cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကြွက်ကတိုး
ကြွက်ကတိုးသည် ဗီဗာဖျံများကဲ့သို့ သူတို့၏ နေအိမ်တွင် အခန်းကြီး အခန်းငယ် အမျိုးမျိုး ပြုလုပ်ထားကြသည်။ ထိုအခန်းများ၌ပင် သားမွေး၍ ဆောင်းရာသီကို ကုန်လွန်စေသည်။ နွေရာသီတွင် ရေကူးလိုက်၊ နေပူစာ လှုံလိုက်နှင့် တပျော်တပါး နေတတ်ကြသည်။ ရေ၌ပေါက်သော အပင်များ၏ အရိုးအမြစ်၊ အရွက်တို့ကို စားလေ့ရှိသည်။ အိမ်အနီးအနား၌ တွေ့သော အသီးအရွက်များကိုလည်း စားလေ့ရှိသည်။
ဆောင်းဦးပေါက်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် ဆောင်းရာသီ ခိုလှုံရန်အတွက် အိမ်ကို ပြုပြင်ဆောက်လုပ်လေ့ရှိသည်။ လူတို့သည် ကြွက်ကတိုးကို သူတို့၏ အိမ်မှ သားမွှေးရရန်အတွက် အမြောက်အမြား ရှာဖွေ ဖမ်းဆီးကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင်မူ မရှိသလောက် ရှားပါးသွားသော ရှားပါးသတ္တဝါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဝမ်နောင်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဝမ်နောင်ရွာ (Wannawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဖာယကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာယကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀၂ ဦး၊ မ ၁၂၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်နည်းဥပဒေများ
နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်နည်းဥပဒေများသည် ၂၀၁၀ခုနှစ် ​အောက်တိုဘာလ၂၁ရက်​နေ့က နိုင်ငံ​တော်​အေးချမ်းသာယာ​ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုး​ရေး​ကောင်စီ အတွင်း​ရေးမှူး(၁) သီဟသူရတင်​အောင်မြင့်ဦးမှ လက်မှတ်​ရေးထိုး ထုတ်ပြန်လိုက်​သော နည်းဥပ​​ဒေများဖြစ်သည်။ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ လက်မှတ်​ရေးထိုးကာ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်​သော နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပ​ဒေနှင့်အတူ ထုတ်ပြန်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ကို အသုံးပြုခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ နည်းလမ်းတကျဖြစ်​စေရန် နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပ​​​ဒေပါ လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့်အညီ ထုတ်ပြန်ထား​​သော နည်းဥပ​ဒေများဖြစ်သည်။
အမည်နှင့် အဓိပ္ပာယ် ဖော်ပြချက်
၁။ ဤနည်းဥပ​ဒေများကို နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်နည်းဥပဒေများဟု ​ခေါ်တွင်​​စေရမည်။
၂။ ဤနည်းပ​ဒေများတွင် ပါရှိ​သော စကားရပ်များသည် နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ဥပ​ဒေတွင် ပါရှိသည့်အတိုင်း အဓိပ္ပာယ် သက်​ရောက်​စေရမည်။
နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံတိပ်ကို အသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ သတ်မှတ်ချက်များ
၃။ နိုင်ငံ​​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ကို-
အ​ထွေ​ထွေ
နိုင်ငံ​တော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်နည်းဥပ​ဒေများ (၁၉၇၄ခုနှစ် ပြည်သူ့လွှတ်​တော်နည်းဥပ​ဒေများ အမှတ်၂)ကို ဤနည်းဥပ​ဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။
(ပုံ) သီဟသူရတင်​အောင်မြင့်ဦး အတွင်း​ရေးမှူး (၁) နိုင်ငံ​တော်​အေးချမ်းသာယာ​ရေးနင့်ဖွံ့ဖြိုး​ရေး​ကောင်စီ
အားလ်ခဲရီ
ဘာရွန်ခဲရီ အိုင်ယာလန် Peerage အတွက်ရှေးဟောင်းခေါင်းစဉ်ဖြစ်ပါတယ်။ သောမတ်စ် Fitzmaurice အတွက် ၁၂၂၃ ခန့်တွင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
၁၃၂၅ ခုနှစ်တွင် ခဲရီမှ ၄ ယောက်မြောက် Baron Maurice FitzMaurice သည် Tralee ရှိတရားခွင်၌ Diarmaid Macg MacCarthy (Cormac Mór MacCarthy ၏သား) ကိုသတ်ခဲ့သည်။ ဒီအပြုအမူအတွက် Maurice ကို Dublin ရှိပါလီမန်ကစုံစမ်းစစ်ဆေးခဲ့သည်။ သူ၏မြေများဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်၊ သို့သော်သူသေဆုံးပြီးနောက် ၄ င်း၏အစ်ကိုဂျွန် FitzMaurice, Kerry of 5 Baron သို့ပြန်ပေးခဲ့သည်။
၁၅၃၇ ခုနှစ်တွင် ၁၁ ယောက်သော Baron ကို Baron Odorney နှင့် Viscount Kilmaule အိုင်ယာလန် Peerage တွင်ဖန်တီးခဲ့သည်။ သို့သော်သူသည်သူ၏ညီဖြစ်သူ Kerry Kerry တွင်အောင်မြင်ခဲ့စဉ် ၁၅၄၁ ခုနှစ်တွင်သူကွယ်လွန်ချိန်၌၎င်းဘွဲ့များပျောက်ကွယ်သွားသည်။ ၂၁ ယောက်သော Baron ကို ၁၇၂၃ တွင် အိုင်ယာလန် Peerage တွင် Earl of Kerry ဖန်တီးခဲ့သည်။ သူ၏သားငယ် John Petty ကို ၁၇၅၃ တွင် အိုင်ယာလန် Peerage တွင် Shelburne ၏ Earl ကိုဖန်တီးခဲ့ပြီးသူ၏သား - Shelburne ၏ဒုတိယ Earl ကို ၁၇၈၄ တွင် Marquess of Lansdowne ကိုဖန်တီးခဲ့သည်။ ၁၈၁၈ တွင်သား၏တတိယမြောက် Marquess သည် ၄ င်း၏ဝမ်းကွဲအား ၄ င်း၏ Earl of Kerry နှင့် ၂၄ ကြိမ်မြောက် Baron Kerry တို့အမွေဆက်ခံခဲ့သည်။
အားလ်ခဲရီ (၁၇၂၃)
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
တက္ကစီ
နောက်ခံသမိုင်း
စက်တပ်ယာဉ် ခေါ် ဘတ္ထရီစွမ်းအင်သုံး တက္ကစီမှာ ၁၉ ရာစုအကုန်တွင် စပေါ်သည်။ လန်ဒန်၌ ဝေါလတာဘာဆေးက ထိုကားမျိုးကိုထွင်ကာ လန်ဒန်မြို့လမ်းများအတွက် ၁၈၉၇ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၉ ရက်တွင် စတင်မိတ်ဆက်သည်။ စက်သံညံသဖြင့် မတင်မကြာပင် ငှက်ပိတုန်းဟု အမည်ပြောင်ရ၏။
ထိုနှစ်တွင်ပင် နယူးယောက်၌ ဆင်မြူရယ်၏ လျှပ်စစ်ခရီးသည်တင်နှင့်ကုန်တင်ယာဉ်ကုမ္ပဏီက အထက်နည်းတူ တက္ကစီ ၁၂ စီးဖြင့် လုပ်ငန်းစသည်။ ကုမ္ပဏီသည် ၁၈၉၈ ခုအထိ လည်ပတ်ရာ တက္ကစီ ၆၂ စီးအထိ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောက် လုပ်ငန်းတွင် ငွေထည့်သူတို့က လျှပ်စစ်ယာဉ်ကုမ္ပဏီဟူ၍ အမည်ပြောင်းကာ လျှပ်စစ်ကားထုတ်သည့်ဘက်သို့ လုပ်ငန်းပြောင်းလိုက်သည်။
တက္ကစီမီတာကို ဂျာမန်တို့က ထွင်သည်။ ဂါတလိဒိုင်မာ (Gottlieb Daimler) ထွင်သော ဓာတ်ဆီသုံးကားဖြင့် ဒိုင်မာဗစ်တိုးရီးယားကုမ္ပဏီက ရှတို့ဂါ့ (Stuttgart) တွင် တက္ကစီစဆွဲသည်မှာ ၁၈၉၇ ခုတွင် ဖြစ်၏။ ဓာတ်ဆီသုံးကားရောဂါမှာ အခြားသို့လည်း ကူးစက်သွားရာ ပါရီတွင် ၁၈၉၉၊ လန်ဒန်တွင် ၁၉၀၃၊ နယူးယောက်တွင် ၁၉၀၇ ခုတွင် အသီးအသီး စသုံးကြသည်။
ငှားရမ်းခြင်း
