cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အက်ဒ်ဝင် ဟားဘတ် လန်း
သူ့အပေါင်းအဖော်များ
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်မှ သူ၏ ရုပဗေဒဆရာထောက်ခံပေးမှုဖြင့် Land-Wheelwright ဓာတ်ခွဲခန်းကို အသုံးပြုလေ့လာခွင့်ရခဲ့သည်။ ထိုဓာတ်ခွဲခန်းပိုင်ရှင်မှာ ဂျော့ ဝှီးရိုက်ဖြစ်သည်။ ထိုဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်း သူသည် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းသုံး ပိုလာရွိုက်နည်းပညာကို တီထွင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဝှီးရိုက်ကလည်း သူ့ကို တီထွင်မှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်နိုင်ရန် ငွေထုတ်ပေးမည်ဟု ကတိပြုခဲ့သည်။ ဖလင်ကို လှုပ်လိုက်သည်နှင့် ဓာတ်ပုံများထွက်ပေါ်လာစေရန် ပြုလုပ်ပြီးသည့်အခါ သူတို့ လုပ်ငန်းအပေါ် Wall Street မှ စီးပွားရေးသမားကြီးများက လာရောက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရန် စိတ်ဝင်စားလာကြသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာကျော်မည့် Polarroid Corporation ကြီးကို စတင်ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ Polaroid ကို မူပိုင်ခွင့်နှင့် မှတ်ပုံတင်မှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက် လန်းသည် ပိုလာရွိုက်ဓာတ်ပုံစက္ကူများကို ဆက်လက်ထုတ်နိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ သည်။ 3-D ရုပ်ရှင်များကို ကြည့်ရန်အတွက် မျက်မှန်များတွင်ထည့်သွင်းအသုံးပြုရသည့် အရောင်သဘောတရား၊ အလင်း အမှောင် အလိုအလျောက်ထိန်းချုပ်ပညာ၊ LCD မော်နီတာများတွင်ထည့်သွင်းတပ်ဆင်ရသည့် ပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းများစွာကို သူထပ်မံတီထွင်ခဲ့ပြန်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက စစ်ရေးဆိုင်ရာ ပစ္စည်းပေါင်းများစွာကိုလည်း တီထွင်ပေးခဲ့သည်။ အမှောင်ထဲတွင် ကြည့်မြင်နိုင် သည့် မျက်မှန်၊ စမတ်ဗုံးများကို ပစ်မှတ်လမ်းညွှန်ပေးနိုင်သည့်ကိရိယာတို့ကို တီထွင်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တိုက်ပွဲတွင် ကိုယ်ယောင်ဖျောက်ထားသည့် စစ်သားများကို မြင်စေနိုင်သည့် မှန်ပြောင်းကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဖလင်ကိုထည့်ပြီး ချက်ချင်းပုံထွက်နိုင်သည့် ကင်မရာတစ်မျိုးကို တီထွင်ခဲ့ပြန်သည်။ ယင်းကင်မရာကို "Land Camera" ဟုသူကအမည်ပေးခဲ့သည်။ တီထွင်ပြီး ၂ နှစ်ကြာမှ ဈေးကွက်ကို ထုတ်ရောင်းနိုင်ခဲ့သည်။ ထုတ်သမျှကင်မရာများသည် ပထမဆုံးနေ့မှာပင် ရောင်းကုန်သွားသည်အထိ အောင်မြင်မှုများရရှိခဲ့သည်။ သူ၏ Polaroid ကုမ္ပဏီသည် အောင်မြင်ခဲ့သည့်နည်းတူ သုတေသနလုပ်ငန်းများလည်း မပြတ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် တီထွင်နေရလျှင် ထမင်းမေ့ ဟင်းမေ့ လူစားမျိုးဖြစ်သဖြင့် တပည့်များက အစားအသောက်တို့ကို ရှေ့တွင်လာချပေးမှ ယူစားသည်အထိ အလုပ်ကို ကြိုးစားသူဖြစ်သည်။ သူ့ဘေးတွင် တီထွင်သည့် အဖွဲ့ပေါင်းများစွာကိုထားပြီး သူကိုယ်တိုင် ကြိုးပမ်းလုပ်ဆောင်သောကြောင့် စံပြုလောက်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးဟုလည်း ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးအချိန်
လန်းသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မနေမနား အလုပ်တွေ လုပ်ကိုင်ရင်း ကင်းဘရစ်ချ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ သူကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၈၁ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။ သူကွယ်လွန်ချိန်တွင် သူ့ဘေးနားတွင် လက်ထောက်အဖြစ် လုပ်ကိုင်နေကြသူများက သူတီထွင်ခဲ့သည့်မှတ်တမ်းများ အားလုံးကို ယူဆောင်သွားခဲ့ကြသည်။ သူ့ရုပ်အလောင်းကို ကင်းဘရစ်ချ်ရှိ Mount Auburn သင်္ချိုင်းတွင် မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
ချောင်းစောက် (အထက်)ရွာ
ချောင်းစောက် (အထက်)
အဝေရာ
ဘောစကိုင်းပင်ကို အဝေရာပင်ဟုလည်းခေါ်ပြီး ပင်စောက် အပင်သေးမျိုး ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရာတွင် အဖြစ်မြန်၊ အကြီးမြန်သည်။ အရွက်မှာ ကင်ပွန်းချဉ်ရွက်၊ ဆူးပုပ်ရွက်ကဲ့သို့ ရှိသည်။ ဘောစကိုင်းရွက်ကို ချေပြီး ရူကြည့်လျှင် ဆူးပုပ်ရွက်နံ့ အနည်းငယ်ရသည်။ အပွင့်မှာ အဖြူရောင်အလုံးလေးများ အဆုပ်လိုက် ပွင့်၍ အသီးမှာ အပြားကလေးများ ဖြစ်သည်။
အပင်
ပင်လတ် တစ်မျိုးဖြစ်၏ ။ အမြင့် ၁၅ ပေမှ ၂၅ ပေခန့် ထိ မြင့်သည်။ အကိုင်း ဖြာသည်။ အခေါက် ကြမ်းပြီး မွဲခြောက်ခြောက် မီးခိုး ညိုရောင်ပေါ်တွင် အစိမ်းရောင် အကွက်ကလေးများ ရှိသည်။
အရွက်
ငှက်မွှေး ရွက်ပေါင်း ဖြစ်ပြီး ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ ရွက်မျော ရှိသည်။ ထိပ်အနည်းငယ် ချွန်ပြီး ရွက်ရင်း ရွဲ့စောင်း ၍ ခပ်ကျဲကျဲ မျက်နှာချင်း ဆိုင် ထွက်သည်။
အသီး
သီးတောင့် ရှည်မျိုး ဖြစ်၍ ပါးပြီး ပြားသည်။ အသီး တွင်း၌ အညိုရောင် ပြောင်ချောသော အစေ့ ၁၅ စေ့ အထိ ရှိသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ
ခေါက် ၊ အစေ့ ၊ ပဉ္စငါးပါး ၊ အရွက် နှင့် အသီးခွံ ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ
မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့အပြား ၌ ပေါက်ရောက်သည်။ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အာနိသင်
မြန်မာ့ ဆေးကျမ်း များ အလိုအရ ဘောစကိုင်းသည် ပူ၏ ၊ သွေးကို ကြွစေ၏ ၊ လေကို ကြေစေ၏ ၊ အဆိပ်ကို နိုင်၏ ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ
ကဏ္ဍ:မိုးခေါင်ရေရှားဒဏ်ခံနိုင်သော အပင်များ ကဏ္ဍ:ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသော မျိုးစိတ်များ
ဖွားစော (သံတူကြောင်းကွဲ)
စောလှဝန်းဟုလည်း သိကြသော ဖွားစော (c. ၁၂၄၀ – c. ၁၂၉၅/၉၆ သို့မဟုတ် ၁၃၁၀ ဆယ်စုနှစ်) သည် ပုဂံခေတ် နရသီဟပတေ့မင်း၏ မိဖုရားခေါင် ဖြစ်သည်။
ဖွားစော ဟူသော တော်ဝင်ဂုဏ်ပုဒ်ကို ဆက်ခံသည့် အခြားပုဂ္ဂိုလ်များမှာ
မိတ္ထီလာရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
မိတ္ထီလာရွာ (Meikhtilar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ထန်းပေါက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၂၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းပေါက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၅ ဦး၊ မ ၈၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားအူပေါက်ရွာ၊ ချင်းလျှား
ဘုရားအူပေါက်ရွာ၊ ချင်းလျှား
အလန်းကြီးရွာ၊ အလန်းကြီး
အလန်းကြီးရွာ၊ အလန်းကြီး
ချောင်းစောက် (အောက်)
ချောင်းစောက် (အောက်)
၁ မေ
မေလ၊ (၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၂၁)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၂၂)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၄၄) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဂူမီရာရွာ၊ ကာလာဒေးဖက်
ဂူမီရာရွာ၊ ကာလာဒေးဖက်
စာဖြူစုရွာ၊ ကျုံရှ
စာဖြူစုရွာ၊ ကျုံရှ
ကွမ်းသီးပင်စုရွာ၊ အလန်းကြီး
ကွမ်းသီးပင်စုရွာ၊ အလန်းကြီး
ဘွေရိန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ဘွေရိန်းရွာ(Boiring)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဒိုင်နှမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒိုင်နှမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၇ ဦး၊ မ ၃၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခို၊ ချိုးနှင့် အလားတူငှက်များ
ခို၊ ချိုးနှင့် အလားတူငှက်များသည် မျိုးစဉ် Columbidae တွင်ရှိသော ငှက်မျိုးရင်းဖြစ်သည်။ မျိုးရင်းတစ်ခုတည်းတွင် ပါဝင်သည့်အတိုင်း ချိုးနှင့် ခို သည် အလေ့အကျင့်နှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တွင် ဆင်တူကြသည်။ သို့သော် ချိုးတွင် အမျိုးပေါင်းများစွာ ရှိသည့် အတွက် တစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုးကို ခွဲခြားသိရန်မှာ များစွာ မလွယ်ကူလှချေ။ ရှေးခေတ် ဟီဗြူလူမျိုးတို့သည် သိုးငယ်များကို ယဇ်ပူဇော်လေ့ရှိကြရာ၊ မတတ်နိုင်သော ဆင်းရဲသားဖြစ်က သိုးအစား ချိုးကို အစားထိုး၍ ပူဇော်ပသနိုင်ခွင့် ရှိလေသည်။ သမ္မာကျမ်းစာတွင် ချိုးကို အပြစ်ကင်းသောငှက်ဟု ဖော်ပြထားသည့် အတိုင်း၊ ထိုစဉ်က ဟီဗြူလူမျိုးတို့သည် ချိုးကို အမြတ်တနိုးထားခဲ့ကြောင်း သိသာနိုင်သည်။ ယခုခေတ်တွင်လည်း ကမ္ဘာ အရပ်ရပ်၌ ငြိမ်းချမ်းရေးအထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချိုးငှက်ကိုပင် ပုံဆောင်ပြကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျက်စားသော ချိုးအမျိုးမျိုးအနက် ထင်ရှားသောချိုးမျိုးများမှာ ချိုးစိမ်း၊ ချိုးပိန်တူး၊ ချိုးလင်းပြာ၊ ချိုးလည်ပြောက်နှင့် ချိုးနီပု သို့မဟုတ် ချိုးနီတိုများ ဖြစ်ကြသည်။
ခိုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူသိများသော ငှက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ခိုသည် ချိုးနှင့်အတူ ကိုလမ်ဗီဒီ မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ တစ်ကမ္ဘာလုံး၌ ယခုအခါ ခိုနှင့် ချိုးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၄၄ ခုရှိပြီး မျိုးစု ၅၀ အဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၃ ခုမှာ မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ အရွယ်အားဖြင့်ကား၊ ခိုက ချိုးထက်ကြီးလေသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင်လည်း သေးငယ်သောမျိုးစိတ်ကို ချိုးဟုခေါ်ပြီး ပိုကြီးသောမျိုးစိတ်ကို ခိုဟုခေါ်ဆိုသည်။ ဝင်ရိုးစွန်းဒေသများမှလွဲလျှင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ ခိုကို တွေ့နိုင်၍ အထူးသဖြင့် အပူပိုင်းဒေသများတွင် ပေါများသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ အမြို့မြို့ အရွာရွာမှာပင် ခိုကို တွေ့ရသည်။ ခိုတွင် အမျိုးများသလောက် အဆင်းသဏ္ဌာန်တွင်လည်း အနည်းနှင့်အများ ကွဲပြားကြသည်။ သို့သော် အပြာရောင်ကို အများဆုံးတွေ့ရ၏။ ယေဘူယျအားဖြင့် ခိုအားလုံးသည် အမြီးကော့၍၊ ခြေထောက်နီသည်။ အလျား ၁၃ လက်မခန့် ရှိ၍ ကိုယ်ကာယ တုတ်ခိုင်သည်။ ထူးခြားချက်ကား ခိုနှင့် ချိုးတို့သည် ရေသောက်ရာတွင် အခြားငှက်များကဲ့သို့ ခေါင်းမမော့ဘဲ တစ်ဆက်တည်း သောက်လေ့ရှိကြသည်။
ခိုသည် သဘာဝအားဖြင့် တောတွင်းကျက်စားသော ငှက်ဖြစ်သော်လည်း အလွန်ယဉ်ပါးလွယ်သည်။ ခိုရိုင်းများကို ရှေးနှစ်ပေါင်း ၅ဝဝဝ လောက်ကစ၍ မွေးမြူခဲ့ကြောင်း အမှတ်အသားများ တွေ့ရသည်။ ခိုသည် သစ်သီးနှင့် သစ်စေ့များကို စားတတ်သည်။ အဖိုနှင့်အမ တစ်စုသည် ရာသက်ပန် ပေါင်းသင်း၍ စုံတွဲသော်လည်းကောင်း၊ သင်းဖွဲ့၍သော်လည်းကောင်း နေတတ်သည်။ ခိုသည် နေရာမြဲ၍ ကျက်စားရာ ဒေသကို များစွာခင်တွယ်သည့်အတိုင်း မိုင်ပေါင်းများစွာ ဝေးကွာသောအရပ်မှ နေရင်းဌာနသို့ ရောက်အောင် ပြန်လာတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှေးဂရိနှင့် ရောမလူမျိုးတို့ လက်ထက်မှစ၍ ပြီးခဲ့သော ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအထိ ခိုမျိုး အချို့ကို သတင်းပို့ ခိုများအဖြစ်နှင့် မွေးမြူအသုံးပြုခဲ့ကြရာ၊ ယင်းတို့၏ စွမ်းဆောင် စွန့်စားမှုကို တစ်ကမ္ဘာလုံးကပင် အံ့ဩချီးကျူးခဲ့ကြရပေသည်။ သတင်းပို့ခိုတို့သည် တစ်နာရီ လျှင် ပျှမ်းမျှမိုင် ၄ဝ နှုန်း ပျံသန်းနိုင် ခဲ့ကြသည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။
ခိုသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သားပေါက်တတ်၍၊ အသိုက်များကို သစ်ပင်သစ်ကိုင်းထက်နှင့်တကွ အိမ်၊ တန်ဆောင်း၊ကျောင်းစသည့် ခေါင်မိုးများပေါ်တွင် သစ်ခက်၊ အမွှေးအတောင်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်ကြသည်။ တစ်မြုံလျှင် ၂ ဥ ရှိတတ်၍ အသိုက်လုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ သားငယ်သမီးငယ်များကို စောင့်ရှောက်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ အဖိုနှင့် အမ ၂ ကောင်စလုံးပင် တာဝန်ယူလေ့ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစဉ်များ ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဂီနီနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ ကဏ္ဍ:ဆိုက်ပရပ်စ်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ ကဏ္ဍ:ဖီဂျီနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ ကဏ္ဍ:တုံဂါနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ
ဘောရန်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဘောရန်ရွာ (Bawyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ခေါင်းအီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါင်းအီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၀ ဦး၊ မ ၃၅၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇေယျဝတီရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ဇေယျဝတီရွာ (Zayyawadi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ဇေယျဝတီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၅၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်ချောင်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဆင်ချောင်းရွာ (Sinchaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဆင်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁၉ ဦး၊ မ ၂၅၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပွဲခင်း (တောင်) (ခေါ်) အောက်ချိုင်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ပွဲခင်း (တောင်) (ခေါ်) အောက်ချိုင်းရွာ (Pwekhin(South)(A)Aukchaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မဲဒီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မဲဒီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃၆ ဦး၊ မ ၂၁၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗိုလ်တဲငှက်ခေါင်းပြာ
ဗိုလ်တဲငှက်ခေါင်းပြာ (Monticola cinclorhyncha) သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းတွင် သားပေါက်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် ဆောင်းခိုသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့တွင်လည်း တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
လိုင်ကော်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
လိုင်ကော်ရွာ(Laikaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဘွပ်ခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘွပ်ခါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃ ဦး၊ မ ၁၂၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျခတ်ကွင်းရွာ၊ ချင်းလျှား
ကျခတ်ကွင်းရွာ၊ ချင်းလျှား
သခွပ်ပင်စုရွာ၊ အလန်းကြီး
သခွပ်ပင်စုရွာ၊ အလန်းကြီး
နှင်းပန်းအိမ်
နှင်းပန်းအိမ်
ဆရာမ နှင်းပန်းအိမ်၏ "တမာပန်းနှင့် ဘဝလမ်း" ခရီးသွားဆောင်းပါးကို လူကြိုက်များခဲ့ပြီး၊ "ပတ်ဝန်းကျင် ကျေးဇူးတရားနဲ့ ကြယ်ပွင့်လေး" ဆောင်းပါးဖြင့် ဂျပန်စာဖတ်ပရိသတ်တဦး၏ ကျနော်အနှစ်သက်ဆုံးဆောင်ပါးဆု၊ "ခေတ်သစ် မန်မိုရီနှင့် ဝတ္တုတိုပေါင်းချုပ်" တော်ဘုရားလေး စာပေဆု၊ "ရိုးချောင်းဘေးက ကြာ" ဝတ္တုတိုဖြင့် နေမင်းအားမာန်အဖွဲ့မှ ချီးမြှင့်သည့် အကောင်းဆုံး ဝတ္တုတိုဆုတို့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ခင်ပွန်းသည်မှာ တောင်ဒဂုံမြို့နယ် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် လူငယ် စည်းရုံးရေးမှူး ဦးနေဦး ဖြစ်သည်။
ဦးနေဦးသည် တရားမဝင် စာရွက်စာတမ်းဖြန့်မှု အပါအဝင် အခြားစွပ်စွဲချက်များဖြင့် ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့က ထောင်ဒဏ် ၁၄ နှစ် ကျခံခဲ့ရသည်။
စစ်ကိုင်းတိုင်း ကလေးမြို့ထောင်သို့ ခင်ပွန်းသည်ထံ ထောင်ဝင်စာသွားတွေ့ရင်း တွေ့ကြုံရသည်များကို ဆရာမက ခရီးသွားဆောင်းပါး၊ အက်ဆေးနှင့် ဝတ္တုတိုများအဖြစ် ရေးသားကာ နွယ်နီ၊ မဟေသီ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ရေးသားခဲ့သည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့က ခင်ပွန်းသည် ပြန်လွတ်လာသော်လည်း ဝေးလံခေါင်ဖျား ဒေသရှိ ထောင်များသို့ အခြားသော နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား မိသားစုဝင်များမှ ထောင်ဝင်စာ သွားတွေ့သည်ကို ကူညီရင်း ခရီးသွားဆောင်းပါးများ ဆက်လက်ရေးခဲ့သည်။
