cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နမ့်ကပ်ရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
နမ့်ကပ်ရွာ (Nankat)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ကျွဲနွားထောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲနွားထောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၅၄ ဦး၊ မ ၅၀၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၇၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုင်းယွင်းရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
မိုင်းယွင်းရွာ (Mongywin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ စဉ့်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စဉ့်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၇ ဦး၊ မ ၄၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နာဂဒတ္တသုတ်
အရှင်နာဂဒတ္တထေရ် ကောသလနိုင်ငံ အညတရဇနပုဒ်၌ သီတင်းသုံးနေစဉ် ရွာတွင်းသို့ စောလွန်းစွာ ဝင်ခြင်း၊ ရွာတွင်းမှ အလွန်နေမြင့်မှ ထွက်ခြင်းကိုပြုနေခြင်းကြောင့် တောအုပ်စောင့်နတ်က “ကာလေ ပဝိသ” အစရှိသော နှစ်ဂါထာဖြင့် ရွတ်ဆို၍ သံဝေဂဖြစ်စေရန် သတိပေးသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ သိမှတ်ဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
မြင်းဆည်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
မြင်းဆည်ရွာ (Myinse)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ မြင်းဆည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၆၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကူးသန်းပင်
ကူးသန်းပင်သည် အထက်နှင့် အောက် မြန်မာပြည် မိုးပါးသောဒေသများတွင်ပေါက်သော တောသစ်ပင်ကြီး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့်ပေ ၈ဝ မှ ၉ဝ အထိ၊ ပင်စည်လုံးပတ် ၇ ပေမှ ၈ ပေအထိရှိ၍ အများအားဖြင့် ဖြောင့်မတ် ရှည်လျားသည်။
သစ်သား၏အရောင်မှာမွဲပြာ၍ အသားပွကာ ကြမ်းသယောင် ရှိသည်။ အသားသေအောင်ပြုလုပ်ရန်လွယ်ကူသော်လည်း ကြာရှည် ခံနိုင်ရည်မရှိချေ။
ကူးသန်းသားသည် မီးခြစ်လုပ်ရန် သင့်လျော်သော အသားမျိုးဖြစ်၍၊ ကလေးကစားစရာ၊ ဝက်မှင်ဘီးခုံ၊ လှည်းထမ်းပိုးနှင့် ထင်းရှူးသေတ္တာကဲ့သို့ အပေါစားသေတ္တာများပြုလုပ်ရန် အသုံး ဝင်သည်။ အခေါက်ကိုမူ အဖျားဖြတ်ဆေးများဖော်စပ်ရာ၌အသုံးချသည်။
ကဿပဂေါတ္တသုတ်
ကျောင်း၏အနီးအနားဖြင့် အမဲလိုက်နေသော သားမုဆိုးအား တရားဟောကြားသော ကဿပဂေါတ္တမထေရ်အား “အကြောင်းအကျိုးကို သိမြင်တတ်သော ဉာဏ်ပညာမရှိသောလူမိုက်အား တရားဟောခြင်းသည် အကျိုးမပြီးနိုင်ပုံကို” သိစေလိုသဖြင့် တောစောင့်နတ်က သတိပေးသည့်အနေအားဖြင့် လျှောက်ထားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-အကြောင်းအတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့်တကွ ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ကျွန်းသစ်စုရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ကျွန်းသစ်စုရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ကျုံတာကံစုရွာ၊ သရွတ်ကြီး
ကျုံတာကံစုရွာ၊ သရွတ်ကြီး
ပဌနဂိုရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ပဌနဂိုရွာ (Pathtanago)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ပဌနဂိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဌနဂိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၈၃ ဦး၊ မ ၂၃၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်ကျောက်ဖြူရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ကျင်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်ကျင်းရွာ (Wankyin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၂၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၁၆ ဦး၊ မ ၂၀၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေစာရံ စေတီတော် (မန္တလေး)
ရွှေစာရံဟူသော ဘွဲ့တော်ဖြင့် ထင်ရှားသောစေတီနှစ်ဆူ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှိလေသည်။ တစ်ဆူမှာ ရွှေစာရံ စေတီတော် (သထုံ) မွန်ပြည်နယ် သထုံမြို့ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ အခြားတစ်ဆူမှာ မန္တလေးခရိုင်အတွင်း မြစ်ငယ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကောင်းကင်တွင် မွေတော်ကို စာကလေးငှက်များဝန်းရံ တည်နေသည်ကို အစွဲပြု၍ 'ရွှေစာရံစေတီတော်' ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။
=တည်နေရာ= မန္တလေးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၄-မိုင်ကျော်ကွာဝေးသော မန္တလေး-ပြင်ဦးလွင်ကားလမ်းဘေး ရွှေစာရံရွာတွင် ကိန်းဝပ်တော်မူသည်။ “အရှေ့ ရွှေစာရံ၊ ပုဂံအနောက်၊ တောင်မြောက်ယင်မြော၊ သီဟထာ” ဟု မော်ကွန်းတင်ထားသည့် ကျော်လေးဆူစာရင်းဝင် ဖြစ်ခြင်း၊ မြွေကိုက်ခံရသူတို့ ဘုရားရောက်လျှင် မြွေဆိပ်ပြယ်ခြင်း၊ ဆွမ်းဦးတင်မည့်သူအမြဲရှိခြင်း၊ ဆုတောင်းပြည့်ခြင်း စသော အံ့ဖွယ်တို့ ပြည့်စုံခြင်းကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြားလျက်ရှိသည်။
နတ်မဟုတ်၊ သိုက်နန်းရှင်မဟုတ်တဲ့ စောမွန်လှ
ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း နမ္မတူ-သီပေါ ဒေသမှ မြစ်ဖျားခံလာသော ဒုတ္ထဝတီမြစ်ရေ သည် အရှိန်ပြင်းစွာ စီးဆင်းနေသည်။ တောတောင်စိမ့်စမ်း တို့ကိုဖြတ်၍ စီးဆင်း လာသဖြင့် မြစ်ရေသည် အေးမြစိမ်းလဲ့နေသည်။ မြစ်၏ဘေးဝဲယာရှိ တောင်စဉ် တောင်တန်းတို့သည် ပန်းချီကားတစ်ချပ်နှယ် လှပတင့်တယ်နေသည်။
မြလိပ်တောင်ကြီး၏ ဟိုမှာဘက်ကမ်း ဖြစ်သော ရွှေစာရံကျေးရွာကမ်းစပ်တွင် စည်ကားနေသည်။ ရေထဲတွင်ထိုးထားသော ငွေသောင်ယံ ရေကစားမဏ္ဍပ်ရှိ ကြီးမားသော ဆောင်းဘောက်များမှ မြူးကြွကြွတေးသံများကို ကြားနေရသည်။
''တောင်ပေါ်ကရှမ်းလေး လျှော် ထမ်းလို့ပြေး ... ရှည်တဲ့လျှော်ကရှည် ... တိုတဲ့လျှော်ကတို ...'' ဟူသော တေးသံ နှင့်အတူ ရေထဲတွင် လူငယ်များ ပျော်ပါး ခုန်ပေါက်နေကြသည်။
တကယ်တော့ ထိုလူငယ်များသည် ဒုတ္ထဝတီမြစ်ဘေး အဘယခေမာကုန်းတော် ပေါ်မှာ တည်ထားကိုးကွယ်သော သစ္စာအဓိဋ္ဌာန် ရွှေစာရံဘုရားပွဲသို့လာရင်း နွေနေ ကိုအန်တုရန် မြစ်ထဲဆင်း၍ ရေကစားနေကြခြင်း မဟုတ်ပါလား။ သစ္စာအဓိဋ္ဌာန်ရွှေစာရံ..။ ဤဘုရားသို့ လာလျှင် ဤဘုရား၏ဒါယိကာမကို မေ့ထား၍ မရနိုင်ပါ။ ဘုရားဒါယိကာမမှာ စောမွန်လှ (စဝ်မွမ်းလ)။ ဒီနာမည်လေးသည် ခေါ်ရလွယ်သလောက် စိတ်ထဲမှာ မှတ်မှတ်ထင်ထင်ရှိလှသည်။
သမိုင်း
ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီလှူဒါန်းခဲ့သော မဟာမုနိဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်ကို ဖူးမြော်ပြီးနောက် ဘုရားဒါယိကာမ စောမွန်လှ၏ ရုပ်တုကို သေသေချာချာ ကြည့်မိသည်။ သူ၏မျက်လုံးများသည် ပြုံးရယ်နေသည်ဟု ထင်ရသည်။ မျက်နှာတစ်ခုလုံးသည် မေတ္တာတရားဖြင့် အေးချမ်းနေပုံရသည်။ သူ့ရုပ်တုကိုကြည့်နေရင်း သူ့ဘဝ၏ နက်ရှိုင်းမှုသည် ကျွန်တော့ ရင်ထဲသို့ အလိုလိုဝင်လာခဲ့သည်။
သမ္မာဒြိအယူဝါဒသည် ပုဂါရာမ (ပုဂံ) ပြည်တွင် ရှင်အရဟံဆိုက်ရောက်ခြင်းနှင့်အတူ ပွားများစည်ပင်လာခဲ့သည်။ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာ မင်းကြီးသည် သာသနာတော်ကို ယုံကြည်သည့်အပြင် သာသနာကိုလည်း အလွန်ချီးမြှောက်လိုသောကြောင့် ဂန္ဓာလရာဇ် (တရုတ်) ပြည်၌ကိုးကွယ်လျက်ရှိသည့် စွယ်တော် မြတ်တစ်ဆူကို မိမိတိုင်းပြည်သို့ ပင့်ယူတော်မူရန် အကြံဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်စစ်သည်အလုံးအရင်းနှင့် အတူ နန်ချောက်ပြည်၏မြို့တော် တာလီ အထိချီတက်ခဲ့သည်။ နန်ချောက်ဘုရင် ဥတည်ဘွားသည် မြို့တော်တံခါးကို အလုံ ပိတ်၍ အပြင်းအထန်ခုခံသော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် အားမတန်၍ မာန်လျှော့ ခဲ့ရသည်။ ဤတွင် အနော်ရထာမင်းကြီးက အဆွေတော်တို့ တိုင်းပြည်သို့ လာရောက်ရခြင်းမှာ လောကီစည်းစိမ်ကို အလိုရှိ၍မဟုတ်ပါ။ လောကုတ္တရာ ချမ်းသာဖြစ်တဲ့ စွယ်တော်မြတ်ကိုကိုးကွယ် ဆည်းကပ်ရန် လာရောက်တောင်းခံ ရခြင်းဖြစ်ပါတယ်ဟုမိန့်ရာ ဘုရင်ဥတည်ဘွားက စွယ်တော်မြတ်က ကိန်းဝပ်တော်မူလိုသော် ပင့်တော်မူနိုင်၏ ဟု ဆိုသည်။
