cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း-၂
ကရင်နီသောင်းကျန်းမှု
မိုးဗြဲမြို့နယ်နှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသဖြင့် ကရင်နီအရေးအခင်းသည် ပဒေါင်အရေးအခင်းနှင့် လည်း ဆက်စပ်မှုရှိခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး မရမီကပင်
ကေအင်န်ယူတို့၏ အကျပ်ကိုင်သွေးထိုး လှုံ့ဆော်မှု၊ နယ်ချဲ့တို့၏ခြေရှုပ်မှုတို့ကြောင့် ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၁၈ဝ အပိုဒ်(၁) တွင် ကရင်နီပြည်နယ်
သည် ကရင်ပြည်နယ်ထဲသို့ ထည့်သွင်းရမည်ဟု ဖော်ပြခဲ့ရသည်။ ပုဒ်မ ၁၈၉ တွင်လည်း ကရင်နီဝန်ကြီးသည် ပြည်သူလူထုဆန္ဒအရ ရွေးကောက် တင်မြှောက်
ခြင်းမပြုဘဲ ပြည်ထောင်စု ဗဟိုအစိုးရမှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ပေးရမည်ဟု ဖော်ပြထား သည်။
အထက်ပါ အချက်နှစ်ချက်ကို ဘော်လခဲနယ် တရားသူကြီး ဦးဘီနှင့် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ် စော်ဘွား စောရွှေတို့က သဘောမတူသဖြင့် လက်မှတ်မထိုးဘဲ နေခဲ့သည်။
ကန္ဒရဝတီစော်ဘွား စဝ်ဝဏ္ဏနှင့် ဦးစိန်၊ ရှမ်းပြည်နယ် မိုးဗြဲစော်ဘွား သိုင်းဘဟန်(ပဒေါင် ခေါင်းဆောင်) တို့က သဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ ကြသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ ကရင်နီပြည်နယ်အရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အယူအဆအမျိုးမျိုးကွဲပြားရာမှ နိုင်ငံရေး အုပ်စုနှစ်ခု ပဋိပက္ခဖြစ်လာခဲ့ကြသည်။
(က) ပြည်မအစိုးရအဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းလိုသော အဖွဲ့မှာ
(၁)	စဝ်ဝဏ္ဏ	ကန္ဒရဝတီ     စော်ဘွား
(၂)	ဦးစိန်	         ကုန်သည်
(၃)	စဝ်ငယ်ဒူး	         ဘော်လခဲ             စော်ဘွား
(၄)	သိုင်းဘဟန်	မိုးဗြဲ         စော်ဘွား
(၁)	စောရွှေ	ကြယ်ဖိုးကြီး  စော်ဘွား
(၂)	ဦးဘီ	ဘော်လခဲနယ်   တရားသူကြီး
(၃)	စောဝေလာ	    စဝ်ဝဏ္ဏ၏   ညီ
(၄)	စောဖောလူး	မိုးဗြဲနယ်
ပုလဲရွာကို လာရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့၍ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၉ ရက်တွင် ဦးဘီသေဆုံးခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ စောရွှေသည် လက်နက်ကိုင် ပုန်ကန်
တော့သည်။ ထို့နောက် စောရွှေသည် ကရင်နီပြည်နယ် ရရှိရေးပါတီကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်-
(၁)	စောရွှေ	ဥက္ကဋ္ဌ
(၂)	ဘစိန်ညို	အတွင်းရေးမှူး
(၃)	စောဝေလာ 	 ကော်မတီ၊ ကန္ဒရဝတီစော်ဘွား (၄)	ဦးရဟယ် 	ကော်မတီ၊ ကြယ်ဖိုးကြီးစော်ဘွား (၅)	ဗိုလ်သာလူ	 ကော်မတီ၊ မိုးဗြဲစော်ဘွား
(၆)	စောဝီလဆင်	ကော်မတီ၊ ဘော်လခဲစော်ဘွား (၇)	စောလှဦး	အဖွဲ့ဝင်
ကရင်နီတပ်မဟာ (၁) ကို ဖွဲ့စည်းပြီး ဗိုလ်လှဝင်း၊ အက်စ်သိန်း၊ ဗိုလ်အောင်ရွှေ၊ ဗိုလ်အေးရွှေ၊ ဗိုလ်သာထူး တို့က ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ အင်အား ၅ဝဝ ခန့်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၆ ခုနှစ်အထိ စောရွှေက ဦးစီး ခဲ့ရာမှ  စောရွှေသည်  သေပါခိုင်လ  တောတွင်း တောင်ယာထဲ၌ ဖျားနာသေဆုံးသွားလေရာ စောရွှေ၏
ဇနီးဖြစ်သူ တူးတူးမိုးက  ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်  ဆက်လက် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ကေအင်န်ယူများ က ဦးစီး၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ဒီမိုကရက်တစ်လူမျိုးစုများ
ညီညွတ်ရေးတပ်ဦး(ဒလညတ)တွင် မွန်သောင်းကျန်းသူ များနှင့်အတူပါဝင်ရာမှ ကေအင်န်ယူတို့၏  ဩဇာ ပိုမိုလွှမ်းမိုးလာသည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ရစ်စမိုင်း(ခေါ်)
စောထောပလိုက ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်  ဆောင်ရွက်ပြီး ဒလညတမှ ထွက်ခဲ့ပြန်သည်။
ဖွဲ့စည်းထူထောင်လိုက်သည်။
ယင်းပါတီ တွင်-
(က)	ရစ်စမိုင်း(ခေါ်) စောထောပလို      	ဥက္ကဋ္ဌ
(ခ)	ဘစိန်ညို	အတွင်းရေးမှူး
(ဂ)	လှဦး	ပါတီအဖွဲ့ဝင် ကော်မတီ
(ဃ)	မိုးကျော်(ခ)ကျော်နိုင်	 ကော်မတီ
(င)	မောရယ်	 ကော်မတီ
(စ)	တာအယ်ဖိုး	  ကော်မတီ
(ဆ)	ဗိုလ်စံခ	  ကော်မတီ
(ဇ)	ဆရာပလားဆေး	ကော်သူးလေ အကြံပေး ၁၉၅၇ ခုနှစ်အတွင်း  ဆရာပလားဆေးက နိုင်ငံရေးသင်တန်းသုံးကြိမ်ဖွင့်လှစ်ပို့ချခဲ့သည်။ ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ စောထောပလို သည်
ပအိုဝ်းသောင်းကျန်းသူ ဗိုလ်စပါယ်ရှယ်၏ မြှောက်ပင့်ပေးမှုကြောင့် တပည့်ရင်းစောဖျားရယ်က ပစ်ခတ်၍ သေဆုံးရသည်။ ယင်းနောက် စောဗီးအီးက ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်
ခေတ္တဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ် တွင် စောမောရယ်ကို ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်တင်မြှောက်ခဲ့ သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စောမောရယ် အလင်းဝင်
သွားလေရာ စောဗီးအီး ဥက္ကဋ္ဌ  ဖြစ်ပြန်   သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ စစ်ဦးစီးချုပ်မှာ ဗိုလ်ကျော် ဖြစ်ပြီး ပအိုဝ်းတာဝန်ခံဗိုလ်စပါယ်ရှယ်က လာရောက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ကရင်နီအမျိုးသား တိုးတက်ရေးပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ ဗီးအီးသည် တပ်မတော်၏ ထိုးစစ်ကြောင့် ကြယ်ဖိုးကြီးနယ်၊ ဘူးကိုရွာတွင် ကျဆုံး ခဲ့ရသည်။
ထို့ကြောင့် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက် အစည်းအဝေးတွင် မိုးကျော်(ခေါ်)ကျော်နိုင်ကို ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တင်မြှောက်လိုက်ရသည်။ သို့သော် ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ
၂၈ ရက်တွင် မိုးကျော်(ခေါ်)ကျော်နိုင် ကို တပ်မတော်က သာအောက်ကျေးရွာတွင် ဖမ်းဆီး ရမိခဲ့ရာ ထိုအချိန်မှစ၍ စောမောရယ်သည် ဥက္ကဋ္ဌ  ဖြစ်လာတော့သည်။
ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီသည် အင်အားနည်းပါးလှပြီး လှုပ်ရှားမှုနည်းပါးသောကြောင့် တစ်ပြည်လုံး အတိုင်းအတာတွင် လူသိမများလှပေ။ သို့သော်
ကယားပြည်နယ်တွင်မူ  ထိရောက်စွာ နှောင့်ယှက်နိုင်သော  အဖွဲ့ငယ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ကေအင်န်ယူတို့က
