ်နေပေတော့သည်။
ငယ်ဆရာ ဥုးကေသရ၏ အမိန့်အရ ညောင်ရမ်းမြို့အနီး၊ တောင်ဘက်ရှိ ရေအိုးစင်ရွာကျောင်း၌ အစောင့်အရှောက် အဖြစ် သီတင်းသုံးရသည်။ ထိုအခိုက် ဝိနည်းအကျော် မိုးနံကုန်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် ညောင်ရမ်းမြို့သို့ ကိစ္စတစ်ခုဖြင့် ကြွရောက်လာ၏။ ဥုးမေဓာဝီသည် ဝိနည်းတော်အရ ခါးပန်းကြိုးနှင့် ပတ်သက်၍ မရှင်းလင်းသော အချက်များကို မိုးနံကုန်း ဆရာတော် ဘုရားကြီးအား လျှောက်ထား ခွင့်ပန်လေသည်။ ကျေနပ်လောက်သော အဆုံးအဖြတ်များ မှတ်သားရရှိသဖြင့် ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံ လိုက်ပါ ပညာသင်ယူရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်လေသည်။ ဆရာတော် ဥုးကေသရကို ခွင့်ပန်၍ ရလေရာ ရဟန်းငါးဝါ အရတွင် ပျော်ဘွယ်မြို့ အရှေ့တောင် တစ်မိုင်ခန့်အကွာ မိုးနံကုန်းရွာကျောင်း၊ မိုးနံကုန်းဆရာတော် ဘုရားကြီးထံတော်သို့ ကြွရောက် သီတင်းသုံး နေထိုင်တော်မူလေသည်။
မိုးနံကုန်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံတော်တွင် နေ့အခါ၌ သမ္ဗန္ဓစိန္တာ စသော သဒ္ဒါငယ်များမှ အစ ဝိနည်းငါးကျမ်း ပါဠိအဋ္ဌကထာ၊ အဘိဓမ္မာ အဋ္ဌကထာတို့ကို သင်ကြားရ၏။ ညဘက်၌ အဘိဓမ္မာ ညဝါများကို သင်ကြားရ၏။ ဥုးမေဓာဝီသည် အိပ်ချိန်ကို အနည်းငယ် ထား၍ စာပေလိုက်စားရင်း ဆရာတော်၏ ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်တို့ကို သူမတူအောင် မြဲသော ဆရာတော် တစ်ပါး ဖြစ်ပေသည်။
မိုးနံကုန်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံတော်တွင် ၁၅-နှစ် တိုင်တိုင် ဝတ်နိဗဒ်တို့ကို မြဲလေသည်။ ထို့နောက် ဝိပဿနာ အားထုတ်ရန် ရည်ရွယ်ရင်း ရဟန်းသိက္ခာ ၂၀-ဝါ ရသောအခါတွင် တရားအားထုတ်ရန် ခွင့်ပန်လေသည်။ မိုးနံကုန်းဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ ခွင့်ပြုချက်အရ ရှေးအဖို့က ကတိကဝတ် တိုင်ပင်ထားခဲ့ဖူးသော လင့်စင်ကုန်း ဆရာတော်နှင့်အတူ ပျော်ဘွယ်မြို့ မြောက်ဘက် ရှမ်းစုရွာ အနောက်ဘက်ရှိ မင်လိုတောင်ပေါ်သို့ တရား အားထုတ်ရန် ထွက်ခဲ့ကြလေသည်။ တရားအားထုတ်၍ အရှိန်ရလာသောအခါတွင် ဒကာ ဒကာမ များလာခြင်း၊ ဝါဆိုရဟန်း ပရိသတ် ၂၅-ပါးခန့် ရှိလာသောကြောင့် မိုးနံကုန်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံ ပြန်လည် သီတင်းသုံးပြန်သည်။ ထို့နောက် ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား တရားအားထုတ်ပါရန် တိုက်တွန်းလေသည်။ သို့နှင့် တတိယအကြိမ် ဥုးမေဓာဝီသည် မိုးနံကုန်း ဆရာတော်ဘုရားကြီးနှင့်အတူ တောထွက် ဖြစ်ကြလေသည်။
