cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မင်းသူ (ဘောလုံးသမား)
မင်းသူ(၂ ဇွန်လ ၁၉၇၉ ခုနှစ်)သည် ဘောလုံးသမားတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး မြန်မာ လက်ရွေးစင်အသင်းတွင် နောက်တန်း ခံစစ်နေရာမှ ကစားခဲ့သည်။ ယခုတွင်မူ ဘောလုံးလောကမှ အနားယူသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ပန်ခမ်းရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ပန်ခမ်းရွာ (Panghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ပန်ခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ခမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၁၅ ဦး၊ မ ၁၀၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာဟူး ဆူမဲ့ဒန်း
တာဟူး ဆူမဲ့ဒန်း သို့မဟုတ် တာဟူး ဘွန်ကန်သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ အနောက်ဂျာဗားပြည်နယ်ရှိ ဆူမဲ့ဒန်းမြို့မှ ဆွန်ဒန် တို့ဟူးအကြတ်ကြော်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို တရုတ်အင်ဒိုနီးရှားလူမျိုး Ong Kino မှ ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အခြားသော တို့ဟူးများနှင့် ကွဲပြားသည့် ဝိသေသလက္ခဏာများရှိသည်။
သမိုင်း
တာဟူး ဘွန်ကန်သည် ဆူမဲ့ဒန်းမြို့ရှိ သက်တမ်းအရင့်ဆုံးတို့ဟူးဆိုင်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် "ဘွန်ကန်"တို့ဟူးကို တရုတ်ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်သူ Ong Kino မှ ပထမဆုံးပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဆူမဲ့ဒန်းမြို့၏ ပထမဆုံးသော တို့ဟူးဖြစ်သည်။ Ong Kino သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဖူကျန့်ပြည်နယ်၊ ကွမ်ကျိုးမြို့၊ အန်းရှီးမှ ဖြစ်ပြီး ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းကာလတွင် အင်ဒိုနီးရှားသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ Ong Kino သည် သူ၏မိသားစုစားရန် တို့ဟူးအား စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ၏ အိမ်နီးချင်းများအား စတင်ရောင်းချခဲ့ပြီး လူအများမှ ကြိုက်နှစ်သက်ကြသောကြောင့် လုပ်ငန်းအဖြစ် ထူထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် Ong Kino ၏ တဦးတည်းသော သားဖြစ်သော Ong Bunkeng  သည် ဆူမဲ့ဒန်းသို့ရောက်ရှိလာပြီး မိဘများ၏လုပ်ငန်းကို ဆက်ခံခဲ့ပြီး Ong Kino နှင့် သူ့ဇနီးတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဇာတိမြို့သို့ ပြန်ခဲ့ကြသည်။ တရုတ်သို့ပြန်ရောက်ပြီးနောက် သူ့၏လုပ်ငန်းအား သူသားဖြစ်သူ Ong Boen Keng (တရုတ်:王文卿) အား အမွေပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၀ ခုနှစ်မတိုင်မီထိ လုပ်ငန်းတိုးတက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် လုပ်ငန်းသည် အအောင်မြင်ဆုံးအခြေအနေသို့ရောက်ပြီး ယနေ့အချိန်တိုင်အောင် အလွန်အောင်မြင်မှုရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
လက္ခဏာ
တာဟူး ဆူမဲ့ဒန်း၏ လက္ခဏများတွင် ၎င်းတို့ ပါဝင်မှုသည် တဝက်လွတ် သို့မဟုတ် အပြည့်လွတ် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်တို့ဟူးဖြူထက် အထဲတွင် အနှစ်ပိုမိုပါဝင်သည်။ အရသာသည် အနံ့ပြင်းသည်။ လွန်တောင်း၊ ဆမ်ဘယ်အမျိုးမျိုး၊ ပဲငံပြာရည် သို့မဟုတ် ဂျာပဲ ရာဝတ်တို့ဖြင့် သုံးဆောင်ရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ Kompas သတင်းစာမှ အဲကို ဟန်ဒြာဝန် ဆိုဖ်ယန်သည် တာဟူးဆူမဲ့ဒန်းသည် 2.5–3 cm x 3 cm အရွယ်အစားရှိပြီး အညိုဖျော့ရောင်ရှိကာ ပြောက်ကျားအရေများနှင့် ကြွပ်ဆက်ပြီး အရသာရှိသည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှား အစားအစာ
ထီးစုခီးရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ထီးစုခီးရွာ(Hteesukhee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ဝင်းကကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၉၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝင်းကကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၃၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၁၁၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အော်ပြန့်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
အော်ပြန့်ရွာ (Awpyant)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားလောင်း၏ ဆရာ ၅-ယောက်
ဘုရားလောင်း၏ ဆရာ ၅-ယောက်
(၁) ဖွားတော်မူစက လက္ခဏာ ဖတ်ပေးသော ပုဏ္ဏား (၈)ယောက် ၊ (ထိုသူတို့က လောကကို ဘုရားလောင်း ရောက်ရောက်ခြင်း လူတွေဝမ်းသာ တက်ကြွသွားအောင် နိမိတ်ဖတ်ပေး၍ ချမ်းသာခြင်းကိုဖြစ်စေသူ ဆရာများ) (၂) မင်းသားဘ၀တွင် ခမည်းတော် ခိုင်း၍ သဒ္ဒါကျမ်း ၊ ဗာကရိုဏ်းကျမ်း ၊ ဆဋ္ဌင်္ဂကျမ်းများ သင်ပေးသော သဗ္ဗမိတ္တ ပုဏ္ဏား၊ (၃) နိမိတ်ပြ နတ်သား၊ (ဘုရားလောင်းအား သူအို၊သူနာ၊သူသေ ၊ရဟန်း နိမိတ် (၄)ပါးကို မြင်အောင်ပြသော နတ်သား) (၄) အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကို သင်ကြားပေးသော အာဠာရ ရသေ့၊ (၅) နေ၀သညာ နာသညာယတနဈာန်ရဲ့ ပရိကံကို ကြားစေသော ဥဒကရသေ့၊ (သူက ကိုယ်တိုင်တတ်ပြီး သင်ပေးခြင်း မဟုတ်၊ ဆရာရာမ ဆီမှ သူကြားဖူးသော နည်းကို ပြောပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဘုရားလောင်းသည် ကိုယ့်တိုင် ကျင့်ပြီး ဈာန်ကိုရသည်။)
ဟွေဟုတ်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ဟွေဟုတ်ရွာ (Hwayhoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈ ဦး၊ မ ၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ရွှေတွင်းတူးရွာ၊ မဲဇလီ
ရွှေတွင်းတူးရွာ၊ မဲဇလီ
လူပုံးကွင်း/ ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ကွင်းချောင်း
လူပုံးကွင်း/ ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ကွင်းချောင်း
ထီလုံဟိရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ထီလုံဟိရွာ (Htilonghi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်ဒေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဒေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၄ ဦး၊ မ ၉၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
တူမြောင်းရွာ၊ ကျီးကြီး
တူမြောင်းရွာ၊ ကျီးကြီး
ထီလုံဟိရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကညွတ်ကွင်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကညွတ်ကွင်းရွာ (Kanyutkwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ချောင်းနားစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၄၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းနားစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၆ ဦး၊ မ ၆၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ရွှေသီတာချင်းကုံးရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ရွှေသီတာချင်းကုံးရွာ (Shwethidarchinkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ မင်းရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၁၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းရွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၉ ဦး၊ မ ၁၃၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွာပြီ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိန်းမလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော
မိန်းမလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ဘိုကလေးမြို့နယ်ရှိ မိန်းမလှကျွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ ရေတိမ်ဒေသ ပင်လယ်ထွက်ပေါက်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဘိုကလေးမြစ် စီးဆင်းနေသည်။ ဧရိယာအတွင်းတွင် ချောင်းငယ်လေးများစွာ စီးဆင်းနေပြီး ဒီရေတောများအား ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ထားသည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် မိုးရေချိန် ၂,၅၀၀ မှ ၃,၀၀၀ မီလီမီတာ ဝန်းကျင်တွင်ရှိသည်။ မိန်းမလှကျွန်းသည် အာဆီယံ အမွေအနှစ်ဥယျာဉ် ထဲက တစ်ခု ဖြစ်သည်။
တည်နေရာ
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၅°၅၈'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၁၇'၊ ဘိုကလေးမြို့နယ်၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ ၅၂.၇၉ စတုရန်းမိုင် (၁၃၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းကာ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ကြိုးဝိုင်း သစ်တော အဖြစ် စတင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ
ဒီရေတောများသည် ဤဘေးမဲ့တော၏အဓိက သစ်တောအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဒီရေတောအမျိုးအစား(၄၀)ခန့်ရှိသည် ဟုတ်မှတ်တမ်းထားသည်။ ဆေးဘက်ဝင်သစ်ပင် (၅၃)မျိုး၊ သစ်ခွမျိုးစိတ်(၁၁)မျိုး၊ နို့တိုက်သတ္တဝါ (၁၈)မျိုး(ဧရာဝတီ လင်းပိုင်များအပါအဝင်)၊ ငှက်မျိုးစိတ် (၁၁၇)မျိုး၊ ငါးမျိုးစိတ် (၅၉)မျိုး၊ ပုဇွန် (၁၂)မျိုး၊ ကဏန်း (၁၀)မျိုး၊ လိပ်ပြာ (၃၅)မျိုးနှင့် မြွေ(၂၆)မျိုးရှိသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ
တန်ခိုးကြီးဘုရားတည်ရှိသောကြောင့် ဘုရားဖူးများ များစွာ လာရောက်လေ့ရှိသည်။ ထို့ပြင် နတ်ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၌ ထင်ရှားသော နတ်တစ်ပါးဖြစ်သည့် ရေငံပိုင်ဦးရှင်ကြီး၏ မွေးရပ်ဖြစ်သောကြောင့် ဒေသခံများအကြားထင်ရှားသော နေရာဖြစ်သည်။ ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း ဝန်ကြီးဌာန၏သဘာဝအခြေခံ ခရီးသွားလုပ်ငန်း စီမံချက်ရှိရာနေရာ ဖြစ်သောကြောင့် နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားများလည်း သွားရောက်လည်ပတ်နိုင်သည်။
ခပွေးရွာ
ခပွေးရွာ
ဝမ်းဒီးရွာ၊ အောင်ဆိပ်
ဝမ်းဒီးရွာ၊ အောင်ဆိပ်
တဲကြီးစုရွာ၊ ကျီးကြီး
တဲကြီးစုရွာ၊ ကျီးကြီး
အလယ်ဘိုတဲရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
အလယ်ဘိုတဲရွာ(Ahlelbote)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ နောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၈၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၆၂၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 75
NGC 75 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ နှစ်ဖက်ခုံး ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး အလင်းနှစ် ၂၆၀ မီလီယံ ကွာဝေးသည်။ ယင်းအား ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် နက္ခတ္တပညာရှင် Lewis A. Swift ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
ခတက်ကွေ့ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ခတက်ကွေ့ရွာ (Khatetkwayt)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကပ္ပန္တာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကပ္ပန္တာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၇၆ ဦး၊ မ ၉၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
နှာခေါင်းစည်း
နှာခေါင်းစည်းသည် နှာခေါင်း ၊ ပါးစပ်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းများမှ ကူးစက်တက်သော ရောဂါအမျိုးမျိုးနှင့်ဗက်တီးရီးယားပိုးမွှားများကူးစက်ခြင်းမှကာကွယ်ပေးပြီး နှာခေါင်းနှင့်ပါးစပ်ပေါ်တွင်ဖုံးအုပ်ဝတ်ဆင်ရသောကျန်းမာရေးအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။အညစ်အကြေးများ အနံ့ဆိုး အနံ့အသက်မကောင်းသောနေရာများတွင်လဲဝတ်ဆင်ကြသည်။
ကဏ္ဍ:ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကိရိယာ
လေတိုက်ခတ်ခြင်း
လေတိုက်ခတ်ခြင်းသည် အရေးကြီးသောအရာဖြစ်၍ လေမတိုက်ခတ်လျှင် မိုးရွာနိုင်မည်မဟုတ်။ လေသည် ပင်လယ်မှ မိုးရေကို ယူဆောင်ခဲ့၏။ ကမ္ဘာမြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကို ပြောင်းလဲပေး၏။ သို့ဖြစ်၍ လေတိုက်ခတ်ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကို လေ့လာပေသည်။ နေရောင်ခြည်များသည် မြေနှင့်ရေ‌ပေါ်သို့ ညီတူညီမျှကျရောက်စေကာမူ နေရောင်ခြည်မှ အပူဓာတ်ကိုစုပ်ယူရာ၌ မြေနှင့် ရေမတူချေ။ ပင်လယ်ပေါ်သို့ ကျရောက်သော အပူဓာတ်မှာ ရေကိုရေခိုး ရေငွေ့အဖြစ်သို့ ပြောင်လဲရာ၌ အမြောက်အမြား ကုန်ခန်းသွား၏။ ရေကလည်း အပူဓာတ်ကို နှေးနှေးစုတ်ယူ၏။ မြေကြီးကား အပူဓာတ်ကို မြန်မြန်စုတ်ယူ၏။ မြေကြီးပေါ်မှ ရေခိုးရေငွေ့အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေသဖြင့် ကုန်ခန်းသွားသော အပူဓာတ်ကလည်းနည်းပါး၏။ အပူဓာတ်ကို စုတ်ယူရာ၌ အင်အားချင်းမတူသည့်နည်းတူ ထုတ်ပစ်ရာ၌လည်း အင်အားချင်း ကွာခြား၏။ မြေကြီးက ရေထက် လျင်မြန်စွာ အပူဓာတ်ကို ထုတ်ပစ်၏။ နေ့အခါ၌ ကုန်းပေါ်ရှိလေသည် ပူ၍ပျံတက်သွားသဖြင့် လေဖိအားနည်းသွား၏။ ထိုအခါ အေးသဖြင့် ဖိအားများနေသော ပင်လယ်မှ လေသည် ကုန်းဘက်သို့ တိုက်ခတ်၏။ ညဉ့်အခါ၌ကား မြေကြီးသည် ပင် လယ်ထက် လျင်မြန်စွာ အေးသွား၍ ကုန်းမှလေသည် ဖိအားများသဖြင့် ပင်လယ်ဘက်သို့ တိုက်ခတ်၏။ သို့ဖြစ်၍ လေတိုက်ခတ်ခြင်းမှာ လေ၏ဖိအား တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ မတူသောကြောင့်ဖြစ်၏။ လေသည် ဖိအားများသောနေရာမှ နည်းသောနေရာသို့ တိုက်ခတ်စမြဲဖြစ်၏။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အီကွေတာဖြတ်သွားသော အရပ်ဒေသများသည် တစ်နှစ်လုံးပူပြင်း၍ လေသည် အထက်သို့တက်သဖြင့် ဖိအားနည်း၏။ ထိုလေသည် ဝင်ရိုးစွန်းများဘက်သို့ ရွေ့သွားရာအပေါ်၌ အအေးဓာတ်နှင့် တွေ့ပြီးလျှင် အီကွေတာ၏ မြောက်နှင့်တောင်လတ္တီတွဒ် ၃ဝ အနီးတွင် မြေပေါ်သို့ သက်ဆင်း၏။ သို့ဖြစ်၍ မြောက်ယဉ်စွန်းတန်း၏ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ယဉ်စွန်းတန်း၏ တောင်ဘက်တွင် လေ၏ဖိအားများ၏။ အာတိတ်စက်ဝိုင်း အရပ်များအနီး၌ကား ကမ္ဘာလည်နေသဖြင့် လေဖိအား နည်းသွားပြန်၏။ သို့ဖြစ်၍ လေဖိအားများသော မြောက်ယဉ်စွန်းနှင့် တောင် ယဉ်စွန်းအနီးအနားမှ လေတို့သည် ဖိအားနည်းသော အီကွေတာအရပ် ဝင်ရိုးစွန်းအရပ်များသို့ တိုက်ခတ်ကြ၏။ ထိုသို့တိုက်ခတ်ရာ၌ ကမ္ဘာဂြိုဟ်က မိမိဝင်ရိုးပေါ်၌ လည်နေသဖြင့် လေတိုက်ခတ်ရာလမ်းကြောင်းသည် ကမ္ဘာ့မြောက်ပိုင်း၌ လက်ယာဘက်သို့လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်း၌ လက်ဝဲဘက် သို့လည်းကောင်း ရွေ့စောင်းသွား၏။ သို့ဖြစ်၍ နဂိုမူလက မြောက်နှင့်တောင်သို့ တိုက်ခတ်မည်ဖြစ်သော လေလမ်းကြောင်းကို ဖော်ပြပါပုံအတိုင်း တွေ့ရ၏။
ကြက်ချေးရွာ
ကြက်ချေးရွာ
လေတိုက်ခတ်ခြင်း
အီကွေတာဖက်သို့ တိုက်ခိုက်သောလေများကို ကုန်သည်လေဟုခေါ်ခြင်းမှာ တစ်ခါက ထိုလေများသည် ရွက်သင်္ဘောဖြင့် ပင်လယ်၌ သွားလာကြရသော ကုန်သည်များအား အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေခဲ့သောကြောင့် ထိုသို့ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်တန်ရာ၏။ ယဉ်စွန်းတန်းများမှ ဝင်ရိုးစွန်းဘက်ဆီသို့ တိုက်ခတ်သောလေများမှာ ကုန်းမြေနည်းပါးသော ကမ္ဘာတောင်ပိုင်း၌ အထူး ပြင်းထန်လှ၏။ အီကွေတာနှင့် ယဉ်စွန်းတန်းများအကြားရှိ လေငြိမ်သက်သော အပိုင်းကို ဒေါလဒရမ်ခေါ်၍ ယဉ်စွန်းတန်းများအနီးရှိ လေငြိမ်သက်သော အပိုင်းကိုကား မြင်းစွန့်လေငြိမ်ရပ်ဝန်းဟုခေါ်၏။ ယင်းသို့ခေါ်ခြင်းမှာ ရှေးအခါကမြင်းများကို တင်ဆေင်လာသော သင်္ဘောများသည် ထိုနေရာ၌ လေငြိမ်သက်၍ သင်္ဘောများမသွားနိုင်သောအခါ ပါလာသောမြင်းများကို ပင်လယ်ထဲသို့ ပစ်ချရသောကြောင့် ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြောစမှတ်ပြကြ၏။ ကမ္ဘာ့လေလမ်းကြောင်းများသည် အမြဲတည်ရှိသည်မဟုတ်။ လေ၏ဖိအားသည် နေ၏အပူဓာတ်ကို အမှီပြုရပေရာ၊ လေလမ်းကြောင်းများသည်လည်း နေကိုအမှီပြု၍ အနည်းငယ်ရွေ့ရှားရ၏။ ကမ္ဘာ့မြောက်ပိုင်းသို့ နေရောက်နေသောအခါ လေလမ်းကြောင်းများသည် မြောက်ဘက်သို့ နေရောက်သွားသောအခါ တောင်ဘက်သို့ အနည်းငယ်ရွေ့သွားကြောင်းကို သတိပြုသင့်ပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ မိုးရေယူဆောင်ခဲ့သောလေမှာ အနောက်တောင်မုတ်သုန်လေ ဖြစ်၏။ ထိုလေသည် နွေရာသီ၌ အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် အလွန်ပူပြင်းပြီးလျှင် လေဖိအားနည်းသောကြောင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာမှ တိုက်ခတ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုလေသည် နဂိုမူလက အရှေ့တောင်ကုန်သည်လေ ဖြစ်၏။ အီကွေတာကို ဖြတ်ကျော်မိသောအခါကျမှ ကမ္ဘာလည်နေသဖြင့် လမ်းကြောင်းပြောင်း၍ အနောက်တောင်မုတ်သုန်လေ ဖြစ်လာလေသည်။ )
မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု
မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးက ရုပ်ရှင်လောကဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက်နှစ်စဉ်ချီးမြှင့်‌သော ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုဖြစ်သည်။
ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်သည့် ၁၉၅၂ အတွက် အကယ်ဒမီဆုပေးပွဲကို ရန်ကုန်မြို့၊ မြို့တော်ခန်းမတွင် ၁၉၅၃ မတ်လ ၇ ရက်နေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
