cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပုံကေရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ပုံကေရွာ (Pongkay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်ရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၆၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃ ဦး၊ မ ၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နဂါးမေါက်ရွာ
နဂါးမေါက်ရွာ
ပြင်သာရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ပြင်သာရွာ (Pyinthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ပြင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၄ ဦး၊ မ ၂၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗထွေး၊ သိပ္ပံ
ဗထွေး၊ သိပ်ပံ(ခရစ် ၁၉၃၂-၁၉၈ဝ)။ ။ စာရေးဆရာ ဦးဗထွေးကို ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် မြောင်းမြ ခရိုင် အိမ်မဲမြို့နယ် သရက်ကုန်းရွာ၌ ဆန်စက်ပိုင်ရှင် ဦးကာစီ၊ ဒေါ်တင့်တို့မှ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းခြောက် ယောက်အနက် ပဉ်စမမြောက် ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉျဘဝကပင် စာရေးစာဖတ် ဝါသနာပါပြီး စာတိုစာစများရေးကာ စာရေးဆရာများနှင့် ဆွေးနွေးလေ့ရှိသည်။ စာရေးဆရာ သိပ်ပံဗထွေး၏ အမည်ရင်းသည် ဦးဗထွေးပင် ဖြစ်သည်။
သိပ်ပံဗထွေးသည် ဆယ်တန်းအောင်ပြီးနောက် အင်းစိန် စက်မှုလက်မှုကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့ရာ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် လျှပ်စစ်ဒီပလိုမာ အောင်လက်မှတ် ရရှိခဲ့သည်။ ဒီပလိုမာရပြီးနောက် လျှပ်စစ်အဖွဲ့တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းစဉျ ဂျာမနီနိုင်ငံသို့ လျှပ်စစ်ပညာတော်သင်အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့ရသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် နှစ်နှစ်နီးပါး ပညာသင်ပြီး အမ်-အိုင်-အီး-အီး နှင့် အမ်-အက်စ-အီး လျှပ်စစ်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ ဂျာမနီမှ ပြန် လာပြီးနောက် ပုသိမ်၊ လွိုင်ကော်၊ ကျိုင်းတုံ၊ မုံရွာ၊ ရမည်းသင်း၊ သာစည်မြို့များတွင် ခရိုင်လျှပ်စစ် အင်ဂျင်နီယာအဖြစ် ပြောင်းရွေ့အမှုထမ်းခဲ့သည်။
သိပ်ပံဗထွေးသည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ရှုမဝမဂ်ဂဇင်းတွင် မနုဿဝတ်ထုတိုများ ရေးကာ စာပေနယ်သို့ ဝင်ခဲ့သည်။ စာပေသက်နုနယ်ချိန်တွင်ပင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် စက်မှုလက်မှုနိုင်ငံ ထူထောင်ရန် လှုံ့ဆော်သော သတင်းစာဆောင်းပါးများကို ရေးခဲ့သည်။ ဝတ်ထု၊ ဆောင်းပါးများသာမက လောပီတ ဘီလူးချောင်း ရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်း၊ မိုးဗြဲစသော မှတ်တမ်းစာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားခဲ့ရာ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လောပီတ ရေအား လျှပ်စစ်စီမံကိန်း အမည်ရှိ စာအုပ်ဖြင့် ယူနက်စကို စာပေဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် လျှပ်စစ် အန်တရာယ် မှုခင်းအသွယ်သွယ်စာမူဖြင့် အမျိုးသား စာပေ သုတပဒေသာဆု ရရှိခဲ့သည်။ သိပ်ပံဗထွေး၏ နောက်ဆုံး ရေးသားခဲ့သောလက်ရာမှာ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလထုတ် သင့်ဘဝမဂ်ဂဇင်းပါ "သူ၏ညာဉ်"ဝတ်ထုတို ဖြစ်လေသည်။
သိပ်ပံဗထွေးသည် မည်သည့်နေရာဌာနတွင်မဆို သူတွေ့မြင်သော ခွၽတ်ယွင်းမှု၊ လစ်ဟင်းမှု၊ ဖောက်ပြန်မှုများကို ဖော်ပြ၍ အကြံပေးလမ်းညှှန်မှုများကို ရေးသားတတ်သည်။ ရေးသားတင်ပြပုံမှာလည်း ကိုယ်ပိုင်ဟန် ရှိသည်။ ဝါကျတို၊ စာပိုဒ်တိုများသုံး၍ တိုတိုတိတိ ထိထိမိမိရေးသားပုံသည် သိပ်ပံဗထွေး၏ စာရေးဟန်ပင် ဖြစ်သည်။
သိပ်ပံဗထွေးသည် တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအပေါ် စေတနာ ကြီးမားသူဖြစ်ရာ မြန်မာအက်ခရာများကိုသုံး၍ ကယား၊ လီစူး၊ နာဂ စာပေများ တီထွင်ခဲ့သည်။
နယ်တွင် အမှုထမ်းနေရာမှ ရန်ကုန်သို့ ပြန်လည်ရွေ့ပြောင်းရပြီးနောက် ရန်ကုန်လျှပ်စစ်ဌာန စာကြည့်တိုက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ထိုနောက် ဗဟိုသုတေသန လုပ်ငန်းအဖွဲ့သို့ စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ပြောင်းရွေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။
သိပ်ပံဗထွေးသည် ဗဟိုသုတေသနလုပ်ငန်းအဖွဲ့တွင် စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် အမှုထမ်းဆဲ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ခင်သန်းမြင့်နှင့် သမီးတစ်ဦး၊ သားသုံးဦး ကျန်ရစ်သည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကြံခင်းရွာ၊ ကြံခင်း
ကြံခင်းရွာ၊ ကြံခင်း
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
ကူတောင်ရွာ
ကူတောင်ရွာ အမည်ရှိ ရွာများမှာ
လေးပုံကျောက်ရွာ၊ လေးပုံကျောက်
လေးပုံကျောက်ရွာ၊ လေးပုံကျောက်
မှန်ပင်ထူးရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
မှန်ပင်ထူးရွာ (Hmanpinhtu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ မှန်ပင်ထူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မှန်ပင်ထူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၇ ဦး၊ မ ၁၀၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 2000
NGC 2000 သည် open cluster ဖြစ်ပြီး ကြီးမားသော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်ထဲမှ မန်းဆာ ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းအား ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် ဂျွန် ဟာရှယ်မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:မန်းဆာ (ကြယ်စုတန်း)
ဆူးလေရှန်ဂရီလာဟိုတယ်
ဆူးလေးရှန်ဂရီလာဟိုတယ် (ယခင်က န်သည်ကြီးများဟိုတယ်ဟု သိကြ) သည် ရန်ကုန်မြို့လယ်တွယ်တည်ရှိသည့် ဟိုတယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအဆောက်အဦသည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှသည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တိုင်အောင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အမြင့်ဆုံး အဆောက်အဦ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည့်  Shangri-La Hotels and Resorts က ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဆူးလေရှန်ဂရီလာ - ရန်ကုန်အဖြစ်သို့ မပြောင်းလဲမီ အခန်းပေါင်း ၄၆၆ ခန်းပါဝင်သည့် ဤဟိုတယ်ကို ကုန်သည်ကြီးများဟိုတယ်အဖြစ် သိကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ အဆောက်အဦများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဟိုတယ်များ
ငှက်ပျောတောရွာ၊ တောင်တန်းကုန်း
ငှက်ပျောတောရွာ၊ တောင်တန်းကုန်း
ဒွချောင်းရွာ
ဒွချောင်းရွာ
တိုင်းစ်
တိုင်းစ် (The Times, /သ တိုင်းမ်ဇ်/) သည် ဗြိတိသျှနေ့စဉ်သတင်းစာဖြစ်၍ လန်ဒန်တွင် အခြေစိုက်သည်။ "The Daily Universal Register" အမည်ဖြင့် ၁၇၈၅ တွင် စတင်ခဲ့၍ ၁၇၈၈ တွင် လက်ရှိအမည်ဖြင့် ပြောင်းလဲထုတ်ဝေခဲ့သည်။ တိုင်းစ်နှင့် ညီမသတင်းစာဖြစ်သော "The Sunday Times" ကို ၁၈၂၁ တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး "တိုင်းစ်သတင်းစာများ"အုပ်စုခွဲကပိုင်ဆိုင်ပြီး ယင်းအုပ်စုသည် "နယူးစ် ယူကေ"လုပ်ငန်း၏ အခွဲဖြစ်သည်။ "နယူးစ် ယူကေ"ကို ထပ်မံ၍ "နယူးစ် ကော်ပိုရေးရှင်" (News Corp) က ပိုင်ဆိုင်လေသည်။ "တိုင်းစ်" နှင့် "ဆန်းဒေးတိုင်းစ်" တို့ကို တသီးတခြား တည်ထောင်ခဲ့ကြကာ တည်းဖြတ်သူများလည်း မတူကြပေ။ ၁၉၆၆ နောက်ပိုင်းတွင် ပိုင်ရှင်တစ်ဦးတည်းဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
"တိုင်းစ်"သတင်းစာသည် "Times" ဟူသော ဝေါဟာရကို သုံးစွဲခဲ့သည့် ပထမဆုံးသတင်းဖြစ်၍ အခြားသော ယင်းဝေါဟာရပါ သတင်းစာများ (ဥပမာ-နယူးယောက်တိုင်းစ်၊ အိန္ဒိယတိုင်းစ် ) ၏ ဦးဆောင်ရှေ့ပြေးလည်းဖြစ်၏ ။ ဤဝေါဟာရပါသော သတင်းစာများသည် တိုင်းပြည်အများ၌ ဤစကားလုံးပါသော သတင်းစာများသည် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားကြရာ "တိုင်းစ်"သတင်းစာကို များသောအားဖြင့် "လန်ဒန်တိုင်းစ်" (The London Times or The Times'' of London) ဟု ရည်ညွှန်ခြင်းလည်းရှိသည်။  ထိုသို့ရည်ညွှန်းသော်လည်း သတင်းစာမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးကို ခြုံငုံရေးသားဖော်ပြ၍ ဖြန့်ချိကြသည်။ ရည်ညွှန်းကိုးကားမှုများခိုင်လုံသော (မှတ်တမ်းပြုနိုင်သော) သတင်းစာအဖြစ် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် ယူဆကြ၏ ။
