cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အဆက်တီလင်း
အဆက်တီလင်း ဓာတ်ငွေ့သည် အရောင် ကင်းမဲ့၏။ မည်သည့် ပစ္စည်းနှင့်မျှ မရောစပ်ပဲ ဓာတ်ငွေ့ သန့်သန့်ချည်းဆိုလျှင် အနံ့မဆိုးလှချေ။ သို့သော် ဓာတ်ငွေ့ သန့်သန့်မဟုတ်ပဲ အခြားဓာတ်ငွေ့များနှင့် ရောစပ်နေခဲ့လျှင် ကြက်သွန်ဖြူကဲ့သို့ မနှစ်မြို့ဖွယ်သော အနံ့ရှိ၏။ ထိုဓာတ်ငွေ့ သည် သာမန်လေထက် အနည်းငယ်ပေါ့၍ ရေတွင် ပျော်ဝင် လွယ်၏။ မီးလောင်မှုကို အားမပေးသော်လည်း မီးလောင်လွယ် တတ်၏။ ဓာတ်ငွေ့သန့်သန့် မီးထွန်းကြည့်သောအခါ မှိုင်းများ သော မီးတောက်မီးလျှံဖြင့်လောင်၍ အလွန်တောက်ပ၏။ သို့သော် အထူးပြုပြင်ထားသော မီးတိုင်တွင် သာမန်လေနှင့် ရောပြီး ထွန်းကြည့်သည့်အခါ မှိုင်းများ ပျောက်သွားပြီးလျှင် အလွန်တောက်ပသော မီးရောင်ဖြင့် လောင်လေသည်။ မီးရှိန် မှာလည်း အလွန် ပြင်းထန်၏။ ထိုဓာတ်ငွေ့မှရသော မီး အလင်းရောင်သည် ကျောက်မီးသွေးဓာတ်ငွေ့၏ မီးအလင်း ရောင်ထက် တစ်ဆဲ့ ငါးဆမျှ ပို၏။ အဆက်တီလင်းဓာတ်ငွေ့၏ ဓာတု သကေ‡တမှာ ဂ္ဂ၂ံ၂ ဖြစ်၏။ အဆက်တီလင်းဓာတ်ငွေ့ကို ယခုအခါ မီးထွန်းရန် အတွက်နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အထူးပင် အသုံးပြုကြ၏။ ကယ်လဆီယမ်ကာဗိုက် ဂ္ဂေ ဂ္ဂ၂ တွင် ရေအနည်းငယ် ထည့်ပေး လိုက်ခြင်းအားဖြင့် အဆက်တီလင်းဓာတ်ငွေ့ကို ရရှိနိုင်သည်။ ပုံစံမှာ ဂ္ဂဂ္ဂေ၂ ဏ ၂ံ၂ဥ ှု ဂ္ဂ၂ ံ၂ ဏ ဂ္ဂေ (ဥံ)၂ ကယ်လဆီယမ်ကာဗိုက်×ရေ Ó အဆက်တီလင်းဓာတ်ငွေ့× ကယ်လဆီယမ်ဟိုက်ဒရော့ဆိုက် ကယ်လဆီယမ်ကာဗိုက်သည် ချော်တုံးချော်ခဲများကဲ့သို့ ညိုသောအရောင်ရှိ၏။ ထုံးနှင့်မာသော ကျောက် မီးသွေးများကိုရောပြီးလျှင် လျှပ်စစ်မီးဖိုတွင် အရည်ကျို လိုက်သောအခါ၌ ရရှိသည်။ အဆက်တီလင်းဓာတ်ငွေ့သည် မီးထွန်းရာ၌ ကျောက်မီးသွေး ဓာတ်ငွေ့ထက် အထူးပင် ပို၍ လင်းသောကြောင့် အိမ်များ၌ မီးထွန်းရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ စက်ဘီးမီးထွန်းရန်အတွက် လည်းကောင်း အသုံးပြု လေ့ရှိကြ၏။ မီးထွန်းရန် နည်းမှာ လည်း မခဲယဉ်းလှချေ။ ကယ်လဆီယမ် ကာဗိုက်ကို လေလုံ သော သတ္တုဗူး ထဲတွင်ထည့်၍ ထိုဗူး၏ တစ်နေရာ၌ ရေစက် ကလေးများ ချပေးနိုင်အောင် အပေါက်ကလေးတစ်ခုနှင့် အခြား တစ်နေရာ၌ အပ်ပေါက်လောက် သေးငယ်သော အပေါက်ငယ် တစ်ခုကို လုပ်ထား၏။ ကာဗိုက်ပေါ်သို့ ရေစက်ကလေးများကို ဆက်ကာ ဆက်ကာ ချပေးသောအခါ အပေါက်ငယ်မှ အဆက် တီလင်း ဓာတ်ငွေ့ ထွက်လာ၏။ ထိုထွက်လာသော ဓာတ်ငွေ့ကို မီးညိ|လိုက်လျှင် အလွန်လင်းသောမီးကို ရလေသည်။ အဆက်တီလင်းဓာတ်ငွေ့ကို အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့နှင့် ရော ပြီး မီးရှို့လိုက်လျှင် အလွန်ပြင်းထန်သော အပူရှိန်ဖြင့် တောက် လောင်၍ မီးတောက်မှာလည်း အလွန့်အလွန်လင်း၏။ စက္ကူ ထူထူကို ကတ်ကြေးနှင့် လွယ်ကူစွာ ည|ပ်နိုင်ဘိသကဲ့သို့ အဆက်တီလင်းနှင့် အောက်ဆီဂျင်ရော၍ရသော အောက်ဆီ အဆက်တီလင်း ဓာတ်ငွေ့ မီးတောက်သည် အလွန်မာသော သံမဏိပြားများကိုပင် လွယ်ကူစွာ ဖောက်နိုင်၏။ ထိုကြောင့် သံဆက် အလုပ်ရုံများတွင် သံဆက်ခြင်း၊ သံဖောက်ခြင်းများ အတွက် အောက်ဆီအဆက်တီလင်းမီးကို အသုံးပြုကြ၏။ သံဆက် အလုပ်ရုံများတွင် အသုံးပြုသော အောက်ဆီအဆက် တီလင်းဓာတ်ငွေ့သည် ပြွန်တံနှစ်ခုမှ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ တစ်ခု သောပြွန်တံမှ အဆက်တီလင်းဓာတ်ငွေ့ကိုရ၍ အခြားတစ်ခုမှ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကို ရ၏။ ထိုဓာတ်ငွေ့နှစ်ခုကို ရောပြီးမှ မှုတ်တံဖြင့် မှုတ်ထုတ်လိုက်ရ၏။ မှုတ်တံထိပ်ကို အလွန် ပူ သော မီးအပူကို ခံနိုင်သည့်သတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောကြောင့် မီးတောက်နေသည့်အခါ အရည်မပျော်နိုင်ချေ။ အဆက်တီလင်းကို စက်ရုံကြီးများတွင် စက်ကိရိယာများ ပြုလုပ်ပြင်ဆင်ရာတွင် များစွာ အသုံးပြု၏။ ညဉ့်အခါ မြစ်ထဲ သို့ သဘေ‡ာကြီးငယ်များ ဝင်ရောက်လာသည့်အခါ မြစ်ကြောင်း ကို မှတ်သော ဗော်ယာများကို မြင်နိုင်အောင် ဗော်ယာထိပ်များ တွင် အဆက်တီလင်းဓာတ်ငွေ့ဖြင့် မီးထွန်းထားကြ၏။ ထို ဓာတ်ငွေ့နှင့် မီးထွန်း၍ ရရှိသော မီးရောင်သည် အလွန်လင်း သောကြောင့် အဝေးကြီးကပင် ကောင်းစွာ မြင်နိုင်လေသည်။
ရှားဇီးဘိုရွာ၊ ကြာအင်း
ရှားဇီးဘိုရွာ၊ ကြာအင်း
ဘင်ဒရာဘာစီနီကျောင်းတော်
ဘင်ဒရာဘာစီနီကျောင်းတော် (Nepali: बिन्ध्यबासिनी मन्दिर) သည် နီပေါနိုင်ငံ၊ ပိုခါရာမြို့တွင် တည်ရှိသည့် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံးကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကျောင်းတော်သည် မိရုဝ အမှတ် (၂) ရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းနေရာသည် နိုင်ငံတွင်းရှိ ခရီးသွားများနှင့် နိုင်ငံခြားခရီးသွားများကို ဆွဲဆောင်ထားနိုင်သည့် နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ကျောင်းတော်ကို ခန့်မှန်းခြေ ၁၇၆၀ ခုနှစ်များတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဘုရင် Girvan Yuddha Bikram Shah သည် အေဒီ ၁၈၁၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ တွင် Harivamsha Padhya ၏ နေရာတွင် အစားထိုးကာ Kahindra Padhya Poudel ကို ကျောင်းတော်၏ ဘုန်းတော်ကြီးအဖြစ် ထားရှိခဲ့သည်။ ဘုန်းတော်ကြီးသည် ဂုသိမြေနေရများကို ကျောင်းတော်၏ပုံမှန်လုပ်ငန်းများနှင့် ပူဇော်ပွဲများ ကျင်းပရန်အတွက် လှူဒါန်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ
ဘုရား (ဗုဒ္ဓဘာသာ)
ဘုရားဆိုသည်မှာ ပူဇော်အထူးကို ခံယူတော်မူထိုက်သော၊ အလုံးစုံသော တရားတို့ကို ကိုယ်တိုင်မှန်စွာ သိတော်မူသော သဗ္ဗေညုတဉာဏ်တော်ရှင် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးကို ဆိုလိုသည်။ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်ထူးကိုလည်း ဉာဏ်ပညာတစ်မျိုးတည်းသာ ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်ခြင်းဖြင့် ဘုရားဟု ဆိုသည်မဟုတ်။
သိဒ္ဓတ္ထ ဂေါတမ သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကိုတည်ထောင်ခဲ့သော ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အမြင့်မြတ်ဆုံးသော အဓိကပုဂ္ဂိုလ်မြတ်စွာဘုရားသခင် ဖြစ်သည်။ " ဗုဒ္ဓ" အဓိပ္ပာယ်သည် "နိုးကြားလာသောတစ်ဦး" သို့မဟုတ် "ဉာဏ်အလင်းရသောတစ်ဦး" ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၆၂၃ တွင် ဗုဒ္ဓ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဗုဒ္ဓသည် (ခရစ်တော်မပေါ်မီနှစ်ပေါင်း ၆၂၃) လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း၂၆၀ဝ ကျေကျော်က အရှေ့တိုင်း အိန္ဒိယတိုက်တွင် ဗုဒ္ဓဝါဒ ကိုစတင်တည်ထောင်ခဲ့သော အမြင့်မြတ်ဆုံးသော မဟာလူသားတစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။ သမိုင်းပညာရှင်များသည် သူ၏  မွေးဖွားချိန်အား ဘီစီ ၆၂၃  သက်တမ်းသတ်မှတ်ကြသည်။ မဟာလူသားတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။  ကျင့်ကြံအားထုတ် ခဲ့သဖြင့် ဘီစီ 588 တွင် အမြင့်မြတ်ဆုံးသော မြတ်စွာဘုရား ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ယနေ့ကမ္ဘာတွင် သာသနာ သက္ကရာဇ်ကို ဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူသည့် BC 543 မှစပြီး ရေတွက်သောကြောင့်၊ ဥပမာ-ခရစ်နှစ် ၂၀၁၂ တွင်၂၅၅၅ ဗုဒ္ဓ သာသနာနှစ် (၂၀၁၂+ဘီစီ ၅၄၃=၂၅၅၅ ဗုဒ္ဓ သာသနာနှစ်) ဖြစ်နေသည်။ ထိုသို့ တွက်ချက်နည်းမှာ မမှန်ကန်ကြောင်း နှင့် ဗုဒ္ဓ သာသနာနှစ် ကို မှန်ကန်စွာ တွက်ချက်လိုပါက ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရားက ဗုဒ္ဓဝါဒ ကို စတင်တည် ထောင်ခဲ့သော ဘီစီ ၅၈၈ မှစပြီး ရေတွက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း မြန်မာ့သမိုင်းပညာရှင် ဦးမြင့်ကြွယ် (မြို့မ မြင့်ကြွယ်) က မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ၊ ဥပမာ-ခရစ်နှစ် ၂၀၁၂ တွင် ၂၆၀၀  ဗုဒ္ဓ သာသနာနှစ်(၂၀၁၂+ဘီစီ ၅၈၈=၂၆၀၀ ဗုဒ္ဓ သာသနာနှစ်) ဖြစ်ရပါမည်။ ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာ သက်တမ်း သည် ရွှေတိဂုံ စေတီတော်၏ သက်တမ်းနှင့် အတူတူဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများအရ အတည်ပြု မှတ်သားနိုင်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနာ သက်တမ်း တွက်ချက်ပုံကို မြို့မ-မြင့်ကြွယ် ရေးသားခဲ့သော "မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု အထူးမှတ်သားဖွယ်နှင့် လူငယ်ရေးရာ မှတ်စုများ စာအုပ်" တွင် မြင်တွေ့နိုင်သည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၆၀၀ ကျော် BC 588 လောက်က ပွင့်တော်မူသော ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားကား ဆိုခဲ့ပြီးသော ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်ခြင်း အမျိုးမျိုးနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် လောကသုံးပါးတွင် ဘုရားစင်စစ် ဖြစ်တော်မူသည်။