လူငယ် စည်းရုံးရေးမှူး နှင့် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားဟောင်း ဦးနေဦးသည် ၂၀၀၈-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ၌ ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်သို့ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက်၊ နှင်းပန်းအိမ်သည်လည်း သားငယ်နှင့်အတူ ၂၀၀၈-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် လိုက်ပါသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဒေါနပန်း
ဒေါနပန်းသည် လှပသော ပန်းပွင့်လေးများ မဟုတ်ပါ။ သပြေပန်းကဲ့သို့ အရွက်များသာ ရှိပြီး မွှေးပျံ့သော ရနံ့ ရသည့်ပန်း ဖြစ်သည်။ တခြားသော အရွက်များကဲ့သို့ မဟုတ်ပဲ ငွေဖြူရောင် အမွှေးလေးများ ဖုံးနေသောကြောင့် အရွက်များသည် မီးခိုးရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင် သန်းနေကြသည်။ ရာသီအလိုက် ပွင့်သော ၁၂ လ ရာသီပန်း ဖြစ်သည်။
ဘယဆေး ဖော်ရာမှာ ဆေးစွမ်းထက်သော အသုံးဝင် အပင်လည်းဖြစ်သည်။ အအေးမိခြင်းကို သက်သာစေပြီး သွေးဖိအားကိုလည်း ကျစေပါသည်။  ဒေါနရနံ့သည် အိပ်မပျော်သော လူများကို နှစ်ခြိုက်စွာ အိပ်ပျော်စေပါသည်။ အင်းဆက်အကောင် ကိုက်သော နေရာတွင် ဒေါနဆီ တစက်ချလိုက်လျှင် အရေပြားယားယံခြင်း မဖြစ်ပဲ အမြန်သက်သာလာစေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ
အီး (အက္ခရာ)
∈ (element) နှင့် ㅌ(ဟန်ဂယ်) တို့ကို ရှုပ်ထွေးစေရန် မဟုတ်။
E သည် အင်္ဂလိပ် လက်တင် ဘာသာ သရ ၅ ခုတွင် ဒုတိယမြောက် သရဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင် ဖြစ်စေကာမူ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ပဉ္စမမြောက် အက္ခရာဖြစ်သည်။E သည် ( ee ) ဟုအသံထွက်ပြီး၊ ees ကို အများကိန်းအဖြစ်အသံထွက်ကြသည်။ E ကို ဒတ်ခ်ျ၊ ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလိပ်၊ ဟန်ဂေရီ၊ ဒိန်းမတ်၊ လက်တင်၊ နော်ဝေ၊ စပိန်၊ ကတ်နှင့် ဆွီဒင်ဘာသာများ၌ အများဆုံး တွေ့ရသည်။ E သည် မူလဂရိဘာသာ epsilon မှ အနည်းငယ်ကွဲထွက်လာသည်။ ပထမဆုံးအနေဖြင့် စီမီတစ်ဘာသာတွင်  လူတစ်ဦးတစ်ယောက်အား လက်ယက်ခေါ်သည့်ပုံစံ သို့မဟုတ် ဆုတောင်းခြင်းပုံစံကို ကိုယ်စားပြုသည့် ပုံ ( Hê  ) မှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဘာသာဗေဒ ပညာစာအုပ်တွင် ဆိုထားသည်။ ထို့အပြင်  အီဂျစ်တို့၏ အရုပ်စာသင်္ကေတကို အခြေခံထားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ စီမိတစ်ဘာသာတွင် H ကိုကိုယ်စားပြုပြီး ဂရိဘာသာတွင် Hê သည် epsilon (epsilon သည် ဂရိဘာသာE ဖြစ်သည်။) ဖြစ်လာသည်။ ဩပ်ရုစကမ်နှင့် ရောမအက္ခရာတို့သည်လည်း နောက်ပိုင်း၌ ထည့်သွင်း အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။ အောက်ပါပုံကိုကြည့်ပါ။။။
ကျောက်ပြင်သာ
ကျောက်ပြင်သာ
တလိုင်းကုန်းရွာ၊ ဇော်ဂျီကွင်း
တလိုင်းကုန်းရွာ၊ ဇော်ဂျီကွင်း
မန်အုန်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်အုန်းရွာ (Manohn)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ အုံပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၄၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းဝဘဏ်လီမိတက်
thumb|ရန်ကုန်မြို့ရှိ အင်းဝဘဏ်ခွဲတစ်ခုပုံ အင်းဝဘဏ် သည် ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး တပ်မတော်မှ အဓိကပိုင်ဆိုင်သော ဘဏ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာ့စီးပွားရေး ကော်ပိုရေးရှင်း(MEC) အား ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အင်းဝဘဏ်ကို မြန်မာ့စီးပွားရေး ကော်ပိုရေးရှင်း၏ ငွေကြေးဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုအတွက် အဓိကအသုံးပြုသည့်အပြင် အခြားဘဏ်များနည်းတူ ပြည်သူများသို့ ဘဏ်လုပ်ငန်းများကိုလည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။
ရုံးချုပ်(ရန်ကုန်) သည် ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်း ဒေသကြီးတွင် တည်ရှိပြီး ရုံးချုပ်(နေပြည်တော်) သည် ကျိုင်းတုံလမ်း၊ အမှတ် (၃)၊ဇဝနသိဒ္ဓိရပ်ကွက်၊ ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်၊ နေပြည်တော်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၂၃ ဇန်နဝါရီ စာရင်းအရ တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အသီးသီးတွင် ဘဏ်ခွဲပေါင်း (၇၂)ခုဖွင့်လှစ်ထားသည်။
သမိုင်း
အင်း၀ဘဏ်လီမိတက်ကို မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်၏ ၁၅.၅.၁၉၉၇ ရက်စွဲပါ လိုင်စင်အမှတ် - မဗပ/ပီ - ၂၀(၅)( ၉၇) ဖြင့်ရင်းနှီးမြုပ်နှံဘဏ် (သို့မဟုတ်) ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်အဖြစ် ၁၉၉၇ခု နိဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဘဏ်ခွဲ ၇၂ ဘဏ်ထိ တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးဖွင့်လှစ်သောဘဏ်ခွဲမှာ မင်္ဂလာဒုံဘဏ်ခွဲ(တပ်မတော်ဆေးတက္ကသိုလ်ရှေ့) ရန်ကုန်မြို့တွင်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ
ဘန်းယဉ်နယ်
ဘန်းယဉ်နယ်
ဘန်းယဉ်နယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတိုင်း၊ တောင်ကြီး ခရိုင် အတွင်း၌ ပါဝင်၏။ ဘန်းယဉ်နယ်သည် နယ်နိမိတ်အားဖြင့်မြောက်ဘက် တွင် နောင်မွန်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မိုင်းပွန်နယ်၊တောင်ဘက် တွင် သထုံနယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ညောင်ရွှေနယ်တို့ဖြင့် ဝန်းပတ်လျက်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၁၄ စတုရန်းမိုင်၊ ကျေးရွာပေါင်း ၁၄၉ ရွာ ပါဝင်၍ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း အရ လူဦးရေ ၁ဝ၂၃၈ ယောက်ရှိသည်။ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သော ဘန်းယဉ်မြို့သည် နယ်၏မြောက်ဘက် စိုစွတ်သော ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။
ဘန်းယဉ်နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်မှာ များသောအားဖြင့် သစ်ပင်ကင်းမဲ့သော ကုန်းမြင့်ပြန့်များသာ ဖြစ်သည်။ နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တောင်တန်းမြင့် တစ်ခု ဖီလာသန်းလျက်ရှိကာ အမြင့်ဆုံး တောင်ထွတ်ဖြစ်သော လွယ်မောတောင်သည် ၈ဝ၉၉ ပေမျှမြင့်သည်။ ဘန်းယဉ်နယ်အတွင်း တံဖက် ( တံပက် )၊ နမ့်လွတ်၊ နမ့်တံနှင့် နမ့် ဝန်ချောင်းများ စီးဆင်းသည်။ စင်စစ်သော်ကား ဘန်းယဉ်နယ်သည် တံဖတ်ချောင်း ချိုင့်ဝှမ်းအတွင်း၌ တည်ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်လေသည်။
ဘန်းယဉ်နယ်တွင် အဓိက စိုက်ပျိုးသော ကောက်သီး ကောက်နှံမှာ စပါးဖြစ်သည်။ ဆည်မြောင်းအားဖြင့် ရေသွယ် ယူစိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့်လည်း တော်တော်များများပင် ထွက်သည်။ ကုန်းမြင့်တွင် တည်ရှိသော နေဆန်တိုက် နယ်တွင် တောင်စောင်းများကို လှေကားထစ်သဖွယ် ပြုလုပ်စိုက်ပျိုးသည်။ လွယ်ဟွမ်တွင် သနပ်ဖက် အများအပြား စိုက်ပျိုးသည်။ ရှေးအခါက မဲနယ် စိုက်ပျိုးခဲ့သော်လည်း ထိုလုပ်ငန်းကို ယခုခါ မလုပ်ကိုင်တော့ပြီ။ ဆန်စပါးအပြင် မည်သည့်ပစ္စည်းမျှ တင်ပို့ရောင်းချခြင်း မရှိချေ။ ဘန်းယဉ်နယ်တွင် သစ်တောဟူ၍ မရှိပေ။
ဘန်းယဉ်နယ်တွင် နေထိုင်သူအများစုမှာ တောင်သူ( ပအိုဝ်း ) များဖြစ်၏။ ရှမ်းလူမျိုးများနှင့် အင်းသားတို့လည်း နေထိုင်ကြ သည်။ တောင်သူ( ပအိုဝ်း )တို့သည် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် မနေကြပေ။ ရှမ်းများသည် အနောက်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက် မြေပြန့် အရပ်များတွင် နေထိုင်ကြသည်။ အင်းသားများသည် ပြည်နယ် အတွင်း ချောင်းရိုးများတစ်လျှောက်တွင် နေထိုင်ကြလေသည်။
ဘွေရိန်း (ခ)ရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ဘွေရိန်း ( ခ )ရွာ(Boiringb)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဒိုင်နှမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒိုင်နှမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၇ ဦး၊ မ ၃၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းဆာရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကုန်းဆာရွာ (Konehsar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မြို့မဆင်ခြေဖုန်း (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့မဆင်ခြေဖုန်း (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၂ ဦး၊ မ ၅၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်သာရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ပေါက်သာရွာ (Paukthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ဇိန်ဇွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၄၃၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေလျှောက်ငှက်