၂၀၁၉ ဇန်နဝါရီမှစ၍ "တိုင်းစ်"ကို နေ့စဉ်စောင်ရေ လေးသိန်းကျော်ကို ထုတ်ဝေကာ ယင်းကာလတွင် ဆန်းဒေးတိုင်းစ်သည် အပတ်စဉ်စောင်ရေအား ခုနစ်သိန်းကျော်ရှိခဲ့သည်။ "တိုင်းစ်"သတင်းစာအား အမေရိက၌ ထုတ်ဝေခြင်းကို ၂၀၀၆ ဇွန် ၆ မှစတင်ခဲ့သည်။
"တိုင်းစ်"သတင်းစာသည် စာကြည့်တိုက်များတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ရရှိနိုင်မှု၊ အသေးစိတ် အညွှန်းများကြောင့် ပညာရှင်၊ သုတေသနပြုလုပ်သူများက သုံးစွဲမှုများ၏ ။ ၂၀၁၀ အထိ ဒီဂျစ်တယ်အသွင်ပြောင်း သတင်းစာများစုစည်းထားမှု အပြည့်အစုံဖိုင်တစ်ခုကို ဂေးဘ်ဆန်ဂေ့ဂျ် (Gale Cengage) ပညာရေးဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်းထံမှ အွန်လိုင်းတွင် ရရှိနိုင်သည်။ တိုင်းစ်နယူးစ်ရိုမန် (Times News Roman) ဟုခေါ်သော (ယခင်ခေတ်)ခဲစာလုံး၊ ကွန်ပျူတာစာလုံးများသည် "တိုင်းစ်" သတင်းစာမှ ပေါက်ဖွားလာသော စာလုံးပုံစံဖြစ်သည်။
အုန်းပင်စုရွာ၊ ကွင်းလျှား
အုန်းပင်စုရွာ၊ ကွင်းလျှား
ဘဲအင်း (တောတဲစု)ရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
ဘဲအင်း (တောတဲစု)ရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
လပေါ်ရှိလူလုပ်အရာဝတ္ထုများ
လကမ္ဘာပေါ်မှ လူသားတို့ပြုလုပ်သည့်အရာဝတ္ထုစာရင်းသည် လမျက်နှာပြင်ပေါ်မှ လူလုပ်ပစ္စည်းများဖြစ်ကြသည်။ အောက်ပါဇယားသည် Retroreflector များ၊ Apollo Lunar Surface Experiment Package သို့မဟုတ် အပိုလိုအာကာသယာဉ်မှူးများ ချန်ထားခဲ့သော ပစ္စည်းများဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့တွင် အလန် ရှာပတ်၏ ဂေါက်သီးဘောလုံးလေးများ၊ အလံ၊ ကျရှုံးလေသောအပိုလို ၁၅ ယာဉ်အဖွဲ့သားများ၏ ရုပ်တုများ အစရှိသည်ဖြင့် ဖြစ်ကြသည်။ စေတန်-ဗွီ ဒုံးပျံမှ တတိယအဆင့် လက်ကျန် S-IVB သည် လမျက်နှာပြင်ပေါ် ချန်ရစ်ခဲ့သည့် အလေးလံဆုံးသော အရာဝတ္ထုပင်ဖြစ်သည်။ လူသားတို့သည် အရာဝတ္ထုကီလိုဂရမ်ပေါင်း ၁၇၀,၀၀၀ ကို လပေါ်တွင်ထားရစ်ခဲ့ပြီး လမြေသား ၃၈၂ကီလိုဂရမ်ကို အပိုလိုနှင့် လူနာခရီးစဉ်များတွင် ကမ္ဘာသို့ သယ်ဆောင်လာခဲ့ကြသည်။ အသုံးပြုနိုင်သေးသော တစ်ခုတည်းသော လူလုပ်ပစ္စည်းမှာ အပိုလို ၁၁၊ ၁၄၊ ၁၅ အာကာသယာဉ်မှူးများနှင့် လူနော်ခေါ့ ၁၊ လူနော်ခေါ့ ၂ မက်ရှင်မှ ချန်ထားခဲ့သည့် လူလုပ်ပစ္စည်းများပင် ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထုများသည် လကမ္ဘာ၏ဟိုဘက်အခြမ်း (ကမ္ဘာမြေမှ ဘယ်တော့မှမမြင်ရသည့် အခြမ်း) တွင် တည်ရှိကုန်ကြပြီး ရိန်းဂျား ၄၊ လူနာလပတ်ယာဉ် ၁၊ လူနာလပတ်ယာဉ် ၂ နှင့် လူနာလပတ်ယာဉ် ၃ တို့ဖြစ်ကြသည်။
ပြင်ပချိတ်ဆက်ရန်
ကဏ္ဍ:လကမ္ဘာသို့ စေလွှတ်မှုများ
ပုဇင်းကုန်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ပုဇင်းကုန်းရွာ (Puzinkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကင်းပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၂၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 94
thumb|NGC 94 NGC 94 (PGC 1423) သည် ကြယ်စုတန်း အင်ဒရိုမီဒါထဲမှ နှစ်ဖက်ခုံး ဂလက်ဆီ အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် Guillaume Bigourdan ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤအရာဝတ္ထုသည် အင်မတန် မှေးမှိန်လွန်းသည်။ ယင်း၏အပေါ်နားလေးတွင် NGC 96 ဖြစ်သည်။ NGC 94 သည် အလင်းနှစ် ၂၆၀ မီလီယံ ဝေးကွာပြီး အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် အလင်းနှစ် ၅၀၀၀၀ ကျယ်ဝန်းသည်။
ရွာသစ်ကေရွာ၊ လေးပုံကျောက်
ရွာသစ်ကေရွာ၊ လေးပုံကျောက်
ဘဲအင်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
ဘဲအင်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
ကျင်းတလင်းရွာ၊ ကြံခင်း
ကျင်းတလင်းရွာ၊ ကြံခင်း
ပတုတ်ကလေးရွာ၊ သဲအိမ်ကျောင်းစု
ပတုတ်ကလေးရွာ၊ သဲအိမ်ကျောင်းစု
ထီဆွေးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ထီဆွေးရွာ (Htihsway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၁၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၅၇ ဦး၊ မ ၁၈၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွင်းပေါက်ရွာ၊ ကွင်းလျှား
ကွင်းပေါက်ရွာ၊ ကွင်းလျှား
ပြစ်မရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ပြစ်မရွာ (Pyitma)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ပြစ်မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၁၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြစ်မကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၀ ဦး၊ မ ၅၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိဖရိ
ဂျာမန်လူမျိုး ကဗျာနှင့် ဂီတဆရာ ဗားဂနားသည် တေးသံစုံဇာတ်ထုပ် လေးထုပ်ကိုရေး၍၊ ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် လေးညဆက်ကာ ကပြစေခဲ့သည်။ ယင်းတေးသံစုံဇာတ်ထုပ် များအနက် ဇာတ်ထုပ်နှစ်ထုပ်တွင် ဆိဖရိသည် အဓိက ဇာတ်ဆောင်သူတစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။
မန့်မိုင်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ဟုတ်နောင်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြိုးကြာကွင်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
ကြိုးကြာကွင်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
ထီတန်းလိတ်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ထီတန်းလိတ်ရွာ (Htitanleik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၁၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၅၇ ဦး၊ မ ၁၈၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျခတ်တန်းကြီးရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကျခတ်တန်းကြီးရွာ (Kyakhattangyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ မှန်ပင်ထူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မှန်ပင်ထူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၇ ဦး၊ မ ၁၀၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂဲတ (ဖိနပ်)
အသုံးပြုမှု
ဂဲတများကို အဓိကအားဖြင့် ယုခတနှင့် တွဲဖက်ကာ ဝတ်ဆင်အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အနောက်တိုင်းဝတ်စုံများနှင့်လည်း နွေရာသီကာလများတွင် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ ဂဲတကို ဂျပန်ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ ပုံမှန်မဟုတ်သည် ဂျပန်ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ အနောက်တိုင်းဝတ်စုံများနှင့် တွဲဖက်ကာ အသုံးပြုသော်လည်း ခြေအိတ်အသုံးပြုရန် မလိုအပ်ပေ။ မူလက လူများသည် တဘိများကို ဝတ်ဆင်သောအခါ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာဖြစ်သည့် ဇိုးရိများနှင့် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည်။
ဥတုကိုလိုက်၍ အသုံးပြုခြင်း
တစ်ခါတစ်ရံ ဂဲတများကို ခြေထောက်များ ခြောက်သွေ့နေစေရန်အတွက် မြင့်မားသည်များကို အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ပြင် ဇိုးဘိကဲ့သို့သော အခြားသော ဖိနပ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက ယိုစိမ့်မှုမရှိနိုင်ပေ။ ဤဖိနပ်များသည် လမ်းလျှောက်သည့်အခါတွင် တဖျတ်ဖျတ်မြည်သည့်အသံများ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ရေရှိသည့်နေရာနှင့် ညစ်ပတ်သည့်နေရာများတွင် လမ်းလျှောက်ပါက ခြေထောက်၏ နောက်ဘက်ကို ထိုအစက်များ စင်စေနိုင်သည်။ ဤသို့သော အရာများသည် ဂျပန်ရိုးရာ အလေးစားများကို အသုံးပြုမည်ဆိုပါက ဖြစ်မလာနိုင်ပေ။
ဂဲတများကို နှင်းထဲတွင်လည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ နှင်းများထဲသို့ ဂဲတ၏ ခွာများသည် ထိုးဝင်သွားသဖြင့် ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ လမ်းလျှောက်ရာတွင် အခက်အခဲ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ဟိုးရှေးအခါက ညာဘက်တွင် ရှိသည့် ပုံထဲကအတိုင်းပင် ဂဲတများကို နှင်းထဲတွင်ပင် အသုံးပြုကြသည်။
တောင်ဘီရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
တောင်ဘီရွာ (Taungbi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကင်းပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၁၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ဖျောက်ဆိုင်ရွာ၊ သဲအိမ်ကျောင်းစု
လက်ဖျောက်ဆိုင်ရွာ၊ သဲအိမ်ကျောင်းစု
နေကြာပန်း ဂလက်ဆီ
