cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သိန်းအုပ်ကျော်မြင့်
ပညာရေး
ငယ်စဉ်က စိန့်ပေါအထက်တန်းကျောင်း (ယခု အထက ၆ ဗိုလ်တထောင်) နှင့် Intermediate College of Science ရန်ကင်းတို့တွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းကို ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ထူးချွန်စွာ အောင်မြင်ခဲ့ပြီး အစိုးရပညာသင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်၌ စတင်ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ဆေးပညာဘွဲ့ (MBBS) ကို ဆေးပညာဘာသာရပ်ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ကိုလံဘိုစီမံကိန်းပညာသင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံသို့ ၃ နှစ်ကြာ ပညာတော်သင်သွားရောက်ခဲ့သည်။ MRCP (UK), FRCP (Edin), FRCP (London), FRCP (Glas) နှင့် DCH (London) ဘွဲ့များကို ရရှိခဲ့သည်။
မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ
သိန်းအုပ်ကျော်မြင့်
အလုပ်အကိုင်
ဆေးပညာဘွဲ့ရရှိပြီးနောက် ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ ဆေးလက်တွေ့သရုပ်ပြ (Clincal Tutor) ရာထူးဖြင့် ဆေးပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်တွင်နှင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံသို့ ပညာသင်မသွားမီ ကလေးကျန်းမာပညာဘာသာရပ်အထူးပြုသင်ကြားရန်အတွက် ရန်ကုန်ကလေးဆေးရုံကြီးတွင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်၊ ပြည်ပပညာသင်ပြီးဆုံးပြီးနောက် ၁၉၇၄ စတင်ကာ သင်ကြားရေးရာထူးအဆင့်ဆင့်ဖြင့် ဆေးတက္ကသိုလ်များတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန် သို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊​ နိုဝင်ဘာလအထိ ထိုဌာနတွင် ဌာနမှူးရာထူးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ နှင့် ပစိဖိတ်ဒေသ ကုလသမဂ္ဂ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကလေးများရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (UNICEF) တွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဆရာဝန်များ ကဏ္ဍ:၁၉၄၅ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များ
လိပ်ပြာကလေးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
လိပ်ပြာကလေးရွာ(Leikpyarkalay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျက်ရွာ
ပျက်ရွာ
ခဆုမိဂဆဲခိဘူတာ (တိုကျို)
ခဆုမိဂဆဲခိဘူတာ  (霞ヶ関駅 ခဆုမိဂဆဲခိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ ချိယောဒမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တုံးကောက်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်စိမ်း (ကာဟ)ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ပန်စိမ်း (ကာဟ)ရွာ (Pangsein (Karha))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ပန်စိမ်း (ကာဟ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်စိမ်း (ကာဟ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၆ ဦး၊ မ ၆၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွေကုန်းရွာ၊ လိန်ကုန်း
ဂွေကုန်းရွာ၊ လိန်ကုန်း
ကောရက်စ် အင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကားကုမ္ပဏီများ ကဏ္ဍ:ဂရိနိုင်ငံ၏ ကုမ္ပဏီများ
သမီးလှရွာသစ်ရွာ၊ ဇီးခေါင်း
သမီးလှရွာသစ်ရွာ၊ ဇီးခေါင်း
အင်းလျားကန်
အင်းလျားကန်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၏ ထင်ရှားသောအပန်းဖြေ နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့လယ်ပိုင်းအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ အရင်က ရတနာကန်ဟုခေါ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့၏ အကြီးဆုံးကန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့လယ်ပိုင်း အနီးမှာ တည်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် ပါရမီလမ်းမကြီး၊ အနောက်ဘက်တွင် ပြည်လမ်းမကြီး၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် အင်းလျားလမ်းကြီးတို့နှင့် ဝန်းရံထားပြီး၊ တောင်ဘက်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ သွားသောလမ်းနှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်း တည်ရှိသည်။ အင်းလျားကန် ပတ်လည်ဝန်းကျင်တွင် ဦးနေဝင်း၏နေအိမ်၊ ဂဠုန်ဦးစော နေအိမ်၊ အမေရိကန် ကလပ်၊ အင်းယျားလိတ် ဟိုတယ်၊ မရီနာ ဟောက်စ်၊ မြကျွန်းသာ ပန်းခြံ၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နေအိမ်၊ အမေရိကန် သံရုံး၊ စိမ်းလဲ့ကန်သာ နိုင်ငံတော် ဧည့်ဂေဟာ၊ ဘုတ်ကလပ်၊ ရန်ကုန် ရွက်လှေအသင်း၊ စိမ်းလန်းစိုပြေ ပန်းခြံ၊ တက္ကသိုလ် ရေကူးကန်၊ အိုင်ဘီစီ၊ ပြည်လမ်းရှိ နာမည်ကျော် အင်းလျားကန်ဘောင်နှင့် အခြား အိမ်ကြီးအိမ်ကောင်းများ တည်ရှိကြသည်။
အင်းလျားကန်ပန်းခြံ
အင်းလျားကန် ပန်းခြံသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ အနောက်ဘက်မှာ တည်ရှိပြီး ယခင်က တက္ကသိုလ် စုံတွဲများအတွက် နာမည်ကြီး နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရုပ်ရှင်၊ သီချင်းတို့ ရိုက်ကူးလေ့ရှိရာ နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြား ဧည့်သည်တော်များအနေဖြင့် ရေကူးခြင်း၊ ရွှက်လှေစီးခြင်း နှင့် အားကစား လုပ်ဆောင်ရာ နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန် ရွက်လှေအသင်း တည်ရှိရာ နေရာ တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလမှာ ဂျွန် ဝီလီယံ ယက်တော ဆိုသူက အင်းယျားကန်ကို ဖြတ်ကူးပြီး မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ ခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အိမ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ခြောက်ချောကုန်းရွာ
ခြောက်ချောကုန်း
ပိန်းနှဲချောင်းရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
ပိန်းနှဲချောင်းရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
စနဲရွာ
စနဲရွာ
အရှုပ်ကွင်းရွာ၊ အရှုပ်ကွင်း
အရှုပ်ကွင်းရွာ၊ အရှုပ်ကွင်း
ဇာဂရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဇာဂရွာ (Zarga)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ပေါင်လောင်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ပေါင်လောင်ရွာ (Paunglaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မောက္ကလံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောက္ကလံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၁ ဦး၊ မ ၁၂၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရာရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
တရာရွာ (Tayar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ရွာဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၉၄ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း
မြန်မာ့​ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်​ငွေ့ လုပ်ငန်း (Myanma Oil and Gas Enterprise) သည် လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၆၃-ခုနှစ်မတိုင်မီ မြန်မာနိုင်ငံ၏ရေနံလုပ်ငန်းအား နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများကသာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းကုမ္ပဏီများအနက် ဘီအိုစီရေနံကုမ္ပဏီသည် အကြီးဆုံးကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၆၃-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဘီအိုစီကုမ္ပဏီအား ပြည်သူပိုင်သိမ်းပြီးနောက်ပိုင်းမှ စတင်၍ ရေနံလုပ်ငန်းသည် နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၆၄-ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ပြည်သူ့ရေနံလုပ်ငန်း(ပရလ)၊ ၁၉၇၀-ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် မြန်မာ့ရေနံကော်ပိုရေးရှင်း(M.O.C) စသည့်အမည်များဖြင့် လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ယခုလက်ရှိအမည်ဖြစ်သော မြန်မာ့ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း(M.O.G.E) အမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
