cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Southern rock
၁၉၈၀နှင့် ၁၉၉၀ ဆက်လက်လွှမ်းမိုးလာခြင်း
၁၉၈၀အစတွင် southern rock ပုံရိပ်များဖြစ်သော Allman Brothers နှင့် Lynyrd Skynrd တို့ ရပ်နားခဲ့ပြီး Capricorn Records သည် အကြွေးတင်ခဲ့သည်။ rock အများစုသည် ဤအမျိုးအစားများသည် arena rock နှင့် ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ MTV တွင် new wave, R&B နှင့် glam metal များမြင့်တက်လာမှုနှင့်အတူ အရပ်ဒေသများတွင် southern rock အုပ်စုများ ပွဲများ၍ ရှင်သန်လာခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းများဖြစ်သော Molly hatchet, Outlaws, Drivin N Cryin, Confederate Railroad, Dash Rip Rock နှင့် Kentuck HeadHunters ၁၉၈၀နှင့် ၁၉၉၀အတောအတွင်း အမေရိကန် အရှေ့တောင်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်း၍ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ The Georgia Satellites သည် ၁၉၈၀အလယ်မှ နောက်ပို်င်းတွင် ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၉၀အတောအတွင်းတွင် Allman Brothers ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ပြင်းထန်သောခရီး စဉ်များနှင့် မှတ်တမ်းများ အထင်အရှားရှိလာခဲ့သည်။ jam band သည် ပြန်လည်ရှင်သန်လာပြီး ဂီတကို ကြံစည်တီထွင်လာခဲ့သည်။ hard rock အုပ်စုများသည် southern rcok ကိုထိတွေ့ခဲ့ပြီး Jackyl တီးဝိုင်းသည် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး southern rock ကို စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။ Classic Rock ရေဒီယို် ဌနာများသည် ၁၉၇၀အလုပ်များမှ ထုတ်လွင့်ခဲ့သည်။ Charlie Daniels ၏ အပျော်တမ်းဖျော် ဖြေခဲ့သည်။ Phil Walden သည် Capricorn မှတ်တမ်း အကြွေတင်ခြင်းမှ ကယ်တင်ခဲ့သည်။ Capricom နိဂုံးသည် အရင် Wet Wille မှဦးဆောင်သူ Jimmy Hall ကြိုးစားမှုကြောင့် Rendezvous With the Blue ဟု အမည်ပြောင်ခဲ့သည်။ တောင်ပိုင်းမှ အချို့rock အုပ်စုများဖြစ်သော Georgia မှ R.E.M, The B-52 မှ Widespread-Panic နှင့် Blank Crowers, Florida မှ Tom Petty and Heartbreaker နှင့် Sister Hazel, Blind Melon မှ Mississppian lead ဂီတာသမား Rogers Stevens နှင့် Texas မှ Stevie Ray Vaughan, The Fabulous Thunderbirds နှင့် Joe Ely တို့သည် တောင်ပိုင်းဂီတဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို မကွယ်မထောက်ပဲ ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ R.E.M မှ Fables of the Reconstruction ကို ဆွေးနွေးခဲသည်။ ၁၉၉၀တွင် southern rock ၏လွှမ်းမို်းမှုသည် metal နှင့် ဆက်စပ်နေကြောင်းတွေ့ရသည်။ အမေရိကန်မှ ကွဲပြားသော တီးဝိုင်းများဖြစ်သော Eyehategad, Acid Bath, Soilent Green, Corrosion of Conformity နှင့် Down တို့သည် Black Sabbath metal ပုံစံများရောနှောနေသည်။ hardcore punkနှင့် southern rock ရောနှောထားပြီး sludge metal ဟုလည်းခေါ်သည်။ အမှတ်ရစရာ sludge metal တီးဝိုင်းများမှာ အရှေ့တောင်ပို်င်းမှဖြစ်သည်။ တီးဝိုင်းအများစုသည် mainstream မှ ကျော်ကြားမှု လျော့နည်းလာခဲ့သည်။ Maylene and the Sons of Disaster, Pumpjacks, Black Label Society နှင့် Hellyeah တို့ပါဝင်သည်။
ဖုန်းတောင်းယာစကာ
ဖုန်းတောင်းယာစကာ
ယာစကာမှာ ပါဠိစကားဖြစ်၍ တောင်းခြင်း အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဖုန်းတောင်းဟူသည်မှာ သူတပါး၏ ပုညကုသိုလ်ကို တောင်းခံစားသောက်သူ ဖြစ်သည်။ တနည်း ပုင်(မွန်) ထမင်းတောင်းသူတည်း။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာဝေါဟာရများ
လိပ်ကုန်း
လိပ်ကုန်း
ကန်သာကုန်းရွာ၊ ပိုင်စွန်နန်
ကန်သာကုန်းရွာ၊ ပိုင်စွန်နန်
ချောင်းရေလာ သဲကန်သင်းနှင့်ဆီး
ရှင်းလင်းချက်
အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ကျလာသော ချောင်းရေကို မခိုင်ခံ့သော သဲကန်သင်းနှင့် တားဆီးသကဲ့သို့ ကြီးမားသော အမူကိစ္စကို ပေါ့ပေါ့တန်တန် ဖြစ်ကတတ်ဆန်း လုပ်ဆောင်သည်။
သူဖုန်းစား
သူတပါး၏ ပုညကို မှီခိုစားသောက်သူဟု ဆိုလိုသည်။
ကုန်းလန်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကုန်းလန်းရွာ (Konelan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ လဲသက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လဲသက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၄ ဦး၊ မ ၅၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အယူသည်းခြင်း
အယူသည်းခြင်းဆိုသည်မှာ သဘာဝလွန်အဖြစ်အပျက်များကို ရိုးရာအစဉ်အလာအားဖြင့် သို့မဟုတ် မသိလိုက်မသိဘာသာ ယုံကြည်လက်ခံကျင့်သုံးခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အချို့သော ထုံးတမ်းစဉ်လာများမှာ အယူသည်းခြင်းများနှင့် ဆက်စပ်နေသော်လည်း အယူသည်းမှုအနေဖြင့် မဟုတ်ပဲ လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်အဖြစ်ပြုလုပ်နေခြင်းမျိုးလည်း ရှိသည်။
၁၃ ဂဏန်းနှင့် ဆက်စပ်သော အယူသည်းမှု
ခရစ်တော် သည် နောက်ဆုံးညစာစားပွဲတွင် တပည့်သာဝက ၁၃ ဦးနှင့် အတူ ညစာစားခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ၁၃ ဂဏန်းကို ကံမကောင်းသော ဂဏန်းအဖြစ် လူအများစုက လက်ခံထားကြသည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဟိုတယ်အများစုတွင် ၁၃ ဂဏန်း သို့မဟုတ် ပေါင်းခြင်း ၁၃ ရသော အခန်းနံပါတ် ထားလေ့မရှိကြပေ။ ရန်ကုန်မြို့မှ ကုန်သည်ကြီးများ ဟိုတယ်အပါအဝင် အချို့ ဟော်တယ်များတွင် ၁၃ ထပ်ကို ပင် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာဖြင့် ပြောင်းလဲထားလေ့ရှိသည်။
အသုဘအခမ်းအနားများမှ အယူသည်းမှု
အသုဘ အခမ်းအနားများ၌ ပန်းခွေချခြင်းသည် အယူသည်းမှုမှ ဆင်းသက်လာသော ထုံးတမ်းစဉ်လာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်အချိန်များက အသုဘအခမ်းအနားများတွင် ပန်းခွေချခြင်းဖြင့် သေဆုံးသူ၏ ဝိဉာဉ်ကို လွတ်ထွက်မသွားအောင် ထိန်းချုပ်နိုင်သည် ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ နောင်တွင် ထိုအယူအဆသည် ထုံးတမ်းစဉ်လာတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အသုဘအခမ်းအနားများတွင် သေနတ်ပစ်ဖောက်ခြင်းသည် တစ်ချိန်က တစ္ဆေ သူရဲများကို ခြောက်လှန့်သည့်အနေနှင့် လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ နောင်တွင် သေနတ်ဖောက်ခြင်းသည် သေသူကို ဂုဏ်ပြုသည့် ထုံးတမ်းစဉ်လာတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
အင်းကြီးရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အယူသည်းခြင်း
လှေကားအောက်မှဖြတ်လျှောက်ခြင်း
အနောက်တိုင်းတွင် လှေကားအောက်မှ ဖြတ်လျှောက်ပါက ကံမကောင်းဟု ယူဆကြသည်။ ထိုအယူအဆသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် သေဒဏ်ကျခံရသည့် သူသည် ခေါင်းဖြတ်စက်ပေါ်သို့အတက်တွင် လှေကားအောက်မှ ဖြတ်လျှောက်ရသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် လှေကားအောက်မှ ဖြတ်လျှောက်ပါက ကံမကောင်းဟု အနောက်တိုင်းတွင် ယူဆကြသည်။
ပန်းလှကွင်းရွာ၊ လေးကြီး
ပန်းလှကွင်းရွာ၊ လေးကြီး
ဇောမဒက်ရွာ၊ ချောင်းနွယ်
ဇောမဒက်ရွာ၊ ချောင်းနွယ်
အလှိုင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သန့်ဖြူဖြူ
သန့်ဖြူဖြူ ( ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက် ဖွား) သည် မြန်မာလူမျိုး ဂျူဒိုအားကစားသမား ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ် နွေရာသီအိုလံပစ်တွင် half-middleweight အမျိုးသမီး ပွဲစဉ်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
မောင်နှမရွာ၊ မောင်နှမ(ခ)ပအိုးသည်မ
မောင်နှမရွာ၊ မောင်နှမ(ခ)ပအိုးသည်မ
စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ရေးပညာ
လူ့သဘာဝနှင့် လူ့ဘဝအတွေ့အကြုံမှ ပေါ်ပေါက်လာသော ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါ များဖောက်ပြန်မှု စိတ်အနှောင့်အရှက်ဖြစ်မှု၊ အာရုံကြောများ ချောက်ချားမှုတို့၏ အကြောင်းအရင်းများကို ခွဲစိတ်ရှာဖွေစိစစ်၍ကုစားပေးသော ဆေးပညာနည်းကို စိတ်ခွဲ ခြားစိစစ်ရေးပညာဟုခေါ်လေသည်။ ယင်းကိုအင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် 'ဆိုင်ကိုအနာလစ်ဆစ်'ပညာဟု လည်းခေါ်သည်။ ထို့အမည်မှာ ဗီယင်းနား မြို့သား ဆရာဝန် ဇိဂမွန့် ဖရွိုက်သည် စိတ်ချောက် ချားရောဂါနှင့် အခြားစိတ်ရောဂါများကို ကုသရာတွင် ရရှိခဲ့ သော အတွေ့အကြုံ ဗဟုသုတများကိုမှီး၍ မှည့်ခေါ်ထားသော အမည်ဖြစ်လေသည်။
