cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လက်ဆယ်ရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်
လက်ဆယ်ရွာ (Letse)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ဇီးကုန်း (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၀၂၀ ဖြစ်သည်။  ၎င်းရွာသည် ဇီးကုန်းမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကန့်ဘလူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း (ဇီဝဗေဒ)
ဇီဝဗေဒ ၌ မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း-တဆိုနမီသည် ဂရိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာပြီး ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာအုပ်စု၊ သက်ရှိများ၏ ဝိသေသလက္ခဏာများ၏ အခြေခံပေါ်ခွဲခြားခြင်းတို့တွင် အသုံးပြုသည်။ သက်ရှိများကို တဆို (အနည်းကိန်း: တဆွန်) အဖြစ်သို့အုပ်စုဖွဲ့ထားသည်။ ၎င်းတို့ကို မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း အဆင့်သတ်မှတ်သည်။ ပေးထားသောအဆင့်ရှိအုပ်စုများကိုအဆင့်မြင့်ရာထူးအဆင့်မြင့်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့အဖြစ် စုစည်း၍ ဖန်တီးနိုင်သည်။ ခေတ်သစ်အသုံးပြုမှုတွင်အဓိကရာထူးများမှာ ဒိုမိန်း၊ နိုင်ငံ၊ ဖီလစ် (ဌာနခွဲသည် phylum အစား ရုက္ခဗေဒတွင်အသုံးပြုသည်)၊ မျိုးပေါင်း၊ မျိုးစဉ်၊ မျိုးရင်း၊ မျိုးစု နှင့် မျိုးစိတ်များ ဖြစ်သည်။ ဆွီဒင်ရုက္ခဗေဒပညာရှင် ကားလ် လင်းနီးယပ် သည်လက်ရှိ taxonomy စနစ်ကိုတည်ထောင်သူအဖြစ်မှတ်ယူသည်။ သူသည်သက်ရှိများကိုအမျိုးအစားခွဲခြားရန် Linnaean taxonomy နှင့်သက်ရှိများကိုအမည်ပေးခြင်းအတွက် binomial nomenclature ကိုတီထွင်ခဲ့သည်။
ပန်းဆေး (ပတ်မာ)ရွာ၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်ခမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း (ဇီဝဗေဒ)
ပိုင်လိုနက်တစ်၊ ကလဒစ္စတစ် နှင့် စနစ်ဖွဲ့စည်းပုံ လေ့လာမှုနယ်ပယ်များပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် Linnaean system သည်သက်ရှိနှင့်မျိုးသုဉ်းခြင်းသက်ရှိများအကြား ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးအပေါ် အခြေခံ၍ ခေတ်သစ်ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာခွဲခြားမှုစနစ်သို့တိုးတက်ခဲ့သည်။
အဓိပ္ပာယ်
တဆိုနမီ၏ အဓိပ္ပာယ်အတိအကျမှာ အရင်းအမြစ်နှင့် ရင်းမြစ်ကွဲပြားသည်။ သို့သော်စည်းမျဉ်း၏ အဓိကအချက်မှ ာသက်ရှိများ၏အုပ်စုဖွဲ့မှု၊ နာမည်၊ အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ရည်ညွှန်းချက်အနေဖြင့်လတ်တလော တဆိုနမီ ဆိုင်ရာအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များကိုအောက်တွင်ဖော်ပြထားသည်။
မတူညီသောအဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များသည် taxonomy ကိုစနစ်တကျခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း (အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၂) အဖြစ်ခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း၊ ထိုဆက်နွယ်မှုကို (အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက် ၆) ကိုပြောင်းပြန်လှန်ခြင်းသို့မဟုတ်အသုံးအနှုန်းနှစ်ခုကိုအဓိပ္ပာယ်တူညီညွတ်မှုဟုယူဆပုံရခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ nomenclature သည် taxonomy (အဓိပ္ပာယ် ၁ နှင့် ၂) ၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်လား၊ သို့မဟုတ် taxonomy ပြင်ပတွင်စနစ်တကျရှိမှုတို့နှင့် ပတ်သက်၍ သဘောထားကွဲလွဲမှုများရှိသည်။ : ဥပမာအားဖြင့်, ချက်နှင့်အဓိပ္ပာယ် 6 အရပ်တို့ကိုအပြင်ဘက် taxonomy nomenclature ကြောင့်စနစ်တကျ၏အောက်ပါချက်နှင့်အဓိပ္ပာယ်နှင့်အတူတွဲနေသည်
taxonomy အပါအဝင်အသုံးအနှုန်းများတစ်ပြင်လုံးကို set ကို စနစ်တကျဇီဝဗေဒ, စနစ်တကျ, biosystematics, သိပ္ပံနည်းကျခွဲခြား, ဇီဝဗေဒခွဲခြားနှင့် phylogenetics အနည်းငယ်ကွဲပြား၊ တခါတရံတူညီပေမယ့် အမြဲ related နှင့် ရှုပ်ထွေးသော - အချိန်များတွင်အဓိပ္ပာယ်များထပ်ရတယ်။ "taxonomy" ၏အကျယ်ဆုံးအဓိပ္ပာယ်ကိုဤနေရာတွင်အသုံးပြုထားသည်။ ထိုအသုံးအနှုန်းကို ၁၈၁၃ တွင် de Candolle ၏ Théorieélémentaire de la botanique တွင်စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
Monograph နှင့် taxonomic တည်းဖြတ်မူ
တစ် ဦးက taxonomic တည်းဖြတ်မူ သို့မဟုတ် taxonomic ပြန်လည်သုံးသပ် တစ် ဦး အထူးသဖြင့် taxon အတွက် အပြောင်းအလဲပုံစံများတစ်ဝတ္ထုခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာထိုကဲ့သို့သော morphological, ခန္ဓာဗေဒ, palynological, ဇီဝဓာတုဗေဒနှင့်မျိုးရိုးဗီဇအဖြစ်အမျိုးမျိုးသောရရှိနိုင်ဇာတ်ကောင်အမျိုးမျိုးကိုပေါင်းစပ်၏အခြေခံပေါ်မှာကွပ်မျက်နိုင်သည်။ monograph တစ်ခုသို့မဟုတ် full revision သည် taxon အတွက်သတ်မှတ်ထားသောအချိန်နှင့်ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးအတွက်အချက်အလက်များအတွက်ပြည့်စုံသောပြန်လည်တည်းဖြတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အခြား (တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း) ပြင်ဆင်မှုများကို၎င်းတို့ရရှိနိုင်သောအက္ခရာအချို့ကိုသာ သုံး၍ သို့မဟုတ်ကန့်သတ်ထားသောနေရာအကျယ်အဝန်းရှိနိုင်သည်ဟူသောသဘောမျိုးဖြင့်ကန့်သတ်နိုင်သည်။ ပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံမှုသည်လေ့လာမှုပြုလုပ်နေသည့် taxon အတွင်းရှိ subtaxa အကြားရှိဆက်သွယ်မှုအသစ်များကိုထိုးထွင်းသိမြင်မှုသို့မဟုတ်အသစ်ထိုးထွင်းသိမြင်မှုရလဒ်များဖြစ်ပေါ်စေပြီး၎င်းသည် subtaxa ၏ခွဲခြားခြင်း၊ subtaxa အသစ်၏သတ်မှတ်ခြင်းသို့မဟုတ်ယခင် subtaxa ၏ပေါင်းစည်းမှုကိုဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
Alpha နှင့် beta ကို taxonomy
taxa အထူးသဖြင့်မျိုးစိတ်များကိုရှာဖွေခြင်း၊ ဖော်ပြခြင်းနှင့်အမည်ပေးခြင်း၏စည်းကမ်းကိုရည်ညွှန်းရန် " alpha taxonomy " ဟူသောအသုံးအနှုန်းကိုယနေ့တွင်အဓိကအသုံးပြုသည်။ အစောပိုင်းစာပေများတွင်အသုံးအနှုန်းသည် ၁၉ ရာစုအကုန်အထိ morphological taxonomy နှင့်သုတေသနထုတ်ကုန်များကိုရည်ညွှန်းသည်။
ဝီလျံဘာထရန် Turrill သည် "alpha taxonomy" ဟူသောဝေါဟာရကို ၁၉၃၅ နှင့် ၁၉၃၇ တွင်ထုတ်ဝေသောစာတမ်းများတွင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ "... taxonomists များအကြားသူတို့၏ပြဿနာများကိုပိုမိုကျယ်ပြန့်သောရှုထောင့်များမှစဉ်းစားရန်၊ သူတို့၏ cytological, ecological နှင့် genetics လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့်ပိုမိုနီးကပ်စွာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ဖြစ်နိုင်ချေများကို စုံစမ်းရန်နှင့် သူတို့၏ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်းသို့မဟုတ်ချဲ့ထွင်ခြင်း၊ ရည်ရွယ်ချက်များနှင့် နည်းလမ်းများသည်နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းနိုင်သည်။ Turrill (1935) ကတန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သော taxonomy အဟောင်းကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံအပေါ် အခြေခံ၍ လက်ခံခြင်းအားဖြင့် ၎င်းသည်အဆင်ပြေစွာသတ်မှတ်ထားသော 'alpha' ကို အခြေခံ၍ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်တည်ဆောက်ထားသည့် ဝေးလံသောဝေးလံခေါင်သီသောစနစ်ကိုမြင်တွေ့နိင်သည်။ ဖြစ်နိုင်ချေရှိ shape သုက်ပိုးပုံသဏ္ဌာန်နှင့်ဇီဝကမ္မဗေဒဆိုင်ရာအချက်အလက်များနှင့်ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ အပိုင်းခွဲ၊ မျိုးစိတ်နှင့်အခြား taxonomic အုပ်စုများ၏အပြုအမူနှင့်သွယ်ဝိုက်။ သက်ဆိုင်သည့်စောင့်ကြည့်လေ့လာမှုနှင့်စမ်းသပ်မှုဆိုင်ရာအချက်အလက်များအတွက်နေရာကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ စံနမူနာကောင်းများကိုမည်သည့်အခါကမျှ လုံးဝအကောင်အထည်မဖော်နိုင်ပါ။ ၎င်းတို့သည် အမြဲတမ်းလှုံ့ဆော်သူအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခြင်း၏ကြီးမားသောတန်ဖိုးရှိသည်။ အကယ်၍ ကျွန်ုပ်တို့တွင် 'အိုမီဂါ' taxonomy ၏အချို့သော၊ မရေရာသည့်စံပြစံနှုန်းရှိလျှင်ဂရိအက္ခရာကိုအနည်းငယ်တိုးတက်အောင်ပြုလုပ်လိမ့်မည်။ ကျွန်ုပ်တို့ထဲကအချို့သည်ယခုအခါကျွန်ုပ်တို့သည် 'beta' ခွဲစိတ်ကုသမှုကိုခံယူနေသည်ဟုထင်မြင်ခြင်းအားဖြင့်မိမိတို့ကိုယ်ကိုနှစ်သက်ကြသည်။" ထို့ကြောင့် Turrill သည် alpha taxonomy မှဂေဟဗေဒ၊ ဇီဝကမ္မဗေဒ၊ မျိုးရိုးဗီဇနှင့် cytology စသည့် taxonomy များတွင်ပါ ဝင်သည့်လေ့လာမှုနယ်ပယ်အမျိုးမျိုးကိုအတိအလင်းချန်လှပ်ထားသည်။ သူသည် phylogenetic ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုကို alpha taxonomy (စစ။ ) မှထပ်မံချန်လှပ်ထားသည်။  365-366) ။
