cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး မြို့ကြီးများ
နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး အဆင့်မှာ အလုပ်ရှင်များအား ဝန်ထမ်းများကို အခြားမြို့များသို့ ပြောင်းရွှေ့ရာတွင် အခက်အခဲ ကရုဏာကြေး ပေးအပ်ရန် အတွက် ရည်ရွယ်၍ ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြားရည်ရွယ်ချက်များ အတွက် အသုံးချရန် အတွက် နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး အဆင့်ကို ချဲ့ထွင်ရန်အတွက် ငြင်းခုံမှု အမြောက်အမြား ရှိသည်။ သို့သော်လည်း နှစ်စဉ် မြို့ကြီးများ အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်းသည် စာနယ်ဇင်းများ၏ အထူး အလေးပေး ရေးသားခြင်းကို ခံရပြီး ဆွေးနွေးရန်အတွက် ပေါ်ပြူလာဖြစ်သော တော့ပစ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ အိမ်ဖြူတော်၏ အာရုံစူးစိုက်ခြင်းကိုပင် ခံရလေ့ ရှိသည်။
လူနေမှု အရည်အသွေး စစ်တမ်း
မာဆာ၏ လူနေမှု အရည်အသွေး စစ်တမ်းကို နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်လေ့ ရှိပြီး မြို့ကြီးပေါင်း ၂၂၁ မြို့ကို အချက် ၃၉ ခုပေါ်တွင် မူတည်၍ နှိုင်းယှဉ်ထားသည်။ နယူးယောက်မြို့ကို အမှတ် ၁၀၀ ဖြင့် စံထားသတ်မှတ်ပြီး အခြားမြို့များကို နယူးယောက်နှင့် နှိုင်းယှဉ်၍ အဆင့်သတ်မှတ်သည်။ အရေးကြီးသော အချက်များမှာ လုံခြုံမှု၊ ပညာရေး၊ သန့်ရှင်းမှု၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ ပတ်ဝန်းကျင်၊ အပန်းဖြေမှု၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေး တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှု နှင့် အများပြည်သူသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး တို့ ဖြစ်သည်။
မာဆာတွင် တကိုယ်ရည် လုံခြုံစိတ်ချရမှု စာရင်းလည်း ရှိပြီး ထိုစာရင်းတွင်လည်း ဥရောပ သမဂ္ဂ နှင့် ဆွစ် မြို့ကြီးများကပင် ထိပ်ဆုံးနေရာကို ယူထားသည်။ ထိပ်ဆုံး ၅ မြို့မှာ လပ်ခ်စမ်ဘတ်မြို့၊ ဘန်းမြို့၊ ဂျနီဗာမြို့၊ ဟယ်လ်စင်ကီမြို့ နှင့် ဇျူးရစ်ခ်မြို့ တို့ဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်းတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် နှင့် ပတ်သက်သော အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်းလည်း ပါဝင်ပြီး ရေရရှိနိုင်မှု၊ ရေသောက်သုံးနိုင်မှု၊ အမှိုက် စွန့်ပစ်မှု၊ ရေထုတ်မြောင်းများ၏ အရည်အသွေး၊ လေထုညစ်ညမ်းမှုနှင့် ယာဉ်ကြောပိတ်ဆို့မှု တို့ အပေါ်တွင် မူတည်၍ အဆင့်သတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ခဲလ်ဂရီမြို့သည် စာရင်း၏ ထိပ်ဆုံးတွင် ၁၄၅.၇ မှတ်ဖြင့် ပါဝင်ပြီး ဟိုနိုလူလူမြို့က ၁၄၅.၁ မှတ်ဖြင့် ဒုတိယနေရာမှ လိုက်ကာ အော့တဝါမြို့ နှင့် ဟယ်လ်စင်းကီမြို့ တို့က တတိယနေရာတွင် ပူးတွဲရှိနေကြသည်။ နယူးဇီလန်မှ ဝဲလင်တန်မြို့မှ နံပါတ် (၅)၊ မင်နီယားပလစ်မြို့မှ နံပါတ် (၆)၊ အက်ဒလိတ်မြို့ (၇) နှင့် ကိုပင်ဟေဂင်မြို့ (၈) အသီးသီး ရှိကြသည်။ ကိုဘေးမြို့ ၊ အော့စလိုမြို့၊ စတော့ခ်ဟုမ်းမြို့ တို့က နံပါတ် (၉) နေရာတွင် ရှိကြသည်။ ဟေတီရှိ ပေါတိုပရင့်စ်မြို့က အောက်ဆုံးတွင် ၂၇.၈ မှတ်ဖြင့် ရှိနေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံး မြို့ကြီးများ
အီခေါနမစ် မဂ္ဂဇင်း၏ စုံစမ်းရေးဌာနမှ နေထိုင်ရန် ကောင်းမွန်သည့် မြို့များစာရင်းမှာလည်း မာဆာ အကြံပေးအဖွဲ့၏ အချက်အလက်များကို အသုံးပြုပြီး ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ ဩစတြီးယားနိုင်ငံ၊ ဖင်လန်နိုင်ငံ နှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံတို့မှ မြို့များ ပါဝင်သည်။ စံပြမြို့များ ဖြစ်ရခြင်း အကြောင်းမှာ ကုန်စည် နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို နေရာတကာ ရရှိနိုင်မှု၊ တကိုယ်ရည် အန္တရာယ် နည်းပါးမှု နှင့် အခြေခံအဆောက်အအုံ လုံလောက်မှု တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ အီကော်နောမစ် မဂ္ဂဇင်း၏ စုံစမ်းရေးဌာနမှာ နယူးယောက်တိုင်း သတင်းစာမှ အင်္ဂလိပ်စာကို အသားပေးသည် ဟူသော ဝေဖန်မှု ကို ခံရပြီး အီကော်နောမစ်သည် နေထိုင်ရန် ကောင်းမွန်ခြင်းကို အင်္ဂလိပ်စကားပြောခြင်းနှင့် ညီမျှခြင်းထား တွက်ချက်သည်ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။
အစီရင်ခံစာအရ ကနေဒါနိုင်ငံရှိ ဗန်ကူးဗားမြို့မှာ နေထိုင်ရန် အကောင်းဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး ဗီယင်နာမြို့က ဒုတိယလိုက်ကာ မဲလ်ဘုန်းမြို့က တတိယနေရာတွင် ရှိသည်။ စစ်တမ်းအရ "ယခုလက်ရှိ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေး အခြေအနေအရ နေထိုင်ရန် ဆန္ဒအရှိဆုံးသော နေရာမှာ အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်ခြင်း၏ ခြိမ်းခြောက်မှု နည်းပါးသော နေရာများပင် ဖြစ်သည်" ဟု ဖော်ပြထားသည်။
အခြား ဩစတြေးလျနိုင်ငံမှ မြို့ကြီး ၃မြို့ (ဆစ်ဒနီမြို့ မှာ နံပါတ်(၇) တွင် ရှိပြီး အက်ဒလိတ်မြို့နှင့် ပါးသ်မြို့တို့မှာ နံပါတ် (၈)တွင် ပူးတွဲရှိသည်) တို့မှာလည်း ထိပ်ဆုံး ၁၀ မြို့တွင် ပါဝင်သည်။ အခြား ကနေဒါနိုင်ငံမှ မြို့ကြီးများမှာလည်း စစ်တမ်းတွင် ထိပ်တန်းနေရာများကို ရယူကြသည်။ ဗန်ကူးဗားမြို့ အပြင် အခြားမြို့များ ဖြစ်သော ထရော်န်ထိုမြို့နှင့် ခဲလ်ဂရီမြို့ တို့မှာလည်း ထိပ်ဆုံး ၁၀ မြို့တွင် ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် စာရင်းတွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ မှ မြို့ကြီးများဖြစ်သော ဇူးရစ်ချ်မြို့နှင့် ဂျနီဗာမြို့ တို့သည် ထိပ်ဆုံး ၁၀မြို့မှ လျှောကျသွားခဲ့ပြီး အက်ဒလိတ်မြို့နှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံမှ အော့ကလန်မြို့ တို့က အစားထိုး နေရာယူခဲ့သည်။
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ ဟရားရီမြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နေထိုင်ရန် အဆိုးရွားဆုံးမြို့ အဖြစ်သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ အာဖရိကနှင့် တောင်အာရှမြို့များသည် EIU အဆင့်သတ်မှတ်မှုတွင် ဆိုးရွားသော အဆင့်များ ရှိကြပြီး ပစ်စ်ဘတ်ခ်မြို့သည် အမေရိကန် မြို့ကြီးများတွင် အဆင့်အမြင့်ဆုံး မြို့ဖြစ်သည်။
ဖိုင်ကျောင်းရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ဖိုင်ကျောင်းရွာ (Hpaikyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဖိုင်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖိုင်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅ ဦး၊ မ ၃၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရော့တော့
thumb|အဖြူရောင် အနားတွန့်ခရော့တော့ကို ဝတ်ဆင်ထားသော အမျိုးသမီး ခရော့တော့ (ရှပ်တပိုင်းပြတ်၊ ဗိုက်သားဖော်ရှပ်၊ ရှပ်အောက်ပိုင်းဖြတ် ဟူ၍လည်း ခေါ်) (Crop-top ) သည် ကိုယ်အထက်ပိုင်းဝတ် သို့ အပေါ်ဝတ်တမျိုးဖြစ်ပြီး ဗိုက်သားတခုလုံးကိုဖြစ်စေ၊ ချက်နှင့်ခါးအထက်ပိုင်းကိုဖြစ်စေ ဖော်ထားသည်။
အမျိုးသမီး
၁၈၉၃ ချီကာဂိုကမ္ဘာ့ပြပွဲကြီးတွင် အီဂျစ်သားတို့၏ပြကွက်မှာ အတော်ပင် လူစိတ်ဝင်စားမှုရကာ ဗိုက်သားဖော်ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အတွေးအခေါ်များ ပြောင်းလဲလာသည်။ ၁၉၃၀-၄၀ ကာလများတွင် ဖက်ရှင်လောကတွင် ဤအဝတ်အစားများ အတော်လွှမ်းမိုးသော်လည်း ရေကူးဝတ်စုံအမျိုးအစားအောက်တွင်ပင် ထားကြသည်။ ၁၉၆၀-၇၀ ကာလများတွင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေး ဖြစ်လာပြီးနောက် ဘာဘရာဧဒင်နှင့် ဂျိန်းဘာကင်တို့သို့ နာမည်ကြီးသရုပ်ဆောင်များက လမ်းစထွင် ဝတ်ဆင်ခဲ့သည်။ အသွင်ကွဲများ၊ ရင်ဘတ်စည်းရှပ်သို့ ရင်ဘတ်ထုံးရှပ်များကို ၁၉၄၀ ဝန်းကျင် ဖက်ရှင်အဖြစ် မြင်ရသည်မှာ ၁၉၆၀ ကာလများအထိ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀ နှစ်များတွင် ဖလက်ရှဒန့်ရုပ်ရှင် လူကြိုက်များသည်နှင့်အတူ ကိုယ်ကာလလေ့ကျင့်ရာတွင် ဝတ်လေ့ဝတ်ထရှိသော အင်္ကျီအဖြစ် တွေ့ရသည်။ ၁၉၈၃ ထွက် "လပ်ကီးစတား" အမည်ရှိ တေးဗီဒီယိုတွင် မက်ဒေါနားက ခရော့တော့ဝတ်ကာ သရုပ်ဆောင်သဖြင့် လူပြောသူပြောများခဲ့၏။ ၁၉၉၀ ဝန်းကျင်တွင် တပြန်ခေတ်စားသည်မှာ ယနေ့အထိပင်တည်း။
ပုလဲနို့ရည်