ရှေးရှေးကမ္ဘာ့ကမ္ဘာက ပွင့်တော်မူခဲ့ကြသော ဂင်္ဂါဝါဠု သဲစုမက များလှစွာသော ဘုရားများ၊ လွန်ခဲ့သော ဆယ့်ခြောက် အသင်္ချေအတွင်း ပွင့်တော်မူခဲ့ကြသော ဗြဟ္မာဒေဝစသော ဘုရားများ၊ လွန်ခဲ့သော လေးသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းအတွင်း ပွင့်တော်မူသော တဏှင်္ကရာ ဘုရားအစ၊ သဿပဘုရား အဆုံးရှိသော နှစ်ကျိပ်ခုနစ်ဆူသော ဘုရားများလည်း လောကသုံးပါးတွင် ဘုရားစင်စစ် ဖြစ်တော်မူကြသည်။
ထိုဘုရားတို့တွင် ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား၏ ဖြစ်တော်စဉ် အကျဉ်းကား ဤသို့တည်း။ ဂေါတမ မြတ်စွာ ဘုရားကား ဘိုးတော် အဉ္စနမင်း ဖြိုကြွင်းသက္ကရာဇ် ၆၈ ခု ကဆုန်လပြည့် သောကြာနေ့တွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်။
ဌာနကား အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကပိလဝတ် နေပြည်တော်၊ ခမည်းတော်ကား သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး၊ မယ်တော်ကား သီရိမဟာ မာယာမိဖုရားကြီး၊ အမည်တော်ကား သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား ဖြစ်လေသည်။ အရွယ်တော် ဆယ့်ခြောက်နှစ်မှစ၍ နှစ်ဆယ့်ကိုးနှစ် အတွင်း ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို ခံစားသည်။ မိဖုရားကြီးကား ယသောဓရာ မာယာဒေဝီ၊ သားတော်ကား ရာဟုလာဖြစ်သည်။
သူအို၊ သူနာ၊ သူသေ နှင့် ရဟန်းအသွင် ဟူသော နိမိတ်ကြီး လေးပါးကို မြင်သဖြင့်၊ သတိ သံဝေဂ ရလျှက် ၉၇ ခု ဝါဆိုလပြည့် တနင်္လာနေ့တွင် တောထွက်၍၊ ရဟန်းပြု တော်မူသည်။
ခြောက်နှစ်ပတ်လုံး ဒုက္ကရစရိယာ အကျင့်ကို ကျင့်ပြီးလျှင် ၁ဝ၃ ခု ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ဗောဓိပင် ရင်းဝယ်၊ သဗ္ဗေညုတဉာဏ်တော်ကိုရ၍၊ လောကသုံးပါးတွင် ဘုရားစင်စစ် ဧကန် ဖြစ်တော်မူလေသည်။
ဘုရားဖြစ်ပြီးနောက်၊ ၄၅ ဝါပတ်လုံး တရားဟောကာ၊ အညာတကောဏ္ဍညအစ၊ သုဘဒ္ဒအဆုံးရှိသော ဝေနေယျများစွာ သတ္တဝါတို့ကို နိဗ္ဗာန်လမ်းကြောင်းပေါ်သို့ မှန်ကန်စွာပို့ဆောင်တော်မူပေးပြီးလျှင်၊ ၁၄၈ ခု ကဆုန်လပြည့် အင်္ဂါနေ့တွင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူသည်။
၄၅ ဝါပတ်လုံး နေ့စဉ် ပြုလုပ်အပ်သော လုပ်ငန်းများကား
ကြည့်ရှု့ခြင်း ဟူ၍ ငါးပါးဖြစ်သည်။
ဂုဏ်တော်၏အနက်ကား -
ထိုမှတစ်ပါး မက္ခလိ၊ ပူရဏ၊ အဇိတ၊ ပကုဒ္ဓ၊ နိဂဏ္ဌ၊ သဉ္စယဟူ၍ အယူဝါဒကို ပြုလုပ်တတ်သော တိတ္ထိဆရာကြီး ခြောက်ဦးကိုလည်း ဘုရားဟုခေါ်ဆိုကြသည်။ ထိုသို့ခေါ်ဆို ကြသော်လည်း၊ ယင်းဆရာကြီး ခြောက်ဦးတို့မှာ ယခင်ပြဆို ခဲ့သော ကြီးကျယ်မြင့်မြတ်ခြင်း အမျိုးမျိုးနှင့် မပြည့်စုံသည့် အတွက် ဘုရားမမည်နိုင်ပေ။ (ဦးကြီးဖေ)
ဆင်မြေရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ဆင်မြေရွာ (Sinmyay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ မုန္တောလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန္တောလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၂ ဦး၊ မ ၁၀၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘဲ (မျိုးစု)
ဘဲ ("Anas") သည် ဘဲငန်း၊ ငန်း တို့နှင့်အတူ ဘဲမျိုးရင်း (Anatidae) ထဲတွင်ပါဝင်သော ငှက်မျိုးစု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းမျိုးစုထဲတွင် မွေးမြူရေး ဘဲများ၊ ဘဲခေါင်းစိမ်း၊ ဘဲကျားလေး၊ ဝမ်းဘဲ၊ ဘဲရစ်၊ ဘဲမြီးသွယ် အစရှိသော ဆက်နွယ်သည့် (ဘဲ)ငှက်မျိုးစိတ်များ ပါဝင်သည်။ ဘဲ(မျိုးစု)၏ သိပ္ပံအမည် (Anas; အံနတ်စ်) ဟူသောအမည်မှာ လက်တင်ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး "ဘဲ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဘဲမျိုးစုတွင် ရှင်သန်ဆဲမျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၁ မျိုး ရှိပြီး ဘဲမျိုးရင်းဝင်များထဲတွင် အုပ်စုအကြီးဆုံး မျိုးစုလည်းဖြစ်သည်။
မျိုးစိတ်များ
မျိုးစိတ် ၃၁ မျိုးအား ပညာရှင်များက မျိုးစုဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြု သတ်မှတ်ထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ (မျိုးစု)
အင်ထင်ယန်ရွာ၊ အင်ပေါမ်ဘွမ်း
အင်ထင်ယန်ရွာ(Inhtinyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ပေါမ်ဘွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၇၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်တင်ဘာ ၁၉၇၁
ကိုးကား
1971
ပြင်ရှည်ရွာ၊ ကင်းချောင်း
ပြင်ရှည်ရွာ၊ ကင်းချောင်း
သပြုစမ်း
သပြုစမ်း
ကိုးကား
သပြုစမ်း
ရွာကလေးရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
ရွာကလေးရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
သစ်သမီးရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
သစ်သမီးရွာ (Thitthamee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ တပင်ပျော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တပင်ပျော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၁ ဦး၊ မ ၄၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချီတန် ဘာဂတ်
ချီတန် ဘာဂတ် (၁၉၇၄ ဧပြီ ၂၂ ဖွား) သည် အိန္ဒိယလူမျိုး ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ၊ ရုပ်သံတင်ဆက်သူ၊ စိတ်ဓာတ်မြှင့် ဟောပြောသမား၊ သတင်းစာဆရာနှင့် စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။ လူလတ်တန်းစာ အိန္ဒိယလူငယ်များအကြောင်းကို ဇာတ်အိမ်တည်သည့် သူ၏ဝတ္ထုများမှာ လူကြိုက်များသည်။
၂၀၀၈ ခု၊ မတ်လတွင် နယူးယောက်တိုင်း သတင်းစာ၌ အိန္ဒိယသမိုင်းတွင် အရောင်းရဆုံး အင်္ဂလိပ်ဘာသာသုံး စာရေးဆရာအဖြစ် ဖော်ပြခံရသည်။ ၂၀၁၀ ခု၏ တိုင်းမ် မဂ္ဂဇင်း၏ ကမ္ဘာ့ အလွှမ်းမိုးဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ၁၀၀ စာရင်းတွင်လည်း ပါခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
ချီတန်ကို ၁၉၇၄ ခု၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်တွင် နယူးဒေလီ၌ မွေးသည်။ ဖခင်မှာ စစ်မှုထမ်းဖြစ်ပြီး မိခင်မှာ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ထမ်း ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းတစ်ယောက် ရှိပြီး ကီတန် (Ketan) မှာလည်း စာရေးဆရာ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၉၅ ခုတွင် အိုင်အိုင်တီမှ စက်မှုဘာသာနှင့် ဘွဲ့ရပြီး စီးပွားစီမံဘွဲ့ကို အမီဒါဘတ်ရှိ စီမံခန့်ခွဲမှု တက္ကသိုလ်မှ ၁၉၉၇ ခုတွင် ရသည်။ ဂိုးမန်းဆာ့၌ အလုပ်ဝင်ရာ ဟောင်ကောင်၌ အမှုထမ်းရသည်။ ငါးမှတ်တန် ကို ဟောင်ကောင်၌နေစဉ် ရေးခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀၀၈ ခုတွင် ဒေါ်ချစ်ဘဏ် (Deutsche Bank) သို့ ပြောင်းကာ မွန်ဘိုင်းသို့ ပြန်လာသည်။
မိသားစုဘဝ
အမီဒါဘတ်၌ စီးပွားစီမံတက္ကသိုလ် တက်ရောက်စဉ် အနူရှာနှင့် ဆုံရာ ထိုအကြောင်းကို နှစ်မြေ နှစ်နယ် ဝတ္ထုအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့သည်။ အီရှန် (Ishaan) နှင့် ရှာရီအမ် (Shyam) အမည်ရှိ အမွှာ သားနှစ်ယောက် ရှိသည်။
ကင်မွန်းချုံရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကင်မွန်းချုံရွာ (Kinmunchon)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကျောင်းစိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောင်းစိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၁၀ ဦး၊ မ ၂၄၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြက်ရှာဇွန်းရွာ၊ ကြာအင်း
ကြက်ရှာဇွန်းရွာ၊ ကြာအင်း
ရွာနောင် (မြောက်)ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ရွာနောင် (မြောက်)ရွာ (Ywarnaung(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ရွာနောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြည်ထောင်စုရိပ်သာလမ်း
ပြည်ထောင်စုရိပ်သာလမ်း သည် ရန်ကုန်တိုင်း လမ်းမတော်မြို့နယ်တွင် ရှိသည်။ ငါးဘလောက်ကျယ်ပြီး ရှမ်းလမ်းနှင့် မြို့မကျောင်းလမ်းတို့ကို ဆက်ပေးသည်။ ပြည်လမ်းမမှာ ဤလမ်းကို ဖြတ်သွားသည်။