Messier 63 ( M63, NGC 5055, သို့မဟုတ် နေကြာပန်း ဂလက်ဆီ) သည် ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကြယ်စုတန်း ကိန်း ဗီနိုက်တီစိုင်တွင်တည်ရှိသည်။ M63 သည် M51 Group ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ M63 သည် ဝတ်ဆံနှင့် တက်ကြွသည့် ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ M63 အား ၁၇၇၉ ခုနှစ် ဇွန် ၁၄ တွင်  Pierre Méchain ဆိုသူမှ လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် M63 ၏လက်မောင်းတွင် အရွယ်အစား ၁၁.၈ ရှိသော ဆူပါနိုဗာတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိန်း ဗီနိုက်တီစိုင်
ဆားဗိုနာရော်လာ ဂျီ
ဂျီရော်လာမို ဆားဗိုနာရော်လာသည် အီတလီနိုင်ငံ ဖာရား ရ မြို့တွင် ၁၄၅၂ ခုနှစ်၌ ဖွားမြင်သည်။ ငယ်စဉ်က သူသည် ယထာဘူတပညာနှင့် ဆေးပညာတို့ကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့ သည်။ ဆေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ အဖိုးသည် ဆားဗိုနာရော်လာ အား သူကဲ့သို့ပင် ဆေးဆရာဖြစ်စေလိုသည်။ သို့ရာတွင် ဆားဗို နာရော်လာ ၏ပဋိသန္ဓေစိတ်မှာ လောကီအာရုံကာမဂုဏ်တို့ကို ရွံရှာသော စိတ်ဖြစ်ရကား၊ သာသနာရေးကိုပို၍ စိတ်ညွတ် သည်။ ဆားဗို နာရော်လာ လူလားမြောက်သောအရွယ်၌ အီတလီနိုင်ငံတွင် ဉာာဏ်သစ်အရေးပုံ ထွန်းကားနေသော အချိန် အခါ ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ၌ လူအပေါင်းတို့သည် ပညာအရပ်ရပ် ပြန်လည်ထွန်းကားခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ပွဲလမ်းသဘင် ပျော်ရွှင်မှုတည်းဟူသော ကာမဂုဏ် ငါးပါးတို့၌သာ အာရုံစွဲ လမ်းနေကြသည်ဖြစ်သောကြောင့် ဆားဗိုနာရော်လာသည် လောကီကို စက်ဆုပ်ငြီးငွေ့ပြီးလျှင်၊ အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ် တွင် ဗလုံးညားမြို့ စိန်ဒိုမီနီကို ဘုန်းကြီးကျောင်း၌ ရောမ ကက်သလစ် သာသနာ့ဘောင်သို့ဝင်ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည့်အတွင်း၊ ဆားဗိုနာရော်လာ သည် ခရစ်ယန်ဝါဒကို ကောင်းစွာလေ့လာ၍ ထင်ရှားသော ဓမ္မကထိကပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်လာလေ သော်၊ လောကီစည်းစိမ်တို့ဖြင့် ယစ်မူး၍နေသော ဖလော်ရင့်မြို့တော်သို့ ဝတ်တရားအရ ရောက်ရှိလာခဲ့လေသည်။ ဤသည်တွင် သူ၏ တရားဟောစင် မြင့်မှနေ၍ ခရစ်တော်ညွှန်ပြသည့် လောကတ္ထစရိယာ လမ်းစဉ် ပေါ်တွင် တည်ဆောက်အပ်သော နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်တို့ကို ဟောကြားလေသည်။ ထိုအတွေး အခေါ်တို့၏ မူရင်းသုံးချက်မှာ နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားတိုင်း အတူတကွ ညီညွတ်ချစ်ခင်စွာ ဆက်ဆံ ပေါင်းသင်း နေထိုင်ကြခြင်း၊ ပြည်သူအများ၌ တတ်နိုင်သမျှ သော အချုပ်အချာအာဏာရှိစေခြင်းနှင့် ပစ္စည်းဥစ္စာပိုင်ဆိုင်သူ တို့အား ညီညီမျှမျှ အခွန်အကောက်ကို ကောက်စေခြင်းဟူသည် တို့ဖြစ်လေသည်။ သူ၏ ဟောပြောချက်များကို မြို့သူမြို့သား များ နားဝင်သဖြင့် ဖလော်ရင့်အာဏာရှင်ပီယာရို မဲဒီချီအား မြို့မှနှင့်ထုတ်၍၊ မြို့မိမြို့ဖများက အစိုးရဖွဲ့လိုက်၏။ ဆားဗို နာရော်လာသည် အစိုးရအဖွဲ့တွင် အကြံပေးအနေမျှဖြင့်ပင်လျှင် မပါဝင်ပါဘဲလျက်၊ သူ၏ တရားဟောစင်မြင့်ပေါ်မှနေ၍ နိုင်ငံရေးအတွေးအခေါ်တို့ကို လူထုအား ညွှန်ကြားပြသ၍ ခေါင်းဆောင်ခြင်းကို ပြုလေရာ၊ ဖလော်ရင့်မြို့တော်၏ ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေပြုရာ၌ပင်လျှင် သူ၏အတွေးအခေါ်တို့ ကို လက်ခံလာကြရသည်။ ဖလော်ရင့်မြို့တော်ကို တစ်ဦးတည်း သဘောဖြင့် စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ခဲ့သော လောရင်ဇို မဲဒီချီလက်ထက်၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ကာမဂုဏ်လိုက်စားမှုတို့သည် ပပျောက်၍ သာသနာရေး ကိုင်းရှိုင်းမှုသည် ပေါ်ထွန်းလာလေသည်။ ကလေးသူငယ်ကအစ သာသနာရေးဖြင့် စာရိတ္တပြုပြင်ပြောင်း လဲမှုတို့ကို လုပ်ဆောင်လာကြသည်။ သို့သော် ထိုအတွင်း ဖလော်ရင့်၏ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးမှာ ရှုပ်ထွေးလာခဲ့သည်။ လော်ရင်ဇို၏သား၊ မြို့နှင်ခံရသူ ပီယာရို မဲဒီချီကို ပုပ်ရဟန်း မင်း ဆဋ္ဌမအယ်လက်ဇန္ဒားသည် အားပေးအားမြေ|ာက်ပြုကာ၊ ဆားဗိုနာ ရော်လာအား တရားမဟောရန် တားမြစ်၏။ မနာခံ သောအခါ သူ့အား ရောမသာသနာမှ ကြဉ်လိုက်သည်။ ထို့ နောက်၌ကား ဆားဗိုနာရော်လာ၏ ဩဇာအာဏာတို့မှာ သက် ဆင်းလျှောကျလာလေရာ၊ ၁၄၉၈ ခုနှစ်၌သူသည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ တစ်ဦးအနေဖြင့် မီးတင်ရှို့ကာ ကွပ်မျက်ခြင်းကို ခံရလေသည်။ ( ဉာာဏ်သစ်အရေးတော်ပုံ။)
နောင်ဟောင်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နောင်ဟောင်ရွာ (Nawnghawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
စပယ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
စပယ်ရွာ (Sabai)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ စပယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၁၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စပယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၇ ဦး၊ မ ၂၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
နောင်ဟောင်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စပယ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနောက်ထိန်ဒွေရွာ၊ လေးပုံကျောက်
အနောက်ထိန်ဒွေရွာ၊ လေးပုံကျောက်
ကင်ဂျုံအီ
မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအီကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ ရက်တွင် တရုတ်နှင့်ကိုရီးယား ပြည်နှင်ဒဏ်ခံရသူများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဆိုဗီယက်တပ်ရင်းတွင် ၎င်း၏ဖခင် ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ခဲ့ရစဉ်က နေခဲ့သော ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုရှိ ခါဘာရိုဗက်စ်အနီး ဗတ်စကိုရီရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်ဟု ဆိုဗီယက်နိုင်ငံ၏မှတ်တမ်းများက ဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းကို မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ(DPRK)ကို စတင်တည်ထောင်သူ ဖခင်ကင်အီဆွန်းနှင့် ပထမဇနီးဖြစ်သူ ကင်ဂျုံဆူးတို့က မွေးဖွားသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဖခင်ကွယ်လွန်ပြီး ကင်ဂျုံအီသည် ဖခင်ထံမှ အုပ်ချုပ်မှုအာဏာကို ဆက်ခံသည်။ ယခင်က ကိုရီးယား အလုပ်သမားပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး၊ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ အမျိုးသားကာကွယ်ရေး ကော်မရှင်၏အကြီးအကဲ၊ ကမ္ဘာတွင် စတုတ္ထအကြီးဆုံး ကိုရီးယားပြည်သူများ၏ တပ်မတော် (KoreanPeople's Army) ၏ တပ်ချုပ်တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ကင်ဂျုံအီအား မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏အကြီးအမှူး ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ညွှန်းဆိုနိုင်ရန် မြောက်ကိုရီးယားအခြေခံဥပဒေကို ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးပြီး ကိုရီးယားနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ပြန်လည်ရရှိသောအခါ ကင်ဂျုံအီမိသားစုသည် ပြုံယမ်းသို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်သည်။ ပြုံယမ်းတွင် အခြေခံပညာကို သင်ယူတတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ကျောင်းနေစဉ်တွင် နိုင်ငံရေးကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လူငယ်ဒီမိုကရက်တစ်အဖွဲ့ (DYL - Democratic Youth League) တွင် တက်ကြွစွာပါဝင်ခဲ့သည်။ မာ့က်စ်ဝါဒနှင့် စာပေရေးရာများကို လေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အလယ်တန်းကျောင်း၏DYL အဖွဲ့ခွဲတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ခြောက်ကြိမ်မြောက်ပါတီညီလာခံ ကျင်းပပြီးသောအချိန်တွင် ပါတီ၏လုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုကို ကင်ဂျုံအီကောင်းစွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ပေါလစ်ဗျူရိုအဖွဲ့တွင် အကြီးတန်းရာထူး ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကျင်းပသော ခုနစ်ကြိမ်မြောက် ပြည်သူ့ညီလာခံတွင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာသောအခါ ကင်ဂျုံအီသည် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံမည့်သူအဖြစ် နိုင်ငံတကာက စတင်သိမြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၄ ရက်တွင် မြောက်ကိုရီးယားစစ်တပ် များကို ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ စစ်တပ်သည် မြောက်ကိုရီးယားအတွက် အခြေခံကျသောကြောင့် တပ်ချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရခြင်းသည် ၎င်းအတွက် အရေးပါသောအဆင့်ဖြစ်သည်။