ဖရွိုက်သည် ဗရွိုင်ယာဆိုသူ ဆရာဝန်တစ်ဦးနှင့်အတူ စိတ် ရောဂါစွဲကပ်သူ လူနာ များကို စိတ်ညိ|ု့ကုသခဲ့ရာမှစ၍ လူတို့ ၏ 'အသိစိတ်'တွင် မမှတ်မိတော့သော အချို့အတွေ့အကြုံ အဖြစ်အပျက်များသည် 'မသိစိတ်'တွင် ဆက်လက်ကိန်းအောင်း နေသေးသည်ဟူသော အချက်ကို တစ်စတစ်စ ရိပ်စားမိ လာခဲ့ လေသည်။
ပထမတွင် ဤတိမ်မြုပ်ဖုံးကွယ် နေသော အချက်များကို အသိစိတ် မှတ်ဉာာဏ်ရှိရာသို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်လာအောင် စိတ်ည|ို့ခြင်း အကူအညီဖြင့် ဖန်တီးရလေသည်။ ယင်းသို့ နဂိုခံစားရသော အာရုံဟောင်းများကို နှိုးဆွ လိုက်ခြင်းကြောင့် အချိန်ကြာမြင့်စွာ အသိစိတ်တွင် မမှတ်မိ တော့သော ခံစားမှုများသည် ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်ခံစားလာရ သဖြင့် ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာကို အပန်းဖြေစေနိုင် လေသည်။ ဤ နည်းဖြင့် ဆရာဝန်ကြီးဖရွိုက်သည် ဝေဒနာရှင်များကို ဆက် လက်ကုသလာခဲ့ရာတွင် စိတ်ည|ို့ကုသနည်းသည် လုံးဝကျေနပ် ဖွယ်ကောင်းသော နည်းမဟုတ်သည်ကို ရိပ်စားမိလာပြန်လေ သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လူနာအများသည် စိတ်ညိ|ု့မရ သူများဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသောကြောင့်ဖြစ်လေသည်။ ထို့ပြင် စိတ်ည|ို့လိုက် ပြီးနောက် အာရုံဟောင်းများ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက် လာစဉ်တွင် ယင်းတို့ကို အသိစိတ်၌စွဲမြဲကျန်ရစ်အောင် ပြုလုပ်ရန် ခက်ခဲသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ဝေဒနာရှင်ကလည်း စုံးစမ်းခွဲစိတ်နေသော ပြဿနာနှင့်ဆိုင်သည့် အခက်အခဲ အချက် အလက်များကို မိမိဉာာဏ်ဖြင့် တတ်နိုင်သမျှ ကြိုးစားကာ 'အသိစိတ်'တွင် ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်ခံစားမှတ်မိရလေအောင် ကူညီမှသာလျှင် ကုသရန် ပိုမို လွယ်ကူသည်ကို တွေ့ရသဖြင့် ဖရွိုက်သည် ဆရာဝန်နှင့် ဝေဒနာရှင်တို့ ရှေးကထက် ပိုမို ပူးပေါင်းဖြေရှင်းကုသရမည်ဟူသော စနစ်ကို လိုလားခဲ့ပြန်လေ သည်။ ယင်းသည့်စနစ်မှာ ပထမစနစ်ထက် နှေးကွေးသော် လည်း ပိုမိုအကျိုးသက်ရောက်စေ၍ လူမရွေးအသုံးပြုနိုင်လေ သည်။ များစွာသော အာရုံဟောင်းတို့ကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ် ရန်မှာ စိတ်ရှည်လက်ရှည်နှင့် ဝေဒနာရှင်၏ အတွင်းသဘောကို နားလည်အောင် ကြိုးစားရန်လိုသည့်အပြင် ကြာမြင့်စွာက တိမ် မြုပ်သယောင်ယောင်ဖြစ်နေခဲ့သော အာရုံဟောင်းများသည် အလွန်ပြင်းထန်သဖြင့် ယင်းတို့ကိုဖော်ထုတ်ရာ၌ နိုင်နိုင်နင်းနင်း ရှိသင့်ရကား၊ ဆရာဝန်သည် လူနာကို အချိန်အမျိုးမျိုးပြောင်း၍၊ ပုစ္ဆာအမျိုးမျိုးမေးကာ မကြာခဏ တွေ့ဆုံရန် လိုလေသည်။
မသိစိတ်
စိတ်ကိုခွဲခြားစိစစ်ရာတွင် အရေးကြီးဆုံးမှာ လူတို့၌ဘဝ အတွေ့အကြုံ အဖြစ်အပျက်များနှင့်ဆိုင်သည့်များစွာသော အာရုံ များတည်ရှိကိန်းအောင်းရာ 'မသိစိတ်'ရှိသည်ဟူသော အချက်ကို လက်ခံယုံကြည်ရန် ဖြစ်ပေသည်။ 'မသိစိတ်'တွင် ကိန်းအောင်း နေသော အာရုံများသည် အတိတ်ကာလ အတွေ့အကြုံအဖြစ် အပျက်များမှ ပေါ်ပေါက်သိုမှီးထားသော အာရုံများဖြစ်၍ လူ တစ်ယောက်၏ အသိ၊ အတွေးအခေါ်၊ မျက်မှောက်ကာလရှိ အလေ့အကျင့်၊ အလုပ်အကိုင်များကို နောက်ဆွယ်မှ အဆက် မပြတ် ပုံသွန်းနေသည့် တန်ခိုးကြီးသော အာရုံများဖြစ်လေ သည်။ 'မသိစိတ်'မှ အာရုံဟောင်းများကို 'အသိစိတ်'သို့ လိုသ လို ရွေးချယ်စေလွှတ်နိုင်ရန် ကောင်းမွန်စွာ လမ်းဖွင့်ထားဖို့လို ပေသည်။ တစ်ဖက်မှလည်း အာရုံဆိုးများ မဝင်လာအောင် ထိန်းသိမ်းထားရမည်။ ထို့ကြောင့်ပင် မသင့်လျော်သော အာရုံ ဆိုးများမဝင်လာနိုင်အောင် စိတ်ကို ချုပ်တည်း ထိန်းသိမ်း မှုလိုအပ်၏။
လူတို့၏ 'မသိစိတ်'တွင် ကိန်းအောင်းနေသော အတိတ် ကာလ အဖြစ်အပျက် အတွေ့အကြုံများမှ ပေါက်ဖွားလာသည့် အယူအဆများ၊ အာရုံများသည် အများအားဖြင့် အချိုးအစား မကျ၊ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အဆက်အသွယ်မရှိဘဲ တည်နေတတ်၏။ အနည်းကို အများထင်ခြင်း၊ အမှားကို အမှန်ထင်ခြင်းစသည်ဖြင့် ဖောက်လှဲဖောက်ပြန်ဖြစ်နေတတ်၏။ စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ခြင်း ပညာ အလိုအရဆိုသော်၊ ဤကဲ့သို့ရာရုံတစ်ခုခု လွန်ကဲနေခြင်းသည် စိတ်နှင့်ဆိုင်သော ဝေဒနာစွဲကပ်နေခြင်းပင်ဖြစ်ပေသည်။ လူ တစ်ယောက်သည် ငယ်ရွယ် စဉ်က အာရုံတစ်ခုခုကို ခံစားခဲ့ရ ၏။ မိမိကိုယ်တိုင် ဂရုမမူမိသော်လည်း၊ 'မသိစိတ်'ကမူ ထို အာရုံကို အလွန်အမင်းစွဲလမ်းနေ၏။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ တွင်လည်း ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးအခြေ့အနေ၊ အမှားအမှန် ဝေဖန်သိမြင်တတ်သောဉာာဏ် စသည်တို့ကြောင့် မိမိအာရုံသည် လူ့အဖွဲ့အစည်း ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဆန့်ကျင်သည့် မသင့်လျော် သော အာရုံဖြစ်မှန်းသိလာ၏။ ထို့ကြောင့် ယင်းအာရုံကို ဆက် လက်၍ ချုပ်တည်း ထား၏။ အလွန်အမင်းချုပ်တည်းထားရ သဖြင့် စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်၏။ ချုပ်တည်းထားရသော အာရုံများကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခွင့်၊ သက်သာခွင့်မပေးဘဲ၊ ဆက်လက်ချုပ်တည်းထားလျှင် တစ်နေ့တစ်ခြား ဆိုးရွားလာ၍ စိတ်ကိုဒုက္ခပေးလေသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ရေး၌ တတ်ကျွမ်းသူဆရာသည် ဝေဒနာရှင်၏'မသိစိတ်'တွင် လျှို့ဝှက် ကိန်းအောင်းနေသော အာရုံဟောင်းများကို နားလည်အောင် အဓိပ္ပာယ် ခွဲခြား ရှာဖွေထုတ်ဖော်၍၊ ကလေး၊ လူကြီးအလိုက် ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ ကြီးပြင်းခြင်း၊ တိုးတက်ခြင်း အခြေအနေ၊ ဘဝ နောက်ကြောင်းအဖြစ်အပျက်များနှင့် ဟပ်ကာလေ့လာရလေ သည်။ အာရုံဟောင်းများကို ရှာဖွေ ထုတ်ဖော်ခြင်း၊ မှန်ကန်စွာ အမျိုးအစားခွဲခြင်း၊ ပြန်လည်နေထားတကျဖြစ်အောင်စီစဉ်၍ ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေး ပတ်ဝန်းကျင်၏ အမြင်မှန်နှင့် ပနာရ အောင် လူနာသည် စိတ်ခွဲခြားစိစစ်သူ ဆရာဝန်၏ လမ်းညွှန်မှု အကူအညီဖြင့် ကြိုးစားပြုလုပ်ရပေသည်။
အိပ်မက်
ညအခါမက်သော အိပ်မက်များကို ကြားနာ၍ 'မသိစိတ်' ကို အများအားဖြင့် လေ့လာတတ်ကြလေသည်။ 'အသိစိတ်' မရှိသော ညအိပ်ပျော်နေသည့်အခါတွင် 'မသိစိတ်'သည် လွတ် လပ်စွာ လှုပ်ရှားပေါ်ပေါက် နေသည်ဟု စိတ်ခွဲခြားစိစစ်သူ ဆရာတို့က ယုံကြည်ကြလေသည်။ နိုးလာသောအခါ 'အသိ စိတ်'သည် ပြန်လည်နိုးကြားလာ၍ အိပ်မက်ကို အမှတ်ရသော် လည်း၊ ထင်ယောင် ထင်မှားဖြစ်နေတတ်သဖြင့် 'မသိစိတ်'၌ ပေါ်ပေါက်သောဆန္ဒကို အသေအချာ မမှတ်မိလိုက်ဘဲ ရှိနေ တတ်သည်။ ထိုကြောင့်ပင်လျှင် အိပ်မက်များကို ဆက်စပ်လေ့ လာရာ၌၊ လူနာနှင့် ဆရာဝန် လွတ်လပ်စွာ ဆွေးနွေးမှုသည် စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ခြင်း အတတ်တွင် တစိတ်တစ်ဒေသမျှသာဖြစ်၍ မပြည့်စုံသေးပေ။ အကြောင်းမူကား အိပ်မက်များကို ဖြစ်ပေါ် လာစေသော ဝေဒနာရှင်၏ နောက်ခံစိတ် အခြေအနေကို အကဲ ခတ်မိရန်မှာ ကွင်းဆက်ပမာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ်နေသော စိတ်၏ ဆက်စပ်ပုံကို နားလည်ရန်လိုသောကြောင့်ဖြစ်ပေသည်။ စိတ်ခွဲခြား စိစစ်သူ၏ အဓိက ကြိုးပမ်းရန်အချက်မှာ အာရုံများ ကို သေချာစွာ သည်းခံစောင့်ကြည့်နေ၍ ပေါ်ပေါက်လာစဉ်တွင် အတွင်းသဏ္ဌာန်ကို အကဲခတ်မိ၍ အဓိပ္ပာယ်ကွဲပြားစွာ သိရှိ အောင် လုပ်ရန်ဖြစ်လေသည်။ စိတ်ကူးယဉ်ခြင်းများသည်လည်း 'အသိစိတ်'၏ အုပ်ချုပ်မှု အနည်းငယ်ပါဝင်သည်မှတစ်ပါး၊ အိပ်မက်များနှင့် အတူတူပင် ဖြစ်လေသည်။ မျက်နှာအမူအရာ အပြောင်းအလဲ၊ နေထိုင်ပုံ အပြောင်းအလဲ စကားပြောမှားခြင်း၊ ရုတ်တစ်ရက် မေ့လျော့ခြင်းစသည့် အဆက်မပြတ် ပြောင်းလဲ နေသော စိတ်အာရုံများသည်လည်း အိပ်မက်အာရုံများနှင့် အတူ တူပင်ဖြစ်၏။ ဤအာရုံအားလုံးသည် နက်လှစွာသော'မသိစိတ်' အတွင်းမှ 'အသိစိတ်' အပေါ်ယံသို့ အမှတ်မထင်ပေါ်ထွက်လာ သော အာရုံများဖြစ်ကြ၍ တိမ်မြုပ်နေသော အာရုံဟောင်းများကို နားလည်နိုင်ရန်နှင့် ဖော်ထုတ်နိုင်ရန် ယင်းတို့ကို သေချာစွာလေ့လာမှတ်သားထားရပေသည်။
စိတ်ရောဂါကုနည်း
စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ခြင်းဖြင့် လူတို့၏ စိတ်သောကဝေဒနာ များကို ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်ခြင်းသည် အမှန်စင်စစ် အံ့ဩဖွယ်မဟုတ်ချေ။ လူတစ်ဦးစီ၏ ငယ်ရွယ်စဉ်က အတွေ့ အကြုံ အဖြစ်အပျက်များကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ မျိုးရိုးအလိုက်သော် ၎င်း၊ ဖြစ်ပေါ်လာတတ်သည့်လူသူနှင့် မဆက်ဆံလိုသော အလေ့ အထဆန်း၊ အယူအဆဆန်း၊ တိမ်မြုပ်ဖုံးကွယ်နေသော အာရုံ ဆိုး စသည်များကို ရှာဖွေထုတ်ဖော်၍ နားလည်အောင် ရှင်းပြ လိုက်ရုံမျှဖြင့် အလွယ်တကူ ပျောက်ကင်းနိုင်လေသည်။ အတွင်း သဏ္ဌာန် 'မသိစိတ်'တွင် ကိန်းအောင်းနေသော အာရုံများ၏ သဘာဝကို အသေအချာ သိရှိသောအခါ၊ တစ်နည်းဆိုရသော် တန်ခိုးပြင်းထန်သည့် အတွင်းခံအာရုံများ၏ သဘောကို ရိပ်စား မိသောအခါတွင် ဝေဒနာရှင်၏ ဖောက်လှဲဖောက်ပြန်ဖြစ်နေသော ဘဝကို ကောင်းမွန်သောလမ်းစဉ်ဖြင့် တစ်နည်းတစ်ဖုံပြည်လည် တည်ဆောက်ပေးရန်မှာ လွယ်ကူနိုင်ပေသည်။ သို့ပင်ဖြစ်လင့် ကစား၊ အတွင်းခံ 'မသိစိတ်'၏ ရှုပ်ထွေးနက်နဲမှုကြောင့် အလွယ်တကူလျင်မြန်စွာ နားလည်ပြင်ဆင်ရန် မဖြစ်နိုင်အောင် ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် စိတ်ခွဲခြားစိစစ်သူ ဆရာဝန်၏ကြီး လေးသောတာဝန်မှာ နက်နဲသော စိတ်ပညာ၊ ယခုခေတ်လူအမျိုး မျိုးတို့၏ လက်ရှိဘဝနှင့်ဆိုင်သော ကျယ်ပြန့်သည့်ဗဟုသုတ၊ နောက်ကြောင်းအဖြစ်အပျက်နှင့် လူမျိုးများတစ်ဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲ တိုးတက်လာပုံတို့ကို နားလည်ထားရန်ဖြစ်ပေသည်။ စိတ်တန်ခိုးအာရုံများဖြင့် ကာလတစ်လျှောက် ပြောင်းလဲတိုး တက်အောင် ကြိုးပမ်းလာသော လူ့သမိုင်းနှင့် လူ၏ ထူးခြား ချက်များ၊ ပြောင်းလဲချက်များကို လေ့လာထားရပေသည်။ အကြောင်းမှာမူ၊ အာရုံအားလုံးတို့၏ အစအနကို လူတစ်ဦးစီ၏ စိတ်တွင်တွေ့ရတတ်၍၊ ထိုတွေ့ရသော အာရုံတစ်ခုခုသည်လည်း စိတ်ရောဂါအကြောင်းအရင်းကို နားလည်အောင်ရှာဖွေရာတွင် တစ်နည်းနည်းနှင့် တစ်စုံ တစ်ခုသော အကူအညီဖြစ်စေတတ် သောကြောင့်တည်း။
စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ခြင်းစနစ်ကို စိတ်အာရုံများ ချွတ်ယွင်း သည့်အခါတွင်သာ အသုံးပြုကြ၏။ ကိုယ်ခန္ဓာချွတ်ယွင်းမှု များတွင် ဤပညာကို အသုံးမပြုကြပေ။ သာမန်ဆေးပညာစနစ် များဖြင့် အတွင်းစိတ် ဖောက်ပြန် ခြင်းကို မကုစားနိုင်ချေ။ ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် အတွင်းအာရုံများ ပူးပေါင်းပါင်သည့် စိတ်ခွဲခြား စိစစ်ခြင်း ကဲ့သို့သော နည်းဖြင့်သာ ကုစားရန် သင့်လျော်သည်။ စိတ်ခွဲခြား စိစစ်ခြင်းနည်းမှာ လူတစ်ဦးစီ၏ အခက် အခဲကို အသေးစိတ် စုံစမ်းခြင်း၊ အခက်အခဲဖောက် လှဲဖောက်ပြန် ဖြစ်နေသော အချက်များကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆင်ခြင်တုံတရားဖြင့် ကုစားခြင်းစသည်ဖြင့် ကုသသူဆရာဝန် နှင့် ဝေဒနာရှင်တို့ကိုယ်တိုင် သည်းခံကာ စစ်ဆေး၍ နှစ်ဦး နှစ်ဖက် ပူးပေါင်းဖြေရှင်းပေးရသည်။
အကယ်ပင် ဆိုးရွားဖောက်ပြန်သော စိတ်ရောဂါကြီးများကို ခွဲခြားစိစစ်ခြင်းဖြင့် ထာဝစဉ်မကုစားနိုင်သော်လည်း အများ အပြားကုသနိုင်သည်ကို တွေ့ရ၏။ အထူးသဖြင့် လူနာ၌ ဆင်ခြင်တုံတရား အနည်း ငယ်ကျန်ရှိသေးသဖြင့် ဆရာဝန်နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်သောအခါများတွင် ကုစားနိုင်ခဲ့သည် သာဖြစ်ပေသည်။ ဝေဒနာရှင်၏ အဓိပ္ပာယ်မရှိသော အယူအဆ၊ အပြုအမူများကို အဓိပ္ပာယ်ရှာဖွေခြင်း၊ စိတ်လှုပ်ရှားမှုများကို လေ့လာခြင်း၊ ချွတ်ယွင်းချက်များကို နားလည်အောင် ဆင်ခြင် ခြင်းတို့ဖြင့် စိတ်ခွဲခြားစိစစ်နည်းသည် အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော နည်းစနစ်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သာဓကများစွာ ရှိလေသည်။ စိတ္တဗေဒ၊ အနာတမီပညာရပ်များတွင် ကိုယ်နှင့် စိတ်တစ်ခုနှင့် တစ်ခုအလွန်နီးစပ်ဆက်သွယ်နေသော အချက်အလက်များကို အဆက် မပြတ်ရှာဖွေ တွေ့ရှိ၍၊ ယခုအခါပညာရှင်တို့ မှတ်တမ်းတင်နေကြပြီဖြစ်သောကြောင့်၊ နောင်တစ်ခေတ်တွင် စိတ်ခွဲခြားစိစစ်နည်းကို ကိုယ်ကာယနှင့်ဆိုင်သော ရောဂါ များတွင် အသုံးပြုရန် နည်းလမ်းများ ပေါ်ပေါက်လာပြီဖြစ် သည်။ ကလေးသူငယ်များ၏ ကျမ်းမာရေး၊ ကြီးပွားရေး၊ မိမိ၏ တိမ်မြုပ်ဖုံးကွယ်နေသော တန်ခိုးကြီးသည့် စိတ်အာရုံ များကို ရှင်းလင်းစွာနားလည်ရေး စသည်တို့၏ အရေးကြီးပုံကို စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ရေး ပညာသည် ပြသခဲ့လေပြီ။ ကလေးများသည် မိမိတို့အသက်ရှင်နေထိုင်ရမည့် လူ့လောကကြီးနှင့် သင့်လျော် သော အချက်အလက်များကို ပိုမိုနားလည်၍ လျောက်ပတ်စွာ နေထိုင်တတ်ရန်လိုအပ်သည့် ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာရေး ညွှန်ကြားချက်များကို စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ရေးပညာ၏ အကူအညီ ဖြင့် ပေးဝေဖြန့်ဖြူးနိုင်၏။ ထိုကြောင့်ပင် ဤစနစ်သည် ဆေး ပညာမှ ပေါက်ဖွားလာသော်လည်း၊ အခြားပညာရပ်များသို့ ပျံ့နှံ့သွားရန် အလားအလာရှိသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ဆေးပညာ နှင့် အခြားပညာရပ်အသီးသီးတို့ မည်ကဲ့သို့ ဆက်စပ်လျက် ရှိသည်ကို စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ရေးပညာသည် ပထမဦးစွာ ဖော်ပြခဲ့၏။
စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ရေးပညာရပ်
စိတ်ခွဲခြား စိစစ်ရေးပညာသမိုင်းသည် ၁၈၉၃ ခုနှစ် (ဝါ) ၁၉ ရာစုကုန်လောက်တွင် ဆရာဝန်ကြီး ဖရွိုက်လက်ထက်မှ စတင်ခဲ့ပေသည်။ ဗရွိုင်ယာဆိုသူဆရာဝန်ကြီးတစ်ဦး၏ ယခင် က စိတ်ချောက်ချား ရောဂါကုထုံးကို မိမိကိုယ်ပိုင် ကုသနည်း များနှင့်ပေါင်းကာ ဖရွိုက်သည် စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ရေး ပညာရပ်ကို အစဖော်ခဲ့၏။ စိတ်ရောဂါများကို စိတ်ခွဲခြားခြင်း အကူအညီဖြင့် ကုသနိုင်သည်ဟု ယုတ္တိတန်သော ယုံကြည်ချက်ဖြင့် သူသည် ဤပညာကို တိတ်တဆိတ်စတင် စမ်းသပ်ခဲ့၏။ သူ၏အယူ အဆများ၊ မျှော်မှန်း ချက်များသည် ခေတ်ရှေ့ပြေးနေသဖြင့် သူ့စနစ်ကို အတိုက်အခံလုပ်သူများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့၏။ သို့ရာတွင် သူသည် တစ်ဦးတည်းကျေနပ်စွာ ကြိုးစားနေလျက်၊ မိမိစနစ် မှန်ကန် အသုံးဝင်ကြောင်း ပြရမည့်အချိန်ကိုသာ စောင့်စားနေခဲ့ လေသည်။ များမကြာမီပင်လျှင် ဆရာဝန်များသည် ဖရွိုက်၏ စမ်းသပ်ချက်များကို စိတ်ဝင်စားလာကြ၍၊ စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ခြင်း ကို ဆေးပညာလောကပြင်ပ၌ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုရန် စိတ် စောလာကြ၏။ ဗလွိုင်လာနှင့် ယွန်းတို့မှာ ဆရာဝန်ကြီးဖရွိုက် ၏ ပထမဆုံး တပည့်များဖြစ်ကြ၏။ သူတို့ နှစ်ဦးကတစ်ဖန် ဇူးရစ်ဆိုသူအား သင်ပေးကြပြန်သဖြင့် ကမ္ဘာတဝှန်းသို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့ လေသည်။ သို့သော်လည်း သူတို့နှစ်ဦး၏နည်းသည် ဆရာကြီး ဖရွိုက်၏ နည်းနှင့် အတော်အတန် ကွဲလွဲလေသည်။
အခြားပညာသည်များမှတစ်ဆင့် ဂျာမနီ၊ ရုရှ၊ ဟော်လန်၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီနှင့် ဥရောပရှိ အခြားနိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့လေ သည်။ အင်္ဂလန်ပြည်ကမူ တစ်ဖြည်းဖြည်းမှသာ လက်ခံယုံ ကြည်လာခဲ့၏။ စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ခြင်းကို အမေရိကန်ပြည်ထောင် စုနိုင်ငံသည် အမြန်ဆုံးလက်ခံသော နိုင်ငံဖြစ်၏။ ဒေါက်တာ ဗရီးဆိုသူက ဤပညာကို အမေရိကန်ပြည်သို့ ပထမဆုံး ယူ ဆောင်လာခဲ့လေသည်။
၁၉ဝ၈-၁၉ဝ၉ ခုနှစ်လောက်တွင် ဆရာဝန်ကြီး ဖရွိုက် ကိုယ်တိုင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ကလတ်တက္ကသိုလ်၌ ဤပညာနှင့် စပ်လျဉ်းသော ဟောပြောပွဲများကိုကျင်းပ၍ ပညာ ဖြန့်ဖြူးခဲ့၏။ ထို့နောက် ဆရာဝန်ကြီး စတန်လေဟောက ဤပညာကို ပိုမိုပျံ့နှံ့စေခဲ့ပြန်၏။ ဤသို့လျှင် စိတ်ခွဲခြားစိစစ် ခြင်းသည် ဆေးပညာလောကတွင် အစပျိုးခဲ့၍၊ ဆေးပညာ လောကတစ်ခုလုံး တစ်ဖြည်းဖြည်း အသိအမှတ်ပြုကာ လက်ခံ လာကြလေသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ စိတ်ခွဲခြားစိစစ် ရေးပညာအသင်း၊ စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ရေး ပညာဂျာနယ်၊ ၃ လ တစ်ကြိမ်ထုတ် စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ရေးပညာဆိုင်ရာ မဂ္ဂဇင်းစသည် တို့ ပေါ်ပေါက်လာ၍၊ ယင်းပညာနှင့်ဆိုင်သော စာပေများ ကျယ်ပြန့်စွာထွန်းကားလာလေသည်။ ဆရာကြီး ဖရွိုက်ရေးသော စာအုပ် များကို ဘာသာပြန်ဆိုကြ၏။ စိတ်ခွဲခြားစိစစ်ခြင်းကို အချို့သော ဆရာဝန်တို့သည် ဆေးပညာရပ်၌သာ အသုံးပြုကြ ၍၊ အချို့ကား အခြားပညာရပ်များတွင်သုံးရန် ကြိုးစားလျက်ရှိ ကြလေသည်။
အရည်းကြီး
ညောင်ရမ်းခေတ်အရောက် ရေးသားချက်များ အရ ပုဂံခေတ် တွင် အလွန်တန်ခိုးကြီးခဲ့ကြသည့် လူနှင့်အတူ အပြုအမူအယူဝါဒရှိသော ရှင်ယောင်များကို အရည်းကြီးဟုခေါ်သည် ဟု ဆိုကြသည်။ အရည်းကြီးတို့သည် ယခုခေတ် ရဟန်းစစ်များကဲ့သို့ မဟုတ်ပဲ ရဟန်းတု၊ ရဟန်းယောင်၊ ဝိဇ္ဇာမယိဒ္ဓိ မှော်ဆရာတို့ပင် ဖြစ်ကြသည် ဟူ၍ ညောင်ရမ်းခေတ်ရေးမှတ်တမ်းများတွင်တွေ့ရသည်။ သမိုင်းပညာရှင်များ လေ့လာချက်အရ ထိုညောင်ရမ်းခေတ်ရေး အချက်များ အား ပုဂံခေတ် ရေး ခေတ်ပြိုင်မှတ်တမ်းများ တွင် မတွေ့ရဟု ဆိုသည်။ သမိုင်းပညာရှင် ဒေါက်တာသန်းထွန်း အရည်းကြီး အကြောင်း ရေးသားရာတွင် "ပုဂံခေတ် ရာဇဝင်ကို ကျောက်စာအားကိုး နှင့် ပြန်၍ ဖော်ထုတ်လေ့လာလျှင် (၁) အရည်းကြီး ဂိုဏ်းသည်ပြောသလောက်မဆိုး။  (၂) အရည်းကို ဘယ်သော အခါမှ မင်းမိန့်နဲ့ မနှိပ်ကွပ်။ (၃) ပုဂံခေတ် တလျှောက်လုံးတွင် အရည်းကြီး ဂိုဏ်းမှာ အမျိုးသားဂိုဏ်း (မြန်မာဂိုဏ်း) ဖြစ်၍ သူတို့ ကို ဆန့်ကျင်သောဂိုဏ်းမှာ နိုင်ငံခြားဂိုဏ်း (သီဟိုဠ်ဂိုဏ်း) သာ ဖြစ်ရကား သီဟိုဠ်ဆန်သော ဆရာတော်များသည် ဝိနည်း အလွန်အကြူးရိုသေသည်ကို ကျေနပ်သော်လည်း အမျိုးသားဂိုဏ်းကိုလည်း မကဲ့ရဲ့ မရှုတ်ချ ချေ။ (၄) ဓမ္မာစေတီခေါ် ရာမဓိပတိ လက်ထက် အေဒီ ၁၄၈၀ တွင်မှ မင်းအားပေးလွန်းသဖြင့် သီဟိုဠ်ဂိုဏ်းက အနိုင်ရ သွားခြင်းသာဖြစ်ရာ တဆယ့်ခြောက်ရာစု ၌ ရာဇဝင်ကို ရေးကြလျှင် မလိုသော အရည်းကို အလွန်ဆိုးလေဟန်ရေးကြပါတော့သည်။ ပန်းဦးလွှတ်ခြင်းကို အကျယ်ချဲ့ ၍ ရေးကြသော်လည်း ယင်းအကျင့်မျိုးရှိဖူးကြောင်း သက်သေအထောက်အထားမရှိချေ။" ဟု ရေးခဲ့သည်။
ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်
အရည်းကြီးဟူသော ဝေါဟာရသည် အရိယဟူသော ပါဠိမှ လာသည်ဟု ယူဆရသည်။ အချို့က အရည တောဟူသော စကားမှ လာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ အရည်းတို့သည် အရညဝါသီများမဟုတ်ကြပဲ မြို့ရွာ ဆင်ခြေဖုံးကျောင်းများတွင် နေကြ၏။ သို့ရာတွင် အချို့ပညာရှင်တို့က ပုဂံရာဇဝင်ဟောင်းနှင့် ရာဇဝံသဒီပက၌ အရဲဟူ၍ လာရှိသဖြင့် အထက်ပါအယူအဆများသည် ယုတ္တိမတန်ဟု ဆိုကြသည်။
ပုဂံခေတ်
ပုဏ္ဏောဝါဒသုတ်အရ ရှင်ပုဏ္ဏကအစပြု၍ သရေခေတ္တရာ၊ ယုန်လွှတ်ကျွန်း၊ ပုဂါရာမ၊ အရိမဒ္ဒနာ၊ သီရိပစ္စယာ၊ တမ္ပဝတီ မြို့တိုင် ထီးနန်းအဆက်ဆက် ဆင်းသက် စဉ်လာလိုက်နာခဲ့သော သာသနာတော်ထမ်း ရဟန်းသံဃာတော်တို့သည် တာရှည်ကာလ လိုက်နာရပုံ ကျင့်ဝတ်အရပ်ရပ် ကြပ်တည်းသိမ်မွေ့သည်ကို မလိုက်နာနိုင်ကြ။ တစ်စတစ်စ ချို့ယွင်းသဖြင့် အကျင့်ယုတ်၍ ဟုတ်မှန်သည်ကို မလိုက်နာနိုင်ဘဲ ကွဲလွဲပျက်စီးကြသောကြောင့် တမ္ပဝတီမြို့ကို တည်ထောင်သော သစ်တိုင်မင်း လက်ထက်မှစ၍ ရဟန်းကောင်း ရဟန်းမြတ်တို့ အကျင့်ကွယ်ပျောက်ပြီးလျှင် ရှင်ယောင်အရည်းတို့၏ အယူအကျင့် ပွင့်လင်းစည်ကား တိုးပွား လာလေသည်။ ပုပ္ပါးတောင်၊ပုဂံမြို့ကြီးအနီး အရှေ့တောင်ယွန်းရှိ သမထီးအရပ်သည် အရည်းကြီးတို့၏ ဗဟိုအချက်အချာ ဒေသဖြစ်သည်။ သမထီးအရပ်ကို အချို့ ကျောက်စာများ၌ သစ်မတည်ဟု ရေးသည်။ အချို့ကမူ အရည်းကြီး သုံးကျိပ်တို့နေရာဖြစ်၍ သမ္မတိ ဟူသောသဒ္ဒါမှ သမ္မတီး၊ ထိုမှ သမထီးဟူသော အမည် ဖြစ်လာသည်ဟုပင် ယူဆကြသည်။
အရည်းကြီးတို့ဝါဒသည် သမထီးအရပ်မှ တဖြည်းဖြည်း လွှမ်းမိုးလာကာ သက္ကရာဇ် ၂၉၃ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော စောရဟန်းဘွဲ့ခံ တောင်သူကြီးမင်း လက်ထက်တွင် အရည်းကြီးများအား ဘုရင်နှင့်တကွ တစ်ပြည်လုံး ကိုးကွယ်သည်အထိ တန်ခိုးကြီးလာကြသည်။ တောင်သူကြီးမင်းသည် ဘုရားတည်ရာ၌ပင် အရည်းရှင်ယောင်တို့နှင့် ဆွေးနွေးမေးမြန်းလျက် ပုထိုးကြီး၊ ပုထိုးငယ်စသော ဘုရားငါးဆူကို တည်ရာတွင် နတ်ရုပ်၊ ဘုရားရုပ်တစ်ခုမျှမထား၊ နံနက်ညဉ့် ထမင်းဟင်း အရက်များဖြင့် ပူဇော်၏။ အရည်းကြီးတို့၏ရုပ်ပုံများကို မင်းနန်သူ(ခေါ်)အနန္တသူရိယ တည်သော ဘုရားလိုဏ်မုခ်များ၌ ရေးခြယ်၍ ထားလေသည်။ ဘုရားသုံးဆူ၊ နန္ဒမညာဘုရား နံရံများတွင် ရုပ်ပုံများ၊ ကျောက်စာမှတ်တမ်းများနှင့် ရာဇဝင် မှတ်တမ်းရေးဆရာဟု ကျော်ကြားသော တိဗက်ရဟန်း တာရနာထ၏ ပုဂံအကြောင်းမှတ်တမ်းကို ထောက်ခံ၍ ပုဂံပြည်တွင် တန္တရဗုဒ္ဓဘာသာရှိနေကြောင်းသိရ၏။
အရည်းကြီးတို့သည် ရဟန်းတို့ကဲ့သို့ သင်္ကန်းဝါ ဝတ်ရုံခြင်းမပြုပဲ အပြာ၊ အနက်၊ အမည်း၊ အညိုစသော သင်္ကန်းများကို ဝတ်ရုံသုံးစွဲကြသည်။ ဆံပင်များမှာလည်း ရဟန်းများကဲ့သို့ ဦးပြည်းရိပ်သည်မဟုတ်၊ ဦးထုပ်ဆောင်း၍ ကောင်းစေရန် ဆံပင်များကို လက်လေးသစ် လက်တစ်ဝါးထားကြသည်။ နှုတ်ခမ်းမွေး မုတ်ဆိတ် မွေးလည်း အရှည်ထားကြသည်။ ဦးထုပ်များလည်း ဆောင်းကြသည်။ ထို့ကြောင့် စလေဦးပုညက - '''ရှေးအတီတေ၊ ပုဂံပြည်တွင်၊ ဆံကေသာ လက်လေးသစ်၊ မုတ်ဆိတ်မွေး ဗလပြစ်၊ မဲညစ်သည့် စီဝရံနှင့်၊ တာတေလံ အကျင့်ဆိုးသော၊ ရှင်သိုးတကာ့ ခေါင်ကြီး၊ ရှင်မထီး'''ဟု အရည်ကြီးတို့ အကြောင်း လင်္ကာစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အပြုအမူများ
အပြုအမူအားဖြင့်လည်း အရည်းတို့သည် ရဟန်းခံခြင်း၊ သိမ်ဝင်ခြင်း၊ ကမ္မဝါဖတ်ခြင်းများကို ပယ်ရှား၍ စစ်သားများကဲ့သို့ ဆင်စီးသည်၊ မြင်းစီးသည်၊ ကိုယ်တိုင်လက်ပွေ့သတ်သည်၊ လက်ပွေ့သတ်ရန် ချိန်းချက် ပြီးနောက် ချိန်းသောနေ့ရက်တွင် ပျက်ကွက်သည်ကို အစွဲပြု၍ မလုံးဖြစ်ဘုရား၊ မလာ ဖြစ်ဘုရားဟု တည်ခဲ့သည်ဖြစ်ရာ တမ္ပဝတီနယ်တွင် ထိုဘုရားများ ယခုတိုင် ထင်ရှားရှိသေးသည်။ အရည်းများသည် ဆေးလည်း ကုကြသည်။ နွားမများများ မွေးထား၍ နွားများကို ရောင်းစားသည်။ အခြားသူများနှင့် အရည်းများ ရန်ဖြစ်လျှင် အပေါင်းအသင်း ဟုတ်သည်ဖြစ်စေ၊ မဟုတ်သည်ဖြစ်စေ အရည်းများဘက်က တစ်ဖက်သတ်ဝင်၍ ကူညီသည်။ အရည်းတို့အယူကား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသော တရားတော်ကိုပယ်၍ မိမိတို့အယူဖြင့် အသီးအသီး ယူကြကုန်၏။ မိမိဆန္ဒနှင့်လျော်စွာကျမ်းဂန်ပြု၍ လူတို့အား လှည့်ပတ်ဖြားယောင်း၏။ ထိုသူတို့ ဟောသော တရားကား သူ့အသက်ကို သတ်မိသောသူသည် ဤပရိတ်ကို ရွတ်သော် ကမ္မပထမှ လွတ်၏။ မိမိကိုသတ်မိ သောသူသည် မည်သည့်ပရိတ်ကိုရွတ်သော် ထိုအပြစ်မှ ကင်းငြိမ်းပျောက်လွင့်သည်။ မည်သည့် မကောင်းမှုကို ပြုသော်လည်း ပြုမိသမျှကို ပြန်ပြော၍ အရည်းတို့ထံ တောင်းပန်ရသည်။ အရည်းတို့က ခွင့်ပြုလျှင် ငရဲမှ လွတ်၍ နတ်ပြည်သို့ ရောက်နိုင်သည်။ မင်းအစရှိသော အမှူး၊ အမတ်၊ ကလန်၊ သံပျင်၊ သူဌေး၊ သူကြွယ်၊ ပြည်သူတို့ သားသမီးကို ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ ပြုအံ့သောအခါ ဆရာအား ပန်းဦးလွှတ်သည် ဟူ၍ ညဉ့်ဦးက ထိုသူတို့ထံ ပို့ရသည်။ မိုးသောက်၍ လွှတ်လိုက်မှ ထိမ်းမြားရသောဟူ၏။ ဆရာသို့ ပန်းဦးမလွှတ်ပဲ ထိမ်းမြားမိ ချေသော် အစဉ်ကို ဖျက်သည်ဟု ကြီးစွာသော မင်းပြစ်ကို ခံရသောဟူ၏။
အရည်းကြီးတို့ ဟောပြောပုံကိုလည်း စာပေများတွင် ရေးသားထားသည်။ ထိုစာများ၏ အသွားအလာမှာ ပါဠိတော်များနှင့် ယိုးမှားဖွယ်ရေးသည်။ ဧဝံမေသုတံကစ၍ အစ စကားချီးများမှာ ပါသည်။ သို့ရာတွင် အတွင်းစာသားမှာ ဘုရားတရားနှင့်မညီပဲ ပါဠိစီ၍ ရေးသားထားကြသည်။ အင်းအိုင်၊ လက်ဖွဲ့၊ ခါးလှည့်၊ စက်သွင်း၊ မှော်၊ မန္တန်၊ ဂါထာ အတတ်လေ့လာ၍ သူတို့၏ ဣဒ္ဓိတန်ခိုးများကို ပြောကာ လူများကို ယုံကြည်စေသည်။
မင်းဆက် ၃ဝ တိုင်တိုင် အခိုင်အမာ ထွန်းကားနေသော အရည်းကြီးဝါဒကို အနော်ရထာမင်း နန်းတက်သောအခါ အပြစ်များစွာ မြင်၍ မနှစ်သက်သည့်အတွက် အရည်းတို့အား ဆက်ကပ်လှူဒါန်းမြဲ အလှူအတန်းများကို မပြုလုပ်စေရန် တစ်စတစ်စ ဖျက်တော်မူသည်။
သထုံပြည်မှ ရှင်အရဟံ ပုဂံသို့ ရောက်လာ၍ မင်းနှင့်တကွ တစ်ပြည်လုံး မှန်သောတရား၌ တည်စေသောအခါ အရည်းကြီးတို့သည် တစ်နေ့တခြား လာဘ်လာဘတန်ခိုး အမျိုးမျိုး တိမ်ကောသွားလေသည်။
ယင်းသို့ လာဘ်နည်း၍ တစ်စတစ်စ ကြပ်တည်းလာသောအခါ အရည်းတို့သည် ကျမ်းစာများရေး၍ သရေခေတ္တရာမြို့လယ် သခွပ်ပင် အတွင်း၌ထွင်း၍ ထည့်ထား၏။ သစ်ပင်အခွံ အသားစေ့စပ်လွယ်အောင် စိုစိုစွတ်စွတ် မြေမံထား၍ မသွေ့ မခြောက်စေရန် လုံ့လပြု၏။ သုံးနှစ်လည်၍ သစ်ပင်အခွံ အသားစေ့စပ်သောအခါ ပုဂံပြည်သို့လာ၍ သခွတ်ပင်ကြီးအတွင်း မှန်သောကျမ်းဂန်ရှိသည်ဟု အိပ်မက်အထင်အရှား ဖြစ်ကြောင်းများနှင့် အနော်ရထာ မင်းထံ အရည်ကြီးတို့သည် ယုံလောက်အောင် လာရောက်ပြောကြားကြသည်။ မင်းကြီးလည်း သရေခေတ္တရာသို့ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာလာ၍ သခွတ်ပင်ကြီးကို ထွင်းဖောက်စေရာ အရည်းများ ပြောသည့်အတိုင်း ကျမ်းစာကိုကား တွေ့ရသော်လည်း ရှင်အရည်းတို့၏ ရှေးသဘောသကန်ဝါဒအတိုင်းပင် ဖြစ်နေပြန်သဖြင့် လုပ်ကြံ ထည့်သွင်းထားသည့်အရာဖြစ်ကြောင်း ရိပ်မိသောကြောင့် ထိုစာများကို ထိုအရပ်၌ပင် မီးတိုက်စေသည်။ ထိုသို့ မီးတိုက်ရာအရပ်ကို ယနေ့တိုင်အောင် မီးတိုက်ကုန်းဟု အထင်အရှား တွင်လေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ အရည်းတို့သည် အနော်ရထာမင်းနှင့် ရှင်အရဟံတို့အား အစောင့်အရှောက် ကောင်းစွာထား၍ အရည်းကြီးနှင့် တပည့်တို့အား လူဝတ်လဲစေကာ အဲမောင်း၊ လှံကိုင်၊ ဆင်ချေးကျုံး ထည့်လေသည်။ အရည်းအချို့လည်း မခံပဲ ထွက်ပြေးကြသည်။ ပုဂံနှင့် မိုင် ၂ဝ ခန့်ကွာ လက်ထုတ်နယ်၊ စလေနယ်များသို့ သွားရောက် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုသို့ နေရာသို့ အနော်ရထာမင်းက လိုက်လံဖမ်းဆီးရာ အရည်းတို့က ခုခံလေသည်။ လက်ထုတ်နယ်၊ စလေနယ်များတွင် ယခုတိုင် အရည်းတို့၏ခံတပ်ရာ မြေကတုတ်၊ ကျုံးမြောင်းရာများရှိသည်။ လက်ထုတ်နယ်တွင် အရည်းများ တည်ခဲ့သော ဘုရားဆင်းတုရုပ်ပွားတော်များလည်း ရှိတန်သမျှ ရှိသေးသည်။ ထိုနေရာများမှ အချို့အမိခံ၍ လူဝတ်လဲကြသည်။
စန်းကားရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
