cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရဟန္တာဓာတ်တော်
ဂေါပကတွေ အလှူငွေ ရချင်တဲ့အခါလည်း ဓါတ်တော်ကျအောင် ဖန်တီးတတ်ကျပါသေးတယ် ။ သုသေသနပညာရှင်များ အနေနဲ့ ဓါတ်တော်တွေကို သိပ္ပံဆန်းသပ်ချက်မှ ပြုလုပ်သည်စု မကြုံဖူး မကြားဖူးသေးပါ ။ တစ်ခါတစ်ရံ ကျောက်ကပ်မှ ကျောက်တည်သည်ကိုလည်း ဓါတ်တော်ဟု မှားယွင်း ယုံစား မိတ်တတ်ပါသေးသည် ။ ဗုဒ္ဓဘာသာထွန်းကားသော အခြားဒေသများတွင် ဓါတ်တော်မကျချင်းမှာလည်း ထူးခြားမှု တစ်ခု ထြစ်နေသည် ။ ဘုရားဝိနည်းတော်၏ ငွေကိုင်လျင် အာပတ်သင့်သည်ကို ချိုးဖောပ်သူများလည်း ဓါတ်တော် ကျသည်ဆိုချင်းမှာ သုံးသပ်ချင့်ချိန်၍ ယုံသင့်ဖွယ်ဖြစ်သည် ။ အောက်တွင်ဖော်ပြသည်များမှာ ဘာသာရေးယုံကြည်သူများ၏ သဒ္ဒါလွန်မှုများသာ ဖြစ်သည် ။ (မနောကံ) editသည် ရဟန္တာတိုင်း ဓာတ်တော်မကျပါဘူး။ အ ဓိဋ္ဌာန်မှသာဓာတ်တော်ကျပါတယ်။ ဓာတ်တော်များဟာလည်း တစ်ပါးနဲ့တစ်ပါး ပုံစံချင်းမတူကြပါဘူး။ အလုံးချည်းပဲ မဟုတ်ပါဘူး။ အစုံဖြစ်ပါတယ်။ ကွန့်မြူးအောင် အ ဓိဋ္ဌာန်ရင် ကွန့်မြူးကြပါလိမ့်မယ်။ ဒီလိုမဟုတ်ဘဲ ဘာမှ မကျန်စေနဲ့ အကုန်ပြာဖြစ်ပါစေ လို့ အဓိဋ္ဌာန်တာလဲ ရှိပါတယ်။ နောက် အလောင်းအတိုင်း မပုပ်မသိုး ကာလတစ်ခုအထိရှိစေတာလဲ ရှိပါတယ်။ အကိုမှတ်ထားဖူးတာ- ရှင်သာရိပုတြာ ဆို ပွတ်သစ်စ ခရုသင်းကဲ့သို့ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူသော ဓာတ်တော်၊ ရှင်မောဂ္ဂလန် ဆို မြတ်လေးပန်းငုံ နှင့်တူသော ဓာတ်တော် စသည်ဖြင့်ကွာပါတယ်။
သေချာတဲ့ သာဓကတွေ အနေနဲ့ကတော့ -ဘုရားရှင်လက်ထက်တော်က အရှင်ဒဗ္ဗ ဆိုတာ ကျောင်းအိပ်ရာနေရာခင်းကျင်းရာမှာ သေချာ ကောင်းမွန်သင့်တော်မှုအရာ၌ အဂ္ဂ သောနာသန ပညာပက ဘွဲ့ချီးမြှင်ခံရပါတယ်။ သူကပရိနိဗ္ဗာန်ပြုကာနီးတော့ သူ့အလောင်းကြောင့် သတ္တဝါတွေ ကိစ္စမများဖို့ ရည်စူးပြီး အ ဓိဋ္ဌာန် ခဲ့လို့ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတာနဲ့ အလောင်းကသူ့ဟာသူတေဇောဓာတ်လောင်ပြီး ပြာဖြစ်တယ်။ ဘာမှ မချန်ခဲ့ဘူး။ ဓာတ်ဆီကို မီးရှို့သလိုပဲ လို့ ဆိုပါတယ်။
အရှင်ဗာကုလ ဆိုရင် သူများအကျိုးကို အမြဲရွတ်ဆောင်ခဲ့တယ်။ ဒါကြောင့် သူ့အလောင်းကြောင့်လဲ သူများတွေ မဆင်းရဲစေသတည်းလို့ အ ဓိဋ္ဌာန် ခဲ့လို့ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတာနဲ့ အလောင်းကသူ့ဟာသူတေဇောဓာတ်လောင်ပြီး ပြာဖြစ်တယ်။ ဘာမှ မကျန်ဘူး။
ရဟန္တာတင်မဟုတ်ပါဘူး။ ဂေါတမဘုရားရှင်နဲ့ ကဿပ ဘုရားရှင်နှစ်ဆူအကြားမှာ ပစ္စေက ဗုဒ္ဓါတွေ အများကြီးရှိခဲ့တယ်။ နောက်ဆုံးတစ်ဆူကတော့ ရှင်မာတင်ဂ လို့ ဘွဲ့တော်ခေါ်ပါတယ်။ ဂေါတမဘုရားလောင်း သေတကေတု နတ်သား နတ်သက်ကြွေခံပြီး မယ်တော်မာယာ ဝမ်းကြာတိုက်မှာ သန္ဓေယူတဲ့ အခါမှာ( မဟာသက္ကရာဇ် ၆၇ ခု ၊ ဝါဆိုလပြည့် ကြာသပတေးနေ့ပေါ့ ) နတ်တွေက ရှင်မာတင်ဂ ကို သွားလျှောက်ကြတယ် လို့ ဆိုပါတယ်။ အရှင်ဘုရား သုံးလောကထွတ်ထား ၊ သဗ္ဗညုတ ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူဖို့ လူသားမိခင်ဝမ်းမှာ သန္ဓေစယူနေပါပြီ လို့ လျှောက်ထားကြတဲ့ အခါ ၊ ရှင်မာတင်ဂ က လောကမှာ သဗ္ဗညုတ ဘုရားရှင် နဲ့ ပစ္စေကဗုဒ္ဓ ယှဉ်ပြိုင်ပြီး ပွင့်ရိုးထုံးစံ မရှိဘူးလို့ သိတယ်။ သူ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုဖို့ အချိန်ရောက်ပြီဆိုတာလဲ သိတယ်။ နောင်တော် ပစ္စေက ဗုဒ္ဓါတွေ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုထားတဲ့ နေရာမှာ သွားကြည့်တော့ အရိုးတွေ အချောင်းလိုက်ရှိနေသေးတာ တွေ့ရတယ်။ ဒီတော့ သူလဲ ဘယ်လို ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသင့်လဲဆိုတာ ဆင်ခြင်လိုက်တော့ ဓာတ်တော်ချန်လို့ရတယ်။ အရိုးချန်လို့ ရတယ်။ ဘာမှ မကျန်လို့ ရတယ်။ အလောင်းကျန်လို့ရတယ် စသဖြင့် လုပ်နိုင်တာတွေ သိတယ် ။ ဒီတော့ သူ့တစ်ကိုယ်စာနေရာရအောင် နောင်တော် ပစ္စေက ဗုဒ္ဓါတွေ ရဲ့ ကျန်နေတဲ့ အရိုးပုံကြီးကို တောင်အောက်ပစ်ချပြီး သူ့အတွက်နေရာ တစ်နေရာလဲ ရရော တေဇောဓာတ်လောင်ဖို့ အဓိဋ္ဌာန်ပြီး ၊ လောင်ကျွမ်းလိုက်တယ်။ အရိုးချန်တယ်ဆိုပါတော့ ။
ဒီဘက်ခေတ်မှာလဲ ရဟန္တာတွေ အများကြီးကို ရှိနေတာ မျိုးစုံပရိနိဗ္ဗာန်ပြုကြတာတွေ့ရပါတယ်။ စွန်းလွန်းဆရာတော်ကြီး ဦးကဝိ ဆို အလောင်းကို မပုပ်မသိုးအောင် ချန်ခဲ့တယ်။ ထားဝယ် ဘုတ်ပြင်းရွာက ဆရာတော်ကြီးလဲ အလောင်းကို မပုပ်မသိုးအောင် ချန်ခဲ့တယ်။
မြန်အောင်ဆရာတော်ကြီး ဦးသာသန ၁၃၅၄ ခု၊ ပြာသိုလဆန်း(၅)ရက် ၊ နံနက် (၆း၃၀) မှာ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော့ (၁၁)ရက်ကြာမှ အရိုးပြာကောက်ကြတာ ဓာတ်တော်တွေအများကြီးကို ချန်တယ်။ အမျိုးစုံချန်တယ်။ အသီး ၊အခိုင်၊အခဲ ၊ အရွယ်စုံ စသည်….ဓာတ်တော်တွေကို ကွန့်မြူးခိုင်းတယ် ။ နေတိုင်းညနေဆို ဓာတ်တော်တွေ မြူးနေကြတယ်။ ဒါကြောင့် မြန်အောင်က မူစလင်တွေတောင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဖြစ်လာကြတယ် လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီတုန်းကပေါ့ ။
မိုးကုတ်ဆရာတော်ကြီး ဓာတ်တော် အလုံးတွေ မျက်လုံးတော်၊သွားတော် စသည်ကျန်တယ်။ ဖူး ဖူးကြပါလိမ့်မယ်။ ဆားတောင်ဆရာတော်ကြီး( မကြာသေးဘူး) ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတာ။ စွန်းလွန်းဆရာတော်ကြီး ဦးကဝိ ရဲ့ ကျင့်စဉ်နဲ့ပဲ ရဟန္တာဖြစ်တယ်။ သွေးတော်၊ ဆံတော် ၊ အရိုးတော်၊ အစုံပဲ တော်တော်ကို ထူးဆန်းတဲ့ ဓာတ်တော်တွေ ချန်ခဲ့ တယ်။ လယ်တီဆရာတော် ၊ မဟာစည် ဆရာတော် ၊ ဝေဘူဆရာတော် ၊ ဦးသီလ ၊ မိုးညှင်းဆရာတော် စသည် ထူးဆန်းတာတွေ အများကြီးပါပဲ ။ ဓမ္မစရိယ ဦးဋ္ဌေးလှိုင်ရေးတဲ့ ရဟန္တာနဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများစာအုပ် မှာ ဖတ်ကြည့်ပါ ။
ဆရာတော် အရှင်ဆန္ဒါဓိက ၏ ဆောင်းပါး ။ ရဟန္တာ နဲ့ အရိုးဆက်ပြဿနာ ။
…ဒကာလေးတစ်ယောက်က ဦးဇင်းကိုလျှောက်ဖူးပါတယ်။
ဆရာတော်တစ်ပါး ရဟန္တ္တာလို့ နာမည်ကြီးလာရင် ဆေးရုံပင့်သွားပြီး ဓာတ်မှန်ရိုက်ကြည့်မယ်။ အရိုးကွင်းဆက်ဆိုရင် ရဟန္တာ၊ အရိုးကွင်းဆက်မဟုတ်ရင် ရဟန္တာမဟုတ်ဘူးပေါ့။ ရှင်းနေတာပဲ၊ ဘာမှအငြင်းပွားစရာ မလိုတော့ဘူး…တဲ့
ရဟန္တာမှန်ရင် အရိုးကွင်းဆက် ဆိုတဲ့ ကြားဖူးနားဝ တစ်ဆင့်စကားတွေကို အမှန်လို့ ထင်မြင်ယူဆပြီး လျှောက်ထားလိုက်တာပါပဲ။ ဓာတ်မှန်ရိုက်ကြည့်လို့ အရိုးကွင်းဆက်မဟုတ်ရင် ရဟန္တာမဟုတ်ဘူးလို့ သူသတ်မှတ်မှာသေချာပါတယ်။ တကယ်လို့များဓာတ်မှန်ရှင်က ရဟန္တာဖြစ်နေခဲ့ရင် ရဟန္တာကိုပြစ်မှားတဲ့ အကုသိုလ်ကံကြီးထိုက်တော့မှာ မလွဲပါဘူး။
လူသားတွေရဲ့ အရိုး တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဆက်ပုံက ကွင်းဆက်၊ ချိတ်ဆက်၊ တေ့ဆက် လို့ သုံးမျိုးရှိပါတယ်။ အမြင့်မြတ်ဆုံး လူသားတွေရဲ့ အရိုးက ကွင်းဆက် ဖြစ်ပြီး အလယ်အလတ် မြင့်မြတ်သူတွေရဲ့ အရိုးက ချိတ်ဆက် ဖြစ်ပါတယ်။ သာမန်မြင့်မြတ်သူတွေနဲ့ ရိုးရိုးလူသားတွေရဲ့ အရိုးကတော့ တေ့ဆက် တွေချည်းပါပဲ။ အမြင့်မြတ်ဆုံး လူသားတွေဆိုတာ သစ္စာလေးပါး အမှန်တရားကို ကိုယ်တိုင်လည်းသိ၊ ကျွတ်ထိုက်သမျှ ဝေနေယျတွေကိုလည်း သိအောင် ဟောပြော ညွှန်ပြတော်မူနိုင်တဲ့ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် တွေပါပဲ။ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် အားလုံးရဲ့ အရိုးတော်တွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ကွင်းဆက်ဆက်နေကြပါတယ်။ သံကွင်းတစ်ကွင်းနဲ့ တစ်ကွင်းကို ဂဟေဆော်ပြီး တွဲဆက်ထားသလို တစ်လုံးတစ်ခဲတည်း၊ တစ်ဆက်တစ်စပ်တည်း ဆက်နေကြပါတယ်။
အလယ်အလတ် မြင့်မြတ်သူတွေ ဆိုတာကတော့ သစ္စာလေးပါး အမှန်တရားကို ကိုယ်တိုင်သာသိမြင်ပြီး သတ္တဝါဝေနေယျတွေကို သိအောင် ဟောပြတော် မမူနိုင်တဲ့ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါဘုရားရှင် တွေပါပဲ။ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါဘုရားရှင်အားလုံးရဲ့ အရိုးတော်တွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ချိတ်ဆက်ဆက်နေကြပါတယ်။ ချွန်းချိတ်တွေ အချင်းချင်း ချိတ်တွယ်ငြိကပ် ဆက်စပ်နေကြပါတယ်။
သာမန်မြင့်မြတ်သူတွေ ဆိုတာကတော့ သစ္စာလေးပါး အမှန်တရားကို ကိုယ်တိုင်မသိမြင်နိုင်ဘဲ ဘုရားဟောတဲ့တရားကို ဘုရားထံက တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သာဝက ( ဘုရားတပည့် )ထံက ထပ်ဆင့်ဖြစ်စေ နာယူရမှ သိမြင်နိုင်တဲ့ သောတာပန်၊ သကဒါဂမ်၊ အနာဂမ်၊ ရဟန္တာ၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတွေပါပဲ။
ရိုးရိုးလူသားတွေ ဆိုတာကတော့ ကံနဲ့ကံရဲ့အကျိုးကို နှစ်နှစ်ကာကာ ယုံကြည်ပြီး ရုပ်နာမ်ဖြစ်ပျက်ကို မြင်နိုင်စွမ်းတဲ့ ကလျာဏပုထုဇဉ် ( ပုထုဇဉ် အကောင်း ) ပုဂ္ဂိုလ်တွေနဲ့ ကံ ကံရဲ့အကျိုးကို မယုံကြည်တဲ့၊ ရုပ်နာမ်ဖြစ်ပျက်ကို မမြင်ဘဲ ပုဂ္ဂိုလ်သတ္တဝါ ပညတ်တွေမှာ အစွဲအလမ်းကြီးနေတဲ့ အန္ဓပုထုဇဉ် ( ပုထုဇဉ်အကန်း ) ပုဂ္ဂိုလ်တွေပါပဲ။
ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ အပါအဝင် သာမန်မြင့်မြတ်သူတွေနဲ့ ရိုးရိုးလူသားတွေအားလုံးရဲ့ အရိုးတွေဟာ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု တေ့ဆက် ဆက်နေကြပါတယ်။ အရိုးတစ်ခုရဲ့ ထိပ်နဲ့ တခြားအရိုးတစ်ခုရဲ့ထိပ်၊ ထိပ်ထိပ်ခြင်း ထိစပ်ပြီး တေ့တွဲတွဲ ပူးကပ်ဆက်စပ်နေကြပါတယ်။
အရိုးစုကမ္မဌာန်း ရှုပွားကြတဲ့ တချို့ တရားရိပ်သာတွေမှာ ဦးခေါင်းခွံနဲ့တကွ တစ်ကိုယ်လုံးက အရိုးစုတွေကို သံကြိုးလေးတွေနဲ့ တွဲသီပြထားတာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဆေးကုခန်းတွေက နံရံတွေမှာ ကပ်ပြထားတတ်တဲ့ အရိုးစုပိုစတာတွေမှာလည်း လူ့အရိုးတွေ တစ်ခုနဲ့တစ်ခု ဘယ်လို တွဲဆက်နေကြတယ် ဆိုတာ လေ့လာနိုင်ပါတယ်။
တရားရိပ်သာနဲ့ ဆေးခန်းပိုစတာတွေမှာ ပြသထားတဲ့ အဲဒီအရိုးတွေအားလုံးဟာ ဘုရား၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ မဟုတ်တဲ့ လူသားတွေရဲ့ အရိုးတွေချည်းဖြစ်လို့ အရိုးအားလုံးဟာ တေ့ဆက် ဆက်နေကြတာချည်းပါပဲ။
အနှစ်ချုပ် ပြန်ပြောရရင် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်တို့ရဲ့ အရိုးဟာ ကွင်းဆက်၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါဘုရားရှင်တို့ရဲ့ အရိုးဟာ ချိတ်ဆက်၊ ရဟန္တာအပါအဝင် ကျန်လူသားအားလုံးရဲ့ အရိုးဟာ တေ့ဆက် ဖြစ်ပါတယ်။
ဦးဇင်းတို့ မြတ်စွာဘုရားရှုင်ရဲ့ အရိုးတော်တွေဟာ အဆက်ကြီး တစ်ဆက်နှစ်ဆက်နဲ့ လက်ချောင်းတော် အဆစ်နေရာတွေလွဲရင် တစ်ကိုယ်တော်လုံးက အရိုးတွေအားလုံး သံကွင်းတွေလို တစ်လုံးတစ်ခဲတည်း တွဲဆက်နေကြပါတယ်။
အဆက်ကြီး တစ်ဆယ့်နှစ်ဆက်ဆိုတာက လက်ဝဲလက်ယာ လက်ကောက်ဝတ်နှစ်ခုနဲ့ လက်ဆက်တဲ့ အဆက်နှစ်ခု၊ လက်ကောက်ဝတ်ကနေ တံတောင်ဆစ်ထိ လက်နဲ့ လက်မောင်းဆက်တဲ့ အဆက်နှစ်ခု ( လက်ဝဲလက်ယာ )၊ လက်မောင်းနဲ့လက်ပြင်ရိုး ဆက်တဲ့ အဆက်နှစ်ခု ( လက်ဝဲလက်ယာ)၊ ခြေဖမိုးတော်နဲ့ ခြေသလုံးတော်ဆက်တဲ့ အဆက်နှစ်ခု ( ဝဲ၊ယာ )၊ ခြေသလုံးရိုးနဲ့ပေါင်ရိုးဆက်တဲ့ အဆက်နှစ်ခု ( ဝဲ၊ယာ )၊ ပေါင်ရိုးနဲ့တင်ပါးဆုံရိုးဆက်တဲ့ အဆက်နှစ်ခု ( ဝဲ၊ယာ ) တို့ပါပဲ။
မြတ်စွာဘုရား ကြည့်တော်မူလိုရာအရပ်နဲ့ မျက်နှာချင်းဆိုင်မိအောင် မဟာပထဝီမြေကြီးက မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ ကိုယ်တော်ကို လှည့်ပေးလိုက်တာပါပဲ။ ဆံပင်ညှပ်ဆရာက သူညှပ်လိုတဲ့နေရာရောက်အောင် ဆုံလည်ကုလားထိုင်ကိုလှည့်ပြီး ဆံပင်ညှပ်သူကို အနေအထား ပြောင်းပေးသလိုမျိုးပေါ့။ ကြည့်တော်မူ လိုရာအရပ်ကို ကြည့်ပြီးပြီဆိုမှ သွားတော်မူလိုရာ အရပ်ကိုမျက်နှာပြန်မူမိအောင် မဟာပထဝီမြေကြီးက ပြန်လှည့်ပေးပါတယ်။
မဲဒိုဆီ
မဲဒိုဆီ သည် ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ Oudalan စီရင်စုတွင် တည်ရှိသည့် သေးငယ်၍ တိမ်သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် Oursi မြို့နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် အရေးကြီးသည့် ရမ်ဆာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စိုစွတ်မြေဒေသစာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ရဟန္တာဓာတ်တော်
မြတ်စွာဘုရားရှင်ရဲ့ အဲဒီလိုကြည့်တော်မူခြင်းမျိုးကို ဆင်ပြောင်ကြီးရဲ့လှည့်ကြည့်ခြင်း ( နာဂါပလောကိတ ) လို့ခေါ်ပါတယ်။ ဆင်ပြောင်ကြီးတွေ နောက်ပြန်လှည့်ကြည့်မယ်ဆိုရင် လည်ပင်းသက်သက် လှည့်ကြည့်လို့မရဘဲ တစ်ကိုယ်လုံး လှည့်ပြီးကြည့်မှ ရလို့ပါပဲ။
မဲဒိုဆီ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ရဟန္တာဓာတ်တော်
ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူဖို့ သုံးလအလို ဝေသာလီမြို့မှာ အာယုသင်္ခါရ လွှတ်တော်မူပြီးတဲ့နောက် ဝေသာလီမြို့ကနေ ပရိနိဗ္ဗာန်စံမယ့် ကုသိနာရုံကို ကြွတဲ့ခရီးမှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ဟာ ဝေသာလီမြို့တံခါးပေါက် နေရာအရောက် ဝေသာလီမြို့ကို နောက်ဆုံးကြည့်ခြင်းအနေနဲ့ နောက်ပြန်လှည့်ကြည့်တော်မူခဲ့ပါတယ်။ ဆင်ပြောင်ကြီးရဲ့ လှည့်ကြည့်ခြင်းမျိုးနဲ့ပါပဲ။
ဝေသာလီမြို့ကို မြတ်စွာဘုရား လှည့်ကြည့်တာဟာ အလွမ်းပြေ လှည့်ကြည့်တာ မဟုတ်ပါဘူး။ မခွဲနိုင်မခွာရက်လို့ လှည့်ကြည့်တာလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ မြတ်စွာဘုရား နောက်ပြန်လှည့်ကြည့်တဲ့ မြို့တံခါးပေါက်နေရာမှာ ဝေသာလီမင်းတွေ စေတီတည်ပြီး ပန်းရေချမ်း ဆွမ်းဆီမီး စသည်နဲ့ လှူဒါန်းပူဇော်ကြရင် အဲဒီကုသိုလ်က နောက်သုံးနှစ်အကြာမှာ သေကြေပျက်စီးကြတော့မယ့် ဝေသာလီမင်းတွေအတွက် အားကိုးအားထားရာ သံသရာ ရိက္ခာဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ကြိုတင်သိမြင်တော်မူတဲ့အတွက် ဝေသာလီမင်းတွေကို ချီးမြှောက်စောင့်ရှောက်တဲ့အနေနဲ့ နောက်ပြန်လှည့်ကြည့်တော်မူခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်တော့ ဘုရားသားတော် ရဟန်းတော်တွေကို ရဟန္တာ ဟုတ်မဟုတ် စိစစ်ဝေဖန်တဲ့ အလုပ်ဟာ လူဝတ်ကြောင် ဒကာဒကာမတွေရဲ့ အလုပ်မဟုတ်ပါဘူး။ သူပြောတဲ့စကား၊ သူဟောတဲ့တရားက ကိုယ့်ရဲ့စိတ်ဓာတ်နဲ့ ကိုယ့်ရဲ့ဘဝကို ကောင်းရာမြတ်ရာ ငြိမ်းချမ်းရာဘက် တိုးတက်ပြောင်းလဲ စေနိုင်တယ်ဆိုရင် ရဟန်းတာတာ-မတာတာ ယုံကြည်လေးမြတ်စွာ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ရုံပါပဲ။ ( ဘုရားဟော ထေရဝါဒ ပိဋကတ်တော်နဲ့ ကိုက်ညီတဲ့ အဆုံးအမတွေ ဖြစ်ဖို့တော့ အထူးအရေးကြီးပါတယ်။ )
ရဟန္တာဆီတပည့်ခံ အားထုတ်မှ ရဟန္တာဖြစ်မှာ မဟုတ်ပါဘူး၊ ပုထုဇဉ်ဆီ တပည့်ခံအားထုတ်ရင်လည်း ဘုရားဟောကျင့်စဉ်နဲ့ ကိုက်ညီရင် ရဟန္တာ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ရဟန္တာလို့ နာမည်ကြီးပေမယ့် သူညွှန်ကြားတဲ့ကျင့်စဉ်တွေက ဘုရားဟောထေရဝါဒကျင့်စဉ်တွေနဲ့ ဆန့်ကျင်နေမယ်ဆိုရင်တော့ ဆရာမှားရင် တစ်သံသရာလုံးမှောက် ဆိုတဲ့ စကားအတိုင်း အကြီးအကျယ်ကို ကိုယ်ကျိုးနည်းကြရပါလိမ့်မယ်…လို့…။
ဆရာတော်ရေးတဲ့ အတိုင်း ပြန်ကူးပေးလိုက်တာပါ ။
သိဒ္ဓိစွမ်းအားကျင့်စဉ်များ၊ဘုရားဟော သမထပိုင်းဆိုင်ရာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကျင့်စဉ်များ မှာ စုတိစိတ်ကို အရမ်းကို ညင်သာစွာချုပ်နိုင်ရင် အလောင်းကောင်းမပုပ်သိုးပဲ ကျန်တတ်ပါတယ်။
သတိထားမိတာတစ်ခုရှိပါသေးတယ်။ အဲဒါကတော့ ရဟန္တာ အရိုး ချိတ်ဆက်နေတတ်တယ်လို့ မိုးကုတ်ဆရာတော်ကြီးဟောတာရှိပါတယ်။ ဆရာတော်အရှင် အရှင်ဆန္ဒါဓိက ၏ ဆောင်းပါးကတော့ အဋ္ဌကထာ သုတ်မဟာဝါကို ကိုးကားပြီး ရေးထားတာပါ။ မိုးကုတ်ဆရာတော်ကြီးနဲ့ အဋ္ဌကထာမတူတာတော့ သတိထားမိတယ်။ မိုးကုတ်ဆရာတော်ကြီး ကတော့ ကိုယ်တိုင်လဲ ရဟန္တာဆိုတော့ အဋ္ဌကထာဆရာဟောတာထက် ပိုတိကျမှန်ကန်မယ်လို့ ယုံမိပါတယ် ။ အခုနောက်ပိုင်းမှာလဲ ချိတ်ဆက်နေသော အရိုးတော်ဆိုတာကို မိုးကုတ်ဆရာတော်ကြီး ဦးဝိမလ ၊ ဦးဃောသိတ တို့ရဲ့ အန္တိမဈာပန အပြီးတွေမှာ ဓာတ်ပုံတွေကနေဖူးနေရပါတယ်။ ဒါကြောင့် ရဟန္တာမှာအရိုး ချိတ်ဆက်နိုင်တယ်လို့ လဲ ယူဆမိပါကြောင်း။
ပုဏ္ဏားခြံ ( တောင် )ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ပုဏ္ဏားခြံ ( တောင် )ရွာ (Ponnarchan(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ မြေငူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၂၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေငူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၇၃ ဦး၊ မ ၁၄၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေးမျက်နှာဂူဘုရား
လေးမျက်နှာဂူဘုရားသည် ထီးလိုမင်းလိုမင်း(၁၂၁၁-၁၂၃၄) လက်ထက် ၁၂၂၃ ခုနှစ်တွင် အမတ်ကြီး အနန္တသူရမောင်နှံတို့ တည်ထားသော ကောင်းမှုကုသိုလ် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံဒေသ၊ မင်းနန်သူရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည်။
လေးမျက်နှာဘုရားကျောက်စာအကျဉ်း
လေးမျက်နှာဘုရားတည်ဆောက်ရာ ပါဝင်သော ဌာပနာအသီးသီးကို မှတ်တမ်းတင်ထားပါကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရှိရသည်။ တန်တိုင်းတွင်းနှိုက်ကား ကလသာအိုး အယောင်နှင့်တူသော တင့်တယ်စွာသော စင်္ကြံထက်ဂူလေးတည်၏။ ဂူထာပနသော အခါနှိုက်ကား သရီရ ဓာတ်တော် ထည့်သော စန္ဒကူးကြုတ်။ ထိုအပကား ဖန်ပြုသောကြုတ်။ ထိုအပကား စန္ဒကူးနီပြုသော ကြုတ်။ ထိုအပကာ ရွှေပြုသော။ ထိုအပကား ငွေပြုသော။ ထိုအပကား ရွှေမူရွေ့ရတနာတိ အမျက်ခတ်သော။ ထိုအပကား ဆင်စွယ်ပြုသော။ ထိုအပကား ကြေးနီပြုသော။ ထိုအပကား ကျောက်ပြုသောပုထိုး။ ထိုတွင် ထည့်ပါသော ရွှေစမခန်၊ ငွေစမခန်၊ ရွှေပေါက်ပေါက်၊ ငွေပေါက်ပေါက်၊ ရွှေတန်ဆောင်၊ ငွေတန်ဆောင်တို့ဖြင့် ပူဇော်ရွေ့ထည့်လိုက်၏။ ကျောက်ပုထိုးကိုကား ဆေးရေးရွေ့ ကြေးခြည်နှင့် ခက်၏။ အထွက်ကား ရွှေထွတ်ပြု၏။ အထွတ်ထက်ကား ရွှေထီးဆောက်၏။ ရွှေထီးကိုကား ပုလဲသန္တာဆွဲ၏။ စသည်ဖြင့် လေးမျက်နှာဘုရား တည်ဆောက်ရာ ဌာပနာပုံအသေးစိတ်ကို တွေ့ရသည်။ အနန္တသူရ မောင်နှံတို့သည် "အတို့စကြဝဠာစသော အတိုင်းမသိသော စကြဝဠာနှိုက်နေသော လူနတ်သတ္တဝါခပ်သိမ်း တို့အကြွင်းမဲ့သဖြင့် သံသရာဆင်းရဲမှ လွတ်မြောက်ခဲ့၍ ဆင်းရဲမဲ့သော နိဗ္ဗာန်ပြည်သို့ ရောက်စေချင်သော ကြောင့် ငါလည်း သိစပ်မြင်နှံ့သော သဗ္ဗညုတဉာဏ် ဘုရားဆုကို လိုချင်သောကြောင့်"  ဤလေးမျက်နှာ ဘုရားတည်ကြောင်း ဆုတောင်းသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဗိသုကာလက်ရာများ
