cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တုံးလှဲချောင်းရွာ၊ ကံသာကုန်း
တုံးလှဲချောင်းရွာ၊ ကံသာကုန်း
အိုင်ဘုန်းရွာ၊ ဆူးပဒေါင်းကုန်း
အိုင်ဘုန်းရွာ၊ ဆူးပဒေါင်းကုန်း
ခမောင်းဆိပ်ရွာ
ခမောင်းဆိပ်ရွာ
ထန်းပင်စုရွာ၊ မိုးမခ
ထန်းပင်စုရွာ၊ မိုးမခ
ဇော်တာကြိုးရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ဇော်တာကြိုးရွာ(Zawtarkyoe)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ မြစ်နော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၉၆ ဖြစ်သည်။
လွှစင်ကုန်းရွာ၊ လေးမျက်နှာကုန်း
လွှစင်ကုန်းရွာ၊ လေးမျက်နှာကုန်း
စီရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
စီရွာ (Si)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ စီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၁ ဦး၊ မ ၇၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗမော်ရွာ၊ ကံသာကုန်း
ဗမော်ရွာ၊ ကံသာကုန်း
ရွာသစ်ရွာ၊ ဆီဆုံကြီး
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ဆီဆုံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၀၆၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကန့်ဘလူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်တော်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နမ့်တော်ရွာ (Namtaw/Nambaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေတွင်းဘိုရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ရေတွင်းဘိုရွာ (Yaetwinbo)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ အုန်းနှဲကျောတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုန်းနှဲကျောတန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၉၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပတ်ရွာ
လက်ပတ်ရွာ
လမုကြီးရွာ၊ ဆူးပဒေါင်းကုန်း
လမုကြီးရွာ၊ ဆူးပဒေါင်းကုန်း
တောခွေး
တောခွေး (dhole ) သိပ္ပံအမည် (Cuon alpinus) သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော ခွေးမျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ တောခွေးများကို နိုင်ငံတကာ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် စောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့က မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသော သတ္တဝါ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ နေထိုင်ကျက်စားရာ စားကျက်များ နည်းပါးလာခြင်း၊ တောခွေးများ အမဲလိုက်ရန် သားကောင် ရှားပါးလာခြင်း၊ အခြားသော အမဲလိုက် သတ္တဝါများနှင့် အပြိုင်အဆိုင်များခြင်း၊ လူတို့ လိုက်လံ သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ အိမ်မွေးခွေးများမှ ရောဂါများ ကူးစက်ပြန့်ပွားခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ခွေးမျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
ခင်နှင်းယု
ခင်နှင်းယု (အမည်ရင်း မခင်စု) (၁၉၂၅-၂၀၀၃) သည် မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော အမျိုးသမီးကလောင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း
ဧရာဝတီတိုင်း ဝါးခယ်မမြို့၌ အဖ အစိုးရကျောင်းဆရာကြီး ဦးဘ၊ အမိ ဒေါ်သိန်းတင်တို့မှ ၁၉၂၅ခု၊ စက်တင်ဘာ ၇ ရက် (တနင်္လာနေ့) တွင်ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်း ခုနစ်ယောက်အနက် ငါးယောက်မြောက်ဖြစ်ပြီး ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု နှင့်မောင်နှမ ဝမ်းကွဲတော်စပ် သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၅ဝ တွင် ဗိုလ်ကြီးကျော်သောင်းနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ကာ ၁၉၇ဝ တွင် ခင်ပွန်းသည် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ မှ ကျန်းမာရေးအလွန်ဆိုးရွားသောကြောင့် ဆေးရုံတွင် ကုသမှုခံယူ ပြီးနောက် "ချမ်းမြေ့ရိပ်သာ" တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက် (အင်္ဂါနေ့) နံနက် (၈:၃၀) တွင် ရန်ကုန်ပြည့်သူ့ ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သည်။
ပညာရေး
၁၉၃ဝ တွင် ဝါးခယ်မမြို့ ဦးဘိုးထင် မြန်မာစာသင် အလယ်တန်းကျောင်း၌ စတင်ပညာသင်ကြားသည်။ ၁၉၄ဝ တွင် ဝါးခယ်မမြို့ ဦးဘိုကြီးမြန်မာစာ အထက်တန်းကျောင်း၌ ရှစ်တန်းမှ ဆယ်တန်းတိုင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၄၃ တွင် မြန်မာဆယ်တန်းနှင့် ၁၉၄၈ တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်မြင်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း မှ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ တွင် သက်ကြီးတက္ကသိုလ်၊ ၁၉၅၉ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးနှင့်စာပေဘဝ
ဝါးခယ်မကျောင်းသားသမဂွ အမှုဆောင် (၁၉၃၈ -၃၉) ဖြစ်ကာ ကျောင်းသားရေးရာများနှင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ် ဝါးခယ်မမြို့နယ် အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးတွင် အမျိုးသမီးဌာန အတွင်းရေးမှူး (၁၉၄၃)၊ ဖဆပလ သတင်းနှင့် ဝါဒဖြန့်ချိရေးဌာန လက်ထောက်အတွင်းရေးမှူး (၁၉၄၆)၊ ယင်းဌာန တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူးနှင့် ဖဆပလ သတင်းစဉ် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ (၁၉၄၇)၊ ဝန်ကြီးချုပ်၏ အတွင်းရေးအတွင်းဝန် (၁၉၄၈- ၄၉) စသည်ဖြင့်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆ မှစကာ "မခင်စု" အမည်ရင်းဖြင့် ဖဆပလ သတင်းစဉ်တွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၄၇-တွင် "အချို" ကလောင်အမည်ဖြင့် သတင်းစုံ ဂျာနယ်၌ ဝတ္ထုတိုများ ရေးသားခဲ့သည်။ ခင်နှင်းယု ကလောင်အမည်ဖြင့် ပထမဆုံးရေးသောဝတ္ထုမှာ ၁၉၄၇ "စာပဒေသာမဂ္ဂဇင်း" တွင်ပါရှိသည့် "အရိုင်း" ဖြစ်သည်။ လုံးချင်းဝတ္ထု (၁၇) အုပ်၊ မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုရှည် အပုဒ် (၂၀)၊ ဝတ္ထုတို (၁၀၀) ကျော်ခန့်ရေးသားခဲ့သည်။ စာဆို၏ ဝတ္ထုတိုအချို့ကို ဂျာမန်၊ ရုရှား၊ ဂျပန် ဘာသာများသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ခရေပင်
ခရေပင်ကို ခယားပင်ဟုလည်း ခေါ်၍ ချယားပင်ဟုလည်း လူသိများသည်။ ခရေပင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တနင်္သာရီတိုင်း နှင့် ဗန်းမော်ခရိုင်တို့၌ အလေ့ကျပေါက်တတ်၍၊ အခြားဒေသ များ၌လည်း စိုက်ပျိုးထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ခရေပင်သည် ပေ ၅ဝ ခန့်အထိ မြင့်နိုင်၍၊ အမြဲစိမ်းအရွက်များ ထူထပ်စွာ ရှိသဖြင့် အရိပ်ကောင်းကို ပေးနိုင်သည်။ ကြီးခဲသောအပင်မျိုး ဖြစ်သော်လည်း ရနံ့သင်းသောအပွင့်များနှင့် အရိပ်ကောင်းရ သည့်အတွက် ဥယျာဉ်ခြံမြေများတွင် စိုက်ပျိုးလေ့ရှိကြသည်။ မျိုးပွားလိုသော် အစေ့ကို စိုက်ပျိုးရလေသည်။
အခေါက်၏အရောင်မှာ အနက်ရောင် မွဲပြာဖြစ်၍ ကြမ်း သည်။ အရွက်များမှာ ၃၊ ၄ လက်မရှည်၍ ချောမွတ်ပြောင် လက်သည်။ ခရေပင်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ လူသိအများဆုံး အထူး သဖြင့် အမျိုးသမီးများ အသိအများ ဆုံးကား လှပ၍ ရနံ့သင်း သော အပွင့်များပင်ဖြစ်လေသည်။ ခရေပွင့်သည် ဖြူ၍ အချင်း ငွေမတ်စေ့ခန့် ရှိသည်။ ကြယ်ပွင့်ကလေးများနှင့် သဏ္ဌာန်တူ၍ နွေဦးပေါက်မှ မိုးကျသည်အထိ ပွင့်ကြသည်။ ကလေးသူငယ် တို့သည် နံနက်အစောကြီးထကာ ခရေပင်အောက်၌ ဖွေးဖွေးဖြူ ကြွေကျနေသော ခရေပွင့်များကို အလုအယက် ကောက်ပြီးသော် တုတ်တံကလေးများဖြင့် သီ၍ ဘုရားတင်လေ့ရှိကြသည်။ အမျိုး သမီးများက ကြိုးဖြင့် သီကုံး၍ ဦးခေါင်း၌ ပန်ဆင်လေ့ရှိကြ သည်။
အသီးများမှာ တစ်လက်မခန့်ရှည်၍ မှည့်လျှင် အရောင်ဝါ လာသည်။ ခရေစေ့များကို ကလေးသူငယ်တို့သည် တွင်းထဲကျ အောင် လက်ဖြင့်တောက်တမ်း ကစားလေ့ရှိကြရာ ခရေစေ့တွင်းကျ ဟူသောစကားမှာ ထိုကစားနည်းမှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာကြသည်။
ခရေသား၏အရောင်မှာ နီညစ်ညစ်ဖြစ်၍၊ အသားကျစ်ခြင်း၊ မာကျောခြင်း၊ ခိုင်ခံ့ခြင်း၊ ကြာရှည်ခံခြင်း၊ ပြောင်လက်လာ အောင် အရောင်တင်နိုင်ခြင်းများကြောင့် ယင်းအသားဖြင့် အဆောက်အုံ၊ ဘီရို၊ တံတား၊ လှည်း၊ လှေနှင့် ဆန်ထောင်း ကျည်ပွေ့များ ပြုလုပ်ကြသည်။
ခရေပင်၏ ဆေးဖက်ဝင်သော အကျိုးကား အသီးနှင့် အခေါက်တို့၌ ချုပ်စေတတ်သည့် သတ္တိရှိသည်။ အစေ့များကို ရေ၌နူးအောင် စိမ်ပြီးနောက် ကျိုချက်လျှင်လည်း အကြော အဆစ် ရောင်နာများတွင် လိမ်းရသော ဆီတစ်မျိုး ရနိုင်သည် ဟု ဆိုလေသည်။
Star-Flower (ခရေပင် (ချရားပင်)