အနော်ရထာမင်းလည်း ရတနာပန်း တောင်းကိုဦးခေါင်းတွင်ရွက်၍ သက်ဆင်း တော်မူရန် အဖန်ဖန်တောင်းပန် ခယသော်လည်း စွယ်တော်မြတ်သည် ကောင်းကင်မှ ဆင်းသက်တော်မမူသဖြင့် များစွာကြေကွဲ ဝမ်းနည်းခဲ့ရသည်။ သိကြားမင်းလည်း အနော်ရထာမင်းကြီး စိတ်သက်သာရာရစေရန် ကိုယ်ထင်ပြ၍ ဤစွယ်တော်မြတ်ကို မင်းကြီးအား ကိုးကွယ်စေဟု ဘုရားရှင်၏ ဗျာဒိတ်တော်မရှိခဲ့၊ သရေခေတ္တရာ ပြည်မှာရှိသည့် သင်းကျစ်တော် ဓာတ်ကိုသာ သင်မင်းကြီး ရလတ္တံ့ဟုသာ ဗျာဒိတ်ရှိသည်။ စွယ်တော်မြတ်မှာ ဂန္ဓာ လရာဇ်တိုင်း၌ သာသနာ ၅,ဝဝဝ တိုင်အောင် တည်စေလိမ့်မည်ဟုဆိုကာ မင်းကြီးအား သိကြားမင်းက မြဆင်းတုတော်ကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။
အနော်ရထာမင်းကြီးလည်း မြဆင်းတု တော်ကိုပင့်၍ ပုဂံသို့ပြန်လာခဲ့ပြီး အပြန် ခရီးတွင် မိုင်းမောဝ်ပြည်ကြီးသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ အနော်ရထာမင်းနှင့်မိုင်းမောဝ် စော်ဘွားတို့တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး နှစ်ပြည်ထောင် ချစ်ကြည်ရင်းနှီးမှုကို ခိုင်မြဲစေရန် မိုင်းမောဝ်စော်ဘွားက သမီးတော်စောမွန်လှ ကို အနော်ရထာမင်းအား ဆက်သခဲ့သည်။ စောမွန်လှလည်း ခမည်းတော်၏ ဆန္ဒ ပြည့်ဝစေရန် အနော်ရထာမင်းနှင့်အတူ ပုဂံပြည်သို့ လိုက်ပါခဲ့သည်။ လောကီကို ငြီးငွေ့နေသော မိဖုရား စောမွန်လှသည် ပုညကြိယာ ၁ဝ ပါး ဖြင့်မွေ့လျော်ပြီး သာသနာတော်ကို လွန်စွာချီးမြှောက်ခဲ့ သည်။ သို့သော် ပုထုဇဉ်တို့သဘောအရ ပုဂံနန်းတွင်းတွင် အိမ်ထောင်ရေး၊ လူမှုရေး မကျေလည်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
လောကဓံကို ကြံ့ကြံ့ခံရင်ဆိုင်ရင်း ပုဂံမှ မိုင်းမောဝ်သို့ ငြိမ်းချမ်းစွာ ပြန်လည် ထွက်ခွာဖို့ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အပြန်လမ်းတွင် ချောင်းတစ်ခုကို အဖြတ်မှာ ဝတ်ဆင်ထားသော နားဋောင်းကျွတ်ကျခဲ့သည်။ ရေထဲကျသည် အထင်ဖြင့် ငုပ်၍ရှာသော် လည်းမတွေ့ဘဲ ကောင်းကင်မှာ စာသူငယ် အပေါင်းဝန်းရံနေသည်ကို တွေ့လိုက်ရ သည်။ မွေတော်ဖြစ်သောနားတောင်းသည် တန်ခိုးပြာဋိဟာ ပြနေသည်။ ဤအခြင်းအရာကို မြင်ရသောအခါ စောမွန်လှသည် ရှိခိုးပူဇော်ပြီး အဓိဋ္ဌာန်ပြုလိုက်ရာ နားဋောင်းသည် စောမွန်လှ ၏နားတွင် ဝတ်မြဲအတိုင်း တည်နေတော့သည်။ ဤတွင်မွေတော်ကိုဌာပနာ၍ စေတီတည် လိုစိတ်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ဒုတ္ထဝတီမြစ်ဘေး အဘယခေမာ ကုန်းတော်ပေါ်တွင် စေတီ တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ကောင်းကင်တွင် မွေတော်ကို စာကလေးငှက်များဝန်းရံ တည်နေသည်ကို အစွဲပြု၍ 'ရွှေစာရံစေတီတော်' ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။
ရွှေစာရံစေတီဝင်းအတွင်း၌ အဆိပ်ပြင်းသော မြွေပွေး၊ မြွေဟောက်တို့သည် အာစေးထည့်ထားသကဲ့သို့ မကိုက်နိုင် သလို မြွေကိုက်ခံရသူကို ဘုရားဝင်းအတွင်း သို့သွင်းလျှင် အဆိပ်ပြေ၍ ချမ်းသာရာရသည်ဟု ပြောကြသည်။
ရာဇဝင်ထဲက ရွှေစာရံ
အေဒီ ၁၀၅၈ မှာ ပုဂံပြည့်ရှင် အနော် ရထာမင်းစောဟာ နန်ချောင်မြို့တော် တာလီမှာ စွယ်တော်သွားပင့်ရာ စွယ်တော်မရရှိခဲ့ဘဲ သိကြားမင်းပေးအပ်တဲ့ မြဆင်းတုတော်ကို ပင့်ပြီးအပြန် ရှမ်းပြည်အရောက်မှာ ကမ္ဘောဇပြည့်ရှင် မောဝ်ကိုးပြည်ထောင်ကို အစိုးရတဲ့ စော်ဘွားစောလုံ ဟုမ်မိန်းက ရှမ်းမြန်မာ နှစ်ပြည်ထောင်ချစ်ကြည်ရေးအတွက် အချော အလှသမီးတော်စောမွန်လှကို ပုဂံဘုရင်ထံ ဆက်သခဲ့ပါတယ်။ အနော်ရထာမင်းစောဟာ ရှမ်းမင်းသမီးကို မြတ်နိုးတော် မူလှတဲ့အတွက် မိဖုရားအချင်းချင်း မနာလိုမုန်းတီး မှုတွေ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပါတယ်။ မိဖုရားစောမွန်လှရဲ့ နားတောင်းတော်မှာ မွေတော် ကိန်းဝပ်တော်မူပြီး ရောင်ခြည်တော် ကွန့်မြူးတာကို စုန်းကဝေလို့ စွပ်စွဲပြီး မင်းကြီးထံ မဟုတ်မမှန် လျှောက်တင် ကြတဲ့အတွက် နဖူးစာရေစက် ဒီတင်ပြတ်တာမို့ အနော်ရထာမင်းမြတ် ယုံစား သက်ဝင်တော်မူပြီး မိဖုရားစောမွန်လှကို ဇာတိမြေ ရှမ်းပြည်သို့ ပြန်စေခဲ့ပါတယ်။
ပုဂံနေပြည်တော်မှ မိုင်းမောဝ်အပြန်လမ်း ခရီးမှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ မွေတော်ဓာတ်တော် ကိန်းတဲ့ စောမွန်လှရဲ့ နားတောင်းတော်ဟာ မြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော် မြွေငန်းခုနစ်ကြိမ် ဖြစ်ခဲ့ဖူးတယ်လို့အဆိုရှိတဲ့ လက်ရှိစေတီ တည်ရာနေရာနဲ့ တစ်မိုင်အကွာ ပန်းချောင်းအတွင်း ဖြတ်ကူးစဉ်မှာ နားမှ ကျွတ်ပြီး ကောင်းကင်မှာ စာဝတီးငှက်များ ရံလျက်တည် ရှိတာကို အကြောင်းပြုလို့ ထိုအရပ်ကို ရွှေစာရံ လို့ ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး ပန်းချောင်းကိုလည်း နားတောင်းကျချောင်းရယ်လို့ ယနေ့ထက်တိုင် ခေါ်တွင်ခဲ့ကြပါတယ်။ ခရစ်နှစ် ၄၁၆ ခုနှစ်မှာ ရွှေစာရံအမည် သမုတ်တဲ့ ဆယ့်တစ်မီးငြိမ်း စေတီကို ဘုရားဒါယိကာမစောမွန်လှဟာ နားတောင်းတော်ကို ဌာပနာလို့ ကမ္ဘာတည် သရွေ့ ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ အရှည်တည်တံ့ စေရန်အလို့ငှာ ငါးတောင်ပြည့် တည်ထားခဲ့ ပါတယ်။ မိဖုရား ဘုရားတည်တယ်လို့ ကြားသိတော်မူတဲ့ အနော်ရထာမင်းမြတ်ဟာ မင်းချင်းတွေကို စေလွှတ်လို့ ထောက်လှမ်းစေပါတယ်။
ဘုရားအမဟာ ငါးတောင်ပြည့်ရွှေစာရံ စေတီငယ်ကို မြတဘက်နဲ့ ပတ်ပြီး သစ္စာပြု ဆုတောင်းကာ မုခ်ဝကို ရှမ်းပြည်မှ ပုဂံပြည်ရှိရာဘက်သို့ ဆွဲလှည့်ခဲ့တယ်လို့ အဆိုရှိပါတယ်။ မင်းကြီး အမျက်ပြေတော်မူပြီး အသက်ချမ်းသာရာရခဲ့ပေမဲ့ သီပေါမြို့၊ ဘော်ကြို ဘုရားအရောက်မှာ အကြိုထောက်တဲ့ ပေါ့ (ဖခင်)စော်ဘွားကြီး စောလုံဟုမ်မိန်းနဲ့ မောင်တော် ခွန်ကော်လန်းတို့နဲ့ တွေ့ဆုံပြီးတဲ့ နောက် စိတ်ရောလူပါပင်ပန်းဆင်းရဲပြီး မမာ မကျန်းတဲ့ဒဏ်ကြောင့် နတ်ရွာလားခဲ့ရပါတယ်။ ပေါ့(အဖေကြိုတဲ့ဘုရား) ပေါ့ကြို ကနေ ဘော်ကြိုဘုရားအမည်တွင်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ စော်ဘွားကြီးနဲ့ သားတော်တို့ဟာ စောမွန်လှရဲ့ စိတ်နဲ့နှလုံးကြေကွဲလို့ သေပွဲဝင်ခဲ့ကြတဲ့အတွက် စော်ဘွားမျိုးဆက် ခေတ္တပြတ်ခဲ့ရတယ်လို့ လေ့လာတွေ့ရှိရပါတယ်။
ရွှေစာရံစေတီထူး ဖူးခွင့်ရယ်ကြုံ
ငါးတောင်ပြည့် ရွှေစာရံစေတီတည်ထားတဲ့ အုတ်ချပ်ရေ ၁၅၄ ချပ်ကို `အုတ်ချပ်ရေက ဝမ်းဘဲဥ ပြောင်းပြန်လှန်၊ ဘုရားမူရင်း အုတ်ချပ်သွင်းခဲ့တယ်’ဟု မှတ်သားခဲ့ရသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ကိုးရာကျော်က တည်ထားခဲ့သော စေတီဖြစ်၍ တဖြည်းဖြည်း မေ့ပျောက် တိမ်ကောခဲ့ရာမှ ၁၉၈၉-ခုနှစ်တွင် ရွှေစာရံဘုရားကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး လူသိများထင်ရှား လာခဲ့သည်။
ရွှေစာရံစေတီသည် မန္တလေးမြို့မှ ပြင်ဦးလွင် ကားလမ်းအတိုင်း ၁၃ မိုင်အကွာမှာရှိတဲ့ အုန်းချောကျေးရွာလမ်းခွဲက တောင်ဘက် သုံးမိုင်နှစ်ဖာလုံအကွာ မန္တလေးယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်၊ ရွှေစာရံ ဂေါက်သီး အားကစားကွင်းနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ အမှတ်(၄)ရဲတပ်ရင်းတို့ကိုဖြတ်ပြီး အဘယခေမာကုန်းသာယာ (ဘေးကင်း၍ အေးချမ်းသာယာသော ကုန်းမြေ)မှာတည်ရှိသည်။ ပုဂံပြည့်ရှင်အနော်ရထာမင်းရဲ့ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်တဲ့ ရှမ်းမင်းသမီး တည်ထားခဲ့တဲ့ ဘုရားဖြစ်တဲ့အတွက် `မိဖုရားစောမွန်လှ တည်ထားကိုးကွယ် တော်မူခဲ့သော ရွှေစာရံမြတ်စွာဘုရား’ရယ်လို့ ရှေးလူတို့ပေးခဲ့တဲ့အမည်ကို ပထမဦးဆုံး ဂေါပကဖွဲ့စဉ်က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့တဲ့ အမှတ်(၄) ရဲတပ်ရင်းမှူး၊ ချင်းအမျိုးသား ဒုတိယရဲမှူးကြီး နိပ်စောနန်းက `နလံမထူ ကံတလူ သွား’စတဲ့ နာမည်မျိုး ပြောင်းချင်ကြောင်း နာမည်ရွေးရာမှ ‘သစ္စာဓိဋ္ဌာန် ရွှေစာရံ၊ ဆုတောင်းပြည့်သည့် မြတ်စေတီ’ဆိုတဲ့ လက်ရှိနာမည်ကို ပြောင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်တယ်လို့ သိရပါတယ်။ အစဉ်အလာအတိုင်း မဟုတ်ဘဲ ပုဂံနေပြည်တော်ရှိရာ အနောက်အရပ်ကို မျက်နှာလှည့်ထားတဲ့ အတွက် `မုခ်ဝပြောင်းပြန် ရွှေစာရံ’ စေတီရယ် လို့လည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
နှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်နီး ပါးရှိပြီဖြစ်သော ရွှေစာရံ စေတီတော်မြတ်ကြီးမှာ ရှေးသမိုင်းရာဇဝင်များအရ မှတ်သားလက်ဆင့် ကမ်းခဲ့ကြတာကလွဲလို့ ဘုရား သမိုင်းစာအုပ် ရယ်လို့ သီးခြားမရှိခဲ့ တဲ့အတွက် ၂၀ဝ၇ ခုနှစ်မှာ နှစ်ပေါင်း ခြောက်ဆယ် ကျော်အတွင်း ပထမ ဆုံးအကြိမ်ဖြစ်တဲ့ ရွှေစာရံဘုရား သမိုင်းစာအုပ်ကို စာရေးဆရာ သီပေါကိုလတ်က ရေးသား ပူဇော်ပြီး ရွှေစာရံဂေါပကအဖွဲ့က နှစ်ကြိမ်တိုင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။
ရွှေစာရံစေတီ တော်မြတ်ကြီးဟာ ကင်းဝန်မင်းကြီးရဲ့ စခန်းစဉ်လင်္ကာအရ -
ကျော်လေးဆူဆိုတာကတော့ အရှေ့ရွှေစာရံ (ရွှေစာရံဘုရား)၊ ပုဂံအနောက် (ရွှေစည်းခုံဘုရား)၊ တောင်(မိတ္ထီလာ ရွှေရင် မျှော်ဘုရား)၊ မြောက်(အညာသီဟတော ဘုရား)တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ရွှေစာရံစေတီ၏ အနောက်ဘက်မှာ ၁၇ ရာစုလက်ရာများ ဖြစ်ဖွယ်ရှိသော ဖိုးပွား၊ ဖိုးကုလား၊ ဖိုးပေါ်ဘုရားများ တည်ရှိပြီး ရှေးဟောင်းသမိုင်းဦးစီးဌာန၏ ယဉ်ကျေးမှု ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးဇုံလည်း ဖြစ်သည်။ ရွှေလီ-မန်ဆမ်ဓာတ်အားသိုလှောင်ရေး ဓာတ်အားခွဲရုံကို ရွှေစာရံအနီးမှာ ဆောက်လုပ်ထားပြီး `ရွှေလီ-မန်ဆမ်-ရွှေစာရံ’လို့ ကမ္ဘာက သိသွားပြီးဖြစ်တဲ့အပြင် ဘုရားတန်ခိုးတော်ကြောင့် ၂၄ နာရီလုံးလုံး ရွှေစာရံစေတီတော်ကြီးကို မီးပူဇော်ထား ရှိနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ မိတ္ထီလာ၊ ဘယ်လင်း၊ ကျောက်ဆည်နယ်တို့ကိုလည်း ၎င်းဓာတ်အား ခွဲရုံမှ လျှပ်စစ်မီးဖြန့်ဝေပေးလျက် ရှိသည်။
`ကျန်စစ်သားမင်းရဲ့မြေးတော် အလောင်း စည်သူမင်းလက်ထက်မှာ ရွှေစာရံစေတီတော် မြတ်ကြီးအတွက် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်ပြုစုဖို့ အိမ်ခြေငါးဆယ်နဲ့ ရွှေစာရံရွာလေးကို သင်ပုတ် စားပေးခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၈၉ မှာ ပြန်လည် ဖော်ထုတ်ပြီး ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှာ
နွှဲစို့တူပျော် ရွှေစာရံတပေါင်းပွဲတော်
`အသက်မကြီးသေးပါမောင်ရယ်... ထန်းရွက်ပုတီးလေးနဲ့ ရွှေစာရံကို အရောက် သွားလို့ လည်...လွန်ခဲ့တဲ့နှစ်ပေါင်း သုံးဆယ်ကျော် လေးဆယ်ခန့်က အလွန် နာမည်ကြီးခဲ့တဲ့ မြို့တော်မောင်ယဉ်အောင် ရဲ့`ကိုးဆယ်ဆ သာလိမ့်မယ်’ ပြဇာတ်မှာ ဇာတ်ဝင်သီချင်း။ ဒီနေ့ခေတ်အထိ ရိုးမသွားဘဲ ရွှေစာရံသူ မဂျင်းစိမ်းကို အသက်သွင်းလို့ ရုပ်ရှင်ကားကြီး အဖြစ် တင်ဆက်ပြန်တော့ ရွှေစာရံ ပွဲတော်ကာလ မြိုင်မြိုင်ဆိုင်ဆိုင်၊ ရိုက်ကွင်း ရိုက်ကွက် တွေက ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင်မို့ အကယ်ဒမီဆု ဆွတ်ခူး ရရှိခဲ့တဲ့အထိ အောင်မြင်မှု သရဖူဆောင်းခဲ့ပါ တယ်။ ရွှေစာရံပွဲတော်ဟာ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်ကို သွားရောက် တင်ဆက် ကပြခဲ့တဲ့ မြို့တော်သိန်းအောင် ဇာတ်ကြောင့် လူသိများ စိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီးဖြစ်တဲ့ အပြင် ဆရာမောင် ယဉ်အောင်ရဲ့ရွှေစာရံသူ မဂျင်းစိမ်းလို ပြောပြ၍ မရတဲ့ အချောအလှလေးများ တွေ့ရလေမလား ရယ်လို့ လာမယ့် ရွှေစာရံ ပွဲတော်ကို မဖြစ်မနေ သွားဖို့ အားခဲထားတဲ့ အနယ်နယ် အရပ်ရပ်က ကာလသားတွေလည်း ဒုနဲ့ဒေးပါပဲ။ ထန်းရွက် ပုတီးလေးတွေ၊ ငါးရုပ်လေးတွေ၊ ထန်းဖူးလေးတွေရဲ့နောက်မှာ သူတို့ မြင်ချင်တဲ့ ရွှေစာရံသူ အလှပဂေးလေးတွေကို တွေ့လိုက်စမ်းချင်ရဲ့လို့ ရွှေစာရံပွဲတော်ကို နွှဲပျော်ဖို့ လာကြမှာ အမှန်ပါ’`ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်နေ့မှ လပြည့် ကျော် ၉ ရက်နေ့အထိ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပလေ့ရှိပါတယ်။ ဗုဒ္ဓပူဇနိယဘုရားပွဲတော် အကြိုဖွင့်ပွဲအတိတ်နိမိတ်ကိုဆောင်ပြီး တပို့တွဲ လပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက်မှ လပြည့်ကျော် ၁၄ ရက်နေ့အထိ ပဋ္ဌာန်းပွဲနဲ့ ဖွင့်လှစ်ပြီး သံဃာတော်အပါး ၁၇ဝ ဝန်းကျင်တို့ကို သံဃာဒါန ဆွမ်းဆန် စိမ်းလောင်းလှူပြီး ပွဲတော်ကို ပိတ်ပါတယ်။ တပေါင်းလဆန်းတာနဲ့ တစ်ပြိုင်နက် ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်စာနယ်တစ်ဝိုက်မှာရှိတဲ့ ခွန်လိမ်၊ သပြေကျင်း၊ မြေပုံ၊ သံတောင်၊ လိပ်ကျစတဲ့ ရွာလေးတွေက ရှမ်း ဈေးသည်တွေ၊ သီပေါမြို့က ဘုရားဒါယိကာမ စောမွန်လှအဝတ်အစား၊ အဆောင်အယောင်ရောင်းချတဲ့ ဈေးသည်တွေနဲ့ ဆယ့်နှစ်ပွဲ ဈေးသည်တွေဟာ ရွှေစာရံကို တဖွဲဖွဲရောက်လာကြပါပြီ။ သီပေါမြို့ ဘော်ကြိုဘုရား ပွဲအပြီးနဲ့ ရွှေစာရံဘုရားပွဲအဖွင့်ကလည်း တိုက်ဆိုင်နေပြန်တော့ တပေါင်း လဆန်း ၈ ရက်၊ ၉ ရက်ဆိုရင် ရှမ်း-ဗမာ စုံညီနီးပါး ဆိုင်အားလုံး ရောက်ရှိကြပြီး ဖြစ်နေပါပြီ’`ကျွန်တော်တို့ ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော်မှာ ဇာတ်၊ အငြိမ့်၊ ရုပ်ရှင် ထည့်ထားပါတယ်။ ရုပ်ရှင်နဲ့ဇာတ်ကိုတော့ ရုံသွင်းမယ်။ အငြိမ့်ကတော့ လပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့ညမှာ အောင်ပွဲကပြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဇာတ်ကတော့ စွမ်းရည်ပြည့်ဇာတ်ပါ။ စွမ်းဇာနည်က ကူညီမယ်။ အငြိမ့် ကတော့ ရွှေရတနာအငြိမ့်ပေါ့။ ဘုရားဖူးလာ အများပြည်သူတွေ စိတ်ချမ်းသာခြင်း၊ ကိုယ်ကျန်းမာခြင်းနဲ့ပြည့်စုံပြီး စရိတ်စားခ သက်သောင့် သက်သာဖြစ်စေဖို့ ဘုရားပွဲလာကာလအတွင်းမှာ ဘယ်အရာကိုမှ လေလံ စနစ် မကျင့်သုံးပါဘူး။ ဘုရားပွဲမှာ အရက်ဘီယာရောင်းချခွင့်၊ ကစားဝိုင်း ဖွင့်ခွင့် မပေးထားပါဘူး။ လုံခြုံရေးကိုလည်း သံဃာတော်များနဲ့ အမှတ် (၄)ရဲတပ်ရင်းက စနစ်တကျ တာဝန်ယူထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်မှာပါ’လို့ ဂေါပကဥက္ကဋ္ဌ ဦးဌေးကျော်က ပြောပါတယ်။
မူကခီးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
မူကခီးရွာ(Mukakhee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ မဲကလား၊ ဆုံဆည်းမြိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၅၁ ဖြစ်သည်။
ရွှေစာရံ စေတီတော် (မန္တလေး)
ရွှေစာရံဘုရားပွဲဈေး
ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော်ကို တပေါင်းလ ပြည့်နေ့မှ လပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့ အထိ နှစ်စဉ်ကျင်းပပြီး ရှေးယခင်က စေတီတော်သို့ ငထွေ၊ ငရွေး စသော ငါးကြီးများ လာရောက်၍ ဘုရားဖူးတတ်သည်လည်း ဟု ဆိုကြသည်။ တကယ်တော့ ရွှေစာရံစေတီတော်ကို တည်ခဲ့သူ စောမွန်လှသည် နတ်မဟုတ်၊ သိုက်နန်းရှင်မဟုတ်။ သာသနာတော်ကို ယုံကြည်လွန်းသော ဘုရားဒါယိကာမ တစ်ယောက်သာဖြစ်သည်။
နတ်ကတော် အချို့နှင့် စီးပွားရေးအကွက်ထွင်သူများက အယုံလွယ်သူများကို လိမ်လည်လှည့်စားရန် စောမွန်လှအား သိုက်နန်းရှင်၊ ဂူနန်းရှင် စသောအနိမ့်စား ပရလောကသားအဖြစ် လုပ်ကြံဖန်တီးနေခြင်းသာ ဖြစ်တော့သည်။
မူကခီးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေစာရံ စေတီတော် (မန္တလေး)
ရွှေစာရံဘုရားပွဲဈေး
ရွှေစာရံဘုရားပွဲမှာ ရှမ်းအမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးတွေရဲ့ ဈေးဆိုင်တန်းတွေကို ဘုရားခြေတော်ရင်း ပတ်ပတ်လည်မှာ နေရာပေးတဲ့အပြင် ရှမ်းဈေးသည်တွေဟာ မြန်မာဈေးသည်တွေ ဈေးလာရောက် မရောင်းခင် ဟိုးယခင်မတိုး တက်မီခေတ်ကတည်းက ဆင်းရဲဒုက္ခခံပြီး ဘယ်လောက်ပဲ ခေတ်ပျက်ပျက် မပျက်မကွက် လာရောက်ရောင်းချ ကြတဲ့အတွက် မျက်နှာဖွင့် ၆ ပေ၊ အရှည်ပေ ၂၀-၃ဝ ရှိတဲ့ ဆိုင်ခန်း တစ်ခန်းကို ခုနစ်ထောင်ကျပ် သတ်မှတ်ထားပေမဲ့ ၎င်းတို့အတွက် သုံးထောင်ကျပ်သာ ပေးဆောင်စေပါတယ်။ ရွှေစာရံအတွက် ကားလမ်းဘေး တစ်လျှောက်နှင့် ဘုရားဝင်းအတွင်းမှာ ဆိုင်ခန်းပေါင်း တစ်ထောင်ကျော် ရှိပြီး အဆိုပါဈေးသည်တွေဟာ ဆိုင်ခန်းတစ်ခန်း ၁၅ ကျပ်ခေတ် ကတည်းက မျိုးရိုးစဉ်ဆက်ရောင်း ချလာကြတဲ့သူတွေဖြစ်ပြီး အသစ် လာရောက်ရောင်းချ လိုသူတွေအတွက် နေရာမပေးနိုင်ပါဘူး။ ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော်မှာ ရှမ်းဈေးသည်တွေ လာရောက်ရောင်းချ ကြတဲ့ပစ္စည်းတွေဟာ အမြတ်များများထွက်တဲ့ ပစ္စည်းတွေ မဟုတ်ကြပါဘူး။ ကိုယ့်ခြံ ကိုယ်စိုက်၊ ကိုယ့်မုန့် ကိုယ်လုပ်ပြီး ဘုရားဖူးရင်း ကုသိုလ်လည်းယူရင်း ဈေးသက်သက်သာသာနဲ့ ရောင်းတဲ့ ဒေသထွက် သစ်ဥသစ်ဖု၊ ဆေးမြစ်စုံ၊ နနွင်းဖြူ၊ နနွင်းဝါ၊ နနွင်းတိမ်ပြာ၊ နနွင်းနီ၊ နနွင်းနက်၊ နနွင်းခါး၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ တရော်ကင်ပွန်း၊ မျှစ်ချဉ်၊ နှီး၊ ဝါး၊ ရှမ်းတံမြက်စည်း၊ ဘူးခါးသီး၊ ကြိတ်စေ့ပုတီး၊ ကောက်ညှင်း ကျည်တောက်(ပေါင်းတင်း)၊ မုန့်ခေါင်းဦး စတဲ့ ပစ္စည်းမျိုးစုံ ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာဈေးသည်တွေကလည်း စားသောက်ဆိုင်၊ ဖျာဆိုင်၊ အိုးခွက် ပန်းကန်ဆိုင်၊ အရုပ်ဆိုင် စသည်ဖြင့် တည်ခင်းရောင်းချကြပါတယ်။
