cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အစာငြင်းစိတ်ဝေဒနာ
အစာငြင်းစိတ်ဝေဒနာ သည် စားသောက်ပုံမူမမှန်သော စိတ်ဝေဒနာတမျိုး ဖြစ်ပြီး လက္ခဏာအနေဖြင့် ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ အစာစားရန် ငြင်းခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်တက်မည်ကို စိုးခြင်း၊ ပိန်စေရန် အလွန်အမင်းလိုလားခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာအား စိတ်တိုင်းမကျခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ အရိုးငြမ်းဖွဲ့ပုံပျက်ခြင်း၊ သန္ဓေမအောင်ခြင်း၊ နှလုံးထိခိုက်ခြင်းအပြင် အခြားရောဂါများဖြစ်အောင် ဖိတ်ခေါ်တတ်သော ရောဂါမျိုးတည်း။
ဤဝေဒနာရှိသူတို့မှာ အမြဲလိုလိုပင် ဆာလောင်စိတ်ဖြစ်နေသော်လည်း ထိုစိတ်ကို ထိန်းချုပ်ရသည်ကပင် အရသာတွေ့နေတတ်၏။ မိမိကိုယ်ကို အလွန်ဝသည် ထင်သော်လည်း တကယ်တမ်းမူ အလေးမပြည့်။ သို့သော် အလေးမပြည့်ခြင်းကို လက်မခံဘဲ လက်ရှိအနေအထားမှာ ကျင့်သုံးနေသော အစာလျှော့မှုကြောင့်ဟု ယုံကြည်နေတတ်သည်။ အစာအနည်းငယ်သာ စားခြင်း၊ အချို့အစားအစာကိုသာ စားခြင်းတို့ ပြုသည်။ အလွန်အမင်းကျင့်သုံးသူတို့မှာ စားပြီးလျှင် လက်နှိုက်အန်သည်ပင် ပြုတတ်၏။ ဝမ်းနှုတ်ဆေး အမြဲစားကာ ပိန်စေရန် အားထုတ်သည်များလည်း ရှိသည်။ အမျိုးသမီးတို့တွင် ရာသီအလာ ရပ်သည်ပင် ဖြစ်တတ်၏။ အလွန်ဆိုးဝါးသော ဖြစ်စဉ်တို့တွင် ဝေဒနာရှင်သည် နေ့စဉ်စားရမည်ကိုပင် မစားတော့ဘဲ စိတ်ရောဂါကုဆရာဝန်၏ လမ်းညွှန်ချက်ကို လျစ်လျူရှုလေသည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် လူနာရှင်တို့၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် အစာပိုက်သွင်းရတော့သည်။
အစာငြင်းစိတ်ဝေဒနာဖြစ်ရခြင်းအကြောင်းခံကို မသိရသေး။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာလက်ခံချက်များသည်ပင် အဓိကကဏ္ဍအဖြစ်သည်။ ဝေဒနာရှင်အချို့မှာ ပိန်ခြင်းကို ရောဂါများခြင်းထက် တန်ဖိုးထားသည့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းတို့ကြောင့်တည်း။ မြန်မြန်လျင်လျင်လုပ်ရန်လိုသည့် ကစားခုန်စားနေရာများ၊ ပျောင်းပျောင်းပျော့ပျော့ဖြစ်သင့်သော အကအလှနေရာများတွင် အတွေ့များ၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုယ့်ကိုယ်ကိုထိခိုက်အောင်လုပ်ခြင်း
၁၇ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၁၇)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၅၁)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၅၂)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၄) ရက် ကျန်သေးသည်။
အစုကြီးရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
အစုကြီးရွာ (Ahsugyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၆ ဦး၊ မ ၁၂၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြီးတိုင်းရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကြီးတိုင်းရွာ (Kyeetaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ညောင်ဇစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ဇစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၁ ဦး၊ မ ၅၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တန့်ယန်းခရိုင်
တန့်ယန်းခရိုင် (Tangyan District) သည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ တန့်ယန်းမြို့ဖြစ်သည်။
သိုက်ပင်ဆိပ်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
သိုက်ပင်ဆိပ်ရွာ (Thaikpinseik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ရှမ်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၁၀ ဖြစ်သည်။
တန့်ယန်းခရိုင်
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံအနှံ့ ခရိုင်အသစ်များ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ လားရှိုးခရိုင်မှ တန့်ယန်းနှင့် မိုင်းရယ်မြို့နယ်များကို ခွဲထုတ်ကာ တန့်ယန်းခရိုင်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ
ခုံညင်းပင်
ခုံညင်းပင်ကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် အင်တဒါစကင်ဒမ် ဟု ခေါ်၏။ ထိုအပင်သည် အပူပိုင်းဇုန်တွင် ပေါက်သော နွယ်ပင်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြင့်မားသောအပင်ကြီးများကို နွယ်၍ ပေါက်တတ်သည်။ အရှည် ၂ ပေမှ ၃ ပေအထိရှိသော ပဲသီး ကဲ့သို့ သီးတောင့်ကြီးများကို သီး၏။ သီးတောင့်များအတွင်း၌ အစေ့ကြီးများရှိသည်။ အစေ့ပေါင်း ၁ဝ စေ့မှ ၁၂ စေ့အထိ ရှိ၏။ ထိုအတောင့်ကြီးများသည် တဖြည်းဖြည်း ရင့်၍ ခြောက် လာသောအခါ မြေသို့ ကြွေကျ၏။ ထိုအတောင့်ကြီးများကို ထုခွဲ၍ အထဲမှအစေ့များကို ထုတ်ယူကြသည်။ အစေ့၏ အချင်း သည် ၁ မှ ၂ ၁/၂ လက်မခန့်ရှိ၍ လက်မဝက်ခန့် ထူသည်။ ခုံညင်းစေ့ ကို ဒိုးထိုးကစားလေ့ရှိကြသဖြင့် ခုံညင်းဒိုးဟုခေါ်လေ့ ရှိသည်။ ခုံညင်းစေ့တွင် အညိုပုပ်ရောင်ရှိသော အခွံမာရှိ၍ အတွင်းပ ဆင်စွယ်ရောင်ရှိသော အဆန်ရှိသည်။
အများအားဖြင့် ခုံညင်းဒိုးများကို ဘယဆေးဆိုင်များတွင် ရောင်လေ့ရှိသည်။ မြန်မာတို့သည် ခုံညင်းကို လိမ်းဆေးအဖြစ် ဖြင့် လည်းကောင်း၊ သောက်ဆေးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြ၏။ အနာများ ပြည်ပေါက်စေလိုလျှင် ခုံညင်းကို ကျောက်ပျဉ်တွင်သွေး၍ လိမ်းပေးလေ့ရှိ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ အဖျားဖြတ်ဆေးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ ခုံညင်းဆန်ကို ပါးပါးလှီး၍ ထန်းလျက်နှင့်လည်း ယိုထိုးစားလေ့ရှိကြ၏။ ထို ခုံညင်းယိုကို ဒိုးယိုဟုလည်း ခေါ်သည်။ အရသာမှာ ခါးသက် သက် နေ၏။ မြန်မာဆေးကျမ်းအရ ဒိုးယိုသည် မီးယပ်ရောဂါ အတွက် ကောင်းသည်ဟု ဆိုသည်။
ခိုင်ဟုန်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ခိုင်ဟုန်ရွာ (Hkainghuong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၇၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၇၄ ဦး၊ မ ၃၅၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တင်အုန်း၊ ဦး၊ သမိုင်းပါ‌မောက္ခ၊ ပြည်သူ့တရားသူကြီး
အငြိမ်းစား သမိုင်းပါ‌မောက္ခ၊ အငြိမ်းစား ဒုတိယဝန်ကြီး ၊အငြိမ်းစား ပြည်သူ့တရားသူကြီးအဖွဲ့-အဖွဲ့ဝင်နှင့် မြန်မာ့သမိုင်း အဖွဲ့-အဖွဲ့ဝင် ဦးတင်အုန်းကို အဖသကင်္န်း ပရိက္ခရာဆိုင်ပိုင်ရှင် ဦးဘိုးချက်၊ အမိ‌ဒေါ်‌ထွေးတို့က ၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်‌နေ့တွင် ဓနုဖြူမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ‌မွေးချင်းနှစ်‌ယောက် အနက်အကြီးဖြစ်၍ ငယ်နာမည်မှာ ‌မောင်ပျိုဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်မှ ၁၉၉၃ ခုနှစ်အထိ ဓနုဖြူမြို့ ‌အေဘီအမ် ‌ကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူသည်။ ၁၉၃၄-၃၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် ဟိုက်စကူး‌ကျောင်းသို့ ‌ပြောင်း‌ရွှေ့ပညာသင်ယူရာ ၁ဝတန်း‌အောင် မြင်သည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ် မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်ယူနီဘာစီ တီ‌ကောလိပ်တွင် တက္ကသိုလ်ပညာသင်ယူသည်။ တက္ကသိုလ်ပညာ သင်ယူ‌နေစဉ် ၁၉၃၆-၃၈ ခုနှစ် ‌ကျောင်းသားသပိတ်တွင် ပါဝင် သည်။