စန်းကားရွာ(Sankar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ စန်းကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စန်းကားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၁၉၇၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၀၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်ထောင့်ကျွန်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
သစ်ထောင့်ကျွန်းရွာ (Thithtauntkyun)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ သစ်ထောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ထောင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၄ ဦး၊ မ ၁၄၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မျောက်ချင်းကွင်းရွာ၊ လေးကြီး
မျောက်ချင်းကွင်းရွာ၊ လေးကြီး
ချဉ်သီးပင်အောက် ချဉ်သီးရှား
ချဉ်သီးပင်အောက် ချဉ်သီးရှား ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျမ်ဖိုင်းမြို့
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> ကျမ်ဖိုင်းမြို့ (မီဇို- Champhâi) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့ဘက်စွန်းရှိ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ရှိ နယ်စပ်မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ဆယ့်တစ်ခရိုင်ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် ကျမ်ဖိုင်းခရိုင်၏ ဌာနချုပ်ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်တွင် တည်ရှိပြီး ဗျူဟာမြောက် အရေးပါသော နေရာတစ်ခုတွင် တည်ရှိပါသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ၎င်းသည် ဒေသတွင်းရှိ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် အဓိက စီးပွားရေးစင်္ကြံဖြစ်သည်။
ရှာဒူဇွပ်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ရှာဒူဇွပ်ရွာ(Sharduzut)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဝရာဇွပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝရာဇွပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၃၅ ဦး၊ မ ၅၅၅၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၁၈၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျမ်ဖိုင်းမြို့
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
Pawan Hans မှ ရဟတ်ယာဉ် ဝန်ဆောင်မှုကို အိုက်ဇောနှင့် ကျမ်ဖိုင်းတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားပါသည်။ Champhai နှင့် အိုက်ဇော အကြားအကွာအဝေးသည် ၁၉၄ ကီလိုမီတာ ဖြစ်သည်။ ကီလိုမီတာနှင့် ပုံမှန်ဘတ်စ်ကားနှင့် maxi cab တို့နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မြို့များ
ရခိုင်ချောင် (မြောက်)
ရခိုင်ချောင် (မြောက်)
ညောင်ကွေ့ရွာ၊ ပိုင်စွန်နန်
ညောင်ကွေ့ရွာ၊ ပိုင်စွန်နန်
အေးအေးအောင် (ဂျူဒိုအားကစားသမား)
အေးအေးအောင် သည် မြန်မာလူမျိုး ဂျူဒိုအားကစားသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် နွေရာသီအိုလံပစ်တွင် ၇၈ ကီလိုပြိုင်ပွဲ၌ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ခင်ညွန့် (ဗိုလ်ချုပ်ကြီး)
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဦးခင်ညွန့် (၂၃ အောက်တိုဘာ ၁၉၃၉ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ တပ်မတော်အရာရှိဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် တပ်မတော် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ အကြီးအကဲအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၅ ဩဂုတ် ၂၀၀၃ မှ ၁၈ အောက်တိုဘာ ၂၀၀၄ အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နဝမမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ၇ နှစ်ခန့် ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ဦးခင်ညွန့်သည် မြန်မာတရုတ် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်ကို ၁၉၃၉- ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တိုင်း၊ သံလျင်မြို့၊ ဗိုလ်ချုပ်ရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ တရုတ်နွယ်ဖွား တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိပြီးနောက် ပေါင်းတည်မြို့တွင် အခြေခံပညာကျောင်းဆရာတစ်ဦးအဖြစ် အမှုထမ်းနေစဉ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက လာရောက်လည်ပတ်ရာတွင် တွေ့ရှိ သဘောကျသွားသဖြင့် အနားသို့ခေါ်ကာထားရှိရာမှ မမျှော်လင့်ဘဲ တပ်မတော်အတွင်းသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ်စဉ် ၂၅ ကိုတက်ရောက်ကာ ရာထူးအလွန် အတက်မြန်သဖြင့် အများကပင် အံ့အားသင့်ခဲ့ရသည်။ ဦးနေဝင်း၏ သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်စန္ဒာဝင်းနှင့် မောင်နှမသဖွယ် အလွန်ရင်းနှီးသည့် ဆက်ဆံရေးမျိုး ရှိခဲ့ကြသည်။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ကာလ
အမှတ် ၁ စက်မှုဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးချုပ် တင့်ဆွေ နှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း (ခ) မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီဥက္ကဋ္ဌကြီး ဦးနေဝင်း ၏ ကိုယ်ရေးအရာရှိအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အရေးအခင်းကာလ မတိုင်ခင်တွင် တပ်မတော် ထောက်လှမ်းရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး ဗိုလ်မှူးကြီး ဖြစ်လာသည်။
နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကာလ
စစ်ဘက်
အုပ်ချုပ်ရေးဘက်
ထူးခြားသောစွမ်းဆောင်ရည်
၁၉၈၃ အောက်တိုဘာ ၈ ရက်နေ့ ရန်ကုန်မြို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ ဝန်ကြီးအချို့အား မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ ဝင်ရောက်လုပ်ကြံသည့် အရေးအခင်းအပြီးတွင် ခင်ညွန့်အား ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ အကြီးအကဲအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀-ခုနှစ်ကျော် နှစ်များ နောက်ပိုင်းအထိ ခင်ညွန့်အား ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းက လွှမ်းမိုးထိန်းချုပ် နေသေးသည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။
ပြည်တွင်းရှိ လူထုလူတန်းစား အလွှာအသီးသီးကြားတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွှန့်အနေဖြင့် အခြားအာဏာ သိမ်းခေါင်းဆောင်များထက် ပိုမိုထင်ရှား လူသိများလာခြင်းမှာ -
အိမ်ထောင်ရေး
ဆေးဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဒေါက်တာ ခင်ဝင်းရွှေ နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။ သမီး ဒေါ်သင်းလဲ့လဲ့ဝင်း၊ သား ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး ဇော်နိုင်ဦး နှင့် Bagan Cybertech တည်ထောင်သူ ဒေါက်တာရဲနိုင်ဝင်း တို့ကို ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဒေါက်တာခင်ဝင်းရွှေရဲ့ အကိုမှာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (NLD)တွင် ၂၀၁၀ ပြည့်အထိ ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင်တာဝန်ထမ်း ဆောင်ခဲ့သူ ဒေါက်တာသန်းငြိမ်း ဖြစ်သည်။
ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရခြင်း
ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် လုပ်ကြံရန်ကြိုးစားခဲ့သည့် ဒီပဲယင်းအရေးအခင်းအပြီး ၂၀၀၃ ခု ဩဂုတ်လတွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ပေးခြင်း ခံရသည်။ တာဝန်ရယူပြီး မကြာမီ ကာလအတွင်း လမ်းပြမြေပုံ ၇ ဆင့် ကို ကြေညာခဲ့သည်။ အာဆီယံ နိုင်ငံများနှင့် အနောက်နိုင်ငံများအကြား မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ၎င်း၏ စစ်အစိုးရ ဝင်ဆံ့နိုင်ရန် ကြိုးစားဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခု အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်တွင် အဂတိ လိုက်စားမှု အကြောင်းပြချက်ဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရပြီး ရုံးတင်တရားစွဲဆို ခံရကာ ဆိုင်းငံ့ ပြစ်ဒဏ်ဖြင့် နေအိမ်၌ အကျယ်ချုပ် ၄၄ နှစ် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်း၍ ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့မှ ဗိုလ်မှူးချုပ်လှအောင်၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်ဟန်၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်သန်းထွန်း၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်မြင့်ဇော်၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်သိန်း၊ ဗိုလ်မှူးချုပ်သိန်းဆွေ နှင့် ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်အောင်၊ ဗိုလ်မှူးကြီးစန်းပွင့်၊ ဗိုလ်မှူးကြီးမြင့်အောင်ကျော်တို့ကို ဖမ်းဆီး အရေးယူခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးချုပ်သိန်းဆွေနှင့် ဗိုလ်မှူးကြီး ခင်အောင်အပါအဝင် ၎င်းထောက်လှမ်းရေးအရာရှိကြီး ၃၈ ဦးကို အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများနှင့် အမှုဖွင့်ပြီး ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ မှ နှစ် ၁၀၀ ကျော်အထိ ပြစ်ဒဏ်များ အသီးသီးချမှတ်ခဲ့သည်။