ဤလေးမျက်နှာဂူဘုရားအတွင်း၌ ဘုရားဆင်းတု လေးဆူ တည်ထားသည်။ ဂူအရံ၌လည်း ဘုရားဆင်းတုများ တည်ထားသည်။ ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ်လည်း အတင့်အတယ်ရေးသည်။
လေးမျက်နှာဘုရားသည် အရှေ့မုခ်ပြု ဂူဘုရားဖြစ်သည်။ အုတ်တံတိုင်းနှစ်ထပ်ရံ၍ အုတ်ခုံအမြင့်ပေါ်၌ ဂူဘုရားတည်ထားသည်။ ပန္နက်သည် စတုရန်းပုံဖြစ်၍ မုခ်လေးမျက်နှာ ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်မုခ်သည် အဓိကဝင်ပေါက်ဖြစ်သည်။ အထက်၌ ပစ္စယာများ၊ ထောင့်များတွင် စေတီငယ်များ၊ ကွမ်းတောင်အထွတ်၌ ထီးတပ်ဆင်ထားသည်။
ဂူအတွင်းနံရံပေါင်းကူးတို့တွင် ဆေးရေးပန်းချီများ မင်စာများ ရှိသည်။ ခပ်များများမှာ ထုံးသုတ်ပစ်ခြင်းကြောင့် ပျက်ဆီးသွားသည်။ ဗုဒ္ဓဝင်ဆိုင်ရာ လက်ရာများမှာ အလွန်ကောင်းမွန်၍ နှမြောဖွယ်ဖြစ်သည်။ လေးမျက်နှာဘုရား ပတ်ဝန်းကျင်၌ ပုဂံခေတ် အုတ်ကျောင်းကြီးများ၊ ဓမ္မသာအုတ်ဇရပ်များ၊ လေးထောင့်ရေကန်၊ ရေတွင်းများကို တွေ့နိုင်ပေသေးသည်။
ရှားလော့ ဘရွန်တီ
ရှားလော့ ဘရွန်တီ (Charlotte Brontë) (၁၈၁၆−၁၈၅၅) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုရေးဆရာ ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်စာပေနယ်တွင် ထင်ရှားသည့် ဘရွန်တီမောင်နှမသုံးယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး သူရေးသည့် ဂျိန်း အိုင်ရီ ကို ဂန္ထဝင်ဝတ္ထုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
ထီးလော်သေထရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ထီးလော်သေထရွာ(Hteelawthayhta)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၈၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မစိုးရိမ်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
မစိုးရိမ်ရွာ (Masoeyain)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လေးပင် (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေးပင် (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၂ ဦး၊ မ ၁၀၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုံရိန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
လုံရိန်းရွာ(Lungring)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ရေဆောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၁၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေဆောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၂ ဦး၊ မ ၄၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွမ်လုံရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကွမ်လုံရွာ (Kunlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ဖယ်ခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖယ်ခုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၆၇ ဦး၊ မ ၉၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၃၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးကုန်းကျွန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဇီးကုန်းကျွန်းရွာ (Zeekonekyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဇီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၄ ဦး၊ မ ၈၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တပွန်ရွာမ
တပွန်ရွာမ
ပွင့်ဖြူချောင်းရွာ၊ ပွင့်ဖြူချောင်း
ပွင့်ဖြူချောင်းရွာ၊ ပွင့်ဖြူချောင်း
အုန်းကြိုင်
အုန်းကြိုင် အမည်ဖြင့် အောက်ပါ ဆောင်းပါးများ ရှိသည်။
မကြီးအုပ်ရွာ၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ဝိုင်းကြီးရွာ၊ ထရော်ညောင်ဝိုင်း
ညောင်ဝိုင်းကြီးရွာ၊ ထရော်ညောင်ဝိုင်း
အင်ဒိန်အင်ဒေါင်းရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပံတောရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
လက်ပံတောရွာ (Letpantaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ပြန်လှည့်-သီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၂၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်မင်းသားလည်မှိန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မြလေး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်ဒေါ်မြလေးကား တစ်ခေတ်တစ်ခါက အရေးပါသော အမျိုးသမီး ဇာတ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ နှစ်မွှာအသည်း ဇာတ်ကား၌ ဒေါ်မြလေး၏ “မပြောတော့ဘူး၊ ပြောကို မပြောချင်တော့ဘူး”ဟူသော လက်သုံးစကားက ရုပ်ရှင်ကြည့် ပရိသတ်များအကြား အလွန်ရေပန်းစားခဲ့ဘူးသည်။
ဒေါ်မြလေးကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး။ ဇလွန်မြို့နယ်၊ မဟာသာရွာတွင်အဖ ဦးသာကျော်နှင့် အမိဒေါ်လယ်ရောက် တို့က ၁၉၀၆-ခုနှစ်၊၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ကိုးဦးအနက် အဋ္ဌမမြောက်ဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ မသိန်းမြ ဖြစ်သည်။ မသိန်းမြသည် အသက် (၁၆)နှစ်အရွယ်တွင် ဦးလေးအရင်းဖြစ်သူ ဇာတ်မင်းသား ဦးဘခင်နှင့် မင်းသမီးကြီး မစိန်ညွန့်တို့အား အကြောင်းပြုကာ လန်ဒန်အတ်ဖလင်းနှင့် ပဲရော့ကုမ္ပဏီများသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင်နယ်သို့ ရောက်သောအခါ မသိန်းမြအမည်က မမြလေး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တောမြိုင်စွန်းက လွမ်းအောင်ဖန် ဇာတ်ကားတွင် မမြလေး နာမည်ရလာခဲ့၏။ လန်ဒန်အတ်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ ရတနာပုံဇာတ်ကားတွင် ဒေါ်မြလေးက ဆရာမလေး မအေးမြင့် အဖြစ် တည်ငြိမ်စွာ သရုပ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အေဝမ်းရုပ်ရှင်မှ ထုတ်လုပ်သော ရတနာပုံ ဇာတ်ကားတွင် နန်းဝတ်နန်းစားဖြင့် စစ်ကဲကြီး၏ နှမအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရသည်။
ဒေါ်မြလေးသည် အစပိုင်းတွင် တည်တည်တံ့တံ့ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရသော်လည်း နောက်ပိုင်း စုန်းကဝေ၊ တစ္ဆေဇာတ်ကားများ၌ မဲ့ကာရွဲ့ကာဖြင့် အမုန်းခံ၍ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရသည်။ အနုပညာရှင်ကောင်း တစ်ဦးပီပီ ဒေါ်မြလေးက ကျရာဇာတ်ရုပ်ကို မညည်းမညူ အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၄-ခုနှစ်၊ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ ဇာတ်ကားတွင် လှမောင်ကြီးနှင့် တွဲဖက်ကာ ပရိသတ်မုန်းလောက်အောင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရ၏။
ဒေါ်မြလေး၏ ခင်ပွန်းမှာ လူရွှင်တော် ဒါရိုက်တာဆားဘထွန်း ဖြစ်သည်။ ဆားဘထွန်းမှာ ဂျပန်ခေတ်ကပင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ဒေါ်မြလေးသည် ၁၉၇၄-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် စိန်ရုပ်ရှင်မှ ရိုက်ကူးနေစဉ်အတွင်း တင်ပဆုံရိုးကျိုးသွားခဲ့ရာ ဆေးရုံ၌ (၄၁)ရက်ကြာ ကုသခဲ့သော်လည်း မသက်သာဘဲ နေအိမ်၌ အနားယူနေစဉ် အတွင်း ၁၉၇၅-ခု၊ မတ်လ (၂၀)ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၆၉)နှစ် ရှိပြီး ကျန်ရစ်သူ သားသမီးများ မရှိခဲ့ပါ။
ယိုဒရာဂ စာလာကဂြိုက်
ယိုဒရာဂ စာလာကဂြိုက် (ยอดรัก สลักใจ; Yodrak Salakjai) အထီးအဆိုတော်ထိုင်း မှာမွေးဖွား နေ့၌သေဆုံးခဲ့နှင့် ၈ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉၅၆ အတိတ်ကာလ  ၉ ဩဂုတ်လ ၂၀၀၈ အဲဒီမှာဂီတလူသိများသည်။  ၃၀ နေဆဲအူ (30 ยังแจ๋ว)
ကမ္ဘာအမြင့်ဆုံးတံတားများ