အပြိုင်အဆိုင် ဩဇာလွှမ်းမိုးရန် ကြိုးစားခြင်းခံရသည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ကေအင်န်ယူတို့သည် ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေး ပါတီကို
စစ်ရေးအရအသုံးမပြုနိုင်သော်လည်း  နိုင်ငံ ရေးအရ အမည်ပြအသုံးချလိုသောကြောင့် အလု အယက်  ချဉ်းကပ်စည်းရုံးခဲ့သည်။  တော်လှန်ရေး
ကောင်စီအစိုးရတက်ခါစတွင်  ကရင်နီအမျိုးသား တိုးတက်ရေးပါတီသည် မဒညတတွင် ပါဝင်ရောက်ရှိ ပြီး ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ကေအင်န်ယူပါတီတို့၏
ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ခံနေရပေသည်။
ကချင်သောင်းကျန်းမှု
၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် အမှတ်(၁) ကချင်သေနတ် ကိုင်တပ်ရင်းမှ ကချင်လူမျိုး ဗိုလ်ကြီးနော်ဆိုင်းသည် သစ္စာဖောက်ပုန်ကန်ပြီး ကေအင်န်ဒီအိုတို့နှင့် ပူးပေါင်း ခဲ့သည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နော်ဆိုင်းသည် ရှမ်းပြည် တောင်ပိုင်းမှ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ ကေအင်န်ဒီအို အင်အားစုအဖြစ် ရောက်ရှိလာသည်။ ထိုစဉ်က လားရှိုးမြို့
အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ရှစ်တန်း ကျောင်းသားအဖြစ် တက်ရောက်နေသော ဇော်ဆိုင်း သည် နော်ဆိုင်း၏ သွေးထိုးမှုကြောင့် တောခိုသွားခဲ့ သည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် နော်ဆိုင်းနှင့်နောက်ပါ အင်အား ၁၅ဝ ခန့် ပြည်ပသို့ ခိုလှုံသွားသော်လည်း ဇော်ဆိုင်းသည် လိုက်ပါမသွားခဲ့ပေ။ နော်ဆိုင်းနှင့်အတူ ပါလာခဲ့သော
ကေအင်န်ဒီအိုများသည် ဇော်ဆိုင်းအား ရှစ်နှစ်တာ ကာလအထိ လက်သပ်မွေး၍ လေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင်ကား ကေအင်န်ဒီအိုများသည် ဇော်ဆိုင်းနှင့်အတူ ကရင်အကြံပေးအရာရှိ ဂျီလစ်လင်း (ကချင်အမည်-ဇော်ဘောက်)ကို လိုက်ပါစေလျက်
ကချင်တော်လှန်ရေးစတင်ရန် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဇော်ဆိုင်းသည် မိခင်ဖြစ်သူ ကျောင်း ဆရာမအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရာ
ဟိုကုန်တိုက်နယ်၊ နမ့်အန်ရွာ(အက်စ်-၈၈၈၉)တွင် ခိုအောင်းလျက်ရှိစဉ် ဇော်ဆိုင်း၏ညီ ဇော်တူးသည်လည်း မိခင်၏နေအိမ် ရှိရာ လားရှိုး-သိန္နီလမ်း ၂၅ မိုင်၊
မက်ဟင်လုံရွာ (အက်စ် တီ-၈၅၉၁)သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ ထို့နောက် ဇော်တူး သည် တက္ကသိုလ်မှထွက်၍ ဇော်ဆိုင်းနှင့် ပူးပေါင်း လိုက်သည်။ အမှတ်(၄)
ကချင်သေနတ်ကိုင် တပ်ရင်းမှ တပ်ကြပ်အဆင့်ဖြင့် ထုတ်ပယ်ခြင်းခံရသူ လမုန်တူးဂျိုင်၊ ကွတ်ခိုင်တွင် အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်နေသော လမာလရိန်း တို့သည်လည်း
ဇော်ဆိုင်းနှင့်ဂျီလစ်လင်း တို့၏နောက်သို့ လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။
ဇော်ဆိုင်းတို့လူစုသည် (K.I.O) ခေါ် ကချင် လွတ်မြောက်ရေးအစည်းအရုံးကို လျှို့ဝှက်ဖွဲ့စည်းရာမှ ရှမ်းပြည်နယ်နိုင်ငံရေးသမားအချို့က ခါးပိုက်ဆောင် တပ်အဖြစ်
ရည်ရွယ်၍ လက်ပစ်ဗုံးအချို့ ထုတ်ပေးခဲ့ သည်။ ကေအိုင်အိုအင်အားမှာ ၂၇ ယောက်သာရှိ သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်တွင်
(K.I.A) (ခေါ်) ကချင်လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်နှင့် (K.I.C)(ခေါ်) ကချင် လွတ်လပ်ရေးကောင်စီတို့ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဇော်ဆိုင်း က တပ်မဟာမှူးအဖြစ်
ဆောင်ရွက်ပြီး ဂျီလစ်လင်းက တပ်မဟာဗိုလ်မှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကချင်သောင်းကျန်းသူများသည် ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့အနီးရှိ ဆင်လီရွာ၏ အရှေ့ ဘက် ဆယ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် အခြေခံစခန်းတစ်ခု တည်ဆောက်ပြီး
အခြေခံစစ်ပညာသင်တန်း အမှတ် (၁)ကို ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်မှစတင်၍ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် လတွင် ကေအိုင်အေ
မုံးထန်နယ်မြေတွင် လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်တွင် သန့်ရှင်း အစိုးရက ဗုဒ္ဓဘာသာကို နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သောအခါ ကချင်သောင်းကျန်းသူ အင်အားမှာ
ရုတ်တရက်ကြီးထွားလာသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဇော်တူး၏ညီ ဇော်ဒန်သည် တက္ကသိုလ်တွင် တက်နေရာမှ ယင်း၏ အစ်ကိုများနှင့်ဆက်သွယ် ကြောင်း
အထောက်အထားအရ အထိန်းသိမ်းခံနေရစဉ် လွတ်မြောက်ပြီးတောခိုသွားသည်။ တော်လှန်ရေး ကောင်စီတက်ခါစတွင် ကေအိုင်အေသောင်းကျန်းမှု မှာ
ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင် ခိုင်မြဲစွာ အမြစ်တွယ်နေပြီဖြစ်ပေသည်။
အခြားသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းများ
တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရက ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်အာဏာထိန်းသိမ်းလိုက်စဉ် အဓိကပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုအင်အားစုများ  မှာ
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ကရင်သောင်းကျန်းသူ များသာ ဖြစ်သည်။
ယင်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းနှစ်ရပ်မှာ သောင်းကျန်းသူအားလုံးအနက် အင်အားအတောင့် တင်းဆုံးအဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီမှာ
တစ်ပြည်လုံးတွင် ပျံ့နှံ့နေ သော်လည်း ဗဟို အုပ်ချုပ်မှုမှာ လွတ်ကင်းခြင်းမရှိပေ။ ကေအင်န်ယူများ မှာမူ ကွန်မြူနစ်လိုလားသူနှင့် မလိုလားသူဟူ၍ နှစ်ခြမ်း
ကွဲနေသည်။ ပဲခူးရိုးမနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသမှာ အဆိုးရွားဆုံးဒေသများဖြစ်နေသည်။
အင်အားတောင့်တင်းခြင်းမရှိသော်လည်း နိုင်ငံ ရေးအရ အရေးပါသောအဖွဲ့အစည်းမှာ သခင်စိုး၏ အလံနီပါတီ(ခေါ်)ကွန်မြူနစ်ပါတီ(ဗမာပြည်)ဖြစ်သည်။
အလံနီများသည် ရခိုင်ဒေသတွင် ခိုအောင်းလျက်ရှိပြီး ထိုအချိန်တွင် ရခိုင်၌ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် မူဂျာဟစ် အကြွင်းအကျန်များလည်း ရှိနေလေရာ
