cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သိမ်းငှက်
သိမ်းငှက် သည် လင်းယုန်၊ စွန်၊ လင်းတတို့နှင့်အတူ ဖယ်လကိုနီဖောမီး မျိုးစုတွင် အက်ကဆစ်ပစ်ထရီဒီး မျိုးရင်း၌ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် အက်ကဆစ်ပစ်တာနီဆပ် မီလန်နိုစ်ကီးစတပ် ဟုခေါ်သည်။ အလျား ၁၃ လက်မမှ ၁၅ လက်မအထိရှိသည်။ သိမ်းငှက်၏ ထူးခြားချက်မှာ ဂျိုးသိမ်းကဲ့သို့ပင် သိမ်းမသည် သိမ်းဖိုထက် ကိုယ်ထည်အတော်အတန် ကြီးသည်။ သိမ်းဖိုကား ဂျိုးသိမ်းအကောင်ကြီးလောက်ရှိ၍ ယင်းနှင့်လည်း ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ချင်းတူသည်။ သိမ်းမ၏အပေါ်ပိုင်းသည် အတော်အတန်ညို၍ မျက်ကွင်းဖြူတူတူရှိသည်။
အောက်ပိုင်းများသည် အဖြူ၊ သို့မဟုတ် အနီရောင် ဖျော့ဖျော့ဖြစ်၍ အမည်းစင်းများရှိသည်။ သိမ်းငှက်သည် သားပေါက်သည့်ရာသီတွင်သာ စူးစူးရှရှအော်မြည်တတ်၍ အခြားအချိန်များတွင်မအော်ဘဲ ဆိတ်ငြိမ်စွာနေတတ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသစ်တောများတွင် များသောအားဖြင့်နေလေ့ရှိသည်။ သို့သော်အမြဲတမ်းမနေဘဲ ဆောင်းတွင်းမှသာ လာရောက်ကျက်စားသည်။
သိမ်းငှက်သည် တောစပ်ရေစပ်များတွင် အစာရှာဖွေသည့်အခါ မြေကြီးနှင့်ကပ်၍ လျင်မြန်စွာ ပျံသန်းတတ်သည်။ အစာကိုရှောင်တခင်တစ်ဟုန်တိုး ထိုးသုတ်တတ်ရုံမက ငှက်ကလေးများကိုအမီ လိုက်၍ပျံပြီးလျှင် မိအောင်ဖမ်းဆီးတတ်လေသည်။ စာကလေး၊ ကြွက်စသော နို့တိုက်တိရစ္ဆာန်ငယ်နှင့်ပိုး မွှားများကို များသောအားဖြင့် စားသောက်သည်။ မြေကြီးပေါ်တွင် လမ်းလျှောက် တတ်သည့်အပြင် ခုန်ဆွခုန်ဆွလည်း သွားတတ်သည်။ သိမ်းငှက်သည်မျက်စိအလွန်ရှင်သဖြင့် လျင်မြန်စွာ ပြေးလွှားနေသော တိရစ္ဆာန် များကိုအဝေးမှ ကောင်းစွာမြင်နိုင်သည်။
ဟွေဒွေရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ဟွေဒွေရွာ (Hwaydway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ လွိုင်လင်အရှေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်လင်အရှေ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၀ ဦး၊ မ ၁၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
သိမ်းကျား
သိမ်းကျား (Pied Harrier) သည် အက်ဆီပီတြီဒီး မျိုးရင်းဝင် သားရဲငှက် (ခေါ်) သားကောင်ဖမ်းငှက်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဆပ်ကပ် မယ်လန်နိုလူးကို့စ် မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ သိမ်းကျားများသည် ရာသီအလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသည့် ငှက်မျိုးဖြစ်ပြီး သားပေါက်ချိန်ကာလများတွင် ရုရှားအရှေ့ပိုင်း အေမွာ ချိုင့်ဝှမ်းဒေသ၊ တရုတ်ပြည် အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသနှင့် မြောက်ကိုရီးယားဒေသများတွင် အုပ်စုလိုက် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ၎င်းသည် သားရဲငှက်ဖြစ်သောကြောင့် သားပေါက်ရာသီ မဟုတ်သည့်ကာလများတွင် တစ်ကောင်ချင်းစီသာတွေ့ရလေ့ရှိပြီး ဆောင်းရာသီကာလများ၌ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံမှ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံအထိတိုင်အောင် ကျယ်ပြန်စွာ ကျက်စားလေ့ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဟွေဒွေရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိမ်းကျား
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟယ်ရီယာ သိမ်း
ဆင်အိုင်ရွာ
ဆင်အိုင်ရွာ
ထိုးမြဲလက်မှတ်
လူတစ်ဦး တစ်ယောက်အဖို့ သူ၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်သည် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးပါမကျန် တစ်သက်တာပတ်လုံး သူ၏ကိုယ်စားဖြစ်သည်သာမက တစ်ခါတစ်ရံ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှသည် လူမျိုးတစ်မျိုး တိုင်းပြည်တစ်ပြည်လုံးအတွက် ကိုယ်စားပြုရသည်အထိ တန်ဖိုးကြီးမားနိုင်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ယဉ်ကျေးသောလူမျိုးတွင် စာပေဟူ၍ ဦးစွာပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီးနောက် မိမိ၏အမည်ကို ကမ္ပည်းရေးထိုးရာမှတစ်ဆင့် လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်း အလေ့အထ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ အရေးပါအရာရောက်သော အကြောင်းတစ်ခု⁠ခုကို ခိုင်လုံတည်မြဲစေရန် ရေးမှတ်ကြရသည့်အခါ (စာမတတ်သူတို့အဖို့ လက်မနှိပ်ခြင်း၊ ကြက်ခြေခတ်ခြင်းများ ပြုကြသော်လည်း) စာတတ်သူအဖို့ ထိုးမြဲလက်မှတ်ကို သူ၏ ကိုယ်စားအဖြစ် ရေးထိုးကြသည်။
တန်ဖိုးအတက်အကျရှိသော ထိုးမြဲလက်မှတ်
လူတစ်ယောက်၏ အရည်အချင်း ငွေကြေးဥစ္စာ ရာထူးဌာန္တရမှ စ၍ တဖြေးဖြေး မြင့်တက်လာသည့်အခါ ထိုသူ၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်တန်ဖိုးသည်လည်း မြင့်တက်လာရစမြဲ ဖြစ်သည်။ ဥပမာ - လူတစ်ယောက်သည် ဘဏ်တွင် ငွေသိန်းတစ်ထောင် အပ်နှံထားသည် ဆိုပါက သူ၏လက်မှတ်သည် ငွေသိန်းတစ်ထောင်တန်ပြီး အကယ်၍ ဘဏ်တွင် ငွေသန်းတစ်ထောင် အပ်နှံထားနိုင်သည်အထိ ကြွယ်ဝလာခဲ့လျှင် ထိုသူ၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်သည်လည်း ငွေသန်းတစ်ထောင်တန်လာလေသည်။ လူမှုရေးနှင့် အခြားအရေးကိစ္စများတွင်လည်း ဤနည်းအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ အနုပညာ၊ အတတ်ပညာ၊ အားကစားထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှု၊ ကြည်ညိုလေးစားခံရမှု၊ ဩဇာအာဏာရှိမှု စသည်တို့ အပေါ်တွင် မူတည်၍လည်း ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ထိုးမြဲလက်မှတ်သည် တန်ဖိုးကြီးမားလာရပြန်သည်။
ရှားပါးသော ထိုးမြဲလက်မှတ်ကို ဝယ်ယူခြင်း
ကမ္ဘာလောကတွင် စားသောက်ဖွယ်ဖြစ်စေ၊ အထည်အလိပ်ဖြစ်စေ၊ လူသုံးပစ္စည်းဖြစ်စေ ရှားပါးလာလျှင် တန်ဖိုးကြီးမားလာသည်မှာ ဓမ္မတာပင်ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ ရှေးဟောင်းရှားပါးပစ္စည်း စုဆောင်းသူများသည် လက်ရာမြောက်ပစ္စည်းများ၊ အမှတ်တရ ပစ္စည်းများ၊ သမိုင်းဝင်ပစ္စည်းများသာမက အော်တိုများနှင့် ရှားပါးသော ထိုးမြဲလက်မှတ်များကိုပါ ဝယ်ယူစုဆောင်း နေကြသည်။ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ရှားပါးသော ထိုးမြဲလက်မှတ်များသည် တန်ဖိုးကြီးမားသည်သာမက အချိန်ကြာမြင့်သည်နှင့်အမျှ ငွေကြေးများစွာပေးမှ ဝယ်ယူရရှိနိုင်မည့် အကြောင်းကို လမ်းညွှန် ပြသသွားသူများအနက် ထင်ရှားသူတစ်ယောက်မှာ နာမည်ကျော် ဂျိမ်းစ်ဘွန်းရုပ်ရှင်ဝတ္ထုများကို ရေးသားခဲ့သော စာရေးဆရာကြီး အိုင်ယင်ဖလင်းမင်း ပင်ဖြစ်သည်။
အိုင်ယင်ဖလင်းမင်းသည် ဆိုဗီယက်ခေါင်းဆောင်ကြီး စတာလင်၏ လက်မှတ်၊ အီတလီအာဏာရှင် မူဆိုလိုနီ၏ လက်မှတ်၊ ပန်းချီကျော် ပီကာဆို၏ လက်မှတ်၊ သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး အိုင်စတိုင်း၏လက်မှတ်၊ ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် ဝင်စတန်ချာချီ၏ လက်မှတ် စသည်တို့ကို ခဲခဲယဉ်းယဉ်းရယူ စုဆောင်းခဲ့လေသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်များ ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် သူတို့၏ထိုးမြဲလက်မှတ်များသည် တန်ဖိုးအဆမတန် ကြီးမားလာခဲ့သည်။
သံဖြူစုရွာ၊ ဆင်တာ
သံဖြူစုရွာ၊ ဆင်တာ
ထိုးမြဲလက်မှတ်
ရှားပါးသော ထိုးမြဲလက်မှတ်ကို ဝယ်ယူခြင်း
ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်များ ကိုယ်တိုင်ရေးထားသော အတွေးအခေါ် စာတိုပေစကလေးများနှင့် ထိုးမြဲလက်မှတ်ပါဝင်သည့် စာရွက်စာတမ်းများသည် အမှတ်တရ စုဆောင်းလိုသူများအတွက် တန်ဖိုးကြီး⁠ကြီးပေး၍ ဝယ်ယူမှရနိုင်သော ပစ္စည်းများဖြစ်လာလေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပထမဆုံး သမ္မတကြီး ဂျော့ဝါရှင်တန်၊ သမ္မတ အီဗာရာဟင်လင်ကွန်း၊ သမ္မတ သောမတ်ဂျက်ဖာဆန်၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဂျိမ်းဒင်း၊ စာရေးဆရာကြီး မတ်တွိုင်း၊ ဂျာမန်စစ်ဗိုလ်ချုပ် အာဝင်ရွမ်းမဲလ်၊ သမ္မတ ဂျွန်အက်ဖ် ကနေဒီတို့၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်ပါသော စာရွက်စာတမ်းများကို ယခုအခါ တန်ဖိုးများ⁠များပေး၍ ဝယ်ယူနေကြသည်။ ၁၉⁠၉၄-ခုနှစ်၊ ဧပြီလအတွင်းက သမ္မတ ဂျော့ဝါရှင်တန်၏ လက်မှတ်ထိုးထားသော စာရွက်ဟူသမျှကို အနည်းဆုံး ဒေါ်လာ ၆၅၀၀ ပေး၍ ဝယ်ယူနေကြသလို သမ္မတလင်ကွန်း၏ ထိုးမြဲလက်မှတ်တစ်ခုသည် ဒေါ်လာ ၄၅၀၀ ပေါက်ဈေးရှိသည်။
တောင်ယာကွင်းရွာ၊ ကြိမ်ကုန်းကြီး
တောင်ယာကွင်းရွာ၊ ကြိမ်ကုန်းကြီး
နောက်ရဲကုလားရွာ
နောက်ရဲကုလားရွာ
ကဘလူးရွာ၊ ဘေးပေါက်
ကဘလူးရွာ၊ ဘေးပေါက်
ထုံးကြီးရွာ၊ ဆင်တာ
ထုံးကြီးရွာ၊ ဆင်တာ