လမ်းဘေးတွင်ရပ်ကာ ဖြတ်သွားဖြတ်လာ တက္ကစီကို ငှားသည့်နည်းအား နိုင်ငံအများစုတွင် သုံးသည်။ နောက်တနည်းမှာ တက္ကစီဂိတ်တွင် သွားငှားခြင်း ဖြစ်သည်။ လေဆိပ်၊ ဘူတာ၊ ဈေးဝယ်စင်တာနှင့် လူသွားလူလာများသော နေရာတို့တွင် တက္ကစီများ ထိုးထားလေ့ ရှိသည်။ ယင်းတက္ကစီဂိတ်များတွင်လည်း သွားငှားနိုင်သည်။ အခြားနည်းမှာ ဗဟိုကြီးကြပ်ရေးရုံးသို့ ဖုန်းဆက်ကာ မိမိနေရာကို ပြော၍ ငှားရမ်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ငှားပါက တက္ကစီခကိုပါ ရုံးမှ တပါတည်း သတ်မှတ်ပေးသည့်နည်းတူ ယာဉ်မောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ကိုယ်ရေးအထောက်အထားများရှိသဖြင့် လုံခြုံရေး စိတ်ချရသည်။
အထက်ပါနည်းများကို ပေါင်းစပ်ထားသည့်နည်းဖြစ်သော မိုဘိုင်းအပ်ကို သုံး၍လည်း ငှားနိုင်သည်။ အပ်မှတဆင့် ငှားရမ်းသည်နှင့် တက္ကစီခကို တင်ကြိုသတ်မှတ်ပြီး ဖြစ်သည်နည်းတူ ယာဉ်သွားလာရာကိုလည်း ဂျီပီအက်မှ အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကြည့်နိုင်သဖြင့် လုံခြုံရေးစိတ်ချရသည်။ တက္ကစီကုမ္ပဏီအများစုမှာ မိုဘိုင်းအပ်ကို ထောက်ပံ့နေရာ ယင်းတို့အနက် ဂတ်၊ အီးဇီးတက္ကစီ၊ ဂရက်တက္ကစီတို့ အဝင်အပါဖြစ်၏။
ယာဉ်မောင်းအန္တရာယ်
အမေရိကန်တွင် တက္ကစီယာဉ်မောင်းမှ လူသတ်သောအမှုသည် အခြားလူတန်းစားတို့ထက် နှုန်းမြင့်သည်။ တက္ကစီယာဉ်မောင်းတို့က အယောက် ၁၀၀,၀၀၀ လျှင် ၇.၄ ယောက် လူသတ်မှု ကျူးလွန်တတ်ပြီး အခြားအလုပ်အကိုင်တို့မှာ အထက်ပမာဏတွင် ၀.၃၇ ယောက်သာ ကျူးလွန်သည်။ ၎င်းကို ကာကွယ်ရန် ၁၉၉၀ ဝန်းကျင် ကာလများ၌ ယာဉ်မောင်းနှင့် ခရီးသည်အကြား အကာကန့်၍ ထားစေသည်မှာ ၂၁ ရာစုအထိပင်တည်း။ လုံခြုံရေးကင်မရာများလည်း တပ်ဆင်ဖူးသည်။ တက္ကစီယာဉ်မောင်းတို့သည် ယာဉ်စီးခနှင့်ပတ်သက်၍ အခြေအတင်ဖြစ်ပါက ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဘဝတူတို့အား ရုံးစုကာ ခရီးသည်အား ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ပေးရန် ခြိမ်းခြောက်တတ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တက္ကစီများ
သီးကုန်းရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
သီးကုန်းရွာ (Theekone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ကျောက်စောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်စောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၃ ဦး၊ မ ၅၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကုန်းကော်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကုန်းကော်ရွာ (Konekaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဟာဝမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၀၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟာဝမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၀၇ ဦး၊ မ ၁၈၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
သီးကုန်းရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းကော်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောသားသပိတ်လွယ်ငှက်
‌ တောသားသပိတ်လွယ်ငှက်သည် သပိတ်လွယ်ငှက်နှင့် မျိုးချင်းနီးစပ်သည်။ ဇီဝ‌ဗေဒအလိုအားဖြင့် ‘ကော့ဆိုင်ခပ် မာလာဗာရစ်ကပ်’ဟု‌ခေါ်သည်။ မျိုးရင်းမှာ ‘တာဒီဒီး’မျိုးရင်းဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်၏အမြီးသည် ကိုယ်ထည်ထက် ပို၍ရှည်သည်။ ငှက်ဖို၌ ဦး‌ခေါင်း၊ ‌ကျောနှင့် ရင်အုပ်များမှာ ‌ပြောင်လက်‌သော အမည်း‌ရောင်ရှိ၍၊ ကိုယ်‌အောက်ပိုင်းမှာ အညို‌ရောင်ရှိသည်။ အဖြူနှင့်အမည်း ‌ရော‌နေ‌သော အမြီးအရင်း အထက်နားတွင် အဖြူကွက်ပါရှိသည်။ ငှက်မ၌ ‌ကျောပိုင်းမှာ အညို‌ရောင်ရှိ၍ ကိုယ်‌အောက်ပိုင်းမှာ အညို‌ရောင် မွဲ‌ခြောက်‌ခြောက်ရှိသည်။
‌တောသားသပိတ်လွယ်ငှက်၏ သား‌ပေါက်ချိန်မှာ မတ်လမှ မေလအထိဖြစ်သည်။ အသိုက်မှာ သပိတ်လွယ်ငှက် အသိုက်နှင့် တူသည်။ အသိုက်ကို သစ်ရွက်သစ်ကိုင်းများဖြင့် ပြုလုပ်တတ်ကြ သည်။ တစ်မြုံလျှင် ဥ‌ပေါင်း ၃ လုံးမှ ၄ လုံးအထိရှိသည်။ ဥအ‌ရောင်မှာ အပြာစိမ်း‌ရောင်တွင် အညိုနှင့်နီညို‌ရောင် အ‌ပြောက်များ ပါရှိသည်။
‌တောသားသပိတ်လွယ်ငှက်မျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့် ကပ္ပလီကျွန်းများတွင် အနှံ့အပြား ‌တွေ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
အောင်သပြေကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
အောင်သပြေကုန်းရွာ (Aungthapyaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကျွန်းနက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းနက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၂ ဦး၊ မ ၁၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုးကြိုးရွာ၊ ဆင်အိုး
မိုးကြိုးရွာ၊ ဆင်အိုး
အလီဆီယာတိုက်ပွဲ
=အလီဆီယာတိုက်ပွဲ (ဘီစီ၅၂)= ရောမအား အုပ်စိုးသူဖြစ်လာမည့် ဂျူးလိယက်ဆီဇာအား အထွပ်အထိပ်သို့ ရောက်စေသည့် တိုက်ပွဲ၊ ရောမတို့အနေဖြင့် ဂေါလ်နယ်များအား အောင်နိုင်ခြင်းအထိမ်းအမှတ် တိုက်ပွဲ အဖြစ် အလီဆီယာတိုက်ပွဲကို အသိမှတ်ပြုကြသည်။ ထိုမျှမက စစ်သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် စစ်မြေပြင်အခင်းအကျင်းနှင့် ပက်သက်၍လည်း အဆန်းကျယ်ဆုံးသော အနေအထားဟုလည်း သတ်မှတ်ကြသည်။
နောက်ခံသမိုင်း
ရောမနိုင်ငံရေးတွင် ထိပ်ဆုံးသို့တက်လိုသော ဂျူးလိယက်ဆီဇာသည် စစ်မြေမြင်အောင်နိုင်မှုများဖြင့် နိုင်ငံရေးအာဏာကို တည်ဆောက်ယူရမည့် အကြောင်းကိုကောင်းစွာနားလည်သည်ဖြစ်၍ ရောမအင်ပါယာတည်ထောင်နိုင်ရေးအတွက် အရေးပါသောဒေသများကို သိမ်းပိုက်ရန် အားထုတ်သည်။ အထူးသဖြင့် စပိန်နယ်များအား တိုက်ခိုက်ပြီးချိန်တွင် တဆက်တည်းအနေဖြင့် ဂေါလ် ဟုခေါ်သည့် ယနေ့ပြင်သစ်နိုင်ငံ တည်ရှိရာအရပ်မှ ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုကို အလိုရှိသည် ဖြစ်၍ အဆိုပါဒေသအား ဆက်လက်တိုက်ခိုက်သည်။
ပါးနှပ်သော ဆီဇာသည် ဂေါလ်တို့အား တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကျူးကျော်စစ်ဟု သမုတ်ခံရမည့်ဘေးအား အကြောင်းပြချက်ကောင်းကောင်းဖြင့် ရှောင်ရှားခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ ဂေါလ်နယ်များအား ဂျာမန်နွယ်တို့က ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရာတွင် ဂေါလ်တို့အား စစ်ကူပေးခြင်းသာ ဖြစ်သည် ဟူ၏။ ထိုစကားကြောင့် ဂေါလ်အချင်းချင်းသွေးကွဲစေကာ ဆီဇာအား အမြတ်ထုတ်ခွင့် ပေးတော့သည်။ ထိုသို့သော အခြေအနေတွင် ဂေါလ်တို့အလယ်တွင် ဆီဇာအား အံတုမည့်သူတစ်ဦးအနေဖြင့် ဗာစင်ဂျီတိုရစ်(Vercingetoric)အမည်ရှိ ဂေါလ် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးပေါ်ပေါက်လာသည်။ ၎င်း၏ သံမဏိစည်းမျဉ်းများဖြင့် တစ်သွေးတစ်သံတစ်မိန့် အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည့် ဂေါလ်တပ်များသည် အလီဆီယာခံတပ်မြို့မှနေကာ ဆီဇာအား တော်လှန်ကြသည်။
တိုက်ပွဲ အပြင်အဆင်