ယခင်က ဟယ်ပင်လမ်း (Halpin Road) ဟု တွင်ပြီး ရေဝတီတို့ အနေများသည်။
ထင်ရှားသော နေရာများ
ထိုင်းနိုင်ငံ သံရုံး၊ မလေးရှားနိုင်ငံ သံရုံး၊ တရုတ်နိုင်ငံ သံရုံးတို့ ရှိသည်။
နမ့်ခုတ်ရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းတော်တိုးရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခင်ကြီးဖျော်
တောင်တွင်းဆရာ‌တော်သည် ‌တောင်တွင်းကြီးမြို့တွင်၊ သက္ကရာဇ် ၁၀၈၄ ခုနှစ်၌ ဖွားမြင်သည်။ မျိုးရိုးမှာ ‌တောင်တွင်းကြီး မြို့သူကြီး ရိုးဝဍ္ဎနရာဇာဘွဲ့ခံ ဦးကျံ‌ဘော်၏ အနွယ်အဆက်ဖြစ်သည်။ မိဘများက မှည့်‌ခေါ်‌သော ငယ်မည်မှာ ‌မောင်‌ပျော်ကိုအစွဲပြု၍ ‌တောင်တွင်းဆရာ‌တော် ခင်ကြီး‌ပျော် ဟူ၍လည်း ‌ခေါ်ကြသည်။
အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်တွင် ‌မောင်‌ပျော်အား မိဖတို့က မြို့လုလင်၊ ကန်ရိုး‌ကျောင်းဆရာ‌တော်ထံပို့၍ စာ‌ပေသင်ကြားစေသည်။ ‌ကျောင်းသို့‌ရောက်စကပင် သင်ရိုးသင်တန်း စာ‌ပေများကို မခက်မခဲ အလွယ်နှင့် တတ်‌မြောက်၍ ပညာဉာဏ်စွမ်း ထက်မြက်‌ကြောင်းပြသည်။ ကန်ရိုး‌ကျောင်း၌ ပညာသင်ကြား‌နေ စဉ် မြို့လုလင်တွင် သ‌ရောခိုင်း၍ မိဖများနှင့်အတူ ‌ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ငသ‌ရောက်၊ တူးရွင်းတိုင်မြို့များသို့ လှည့်လည်‌နေထိုင်ခဲ့သည်။ တူးရွင်းတိုင်၌‌နေစဉ် အသက် ၂၀ သို့‌ရောက်၍ တူးရွင်းတိုင်‌တောင်ချာ ဘုန်း‌တော်ကြီးထံတွင် ရဟန်းပြုသည်။ ရဟန်းမည် ရှင်ဉာဏဝရဖြစ်၏။
ထို‌နောက် ‌တောင်တွင်းကြီးမြို့သို့ ပြန်လည်‌ရောက်ရှိ၍ စာ‌ပေ ဆက်လက်သင်ကြားစဉ် ပုဒ်စစ်၊ ဉာသ်‌ကောက်၊ ယမိုက် ဂဏ္ဍိ၊ ပဋ္ဌာန်းအရကောက် ကျမ်းများကို စီရင်‌ရေးသားရာတွင် ‌တောင်တွင်းဆရာ‌တော်၏ သတင်းသည် မင်း‌နေပြည်အ‌ရောက် ပျံ့နှံ့‌ကျော်‌စော‌လေသည်။ ထိုသို့ ‌တောင်တွင်းပုဂ္ဂိုလ်သည် ဉာဏ် ပညာကြီးမားထက်သန်‌ကြောင်းကို ၁၁၂၂ ခုနှစ် နန်းတက်၊ စစ်ကိုင်းမြို့တည်၊ ‌နောင်‌တော်ကြီးမင်းတရား အိမ်‌ရှေ့စံ‌တော်မူစဉ် ကြားသိ‌တော်မူ၍ ဆရာ‌တော်အား ‌နေပြည်‌တော်သို့ ပင့်ဆောင်ရန် မှူးမတ်တို့ကို ‌စေလွှတ်ရာ၊ ဆရာ‌တော်လည်း မလိုက်လို၍မ‌ကွေးမြို့အစီရင် တက်ဝံနဂါးရွာသို့ တိမ်း‌ရှောင်ထွက်သွား‌လေသည်။
ထိုမှ တစ်ဖန် ‌ကျောက်ရဲ၊ ပုခန်းငယ်၊ စ‌လေ၊ စဉ့်ကူး၊ ရွာသာ၊ ပုဂံ၊ တူးရွင်းတိုင်၊ မဲတည်၊ ခံ‌တော စ‌သောရွာများသို့ လှည်လည်သွားလာ‌နေရာ အပင့်အ‌ဆောင် လိုက်လာ‌သော မှူးမတ်များလည်း ရွာစဉ်အတိုင်း ‌နောက်မှ လိုက်လာကြ‌လေသည်။ မဲတည်ရွာ‌ရောက်လျှင် ရွာသူကြီးအား ချုပ်‌နှောင်၍ ဆရာ‌တော်ကို ရှာ‌ဖွေ‌ပေးရမည်ဟု အတင်းအကြပ်ပြုမှ ဆရာ‌တော်က ‘ဒကာ‌တော်တို့ သည်းခံကြ၊ ငါကြွခဲ့မည်’ အမိန့် ရှိ‌လေသည်။
ထို‌နောက် တစ်လခန့်အကြာ ၁၁၁၆ ခုနှစ်တွင် ‌နောက်ပါ အလုပ်အ‌ကျွေး ဒကာတစ်‌ယောက်နှင့်ပင် စစ်ကိုင်းမြို့သို့ ကြွရောက်‌လေသည်။ သုဓမ္မာဇရပ်တွင် ဆရာ‌တော်ကြီးများနှင့် ‌တွေ့ဆုံ၍ ဆရာ‌တော်ကြီးများက ‘ငါ့ရှင်၏ဂုဏ်သတင်းသည် ‌ရွှေမြို့ ‌တော်အထိ ပျံ့နှံ့‌ကျော်ကြား‌ပေသည်။ စာ‌ပေကျမ်းဂန်များကို အဘယ်မျှ‌လောက် သင်ကြားခဲ့ဘူးပါသနည်း’ဟု ‌မေးရာ၊ ‌တောင်တွင်းပုဂ္ဂိုလ်က ‘တပည့်‌တော်သည် ပိဋကတ်သုံးပုံတွင် မသင်ဘူးသည့်ကျမ်းမရှိပါ။ ‌မေး‌တော်မူရာကို ‌လျှောက်ထားပါ မည်’ဆို၍ ဆရာ‌တော်ကြီးများ ‌မေးသမျှကို ‌ဖြေဆို‌လေသည်။
ဆရာ‌တော်ကြီးများက ‘ပေ‌လေးပင် ရှင်‌လေးပါး ထွန်းကားသည့် မြို့မှာ ယခု‌ ပေတစ်ပင် ရှင်တစ်ပါး ထွန်းပြန်သည်’ဟု ချီးကျူး ‌တော်မူကြ‌လေသည်။ ထို‌နောက် ‌နောင်‌တော်ကြီးမင်းတရားက ဉာဏာ ဘိဓမ္မလင်္ကာရ မဟာဓမ္မရာဇဂုရုတံဆိပ်နာမံကို ကပ်လှူ ၍ သာသနာပြု သာသနာပိုင်အရာ တင်‌မြှောက်ကိုးကွယ်သည်။ မင်္ဂလာဘုံသာ‌ကျောင်း‌တော်ကိုလည်း တင်လှူသည်။‌နေပြည်‌တော်တွင် သုံးဝါခန့် သီတင်းသုံးပြီး‌နောက် သလုံးမြို့ ‌ရေငုံဆရာ‌တော်ထံ ကြွ‌ရောက်၍ စာဝါခံပြီးလျှင် သဒ္ဒါကျမ်း ကို ထပ်မံသင်ယူ‌တော်မူပြန်သည်။ ထို‌နောက် မြစ်စဉ်တစ်လျှောက် စုန်ဆင်းရာ ပြည်မြို့သို့‌ရောက်၍ ဟံသာဝတီ‌ရောက် မင်းတရားလက်ထက် စစ်မက်အ‌ရေးပုံအတွင်းက ပျက်စီး‌သော ပြည်မြို့ ပိဋကတ်တိုက်ရှိ ကျမ်းဂန်ပိဋကတ်များ ပျက်ပြား‌ထွေးရှုပ်‌နေသည်ကို ရဟန်းငယ်တကျိပ်၏ အကူအညီဖြင့် ‌ပေများကို တစ်ချပ်စီ စစ်‌ဆေးပြီးလျှင် ‌နေရာတကျရှိ‌အောင် ပြုပြင်စီစဉ်‌ပေးခဲ့သည်။
‌တောင်တွင်းဆရာ‌တော်သည် ပိဋကတ် ကျမ်းဂန်၌သာလျှင် နှံ့စပ်တတ်‌မြောက်သည်မဟုတ် ‌လောကီပညာ ရပ်တို့၌လည်း နှံ့စပ်တတ်ကျွမ်း‌တော်မူသည်။ တစ်ခါ‌သော် ‌နောင်‌တော်ကြီး မင်းတရားက ‘ဆရာ‌တော်သည် တစ်ပါးပညာများ၌ ကျွမ်းကျင်သော်လည်း အတီးအမှုတ်ကိုကား နားလည်မည်မဟုတ်’ဟု ဆိုကာ၊ ဆိုင်းသမားများအား ဆရာ‌တော်၏‌ကျောင်းသို့ ‌စေလွှတ်၍၊ တီးမှုတ်‌စေ‌လေသည်။ ဆရာ‌တော်လည်း ဆိုင်းသမားများအား ဤအလုံးနှင့် ဤအလုံးကို‌ပေါင်း၊ ဤအလုံးကိုခွဲ ဤသို့တီးဟု ပြသ‌ပေး‌လေသည်။ ဆရာ‌တော် ညွှန်ပြသွန်သင် ချက်အတိုင်း တီးရာ၊ ‌ရှေးအထက်က မကြားဘူး‌အောင်‌ကောင်းသော တီးရိုးကိုရကြသည်။
ဤသို့‌သော ‌လောကီ‌လောကုတ္တရာ၌ မတတ်‌သောပညာ၊ မသိ‌သောအရာဟူ၍မရှိသဖြင့်၊ ‌တောင်တွင်းဆရာ‌တော်သည်‘မ’တစ်လုံး ‌ကျေသည်ဟု ဥဒါန်းစည်ရှည် ‌ပြောဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။
ဆရာ‌တော်သည် သက်‌တော် ၃၉ နှစ် ဝါ‌တော် ၁၉ ဝါ၊ သက္ကရာဇ် ၁၁၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘဝ‌ပြောင်း‌တော်မူသည်။ ထိုမျှ ‌သော သက်‌တော်ဝါ‌တော်အတွင်း၌ ကျမ်း‌ပေါင်း ၃၇ ကျမ်း အပြင်၊ မင်းလက်ဝဲ‌နော်ရထာအမတ် အရပ်ရပ် ‌လျှောက်ထားမေးမြန်းသည်များကိုလည်း ‌ဖြေဆို‌တော်မူခဲ့သည်။ ထိုအ‌မေး အ‌ဖြေများကို စု‌ပေါင်း၍ထား‌သော ‘မင်းလက်ဝဲ‌နော်ရထာ ‌လျှောက်ထုံး’ဟု ကျမ်းတစ်ကျမ်း အထင်အရှားရှိသည်။
ပြုစု‌တော်မူခဲ့‌သော ကျမ်းများမှာ - စုစု‌ပေါင်း (၃၇)ကျမ်းဖြစ်သည်။
ထိုကျမ်းများအနက် အချို့‌သော ဆရာ‌တော် ကိုယ်တိုင်‌ပေတင်ခဲ့၍ အချို့ကိုမူကား ဆရာ‌တော် မရှိသည့် ‌နောက်မှ တပည့်များက ‌ပေတင်ကြသည်ဟုဆိုသည်။ ထို့ပြင် ‌နောင်‌တော်ကြီးမင်းက ‌တောင်းပန်သဖြင့် ‌ငွေဖြစ်လုပ်ရပ်ကျမ်းကိုလည်း ပြုခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ် ပထမပိုင်းတွင် ပေါ်ပေါက်သော စာပေ၊ ဂီတအနုပညာလောက၌ ထင်ရှားသော စွယ်စုံပညာရှင်ဆရာတော်တစ်ပါးမှာ တောင်တွင်းဆရာတော် 'ခင်ကြီးဖျော်' ပင်ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်အား' မကာရလောပ' ဟု ခေါ်ကြသည်။ မတစ်လုံးကျေနေသည်။ မသိတာ၊ မတတ်တာမရှိဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မှန်လည်းမှန်ပေသည်။ ဆရာတော်ကား ပညာစုံ၍ စွယ်စုံတော်သည်။ ပိဋကတ်လည်း နှံ့စပ်သည်။ သဒ္ဒါလည်းနိုင်နင်းသည်။ အဘိဓမ္မာလည်း ကျွမ်းကျင်သည်။ လောကုတ္တရာကျမ်းများအပြင် ဗေဒင်ကျမ်း၊ ဆေးကျမ်း၊ ဓာတ်ကျမ်း၊ အဂ္ဂိရတ်ကျမ်း စသော လောကီကျမ်းများကိုလည်း ကမ်းခပ်အောင် တတ်မြောက်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် ပညာအရာတွင် ဘက်စုံ၊ စွယ်စုံကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်သူတစ်ဦးအဖြစ် ကျော်ကြားနေသူဖြစ်လေသည်။ "မ"တစ်လုံးကြေ အတုလမဟာကျော် ခင်ကြီးဖျော် ဟု လောကီ ပညာရပ်များကြောင့် ထင်ရှားခဲ့သည်။
ဆရာတော်ခင်ကြီးဖျော်အား သက္ကရာဇ် ၁၀၈၆၊ ကဆုန်လဆန်း( ၁၁)ရက် (ခရစ် ၁၇၂၄ ခု၊ ဧပြီ ၂၁ ရက်) အင်္ဂါနေ့။ ၁၀၈၆ခု၊ ကဆုန်လပြည့် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်ဟု ကျမ်းအသီးသီး၌ ယေဘုယျဆိုကြသည်။ ပြက္ခဒိန်ကျမ်းနှင့် တိုက်ဆိုင်စေသောအခါ ထိုနေ့မှာ စနေနေ့ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ကဆုန်လဆန်း (၁၁)ရက်နေ့မှာ အင်္ဂါနေ့ဖြစ်သဖြင့် (၁) ရက်ကို (၁၅) ရက်ဟု ရေးမှားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဒေါက်တာတိုးလှက တက္ကသိုလ်ပညာပဒေသာ(ဝိဇ္ဇာ) ၁၁/ ၂ ၌ ရက်ချုပ်စစ်တမ်း စာတမ်းတွင် စိစစ်ပြထားသည်။) အင်္ဂါနေ့ နံနက် ၄ချက်တီးကျော် နံနက်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့ မြောက်ဘက် မြို့လုလင်ရွာအနီးရှိ ပုတီးကုန်းရွာ၌ အဖ ဦးဘိုးပြေ၊ အမိ ဒေါ်ကြာတို့မှ ဖွားမြင်၍ ငယ်မည်မှာ မောင်ဖျော် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
မောင်ဖျော်သည် အသက် ၇-နှစ်အရွယ်တွင် မြို့လုလင်မြို့၊ ကန်ရိုးကျောင်း ဘုန်းတော်ကြီးထံတွင် စာပေစတင်၍ သင်ကြားရာ မြန်မာသင်ပုန်းကြီးကို နေ့ချင်းညချင်း တခဏအတွင်း တတ်မြောက်လေသည်။ သုံးလအတွင်း ပရိတ်ကြီး၊ နမက္ကရ၊ လောကနီတိ ဆုံးမစာတို့ကို တတ်မြောက်၍ ကျောင်းသားလူငယ် အဖြစ်နှင့်ပင် ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့ ပါဠိ အနက်တို့ကို နှုတ်တက်ဆောင်၍ သဘောသဘာဝ တို့ကိုလည်း မိမိရရ သိရှိလှသဖြင့် မေးသမျှ ခဲရာခက်ဆစ် တို့ကို ရုတ်တရက်ဖြေဆို နိုင်ပေသည်။