ဦးတင်အုန်းသည် ၁၉၄၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ် အထိ မန္တ‌လေး ဥပစာ‌ကောလိပ် သမိုင်းဌာနတွင်လက်‌ထောက်ကထိက အဖြစ် တာဝန်ထမ်း‌ဆောင်သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ် အထိ ဓနုဖြူမြို့တွင် ပြန်လည် ‌နေထိုင်ပြီး ကုန်သည်လုပ်ကိုင်ရင်း အာရှလူငယ်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၄၅-၄၆ ခုနှစ် အ‌ရေး ‌ပေါ်တက္ကသိုလ်သင်တန်းတွင် ဆရာအဖြစ်လုပ်ကိုင်သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန် ယူနီဘာစီတီ ‌ကော လိပ်တွင် လက်‌ထောက်ကထိကအဖြစ် တာဝန်ထမ်း‌ဆောင်သည်။ ဦးတင်အုန်းသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်အထိ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာ‌တော်သင်အဖြစ် ပညာသင်ယူခဲ့ရာ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် လန်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိသည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သမိုင်းဌာန တွင် ကထိကအဖြစ်တာဝန် ထမ်း‌ဆောင်သည်။ လုပ်သားများ ‌ကောလိပ် ည‌နေသင်တန်းတွင်လည်း ကထိကအဖြစ်‌ဆောင်ရွက် သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၇ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် ပါ‌မောက္ခအဖြစ် တာဝန် ထမ်း‌ဆောင်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် တာဝန်ထမ်း‌ဆောင်‌နေစဉ် သင်ကြား‌ရေး လုပ်ငန်းအပြင် သမိုင်းသု‌တေသန လုပ်ငန်းများကို ‌ဆောင်ရွက် သည်။ ထို့ပြင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အရန်တပ်ရင်းဒုတိယတပ်ရင်း မှူး၊ တက္ကသိုလ် အနုပညာအသင်းဥက္ကဋ္ဌနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသု‌တေသ နအသင်းဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များကိုလည်း ‌ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် သမိုင်းပါ‌မောက္ခ အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူသည်။ ဦးတင်အုန်းသည် ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ‌တောင်ဥက္ကလာပ မြို့နယ် ပြည်သူ့လွှတ်‌တော်မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁)မှပြည်သူ့လွှတ် ‌တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်‌ရွေးချယ်ခံရပြီး နိုင်ငံခြား‌ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်‌ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၇၇ခုနှစ်မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံခြား‌ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးတာဝန် ကို ထမ်း‌ဆောင်သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိပြည်သူ့ တရားသူကြီး အဖွဲ့-အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်‌ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့တရားသူကြီး အဖွဲ့-အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူသည်။
ဦးတင်အုန်းသည် နိုင်ငံ‌တော်တာဝန်များကိုထမ်း‌ဆောင် ‌နေစဉ်အတွင်း ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ယူ‌ကေနှင့်အ‌မေရိကန်နိုင်ငံသို့ လည်း‌ကောင်း၊ ၁၉ရ၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၈ဝပြည့်နှစ်တွင်ဘဂင်္လား‌ဒေ့ရှ် နိုင်ငံသို့လည်း‌ကောင်း၊ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင်ဂျ‌မေးကားနိုင်ငံသို့လည်း ‌ကောင်း၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့်‌မြောက် ကိုရီးယား နိုင်ငံသို့လည်း‌ကောင်း၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင်ဂျာမနီနိုင်ငံသို့ လည်း‌ကောင်း တာဝန်ဖြင့်သွား‌ရောက်သည်။ ဦးတင်အုန်းသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင်ဓနုဖြူမြို့ဆန်စက်ပိုင်ရှင် ဦးဘိုးလူ၊ ‌ဒေါ်ဖွားရင်တို့၏သမီး ‌ဒေါ်တင်ရီနှင့် လက်ထပ်သည်။
ဦးတင်အုန်းသည် နိုင်ငံ‌တော်က‌ပေးအပ်သည့်တာဝန်များကို ကြိုးပမ်း‌ဆောင်ရွက် ခဲ့ခြင်း‌ကြောင့် နိုင်ငံ‌တော်ကချီးမြှင့်အပ် နှင်း‌သော နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကိုရရှိသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ မြန်မာသမိုင်းအဖွဲ့-အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန် ထမ်း‌ဆောင်ခဲ့‌သော အငြိမ်းစားသမိုင်း ပါ‌မောက္ခ၊အငြိမ်း စား ဒုတိယဝန်ကြီးနှင့် အငြိမ်းစားပြည်သူ့တရားသူကြီးဖွဲ့-အဖွဲ့ဝင် ဦးတင်အုန်းသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၀ရက်‌နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင်ဇနီး‌ဒေါ်တင်ရီနှင့် သား သုံးဦး၊ သမီးနှစ်ဦး၊ ‌မြေးသုံးဦးကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)
တင်​အုံး၊ ‌ဒေါ် (အဆို‌တော်)
အဆို‌တော် ‌ဒေါ်တင်အုံးကို ၁၂ရ၅ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီခရိုင် အုတ်ဖိုမြို့၌ အဘ ဦးအငယ်၊ အမိ ‌ဒေါ်ဖွားမှီ တို့မှမွေးဖွားသည်။ ‌မွေးချင်းကိုး‌ယောက်ရှိသည့်အနက် ဒုတိယ‌မြောက် သမီးဖြစ်သည်။ အကိုအကြီးဖြစ်သူမှာ အလင်္ကာ ကျော်စွာ ‌စောင်းဦးဘသန်းဖြစ်သည်။ ‌ဒေါ်တင်အုံးသည် ငယ်စဉ်အခါကအုတ်ဖိုမြို့ဘုန်း‌တော်ကြီး‌ကျောင်း၌ စာ‌ပေပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဂီတအနုပညာကို ဝါသနာထုံသူဖြစ်၍ အသက်‌ခြောက်နှစ် သမီးအရွယ်ကပင် အဆိုပညာရပ်ကို ဆရာကြီး ဦးဘိုးလှထံတွင် သင်ကြားခဲ့သည်။
အသက် ခုနှစ်နစ်အရွယ်သို့ ‌ရောက်‌သောအခါ မိဘများသည် အုတ်ဖိုမြို့မှ ရန်ကုန်မြို့‌ရွှေ‌တောင်တန်းရပ်သို့ ‌ပြောင်း‌ရွှေ့‌နေ ထိုင်ခဲ့သည်။ ဤတွင် ‌ဒေါ်တင်အုံး ဂီတပညာကို ဆက်လက်၍ အဆို‌တော် အတီးပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်လာနိုင်ရန် သင်ယူနိုင်မည့် အခွင့်အ‌ရေးတစ်ရပ် ရရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်သို့‌ရောက်ရာ၌ ‌ဒေဝဣန္ဒာ ဦး‌မောင်‌မောင်ကြီး၏ တပည့်‌စောင်းဆရာကြီး ဘီးလစ်စာ‌ရေး ကြီး ဦး‌အောင်လှထံတွင် မြန်မာ့‌စောင်းပညာကို သင်ယူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ‌ဒေါ်တင်အုံးသည် အဆိုပညာကို အ‌တော်အသင့်တတ်‌မြောက် ထားပြီးဖြစ်ရာ အကိုကြီးဖြစ်သူ ‌စောင်းဦးဘသန်း ‌စောင်းတီးခတ်တိုင်း ‌ဒေါ်တင်အုံးမှာ စည်းတီး‌ပေးခဲ့ရသော‌ကြောင့်နားရည်ဝလာသည်။ အသက် ၁၂ နှစ်သမီး အရွယ်တွင် မြန်မာ့ ‌စောင်းကို ‌ကောင်းစွာ တီးတတ်‌နေပြီးဖြစ်သည်။
မဟာဂီတဆိုင်ရာ ကြိုး၊ ဘွဲ့၊ သီချင်းခန့်၊ ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား၊ ‌တေးထပ်တို့ကို အကွက်စုံလင်‌အောင် အဆို‌ရောအတီးပါ နှစ်မျိုးလုံးကိုပင် တတ်‌မြောက် စု‌ဆောင်းထားမိ‌သော အ‌ခြေအ‌နေသို့ ‌ရောက်ခဲ့သည်။ မိဘများသည် အနုသုခုမပညာသည်မျိုးရိုးမဟုတ်လင့်ကစား ဝါသနာကြီးသူများဖြစ်၍ ‌ဒေါ်တင် အုံးလိုက်စား‌သော ပညာရပ်ကို မတားမြစ်ခဲ့သည့်အပြင် အတီးပညာရှင်ကြီးများ၊ အဆိုပညာရှင်ကြီးများထံ ‌စေလွှတ်၍သင်ကြား ‌စေ‌လေသည်။ ‌ဒေါ်တင်အုံးသည် ‌စောင်းနှင့် စန္ဒယားနှစ်မျိုးစလုံးကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် တီးတတ်သူဖြစ်သည်။ ‌ဒေါ်တင်အုံးသည် အဆိုပညာ၊ အတီးပညာတို့ကို စုံလင်အောင် တတ်‌မြောက်ရုံသာမဟုတ်၊ အသံမှာလည်း ပင်ကိုကကောင်း‌နေ၍ ကိုလံဗီယာ ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီနှင့် ‌ခွေးတံဆိပ်ဓာတ် ပြားကုမ္ပဏီတို့က ဓာတ်ပြားသီချင်းများ သွင်း‌ပေးပါရန် ဖိတ်‌ခေါ်ခဲ့သည်။ ထို‌ခေတ်က ‌ဒေါ်တင်အုံးသီဆို‌သော ကာလ‌ပေါ်ဓာတ် ပြား သီချင်းများအနက် ထင်‌ပေါ်‌သော‌တေးသီချင်းများမှာ မင်္ဂလာ ဆု‌တောင်း၊‌ဆေးစွမ်း‌ကောင်း ဂါထာဘုရင်၊ ကုသိန္နာရုံ၊ ဘုရားဖူးလည်မယ် သီချင်းတို့ဖြစ်သည်။ ယင်းသီချင်းများအတွက် စန္ဒယား တီး‌ပေးရသူမှာ ချန်ပီယံ ‌မောင်‌ကျော် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီကပင် ‌ဒေါ်တင်အုံးသည် ညီမငယ်များနှင့် အတူ အမျိုးသမီး တူရိယာအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ညီမ မခင်‌စောမှာ တ‌ယောထိုးပြီး ညီမငယ်မစိန်ရီက ‌စောင်းနှင့်ဆိုတီး‌ပေးသည်။
‌ဒေါ်တင်အုံးသည်အဆို‌တော်အဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ အတီးကောင်းသူ ဂီတပညာရှင်အဖြစ် လည်း‌ကောင်း ဂီတ‌လောက၌ နာမည်‌ကျော်ကြား လူကြိုက်များ လာသည်။ အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများမှ ဖိတ်‌ခေါ်၍ ရုပ် ရှင်‌နောက်ခံ တီးလုံးများကို တီး‌ပေး ခဲ့ရသည့်အပြင် သီချင်းအဆိုကိုလည်းဆို‌ပေးခဲ့ရသည်။ မြတ်စိ‌န္တေရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားတွင် ညီမများဖြစ်‌သော စန္ဒယားနှင့် ‌စောင်းဒေါ်စိန်ရီ၊ တ‌ယောနှင့်‌စောင်း ‌ဒေါ်ခင်‌စောတို့နှင့် အတူ အတီးအမှုတ် အခန်းမှပါဝင်၍ သရုပ်‌ဆောင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ‌ဒေါ်တင်အုံး၏ အဆိုအတီးကို သ‌ဘောကျ‌သော ကြောင့် အပျို့လင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် အဆိုနှင့် အတီး နှစ်ခုစလုံးကို ဇာတ်ဖြည့် ဆိုတီး‌ပေးခဲ့ရလေသည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်မှစ၍ ယဉ်‌ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနလက်‌အောက်ရှိ ပန်တျာနှင့် အဆိုအက သင်တန်း‌ကျောင်း၌ ‌စောင်းနည်းပြ ဆရာမကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
‌ဒေါ်တင်အုံးသည် ရန်ကုန် ပန်တျာ‌ကျောင်းမှ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူ၍ အပြင်ပ၌ အဆို၊ အတီးပညာများကို သင်တန်း‌ပေးခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ‌ဒေါ်တင်အုံးကို သီချင်းကြီး အဆို‌တော်၊ ‌ခေတ်‌ဟောင်း အဆို‌တော်တစ်ဦးအဖြစ် လူသိများခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ထိပ်တန်း‌စောင်းပညာရှင် စာရင်းဝင်ခဲ့ ‌သောပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ‌ဒေါ်တင်အုံးသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃၄၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)