မြေလျှောက်ငှက် (Phoenicurus ochruros) ကို ဥရောပတိုက်၊ အာရှတိုက်နှင့် အာဖရိကတိုက် အနောက်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူရေးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
အလန်းဖျားတန်းရွာ၊ အလန်းကြီး
အလန်းဖျားတန်းရွာ၊ အလန်းကြီး
ကြေးမီးခြစ်လုပ်ငန်း
ကြေးမီးခြစ်လုပ်ငန်းကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ဖလေးကျေးရွာအုပ်စုလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကြေးမီးခြစ်လုပ်ငန်းသည် ဖလေးရွာ၏ သင်္ကေတဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်မင်း လက်ထက်ကတည်းက ကြေးမီးခြစ်လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ရှေးယခင်က မြန်မာနည်း မြန်မာဟန်ဖြင့် ပြုလုပ်သော ပန်းပွတ်ပညာရှင်တို့ လက်ရာ မီးပွတ်ခုံမှ မီးကို ရယူခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် အင်္ဂလိပ်တို့နှင့်အတူ မီးခြစ်လုပ်ငန်းလည်း ပါလာခဲ့လေသည်။ ဖလေးရွာသည် လူပေါင်းစုံ နေထိုင်ရာ နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည့်အတွက် မြို့ပေါ်မှ မီးခြစ်လုပ်သော ပညာရပ်သည်လည်း တောကြိုအုံကြားထိ ရောက်လာခဲ့တော့သည်။
တစ်ချိန်က ဖလေးတံဆိပ်ရိုက်နှိပ်ထားသော ကြေးဖြူ၊ ကြေးနီ၊ ကြေးဝါ မီးခြစ်များသည် အောက်မြန်မာပြည် တစ်ခွင်မှာ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ဖလေးရွာတွင် မီးခြစ်ဖို သုံးဆယ်ကျော် ရှိခဲ့ပြီး ကြေးပြား၊ မီးခြစ်ဘီး၊ စပရင်၊ မီးခြစ်ကျောက်၊ ဝက်အူ ရောင်းသော မီးခြစ်အပိုပစ္စည်းဆိုင်များပင် ရှိခဲ့သေးသည်။ ရိုးရိုးမီးခြစ်အပြင် အမြောက်ဆန်ကျည်ဆန်အခွံကို ပြုလုပ်သောမီးခြစ်၊ ပုလင်းအမျိုးမျိုးနဲ့ပြုလုပ်သော မီးခြစ်စသဖြင့် တီထွင်ခဲ့ကြသေးသည်။လူကြီးလူကောင်းများလာလျှင် လက်ဆောင်ပေးသော ငွေမီးခြစ်ဆိုတာရှိသေးသည်။ မီးခြစ်အချောထည်ကို ကျေးငှက်တိရစ္ဆာန်နှင့် ခြူးပန်းခြူးနွယ်များ ပုံဖော်ပြုလုပ်သော ပန်းပညာရှင်များလည်း ရှိခဲ့ဖူးသည်။ မီးခြစ်တင်ဖို့အတွက် ခြင်္သေ့၊ ဆင်၊ နယားရုပ် မီးခြစ်တင်ခုံလေးများ ပြုလုပ်ရောင်းချသော ပန်းပုပညာရှင်လည်းရှိခဲ့ဖူးသည်။ ထို့အပြင် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်၍ ကာရန်နဘေဖြင့်ရွတ်ဖတ်ပြောဆိုပြီး မီးခြစ်ရာင်းချသော ကွက်စိပ်ဆရာ ဦးဖိုးလွင် ဆိုသူပင် ရှိခဲ့သေးသည်။
"ဖလေးမီးခြစ် ပြေးပြီးခြစ် သူဌေးကြီးဖြစ်"၊ "ကျောက်ရှိရင်၊ တောက်စေ့ရမယ် ၊ကျောက်ကုန်ရင်တော့ တောက်ပုံမရဘူး" စသဖြင့် ကာရန် နဘေ တို့ဖြင့် ရွတ်ဖတ်ပီး စိတ်ဝင်စားအောင် အော်ဟစ်ရောင်းချခဲ့သည်ဟု ဆိုပါသည်။ ထို ဦးဖိုးလွင်ကြီး မီးခြစ်သွားရောင်းရင် ချော်လဲတော့ ပုဆိုးကျွတ်ကျတာ ပုဆိုးမဝတ်အားဘဲ မီးခြစ်ကလေးတွေ အရင်လိုက်ကောက်တယ်ဆိုတဲ့ ရယ်စရာအဖြစ်ကလေးကိုလည်း အခုထိ ပြောနေကြတုန်း။ မီးခြစ်လုပ်ငန်းကို ဖလေးရွာအပြင် မုဒုံ၊ ဒေးဒရဲ၊ ဓနုဖြူမြို့များတွင်လည်း ပြုလုပ်ကြသေးသည်။ သို့သော် ဖလေးမီးခြစ်လောက် မမှီပေ။ ဖလေးမီးခြစ်သည် ဆယ်နှစ်လောက် အသုံးခံသည်။
မီးခြစ်ပြုလုပ်ပုံ
မီးခြစ်ပြုလုပ်ပုံ အကြမ်းဖျင်းမှာ ကြေးပြား သုံးဆိုဒ် ခွေ။ ဂဟေဖြင့် ဘရိုးလင်းဖြင့် ဂဟေဆက်။ ပြီးလျှင် ဆူးကားလို ပုံစံ သံလုံးမှာ အံချ။ မီးခြစ် အဖုံး အပိတ်ကလေးတွေ အံကျ ပြီး ဆိုရင် ထိပ်ပိတ် ဖင်ပိတ်လေးတွေ ဂဟေဆက်။ ပြီးရင် ဒိုးဆူးနဲ့ အပေါက်ဖောက်။ဘီးနဲ့ မီးခြစ်ကျောက်တိုင် စိုက် ဂဟေဆက်။ ဘီးထပ်မယ့် တိုင်ကို ခွဲ။ ဘီးတပ်။ မီးခြစ် ဘီးကို ကြေးချောင်းလေးနဲ့ လိပစ် ရိုက်ပြီးတေယူရပါတယ်။ဝက်အူ အရစ်ချ။ စပရင်ထည့် ကျောက်ထည့်။ ပြီးရင် မီးခြစ်အပြင်ဘက်တွေကို တံဇဉ်းဖြင့် အချောသတ်ပြီး ကော်ပတ် နံပါတ် အမျိုးမျိုးနဲ့ အဆင့်ဆင့် တိုက်စား အချောသတ် အရောင်တင်ပြီးမှ လှပဝင်းဝါသော မီးခြစ် အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိပါသည်။ အလုပ်ရှုပ်သော လက်ဝင်သော လုပ်ငန်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပါသည်။
ရှေးယခင်က ဖလေးမှာ မီးခြစ်ဖို သုံးဆယ်ကျော် ရှိခဲ့သော်လည်း အခုအခါတွင် တစ်ဖိုသာ ကျန်ရှိပါတော့သည်။ ဓနုဖြူ မီးခြစ်၊  မုဒုံ မဝင်းလှ မီးခြစ်တို့ကို အံတုနိုင်ခဲ့သော ဖလေးမီးခြစ်သည် ကုန်ကြမ်းပစ္စည်းရှားပါးခြင်း၊ ပညာအမွေခံမည့်သူမရှိခြင်း၊ တဖက်နိုင်ငံမှလာသော ဂက်စ် မီးခြစ်များကို အစစအရာရာမယှဉ်နိုင်ခြင်းစသော အခက်ခဲများနှင့်ရင်ဆိုင်နေရပါသည်။ ယခုအချိန်မှာ ဆေးတံသောက်သော ကရင်လူမျိုးတို့ နေထိုင်ရာဒေသများသို့ တင်ပို့ရောင်းချသည့် စျေးကွက်တစ်ခုတော့ရှိနေပါသေးသည်။ လက်ဆောင်ပစ္စည်းအဖြစ်လည်း အသုံးပြုလျှက်ရှိပြီး ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ စိတ်ဝင်တစားလာရောက်လေ့လာသော ကဝမြို့နယ်၏ သင်္ကေတ လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အခက်ခဲအမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း မပျောက်ပျက်အောင်ထိန်းသိမ်းသင့်သော ပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်ပါသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိမ်သုံးပစ္စည်းများ
ပုခန်းမင်းသား
ပုခန်းမင်းသား (၁၁၄၅ – ၁၁၇၂) သည် သီချင်းကဗျာ အရေးအသား၊ အဆိုအတီး ကျွမ်းကျင်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ပုခန်းမင်းသားကို ဘိုးတော်မင်းတရားကြီး အထွတ်အမြတ်သို့ ရောက်ပြီး ရွှေရေးဆောင်မိဖုရား သီရိမဟာသုဓမ္မဒေဝီ ရှင်ဝက် (ယင်းတိုက်ရွာလှိုင်းတက်၊ အမြင့်နှင့် ကာမမြို့စား) မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ဘဲကြီး ဖြစ်ပြီး ၁၁၄၅ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ပုခန်းမင်းသားအား ခမည်းတော်ဖြစ်သူက မင်းရဲကျော်ခေါင်ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ကာ မြန်အောင်မြို့စားအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၁၁၅၁ ခုနှစ်တွင် မဟာဓမ္မရာဇာဘွဲ့ကို ထပ်မံ၍ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
၁၁၅၅ ခုနှစ်တွင် ပုခန်းမြို့ကို မြန်အောင်မြို့နှင့် လဲ၍ စားရသည်။ ပုခန်းမင်းသားသည် ခမည်းတော်က မျက်တော်မူ၍ မြစ်ညာသစ်တောသို့ အပို့ခံရရာ အောင်မြေသာစံ အစချီပတ်ပျိုးကြီးကို ရေးသားဆက်သွင်းသဖြင့် နေပြည်တော်သို့ ပြန်ခွင့်ရခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
ပုခန်းမင်းသားသည် ၁၁၇၂ ခုနှစ်တွင် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။
စာပေများ ပြုစုခြင်း
ပုခန်းမင်းသားသည် အောက်ပါသီချင်းကဗျာများကို ရေးသားခဲ့သည်။
၁။ အောင်မြေသာစံချီ စသော ပတ်ပျိုးကြီးများ။
IC 1337
IC 1337 သည် မကာရ နက္ခတ်တာရာမှ အလယ်အလတ်အဆင့် ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီ ဖြစ်ပြီး Stéphane Javelle ဆိုသူမှ ၁၈၉၂ ဇူလိုင် ၂၂ ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကာရ နက္ခတ်တာရာ
မြောက်ပြင်သည် (နရသူ)
မြောက်ပြင်သည် ("မြောက်နန်းမတော်မိဖုရား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ) သည် ပုဂံခေတ် နရသူမင်း၏ မိဖုရားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
အဓိက ရာဇဝင်ကျမ်းကြီးများတွင် နရသူမင်း၏ မိဖုရားအမည်များကို မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း မရှိပေ။ ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းတွင် နရသူမင်း၏ မိဖုရားများအကြောင်း မှတ်တမ်းမရှိကြောင်း အတိအလင်း ဖော်ပြထားသည်။ ရာဇဝင်သစ်ကျမ်း နှင့် မှန်နန်း ရာဇဝင် တို့တွင် နရသိင်္ခနှင့် နရပတိစည်သူတို့သည် မိခင်တစ်ဦးတည်းမှ ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဒေါက်တာသန်းထွန်းအဆိုအရ သူတို့၏ မိခင်မှာ မြောက်နန်းမတော် မိဖုရား ဖြစ်သည်။
ရာမလက်ညှိုး
ရာမလက်ညှိုးသည် တံကဲရှိ တော်ရနောင်တွင် လက်ညှိုးငါးချောင်း ထောင်ထားသကဲ့သို့ ဖော်ဆောင်ထားသော အဆင်တန်ဆာကို ခေါ်သည်။ ရာမဇာတ်တော်လာ ရာမမင်း၏ လက်ညှိုးနှင့် တင်စားခေါ်ဝေါ်သည်။
ကြိုချောင်း
ကြိုချောင်း
ကုန်းတုန်းရွာ၊ အလန်းကြီး
ကုန်းတုန်းရွာ၊ အလန်းကြီး
အောင်သပြေရွာ၊ ဇော်ဂျီကွင်း
အောင်သပြေရွာ၊ ဇော်ဂျီကွင်း
ဂျုံးဂျုံးကျရွာ၊ ချင်းလျှား
ဂျုံးဂျုံးကျရွာ၊ ချင်းလျှား
မာလကာ