ကုသပေးခြင်း၊ စည်းရုံးဟောပြောခြင်းစသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ပြည်သူလူထုအနေနှင့် အနှောင့် အယှက်ဖြစ်စရာမဟုတ်ဟု ယူဆနေကြသည်။
ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ဖျားတွင် တရုတ်ဖြူအကြွင်း အကျန်အချို့ရှိနေသေးသော်လည်း ယင်းတို့သည် စစ်ရေးအရ တိုက်ခိုက်ခြင်းထက် ဘိန်းလုပ်ငန်းကိုသာ
ဆောင်ရွက်နေကြသည်။
ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့ငယ် များသည်လည်း အာဏာစွန့်လိုက်ရသော စော်ဘွား များ၏ သွေးထိုးမြှောက်ပင့်မှုကြောင့် လှုပ်ရှားနေကြ သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊
မေလ ၂ဝ ရက်က စိုင်းနွဲ့(ခေါ်) စဝ်နွဲ့ဦးစီး၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော နွံစစ်ဟန်(ရဲရင့်သော ရှမ်းလူငယ်အဖွဲ့) သည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်တွင် တပ်မတော်က
ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။
သို့ရာတွင် ကျိုင်းတုံနယ်မှ ကျောင်းသားလူငယ် ၂ဝဝ ခန့်သည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ထပ်မံတောခို ၍ အင်အားကြီးထွားလာကြပြန်သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊
နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် စိုင်းကျော်ထွန်းနှင့် စစ်ရဲ တောခို ဘိုမောင်(လဝ)တို့အဖွဲ့ ပူးပေါင်းအင်အား ၁၅ဝဝ ခန့်ဖြင့် တန့်ယန်းမြို့အား တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်
ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် တပ်မတော်က ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်တွင် တန့်ယန်းမြို့ကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
ရှမ်းသောင်းကျန်းသူများသည် နွံစစ်ဟန်အဖွဲ့မှ စတင်ခဲ့သော်လည်း တစ်နှစ်ခန့်ကြာသောအခါ အုပ်စု သုံးစုကွဲလာကြသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင်
ခွန်သော်တာ၊  ခွန်ကြာနုနှင့်   စိုင်းလှအောင်တို့ ခေါင်းဆောင်သော S.S.A (ခေါ်) ရှမ်းပြည်လွတ်လပ် ရေး တပ်မတော်၊ ရှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း ကျိုင်းတုံနယ်မြေ တွင်
ဘုန်းကြီးလူထွက် ဦးကုဏ္ဍလ(ခေါ်) စောက်ငါးခမ်း ဦးစီးသည့် စဝ်ဟုန်စစ်တိုင်း (ခေါ်) ရှမ်းအမျိုးသား တပ်မတော်နှင့် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် စိုင်းနွဲ့ဦးစီး သော
နွံစစ်ဟန် (ခေါ်) ရဲရင့်သော ရှမ်းလူငယ်အဖွဲ့ ဟူ၍ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူ သုံးဖွဲ့ကွဲလျက်ရှိသည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင်  မွန်သောင်းကျန်းသူများ လက်နက်စွန့်၍ အလင်းဝင်လာကြသောအခါ အင်အား ၅ဝ ခန့်သည် ကေအင်န်ယူတို့ မြှောက်ပင့်ပေးမှုကြောင့်
လက်နက်မစွန့်ဘဲ တောတွင်း၌ ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းအဖွဲ့ကို ကေအင်န်ယူများက မွန်ပြည်သစ်ပါတီ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။  မွန်ပြည်သစ်ပါတီမှာ
အင်အားနည်းပါးပြီး စစ်ရေးအရ ထိရောက်စွာလှုပ်ရှား နိုင်ခြင်းမရှိသော်လည်း ကေအင်န်ယူများနှင့် ဗကပ များအတွက် နိုင်ငံရေးဝှက်ဖဲတစ်ချပ်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ကရင်နီအမျိုးသား တိုးတက်ရေးပါတီကဲ့သို့ပင် မွန် ပြည်သစ်ပါတီသည်လည်း ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ နှင့်ကေအင်န်ယူပါတီတို့၏   အပြိုင်အဆိုင်စည်းရုံး
သိမ်းသွင်းမှုကို ခံခဲ့ကြရသည်။ မွန်ပြည်သစ်ပါတီသည် ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီကဲ့သို့ပင် မဒညတ ၌ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း မဒညတတွင် မည်သည့်ဩဇာ
အာဏာမျှ မရှိခဲ့ပေ။
တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရသည် မြေပေါ် နိုင်ငံရေး၊ ပဋိပက္ခများကို  ဖြေရှင်းရန်ခေတ်ပြောင်း တော်လှန်ရေးကို စတင်ဆင်နွှဲချိန်တွင် မြေအောက်၌
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ အလံနီကွန်မြူနစ်ပါတီ၊ ကရင်သောင်းကျန်းသူများ၊ ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက် ရေးပါတီ၊ မွန်ပြည်သစ်ပါတီ၊ ကေအိုင်အေ (ခေါ်) ကချင်
သောင်းကျန်းသူများ၊ ရှမ်းသောင်းကျန်းသူအဖွဲ့သုံးဖွဲ့၊ တရုတ်ဖြူအကြွင်းအကျန်များ၊ မူဂျာဟစ် အကြွင်း အကျန်များသည် နိုင်ငံတော်အား ဆန့်ကျင် ပုန်ကန်၍
ပြည်သူလူထုအား နှိပ်စက်ကလူပြုနေဆဲပင်ဖြစ်လေ သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ကိုလိုနီနယ်ချဲ့စနစ် နှင့် တိုင်းရင်းသားနိုင်ငံရေးအင်အားစုများပြိုကွဲခြင်း၏
အမွေဆိုးကြီးဖြစ်သော ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုကို တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူတို့၏ပူးပေါင်းအင်အားဖြင့် နှိမ်နင်းဖြေရှင်းရန် ပြင်ဆင်ရလေသည်။ ထိုအချိန်တွင်
ပြီးလေပြီ။
=၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ အရေးအခင်း=
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ယူဂျီလုပ်ငန်း
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အမြင့်မားဆုံးနှင့် အဓိကအကျဆုံးရည်မှန်းချက်ကြီးမှာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအား ပစ္စည်းမဲ့အာဏာရှင်စနစ်ဖြင့်ဖွဲ့စည်း
မှာ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးလမ်းစဉ်ပင်ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်အား လက်နက်ဖြင့်ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ကာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီက နိုင်ငံရေးအာဏာကို
ဦးဆောင်သွားရန်  ဖြစ်သည်။ ကွန်မြူနစ် တစ်ပါတီအာဏာရှင်စနစ်ကို ထူထောင်သွားရန်ပင်ဖြစ်သည်။
လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးလမ်းစဉ်ကို စတင် ကျင့်သုံးကတည်းက မြေအောက်လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲ နှင့် မြေပေါ်နိုင်ငံရေးတိုက်ပွဲတို့ကို ဆက်စပ်လှုပ်ရှား၍
အကောင်အထည်ဖော်သွားရန် ဂိုရှယ်က လမ်းညွှန်ခဲ့ဖူး သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး စတင်ကတည်းက မြေပေါ်