လုပ်ငန်းတာဝန်
မြန်မာ့ရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ.လုပ်ငန်း၏ အဓိက လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ
ဖွဲ့စည်းပုံ
မြန်မာ့ရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း၏ အကြီးအကဲမှာ ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးဖြစ်ပြီး ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး၏ လက်အောက်တွင် ဌာနကြီး(၉)ခုနှင့် စီမံအုပ်ချုပ်မှုအရ ရေနံမြေ (၁၁)ခု ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဌာနကြီး(၉)ခုမှာ
စီမံအုပ်ချုပ်မှုအရ စုစည်းထားသည့် ရေနံမြေများမှာ
ဗိုက်ဝါငှက်လက်မမြီးရှည်
ဗိုက်ဝါငှက်လက်မမြီးရှည် (Yellow-bellied prinia) (Prinia flaviventris) သည် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ဟိမဝန္တာ တောင်တန်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ခဆုမိဂဆဲခိဘူတာ (ဆိုင်းတမ)
ခဆုမိဂဆဲခိဘူတာ  (霞ヶ関駅 ခဆုမိဂဆဲခိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဆိုင်းတမခရိုင်၊ ခဝဂိုအဲမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘွာလ်တပ်ရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ဘွာလ်တပ်ရွာ(Bualtak)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ဘွာလ်တပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘွာလ်တပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၆ ဦး၊ မ ၂၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွင်းသာအနောက်စုရွာ၊ ကွင်းသာ
ကွင်းသာအနောက်စုရွာ၊ ကွင်းသာ
S/2003 J 10
S/2003 J 10 သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဟာဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်မှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၂ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ၇၀၀ ရက်ခန့်လျင် တပတ်နှုန်းဖြင့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား ၂၂၇၀၀ မီလီယံမိုင်အကွာမှလှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။
မန်ကွေ့လုံရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိပ်ပြာကလေးအထက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
လိပ်ပြာကလေး(အထက်)ရွာ(Leikpyarkalay(Upper))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စေတီပဲရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
စေတီပဲရွာ (Zaydipe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ဒုတ်ပါရွာ
ဒုတ်ပါရွာ
တင်းငုတ်ကြီး
တင်းငုတ်ကြီး
ဗိုက်မီးခိုးငှက်လက်မမြီးရှည်
ဗိုက်မီးခိုးငှက်လက်မမြီးရှည် (Grey-breasted prinia) (Prinia hodgsonii) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်အာရှဒေသများတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
လှေကြီးစုရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
လှေကြီးစုရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
မင်းကျောင်းကုန်းရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
မင်းကျောင်းကုန်းရွာ(Minkyaungkone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ မင်းကျောင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းကျောင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၁ ဦး၊ မ ၇၄၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၄၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။
မောင်းထောင်ရွာ၊ ဇလွန်မြို့နယ်
မောင်းထောင်ရွာ၊ အရှုပ်ကွင်း
ရေဂေါင်းချောင်းရွာ၊ ရေခေါင်းချောင်း
ရေဂေါင်းချောင်းရွာ၊ ရေခေါင်းချောင်း
လောကမာရ်အောင်ဆုတောင်းပြည့်စေတီတော်
လောကမာရ်အောင် ဆုတောင်းပြည့်စေတီတော်သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့၊ သီတာရပ်ကွက်၌ ကိန်းဝပ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ ဉာဏ်တော် ၇၅' ၁၀" မြင့်ပြီး ရှေးအကျဆုံး စေတီတော်မြတ်ကြီး ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၄၅၄-ခုနှစ်တွင် နန်းစံတော်မူသော အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် တိုင်းခန်းလှည့်လည်ရင်းဖြင့် နန့်စန်ချောင်းဝ၏ တောင်ဘက်၊ ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်၊ ကမ်းသာယာကုန်းရွာ၏ မြောက်ဘက် (ယခုစေတီတော်မြတ် ကိန်းဝပ်ရာနေရာ)၌ မဇ္ဈိမဒေသမှ ပင့်ဆောင်ခဲ့သော မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော်ကို ဌာပနာ၍ စေတီတော်မြတ်ကို တည်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကုန်းဘောင်ဆက် ဆင်ဖြူရှင် မင်းတရားလက်ထက် ၁၁၂၅-ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူး လက်ဝဲဝင်းတော်မှူးသည် ရန်သူတို့အားနှိမ်နင်းရန် စစ်ချီလာစဉ် သာယာကုန်းရွာတွင် တပ်စခန်းချခဲ့သည်။ ထိုသို့ စခန်းချစဉ် အလောင်းစည်သူမင်း တည်ထားခဲ့သော လောကမာရ်အောင် ဆုတောင်းပြည့် စေတီတော်ဘုရားအား ဖူးတွေ့ရ၍ ပြုပြင်မွန်းမံ့ခဲ့သည်။
၁၂၉၄-ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီမြစ်၏ ကုန်းမြေဒေသကို ရေတိုက်စားမှုကြောင့် ပြိုကျလုဖြစ်၍ ဆရာတော် ဦးဣဿရနှင့် ခတ်ချိုဆရာတော် ဦးဉာဏတို့က ကြီးမှူး၍ စေတီတော်၌ ဌာပနာထားသော ဓာတ်တော် မွေတော်တို့ကို တူးဖော်၍ ဧရာဝတီမြစ်မှ အလံ ၅၀ ခန့် အကွာအရပ်သို့ ရွှေ့ပြောင်း၍ စေတီတော်မြတ် အသစ်ကို ပြန်လည်တည်ထားခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဒဏ်ကြောင့် ပြိုပျက်မြေခခဲ့ပြီး ချုံနွယ်တို့ ဖုံးလွှမ်းခဲ့သော်လည်း ညဉ့်အခါများတွင် သရီရဓာတ်တော်များ ကွန့်မြူးသည်ကို ဖူးတွေ့ကြရသဖြင့် ဝန်းသိုဆရာတော် ဦးစန္ဒိမာနှင့် တပည့် ဆရာတော် ဦးသောဘဏတို့ ကြီးမှူး၍ စေတီတော်မြတ်၌ ဌာပနာထားသော ဓာတ်တော်၊ မွေတော် ရုပ်ပွားတော်များကို တူးဖော်၍ ၁၃၁၆-ခုနှစ်တွင် တတိယအကြိမ် ထပ်မံမွမ်းမံ တည်ထားခဲ့သည်။
ကျွန်သီးတော်
ကျွန်သီးတော် ဆိုသည်မှာ အသီးအခြား အမြတ်ထားအပ်သည့် ကျွန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ဘုရားကျွန်၊ ကျောင်းကျွန်၊ ပိဋကတ်ကျွန်၊ သိမ်ကျွန်ဟူ၍ လေးမျိုးရှိသည်။
ဘုရားကျွန်
ဘုရားကျွန်မှာ ဘုရား၏ ဝေယျာဝစ္စကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ ဘုရားဆွမ်းတော်၊ ပန်းတော်တင်ရသည်။ ထက်ထက်မြက်မြက် အမှုထမ်းရသဖြင့် ပုဂံခေတ်က ၎င်းကို (မြက်ရကျွန်)ဟု ခေါ်သည်။ မြတ်သောနေရာက ထမ်းရွက်ရသဖြင့်လည်း (မြတ်ရ)ဟု ခေါ်ရာမှ ကာလရွေ့လျော၍ မြတ်ရမှ မြက်ရသို့ ပြောင်းလဲလာဟန်တူသည်။ ပြောင်းပုံမှာ မထူးဆန်းလှ၊ စာရိတ္တမှ စရိုက်ပြောင်းသကဲ့သို့ ရှိမည်။
ကျောင်းကျွန်
ကျောင်းကျွန်မှာ ကျောင်းနှင့် ပတ်သက်သော ဝေယျာဝစ္စကို ဆောင်ရွက်ပေးရသော ကျွန်များဖြစ်သည်။ ကျောင်းဝန်းအတွင်း အမှိုက်လှဲပေးရခြင်း၊ ရေခတ်ပေးရခြင်း စသော ဟတ္တကမ္မ အလုပ်တို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးရသဖြင့် ပုဂံခေတ် အခေါ်အားဖြင့် ၎င်းတို့ကို (အမှုရ) သို့မဟုတ် (မှူးရ) ဟု ခေါ်သည်။
ပိဋကတ်ကျွန်
ပိဋကတ်ကျွန်များမှာ ပိဋကတ်တော်များကို မပျက်မစီးရအောင် ထိန်းသိမ်းသည်။ ၎င်းတိုသည် ပိဋကတ်တော်များကို ထိန်းသိမ်းရင်း စာပေများကို ကျက်မှတ်ခြင်းဖြင့် ဘုရားပန်းတင်၊ ရေချမ်းကပ် ဝတ်တက်ရာတွင် သံနေ, သံထားဖြင့် ဆိုတတ်ကြခြင်းကြောင့် ပုဂံခေတ်က ၎င်းတို့အား (စာတတ်) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ပုဂံခေတ်အခါက ဘုရားကျွန်သီးတော်များက အလုပ်အကိုင်အားဖြင့် အထက်ဖော်ပြပါအတိုင်း (မြတ်ရ)၊ (အမှုရ)၊ (စာတတ်)၊ (ဖုတ်ရ)၊ (အို့ဖုခိ) ဟူ၍ အမျိုးမျိုး ခေါ်ကြသည်။ (ဖုတ်) ဟူသည်မှာ ကျောင်းကန်များတွင် ရဟန်း၊ သံဃာများအတွက် မီးဖြင့် စ၍ ဖုတ်ပေးရသူ (ဝါ) ချက်၍ပေးရသော ထမင်းချက် အလုပ်လုပ်ရသူကို ခေါ်ဟန်တူသည်။ (အို့ဖုခိ) ဟူသည် ဥပုသ်ခိ ဟူသော စကားပင် ဖြစ်ဟန်တူ၍ ဥပုသ်ရက်ရှည် သည်းခံစောင့်သူ ဖြစ်ကောင်းဖြစ်လိမ့်မည်။ ခိမှာ ချိဟူသော စကားဖြစ်သည်။ ကျောက်စာတို့တွင် ဤကျောင်း၌ သည်းခံသော သံဃာတို့အား အရေးအရံ ဖြစ်စေသောငှာ ဟု ရေးသားသည်ကို တွေ့ရသဖြင့်၎င်း၊ ဥပုသ်ကို မွန်ဘာသာစကားဖြင့် ဥပုတ်ဟု ရေးသည်က တကြောင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
