cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဒုတိယ မောင်းထောင်ဆရာတော်
ဒုတိယ မောင်းထောင် ဆရာတော် (မြန်မာ ၁၁၆၁ - ၁၂၂၇) သည် ကန္နီမြို့ကျေး၊ နတ်ရဲတောင်ရွာ၌ ဦးထွန်းဝါ၊ ဒေါ်ယာတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၁၆၁ ခုနှစ် ပထမဝါဆိုလဆန်း ၁ဝ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားမြင် သည်။ ငယ်မည် ဦးသံမှို ဖြစ်သည်။ ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်တွင် မိဘများက ဦးရီးတော်ဖြစ်သော ရှင်ကလျာဏဝံသ၊ ရှင်ပုညဧသီ၊ ရှင်သာဧသီတို့ထံ အပ်နှင်း၍ ပညာသင်စေသည်။ ၁၁၇၆ ခုနှစ်၊ အသက် ၁၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် သာမဏေဖြစ်သည်။ ဘွဲ့ ရှင်ဥယျဖြစ်သည်။ သာမဏေ ၅ ဝါ၊ အသက်စေ့သောအခါ ၁၁၈ဝ ပြည့်နှစ် ဒုတိယဝါဆိုလဆန်း ၁၄ ရက် နံနက် တစ်ချက်တီးအချိန်တွင် ကန္နီမြို့ အနောက်တောင်ယွန်း တောင်ထိပ်ရှိ ရှေးမင်းတို့ ကောင်းမှုသိမ်၌ တောင်ပေါ်ကျောင်း ဆရာတော်ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းဖြစ်သည်။ ရဟန်းဘွဲ့ ရှင်ဥယျ ဖြစ်သည်။ ၁၁၈၂ ခုနှစ်တွင် အမရပူရမြို့သို့ ရောက်၍ မဟာမုနိ ဘုရားရှင် အနောက် ရွှေရေးဆောင်ကျောင်းတိုက်၌ ဆရာတော်တို့ထံ ပါဠိ အဋ္ဌကထာ ဋီကာ စာပေသင်ကြား ပို့ချနေသည်။ ၁၁၈၄ ခုနှစ်တွင် ဆင်တဲကျောင်းတိုက်၌ ဆင်တဲဆရာတော်ထံ စာပေသင်ကြားနေသည်။ ထိုနှစ်ပင် သဲအင်းဆရာတော်ဘုရားထံ ဆည်းကပ်၍ ရတနာပူရအင်းဝမြို့၊ သဲအင်းကျောင်းတိုက်၌ စာပေသင်ကြားနေသည်။ သာယာဝတီမင်းလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၉၉ ခုနှစ် နယုန်လတွင် ဥယျေဓမ္မာလင်္ကာရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု ဟူသောတံဆိပ်တော်ကို အလှူခံရသည်။ ထိုနောက် အမရပူရမြို့ သို့ကြွ၍ မင်းအိုတိုက် အောင်မြေဘုံကျော် ကျောင်းတော်အတွင်း သာသနာပိုင် သဲအင်းဆရာတော်ဘုရားကြီးထံတွင် စာပေသင်ကြားသည်။ ဒုတိယ မောင်းထောင် ဆရာတော်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂ဝ၁ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၅ ရက်နေ့တွင် ''ဥယျေ ဓမ္မာဘိဝံသ သိရိပဝရာလင်္ကာရဓမ္မသေနာပတိ မဟာဓမ္မရာဇဓိ ရာဇဂုရု'' ဟူသော တံဆိပ်တော်ကိုရ၍ သာသနာပိုင်ဖြစ်တော်မူသည်။ အမရပူရမြို့၊ အရှေ့မြောက်ယွန်းရှိ မဟာတုလွတ် ဘုံကျော်ကျောင်းတော်ကြီးကိုလည်း မင်းဧကရာဇ်ကိုယ်တိုင် တင် လှူခြင်းကိုခံတော်မူရသသည်။ ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်ရောက်သောအခါ၌လည်း သက္ကရာဇ် ၁၂၁၅ ခုနှစ် ကဆုန်လတွင် ''ဥယျေဓမ္မာဘိ မုနိဝရ ဉာဏ ကိတ္တိ သိရိဓဇ ဓမ္မသေနပတိ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု'' ဟူသော တံဆိပ်တော်ကိုရ၍ ဒုတိယအကြိမ် သာသနာပိုင် ဖြစ်တော်မူသည်။ သာသနာပိုင် ဖြစ်သောအခါ သံဃာတော်များ အလယ်တွင် ဘုရားရှေ့၌ အဂတိသို့ မလိုက်ဘဲ တရားသဖြင့်သာ ဆောင်ရွက်မည့်အကြောင်း အဓိဋ္ဌာန်ပြုတော်မူသည်။ မန္တလေးမြို့ အရှေ့ပြင် မဟာဝိသုတာရာမတိုက် မဟာတုလွတ်ဘုံစံ ရွှေကျောင်းတော်ကြီး တင်လှူခြင်းကို ခံရသည်။ ယင်းကျောင်းတိုက်၌ပင် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၇ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၁၂ ရက်၊ သက်တော် ၆၆ နှစ်၊ ဝါတော် ၄၆ ဝါတွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။
ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်
အထ္တုပ္ပတ္တိ
မိုးကောင်းမြို့တွင် ကုမ္မာရီအသင်း၊ အမျိုးသမီးကုသိုလ်ရေးအသင်းတို့ကို တည်ထောင်၍ အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုတွင် မိုးကောင်းမြို့၌ ကြက်ခြေနီအမျိုးသမီးသူနာပြုတပ်ဖွဲ့ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်မှ အိန္ဒိယပြည်၊ တရုတ်ပြည်သို့ ထွက်ပြေးသောစစ်ပြေးဒုက္ခသည်များစွာကို ကူညီစောင့်ရှောက်ခြင်း၊ ဆေးကုသပေးခြင်း၊ အစားအစာကျွေးမွေးခြင်း၊ ဝမ်းရောဂါ၊ ကျောက်ကြီးရောဂါများကို ပြုစုကုသပေးခြင်းဖြင့် အသက်ပေါင်းများစွာကို ကယ်ဆယ်ပေးခဲ့သည်။
ဒုတိယ မောင်းထောင်ဆရာတော်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာသာသနာပိုင်များ
ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်
အထ္တုပ္ပတ္တိ
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်၊ ဦးမန်းတောင် ဂျပန်ဆေးရုံ၊ တောင်ပေါ်ရွာ စစ်ဆေးရုံတို့တွင် သူနာပြုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဟူးကောင်းတောင်ကြားမှ ပြေးလာသော စစ်ပြေးဒုက္ခသည် (၁၀၀)ကျော်အား ကူညီစောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့၏ ဝန်ကြီးရုံးမှ တာဝန်ပေးချက်အရ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (ဘီဒီအေ )စံပြဆေးရုံ(ပဲခူး)တွင် သူနာပြုဆရာမ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း ဗမာ့မျိုးချစ်တပ်မတော် (ပီဘီအက်ဖ် )တိုင်း(၄)ဆေးတပ်၌ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၄၅ ခု၊ အောက်တိုဘာလ (၅)ရက်နေ့တွင် စစ်သေနာပတိချုပ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဂုဏ်ထူးဆောင်လက်မှတ် ချီးမြင့်ခြင်းခံသည်။
၁၉၄ဂခုနှစ် ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုကြီး ဖြစ်ပွားလာသောအခါ အင်းစိန်တိုက်ပွဲ ရှေ့တန်းအမှတ် (၁) စစ်မြပြေင်ဆေးရုံတွင် စေတနာ့ဝန်ထမ်းသူနာပြု ဆရာမ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၂ ခုနှစ်အထိ မင်္ဂလာဒုံစစ်ဆေးရေးရုံ၌ သူနာပြုဆရာမတာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၄ ခုမှ၁၉၅ဂခုနှစ်အထိ အမှတ် (၇)တပ်နယ်ဆေးရုံ (7S.H) တို့တွင် သူနာပြုဆရာမကြီး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်အုန်းမြသည် ပဲခူး ပြည်သူ့ ဆေးရုံ သားဖွားသင်တန်း၊ ရန်ကုန် ကျန်းမာရေး သင်တန်းကျောင်းနှင့် မော်လမြိုင် ဆေးရုံကြီးမှ သူနာပြုသင်တန်းများ တက်ရောက်ခဲ့၏။ ဗမာ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် ဆေးရုံ၊ ဗမာ့ မျိုးချစ် တပ်မတော် ဆေးရုံ၊ ပဲခူး ပြည်သူ့ ဆေးရုံ၊ မင်္ဂလာဒုံ စစ်ဆေးရုံ စသည်တို့၌ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့၏။ စာရေးဆရာမ မြမာလာ အမည်ဖြင့် စာအုပ် စာတမ်း အချို့ကိုလည်း ရေးသား ပြုစုခဲ့ရာ ဣတ္တိယ ဘဝ ဆောင်းပါး၊ ဘဝတိုက်ပွဲ ဝတ္ထု၊ ကျွန်မ ဘဝအစ ကြက်ခြေနီက ဆောင်းပါးနှင့် ဖွားဖွားကြက်ခြေနီ အခန်းဆက် ဆောင်းပါးများမှာ ထင်ရှားပါသည်။ ယခုအခါ ဖလောရင့် နိုက်တင်ဂေးဆုရ ဗိုလ်မှူး ဒေါ်ခင်အုန်းမြ (ခေါ်) စာရေးဆရာမကြီး မြမာလာမှာ သက်ကြီး ကန်တော့ခံ စာပေပညာရှင်ကြီး တစ်ဦး ဖြစ်နေပြီ ဖြစ်၏။
ဗိုလ်မှူး ဒေါ်ခင်အုန်းမြသည် တစ်ဖက်မှလည်း လှုမှုရေးလုပ်ငန်းများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ မြစ်ကြီးနားအသင်း၏ နာယက အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရွှေတိဂုံဘုရားတောင်ဘက်မုခ် ကျောက်စိမ်းတွင်းဓမ္မာရုံဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒဂုံမြို့နယ် မိခင်နှင့်ကလေးစေင့်ရှောက်ရေးအသင်း အမှုဆောင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့ စကားဝါလမ်း တိပိဋက ကျောင်းတော် မဟာစည် အမျိုးသမီးယောဂီစောင့်ရှောက်ရေးအသင်း၊ ဟိတသီအသင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ သူနာပြုအသင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီအသင်း စသည်တို့တွင် ရာသက်ပန်အသင်းဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်
၁၉၅၈ ခုမှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်မြို့ အမှတ် (၂)ဆေးရုံတွင် ဒုဗိုလ်ရာထူးမှ ဆရာမှူး (ဗိုလ်မှူး)အဆင့်အထိ အဆင့်ဆင့်တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခု၊ ဇွန်လ (၁၇)ရက်နေ့မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီအသင်းကြီးတွင် အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၂၇ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၉ တွင်ဖလောရင့်နိုက်တင်ဂေးဆုရ ဒေါ်ခင်အုန်းမြ(ခ) စာရေးဆရာမကြီး မြမာလာ ကွယ်လွန်သည်။
ကြာအင်း (အရှေ့)ရွာ၊ သခွတ်ကုန်း
ကြာအင်း (အရှေ့)ရွာ၊ သခွတ်ကုန်း
ကြံခင်းစုရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
ကြံခင်းစုရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
သာယာကုန်းရွာ၊ အလုံ
သာယာကုန်းရွာ၊ အလုံ
ဟိုရာဒမ်ဘယ်