တွင်လည်း ပါတီကလာပ်စည်းများ၊ မြေအောက်ပါတီ အဖွဲ့အစည်းများ၏ ဖန်တီးမှုဖြင့် ဆန္ဒပြပွဲများ၊ သပိတ် များကို အကြိမ်ကြိမ်ဖန်တီးခဲ့သည်။ စင်စစ် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊
မတ်လ ၂၈ ရက်မတိုင်မီ လွတ်လပ်ရေးမရမီ ကတည်းကပင် ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင်များသည် အလုပ် သမားသမဂ္ဂ၊ လယ်သမားသမဂ္ဂ၊ ကျောင်းသားသမဂ္ဂ
စသည့်အဖွဲ့အစည်းများတွင်ဝင်ရောက်၍ နေရာယူ ထားပြီးဖြစ်သည်။ လူတန်းစားအသီးသီးတို့၏အကြား တွင်လည်း အသွင်အမျိုးမျိုးဖြင့် စိမ့်ဝင်ထားကြသည်။
နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းအထိ ကွန်မြူနစ် ပါတီနှင့် သံယောဇဉ်မကင်းနိုင်သူများကိုလည်း စည်းရုံးထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီက အာဏာမသိမ်းခင် အခြေအနေသည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံကြီး တစ်ခုလုံး ပြိုကွဲပျက်စီးလုနီးပါး အခြေအနေပင်ဖြစ် သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဖဆပလအကွဲအပြဲမှ စတင်သည်။ မြေပေါ်နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ အကွဲအပြဲမှာ စိုးရိမ်စရာ ပင်ဖြစ်သည်။ ဖဆပလသည်  ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို
ခံလာရသည်။ တည်မြဲဖဆပလများကို အမျိုးသား ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒီများဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း ဆိုရှယ်လစ် ရေးလှုပ်ရှားမှု မည်မည်ရရ မရှိခဲ့ပေ။ ပမညတများမှာမူ
မြေပေါ်ကွန်မြူနစ်များဟု စွပ်စွဲခံနေရသည်။ ဖဆပလ အကွဲတွင် သန့်ရှင်းဖဆပလ (ပထစ)များနှင့် ပမညတ များ ပူးပေါင်းခဲ့သော်လည်း ယာယီသာဖြစ်သည်။ ရှမ်း
စော်ဘွားများက ဖက်ဒရယ်မူဖြင့် ရှမ်းပြည်ခွဲထွက်မည် ဟု ခြိမ်းခြောက်လာခြင်းအား မည်သည့်နိုင်ငံရေးပါတီ ကမျှ မဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့ပေ။ ရှမ်းစော်ဘွားများက အရှေ့
တောင်အာရှ စစ်စာချုပ်အဖွဲ့(ဆီးတိုး)နှင့် လျှို့ဝှက် ဆက်သွယ်ခဲ့သဖြင့် ရှမ်းပြည်သာခွဲထွက်ပါက ဆီးတိုးက စစ်ရေးအရ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ကူညီမည့်အရေးသည်
တိုင်းပြည်ဖရိုဖရဲဖြစ်နေချိန်မှာ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီအတွက် အခွင့်ကောင်းကြီးပင်ဖြစ် သည်။  သို့သော်  ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် တပ်မတော်၏
ထိုးစစ်များကြောင့် စစ်ရေးရော၊ နိုင်ငံရေး ပါ အကြီးအကျယ်ကျဆုံးနေပြီး နာလန်ထူရန်ကြိုးစား နေရချိန်ဖြစ်သည်။  အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက် တပ်မတော်၏
ထိုးစစ်ကြီးများနှင့် ဓမ္မန္တရာယ်လှုပ်ရှားမှု အရှိန်သည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ကောင်းစွာ ဖိစီးနှိပ်စက်နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖက်ဒရယ်မူ ကြောင့်
တိုင်းပြည်ပြိုကွဲတော့မည့်အချိန်တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် အခွင့်ကောင်းယူနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ တပ်မတော်က ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်တွင်
အာဏာရယူလိုက်သောအခါတွင်ကား ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် အပြီးသတ်အာဏာသိမ်းရေးကို ဆောင်ရွက်ရန်  ပိုမို၍အလှမ်းဝေးသွားရသည်။ တပ်မတော်
က စစ်ဆင်ရေးအရှိန်များကိုတိုးမြှင့်နေခြင်း ကြောင့်လည်း စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို အကောင် အထည်ဖော်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ ထို့ကြောင့် (Under Ground) (ခေါ်)
မြေအောက်ယူဂျီလုပ်ငန်းများကိုသာ တိုးမြှင့်နိုင်ရန် ကြိုးစားရတော့သည်။
ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုများ
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်တွင်လည်း ကျောင်းသားလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်စည်းရုံးအခြေချ ခဲ့ရာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ တောခိုချိန်တွင် ထိုစဉ် က
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားအမြောက်အမြားလည်း တောထဲသို့ရောက်သွားခဲ့ရသည်။ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂနှင့် ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ
ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းနိုင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများမှာလည်း ရောင်စုံသောင်းကျန်းသူများ ဆူပူထကြွ နေကြသဖြင့် မှေးမှိန်နေရာမှ ၁၉၅၁ခုနှစ်တွင်  ပြန်လည်၍
အကောင်အထည်ပေါ်လာသည်။
ကွန်မြူနစ်ကျောင်းသားများ တောခိုကုန်ကြသဖြင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် သန့်ရှင်းကျောင်းသားများက တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ(တကသ)အာဏာကို
ဩဇာလွှမ်းမိုးနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ကြပေ။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် လတွင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်(ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်)ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဗကသသည် အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေး ပြည့်ဝခိုင်မာ ရေး၊ ဒီမိုကရေစီပညာရေး၊ ကျောင်းသားအခွင့်အရေး ကာကွယ်ရေး၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကြွေးကြော်သံများ ဖြင့်
အင်အားကြီးထွားလာသည်။ အမျိုးသားလွတ်လပ် ရေး ပြည့်ဝခိုင်မာရေးဟူသော ကြွေးကြော်သံသည် မြန်မာနိုင်ငံသည် အပြည့်အဝလွတ်လပ်ခြင်းမရှိ ဟူသော
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အယူအဆနှင့် ဆင်ဆင်တူနေသည်။ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကြွေးကြော်သံ မှာလည်း ကွန်မြူနစ် ကြွေးကြော်သံပင်ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် တိုးတက်သောကျောင်းသား အင်အားစု(ဒီအက်စ်အို) (Democratic Student Organization) ဟူ၍လည်း ပေါ်ပေါက်လာပြီး ဗကသတွင်
ဩဇာလွှမ်းမိုးလာသည်။ သို့သော် ဒီအက်စ်အိုများသည် ဖဆပလအစိုးရ၏ လက်ကိုင်တုတ်များအဖြစ် စွပ်စွဲ ခံရကာ ဩဇာကျဆင်းလာသည်။ ကျောင်းသားများ