ဤ အမြင့်ဆုံးတံတားများစာရင်းတွင် အနည်းဆုံး 200 မီတာ (660 ft) ရှိသော တည်ဆောက်ပုံအမြင့်ရှိသော တံတားများပါဝင်သည်။ တံတား တစ်ခု၏ တည်ဆောက်ပုံ အမြင့် သည် တံတား၏ အပေါ်ဆုံး ဒေါင်လိုက် အကွာအဝေး ဖြစ်သည့် တံတား မျှော်စင် ထိပ်မှ တံတား၏ အောက်ဆုံး အလင်းတန်း အထိ၊ ၎င်း၏ ဆိပ်ခံများ၊ တာဝါတိုင်များ၊ သို့မဟုတ် ရွက်တိုင်များ မျက်နှာပြင် မှ ထွက်လာသည့် ဓာတ်တိုင်များ ၊ မြေ သို့မဟုတ် ရေ။ တည်ဆောက်ပုံ အမြင့်သည် တံတားကုန်းပတ် (တံတား၏ လမ်းကြမ်းပြင်) နှင့် တံတားဘောင်အောက်ရှိ မြေပြင် သို့မဟုတ် ရေမျက်နှာပြင် ကြား အမြင့်ဆုံးဒေါင်လိုက်အကွာအဝေးကို တိုင်းတာသည့် ကုန်းပတ်အမြင့် နှင့် ကွာခြားသည် ။ အမြင့်ဆုံးတံတားများ စာရင်းတွင် ကုန်းပတ်အမြင့်ဖြင့် တံတားများကို အဆင့်သတ်မှတ်ထားသည်။
တည်ဆောက်ပုံ အမြင့်နှင့် ခြေသည်းအမြင့်တည်းဖြတ်ပါ။
မြင့်သောတံတားများနှင့် အမြင့်တံတားများအကြား ခြားနားချက်ကို တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့် ရှင်းပြနိုင်သောကြောင့် အမြင့်ဆုံးတံတားအချို့သည် နက်ရှိုင်းသောချိုင့်ဝှမ်းများ သို့မဟုတ် ချောက်များကိုဖြတ်၍ တည်ဆောက်ထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ (ဇူလိုင် 1 ရက် 2020 ခုနှစ်အထိ) Duge Bridge သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံးတံတားဖြစ်ပြီး 11 ခုမြောက် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ ဤတံတားသည် နက်ရှိုင်းသော မြစ်ချောင်းကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ တံတား၏အစွန်းတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်တည်ဆောက်ထားသော တာဝါတိုင်နှစ်ခုသည် ၂၆၉ မီတာ (၈၈၃ ပေ) မြင့်သော်လည်း မြစ်ချောင်း၏ အနက်ကြောင့် Duge တံတား၏ ကုန်းပတ်အမြင့်မှာ ၅၆၅ မီတာ (၁၈၅၄ ပေ) ဖြစ်သည်။
ပြီးစီး
ကဏ္ဍ:တံတားများ စာရင်း
အနောက်တပွန်
အနောက်တပွန်
ဇင်ပိုင်ညာရွာ၊ ပွင့်ဖြူချောင်း
ဇင်ပိုင်ညာရွာ၊ ပွင့်ဖြူချောင်း
အရိုးတောင်ရွာ၊ သရက်ချောင်း
အရိုးတောင်ရွာ၊ သရက်ချောင်း
ကျော်၊ ဦး(ဝါးတန်း)
ဝါးတန်း ဦးကျော်(၁၉၁၂-၁၉၈၄)
မန္တလေးမြို့ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးလောကတွင် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၁၂-ခုနှစ်တွင် အဖ ဦးစာ၊ အမိ ဒေါ်အေးရင်တို့က မန္တလေး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများရှိစဉ်ကတည်းကပင် စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ တောင်ဝိုင်းကြီးတောရ မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက် စတုပစ္စယာ ကျောင်းဒကာအဖြစ် ရွှေကျင်သာသနာ ဝိနည်းစာပြန်ပွဲများ ဖြစ်မြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁-ခုတွင် မန္တလေး အနောက်မြောက်မြို့နယ်၊ ဖဆပလ(သန့်ရှင်း) အမတ်အဖြစ် နှစ်ကြိမ် ရွေးခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၁-ခုတွင် ပိဋကတ်တော် ပြန့်ပွားရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး အိမ်တော်ရာဘုရား မြောက်မုခ်၊ မန္တလေးတောင် ရေစစ်ကန် (၂၁)လုံး၊ မဟာမုနိ မြောက်ဆောင်းတန်း စသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ (၄၀)ကျော် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဇနီးသည်မှာ ဒေါ်သန်းရင် ဖြစ်ပြီး တစ်ဦးတည်းသော သမီးမှာ စိန်စိန်ရင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၄-ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၄)ရက်နေ့တွင် မန္တလေး၌ ကွယ်လွန်သည်။
သတိပဋ္ဌာန်
သတိပဋ္ဌာန်ဟူသည် လွန်စွာတည်သော သတိ၊ ခိုင်မြဲစွာတည်သော သတိဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သက်ဆိုင်ရာ အာရုံထဲ၌ စွဲစွဲမြဲမြဲ သက်ဝင်တည်နေသော သတိစေတသိက်ကို ဆိုလိုသည်။ တရားကိုယ်အားဖြင့် သတိစေတသိက်တပါးတည်း ဖြစ်သော်လည်း အာရုံ (၄) မျိုး၊ ပယ်ခွာခြင်းကိစ္စ (၄) မျိုး ပြားခြင်းကြောင့် သတိပဋ္ဌာန် (၄) မျိုး ပြားရခြင်း ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့မှာ
တို့ဖြစ်သည်။
၁။ ကာယာနုပဿနာ သတိပဋ္ဌာန်ဟူသည် ထွက်သက် ဝင်သက် အစရှိသော ရူပကာယ၌ ခိုင်မြဲစွာတည်သော သတိဖြစ်သည်၊ တနည်းအားဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်၌ (ဝါ) ဆံပင် မွေးညှင်းစသော (၃၂) ကောဋ္ဌာသ၌ အဖန်ဖန် ရှုခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့ အဖန်ဖန် ရှုသောအခါ အသုဘ (မတင့်တယ် ရွံ့ရှာဖွယ်ဖြစ်သော) အခြင်းအရာထင်လာသည်။ ဤသတိပဋ္ဌာန်ဖြင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို တင့်တယ်သည်ဟု မှတ်ထင်သော သုဘဝိပလ္လာသ (တင့်တယ်၏ဟု အမြင်မှားနေမှု) ကို ပယ်ရှားနိုင်သည်။
၂။ ဝေဒနာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်ဟူသည် ဝေဒနာတရားတို့၌ ခိုင်မြဲစွာတည်သော သတိဖြစ်သည်။ တနည်းအားဖြင့် ဝေဒနာတို့ကို ဒုက္ခအခြင်းအရာထင်လာအောင် အဖန်ဖန် ရှုဆင်ခြင်သော သတိဖြစ်သည်။ ဤသတိပဋ္ဌာန်ဖြင့် သုခဝေဒနာ၊ ဒုက္ခဝေဒနာနှင့် ဥပေက္ခာဝေဒနာတို့ကို အဖန်ဖန်ရှုသောအခါ အဖြစ်အပျက်ဒဏ် အမြဲခံရပုံကို မြင်ရသဖြင့် ကြောက်မက်ဖွယ် ဘေးဒုက္ခဟူ၍ ထင်လာသည်။ ဤသတိပဋ္ဌာန်ဖြင့် ရုပ်နာမ်တို့၌ သုခဟု မှတ်ထင်သော သုခဝိပလ္လာသ (ချမ်းသာ၏ဟု အမြင်မှားနေမှု) ကို ပယ်ရှားနိုင်သည်။
၃။ စိတ္တာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်ဟူသည် သရာဂစိတ် ဝီတရာဂစိတ် အစရှိသော စိတ်အပြား၌ ခိုင်မြဲစွာတည်သော သတိဖြစ်သည်။ တနည်းအားဖြင့် စိတ်ကို အာရုံပြု၍ ဤစိတ်ကား ရာဂစိတ်၊ ဤစိတ်ကား ရာဂကင်းသောစိတ် စသည်ဖြင့် ခွဲခြားလျက် အနိစ္စ အခြင်းအရာ ထင်လာအောင် အဖန်ဖန်ရှုတတ်သော သတိဖြစ်သည်။ ဤသတိပဋ္ဌာန်ဖြင့် စိတ်တို့ကို ခွဲခြားဆင်ခြင်သောအခါ စိတ်အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲပုံကို သေချာစွာ သိရသဖြင့် အနိစ္စအခြင်းအရာ လွန်စွာထင်လာသည်။ ဤသတိပဋ္ဌာန်ဖြင့် နိစ္စဝိပလ္လာသ (မြဲ၏ဟု အမြင်မှားနေမှု) ကို ပယ်ရှားနိုင်သည်။
၄။ ဓမ္မာနုပဿနာသတိပဋ္ဌာန်ဟူသည် နီဝရဏစသော ဓမ္မတို့၌ ခိုင်မြဲစွာတည်သော သတိဖြစ်သည်။ တနည်းအားဖြင့် ရူပက္ခန္ဓာကို ကာယာနုပဿနာဖြင့်၊ ဝေဒနာက္ခန္ဓာကို ဝေဒနာနုပဿနာဖြင့်၊ ဝိညာဏက္ခန္ဓာကို စိတ္တာနုပဿနာဖြင့် ရှုပြီးဖြစ်သောကြောင့် ကြွင်းသော သညာက္ခန္ဓာနှင့် သင်္ခါရက္ခန္ဓာဟူသော ဓမ္မကို အဖန်ဖန်ရှုသော သတိဖြစ်သည်။ ယင်းဓမ္မတို့ကို အနတ္တအခြင်းအရာထင်လာအောင် အဖန်တလဲလဲ အာရုံပြု၍ ရှုသောအခါ အရာရာကိစ္စတို့၌ ပရမတ္ထဓမ္မများသာ ရွက်ဆောင်နေကြောင်း၊ ပရမတ္ထဓမ္မချည်းသာ ထင်ရှားရှိကြောင်းကို သိရ၍ စီမံနိုင်သော အတ္တ (အသက်၊ လိပ်ပြာ၊ ဝိညာဏ်) ကောင် မရှိဟူသော အနတ္တအခြင်းအရာ လွန်စွာထင်လာသည်။ ဤသတိပဋ္ဌာန်ဖြင့် အတ္တဝိပလ္လာသ (အတ္တရှိ၏ဟု အမြင်မှားနေမှု) ကို ပယ်ရှားနိုင်သည်။
နမ့်မဲရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
နမ့်မဲရွာ (Namme)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ဖယ်ခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖယ်ခုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၆၇ ဦး၊ မ ၉၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၃၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိဂကန်
ဟိဂကန် သည် ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နိုင်ဂျာနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်နှင့် ကပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ဤကန်ရေသည် Babangou မြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ကန်၏ ဧရိယာသည် ၂၂၈ ဟက်တာ ကျယ်ဝန်းသည်။ ကန်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၂၇၁ မီတာ (၈၈၉ ပေ) အမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဟိဂကန်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နယ်မြေကို အရေးကြီးသည့် ရမ်ဆာနိုင်ငံတကာစိုစွတ်မြေဒေသစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မိချောင်းရုပ်ရွာ၊ ထရော်ညောင်ဝိုင်း
မိချောင်းရုပ်ရွာ၊ ထရော်ညောင်ဝိုင်း
အင်ဒိန်အင်ဂေါ့ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ဒိန်အင်ဂေါ့ရွာ(Indingingawt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ဒိန်ကော့နန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၄၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျားဟုန်း
ကျားဟုန်း
မန်ရိုးရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်ရိုးရွာ (Manyoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယောင်တဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟမ်းငိုင်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သွားကိုက်ခြင်း