သိမ်ကျွန်
သိမ်ကျွန်မှာ သိမ်ကိုစောင့်ထိန်းရသော ကျွန်ပင်ဖြစ်သည်။
ရွာဘရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ရွာဘရွာ (Ywarba)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ရွာဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၉၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လူမုဆိုးတို့၏ သားကောင်
လူမုဆိုးတို့၏ သားကောင် (Taken) သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေဖြန့်ချိသည့် ဒါရိုက်တာ ပီရဲ မိုရဲ (Pierre Morel) ၏ လက်ရာ သည်းထိပ်ရင်ဖို အက်ရှင် ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
လူမုဆိုးတို့၏ သားကောင်သမီးလေး ကင်၏ ၁၇ နှစ် ပြည့်မွေးနေ့ပွဲကို သွားသော်လည်း ဇနီးဟောင်း လီနိုက သူ့ကို နှစ်လိုဖွယ်မရှိ၊ ဘရိုင်ယန်က သူ့နာမည် လီနိုကို အဖျားဆွတ်၍ ခေါ်သည်ကိုပင် သူက မကြိုက်။ အဆိုတော်တယောက် ဖြစ်ချင်နေသည့် သမီးလေး၏ မွေးနေ့ပွဲတွင် ဘရိုင်ယန်က မွေးနေ့လက်ဆောင် ကာရာအိုကေ စက်တလုံး လက်ဆောင်ပေးသည်။
နာမည်ကျော် အဆိုတော် ရှီးယား၏ ဖျော်ဖြေပွဲတွင် သူမအတွက် လုံခြုံရေးယူပေးရင်း သူ့သမီးလည်း အဆိုတော် တယောက် ဖြစ်ချင်သည်ဟု ရှီးယားကို ပြောသည့်အခါ သူမက မချေမငံ ပြန်ပြောသည်။ ဖျော်ဖြေပွဲတွင် အသက် အန္တရာယ်နှင့် ကြုံတွေ့ရသည့် ရှီးယားကို ဘရိုင်ယန်က ကယ်တင်လိုက်သည့်အခါ ရှီးယားက ဘရိုင်ယန်၏ သမီး အဆိုတော် ဖြစ်နိုင်ရန် အကြံပေးမည်၊ ကူညီမည်ဟု ကျေးဇူးတုံ့ပြန်ခဲ့သည်။ သမီးလေးနှင့် အနေဝေးသည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သော ဘရိုင်ယန်က သူမနှင့် နွေးထွေးသော ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်တည်ဆောက်လိုသည်။
အဆိုတော် ဖြစ်နိုင်ရေးအတွက် လမ်းစပေါ်ပြီ ဖြစ်သော်လည်း ပြင်သစ်သို့ ခရီးထွက်ချင်နေသည့် သမီးလေးကို ပြောပြရန် အခွင့်မသာခဲ့ပေ။ ပထမတွင် ဘရိုင်ယန်က ခရီးမထွက်ရန် တားမြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် လိုက်လျောခဲ့ရသည်။ (သမီးလေး ကင်က ဥရောပရှိ ပြတိုက်များကို သွားရောက်လည်ပတ်မည့် ခရီးစဉ်ဟု ဖခင်ကို လိမ်ညာပြောသော်လည်း သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ အမန်ဒါနှင့်အတူ U2 အဖွဲ့ အပါအဝင် ရော့ခ် တေးဂီတပွဲများကို သွားရောက်ကြည့်ရှုရန်သာ ဖြစ်သည်။) ကင်၏ ဥရောပ ခရီးစဉ်အတွင်း မိခင် လီနို၏ ခင်ပွန်းအသစ် လူကုံထံ စတူးဝဒ်က ငွေကြေး အကုန်အကျခံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဘရိုင်ယန်က သမီးဖြစ်သူအား နိုင်ငံတကာသို့ ဆက်သွယ်နိုင်သည့် မိုဘိုင်းဖုန်းတလုံး ဝယ်ပေးပြီး သူ့အား ဆက်သွယ်မှု ပြုနိုင်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။
လူမုဆိုးတို့၏ သားကောင်ပါရီရှိ ခေတ္တတည်းခိုရာ တိုက်ခန်းထဲတွင် ကင်နှင့် အမန်ဒါက ပီတာ ဖိတ်ကြားသော ညဘက် ပါတီအကြောင်း ပြောဆိုနေခိုက် ဘရိုင်ယန်၏ ပထမ ဖုန်းခေါ်ဆိုမှုကို ကင် သတိမထားမိလိုက်။ ဒုတိယအကြိမ် ဖုန်းလာသည့်အခါ ဖခင်နှင့် စကားပြောနေခိုက် အမန်ဒါအား ဖမ်းသွားသည်ကို တွေ့ရသည့်အခါ အခြေအနေကို ဖခင်အား ပြောပြရာ ဘရိုင်ယန်က အကြံဉာဏ်များ ပေးသော်လည်း သူမကို လူဆိုးများက ရှာတွေ့သွားသည်။ ကင်က ဖခင် ပြောသည့်အတိုင်း လူဆိုးများ၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်ကို ပြန်လည်ပြောပြနိုင်ခဲ့သည်။ သမီးကို ပြန်တွေ့ခွင့်ရရေးမှာ ၉၆ နာရီ (၄ ရက်) အချိန်ရှိကြောင်း လူဆိုးတဦးက သူ့ကို ပြောသည်။
သမီး ပြန်ပေးဆွဲခံရသည်ကို ဇနီးဟောင်း လီနိုကို ပြောပြသည်။ ဇနီးဟောင်း လီနိုနှင့် သူ၏ ခင်ပွန်းအသစ် စတူးဝဒ်က ဘရိုင်ယန်အား အငြိုးထားသည့် လူဆိုးများက ကင်ကို လက်စားချေခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟူ၍ စွပ်စွဲပြောဆိုသည်။
ဘရိုင်ယန်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့သို့ လိုက်သွားပြီး ကင်နှင့် အမန်ဒါတို့ တည်းခိုခဲ့သော အခန်းသို့ ဝင်ကြည့်သည်။ သမီးလေးကို ပေးခဲ့သော မိုဘိုင်းဖုန်းမှာ တစစီ ပျက်စီးနေသည်။ ဖုန်းထဲရှိ မမ်မိုရီကဒ်ကိုယူ၍ စစ်ဆေးကြည့်ရာ ကင်နှင့် အမန်ဒါတို့ကို ပီတာ ရိုက်ပေးထားသော ဓာတ်ပုံကို တွေ့ရသည်။ ထိုဓာတ်ပုံကို ပုံကြီး ချဲ့ကြည့်ရာ နောက်ခံ အလင်းပြန်တခုပေါ်တွင် ပုံရိပ်ထင်နေသော ပီတာကို တွေ့ရသည်။
လေယာဉ်ကွင်းမှ အထွက်တွင် နောက်ထပ် အမျိုးသမီးငယ်တဦးအား ပစ်မှတ်ထားနေသော ပီတာကို တွေ့သည်။ ဘရိုင်ယန်က ပီတာကို လက်ရဖမ်းဆီးနိုင်သော်လည်း အဖော်ဖြစ်သူ နှောင့်ယှက်သဖြင့် လွတ်သွားခဲ့သည်။ ပီတာကို ဆက်လိုက်ပြန်ရာ မှီလုဆဲဆဲတွင် တံတားပေါ်မှ ခုန်ချပြီး ဆင်းပြေးသည်။ အမှိုက်တင် ကားတစီးက ဘရိုင်ယန်ကို အရှိန်ဖြင့် ဝင်တိုက်မိပြီးနောက် ပီတာနောက်သို့ ဆက်လိုက်ရန် လက်လျှော့ခဲ့ရသည်။
ပါရီတွင် ပြည်တွင်းလုံခြုံရေးဌာန ဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ယူထားသော သူ့သူငယ်ချင်း ယန်းကလော့နှင့် တွေ့သည်။ ဘရိုင်ယန်က သမီးလေး ပြန်ပေးဆွဲခံရသည့်အတွက် ပါရီသို့ ရောက်လာကြောင်းနှင့် သဲလွန်စအဖြစ် ခြေရာခံလိုက်နိုင်သော ပီတာဖြင့် သေရှာပြီဟု ပြောသည်။ ယန်းကလော့ကလည်း သူ မကူညီနိုင်ကြောင်းနှင့် အယ်ဘေးနီးယန်းတို့နှင့် ပတ်သက်၍ စုံစမ်းချင်လျှင် Port de Clichy သို့ သွားလျှင် ရနိုင်ကြောင်း ပြောသည်။
Port De Clichy တွင် လမ်းမထက် ကျက်စားသည့် အပျော်မယ်တယောက်နှင့် အဆင်မပြေသည့်ပုံစံ ဖန်တီးကာ သူတို့ကို စောင့်ရှောက်နေသည့် အယ်ဘေးနီးယန်းတယောက် ရောက်လာသည့်အခါ သူ့ကိုယ်တွင် အသံဖမ်းစက် လျှို့ဝှက်တပ်ဆင်ပေးလိုက်သည်။ ထိုအသံဖမ်းစက်မှတဆင့် အယ်ဘေးနီးယန်းတို့ ပြောစကားကို စကားပြန် တယောက်က ဘာသာပြန်ပေးရာ ဆောက်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းခွင်တခုတွင် ပျော်ပါးနိုင်သည့် အမျိုးသမီးလေးများကို ရနိုင်သည့်အကြောင်းကို စုံစမ်းမိသည်။
ထိုဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း ဆိုက်တခုတွင် လျှို့ဝှက်ဖွင့်လှစ်ထားသော ဇိမ်ခန်းနေရာထဲ၌ ဖမ်းဆီးခံထားရသော အမျိုးသမီးများကို အကြောထဲ မူးယစ်ဆေးဝါး ထိုးသွင်းထားပြီး အခကြေးငွေ ယူထားသော အမျိုးသားများနှင့် ပျော်ပါးခိုင်းသည်။
ဘရိုင်ယန်လည်း ပျော်ပါးချင်သူတယောက် အသွင်ကိုယူ၍ ထိုအထဲသို့ လျှို့ဝှက်ဝင်ရောက်ပြီး သူ့သမီးကို ရှာကြည့်ရာ မတွေ့ရဘဲ သမီးလေး နောက်ဆုံး ဝတ်ဆင်သွားသည့် အင်္ကျီကိုသာ အခန်းတခု၌ တွေ့ရသည်။
သမီးလေး အကြောင်းကို စုံစမ်းရာ အစောင့်များက တွေ့ရှိသွားသဖြင့် သူ့သမီးအင်္ကျီနှင့်အတူ တွေ့ရသော ကောင်မလေးကိုပါ တပါတည်း ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ သူ ထွက်အပြေးတွင် ဇိမ်ခန်းအစောင့်များက လိုက်လံပစ်ခတ်သော်လည်း သူ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။
နောက်တနေ့တွင် ပြင်သစ်ထောက်လှမ်းရေးမှ ယန်းကလော့က သူ့ကို ချိန်းဆိုကာ - ဘရိုင်ယန်ကြောင့် ယမန်နေ့ ညက လူ ၃ ဦး သေဆုံးကာ၊ ၇ ဦး ဒဏ်ရာရပြီး အဆောက်အအုံလည်း ပျက်စီးခဲ့မှုအတွက် သူ့ကို ဖမ်းဆီးရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဘရိုင်ယန်က ပါးနပ်စွာ ရှောင်တိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။
သူ ခေါ်လာသော ကောင်မလေးကို မူးယစ်ဆေးဝါး ပြေချိန်တွင် စစ်မေးချက်အရ ထိုအင်္ကျီမှာ သူ့ကို ကင်က ပေးဝတ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် သူတို့နှစ်ဦးသည် အနီရောင် တံခါးနှင့် အိမ်ကြီးတွင် ဆုံတွေ့ခဲ့ကြောင်း ပြောပြသည်။