၁၀-နှစ်သားအရွယ်တွင် ကန်ရိုးကျောင်း ဆရာတော်ကို ဥပဇျွာယ်ပြု၍ ရှင်သာမဏေ ဘဝမှာ သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂြိုဟ်၊ မာတိကာ၊ ဓာတုကထာ၊ အဘိဓာန်၊ ဆန်း၊ အလင်္ကာတို့ကို ကောင်းစွာ သင်ကြားတတ်မြောက်သဖြင့် ဆရာသမားတို့၏ ချီးကျူးမြှောက်စားခြင်းကို ရရှိလေသည်။
အသက် ၂၀ ပြည့်သောအခါ ရဟန်းဘောင်သို့ တက်၍ ရှင်သာမဏေဘဝက ရရှိမှည့်ခဲ့သော ရှင်ဉာဏဘွဲ့မှ ဦးဉာဏ ဘွဲ့သို့ မှည့်ခဲ့သော်လည်း ရဟန်းဘွဲ့ ဦးဉာဏ အမည်မှာ မထင်ရှား မကျော်စော၊ ငယ်မည် မောင်ဖျော်မှ ရဟန်းဖြစ်သဖြင့် `ခင်ကြီးဖျော်´ဟူ၍သာ ကျော်စောထင်ရှားလေသည်။ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်လျှင် တောင်တွင်းကြီးသို့ သွား၍ စာတတ်အကျော် ဆရာတော်ဘုရားကြီးများထံ နည်းခံ၍ ပါဠိ၊ အဋ္ဌကထာ၊ ဋီကာကျမ်းစာတို့ကို ကျနသေချာစွာ သင်ယူပြီးလျှင် ဗေဒင်၊ သက္ကဋ၊ ဓာတ်ဗိန္ဓောပညာ၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ စသည် တို့ကိုလည်း ခဏလွယ်ကူ တတ်မြောက်တော်မူသဖြင့် နိုင်ငံပေါ်တွင် အလွန်တရာ ထင်ရှား ကျော်ကြားလေသည်။
ထိုသို့ တူမတူအောင် လောကဓမ္မ နှစ်ဌာနတွင် တတ်ကျွမ်းလှသော ဂုဏ်၊ သီလ.သမာဓိ.ပညာဂုဏ် တို့နှင့် ပြည့်စုံတော်မူသောကြောင့် နေ လအသွင် အလွန်ထင်ရှားသဖြင့် `လူသတင်း လူချင်းဆောင်၊ ပန်းသတင်း လေညှင်းဆောင်´ဆိုသလို လူအများ၏ နှုတ်ဖျားမှ တဆင့်စကား ပေါက်ကြား၍ သွားကာ ၁၁၁၆-ခုနှစ်မှာ အလောင်းမင်းတရားကြီးနှင့် သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာ (နောင်တော်ကြီးမင်း) တို့က ရတနာသိင်္ဃ ကုန်းဘောင်မြို့သို့ ပင့်ဆောင်ပြီးလျှင် `ဉာဏာ လင်္ကာရ သဒ္ဓမ္မ သေနာပတိ မဟာဓမ္မရာဇဂုရု´ ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသည်။ မဟာဘုံသာ မည်သော ကျောင်းတော်ကြီးကိုလည်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။
ဤသည်နှင့် ပတ်သက်၍ တောင်တွင်းဆရာတော် ခင်ကြီးဖျော်၏ အရိုးအိုးတည်ထားရာ စစ်ကိုင်းမြို့ လောကမဉ္ဇူဘုရား ကျောက်စာတွင် -
"ဧဝံ- ဤသို့ သဘောတော်ဟုသော၊ ဂုဏံ- ကျေးဇူးတော်ကိုဝ်၊ ပသီဒိတွာ- ကြည်တော်မူရုယ်၊ ယောဇနသတပ္ပမာဏံ- ယူဇနာတစ်ရာအတိုင်း အရှည် ဟိသောအရပ်သို့ဝ်၊ အနေကက္ခတ်တုံ- အကြိမ်များစွာ၊ ဂန္တန- သွားဦးရုယ့်၊ သဂါရဝံ- အရိုဝ်အသေ၊ နိမနေနေတသိ- ပင့်ဖိတ်စေ၏။ ယောဓမ္မာ- အကြင်သီရိပဝရမဟာဓမ္မရာဇာအမည် ဟိသော မင်းတရားသည် သုတံ- တင့်တယ်စွာထသော၊ အနေကဓဇလင်္ကာရံ- များစွာသော မှန်ကင်းတို့ဝ်ဖြင့်တန်ဆာဆင်အပ်ထသော၊ သဗ္ဗရာမ- မယံ- အလုံးစုံရွှေဖြင့် ပြီးထသော၊ မဟာဘုံသာတိဉ်ဆိတ့- မဟာဘုံမ်သာ ဟူသော နာမံတံဆိပ်လည်း ဟိထသော၊ မဟာသေယျံ- မြတ်သောကျောင်းကြီးကိုဝ်၊ တသဂုရုနော- ထိုဝ်ဆရာတော်အား၊ အဒါသိ- လှူတော်မူ၏"
ထို့နောက် သံဃရာဇာ သာသနာပိုင် အဖြစ်သို့ တင်မြှောက်ခံရသည့်အပြင် လောကီ၊ လောကုတ္တရာ အဖြာဖြာတို့၌ တူမတူအောင်၊ အတုမရှိအောင် တတ်မြောက်တော်မူသဖြင့် `အတုလဆရာတော် ခင်ကြီးဖျော်´ဟူ၍လည်း ရှင်လူအများတို့က ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ထို့နောက် တောင်တွင်းဆရာတော်ခင်ကြီးဖျော်အား နောင်တော်ကြီးမင်းတရားက ' ဉာဏဘိဓမ္မလင်္ကာရ မဟာဓမ္မရာဇဂုရု' တံဆိပ်နာမံတော် ကပ်လှူပြီး သာသနာပိုင် တင်မြှောက်လေသည်။
ပင့်ဖိတ်သည့်သက္ကရာဇ် ဆပ်ကပ်သည့်နှစ်နှင့် ပတ်သက်၍ 'ကုန်းဘောင်ဆက်မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး'စာမျက်နှာ ၂၅၀-၂၅၁တွင် -
ဟူ၍ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ပြုစုသော ကျမ်းဂန်များ
သဒ္ဒါဘက်ဆိုင်ရာ ပုဒ်စစ် သုတ်စစ် သဒ္ဒါစစ် နည်းလေးဆယ်၊ သံဝဏ္ဏနာများကို မြန်မာစကားသွား တိတိကျကျ မိမိရရ ရေးသားသောကြောင့် မြန်မာစာအရာ၊ သဒ္ဒါအရာမှာ ကျေးဇူးများသဖြင့် ယခုထက်ထိ သာသနာတော်မှာ အစဉ်အဆက် သင်ကြား၍ ထင်ရှားသော ကျမ်းတစ်စောင် ဖြစ်လေသည်။ ထို့အပြင် အဘိဓမ္မာ အကောက်ကျမ်းများ၊ ဆေးကျမ်းများ၊ ဓာတ်ကျမ်းများ၊ နက္ခတ်ကျမ်းများ၊ ဗေဒင်ကျမ်းများနှင့် အင်းအိုင် တောတောင် မြို့ပြဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများစွာပါသော ဇမ္ဗူ့တန်ဆောင်ကျမ်း၊ ဇမ္ဗူကွန်ချာကျမ်း၊ ရတုလင်္ကာများ၊ ဆုံးမစာများကို ရေးသားတော်မူခဲ့သည်။
ကျမ်းများ
အောက်ပါတို့သည် ဆရာတော် ပြုစုတော်မူခဲ့သည့် ကျမ်းများ ဖြစ်သည် -
ဘဝနိဂုံး
မိမိ ဒကာတော်ရင်းဖြစ်သော နောင်တော်ကြီးမင်းလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၁၂၄-ခု၊ သက်တော် ၃၉-နှစ်၊ ဝါတော် ၁၉-ဝါ တွင် စစ်ကိုင်းမြို့သို့ ကြွတော်မူခိုက် လေရောဂါဖြင့် ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူသည်။
မှတ်ချက်
အတုလဆရာတော် ခင်ကြီးဖျော် အပြင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ကိုးကွယ်သော ဒီပဲယင်းမြို့၊ ဥသျှစ်ကျေးရွာဇာတိ လူမည် ဦးပန်းထွေး၊ ရဟန်းဘွဲ့ အရှင်ယသသည်လည်း `အတုလယသ မဟာဓမ္မရာဇဂုရု´ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့် အတုလ သာသနာပိုင် ဆရာတော်တစ်ပါး ရှိသေးသည်။ ထိုဆရာတော်သည် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် အတင်-အရုံကွဲပြားကြရာ ရှုံးသောကြောင့် ရာဇဝတ်တော်ဖြင့် လူထွက်ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာသာသနာပိုင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဟံသာဝတီ စစ်သင်္ချိုင်း
ရန်ကုန်မြို့ ဟံသာဝတီအဝိုင်း အနီးတွင် တည်ရှိပြီး ထိုစစ်သင်္ချိုင်းတွင် ရန်ကုန်ထောင်တွင်း သေဆုံးခဲ့သောစစ်သား ၁၄ဝဝကျော်ကို ၁၉၄၇ မှစတင်ကာ မြှုပ်နှံထားသည်။
ကိုးပင်ရွာ၊ ကြာအင်း
ကိုးပင်ရွာ၊ ကြာအင်း
မောင်းထောင်ဆရာတော်
မောင်းထောင်ဆရာတော်အမည်ဖြင့် ဆရာတော် ၃ ပါး ပေါ်ထွန်းခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။
ထိုဆရာတော်တို့မှာ-
ဓညင်းဆိပ်
ဓညင်းဆိပ်
စက်တင်ဘာ ၁၉၇၂
ကိုးကား
1972
ညောင်ချောင်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာနောင် (တောင်)ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ရွာနောင် (တောင်)ရွာ (Ywarnaung(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ရွာနောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နရွဲပင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
နရွဲပင်ရွာ (Naywepin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကျောင်းစိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောင်းစိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၁၀ ဦး၊ မ ၂၄၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗိုလ်ကုန်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ဗိုလ်ကုန်းရွာ (Bokone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ မြေနီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေနီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၈၇ ဦး၊ မ ၂၇၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကင်းစီး
ကင်းစီးဆိုသည်မှာ စင်စစ်အားဖြင့် ငသတ်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုသို့ဖြစ်လာရခြင်းကား အချို့ငသတ်မှာ နိဂ္ဂဟိတ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်သော သေးသေးတင်ကို င-သဘောဖြင့် ကင်းစီးပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်၏။ စင်္ကမ၊ မင်္ဂလာ၊ သင်္ဃာ အစရှိသည်တို့ကား မူလရေးထုံးတို့ပင် ဖြစ်လေသည်။ သင်္ဘော၊ ခြင်္သေ့ စသည်ကား ရေးထုံးမဟုတ် ပညာရှိများ နောက်မှ ပြုလုပ်ကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ထို့ပြင် သံသရာ- သင်္သာ၊ အံသာ- အင်္သာ၊ ဟံသာ- ဟင်္သာ အစရှိသဖြင့် များစွာပင် ရှိသည်မှာ စင်စစ်အားဖြင့် က-ခ-ဂ-ဃ တို့ အပေါ်၌သာ တင်နိုင် စီးနိုင်သော်လည်း သွရဿတီ သဒ္ဒါကျမ်းတို့ အလိုအားဖြင့် သ-ပေါ်၌လည်း စီးနိုင်လေသည်။
ကင်းစီးအတု
ကင်းစီးအတုများလည်း ရှိသေးသည်။ ကင်းစီးအတုဟူသည် ကင်းစီးအစစ်ကဲ့သို့ ကဝဂ်၏ ရှေ့လေးလုံးအပေါ်၌ သရမဲ့သော ငဗျည်း(ငသတ်)ကို တင်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ လေးလုံးမှ တစ်ပါးသော အခြားဗျည်းများအပေါ်သို့ င-သတ်ကို တင်ခြင်းကို ခေါ်သည်။ ပြယုဂ်မှာ-
ထို့ကြောင့် ကင်းစီးဟူသည် က၊ ခ၊ ဂ၊ ဃ လေးလုံးအပေါ်သို့ သရမဲ့သော ငဗျည်း(င-သတ်)ကို တင်ခြင်းသာ ကင်းစီးအစစ်ဖြစ်သည်။ ယင်းလေးလုံးမှ တစ်ပါးသော အခြားဗျည်းများပေါ်သို့ ငသတ်တင်ခြင်းကို ကင်းစီးအတုဟု မှတ်ယူပါလေ။