သပိတ် ကိုယ်စီဖြင့် ရွှေဓား ဘူတာ၊ ထိုမှ ညောင်လွန့်ဘူတာ၊ ထို့နောက် ရသေ့ကြီး ဥုးခန္တီ၏ ဇာတိ ရွာသာရွာနှင့် ပျော်ဘွယ်၊ ထိုမှ ဆရာတော် ဥုးဇော၏ နွားစားကျက်တောရကျောင်းသို့ ရောက်ရလေသည်။ တရားရှုမှတ်ခြင်း၊ ဓုတင်တည်ဆောက်ခြင်းများဖြင့် ဝီရိယတိုးကာ အားစိုက်နေကြလေသည်။ ၁၂၇၁-ခုနှစ် ဝါဆိုလတွင် ဝါ ၂၀-ကျော် မထေရ်ကြီးများ အပါး ၅၀ ခန့်ထိ စုဝေး နေထိုင်ကြလေသည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ တောရကျောင်းတိုက်ကြီး အဖြစ် ပေါ်ထွန်းလျက် ညောင်လွန့်တောရကျောင်းတိုက်ကြီး ဟူ၍ အမည်တွင်လေသည်။
၁၂၇၄-ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၈ ရက်၊ နေ့လယ် ၁၂ နာရီတွင် မိုးနံကုန်းဆရာတော်ဘုရားကြီး ပျံလွန်တော်မူလေသည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ ညောင်လွန့်တောရ ဆရာတော် ဥုးမေဓာဝီသည် တရားအလုပ်ကို အရိုးကြေကြေ အရေခန်းခန်း အားထုတ်တော်မူလေသည်။ ၁၂၈၀ ပြည့်နှစ်အထိ ၇ နှစ်တိုင်တိုင် အပြင်းအထန် အားထုတ်တော်မူသော ညောင်လွန့်တောရ ဆရာတော် ဥုးမေဓာဝီသည် တပည့်များကို ဆုံးမရာ၌ “ဘုန်းကြီးတို့၊ ဥုးပဉ္စင်းတို့ ရဟန်းတရားဆိုတာ မနေမနား အသက်ကို စွန့်၍ တကယ်တမ်း မှန်ကန်စွာ အားထုတ်ကြပါလျှင် မုချရနိုင်သည်။ ဘုန်းကြီးတို့၊ ဥုးပဉ္စင်းတို့လဲ တကယ် ယုံယုံကြည်ကြည်နဲ့ မဆုတ်မနစ် အားထုတ်ကြည့်ကြစမ်းပါ၊ မုချရပါလိမ့်မယ်။ တပည့်တော်သည် နှစ်ပရိစ္ဆေဒ အဓွန့် ရှည်ကြာ ငြိုငြိုငြင်ငြင် ပင်ပင်ပန်းပန်း အားထုတ်လာရာ ယခုမှ တကယ်ရနိုင်ကြောင်းကို ယုံကြည်စွာ သိရသည်။ ယခု ဤသို့ ဘုန်းကြီးတို့၊ ဥုးပဉ္စင်းတို့ ဖွင့်ဟ ပြောရခြင်းမှာ မဆုတ်မနစ် ကြိုးစား၍ ယုံကြည်စွာ အားထုတ်ကြအောင်လို့သာ ပြောရသည်။” ဟူသော ဩဝါဒကို ထောက်ရှု၍ ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် မည်မျှ အားထုတ်ရှုပွားထားသည်ကို သိရှိနိုင်ပေသည်။
၁၂၈၂ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပရိယတ်ကို အနည်းအကျဉ်းမျှသာ ပို့ချ၍ ပဋိပတ်ကို အလေးပေး အားထုတ်လေသည်။ ၁၂၈၇-ခုနှစ်တွင် စာဝါ မပို့ချဘဲ တစ်တိုက်လုံး တရား အားထုတ်ခိုင်းလေသည်။ တရား အားမထုတ်လိုသော ကိုယ်တော်များအား တခြားကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် ညွှန်ကြားတော်မူလေသည်။
အများ တောင်းပန် လျှောက်ထားသောကြောင့် … (၁) သမထ, ဝိပဿနာ နယသင်္ခေပကျမ်း၊ (၂) ဂဏစာရိက ပဋိပတ္တိကျမ်း၊ (၃) နိဗ္ဗာန ပကာသနီကျမ်း၊ (၄) တိပိဋက ပကိဏ္ဍက ဒီပနီကျမ်းနှင့် (၅) ဝိနယ ဂဏ္ဌဌာန ဝိနိစ္ဆယတ္ထကျမ်း --- တို့ကို စီရင်ရေးသားတော်မူခဲ့သည်။
ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် လယ်ဝေးမြို့၊ မြွေရိုးကြီးကျောင်းတိုက်၌ ၁၂၉၅ ခုနှစ်၊ နယုတ်လဆုတ် ၃ ရက်နေ့၊ ည ၁၁ နာရီ အချိန်တွင် ခန္ဓာဝန်ချတော်မူခဲ့သည်။
ဆတ်ခလောက်မျိုးစု