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင် -ပင်စည်ဖြောင့်မတ်သော အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်၍ ပေ ၄၀ခန့်မြင့်၏။ အဖို အမ နှစ်မျိုးရှိသည်။ အသီးအပွင့် နှစ်မျိုးရှိသော် အမမျိုးဖြစ်၍ အပွင့်သက်သက်ပွင့်လျှင် အဖိုမျိုးဖြစ်သည်။ အကိုင်းအခက် လွန်စွာဖြာ၏။ အခေါက်ထူ၍ ကြမ်းပြီး ညိုမည်းရောင်ရှိ၏။ အရွက် - ပြောင်ချော၍ တောက်ပသည်။ ဘဲဥပုံရှိ၍ ရွက်ထိပ်ချွန်ပြီး ရွက်ရင်းဝိုင်း၊ သို့မဟုတ် အနည်းငယ် သွယ်သည်။ ရွက်နားလှိုင်းတွန့်သည်။ သပြေရွက်နှင့် တူ၏။ အပွင့် - အဖိုပွင့် အမပွင့် ၂ မျိုးရှိ၍ အမပွင့်ထက် အဖိုပွင့်သည် အနည်းငယ်ကြီးပြီးဖြူ၏။ အမပွင့်သည် အနည်းငယ် နီကြန်ကြန်ရှိ၏။ အပွင့်များမှာ မွှေးကြိုင်သောရနံ့ရှိသည်။ ကဆုန်၊ နယုန် လတွင်ပွင့်သည်။ အသီး - ဘဲဥပုံ ရှိ၏။ ပထမတွင် အစိမ်းရောင်ရှိပြီး နောက်ပိုင်း ရင့်မှည့်သောအခါ လိမ္မော်နီရောင် ဖြစ်သွားသည်။ အသားထူ၏။ အသားအဝါရောင် ရှိပြီး ဖန်၍ ချိုသည်။ စား၍ရသည်။ အစေ့မှာ မာကျော ပြီး အညိရင့်ရောင်ရှိသည်။ ဝါခေါင် ၊ တော်သလင်းလတွင် သီးသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အပွင့် ၊ အခေါက် ၊ အစေ့။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း မြေပြန့်ဒေသ များတွင် အများအပြားတွေ့ရသည်။ သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင် -မြန်မာ့ဆေးကျမ်းများအလိုအရ အခေါက်သည်ချို၏။ ခါး၏။ အေး၏။ နှလုံးကို အားရှိစေ၏။ ဝမ်းမီးကိုပွားစေ၏။ ရောဂါပိုးတို့ကို နိုင်၏။ သွားဖုံးရောဂါများ၌ အကျိုးပြု၏။ သည်းခြေဖောက်ပြန်ခြင်းကို ပျောက်ကင်းစေ၏။ အသီးသည် အူကို တွန့်ရှုံ့စေ၏။ နှုတ်ကိုမြိန်စေ၏။ သွားတို့ကို ခိုင်စေ၏။ ချုပ်၏။ သလိပ် သည်းခြေကိုနိုင်၏။ အစေ့သည် လှုပ်နေသော သွားတို့ကို ခိုင်စေ၏။ ရှူသော် ခေါင်းကိုက်ခြင်းကို ပျောက်ကင်းစေ၏။
အသုံးပြုပုံ- အပွင့် ၁။ ခရေပွင့်ကို တစ်ညလုံးရေစိမ်၍ နံနက်တွင်ထို စိမ်ရည်ကိုစစ်ပြီး ကလေးအားတိုက်လျှင်ချောင်းဆိုးရောဂါပျောက်၏။ ၂။ ခရေပွင့်အစိုကို မီးယပ်ဖြူရောဂါနှင့် သွားရောဂါ အတွက် အသုံးပြု၏။ ၃။ ခရေပွင့်အခြောက်ကို သနပ်ခါးဖြင့် ရောသွေးလိမ်းက အပူကြောင့်ဖြစ်သောမိတ်နာ၊ ယားနာများ အမြန်ပျောက်ကင်း၏။ အခေါက် ၁။ အခေါက်ပြုတ်ရည်ကို သောက်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ အပွင့်ကိုရှူခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ အသီးကိုစားခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း နှလုံးရောဂါကို ပျောက်စေ၏။ ၂။ ခရေခေါက်၊ဆီးဖြူခေါက်၊ရှားခေါက် ၃ မျိုးပြုတ်၍ငုံပေးခြင်းဖြင့် ပါးစပ်၌ မက်ခရုပေါက်ခြင်း၊ သွားဖုံး ရောင်ခြင်း၊ ပါးစပ်၌အပူလောင်ခြင်း၊ ရေစီးကမ်းပြို ဖြစ်ခြင်းစသော ခံတွင်းနာအားလုံး ပျောက်ကင်း စေသည်။ ၃။ အခေါက်ကိုပြုတ်၍ ဖန်ဆေးရည်အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။ အစေ့ ၁။ အဆက်မပြတ်သွားသော ဝမ်းရောဂါအတွက် အစေ့ကို ရေအေးနှင့် သွေးသောက်ခြင်း၊ ခရေသီးအမှည့်၏ အသားကိုစားပေးခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်း စေနိုင်သည်။
ဂျော့ ကလေမန်စိုး
ပြင်သစ်နိုင်ငံပြု သုခမိန်ကြီး ဂျော့ယူဂျင်း ကလေမန်စိုးသည် ၁၈၄၁ ခု စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဗရစ်တန္နီနယ် လာဗန်းဒေးမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ မိဖမျိုးရိုးအလိုက် ဆေးပညာကို သင်ကြား တတ်မြောက်ခဲ့ပြီးလျှင်၊ ပါရစ်မြို့တွင် ဆရာဝန်အဖြစ်ဖြင့် အသက်မွေးနေထိုင်ခဲ့သည်။ ကလေမန်စိုးသည် နိုင်ငံရေးတွင် စိတ်ပါဝင်စားခဲ့၍၊ သမ္မတနိုင်ငံကို သဘောကျနှစ်သက်သူ ဖြစ်၏။ သူသည် မှန်သည် ထင်လျှင် မကြောက်မရွံ့ ထင်ရာကို ပြောရဲ၊လုပ်ရဲ၊ ရေးရဲသောသတ္တိရှိသူ ဖြစ်သည်။ ဧကရာဇ် တတိယနပိုလီယန်လက်ထက်တွင် သမ္မတနိုင်ငံလိုလားသူတဦးအဖြစ် သူ၏ဆူပူလှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ဖမ်းဆီး အကျဉ်းချထားခြင်း ခံခဲ့ရ၏။ ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှလွတ်သောအခါ၊ ကလေမန်စိုးသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံသို့ သွားရောက်နေထိုင်၍ သတင်းစာများတွင် အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်နှင့်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ နေထိုင်စဉ် အမေရိကန်သူတစ်ဦးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့၏။
ဇီးတောရွာ၊ သိမ္ဘလ
ဇီးတောရွာ၊ သိမ္ဘလ
ဂျော့ ကလေမန်စိုး
၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ် ပြည်တွင်းရေး အခြေအနေ ရှုပ်ထွေးနေကြောင်း ကြားသိရသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ပြင်သစ် နိုင်ငံသို့ အမြန်ဆုံးပြန်လာပြီး နိုင်ငံရေးရာကိစ္စများတွင် ကိုယ်ထိလက်ရောက် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ ၁၈၇ဝ- ၇၁ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ပြင်သစ်ဂျာမန် စစ်ဘေးကြောင့် ပင်ပန်း ဒုက္ခရောက်လျက်ရှိသော ပါရစ်မြို့သူမြို့သားတို့ကို တတ်နိုင်သမျှ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခဲ့၏။ ၁၈၇၁ ခုနှစ်တွင် ပါရစ်မြူနီစီပယ် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။ နောက်ငါးနှစ်ခန့်ကြာသောအခါ ပြည်သူ့လွှတ်တော်သို့ မွန့်မာတာနယ်၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့လေသည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်အထိ ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့စဉ်၊ သူသဘောမကျသော နိုင်ငံရေးသမားများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပုတ်ခတ်ပြောဆိုတတ်သည့် အလေ့ကြောင့်၊ သူ့အား 'ကျားကြီး' ဟု ပြောင်လှောင်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့လေသည်။ သူသည် လွှတ်တော်အတွင်း ရက်ဒီကယ်ရီ ပတ်ဗလစ်ကန်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် 'တရားမှန်' အမည်ရှိသော သတင်းစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုသတင်းစာမှာ အစိုးရ အဖွဲ့ကို အပြင်းအထန် ဝေဖန်ရာတွင် ထိရောက်လှသဖြင့် အစိုးရဖြုတ် သတင်းစာဟုပင် အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ပနားမားတူးမြောင်း အရှုပ်အထွေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကလေမန်စိုးမှာ မတရားစွပ်စွဲခြင်း ခံရသဖြင့်၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အရေးနိမ့်ခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် ကလေမန်စိုးသည် စိတ်မပျက်ဘဲ သူ၏ သတင်းစာတွင် အချိန်ပြည့်အာရုံစိုက်၍ ရေးသားခဲ့၏။ ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်စစ်တပ်မှ ဗိုလ်ကြီး အဲလဖရက်ဒရေးဖပ်၏ အမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍၊ ကလေမန်စိုးသည် စာရေးဆရာကြီး အေမီးဇိုလာနှင့်အတူ ဒရေးဖပ်ဖက်မှ ခုခံကာကွယ်ပြီး ရေးသားခဲ့လေသည်။
၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားရာ၊ ဂျာမန်တို့၏ အလုံးအရင်းနှင့် တိုက်ခိုက်ခြင်းဒဏ်ကို ပြင်သစ်တို့ အလူးအလဲ ခံရလေသည်။ ထိုအခါ ကလေမန်စိုးသည် အစိုးရအား သူ၏ကြိုတင်သတိပေးချက်ကို လက်မခံ၍ မှားခဲ့ကြောင်းနှင့် စစ်အောင်နိုင်ရေးအတွက် ပြုပြင်သင့်သည့်အချက်များကို ထုတ်ဖော်၍ အပြင်းအထန် ရှုတ်ချရေးသားပြန်ရာ၊ ထိုသတင်းစာကို အစိုးရက ပိတ်ထားလိုက်လေသည်။ သို့သော် ကလေမန်စိုးသည် ချက်ချင်းပင် 'မလွတ်လပ်သူ'အမည်ဖြင့် သတင်းစာတစ်စောင်ကို ထုတ်ဝေပြန်လေသည်။