ဟိုရာဒမ်ဘယ် သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံတွင်တည်ရှိပြီး ရစ်လွင်ပြင်ဒေသကန်များတွင် ပါဝင်သည့် သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်သည် အက်ဒစ်အဘာဘာမြို့ ( Addis Ababa) ၏ တောင်ဘက် မိုင် ၁၀၀ ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်သည် အိုရိုမိယဒေသနှင့် နိုင်ငံတောင်ပိုင်းဒေသအကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဘတုမြို့သည် ကန်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်အတွင်းသို့ မီကိမြစ်သည် အနောက်ဘက်မှ လည်းကောင်း၊ ကတာမြစ်သည် အရှေ့ဘက်မှလည်းကောင်း ရေးများစီးဝင်သည်။ ကန်၏ ရေနက်ဧရိယာသည် ဧရိယာ ၇၀၂၅ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။
ဟိုရာဒမ်ဘယ်သည် အရှည် ၃၁ ကီလိုမီတာ၊ အကျယ် ၂၀ ကီလိုမီတာ၊ မျက်နှာပြင်ဧရိယာ ၄၄၀ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၉ ကီလိုမီတာရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၆၃၆ မီတာတွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၆၇-၆၈ အီသီယိုးပီးယားအချက်အလက်များအရ ဇိဝေကန်၏ အရှည်သည် ၂၅ ကီလိုမီတာ၊ အကျယ် ၂၀ ကီလိုမီတာ၊ မျက်နှာပြင် ဧရိယာသည် ၄၃၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ကန်၏ အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၄ မီတာရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၈၄၆ မီတာတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်တွင် ကျွန်းငါးခုပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ  Debre Sina, Galila, Funduro, Tsedecha နှင့် Tulu Gudo တို့ ဖြစ်ကြသည်။
စက်တင်ဘာ ၁၉၇၅
ကိုးကား
1975
ကော့နွဲရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကော့နွဲရွာ(Kawtnwe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ကော့နွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကော့နွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၆၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၇၇ ဦး နေထိုင်သည်။ ထိုရွာ၌ ရွှေကြက်မင်းစေတီ၊ ကျောက်ပေါင်းချောင်စေတီ ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စေတီယုံရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
စေတီယုံရွာ (Zaydiyon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ စေတီယုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၀၇၇ ဖြစ်သည်။
အသည်းကွဲခြင်း
အသည်းကွဲခြင်းသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခံစားရခြင်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် ချစ်ဦးသူနှင့် ကွေကွင်းရခြင်းကြောင့် ဖြစ်တတ်ပေသည်။ ထို့ပြင် မိမိချစ်ခင်မြတ်နိုးရသူများနှင့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ကွဲကွာကြရသောအခါ အသည်းကွဲဝေဒနာကို ခံစားကြရလေ့ရှိသည်။
အသည်းကွဲဝေဒနာမှာ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာခံစားရခြင်းဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်စေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် အသည်းကွဲခြင်းသည် ကိုယ်စိတ်ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်ဟု တနည်းဆိုနိုင်သည်။
အသည်းကွဲခြင်းကြောင့် အလွန်အမင်း စိတ်ထိခိုက်ခံစားနေရသည့် အချိန်တွင် ရင်ညွန့်နေရာနှင့် ဝဲဘက်ရင်အုံနေရာတို့တွင် နာကျင်ခြင်း၊ အောင့်ခြင်းတို့ကို ခံစားရလေ့ရှိသည်။
အသည်းကွဲခြင်းကြောင့် လူမှုဆက်ဆံရေးနယ်ပယ်တွင် စိတ်ဖိစီးမှုများနှင့် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။ အချို့သူများသည် အသည်းကွဲဝေဒနာကို ခဏတာမျှသာ ခံစားရလေ့ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ များသောအားဖြင့် ချစ်ရသူများနှင့် ကွေကွင်းရခြင်းအပေါ်တွင် အကောင်းမြင်စိတ်ဖြင့် ရှုမြင်တတ်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် ဤကဲ့သို့သောသူများမှာ အနည်းစုသာဖြစ်ကြပြီး ကျန်သူများမှာ စိတ်ဖိစီးမှုဒဏ်ကို ကာလတာရှည် ခံစားရလေ့ရှိသည်။
မြေနီရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
မြေနီရွာ (Myayni)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ မြေနီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေနီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၈၇ ဦး၊ မ ၂၇၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
အသည်းကွဲခြင်း
အိပ်မပျော်ဖြစ်ရခြင်းမှာလည်း အသည်းကွဲခြင်း၏ လက္ခဏာတစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ ချစ်သူဟောင်း၏ အကြောင်းအား မကြာခဏ စဉ်းစားမိနေခြင်း၊ အတွေးနယ်ချဲ့၍ နောင်တရမိနေခြင်းများသည် အိပ်မပျော်ဖြစ်စေရသည့် အကြောင်းများဖြစ်သည်။
မြေနီရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အသည်းကွဲခြင်း
အသည်းကွဲခြင်းဝေဒနာကြောင့် နှလုံးရောဂါ၊ စိတ်ကျရောဂါ၊ အိပ်မပျော်သည့်ရောဂါနှင့် အခြားပြဿနာများ ကြုံတွေ့ရနိုင်သဖြင့် ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးကြီးလှပေသည်။
ဖာတန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဖာတန်ရွာ(Hpartan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ လဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၇ ဦး၊ မ ၃၇၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိသ်စထရစ်ဘလေ
ကိသ်စထရစ်ဘလေ (၁၉၇၆ - ၂၀၁၁) (Keith Stribley) သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသား ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာယူနီကုဒ်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် အားကြိုးမာန်တက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
မိသားစုဘဝ
ဇနီးမှာ ဒေါ်ခိုင်ဇာဝင်းဖြစ်ပြီး သမီးမှာ ရေဗက္ကာလင်း ဖြစ်သည်။
အလုံ (တောင်)ရွာ၊ အလုံ
အလုံ (တောင်)ရွာ၊ အလုံ
တမံရွာ
တမံ
ဦးကုလား
ဦးကုလားသည် တနင်္ဂနွေမင်း လက်ထက်တွင် စာပေကျမ်းဂန်တတ် ပညာရှိကြီးဖြစ်သည်။ မဟာရာဇဝင်ကြီး ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်။
မဟာရာဇဝင်
အဘသည်သူဌေးမျိုး၊ အမိသည် စော်ဘွား မြို့စားမျိုးဖြစ်၍ သူဌေးသား ဦးကုလားသည် မိမိစည်းစိမ်နှင့် အေးချမ်းသာယာစွာ နေနိုင်သော်လည်း နောင်လာနောက်သားတို့အတွက် အပတ်တကုတ် ကြိုးစားရှာဖွေ စုဆောင်း၍ ရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများကို ပြုစုခဲ့သည်။ ပုဂံရာဇဝင်၊ တကောင်းရာဇဝင်၊ သရေခတ္တရာရာဇဝင်၊ အင်းဝရာဇဝင်၊ တောင်ငူရာဇဝင် စသည်ဖြင့် ရှေးဟောင်းရာဇဝင် ကျမ်းငယ်များကို စုပေါင်းညှိနှိုင်းပြီး မဟာရာဇဝင်ကြီး ကိုရေးသားခဲ့သည်။ ကျမ်းငယ်များအပြင် ကျောက်စာ၊ ဧချင်း၊ မော်ကွန်း များကိုလည်း အထောက်အထားပြု လေ့လာ၍ ရေးသားခဲ့၏။ ကွဲပြားနေသော ရှေးရာဇဝင်ကျမ်းငယ်များကို တကွဲတပြား တသီးတခြားဆီ မဖြစ်ရလေအောင် စုစည်း၍ စနစ်တကျ ပြုစုပြီး တစ်စောင်တည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ဟုလည်း ခေါ်၍ စံပြုလောက်သော ကျမ်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နောင် ရာဇဝင်ကျမ်းဆရာတို့သည် ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ကို အမှီပြု၍ ရေးသားကြသည်။ ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်တွင် မှတ်တမ်းတင်လောက်သည့် အချက်မှာ ပြေပြစ်ကောင်းမွန်သော ဝါကျအသုံးအနှုန်း၊ စကားလုံး အထားအသိုများပင် ဖြစ်သည်။
စကားပြေရိုးရိုး ဖြစ်သည်။ ဘကြီးတော် မင်းတရားလက်ထက် ရေးသားသော မှန်နန်းရာဇဝင် သည်လည်း ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ကို အမှီပြုရသည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ
လုံလန်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဦးလှဖေရွာ၊ ဦးလှဖေ
ဦးလှဖေရွာ၊ ဦးလှဖေ
နာဆာ
အတိုကောက်အားဖြင့် နာဆာ ခေါ် အမျိုးသား အာကာသနှင့် လေကြောင်း ဦးစီးဌာန (National Aeronautics and Space Administration, NASA) သည် အမေရိကန်၏ အာကာသ စီမံကိန်းများအတွက် တာဝန်ရှိသည့် အစိုးရအပိုင် ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ နာဆာအား ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုခဲ့သည့် အမျိုးသား အာကာသနှင့် လေကြောင်းဆိုင်ရာ အက်ဥပဒေ အရ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ယခင် လေကြောင်းရေးရာ အမျိုးသား အကြံပေး ကော်မတီအဖွဲ့နေရာတွင် အစားထိုးခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်လည်ပတ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အာကာသ စူးစမ်းလေ့လာရေး စီမံကိန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ လကမ္ဘာသို့ သွားသည့် အပိုလိုမစ်ရှင်၊ နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ အာကာသနှင့် ပက်သတ်သော ပရိုဂရမ်များ အပြင် နာဆာသည် စစ်ရေး နှင့် စစ်ရေးမဟုတ်သော လေကြောင်းနှင့် အာကာသဆိုင်ရာ သုတေသန ရေရှည် သုတေသန လုပ်ငန်းများ နှင့်လည်း သက်ဆိုင်သည်။ နာဆာမှ သိပ္ပံပညာသည် ကမ္ဘာမြေ၏ အကြောင်းကို ကမ္ဘာမြေ လေ့လာစောင့်ကြည့်ရေး စနစ်မှတဆင့် ပိုမို၍သိရှိနားလည်ရန် အဓိက ဦးတည်ချက်ထားသည်။ ထို့အပြင် သိပ္ပံမစ်ရှင် ဒါရိုက်ထရိတ်၏ ဟီလီယိုရူပဗေဒ သုတေသန ပရိုဂရမ်ကို ပိုမိုတိုးတက်စေရန်လည်း ရည်ရွယ်သည်။ နေအဖွဲ့အစည်း အတွင်းရှိ ရုပ်ဝတ္ထုများကို နယူးဟော်ရီဇုန်ကဲ့သို့သော အဆင့်မြင့် ရိုဘော့မစ်ရှင်များဖြင့် လေ့လာစူးစမ်းခြင်းလည်း  ပါဝင်သည်။