ချင်းချောင်းရွာ၊ ပျဉ်းမခုံ
ချင်းချောင်းရွာ၊ ပျဉ်းမခုံ
တြိန်းကျွန်းရွာ၊ တြိန်းကျွန်း
တြိန်းကျွန်းရွာ၊ တြိန်းကျွန်း
သက္ကရာဇ်
သက္ကရာဇ်ဆိုသည်မှာ အချိန်ကာလကို အမှတ်အသားတစ်ခုအနေဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော စံတစ်ခုဖြစ်ပေသည်။ အချိန် ၂၄-နာရီကို တစ်ရက်အဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး ရက်ပေါင်း ၃၆၅-ရက်ကို တစ်နှစ်ဟု သတ်မှတ်သည်။ တစ်နှစ်ကို သက္ကရာဇ်တစ်ဟု သတ်မှတ်သည်။
သက္ကရာဇ် ငါးမျိုး
(၁) မဟာသက္ကရာဇ် = ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဘိုးတော် (သီရိမဟာ မာယာဒေဝီ၏ ခမည်းတော်) ဒေဝဒဟ ပြည့်ရှင်ဘုရင် အဉ္စနမင်းကြီးသည် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ရ ဒေဝီလရသေ့နှင့် တိုင်ပင်ပြီး မိမိလက်ထက်၌ ရောက်ဆဲဖြစ်သော သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅) ခုကို ထိုနှစ် တပေါင်းလကွယ် စနေနေ့ အထိ ဖြိုပြီးလျှင် တန်ခူးလဆန်း(၁)ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ကို အစပြု၍ သက္ကရာဇ်တစ်ခု ထားလေသည်။ ထိုသက္ကရာဇ်ကို မဟာသက္ကရာဇ်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ ထိုအချိန်သည် မြတ်စွာဘုရား ဖွားတော်မမူမီ (၆၈)နှစ် အလိုဖြစ်သည်။ ဂေါတမဘုရားရှင်၏ သက်တော် (၈၀)နှင့်ပေါင်းသော မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သာ ရှိသည်။ ထို ၁၄၈-နှစ်ကို ဖြိုပြီး သာသနာသက္ကရာဇ်ကို စ၍တွက်သည်။
(၂) သာသနာသက္ကရာဇ် = မဟာသက္ကရာဇ်၏ သက်တမ်းမှာ (၁၄၈)နှစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဂေါတမဘုရားရှင်သည် ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူသည်။ သာသနာတော် အနှစ် (၅၀⁠၀၀)ကိုလည်း ထားတော်မူခဲ့သည်။ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီး လေးလအကြာ ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင်ဘုရင် အဇာတသတ် ကြီးကြပ်၍ ပထမသင်္ဂါယနာတင်တော်မူပြီးနောက် သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ကို ဖြိုခွင်းပြီး သာသနာနှစ် သက္ကရာဇ်(၁)ခု ကြွင်းထားခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။
(၄) ခရစ်နှစ် (ဘီစီ) = ခရစ်တော် မပေါ်မီကာလ နောက်ကို ရေတွက်ရသော နှစ်များ ဖြစ်သည်။
(၅) ခရစ်နှစ် (အေဒီ) = ခရစ်တော် မွေးဖွားသည့်နှစ်မှစ၍ အစဉ်အတိုင်း ရေတွက်ရသော နှစ်များ ဖြစ်သည်။ (လက်ရှိ အင်္ဂလိပ် ပြက္ခဒိန်)
သက္ကရာဇ် ဖြိုခြင်း အစ
ထိုမှတစ်ဖန် အစဉ်အဆက် သာသနာသက္ကရာဇ်ကို ဆက်လက်သုံးစွဲလာခဲ့ကြရာ သာသနာ သက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သရေခေတ္တရာပြည့်ရှင် သုမုန္ဒရီမင်းလက်ထက်တွင် ရှေးဆရာ ပညာရှိရသေ့ကြီးများ၏ နည်းအရ ဒေါ⁠ဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည် သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကိုဖြို၍ အကြွင်း ၂-နှစ်ကို ထားကာ သုမုန္ဒရီ (သရေခေတ္တရာ) သက္ကရာဇ်အဖြစ် မှတ်သားသုံးစွဲခဲ့ပြန်သည်။
သုမုန္ဒရီ သက္ကရာဇ် ၅၆၂-ခုသို့ ရောက်သောအခါ ပေါက္ကံပြည့်ရှင် ဆရာသင်္ဃရာဇ် ခေါ် ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်းလက်ထက် ခန်းဆပဉ္ဇာ (ခေါ်) နှစ်တိုသက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်ပြန်သည်နှင့် ၅၆၂-ခုမှ ခန်းဆပဉ္ဇာ ၅၆၀-ခု ဖြိုပြီးကျန်သော ၂-ခုကို ပေါက္ကံသက္ကရာဇ် အဖြစ် ယနေ့ထိ အဖြိုမရှိတော့ဘဲ ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုသုံးစွဲခဲ့သော ပေါက္ကံသက္ကရာဇ်များသည် ယခုအခါ မြန်မာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (ဂေါဇာသက္ကရာဇ်) ဟုခေါ်သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ သာသနာသက္ကရာဇ် ဟူသော မူလ အခေါ် ပျောက်သွားကာ ကောဇာ သက္ကရာဇ် (သို့) သက္ကရာဇ် ဟုသာ သုံးပါတော့သည်။ သရေခေတ္တရာပြည် သုမုန္ဒရီမင်း ဖြိုသော ၆၂၂-ကို ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်း လက်ထက် ဖြိုသော ၅၆ဝ နှင့် ပေါင်းလျှင် ၁⁠၁၈၂ နှစ် ရသည်။ ယင်း ၁⁠၁၈၂ ကို လက်ရှိရောက်နေသော ကောဇာသက္ကရာဇ်တွင် ထည့်ပေါင်းပါက ပထမသင်္ဂါယနာတင်ချိန်ကစခဲ့သော သာသနာသက္ကရာဇ်ကို ရသည်။
ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ်
ယခုအခါ ကောဇာသက္ကရာဇ်နှင့် သာသနာနှစ်တို့မှာ ကွဲပြားခြားနားနေပြန်သည်။ ကောဇာ သက္ကရာဇ်မှာ ၁၃၀ဝ ကျော်သာ ရှိသေးသော်လည်း သာသနာနှစ်မှာ ၂၅၀ဝ ကျော်နေပြီ ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ ကွဲပြားခြားနားနေသည်မှာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးနောက် စိုးစံသောဘုရင် အဇာတသတ် နှင့် အရှင်မဟာကဿပတို့ တိုင်ပင်ပြီး ပထမ သင်္ဂါယနာသော နှစ်ကို ပထမမူလ ဗုဒ္ဓသာသနာနှစ် (၁)ခုဟု သုံးစွဲခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က သက္ကရာဇ် နှစ်မျိုး မရှိသေးချေ။
သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄-ခု ရောက်သောအခါ သုမုန္ဒရီမင်းလက်ထက်တွင် ဒေါ⁠ဒေါရသ (ခေါ်) နှစ်ရှည်သက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သဖြင့် ၆၂၄-ခုနှစ်မှ ၆၂၂-ခုနှစ်ကို ဖြို၍ အကြွင်း ၂ -နှစ်ကို ထားကာ သုံးစွဲချိန်မှစ၍ ကောဇာနှင့် သာသနာဟူ၍ သက္ကရာဇ်(၂)မျိုး ကွဲပြားလာသည်။ ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကောဇာသက္ကရာဇ်ကို အစဉ်အမြဲသုံးစွဲပြီး သာသနာနှစ်ကိုကား အသိအမှတ်ပြုသည့် အနေဖြင့်သာ သုံးစွဲလေသည်။
သာသနာနှစ် သိလိုပါက ကောဇာသက္ကရာဇ် ကို (၁⁠၁၈၂)နှစ်နှင့် ထည့်ပေါင်းလျှင် သာသနာနှစ် အမှန် ဖြစ်ပေသည်။
သက္ကကောဇာ၊ တည်ပြီးခါဝယ်၊ တစ်တစ်ရှစ်နှစ်(၁⁠၁၈၂)နှောတုံလစ်က၊ တိတ်ဖြစ်သာသနာ၊ မှတ်ကြရာ၏ဟု ပညာရှိများ ညွှန်ကြားထား၏။
သက္ကရာဇ်ဖြိုရာ အင်္ဂါ ၃-ပါး
သက္ကရာဇ်ဖြိုခြင်း ဟူသည်ကား ဂဏန်းသင်္ချာအရေအတွက်တွေ များလာသည်ကို လွယ်ကူစွာ သိမှတ်နိုင် စေရန်ရည်သန်၍ အသစ်အတို ပြုခြင်းပင်ဖြစ်၏၊ သို့သော် အောက်ပါ အင်္ဂါ၃-ပါးနှင့် ညီညွတ်မှ ဖြိုအပ်သည်။ ဖြိုကောင်းသည်ဟု ပညာရှိတို့တွက်ကိန်းပုံစံ ထားကြကုန်၏၊ ကံနီ အတွင်းဝန်မင်းကမူ ကိန်းခမ်းညီးအောင်ဖြိုခြင်းသာ လိုရင်းပဓာနမှတ် ဟု ဆိုလေသည်။
သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း၊ ၇-စင်း၊ ဘယ်မင်းဘယ်ခါ ဖြိုသနည်း
ဤ၌ သက္ကရာဇ်ကိုဖြိုသွားကြသောမင်းနှင့် ကိန်းခန်း၊ ရသေ့ရဟန်းတို့၏ အမည်များကို ရာဇဝင်၊ မဟာဝင်၊ သာသနာဝင်၊ ဆရာစဉ်တို့ မှတ်တမ်းမှ သုတေသနပြု တွေ့ရှိသမျှဖြင့် ထုတ်ပြဖြေကြားသွားပါမည်။ အမှားပါဝင်က အမှန်ကို လျင်စွာရှာကြပါကုန်။
(၁) အာကာရဋ္ဌမင်းလက်ထက် ကမ္ဘာဦးကာလမှစ၍ "မဟာသုဒ္ဓဝယပ္ပ"ဟူသော ပိဋက သင်္ချာနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁⁠၁၄၉၇၈၅) ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့သည်။ ထိုနောက်-
(၂) ကုသမင်းကြီးလက်ထက်မှာ ``နာတိမဇ္ဇလဒ္ဓံဝိယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာကိန်းခန်းနှင့် အညီသက္ကရာဇ် (၁၄၉၃၈၅၆၀)သော ခုနှစ်တို့ကိုဖြိုခဲ့လေသည်။ ၎င်းနောက်-
(၃) ဘိုးတော်အဉ္စနမင်းကြီးသည် ဒေဝီလရသေ့နှင့်တိုင်ပင်ကာ ``မာဃစန္ဒေ၊ သို့မဟုတ် ဏဝစန္ဒေ ´´ ဟူသော ပိဋက သင်္ချာ ကိန်းခမ်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၈၆၄၅) ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုခဲ့လေသည်။
ထိုနောက်မြတ်စွာဘုရားသခင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူပြီးသောအခါ သာသနာနှင့်ဂေါဇာနှစ် ညီစေရန်-
(၄) အဇာတသတ် မင်းကြီးနှင့် ရှင်မဟာကဿပထေရ် တိုင်ပင်ကာ ``ဒေဝီယ´´ ဟူသော ပိဋကသင်္ချာ ကိန်းနှင့်အညီ သက္ကရာဇ် (၁၄၈)ခုနှစ်တို့ကို ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။
(၅) သုမုန္ဒရီမင်းကြီးသည် သီရိခေတ္တရာပြည်ကြီး၌ ``ဒေါ⁠ဒေါရသ ´´ကိန်းခမ်းအရ ၂-ခုကြွင်းထား ၍ သက္ကရာဇ် (၆၂၂)နှစ်တို့ကိုဖြိုလိုက်ပြန် လေသည်။
ထိုနောက် ၅၆၂-ခုနှစ်သို့ရောက်ပြန်သောအခါ-
(၆) ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်းကြီးသည် ပုဂံပြည်၌ ``အလံဗိက´´ ကိန်းကြုံ၍ ``ခဆ ပဉ္စန်း´´ ခေါ် နှစ်ပေါင်း (၅၆၀)တို့ကို ၂-ခုကြွင်းထားလျက်ဖြိုလိုက်ပြန်လေသည်။
ထိုမှနောက် သက္ကရာဇ် (၈၀၀)ခုနှစ်သို့ရောက်သော အခါ-
(၇) မိုးညှင်း မင်းတရားကြီးသည်၊ ``အဋ္ဌနဝ သတ္တကိန်း´´ သို့မဟုတ် ``ဗသျှုဆိဒ္ဒမုနိကိန်း ´´ အရ (၇၉၈) ခုနှစ်ကို ဖြိုပြန်သော်လည်း ကိန်းခမ်း မရောက်၍ မပြိုမကြေဟု ပညာရှိတို့ ဆိုကြကုန်၏၊