ပုလဲနို့လက်ဖက်ရည် (珍珠奶茶) ဆိုသည်မှာ ထိုင်ဝမ်တွင် လူကြိုက်များသည့် လက်ဖက်ရည်အအေးတွင် ပုလဲသီးထည့်ထားသော ဖျော်ရည်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထိုင်ဝမ်အား ကိုယ်စားပြုသည့် သောက်သုံးဖွယ်ရာဟုပင် ပြောစမှတ်ပြုလာကြသည်။ လွန်ခဲ့သည့် ၁၀ နှစ်အတွင်း ပုလဲနို့ရည်သည် ထိုင်ဝမ်မှသည် ဟောင်ကောင်၊ တရုတ်၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ ဂျပန်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု စသည့်ဒေသများအထိ ပျံ့နှံ့ကာ လူကြိုက်များလာပြီး များသောအားဖြင့် ထိုင်ဝမ်သားများ ဖွင့်လှစ်ရောင်းချသည်။
နမ့်တုတ်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
နမ့်တုတ်ရွာ (Namtoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ ဝိုးလိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၆၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝိုးလိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၄ ဦး၊ မ ၉၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ပုလဲနို့ရည်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ် ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:အဖျော်ယမကာ
နမ့်တုတ်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုလဲတင့်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ပုလဲတင့်ရွာ (Paletint)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂၀ ဦး၊ မ ၄၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိပ္ပုတ်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
လိပ္ပုတ်ရွာ (Leikpoke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ လိပ္ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိပ္ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၄ ဦး၊ မ ၈၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
စကူးတန် (ကြယ်စုတန်း)
စကူးတန် သည် ကြယ်စုတန်းငယ်ဖြစ်ပြီး ၁၇ ရာစုနှစ်တွင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ လက်တင်ဘာသာဖြင့် ဒိုင်းဟု ဆိုလိုသည်။ စကူးတန်အား ၁၆၈၄ ခုနှစ်တွင် ပိုလန် နက္ခတ္တပညာရှင် Johannes Hevelius ဆိုသူမှ အမည်ပေးခဲ့သည်။ စကူးတန်၏ တောက်ပသောကြယ်ငါးစင်းမှာ Alpha Scuti, Beta Scuti, Delta Scuti, Epsilon Scuti နှင့် Eta Scuti တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဆူပါကြယ်နီကြီးဖြစ်သော UY Scuti မှာ မိမိတို့သိရသည့် အကြီးဆုံးကြယ်များထဲတွင် ပါဝင်သည်။ ပိုင်အိုနီးယား ၁၁ အာကာသယာဉ်သည် စကူးတန်ကြယ်စုတန်းဆီသို့ ဦးတည်ကာ မောင်းနှင်နေသော်လည်း နောင်နှစ်ပေါင်း ထောင်ချီသည့်အထိ ယင်း၏ မည်သည့်ကြယ်အနီးအနားသို့ ချဉ်းကပ်လိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
သာစည်ရွာ၊ သာစည်
သာစည်ရွာ၊ သာစည်
သန္ဓေကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
သန္ဓေကုန်းရွာ (Thandaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဖုန်းဆိုးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုန်းဆိုးစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၈၀ ဦး၊ မ ၁၀၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်သိုက် (ဘောလုံးသမား)
အောင်သိုက်(၅ ဧပြီ ၁၉၈၈ ခုနှစ်)သည် ဘောလုံးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာလက်ရွေးစင်အသင်းနှင့် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် အသင်းတို့၏ လက်ရွေးစင် နောက်တန်း ခံစစ်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် အသင်းနှင့်အတူ မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်ဆုဖလားကို ၂ ကြိမ်တိုင်တိုင် ရယူဖူးသည်။
ရေမျက်ကြီးရွာ၊ ဘယာ
ရေမျက်ကြီးရွာ၊ ဘယာ
သရက်ပင်ဆိပ်ရွာ၊ ဒေါ်ညိမ်း
သရက်ပင်ဆိပ်ရွာ၊ ဒေါ်ညိမ်း
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ သပြေကုန်း
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ သပြေကုန်း
ပေါင်လင်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ပေါင်လင်းရွာ (Pawnglin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂၀ ဦး၊ မ ၄၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျင်းယော်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ကျင်းယော်ရွာ(Kyinyaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ ချစ်ဂေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၉၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချစ်ဂေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၈ ဦး၊ မ ၄၀၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အထက်ဝဲကြီးရွာ၊ ဇရပ်ဆိပ်
အထက်ဝဲကြီးရွာ၊ ဇရပ်ဆိပ်
ဝက်ထိုးရွာ၊ သပြေကုန်း
ဝက်ထိုးရွာ၊ သပြေကုန်း
ဓာတ်တော်ကုန်းရွာ၊ ညောင်မှော်
ဓာတ်တော်ကုန်းရွာ၊ ညောင်မှော်
နားကျိုင်းရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လခြမ်းကွေးပေါင်မုန့်
လခြမ်းကွေးပေါင်မုန့် သို့မဟုတ် ခွားဆွန့် (Croissant) သည် ထောပတ်ဖြင့်လုပ်သော ပွဆေးသုံး ပေါင်မုန့်ကြွပ်ဖြစ်ပြီး ဩစထြီးယားမှာ စပေါ်သည်။ သို့သော် ပြင်သစ်မှစ၍ ကမ္ဘာအနှံ့သို့ ရောက်သည်။ Croissant ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်မှာ မုန့်အသွင်အပြင်သည် လခြမ်း (Crescent) နှင့် တူသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်တို့က လခြမ်းကို ဤအတိုင်းပင် စာလုံးပေါင်းသည်။ မုန့်နှစ်ဂျုံတုံးကို ထောပတ်သုတ်ကာ လိပ်ပြီး ထပ်ခါထပ်ခါ ခေါက်သည်။ အလွှာပြားဖြစ်အောက် ဖိချလိုက်ရသည်။ လုပ်ဖန်များသော် ထောပတ်အထပ်ထပ်ဖြင့် ခပ်ကြွပ်ကြွပ်ဖြစ်လာသည့် မုန့်ကို ရ၏။
ဥရောပနိုင်ငံအများတွင် ယင်းပေါင်မုန့်ကို မနက်ခင်းစာအဖြစ် စားကြသည်။
သာစည်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
သာစည်ရွာ (Tharsi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ သာစည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာစည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၁ ဦး၊ မ ၄၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်ဝေဖြိုး (ဘောလုံးသမား)
အောင်ဝေဖြိုး(၃ မေ ၁၉၉၃ ခုနှစ်)သည် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် အသင်းမှ ဂိုးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဂွေးကုန်းရွာ၊ မြို့ကုန်း
ဂွေးကုန်းရွာ၊ မြို့ကုန်း
ညာခံရွာ၊ သပြေကုန်း
ညာခံရွာ၊ သပြေကုန်း
သစ်ကတိုးရွာ၊ ဘယာ
သစ်ကတိုးရွာ၊ ဘယာ
ပါမောက္ခ
ပညာရပ်တစ်ခုခုတွင် စာတွေ့လက်တွေ့ ကျွမ်းကျင်သော ဗဟုသုတများသော ပညာရှင်ကြီး ဖြစ်သည်။ အားကစားတွင်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ခံပညာရပ်တွင်ဖြစ်စေ၊ ပညာရေးတွင်ဖြစ်စေ စာတွေ့လက်တွေ့ စနစ်တကျ အထူးကျွမ်းကျင်သူ ပညာရှင် (Expert and specialist) အဆင့်ရှိသူကို ခေါ်သည်။ ဆရာ/ ဆရာမ များထဲတွင် ဝါအရင့်ဆုံး၊ ပညာရည်အမြင့်မားဆုံးသော (principal, headteacher, professor) ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ထိုအသင်းအဖွဲ့ (ကျောင်း) ၏ ပါမောက္ခ(ဆရာကြီး) ဖြစ်သည်။ အတွေ့အကြုံကြီးမားသူ ဟု နားလည်နိုင်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် ပါမောက္ခ ဆိုသည်မှာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာများကို ကောင်းစွာဝေဖန်သုံးသပ်နိုင်စွမ်းသင်ကြားနိုင်စွမ်းရှိသော အတွေ့အကြုံကြီးမားသူ ဝါရင့်ပညာရှင်ဆရာကြီး A senior teacher of the highest rank in a college or university or school and / A person who is the head teacher or senior lecturer (chief teacher) ဖြစ်သည်။ စာတွေ့လက်တွေ့ ကျွမ်းကျင်သော ဝါရင့် experienced senior teacher ဟု နားလည်နိုင်သည်။
ရွှေကူရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ရွှေကူရွာ (Shweku)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ရွှေကူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၀၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းနားရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကောင်းနားရွာ (Kawngnar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဖိုင်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖိုင်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅ ဦး၊ မ ၃၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါခမ်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပါခမ်ရွာ (Parhkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးပင်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ဝါးပင်ရွာ (Warpin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ဝါးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၇ ဦး၊ မ ၂၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအမည်မှာ သာစည် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေညှောင့်ကောင်ငှက်