နောက်ပိုင်းတွင်စာရေးသူများအနေဖြင့်တိကျသောအဓိပ္ပာယ်ကို သုံး၍ မျိုးစိတ်များကိုခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း (မျိုးကွဲများသို့မဟုတ်အခြားရာထူးများအရ taxa များမပါ) ကို အသုံးပြု၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးသည့်နည်းစနစ်များကို သုံး၍ ခေတ်မီကွန်ပျူတာ သို့မဟုတ် ဓာတ်ခွဲခန်းနည်းစနစ်များကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် Ernst Mayr က " beta taxonomy " ကိုမျိုးစိတ်များထက် အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ "မျိုးကွဲများ၏ ဇီဝဆိုင်ရာအဓိပ္ပာယ်နှင့် ဆက်စပ်မျိုးစိတ်များ၏ အုပ်စုများ၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဇာစ်မြစ်ကိုနားလည်ခြင်းသည် taxonomic လုပ်ဆောင်မှု၏ဒုတိယအဆင့်၊ မျိုးစိတ်များကိုဆွေမျိုးသားချင်းများ ('taxa') အဖြစ်ခွဲခြားခြင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ အဆင့်အတန်းအတွက်အစီအစဉ်များအတွက် ပို၍ အရေးကြီးသည်။ ပိုမိုမြင့်မားသောအမျိုးအစားများ။ ဤသည်လှုပ်ရှားမှုဟူသောဝေါဟာရကိုခွဲခြားရည်ညွှန်းသည်အရာဖြစ်တယ်, ၎င်းကို 'beta taxonomy' အဖြစ်ရည်ညွှန်းသည်။"
Microtaxonomy နှင့် macrotaxonomy
သက်ရှိအုပ်စုတစ်စုတွင် မျိုးစိတ်များကို မည်သို့သတ်မှတ်သင့်သည်ကို လက်တွေ့ပြဿနာများနှင့် မျိုးစိတ်ပြဿနာကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ မျိုးစိတ်များကို မည်သို့သတ်မှတ်မည်ကို ဆုံးဖြတ်သည့်သိပ္ပံနည်းကျ အလုပ်ကို မိုက်ကရိုတက္ကနိုဟုခေါ်သည်။  တိုးချဲ့အားဖြင့်, macrotaxonomy မျိုးစိတ်ထက် subgenus နှင့်အထက်မြင့်မားသော taxonomic ရာထူး မှာအုပ်စုများ၏လေ့လာမှုဖြစ်ပါတယ်။
အစောပိုင်း taxonomists
ကျွန်ုပ်တို့၏ပတ် ၀ န်းကျင်အားနာမည်ပေးခြင်းနှင့်အမျိုးအစားခွဲခြင်းတို့သည်လူသားများဆက်သွယ်ပြောဆိုနိုင်သမျှကာလပတ်လုံးဖြစ်ကောင်းဖြစ်လိမ့်မည်။ ဤသတင်းအချက်အလက်ကိုမိသားစုသို့မဟုတ်အုပ်စုရှိအခြားသူများအားသတင်းပို့နိုင်ရန်အတွက်အဆိပ်နှင့်စားသုံးနိုင်သောအပင်များနှင့်သတ္တဝါများ၏အမည်များကိုသိရန်အမြဲတမ်းအရေးကြီးသည်။ c မှအီဂျစ်နံရံဆေးရေးပန်းချီကားများတွင်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာစက်ရုံသရုပ်ဖော်ပုံများကိုတွေ့ရသည်။ ကွဲပြားခြားနားသောမျိုးစိတ်များ၏အသုံးပြုမှုကိုနားလည်သဘောပေါက်ခြင်းနှင့်အခြေခံ taxonomy တည်ရှိခဲ့ကြောင်းညွှန်ပြ, ဘီစီ 1500 ။
ရှေးခေတ်ကာလ
Lesbos ကျွန်း တွင်နေထိုင်စဉ် Aristotle ( ဂရိ၊ ဘီစီ ၃၈၄-၃၂၂) သည်သက်ရှိများကိုပထမဆုံးအကြိမ်ခွဲခြားခဲ့သည်။ သူက သူတို့ရဲ့အစိတ်အပိုင်း အသုံးပြုပုံ သို့မဟုတ် ထိုကဲ့သို့သော,တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှတ် မွေးဖွားရှိခြင်း လေးခြေထောက်ရှိခြင်း, ကြက်ဥကိုတင်သော, သွေးရှိခြင်း, ဒါမှမဟုတ်နွေး-body အဖြစ်ခေတ်မီဝေါဟာရများကို attribute တွေအတွက်သတ္တဝါခွဲခြား။ သူသည်သက်ရှိအားလုံးကိုအပင်များနှင့်သတ္တဝါများအဖြစ်နှစ်မျိုးခွဲခဲ့သည်။  သူ၏အချို့သောအုပ်စုများဖြစ်သော Anhaima (သွေးမရှိသောတိရစ္ဆာန်များ၊ ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများ အဖြစ်ဘာသာပြန်ထားသော) နှင့် Enhaima (သွေးရှိတိရစ္ဆာန်များ၊ အကြမ်းအားဖြင့် ကျောရိုး ရှိ သတ္တဝါများ ) ကဲ့သို့သော ငါးမန်းများ နှင့် cetaceans များ ကဲ့သို့သောအုပ်စုများသည်ယနေ့တိုင်လူအများအသုံးပြုနေကြသည်။ သူ၏ကျောင်းသား Theophrastus (ဂရိ၊ ဘီစီ ၃၇၀ မှ ၂၈၅) သည်ဤအစဉ်အလာကိုဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီးသူ၏ Historia Plantarum တွင်အပင် ၅၀၀ ခန့်နှင့်သူတို့၏အသုံးပြုမှုကို ဖော်ပြခဲ့သည် ။ ထပ်မံ၍ ယခုလက်ရှိတွင်အသိအမှတ်ပြုထားဆဲစက်ရုံအုပ်စုများဖြစ်သော Cornus, Crocus နှင့် Narcissus ကဲ့သို့သော Theophrastus ကိုပြန်လည်တွေ့ရှိနိုင်သည်။
အလယ်ခေတ်
အလယ်အလတ်ကာလ taxonomy သည်အဓိကအားဖြင့် Aristotelian စနစ် ပေါ်တွင်အခြေခံသည်။ သတ္တဝါများ၏ အတွေးအခေါ်နှင့်ဖြစ်တည်မှုဆိုင်ရာအမိန့်ကို ဖြည့်စွက်သည်။ ၎င်းတွင်အနောက်တိုင်း ပညာရပ်ဆိုင်ရာ အစဉ်အလာတွင် ပါဝင်ခြင်း၏ မဟာကြိုးသင်း အဖြစ်အယူအဆများပါဝင်သည်။ နောက်တဖန် အရစ္စတိုတယ်မှ။ ထပ်မံပေါ်ထွက်လာသည်။ Aristotelian စနစ်အချိန်တွင်ဏု၏မရှိခြင်းကြောင့် Classified စက်ရုံများသို့မဟုတ်မှို, မ သည်သူ၏အတွေးအခေါ်များဟာ scala naturae (ထိုသဘာဝ Ladder) နှုန်းအဖြစ်တစ်ခုတည်းစဉ်ဆက်အတွက်ပြီးပြည့်စုံသောကမ္ဘာကြီးကိုစီစဉ်အပေါ်အခြေခံပြီးခဲ့ကြသည်အဖြစ်။ ဤသည်ကိုလည်း, ဖြစ်ခြင်း၏မဟာကွင်းဆက်အတွက်ထည့်သွင်းစဉ်းစားသို့ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။  တိုးတက်မှုများဖြစ်သော Procopius, Gaza of Timotheos, Demetrios Pepagomenos နှင့် Thomas Aquinas စ သည့်ပညာရှင်များက တိုးတက် ခဲ့သည်။ အလယ်ခေတ်တွေးခေါ်သူများသည်စိတ္တဇအတွေးအခေါ်နှင့်လက်တွေ့ကျသောအခွန်စနစ်ထက်ပိုမိုကိုက်ညီသောစိတ္တဇအတွေးအခေါ်နှင့်ယုတ္တိဗေဒအမျိုးအစားများကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။
ခေတ်ဆန်းနှင့်အစောပိုင်းခေတ်သစ်
အဆိုပါကာလအတွင်း Renaissance, ထို အကြောင်းရင်း၏အသက်အရွယ်, နှင့်ဉာဏ်အလင်း, သက်ရှိပိုပြီးပျံ့နှံ့နေတဲ့ဖြစ်လာခဲ့သည် categorizing, နှင့် taxonomic အကျင့်ကိုကျင့်ရှေးဟောင်းကျမ်းအစားထိုးရည်မှန်းချက်ကြီးအလုံအလောက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းကိုခေတ်မီဆန်းပြားသည့်မှန်ဘီလူးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ရံဖန်ရံခါအသိအမှတ်ပြုသည်။ ၎င်းသည် သက်ရှိများ၏ shape သုက်ပိုးပုံသဏ္ဌာန်ကို ပိုမိုအသေးစိတ်ကျစွာလေ့လာခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ဤနည်းပညာတိုးတက်မှု၏အားသာချက်ကို ရယူရန် အစောဆုံးစာရေးဆရာများထဲမှတစ်ခုမှာ "ပထမဆုံး taxonomist" ဟုခေါ်တွင်ခဲ့သောအီတလီဆရာဝန် Andrea Cesalpino (1519-1603) ဖြစ်သည်။ သူ၏ Magnum opus De Plantis သည် ၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင်ထွက်ပေါ်ခဲ့ပြီးအပင်မျိုးစိတ် ၁၅၀၀ ကျော်ကိုဖော်ပြခဲ့သည်။ သူပထမဦးဆုံးအသိအမှတ်ပြုခဲ့သောကြီးမားသောအပင်မိသားစု ၂ ခု Asteraceae နှင့် Brassicaceae ကိုယနေ့တိုင်အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။  ထို့နောက် ၁၇ ရာစုတွင် ဂျွန်ရေး ( အင်္ဂလန်၊ ၁၆၂၇ - ၁၇၀၅) သည်အရေးကြီးသော taxonomic ဆိုင်ရာအလုပ်များကိုရေးသားခဲ့သည်။ သူ၏ အကြီးမားဆုံးအောင်မြင်မှုမှာ Methodus Plantarum Nova (၁၆၈၂) ဖြစ်ပြီးသူသည်အပင်မျိုးစိတ် ၁၈၀၀၀ ကျော်၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် သူ၏အခြား အတန်းမြားသည်အခက်အခဲများတွင် အထက်အနက်ဆုံးဖြစ်သော်လည်း အခြေခံ  ပညာရှင်တစ်ဦး ကမှထုတ်လုပ်ခဲ့သည်၊ လာမည့်အဓိကအခွန် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အလုပ်များကို ဂျိုးဇက်ပစ်တွန်ဒီ Tournefort (ပြင်သစ်၊ ၁၆၅၆-၁၇၀၈) မှထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၇၀၀ မှသူ၏ Institutiones Rei Herbariae တွင် ၆၉၈ မျိုးဆက်မှမျိုးစိတ်ပေါင်း ၉၀၀၀ ကျော်ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် Linnaeus ကိုတိုက်ရိုက်ဩဇာသက်ရောက်ခဲ့သည်။
လင်းနိယပ်စ်ခေတ်