ကင်ဂျုံအီ အသက် ၅၀ ပြည့်မွေးနေ့ဖြစ်သော ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အာဏာလွှဲပြောင်းယူခဲ့သည်။ ဂျုံအီလက်ထက်တွင် ၎င်း၏ ဖခင်လက်ထက်ကထက် သက်ဦးဆံပိုင်စနစ် ပိုဆန်သည်။ ကင်ဂျုံအီသည် ၎င်း၏အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဝန်ကြီးများနှင့် ပါတီဝင် များထံမှ အကြွင်းမဲ့အမိန့်နာခံမှုနှင့် သဘောတူညီမှုကိုသာလိုလားပြီး အကြံဉာဏ်နှင့် ညှိနှိုင်းမှု အလိုမရှိခဲ့ပေ။ ကင်ဂျုံအီသည် နိုင်ငံ၏ အသေးစိတ် အချက်အလက်များကအစ ၎င်းကိုယ်တိုင် ညွှန်ကြားသည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်တွင် ကင်အီဆွန်းကွယ်လွန်သည်။ ကင်ဂျုံအီသည် ၎င်း၏ အာဏာစုစည်းမှုရရှိစေရန် သုံးနှစ်အချိန် ယူခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၈ ရက်တွင် ကိုရီးယားအလုပ်သမားပါတီ (Woker's Party of Korea)၏ တရားဝင်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးဖြစ်လာသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဧပြီ ၉ ရက်တွင် အမျိုးသာကာကွယ်ရေးကော်မရှင်၏ အကြီးအကဲဖြစ်လာသည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ကာကွယ်ရေးကော်မရှင် အကြီးအကဲရာထူးကို နိုင်ငံ၏အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်ရန် ကြေညာခဲ့သောကြောင့် ၎င်းနေ့ရက်တွင်ပင် နိုင်ငံအကြီးအကဲအဖြစ် ကင်ဂျုံအီကို သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ကင်ဂျုံအီသည် ဝန်ကြီးချုပ် ချိုယုံရွမ်၊ ပါတီမန်ဥက္ကဋ္ဌကင်ယုံနန်တို့နှင့်အတူ ဖွဲ့စည်းထားသော မြောက်ကိုရီးယားအစိုးရနိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်မှုကဏ္ဍဟု အမည်ရှိသည့်သုံးဦး တွဲဖက်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ကင်ဂျုံအီသည် စစ်တပ်ကိုအုပ်ချုပ်သည့် တပ်မှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ချိုယုံရွမ်သည် အစိုးရအဖွဲ့ကိုလည်းကောင်း၊ ကင်ယုံနန်သည် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေးကိုလည်းကောင်း အသီးသီးတာဝန်ယူထားကြသည်။ လက်တွေ့တွင် ကင်ဂျုံအီသည် နိုင်ငံနှင့်အစိုးရအဖွဲ့ကို အပြည့်အဝ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၎င်း၏အစိုးရအဖွဲ့အတွက် လူအများလက်ခံသော ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ရွေးချယ်ခံရန် မလိုအပ်သော်လည်း၎င်းအနေဖြင့် ကိုရီးယား ပြည်သူ့စစ်တပ်၏ တပ်ချုပ်အနေဖြင့်ရော မြောက်ကိုရီးယားအမျိုးသားကာကွယ်ရေးကော်မရှင်၏ အကြီးအကဲအနေဖြင့်ပါ ရာထူးနှစ်ခုကို တစ်ပြိုင်နက်တည်း တာဝန်ယူထားသောကြောင့် ပြည်သူ့ညီလာခံတွင်ငါးနှစ်ပြည့်တိုင်း တညီတညွတ်တည်း ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီ ၉ ရက်တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးကော်မရှင်၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ထပ်မံရွေးချယ်ခံရပြီး ပြည်သူ့ညီလာခံသို့ တက်ရောက်လာခဲ့သည်။ ထိုသို့တက်ရောက်ခြင်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှစ၍ ပထမဆုံးအကြိမ် ပြည်သူ့ရှေ့မှောက်ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် မေလတွင် တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်တွင်၎င်း၏ သားနှင့်အတူ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ထပ်မံသွားရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မေလတွင် တရုတ်နှင့် မြောက်ကိုရီးယားနှစ်နိုင်ငံအကြား နှစ် ၅၀ မြောက် ချစ်ကြည်ရေးနှင့်ပေါင်းစည်းရေးသဘောတူညီမှုစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးရန် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ စက်တင်ဘာ ၂၈ ရက်တွင် ကိုရီးယားအလုပ်သမားပါတီ၏ အထွေထေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ထပ်မံရွေးချယ်ခံရသည်။ ၂၀၁၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရုရှားနိုင်ငံသို့သွားရောက်၍ သမ္မတဒီမီထရီမက်ဗီဒက်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။
ကင်ဂျုံအီသည် ကင်ရောင်ဆွတ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သမီးဖြစ်သူ ကင်ဆူဆောင်ကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ တရားမဝင်သည့်ပထမဆုံး ဇနီးဖြစ်သူ ဆောင်းဟေရင်သည် မြောက်ကိုရီးယားရုပ်ရှင် မင်းသမီးဖြစ်ပြီး ၎င်းနှင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် သားအကြီးဆုံး ကင်ဂျုံနန်ကိုမွေးဖွားသည်။ ဒုတိယဇနီး ကိုရောင်ဟီးနှင့် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ကင်ဂျုံချူ၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ကင်ဂျုံအန်ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကင်ဂျုံအီသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ပြုံယမ်းမြို့ပြင်သို့ ရထားဖြင့် ခရီးသွားနေစဉ် နှလုံးထိခိုက်ခဲ့၍ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ကိုရီးယားဗဟိုသတင်း အေဂျင်စီက သတင်းထုတ်ပြန်သည်။
ကင်ဂျုံအီ (၁၉၄၁/၄၂-၂၀၁၁) သည် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ၏ မှတ်တမ်းအရ ၁၉၄၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၆ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်ဟု ဖော်ပြထားပြီး မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ မှတ်တမ်းအရ ၁၉၄၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် မွေးဖွားသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ သူသည် ၁၉၉၄ ဇူလိုင်လ ၈ ရက်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ကင်အီဆွန်းထံမှ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ခေါင်းဆောင်နေရာကို ဆက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်၊ နံနက် ၈ နာရီ ၃၀ အချိန်တွင် တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၆၉)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။
၎င်း၏ အရိုက်အရာကို တတိယမြောက် သားအငယ်ဆုံးဖြစ်သော ကင်ဂျုံအွန်(Kim Jong Un) က ဆက်ခံခဲ့သည်။
မန့်မိုင်ရွာ၊ ပန်ဆိုင်း
မန့်မိုင်ရွာ (Manmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ပန်ဆိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၃၈ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်နားရွာ၊ ကြံခင်း
တောင်နားရွာ၊ ကြံခင်း
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
​လေးဆယ်ကျော်ရွာ၊ ကွင်းလျှား
လေးဆယ်ကျော်ရွာ၊ ကွင်းလျှား
ဝမ်ကွတ်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ဝမ်ကွတ်ရွာ (Wankut)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်ရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၆၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃ ဦး၊ မ ၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာအဿာရောဟဇာတ်
thumb စတုက္ကနိပါတ် - ၁။ ကာလိင်္ဂဝဂ် -(၃၀၂) မဟာအဿာရောဟဇာတ်။ ။ ကျေးဇူးရှင် ပစ္စန္တရာဇ်ရွာသားအား မင်းဖိဖုရားတို့ကိုယ်တိုင် ခြေဆေးပေးခြင်း စသည်ကို ပြုပြီးနောက် တိုင်းပြည်တစ်ဝက် ခွဲပေးသော “မြင်းစီးကြီး” ခေါ် ဗာရာဏသီမင်း အကြောင်း
ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရှင်အာနန္ဒာကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။ ။ [ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုသည် အောက်၌ ပြဆိုအပ်ခဲ့ပြီ။]
တရားနှင့်ညီ မင်းကျင့်သည်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဘုရားအလောင်းသည် ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် မင်းဖြစ်လေ၏။ တရားသဖြင့် မင်းပြု၏။ အလှူပေး၏။ သီလဆောက်တည်၏။
ထိုဗာရာဏသီမင်းသည် သူခိုးတို့ ဖျက်ဆီးသော ပစ္စန္တရာဇ်ကို ငြိမ်းစေမည်ဟု စစ်သည်ဗိုလ်ပါ အခြံအရံနှင့်တကွ သွားလေ၏။ စစ်တိုက်၍ ရှုံးလျှင် မြင်းစီးလျက် ရွာတစ်ခုသို့ ဝင်လေ၏။ ရွာသားတို့သည် အကြောင်းကို မသိကြသဖြင့် ကြောက်လန့်ရကား ပြေး၍ အိမ်ထဲသို့ဝင်ကြကုန်၏။ ရွာသားတစ်ယောက်ကား မပြေးဘဲ မင်းအား ခရီးဦးကြိုဆိုပြီးလျှင် “အကျွန်ုပ်တို့မင်းကား ပစ္စန္တရာဇ်သို့သွား၏။ အဆွေသည် အဘယ်သူနည်း၊ မင်းချင်းယောကျ်ားလော” ဟု မေး၏။ မင်းလည်း မင်းချင်းယောကျ်ား ဖြစ်ကြောင်းကို ပြောလေ၏။
အိမ်ရှင်ကျင့်ဝတ် ဧည့်ဝတ်ပြု
ထိုအခါ ရွာသားသည် မင်းကို အိမ်သို့ခေါ်ဆောင်ကာ မိမိအင်းပျဉ်၌ နေစေလျက် မိမိမယားကိုခေါ်၍ ခြေတို့ကို ဆေးစေပြီးလျှင် စွမ်းအားရှိသလောက် ထမင်းအာဟာရကို ကျွေးမွေးပြုစု၍ အတန်ငယ် အပန်းဖြေဦးလော့ - ဟု ဆိုကာ အိပ်ရာကိုခင်းပေး၏။ မင်းလည်း မောပန်းလှသဖြင့် အိပ်လေ၏။