ဆတ်ခလောက် (Marten) မျိုးစိတ် အမျိုးမျိုးကို ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်နှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်တို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ယင်းတို့သည် မြွေပါမြီးတို မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်။ နေရပ်ဒေသကို လိုက်၍ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် မာတီးအမေရိကာနာ၊ မာတီး ပင်နန်တီ၊ မာတီးဖွိုင်န စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ခေါ်တွင်လေ သည်။ သေးသွယ်၍ ရှည်လျားသော ကိုယ်နှင့်တိုသည့် ခြေ ထောက်များရှိသည်။ အရွယ်မှာ ၁၇ လက်မမှ လက်မ ၄ဝ ထိ ရှိတတ်သည်။ ဆတ်ခလောက်များသည် များသောအားဖြင့် သစ် ခေါင်းများတွင် နေလေ့ရှိသော်လည်း၊ တစ်ခါတစ်ရံ ကျောက် တွင်းများလည်း နေလေ့ရှိသည်။ သစ်ပင်တက် အလွန် ကျွမ်းကျင်၍ ရှဉ့်များကဲ့သို့ပင် တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ ခုန်ကူးနိုင်သည်။
ဆတ်ခလောက်များသည် ယုန်၊ ရှဉ့်၊ ခါနှင့်အခြားငှက်များ၊ ကြွက်နှင့် အခွံမာသီးများကို စားသောက်သည်။ တစ်မြုံလျှင် ခြောက်ကောင်မှ ရှစ်ကောင်အထိ ရှိတတ်သဖြင့် အပွား မြန်သည်။ ဆတ်ခလောက်များ၏ သားမွေးသည် လူကြိုက်များသောပစ္စည်း ဖြစ်၍ တန်ဖိုးကြီးသည်။ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်စွန်း အနီးတွင် နေထိုင်သည့် ဆတ်ခလောက်များ၏သားမွေးများကို ပို၍ ကြိုက်နှစ်သက်ကြသည်။ ဆောင်းတွင်း၌ ဖမ်းယူရရှိသော မြွေပါ ကြီးများ၏ သားမွေးသည် ပို၍ တန်ဖိုးကြီး၏။ ထိုသို့ ဖြစ်ရ သည်မှာ ထိုအချိန်၌ သားမွေးသည် ပို၍ အမွေးထူပြီးလျှင် ပို၍ ရှည်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုသားမွေးများဖြင့် အနွေးထည် များကို ချုပ်ယူကြသည်။ ထိုသားမွေးဖြင့် လုပ်ယူသည့် ပန်းချီစုတ်တံများသည်လည်း လွန်စွာကောင်းမွန်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ဆတ်ခလောက်များကို ထောင်ချောက်များဖြင့် ဖမ်းယူလေ့ရှိကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝီဇယ်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
စောနောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
မြန်မာနိုင်ငံကို အင်္ဂလိပ် လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရန် မြန်မာအမျိုးသားတိုင်း၏ မိဘ၊ညီအကို ဆွေမျိုးသားချင်းများသာမက တနိုင်ငံလုံး က ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း သမိုင်းဝင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်တွင် ညီအကို တော်သူ ၂ ဦးပါဝင်ခဲ့ရာ ထူးသည်ဟု မဆိုသာပေ။ အကို မှာ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်စောအောင် ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး
ဗိုလ်စောနောင် ခေါ် သခင်သစ်ကို ၁၉၂၀ စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကမာရွတ် ရှမ်းစုရပ် နေ ဦးဘိုးညွန့်+ဒေါ်ရွှေမှတ် တို့မှ ဖွားမြင်သည်။ သားချင်း ၆ ယောက် အနက် ပဉ္စမမြောက် ဖြစ်ပြီး စတုတ္ထမြောက် သားချင်း အကို သခင်ငွေမှာလည်း ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်စောအောင် ဖြစ်သည်။ မောင်သစ်သည် ဦးစံလှ အလွတ် ပညာသင်ကျောင်း မှ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ၂ ဘာသာ သတ္တမ တန်း စာမေးပွဲကို အောင်မြင်ပြီး မိဘများ၏ ကျောက်လုပ်ငန်းကို ကူညီလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံး သို့ ဝင်ခြင်း
မောင်သစ် ၁၅ နှစ်ခန့် ၁၉၃၄ က အကိုများဖြစ်သော သခင်အောင်တင် နှင့် သခင်ငွေ မှာ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဝင်များ ဖြစ်ကြသဖြင့် ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသော သခင်ဗစိန်၊ သခင်ထွန်းအုပ် နှင့် သခင်ချစ်တင် တို့နှင့် ဆက်သွယ်မိလေသည်။ ကမာရွတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး သည် နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် များစွာအောင်မြင်သည့် အလျောက် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသော သခင်ကျော်စိန် (ဗိုလ်မိုးညို)၊ သခင်ငွေ (ဗိုလ်စောအောင်)၊ သခင်သစ် (ဗိုလ်စောနောင်) တို့ အပြင် အခြားနိုင်ငံခေါင်းဆောင်များကိုလည်း မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ကမာရွတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ၏ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများကို များစွာ အားပေးကူညီခဲ့သည်။ သခင်ဗစိန်၊ သခင်သိန်းဖေ စသော တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်အဖြစ်မှ သခင်ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်လာကြသူတို့သည် ကမာရွတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး နှင့် ဆက်သွယ်၍ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြလေသည်။
ပထမအကြိမ် ဂျပန်ခရီးစဉ်
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်သို့သွားရန် သခင်သစ်သည် သခင်ငွေ၊ သခင်ကျော်စိန် တို့နှင့် အတူ ကမာရွတ် တို့ဗမာအစည်းအရုံး မှ ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ သူတို့အား တို့ဗမာအစည်းအရုံး မှ ယိုးဒယား နိုင်ငံမှတဆင့် ဂျပန် သို့သွားရန် တာဝန် ပေးအပ်လေသည်။ သခင်သစ်နှင့် သခင်ကျော်စိန် တို့သည် ရန်ကုန် ဘူတာကြီးမှ တဆင့် မော်လမြိုင်သို့ သွား၍ ထိုမှတဆင့် ကျုံဒိုးရွာ၊ ထို့နောက် ကော့ကရိတ်မြို့သို့ အဆင့်ဆင့် သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ကျုံဒိုးတွင် တညအိပ်ပြီး မြဝတီသို့ ခရီးဆက်ကြသည်။