၁၉၅၂-ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၃-ခုနှစ်တို့တွင် ဇာတ်ကားဆု (၃)ဆု၊ ပညာသည်ဆု (၂)ဆုဖြင့် စုစုပေါင်း ထူးချွန်ဆု(၅)ဆု ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲတွင် ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာရွှေဒုံးဘီအောင်၏ ‘မာလာရီ’ ဇာတ်ကား၌ အကောင်ဆုံးသရုပ်ဆောင်ထားသော ကျော်ဝင်း မှာ ပထမဆုံးအမျိုးသား ဇာတ်ဆောင်ဆု ကိုရရှိခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး ဆုချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည့် ဇာတ်ကားမှာ အေဝမ်းဖလင်မှ ဒါရိုက်တာမောင်တင်မောင် ရိုက်ကူးသော ‘ချစ်သက်ဝေ’ ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ အဆိုပါဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်ကြည်ကြည်ဌေးမှာ မြန်မာ့ပထမဆုံး အမျိုးသမီးထူးချွန်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၄-ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးချီးမြှင့်သော ဒါရိုက်တာထူးချွန်ဆုကို ‘ဩော်မိန်းမ’ ဇာတ်ကားရိုက်ကူးသူ ဦးသုခမှ ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါဇာတ်ကားဖြင့်ပင် ဦးသုခသည် အကောင်းဆုံးဇာတ်ကားဆု (ဒုတိယ) ကိုရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၅-ခုနှစ်တွင် ဇာတ်ကားထူးချွန်ဆုကို ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ မခွဲတော့ဘဲ အကောင်းဆုံး ဇာတ်ကားဆု တစ်ဆုတည်းကိုသာ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားပညာသည်ဆု၊ အမျိုးသမီးပညာသည်ဆု၊ ဒါရိုက်တာဆုများကို ပေးအပ်နေခြင်းဖြစ်ရာ အထူးဆုအနေဖြင့် ဝင်းမော်မှ ‘ဖိုးပြုံးချို’ ဇာတ်ကားဖြင့် ၁၉၅၅-ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးချီးမြှင့်ခြင်း ခံရပြန်သည်။
၁၉၅၆-ခုနှစ်တွင် အကောင်းဆုံး ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံဆုအဖြစ် ထပ်တိုးချီးမြှင့်ခဲ့ပြီး ဦးချစ်ဖွယ်မှ ‘လွမ်းငွေ့တဝေဝေ’ ဇာတ်ကားဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် ထူးထူးခြားခြားစတင်ပေးအပ်ခဲ့သည့် ဆုမှာ ဇာတ်ပို့ဆုဖြစ်သည်။ ဇာတ်တစ်ခုလုံးကို အထမြောက်အောင် ပို့ပေးရသော သရုပ်ဆောင်များအဖြစ် ဦးကျောက်လုံး နှင့် ဒေါ်မေနွဲ့ တို့မှ ‘အတွေ့’ ဇာတ်ကားကြီးဖြင့် အကောင်းဆုံး ဇာတ်ပို့ဆုများ အဦးဆုံး ရရှိခဲ့ကြသည်။
မှတ်⁠မှတ်ရရ ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ချန်လှပ်ထားမရသော သရုပ်ဆောင်မှာ ဝင်းမာ ဖြစ်သည်။ ဝင်းမာသည် ၁၉၅၅-ခုနှစ်တွင် ‘ဖိုးပြုံးချို’ ဇာတ်ကားဖြင့် ပထမဆုံး အထူးဆု (ကလေးသရုပ်ဆောင်ဆု) ကိုရရှိခဲ့သည်။
၁၉⁠၉၁-ခုနှစ်တွင် ရွှေကိန္နရီရွှေစင်ရုပ်ဆု အပြင် ငွေသားနှစ်သောင်းကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဇာတ်ကားတစ်ကားတွင် အများဆုံး အထောက်အပံ့ ပေးနိုင်သော ဆုတစ်ဆုရှိသည်။ ထိုဆုမှာ ပရိသတ် ကို ငိုအောင် ရီအောင်၊ ရင်ခုန်လှုပ်ရှားမှုကို သရုပ်ဖော်သည့် တေးဂီတဆုဖြစ်သည်။ အဆိုပါဆုကို မြန်မာ့နိုင်ငံ၏ ဂီတဖခင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည့် ဂီတလုလင်မောင်ကိုကို မှ ၁၉⁠၉၁-ခုနှစ်တွင် ‘ မယ်သီတာလို မိန်းကလေး’ ဇာတ်ကားဖြင့် ပထမဆုံး ရရှိခဲ့သည်။
၁၉⁠၉၃-ခုနှစ်တွင် ငွေသားနှစ်သောင်းကို ချီးမြှင့်ခြင်း မပြုတော့ဘဲ ရွှေကိန္နရီရုပ်တွင် တပ်ဆင်သော ငွေကြယ်အစား ရွှေသားအစစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ရွှေကြယ်ကို တပ်ဆင်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ရှားရှားပါးပါး ပရိသတ်သတိမထားနိုင်သည့် ပညာသည်ဆုတစ်ဆုကို ၁၉⁠၉၄-ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်သမိုင်း၌ ထပ်တိုးချီးမြှင့် ခဲ့သေးသည်။ ထိုဆုမှာ ရုပ်ရှင်အသံဆုဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးရုပ်ရှင် အသံဆုကို ဦးခင်ဦးမှ ‘သရဖူ’ဇာတ်ကားဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။
ဇာတ်ကားတစ်ကားလုံး အကောင်းဆုံးကြည့်ရှုနိုင်အောင် အပြတ်အတောက်မရှိအောင် စွမ်းဆောင်ပေးနေသော သူများမှာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတည်းဖြတ်သူများဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတစ်ကား၏ အဆင့်အတန်းကို ဖော်ပြနေသော တည်းဖြတ် ဆုကို ၁၉⁠၉၇-ခုနှစ်တွင် ချီးမြှင့်ခဲ့ပြီး ဦးမြင့်ခိုင်(မော်ကွန်းရုပ်ရှင်)မှ ‘သူ့ကျွန်မခံပြီ’ ဇာတ်ကားဖြင့် ပထမဆုံးရရှိခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုကျင်းပခဲ့သည့်နေရာများ​
၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုချီးမြှင့်ပွဲ အခမ်းအနားများကို မြို့တော်ခန်းမ၊ ရန်ကုန်မြို့ ဝိဇယရုပ်ရှင်ရုံ၊ ရုပ်ရှင်မြှင့်တင်ရေး၊ နတ်မောက်လမ်း၊ စက်မှု လက်မှု အထက်တန်းကျောင်း၊ ဝင်္ကဘာလမ်း ရုပ်ရှင်ပြဇာတ်အစည်းအရုံး၊ ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်း ဂျူးဗလီဟောဝင်း၊ မြန်မာ့အသံမြက်ခင်းပြင်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုလဟာပြင်ကဇာတ်ရုံတို့တွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ '' နဝဒေး" ရုပ်ရှင်ရုံ၊ အမျိုးသားကဇာတ်ရုံ၊ သုဝဏ္ဏအားကစားပြိုင်ပွဲရုံတို့တွင်လည်းကောင်းကျင်းပခဲ့ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်အတွက် မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု ချီးမြှင့်ပွဲအခမ်းအနားမှစတင်၍ နေပြည်တော်မြို့တော်ခန်းမလဟာပြင်ကဇာတ်ရုံ၌ မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆု ချီးမြှင့်ပွဲအခမ်းအနားများကို ကျင်းပခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွက် ချီးမြှင့် သည့် ထူးချွန်ဆုရွေးချယ်ပွဲကို ရန်ကုန်မြို့၊ သု၀ဏ္ဏအားကစားရုံတွင် ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့သည်။  ၂၀၁၆ခုနှစ်အတွက်ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု​ပေးပွဲကို ရန်ကုန်မြို့၊ပြည်သူ့ရင်ပြင်၌ကျင်းပခဲ့သည်။
= ဆုအမျိုးအစားများ = မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲတွင် ပေးအပ်ချီးမြှင့်သည့် ဆုအမျိုးအစားစာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
အထူးဆု ရရှိခဲ့သူများ
= ဆု အများဆုံး ရရှိသူများ =
ရုပ်ရှင်အသံဆု အများဆုံး ရရှိခဲ့သူများ
= ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန် =
= ကိုးကား = <References />
ကျက်ရိုးကုန်းရွာ၊ မဲဇလီ
ကျက်ရိုးကုန်းရွာ၊ မဲဇလီ
မြောက်ရွာ၊ ကင်းမြောက်
မြောက်ရွာ၊ ကင်းမြောက်
ပန်ဟုတ်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်္ချိုင်း
သင်္ချိုင်းသည် သေဆုံးပြီးသူကို မြေတွင် မြှုပ်နှံ သို့မဟုတ် မီးသင်္ဂြိုဟ်သည့် နေရာဖြစ်ကာ၊ ၎င်းကို သုဿာန်၊ တစပြင်ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်သည်။ အထွေအထူးအကြောင်းအရင်း မရှိဘဲလျက် ၎င်းနေရာသို့ လူများ လာလေ့မရှိသဖြင့်၊ လူသူလေးပါး ကင်းမဲ့ကာ၊ အမြဲတစေ တိတ်ဆိတ် ခြောက်ကပ်နေလေ့ ရှိသည်။ အသုဘပို့ရောက်သည့်အခါမှသာ ခဏတဖြုတ် စည်ကားသည်။ သုဿာန်ဓုတင် ဆောင်လိုသော ဘုန်းတော်ကြီးများသာလျှင် ညလူခြေတိတ်တွင် လူမသိစေဘဲ လာရောက်၍ အသုဘကမ္မဋ္ဌာန်း စီးဖြန်းလျက် မိုးမလင်းမီအထိ နေလေ့ ရှိသည်။
သင်္ချိုင်းမှာ ရွာတွင် တည်ရှိလျှင် ရွာသင်္ချိုင်း၊ မြို့တွင် တည်ရှိလျှင် မြို့သင်္ချိုင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အချို့ အရပ်ဒေသများတွင် သင်္ချိုင်းသုဿာန်သည် တမြို့ တရွာလျှင် တခုသာ ရှိတတ်သော်လည်း၊ အချို့နေရာတွင်မူ အမျိုးအစား မတူသော နှစ်ခု၊ သုံးခု ခန့် ရှိတတ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင် ယခင်က အကြီးဆုံး ဖြစ်ခဲ့သော ကြံတောသုသာန်မှာ မရှိတော့ဘဲ ရေဝေးသုသာန်နှင့် ထိန်ပင်သုသာန်တို့ ရှိသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်က မြန်မာပြည်တွင် ကျဆုံးသွားသည့် ဂျပန်စစ်သားများကို မြှုပ်နှံထားသော ဂျပန်သင်္ချိုင်းဟူ၍လည်း ရှိသည်။ ထောက်ကြံ့ရှိ ဓနသဟာယ စစ်သင်္ချိုင်းကိုမူ ပြည်တွင်းပြည်ပခရီးသွားများ လာရောက်လည်ပတ်သည်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ မြန်မာပြည်ပေါက် တရုတ်ကပြားများအတွက် တရုတ်သင်္ချိုင်းလည်း ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သင်္ချိုင်းများ
ကွင်းလယ်စုရွာ၊ ကျီးကြီး
ကွင်းလယ်စုရွာ၊ ကျီးကြီး
ဖန်ခါးကွင်းရွာ၊ ဖန်ခါးပင်
ဖန်ခါးကွင်းရွာ၊ ဖန်ခါးပင်
ငှက်ပျောတောရွာ၊ မရဲပြားမွတ်
ငှက်ပျောတောရွာ၊ မရဲပြားမွတ်
ထန်းကုန်းရွာ၊ ကျီးကြီး
ထန်းကုန်းရွာ၊ ကျီးကြီး
သရွေးချောင်းရွာ
သရွေးချောင်းရွာ
မြင်းကတ္တောရွာ၊ မြင်းကတ္တော
မြင်းကတ္တောရွာ၊ မြင်းကတ္တော
ဟွေစစ်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ဟွေစစ်ရွာ (Hwaysit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈ ဦး၊ မ ၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိုရာဆိုင်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဘိုရာဆိုင်းရွာ (Boyarhseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၀၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောင်မြို့