ရွှေစာရံဘုရားအနီး ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်မှာ ဟိုယခင်က ငါးကြီးဆိပ်ဆိုတဲ့ ငါးထွေ၊ ငါးရွေးကြီးများ ဘုရားဖူးလာရာ ဆိပ်ကမ်းရှိခဲ့ပေမဲ့ နောက်ပိုင်း ဂျပန်ခေတ်အတွင်းမှာ မိုင်းတွေနဲ့ခွဲလို့ ရေအဆိပ်သင့်တာလိုလို၊ လူတွေက တဝုန်းဝုန်းနဲ့ ရေဆင်းကစားကြလို့ပဲ ငါးတွေ မလာတော့သလိုလိုနဲ့ ငါးတွေကို မတွေ့ရတော့တာ နှစ်ပေါင်းငါးဆယ်ခန့်ရှိပြီလို့ သိရပါတယ်။ အဆိုပါငါးတွေကို အစွဲပြုပြီး ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော်မှာ ထန်းရွက် ငါးရုပ် ရောင်စုံလေးတွေကို ကျောက်ဆည်နယ်ဘက်က ပြုလုပ်ပြီး လာရောက် ရောင်းချကြပါတယ်။ တန်ဖိုးအားဖြင့်မများလှတဲ့ ထန်းရွက် ယပ်တောင်၊ ထန်းရွက်ပုတီး၊ ထန်းရွက်ငါး၊ ထန်းရွက်အိတ်၊ ထန်းဖူးစတဲ့ ရွှေစာရံ ဘုရားပွဲအထိမ်းအမှတ် ချစ်စရာပစ္စည်းလေးများကို ရွှေစာရံအပြန် လက်ဆောင်အဖြစ် လူတိုင်း တမြတ်တနိုး ဝယ်ယူသယ်ဆောင်လို့ ထန်းရွက်ပုတီး ရောင်စုံလေးတွေကို လည်မှာဆွဲလို့ ပြန်ကြစမြဲပါ။ `ဘူးတစ်လုံးဆောင် အိုတောင်မဆင်းရဲ’ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်နဲ့ ဘူးခါးသီး လေးတွေကို ခြင်းယက်ပြီး ရောင်းကြတာဟာလည်း ရွှေစာရံရဲ့ သင်္ကေတ တစ်ခုပါပဲ။
ဈေးသည်တွေထဲမှာ နှီးသည်တွေကလည်း တစ်မူထူးပါတယ်။ နှီးဟာ ရှမ်းကုန်တစ်မျိုးပါပဲ။ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ လိပ်ကျ၊ သံတောင်၊ မြေပုံပေါ်(အပေါ်စခန်း) ရွာသူ ရွာသားတွေဟာ တန်ဆောင်မုန်းလ ကတည်းက ရွှေစာရံဘုရားပွဲမှာ လာရောက်ရောင်းချဖို့ ဝါးခုတ်နှီးဖြာ အခြောက်လှမ်းပြီး မိုးလုံနေလုံအရိပ်ထဲမှာ သိမ်းဆည်းသိုလှောင်ထား ကြရပါတယ်။ နှီးဖြာရာမှာ ပေါင်းတင်းဖုတ်ရတဲ့ တင်းဝါးကို ဖြာလေ့မရှိပါဘူး။ တင်းနှီးဟာ သဘာဝကိုက ပေါင်းတင်း နံ့မွှေးနေတာကြောင့် ပိုးထိုးလို့အထားမခံတဲ့အတွက် သိုက်ဝါးကို နှီးဖြာကြပါတယ်။ သိုက်ဝါးတောရယ်လို့လည်း သီးသန့်မရှိဘဲ ဝါးမျိုးစုံရောနှော ပေါက်ရာ နေရာက ရွေးချယ် ခုတ်ယူကြရတာပါ။ သိုက်နှီးဟာ သုံးနှစ်အထားခံပြီး ပျိုးထုံး၊ နှမ်းစည်း၊ အမိုးချည်၊ ဝင်းထရံချည် စတာတွေ အတွက် မန္တလေးတစ်ဝိုက်ကတောင်သူတွေက ရွှေစာရံ ဘုရားပွဲတော်မှာ တစ်နှစ်စာ လာရောက်ဝယ်ယူလေ့ ရှိကြပါတယ်။
ဘုရားဒါယိကာမ စောမွန်လှ
မိုင်းမောဝ် ရှမ်းစော်ဘွားကြီးရဲ့သမီးတော် ရှမ်း မင်းသမီးလည်း ဖြစ်၊ ဘုန်းမီးနေလ အင်မတန်တောက်ပ ခဲ့တဲ့ မြန်မာဘုရင် အနော်ရထာရဲ့ မိဖုရားတစ်ပါးလည်း ဖြစ်တဲ့အပြင်၊ ဆုတောင်းပြည့်ရွှေစာရံ စေတီတော်မြတ်ကြီးရဲ့ ဘုရားဒါယိကာမ လည်းဖြစ်တဲ့ စောမွန်လှကို သူ့ရဲ့အဆင့် အတန်းနဲ့အညီ တခမ်းတနား ထားချင်တဲ့အတွက် ရွှေစာရံ ဂေါပကအဖွဲ့ဟာ ရှမ်းရိုးရာအစဉ် အလာအတိုင်း ဟော်နန်း ဆောက်လုပ်ပြီး စောမွန်လှရုပ်တုကို အဆောင်အယောင် များနဲ့ ထားရှိခဲ့ပါတယ်။ `ဒီအတွက် အင်မတန်မှဖြူစင်မြင့်မြတ်လှတဲ့ ပါရမီရှင်၊ မေတ္တာရှင်၊ သစ္စာရှင် စောမွန်လှကို အနိမ့်စားနတ်စာရင်း ထည့်သွင်းလို့ အခွင့်ကောင်းယူ လုပ်ကြံဖန်တီးစီးပွား ရှာတာမျိုး ဂေါပကအဖွဲ့က ခွင့်မပြုပါဘူး။ ခေတ်အလိုအရ စောမွန်လှပုံတော်တွေ ထားရှိပေးပြီး လှူဒါန်းဒါနပြုလိုသူ တွေနဲ့ ရှမ်းရိုးရာယဉ်ကျေးမှုထုံးတမ်းစဉ်လာအရ ရှမ်း အိုးစည်ဝိုင်းနဲ့ ကခြင်း၊ ဆိုခြင်း၊ ဂါရဝပြုခြင်းများကို ခွင့်ပြုထားပေမဲ့ စောမွန်လှဟာ သိုက်နန်းရှင်၊ ဂူနန်းရှင် မဟုတ်ပါဘူး’လို့ ဘဏ္ဍာရေးမှူး ဦးပြေငြိမ်းက အတိ အလင်းပြောခဲ့ပါတယ်။
မြေပြင်မှ ရွှေတောင်ကြီးထွက်သည့်ပမာ
၁၃၇၁ ခု တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၈ ရက်မှာ ဘုရား အမစောမွန်လှ ဘုံကထိန်တော်ကြီးကို မဲကျရာ ရွှေဘုံသာ၊ လိမ်ပင်ကျောင်း၊ မြို့နယ် သံဃာ့နာယကဆရာတော်ကြီးနှင့် တကွ ပင့်သံဃာ ၁၄ ပါး၊ သာမဏေ ၄၃ ပါးတို့ထံ ဆပ်ကပ်ခင်းကျင်းခဲ့ရာ ငွေသားနဲ့ ပစ္စည်းတန်ဖိုး ကျပ် သိန်းပေါင်း ၄၂၆၉၆၀ဝ ခန့် လှူဒါန်းနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ လက်ရှိ ဉာဏ်တော် သံတောင် ၉၀(သံတောင်တစ်တောင်= ၁၉ လက်မ)ပမာဏရှိတဲ့ ရွှေစာရံစေတီတော် မြတ်ကြီး ဘက်စုံပြုပြင်မွမ်းမံ မှုများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂၀ဝ၄-၂၀ဝ၅ ခုနှစ်မှာ ကျပ်သိန်းပေါင်း ၃၃၂၀ဝ၆၇၄၊ ၂၀ဝ၆-၂၀ဝ၇ ခုနှစ်မှာ ကျပ်သိန်းပေါင်း ၅၅၇၃၅၀ဝ၀၊ ၂၀ဝ၈-၂၀ဝ၉ ခုနှစ်မှာတော့ ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူနိုင်ခဲ့ပြီး ရွှေသင်္ကန်း ကပ်လှူခြင်းအပါအဝင် ဘက်စုံမွမ်းမံမှုများကို ကျပ် သိန်းပေါင်း ၁၈၆၂၂၂၈၈ဝ အထိ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ပွဲတော်ကာလအတွင်းမှာ ဘုရားဖူးလာ အများပြည်သူရဲ့ လှူဒါန်းမှု အစုစုကလည်း သိန်းတစ်ထောင် ဝန်းကျင်အထိ ရရှိပြီး လစဉ် အလှူငွေ သိန်းငါးဆယ်ဝန်းကျင် ရရှိကြောင်း သိရပါတယ်။ နှစ်စဉ် ရွှေစာရံစေတီတော်မြတ်ကြီးရဲ့ ဗုဒ္ဓပူဇနိယ ပွဲတော်(အဖွင့်) အသံမစဲမဟာပဋ္ဌာန်းပွဲ ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ပွဲကိုလည်း တပို့တွဲလပြည့် ၁ဝ ရက်မှ ၁၄ ရက်အထိ ငါးရက်တိုင် အာရုံဆွမ်း၊ နေ့ဆွမ်း၊ ဘောဇဉ်၊ သင်္ကန်း၊ လှူဖွယ်ဝတ္ထုအစုစုတို့နဲ့ ကျင်းပလှူဒါန်းခဲ့ပြီး ပွဲတော်အောင်ပွဲ သံဃာ့ဒါနဆွမ်းလောင်းလှူပွဲကို နှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၉ ရက်နေ့မှ ပင့်သံဃာအပါး ၁၇ဝ ဝန်းကျင်တို့ကို ဆွမ်းခဲဖွယ် လှူဖွယ်ဝတ္ထုအစုစုနဲ့ ထိုက်ထိုက်တန်တန် လောင်းလှူလေ့ ရှိပါတယ်။
ပွဲတော်တွင်း ကြုံဆုံရသည့်အခက်အခဲ
ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော်မှာ လာရောက်ခင်း ကျင်းရောင်းချ ကြတဲ့ ဈေးဆိုင်တန်းတွေကလည်း ဆိုင်ခန်းတစ်ထောင်ကျော်၊ လာရောက်လည်ပတ်ကြတဲ့ ဘုရားဖူးဧည့်သည် တွေကလည်း အနယ်နယ်အရပ်ရပ်၊ ဘုရားဝင်းအတွင်း ခြေချစရာနေရာလပ် မရှိပြွွတ်သိပ်နေပါတယ်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ နမ္မတူ-သီပေါဒေသတို့မှ မြစ်ဖျားခံစီးဆင်းလာတဲ့ ဒုဋ္ဌဝတီ မြစ်ဟာလည်း ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော် ကာလအတွင်းမှာ ရေတိမ်သောင်ထွန်း ပေးတဲ့အတွက် သောင်ပေါ်မှာ စားသောက်ဆိုင်တွေ ဖွင့်ကြ၊ ဒုဋ္ဌဝတီမြစ်ထဲမှာ လူငယ်တွေ ဘာသာသဘာဝ ပျော်ကြပါးကြ ရေကစားကြနဲ့ `အကြိုသင်္ကြန်ရွှေစာရံ’ ရယ်လို့တောင် ပြောစမှတ်တွင်ပါတယ်။
ဘုရား ပွဲကာလအတွင်း တပေါင်းလပြည့်နေ့ ဟာ အစည်ကားဆုံး ဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးယခင်ကတော့ လပြည့်နေ့မှာ ဆွမ်းတော်ကပ်လှူဖို့အတွက် အနီးအပါးရွာတွေက လှည်းတစ်စီး ဆွမ်းအုပ်တစ်လုံးစီနဲ့ ရွှေစာရံဘုရားကို လှည်းတန်းကြီးနဲ့ လာကြပါတယ်။ အခုတော့ ထော်လာဂျီသံတအုန်းအုန်းနဲ့ လာရောက် ဆွမ်းကပ်ကြတာလည်း တစ်မျိုး တစ်ဘာသာကြည့်ကောင်းတဲ့ မြင်ကွင်းပါပဲ။ ဘယ်လိုပဲ ဘက်စုံမွမ်းမံပြုပြင်မှုတွေ ဆောင်ရွက်ပေးမဲ့ လိုအပ်ချက်ကတော့ ရှိဆဲပါ။ အသေးအမွှားမဟုတ်တဲ့ အခက်အခဲကတော့`ရွှေစာရံဘုရားပွဲကို လူတွေက တပေါင်းလပြည့်နေ့မှ မရောက်ရရင် လူဖြစ်ရကျိုးမနပ်သလိုကို ခံယူပြီး လပြည့်နေ့ကို မဖြစ်မနေ လာရောက် ကြတာများ အမှတ်(၄)ရဲတပ်ရင်း ရှေ့ကနေ လမ်းပိတ်နေတာ ဘုရားဝင်းရောက်တဲ့အထိပါပဲ။ ကားတွေ၊ ဆိုင်ကယ်တွေလည်း ဆက်သွားလို့မရ၊ တိမ်းလို့ ရှောင်လို့မရ၊ သုံးမိုင် ခရီးကို လမ်းမှာတင် သုံးနာရီ လေးနာရီလောက် အချိန်နှောင့်နှေးကြရတယ်။ နေပူကျဲကျဲမှာ လမ်းဆင်း လျှောက်ပြီးလာတဲ့သူတွေ ချွေးဒ်ီးဒီးကျလို့ ဘုရားဖူးလာ အများပြည်သူ တွေမှာ ပင်ပန်းဆင်းရဲကြရတယ်။ တကယ်လို့များ အုန်းချောနဲ့ ရွှေစာရံကို အသွားလမ်း၊ အပြန်လမ်းလေးများ ဖောက်ပေးနိုင်ခဲ့ရင်တော့ ဘုရားဖူးတွေ စိတ်အေးချမ်းသာနဲ့ ဘုရားဖူးနိုင်ကြမှာ အမှန်မို့ လမ်းလေးဖြစ်ဖို့ပဲ အားလုံးက မျှော်လင့်နေမိ ကြတယ်’လို့ ဂေါပကအဖွဲ့ဝင် ဦးမြင့်သိန်း က လေးလေးနက်နက်ပြောပြခဲ့ပါတယ်။
နဘယံ ဘေးမရှိ