မြဝတီ တွင် မိတ်ဆွေ ကိုခွေးဆိုသူ၏ အိမ်တွင် တည်းခိုစဉ် ပုလိပ်ဖက်မှ လာရောက်စုံစမ်း သည်ဟု ပြောသဖြင့် သောင်ရင်းမြစ်ကို ခက်ခဲစွာ ကူးဖြတ်ပြီး မြစ်ကမ်းမှ ၄ မိုင် ကွာသော ယိုးဒယား နိုင်ငံ မဲဆောက်သို့ အခက်အခဲများမှ သွားရောက် ခဲ့လေသည်။ မဲဆောက်ရောက်ပြီး ရန်ကုန်မြို့မှ လိုက်ပို့သော သခင်စံသိန်း ပြန်သွားလေရာ နှစ်ဦးတည်းသာ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ကြိုတင် ချိန်းထားသော ဂျပန်သံရုံးမှ သူလျှိုဂျပန် ကို ရှာမတွေ့၍ ၎င်းဂျပန်နှင့် အဆက်အသွယ်ရှိသော မစ္စတာ အမ်းဖိုး ထံသို့သာ သွားရောက်ခဲ့သည်။
ယိုးဒယား အချုပ်မှ မြန်မာပြည်သို့
အကူအညီ တောင်းသော်လည်း အမ်းဖိုးမှာ ကြောက်လန့်ပြီး ယိုးဒယား ရဲ လက်သို့ အပ်လိုက်ခြင်းခံရသည်။ သခင်သစ်နှင့် သခင်ကျော်စိန် တို့ကို အချုပ်ခန်းတွင် ၄၈ နာရီ ချုပ်နှောင် ထားပြီး မြို့မတရားရုံးသို့ တရားစွဲဆို တင်ပို့ခဲ့၍ တရားရုံး က မြန်မာပြည် နယ်စပ်သို့ ပြည်နှင်ဒဏ် ပေးခြင်း ခံရပြန်သည်။ သို့ဖြင့် အပြန်ခရီးတွင် ပုလိပ်နှင့် စုံထောက်များ အတန်တန် စစ်ဆေးနေသည့် ကြားမှ ရန်ကုန်သို့ ဘေးမသီ ရန်မခ ဘဲ ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့ပေသည်။
ပြန်ရောက်ပြီးနောက် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင်များထံ အဖြစ်အပျက်များကို သတင်းပို့ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်တွင် ပုလိပ်များမှာ သတင်းရ၍ နောက်မှ ခြေရာခံလိုက်သဖြင့် ကမာရွတ် ဥယျာဉ်ခြံများတွင် တလှည့်စီ ပုန်းနေခဲ့သည်။
ဟိုက်နန်သို့ရောက်ပြီ
တလခန့် ကြာသွားသောအခါ ဂျပန်သို့သွားရန် အစီအစဉ် အသစ် ပေါ်ပြီး ရန်ကုန် ဂျပန်သံရုံး နှင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံး တို့၏ ဆောင်ရွက်ချက်ဖြင့် သခင်ထွန်းအုပ် နှင့် သခင်ရှုမောင် ခေါင်းဆောင်လျက် မျိုးချစ်လူငယ် ၁၁ ဦးတို့သည် ဂျပန် ကုန်တင်သင်္ဘော ကောရီရိုမရူး နှင့် ၁၉၄၁ ဇူလိုင် တွင် ဂျပန်သို့ ထွက်ခွာနှိင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့မှာ နောက်ဆုံးအသုတ်ပင် ဖြစ်သည်။
တရုတ်ပြည် ရှန်ဟဲမြို့သို့ ရောက်၍ တဖက်ကမ်းတွင် ရှိသော ဂျပန် ရေတပ်စခန်းမှ ဗိုလ်မှူးကြီးတဦး က မော်တော်ဘုတ် ဖြင့် စခန်းသို့ လျှို့ဝှက်စွာ ခေါ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ပြီး စခန်းတွင် ၂ ရက် အနားယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် စခန်းမှ ၄ မိုင်အကွာရှိ လေယာဉ်ကွင်း မှ ဂျပန်လေယာဉ်ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံ ကျူရှူကျွန်း ဂျပန်ရေတပ်အခြေခံစခန်းကြီး သို့ အောင်မြင်စွာ ထွက်ခွာနိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုမှ တဆင့် ဖူကူအိုကာ၊ ထိုမှ ဟာကိုနေ ခေါ် တောင်ပေါ် အနားယူ စခန်း၊ ထိုမှ တိုကျိုမြို့သို့ ပြန်လာပြီး နောက်ဆုံးစခန်းဖြစ်သော စစ်ပညာသင်ကြားပေးမည့် ဟိုက်နန်ကျွန်းသို့ ခရီး ဆက်ကြပြန်သည်။ သိုင်နန်ကျွန်းနှင့် ထိုင်ဝမ်ကျွန်း တွင် စစ်ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ကျရာတာဝန်