မြောင်မြို့သည် အထက်မြန်မာပြည် စစ်ကိုင်းခရိုင်၏ အနောက်ဖက်ပိုင်းတွင် ရှိ၍ မြင်းမူမြို့၏ အနောက်တောင်ဖက် ၁၄ မိုင်အကွာ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်တို့ဆုံရာ ထောင့်ချိုးတွင် ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်တို့ဆုံရာ ထောင့်ချိုးတွင် ဧရာဝတီမြစ်၏လကျာ်ဖက်ကမ်းပေါ်၌ တည်ရှိသည်။ မြောင်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ မြောင်မြို့နယ်သည် ၁၇၉ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ ချောင်းဦး မရိုးကုန်း ပေတရာ လမ်းမကြီးသည် ထိုမြို့ကို ဖြတ်သွားသည်။
မြို့အတွင်းသို့ မြစ်ရေ မဝင်နိုင်ရန် မြောက်အင်းမကြီးတွင် ရေကာတာကြီးတစ်ခုကို ပြုလုပ်ထားသည်။ မြင်းခြံ-မန္တလေးသွား သင်္ဘောများသည် ထိုမြို့တွင် အစုန်အဆန် ဆိုက်ကပ်ကြသည်။ မြောင်မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၇၇၉၅ ယောက်ဖြစ်၏။ မြို့ပေါ်တွင် မြို့ပိုင်ရုံး၊ ရဲဌာနာ၊ဆေးရုံ၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း စသည့် အစိုးရ အဆောက်အအုံများလည်း ရှိသည်။ မြောင်မြို့သည် မြန်မာမင်းများ လက်ထက်က မြင်းခေါင်းတစ်ဦး အုပ်ချုပ်ရသော နယ်ဖြစ်၍၊ ထိုစဉ်က ရွှေဘိုမြို့ဝန်၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်ခဲ့၏။ နောင်အခါ အာလာကပ္ပမြို့ဝန်၏ လက်အောက်ခံဖြစ်ခဲ့သည်။ မြောင်မြို့နှင့်တကွ အနီးအပါး တစ်ဝိုက်ကို ရှေးအခါက ပေါင်းမြောင်းတိုက်ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့၍၊ ပုဂံပြည့်ရှင် ဘုရင်နရပတိစည်သူက တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။
လောင်းချွိန်ရွာ၊ ကင်းမြောက်
လောင်းချွိန်ရွာ၊ ကင်းမြောက်
မိုးစိုရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
မိုးစိုရွာ (Moeso)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ မိုးစိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးစိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၃ ဦး၊ မ ၄၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေပင်ကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ပေပင်ကုန်းရွာ (Paypinkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ချောင်းနားစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၄၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းနားစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၆ ဦး၊ မ ၆၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွဲချောင်းရွာ၊ မဲဇလီ
ကျွဲချောင်းရွာ၊ မဲဇလီ
ပန်ဟုတ်ရွာ၊ နမ့်ငူး
ပန်ဟုတ်ရွာ (Panghoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နမ့်ငူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၁၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 57
SN 2010dq
ဇွန် ၃၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် NGC 57 ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ဆူပါနိုဗာ တစ်ခုအား ခြေရာခံမိသည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
မြင်းမူမြို့
မြင်းမူမြို့သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး စစ်ကိုင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မြင်းမူနယ်၊ မြင်းမူမြို့နယ်တို့၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ မြင်းမူမြို့သည် စစ်ကိုင်း မုံရွာသွား မီးရထားလမ်းနှင့်မော်တော်ကားလမ်းနှစ်ခုစလုံးပေါ်တွင် တည်ရှိသောကြောင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုဖွံ့ဖြိုး ကာ စည်ကားသည်။ စစ်ကိုင်းမှ ၃၆ မိုင် ကွာဝေး၍၊ မန္တလေးမှ ၄၈ မိုင် ကွာဝေးသည်။ မန္တလေးမြင်းခြံသွားသင်္ဘောများ ဆိုက်ကပ်ရာ ဆိပ်ကမ်း လည်းဖြစ်သည်။ မြင်းမူမြို့ သည် ဧရာဝတီမြစ်၏ ဒုတိယမြစ်ကျဉ်းတည်ရှိရာ လက်ျာဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ်သည် မြင်းမူမြို့တွင်east to west
ဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ
ယခင်ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား သမ္မတနိုင်ငံ၏ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သော ယခုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံသည် မြောက်ဘက်၌ ပိုလန်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်၌ ရူမေးနီးယားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်၌ ဟန်ဂေရီ၊ အနောက်ဘက်၌ မိုရေးဗီးယားနိုင်ငံတို့ဖြစ်သည်။ အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် စတုရန်မိုင် ၁၈၉၂၁ မိုင်ရှိ၍၊ လူဦးရေ ၃၅ဝဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။ ဆလိုဗားကီးယား၊ အရှေ့ဘက်အစွန်နှင့် အနောက် ဘက်အစွန်တို့မှတစ်ပါး ကျန်နေရာများတွင် တောတောင်ထူထပ်သည်။
မြင်းမူမြို့
အစီးဆင်းသည်။ မူးမြစ်သည် ဧရာဝတီမြစ်တွင်းသို့ မြင်းမူမြို့အနီး ညောင်ပင်ဝန်းကျေးရွာဘေးတွင် စီးဝင်ပေါင်းဆုံ သည်။ မြင်းမူမြို့တွင် နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင်၊ နယ်စီးရဲဝန်ထောက်၊ လမ်းလုပ်ငန်း၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ မြို့နယ်တရားမနှင့် ရာဇဝတ် တရားသူကြီး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ သမဝါယမ အရာရှိများ၊ ပညာအုပ်စသည်တို့၏ ရုံးများရှိ၍ အထက်တန်းကျောင်း ၂ ကျောင်းနှင့် ဆေးရုံများလည်း ရှိသည်။ မြင်းမူမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၃ဝဝ ရှိ၍ မြို့နယ်တွင်း၌ ကျေးရွာပေါင်း ၃၅ ပါဝင်သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ခန့်မှန်းသန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅၇ယ ဝ၁၇ ယောက်ရှိ၏။ မြင်းမူနယ်တွင် နှမ်း၊ ပဲ၊ ပြောင်း၊ ဆေးများ အသင့်အတင့်ထွက်၍ ဝါဂွမ်းအများအပြားထွက်သည်။ လယ်ယာကိုင်းကျွန်းဖြင့် အသက်မွေးသူများသည်။ ဝါကြိတ်စက်၊ ဂွမ်းထုပ်စက်၊ ဆီကြိတ်စက်၊ ဂျုံကြိတ်စက်များရှိသည်။ ဗြိတိသျှ လက်ထက်က မြင်းမူနယ်တွင် စတီးဘရားသား၊ ဖင်လေဖင်လန်မင် အစရှိသည့် အင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီများ ဝါလုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ် ပြုလုပ်သွားကြသည်။ မြင်းမူမြို့သည် မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစသည့်အလျောက်၊ အရှေ့နှင့် အနောက် ၂ မိုင်ခန့် ရှည်ပြီးလျှင်၊ တောင်နှင့်မြောက် ၁ မိုင်ကျော်မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ မြို့ပေါ်တွင် လူဦးရေ ၈,၃၈ဝ ယောက်ခန့် နေထိုင်ရာ၊ ဗုဒ္ဓဝါဒီမြန်မာလူမျိုးများပြားပြီး လျှင် ၊ တရုတ်၊ ကုလားနည်းပါး၏။ မြင်းမူမြို့တွင် ထင်ရှားသော ဘုရားစေတီများမှာ ရွှေစောလူးဘုရား၊ ဘောင်တော်ကျဘုရားနှင့်ရွှေရင်နာဘုရားတို့ဖြစ်၏။ နှစ်စဉ် ဝါခေါင်လပြည့်နေ့တွင် ရွှေစောလူးဘုရားပွဲတော်ကို သိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပသည်။ မြို့အမည်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဝိဝါဒကွဲလျက်ရှိသည်။ မြင်းမူမြို့ကို အလောင်းစည်သူမင်း တည်တော်မူ၍ အလောင်းစည်သူမင်း မြင်တော်မူသည်ဟူသော စကားမှ မြင်းမူဖြစ်လာသည်ဟူ၍လည်း ဆို၏။ တစ်မျိုးမှာကား ယခုမြင်းမူမြို့ဖြစ်သောရွာ၌ မြင်သူတကာ မူးမေ့သွားလာက်အေင် ချောမွေ့လှပသော မိန်းကလေးကို အကြောင်းပြု၍ မြင်မူးရွာဟုခေါ်ရာမှ ကာလရွေ့လျောသောအခါ မြင်းမူဟုတွင်သည်ဆိုသည်။
ဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ
မြေနိမ့်လွင်ပြင်များတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြ၍ တောင်တန်းဒေသတွင် သစ်ခုတ်ခြင်းနှင့် သိုးဆိတ်မွေးမြူခြင်း တို့ကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့တော်မှာ ဗရတစ်ဆလားဗားဖြစ်၍၊ လူဦးရေမှာ ၁၉၄၇ ခုနှစ် သန်ကောင်စာရင်းအရ ၁၇၂၆၆၄ ယောက်ခန့်ရှိသည်။ ဆလိုဗက်လူမျိုးများမှာ ဆလဗအဆက် အနွယ်များဖြစ်ကြ၍၊ ရှေးရိုးဓလေ့ထုံးစံများကို ရိုသေလေးစား လိုက်နာတတ်ကြသည်။ လူများစုမှာ လယ်ယာလုပ်ငန်းကို ပင်ပန်းကြီးစွာ လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးမြူကြရသည်။
မြင်းမူမြို့
ထူးခြားထင်ရှားမှု
မြင်းမူမြို့နှင့် မြင်းမူမြို့နယ်သည် ရှေးယခင် မြန်မာမင်းများလက်ထက်ကတည်းက တည်ရှိကျော်ကြားခဲ့သည့် နယ်ပယ်တစ်ခုဖြစ်ရာ၊ ရဟန်း၊ လူ စာဆိုအကျော် ပညာရှိများ၊ ထူးခြားထင်ရှား ပုဂ္ဂိုလ်များ များစွာထွက်ရှိသည်။ လောကသာရပျို့ နှင့် ကဗျာ၊ စာပေ၊ နီတိပေါင်းများစွာ ရေးသားတော်မူခဲ့သော စာဆိုအကျော် ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော်သည် မြင်းမူမြို့နယ်၊ မြင်းမူမြို့မှ ၂ တိုင်ကွာဝေးသော ထီးဆောင်းရွာမြောက်ဘက်၊ ကန်တော်ရွာတွင် ဖွားမြင်သည်။