ချွန်းတာရီးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာမိုင်းလုံရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
တာမိုင်းလုံရွာ(Tarmonglong)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ တာမိုင်းလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာမိုင်းလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၆ ဦး၊ မ ၅၇၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၁၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ်းပြိုရွာ၊ အလုံ
ကမ်းပြိုရွာ၊ အလုံ
ကျောက်ဂူတိရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ကျောက်ဂူတိရွာ (Kyaukguti)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၃၉ ဦး၊ မ ၂၅၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်တင်ဘာ ၁၉၇၆
ကိုးကား
1976
မိုးဆောင်းငှက်
မိုးဆောင်းငှက် သို့မဟုတ် ဥဩ၊ ယောက်ဖခွေးခေါ်နှင့် အလားတူငှက်များ သည် မျိုးစဉ် Cuculiformes ရှိ မျိုးရင်း Cuculidae တွင်ပါဝင်သော ငှက်များဖြစ်ကြသည်။ ဤငှက်မျိုးရင်းတွင် ဥဩ အစရှိသော အခြားငှက်များလည်း ပါဝင်သည်။ ငှက်များသည် အလယ်အလတ်အရွယ်အစားရှိကြပြီး သစ်ပင်ပေါ်တွင် နေထိုင်လေ့ရှိကြသည်။ ကမ္ဘာအနှံ့တွင် တွေ့ရှိနိုင်ပြီး မျိုးစိတ်အများစုမှာ အပူပိုင်းဒေသတွင်နေထိုင်ကြကာ အချို့မှာ ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြသည်။ အင်းဆက်နှင့် သစ်သီးဝလံများအပါအဝင် အခြားတိရစ္ဆာန်များကိုလည်း စားသုံးကြသည်။ အချို့မျိုးစိတ်များသည် အခြားငှက်များ၏အသိုက်တွင် ဥဥပြီး သူတို့၏ ငှက်ကလေးများကို ကြီးပြင်းစေသည်။ အချို့မျိုးစိတ်မှာ ကိုယ်တိုင် ကျွေးမွေးစောင့်ရှောက်၍ ကြီးပြင်းစေသည်။
ကွက်သစ်ရွာ၊ ဝက်ရုပ်
ကွက်သစ်ရွာ၊ ဝက်ရုပ်
ကညင်ငူ
ကညင်ငူ
ဆီလီကွန်
ဆီလီကွန် သည်ကမ္ဘာ့ အပေါ်ယံလွှာတွင် အပေါများဆုံး ရရှိနိုင်သည့် လျှပ်ကူးပစ္စည်းဖြစ်သည်။ အလွန်ကြွပ်ဆပ်ပြီး တောက်ပသော အရောင်ရှိသော သတ္တု (metalloid ) ဖြစ်သည်။ ဒြပ်ပေါင်း၏ ဂုဏ်သတ္တိသည် tetravalent ဖြစ်သလို တခါတရံတွင် bivalent ရှိတတ်သည်။ ဓာတု ဂုဏ်သတ္တိအားဖြင့် လုံးဝလျှပ်ကူးပစ္စည်း ဖြစ်သည်။ တခြားအသိများသော silicon ဓာတ်ပေါင်းများမှာ pentacoordinated နှင့် hexacoordinated compounds ဖြစ်သည်။ သဘာဝတွင် silicon ကို ဆီလီကွန် အိုင်ဆိုတုပ် ၂၈ (Si28) သည် 92.2%, ဆီလီကွန် အိုင်ဆိုတုပ် ၂၉ (Si29) ကို 4.7% နှင့် ဆီလီကွန် အိုင်ဆိုတုပ် ၃၀ (Si30) ကို 3.1% တို့ပါဝင်ကြသည်။ တည်ငြိမ်မှုရှိသည့် သဘာဝ အိုင်ဆိုတုပ် များအပြင် အမျိုးမျိုးသော ရေဒီယို သတ္တိကြွပြီး လူသားတို့ ပြူပြင်ထားသော (artificial isotops ) များလည်းရှိသည်။ ဆီလီကွန် ဒြပ်စင် များသည် periodic table, group IV ရှိ germanium နှင့် အလားတူ metalloids များကဲ့သို့သော ရူပဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိသည်။ ဆီလီကွန်၏ လွတ်လပ်စွာ တည်ရှိနေသော အခြေနေမှာ သဘာဝ တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူး ပစ္စည်းတစ်မျိုး ဖြစ်သောကြောင့် သေးငယ်သော အညစ်အကြေး များစွာပေါင်းခြင်းဖြင့် ၎င်း၏ ဂုဏ်သတ္တိ ကို မြှင့်တင်ပေးခြင်း ခံရသော်လည်း metal ၏ chemical behavior နှင့် ဂုဏ်သတ္တိတူသည်။
သူ၏ electropositivity သည် သံဖြူများ ကဲ့သို့ပမာဏရှိပြီး germanium နှင့် ခဲ တို့ထက် ပမာဏပိုပါသည်။ metallic character ကြောင့် tetrapositive ions and various covalent compounds တို့ဖြစ်ပေါ်လာရသည်။ အနည်းငယ်သော silicides တို့တွင် negative ions အနေဖြင့် တွေ့ရပြီး oxyacids or complex anions တို့တွင် positive constituent အဖြစ်တွေ့ရသည်။ Hydrides serious အမျိုးမျိုး ဖြစ်ပေါ်ပြီး ၎င်းအုပ်စု အများစုတွင် silicon-silicon bonds များပါင်ပါသည်။ Compounds Hydride serieous အများစုတွင် ionic or covalent property ပါရှိသည့် Oxygen ပါဝင်သည်။
အသုံးပြုခြင်း
Siliconသည် ဖန်၊ အင်္ဂတေ(ဘိလပ်မြေ) နှင့် semiconductor devices (တစ်ပိုင်းလျပ်ကူးပစ္စည်း)အများစု၏ အဓိကပါဝင်သော ပစ္စည်းဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးပေါ် ပလပ်စတစ် ပစ္စည်းများတွင် silicon များထည့်သွင်း သုံးစွဲကြသည်။ တချို့သော သတ္တုထည်များ၏ အဓိကပါဝင်ပစ္စည်းဖြစ်ပြီး ကြွေထည်မြေထည် ပစ္စည်းတွင်လည်း အဓိက ပါဝင်သည်။ ကြွေထည်များ ကြွေရည်သုတ်သည့် နေရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။ ကုန်ကြမ်း silicon နှင့် သတ္တုတဝက် compounds များကို aluminium, magnesium , copper and other metals တွေထက် ပိုပြီးတောင့်ခိုင်မာစေရန် ပေါင်းပေးသော သတ္တုစပ်အနေဖြင့် အသုံးပြုပါသည်။ 98-99% ထိ သန့်စင်မှုရှိသော Metallurgic silicon များကို organosilicic နှင့် silicon resins၊ seals နှင့် oils များ ထုတ်လုပ်သည့် နေရာများတွင် ကုန်ကြမ်းအဖြစ် အသုံးပြုပါသည်။ Silicon chips ပြားလေးများကို အိုင်စီပြား (integrated circuits) များ ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။ တိုက်ရိုက် နေရောင်ခြည်စွမ်းအင် လက်ခံပေးသော Photovoltaic cells များအဖြစ် သေးသွယ်ပါးလွှာသည့် silicon crystals of electronic grade ကိုသုံးပါသည်။ Silicon dioxide ကို elemental silicon နှင့် silicon carbide ထုတ်လုပ်သောနေရာတွင် ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းအဖြစ် အသုံးပြုပါသည်။ Big silicon crystals များကို piezoelectric glasses အတွက်အသုံးပြုပါသည်။ အရည်ဖျော်ထားသည့် သလင်းကျောက်များကို ဓာတ်ခွဲခန်းနှင့် ဓာတုအပင်စိုက်ပျိုးရေးသုံး silicon glasses အဖြစ်အသွင်ပြောင်း အသုံးချပါသည်။ Electric insulator တွင်လည်း အသုံးပြုပါသည်။ silicon၏ ရေထဲတွင် colloidal ပျံ့နှံ့မှုကို coating agent တခုသကဲ့သို့ သုံးသလို တချို့သော ကြွေထည် ပစ္စည်းများအတွက် ပါဝင်ပစ္စည်း အဖြစ်အသုံးပြုပါသည်။ silicon သည် တည်မြဲသော ဒြပ်စင် ၉၆ ခုတွင် ၆၄ ခုသော ဒြပ်စင်များနှင့် ဓာတ်ပြုပြီး ဓာတ်ပေါင်းဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ကျန် ၁၈ ခုနှင့် Silicides များ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဆီလီကွန်ကို ကြီးမားသော ပမာဏ အဖြစ် သတ္တု အရည်ကျိုခြင်း လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုသော Metallic silicides များမှလွဲပြီး hydrogen, carbon , halogens , nitrogen , oxygen and sulphur တို့နှင့်ပေါင်းစပ်ပြီး အသုံးများ အရေးကြီးသော compounds များဖြစ်ပေါ်သည်။ ထို့အပြင် အလွန် အသုံးဝင်သော organosilicic products များလည်း ရရှိနိုင်သည်။ ဆီလီကွန်ကို များစွာသော dioxide ပုံစံများနှင့် မရေမတွက်နိုင်သော သဘာဝ silicates အသွင်ကွဲများမှ တွေ့ရသည်။ ကမ္ဘာ့ အပေါ်ယံလွှာ၏ 27.72% ပါဝင်သည်။ အောက်ဆီဂျင်နှင့် အလူမီနီယမ်များက 46.6% နဲ့ 8.13% စီပါဝင်သည်။ ဆီလီကွန်ကို စီပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်ရာတွင် သဲမှထုတ်လုပ်သည်။ အနည်း ငယ်သော ဆီလီကွန် အမျိုးစားများကို သတ္တုတွင်းများမှ ရရှိသည်။ (ဥပမာ – talc and mica) တခြား တွင်းထွက် silicates များမှာ feldspars , nephenile , olivie , vermiculite ,perlite , kaolinite စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အပြင် တခြား ဆီလီကွန် ဓာတ်ပေါင်းများ အနေဖြင့် ရှားပါးစွား တွေ့ရှိရသော တန်ဖိုးရှိ ကျောက်များမှာ opal , agate နှင့် rinestone စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ
ဆီလီကွန်သည် သတ္တဝါတို့၏ အရိုး ချဉ်ဆီတွင် အသုံးမပြုနိုင်သော်လည်း အရေပြားနှင့် တစ်ရှူးများ ဆက်နွယ် အသုံးပြုနိုင်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ (ပေါပေါများများရနိုင် သော ) nameli silica နှင့် silicates၊ Silicon တို့သည် သဘာဝအတွင် သက်ရှိများအတွက် အဆိပ်ဖြစ်စေသော ပစ္စည်း မဟုတ်ပါ။ ဆီလီကွန် ဒြပ်စင်သည် ဓာတ်မပြုသောပစ္စည်းဖြစ်ပြီး အဆုတ် တစ်ရှူးထဲမှ fibrosis ကဲ့သို့ ဂုဏ်သတ္တိရှိသည်။ သို့သော် အဆုတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြဿနာ အနည်းငယ်ရှိကြောင်း ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် တိရစ္ဆာန်များကိုစမ်းသပ်ခြင်းမှ သိရှိရသည်။ ဆီလီကွန် အမှုန့်များသည် အဆုတ်အပေါ်တွင် မကောင်းသော သက်ရောက်မှု အနည်းငယ်ရှိသော်လည်း ခန္ဓာကိုယ် အင်္ဂါရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သိသာသည့်ရောဂါလက္ခဏာ မတွေ့ရပါ။ အဆိပ်တောက် ဖြစ်သောလက္ခဏာသည် သိသာထင်ရှားမှု မရှိနိုင်ပါ။ ဆီလီကွန် များသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ လည်ချောင်းပိုင်းကို ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ရှိနိုင်သည်။ ဆီလကွန် ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပုံဆောင်ခဲများ (Crystalline silica dioxide ) သည် ပြင်းထန်သည့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ပေးနိုင်သည်။ ဆီလကွန် ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပုံဆောင်ခဲများ ၏ ဘေးထွက် ဆိုးကျိုးဖြစ်စဉ်သည် မျိုးဆက် တစ်ခုခြားပြီး ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဆီလကွန် ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပုံဆောင်ခဲများ ကိုထိတွေ့မှုရှိလျှင် အရေပြားနှင့် မျက်လုံး ယားယံမှု ဖြစ်စေတတ်သည်။ ၎င်းကို ရှူသွင်းမိပါက အဆုတ်နှင့် ကြွက်သားမျှင်များ ယားယံခြင်းဖြစ်စေနိုင်သည်။ မျက်လုံးနှင့် ထိမိလျှင် မျက်ကြောများ ပူလောင်ခြင်း၊ မျက်ရည်ပူများ ကျခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အရေပြား နီမြန်းလာခြင်း၊ ယားယံလာခြင်း တို့သည်အရေပြားနှင့် မတည့်သော လက္ခဏာများဖြစ်သည်။ အဆုတ်ကင်ဆာသည် ဆီလကွန် ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပုံဆောင်ခဲများ အထူးသဖြင့် သလင်းကျောက်နှင့် cristobalite တို့နှင့် မကြာခဏထိတွေ့မှုနှင့် သက်ဆိုင်နေပါသည်။ ၎င်းရောဂါမျိုးကို မိုင်းတွင်းအလုပ်သမားများ၊ ကျောက်အလုပ်သမားများ မြေထည်အလုပ်သမားများ တို့တွင် အများဆုံးဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်။ မကြာသေးခင်က အရေပြား လေ့လာသူများက ဆီလကွန် ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပုံဆောင်ခဲများ နှင့် မကြာခဏထိတွေ့မှုသည် ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ရောဂါနှင့် စမ်းသပ် မတွေ့ရှိနိုင်သော ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲမှုများ နှင့်ပတ်သက်နေကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ဆီလကွန် ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပုံဆောင်ခဲများ သည် ကိုယ်ခံအား စနစ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ထွန်းလင်းသန့်
ဆီလီကွန်
ဆီလီကွန်သည် သတ္တုမဟုတ်သော ဓာတုဒြဗ်စင်တစ်ခု ဖြစ်၍ ၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်နိုင်ငံသား ဗာဇီးလီယပ်အမည်ရှိ ဓာတုဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးက စတင်တွေ့ရှိသည်။ ထိုဆီလီကွန် ဒြဗ်စင်ကို သဘာဝတွင် ပစ္စည်းသန့်သန့်အနေနှင့် မည်သည့် အခါမျှမတွေ့ရချေ။ သို့သော် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်နှင့် ပေါင်းစပ် ပြီးလျှင်နှမ်းဖတ်ကျောက်၊ ကျောက်သလင်းပွင့်၊ မီးခတ်ကျောက် စသည့် ကျောက်အမျိုးမျိုးအပြင်၊ သဲအစရှိသော ဆီလီကွန် အောက်ဆိုက်တို့အဖြစ်ဖြင့်မူ သဘာဝတွင် အမြောက်အမြား တွေ့ရလေသည်။ ဆစ်လီကာအမည်ဖြင့် လူသိအများဆုံးဖြစ် သော ဆီလီကွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် (SiO2)ကို သဲအသွင်ဖြင့် အများဆုံးတွေ့ရ၏။ ဤကမ္ဘာ မြေပေါ်တွင် ဆီလီကွန်ဒြဗ် ပေါင်းများနှင့်သာပြီးလျက်ရှိကြောင်း သိရလေသည်။
ဆီလီကွန်သည် မဟူရာကျောက်၊ ခရမ်းကျောက်၊ နဂါး သွဲ့ကျောက်၊ ကြောင်စသည့်ကျောက်တို့တွင် ပါဝင်သည်။ ဆီလီကွန်ဒြဗ်ပေါင်းများသည် စက်မှုဓာတုဗေဒ၊ ဖန်ချက်လုပ် ငန်း၊ အိုးခွက်လုပ်ငန်း၊ အပူခံပစ္စည်းများနှင့် သံရည်ကျိုဖို အတွင်းခံ ပစ္စည်းများလုပ်ကိုင်ကြရာ၌ အလွန်ပင်အသုံးဝင်လေ သည်။ ရွံ့စေးနှင့် မြေဆီလွှာများတွင် အများအားဖြင့် ဆီလီ ကိတ်များ ပါဝင်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဆိုဒီယမ် ဆီလီ ကိတ် (Na2 SiO2)ဟုခေါ်သော ဆီလီကွန်ဓာတ်ဆားတစ်မျိုး သည် အရည်ဖြစ်၍ စေးကပ်သောသတ္တိရှိခြင်းကြောင့် ဆစ်လီ ကိတ်ကို ကုန်ထည့်စက္ကူကြမ်းသေတ္တာများ ပြုလုပ်ကြရာတွင် ကော်အဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြ၏။ ဆိုဒီယမ်ဆီလီကိတ်ဓာတ်ဆား ကို 'ဝါးတားဂလပ်'ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုဆိုဒီယမ်ဆီလီကိတ် တစ်ဆနှင့် ရေကျက်အေးဆယ်သား၊ ဆယ့်တစ်ဆရော၍ရသော အရည်တွင် လတ်ဆတ်သောဥများကို စိမ်ထားလျှင် ဆိုဒီယမ် ဆီလီကိတ်သည် ဥကို သိုးပုပ်သွားအောင် ဖျက်ဆီးတတ်သော ဗက်တီးရီးယားများ ဥအခွံ၏ အပေါက်ငယ်များထဲသို့ မဝင်နိုင် အောင် တားဆီးပိတ်ဆို့ပေးနိုင်သည်။ ဤနည်းဖြင့် ဥများကို လပေါင်းများစွာ မပုပ် မသိုးအောင် တာရှည်ထားရှိနိုင်လေ သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆီလီကွန် ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ ကဏ္ဍ:တပိုင်းသတ္တုများ
ချောင်းပိုက်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ချောင်းပိုက်ရွာ (Chaungpaik)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ညီးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညီးစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၉ ဦး၊ မ ၉၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးဖြူကုန်း (မြောက်)ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ဇီးဖြူကုန်း (မြောက်)ရွာ (Zeehpyukone(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ဇီးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၃၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စကြဝတေးမင်း
စကြဝတေးမင်းသည် အလျားယူဇနာ(၁၀ဝ)၊ အနံယူဇနာ(၂၅၀)၊ အဝန်းယူဇနာ(၉၀ဝ)ရှိသည့် မဇ္ဈိမဒေသ အရပ်မှာ ဖြစ်သည်။ မဇ္ဈိမဒေသ အရပ်သည် ဘုရား ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ အဂ္ဂသာဝက၊ မဟာသာဝက စသည့် မြင့်မြတ်သူများ ဖြစ်ရာအရပ်ဖြစ်သည်။ ပစ္စန္တရစ်အရပ်၌ မဖြစ်ပေ။
ကဗျာ
စကြဝတေးမင်း ပေါ်သောအခါ ရတနာ(၇)ပါးအနက် စကြာရတနာ အရင်ရောက်ရှိလာသည်။ ဆင်ရတနာ၊ မြင်းရတနာများသည် သာမန် ဆင်၊ မြင်းများထက် သာသည်။ မိဖုရားရတနာသည် အဆင်းလှသည်။ ကြည်ညိုဖွယ်ရှိသည်။ မြင့်ခြင်း၊ နိမ့်ခြင်း ဟူသော အပြစ်ခြောက်ပါး ကင်းသည်။ ကိုယ်နံ့သည် စန္ဒကူးနံ့၊ ခံတွင်းနံ့သည် ကြာညိုနံ့ သင်းသည်။ မဒ္ဒတိုင်း မင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ မြောက်ကျွန်းသူ ဖြစ်သည်။ သူဌေးရတနာသည် မြေကြီးအတွင်း တစ်ယူဇနာတိုင်တိုင် အရှင်ရှိပြီး မြှုပ်ထားသော ဥစ္စာ၊ အရှင်မဲ့ မြှုပ်ထားသော ဥစ္စာများကို မျက်စိနှင့် မြင်နိုင်သည်။ စကြဝတေးမင်း စုံစမ်းခိုင်းသည့်အခါ ရတနာများကို ယူပေးသည်။ သားကြီးရတနာသည် ပညာရှိသည်၊ လိမ္မာသည်၊ သူတပါး၏ အကြံအစည်ကို သိနိုင်သည်။ စကြဝတေးမင်း သေပြီး (၇)ရက်မြောက်တွင် စကြာရတနာ ကွယ်သည်။ ဆင်၊ မြင်းရတနာ သေသည်။ မြရတနာ ပျောက်ကွယ်သည်။ မိဖုရားရတနာ တန်ခိုးအာနုဘော် ကွယ်သည်။ သူဌေးမျက်စိသည် သာမန်မျက်စိသာရှိတော့သည်။ သားကြီး၏ ဉာဏ်ပညာသည်လဲ သာမန်ပညာသာ ဖြစ်တော့သည်။
စကြဝတေးမင်း ကျင့်ဝတ်
(မဟာသုဒဿနသုတ်)အရ သုံးပါး
(ဒီဃနိ ကာယ် ပါထိကဝဂ် စက္ကဝတ္တိသုတ်) အရ ဆယ်ပါး
၁။ သားမယားတို့ကို သီလ၌ ဆောက်တည်စေခြင်း၊ အဝတ် ပုဆိုး၊ နံ့သာ၊ ပန်း စသည်တို့ကို ပေးခြင်း၊ဘေးဥပဒ် မရှိအောင် စောင့်ရှောက်ခြင်း၊
၂။ အဘိသိက် ခံလေပြီးသော မင်းတို့အား မြည်း၊ မြင်း၊ အဿဇနေယျ စသော ရတနာတို့ကို ပေး၍ ချီးမြှောက်ခြင်း၊
၃။ မိမိထံ၌နေသော မင်းတို့ကို ထိုက်သည့်အားလျှော်စွာ ယာဉ်၊ သံလျင်းပေး၍ နှစ်သက်စေခြင်း၊
၄။ ပုဏ္ဏားတို့အား ထမင်း၊ အဖျော်၊ ပုဆိုး စသောလှူဖွယ်ဝတ္တုကို ပေးခြင်း၊ သူကြွယ်တို့အား မျိုးစေ့၊ ထွန်တုံး၊ ထွန်သွား၊ နွားလား စသည်တို့ကို ပေးခြင်း၊
၅။ နိဂုံး၊ ဇနပုဒ် နေသူတို့အား ထမင်း၊ မျိုးစေ့၊ ရိက္ခာ၊ ထွန်တုံး၊ ထွန်သွား၊ ကျွဲ၊ နွား စသည်တို့ကို ပေးခြင်း၊
၆။ ရဟန်းတို့အား ရဟန်းတို့နှင့်လျော်သော ပရိက္ခရာများ လှူဒါန်း၍ ပူဇော်ခြင်း၊