၁၉၁၆ နှင့် ၁၇ ခုနှစ် များတွင် ပြင်သစ်လူထုသည် စစ်ဒဏ်ကို မခံနိုင်ကြတော့သဖြင့် စစ်ပြီးရန် လိုလားလျက် ရှိသော်လည်း၊ ကလေမန်စိုး၏ သတင်းစာမှာမူ စစ်အောင်နိုင်ရေးကိုသာ သွေးထိုးရေးသားလျက် ရှိလေသည်။ ထိုအချိန်တွင် နိုင်ငံကို ဦးစီးမည့် ခေါင်းဆောင်ကောင်း လိုအပ်သဖြင့်၊ ပြင်သစ်သမ္မတကြီး ပွန်ကရေးက ကလေမန်စိုးအား ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် စစ်ဝန်ကြီးရာထူးကို အပ်နှင်းခဲ့သည်။ ထိုအခါ ကလေမန်စိုးသည် မိမိနှင့်စိတ်သဘောချင်းတိုက်ဆိုင်သော အခြားခေါင်းဆောင်ကြီးများနှင့် စစ်အောင်နိုင်ရေး အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပြီးလျှင်၊ စစ်တပ်တွင်လည်းကောင်း၊ အုပ်ချုပ်ရေးဖက်၌လည်းကောင်း၊ အရည်အခြင်းနှင့်မပြည့်စုံဟု ထင်ရသူ အားလုံးကို ချက်ချင်းရာထူးမှ နုတ်ပစ်လေသည်။ စစ်တပ်ကိုလည်း တစ်နိုင်ငံလုံးက လေးစားမှုရှိလာစေရန် ဂုဏ်ပြုမြှင့်တင်ခဲ့၏။ စစ်မက်ရေးရာ အားလုံးကို မာရှယ်ဖေါ့အား အပ်နှင်း၍ စီမံခန့်ခွဲစေသည်။ ဤသို့ ကလေမန်စိုးသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံကို စစ်နိုင်အောင် စွမ်းဆောင်ပေးခဲ့လေသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးဆုံး၍ စစ်ပြေငြိမ်းရေးညီလာခံကြီးကို ပါရစ်မြို့တော်တွင် ကျင်းပသောအခါ၊ ကလေမန်စိုးအား ဥက္ကဋ္ဌကြီးအဖြစ် တင်မြှောက်ကြသည်။ သူသည် ဂျာမန်တို့အား အနည်းငယ်မျှ ယုံကြည် စိတ်ချခြင်း မရှိသဖြင့်၊ ထိုညီလာခံတွင် ဂျာမန်တို့ထံမှ လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်အားလုံးကို သိမ်းဆည်းရန် အကြံပေးခဲ့လေသည်။ ထိုစစ်ပြေငြိမ်းရေး ညီလာခံ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် ဂျာမနီထံမှ အယ်လဆက်နှင့် လိုရန်းနယ်များကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်အကုန်တွင် ကျင်းပသော ပြင်သစ်ရွေးကောက်ပွဲကြီးတွင် ဝင်ရောက်အရွေးခံရန် အမည်တင်သွင်းခဲ့၏။ သို့သော် သူ၏အမည်ကို ပြန်လည်နုတ်သိမ်းလိုက်ပြီးလျှင် နိုင်ငံရေးမှ အနားယူနေခဲ့လေသည်။ အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာသဖြင့် နိုင်ငံရေးကို စွန်လွှတ်ခဲ့သော်လည်း၊ ကလေမန်စိုးမှာ ကျန်းမာသန်စွမ်း၍ ဖျတ်လတ်ပေါ့ပါးလျက်ပင် ရှိနေသေး၏။ စာပေဝါသနာပါသည့်အလျောက် စာအုပ်ပေါင်း မြောက်မြားစွာ ရေးသားပြုစုခဲ့လေသည်။ အသက် ၈ဝ ကျော်၌ပင် အိန္နိယ၊ မြန်မာနှင့်အမေရိကန်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သေးသည်။ နိုင်ငံခြားမှ ပြန်ရောက်လာပြီးနောက်၊ မိမိမွေးရာ ရပ်မြေတွင် စာပေရေးသားလျက်ရှိစဉ် ၁၉၂၉ ခု နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့ (အသက် ၈၈ နှစ်အရွယ်)တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
ဘူးချောင်းရွာ၊ ယဉ်သည်
ဘူးချောင်းရွာ၊ ယဉ်သည်
ပလက်ဝမြို့
ပလက်ဝမြို့သည် ချင်းပြည်နယ်၊ တောင်ပိုင်း မတူပီခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် ပလက်ဝမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ ချင်းတောင်တန်းများမှ မြစ်ဖျားခံ၍ ရခိုင်ပြည်နယ်အထိ စီးဆင်းသွားသော ကုလားတန်မြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် ပလက်ဝမြို့ တည်ရှိသည်။ ကုလားတန်မြစ်ကြောင်းအတိုင်း စစ်တွေမြို့မှ ၉၆ မိုင် ကွာဝေးသည်။ ပလက်ဝမြို့ မြောက်ဘက် ၉ မိုင်ခန့်ဝေးသော ကျောက်ပန်းတောင် အဖို နှင့် ကျောက်ပန်းတောင် အမ နှစ်တောင်ကြားတွင် မြစ်ဖျားခံသည့် ပလက်ချောင်းသည် ပလက်ဝမြို့နားတွင် ကုလားတန်မြစ်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်ကို အစွဲပြု၍ ပလက်ဝမြို့ ဟု အမည်တွင်သည်။ ပလက်ချောင်း မြစ်ဖျားခံရာ တောင်ကြား၌ ရှေးက လင်းနို့များ ရှိခဲ့ဟန်တူ၍ လေးမြို့ချင်းများက လင်းနို့ကို ပိလပ်' ဟု ခေါ်ရာမှ ပလက်ချောင်း၊ ပလက်ဝမြို့'' စသည်ဖြင့် အမည်တွင်လာသည်ဟု ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။
လူမှုပထဝီဝင်
ပလက်ဝမြို့သည် ၂ စတုရန်းမိုင်ခန့် ကျယ်၍ မြို့အနေအထားသည် ကျဉ်းမြောင်းသော တောင်ကြားတွင် ခပ်လျားလျား တည်ရှိနေသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကြီးမားထင်ရှားသောတောင်များဟူ၍ မရှိပေ။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး မရမီက ယင်းမြို့ကို ရခိုင်ပြည်နယ်၌ ထည့်သွင်းကာ အရေးပိုင်ရုံးစိုက်မြို့အဖြစ် ထားရှိသည်။ လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက်တွင်မူ ပလက်ဝမြို့ကို ချင်းပြည်နယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းလိုက်၍ နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်လာသည်။ သို့ရာတွင် တည်နေရာကောင်း၍ အဆက်အသွယ် လွယ်ကူသောမြို့ ဖြစ်သဖြင့် ပလက်ဝမြို့နယ်ကို သီးသန့်ခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ခရိုင်ဝန်ရုံးစိုက်မြို့ အဖြစ် ပြုလုပ်ရန် အစီအစဉ်များ ရှိလေသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပလက်ဝမြို့နယ် တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေသည် ၆၄,၉၇၁ ယောက် ရှိ၍ မြို့ပေါ်တွင် လူ ၆,၃၇၄ ခန့်နေထိုင်သည်။ ခူမီးချင်းလူမျိုး အများဆုံး ဖြစ်၍ ကျန်လူမျိုးများမှာ ရခိုင်လူမျိုး၊ ခေါင်စို နှင့်အိန္ဒိယလူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ သက်ဝင် ယုံကြည်ကြ၍ ခရစ်ယာန် နှင့် အစ္စလာမ် အယူဝါဒီ အနည်းအကျဉ်း ရှိသည်။ ခမီးချင်းတို့သည် မိမိတို့ ကိုယ်တိုင် ရက်လုပ်သော အဝတ်အထည်များကိုသာ ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိသည်။ ခေါင်စိုလူမျိုးနွယ်စုများကိုပလက်ဝမြို့နယ်၊ပလက်ချောင်းတစ်လျှောက်၊ ဆမီးမြို့မီးချောင်းတွင်တွေ့ရသည်။
စီးပွားရေး
ပလက်ဝမြို့နယ်၏ ထွက်ကုန်များမှာ နှမ်း၊ ငရုတ်၊ ဆေးဝါ၊ လိမ္မော်သီး ဖြစ်သည်။ ပလက်ဝမြို့နယ်တွင် ကုလားတန်ဆေးသည် အထူး ထင်ရှားသည်။ မြို့နယ်တစ်ဝိုက်တွင် ဆန်စပါး အနည်းငယ် စိုက်ပျိုးသော်လည်း နယ်သူနယ်သားများ စားရန်ပင် မလုံလောက်သဖြင့် ရခိုင်တိုင်း စစ်တွေနယ်မှ ဝယ်ယူကြရသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
စစ်တွေမြို့မှ မြောက်ဦးမြို့၊ ကျောက်တော်မြို့များကို ဖြတ်၍ ပလက်ဝမြို့သို့ ရက်သတ္တ တစ်ပါတ်လျှင် ၂ကြိမ်ကျ အချိန်မှန် သင်္ဘောလမ်း အဆက်အသွယ် ရှိသည်။ ကုလားတန်မြစ်ဖျားဒေသ မြို့ရွာများနှင့်လည်း လှေ၊ ဖောင် စသည်တို့ဖြင့် ကူးသန်းဆက်သွယ်နိုင်သည်။ မတူပီမြို့နယ်သို့လည်း ကုန်းလမ်းဖြင့် သွားနိုင်သည်။ ပလက်ဝမြို့မှ မတူပီမြို့သို့ အရောက် မော်တော်ကားလမ်းသစ် ဖောက်လုပ်လျက် ရှိသည်။
အထင်ကရနေရာများ
ပလက်ဝမြို့ တောင်ဘက်၌ သင်းသေချောင်း ရှိသည်။ ယင်းသည့်ချောင်းအဖျား ပလက်ဝမြို့နှင့် ၂ဖာလုံခန့် ကွာဝေးသောနေရာတွင် အလွန်ရှုခင်းသာယာသော ရေတံခွန်ကြီးတစ်ခု ရှိသည်။ ခရီးသည်များ၏ အပန်းဖြေစခန်းတစ်ခု ဖြစ်ရုံမျှမက ပလက်ဝမြို့တွင်းသို့ ယင်းသည့်ရေတံခွန်မှ စမ်းရေကို သွယ်ယူ အသုံးပြုနိုင်ရန်ပါ အစိုးရတို့က စီစဉ်လျက် ရှိသည်။ ပလက်ဝမြို့ပေါ်၌ အထက်တန်းကျောင်း၊ ဆေးရုံ၊ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုကျောင်း၊ ခရစ်ယာန်သာသနာပြုကျောင်း နှင့် အေးစေတီ၊ အုတ်သလင်းစေတီ စသော ဘုရားစေတီများ ရှိသည်။ ဘုရားပွဲတော်များကို နှစ်စဉ် ကျင်းပကြသည့်အပြင် တန်ခူးလတွင် လှေပြိုင်ပွဲများကို လည်းကောင်း၊ နတ်တော်လ၊ ပြာသိုလများတွင် တောင်ယာစပါး ရိတ်သိမ်းပြီးနောက် ခေါင်ရည်သောက်ပွဲများကိုလည်းကောင်း ကျပကြသည်မှာ ပျော်ရွှင်ဖွယ် ဖြစ်သည်။
မော်ရွာဟောင်းရွာ
မော်ရွာဟောင်းရွာ
နတ်ပြည် ၆ ထပ်
နတ်တို့ နေရာဘုံ ခြောက်ထပ်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
သက်တမ်း
နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်တွင် တည်ရှိသော သက်တမ်းကို ဗုဒ္ဒဘာသာကျမ်းစာများတွင် ယခုလို ဖော်ပြထား၏ ။
အခရွာ၊ ဘိုးရောင်
အခရွာ၊ ဘိုးရောင်
မေငြိမ်း
မေငြိမ်း (အမည်ရင်း ငြိမ်းခက်ခက်) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မေငြိမ်းကို ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ပေဖူးလွှာ မဂ္ဂဇင်းပါ "ပြည်စုံခြင်း" ကဗျာနှင့် စာပေနယ်အတွင်း စတင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပထမဆုံးပုံနှိပ် ဝတ္ထုတိုမှာ ၁၉၈၇ ၊ မေလ ပေဖူးလွှာ မဂ္ဂဇင်းပါ "ဆွဲငင်သိမ်းရစ်ရင်းနှင့်ပင်" ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်တွင် ပထမဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထု သီချင်းနှင်းဆီ ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အလင်္ကာကျော်စွာ ဂီတစာဆို မြို့မငြိမ်း၏ ဘဝနှင့် ဂီတစာပေ ဟူသောကျမ်းဖြင့် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိသည်။ ၁၉၈၆ နိုဝင်ဘာလမှ ၂၀ဝ၅ ဖေဖော်ဝါရီလ အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (လှိုင်နယ်မြေ)၊ ဘားအံကောလိပ်၊ ရန်ကုန်စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်၊ မော်လမြိုင်တက္ကသိုလ်တို့တွင် မြန်မာစာဆရာမအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာ တစ်ယောက်အဖြစ်သာမက မြန်မာဘလော့ဂါ တစ်ဦးအနေဖြင့်လည်း ထင်ရှားသည်။
အမေရိကန်သို့ မိသားစုလိုက် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ ဗွီအိုအေ မြန်မာပိုင်းသတင်းဌာနတွင် သတင်းမီဒီယာ အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် အမေရိကန်အစိုးရပိုင် နိုင်ငံခြားဘာသာစကားကျောင်းတွင် မြန်မာဘာသာစကားဆရာမ အဖြစ် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
တဇင်ရွာ၊ တဇင်
တဇင်ရွာ၊ တဇင်
ပါကန်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ပါကန်းရွာ (Parkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းဆောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဆောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၉ ဦး၊ မ ၅၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံချောင်ရွာ၊ ကန်ချောင်း