ထီမောင်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ထီမောင်းရွာ (Htimawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်ဒေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဒေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၄ ဦး၊ မ ၉၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဩရမရွာ
ဩရမရွာ အမည်သည် အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
မေယုလ်
ငါရိ့မေယုလ် (မေယုလ်ငါရစ်၏အဓိပ္ပာယ်မှာ ငါရိတို့၏မြေနိမ့်ဖြစ်သည်) သို့မဟုတ် လာတက်ဘုရင့်နိုင်ငံ သည် အနောက်ဘက်တိဘက်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး ယနေေခတ် လာတက်နှင့် တိဘက်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းဒေသကြီးတို့ပါဝင်သည်။ မာယုလ်နိုင်ငံသည် ရှေးတွင်မြို့တည်ပြီး ယခုအခါ လာတက်ဟု လူသိများလာခဲ့သည်။
အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပံ
မေယုလ်ဟူသောအမည်ကို၁၆ရာစုတွင် မီရာဇာဟိုင်ဒါဒေါက်ကလပ်မှ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲခဲ့ပုံတူပြီး ထိုဒေသကိုလာတက်ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုအမည်ကို ပေါ်တူဂီခရစ်ယာန်သာသနာပြု ဖရန့်စစ္စကိုမှ ၁၆၃၁ ခုနှစ်တွင် လာတက်ဟု သုံးစွဲခဲ့သော်လည်း ယခုခေတ်လာတက်ဟု သေချာမပြောနိုင်ပါပေ။
နောက်ခံ
right|thumb|300x300px| စိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာကွဲနေသောတိဘက်အင်ပါယာ c. 900
ချူရှုလ်စာချုပ်
၁၉ ရာစုတွင် ဗိုလ်ချုပ် ဇိုရာဝါးဆင်းသည် လာတက် ကိုသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် သမိုင်းဝင်အဆိုတစ်ခု ထပ်မံပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဆင်းက တိဘက်အနောက်ဘက်ရှိ မာယဲအထိ လာတက်ပိုင်နက်အဖြစ်ပြောဆိုခဲ့ပြီး ၎င်းဒေသတွေကိုလည်း သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြန်ပါသည်။ လာဆာအင်အားပြန်ပြည့်လာသည့် ပြန်လည်ရယူခဲ့ပြီး ချူရှုလ်စာချုပ်ချုပ်ဆို၍ နယ်နိမိတ်ဟောင်းများကိုပြန်လည်အတည်ပြုတောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။
စည်ကြီးပိုင်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
စည်ကြီးပိုင်းရွာ (Sigyipaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကပ္ပန္တာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကပ္ပန္တာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၇၆ ဦး၊ မ ၉၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ စည်ကြီးဝိုင်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 59
NGC 59 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ Lenticular ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းသည် Sculptor Group ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်နိုင်ပြီး အလင်းနှစ် ၁၄ မီလီယံမှ ၁၇ မီလီယံကြား ကွာဝေးသည်။
ဗဟိုစာမျက်နှာ/sandbox
ဝီကီပီးဒီးယားက ကြိုဆိုပါသည်။ မည်သူမဆို ကြည့်ရှုပြင်ဆင်နိုင်သော အခမဲ့လွတ်လပ်စွယ်စုံကျမ်း ဖြစ်ပါသည်။ အကြောင်းအရာပေါင်း Special:Statistics ခုကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။
<h2 id="mp-tfa-h2" class="mp-h2">အထူးအကြောင်းအရာ
<h2 id="mp-itn-h2" class="mp-h2">သတင်းများ
<h2 id="mp-tfp-h2" class="mp-h2">ယနေ့ အထူးဓာတ်ပုံ <h2 id="mp-about-h2" class="mp-h2">ဝီကီပီးဒီးယားအကြောင်း ဝီကီပီးဒီးယားသည် သုံးစွဲသူများက ပူးပေါင်း၍ ရေးသားတည်းဖြတ်သော စွယ်စုံကျမ်းဖြစ်ပါသည်။ ဝီကီဟု ခေါ်သော ဝက်ဘ်ဆိုက် ပုံစံတစ်မျိုးကို အသုံးပြု၍ ပူးပေါင်းရေးသားခြင်းကို အဆင်ပြေစေရန် စီမံထားခြင်း ဖြစ်ပါသည်။ သုံးစွဲသူများမှ နာရီအလိုက် ပြင်ဆင်မှုပေါင်း များစွာကို ပြုလုပ်၍ ဝီကီပီးဒီးယားကို ပို၍ကောင်းမွန်အောင် ဆောင်ရွက်နေကြပါသည်။ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားတွင် ယူနီကုဒ် ၅.၂ စံနှုန်းကို လိုက်နာသော မည်သည့်ဖောင့်အမျိုးအစား နှင့်မဆို ဖတ်ရှုခြင်း၊ တည်းဖြတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်နိုင်ပါသည်။
<h2 id="help-h2" class="mp-h2">အကူအညီ
<h2 id="mp-other" class="mp-h2">ကဏ္ဍအညွှန်း <h2 id="mp-sister" class="mp-h2">ဝီကီပီးဒီးယား၏ ညီအစ်မ ပရောဂျက်များ <h2 id="mp-lang" class="mp-h2">ဝီကီပီးဒီးယား ဘာသာစကားများ
သွားတိုက်ဆေး
သွားတိုက်ဆေး ဆိုသည်မှာ အပျစ်အရည် သို့မဟုတ် ဂျဲလ် (gel) တစ်မျိုးပင်ဖြစ်ပြီး သွားများကို သန့်ရှင်းစေရန်၊ အနံ့ဆိုးများ ပျောက်စေရန်နှင့် ခံတွင်းသန့်ရှင်းစေရန် အတွက် အသုံးပြုသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အားဖြင့် Toothpaste ဟု လူသိများပြီး၊ အခြားဘာသာများတွင် Toothcream ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ သွားတိုက်ဆေးကို အသုံးပြုခြင်း ဖြင့်တစ်ကိုယ်ရေကျန်းမာရေး ကို ထိန်းသိမ်းရာလည်း ရောက်သည်။ သွားကြားရှိ အစာဟောင်းများကို ဖယ်ထုတ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ ခံတွင်းမှ အနံ့ဆိုးများ ထွက်ခြင်းအား ကာကွယ်ပေးရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထို့အပြင် သွားတိုက်ဆေးတွင် ဖလိုရိုက်ဒ် (fluoride) နှင့် xylitol ကဲ့သို့သော အမှုန့်များလည်း ပါဝင်သဖြင့် သွားနှင့်ခံတွင်း ရောဂါများအား ကာကွယ်ရာတွင်လည်း များစွာအသုံး ဝင်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးသော နိုင်ငံများတွင် သွားတိုက်ဆေး အသုံးပြုခြင်းသည် ပိုမိုများပြားလာသည်။ အချို့သွားတိုက်ဆေးများတွင် အန္တာရာယ်ဖြစ်စေသော ဓာတုဗေဒ ပစ္စည်းများပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့ကို မြိုချမိပါက လည်ချောင်းအား ဥပါဒ်ဖြစ်စေတတ်သည်။
သွားတိုက်ဆေး ကဲ့သို့သော ခံတွင်းသန့်ရှင်းရေးပစ္စည်းများအား အစောဆုံးအသုံးပြုမူ့မှာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅၀၀ဝ ခန့်က တရုတ်၊ အီဂျစ်၊ မွန်ဂိုလီးယား နှင့် အိန္ဒိယတို့မှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်မည်ဟု သမိုင်းပညာရှင်များက ခန့်မှန်းထားသည်။
ရှေးဦး သွားတိုက်ဆေးများ သမိုင်း
ရှေးအကျဆုံး သွားတိုက်ဆေးအဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သော ပစ္စည်းမှာ အေဒီ ၄ ရာစုခန့်က အီဂျစ်တွင်တွေ့ရှိခဲ့ရသော အရာဖြစ်သည်။ ထိုသွားတိုက်ဆေးထဲတွင် ဆား၊ ပက်ပါ (pepper)၊ ပရုတ်ရွက်နှင့် iris ပန်းများ ပါဝင်သည်။ ရောမလူမျိုးများသည် လူ၏ ကျင်ငယ်ကို အခြေခံကာ သွားတိုက်ဆေးကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၉ ရာစုနှစ် ရောက်သောအခါ ပါရှန်း ဂီတပညာရှင် ဖက်ရှင် ဒီဇိုင်နာ တစ်ယောက်ဖြစ်သော Ziryab မှ သွားတိုက်ဆေးတစ်မျိုးကို တီထွင်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုသွားတိုက်ဆေးသည် အစ္စလာမ်မစ် စပိန်များ အကြားတွင် ပေါ်ပြူလာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုသွားတိုက်ဆေးတွင် ပါဝင်သော ပစ္စည်းများကို အသေအချာ မသိရှိရသော်လည်း ထိုသွားတိုက်ဆေးသည် သာမန်အသုံးဝင်ရုံသာမက ခံတွင်းနံ့ကိုပါ မွှေးမြစေသည်ဟု ဆိုကြသည်။
မူလ သွားတိုက်ဆေးများသည် တစ်ခုတည်းအသုံးပြုခြင်းလော သို့မဟုတ် သွားတိုက်တံ တစ်မျိုးမျိုးနှင့် တွဲ၍အသုံးပြုခြင်းဟုလော ဆိုသည့် အကြောင်းအား မည်သူမျှရှင်းပြနိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ခေတ်သစ် သွားတိုက်တံ သို့မဟုတ် သွားပွတ်တံများအား တရုတ်နိုင်ငံတွင် အေဒီ ၁၄၀ဝ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှ စတင်ကာ အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ဥရောပနိုင်ငံများတွင် အေဒီ ၁၈၀ဝ ခုနှစ်များမှ စတင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၁၈၀ဝ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းနှစ်များအထိ သွားတိုက်တံအား ရေ တစ်မျိုးတည်းနှင့်သာ တွဲဖက်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ရှေးအခါက ကျွန်းသားမီးသွေးမှုန့်၊ ဆား စသည်တို့ကို သွားတိုက်ဆေးအဖြစ်အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ကြံစုတ်ခြင်းကြောင့် သွားချီးပြောင်စင်စေနိုင်သည်ဟုလည်း မှတ်ယူကြသည်။
ခေတ်ပေါ် သွားတိုက်ဆေးများ သမိုင်း