နိန်ပေါရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
နိန်ပေါရွာ(Neinpaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ကန်တော်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်တော်ယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂ ဦး၊ မ ၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခဲဆိပ်သင့်ခြင်း
ခဲဆိပ်သည် လူကိုဘေးဥပတ်ဖြစ်စေသည်။ များလျှင် လူကိုချက်ချင်းသေစေနိုင်သည်။ ခဲဆိပ်သည် အစာထဲတွင်လည်းကောင်း၊ သောက်သောအရည်များထဲတွင် လည်းကောင်း၊ မသန်မရှင်းသော အညစ်အကြေးများတွင်လည်းကောင်း၊ ဆိုးဆေးပါသော အစားအသောက်များတွင်လည်းကောင်း၊ ပင်လယ်စာများတွင်လည်းကောင်း ပါဝင်နိုင်သည်။ လူတစ်ယောက်တွင် ခဲဆိပ်သင့်ခြင်းသည် ပထမတွင်သိပ်မသိသာ သော်ငြားလည်း ကာလာလျှင် ကျန်းမာရေး ထိခိုက်လာနိုင်ပြီး တဖြေးဖြေး သေခြင်းနှင့် ရင်ဆိုင်ရနိုင်ဘွယ်ရှိလေသည်။
ရန်ကုန် ဗဟို အမျိုးသမီး ဆေးရုံ
ရန်ကုန် ဗဟို အမျိုးသမီး ဆေးရုံ သည် ခုတင် (၇၅၀) ဆန့် ဆေးရုံဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်တိုင်း၊ လမ်းမတော်မြို့နယ်၊ မင်းရဲကျော်စွာလမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ အမှတ် (၁) ဆေးတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)၊ ရန်ကုန် သူနာပြု တက္ကသိုလ်နှင့် ဆေးသိပ္ပံ (ရန်ကုန်) တို့၏ လက်တွေ့ဆင်းရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။
နောက်ခံသမိုင်း
လေဒီ ဒပ်ဖရင် (Lady Dufferin) ၏ ငွေရင်းနှင့် ၁၈၉၇ ခုတွင် စထောင်ပြီး ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံဟု လူသိများသည်။
ကြပ်ကွင်းရွာ၊ ကြာအင်း
ကြပ်ကွင်းရွာ၊ ကြာအင်း
ဒုပြင်ရှည်ရွာ၊ ကင်းချောင်း
ဒုပြင်ရှည်ရွာ၊ ကင်းချောင်း
ကွန်နားရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကွန်နားရွာ (Kunnar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ တုံလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၄၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရူပ ပထဝီဝင်
ရူပ ပထဝီဝင် ဆိုသည်မှာ ပထဝီဝင် ဘာသာရပ်၏ အဓိက ဘာသာရပ်ခွဲ ၂ ခု အတွင်းမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရူပ ပထဝီဝင်မှာ သဘာဝ သိပ္ပံ ဘာသာ၏ ဘာသာရပ်ခွဲဖြစ်ပြီး သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် အတွင်းမှ ဖြစ်စဉ်များ နှင့် ပုံစံများဖြစ်သော လေထု၊ ရေထု၊ ဇီဝထု နှင့် ပထဝီထု စသည်တို့ကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူတို့တည်ဆောက်ထားသော ပတ်ဝန်းကျင်တို့ကို လေ့လာသော ဘာသာရပ်ဖြစ်သည့်  လူမှုရေး ပထဝီဝင် နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သည်။
ဇန်ဂီနာကန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ရွာသာယာ(၇)မိုင်ရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ရွာသာယာ(၇)မိုင်ရွာ(Ywartharyarkhunhnitmaing)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ စင်းခန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၈၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းခန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၅ ဦး၊ မ ၃၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၈၀၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနောက်ကုန်းရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
အနောက်ကုန်းရွာ (Ahnaukkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၃၉ ဦး၊ မ ၂၅၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
စက်တုရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
စက်တုရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
အံကလော်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
အံကလော်ရွာ(Ankalaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ တတံကူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တတံကူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၃၃၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၇၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရခိုင်တိုင်း
ရခိုင်တိုင်းသည် ဗြိတိသျှရာဇ်၏ အုပ်ချုပ်မှုဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် ရခိုင်ပြည်နယ်ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ ဘင်္ဂလားသမ္မတနယ်မြေနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်သည် ၎င်း၏ အနောက်ဘက်ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရခိုင်တိုင်းတွင် လူမျိုးပေါင်းစုံနေထိုင်ကြသည်။ ထိပ်တန်း ဆန်တင်ပို့သော ဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။
သမိုင်း
၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲ အပြီး ချုပ်ဆိုခဲ့သော ရန္တပိုစာချုပ်ဖြင့် အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီ၏ အုပ်ချုပ်မှုသို့ ရခိုင်ကို လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ နယ်မြေအား ဘင်္ဂလားသမ္မတနယ်မြေ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ကနဦးအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် သီးခြားသရဖူကိုလိုနီဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ရခိုင်ပြည်သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ ဘားမားကမ်ပိန်းတွင် အာရကန်ကမ်ပိန်း ၁၉၄၂-၁၉၄၃ အပါအဝင် ရခိုင်လှုပ်ရှားမှုများစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်တပ်များ၏ အကူအညီဖြင့် ဗြိတိသျှတပ်များက ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရပြီးသည့်နောက် ရခိုင်သည် မြန်မာပြည်၏ အပိုင်းအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။
ပထဝီဗေဒ
အဆိုပါအပိုင်းသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အရှေ့ဘက်ပင်လယ်ပြင်တစ်လျှောက်၊ နတ်မြစ်ဝမှ စစ်တကောင်းနယ်နိမိတ်၊ ကိပ်နီဂရိတ်အထိ စီးဆင်းနေသော ကမ်းရိုးတန်းမြေကွက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်စွန်းမှ Cape Negrais အထိ အရှည် 400 m ခန့်၊ မြောက်ဘက်တွင် အကျယ်ဆုံး မီတာ ၉၀ ၊ တောင်ဘက်သို့ တရွေ့ရွေ့ လျော့နည်းလာကာ တောင်ဘက်စွန်းတွင် 15 မီတာထက် မပိုသော ကျဉ်းမြောင်းသည့်တိုင်အောင် တောင်ဘက် သို့ ဆုတ်သွားသည် ။ ကမ်းရိုးတန်းတွင် အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သည့် မာန်အောင်၊ ရမ်းဗြဲနှင့် Shahpura ကျွန်းများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ စစ်တွေတွင် ဌာနချုပ်တည်ရှိပြီး ခရိုင်လေးခုဖြစ်သည့် စစ်တွေခရိုင်၊ မြောက်ပိုင်းရခိုင်တောင်တန်းဒေသ၊ သံတွဲနှင့် ကျောက်ဖြူ၊ ယခင်က ရမ်းဗြဲဟူ၍ ခရိုင်များပါဝင်သည်။ ၎င်း၏ဧရိယာသည် 18,540 စတုရန်းမီတာဖြစ်သည်။ ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ချိန်၌ လူဦးရေသည် ၁၀၀,၀၀၀ ထက် မကျော်လွန်ခဲ့ပေ။
ရခိုင်တိုင်း၏ အဓိကမြစ်ကြီးများတွင် မြောက်ဘက်တွင် နေဖ်မြစ်ဝမှ ပါဝင်ပြီး စစ်တကောင်းနှင့် စစ်တကောင်းကြားနယ်နိမိတ်ကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ (၂) ပင်လယ်၏လက်တံဖြစ်သော မေယုမြစ် သည် ကမ်းရိုးတန်းနှင့်အပြိုင် မီတာ (၅၀) ခန့်အကွာတွင် စီးဆင်းနေပါသည်။ (၃) ကုလားတန်မြစ် သည် အရှေ့မြောက်ဘက်စွန်းရှိ တောင်ပြာတန်းအနီး တက်လာပြီး မေယုမြစ်၏တောင်ဘက် မိုင်အနည်းငယ်အကွာ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်သို့ ကျဆင်းကာ တန်ချိန် ၃၀၀ မှ ၄၀၀ အထိ ဝန်တင်ရေယာဉ်များဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ 40 မီတာ။ ကုန်းတွင်းပိုင်း; နှင့် (၄) Lemro မြစ် ၊ ကုလားတန်မြစ်၏တောင်ဘက် မိုင်အနည်းငယ်အကွာ ပင်လယ်အော်ထဲသို့ စိမ့်ဝင်နေသော စမ်းချောင်းတစ်ခု။ အရှေ့ဘက်တွင် ရခိုင်ပြည် နယ်နိမိတ်ချင်း နီးသောကြောင့် တောင်ဘက်သို့ ဝေးကွာ၍ မြစ်များသည် အရေးပါမှု နည်းပါးသည်။ လှေဖြင့်သွားလာနိုင်သော တာလတ်နှင့် အမ်း၊ သံတွဲ၊ တောင်ကုတ်နှင့် ဂွချောင်းတို့ သည် အရေးပါအရာရောက်သော ဆိပ်ကမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပါးစပ်မှ ၉ မှ ၁၀ အထိ ရေယာဉ်များ ဆိပ်ခံရန်အတွက် ကောင်းမွန်သော ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဖြစ်လာခြင်းကြောင့်၊ ft. မိုးဖွဲ. Aeng လို့ ခေါ်တဲ့ အလွယ်ဆုံးလမ်းကြောင်းဖြစ်တဲ့ ရခိုင်တောင်တန်းတွေကို ကျော်ဖြတ်ပြီး အဲဒီရွာကနေ အထက်မြန်မာပြည်ကို ဦးတည်သွားတာပါ။ တိုင်းဒေသကြီး၏ အဓိကသီးနှံမှာ ဆန် ၊ ချည်၊ ဆေးလိပ်၊ သကြား၊ လျှော်ပင်နှင့် မဲနယ်တို့ဖြစ်သည်။ သစ်တောများသည် အလွန်ကောင်းမွန်သော ဝက်သစ်ချ နှင့် ကျွန်းသစ်များ ပေါများ သည် ။