သွားပိုးစားရောဂါ သို့မဟုတ် သွားဖုံး​ရောဂါများ​ကြောင့် သွားနာခြင်းကို သွားကိုက်ခြင်းဟု ​ခေါ်သည်။ သွား​ရောဂါ များ​ကြောင့်ဖြစ် နိုင်သလို သွား​ကြောင့်မဟုတ်ပဲ တစ်ခြား​ရောဂါများ​ကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ အဓိက ဖြစ်​စေ​သော အ​ကြောင်းအရာများအရာများမှာ သွားပိုးစား​ရောဂါသည် မွသွားလွှာအထိ ​ရောက်သွား​သော​ကြောင့်၎င်း၊ သွားကိုထိခိုက်မိ​သော​ကြောင့်၎င်း သွားမြစ်ထိပ် ပြည်တည်နာများကြောင့် ​သော်လည်း​ကောင်း သွားမျက်နှာပြင်​ပေါ်တွင် ​ကြွေလွှာများပြုန်းတီး၍ ဆင်စွယ်လွှာ​ပေါ်လာခြင်း​ကြောင့် ၎င်း ဖြစ်​စေနိုင်သည်။
၁။မွသွားလွှာ​ရောင်ခြင်း
သွားတစ်​ချောင်းဖွဲ့စည်းမှုတွင် အတွင်းဆုံးအလွှာမှာ မွသွားလွှာဖြစ်ပြီး ထိုအလွှာထဲတွင် နာကျင်မှကို ခံစားရ​သော အာရုံ​ကြောများ ​သွေး​ကြောများတည်ရှိခြင်း​ကြောင့် သွားပိုးစား​ရောဂါဟာ မွသွားလွှာကို ​ရောက်​နေပြီဆိုပါက သွားကိုက်ခြင်းကို ခံစားရမည်ဖြစ်သည်။
၂။သွားကျင်ခြင်း
မွသွားလွှာ၏ အ​ပေါ်ရှိ ဆင်စွယ်လွှာတွင် မွသွားလွှာနှင့်ဆက်ထား​သော tubules များရှိ​နေခြင်း​ကြောင့် ဆင်စွယ်လွှာတွင် သွားပိုးစားခြင်း ​ကြွေလွှာပြုန်းတီးခြင်း​ကြောင့် ဆင်စွယ်လွှာ​ပေါ်​နေမည် ဆိုပါကလည်း သွားကိုက်ခြင်းကိုခံစားရမည်ဖြစ်သည်။
သွားဖုံး​ရောဂါများ
သွားပတ်ပတ်လည်ရှိ သွားဖုံးများ​ရောင်ရမ်းခြင်း သွားဖုံးများပြည်တည်ခြင်း​ကြောင့်လည်း သွားကိုက်ခြင်းကို ဖြစ်​ပေါ်​စေသည်။
ထိခိုက်မိခြင်း
သွားကို ထိခိုက်မိ၍ဖြစ်​စေ မာ​ကျော​သောအရာများကို ကိုက်မိ၍ဖြစ်​စေ သွားမျက်နှာပြင်အက်ပြီး မွသွားလွှာကို ထိသွားလျှင်လည်း သွားကိုက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ရေဆောရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်လေးရွာ၊ သရက်ချောင်း
ညောင်ပင်လေးရွာ၊ သရက်ချောင်း
အောင်ကြိုင်ညွှန့်၊ တက္ကသိုလ်
စာရေးဆရာ အောင်ကြိုင်ညွှန့်(တက္ကသိုလ်)
၁၉၄၆-ခုနှစ်တွင် ဖျာပုံမြို ့နယ်၊ ကနိုကျေးရွာတွင် အဖ ဦးထွန်းခင်၊ အမိ ဒေါ်စောတင် တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးအောင်ကြည်ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ B.Sc ပညာရေးတက္ကသိုလ်မှ B.Ed ဘွဲ ့ ရခဲ့သဖြင့် ၂၀ဝ၇-ခုနှစ်တွင် ပညာရေးသုတေသနအဖွ့ဲမှ လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမူး အဆင့်ဖြင့် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ၁၉၇၆-ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာ စာတတ်မြောက်ရေးဆောင်းပါးဖြင့် စာပေလောကသို ့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ပညာမင်းကြီး ဦးကိုဘုန်း စာအုပ်နှင့် အငြိမ်းစားညွှန်ကြားရေးမှူးချူပ် ဦးသန်းဦး အတ္တုပ္ပတ္တိ စာအုပ်အားရေးသားခဲ့သည်။ ပညာရေး ရုပ်မြင်သံကြား ဌာနမှူးတာဝန်ဖြင့် ပညာရေးရုပ်မြင်သံကြား သင်ခန်းစာများ ၊ မြန်မာစာ မြန်မာစကား ဗီဒီယို ဇာတ်ကားများထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အပတ်စဉ်ထုတ်ဂျာနယ် ၊ လစဉ်ထုတ်မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝတ္ထု တိုနှင့် ဆောင်းပါးများရေးသားလျက် ရှိသည်။ လူမှုရေး၊ ဘာသာရေး ပညာဒါနအကျိုးပြုလုပ်ငန်းများတွင် စေတနာအလျှောက် လုပ်အားပေးလျက် ရှိသည်။ ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ မှူးယစ်ဆေးဝါးဆန် ့ကျင်ရေးအသင်း ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
နိုင်ငံခြားအတွေ ့အကြုံ
၁၉၈၂ ရုပ်မြင်သံကြားပညာတော်သင် အဖြစ် ဂျပန်နိုင်ငံ NHK တွင် ပညာတော်သင် ၊ မလေရှားနိုင်ငံ ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ ၊ တရုတ်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
လိပ်စာ
အမှတ် ၄၀ဝ၊ ဇာနည်(၁၀)လမ်း၊ (၉)ရပ်ကွက်၊ တောင်ဥက္ကလာပ မြို ့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ပြန်လှည့်-သီးကုန်းရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ပြန်လှည့်-သီးကုန်းရွာ (Pyanhleit-Theekone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ပြန်လှည့်-သီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၂၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နနွင်းပိုးကျွန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
နနွင်းပိုးကျွန်းရွာ (Nanwinpoekyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဇီးကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၇ ဦး၊ မ ၅၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွာပြီ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တွင်းချောင်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
တွင်းချောင်းရွာ (Twinchaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ သာစည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၀၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျော်၊ ဦး(လက်ဖက်)
ဦးကျော်(လက်ဖက်)
မန္တလေးမြို့ရှိ မစိုးရိမ်ကျောင်းတိုက်ကြီးအား တစ်ဦးတည်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည့် လက်ဖက်ကုန်သည်၊ ဆားကုန်သည်ကြီး ဖြစ်သည်။ မန္တလေးတောင်ဘက် ဆယ်မိုင်ခန့် အကွာ မြစ်ငယ်တံတားအနောက်ဘက် မြို့ပြင်ကြီးရွာ ဇာတိဖြစ်၍ ဖခင်မှာ လက်ဖက်ခြောက်သည် ဦးသက်ရှည် ဖြစ်သည်။ ဖခင်နှင့်အတူ မန္တလေး ပွဲကုန်းအရပ်တွင် လက်ဖက်ခြောက်လုပ်ငန်းပွဲရုံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၉-ခုနှစ်တွင် မြို့တော်ဝန် ဦးပေစိ၏ မစိုးရိမ်ဥယျာဉ်နေရာအား ဝယ်ယူ၍ မြို့ပြင်ကြီး ဆရာတော်အား ကျောင်းဆောက်လှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဧပြီ ၁၉၇၀
ကိုးကား
1970
ကန်ကုန်းကလေး
ကန်ကုန်းကလေး
ပယင်းတောင်ရွာ၊ ပွင့်ဖြူချောင်း
ပယင်းတောင်ရွာ၊ ပွင့်ဖြူချောင်း
သေရွာပြန်
နတ်ပြည်တက်နိုင်လောက်တဲ့ ကုသိုလ်ကံ ရှိနေပေမယ့်သေခါနီးမှာ ရုတ်တရက် ပြုကာမတ္တ၊ဖြစ်ကာမတ္တကံ ( ကဋတ္တာကံ)က ဝင်ပြီး စီရင်လိုက်တာမျိုးမှာ ရောက်နိုင်ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက ကောင်းမှုတွေ အများကြီး ရှိပါလျှက် မကောင်းမှု သေသေးမွှားမွှားကို သေခါနီးမှာ ကပ်ပြီး သတိရလျှက် သေတာမျိုး၊ ဥပစ္ဆေဒက ကံ နဲ့ သေရတာမျိုးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ဟာ ရောဂါ ဝေဒနာ ခံစား၊အချိန်ရပြီး ကိုယ့်ဘဝတလျှောက် ပြုလုပ်ခဲ့ တဲ့အားကြီးသော (ဂရုကံ ) ၊ ကောင်းမှု ( အာသန္နကံ) ၊ အလေ့အကျင့်ဖြစ်လောက်အောင် ပြုလုပ်ဖူးသော ကောင်းမှု၊မကောင်းမှု (အာစိန္နကံ)တွေကြောင့် ဖြစ်လာမယ့် ကံနိမိတ်၊ကမ္မနိမိတ်၊ဂတိနိမိတ်တွေ တိတိကျကျ မပေါ်လိုက်ရဘဲ ရုတ်တရက် စုတိစိတ်ကျသွားသူမျိုးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို လူတွေကို မြတ်စွာဘုရားက သေချိန်မစေ့ဘဲ သေရသူတွေ၊ အကုသိုလ်ကံ သေးသေးလေးအရင်က(အရင်ဘဝက) ရှိခဲ့တာကို ဒီဘဝမှာ ကိုယ့် အသက်ကို ဉာဏ်နဲ့ မစောင့်လို့ သေရသူတွေလို့ ပြစ်တင်ပါတယ်။
မသေခင် မိနစ်(၃၀)ခန့် အချိန်ရပါက ထိုသူကို ကျန်သူများက ကောင်းရာမွန်ရာ ရောက်အောင် ဝိုင်းပြီး ပြုပြင်ပေးနိုင်ပါတယ်။ (ဆရာတော်အရှင်ဇနကာဘိဝံသ အဆိုအရ) ပထမ သူ့မှာ နိမိတ်တွေ ပေါ်လာမယ်။ ကောင်းသောနိမိတ်လား၊ ဆိုးသော နိမိတ်လားဆိုတာကို ဒီလူ ရဲ့ အပြင်ပန်းပုံစံကို ကြည့်ပြီး သိနိုင်သလို ပြုပြင်ပေးနိုင်ပါတယ်။ အရှင်သောဏ နဲ့ သူ့ ဖခင်ကြီး ဥပမာမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလို မဟုတ်ရုတ်တရက် ကံကဖြတ်သတ်လိုက်တော့ နိမိတ်လဲ မပေါ် ၊ ဘုမသိ၊ဘမသိနဲ့ တိတိကျကျ ငရဲ ကိုလဲ တန်းပြီး မရောက်သွားတော့ ယမမင်းက စစ်ဆေးပေးပြီး ကောင်းရာ ပြန်ရောက်ဖို့ ကူညီပေးပါတယ်။ ဒီနေရာမှာ ဝိဉာဉ်ကောင် မဟုတ်ကြောင်းတော့ ထပ်လောင်းပြောပါရစေ ။ ဘဝကူးသွားပြီး ဖြစ်ရပါမယ်။ ထပ်ပြောရရင် ယမမင်းကိုယ်တိုင်က စတုမဟာရာဇ်နတ်မျိုးမှာ အပါအဝင် ဝေမာနိက ပြိတ္တာ ဆိုတဲ့ သူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ ကိုယ်တိုင်ကလဲ နတ်စည်းစိမ်ခံစားလိုက် ၊ ရိုးရိုး ပြိတ္တာတွေလို ဒုက္ခဆင်းရဲ ပြန်ခံလိုက်နဲ့ ရှိနေသူတွေ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီကြောင်းတွေကို မြတ်စွာဘုရားက ဥပရိပဏ္ဏာသ ပါဠိတော် ၊ ဒေဝဒူတ သုတ်မှာ ဟောထားခဲ့ပါတယ်။ ဇာတ်လမ်းကတော့ အပေါ်ပိုစ့် မှာရေးခဲ့တဲ့ အကြောင်း အရာတွေ ပါပဲ။
ဒေဝဒူတ - ဒေဝ ကို ဒီနေရာမှာ ယမမင်း၏ ၊ ဒူတ - တမန်တော် လို့ ဘာသာပြန်ကြပါတယ်။
ဒေဝဒူတ သုတ်တော် အကျယ်ဟာ ကြောက်စရာ၊ ထိတ်လန့်သံဝေဂ ရစရာ ငရဲပြည်အကြောင်းတွေ များလွန်းလို့ ဒီသုတ်တော်အကျယ်သင်ပြီးတာနဲ့ ကမ္မဋ္ဌာန်းတောင်းပြီး တရားအားထုတ်ကြတဲ့ ရဟန်းတွေ တော်တော်ရှိခဲ့တယ် လို့ ဆိုပါတယ်။
(၂) - ယမမင်းတွေ၊ ငရဲမင်းတွေက ဒီငရဲသား ဘယ်အဆင့်၊ ဘယ်ငရဲဘုံသွားလို့ ဆုံးဖြတ်ပေးပိုင်ခွင့်ရှိပါသလား၊ ဒါမှမဟုတ် သူ့ကံအလျောက်ပဲ သွားရတာမျိုးလား။