ကောင်းကင်ဘုံဟု ခေါ်သော အနီရောင်တံခါးနှင့် အိမ်ကြီးဆီ ဘရိုင်ယန် ရောက်သွားသည့်အခါ သူ၏ သမီးအား ပါရီမြို့သို့ ရောက်ခါစတွင် ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားသူများနှင့် တွေ့ဆုံရသည်။ အမျိုးသမီးများအား ဖမ်းဆီး၍ အတင်းအကျပ် ပြည့်တန်ဆာအဖြစ် စေခိုင်းခြင်းအပြင် လူကုန်ကူးသည့် အယ်ဘေးနီးယန်း မာကိုအား နှိပ်စက်၍ စစ်မေးပြီးသည့်အခါ သူ့သမီးကို အမျိုးသမီးများအား လေလံတင် ရောင်းချသည့် ပက်ထရစ် စိန့်ကလဲယားဆိုသူထံ ရောင်းချလိုက်ကြောင်း သိရသည်။ မာကိုတို့ရှိသော နေရာတွင် သွေးကြောထဲသို့ မူးယစ်ဆေးထိုးသွင်း၍ ဖမ်းဆီးထားသော အမျိုးသမီးများကို တွေ့လိုက်ရသည်။ သူ့သမီး၏ သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ အမန်ဒါမှာ မူးယစ်ဆေး အလွန်အကျွံ ထိုးသွင်းခံရကာ သေဆုံးလျက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
အတားအဆီးများကို ကျော်ဖြတ်ပြီး ထိုနေရာသို့ ဘရိုင်ယန် ရောက်ရှိသွားသည့်အခါ လေလံပစ်သည့် အမျိုးသမီးများထဲတွင် သူ့သမီးကို တွေ့လိုက်ရသည်။ လေလံဆွဲနေသူတဦးကို သေနတ်ဖြင့် ထောက်၍ သူ့သမီးကို ဝယ်ခိုင်းပြီး ပြန်အထွက်တွင် စိန့်ကလဲတို့က သူ့ကို ဖမ်းမိသွားသည်။
စိန့်ကလဲက ဖမ်းဆီးခံထားရသည့် ဘရိုင်ယန်ကို သတ်ခိုင်းသော်လည်း နောက်ဆုံးတွင် ဓာတ်လှေကားထဲ၌ စိန့်ကလဲကို ပြန်သတ်နိုင်ခဲ့သည်။ စိန့်ကလဲကို မေးသည့်အခါ သူ့သမီးကို အာရပ် သူဌေးတယောက် ဝယ်သွားသည်ကို သိလိုက်ရပြန်သည်။
ထို့ကြောင့် သင်္ဘောဖြင့် ထွက်ခွာသွားသော အာရပ်သူဌေးနောက်သို့ လိုက်ရာ သူ၏ သက်တော်စောင့်များကို ဘရိုင်ယန်က နှိမ်နှင်းနိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် သူ့သမီးနှင့် ပြန်လည်ပေါင်းစီးနိုင်ပြီး သမီးဖြစ်သူ၏ အဆိုတော် ဖြစ်ချင်သည့် ဆန္ဒကို အကောင်အထည် ဖော်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
မုန်တိုင်ပင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
မုန်တိုင်ပင်ရွာ (Montaingpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မုန်တိုင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၂၃ ဖြစ်သည်။  မုန်တိုင်ပင်ရွာသည် ရွှေဘိုမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် 39 mi အကွာတွင် တည်ရှိသော ရွာငယ်လေးဖြစ်ပြီး အိမ်ခြေ ၄၀၀ ခန့်နှင့် လူဦးရေ ၁,၉၀၀ ခန့် ရှိသည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကောင်စီတပ်များက ရွာသားများအား အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ဝဲမင်းညို
လက်ဝဲ မင်းညို(၁၉၁ဝ - ၁၉၉ဝ)
လက်ဝဲမင်းညိုသည် မဟာသရေစည်သူ ဦးချမ်းသာ ဖြစ်သည်။ စာရေးရာတွင် လက်ဝဲမင်းညို ၊ '''လက်ျာစံထား' ကလောင်အမည်နှစ်မျိုးဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။
ထူးခြားချက်
ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများ၊ အနုပညာ၊ စာပေ တို့ကို ရေးသားသည့်အခါ လက်ဝဲ မင်းညို ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားသည်။ ကိုယ်တိုင်က ပန်းချီဝါသနာပါ၍ လက်ဝဲ မင်းညို ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားသောအခါ ကလောင်အမည်ကို ပုံနှိပ်စာလုံးဖြင့် မရေးဘဲ လက်ရေးမူအတိုင်း လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည်ကို တွေ့ရသဖြင့် ထူးခြားမှုရှိနေပါသည်။
ဗေဒင်ပညာ၊ နိုင်ငံရေး သဘောတရားများ၊ အုပ်ချုပ်ရေး အတတ်ပညာများ၊ လူမှု့ဖွဲ့စည်းရေး သဘောတရားများ၊ ကမ္ဘာ့သမိုင်း၊ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ နှင့် ဥပဒေ သဘောတရားများကို ရေးသားသည့်အခါ လက်ျာစံထား ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားသည်။
ငယ်ဘဝ
မင်းဘူးမြို့ ဓာတ်တော်ကုန်း ရပ်၌ အဖ အမိန့်တော်ရ ရှေ့နေကြီး ဦးရွှေလှိုင်၊ အမိ ကျောင်းအုပ်ဆရာမကြီး ဒေါ်ညို တို့က ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက် (မြန်မာ့ စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ်တွင် ၁၉ဝရ ခုနှစ် မေ ၂၇ ရက်ဟု ပြသည်။) တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်းငါးယောက်တွင် စတုတ္ထုမြောက် ဖြစ်၍ တစ်ဦးတည်းသော သားယောက်ျား ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ မောင်ချမ်းသာ ဖြစ်သည်။
မင်းဘူး ဟိုက်စကူးကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူ ခဲ့သည်။ ၁၉၂၆ တွင် ၁ဝ တန်းကို ဂုဏ်ထူး နှစ်ခုဖြင့် အောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၉ - ၃၁ အတွက် ကောလိပ် စကောလားရှစ်ဆု ရခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ တွင် ဝိဇ္ဇာ (ရာဇဝင် ဂုဏ်ထူး) ရရှိ ခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ - ၃၄ အတွင်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ် နယူးကောလိပ်တွင် အိုင်စီအက်စ် အစမ်းခန့် သင်တန်းတက်ခဲ့သည်။
၁၉၃၄ ခု မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ရောက်သော အခါ စစ်ကိုင်းတိုင်း အလုပ်သင် နယ်ပိုင်ဝန်ထောက် အဖြစ် စတင်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေး အရှေ့ပိုင်း နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်၊ ပုသိမ်ခရိုင် ကြေးတိုင်ဝန်ထောက်၊ ပဲခူးနယ်ပိုင် ဝန်ထောက်၊ လယ်သီးစားနှုန်း ကန့်သတ်ရေး ကော်မရှင် အတွင်းရေးမှူး၊ အတွင်းဝန်များရုံး ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေးနှင့် စက်မှုလက်မှု ဌာန လက်ထောက် အတွင်းဝန် (၁၉၄ဝ - ၄၁)၊ ရမည်းသင်း အရေးပိုင်၊ ပြည် အရေးပိုင်၊ ကျောက်ဆည် ခရိုင်ဝန် (၁၉၄၂ - ၄၃)၊ မင်းဘူး ခရိုင်ဝန် (၁၉၄၃ - ၄၅)၊ အစိုးရ နယ်သစ် ဌာန အုပ်ချုပ်ရေး မင်းကြီး၊ ပြည်သူ့ လုပ်ငန်းနှင့် ပြန်လည် ထူထောင်ရေး ဌာန တွဲဖက် အတွင်းဝန်၊ ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး ဌာန တွဲဖက် အတွင်းဝန်၊ ပြည်သူ့ ပစ္စည်း ကာကွယ်ရေး ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထဲရေး ဌာန အတွင်းဝန်၊ ဝန်ကြီးချုပ်၏ အတွင်းဝန် (၁)၊ စသုံးလုံး အဖွဲ့ နာယက တာဝန်များကို ထမ်းဆောင် ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၈ တွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။
ထို့နောက် သန့်ရှင်း ဖဆပလနှင့် ပြည်ထောင်စုပါတီတို့တွင် အလုပ်အမှုဆောင်၊ မင်းဘူး (တောင်) ပါလီမန် အမတ် (၁၉၆ဝ)၊ အမျိုးသားစီမံကိန်းဌာန ပါလီမန် အတွင်းဝန်နှင့် နိုင်ငံခြားငွေ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၆ဝ - ၆၂) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တောင်ဗီယက်နမ် (၁၉၅၆)၊ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေ ညီလာခံ မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင် (၁၉၆ဝ) နှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ကနေဒါ၊ အင်္ဂလန် တို့တွင် ငွေရင်းနှီး မြှပ်နှံမှုကိစ္စ လေ့လာရန် သွားရောက် ခဲ့သည်။
ဇနီးသည်မှာ ဒေါ်တင်တင်မေ ဖြစ်သည်။
အဆို၊ အတီး၊ အက၊ ပန်းချီ၊ စာပေ တို့တွင် အထူးဝါသနာပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း၊ မြန်မာပြည် ပန်းချီ ဆရာများအသင်းနှင့် စာပေဗိမာန် တို့တွင် ရာသက်ပန်အသင်း ဝင်ခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သောဘွဲ့များ၊ ဆုများ
သရေ စည်သူဘွဲ့ (၁၉၅၈)
မဟာ သရေ စည်သူဘွဲ့ (၁၉၅၈) တို့ကိုလည်း ရရှိ ခဲ့သည်။
ပဒေသာ ရတု များဖြင့် ၁၉၅၈ ခုနှစ် စာပေဗိမာန် ကဗျာဆုကို နုယဉ်နှင့် တွဲဖက် ဆွတ်ခူး ခဲ့သည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်မှ စ၍ ကဗျာ လင်္ကာ ရတုများ ရေးခဲ့သည်။ ဂန္တလောက၊ နဝဒေးနှင့် သင့်ဘဝ၊ စသုံးလုံးမဂ္ဂဇင်း တို့တွင် ကဗျာ၊ ဝတ္ထုတိုနှင့် ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။
ထင်ရှားသောစာအုပ်အချို့
တို့အပြင် စတုသစ္စ ဒဋီကမ္မကထာ ကျမ်း၊ ဒီမိုကရေစီ ဂုဏ်ရည်နှင့် ဒီမိုကရေစီ လူ့ကျင့်ဝတ် တို့ကို ပြုစုခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ(၂ဝ)ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကွင်းကြီးရွာ
ကွင်းကြီးရွာ
ဖာရင်ဟိုက် (ဂီတအဖွဲ့)