ပန်းလောင်နှင့် ပြဒါးလင်းဂူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော
ပန်းလောင်နှင့်ပြဒါးလင်းဂူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောသည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ရွာငံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ပြဒါးလင်းဂူ ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါများဖြစ်သည့် ဆင်ရိုင်းများ၊ Gaur ခေါ် ပြောင်များ၊ ကျားသစ်၊ စိုင်၊ ဆတ်၊ မျောက်မျိုးစိတ်များစွာ၊ ငှက်မျိုးစိတ်များစွာနှင့် ၎င်းတို့ကျက်စားရာ ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ ၂၀⁠၀၂ ခုနှစ်တွင် ဘေးမဲ့တောနေရာကို စတင်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
တည်နေရာ
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၁°၀၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၂၁'၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင်တည်ရှိပြီး ၃⁠၃၃.၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
ကံသာရွာ၊ ဘေးပေါက်
ကံသာရွာ၊ ဘေးပေါက်
ပန်းလောင်နှင့် ပြဒါးလင်းဂူ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ
ဘေးမဲ့တော၏ သစ်တောအမျိုးအစားမှာ ရွက်ကြွေတောအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ၂၀⁠၀၃ ခုနှစ်တွင် ကယ်လီဖိုနီးယား သိပ္ပံအကယ်ဒမီမှ ဖွတ်မျိုးစိတ်သစ် (Cyrtodactylus chrysopylos) (၁)မျိုးကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ
သစ်ထုတ်လုပ်ခြင်းများရှိနေပြီး၊ လူနေဧရိယာတိုးချဲ့ခြင်းများနှင့် တွေ့ကြုံနေရသည်။
ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း
ရန်ကုန်-မန္တလေးကားလမ်းပေါ်ရှိ ကူမဲမြို့မှ ၂၂ မိုင် ၅ဖာလုံခန့်အကွာ ကင်းတားဆည် အနီးတွင် တည်ရှိဖြင့် တနှစ်ပတ်လုံး လာရောက်လှည်ပတ်နိုင်သည်။ အထင်ကရနေရာမှာ ပန်းလောင်တောအတွင်းရှိ ပြဒါးလင်းဂူ (၂)ခု ဖြစ်ပြီး၊ ပြဒါးလင်းဂူ အမှတ်(၁)တွင် လွန်ခဲ့သော ၁၁,၀⁠၀၀ကျော်က နံရံဆေးရေးပန်းချီများကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ နံရံဆေးပန်းချီအများစုဟာ လက်ဝါးပုံ၊ နေပုံ၊ ငါး၊ သမင်၊ ပြောင်၊ နွားအုပ်ပုံ၊ လူအရိုးခေါင်းပုံများဖြစ်ပြီး ဆေးအနီဖြင့် ရေးခြယ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဂူ(၂)ခုလုံး၌ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်အရိုးစုများ၊ ကျောက်ခေတ်လူသားရုပ်ကြွင်းများ၊ ရွံစေး မြေထည်များတွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် ယဉ်ကျေးမှုမနိမ့်ပါးခဲ့သော ကျောက်ခေတ်လူသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုကို လေ့လာနိုင်မှာ ဖြစ်သည်။
ကုန်းပွဲရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ကုန်းပွဲရွာ (Konepwe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ လွိုင်လင်အရှေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်လင်အရှေ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၀ ဦး၊ မ ၁၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြစ်ကျိုးကြီးရွာ၊ ဘေးပေါက်
မြစ်ကျိုးကြီးရွာ၊ ဘေးပေါက်
စခန်းချောင်းရွာ၊ ဘေးပေါက်
စခန်းချောင်းရွာ၊ ဘေးပေါက်
ကြံတောစုရွာ၊ ကညင်ကောက်
ကြံတောစုရွာ၊ ကညင်ကောက်
ဘိုတဲစုရွာ၊ ဆင်တာ
ဘိုတဲစုရွာ၊ ဆင်တာ
ဆယ်ရောင်ဝေ
မြင်းခင်းတော်ဘွဲ့ကြိုး ၎င်းအလိုက်- သက်တန်ရေသောက်ဟန် ရွှေလှံအဲမောင်းရေး
ဆယ်ရောင်ဝေ
ဆယ်ရောင်ဝေ။ ပယ်မှောင်ချွေ။ အမရ မြန်ချာမြေ။ ။
ရေဝ ရေဝ ရေတ သာရွှန်း။ ဗိမာန်နန်းမြင့်သွန်းငယ်နှင့်လေး။ ။
လွှတ်ကွန်းဘွေညီလာလေတည့်မှ။ ရွေဝန်းကြယ်ရံကာ။ ။
မြင်းခင်းအောင်ဇေယျံလေတည့်မှ။ ပယ်ဝန်းစီးပုံဟန်။ ။
ရေသောက်သက်တန်။ ရွှေလှံချိန်နွှဲ။ မြင်သူအံ့မရဲသည်နှင့်။ နန်းပွဲသဘင်တော်လေတည့်မှ။ နန်းပွဲသဘင်တော်။
ကျေးဇူးတင်ပါသည်
ပြုစုထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂီတဝိသောဓနီ face book group အား ကျေးဇူးအထူးတင်ပါသည်။ https://www.facebook.com/groups/GitaWinThawDaNi/
တ​နိုင်း​ခ​မြစ်
တနိုင်းခမြစ်သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် မိုးကောင်းမြို့နယ်စပ်ရှိ ခမုံဘွန်(ကူမွန်တောင်တန်း) ရှိ ရွှေတောင်ကြီးတောင်မှ ရေဝေခံခဲ့၏။ ထို့နောက် မြောက်သို့စီးဆင်း၏။ မြောက်မှတဖန် အကွေ့အကောက်ပေါင်းများစွာဖြင့် ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်း တောင်ကြားအတိုင်း အနောက်မြောက်သို့ ခရီးဆက်၏။ အနောက်မှတဖန် တောင်သို့စုန်၍ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
တနိုင်းခမြစ်တွင် အထက်ဘက်မှ ချောင်းနှင့်မြစ်များလည်း စီးဝင်၏။ ထိုမြစ်ချောင်းများ အနက် တဗျိုခ(မိုင်၃၀)၊ လမုံခ၊ တဝမ်ခ(မိုင်၄၀)၊ မောနင်းခ၊ ဘရန်ဘရန်ခ၊ ဒွမ်ဖရော်ခ၊ဆက်ဆယ်ခ၊ဂျထုံခ၊ ဆနိပ်ခ ချောင်းတို့နှင့် တရုံခ(မိုင်၅၀)၊ တချက်ခနှင့် တရာခ စီးဝင်နေသည့် တဂါခတို့လည်းပါဝင်သည်။
အကွေ့အကောက်များလွန်းသည့် တနိုင်းခမြစ်သည် မြစ်ဖျားဦးမှ တနိုင်းမြို့အထိ မြစ်ကြောင်း အကောက်အကွေ့ အတွန့်အချိတ် အတိုင်း မိုင် ၁၀၀ ခန့်စုန်ဆင်း၏။ ထိုမှဒလူရွာမြစ်ကျဉ်းအထိ မိုင် ၅၀ခန့် စုန်ဆင်းပြန်၏။ ထို ဒလူမြစ်ကျဉ်းသည် တနိုင်းခ၏ ပထမမြစ်ကျဉ်းပင်ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ဒလူမြစ်ကျဉ်းမှ တဆင့် ခန္တီးမြို့နယ်မြောက်စွန်းရှိ ကျောက်ဆည်ဒေသအထိ မိုင်၂၀ ကျော် ဖြတ်သန်းရပြန်၏။ တနိုင်းခမြစ်စီးဆင်းရာ ထို ကျောက်ဆည်ဒေသသည် ဒုတိယမြစ်ကျဉ်း ဟုခေါ်ဆိုသည်။
တနိုင်းခခေါ် ချင်းတွင်းမြစ်သည် အကွေ့အကောက်များစွာဖြင့် မိုင် ၂၀၀ ကျော်စီးဆင်း၏။ ထိုမှ တောင်ဘက်သို့ ဆက်လက်စုန်၍ ဧရာဝတီမြစ်နှင့်ဆုံတွေ့ရာ ရေစကြိုမြို့အထိ မိုင်ပေါင်း ၅၀၀ ကျော် စီးဆင်း၏။ ထို့ကြောင့်ချင်းတွင်းမြစ်သည် စုစုပေါင်းမိုင် ၇၀၀ကျော် ရှည်လျားသည်။
အခေါ်အဝေါ်
တနိုင်းခ ခေါ် ချင်းတွင်းကို ထို့အပြင် ချင်းတွင်းကို သလ္လာဝတီဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ သို့ရာတွင် သလ္လာဝတီခေါ် ချင်းတွင်းခေါ် တနိုင်းခကို မြောက်ဖျားပိုင်း နာဂတို့က ဒီနဲ ဟုလည်းခေါ်ကြသေးသည်။
ပါစာ သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ
ပါစာ သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေသည် တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ သစ်တောကြိုးဝိုင်းအဖြစ် ၁၉⁠၉၆ ခုနှစ်ထိရှိခဲ့ပြီး၊ the Pagoda of Lwan Lin town အနီးတဝိုက်တွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်နေသည့် ရှမ်းလူမျိုးဖြစ်သော မိုင်းဖုံ( Maing Fone)ဆရာတော်ဘုရား၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ၁၉⁠၉၆ ခုနှစ်တွင် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
တည်နေရာ
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၀°၃၁'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၁၀၀°၀၀'၊ တာချီလိတ်မြို့နယ် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၇၇.၃ ကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
သဘာဝရင်းမြစ်များ
သစ်တောဝန်ထမ်းများ၏ ပြောကြားချက်အရ ပသျှူးဝက်ဝံ(နေဝက်ဝံ ဟုလည်းခေါ်ကြသည်) (Ursus malayanus) ရှိသည်ဟု သိရသည်။
ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ
ရွေ့ပြောင်းတောင်ယာများက သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအား ထိုးနှက်လျက်ရှိသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ
သစ်တောဦးစီးဌာန(ကျိုင်းတုံ) ၏ လက်အောက်တွင်တည်ရှိသည်။ လုံခြုံရေးပြဿနာများကြောင့် စီမံကိန်းများပြုလုပ်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။
ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း
လုံခြုံရေးကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ဒေသခံများသာ ဘုရားဖူးအနေဖြင့် လာရောက်လေ့ရှိပြီး၊ နိုင်ငံခြားသားခရီးသွား ဧည့်သည်များသည် တာချီလိတ်မြို့တွင်းထိသာ အထူးဗီဇာဖြင့် ခွင့်ပြုသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်မှာတဆင့် သို့တည်းမဟုတ် ရန်ကုန်မြို့မှ တဆင့် လေယာဉ်ဖြင့် သွားရောက်နိုင်သည်။
အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့