thumb| Systema Naturae, Leiden, 1735 ၏ခေါင်းစဉ်စာမျက်နှာ ဆွီဒင်ရုက္ခဗေဒပညာရှင် Carl Linnaeus (၁၇၀၇-၁၇၇၈) သည် taxonomy ခေတ်သစ်ကိုစတင်ခဲ့သည်။ သူ့အဓိကအကျင့်နှင့် Systema Naturae 1735 ခုနှစ် 1st Edition ကို, မျိုးစိတ်သစ် Plantarum 1753 ခုနှစ်, နှင့် <i id="mwARo">Systema Naturae</i> 10th Edition ကို, သူခေတ်သစ် taxonomy တော်လှန်ခြင်း။ အမှုတော်တို့ကိုတိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်မျိုးစိတ်တစ်ခုစံဒွိစုံအမည်ပေးခြင်းစနစ်, အကောင်အထည်ဖော် တစ်ဦးဖရိုဖရဲနဲ့ disorganized taxonomic စာပေမှတစ်ကြော့ဖြေရှင်းချက်ဖြစ်သက်သေပြရာ။ သူကလူတန်းစား၊ အမိန့်၊  မျိုးစိတ်, ဒါပေမယ့်လည်းပန်းပွင့်၏သေးငယ်တဲ့အစိတ်အပိုင်းများကိုအသုံးပြု။ အားဖြင့်, သူ့စာအုပ်ကနေအပင်များနှင့်တိရစ္ဆာန်များကိုခွဲခြားသတ်မှတ်ဖို့ဖြစ်နိုင်ခြေကိုဖန်ဆင်းတော်မူ၏။  ထို့ကြောင့် Linnaean system ကိုမွေးဖွားခဲ့ပြီး ၁၈ ရာစု၌ယနေ့ခေတ်တွင်ယနေ့တိုင်အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။  လက်ရှိတွင်အပင်နှင့်တိရစ္ဆာန် taxonomists များက Linnaeus ၏အလုပ်သည်မှန်ကန်သောအမည်များအတွက် (“ ၁၇၃၃ နှင့် ၁၇၅၈ အသီးသီး”) အတွက်“ စမှတ်” အဖြစ်မှတ်ယူကြသည်။ ဤရက်စွဲများမတိုင်မီထုတ်ဝေသောအမည်များကို "pre-Linnaean" ဟုညွှန်းပြီးမှန်ကန်မှုမရှိဟုသတ်မှတ်သည် ( Svenska Spindlar တွင်ထုတ်ဝေသောပင့်ကူများ မှလွဲ၍ ) ။ ဤရက်စွဲများမတိုင်မီ Linnaeus ကိုယ်တိုင်ထုတ်ဝေသည့် taxonomic အမည်များကိုပင် Linnaean မတိုင်မီထည့်သွင်းစဉ်းစားသည်။
ခေတ်သစ်ခွဲခြားစနစ်
ဒါဝင်သီအိုရီအရယေဘူယျအားဖြင့်လက်ခံမှုသည်ခွဲခြားခြင်းသည်ဒါဝင်၏ ဘုံမျိုးနွယ် ၏နိယာမကိုရောင်ပြန်ဟပ်သင့်ကြောင်းလျင်မြန်စွာပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ သက်ရှိများ ကိုကိုယ်စားပြုသော သစ်ပင် သည်သိပ္ပံဆိုင်ရာအလုပ်များတွင်လူကြိုက်များလာပြီးကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းအုပ်စုများကိုပေါင်းစပ်ထားသည်။ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းဘိုးဘေးများနှင့်ချည်နှောင်ထားသောပထမ ဦး ဆုံးခေတ်သစ်အုပ်စုများထဲမှတစ်ခုမှာ ငှက်များ ဖြစ်သည်။ ဒပြီးတော့အသစ်ရှာဖွေတွေ့ရှိကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းကိုသုံးပြီး Archeopteryx နှင့် Hesperornis, သောမတ်စ်ဟင်နရီ Huxley တရားဝင်အားဖြင့်အမည်ရှိအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့, သူတို့ကဒိုင်နိုဆောထံမှပြောင်းလဲခဲ့ကွောငျးအသံထွက် ရစ်ချတ် Owen 1842. အတွက် ရရှိလာသောဖော်ပြချက်မှာဒိုင်နိုဆောများသည်ငှက်များ၏ဘိုးဘေးများဖြစ်လာမည့် (သို့) မွေးဖွားလာခြင်းသည် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ taxonomic အတွေးအခေါ်၏မရှိမဖြစ်အရေးပါသောအရာဖြစ်သည်။ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းအုပ်စုများသည် ၁၉ နှင့် ၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းတွင်ပိုမိုတွေ့ရှိလာသည်နှင့်အမျှ ရှေးဟောင်း သုတေသီများကတိရစ္ဆာန်များ၏သမိုင်းကြောင်းကိုခေတ်ကာလတစ်လျှောက်နားလည်ရန်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်အစောပိုင်း ခေတ်သစ်ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာပေါင်းစပ်မှု ဖြင့်အဓိကအုပ်စုများ၏ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ကိုအခြေခံအားဖြင့်ခေတ်သစ်နားလည်မှုရှိခဲ့သည်။ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ဆိုင်ရာ taxonomy သည် Linnaean taxonomic အဆင့်များအပေါ်အခြေခံထားသောကြောင့်ထိုအသုံးအနှုန်းနှစ်ခုသည်ခေတ်မှီအသုံးပြုမှုတွင်အပြန်အလှန်လဲလှယ်နိုင်သည်။
အဆိုပါ cladistic နည်းလမ်း 1960 ကတည်းကပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် Julian Huxley သည် clade ဟူသောဝေါဟာရကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ၁၉၆၀ တွင်ကာainနနှင့်ဟာရီဆန်တို့သည်ဘာသာရေးယုံကြည်ချက်ကိုစတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။  အဓိကလက္ခဏာမှာအဆင့် ဆင့် ကိုလျစ်လျူရှုပြီးအဆင့် ဆင့်ဆင့်ကဲပြောင်းလဲသောအပင် တစ်ခုတွင် taxa များကိုစီစဉ်ခြင်းဖြစ်သည်။  ၎င်းသည်ဘိုးဘွားပုံစံမှဆင်းသက်လာသူအားလုံးပါ ၀ င်ပါကတက္ကစီကို monophyletic ဟုခေါ်သည်။  ၄ င်းတို့မှဆင်းသက်လာသောမျိုးဆက်များအုပ်စုများကို paraphyletic ဟုခေါ်သည်။  အသက်ပင်၏အကိုင်းအခက်တစ်ခုထက်ပိုသောအုပ်စုများကို polyphyletic ဟုခေါ်သည်။   Phylogenetic Nomenclature သို့မဟုတ် PhyloCode အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျင့်ထုံး သည် clades ၏တရားဝင်အမည်အားထိန်းညှိရန်ရည်ရွယ်သည်။  လက်ရှိအဆင့်ရာထူးကုဒ်များနှင့်အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရန်ရည်ရွယ်သော PhyloCode အောက်တွင်လင်းနိုင်းရာထူးများကိုရွေးချယ်နိုင်လိမ့်မည်။
နိုင်ငံများနှင့်ဒိုမိန်းများ
ဒိုမိန်း များသည်အတော်လေးအသစ်သောအုပ်စုများဖြစ်သည်။ ၁၉၇၇ တွင်ပထမဆုံးအကြိမ်အဆိုပြုခဲ့သည့် Carl Woese ၏ ဒိုမိန်းသုံးမျိုးစနစ်ကို နောက်ပိုင်းမှသာလက်ခံခဲ့သည်။ ဒိုမိန်းသုံးမျိုး၏နည်းလမ်း၏အဓိကလက္ခဏာတစ်ခုမှာ Archaea နှင့် Bacteria တို့ကိုခွဲခြားခြင်းဖြစ်ပြီးယခင်ကတစ်ခုတည်းသော Bacteria (တစ်ခါတစ်ရံတွင် Monera ဟုလည်းခေါ်သောနိုငျငံ) တွင်ဆဲလ်များ ရှိသောနျူကလိယ ပါဝင်သောသက်ရှိအားလုံးအတွက် Eukaryota နှင့်အတူခွဲခြားထားသည်။  သိပ္ပံပညာရှင်အနည်းငယ်ကဆဌမမြောက် Archaea ပါ ၀ င်သော်လည်း domain method ကိုလက်မခံကြပါ။
ပရိုတက်စတင့် အမျိုးအစားများကိုကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ထုတ်ဝေသော Thomas Cavalier-Smith က Neomura သည် Archaea နှင့် Eucarya တို့ကိုအတူတကွစုစည်းထားသော Clade သည် Actinobacteria မှ Bacteria မှဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာလိမ့်မည်ဟုမကြာသေးမီကအဆိုပြုထားသည်။ မိမိအ 2004 ခွဲခြားအဆိုပါကုသ archaeobacteria သူလုံးဝသုံးဒိုမိန်းစနစ်ကပယ်ချခဲ့, နိုင်ငံတော်သို့ဗက်တီးရီးယားပိုးတစ်ခု subkingdom ၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ်ဆိုလိုသည်မှာ။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် Stefan Luketa က“ dominion ” စနစ် ၅ ခုကိုအဆိုပြုခဲ့သည်။ Prionobiota (acellular နှင့် nucleic acid မပါဘဲ) နှင့် Virusobiota (acellular သို့သော် nucleic acid) တို့သည်ရိုးရာဒိုမိန်းသုံးခုကိုပေါင်းထည့်သည်။
မကြာမီကပြည့်စုံသောအမျိုးအစားများ
အချို့သောသက်ရှိအုပ်စုများအတွက်တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအမျိုးအစားခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်းသည်သတင်းအချက်အလက်အသစ်များရရှိလာသည်နှင့်အမျှပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့်အစားထိုးခြင်း၊ သို့သော်ဘဝအများစုသို့မဟုတ်အားလုံး၏ပြည့်စုံသောကုသမှုများသည်ရှားပါးသည်။ မကြာသေးမီကဥပမာနှစ်ခုဖြစ်သော Adl et al ။, 2012 သည်ဆန္ဒပြသူများကိုသာအလေးပေးသော eukaryotes များကိုဖုံးကွယ်ထားသည့် Ruggiero et al ။, 2015, eukaryotes နှင့် prokaryotes နှစ်ခုလုံးကို Order အဆင့်သို့လွှမ်းခြုံခဲ့သည်။ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းကိုယ်စားလှယ်များဖယ်ထုတ်။
သက်ရှိအမျိုးအစားခွဲခြား
ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာခွဲခြားသတ်မှတ်မှုသည် taxonomic ဖြစ်စဉ်၏အရေးပါသောအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ရလဒ်အနေနှင့်အသုံးပြုသူအားတက္ကစီ၏ဆွေမျိုးများကမည်သို့ယူဆသည်ကိုအသိပေးသည်။ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာခွဲခြားသတ်မှတ်မှုသည်အခွန်အတုတ်အဆင့်များကိုအသုံးပြုသည်။ ၎င်းတွင် (အားလုံးပါဝင်နိုင်ခြင်းမှအနည်းဆုံးအထိအားလုံးပါဝင်နိုင်ရန်) Domain, Kingdom, Phumum, Class, Order, Family, Genus, Species နှင့် Strain ဖြစ်သည်။ [မှတ်စု ၁] right|thumb|267x267px| Nepenthes smilesii, အပူပိုင်း အိုးစက်ရုံ အတွက် နမူနာအမျိုးအစား ။ taxon ၏ "အဓိပ္ပာယ်" ကို၎င်း၏ဖော်ပြချက်သို့မဟုတ်၎င်း၏ရောဂါသို့မဟုတ်နှစ်ခုလုံးပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် encapsulated ဖြစ်ပါတယ်။ taxa ၏အဓိပ္ပာယ်ကိုသတ်မှတ်ထားသောစည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများမရှိပါ။ သို့သော် taxa အသစ်များကိုအမည်ပေးခြင်းနှင့်ထုတ်ဝေခြင်းအတွက်စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများသတ်မှတ်သည်။ ခုနှစ်တွင် သတ္တဗေဒ, အ nomenclature ပိုမိုလေ့အသုံးပြုရာထူး (များအတွက် superfamily မှ subspecies ), ကစည်းမျဉ်းသတ်မှတ်တာဖြစ်ပါတယ် သတ္တဗေဒ Nomenclature အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျင့်ထုံး (ICZN Code ကို) ။ ဒနယ်ပယ်များတွင် ရုက္ခဗေဒ, phycology နှင့် mycology, taxa ၏အမည်ကအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည် ရေညှိ, မှိုများနှင့်အပင်များအတွက် Nomenclature အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကျင့်ထုံး (ICN) ။