ဖာရင်ဟိုက် (飛輪海 - တရုတ်အသံထွက် ဖေးလွန်ဟိုင်) သည် ထိုင်ဝမ် ယောက်ျားလေး ဂီတအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစကာ အာရှတလွှားတွင် နာမည်ကျော် လူကြိုက်များလာသည်။ အဖွဲ့ဝင်များမှာ Aaron Yan (炎亞綸 - ရန်ရာလွန်)၊ Wu Chun (吳尊 - ဝူကျွန်း)၊ Calvin Chen (辰亦儒 - ချန်ယိရူ) နှင့် Jiro Wang (汪東城 - ဝမ်းတုန်းချန်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ကုမ္ပဏီတစ်ခုတည်းဖြစ်သည့် မိန်းကလေး ဂီတအဖွဲ့ S.H.E တို့နှင့်လည်း ရံဖန်ရံခါ ပူးတွဲ သီဆို၊ သရုပ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။
မြန်မာ ယူနီကုဒ်
ယူနီကုဒ်ဖြင့် စကားပေါင်း များစွာကို Font တစ်ခုတည်းတွင် ထည့်သွင်းနိုင်ပြီး မည်သည့် ကွန်ပျူတာစနစ်တွင်မဆို အသုံးပြုနိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာ ဆိုသည်က ကိန်းဂဏန်းများကိုသာ သိသည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ပြောနိုင်သည်။ ကွန်ပျူတာတွင် ဖတ်မှတ်ခြင်း၊ သိမ်းဆည်းခြင်းများကို ကိန်းဂဏန်းများဖြင့်သာ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ယူနီကုဒ်ကို မတီထွင်မီက ကိန်းဂဏန်းတစ်ခုကို သိရှိနိုင်ရန်အတွက် လျှို့ဝှက်ကိန်းစနစ်များစွာကို အသုံးပြုကြရသည်။ စကား တစ်ခုအတွက် ပြည့်စုံလုံလောက်သော encoding စနစ်များ မရှိပေ။
ယူနီကုဒ်စနစ်တွင် မြန်မာအက္ခရာတစ်လုံးချင်းစီအတွက် U 1000 မှ U 109F အတွင်းတွင် သီးခြားသတ်မှတ်ပေးထားသည်။ မြန်မာယူနီကုဒ်တွင် မွန်၊ ကရင်၊ ကယား၊ ရှမ်း နှင့် ပလောင်ဘာသာစကားများအတွက် ပါဝင်ပြီး ပါဠိနှင့် သက္ကရိုက်ဘာသာစကားကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။
မြန်မာယူနီကုဒ် သမိုင်း
ASCII Code ပေါ်တွင် မြန်မာစာကို encode လုပ်၍ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အင်္ဂလိပ် Character set ယာယီ ငှားသုံးခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာ- မြန်မာစာ “က” သည် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ U (ASCII code point 117) ပေါ်တွင် encode လုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ယူနီကုဒ်တွင် “က” နှင့် "u" သည် အက္ခရာတစ်ခုစီ ကွဲပြားနေသည်။ ကွန်ပျူတာက စံတစ်ခုကို သိလာမှသာ တစ်ကမ္ဘာလုံး မည်သည့်ကွန်ပျူတာကမဆို မြန်မာစာကို နားလည်လာပါမည်။ ကွန်ပျူတာက လက်ခံနိုင်သည့် စံ ဆိုသည်မှာ ကကြီးကို U+1000 နှင့် ခခွေးကို U + 1001 အဖြစ် ကုဒ်အနေဖြင့် ပုံသေ သတ်မှတ်ပေးရပါလိမ့်မည်။ သတ်မှတ်ရုံသာမက တစ်ကမ္ဘာလုံးရှိ Software Developer များ သိစေရန်နှင့် တပြေးညီအသုံးပြုနိုင်စေရန် သတ်မှတ်ပြီး ကြေညာထားကြရပါလိမ့်မည်။ ထိုသို့ သတ်မှတ်ကြေညာမှုကို ISO က စံထားပြီးသတ်မှတ်ပေးသည်။
ယူနီကုဒ် ၁.ဝ တွင် ယခုလက်ရှိသုံးနေသော မြန်မာယူနီကုဒ်သည် တိဘက်စကားအောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ယူနီကုဒ် ၁.၁ တွင် ယူနီကုဒ်တွင် မြန်မာစာကို ဖယ်ထုတ်ခဲ့ပီး ၂.ဝ တွင် အခြား ကုဒ်နံပါတ်များအောက်တွင် ပြန်လည်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
၁၉၉၅ မတ်လ ၁၂ ရက်တွင် မိုက်ကယ်အီဗာဆင်မှ ယူနီကုဒ် WG2 တွင် Title: Names of Burmese characters: comment on Unicode Technical Report #1 အမည်ဖြင့်စာတမ်းတစ်စောင် စတင်တင်သွင်းခဲ့သည်။
၁၉၉၆ တွင် မိုက်ကယ်အီဗာဆင်မှ proposal စတင်တင်သွင်းခဲ့သည်။
၁၉၉၈ ဇူလိုင် ၂၄ တွင် ကိုဇော်ထွဋ်မှ Response to Myanmar Proposal N1729 (Expert Contribution to Unicode Consortium) ကိုရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၉၈ အောက်တိုဘာတွင်London, UK ၌ ကျင်းပသော WG 2 meeting 35 သို့ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဒေါက်တာအောင်မော် (CE)၊ ဦးခင်မောင်လွင် (ကွန်ပျူတာပညာရှင်အသင်း)၊ ဒေါက်တာကျော်သိန်း (ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်)၊ ဦးသောင်းတင် (KMD) နှင့် ဦးသိန်းထွဋ် (Geocomp) တို့သည် လေ့လာသူအဖြစ်တက်ရောက်ကာ မြန်မာစာအကြောင်းကို ပြည့်စုံစွာတင်ပြခဲ့ပြီး မြန်မာယူနီကုဒ်ကို မြန်မာလူမျိုးပညာရှင်များလက်သို့ စတင် မျိုးစေ့ချပေးခဲ့သည်။
ဤဆွေးနွေးပွဲတွင် မြန်မာပညာရှင်များကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့ခြင်း မပြုနိုင်ပါက ယခုအချိန်တွင် မြန်မာလူမျိုးများသည် မြန်မာစာကို ပြင်ပမှသာလေ့လာတတ်မြောက်ထားသော နိုင်ငံခြားပညာရှင်များ၏ proposal ဖြင့် ပေါ်ထွက်လာမည့် မြန်မာယူနီကုဒ်ကိုသာ အသုံးပြုကြရမည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။
မြန်မာစာကို ယူနီကုဒ်အဖြစ် သတ်မှတ်ပေးခဲ့စဉ်က ယူနီကုဒ် Consortium အဖွဲ့ကြီးတွင် မြန်မာစာကို ကောင်းစွာ တတ်ကျွမ်းသူ မရှိသည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း Unicode related technologies များကို နားလည်သူ တစ်ဦးမျှ ထွက်ပေါ်လာခြင်း မရှိသေးသဖြင့် ယူနီကုဒ်ဆိုသည်မှာ ချိုနှင့်လား ပြန်မေးရမည့် အချိန်ဖြစ်သည်။ ပေးကားပေး၏၊ မရသေးသည့်သဘောဖြစ်ခဲ့သည်။
2002 ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ရောက်မှ ကိုငွေထွန်း က မြစေတီ ယူနီကုဒ် စနစ်ကို တီထွင်နိုင်ခဲ့ပြီး 2003 ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် etrademyanmar.com ၌ ပထမဦးဆုံး စတင် အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်။ ကိုငွေထွန်းသည် မြစေတီယူနီကုဒ်ကို ရန်ကုန်မြို့ရှိ စာချုပ်စာတမ်းများ မှတ်ပုံတင်ရုံးတွင် ကုန်အမှတ်တံဆိပ် မှတ်ပုံတင်ပြီး တရားဝင်သုံးစွဲခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။
သို့ရာတွင် ထိုစဉ်က မြန်မာယူနီကုဒ်စနစ်မှာ Virama စနစ်ပေါ်တွင်အခြေခံထားသောကြောင့် မြစေတီယူနီကုဒ်စနစ်မှာ ယူနီကုဒ်စံကို အပြည့်အဝလိုက်နာထားသော စနစ်ဟု မဆိုနိုင်ပေ။ ထို့ပြင် ထိုစဉ်က မြစေတီယူနီကုဒ်စနစ်မှာ အဆမတန်ဈေးကြီးခြင်း အသုံးပြုခွင့်လိုင်စင်မှာလည်း ယခုလက်ရှိပေါ်ထွက်လာသော လိုင်စင်များကဲ့သို့ Open Source လိုင်စင်များ မဟုတ်ခြင်း စသည့် အချက်များကြောင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သုံးစွဲနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပါ။
ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစနစ် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းအဖွဲ့
မြန်မာစာစနစ်အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းအဖွဲ့ (Myanmar Unicode and NLP Research Centre) ကို NLP ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ NLP ဆိုသည်မှာ Natural Language Processing ကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ NLP အဖွဲ့ကြီးသည် NGO (non-government organization) တစ်ခု ဖြစ်သလို NPO (non-profit organization) အဖွဲ့လည်း ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ကျိုးမဖက် အများအကျိုးသက်သက် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်အကျိုးအတွက် သက်သက် ဆောင်ရွက်နေသည့် အဖွဲ့ကြီးဟူ၍လည်း ဆိုနိုင်သည်။
NLP ကို 2003 ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ 27 ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင် (၁၇) ဦးဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ခဲ့သည်။ 2003 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှစပြီး Pentium IV Server ကွန်ပျူတာတစ်လုံးတပ်ဆင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်ရှိ Incubation Centre တွင် မြန်မာယူနီကုဒ်စနစ်ကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
မြန်မာတစ်မျိုးသားလုံးအသုံးပြုရန် စံအဖြစ်လုပ်ဆောင်ကြရသည်ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာယူနီကုဒ်ဖြစ်မြောက်ရေးအဖွဲ့တွင် နည်းပညာအရရော၊ မြန်မာစာစနစ်ဆိုင်ရာအတွက်ပါ မြန်မာစာအဖွဲ့မှ တတ်ကျွမ်းသူ ပညာရှင်များနှင့် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။ မြန်မာစာအဖွဲ့မှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးစံလွင်၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင် ဦးထွန်းတင့်၊ သမိုင်းအဖွဲ့ဝင် ဦးသော်ကောင်းတို့ ပါဝင်ကြသည်။ ကွန်ပျူတာနည်းပညာအတွက် ပညာရှင်များဖြစ်သော ဦးသိန်းထွဋ်၊ ဦးဇော်ထွဋ်၊ ဦးငွေထွန်း၊ ဦးဝေလင်းကျော် တို့က စိတ်ရောကိုယ်ပါ ယနေ့တိုင် အကူအညီပေး ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြသည်။ အတွင်းရေးမှူးမှာ ဒေါက်တာ ဒေါ်မြင့်မြင့်သန်း ဖြစ်သည်။