B.E (သို့) B.Eng ဆိုသည်မှာ B.E အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို အတိုကောက်ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဘွဲ့ကြို ဘွဲ့လက်မှတ်ဖြစ်၍ တက္ကသိုလ်တွင် ၃ နှစ် မှ ၅ နှစ်ထိ အင်ဂျင်နီယာပညာရပ် (ယန္တရားဗေဒ ) ပညာရပ်ကို ဆည်းပူရန်လိုအပ်သည်။ ၎င်းဘွဲ့နှင့်ပတ်သက်၍ အရည်အချင်း ကန့်သက်ချက်များ၏ သဘောသဘာ၀သည် တနိုင်ငံနှင့်တနိုင်ငံမတူပါ။ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့လက်မှတ် သည် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာရပ်ဘွဲ့လက်မှတ်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကမ္ဘာပေါ်ရှိအချို့သောနိုင်ငံအတော်များများတွင်မူ ကျွမ်းကျင်အင်ဂျင်နီယာ (Professional Engineer) လက်မှတ်ရမှာ Professional Engineer အဖြစ်သတ်မှတ်ပါသည်။ Professional Engineerများတွင် ရှေ့၌ Ir. ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နောက်တွင် REng, IEng, CEng, PEng အစရှိသည်တို့ကို၎င်း၊ သို့တည်းမဟုတ် EngTech, M.R.C.E (Member of Royal College of Engineers), F.R.C.E (Fellowship of Royal College of Engineers) အစရှိသည် တို့ကို၎င်းတွေ့ရတတ်သည်။
နိုင်ငံအတော်များများတွင် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ သက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်လက်မှတ်ထုတ်ပေးသည့် အဖွဲ့အစည်းများရှိတတ်သည်။ ဥပမာ - United Kingdom တွင် United Kingdom Engineering Council (UKEC)၊ ဩစတေးလျတွင် Engineers Australia (EA)၊ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် American Boards of Engineering and Technology (ABET)၊ စင်္ကာပူနိုင်ငံတွင် Professional Engineering Board (PEB) အစရှိသည်ကိုကိုတွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ တနိုင်ငံနှင့်တနိုင်ငံ ကျွမ်းကျင်အင်ဂျင်နီယာ မှတ်ပုံတင်သည့် ဥပဒေလည်းမတူညီပါ။ တချို့နိုင်ငံများတွင် တချို့သောတက္ကသိုလ်တွင်များမှ ပေးအပ်သည့်ဘွဲ့ကို သက်ဆိုင်ရာတိုင်းပြည်၏ အမျိုးသားအင်ဂျင်နီယာအဖွဲ့အစည်းများမှ အသိအမှတ်မပြုသည်ကိုတွေ့ရှိရတတ်သကဲ့သို့ တချို့သောနိုင်ငံများသည်လည်း၊ တချို့သောနိုင်ငံများမှပေးအပ်သည့် ဘွဲ့ကို အသိအမှတ်မပြုသည်များလည်းရှိသည်။ ဥပမာ။ ။ မြန်မာနိုင်ငံမှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို ယူနိုက်တက်ကင်းတမ်းမှ ယခုချိန်ထိ အသိအမှတ်ပြုကာ၊ အမေရိကန် နှင့် စင်္ကာပူသည် ၁၉၉၂ နောက်ပိုင်း မြန်မာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့များကို အသိအမှတ် မပြုပေ။ နောက်ဥပမာတစ်ခုသည် Engineers Australia သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ Oxford တက္ကသိုလ်၏ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့မှလွဲ၍ တခြား ယူနိုက်တက်ကင်းတမ်း၏တခြား တက္ကသိုလ်များမှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို အသိအမှတ်မပြုခဲ့သည်များလည်းရှိခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စမျိုးတွက် သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတော်အဆင့် အင်ဂျင်နီယာအဖွဲ့အစည်းများ အချင်းချင်းညှိနှိုင်းကြ ရသည်။ များသောအားဖြင်နိုင်ငံကြီးများသည် Washington Accord အရသာညှိနှိုင်းကြသည်ကများသည်။
အင်ဂျင်နီယာနှင့်သက်ဆိုင်သည့်ဘွဲ့များကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံအလိုက်၊ ဒေသအလိုက် အသွင်ကွဲအမျိုးမျိုးဖြင့် တွေ့ရှိရတတ်သည်။ များသောအားဖြင့်တွေ့ရှိရသည့် ဘွဲ့များမှာ -
အင်ဂျင်နီယာအထူးပြုနယ်ပယ်များ
အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့များသည် များသော်အားဖြင့် နယ်ပယ်တစ်ခုတည်းကိုသာ အထူးပြုသည်ကများသည်။ ၎င်းတို့ကို ဘွဲ့လက်မှတ်၏ နောက်တွင်ဖော်ပြတတ်သည်။ ဥပမာ - BE (Electronics), BE (Mechanical) အစရှိသည်တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို postnominal ဟုခေါ်သည်။ တွေ့ရများသည့် အင်ဂျင်နီယာနယ်ပယ်များကတော့ -
လယ်ကွင်းမြီးညှောင့်စာ
လယ်ကွင်းမြီးညှောင့်စာ (Paddyfield Pipit)
အထက်ကုလားရွာ
အထက်ကုလားရွာ
သာလိကာ
သာလိကာ (Gracula religiosa) ကို လူတိုင်းမမြင်ဖူးကြသည့် တိုင်အောင် လူသိအများဆုံးငှက်များတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ လူပြောသည့်စကားကိုလိုက်၍ ပြောတတ်သောကြောင့် အချို့က သာလိကာကို လှောင်အိမ်တွင်ထည့်၍ ချစ်စနိုး မွေးထားတတ်ကြသည်။ သာလိကာကို သာရကာဟု လည်းခေါ်သည်။ သာလိကာသည် စတာနီဒီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အလိုအားဖြင့် '''ဂရက်ကူးလားရီလီ ဂျီအိုစား အင်တာမီးဒီးယား''' ဟုခေါ်သည်။ အလျား ၁ဝ လက်မရှိသည်။ တောင်ပံရှိ အဖြူမှတ်ကလွဲ၍ တစ်ကိုယ်လုံးရှိ အမွှေးများသည် မည်းနက်နေသည်။ တောင်ခြေရှိ သစ်တောများတွင်နေ၍ ပင်မြင့်တွင်ကျက်စားသော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။
သာလိကာများသည် သစ်ပင်ထိပ်ဖျားများတွင် အုပ်ဖွဲ့၍ နေတတ်သည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ ပဲခူးရိုးမကျွန်း တောများ ထဲ၌အနေများသော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ ထိုကျွန်းတောထဲ၌ ယင်းတို့၏ ပျော်ရွှင်မြူးတူးကခုန်နေကြ သည်ကိုမြင်ရသည်မှာ ပျော်စရာကောင်းလှပေသည်။ သာလိကာသည် အခြားငှက်များ၏ အသံကိုအတုခိုး၍အော်နိုင်သည့်အပြင် လူတို့သင်ပေးသောစကားကိုလည်းပြောနိုင်သည်။ အထူးခြားဆုံး အချက်မှာ စူးရှသည့်လေချွန်သံကဲ့သို့သော အသံဖြင့်လည်း အော်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
သာလိကာများကို အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံတိုင်း၌လိုလိုပင် တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ခြေရှိသစ်တောများတွင် အနှံ့အပြားနေကြသည်။ သို့သော်မြင့်သော တောင်ပေါ်များ၌ကား ယင်းတို့ကိုအတွေ့ရနည်းသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:စကားပြောသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:စာကလေးနှင့် အလားတူငှက်များ
အန် (အက္ခရာ)
N(named en) သည် အခြေခံ လက်တင်အက္ခရာတွင် ၁၄ ခုမြောက်သော အက္ခရာတစ်ခုဖြစ်သည်။
ပုံစံများ၏ သမိုင်းကြောင်း
အင်္ဂလိပ်အသံထွက် J ကဲ့သို့သော အသံတစ်ခုအတွက် ရပ်တည်ရန် အီဂျစ်စာလုံးတွင် မြွေကို djet ဟုအသံထွက်သည့် အီဂျစ် အရုပ်စာသင်္ကေတသည် မြွေပုံသဏ္ဌာန်အား အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အီဂျစ်တွင် အလုပ်လုပ်သော စီမီတစ်လူမျိုးများသည် ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံးသော အက္ခရာကို တီထွင်ခဲ့ရာတွင် ၎င်းအရုပ်စာသင်္ကေတကို အတုယူပြီး N ကိုဖော်ပြရာတွင် ထို မြွေပုံတူကိုပင် ကိုယ်စားပြုအသုံးပြုခဲ့ကြပြီး အသံထွက်မှာလည်း ထိုအသံပင် ဖြစ်လာခဲ့သည်ဟုလည်း ပညာရှင်အချို့က ယူဆကြသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဖိုနီးရှန်း၊ ဟီဘရူး၊ အာရမ်မစ်နှင့် အာရေဗျ စာများ၏ အက္ခရာများအမည်မှာ /nun/ ဖြစ်ပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ "ငါး"ဖြစ်သည်ကို ထိုဘာသာအချို့တွင် တွေ့ရသည်။ ဂရိ၊ ဩရိုစကမ်၊ လက်တင်နှင့် ခေတ်သစ်ဘာသာစကားများတွင် အက္ခရာ၏ အသံတန်ဖိုးမှာ /n/အဖြစ် ရှိသည်။
လက်တင်အက္ခရာအသုံးပြုသော ဘာသာစကားအားလုံးနီးပါတွင် နာသိက သွားရင်ဗျည်း သို့ သွားရင်းဗျည်းသံ ဖြစ်သည်။ N နှင့် အသုံးများဆုံးသော တစ်သံထွက်အောင်တွဲထားသော အက္ခရာ(DIGRAPH)မှာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နာသိကသွားရင်ဗျည်းအဖြစ် အမျိုးမျိုးသောဘာသာစကားများတွင် ကိုယ်စားပြုခြင်းခံရပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် နောက်ဆုံးစာလုံးအဖြစ်ထားရှိခဲ့သည်ကိုတွေ့ရသည်။
အာခင်ဗျည်းအဖြစ် အသုံးပြုသည်ကို အီတာလျံနှင့် ပြင်သစ်ဘာသာများတွင် တွေ့ရသည်။ ပေါ်တူဂီဘာသာစာလုံးပေါင်းတွင် ၎င်းအသံသည် <nh>(အချို့ စပိန်ဘာသာနှင့် အခြားဘာသာစကားအချို့တွင် အထူးအက္ခရာပုံစံ (Ñ)အဖြစ်သုံးသည်ကို တွေ့ရသည်)ဖြစ်သည်။ m သည် n အရှေ့ကျလျှင် n သံပျောက်ပြီး hymn ကဲ့သို့သော အသံထွက်သည်ကို  အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် တွေ့ရသည်။(damnation ကဲ့သို့သော စာလုံးပေါင်းများတွင် အသံထွက်သည်ကို တွေ့ရသည်။) နိုင်ငံတကာ ဖိုနီးတစ်အက္ခရာတွင် အက္ခရာသေး [n] သည် နာသိကသွားရင်းဗျည်းအသံကိုယ်စားပြုသည်။ သေးငယ်သော အက္ခရာကြီး[ɴ] သည် နာသိက လျှာခင်ဗျည်းသံကိုယ်စားပြုသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် N သည် ၆ ခုမြောက် အသုံးများဆုံးသော အက္ခရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒုတိယအများဆုံးအသုံးပြုသော ဗျည်းအက္ခရာသံ တစ်ခုဖြစ်သည်။
တွက်ချက်ခြင်းအတွက် ကုဒ်များ