ထိုနောက်ကား သက္ကရာဇ်ဖြိုမင်း မရှိ မပေါ်သေးပေ။
သက္ကရာဇ်
သာကမင်းဆက် (အိန္ဒိယမင်းဆက်)ကိုအကြောင်းပြု၍ သက္ကရာဇ်ခေါ်၏။ အချို့ဆရာတို့ကမူ သက္ကာရိယတေတိသက္ကာရိတော ဟုနှစ်အရေအတွက်ကို အရိုအသေပြု၍ မှတ်ခြင်း၊ တစ်နည်း သက္ကရာဇံဌိတံကတွာပြု၍သိကြားဟောယူသည်။ သက္ကရာဇိတ ကို သက္ကရာဇန ဟုပုဒ်ပြု၍လည်း သိကြားဟောမယူ၊ တတ်စွမ်းနိုင်သော ပညာရှိအစီအရင်ယူသည်။ ဤသို့ ကနီအတွင်းဝန်ရေး မကာရန္တဗေဒင်လက်ရိုး ဋီကာတွင် ဆိုလေသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံသမိုင်းအရ 'သာကခေတ်'နှစ်မျိုးရှိ၏။ သာကခေတ်ဟောင်းသည် ခရစ်မပေါ်မီ၁၂၃ ခုနှစ် (ဘီစီ၁၂၃ခုနှစ်) မှစ၍ သာကခေတ်သစ်သည် ခရစ်ဖွားပြီး ၇၈ခုနှစ် (အေဒီ ၇၈) ခုနှစ်မှစ၍ ယူသည်။ ထို့ကြောင့် သက္ကရာဇ်သည် မြတ်စွာဘုရားပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးနောက် ၄၂၁ ခုနှစ်မှ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုသက္ကရာဇ်မတိုင်မီတွင် 'ကလိယုဂ်နှစ်'၊ 'သာသနာနှစ်'စသည်တို့ဖြစ်ချေသည်။
သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်း၏ နှစ်များမှာစတုယုဂ်တစ်ခုတွင် နှစ်ပေါင်း ၄၃၂ဝ⁠ဝဝ⁠ဝရှိ၍ ယုဂ်လေးပါး ပိုင်းခြားထား၏။ (၁)ကတယုဂ်-နှစ်၁၇၂၈ဝ⁠ဝဝ (၂)တြေတာယုဂ်-နှစ် ၁၂၉၆ဝ⁠ဝဝ (၃) ဒွါပရယုဂ် -၈၆၄ဝ⁠ဝဝ (၄)ကလိယုဂ်-နှစ်၄၃၂ဝ⁠ဝဝ ဟုဆို၏။ ယခုမြန်မာနိုင်ငံ၌ အသုံးပြုနေသောသက္ကရာဇ်သည် ကလိယုဂ်နှစ်များမှ မင်းအဆက်ဆက် သက္ကရာဇ်ဖြိုခဲ့သောနှစ်ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားဘိုးတော်အဉ္စနမင်းသည် ဒွါပရယုဂ်မှနှစ်ကျန် ၆၂၃၆ နှင့်ကလိယုဂ်မှနှစ်ကျန်၆၂၃၆နှစ်နှင့် ကလိယုဂ်ဆန်းနှစ် ၂၄ဝ၉ပေါင်း၍ ၈၆၄၅နှစ်ကိုဖြိုတော်မူသည်။ ထိုသို့ဖြိုပြီးနောက် မဟာသက္ကရာဇ် ၆၈ခုနှစ်တွင် မြတ်စွာ ဘုရားအလောင်းကို ဖွားမြင်တော်မူ၍ သက်တော် ၈ဝ၊ ဝါတော်၄၅၊ မဟာသက္ကရာဇ် ၁၄၈−ခုနှစ်တွင် ဘုရားရှင်ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူသည်။ ယင်းသည်နောက် ရှင်မဟာကဿပ အမှူးပြု၍ပထမသင်္ဂါယနာတင်ပြီးလျှင် အဇာတသတ်မင်းသည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၄၈ ခုနှစ်ကိုဖြိုတော်မူ၍ သာသနာ သက္ကရာဇ်ပြုတော်မူသည်။ ဤသက္ကရာဇ်ဖြိုခြင်းသည် ကိန်းခန်းများညီညွတ်ရန်မဟုတ်၊ သာသနာသက္ကရာဇ် ပြုရန်အတွက် ဖြိုခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုနောက် သရေခေတ္တရာ ၂၅ ဆက်မြောက်သုမုန္ဒြီမင်း လက်ထက်တော်၌ နက္ခန်ကိန်းခန်း ကျသဖြင့် ဒေါ⁠ဒေါရသ၊ သာသနာသက္ကရာဇ်၆၂၂ ကိုဖြိုခဲ့၏။ ဤမင်းဖြိုနှစ်နှင့် တစ်ပြိုင်တည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌လည်း မယုရမင်းလက်ထက်တွင် နက္ခတ်ကိန်းခန်းအရ သက္ကရာဇ်ဖြို၍ 'သာကနှစ်'အစပြုခဲ့၏။ ထိုနောက် ပုဂံပြည်ပုပ္ပါးစောရဟန်းမင်း လက်ထက်တွင် ခဆပဉ္စ၊ သက္ကရာဇ် ၅၆ဝကိုဖြိုခဲ့သည်။ ထိုနောက်သက္ကရာဇ် ၈ဝ⁠ဝပြည့်နှစ် ရောက်သောအခါ ရတနာပုရ အင်းဝပြည်တွင် မိုးညှင်းမင်းတရားလက်ထက်၌ သက္ကရာဇ် နှစ်ခုအကြွင်းထားပြီးလျှင် အဋ္ဌနဝသတ္တ၊ သက္ကရာဇ် ၇၉၈ ခုဖြိုခဲ့ရာတွင် မအောင်မြင်ချေ။ သက္ကရာဇ်ဟောင်း အခေါ်မပျောက်။ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး ပုဂံခေတ် သက္ကရာဇ်ကိုသာ ဆက်လက်၍ အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်မှာ ယနေ့တိုင်ပင်ဖြစ်၏။ ဤအခါမှစ၍ သက္ကရာဇ်ရှည် သက္ကရာဇ်တိုဟု သက္ကရာဇ်နှစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သေး၏။ ယခုကောဇာသက္ကရာဇ်တွင် ၅၆ဝနှစ်နှောလျှင် သုမုန္ဒြီခေတ်သက္ကရာဇ်ရ၏။ ယင်းကို ၆၂⁠၂နှောလျှင် မြတ်စွာဘုရားပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးသည့်နောက် သာသနာနှစ်ဖြစ်၏။ ယင်းတွင် ၂၅⁠၅ရ နှစ်နှောလျှင် ကလိယုဂ်နှစ်ပေါင်းဖြစ်၏။ ပုံပမာ (၁) သက္ကရာဇ် ၁၃၂၄+၅၆ဝ=၁၈⁠၈၄-သုမုန္ဒြီသက္ကရာဇ်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံသုံး ပြက္ခဒိန်၏'သာကနှစ်' (၂)သက္ကရာဇ် ၁၈⁠၈၄+၆၂၂=၂၅ဝ၆·သာသနာနှစ်၊ (သီဟိုဠ်လူမျိုးတို့သည် သာသနာ သက္ကရာဇ်ကို အသုံးပြုကြသည်။)  (၃) သာသနာနှစ် ၂၅ဝ၆+၂၅⁠၅ရ=၅ဝ၆၃ ကလိယုဂ်နှစ်၊ (သူရိယသိဒ္ဓန္တ ကျမ်းမှ နက္ခတ်တွက်ကိန်းများတွက်လျှင် ကလိယုဂ်နှစ်များကို အသုံးပြုကြသည်။)  တစ်နည်းကား(၁) ကောဇာသက္ကရာဇ်တွင် ၁⁠၁၈၂ နှောလျှင်သာသနာနှစ်ဖြစ်၏။ (၂) ကောဇာသက္ကရာဇ်တွင် ၃၇၃၉ နှောလျှင် ကလိယုဂ်နှစ်ပေါင်းဖြစ်၏။ သက္ကရာဇ်ဖြိုခြင်းအကြောင်းကား သက္ကရာဇ်အများထက် အနည်းကိုအလွယ်မှတ်သားစေရန်၊ ဝေါဟာရပြက္ခဒိန်တွင် တိထီနက္ခတ်၊ ပုဏ္ဏမီ စသည်များ သာမန်လထပ်ရက်ငင်ပြုသော်လည်း မညီညွတ်ခြင်း၊ နေကြတ်လကြတ်ဂြိုဟ်သွားတို့တိမ်းစောင်းခြင်း စသောလက္ခဏာများပေါ်ပေါက်လျှင် တွက်ပုံကိန်းခန်းများညီညွတ်စေရန်နှင့် ဝေါဟာရပြက္ခဒိန်စင်ကြယ်မှုရရှိစေရန် အုပ်ချုပ်သောမင်းများသည် နက္ခတ်ပညာရှိများနှင့်တိုင်ပင်နှီးနှောလျက် သက္ကရာဇ်များ ဖြိုသင့်ကဖြို၍ ကိန်းများညှိနှိုင်းပြုပြင်ရသည်။ ထို့ပြင် တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်သောမင်းများ မိမိတို့၏ခေတ်ကို ရာဇဝင်တွင်အထင်အရှားရှိစေရန် သက္ကရာဇ်ကို ဖြို၍ မိမိတို့အုပ်ချုပ်သောနှစ်မှ ခေတ်သစ်သက္ကရာဇ်များပြုကြသည်။
ဗေဒင်တွက်ရိုး စီရင်သောကျမ်းများ၌ သက္ကရာဇ်အများကို အနည်းဖြင့်စီရင်ကြသည်မှာ သက္ကရာဇ် ဖြိုခြင်းမမည်။ ကျမ်းပြုနှစ်သာမည်၏။ ပုံပမာ-သံဒိဋ္ဌကျမ်း၌ ကောဇာ သက္ကရာဇ်ကိုတည်၍ ၃၇၃၉ ခုနှောလျှင် ကလိယုဂ်ဆန်းနှစ် ဖြစ်၏။ ၎င်းတွင် ၄၈၃၉ ချေ၊ သေသနှစ်ကြွင်း 'ရဿ'ဖြစ်၏။ ဤရဿနှစ်သည်သက္ကရာဇ်ဖြိုနှစ်မဟုတ်ချေ။ အတာဗိုလ်တွက်ခြေလွယ်ကူစေရန် ချုံးထားသော ကိန်းဂဏန်းများသာ ဖြစ်၏။
မြန်မာလူမျိုးတို့၏သက္ကရာဇ်ဖြိုနှစ်များ
မင်းအမည် ဖြိုနှစ် ကလိယုဂ် ခရစ်နှစ်ပေါင်း နှစ် ဝ ဘီစီ ၁၃ဝ၁ ဘိုးတော်အဉ္စနမင်း ၂၄ဝ၉ ၂၄ဝ၉ ဘီစီ ၆၉၂ အဇာတသတ်မင်း ၁၄၈ ၂၅⁠၅ရ ဘီစီ ၅၄၄ သုမုန္ဒြီမင်း ၆၂၂ ၃၁၇၉ အေဒီ ရ၈ စောရဟန်း ၅၆ဝ ၃၇၃၉ အေဒီ ၆၃၈ မိုးညှင်းမင်းတရား ၇၉၈ ၄၅၃ရ အေဒီ၁၄၃၆
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:ဓလေ့ထုံးစံ ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ်
ရေဝရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ရေဝရွာ (Yaewa)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ရေဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၈၈ ဖြစ်သည်။
ဆားကျင်းရွာ၊ တိုး
ဆားကျင်းရွာ၊ တိုး
မြန်မာသဒ္ဒါ
မြန်မာသဒ္ဒါ ဆိုသည်မှာ မြန်မာဘာသာစကားအတွက် သတ်မှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းဥပဒေသ ဖြစ်သည်။ ဘာသာစကားတိုင်း၌ ကိုယ်ပိုင်သဒ္ဒါများရှိကြ၏။ သဒ္ဒါဟူသောပုဒ်သည် ပါဠိဘာသာစကား၏ သဒ္ဒ ဟူသောပုဒ်မှ ဆင်းသက်လာ၍ အသံ ဟုအနက်ရရှိသည်။ အသံများတွင် အဓိပ္ပာယ်ရှိသောအသံ နှင့် အဓိပ္ပာယ်မရှိသောအသံ ဟူ၍ရှိရာ အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိသော အသံကို အစွဲပြု၍ ရေးသားထားသောကြောင့် သဒ္ဒါဟု ခေါ်ဆိုသည်။ လူတို့၏ နှုတ်မှထွက်သော အသံကို ဆိုလိုသည့် အဓိပ္ပာယ်ရရှိစေရန် စနစ်တကျရေးသားသည့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းပင်ဖြစ်သည်။
သဒ္ဒါတွင် အရေးအသားပုံစံအားဖြင့် အခြေခံကြဆုံးမှာ အက္ခရာများဖြစ်သည်။ အက္ခရာကို ဗျည်းနှင့် သရ အဖြစ်ခွဲနိုင်ကာ သရအက္ခရာ (၁၁) လုံးနှင့် ဗျည်းအက္ခရာ (၃၃) လုံး၊ ပေါင်းစပ်သော် မြန်မာဘာသာစကားတွင် အက္ခရာ (၄၄) လုံးရှိသည်။ ထိုအက္ခရာများကို အသုံးပြု၍ အဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်စေသော စကားအစိတ်အပိုင်းများကို ဖွဲ့စည်းရသည်။ ထိုအစိတ်အပိုင်းများကို နာမ်၊ နာမ်စား၊ ကြိယာ၊ နာမဝိသေသန၊ ကြိယာဝိသေသန၊ ဝိဘတ်၊ သမ္ဗန္ဓ၊ ပစ္စည်း၊ အာမေဋိတ် ဟူ၍ မြန်မာသဒ္ဒါ၌ ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဤသည်ကိုပင် ဝါစင်္ဂ (၉) မျိုးဟု သတ်မှတ်သည်။
အခြေခံဝါကျများ