သမိုင်းမှာ ဘယ်သူနဲ့မှမတူအောင် မေတ္တာအလှတရားတွေ အမြဲသီကုံးထားတဲ့ ဘုရားအမကြီးရဲ့ ရွှေစာရံမြေမှာ နဘယံ ဘေးမရှိ၊ ဘုရားနယ် နိမိတ်အတွင်းမှာ တစ်ခါမှ အန္တရာယ် ကျရောက်ဖူးခြင်းမရှိပါဘူးလို့ အသက် ခြောက်ဆယ်ရှိပြီဖြစ်တဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဦးသောင်းတင်က ပြောပါတယ်။ ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော်ဟာ ပွဲကြည့်၊ မုန့်စား၊ ပျော်ပါးရောက်ပြန် ဆိုတဲ့ သာမန်ဘုရားပွဲမျိုးမဟုတ်ဘဲ တောင်ပေါ်မြေပြန့်သားချင်းများ ဆုံဆည်းရာ၊ ဘုရားဖူးရင်း ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြရာ၊ စိတ်ကူးယဉ် ကြည်နူးပျော်မြူးကြရာ နယ်မြေအစစ် သမိုင်းအနှစ် ဖြစ်တာကြောင့် ရွှေစာရံဘုရားပွဲတော်ဟာ ဒီနှစ်မှာ လည်း အထူးစည်ကားစရာ ရှိပါကြောင်း...။
=ဖြည့်စွက်ချက်=
ဘုရင်အနော်ရထာက စောမွန်လှအပေါ် အထူးအရေးပေးကာလိုလားမှုရှိသည်ကို မရှုစိမ့်နိုင်ကြသောကျန်မိဖုရား အသိုင်းအဝိုင်း၏ လုပ်ကြံဝါဒဖြန့်သတင်းများကြောင့် စုန်းတောက်စားတတ်သည်ဟု ယိုးစွပ်ခံရသော မိဖုရားစောမွန်လှ အခြွေအရံမပါရှိပဲ နေရပ်ပြန်ခဲ့ရသည်ဆိုသည်။ ရေချိုးရန် လုံချည်ကိုခေါင်းထက်တင်စဉ် မြင့်မြတ်သော နားဋောင်းဖြစ်၍ နားမှကျွတ်ကာ ကောင်းကင်တွင်တည်နေပြီး စာသူငယ် အပေါင်းဝန်းရံနေသည်ကို တွေ့လိုက်ရ သည်ဆိုသည်။ ဤအခြင်းအရာကို မြင်ရသောအခါ စောမွန်လှသည် ရှိခိုးပူဇော်ပြီး အဓိဋ္ဌာန်ပြုလိုက်ရာ နားဋောင်းသည် ခြုံထည်သဘက်ထည်ပေါ်သို့ သက်ဆင်းလာသည်။ ဤတွင်မွေတော်ကိုဌာပနာ၍ စေတီတည် လိုစိတ်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ဒုတ္ထဝတီမြစ်ဘေး အဘယခေမာ ကုန်းတော်ပေါ်တွင် စေတီ တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ စေတီတည်ကြောင်းသတင်းကို အမြင်သွေလွဲမှုရှိခဲ့သော ဘုရင်ကြားသိရာ ဘုရား၏အဝင်မုဒ်ဦး မည်သည့်အရပ်သို့လှည့်ကြောင်း လိုက်လံစစ်ဆေးစေသည် ဟုဆိုသည်။ လှည့်တည်ထားရာအရပ်ကို မနှစ်သက်ပါက သတ်ရန်အမိန့်ပူးတွဲပါရှိနေကြောင်း ကြိုတင်ကြားသိရသော စောမွန်လှသည် စေတီကို သဘက်ဖြင့်ရစ်ပတ်၍ အဓိဋ္ဌာန်ပြုကာ အချိန်မီ ပြုပြင်လှည့်ပေးနိုင်ခဲ့ကြောင်းဆိုကြသည်။ ကောင်းကင်တွင် မွေတော်ကို စာကလေးငှက်များဝန်းရံ တည်နေသည်ကို အစွဲပြု၍ 'ရွှေစာရံစေတီတော်' ဟု အမည်တွင်လာပြီး အရေးအကြောင်း ပေါ်ပေါက်စဉ်တွင် အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့်ထူးခြားစွမ်းဆောင်ရည်များ လုပ်နိုင်စွမ်းရှိခဲ့သည်ဟူသော သမိုင်းကြောင်းတို့ဖြင့်ထင်ရှားပါသည်။
ရွှေစာရံဘုရား၏ အံ့ဖွယ်ကိုးပါး
၁။ ဘုရားပွဲတော်ကာလဖြစ်သည့် တပေါင်းလပြည့်ကျော် (၈) ရက်တွင် မြစ်ကြီးမြစ်ငယ်အသွယ်သွယ်မှ ငါးတို့သည် ဦးခေါင်းဖြင့် ညွတ်ပူဇော်ကာ ကန်တော့ခြင်း။
၂။ ပွဲတော်ကာလတွင် မြွေ၊ ကင်း အစရှိသည့် အဆိပ်ရှိသည့်သတ္တဝါများ မရှိခြင်း။ ကြံ့၊ ဆင်၊ ချိုး၊ ငှက်၊ မှက်၊ ခြင်၊ ယင်များပင် မရှိခြင်း။
၃။ လူပေါင်းထောင်သောင်း လာရောက်ကြသော်လည်း ဘုရားမြေတွင် လူများကျဉ်းကျပ်မှု မရှိခြင်း။
၄။ ရာသီဥတုသည် အေးမြလျက်ရှိသော်လည်း ဘုရားဖူးလာရောက်ကြသူများတွင် ဖျားနာမှုများ မရှိခြင်း။
၅။ ဘုရားဖူးပြည်သူများသည် ဝတ်ကောင်းစားလှ အဖိုးတန်တန်ဆာများကို ဝတ်ဆင်လာကြသော်လည်း ခိုးဆိုးလုယက်နှောင့်ယှက်မှု မရှိခြင်း။
၆။ လူများ တစ်ဦးနှင်တစ်ဦး ဆွမ်းဦးသင်ပုတ်ကပ်လှူရန် ကြိုးစားအားထုတ်ကြသော်လည်း သပိတ်တော်၌ ဆွမ်းတင်ဦးသည် အငွေတထောင်းထေင်းထလျက် တွေ့ရှိခြင်း။
၇။ ပရဝဏ် အာရုံခံအတွင်းတွင် လူချင်းထပ်နေသော်ငြားလည်း ဘုရားရှင်၏ မျက်နှာတော်ကို ပြက်ပြက်ထင်ထင် ဖူးမြင်ရခြင်း။
၉။ ရွှေစာရံဘုရား၏ ရင်ပြင်တွင် လိုရာဆုကိုပန်ပါက လျင်မြန်စွာပြည့်မြောက်အောင်မြင်မြင်ခြင်း။
= ကိုးကား = <References />
ခိုင်းနောင်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ခိုင်းနောင်ရွာ (Hkaingnawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နမ့်အွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်အွမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၁ ဦး၊ မ ၁၈၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတ်တီးရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
မတ်တီးရွာ (Mattee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံတာအုန်းပင်စုရွာ၊ သရွတ်ကြီး
ကျုံတာအုန်းပင်စုရွာ၊ သရွတ်ကြီး
ကူလီ
ကူလီ
ကူလီဟူသောဝေါဟာရသည် တမီလ်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ကူလီ၏အဓိပ္ပာယ်မှာ ဝန်ပိုးဝန်ထမ်း အလုပ်ကြမ်းသမားဖြစ်သည်။ အလုပ်ကြမ်းသမား များကို ဟိန္ဒူစတန်ဒီစကား၊ ဘင်္ဂါလီစကားများဖြင့်လည်း ကူလီ ဟုပင် ခေါ်ဆိုသည်သာမက၊ ကမ္ဘာ့အရှေ့ပိုင်းနိုင်ငံများ၌ ဤ စကားလုံးမှာ မိမိတို့ဘာသာရင်းဝေါဟာရသဖွယ် ခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲလျက်ရှိကြသည်။ သီပေါမင်းတရားလက်ထက် ယော အတွင်းဝန် ဦးဖိုးလှိုင်ရေးသားသော မဟာသုဇာတကကျမ်းတွင် 'ဝန်ထမ်းကူလီ' ဟု သုံးနှုန်းထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ လယ်တီဆရာတော်ကလည်း မဂ္ဂဒီပနီတွင် 'ကူလီလုပ်မှု'၊
'ကူလီ လုပ်ရာဌာန' ဟု သုံးနှုန်းခဲ့လေသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံများတွင် လူဦးရေ များပြား သဖြင့်လည်းကောင်း၊ မိမိတို့နိုင်ငံတွင် အလုပ်သမားများ၏ လုပ်အားကို အစွမ်းကုန် အသုံးမချနိုင်၍လည်းကောင်း၊ ၁၉ ရာစုနှစ်နောက်ပိုင်းနှင့် ၂ဝ ရာစုနှစ်အစလောက်တွင် ကူလီအလုပ်သမားများကို ဈေးပေါပေါ နှင့် နိုင်ငံခြားသို့ ပို့ပေးခဲ့သည်။ သူတို့သည် နိုင်ငံတကာသို့ လှည့်လည်သွားလာလုပ်ကိုင်လျက် ငွေကြေး ရှာဖွေလေ့ရှိကြ သည်။ အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာ့အရှေ့ပိုင်းနိုင်ငံများရှိ ဆိပ်ကမ်းမြို့ ကြီးများတွင် အလုပ်ကြမ်းသမားများအဖြစ်ဖြင့် သက်မွေးဝမ်း ကျောင်းပြုကြသည်။
၁၈၃၃ ခုနှစ်တွင် တောင်အမေရိကတိုက်နှင့် အနောက် အိန္ဒိယကျွန်းစုများတွင် ငွေဝယ်ကျွန်စံနစ်ကိုပယ်ဖျက်လိုက်သော အခါ၊ ထိုဒေသများရှိ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကြီးများမှာ တရုတ် နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့မှ ကူလီများကိုရရှိခဲ့သောကြောင့်သာ ပျက်စီးခြင်းသို့ မရောက်ခဲ့ကြချေ။
ရှေးအခါက မြန်မာနိုင်ငံတွင် လယ်ယာများ၌ အလုပ်လုပ် သော သူရင်းငှားများမှအပ အလုပ်ကြမ်းကူလီအဖြစ်ဖြင့် အသက်မွေးမြူသူများ နည်းပါးခဲ့သည်။ အထက်မြန်မာပြည်ကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်ပြီးသောအချိန်၌ နိုင်ငံခြားသို့ ဆန် စပါး ရောင်းချသောလုပ်ငန်းများ ကောင်းမွန်လာခဲ့ရာ၊ အိန္ဒိယ နိုင်ငံမှ လယ်ကူလီများကိုခေါ်ယူ၍ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် အရပ်တွင် လယ်များတီထွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၂ဝ ရာစုနှစ်အစပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံစက်ရုံများနှင့် ဆိပ်ကမ်းများတွင် လုပ်ကိုင်ရန် အတွက် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ကူလီအမြောက်အမြားကို ခေါ်ယူခဲ့ရ သည်။ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၃ဝ ခုနှစ်အထိ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ ၃ သိန်းခန့်ဝင် ရောက်၍ ၂ သိန်းခွဲခန့် ပြန်သွားလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ၃၅,ဝဝဝ မျှသော အိန္ဒိယကူလီတို့မှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြဲရှိနေလေသည်။ ထိုကူလီများကို ကုမ္ပဏီကြီးများအတွက် မေစရီခေါ် ကူလီခေါင်းကြီးများက ကန်ထရိုက်စာချုပ်ဖြင့် ခေါ် ယူခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်အခါက ကူလီများ၏အခြေအနေမှာ အလွန် ဆိုးရွားလှသည်။ ကူလီများမှာ မေစရီတစ်ဆင့်မှ တစ်ဆင့်သို့ လွှဲပြောင်းခိုင်းစေခြင်းများခံရသည်။ မေစရီများကို မိမိတို့ နေ့စားရငွေများထဲမှ ကော်မရှင်များ ပေးကြရသည်။
မိုင်းယွင်းရွာ၊ စဉ့်ဝင်
မိုင်းယွင်းရွာ (Mongywin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ စဉ့်ဝင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စဉ့်ဝင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၇ ဦး၊ မ ၈၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြစ်သာရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
