cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အစိုးရ
အစိုးရအဖွဲ့
အစိုးရဖြစ်သည့် လူပုဂ္ဂိုလ်သော် လည်းကောင်း၊ အဖွဲ့အစည်းသော် လည်းကောင်း တိုင်းပြည် အာဏာကို ကိုင်တွယ် ကျင့်သုံးပြီး အုပ်ချုပ်ရန်အတွက် အစိုးရအဖွဲ့ (ကတ်ဘိနက်) ကိုဖွဲ့စည်းကာ သတ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် အကြီးအကဲ ဝန်ကြီးများကို ရွေးချယ် ခန့်အပ်မြဲဖြစ်သည်။ ထိုဝန်ကြီးများကို ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အရ လွှတ်တော်ဖွဲ့ စည်းထားလျှင် လွှတ်တော်မှ အတည်ပြု ပေးရန် လိုအပ်သည်။ သက်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးများသည် မိမိတို့၏ ဝန်ကြီးဌာန များတွင် အကြီးအကဲ အဖြစ် တာဝန်ယူကာ လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ သမ္မတစနစ်‎ တွင် သမ္မတက တာဝန်ခံပြီး၊ ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ် တွင် ဝန်ကြီးချုပ်က တာဝန်ခံသည်။ ထိုသို့ ဌာနလက်ကိုင်ဝန်ကြီးများ အပါအဝင် ဌာနလက်ကိုင် မဟုတ်သည့် အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးများကို လည်း လိုအပ်လျှင် လိုအပ်သလို ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။ ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ စနစ် ကျင့်သုံးသည့် နိုင်ငံများတွင် ဝန်ကြီးအဖွဲ့အတွင်း လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုကို စီမံခန့်ခွဲရန် အတွက် အတွင်းဝန် ရာထူးဖြင့် ဝန်ကြီးတစ်ဦးကို တရားဝင် ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်။ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဟောင်း ဦးသန့် သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ ခေတ်က ဦးနု အစိုးရအဖွဲ့တွင် အတွင်းဝန် အဖြစ် ကာလအတန် ကြာထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။
အစိုးရဟူသောအသုံးအနှုန်း၏အဓိပ္ပယ်ဖွင့်ဆိုချက်
လူမှုရေးသိပ္ပံ တွင် အစိုးရ ဟူသည့် အသုံးအနှုန်းမှာ ပေးထားသော အချိန်ကာလတစ်ခုအတွင်း (နိုင်ငံ-) ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တစ်ခုကို အုပ်ချုပ်ရေး ဗျူရိုကရေစီစနစ် အရ ဖွဲ့စည်းထားသော သီးသန့် လူအသင်းအဖွဲ့ တစ်ခုနှင့် ထိုသူတို့မှ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည့် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဆောင်ရွက်ပြုမူပုံများကို ရည်ညွှန်းပါသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အစိုးရဟူသည် နိုင်ငံတော်၏ စွမ်းအားများကို အသုံးချနိုင်သည့် နည်းလမ်းများ ဖြစ်သည်။ စဉ်ဆက်မပြတ် ဆက်ခံလာသော အစိုးရ အမျိုးမျိုးတို့မှ ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံတော်တို့ ၏ တာဝန်များအား ထမ်းဆောင်လာကြသည်။ ဆက်ခံလာသော အစိုးရတစ်ခုအား နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် သီးသန့် အထူးဆောင်ရွက်သော၊ အထူးအခွင့်အရေးခံ ပုဂ္ဂိုလ်များအား လူထုတစ်ရပ်လုံးမှ ရာထူးအခြေအနေ၊ အဖွဲ့အစည်းများဖြင့် ခွဲခြား၍ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။ ထိုသူတို့၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာတို့မှာ တည်ရှိသော ဥပဒေတို့ အား အာဏာတည်စေရန်၊ ဥပဒေသစ်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းရန် နှင့် အကြမ်းဖက်မှုများ အပေါ်တွင် တစ်ဦးတည်းချုပ်ကိုင်မှုဖြင့် ပဋိပက္ခ များကို ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးရန် ဖြစ်သည်။ အချို ့ သော လူ့အဖွဲ့အစည်းများတွင် ထိုအုပ်စုမှာ ကိုယ်ပိုင်ရပ်တည်သူ သို့မဟုတ် အမွေဆက်ခံသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အခြား လူ့အဖွဲ့အစည်းများတွင် အထူးသဖြင့် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများ တွင် နိုင်ငံရေးအခန်းကဏ္ဍ ရှိသေးသော်လည်း ထိုရာထူးများကို အမှန်တကယ်ဆောင်ရွက်ထမ်းဆောင်သော လူများမှာ မကြာခဏ ပြောင်းလဲလေ့ရှိသည်။
အစိုးရနှင့်နိုင်ငံတော်
အနောက်နိုင်ငံ လူ့အဖွဲ့အစည်း အများစုတွင် အစိုးရ နှင့် နိုင်ငံတော်အကြားတွင် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ကွဲကွဲပြားပြား ရှိလှသည်။ ပြည်သူလူထုမှ လက်မခံသော ထိုအစိုးရ (ဥပမာဖြင့်ဆိုရလျှင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ဆဲတွင် ပြန်လည် ရွေးချယ်မှုမရှိခြင်း) အနေနှင့် နိုင်ငံတော်ကိုယ်တိုင်၏ လက်မခံမှုကို ကိုယ်စားပြုခြင်းမရှိပေ (ဆိုလိုသည်မှာ ယင်းသည် အစိုးရ၏ သီးသန့် မူဘောင်ပုံသဏ္ဍန်ပင် ဖြစ်သည်)။ သို့သော်လည်း အချို့သော အကြွင်းမဲ့အာဏာရှင်စနစ် ကျင့်သုံးသော အစိုးရတို့တွင် အစိုးရစနစ် နှင့် နိုင်ငံတော်အကြားတွင် ရှင်းလင်းစွာ ခွဲခြားထားခြင်းမရှိပေ။ စင်စစ်အားဖြင့် ထိုစနစ်မျိုးရှိ ခေါင်းဆောင်များသည် အစိုးရပုံစံနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များ နှင့်ပတ်သက်ပြီး သူတို့တစ်ကိုယ်ကောင်း အကျိုးအမြတ်အတွက် တစ်ပေါင်းတည်းဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိနှင့် အစိုးရစနစ် နှင့် နိုင်ငံတော်အကြား မကွဲပြားစေရန် မှုန်ဝါးဝါးထားကြသည်။
အိုင်ဘင် ခါဒန်၏ဖွင့်ဆိုချက်
၁၄ ရာစု အာရပ် ပညာရှင် Ibn Khaldun (အိုင်ဘင် ခါဒန်) ကအစိုးရဟူသည်ကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာတွင် "မတရားမှုများကို အခြားသူများ ပြုလုပ်မည်ထက် မိမိကိုယ်တိုင် ပြုလုပ်မိမည်ကို ကာကွယ်မှုပြုသော အဖွဲ့အစည်း" ဟုဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ ဗြိတိန် အတွေးအခေါ် နှင့် မနုဿဗေဒ ပညာရှင် Ernest Gellner (အာနပ် ဂဲနာ) က Ibn Khaldun (အိုင်ဘင် ခါဒန်) ၏ ဖွင့်ဆိုချက်မှာ နိုင်ငံရေးသီအိုရီ သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အကောင်းဆုံးဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်ဆင်ခြင်ခဲ့သည်။ Ibn Khaldun (အိုင်ဘင် ခါဒန်) အတွက်မူအစိုးရဟူသည်ထိန်းချုပ်မှုများပြုရာတွင် အနည်းဆုံးမလုပ်မဖြစ်ပြုရမည့် အရာမျိုးကိုသာ လိုအပ်သောအဆိုးတစ်ခုအနေဖြင့် ပြုသင့်သည်၊ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ယင်းမှာ လူသားအချင်းချင်း ချုပ်ချယ်မှုပင် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ဆောင်းပါးများ
ခုံဆင့်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ခုံဆင့်ရွာ(Khonsint)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ခုံဆင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခုံဆင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၅ ဦး၊ မ ၈၂၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၆၁၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းတန်းကလေးရွာ၊ သင်ပေါင်းချောင်
ကုန်းတန်းကလေးရွာ၊ သင်ပေါင်းချောင်
၂၂ စက်တင်ဘာ
စက်တင်ဘာလ၊ (၂၂)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၆၅)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၆၆)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၀၀) ရက် ကျန်သေးသည်။
မိုးမခမဂ္ဂဇင်း
မိုးမခ
ဆန်ဖရန်စ္စကိုမြို့တွင် ၂ဝဝ၃မှ စတင်ပြီး၊ မြန်မာများနှင့်ဆိုင်သော နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး၊ စာပေ၊ ရသ၊ ကဗျာများကို ဖော်ပြနေသော မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်း ဝက်ဆိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပထမဦးစွာ မြန်မာ့အရေး၊ အင်တာနက်ရေဒီယိုအဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် စာနယ်ဇင်းအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင် ၂ဝ၁၄ ဧပြီလမှ စတင်ပြီး မိုးမခ မဂ္ဂဇင်းအဖြစ် စတင်ဖြန့်ချိလျက်ရှိသည်။ Website: http://moemaka.com
ရန်ကုန်လိပ်စာ
စာတိုက်သေတ္တာ အမှတ်- ၈၂၅၊ ရန်ကုန်စာတိုက်ကြီး၊ ရန်ကုန် နာယက၊ ဟံသာဝတီဦးဝင်းတင်၊ ဦးမိုးသူ၊ မောင်စွမ်းရည်၊ ဒေါ်မာမာအေး အတိုင်ပင်ခံ၊ ဇာဂနာ၊ ထွန်းဝင်းငြိမ်း၊ သားကြီးမောင်ဇေယျ၊ ကိုရာဇာ အယ်ဒီတာ၊ မြင့်ကျော်၊ ခင်မောင်ထွေး အွန်လိုင်းအယ်ဒီတာ၊ မောင်ရစ်၊ ဆောင်းလူ၊ အိမ့်ခိုင်ဦး မန်နေဂျာ၊ ရန်နောင်(ဗိုလ်တထောင်) ဆက်သွယ်ရန်၊ editors@moemaka.net (စာမူကိစ္စ) contacts@moemaka.net (အထွေထွေ)
သဲကုန်းရွာ၊ တပိုး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထုံးကျောက်ကွင်းရွာ၊ သစ်ငုတ္တို
ထုံးကျောက်ကွင်းရွာ၊ သစ်ငုတ္တို
မြင်သာဦးရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
မြင်သာဦးရွာ (Myintharu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ မြင်သာဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၁၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မီးတိုက်ရွာ
မီးတိုက်ရွာ
မကနန်း ( မြောက်စု)ရွာ၊ ကျုံခြင်