လူ၊ ငါး၊ ယောက်ျား အစရှိသည်တို့ကဲ့သို့သော အမည်စကားလုံးကို နာမ် ဟုခေါ်သည်။ စား၊ သေ၊ ရှိ အစရှိသည်တို့ကဲ့သို့သော ပြုခြင်း ဖြစ်ခြင်း ရှိခြင်းကို ပြသည့် စကားလုံးကို ကြိယာဟု ခေါ်သည်။ နာမ်နှင့် ကြိယာကို အချင်းချင်းဖြစ်စေ၊ သင့်လျော်သော နောက်ဆက်ဖြင့် ဖြစ်စေ ပူးတွဲလျှင် လိုရာဝါကျကို ရ၏။ မြန်မာဝါကျသည် ကြိယာနှင့် အဆုံးသတ်သည်။ စကားလုံး တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မည်သို့ စပ်ဆိုင်သည်ကို ပြလိုလျှင် လိုအပ်သော နောက်ဆက်ဖြင့် ပြ၏၊ ပြယုဂ်-နေပူသည်-၌ 'ပူ'သည် ကြိယာဖြစ်ကြောင်းကို 'သည်' နောက်ဆက်က ပြသည်။ မောင်ဘသည် စာရေးဖြစ်၏-၌ 'မောင်ဘ'သည် ကတ္တား ဖြစ်ကြောင်းကို 'သည်'နောက်ဆက်က ပြသည်။ နောက်ဆက်မဲ့ 'စာရေး'သည် 'မောင်ဘ'ဟူသော ကတ္တား၏ အဖြစ်ကို ဖော်ပြ သော အဖြည့်စကားလုံး ဖြစ်သည်။ 'ဖြစ်'သည် ကြိယာဖြစ် ကြောင်းကို '၏' နောက်ဆက်က ပြသည်။ ခွေးသည် လူကို ကိုက်၏- 'ကို'သည်'လူ'ဟူသော ကံ နောက်က တွဲသော နောက်ဆက်ဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် မောင်ဘကို မြို့အုပ် ခန့်၏-၌ နောက်ဆက်မဲ့ 'မြို့အုပ်'သည် 'မောင်ဘ'ဟူသော ကံအား တစ်စုံတစ်ခု ပြုလုပ် သည်ကို ဖော်ပြသည့် အဖြည့်စကားလုံး ဖြစ်သည်။ လူကလေးသည် လက်ဆောင်ကို ဆရာအား ပေး၏-၌ 'ဆရာ'သည် လက်ခံသူ ဖြစ်ကြောင်းကို 'အား' နောက်ဆက်က ပြသည်။ သူတို့သည် ရန်ကုန်မှ မန္တလေးသို့ သွားကြသည်-၌ 'ရန်ကုန်'သည် ထွက်ခွာရာ ဖြစ်ကြောင်းကို 'မှ' နောက်ဆက်က ပြသည်။ 'မန္တလေး'သည် ရှေးရှူရာ ဖြစ်ကြောင်းကို 'သို့'နောက် ဆက်က ပြသည်။ မိုးကြိုးနန်းမှာ ကျသည်-၌ 'နန်း'နောက်ကတွဲသော 'မှာ' သည် နေရာကိုပြသည့် နောက်ဆက် ဖြစ်သည်။ ဤအိုင်သည် ရှေး၌ မရှိ-၌ 'ရှေး' နောက်ကတွဲသော '၌' သည် ကာလကို ပြသည့် နောက်ဆက် ဖြစ်သည်။ ငါ့ကြောင့် မင်း ဆင်းရဲပေသည်-၌ 'ငါ့'နောက်ကတွဲသော 'ကြောင့်'သည် အကြောင်းပြသည့် နောက် ဆက် ဖြစ်သည်။
နာမ်ပေါင်းကြိယာ
နောက်ဆက်မဲ့ နာမ်နှင့် ကြိယာပေါင်း၍ ဖြစ်သော ကြိယာများလည်း ရှိသေး၏။ ပြယုဂ်-တောင်တို့သည် အခိုးထွက်ကုန်၏-၌ 'တောင်'သည် ကတ္တား၊ 'အခိုးထွက်'သည် ကြိယာ ဖြစ်၏။ ယင်းကြိယာ၌ 'အခိုး'ဟူသောနာမ်ကို 'ထွက်'ဟူသော ကြိယာနှင့် ပေါင်းထား၏။ တောင်တို့မှ အခိုးသည် ထွက် ၏-ဟု မဆိုဘဲ၊ တောင်တို့သည် အခိုးထွက်ကုန်၏-ဟု ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုနည်းအတူ ရတနာ ကျောက်သည် အရောင်ထွက်၏-ဆိုရာ၌ 'အရောင်ထွက်'သည် နာမ်ပေါင်း ကြိယာဖြစ်၏။ ငါသည် တန်ခိုးကြီး ၏။ ငါ့သန်လျက်ကား သံကောင်း၏။ ဤပန်းသည် အဆင်းလှ၏ အစရှိသည်တို့၌ လည်း 'တန်ခိုးကြီး'၊ 'သံကောင်း'၊ 'အဆင်းလှ'တို့သည် နာမ်ပေါင်းကြိယာများ ဖြစ်ကြ၏။
နာမ်စား
နာမ်၏အစားသုံးသော စကားလုံးကို နာမ်စားဟု ခေါ်၏။ (၁) ပြောသူက မိမိကိုယ်ကို ညွှန်သော နာမ်စား။ ငါသည် မိခင်ဘခင်တို့ကို လုပ်ကျွေး၏။ ကျွန်ုပ်သည် ညောင်စောင့်နတ်ကို ထမင်း ပို့ပါမည်။ ရထားနောက်က အကျွန်ုပ် လိုက်ပါမည်။ (၂) ပြောဆိုသူက နာခံသူကို ညွှန်သောနာမ်စား။ ငါ့ကြောင့် မင်း ဆင်းရဲပေသည်။ နင့်ကိုသာ ငါလိုလှ၏။ သင့်ကို ငါမခေါ်။ ညည်းနှင့် ငါလိုက်ပါရစေ။ ခင်ဗျားတို့ နိုင်ငံတွင် ကျွန်ုပ်တို့ မနေနိုင်ပါ။ ပြောဆိုသူနှင့် နာခံသူတို့ ပြောဆိုရာ ပြောဆိုကြောင်း ဖြစ်သော အပြောခံ ပုဂ္ဂိုလ်အရာဝတ္ထုကို ညွှန်သောနာမ်စား။ သူတို့ ပြေးကြလေပြီ။ ချင်း၏ စကားကို မယုံအပ်။ ယင်းကို ငါတို့ မနှစ်သက်ကြ။ သင်းလာမှ ငါသွားမည်။ လူတို့သည် မိမိတို့ အိမ်မှ ထွက်ပြေးကြ၏။ ကြိယာနာမ်။။ နာမ်သဘော သက်ရောက်သော ကြိယာကို ကြိယာနာမ်ဟု ခေါ်သည်၊ နာမ်၏အစား သုံးနိုင်သည်။ (၁) ကြိယာရှေ့က 'အ'ကို ထားလျှင် ကြိယာနာမ် ဖြစ်၏။ ဤမြို့၌ အစားအသောက် ပေါ၏။
နာမဝိသေသန
နာမ်ကို ထူးခြားစေသော ပုဒ်ကို နာမဝိသေ သနဟု ခေါ်သည်။ (၁) ဂုဏ်အရည်အချင်း ပြသည့် နာမဝိသေသန။ ကောင်းသောလူ ဟူသည့် ဂုဏ်အရည်အချင်းပြသော နာမဝိသေန၌ ထူးခြားစေသော ကြိယာ 'ကောင်း' နှင့် ထူးခြားအပ်သောနာမ် 'လူ'ကို 'သော' နောက်ဆက်က ဆက်ပေး၏။ 'ကောင်းသောလူ'ဟူ၍ မဆိုဘဲ 'လူကောင်း'ဟူ၍လည်း ကြိယာကို နာမ်နောက်က နောက်ဆက် မပါဘဲလည်း ထားနိုင်သည်။ (၂) အညွှန်းနာမဝိသေသန။ မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ် အရာဝတ္ထုကို ဆိုလိုသည်ဟု ညွှန်ပြသော နာမဝိသေသနကို အညွှန်းနာမဝိသေသနဟု ခေါ်သည်။ နာမ်ရှေ့က ကပ်၍ ထားရသည်။ (က) 'ထို'သည် ဖော်ပြပြီးသောနာမ်ကို ညွှန်ပြသည်။ သိဝိရာဇ်မင်းကြီး မင်းပြု၏။ ထိုသိဝိရာဇ်မင်းကြီး၏ သားတော်ကား သိဉ္စည်း အမည်ရှိ၏။ (ခ) 'ဤ'၊ 'သည်'တို့သည် အနီးရှိနာမ်ကို ညွှန်ပြကြသည်။ ဤအရုပ်ကား အဘယ် အရုပ်နည်း။ သည်သူကို ငါမသိ။ မှတ်ချက်။။ ထိုသို့သော အစာကို မစားနှင့်-ဟု ဆိုလျှင် 'ထိုသို့သော'သည် အထက်က ဖော်ပြချက်နှင့် ညီသော ဟု အနက်ရ၏။ ဤသို့သော ဂုဏ်လည်း ရှိ၏-ဟု ဆိုလျှင် 'ဤသို့သော' သည် ယခု ဖော်ပြချက်နှင့် ညီသောဟု အနက်ရ၏။ (ဂ) '၎င်း'နှင့် 'ယင်း'သည် 'ထို' နှင့် အသုံး၏တူ။ ၎င်း သင်္ဃာတော်များကို မင်းကြီးက ဆွမ်း ကပ်လှူ၏။ ယင်း စကားကိုလည်း ပြောဆိုပေမည်။ (ဃ) ညွှန်ပြထားသော နာမ်ကို သေချာစွာ မဖော်ပြလျှင် 'အကြင်'ကို သုံးသည်။ များသောအားဖြင့် 'အကြင်'ဝါကျကို 'ထို' ဝါကျဖြင့် ဟပ်၏၊ အကြင် မိန်းမတို့၌ အပြစ်ခြောက်ပါး ရှိ၏။ အကြင်အရပ်၌ ဤစာကို ငါ ရ၏။ ထို အရပ်သို့ ငါ သွားအံ့၊ (၃) မေးခွန်း နာမဝိသေသန။ ဤသူကား အဘယ်သူနည်း။ ဘယ်သူ ကြံဆောင်ပေလိမ့်နည်း။ ငါတို့အဆွေငါးများ အတီအရပ်မှ လာကြသနည်း။ ငါ၏ မိဖုရား ဖုဿတီ မည်သည့်အရပ်မှာ ဖြစ်လေသနည်း။
အရေအတွက် အတိုင်းအတာကို ပြသော နာမဝိသေသန။ ထိုသူမှာ သားနှစ်ယောက် ရှိ၏။ ထိုနေ့၌ပင်လျှင် ငါးရာသော အမှူးအမတ်တို့ အိမ်ဝယ်လည်း သတို့သား ငါးရာတို့ကို ဖွားမြင် လေကုန်၏။ လူအပေါင်းတို့သည် ဝမ်းမြောက်ကြကုန်၏။ တစ်စုံတစ်ယောက် သူတို့မျှ မမြင်ချေ။ ဆရာသည် အလုံးစုံသော ပရိသတ်တို့အား ဟောကြား၏။ သူတကာကို မပြောနှင့်။ လူခပ်သိမ်းတို့ ရောင့်ရဲလွယ်ကုန်သည်။ မင်းကြီးလည်း အသီးသီးသော မြို့ရွာသို့ တမန် စေလွှတ်တော်မူ၏။ ကုန်သည် တစ်ဦး၊ ပုတီး နှစ်ကုံး၊ နွား သုံးကောင်၊ မျဉ်းလေးကြောင်း၊ လက်စွပ် နှစ်ကွင်း၊ ခုံ တစ်ခု၊ ဖျာ နှစ်ချပ်၊ အပ် သုံးချောင်း၊ ကြိုးတစ်ခွေ၊ စကား တစ်ခွန်း၊ မြင်းငါး စီး၊ လှေသုံးစင်း၊ ထင်း တစ်စည်း၊ စာတစ်စောင်၊ ဘိနပ် တစ်စုံ၊ ဘုရားတစ်ဆူ၊ အိမ်နှစ်ဆောင်၊ ကြက်သွန်တစ်တက်၊ စပျစ်သီး တစ်တွဲ၊ ဆပ်ပြာနှစ်တုံး၊ အုတ် နှစ်ထပ်၊ အင်္ကျီ နှစ်ထည်၊ ညောင်လေးပင်၊ ရဟန်း သုံးပါး၊ ပိုက်ဆံ တစ်ပြား၊ ငှက်ပျော တစ်ဖီး၊ ခြေ နှစ်ဖက်၊ ကိုယ်စိတ် နှစ်ဖြာ၊ သေနတ် ငါးလက်၊ တောင်း နှစ်လုံး၊ စက္ကူ သုံးလွှာ၊ မြစ် နှစ်သွယ်၊ လူ တစ်ယောက်၊ ခြေစွပ် တစ်ရံ၊ နွား တစ်ရှဉ်း ဟူ၍ 'ဦး'၊ 'ကုံး'၊ 'ကောင်' အစရှိသော သင့်လျော်သည့် စကားလုံးဖြင့် နာမ်၏ အမျိုးအစားကို လိုက်၍ အရေအတွက်ကို ပြသည်။ တောတစ်တော၊ အိမ်တစ်အိမ် ဟူ၍ တစ်ခါတစ်ရံ နာမ်ကို ထပ်၍လည်း သုံးနိုင်သည်။ အောက်ပါတို့သည် နာမဝိသေသနသဘော သက်ရောက် သော အဖွဲ့များ ဖြစ်ကြ၏။
(၁) '၏သည် ပိုင်ဆိုင်ရာ ပြသော နောက်ဆက် ဖြစ်သည်။ သင်၏စာအုပ်ကို ငါ မယူပါ-၌ 'သင်၏'သည် စာအုပ်ကို ပိုင်ဆိုင်ခြင်းအနက်ဖြင့် ထူးခြားစေ၏။ '၏' ကြေလျှင် အောက်မြစ်သံ ကျန်ရစ်ခဲ့၏။ သင့်စကားကို ငါနားထောင်မည်-၌ 'သင့်'သည် 'သင်၏'ကို ဆိုလိုသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးကို ဂုဏ်ဖြင့် တစ်မျိုးတစ်မည် ဆင့်၍ ခေါ်သောအမည်။ ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား-၌ 'ဂေါတမ'သည် 'မြတ်စွာဘုရား'၏ အမည်ဖြစ်၍ နာမဝိသေသန သဘော သက်ရောက်၏။ (၃) ရှေ့နာမ်က နောက်နာမ်ကို ထူးခြားစေသည်၊ ရွှေလက်စွပ်-ဟုဆိုလျှင် 'ရွှေ'သည် 'လက်စွပ်'ကို နာမဝိသေသနကဲ့သို့ ထူးခြားစေသော နာမ် ဖြစ်သည်။
'ဘွယ်ရန်ရာ''စရာ' တွဲသော ကြိယာနာမ်တို့လည်း နာမဝိသေသနကဲ့သို့ နောက်ကနာမ်ကို ထူးခြား စေသည်။
သင်တို့အား ဆိုဘွယ်အပြစ် မရှိ၊ သောက်ရန် ရေ ရှိသလား။ အကျွန်ုပ်နေရာ ဗိမာန်ကို မဖျက်ပါနှင့်။ ဆန် ထည့်စရာ အိုးတစ်လုံး ဝယ်ခဲ့ပါ။
ကြိယာဝိသေသန
ကြိယာကို ထူးခြားစေသောပုဒ်ကို ကြိယာ ဝိသေသနဟုခေါ်သည်။ (၁) နောက်ဆက်မဲ့ ကြိယာဝိသေသန သက်သက်။ နက်ဖြန် ငါ လာမည်။ ချက်ချင်း သွားပါ။ ယခု ငါ မပြောနိုင်သေး။ အလကား အိပ်မနေနှင့်။ ဤမိန်းကလေး အလွန် ချောသည်။ အမှန် ငါ သိသည်။ ဘုရား ဧကန် ဖြစ်လိမ့်မည်။ (၂) ကြိယာနောက်က 'စွာ'နောက်ဆက်တွဲသော ကြိယာ ဝိသေသန။ သားသည် မိခင်အား ကောင်းမွန်စွာ လုပ်ကျွေး၏။ သူတို့ ညီညွတ်စွာ နေထိုင်ကြ၏။ (၃) နှစ်လုံးထပ် ကြိယာဝိသေသန။ မြန်မြန် လာပါ။ တိုးတိုး ပြောပါ။ အမျက် ချောင်းချောင်း ထွက်၏။ ငါ့စာအုပ်ကို မြန်မြန် ပေးလိုက်ပါ။ (၄) နှစ်လုံးထပ်ရှေ့က 'အ'တွဲသော ကြိယာဝိသေသန လူကလေးတို့သည် အချင်းချင်း ရိုက်ပုတ်ကြသည်။ ဤသို့ အကြိမ်ကြိမ် မပြုပါနှင့်။ သစ်ပင်တို့သည် အပိုင်းပိုင်း ပြတ်ကုန်၏။ (၅) နှစ်လုံးထပ်ရှေ့က 'တ'ကိုလည်း တွဲနိုင်သည်။ သူသည် သူခိုးကို တစိမ့်စိမ့် ကြည့်၏။ လျှပ်စစ်တို့သည် တညီးညီး ပြက်ကုန်၏။ စစ်သားတို့သည် တဖြည်းဖြည်း ချီတက်ကြ၏။
ဦး။။ အခြားအမှုကို မဆောင်ရွက်မီ၊ ဖော်ပြထားသောအမှုကို အလျင်ဆောင်ရွက်သည်ကို ပြသည်။ ပွဲကြည့်ပါဦး။ လျှောက်ပါရစေဦး။
ကောင်း။ စကောင်း။။ ဆောင်ရွက်ရန် သင့်လျော်သည်ကို ပြသည်။ ဤအသီး မစားကောင်း။ အစိုးရသောသူနှင့် ခိုက်ရန် မပြုစကောင်း။ (၅) ခဲ။။ ဆောင်ရွက်ရန် မလွယ်သည်ကို ပြသည်။ မိတ်ဆွေကောင်းကို အလွန်ရခဲ၏။