လူတွေ နေ့စဉ်နဲ့အမျှ စားသုံးနေကြတဲ့ အစားအစာတွေထဲမှာ ဆေးဘက်ဝင်တဲ့ သဘာဝ အသီးအနှံတွေပေါများစွာရှိပါတယ်။ သဘာဝအသီးအနှံတွေဟာ စိမ်းစိမ်းစိုစို၊လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်၊ အရည် တစ်ရွှမ်းရွှမ်းနဲ့ လူတွေအတွက်ဆေးဘက်ဝင်အကျိုးပြုလွန်းပါတယ်။ အသီးတစ်မျိုးစီမှာ  မတူညီတဲ့ ကျန်းမာရေးအကျိုးပြု အာနိသင်တွေရှိတတ်ကြပြီး အကျိုးရှိရှိ မှီဝဲသုံးဆောင်ပါက အကျိုးကျေးဇူးကြီးမားလှပါတယ်။
မာလကာသီး ဆိုရင် လူတွေရဲ့အိမ်ခြံဝင်းတွေထဲမှာ လွယ်ကူစွာ ပေါက်ရောက်သီးမှည့်နေကြတဲ့အသီးတစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ အပင်ပေါ်မှာ အပြွတ်လိုက်အခိုင်လိုက်သီးမှည့်နေတတ်ကြပြီး အလွယ်တကူ ဆွတ်ခူးစားသုံးနိုင်တဲ့ အသီး၊ ဈေးဆိုင်တွေမှာ အလွယ်တကူ ဝယ်ယူစားသုံးနိုင်တဲ့ အသီးတစ်မျိုးဆိုရင် ပိုမှန်ပါလိမ့်မယ်။ သူ့ရဲ့အရသာက ချိုချိုလေးနဲ့စားလို့ကောင်းလွန်းသလို ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးပြုမှုတွေလည်းရှိပါတယ်။
ဝမ်းရောဂါ ပျောက်ကင်းစေဖို့အထောက်အကူပြုခြင်း
လူတွေဟာ မိုးရာသီမှာ အထူးသဖြင့် ဝမ်းပျက်ဝမ်းလျှောရောဂါအဖြစ်များတတ်ကြပါတယ်။ မာလကာသီးဟာလည်း အခုလို မိုးရာသီမှာ ဆိုရင် ပိုလို့ ပေါပေါများများ စားသုံးနိုင်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် မိုးရာသီအတွင်းမှာ ဝမ်းပျက်၊ ဝမ်းလျှောဖြစ်ပွားရင် မာလကာသီးကို စားပေးခြင်းဖြင့် ရောဂါဝေဒနာကို ပျောက်ကင်းစေဖို့ ကုသရာမှာ များစွာ အထောက်အကူပြုပါတယ်။ ဝမ်းချုပ်ခြင်းတို့ဖြစ်ပွားလာခဲ့ရင်လည်း မာလကာသီးကို စားပေးခြင်းဖြင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်းတို့သက်သာပျောက်ကင်းစေနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြထားကြပါတယ်။
အအေးမိ၊ချောင်းဆိုးတို့ကို ပျောက်ကင်းစေခြင်း
သဘာဝတရားဟာ လူတွေအတွက် ရာသီဥတုနဲ့မျှတအောင် အသီးအနှံကို သီးပွင့်စေပါတယ်။ မိုးရာသီမှာ အများအားဖြင့် ရာသီဥတုအခြေအနေရ အအေးမိခြင်း၊ နှာစေးခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားတတ်ကြပါတယ်။ သဘာဝတရားကြောင့် ဖြစ်ပွားတဲ့ ဒီလို ရောဂါ မျိုးကို ကုသပျောက်ကင်းစေနိုင်ဖို့ မာလကာသီး က ထူးခြားစွာ အာနိသင်အစွမ်းထက်ကြောင်း လည်းဖော်ပြထားကြပါတယ်။
ကိုယ်အလေးချိန်ကို လျော့ကျစေခြင်း
ကိုယ်အလေးချိန်ကိုလျော့ချလိုသူများအနေနဲ့ မာလကာသီး မှာပါဝင်တဲ့ဓာတ်သဘာဝတွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး စိတ်ပူစရာမလိုဘဲ ကိုယ်အလေးချိန်ကို လျော့ကျစေဖို့ များစွာ အထောက်အကူပြုခြင်းဘဲဖြစ်ပါတယ်။ မာလကာသီး မှာ ဗီတာမင်၊ပရိုတိန်း နဲ့ အာဟာရ အရင်းအမြစ်ပေါများစွာ ပါဝင်ပြီး လူကို ဝစေတဲ့ ကိုလက်စထရောမပါဝင်ပါ။ အခြားအသီးတွေနဲ့ နှိုင်းစာရင် အချိုဓာတ် အရမ်းကို နည်းပါးပါတယ်။ မာလကာသီး တစ်လုံးစားလိုက်တဲ့အခါ ၄-၅ နာရီခန့် ဗိုက်မဆာဘဲ အဆာခံနေနိုင်တဲ့အတွက် ကိုယ်အလေးချိန်လျော့ချရာမှာလည်း အကျိုးရှိစေပါတယ်။
အမြင်အာရုံကို ကောင်းစေခြင်း
ကင်ဆာရောဂါကာကွယ်နိုင်ခြင်း
ကျွမ်းကျင်သူဆေးပညာရှင်တို့လေ့လာတွေ့ရှိထားချက်အရ မာလကာသီးတစ်လုံးမှာပါဝင်တဲ့ဓာတ်သဘာဝတွေဟာ သုတ်ရည်ဂလင်းကင်ဆာ၊ ရင်သားကင်ဆာ၊ ပါးစပ်နဲ့ပတ်သက်တဲ့ကင်ဆာတို့အပေါ် ရောဂါ မရင့်သွားအောင် သက်ရောက်မှုများစွာ ပေးကြောင်းဖော်ပြထားကြပါတယ်။ မာလကာရွက်ရဲ့အဆီဟာ ကင်ဆာကြီးထွားမှုကို လျော့ချရာမှာ ခေတ်ပေါ်ဆေးဝါး တွေထက် ပိုမို ထိရောက်မှုရှိကြောင်းလည်းဖော်ပြထားကြပါတယ်။
ဗီတာမင် စီ ချို့တဲ့ရောဂါအတွက် အထောက်အကူပြုခြင်း
မာလကာသီးမှာ လိမ္မော်သီးထက် ဗီတာမင် စီ ပိုမို ပြည့်ဝစွာ ပါဝင်ခြင်းကြောင့် ဗီတာမင်စီ အားနည်းခြင်းကြောင့် သွေးရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို များစွာ ကာကွယ်လျော့ချ စေနိုင်ခြင်းဘဲဖြစ်ပါတယ်။
အသားအရေပိုင်းဆိုင်ရာကောင်းခြင်း
မာလကာသီးမှာ ဗီတာမင် အေ၊ ဘီ၊စီ နဲ့ ပိုတက်စီယမ်တို့ ပေါများစွာ ပါဝင်နေခြင်းကြောင့် အသားအရေကို လှပစေသလို အိုမင်းရင့်ရော်မှုတွေလည်း ကိုထိန်းချုပ်ပေးကြောင်းလေ့လာဖော်ပြထားကြပါတယ်။
သွေးပေါင်ချိန်ကိုလျော့ကျစေခြင်း
ဒါ့အပြင် ဆီးချိုကိုထိန်းပေးနိုင်သလို အကျိတ်ဂလင်းကျန်းမာရေးအတွက်လည်း ကာကွယ်ပေးပါတယ်။ သွားနာ၊ သွားကိုက်သူတွေအနေနဲ့ မာလကာရွက်ကို ထောင်းပြီး အရည်ကို ထည့်ပေးခြင်းဖြင့် သွားကိုက်၊သွားနာ၊ သွားဖုံးရောင် နဲ့ ပါးစပ်နဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ ဒဏ်ရာ အနာတရတွေကို လျင်မြန်စွာ ပျောက်ကင်းစေနိုင်ပါတယ်။ အကြောဆွဲခြင်း၊ ဝက်ရူးပြန်ခြင်း နဲ့ ကူးစက်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုတို့ကိုပါ လျော့ကျပျောက်ကင်းစေခြင်းဘဲဖြစ်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် လူတွေအနေနဲ့မာလကာသီးတစ်လုံးကို ကြိုက်လို့ဖြစ်စေ၊ စားကောင်းလို့ဖြစ်စေ စားဖြစ်ကြတဲ့အခါ ဒီအသီးတစ်လုံးရဲ့တန်ဖိုးဟာ မိမိတို့ရဲ့ ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာရေးအပေါ်ဘယ်လို အကျိုးကျေးဇူးပြုတယ်ဆိုတာ ဗဟုသုတဖြစ်နိုင်ကြစေဖို့ဝေမျှ လိုက်ပါတယ်။
ဗီတာမင်စီ ကြွယ်ဝတဲ့ မာလကာသီး
ဗီတာမင် (Vitamin) ကို ‘ဗိုက်တာမင်’လို့လည်း ပြောကြပါတယ်။ ဗိုက်တာမင်ဆိုတာ Vita (ဗိုက်တာ)နှင့် Amin (အာမင်) ဆိုတဲ့ စာလုံးနှစ်လုံးကို စုပေါင်းစပ်ပေါင်း လုပ်ထားတာပါ။
ဗိုက်တာ+အာမင် (Vita+Amin) = ဗိုက်တာမင် (Vitamin) ဖြစ်ပါတယ်။
Vita-က ‘အသက်’ လို့ အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ Amin က Amino Acid (အမီနို အက်ဆစ်) ဆိုတဲ့ ဓာတ်ပေါင်းကို ကိုယ်စားပြုထားတဲ့ စကားလုံးဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုက်တာမင် (Vitamin) ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို စပြီးတီထွင်စဉ်က ဗိုက်တာမင်တွေဟာ အမီနိုအက်ဆစ်ဓာတ်ပေါင်းတွေပဲလို့ ထင်ခဲ့လို့ပေးခဲ့တာပါ။ ခုခါမှာ ဗိုက်တာမင်တွေဟာ အခြားဓာတ်ပေါင်းတွေလည်း ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာ သိလာပါပြီ။ ဒါပေမဲ့ ဗိုက်တာမင်ဆိုတဲ့ စကားလုံးကိုပဲ ဆက်ပြီးသုံးနေပါတယ်။ ဗိုက်တာမင်ကို သက်စောင့်ဓာတ်တွေလို့ မြန်မာမှုပြုခဲ့ပါသေးတယ်။ အသက်ရှင်သန်ဖို့ မရှိမဖြစ်လိုအပ်တဲ့ ဓာတ်ပေါင်းဆိုတဲ့ မူရင်းအဓိပ္ပာယ်နှင့် အလွန်နီးစပ်ပါတယ်။ ခုခေတ်မှာတော့ ဗိုက်တာမင် ဒါမှမဟုတ် ဗီတာမင်လို့ပဲ အသံထွက်အတိုင်း ပြောကြတာများပါတယ်။ သက်စောင့်ဓာတ်လို့ သိပ်မပြောကြတော့ပါဘူး။ ဗိုက်တာမင်ဆိုတဲ့ စကားရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ ဒီဓာတ်ပေါင်းတွေဟာ-
(၁)      လူတွေ အသက်ရှင်သန်ဖို့ မရှိမဖြစ်လိုအပ်တယ်။
(၂)      လူတစ်ယောက်အတွက် တစ်ရက်မှာ လိုအပ်တဲ့ ပမာဏက နည်းနည်းကလေးသာဖြစ်တယ်။
(၃)      လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ မထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့အတွက် ပြင်ပ (အစားအသောက်တွေ) ကနေ မဖြစ်မနေ ရယူရမယ်ဆိုတဲ့ အချက်သုံးချက် ပါဝင်ပါတယ်။
ဒီအချက်သုံးချက်လုံး ကိုက်ညီတဲ့ ဗီတာမင်တစ်မျိုးက ဗီတာမင်စီ (Vitamin C) ဖြစ်ပါတယ်။ ဗီတာမင်စီ ဟာ အက်စကောဘစ်အက်ဆစ် (Ascorbic Acid) ဆိုတဲ့ ဓာတ်ပေါင်းဖြစ်ပါတယ်။
ဗီတာမင်စီ
အက်စကောဘစ်အက်ဆစ် (ဗီတာမင်စီ)ဟာ လူတွေ အသက်ရှင်သန်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်တယ်ဆိုတဲ့ ပထမအချက်ကို ရှင်းပြပါမယ်။ အက်စကောဘစ် အက်ဆစ် (ဗီတာမင်စီ) ချို့တဲ့မှုကြောင့် လူ့အသက်ပေါင်းများစွာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရတဲ့သမိုင်းရှိပါတယ်။ ရက်ရှည်လများ ကြာမြင့်စွာ ပင်လယ်ရေကြောင်း ခရီးနှင်နေကြရတဲ့အခါ အသီးအရွက် လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်တွေ မစားရတော့ဘဲ ကောက်နှံ၊ အသားနှင့် ကုန်ခြောက်တွေကိုသာ စားသုံးကြရတဲ့ ရေတပ်သားတွေ၊ သင်္ဘောသားတွေ အမြောက်အမြားဟာ ဗီတာမင်စီ ချို့တဲ့မှုရောဂါကြောင့် သေဆုံးခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီရောဂါကို စကာဗီ (Scurvy) လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ပင်လယ်ရေကြောင်းခရီးတွေမှာ အသီးတွေ မဖြစ်ဖြစ်အောင် ရှာဖွေကျွေးတဲ့အခါ သစ်သီးဖျော်ရည်တွေ တိုက်တဲ့အခါမှာ စကာဗီရောဂါကြောင့် အသေအပျောက် မရှိတော့ပါဘူး။ ဒါကြောင့် သစ်သီးဝလံတွေ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေမှာ အများအပြားပါနေတဲ့ အက်စကောဘစ်အက်ဆစ်ကို ဗီတာမင်တစ်မျိုးလို့ သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဗီတာမင်တွေကို အေဘီစီနှင့် အမည်ပေးခဲ့ရာမှာ အက်စကောဘစ် အက်ဆစ်က ဗီတာမင်စီ ဆိုတဲ့အမည်ကို ရခဲ့ပါတယ်။