မကနန်း ( မြောက်စု)ရွာ၊ ကျုံခြင်
ကန်ပိုက်တီမြို့
ကန်ပိုက်တီမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
အာနာပါနသုတ်
ဝိဝေကနိဿိတ၊ ဝိရာဂနိဿိတ၊ နိရောဓနိဿိတ၊ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်သော အာနာပါနဿတိကိုပွားများလျှင် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုလျှင် ချမ်းသာစွာ နေခြင်းငှာဖြစ်၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
၂၃ စက်တင်ဘာ
စက်တင်ဘာလ၊ (၂၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၆၆)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၆၇)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၉၉) ရက် ကျန်သေးသည်။
အသုဘသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
အသုဘဘာဝနာကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ လေ့လာအပ်သည်ရှိသော် များစွာသောချမ်းသာစွာနေခြင်းငှာ ဖြစ်၏-အစရှိသည်ဖြင့် အကျယ်ဟောပြသည့်သုတ်။ -- ပဋိပတ်ဝန်ဆောင်ရဟန်းတော်တို့အား ဒုက္ခာပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ-အစရှိသော ပဋိပဒါလေးပါးဖြစ်ပုံအကျယ်ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ -အသုဘာနုပဿီပုဂ္ဂိုလ်၏ ဒုက္ခပဋိပဒါဖြစ်ပုံ၊ ပဌမဈာန် အစရှိသည်တို့၏ သုခပဋိပဒါဖြစ်ပုံတို့ကိုလည်းကောင်း၊ ပဋိပဒါလေးပါးလုံးနှင့် ဆက်ဆံသော စစ်မြေပြင်၌ကျက်စားသော သူရဲကောင်း ဥပမာကိုလည်းကောင်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ရွှေဟင်္သာကျွန်းရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ရွှေဟင်္သာကျွန်းရွာ (Shwehintharkyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ လက်ပံဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁၈ ဦး၊ မ ၇၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်သာပီ
မည်သည့်အခြေအနေတွင်မဆို လေတွင်ရှိသောစုစုပေါင်းအပူချိန်ပမာဏဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင်ပါဝင်နေသောခြောက်သွေ့လေ၏ သိလွယ်အပူ (Sensible Heat) နှင့် ရေငွေ့၏ အောင်းပူ တို့၏ပေါင်းလဒ်ဖြစ်သည်။ ခြောက်သွေ့လေ၏သိလွယ်အပူသည် Dry Bulb Temperature ကြောင့်ဖြစ်ပြီး လေ၏ အောင်းပူသည် Dew Point Temperature ကြောင့် သို့မဟုတ် Water Vapour ၏ တစ်ပိုင်းတစ်စဖိအား (Partial Pressure) ဖြစ်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာယူနစ်စနစ် (SI) တွင် enthalpy အတွက်တိုင်းတာမှုယူနစ်သည် joule ဖြစ်သည်။ အသုံးပြုဆဲအခြားသမိုင်းဝင်ယူနစ်များမှာဗြိတိန်အပူယူနစ် (BTU) နှင့်ကယ်လိုရီတို့ဖြစ်သည်။
Enthalpy ဆိုသည်မှာ system ၏အတွင်းပိုင်းစွမ်းအင်၊ ဖိအားနှင့်ပမာဏတို့ကဖော်ထုတ်ထားသော equilibrium state အပေါ်တွင်သာမူတည်သော state function တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒါဟာကျယ်ပြန့်အရေအတွက်ဖြစ်ပါတယ်။
စနစ်၏စုစုပေါင်း enthalpy H ကိုတိုက်ရိုက်တိုင်းတာ။ မရပါ။ ဂန္ထဝင်စက်ပြင်များတွင်အလားတူအခြေအနေရှိနေသည်။ စွမ်းအင်ပြောင်းလဲမှုသို့မဟုတ်ခြားနားမှုတစ်ခုတည်းသည်ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သည်။ Enthalpy ကိုယ်တိုင်ကအပူစွမ်းအင်သိပ္ပံနည်းကျစွမ်းဆောင်နိုင်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်၊ ထို့ကြောင့်စနစ်တစ်ခုကိုတပ်ဆင်ခြင်းကိုတိုင်းတာရန်ကျွန်ုပ်တို့သည်သတ်မှတ်ထားသောရည်ညွှန်းချက်ရည်ညွှန်းချက်ကိုရည်ညွှန်းရမည်။ ထို့ကြောင့်ကျွန်ုပ်တို့တိုင်းတာသောအရာမှာ enthalpy ပြောင်းလဲခြင်း၊ ΔH။ ΔHသည် endothermic တုံ့ပြန်မှုများနှင့်အပူထုတ်လွှတ်သော exothermic ဖြစ်စဉ်များတွင်အပြုသဘောဆောင်သောပြောင်းလဲမှုဖြစ်သည်။
စဉ်ဆက်မပြတ်ဖိအားပေးမှုအောက်ရှိလုပ်ငန်းစဉ်များအတွက်ΔHသည်စနစ်၏အတွင်းပိုင်းစွမ်းအင်ပြောင်းလဲမှုနှင့်ညီမျှသည်၊ ပတ် ၀ န်းကျင်ရှိစနစ်ဖြင့်ပြုလုပ်သောဖိအား - အသံပမာဏ (an တိုးချဲ့မှုအတွက် 0 ဖြစ်ပြီးကျုံ့မှုအတွက် <0) နှင့်ညီမျှသည်။ ။ [4] ဆိုလိုသည်မှာထိုကဲ့သို့သောအခြေအနေများတွင် enthalpy ပြောင်းလဲခြင်းသည်ဓာတုဓာတ်ပြုမှုသို့မဟုတ်ပြင်ပအပူလွှဲပြောင်းခြင်းဖြင့် system မှစုပ်ယူသို့မဟုတ်ထုတ်လွှတ်သောအပူဖြစ်သည်။ စဉ်ဆက်မပြတ်ဖိအားပေးသည့်ဓာတုပစ္စည်းများအတွက်ရှူရှိုက်မိခြင်းသည်ပုံမှန်အားဖြင့်ပုံမှန်အားဖြင့် ၁ ဘားဖိအားကိုရည်ညွှန်းသည်။ ပုံမှန်ပြည်နယ်သည်တင်းကျပ်စွာပြောရလျှင်အပူချိန် (စံအခြေအနေကိုကြည့်ပါ) ကိုဖော်ပြထားခြင်းမရှိသော်လည်းခန့်ထားခြင်းအတွက်အသုံးအနှုန်းများသည်ယေဘုယျအားဖြင့်အပူချိန် ၂၅ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်တွင်ရည်ညွှန်းသည်။
အင်ထရာလေနှင့်ဂိုင်ဘစ်စွမ်းအင်တို့နှင့်မတူပါ။ ဘုံအပူချိန်နှင့်ဖိအားများရှိအစစ်အမှန်ပစ္စည်းများသည်များသောအားဖြင့်ဤအပြုအမူအားအနီးကပ်ခန့်မှန်းကြသည်၊ ၎င်းသည်လက်တွေ့ဒီဇိုင်းများနှင့်ဆန်းစစ်ခြင်းများပြုလုပ်ရာတွင်စိတ်အားထက်သန်မှုတွက်ချက်မှုနှင့်အသုံးပြုမှုကိုများစွာရိုးရှင်းစေသည်။
နုတ်စွန်ရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
နုတ်စွန်ရွာ (Nokesun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ရောင်အန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ဟူးကန်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
နမ့်ဟူးကန်ရွာ (Namhukan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နားပွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၆၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားပွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၁ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီဗွာ (မြောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ထီဗွာ (မြောက်)ရွာ (Htibwar (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀၈ ဦး၊ မ ၃၅၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြတ်လေးနီ
မြတ်လေးနီပန်း(အင်္ဂလိပ်ဘာသာ:Ipomoea quamoclit) သည်နွယ်ရုံပင်မျိုးနွယ်ဝင် အပင်တစ်ပင်ဖြစ်ပြီး အိုင်ပိုမိုရီယ မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာသစ်၏ အပူပိုင်းရာသီဥတုရှိသည့်ဒေသများတွင် မူရင်းပေါက်ရောက်ပြီး ကမ္ဘာ့အပူပိုင်းဒေသ မည်သည့်ဒေသတွင်မဆို ယူဆောင်စိုက်ပျိုးပါက ပေါက်ရောက်တတ်သည်။
အသွင်အပြင်
အပင်တစ်ခုလုံးတွင် အထူးခြားဆုံးမှာအရွက်ဖြစ်သည်။ ရွက်ပြားဟိုက်ပြီး အရိုးထိဟိုက်သည့်အတွက် ရွက်ပေါင်းရွက်ကဲ့သို့ထင်ရသည်။ အရွက်များမှာ ၁-၄ လက်မ(၂၅-၁၀၂မီလီမီတာ) ရှည်ပြီး တဖက်စီတွင် အရွက်မျှင် ၉-၁၉ ရွက်စီ ရှိတတ်သည်။ အမွှာနွယ်မျိုးကြီးထွားကြီး ၃-၁၀ပေအထိ မြင့်သည်။ အပွင့်များမှာ ၁-၂လက်မခန့်(၂၅-၅၁မီလီမီတာ) ရှည်ပြီး အချင်း၁လက်မခန့်ရှိသည်၊ နှဲအော်လန်ပုံသဏ္ဍန်ရှိပြီး အစွန်း၅ခုရှိကာ အနီရောင် ပန်းရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင်အမျိုးမျိုးရှိတတ်သည်။
ပေါက်ရောက်ရာဒေသနှင့် ပျံ့နှံ့ပုံ
တောင်အမေရိက မြောက်ဘက်ပိုင်း မက္ကဆီကို မြောက်ပိုင်းမှ မူရင်းပေါက်ရောက်သည်။ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းတွင် မရာယ် မနစ်ခမ်ဟူ၍ခေါ်ကြသည်။
စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့်အသုံးပြုပုံ
ကမ္ဘာ့အပူပိုင်းဒေများတွင် အလှပန်းပင်အဖြစ်စိုက်ပျိုးကြပြီး တစ်နှစ်တွင် တရာသီသာ ကြီးထွားနိုင်ပြီး ဆောင်းရာသီအပူချိန်တွင် မပင်မပေါက်နိုင်သော အချို့အပူပိုင်းဒေသအပြင်ပိုင်းတွင်လည်း စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ အချို့အပူပိုင်းဒေသများတွင် ယူဆောင်စိုက်ပျိုးတတ်ကြသည်။ နွေရာသီတွင် အပွင့် ပွင့်ပြီး ကြွေ၏။ အစေ့များအား မိုးရာသီတွင်စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်ခြမ်းဒေသများတွင်  ဩဂုတ်လမှ ဒီဇင်ဘာလအထိ ဆက်တိုက်ပွင့်တတ်ကြပြီး ကမ္ဘာ့တောင်ဘက်ခြမ်းဒေသများတွင် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဇွန်လတိုင်အောင်ပွင့်ကြသည်။ အစေ့ချစိုက်ပျိုးရာတွင် အမြဲတမ်းစိုထိုင်းနေစေရမည်ဖြစ်သည်။ ကြီးထွားမှုကောင်းမွန်ရန်အတွက် နေရောင်ခြည် အပြည့်ရရှိရန်လိုအပ်သည်။ ဤနွယ်ပင်သည် ငှက်ပိတုန်းများအား ဆွယ်ဆောင်ရန်အကောင်းဆုံးအပင်ဖြစ်ပြီး အာမာန်တတ်ကြွသော စိုက်ပျိုးသူများဖြစ်ကြသည်။ ပူနွေးသည့်ရာသီတွင် ဤအပင်များသည် အလွန်ပေါက်ပွားတတ်ကြသည်။ ဂရုစိုက်ရန်အတွက် မည်သည့် မြေဩဇာမျှအသုံးပြုရန်မလိုအပ်ပဲ ဖူးပွင့်နိုင်သည်။ အခြားအပင်များနှင့်အတူရောနှောစိုက်ပျိုးနိုင်ပြီး ထည့်စရာအကြီးအသေးမရွေးထည့်သွင်းစိုက်ပျိုးနိုင်ပြီး ကောင်းမွန်စွာရှင်သန်နိုင်သည်။
မြတ်လေးနီပန်းကို တိုင်းရင်းဆေးများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ အရွက်သည် အေးသောကြောင့် အရွက်ကိုကြိတ်ပြီး သွေးမြင်းသရိုက်နာကိုလိမ်းရ၏၊ ကိုဘ်အရော်အဆင်းကို ကြည်လင်တောက်ပစေ၏။ ဟူ၍ဆိုထား၏။ ယင်းအပင်၏အမြစ်အား ဆေးအဖြစ်အသုံးပြုနိုင်သေး၏။