ရေညှောင့်ကောင်ငှက်၏ ခန္ဓာကိုယ် အထက်ပိုင်းတွင်မူ အဝါနုရောင်နှင့် အနက်ရောင် ရောစပ်တည်ရှိသော်လည်း အမြီးပိုင်းနှင့် တောင်ပံအနားစွန်းတို့ရှိ အရောင်အသွေးမှာမူ အရောင် ခပ်ဖျော့ဖျော့သာ ရှိသည်။ သားပေါက်မွေးမြူနိုင်ခြင်း မရှိတော့သည့် ရေညှောင့်ကောင် ငှက်အမ တစ်ကောင်၏ အရောင်အသွေးမှာ အနီရင့်ရင့်ရှိသော်လည်း ခန္ဓာကိုယ် အပေါ်ပိုင်းတွင်မူ အညိုရောင်ရင့်ရင့်ဖြင့် တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် တောင်ပံအနားစွန်း တစ်ဝိုက်ရှိ အရောင်အသွေးမှာမူ အဖြူရောင် ဖျော့ဖျော့သာ ရှိသည်။ ရေညှောင့်ကောင် ငှက်မျိုးနွယ်စုများ၏ ခန္ဓာကိုယ် အောက်ပိုင်း အရောင်အသွေးမှာမူ အဖြူရောင်နှင့် ခြေထောက်များရှိ အနက်ရောင်တို့မှာ အားလုံး အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ ရေညှောင့်ကောင်ငှက် တစ်ကောင်၏ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်း အတိုင်းအတာများ အနေဖြင့် တောင်ပံတစ်စုံ၏ အရှည်မှာ ၉၈ မီလီမီတာမှ ၁၀၆ မီလီမီတာထိ လည်ကောင်း၊ နှုတ်သီးအရှည်မှာ ၁၉ မီလီမီတာ မှ ၂၄ မီလီမီတာထိ လည်ကောင်း၊ အမြီးမှာ ၃၇ မီလီမီတာမှ ၃၉ မီလီမီတာထိ လည်ကောင်း အသီးသီးရှိကြသည်။
ပျံ့နှံ့တည်ရှိမှုနှင့် ဓလေ့သဘာဝ
ရေညှောင့်ကောင် ငှက်မျိုးနွယ်စုမှာ ပင်လယ် ကမ်းခြေဒေသများတွင် ကျင်လည်ကျက်စားတတ်ကြသည်။ ရေညှောင့် ကောင်ငှက်များမှာ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ ကျက်စားနေထိုင်တတ်သည်နှင့်အညီ ပစိဖိတ်ကမ်းခြေ ဒေသတလျှောက်ရှိ တရုတ်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ မြောက်ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့၏ ကမ်းခြေ တစ်လျှောက်တွင် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကျက်စားကြသလို အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသတွင်လည်း မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ မလေးကျွန်းဆွယ်နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် လည်းကောင်း၊ တောင်အာရှဒေသတွင် အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့၌လည်း ပြောင်းရွှေ့ကျက်စား တတ်ကြသည်။
၎င်းတို့ အစားအစာ ရှာဖွေစားသောက်မှု ပုံစံမှာ ဦးခေါင်းကိုရှေ့သို့ငိုက်၍ ခုန်ဆွခုန်ဆွ လျှောက်လှမ်းပြီး ငါးအသေးများကို နှုတ်သီးဖြင့် ထိုးဆွကာ ကောက်ယူ စားသောက်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ သားပေါက်ရာသီကာလ အသိုက်များကိုမူ တန်ဒြာဒေသရှိ ကမ်းခြေဒေသများ၌ ဇွန်လမှ ဇူလိုင်လအတွင်း အသိုက်ဖွဲ့ နေကြသည်။ အသိုက်ဖွဲ့ တည်ဆောက်ရာတွင်လည်း ကြည်လင်သန့်ရှင်းသည့် ရေအိုင်နှင့် နီးကပ်သည့် မြက်ထူထူဒေသများကို ရွေးချယ်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ တွေ့ရှိရမှု အခြေအနေ
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရေညှောင့်ကောင် ငှက်များတွေ့ရှိမှု အခြေအနေကို ရှားပါးငှက်မျိုးစိတ်များစောင့်ကြည့် လေ့လာရေး နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုက ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့က သတင်းတစ်ရပ်ထုတ်ပြန် ကြေညာပေးခဲ့သည်။ ကျေးငှက်တို့၏ ဘဝလုံခြုံရေး နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း၏ ကမကထပြုမှုဖြင့် ထိုင်း၊ ဂျပန်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတို့၏ လေ့လာရေး နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုက ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့က သတင်းတစ်ရပ် ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သည်။
ကျေးငှက်တို့၏ ကမကထ ပြုမှုဖြင့် ထိုင်း၊ ပျပန်နှင့် ရုရှားတို့မှ ကျေးငှက်တိရစ္ဆာန်များ ကျွမ်းကျင်သူ ပညာရှင် အဖွဲ့သည် ရှားပါးကျေးငှက်မျိုးစိတ် ဖြစ်သည့် ရေညှောင့်ကောင်ငှက် ၈၄ ကောင်ကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကမ်းခြေဒေသများတွင် ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့သည်။၎င်းငှက်များမှာ ဆားဗီးယားနိုင်ငံမှ ပြောင်းရွှေ့လာကြသည့် ကျေးငှက်များ ဖြစ်သည်ဟု လေ့လာစောင့်ကြည့်ရေး အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာ Christoph Zoeckler ကဆိုသည်။
ရေညှောင့်ကောင်ငှက်များ၏ ပြောင်းရွှေ့ ကျင်လည် ကျက်စားမှုအရ ဆားဗီးယားမှ တစ်ဆင့် ဂျပန်၊ မြောက်ကိုရီယား၊ တောင်ကိုရီယားနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ၎င်းမှတစ်ဆင့် အရှေ့တောင် အာရှဒေသသို့ ဆောင်းရာသီ ကာလတွင် လာရောက် ခိုလှုံကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် အရှေ့တောင် အာရှဒေသအတွင်း ဆောင်းခိုငှက်များအား စောင့်ကြည့် လေ့လာရန်အတွက် သုံးနှစ်နီးပါး ကြာအောင်ဂြိုဟ်တု ဆက်သွယ်ရေးစနစ်၊ သုတေသနပြု စနစ်များဖြင့် အထောက်အထားများ ရရှိအောင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။
ရလဒ်အဖြစ် ထိုင်းနယ်စပ်အနီးရှိ မုတ္တမ ပင်လယ်ကွေ့၊ ဘင်္ဂလား ပင်လယ်ကွေ့နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်တို့၌ ရေညှောင့်ကောင် ငှက်များအား ရှာဖွေမှတ်တမ်းတင် နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံတွင်မူ ကောင်ရေ အနည်းငယ်သာ တွေ့ရှိရသော်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ မတွေ့ရှိရဟု ဆိုသည်။ ယင်းနောက်ပိုင်း သုတေသန ပြုချက်များအရ မြန်မာနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံတည်း၌ပင် ရေညှောင့်ကောင်ငှက် အရေအတွက် ၁၅၀ မှ ၂၀၀ အကြားတွင် တွေ့ရှိရကြောင်း၊ အဆိုပါ အရေအတွက်က ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ရေညှောင့်ကောင်ရေ အရေအတွက်၏ ထက်ဝက်ကျော်ပင်ဖြစ်ကြောင်း ဂေဟဗေဒပညာရှင် အတိုင်ပင်ခံ အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာ Christoph Zoeckler က ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ပြောကြားခဲ့သည်။
လေ့လာသုံးသပ်ချက် အစီအရင် ခံစာများအရ ရေညှောင့်ကောင်များ၏ ဆောင်းခိုရာသီ ကာလအတွင်း ပျံ့နှံ့တည်ရှိမှုမှာ၂၀၁၀ မတ်လအတွင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် နိုင်ငံ၌ ကောင်ရေ ၃၀ ခန့်ရှိပြီး တရုတ်၊ ဗီယက်နမ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့၌ အနည်းဆုံးကောင်ရေ ၆ ကောင်ခန့်ရှိသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ရေညှောင့်ကောင်ငှက်များ၏ ဆောင်းခိုရာသီကာလ ခိုနားရာဒေသအား ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်မှုတို့ကိုလည်း ပေးရမည်ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် ရေညှောင့်ကောင်ငှက်များ၏ အနာဂတ်ကာလ အသက် အန္တရာယ် ခြိမ်းခြောက်မှုများကို လျှော့ချပေးရမည် ဖြစ်သလို အထူးသဖြင့် လူသားတို့၏ ကျော့ကွင်းထောင် ဖမ်းမှုများအပြင် ငှက်ဥများကို ရှာဖွေစားသောက်တတ်သည့် သားရဲ တိရစ္ဆာန်များ၏ အန္တရာယ်တို့ကိုလည်း ကာကွယ် စောင့်ရှောက်မှု ပေးရမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရေညှောင့်ကောင်ငှက်များ၏ အနာဂတ်ဘဝ ရှင်သန် ရပ်တည်ရေးအတွက် ဒေသခံအဖွဲ့အစည်း အသီးသီးက စောင့်ရှောက်မှုပေးရန် လိုအပ်သလို ထိုသို့ စောင့်ရှောက်ပေးခြင်းဖြင့်လည်း တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ ဝင်ငွေရရှိ နိုင်စေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း နန်းသာ ကျွန်းစုသည် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်မှုများ မည်သို့ ဆောင်ရွက်ရမည်ကို ဒေသခံ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက် ထားပြီးဆိုသည့် အချက်ကိုတွေ့ရှိရသည်။
အာရှဒေသအတွင်း ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု
ရေညှောင့်ကောင် ငှက်မျိုးနွယ်စုမှာ လက်ရှိအချိန်တွင်ကောင်ရေ ၂၅၀ အောက်သာရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး အသက်အန္တရာယ် ခြိမ်းခြောက်မှု အမြင့်မားဆုံး အနေအထားသို့ ရောက်ရှိနေပါသည်။ အဓိက အကြောင်းရင်းမှာ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်တတ်သည့် အပြုအမူအတိုင်း ဆောင်းခိုရာသီ ကာလတွင်မူ ၎င်းတို့ပျော်မွေ့ရာ ကျွန်းစုများ ပျက်စီး လျော့နည်းလာခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တောင်အာရှဒေသရှိ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဆောင်းခိုငှက်များ ကျင်လည်ကျက်စားရန် အတွက် ကာကွယ် ထိန်းသိမ်းမှုတို့ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူရေးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ရေညှောင့်ငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ
မိုက်ကယ် ဒဲလ်
မိုက်ကယ်ဆောလ်ဒဲလ် (၁၉၆၅ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ရက်တွင်မွေးဖွား) သည် အမေရိကန် နာမည်ကျော် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဒဲလ်ကုမ္ပဏီအုပ်စုကြီး၏ အမှုဆောင်ချုပ် နှင့်တည်ထောင်သူလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးများထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀တွင် အသားတင်ပိုင်ဆိုင်မှု ဒေါ်လာ ၁၄သန်းရှိသည်။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
သူ၏ဖခင်သည် စတော့ရှယ်ယာပွဲစား၊ သွားဆရာဝန်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဒဲလ်သည် တက်ဆက်စ် ပြည်နယ်၊ ဟူစတန်ရှိ ဟီးရော့ဒ် မူလတန်းကျောင်းကို တက်ခဲ့သည်။ စီးပွားရေးလောကသို့ စောစီးစွာဝင်ရောက်နိုင်ရန် အထက်တန်းအဆင့်ရှိသော စာမေးပွဲကို ဖြေဆိုရန် အသက်ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် လျှောက်လွှာတင်ခဲ့သည်။ သူသည် ဆယ်ကျော်သက် အစောပိုင်းအရွယ်တွင် အချိန်ပိုင်းအလုပ်မှရသော ဝင်ငွေများကို စတော့ရှယ်ယာများနှင့် တန်ဖိုးကြီး သတ္ထုများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့သည်။
တရုတ်သမိုင်း
တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုသည် ကျောက်ခေတ်သစ်အတွင်း မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်း (黃河) တလျှောက်ရှိ မြို့ပြနိုင်ငံများမှ အစပြုခဲ့သည်။ မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် တရုတ်သမိုင်း ရှမင်းဆက် (夏朝) (2070 BCE – 1600 BCE) မှ စတင်ခဲ့သည်။ ဆန်းမင်းဆက် (商朝) မှ လိပ်ခွံစသည့် တိရစ္ဆာန်အရိုးများပေါ်တွင် ရေးထွင်းသည့် အရိုးစာ (甲骨文) များသည် အစောဆုံးအနေဖြင့် 1500 BCE ခန့်ကဟု တွေ့ရှိရသည်။ တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု၊ စာပေ၊ ဒဿနိက အတွေးအခေါ်များသည် ဆန်းမင်းဆက်၏ နောက်တခေတ်ဖြစ်သည့် ကျိုးမင်းဆက် (周朝) (1045 BCE - 256 BCE) စတင် ထွန်းကားလာခဲ့သည်မှာ ယနေ့အထိဖြစ်သည်။ တရုတ်သမိုင်းတွင် ကျိုးမင်းဆက်သည် အချိန်ကာလ အကြာမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည့်အပြင် တရုတ်စာအရေးအသားတွင်လည်း အရိုးစာများမှ ယနေ့ခေတ်အသုံးပြုသည့် စာလုံးများအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးပြောင်းလဲလာသည့် ခေတ်ကာလလည်း ဖြစ်သည်။
မြေရှင် ပဒေသရာဇ် စနစ်ကျင့်သုံးသည့် ကျိုးမင်းဆက်သည် နောက်ဆုံးတွင် တိုင်းငယ်ပြည်ငယ်များအဖြစ် ပြိုကွဲသွားကာ စစ်ပြိုင်ခေတ် စတင်လာသည်။ ၂၂၁ ဘီစီတွင် ချင်ရှီဟွမ် (秦始皇) က ထီးပြိုင်နန်းပြိုင် တိုင်းပြည်ငယ်များကို ပေါင်းစည်းကာ ပထမဦးဆုံးသော တရုတ်အင်ပါယာကြီးကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ချင်ရှီဟွမ် အစပြုသည့် ချင်မင်းဆက် (秦朝) မှစကာ ပိုင်နက်နယ်မြေများအား အင်ပါယာကြီးမှ တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်းရှိစေသည့် ဗျူရိုကရေစီ အစိုးရစနစ် ထွန်းကားလာခဲ့သည်။
မိုက်ကယ် ဒဲလ်
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
ထိုသို့ရောင်းချရာတွင် ဖုန်းဆက်၍ရောင်းချခဲ့ရာ မင်္ဂလာဦးဇနီးမောင်နှံများနှင့် အိမ်သစ်များသို့ ပြောင်းရွှေ့သူများက များသောအားဖြင့် ဝယ်ယူကြသည်ကို တွေ့ခဲ့သည်။ သူ၏ ဖောက်သည်စာရင်းကို လက်ထပ်ခွင့်လျှောက်လွှာများ နှင့် အိမ်သစ်ဝယ်ယူသော လျှောက်လွှာများမှ စုဆောင်းခဲ့သည်။ ဤသို့အားဖြင့် ဒဲလ်၏တစ်နှစ်ဝင်ငွေသည် ဒေါ်လာ ၁၈,၀၀၀ ရှိခဲ့ပြီး သူ၏သမိုင်းဆရာနှင့်စီးပွားရေး ဘာသာရပ်ဆရာတို့၏ ဝင်ငွေထက်ပိုခဲ့သည်။
တရုတ်သမိုင်း
အကြမ်းဖျင်းပြောရလျှင် တရုတ်သမိုင်းသည် မင်းဆက်တဆက်မှ နောက်တဆက်သို့ အပြောင်းအလဲတွင် နိုင်ငံရေးအရ ပေါင်းစည်းလိုက်၊ တကွဲတပြားစီဖြစ်လိုက်၊ ရံဖန်ရံခါ (ယနေ့တွင် ဟန်တရုတ်များနှင့် ရောယှက်နေထိုင်လျက်ရှိသည့်) မွန်ဂိုနှင့် မန်ချူးကဲ့သို့ အခြားလူမျိုးများ အုပ်စိုးသည့် ခေတ်ကာလများ ဖြစ်သည်။ နယ်မြေချဲ့ထွင်ရာမှ အာရှအခြားဒေသမှ အလုံးအရင်းလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာသူများ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ နိုင်ငံရေးစသည့် အပိုင်းကဏ္ဍအသီးသီးမှ လွှမ်းမိုးမှုများကြောင့် ယနေ့ခေတ် တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအဖြစ် ရုပ်လုံးပေါ်လာခဲ့သည်။
မိုက်ကယ် ဒဲလ်
အလုပ်အကိုင်
သူသည်အော်စတင်ရှိ တက္ကဆက် တက္ကသိုလ်တွင် ဆေးကျောင်းကြိုကျောင်းသားအဖြစ် တက်ရောက်စဉ် အခန်း၂၇၁၃၊ ဒိုဘီစင်တာလူနေအဆောက်အအုံတွင် ကွန်ပျူတာများကို အရည်အသွေးမြှင့်တင်ခြင်း (upgrading) အလုပ်ကို စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ တရားဝင်လုပ်ငန်း အဆင့်မဟုတ် သေးပေ။ ထို့နောက်တွင် တက်ဆက်စ်ပြည်နယ်အတွက် ကွန်ပျူတာလုပ်ငန်းလိုင်စင်(ဝန်ဆောင်မှုလိုင်စင်) စာချုပ်များကို ကွန်ပျူတာဆိုင်ပိုင်ဆိုင်ခြင်း မရှိပဲ လေလံဆွဲခဲ့ရာအောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလတွင် ဒဲလ်သည်သူ၏ ယုံကြည်ချက်ဖြစ်သော ကွန်ပျူတာများကို တိုက်ရိုက်ရောင်းချခြင်းလုပ်ငန်းတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ သူက သမာရိုးကျ လက်လီကွန်ပျူတာရောင်းချခြင်းထက် ထုတ်လုပ်သူမှ တိုက်ရိုက်ရောင်းချခြင်းက ပိုမို အမြတ်အစွန်းရရှိမည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလတွင်ပင် ဒဲလ်သည် ပီစီစ်လီမိတက်အမည်ဖြင့် ကုမ္ပဏီကို မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ သူသည်ကွန်ဒိုမီနီယံထဲမှ အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး အရည်အသွေးမြှင့်ထားသော ပီစီများ၊ အပိုပစ္စည်းများ နှင့် တွဲဖက်ပစ္စည်းများကို ရောင်းချခဲ့ရာ ဒေါ်လာ ၅၀,၀၀၀မှ ဒေါ်လာ၈၀,၀၀၀ ကြား ရရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မေလတွင်ပင် ကုမ္ပဏီကို “ဒဲလ်ကွန်ပျူတာကော်ပိုရေးရှင်း” ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး အော်စတင် မြောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ကုမ္ပဏီတွင် အော်ဒါလက်ခံမည့်သူအနည်းငယ်၊ ထိုသူများကို စိတ်ကျေနပ်စေရန်လုပ်ဆောင်ပေးမည့် လူအချို့ကို အလုပ်ခန့်ခဲ့သည်။ ဒဲလ်က သူ့ကုမ္ပဏီတွင် အလုပ်သမားအနည်းငယ်သာ ခန့်ခဲ့ခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အမြဲပြန်ပြောလေ့ရှိသည်မှာ ခြောက်ပေရှိ စားပွဲများပေါ်တွင် ဝက်အူရစ်များကိုင်တားသော လူ၃ယောက်သာရှိသည့် ကုမ္ပဏီ ဟူ၍ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းရင်းနှီးငွေ ဒေါ်လာ ၁၀၀၀ရှိပြီး ထိုအလုပ်မှာ စွန့်စားလုပ်ကိုင်ရမည့် လုပ်ငန်းလည်း ဖြစ်သည်။
၁၉၉၂ခုနှစ်၊ ဒဲလ်၏အသက် ၂၇နှစ်အရွယ်တွင် ထိပ်တန်းကော်ပိုရေးရှင်း၅၀၀၌ အသက်အငယ်ဆုံး အမှုဆောင်ချုပ်အဖြစ်ဖော်ကျူးန်မဂ္ဂဇင်းမှ ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဒဲလ်သည် ကွန်ပျူတာများကို ဝဘ်ဆိုက်ဒ်များမှ ရောင်းချခဲ့ပြီးထိုနှစ်တွင်ပင် ဒဲလ်မှ ပထမဆုံးသော ဆာဗာများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဒဲလ်ဒေါ့ကွန်းမှ နေ့စဉ် ဒေါ်လာ တစ်သန်းနီးပါး ရောင်းအားရှိသည်ဟု ဒဲလ်ကော်ပိုရိတ်မှ အစီရင်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ် ပထမနှစ်ဝက်တွင် ဒဲလ်ကော်ပိုရိတ်သည် ကွန်ပတ်ကို ကျော်ဖြတ်ပြီး ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်၏ ရှယ်ယာ ၁၂.၈ရာခိုင်နှုန်း ကိုရရှိခဲ့ကာ ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံး ကွန်ပျူတာထုတ်လုပ်သူဖြစ်လာသည်။