ဗီတာမင်စီဟာ ဗီတာမင်ဆိုတဲ့ စကားရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ထဲက လူတွေအသက်ရှင်သန်ဖို့အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်တယ်ဆိုတဲ့အချက်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့အကြောင်း ပြောပြီးတဲ့နောက် နောက်ထပ်အချက်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ တစ်ရက်မှာ ပမာဏအားဖြင့် နည်းနည်းကလေးသာ လိုအပ်တယ်ဆိုတဲ့အချက်ကို ဆက်ပြီးပြောပါမယ်။ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်၊ အဆီ၊ ပရိုတင်းဆိုတဲ့ အာဟာရဓာတ်တွေကို လူတစ်ယောက်ဟာ တစ်ရက်မှာ ပမာဏအားဖြင့် ဘယ်လောက်စားရတယ်ဆိုတာဖော်ပြတဲ့ ယူနစ်က ဂရမ် (Gram) ဖြစ်ပြီး အက်စကောဘစ်အက်ဆစ်ကို လူတစ်ယောက် တစ်ရက်မှာ စားရမယ့်ပမာဏကို ဖော်ပြတဲ့ ယူနစ်ဟာ မီလီဂရမ်ဖြစ်ပါတယ်။ တစ်မီလီဂရမ်ဆိုတာ တစ်ဂရမ်ရဲ့ အပုံတစ်ထောင်ပုံ တစ်ပုံသာရှိပါတယ်။ တစ်ဂရမ်ဆိုတာ မြန်မာအလေးချိန် တစ်ပဲသား (တစ်ကျပ်သားရဲ့ ၁၆ ပုံတစ်ပုံ) သာရှိပါတယ်။ လူတစ်ယောက် တစ်ရက် မှာလိုအပ်တဲ့ ဗီတာမင်စီပမာဏဟာ အလွန်နည်းတဲ့ ပမာဏဖြစ်ပါတယ်။
ဗီတာမင်စီမှာ ဗီတာမင်ဆိုတဲ့စကားရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ထဲက အချက်တစ်ခုဖြစ်တဲ့ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ မထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့အတွက် ပြင်ပ (အစားအသောက်တွေ)ကနေ မဖြစ်မနေ ရယူရမယ်ဆိုတဲ့ အချက်နှင့်လည်း ကိုက်ညီပါတယ်။ လူတွေဟာ ဗီတာမင်စီလို့ အမည်ရထားတဲ့ အက်စကောဘစ်အက်ဆစ်ကို ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ လုံးဝမထုတ်လုပ်နိုင်ပါဘူး။ အစားအသောက်တွေကနေ မဖြစ်မနေရအောင် စားသုံးရပါတယ်။
မာလကာသီး
မြန်မာတွေ စားနေကျအသီးတွေထဲမှာ မာလကာ သီးဟာ ဗီတာမင်စီအကြွယ်ဝဆုံး အသီးတစ်မျိုးဖြစ်ပါ တယ်။ မာလကာသီး ၁ဝဝ ဂရမ်မှာပါတဲ့ ဗီတာမင်စီ ၁၃ဝ မီလီဂရမ်မှ ၂၃ဝ မီလီဂရမ်ဟာ လူတစ်ယောက်အတွက် တစ်နေ့သာ လိုအပ်ချက်ရဲ့ ၂ ဆ-၃ဆ လောက်ရှိပါတယ်။ မာလကာသီး အလုံးကြီးကြီး လေးစိတ်တစ်စိတ်လောက်၊ အရွယ်လတ်ဆိုရင် တစ်ခြမ်းလောက်၊ အရွယ်သေးသေးဆိုရင် တစ်လုံးလောက်စားရုံနဲ့ လူတစ်ယောက် တစ်နေ့တာလိုအပ်တဲ့ ဗီတာမင်စီပမာဏကို ရနိုင်တယ်လို့ မှတ်ထားနိုင်ပါတယ်။
မာလကာသီးမှာ အခွံနားကပ်နေတဲ့ အပြင်ပိုင်းက အသားဟာ ဗီတာမင်စီ ပိုပြီးကြွယ်ဝပါတယ်။ အတွင်းပိုင်း (အလယ်ပိုင်း)က အသားမှာ အပြင်ပိုင်းက အသားလောက် ဗီတာမင်စီ မများပါဘူး။ မာလကာသီးမှာ အပူပိုင်းဇုန်မှာဖြစ်ထွန်းတဲ့ အသီးမျိုးဖြစ်တာမို့ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ပေါပေါများများ စားသုံးနိုင်တဲ့ အသီးမျိုးဖြစ်ပါတယ်။ လူကြိုက်လည်းများပါတယ်။ အနောက်နိုင်ငံတွေမှာတော့ မာလကာသီးဟာ လိမ္မော်သီးလောက် စားသုံးမှုမများပါဘူး။ ဒါကြောင့် အနောက်နိုင်ငံတွေက ရေးတဲ့စာအုပ်တွေထဲမှာ ဗီတာမင်စီအကြောင်းရေးလျှင် လိမ္မော်သီး၊ လိမ္မော်ရည်တို့ကိုပဲ ရေးကြတာများပါတယ်။ တကယ်တန်းယှဉ် ကြည့်လိုက်မယ်ဆိုရင် မာလကာသီး ၁ဝဝ ဂရမ်မှာ ဗီတာမင်စီ ၁၃၂ မီလီဂရမ် လောက်ပါပြီး လိမ္မော်သီး ၁ဝဝ ဂရမ်မှာ ဗီတာမင်စီ ၄၃ မီလီဂရမ်လောက်သာ ပါပါတယ်။
မာလကာသီးအပြင် ဗီတာမင်စီကြွယ်ဝတဲ့ မြန်မာတွေစားနေကျ အခြားအသီးတွေက မရမ်းသီး၊ သရက်သီး၊ သင်္ဘောသီးနှင့် ဆီးဖြူသီးဖြစ်ပါတယ်။ မရမ်းသီးစိမ်း ၁ဝဝ ဂရမ်မှာ ဗီတာမင်စီ ၂၄ဝ မီလီဂရမ်လောက်ပါပြီ။ အမှည့်ဆိုရင် ၁ဝ၇ မီလီဂရမ်လောက် ပါပါတယ်။ သရက်သီးအစိမ်း ၁ဝဝ ဂရမ်မှာ ဗီတာမင်စီ ၆၂ မီလီဂရမ်လောက်၊ သရက်သီး ရွမ်းပျင်းဆိုရင် ၄၈ မီလီဂရမ်လောက်ပါပြီး အမှည့်ဆိုရင်တော့ ၃၆ မီလီဂရမ်လောက် ပါပါတယ်။ အချဉ်ဓာတ်နည်းသွားလေ ဗီတာမင်စီ နည်းသွားလေဆိုတဲ့ သဘောဖြစ်ပါတယ်။ ဆီးဖြူသီးဟာလည်း ဗီတာမင် စီ ကြွယ်ဝတဲ့ စာရင်းမှာ ပါပါတယ်။ သင်္ဘောသီးမှာတော့ အမှည့်က အစိမ်းထက် ဗီတာမင်စီပိုပြီး ကြွယ်ဝပါတယ်။ သင်္ဘောသီးစိမ်း ၁ဝဝ ဂရမ်မှာ ဗီတာမင်စီ ၃၈ မီလီဂရမ် လောက်ပါပြီး မှည့်သွားတဲ့အခါ ၇၃ မီလီဂရမ်ထိ များလာပါတယ်။ ဆီးဖြူသီးနှင့် မရမ်းသီးဟာ မာလကာသီးတို့ လိမ္မော်သီးတို့ သင်္ဘောသီးတို့လို များများစားနိုင်တဲ့ အသီးမျိုး၊ နေ့တိုင်းစားပါဆိုရင် စားနိုင်မည့် အသီးမျိုးတော့ မဟုတ်ပါဘူး။
ဟင်းရွက်စုံ
ဗီတာမင်စီကို ဟင်းရွက်မျိုးစုံကလည်း ရနိုင်ပါတယ်။ မြန်မာတွေ စားနေကျအရွက်ထဲမှာ ဒန့်သလွန်ရွက်၊ ဓာတ်ချဉ်ပေါင်၊ နံနံပင်၊ တမာရွက်တို့ဟာ ဗီတာမင်စီ ကြွယ်ဝတဲ့ အရွက်တွေဖြစ်ပါတယ်။ မယ်ဇလီရွက်၊ ဘူးညွန့်၊ ရှောက်ရွက်၊ သင်္ဘောရွက်တို့ဟာလည်း ဗီတာမင်စီ ကြွယ်ဝပါတယ်။ ငရုတ်သီးကြိုက်သူတွေအတွက် ငရုတ်သီးဟာ ဗီတာမင်စီ ကြွယ်ဝတဲ့ အသီးတစ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။
မာလကာသီးတို့၊ ဒန့်သလွန်ရွက်တို့ဆိုတာ မြန်မာတွေစားနေကျ အသီးအရွက်တွေထဲက ဗီတာမင်စီ အကြွယ်ဝဆုံး အစားအစာတွေ ရွေးပြီးပြောထားတာပါ။ တကယ်တော့ ချဉ်ဖန်တဲ့ အရသာရှိသော အသီးတွေ၊ အစိမ်းရင့်ရောင်အရွက်တွေမှာ ဗီတာမင်စီ ကြွယ်ဝတယ်လို့ မှတ်ထားလိုက်ရင် မမှားနိုင်ပါဘူး။ ဗီတာမင်စီဟာ အသီးအရွက်တွေထဲမှာ ပေါပေါများများ ပါနေတာကြောင့်၊ ထမင်းစားတဲ့အခါ ဟင်းအနေနဲ့ဖြစ်စေ၊ တို့စရာအနေနဲ့ ဖြစ်စေ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေ ပါနေတယ်။ ထမင်းစားပြီး အချိုတည်းတဲ့အခါဖြစ်စေ၊ ထမင်းတစ်နပ်နှင့် တစ်နပ်ကြားမှာ သွားရည်စာအနေနဲ့ဖြစ်စေ သစ်သီးစားတတ်သူတွေမှာ ဗီတာမင်စီချို့တဲ့မှုဖြစ်တယ်ဆိုတာ မရှိပါဘူး။ ဟင်းသီးဟင်းရွက် သစ်သီးဝလံပေါများပြီး အသားငါးထက် ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေကို ပိုမိုအားထားပြီး စားသုံးကြတဲ့ မြန်မာတွေထဲမှာ ကျန်းမာနေတဲ့ လူတစ်ယောက် ဗီတာမင်စီ ချို့တဲ့ဖို့ဆိုတာ မလွယ်ပါဘူး။
ဆင်ချောင်း (တောင်)ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဆင်ချောင်း (တောင်)ရွာ (Sinchaung(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဆင်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁၉ ဦး၊ မ ၂၅၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မာလကာ
အက်စကောဘစ်အက်စစ်မှ ဗီတာမင်စီဖြစ်လာပုံ
လူတွေ နေ့စဉ်စားတဲ့ အစားအစာတွေထဲမှာ ဗီတာမင်စီ ပေါများလွန်းအားကြီးလို့ လူတွေဟာ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အက်စကောဘစ်အက်စစ် ထုတ်လုပ်တဲ့အလုပ်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်တယ်ဆိုတဲ့ အကြောင်းပြောပြချင်ပါတယ်။
ကမ္ဘာဦးအစက လူတွေ တိရစ္ဆာန်တွေအပါအဝင် ကျောရိုးရှိတဲ့ သတ္တဝါအားလုံးလိုလိုဟာ အက်စကောဘစ် အက်စစ်ကို ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ကိုယ်တိုင်ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ကြပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက လူတွေ နေ့စဉ်စားတဲ့ အစားအစာတွေဟာ အက်စကောဘစ် အက်စစ်မပါတဲ့ အစားအစာ (အသားငါး)တွေသာ ဖြစ်တဲ့အတွက် အက်စကောဘစ် အက်စစ်ကို ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး (မိမိခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ) ထုတ်လုပ်သုံးစွဲကြပါတယ်။ အဲဒီအချိန်က အက်စကောဘစ် အက်စစ်ဟာ လူတွေအတွက် အစားအသောက် ကနေ မဖြစ်မနေ ရအောင်စားသုံးရမယ့် အာဟာရမျိုး မဟုတ်တဲ့အတွက် ဗီတာမင်မဟုတ်သေးပါဘူး။
နောက်ပိုင်းမှာ လူတွေဟာ သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်နေတဲ့ အပင်တွေက အရွက်တွေ အသီး တွေကို ခူးဆွတ်ပြီး စားလာကြပါတယ်။ ပိုပြီး အတွေ့အကြုံများလာ၊ ယဉ်ကျေးလာတဲ့အခါမှာ အပင်တွေကို စိုက်ပျိုးစားသောက်တတ်လာကြပါတယ်။ ဒီအခါမှာ အစားအစာက ရလာတဲ့ အက်စကောဘစ် အက်ဆစ်ပမာဏဟာ နေ့စဉ်လိုအပ်ချက်ကို ပြည့်မီနေပြီ၊ လုံလောက်နေပြီဖြစ်တဲ့အတွက် ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အပင်ပန်းခံ၊ အလုပ်ရှုပ်ခံပြီး မထုတ်လုပ်တော့ပါဘူး။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အက်စကောဘစ် အက်စစ် ထုတ်လုပ်တဲ့အလုပ်ကို မလုပ်တာ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာလာတဲ့အခါ ဒီလုပ်ငန်းမှာ အသုံးပြုရတဲ့ (Gluconolactone Oxidase) အစရှိတဲ့ အင်ဇိုင်း (Enzyme-ဓာတ်ကူပစ္စည်း)တွေဟာ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာရာက လုံးဝမရှိတော့တဲ့ အခြေအနေထိ ရောက်သွားပါတော့တယ်။ လူတွေမှာ အက်စကောဘစ်အက်စစ်ကို ကိုယ်တိုင်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းလည်း ပျောက်ကွယ်သွားပါတော့တယ်။