၂၀၁၁
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
(၈-၁၂) ရက်။
(၉)ရက်။
(၁၁) ရက်။ ပုသိမ်- မုံရွာ ကတ္တရာလမ်းမကြီးဖွင့်ပွဲ အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ချီးမြှင့်သည်။ ကို လွိုင်လင်မြို့အားကစားကွင်း၌ ကျင်းပသည်။
(၁၂) ရက်။
(၁၈) ရက်။ သွားရောက်၍ သမ္မတဘားရက်အိုဘားမားနှင့်အတူ ညစာသုံးဆောင်သည်။
(၂၁) ရက်။ နီးယားပြည်နယ် ဗန်ဒင်ဘတ်လေတပ်စခန်းမှ လွှတ်တင်သည်။
(၂၂) ရက်။ (၁၅)ကြိမ်မြောက် ဘင်းမ်စတက် အဆင့်မြင့်အရာရှိကြီးများ အစည်းအဝေး ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကို နေပြည်တော်ရှိ မြန်မာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကွန်ဗင်းရှင်းဗဟိုဌာန (MICC)၌ ကျင်းပရာ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ် ဦးသိန်းစိန်တက်ရောက်၍ အဖွင့်အမှာစကားပြောကြားသည်။
(၂၃) ရက်။
(၂၄) ရက်။
(၂၅) ရက်။
(၂၆) ရက်။
(၃၀) ရက်။
(၃၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၄) ရက်။ (၁၂) ရက်။ (၁၂-၁၃) ရက်။ (၁၄) ရက်။ (၁၉-၂၀) ရက်။
မတ်လ
(၅) ရက်။
(၁၀) ရက်။
(၁၁) ရက်။
(၁၄) ရက်၊ မနက် ၄:၃၀
(၁၅) ရက်၊
(၂၄) ရက်၊ နေ့ည ၈ နာရီ ၂၅ မိနစ်
(၃၀) ရက်၊ သစ္စာပြုပြီး ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအဝေးတွင် မိန့်ခွန်းပြောကြားသည်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။ (၇) ရက်။
(၉) ရက်။ (၂၂) ရက်။
မေလ
(၁၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၄) ရက်။
(၁၃) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၇) ရက်။ (၂၀) ရက်။ (၃၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၅) ရက်။ (၁၄) ရက်။ (၁၉) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁၅) ရက်။ (၃၀) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁၁) ရက်။
(၁၃) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၃) ရက်။ (၄) ရက်။ (၁၀) ရက်။ (၁၁) ရက်။ (၁၂) ရက်။ (၁၇) ရက်။
ကျုံခြင်ရွာ၊ ကျုံခြင်
ကျုံခြင်ရွာ၊ ကျုံခြင်
ဖုံသီရွာ
ဖုံသီရွာ
ရတနာပုံ နည်းပညာ မြို့သစ်
ရတနာပုံ ဆိုင်ဘာစီးတီး (ရတနာပုံ နည်းပညာ မြို့သစ်) သည် မန္တလေးမြို့ အရှေ့ဘက် ၄၂ မိုင် (၆၇ ကီလိုမီတာ) အကွာ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ် ပြင်စာကျေးရွာအနီးတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အတိုင်းအတာ အကြီးမားဆုံး အိုင်တီစင်တာဖြစ်သည်။ ဧက တစ်သောင်းကျော် ကျယ်ဝန်းသည့် ရတနာပုံ ဆိုင်ဘာစီးတီး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု စီမံကိန်းဧရိယာတွင် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပမှ ပုဂ္ဂလိက ကုမ္ပဏီ ၃၀ ကျော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ လုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြသည်။
တံခွန်တိုင်စုရွာ၊ ချောင်းဖျား
တံခွန်တိုင်စုရွာ၊ ချောင်းဖျား
မုဒိတာသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်အောင် မုဒိတာနှင့်တကွ ဗောဇ္ဈင်ခုနှစ်ပါးကို ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာပွားများလျှင် မြင့်မြတ်သော ချမ်းသာစွာနေနိုင်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ခုံဆင့်ရွာသစ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ခုံဆင့်ရွာသစ်ရွာ(Khonsintywarthit)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ခုံဆင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခုံဆင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၅ ဦး၊ မ ၈၂၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၆၁၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်ကျိုးကုန်းရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ဆင်ကျိုးကုန်းရွာ (Sinkyoekone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ နီတာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၆၁၄ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းသတ်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
နန်းသတ်ရွာ (Nanthat)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ နောင်ကောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၇၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံဖက်ရွာ၊ သံဖက်
သံဖက်ရွာ၊ သံဖက်
၂၄ စက်တင်ဘာ
စက်တင်ဘာလ၊ (၂၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၆၇)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၆၈)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၉၈) ရက် ကျန်သေးသည်။
စိမ်ကွင်းရွာ၊ မရမ်းချို
စိမ်ကွင်းရွာ၊ မရမ်းချို
ကရုဏာသုတ်
မေတ္တာဘာဝနာနှင့်တကွ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးတို့ကို ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမိ ဖြစ်အောင် အသီးအသီး ပွားများသောသူသည် အကျိုးအာနိ သင် ကြီးမားပုံ၊ အနာဂါမိဖိုလ်, အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်နိုင်ပုံ၊ အကျိုးစီးပွား များပြားပုံ၊ ယောဂလေးပါး ကုန်ခမ်းသွားနိုင်ပုံ၊ ကြီးစွာသောသံဝေဂဉာဏ် ဖြစ်နိုင်ပုံ၊ ချမ်းသာစွာ နေခြင်းငှာ ဖြစ်ပုံတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ညွန့်ပင်ရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ညွန့်ပင်ရွာ (Nyuntpin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ သံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၆ ဦး၊ မ ၄၀၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ကြဲရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ပန်ကြဲရွာ (Pangkye)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ရောင်အန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၈၂ ဖြစ်သည်။
ဒီမိုကရေစီ
thumb|400px| ဒီမိုကရေစီ (Democracy) သည် ဤခေတ်သစ်နိုင်ငံရေး အတွေးအခေါ်အယူအဆများအနက် တန်ဖိုးအထားခံရဆုံးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးစနစ်မျိုးစုံရှိကြရာတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အာဖရိကတိုက်မှ တစ်ပါတီစနစ်ဖြင့် အုပ်စိုးသော နိုင်ငံမျိုးစုံနှင့် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများအားလုံးက ၎င်းတို့ကို ၎င်းတို့ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ဒီမိုကရေစီရေးရာ ယူနက်စကိုညီလာခံ ကျင်းပသည့်အခါ၌ ဤအယူအဆ၏ မရှင်းလင်း မပြတ်သားသော စရိုက်လက္ခဏာကို တွေ့ရှိရသည်။ နိုင်ငံရေးစနစ်အပြည့်အဝရှိကြောင်း ကြေညာဖော်ပြကြသည့် တက်ရောက်သည့် နိုင်ငံပေါင်း (၅၀) ကျော်တို့က ၎င်းတို့တွင် ဒီမိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေး (တစ်ခါတရံတွင်မူ ၎င်းတို့နိုင်ငံ၌သာလျှင်) ရှိသည်ဟု အခိုင်အမာ ဆိုကြသည်။ မည်သို့ဆိုစေကာမူ ဒီမိုကရေစီ၏ အနှစ်အရသာမှာ ပြည်သူ့ထံမှဆင်းသက်လာသောအာဏာကို ပြည်သူတို့အတွက် ပြည်သူတို့ထံသို့ ပြန်လည်စီးဆင်းစေခြင်းပင်ဖြစ်သည်၊
စကားလုံးရင်းမြစ်
ဒီမိုကရေစီဟူသော စကားရပ်သည် ရှေးဟောင်းဂရိစကားလုံး demos (ပြည်သူလူထု) နှင့် kratos (အာဏာ) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ပြည်သူအများ အာဏာပိုင်စိုးသော စနစ်ကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဒေမိုး (လုပ်သားပြည်သူ/တိုင်းသူပြည်သား) နှင့် ကရေးစီးယား (အာဏာ/အာဏာပိုင်စိုးမှု) ပေါင်းစည်းပြန်ဆိုသော် ပြည်သူအများစုပေါင်းပါဝင် အာဏာပိုင်စိုးသော စနစ်ဟု ဆိုနိုင်ကြောင်းလည်း ဖွင့်ဆိုချက်ရှိသည်။ ရှေးခေတ် ဂရိမြို့ပြနိုင်ငံများမှ နိုင်ငံသားများသည် အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။
စကားလုံးသဘောအရ ဒီမိုကရေစီဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်ကို အတိအကျဖော်ပြထားခြင်း မရှိသော်လည်း အဆုံးတွင် နိုင်ငံရေးအာဏာသည် အရွယ်ရောက်ပြီးဖြစ်သော ပြည်သူလူထု တစ်ရပ်လုံး၏ လက်တွင်း၌သာရှိသည်။ အဖွဲ့ငယ် အုပ်စုငယ်များ၌ အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်မရှိဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သည်ထက် အနည်းငယ်မျှသာ ပိုသည်။ ဒီမိုကရေစီဆိုသည်မှာ ၎င်းဝေါဟာရနှင့် တွဲဖက်ပြီး ဝိသေသပြုသည့် စကားလုံးစကားရပ်တို့နှင့် ပူးတွဲမှသာ ပို၍ အသုံးဝင်သော အဓိပ္ပာယ်ထွက်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရေစီ (Liberal Democracy)၊ ကိုယ်စားပြုဒီမိုကရေစီ (Representative Democracy)၊ ပါဝင်လုပ်ဆောင်ဒီမိုကရေစီ (Participatory Democracy) သို့မဟုတ် တိုက်ရိုက်ဒီမိုကရေစီ (Direct Democracy) စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်