ကံချောင်ရွာ၊ ကန်ချောင်း
ရွှေညဝါ ဆရာတော်
သာဓုကျောင်းတိုက်တွင် အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့ အခမ်းအနား၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ ကမ္ဘာ့ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုရခြင်း နှစ် ၂၀ ပြည့်အခမ်းအနား စသည်တို့ကို ဆရာတော်က ကျင်းပခွင့်ပေးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် NLD ၏ အခြား နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာပွဲများ၊ အလှူအတန်း ပြုလုပ်ခွင့်များကိုလည်း ဆရာတော်က ကျောင်းတိုက်တွင် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ခဲ့သည့် အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဟီလာရီ ကလင်တန် ခရီးစဉ်အတွင်း ထင်ရှားသည့် လူမှုရေးလုပ်ငန်း လုပ်ဆောင်သူများနှင့် အတူ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁-ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ဝ ရက်မှစ၍ ၂ဝ၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ နေ့ထိ တစ်နှစ် တရားမဟောရန် ရန်ကုန်တိုင်း သံဃာ့မဟာနာယကအဖွဲ့က ပိတ်ပင်ထားခဲ့သည်။ ရွှေညဝါ ဆရာတော်ကဲ့သို့ပင် ဦးသုမင်္ဂလ (ဒယ်အိုး) ဆရာတော်ကိုလည်း တရားဟောခွင့် ပိတ်ပင်ထားသည်။
၂၀၁၁-ခု၊ အောက်တိုဘာလအတွင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဒီမိုကရေစီနေ့တွင် ဆရာတော် အရှင်ပညာသီဟသည် မန္တလေးတိုင်း အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD)ရုံး ဆွမ်းကပ်လှူပွဲ၌ “ပင်ဝါးရုံ”ဆိုသော ဩဝါဒပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့က ဆရာတော်အား ၂၀၁၁-ခု၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့ ရက်စွဲဖြင့် အကြောင်းကြားစာ ပေးပို့ခဲ့သည်။
၂၀၁၂-ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့၏ဆန္ဒအတိုင်း ကျောင်းတိုက်မှ ထွက်ခွာရန် ဝန်ခံကတိ လက်မှတ်ထိုးပေးခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနစ်၊ ဇွန်လ (၁၅) ရက် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့တွင် မြန်မာ များအား ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝံသာနုအမျိုးသားစိတ်ဓာတ် ရင့်သန်စေရန်ဟောပြောခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီနောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ
ယင်းနောက် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၈ရက်တွင်  အင်းစိန်ထောင်တွင်း အထူးတရားရုံးက  ပုဒ်မ၅၀၅(ခ) ဖြင့် ထောင်ဒဏ်၂နှစ် ချမှတ်ခံရသည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက ဆရာတော်အား လွတ်ငြိမ်းဖြင့် ပြန်လွတ်သည်။
သပြေကိုင်းရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
သပြေကိုင်းရွာ (Thapyaykaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ စီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၁ ဦး၊ မ ၇၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန့်ခန်လုံရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
မန့်ခန်လုံရွာ (Manthkanlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန်းဟန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၅၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားဖွီးရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နားဖွီးရွာ (Narhpwee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုးမခကန်ဒေါင့်ရွာ၊ မိုးမခ
မိုးမခကန်ဒေါင့်ရွာ၊ မိုးမခ
စင်းဘောကိုင်းရွာ
စင်းဘောကိုင်းရွာ
မန်းဝင်းမောင် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)
အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ ဦးဝင်းမောင် (ခ) မန်းဝင်းမောင် သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက်သမ္မတဖြစ်သည်။ ၁၉၅၇-ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၃-ရက် မှ ၁၉၆၂-ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂-ရက်ထိ သမ္မတတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ပုသိမ်ခရိုင် ကျုံပျော်မြို့နယ် လှည်းဆိပ်ရွာ၌ ဖွားမြင်သည်။ အဖ ဦးရွှေရင်၊ အမိ ဒေါ်သာယာ ဖြစ်သည်။ ဖခင်မှာ ပညာအုပ် ဖြစ်သည်။ ကရင် တိုင်းရင်းသား ဖြစ်၍ နိုင်ငံရေးလောကတွင် မန်းဝင်းမောင်ဟု လူသိများ ထင်ရှားခဲ့သည်။
ပညာသင်ဘဝ
ငယ်စဉ်က လှည်းဆိပ်ရွာတွင် ပညာသင်ကြားပြီး ပုသိမ်မြို့၊ မွန်−ကရင် အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်းအောင်သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့၊ ဂျဒ်ဆင် ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၊ ဂျဒ်ဆင်ကောလိပ်မှ ဘီအေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ
၁၉၃၇-၄ဝ တွင် ဗမာ့ရေနံကုမ္ပဏီ (သန်လျင် ဘီအိုစီ) စာရင်းဌာန ကုမ္ပဏီဝန်ထမ်း၊ အတွင်းဝန်ရုံး အစိုးရဝန်ထမ်း အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် မေမြို့ ဗိုလ်သင်တန်း တက်၍ ၁၉၄၁-၄၂ တွင် အရာခံဗိုလ် အဖြစ် စစ်ဘက်၌ တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်များ အိန္ဒိယသို့ အောင်မြင်စွာ ဆုတ်ခွာရာ၌ အိန္ဒိယသို့ မလိုက်ဘဲ မြန်မာပြည်၌ နေခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုအဖြစ် ထင်ရှားသည့်ဖြစ်ရပ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ မဟာမိတ်အကူအညီဖြင့် ပြည်တွင်းတော်လှန်ရေးသမားများနှင့် ဆက်သွယ်ရန် လေထီးဖြင့် ဆင်းသက်လာသည့်တပ်သားများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည့်အတွက် လေထီးသမ္မတ ဟုလည်း တင်စားခေါ်ကြသည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ် မတ် ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၂-၆၇ ခုနှစ်အထိ ထိန်းသိမ်းခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ပြည်တွင်းအကြံပေးအဖွဲ့ဝင် ၃၃ ဦးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၉ ရက် ၉ လ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဦးနုပါဝင်သော စင်ပြိုင်အစိုးရဖွဲ့စည်းရာတွင် သမ္မတအဖြစ် စာရင်း၌ ပါရှိခဲ့သည်။
မိသားစု
မန်းဝင်းမောင်သည် ၁၉၄၂-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့နေ ဦးစံလှ၊ ဒေါ်ဒွေးတို့၏ သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်မြမေနှင့်  လက်ထပ်၍  သားသမီး(၆)ဦး  ထွန်းကားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
သမ္မတဟောင်း မန်းဝင်းမောင်သည် ၁၉၈၉-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၄)ရက်နေ့၊ အသက်(၇၃)နှစ်အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်မြမေနှင့် သားသမီးများ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
လူးဝစ် ပါစချာ
ထိုနောက် အချဉ်ဖောက်ခြင်းနှင့် ပက်သက်၍ သုသေတနပြုလုပ်ရှာဖွေရာ အလွန်သေးငယ်သည့် အဏုဇီဝရုပ်ရှိသော ပိုးမွှားငယ်လေးများကြောင့် ဖြစ်သည်ကို နားလည်လာပြီး ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့ပြသခဲ့သည်။ ထိုသို့ပိုးမွှားများအထဲမှ မလိုလားအပ်သည့် ပိုးမွှားများ ပါဝင်လာပြီး လူနှင့် တိရစ္ဆာန်များအား အန္တရာယ်ပေးခြင်း အကြောင်းကိုပါ တစ်ဆက်တည်း ဖော်ထုတ်လိုက်နိုင်သည်။ ရောဂါပိုးမွှားများကြောင့် ရောဂါဖြစ်သည်မှာ မှန်လျှင် ရောဂါပိုးအား တားဆီး၍ ရောဂါကာကွယ်ခြင်းမှာလည်း ဖြစ်နိုင်သည့် အနေအထား ယုတ္တိတန်မှုကြောင့် ရောဂါပိုးမွှားများ လူ့ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်းသို့ မဝင်ရောက်နိုင်စေရန် ကာကွယ်မည့် နည်းလမ်းများကို ပါစတာတစ်ယောက် ဆက်လက်၍ ရှာဖွေတော့သည်။ သို့ဖြင့် အနာအား ပိုးမဝင်စေရန် စနစ်တကျ သန့်ရှင်းသောနည်းလမ်းများ(antiseptic) ကိုဖော်ထုတ်သည်။
အသက် ၅၅နှစ်တွင် ပါစတာသည် ထောင့်သန်းရောဂါ(Antharax) အားလေ့လာပြီး ရောဂါပိုးကြောင့်ဖြစ်သည့် အချက်ကို ဖော်ထုတ်ပြသခဲ့သည်။ ထိုနောက်တွင် အားနည်းသည့် ထောင့်သန်းပိုးအား နွားတစ်ကောင်ကိုယ်တွင်း ထည့်၍ ရောဂါဝေဒနာ မပြင်းထန်သည့် အဖြစ်ကိုရပြီးနောက်တွင် သေစေလောက်သည့် ထောင့်သန်းရောဂါ ထိုနွားတွင် ထပ်မံမဖြစ်ပွားတော့ကြောင်းကို ပြသ၍ ရောဂါကာကွယ်နည်းကိုပါ ဖော်ထုတ်လိုက်သည်။ ထိုမှအစပြု၍ ပါစတာ၏ နည်းလမ်းကိုလိုက်ကာ အခြားကူးစက်ရောဂါများအတွက်လည်း အလားတူ ကာကွယ်ဆေးများကို ဖော်ထုတ်ကြသည်။
ပါစတာသည် ခွေးရူးရောဂါ (Rabies) နှင့် ပက်သက်၍ ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ပေးခြင်းကြောင့်လည်း ကျော်ဇောသည်။ ထိုနည်းအတိုင်း နောင်းခေတ် ပညာရှင်တို့အနေဖြင့် အူရောင်ငန်းဖျားရောဂါ(Typhus)၊ ပိုလီယိုရောဂါ (poliomyelitis) အစရှိသည့် ရောဂါမျိုးများကိုပင် ကာကွယ်လာနိုင်သည်။