ဆီဇာအနေဖြင့်လည်း တိုက်တိုင်းအောင်တပ်များဖြစ်သည့် ၎င်း၏ဩဇာခံ ရောမခြေလျင်တပ်နှင့် ဂေါလ်မြင်းသည်တော်တပ်တို့ဖြင့် ပူးပေါင်းကာ ထိုးစစ်ဆင်သည်။ အထူးသဖြင့် ရောမဩဇာခံ ဂေါလ်တပ်များအား ရန်သူအမှတ်ဖြင့် ရောထွေးကာ မကြာခဏ ဘက်မှားတိုက်ခိုက်ကြခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ရောမတပ်ကြီး အခြေမလှဖြစ်နေချိန်တွင် တစ်ဖက်မှ ဗာစင်ဂျီတိုရစ် အနေဖြင့် ဩဇာတက်လာပြီး ဂေါလ်လူမျိုးအပေါင်းတို့က ၎င်းလက်အောက်သို့ တဖွဲဖွဲဝင်ရောက် သစ္စာခံလာကြသည်။
ဆီဇာအနေဖြင့်လည်း ရောမတပ်ကို အကူအညီပေးရန်အတွက် ဂေါလ်တို့၏ ရန်ဖက်ဖြစ်သည့် ဂျာမန်များထံမှ တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကျော်ကြားသည့် မြင်းတပ်ကို စစ်ကူတောင်းခံသည်။ ထိုနောက် မိမိတပ်များအား ရန်သူများရှိနေသည့် အလီဆီယာခံတပ်တည်ရှိရာ တောင်ထိပ်အား အဘက်ဘက်မှ ဝိုင်းရံစေသည်။ ဗာစင်ဂျီတိုရစ် အနေဖြင့်လည်း အခြားမျိုးတူ ဂေါလ်များအား စစ်ကူတောင်းထားပြီးဖြစ်၍ အချိန်တန်လျှင် ရောမတပ်များအား အလယ်ထား၍ မိမိ၏မြို့တွင်းတပ်နှင့် စစ်ကူလာမည့် တပ်များနှစ်ဖက်ညှပ်ကာ တိုက်ရန်ကြံစည်သည်။ ၎င်း၏ခံစစ်နေရာမှာ သုံးဖက်သုံးတန်ချောက်ကမ်းပါးဖြစ်ပြီး ကျန်တစ်ဖက်မှ လူလုပ်အတားအဆီးများဖြင့် ပြည့်နေသည့် စစ်မြေပြင်ဖြစ်သည်။
ဆီဇာလက်အောက်တွင် ရောမစစ်သည် ၅၀၀၀၀၀ ရှိပြီး မဟာမိတ်မြင်းတပ်များလည်း ရှိနေပြီဖြစ်သဖြင့် ရန်သူခံစစ်အား အကျိုးမဲ့ထိုးဖောက်ခြင်းမပြုစေဘဲ ရန်သူခံစစ်ကို ပတ်လည်ဝိုင်း၍ ကတုပ်ကျင်းကြီးများ တူးစေသည်။ သို့ဖြင့် အလီဆီယာအား ဝိုင်းပတ်ကာ အနက် ၈ ပေ၊ အကျယ် ၁၅ ပေရှိသော ကတုပ်ကျင်းကျယ်ကြီးများ ၁၅မိုင်ပတ်လည်တွင် ပေါ်ပေါက်လာတော့သည်။ ကျင်းများတူး၍ ရလာသော မြေစာများအား ခံတပ်ငယ်လေးများ တည်ဆောက်ရာတွင် သုံးစေပြန်သဖြင့် ခံတပ်ငယ်လေး ၂၃ခု ရရှိလေသည်။ သစ်သားမျှော်စင်ကြီးများ တည်ဆောက်၍ ရှေ့တွင် ခလုပ်၊ငြှောင့် စသည်တို့ကို ထားရှိသည်။ မြေပြင်ကိုလည်း မညီမညာဖြင့် ကြမ်းတမ်းအောင် စီမံသည်။
ဗာစင်ဂျီတိုရစ် အနေဖြင့်လည်း မိမိအား ရန်သူများက ကတုပ်ကျင်းဖြင့် ပိတ်ဆို့ခြင်း မပြုနိုင်မီ စစ်ကူများပို့ကြရန် ဂေါလ်များအား ဆော်ဩသည်။ အထူးသဖြင့် နာမည်ကျော် ဂေါလ်တို့၏ မြင်းတပ်များအား စေလွှတ်ရန် အမိန့်ပေးသည်။ ဆီဇာအနေဖြင့်လည်း ရန်သူမှာ ရှေကမှသာမက နောက်မှလည်း တိုက်ခိုက်လာနိုင်သည်ကို သိနားလည်သဖြင့် အလားတူကတုပ်ကျင်းများကို နောက်ဖက်တွင်လည်း တူးဖော်ပြင်ဆင်စေသည်။ သို့သော် ပြင်ဆင်နေခြင်းအား မလိုလားသည့် ရန်သူဂေါလ်တို့က အတွင်းအပြင်ညှပ်တိုက်သဖြင့် ရောမတို့ အကြိမ်ကြိမ် စစ်ရှုံးပြီး ဗာစင်ဂျီတိုရစ်မှာ အင်အားကောင်းလာသည်။
တိုက်ပွဲ
ဂေါလ်တို့၏ အဓိကလက်နက်မှာ မြင်းတပ်ဖြစ်သည်။ ဂေါလ်မြင်းစီးစစ်သည်များသည် မြင်းစီးရင်းမှ လှံတံရှည်များ၊ ဓားရှည်ကြီးများဖြင့် ရန်သူအား ရွပ်ရွပ်ချွံချွံတိုက်ခိုက်ရာတွင် နာမည်ကျော်သည်။ ရောမတို့ကလည်း ဂေါလ်တို့အား ကြေးစားအဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာ သုံးစွဲလာသဖြင့် ဂေါလ်တို့၏ အားသာချက်၊ အားနည်းချက်များကို ကောင်းစွာသဘောပေါက်ပြီးဖြစ်သည်။ မြို့တွင်းမှ ထွက်တိုက်လာသည့် ဂေါလ်မြင်းတပ်အား ဂျာမန်မြင်းတပ်က အင်အားနည်းနည်းဖြင့် ပြန်လှန်တိုက်နိုင်သဖြင့် ဂေါလ်တို့ မြို့တွင်းပြန်ဝင်ရသည်။ အပြင်ဆုံးမှ ဝိုင်းရံနေသည့် ဂေါလ်စစ်ကူတပ် တို့ကလည်း ပရိယာရ်ဖြင့် ညအချိန်တွင် တုတ်များ၊ လှေကားများ တိတ်တဆိတ်ယူလာကြပြီးလျှင် ကတုပ်ကျင်းများအား တုတ်များဖြည့်ပြီး ဖြတ်ကျော်၍ မျှော်စင်ပေါ်ရှိ ရောမတို့အား လှေကားထောင်ကာ တိုက်ခိုက်ကြသည်။ ဗာစင်ဂျီတိုရစ် ကလည်းမြို့တွင်းမှ တိုက်ခိုက်သည်။ ညလုံးပေါက်တိုက်ခိုက်ပြီးလျှင် ဂေါလ်တို့ဖက်မှ ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုတော့ဘဲ တိုက်ကင်းအဖွဲ့ငယ်များစေလွှတ်၍ ရောမတပ်ကို အကဲခတ်ကြရာ တောင်ကုန်းခံစစ်၏ အစွန်းတွင် မြေပြင်ညီညာသည်ကိုတွေ့ပြီး ထိုနေရာကို ရောမတပ်၏ ပျော့ကွက်အဖြစ်သတ်မှတ်နားလည်ပြီး ထိုးစစ်ဆင်တော့သည်။ ထိုနေရာအား ဂေါလ်စစ်ကူတပ်များ ဖိတိုက်နေစဉ်တွင် မြို့တွင်းမှ ဂေါလ်များကလည်း ရောမတပ်ကြီးကို ထိုးစစ်ဆင်နွဲလာသည်။ ထိုသို့ စစ်ညှပ်ခံနေရသောအချိန်တွင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာသည် ၎င်း၏ ဝတ်ရုံနီကြီးအား ခြုံကာ ရောမတပ်တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ကူးကာ ကွပ်ကဲ၍တိုက်ခိုက်သည်။ ဂေါလ်များဖိတိုက်ရာ ခံစစ်အစွန်းကျိုးပေါက်လု အနေအထားတွင် တစ်ဖက်လှည့်ဖြင့် ဆီဇာက ထိုဂေါလ်များ၏ နောက်မှလှည့်တိုက်စေရာ ဂေါလ်တို့ကလည်း အခြားရောမတပ်မကြီးများ စစ်ကူလာသည်ထင်မှတ်၍ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းကာ လက်နက်ချတော့သည်။
သို့ဖြင့် ဗာစင်ဂျီတိုရစ် ကိုယ်တိုင် ချပ်ဝတ်တန်ဆာ၊ လက်နက်တို့ကို ရောမအာဏာရှင် ဂျူးလိယက်ဆီဇာထံ အပ်နှံကာ အရှုံးပေးလိုက်ခြင်းဖြင့် ဂေါလ်နယ်သည် နှစ်ပေါင်းများစွာတိုင် ရောမအင်ပါယာ၏ လက်အောက်ခံဖြစ်လာတော့သည်။
စိန်ဟိုင်းရွာ၊ စိန်ဟိုင်း
စိန်ဟိုင်းရွာ၊ စိန်ဟိုင်း
ချိသရက်ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်
ချိသရက်ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော် (Chithurst Buddhist Monastery) သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ အနောက် Sussex ရှိ ထိုင်းတောရတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ရွာတော်ရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ရွာတော်ရွာ (Ywartaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ဆင်သေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်သေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၂ ဦး၊ မ ၁၇၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိမ်ရာတောင်ရွာ၊ င/ရုံးတောင်
အိမ်ရာတောင်ရွာ၊ င/ရုံးတောင်
ကြိမ်ကျွန်းရွာ
ကြိမ်ကျွန်းရွာ
ရော်မဏီရွာ၊ ဆင်အိုး
ရော်မဏီရွာ၊ ဆင်အိုး
သူဌေးကုန်းရွာ၊ စိန်ဟိုင်း
သူဌေးကုန်းရွာ၊ စိန်ဟိုင်း
ကုန်းသာရွာ၊ ကုန်းသာ
ကုန်းသာရွာ၊ ကုန်းသာ
ပြတိုက် မပြတိုက်