၇။ သားရဲတိရစ္ဆာန်တို့အား ဘေးမဲ့ပေး၍ သက်သာရာကို ရစေခြင်း၊
၈။ မတရားသော အမူအရာကို မပြုစေခြင်း၊
တန်ခိုးကြီးပုံ
စကြဝတေးမင်းမှာ ကျွန်းကြီး လေးကျွန်း နှင့် အရံကျွန်းငယ် (၂၀ဝ၀) ကို အစိုးရသော မင်းဟု ကျမ်းဂန်များက ဆိုသည်။ ဇမ္ဗူဒိပ် မင်းအပေါင်းက ဝပ်တွား ခညောင်းရသော မင်းဖြစ်သည်။ အလိုခပ်သိမ်းကို ပြည့်စုံစေတတ်သော စကြာရတနာ ရရှိသဖြင့် စကြဝတေးမင်းဟု ခေါ်သည်။ ယင်းမှ အစွဲပြု၍ အစွမ်းထက်မြက်လှသော လှံ၊ ရထား၊ ခြေနင်း စသည်တို့ကို လှံစကြာ၊ ရထားစကြာ၊ ခြေနင်းစကြာ စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ စကြဝတေးမင်းကို မန္ဓာတု စကြာမင်း၊ မန္ဓတ်မင်း ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရားအလောင်းသည် မဟာသမ္မတမင်းမှ စ၍ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ပါးသော မင်းတို့တွင် ခုနစ်ဆက်မြောက် မန္ဓတ်မင်း ဖြစ်ဖူး၍ ကျွန်းငယ် အရံ (၂၀ဝ၀) နှင်တကွ ကျွန်းကြီး လေးကျွန်းတွင် စကြဝတေးမင်း စည်းစိမ်ကို ခံစားတော်မူသည်။
စကြဝတေးမင်းတို့သည် အံ့ဘွယ် လေးပါး ရှိမြဲဖြစ်သည်။ ယင်းတို့မှာ ဘုန်းကံ ပါရမီအလျောက် အလွန်အဆင်းလှ၍ အသံသာယာခြင်း၊ သတ္တဝါတို့၏ ကောင်းကျိုးကို ဆောင်ရွက်တတ်ခြင်း၊ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် သွားလာတတ်ခြင်း၊ တရားနှင့်အညီ စိုးစံတတ်ခြင်း တို့ ဖြစ်သည်။ ယင်းဂုဏ်များကြောင့် အခြားသော မင်း၊ ပုဏ္ဏား၊ သူကြွယ်၊ ရသေ့၊ ရဟန်းတို့သည် အဆင်းကို ရှု၍မဝ၊ အသံကို ကြား၍မဝ၊ တရားစကား နှီးနှော၍ မဝ အောင် ဖြစ်ကြရသည်။ စကြာရတနာတန်ခိုးကြောင့် အခြားသော မင်းများ မတုပြိုင်နိုင်သော တန်ခိုးရှင်လည်း ဖြစ်သည်။
စကြာဝတေးမင်း တန်ခိုး
တန်ခိုး ၄-မျိုးရှိသည်။
ဗုဒ္ဓဝင် လာ
(၁)ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား အလောင်းတော်သည် ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရားထံတော်၌ ဝိဇိတာ စကြာမင်းဖြစ်၍ ရဟန်းအဖြစ် နှင့်
သုဇာတမြတ်စွာဘုရားထံတော်၌ စကြာမင်းဖြစ်၍ ရဟန်းအဖြစ် ဗျာဒိတ်ခံယူတော်မူခဲ့သည်။
(၂)သိဒ္ဓတ္ထ မင်းသားကလေး၏ အင်္ဂါလက္ခဏာတို့ကို ပုဏ္ဏားတော်များကို ကြည့်ရှုစစ်ဆေးစေရာ ပုဏ္ဏား ၇-ယောက်က စကြဝတေးမင်း သော်လည်း ဘုရားသော်လည်း ဖြစ်လိမ့်မည် ဟု ဟောကြ၏။ အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကောဏ္ဍညအနွယ် ဖြစ်သည့် သုဒတ္ထ ပုဏ္ဏားကလေးကမူ လက်ညှိုးတစ်ချောင်းထောင်၍ မုချဘုရား ဖြစ်မည်ဟု တစ်ခွန်းတည်း အတပ် ဟောလိုက်သည်။
သတ်ပုံ
`စကြာ´ သည် အမှားများသော သတ်ပုံသတ်ညွှန်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာစာလုံးပေါင်း သတ်ပုံကျမ်း တွင် `စကြဝတေးမင်း´၊ `စကြာ´ ဟု ဖော် ပြသည်။ `စက်ကြာ´ ဟုဖတ်သည်။ ရန်ကုန်၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၊ ခြောက်ထပ်ကြီး ရွှေသာလျောင်းဘုရား၏ ခြေတော် စက်လက္ခဏာတွင် စကြဝတေးမင်းပုံပါရှိသည်။ စက္ကဝတ္တိ = စကြာမင်း = THE CAKKAVATTI (THE UNIVERSAL MONARCH) ဟု ညွှန်းထားသည်။ ရဝေနွယ် စာအုပ်တွင်လည်း စကြဝတေးမင်း၊ စကြာရတနာ ဟု ပုံနှိပ်ထားသည်။
စကြဝတေးမင်း
စကြဝတေးမင်းမှာ ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းနှင့် ကျွန်းငယ် အရံ ၂ဝဝ၀ ကို အစိုးရသောမင်းဟု ကျမ်းဂန်များတွင် ဆိုသည်။ ဇမ္ဗူဒိပ်မင်းအပေါင်းက ဝပ်တွားခညောင်းရသော မင်းဖြစ်သည်။ အလိုခပ်သိမ်းကို ပြည့်စေတတ်သော စကြာရတနာ ရရှိ သဖြင့် စကြဝတေးမင်းဟု ခေါ်သည်။ ယင်းမှ အစွဲပြု၍ အစွမ်း ထက်မြက်သော လှံ၊ ရထား၊ ခြေနင်း စသည်တို့ကို လှံစကြာ၊ ရထားစကြာ၊ ခြေနင်းစကြာ၊ စသည်ဖြင့် အသီးသီး ခေါ်သည်။ စကြာမင်းကို မန္ဓာတုစကြာမင်း၊မန္ဓာတ်မင်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ စကြာမင်းတို့သည် ဇန္ဓူဒိပ်ကျွန်း၌သာ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားအလောင်းသည် မဟာသမ္မတမင်းမှ စ၍ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ပါးသောမင်းတို့တွင် ခုနစ်ဆက်မြောက် မန္ဓာမင်း ဖြစ်ဘူး၍ ကျွန်းငယ်အရံ ၂ဝဝဝ နှင့်တကွ ကျွန်းကြီးလေးကျွန်း ၌ စကြဝတေးမင်းစည်းစိမ်ကို ခံစားတော်မူသည်။
စကြာမင်းတို့သည် ဘုန်းကံကြီးမားသည့် အလျောက် ကျောက်မျက်ရတနာ၊ ဆင်ဖြူတော်ရတနာ၊ စကြာရတနာ၊ မိဖုရားရတနာ၊ သဌေးရတနာ၊ မြင်းရတနာ၊ ဆင်ရတနာ ဟူသော ရတနာ ၇ပါး ပြည့်စုံမြဲဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် စကြဝတေးမင်းပင် ဖြစ်လျက် ပေးကမ်းမှုအလှူဒါနမရှိ၍၊ စကြရတနာ မရောက်သည်ကို သုတ်မဟာဝါပါဠိတော် စက္ကဝတ္တိ သုတ်၌ ဟောကြားသည်ကို ထောက်၍ စကြာရတနာ မရောက် သော စကြာမင်းလည်းရှိသေးသည်ဟု သိမှတ်ရာသည်။ စကြာမင်းတို့သည် အံ့ဖွယ်လေးပါးရှိမြဲဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ မှာ ဘုန်းပါရမီအလျောက်၊ အလွန်အဆင်းလှ၍ အသံသာယာ ခြင်း၊ သတ္တဝါတို့၏ ကောင်းကျိုးကို ဆောင်ရွက်တတ်ခြင်း၊ ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် သွားတတ်ခြင်း၊ တရားနှင့်အညီ စိုးစံခြင်း ဟူလေသည်။ ယင်းဂုဏ်များကြောင့် အခြားသောမင်းတို့သည် ၎င်း၊ ပုဏ္ဏားပရိသတ်တို့သည်၎င်း၊ သူကြွယ်ပရိသတ်တို့သည် ၎င်း၊ ရသေ့ရဟန်း ပရိသတ်တို့သည်၎င်း အဆင်းကို ရှု၍မဝ၊ အသံကို ကြား၍မဝ၊ တရားစကားနှီးနှော၍ မဝအောင် ဖြစ်ရသည်။
စကြာရတနာတန်ခိုးကြောင့် အခြားသောမင်းများ မတုပြိုင် နိုင်သော တစ်ဦးတည်းအရှင်သခင်ဖြစ်သည်။ ဂေါတမ မြတ်စွာ ဘုရားအလောင်း သိဒ္ဓတ္ထမင်းသာ ဖွားသည်တွင် လက္ခဏာ ဖတ် ပုဏ္ဏားတို့က မင်းသားငယ်သည် ဘုရားသော်လည်းကောင်း၊ စကြဝတေးမင်းသော်လည်းကောင်း ဖြစ်ရမည်ဟု ဗေဒင်ဟောကြားသည်ကို ထောက်၍ ဘုန်းကံအလွန်ကြီးမားလွန်းမှ စကြဝတေးမင်း ဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို သိရသည်။ ရှေးစာပေဟောင်းတို့တွင် အိုင်ဆဒ္ဒန်မှ၊ နတ်ဖန်ဆောင်သ၊ နေလတဆူ၊ ကြွေကျတူသို့၊ လေးဆူကျွန်းကြီး၊ ရံသီးပတ်ဝန်း၊ ကျွန်းငယ်နှစ်ထောင်၊ ကုန် အောင်ရစ်ခွေ၊ မြင်းမိုရ်ခြေတွင်၊ ရေပင်လယ်ဝိုက်၊ စက်နယ် တိုက်ကို၊ စိတ်လိုက်လိုပါ၊ လှည့်နိုင်စွာသော၊ စကြာမန္ဓာတ်၊ ဥက္ကဋ္ဌ်ရွှေဘုန်း၊ လူမင်းဆုံးတို့၊ (မန်လည်ဆရာတော်) မဟာနာဂိန်၊ ဂဇာသိရ်နှင့်၊ အရိန္ဒမာ၊ စကြာရွှေလှံ၊ မြင်းပျံ အဿ၊ ဇာနေယျတို့၏သခင်၊ ဘုရင်မင်းမြတ်၊သမုနတ် ဖြစ်တော်မူသဖြင့်၊ရာဆူမကိုဋ်၊ သောင်းတိုက်ခွဲပါ၊ မဏ္ဍလာ ဝယ်နှံ ပဏ္ဏာ ဆက်သွင်းလျက်၊ အမင်းမင်းတို့၏ဦးညွတ်ရာ၊ စကြာ မန္ဓာတ်၊ (ဆတိုင်မွှတ် ဦးကူး)စသည်ဖြင့် ဖွဲ့ဆိုရေးသားကြသည်။
ကျမ်းကိုး
<References/>
မြို့ဟောင်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
မြို့ဟောင်းရွာ(Myohaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ကော့နွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကော့နွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၆၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၇၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနောက်စုရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
အနောက်စုရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
ရှလကန်
ရှလကန် သည် အီသီယီုးပီးယားနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် Abijatta-Shalla အမျိုးသားပန်းခြံတွင် တည်ရှိသည်။
အကျဉ်းချုပ်
ကန်သည် အရှည် ၂၈ ကီလိုမီတာ၊ အကျယ် ၁၂ ကီလိုမီတာ၊ မျက်နှာပြင်ဧရိယာ ၃၂၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၂၆၆ မီတာဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၅၅၈ မီတာတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် အီသီယိုးပီးယားလွင်ပြင်ကန်များတွင် အနက်ဆုံးဖြစ်သည်။
ကန်၏ ကြမ်းပြင်တွင် ဆာလဖာများ ရှိသည့်အတွက် လူသိကြသည်။
ရှလကန်၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရေပူစမ်းများဖြင့် ပြည့်နေပြီး ရေများသည်လည်း ဆူပွက်နေသည်။ ကန်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နေရာများတွင် အက်ကွဲကြောင်းများရှိနေကာ ၎င်းတို့သည် ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုနှင့် ပေါက်ကွဲများများကြောင့် ဖြစ်သည်။ ရေပူစမ်းမှ ဆူနေသည့်ရေများသည် ဆူထွက်နေသဖြင့် ကန်ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လေထုသည် အတော်လေး စိုထိုင်းလျက်ရှိသည်။ ကန်၏ တောင်ဘက်ဆုံးအပိုင်းတွင်  flamingoes မျိုးစိတ်များစွာနှင့် ငှက်များကို တစ်ခါတရံ တွေ့ရတတ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကြော်ငြာသီချင်း