ဘီအိုင်အေ တွင် ဗိုလ်မှူးအဆင့်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၂ တွင် ဘီအိုင်အေ ဖျက်သိမ်း၍ ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် ဘီဒီအေ ဖွဲ့စည်းသော အခါ ဘီဒီအေ တပ်ရင်း ၄ တပ်ခွဲ ၁ တွင် ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်စစ်ဝန်ကြီးရုံးတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ဖက်စစ်တော်လှန်ရေးကာလ က ရှေ့တန်းစစ်ဌာနချုပ်တွင် တပ်ခွဲမှူးတာဝန်ဖြင့် ဖက်စစ်ဂျပန်တို့ကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၃၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၆ တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ဆော်လော်နောက်အင်းရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ဆော်လော်နောက်အင်းရွာ (Sawlawnaukinn)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ဆော်လော်နောက်အင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၆၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရဲဒူးရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ရဲဒူးရွာ (Yedu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်ထုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ထုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၄ ဦး၊ မ ၂၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ပိုင်း သမုဒ္ဒရာ
right|thumb|330x330px|တောင်ပိုင်းသမုဒ္ဒရာ၏ တည်နေရာ တောင်ပိုင်း သမုဒ္ဒရာကို မဟာ တောင်ပိုင်း သမုဒ္ဒရာ၊ အန္တာတိက သမုဒ္ဒရာ၊ တောင်ဝင်ရိုးစွန်း သမုဒ္ဒရာ စသည်ဖြင့်လည်း ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြပြီး ကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာများ၏ တောင်ဘက် အကျဆုံး ရေထုများ ပါဝင်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် တောင်လတ္တီကျု ၆၀ ဒီဂရီမှစ၍ သတ်မှတ်လေ့ရှိကြပြီး အန္တာတိကကို စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် ဝိုင်းပတ်နေသော နေရာကို သတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဓိက သမုဒ္ဒရာဒေသကြီး ၅ ခု အနက်တွင် စတုတ္ထမြောက် အကြီးဆုံး အဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ ထိုသမုဒ္ဒရာဇုန်သည် အန္တာတိကမှ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းလာသော ရေအေးများနှင့် အန္တာတိကမြောက်ပိုင်းရှိ ပိုနွေးသော ရေများ ရောနှောပေါင်းစပ်ရာ နေရာ ဖြစ်သည်။