ကိုယ့် ကံ အလျှောက်သာဖြစ်ရတယ် လို့ ဆိုပါတယ်။ ဘာကြောင့် ဆိုရင် ဘုရားဟောမှာ ကုသိုလ်ကံကို သတိရလိုက်တာနဲ့ နတ်ပြည်ကို တန်းရောက်သွားကြရတယ် လို့ ပါနေပါတယ် ။ ယမမင်းနဲ့တောင် တာ့တာ၊ဘိုင့်ဘိုင်တွေ လုပ်မနေဘူး ဆိုတော့ သူ့ကံက ချက်ချင်း စီရင်တယ်လို့ ယူဆရပါမယ်။ အပေါ်မှာ …သံဝေဂ ရဘူးတယ်…….ဆိုရင်ကို ….ယမမင်းက ငရဲနဲ့ မတန်တဲ့ သူတော်ကောင်းပဲဆိုပြီး နတ်ပြည် တစ်ထပ်ထပ်ကို ပို့ပေးပါတယ် ဆိုတာ ဖတ်ကောင်းအောင်ရေးထားတဲ့ သဘောပါပဲ ။
ဒီနေရာမှာ ဘယ်လို ကံတွေကို မှတ်မိတတ်တယ်ဆိုတာ မြတ်စွာဘုရားဟောတာ ရှိပါသေးတယ်။ ကျွန်တော်မှတ်မိတာတော့ လပြည့်။ လကွယ် ဥပုသ်ဆောက်တည်ခြင်း မျိုးတွေကို ငရဲကျသွားသူတွေ ပိုပြီး မှတ်မိတတ်တယ် လို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ကျောင်းဆောက်လှူတာတွေ တောင် သတိမရတတ်ဘဲ နဲ့ ဒီ ဥပုသ်ကုသိုလ်က နတ်ပြည်ပြန်ပို့စေနိုင်တယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါကြောင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တိုင် လပြည့်။ လကွယ်တွေမှာ ဥပုသ်ဆောက်တည်ဖို့ တိုက်တွန်းတော်မူပါတယ်။
(၃) သေရွာပြန်တွေ မျောနေချိန်မှာ ငရဲရောက်သွားတဲ့အခါ သူတို့ရဲ့ စိတ်က ငရဲကို အာရုံပြုနေတာလားဗျာ။ ( ရုပ်ရှင်တွေကလို ဝိဉာဏ်ကောင်ရယ်လို့ ခန္ဓာကိုယ်က ထွက်ပြီး ငရဲပြည်ဆင်း၊ ပြီးမှ အဲဒီဝိဉာဉ်က ကိုယ်ထဲပြန်ဝင်၊ အဲဒါမျိုးတော့ မဖြစ်နိုင်ဘူးထင်ပါတယ်။ )
သေခါနီး မှာ ပေါ်တဲ့ ဂတိနိမိတ် မှာ ငရဲ ဂတိနိမိတ်ပေါ်နေတာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိမိတ်က မသေခင် အချိန်စောစောမှာ ပေါ်တတ်ပါတယ်၊ အဲဒီအချိန်အထိ သေခါနီးလူမှာ အပြင်အာရုံ (၅)ပါး ၊ အတွင်း မနောအာရုံ (၁)ပါး -ပေါင်း (၆) ပါးရှိနေလိမ့်ဦးမယ်။ အရဿာ ၊ အထိအတွေ့ စပြီးချုပ်လေ့ရှိတယ်။ သူ့စားချင်စိတ်မရှိတော့ဘူး။ အစာမဝင်တော့ဘူး။ အရဿာမရှိတော့ဘူး။ နောက် သူ့ကို ထိထား၊ကိုင်ထားတာ မသိတော့ဘူး။ ပြီးမှ အကြား ၊အနံ့ ၊ အမြင်တွေ ဟာ တစ်ခုပြီးတစ်ခုချုပ်ကုန်ပါတယ်။ ဒါတွေ အားလုံး မချုပ်ခင်မှာ ဘေးကလူတွေဟာ ဝိုင်းငိုနေတာ ၊မလိုအပ်တာတွေ လျှောက်ပြော အော်ဟစ်နေတာ မျိုး မလုပ်ဘဲနဲ့ လားရာဂတိ ကောင်းအောင် ကူညီလို့ ရပါတယ်။ သေခါနီးလူကိုယ်တိုင်က ဝိပဿနာ အားထုတ်ဖူးမယ်။ တရားရှိမယ်ဆိုရင်တော့ သေချာပေါက် ကောင်းရာရောက်မယ်။ သတ္တမဇော စေတနာဖြစ်လို့ ပါပဲ ။
အရှင်သောဏ ရဟန္တာလို အကုသိုလ်များတဲ့ မုဆိုးဖခင်ကို ပန်းအနံ့ပေးပြီး ဘုရားပန်းကပ်ခိုင်းတာ (အနံ့အာရုံ မချုပ်ခင် ) ၊ ဘုရားဆင်းတုတော် ၊ ပုံတော်ကို ပြပြီး ၊ဘုရားဂုဏ်တော်ပွားခိုင်းတာ ( အမြင်အာရုံ မချုပ်ခင်) ၊ ဘေးကနေ သရဏဂုံ နဲ့ ဂုဏ်တော် တွေ ရွတ်ပေးကြတာ ဒါမှမဟုတ် မိုးကုတ်ယောဂီတွေဆိုပါက ဝိပဿနာ ကျင့်စဉ်လေးတွေ ဘေးကနေ ပြောပေးကြတာ (ဝင်လေပျက် ၊ ထွက်လေပျက် စသည် မိုးကုတ်မှာ နှလုံးသွင်းတယ်) ..(အကြားအာရုံ မချုပ်ခင် ) ဒါတွေဟာ ကောင်းရာ ဂတိ သေချာပေါက်ရောက်အောင် ဘေးကလူတွေက ကျေးဇူးပြုပေးလိုက်တာတွေပဲ ။
ဒီလိုမဟုတ်ရင်တော့ အရှင်ဇနကာဘိဝံသ ပြောတဲ့ ကျောင်းဒကာမကြီးလို သေခါနီး ကိုယ့်ဟာကို တရားနှလုံးသွင်းနေတာကို သမီးလုပ်သူက အော်ငိုလိုက်တော့ သမီးကို စိတ်စွဲပြီး ပြိတ္တာမကြီး ဖြစ်သွားတယ်။ (၂)ပတ်လောက်ကြာမှ ဆရာတော်ဆီ ရောက်လာပြီး အမျှတောင်းလို့ နောက်တခါ ဆွမ်းသွပ်ပေးလိုက်ရတယ်။ ဒါမျိုးမဖြစ်အောင် ကိုယ်တွေက ဆင်ခြင်ရမယ်။
ဒီတော့ သေတော့မယ့် လူတစ်ယောက်ရဲ့ စိတ်မှာ ဖြစ်မှာတွေက အများကြီး ဖြစ်နေတယ် ။ နာတာတွေရော ၊ ကြောက်တာတွေရော ၊ သံယောဇဉ်တွေရော ပေါ့ ။ အဲဒီစိတ်မှာ စုတိစိတ်မကျခင် နိမိတ် (၃) မျိုးလည်း ပေါ်လာတယ် ။ အဲဒီထဲက ငရဲ ဂတိနိမိတ်ပေါ်လာတာ ကို ကိုယ်က (၂)ကိုယ်ခွဲပြီး ငရဲကို သွားလေ့လာတယ် ထင်တတ်ကြပါတယ်။
ဒီအထိတော့ အဘိဓမ္မာ မှာ အဖြေရှိပါတယ်။ လယ်တီဆရာတော်၊ ဆရာတော် အရှင်ဇနကာဘိဝံသ ၊ ဆရာတော် ရဝေနွယ်၊ ရဝေထွန်း စသည် တို့လဲ ရေးကြ ဟောကြပါတယ် ။
ကျွန်တော် စိတ်ဝင်တစားရှာနေမိတာလေးတစ်ခုကတော့ တချို့တွေ သေခါနီး၊ ငရဲရောက်၊ နတ်ပြည်ရောက်သွားကြရာမှာ (ဒီလိုနိမိတ်တွေပေါ်ရာမှာ) နတ်ပြည်က ဟိုလူကို မှာလိုက်တာတို့ ၊ ဒီလူကိုလိပ်စာနဲ့တကွ စကားပါးတာတို့၊ တခြားတစ်ယောက်အတွက် ဗိမာန်ကို ကိုယ်က တွေ့ခဲ့ရတာတို့ ၊ ငရဲကနေလဲ လူကြုံမှာတာမျိုးတွေပါ ရှိတတ်ပါတယ်။ ဆရာတော်အရှင်ဇဝန တို့ ဟောတာတွေမှာတောင် ပါသေးတယ်။ တိတိကျကျတွေပဲ သူတို့ မှာလိုက်တဲ့ သူကလဲ လူ့ပြည်မှာ တိတိကျကျ၊ လိပ်စာနဲ့တကွရှိနေတာ တွေ့ရတယ်။ ဒါတွေကတော့ စိတ်ရဲ့ဆန်းကျယ်မှုတွေပဲလား ။ ဂတိနိမိတ်ကျပြီး မသေသူတွေမှာ ကြုံရတတ်တာတွေလားတော့ မပြောနိုင်ပါ။
ဒမ်းကန်
ဒမ်းကန် သည် ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်ငယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ကယမြို့၏ မြောက်ဘက်၊ Sahel Reserve ၏ တောင်ဘက်၊ ဘမ်ကန်၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်မှရေသည် White Volta သို့ စီးဝင်သည်။ ဤကန်သည် ၅ ကီလိုမီတာရှည်ကာ ၂ ကီလိုမီတာ ကျယ်သည်။ ဤကန်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၀၄ မီတာ (၉၉၇ ပေ) ရှိသည်။ ဤကန်ကို ရမ်ဆာနယ်မြေအဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကတည်းက သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အဒါးရွာ၊ သရက်ချောင်း
အဒါးရွာ၊ သရက်ချောင်း
ကျော်၊ ဦး(ဟင်္သာပြဒါး)
ဦးကျော်(ဟင်္သာပြဒါး)
မန္တလေးမြို့တွင် ဟင်္သာပြဒါးလုပ်ငန်းဖြင့် ထင်ရှားခဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်သည်။ အဖ ဦးရွှန်း၊ အမိ ဇရပ်အမကြီး ဒေါ်မိန်းကလေးတို့က မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဟင်္သာပြဒါးလုပ်ငန်းဖြင့် စီးပွားအောင်မြင်ခဲ့ရာမှ  ဟင်္သာပြဒါးဦးကျော် အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ မွေးချင်း တတိယသားဖြစ်၍ ရတနာပုံဆီစက် ဦးသိန်း၏ အစ်ကို၊ ရေတွင်းဒကာ ဦးစိုးလေး၏ညီ ဖြစ်၍ ဒါးတန်းဦးသန့်၏ ဦးကြီးတော်၏။
သင်္ဘောသီးသုပ်
သင်္ဘောသီးသုပ်ဆိုသည်မှာ မြန်မာ့စားသောက်ဖွယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သင်္ဘောသီးကို အမျှင်ကလေးများဖြစ်အောင် ခြစ်ဖြင့်ခြစ်ပြီးနောက် ဆီကျက်၊ ကြက်သွန်ကြော်၊ ပဲမှုန့်၊ ငရုတ်သီးကြော်၊ မန်ကျည်းမှည့်ရည်တို့ဖြင့် သုပ်စားခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကို မြို့သုပ် ဟုခေါ်သည်။
နောက်တစ်နည်းမှာ တောသုပ်ဟုခေါ်ပြီး သင်္ဘောသီးခြစ်ပြီးသားကို ဆီကျက်မပါဘဲ ငရုတ်သီးစိမ်းနိုင်နိုင်၊ မန်ကျည်းမှည့်ရည်၊ ငပိဖုတ်တို့ဖြင့်သုပ်သည်။ ယိုးဒယားသင်္ဘောသီးထောင်းတွင် သကြားပါဝင်သည်။
နောင်လိုင်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
နောင်လိုင်ရွာ (Nawnglai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ဖယ်ခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖယ်ခုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၆၇ ဦး၊ မ ၉၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၃၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းညီအစ်ကိုရွာ
ချောင်းညီအစ်ကို
ရှမ်းရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာတာနိုင်ငံ
အော့တမန်အင်ပိုင်ယာ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိခဲ့ပြီးနောက် ၂၀ရာစု အစောပိုင်းတွင် ကာတာတို့သည် ဗြိတိသျှတို့၏ အစောင့်အရှောက်ခံနယ်မြေအဖြစ် ရှိခဲ့သည်မှာ ၁၉၇၁ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး ရသည် အထိပင် ဖြစ်သည်။ ကာတာနိုင်ငံအား သာနီမိသားစုမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်မှာ ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းမှပင် စခဲ့သည်။ ရှိတ်စော်ဘွား ဂျာဆင်ဘင်မိုဟာမက်အယ်လ်သာနီသည် ကာတာနိုင်ငံကို ထူထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကာတာသည် ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ဆက်ခံရသော ဘုရင်စနစ်ကို ကျင့်သုံးပြီး နိုင်ငံ၏ အကြီးအကဲမှာ ရှိတ်စော်ဘွား တာမင် ဘင် ဟာမက်အယ်လ်သာနီ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ ဘုရင်စနစ်မှာ စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် ကျင့်သုံးသည် ဆိုသော အယူအဆ နှင့် သက်ဦးဆံပိုင် ဘုရင်စနစ် ကျင့်သုံးသည် ဟူသော အယူအဆ   ကွဲပြားလျက် ရှိကြသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို လူထုဆန္ဒခံယူပွဲ ဖြင့် အတည်ပြုနိုင်ခဲ့ပြီး ၉၈% အထိ ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။  ၂၀၁၇ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ကာတာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၇ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ၂.၆ သန်းမျှ ရှိပြီး ကာတာနိုင်ငံသား ၃၁၃,၀၀၀ ဦးနှင့် နိုင်ငံခြားသား ကျွမ်းကျင်ပညာရှင် ၂.၃ သန်း ဖြစ်သည်။
ကာတာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယ အကြီးမားဆုံးသော သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ အရင်းအမြစ် နှင့် ရေနံ အရင်းအမြစ်ရှိသောကြောင့် ဝင်ငွေ မြင့်မားသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူတစ်ဦးချင်း ဝင်ငွေ အမြင့်မားဆုံးသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကာတာနိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂ၏ သတ်မှတ်ချက်အရ လူထုဖွံ့ဖြိုးရေး ညွှန်းကိန်း အလွန်မြင့်သော နိုင်ငံများထဲတွင် ပါဝင်ပြီး လူထုဖွံဖြိုးရေး အတွက် အာရပ်နိုင်ငံများထဲတွင် အမြင့်မားဆုံး ဖြစ်သည်။ ကာတာနိုင်ငံသည် အာရပ်ကမ္ဘာတွင် ထိရောက်သော ဩဇာဏာရှိပြီး အာရပ်နွေဦး တော်လှန်ရေး ကာလအတွင်း သူပုန်အဖွဲ့အချို့ကို ထောက်ပံ့ခဲ့ကာ အချို့ကို ငွေကြေးအရ ထောက်ပံ့ခဲ့ပြီး အချို့အား တကမ္ဘာလုံးသို့ ဖြန့်ကျက်နေသော ၎င်း၏ သတင်းဌာန အဲလ် ဂျာဇီးယား မီဒီယာကွန်ယက်မှ တဆင့် ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။  ကာတာနိုင်ငံသည် ၎င်း၏ အရွယ်အစားနှင့် မမျှသော ဩဇာအာဏာ ရှိသဖြင့် အင်အား အသင့်အတင့်ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။  ကာတာသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပွဲကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး အာရပ်နိုင်ငံများထဲတွင် ကမ္ဘာ့ဖလား၏ ပထမဆုံးသော အိမ်ရှင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။
အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း
ရောမစာရေးဆရာ ပလိုင်းနီး သည်အဲလ်ဒါးမှ ကာတာကျွန်းဆွယ်တွင် နေထိုင်သူများအကြောင်းကို အစောဆုံး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်မှာ အေဒီ ပထမရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အား "ကာသာရေး" (Catharrei) ဟု ရည်ညွှန်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ဒေသတစ်ခု၏ အမည်မှ ရည်ညွှန်းဖော်ပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ရာစုနှစ် တစ်ခုများကြာသော အခါတွင် တော်လမီ မှ ထိုကျွန်းဆွယ်ကို ဖော်ပြသော ပထမဆုံး မြေပုံကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာအား ကာတရာ (Catara) ဟု ရည်ညွှန်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုမြေပုံတွင် ကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့ဘက်ရှိ မြို့အမည်အား ကာဒါရာ (Cadara) ဟု ရည်ညွှန်းဖော်ပြထားသည်။ မြို့အမည် ကာတရာ (Catara) နှင့် နေထိုင်သူ ကာတရေး (Cataraei) ဆိုသော အမည်တို့ကို ၁၈ ရာစု အထိ အသုံးပြုခဲ့ပြီး ကာတရာ (Katara) ဆိုသော စာလုံးပေါင်းကို အများဆုံး အသုံးပြုကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင်မှ ယနေ့ခေတ် အခေါ်အဝေါ် ကာတာ ဟူသော အမည်ကို နိုင်ငံအမည်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်။
ရှေးခေတ်
ကာတာတွင် လူတို့နေထိုင်ခဲ့သည်မှာ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅၀,၀၀၀ ခန့်မှ စ၍ ဖြစ်သည်။ ကျောက်ခေတ် မှ နေထိုင်မှုများနှင့် ကျောက်လက်နက်များကို ကျွန်းဆွယ်တွင် တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားမှ အူဘိတ်ခေတ် (၆၅၀၀ မှ ၃၈၀၀ ဘီစီ) လက်မှုပစ္စည်းများကိုလည်း စွန့်ပစ်ထားသော ကမ်းရိုးတန်း လူနေထိုင်ရာ နေရာများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ကာတာ အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသော အယ်လ် ဒါဆာ ဒေသမှာ အရေးပါသော အူဘိတ် ရှေးဟောင်းနယ်မြေ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ရာသီအလိုက် နေထိုင်ခဲ့ကြသော နေရာ အသေးစား တစ်ခု ဖြစ်မည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
အယ်လ်ခိုးကျွန်းများတွင် တွေ့ရသော ဘီစီ ၂ ရာစု ဘေဘီလုံခေတ် ကတ်ဆိုက်လူမျိုးတို့၏ ပစ္စည်းများသည် ကာတာတွင် နေထိုင်သူ နှင့် ယနေ့ခေတ် ဘာရိန်းနိုင်ငံ နေရာတွင် နေထိုင်သူ ကက်ဆိုက် လူမျိုးတို့ အကြား ကုန်သွယ်မှု ဆက်ဆံရေးအား ဖော်ပြနေသော ထင်ရှားသည့် သက်သေ အထောက်အထားများပင် ဖြစ်သည်။ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများတွင် ထောင်းထုထားသော ခရုခွံ ၃,၀၀၀,၀၀၀ ခန့် နှင့် ကက်ဆိုက် အိုးကွဲများ ပါဝင်သည်။ ထိုအထောက်အထားများက ဖော်ပြနေသည်မှာ ကာတာသည် အခွံမာငါးများမှ တဆင့် ဆိုးဆေး ထုတ်လုပ်ခဲ့သည့် အစောဆုံး ဒေသဖြစ်ပြီး ကက်ဆိုက်တို့၏ ခရမ်းရောင် ဆိုးဆေး လုပ်ငန်းမှာ ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိခဲ့သည်။
အေဒီ ၂၂၄ ခုနှစ်တွင် ဆက်ဆေးနီးယန်း အင်ပိုင်ယာမှာ ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ တဝိုက်ရှိ ဒေသများအား ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ကာတာသည် ဆက်ဆေးနစ် လူမျိုးတို့၏ ကူသန်းရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်းတွင် နေရာတစ်ခုမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး အဖိုးတန် ပုလဲများ နှင့် ခရမ်းရောင် ဆိုးဆေးများ ရောင်းဝယ်မှုတွင် ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်။ ဆက်ဆေးနစ်တို့၏ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် အာရေဗျ အရှ့ပိုင်း နေထိုင်သူများအား ခရစ်ယာန် ဘာသာနှင့် စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး ထို့နောက်တွင် မက်ဆိုပိုတေးမီးယန်း ခရစ်ယာန်တို့မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အရှေ့ဘက်သို့ ဆက်လက် ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ ထိုခေတ်အခါတွင် ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးကျောင်းများကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး နေထိုင်ရာ ဒေသ အသစ်များကိုလည်း ဆက်လက် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ခရစ်ယာန်ခေတ်၏ နှောင်းပိုင်းတွင် ကာတာတွင် ဆီးရီးယား ဘာသာစကားဖြင့် ဘက်သ်ကွာထရေး ဟု ခေါ်ပြီး ကာတာတို့၏ ဒေသဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ဒေသ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုဒေသတွင် ကာတာနိုင်ငံ တစ်ခုတည်းသာ ပါဝင်သည် မဟုတ်ဘဲ ဘာရိန်းနိုင်ငံ၊ တာရောက်ကျွန်း၊ အယ်လ်ခက် နှင့် အယ်လ်ဟာဆာတို့လည်း ပါဝင်သည်။
အေဒီ ၆၂၈ ခုနှစ်တွင် တမန်တော် မိုဟာမက် မှ မွတ်စလင် သံတမန်များကို အာရပ်ဒေသ အရှေ့ပိုင်း အုပ်ချုပ်သူ မွန်ဇာအီဘင် ဆာဝါ အယ်လ် တာမီမီ ထံသို့ စေလွှတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းနှင့် ၎င်း၏ ပြည်သူပြည်သားများမှ အစ္စလာမ်ဘာသာကို လက်ခံရန် မေတ္တာရပ်ခံခဲ့သည်။ မွန်ဇာမှ မေတ္တာရပ်ခံချက်ကို လက်ခံပြီး ဒေသအတွင်းရှိ အာရပ် လူမျိုးစု အများအပြား အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ကူးပြောင်းပြီးနောက် အာရပ်တို့မှ မွတ်စလင်များ ပါရှားအား သိမ်းပိုက်ရာတွင် ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ဆက်ဆေးနီးယန်း အင်ပိုင်ယာ ပြိုလဲခဲ့သည်။
အစောပိုင်း နှင့်နှောင်းပိုင်း အစ္စလာမ်ခေတ် (၆၆၁-၁၇၈၃)
ကာတာနိုင်ငံသည် အူမာယက် ခေတ်အခါက မြင်းနှင့် ကုလားအုပ် မွေးမြူရာတွင် ထင်ရှားသော ဒေသဖြစ်သည်။ ၈ ရာစု သို့ ရောက်သော အခါတွင် ပါရှားပင်လယ်ကွေ့ အတွင်း ၎င်း၏ မဟာဗျူဟာကျသော နေရာကြောင့် အကျိုးဖြစ်ထွန်းခဲ့ပြီး ပုလဲရောင်းဝယ်ရေးတွင် အချက်အချာ ဌာန တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အဘာဆစ် ခေတ်သို့ ရောက်သော အခါတွင် ကာတာ ကျွန်းဆွယ် အနီးတဝိုက်တွင် ပုလဲလုပ်ငန်း သိသိသာသာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။ ဘာဆရာမှ အိန္ဒိယ နှင့် တရုတ်သို့ သွားသော သင်္ဘောများသည် ကာတာနိုင်ငံတွင် ခရီးတထောက်နားလေ့ ရှိကြသည်။ တရုတ်ကြွေထည်များ၊ အနောက်အာဖရိကမှ ဒင်္ဂါးများ နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမှ လက်မှုပစ္စည်းများကို ကာတာတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ကာတာတွင် နေထိုင်သူများသည် ၎င်းတို့၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုများကို အသုံးပြု၍ အရည်အသွေး မြင့်မားသော အိမ်များ နှင့် အများပြည်သူ ဆိုင်ရာ အဆောက်အဦးများကို ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြကြောင်းကို ၉ ရာစု ရှေးဟောင်း အကြွင်းအကျန်များမှ တဆင့် သိရသည်။ ထိုခေတ်အခါက မာဝပ်ဘ် ဒေသတွင် ကျောက်တုံးအိမ် ၁၀၀ ကျော်၊ ဗလီ  နှစ်ခု နှင့် အဘာဆစ် ခံတပ်တစ်ခု ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။  သို့သော်လည်း အီရတ်တွင် အဘာဆစ် ကယ်လီဖိတ်၏ ကြွယ်ဝမှုများ လျော့ကျသွားချိန်တွင် ကာတာတွင်လည်း လျော့ကျ သွားခဲ့သည်။ ၁၃ ရာစု မွတ်စလင် ပညာရှင် ယာကွတ် အယ်လ် ဟာမာဝီ၏ စာအုပ်ဖြစ်သော မူဂျမ် အယ်လ် ဘူဒန်တွင် ကာတာရှိ လက်ရာမြောက်သော အစင်းများပါဝင်သည့် အပေါ်အင်္ကျီရှည်များ အကြောင်း နှင့် လှံတံများကို ထုတ်လုပ်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်ကြောင်းတို့ကို တစွန်းတစ ဖော်ပြထားခဲ့သည်။