သို့သော်မကြာခဏအချက်အလက်များပိုမိုများပြားလာသည်။ တက္ကစီ၏ပထဝီအနေအထား၊ ဂေဟစနစ်၊ ဓာတုဗေဒ၊ သုတေသီများသည် ၄ င်းတို့၏အခွန်အခများအပေါ်ဘယ်လိုကွဲပြားခြားနားသည်ဆိုသည်မှာရရှိနိုင်သည့်အချက်အလက်များနှင့်အရင်းအမြစ်များပေါ် မူတည်၍ နည်းစနစ်များသည်ရိုးရိုးရှင်းရှင်း အရည်အသွေး နှင့် အရည်အသွေးဆိုင်ရာ နှိုင်းယှဉ်မှုများမှကွဲပြားခြားနားသော DNA sequence data ပမာဏ၏ကွန်ပျူတာခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှုအသေးစိတ်အထိဖြစ်သည်။
စာရေးသူကိုးကား
"အခွင့်အာဏာ" သိပ္ပံနည်းကျနာမကိုအမှီပြီးနောက်ထားရှိနိုင်သည်။ အခွင့်အာဏာသည်သိပ္ပံပညာရှင်သို့မဟုတ်အမည်ကိုပထမဆုံးတရားဝင်ထုတ်ဝေခဲ့သောသိပ္ပံပညာရှင်များ၏အမည်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၇၅၈ ခုနှစ်တွင် Linnaeus သည် အာရှဆင် အား Elephas maximus အားသိပ္ပံပညာကိုပေးခဲ့သည်၊ ထို့ကြောင့်တစ်ခါတစ်ရံတွင် Elephas maximus Linnaeus, 1758 ဟုရေးသားခဲ့သည်။ စာရေးသူများ၏အမည်များကိုမကြာခဏအတိုကောက် အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသည်။ Linnaeus အတွက် L. အတိုကောက်ကိုမကြာခဏသုံးလေ့ရှိသည်။ ရုက္ခဗေဒပညာရှင်တွင်စံသတ်မှတ်ထားသောအတိုကောက်အမျိုးအစားများရှိသည် ( စာရေးသူအတိုကောက်အားဖြင့်ရုက္ခဗေဒပညာရှင်စာရင်းကို ကြည့် ပါ ) ။ အာဏာပိုင်များကိုသတ်မှတ်ပေးသောစနစ်သည် ရုက္ခဗေဒ နှင့် သတ္တဗေဒ အကြားအနည်းငယ်ကွာခြားသည်။ သို့သော်မျိုးစိတ်တစ်ခု၏ genus သည်မူလဖော်ပြချက်မှ စ၍ ပြောင်းလဲသွားပါကမူလအခွင့်အာဏာ၏အမည်ကိုကွင်းကွင်း၌နေရာချသည်မှာပုံမှန်ဖြစ်သည်။
အယ်လ်ဖာ
အယ်လ်ဖာ (စာလုံးကြီး ၊ စာလုံးသေး ; ἄλφα, álpha, သို့မဟုတ် άλφα) သည် ဂရိအက္ခရာ ၏ ပထမဆုံး အက္ခရာ ဖြစ်သည်။ ဂရိဂဏန်းများစနစ်တွင် ၎င်းသည် တန်ဖိုးတစ်ခုဖြစ်သည်။ Alpha သည် နွား အတွက် အနောက်ဆီးမိုက် စကား Phoenician အက္ခရာ aleph မှဆင်းသက်လာသည်။ အယ်လ်ဖာမှ ထွက်လာသော စာလုံးများတွင် လက်တင် အက္ခရာ A နှင့် Cyrillic အက္ခရာ А တို့ ပါဝင်သည်။
ဂရိ
ရှေးဂရိဘာသာတွင် အယ်လ်ဖာသည် ဟု အသံထွက်ပြီး အသံထွက် အားဖြင့် ရှည် ([aː]) သို့မဟုတ် အတို ([a]) ဖြစ်နိုင်သည်။ မရှင်းမလင်းဖြစ်နေပါက အရှည်နှင့်အတို alpha ကို တစ်ခါတစ်ရံ macron-breve ဖြင့် Ᾱᾱ ၊ Ᾰᾰ ဟုရေးသည်။
ခေတ်သစ်ဂရိဘာသာစကားတွင် သရအလျား များ ပျောက်ဆုံးသွားပြီး အယ်လ်ဖာ၏ အသံထွက် သည် အာ မဟုတ်တော့ဘဲ အ သာလျှင်ဖြစ်တော့သည်။
မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း (ဇီဝဗေဒ)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မျိုးရိုးဗီဇပညာ
အကျွန်တို့လယ် ကောက်စိုက်တုန်းက
အကျွန်တို့လယ် ကောက်စိုက်တုန်းက သည် ဟန်ချင်း ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်၍ ကျေးလက်ရိုးရာတေးတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ ရေးသားသူ၏ အမည်ကို မသိရပါ။ အောင်ပင်လယ်ကောက်စိုက်သမတို့၏ လိမ်းခြယ်ထားပုံများ၊ ဟန်ပန်အမူအရာ အလှအပများကို ရေးဖွဲ့ထားသည်။
အကျွန်တို့လယ် ကောက်စိုက်တုန်းက
အေးကောင်းပျိုရွယ် သူငယ်ချင်းတို့ လယ်တော်တွင်းက များတတွေ။
ကိုယ်စီကလို့ လှစရာ တို့မျက်နှာမှာ နံသာပြောက်လို့ လှည်းစာခေါက်ကို အိုင်အိုင်အေးအောင် သွေးကြပါအေ။
ပန်းထိမ်လက်ခ မပေးရ ထန်းပင်ကြီးက ဖြစ်သည့်ရွှေကို ဆူးပန်းကုံးတွေ သွယ်ဘယက်နှင့် ပေရွက်လိပ်ကြီး နားတောင်းဆင် ယဉ်နိုင်အောင် ယဉ်လိုက်ချည့် အောင်ပင်လယ်ရွာမရိုင်း တိုင်းရွှေပြည့်လက်နား။
လေးရာ့နှစ်ဆယ် အနံငယ်တိုထဘီနှင့် ဖျင်အင်္ကျီသစ်ခေါက်ဆိုးမို့ ချုပ်ရိုးတွေသီတစ်တန်းမှာ သန်းကိုက်လို့မယား။
အကျွန်တို့လယ် ကောက်စိုက်တုန်းက ပြုံးလိုက်တဲ့ အကောင်ဟာရယ် သင်း ပါရဲ့လားအေ့။
ပုံးဖာမှောက်ဆင် တို့လှတုန်းကို မြင်ပတဲ့အောင် ငါးမျိုးဆင် ပဝါပြောက်မှာ အဖာတွေ တစ်ရာလောက်ကို ဟော မြှောက်လို့ပြစမ်း။
ခဇ္ဇကဒါယက
အရှင်ခဇ္ဇကဒါယကထေရ်  သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ခဇ္ဇကဒါယကထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
ဘတ်ရှာကူးရွာ၊ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်
ဘတ်ရှာကူးရွာ (Batsharku)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်၊ ရှင်ဝမ်ဖူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၇၀၅ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
သစ္စာမြိုင်ရွာ၊ စလင်းမြို့နယ်
သစ္စာမြိုင်ရွာ (Thitsarmyaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ သရက်ချဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်ချဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၃ ဦး၊ မ ၁၇၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပနွတ်ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်
ပနွတ်ရွာ (Panut)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ ပနွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၄၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပနွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၂၂ ဦး၊ မ ၂၀၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကုလားရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်
ကုလားရွာ (Kular)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ သီပေါမြို့နယ်၊ ကွန်ဟောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၀၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်ဟောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီပေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပနွတ်ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေသပူဇက
အရှင်ဒေသပူဇကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဒေသပူဇကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
၂၀၀၁ အာဆီယံမသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲ
၂၀၀၁ အာဆီယံ မသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲသည် မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကွာလာလမ်ပူမြို့တွင် အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်မှ ၂၉ ရက်အထိ ကျင်းပသော ပထမအကြိမ် အာဆီယံ မသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ မလေးရှားနိုင်ငံအနေဖြင့် ပထမဆုံး လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၁ ကွာလာလမ်ပူဆီးဂိမ်းအပြီး တစ်လအကြာတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ မလေးရှားနိုင်ငံအနေဖြင့် အားကစားပွဲတော်၏ ပထမဆုံးအိမ်ရှင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။
အားကစားနည်း ၂ မျိုးတွင် အားကစားသမား ၆၀၀ ခန့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြသည်။ မလေးရှား၊ ထိုင်းနှင့် မြန်မာတို့မှ ပထမ၊ ဒုတိယနှင့် တတိယတို့ ရရှိခဲ့သည်။
လက်ခံကျင်းပခြင်း
၂၈ ဧပြီ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ပထမအကြိမ် အာဆီယံမသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲကျင်းပရေးဦးစီးကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကွင်းများ
၂၀၀၁ အာဆီယံမသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲကို နေရာ၂ နေရာတွင်ကျင်းပခဲ့သည်။
အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်
၂၀၀၁ အာဆီယံမသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲ၏ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်မှာ ပန်းပွင့်ပုံဖြစ်ပြီး ထိုပန်းပွင့်ကို ပြိုင်ပွဲဝင် ၁၀ နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုသော ပွင့်ဖက် ၁၀ ခုဖြင့် ပုံဖော်ထားသည်။ ထိုအရာမှာ အာဆီယံနိုင်ငံများ၏ ကတိကဝတ်၊ စည်းလုံးမှု၊ သဟဇာတဖြစ်မှုတို့အပြင် မသန်စွမ်းသူတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝနှင့် အားကစားပိုင်းတို့တွင် သာတူညီမျှရှိမှုနှင့် အခွင့်အလမ်းများကို ရည်ညွှန်းထားသည်။