ခုဆိုရင် လူတွေမှာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း အက်စကောဘစ်အက်စစ် ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းအတွက် လိုအပ်တဲ့ အင်ဇိုင်းမရှိတော့ပါဘူး။ အက်စကောဘစ်အက်စစ် ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်း ပျောက်ကွယ်နေပါပြီ။ အက်စကောဘစ် အက်စစ်ရရှိဖို့ အစားအသောက် (အသီးအရွက်) တွေကိုသာ ရာနှုန်းပြည့် မှီခိုရတဲ့ အခြေအနေကို ရောက်နေပါပြီ။ ဒီအခါမှာ အက်စကောဘစ်အက်စစ်ဟာ ဗီတာမင် ဆိုတဲ့ ဓာတ်ပေါင်းတွေမှာရှိတဲ့ အချက်သုံးချက်ထဲက တတိယအချက်ဖြစ်တဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ မထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့အတွက် ပြင်ပ (အစားအသောက်တွေ)ကနေ မဖြစ်မနေ ရယူရမယ်တဲ့အချက်နှင့် ကိုက်ညီသွားပြီး ဗီတာမင်ဆိုတဲ့ အဟာရအုပ်စုမှာ ဗီတာမင်ဆိုတဲ့အမည်နဲ့ ပါဝင်လာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
အက်စကောဘစ်အက်စစ်ဟာ လူတွေအတွက်သာမက တိရစ္ဆာန်အချို့အတွက်လည်း အစားအသောက်ကနေ မဖြစ်မနေရယူရမည့် ဗီတာမင်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီ တိရစ္ဆာန်ထဲမှာ ပူး၊ လင်းနို့ စတဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေပါပါတယ်။ ကျား၊ ခင်္ဩေ့၊ ခွေးစတဲ့ အသား စားတိရစ္ဆာန်တွေကျတော့ အသီးအရွက်မစားတဲ့အတွက် အက်စကောဘစ်အက်စစ်ရဖို့ အစားအစာတွေကို အားကိုးလို့မရပါဘူး။ မိမိ ကိုယ်တိုင် ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ထုတ်လုပ်ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့် အသားစားတိရစ္ဆာန်တွေအတွက် အက်စကောဘစ်အက်စစ်ဟာ ဗီတာမင်မဟုတ်ပါဘူး။
အစားအစာတွေက ဗီတာမင်စီနှင့် အားဆေးတွေထဲက ဗီတာမင်စီ
လုံးတီးဆန်နှင့် ပေါင်မုန့်ညိုညိုတွေစားတာဟာ စက်ကြိတ်ဆန် ဖြူဖြူချောချော၊ ပေါင်မုန့် ဖြူဖြူနုနု စားတာထက် အကျိုးရှိတဲ့အကြောင်း၊ ပေါင်းဆန်စားလျှင် ဗီတာမင်ဘီဝမ်း၊ ဘီတူးနှင့် နိုင်ယာစင် (Niacin) စတဲ့ ဗီတာမင်တွေနှင့် အခြားအာဟာရတွေ ပိုပြီးကြွယ်ဝကြောင်းပြောတဲ့အခါ ထမင်းဖြူဖြူနုနုလေးစားပြီး ဘားပလက် ဆေးပြား သောက်လိုက်မှာပေါ့လို့ ပြန်ဖြေသူတွေ ရှိပါတယ်။ သူတို့ဟာ အာဟာရဓာတ်အမျိုးမျိုး သဘာဝအတိုင်း ပါဝင်နေတဲ့ အစားအစာတွေထက် အားဆေးဆိုတဲ့ ဆေးပြားဆေးရည်တွေကို ပိုပြီးအားကိုးတတ်သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ဗီတာမင်စီဆေးပြားကို အရမ်းအားကိုးသူတွေ ရှိပါတယ်။ စီဗစ်ဆေးပြားသောက်ထားရင် တော်ရုံနဲ့ နှာစေး ချောင်းဆိုး မဖြစ်ဘူး။ မဖျားဘူး၊ တုပ်ကွေးမမိဘူး၊ ကိုယ်ခံစွမ်းအားကောင်းတယ်ဆိုပြီး စွဲစွဲမြဲမြဲသောက်နေသူတွေ ရှိပါတယ်။ စီဗစ်ဆေးပြား၊ ဆေးရည်တွေ မကောင်းဘူး ပြောတာ မဟုတ်ပါဘူး။ စီဗစ်ဆေးပြားဆေးရည်တွေက ကိုယ်ခံစွမ်းအားကို မြင့်စေတယ်ဆိုတာကိုလည်း မငြင်းပါဘူး။ ဗီတာမင်စီကို ဆေးပြား၊ ဆေးရည်တွေသောက်မှ ရနိုင်တာမဟုတ်ဘူး။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သစ်သီးဝလံ စတဲ့ ဗီတာမင်စီ ကြွယ်ဝတဲ့ သဘာဝအစားအစာတွေက ပိုကောင်းတယ်ဆိုတာ ပြောချင်တာပါ။ ဗီတာမင်စီ ကြွယ်ဝတဲ့ မာလကာသီး ၁ဝဝ ဂရမ် (အရွယ်ခပ်ကြီးကြီးတစ်ခြမ်း) စားလျှင် ဗီတာမင်စီအပြင် ရရှိနိုင်တဲ့ အခြား အာဟာရဓာတ်တွေကို ကြည့်ကြရအောင်။
မာလကာသီး ၁ဝဝ ဂရမ်ကနေ အင်အား ၆၈ ကယ်လိုရီလောက် ရနိုင်ပါတယ်။ မာလကာသီးမှာ အင်အားဖြစ်စေတဲ့ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်အာဟာရ ၁၄ ဂရမ်လောက် ပရိုတင်းအာဟာရ ၂.၅ ဂရမ်လောက်နှင့် အဆီ ၁ ဂရမ် မပြည့်တပြည့်ပါနေလို့ ဖြစ်ပါတယ်။ စီဗစ်ဆေးပြားစားလို့ အင်အားမရနိုင်ပါဘူး။ မာလကာသီး ၁ဝဝ ဂရမ်မှာပါတဲ့ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် အာဟာရ ၁၄ ဂရမ်လောက်ထဲမှာ သကြားက ၉ ဂရမ်လောက်သာဖြစ်ပြီး ကျန်တဲ့ ၅ ဂရမ်လောက်က အစာမျှင် (Dietary Fibre) အမျိုးမျိုးအစား ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။ အစာမျှင်ကြွယ်ဝတဲ့ အစားအစာတွေကို မှန်မှန်စားသုံးခြင်းက ဝမ်းမှန်ခြင်း (ဝမ်းမချုပ်အောင် ကာကွယ်ခြင်း)၊ အစာလမ်းကြောင်းတလျှောက် ရောဂါကင်းစေခြင်း၊ အူမကြီးကင်ဆာနှင့် အခြားကင်ဆာအမျိုးမျိုးမဖြစ်အောင် ကာကွယ်ခြင်းဆိုတဲ့ အကျိုးကျေးဇူးတွေ ရနိုင်ပါတယ်။ စီဗစ်ဆေးပြားကနေ ဘာအစာမျှင်မှ မရနိုင်ပါဘူး။
မာလကာသီး ၁ဝဝ ဂရမ်ကနေ ဗီတာမင်စီ ၂၃ဝ မီလီဂရမ် (၁ဝဝ မီလီဂရမ်ပါတဲ့ စီဗစ်ဆေးပြား နှစ်ပြားစာနီးပါး) အပြင် ဗီတာမင်အေ (Vitamin A) ၃၁ မိုက်ခရိုဂရမ်၊ ဘေတာကယ်ရိုတင်း (Beta Carotene) ၃၇၄ မိုက်ခရိုဂရမ်၊ ဗီတာမင်ဘီဝမ်း (Vitamin B1) ဝ.ဝ၆၇ မီလီဂရမ်၊ ဗီတာမင်ဗီတူး (Vitamin B2) ဝ.ဝ၄ မီလီဂရမ်၊ နိုင်ယာစင် (Niacin) ၁.ဝ၈၄ မီလီဂရမ်၊ ပင်တိုသင်းနစ်အက်ဆစ် (Pantothenic) ဝ.ဝ၄ မီလီဂရမ်၊ ဗီတာမင်ဘီဆစ် (Vitamin B6) ဝ.၁၁ မီလီဂရမ်၊ ဖောလစ်အက်ဆစ် (Folic Acid) ၄၉ မိုက်ခရိုဂရမ်၊ ဗီတာမင်ကေ (Vitamin K) ၂.၂ မိုက်ခရိုဂရမ် ရနိုင်ပါသေးတယ်။ စီဗစ်ဆေးပြားမှာ ဗီတာမင်စီ ကလွဲလို့ တခြား ဘာဗီတာမင်မှ မပါပါဘူး။
မာလကာသီးတစ်ခြမ်းစားလျှင် ဗီတာမင်စီ အများအပြား၊ အခြားဗီတာမင်တွေ အနည်းငယ်စီအပြင် သတ္တု အာဟာရအချို့ကိုလည်း ရနိုင်ပါသေးတယ်။ အဲဒါတွေက ကယ်လစီယမ် (Calcium) ၁၈ မီလီဂရမ်၊ သံဓာတ် ဝ.၂၆ မီလီဂရမ်၊ မက်ဂနီစီယမ် (Magnesium) ၂၂ မီလီဂရမ်၊ မင်းဂနိစ် (Manganese) ဝ.၁၅ မီလီဂရမ်၊ ဖော့စပရပ်စ် (Phosphorus) ဆိုတဲ့ မီးစုံး ၄ဝ မီလီဂရမ်၊ ပိုတက်စီယမ် (Potassium) ၄၁၇ မီလီဂရမ်နှင့် ဇင့် (Zinc) ဝ.၂၃ မီလီ ဂရမ်ပါပါသေးတယ်။ မာလကာသီးကြိုက်သူတစ်ယောက်ဟာ အသီးတစ်လုံး ကုန်အောင်စားမယ်ဆိုရင်တော့ ခုပြောခဲ့တဲ့ပမာဏရဲ့ နှစ်ဆရှိတဲ့ ဗီတာမင်တွေ အခြား အာဟာရတွေကို ရရှိနိုင်မှာဖြစ်ပါတယ်။
မာလကာသီးမှ သွေးတိုးနှင့် နှလုံးသွေးကြောရောဂါရှိသူတွေ၊ သွေးတိုးနှင့် နှလုံးသွေးကြောရောဂါဖြစ်မှာ စိုးရိမ်နေသူတွေ ကြောက်ကြတဲ့ ဆိုဒီယမ် (Sodium) အလွန်နည်းသလို၊ အဆီကလည်း နည်းပါတယ်။
အသီးအရွက်စတဲ့ အပင်ထွက်အစားအစာတွေ စားတဲ့အခါ ဗီတာမင်တွေ သတ္ထုအာဟာရတွေအပြင် အာ ဟာရမဟုတ်တဲ့နည်းနှင့် ကျန်းမာရေးကို အကျိုးပြုတဲ့ ဓာတ်ပေါင်းတွေ၊ ရောဂါကာကွယ်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ ဓာတ်ပေါင်းတွေကိုလည်း ရရှိနိုင်ပါတယ်။ အပင်ထွက် အစားအစာတွေမှာသာပါနေပြီး၊ အသားငါး၊ နို့၊ ကြက်ဥ၊ ဘဲဥ စတဲ့ တိရစ္ဆာန်အတွက် အစားအစာတွေမှာ လုံးဝမပါတဲ့ အဲဒီအကျိုးပြုဓာတ်ပေါင်းတွေကို ဖိုက်တိုခယ်မီကယ် (Phytochemical) တွေလို့ ခေါ်ပါတယ်။ မာလကာသီးမှာ ဖိုက်တိုခယ်မီကယ် အများအပြား ပါဝင်ပါတယ်။ အဓိက နှစ်မျိုးက ဘေတာကယ်ရိုတင်း (Beta Carotene) နှင့် လိုက်ကိုပင်း (Lycopene) တို့ဖြစ်ပါတယ်။
ဘေတာကယ်ရိုတင်းဟာ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ ဗီတာမင်အေ အဖြစ် ပြောင်းသွားနိုင်တာမို့ ဗီတာမင်အေလောင်းလျာ (Provitamin A) လို့လည်း သိထားကြပါတယ်။ မာလကာသီးစားတဲ့အခါ ဘေတာကယ်ရိုတင်းဟာ ဗီတာမင်အေအဖြစ် ပြောင်းသွားပြီး အာဟာရဓာတ်အနေနဲ့ အကျိုးပြုသလို ဗီတာမင်အေဖြစ် ပြောင်းမသွားတဲ့ ဘေကာကယ်ရိုတင်းတွေကလည်း အင်တီအောက်စိဒင့် (Anti-Oxidant) အာနိသင်နဲ့ အကျိုးပြုပါတယ်။ အင်တီအောက်စိဒင့် အာနိသင်ဆိုတာက ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့ ရုပ်ကလာပ်စည်း (Cell- ဆဲလ်) အစိတ်အပိုင်းတွေကို ဖျက်ဆီးပြီး နာတာရှည်ရောဂါ၊ ကင်ဆာရောဂါတွေဖြစ်စေတတ်တဲ့ ဖရီးရယ်ဒီကယ် (Free Radicals) ဆိုတဲ့ ဓာတ်ပစ္စည်းကလေးတွေကို နှိမ်နင်းနိုင်တဲ့ အာနိသင်ဖြစ်ပါတယ်။
လိုက်ကိုပင်း (Lycopene) ဆိုတဲ့ ဖိုက်တိုခယ်မီကယ် တစ်မျိုးဟာလည်း မာလကာသီးမှာ ကြွယ်ဝစွာပါနေပါတယ်။ မာလကာသီး ၁ဝဝ ဂရမ်မှာ လိုက်ကိုပင်း ၅၂ဝဝ မိုက်ခရိုဂမ်လောက်ပါပါတယ်။ လိုက်ကိုပင်းက ဆီးကျိတ် (Prostate) ကင်ဆာကာကွယ်နိုင်စွမ်းရှိတယ်လို့ ယုံကြည်ကြပါတယ်။ အသီးအရွက်မျိုးစုံမှာ ကျန်းမာရေးကို အခြားနည်း (အာဟာရမဟုတ်တဲ့နည်း)နဲ့ အကျိုးပြုတဲ့ ဖိုက်တိုခယ်မီကယ်ဓာတ်ပေါင်းတွေဟာ အမျိုးအစားအားဖြင့် ရာထောင်ချီပြီး ရှိနေပါတယ်။ သူတို့ဟာ အရောင်အမျိုးမျိုး ရှိကြပါတယ်။ ဥပမာ ဘေတာကယ်ရိုတင်းက ဝါတယ်၊ လိုက်ကိုပင်းက နီတယ်စသဖြင့်ပေါ့။