မြစ်သာရွာ (Myitthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ မြင်းဆည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၆၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်
ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခင်က ကသာခရိုင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပင်လယ်ဘူးမြို့ ဖြစ်သည်။
ဥပဋ္ဌာနသုတ်
ရဟန္တာဖြစ်သော ရဟန်းတော်တစ်ပါး ကောသလတိုင်း တောအုပ်တစ်ခုအတွင်း၌ နေ့သန့်စဉ် အိပ်ပျော်နေသဖြင့် အကျိုးစီးပွားလိုလားသော တောစောင့်နတ်က အိပ်ခြင်း၏အကျိုးမရှိပုံ, သဒ္ဓါတရားပွားများသင့်ပုံအစရှိသည်ဖြင့် အကျိုးအပြစ်ကိုပြ၍ နိုးစေရာ ရဟန်းတော်က-ကိလေသာအနှောင်အဖွဲ့မှလွတ်ပြီးသောရဟန်း, အစင်ကြယ် ဆုံးဖြစ်သော စတုသစ္စဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်း, အာသဝေါတရားတို့ကုန်ပြီးသော ရဟန်း, ထက်သန်သောလုံ့လဖြင့် နိဗ္ဗာန်သို့စေလွှတ်အပ်ပြီးသော စိတ်ရှိသောရဟန်းတို့အား နေ့အခါအိပ်ပျော်ခြင်းဖြင့် ပူပန်မှုမရှိနိုင်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌-ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်အား ကိုယ်ပင်ပန်းမှု “ကာယဒရထရှိပုံနှင့် အာတုရ (ကျင်နာမှု)သုံးမျိုးနှင့် မှတ်သားဖွယ်များ ဖွင့်ပြထားပါသည်။
စစ်ကိုးပင်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
စစ်ကိုးပင်ရွာ (Sitkoepin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ပဌနဂိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဌနဂိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၈၃ ဦး၊ မ ၂၃၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
မဲကလားရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
မဲကလားရွာ(Mekalar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ မဲကလား၊ ဆုံဆည်းမြိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၄၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥပကထေရ်
ဥပကထေရ်
ဥပကထေရ်သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်တွင် ထင်ရှားသော မထေရ်တပါး ဖြစ်သည်။ ဥပကထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားနှင့် ရှေးဦးစွာ တွေ့ရပါလျက် တရားဦးကို မနာရပဲရှိရသည်။
မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် တရားဦးဟောရန်အတွက် ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးရှိရာ ဗာရာဏသီပြည်အနီးမှ မိဂဒါဝုန်သို့ ကြွတော်မူလတ်သော် မဟာဗောဓိနှင့် ဂယာသီသအကြား၌ ဥပကမည်သော တက္ကတွန်းကို တွေ့၏။ ထိုတက္ကတွန်းက ''ငါ့ရှင်၊ သင်၏ဣန္ဒြေတို့သည် နှစ်လိုကြည်ညိုဖွယ် ရှိပေ၏။ သန့်ရှင်းစင်ကြယ် သပ္ပါယ် ပြည့်ဖြိုးလျက် ပြိုးပြိုးပြက်မျှ ထွက်ထွန်းသော အရောင်လည်း ရှိပေ၏။ အဘယ်သူကို ရည်မှန်းလျက် ရဟန်း ပြုဘိသနည်း။ သင့်ဆရာကား အဘယ်သူနည်း။ သင်ကား အဘယ် အမည်ရှိသနည်း''ဟု မေး၏။ မြတ်စွာ ဘုရားလည်း ''ချစ်သား ဥပက၊ ငါကား ကိလေသာရန်သင်းကို နှိမ်နင်းဖျက်ဆီး၍ တည်သဖြင့် အလုံးစုံ ဘုံ သုံးပါးလုံး၌ဖြစ်သော တရားအပေါင်းကို သိတော်မူ၍ တေဘူမက ဓမ္မခပ်သိမ်းတို့၌ လိမ်းကျံကပ်ငြိခြင်းမှ ကင်း တော်မူ၏။ အလုံးစုံသော အကုသိုလ်တရားကို ပယ်ရှားစွန့်ခွာ၍ တဏှာ၏ကုန်ရာ နိဗ္ဗုတာအောင်ဘုံကို အာရုံပြုဘိသဖြင့် ကိလေသာအပေါင်းတို့မှ လွတ်၏။ ချစ်သား ဥပက၊ စတုဘူမက ဓမ္မအလုံးစုံကို အလိုလို သာ ငါသိတော်မူရကား လောကသုံးပါး၌ ထင်ရှားပြစရာ ငါ့ဆရာသည် အဘယ်မှာ ရှိတော့အံ့နည်း။ ငါ့အမည်ကား ငါးပါးသောမာရ်ကို ပယ်လှန် အောင်ဘိ၍ အနန္တဇိန မည်သတည်း''ဟု မိန့်တော်မူသည်။ ထိုအခါ ဥပက က''အရှင်ဂေါတမ၊ ဟုတ်ပေရာ၏။ သို့ရာ တွင် သင်ကား ယခု အဘယ်သို့ ကြွအံ့နည်း'' ဟု မေးပြန်၏။ ''ချစ်သား ဥပက၊ သမုဒ္ဒရာ ဂင်္ဂါသဲလုံးမျှ ပွင့်ကုန်ကြသော ဗုဒ္ဓ တို့ ဓမ္မတာ ဓမ္မစကြာ ဟူ သော တရားစည်ကြီးကို တီးတော်မူ ခြင်းငှာ ဗာရာဏသီပြည်၏အနီး မိဂဒါဝုန်တောကြီးသို့ ငါကြွ တော်မူအံ့'' ဟု မိန့်တော်မူပြီးလျှင် ငါ့ရှင် ဟုတ်ပေရာ၏ ဟူသောစကားကို ဆိုလျှက် ခေါင်းညိတ်ပြီးသော် ခရီးလွဲ၍ ဝင်္ဂ မည်သော ဇနပုဒ်သို့ သွားလေသည်။
ဥပကသည် ဝင်္ဂဇနပုဒ်၌ ထိုရွာတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သော မုဆိုးကြီး စဏ္ဍာမိ၏ ကိုးကွယ်လုပ်ကျွေးခြင်းကို ခံလျက် နေထိုင်၏။ တစ်နေ့သောအခါ မုဆိုးကြီး စဏ္ဍာမိသည် တောလိုက်သွားရာ သမီးဆာဝါအား ရဟန်းကြီးကို လုပ် ကျွေးပြုစုရန် မှာကြားထားခဲ့သည်။ ဆာဝါလည်း ရဟန်းကြီး အား ဆွမ်းလုပ်ကျွေးသည်။ ရဟန်းကြီးဥပကသည် ဆာဝါ၏ ရူပါရုံကြောင့် ချစ်ခင်တပ်မက်ခြင်းဖြစ်၍ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ဆွမ်းမစားနိုင်၊ မကျိန်း စက်နိုင်ပဲ စိတ်ဒုက္ခ ရောက်ရသည်။ မုဆိုးကြီး တောမှ ပြန်လာသောအခါ ရဟန်းကြီး၏ အဖြစ်ကို သိရ၍ မေးမြန်းပြီးသော် သမီးဆာဝါနှင့် လက်ထပ် ပေးမည်ဟု ကတိပြုသည်။ ဥပကသည် လူထွက်၍ လက်ထပ် ပြီးနောက် မုဆိုးကြီးထံတွင် သားငှက်တို့ကို ထမ်းပိုးရောင်းချ ခြင်းဖြင့် နေထိုင်သည်။
ကာလကြာသော် သုဘဒ္ဒမည်သော သားငယ်တစ်ယောက် ဖွားမြင်သည်။ ကလေးငယ် ငိုယိုသောအခါ မိခင် ဆာဝါက ရဟန်းလူထွက် မုဆိုးနောက်လိုက် လူငမိုက်၏သား မငိုနှင့် ဟု ငေါက်ငန်းလေ့ပြုသည်။ ထိုအခါ ဥပက ကြားသဖြင့် ဇနီး ဖြစ်သူအား ''ငါ့ကို ကိုးကွယ်ရာ မရှိဟု သင်မမှတ်လေနှင့်၊ ငါ့တွင် အနန္တဇိန မည်သော မိတ်ဆွေရှိသည်''ဟု ပြန်ပြော လေ့ရှိသည်။
ဆာဝါသည် ထိုသို့ ငေါက်ငန်းဖန်များလတ်သော် ဥပကသည် နားငြီးရှက်ရွံ့၍ အိမ်မှထွက်ခွာလျက် ဘုရား ရှိရာ မဇ္ဈိမဒေသသို့ ရှေးရှု သွားလေသည်။ သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန် ကျောင်းသို့ရောက်လျှင် ''ငါ့ရှင်တို့ အနန္တဇိနသည် အဘယ်မှာ ရှိသနည်း''ဟု မေး၏။ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားက အနန္တဇိနအမည်ဖြင့် မေးလာသူကို ခေါ်ဆောင်ခဲ့ရန် ဦးစွာကပင် မှာကြားထားသည့်အတိုင်း မြတ်စွာဘုရားအထံတော်သို့ ခေါ် ဆောင်သွားသည်။
ဥပကသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးတွေ့ရ၍ တရားရကာ ရဟန်းပြုလေသည်။ ရဟန်းဖြစ်ပြီးသော် မြတ်စွာဘုရား ဟော ကြားတော်မူသော ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို ကြိုးစားအားထုတ်သည်။ ဥပကသည် အနာဂါမိဖိုလ်၌ တည်ပြီးနောက် အသက်အတိုင်း နေ၍ စုတေသော် အဝိဟာဗြဟ္မာဘုံ၌ ပဋိသန္ဓေနေသည်။ ထိုဘုံ ၌ဖြစ်သော ခဏ၌ပင် အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေသည်။
ဂျိုင်ဝါရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဂျိုင်ဝါရွာ(Jaingwa)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ရှဒန်ပုန်ဝါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၀၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်လွိုင်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်လွိုင်ရွာ (Wanloi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၂၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၁၆ ဦး၊ မ ၂၀၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အော်တာနေးတစ် ကန်းထရီးဂီတ
အော်တာနေးတစ် ကန်းထရီးဂီတ (Alternative Country; တစ်ခါတစ်ရံ alt-country, insurgent country (သို့) American ဟုလည်း ခေါ်ပြီး) ကန်းထရီးဂီတ၏မျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ mainstream (သို့) pop country ဂီတမှ ကွဲပြားသော ပုံစံများပါဝင်သည်။ country ဂီတတီးဝိုင်းများဖော်ပြရာတွင် rock ၏ ဇစ်မြစ်များ၊ bluegrass, rockabilly, honky-tonk, alternative rock, folk rockနှင့် punk တို့ လွှမ်းမိုးမှုများကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။
အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ခြင်းနှင့်ဝိသေသလက္ခဏာများ