အကြားတွင် ဂိုဏ်းကွဲမှုကြောင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက် တကသ ရွေးကောက်ပွဲမှာလည်း ပျက်ပြား သွားခဲ့ရသည်။
မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင်လည်း ကျောင်းသားများ ညီညွတ်ရေးအင်အားစု (Student Unity Force) နှင့် နိုင်ငံရေးမလုပ်သော တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားအဖွဲ့
(ယူအက်စ်အို) (University  Student Organization) ဟူ၍ပေါ်ပေါက်လာသည်။ သို့သော် (ယူအက်စ် အို)၏နောက်ကွယ်တွင် ဒီအက်စ်အိုများပါဝင်လာသဖြင့်
ရွေးကောက်ပွဲပျက်ပြန်သည်။ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား လောကတွင် အဓိကအားဖြင့် ဖဆပလအစိုးရလိုလား သူနှင့် ဖဆပလအစိုးရဆန့်ကျင်သူဟူ၍ ကွဲပြားလာ
ခြင်းဖြစ်ရာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ဖဆပလ အစိုးရဆန့်ကျင်သော ကျောင်းသားအုပ်စုများအတွင်း ဝင်ရောက်၍ စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ အစိုးရ၏ချို့ယွင်းချက်
များကြောင့်လည်း အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးကျောင်းသား အင်အားစုများမှာ ပို၍အင်အားကြီးထွားလာရသည်။
အောက်တိုဘာ အရေးတော်ပုံ
၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ တကသရွေးကောက်ပွဲများ ပျက်ခဲ့ ပြီးနောက် ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလ ကျောင်းတစ်လ ပိတ်ရေး သပိတ်ပြဿနာပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန် တွင်
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ ဆူပူခဲ့ကြရာ မျက်ရည် ယိုဗုံးများသုံး၍ နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုကို ဦးဆောင်သောကျောင်းသားများမှာ လက်ဝဲဝါဒီများ ဖြစ်ပြီး
အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေး၊ အောက်တိုဘာ အရေးတော်ပုံ စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ် က ဒီအက်စ်အိုကျောင်းသားများကို ဆိုရှယ်လစ်
ကျောင်းသားများ ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဖဆပလအစိုးရ ကလည်း ဆိုရှယ်လစ်ရေးကို ကြွေးကြော်ပြီး ကွန်မြူနစ် ကို ဆန့်ကျင်နေချိန်ဖြစ်သည်။ တကသ
ရွေးကောက်ပွဲ တွင် ဒီအက်စ်အိုများ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ပြီး အောက်တိုဘာ ကျောင်းတစ်လပိတ်သည့်အစဉ်အလာအတိုင်း အစိုးရ ကလည်း မလိုက်လျောဘဲ ၁၅ ရက်သာ
ကျောင်းပိတ် ရန် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းသားအဖွဲ့ပေါင်း ၆ဝ ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ၂၉-၉-၅၃ ရက်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ကျောင်းသားများ ဆန္ဒပြသပိတ်
မှောက်ခဲ့ကြသည်။ ၁-၁ဝ-၅၃ ရက်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သည့် ကိုမျိုးအောင်၊ ကိုကျော်လွင်၊ ကိုအုံး၊ ကိုကျော်ငြိမ်းနှင့်
ကိုအံ့မောင်တို့ကို ရဲများက ကျောင်းဆောင်ပေါ်အထိတက်၍ ဖမ်းခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စ နှင့်ပတ်သက်၍ ကျောင်းသား ၃ဝဝဝ ကျော် ဆူပူဆန္ဒပြ ကြရာမှ ၃-၁ဝ-၅၃
ရက်တွင် အဓိကရုဏ်းဖြစ်ပွား တော့သည်။ ရဲများက သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းရာ ကျောင်းသားအချို့ ဒဏ်ရာရခဲ့ကြသည်။  အချို့ ရာသက်ပန်ကျောင်းထုတ်
ခံရသည်။ ကျောင်းလည်း ပိတ်လိုက်ရသည်။
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားအဖွဲ့ချုပ်၏ တတိယအကြိမ်မြောက် ညီလာခံကို ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်မှ ၃ ရက်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်
ဝေဠုဝန်ကျောင်းတိုက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ညီလာခံသို့ မြို့နယ်ပေါင်း ၃၂ မြို့နယ်မှသမဂ္ဂကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့သည်။  ဒီအက်စ်အိုများကလည်း
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား သမဂ္ဂအဆောက်အအုံ တွင် စင်ပြိုင်ညီလာခံကျင်းပခဲ့သည်။ ဒီအက်စ်အိုသည် ဖဆပလ၏ အသုံးချခံအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်လာ
သဖြင့် ကျောင်းသားအများစု၏  ထောက်ခံမှုကိုမရရှိဘဲ (Dirty Student Organization))ဟု ပြောင်လှောင် အမည်ပေးခြင်းပင်ခံလာရသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင်
ကျောင်းသားထုအတွင်း စည်းလုံးညီညွတ်ရေး၊ အစိုးရ နှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ရေး  လှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အစိုးရဘက်မှလည်း ကျောင်းသား
ခေါင်းဆောင်များကို ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုကိုယ်တိုင် ဖိတ်ခေါ် ၍ ဆွေးနွေးခြင်း၊ တကသ၏ ၂၅ ကြိမ်မြောက် ငွေရတု အခမ်းအနားကို ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုကိုယ်တိုင်
ဖြေရှင်းရသော ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး  ဦးကျော်ငြိမ်းနှင့်မူ  ဆက်ဆံရေး မပြေပြစ်ခဲ့ပေ။ ၁၉၅၅ - ၅၆ ခုနှစ်များတွင် အစိုးရ၏ လိုက်လျောမှုများကြောင့် ကျောင်းသား
လှုပ်ရှားမှုများ ငြိမ်သက်နေခဲ့သည်။
ဟယ်ရီတန်အရေးအခင်း
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်စိန်ပေါကျောင်းမှ ခုနစ်တန်းကျောင်းသား ဟယ်ရီတန်သေဆုံးခဲ့မှုကြီး ဖြစ်ပွားလာသည်။ ထိုနှစ်က သတ္တမတန်းအစိုးရစစ် စာမေးပွဲ
မေးခွန်းပေါက်ကြားသဖြင့် စာမေးပွဲများကို ပယ်ဖျက်လိုက်ရာမှစ၍ ကျောင်းသားများဆူပူကြတော့ သည်။ ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာတိုက်နှင့် ပညာမင်းကြီး ရုံးရှေ့တွင်
အဓိကရုဏ်းများဖြစ်ပွားသည်။ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာတိုက်တွင် ရဲများက သေနတ်ဖြင့်ပစ်ခတ်၍ လူစုခွဲခဲ့ကြရာ ကျောင်းသားသုံးယောက် ထိမှန်ဒဏ်ရာ
ရခဲ့ကြသည်။ ဒဏ်ရာရသူများအနက်မှ အမှတ်(၅၁) ကိုယ့်မင်းကိုယ့်ချင်းလမ်းနေ မစ္စတာတန်သိန်ကြောင် ၏သား စိန်ပေါကျောင်းသား ဟယ်ရီတန် (၁၆-နှစ်) သည်
ဒဏ်ရာပြင်းထန်ပြီးသေဆုံးသွားရသည်။ တကသ နှင့်ဗကသအဖွဲ့ချုပ်တို့ကလည်း တောင်းဆိုချက်များကို တောင်းဆိုကြရာ ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုအိမ်တွင် ကျောင်းသား