လာဘ်ကောင်
လာဘ်ကောင်မှာ ယူဂျန်းဟုခေါ်သော သမင်ကြွက်(mousedeer) ဖြစ်သည်။ ထိုသတ္တဝါမှာ မလေးရှားနိုင်ငံတွင်ရှိပြီး ပီလမ်ဒက်(pelanduk) သို့ ကန်စီ(kancil)ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုသတ္တဝါမှာ ရိုးရာပုံပြင်များတွင် ထင်ရှားသော ဇာတ်လိုက်ဖြစ်ပြီး အန္တရာယ်များမှ လွတ်မြောက်ရန် ဖြတ်ထိုးဉာဏ်ကောင်းခြင်း၊ လျင်မြန်ခြင်း တို့ဖြင့် လုပ်ဆောင်တတ်သည်။ ၂၀၀၁ အာဆီယံမသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲအတွက် ရွေးချယ်ရခြင်းမှာ မသန်စွမ်းအားကစားသမား၏ စိတ်ဓာတ်ခွန်အားတို့ကို ကိုယ်စားပြုရန်ဖြစ်သည်။ ယူဂျန်းဟူသည့် အမည်မှာ မလေးရှားလူငယ်များကို အများစုခေါ်သောအမည် ဖြစ်သည်။
သီချင်း
၂၀၀၁ အာဆီယံမသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲအတွက် သီချင်းကို ဆီတီ နဟာလီဇာကဆိုခဲ့သည်။
ဖွင့်ပွဲ
ဖွင့်ပွဲကို ဘူကစ်ဂျာလီရှိ ပူထရာအားကစားကွင်းတွင် ၂၆ အောက်တိုဘာ၊ ည ၈ နာရီအချိန်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ Deputy Yang di-Pertuan Agong, Mizan Zainal Abidin မှ ပွဲတော်ကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
ပိတ်ပွဲ
ဖွင့်ပွဲကို ဘူကစ်ဂျာလီရှိ ပူထရာအားကစားကွင်းတွင် ၂၉ အောက်တိုဘာ၊ ည ၈ နာရီအချိန်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးနှင့်လူမှုဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးမှ အားကစားပွဲတော်ကို ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။
ဆုတံဆိပ်ဇယား
၂၀၀၁ အာဆီယံမသန်စွမ်း အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ရွှေတံဆိပ် ၃၄၁ ခု၊ ငွေတံဆိပ်၂၄၇ ခု၊ ကြေးတံဆိပ် ၁၇၂ ခု စုစုပေါင်းဆုတံဆိပ် ၇၆၀ ခု ချီးမြှင့်နိုင်ခဲ့သည်။ အိမ်ရှင်နိုင်ငံ
ကန်တော်ရွာ၊ အမရပူရမြို့နယ်
ကန်တော်ရွာ (Kantaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ ရေကြည်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၆၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေကြည်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၈ ဦး၊ မ ၁၅၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမရပူရမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သူရဲကောင်းသုံးယောက်နှင့်ခရီးသည်
သူရဲကောင်းသုံးယောက်နှင့်ခရီးသည် ကဗျာကို ငွေတာရီ ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ လင်္ကာ ကဗျာအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ဇွဲ၊ သတ္တိ၊ လုံ့လ ဟူသော အရည်အချင်းတို့ဖြင့် ပြည့်စုံပါက အခက်အခဲများကို အောင်မြင်နိုင်ကြောင်း ရေးဖွဲ့ထားသည်။
သူရဲကောင်းသုံးယောက်နှင့်ခရီးသည်
စုံရိပ်မြိုင်သွယ်၊ ကန္တာလယ် အိုဘယ်ယောက်ျား၊ ခရီးသွား။
ဖော်လည်းမဆွယ်၊ တစ်ကိုယ်ငယ် အိုဘယ်လူသား၊ ကြောက်ဘူးလား။
ဤသို့မေးသော် ရွှင်အေးကြည်သာ၊ ပြုံးမျက်နှာဖြင့် အို ... ဘာကိုထောက်၊ ကြောက်ရမလဲ သဟဲဖော်ညှိ၊ သတ္တိရှိပြီ ချစ်သည်သဟာ၊ ဇွဲလည်းပါ၍ မကွာထပ်လောင်း၊ ငယ်ကပေါင်းသည့် ဆွေကောင်းလုံ့လ၊ တူတကွတည့် ဘေးကတူယှဉ်၊ ပါခဲ့လျှင်သော် ငါ့တွင်သေချာ၊ အောင်ဖို့ရာတည့်။
ယောက်ျားငါကိုယ်၊ မြွက်ဟဆို ဖော်မလိုဘဲ တစ်ကိုယ်တဲ(တည်း)။
တော်ပေ့လူမော်၊ ပွဲတိုင်းကျော် သုံးဖော်ဆွေလဲ(လည်း)၊ တူယှဉ်တွဲသည် အောင်မြဲမုချ၊ အောင်မည်ပ။
မရိုးကုန်းရွာ၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်
မရိုးကုန်းရွာ (Mayoekone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊ သစ်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၇၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၉၇ ဦး၊ မ ၃၀၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါင်းတည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖုခုအိဘူတာ (တိုချိဂိ)
ဖုခုအိဘူတာ  (福居駅 ဖုခုအိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုချိဂိခရိုင်၊ အရှိခဂမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တခွက်ဖိုးရွာ၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်
တခွက်ဖိုးရွာ(Takhwethpoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ တခွက်ဖိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 169,550 ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တခွက်ဖိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း 1,087 အိမ်ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း 5,768 ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမ္မတတစ်ပိုင်းစနစ်
သမ္မတတစ်ပိုင်းစနစ် (သို့မဟုတ်) တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသမ္မတစနစ် (Semi-presidential system) သည် အစိုးရစနစ် တစ်ခုဖြစ်ကာ သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်၊ အစိုးရတို့အကြား အာဏာခွဲဝေ အုပ်ချုပ်သော စနစ်ဖြစ်သည်။ ပါလီမန်စနစ်နှင့် မတူသည်မှာ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်သော သမ္မတသည် ဟန်ပြအနေအထားသာမဟုတ်ဘဲ အာဏာအနည်းငယ် ပိုရှိသည်။ သို့ရာတွင် သမ္မတစနစ်ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံများမှ သမ္မတများကဲ့သို့လည်း အပြည့်အဝအာဏာ မရှိပေ။ ၁၉၁၉ခုနှစ်မှ ၁၉၃၃ခုနှစ်အထိ တည်ရှိခဲ့သော ဝိုင်မာသမ္မတနိုင်ငံ၊ ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ၁၉၁၉ခုနှစ်မှ ၂၀၀၀ပြည့်နှစ်အထိ ကျင့်သုံးခဲ့ကြသော စနစ်များမှာ သမ္မတတစ်ပိုင်းစနစ်များဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် သမ္မတတစ်ပိုင်းစနစ် (Semi-presidential system) ဟူသောအသုံးကို ၁၉၅၉ခုနှစ်တွင် သတင်းသမား Hubert Beuve-Méry က စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံသမား Maurice Duverger က တောက်လျှောက်အသုံးပြုခဲ့ရာမှ တွင်ကျယ်လာသည်။
အဓိပ္ပါယ်
Maurice Duverger ၏ မူလဖွင့်ဆိုချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ သမ္မတသည် ရွေးကောက်ခံရခြင်း၊ သတ်မှတ်ထားသော အာဏာရှိခြင်း၊ တိကျသော သက်တမ်းတစ်ခုကို သတ်မှတ်ထားခြင်း တို့ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်ဖွင့်ဆိုချက်များတွင်မူ သမ္မတသည် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ် ရွေးကောက်ခံရမည်။ လွှတ်တော်၏ ယုံကြည်ခံရမှုဖြင့် သီးခြားဝန်ကြီးချုပ်တစ်ဦးသည် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ရမည်။
မျိုးကွဲများ
သမ္မတ-လွှတ်​တော်စနစ်တွင်မူ ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့သည် သမ္မတနှင့် လွှတ်တော်ကို ညီမျှစွာ တာဝန်ခံရသည်။ သမ္မတသည် လွှတ်တော်၏ထောက်ခံမှုဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့ကို ရွေးချယ်ခန့်အပ်သည်။ ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ရာတွင်လည်း အယုံအကြည်မရှိမဲခွဲ၍ သမ္မတရော လွှတ်တော်ကပါ ထုတ်ပယ်နိုင်သည်။ ဤစနစ်သည် သမ္မတစနစ်နှင့် နီးစပ်သည်။ ဂင်းနီဗစ်ဆော၊ မိုဇမ်ဘစ်၊ ရုရှား၊ ထိုင်ဝမ်တို့သည် ဤစနစ်ကို ကျင့်သုံးကြသည်။ ယူကရိန်း၊ ဂျော်ဂျီယာ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ဂျာမနီ (ဝိုင်မာနိုင်ငံ) တို့တွင်လည်း ယခင်က သုံးခဲ့သည်။
အာဏာခွဲဝေခြင်း
နိုက်ငံတော်အကြီးအကဲ သမ္မတနှင့် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ ဝန်ကြီးချုပ်တို့အကြား အာဏာခွဲဝေမှုသည် နိုင်ငံအလိုက် ကွဲပြားသည်။
ဥပမာ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် သမ္မတို့မှာ မတူညီသော ပါတီများမှဖြစ်လျှင် သမ္မတသည် နိုင်ငံခြားရေးနှင့် ကာကွယ်ရေး မူဝါဒများကို ကိုယ်တွယ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်သည် ပြည်တွင်းမူဝါဒများနှင့် စီးပွားရေးမူဝါဒများကို ကိုင်တွယ်သည်။ သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်တို့သည် ပါတီတစ်ခုအတွင်းမှဆိုလျှင် သမ္မတသည် ဒီ ဖက်တို သဘောဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်မှတဆင့် မူဝါဒအားလုံးကို ထိန်းချုပ်လေ့ရှိသည်။