၁၈၉၅ခုနှစ်၊ ပါရီမြို့အနီးတွင် ဆေးပညာရှင်၊ ဇီဝဗေဒပညာရှင်၊ သုတေသီ လူးဝစ္စ ပါစတာကွယ်လွန်သည်။
အဿလာယနသုတ်
ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့တော်၌ ရောက်နေကြသော နိုင်ငံခြားသား ပုဏ္ဏား ငါးရာတို့၏ အတင်းအကြပ်တိုက်တွန်းချက်ကြောင့် “စာတုဝဏ္ဏသုဒ္ဓိ” ပြဿနာတင်ရန် ရောက်လာသောဗြာဟ္မဏဝါဒ၌ ပညာတတ် အထက်မြက်ဆုံးဟုဆိုနိုင်သော အဿလာယနလုလင်အား “ဗြာဟ္မဏောဝ သေဋ္ဌော ဝဏ္ဏော” အစရှိသော ဗြာဟ္မဏတို့၏ အယူဝါဒလေးချက်၏ မမှန်ကန်ပုံ၊ (၁) ဗြာဟ္မဏလူမျိုးတို့သည် ပုဏ္ဏေးမများဝမ်းမှ မွေးဖွားလာကြပုံ၊ (၂) ယောနကတိုင်းနှင့် ကမ္ဗောဇတိုင်းတို့၌ အရှင်သခင်နှင့် ကျွန်ထုံးစံ၊ (၃) အမျိုးလေးပါးတို့ ဒုစရိုက်လုပ်ငန်းများ ပြုကျင့်ပြောဆိုခြင်းကြောင့် အပြစ်ရပုံ၊ (၄) သုစရိုက်ဆယ်ပါးကို ကျင့်သုံးခြင်းကြောင့် အကျိုးခံစားကြရပုံ၊ (၅) မေတ္တာဘာဝနာ ပွားများမှု၊ (၆) ဆပ်ပြာဖြင့် ရေချိုးခြင်း၊ (၇) လူမျိုးအသီးသီးတို့ မီးပွတ်သစ်သားအမျိုး မျိုးမှ ဖြစ်ပေါ်လာသောမီးတို့၏ ခြားနားမှုမရှိပုံ၊ (၈) လူမျိုးအသီးသီးတို့ ရောယှက် နိုင်ပုံ၊ (၉) မြင်းမနှင့် မြည်းတို့ မျိုးစပ်ပုံ၊ (၁၀) တဝမ်းတည်းမှမွေးဖွားလာသည့် ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်အကြောင်း၊ (၁၁) ပဌမအမျိုးဇာတ်၊ ဒုတိယအတတ်ပညာ၊ တတိယအကျင့်၊ အကျင့်ကိုလိုက်၍ အမျိုးလေးပါးတို့ (သံသရာမှ)စင်ကြယ်ပုံ၊ (၁၂) ရှေးကပုဏ္ဏားမျိုး ရသေ့တို့ ဗြာဟ္မဏဝါဒလေးချက်ဖြစ်သော မိစ္ဆာအယူကို ဖြစ်စေကြပုံ၊ (၁၃) အသိတဒေဝလရသေ့က ပဋိသန္ဓေနေသည့်ပြဿနာဖြင့် မိစ္ဆာအယူကို ဖျောက်ဖျက်ခဲ့ပုံ၊ (၁၄) သင့်ဆရာနှင့်တကွသော သင်သည် ထိုခုနစ်ယောက်သော ပုဏ္ဏားမျိုးရသေ့တို့၏ ယောက်မကိုင်ပုဏ္ဏားလုလင်ကိုပင် မမီသေးဟု မိန့်တော်မူပုံ၊ (၁၅) အဿလာယန ပုဏ္ဏား ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း
ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း (United Airlines)သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင် အခြေစိုက်သော လေကြောင်းလိုင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး လေကြောင်းလိုင်းများတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဝန်ထမ်းပေါင်း ၈၆,၀၀၀ ရှိပြီး လေယာဉ်ပေါင်း ၇၃၈ စင်း ရှိသည်။ ၎င်း၏ ကုမ္ပဏီခွဲမှာ ယူနိုက်တက် ကွန်တီနင်တယ် ဟိုးလ်ဒင်း ဖြစ်ပြီး ကော်ပိုရေးရှင်း၏ ဌာနချုပ်မှာ ရှီကာဂိုမြို့တွင် ရှိပြီး လေကြောင်းလိုင်း အချက်အချာဌာနမှာ ရှီကာဂိုရှိ အိုဟဲ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တွင် ဖြစ်သည်။ ဝါရှင်တန် ဒူးလပ်စ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၊ ဒင်န်ဗာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၊ ဆန်ဖရန်စစ္စကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၊ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် နှင့် တိုကျိုမြို့ အနီးရှိ နာရိတ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် တို့တွင်လည်း ယူနိုက်တက် ၏ အချက်အချာဌာနများ ရှိသည်။ ယူနိုက်တက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး လေကြောင်းလိုင်း မဟာမိတ် အဖွဲ့ဖြစ်သော စတား အလိုင်းယင့်ကို စတင်တည်ထောင်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံပေါင်း ၁၇၀ ကျော်ရှိ လေဆိပ်ပေါင်း ၁,၀၀၀ကျော် သို့ ဆက်သွယ် သွားရောက်နိုင်သည်။
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
အောင်ချမ်းသာရွာ (Aungchanthar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ အုန်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုန်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၂ ဦး၊ မ ၁၁၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၁ မိုင်လမ်းခွဲရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
၂၁ မိုင်လမ်းခွဲရွာ (21Mainglankhwe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၀၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗုဓ်၊ ဦး (ဆရာတော်)
ဆရာတော်ဦးဗုဓ်သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ပရိယတ္တိသာသနာ၌ နေမင်းတဆူပမာထင်ရှားကျော်ကြားတော်မူသော ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်ဦးဗုဓ်ကို ၁၁၄၉-ခု၊ နယုန်လပြည့်ကျော် (၅)ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ညောင်ကန်ရွာ၊ သာခေါင်ရပ်၌ မွေးဖွားသည်။ မိဘများမှာ ဦးအိုနှင့် ဒေါ်မွှေး ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်လောင်းလျာ သတို့သားကို ဖွားမြင်စဉ် လငပုပ်ဖမ်းချိန်နှင့် တိုက်ဆိုင်ကြုံတွေ့ရသောကြောင့် အမည်ကို မောင်ပုပ် ဟု မှည့်ခေါ်ကြသည်။
ငယ်ဘဝ
မောင်ပုပ် ကိုးနှစ်သားအရွယ်တွင် မိဘများက ညောင်ကန်အနောက်တိုက် (ရတနာမဉ္ဇူတိုက်)ဘုန်းတော်ကြီး ဦးပြေထံ ပညာသင်ရန် အပ်နှံပေးကြသည်။ မောင်ပုပ်သည် မင်္ဂလသုတ်၊ ပရိတ်ကြီး၊ လောကနီတိ၊ ရတနာရွှေချိုင့်၊ နမက္ကာရ စသော လောကုတ္တရာ အခြေခံစာပေများကို ကျနစွာ သင်ယူဆည်းပူးသည်။ မောင်ပုပ်သည် ငယ်စဉ်ကတည်းက စာပေအလွန် ဝါသနာပါသည်။ သင်သမျှစာများကို အလွတ်အာဂုံရအောင် ကြိုးစားကျက်မှတ်သည်။
မောင်ပုပ်(၁၃)နှစ်အရွယ်တွင် ဘုန်းတော်ကြီးဦးသာပုံထံ ဆက်လက်ပညာ သင်ကြားလေသည်။ ဆရာတော်ဦးသာပုံက ဉာဏ်ပညာထွန်းပြောင်မည့် တပည့်အဖြစ် မြင်တော်မူ၍ မောင်ပုပ်အမည်မှ ဗုဓသဒ္ဒါကို ထောက်၍ မောင်ဗုဓ် ဟု ပြောင်းပေးလိုက်သည်။
ချစ်ဆွေ၊ မေမြို့
မေမြို့ချစ်ဆွေကို ၁၂၉၅ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆုတ် ၁၄ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့ (၁၇၊ ၉၊ ၁၉၃၃) တွင် မေမြို့ (ပြင်ဦးလွင်မြို့) ၌ အဖ ဦးရင်၊ အမိ ဒေါ်ဖွားရှင်တို့က မွေးဖွားသည်။ မေမြို့ (ပြင်ဦးလွင်မြို့) ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြေတိုင်းကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ စာစစ်ဌာနက ကျင်းပသော မြေတိုင်း စာမေးပွဲကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး စာစစ်ဌာနမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၅ ခုနှစ် အထိ မေမြို့ (ပြင်ဦးလွင်မြို့) ဥတ္တရတိုင်း ကြေးနန်းဝန်ရုံးတွင် ဒုတိယတန်း စာရေး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဦးလွင် တပ်နယ် စစ်ဘက် ဥပဒေ သင်တန်းကျောင်းတွင် ဥပဒေ စာကြည့်တိုက်မှူး အဖြစ် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် အထိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မေမြို့ချစ်ဆွေသည် ဟံသာဝတီ သတင်းစာ၊ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာ ဆိုင်ရာ မေမြို့ (ပြင်ဦးလွင်) မြို့နယ် သတင်းထောက် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း စာကြည့်တိုက်ကဏ္ဍ အတွက် စာကြည့်တိုက် ဆောင်းပါးများ ရေးပေးခြင်းဖြင့် စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတိုက် အတွက် သတင်းဆောင်းပါးများ ရေးသားရန် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဆေးဂုံမြို့၊ ဟောင်ကောင်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့များသို့ စေလွှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မေမြို့ (ပြင်ဦးလွင်မြို့) စာပေ အသင်းကို တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ထိုနှစ်မှာပင် မေမြို့ (ပြင်ဦးလွင်မြို့) စာစောင်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ မေမြို့ (ပြင်ဦးလွင်) မြို့နယ် စာပေလုပ်သား အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှ ယနေ့ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ မေမြို့ (ပြင်ဦးလွင်မြို့) မြို့နယ် စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဗဟိုဦးစီး ကော်မတီဝင် အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဆရာသည် မေမြို့ (ပြင်ဦးလွင်မြို့) နှစ် (၁၀၀) ပြည့် အထိမ်းအမှတ် မဂ္ဂဇင်းနှင့် ပြင်ဦးလွင် (၁၀၅) နှစ်မြောက် အထိမ်းအမှတ် မဂ္ဂဇင်း ထုတ်ဝေရာ၌ ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
မေမြို့ချစ်ဆွေသည် ၂၀၀ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မေမြို့ (ပြင်ဦးလွင်မြို့) မဟာအံ့ထူးကံသာ ဘုရားကြီး ဂေါပက အဖွဲ့ဝင်၊ ကျောက်တောင်ဇိနမာန်အောင် ဘုရား ဂေါပက အဖွဲ့ဝင်၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ လူမှုရေးအသင်း အတွင်းရေးမှူး၊ မေမြို့ (ပြင်ဦးလွင်) ချမ်းမြေ့ရိပ်သာ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ မိသားစုနှင့် အတူ အမှတ် ၁၅၇၊ က၊ (၅) ရပ်ကွက်၊ လားရှိုးလမ်း၊ ရပ်ကွက်ကြီး (၃)၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