အိမ်ရှင်လည်း မြင်း၏ ကကြိုးတန်ဆာတို့ကိုချွတ်၍ ဟိုဟိုသည်သည်သွားစေလျက် ရေသောက်စေပြီးလျှင် ကျောကို ဆီဖြင့်လူးကာ မြက်တို့ကို ကျွေး၍ထား၏။ မင်းလည်း ဤသို့ အိမ်ရှင် ပြုစုလုပ်ကျွေးခြင်းကို ခံယူလျက် သုံးရက်၊ လေးရက်နေပြီးလျှင် အိမ်ရှင်အား - “အဆွေ ... အကျွန်ုပ်သွားမည်၊ အကျွန်ုပ်ကို ‘မြင်းစီးကြီး’ ဟု ခေါ်ကြသည်။ အကျွန်ုပ်အိမ် မြို့လယ်မှာရှိသည်။ တစ်စုံတစ်ရာ အကြောင်းကိစ္စဖြင့် မြို့သို့လာလျှင် တောင်တံခါးတွင် မေးပါ” ဟု မှာထားပြီးလျှင် “အဆွေ ... ဤနေရာမှ ပြန်ရစ်ေ်တာ့” ဟု ပြောဆို၍ သွားလေ၏။ မြို့၏အပ၌ သစ်ခက်တပ်တည်၍ နေသော စစ်သည်ဗိုလ်ပါအပေါင်းလည်း မင်းကြီးလာသည်ကို မြင်လျှင် ခြံရံကုန်၏။
မင်းကြီးသည် မြို့တွင်းသို့ဝင်လတ်သော် တံခါးကြားတွင် တံခါးစောင့်ကိုခေါ်၍ တခြားသူများကို ဖဲစေပြီးလျှင် “အမောင် ... ပစ္စန္တရာဇ်သားတစ်ယောက်လာ၍ ငါ့ကိုတွေ့လိုသည် မြင်းစီးကြီးအိမ်ကို ပြပါဆိုလျှင် ကိုင်တိုင်လိုက်၍ ငါ့ထံပို့လေ၊ သင့်အား ဆုတောင်ငွေတစ်ထောင် ပေးမည်” ဟု မှာထားကာ နန်းတော်သို့ဝင်လေ၏။
အခွန်ငြိမ်းအောင် သူရွက်အောင်
ထိုပစ္စန္တရာဇ်သားသည် မြို့သို့မလာသည်ရှိသော် ထိုသူနေသောရွာကို အခွန်တောင်းစေ၏။ ပစ္စန္တရာဇ်သားသည် တစ်ကြိမ်တောင်းစေကာမျှဖြင့် မလာသေး၊ နောက်နှစ်ကြိမ်၊ သုံးကြိမ်တိုင်အောင် တောင်းစေပြန်၏။ သုံးကြိမ်တောင်းသော်လည်းမလာ၊ ထိုအခါ ရွာသားတို့ စည်းဝေးကုန်၍ ထိုယောကျ်ားကို “အရှင် ... အရှင့်အဆွေ မြင်းစီးကြီး လာသောအခါမှစ၍ အခွန်တော်ဖြင့် နှိပ်လှ၏တကား၊ အကျွန်ုပ်တို့မှာ ခေါင်းကိုပင် မထောင်ဝံ့ကြကုန်၊ “အရှင် ... သွားပါ၊ အဆွေမြင်းစီးကြီးကို ပြောဆို၍ အခွန်တော် လွတ်ငြိမ်းအောင် ဆောင်ရွက်ပါ” ဟု တိုက်တွန်းကြကုန်၏။
ထိုယောကျာ်းသည် ရွာသားတို့အား “ကောင်းပြီ၊ အကျွန်ုပ်သွားပါမည်၊ လက်ချည်းသွား၍ မကောင်းပါ၊ အဆွေမှာ သားငယ်နှစ်ယောက်လည်းရှိ၏” သို့အတွက် အဆွေ၊ အဆွေမယား၊ သားနှစ်ယောက်တို့အား ဝတ်စုံတစ်စုံစီ စီမံစေပြီးလျှင် ဝတ်စုံတို့နှင့်တကွ အိမ်တွင် ကြော်သော မုန့်တို့ကို ယူဆောင်၍ မြို့သို့သွားလေ၏။
အဘယ်မှာနည်း မြင်းစီးကြီး
တောင်တံခါးသို့ရောက်လျှင် တံခါးစောင့်အား “အဆွေ ... မြင်စီးကြီးကို တွေ့လိုပါသည်၊ မြင်စီးကြီးအိမ် ဘယ်မှာနည်း၊ ကျေးဇူးပြု၍ပြပါ” ဟု ပြောလေ၏။ ထိုအခါ တံခါးစောင့်သည် ပစ္စန္တရာဇ်သားအား “အဆွေ ... လာပါ၊ အကျွန်ုပ် လိုက်ပြမည်” ဆိုကာ လက်ကိုဆွဲ၍သွားရာ မင်းကြီးအိမ်တံခါးသို့ရောက်လျှင် ပစ္စန္တရာဇ်သားတစ်ယောက် လာကြောင်း မင်းကြီးအား လျှောက်ထားစေ၍ အခွင့်ရလျှင် ပစ္စန္တရာဇ်သားကို မင်းကြီးရှေ့တော်အရောက်ပို့လေ၏။
ကျေးဇူးတုံ့လည် ပြန်ဆပ်သည်
မင်းကြီးလည်း ခရီးဦးကြိုဆိုကာ ကျန်းမာကြောင်း မေးမြန်းနှုတ်ဆက်၍ ခေါ်ငင်ကာ မြတ်သောရာဇပလ္လင်၌ နေစေပြီးလျှင် မိဖုရားကြီးကိုခေါ်၍ ပစ္စန္တရာဇ်သား၏ ခြေတို့ကို ဆေးစေရာ ကိုယ်တိုင် ရွှေကရားဖြင့် ရေလောင်း၍ပေး၏။ ခြေတို့ကို နံ့သာဆီဖြင့် လိမ်းကျံစေ၏။ မင်းကြီးသည် “အဆွေ ... ခဲဖွယ် တစ်စုံတစ်ရာ ပါသလော” ဟု မေးပြန်ရာ ပစ္စန္တရာဇ်သားသည် ပါသောမုန့်တို့ကို မင်းကြီးအား ဆက်သ၏။ မင်းကြီးလည်း ပစ္စန္တရာဇ်သားကို ချီးမြှောက်လိုသဖြင့် ရွှေခွက်ဖြင့် ခံယူပြီးလျှင် မိဖုရားနှင့် အမတ်တို့ကို စားစေ၏။ မိမိလည်း သုံးဆောင်တော်မူ၏။ နောက်ထပ်ပါသော ဝတ်စုံတို့ကို ဆက်သပြန်၏။ ထိုအခါ ဝတ်စုံတို့ကို ဆင်မြန်းတော်မူ၏။ မိဖုရားကြီးကိုလည်း ဆင်မြန်းစေ၏။ ပစ္စန္တရာဇ်သားအား မင်းကြီးအား ထိုက်သောဘောဇဉ်ကို သုံးဆောင်စေ၏။
နောက်တစ်ဖန် အမတ်တစ်ယောက်ကိုခေါ်၍ ဤ ပစ္စန္တရာဇ်သားအား ငါ့ကို ပြုပြင်ပေးသောနည်းအတိုင်း မုတ်ဆိတ်ဆံပင်ကိုပြုပြင်၍ နံ့သာရေချိုးပြီးလျှင် တစ်သိန်းထိုက်သော ကာသိကတိုင်းဖြစ် အဝတ်ကိုဝတ်ကာ မင်းမြှောက်တန်ဆာတို့ကိုဆင်ပြီးလျှင် ငါ့ထံသို့ယူခဲ့ရမည်ဟု အမိန့်ပေးလေ၏။ အမတ်လည်း အမိန့်တော်အတိုင်း စီးမံပြီးလျှင် ဆောင်ယူလာရ၏။ မင်းကြီးလည်း တစ်ပြည်လုံးသိအောင် စည်လည်စေပြီးလျှင် ထီးဖြူအလယ်၌ မျဉ်းသားစေ၍ တစ်ဝက်သော မင်းအဖြစ်ကို ပေးတော်မူ၏။ ထိုအခါမှစ၍ နှစ်ပါးသော မင်းတို့သည် အတူတကွ စားသောက်နေထိုင်ကုန်၏။ မြဲမြံစွာ ချစ်ကျွမ်းဝင်ကြကုန်၏။ တစ်စုံတစ်ယောက်မျှ မဖျက်ဆီးနိုင်၊ သားမယားတို့ကို မြို့သို့ခေါ်ကာ အိမ်ဆောက်ပေးစေ၏။ အညီအညွတ် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ မင်းပြုကြကုန်၏။
ထိုအခါ အမတ်တို့သည် မင်းကြီးကြပ် အမျက်ထွက်ကုန်သည်ဖြစ်၍ သားတော်ထံ ကပ်ပြီးလျှင် “အရှင်မင်းသား .... မင်းကြီးသည် ပစ္စန္တရာဇ်မှလာသော သူကြွယ်တစ်ယောက်အား ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို တစ်ဝက်ခွဲပေးကာ အတူတကွ စားသောက်နေထိုင်တော်မူ၏။ မင်းကြီးပြုသော အမှုကို အကျွန်ုပ်တို့ မသိပါကုန်၊ အဘယ်သို့ပြုသနည်း၊ အကျွန်ုပ်တို့ကို ရှက်စက်ကုန်သလော၊ မင်းကြီးအား လျှောက်ထားပေးပါ”ဟု တိုင်တန်းကြကုန်၏။
ပေးသင့်၊ မသင့် နှိုင်းချိန်ချင့်
မင်းသားလည်း အမတ်တို့စကားကို ကြားလျှင် မင်းကြီးထံကပ်၍ ခမည်းတော်မင်းကြီးအး အမတ်တို့ ပြောသောစကားကို လျှောက်ထားကာ မသင့်လျော်ကြောင်း ဤသို့မပြုပါလင့်ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ ထိုအခါ မင်းကြီးသည် “အမောင် ... ငါစစ်ရှုံး၍ သုံးလေးရက် အဘယ်မှာနေသနည်း တခြားသူများကိုလည်း ထိုအကြောင်း မေးမြန်းပါလော” ဟု ပြော၏။ “ခမည်းတော် ... သိလည်းမသိပါ၊ မေးလည်း မမေးပါ” ဟု လျှောက်လေလျှင် “ငါ ထိုယောကျ်ား၏အိမ်မှာနေ၍ အသက်ချမ်းသာသဖြင့် လာ၍ မင်းပြုရ၏။ ဤသို့ ကျေးဇူးပြုသောသူအား ငါအဘယ်ကြောင့် စည်းစိမ်ကို မပေးဘဲ နေနိုင်အံ့နည်း” ဟု အကြောင်းစုံ ပြောကြားပြီးလျှင် မင်းသားအား -
“အမောင် .... ပေးသင့်သူတို့ကို မပေးဘဲ မပေးသင့်တို့ကို ပေးသူတို့အား ဘေးရန်ဖြစ်လတ်သော် ပျက်စီးတတ်၏။ အဆွေခင်ပွန်းကို မရလေ။
အမောင်... ပေးသင့်သူကိုပေး၍ မပေးသင့်သူတို့ကို မပေးသောသူတို့အား ဘေးရန်ဖြစ်လတ်သော် မပျက်စီးချေ၊ အဆွေခင်ပွန်းကို ရလေ၏။
မသူတော်တို့ အကျင့်ရှိ၍ ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသူတို့၌ ပြုအပ်သော ကျေးဇူးသည် ပျက်စီး၏။ မွန်မြတ် ဖြောင့်မှန်သော အကျင့်ရှိသူတို့၌ ပြုအပ်သော ကျေးဇူးသည် အနည်းငယ်ဖြစ်သော်လည်း အကျိုးများ၏။
လောက၌ ရှေးဦးစွာပြုနိုင်ခဲသော ကျေးဇူးကိုပြုသောသူသည် နောက်ကာလ၌ တစ်ဖန်ကျေးဇူးပြုသည်လည်း ဖြစ်စေ၊ မပြုသည်လည်းဖြစ်စေ စင်စစ် ပူဇော်အထူးကိုခံထိုက်၏”
ဟု ပြောဆိုဆုံးမတော်မူ၏။ မင်းကြီးစကားကို ကြားလျှင် မင်းသားတို့သည် လည်းကောင်း၊ အမတ်တို့သည် လည်းကောင်း တစ်စုံတစ်ရာသောစကားကိုမျှ မဆိုဝံ့ကြကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ပစ္စန္တရာဇ်သားသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
ဗာရာဏသီမင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ပေးသင့်မပေး၊ မသင့်ပေး၊ ဘေးကြုံမဲ့မိတ်ဆွေ။
(၂) မသင့်မပေး၊ သင့်သူပေး၊ ဘေးကြုံရမိတ်ဆွေ။
(၃) မသူတော်အား၊ ကျေးဇူးကား၊ ဆုံးပါးပျက်စီးလေ။
(၄) သူတော်တို့အား၊ ကျေးဇူးကား၊ ကျိုးများကြီးကျယ်လေ။
မဟာအဿာရောဟဇာတ် ပြီး၏။
မဟာမိတ်နိုင်ငံများ (ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်)
မဟာမိတ်နိုင်ငံများ(Allies)သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင် ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံများအား ဆန့်ကျင်ကာ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အုပ်စုဖြစ်သည်။
သတင်းစာ
သတင်းစာ
မိနစ်နာရီနှင့်အမျှ နေ့စဉ်ဖြစ်ပျက်ပြောင်းလဲနေသော လူ့လောက အခြေအနေကို သတင်းစာကဖော်ပြပေသည်။ သတင်းစာ၏ ကျေးဇူးကြောင့် မြို့ရေး၊ ရွာရေးမှအစ ကမ္ဘာ့ရေးရာသတင်းများတိုင်အောင် အချိန်မီမှန်မှန်ကြီး ကျွန်ုပ်တို့သိရှိနေရသည်။ ယင်းသို့ အချိန်မှီ လူထုလက်သို့အရောက် သတင်း ဖြန့်ချိရသောလုပ်ငန်းသည် သက်သာလွယ်ကူလှသည်မဟုတ်ပေ။ တစ်ခါတစ် ရံ အခက်အခဲ အတိုက်အခံအမျိုးမျိုးတို့ကို ကျော်နင်း၍ သက်စွန့်ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ကြရသည်လည်းရှိသည်။ သတင်းစာလုပ်ငန်းကား ကိုယ်ရောစိတ် ပါအပင်ပန်းခံ၍ လုပ်ကိုင်ရသည်။ ကိုယ်ရောစိတ်ပါအပင်ပန်းခံ၍ လုပ်ကိုင်ရ သလောက် စိတ်ဝင်စားဖွယ်လည်းကောင်းလှပေသည်။
သတင်းစာသည် အမည်နှင့်လိုက်လျောညီစွာ သတင်းများကို စာ ဖြင့် ရေးသားဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ သတင်းစာလုပ်ငန်း၏ အဓိကအ ချက်မှာ သတင်းဖြန့်ချိမှုပင်တည်း။ သတင်းစာများမပေါ်မီ ရှေးရှေးအခါက မိမိတို့ နယ်ပယ်အတွင် ရန်သူများချဉ်းကပ်လာကြောင်း ကင်းစခန်းတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ အုန်းမောင်း၊ သို့မဟုတ် ကုလားတက်(ကလတက်)များကို သံတို သံရှည်ခေါက်၍ အချက်ပေးသတင်းပို့ရသည်။ သားရေဖြင့် ကြက်ထားသော စည်များကိုရိုက်တီး၍ တစ်စခန်းမှတစ်စခန်း၊ တစ်ရွာမှတစ်ရွာသို့ သတင်း ပေးပို့လေ့လည်းရှိခဲ့သည်။ မြန်မာမင်းများလက်ထက်ကမူ အမိန့်တော်ပြန် တမ်းများကို မောင်းကြေးနင်းခတ်၍ မြို့ရွာများတွင် သတင်းဖြန့်ချိကြရလေသည်။