ဝန်ကြီးချုပ်-သမ္မတစနစ်
သမ္မတသည် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့ကို ​ရွေးချယ်နိုင်ကာ လွှတ်​တော်ကသာ ထုတ်ပယ်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ သို့​သော် သမ္မတသည် လွှတ်​တော်ကို ဖျက်သိမ်းခွင့်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အုပ်ချုပ်ရေး ပုံစံများ ကဏ္ဍ:အုပ်ချုပ်ရေး ပုံစံများ
ဟေရီ ပရဲန်ဒါဂါ့စ်တ်
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဆာ ဟေရီ နော့သ် ဒလ်ရီမ်ပဲလ် ပရဲန်ဒါဂါ့စ်တ် (15 အောက်တိုဘာ 1834 မှ 24 ဇူလိုင် 1913) သည် ဗြိတိသျှ နှင့် နယ်ချဲ့ခေတ်တွင် ဓနသဟာယ အဖွဲ့ဝင်များကို ပေးအပ်နိုင်သော ရန်သူ၏မျက်နှာစာအတွက် အမြင့်ဆုံးနှင့် ဂုဏ်အရှိဆုံးဆုဖြစ်သည့် Victoria Cross (VC) ကို လက်ခံရရှိသူဖြစ်သည်။
‌၎င်းသည် ၁၈၈၅ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ရက်တွင် မန္တလေးကို သိမ်းပိုက်ပြီး သီပေါမင်းနှင့် စုဖုရားလတ်တို့အား နန်းချကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရတနာဂီရိသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
ဖုခုဟာရဘူတာ
ဖုခုဟာရဘူတာ  (福原駅 ဖုခုဟာရ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိဘရခိခရိုင်၊ ခဆမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တင်လွယ်ရွာ၊ ရှားတောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရှားတောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်တောရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်
သရက်တောရွာ (Thayettaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်၊ မြေစီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၉၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေစီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၀ ဦး၊ မ ၁၆၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိသီဒနသန္တတသိက္ခာပုဒ်
နိသီဒနသန္တတသိက္ခာပုဒ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းတော်များ လိုက်နာစောင့်ထိန်းရန် ပညတ်တော်မူခဲ့သည့် နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ်တစ်ခု ဖြစ်၏။
သမိုင်း
မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံးနေတော်မူ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် သုံးလပတ်လုံး တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေလိုသဖြင့် ဆွမ်းပို့သော ရဟန်းတစ်ပါးကို ထား၍ အခြားရဟန်းများ မချဉ်းကပ်ရန် မိန့်တော်မူ၏။
ထိုအချိန်တွင် ဝင်္ဂန္တ၏ သား အသျှင်ဥပသေနသည် ပရိသတ်နှင့် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားနှင့် ဝမ်းမြောက်စွာ နှုတ်ဆက်စကား ပြောဆိုကြ၏။ ထိုနောက် မြတ်စွာဘုရားသည် “သင်သည် သာဝတ္ထိမြို့၌ နေသော သံဃာ၏ ကတိကဝတ်ကို သိပါသလား” ဟု မေး၏။ ထိုအခါ အသျှင်ဥပသေနသည် “မသိပါ” ဟု ဖြေကြား၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိရှိ ရဟန်းတို့၏ ကတိကဝတ်ကို ပြောပြ၏။ ထိုအခါ အသျှင်ဥပသေနက “မြတ်စွာဘုရား သာဝတ္ထိရှိ ရဟန်းတို့သည် မိမိပြသော ကတိကဝတ်ဖြင့် ထင်ရှားပါလိမ့်မည်။ အကျွန်ုပ်တို့သည် မပညတ်အပ်သေးသည်ကို မပညတ်ကြပါ၊ ပညတ်ပြီးကိုလည်း မချိုးဖျက်ကြပါ၊ ပညတ်တော်မူအပ်တိုင်းကုန်သော သိက္ခာပုဒ်တို့ကိုလည်း ကောင်းစွာ ဆောက်တည်၍ ကျင့်ကြသည်” ဟု လျှောက်ထား၏။
သုံးထောင် (ရွာသစ်)ရွာ၊ မလှိုင်မြို့နယ်
သုံးထောင် (ရွာသစ်)ရွာ (Thonehtaung(Ywarthit))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ သုံးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၁၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သုံးတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၄၅ ဦး၊ မ ၁၂၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
နိသီဒနသန္တတသိက္ခာပုဒ်
သမိုင်း
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “တောကျောင်းနေရဟန်း၊ ပိဏ္ဍပါတ်ဓူတင်ဆောင်ရဟန်း၊ ပံ့သကူဆောင် ရဟန်းတို့သည် အလိုရှိတိုင်း ငါ့ကိုဖူးမြော်ရန် ချဉ်းကပ်ကြပါစေ” ဟု ပြောကာ ခွင့်ပြုတော်မူ၏။
သုံးထောင် (ရွာသစ်)ရွာ၊ မလှိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မလှိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိသီဒနသန္တတသိက္ခာပုဒ်
သမိုင်း
ထို့နောက် အသျှင်ဥပသေနသည် မြတ်စွာဘုရားအား အရိုအသေပြုကာ ထွက်ခွာလာ၏။ ထိုအခါ သာဝတ္ထိရှိ ရဟန်းတို့သည် အသျှင်ဥပသေကို ပါစိတ်ဒေသနာ ကြားစေရန် တံခါးမုဒ်ပြင်ပ၌ စောင့်နေ၏။ ထိုအခါ အသျှင်ဥပသေနသည် မြတ်စွာဘုရားသည် တောကျောင်းနေရဟန်း၊ ပိဏ္ဍပါတ်ဓူတင်ဆောင်ရဟန်း၊ ပံ့သကူဆောင် ရဟန်းတို့ကို ဖူးမြော်ခွင့်ပြုကြောင်း ပြော၏။
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြော်လိုသည့်အတွက် အခင်းတို့ကို စွန့်ကာ အာရညကင်ဓူတင်၊ ပိဏ္ဍပါတ်ဓူတင်၊ ပံ့သကူဓူတင်တို့ကို ဆောက်တည်ကုန်၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် ကျောင်းစဉ်ဒေသစာရီလှည့်လည်သောအခါ စွန့်ထားသော အခင်းတို့ကို မြင်တော်မူ၏။ “စွန့်ထားသော အခင်းတို့သည် မည်သူ၏ အခင်းတို့နည်း” ဟု မေးရာ ရဟန်းတို့သည် အကြောင်းစုံ ပြောပြ၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။
သိက္ခာပုဒ်
နိသီဒိုင် အခင်းကို ပြုလုပ်စေလိုသော ရဟန်းသည် အခင်းဟောင်း၏ ထက်ဝန်းကျင်မှ မြတ်စွာဘုရား အထွာတော် ပမာဏမျှလောက် အဆင်းပျက်အောင် ပြုခြင်းငှါ ယူရမည်။ ရဟန်းသည် အခင်းဟောင်း၏ ထက်ဝန်းကျင်မှ မြတ်စွာဘုရား အထွာတော် ပမာဏမျှလောက်ကို မယူဘဲ နိသီဒိုင်အခင်းသစ်ကို ပြုစေငြားအံ့၊ (ထိုရဟန်းအား) နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ယမ်းဘိုကုန်းရွာ၊ စလင်းမြို့နယ်
ယမ်းဘိုကုန်းရွာ (Yanbokone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ သရက်ချဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၅၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်ချဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၃ ဦး၊ မ ၁၇၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်လုံရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
နောင်လုံရွာ (Naunglon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ မံယူးပေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၇၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံယူးပေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈ ဦး၊ မ ၃၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကဏိကာရဆတ္တိယ
အရှင်ကဏိကာရဆတ္တိယထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ကဏိကာရဆတ္တိယထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
နောင်လုံရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီရိ (မြောက်)ရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်
ထီရိ (မြောက်)ရွာ (Htiri (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ လင်လံ (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၆၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လင်လံ (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၇၃ ဦး၊ မ ၁၅၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ရွှေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စစ်စလီကြီး