ယူနီကုဒ်အမှတ် U+004E သည် အက္ခရာကြီး N ကို ကိုယ်စားပြုပြီး U+006Eသည် အက္ခရာသေး n အတွက် ကုဒ်အမှတ်ဖြစ်သည်။ ASCII ကုဒ်များတွင် N အကြီးအတွက်မှာ ၇၈ ဖြစ်ပြီး n အသေးအတွက်မှာ ၁၁၀ဖြစ်သည်။ သို့မဟုတ် ဘိုင်နရီ 01001110 နှင့် 01101110 တို့အဖြစ် အသီးသီရှိကြသည်။ EBCDIC ကုဒ်အမှတ်တွင် ၂၁၃ မှာ အက္ခရာအကြီးအတွက် ဖြစ်ပြီး ၁၄၉ မှာ အသေးအတွက်ဖြစ်သည်။ HTML နှင့် XML တို့အတွက် numeric character references များမှာ "N" နှင့် "n" တို့ဖြစ်ကြပြီး အကြီးနှင့် အသေးကို ကိုယ်စားပြုထားသည်။
အလုပ်သမားသက်သာချောင်ချိရေး
ထိုမှတစ်ပါးလည်း အလုပ်ရှင်များက ယောက်ျားအလုပ် သမားများထက် မိန်းမနှင့်ကလေးများကို ခိုင်းရခြင်းက ပို၍ စရိတ်စက သက်သာသဖြင့် ငါးနှစ်အရွယ်ကလေးများကိုပင် အလုပ်ကြမ်းများအတွက် ငှားရမ်း စေခိုင်းခဲ့ကြလေသည်။ မိန်းမ အလုပ်သမားများမှာ သတ္တုတွင်းများ၌ လေးလံ ပင်ပန်းစွာ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြ၏။ ထိုစဉ်က အလုပ်ချိန်ကို ကန့်သတ်ပေးသည့် ဥပဒေများ မရှိသေးချေ။ အလုပ်ရှင်များက အလုပ်သမား သက်သာချောင်ချိရေး လုံးဝမစဉ်းစားကြပဲ မိမိတို့ ငွေကြေး ရမှုလောက်ကိုသာ အဓိကထားသဖြင့်လည်း အလုပ်သမားတို့မှာ တစ်နေ့လျှင် ၁၄ နာရီ ၁၅ နာရီအထိ အလုပ်လုပ်ခဲ့ကြရပေသည်။
အလုပ်သမားတို့၏ အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းမူမှာ ထိုမျှ လောက် ခက်ခဲပင်ပန်းသော်လည်း အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမားမှာ အရှင်နှင့် ကျွန်ကဲ့သို့ ဆက်ဆံနေရသဖြင့် မိမိတို့၏ အခွင့်အရေးများအတွက် ပြောဝံ့ တောင်းဝံ့သူ မရှိခဲ့ချေ။ အလုပ်ရှင်တို့ ခိုင်းသလိုနေ၊ ခိုင်းသလိုလုပ်ကာ ပေးသမျှနှင့်ပင် ကျေနပ် တင်းတိမ်ပြီး နေခဲ့ရပေသည်။ သို့ရာတွင် ထိုမျှ ဆိုးရွားသော အခြေအနေကို မရှုဆိတ်နိုင်၍ အလုပ်သမားတို့၏ အဆင့်အတန်း တိုးမြှင့်ကောင်းမွန်ရေးကို လိုလားကြိုးစားသူတစ်ဦးပေါ်လာသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်မှာ စကော့တလန်ပြည် နယူးလန်း နတ်မြို့ရှိ အလုပ်ရုံများကို အုပ်ချုပ်စီမံသူနှင့် အစုစပ်ပိုင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ရောဗတ်အိုဝင်ဖြစ်၍ ထိုသူသည် အလုပ်သမားများ နေထိုင်ရန်အတွက် ယခင်ကထက် ပိုမို ကောင်းမွန်သော အိမ်များကို ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့သည်။ ကုန်စုံဆိုင်တစ်ခုကို ဖွင့်လှစ်ပေး၍ ဝယ်ရင်းဈေးနှင့် စရိတ်စက ကာမိရုံ တန်ဖိုးနှင့် ကုန်များကို ရောင်းချခဲ့သည်။ အလုပ်သမားတို့၏ သားငယ် သမီးငယ်များအတွက် ကျောင်းများကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ သူနှင့်တကွ ကုမ္ပဏီတွင် အစုစပ်ပါဝင်သူများသည်အမြတ်ကြီးစားခြင်းကို မလိုလားကြသည့်အတိုင်း အလုပ်သမားများကို တိရစ္ဆာန်များကဲ့သို့ မခိုင်းစေခဲ့ကြချေ။ နယူးလန်းနတ် အလုပ်ရုံများ၏ အခြေအနေမှာ ထိုစဉ်က အလွန်ကောင်းမွန်၍ သတင်းမွှေးလှသဖြင့် အားပေးပြုပြင်လိုသူ အများပင် မကြာခဏ လာရောက်၍ အကဲခတ် လေ့လာကြပေသည်။ မည့်သည့်စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းတွင်မဆို ကုန်အထွက်များရန်နှင့် ချောမောပြေပြစ်စွာ အလုပ် လုပ်ကိုင်နိုင်ရန်မှာ အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်၏။ ကုန်စည်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရာတွင် (၁) ကုန်ကြမ်း၊ (၂) စက်ကိရိယာ နှင့် (၃) အလုပ်သမားဟူ၍ ပစ္စည်းသုံးမျိုးရှိရမည်ဖြစ်ရာ အလုပ်လုပ်ရာတွင် ပြေပြစ်မှု ရှိစေရန်အတွက် အလုပ်သမားများ၏ လုပ်ခ၊ ကျန်းမာရေး၊ အလုပ်ချိန်၊ ပညာရေး၊ ခွင့်ရက်၊ လျော်ကြေး၊ ဆုငွေ စသည့် အလုပ်သမားအခွင့်အရေးများနှင့် အလုပ်သမားတို့၏ နေထိုင်စားသောက်မှု အဆင့်အတန်း မြင့်ရေးကို စောင့်ရှောက်ရန် အထူးပင် လိုလားအပ်ပေသည်။
ပထမတွင် အလုပ်ရှင်များသည် ဤသို့ စောင့်ရှောက်ရမည့်ဝတ်တရားကို မသိ နားမလည်ခဲ့ကြပေ။ ရောဗတ်အိုဝင်ကဲ့သို့ အလုပ်သမားများအပေါ်၌ ထောက်ထားညှာတာ၍ စိတ်ကောင်းစေတနာထားသူ ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး ပေါ်ပေါက်လာပြီးမှ အလုပ်သမား များအား စောင့်ရှောက်ရမှန်း တဖြည်းဖြည်း သိနားလည်လာကြလေသည်။ ထိုသို့ သိလာကြသည့်အတိုင်း ၁၉၁၈ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အင်္ဂလန်ပြည်၌ အလုပ်သမား သက်သာချောင်ချိရေးအသင်းတစ်သင်း ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထိုအသင်း တွင် အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမား နှစ်ဘက်စလုံးမှ ကိုယ်စား လှယ်များ ပါဝင်၍ ထိုအသင်းသည် အထူးသဖြင့် အသက် ငယ်ရွယ်သူ အလုပ်သမား ကလေးများအတွက် အခြေအနေ အကောင်းဆုံးရရှိစေရန် လုပ်ဆောင် ကြိုးစားခဲ့လေသည်။ အထက်ပါ သက်သာချောင်ချိရေး အသင်းအပြင် အလုပ်သမား စိတ်ဓာတ် စုံစမ်းရေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လည်း ပေါ်ပေါက်လာပြန်၍ ထိုအဖွဲ့က စက်ရုံအလုပ်ရုံများသို့ အချိန်မှန် လှည့်လည်စစ်ဆေးကာ ပြုပြင်ရန်လိုသည့် အချက်များကို အစီအရင်ခံ အကြံပေးခဲ့လေသည်။ ဤသို့ဖြင့် အဆိုပါ အသင်းအပင်မျိုးနှင့် အခြား အလုပ်သမားအဖွဲ့များ တစ်စတစ်စ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါအလုပ်သမားများသည် ရှေးကကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန်များပမာ ပင်ပန်း တကြီး လုပ်ကိုင်ကြရခြင်းမှာ တဖြည်းဖြည်း ကင်းဝေးလာပြီးလျှင် အလုပ်သမားများ အသုံးပြုသော ကိရိယာ တန်ဆာပလာများ မှာလည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်လာသဖြင့် ထွက်ကုန်ဖြစ်သော ကုန်ချောများမှာ ပို၍ များပြားလာပြီးလျှင် ပို၍လည်း ကောင်းမွန်လာသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် အလုပ်ရုံများ အက်ဥပဒေတစ်ခုကို အစိုးရက ချမှတ် ပြဋ္ဌာန်း လာခဲ့၍ ထိုဥပဒေအရ ရက်သတ္တတစ်ပတ်လျှင် လူကြီး အလုပ်သမားများအတွက် အလုပ်ချိန်ကို ၄၈ နာရီ၊ ၁၆ နှစ်အောက်အလုပ်သမားကလေးများအတွက် အလုပ်ချိန်ကို ၄၄ နာရီသာ ကန့်သတ်ထားလေသည်။ ငယ်ရွယ်သူ အလုပ်သမားများ သက်တမ်းစေ့ ကျန်းမာချမ်းသာစွာ လုပ်ကိုင်သွားနိုင်စေရန် အရေးကြီးကြောင်းကို သိလာကြသော အလုပ်ရုံစက်ရုံများ တွင်လည်း လိုအပ်သည့် သက်သာချောင်ချိရေး အမျိုးမျိုးကို တဖြည်းဖြည်း ဖန်တီးပေးလာခဲ့ကြသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်သောအခါ ကလေးအလုပ်သမားများသည် အလွန်အရေးပါသည့်နေရာမှ ပါဝင် ထမ်းဆောင်ကြရသဖြင့် ကလေးအလုပ် သမားများ သက်သာချောင်ချိရေး ကိစ္စမှာ အလွန် လျင်မြန်စွာ တိုးတက်ခဲ့လေသည်။
အလုပ်သမား သက်သာချောင်ချိရေး အသင်းများ၏ ကြိုးပမ်းချက်များကြောင့် ယခုအခါ အလုပ်သမားများ အတွက် ဆရာဝန်နှင့် ဆေးရုံများ ထားပေးခြင်း၊ အလုပ်ခွင်၌ သင့်တော်သည့် အစားအသောက်များကို ကျွေးမွေးခြင်း၊ စားပွဲများ ကျင်းပပေးခြင်း၊ ကျောင်းသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်း၊ ရက်အားများ၌ ပျော်ပွဲစား ထွက်စေခြင်း၊ လုပ်ခနှင့် ဆုငွေများ တိုပေးခြင်း စသည်တို့ကြောင့် အလုပ်သမားရော အလုပ်ရှင်ပါ နှစ်ဦးနှစ်ဝ အကျိုးရှိ အဆင်ပြေလာကြလေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်လည်း အင်္ဂလန်ပြည်ထက် အနည်းငယ်နောက်ကျ၍ အထက်ဖော်ပြပါ အလုပ်သမား သက်သာချောင်ချိရေးအသင်းမျိုး ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပေသည်။ ပထမတွင် အလုပ်ရုံကြီးများကို အလုပ်သမားများ သက်သာစွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ရန်အတွက် ကျယ်ဝန်း၍ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ် အောင် ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြပြီးလျှင် အလုပ်သမားတို့၏ ကျန်းမာရေးကိုလည်း ဂရုစိုက်ခဲ့ပေသည်။ ထိုနောက် အားလပ်ချိန်တွင် နားရန်အခန်းများ၊ စာဖတ်ခန်းများနှင့် စိတ်လက် ပျော်ရွှင်စွာ လှုပ်ရှားကစားနိုင်သည့် အခန်းများကို ပါထားပေးလာသည်။ ဆရာဝန်၊ ဆေးခန်း၊ ဆေးရုံများကိုလည်း ထားပေး၍ စက်ကြီး များမှ အထိအခိုက် ဘေးအန္တရာယ်များ မကျရောက်နိုင်အောင်လည်း နည်းလမ်းရှိသရွေ့ ကာကွယ်ပေးထားလေသည်။ ထိုနောက် တစ်ဖန် ညကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်ပေးကာ အနာဂတ် တိုးတက်ရေးအတွက် ဖန်တီးပေးရုံမက အလုပ်သမားတို့၏ ဇနီး နှင့်သားသမီးများ ကျန်းမာပျော်ရွှင်စွာ နေထိုင်နိုင်ရေးကိုပါ ပြုပြင် စီစဉ်ပေးလာကြပြန်သည်။ အလုပ်သမားတစ်ဦး၏ ဇနီး နှင့် ကလေးတစ်ယောက်ယောက် မမာမကျန်းဖြစ်သောအခါ လိုအပ်သော အကုအညီများကို ပေးသည်။ မိခင်များအား ကလေးသူငယ် စောင့်ရှောက်ရေးနည်းများကို လက်တွေ့ သင်ပေးနိုင်ရန်အတွက် ဆရာမများ ထားရှိ၍ ထိုဆရာမများက အိမ်တိုင်းစေ့ လှည့်လည် ကြည့်ရှု ကြရ၏။ နောက်အလုပ်ရှင် နှင့် အလုပ်သမားများ၏ ထည့်ဝင်ငွေဖြင့် ရန်ပုံငွေ စုဆောင်း နည်းများကို တီထွင်လာပြီးလျှင် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သူ အလုပ်သမားများအား ထိုရန်ပုံငွေများမှ အေးချမ်းစွာ စားသောက်နေထိုင်နိုင်ရန် ထောက်ပံ့ကြလေသည်။