ပြန်လွတ်လာခြင်း
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်းခင်ညွန့်သည် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ကျခံနေရင်း (၂၀၁၂) ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁၃) ရက်နေ့၊ နံနက် (၁၀) နာရီတွင် နိုင်ငံတော် သမ္မတဦးသိန်းစိန်၏ စတုတ္ထအကြိမ်မြောက် အကျဉ်းသား ၆၅၁ ဦး လွှတ်ရာ၌ ရန်ကုန်၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ နဝဒေးလမ်းနေအိမ်၌ နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ လွတ်မြောက်သည်။ လွတ်မြောက်ပြီးသည်နှင့် ပြည်တွင်းပြည်ပမီဒီယာများနှင့် နာရီဝက်ခန့် တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး မလုပ်တော့ကြောင်း သူက ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။
ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ
အကျယ်ချုပ်မှ လွတ်မြောက်ပြီးနောက် အောက်ပါစာအုပ်များ ရေးသားခဲ့သည် -
လီယိုနာဒိုဒါဗင်ချီ
လီယိုနာဒို ဒီ ဆာ ပီရို ဒါဗင်ချီ ( အီတာလျံ: Leonardo di ser Piero da Vinci; ; ၁၅ ဧပြီ ၁၄၅၂ – ၂ မေ ၁၅၁၉) သည် အီတလီလူမျိုး စွယ်စုံပညာရှင်၊ ပန်းချီဆွဲသူ၊ ပန်းပုထုသူ၊ ဗိသုကာပညာရှင်၊ တေးဂီတသမား၊ သိပ္ပံပညာရှင်၊ သင်္ချာပညာရှင်၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ တီထွင်သူ၊ ခန္ဓာဗေဒပညာရှင်၊ ဘူမိဗေဒပညာရှင်၊ မြေပုံဆွဲသူ၊ ရုက္ခဗေဒပညာရှင် နှင့်စာရေးဆရာဖြစ်သည်။ လီယိုနာဒိုကို လူမှုရေးဘာသာရပ်များတွင် ကျွမ်းကျင်နှံ့စပ်သော ပါရမီအခံရှိသည့် ရှေးဦးမူလပုံအဖြစ် ရံဖန်ရံခါ ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ သူ၏ငြိမ်းသတ်၍မရနိုင်သည့် သိလိုစိတ်ပြင်းပြမှုသည် သူ၏တီထွင်မှုစွမ်းအား တစ်ခုတည်းနှင့်သာ ညီမျှခဲ့သည်။ သူ့ကို ထာဝစဉ် အထင်ပေါ်အကျော်ကြားဆုံးသော ပန်းချီဆရာကြီးများထဲမှတစ်ဦးအဖြစ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်သိရှိထားကြပြီး၊ အမှန်တကယ်ပင်ပုံစံမျိုးစုံဖြင့် အမြဲတမ်းရှင်သန်နေမည့် အထက်မြက်ဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။
လီယိုနာဒို၏ ကမ္ဘာကြီး အပေါ်အမြင်
ပန်းချီသမိုင်းပညာရှင် ဟယ်လင် ဂါဒနာ (Helen Gardner) ၏အဆိုအရ၊ သူ့စိတ်ဝင်စားမှုများ၏ အမြင်စူးရှမှုများသည် ရှေ့ကဖြစ်နှင့်ပြီးသောကိစ္စ ရပ်များ မပါရှိခဲ့ပဲ၊“သူ၏စိတ် နှင့် ရုပ်ရည်သည် ကျွန်တော်တို့အတွက် လူသားထက်သာလွန်ထူးကဲသူ ဟုထင်မြင်ရပြီး၊ သူကိုယ်တိုင်ကပင် လျှို့ဝှက်ဆန်းကျယ်ပြီး ခပ်စိမ်းစိမ်းဖြစ်နေသည့်လူတစ်ဦး ဖြစ်သည်” ။ သို့သော်လည်း လီယိုနာဒိုအကြောင်းကို အမျိုးမျိုးတွေးတောမှန်းဆ နေချိန်တွင်၊ မာကို ရော့စီ (Marco Rosci) ထောက်ပြထားသည်မှာ၊ လီယိုနာဒို၏ ကမ္ဘာကြီး အပေါ်အမြင်သည် လျှို့ဝှက်ဆန်းကျယ်မှုထက် အနှစ်သာရရှိစွာ ယုတ္တိဆန်ပြီး၊ သူပြုလုပ်ခဲ့သည့် လေ့လာစူးစမ်းမှုအတွေ့အကြုံ နည်းနာများသည် သူ့ခေတ်သူ့ကာလက လုပ်ရိုးလုပ်စဉ် အလုပ်များ မဟုတ်ပါ။ Leonardo
ပန်းချီကားများ
လီယိုနာဒိုသည် စာချုပ်စာတန်းရှေ့နေ ပီရို ဒါ ဗင်ချီ နှင့် လယ်သူမ ကက်တာရီးနား တို့မှ ဖလောရင့်စ်ဒေသ ဗင်ချီ တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ အီတလီနိုင်ငံ ဖလောရင့်စ်မြို့၏နာမည်ကျော်ကြားသော ပန်းချီဆရာကြီး ဗာရော့ချီအို (Verrocchio) ၏ ပန်းချီအလုပ်ခန်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရသည်။ သူ၏ငယ်စဉ်ဘဝ အချိန်တော်တော်များများသည် မီလန် (Milan) မြို့ရှိ လူဒိုဗွီကို အီး မော်ရို (Ludovico il Moro) ၏ အလုပ်များတွင် ကုန်ဆုံးခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် ရောမ ၊ ဘိုလောက်နား ၊ နှင့် ဗင်းနစ် မြို့တို့တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ သူ၏နောက်ဆုံးအချိန်များကို ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ ပထမဖရန့်စစ်ဘုရင် ဆုချီးမြှင့်ခဲ့သည့် နေအိမ်တွင် ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ လီယိုနာဒိုသည် ပထမဦးစွာ ပန်းချီဆရာလည်းဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ အောင်မြင်ကျော်ကြားသူလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏ပန်းချီကားများထဲမှ နှစ်ကား ဖြစ်သည့် ၊ မိုနာလီဆာ နှင့် နောက်ဆုံးညစာ တို့သည် အထင်ရှားအကျော်ကြားဆုံး နှင့် အချိန်တိုင်းလိုပင် ပုံတူဟာသ ရေးဆွဲခံရခြင်း၌အများဆုံး နှင့် ပုံတူဘာသာရေး ပန်းချီကားအဖြစ် အများဆုံး ပြန်လည်ထုတ်လုပ်ပေးရသည်။ ထိုပန်းချီကားများ ၏ကျော်ကြားမှုနောက် ကပ်၍ပါလာသည့်ပန်းချီကားမှာ မိုက်ကယ်အိန်ဂျလို၏အာဒမ်၏ဖန်ဆင်းမှုဖြစ်သည်။ လီယိုနာဒို၏ပန်းချီကားတစ်ကားဖြစ်သည့် စွယ်စုံရလူသည်လည်း ယဉ်ကျေးမှု၏ပြယုဂ်အဖြစ် အစဉ်သတိ ရနေကြပြီး၊ ယူရို မှအစ ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်များ ၊ တီရှပ်များ အဆုံး ပစ္စည်းတိုင်းလိုလို အပေါ်တွင် ပြန်လည်ကူးယူ အသုံးပြုနေကြသည်။ သူ၏ပန်းချီကား၁၅ခု ကျန်ခဲ့ကောင်းကျန်ခဲ့ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ အရေအတွက်အနည်းငယ်သာကျန်ခဲ့ရခြင်းသည် မကြာခဏဖြစ်တတ်သည့် ဘေးဒုက္ခအန္တရာယ်များကြောင့်လည်းကောင်း၊ သူ၏နည်းပညာအသစ်များအပေါ် အစဉ်တစိုက်အချိန်ယူ စမ်းသပ်မှုများ နှင့် သူ၏လုပ်လက်စများကို အချိန်ကြာကြာပစ်ထားတတ်ခြင်း တို့ကြောင့်လည်းကောင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အနည်းငယ်သာကျန်ရှိသည့် သူ၏လက်ရာများနှင့်အတူ ဆွဲထားသည့်ပုံများ၊ သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာပုံကြမ်းများ နှင့် ပန်းချီကား၏သဘာဝအပေါ် သူ၏တွေးခေါ်မှုများ ပါရှိသည့် သူ၏မှတ်စုစာအုပ်များ တို့သည် ပန်းချီ ပညာရှင် နောက်မျိုးဆက်များအတွက် ထားပေးခဲ့သည့် အမွေအနှစ်များ ဖြစ်ပြီး၊ သူနှင့်ခေတ်ပြိုင် မိုက်ကယ် အိန်ဂျလို နှင့် ပြိုင်ဆိုင်ရာတွင် တစ်ခုတည်းသော အားသာချက်ဖြစ်သည်။ <a href="https://www.youtube.com"<title="LOL"></a>
နည်းပညာတီထွင်မှု
လီယိုနာဒိုသည် သူ၏နည်းပညာတီထွင်ခြင်းများအတွက်လေးစားမြတ်နိုးခြင်းခံရသည့် ပုဂ္ဂိလ်ဖြစ်သည်။ သူသည်ရဟတ်ယာဉ်၊ တင့်ကား၊ အားပြင်းသည့်နေရောင်ခြည်စွမ်းအား၊ ဂဏန်းပေါင်းစက်၊အခွံနှစ်ထပ် နှင့် သတ္တုအလွှာထပ်ပိုးခြင်း၏ အစဦးဆုံးထုတ်ဖော်ချက်-သီအိုရီ- များကို တွေးတောစဉ်းစား ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် သူရေးဆွဲခဲ့သည့်ပုံစံ အနည်းငယ်သာ တည်ဆောက်ခဲ့သည် သို့မဟုတ် သူအသက်ရှိစဉ်အတွင်းကတည်းကပင် တည်ဆောက်ပြီးခဲ့ သည်။ သို့သော် သူ၏အချို့သော အသေးစား တီထွင်မှုများဖြစ်သည့် အလိုအလျှောက်ရစ်လုံးရစ်စက်နှင့် ဝါယာကြိုးဆွဲဆန့် အားတိုင်းတာသည့် စက်တို့သည် ပစ္စည်းထုတ်လုပ်နေသည့်ကမ္ဘာထဲသို့မကြေညာဘဲဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ သိပ္ပံပညာရှင်အဖြစ် သူသည် ခန္ဓာဗေဒ၊ မြို့ပြ အင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်း၊ အမြင်နှင့်အလင်းဆက်နွယ်မှုကို သိပ္ပံနည်းကျလေ့လာမှုများ နှင့် အရည်များ၏ သက်ရောက်အင်အားပညာရပ်များ တို့၏ နယ်ပယ်တွင် ရှိသော သူ၏အသိပညာအဆင့်သည် ရှေ့သို့များစွာကြို၍သိသောအဆင့်သို့ ရောက်ရခဲ့သည်။ ကတ်ကြေးကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။
လီယိုနာဒို ဒါဗင်ချိ(ခရစ် ၁၄၅၂ - ၁၅၁၉)