၁။ ပြည်သူချစ်သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၁၉၇၀
၂။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု လစဉ်မှတ်တမ်း ၁၉၈၀
၃။ မြန်မာ့ကော်ဖီ ၂၀၀၀
၄။ မြန်မာပြည်ဖွားဂေါ်ရခါး ၂၀၀၀
၅။ မဟာအံ့ထူးကံသာ ဆုတောင်းပြည့် မြတ်စွာဘုရားကြီး သမိုင်းမှတ်တမ်း ၂၀၀၀
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဗင်နီတို မူဆိုလီနီ
မူဆိုလီနီ (Benito Amilcare Andrea Mussolini ) သည် အီတလီနိုင်ငံ၏ (၄၀) ဦးမြောက် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အီတလီနိုင်ငံ၏ အမျိုးသား ဖက်ဆစ်ပါတီကို ဦးဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး အီတလီနိုင်ငံအတွင်း ဖက်ဆစ်မျိုးစေ့ ချပေးခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
လော်ရယ်ပင်
လော်ရယ်ပင်သည် ဖုံးမသိန်ပင်နှင့် ဖုံးမသိန်ကဲ့သို့ အနံ့မွှေးကြိုင်သော အခြားအပင်မျိုးတို့နှင့်အတူ လော်ရေးစီအီး မျိုးရင်း တွင်ပါဝင်၍ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ လော်ရပ်နိုဗီလစ်ဖြစ်သည်။ လော်ရယ်ပင်သည် အမြဲစိမ်းလန်းသောအပင်မျိုးဖြစ်၍ တခါတရံအမြင့်ပေ ၃ဝ ကျော်ကျော်ရှိတတ်သော်လည်း အပင်ကြီးမျိုးထဲကမဟုတ်ပေ။ ပင်စည် တဖြောင့်တည်း မတ်၍ တက်သွားခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ ရှည်လျားသော အကိုင်းအခက်များဖြာ၍ ထွက်လေ့ရှိသည်။ လော်ရယ်ပင် အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် အချို့မှာ ချုံပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အချို့သော လော်ရယ်ပင်မှအရွက်မှာ အနေတော် အရွယ်ရှိ၍ အဖျားချွန်ပြီးလျှင် ဘေးတလျှောက်တွင် လှိုင်းထနေသည်။ အရွက်များမှ အသီးများတစ်လုံးချင်းသော်လည်းကောင်း၊ နှစ်လုံးပြူးသော်လည်းကောင်း ထွက်၍သီးကြသည်။ လူသိများသော လော်ရယ်ပင်များမှ အရွက်များမှာမူ အရွယ်ကြီး၍အရောင်လက်နေသည်။ အရွက်ဘေး တလျှောက်တွင် လှိုင်းထခြင်းမရှိဘဲ တညီတညာတည်းရှိသည်။ အပွင့်များနှင့် အသီးများသည် အခိုင်လိုက်ပွင့်ကြသည်။ လော်ရယ်ပင်၏ မူလပေါက်ရာအရပ်မှာ မြေထဲပင်လယ်ဒေသဖြစ် ၍ ထိုမှတဆင့် အခြားတိုင်းနိုင်ငံတို့သို့ ယူဆောင်စိုက်ပျိုးကြသည်။ အင်္ဂလန် စသောအချို့ဒေသတို့တွင် လော်ရယ်ချုံပင်မျိုးကို စည်များတွင်ပျိုး၍ အလှစိုက်ပျိုးကြသည်။ လော်ရယ်အသီးနှင့် အခြားအစိတ်အပိုင်းများမှ မွှေး ကြိုင်သော လော်ရယ်ဆီကိုပေါင်းတင်၍ ထုတ်ယူပြီးလျှင် ရေမွှေးပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ အရွက်ခြောက်များကို ကရဝေးရွက်အခြောက်များကဲ့သို့ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။ ဘယဆေးဖော်စပ်ရာ၌လည်း လော်ရယ်အသီးနှင့် အရွက်များပါဝင်သည်။ ရှေးခေတ်ဂရိလူမျိုးတို့သည် ထင်ရှားထူးချွန်သော တပ်မတော်သားများ၊ အားကစားသမားများ၊ စာပေသမားများအား ဂုဏ်ပြုရာတွင် လော်ရယ်ပန်းခွေများဖြင့် ချီးမြှင့်ကြသည်။ လော်ရယ်ပန်းခွေကို ဂုဏ်ပြုခံရသူ၏ ဦး ခေါင်းတွင် သရဖူဆောင်းပေးသကဲ့သို့ စွပ်ပေးလိုက်ခြင်းအားဖြင့် သူ၏ စွမ်းရည်ကို အသိအမှတ်ပြုလေသည်။ လော်ရယ်ပင်အသားသည် မာ၍ ကျစ် ပြီးလျှင် အရောင်အဆင်းကောင်းသော်လည်း အပင်ငယ်သောကြောင့် တန်ဖိုး ရှိတန်သလောက်မရှိချေ။
လီဆာ
လလိသာ မနောပါလ(ลลิษา มโนบาล၊ Lalisa Manoban; ၂၇ မတ် ၁၉၉၇ ~ ) အတိုကောက် လီဆာ(Lisa)သည် ထိုင်းနိုင်ငံသူ ကေပေါ့ပ် အဆိုတော်၊ ရက်ပါ၊ အကသမားနှင့် မော်ဒယ် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး တောင်ကိုရီးယားအခြေစိုက် YG ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းလက်အောက်ရှိ  မိန်းကလေးကေပေါ့ပ်အဆိုတော်အဖွဲ့  ဘလက်ပင့်ခ်၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
ပရန်ပရီယာ မနိုဗန် ကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ၊ ၂၇ ရက်နေ့၌  ထိုင်း  နိုင်ငံ၊ ဘူရီရမ် ပြည်နယ် တွင်  မွေးဖွားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပရန်ပရီယာ မှ လာလီဆာ ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည် ။ လီဆာ သည် ထိုင်းလူမျိုး မိခင် နှင့် ဆွစ်လူမျိုး ဘထွေး တို့၏ တဦးတည်းသော သမီး ဖြစ်သည်။  လီဆာ သည် အထက်တန်းပညာကို အမှတ် ၁ ၊ ၂ ပရာဖာမွန်ထရီးကျောင်းတွင် လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။
အနုပညာလုပ်ငန်းများ
၂၀၀၉ ခုနှစ် အစောပိုင်းကာလတွင် လာလီဆာသည် ကျောင်းကိုယ်စားပြု အနေဖြင့် ထိုင်းယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၏ စိတ်ဓာတ်မြှင့်တင်ရေးဗဟိုဌာနကဦးဆောင်ကျင်းပပြုလုပ်သော အဆိုပြိုင်ပွဲ တခု၌ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ လီဆာသည် နံပါတ်တစ်ဖြစ်ရန် (To Be Number One)  အပါအဝင် အကပြိုင်ပွဲများစွာကိုလည်း ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်မကြာမီ အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးပါဝင်သော အကအဖွဲ့ We Zaa Cool တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဂေါ့တ်ဆဲဗင်း (Got7) အဖွဲ့ဝင် ဘမ်ဘမ်  သည်လည်း We Zaa Cool အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။   ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် လီဆာသည်  YG ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်း မှ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်သော လူရွေးချယ်ပွဲ သို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။  လီဆာသည် ၂၀၁၁ခုနစ် ဧပြီလတွင် YG ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်း ၏ ပထမဦးဆုံး နိုင်ငံခြားသား သင်တန်းသားအဖြစ်တရားဝင် စတင်ခဲ့သည်။
လူနေမှုဘဝ
လီဆာသည် မိခင်ဘာသာ ထိုင်းဘာသာ အပြင် အင်္ဂလိပ် ဘာသာ ၊ ကိုရီးယားဘာသာ တို့ကို ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သည်။ ဂျပန်ဘာသာ နှင့် တရုတ် ဘာသာတို့ကိုလည်း အနည်းငယ်ပြောဆိုနိုင်သည်။ လီဆာ သည် အင်စတာဂရမ် တွင် followers အများဆုံးရှိသော ကေပေါ့ပ်အနုပညာရှင် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ
ရန်ကင်းရွာ၊ ယဉ်သည်
ရန်ကင်းရွာ၊ ယဉ်သည်
မာဂျေ
မာဂျေ သည် စစ်မှုထမ်းတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ မာဂျေဆိုသော အမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ မေဂျာ (ဗိုလ်မှူး)ဖြစ်သည်။ အင်တာဗျူးဂျာနယ်ကို ထုတ်ဝေဖူးပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ကိုကို (စက်မှု) Flower News ဂျာနယ်တွင်လည်း ရှယ်ယာပိုင်ဆိုင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ကုလားကုန်းရွာ၊ ကန်ချောင်း
ကုလားကုန်းရွာ၊ ကန်ချောင်း
ကျုံခရိုင်ရွာ၊ ဘိုးရောင်
ကျုံခရိုင်ရွာ၊ ဘိုးရောင်
လေးညှင်းတောင် (အထက်)ရွာ
လေးညှင်းတောင် (အထက်)ရွာ
ကုန်းတန်းရွာ၊ သိမ္ဘလ
ကုန်းတန်းရွာ၊ သိမ္ဘလ
မျှင်တိုးရွာ၊ တဇင်
မျှင်တိုးရွာ၊ တဇင်
စစ္စရံရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
စစ္စရံရွာ (Sitsaran)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ စစ္စရံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စစ္စရံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၄ ဦး၊ မ ၇၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လဇုပ်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
လဇုပ်ရွာ(Lazoke)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ နလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃ ဦး၊ မ ၄၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၃ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါကန်းရွာ၊ မိုင်းလင်း
ပါကန်းရွာ (Parkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၄ ဦး၊ မ ၅၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ကန်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
နောင်ကန်ရွာ (Naungkan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ပင်းမူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၅၀၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရော့စ် ဒန်ကလေ
ရော့စ် ဒန်ကလေ (Ross Dunkley) သည် ဩစတေးလျနိုင်ငံသားဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ နှစ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသော မြန်မာတိုင်း(မ်)ဂျာနယ်၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ဖြစ်သည်။