ခဲ့။။(က) ပြုမူ ဖြစ်ပျက်ရာ နေရာမှ ကတ္တားထွက်ခွာသော သဘော သက်ရောက်သည်။ သူ့ကို တော၌ ထားခဲ့၏။ (ခ) ညွှန်ကြားသူထံ၌ ရှိစေလိုကြောင်းကို ပြသည်။ စာအုပ်ကို ငါ့ထံ ထားခဲ့လော။ (၇) ချင်။။ အလိုရှိသည်ကို ပြသည်။ ငါထမင်း စားချင်သည်။ (၈)ချေ။။ အခါအခွင့် ဆိုက်ရောက်သည်အခိုက် ပြုမူဖြစ်ပျက်သည့်သဘော သက်ရောက်သည်။ ထိုဆရာထံ၌ ပညာသင်ချေ။ ငါ့ကို သင်မရိုက်ပိုင်ချေ။ (၉)စမ်း။။ ပြုလုပ်ရုံမျှ ပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းသည့်သဘော သက်ရောက်သည်။ ဟောကွဲ့ ကြည့်စမ်း။ (၁ဝ)စေ။။ ဆောင်ရွက်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်သည်၊ ခွင့်ပြုသည်ကို ပြသည်။ သူနာကို ထမင်းစားစေ၏။ (၁၁)တတ်။။(က) ဓမ္မတာ အတိုင်း ဖြစ်သည်ကို ပြသည်။ ခွေးကိုက်တတ်သည်။ (ခ) ကျွမ်းကျင်ခြင်းကို ပြသည်။ စောင်း တီးတတ်သလား။ (ဂ) စွမ်းခြင်းကို ပြသည်။ ငါသည် ဈာန်ဝင်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်။ (၁၂) တော့။။(က) ညွှန်ကြားရာ၌ လိုက်လျောခြင်း သဘောရောက်သည်။ အချိန်ကျပြီ၊ သွားတော့။ (ခ) ဆောင်ရွက်ချိန် နီးကြောင်းကို ပြသည်။ (ဂ) အဓိပ္ပာယ် လေးနက်စေသည်။ လူမိုက်ကို ဆုံးမသင့်လှပါတော့သည်။ ဤမျှသာ ပြောပါရစေတော့။ (ဃ) 'မ'နှင့် တွဲလျှင် 'တော့'သည် ဆက်လက် မပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းခြင်းကို ပြသည်။ ရေမချိုးနှင့်တော့။ (၁၃) တုံ။။ အလှည့်ကျ ပြုမူ ဖြစ်ပျက်သည့်သဘောသက်ရောက်သည်။ မင်းကြီးလည်း မြင်းလေးစီးသားတို့ကို ရှေ့က ပေါက်တုံ၊ လက်ဝဲပေါက်တုံ၊ လက်ယာပေါက်တုံ၊ သုံးကြိမ်နှင်နှင် စီးပြီးမှ မြို့တော်သို့ ပြန်တော်မူလေ၏။ (၁၄) တိုက်။။ ဆောင်ရွက်ရန် သင့်လျော်ကြောင်း ပြသည်။ ဤအဝတ်မျိုးကို သူဝတ်ထိုက်၏။ (၁၅) နေ။။ ဆက်လက် လုပ်ကိုက်လျက် ရှိသည်ကို ပြသည်။ မိခင် အိပ်နေသည်။ (၁၆) နိုင်။။ ဆောင်ရွက်ရန် စွမ်းသည့်၊ အခွင့်ရသည့် သဘော သက်ရောက်သည်။ ဤသို့သော သူကို ချစ်နိုင်ပါမည်လား။ အလိုရှိရာ သွားနိုင်သည်။ (၁၇) နှင့်။။ ကြိုတင် ပြုမူဖြစ်ပျက်သည်ကို ပြသည်။ ငါဈေးက စောင့်နေနှင့်မည်။ (၁၈) ပါ။။ ယဉ်ကျေးမှုကို ပြသည်။ ငါနှင့်အတူ လိုက်ခဲ့ပါ။ (၁၉) ပေ။။ ဝန်ခံသောအနေ၊ သဘောကျသော အနေကို ပြသည်။ ဟုတ်ပေသည်။ ဆရာကြီးကား ပညာ ကြီးပေသည်။ (၂ဝ) ပိုင်။။ ပြုလုပ်ခွင့် ရှိကြောင်း ပြသည်။ ငါ့ကို သင် ရိုက်ပိုင်သည်။ (၂၁) ပြန်။။ တဖန် ထပ်မံ ပြုလုပ်သင့်သည့် သဘော သက်ရောက်သည်။ ကျောင်း တစ်နေ့ ပိတ်ပြန်ပြီ။ (၂၂) ဖြစ်။။ ကိစ္စ ပြီးမြောက်သည်ကို ပြသည်။ မန္တလေးသို့ သွားဖြစ်သလား။ (၂၃) ဘူး။။ တွေ့ကြုံ ဖြစ်ပျက်ပြီးသည်ကို ပြသည်။ တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်ဘူးသလား။ (၂၄) မိ။။(က) မပြုသင့်ဘဲ ပြုသည်ကို ပြသည်၊ သူ့ကို ငါ ဆဲမိသည်။
သမ္ပန်ငယ်ကို ရွက်တိုက်၍၊ သို့မဟုတ် ထိုးခတ်၍ ကူးပို့ကြသည်။(တစ်ခု မဟုတ် တစ်ခု ပြုလုပ်သည်ကို ပြသည်။ ထပ်ဆင့်စကားဆက်။။ အောက်ပါ စကားလုံးတို့ကို နှစ်ခါဖြစ်စေ၊ နှစ်ခါမက ဖြစ်စေ ထပ်ဆင့် သုံးနိုင်သည်။ လည်း။။ အကျုံးဝင်သည့် သဘော သက်ရောက်သည်။ ကျားကိုလည်း ကြောက်ရ၊ ကျားချေးကိုလည်း ကြောက်ရ။ နာလည်း လုပ်ကျွေး၊ သေလည်း သင်္ချိုင်းပို့။ နီးစွာလည်း မထားအပ်၊ ဝေးစွာလည်း မခွာအပ်။ ညံ့လွန်းလျှင်လည်း မကောင်း၊ ထက်လွန်းလျှင်လည်း မကောင်း။ အဘယ်ကြောင့် ငိုလည်းငို၊ ရယ်လည်း ရယ်သနည်း။ လည်းကောင်း(၎င်း)။။'လည်း'ကို 'ကောင်း' ဖြင့် လေးနက်စေသော စကားလုံး ဖြစ်သည်။ အကျုံးဝင်သည့် သဘော သက်ရောက်သည်။ ဤအမဲကင်ကို လူသည်၎င်း၊ ခွေးသည်၎င်း စွန့်ပစ်လေပြီ။ ညီတော်သည် နောင်တော်ပြုကျင့်သည်ကို၎င်း၊ ခမည်းတော်သည် ရဲမက်တာ် အမှုထမ်းတို့ကို အပေးအကမ်း နည်းသည်ကို၎င်း နှလုံးနာ၏။ သော်လည်း။။ ဖော်ပြထားသည်တို့တွင် တစ်ခု မဟုတ် တစ်ခု ပြုမူဖြစ်ပျက်ခြင်းအနက်ကို ပြသည်။ ရွှေနန်းကိုသော်လည်း ပေးအပ်မည်လော၊ စစ်ပွဲသော်လည်း ပြိုင်ဆင်မည်လော။ ကဲ့ရဲ့သော်လည်း ကဲ့ရဲ့လတ္တံ့။ သတ်သော်လည်း သတ်လတ္တံ့။ သော်လည်းကောင်း။။'သော်လည်း' ကို 'ကောင်း'ဖြင့် လေးနက်စေသော စကားလုံး ဖြစ်သည်။ ဖော်ပြထား သည်တို့တွင် တစ်ခုမဟုတ် တစ်ခု ပြုမူ ဖြစ်ပျက်ခြင်း အနက်ကို ပြသည်။ သားသော်လည်းကောင်း၊ သမီးသော်လည်းကောင်း တစ်ယောက် သေ၏။ သူတစ်ပါးတို့ ဆောင်ရွက်သော်လည်းကောင်း၊ မဆောင်ရွက်သော်လည်းကောင်း ငါသည် မချွတ်မလွဲ ဆောင်ရွက်ပေအံ့။ ဖြစ်စေ။။ ဖော်ပြထားသည် တို့တွင် တစ်ခု မဟုတ် တစ်ခု ပြုမူ ဖြစ်ပျက်ခြင်းအ နက်ကိုပြသည်။ မြေပြန့်ဖြစ်စေ၊ ကုန်းမြေဖြစ်စေ၊ တောင်ဖြစ်စေ တစ်ကွက်တစ်ရပ် လစ်လပ်သည် မရှိ။ မြို့သို့ ဝင်သည် ဖြစ်စေ၊ မဝင်သည်ဖြစ်စေ အလိုရှိရာသို့ သွားနိုင်သည်။
ကြိယာနှစ်ခု မက ဝါကျကို ပုဒ်ခွဲပြခြင်း။။ ပေါလဇနကမင်းထံ ခစားထမ်းရွက်ဘူးသော အမှုထမ်း အမတ် သူရဲတို့သည်၎င်း (၁)၊ ထိုမှတစ်ပါး ပေါလဇနကမင်းကို မြတ်နိုးကုန်သော အမတ်သူရဲတို့သည်၎င်း (၂) အိမ်ရှေ့မင်း ချီလာကြောင်းကို ကြားလျှင်ပင်(၃)၊ မိမိတို့၌ ရှိသော ဆင်မြင်း စသည့် လက်နက်နှင့်တကွ မြို့မှ ထွက်လာလတ်၍(၄) ပေါလ ဇနကမင်းထံ ဝင်စားလာကြကုန်၏။ (၅)။ ..အမှုထမ်းအမတ်သူရဲတို့သည်၎င်း(၁)၊..အမတ်သူရဲ တို့သည်၎င်း (၂)၊..ကြားလျှင်ပင် (၃)၊..ထွက် လာလတ်၍(၄)၊..ဝင်စားလာကြကုန်၏(၅) ဟူ၍ ကတ္တားနှစ်ခု၊ ကြိယာသုံးခုတို့က ပြသော ဝါက လမ်းကြောင်း သည် ထင်၏။ 'ကြားလျှင်ပင်'(၃) သည် 'ထွက်လာလတ်၍'(၄)နှင့် အချိန်ပြအနက်၌ သက်ဆိုင်၏။ ထွက်လာလတ်၍ (၄) ဟူသော ကြိယာကို ပြုလုပ်ပြီးမှ 'ဝင်စားလာကြကုန်၏'(၅) ဟူသော အဆုံးသတ်ကြိယာကို ပြုလုပ်ကြောင်း '၍'နောက်ဆက်က ပြသည်။
ဘန်ရှော်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဘန်ရှော်ရွာ(Bangshaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ လော့ခွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၈၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမတသုတ်
(၂)သုတ်ရှိပါသည်။
သတိပဋ္ဌာန် လေးပါးတို့၌ ကောင်း (စွဲမြဲစွာတည်သော စိတ်ရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ နေကြကုန်လော့၊ သင်တို့၏ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်သည် မပျက်စီးစေပါလင့်-ဟု သတိပဋ္ဌာန် ၄-ပါး ပွားများပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အသီးအသီး ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - သမာပတ် ၈-ပါးနှင့်တကွ အရဟတ္တဖိုလ်သည် “အမတ” မည်ကြောင်း ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ အရှင်ကာဠုဒါယီ၏ လျှောက်ထားချက် အရ အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကျောက်မီးသွေးနု
ပေါင်းပင် သစ်ပင်များ နှစ်ကာလကြာရှည်စွာ နစ်မြုပ်နေရာမှ အခြေပြောင်းရာတွင် ကျောက်မီးသွေးအဖြစ်သို့ မရောက်မီ သက်နုပိုင်းဖြစ်သည်။ အညိုပုတ်ရောင် မီးသွေးလွှာများ အဖြစ်တွေ့ရသည်။ ကျောက်မီးသွေးနုမှာ လေနှင့်တွေ့ထိသည့်အခါ ကြွတ်ဆတ်လွယ်သည်။ ထုတ်လုပ်ရာ ဒေသ၌ပင် ရေနွေးငွေ့ထုတ်လုပ်ရန် အသုံးပြုသည်။ ထိုကျောက်မီးသွေးကို မီးသင့်ကျောက်မီးသွေး ပြုလုပ်၍ မရပေ။ အရှေ့ဂျာမဏီနိုင်ငံမှ ကမ္ဘာအတွက် သုံးပုံတစ်ပုံနှင့် ရုရှားနိုင်ငံမှ လေးပုံတစ်ပုံခန့် ထွက်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နှစ်စဉ် တန်သန်း ၆၀၀၀ ခန့်ထွက်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မီးသွေး
ရေအေးရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ရေအေးရွာ (Yaeaye)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော့ခမိတ်ရွာ၊ အိန္ဒဲ
ကော့ခမိတ်ရွာ(Kawtkhameik)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ အိန္ဒဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၃၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိန္ဒဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၇၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၈၃၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျော်ဦးရွာ
ကျော်ဦးရွာ
သာယာကျွန်းရွာ၊ တြိန်းကျွန်း
သာယာကျွန်းရွာ၊ တြိန်းကျွန်း
အစ်ကဗယ်၊ ဆာမို့ဟမ္မဒ်
ဆာမို့ ဟမ္မဒ်အစ်ကဗယ်သည် ကမ္ဘာကျော် မွတ်စလင်စာဆိုကြီးဖြစ်သည်။ အစ်ကဗယ်သည် မွတ်စလင်တို့အပေါ်၌သာမဟုတ် အိန္ဒိယနိုင်ငံသားနှင့် အထူးသဖြင့် အရှေ့တိုင်းသားတို့အပေါ်၌ ချစ်မြတ်နိုးသော မျိုးချစ်စာဆိုကြီးလည်းဖြစ်သည်။ သူသည် အရင်းရှင်ဝါဒကိုလည်း ရွံရှာသည်။ နယ်ချဲ့ဝါဒကိုလည်းမုန်းတီးသည်။ ဒီမိုကရေစီဝါဒ၏ အပြစ်များကိုလည်းမြင်သည်။ ထို့ ကြောင့် သူ၏စာပေများ၌ ယင်းအပြစ်များကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ဖော်ထုတ်၍ ရေးသားလေ့ရှိသည်။