စစ်စလီကြီး (Fulvous whistling duck) ဆိုသည်မှာ ခန္ဓာကိုယ် အထူးသဖြင့် ခြေထောက်များ ပို၍ကြီးမားသော စစ်စလီ ဘဲမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ စစ်စလီကြီး၏ သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) အမည်မှာ 'ဒင်ဒရို စိုင်နာ ဗိုင်ကာလာ' ဖြစ်သည်။ စစ်စလီကြီးကို အမေရိကတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း၊ အာဖရိကတိုက်၊ အိန္ဒိယ၊ မြန်မာနှင့် သီဟိုဠ် နိုင်ငံများတွင် တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဧရာဝတီမြစ် အလယ်ပိုင်းနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းများ၌ အမြဲနေ၍ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်တွင်လည်း တွေ့ရတတ်သည်။ ခန္ဓာအရှည် အလျားလက်မ ၂ဝ ခန့်ရှိသည် ရှိသည်။ ခေါင်း၊ နှုတ်သီးနှင့် ခြေထောက်များ ကြီးမားသောကြောင့် အချိုးအစား မပြေပြစ်လှချေ။ တစ်ကိုယ်လုံး၏အရောင်မှာ သစ်ကျားခွံရောင် ပင်ဖြစ်သော်လည်း၊ ကိုယ်အထက်ပိုင်းသည်နက်၍ သစ်ကျားခွံရောင် အစင်းများရှိသည်။ တောင်ပံနက်၍ အမြီးဖြူသည်။ ပျံသန်းရာတွင် သန်မာ၍ လျင်မြန်သည်။ ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလအတွင်း သားပေါက်သည်။ အသိုက်မှာ စစ်စလီ၏ အသိုက်နှင့်တူသည်။ တစ်မြုံလျှင် ၆ ဥမှ ၈ ဥအထိရှိသည်။ ဥခွံရောင်မှာ ဖြူဖွေး၍ ချောမွတ်သည်။ စစ်စလီကြီးများသည် လူကိုကြောက်ရွံ့တတ်သဖြင့် ရွာအနီးရှိ ရေအိုင်၊ ချောင်းမြောင်းများသို့ လာလေ့မရှိချေ။ အလေ့အကျင့်မှာ သာမန် စစ်စလီနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ ပျံသန်းနေစဉ် စူးရှစွာ လေချွန်တတ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်စလီ ဘဲများ
ဖိုးသူတော်မျက်စိလည်လေ ဆန်ရလေ
ဖိုးသူတော်မျက်စိလည်လေ ဆန်ရလေ သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ဖိုးသူတော် ဆန်အလှူခံထွက်ရာတွင် မျက်စိလည် လမ်းမှားလေလေ လမ်းများများသွားရသဖြင့် ဆန်ပိုရလေလေ ဖြစ်သကဲ့သို့ မှားယွင်းကြန့်ကြာလေလေ အကျိုးရှိလေလေ ဖြစ်သည်။
"ဖိုးသူတော်မျက်စိလည်လေ ဆန်ရလေ ဆိုသော စကားကို သတိရမိသည်။"
ဖုခုဂါဝါဘူတာ
ဖုခုဂါဝါဘူတာ  (福川駅 ဖုခုဂါဝါ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂုချိခရိုင်၊ ရှူးနန်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပန်ဒဝက်နုဝရရာဇမဟာဝိဟာရ
ပန်ဒဝက်နုဝရရာဇမဟာဝိဟာရ သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကုရုနီဂလခရိုင်၊ ပန်ဒဝက်နုဝရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို သီရိလင်္ကာအစိုးရက ရှေးဟောင်းသုတေသနနယ်မြေတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ၁၉၇၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့ အစိုးရဂေဇက်အမှတ် ၁၄၈၉၇ တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
ဝိဟာရရှိ ကျောက်စာများ
ဤဝိဟာရ၏ သမိုင်းကြောင်းသည် အနုရာဒပူရခေတ်ကာလက ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ ထိုခေတ်ကာလ ဘုရင်များဖြစ်ကြသည့်  ဘုရင် Sena II, ဘုရင် Kashyapa IV နှင့် ဘုရင် Udaya II တို့အချိန်က ရေးထိုးထားသည့် ကျောက်စာများကို ဝိဟာရ၏ မြေပေါ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
ဗောဓိပင်အနီးရှိ ကျောက်စာတိုင်ရှိ ကျောက်စာ
"Reign: Udaya II (887 - 898), Period: 9th century AD, Script: Medieval Sinhala, Language: Medieval Sinhala Content: "The inscription mentions of an immunity grant made by the royal officers to the two villages named Nagala and Naranvita of the Kapugama District on the 10th day of waxing moon in the month of Bak during the 7th year of the reign of king Udaya II. The inscription includes a decree preventing royal officers on state duty entering the villages""
ခက်လန်းကျင်းရွာ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်
ခက်လန်းကျင်းရွာ (Khetlankyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ လှိုင်းပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၉၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှိုင်းပန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၀၁ ဦး၊ မ ၁၆၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှင်းကိုမြင်ခိုက်
နှင်းကိုမြင်ခိုက် ကဗျာကို နောင် ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ လင်္ကာ ကဗျာအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ နှင်းများကျသည့်ဆောင်းရာသီတွင် အမျိုးသားစည်းလုံးမှုနှင့် အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးကို ရယူကြိုးပမ်းခဲ့သော ပြည်သူပြည်သားတို့ကို ဂုဏ်ပြုရေးဖွဲ့ထားသည်။
နှင်းကိုမြင်ခိုက်
နှင်းကိုမြင်၍ သဇင်ပွင့်ဦး၊ သူကြည်နူးစဉ် ရယ်မြူးရွှင်ပျ၊ နှမနှင့်မောင် ညီနောင်သားချင်း၊ လက်တွဲရင်းနှင့် ချစ်ခြင်းခင်ခြင်း၊ ယုံကြည်ခြင်းများ ဆပွားသစ်သစ်၊ ခိုင်မြဲနှစ်မာ ကာလကြာလေ၊ စည်းရုံးလေတည့်။
မြေပြန့်တောင်ခုံး၊ ပတ်ကုံးဝန်းကျင် မြစ်ခွင်တကြော၊ လွန်သာမောကို ချစ်သောစိတ်နှင့်၊ သွေးနှင့်ချွေးနှင့် အဆင့်ဆင့်ဆက်၊ အသက်သက်များ စတေးထား၍၊ ဘိုးဘွားပေးဝေ ချစ်အမွေတည့်။
အနေကြာကြာ၊ အသာမိုးမိုး ချစ်တိုးလွန်မြတ်၊ သွေးသားထပ်၍ ကိုယ့်ရပ်ကိုယ့်မြေ၊ တွယ်တာပေ၏။
ကိုယ့်နေရာကို တစ်ဖျာတစ်ကွက်၊ တစ်လက်မလည်း တသနှမြော၊ စုံမက်မောသည့် သဘောခြင်းရာ၊ ပြောရပါလျှင် နှင်းရင်နုမှ၊ သဇင်လှကို မြင်ရကြုံရ၊ ဆောင်းအမြမှာ မဟာအောင်ခြင်း၊ စည်းလုံးခြင်းဖြင့် သွေးချင်းကိုယ်သား၊ တို့ပိုင်ထားသည် တရားမျှတလွတ်လပ်ခြင်း။
အမှတ်(၆၂) ခြေလျင်တပ်ရင်း
အမှတ် ၆၂ ခြေလျင်တပ်ရင်း (သို့မဟုတ်) ခလရ ၆၂ သည် မွန်ပြည်နယ် သံဖြူဇရပ်မြို့တွင်အခြေစိုက်သည်။
ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ
ဖုခုဂမိဘူတာ
ဖုခုဂမိဘူတာ  (福神駅 ဖုခုဂမိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နာရခရိုင်၊ ယောရှိနိုတိုင်း၊ အိုးယောဒိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကွန်ဟောက် (မြောက်)ရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်
ကွန်ဟောက် (မြောက်)ရွာ (Kunhauk (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ သီပေါမြို့နယ်၊ ကွန်ဟောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၀၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်ဟောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီပေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းမြင့်သာရွာ၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်
ကုန်းမြင့်သာရွာ (Konemyintthar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းဆတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဆတ်မြို့နယ်၊ ကျတီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၂၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျတီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၂ ဦး၊ မ ၃၃၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းဆတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဈေးတန်းရွာ၊ အမရပူရမြို့နယ်
ဈေးတန်းရွာ (Zaytan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ ရေကြည်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၆၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေကြည်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၈ ဦး၊ မ ၁၅၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမရပူရမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုံးခွရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်
သုံးခွရွာ (Thonegwa)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ သုံးခွကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၄၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သုံးခွကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၅၁ ဦး၊ မ ၃၆၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပ္ပိဒါယက၊ သုပါရိစရိယဝဂ်
အရှင်သပ္ပိဒါယကထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်သပ္ပိဒါယကထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
ဇီးကုန်း (တောင်)ရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်
ဇီးကုန်း (တောင်)ရွာ (Zeekone(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ဇီးကုန်း (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၀၁၈ ဖြစ်သည်။  ၎င်းရွာသည် ဇီးကုန်းမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကန့်ဘလူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်ရေတွင်းရွာ၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်