မဲ့ပုတ်ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
မဲ့ပုတ်ရွာ (Meitpoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ လွိုင်လင်အရှေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်လင်အရှေ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၀ ဦး၊ မ ၁၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုနိုဝီမြို့
အမျိုးသမီးတစ်ဦးသာ နေထိုင်သော မြို့ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှာ တကယ် ရှိသည်။ ကိုယ်တိုင် မြို့တော်ဝန်ခန့်၊ ကိုယ်တိုင် တစ်ယောက်တည်း အုပ်စိုးနေသော မြို့ငယ်လေး ဖြစ်သည်။
တည်နေရာမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း Nebraska ပြည်နယ်ရှိ မိုနိုဝီ အမည်ရ မြို့ငယ် ဖြစ်သည်။ သို့ပေမယ့် ရွာငယ် တစ်ခုအနေနှင့်ပဲ သတ်မှတ်ထားသည်။ အမေရိကန်မှာ (Only one woman town)အမျိုးသမီးတစ်ဦးသာ နေထိုင်သော မြို့ ဟု နာမည်ကြီးသည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ် ကာလအတွင်းမှာ လူဦးရေ ၁၅၀ ကျော်ရှိပြီး တစ်နှစ်ထက် တစ်နှစ် နည်းလာသည်။ သက္ကရာဇ် ၂၀⁠၀၀ ခုနှစ်အရောက်မှာ လင်မယား နှစ်ဦးသာ နေထိုင်ပါတော့သည်။ ရူဒီနှင့် အဲစီအီလာ တို့ လင်မယား နှစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သို့ပေမယ့် ရူဒီ သည် ၂၀⁠၀၄ ခုနှစ်မှာ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး အသက် ၇၇ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော အဲစီအီလာ အမည်ရ အမျိုးသမီးကြီး တစ်ဦးသာ ကျန်ရှိပါတော့သည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၀.၂၁ စတုရန်းမိုင်သာ အကျယ်သာ သတ်မှတ်ထားသော ရွာငယ်လေးဖြစ်သည်။ ယင်းရွာငယ်လေး ကို ဖျက်သိမ်းဖို့ အစိုးရက စီစဉ်ခဲ့ပေမယ့် Eiler လက်မခံခဲ့ပါ။ အဓိကကတော့ သူ့ခင်ပွန်း တည်ထောင်ခဲ့သည့် စာကြည့်တိုက် ကျန်ရှိနေ၍ ဖြစ်သည်။ စာအုပ်ပေါင်း ၅၀⁠၀၀ ကျော်ရှိနေပြီး ခေတ်အဆက် ဆက် စုဆောင်းလာခဲ့သော အဖိုးတန် စာအုပ်များ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မြို့ငယ်လေး မိုနိုဝီ ကိုမထားခဲ့နိုင်တာ ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ကိုယ်တိုင် ရွေးကောက်ပွဲလုပ်၊ ကိုယ်တိုင်မဲပေးပြီး ကိုယ်တိုင် မြို့ တော်ဝန်ခန့်ပါသည်။ လမ်း လေး၊ ငါးလမ်း ဝန်းကျင်သာ ရှိသော ယင်းရွာငယ်လေးကို လျှပ်စစ်မီးထိန်းလင်းနေစေဖို့ အစိုးရထံ ပုံမှန် အခွန်ငွေ ဆောင်ပါသည်။ အခြားသော အခွန်များလည်း ပေးဆောင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် မြို့တစ်ခုအနေနှင့် မဖျက်ပဲ ဆက်လက် ထားရှိစေတာ ဖြစ်သည်။ အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ စားတော်ဆက်တစ်ခု ဖွင့်ထားပြီး မိုင် ၈၀ အကွာရှိ မြို့က လူများ လာရောက် စားသောက်ပါသည်။
လမ်းကြုံ ဝင်လည်သူများ ရှိသလို၊ စိတ်ဝင်စား၍ လာရောက် ကြည့်ရှုသူများကြောင့် အဲစီအီလာ၏ စာကြည့်တိုက်နှင့် မြို့မှာ လတိုင်း လူစည်ကားသည်ဟု သိရသည်။
ဆားမလောက် (အထက်စု)ရွာ၊ ဘေးပေါက်
ဆားမလောက် (အထက်စု)ရွာ၊ ဘေးပေါက်
ချောင်းဝရွာ၊ အလယ်
ချောင်းဝရွာ၊ အလယ်
ဂျလေဘီ
ဂျလေဘီသည် အိန္ဒိယအစာ မုန့်အချို တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မုန့်ကို မုန့်လက်ကောက်ကဲ့သို့ အခွေလိုက် ကျော်ကာ သကာရည်ထဲနှစ်ပြီး စားရသည်။
စခန်းချောင်း (အောက်စု)ရွာ၊ ဘေးပေါက်
စခန်းချောင်း (အောက်စု)ရွာ၊ ဘေးပေါက်
လင်းမြီးဆွဲကုကူး
လင်းမြီးဆွဲကုကူး
လျှပ်ညှို့သက်ရောက်မှု
လျှပ်စီးသည်တက်လိုက်ကျလိုက်ဖြစ်သကဲ့သို့ သံလိုက်စက်ကွင်းကလည်းဖြစ်လိုက်၊ ပျောက်ကွယ်သွားလိုက်ဖြင့်ရှိနေမည်။ သို့ဖြင့်လျှပ်စီးအတက်အကျသည် ဗို့အားအတက်အကျနှင့်ထပ်တူမဖြစ်တော့ဘဲ နောက်ကျကျန်ရစ်သည်။ ၎င်းကိုလျှပ်ညှို့သက်ရောက်မှုဟုခေါ်သည်။
ကံကြီးစုရွာ၊ ဘေးပေါက်
ကံကြီးစုရွာ၊ ဘေးပေါက်
ဆင်တာရွာ၊ ဆင်တာ
ဆင်တာရွာ၊ ဆင်တာ
အိုးဖိုစုရွာ၊ ကညင်ကောက်
အိုးဖိုစုရွာ၊ ကညင်ကောက်
ဂြင်းချောင်းရွာ
ဂြင်းချောင်းရွာ
ကိုးကား
ဂြင်းချောင်းရွာ
ညောင်ပင်စုရွာ၊ ဆင်တာ
ညောင်ပင်စုရွာ၊ ဆင်တာ
ဆားမလောက်ရွာ၊ ဘေးပေါက်
ဆားမလောက်ရွာ၊ ဘေးပေါက်
ထိပ်တင်ဧကန်
ဝတ်တော်သိမ်းကြိုး
ထိပ်တင်ဧကန်
ထိပ်တင်ဧကန်။ မယ့်စိတ်မှာတော်မှန်။ သွေလှန်လို့ ထူးခြားဘဲ။ မယ်စိတ်ထဲက စွဲလှာနဲ။ ။
မြဲမြဲမြဲမြဲ သာ။ သဘောငယ်သာ ကြင်ကြင်ကြင်ပလေ။ သက်လုံးငယ်သာ ခင်ခင်ခင်ပလေး။ ။
မရှောင်လေငြား။ မှန်ရုံမှန်ရုံသား။ ။
နှီးနှောစိတ်ထားပြီး စိတ်ထားပြီး။ နှီးနှောစိတ်ထားပြီး စိတ်ထားပြီး။ နှီးနှောစိတ်ထားပြီး စိတ်ထားပြီး။ ။
သွေလှန်လို့ ထူးခြားဘဲ။ မယ့်စိတ်ထဲက စွဲလှာနဲ။ ။
မြဲမြဲမြဲမြဲသာ။ သဘောငယ်သာ ကြင်ကြင်ကြင်ပလေ။ သက်လုံးငယ်သာ ခင်ခင်ခင်ပလေး။ ။
ဘုန်းပန်းပွင့်လူ။ ယဉ်တဲ့ယဉ်တဲ့သူ။ ။
ယူတော် ယူတော် ယူတော် သွေလွှဲ။ လာမှ လာလိုဘဲ။ ။
ကျေးဇူးတင်ပါသည်
ပြုစုထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂီတဝိသောဓနီ face book group အား ကျေးဇူးအထူးတင်ပါသည်။ https://www.facebook.com/groups/GitaWinThawDaNi/
မြစ်ကျိုးလေးရွာ၊ ဘေးပေါက်
မြစ်ကျိုးလေးရွာ၊ ဘေးပေါက်
ဝန်လက်
ဝန်လက်ငှက်  (Osprey)၊ မျိုးစိတ်: ‘ပန်ဒိုင်အွန် ဟေလီအေးတက်စ် (Pandion haliaetus)’
ကညင်ကောက်ရွာ၊ ကညင်ကောက်
ကညင်ကောက်ရွာ၊ ကညင်ကောက်
အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ
အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံ ဆိုသည်မှာ ပြည်တွင်း ပြည်ပ အချုပ်အခြာ အာဏာ သက်ရောက်မှု ရှိခြင်း၊ လူဦးရေ အတည်တကျ ရှိခြင်း၊ အုပ်ချုပ်သည့် အစိုးရရှိခြင်း၊ အခြားသော အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံနိုင်သည့် အခြေအနေရှိခြင်း စသည့် ဂုဏ်အင်္ဂါများနှင့် ပြည့်စုံသော နိုင်ငံ ကို ခေါ်ဆိုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် အခြားနိုင်ငံတစ်ခုအား မှီခိုမနေသော၊ လွှမ်းမိုးခြင်း ခံမနေရသော နိုင်ငံကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ခြုံငုံသုံးသပ်ကြည့်ပါက အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံသည် အခြား အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံ တစ်ခုကမျှ အသိအမှတ်မပြုပဲ နိုင်ငံ အဖြစ် ရပ်တည်နိုင်သောလည်း စာချုပ်စာတမ်းများ ချုပ်ဆိုခြင်းနှင့် သံတမန် ဆက်ဆံရေးတို့တွင်မူ အခက်အခဲ ရှိမည် ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံ (country) ဆိုသော စကားလုံးကို အကြမ်းမျဉ်းအားဖြင့် အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံ များကို ရည်ညွှန်းသုံးနှုန်းကြသည်။ အစပိုင်းက နိုင်ငံဆိုသည်မှာ ပထဝီဒေသကိုသာ ရည်ညွှန်းသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အချုပ်အခြာအာဏာနှင့် ပထဝီ အနေအထား ထိန်းချုပ်နိုင်မှုကို ပါ ရည်ညွှန်းလေသည်။
Estato sobirán دولة ذات سيادة Суверэнная дзяржава Сувэрэнная дзяржава Суверенна държава Stad emveliek Estat ckb:دەوڵەتی سەروەر Sovereign state Suverena ŝtato fa:کشور مستقل État souverain Estado soberano מדינה ריבונית Suverena država Fullvalda ríki 主権国家体制 주권 국가 Civitas sui iuris Бүрэн эрхт улс Soevereine staat Suverenitet Estat Teoria constitutiva do Estado Суверенное государство Suverena država Sovereign state Суверена држава Suverän stat இறைமையுள்ள நாடு Egemen devlet Суверенна держава Quốc gia có chủ quyền Estado soberanya 主权国家
OS X Mountain Lion
OS X Mountain Lion (အိုအက်စ် ထန်း မောင်တိန် လိုင်းယန်း) (ဗားရှင်း ၁၀.၈) သည် Mac OS X ၏ ကိုးခုမြောက်ဖြစ်လာမည့် ထုတ်လုပ်မှုဖြစ်ပြီး အက်ပဲလ် ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သော မက်ကင်တို့ရှ် (Macintosh) ကွန်ပြူတာ၏ စားပွဲတင်ကွန်ပြူတာနှင့် ဆာဗာ အိုပရေးတင်း စစ်စတမ်သစ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် OS X Mountain Lion ကို ၂၀၁၂ခုနှစ် နွေရာသီ (အနောက်နိုင်ငံ) တွင် ထုတ်လုပ်မည်ဟု စီစဉ်ထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် iOS မှထပ်ဆောင်း feature များပါဝင်လာမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့မှ အချို့သည် OS X Lion ကတည်းက မိတ်ဆက်ပြီးဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