ကိန်းဂဏန်းများအရ လွန်ခဲ့သော ခုနှစ်နှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဈေးကွက် အပြောင်းအလဲဖြစ်ခဲ့သည်။ အခြားကုမ္ပဏီများ ရောင်းအားကျဆင်းချိန်တွင် ဒဲလ်၏ကုမ္ပဏီမှာ ဒက်စ်တော့ပ်များ၊ နုတ်ဘွတ့်ခ်များ၊ ဆာဗာများကို ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ဖြန့်ချိခြင်းဖြင့် ကမ္ဘာအနှံ့ရောင်းအား ၃၄.၃% နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံရောင်းအား၃၀.၇ ရာခိုင်နှုန်းမြင့်တင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဒဲလ်သည် အမ်အက်စ်ဒီ ကက်ပီတယ် အယ်လ်ပီကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး သူနှင့် သူ့မိသားစု ၏ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို သီးသန့်စီမံအုပ်ချုပ်စေခဲ့သည်။
သီးသန့်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများတွင် အများဆိုင်ကုန်သွယ်မှု အစုအစပ်ရှယ်ယာများ၊ ပုဂ္ဂလိက ဆိုင်ရာ အစုအစပ်ရှယ်ယာ လှုပ်ရှားမှုများ နှင့် အိမ်ခြံမြေဈေးကွက်တို့ ပါဝင်သည်။ ထိုအုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းတွင် ဝန်ထမ်း အယောက်၈၀ခန့်ထားပြီး နယူးယောက်၊ ဆန်နာမိုနီကာနှင့် လန်ဒန်တို့တွင် ရုံးခန်းများရှိသည်။ ဒဲလ်မှ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများကို လွှဲအပ်ထားသည်။ ၁၉၉၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဒီထရွိုက်စီးပွားရေးကလပ်၌ အမှာစကားမပြောမီ အီး ကောမရက်စ် (အီလက်ထရောနစ် သို့ အွန်လိုင်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ) ၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ အီး ကောမရက်စ်၏ စီ၃လုံး ( content- အမျိုးအစား၊ commerce- ရောင်းဝယ်ခြင်းနည်းလမ်းများနှင့် community-အဆက်အသွယ်အသိုင်းအဝိုင်း) သည်အဓိကဟု အရေးကြီးသောဖောက်သည်များ နှင့်ပတ်သက်သော အွန်လိုင်းအတွေ့အကြုံများဆိုင်ရာနည်းဗျူဟာများအကြောင်း ပြောခဲ့စဉ်က ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။
၂၀၀၄ခုနှစ် မတ်လတွင် ဒဲလ်သည် စီအီးအို (အမှုဆောင်ချုပ်)ရာထူးမှ အနားယူခဲ့ပြီး ဒဲလ်ကုမ္ပဏီ၏ ချဲမန်း(နာယက)အဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် စီအိုအိုဖြစ်သောကယ်ဗင် ဘီ ရိုးလင်း သည် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် စီအီးအိုဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၀၇ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ရက်နေ့တွင် ဒဲလ်သည် ဘုတ်အဖွဲ့၏ တောင်းဆိုချက်အရ ရိုးလင်းထံမှ စီအီးအိုရာထူးကို ပြန်လည်လွှဲပြောင်းယူခဲ့ ရသည်။ ဒဲလ်၏ ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများတွင် Inc မဂ္ဂဇင်းမှ ချီးမြှင့်သော “တစ်နှစ်တာစွန့်ဦးတီထွင်သူ” ဆု(အသက်၂၄နှစ်အရွယ်တွင်ရရှိ)၊ ဝေါ့သ်မဂ္ဂဇင်းမှ ချီးမြှင့်သော “အမေရိကန်စီးပွားရေး လောက၏ထိပ်တန်း စီအီးအို”ဆု၊ ဖိုင်နန်းရှားလ်ဝေါလ်ဒ်၊အင်ဒပ်စထရီဝီးခ်နှင့် ချိဖ်အိပ်ဇက်ကတစ်ဖစ်မဂ္ဂဇင်းတို့မှ “တစ်နှစ်တာ အကောင်းဆုံးစီအီးအို”ဆုတို့ပါဝင်သည်။
ဒဲလ်သည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးဖိုရမ်၏ တည်ထောင်သူ ဘုတ်အဖွဲ့တွင်လည်းကောင်း၊ အင်တာနေရှင်နယ် ဘိဇနက်စ်ကောင်စီ၏ ဗဟိုကော်မတီတွင်လည်းကောင်း၊ ယူအက်စ် ဘိဇနက်စ်ကောင်စီနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံဟိုက်ဒရာဘတ်ရှိ အိန္ဒိယစီးပွားရေးကျောင်း၏ အုပ်ချုပ်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့တွင်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် အမေရိကန် သမ္မတ၏ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ အကြံပေးကောင်စီတွင် အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၀ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် အင်တယ်လ်ကော်ပိုရေးရှင်းသို့ တရားမဝင်ငွေကြေးပေးခဲ့သည့်ကိစ္စ ကို ဖွင့်ချပြီးနောက်ထိုကိစ္စနှင့်ပတ်သက်သော ငွေကြေးအရှုပ်အရှင်းနှင့် မသမာမှုများကို အက်စ်အီးစီမှ စွဲချက်တင်ခဲ့သည်။ စွဲချက်များကို ဖြေရှင်းရန် ဒဏ်ငွေအဖြစ် ဒေါ်လာ ၄သန်း ကို ဒဲလ်မှာ လျော်ကြေးပေးခဲ့ရသည်။ ဒဲလ်ကော်ပိုရေးရှင်းနှင့်အတူ အခြားကုမ္ပဏီမှ အမှုဆောင်အရာရှိများလည်း ဒဏ်ငွေပေးဆောင် ခဲ့ရသည်။
ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သောစာအုပ်များ
၁၉၉၉ခုနှစ်က ထုတ်ဝေခဲ့သောစာအုပ်ဖြစ်သည့် “ဒဲလ်မှတိုက်ရိုက်ပြောကြားသော ပုံစံသစ် စက်မှုတော်လှန်ရေး နည်းဗျူဟာများ” တွင် သူ၏ငယ်ဘဝ၊ ကုမ္ပဏီစတင်ထူထောင်ခဲ့ပုံ၊ ကုမ္ပဏီကြီးထွားလာပုံ နှင့် ခြေချော်လက်ချော်ဖြစ်ခဲ့မှုများ နှင့် သင်ခန်းစာများစသည်ဖြင့် ရေးသားထားသည်။ ထိုစာအုပ်ကို ကက်သရင်းဖရက်ဒ်မန်းနှင့် တွဲဖက်၍ရေးသားခဲ့သည်။
ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ
၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် ဖော့်ဘ်စ်မဂ္ဂဇင်းမှ ဒဲလ်၏အသားတင်ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ ဒေါ်လာ ၁၃.၅ဘီလီယံရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ဒဲလ်သည် ယခုအခါ သူ၏ဇနီး စူဇန်၊ ကလေး ၄ယောက်နှင့် အတူ တက်ဆက်စ်ပြည်နယ် အော်စတင်တွင်နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ပရဟိတလုပ်ငန်းများ
၁၉၉၉ခုနှစ်တွင် ကလေးသူငယ်များကို အဓိထားသော မိုက်ကယ်နှင့် စူဇန်ဖောင်ဒေးရှင်းကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် ဖောင်ဒေရှင်းမှ အမေရိကန်နှင့် အိန္ဒိယရှိ မြို့ပေါ်လူထုများအတွက် အလုပ်လုပ်သော အမြတ်အစွန်းမယူသည့် အဖွဲ့အစည်းများကို ဒေါ်လာသန်းပေါင်း ၅၃၀ထက်မနည်း လှူဒါန်းရန် ကတိပြုခဲ့သည်။ ဖောင်ဒေရှင်းမှ တက်ဆက်စ်တက္ကသိုလ်နှင့် ဆက်စပ်သည့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း ၃ခုသို့ ဒေါ်လာသန်းပေါင်း ၆၅သန်း လှူဒါန်းခဲ့သည်။ အဖွဲ့အစည်း ၃ခုဖြစ်သော မိုက်ကယ်နှင့် စူဇန်ဒဲလ်တို့၏ ကျန်းမာစွာ နေထိုင်နိုင်ရေးမြှင့်တင်ရေးစင်တာ၊ ဒဲလ်ကလေးဆိုင်ရာ သုတေသနကျောင်း၊ ဒဲလ်၏သားသမီးများ ဆေးရုံစသည်ဖြင့် လှူဒါန်းခဲ့ပြီး တက်ဆက်စ် တက္ကသိုလ်ဝန်းအတွင်းတွင် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံအဆောက်အအုံသစ်တစ်ခုကိုလည်း ထောက်ပံ့ ပေးခဲ့သည်။ သူသည် အိုင်ယာလန်ရှိ ဒေသခံများကို အထောက်အပံ့ပေးရေးနှင့် ပညာရေးလုပ်ငန်း စတင်ခြင်းများကို ထောက်ပံ့ရေးတို့တွင် ရင်းနှီးမြှပ်နှံခဲ့မှုအတွက် ၂၀၀၂ခုနှစ်တွင် ဒဲလ်ကို လိုင်းမ်ရစ်ခ်တက္ကသိုလ်မှ စီးပွားရေးသိပ္ပံဂုဏ်ထူးဆောင် ဒေါက်တာဘွဲ့ကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဘီလျံနာများ
ဂွေးတောက်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (မြောက်)
ဂွေးတောက်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (မြောက်)
မနန်းစံရွာ၊ မြို့ကုန်း
မနန်းစံရွာ၊ မြို့ကုန်း
​ရေလဲကြီးရွာ၊ ညောင်မှော်
ရေလဲကြီးရွာ၊ ညောင်မှော်
​အောက်ဝဲကြီးရွာ၊ ဇရပ်ဆိပ်
အောက်ဝဲကြီးရွာ၊ ဇရပ်ဆိပ်
နုကြုံ့ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
နုကြုံ့ရွာ(Nukyont)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ ချစ်ဂေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချစ်ဂေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၈ ဦး၊ မ ၄၀၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြင်သာရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ပြင်သာရွာ (Pyinthar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂၀ ဦး၊ မ ၄၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာပေါင်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (မြောက်)
သာပေါင်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (မြောက်)
တခွန်တိုင်ရွာ၊ မြို့ကုန်း
တခွန်တိုင်ရွာ၊ မြို့ကုန်း
ကိုင်မခံရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကိုင်မခံရွာ (Kaingmakhan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ မကျီးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၄၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆနွင်းနံပြိန်ရွာ၊ ဘယာ
ဆနွင်းနံပြိန်ရွာ၊ ဘယာ
ပန်ညောင်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ပန်ညောင်ရွာ (Pangnyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ ဝိုးလိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၆၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝိုးလိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၄ ဦး၊ မ ၉၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောင်းချောင်းရွာ