ပုဂံပြတိုက်သစ်ကို ၁၆၊ ဇွန်၊ ၁၉၉၉ မှာရောက်ခဲ့သည်။ နောက်နှစ်ရက်ဆက်ပြီး သွားသေးတယ်။ ဘေးမြင်ကောက်ကြောင်းပုံ (silhouette) နဲ့ပဲ ရောက်တဲ့နေရာက ဆက်မ သွားပဲ ပြန်ချင်တဲ့စိတ်ပေါက်တယ်။ ဥပမာ ကပ်ပြီးပြောရရင် ပင်လယ်က ဝင်လာတဲ့ သင်္ဘောပေါ်က ရန်ကုန်မြစ်ဝ ရောက်တဲ့အခါ ရွှေတိဂုံဘုရားကြီး၏ ဘေးမြင်ကောက်ကြောင်း ပုံဟာ နှစ်သက်စိတ်၊ ကြည်နူးစိတ် ဗုဒ္ဓသာသနာအကြောင်း ပိုသိချင်တဲ့စိတ်တွေ ပေါ်လာတယ်။ ငါမရောက်မနေ သွားကြည့်ရမယ့်နေရာဟာ ဘုရားကြီးပဲလို့ စိတ်မှာစွဲယူ သတ်မှတ်မိတယ်။ ပုဂံ ပြတိုက်က အဲဒါရဲ့ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်နေတယ်။ ပုံထုတ်တဲ့ ပိသုကာတွေကို အထင်သေးမိ တယ်။ ပုဂံ ကြည်နူးနှစ်သက် ကြည်ညိုစရာ ဘေးမြင်ပုံလောင်း (silhouette) ကို ဖျက်ဆီးသူ တွေလို့ စိတ်မှာထင်မိတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ပုဂံရောက်နေတဲ့ ရက်မှာ မြန်မာဗိသုကာအသင်း ကလည်း ကုမုဒြာဟိုတယ်မှာ လူလေးဆယ်ကျော်တည်းခိုပြီး ပုဂံဘုန်းကြီးကျောင်း ဆွေးနွေးပွဲ (seminar) နှစ်ရက်လုပ်တယ်။ မင်းဘူးအောင်ကြိုင်ကို တလေးတစားဖိတ်ပြီး သူပြောတာတွေ ကို ဂရုတစိုက် နားထောင်မှတ်သားကြတယ်။ သူတို့ထဲက ခေါင်းဆောင်တယောက်ကပဲ ပုဂံ (silhouette) ပျက်သွားပြီလို့ ပြောပါတယ်။ အလှ အယဉ် အမြင့် ဆိုတဲ့ အာနန္ဒာ၊ ဂေါ်တောပုလ္လင်၊ သဗ္ဗညု ဂူကျောင်းဘုရားစေတီတွေ တိမ်ပြီး (fade out) ရှုခင်းထဲက မှိန်ထွက် သွားတယ်။ တိုင်းတပါးမှာ လန်ဒန်စိန်ပေါဘုရားရှိခိုးကျောင်းနားမှာ မိုးမျှော်တိုက် (skyscraper) ကြီး မဆောက်ရ။ ဆူးလေဘုရားနားမှာ လမ်းကူးတံတားကြီးတွေ၊ တိုက်မြင့်ကြီးတွေ ဝင်လာ တော့ ဆူးလေဘုရားဟာ မူလနေရာက မရွေ့ဘဲ ပျောက်သွားတယ်။ ရှိဂါကို (Chigaco) မှာ အထပ်ငါးဆယ် ခြောက်ဆယ်ဝိုင်း (loop) ထဲမှာ အင်ပါယာစတိတ် (Empire State building) က အထပ်တရာ့သုံးဆယ်ထပ်နဲ့ ဆောက်ထားပေမယ့် မင်ရှီဂန်(Michigan) ရေကန်ကြီးထဲက မြင်နေကျ မြို့ဘေးမြင်လိုင်းကောက်ကြောင်းပုံဟာ ပျက်မသွားဘူး။ တိဗက်(Tibet) က လာဆာ (Lhasa) မြို့တော်ခြေက တောင်ထိပ်ထိ ခံတပ်နန်းတော်ကြီး (Potala) ဆောက်တော့လည်း လာဆာ (silhouette) ပျက်မသွားဘူး။ မန္တလေးမှာ မြေနန်းပြာသာဒ်ကို ပြတိုက်လုပ်တာကမှ တော်သေးတယ်။ အေးဗျာ၊ ပုဂံမြင်ကွင်းတော့ အတော်များများ ပျက်သွားပြီ။
ပြာသာဒ်မုခ်တံခါးက ဝင်လိုက်ရင် ပျူစောထီးကို တွေ့ပြီး နေနတ်သားနဲ့ နဂါးမ ရလို့ မွေးတယ်လည်းဆိုသေး၊ နတ်နဂါးကပြားက လူနဲ့တူနေတယ်။ သူကိုင်တဲ့လေးက မွန်ဂို လေးသည် (Mongol archor) ရဲ့ လေးဆိုရင် တော်သေးတယ်။ ရာမဇာတ်ထဲက လေးဖြစ်လို့ ခက်နေတယ်။ သူဖြိုခွင်းရမယ့် ရန်သူတွေက အားမာန်အပြည့်နဲ့ သူရပ်တဲ့ ခုံအောက်ရောက် နေတယ်။ သူက နှိမ်နင်းပြီးပြီ ဆိုရင်လည်း အဲဒီအကောင်တွေဟာ ပက်လက်လန်နေဖို့ မကောင်းလား။ ပုံပြင်ထဲမှာ အသေသတ်တယ်လို့ ကြားရဖူးတယ်။
ပြတိုက်အဝင်မှာပဲ ကျောက်ကူဥမင်စိန်ဘောင်ကို အပြန်ပြန် အထပ်ထပ် လုပ်ထားတာ ကို တွေ့တော့ စိတ်ညစ်သွားတယ်။ အလှဆင်တာ လွန်လွန်းတော့ မလှတော့ဘူး။ တံတောင်ဆစ်အထိ ရွှေလက်ကောက်တွေ အပြည့်ဝတ်ထားတဲ့ ငါးစိမ်းသည်ကို မြင်ရတော့ ဘာမှ မပြောတာ ကောင်းပါတယ်လို့ ငြိမ်နေလိုက်တယ်။ အနီးကပ်မြင်ကွင်းမှာ သူ့ထက်ဆိုး တာက ရှိပါသေးတယ်။ လူတဖက်ရှိတဲ့ တိုင်လုံးကြီး (column)တွေပါပဲ။ တိုင်လုံးကြီးဆိုရင် ကြီးတာနဲ့ (propotionate) ကိုက်အောင်၊ ရှည်ရတယ်။ ခုတော့ သုံးဆစ်ဖြတ်ပြီး ခါးပန်းနှစ်ခု ပတ်ထားတယ်။ ထည်ဝါခန့်ညားတဲ့ ဟန် ပျက်သွားပြီ။ စံပြုရတဲ့ ရိုးရာ (classical) ဗိသုကာ (Architecture) မှာ တိုင်ကြီး (column) ဆိုရင်၊ လုပ်မြဲစနစ်က ဖိနပ် (base) တိုင်ရှည် (shaft) တိုင်ထိပ်(capital) နဲ့ ထိပ်စီး(entablature) ဆိုတဲ့ အင်္ဂါလေးပါး ပြည့်စုံရတယ်။ တိုင်ရှည်၊ တိုင်ဖြောင့်ကြီးမှာ ဘာမျှ အကပ်အတွယ် အနှောင့်အယှက် မရှိစေရ၊ ထိပ်စီးမှာ အောက်ဆုံးက ရက်မ (Architravis) အဲဒီအပေါ်က ပန်းဆွဲ (frieze) (တခါတရံ ပန်းမဆွဲပဲ ပြောင်ထားတတ်ပါတယ်) ပန်းဆွဲအပေါ်ဆုံးက ဖောင်း(cornice) ကို မျက်နှာကျက်မှာ ဆွဲလိုက် ပါတယ်။ တိုင်ရှည်ကြီး (Doric) တပ်စကင်(Tuscan) အိုင်အိုနစ် (Ionic) ကော်သီယန် (Corinthian) ဆိုပြီး လေးမျိုးရှိတယ်။ မြန်မာမှာ ဒါမျိုး မရှိဘူး။ အနောက်တိုင်းမှာ ရှိတာကို ယူရင်လည်း အချိုးအစားကျအောင် ယူပါလို့ပဲ ပြောချင်တယ်။ အခု ယူထားပုံက အချိုးအစားကို လည်း ဖျက်တယ်။ ပြီးတော့ ယွန်းထိုးထားတယ်။ စပ်ဟပ်ပုံကို မကြိုက်ပါ။
ပြတိုက်ဝင်ပစ္စည်း (museum piece) ကို တင်ပြ (exhibit) တဲ့အခါ လာကြည့်တဲ့သူကို ပစ္စည်းမပြ။ တင်တဲ့ခုံပဲ ကြည့်ပေတော့လို့ ဆိုသလို ဖြစ်နေတယ်။ ပစ္စည်းတင်တဲ့ခုံဟာ ခိုင်ခံ့ဖို့လိုသလို ပြချင်တဲ့ပစ္စည်းကို ခုံအလှက လွှမ်းမိုးမသွားအောင် ဆင်ခြင်ရမယ်။ အပြောက်အမွှမ်းတွေ ကနုတ်တွေ မလိုပါ။ တန်ခိုးကြီးဘုရား ဂေါပကက မှန်ဘီရိုတခုထဲမှာ ပစ္စည်းတွေ တပုံစီ ပြထားတာကမှ ဟန်ကျသေးတယ်လို့ ထင်မိတယ်။ ပုဂံခေတ် ဘုရားဆင်းတုတွေကြားထဲမှာ ခုမှလုပ်တဲ့ အနော်ရထာ မတ်ရပ်ရှင်၊ ကျန်စစ်သား မတ်ရပ်ရှင်တွေ ပါမနေသင့်ဘူး ထင်ပါတယ်။ အာနန္ဒာထဲမှာ အရဟံနဲ့ ကျန်စစ်သား၊ အဘယ်ရတနာထဲမှာ အဘယ်ရတနာမိဖုရားဆိုပြီး ရွှေကြိုတွေက လက်ညှိုးထိုး ပြ နေတာကမှ တော်လိမ့်ဦးမယ်။ အခုလုပ်ပုံက မတော်ပါ။ ပုဂံပုံကျယ် (panoramic view) ကတော့ မဆိုးပါဘူး။ ပြတိုက်အစောင့်အထိန်းနဲ့ လမ်းညွှန်လမ်းပြတွေက တော်တယ်။ ကျွန်တော်တို့လည်း သူတို့မကြားအောင် အချင်းချင်း လက်ကုတ်ပြီး အတင်းပြောပါတယ်။ ရာဇကုမာကျောက်စာထဲမှာ ဂြီတိတြပဝရဓမ္မရာဇာက သူ့သားတော် လုပ်သမျှ ကောင်းတယ်ကွ (သာဓု)၊ ကောင်းတယ်ကွ (သာဓု) လို့ နှစ်ခါပြောသလို ပြောခဲ့ပါတယ်။
သန်းထွန်း
ရည်ညွှန်းကိုးကား
-၁၃၆၅ ခု၊ ဝါခေါင်လဆုတ် ၃ ရက်။ ဩဂုတ်လ ၁၅ ၂၀၀၃ မှာထုတ် မာယာမဂ္ဂဇင်း
ကဏ္ဍ:ဒေါက်တာသန်းထွန်း ကဏ္ဍ:ဒေါက်တာသန်းထွန်းစာစု ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ချောင်အန်း
ချောင်အန်း (Cao'an; ) သည် ဖူကျန့်ပြည်နယ်၊ ကျင်ကျန်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
လိုင်ခိုက်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
လိုင်ခိုက်ရွာ (Laihkaik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၂၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၆၆ ဦး၊ မ ၂၅၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယင်ဒမ်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ယင်ဒမ်ရွာ(Yindam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ လန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၆ ဦး၊ မ ၂၈၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၈၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇဘီဟူလာ မူဂျာဟစ်
ဇဘီဟူလာ မူဂျာဟစ် သည် အာဖဂန်နစ္စတန်အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။  မူဂျာဟစ်သည် တာလီဘန်၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ်များအနက် တယောက်ဖြစ်ခဲ့ရာ အခြားသူတို့မှာ ဆူဟေးရှဟင်းနှင့် ယူစွတ်အာမဒီတို့ ဖြစ်၏။ မူဂျာဟစ်က အာဖဂန်နစ္စတန်ရှိ အရှေ့ပိုင်း, မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသတို့မှ တာလီဘန်၏ လှုပ်ရှားမှုတို့ကို သတင်းထုတ်ပြန်သည်။ အာမဒီက အနောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းတို့အတွက် တာဝန်ယူသည်။