ကရင်နွယ်ဘာသာစကားများ
ကရင်ဘာသာစကား  သည် လူဦးရေ ခုနစ်သန်းခန့်ရှိသော ကရင်လူမျိုးများက ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည် ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကရင်ဘာသာစကားများသည် တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားများအုပ်စုထဲတွင် ဆက်နွယ်မှုမှာ ရှင်းလင်းခြင်း မရှိပေ။ ကရင်ဘာသာစကားများသည် စာရေးသားရာတွင် မြန်မာအက္ခရာများကို အသုံးပြုသည်။ အဓိက ကရင်ဘာသာစကားကြီး သုံးခုမှာ စကောကရင်ဘာသာစကား၊ ပိုးကရင်ဘာသာစကားနှင့် ပအိုဝ်းဘာသာစကားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကရင်နီ (ကယား) နှင့် ကယန်း (ပဒေါင်) တို့သည် စကော နှင့် ဆက်စပ်နေကြသည်။ အခြားသော ကရင်ဘာသာစကားများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားအုပ်စုတွင် ပုံစံကွဲနေပြီး ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ (subject–verb–object) ပုံစံ ဖြစ်သည်။ တရုတ်-တိဗက်နွယ် ဘာသာစကားအုပ်စုမှာ ကတ္တား-ကံ-ကြိယာ (subject–object–verb) ပုံစံ ဖြစ်သည်။ ယင်းမှာ မွန်နှင့် ထိုင်းဘာသာစကားများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် ကရင်ဘာသာစကားများတွင် တရုတ်လွှမ်းမိုးမှု မရှိသည့်အတွက် ထူးခြားသည်ဟုလည်း မှတ်ယူနိုင်သည်။
ကရင်စကားသုံးစွဲသူအရေအတွက်
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကရင်ဘာသာစကားပြောဆိုသုံးစွဲသူများအနက် စကောကရင် စကားပြောဆိုသူ ၁.၂၈ သန်း၊ အရှေ့ပိုးကရင်စကား ပြောဆိုသူ တစ်သန်းခန့်နှင့် အနောက်ပိုးကရင်စကားပြောဆိုသူ ၂၁၀၀၀၀ ခန့် ရှိပြီး အခြား ကရင်ဘာသာစကားကွဲများ ပြောဆိုသူ ငါးသိန်းကျော်ရှိသည်ဟု Ethnologue 16th edition တွင် ဖော်ပြထားသည်။ အင်တာနက်ပေါ်တွင် ကရင်-အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်များတင်ထားသည်လည်း ရှိသည်။
ငှက်လက်မမြီးရှည်လေး
ငှက်လက်မမြီးရှည်လေး (Rufescent prinia) (Prinia rufescens) သည် အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ယူနန်ပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရှိရသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မီးလောင်ကျွန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
မီးလောင်ကျွန်းရွာ (Meelaungkyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မီးလောင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးလောင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၇ ဦး၊ မ ၁၀၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းစုရွာ၊ ကွင်းသာ
ကုန်းစုရွာ၊ ကွင်းသာ
အလယ်ချောင်းရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
အလယ်ချောင်းရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သစ်တောများနေ့
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သစ်တောများနေ့ (International Day of Forests) ကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ တွင် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။ လက်ရှိနှင့် အနာဂတ်မျိုးဆက်များအတွက် သစ်တောအမျိုးမျိုး၊ သစ်တောပြင်ပ သစ်ပင်အမျိုးမျိုးတို့၏ အရေးပါပုံတို့ကို သတိပြုမူလာနိုင်စေရန် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကျင်းပသည်။
နံကုလား (အလယ်စု)ရွာ၊ ယင်းမလွတ်
နံကုလား (အလယ်စု)ရွာ၊ ယင်းမလွတ်
တလိုင်းတောင်ရွာ
တလိုင်းတောင်ရွာ
ရေဝမ်းဘဲ
ရေဝမ်းဘဲသည် အောက်ပါငှက်များထဲမှ တစ်မျိုးမျိုးကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
မာဒေးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မာဒေးရွာ(Marday)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လိပ်သိုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၁၀ ဖြစ်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရုချောင်းရွာ၊ ရေခေါင်းချောင်း
ခရုချောင်းရွာ၊ ရေခေါင်းချောင်း
လွန်းညစေတီတော်
လွန်းညစေတီတော်သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ အိန္ဒုတိုက်နယ်တွင် တင့်တယ်သပ္ပယ်စွာ ကိန်းဝပ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ သုဝဏ္ဏဘူမိ၊ သထုံပြည်ကို သုဝဏ္ဏမင်းကြီး စိုးစံချိန်၊  သာသနာတော်နှစ် ၄၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် မာရိန္ဒရဟန္တာ မထေရ်မြတ်ကြီးက တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ လွန်းညစေတီတော်ကို သရဏင်္ဂ(ရွှေရောင်ယ) စေတီတော်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
စေတီတော်၏ ပရဝုဏ်အတွင်း စေတီပေါင်း (၅၅) ဆူ ကိန်းဝပ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ စေတီဝင်းအတွင်း ထူးခြားသည့် ရေတွင်းတစ်တွင်း ရှိသည်။ နတ်ရေတွင်းဟု ခေါ်ကြသည်။ စေတီတော်သမိုင်းနှင့် နတ်ရေတွင်း ဆက်စပ်မှုရှိကြောင်း ရှေးပိုးကရင် ဓမ္မစာပေများနှင့် အစဉ်အဆက် အဖိုးအဖွားများ၏ နှုတ်သမိုင်းများအရ ယုံကြည်ကြလျက်ရှိသည်။
ထိုနတ်ရေတွင်းသည် (၁)ရေကို မည်မျှခပ်စေကာမူ ကုန်ခမ်းခြင်း မရှိသော်လည်း အမျိုးသမီးများ တက်ကြည့်ပါက အချိန်အခါမဟုတ် မိုးကြီးလေကြီး တိုက်ခတ်ပြီး ရေတဖြည်းဖြည်း ခမ်းသွားသည်။ ကန်တော့တောင်းပန်မှ ရေပြန်တက်လာသည်။ (၂) သားသမီး ဆုပန်ရရှိနိုင်သည်။ (၃) ဤနတ်ရေကန်တွင်းမှ ရေစင်ကို သောက်ချိုးရလျှင် ကျန်းမာသုခ အဝဝနှင့် ပြည့်စုံသည်ဟူသော ထူးခြားချက် သုံးခုရှိသည်။
ပင်စိမ်းခင်းရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ပင်စိမ်းခင်းရွာ (Pinseinkhin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မုန်တိုင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၂၄ ဖြစ်သည်။
ဇလုပ်ကုန်းရွာသစ်
ဇလုပ်ကုန်းရွာသစ်
S/2003 J 4
S/2003 J 4 သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဟာဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်မှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၂ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ၆၆၉ ရက်ခန့်လျင် တပတ်နှုန်းဖြင့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား ၂၃၀၀၀၀၀၀ ကီလိုမီတာအကွာမှလှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။
မန်နူးရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
မန်နူးရွာ(Mangnu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ဘွာလ်တပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘွာလ်တပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၆ ဦး၊ မ ၂၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခက်လုံရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ခက်လုံရွာ (Khetlon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ဇင်ကလဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၇၈ ဖြစ်သည်။
ဧဒင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဧဒင်ရွာ (Ayedin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သထုံမြို့
သထုံမြို့သည် မြန်မာပြည် မွန်ပြည်နယ်တွင်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ သထုံခရိုင်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သော သထုံမြို့သည် မုတ္တမကွေ့ကို မျက်နှာပြုလျက် မြသပိတ်ဘုရားနှင့် လဝတောင်ဘုရားတို့တည်ရှိသည့် သထုံတောင်တန်းကို နောက်ခံပြုထားလေသည်။ မြို့တည်နေပုံသည် သစ်ပင်တောအုပ်တို့ဖြင့် စိမ်းစိုသာယာသော တောင်စောင်းဆင်ခြေလျှောကို နောက်ခိုင်းကာ တောင်ကုန်းနှင့် မြေပြန့်အကြား၌ရှိလေရာ ရှုခင်းသာယာလှပသောမြို့ဖြစ်သည်။ထို့ကြောင့်ပင်လျှင်စာရေးဆရာကြီးမြသန်းတင့် က "လှသောကောင်းသောမြို့"ဟူ၍ သထုံမြို့အကြောင်းစာတစ်ပုဒ်ရေးခဲ့ဖူးသထုံမြို့သည်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဗုဒ္ဓဘာသာ စတင်ပွင့်လင်းရာ အရပ်တခုဖြစ်သည်။