လောင်းချောင်းရွာ
ကိုးကား
လောင်းချောင်းရွာ
ဗေဒါရီ
တောနေရသေ့က မွေးစားထားသော မိန်းကလေး။ သမင်မနို့ရည်ကို တိုက်ကျွေးကာ ကြီးပြင်းလာသည်မှ ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန်ယုံကြည်မှု။ တောနေရသေ့၏ကျင်ငယ်ရေကိုလာသောက်လေ့ရှိသော သမင်မကမွေးသည့် လူသားစင်စစ်မိန်းကလေးဟုသာဆိုကြသည်။ ရသေ့ကမွေးစားထားပြီး အဓိဋ္ဌာန်ပြု၍ လက်ညှိုးမှ နို့ချိုထွက်စေကာ တိုက်ကျွေးမွေးမြူစောင့်ရှောက်ခဲ့ကြောင်းလည်းပါဝင်သည်။ မွေးရာပါ မျက်စေ့ကွယ်နေသဖြင့် ရေမျှောစွန့်ပစ်ခံရသော စူဠသမ္ဘာဝနှင့်မဟာသမ္ဘာဝ ညီနောင်မျက်စေ့မြင်လာပြီးနောက်ပိုင်း အပေါက်ကျဉ်းဘူးသီးခြောက်တစ်လုံးဖြင့် ရေခပ်နေသော မဗေဒါအားတွေ့ဆုံကာဗူးပေါက်ကိုချဲ့ထွင်ပေးခဲ့သည်။ (ရသေ့ကြီးက ကျောင်းသင်္ခန်းနှင့်မအပ်စပ်သော မိန်းမသားဖြစ်နေ၍ ရေခပ်ရင်းအချိန်ကုန်နေအောင်စီစဉ်ထားခြင်းဖြစ်သည်ဟုအဆိုရှိသည်။)
ကဏ္ဍ:ဒဏ္ဍာရီလာ ပုဂ္ဂိုလ်များ
လက်ဝဲစာတိုက်ရွာ၊ လက်ဝဲစာတိုက်
လက်ဝဲစာတိုက်ရွာ၊ လက်ဝဲစာတိုက်
အညာတန်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (မြောက်)
အညာတန်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (မြောက်)
မန့်တုန်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
မန့်တုန်ရွာ (Mantton)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဖိုင်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖိုင်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅ ဦး၊ မ ၃၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်မြင့်ထွန်း (ဘောလုံးသမား)
အောင်မြင့်ထွန်း(၃ မေ ၁၉၉၀ ခုနှစ်)သည် ဘောလုံးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းတွင် အလယ်တန်းနေရာတွင် ကစားခဲ့သည်။ လက်ရှိကစားနေသော ကလပ်အသင်းမှာ ဟံသာဝတီယူနိုက်တက် အသင်းဖြစ်သည်။
အမှတ်(၆၂၆)ထောက်ပံ့နှင့် ပို့ဆောင်ရေးတပ်ရင်း
ထောက်ပို့တပ် (၆၂၆) ၏ အခြေစိုက်မှာ လားရှိုးမြို့တွင် ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:ထောက်ပံ့နှင့်ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့
ကျောက်ကြီးကွင်းရွာ၊ ညောင်မှော်
ကျောက်ကြီးကွင်းရွာ၊ ညောင်မှော်
ဝမ်ခမ်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်ခမ်းရွာ (Wanhkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ ကျင့်ထုံးဥပဒေ
ပင်ရင်းဥပဒေ၊ သို့မဟုတ်၊ အရင်းခံဥပဒေကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ကြရာတွင် နည်းဥပဒေ၊ သို့မဟုတ် ကျင့်ထုံးဥပဒေကို လိုက်နာကျင့်သုံးရသည်။ တရားစီရင်ရာ၌လိုက်နာကျင့်သုံးရန်အတွက် စည်းမျဉ်း စည်းကမ်းနှင့်နည်းလမ်းများရှိပေသည်။ ၎င်းတို့အနက်အချို့သည် အမိန့်နှင့် သတ်မှတ်သည့် ဥပဒေများမဟုတ် သည့်အပြင် နိုင်ငံတော်ကလည်းအမိန်‹အာဏာနှင့်လိုက်နာရမည် ဟုမပြောနိုင်ပေ။ သို့သော်လည်း ယင်းစည်း မျဉ်းစည်းကမ်းနှင့်နည်းလမ်းများကို တရားရုံးများက အမြဲလိုက်နာကြရသည်။ သို့ရာတွင်၎င်းတို့မှာ အများအား ဖြင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများကို ဥပဒေအဖြစ်ပြဋ္ဌာန်း၍ အတည်ပြုထားလေ့ရှိသည်။ ဥပမာ-အမှုအခင်းကိစ္စရပ်များကိုဖြေရှင်းဆောင်ရွက်ရာတွင် အတိအကျလိုက်နာရမည်မှာ သက်ဆိုင်ရာ လုပ်ထုံး လုပ်နည်းပင်ဖြစ်သည်။ ရာဇဝတ် (ပြစ်မှုဆိုင်ရာ) ဥပဒေတွင် ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံး (ပြစ်မှုဆိုင်ရာကျင့်ထုံး) ဥပဒေ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရားမဥပဒေတွင်လည်း တရားမကျင့်ထုံးဟူ၍လည်းကောင်း ပြဋ္ဌာန်း ထားသည်။ အဆိုပါလုပ်ထုံးလုပ်နည်းမှ ကျော်လွန်၍ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်မှုမြုပနိုင်ပေ။ ပြစ်မှုဆိုင်ရာဥပဒေ (ရာဇသတ်ကြီး) အရ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူများကို ကြားနာစစ်ဆေးစီရင်ရာတွင် တရားရုံးများက လိုက်နာကျင့်သုံးရမည့်နည်းလမ်းများကို ပြစ်မှုဆိုင်ရာကျင့်ထုံးဥဒေ အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ဤကျင့်ထုံး ဥပဒေတွင် ပြစ်မှုအမျိုးအစားပေါ်မူတည်၍ စစ်ဆေးမေးမြန်းနည်းများကို၎င်း၊ ပြစ်မှုတရပ်အတွက်အာမခံရနိုင် သည်၊ မရနိုင်သည်ကို၎င်း၊ ကျေအေးနိုင်ခြင်းရှိမရှိကို၎င်း၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူအား ပြစ်မှုအမျိုးအစားကိုလိုက်၍ တရားရုံး၏ဖမ်းဆီးခွင့်အမိန့် (ဝါးရမ်း) Warrant မပါဘဲ ဖမ်းဆီးနိုင်ခွင့်ရှိ၊မရှိကို၎င်း၊ အယူခံဝင်ခြင်းဆိုင်ရာကိစ္စ ရပ်များ၊ ပြင်ဆင်မှုတင်သွင်းခြင်းဆိုင်ရာကိစ္စရပ်များ၊ အစရှိသည့် တရားရုံးများကလိုက်နာကျင့်သုံးရမည့် ကျင့်ထုံးများ ကိုပြဋ္ဌာန်းထားပေသည်။ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ အထူးဥပဒေတရပ်ရပ်အရ တရားရုံးကစစ်ဆေးကြားနာစီရင်ရာတွင် လိုက်နာကျင့်သုံးရမည့် ကျင့်ထုံးဥပဒေ၊ သို့မဟုတ်၊ နည်းဥပဒေတရပ်ရပ်ကို သီးခြားပြဋ္ဌာန်းထားပါက ယင်း နည်းဥပဒေများကို တရားရုံး များကလိုက်နာရသည်။ သို့ရာတွင် ထိုကဲ့သို့ အထူးဥပဒေတရပ်ရပ်အတွက် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့် နည်းဥပဒေသည် တရားစစ်ဆေးစီရင်ရာတွင်လိုက်နာရန် ပြည့်စုံခြင်းမရှိပါက၊ ပြစ်မှုဆိုင်ရာကျင့်ထုံးဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို တရားရုံးများက လိုက်နာကျင့်သုံးရမည်ဖြစ် ပေသည်။ ဒေသန္တရဥပဒေ ဥပဒေတရပ်ရပ် အတွက်လည်း နည်းဥပဒေကို အလားတူပင် လိုက်နာကျင့်သုံးရမည်ဖြစ်ပေသည်။ တရားစွဲဆိုတင်ပို့ရသည့်အဖွဲ့အစည်း၊ အမှုကြားနာစစ်ဆေးရန်အဖွဲ့အစည်းစသည့် အဖွဲ့အစည်းတို့တွင် လုပ်ထုံး လုပ်နည်းတိကျမှုရှိရန်လိုအပ်သည်။ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတိုင်း မလုပ်လျှင် မတရားမှုများဖြစ် ထွန်းနိုင်ပေ သည်၊ ထို့ကြောင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းကို ဥပဒေတရပ်အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်း သတ်မှတ်၍ လိုက်နာကျင့် သုံးစေခြင်း ဖြစ်သည်။
ကာလာမသုတ်
အခါတစ်ပါး မြတ်စွာဘုရားနှင့် နောက်ပါ သံဃာတို့သည် ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူရာ ကောသလတိုင်း ကေသမုတ္တမည်သော နိဂုံးသို့ ရောက်တော်မူ၏။ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် ကြွရောက်တော်မူသည်ကို သိကြကုန်သော ကေသမုတ္တ နိဂုံးသား ကာလာမအမျိုးကောင်းသားတို့သည် ဘုရားရှင်အား လာရောက် ဖူးမျှော်ကြကုန်၏။ သင့်တင့်လျောက်ပတ်ရာ ထိုင်ကြပြီးလျှင် ရှိခိုးဦးချကြ၍ ဘုရားရှင်အား ဤသို့ မေးလျှောက်ကြကုန်၏။
“အရှင်ဘုရား အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် ကေသမုတ္တနိဂုံးသို့ ရောက်လာပါကုန်၏။ ထို သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည် မိမိအယူဝါဒကိုသာလျှင် ပြပါကုန်၏၊ ထွန်းပစေပါ ကုန်၏။ သူတစ်ပါးအယူဝါဒကိုမူကား ထိပါးပါကုန်၏၊ မထီမဲ့မြင်ပြုပါကုန်၏၊ ရှုတ်ချပါကုန်၏၊ ချေဖျက်ပါ ကုန်၏၊ အသျှင်ဘုရား တခြားသော သမဏဗြာဟ္မဏအချို့တို့သည်လည်း ကေသမုတ္တနိဂုံးသို့ ရောက် လာပါကုန်၏၊ ထို သမဏဗြာဟ္မဏတို့သည်လည်း မိမိအယူဝါဒကိုသာလျှင် ပြပါကုန်၏၊ ထွန်းပစေကုန်ပါ၏၊ သူတစ်ပါးအယူဝါဒကိုမူကား ထိပါးပါကုန်၏၊ မထီမဲ့မြင်ပြုပါကုန်၏၊ ရှုတ်ချပါကုန်၏၊ ချေဖျက်ပါကုန်၏၊ အရှင်ဘုရား ဤသမဏဗြာဟ္မဏတို့တွင် အဘယ်သမဏဗြာဟ္မဏသည် မှန်သော စကားကို ဆိုပါ သနည်း၊ အဘယ်သမဏဗြာဟ္မဏသည် မမှန်သော စကားကို ဆိုပါသနည်းဟု အကျွန်ုပ်တို့အား ယုံမှားခြင်း တွေးတောခြင်း ဖြစ်ခဲ့ပါ၏။”
ထိုအခါ ဘုရားရှင်က -“ ကာလာမတို့ သင်တို့အား ယုံမှားခြင်းငှာ သင့်ပေ၏၊ တွေးတောခြင်းငှာ သင့်ပေ၏၊ သင်တို့အား ယုံမှားခြင်းငှာသင့်သော အရာ၌ ယုံမှားခြင်း ဖြစ်၏။ ....” ဟု အစချီ၍ ဤကာလာမသုတ်ကို ဟောကြားတော်မူ၏။ ကေသမုတ္တနိဂုံး၌ ဟောကြားတော်မူသောကြောင့် ကေသမုတ္တိသုတ် ဟူ၍လည်း အမည်တွင်၏။
ကာလာမသုတ်
သာမဏော ဆိုတဲ့ ပုဒ်ထဲမှာ မြတ်စွာဘုရားပါ အကျုံးဝင်ပါသည်။
နောက် ကာလာမသားတွေကို ပါဠိအကျဉ်းချုပ်ထည့်သွင်း လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ။ (တပ်မက်မှု၊ အမျက်ထွက်မှု၊ မိုက်မဲတွေဝေမှု) ဆက်ဟောလေ၏။
ကိုးကား
ဓမ္မပဒ
စိုးမြင့် (ရွှေစကြာ)
၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်ထုတ် ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရွှေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ်ထုပ်ပတ်တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်မှ စာရွှေးတွေရဲ့ အတ်ထုပ်ပတ်တိ အကျဉ် တွေကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ရွှေစကြာ ဦးစိုးမြင့် [၁၉၁၂ - ၁၉၇၈]
ဟင်္သာတ ခရိုင် ဒေါင့်ကြီး အရွှေ့ဘက် ငါးအိမ်တန်း ရွာတွင် မုံရွာ ဗညွန့်ကျီနွယ် ဖြစ်သူ ကိုင်းသူကြီး ဦးထွန်းဦး၊ ဒေါ်ပိုးမှုန် တို့က ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ [မွေးသက်ကရာဇ် အတိအကျကို မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် (၁၉၇၉) တွင် မြန်မာသက်ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခု ဝါဆိုလဆုတ် ၇ ရက်ဟု ပြသည်။ ၁၂၇၄ ခုသည် ဝါထပ်နှစ် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပထမဝါဆို လဆုတ် ၇ ရက်သည် ၅ ဇူလိုင် ၁၉၁၂ ဖြစ်ပြီး၊ ဒုတိယဝါဆို လဆုတ် ၇ ရက်သည် ၄ ဩဂုတ် ၁၉၁၂ ဖြစ်နေသည်။ အတိအကျ မဆိုသာချေ။] ပဉ်စမမြောက်သား ဖြစ်သည်။
ခြောက်နှစ်သားတွင် အစ်ကိုရင်း အရှင်ကဝိန်ဒ နှင့်အတူ မန်ဈလေးမြို့ မစိုးရိမ်တိုက်သို့ ရွှောက်ခဲ့သည်။ ကျောင်းသား ဘဝ၊ သာမဏေ ဘဝ၊ ရဟန်း ဘဝနှင့် မန်ဈလေးတွင် နှစ်ပေါင်း ၂ဝ ကြာ ပညာ သင်ခဲ့သည်။ ရဟန်း ဘွဲ့မှာ ဦးဝရုဏ ဖြစ်သည်။ သကျသီဟ စာမေးပွဲ အောင်မြင်သည်။ ပခုက်ကူ မဟာ ဝိသုတာ ရာမ၊ ရန်ကုန် ဘုရားဖြူ ကျောင်းတိုက်၊ မြင်းခြံနယ် ကန်မြဲ - စကြမ်း တို့၌လည်း ပညာ ဆည်းပူး ခဲ့သည်။ ပါဠိ စာကိုလည်း တနှစ် ကျော်မျှ လေ့လာ ခဲ့သည်။ မြန်မာစာကို ပုဂံဝန်ထောက် ဦးတင် ထံတွင် ဆည်းပူး ခဲ့သည်။ ရဟန်း ခုနစ်ဝါတွင် လူဝတ် လဲခဲ့သည်။ လူ အမည်မှာ ဦးစိုးမြင့် ဖြစ်သည်။ ဒေါင့်ကြီးရွာ မြေပိုင်ရှင် ဦးလွန်း - ဒေါ်ဖွား တို့၏ သမီး ခင်ခင်လှနှင့် အိမ်ထောင် ပြုသည်။
ထို့နောက် မြန်မာ နေ့စဉ် သတင်းစာတွင် လက်ထောက် အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် အာဇာနည် သတင်းစာ တွဲဖက် အယ်ဒီတာ၊ လူပြန်တော် ပညာရှိ အသင်း တွဲဖက် တည်ထောင်သူ၊ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတင် ဖွဲ့စည်းသည့် အစိုးရ ပါဠိဘာသာ ပညာရွှေး အဖွဲ့၌ မစိုးရိမ်တိုက် ကိုယ်စားလှယ် ပါဠိ ပါရဂူ အဖြစ်ဖြင့် အဖွဲ့ဝင် လူကြီး၊ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် တွဲဖက် ဥက်ကြ ဖြစ်လာ ခဲ့သည်။
ဂျပန် ဝင်စတွင် ဗုဒ်ဓသာသနာ့ အစည်းအရုံး ကော်မတီဝင်၊ ၁၉၄၃ ခုတွင် သထုံ ခရိုင် ဝါဒဖြညွန့်ချိရွှေး အရာရှိ၊ ဂျပန် တော်လှန်ရွှေး၌ မုတ်တမ စက်အမြောက် တပ်ခွဲ နံပါတ် (၅) နှင့် ပူးပေါင်း တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ - ၄၈ တွင် အစိုးရ ပါဠိ ဘာသာ ပညာရွှေး အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၄၇ ခုတွင် နဂါးနီ ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ မဟောသဓာ သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ တွင် "ခေတ်တရာ တက်ကသိုလ်" အလွတ် ပညာကျောင်း၌ မြန်မာစာနှင့် မြန်မာ ရာဇဝင် ဆရာ လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆၃ ခုနှစ် အထိ သာသနာရွှေး ဌာနတွင် ဝင်ရွှောက် အမှုထမ်းသည်။ အောက်မြန်မာပြည် သာသနာရွှေး အရာရှိ (၁၉၅ဝ)၊ အစိုးရ ပါဠိ ဘာသာ ပညာရွှေး အဖွဲ့ တွဲဖက် အတွင်းရွှေးမှူး (၁၉၅၁ - ၅၂)၊ လက်ထောက် သာသနာ့ ၫှှန်ကြားရွှေးဝန် (၁၉၅၃ - ၅၄)၊ ထိုနှစ်တွင်ပင် ပါဠိ ပညာရွှေး အဖွဲ့တွင် သာသနာရွှေး ဝန်ကြီး ဌာန ကိုယ်စားလှယ်၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ဆြ သဂငါ်ယနာ သမိုင်းရွှေး တာဝန်ခံ အရာရှိ အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ စ၍ မြန်မာ နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ လူပြန်တော် ပညာရှိ အသင်းချုပ်၏ ဥက်ကြ၊ ၁၉၅၅ ခုတွင် မြန်မာ နိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကဝိဘိသက်က ဆေးဆရာကြီးများ အဖွဲ့ချုပ်၏ နာယက အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက် ခဲ့သေး၏။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အစိုးရ အမှုထမ်း ဘဝမှ အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။
၁၉၇၈ ခု ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့ ညနေ ၆ နာရီ အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အလုပ်သမား ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သည်။
တံတားကြီးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
တံတားကြီးရွာ (Tadargyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂၀ ဦး၊ မ ၄၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘတင်၊ ဦး (ဒဂုဏ်ပ)
ဒဂုဏ်ပ ဦးဘတင် [၁၈၉၄ - ၁၉၆၁]
ဘိလပ်ပြန် ဘွဲ့ရ ခရိုင် ဆရာဝန်ကြီး အက်စ်အေ ရာမန် [S.A. Rahman] ခေါ် (တထောင့်တညပုံပြင်များကို စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သူ မြန်မာမွတ်စ်လင်) ဦးဖိုးသာဇံနှင့် ဆရာဝန် ကတော် မမယု (သရက် မြို့ဝန်၏ သမီး) တို့က ၁၈၉၄ ခု ဧပြီ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင် ခဲ့သည်။ အမည်ရင်း ဦးဘတင် အပြင် မောင်မောင်တင် ဟုလည်း ခေါ်ခဲ့ ကြသည်။ အိန္ဒိယပြည် ကလကတ္တား ပရယ်စီဒင်းစီ တက္ကသိုလ်တွင် 'မက်ထရစ် စကောလားရှစ်' ဆု ရရှိ ခဲ့သည်။ ၁၉၁၄ - ၁၇ နှစ်များတွင် ရန်ကုန် ကောလိပ်၌ ပညာ သင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၆ ခုတွင် အစိုးရ နော်မံ ကျောင်းမှ စက္ကင်ဒရီ ဆရာဖြစ်သင် စာမေးပွဲကို မြန်မာပြည်တွင် ဒုတိယ ရရှိ အောင်မြင် ခဲ့သည်။ ပျဉ်မနား အေဘီအမ်ကျောင်း၊ ရန်ကုန် စိန်ပေါကျောင်း တို့တွင် ကျောင်းဆရာ လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ပထမ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား သပိတ်တွင် ပါဝင် ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ဘဝတွင် အဆိုအက ဝါသနာ ပါသူ ဖြစ်၍ ကျောင်းကပွဲ များတွင် မင်းသား အဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ကပြ ခဲ့ဖူးသည်။ မြန်မာ ရုပ်ရှင် ပေါ်ဦးစ ၁၉၂၀ ပြည့်လွန်နှစ် အသံတိတ် ခေတ်တွင် ရုပ်ရှင် လောက ထဲသို့ ခြေစုံပစ် ဝင်ခဲ့သည်။ "ဘားမားအတ် ဖလင် ကုမ္ပဏီ" အတွက် ဒါရိုက်တာ အဖြစ် 'တကယ့် မောင်' ၊ 'ရွှေမေတ္တာ'၊ 'ရွှေမြင်းမိုရ်'၊ 'စကြာဝံသ' နှင့် 'ရွှေစက်တော်' ဇာတ်ကားများ၊ "မြန်မာ့ ညွှန့်ပေါင်း ရုပ်ရှင် ကော်ပိုရေးရှင်း လီမိတက်" ကို ကိုယ်ပိုင် တည်ထောင်၍ 'ခင်ခင့် အမှားတော်ပုံ' (၁၉၂၀)၊ 'သုဓမ္မစာရီ ဖြတ်ထုံး' (၁၉၂၂)၊ 'အိမ်တွင်း မင်းမဟာဂီရိ' (၁၉၂၄) ဇာတ်ကား များတွင် ကိုယ်တိုင် ဇာတ်လိုက် မင်းသား ပြုလုပ်ကာ ဒါရိုက်တာ အဖြစ် ရိုက်ကူး ခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ - ၃၂ အထိ ရုပ်ရှင်နယ်တွင် သံသရာ လည်ခဲ့သည်။ ဘားမား ဖလင်မှ ဒါရိုက်တာ ဦးတုတ်ကြီး ရိုက်ကူးသည့် 'ခင်ခင့် အမှားတော်ပုံ' သည် ပထမဆုံး နှစ်ကိုယ်ခွဲကား ဖြစ်သည်ဟု "မြန်မာ ရုပ်ရှင် သမိုင်း" စာအုပ်တွင် ဖော်ပြ ထားသည်။
ဂျပန် ခေတ်တွင် ဝါဒ ဖြန့်ချိရေး ဌာန၌ ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ် ဒါရိုက်တာ အဖြစ် သုံးနှစ်မျှ လုပ်ဆောင် ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်များ ပြန်ဝင် လာစဉ် ကက်စဘီ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် ဆက်သွယ်ရေး အရာရှိ အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ တွင် ပြန်ကြားရေး ဌာန မြန်မာဘက် ဆိုင်ရာ အယ်ဒီတာ အဖြစ် သုံးလေးလခန့် အမှု ထမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် လူထု ပညာရေး ကောင်စီတွင် အလုပ် ဝင်ခဲ့ ပြန်သည်။ လူထု ပညာရေး ကောင်စီ လက်ထောက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ်မှ အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုတွင် လွတ်လပ်ရေး အောင်ပွဲ သဘင် ချစ်ကြည်ရေး မိတ်ဆက် အဖြစ် အိန္ဒိယ နိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ယိုးဒယား ဘုရင် နန်းတက်ပွဲသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၄ ခုတွင် ယူနက်စကို ပညာတော်သင် အဖြစ် ရုပ်မြင် သံကြား လေ့လာရန် လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၉ တွင် ယဉ်ကျေးမှု မစ်ရှင် ခေါင်းဆောင် အဖြစ် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ အင်္ဂလန် နိုင်ငံနှင့် ပြင်သစ် နိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တရုတ် - မြန်မာ နယ်နိမိတ် စာချုပ်စဉ် ခြင်းလုံး အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် အဖြစ် တရုတ် ပြည်သူ့ သမ္မတ နိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း သွားရောက် ခဲ့သည်။