ခေါင်းဆောင်  ကိုခင်မောင်အုန်း၊   ကိုဇော်ဝင်း၊  ကိုခင်အောင်၊ ကိုမောင်မောင်ခင်တို့တက်ရောက်ပြီး ဆွေးနွေးကြသည်။
ကျောင်းသားများ၏ အရေးပေါ်တောင်းဆိုချက် များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
(၁)	သတ္တမတန်းစာမေးပွဲကို ဆက်လက်စစ်ဆေး ရန်၊
(၂)	သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်မှုကို ရှုတ်ချရန်၊
(၃)	မေးခွန်းပေါက်ကြားမှုကို စုံစမ်းအရေးယူရန်၊
(၄)	လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသည့် သတ္တမတန်း ကျောင်းသားများ ဆူပူထိခိုက်မှုအရေးကို ဗကသ၊ တကသတို့ ပူးပေါင်း၍ဆောင်ရွက် သွားရန်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်တွင် ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်များက ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု၏နေအိမ်၌ ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုနှင့် ဆွေးနွေးကြပြီး အောက်ပါအတိုင်း
တောင်းဆိုကြပြန်သည်-
(၁)	တာဝန်ရှိသူ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး၊ ပစ်မိန့်ပေး သော တရားသူကြီးနှင့် ပစ်ခတ်သူရဲများ အား အရေးယူ အပြစ်ပေးရန်၊
(၂)	မေးခွန်းပေါက်ကြားမှုမှာ ပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ဌာနအရာရှိများ၏ တာဝန်ချို့ယွင်းမှုသာ ဖြစ်၍ တာဝန်ရှိသူအရာရှိများအား ဖော်ထုတ်အပြစ်ပေးရန်၊
(၃)	စုံစမ်းရေးကော်မရှင်တွင် ကျောင်းသား ကိုယ်စားလှယ်များအား ပါဝင်ခွင့်ပြုရန်၊
(၄)	ကော်မရှင်၏အမည်ကို ကျောင်းသားများ အား သေနတ်နှင့်ပစ်ခတ်မှု စုံစမ်းရေး ကော်မရှင် ဟု ပြောင်းလဲရန်၊
အစိုးရက တာဝန်ရှိသူအဆင့်ဆင့်ကို ဖော်ထုတ် အရေးယူမည်ဖြစ်သော်လည်း အခြားတောင်းဆိုချက် များကိုမူ မလိုက်လျောနိုင်ဟုဆိုသည်။ ဤသို့ဖြင့်
ပစ်လိုက်ပြီး ဖွဲ့စည်းခွင့်များကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကစပြီး ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းဟူ၍ တက္ကသိုလ်ကောလိပ်အဆင့်များတွင်သာ ရှိတော့သည်။
ကျောင်းသားများသည် ဖဆပလအစိုးရအား ဦးတည်၍ တိုက်ပွဲဝင်လာကြရာ ဖဆပလကို နံပါတ်(၁) ရန်သူ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၊
အလံနီပါတီရဲဘော်ဖြူ စသည်တို့နှင့် မဟာမိတ်သဖွယ် ဖြစ်လာသည်။  သောင်းကျန်းသူများအဖို့လည်း ကျောင်းသားလောကထဲသို့  ခြေချစည်းရုံးရန်  ပိုမို
လွယ်ကူလာစေသည်။ ဖဆပလအစိုးရအဖွဲ့ထဲတွင် လည်း ကျောင်းသားများကို လိုက်လျောလိုသူများနှင့် ကျောင်းသားများအပေါ် သဘောထားတင်းမာသူများ
ကွဲလာကြသည်။
ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်(ဗကသ) သည် အထက်တန်းကျောင်းများတွင် သမဂ္ဂများဖွဲ့စည်းခွင့်ရရေးနှင့် အမျိုးသားပညာရေး
နှီးနှောဖလှယ်ပွဲတစ်ရပ်ကျင်းပရေးတို့ကို တောင်းဆိုခဲ့ သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှာ ကျောင်းသား ၅ဝ ပါဝင် သော တကသကျောင်းသားအင်အားစုများ၊
လူမျိုးစု ကျောင်းသားများ၊ ယဉ်ကျေးမှုကိုယ်စားလှယ်များပါဝင် သည်။ ကျောင်းသားကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို တရုတ်နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ပြီး တရုတ်-
ဗမာကျောင်းသား လူငယ်များ ချစ်ကြည်ရေးကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာအရေးတော်ပုံနှင့် ဟယ်ရီတန်အရေး အခင်းသည် ကျောင်းသားတို့၏
အရေးသက်သက်သာ ဖြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ကျောင်းသားများသည် ငြိမ်းချမ်းရေး၊ ဒီမိုကရေစီရေးနှင့် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး စသော နိုင်ငံရေး
ကြွေးကြော်သံများကို ကြွေးကြော်လာ ကြသည်။ ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် ကျောင်းသားများနှင့် ပြဿနာကို ရှောင်ရှားသည့်အနေဖြင့် တက္ကသိုလ် ကျောင်းဝင်းအတွင်း
သို့ဝင်ရောက်လေ့မရှိပေ။ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ မြို့ပေါ်တက်၍ မြေအောက်လုပ်ငန်း (ယူဂျီလုပ်ငန်း)ဟုခေါ်သော သူလျှိုလုပ်ငန်းကို လုပ်နေ သူများအတွက်
အလုံခြုံဆုံးပုန်းအောင်းနိုင်သည့်နေရာ မှာ တက္ကသိုလ်ကျောင်းဆောင်များပင်ဖြစ်သည်။ ဗကပယူဂျီတို့သည် ရဲကလိုက်လံဖမ်းဆီးသည့်အခါတိုင်း ကျောင်းဆောင်များ
တွင် ပုန်းအောင်းလေ့ရှိကြသည်။ ကျောင်းသားလောကထဲတွင်လည်း ကွန်မြူနစ်မြေပေါ် ကလာပ်စည်းဝင်ကျောင်းသားများကို စည်းရုံးလာနိုင်ခဲ့ ကြသည်။
ဖဆပလ အကွဲအပြဲ ဇာတ်လမ်းနှင့်ကျောင်းသား လောက
ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးမကွဲပြဲခင်ကပင် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု ၏အုပ်စုသည် ကျောင်းသားများနှင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်ခဲ့သည်။ ဦးနုသည် ကျောင်းသားများအား အရေးတယူ
ဆက်ဆံခဲ့သည်။ ဦးနုက ကျောင်းသားများ အား လူသိရှင်ကြားအရေးပေး၍ ဆက်ဆံနေချိန်တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဦးကျော်ငြိမ်းသည် ဥပဒေအရ
သော်လည်းကောင်း၊ အစိုးရ၏ပေါ်လစီအရသော် လည်းကောင်း ကျောင်းသားများနှင့်ဆက်ဆံရေး မပြေပြစ်ဘဲဖြစ်နေသည်။ ဖဆပလအဖွဲ့ကြီး သန့်ရှင်း တည်မြဲ
ကွဲကြသောအခါ ကျောင်းသားများသည် သန့်ရှင်းကိုထောက်ခံကြပြီး တည်မြဲကိုမူ ဦးတည် တိုက်ခိုက်ကြသည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကလည်း သန့်ရှင်းကို
ထောက်ခံခဲ့သည်။ သန့်ရှင်းအစိုးရအာဏာ ရလာသောအခါ ကျောင်းသားများနှင့်ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်နေခဲ့သည်။ ကျောင်းသားများ၏ တောင်းဆို ချက်အတိုင်း
အမျိုးသားပညာရေး နှီးနှောဖလှယ်ပွဲကို အစိုးရက ဦးစီးကျင်းပရန်လည်း ပြင်ဆင်လာသည်။
အဇာဘိုင်ဂျာနီဘာသာစကား
အဇာဘိုင်ဂျာနီဘာသာစကား (Azerbaijani) သည် တာကစ်ဘာသာစကားများ (Turkic languages) အနွယ်ဝင် ဘာသာစကားတခုဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် အဇာဘိုင်ဂျာနိစ်လူမျိုးများ (Azerbaijanis) ပြောဆိုသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ၊ တူရကီနိုင်ငံ၊ အီရန်နိုင်ငံ၊ ရုရှားနိုင်ငံ၊ အီရတ်နိုင်ငံများတွင် အဇာဘိုင်ဂျာနီဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း-၂
ဖဆပလ အကွဲအပြဲ ဇာတ်လမ်းနှင့်ကျောင်းသား လောက