မြန်မာပြည်၏ စားသုံးသူများထံ ကြော်ငြာလိုသူများသည် တောရော မြို့ပါမကျန် ပရိသတ်အရေအတွက် အများဆုံးသို့ ထိရောက်စေနိုင်မည့် ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်း(TV Channel) များတွင် ကြော်ငြာများ ထည့်သွင်းလေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ကြော်ငြာများ ရိုက်ကူးထည့်သွင်းရာတွင် ကြော်ငြာအများစုသည် နောက်ခံသီချင်း Playback ဖြင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်၊ မော်ဒယ်များက အမူပိုပို သရုပ်ဆောင်ပြကြလေ့ ရှိသည်။ ထိုကြော်ငြာများအတွက် သုံးစွဲသည့် သီချင်းများကို ကြော်ငြာသီချင်းများဟု ခေါ်သည်။
ကြော်ငြာသီချင်းအများစုကို သီဆိုကြသည့် အဆိုတော်များမှာ ဂရေဟမ်(Graham) နှင့် ရတနာဦး တို့ဖြစ်သည်။ ကြော်ငြာသရုပ်ဆောင်များအကြားတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ မင်းသမီး ထက်ထက်မိုးဦးဖြစ်သည်။ သူမသည် ရုပ်မြင်သံကြား ကြော်ငြာများတွင် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုကြာ စိုးမိုးဦးဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထက်ထက်မိုးဦး၏ ကြော်ငြာအများစုအတွက် နောက်ခံသီဆိုသူမှာ ရတနာဦးဖြစ်သည်။ ကြော်ငြာသီချင်းများ ပေါက်သွားလျှင် ပရိသတ်ပါးစပ်ဖျားတွင် စွဲကျန်နေတတ်သည်။ ကြော်ငြာသီချင်းအများစုမှာ ကမ္ဘာကျော်တေးသီချင်းများကို မြန်မာစာသားထည့်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ သီချင်းအသစ် ထွက်ပြီးမကြာသေး၊ မြန်မာပြည်ရှိ ရုပ်မြင်သံကြားပေါ်တွင် ကြော်ငြာသီချင်းအဖြစ် ကြားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကြော်ငြာတွင် သီချင်းနှင့် သရုပ်ဆောင်မှုကို ငြီးငွေ့ကြောင်း စတင်ပြောကြားသူမှာ ကြော်ငြာများစွာ လက်ခံရိုက်ကူးခဲ့သူ မင်းသား လွင်မိုးဖြစ်သည်။ သူသည် ကြော်ငြာများကို ပုံစံအမျိုးမျိုးနှင့် ဆန်းသစ်ရိုက်ကူးမှုကို အားပေးလိုသဖြင့် သီချင်းများဖြင့် ရိုက်ကူးမည့်ကြော်ငြာများကို လက်မခံပါဟု ပြောခဲ့သူဖြစ်သည်။ မည်သို့ဆိုစေ ထက်ထက်မိုးဦးခေတ် နောက်ပိုင်း ကြော်ငြာများသည်လည်း ငယ်ရွယ်လှပသော မော်ဒယ်လေးများက လှတပတ သရုပ်ဆောင်ပြထားသော ကြော်ငြာသီချင်းများဖြင့်သာ ဆက်လက်ခရီးဆက်နေဆဲဖြစ်သည်ကို တွေ့ရပေသည်။
ပေါက်တူးရွာ၊ အလုံ
ပေါက်တူးရွာ၊ အလုံ
ဟိုင်းပုရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ဟိုင်းပုရွာ (Haipu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၆၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၁ ဦး၊ မ ၂၁၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မှုခင်းသိပ္ပံ
မှုခင်းသိပ္ပံ ဆိုသည်မှာ သိပ္ပံပညာအား ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ နှင့် တရားမကျင့်ထုံးဆိုင်ရာ ဥပဒေတို့တွင် အသုံးချခြင်း ဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ရာဇဝတ်မှုခင်းများကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းရာတွင် အသုံးချလေ့ ရှိပြီး လက်ခံနိုင်လောက်သော သက်သေအထောက်အထား နှင့် ရာဇဝတ်မှုခင်းဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ နှင့် သက်ဆိုင်သော ဥပဒေ ကျင့်ထုံးများနှင့် အညီ လုပ်ဆောင်လေ့ ရှိသည်။
မှုခင်း သိပ္ပံပညာရှင်များသည် သိပ္ပံနည်းကျ အထောက်အထားများကို မှုခင်းအား စုံစမ်းထောက်လှမ်းစဉ်အတွင်း စုဆောင်းခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်း နှင့်ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းများ ပြုလေ့ ရှိသည်။ အချို့ မှုခင်း သိပ္ပံပညာရှင်များမှာ မှုခင်းဖြစ်ပွားရာ နေရာသို့ သွားရောက်၍ သက်သေအထောက်အထားများ စုဆောင်းလေ့ရှိပြီး အချို့မှာမူ ဓာတ်ခွဲခန်းများ အတွင်း လုပ်ကိုင်လေ့ ရှိကာ အခြားသူများမှ ဓာတ်ခွဲခန်းသို့ ယူဆောင်လာသော အရာဝတ္ထုများကို ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာမှု ပြုကြသည်။
ထိုသူတို့ အနေနှင့် ဓာတ်ခွဲခန်းတွင်း လုပ်ဆောင်သော အခန်းကဏ္ဍအပြင် ရာဇဝတ်မှု နှင့် တရားမမှု ဆိုင်ရာ အမှုအခင်းများတွင် တရားစွဲဆိုသူ ဘက်မှဖြစ်စေ ခုခံချေပသူဘက်မှ ဖြစ်စေ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် သက်သေအဖြစ် သက်သေခံ ထွက်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ မည်သည့် ပညာရပ်ကဏ္ဍမဆို မှုခင်းသိပ္ပံ ပညာ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အချို့သော ပညာရပ်ကဏ္ဍများတွင် အများအားဖြင့် မှုခင်းများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးရာမှ အချိန်ကြာလာသည်နှင့် အမျှ တိုးတက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ မှုခင်း သိပ္ပံဆိုသော စကားရပ်၏ အင်္ဂလိပ် စကားလုံး Forensic Science မှာ လက်တင်ဘာသာ စကားလုံး နှစ်လုံး ဖြစ်သော Forensis နှင့် science တို့ ပေါင်းစပ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ပထမ စကားလုံး ဖြစ်သော Forensis ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ အများပြည်သူရှေ့တွင် ဆွေးနွေးခြင်း သို့မဟုတ် စစ်ဆေးခြင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရှေးခေတ်ကာလ အချိန်များက တရားခွင်များသည် အများပြည်သူရှေ့မှောက်တွင် ကျင်းပလေ့ ရှိသဖြင့် တရားစီရင်ရေးဆိုင်ရာအရ အလွန်ခိုင်မာသော ဂယက်အနက် ရှိသည်။ ဒုတိယ စကားလုံး ဖြစ်သော science သည် လက်တင်ဘာသာစကား အသိပညာမှ ဆင်းသက်လာပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် အသိပညာအား စနစ်တကျ ရယူခြင်းဆိုသော သိပ္ပံနည်းကျ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသည်။ နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ကြည့်မည် ဆိုလျှင် မှုခင်းသိပ္ပံသည် မှုခင်းများကို ဖြေရှင်းရာတွင် သိပ္ပံနည်းကျ လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များကို အသုံးပြုခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း
Forensic ဆိုသော စကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကား forensis မှ ဆင်းသက်လာပြီး "ဖိုရမ်၏ ရှေ့မှောက်တွင်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုစကားလုံး၏ သမိုင်းကြောင်းမှာ ရောမခေတ်တွင် အခြေတည်ပြီး ထိုအချိန်က ရာဇဝတ်မှုအား စွဲဆိုခြင်း ဆိုသည်မှာ ဖိုရမ်ဟု ခေါ်သော လူအများစုဝေးရာနေရာတွင် အများပြည်သူရှေ့မှောက်၌ မှုခင်းအား ချပြရခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ အဖြစ် စွပ်စွဲခံရသူနှင့် စွပ်စွဲသူ နှစ်ဦးစလုံးတို့သည် ၎င်းတို့ဘက်မှ ဇာတ်လမ်းကို ပြောပြရသည်။ ထိုနှစ်ယောက်ထဲမှ အကောင်းဆုံး ငြင်းချက်ထုတ်နိုင်သူ ဖော်ပြနိုင်သူ အားအသာပေး၍ ဆုံးဖြတ်လေ့ ရှိသည်။
ကော့နန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ကော့နန်ရွာ(Kawtnan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ လဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၇ ဦး၊ မ ၃၇၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ဒွန်ဒါးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ဒွန်ဒါးရွာ (Dundar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကျေးရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျေးရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၉ ဦး၊ မ ၂၂၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်ကုလားအုတ်
ငှက်ကုလားအုတ် (Struthio camelus) သည် အာဖရိကတိုက်တွင်နေထိုင်သည့် ကြီးမားသည့် ငှက်ကြီးများ ဖြစ်သည်။ ငှက်ကုလားအုတ်တို့သည် အသက်ရှင်လျက် ရှိနေသေးသော ငှက်တို့ထဲတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ငှက်များထဲတွင် အကြီးဆုံးဥ ရှိသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်များသည် မပျံသန်းနိုင်ကြပေ။ သို့သော်လည်း လျင်မြန်စွာ ပြေးနိုင်ကြသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်တို့သည် Struthioniformes မျိုးစိတ်တွင် ပါဝင်သည်။