သထုံမြို့သည် ပြန့်ပြူး၍ သစ်ပင်ကြီးငယ်များ ပေါများသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် တောင်တန်းကြီးဖြင့် ကာဆီးနေသော်လည်း မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် လယ်ကွင်းများရှိသောကြောင့် ဆောင်းနှင့် မိုးအခါတွင် လေဒဏ်မိုးဒဏ်ကို ခံရသည်။ သို့သော် သထုံမြို့၏ ရာသီဥတုသည် အပူအအေး မျှတကောင်းမွန်သည်။ မိုးများသော်လည်း ရေဆင်းကောင်းသည်။ ဂဝံကျောက်မြေပေါ်တွင် တည်ထားသောမြို့ဖြစ်၍ ရေဝပ်ခြင်းကင်းကာ ရေလည်း အလွယ်တကူ လျှောကျသွားနိုင်လေသည်။ အပူချိန်သည် ၉၅ ဒီဂရီထက် ကျော်လွန်သည့်အခါ ကျော်လွန်သော်လည်း ပင်လယ်လေရနေသဖြင့် အပူရှိန်သက်သာသည်။ သထုံမြို့သည် ပင်လယ်မှ ၁၆ မိုင်ခန့်သာ ဝေးလေသည်။
သထုံမြို့သည် ခုနစ်စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ပေါ်ရှိလူဦးရေမှာ ၅၅,၀၄၇ ဦး ဖြစ်သည်။ မြို့ပေါ် တွင်လည်းကောင်း၊ မြို့နယ်တွင်လည်းကောင်း တိုင်းရင်းသားများဖြစ်ကြသော မြန်မာ၊ မွန်၊ ကရင်၊ ပအိုဝ်းတို့ အများအပြားနေထိုင်ကြ၍ တရုတ်၊ အိန္ဒိယလူမျိုးများလည်းရှိသည်။ ရာခိုင်နှုန်း ၇၅ ခန့်မျှသော လူများစုသည် ဗုဒ္ဓဝါဒီများဖြစ်ကြ၍ ခရစ်ယာန်များလည်းရှိကြပေသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
သထုံမြို့သည် ခရိုင်အတွင်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှု အချက်အချာ ကျသောမြို့ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန် - မော်လမြိုင် မီးရထားလမ်းသည်လည်းကောင်း၊ မော်တော်ကားလမ်းသည်လည်းကောင်း၊ သထုံမြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသဖြင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလွယ်ကူသည်။
သမိုင်းကြောင်း
သထုံမြို့သည် ရှေးပဝေဏီအခါက မထင်ရှားသော တံငါရွာ ကလေးများသာဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က လဝလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်ဟုဆို သည်။ နောင်အခါ မွန်လူမျိုး၊ ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့လည်း လာရောက်နေထိုင်ကြသည်။ ပင်လယ်ကမ်းနားတွင် တည်ရှိသည်ဖြင့် အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းနိုင်ငံများနှင့် ပင်လယ်ခရီးဖြင့် ဆက်ဆံမှုရှိသဖြင့် သထုံသည် လူနေအိမ်ခြေ တိုးတက်စည်ကားလာပြီးလျှင် မြို့ပြဖြစ်လာလေသည်။ အချို့ သမိုင်းဆရာတို့၏အဆိုမှာ သထုံသည် မွန်လူမျိုးတို့၏ ရှေးဦးစွာ တည်ထောင်သောမြို့ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ဘိုးတော်အဉ္စနမင်းကြီး ဖြိုကြွင်းသော သက္ကရာဇ် ၉၄ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
တစတစနှင့် သထုံသည် မင်းနေပြည်တော်ဖြစ်လာ၍ မင်း ၅၉ ဆက် စိုးစံခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ သထုံကို မင်းနေပြည်တော်ပြု၍ ပထမဆုံး စိုးစံခဲ့သောမင်းသည် သီဟရာဇာဖြစ်လေသည်။ မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်လာသည်အထိ ရှေးခေတ်သထုံတိုးတက်လာရခြင်း၏ အကြောင်းရင်း အထောက်အခံများရှိပေသည်။ မြို့၏နောက်ခံတောင်တန်း၏ အရှေ့ဘက်တွင် သံလွင် နှင့် ဒုံသမိမြစ်ဝှမ်းကိုသို့ သွားရောက်နိုင်သော လမ်းပေါက်များရှိသည်။ ယင်းတို့သည်ယခု ဒုံဝန်း၊ ကင်ပွန်းခြုံ၊ သိမ်ဆိပ်ရွာများရှိရာ အရှေ့ဘက်သို့သွားသောလမ်းများနှင့် သထုံအရှေ့ဘက်ရှိ ဈေးမသွယ်နှင့် ဒူးရင်းဆိပ်သို့ပေါက်သော ဘင်လှိုင်တောင်ကြားလမ်း တို့ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက်၌လည်း ဝင်းစိန်ရွာ၏အရှေ့ဘက်၌ တောင်ကြားလမ်းရှိသေးသည်။ တောင်တန်းတစ်လျှောက်၌လည်း တောင်ပေါ်ဖြတ် လူသွားလမ်းများရှိလေသည်။
အဆိုပါ လမ်းပေါက်များရှိသဖြင့် ရှေးခေတ်သထုံတည်နေရာသည် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့်အဆက်အသွယ်ရခြင်း၊ သံလွင်မြစ်ဝှမ်းမှ ထွက်ကုန် အထူးသဖြင့် ဆန်စပါးကို အားထားနိုင်ခြင်း၊ ထိုစဉ်က ကမ်းရိုးတန်းလွင်ပြင်သည် ကျဉ်းမြောင်း၍ ယခုကဲ့သို့ ဆန်ရေစပါး မပေါသေးသော်လည်း ဝင်းစိန်မြေပြန့်မှ ဆန်စပါးရနိုင်ခြင်း၊ ပင်လယ်ကိုမျက်နှာမူထားသော မြို့ဖြစ်သဖြင့် အနောက်ဘက်နိုင်ငံများ (အထူးသဖြင့် အိန္ဒိယ အရှေ့ကမ်းခြေဒေသ တိုင်းပြည်များ)နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှု ပြုနိုင်ခြင်းကြောင့် တိုးတက်စည်ကားလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ရှေးသထုံပြည်၏ မြို့တော်နေရာသည် ယခုခေတ် သထုံမြို့တည်ရာအရပ်ပင်ဖြစ်ကြောင်း သုတေသနအထောက်အထားများအရ သိရပေသည်။ အချို့သမိုင်းဆရာများကမူ ပါဠိဘာသာဖြင့် ပါဋ္ဌ မုတ္တိက နဂရခေါ် ကေလာသတောင်ခြေရင်းရှိ အရက်သည်မရွာနေရာဖြစ်သည့် တိုက်ကုလားမြို့ဟောင်းသည် ရှေးသထုံမြို့တည်ရာဟု ဆိုပြန်သည်။ အချို့ကလည်း သာသနာသက္ကရာဇ် ၁၃၇ ခုနှစ်တွင် သထုံပြည်ကို ရေလွှမ်းမိုး၍ ပျက်သည်နှင့် သက္ကရာဇ် ၁၄၄ ခုနှစ်တွင် သထုံမြို့ဟောင်းတောင်ဘက် ကေလာသတောင်အနီးတွင် မြို့သစ်တည်ရသည်။ မင်းဆယ်ဆက် စိုးစံပြီးမှ မြို့ဟောင်းသို့ပြန်ပြောင်းရသည်ဟု ဆိုပြန်လေသည်။
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ရှေးခေတ်သထုံနှင့် ယခုခေတ်သည် မြေမျက်နှာသွင်ပြင် အနေအထားအားဖြင့် ခြားနားနေလေပြီ။ ရှေးခေတ်သထုံသည် ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပင်လယ်ရေပြင်သည် ယခုမုတ္တမတောင်တန်း ၏ အနောက်ဘက်ရှိ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသော မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဒေသများကို ဖုံးလွှမ်းနေခဲ့သည်။ ယခု အရက်သည်မရွာတည်ရှိသော ကေလာသတောင်ခြေရင်းသို့တိုင်အောင် ပင်လယ်ရေရောက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အရက်သည်မရွာနှင့် သထုံမြို့မြေကြီးထဲမှ မင်းတုပ်သံချောင်းများ၊ ကျောက်ဆူးများ စသည့် နိုင်ငံခြားသင်္ဘောပစ္စည်းများဟု ယူဆရသော ပစ္စည်းအတိုအစများကို တူးဖော် ရရှိသည်။ နှစ်ကာလကြာမြင့်လေသော် ပင်လယ်ရေသည် တစ်ရွေ့ရွေ့ဆုတ်သွားတော့သဖြင့် အရက်သည်မရွာသည် ကုန်းခေါင်ခေါင်ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ သထုံပြည်ကို အနော်ရထာတိုက်စဉ်ကပင် ယင်းသည် ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ မဟုတ်တော့ချေ။ စစ်တောင်းမြစ်ဝတွင် သဲသောင်ပေါ်ထွန်း၍ ပင်လယ်ကမ်းခြေ ဆုတ်သွားသည်နှင့် သင်္ဘောဆိပ်အဖြစ် အသုံးမကျတော့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ သထုံပြည်၏ နောက်ဆုံးမင်းသည် မနုဟာမင်းဖြစ်သည်။ အချို့ မွန်ကျောက်စာတို့၌ မကုဋမင်းဟုလည်းခေါ်သည်။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လာရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် မနူဟာမင်းလည်း ပုဂံပြည်သို့ ပါသွားပြီးလျှင် သထုံပြည်လည်း ပျက်လေသည်။
အနော်ရထာမင်း သထုံပြည်သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်စဉ် အချိန်ကာလ၌ သထုံသည် သင်္ဘောဆိပ်ကမ်း မဟုတ်တော့ချေ။ သို့တိုင်အောင် ရန်သူတို့ ရုတ်တရက် ချဉ်းကပ်တိုက်ခိုက်ရန် မလွယ်ကူဘဲ မြို့အနေအထား ကောင်းမွန်ပေသည်။ သုတေသနပြုချက်များအရ သထုံမြို့တော်ဟောင်းသည် အရှေ့ဘက်၌ မတ်စောက်မြင့်မားသော ပေ ၇ဝဝ ကျော်ရှိသည့် တောင်တန်းများက ကာကွယ်ထားသည်။ အနောက်ဘက်၌ ပင်လယ်ရှိသည့်အပြင် ဒီရေရောက်သော ရေဖုံးသော ရွှံ့ပြင်များရှိသည်။ မြောက်ဘက်၌လည်း မြို့ရိုးလေးထပ် ခံတပ်ကြီးတစ်ထပ်ဖြင့် ကာကွယ်ထားသည်။ တောင်ဘက်၌ မြို့ရိုးနှစ်ထပ်အပြင် ခံတပ်တစ်ခု၊ ဘင်လှိုင်တောင်ကြားလမ်းကို တောင်ဘက်မှခံတပ်တစ်ခု၊ သို့ဖြင့် ခံတပ်နှစ်ခုဖြင့် ထိန်းထားခဲ့သည်။ သို့သော် ဆန်ရေစပါးပေါများသော သံလွင်မြစ်ဝှမ်းနှင့် ဝင်းစိန်မြေပြန့်ကို မြန်မာတို့ စီးမိထားပြီးလျှင် သထုံကို စားနပ်ရိက္ခာပြတ်လပ်စေကာ ဘင်လှိုင်တောင်ကြားလမ်းမှ မြန်မာတို့ သထုံမြို့တွင်းသို့ဝင်ရောက်၍ မြို့ကို စီးနင်းနိုင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရလေသည်။
