အစ္စလာမ်_သမိုင်း
မရ်ဝါနီယါးန် ဇိုဘိုင်ရီယါးန် မွခ်သားရ်
မွခ်သားရ် သည် ဟိဂျ်ရီ ၁ ခုနှစ်တွင် မဒီနာ မြို့၌မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူ၏ဖခင်သည် အီရန် ကိုအောင်နိုင်ခဲ့ချိန်ကပ ထမ ဆုံးဂုဏ်ယူဝံ့ကြွားနိုင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး စစ်ပွဲတစ်ခုတွင်ကျဆုံးခဲ့သည်။   မွခ်သားရ် သည်ငယ်စဉ်က အလီ (အစ) ၏ နောက်လိုက်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးလေးဖြစ်သည့် စအီးဒ် ၏ထိန်းကျောင်းမှုအောက်တွင်ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ စအီးဒ် သည် အလီ(အစ) ၏ခေလာဖှသ် ကာလတွင် မဒါယိန် မြို့စားအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အေမာမ်ဟိုစိုင်န် (အစ) အား ကူဖှာ သားတို့ကဖိတ်ကြားသောအခါအေမာမ်(အစ) သည်မိမိ၏ညီအစ်ကိုဝမ်းကွဲတော်သူ မွတ်စလင်မ်ဘင်န် အကီးလ် ကိုအခြေအနေအားလေ့လာရန်စေလွှတ်လိုက်ချိန်၌  အေမာမ် (အစ)  အားကူညီရန်ပထမဆုံး ဘိုင်အသ် လုပ်ခဲ့သူမှာ မွခ်သားရ် ဖြစ်သည်။  ဟဇရသ်မွတ်စလင်မ်  ရှဟီးဒ် ဖြစ်ပြီးနောက် မွခ်သားရ် ကို ဟဇရသ်မွတ်စလင်မ် အားကူညီသောပုဒ်မဖြင့်ထောင်ချခဲ့သည်၊ ရေဝါယသ် တစ်ခုအရ ကဲရ်ဘလာ စစ်ပွဲဖြစ်ချိန်၌ မွခ်သားရ် သည်ထောင် ထဲ၌ရှိနေခဲ့သည်။ မွခ်သားရ် သည်မိမိနှစ်မ အမျိုးသားနှင့်ပတ်သက်နေခြင်းကြောင့်ထောင်မှလွတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဟေဂျာဇ် သို့သွား၍ အဗ်ဒွလ္လာ အိဗ်နေဇိုဘိုင်းရ် နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့သည်၊ ထိုအခြေအနေမှာပင် အဟ်လေဘိုက်သ် နှင့်အ မြဲအဆက်အသွယ်ရှိခဲ့သည် အေမာမ်ဟိုစိုင်န် (အစ) ၏ညီဖြစ်သူ  မိုဟမ္မဒ်ဒိဗ်နေဟနဖှီယာ ထံအကြိမ်ပေါင်းမနည်း သွားရောက်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ မွခ်သားရ်သည် အေမာမ်စပ်ဂျားဒ်(အစ) ထံ ကဲရ်ဘလာ ၏သွေးကြွေးကိုရယူရန်တိုက် ခိုက်လက်စားချေခွင့်ပေးပါရန် ကြိမ်ဖန်များစွာခွင့်တောင်းသည့်စာများပေးပို့ခဲ့သည်။ သို့သော် အေမာမ် ကခွင့်မပြုခဲ့ ပါ ၊ ထို့နောက် မိုဟမ္မဒ်ဒိဗ်နေဟနဖှီယာ ထံသွားရောက်ခွင့်တောင်းပြန်သည်။ ဟနဖှီယာ ကလည်းတိုက်ရိုက်ခွင့်ပြူခဲ့ ခြင်းမျိုးမရှိခဲ့ပေ။ သုံးနှစ်ပြည့်ပြီးနောက် ကူဖှာ သို့ မိုဟမ္မဒ်ဒိဗ်နေဟနဖှီယာ ထံမှခွင့်ပြုချက်ရရှိပြီဟူသည့်ကြွေးကျော် ချက်ဖြင့်ပြန်ရောက်လာခဲ့ပြီး ရှီအာ များအားမိမိကို ဘိုင်အသ် လုပ်ရန်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်၊ဟနဖှီယာ ထံမှစာတစ်ဆောင် ကိုလည်းမိမိ၏နောက်လိုက်များအားပြသခဲ့သည်။ အချို့သော မွခ်သားရ် ၏နောက်လိုက်များကစာနှင့်ပတ်သက်ပြီး သံသယရှိခဲ့ပြီး စာကိုအတုဟုမှတ်ယူခဲ့ကြသည်။ သို့ပါ၍ မဒီနာ မြို့အေမာမ်စပ်ဂျာဒ် (အစ) ထံသို့သွားရောက်ခဲ့ကြ သည် ၊ ထိုအခါ အေမာမ်(အစ) က