ထန်းပင်ချောင်းရွာ၊ ကန်ချောင်း
ထန်းပင်ချောင်းရွာ၊ ကန်ချောင်း
ရော့စ် ဒန်ကလေ
ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင်လည်း သတင်းစာလုပ်ငန်းကို ပိုင်ဆိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သတင်းစာလုပ်ငန်း ထင်သလောက် မပေါက်ဘဲ အရှုံးပြခဲ့သည်။ စစ်အစိုးရဖြင့် ပူးတွဲနေမှုကြောင့် သူ၏လုပ်ငန်းမှာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာဖြစ်သည်။
လေးညှင်းတောင် (အောက်)ရွာ
လေးညှင်းတောင် (အောက်)ရွာ
တုံးကြီးလှဲရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
တုံးကြီးလှဲရွာ (Tonegyihle)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ နတ္တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ္တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၀၂ ဦး၊ မ ၅၉၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၆၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
သံရှင်ပြင်ရွာ၊ သံရှင်ပြင်
သံရှင်ပြင်ရွာ၊ သံရှင်ပြင်
ခွေးမောင်းချောင်းရွာ၊ ကန်ချောင်း
ခွေးမောင်းချောင်းရွာ၊ ကန်ချောင်း
​ဒေါင်းစုရွာ၊ မိုးမခ
ဒေါင်းစုရွာ၊ မိုးမခ
ကျော်မြင့်၊ မြန်စာဂုဏ်
မြန်စာဂုဏ်ကျော်မြင့် (၁၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၃၄ – ၇ ဇွန် ၁၉၇၃) သည် မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်စာဂုဏ်ကျော်မြင့်အား ၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပန်းတနော်မြို့ မြေစာရင်း အင်စပက်တော် ဦးထွန်းမောင်၊ ဒေါ်စောသင်တို့က မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ဦးဖိုးကျော်မြင့် ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ပန်းတနော်မြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝကျောင်းနှင့် ပန်းတနော် အမျိုးသား တန်းမြင့်ကျောင်းတို့တွင် ပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ စ၍ ရေဝန်စက်ရုံ ငွေစာရင်းအင်း မင်းကြီးရုံး၊ အကောက်ခွန်ရုံး၊ ကြေးတိုင်နှင့် မြေစာရင်း မင်းကြီးရုံးတို့တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အောင်မြင်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် မြန်မာစာ ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးတန်းကို အဆင့်အမြင့်ဆုံးနှင့် အောင်သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာစာ မဟာဝိဇ္ဇာတန်း အောင်သည်။
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာနမှ ဒေါ်မာလေးနှင့် ၂၃၊ ၁၁၊ ၁၉၆ဝ တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်မှ စ၍ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ လက်ထောက် ကထိက အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် စစ်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာ ဌာနတွင် လည်ကောင်း၊ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၆၁ ခုနှစ်ထိ ပုသိမ်ဥပစာ ကောလိပ် မြန်မာစာ ဌာနမှူး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကထိကရာထူး တိုးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
နှစ်နိုင်ငံ ယဉ်ကျေးမှု ဖလှယ်ရေး အစီအစဉ် အရ ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ၊ မော်စကိုမြို့ရှိ နိုင်ငံတကာ ဆက်သွယ်ရေး တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာ ပါမောက္ခ အဖြစ် ၁၉၆၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်အထိ အမှုထမ်းခဲ့သည်။
စာရေးဆရာ မြန်စာဂုဏ်ကျော်မြင့်သည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှ စ၍ ကွယ်လွန်ချိန် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့ အထိ စာပေ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
နောင်ယန်းရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နောင်ယန်းရွာ (Nawngyang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမုဒ္ဒရာဇ်
သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းသားသည် သရေခေတ္တရာပြည်ကြီး၏နောက်ဆုံးမင်းဆက် သုပညာနာဂရဆိန္နမင်းနှင့် တူတော်စပ်လေသည်။ သရေခေတ္တရာပြည်ကြီးပျက်ပြီးနောက် ထိုပြည်ကြီးမှ ပြည်သူအများသည်ယုန်လွှတ်ကျွန်း၌စုရုံးကာ ရွာများတည်၍ နေထိုင်ကြလေသည်။ သာသနာသက္ကရာဇ် ၆၂၄ အား ဒေါဒေါရသိကိန်းနှင့် ၂-ကြွင်းထားခဲ့သော ဖြိုခွင်းသက္ကရာဇ် ၂၉-နှစ်တွင် သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းသည် ပုဂံမင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။
ပုဂံ(၁၉)ရွာ
ရွာများသည်ကား ﻿﻿-
သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားသောအဖြစ်အပျက်များမှာ သတ္တဝါကြီးလေးကောင်၊ မိန်းမပျိုခုနစ်ဦး တို့ဖြစ်သည်။
သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းကြီးသည် ပျူစောထီးကို သမီးတော် သီရိစန္ဒာဒေဝီနှင့် ထိမ်းမြားပေး၍ အိမ်ရှေ့အရာအပ်နှင်းပြီးနောက် ၃-နှစ်ကာလ သက္ကရာဇ် ၇၄-ခုနှစ်၊ အိမ်နိမ့်စံ ၃၃-နှစ်၊ မင်းစည်းစိမ် ၄၅-နှစ်၊ သက်တော် ၇၇-နှစ်တွင် နတ်ရွာစံတော်မူလေသည်။
အေးကို (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)
ဦးအေးကိုသည် ဦးစိန်လွင်နောက် တက်လာသော သမ္မတဖြစ်သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၅ ရက်မှ ၂၇ ရက်ထိ (၂)ရက်သာ လစ်လပ်နေသော သမ္မတ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်လိုက်ရသူ ဖြစ်သည်။ သီရိပျံချီ ဘွဲ့ရ တပ်မတော် အရာရှိကြီးဖြစ်သည်။ စာရိတ္တအလွန် အင်မတန်ကောင်းသည်ဟု ဆိုသည်။
ငယ်ဘဝ
ဦးအေးကိုအား ၁၉၂၁-ခု၊ စက်တင်ဘာ (၁၉)ရက်နေ့ တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ပုသိမ်မြို့ အဖ ဦးဘိုးညွန့် + ဒေါ်ငွေဆိုင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ပုသိမ်ခရိုင်၊ ကျုံပျော်မြို့၊ နေရှင်နယ် အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းတွင် ဆယ်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၉-ခုနှစ်တွင် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အမှုဆောင်အဖြစ် ကျောင်းသားသပိတ်ကြီးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဦးအေးကိုသည် တပ်မတော်တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ထိ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ ဒုတိယဉက္ကဋ္ဌ မြန်မာဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၇.၇.၁၉၈၈ တွင် တာဝန်မှ အနားယူခဲ့ပြီး ၂၀၀၆-ခု၊ စက်တင်ဘာ (၂၆)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန် ချိန်တွင် အသက်(၈၆)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။
ကျောက်တလားရွာ
ကျောက်တလားရွာ
အဲမရိတ် လေကြောင်းလိုင်း
အဲမရိတ် လေကြောင်းလိုင်း (Emirates Airline) သည် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု ၊ ဒူဘိုင်း အလံတင်ထားသော လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်သည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် အကြီးဆုံး လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်သည်။ ဒူဘိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် တာမင်နယ် ၃ မှ နေ၍ တိုက်ကြီး ၆ တိုက်ရှိ နိုင်ငံပေါင်း ၆၂ ခုမှ မြို့ကြီး ၁၁၁ မြို့သို့ တစ်ပတ်လျှင် ခရီးစဉ်ပေါင်း ၂၄၀၀ ကျော် ပြေးဆွဲလျက် ရှိသည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်လျားဆုံး လေယာဉ်ခရီးစဉ် ၁၀ ခု အတွင်းမှ ၃ ခုဖြစ်သော ဒူဘိုင်းမှ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့၊ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့ နှင့် ဟူစတန်မြို့ များသို့ ပြေးဆွဲလျှက် ရှိသည်။ အဲမရိတ် လေကြောင်းလိုင်းသည် ဒူဘိုင်း အစိုးရပိုင် ဒူဘိုင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်ပိုရေးရှင်း ၏ လက်အောက်တွင် ရှိသော အဲမရိတ် ဂရု(ပ်) ၏ ကုမ္ပဏီခွဲဖြစ်သည်။ ကုန်တင်လုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်သော လုပ်ငန်းများကို အဲမရိတ် ဂရု(ပ်) ၏ စကိုင်းကာဂို ဌာနခွဲမှ ဆောင်ရွက်သည်။
မောင်မောင်
အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ပါတူချောင်ရွာ၊ ဘိုးရောင်
ပါတူချောင်ရွာ၊ ဘိုးရောင်
ဖုန်းစိုးကြီးရွာ၊ တဇင်
ဖုန်းစိုးကြီးရွာ၊ တဇင်
ခရိုမီတာနာရီ