မာလကာသီးမှာ အူဖြူသီး၊ အူနီသီးရယ်လို့ ရှိနေခြင်း၊ အူဖြူသီးမှာ ဖြူတဲ့အသီး၊ နည်းနည်းဝါတဲ့ အသီးရယ်လို့ ရှိတဲ့အပြင်၊ အူနီသီးမှာလည်း နည်းနည်းနီတဲ့ အသီး၊ အတော့ကိုနီတဲ့ အသီးရယ်လို့ အရောင်အမျိုးမျိုး၊ အရောင်အနုအရင့် အမျိုးမျိုးရှိနေတာမို့ အကျိုးပြုဓာတ်ပေါင်းတွေလည်း စုံလင်မယ်ဆိုတာ ခန့်မှန်းလို့ရပါတယ်။ ဘာအရောင် အသီးမျိုးက ပိုကောင်းသလဲဆိုတာနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောရမယ်ဆိုရင်တော့ အသီးအရွက်တွေ စားတဲ့အခါ သက်တန့်မှာပါတဲ့ အရောင်မျိုးစုံပါအောင် စားတာအကောင်းဆုံးပဲလို့ ဖြေလိုက်ပါရစေ။ အူဖြူလည်း စား အူနီလည်းစား အစုံစားပါလေ့ ဆိုလိုပါတယ်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အပင် မျိုးစုများ ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ
အလန်းရွာ၊ အလန်းကြီး
အလန်းရွာ၊ အလန်းကြီး
မောဟ
မောဟ၏ လက္ခဏာ၊ ရသစသည်
မောဟသည် ပညာမျက်စိ ကန်းသည်၏ အဖြစ်လျှင် အမှတ်လက္ခဏာရှိ၏။ တရား သဘောကို အမှန်အကန်အတိုင်း မမြင်အောင် ဖုံးလွှမ်းခြင်းသဘောသည် မောဟ၏ ထူးခြားသော အမှတ်အသားတည်း။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဉာဏ်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ခြင်းသည် မောဟ၏ထူးခြားသော အမှတ်အသားတည်း။ ဉာဏ်သည် တရားသဘောကို အမှန်အတိုင်း မြင်၏၊ မောဟသည် တရားသဘောကို မမှန်မကန် မြင်၏။
မောဟသည် ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်သည်၏ အဖြစ်တည်းဟူသော သမ္ပတ္တိရသရှိ၏၊ ကောင်းစွာ ထိုးထွင်း၍ သိခြင်းငှါ မစွမ်းနိုင်အောင် ပြုခြင်းကိစ္စရှိ၏။ တစ်နည်းအားဖြင့် အာရုံ၏ သဘောကို ဖုံးလွှမ်းခြင်းကိစ္စရှိ၏။ အာရုံ၏ သဘောကို ထိုးထွင်း၍ မသိမမြင်နိုင်အောင် ဖုံးလွှမ်းထားခြင်းသည် မောဟ၏ကိစ္စတည်း။
မသင့်မလျော်သော အကျင့်ကို ရှေးရှုဖြစ်စေတတ်၏။ မောဟဦးစီးလျှင် မသင့်မလျော်သော အကျင့်ကို ကျင့်ကြတော့၏။ ပညာ မျက်စိ ကန်းသည်၏ အဖြစ်ကို ပြုတတ်သော တရားဟု ဉာဏ်အား ရှေးရှုထင်လာတတ်၏။ (ပစ္စုပဋ္ဌာန်)
မသင့်မတင့်သော အကြောင်း အနုပါယ လမ်းရိုးမမှန်သော ဥပ္ပထအားဖြင့် နှလုံးသွင်းခြင်းလျှင် နီးသော အကြောင်းရှိ၏။ (ပဒဋ္ဌာန်)
မောဟ၏ အပြစ်များ
အလုံးစုံသော အကုသိုလ်တို့၏ မူလဘူတဖြစ်၏
မောဟကြောင့် အမြဲ တွေဝေသော တိရစ္ဆာန်မျိုး၌ ဖြစ်တတ်၏။
မှန်သည်ကို မမှန်, မမှန်သည်ကို အမှန်ဟု ယူခြင်းသည် မောဟ၏ သဘောတည်း ။
မောဟသည် ကံ ဖြစ်ခြင်း၏ အကြောင်း ဖြစ်၏ ။
မောဟကိန်းလာလျှင် သတ္တဝါကို သတ်ခြင်းစသော အကုသိုလ် အမျိုးမျိုး ကျူးလွန် တော့၏ ။
မောဟသည် အပြစ်ကြီး၏။ ဖြည်းဖြည်း ကင်းပျောက်၏ ။
မောဟသည် အတွင်း အညစ်အကြေး အတွင်း ရန်သူမည်၏ ။
မောဟသည် မာရ်၏ စစ်သည်မည်၏ ။
မောဟကို မိစ္ဆာဉာဏဟုလည်း သုံးနှုန်း၏ ။
အဝတ်တန်ဆာအမျိုးမျိုး ဝတ်ဆင် ထားသော ပရိသတ်ကို ကြည့်ရှုရာ၌ မညီ မညွတ်ရှုလျှင် မောဟဖြစ်တတ်သည် ။
မောဟဖြင့် တွေဝေသူသည် မိမိအကျိုးကိုလည်း ဟုတ်တိုင်း မှန်စွာမသိ၊ သူတစ်ပါးအကျိုးကိုလည်း ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာမသိ ။
မောဟနှင့်တူသော ကွန်ရက် မည်သည်မရှိ။ ( ။
မောဟသည် အလုံးစုံသော အကုသိုလ်၏ ရှေ့သွား ဖြစ်၏ ။
အရတိ တန္ဒီ ဝိဇမ္ဘိတာ-စသည်ကိုမောဟဖြစ်ကြောင်းတရားဟု ဖွင့်ပြကြ၏။ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် အကြင်တရားကို မှီဝဲသူအား မဖြစ်သေးသော ပညာသည် မဖြစ်၊ ဖြစ်ပြီးသော ပညာသည် ဆုတ်ယုတ်၏၊ ထိုတရားများသည် မောဟဖြစ်ကြောင်း ပင်ဖြစ်၏ ။
အာရုံ၏ သဘောကို ဖုံးလွှမ်းတတ်၍ အမိုက်တိုက်နှင့် တူသောကြောင့် မောဟကို တမ-ဟုလည်း ခေါ်သည် ။
မောဟသည် နာမရူပပရိဂ္ဂဟဉာဏ် ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိဉာဏ်တို့၏ ဘေးရန်ဖြစ်၏ ။
မောဟကို ပယ်ပုံ
သိက္ခာ ၃-ပါးကို ကျင့်သူသာ မောဟကင်းပျောက်လိမ့်မည် ။
မောကြောင့် အမောဟ မဖြစ်နိုင်၊ မောဟကြောင့် မောဟ သာဖြစ်နိုင်၏။ ယင်းမောဟမပယ်ဘဲ အရဟတ္တမဂ် မရနိုင် ။
အပါယဂမနီယမောဟကို မပယ်ဘဲ သောတာပတ္တိမဂ် မရနိုင်။ ( ။
မောဟပယ်ဖို့အတွက် ပညာကို ပွားများရမည် ။
အမောဟဖြင့် အပြစ်ကိုဖုံးကွယ်တတ်သော မောဟကို ပယ်၏ ။
မောဟသည် အဝိဇ္ဇာနီဝရဏ မည်၏၊ အဝိဇ္ဇာနီဝရဏဖြင့် ဖုံးလွှမ်းအပ်သူတို့သည် သိသင့်သိထိုက်သောတရားကို မသိ သည်ဖြစ်၍ သံသရာ ကျင်လည် ကြရ၏။ အပါယဂမနီယ မောဟကို အောက်အောက် မဂ်ဖြင့် ပယ်သတ်၍ ကြွင်းသောမောဟကို အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် ပယ်သတ်သည် ။
အမောဟအဇ္ဈာသယဓာတ်ခံရှိသောဘုရားလောင်းများသည် မောဟ၌အပြစ်ကို မြင်ကြ၏ ။
မိစ္ဆာအယူရှိသူတို့၏ မိမိ မိမိဆရာဘုရားများ၌ ယုံကြည်ခြင်းသည် သဒ္ဓါမဟုတ်၊ မိစ္ဆာဓိမောက္ခခေါ် မောဟသာဖြစ်သည် ။
ခေါင်းအီ (မြောက်)ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ခေါင်းအီ (မြောက်)ရွာ (Hkawngei (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ခေါင်းအီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါင်းအီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၀ ဦး၊ မ ၃၅၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနောက်စုရွာ၊ ဇော်ဂျီကွင်း
အနောက်စုရွာ၊ ဇော်ဂျီကွင်း
လိုင်ဝန်းယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
လိုင်ဝန်းယန်ရွာ(Laiwunyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဘွပ်ခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘွပ်ခါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃ ဦး၊ မ ၁၂၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ဆန်ဆူရီရွာ၊ ကာလာဒေးဖက်
ဆန်ဆူရီရွာ၊ ကာလာဒေးဖက်
မုန့်ကုလားမည်း
မုန့်ကုလားမည်းကို တချို့က ဒိုလ်ဒိုလ် ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
မုန့်ကုလားမည်း - ဒိုလ်ဒိုလ် (Black Sticky Rice Cake) ............................ မုန့်ကုလားမည်းလို့လူသိများတဲ့ အချိုပွဲကို များသောအားဖြင့် ထိုးမုန့်ဆိုင်များ တွင် တွဲရောင်းလေ့ရှိတာမို့ မန္တလေးပြန်မှသာ စားဖြစ်တာများပါတယ်။ အဝေးရောက် နေသူများနှင့် အလှူအတန်းများ ဧည့်ခံကျွေးမွေးနိုင်ရန် ကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်လိုသူများ အတွက် လုပ်နည်လေးမျှဝေပေးလိုက်ပါတယ်။
ပါဝင်ပစ္စည်းများ ................... - ကောက်ညှင်းငချိတ် - ၂ ခွက် (ပေါင်းအိုးဆန်ချိန်ခွက်) - အုန္းနို့ - 400 ml - သကြား - ၂၅ဝ ဂရမ် - ထောပတ် - ၁၅ဝ ဂရမ် - ဘိန်းစေ့ - အနည်းငယ် (Optional)
ပြင်ဆင်ပြုလုပ်ပုံ .................... ၁။ ဦးစွာကောက်ညှင်းငချိတ်ကို ရေဆေးသန့်စင်ပြီး တစ်ည သို့မဟုတ် ၆ နာရီခန့် စိမ်ထားပါ။ ၂။ ရေစိမ်ပြီးသားငချိတ်ကို ရေတစ်ကြိမ်ပြန်ဆေးကာ ရေစစ်ထားပါ။ ၃။ ကြိတ်စက်တွင် ရေစစ်ထားသောငချိတ်ကို အုန်းနို့ 400 ml ထည့်ပြီး ချောမွေ့လာ သည်ထိ ကြိတ်ပေးပါ။ ၄။ လိုအပ်သောအနေအထားထိ ချောမွေ့ပြီး ညက်လာပါက အိုးမကပ်သည့်ဒယ် တွင်ထည့်ပါ။ ၅။ သကြားနှင့် ထောပတ်ထည့်ပြီး အနေတော်မီးဖြင့်တည်ကာ အဆက်မပျက်မွှေ ပေးပါ။ ၆။ မုန့်သားညက်ပြီး ဆီပြန်လုံးလာသည်ထိမွှေပေးကာ ဆီသုတ်ထားသောဗန်း တွင်ထည့်ပြီး မျက်နှာပြင်ညီအောင်ပြုလုပ်ပါ။ ဘိန်းစေ့ဖြူးလိုပါက လှော်ပြီးသား ဘိန်းစေ့ဖြူးကာ အအေးခံထားပါ။မုန့်သားလုံးဝအေးသွားလျှင် လိုသလိုလှီး ဖြတ်ပြီး တည်ခင်းသုံးဆောင်နိုင်ပါပြီ။
စီ၊ ဦး၊ ဆောမြို့စား
ပျိုလေးတို့ ကောက်စိုက်ရာ-ချီ ကောက်စိုက်သမဖွဲ့ ဗုံကြီးသံရေးသူ သံတော်ဆင့် ဆောမြို့စားဦးစီမှာ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၁-ခုနှစ်တွင် နန်းတတ်တော်မူသော စစ်ကိုင်းမင်းခေါ် ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)လက်ထက်တွင် ရွှေတိုက်ဝန်ရာထူးဖြင့်လည်းကောင်း၊ သာယာဝတီမင်း၊ ပုဂံမင်းများ လက်ထက်တွင် ဗြဲတိုက်သံတော်ဆင့် ရာထူးဖြင့်လည်းကောင်း၊ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် သံတော်ဆင့်အရာ, လယ်ဝန်အရာ တို့ဖြင့်လည်းကောင်း ထမ်းရွက်ရ၍ စဉ့်ကူးမြို့နှင့် ဆောမြို့ အသီးသီးကို အပိုင်စား သနားတော်မြတ်ခံရသည်၊ သို့ဖြစ်၍ သံတော်ဆင့် ဦးစီ၊ လယ်ဝန်ဦးစီ၊ ဆောမြို့စားဦးစီ ဟူ၍ ကျော်စောထင်ရှားခြင်း ဖြစ်သတည်း။
မြင်သာရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိဋကပ်ကျ (အရှေ့)ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ပိဋကပ်ကျ (အရှေ့)ရွာ (Pitakatkya(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ဇိန်ဇွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၄၃၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပွဲခင်း (အလယ်)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