ရခိုင်တောင်တန်းဒေသ မြောက်ပိုင်းခရိုင်သည် ပလက်ဝတွင် ရုံးချုပ်ရှိပြီး များသောအားဖြင့် ဘုရင့် ရဲ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင်ရှိသည်။ တောင်တန်းဒေသ၏ ဧရိယာသည် ၅၂၃၃ စတုရန်းမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။ ပေါ့ပ်။ (၁၉၀၁) ၂၀.၆၈၂။
ခရိုင်များ
ရခိုင်တွင် အောက်ပါစာရင်းတွင် ခရိုင်လေးခုရှိသည်။
လူဦးရေစာရင်း
ဗမာနွယ်ဖွား ရခိုင်လူမျိုးများသည် တိုင်းတွင် အများစုဖြစ်သည်။ ရခိုင်လူမျိုးများသည် အဓိကအားဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအကြီးဆုံး အသိုက်အဝန်းမှာ ရခိုင်ရောက် အိန္ဒိယလူမျိုးများဖြစ်ပြီး အများစုမှာ မူဆလင်များဖြစ်သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိန္ဒိယလူမျိုး ၅၀၀,၀၀၀ သည် မြို့တော် စစ်တွေတွင် နေထိုင်ကြပြီး ဆိပ်ကမ်းနှင့် ကုန်းတွင်းပိုင်းကို လွှမ်းမိုးထားသည်။
ဥပဒေပြုလွှတ်တော်များ
၁၈၉၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အတွင်း ရခိုင်ပြည် နယ်၏ ဥပဒေပြုကောင်စီ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို အင်ပါယာ ဥပဒေပြုကောင်စီ တွင်လည်း ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအက်ဥပဒေ ၁၉၃၅ အရ မြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ခွဲထုတ်ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်သည် ရခိုင်တိုင်းအပါအဝင် ကိုလိုနီဥပဒေပြုအဖွဲ့အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲများကို ၁၉၂၀၊ ၁၉၂၂၊ ၁၉၂၃၊ ၁၉၂၅၊ ၁၉၂၆၊ ၁၉၂၈၊ ၁၉၃၀၊ ၁၉၃၂၊ ၁၉၃၄၊ ၁၉၃၆ နှင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်များတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
ဗမာ-ရခိုင် နှင့် အင်ဒို-ရကန် နှစ်ခုစလုံးကို မြန်မာနိုင်ငံ ဥပဒေပြုလွှတ်တော်တွင် ဇာတိအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ Gani Markan သည် ရခိုင်ပြည်မှ ဇာတိ အိန္ဒိယ ဥပဒေပြုအမတ် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်ကို မဲဆန္ဒနယ်မြေ အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ MA Gaffar နှင့် Sultan Ahmed တို့ အပါအဝင် ရခိုင်လူမျိုး နှစ်ဦးကို ဗမာ ဇာတိ အမျိုးအစားဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုအဖွဲ့ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
စီးပွားရေး
ရခိုင်မှာ လုပ်ခလစာက ဗြိတိသျှအိန္ဒိယထက် အများကြီး ပိုများတယ်။ စပါးအထွက်နှုန်း မှာ ထင်ရှားသည်။ Akyab သည် ဥရောပ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ တို့မှ သင်္ဘောများကို လက်ခံကျင်းပပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆန် တင်ပို့သည့် ထိပ်တန်းဆိပ်ကမ်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ Arakan သည် အများအားဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်းဖြင့် ဝင်ရောက်နိုင်သောကြောင့် ၎င်း၏ဆိပ်ကမ်းများသည် စစ်တကောင်း ၊ Narayanganj, Dacca, Calcutta, Moulmein, Rangoon, Singapore, Penang, Madras နှင့် Syriam တို့နှင့်အတူ ကူးတို့သင်္ဘော များကို မှီခိုနေရပါသည်။ ရခိုင်သည် ၎င်း၏ သစ် အတွက် ထင်ရှားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
စက်တင်ဘာ ၁၉၇၃
ကိုးကား
1973
ရေဥ
ရေဥ (Aegagropila linnaei) သည် ရေညှိမျိုးဖြစ်၍ ကမ္ဘာ့မြောက်ပိုင်းရှိ ရေကန်အချို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ရေဥသည် အစိမ်းရောင်ဘောလုံးကလေးများအဖြစ် ရှားပါးသည့် ပုံစံဖြင့် စုဝေးနေလေ့ရှိသည်။ ဂျပန်တွင် မာရိမို ဟုခေါ်၍ အမျိုးသားရတနာတစ်ရပ်အဖြစ် အထူးထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ကာ ပွဲတော်များ ကျင်းပကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကသာခရိုင် ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ နောင်လုံရွာနှင့် နန်းစားရွာအနီးရှိ အင်းများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိကာ ကဒူးနှင့် ကဏန်းလူမျိုးတို့ကအစားအစာအဖြစ် စားသုံးကြသည်။
အုတ်ကျင်း
အုတ်ကျင်း
အရှေ့တောင်အာရှ
အာရှ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ဒေသဖြစ်ပြီး SEA(South East Asia) ဟုလည်း အတိုကောက် ခေါ်သည်။ ပို၍တိကျစွာ ဆိုရသော် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ၏ အရှေ့ဘက်နှင့် ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်တို့တွင် တည်ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့မြေအောက်ရှိ ကျောက်လွှာကြီးများ ဆုံရာတွင် တည်ရှိသောကြောင့် မြေငလျင်နှင့် မီးတောင်လှုပ်ရှားမှုများ အများအပြားရှိသည်။
အရှေ့တောင်အာရှဒေသအား ကုန်းမကြီးဒေသ (သို့) ကျွန်းဆွယ်ဒေသ နှင့် ကျွန်းစုဒေသ ဟူ၍ နှစ်မျိုးပိုင်းခြား ရှုမြင်နိုင်သည်။ ကုန်းမကြီးဒေသတွင် တိုင်(Tai) အနွယ်များနှင့် ဩစတိုအာရှ (Austroasiatic) အနွယ်များ အများဆုံးရှိပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ နှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာ ဝင်များ အရေအတွက်အားဖြင့် အစဉ်လိုက် တည်ရှိကြသည်။ ကျွန်းစုဒေသတွင် ဩစတိုအာရှ (Austroasiatic) အနွယ်များ လွှမ်းမိုးကာ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် အများဆုံး ဖြစ်ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် အရေအတွက်က ဒုတိယလိုက်သည်။
ပါဝင်သောနိုင်ငံများ
ကုန်းမကြီး/ကျွန်းဆွယ်ဒေသ
ကျွန်းစုဒေသ
မြကုန်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
မြကုန်းရွာ (Myakone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ စေတီယုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၀၇၉ ဖြစ်သည်။
မြေနီလိန်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
မြေနီလိန်ရွာ (Myaynilein)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ညောင်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၇ ဦး၊ မ ၆၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ညောင်ကုန်းရွာ၊ သခွတ်ကုန်း
ညောင်ကုန်းရွာ၊ သခွတ်ကုန်း
အုန်းပင်စုရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
အုန်းပင်စုရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
သဲကောရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
သဲကောရွာ (Theakaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကျောင်းစိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောင်းစိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၁၀ ဦး၊ မ ၂၄၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမျိုးသားကာကွယ်ရေး လုပ်ပိုင်ခွင့်အက်ဥပဒေ
အမျိုးသားကာကွယ်ရေး လုပ်ပိုင်ခွင့်အက်ဥပဒေ (အင်ဒီအေအေ) (National Defense Authorization Act (NDAA)) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကာကွယ်ရေးဌာနအတွက် နှစ်စဉ်ဘတ်ဂျက်နှင့် အသုံးစရိတ်များကို သတ်မှတ်ပေးသည့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖက်ဒရယ်ဥပဒေများ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး အင်ဒီအေအေအက်ဥပဒေကို ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ အမေရိကန်ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ကာကွယ်ရေးအသုံးစရိတ်ကို နှစ်စဉ်တစ်နှစ်တာ ဥပဒေကြမ်းနှစ်ခုဖြင့် ကြီးကြပ်သည်။ ယင်းတို့မှာ လုပ်ပိုင်ခွင့်ဥပဒေနှင့် ဘဏ္ဍာငွေခွဲဝေသုံးစွဲရေးဥပဒေတို့ဖြစ်ကြသည်။ ထိုလုပ်ပိုင်ခွင့်ဥပဒေကြမ်းသည် အထက်လွှတ်တော်၏ တပ်မတော်ရေးရာကော်မတီနှင့် အောက်လွှတ်တော်၏ တပ်မတော်ရေးရာကော်မတီတို့၏ စီရင်ပိုင်ခွင့်ဖြစ်ပြီး ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာများတွင် ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ပေးမှုနှင့် စရိတ်ငွေသုံးစွဲမှုဆိုင်ရာ မူဝါဒများတွင် အဆုံးအဖြတ်ပေးနိုင်သည်။ ဘဏ္ဍာငွေခွဲဝေသုံးစွဲရေးဥပဒေမှတစ်ဆင့် ရန်ပုံငွေများထောက်ပံ့ပေးသည်။
ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်သည် ထိုအက်ဥပဒေကိုအတည်ပြုရာ၌ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်အမတ် သို့မဟုတ် အခြားထင်ရှားသူတစ်ဦးဦးကို ဂုဏ်ပြုရန်အလို့ငှာ ထိုသူ၏အမည်ကို ဥပဒေအမည်တွင် ထည့်သွင်းလေ့ရှိသည်။ သာဓကအားဖြင့် ၂၀၀၁ ဘဏ္ဍာနှစ်အတွက် ဥပဒေကို တောင်ကယ်ရိုလိုင်းနားပြည်နယ်၏ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဖလွိုက် ဒီ စပန့်စ်အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် "၂၀၀၁ ဘဏ္ဍာနှစ်အတွက် ဖလွိုက် ဒီ စပန့်စ် အမျိုးသားကာကွယ်ရေး လုပ်ပိုင်ခွင့်အက်ဥပဒေ" ဟူ၍‌အမည်ပေးခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အမျိုးသားကာကွယ်ရေး လုပ်ပိုင်ခွင့်အက်ဥပဒေများ
ပန်ဟုန်းရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ပန်ဟုန်းရွာ (Panghuong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ကျောင်းပန်ဆင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကျောင်းပန်ဆင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၈ ဦး၊ မ ၁၂၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလုံ (မြောက်)ရွာ၊ အလုံ
အလုံ (မြောက်)ရွာ၊ အလုံ
ခလောင်
ခလောင်
ဂူဆွမ်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဂူဆွမ်ရွာ(Gusum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ လဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၇ ဦး၊ မ ၃၇၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်တင်ဘာ ၁၉၇၄
ကိုးကား
1974
ရေလယ်ကုန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ရေလယ်ကုန်းရွာ(Yaelelkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ တတံကူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တတံကူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၃၃၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၇၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလယ်စုရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
အလယ်စုရွာ၊ ဗျင်းညား (အလယ်)
တီမော အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား
တီမော အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား (Radio-Televisão Timor Leste ၊ အင်္ဂလိပ် : Radio Television East Timor ၊ အတိုကောက်: RTTL) သည် အရှေ့တီမောနိုင်ငံ ၏ ဒေသတွင်း ရေဒီယို နှင့် ရုပ်မြင်သံကြား ထုတ်လွှင့်သော နိုင်ငံပိုင် ရုပ်သံလွှင့်အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။
ရေဒီယို
ရေဒီယို တီမော (အင်္ဂလိပ်: Radio Timor Leste အတိုကောက် : RTL) သည် RTTL ၏ လက်အောက် ရှိ အင်ဒိုနီးရှားဘာသာစကား(Tetun) နှင့် ပေါ်တူဂီ ဘာသာစကား (Portuguese) ဖြင့် ထုတ်လွှင့်နေသော ရေဒီယို လိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရေဒီယို တီမော သည် အစီအစဉ် (၃၄) ခုအား ဝန်ထမ်းအင်အား ၆၃ယောက် ဖြင့် တစ်နေ့လျှင် ၁၆ နာရီ ထုတ်လွှင့်နေသည်။
ရုပ်မြင်သံကြား
အရှေ့တီမော ရုပ်မြင်သံကြား(Televisão de Timor Lesteသို့မဟုတ် Televizaun Timor Lorosae (East Timor Television)၊အတိုကောက်: TVTL )သည် တီမော အသံနှင့် ရုပ်မြင်သံကြား လက်အောက်ရှိ ရုပ်မြင်သံကြား ဌာနခွဲ တစ်ခုဖြစ်သည်။ TVTL သည်ပထမဆုံး ရုပ်မြင်သံကြား ထုတ်လွှင့်မှု အဖြစ် ၁၉၇၈ခုနှစ် တွင် TVRI ၏ အရှေ့တီမော အသံလွှင့်ဌာနတစ်ခု အနေဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။နောက်ပိုင်းတွင် TV UNTAET ဟူသော အမည်သို့ ပြောင်းလဲ သုံးစွဲခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ခုနှစ် မေလ ၂၀ရက်နေ့တွင် ယခုလက်ရှိ အမည်ဖြစ်သော TVTL သို့ ပြောင်းလဲ ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တီမောနိုင်ငံ
မြို့ကုန်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
မြို့ကုန်းရွာ (Myokone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ မုန္တောလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန္တောလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၂ ဦး၊ မ ၁၀၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စင့်ကင်ရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
စင့်ကင်ရွာ(Hsintkin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ စင့်ကင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင့်ကင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၃၇ ဦး၊ မ ၁၃၅၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၅၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မော်စီတုန်း
thumb|မော်စီတုန်း (1959) မော်စီတုန်း (毛澤東 - တရုတ်အသံထွက် - မောင်ကျယ်တုန်း) ကို ၁၈၉၃-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ၂၆ ရက်နေ့တွင် တရုတ်ပြည်၌ မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်သည်။ မိဘများမှာ လယ်သမားများဖြစ်သည်။ မော်စီတုန်း (၁၈၉၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၆ - ၁၉၇၆ စက်တင်ဘာ ၉) သည် တရုတ် တော်လှန်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ကွန်မြူနစ် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ သူသည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံအား ၁၉၄၉ ခုနှစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ချိန်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ် ကွယ်လွန်သည်အထိ အုပ်စိုးခဲ့သည်။ မာခ်ဝါဒ-လီနင်ဝါဒနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သူရေးသားခဲ့သော သီအိုရီများ၊ စစ်ရေးဗျူဟာများနှင့် မူဝါဒများကို ယနေ့တွင် မော်ဝါဒဟု လူသိများသည်။
မော်စီတုန်းသည် ခေတ်သစ် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ဩဇာကြီးမားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် အများက အသိအမှတ်ပြုထားကြသည်။ တိုင်းမ်မဂ္ဂဇင်းမှ မော်စီတုန်းအား ၂၀ ရာစုနှစ်အတွင်း ဩဇာအကြီးမားဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ၁၀၀ အနက် တစ်ဦးအပါအဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ သန်းပေါင်း ၆ဝဝ ကျော်ရှိသော တရုတ်လူထုကြီး တစ်ရပ်လုံး၏ ကြည်ညိုအားထား လေးစားခြင်းခံရသူ တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌကြီး မော်စီတုန်းသည် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ ဟူနန်နယ် ဆီယန်တန်ရွာကလေး၌ ဖွားမြင်လေသည်။ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် ဒေါက်တာ ဆွန်ယက်ဆင်၏ တော်လှန်ရေး တပ်ဖွဲ့ထဲသို့ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် တပ်ဖွဲ့မှ ထွက်ပြီးလျှင် ဟူနန်နယ် ဆရာဖြစ်သင်ကျောင်းနှင့် ပီကင်းအမျိုးသား တက္ကသိုလ်တို့တွင် အထက်တန်းပညာများကို ဆည်းပူးခဲ့လေသည်။
မော်စီတုန်းသည် အနောက်နိုင်ငံစာပေများကိုလည်း အထူးလေ့လာလိုက်စားခဲ့၍၊ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မတ်ဝါဒီတစ်ဦးဖြစ်လာပြီးလျှင်၊ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် တရုတ် ကွန်မြူနစ်ပါတီ တည်ထောင်ရေးတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ဟူနန်နယ် ပါတီဌာနခွဲ၏ အတွင်းရေးမှူးဖြစ်လာသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် မော်စီတုံးသည် အခြားကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ ချန်ကေရှိတ်၏ ကူအိုမင်တန်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