နတ်ရေတွင်းရွာ (Natyaetwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊ သစ်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၇၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၉၇ ဦး၊ မ ၃၀၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါင်းတည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖုခုအဲဘူတာ
ဖုခုအဲဘူတာ  (福江駅 ဖုခုအဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂုချိခရိုင်၊ ရှိမိုနိုဆဲခိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပန်ယုတ် (အောက်)ရွာ၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်
ပန်ယုတ် (အောက်)ရွာ (Pangyoke (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်၊ ပန်ယုတ် (အထက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၅၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ယုတ် (အထက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၈၈ ဦး၊ မ ၁၀၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်ခမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်ငံတော်ကောင်စီ (အရှေ့တီမော)
အရှေ့တီမောနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ (Council of State) သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ကို အကြံပေးနိုင်ရန် အခြေခံဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းထားသော ကောင်စီဖြစ်သည်။ အရှေ့တီမောနိုင်ငံသည် ယခင်က ပေါ်တူဂီလက်အောက်တွင်ဖြစ်ရာ ၂၀၀၂ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရချိန်တွင် ပေါ်တူဂီတို့၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် တည်ရှိခဲ့သော နိုင်ငံတော်ကောင်စီကို နမူနာယူ၍ ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တီမောနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး
ဧဠကလောမသိက္ခာပုဒ်
သမိုင်း
ထိုသို့ ယူသည်ကို လူတို့သည် မြင်၏။ လူတို့သည် ထိုရဟန်းအား “အဘယ်လောက်သော အဖိုးဖြင့် ဝယ်ပါသနည်း၊ အဘယ်မျှလောက်သော အမြတ်ကို ရပါသနည်း” ဟု လှောင်ပြောင်ကြ၏။ ထိုရဟန်းသည် လှောင်ပြောင်ခံရသဖြင့် မျက်နှာမလှဖြစ်လေ၏။ ထိုရဟန်းသည် သာဝတ္ထိမြို့သို့ သွား၍ သိုးမွေးတို့ကို ရပ်လျက်ပင် ပစ်ချ၏။
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် “အဘယ်ကြောင့် သိုးမွေးတို့ကို ရပ်လျက်ပင် ပစ်ချသနည်း” ဟု မေး၏။ ထိုအခါ ရဟန်းသည် ဖြစ်ကြောင်းကုန်စင် ပြောပြကာ “ဤသိုးမွေးတို့ကြောင့်ပင် ငါ့အား လူတို့သည် လှောင်ပြောင်သည် မဟုတ်လော” ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် “အဘယ်မျှ ဝေးသော အရပ်မှ ယူခဲ့ပါသနည်း” ဟု မေးရာ “သုံးယူဇနာထက် လွန်ခဲ့သည်” ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ အလိုနည်းသော ရဟန်းတို့သည် အဘယ်အတွက်ကြောင့် “သုံးယူဇနာထက်အလွန် သိုးမွေးတို့ကို ယူခဲ့သနည်း” ဟု ကဲ့ရဲ့ကုန်၏။
ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် “သိုးမွေးတို့ကို သုံးယူဇနာထက်အလွန် ယူဆောင်ခဲ့သည်မှာ ဟုတ်ပါသလား” ဟု မေး၏။ ရဟန်းလည်း “ဟုတ်မှန်ကြောင်း” ဖြေ၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကဲ့ရဲ့တော်မူကာ အောက်ပါသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။
သိက္ခာပုဒ်
“ရှည်သော ခရီးသို့ သွားသော ရဟန်းအား သိုးမွေးတို့သည် ဖြစ်ပေါ်ငြားအံ့၊ အလိုရှိသော ရဟန်းသည် ခံယူရာသည်၊ ခံယူပြီးနောက် ဆောင်ယူမည့်သူ မရှိခဲ့သော် သုံးယူဇနာတိုင်တိုင် မိမိလက်ဖြင့် ဆောင်ယူနိုင်သည်။ အကယ်၍ ထိုသုံးယူဇနာထက်အလွန် ဆောင်ယူငြားအံ့၊ ဆောင်ယူမည့်သူ မရှိသော်လည်း (ထိုရဟန်းအား) နိဿဂ္ဂိပါစိတ်အာပတ် သင့်၏” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ဖုခုဒမချိဘူတာ
ဖုခုဒမချိဘူတာ  (福田町駅 ဖုခုဒမချိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိယဂိခရိုင်၊ ဆင်းဒိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တခွက်ဖိုးကန္နားရွာ၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်
တခွက်ဖိုးကန္နားရွာ(Takhwethpoekannar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ တခွက်ဖိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 169,552 ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တခွက်ဖိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း 1,087 အိမ်ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း 5,768 ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖန်ဟိုက်ဟော်ရွာ၊ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်
ဖန်ဟိုက်ဟော်ရွာ (Hpanhaikhaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်၊ ရှင်ဝမ်ဖူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၇၀၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်္ဂလွန်းရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်
မင်္ဂလွန်းရွာ (Mingalun)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ မင်္ဂလွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၄၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်္ဂလွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၅ ဦး၊ မ ၂၃၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယူထိကပုပ္ဖိယ
အရှင်ယူထိကပုပ္ဖိယထေရ်    သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ယူထိကပုပ္ဖိယထေရ်  အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
ဝူကတောရွာ၊ ရေးမြို့နယ်
ဝူကတောရွာ(Wukataw)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်၊ ဒူးယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၃၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒူးယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၂၀ ဦး၊ မ ၅၀၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခွင့်သာခိုက်မှ မလိုက်ချင်လျှင်
ခွင့်သာခိုက်မှ မလိုက်ချင်လျှင် ကဗျာကို လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ တေးထပ် ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
ခွင့်သာခိုက်မှ မလိုက်ချင်လျှင်
ငါးအာရုံ အင်အစု၊ ခင်မှုနဲ့ နေ့ကုန် နင်ယခု မေ့ပုံလို၊ တွေ့မကြုံ စခန်း။
ပါယ်လေးဝ သောကဘုံမှာ မျောရရုံ ရှိတော့ ခမန်း။
အောက်ဝီစိ သောင်းအငူမှာ ခေါင်းမပြူစတမ်း။
နှစ်အရှည် နစ်မည့်လမ်းကိုလ နင်မျှော်စမ်း နင့်ကိုယ်။
ဒေသနာ ထင်အလင်းရယ်နှင့် နင် အဖျင်း ပိုထက်သာပို။
သည်လောဘ စရိုက်အိုကို မလိုက်လို ရှောင်ပစ်လို့။
နောင်အသစ် တကယ်ပြင်လျှင် ကောင်းဖို့အစဉ်။
အခွင့်သာခိုက်ကမှ မလိုက်ချင်လျှင် အမိုက်နင့်ပြင် ရှိသေးလေလိမ့်လား။
ခွင့်သာဆဲမှ မခဲချင်လျှင် အလွဲနင့်ပြင် ရှိသေးလေလိမ့်လား။
ခွင့်သာတုန်းမှ မရုန်းချင်လျှင် အရှုံးနင့်ပြင် ရှိသေးလေလိမ့်လား။
ပေါက်ပင်ကွင်းရွာ၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်
ပေါက်ပင်ကွင်းရွာ (Paukpinkwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊ သစ်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၇၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၉၇ ဦး၊ မ ၃၀၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါင်းတည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွန်ဟောက် (တောင်)ရွာ၊ သီပေါမြို့နယ်
ကွန်ဟောက် (တောင်)ရွာ (Kunhauk (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ သီပေါမြို့နယ်၊ ကွန်ဟောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၀၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်ဟောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီပေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ကြီးရွာ၊ စလင်းမြို့နယ်
ရွာသစ်ကြီးရွာ (Ywarthitgyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ သရက်ချဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၅၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်ချဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၃ ဦး၊ မ ၁၇၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