၁၈ ရာစုနှစ်တွင် အမေရိကန်နှင့် ဗြိတိန် သွားတိုက်ဆေး အပျစ်အရည် (paste) အား မီးလောင်ထားသော ပေါင်မုန့်များကို အသုံးပြု ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အခြားဖော်မြူလာ တစ်ခုအဖြစ် နဂါးသွေးဟု ခေါ်သော စေးကပ်ပျစ်ချွဲသောအရာ၊ cinnamon (သစ်ကြမ်းပိုး) နှင့် လောင်ကျွမ်းထားသော alum ကဲ့သို့ပစ္စည်းများအား အသုံးပြုကာ အပျစ်အရည်အဖြစ် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ပါအောက်ဆိုဒ် နှင့် မုန့်ဖုတ်ရာတွင် သုံးသော ဆော်ဒါကိုလည်း သွားတိုက်ဆေး အတွင်း ထည့်သွင်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ရှေးဦးပိုင်း အပျစ်အရည်ပုံစံသွားတိုက်ဆေးများအား ၁၉ ရာစုနှစ်မှ စတင်ကာ ဈေးကွက်အတွင်း ဖြန့်ချိခဲ့သော်လည်း ပထမ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားသည့်အချိန်ထိ သွားတိုက်ဆေးအမှုန့် အသုံးပြုခြင်းအား ကျော်လွှားနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ နယူးလန်ဒန်မှ ဒေါက်တာ ဝါရှင်တန် ရှက်ဖီး က ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် ညှစ်တောင့်ပုံစံ သွားတိုက်ဆေးဘူး နှင့် သွားတိုက်ဆေးအား တီထွင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဒေါက်တာ ရှက်ဖီး၏ သွားတိုက်ဆေးအား Dr. Sheffield's Creme Dentifrice ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ သူသည် ထိုသွားတိုက်ဆေး ပုံစံအား ပါရီမြို့သို့ အလည်သွားသော သူ့သားထံမှ အကြံဉာဏ်ရခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပါရီတွင် ပန်းချီ ဆရာများ အသုံးပြုသော ပန်းချီဆေးဘူးတောင့်များအား သူ့သားမှ မြင်တွေ့ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် နယူးယောက် မြို့မှ Colgate & Company Dental Cream သည် ရှက်ဖီး၏ အကြံဉာဏ်မှတဆင့် ညှစ်ဘူးတောင့်ထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် သွားတိုက်ဆေးများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ကြိယာ
အချို့ကြိယာသည် လုပ်ခြင်းကိုပြ၍၊ အချို့ကား ဖြစ်ခြင်း၊ အချို့ကား တည်ရှိခြင်းကို ပြသည်။
ကြိယာတို့ကို ကံပါကြိယာ၊ ကံမပါကြိယာ ဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။ 'သူသည် မြင်းကိုစီးသည်'ဟူသော ဝါကျ၌ 'စီးသည်'ဟူသော ကြိယာပုဒ်သည် ကြိယာလုပ်ရာ ခံရသည့် 'မြင်းကို'ဟူသော ကံပုဒ်မပါဘဲ အဓိပ္ပာယ် မပြည့်စုံချေ။ 'သူအိပ်သည်'ဟူသော ဝါကျတွင်ကား 'အိပ်သည်'ဟူသော ကြိယာပုဒ်နှင့် အဓိပ္ပာယ် ပြည့်စုံ၍၊ ကြိယာလုပ်ရာခံရသည့် ကံပုဒ်ကို ဆောင်ရန်မလိုချေ။ ကြိယာများကို အကူအညီပေးသည့် ပစ္စည်းများလည်း ရှိကြသေးသည်။ ယင်းတို့ကို ကြိယာနှင့် တွဲသုံးလျှင် အချိန်၊ အခြေအနေ စသည်တို့ကို ထင်ရှားစွာပြသည်။
'ယခုချက်ချင်း ထွက်သွားလိုက်'၊'လက်မြှောက်လိုက်'ဟူသော ဝါကျများ၌၊ အာဏာသံပါသော ညွှန်ကြားနည်းကို သုံးထား၏။ ယင်းကဲ့သို့ 'စားသည်'၊ 'သွားလိုက်' စသည်ဖြင့် လိုရာအနက် ပေါ်လွင်အောင် အမျိုးမျိုးခွဲ၍ သုံးစွဲနိုင်လေသည်။ 'ခွေးသည် ကလေးကို ကိုက်သည်'ဟူသော လုပ်ခြင်း သဘောပြသည့် ဝါကျကို ခံရခြင်းသဘောပြသည့် ဝါကျဖြစ်စေလိုလျှင်၊ ကတ္တားကို ကံနေရာ၌ထား၍၊ ကံကို ကတ္တား နေရာ၌ထားကာ 'ကလေးခွေးကိုက်ခံရသည်' (ကလေးသည် ခွေး၏ ကိုက်ခြင်းကို ခံရသည်)ဟူ၍ ဆိုနိုင်သည်။
ကြိယာစကားလုံးများကို တစ်ခါတစ်ရံ နာမဝိသေသနအဖြစ်နှင့်လည်း သုံးနိုင်သည်။
ကြိယာများကိုသုံးရာတွင် အချိန်ကာလအလိုက် ရှေ့နောက်ညီရန် အရေးကြီးသည်။
ထို့အပြင် ကြိယာသည် ကတ္တားနှင့် ကိန်းချင်းတူရန် သတိပြုအပ်သည်။ ကတ္တားက တစ်ခုပြကိန်းဖြစ်လျှင်၊ ကြိယာသည် လည်း တစ်ခုပြကိန်း ဖြစ်သင့်သည်။ ကတ္တားက အများပြကိန်း ဖြစ်လျှင်၊ ကြိယာသည်လည်း အများပြကိန်းပင် ဖြစ်သင့်သည်။
ကြိယာ (၂) မျိုး
ကြိယာ (၂) မျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ’
(က) အနက်အဓိပ္ပာယ်အရ (၃) မျိုး
(ခ) ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံအရ (၃) မျိုး တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံအရ ကြိယာ (၃) မျိုး
ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံအရ ကြိယာ (၃) မျိုး ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ’
(က) ပင်ကိုကြိယာ
(ခ) ဂုဏ်ရည်ပြကြိယာ
(ဂ) ပေါင်းစပ်ကြိယာ
ပင်ကိုကြိယာ
မြန်မာသဒ္ဒါနည်းဖြင့် ခွဲစိတ်၍လည်းမရ၊ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းမဟုတ်၊ မူလအတိုင်းဖြစ်သော ပြုခြင်း၊ ဖြစ်ခြင်း၊ ရှိခြင်းကိုပြသော ကြိယာကို ပင်ကိုကြိယာ ဟုခေါ်သည်။
ဥပမာ − က၊ စား၊ ကစား၊ ဆင်း၊ သနား၊ ကဲ့ရဲ့၊ ရိုသေ၊ ရှိ၊ ဖြစ်။
(က) စကားလုံးတစ်လုံး သို့မဟုတ် ပုဒ်တစ်ခုကို ခွဲစိတ်လိုက်လျှင် ထိုစကားလုံး၏ မူလအနက်အဓိပ္ပာယ် ပျက်သွားသည်ကို ခွဲစိတ်၍မရ ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။
(ခ) စား၊ ဆင်း၊ ရှိ၊ ဖြစ် အစရှိသည်တို့သည် ခွဲစိတ်၍လည်းမရ၊ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်း မဟုတ်သော ပင်ကိုကြိယာ များ ဖြစ်ကြသည်။
(ဂ) ကစား ဟူသော ကြိယာသည်လည်း ခွဲစိတ်၍ မရသော၊ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်း မဟုတ်သော ပင်ကိုကြိယာ ဖြစ်သည်။ ကစား ၏ ဆိုလိုရင်း အတက်တစ်ခုမှာ –ကျည်းသား၊ ခုံညင်းဒိုး၊ ဘောလုံး စသည်တို့ဖြင့် ကိုယ်လက် လှုပ်ရှားမြူးထူးပျော်ပါးသည်— ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
(ဃ) ကစား ကို ခွဲစိတ်လိုက်လျှင် က နှင့် စား ဟူသော အစိတ်အပိုင်း (၂) ခု ရသည်။ သို့ရာတွင် က သည်လည်းကောင်း၊ စား သည်လည်းကောင်း ကစား ၏ ဆိုလိုရင်းအနက်ကို မပေးနိုင်ပေ။ ခွဲစိတ်လိုက်ခြင်းဖြင့် မူလအဓိပ္ပာယ်ပျက်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ကစား သည် ခွဲစိတ်၍မရသော ပင်ကိုကြိယာ ဖြစ်သည်။
(င) ထို့ပြင် ကွာခြား၊ ခုတ်ထစ်၊ ရောင်းဝယ်၊ စွန့်ကြဲ စသည်တို့ကဲ့သို့ ပုဒ်အချင်းချင်း ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပေါင်းစပ်ပုဒ်လည်း မဟုတ်သောကြောင့် ကစား သည် ပင်ကိုကြိယာ ဖြစ်သည်။ (ထိုနည်းတူ သနား၊ ကဲ့ရဲ့၊ ရိုသေ တို့သည်လည်း ခွဲစိတ်၍လည်းမရ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းမဟုတ်သော ပင်ကိုကြိယာ များ ဖြစ်ကြသည်။
ဂုဏ်ရည်ပြကြိယာ
ဂုဏ်အရည်အချင်းပြပုဒ်များ၏ နောက်၌ ကြိယာဝိဘတ်ကို ဆက်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်လာသော ကြိယာကို ဂုဏ်ရည်ပြကြိယာ ဟု ခေါ်သည်။
ဥပမာ − ဂုဏ်အရည်အချင်းပြပုဒ် + ကြိယာဝိဘတ် = ဂုဏ်အရည်ပြကြိယာ
(ပျင်း၊ ချို၊ လှ၊ မတ်စောက်၊ သာယာ၊ အေး၊ ခမ်းနား တို့သည် ဂုဏ်အရည်အချင်းပြပုဒ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ နောက်၌ ကြိယာဝိဘတ်များ ဖြစ်ကြသော သည် / ၏ ကို ဆက်လိုက်ပါက ဂုဏ်ရည်ပြကြိယာ များ ဖြစ်လာကြသည်။)
ပေါင်းစပ်ကြိယာ
ပုဒ်တို့ကို ပေါင်းစပ်ပြီးနောက် ကြိယာဝိဘတ် ဆက်ထားသော ကြိယာကို ပေါင်းစပ်ကြိယာ ဟု ခေါ်သည်။
ဥပမာ။    ။ စားသောက်သည်/၏၊ ခုတ်ထစ်သည်/၏၊ ဆေးခြယ်သည်/၏၊ ရေကူးသည်/၏၊ ကောင်းမြတ်သည်/၏၊ ကြီးကျယ်သည်/၏၊ စိတ်တိုသည်/၏၊ အားငယ်သည်/၏။
ပေါင်းစပ်ကြိယာကို ပေါင်းစပ်ရာတွင် ပါဝင်သော ဝါစင်္ဂကိုလိုက်၍ အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည် ’
(က) ကြိယာ + ကြိယာ။    ။ ကြိယာပုဒ်တစ်ခုနှင့် အခြားကြိယာပုဒ်တစ်ခုတို့ကို ပေါင်းစပ်ပြီးနောက် ကြိယာဝိဘတ်ဆက်လိုက်ခြင်းဖြင့် ပေါင်းစပ်ကြိယာ ဖြစ်လာသည်။
ဥပမာ − ကြိယာ + ကြိယာ +ကြိယာဝိဘတ် = ပေါင်းစပ်ကြိယာ
(ခ) နာမ် + ကြိယာ။    ။ နာမ်ပုဒ်တစ်ခုနှင့် ကြိယာပုဒ်တစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ပြီးနောက် ကြိယာဝိဘတ်ဆက်လိုက်ခြင်းဖြင့် ပေါင်းစပ်ကြိယာ ဖြစ်လာသည်။
ဥပမာ − နာမ် + ကြိယာ + ကြိယာဝိဘတ် = ပေါင်းစပ်ကြိယာ
(ဂ) နာမဝိသေသန + နာမဝိသေသန။    ။ နာမဝိသေသနပုဒ်တစ်ခုနှင့် အခြားနာမဝိသေသနပုဒ်တစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ပြီးနောက် ကြိယာဝိဘတ် ဆက်ခြင်းဖြင့် ပေါင်းစပ်ကြိယာ ဖြစ်လာသည်။
ဥပမာ − နာမဝိသေသန + နာမဝိသေသန + ကြိယာဝိဘတ် = ပေါင်းစပ်ကြိယာ
(ဃ) နာမဝိသေသန + ကြိယာ။    ။ နာမဝိသေသနပုဒ်တစ်ခုနှင့် အခြားနာမဝိသေသနပုဒ်တစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ပြီးနောက် ကြိယာဝိဘတ် ဆက်လိုက်ခြင်းဖြင့် ပေါင်းစပ်ကြိယာ ဖြစ်လာသည်။
ဥပမာ − နာမဝိသေသန + ကြိယာ + ကြိယာဝိဘတ် = ပေါင်းစပ်ကြိယာ
မိုဟာမက်အလီ ဂျင်းနား