ပထဝီဝင်အများစုက တောင်ပိုင်းသမုဒ္ဒရာ၏ မြောက်ဘက် နယ်နိမိတ် သို့မဟုတ် တည်ရှိမှုကိုပင် သဘောမတူညီကြပေ။ အများစုက ထိုရေထုကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာနှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ အစိတ်အပိုင်း အဖြစ်သာ မှတ်ယူကြသည်။ အခြားသူများကမူ အန္တာတိကကို ဝိုင်းပတ်စီးဆင်းနေပြီး ရာသီဥတုအလိုက် ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ပေါ်နေသော ရေထု အဖြစ် တောင်သမုဒ္ဒရာကို အခြားသမုဒ္ဒရာများမှ ခွဲခြား စဉ်းစားကြသည်။ ဩစတြေးလျ အစိုးရကမူ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းကို တောင်ပိုင်းသမုဒ္ဒရာ အဖြစ် မှတ်ယူလေ့ ရှိကြသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဟိုင်ဒရိုဂရပ်ဖ်ဖစ် အဖွဲ့ (အိုင်အိတ်ချ်အို) က တောင်လတ္တီကျု ၆၀ ဒီဂရီ၏ တောင်ပိုင်းကို သမုဒ္ဒရာ တစ်ခု အဖြစ် သီးသန့် သတ်မှတ်ထားသော ၎င်း၏ ၂၀၀၀ ခုနှစ် သမုဒ္ဒရာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို အတည်ပြုမှု မရယူရသေးပေ။ ၎င်း၏ နောက်ဆုံး ထုတ်ပြန်ထားသော အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ ၁၉၅၃ တွင် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် အသစ်ကို အိုင်အိတ်ချ်အိုနှင့် အခြား အဖွဲ့အစည်းများက အသုံးပြုလျက် ရှိကြသည်။
အန္တာတိကတိုက်ကို ဝန်းရံလျက်ရှိ သော သမုဒ္ဒရာကို အန္တာတိတ်သမုဒ္ဒရာ ဟုခေါ်သည်။ အချို့ပထဝီဝင်ပညာရှင်တို့ကမူ အန္တာတိတ်သည် သမုဒ္ဒရာတစ်စင်း သက်သက်မဟုတ်ဘဲ အတ္တလန္တိတ်၊ ပစိဖိတ်နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ တို့၏ တောင်ဘက်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ အန္တာတိတ်သမုဒ္ဒရာသည် အပိုင်းအခြားမရှိသောရေပြင် တစ်ပြင်တည်းဖြစ်၍ကျယ်ဝန်းသည်။ အမျိုးမျိုးဖြစ်သည်။ တောင် အမေရိကတိုက်၏ တောင်ဘက်ဆုံးအစွန်းဖြစ်သော ကိပ်ဟွန်း အငူ၏အလွန်တွင် မိုင် ၆ဝဝ မျှသာကျယ်ဝန်း၍ အာဖရိက တိုက်၏ တောင်ဘက်စွန်းဖြစ်သော ကိပ်အဂါးလတ်အငူ၏ အလွန်တွင်မူ မိုင်ပေါင်း ၂,၄ဝဝ ခန့်ကျယ်လေသည်။ နေရာအမျိုးမျိုးတွင် ရေအတိမ်အနက်လည်း အမျိုးမျိုး ဖြစ်သည်။ ရော့စပင်လယ်အတွင်းရှိ တောင် ဂျော်ဂျီယာကျွန်း၏ ဝန်းကျင်တွင် ပင်လယ်ရေပြင်၏ အောက်မြေပြင်သို့မရောက်မီ ပင် အလံ ၄,ဝဝဝ (၂၄,ဝဝဝပေ) ခန့်နက်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ဩစတြေးလီးယားတိုက်၏ တောင်ဘက်၊ အန္တာတိတ်စက် ဝန်းမျဉ်းအနီးတွင် အလံ ၁,၃ဝဝ (၇,၈ဝဝ ပေ)မှ အလံ ၁ယ၉၅ဝ (၁၁,၇ဝဝ ပေ) အထိနက်သည်။ အန္တာတိကတိုက်၏ ကမ်းခြေ ဘက်သို့နီးကပ်လေ ရေပြင်သည် တိမ်လိုက်လာလေ ဖြစ်၍၊ တဖြည်းဖြည်း သောင်များလည်းထွန်းလာသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ်းခြေတစ်ဝိုက်အချို့နေရာများတွင် အလံ ၅ဝဝ (ပေ ၃,ဝဝဝ) မှ အချို့နေရာတွင် အလံ ၃ဝဝ (ပေ ၁,၈ဝဝ)၊ အချို့နေရာ တွင်အလံ ၂ဝဝ (ပေ ၁,၂ဝဝ) မျှသာနက်ကြောင်း တွေ့ရလေသည်။