၁၉၉၀တွင် alternative country သည် alternative rock နှင့် ယှဉ်ပြိုင်လာခဲ့ပြီး ကွဲပြားခြားနားသော ဂီတပညာရှင်များကို ဖော်ပြခဲ့ပြီး mainstream country ဂီတအပေါ်သက်ရောက်စေခဲ့သည်။ မကြာခဏ strong punkနှင့် rock&roll ပေါင်းစပ်ထားသည့် lo-fi sound များအတွက် Nashville၏ လွှမ်းမိုးများမှာ ထုတ်လုပ်ခြင်းတန်ဖိုးများ မြင့်တက်လာမှုကို ရှောင်ခဲ့သည်။ စာသားများမှာ အေးစက် ခြင်း(သို့) လူမှုရေးအကြောင်းအရာများဖြစ်ပြီး အလွန်စိတ်ထိခိုက်ခံစားရသော အကြောင်းအရာများလည်းပါဝင်သည်။ traditional American Folk music မှ စီစဉ်ထားသော ဂီတဆိုင်ရာပုံစံများမှာ အနည်းငယ်သာကျန်ရှိသည်။ mainstream rock(သို့)countryမှ blue grass, rockabillyနှင့် honky-tonk ဟူ၍ ဂီတကို ဝေခွဲ၍ မရနိုင်ပေ။ alternative country အနုပညာရှင်များ လှုပ်ရှားမှုကို ငြင်းပယ်မူကြောင့် ခွဲခြားဖော်ပြရာတွင် ရှုပ်ထွေးစေသည်။ ဂီတပညာရှင်များမှာ alternative country ဖြစ်သည်ဟု ပြန်လည်သုံးသပ်၍ အခိုင်အမာဆိုသည်။ လူသိအများဆုံး magazine ဖြစ်သည့် No Depression သည် ဤအမျိုးအစားအပေါ်နှစ်မြုပ်၍ alternative country ဂီတဟူ၍ ထင်ရှားစေခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
Alternative country သည် traditional American country ဂီတမှ ရေးဆွဲထားသည်။ အဓိကကိုးကား၍ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခဲ့သည့် အုပ်စုများမှာ Woody Guthrie, Hank Williams နှင့် The Carter Family အုပ်စုတို့ဖြစ်သည်။ အခြားအများစုလွှမ်းမိုးမှုမှာ country rock ဖြစ်သည်။ country ဂီတနှင့် rock&roll တို့ရောစပ်မှုရလဒ်ဖြစ်သည်။ country rock ကိုအစပျိုးခဲ့သည့် အနုပညာရှင်မှာ Gram Parsons ဖြစ်ပြီး Michael Nesmith, Steve Earle နှင့် Gene Clark တို့မှာလည်း အရေးပါသော ဆန်းသစ်တီထွင်သူများဖြစ်သည်။ တတိယမြောက်အကြောင်းရင်းမှာ punk rock ဖြစ်သည်။
ကံကုန်းရွာ၊ သုံးဆယ်
ကံကုန်းရွာ၊ သုံးဆယ်
ဆယ်စုရွာ၊ ဆောက်အိုင်
ဆယ်စုရွာ၊ ဆောက်အိုင်
ငါးဖယ်ချောင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ငါးဖယ်ချောင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ရေခြံစုရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
ရေခြံစုရွာ (Yaechansu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ကျွဲနွားထောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲနွားထောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၅၄ ဦး၊ မ ၅၀၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၇၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘော်ဘင်ရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ဘော်ဘင်ရွာ (Bawbin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ ဘော်ဘင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၇၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘော်ဘင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၃ ဦး၊ မ ၁၃၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွိုင်တောင်ရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
လွိုင်တောင်ရွာ (Loitawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၄၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၇၅ ဦး၊ မ ၄၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဝတောင်ရွာ၊ လက်ပန်
အဝတောင်ရွာ၊ လက်ပန်
ကော့ကရိတ်မြို့
ကော့ကရိတ်မြို့ (ကီၢ်ကရံၣ်ဝ့ၢ်ဖိ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်မြို့၏ အရှေ့ဘက် မိုင် ၅ဝ ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိ၏။ မော်လမြိုင်မြို့မှ ဂျိုင်းမြစ်အတိုင်း မိုင် ၄ဝ ခန့်ဆန်တက်ကာ ဟောင်သရောမြစ်လက်တက်ဖက်သို့ ချိုးဝင်ပါက ကျုံဒိုးမြို့သို့ရောက်၍၊ ထိုမှတစ်ဆင့်မော်တော်ကားဖြင့် ကော့ကရိတ်မြို့သို့ ၁၅ မိုင်ခန့်သွားရသည်။
ကော့ကရိတ်မြို့သည် ထိုင်း မြန်မာနယ်စပ်ဖြစ်သော မြဝတီမြို့နှင့် ၄၁ မိုင်မျှသာကွာဝေး၍ ကားလမ်းဖြင့်ဆက်သွယ်ထား၏။ သို့ဖြစ်၍ ကော့ကရိတ်မြို့မှာ ထိုင်းနှင့် မြန်မာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် အချက်အချာဌာနတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။ ယိုးဒယား၊ ရှမ်း၊ မွန်၊ မြန်မာ၊ ကရင်၊ပအိုဝ်း‌၊ တရုတ်၊ အိနၵိယစသည်ဖြင့် လူမျိုးပေါင်းစုံနေထိုင်၍ တောင်သူလယ်သမား အဖြစ် အသက်မွေးမြူသူများသည်။
ကော့ကရိတ်မြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၃.၂ ခန့်ရှိ၍ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၄၂,၉၅၀ ဦး ရှိသည်။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်မှာ ရှေးအခါက ဟောင်သရောမြို့နယ် ဖြစ်ခဲ့ဘူး၏။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်နှင့် ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ် ၂ ခု ပေါင်း၍ ကော့ကရိတ်ခရိုင်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဤမြို့နယ် ၂ ခုကို ကရင်ပြည်နယ်သို့ ပူးပေါင်း သွတ်သွင်းရန် ၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ရွာသစ်ရွာ၊ ရှိန်းမကား
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ရှိန်းမကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၇၆ ဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ ပင်လယ်ဥပဒေ ကွန်ဗင်းရှင်း
thumb|400px| thumb|
ကုလသမဂ္ဂ ပင်လယ်ဥပဒေ ကွန်ဗင်းရှင်း
ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ကြီးသည် ပင်လယ်ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်း နိုင်ရေးအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေကော်မရှင်တရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုကော်မရှင်က ပင်လယ်ရေးရာ ကိစ္စများကို လေ့လာစုံစမ်းသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ပထမအကြိမ် အပြည် ပြည်ဆိုင်ရာ ပင်လယ်ဥပဒေ ညီလာခံကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပင်လယ် ဥပဒေ ညီလာခံကိုလည်းကောင်း ကျင်းပသည်။ တတိယအကြိမ် ပင်လယ်ဥပဒေညီလာခံ၏ ဒုတိယအစည်းအဝေးကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်အတွင်း ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ ကာရာကတ်မြို့၌ ကျင်းပသည်။ ထိုအစည်းအဝေးတွင် ပိုင်နက်ပင်လယ်၊ သီးသန့်စီးပွားရေးဇုံ၊ ကမ်းလွန်ရေတိမ်ပိုင်း ပင်လယ်မှ သယံဇာတပစ္စည်းများ၊ ပင်လယ်ရေကြောင်း သွားလာရေး၊ ငါးဖမ်းခြင်းနှင့် ငါးမျိုး ထိန်းသိမ်းရေး၊ အဏ္ဏဝါသုတေသနနှင့် ပင်လယ်ရေထု ညစ်ညမ်းမှု စသော ဘာသာရပ်များစွာကို ဆွေးနွေးတိုင်ပင် ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် တတိယအကြိမ် ကုလသမဂ္ဂ ပင်လယ် ဥပဒေ ညီလာခံသည် ပင်လယ်ဥပဒေနှင့် စပ်ဆိုင်သော ကိစ္စ ရပ်များ အားလုံးအတွက် တစ်ခုတည်းသော သဘောတူစာချုပ် (ကွန်ဗင်းရှင်း)ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ကုလ သမဂ္ဂဌာနချုပ်၌ အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းနိုင်ခဲ့သည်။