thumb|မိုဟာမက်အလီ ဂျင်းနား (1945) မိုဟာမက်အလီ ဂျင်းနား (ခရစ် ၁၈၇၆-၁၉၄၈) သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ဖခင်ကြီးဟူ၍ ထင်ရှားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား မိုဟာမက် အလီဂျင်းနားပင် ဖြစ်သည်။ သူသည် အိန္ဒိယပြည်ကြီးမှ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံဟူ၍ သီးခြားပေါ်လာရေးအတွက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြိုးပမ်းခဲ့သောကြောင့် ထိုကဲ့သို့ နာမည်တွင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂျင်းနားသည် အိန္ဒိယပြည်ရှိ မွတ်စလင်တို့၏ ချစ်ကြည်လေးစားမှုကို ခံရသော ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံဟူ၍ လွတ်လပ်ရေးကို ကြေညာသောအခါ ဂျင်းနားသည် ထိုနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဘုရင်ခံချုပ် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ ဂျင်နာသည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတည်ထောင်သူ ဖခင်ကြီးဖြစ်လာပြီး ၁၉၄၇-ခုနှစ်မှ ၁၉၄၈-ခုနှစ်အတွင်း ပါကစ္စတန်၏ ပထမဆုံးဘုရင်ခံချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မိုဟာမက် အလီဂျင်နာကို ၁၈၇၆-ခုတွင် ကရာချိမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ကရာချိမြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယကို ဗြိတိသျှတို့ မအုပ်ချုပ်ခင် အချိန်ဖြစ်သည်။ ဂျင်နာ လူငယ်ဘဝက မိဘများက လုပ်ငန်းအတ​ွေ့အကြုံရရှိရန် လန်ဒန်မြို့သို့ ပို့ပ​ေးခဲ့သည်။ ၎င်းအစား သူက ဥပဒေပညာရပ်ကို သင်ယူခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှအစိုးရစနစ်ကို လေ့လာခဲ့သည်။ ပညာသင်ယူပြီးသောအခါ အိန္ဒိယသို့ ပြန်လာပြီး ဘုံဘေ (ယခု မွန်ဘိုင်း)တွင် ရှေ့နေအလုပ်ကို စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလသည် အိန္ဒိယပြည်သူများက ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေး အောက်မှ လွတ်မြောက်ရေးကို စတင်ကြိုးပမ်းနေကြချိန် ဖြစ်သည်။
ဂျင်းနားသည် ကရာချိမြို့မှ ကြွယ်ဝသော ကုန်သည်ကြီးတစ်ဦး၏သားဖြစ်၍ အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည် လန်ဒန်မြို့သို့သွားရောက်ကာ ၄ နှစ်မျှ ဝတ်လုံပညာ သင်ကြားခဲ့လေသည်။ အိန္ဒိယပြည်သို့ ပြန်ရောက်၍ များမကြာမီ ဘုံဘိုင်မြို့တွင် ထိပ်တန်းဝတ်လုံတော်ရတစ်ဦးအဖြစ် နာမည်ရလာပြီးလျှင် နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ အသက် ၃ဝ အရွယ်တွင် အိန္ဒိယအမျိုးသားကွန်ဂရက် ဥက္ကဋ္ဌကြီး၏ အတွင်း ရေးမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၇ နှစ်ခန့်ကြာသောအခါ ဂျင်းနားသည် အိန္ဒိယကွန်ဂရက်အသင်းသားအဖြစ်နှင့်ပင် မွတ်စလင်အသင်းကြီးနှင့်လည်း ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မသင့်မမြတ်ဖြစ်နေကြသော မွတ်စလင်အသင်းကြီးနှင့် ဟိန္ဒူအမျိုးသားများ ပါဝင်သော အိန္ဒိယ အမျိုးသား ကွန်ဂရက်တို့၏နိုင်ငံရေးတွင် ချစ်ကြည်စွာ တွဲဖက်ဆောင်ရွက်မှုကို ကြိုးစားခဲ့သည်။ သို့သော် မွတ်စလင်လူနည်းစုကို ထိရောက်သော ဥပဒေများဖြင့် ကာကွယ်သမှုပြုပေးသမျှ မအောင်မြင်နိုင်ဟု ယူဆကာ မွတ်စလင်များ၏ အခွင့်အရေးပြည့်စုံစွာ ရရှိအောင် ပြုလုပ်ရန်ရည်သန်၍ ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် မွတ်စလင်အသင်းကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ကို ခံယူခဲ့လေသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ အိန္ဒိယပြည်၏ နိုင်ငံရေးကိစ္စများတွင် မဟတ္တမဂန္ဓီနှင့် ဂျင်းနားတို့သည် ရှေ့ဆောင်ခဲ့လေသည်။ အိန္ဒိယပြည်သည် လွတ်လပ်ရေးရရှိရန် အခွင့်ကောင်း အမျိုးမျိုးကို အရယူခဲ့သော်လည်း ရင်ကြားမစေ့နိုင်သော ဟိန္ဒူနှင့် မွတ်စလင်စိတ်ဝမ်းကွဲပြားမှုကြီးကြောင့် မည်သည့်အလုပ်ကိုမျှ အဆင်ပြေအောင် မလုပ်နိုင်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ခရစ် ၁၉၂၈ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့က စိတ်ဝမ်းကွဲပြားမှုကို ဖြေရှင်းပေးမည့် ကော်မရှင်အဖွဲ့တစ်ခုကို စေလွှတ်ခဲ့ရာတွင် ဂျင်းနားသည် မွတ်စလင်များဘက်မှ အချက်ပေါင်း ၁၄ ချက်ကို တင်ပြခဲ့လေသည်။ နောက်ထပ်၍ လန်ဒန်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော အစည်းအဝေးများ၌ ဂျင်းနားပင်လျှင် မွတ်စလင်များဘက်မှ အရေးဆိုခဲ့လေသည်။ အင်္ဂလိပ် အောက်လွှတ်တော်တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ အိန္ဒိယပြည် အုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေကို တင်သွင်းဆွေးနွေးခဲ့စဉ်ကလည်း ဂျင်းနားသည် တက်ရောက်နားထောင်ခဲ့၏။
ထို့နောက် ဂျင်းနားသည် မွတ်စလင်အသင်းကြီးအား မွတ်စလင်လူထု တစ်ရပ်လုံးက အားပေးထောက်ခံလာရေးအတွက် အိန္ဒိယတစ်ပြည်လုံးကိုလှည့်၍ တရားဟောသည်။ သူသည် မွတ်စလင်အသင်းကြီး အင်အားတောင့်တင်းမှသာ အိန္ဒိယ အမျိုးသားကွန်ဂရက်နှင့် အင်္ဂလိပ်အစိုးရတို့က အုပ်ချုပ်ရေး အသစ်တွင် မွတ်စလင်တို့အား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခွင့်ပေးမည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့၏။ ဂျင်းနားသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသော ပြည်နယ်များတွင် မွတ်စလင်တို့သည် ရာထူးရာခံများ ရနိုင်မည် မဟုတ်သည့်ပြင် နိုင်ငံရေး ဖိနှိပ်ညှဉ်းပန်းမှုများကိုလည်း ခံရလိမ့်မည်ဟုလည်း စိုးရိမ်ခဲ့လေသည်။ ထို့ကြောင့် ဂျင်းနားသည် အိန္ဒိယပြည်အတွင်း မွတ်စလင်လူမျိုးတို့အတွက် သီးခြားနိုင်ငံတစ်ခုထူထောင်ပေးရန် အရေးဆိုခဲဲ့လေသည်။ ယင်းရည်ရွယ် ချက် အောင်မြင်ရန် ကြိုးစားသည့် ကာလအတွင်း သူ့အား 'ခေါင်းဆောင်ကြီး'ဟူသော ဘွဲ့နှင့် ပိုမိုလူသိများလာခဲ့သည်။ ထို့နောက်၌ကား အိန္ဒိယအမျိုးသား ကွန်ဂရက်နှင့် မွတ်စလင်အသင်းကြီးတို့သည် ၁ဝ နှစ်ကြာမျှ ထပ်မံ၍ ပဋိပက္ခ ဖြစ်နေခဲ့ကြလေ၏။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်အတွင်း ဂန္ဓီနှင့် ဂျင်းနားတို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သေးရာ အရာရောက်သော ဖြေရှင်းမှု မရခဲ့ပေ။ ဒေသအတွင်းရှိ အဓိကဘာသာရေးအုပ်စုကြီး နှစ်ခုဖြစ်သည့် မွတ်စလင်များနှင့် ဟိန္ဒူများသည် အိန္ဒိယတွင် နှစ်ရာပေါင်းများစွာ ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် မွတ်စလင်များထက် ဟိန္ဒူများက ပိုမိုများပြားသည်။ ထို့ကြောင့် မွတ်စလင်အများအပြားက အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်လာသည့် အခါ ဟိန္ဒူများနှင့် တန်းတူအခွင့်အရေးမရမည်ကို စိုးရိမ်ထိတ်လန့်ခဲ့ကြသည်။
ဂျင်နာသည် မွတ်စလင်တစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း မူလအစတွင် ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်စရာ ရှိနေသည်ဟု မထင်မြင်ခဲ့ပါ။ သို့သော် အချိန်နှင့်အမျှ အိန္ဒိယရှိ မွတ်စလင်များအနေနှင့် သူတို့ကိုယ်ပိုင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံရှိသင့်သည်ဟု ခံစားမိလာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဂျင်နာသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ မွတ်စလင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ခွဲထွက်ရေးအတွက် အပြင်းအထန် ကြိုးစားတော့သည်။ ထိုနိုင်ငံသစ်ကို ပါကစ္စတန်ဟု ခေါ်တွင်ပါလိမ့်မည်။
၁၉၇၄-ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ထူထောင်ခြင်းကို သဘောတူခဲ့သည်။ ထိုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျင်နာကို ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် မကွယ်လွန်ခင် တစ်နှစ်သာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ ယနေ့ထိတိုင် ပြည်သူများက သူ့ကို ချစ်ခင်နေကြဆဲဖြစ်သည်။ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ထူထောင်ရာတွင် ကူညီစွမ်းဆောင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဂျင်နာသည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ဖခင်အဖြစ် မှတ်ယူခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင်မှ ဗြိတိသျှ အစိုးရက ပါလီမန်တွင် အိန္ဒိယပြည်အား လွတ်လပ်ရေးပေးသောအက်ဥပဒေကို သဘောတူညီခဲ့၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံဟူသော ဒိုမီနီယန်နိုင်ငံများ ထူထောင်ခွင့်ပေးခဲ့ရာ ခေါင်းဆောင်ကြီး ဂျင်းနားကိုပင် ပါကစ္စတန်ဒိုမီနီယန်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဘုရင်ခံချုပ် အဖြစ် တင်မြှောက်ကြသည်။ ဂျင်းနားသည် ဤရာထူးတွင် ၁ နှစ်မျှ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့၌ ကရာချိမြို့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ
အရှေ့ဂရက်ရွာ၊ ဖန်ခါးပင်
အရှေ့ဂရက်ရွာ၊ ဖန်ခါးပင်
ပေါက်တူးပေါက်ရွာ၊ မြင်းကတ္တော
ပေါက်တူးပေါက်ရွာ၊ မြင်းကတ္တော
စစ်ကွင်းရွာ၊ ကျီးကြီး
စစ်ကွင်းရွာ၊ ကျီးကြီး
ကန်းရိုးတန်းရွာ၊ မရဲပြားမွတ်
ကန်းရိုးတန်းရွာ၊ မရဲပြားမွတ်
ဆတ်ဗျိုင်း
ဆတ်ဗျိုင်း (Cinnamon Bittern)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗျိုင်းနှင့် အလားတူငှက်များ
ချောင်းပေါက်ဝရွာ
ချောင်းပေါက်ဝရွာ
သဲခံပြိန်ရွာ၊ ကင်းမြောက်
သဲခံပြိန်ရွာ၊ ကင်းမြောက်
ဒရင်ကောက်ရွာ၊ ကျီးကြီး
ဒရင်ကောက်ရွာ၊ ကျီးကြီး
ဟွေစွဲရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ဟွေစွဲရွာ (Hwayswea)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈ ဦး၊ မ ၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လျန်ကျန့်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