နောက်ခံသမိုင်းအစ
သမိုင်းကြောင်းအရ ဒီမိုကရေစီစနစ်ကိုစတင်ကျင့်သုံးသူများမှာ ဂရိမြို့ပြနိုင်ငံများမှာ အေသင်နှင့် စပါတာမြို့ပြနိုင်ငံတို့ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်ကာလက အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံ၏လူဦးရေမှာမများသကဲ့သို့ အေသင်ဒီမိုကရေစီစနစ်တွင်ပါဝင်သူ နိုင်ငံသားဦးရေမှာလည်းများသည်ဟု မဆိုသာပေ။ လူဦးရေစုစုပေါင်း၏ သုံးပုံတစ်ပုံ နီးနီးရှိသော ကျွန်လူတန်းစားများနှင့် ကျန်သုံးပုံတစ်ပုံမျှရှိသော နိုင်ငံခြားသားများမှာ နိုင်ငံသားဟုသတ်မှတ်ခြင်းမခံရ၍ ပါဝင်နိုင်ခြင်းမရှိသလို နိုင်ငံသားများတွင်လည်း အရွယ်ရောက်ပြီးသော အမျိုးသားများသာ ပါဝင်ခွင့်ရသောကြောင့် အေသင်၏ဒီမိုကရေစီ စနစ်မှာများစွာကျဉ်းမြောင်းသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
အေသင်တွင် ကျင့်သုံးသောစနစ်
အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံတွင် ရှိသောလူမျိုးစုဆယ်စုမှ ရွေးချယ်ထားသော လူထုကောင်စီဖြင့် အစိုးရတာဝန်များကိုထမ်းဆောင်သည်။ လူမျိုးစုတစ်စုအတွက် ကိုယ်စားလှယ်ငါးဆယ်စီရွေးချယ်ထား၍ စုစုပေါင်းကိုယ်စားလှယ်ငါးရာပါဝင်သောကြောင့် ငါးရာကောင်စီဟုလည်းခေါ်ဆိုကြသည်။ အချုပ်အခြာအာဏာမှာ ထိုကောင်စီလက်ထဲတွင်ရှိသော်လည်း အရေးကြီးကိစ္စများ ဆောင်ရွက်စရာရှိလျင် လူထုအစည်းဝေးသို့တင်ပြကာ သဘောတူညီမူ့ရယူသည်။ ပီရစ်ကလီး(၄၆၁-၄၃၁ဘီစီ) လက်ထက် တွင်ထိုဒီမိုကရေစီ စနစ်ပီပီပြင်ပြင်ထွန်းကားခဲ့သည်။ လေးလတစ်ကြိမ်ကျင်းပသော လူထုအစည်းအဝေးကိုအသက်၂၀ ပြည့်ပြီးသော နိုင်ငံသားတိုင်းတက်ရောက်နိုင်သည်။ လူဦးရေ ၆၀ဝ၀ ကျော်ပါကအစည်းအဝေးအထမြောက်သည်။ မဲခွဲဆုံးဖြတ်ကြသောကြောင့် တိုက်ရိုက်ဒီမိုကရေစီစနစ် သဘောဖြစ်သည်။ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော တိုက်ရိုက်ဒီမိုကရေစီ စနစ်ဟုခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
စပါတာတွင် ကျင့်သုံးသောစနစ်
စပါတာမြို့ပြနိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးသည် ရောနှောနေသောအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြစ်သည်။ စပါတာနိုင်ငံကို စတင်တည်ထောင် ခဲ့သော စစ်ခေါင်းဆောင်နှစ်ဦးကို အာဏာတူဘုရင်အဖြစ် ခန့်အပ်ထားသည်။ အထက်လွှတ်တော် ဆီးနိတ်ပုံစံမျိုး ဖွဲ့စည်းထားသော အသက်၆၀ ကျော်ကောင်စီဝင်သုံးဆယ်ပါဝင်သည့် ဂျီရူးရှ (Gerusia) ခေါ်ဥပဒေပြုကောင်စီ လည်းရှိသည်။ ဘုရင်နှစ်ပါးမှာ ထိုအဖွဲ့ထဲတွင်လည်းပါသည်။ အသက်၃၀ အထက်ယောက်ျားမှန်သမျှ ပါဝင်သည့် အယ်ပယ်လာ (Appella) ခေါ်လွှတ်တော်လည်းရှိသည်။ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ်ကျင်းပသော ထိုလွှတ်တော်တွင် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်း၊ တိုင်းရေးပြည်ရာများဆွေးနွေးခြင်း၊ဥပဒေပြုကောင်စီဝင်များရွေးချယ်ခြင်း၊ ပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ် ကြိုးကိုင်အဖွဲ့ဝင် ငါးဦး(Ephors) ကိုရွေးချယ်ခြင်းစသည့် ကိစ္စများကိုဆောင်ရွက်သည်။ ထိုအီဖော့စ်ငါးဦးနှင့် ဥပဒေပြုကောင်စီကသာ အာဏာရှိပြီး ဘုရင်မှာရုပ်သေးသက်သက်ဖြစ်သည်။ ရီပတ်ဘလီကန် ဆန်သော ဒီမိုကရေစီဟုခေါ်ဆိုနိုင်သော်လည်း လွှတ်တော်တက်ခွင့်ရသော လူဦးရေမှာ တစ်နိုင်ငံလုံး၏ ငါးရာခိုင်နှုန်းခန့်သာရှိသည်။ ထို့ကြောင့် လူနည်းစုဒီမိုကရေစီ ဟုလည်း ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
အိန္ဒိယခေါ် မဇ္ဈိမဒေသတွင် ကျင့်သုံးသောစနစ်
ဘီစီ (၆၀၀) ဝန်းကျင်ခန့်တွင် အိန္ဒိယဒေသတွင် သံဃစနစ်နှင့် ဂဏစနစ်ကျင့်သုံးသည့် လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံများကဲ့သို့သော ရှေးဦးဒီမိုကရေစီအဖွဲ့အစည်းများ ရှိခဲ့ကြောင်းနှင့် လေးရာစုအထိ တည်တန့်ခဲ့ကြောင်း ဆိုကြသည်။ ဂရိ သမိုင်းပညာရှင် ဒိုင်ယာဒေါရပ်စ်က အလက်ဇန်ဒါး(ဘုရင်) ခေတ်ပြီး နှစ်(၂၀၀) ခန့်တွင် အိန္ဒိယတွင် လွတ်လပ်သော ဒီမိုကရေစီ တိုင်းပြည်အချို့ရှိခဲ့သည်ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ သို့သော် တိကျသည့် အသေးစိတ်အချက်များကိုကား ဖော်ပြခဲ့ခြင်းမရှိပေ။
လိစ္ဆဝီမျိုးနွယ်တွင် အခြေခံအားဖြင့် (၇,၀၇၇) မင်းများဖြင့် အစိုးရအုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း ရှိကာ ထိုသူများမှာ အရေးပါသော မိသားစုများ၏ ခေါင်းဆောင်များဖြစ်ကြသည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း ဂေါတမဗုဒ္ဓလက်ထက်ဝန်းကျင်ခန့်၌ သကျ၊ ကောလိယ၊ မာလနှင် လိစ္ဆဝီ မျိုးနွယ်တို့သည် ဆင်းရဲ၊ ချမ်းသာ လူတန်းစားများအတွက် ညီလာခံ (လွှတ်တော်) တစ်ရပ်ကို ဖွင့်လှစ်ထားရှိပေးခဲ့သည်။ အစောပိုင်း သမ္မတစနစ်ကျင့်သုံးနိုင်ငံများ (ဂဏသံဃစနစ်) တွင် မာလတိုင်း၏ ကုသိနာဂါရ (သို့) ကုသိနာရုံမြို့မှ မာလမင်းများ၊ ဝဇ္ဇီတိုင်း လိစ္ဆဝီမင်းတို့၏ ဝေသာလီမြို့ များသည် ဘီစီခြောက်ရာအစောပိုင်းမှ အေဒီလေးရာစုအထိ တည်ရှိခဲ့သည်။ ထိုမျိုးနွယ်စုများတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ ဝိဇ္ဇီတိုင်း၏ လိစ္ဆဝီမင်းများ ဖြစ်သည်။
ပညာရှင်များစွာက ဤဖော်ပြပါ အစိုးရစနစ်များကို အကောင်းဆုံး မည်သို့ဖော်ပြရမည်နည်း ဆိုသည့် ကိစ္စအပေါ် အယူအဆကွဲပြားကြသည်။ အချို့က လွှတ်တော်(ညီလာခံ) ရှိနေခြင်းကို အလေးထားကြပြီး ဒီမိုကရေစီဟူ၍ ဖော်ပြကြသည်။ အချို့မှာမူ အထက်တန်းလွှာများ (မိသားစု) ၏ အုပ်စိုးမှုနှင့် လွှတ်တော်(ညီလာခံ) ကို ဖြစ်နိုင်သမျှထိန်းချုပ်ထားခြင်း (တစ်စုတစ်ဖွဲ (သို့) အထက်တန်းလွှာ မိသားစု ကသာ အာဏာရှိခြင်း) ဟု အရေးပေးဖော်ပြကြသည်။ လွှတ်တော်သည် ထင်ရှားသော အာဏာရှိသော်လည်း အခက်အခဲအချို့မှာ ထိုလွှတ်တော်၏ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အာဏာရရှိမှုသည် လူထုတစ်ရပ်လုံးနှင့် သက်ဆိုင်ခြင်းရှိ မရှိကိုကား သက်သေထင်ရှားမဲ့နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ကွဲပြားသော အယူအဆနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ
မျက်မှောက်ခေတ်တွင် တိုင်းနိုင်ငံများသည် လူဦးရေ အဆမတန် များပြားလာသဖြင့် ဂရိမြို့ပြနိုင်ငံများခေတ်ကကဲ့သို့ နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးတွင် ပြည်သူတို့ တိုက်ရိုက်ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန် မဖြစ်နိုင်တော့ချေ။ ထို့ကြောင့် သွယ်ဝိုက်ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို သုံးစွဲကြရသည်။ ပြည်သူတို့က ရွေးချယ်တင်မြှောက်လိုက်သော ကိုယ်စားလှယ်များက ဥပဒေပြုရေး အုပ်ချုပ်ရေးများနှင့် တရားစီရင်ရေးတို့ကို ဆောင်ရွက်သွားကြသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
တစ်ပါတီစနစ်ထားရှိသော နိုင်ငံများတွင်ကား “ဆိုရှယ်လစ်ဒီမိုကရေစီ”ကို လက်ခံကျင့်သုံးကြသည်။ ထိုနိုင်ငံများတွင် တစ်ခုတည်းသော ပါတီသည် နိုင်ငံရှိပြည်သူအများစုကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု ဆိုသည်။
လက်တစ်ဆုပ်စာ လူတစ်စု လက်အတွင်း၌ ထင်ထင်ရှားရှားအာဏာ အပြည့်အဝရှိသော လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်း (ဥပမာ - တတိယကမ္ဘာမှ ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများ) တွင်ဒီမိုကရေစီဟူသော သတ်မှတ်ချက်အပေါ် အကဲဖြတ်မှုမှာ ကွဲပြားခြားနားမှု ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဒီမိုကရေစီဆိုသည်မှာ စင်စစ်အားဖြင့် အများပြည်သူက အုပ်ချုပ်သည်မဟုတ်ဘဲ ပြည်သူလူထုသည် ၎င်းတို့ အကျိုးအတွက် အုပ်ချုပ်ခံရခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့ကြသည်။ မီခေးလ် ဂေါ်ဗာချော့ဗ် (Mikhail Gorbachev) စတင်သွပ်သွင်းသည့် ပြောင်းလဲမှုများမတိုင်မီက ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအား ကာကွယ်ပြောဆိုသူများက ဒီမိုကရေစီကျင့်သုံးမှုနှင့် ပတ်သက်၍ စီးပွားရေး လူမှုရေး တိုးတက်ပြောင်းလဲမှု မဖြစ်သေးသရွေ့၊ လေ့ကျင့်ပညာပေးမှုဖြင့် မွေးထုတ်လိုက်သော ဆိုရှယ်လစ် လူသားစစ်စစ် မပေါ်သေးသရွေ့၊ ဆိုလိုသည်မှာ လူထုအနေဖြင့် မှားယွင်းသော အသိတရားအား ပပျောက်အောင် မလုပ်နိုင်သေးသရွေ့ ဒီမိုကရေစီ လုပ်နည်းလုပ်ဟန်များသည် အသုံးမဝင်ဘဲ အဆိုးဆုံးအခြေအနေများ ကိုပင် ဖန်တီးပေးလိမ့်မည်ဟု ဝေဖန်ပြောဆိုကြသည်။ ၎င်းတို့က စောဒကတက်သည်မှာ လူအများ၏ အမြင်သည် မှားယွင်းဖောက်ပြန်မှုမှ စင်စစ်မကင်းသေးဘဲ၊ ထို့ပြင် မိမိတို့၏ အဓိက လိုအပ်ချက်သည် မည်သည့်အရာ ဖြစ်သည်ကို ခွဲခြားနိုင်မှု မရှိသေးဘဲ ၎င်းတို့၏ ခေါင်းဆောင်များကိုသော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေး အခွင့်အရေးများကိုသော်လည်းကောင်း ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် မဖြစ်နိုင်ဟုဆိုကြသည်။
(၂) သာတူညီမျှ ရှိစေရမည်