အစ်ကဗယ်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပန်ဂျပ်ပြည်နယ်၊ စီယာလကော့မြို့၌ ၁၈၇၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖွား မြင်သည်။ အစ်ကဗယ်၏ ဘိုးဘွားအစဉ်အဆက်တို့မှာကသမီယ ဗြဟ္မဏများဖြစ်ကြသည်။ ငယ်စဉ်က စီယာလကော့မြို့တွင် ပညာသင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် လာဟိုမြို့ကြီးသို့ပြောင်းရွေ့၍ အထက်တန်းပညာများကို ဆက်လက်သင်ကြားသည်။ စီယာလကော့၌ ကျောင်းနေစဉ် မော်လဝီမီယာဟာဆန်ဆိုသူ အရှေ့တိုင်းစာပေပညာရှင်ကြီးထံ၌ ပညာဆည်းပူးခွင့်ရသဖြင့် အစ်ကဗယ်အဖို့ အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ပညာဗဟုသုတများကို ဆည်းပူးနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကျောင်း၌နေစဉ်ကပင် ကဗျာများကို စ၍ရေးစပ်ခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်က ကဗျာစာဆိုမှု၌ ထင်ပေါ် နေပြီဖြစ်သော စာဆိုကြီးဒါဂ်ထံသို့ စပ်ဆိုပြီးကဗျာများကို ပြင် ဆင်ပေးရန် ပေးပို့ခဲ့ရာ ဒါဂ်က အစ်ကဗယ်၏ကဗျာများသည် အပိုအလိုမရှိ ပြင်ဆင်ပေးရန် မလိုလောက်အောင် ကောင်းမွန် သည်ဟူ၍ မှတ်ချက်ချခဲ့လေသည်။
ထိုအခါက လာဟိုမြို့၌ ကျင်းပလေ့ရှိသော ကဗျာစာပေရွတ်ဆိုဆွေးနွေးပွဲများတွင် အစ်ကဗယ်သည် သူ၏ဟိမဝန္တာတောင် အမည်ရှိသောကဗျာကို ရွတ်ဆိုပြရာ၊ အများ၏ ချီးကျူးခြင်းကိုခံရသည်။ ယင်းကဗျာကို စာအုပ်အဖြစ် ထုတ်ဝေ ဖြန့်ချိရန် တိုက်တွန်းချက်အရ မက်ခဇန် အမည်ရှိ အူရဒူ ဂျာနယ်တွင် ထည့်လိုက်ရာ အစ်ကဗယ်သည် တစ်နိုင်ငံလုံး၌ ထင်ရှားလာလေသည်။
အစ်ကဗယ်သည် ကိုယ်ပိုင်ဉာာဏ်ဖြင့်ရေးသားသော ကဗျာများကိုသာ စပ်ဆိုသည်မဟုတ် ပင့်ကူနှင့် ပင့်ကူအိမ် တောင်နှင့်ရှဉ့် စသော အင်္ဂလိပ်ကဗျာများကိုလည်း အူရဒူ ဘာသာသို့ ပြန်ဆို စပ်ဆိုလေသည်။ လာဟိုမြို့၌နေစဉ် ဆာတောမတ်အာနိုးဆိုသူ အနောက်တိုင်းပညာရှင်ကြီးနှင့် သိကျွမ်းလိုက်ရမှုကြောင့် အစ်ကဗယ်အဖို့ အကျိုးထူးခံစားလိုက်ရသည်။ ငယ်ဆရာ မော်လဝီ၊ မီယာဟာ ဆန်၏ ကျေးဇူးကြောင့် မွတ်စလင်ယဉ်ကျေးမှု၌ နှံ့စပ်ရသကဲ့ သို့ ဆာတောမတ်အာနိုး၏ ကျေးဖူးကြောင့် အနောက်ယဉ်ကျေးမှု အတွေးအခေါ်များမှ ကောင်းနိုးရာရာတို့ကို တတ်သိတွေးခေါ် တတ်လာသည်။ ထိုအချိန်၌ပင် အစ်ကဗယ်သည် သူ၏ ပထမဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သည့် ဘောဂဗေဒကျမ်းတစ်စောင်ကို အူရဒူ ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေလေသည်။ ကဗျာဆရာကြီး မီလတန်ကဲ့သို့ အက်ပစ်ကဗျာကြီးများ ရေးသားရန်လည်း ထိုအချိန်က ဆန္ဒ ပြင်းပြလျက်ရှိလေသည်။
ငိုင်လန့်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ငိုင်လန့်ရွာ(Ngailan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဇောင်သဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇောင်သဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၈ ဦး၊ မ ၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၁ ဦး နေထိုင်သည်။
၁၈ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၁၈)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၅၂)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၅၃)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၃) ရက် ကျန်သေးသည်။
ငိုင်လန့်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အစ်ကဗယ်၊ ဆာမို့ဟမ္မဒ်
ဆာတောမတ်အာနိုး၏ အကြံပေးချက်အရ အစ်ကဗယ် သည် ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးရန် ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ဥရောပတိုက်သို့ ထွက်ခွာသွားသည်။ ဥရောပတိုက်တွင် သုံးနှစ်ခန့် နေထိုင်စဉ်အတွင်း အစ်ကဗယ်သည် လက်လှမ်းမီသမျှစာပေများကို ဖတ်ရှုလေ့လာရုံမက၊ တွေ့သမျှပုဂ္ဂိုလ်များထံမှလည်း ပညာဆည်းပူးခြင်း၊ ဆွေးနွေးခြင်းတို့ ပြုခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အစ်ကဗယ်သည် ဥရောပတိုက်၌ နိုင်ငံရေးကွဲလွဲချက်များဖြစ်အောင် ဖန်တီးလျက်ရှိသည့် ကျဉ်းမြောင်းသောအမျိုးသား ရေးစိတ်များကို လုံးဝမနှစ်သက်သည့်စိတ်များ ဖြစ်ပေါ်လာလေသည်။
အစ်ကဗယ်သည် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ထူးရရှိပြီး နောက်၊ ဂျာမနီနိုင်ငံမျူနစ်မြို့မှ စာပေပါရဂူဘွဲ့ကို ရရှိသည်။ ထိုနောက် ဝတ်လုံစာမေးပွဲကို အောင်မြင်ပြန်သည်။ လန်ဒန် တက္ကသိုလ်၌ အာရဗစ်ဘာသာကို ခြောက်လခန့်သင်ကြားပို့ချပြီးနောက် အစ်ကဗယ်သည် လန်ဒန်မြို့အနှံ့အပြား၌ ဟောပြောပွဲများ ပြုလုပ်လေသည်။ ကက်ဆတန်ခန်းမဆောင်၌ ဟောပြောခဲ့သော သူ၏ပထမဆုံး ဟောပြောချက်များကို လန်ဒန်မြို့ရှိ ထိပ်တန်းသတင်းစာကြီးများကပင် ထည့်သွင်းပုံနှိပ်သည်အထိ ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် အစ်ကဗယ်သည် လာဟိုမြို့သို့ပြန်၍ လာဟိုမြို့အစိုးရကောလိပ်တွင် ဒဿနိကဗေဒနှင့် အင်္ဂလိပ်စာပေဆိုင်ရာ အချိန်ပိုင်းပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရင်း ဝတ်လုံ လိုက်လေသည်။ သို့ရာတွင်မကြာမီပါမောက္ခရာထူးမှနုတ်ထွက်၍ အချိန်ပြည့်ဝတ်လုံအဖြစ် အသက်မွေးသည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ် တွင် အက်စရေး-အိ-ခူဒီအမည်ရှိသော ကဗျာကြီးကို ရေးသားထုတ်ဝေလိုက်ရာ ဝေဖန်သူများကြားကပင် အစ်ကဗယ် သည် ကမ္ဘာကျော် စာဆိုကြီးအဖြစ် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ထိုကဗျာကို ထုတ်ဝေပြီးနောက် ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ရူးမူး-အိ-ဗေခုဒီ အမည်ရှိကဗျာကိုရေးသားထုတ်ဝေပြန်သည်။ ထိုကဗျာကြီးနှစ်ခု စလုံးသည် ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် ယှဉ်ပြိုင်ရန်ရှားသော လက်ရာကောင်းကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ခီဒရီရားအမည်ရှိ ကဗျာကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် တူလူ-အိ-အစ္စလာမ်အမည်ရှိ ကဗျာကိုလည်းကောင်း အူရဒူဘာသာဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေသည်။ ယင်းကဗျာနှစ်ပုဒ်သည် အစ်ကဗယ်၏ ထင်ရှားသော လက်ရာများဖြစ်သည်။ ထို့နောက် အစ်ကဗယ်၏ အကောင်းဆုံး လက်ရာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရရုံမက အရှေ့တိုင်း၏ ဒီဗိုင်း ကော်မဒီလင်္ကာကြီးဟုပင် ဆိုစမှတ်ပြုခံရအောင် ကောင်းမွန်သည့် ဂျာဗစ်နာမာအမည်ရှိ ကဗျာကြီးထွက်လာသည်။ ယင်း သည် ဟိုးမား၏ အစ်လယက်၊ ကာလီဒါသ၏ သကုန္တလ၊ ဖာဒေါက်ဆီ၏ ရှားနမာ၊ ဒန်တီ၏ ဒီဗိုင်ကော်မဒီ၊ ရှိတ်စပီးယား၏ ဟမ်းမလက်၊ မီလတန်၏ ဆုံးရှုံးရသည့်လောကနိဗ္ဗာန်၊ ဂါတာ၏ ဖော့စသော ကဗျာ၊ စာပေစသည်တို့နှင့်သာတစ်တန်း တစ်စားတည်းထားရသည့် ကဗျာလက်ရာဖြစ်လေသည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် အစ်ကဗယ်အား ဗြိတိသျှဘုရ၍် မင်းမြတ်က ဆာဘွဲ့ချီးမြှင့် သူကောင်းပြုသည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ် တွင် အစ်ကဗယ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်းကို လှည့်လည် ရင်း မဒရပ်၊ ဟိုက်ဒရာဗတ်၊ အလီဂါမြို့များ၌ ဟောပြောပွဲများ ကျင်းပဟောပြောခဲ့သည်။ ထိုဟောပြောချက်များကို စုပေါင်း၍ အစ္စလာမ်အယူဝါဒ အတွေးအခေါ်ပြုပြင်မှုများ ဟူသော အမည်ဖြင့် ကျမ်းတစ်စောင်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ပန်ဂျပ်ဥပဒေပြုအဖွဲ့သို့ ရွေးကောက်တင်မြေ|ာက်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မွတ်စလင်အဖွဲ့ချုပ် နှစ်လည်စည်းဝေးပွဲကြီး၌ သဘာပတိအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရ၏။ ထိုစဉ်က သဘာပတိမိန့်ခွန်းပြောကြားရာ၌ အိန္ဒိယပြည်တွင် နိုင်ငံရေးအရ လိပ်ခဲတင်းလင်းဖြစ်နေသည်ကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် သူ၏ စီမံ ကိန်းကိုချဲ့ထွင်ဟောပြောခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က လူအနည်းငယ်ကသာ အစ်ကဗယ်၏စီမံကိန်းသည် တသီးတခြားလွတ်လပ်သည့် ပါကစ္စတန်ဖြစ်ပေါ်လာအောင် လမ်းခင်ပေးလျက်ရှိသည် ကို ရိပ်စားမိခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၁ ခု၊ ၁၉၃၂ ခုနှစ်များတွင် လန်ဒန်မြို့၌ကျင်းပသည့် မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးများသို့တက် ရောက်၍ နိုင်ငံအကျိုးနှင့်လူမျိုးအကျိုးအတွက် များစွာ ဆောင် ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင်အူရဒူဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော ဗာလ-အိ-ဂျိဗရေ ကဗျာကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဒဗ်-အီ-ကလင် ကဗျာကိုလည်းကောင်း ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီး နောက် အာမူ ဂန်-အိ-ဟိ ဂျပ် အမည်တွင်သော အူရဒူ ဘာသာ၊ ပါးရှင်းဘာသာနှစ်မျိုးဖြင့် ရေးသားထားသည့် ကဗျာ များကို စုပေါင်းထုတ်ဝေသည်။ ဤစာအုပ်ကား အစ်ကဗယ်၏ နောက်ဆုံးထုတ်ဝေသော စာအုပ်ပေတည်း။ ဤစာအုပ်ကို ထုတ်ဝေပြီး၍ မကြာမီပင် ၁၉၃၈ ခုနှစ်ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အစ်ကဗယ် ကွယ်လွန်သည်။