ကယာမ်-လက်စားချေရန်ထကြွမည့်ကိစ္စ- နှင့်ပတ်သက်ပြီးမိမိ၏ဦးရီးတော် ဟန ဖှီယာ ဆီသို့သာဆက်သွယ်ကြပါရန်မိန့်ကြားလိုက်လေသည်။ မွခ်သားရ်  ၏နောက်လိုက်ထိုအုပ်စုသည်  မကာ မြို့ သို့သွားရောက်ကြသောအခါ မိုဟမ္မဒ်ဒိဗ်နေဟနဖှီယာ က မွခ်သားရ် အားကူညီကြရန်မှာကြားလေသည်။ မွခ်သားရ်အိဗ်နေအဗူအိုဘိုင်ဒ်စကဖှီ သည် ကဲရ်ဘလာဝါကေယာ ၏သွေးကြွေးကိုရယူသည့်ကယာမ် များ၌စတ္တုထ မြောက်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ဟိဂျ်ရီ ၆၆ ခုနှစ်တွင် အိဗ်ရာဟီမ်အရှ်သဲရ် ၏အကူအညီဖြင့် ကူဖှာ ကိုသိမ်းပိုက်နိုင် ခဲ့သည်။ အိဗ်ရာဟီမ်အရှ်သဲရ် သည် မွခ်သားရ် စစ်တပ်တစ်ခုလုံး၏ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖြစ်ခဲ့ပြီးသူ၏အမိန့်ဖြင့် အိုဘိုင်ဒွလ္လာ ကိုတိုက်ရန်လာခဲ့သည် ၊ အိုဘိုင်ဒွလ္လာဟိဗ်နေဇေယာဒ် သည်သူ၏ကြီးမားသောစစ်တပ်ဖြင့် စီးရီးယား မှ အီရတ် သို့ ချီတက်လာချိန်တွင် အရှ်သရ် သည် ကူဖှာမှထွက်ခွါလာခဲ့သည် ၊ မွခ်သားရ် ၏ရန်သူများကလည်းထိုအခြေအနေကို အခွင့်ကောင်းယူပြီး ကူဖှာ ကိုဝိုင်းလိုက်ကြသည် မွခ်သားရ် တော့အညံ့ခံရတော့မည်ဟုသွေးအေးနေကြချိန်တွင် အိ ဗ်ရာဟီမ်အရှ်သရ် သည် ကူဖှာ သို့ပြန်လှည့်လာပြီး ရန်သူများကိုချေမှုန်းနိုင်ခဲ့သည်။ အေမာမ်ဟိုစိုင်န် (အစ) ကိုစစ် ခင်းခဲ့သည့် ထောင်ပေါင်းများစွာသောရန်သူတို့သည် ကူဖှာ မြို့အတွင်းသေပွဲဝင်ခဲ့ရသည်။ ကဲရ်ဘလာတွင်ရှိခဲ့သည့် ရန်သူမှန်သမျှအသတ်ခံရပြီးကျန်အတော်များများကိုလည်းသုံ့ပန်းအဖြစ်ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့သည်။ ရန်သူများကိုတိုက်ခိုက် ချေမှုန်းပြီးနောက် အရှ်သရ်  သည် အိုဘိုင်ဒွလ္လာ အားတိုက်ခိုက်ရန်ပြန်ထွက်လာခဲ့သည် အိုဘိုင်ဒွလ္လာ သည်လည်း ကူဖှာ နားသို့အလွန်နီးကပ်စွာရောက်ရှိနေပြီဖြစ်၏ ကြီးမားသော ရှားမ်၏စစ်တပ်ကြီးကိုအနိုင်ရခဲ့ပြီးအိဗ်နေဇေယာဒ် ၏ခေါင်းကို မွခ်သားရ် အတွက်ပေးပို့ခဲ့သည်။ ရှာမ်  စစ်တပ်ကြီးကိုအောင်နိုင်ခဲ့ခြင်းသည်  အီရတ်  ကိုအုပ်ချုပ်သိမ်း ရန် မွခ်သားရ် အတွက်အကောင်းဆုံးအခွင့်အရေးဖြစ်ခဲ့သည်။  ဟေဂျားဇ် မြို့စား အဗ်ဒွလ္လာဟိဗ်နေဇိုဘိုင်းရ် ကမိမိ အတွက် မွခ်သားရ် သည်ကြီးမားသောအန ္တရာယ်ဟုယုံကြည်ထားသည်  သို့ပါ၍မိမိ၏ညီအစ်ကိုတော်သူ မွတ်စ်အဗ် အား ကူဖှာ ကိုတိုက်ခိုက်ရန်စေလွှတ်လိုက်သည်။ အရှ်သရ် သည် အိဗ်နေဇေယားဒ်အားကွပ်မျက်ပြီးနောက် မူဆိလ် တွင် မြို့စားအဖြစ်ရှိနေခဲ့ခြင်းကြောင့် မွခ်သားရ်  ကိုကူညီဖို့ရာနှောင့်နှေးခဲ့သည် ၊ မွတ်စ်အဗ်  သည် ကူဖှာ ကိုသိမ်း ပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ကူဖှာ၏နန်းကိုရက်လေးဆယ်ကြာဝိုင်းရံခဲ့သည် နောက်ဆုံး မွခ်သားရ်သည်နောက်လိုက်ဗိုလ်ပါအနည်း ငယ်ဖြင့်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ရာအင်အားမမျှသဖြင့် မွခ်သားရ် အရေးနိမ့်ခဲ့ရသည်။