လူတိုင်းတွင် အနည်းနှင့်အများဆိုသလို အတ္တစိတ်များရှိကြသည်ဖြစ်ရာ အတ္တများလွန်ကဲပြီး စိတ်ထင်တိုင်းပြုလုပ်ကြမည်ဆိုလျှင် ဒီမိုကရေစီစနစ် နိုင်ငံရေးတွင် နိုင်ငံသားများ၏ ဒဏ်ခတ်မှုအား မလွဲမသွေခံကြရမည် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသားများ၏ အကျိုးကိုမငဲ့ မျက်ကွယ်ပြု ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်မည်ဆိုလျှင်လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတသော ဒီမိုကရေစီစနစ်ဖြစ်လာနိုင်မည် မဟုတ်ပါ။ ထို့ကြောင့် မှန်ကန်သော ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို အကောင်ထည် ဖော်လိုလျှင် တရားမျှတမှုရှိပြီး သမာသမတ် တန်းတူညီမျှစိတ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြရမည် ဖြစ်သည်။
(၃) နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ သည်းခံစိတ် ထားရှိရမည်
သည်းခံခွင့်လွှတ်စိတ် ထားရှိနိုင်မှုသည် အလွန်မွန်မြတ်သော စိတ်ဓာတ်ပင်ဖြစ်သည်။ သည်းခံစိတ်သည် ယောနိသောမနသိကာရ ကျင့်စဉ်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအရေးနှင့် နိုင်ငံသားများ၏အရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ကြရာတွင် ဒီမိုကရေစီကြယ်ပွင့် ဘက်တော်သားတိုင်းတွင် ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ သည်းခံစိတ် ထားရှိကြရမည်ဖြစ်သည်။ ဆိုးယုတ်သောစိတ်ထားများကို ဖယ်ရှားရှောင်ကြဉ်ပြီး မွန်မြတ်သန့်ရှင်းသော စိတ်ထားများမွေးမြူပြီး နိုင်ငံတော်အတွက် ကျရာ အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ဆောင်ရွက် ကြရမည်ဖြစ်သည်။
(၄) တာဝန်ယူမှု ရှိရမည်
လူတစ်ဦးချင်းစီတွင် မိမိတို့ လုပ်ဆောင်ကြရမည့် လုပ်ငန်းများအားပြီးမြောက်အောင်မြင်စေရန်၊ ရလဒ်များကောင်းမွန်အောင် လုပ်ဆောင်ကြရမည် စသည်တို့ကို သိရှိပြီး မိမိတို့လုပ်ဆောင်ရမည့် လုပ်ငန်းများအတွက် တာဝန်ယူမှုများ ထားရှိရမည်ဖြစ်သည်။ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်တတ်မှသာ ခေါင်းဆောင်ကောင်းများ ဖြစ်လာစေနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နိုင်မှုရှိလေလေ အများယုံကြည်နိုင်မှု ပိုမိုရရှိနိုင်လေ ဖြစ်သည်။
(၅) ရိုးသားပွင့်လင်းမှု နှင့် ထင်သာမြင်သာမှု ရှိစေရမည်
စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ အဖွဲ့အစည်းများတို့တွင် လုပ်ငန်းများကို ဦးစီးဦးဆောင်ပြုလုပ်သူများနှင့် ဝန်ထမ်းများအကြား ထင်သာမြင်သာရှိစွာ ရိုးသားပွင့်လင်းမှု အပြန်အလှန်ရှိစေကြရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းတူစွာ နိုင်ငံတိုင်းတွင်လည်း အထူးသဖြင့် ဒီမိုကရေစီစနစ် ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံသားများနှင့် နိုင်ငံသားကိုယ်စားပြု အုပ်ချုပ်စီမံ ခန့်ခွဲကြရသူများအကြားတွင် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ထင်သာမြင်သာရှိစေမှုသည် အဓိကကျသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပြီး နိုင်ငံသားများနှင့် အစိုးရအကြားတွင် ယုံကြည်မှု မြဲမြံခိုင်မာစေမည် ဖြစ်သည်။
(၆) ပုံမှန်လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတမှုရှိသော ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခွင့်ရှိရမည်
ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတိုင်းတွင် လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတသော ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲများကို လေးနှစ်တစ်ကြိမ် (သို့မဟုတ်) ငါးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ်ကြသည်။ ထိုကဲ့သို့သော ရွေးချယ်မှုမျိုးတွင် ပြည်သူလူထု၏ သဘောထား ဆန္ဒများအတိုင်း လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်ရှိပြီး တင်မြှောက်နိုင်ရမည်။ သတ်မှတ်ချိန်ကာလအတွင်း ဖွဲ့စည်းပုံအတိုင်း နေရာယူစေကာ အုပ်ချုပ်ပြီး သတ်မှတ်ချိန်ကုန်ဆုံးသွားသောအခါ လွတ်လပ်ပြီး တရားမျှတသော ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲများကျင်းပကာ ပြည်သူလူထုမှ ကြိုက်နှစ်သက်သော ကိုယ်စားလှယ်အား ထပ်မံရွေးချယ်တင်မြှောက်မည်ဖြစ်သည်။
(၇) စီးပွားရေး လွတ်လပ်ခွင့်ရှိရမည်
နိုင်ငံများတွင် စီးပွားရေးကို သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံအစိုးရများသည် ထိန်းချုပ်မှုများပြုလုပ်သည့်အခါတွင် မလိုလားအပ်သော ကုန်ဈေးနှုန်းများတက်လာခြင်း၊ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများ၊ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် အတွက် ဒီမိုကရေစီနှင့် တွဲဖက်ပြီး ဖော်ဆောင်ရမည့် စီးပွားရေးစနစ်သည် လွတ်လပ်သော ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ပင်ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်သော ဈေးကွက်စီးပွားရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီကို ယှဉ်တွဲကျင့်သုံး နိုင်မှသာလျှင် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေး အဘက်ဘက်မှ တိုးတက်လာစေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
(၈) အာဏာ အလွဲသုံးစားလုပ်မှုများ၊ မတော်မတရား အသုံးပြုမှုများကို ထိန်းချုပ်ရမည်
အာဏာအသုံးချမှုလွဲမှားလျှင် ခြစားမှုများ၊ မတော်မတရားမှုများဖြစ်လာနိုင်တတ်သည်။ ဒီမိုကရေစီ စနစ်တွင် အောက်လွှတ်တော်၊ အထက်လွှတ်တော်များ၏ သဘောထားအတိုင်းသာ လုပ်ဆောင်ကြရမည်ဖြစ်သဖြင့် လူတစ်ဦး တစ်ယောက်ထံတွင် အာဏာစုပုံမှုမျိုး မရှိသဖြင့် မတရားမှုများပေါ်ပေါက်မည့် အခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့လျှင် လွှတ်တော်အဆင့်ဆင့်မှ ထိန်းချုပ်ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိန်းချုပ်နိုင်စေရမည်ဖြစ်သည်။
နောင်ပေါ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
နောင်ပေါ်ရွာ(Nawngpaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ခုံဆင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခုံဆင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၅ ဦး၊ မ ၈၂၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၆၁၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ဒီမိုကရေစီ
(၉) လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်းများ ထုတ်ပြန်ထားရှိရမည်
ဒီမိုကရေစီစနစ်တွင် မွေးရာပါ လူ့အခွင့်အရေးများ ပါရှိထားပြီးဖြစ်၍ ဒီမိုကရေစီ အစိုးရများသည် နိုင်ငံသားများ၏ အခွင့်အရေးများကို ထိန်းသိမ်းပေးရမည်ဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရေစီ မကျင့်သုံးသော နိုင်ငံများတွင် သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်များ၊ အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစားများသည် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ရှိနိုင်သည်။
နောင်ပေါ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒီမိုကရေစီ
(၁၀) ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ထားသော ရလဒ်များအား လက်ခံနိုင်ရမည်
ဒီမိုကရေစီစနစ်နှင့် နိုင်ငံတိုးတက်အောင် အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရာတွင် သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံများမှ ရွေးချယ်တင်မြှောက်သောပွဲများတွင် မဲဆန္ဒရှင် နိုင်ငံသားများ၏ယုံကြည်မှုပျက်ပြားစေနိုင်သော မဲလိမ်လည်မှု၊ မဲခိုးမှုစသည့် မသမာမှုများ မရှိရအောင် ကြီးကြပ်လုပ်ဆောင်ကြရမည်ဖြစ်သည်။
(၁၁) လူ့အခွင့်အရေး ထိန်းသိမ်းရမည်
လူသားတိုင်းတွင် မွေးရာပါ လူ့အခွင့်အရေးများ ပါလာပြီးဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်စွာ ပညာသင်ကြားနိုင်ခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုပိုင်ခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာ ရေးသားဖော်ထုတ်နိုင်ခွင့် အစရှိသည့် လူ့အခွင့်အရေးများအား ထိန်းသိမ်းကြရမည် ဖြစ်သည်။
(၁၂) ပါတီစုံ စနစ်ကျင့်သုံးရမည်
ဒီမိုကရေစီဆိုသည်မှာ ပြိုင်ဆိုင်မှုများရှိပါမှ တိုးတက်မှုများ ရှိနိုင်မည်ဖြစ်သည့်အလျောက် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ပါတီစုံ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခွင့် ရှိစေရမည်ဖြစ်သည်။
(၁၃) ဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာကြရမည်
စည်းကမ်းလိုက်နာဘေးကင်းကွာဆိုသည့်အတိုင်း ဥပဒေက မည်သို့ပင်ဖြစ်စေကာမူ လုပ်ချင်သလို လုပ်မည်ဆိုလျှင် ဥပဒေကို မလေးစားခြင်းဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရေစီစနစ်တွင်သာမက မည်သည့်စနစ်ပင်ဖြစ်စေ ဥပဒေကို လူတိုင်းလေးစား လိုက်နာကြရမည်ဖြစ်သည်။ ဥပဒေအထက်တွင် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ မရှိစေရပါ။
လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရေစီ (Liberal Democracy)
နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အစိုးရသူများအတွက် သတ်မှတ်ထားသော စနစ်ဖြစ်သည်။ လူထုမှ မိမိနှစ်သက်သော ခေါင်းဆောင်ကို လွတ်လပ်စွာ ရွေးချယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပုံမှန်၊ အဓိပ္ပာယ်ရှိစွာ၊ လွတ်လပ်၍ တရားမျှတစွာ ရွေချယ်နိုင်သော လွတ်လပ်သော ရွေးကောက်ပွဲများ လိုအပ်သည်။ အရည်အသွေးမြင့် ဒီမိုကရေစီတွင် အများစု နိုင်ဟုဆိုသော Majority Rule ကိုသာ အာရုံစိုက်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ Minority Right လူနည်းစု၏ အခွင့်အရေးကိုလဲ ထိန်းသိမ်းပေးသော စနစ်တစ်ခု ဖြစ်ရမည်။
ဗန်ဗားရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ဗန်ဗားရွာ(Vangva)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဗန်ဗားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗန်ဗားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄ ဦး၊ မ ၁၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြေးဂဏန်း
ကြေးဂဏန်း ရေးသားနည်းဟူသည် ဒူးဂဏန်း ရေးသားနည်းနှင့် ဆင်ဆင်တူသည်။ ဒူးဂဏန်း ရေးသားနည်း နည်းစနစ်အတိုင်း ‘က၊ ခ၊ င၊ စ၊ ဆ၊ ည၊ တ၊ ထ၊ န၊ ပ၊ ဖ၊ မ၊ ယ၊ ရ၊ လ၊ ဝ၊ သ၊ ဟ၊ အ’ အက္ခရာများကို ‘၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄၊ ၅၊ ၆၊ ၇၊ ၈၊ ၉’ ကိန်းဂဏန်းများဖြင့် ဖလှယ်ရေးသားမှု ပြုသည်။ ခြားနားချက်မှာ သက်ဆိုင်ရာ ကိန်းဂဏန်းများတွင် ‘လုံးကြီးတင် (–ိ) နှင့် ရှေ့ဆီး၊ ဝစ္စနှစ်လုံးပေါက် (–း) ထပ်၍ ထည့်သွင်းအသုံးပြု ရေးသားနည်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ‘အ’ ဟူသော အက္ခရာကိုမူ ကျေးဂဏန်းဖြင့် ရေးရာတွင် ‘၁’ ဂဏန်းကို သုံးလုံးဆင့်၍ ရှေ့ဆီး (ဝစ္စနှစ်လုံးပေါက် –း) ထည့်သွင်း ရေးသားရ၏။ ထိုသို့သော နည်းစနစ် သတ်မှတ်ချက်ဖြင့် ကျေးဂဏန်း ရေးနည်းပြုမှုကို “ကျေးဂဏန်းမှာ ဧကာအစ၊ နဝမအဆုံး၊ ရေးနည်းထုံးလာ၊ စဉ်တိုင်းသာတည့်၊ မှတ်ရာကွန့်မြူး၊ ထူးသည့်အရေး ရှေ့ဝစ္စနှင့်၊ ပေါ်ကလုံးကြီး၊ တင်စီးမြဲမှတ်၊ တစ်ရပ် ‘ပ’ က၊ ‘ဟ’ အက္ခရာ၊ တိုင်အောင်သာလျှင်၊ သင်္ချာဧက၊ အာဒိစ၍ နဝသို့ရောက်၊ ဒွေးဖော်လှောက်၍၊ အံ့လောက်လုံးကြီး၊ ပေါ်ကစီးသည်၊ စဉ်တိုင်းစီးမှ၊ တစ်သီးဝစ္စ၊ ရေးနည်းပြ၍၊ ရေးပြအပ်ရာ၊ ‘အ’ မှာ ‘ဧက’၊ သုံးဆင့်ချ၍၊ ဝစ္စလုံးကြီး၊ ပေါ်ကစီးသည်၊ တစ်သီးမှတ်ရန်၊ မှတ်ခမ်းတည်း”
ဟူ၍ လမ်းညွှန်ဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယင်းကဗျာ ဖွဲ့ဆိုလမ်းညွှန်ချက်ကို ပုံပြဇယားဖြင့် ဖော်ပြလျှင်
ကိုးကား
ပဟေဠိဆန်သော မြန်မာစာပေ အရေးအသား
တိုင်ချွန်းလူမျိုး
တိုင်ချွန်းလူမျိုး သို့မဟုတ် တာရွှန်းလူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်လေသည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။ အလယ်ပိုင်း ချင်းလူမျိုးများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော တိုင်ချွန်းလူမျိုးသည် ရှေးအခါက ချင်းလူမျိုးများထဲတွင် အင်အား အကြီးမားဆုံးနှင့် အာဏာအရှိဆုံး အုပ်စုတစ်စုဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။
ယင်းတို့၏ မူလဒေသမှာရွှန်ကလဖြစ်၏။ ရွာအမည်ကို အစွဲပြု၍၊ ရွှန်ကလလူမျိုးဟုလည်း ထင်ရှားသည်။ ယင်းတို့၏ ဖိုးဖွားဘီဘင်များသည် ထိုရွာ၏ကျောက်တုံး ကြီးတစ်ခုထဲမှ ပေါက်ဖွားလာကြသောသူများ ဖြစ်သည်ဟု အစဉ်အလာ အယူရှိကြ၏။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလတ်သော် တိုင်ချွန်းလူမျိုး အချို့တို့သည် ဖလမ်းမြို့ အနောက်ဘက်တွင် ကလရွှန်းရွာကို တည်ထောင်၍ နေကြပြန်သည်။
ရွာအမည်က လရွှန်းမှ တာရွှန်းဟူသောအမည် ဆင်းသက်လာသည်ဟုဆို၏။ များမကြာမီ ကလရွှန်းရွာကို ဟားခါးချင်းများ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သဖြင့်၊ နှစ်ပေါင်းများစွာ ဟားခါးချင်းများ လက်အောက်တွင် သုံ့ပန်းများအဖြစ် နေခဲ့ရပြီးနောက်၊ ယင်းတို့နှင့် စေ့စပ်ကျေအေးကာ ဖလမ်းရွာကို တည်ထောင်နေထိုင် ခဲ့ကြပြန်သည်။
ထိုနောက် မိမိတို့၏ ဆွေမျိုးသားချင်းများကိုသာမက အခြားလူမျိုးတို့ကိုပါ ခေါ်ဆောင်၍ ဖလမ်း၌နေထိုင် စေ၏။ သို့သော် တာရွှန်း(ရွှန်ကလ)လူမျိုး အချို့တို့သည် ဖလမ်းသို့ လိုက်မပါလာဘဲ၊ အခြားအရပ်၌ သီးခြား နေထိုင်ကြသည်။ တာရွှန်းလူမျိုးစုတွင် ရွှန်ကလ၊ ဇဟောင်၊ တလော်ဇမ်၊ ခွာလဆီးနှင့် ဝှန်လငိုဟူ၍ ငါးမျိုးပါဝင်သည်။ ရွှန်ကလလူမျိုးများအနက် ဖမ်းရွာ၊ ဇောင်းတဲရွာ၊ ဆွန်းဟင်းရွာနှင့် ဇာမွယ်ရွာတို့တွင် နေသူများ (မူလ ရွှန်ကလ) နှင့်သီးခြားရွှန်ကလများ ဟူ၍ နှစ်မျိုးကွဲသွားပြန်၏။ ဇဟောင်လူမျိုးများလည်း ဤကဲ့သို့ပင် နှစ်မျိုးကွဲ၏။ ဇဟောင်လူမျိုးများလည်း ဤကဲ့သို့ပင်နှစ်မျိုးကွဲ၏။ ယင်းတို့အပြင် ကွန်လီ၊ ငွန်နှင့် မင်းလယ်တောင်အုပ်စု ဟူ၍လည်း ရှိသေးသည်။
အုပ်ချုပ်ရာ၌ အကြီးအကဲ ငါးဦးပါဝင်သော အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရှိ၏။ အဖွဲ့ဝင်လူကြီးများကို ရွာများမှ မဲဆန္ဒဖြင့် တင်မြှောက်ရ၏။ သို့သော် များသောအားဖြင့် ဖလမ်းရွာမှပင် ရွေးကောက်ခံရသူများ၏ အဖွဲ့ဝင်များသည် နေ့စဉ် နံနက်တိုင်း စုဝေး၍ ရပ်ရွာအမှုအခင်းများကို စီရင်ရ၏။ အဖွဲ့မှကြီးမှူး၍ ရွာများအပေါ်တွင် အခွန်အကောက်များ စည်းကြပ်တောင်းခံ၏။ တခါသော် အခွန်အကောက်များကြီး လေးသဖြင့် သီးခြားရွှန်ကလအပါအဝင် အချို့ရွာများသည် တော်လှန်ရန် စုဝေးကြလေ သည်။ သို့သော် ဖလမ်းခေါင်းဆောင်များသည် တစ်ဘက်ကမ်းရှိ ငွန်လူမျိုး၊ မင်လယ်တောင်ရှိ ထောလူမျိုးနှင့် ခွာလဆီးလူမျိုးများကို မိမိတို့ဖက်ပါအောင် သွေးဆောင်၍ ကူညီစေသည်။
အင်အားချင်းမမျှသောကြောင့် တော်လှန်လိုသော ရွာအားလုံးပင် ဖလမ်းလက်အောက်သို့ ရောက်ရှိလာပြီးလျှင် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့သို့ အခွန်ဆက်လာရလေသည်။ ဤသို့ဖြင့် တာရွှန်းလူမျိုးများသည် တဖြည်းဖြည်းနှင့် အခြားရွာများကို သိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့လေသည်။
ယင်းတို့သည် မြန်မာတို့နှင့်လည်း မဟာမိတ်ဖြစ်ခဲ့ဘူး၏။ ကွန်းကြီးခေါ် မြန်မာရွာကလေးကို ဟားခါးချင်းများ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်းကြောင့် တာရွှန်းတို့သည် ဟားခါးရွာကလေး တစ်ရွာကို ဝင်ရောက်ဖျက်ဆီးလိုက်သည်။ ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာပြည်မကို သိမ်းပိုက်ပြီးသည့်နောက်တွင် အင်အားကြီးမားနေသော တာရွှန်းတို့အား အလွယ်တကူ မအောင်မြင်ဘဲရှိခဲ့၏။ ၁၈၉၁-၉၂ ခုနှစ် ရောက်မှသာလျှင် ဖလမ်းကို သိမ်းယူနိုင်လေသည်။ ၁၈၉၅-၉၆ ခုနှစ်တွင်ကား တာရွှန်းလူမျိုးများ လက်နက်ချရပြီးနောက်၊ ဗြိတိသျှတို့သည် ယင်းတို့ ၏အင်အားနှင့် စည်းရုံးမှုကို ဖြိုခွင်းခဲ့လေရာ၊ ယခုအခါသာမန်ချင်းလူမျိုး အုပ်စုကလေးတစ်ခု အနေမျှသာကျန်ရှိ၍ တာရွှန်းရွာကလေးတွင်ပင် နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။ ရှေးကထက် ပိုမိုယဉ်ကျေးလာ၏။ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၃ ခုနှစ်သန်ကောင်စာရင်းအရ ၁၉၈၇ ယောက်ရှိ၏။
ထီဗွာ (မြောက်)ရွာ၊ တောင်ထီဗွါ
ထီဗွာ (မြောက်)ရွာ (Htibwar (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိန်မှန်၊ ဗိုလ်မှူး
လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးကို ကြိုးပမ်းရာ၌၎င်း၊ လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရန်ဆူးရန်ငြောင့်များကို ဖယ်ရှားရာ၌၎င်း၊ နိုင်ငံတော်၏တာဝန်ကို အရေးပါစွာထမ်းရွက်ခဲ့ရာမှ နောက်ဆုံးတိုင်းပြည်အတွက် အသက်ကိုပင်စွန့်လွှတ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် သာယာဝတီ ခရိုင်၊ သုံးဆယ်မြို့ အပိုင် ဆိုင်းစုရွာတွင် အဘ ဦးသင်၊ အမိ ဒေါ်နှစ်ဖူး တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သားသမီး ၄ ယောက်အနက် ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။ ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် ငယ်စဉ် အခါက သုံးဆယ်မြို့ အာ၊ စီ၊ အမ် (ရိုမန်ကက်သလစ် မစ်ရှင်) ကျောင်းနှင့် အေ၊ ဘီ၊ အမ် ကရင် အထက်တန်း ကျောင်းတို့တွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ သာယာဝတီမြို့ အရေးပိုင်ရုံးတွင် ရုံးစာရေး အဖြစ်ဖြင့် အမှုထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု
ရုံးစာရေး အဖြစ် အမှုထမ်း နေစဉ် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး မှ သခင်မြ နှင့် ခရစ်နှစ် ၁၉၃၈ - ၃၉ ခုနှစ်လောက်တွင် အဆက်အသွယ် ရခဲ့၍ နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်ထဲသို့ ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန် အင်္ဂလိပ်ကို စစ်ကြေညာသော အခါ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ခေါင်းဆောင် သခင်များအား ဗြိတိသျှ အစိုးရက ဖမ်းဆီးရန် စီစဉ်သည်ကို တို့ဗမာ အစည်းအရုံး သို့ သတင်းပို့ပေးခဲ့သည်။ ယင်းသို့ သတင်း ပို့ပေးမှုကြောင့် သာယာဝတီ ခရိုင်မှ သခင် ခေါင်းဆောင်များ အချိန်မီ ထွက်ပြေး လွတ်မြောက် ခဲ့ရသည်။ ထိုသတင်း ပေါက်ကြားမှု အတွက် ရုံးစာရေး ကိုစိန်မှန်သည် ရာဇဝတ်ဘေးမှ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။