မူဂျာဟစ်သည် ၂၀၂၁ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၇ ရက်တွင် လူရှေ့ စရပ်သည်။ ယခင်က ဂျာနယ်လစ်များနှင့် ပုံမှန်ဆက်သွယ်သော်လည်း ဖုန်းဖြင့်၎င်း၊ စာပို့၍၎င်း၊ ဂျီဟတ်ဝက်ဘဆိုက်နှင့် တွစ်တာတို့တွင် တင်၍၎င်း လူလုံးပျောက်သောနည်းနှင့်သာ နေသည်။ ယခင် ပြောရေးဆိုခွင့်ရပုဂ္ဂိုလ် မူဟာမက်ဟာနစ် အဖမ်းခံရသော ၂၀၀၇ ခု၊ ဇန်နဝါရီလတွင် စတင် ရာထူးရလာခြင်း ဖြစ်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံသားများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ဟိုဆိုင်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဟိုဆိုင်ရွာ (Hohseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟိုဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၇၅ ဦး၊ မ ၈၈၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲဇလီရွာ၊ ဘုတ်ချောင်း
မဲဇလီရွာ၊ ဘုတ်ချောင်း
ဂုဏ်းကျွန်းရွာ၊ ဂုဏ်ကျွန်း
ဂုဏ်းကျွန်းရွာ၊ ဂုဏ်ကျွန်း
ဆဋ္ဌမအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း
ဆဋ္ဌမအကြိမ်သင်္ဂါယနာတင်ခြင်း
(၁) အကြောင်းခံ သာသနာထွန်းကားရာ မြန်မာနိုင်ငံသည် တစ်ပါးသော ဘာသာဝင်တို့၏ သူ့ကျွန်ဘဝရောက်ခဲ့ပြီး နှစ်(၁၀ဝ)ခန့် သာသနာညှိုးနွမ်းမှုအပေါ် အကြောင်း ခံပြီးသာသနာနှစ် (၂၄၉၈) နှစ်တွင် သင်္ဂါယနာတင်ခဲ့ရသည်။
(၂) သာသနာနှစ် (၂၄၉၈) နှစ်
(၃) နေရာ မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ မဟာပါသာဏလိုဏ်ဂူ
(၅) သံဃာဦးရေ ရိုးရိုးရဟန်းပေါင်း (၂၅၀ဝ)
(၆) မင်း ဖဆပလဦးနု အစိုးရ
ဗုဒ္ဓသာသနာထွန်းကားဆုံးဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံသည် သူ့ကျွန်ဘဝ နှစ် (၁၀ဝ)ခန့် ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး သာသနာတော် လွန်စွာညှိုးနွမ်းလာခဲ့သည်။ သူ့ကျွန်ဘဝမှ လွတ်မြောက်လာသည်နှင့် သာသနာနှစ် (၂၄၉၈) နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ္ဘာအေးကုန်းမြေ မဟာပါသာဏ လိုဏ်ဂူတွင် ဆဋ္ဌမအကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ပြီး သာသနာတော်ကို စောင့်ရှောက်ခဲ့ရသည်။
- ညောင်ရမ်းဆရာတော်၊ မဟာစည်ဆရာတော်နှင့် မင်းကွန်းဆရာတော်များ ဦးဆောင်သော ရဟန်း (၂၅၀ဝ) တွင် ထေရဝါဒနိုင်ငံများဖြစ်သော မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ သီရိလင်္ကာ နိုင်ငံ (၅) နိုင်ငံမှ ရဟန်းများ ပါဝင်သော သံဃာထု၊
- ဖဆပလ ဦးနုအစိုးရဦးဆောင်သော မင်းထု နှင့် သာသနာဝင်များ ပြည်သူလူထု စသောထု (၃) ထု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြီး ယခင် ပိဋကတ်တော် များကို ကျောက်ပြားပေါ်မှာ ဖတ်နေရာမှ အလွယ်တကူ ဖတ်မှတ်လေ့လာနိုင်ရန် ပိဋကတ်တော်များကို စာအုပ်များပေါ်တွင် ကူးပြောင်းရိုက်နှိပ်ပြီး ဆဋ္ဌမ အကြိမ် သင်္ဂါယနာတင်ပြီး သာသနာတော်ကို စောင့်ရှောက်ခဲ့ကြသည်။
ယနေ့ခေတ်သာသနာအခြေအနေ
- သာသနာနှစ်(၂၃၅)နှစ် တတိယသင်္ဂါယနာတင်စဉ်က ကမ္ဘာ့အင်ပါယာ၏ (၅) ပုံ (၄)ပုံသည် ဗုဒ္ဓသာသနာ လွှမ်းမိုးခဲ့ရာမှ ယနေ့ခေတ်တွင်ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာ သည် (၅)နိုင်ငံသာကျန်ပေတော့သည်။
- ကမ္ဘာ့လူဦးရေဖြင့်နှိုင်းယှဉ်လျှင် သန်းပေါင်း (၆၁၀ဝ) ခန့် ရှိသောကမ္ဘာတွင် သန်းပေါင်း (၁၂၀၀)ခန့်သာ ရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းကြသည်။
- မြန်မာနိုင်ငံသည် ထေရဝါဒသာသနာ အထွန်းကားဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး တစ်နိုင်ငံလုံး၏ (၈၀) ရာခိုင် နှုန်းခန့်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့သော်လည်း ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာအကြောင်းနားလည်သူနည်းပါလှ ပေသည်။ သို့အတွက်ကြောင့် ယခုအချိန်တွင် သံဃာထုနှင့် မင်းထုအပိုင်းမှ ရေရှည်စီမံကိန်းများ ချမှတ်ပြီး အထူးကြိုးစားဆောင်ရွက်နေကြပြီ ဖြစ်သော်လည်း ပြည်သူ လူထု အပိုင်းမှ ကြိုးစားဆောင်ရွက်မှု လွန်စွာအားနည်းနေပေသည်။
ကျေးဇူးသိမှကျေးဇူးဆပ်
သတ္တဝါတိုင်းမှာ ကျေးဇူးရှင်များရှိကြပေရာ ကျေးဇူးရှင်များအပေါ် ကျေးဇူးတင်စေသည့်အကြောင်းများကို မသိ၍သာ ကျေးဇူးကိုပြန်လည် မပေးဆပ် ကြသေးဘဲ လွှင့်မျော၊ မေ့လျော့နေခဲ့ကြသည်။
- ကျေးဇူးရှင်များ၏ ကျေးဇူး (ဂုဏ်တော်) ကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်လာသည်နှင့် ကျေးဇူးအား ပြန်လည် မပေးဆပ်ဘဲ မနေနိုင်ကြတော့ပေ။
(၁) ဘုရားရှင်၏ ဘုရားအလောင်း ဘဝမှ ကျေးဇူးတော်
(၂) ဘုရား ဖြစ်ပြီးနောက် သာသနာထူထောင်ပြီး သာသနာပြုပေးခဲ့သော ကျေးဇူတော်
(၃) ဘုရားရှင်၏ သာဝကကြီးများဖြစ်သော ခေတ်အဆက်ဆက် သာသနာပြုလာခဲ့သော သံဃာတော်အရှင် သူမြတ်များ ပါဝင်သော သံဃာထု၏ ကျေးဇူးတော်
(၄) ခေတ်အဆက်ဆက်သာသနာ့အကျိုးပံ့ပိုးပေးခဲ့သော အာဏာပိုင် မင်းထု ၏ ကျေးဇူးတော်
(၅) သာသနာ့အကျိုးဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကြသော သာသနာဝင်များ ပြည်သူလူထု ၏ကျေးဇူးတော်
သမိုင်းတလျှောက် ကျေးဇူးပြုခဲ့ကြသော ကျေးဇူးရှင်အားလုံးတို့၏ အသက်သွေးပေါင်းမြောက်မြားစွာ ဘဝပေါင်း မြောက်မြားစွာဖြင့် ထူထောင်လာခဲ့ ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်လာခဲ့သော တန်ဖိုးဖြတ်၍ မရနိုင်သော ဗုဒ္ဓသာသနာတော်ကိုမျိုးဆက်သစ် ယနေ့ခေတ် ဗုဒ္ဓသာသနာဝင်အပေါင်းတို့ကလည်း ဆက်လက်ပြီးထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက် ကျေးဇူးဆပ်ရန်လိုအပ်လှပေသည်။
ကုန်းကော်ရွာ၊ ဆိုင်းလင်
ကုန်းကော်ရွာ (Konekaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဆိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၀၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၂ ဦး၊ မ ၁၁၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျွန်းနက်ကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကျွန်းနက်ကုန်းရွာ (Kyunnetkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကျွန်းနက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းနက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၂ ဦး၊ မ ၁၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သူဇာဝရွာ၊ သူဇာဝ
သူဇာဝရွာ၊ သူဇာဝ
စဉ့်ပင်ရင်းရွာ
စဉ့်ပင်ရင်းရွာ