အက်ပဲလ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ရက်နေ့၌ ၎င်းတို့၏ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တွင် OS X Mountain Lion ကို Mac OS X 10.7 Lion ၏ ဆက်ခံမည့် ဗားရှင်းဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လက်ရှိတွင် စမ်းသပ်ဆဲဖြစ်ပြီး အက်ပဲလ်မှ စမ်းသပ်ဗားရှင်းအား အက်ပဲလ် အခကြေးငွေပေး Developer (နည်းပညာချဲ့ထွင်သူ) များသို့ အခမဲ့ ဒေါင်းလုပ်ခွင့်ပေးထားသည်။
စစ်စတမ် ကိုက်ညီမှုရှိရမည်များ
ဒီပလိုပါ နမူနာ ၁ အရ Mountain Lion သည် Lion ကဲ့သို့ တူညီသည့် ဟက်ဒ်ဝဲလ်များစွာနှင့် ကိုက်ညီသည်။
ပတ်ကွိုင်တောင်တန်း
ပတ်ကွိုင်တောင်တန်းကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်မှ အနောက်ဘက်သို့ နိုင်ငံတော်၏ နယ်နိမိတ်သဖွယ် တန်းဆင်းနေပါသည်။ ပတ်ကွိုင်တောင်သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းကြီးမှ ဖြတ်၍ ဆင်းလာသည့် တောင်ဖြစ်သည်။ ထိုတောင်တန်းကြီး၏ တောင်ဘက်စွန်းတွင် နာဂတောင်တန်းများက တည်ရှိလေသည်။
ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်တို့၏ မြစ်လက်တက်ပေါင်းများစွာ မြစ်ဖျားခံရာ ရေဝေတောင်တန်းလည်း ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ တစ်သောင်းကျော်အထိ မြင့်သည်။ လီဒိုလမ်းမကြီးသည် ထိုပတ်ကွိုင်တောင်တန်းကြီး၏ မြောက်ဘက်မှ ဖြတ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဒီဗဂူးမြို့မှ မီးရထားလမ်း ပေါက်သည့် လီဒိုမြို့နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ဟူးကောင်းချိုင့်ဝှမ်းသို့ ဆက်စပ် ဖောက်ယူထားပေသည်။
မုံမိုင်းရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
မုံမိုင်းရွာ (Monmong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ လွိုင်လင်အရှေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်လင်အရှေ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၀ ဦး၊ မ ၁၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညီနောင်ရွာ၊ ဘေးပေါက်
ညီနောင်ရွာ၊ ဘေးပေါက်
ကျွန်းပေါက်ရွာ၊ ကျွန်းပေါက်
ကျွန်းပေါက်ရွာ၊ ကျွန်းပေါက်
ပလဲရိုးရွာ၊ ရုံးဒေါင့်
ပလဲရိုးရွာ၊ ရုံးဒေါင့်
သစ်ခုတ်တောရွာ
သစ်ခုတ်တောရွာ
ဘေးပေါက်ရွာ၊ ဘေးပေါက်
ဘေးပေါက်ရွာ၊ ဘေးပေါက်
ဝါးတားပိုလိုကစားခြင်း
ဝါးတားပိုလိုကစားခြင်းကို ကန်ရေပြင် ကျယ်များ၌လည်းကောင်း၊ ရေကူးကန်များ၌လည်းကောင်း ကစားနိုင်သည်။ ကစားကွင်းမှာ ၁၉ ကိုက်မှ ကိုက် ၃ဝ ခန့်အထိ ရှည်လျား၍ ကိုက် ၂ဝ ခန့်ကျယ်ဝန်း၏။ ကစားကွင်း အစွန်းနှစ်ဖက်တွင် ၁ဝ ပေခန့် ကျယ်၍ ရေပြင်ပေါ်တွင် သုံးပေခန့်မြင့်သော ဂိုးတိုင်များ စိုက်ထူထားကာ ပိုက်ဖြင့် ကာထားသည်။ ကစားသူအရေအတွက်မှာ တစ်ဖက်လျှင်ခုနစ်ယောက်ဖြစ်၏။ ရှေ့တန်းသုံးယောက်၊ အလယ်တန်းတစ်ယောက်၊ နောက်တန်းနှစ်ယောက်နှင့် ဂိုးစောင့်တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ ကစားချိန်မှာ တစ်ချိန်လျှင် ငါးမိနစ်မှ ခုနစ် မိနစ်အထိဖြစ်၍ ကြားတွင်ခေတ္တနားကာ နှစ်ချိန်ကစားရ၏။ ကစားပုံမှာ လေထိုးထားသော ဘောလုံးကို တစ်ဖက်မှတစ်ဖက်သို့ လက်တစ်ဖက်တည်း ဖြင့် ရေကူးရင်း ပစ်ပေးကာ ဂိုးသွင်းကစားရခြင်းဖြစ်၏။ ကစားသူများသည် ဦးထုပ်ကျပ်ကလေးများကို ဆောင်းထားရ၍ တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ဦးထုပ် အရောင်ခွဲခြားထားလေသည်။ စ ကစားသောအခါ ဒိုင်လူကြီးက ဘောလုံး ကို ကစားကွင်းအလယ်သို့ မြေ|ာက်ပစ်လိုက်ရ၏။ ရရာဖက်မှနေ၍ ဂိုးသွင်း နိုင်သည်အထိ ကစားသွားကြရ၏။ ဘောလုံးကို လက်နှစ်ဖက်နှင့် စုံကိုင် ထားလျှင်လည်းကောင်း၊ တစ်ဖက်လူကို ကန်ကျောက်ခြင်း၊ ရေနှင့်ပက်ခြင်း ပြုလျှင်လည်းကောင်း၊ တစ်ဖက်လူက လုသည့်အခါ ရေအောက်တွင် ဘောလုံးကိုနှစ်ထားလျှင်လည်းကောင်း ဝါးတားပိုလိုကစားခြင်းနှင့်ဆိုင်သော စည်းကမ်းများကို ဖောက်ဖျက်သည်မည်၏။
ဝါးတားပိုလို ကစားခြင်းမှာ များစွာစိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်း၍ အထူးသတိဝီရိယရှိစွာဖြင့် အားစိုက်၍ကစားရသော ကစားနည်းမျိုးဖြစ်သည်။ ကစားသူများအား ကျန်းမာရေးနှင့် ပြည့်စုံစေသည့်အပြင် ရေကူးပိုမိုကျင် လျင်စေ၍ ခွန်အားဗလ တိုးတက်စေနိုင်သောကြောင့် ဝါးတားပိုလိုကစား နည်းမှာ တစ်နေ့တခြား ခေတ်စားလာသည်။ ယင်းကစားနည်းကို အဂ‡လန် ပြည်တွင် ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်က စတင်ကစားခဲ့၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်လောက်မှ ရောက်သွားလေသည်။
စံရာဘုံမြင့်
ဇောင်းကလောပြွန်ရေဆင်းကြိုး
စံရာဘုံမြင့်
စံရာဘုံမြင့် ညီးလင်း ဝေယန်နှုန်းမယွင်း။ ။
ရာပြည်ပြည်မင်းမှန်ကူ။ ထွတ်ထိပ်သယမ္ဘူ။ ။
စံတော်မူ။ လျှံလူအောင်မြေကျွန်းဝယ်ပလေ။ ရှုငြောင်းအီ။ ရှေ့ဆီ ပြုဗ္ဗာစွန်းမှာတဲ့လေး။ ။
တင်းကြမ်း တင်းကြမ်း မြရည်ရောင်။ ငှက်တည့်ငှက်မယ်မောင်။ ။
သာခေါင်ကြေ အညာလေတည့်မှ။ ယာဉ်ဘောင် ရေသီတာ။ ။
သံသာဖိုမ ဧ။ ဇင်ယော်ကျူးရင့်ကြွေး။ ။
မြစ်တွေးတွန်သံ သာချည့်လေ။ ချစ်ရေး တူမကွာတည့်လေ။ ။
ဖွေးဖွေး ဖွေးဖွေး ရေအလျှံ။ လှိုင်းတည့် လှိုင်းပေါ်စံ။ ။
ငါးတန် ငါးတန် ငါးတန် ငါးကြင်း။ ငါးဖယ် ငါးပြာစင်းငယ်နှင့်လေး။ ။
ပြွန်ရင်း ပြွန်ရင်း ဆိုက်ခါခါ။ ချင်းတို့လိုက်ဘာသာ။ မြူးပျော်ခါ ယှဉ်ပြိုင်သွား။ ငှက်စုံရွှေလိပ်ငါး။ ။
စီးတွေတွေသားငယ်နှင့်။ ရေပေါ်မှာသွားပါလို့။ များတောင်းပင်လေလေတည့်။ များတောင်းပင်။
ကျေးဇူးတင်ပါသည်
ပြုစုထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂီတဝိသောဓနီ face book group အား ကျေးဇူးအထူးတင်ပါသည်။ https://www.facebook.com/groups/GitaWinThawDaNi/
မွေးမြူရေးခြံရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာစာအဖွဲ့
မြန်မာစာအဖွဲ့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန မြန်မာနိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားဘာသာစကား ဦးစီးဌာန လက်အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာစာအဖွဲ့သည် အဘိဓာန်ကျမ်းများ၊ သဒ္ဒါကျမ်းများ အပါအဝင် မြန်မာ စာလုံးပေါင်း သတ်ပုံကျမ်း၊ မြန်မာစကားပုံ၊ မြန်မာစာ မြန်မာစကား၊ မြန်မာ့ဆိုရိုးစကား၊ မြန်မာပင့်ရစ်ခွဲထားရကန်နှင့် မြန်မာစာ မြန်မာမှု၊ ပါဠိ အဘိဓာန် စသည်တို့ကို ပြုစုထုတ်ဝေထားသည်။
သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာစာပေ ပြုစုရေးနှင့် ဘာသာပြန်ကော်မရှင်ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရမှ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြန်မာဘာသာနှင့် ပတ်သက်သော အဘိဓာန်များ၊ စာလုံးပေါင်း သတ်ပုံကျမ်းများ၊ ကိုးကားစာအုပ်များ စသည်တို့ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာစာကော်မရှင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၅ တွင် မြန်မာစာအဖွဲ့အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၁ တွင် မြန်မာစာအဖွဲ့ဦးစီးဌာန၊ နှင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာနှင့်ဘာသာစကားပညာရေးဦးစီးဌာန ဟူ၍ အသီးသီး ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
လုပ်နည်းလုပ်ဟန်များ
မြန်မာစာအဖွဲ့သည် အထက်ပါရည်မှန်းချက်များကို ဖြည့်ဆည်းနိုင်ရန်အလို့ငှာ အောက်ပါ နည်းလမ်းများကို ချမှတ်၍ အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်-
မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်များ
၁၉၇၅ ခုနှစ်မှယနေ့အထိ မြန်မာစာအဖွဲ့တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်များမှာ-
၁၉၈၁ ခုနှစ် မြန်မာစာအဖွဲ့ ဦးစီးဌာနကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေအရ လက်ရှိ ဖွဲ့စည်းထားရှိသော မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်များမှာ
ဝါးလမ်းရွာ
ဝါးလမ်းရွာ
ကျောက်ဖြူတောင်ရွာ၊ ကျွန်းပေါက်
ကျောက်ဖြူတောင်ရွာ၊ ကျွန်းပေါက်
သပြေကွင်းရွာ၊ ဘေးပေါက်
သပြေကွင်းရွာ၊ ဘေးပေါက်
ဗလီချောင်ရွာ၊ ရုံးဒေါင့်
ဗလီချောင်ရွာ၊ ရုံးဒေါင့်
ဇေယျာအောင်ချာ
စောင်းတော်ဘွဲ့ကြိုး
ဇေယျာအောင်ချာ
စံခန်းမန်းဗွေလယ်။ ခဝပ် ရွေညီဝယ်။ စံပယ်ခါတော်ချိန်။ ပဉ်တည့်သာပဉ္စသိန်။ ။
ဝတိန်ညီလာ နွဲ့နွဲ့လေ။ စောင်းတော်ရွှေကြိုး သာဘွဲ့လေး။ ။
ရစ်သွဲ့ငယ်ကျူးလှိုင်။ သံညှင်းငယ်ပြိုင်။ ။
ပြည်တော်ဝေမြိုင်။ ပုလဲဆိုင်။ ဆေးဆေး။ လေးလေး။ ဆေးဆေး။ လေးလေး- ချိူ… ညွှန်းမကဲ့ငယ်သို့။ လွမ်းရန်ပိုလေလေတည့်။ လွမ်းရန်ပို။
ကျေးဇူးတင်ပါသည်
ပြုစုထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂီတဝိသောဓနီ face book group အား ကျေးဇူးအထူးတင်ပါသည်။ https://www.facebook.com/groups/GitaWinThawDaNi/
မင်းကြီးဆွေ