ဘီအိုင်အေသို့ ဝင်ရောက်ခြင်း
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပျံ့နှံ့လာသည်။ မြန်မာ့ တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း သည် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီ-အိုင်-အေ) ကို ဦးစီး ခေါင်းဆောင်ပြု၍ ရန်ကုန်မြို့ အရောက် တက်ရောက် ချီတက် သိမ်းပိုက်သော အခါ ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ကိုစိန်မှန်သည် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်မှူး ကျော်ဇော(သခင်ရွှေ)ဦးစီးသည့် ပထမပတ် ဗိုလ်သင်တန်း ကျောင်းသို့ တက်ရောက်၍ စစ်ပညာ သင်ယူခဲ့သည်။ ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် ကို ဖျက်သိမ်း၍ ဗမာ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် ကို ဖွဲ့စည်းသည့် အခါ တပ်ရင်း ၃၊ တပ်ခွဲ ၁ တွင် ဒုဗိုလ် အဖြစ်ဖြင့် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ပျဉ်းမနား စခန်းတွင် လေ့ကျင့်ရေးတပ် ရောက်ပြီးနောက် ၁၉၄၃ ခုနှစ် စစ်ဌာနချုပ်၌ ရုံးအုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး ပျဉ်းမနား၊ ပဲခူးနှင့် အာလံမြို့ (ယခု အောင်လံမြို့) အနီး ရွှေညောင်ပင် စခန်းများ၌ အမှုထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် စစ်ဌာနချုပ်ကို အနောက်တိုင်း ဌာနချုပ် အဖြစ် ပြောင်းလဲလိုက်သော အခါ ဗိုလ်ကြီး အဆင့်ဖြင့် ရုံးအုပ် တာဝန်ကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက် ခဲ့ရသည်။
ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး
ဗိုလ်ကြီးစိန်မှန် သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ နံနက်(၇)နာရီခန့်တွင် သရက်မြို့ အစွန်ရှိ တပ်ရင်း(၆) စစ်ဌာနချုပ် တွင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်မှူးအောင်(သခင်စံလှိုင်)၊ ဗိုလ်ကြီးစိန်ဝင်း(နောင်တွင် နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ်)၊ တပ်ရင်း(၂)တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်စန်းယု တို့နှင့်အတူ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ည၌ ဖက်ဆစ် ဂျပန်တို့အား စတင်တော်လှန်မည့် အစီအစဉ် နှင့် တပ်ရင်း/တပ်ခွဲများ ချီတက်ကြမည့်အစီအစဉ်၊ တပ်ချထားမည့် စခန်းများ နှင့် တိုက်ပွဲများ စတင်သည့် အစီအစဉ် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တပ်ရင်းများအဆက်အသွယ်မပြတ်ရေး ရန်သူ့သတင်းများ အလျင်အမြန်ပို့ရေး နှင့် ပြည်သူလူထု အား ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး နှင့် ပတ်သတ်၍ ဝါဒဖြန့်ချိ လှုံ့ဆော်ရေး အစီအစဉ်များ၊ ရပ်ရွာကာကွယ်ရေး နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး ကိစ္စများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူး ဖြစ်လာ၍ ဂျပန် တော်လှန်ရေး၌ ဒုတိယ တိုင်းမှူး အဖြစ်ဖြင့် တိုင်းအမှတ် (၇) တွင် တော်လှန်ရေး ပြီးသည်အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့ရသည်။
ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် ဂျပန် တော်လှန်ရေး ပြီးဆုံးချိန်တွင် ကန္ဒီစာချုပ် အရ အသစ်တဖန် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းသော တပ်မတော်၌ ဘားမား ရိုင်ဖယ် တပ်ရင်း (၃) တွင် ဒုဗိုလ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီး ထိုမှ တပ်ခွဲမှူး ဗိုလ်ကြီး အဖြစ် တိုးမြှင့်ပေးခြင်း ခံရသည်။ ထိုစဉ်က ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း သည် ဗြိတိသျှ လက်အောက်မှ မြန်မာပြည် လွတ်မြောက်ရေး အတွက် နိုင်ငံရေး အရ တိုက်ပွဲ ဆင်နေသည့် အခါ ဖြစ်သောကြောင့် ဗိုလ်ကြီး စိန်မှန်သည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် စစ်ဘက်မှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လဆန်းတွင် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
ဤသို့ နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော ပြည်သူ့ ရဲဘော် တပ်ဖွဲ့ သို့ ဝင်ရောက်ကာ ဌာနချုပ် အထွေထွေ ဌာနမှူး အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဖဆပလ အစိုးရအဖွဲ့
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ရေးဆွဲရမည့် တိုင်းပြည်ပြု လွှတ်တော်အတွက် ပြည့်သူ့ ကိုယ်စားလှယ်များ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ရန် ရွေးချယ်ပွဲ ကျင်းပသော အခါ ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် သာယာဝတီ တောင်းပိုင်း ကိုယ်စားလှယ် ဖဆပလ အမတ် အဖြစ်ဖြင့် လွှတ်တော်သို့ တက်လာခဲ့သည်။ ထိုရွေးကောက်ပွဲ၌ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော ဖဆပလ အဖွဲ့က အစိုးရ အဖွဲ့ကို ဖွဲ့သောအခါ ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ပါလီမန် အတွင်းဝန် အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းတို့ လုပ်ကြံ ခံရပြီးနောက် ဖဆပလ အဖွဲ့မှ နှစ်ခြမ်း မကွဲမီ သခင်နု ခေါင်းဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့သည့် အခါတွင် ဗိုလ်မှူးစိန်မှန်သည် ဌာနလက်ကိုင်မရှိဝန်ကြီး အဖြစ် တိုင်းပြည် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဤတွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် အတွင်း၌ ပုန်ကန် သောင်းကျန်းမှု အရပ်ရပ်တို့ ပေါ်ပါက် လာခဲ့သည်။ ရဲဘော်ဖြူ - ဝါ၊ အလံနီ ကွန်မြူနစ် စနစ်နှင့် သိန်းသန်း ကွန်မြူနစ်၊ ကရင်တောခို၊ တပ်ရင်း (၁) တောခို၊ ရခိုင်၊ မွန်၊ ရှမ်း စသည်ဖြင့် သောင်းကျန်းမှု အရပ်ရပ်တို့ ဖြစ်သည်။
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခေတ် ကြိုးပမ်းမှု
ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်၍၊ သောင်းကျန်းမှုတို့ကို တိုက်ခိုက်ရန်အလို့ငှာ အထူးမင်းကြီးအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်လေသည်။ သရက်မြို့တွင် တပ်စွဲထားသော မြန်မာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း ၁ သည် ထိုနှစ် တွင် အစိုးရအား ပုန်ကန်ခြားနားလျက် ရန်ကုန်မြို့ဘက်သို့ ချီတက်လာရာ၊ ဗိုလ်စိန်မှန်သည် သာယာဝတီနှင့် လက်ပံတန်း ကြားရှိ ကျွန်းကလေးချောင်းကူး တံတားမှနေ၍ ခုခံတိုက်ဖျက် ရာ၌ အောင်မြင်လေသည်။ ထိုကျွန်းကလေးတိုက်ပွဲကား ပြည် ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံကြီး တစ်ခုလုံးပြိုကွဲအံ့သော ဘေးအန္တရာယ် ကိုချေမှုန်းတိုက်ဖျက်လိုက်သောတိုက်ပွဲဖြစ်သောကြောင့် ဗိုလ် စိန်မှန်၏ အမည်သည် ထင်ရှား၍လာခဲ့လေသည်။ ဗိုလ်စိန်မှန် သည် အထူးစစ်မင်းကြီးရာထူးခန့်အပ်ခြင်းကိုခံရ၍၊ ဗိုလ်မှူးဖြစ် လာလေသည်။ ထို့နောက် သောင်းကျန်းသူတို့ကို နှိမ်နင်းတိုက် ခိုက်ရသော တာဝန်ကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ရာ၊ ပြင်းထန်လှ သော ဝက်ကော်၊ ဘိုးသာအောင်ကုန်းနှင့် လက်ဆက်တံတား တိုက်ပွဲ တို့တွင် ဗိုလ်မှူးစိန်မှန်သည် အောင်မြင်စွာ ဆင်နွဲခဲ့ လေသည်။
ဘဝနိဂုံး
ဗိုလ်မှူး စိန်မှန်သည် ၁၉၄၉ - ခုနှစ် (၁၃၁ဝ - ပြည့်နှစ်)၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တော်လှန် ပုန်ကန်သူတို့ သိမ်းပိုက်ထားရာ သာယာဝတီ မြို့ကို လေကြောင်းမှ စင်ဆင်ရာတွင် ဗိုလ်မှူး စိန်မှန် လိုက်ပါသွားစဉ် လေယာဉ် ပေါ်တွင် ရန်သူ့ကျည် သင့်ခဲ့၍ မင်္ဂလာဒုံ စစ်ဆေးရုံ၌ ကုသရာ ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန် သွားရှာသည်။ ဗိုလ်မှူးစိန်မှန်၏အလောင်းကို အခမ်းအနားဖြင့် အာဇာနည်ကုန်း၌ သင်္ဂြိုဟ်သည်။ ယခုအခါ အာဇာနည် ဗိမာန်၌ ဗိုလ်မှူး စိန်မှန် အုတ်ဂူကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ဗိုလ်မှူး စိန်မှန် ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်အေးကြည်နှင့် သမီးတယောက် သားတယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
၂၅ စက်တင်ဘာ
စက်တင်ဘာလ၊ (၂၅)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၆၈)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၆၉)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၉၇) ရက် ကျန်သေးသည်။
အမ်မီနမ်
Eminem သည် အမေရိကန် ရပ် အဆိုတော်နှင့် သရုပ်ဆောင်တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ ဂီတပုံစံကြောင့် နာမည်ကြီးသူတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ Eminem ၏ ဒုတိယမြောက် အယ်လဘမ် Marshall Mathers LP (2000) သည် ထုတ်ဝေသည့် ပထမလမှာပင် ကော်ပီသန်းပေါင်း ၅၀၀ ကျော် ရောင်းချခဲ့ရသည်။ မစ်ဆူရီပြည်နယ် စိန့်ဂျိုးဆက်မြို့တွင် သူ့အား မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်နာမည်ရင်းမှာ Marshall Bruce Mathers III ဖြစ်သည်။ Eminem သည် လူငယ်ဘဝတွင် လှောင်ပြောင်ခံရခြင်း နှင့် အခြားသရော်စော်ကားပြုခံရခြင်းများအား ရပ်စာသားများအဖြစ် ထည့်သွင်းသီဆိုခဲ့သည်။