အန္တာတိတ်သမုဒ္ဒရာ၌ အဓိက ပင်လယ်ရေစီးကြောင်း တစ်ခုသာရှိသည်။ ထိုရေစီးကြောင်းသည် တောင်အမေရိကတိုက် သို့ ရောက်ရှိသောအခါ နှစ်သွယ်ဖြာ၍ထွက်သည်။ တစ်သွယ် သည် မြောက်ဘက်သို့ဆက်လက်စီးသွားရာ အန္တာတိကတိုက်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေကို တိုက်စီးသွားသည်။ အခြားတစ်သွယ် ကမူ တောင်အမေရိကတိုက်၏ ကိပ်ဟွန်းအငူစွန်းကို ဖြတ်သန်း ၍ အရှေ့ဘက်သို့ ဆက်လက်စီးသွားလေသည်။ အန္တာတိကတိုက်၏ကမ်းခြေမှ ပဲ့၍ပြတ်ထွက်လာသော ရေခဲတောင်ကြီးများစွာတို့သည် အန္တာတိတ် ရေပြင်ထက်ဝယ် မျောလျက်ရှိကြသည်။ အချို့သော ရေခဲတောင်ကြီးများသည် စတုရန်းမိုင်တစ်ရာကျော်ကျယ်ဝန်း၍ အချို့မှာ ပေတစ်ထောင်မျှ အထူရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ရေပြင်ကျယ်ကြီး၏ မျက်နှာ ပြင် အပူချိန်သည် ဖာရင်ဟို်က် ၂၉ ့၈ ဒီဂရီဖြစ်၍ ရေပြင်၏ အောက်ဘက်တွင်မူ ၃၂ ဒီဂရီမှ ၃၅ ဒီဂရီ အထိရှိလေသည်။ အန္တာတိကတိုက်ကိုဝန်းရံလျက်ရှိ၍ အန္တာတိတ်သမုဒ္ဒရာ ၌ပါဝင်သော ရော့စပင်လယ်၊ ဝက်ဒယ်ပင်လယ်စသော ရေပြင် ကျယ်ကြီးများတွင် ဝေလငါးကြီးအမျိုးမျိုး၊ ပင်လယ်ဖျံကြီး အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည်။ ထိုငါးကြီးများ၏အစာ ဖြစ်သော ငါးများ၊ ထိုငါးများ၏ အစာဖြစ်သော ရေပိုးရေမွှား ကလေးများလည်းရှိသည်။ အချို့ဝေလငါးသည် အာတိတ်ဒေသမှ ငါးမျိုးနှင့်တူ၍ အချို့မှာမူ အန္တာတိကဒေသ၌သာ တွေ့ရသော အမျိုးအစားများဖြစ်လေသည်။ ဝေလငါးကြီးများပေါများသဖြင့် ဗြိတိန်နှင့်နော်ဝေး စသောနိုင်ငံများမှ အန္တာတိတ်သမုဒ္ဒရာရေ ပြင်သို့ လာရောက်၍ ဝေလငါးဖမ်းသည့်လုပ်ငန်းကို ကြီးကြီး ကျယ်ကျယ်လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင် ကဏ္ဍ:သမုဒ္ဒရာများ ကဏ္ဍ:ရေထု
တရုပ်စုရွာ၊ ဆင်ကူး
တရုပ်စုရွာ၊ ဆင်ကူး
နောင်းအိမ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
နောင်းအိမ်ရွာ(Nawngein)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ တာလီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာလီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၂ ဦး၊ မ ၈၄၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၆၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုးရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
အိုးရွာ (Oe)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ဆီဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆီဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၅ ဦး၊ မ ၁၇၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