ညောင်စိုက်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ညောင်စိုက်ရွာ (Nyaungsaik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ နောင်းမူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်းမူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၉၉ ဦး၊ မ ၃၃၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့ဟောင်းရွာ၊ ကုန်းသာ
မြို့ဟောင်းရွာ၊ ကုန်းသာ
ကျီးမီးရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ကျီးမီးရွာ (Kyeemee)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ကျီးမီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျီးမီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၁၅ ဦး၊ မ ၄၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျီ ၇၊ အသင်းအဖွဲ့
(အင်္ဂလိပ် : G-Seven) (Nicknames : G-7, G-Se7en) ဂျီ ၇ အသင်းသည် မြန်မာ့အကောင်းဆုံး Dota 2 အသင်းများတွင် တစ်သင်းအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဂျီ ၇ ဂိမ်းအသင်းဟာ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့မှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး Black Market Gaming Center မှ စပွန်ဆာပေးခဲ့ပါတယ်။ ဂျီ ၇ (G7) အသင်းကို Black Market Gaming Center မှအကူအညီများပေးခဲ့ပြီး ပြည်တွင်း ပွဲစဉ်များတွင် ရလဒ်တော်တော်များကောင်းခဲ့သည်။ ဂျီ ၇ အသင်းရဲ့ရှေ့ရေးအတွက် International Dota မှာကစားဖို့အတွက်ငွေရေးကြေးရေးမလုံလောက်ခဲ့သော်လည်း Elite Tech မှ SMM Malaysia DotA Tournament ပွဲစဉ်အတွက် စပွန်ဆာအသစ်ရရှိခဲ့သည်။
ကိုးကားချက်
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:ဒိုတာ ကစားသမားများ
ချော့အယ်ဖက်အက်
ချော့အယ်ဖက်အက် သည် တူနီးရှားနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အားလ်တိုင်ရွန်
အားလ်တိုင်ရွန် ဆိုသည့်ဘွဲ့ကို အိုင်ယာလန်​လယ်သမားများအတွက်ဖန်းတီးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဘွဲ့လက်ခံရရှိထားသူသည် အမွေဆက်ခံခွင့်နှင့်နယ်မြေပိုင်ဆိုင်ခွင့်တို့ဖြစ်ပေါ်လာလျှင်ဦးဆောင်ဖြေရှင်းပေးနိုင်သည့်အာဏာရှိသည်။ သို့သော်ဤဘွဲ့ရရှိသူအနေဖြင့်​ြဗိတိန်ဓလေ့ထုံးစံအတိုင်း ဖခင်ဘက်ပါ၊ မိခင်ဘက်ပါသားသမီးများအား အမွေဆက်ခံခွင့်ပေးအပ်ခြင်းမပြုသည့်အချက်ပါဝင်သည်မှာ ထူးခြားချက်တစ်ချက်ဖြစ်သည်။
ဒါဟာပထမဦးဆုံး၏မျိုးရိုးလိုက်မှူးမတ်စ Gaelic ရှငျဘုရငျတို့နှင့်အကြီးအကဲများပြောင်းလဲနေဖြင့်အိုင်ယာလန်တစ်ဦးယူနီဖောင်းလူမှုရေးဖွဲ့စည်းပုံတည်ထောင်နိုင်ရန်ရှိဖို့နဲ့ကြိုးပမ်းမှုရဲ့တစိတ်တပိုင်းအဖြစ်ဖန်တီးခဲ့ အိုင်ယာလန်ဒမ်း ။ brehon ဥပဒေအရ မျိုးနွယ်စုများသည်ထိထိရောက်ရောက်အမှီအခိုကင်းမှုရှိပြီးသူတို့၏အကြီးအကဲများကိုသွေးအုပ်စုအဖွဲ့ဝင်များမှရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့်မျိုးနွယ်စုများသည်ကာကွယ်ရေး ဦး စီးချုပ်၏ဆုံးဖြတ်ချက်များတွင်ပါ ၀ င်သည်။ ထို့အပြင်တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုလက်ထပ်ထိမ်းမြားမှု၌မမွေးဖွားရသေးသော်လည်းမျိုးနွယ်ဝင်တစ် ဦး ၏အသိအမှတ်ပြုခံရသည့်သားများသည်သွေးမြေမြုပ်မှုအဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြသည်။ ခေါင်းစဉ်တစ်ခုကိုင်ဆောင်သူသည်အခြားတစ်ဖက်တွင်မူသရဖူကိုခံယူရသော်လည်းသူ၏မြေများကိုမျိုးရိုးလိုက်ပိုင်ခွင့်အားဖြင့်ကိုင်စွဲထားသည်၊ ကျန်တဲ့ဆွေမျိုးသားချင်းများကယခုသူ့အိမ်ငှားများဖြစ်သည်။ တရားမ ၀ င်သောသားများသည်စနစ်သစ်အရခွင့်ပြုချက်မရလျှင်ဆက်ခံခွင့်မရှိချေ။
အားလ်တိုင်ရွန်၊ ပထမဆုံးအကြိမ်ဖန်တီးခြင်း (၁၅၄၂)
Tír Eoghain ၏ O'Neills ၏ဘုရင်နှင့်အကြီးအကဲ Conn Bacach O'Neill သည် Greenwich သို့ သွား၍ ၁၅၄၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန် နှင့်အိုင်ယာလန်နိုင်ငံမှ Henry VIII သို့တင်သွင်းခဲ့သည်။ သူသည် "O'Neill" ၏စတိုင်နှင့်သူ၏လွတ်လပ်သောအုပ်ချုပ်မှုကိုစွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့်သူသည် Earl of Tyrone ကိုတီထွင်ခဲ့ပြီး၎င်းသည်သူ၏တရားမ ၀ င်သား Matthew (သို့) Ferdoragh O'Neill ထံဆင်းသက်လာရန်ဖြစ်သည်။ သူသည် Earldom သို့အမွေဆက်ခံသူမှအမြဲတမ်းကျင်းပရမည့် Dungannon ၏ Baron ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဒီ Ferdoragh ထဲမှာတစ်ဦးထိုင်ခုံပေးသောတစ်ထိရောက်သောခေါင်းစဉ်, ဖြစ်ခဲ့သည် ရှင်များ ဟူ. ၏အိုင်းရစ်အိမ်, မ ယဉ်ကျေးခေါင်းစဉ် ။ " လက်နက်ချခြင်းနှင့်ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း " အဖြစ်လူသိများသည့်ဤသပ္ပါယ်သည့်လုပ်ငန်းစဉ်ကိုအခြားအိုင်းရစ်လူမျိုးစုအကြီးအကဲများကယူခဲ့သည်။
ချီးနှီးရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ချီးနှီးရွာ(Chihnee)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ လောင်ဖမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထံထတ်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ထံထတ်ရွာ (Htanhtet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟိုဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၇၅ ဦး၊ မ ၈၈၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျိန်းယန်းတုံရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကျိန်းယန်းတုံရွာ (Kyingyangton)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ကျိန်းယန်းတုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျိန်းယန်းတုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၉ ဦး၊ မ ၅၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အားလ်ဂိန်းစပေါ့ရော့
အားလ်ဂိန်းစပေါ့ရော့သည် အင်္ဂလန် Peerage နှင့်တစ်ချိန်က United Kingdom ၏ Peerage တွင်နှစ်ကြိမ်ဖန်တီးခဲ့သော ခေါင်းစဉ်ဖြစ်သည် ။ ဆဌမ Earl အမွေခံမပါဘဲသေသောအခါပထမ ဦး ဆုံးဖန်တီးမှုမျိုးသုဉ်း၌အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၈၄၁ တွင်အမျိုးသမီးလိုင်းဆွေမျိုးအတွက်ခေါင်းစဉ်ကိုပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။
၁၈၄၁၊ ဖန်တီးမှု
right|thumb| ဝီလျံ မီဒဲလ်တန်၊ ပထမမြောက်ဘာရွန်ဘာဟမ်
အားလ်ဂိန်းစပေါ့ရော့၊ ပထမ ဦးဆုံးဖန်ဆင်းခြင်း (၁၆၈၂)
right|thumb| နို ၏လက်နက်များ, Gainsborough ၏ Earls ဖော်ပြခြင်း Bookplate
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
စစ်ဆောင်ပန္နား