သို့သော် ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် နေရှင်နယ်လစ်တို့က ကူအိုမင်တန်ပါတီမှ ကွန်မြူနစ်တို့ကို ပယ်ထုတ်လိုက်သောကြောင့် မော်စီတုန်းသည် အသတ်ခံရမည့်ဘေးမှ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းသို့ ရှောင်တိမ်းနေခဲ့ရ၏။ ထိုသို့ တိမ်းရှောင်နေရခိုက်တွင် နောင်အခါ တရုတ်ကွန်မြူနစ်တပ်များ၏ သေနာပတိဖြစ်လာမည့် ချူတေးနှင့်အတူ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် တရုတ်တပ်နီတော် အမှတ် ၄ ကိုတည်ထောင်ခဲ့၍ မော်စီတုန်းသည် ထိုတပ်နီတော်၏ နိုင်ငံရေး အကြံပေးအရာရှိ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျန်ဆီနယ် တရုတ် ဗဟိုဆိုဗီယက် အစိုးရအဖွဲ့၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရလေသည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည် တောင်ပိုင်းမှသည် နေရှင်နယ်လစ်တပ်များကို ထိုးဖောက်လျက် မြောက်ပိုင်းသို့ ခရီးရှည်ချီတက်ရာ၌ ဦးစီးခေါင်းဆောင်ခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ ရှန်စီနယ် ယီနန်မြို့တွင် ကွန်မြူနစ်ဌာနချုပ်ကို ဖွင့်လှစ်ကာ တရုတ်ကွန်မြူနစ် နိုင်ငံ၏အခြေခံ အုတ်မြစ်များအတွက် ပြင်ဆင်မှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ တရုတ်ကွန်မြူနစ်တို့သည် ထိုနေရာကို ခြေကုပ်စခန်းပြုကာ ချန်ကေရှိတ်၏ တပ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြရာ တရုတ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိနယ်အချို့ကို သိမ်းပိုက်မိခဲ့ကြလေသည်။
၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် မော်စီတုန်းသည် တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရလေသည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်က တရုတ်နိုင်ငံကို ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သောအခါ မော်စီတုန်းသည် ချန်ကေရှိတ်၏ အမျိုးသား အစိုးရနှင့်ပူးပေါင်းကာ ဂျပန်ရန်ကို တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ယင်းပူးပေါင်းမှုမှာ ကြာရှည်မခံဘဲ ကွဲသွားရာ ၁၉၃၈ ခုနှစ်မှစ၍ မိမိတို့ဖာသာအလျောက်သာလျှင် ဂျပန်တို့ကို ခုခံ တိုက်ခိုက်ကြလေတော့သည်။ ဂျပန်တို့ လက်နက်ချပြီးနောက်တွင် အခြေအနေမှာ တင်းမာနေပြန်သဖြင့် ချန်ကေရှိတ်သည် ညီညွတ်ရေး ရရှိရန်အတွက် မော်စီတုန်းကို ချုန်ကင်းမြို့သို့ ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သော်လည်း အကြောင်းမထူးခဲ့ချေ။
၁၉၄၆ ခုနှစ် နွေဦးတွင် ကွန်မြူနစ်တို့သည် မန်ချူးရီးယားနယ်ကို ထိုးစစ်အကြီးအကျယ် ဆင်ကြလေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် မတ်လတွင်ကား တရုတ်နိုင်ငံကြီးမှာ စေ့စပ်၍ မရနိုင်လောက်အောင် နှစ်ခြမ်းကွဲသွားလေသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်က တရုတ်ကွန်မြူနစ်ပါတီတွင် လူ ၆ သိန်းမျှသာ ရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ၂ သန်းကျော်နေပြီ ဖြစ်ကြောင်း ဥက္ကဋ္ဌမော်စီတုန်းက ၁၉၄၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ကြေညာလိုက်လေသည်။ ထိုအချိန်တွင် တရုတ်ကွန်မြူနစ်တို့သည် မန်ချူးရီးယားပြည်၏မြို့တော် မုကဒင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးသော် တရုတ်နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ ရှေးရှူချီတက်လျက် ရှိကြလေသည်။
သေတ္တရာရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
သေတ္တရာရွာ (Thittayar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ စေတီယုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၀၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မုံရွာ)
မုံရွာနည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် ၅၁.၀၆ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့၏ တောင်ဘက်(၈) မိုင် ၁၃ ဖာလုံ အကွာ၊ မုံရွာမြို့မှ ဗောဓိတစ်ထောင်သို့ သွားရာလမ်းပေါ် (မိုးညှင်းသန္ဗုဒ္ဓေအနီး) တွင် တည်ရှိသည်။ အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်ခွဲပေါင်း အတော်အတန်များစွာ သင်ယူလေ့လာနိုင်သည်။ CIVIL, EC, EP,MP,IT, MC,TEX စသော ဘာသာရပ်များ လေ့လာသင်ယူနိုင်သည်။ ပင်မကျောင်းဆောင်ကြီးကို ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ယခင် ကျောင်းနေရာမှ မုံရွာမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင်ရှိပြီး၊ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင်မှ ယခုနေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်ထိ မဟာဘွဲ့၊ ဘွဲ့ပေါင်းများစွာ မွေးထုတ်ပြီးဖြစ်သည်။ နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဘူတာရုံလည်း ရှိသည်။ မုံရွာနည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် အများအားဖြင့် မုံရွာခရိုင်အတွင်း မြို့နယ်များဖြစ်သည့် မုံရွာမြို့နယ်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ပုလဲမြို့နယ်တို့မှ ကျောင်းသားများ တက်ရောက်ကြသည့်အပြင်၊ မြောင်မြို့နယ်နှင့် မြင်းမူမြို့နယ်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်တို့မှပါ တက်ရောက်ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မုံရွာ) ကို ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရ စက်မှုလက်မှုအထက်တန်းကျောင်း အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံအဖြစ် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ လည်းကောင်း တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ဒလပင်ရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ဒလပင်ရွာ (Dalapin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၃၉ ဦး၊ မ ၂၅၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
မြစ်ကြီးနားပညာရေးကောလိပ်
မြစ်ကြီးနားပညာရေးကောလိပ် (Myitkyina Education College) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
အာနိုးနီးယားရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
အာနိုးနီးယားရွာ (Ahrnoeneeyar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကျေးရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျေးရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၉ ဦး၊ မ ၂၂၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ရွာသစ်ကလေးရွာ၊ အလုံ
ရွာသစ်ကလေးရွာ၊ အလုံ
ညောင်ဇင်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ညောင်ဇင်ရွာ (Nyaungzin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ညောင်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၇ ဦး၊ မ ၆၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခင်အုန်းမြ၊ ဒေါ်
ဒေါ်ခင်အုန်းမြသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပထမဆုံး ဖလောရင့် နိုက်တင်ဂေးဆု ရရှိသူ ဖြစ်သည်။ ဖလောရင့် နိုက်တင်ဂေးဆု ပေးအပ်ချီးမြှင့်ရာ၌ ၁၉၆၃ ခုနှစ် အတွက် ဆုတံဆိပ်ကို ရန်ကုန်မြို့ အမှတ် (၂) တပ်မတော် ဆေးရုံကြီး၌ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဗိုလ်ခင်အုန်းမြ (နောင် ဗိုလ်မှူး၊ စာရေးဆရာမကြီး မြမာလာ) က ရရှိခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်အုန်းမြသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်း အိန္ဒိယပြည်သို့ လီဒိုလမ်း မှ ထွက်ပြေးကြရသည့် စစ်ပြေး ဒုက္ခသည်များနှင့် တရုတ်ပြည်သို့ ပြေးကြသူ ဒုက္ခသည်များအား ကူညီ စောင့်ရှောက်ခဲ့ပြီး ဂျပန် တော်လှန်ရေးတွင် ဗမာ့ မျိုးချစ် တပ်မတော် တိုင်း (၄) မှ ပါဝင်ခဲ့၏။ ဂျပန် တော်လှန်ရေး ပြီးဆုံးချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း၏ ဂုဏ်ထူးဆောင် လက်မှတ် ရရှိခဲ့သည်။ အင်းစိန်တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားချိန်တွင် ကျန်းမာရေး ဆရာမ သင်တန်း တက်ရောက်နေရာမှ ပညာရေးကို စွန့်လွှတ်ကာ ရှေ့တန်း စစ်မျက်နှာ ဆေးရုံ (၁) သို့ သူနာပြု အဖြစ် ရောက်ရှိ တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အထ္တုပ္ပတ္တိ
ဒေါ်ခင်အုန်းမြကို ၁၆ အောက်တိုဘာ ၁၉၁၇ တွင် ရှမ်းပြည်နယ် နမ္မတူမြို့၌ ရှေ့နေကြီး ဦးဦးဖေနှင့် ဒေါ်ခင်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က မြစ်ကြီးနား အထကနှင့် မော်လမြိုင် မော်တင်လိန်း ကျောင်းတို့တွင် ပညာ သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် မိုးကောင်းမြို့၌ အမျိုးသမီး ကြက်ခြေနီ သူနာပြုတပ်ကို ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ တပ်မတော်၌ နာမကျန်း ရဲဘော်များ အား ပြုစုရေး တာဝန် ယူခဲ့၏။
ငယ်စဉ်က မိုးကောင်းမြို့ စာနယ်ဇင်းကိုယ်စားလှယ်နှင့် မြန်မာ့အလင်း သတင်းထောက် လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။ သတင်းထူးသတင်းဦးများ ပေးပို့နိုင်၍ မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာတိုက်မှ(ထူးဦး)ဆု ချီးမြင့်ခံရသည်။