နိုင်ခဲ့ပေ။ ကျောင်းသားများ၏ လှုပ်ရှားမှုမှာ နိုင်ငံရေးအရ များစွာထိရောက်သည်ကို ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီက နားလည်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အစိုးရနှင့်
ကျောင်းသားဆက်ဆံရေး ပြေပြစ် ခြင်းကို ကျောင်းသားဘက်က လျှော့ပေးရသည်ဟု မြင်နေသော ကျောင်းသားများ၊ အစိုးရ၏ပညာရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို
လက်မခံသည့်ကျောင်းသားများက ဗကသများအဖွဲ့ချုပ်သစ်ဟု စင်ပြိုင်ထူထောင်ခြင်းကို အားပေးခဲ့သည်။ မူလဗကသနှင့်တကသတို့၏ ဦးဆောင်မှုကိုလည်း
ဖြိုခွဲလာသည်။ တပ်ဦးသစ်ဟူသော ကျောင်းသားအင်အားစုတစ်ခုကို အယူအဆပြင်းထန် သူများဖြင့်ထူထောင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းသားတိုက်ပွဲများကို အကြမ်းဖက်ခြင်း၊
အလွန်အကျွံဖြစ်စေခြင်းတို့အထိ အရှိန်တိုးမြှင့်၍ အစိုးရနှင့်ကျောင်းသားအကြား ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားစေရန်လည်း ကြိုးစားခဲ့သည်။ တည်မြဲ များ နိုင်ငံရေးရှုံးနိမ့်ချိန်တွင်
ဒီအက်စ်အို ကျောင်းသား များ မှေးမှိန်ကျဆုံးသွားကြသော်လည်း သန့်ရှင်းအစိုးရ နှင့် ပြေလည်သည့်ကျောင်းသားများ ဩဇာတက်လာ ခြင်းကို ဗမာပြည်
ကွန်မြူနစ်ပါတီက မလိုလားခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများလောကထဲတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး အင်အားစုများ
ရှင်သန်တိုးပွားနေရန် အစဉ်တစိုက် ကြိုးပမ်းနေရသည်။
အိမ်စောင့်အစိုးရတက်လာသောအခါ ကျောင်း သားသမဂ္ဂများ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ''အာဏာပြောင်းလဲ မှုသည် တိုင်းပြည်တိုးတက်ရေးကို အတားအဆီးဖြစ် စေသည်၊
ထိုဆန္ဒပြပွဲများမှာ ကွန်မြူနစ်ကျောင်းသား များ၏ လှုံ့ဆော်မှုဖြင့်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသာဖြစ်သည်။ အိမ်စောင့်အစိုးရပေါ်ပေါက်လာရခြင်းမှာ ဖဆပလ
အဖွဲ့ကြီးနှစ်ခြမ်းကွဲပြီး အစိုးရက တိုင်းပြည်ကိုမအုပ်ချုပ် နိုင်တော့သဖြင့် တပ်မတော်အား တရားဝင်အာဏာ အပ်နှင်းသောကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းသာဖြစ်
သော်လည်း ကွန်မြူနစ်ပါတီများက စစ်တပ်အာဏာ သိမ်းသည့်ပုံစံမျိုးဖြစ်အောင်  လှုံ့ဆော်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ထိုလှုံ့ဆော်ချက်များမှာ အောင်မြင်ခြင်း မရှိ ခဲ့ပေ။
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး စတင်ကတည်းက အစိုးရအာဏာရရှိ ထားသော ဖဆပလကို နံပါတ်(၁) ဦးတည်ရန်သူအဖြစ် နိုင်ငံရေး၊
တပ်မတော်သာဖြစ်သည်။ ဖဆပလအကွဲတွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီက သန့်ရှင်းကို ထောက်ခံခဲ့ခြင်းမှာ တည်မြဲများကို တပ်မတော်က ထောက်ခံသည်ဟု ယူဆ
သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ မြေပေါ်နိုင်ငံရေးတိုက်ပွဲ များကို တည်မြဲများက ဖိနှိပ်ခဲ့သောကြောင့် လည်းကောင်း၊  ယာယီနိုင်ငံရေး  အမြတ်ထုတ်၍ ထောက်ခံ
ခဲ့ခြင်းသာဖြစ်သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် သန့်ရှင်းများကို ပျော့ပျောင်းသူများဖြစ် သဖြင့် အလွယ်တကူ အနိုင်ရလိမ့်မည်ဟုယူဆထားခဲ့ သည်။
အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက်တွင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ထိရောက်နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး တိုက်ပွဲများကို မဆင်နွှဲနိုင်ခဲ့ပေ။ သန့်ရှင်းအစိုးရ တက်
လာသောအခါတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ရန်သူအဖြစ်သာ သဘောထားရပြန်သည်။ စင်စစ် ဗမာ ပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီအနေနှင့် ယင်းတို့ပါတီမှလွဲ၍
မည်သည့်ပါတီအာဏာရရ၊ မည်သူအစိုးရ ဖြစ်ဖြစ် ရန်သူအဖြစ် တိုက်ခိုက်ရမည်သာဖြစ်သည်။ သန့်ရှင်း အစိုးရသည် ပျော့ညံ့သော်လည်း ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်
ပါတီသည် နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး၊ ထိုးစစ်များကို ဆင်နွှဲ နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ ဤသို့ဖြစ်ရသည်မှာ တပ်မတော် ကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်သည် မည်သည့်
အစိုးရတက်တက်၊ တက်လာသည့်အစိုးရကိုအကာ အကွယ်ပေးပြီး သောင်းကျန်းသူများကို အစဉ်တစိုက် တိုက်ခိုက်သွားရမည်သာဖြစ်သည်။
ဗကပတို့၏ကြွေးကြော်သံပင်ဖြစ် သည်။ ဗကပတို့သည် သန့်ရှင်းအစိုးရ၏ အနောက် မျှော်ကိုးမှုကို နိုင်ငံရေးအရ တိုက်ခိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့ သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊
ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗမာ့ တပ်မတော်လေတပ်မှတိုက်လေယာဉ်များနှင့် အမေရိ ကန်လုပ် လေယာဉ်တို့ လေကြောင်းတိုက်ပွဲဖြစ်ပွားပြီး ဗိုလ်ပီတာကျ ဆုံးသွား
သောကြောင့် ကျောင်းသားများ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုသည် ပိုမိုအရှိန် ရသွားခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ အမေရိကန်သံရုံးနှင့် မန္တလေး မြို့
အမေရိကန်ကောင်စစ်ဝန်ရုံးတို့ကို ကျောင်းသား လူငယ်အမြောက်အမြား ဝိုင်းဝန်းဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ ပထစအစိုးရက ကျောင်းသားများကို လက်နက်ဖြင့်
နှိမ်နင်းခဲ့သည်။ ကျောင်းသားလူငယ်  တပ်ဦးက အမေရိကန်နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတိုက်ပွဲမှ ပထစအစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေးတိုက်ပွဲသို့ တိုးမြှင့်ကူးပြောင်းရန် လှုံ့ဆော်
သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
၁၉၆၁ ခုနှစ်အတွင်းတွင် ကျောင်းသားများ၏ အမေရိကန်နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှု၊ ပြည်နယ် အချို့က ဖက်ဒရယ်မူဖြင့် ခွဲထွက်ရန်ခြိမ်းခြောက်လာမှု၊
ရန်ကုန်-မန္တလေး စာပို့ရထားကို ကေအင်န်ဒီအိုတို့က မိုင်းခွဲတိုက်ခိုက်ပြီး တက္ကသိုလ်ကျောင်းသူများအပါအဝင် ဓားစာခံမိန်းကလေး ၈ဝ ကို ဖမ်းဆီးသွားခြင်း၊
ကျောင်းကိစ္စ အဓိကရုဏ်းဖြစ်ပွားခြင်းတို့ကြောင့် တစ်တိုင်းပြည်လုံး မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေလေရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ၏  လှုပ်ရှားမှုများသည် ကျောင်းသား