ငှက်ကုလားအုတ်ကို ပျံနည်းမေ့သောငှက်ဟု အမည်ပေးလျှင် မှားမည်မဟုတ်ချေ။ ငှက်ကုလားအုတ်တွင် ရှိသော တောင်ပံ တို့မှာ အလွန်သေးငယ်ကြသဖြင့် အခြားငှက်များကဲ့သို့ လေထဲ၌ မပျံသန်းနိုင်ချေ။ သို့ရာတွင် သမိုင်းမတင်မီ ခေတ်အခါက ထိုငှက်မျိုးတွင် သန်စွမ်းသော တောင်ပံများရှိသဖြင့် လေထဲတွင် အခြားငှက်များနည်းတူ ပျံသန်းနေကြမည်ဟု တွေးတောရပေသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်သည် အကောင်ကြီး၍ အလွန်သန်မာသဖြင့် နှောင့်ယှက်မည့်ရန်သူ နည်းပါးသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အစာရေစာကို ခရီးဝေးသို့ သွားရောက်မရှာမဖွေရဘဲ လွယ်လင့်တကူ နှင့် ရနိုင်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အတောင်ပံများကို အသုံးနည်းလာသည်။ သို့ဖြစ်၍ ယခုအခါ မပျံသန်းနိုင်တော့ဟု ယူဆရလေသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်သည် ပျံသန်းနည်းကို မေ့ပြီဟုဆိုရ မည်ဖြစ်သော်လည်း အလွန်သန်မာ တောင့်တင်းသော ခြေများ ရှိသဖြင့် အပြေးမြန်သော အာရပ်မြင်းကိုပင်ကျော်အောင် ပြေးနိုင်လေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ယခုအခါ၌ တွေ့သော ငှက်တို့တွင် ငှက်ကုလားအုတ်သည် အကြီးဆုံးငှက်မျိုး ဖြစ်သည်။ အာဖရိကတိုက်နှင့် အာရေဗျနိုင်ငံတွင်ရှိသော သဲကန္တာရများသည် ငှက်ကုလားအုတ်တို့၏ မူလ ကျက်စားရာဒေသ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုသဲကန္တာရများတွင် ငှက်ကုလားအုတ်များကို မြင်းကျားနှင့် အန္တိလုပ်ခေါ် တောဆိတ်အုပ်များထဲ၌ တစ်ခါတစ်ရံ ထူးဆန်းစွာ တွေ့ရတတ်သည်။ အများအားဖြင့် ငှက်ကုလားအုတ်များသည် အဖိုတစ်ကောင်နှင့် အမ ၅ ကောင်မှ ၆ ကောင်အထိ ပါဝင်သော အုပ်များဖွဲ့၍ နေလေ့ရှိကြသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်တွင် တောင်ပံနှင့် အမြီးဟူ၍ မည်မည်ရရ မရှိချေ။ ကျောကုန်းကလည်း မို့မောက်နေသည့်အပြင် ရှည်လျား၍ ကောက်နေသော လည်တံသည်လည်း အထက်သို့ ထိုး ထွက်နေ၏။ ထို့အပြင် သန်မာသောခြေတံရှည်များကြီးများ ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ငှက်ကုလားအုတ်ကို တကိုယ်လုံးခြုံ၍ကြည့်လိုက်လျှင် ငှက်စင်စစ်ဖြစ်သည်ဟု မဆိုသာနိုင်အောင် အဆစ်အပိုင်းများ ပြေပြစ်ချောမောခြင်း မရှိချေ။ အရွယ်ရောက်သော ငှက်ကုလားအုတ်ဖို၏ အရပ်အမောင်းမှာ အရပ်ရှည်ရှည် လူတစ်ယောက် ထက်ပင် မြင့်မားသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်သည် ခြေဖျားမှ ဦးစွန်းတိုင်အောင် ၇ ပေမှ ၈ ပေအထိ ရှိ၍ ကိုယ်အလေးချိန်မှာ ပေါင် ၁၅ဝ မှ ပေါင် ၃ဝဝ အထိ ရှိသည်။ ငှက်အဖို၏ ကိုယ်မှာ မည်းနက်သော အမွှေးအတောင်တို့ ဖုံးအုပ်နေသည်။ အလွန်သေးငယ်သော အတောင်ပံနှင့် အမြီးတို့မှာ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူသည်။ တောင်ပံမွှေးနှင့်အမြီးတို့မှာ အလွန် လှပသဖြင့် လူတို့သည် ဈေးကြီးပေး၍ ဝယ်ယူသုံးစွဲကြသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်၏ ထူးခြားချက်တရပ်မှာ ခြေချောင်း ၂ ခုသာ ပါရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် နေရင်းအရပ်ဖြစ်သော သဲကန္တာရပေါ်တွင် အလွန်မြန်စွာပြေးနိုင်သော ခြေဖဝါးများ ရှိသည်။ လမ်းလျှောက်နေသည့်အခါ ငှက်ကုလားအုတ်သည် လူများဟန်လုပ်၍ လှမ်းသကဲ့သို့ တစ်လှမ်းချင်း စိပ်စိပ်နှင့် မှန်မှန်လှမ်း၍ သွားတတ်သည်။ ပြေးရမည်ဆိုလျှင် တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၃ဝ ကျော်နှုန်းဖြင့် ပြေးနိုင်စွမ်းရှိသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်မတို့တွင် ညို မှိုင်းမှိုင်း အမွှေးအတောင်ရှိ၍ အဖိုတို့လောက် အရပ်မမြင့်ချေ။ အဖိုတို့ထက် အမများသည် စိတ်ကောင်းပို၍ ရှိလေသည်။ အဖိုတို့သည် အမများ ကိုယ့်ဖက်ပါအောင် မြူရာမှအစ အချင်းချင်း သတ်ပုတ်တတ်ကြသည်။ အမများသည် သဲကို ယက်ကော်ထုတ်ထားသော အသိုက် ကျင်းတစ်ခုထဲ၌ ၅ ကောင်ဖြစ်စေ၊ ၆ ကောင်ဖြစ်စေ ဝိုင်း၍ အုချကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အမတစ်ကောင်က နေ့အခါ၌ ဥများပေါ်တွင် ဝပ်လေ့ရှိ၏။ သို့သော် အများအားဖြင့် အမတို့သည် ဥများကို အုချပြီးနောက် အကောင်များ ပေါက်လာအောင် ဂရုတစိုက်နှင့် ဥများပေါ်တွင် ဝပ်နေလေ့ မရှိကြချေ။ သဲကန္တာရတွင်း ဖြစ်သည့်အလျောက် နေပူရှိန်ပြင်းပြလွန်း၍သာ ဥများမှ အကောင်ငယ်များ ပေါက်လာကြလေသည်။ အမအများပိုင် ဥကျင်းတစ်ကျင်းထဲတွင် ဥပေါင်း၂ဝ ကျော် ၃ဝ အထိ ရှိတတ်သော်လည်း ပေါက်ခါ စငှက်ကလေးတို့အား ဥများကိုခွဲ၍ ကျွေးမွေးလေ့ရှိသဖြင့် တမြုံတွင် အကောင်လေးပေါင်း ၂ဝ ထက်ပို၍ မရှိကြချေ။ ညတွင် အစာရှာထွက်လေ့ရှိသော ခွေးအကဲ့သို့ သားရဲတို့၏ ရန်ကို စိုးရိမ်ရသဖြင့် ငှက်ကုလားအုတ်အဖိုသည် ဥများပေါ်၌ တညလုံးဝပ်၍ စောင့်ရှောက်လေသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်ဥသည် ကြက်ဥထက် ၁၈ ဆခန့် အရွယ်ရှိ၍ ဥတစ်လုံးတစ်လုံးလျှင် ၃ ပေါင်ခန့် လေးသည်။ ဥများမှာ စားကောင်းသော်လည်း မိနစ် ၄ဝ မျှကြာအောင် ပြုတ်မှ ကျက်သည်။
ငှက်ကုလားအုတ်အဖိုသည် ငှက်မနှင့် ငှက်ကလေးတို့အား ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သည်။ သူတို့အား နှောင့်ယှက်လျှင် အလွန်သန်မာသော ခြေတို့ဖြင့် ရှေ့သို့ဖြစ်စေ၊ ဘေးသို့ဖြစ်စေ ကန်ကျောက်တတ်သည်။ လူပင်ဖြစ်စေ၊ မြင်းပင်ဖြစ်စေ ယင်းသို့ အကန်ခံရလျှင် သေတတ်သည်။ မိတ်လိုက်ချိန်၌ အဖိုသည် လည်တံကိုပွလာစေ၍ နှုတ်သီးကို ကျပ်တည်းစွာ ပိတ်လျက် နွားသိုးအော်သံကဲ့သို့ အော်တတ်သည်။ ငှက်ကုလားအုတ်များကို ခရစ် ၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်လောက်မှစ၍ လူတို့ မွေးမြူထားကြသည်။ ထိုစဉ်အခါက အာဖရိကတိုက် မြောက်ပိုင်းရှိ ပြင်သစ်ပိုင် အယ်လဂျီးယားနယ်နှင့် အအင်္ဂလိပ်ပိုင် တောင်ပိုင်းနယ်များတွင် ငှက်ကုလားအုတ်တို့ကို အမွှေးအတောင် များအတွက် မွေးမြူကြလေသည်။ ယခုအချိန်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့် ဩစတြေလျတိုက်များ၌ ငှက်ကုလားအုတ် မွေးမြူသည့် လုပ်ငန်းထွန်းကားလျက်ရှိသည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ကာလီဖိုးနီးယား၊ အယ်ရီဇိုးနား၊ တက်ဆက် နှင့် ဖလောရီဒါပြည်များ၌ ထိုငှက်များကို မွေးမြူကြသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်ကိုယ်မှ အကောင်းဆုံး၊ အလှဆုံးအမွှေးအတောင် တို့ကို တစ်နှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ်ကျ ညှပ်လေ့ရှိသည်။ ယင်းတို့ အမွှေးအတောင် တို့ကို ညှပ်ယူပြီးနောက် မကြာမီအတွင်း အမွှေးသစ်များ ထွက်လာပြန်သည်။ ဥမှ ပေါက်ခါစငှက်ကလေးမှာ ကြက်မတန်းကလေး အရွယ်ရှိ၍ ၆ လအတွင်း အရွယ်ရောက်သည့် ငှက်ကြီးနီးပါးအထိရှိလာသည်။ ၆ လသားအရွယ် ငှက်များမှ အမွှေးအတောင်များ ညှပ်ယူ ရရှိနိုင်သော်လည်း ငှက်မတို့သည် အသက် ၄ နှစ်ခန့် ရှိမှ အရွယ်ရောက်ရှိလာသည်။ ငှက်ကုလားအုပ်အချို့သည် အနှစ် ၁ဝဝ အထိပင် အသက်ရှည်ကြသဖြင့် ငှက်ကုလားအုတ်သည် အလွန်သက်တမ်းရှည်သော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေ မည်။ ငှက်ကုလားအုတ်ကဲ့သို့ မပျံတတ်သော အခြားငှက်မျိုး များမှာ တောင်အမေရိကတိုက်၌ တွေ့ရသော ရီးငှက်၊ အမေရိကန် ငှက်ကုလားအုတ်၊ ဩစတြေလျတိုက်၌ တွေ့ရသော အီးမျူးနှင့် ကက်ဆွေရီငှက်မျိုးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ငှက်ကုလားအုတ်၊ ရီးနှင့် အီးမျူးငှက်တို့မှာ လွင်ပြင်များတွင် ကျက်စား၍ ကက်ဆွေရီငှက်မှ သစ်တောများ၌ ကျက်စားလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငှက်ကုလားအုတ်များ ကဏ္ဍ:မပျံသန်းနိုင်သော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မွေးမြူရေး
အမေ့အိမ်
"အမေ့အိမ်" သီချင်းသည် ၁၉၈၈ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဖြန့်ချိခဲ့သော အဆိုတော် ထူးအိမ်သင်၏ သီချင်းဖြစ်သည်။
စတန်းဖို့ သွေးဆောင်နည်းပညာ လက်တွေ့ခန်း
စတန်းဖို့ သွေးဆောင်နည်းပညာ လက်တွေ့ခန်း (Stanford Persuasive Technology Lab) သည် ကွန်ပျူတာအား သွေးဆောင်နိုင်သော နည်းပညာပစ္စည်းအဖြစ် လေ့လာသော လက်တွေ့ခန်း ဖြစ်ပြီး ဤလက်တွေ့ခန်းမှ ထွက်သော ကျောင်းသားများမှာ လူကြိုက်များ လုပ်ငန်းငယ် (start-up) တို့ကို ဖန်တီးနိုင်သဖြင့် ထင်ရှားသည်။ လူ့သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ အဆင့်မြင့်စမ်းသပ်မှု တက္ကသိုလ် (H-STAR, Human Sciences and Technologies Advanced Research Institute) လက်အောက်၌ ရှိသည်။ အပြုအမူလေ့လာသည့် သိပ္ပံပညာရှင် (behavior scientist) ဘီ ဂျေ ဖော့ (B. J. Fogg) က ၁၉၉၈ ခုတွင် စဖွင့်သည်။
ကနဦးက ကွန်ပျူတာနှင့် သွေးဆောင်မှုတို့ ဆက်နွယ်ချက်ကို လေ့လာရန် ဖြစ်သော်လည်း ၂၀၀၅ ခုတွင် အမျိုးသားသိပ္ပံ ဖော်ဒေးရှင်း (National Science Foundation) ၏ ထောက်ပံ့ငွေနှင့် မိုဘိုင်းဖုန်းနှင့် လူများအား သွေးဆောင်နိုင်မှုကို တိုးချဲ့လေ့လာသည်။
ရှားဘိုရွာ၊ အလုံ
ရှားဘိုရွာ၊ အလုံ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
ကုန်းမဟာရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ကုန်းမဟာရွာ(Konemahar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ တိန်းသော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိန်းသော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၂ ဦး၊ မ ၁၁၃၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၂၃၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှာဘွား
ရှာဘွား
ဇီးဖြူကုန်း (တောင်)ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ဇီးဖြူကုန်း (တောင်)ရွာ (Zeehpyukone(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ဇီးဖြူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၃၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငွေတောင်ရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ငွေတောင်ရွာ (Ngwetaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၃၉ ဦး၊ မ ၂၅၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ညီးစုရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ညီးစုရွာ (Nyeesu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ညီးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညီးစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၉ ဦး၊ မ ၉၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်စရစ်ကုန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကျောက်စရစ်ကုန်းရွာ(Kyauksayitkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ကော့နွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကော့နွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၆၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၇၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုန္တောလေးရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
မုန္တောလေးရွာ (Montawlay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ မုန္တောလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန္တောလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၂ ဦး၊ မ ၁၀၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်တင်ဘာ ၁၉၇၇
ကိုးကား
1977
ထုံးတဲစုရွာ၊ အလုံ
ထုံးတဲစုရွာ၊ အလုံ
ဝက်ရုပ်ရွာ၊ ဝက်ရုပ်
ဝက်ရုပ်ရွာ၊ ဝက်ရုပ်
ရှင်ဇို အာ့ဘဲ့
ရှင်ဇို အာ့ဘဲ့ (Shinzo Abe; 安倍 晋三, Abe Shinzō, ; ၂၁ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၄ – ၈ ဇူလိုင် ၂၀၂၂) သည် ဂျပန်နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းနှင့် လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (LDP) ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိနှင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ မစ္စတာ အာ့ဘဲ့သည် ဂျပန်နိုင်ငံသမိုင်းတွင် သက်တမ်းအကြာဆုံး တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၆ တွင် စတင်ရာထူးတက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အခါက ၎င်းသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက် အသက်အငယ်ဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည့်အပြင် စစ်ပြီးခေတ် ဖွားမြင်သူ ပမထဦးဆုံးသော ဝန်ကြီးချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးကြောင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ၅ နှစ်ကြာပြီးနောက် ၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၆ ရက်နေ့တွင် LDP ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက် ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၏ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် LDP အပြတ်အသတ် အနိုင်ရခဲ့ပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် တကြော့ပြန် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
လုပ်ကြံခံရခြင်း
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း နာရာမြို့ရှိ ရထားဘူတာရုံတစ်ခု၏ အပြင်ဘက်တွင်ပြုလုပ်သော ရွေးကောက်ပွဲ မဲဆွယ်ပွဲတစ်ခု၌ မိန့်ခွန်းပြောနေစဉ် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ခံခဲ့ရပြီး ဆေးရုံတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ အသက် ၄၁ နှစ်အရွယ် သေနတ်သမား တက်စုရ ရာမာဂါမီ အား ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည်။
ဘုရားနီ
ဘုရားနီ
ဟာနုမာန်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ဟာနုမာန်ရွာ (Harnuman)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကျေးရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျေးရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၉ ဦး၊ မ ၂၂၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်နီရိုးရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
ညောင်နီရိုးရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
စတုမဋ္ဌဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၄။ အသဒိသဝဂ် -၁၈၇ - စတုမဋ္ဌဇာတ်။ ။ ကိုယ်ခန္ဓာ၊ အမျိုးဇာတ်၊ အသံ၊ ဂုဏ်ကျေးဇူးဟူသော အင်္ဂါလေးပါးတို့ဖြင့် ယုတ်မာသောမြေခွေးနှင့် စကားပြောရန် စက်ဆုပ်ရွံရှာ၍ စိတ္တကုဋ်တောင်သို့ပျံသွားသော ဟင်္သာငှက်နှစ်ကောင် အကြောင်း။
ရဟန်းအိုမေးချက် တရားပွဲပျက်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဂ္ဂသာဝကနှစ်ပါးတို့ အချင်းချင်းပြဿနာ မေးဖြေနေကြစဉ် ရဟန်းအိုတစ်ပါးသည် အနီးသို့သွား၍ “အရှင်ဘုရားတို့ ... အကျွန်ုပ်သည် အရှင်ဘုရားတို့အား ပြဿနာကို မေးလိုပါ၏။ အရှင်ဘုရားတို့လည်း မိမိတို့ယုံမှားခြင်းကို အကျွန်ုပ်အား မေးတော်မူကြပါ” ဟု ပြောဆိုလေ၏။ ထိုအခါ အဂ္ဂသာဝကနှစ်ပါးတို့သည် ထိုရဟန်းအိုကို ရွံရှာသဖြင့် နေရာမှထ၍ သွားကြကုန်၏။ အဂ္ဂသာဝက နှစ်ပါးတို့ တရားတော်ကို နာကြားရန်နေသော ပရိသတ်တို့ အစည်းအဝေးပျက်သောအခါ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံသို့သွား၍ ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ထားကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် “ရဟန်းတို့ ... ယခုအခါ၌သာလျှင် သာရိပုတ္တရာ၊ မောဂ္ဂလာန်တို့သည် ထိုရဟန်းအိုကို ရွံရှာသဖြင့် စကားမဆိုမူ၍ ဖဲသွားကြကုန်သည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း စကားမဆိုမူ၍ ဖဲသွားကြဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
သွားလာတည်းဝင် ချစ်ကျွမ်းဝင်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် တောအရပ်တစ်ခုဝယ် ရုက္ခစိုးနတ် ဖြစ်လေ၏။ ထိုအခါ ဟင်္သာငယ်နှစ်ကောင်တို့သည် စိတ္တကုဋ်တောင်မှ ထွက်သည်ရှိသော် ရုက္ခစိုးနတ် စောင့်အပ်သော သစ်ပင်၌ ခေတ္တနားနေလျက် ကျက်စားရာအရပ်သို့ အစာရှာဖွေလှည့်လည်ကာ ထိုသစ်ပင်၌ပင် အပန်းဖြေပြီးမှ စိတ္တကုဋ်တောင်သို့ ပြန်သွားလေ့ရှိကြကုန်၏။ ကာလမြင့်ကြာလတ်သော် ဟင်္သာငယ်တို့သည် ရုက္ခစိုးနတ်နှင့်တကွ တွေ့ကြုံဖန်များသဖြင့် ချစ်ကျွမ်းဝင်ကုန်၏။ သွားသောအခါ၊ လာသောအခါ အချင်းချင်း ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ တရားစကားကို ပြောဟောလျက် ဖဲသွားကြကုန်၏။
ရွံရှာစက်ဆုပ် မောင်းနှင်ထုတ်
ထိုအခါ ဟင်္သာငယ်တို့သည် ရွံရှာသဖြင့်ထ၍ စိတ္တကုဋ်တောင်သို့ ပြန်သွားကြကုန်၏။ ဟင်္သာငယ်တို့ ပျံသွားသောအခါ ရုက္ခစိုးနတ်သည် မြေခွေးအား - “ဟယ် ... မြေခွေးယုတ် ... အဆင်းကောင်းသော ဟင်္သာတစ်ကောင်သည် အဆင်းကောင်းသော ဟင်္သာတစ်ကောင်နှင့်၊ နတ်ဖြစ်သော ဟင်္သာတစ်ကောင်သည် နတ်ဖြစ်သော ဟင်္သာတစ်ကောင်နှင့် တိုင်ပင်ပြောဟောကြရာ၌ ကိုယ်ခန္ဓာ အမျိုးဇာတ်၊ အသံ၊ ဂုဏ်ကျေးဇူးဟူသော အင်္ဂါလေးပါးတို့ဖြင့် ယုတ်မာသော မြေခွေးနှင့် အဘယ်သို့ တိုင်ပင်ဟောပြောရအံ့နည်း၊ ဟယ်မြေခွေးယုတ်- သင်သည် သင်၏ နေရာတွင်းသို့ဝင်လော”- ဟု ခြိမ်းခြောက်နှင်ထုတ်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ ... ထိုအခါ မြေခွေးသည် - ယခုအခါ ရဟန်းအို။ · ဟင်္သာငယ်နှစ်ကောင်သည် - သာရိပုတ္တရာ၊ မောဂ္ဂလာန်။ · ရုက္ခစိုးနတ်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ - ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ဂုဏ်မတူလျှင်၊ အရောဝင်၊ တိုင်ပင်မပြုရာ။
(၂) ဟင်္သာတိုင်ပင်၊ မြေခွေးဝင်၊ ဂုဏ်အင်မမျှပါ။
စတုမဋ္ဌဇာတ် ပြီး၏။
ကြာအင်းရွာ၊ အလုံ
ကြာအင်းရွာ၊ အလုံ
မောင်ရင့်မာ
၁၉၉၁ တွင် ကျောင်းကင်း သမုဒ္ဒရာနှင့် မဟာမြင့်မိုရ်ဖြင့် ၁၉၉၀ စာပေဗိမာန်စာပေဆု ဝတ္ထုတိုကဏ္ဍ၌ ဒုတိယဆု ရရှိသည်။
၂၀၀၇ မေတွင် ရန်ကုန်၊ ပတ်ရွိုင်ရယ်ဟိုတယ် ကျင်းပသော ဒုတိယကြိမ် ရွှေအမြုတေ စာပေဆုပေးပွဲတွင် အက်ဆေးဆု ရသည်။
သူ့စာအုပ် မောင်ငယ်ငယ်က ခရေဦးနှင့် ရသစာတမ်းများ  (You Were My First Star Flower When I Was Young & Other Fictional Essays) သည် ၂၀၀၈ ဆရာဝန်တင်ရွှေ စာပေဆုကို ရရှိသည်။