အစ်ကဗယ်သည် ၁၉၂၄ ခုနှစ်ကပင် ကျောက်ကပ် ရောဂါစွဲကပ်ခဲ့ရာ 0x100သစတြီးယားနိုင်ငံ ဗီယင်နာမြို့သို့ သွားရောက်ကုသရန်စီစဉ်သော်လည်း၊ ဟာကင်းအဗ္ဗဒူးဝါဟက်အန္တာရီ ဆိုသူ မျက်မမြင်အိန္ဒိယလူမျိုး ဆေးဆရာတစ်ဦး၏ ကုသပေးမှုကြောင့် ကျောက်ကပ်ရောဂါ ပျောက်ကင်းသွားခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင်မူ လည်ချောင်းနာလာကာ အသံပါမထွက်တော့ပဲ ဖြစ် သွားသည့်ရောဂါပေါ်လာ၍ ယင်းရောဂါနှင့်ပင် လေးနှစ်အကြာ ကွယ်လွန်ရှာသည်။ ယင်းသို့မကျန်းမာနေစဉ် အောက်စဖို့တက္က သိုလ်မှ အစ်ကဗယ်အား ကထိကအဖြစ် လာရောက်ဆောင်ရွက် ရန် ခေါ်ယူသော်လည်း ကျန်းမာရေးကြောင့် ငြင်းပယ်လိုက်ရသည်။
အစ်ကဗယ်ကား ကုရ်အာန်ကျမ်းကို လေးလေးစားစား လေ့လာဆည်းပူးသူဖြစ်သည်။ ဥရောပနှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံများမှ အပြန် ကုရ်အာန်ကျမ်းနှင့်စပ်လျဉ်းသော စာအုပ်မျိုးပေါင်း များစွာကို စုဆောင်းခဲ့သည်။ မွတ်စလင် တရားဓမ္မသတ်ကို ပြန်လည်သတ်မှတ်ခြင်းအမည်ဖြင့် ကျမ်းတစ်စောင်ထုတ်ဝေရန် ဆန္ဒရှိသော်လည်း မကျန်းမာသဖြင့် ထိုဆန္ဒမပြည့်ဝခဲ့ချေ။ အစ်ကဗယ်သည် ပညာရေးလောက၌လည်း ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။ ပန်ဂျပ်ပညာရေးဋ္ဌာန၌ နှစ်ပေါင်း အတော်ကြာကြာ အမှုထမ်းခဲ့ဘူးသည်။ အင်္ဂလိပ်စာ အာရဗစ်စာနှင့် ဒဿနိဗေဒ ပညာရပ်ကိုသင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။ အရှေ့တိုင်းပညာဆိုင်ရာ မဟာဌာနမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒဿနိကဗေဒဌာနဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် လည်းကောင်း နှစ်ပေါင်းများစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခု နှစ်တွင် အာဖဂန်နစ္စတန်အစိုးရက အစ်ကဗယ်အား ကဗူးမြို့သို့ လာရောက်၍ ပညာရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအကြံပေးရန်နှင့် ကဗူး တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေးပြုပြင်ပေးရန် ဖိတ်ကြားခြင်းခံရသည်။ အစ်ကဗယ်၏ အကြံပေးချက်အတိုင်း အာဖဂန်အစိုးရ ပြုပြင်ဆောင်ရွက်သည်က များလေသည်။
အစ်ကဗယ်သည် စာပေအကျိုးသာမဟုတ်၊ နိုင်ငံတော် အကျိုးကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ သူ့အား ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ ဗိသုကာတစ်ဦးအဖြစ် လေးစားကြသည်။ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံရှိ ကျောင်းများနှင့် တက္ကသိုလ်များ၌ အစ်ကဗယ်၏ ကဗျာနှင့် အယူဝါဒဆိုင်ရာကျမ်းများ မပါသော သင်ရိုးညွှန်းတမ်းဟူ၍ မရှိသလောက်ပင်ဖြစ်သည်။ ပါကစ္စတန်ဥပဒေပြုလွှတ်တော်ကပင် အစ်ကဗယ်၏စာပေလက်ရာများကို လေ့လာရန်အဖွဲ့အစည်း တစ်ခု ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ဖို့ ငွေများခွင့်ပြုခဲ့ဖူးလေသည်။
တိုးရွာ၊ တိုး
တိုးရွာ၊ တိုး
ရတနာခင်
ရတနာခင်သည် မြန်မာသရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ တီတီစီ ကျောင်းသူဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသော မြန်မာအမျိုးသား ကိုစိုးလှိုင်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ ဇွဲဦးထက်ဟု အမည်ပေးထားသော သားလေးတစ်ဦးနှင့် နောက်ထပ်သားလေးတစ်ဦး မွေးဖွားခဲ့သည်။
ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း
ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းသည် မြန်မာဘောလုံးအသင်းဖြစ်ပြီး အိမ်ကွင်းမှာ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် အားကစားကွန်ပလပ်ဖြစ်ကာ ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အသင်းပိုင်ရှင်မှာ မြန်မာ့စီးပွားေရး လုပ်ငန်းရှင်ကြီးဖြစ်သူ ဦးတေဇဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် စတင်တည်ထောင်စဉ်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့ကြသော အသင်းရှစ်သင်းထဲမှ တစ်သင်းလည်းဖြစ်သည်။ လိဂ်စတင်ကျင်းပခဲ့သည် ၂၀၀၉ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ပြိုင်ပွဲတွင် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းသည် ဒုတိယရရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း၏ အကြီးမားဆုံးပြိုင်ဘက်အသင်းမှာ ရတနာပုံ ဘောလုံးအသင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်း
ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းကို တရားဝင်တည်ထောင်သော ခုနှစ်မှာ ၂၀၀၉ ခုနှစ်ဖြစ်သော်လည်း ယခင်မြန်မာလိဂ်မှာကတည်းက စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အဲယားပုဂံဘောလုံးအသင်းကို ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
၁၆ မေလ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်၏ ပထမဆုံးအဖွင့်ပွဲစဉ်၌ ရန်ကုန်ယူနိုတက်အသင်းသည် ဇေယျာရွှေမြေ ဘောလုံးအသင်းအား ၄–၀ ဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ရာသီအပြီးတွင် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်သည် ၁၆ မှတ်ဖြင့် ဒုတိယနေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးဖိုင်နယ်ပွဲစဉ်တွင် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်သည် ရတနာပုံအသင်းနှင့် ၂–၂ သရေကျနေရာမှ ပယ်နတီအဆုံးအဖြတ်တွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရသည်။
ကြေးနီခေတ်
ကြေးနီခေတ် (Chalcolithic Age) ကို ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းစဉ်တွင် ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၄၅၀၀ မှ ၃၀၀၀ အတွင်းဟု ပိုင်းခြားသတ်မှတ်သည်။ ကြေးနီကို လက်နက် ကိရိယာအဖြစ် အစပြု၍ ပြုလုပ်သုံးစွဲခဲ့ကြသော ခေတ်ဖြစ်လေသည်။ ထိုခေတ်တွင် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများ စည်ပင်၍ အများနှင့်ဆိုင်ရာ အဆောက်အဦများ ဆောက်လုပ်ကြသည်။ အိုးခွက်များကို အလှအပချယ်သည်။ ခရစ်မပေါ်မီ နှစ် ၃၅၀၀ တွင် အရေးအသားပေါ်လာ၍ မှန်ကန်ခြင်း၊ စင်ကြယ်ခြင်းဟူသော သဘောတရားများကို ဆွေးနွေးလာခဲ့ကြသည်။ အသီးအနှံနှင့် ကောက်ပဲတို့ကို ပဓာန စားသောက်ကြသည်။
ကမ်းပြိုရွာ၊ ကမ်းပြို
ကမ်းပြိုရွာ၊ ကမ်းပြို
ပေါက်ပင်ကွေ့ (အရှေ့)ရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းဝရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ချောင်းဝရွာ (Chaungwa)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၆ ဦး၊ မ ၁၂၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုင်းယောင်းခရိုင်
မိုင်းယောင်းခရိုင် (Mong Yawng District) သည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မိုင်းယောင်းမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
မိုင်းယောင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံအနှံ့ ခရိုင်အသစ်များ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တာချီလိတ်ခရိုင်မှ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်ကို ခရိုင်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
ClearType
ClearType သည် Microsoft ၏ subpixel rendering နည်းပညာ ဖြစ်ပြီး LCD flat panel ကဲ့သို့သော ကွန်ပြူတာ မြင်ကွင်း (display) အရည်အသွေး ပိုမို ကောင်းမွန်စေသည်။
ညောင်ဇစ်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ညောင်ဇစ်ရွာ (Nyaungzit)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ညောင်ဇစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ဇစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၁ ဦး၊ မ ၅၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇရစ်မျှောင်ရွာ၊ ပျဉ်းမခုံ
ဇရစ်မျှောင်ရွာ၊ ပျဉ်းမခုံ
ရှမ်းစုရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ရှမ်းစုရွာ (Shansu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ရှမ်းစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၃၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်တွဲချောင်းရွာ
ကျောက်တွဲချောင်းရွာ
တမာတကောရွာ၊ တမာတကော
တမာတကောရွာ၊ တမာတကော