ယင်းသဘောတူစာချုပ် (ကွန်ဗင်းရှင်း) မူကြမ်းကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ တူရကီနိုင်ငံ၊ ဗင်နီဇွဲလားနှင့် အစ္စရေးနိုင်ငံ လေးနိုင်ငံက ကန့်ကွက်မဲပေးသည်။ ဘယ်လ်ဂျီယမ်၊ ဘူဂေးရီးယား၊ ဘိုင်လိုရုရှား၊ ချက်ကိုစလို ဗက်ကီးယား၊ ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ ဂျာမနီ၊ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ အီတလီနိုင်ငံ၊ လူဇင်ဘတ်နိုင်ငံ၊ မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ ပိုလန်နိုင်ငံ၊ စပိန်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ယူကရိန်းနိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဗြိတိန်စသော ၁၇ နိုင်ငံက မဲမပေးပဲနေသည်။ သို့ဖြစ်၍ တညီတညွတ်တည်း အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မဟုတ်ပဲ နိုင်ငံပေါင်း ၁၃ဝ က ထောက်ခံ သဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ဥပဒေ သဘောတူညီချက် ကွန်ဗင်းရှင်းတွင် ပုဒ်မပေါင်း ၃၂ဝ နှင့် နောက်ဆက်တွဲ ကိုးခု ပါရှိသည်။ ထိုသဘောတူညီချက်တွင် ကျွန်းအဓိပ္ပာယ်မှအစ ပင်လယ် ပြင်တွင် လူသားတို့ အသုံးပြုသော ကိစ္စရပ်အားလုံးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရေးဆွဲထားသည်။ ထိုကိစ္စရပ်များမှာ ပင်လယ် သမုဒ္ဒရာဒေသ၌ သင်္ဘောများ ဖြတ်သန်းသွားလာရေး၊ လေယာဉ်ပျံများ ပျံသန်းရေး၊ ပင်လယ်မှ သယံဇာတပစ္စည်းများ တူးဖော်ထုတ်ယူရေး၊ သက်ရှိသတ္တဝါများ ထိန်းသိမ်းမွေးမြူရေး၊ ပင်လယ်ရေထု ညစ်ညမ်းမှုမှ ကာကွယ်ရေး၊ ငါးဖမ်းရေး စသော ကိစ္စရပ်များ ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်ဥပဒေကွန်ဗင်းရှင်း ကမ်းရိုးတန်းနိုင်ငံများသည် သက်ဆိုင်ရာ ကမ်းခြေမှ ၁၂ မိုင်အထိ ပင်လယ်တွင် အချုပ် အခြာအာဏာပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ သို့ရာတွင် နိုင်ငံခြားသင်္ဘောများ အနေဖြင့် အပြစ်ကင်းစင်သော ဖြတ်သန်းသွားလာမှုမျိုးကို ပြုနိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ကျွန်းစုနိုင်ငံများသည် ကျွန်းများ၏ ပြင်ပ အဝေးဆုံး နေရာများမှ မျဉ်းဖြောင့်တန်းဆွဲ၍ အတွင်းပိုင်း ပင်လယ်ဧရိယာတွင် အချုပ်အခြာအာဏာရှိလေသည်။ နိုင်ငံတကာမှ သင်္ဘောများနှင့် လေယာဉ်ပျံများသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေကြောင်းသွားလာရေးအတွက် အသုံး ပြုသည့် ရေလက်ကြားများတွင် ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့် ရှိသည်။ သို့ရာတွင် အချိန်ကြာသင့်သည်ထက် ကြာခြင်း၊ ဖြတ်သန်း သွားလာရာအနီးရှိ နိုင်ငံများကို ခြိမ်းခြောက်ခြင်း မပြုရန် ယင်းသဘောတူညီချက်တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ကမ်းလွန်ရေတိမ်ပိုင်းသည် ကမ်းခြေမှ အနည်းဆုံး မိုင် ၂ဝဝ အထိ ကွာဝေးနိုင်ပြီး သီးခြား အခြေအနေများတွင် ကမ်းခြေမှ မိုင် ၃၅ဝ အထိ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ ကွာဝေး နိုင်သည်။ ကမ်းရိုးတန်းနိုင်ငံများသည် ကမ်းလွန် ပင်လယ်ရေတိမ်ပိုင်းတွင် သယံဇာတပစ္စည်းများ ရှာဖွေ တူးဖော် ရန် အချုပ်အခြာ အခွင့်အရေးရရှိသည်။ သို့ရာတွင် မိုင် ၂ဝဝ ထက်ပို၍ ကွာဝေးသော ရေတိမ်ပိုင်းမှ ရေနံနှင့် အခြားသယံ ဇာတပစ္စည်းများ ထုတ်ယူရာမှ ရရှိသည့် ဝင်ငွေများကို နိုင်ငံ တကာနှင့် ခွဲဝေခံစားရမည်ဟု ယင်းကွန်ဗင်းရှင်းက ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
နိုင်ငံများသည် ပင်လယ်ရေပြင် ညစ်ညမ်းမှုအန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ကြရမည်၊ နိုင်ငံတနိုင်ငံသည် ရေထုညစ်ညမ်းမှု ဖြစ်ပါစေ လျော်ကြေးပေးရန် တာဝန်ရှိသည်ဟု ယင်းကွန် ဗင်းရှင်းက အတိအလင်း ချမှတ်ထားသည်။ နိုင်ငံများသည် ပင်လယ်ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများကို ငြိမ်းချမ်းစွာ ဖြေရှင်းရမည် ဖြစ်ပြီး သဘောတူညီမှု မရပါက အငြင်းပွားမှုအများစုကို မလိုက်နာလျှင် မနေရသည့် လုပ်ထုံး လုပ်နည်းဖြင့် အဆုံးအဖြတ်ခံယူရမည် ဖြစ်သည်။ ယင်းလုပ်ထုံး လုပ်နည်းများအရ ဆောင်ရွက်ရန် ပင်လယ်ဥပဒေနှင့် စပ်လျဉ်း သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ခုံရုံးနှင့် လက်ရှိ ကုလသမဂ္ဂ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားရုံးတို့အား လုပ်ပိုင်ခွင့်များ အပ်နှင်း မည် ဖြစ်လေသည်။
၁၉၈၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်မှ ၁ဝ ရက်နေ့ အတွင်းတွင် ကုလသမဂ္ဂ တတိယအကြိမ်မြောက် ပင်လယ် ဥပဒေညီလာခံ၏ အပြီးသတ် ဆောင်ရွက်ချက်မှတ်တမ်းနှင့် ပင်လယ်ဥပဒေ ကွန်ဗင်းရှင်း လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲကို ဂျမေကာ နိုင်ငံ မွန်တီဂိုဘေးမြို့တွင် ကျင်းပသည်။ အစည်းအဝေး တက် ရောက်သော ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ပေါင်း ၁၅၁ ဖွဲ့အနက် တူရကီနိုင်ငံမှတစ်ပါး ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ အားလုံးက အပြီးသတ် ဆောင်ရွက်ချက် မှတ်တမ်းကို လက်မှတ်ရေးထိုးသည်။ ပင်လယ်ဥပဒေကွန်ဗင်းရှင်းကိုမူ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ပေါင်း ၁၁၉ ဖွဲ့က လက်မှတ်ရေးထိုးသည်။ ထိုကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များမှ နိုင်ငံပေါင်း ၁၁၇ နိုင်ငံတို့မှ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့များ၊ ကွတ်ကျွန်း ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့နှင့် နမီးဗီးယားဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂကောင်စီ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တို့ ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သည် ၁၉၇၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့ လွှတ်တော် သမ္မတအစည်းအဝေးက ပိုင်နက်ပင်လယ်နှင့် ပင်လယ်ဇုံများဥပဒေကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေ အရ မြန်မာနိုင်ငံ ပိုင်နက်ပင်လယ်သည် အခြေခံမျဉ်းများမှ ပင်လယ်ဘက်သို့ ရေမိုင် ၁၂ မိုင်အထိ ကျယ်ဝန်းကြောင်းနှင့် သီးသန့်စီးပွားရေးဇုံသည် အခြေခံမျဉ်းများမှ ပင်လယ်ဘက်သို့ ရေမိုင် ၂ဝဝ အထိ ကျယ်ဝန်းကြောင်း သတ်မှတ်ထားသည်။ ပင်လယ်ဥပေဒ ညီလာခံ၏ အပြီးသတ် ဆောင်ရွက်ချက် မှတ်တမ်းနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပင်လယ်ဥပေဒကွန်ဗင်းရှင်း တို့ကို နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဦးတင်အုန်း ခေါင်းဆောင်သော မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က ပါဝင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့လေသည်။
ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ထီးချိုင့်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထီးချိုင့်မြို့နယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်နယ်နမိတ်အနီးတွင် တည်ရှိပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ထီးချိုင့်မြို့ ဖြစ်သည်။
အင်းတောင် ဘေးမဲ့တောနှင့် ကျောက်တောင် ဘေးမဲ့တောတို့သည် မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။
မိုင်းရဲရွာမရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
မိုင်းရဲရွာမရွာ (Mongyeywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေထွက်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ရေထွက်ရွာ (Yaehtwet)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ပဌနဂိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဌနဂိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၈၃ ဦး၊ မ ၂၃၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငွေညီနောင်ရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ငွေညီနောင်ရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ကြို့ကုန်းရွာ၊ သုံးဆယ်
ကြို့ကုန်းရွာ၊ သုံးဆယ်
ပဆီယန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ပဆီယန်ရွာ(Pasiyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ရှဒန်ပုန်ဝါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၉၇ ဖြစ်သည်။
ထန်းကုန်းရွာ၊ ဆောက်အိုင်
ထန်းကုန်းရွာ၊ ဆောက်အိုင်
ဝါးမီးထရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
ဝါးမီးထရွာ(Warmeehta)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ မဲကလား၊ ဆုံဆည်းမြိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၈၁၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘဲအင်းရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ဘဲအင်းရွာ (Beinn)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ ဘဲအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၈၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘဲအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၆ ဦး၊ မ ၆၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်လွမ်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
လွယ်လွမ်ရွာ (Loilum)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နမ့်အွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်အွမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၁ ဦး၊ မ ၁၈၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