မင်းကြီးဆွေ  (တရားဝင် ဘွဲ့အမည် မင်းရဲ သီဟသူ) သည် ဒုတိယမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သော ဘုရင့်နောင်၏ ခမည်းတော် ဖြစ်ပြီး တောင်ငူဘုရင်ခံ မင်းရဲသီဟသူဟု ထင်ရှားသည်။ တောင်ငူတွင် ဘုရင်ခံမဖြစ်မီ မင်းကြီးညိုလက်ထက်က တပင်ရွှေထီး၏ အထိန်းတော်ဖြစ်ခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီး ဟံသာဝတီကို တိုက်ခိုက်စဉ်ကပင် တောင်ငူနန်းစောင့်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ တောင်ငူဘုရင်ခံအဖြစ် သက္ကရာဇ် ၉၀၂ တွင် မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးပါးဖြင့် တင်မြှောက်ခံရသည်။၉၁၀ ခု တွင်လွန်သည်။ ၎င်းလွန်လျှင် တတိယမြောက်သားဖြစ်သည့် သီဟသူအား တောင်ငူဘုရင်ခံအဖြစ် ဆက်လက်ခန့်ထားသည်။ သီဟသူ သည် ဘုရင့်နောင်လက်ထက်တွင် တောင်ငူမင်းခေါင် အဖြစ်ထင်ရှားသည်။
နောက်ခံ
ဘုရင့်နောင်၏ မိဘများဖြစ်သော မင်းကြီးဆွေနှင့် ပထမဇနီး ရှင်မျိုးမြတ်တို့၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်နှင့် ပတ်သက်၍ တိကျစွာ မသိရှိရပေ။ ဘုရင့်နောင်၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် သို့မဟုတ် ကလေးဘဝနှင့် ပတ်သက်၍ ခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်းများ မရှိသော်လည်း ဘုရင်၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်နှင့် ပတ်သက်၍ ကွဲပြားသော ဓလေ့များ ရှိခဲ့သည်။ မဟာရာဇဝင်ကြီးအရ အင်းဝနေပြည်တော်၏ လက်အောက်ခံပြည်နယ်ဖြစ်သော တောင်ငူရှိ အထက်တန်းလွှာမိသားစုတစ်ခုက မင်းကြီးဆွေကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ တောင်ခမင်းနှင့် ကရေနဝတီ တို့ ဖြစ်ကြပြီး တောင်ငူဘုရင်ခံများဖြစ်သော တောင်ငူတရဖျားနှင့် တောင်ငူမင်းခေါင်ငယ်တို့၏ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အရွယ်ရောက်သောအခါ တစ်စီးရှင် သီဟသူနှင့် မိဖုရားခေါင် မိစောဦးတို့၏ ပဉ္မမမြောက်မျိုးဆက်ဖြစ်သော မျိုးမြတ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
တော်ဝင်အမျိုးအနွယ်များ ဖြစ်သော်လည်း ခမ်းနားကြီးကျယ်သော မျိုးရိုးစဉ်ဆက်အဖြစ် နှုတ်အားဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ဘဲ မင်းကြီးဆွေတို့ ဇနီးမောင်နှံမှာ ပုဂံခရိုင်ရှိ ငါးသရောက်ရွာ သို့မဟုတ် တောင်ငူခရိုင်ရှိ ထီးလှိုင်ရွာမှ သာမန်လူများဖြစ်ပြီး မင်းကြီးဆွေမှာ ထန်းတက်သမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုသို့သော သာမန်မျိုးရိုးအကြောင်းမှာ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်း ကိုလိုနီခေတ်တွင် အမျိုးသားရေးစာရေးဆရာများက ရေးသားကြသော ထန်းတက်သမားတစ်ဦး၏ သားမှာ ဘုရင့်နောင်ကဲ့သို့သော ကြီးကျယ်ခမ်းနားသည့် ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်လာနိုင်ကြောင်း ရေးသားခဲ့ကြရာမှ စတင်ထင်ရှားလာခဲ့သည်။
တော်ဝင်မိသားစု အစေအထိန်း
သူတို့၏ မူလဘဝနှင့် အစသည် မည်သို့ပင်ဖြစ်စေကာမူ ၁၅၁၆ ခုနှစ်တွင် တပင်ရွှေထီးအား အထိန်းတော်အဖြစ် ခုနစ်ဦးရွေးချယ်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ရာမှ ဘဝပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဒုတိယသား ရဲထွတ်ကို မွေးဖွားပြီး သုံးလမျှရှိသေးသည့်အချိန်တွင် တပင်ရွှေထီး၏ နို့ထိန်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်က မင်းကြီးဆွေ မိသားစုတွင် သားသုံးဦးရှိနေခဲ့ပြီး အငယ်ဆုံးမှာ ငယ်စဉ်ကပင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနောက် တောင်ငူနန်းတော်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ ရှင်မျိုးမြတ်သည် ၁၅၂၀ ဆယ်စုနှစ်ကာလတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းကြီးဆွေသည် ရှင်မျိုးမြတ်၏ ညီမဖြစ်သူနှင့် ထပ်မံလက်ထပ်ခဲ့ကာ နောက်ထပ် သားနှစ်ဦးဖြစ်သော တောင်ငူမင်းခေါင် နှင့် သတိုးမင်းစောတို့ကို ထပ်မံမွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ၏ အငယ်ဆုံးသားကို ၁၅၃၁ ခုနှစ် မေလတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မင်းကြီးဆွေမိသားစုသည် တပင်ရွှေထီးအား သားအရင်းကဲ့သို့ ကျွေးမွေးပြုစုခဲ့ကြပြီး တပင်ရွှေထီး မင်းသားဘဝတွင် သူတို့အား မိဘအရင်းသဖွယ် ဆက်ဆံခဲ့သည်။ တပင်ရွှေထီးသည် မင်းကြီးဆွေအား အလွန်ရိုသေလေးစားသူ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
အိမ်ရှေ့မင်းသား တပင်ရွှေထီးနှင့် နီးကပ်သော ဆက်ဆံရေးကြောင့် တောင်ငူတော်ဝင်နန်းဆောင်တွင် တာဝန်ထမ်းခွင့် ရလာခဲ့သည်။ ၁၅၃၀ ခုနှစ်တွင် တပင်ရွှေထီး တန်ခိုးထွားလာသောအခါ ၁၄ နှစ်အရွယ် တပင်ရွှေထီးသည် မင်းကြီးဆွေ၏ သမီးအကြီးဆုံးဖြစ်သော ခင်ဘုန်းစိုးကို မိဖုရားမြှောက်ခဲ့ကာ မင်းကြီးဆွေအား မင်းရဲသိင်္ခသူဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှောက်ခဲ့ပြီး အကြံပေးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၁၅၃၄ ခုနှစ်တွင် သားကြီးဖြစ်သော ရဲထွတ်က ဘုရင်၏ ဝမ်းကွဲညီအစ်မဖြစ်သော သခင်ကြီးနှင့် လက်ဆက်ခဲ့ရာမှ မင်းကြီးဆွေ၏ တော်ဝင်အနေအထား ပိုမိုမြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထိုမှ ခြောက်နှစ်ခန့်အကြာ တပင်ရွှေထီးနှင့် ရဲထွတ် (ဘုရင့်နောင် ကျော်ထင်နော်ရထာ) တို့  ဟံသာဝတီထီးနန်းအား သိမ်းယူခဲ့စဉ်က မင်းကြီးဆွေသည် တောင်ငူနန်းစောင့်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၅၄၀ ခုခနှစ်တွင် တပင်ရွှေထီးသည် မင်းကြီးဆွေအား တောင်ငူဘုရင်ခံအဖြစ် မင်းရဲ သီဟသူဘွဲ့ဖြင့် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ထီးနန်းကို တောင်ငူမှ ပဲခူးသို့ ပြောင်းရွေ့ပြီး တစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် တပင်ရွှေထီးဘုရင်က ပထမဆုံး ခန့်အပ်သော ဘုရင်ခံ ဖြစ်သည်။ (တပင်ရွှေထီးသည် အခြားအစေခံတစ်ဦးဖြစ်သော ရှင်နီတာအား ပြည်ဘုရင်ခံအဖြစ် နောင်နှစ်နှစ်အကြာတွင် ခန့်အပ်ခဲ့သေးသည်။) နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် တပင်ရွှေထီးသည် မင်းကြီးဆွေအား ရိုသေလေးစားစွာဖြင့် ဆက်လက် ဆက်ဆံခဲ့သည်။ ၁၅၄၅ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်သော ပဲခူးနန်းတက်ပွဲတွင် မင်းကြီးဆွေသည် ဘုရင်၏ အယုံကြည်ရဆုံး လူယုံတော်အဖြစ် ဘုရင်၏ ညာဘက်တွင် နေရာပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ယင်းနှစ်မှာပင် မင်းကြီးဆွေသည် တောင်ငူတွင် မြစည်းခုံစေတီတော်ကို တည်ထားခဲ့သည်။
သားတော်များနှင့် မတူဘဲ မင်းကြီးဆွေသည် စစ်တိုက်ထွက်ခဲသည်။ ယင်းအစား ဘုရင် စစ်ထွက်နေချိန်တွင် အရှေ့ဘက် ရှမ်းပြည်နယ်များမှ တောင်ငူသို့ ကျူးကျော်လာမှုများကို ကာကွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၅၄၈–၁၅၄၉ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ယိုးဒယားကျူးကျော်စစ်ပွဲတွင် တပ်ရင်းတစ်ခုကို ကွပ်ကဲကာ သူ၏ သားတော်များ၊ ဘုရင်နှင့် အတူ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ မင်းကြီးဆွေသည် ရှေ့တန်းမှ ပြန်လာပြီး ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်အကြ ၁၅၄၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ညောင်လန်းရွာ၊ ညောင်လန်း
ညောင်လန်းရွာ၊ ညောင်လန်း
ဝါးလမ်းကုန်းရွာ
ဝါးလမ်းကုန်းရွာ
တောရှည် (အနောက်)ရွာ၊ ကညင်ကောက်
တောရှည် (အနောက်)ရွာ၊ ကညင်ကောက်
ကြွပ်ကြွပ်ကြော်ခြင်း
ကြွပ်ကြွပ်ကြော်ခြင်း (Crispy frying) သည် မီးအရှိန်အသင့်အတင့်ဖြင့် အစားအစာများကို ဆီပူတွင် ကြွပ်ရွလာအောင် ကြော်ခြင်း ဖြစ်သည်။
နထိုးပြင်ရွာ
နထိုးပြင်ရွာ
ပကိတ်ကလေးရွာ၊ ညောင်လန်း
ပကိတ်ကလေးရွာ၊ ညောင်လန်း
သဲကုန်းရွာ၊ ရုံးဒေါင့်
သဲကုန်းရွာ၊ ရုံးဒေါင့်
ကျောင်းသစ်ရွာ၊ ညောင်လန်း
ကျောင်းသစ်ရွာ၊ ညောင်လန်း
ကြွီပြင်ရွာ
ကြွီပြင်ရွာ
လင်းမူးတောင်ရွာ၊ လင်းမူးတောင်
လင်းမူးတောင်ရွာ၊ လင်းမူးတောင်
​တောင်ယာချောင်းရွာ၊ ညောင်လန်း
တောင်ယာချောင်းရွာ၊ ညောင်လန်း
ပြင်ဘုတ်ရွာ
ပြင်ဘုတ်ရွာ
ဝမ့်မယ်ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ဝမ့်မယ်ရွာ (Wantmae)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ လွိုင်လင်အရှေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်လင်အရှေ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၀ ဦး၊ မ ၁၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံကုန်းရွာ၊ ရုံးဒေါင့်
ကံကုန်းရွာ၊ ရုံးဒေါင့်
ကျီးချောင်းရွာ၊ ဘိုးပြေ့
ကျီးချောင်းရွာ၊ ဘိုးပြေ့
လူန စီမံကိန်း