ကိုးတန်းသုံးခါကျပြီးနောက် ၁၉၈၉ တွင် Eminem သည် ကျောင်းမှထွက်ကာ စားသောက်ဆိုင်များတွင် အချက်အပြုတ်လုပ်သူအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ရင်း အားလပ်သော အချိန်များတွင် ရပ်သီချင်းများစွာကို ရေးသားခဲ့သည်။ အောင်မြင်မူ့မရခင်က Eminem သည် မီရှီဂန်ပြည်နယ်၊ ဒတ်ထရွိုက်မြို့မှ အသားကင်ဆိုင်တွင် လုပ်အားခ တစ်နာရီ (၅.၅ ဒေါ်လာ) နှုန်းဖြင့် စားဖိုဆောင်တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ရသူဖြစ်သည်။
အန္တရာယ်များသည့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ခက်ခဲစွာရှင်သန်ခဲ့ရသော Eminem သည် သူ၏ ရပ်ပါ နာမည်အား Slim Shady ဟုနာမည်ပေးကာ သူ၏ ဒေါသများအား သရော်သောပုံစံဆန်သည့် ရပ်စာသားများအဖြစ်ပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် လော့အန်ဂျလိမြို့တွင်ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရပ်အိုလံပစ်ပွဲတော်သို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ဒုတိယဆုရရှိခဲ့ပြီး တေးထုတ်လုပ်သူများက Eminem ကိုဂရုပြုမိလာကြသည်။ NWA ဝိုင်းတော်သားဟောင်း လူမည်း rapper နှင့် rap တေးထုတ်လုပ်သူ Dr.Dre မှ Eminem ကို သဘောကျသွားပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး အယ်လဘမ် Slim Shady LP (1999) အားထုတ်ဝေပေးခဲ့သည်။ ထိုအယ်လဘမ်မှ သီချင်းစာသားများသည် ကာရံများဆန်းသစ်ခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းသော စကားလုံးများ အသုံးပြုခြင်း၊ကိုးရိုးကားယား ပုံရိပ်များနှင့် မိမိကိုယ်ကို သရော်သော ပုံစံများကြောင့် ဟစ်ဟော့ ဂီတ ပုံစံသစ်တစ်မျိုးအဖြစ် ကိုယ်ပိုင်ဟန်တစ်ခုကို Eminem သည်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအယ်လ်ဘမ်သည် ချပ်ရေသုံးသန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ရပြီး အကောင်းဆုံး rap album ဆုနှင့် အကောင်းဆုံး rap solo performance အဖြစ် My Name IS သီချင်းဖြင့် ဂရမ်မီဆုကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။
Eminem သည်ဒုတိယ အယ်လဘမ် Marshall Mathers LP တွင်ပိုမိုအောင်မြင်လာသော်လည်း ထိုအယ်လဘမ်အတွင်းရှိ သီချင်းစာသားများသည် အမျိုးသမီးများနှင့် မိန်းမလျာ များအား ပုတ်ခတ်သည့် ပုံစံပေါက်နေသောကြောင့် အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး တိုက်ပွဲဝင်သူများနှင့် မိန်းမလျာ အခွင့်ရေး တိုက်ပွဲဝင်သူများ၏ ပြင်းထန်စွာ ဆန္ဒပြမူ့များနှင့် ကြုံခဲ့ရသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ Eminem သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဂရမ်မီဆုပေးပွဲတွင် မိန်းမလျာတစ်ဦးဟု သူ့ကိုယ်သူ ဝန်ခံထားသော ပေါ့အဆိုတော် Elton John နှင့်အတူတူ Stan သီချင်းအား သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ထိုဂရမ်မီဆုပေးပွဲတွင် Eminem သည် ဂရမ်မီဆု သုံးဆု ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။
အောင်မြင်မှုများ
Eminem ရဲ့ Billboard Hot 100 - Top Ten list
ရရှိခဲ့သောဆုများ
Eminem သည် သူ့ဘဝဇာတ်ကြောင်းအား အခြေခံကာ 8mile ဆိုသော ရုပ်ရှင်ကားထဲတွင်လည်း ကိုယ်တိုင်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်ကားမှ ဇာတ်ဝင်သီချင်း Lose Yourself မှာ တေးဂီတဆုများ ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈-၁၂-၂၀၀၀ နေ့ထုတ် Time မဂ္ဂဇင်းတွင်လည်း ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၏ အထူးခြားဆုံးပုဂ္ဂိုလ် (၁၀)ဦး စာရင်းတွင် Eminem အား နံပါတ်(၁) အဖြစ်ရွေးချယ်ဖော်ပြခဲ့သည်။
အဲလ်ဘမ်သုံးသပ်ချက်
ဆိုးဝါးသောပတ်ဝန်းကျင်တွင် ခက်ခဲစွာရှင်သန်ခဲ့ရသော Eminem သည် သူ၏နာမည်အား Slim Shady ဟုနာမည်ပေးကာ သူ၏ဒေါသများအား သရော်သောပုံစံဆန်သည့် 'ရပ်' စာသားများအဖြစ်ပြောင်းခဲ့သည်။  ၎င်း၏ ပထမဆုံးအဲလ်ဘမ် Infinite ကို ၁၉၉၆ နိုဝင်ဘာလမှာဖြန့်ချိခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှုများစွာမရခဲ့ပေ။
NWA ဝိုင်းတော်သားဟောင်း လူမည်း rapper နှင့် rap တေးထုတ်လုပ်သူ Dr.Dre မှ Eminem ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယမြောက် အယ်လဘမ် Slim Shady LP (1999) အားထုတ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုအယ်လ်ဘမ်မှ သီချင်းစာသားများမှာ ကာရံများဆန်းသစ်ခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းသော စကားလုံးများ အသုံးပြုခြင်း၊ ကိုးရိုးကားယား ပုံရိပ်များနှင့် မိမိကိုယ်ကို သရော်သော ပုံစံများကြောင့် Hip Hop ဂီတပုံစံသစ်တစ်မျိုးအဖြစ် ကိုယ်ပိုင်ဟန်တစ်ခုကို Eminem သည်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအယ်လ်ဘမ်သည် ချပ်ရေသုံးသန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ရပြီး အကောင်းဆုံး rap album ဆုနှင့် အကောင်းဆုံး rap solo performance အဖြစ် My Name IS သီချင်းဖြင့် ဂရမ်မီဆုကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။
Eminem ၏ တတိယမြောက် အယ်လဘမ် Marshall Mathers LP (2000) သည် ထုတ်ဝေသည့် ပထမသုံးရက်၌ပင် ၂.၄ သန်း ကျော် ရောင်းချခဲ့ရသည်။ ထိုအဲလ်ဘမ်သည် အမေရိကန်ဘီလ်ဘော့ဒ် (၂၀၀)တွင် အဆင့်(၁)ဖြင့်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့၏။ "The Real Slim Shady", "Stan" တို့ကဲ့သို့သော သီချင်းများကိုလည်း လူကြိုက်များ၏။ Marshall Mathers LP တွင်ပိုမိုအောင်မြင်လာခဲ့သော်လည်း ဤအယ်လ်ဘမ်ထဲက သီချင်းစာသားများသည် အမျိုးသမီးများနှင့် လိင်တူများ ပုတ်ခတ်သည့် ပုံစံပေါက်နေသောကြောင့် Eminemအမျိုးသမီးအခွင့်အရေး တိုက်ပွဲဝင်သူများနှင့် လိင်တူအခွင့်ရေး တိုက်ပွဲဝင်သူများ၏ ပြင်းထန်စွာ ဆန္ဒပြမူ့များနှင့် ကြုံခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် Eminem သည် ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဂရမ်မီဆုပေးပွဲ၌ လိင်တူဟု ဝန်ခံထားသော အဆိုတော် အယ်လ်တန် ဂျွန်(Elton John)နှင့်အတူတူ Stan သီချင်းအား သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ထိုဂရမ်မီဆုပေးပွဲတွင် Eminem သည် ဂရမ်မီဆု သုံးဆု ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် လေးခုမြောက် The Eminem Show အဲလ်ဘမ်ကိုဖြန့်ချိခဲ့ပြီး ထိုနှစ်၌ပင် (၇.၆) သန်းရောင်းရခဲ့ပါတယ်။ ဤအဲလ်ဘမ်ထဲက တတိယမြောက်အဲလ်ဘမ်ထွက်ရှိခဲ့ပြီးWithout Me, Superman, Sing for the Moment စသောသီချင်းများသည် လူကြိုက်များ ကျော်ကြားခဲ့၏။ အမေရိကန်ဘီလ်ဘော့ဒ် (၂၀၀)တွင် အဆင့်(၁) ရခဲ့သည်။
ငါးခုမြောက် Encore အဲလ်ဘမ်ကိုတော့ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့၌ ထွက်ရှိခဲ့ပြီး Just Lose It, Like Toy Soldiers, Ass Like That စတဲ့သီချင်းမျာူ နာမည်ကြီးခဲ့သည်။ ပထမရက်သတ္တပတ် (၂)ခုအတွင်း အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် (၁.၅) သန်းရောင်းရခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန်ဘီလ်ဘော့ဒ် (၂၀၀) အဆင့်(၁) ရခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ခုနှစ်ခုမြောက် အယ်လ်ဘမ်ဖြစ်သော Recovery ထွက်ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီအဲလ်ဘမ်ထဲက Not Afraid, Love the Way You Lie, No Love, Space Bound သီချင်းများသည် ပြည်ပတွင်သာမက ပြည်တွင်း၌လည်း နာမည်ကြီးခဲ့သည်။ အမေရိကန်ဘီလ်ဘော့ဒ် (၂၀၀) အဆင့်(၁) ထပ်မံရခဲ့၏။
၂၀၀၀ ခုနှစ်ကထွက်ခဲ့သော The Marshall Mathers LP ပြီးနောက် ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၅ ရက်နေ့၌ The Marshall Mathers LP 2 ဆိုပြီး Eminem ရဲ့ ရှစ်ခုမြောက်အဲလ်ဘမ်ကို ဖြန့်ချိခဲ့ပါတယ်။ ဒီအဲလ်ဘမ်ထဲတွင် နာမည်ကြီသီချင်းတွေဖြစ်သော Berzerk, Survival, Rap God, The Monster စသောသီချင်းများ ပါဝင်သည်။ ဒီအဲလ်ဘမ်က အမေရိကန်ဘီလ်ဘော့ဒ် (၂၀၀) အဆင့်(၁) ရခဲ့ပြန်သည်။
အကိုးအကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသား အဆိုတော်များ
ရဲအောင်ချောင်းရွာ
ရဲအောင်ချောင်းရွာ
အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ အင်ဂျန်းယန်မြို့ ဖြစ်သည်။
နယ်နမိတ်များ
အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်သည် အောက်ပါမြို့နယ်များနှင့် နယ်နမိတ် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
ဇီးကုန်းရွာမရွာ၊ ချောင်းဖျား
ဇီးကုန်းရွာမရွာ၊ ချောင်းဖျား
မကနန်းရွာ၊ သံဖက်
မကနန်းရွာ၊ သံဖက်