ကမ္ဘာတွင် သတင်းစာသဘောမျိုး သက်ရောက်သော သတင်းဖြန့် ချီမှုသည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ နီးပါးကဖြစ်သော ရောမဘုရင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာ၏ လက်ထက်ကစတင်ခဲ့သည်ဟုဆိုကြသည်။ ထိုစဉ်က ရောမအင်ပိုင်ယာအတွင်းဖြစ်ပျက်သော အများပြည်သူတို့နှင့် သက်ဆိုင်သည့် သတင်းစာများကို နန်းတော်နံရံလူမြင်ကွင်း၌ ကပ်ထားလေ့ရှိသည်။ ယင်းသို့ အက်တာဒိုင်ယာနာဟုခေါ်၍ နေ့စဉ်ပြန်တမ်းဟူသော အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ ထို ပြန်တမ်းကို စာကူးစာရေးများကကူးယူပြီးလျှင် ရပ်ဝေးနေ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွား ရေးပိုင်းမှ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများထံသို့ ပို့ပေးကြသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင်လည်း ခု နစ်ရာစုနှစ်ခန့်က အလားတူနည်းမျိုးဖြင့် သတင်းဖြန့်ချိခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ နောင်အခါ တရုတ်တို့သည်စာလုံးများကို သစ်သား၌ထွင်းပြီး ဘလောက်နှိပ် ကဲ့သို့ စက္ကူပေါ်နှိပ်ယူသည့်စနစ်ကို တီထွင်ကာ မိုင်းကိုင်စက္ကူပေါ်တွင် စာ လုံးများကိုပုံနှိပ်ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ပုံနှိပ်သတင်းစာသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ စတင်ခဲ့လေသည်။
တရုတ်နိုင်ငံမှ ပုံနှိပ်စာလုံးများသည် အက္ခရာ အလိုက်ခွဲခြားထား ခြင်းမရှိဘဲ ဝေါဟာရအလိုက် တွဲထားသောစာလုံးများဖြစ်သည်။ ဂျာမန်လူ မျိုး ဂူးတင်းဗတ်သည် ဗျည်းအက္ခရာတစ်လုံးစီခွဲ၍သုံးနိုင်သော စာပုံနှိပ်စက် မျိုးကို တီထွင်လိုက်ပြီးသည့်နောက်တွင် ဥရောပနိုင်ငံများ၌ ပုံနှိပ်သတင်းစာ များထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ သို့သော် အချိန်မှန် ရက်မှန်မဟုတ်သေးချေ။ ၁၉ဝ၉ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံမှလည်းကောင်း၊ ၁၆၁၆ ခုနှစ်တွင် ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံ အန့်တွပ်မြို့မှလည်းကောင်း၊ ၁၆၂၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည် မှလည်းကောင်း အချိန်မှန်ရက်မှန်ထုတ်ဝေသော သတင်းစာများပေါ်ထွက်လာ ခဲ့သည်။ ပြင်သစ်၊ အမေရိကန်စသောအခြားနိုင်ငံများမှလည်း သတင်းစာများ သည် ရှေ့ဆင့်နောက်ဆင့်ဆိုသကဲ့သို့ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ် ဝေသော မော်လမြိုင်ခရောနီကယ်သတင်းစာမှ အစပြု၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သတင်းစာလုပ်ငန်းစတင်ခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် ခရစ်ယန်နှစ်ခြင်း သာသနာ ပြုအဖွဲ့က ကရင်ဘာသာဖြင့်ထုတ်ဝေသော မိုးသောက်ကြယ်(မောနင်းစတား) နှင့် မြန်မာဘာသာဖြင့်ထုတ်ဝေသော ဓမ္မသတင်းစာတို့သည် ၁၈၄၁ ခုနှစ် နှင့် ၁၈၄၂ ခုနှစ်တို့တွင် အသီးအသီးပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား ကြီး လက်ထက်တွင်ပေါ်ထွက်ခဲ့သော ရတနာပုံ သတင်းစာ(၁၈၇၄) သည် မြန်မာပိုင် ပထမဆုံးမြန်မာသတင်းစာဟုဆိုကြလေသည်။ (မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာများ - လည်းရှု။)
သိပ္ပံပညာရပ်များ ထွန်းကားလာခြင်းကြောင့် သတင်းစာများတွင် များစွာ အကျိုးကျေးဇူးရှိခဲ့သည်။ ကြေးနန်း၊ စကားပြောကြေးနန်း၊ ရေ အောက်ကြေးနန်း၊ ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းစသည်တို့ ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့် နာရီ မဆိုင်း နေ့ရက်မဆိုင်းဘဲ သတင်းဦးသတင်းထူးတို့ကို လောလောလတ်လတ် သတင်းစာဖတ်ပရိသတ်များက သိရှိနိုင်ခဲ့သည်။ တိုင်းပြည် နိုင်ငံအသီးအသီး ၌လည်း သတင်းစာများပိုမိုထွက်ရှိလာရာ ကမ္ဘာ၌ စာမတတ်သူဦးရေအများ ဆုံးရှိသော အာဖရိကတိုက်၌ပင် နေ့စဉ်သတင်းစာ အများအပြား ထုတ်ဝေ လျက်ရှိလေပြီ။ ယခုအခါ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံကြီးများတွင် ပလူပျံသကဲ့သို့ နေ့စဉ် ထွက်လျက်ရှိနေသော သတင်းစာစောင်ရေများသည် ၂၅၅ သန်းကျော် သည်။ ဘာသာအမျိုးမျိုးဖြင့် ထုတ်ဝေလျက်ရှိကြရာ အချို့သတင်းစာများ သည် တစ်မြို့တစ်နယ်အတွက်ဖြစ်သည်။ အချို့သည် ပြည်နယ်တစ်ခုအတွက် ဖြစ်သည်။ အချို့သည်တစ်နိုင်ငံအတွက်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံကြီးများမှ သတင်းစာ ကြီးများကိုမူ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံကြီးများသို့ပင် တင်ပို့ကြရလေသည်။ သတင်းစာပေါ်ထွက်စခေတ်က သတင်းစာဖတ်ပရိသတ်နည်းခဲ့ သော်လည်း တစ်ခေတ်ထက်တစ်ခေတ်၊ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် တိုးတက်များ ပြားလာသည်။
ယခုအခါ သတင်းစာသည် အများသုံးပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်နေ၍ သတင်းစာဖတ် သည့်အလုပ်ကို ထမင်းစားရေသောက်သကဲ့သို့ နေ့စဉ် ဆောင် ရွက်ကြရသည်။ သတင်းစာဖတ်သူဦးရေ အများဆုံးသည် ဥရောပတိုက်ဖြစ်၍ ဒုတိယ အများ ဆုံးသည် မြောက်အမေရိကတိုက် (ကနေဒါနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု) ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးများသည် သတင်းစာမဖတ်ရဘဲ မနေနိုင်ကြသကဲ့သို့ ဆွီဒင်၊ လပ်ဇင်ဗတ်၊ အိုက်စလန်၊ ဩစတြေးလီးယား နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံသားတို့သည်လည်း ထိုနည်းအတူပင်ဖြစ်ကြလေသည်။
သတင်းစာပေါ်ထွက်စက နန်းတွင်းသတင်း၊ နိုင်ငံရေးသတင်း လောက်သာ ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ကြသော်လည်း စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး သတင်းများကိုလည်း တစ်စတစ်စဖြည့်စွက်လာကြသည်။ ကုန်ပစ္စည်း ကြော် ငြာများ၊ စာပေအနုပညာ၊ ဥပဒေ၊ ရုပ်ရှင်သတင်းများဖြင့် ဝေဝေဆာဆာ ဖြစ်လာကြသည်။ တဖြည်းဖြည်းဖြင့် သတင်းစာများတွင် မဂ္ဂဇင်းကဏ္ဍများ ကိုလည်း ထည့်သွင်းလာကြ၍ စီးပွားရေးကိုအသားပေးသော သတင်းစာ၊ အားကစားရေးကိုအသားပေးသော သတင်းစာစသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးခွဲခြားပြီး ထုတ်ဝေသောသတင်းစာများလည်း ရှိပေသည်။ ပုဂ္ဂလိကပိုင်၊ လူတစ်စုပိုင်၊ အစိုးရပိုင်သတင်းစာများရှိကြရာ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲအလိုက် အားပေးရေးသားမှုလည်း ရှိပေသည်။ ပါတီစွဲ၏ ဝါဒစွဲအလိုက် ရေးသားသောသတင်းစာများလည်း ရှိပေသည်၊
သတင်းစာကောင်းတို့မည်သည် မည်သည့်အစိုးရကိုပင်ဖြစ်စေ မျက်နှာမထောက်၊ နိုင်ငံနှင့်လူထု အကျိုးရှိရေးအတွက်ဟုတ်တိုင်းမှန်ရာကို ညွှန်ပြဝေဖန်ရေးသားရသည်။ သတင်းစာတကာတွင် စစ်သတင်း၊ ကာမမှုနှင့် ရာဇဝတ်မှုသတင်းတို့သည် သတင်းစာရောင်းအကောင်းဆုံးသော သတင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် ထိုသတင်းစာမျိုးကား 'သတင်းစာ၊ အဖျင်းစာ' ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်၍ အဆင့်အတန်းနိမ့်ကျသော သတင်းစာမျိုးသာဖြစ်သည်။ အချို့နိုင်ငံများ၌ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း(စာနယ်ဇင်း) တို့လွတ်လပ်စွာ ရေးသားခွင့်မပြုဘဲ ချုပ်ချယ်မှုရှိသည်။ ဒီမိုကရေစီဝါဒထွန်းကားသော နိုင်ငံ များ၌မူ စာနယ်ဇင်းတို့လွတ်လပ်ခွင့်ရှိကြသည်။
လူစဉ်မှီမှီနေထိုင်ရေးအတွက် နားမျက်စိ အင်္ဂါတို့သည် အရေးပါ လှသည့် နည်းတူ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတို့အတွက် သတင်းစာသည်လည်း အရေး ပါလှပေ သည်။ သတင်းစာ၏အရေးပါပုံကို အမေရိကန်သမ္မတ တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ သူ တောမတ်ဂျက်ဖာဆန်က ဤသို့ဆိုခဲ့သည်။ ''တိုင်းပြည်တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုသော သတင်းစာတစ်စောင်သာ ဖန်တီးခွင့်ရပါစေ။ ထိုတိုင်းပြည်၏ တရားဥပဒေတို့ကို မည်သူပင်ပြုပြု ကျွန်ုပ်မမှုပါ။''