ဤသို့ ဖြင့် ဇာတ်သဘင်၊ ရုပ်ရှင် တို့တွင် အတွေ့အကြုံများသူ ဖြစ်သောကြောင့် စစ်မဖြစ် မီကပင် ကဝိမျက်မှန် မဂ္ဂဇင်း၌ ရုပ်ရှင် ပညာနှင့် ပတ်သက်၍ လစဉ် ရေးခဲ့ သည်မှာ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် မေလ အထိပင် ဖြစ်သည်။ အငြိမ်းစား ယူပြီးသည့် နောက်တွင်လည်း မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်များ၌ ဆောင်းပါး ရေးခြင်းကို ကွယ်လွန်ချိန် အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ပြုစု ခဲ့သည့် စာအုပ်များမှာ ဒဂုဏ်ပ အသံ - မြန်မာမှု (၁၉၅၁)၊ ယဉ်ကျေးမှု ပေါင်းကူး တံတား (၁၉၆၁)၊ ကျွန်ုပ်နှင့် မြန်မာ ရုပ်ရှင် လောက (၁၉၆၇) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ 'ဒဂုဏ်ပ အသံ - မြန်မာမှု' သည် ပညာရေး ဌာနတွင် ကျောင်းသားကိုင်၊ ဆရာကိုင် အထွေထွေ ဖတ်စာ အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်း ခံခဲ့ ရသည်။
ဒဂုဏ်ပ ဦးဘတင်မှာ အိမ်ထောင် နှစ်ဆက် ရှိခဲ့သည်။ ပထမ အိမ်ထောင်ဖြင့် သား ဒဂုဏ်ပ ဦးမြသောင်းကို မွေးသည်။ ဒုတိယ အိမ်ထောင်မှာ ဒေါ်ဒေါ်လှိုင် ဖြစ်၏။ သားသမီး မထွန်းကား ခဲ့ချေ။
၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
[စာညွှန်း ။ ။ ၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
(၁) ဒဂုန် ရွှေမျှား။ ဒဂုဏ်ပ ဦးဘတင်၊ ငွေတာရီ (မတ် ၁၉၆၇)။ စာ ၄၄-၄၈။ ၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
(၂) ကျော်ညွှန့်မိုး။ ဒဂုဏ်ပ ဦးဘတင်၊ ငွေတာရီ (ဇွန် ၁၉၆၆)။ စာ ၆၁-၆၄။ ၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
(၃) ဒဂုဏ်ပ ဦးဘတင်။ ပသီပုံပြင် ဝတ္ထုကို ပထမဆုံး ရေးသားသူ၊ ရှုမဝ (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉)။ စာ ၁၇၂-၁၇၆။ ၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
(၄) သီရိပျံချီ ဦးသာမြတ်။ တို့မြန်မာ မူစလင် ကြီးများ၏ လက်ရာများ၊ မြဝတီ (ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉)။ စာ ၄၀-၄၃။ ၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
(၅) မောင်မောင် (ရန်ကုန်)။ အယ်ဒီတာ ခင်ဗျား၊ ငွေတာရီ (ဧပြီ ၁၉၆၇)။ စာ ၂၅၁။ ၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
(၆) စာတည်း အဖွဲ့။ သဝဏ်လွှာ၊ ရှုမဝ (ဇူလိုင် ၁၉၆၁)။ စာ ၂၆၆။ ၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
(၇) မောင်သန်းဆွေ (ထားဝယ်)၏ ပြောပြချက်များ (၁၃၊ ၃၊ ၂၀ဝ၅)။ ၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
(၈) မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် သမိုင်းစဉ်၊ ရွှေရတု ကာလ (၁၉၂၀-၁၉၄၅)။ စာ ၃၅၊ ၁၀ဝ၊ ၂၂၉။]၁၉၆၁ ခု ဇွန် ၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီး၌ အစာအိမ် ရောဂါဖြင် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မကျီးပင်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
မကျီးပင်ရွာ (Magyipin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ မကျီးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၄၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​အောင်သာရွာ၊ ဇရပ်ဆိပ်
အောင်သာရွာ၊ ဇရပ်ဆိပ်
မြန်မာ့တော်လှန်ရေး
ကမ္ဘာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်လုံးတွင် ကိုလိုနီ အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်ကို နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ကျော် ဆက်တိုက်တော်လှန်ခဲ့သော နိုင်ငံဟူ၍ ရှားလေသည်။ ထိုသို့ တော်လှန်ခဲ့သည်နှင့် အညီ ထိုကိုလိုနီ စနစ်ကို နိုင်ငံ အတွင်းမှ အမြစ်ပါ ပြုတ်ထွက် သွားအောင် လုပ်နိုင်ခဲ့သော နိုင်ငံဟူ၍ကား ပို၍ရှားလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၈၂၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ရန္တပိုစာချုပ်ချုပ်ဆိုပြီးသည့် အချိန်မှစ၍ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိသော အချိန်ထိ ဗြိတိသျှ နယ်ချဲ့စနစ်ကို တောက်လျှောက်တော်လှန်ခဲ့သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
မြန်မာတို့သည် ၁၈၂၆ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့၍ အင်္ဂလိပ်တို့ကို အာသံ၊ မဏိပူရ၊ ရခိုင်၊ တနင်္သာရီနယ်များ ပေးလိုက်ရကာ၊ ၁၈၅၂ ခုနှစ် ဒုတိယ စစ်ပွဲတွင် အောက်အကြေပိုင်းကို မြေထဲမြို့၊ တောင်ငူ မြို့များအထိ ပေးလိုက်ရပြီးလျှင် ၁၈၈၅ ခုနှစ် တတိယ စစ်ပွဲ အပြီးတွင်မူ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ခုလုံး ပေးအပ်လိုက်ရလေ သည်။
တနင်္သာရီ နယ်စပ်တော်လှန်ရေးနှင့် ရခိုင်နယ်စပ် တော်လှန်ရေး နှစ်ခုအနက် တနင်္သာရီနယ်စပ်တွင် ဖြစ်ပွားသော မုတ္တမ တော်လှန်ရေးက သာလွန်၍ တော်လှန်ရေး ပီသပုံရ သည်။ ထိုတော်လှန်ရေးများတွင် မုတ္တမမြို့ဝန်သည် တော်လှန် ရေးသမားများကို အတိအလင်း အားပေးခဲ့သည်။ ရန်ကုန် မြို့ဝန်ကလည်း အတိအလင်း အားပေးခဲ့သည်။ အတွင်းတော်မှ မှူးကြီး မတ်ကြီးများသည်လည်း ကြံရာပါများသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ထိုသို့ တော်လှန်ကြရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ တနင်္သာရီနှင့် ရခိုင်ဘက်တို့တွင် အုပ်ချုပ်ရာ၌ အင်္ဂလိပ်များ အခက်အခဲ တွေ့နေ ကြသည်ကို သိသောကြောင့် ထိုထက်ပို၍ အခက်အခဲ တွေ့စေရန်၊ စိတ်ဓာတ်ပျက်စေရန်နှင့် ထိုသို့ စိတ်ဓာတ်ပျက်ခြင်းဖြင့် ထိုနယ်များကို မြန်မာများ၏လက်သို့ အသာ တကြည် ပြန်အပ်စေရန် ဖြစ်လေသည်။ စင်စစ်အားဖြင့် မြန်မာဝန်ကြီး များသည် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် တနင်္သာရီနယ်ကို အတိအလင်း တောင်းဆိုခဲ့ကြ ဘူးလေသည်။ တနင်္သာရီနယ်ကို အင်္ဂလိပ်တို့ အုပ်ချုပ်ရခြင်း ဖြင့် သူတို့အဖို့ တစ်နှစ်လျှင် တသိန်းခွဲခန့် ရှုံးနေကြလေသည်။ ထိုနည်းဖြင့် တစ်ဘက်မှ တော်လှန်တိုက်ခိုက်မှုများကိုလုပ်ကာ အင်္ဂလိပ်များ အုပ်ချုပ်၍ မရသဖြင့် စိတ်ပျက်လာအောင် လုပ်ရင်း အခြားတစ်ဘက်မှ ဟင်နရီ ဗားနေးကဲ့သို့သော အင်္ဂလိပ် အရေးပိုင် ကိုယ်စားလှယ်ထံတွင် တနင်္သာရီနှင့် ရခိုင်နယ်မြေများကို ပြန်၍ပေးရန် အရေးဆိုခဲ့ကြလေသည်။
၁၈၅၂ ခုနှစ်၌ ဖြစ်ပွားသော အင်္ဂလိပ်။ မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲ အပြီးတွင်ကား မြန်မာတို့၏ တော်လှန်ရေးသည် ပို၍ ပြင်းထန် လာခဲ့သည်။ ထိုတော်လှန်ရေးတွင် ထင်ရှားသူများမှာ သာယာ ဝတီနယ်၊ သာရဝေါနှင့် မိုးညိုတလျှောက်မှ ဗိုလ်ခေါင်းကြီး၊ ဗိုလ်မြတ်ထွန်းနှင့် အောက်မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့သူကြီးနှင့် ရွာသူ ကြီးများ ဖြစ်သည်။ ထိုတော်လှန်ရေးကို အင်္ဂလိပ်တို့သည် သုံးနှစ်အချိန်ကုန်ခံ၍ နှိမ်နင်းကြရသည်။
၁၈၈၅ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်။ မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ၌ သီပေါ ဘုရင် ပါတော်မူပြီးသည့်နောက်တွင်ကား မြန်မာနိုင်ငံ တဝန်း လုံးတွင် အုံကြွ၍ တော်လှန်ခဲ့ကြလေသည်။ သီပေါဘုရင်ပင် မန္တလေးမြို့မှနေ၍ အညံ့ခံကြရန် အမိန့်ထုတ်လျက်နှင့် အညံ့မခံ ကြဘဲ သင့်ရာသင့်ရာ ခေါင်းဆောင်များ၏ နောက်မှနေကာ အင်္ဂလိပ်များကို တညီတညာတည်း တော်လှန်ခဲ့ကြသည်။ မန္တလေးမြို့ တဝိုက်တွင် တော်လှန်ကြသူများမှာ ထိုစဉ်က ပြင်သစ်ပိုင် ပွန်ဒိချယ်ရီသို့ ရောက်နေသော မြင်ကွန်း မင်းသား၏ နောက်လိုက်များ ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ ယင်းတို့သည် မန္တလေးမြို့တွင်း၌ သာမက မြို့ပြင်မှ ပလိပ်၊ လမိုင်းနှင့် ဇီးပင်ကြီးစခန်း တစ်လျှောက် နေရာများတွင် တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ဗန်းမော်နယ်တွင် ဝန်းသိုစော်ဘွား ဦးအောင်မြတ်သည် ထင်ရှားသည့် တော်လှန်ရေး ခေါင်းတောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ကြား တစ်လျှောက် ဒေသများတွင် တန်ခိုး0x100သဇာ ကြီးမားခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ဝန်းသိုပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဒေသများကိုလည်း အင်္ဂလိပ်များ အုပ်ချုပ်၍ မရနိုင်အောင် အနှောင့်အယှက် ပေးခဲ့လေသည်။
ကွမ်းခြံကုန်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (မြောက်)
ကွမ်းခြံကုန်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (မြောက်)