စစ်ဆောင်ပန္နား သို့ ၁၂ဗန္နား၊ ၁၂ဗန်နာ၊ ၁၂ဗန်းနား၊ ၁၂ပန်းနား၊ သိပ်သွင်ပန်းနား၊ သိပ်သွန်ပန်းနား၊ သိသွမ်ပန္နား၊ သိသွမ်ပန်းနား၊ စိရွှမ်ပန်းနား၊ သျှိသျွှမ်ပန်းနား၊ သိႇပ်သောင်ပန္နား၊ သိပ်သောင်ပန်းနားစသည်ဖြင့် ၁၂မျိုးထက်မက အမည်များစွာရှိသည့် သိပ်သောင်ပန္နား
(တိုင်းလူ: ᩈᩥ᩠ᨷᩈ᩠ᩢ᩠ᩋᨦᨻᨶᨶᩣ; တိုင်းလူစာသစ်: ; ; สิบสองปันนา; ສິບສອງພັນນາ; ) သည် ယခုအခါတရုတ်နိုင်ငံယူနန်ပြည်တွင်ပါဝင်သည်။ မဲခေါင်မြစ်ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသည်။ ကျင်းဟုံးရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တူညီသော အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတုရှိပြီး ခရီးသွားမှုလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးသည်။ ယင်းဒေသတွင်နေထိုင်ကြသူများမှာ လူးရှမ်းများဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့သည် ကျိုင်းတုံနယ်တွင်နေထိုင်ကြသော ဂုံရှမ်းလူမျိုးများနှင့်ဘာသာစကား၊ ယဉ်ကျေးမှုတူညီကြသည်။
ဆစ်ဆောင်ပန်းနား ဒေသသည် တောင်ဘက်တွင် မြန်မာပြည်၊ အရှေ့ဘက်တွင် လောနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ယူနန်နယ်နှင့်စပ်ဆက်ရှိပြီး တရုတ်ပြည်၏ တောင်ပိုင်းတွင်ရှိသည်။ ဆစ်ဆောင်ပန်းနားဒေသတွင် နေထိုင်သောရှမ်းများကို တိုင်းလူး (လူးရှမ်း) ဟုခေါ်သည်။ ဆစ်ဆောင်ပန်းနားသည် လူးရှမ်းတို့၏ တိုင်းပြည်ဖြစ်ပြီး "ဆယ်နှစ်ပြည်ထောင်တိုင်းပြည်" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုကဲ့သို့ ဆယ်နှစ်ပြည်ထောင် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သည် ရှေးခေတ် ရှမ်းလူမျိုးတို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်ရှိ ရှမ်းတို့သည်လည်း အေဒီ ၉၅၇ ခုတွင် ကမ္ဘောဒီးယားမှ "တိုင်းခိုရတ်" (ခိုရတ်ရှမ်း) တို့ထံမှ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် ကိုယူ၍ (၁၂) ပြည်ထောင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်လာခဲ့ကြသည်။ ဘုရင့်နောင်လက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ (၉) ပြည်ထောင်စနစ်ဖြင့် တိုင်းပြည်ကို စီမခန့်ခွဲသည်ကို တွေ့ရသည်။ မဲခေါင်မြစ် အနောက်ဘက်တွင် (၁၂) မြို့၊ အရှေ့ဘက်တွင် (၁) မြို့ရှိသည်။ "ဆစ်ဆောင်" သည် (၁၂) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ ငါးမြို့မှ ဆယ်မြို့ ရှိသောဒေသကို "တစ်ပန်းနား" ဟုခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် "ပန်း" သည် ရှစ်ဆယ်ဖြစ်ပြီး "နား" သည် လယ် ဖြစ်သည်။ တိုင်းလူးများကို တရုတ်တို့က ပါးယီ (Pa Yi) ဟုခေါ်သည်။ လူးရှမ်းများသည် ကျိုင်းတုံဒေသ၊ လမ်းပွန်ဒေသ၊ ကျိုင်းဟုံဒေသ၊ လောနိုင်ငံအတွင်းပိုင်း နမ့်ဦးဒေသ၊ လောနိုင်ငံရှိ မဲခေါင်မြစ်ဝှမ်း တလျှောက်မှ စီထန်ထရွန် (Si Tan Dorn) ကျွန်းစုလေးထောင် အထိနေထိုင်ကြသည်။ အေဒီ ၁၉၁၈ ခုတွင် တရုတ်ပြည်အတွင်၌ လူးရှမ်းဦးရေ ၃၅ဝ,ဝဝဝ ဦး၊ ကျိုင်းတုံဒေသတွင် ၅ဝဝ,ဝဝဝ ဦး၊ လောနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၇၅ဝ,ဝဝဝ ဆစ်ဆောင်ပန်းနား၏ မြို့တော်သည် ကျိုင်းဟုံ (Chieng Rung = အာရုံဦးမြို့တော်) ဖြစ်သည်။ ဆစ်ဆောင်ပန်းနားဒေသသည် မူလက မြန်မာပြည်ရှိ ရှမ်းလူမျိုးများနှင့် အတူရှိခဲ့ပြီး အေဒီ ၁၈၇၄ ခုတွင် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် မြန်မာဘုရင်တပ်များက သွားရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် လူးရှမ်းများက တရုတ်တို့ကို အကူအညီ တောင်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်တို့နှင့်သာ အဆက်အသွယ်များခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၈၉၂ ခုတွင် အင်္ဂလိပ်တို့က ဆစ်ဆောင်ပန်းနားဒေသကို တရုတ်ပြည်သို့ ခွဲပေးခဲ့သည်။ လူးရှမ်းတို့၏ သမိုင်းဝင်မြို့တော်များက သုံးမြို့ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ကျိုင်းတုံ (မြန်မာ)၊ မိန်းလျဲန်း (တရုတ်)၊ ကျိုင်းဟုံ (တရုတ်) တို့ဖြစ်သည်။ လူးရှမ်းများသည် အေဒီ ၁၃ ရာစုတွင် ကျိုင်းတုံမှ တဆင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ (ထေရဝါဒ) ကိုစတင်ရရှိခဲ့သည်။ နတ်ကိုးကွယ်သူတချို့လည်း ရှိနေသေးသည်။ နှစ်သစ်ရောက်လျှင် ဝက်ဖြင့်နတ်ကို ပူဇော်ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ လူးရှမ်းများသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ သက်ဝင်ယုံကြည်ကြ သူများဖြစ်သည်။
အမျိုးသားများသည် ပွဲတော်အခါသာမယ၌ ခေါင်းပေါင်းဖြူပေါင်းကြပြီး အမျိုးသမီးများအနေဖြင့်လည်း ရင်ဖုံးအင်္ကျီဝတ်ဆင်ပြီး ခေါင်းပေါင်းပေါင်းတတ်ကြသည်။
ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်
ရွာသစ်ရွာ၊(ငရုံးတောင်)င/ရုံးတောင်
(ငရုံးတောင်) ရွာသစ်ရွာ၊ င/ရုံးတောင်
လိုင်ကွမ်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
လိုင်ကွမ်ရွာ (Laikun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၂၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၆၆ ဦး၊ မ ၂၅၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချဂရိကျောင်းတော်
ချဂရိကျောင်းတော် (Chagri Monastery) သည် ဘူတန်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်ကို ချယ်ရိ (Cheri) ကျောင်းတော်ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ ၁၆၂၀ ခုနှစ်တွင် Ngawang Namgyal က စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ကသည်းလူမျိုး
မြန်မာမင်းများလက်ထက်ကတည်းကပင် မဏိပူရ ပြည်သားများ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရောက်ရှိ နေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမဏိပူရ ပြည်သားများနှင့် ယင်းတို့မှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာသူတို့ကို မြန်မာဝေါဟာရအားဖြင့် ကသည်းဟုခေါ်သည်။ ပြောဆိုသောမူရင်း ဘာသာစကားအရ ထိုကသည်းတို့မှာ ကုကီချင်းအစုဝင် ချင်းလူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ကုကီချင်းအစုကို မေ့ထေးနှင့် ချင်းရိုးရိုးဟု နှစ်စုခွဲထားရာ၊ ကသည်းတို့မှာ ပထမအစုဖြစ်သော မေ့ထေး Meithei (Kathe) တို့တွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ မေ့ထေးမှာ မဏိပူရနယ်သားတို့ကိုခေါ်သော အမည်တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ အမှန်အားဖြင့် မဏိပူရပြည်နှင့် ထိုမေ့ထေးတို့ကို မြန်မာတို့က ကသည်းပြည်နှင့် ကသည်းလူမျိုးဟုပင် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကသည်းလူမျိုး ၆ဝဝဝ မျှ ရှိကြောင်း၊ ယင်းတို့ အနက် ၄ဝဝဝ မျှသာ ကသည်းစကားကို ပြောဆိုနိုင်ကြောင်း သိရသည်။ ကသည်းတို့မှာ ဗြာဟ္မဏဟိန္ဒူအယူဝါဒီ ၊ဗုဒ္ဓဝါဒီ နှင့် ရိုးရာနတ် ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူဟူ၍ အမျိုးမျိုးရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း သူတို့နေထိုင်ရာ အချက်အချာဒေသမှာ မန္တ‌လေးနှင့် စစ်ကိုင်းတို့ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အခြားသောမြို့ရွာများတွင်လည်း နေထိုင်ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