ပုံနှိပ်တိုက် လွတ်လပ်မှုရှိသည်ဟုဆိုကြသော အမေရိကန်နှင့် အင်္ဂ လန်တို့၌ပင် စိတ်ရှိသလောက် လွတ်လပ်စွာရေးသားနိုင်ကြသည်မဟုတ်ချေ။ မိမိတို့သတင်းစာတိုက်အား ငွေကြေးထောက်ပံ့အားပေးသူတို့ကို ငဲ့ည|ာရသည် ကတစ်ကြောင်း၊ မိမိ၏သတင်းစာ လူကြိုက်များမှုကို ကြည့်ရသည်ကတစ်ဖုံ တို့ကြောင့် များစွာသောသတင်းစာတို့သည် အချုပ်အချယ်မကင်းလှကြပေ။ စစ်ကာလအခါများတွင်မူ သတင်းစာများအပေါ် အစိုးရ၏ ချုပ် ချယ်မှုများ ပိုမို၍ရှိလာသည်။ သတင်းများကို အစိုးရ၏ အဖြတ်အတောက် ကိုခံယူပြီးမှ ထည့်သွင်းရသည်။ သို့ရာတွင် စစ်အောင်နိုင်ရေးအတွက် စာ နယ်ဇင်းတို့၏အရေးပါပုံကို အစိုးရများသိရှိကြသည်။ ထိုကြောင့်လည်း တတ်နိုင်သမျှ အခွင့်အရေးများကိုပေးကြသည်။ စစ်သတင်းများ အတိအကျ ရနိုင်ရေးအတွက် စစ်သတင်းထောက်များကို စစ်ယူနီဖောင်းဝတ်၍ စစ်စခန်း များ၌ နေခွင့်ပြုသည်။ အချို့ စစ်သတင်းထောက်များသည် ရှေ့တန်းစစ်မျက် နှာများသို့လိုက်၍ သတင်းယူယင်း တိုက်ပွဲတွင်ကျဆုံးခဲ့ရသည်များလည်းရှိ ကြပေသည်။ ပထမနှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်နှစ်ခုလုံးအတွင်း၌ပင် ထိုနည်းနှင်နှင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ စစ်သတင်းရနိုင်ရေးကား မလွယ်ကူလှပေ။ အသက်ပင်အဆုံး အရှုံးခံ၍ ထောက်လှမ်းစုံစမ်းကြရပေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း အနောက်တိုင်း သတင်းစာလောက ၌ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာ တနင်္ဂနွေနေ့ထုတ်သတင်းစာများကို အောင်မြင်စွာ ထုတ်ဝေနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉ဝဝ ပြည့် မတိုင်မီကပင် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် သတင်းစာထုတ်ဝေရန် စိုင်းပြင်ခဲ့ကြသော်လည်း အယူသည်းခရစ်ယန်ဂိုဏ်း သားများ၏ ကန့်ကွက်မှုကြောင့်မထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ကြပေ။ သို့သော် စစ်ကာလ တွင်မူ စစ်သတင်းကို အမြဲမပြတ်နားစွင့်နေကြသဖြင့် အယူဝါဒနှင့်ဆန့်ကျင် မှုကို မစဉ်းစားနိုင်ကြတော့ဘဲ တနင်္ဂနွေသတင်းစာများကို အလုအယက်ပင် ဝယ်ယူဖတ်ရှုကြလေရာ တနင်္ဂနွေသတင်းစာထုတ်ဝေရေးသည် ထိုမှစ၍ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ သတင်းစာများသည်လည်း နိုင်ငံတွင်းသတင်းများထက် စစ်သတင်းများကိုသာ သူ့ထက်ငါ အသားပေးထည့်သွင်းကြလေသည်။
နိုင်ငံ၏ စတုတ္ထမဏ္ဍိုင်
သတင်းစာကို ကမ္ဘာကြည့်မှန်တစ်ချပ်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ တစ် ကမ္ဘာလုံးမှ အရိပ်များသည် ထိုကြည့်မှန်ထဲတွင်လာ၍ ထင်သကဲ့သို့ ကမ္ဘာ အရပ်ရပ်၌ ဖြစ်ပျက်သောသတင်းအမျိုးမျိုးသည် သတင်းစာ၌လာ၍ထင်ကြ သည်။ ထိပ်တန်းနိုင်ငံကြီးများတွင်ဆိုလျှင် ညနေပိုင်းထုတ်သတင်းစာ တစ် စောင်ကိုဖတ်လိုက်လျှင် ထိုနေ့နံနက်ပိုင်းမှ ညနေပိုင်းအထိ ဖြစ်ပျက်ခဲ့သော သတင်းများကို သိရှိနိုင်ကြသည်။ သတင်းစာထဲ၌ပါလာသော စာပိုဒ် တစ်ပိုဒ်သည် အံ့ဩဖွယ်ရာခရီးကို ဖြတ်သန်းလာခဲ့ရလေသည်။ သတင်းစာလုပ်ငန်းသည် ဘောလုံးသမားများကဲ့သို့ အဖွဲ့အစည်း အလိုက် ညီညာဖျဖျ လုပ်ကိုင်ရသောအလုပ်မျိုးဖြစ်သည်။ အပေးအယူ တာ ဝန်ခွဲဝေမှု မျှတညီညွတ်မှသာလျှင်အောင်မြင်သည်။ သတင်းစာလုပ်ငန်းတွင် သတင်းရှာဖွေစုဆောင်းသူ သတင်းထောက်၊ သတင်းစီစဉ်တည်းဖြတ်၍ ဝေ ဘန်ချက်ရေးသားပေးသူအယ်ဒီတာ တည်းဖြတ်၍ ဝေဘန်ချက် ရေးသားပေး သူအယ်ဒီတာ(စာတည်း)၊ သတင်းစာဖြစ်အောင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသူများစသည် ဖြင့် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့်ပါဝင်ရာထိုသူများသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အဆက် အသွယ်အပေးအယူ ညီညွတ်စွာဖြင့်မဆောင်ရွက်ခဲ့လျှင် သတင်းစာ လုပ်ငန်း သည် တစ်နေ့တွင်ပျက်စီးမည်သာတည်း။
သတင်းစာတိုက်များတွင် သတင်းထောက်ကောင်းများရှိရန် လို အပ်လှသည်။ သတင်းထောက်ကောင်းတို့မည်သည် သတင်းယူရာတွင် ကျင် လျင်နှံ့စပ်၍ အကင်းပါးပြီးလျှင် အပေါင်းအသင်းဆံ့ရသည်။ တန်ဖိုးရှိသော သတင်းဟုတ်မဟုတကို အကဲဖြတ်ဆုံးဖြတ်နိုင်ရသည်။ မည်သည့်သတင်းမျိုး ကိုမဆို သတင်းထောက်သည် ဟုတ်မှန်သည့်အချက်အလက်များကိုသာ တိတိကျကျယူရသည်။ အရေးအကြီးဆုံးမှာ အခြားသတင်းစာတိုက်တို့ထက် သတင်းဦးသတင်းထူးရရန် နေ့ရက်အချိန်အခါမရွေး သတင်းလိုက်နိုင်ရခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ရပ်ဝေး သတင်းထောက်များသည် အလျင်လိုလျှင်လိုသလို အရေး ကြီးလျှင်ကြီးသလို သက်ဆိုင်ရာ သတင်းစာတိုက်သို့ စကားပြောကြေးနန်း၊ ကြေးနန်းစာတို့ဖြင့် သတင်းပို့ပေးကြရသည်။ သတင်းစာတိုက်များသည် နိုင် ငံခြားသတင်းများကို ရိုက်တာ၊ အက်ဆိုစီယိတ်တက်ပရ်၊ ယူနိုက်တက် ပရက်၊ အင်တာနေရှင်နယ်နယူးဆားဗစ် ဟူသောသတင်းဖြန့်ချိရေး အဖွဲ့ကြီး များမှသတင်းများကိုဝယ်ယူကြရသည်။ ထိုအဖွဲ့ကြီးများသည် ကမ္ဘာအရပ်ရပ် ၌ သတင်းထောက်များကိုထားရှိပြီးလျှင် ကမ္ဘာ့မြို့ကြီး ပြကြီးများ၌ ယင်း၏ ဌာနခွဲရုံးများဖွင့်ထားသည်။ ကမ္ဘာ့သတင်းများကို ယင်း၏ သတင်းထောက် များက ကြေးနန်း၊ ရေအောက် ကြေးနန်း၊ ကြိုးမဲ့ကြေးနန်း၊ ရေဒီယိုတို့ဖြင့် ပို့ပေးသည်။ ယင်းသို့ရရှိသောသတင်းများကို ထိုအဖွဲ့ကြီးများက မိမိတို့ သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့ဝင်သတင်းစာတိုက်ကြီးများသို့ ဖြန့်ချိရောင်းချလေသည်။ ယခုအခါ သတင်းများကိုသာမက အရေးကြီးသော သတင်းဓာတ်ပုံများကိုပါ ရေဒီယိုနှင့် ကြေးနန်းတို့ဖြင့် ပေးပို့ဖြန့်ချိလျက်ရှိလေသည်။ ခေတ်မှီနိုင်ငံကြီးများရှိ သတင်းစာတိုက်ကြီးများတွင် ကိုယ်ပိုင် ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းထား၍ သတင်းယူခြင်း၊ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ သတင်းဓာတ်ပုံများ ကိုပင် တယ်လီဖိုတိုနည်းဖြင့် ချက်ခြင်းကူးယူခြင်းစသည်တို့ကို ဆောင် ရွက်ကြသည်။
သတင်းဆိုင်ရာအယ်ဒီတာတွင် အလုပ်များသလောက် ဓာတ်ပုံဆိုင် ရာ အယ်ဒီတာတွင်လည်း အလုပ်မနည်းလှပေ။ ဓာတ်ပုံ သတင်းထောက်များ ရိုက်ယူခဲ့သောဓာတ်ပုံများကို သတင်းစာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြမည့်နေရာကို လိုက်၍ ပုံကြီးချဲ့ခြင်း၊ ပုံငယ်ချုံ့ခြင်းစသည်ဖြင့် အရွယ်တော်ဖြစ်အောင် ပြု ပြင်ပြီးနောက် စာစီခန်းသို့ပို့ပေးရလေသည်။
အယ်ဒီတာသည် ပြုပြင်တည်းဖြတ်ပြီးသောစာများကို စာစီခန်းသို့ ပို့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ မတိုးတက်လှသေးသော နိုင်ငံငယ်များရှိ သတင်းစာတိုက်များတွင် များသောအားဖြင့် စာများကိုလက်ဖြင့်စီလျက်ရှိကြ သေးသော်လည်း ခေတ်မှီနိုင်ငံများမှ သတင်းစာတိုက်များတွင်မူ လိုင်နိုတိုက် ခေါ် စာစီစက်ဖြင့်စီကြသည်။ (လိုင်နိုတိုက်စာစီစက် - လည်းရှု။) လက် ဖြင့်ဖြစ်စေစက်ဖြင့်ဖြစ်စေ စာစီပြီးသွားသောစာလုံးများကို လိုအပ်လျှင် ရုပ်ပုံ ဘလောက်များတွဲလျက် စာမျက်နှာဖွဲ့ပေးရသည်။ မြန်မာသတင်းစာတိုက် များတွင်မူ ယင်းသို့စာမျက်နှာဖွဲ့၍ 'ဖောင်' သွင်းပြီးနောက်တွင် 'ဖောင်' ကို ပုံနှိပ်စက်ပေါ်သို့တင်ကာ စတင်ရိုက်နှိပ်ရန်သာရှိတော့သည်။ နေ့စဉ်စောင်ရေ သိန်းသန်းချီ၍ ထုတ်ဝေနေရသော ကမ္ဘာ့သတင်းစာတိုက်ကြီးများတွင်မူ စာ မျက်နှာဖွဲ့၍ ဖောင်သွင်းပြီးရုံမျှဖြင့်ကိစ္စမပြီးသေးချေ။ လန်ဒန်မြို့သတင်းစာတိုက်ကြီးများတွင် အသုံးပြုသော 'ဟိုး' အမည်ရှိ သတင်းစာရိုက်စက်ကြီးများသည် တစ်နာရီလျှင် သတင်းစာစောင် ရေ တစ်သိန်းနှစ်သောင်းရိုက်နိုင်သည်။ ယခင်က မြန်မာသတင်းစာ အရွယ် (ဒီမိုင်းဆိုက်) လေးမျက်နှာပါသော စာဖောင်တစ်ဖောင်ကို အပြားလိုက်စက် ပေါ်တင်၍ရိုက်မည်ဆိုပါက တစ်နာရီလျှင်ရိုက်ချက် ၃၀ဝဝဝ ခန့်သာ ရှိနိုင် သည်။ သတင်းစာစောင်ရေသည် သန်းနှင့်ချီ၍ ထုတ်ဝေနေရသော သတင်း စာတိုက်ကြီးများတွင် ထိုစက်မျိုးဖြင့်မဖြစ်နိုင်တော့ပေ။ ထိုကြောင့် 'ဟိုး' ကဲ့သို့ ပတ်လည်ရိုက်စက်ကြီးများကို တီထွင်ခဲ့ကြရဩည်။ ထိုစက်ကြီးများ ၏ (စည်ပိုင်းငယ်များနှင့်တူသော) ဆလင်ဒါလုံးတွင် စာဖောင်ကို တင်ရ သည်ဖြစ်ရာ စာဖောင်သည် အခုံးကြီးဖြစ်သည်။ စာဖောင်ကိုအခုံးကြီးဖြစ် အောင် မည်သို့ပြုပြင်ကြရပါသနည်း။
လိုရင်းကိုဖော်ပြရလျှင် အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း စာဖောင် အပြားကြီးနောက် အထူးတလည်စီမံပြုပြင်ထားသော စက္ကူပြားကြီး(ပေပါမာ ရှေး)ကို ထိုအပြားကြီးပေါ်သို့တင်ကာ အပေါ်မှ ဖိစက်ဖြင့်ဖိချလိုက်ရသည်။ ထိုအခါ စက္ကူပြားကြီးတွင် စာဖောင်၏စာမျက်နှာပုံစံထင်လာသည်။ ထိုစက္ကူ ပြားကြီးကို အပူငွေ့ပေးလိုက်သောအခါ ခြောက်သွေ့မာကျောသွားသည်။ ခြောက်သွေ့မာကြောနေသောစက္ကူပြားကြီးကို အောက်တိုပလိပ်ခေါ်သော စက် သို့ယူဆောင်ပြီးလျှင်သတ္တုရည်များလောင်းချလိုက်သောအခါ ဆလင်ဒါပုံကဲ့ သို့ စာဖောင်အခုံးကြီးဖြစ်လာလေသည်။ ထိုစာဖောင်အခုံးကြီးကို ပုံနှိပ်စက် ဆလင်ဒါလုံးတွင်တပ်၍ ရိုက်နှိပ်ရလေသည်။