လီယိုနာဒို ဒါဗင်ချိ ဟူသောအမည်ကို အနုသုခုမပညာရပ်များ၌ လေးစားမှုရှိသူတိုင်း ကြားဖူးကြပေလိမ့်မည်။ လီယိုနာဒို ဒါဗင်ချိသည် အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အတော်ဆုံးဟု အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသော စွယ်စုံပညာရှင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ် သည်၊ လီယိုနာဒိုသည် အနုသုခုမပညာရပ်များ ဖြစ်သော ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ ဗိသုကာ၊ ဂီတ စသည်တို့တွင်သာမက စက်မှုလက်မှုအတတ်မျိုးစုံကို တစ်ဖက်ကမ်းခတ်အောင် တတ်မြောက်ခဲ့သူ ပုဂ္ဂိုလ်ချွန်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာတွင်လည်း ကဝိတစ်ဆူ ဖြစ်ချေသေးသည်။ အဘက်ဘက်မှ ပညာရပ်များကို ထူးချွန်စွာ တတ်မြောက်သူ ဖြစ်လေရာ သူ့အား ကမ္ဘာ့ဉာဏ်ကြီးရှင် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။ လီယိုနာဒို ဒါဗင်ချိသည် အီတာလျံလူမျိုးဖြစ်၍ ၁၄၅၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဖလော်ရင့်မြို့အနီးရှိ ဗင်ချိအရပ်တွင် ဖွားမြင်လေသည်။ ဒါဗင်ချိဟူသောအမည်မှာ ထိုအရပ်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်သောဆွေမျိုးစဉ်အမည်ဖြစ်၏။ လီယိုနာဒို၏ ဖခင်သည် ရှေ့နေတစ်ဦးမျှသာ ဖြစ်ပေသည်။ လီယိုနာဒိုသည် ငယ်စဉ်မှစ၍ ဂီတ၊ ပုံဆွဲနှင့် ရုပ်လုံးထုခြင်း စသောပညာရပ်များတွင် ဝါသနာထုံခဲ့၏။ သူ၏ ဖခင်သည် လီယိုနာဒိုရေး ဆွဲသော ပုံအချို့ကို မိတ်ဆွေ ပုံဆွဲပညာကျော် အန်ဒရီယား ဒယ်ဗာရော့ချို အားပြသရာ ဗာရော့ချိုကြီးသည် လီယိုနာဒိုကလေး၏ လက်စွမ်းလက်စကို များစွာချီးမွမ်းအံ့ ဩလေသည်။ ထို့နောက် လီယိုနာဒိုသည် ဗာရော့ချို၏ ပန်းချီခန်း၌ အခြားတပည့်များနှင့်အတူ ပုံဆွဲပညာကို ဆည်းပူးခွင့်ရလေသည်။ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် လက်ရာကောင်းများ ရေးဆွဲနိုင်ခဲ့သဖြင့် ကျော်ကြားစပြုလာရာ အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် ပုံဆွဲပညာသည်များအသင်းသို့ ဝင်ခွင့်ရလေသည်။
ငယ်စဉ်ကပင် သူ၏လက်ရာမျာသည် အခြားသော ပညာသည်များ၏ လက်ရာနှင့်မတူ တစ်မူဆန်းပြား၍ ခွဲခြားသိနိုင်လောက်အောင် ကောင်း မွန်ခဲ့ပေသည်။ ဆရာကြီး ဗာရော့ချို၏ ပန်းချီခန်းမှ တပည့်တပန်းများနှင့်အတူ ရေးဆွဲလိုက်သော ပန်းချီကားတွင် လီယိုနာဒို လက်ရာအချို့လည်းပါဝင်ခဲ့၏။ ထိုသို့ တစ်ပိုင်းတစ်စပါဝင်သော လက်ရာသည်ပင်လျှင် ဤကားလီယိုနာဒို၏ လက်ရာဖြစ်၏။ ဤကားမဟုတ်ဟူ၍ အခိုင်အမာ ဆိုနိုင်လောက်အောင် ထူးခြားခဲ့ပေသည်။ လီယိုနာဒိုသည် ဉာဏ်သစ် အရေး ပုံတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် အခြားအနုပညာသည်များကဲ့သို့ ရှေးခေတ်အနုသုခု ပညာရပ်မျးကို အတုယူ၍လည်းမရေးဆွဲ၊ မည်သည့်နည်းစနစ်ကိုမျှလည်း မယူဘဲ မိမိကိုယ်တိုင် သဘာဝ၏ သဘောတရားများကို စေ့စပ်သေချာစွာ လေ့လာပြီးမှရေးဆွဲလေသည်။ သဘာဝနှင့် သက်ရှိတို့၏ တည်နေပုံဖွဲ့စည်းပုံနှင့် အလင်းအမှောင်တို့၏သဘောကို အာရုံဝင်စားကာလေ့လာ၏။ ပန်းချီကားများကို ရေးခြယ်ရာတွင် ဆေးရေးခြယ်ခြင်းထက် လူနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကောဋ္ဌာသဗေဒ၊ သစ်ပင်တို့၏ဖြစ်ပျက်ပုံသဘောတရား၊ ကမ္ဘာမြေနှင့် ရေ၏တည်နေပုံ အင်အားစသော သဘာဝကို ဖန်တီးသည့် အကြောင်းအရာ များကို အရေးထား၍ စဉ်းစားလေသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း အတတ်ပညာ အမျိုးမျိုးတွင် ကျွမ်းကျင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပေရာအနုသုခုမပညာသည်တို့ မှတ်သား အတုယူစရာ ဖြစ်လာပေသည်။ လီယိုနာဒို၏ ဗဟုသုတပြည့်ဝမှု၊ စေ့စပ်သေချာစွာ လေ့လာပြီးမှ ရေးဆွဲမှု စသည်တို့ကြောင့် သူ၏လက်ရာများသည် အကြမ်းရေးခြစ်သော အတိုအစများပါမကျန် ကျော်ကြားလာလေသည်။
လီယိုနာဒိုသည် အနုပညာရပ်များ၌ကျော်ကြားသော မြို့ကြီးများ ဖြစ်သော ဖလော်ရင့်၊ မီလန်၊ ဗင်းနစ်၊ ရောမမြို့များသို့ လှည့်လည်ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အမ်ဗီအရပ်၌ ၁၅၁၉ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန် လေသည်။ အသက်အရွယ်များစွာ မကြီးရင့်မီပင် ကွယ်လွန်သော်လည်း အသက်တမ်းနှင့်မမျှအောင် များပြားသော သူ၏လက်ရာများသည် နောင်လာ နောက်သားများအဖို့ မှတ်သားဖွယ် အနုပညာသမိုင်းတွင် ထင်ထင်ရှားရှား ကျန်ရစ်ခဲ့ပေသည်။
တွင်းဖြူရိုးရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
တွင်းဖြူရိုးရွာ (Twinhpyuyoe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ သံဘိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သံဘိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၇၀ ဦး၊ မ ၃၃၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၈၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကလပ်ဝရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကလပ်ဝရွာ (Kalatwa)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ အုန်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၈၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်လှိုင်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ပန်လှိုင်ရွာ (Panghlaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဟွေလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟွေလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၆ ဦး၊ မ ၁၅၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံပြင်ရွာသစ်ရွာ၊ ချောင်းနွယ်
ကံပြင်ရွာသစ်ရွာ၊ ချောင်းနွယ်
ဆူးပဒေါင်းကွင်းရွာ၊ လေးကြီး
ဆူးပဒေါင်းကွင်းရွာ၊ လေးကြီး
ချည်ပြာထဘီနှင့် ဝတိံလှမ်း
ရှင်းလင်းချက်
ချည်ပြာထဘီ ဝတ်ထားသူက တာဝတိံသာနတ်ပြည်သို့ တာက်ချင်သည်ဆိုသကဲ့သို့ မိမိနှင့် မတန်မရာကို မှန်းသည်။
ပန်းပု
ပန်းပု ပညာ ဆိုသည်မှာ ပလတ်စတစ် သို့မဟုတ် မာကျောသော ပစ္စည်းများကို ပုံဖော်၍ သုံးဖက်မြင် အနုပညာ ပစ္စည်း ဖြစ်လာရန် ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကျောက်တုံး (ကျောက်သား သို့မဟုတ် စကျင်ကျောက်)၊ သတ္တုနှင့် သစ်သားတို့ကို အသုံးပြုကြသည်။ အချို့သော ပန်းပုရုပ်တို့ကို ကျောက်သားမှ တိုက်ရိုက်ဖဲ့ထုတ်ခြင်းမှ ရရှိပြီး အချို့ကိုမူ တစ်စစီတပ်ဆင်ပြီး အပူပေးခြင်း၊ ဂဟေဆော်ခြင်း၊ ပုံစံခွက်တွင် ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် မိုဖြင့် ပုံဖော်ခြင်းတို့မှ တဆင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ ပန်းပု ကိုဖန်တီးသောသူကို ပန်းပုဆရာဟုခေါ်သည်။
မြန်မာ့လက်မှုပညာ ပန်းဆယ်မျိုးထဲတွင်  ပန်းပုလုပ်ငန်းလည်းပါဝင်သည်။ သစ်သား၊ တိရစ္ဆာန်အရိုး၊အစွယ်၊ ရွှံ့စေး၊ ဖယောင်း စသည်တို့ဖြင့်  ရုပ်လုံးရုပ်ကြွပေါ်အောင် ထွင်းထုရသည့် ပညာရပ်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
ပန်းပုပညာတွင် အကြမ်းထည်ပစ္စည်းများကို ပုံသွင်းခြင်း ပုံစံပြောင်းလဲခြင်းပြု နိုင်သဖြင့် ပန်းပုပညာကို ပလတ်စတစ် အနုပညာဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ အများပြည်သူပိုင်သော နေရာတွင် များသောအားဖြင့် ရှိတတ်သည့် အနုပညာမှာ ပန်းပုပင်ဖြစ်သည်။ ပန်းပုရုပ်အများအပြားကို ပန်းခြံတွင်း၌ ခင်းကျင်းပြသထားခြင်းကို ပန်းပုဥယျာဉ်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ပန်းပု ပညာရပ်နှစ်မျိုးရှိသည်။  အပေါင်းပညာ နှင့်  အနှုတ်ပညာ ဖြစ်ပြီး ပေါင်းပညာသည်ကား  ရွှံ့၊  ဖယောင်းနှင့်ပြုလုပ်ကာ အနှုတ်ပညာကိုမူ သစ်သား၊ဆင်စွယ်၊ ကျောက်စိမ်း စသည်တို့ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။
​ညောင်ကုန်းရွာ၊ တိုက်စွန်းအောက်အင်း
ညောင်ကုန်းရွာ၊ တိုက်စွန်းအောက်အင်း
ကျောင်းအိုင်ပိုင်းရွာ၊ ပိုင်စွန်နန်
ကျောင်းအိုင်ပိုင်းရွာ၊ ပိုင်စွန်နန်
ရန်နိုင်စိုး
ရန်နိုင်စိုး (၁၉၇၉၊ ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့ ဖွားမြင်) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဂျူဒိုအားကစားသမား ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ နွေရာသီအိုလံပစ်တွင် အမျိုးသား ၁၀၀ ကီလို ပြိုင်ပွဲ၌ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ဓနုတ်စံပြ
ဓနုတ်စံပြ
နွားခြံကုန်းရွာ၊ အင်းကြီး
နွားခြံကုန်းရွာ(Nwarchankone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ အင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၅၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၃၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိတ်အားချို့တဲ့ခြင်း
ဗြိတိသျှနိုင်ငံ စိတ်အားချို့တဲ့ခြင်း အက်ဥပဒေ (၁၉၂၇) တွင်၊ စိတ်အားချို့တဲ့ခြင်း ဟူသည်မှာ အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ် မတိုင်မီကာလအတွင်း မျိုးရိုးကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ရောဂါကြောင့်ဖြစ် စေ၊ ဒဏ်ရာအနာတရကြောင့်ဖြစ်စေ၊ စိတ်အားပြည့်ပြည့်ဝဝ မဖွံ့ဖြိုးခြင်း သို့မဟုတ် ဖွံ့ဖြိုးမှုတန့်ရပ်နေခြင်း အခြေအနေဖြစ် သည်ဟု ဖော်ပြထားလေသည်။ လူမှုရေးသိပ္ပံပညာသဘောအရ ပြောရလျှင် စိတ်အားချို့တဲ့သူ ဟူသည်မှာ လူအများနှင့် ခြား နားသီးသန့်၍ အထူးကျွမ်းကျင်စွာ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲပေးရ လောက်အောင်၊ စိတ်အားဖွံ့ဖြိုးမှုများ တန့်ရပ်နေရသဖြင့် လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတွင် မနေတတ် မထိုင်တတ် ဖြစ်ရသူကို ဆိုလိုသည်။