ခရိုနိုမီတာဆိုသည်မှာ ရေကြောင်းခရီး သွားလာသော ယာဉ်များတွင် တပ်ဆင်လေ့ရှိသော အလွန်တိကျ မှန်ကန်သည့် နာရီမျိုး ဖြစ်သည်။ ၁၇၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျွန်ဟာရီဆင် ဆိုသူက စတင်တီထွင်ခဲ့သည်။ သင်္ဘောသားများသည် မိမိတို့ ရောက်ရှိရာဒေသ၏ လောင်ဂျီတွဒ်မျဉ်းကို တိကျစွာ ရှာဖွေတွက်ချက် ယူနိုင်စွမ်းရှိစေသည်။ ခရိုမီတာဟူသော ဝေါဟာရမှာ ဂရိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသော ဝေါဟာရဖြစ်၏။ အချိန်ကို တိုင်းတာသည့် ကိရိယာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဥရောပတိုက်၌ အချိန်တိကျ မှန်ကန်စွာပြသည့် နာရီ အကောင်းစားမျိုးကို ခရိုမီတာ ဟု ယနေ့တိုင် ခေါ်ဝေါ်နေကြပေသည်။ ယေဘူယျအားဖြင့်ကား တိုင်ကပ်နာရီ၊ စားပွဲတင်နာရီ၊ လက်ပတ်နာရီဟူသမျှသည် ခရိုမီတာပင် ဖြစ်သည်။ အချိန်ကို တိုင်းတာသော ရှေးခေတ် ပေါ် နေနာရီ၊ ရေနာရီ၊ သဲနာရီဟူသမျှကိုလည်း ခရိုမီတာ ဟူ၍ပင် ခေါ်နိုင်သည်။ နေမှကျသောအရိပ်ဖြင့် အချိန်ကို တိုင်း တာလျှင် နေနာရီဟု ခေါ်သည်။ ရေနာရီမှာ ရှေးမြန်မာတို့၏ ခေတ်သုံးနာရီ ဖြစ်သည်။ ကြေးဖလားမြုပ်၍ နစ်သောအချိန်ကို နာရီအမှတ်အသားနှင့် ပိုင်းခြား သတ်မှတ်သည်။ သဲနာရီမှာ အလွန်ခါးသိမ်သော ဖန် ပုလင်းထဲ၌ သဲထည့်၍၊ ဖန်ပုလင်း အထက်ပိုင်းမှ အောက်ပိုင်းသို့ သဲများ တစ်မှုန့်မကျန် ကျဆင်း သွားသောအချိန်ကို အမှတ်အသားပြုသောနာရီ ဖြစ်သည်။ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများ သမုဒ္ဒရာ၌ခရီးသွားစဉ်၊ မိမိတို့ ရောက်ရှိဆဲနေရာ လောင်ဂျီတွဒ်ကိုရှာရန် အသုံးပြုသော ရေကြောင်းသုံးနာရီမျိုးကိုလည်း ခရိုမီတာဟု ခေါ်သည်။ ရေကြောင်းသွားလာရေးတွင် ရောက်ရှိနေသော လောင်ဂျီ တွဒ်ကို သိရန်မှာ လွန်စွာအရေးကြီးသည်။ အဆိုပါ လောင်ဂျီ တွဒ်ကို သိရှိနိုင်ရန် ရောက်နေသောအရပ်ရှိ အချိန်နာရီနှင့် ဂရင်းနစ်စံချိန်တို့ကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ခြင်းဖြင့် တွက်ချက်ရနိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း ရေနယေးဂျင်မာဖရီးယပ်ဆိုသူ ဒပ်ချ်လူမျိုး နက္ခတ်ဆရာကြီးတစ်ဦးက ၁၅၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရှေးဦးစွာအကြံ ပေးခဲ့သည်။ သို့သော်သင်္ဘော၏ လှုပ်ရှားမှုဒဏ်နှင့် ဒေသ အပြောင်းအလဲကြောင့် တွေ့ကြုံရသော အပူအအေး ပြောင်းလဲမှုဒဏ်တို့ကို တကယ်တမ်း ခံနိုင်ရည်ရှိသည့် နာရီမျိုးကို ကြံစည်ရသည်မှာ မလွယ်ချေ။ ယင်းနာရီမျိုးဖြစ်အောင် ကြိုးစားသူများ ရှိခဲ့ဘူးသော်လည်း ၁၈ ရာစုတိုင်အောင် မည်သူမျှ အောင်မြင်စွာ မတီထွင်နိုင်ခဲ့ကြပေ။ သို့ဖြစ်၍ ထိုစဉ်က သင်္ဘော မာလိန်မှူးတို့သည် ကြယ်နှင့်လတို့၏ အနေအထားများမှ လောင်ဂျီတွဒ်ကို အကြမ်းတွက်ချက်ရသည့် သမားရိုးကျနည်းဖြင့်သာ ကျေနပ်ခဲ့ကြရသည်။
၁၇၁၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်သော ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ ကြေညာချက်တစ်ရပ်မှာ ရက်သတ္တပတ် ၆ ပတ်မျှ ပင်လယ်အတွင်း ခရီးလွင့် စမ်းသပ်ပြီးသောအခါတွင် တွက်ချက်ရရှိသော လောင်ဂျီတွဒ်သည် ၂ ဒီဂရီ(မိုင် ၃ဝ)ထက် ပို၍ မလွဲစေရမည့် ရေကြောင်းသုံး နာရီကို ကြံစည်ပြုလုပ်နိုင်သူအား ဆုငွေပေါင် ပေါင်း ၂ဝဝဝဝ ပေးမည်ဟူ၍ ဆိုသည်။ ယင်းသို့ကြေညာပြီးနောက်တွင် ခရစ်နှစ် ၁၇၂၉ မှ ၁၇၆ဝ ခုနှစ်များ အတွင်းတွင် ယော့ရှိုင်ယာခရိုင်မှ ဂျွန်ဟယ်ရီဆန် ဆိုသူ လက်သမားသည် ထိုဆုကို ရည်မှန်း၍ အမျိုးမျိုး ကြိုးစားစမ်းသပ်၏။ ဟယ်ရီဆန်သည် ယော့ရှိုင်ယာခရိုင် ဖောင်လဗီမြို့တွင် ၁၆၉၄ ခုနှစ်၌ ဖွားမြင်၍ ၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။ လက်သမားဆရာတစ်ဦး၏ သားဖြစ်သည့်အလျောက် ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် လက်သမားအလုပ်နှင့် အသက်မွေးခဲ့၏။ စက်မှုပညာကို ဝါသနာအလျောက် မိမိဖာသာ လေ့လာတတ်ကျွမ်းခဲ့၏။
ခရိုမီတာသည် သာမန်နာရီများနည်းတူ သံပတ်ဖြင့် သွား သောနာရီမျိုးပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် မည်သည့်ဒေသမျိုးသို့ သွားရသည်ဖြစ်စေ အပူအအေးကြောင့် နာရီအသွား နှေးသွား ခြင်း မြန်လာခြင်း မရှိဘဲ တစ်သမတ်တည်းရှိစေရန် အထိန်း များ တပ်ဆင်ပေးထားသည်။ အထိန်းများမှာ ကြေးဝါနှင့် သံမဏိပြား ကလေးနှစ်ခု ထပ်ထားသော သတ္ထုပြားကလေးများ ဖြစ်ကြ၏။ အထိန်းသတ္ထုပြား၏သဘောမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။ ကြေးဝါသည် အပူချိန်တက်လာလျှင် သံမဏိပြားထက် ပို၍ စန့်ထွက်စမြဲတည်း။ အပူချိန်တက်၍ ကြေးဝါစန့် ထွက်လာ သောအခါ၊ အထိန်းသတ္တုပြားရှိ ကြေးဝါဖက်မျက်နှာစာသည် ခုံးလာပြီးလျှင်၊ သံမဏိဖက်သို့ ကွေးသွားသည်။ အပူချိန် လျော့လာသောအခါ ကြေးဝါသည် သံမဏိထက်ပို၍ ကျုံ့ဝင် သည့်အတွက် သံမဏိဖက်မှ ခုံးလာပြီးနောက် ကြေးဝါဖက်သို့ ကွေးသွားသည်။ နာရီသည် သာမန်အားဖြင့်၊ ပူသောရာသီ၌ အသွားမြန်၍ အေးသောရာသီ၌ အသွားနှေးတတ်ရာ အဆိုပါ အထိန်းများ တပ်ဆင်ပေးထားသည့်အတွက် အပူအအေး ပြောင်းလဲသော်လည်း၊ အသွားမြန်ခြင်း၊ နှေးခြင်း ဖြစ်မလာပေ။ ထို့ပြင် နာရီတွင် ထည့်ထားသောဆီသည် အေးသောရာသီ၌ ခဲ၍သွားတတ်သည့်အတွက်၊ ခရိုမီတာတွင် ဆီထည့်မပေးရ ဘဲနှင့် သွားနိုင်အောင်လည်း စီမံထားလေသည်။
ယခုသော် တစ်ခေတ်ထက်တစ်ခေတ် တိုးတက်လာသော စက်မှုသိပ္ပံ၏ ကျေးဇူးကြောင့် ဟယ်ရီဆန် တီထွင်ခဲ့သော ခရိုမီတာမျိုးထက် ခေတ်မှီကောင်းမွန်သည့် ခရိုမီတာများပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပေပြီ။ ဝိုင်ယာလက်နှင့် ရေဒီယိုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ ပေပြီ။ ဝိုင်ယာလက်နှင့် ရေဒီယိုများ ပေါ်ပေါက်လာသည့် အတွက်လည်း မိမိတို့ ခရိုမီတာများ အချိန်မှန်မမှန်ကို အချိန် မရွေး သက်ဆိုင်ရာဗဟိုဌာနနှင့် တိုက်ဆိုင်၍ ကြည့်နိုင်ကြပေပြီ။
အယ်လဖာ စင်တောရိ
အယ်လဖာ စင်တောရိ (α Centauri) သည် နေအဖွဲ့အစည်းနှင့် အနီးဆုံး ကြယ်စနစ်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အလင်းနှစ် ၄.၃၇ (၁.၃၄ pc) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းစနစ်တွင် အယ်လဖာ စင်တောရိ အေ၊ အယ်လဖာ စင်တောရိ ဘီ၊ ကြယ်ပုနီဖြစ်သော အယ်လဖာ စင်တောရိ စီ (ပရိုဆီမာ စင်တောရိ) ဟူသော ကြယ်သုံးစင်း ပါဝင်သည်။ အယ်အလဖာ စင်တောရိ အေသည် နေ၏ ၁.၁ ထုထည်ရှိပြီး တောက်ပမှုမှာ နေ၏ ၁.၅၁၉ ရှိသည်။ အယ်လဖာ စင်တောရိ ဘီမှာ နေ၏ထုထည် ၀.၉၀၇၊ တောက်ပမှု ၀.၄၄၅ ရှိသည်။ ကြယ်နှစ်စင်းသည် ဗဟိုကျသောဆုံမှတ်ကို ဗဟိုပြု၍ ၇၉.၉၁ နှစ်လျင် တစ်ကြိမ်စီ လှည့်ပတ်ကြသည်။ ပရိုဆီမာ စင်တောရိနှင့် အယ်လဖာ စင်တောရိ AB တို့၏အကွာအဝေးသည် အလင်းနှစ် ၀.၂၁ (၁၃၀၀၀ au) ခန့်သာ ကွာဝေးသည်။ သာမန်မျက်လုံးဖြင့်ကြည့်ပါက ပင်မကြယ်နှစ်စင်းသည် တစ်စင်းတည်းအဖြစ်သာ မြင်ရသည်။
ပရိုဆီမာ စင်တောရိကို သာမန်မျက်စိဖြင့်မမြင်ရသော်လည်း နေနှင့်အနီးဆုံးကြယ်ဖြစ်သည်။ အယ်လဖာ စင်တောရိ အေဘီနှင့် ပရိုစီမာ စင်တောရိတို့၏ အကွာအဝေးသည် ၁၃၀၀ AU (အလင်းနှစ် ၀.၂၁) ကွာဝေးသည်။ ယင်းသည် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်ပတ်လမ်းကြောင်း၏ အဆပေါင်း ၄၃၀ နှင့် ညီမျှသည်။
အယ်လဖာ စင်တောရိကြယ်စနစ်သည် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင်ယံ၌ တတိယ အတောက်ပဆုံး ကြယ်လည်းဖြစ်ပေသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ပရိုဆီမှာ စင်တောရိ ဘီအမည်ရှိ ကမ္ဘာမြေအရွယ်အစားဂြိုဟ်ကို သက်ရှိများ ရှင်သန်နိုင်သောဇုန်အတွင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
စတီလာ စနစ်
အယ်လဖာ စင်တောရိသည် တြိကြယ်စနစ် (သုံးလုံးတွဲကြယ်စနစ်) ဖြစ်သည်။ အယ်လဖာ စင်တောရိ အေ နှင့် အယ်လဖာ စင်တောရိ ဘီ တို့ကို ဒွိကြယ်စနစ်အဖြစ်မှတ်ယူသည်။ သို့သော်လည်း ပရိုစီမာ စင်တောရိ (Proxima C) နှင့် အယ်လဖာ စင်တောရိ A သို့မဟုတ် B တို့၏ အကွာအဝေးသည် တူညီနေသောကြောင့် AB ဒွိကြယ်စနစ်ကို တခါတရံ တစ်ခုတည်းသော ဒြပ်ဆွဲအားအရာဝတ္ထုအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။
ပတ်လမ်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ
အယ်လဖာ စင်တောရိ အေ နှင့် ဘီ၏ ပတ်လမ်းကာလမှာ ၇၉.၉၁ နှစ်ဖြစ်သည်။ သူတို့၏ပတ်လမ်းသည် အလယ်အလတ် စက်ဝိုင်းပုံစံဖြစ်သည်။ ကြယ်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အနီးဆုံးပတ်လမ်းမှာ ၁၁.၂ AU (နေနှင့် စနေဂြိုဟ်တို့၏ အကွာအဝေးခန့်) နှင့် အဝေးဆုံးပတ်လမ်းမှာ ၃၅.၆ AU (နေနှင့် ပလူတို၏ အကွာအဝေးခန့်) ရှိကြသည်။ ကြယ်နှစ်ခုကြား အနီးဆုံးအနေအထားမှာ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အဝေးဆုံးပတ်လမ်းအနေအထားမှာ ၂၀၇၅ ခုနှစ် မေလတွင် ဖြစ်ပွားမည်ဖြစ်သည်။  အယ်လဖာ စင်တောရိ စီ သည် စင်တောရိ အေဘီမှ ၁၃၀၀၀ AU ကွာဝေးသည်။ ယင်းသည် စင်တောရိ အေဘီမှ နေသို့အကွာအဝေး၏ ၅ ရာခိုင်နှုန်း အကွာအဝေး (အလင်းနှစ် ၀.၂၁ သို့မဟုတ် ၁.၉ ထရီလီယံ ကီလိုမီတာ) ဖြစ်သည်။