သထုံမြို့ဟောင်း တည်ထားပုံသည် လေးထောင့်ဖြစ်သော်လည်း စတုဂံပုံ တည့်မတ်စွာမကျပေ။ မြို့၏နောက်ခံတောင်၏အနေအထားကိုလိုက်၍ တည်ထားခြင်းဖြစ်ပေရာ နောက်ခံတောင်တန်းအလိုက်ပင် အနောက်ဘက်သို့ ခပ်စောင်းစောင်း ဖြစ်နေခဲ့သည်။ မြို့သည် တောင်နှင့်မြောက် ရှည်လျား၍ အရှေ့နှင့်အနောက် အလျားတိုသည်။ မြို့ရိုးအတွင်းရှိ မြို့၏ အလျားအနံတို့သည် မြောက်ဘက်အပြင်မြို့ရိုးမှသည် တောင်ဘက်အပြင်မြို့
အုပ်ချီရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
အုပ်ချီရွာ(Okechi)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ မင်းကျောင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းကျောင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၁ ဦး၊ မ ၇၄၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၄၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒွါရစုရွာ၊ ကွင်းသာ
ဒွါရစုရွာ၊ ကွင်းသာ
မြေနီရွာ
မြေနီရွာ
ကလမိုင်ဒီးယ ကူးစက်ရောဂါ
ကလမိုင်ဒီးယ(Chlamydia infection) ဟုခေါ်သည့် ကူးစက်ရောဂါတစ်မျိုးသည် များသောအားဖြင့် လူတို့တွင် လိင်ဆက်ဆံမှုမှ ကူးစက်သော ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကလမိုင်ဒီးယ ထရချိုမက်တစ်စ်(Chlamydia trachomatis) ဟုခေါ်သည့် ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးကြောင့်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်ပြီး အဏုဇီဝဆေးဖြင့်ပင် ပျောက်ကင်းနိုင်သည်။ ကလမိုင်ဒီးယ ကူးစက်ရောဂါ ဟူသည့် စကားစုအား ကလမိုင်ဒီးယစီး ဗက်တီးယီးယား မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည့် မျိုးစိတ်များကြောင့် ဖြစ်ရသော ကူးစက်ရောဂါအားလုံးကို ခေါ်သည်။ စီ ထရချိုမက်တစ်စ်(C. trachomatis) ကို လူတို့တွင်သာ တွေ့ရသည်။. မျက်စိရောဂါနှင့် ကလမိုင်ဒီးယ သည် လူ၏ လိင်အင်္ဂါမှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော အဓိက ကူးစက်ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ဤကူးစက်ရောဂါသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူတို့တွင် လိင်ဆက်ဆံမှုမှ ကူးစက်သော ယေဘူယျရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နှစ်စဉ် ကလမိုင်ဒီးယ ကူးစက်ရောဂါ၏ ပြဿနာပေါင်း ၂.၈ သန်းခန့် ဖြစ်ပွားသည်ဟု သိရသည်။  ယင်းသည် လူများ၏ ယေဘူယျ အများဆုံး STI ဗက်တီးယီးယားဖြစ်သည်။
စီ ထရချိုမက်တစ်စ် ကို သဘာဝအခြေအနေ၌ လူတို့၏ ဆဲလ်များအတွင်းတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်။ ပါးစပ်၊ စအိုနှင့် ရိုးရိုးလိင်ဆက်ဆံနေစဉ် အတွင်း ကလမိုင်ဒီးယား ပြန့်ပွားနိုင်လေသည်။ မိခင်မှ ကလေးငယ်အား ပုံမှန် မီးဖွားခြင်းမှတဆင့် ကူးစက်နိုင်သည်။ ကလမိုင်ဒီးယ ရောဂါရှိသော လူအများစုတွင် ရောဂါလက္ခဏာ မပြချေ။ ကလမိုင်ဒီးယား ရောဂါရှိနေသော မိန်းမများ၏ တစ်ဝက်နှင့် လေးပုံ ပုံ သုံးပုံသော မိန်းများသည် ကလမိုင်ဒီးယ ရောဂါရှိနေပါသော်လည်း ရောဂါလက္ခဏာမရှိခြင်းသောကြောင့် ယင်းတို့ ကူးစက်ခံနေရသည်ဟု မသိကြချေ။ ထိတွေ့ဆက်ဆံခြင်းမရှိခဲ့သော်လည်း အကျိုးဆက်များ ကြာသော်အချိန် သို့မဟုတ် တိုတောင်းအချိန် နှစ်မျိုးစလုံးနှင့်အတူ မျိုးပွားခြင်းနှင့် အခြား ကျန်းမာရေး ပြဿနာများအား အဓိကဖြစ်ပွားစေသည်။ ကမ္ဘာနှင့်အဝန်းတွင် ကလမိုင်ဒီးယ မျက်စိနာရောဂါ သို့မဟုတ် ထရချိုမ(Trachoma) သည် မျက်စိကွယ်သည်အထိ ဖြစ်ပွားစေသော ယေဘူယျ ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်မာရေးအဖွဲ့အစည်းကြီး၏ ခန့်မှန်ချက်က မျက်ကွယ်သူများ၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ၃.၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည် ဆို၏။.
နှံပြည်စုတ်လည်မဲ
နှံပြည်စုတ်လည်မဲ (Dark-necked tailorbird) (Orthotomus atrogularis) သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
လဖိုင်ဇော်ရာ
လဖိုင်ဇော်ရာသည် ကာလီဖိုးနီးယား၊ ဆန်ဟိုစေးမြို့ရှိ မြန်မာအသင်းတော် Burmese Christian Community church, San Jose တွင် အမှုတော်ထမ်းဆောင်နေသူ ဓမ္မဆရာဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်တွင် ၁၄နှစ်ကြာပြီးနောက် အမေရိကန်သို့ ၁၉၈၈တွင်ရောက်ရှိခဲ့သည်။ Central Paptist Seminary, Kansas City နှင့် KS and Fuller theological Seminary , Pasadena, CA တို့တွင် ဓမ္မပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ First Baptist Church of Pasadena, CA တွင် အောက်တိုဘာ ၁၁ ၁၉၉၈ တွင် (Rev.) ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဆန်ဟိုဆေး၊ မြန်မာအသင်းတော်၏ သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်သည်။ အသင်းတော်ဝက်ဆိုဒ်။ http://bccsv.org
ဇလုပ်ကုန်းရွာမ
ဇလုပ်ကုန်းရွာမ
တက်တက်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
တက်တက်ရွာ (Tettet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ပန်စိမ်း (ကာဟ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၂၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်စိမ်း (ကာဟ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၆ ဦး၊ မ ၆၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငရန့်ချောင်းရွာ၊ ရေခေါင်းချောင်း
ငရန့်ချောင်းရွာ၊ ရေခေါင်းချောင်း
ညောင်ပင်ရွာသစ်ရွာ၊ ယင်းမလွတ်
ညောင်ပင်ရွာသစ်ရွာ၊ ယင်းမလွတ်
စခမ်းသာရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
စခမ်းသာရွာ (Sakhanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မုန်တိုင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၂၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နွားရေကျော်ရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
နွားရေကျော်ရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
ဂွေးကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဂွေးကုန်းရွာ (Gwaykone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြောက် ကြောက် ကြောက် (ရုပ်ရှင်)
ကြောက် ကြောက် ကြောက် သည် ၂၀၁၇ ခုထွက် မြန်မာ ရင်သိမ့်တုန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ သတ္တမအာရုံ ရုပ်ရှင်အတွက် ငြိမ်းချမ်းကျော်၏ ဇာတ်လမ်းကို နေစိုးသော်နှင့် လွင်မင်းအံ့တို့ ဇာတ်ညွှန်းရေးပြီး ဩရသ ရိုက်သည်။ နေတိုး၊ ခင်ဝင့်ဝါ၊ ထွန်းထွန်း၊ နန်းမြတ်ဖြိုးသင်း၊ ကျော်ကျော်၊ ပိုပို၊ မင်းသွေးနှင့် နန်းခင်ဇေယျာတို့ အဓိကပါဝင်ထားသည်။
နေတိုး၊ နန်းဆုဦး၊ မေမြင့်မိုရ်၊ ထွန်းထွန်းတို့ ပါဝင်သည့် ကြောက် ကြောက် ကြောက် ၂ ကို ၂၀၁၈ ခု၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ထပ်မံရိုက်ကူးနေပြီ ဖြစ်သည်။
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
သူခိုးတစ်ယောက်အား ကံစွပ်ကာ ဖမ်းမိပြီးနောက် ဖိုးသံလုံးအား ရွာသစ်ရွာ တစ်ရွာလုံးက လူစွမ်းကောင်းဟု ထင်နေသည်။ တကယ်တမ်းမူ ဖိုးသံလုံးမှာ လွန်စွာကြောက်တတ်သူ ဖြစ်သည်။ မင်းညိုမှာ ချောင်းတစ်ဖက်ကမ်းရှိ ထနောင်းပင်ရွာမှ တမာ၏ ချစ်သူ ဖြစ်သည်။ သရုပ်ဆောင် ကျော်ကြားနှင့် မယ်မဒီ ပါဝင်သည့် သရဲကားရိုက်သူများ ရွာသို့ ရောက်လာသည်။ လက်ထပ်ပြီးစ ဇနီးမောင်နှံ ခေတ်ကောင်းနှင့် စိမ့်စမ်းတို့မှာ ခေတ်ကောင်း၏ သူငယ်ချင်းနှစ်ယောက်နှင့်အတူ ပျားရည်ဆမ်းခရီး ထွက်လာသည်။
အဖြေပေးရန် သာယာက ဖိုးသံလုံးအား ရွာအနောက်ဖျားကွင်းစပ်သို့လည်းကောင်း၊ အိမ်ကသဘောတူသူနှင့် မယူလို၍ လာခိုးရန် တမာက မင်းညိုအား ချောင်းကမ်းစပ်သို့လည်းကောင်း၊ ညခန်းရိုက်အပြီး လာကြိုရန် မယ်မဒီက ကျော်ကြားအားလည်းကောင်း အသီးသီး ချိန်းကြသည်။
ကြောက်၍ ပြေးရင်း တောထဲ၌ ဖိုးသံလုံး၊ မင်းညို၊ ကျော်ကြားနှင့် ခေတ်ကောင်းတို့ ဆုံကြသည်။ သုဿာန်၌ နေသည့် ပယောဂဆရာထံ လေးယောက်သား ရောက်သွားသည်။ သာယာတို့ လိုက်လာသည်ကိုပယောဂဆရာက ဟန့်နှင်လိုက်သည်။ ခြေဦးတည့်ရာသွားသည့် သာယာတို့မှ အမျှရ၍ ကျွတ်သည်။