စိတ်အားချို့တဲ့ခြင်းသည် ရူးသွပ်ခြင်းနှင့် တစ်ခြားစီဖြစ် ၏။ စိတ်အားချို့တဲ့ခြင်းဖြစ်ရသော အကြောင်းတစ်ရပ်ကို ပုံစံအားဖြင့် ပြဆိုရလျှင် သိုင်းရွိုက်ဂလင်းမှ စိမ့်ရည် ကျဆင်း ခြင်းသည် မလုံမလောက်သောကြောင့် စိတ်အားချို့တဲ့ရသည် ဖြစ်၏။ စိတ်အား မဖွံ့ဖြိုးခြင်း ဖြစ်ရသည်မည်၏။ ( ဂလင်း။)
ရူးသွပ်ခြင်း၌ကား၊ စိတ်သည်ဖောက်ပြန်လျက်ရှိသည်။ စိတ်အားချို့တဲ့ခြင်း၌ စိတ်နှမ်းခြင်း၊ စိတ်နုံ့ခြင်းနှင့် စိတ် အားပျော့ခြင်းဟူ၍ သုံးမျိုးရှိသည်။ စိတ်နှမ်း သူတို့တွင် ဝမ်း တွင်းပါစိတ်နှမ်းသူများလည်းပါဝင်၍၊ ထိုသူတို့သည် အရွယ် ရောက်သည့်တိုင်အောင် သာမန် သုံးနှစ်သား ကလေးငယ်တို့၏ အသိဉာာဏ်ကို မမှီချေ။ ထိုသူတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင် ထမင်း စားခြင်း၊ အဝတ် ဝတ်ခြင်းတို့ကို မပြုနိုင်ချေ။ စကားကိုလည်း ကျနစွာ မပြောတတ်ကြချေ။ စိတ်နုံ့သူများမှာမူ အရွယ်ရောက် သည်တိုင်အောင် သာမန်သုံးနှစ်သားနှင့် ခုနစ်နှစ်သားတို့၏ အသိဉာာဏ်မျှသာရှိသည်။ သူတို့ကို စာသင်ပေး၍ တတ်ရန်ခက် သော်လည်း လွယ်ကူသည့်လက်မှု ပညာရပ်တို့ကို စနစ်တကျ သင်ပေး၍ ရနိုင်သည်။ သူတို့သည် စကားကို အသင့်အတင့် ပြောတတ်သော်လည်း စိတ်ကူးဉာာဏ်မှာ နုံ့သည်။ စိတ်အားပျော့ သူတို့မှာ အရွယ်ရောက်သည့်တိုင်အောင် သာမန်ရှစ်နှစ်မှ တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်သားမျှသာ အသိဉာာဏ်ရှိသည်။ သာမန်ကျောင်း တွင် အတော်အသင့်ပညာသင်ကြားပေး၍ ရနိုင်သော်လည်း၊ ထို သူတို့သည် မိမိတို့၏ ကိုယ်ရေးကိစ္စများတွင် မဆုံးဖြတ်တတ် ကြချေ။
ရှေးက စိတ်အားချို့တဲ့ခြင်းကို ရူးသွပ်ခြင်းနှင့် ခွဲခြားခြင်း မပြုဘဲ၊ ချို့တဲ့သူတို့ကို စိတ္တဇဆေးရုံစသည့် ဂေဟာတို့၌ ထား လေ့ရှိသည်။ သို့ရာတွင် လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးလာ သောအခါ၊ စိတ်အားချို့တဲ့ သူတို့မှာ လူသာမန်တို့ ခံစားနေ သော အခွင့်အရေးများကို မခံစားရသော 'စိတ္တဗလခွင့်မဲ့သူ' များဖြစ်၍၊ ယင်းတို့ကို အထူးပညာသင်ကြားပေးသော ကုနည်း ဖြင့် ကုစားရမည်ဟု ယူဆလာကြသည်။ ယခုအခါ စိတ်အားချို့ တဲ့သူများကို လူမှုဝန်ထမ်းပြဿနာ တစ်ရပ်ဟု သဘောထား ကာ၊ ထိုသူတို့ကို ဂေဟာတွင်း စောင့်ရှောက်ရေးစနစ်ဖြင့် လူမှု ဝန်ထမ်းဌာနတို့က ကူညီစောင့်ရှောက်ကြသည်။ ( လူမှုရေးရာပညာ။)အတွဲ(၄)
ကုန်းညောင်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကုန်းညောင်ရွာ (Konenyaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ လဲသက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လဲသက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၄ ဦး၊ မ ၅၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငွေသဇင်ရွာ၊ သဘော့
ငွေသဇင်ရွာ၊ သဘော့
ချိတ်ချိတ်ချင်းမှ ချိတ်လို့ရ
ချိတ်ချိတ်ချင်းမှ ချိတ်လို့ရ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ချိတ်ချိတ်ချင်းမှ ချိတ်မိသကဲ့သို့ မမှန်ကန်သူ အချင်းချင်းသာ ငြိကြသည်။
စမ်းကန်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
စမ်းကန်ရွာ (Sankan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ သစ်တိုကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်တိုကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၁၈ ဦး၊ မ ၁၈၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝရာဇွပ်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ဝရာဇွပ်ရွာ(Warazut)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဝရာဇွပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝရာဇွပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၃၅ ဦး၊ မ ၅၅၅၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၁၈၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိတ်လှုပ်ရှားမှု
လူ့စိတ်သည် အမြဲတည်ငြိမ်၍မနေ၊ အစဉ်ပြောင်းလဲလျက် ရှိသည်။ ချစ်စိတ်၊ မုန်းစိတ်၊ ဝမ်းသာစိတ်၊ ဝမ်းနည်းစိတ်၊ ကြောက်စိတ်၊ မနာလိုစိတ် ဟူသည်တို့မှာ စိတ်၏ ပြောင်းလဲ ခြင်း အခြင်းအရာများဖြစ်ကြသည်။ အနောက်နိုင်ငံ စိတ်ပညာ အလို၌၊ ဤအခြင်းအရာတို့သည် စိတ်လှုပ်ရှားမှုပင် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြကုန်သည်။ စိတ်နှင့် ကိုယ်တို့သည် တစ်ခုပေါ်တစ်ခု မှီသဟဲပြု၍ အစဉ်အမြဲ ဒွန်တွဲနေသည်ဟုလည်း အနောက်နိုင်ငံ စိတ်ပညာဆရာတို့ကဆို၏။ ထို့ကြောင့် စိတ်၌ ဝိပလ္လာသဖြစ် လျှင် ကိုယ်၌လည်း ဝိပလ္လာသဖြစ်သည်။ ဝိပလ္လာသမှာ ဖောက် ပြန်မှုပင်ဖြစ်၏။ စိတ်ပညာ သဘောအားဖြင့် ဆိုရလျှင် စိတ် လှုပ်ရှားမှုနှင့် တစ်ဆက်တည်း၊ ကိုယ်လှုပ်ရှားမှုလည်း ဖြစ်ပေါ် သည်ဟု ဆိုရလိမ့်မည်။
စိတ်လှုပ်ရှားမှုအမျိုးမျိုးရှိသည်တွင် ကြောက်ခြင်း၊ စိတ်ဆိုး ခြင်းနှင့် ချစ်ခြင်းဟူသော ဤသုံးမျိုးသည် အရင်းခံတရားများ ဖြစ်သည်ဟု စိတ်ပညာပါရဂူများက ယူဆကြသည်။ ကြောက် ခြင်းဟူသော တရားကြောင့်၊ ကြောင့်ကြခြင်း၊ စိုးရိမ်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်ပေါ်လာရ၏။ စိတ်ဆိုးခြင်းကြောင့် အနှောင့် အယှက်ဖြစ်ခြင်း၊ မုန်းတီးခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာရ၏။ ချစ်ခြင်းကြောင့် သနားခြင်း၊ ကရုဏာသက်ခြင်း၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့ စွာ ဆက်ဆံလိုခြင်းစသည်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာရ၏။ ဤစိတ် လှုပ် ရှားမှုတို့မှာ စိတ်လှုပ်ရှားစေရန် စေ့ဆော်သော အကြောင်း တစ်ခုခုကြောင့်သာလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာရ၏။
စိတ်ပညာပါရဂူတို့သည် စိတ်လှုပ်ရှားမှုကို တိရစ္ဆာန်တို့၏ သဘာဝမှအစပြု၍ လေ့လာစူးစမ်းခဲ့ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် တိရစ္ဆာန်၏အတွင်းစိတ်ကို ဖောက်ထွင်း၍ မမြင်နိုင်စေကာမူ၊ ယင်းတို့၏ ကိုယ်အမူအရာကို အကဲခတ်ခြင်းဖြင့် စိတ်အမူ အရာကို သိနိုင်ကြပေသည်။ ပမာအားဖြင့် ကြောင်တစ်ကောင် သည် သူ၏ ကျောက်ကုန်းကိုကြွ၍ လက်သည်းကို ထုတ်ကာ၊ အမွေးအမှင်တို့ကို ထောင်၍ပြလျှင်၊ ထိုကြောင်သည်ကြောက် စိတ်ဖြင့် လှုပ်ရှား၍နေသည်ကို သိရသည်။ ခွေးတစ်ကောင် သည် သခင်ကိုမြင်သောအခါ အမြီး တနန့်နန့်နှင့် ခုန်ပေါက် ပြေးလွှားနေသည်ဟုဆိုလျှင် သူ၏အမူအရာမှာ ဝမ်းသာသော စိတ်ဖြင့် လှုပ်ရှားနေသည့်အမူအရာဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။
လူတို့ကား အတွင်းစိတ် လှုပ်ရှားနေပုံကို အမူအရာဖြင့် သိသာ ပေါ်လွင်အောင်ပြတတ်ကြ၏။ ပြုံးခြင်း၊ ရယ်ခြင်း၊ လက်ခုပ်တီး ခြင်းစသည်တို့မှာ ဝမ်းသာသော စိတ်အမူအရာ၊ အကြောအခြင် များ တင်းခြင်း၊ အံကြိတ်ခြင်းတို့မှာ စိတ်ဆိုးသည့် အမူအရာ၊ ငိုခြင်းမှာ ဝမ်းနည်းသော အမူအရာ၊ အသီးသီးဖြစ်ကြသည်။ ( စိတ်ပညာ။)
စိတ်လှုပ်ရှားပြောင်းလဲမှုကြောင့် ပြင်ပကိုယ်အမူအရာသာ လှုပ်ရှားပြောင်းလဲသည်မဟုတ်၊ ကိုယ်ခန္ဓာတွင်းရှိ ဆိုင်ရာအင်္ဂါ တို့သည်လည်း လှုပ်ရှားပြောင်းလဲကြသည်။ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြ သူသည် ချွေးသီး ချွေးပေါက်ကျလာတတ်သည်။ ဒေါသဖြစ်သူ ၏ မျက်နှာသည် နီလာပြီးလျှင်၊ နောက်ဆုံး၌ ဖြူဖတ်ဖြူရော် ဖြစ်လာသည်။ ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်သောကလေးမှာ တစ်ကိုယ် လုံးတုန်လှုပ်လာသည်။ ထို့ပြင်လည်း ကိုယ်ခန္ဓာတွင်း၌ သွေး တိုးသဖြင့် နှလုံးတုန်၊ ရင်ခုန်လာ၏။ အသက်ရှူမှား၏။ မြန် ၏။ အစာချေသောအင်္ဂါတို့ ဖောက်ပြန်မှုကြောင့်၊ အစာမကြေ ဖြစ်၏။ ( အစာချေခြင်း။) ကောက်ကပ် စီးဂလင်းသည်အက်ဒရီ နယ်လင်ရည်ကို သွေးအယဉ်ထဲသို့ပို့၍ စီးဆင်းစေ သောကြောင့်၊ သွေးထဲ၌ ဓာတုဒြဗ်ပေါင်းစည်းမှုသည် တစ်မျိုး တစ်ဖုံဖောက်ပြန်လာ လေသည်။
စိတ်လှုပ်ရှားမှုသည် ကောင်းသော အကျိုးကိုလည်း ဖြစ် စေနိုင်၏။ မကောင်းသော အကျိုးကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်၏။ ပမာအားဖြင့် လူတို့၌ ဒဏ်ရာအနာတရဖြစ်သည့်အခါ၊ ထိတ် လန့်ကြောက်ရွံ့သောစိတ်သည် လှုပ်ရှားမှုကြောင့် အထက်က ပြဆိုခဲ့သည့်အတိုင်းအက်ဒရီနယ်လင်သည် သွေးထဲသို့စီးဝင် သောအခါ ဒဏ်ရာ၏သွေးသည် ခဲလွယ်၏။ ဤအချက်ကြောင့် သာမန်အားဖြင့် ဒဏ်ရာမှ သွေးလွန်ခြင်းကို တားဆီးနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် စိတ်လှုပ်ရှားမှုကြောင့် စိတ်၏ တည်ငြိမ်သော သမာဓိသည်မဖြစ်နိုင်ချေ။ ထို့ကြောင့် ကျိုးကြောင်းဆင်ခြင်တုံ တရား လက်လွတ်ဖြစ်တတ်သည်။ ဒေါသသည် အကျိုး အကြောင်း အဆိုးအကောင်းကို မသိတတ်ဟု ဆိုရိုးစကားပင် ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သော သတိလက်လွတ်ဖြစ်သည်တို့ကို ထိန်း သိမ်းရန်မှှာ၊ စိတ်ကိုချုပ်တည်းနိုင်မှသာ ထိန်းသိမ်းနိုင်လိမ့်မည်။