လူန စီမံကိန်း သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ လကမ္ဘာသို့စေလွှတ်သည့် လူမဲ့ အာကာသယာဉ်များဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉ မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အတွင်း မက်ရှင် ၁၅ ခု အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းမှာတင် မအောင်မြင်သော အာကာသယာဉ်များကိုမူ လူသိမခံလိုသောကြောင့် ကော့စမော့ဂြိုဟ်တုဟု အမည်တပ်ခဲ့သည်။ လူန စီမံကိန်းအတွက် ခန့်မှန်းခြေကုန်ကျစရိတ်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄.၅ ဘီလီယံရှိသည်။
တောင်သာချောင်းရွာ၊ ဘိုးပြေ့
တောင်သာချောင်းရွာ၊ ဘိုးပြေ့
ဒေါနကုန်းရွာ၊ သင်္ကန်းတော (လိပ်ချောင်း)
ဒေါနကုန်းရွာ၊ သင်္ကန်းတော (လိပ်ချောင်း)
ငါးပိ
ငါးပိနှင့် တို့စရာတို့သည် ထမင်း၊ ဟင်း၊ ဟင်းချိုတို့နှင့်အတူ မြန်မာတို့၏ အစားအစာတွင် အခြေခံများ ဖြစ်ကြသည်။ ထမင်းကို ဟင်းနှင့်တွဲဖက်၍ မစားရစေကာမူ ငါးပိ၊ တို့စရာတို့နှင့် တွဲဖက်၍ မစားရလျှင် ပြည့်ပြည့်ဝဝ စားသောက်ရသည်ဟု မြန်မာတို့က မယူဆကြပေ။ အထူးသဖြင့် တောင်သူ လယ်သမားနှင့် အလုပ်ကြမ်းသမားတို့အဖို့ ငါးပိသည် အဓိက အာဟာရပင်ဖြစ်သည်။
ငါးအစိုကို ဆားဖြင့် အထပ်ထပ် သိပ်ထားလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ငါး၊ ပုစွန်၊ ကဏန်းစသည်တို့ကို ဆားပက်နေလှန်း၍ ဆုံဖြင့်ထောင်းထားလျှင် သော်လည်းကောင်း ငါးပိဟု ခေါ်လေသည်။ ငါးပိကို မြန်မာတို့သာမက ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်၊ စင်ကာပူ၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ အင်ဒိုနီးရှား စသည့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများတွင်လည်း စားသုံးတတ်ကြသည်။ ငါးပိကို ထိုင်းဘာသာဖြင့် ကပိ (กะปิ) ဟူ၍ ခေါ်သည်။ မလေးဘာသာဖြင့် ဗာလချောင် (belachan)၊ အင်ဒိုနီးရှားဘာသာဖြင့် တရာစီ (terasi) ဟုခေါ်သည်။ ထိုင်းငါးပိလုပ်နည်းနှင့် မွန်မြန်မာ ငါးပိလုပ်နည်းမှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
ငါးပိမျိုးခွဲများ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေ့စဉ်စားသုံးသော ငါးပိကို အကြမ်းအားဖြင့် စိမ်းစားငါးပိ၊ မျှင်ငါးပိ၊ ဓမင်းငါးပိ၊ ရေကျိုငါးပိနှင့် ငါးပိကောင်ဟု ခွဲခြားနိုင်သည်။
မြန်မာတို့သည် ဟင်းချက်ရာ၌ ငါးပိအား ဟင်းမျိုးခတ်အဖြစ် ထည့်သုံးကြသည်။ အဆိုပါ ငါးပိအား ငါးဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပုစွန်၊မျှင်များဖြင့်သော်လည်းကောင်း ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
ငါး ငါးပိပြုလုပ်ရာတွင် ငါး၊ ပုစွန်ပေါက်၊ ကဏန်းအငယ် အစရှိသဖြင့် ဖမ်းဆီးရမိလာသမျှအား နေခြောက်လှန်း၍တစ်မျိုး၊ ဆားနယ်ခြောက်လုပ်၍တစ်ဖုံ ပြုလုပ်ပြီး ရောနှောထုထောင်းကာ ငါးပိဖြစ်အောင် အသွင်ပြောင်းယူကြသည်။ ထိုသို့ ထုထောင်းရာတွင် ကြေညက်ခဲသည့် အကြေးခွံ၊ ငါးအရိုး အပိုင်းအစကလေးများ ရောပါတတ်သည်။ ရေနှင့် ဦးစွာဖျော်ပြီး အဆိုပါအပိုင်းအစကလေးများအား ဖယ်ထုတ်ပြီးမှ အသုံးပြုသင့်သည်။ အသုံးပြုသော ငါး၊ ပုစွန်၊ ကဏန်းများ၏ ‌ခြောက်သွေ့မှုအပေါ်မူတည်၍ အနံ့အသက်၊ အရသာ ကွာခြားတတ်သည်။
ပုစွန်ငါးပိ အနေဖြင့်မူ ရွှေပုစွန်ခြောက်ပြုလုပ်ပြီး ကျန်ရှိနေသော အပိုင်းအစများ၊  ရေခဲပုစွန်အနေဖြင့် ရောင်းတန်းမဝင်သော ‌ပုစွန်ခေါင်းနှင့် အခွံများအား ကြိတ်၊ ထောင်း၍ ငါးပိပြုလုပ်လေ့ ရှိသည်။ ဖောင်တော်ဦး(ပုစွန်ခေါင်းထိပ်မှ အစူးချွန်)နှင့် မကြေညက်သည့်အခွံမာကလေးများ ပါဝင်တတ်သည်မှအပ ပုစွန်အရသာ သင်းပျံ့ပျံ့အား ခံစားနိုင်သည်။
ငါး ငါးပိ၊ ပုစွန်ငါးပိ၊ မျှင်ငါးပိဟူ၍ ကွဲပြားခြားနားလေရာ တန်ဖိုးသည်လည်း ကွာခြားသည်။ အလားတူ ငါးပိပြုလုပ်သူ၏ စေတနာသက်ရောက်မှုအပေါ်မူတည်ပြီး အရသာရော အနံ့အသက်ပါ ကွဲပြားနိုင်သည်။ သန့်စင်ကောင်းမွန်ပြီး အရသာရှိသော မျှင်ငါးပိကို ငပလီကမ်းခြေ၊ ဂျိတ္တောကျေးရွာမှ ရနိုင်သည်။
မျှင်ငါးပိ
မျှင်ငါးပိကို ကျောက်ပုစွန်ဆိတ်ကလေး တစ်မျိုးမှ လုပ်သည်။ လုပ်နည်းမှာ စိမ်းစားငါးပိ လုပ်နည်းနှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ မျှင်ပိုက်နှင့် ဖမ်း၍ရသော မျှင်များကို အစွဲပြု၍ မျှင်ငါးပိဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ မျှင်ထဲတွင် အထက်ပါ ကျောက်ပုစွန်ဆိတ်အပြင် ကဏန်းကလေး၊ ငါးကလေးများလည်း ပါဝင်သည်။ မျှင်ငါးပိမှာ ဘိုကလေး (ဖျာပုံနယ်)၊ လပွတ္တာ (မြောင်းမြနယ်)၊ သက္ကယ်သောင် (ပုသိမ်နယ်) တို့မှ အများအားဖြင့် ထွက်သည်။
တော်သလင်းလဆန်းသည်နှင့် မျှင်(ခေါ်)ဂွေးကောင်ငယ်ကလေးများ ငပလီကမ်းခြေတစ်လျှောက်သို့ ဝင်‌ရောက်ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ ထိုမျှင်ကောင်ငယ်ကလေးများမှာ အုပ်စုဖွဲ့နေထိုင်တတ်ပြီး  ‌ပင်လယ်ရေပြင်အထက်၌ ပေါလောမျောပါနေတတ်သလို ရေအောက်ငုပ်လျှိုးလျက် သွားလာကြလေ့ရှိသည်။
ကမ်းခြေကမ်းစပ်သို့ ဝင်ရောက်လာသည့် မျှင်များအား ယခင်အချိန်က ကမ်းဆွဲပိုက်များ အသုံးပြု၍ ဖမ်းဆီးကြသည်။ ထို့နောက် ပိုက်ကွန်များ အသုံးပြုလျက် ရေနက်ပိုင်းထိ သွားရောက်ကာ မျှင်ခဲများကို ရှာဖွေဖမ်းဆီးကြပြန်သည်။ ထိုမှတစ်ဖန် ရေအောက်၌ နစ်မြုပ်သွားလာနေသည်များကို ရေငုပ်မျက်မှန်များ အသုံးပြုရှာဖွေလာကြသည်။
ကမ်းဆွဲပိုက်ဖြင့် ရှာဖွေဖမ်းဆီးရာတွင် လူဦးရေ (၁၁)ယောက်၊ (၁၂)ယောက် အသုံးပြုရသည်။ ပိုက်ကွန်အသုံးပြုသူများအဖို့ နှစ်ယောက်သုံးယောက်ဆိုလျှင် အလုပ်ဖြစ်ကြ၏။ ခေတ်ကာလ ပြောင်းလာ သည်နှင့်အမျှ ရှာဖွေဖမ်းဆီးသည့် နည်းစနစ်များ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
ကမ်းဆွဲပိုက်နေရာတွင် မျှင်ကျော့ပိုက်များ အစားထိုးဝင်ရောက်လာသည်။ ဇာခြင်ထောင်ပိုက်(သို့) တစ်မတ် ကွင်းဖော့ပိုက်များကို ကျော့ပိုက်ကဲ့သို့ဆင်ပြီး ညဘက် မီးထွန်းလျက် မျှင်ကောင်ငယ်လေးများကို ကျော့ပြီး ယူကြ၏။ လူဦးရေ (၁၅)ယောက်၊ (၁၈)ယောက်မှသည် လူ(၂၀) အထိ လိုက်ပါပြီး တစ်မီးထွန်း၊ နှစ်မီးထွန်း အလျဉ်းသင့်သလို ပြုလုပ်ဖမ်းဆီးကြသည်။
ရရှိလာသည့် မျှင်ကောင်ငယ်ကလေးများအား နှစ်နာရီခန့် နေလှန်းရသည်။ ငါးနှင့်အမှိုက်များ ရောနှော ပါဝင်ပါက သန့်စင်ဖယ်ထုတ်ရန် လိုအပ်သည်။ ငါးပိထောင်းရာတွင် ငါးအငယ်လေးများ ပါဝင်သွားပါက ခါးသက်သက် ဖြစ်တတ်၏။ သန့်စင်ပြီး မျှင်များအား ကြိတ်စက် အသုံးပြု၍ သော်လည်းကောင်း၊ ‌ခြေနင်း မောင်း(သို့) လက်ထောင်းဆုံ အသုံးပြု၍ သော်လည်းကောင်း ငါးပိအဖြစ် အသွင်ပြောင်းယူရသည်။
ကြိတ်စက်နှင့်ကြိတ်ပါက ကြေညက်မှုမရှိ၊ အဖတ်ပါသဖြင့် ခြေနင်းမောင်းကိုသာ အသုံးပြုသူများ၏။ ခြေနင်းမောင်း အရွယ်အစားကို မူတည်ပြီး တစ်ဆုံတွင် ငါးပိဿာမှ ခုနစ်ပိဿာအထိ ဝင်ဆံ့အောင်ထည့်၍ ထောင်းကြရသည်။ ထိုသို့ ထောင်းရာတွင် မောင်းနင်းသူ နှစ်ယောက်(သို့)သုံးယောက် ရှိတတ်ပြီး မျှင်ကောင်ငယ်ကလေးများ ကြေညက်အောင် ဟိုဘက်၊ သည်ဘက် လှည့်ပြန်ပေးရသော လူတစ်ယောက် ထားရှိရန် လိုအပ်သည်။ သူက ကြေညက်မှုရှိမရှိ အဆုံးအဖြတ် ပေးရသည်။ နာရီဝက် လေးဆယ့်ငါးမိနစ်ခန့် ထောင်းပြီးပါက တစ်ထပ်(တစ်ကြိမ်) ထောင်းငါးပိ ရရှိလာသည်။ ကြော် လှော် ချက်ပြုတ်ရာတွင် အသုံးပြုနိုင်ပေပြီ။
ရောင်းတန်းဝင် ငါးပိဖြစ်ရန်အတွက်မူ တစ်ထပ်ထောင်းများအား နေပြန်လှန်းပြီး နောက်တစ်ကြိမ် ထောင်းရသည်။ နှစ်ကြိမ်‌ ထောင်းပြီးသည်နှင့် မျှင်ဖတ်များ ကင်းစင်ကာ ရေတွင် လွယ်လင့်တကူ ပျော်ဝင် နိုင်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်ရှိလာသည်။ မျှင်ငါးပိ စစ်စစ်ကိုမှ စားသုံးချင်သူများအနေဖြင့်မူ နောက် တစ်ကြိမ် နေလှန်းပြီး ထောင်းရန်လိုအပ်သည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်နိုင်ပါက တစ်နှစ်၊ နှစ်နှစ်သိုလှောင်သိမ်း ဆည်းထားသည့်တိုင် အရောင်အနည်းငယ် ညိုသွားသည်မှအပ မူလအရသာမပျက် စားသုံးနိုင်သည်။
ဓမင်းငါးပိ
ဓမင်းငါးပိမှာ ဓမင်းထောင်၍ရသော ငါးကလေး အမျိုးမျိုးတို့ကို နေလှန်း၊ ဆားပက်၍ ထောင်းယူရသော ငါးပိဖြစ်သည်။ ငါးပေါသည့် အရပ်တိုင်း၌ ဓမင်းငါးပိ လုပ်ကြသည်။
ရေကျိုငါးပိ
ရေကျိုငါးပိမှာ အရည်ကျို၍ စားရသော ငါးပိမျိုးဖြစ်သည်။ အချို့ကလည်း ရေချိုငါးပိဟု ခေါ်ကြသည်။ သို့သော် ရေချိုငါးပိ လုပ်သောငါးမှာ ရေချိုရေငန် နှစ်ဌာနမှ ရသောငါးများ ဖြစ်သည်။ ထိုငါးများမှာ များသောအားဖြင့် အကောင်လတ်၊ အကောင်ကြီးများ ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကို ခါးကျိုးရုံမျှထောင်း၍ ငါးပိလုပ်ရသည်။ ရေကျိုငါးပိထဲတွင် သုံးဦးစပ်ငါးပိမှာ ထင်ရှားသည်။ များသောအားဖြင့် ငါးရံ့၊ ငါးဖယ်နှင့် ငါးပြေမ ငါးသုံးမျိုးကို စပ်၍လုပ်သော ငါးပိကို လူကြိုက်များသည်။ ထို့အပြင် ဆုံထုံးငါးပိဟူ၍လည်း ရှိသေးသည်။ ဆုံထုံးငါးပိမှာ အင်းမှရသော ခါးချိုးပြီး ငါးများကို ဆုံတွင် ထည့်ထောင်းရာ မညက်တညက်လုံးထွေးထွေး အခြေအနေ၌ရှိသော ငါးပိဖြစ်သည်။ ထိုထက်ညက်အောင် ဆက်ထောင်းလျှင် ထောင်းသားငါးပိဟု ခေါ်ပြန်သည်။ ငါးအသေးစားများမှ လုပ်သောငါးပိကို ငါးနုပ်ငါးပိဟု ခေါ်ကြသည်။ ယင်းသည်လည်း သုံးဦးစပ်ငါးပိ၌ အပါအဝင် ဖြစ်သည်။