လျှပ်စစ်ဖြင့်ရိုက်နှိပ်သော အော်တိုမက်တစ် တယ်လီတိုက်ပုံနှိပ် စက်ကြီးများပေါ်ပေါက်လာသဖြင့် သတင်းစာစောင်ရေ သိန်းသန်းမျှကို တို တောင်းလှသောအချိန်ပိုင်းအတွင်း၌ ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေနိုင်သည်။ သတင်းစာ များကို ရပ်ဝေးရပ်နီးတို့သို့ သင်္ဘော၊ မီးရထား၊ လေယာဉ်ပျံတို့ဖြင့် အချိန်မှီ တင်ပို့နိုင်အောင် အပြီးအစီးဆောင်ရွက်ရသဖြင့် သတင်းစာလုပ်ငန်းသည် အချိန်ကိုလု၍ အလုပ်လုပ်ရသောလုပ်ငန်းကြီးဖြစ်လာလေသည်။ နယ်သို့ပို့မည့် နယ်ထုတ်သတင်းစာများကို မြို့ပေါ်တွင်ထုတ်ဝေ သည့် မြို့ထုတ်သတင်းစာများထက် ဦးဦးဖျားဖျားရိုက်နှိပ်ပေးရသည်။ တစ်ခါ တစ်ရံ စာစီပြီး၍ စာဖောင်ပိတ်ချိန်တွင် သတင်းထူးတစ်ခုကို စက်ရပ်ပြီး ထည့်သွင်းရတတ်သေးရာ ထိုသတင်းမျိုးကို စက်ရပ်သတင်းဟုခေါ်သည်။ ထိုကိစ္စမျိုးတို့ကြောင့် နယ်ထုတ်နှင့် မြို့ထုတ်၊ ပထမနှိပ်ခြင်းနှင့် ဒုတိယနှိပ် ခြင်းတို့သည် သတင်းများတွင်အနည်းငယ် ကွဲပြားခြားနားကြလေသည်။ သတင်းစာဟူသည် ကြော်ငြာရမှုအပေါ်တွင် တည်တံ့နေလေသည်။ ကြော်ငြာရှင်များကလည်း စောင်ရေများများ ထုတ်ဝေရသောသတင်းစာများ တွင်မှ ကြော်ငြာလိုကြသည်။ ထိုကြောင့် သတင်းစာများသည် ကြော်ငြာများ များရနိုင်ရန် စောင်ရေအမြောက်အမြား ထုတ်ဝေနိုင်ရေးကိုရှေးရှုကြသည်။ ထိုအခါ သတင်းစာတိုက်ကြီးများသည် သတင်းစာတိုက်ကလေးများကို ဝယ် ယူ၍ သတင်းစာတိုက်များစုပေါင်းလုပ်ကိုင်ရေး စနစ်ကိုထွင်ကြသည်။ ထိုစု ပေါင်းထုတ်ဝေရေးစနစ်ကို ပထမကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကပင် ကြံစည်ခဲ့ရာ စစ်ပြီး ခေတ်တွင် ထိုစနစ်သည်အောင်မြင်လာသည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် နိုင်ငံရှိ သတင်းစာပေါင်း ၁၅ဝ ခန့်ကို စုပေါင်း သတင်းစာတိုက်သုံးဆယ် က ထိုစနစ်ဖြင့် ခြယ်လှယ်လျက်ရှိသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံ၌လည်း လော့ရော့ သားမီးယားအဖွဲ့သည် လော့နော့သကလစ်၏ ဒေးလီးမေးသတင်းစာနှင့် တိုင်းမ်သတင်းစာကြီးများကို ဝယ်ယူ၍ပူးပေါင်းထုတ်ဝေကြသည်။ ဗြိတိသျှ သတင်းစာလောကတွင် လူသစ်များဖြစ်ကြသော ဗယ်ရီ ညီနောင်သည် ဆန်းဒေးတိုင်းသတင်းစာကြီးကို ဝယ်ယူ၍ ပြုပြင်ထုတ်ဝေကြ ရာမှ နာမည်ရလာသည်။ ဗယ်ရီညီနောင်သည် သတင်းစာမဟာမိတ်လီမိ တက်ကို ဖွဲ့စည်း၍ သတင်းစာအမြောက်မြားကို စုပေါင်းထုတ်ဝေခဲ့လေ သည်။ ဒေးလိးအိတ်စပရက်သတင်းစာ၏ ရှယ်ယာအများဆုံးပိုင်ရှင်ဖြစ်သော လော့ဗီးဗားဗရွတ်အဖွဲ့နှင့် ဗယ်ရီညီနောင်တို့သည် သတင်းစာလောကတွင် စောင်ရေအများဆုံး ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်တွင် စုပေါင်းထုတ်ဝေရေးသာလျှင် ခေတ် စားသည်မဟုတ်။ ရုပ်စုံသတင်းစာ မဂ္ဂဇင်းဂျာနယ်များလည်း ခေတ်စားလာ သည်။ ပထမဆုံးထုတ်ဝေသော ရုပ်စုံသတင်းစာသည် လော့ရော့သားမီးယား ၏ ဆန်းဒေး ပစ်တိုးရီးယယ်ဖြစ်၍ နောင်အခါ အမေရိကန်မှလည်း ရုပ်စုံ သတင်းစာများပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။ အခြားနိုင်ငံများမှလည်း ရုပ်စုံသတင်း စာများ ထုတ်ဝေလာကြလေသည်။
နိုင်ငံအလိုက် ထုတ်ဝေလျက်ရှိကြသော သတင်းစာဦးရေကို ဖော် ပြရလျှင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် နေ့စဉ်သတင်းစာဦးရေ ၁၇၈ဝ မျိုး၊ အဂ‡လန်တွင် ၁၃၇ မျိုး၊ ဆိုဗီယက်ရုရှတွင် ၇၆၈၆ မျိုး၊ အနောက်ဂျာ မနီ နိုင်ငံတွင် ၁၆ဝဝ မျိုး၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ၁၃၂ မျိုး၊ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၁၇၉ မျိုးရှိလေသည်။ တရုပ်နိုင်ငံတွင် ၁၉၅၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် စုစုပေါင်း သတင်းစာဦးရေအမျိုးပေါင်း ၄၅ဝ နီးပါးထုတ်ဝေလျက်ရှိလေ သည်။ ကျွန်ုပ်တို့မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေ့စဉ်ထုတ်ဝေလျက်ရှိသော သတင်းစာ အမျိုးမျိုး၏ဦးရေသည် ရှစ်စောင်ဖြစ်သည်။ ထိုသတင်းစာများ၏ တစ်နေ့ ထုတ်စောင်ရေ စုစုပေါင်းသည် ၂. ၇၃ သိန်း(၁၉၇၁)မျှသာ ဖြစ်လေရာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေ ၂၈ သန်း ကျော်နှင့်နှိုင်းစာလျှင် သတင်းစာစောင် ရေသည် နည်းနေသေးသည်ဟုဆိုရပေမည်။
သတင်းစာဟူသည် လုပ်သားပြည်သူများ နေ့စဉ်သတင်းကို ဖတ်ရှူ့သိမြင်စေရန် ထုတ်ဝေသော စာစောင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်မှစ၍ မန္တလေး နန်းတွင်း၌ သတင်းစာကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၀ဝပြည့်နှစ်၊ မတ်(၃၁)ရက်နေ့တွင် မဟာဗောဓိ သတင်းစာကို ရန်ကုန်၌ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ရွှေတောင်စုရွာ၊ သဲအိမ်ကျောင်းစု
ရွှေတောင်စုရွာ၊ သဲအိမ်ကျောင်းစု
သတင်းစာ
နိုင်ငံ၏ စတုတ္ထမဏ္ဍိုင်
၁၉၀၈-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ(၁)ရက်နေ့တွင် ရာမညတိုင်း The Ram-enna Thimes(တစ်ပတ်သုံးကြိမ်ထုတ်) အင်္ဂလိပ်သတင်းစာကို မော်လမြိုင်မြို့၌ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၀၉-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ(၄)ရက်နေ့တွင် The Moulmein News သတင်းစာကို မော်လမြိုင်မြို့၌ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၀၉-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ(၂၉)ရက်နေ့တွင် Bassein Advertiser နှင့် စကောကရင် ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသည့် TheDaw-Ka-LeeNews သတင်းစာများကို ပုသိမ်မြို့မှ စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၂၃-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ(၂၆)ရက်နေ့တွင်မြန်မာ့လွှတ်တော်သတင်းစာကို ရန်ကုန်မြို့၌ စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ နေ့စဉ်သတင်းစာမဟုတ်ပါ။ တစ်ပတ်တစ်ကြိမ် တနင်္လာနေ့ထုတ်ဖြစ်သည်။
၁၉၂၅-ခုနှစ်တွင် ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေသုံးဦး၏ အစုဝင်ငွေ ၂၀-ကျပ်ဖြင့် မတည်ကာ လေးပဲတန် ဇေယျသတင်းစာကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထုတ်ဝေသူမှာ မောင်မောင်လေး ဖြစ်ပြီး၊ အယ်ဒီတာမှာ ဆရာဇေယျ ဖြစ်သည်။
ပထမဆုံး မြန်မာသတင်းစာ
မင်းတုန်းမင်းပိုင် ရတနာပုံ သတင်းစာ ဖြစ်သည်။ သတင်းစာဖြန့်ဝေခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ၁၈၇၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် ဥပဒေ (၁၇) ချက် ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။ ပထမဆုံး ဖြန့်ချိသည့်နေ့မှာ ၁၈၇၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉ ရက် ဖြစ်သည်။
ပထမဆုံး သတင်းစာမှာ ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲအပြီး အင်္ဂလိပ်တို့ အောက်မြန်မာပြည်ကို ရပြီးနောက် ထုတ်ဝေသည့် မော်လမြိုင် ခရော်နီကယ် (Moulmein Chronicle) သတင်းစာဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်သာ ထုတ်ဝေသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွေ့လာရာ ရန်ကုန် ခရော်နီကယ် (Rangoon Chronicle) ဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။ ၎င်းကို ၁၈၅၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်တွင် စတင်ဖြန့်ချိသည်။ ဗုဒ္ဓဟူးနှင့် စနေ နှစ်ရက်သာ ထုတ်ဝေပြီး ပိုင်ရှင်မှာ လူးဝစ် (Lewis) ဟူသော ရှေ့နေတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။
လူထု သတင်းစာ
၁၉၄၆-ခုနှစ် ဧပြီ ၁၉ ရက်နေ့တွင် လူထု သတင်းစာကို မန္တလေး၌ စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အယ်ဒီတာချုပ်မှာ လူထုဦးလှ ဖြစ်သည်။
၁၉၄၉ ဧပြီ ၂၄ ရက်နေ့တွင် လူထု သတင်းစာ ပိတ်ပင်ခံရသည်။
၁၉၅ဝ နိုဝင်ဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် ပိတ်ထားခံရသည့် လူထု သတင်းစာကို ပြန်လည်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၅၉ မတ် ၁၂ ရက်နေ့တွင် လူထု သတင်းစာ ချိတ်ပိတ်ခံရသည်။
၁၉၆ဝ မေ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် လူထု သတင်းစာ ပြန်လည်ထွက်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ဇူလိုင် ၇ ရက်နေ့တွင် လူထု သတင်းစာရပ်စဲခံရသည်။
ရတနာပုံ နေ့စဉ်သတင်းစာ
၁၉၉၂-ခုနှစ်၊ မေလ(၁)ရက်နေ့တွင် ရတနာပုံ နေ့စဉ်သတင်းစာကို အလယ်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်က မန္တလေးမြို့၌ စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မန္တလေး နေ့စဉ်သတင်းစာ
၁၉၉၇-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၃၀)ရက်နေ့တွင် မန္တလေး နေ့စဉ်သတင်းစာ မန္တလေးမြို့စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီက စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကောင်ခဲရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသာကုန်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
ရွာသာကုန်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
လက်ပံဖြူရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
လက်ပံဖြူရွာ (Letpanhpyu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ မှန်ပင်ထူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မှန်ပင်ထူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၇ ဦး၊ မ ၁၀၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိုင်းချွိန်ရွာ၊ လေးပုံကျောက်
သိုင်းချွိန်ရွာ၊ လေးပုံကျောက်