အရေးသက်သက်သာ မဟုတ်တော့ဘဲ နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်အထိ များစွာကျယ်ပြန့်၍လာသည် ကို တွေ့ရသည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် အလံနီ ပါတီတို့သည်
ကျောင်းသားလောကထဲတွင် မိမိတို့၏ အမာခံများကို မြုပ်နှံလျက်ရှိရာ ဗကသ၊ တကသအဖွဲ့ အစည်းများတွင် ခေါင်းဆောင်အတော်များများသည် ကွန်မြူနစ်များ
ဖြစ်နေကြသည်။ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များသည်လည်း ဗကပယူဂျီများ၏ ပုန်းအောင်းရန် ဗဟိုဌာနကြီးဖြစ်နေရုံသာမကဘဲ အချို့ ဗကပယူဂျီများ
သည် ရက်ရှည်လများပင် ခိုအောင်းနေ ကြသည်ဟုဆိုသည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ဇူလိုင်လကျောင်းသားအရေးအခင်း
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်တွင် တော်လှန်ရေး ကောင်စီသည် အာဏာရ ပထစခေါင်းဆောင်များကို သာမကဘဲ မြေပေါ်နိုင်ငံရေးပါတီများမှခေါင်းဆောင်
အများအပြားကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်း၍ နိုင်ငံတော် အာဏာကို ရယူလိုက်ရသည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီ ၏ အရေးကြီးဆုံးတာဝန်မှာ ဖက်ဒရယ်မူဖြင့် ခွဲထွက်
ခွင့်အန္တရာယ်ကို တားဆီးရေးပင်ဖြစ်သည်။ ခွဲထွက်ခွင့် ကို ကြွေးကြော်၍ ပုန်ကန်ထကြွနေသော ရှမ်း သောင်းကျန်းသူများမှာ အင်အားနည်းပါးသည့်အပြင်
စည်းလုံးညီညွတ်မှုမရှိဘဲ အဖွဲ့ငယ်များ ကွဲနေသည့် အတွက် ခွဲထွက်ခွင့်ကို စစ်ရေးအရ ဖိအားပေးလာမှုကို စိုးရိမ်ရန်မလိုပေ။ သို့သော် နိုင်ငံရေးအရ တစ်ဖက်သတ်
ကြေညာ၍ ခွဲထွက်ကာ ဆီးတိုးတပ်များအား ဖိတ်ခေါ် လာမည့်အန္တရာယ်ကိုမူ သတိထားနေရသည်။ ထို့အပြင် ပထစအစိုးရက ပေါ်ပေါက်နေသည့်ပြဿနာပေါင်း
သောင်းခြောက်ထောင်ကို ဆက်လက်ဖြေရှင်းရန်လည်း တာဝန်ရှိနေသည်။ အစိုးရသစ်အနေနှင့် အစိုးရဟောင်း လက်ထက်က ပေါ်ပေါက်ပြီး  မပြီးပြတ်သေးသည့်
ပြဿနာများကို ဆက်လက်ဖြေရှင်းရမည်သာဖြစ်သည်။ ပထစအစိုးရလက်ထက်မှ ကောင်းမွေဆိုးမွေများကို တော်လှန်ရေးကောင်စီသည် ဆက်ခံသွားရမည်သာ
ဖြစ်သည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရ တက်လာပြီး ရက်ပိုင်းအတွင်းမှာပင် တန်းမြင့်ကျောင်းထွက်စာမေးပွဲ (နဝမတန်းအစိုးရစစ် စာမေးပွဲ) မေးခွန်းပေါက်ကြားမှု တစ်ရပ်
ပေါ်လာသည်။ မေးခွန်းပေါက်ကြားမှုမှာ တစ်ပြည်လုံးတွင်မဟုတ်ဘဲ ရန်ကုန်နှင့် ဟံသာဝတီခရိုင် တွင်သာဖြစ်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအနေနှင့် အခြား
ရင်ဆိုင်နေရသော ပြဿနာများနှင့် နှိုင်းစာလျှင် ကိုးတန်းစာမေးပွဲ မေးခွန်းပေါက်ကြားမှုမှာ အသေးအဖွဲ ပြဿနာသာဖြစ်နေသည်။ ထိုအချိန်မှာပင် ပညာရေး
နှင့်ကျန်းမာရေးဌာနတာဝန်ခံ(ဝန်ကြီး)ဗိုလ်မှူးချုပ် သန်းဖေ ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် ဗိုလ်မှူးကြီးလှဟန် စတင် တာဝန်ယူခါစအချိန်လည်း ဖြစ်နေသည်။ ဗိုလ်မှူးကြီး
လှဟန်က မေးခွန်းပေါက်ကြားမှုကို တော်လှန်ရေး ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းထံတင်ပြပြီး ရန်ကုန်နှင့်ဟံသာဝတီခရိုင်တွင်ပြုလုပ်သော တန်းမြင့်
ကျောင်းထွက်စာမေးပွဲများကို ဖျက်သိမ်း၍ စာမေးပွဲ အသစ်များပြန်လည်ပြုလုပ်ပေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ကျောင်းများမှာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်တွင် စာသင်နှစ်ပြန်လည်စတင်ရန် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ တန်းမြင့်ကျောင်းထွက် စာမေးပွဲမေးခွန်းများ
သောင်းကျန်းသူ သူလျှိုများစိမ့်ဝင်နေမှု၊ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများအတွင်း ကျောင်းစည်းကမ်းများ လျော့နည်းနေမှုတို့ကြောင့် အစိုးရကကျောင်းဆောင်
စည်းကမ်းအသစ်များကို ထုတ်ပြန်ထားချိန်လည်းဖြစ် သည်။ ကျောင်းစည်းကမ်းအသစ်များကို မလိုက်နာလို ကြသော ကျောင်းသားများ မကျေမနပ်ဖြစ် နေကြချိန်
တွင် ရန်ကုန်နှင့်ဟံသာဝတီခရိုင်တွင်  နဝမတန်း စာမေးပွဲများကို ဖျက်သိမ်းကြောင်းကြေညာလိုက်သည့် အခါ ကျောင်းသားများအတွက်ဆူပူရန် အကြောင်းပြ
စရာရရှိသွားတော့သည်။
ထိုစဉ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်မှာ ဦးကာဖြစ်ပြီး ကျောင်းသားအဆောင်များ ညွှန်ကြား ရေးမှူးမှာ ဦးပွားယုခင်ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်
ကျောင်းသားသမဂ္ဂ အဆောက်အအုံတွင် ဗမာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ(ဗကသ)၊ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ(တကသ)နှင့် ရန်ကုန်
ခရိုင်လုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ(ရကသ)တို့ အခြေစိုက် ၍ လှုပ်ရှားနေကြရာ  ခေါင်းဆောင်အများစုမှာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အမာခံကေဒါများ
ဖြစ်နေ ကြသည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ယူဂျီများသည် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များအား တိုက်ရိုက်ပင် ကြိုးကိုင်လျက်ရှိသည်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကေဒါ
အချို့မှာ ကျောင်းသားအသွင်ယူထားကြပြီး စာမေးပွဲများကို ဖြေဆိုခြင်းမပြုဘဲ စာမေးပွဲအကျခံကာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂအဆောက်အအုံတွင် နေထိုင်လျက်
ရှိကြသည်။ ကွန်မြူနစ်ကျောင်းသားများသည် သမဂ္ဂ အဆောက်အအုံတွင်နေထိုင်ရင်း ကျောင်းသားလောက ကို လွှမ်းမိုးထားရုံသာမကဘဲ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ
၏ အခြားမြေအောက်လုပ်ငန်းများကိုပါ ဆောင်ရွက်နေ ကြသည်။ ပညာရေးဌာန(ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန)က စာမေးပွဲနှစ်ခါကျကျောင်းသားများအား ကျောင်းဆောင်
နေခွင့်မပြုခြင်း၊ နေ့ကျောင်းတက်ခွင့်မပြုခြင်းစသော စည်းကမ်းများကို ထုတ်ပြန်လိုက်သောအခါ တက္ကသိုလ်ဝင်းအတွင်း ခိုင်မြဲစွာခြေကုပ်ထားသော ကွန်မြူနစ်
ကျောင်းသားများအဖို့ မျက်ဖြူဆိုက်စရာဖြစ်လာသည်။ စာသင်ချိန်ပိုမိုရရှိရေး၊ စာသင်ချိန်ကိုညှိရေးတို့အတွက် အောက်တိုဘာလတွင် ကျောင်းတစ်လပိတ်မည့်
အစား ကျောင်း ၁၅ ရက်သာ ပိတ်မည်ဟူသော စည်းကမ်း ချက်မှာလည်း ကျောင်းသားများဆူပူစေရန်အကြောင်း ပြစရာဖြစ်လာသည်။