လျန်ကျန့်ရွာ (Hlankyant)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၀၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ဖရက်ဒရစ် လေတန်
ဖရက်ဒရစ် လေတန်(ခရစ် ၁၈၃ဝ - ၁၈၉၆) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ပန်းချီနှင့် ပန်းပုပညာကျော်ဖြစ်၍ ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ပြည် စကားဗားရားမြို့၌ ဖွားမြင် လေသည်။ ဖခင်သည် ဆေးပေးဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သောကြောင့် လေတန်သည် ငယ်စဉ်ကတည်းက မိဘများနှင့်အတူ ဥရောပတိုက်သို့ လိုက်ပါခဲ့လေသည်။ ဖရက်ဒရစ်၏ မိဘတို့သည် အမြို့မြို့အရွာရွာသို့ အမြဲပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်တတ်သဖြင့် သူလည်း အမြို့မြို့အရွာရွာရှိ ကျောင်းများ၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ရသည်။ ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်သို့ရောက်မှ လန်ဒန်မြို့၌ အတည်တကျ နေထိုင်ခဲ့၏။ ဖခင်ဒရစ်သည် အလွန်လက်မြောက်သော ပုံရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် သူ၏ဥပဓိရုပ်ကြောင့်လည်းကောင်း၊ စာအုပ်များအတွက် ပုံရေးဆရာအဖြစ် လက်ရာမြောက်လှသောကြောင့်လည်းကောင်း သူ့ခေတ်က အလွန်လူသိများသူဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ဖရက်ဒရစ်သည် ဆေးရောင်ခြယ်ဘက်၌ လက်စွမ်းလက်စညံ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ဖရက်ဒရစ်သည် အထူးသဖြင့် ပန်းပုပညာဘက်၌ ထိပ်တန်းစား ပန်းပုပညာသည်တို့တွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်ဟု ထိုခေတ်အကဲဖြတ် ပုဂ္ဂိုလ်များက ချီးကျူးထားလေသည်။ ဖရက်ဒရစ် ဆွဲခဲ့သောပုံများတွင် အလှဆုံးပုံများမှာ နွေရာသီလမင်း ပုံနှင့်  ဂီတပညာသင်ခဏ်းစာ ပုံတို့ဖြစ်၏။ ကာဣနနှင့် အာဗေလ ပုံကဲ့သို့ သမ္မာကျမ်းစာနှင့်သက်ဆိုင်သော ပုံများကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့သေး သည်။ ၁၈၇၈ ခုနှစ်၌ ဖရက်ဒရစ်သည် တော်ဝင်ပညာ့တံခွန်အသင်းတွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရလေသည်။ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် ပန်းချီဆရာများကို ကူညီအားပေးခဲ့၏။ ထို့ပြင် သူဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့စဉ်က တော်ဝင် ပညာ့တံခွန်အသင်းသည် ပို၍တိုးတက်ကြီးပွားလာပြီးလျှင် တန်ခိုးအာဏာလည်း ကြီးထွားလာသည်။ သူမကွယ်လွန်မီကလေးတွင် ဗဲရွန်ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့် သူကောင်းပြုခြင်းခံရ၏။ ၁၈၉၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အနိစ္စရောက်သဖြင့် ကြွင်းကျန်သောရုပ်ကလာပ်ကို စိန်ပေါဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ မြှုပ်နှံထားလေသည်။
စလင်းတန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
စလင်းတန်းရွာ (Salintan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ချောင်းနားစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၄၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းနားစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၆ ဦး၊ မ ၆၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိုင်ဝမ် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ
ထိုင်ဝမ် မူလဒေသခံ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ဆိုသည်မှာ ထိုင်ဝမ်သို့ ဟန့်တရုတ်လူမျိုးများ မပြောင်းရွှေ့လာမှီ ထိုင်ဝမ်သို့ အစောဆုံး ရောက်ရှိလာသည့် လူမျိုးများကို ညွှန်းဆိုသည်။ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးအသီးသီးတွင် မိမိတို့၏ ရင်းမြစ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်များ ရှိသော်လည်း ဘာသာဗေဒ၊ မနုဿဗေဒနှင့် ရှေးဟောင်း သုတေသန ပညာရပ်များ၏ လေ့လာချက်များအရ ဟန့်တရုတ်လူမျိုးများ ထိုင်ဝမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာသည့် ၁၇ ရာစုနှစ် မတိုင်မှီ ထိုင်ဝမ်ကျွန်းပေါ်တွင် မူလဒေသခံ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ကျက်စားနေထိုင်ခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၈၀၀၀ ကျော်ခန့်ရှိပြီဟု တွေ့ရှိရသည်။ မျိုးဗီဇဗေဒ (Genetic) နှင့် ဘာသာဗေဒအရ ထိုင်ဝမ် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် ဩစထြိုနေးရှားလူမျိုးများ（Austronesian）အဖြစ် ခွဲခြားထားပြီး ဖိလစ်ပိုင်၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မာဒါဂါစကာနှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကျွန်းစုများပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသည့် ဩစထြိုနေးရှားလူမျိုးများနှင့် နီးနီးကပ်ကပ် ဆက်နွယ်လျက်ရှိသည်။.
ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများသည် ဒပ်ခ်ျ၊ ဂျပန်စသည့် ကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်သူများနှင့် စစ်မက်များစွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အခါက ကိုလိုနီအစိုးရသည် တိုင်းရင်းသားများ၏ မိခင်ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုကို တားမြစ်ခဲ့ကြသလို လူမျိုးကွဲခြင်း လက်ထပ်ပေါင်းစည်းကြသဖြင့် ဘာသာစကားအချို့ ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သာဓကပြရလျှင် လက်ရှိ ပညာရှင်များ သိရှိထားသည့် ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကား (ထိုင်ဝမ်ဩစထြိုနေးရှား ဘာသာစကား သို့ ဖော်မိုဆန် ဘာသာစကား) ၂၆ မျိုးရှိသည့်အနက် ၁၀ မျိုးမှာ ပျောက်ကွယ်သွားပြီဖြစ်ပြီး ၅ မျိုးမှာ ပျောက်ကွယ်လုနီး အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ အခြားဘာသာစကားများမှာမူ တိမ်ကောမှု အနည်းအကျဉ်း ရှိနေကြောင်း တွေ့ရသည်။ ဘာသာဗေဒ ပညာရှင်များက ထိုင်ဝမ်သည် ဩစထြိုနေးရှား ဘာသားစကား အရင်းခံရာ ဒေသဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိလာပြီးနောက် ဤဘာသာစကားများသည် လူ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းတွင် အရေးပါသည့် အုပ်တစ်ချပ် သဲတစ်ပွင့် ဖြစ်လာသည်။
ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများသည် မူလက ထိုင်ဝမ်ကျွန်း၏ တောင်တန်းဒေသများ (အထူးသဖြင့် အလယ်ပိုင်းဒေသ) တွင် ကျယ်ကျယ်ပျံ့ပျံ့ နေထိုင်ကြသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသတလျှောက်တွင် ရွာငယ်များ ဖွဲ့တည်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် မျက်မှောက်ခေတ် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် သမားရိုးကျ နေထိုင်ရာ ဒေသများတွင်သာမက မြို့ပြကြီးများတွင်လည်း နေထိုင်လာကြပြီဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကောက်ယူထားသည့် စစ်တမ်းအရ ထိုင်ဝမ်တွင် နေထိုင်သည့် တိုင်းရင်းသား ဦးရေပေါင်း ၄၉၄,၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး ထိုင်ဝမ် လူဦးရေ၏ ၂.၁ % ဖြစ်သည်။
ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် လက်ရှိတွင် စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အခက်အခဲများကို ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အလုပ်လက်မဲနှုန်း မြင့်မားခြင်း၊ ပညာရေးတွင် အခြားလူမျိုးများနှင့် ကွာဟမှုရှိခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်ဦးပိုင်းတွင် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် မိမိတို့အရေးကိစ္စများကို ကိုယ်တိုင် ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်နှင့် စွီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးရေးတို့ကို တက်တက်ကြွကြွ တောင်းဆိုလာကြသည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများသည် မိမိတို့၏ ဇာတိမာန်များကို နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် ဖော်ပြလာကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ခေတ်ပေါ်တေးဂီတများတွင် တိုင်းရင်းသား ဂီတများ၊ စာသားများ ထည့်သွင်းရေးစပ်ခြင်း၊ ခေတ်ပေါ် အဝတ်အစားများနှင့် အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများတွင် တိုင်းရင်းသား ရိုးရာရုပ်ပုံ သင်္ကေတများ ထည့်သွင်း ချုပ်လုပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ တိုင်းရင်းသားများ၏ ရိုးရာကျေးလက်ဒေသများတွင်မူ မိမိတို့၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာများ၊ မိခင်ဘာသာစကားများ ဆက်လက် ထွန်းကားသွားစေရေးအတွက် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြသည်။ တိုင်းရင်းသား ကျေးရွာအသီးသီးကလည်း ခရီးသွားလုပ်ငန်းများကို ဖော်ဆောင်ကာ မိမိဒေသ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။