အာရေဗျ၏ အရှေ့ပိုင်း အတော်များများကို အူစ်ဖာရစ်တို့မှ ၁၂၅၃ တွင် သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သော်လည်း ထိုဒေသအား အော်မတ်မင်းသားမှ ၁၃၂၀ တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ကာတာရှိ ပုလဲတို့သည် နိုင်ငံအတွက် အဓိက ဝင်ငွေရလမ်း အဖြစ် ရှိခဲ့သည်။ ၁၅၁၅ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီမှ မန်နျူရယ် ၁ သည် အော်မတ်စ်နိုင်ငံအား ဩဇာခံအဖြစ် သွတ်သွင်းခဲ့ပြီး အရှေ့အာရေဗျ၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများကို ၁၅၂၁ ခုနှစ်တွင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၅၅၀တွင် အယ်လ်ဟာဆာတွင် နေထိုင်သူများက ၎င်းတို့၏ ဆန္ဒဖြင့် အော်တမန် တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်သို့ ခိုလှုံဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဒေသအတွင်း စစ်အင်အား အနည်းငယ်သာ ရှိသဖြင့် အော်တမန်တို့အား ဘာနီခါလစ် လူမျိုးစုတို့မှ ၁၆၇၀ တွင် တိုက်ထုတ်ပစ်ခဲ့သည်။
ဘာရိန်းနှင့် ဆော်ဒီတို့မှ အုပ်စိုးခြင်း (၁၇၈၃-၁၈၆၈)
၁၇၆၆ တွင် ကူဝိတ်မှ အူတွတ်လူမျိုး အယ်လ်ခါလီဖာ မျိုးနွယ်စုတို့သည် ကာတာရှိ ဇူဘရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့ ရောက်ရှိလာပြီးသည့်နောက်တွင် ဘာနီခါလစ် တို့ အနေနှင့် ကျွန်းဆွယ် အပေါ်တွင် အာဏာလျော့ကျလာခဲ့သော်လည်း အကြီးဆုံး ရွာကိုမူ ဘာနီခါလစ်၏ ဆွေမျိုးဝေးသူ တစ်ဦးမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် ကာတာတွင် အခြေစိုက်သော ဘာနီအွတ်ဘာ မျိုးစု နှင့် ၎င်းတို့၏ မဟာမိတ် အာရပ်လူမျိုးစု ဘာရိန်းကို ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ပါရှန်းတို့လက်အောက်မှ ၎င်းတို့၏ လက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။ အယ်လ်ခါလီဖာ မျိုးနွယ်စုတို့သည် ဘာရိန်းအား ၎င်းတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ထားရှိခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုကို ကာတာ အထိ ဖြန့်ကျက်ထားခဲ့သည်။
၁၇၈၈ ခုနှစ် တွင် ဆော့ဒ် အီဘင် အက် အယ်လ်အာဇစ်မှ ဝါဟာဘီ၏ အိမ်ရှေ့မင်းသား အဖြစ် ကျမ်းကျိန်ပြီးနောက်တွင် ၎င်းက သူ၏ အင်ပိုင်ယာအား ပါရှန်းပင်လယ်ကွေ့ နှင့် ကာတာ တို့ ရှိရာ အရှေ့ဘက်သို့ ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။ ဘာနီခါလစ်အား ၁၇၉၅ တွင် အနိုင်ရပြီးနောက် ဝါဟာဘီတို့သည် စစ်မျက်နှာ နှစ်ဘက်မှ တိုက်ခိုက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အော့တမန်နှင့် အီဂျစ်တို့က အနောက်ဘက် စစ်မျက်နှာမှ တိုက်ခိုက်နေစဉ် ဘာရိန်းရှိ အယ်လ်ခါလီဖာ မျိုးနွယ်စုနှင့် အိုမန်တို့က အရှေ့ဘက် စစ်မျက်နှာမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၁၈၁၁တွင် အနောက်ဘက် စစ်မျက်နှာမှ အီဂျစ်တို့ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်မှု တိုးတက်လာသည်ကို သတိပြုမိသောကြောင့် ဝါဟာဘီ အာရပ်ခေါင်းဆောင်မှ ဘာရိန်းနှင့် ဇူဘရာရှိ ၎င်း၏ တပ်ဖွဲ့များကို နေရာပြောင်းလဲရန် အတွက် လျှော့ချခဲ့သည်။ မူစကက်မှ ဆက်ဘင်ဆူလတန်မှ ထိုအခွင့်အရေးကို အသုံးချပြီး အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဝါဟာဘီ တပ်များကို စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ဇူဘရာရှိ ခံတပ်ကို မီးရှို့ ဖျက်ဆီး ပစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အယ်လ်ခါလီဖာတို့ အာဏာ ပြန်လည် ရရှိခဲ့သည်။
ပင်လယ်ဓားပြမှုများအတွက် အပြစ်ပေးသည့် အနေနှင့် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏ သင်္ဘောများမှ ဒိုဟာမြို့အား ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မြို့အား ဖျက်စီးခဲ့ကာ မြို့တွင်းနေထိုင်သူ ရာပေါင်းများစွာတို့အား ထွက်ပြေးစေခဲ့သည်။ ၁၈၂၅ ခုနှစ်တွင် သာနီစော်ဘွားမင်းဆက်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ရှိတ်မိုဟာမက်ဘင် သာနီ အား ပထမဦးဆုံး ခေါင်းဆောင် အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
ကျွန်တော်သိသော တစ်ရံရောအခါများ (စာအုပ်)
ကျွန်တော်သိသော တစ်ရံရောအခါများ သည် စာရေးဆရာ၊ နိုင်ငံရေးသမား ကိုကိုမောင်ကြီး ရေးသားသော ကိုယ်တိုင်ရေး ဘဝ အတွေ့အကြုံ စာအုပ်ဖြစ်သည်။ အသက် ၁၃ နှစ် အရွယ်ကပင် သပိတ်မှောက်ကျောင်းသား အဖြစ် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ပြီး ဗိုလ်နေဝင်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မ.ဆ.လ ပါတီ Founder အပါအဝင် အဆင့်မြင့် တာဝန် များကို တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ စာရေးသူက အမှာစာတွင် ရေးသားထားရာ၌ "ဤစာအုပ် သည် အချိန်ကာလတည်း ဟူသော ခရီး လမ်းကြောင်း အတိုင်း ဖြတ်သန်းရသူ အချိန် ခရီးသည် တစ်ဦး၏ ခရီးသွား ဆောင်းပါး အစဉ်ကြီး တစ်ခုသာ ဖြစ်ပါတော့သည် ဟု ဆိုရပါမည်" ဟု ရေးသားထားသည်။
ကာတာနိုင်ငံ
ဘာရိန်းနှင့် ဆော်ဒီတို့မှ အုပ်စိုးခြင်း (၁၇၈၃-၁၈၆၈)
ကာတာသည် ဥပဒေကြောင်းအရ မှီခိုနယ် အဆင့် ရှိသော်လည်း အယ်ခါလီဖာတို့နှင့် ပတ်သက်၍ မကျေနပ်သော စိတ်သည် လူအများကြားတွင် ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၆၇ တွင် အယ်လ်ခါလီဖာနှင့် အဘူဒါဘီ အုပ်ချုပ်သူတို့သည် အယ်လ်ဝါခရာသို့ ကြီးမားသော ရေတပ်ကြီးကို စေလွှတ်၍ ကာတာသူပုန်တို့ကို ချေမှုန်းရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ၁၈၆၇-၆၈ ကာတာ-ဘာရိန်း စစ်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ထိုစစ်ပွဲ အတွင်းတွင် ဘာရိန်းနှင့် အဘူဒါဘီ တပ်များက ဒိုဟာ နှင့် အယ်လ်ဝါခရာတို့အား လုယက်ဖျက်စီး ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ဘာရိန်းတို့၏ အကြမ်းဖက်မှုများသည် ၁၈၂၀ အန်ဂလို-ဘာရိန်း စာချုပ်ကို ဖောက်ဖျက်ရာကျသည်။ ပူးပေါင်း ကျူးကျော်ခြင်း နှင့် ကာတာတို့၏ ပြန်လည်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဗြိတိသျှ နိုင်ငံရေး ကိုယ်စားလှယ် လူးဝစ် ပယ်လီအား ၁၈၆၈ ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက် ဖြန်ဖြေမှု ပြုစေခဲ့သည်။ သူ့အနေနှင့် ဘာရိန်းနှင့် ကွာတာသို့ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် သွားရောက်ခြင်းကလည်းကောင်း၊ နောက်ဆက်တွဲ ဖြစ်ပေါ်လာသော ငြိမ်းချမ်းရေး သဘောတူစာချုပ်သည် လည်းကောင်း မှတ်တိုင်များ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော ထိုအချက်များမှ ဘာရိန်းနှင့် ကာတာ ကွဲပြားခြားနားကြောင်း သိသာရှင်းလင်းစွာ လက်ခံခဲ့ပြီး မိုဟာမက် ဘင် သာနီ၏ ရာထူးနေရာကိုလည်း တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ သဘောတူညီချက် ဖောက်ဖျက်မှု အတွက် ဘာရိန်းတို့အား သဘောမတူကြောင်း တရားဝင် သတိပေးခဲ့ရုံသာမက ဗြိတိသျှတို့၏ အစောင့်အရှောက်ခံ နယ်မြေမှ ကာတာ ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးနှင့် ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့ပြီး မိုဟာမက် ဘင် သာနီ အား ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုညှိနှိုင်းမှု၏ ရလဒ်ကြောင့် နိုင်ငံရေး လက္ခဏာ အသစ်တစ်ခု ရှိသော နိုင်ငံတစ်ခု အဖြစ်ရရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၁၆ ရောက်မှသာ တရားဝင် အစောင့်အရှောက်ခံ နယ်မြေ တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကျွန်တော်သိသော တစ်ရံရောအခါများ (စာအုပ်)
စာအုပ်အကျဉ်း
မျက်စိဆရာဝန်ဝန်ကြီး ဦးသန်းမောင်၊ စာရေးဆရာမဒေါ်ကြွယ်ကြွယ်၊ သမီး၊တူမ ကိုအေးသိန်း-မအေးချို၊ ဗမကစောမြင့် (မဟေသီ)၊ မြတ်ထန် (ဗမကတင်မောင်)၊ မိုးမိုးတာရောစန် (ဗခက ခင်မောင်သောင်း) တို့ကို ကျေးဇူးတင်စကား ရေးသားထားသည်။ စာရေးသူ ကိုကိုမောင်သည် ရင်းနှီးသော ဗိုလ်မှူးကိုကိုပြောပြချက်များကို ကိုးကားပြီး၊ ဦးနေဝင်းနှင့်နီးစပ်ပြီး အရေးပါ ရာထူးကို ယူခဲ့သော ဗိုလ်မှူးကြီးစောမြင့်များ ကို ညွှန်းပြီးရေးသားထားသည်။