ရောက်ရှိလာပုံ သမိုင်းအကျဉ်း
မဏိပူရကသည်းလူမျိုးအချို့တို့မှာ ဗြာဟ္မဏအနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည့်အတိုင်း ဟိန္ဒူ ဘာသာဝင် ဗြာဟ္မဏများကဲ့သို့ အခြားအမျိုးအနွယ် အခြားဇာတ်ဝင်တို့ကပေးလှူပူဇော်ကြသည်တို့ကို ခံယူ စားသောက်ကြသည်။ ဗြာဟ္မဏအနွယ်ဝင်မဟုတ်သော ကသည်းလူမျိုးတို့မှာမူ အထက်၌ဆိုခဲ့သော လက်မှုပညာ၊ သုခုမပညာလုပ်ငန်းများအပြင် လယ်ယာလုပ်ကိုင်ခြင်း စသည်ဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ကြလေသည်။
မဏိပူရ ကသည်းတို့မှာ မြင်းစီးအတတ်တွင် ကောင်းစွာ ကျွမ်းကျင်ကြသည့်အတိုင်း ကုန်းဘောင်ခေတ် အလျင် မြန်မာ နိုင်ငံ ကစဉ့်ကရဲဖြစ်နေချိန်များတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ ထိပါးတိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့ ကြလေသည်။ သို့ထိပါး တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ကို တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် တွင် အထက်၌ ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း မြန်မာတို့က သွားရောက် တိုက်ခိုက်ခြင်းသာ ဖြစ်ပေသည်။ မြင်းသည်ကျော်တို့သာ ကစား နိုင်သော ဂူလီကစားနည်းမှာ မဏိပူရ ကသည်းပြည်မှ စ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု အချို့ပညာရှိတို့က ယူဆကြသည်။
အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်မှစ၍ ဖွဲ့စည်းလာခဲ့သော ကသည်းမြင်းတပ်မှာ သီပေါမင်းလက်ထက် ရောက်သည် တိုင်အောင် တည်ရှိခဲ့လေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသော မြန်မာ့ တပ်မတော်ကြီး၏ စုကြီးအမှုထမ်းတွင် ပါဝင်သော မြင်းအမှုထမ်းတို့တွင် ကသည်းမြင်းတပ် အင်အားမှာ ထမ်းကို ၆၂၂ ဖြစ်၍ မြင်းတပ်၏နောက်ထောက် အင်အားမှာ ၆၂၂ဝ ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ထိုမှတစ်ပါး မြန်မာဘုရင်လက်ထက်တွင် ပြန်တမ်းရိုးခံရသောဝန်အဖြစ် ကသည်းဝန်တစ်ဦးကို ကသည်းလူမျိုးထဲမှ ခန့်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံမှာ အိန္ဒိယတိုင်းသားဟိန္ဒူများနှင့် ဆင်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနေကြာပြီ ဖြစ်သည့်အတိုင်း ကိုယ်အထက်ပိုင်းတွင် မြန်မာကဲ့သို့ဝတ်ဆင်၍ ကိုယ်အောက်ပိုင်းမှာမူ ဒိုတီကိုခါးတောင်း ကျိုက်၍ ဝတ်ကြသည်။ အချို့မှာ မြန်မာတို့ကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ မိမိတို့၏ မူရင်းဘာသာ စကားအပြင် မြန်မာစကားကိုလည်း ပြောဆိုကြသည်။ မြန်မာတို့နှင့် အတူ ဆက်ဆံနေထိုင်ကြသော်လည်း ရပ်ကွက် ကျေးရွာများတွင် မိမိတို့အစုနှင့် မိမိတို့သီးခြားနေထိုင်ကြသည်။
ကေသဝဇာတ်
'''စတုက္ကနိပါတ် - ၅။ စူဠကုဏာလဝဂ် -(၃၄၆) ကေသဝဇာတ် ချစ်ကျွမ်းဝင်သူနှင့် ကွေးကွင်းရသဖြင့် အိမ်မရ စားမဝင် အစာမကြေ ဝမ်းသွေးသွန် စိတ္တဇရောဂါ စွဲကပ်ရာ ချစ်ကျွမ်းဝင်သူ ရသေ့နှင့် ပြန်တွေ့မှ စိတ္တဇရောဂါပျောက်သော ကေသဝရသေ့ အကြောင်း။
အနာထပိဏ်အလှူ မင်းအတုယူ
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အနာထပိဏ်သူဌေးကြီးအိမ်ဝယ် သံဃာငါးရာတို့အား မပြတ် ဆွမ်းလုပ်ကျွေး၏။ သူဌေးကြီးအိမ်သည် သံဃာတို့ ရေတွင်းသဖွယ်ဖြစ်၏။ သင်္ကန်းရောင်ဖြင့် ထွန်းပ၏။ ရဟန်းတို့ ကွေးခြင်း၊ ဆန့်ခြင်း စသည်တို့ကြောင့်ဖြစ်သော လေတို့ဖြင့် တိုက်ခတ်အပ်၏။
တစ်နေ့သဿ၌ ကောသလမင်းကြီးသည် မြို့တော်သို့လှည့်လည်လတ်သော် အနာထပိဏ် သူဌေးကြီးအိမ်၌ ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကို မြင်တော်မူလျှင် “ငါသည်လည်း အရိယာသံဃာတော်တို့အား အမြဲမပြတ် ဆွမ်းလုပ်ကျွေးမည်” ဟု ကြံစည်လျက် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်ပြီးလျှင် နေ့စဉ် နန်းတော်သို့ သံဃာတော် ငါးရာ ဆွမ်းဘုဉ်းပေး ကြွတော်မူရန် တောင်းပန်လျှောက်ထား၏။ မွှေး၍ မွန်မြန်သော သလေးဆွမ်းဖြင့် လုပ်ကျွေး၏။ ကျွမ်းဝင်ချစ်ခင် လေးမြတ်လျက် မိမိလက်ဖြင့် လှူသူကား မရှိ၊ မင်းချင်းယောက်ျားတို့ကို လှူစေ၏။
ချမ်းကျွမ်းဝင်းငြား လှူခံစား
ရဟန်းတို့သည် မင်းကြီး နန်းတော်၌ ချစ်ခင်ကျွမ်းဝင်သူ မရှိသဖြင့် ဆွမ်းမဘုဉ်းပေးလိုကုန်။ မွန်မြတ်သော ဆွမ်းဘောဇဉ်တို့ကို ယူဆောင်ကာ မိမိတို့ ချစ်ကျွမ်းဝင်ရာ အလုပ် အကျွေး ဒါယကာတို့အိမ်သို့သွား၍ အလုပ်အကျွေးဒါယကာတို့အား ပေးကာ မွန်မြတ်သည် ဖြစ်စေ၊ ရုန့်ရင်းသည် ဖြစ်စေ ထိုဒါယကာတို့လှူသော ဆွမ်းကိုသာ ဘုဉ်းပေးကြကုန်၏။
ထိုအခါ ကောလမင်းကြီးအား များစွာသော သစ်သီးကြီးငယ်တို့ကို ဆက်သလာကုန်၏။ မင်းကြီးသည် သံဃာတော်တို့အား လှူစေ၏။ မင်းချင်းတို့သည် အလှူတင်းကုပ်သို့ လှူရန်သွားကြရာ မတွေ့ကြောင်းကို မင်းကြီးအားလျှောက်ထားကြကုန်၏။ မင်းကြီးသည် ဤအချိန်ကား ဆွမ်းဘုဉ်းပေးချိန် မဟုတ်လောဟု မေးပြန်လျှင် မှန်ပါ၏၊ သို့သော်လည်း ရဟန်းတို့သည် နန်းတော်တွင် မဘုဉ်းပေးကြဘဲ အကျွမ်းဝင်ရာ၊ ချစ်ခင်ရာ ဒါယကာအိမ်သို့ သွား၍ ဘုဉ်းပေးကြကြောင်း လျှောက်ထားကုန်၏။
ကောလသမင်းကြီးသည် ထိုအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်ထားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် “မြတ်သောမင်းကြီး … ဘောဇဉ် မည်သည်ကား အကျွမ်းဝင်သူတို့ ပေးလှူအပ်သော ဘောဇဉ်သည် မြတ်၏၊ အကျွမ်းဝင်ခြင်းနှင့်တူသော တစ်ပါးသော အရသာမည်သည် မရှိ၊ အကျွမ်းမဝင်သူတို့ ပေးလှူအပ်သော စတုမဓုသည်ပင် ဟင်းရွက်လောက် မထိုက်တန်၊ ရှေးပညာရှိတို့သည် ရောဂါဖြစ်လတ်သော် ဆေးသမား ငါးယောက်တို့ ကြပ်မတ်ကုသပါလျက် ရောဂါမပျောက်ငြိမ်းနိုင်ဘဲ အကျွမ်းဝင်သူထံ ရောက်၍ ဆားမခတ်သော ရေဖြင့် ပြုတ်ဖျော်အပ်သော သစ်ရွက်ပြုတ် တို့ကို စားသုံးရ၍ ရောဂါပျောက်ငြိမ်းဖူးကုန်၏”ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ရသေ့နှစ်ဦးပင် ချစ်ကျွမ်းဝင်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ကာသိကတိုင်းဝယ် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ အမည်အားဖြင့် ကပ္ပဟု ထင်ရှားသတတ်။ ထိုကပ္ပလုလင်သည် အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အတတ်ပညတို့ကို သင်ကြားပြီးလျှင် နောက်အဖို့၌ ရသေ့ရဟန်းပြုလေ၏။
ထိုအခါ ကောသဝ မည်သော ရသေ့သည် ရသေ့ငါးရာခြံရံကာ ဂိုဏ်းဆရာကြီးဖြစ်၍ ဟိမဝန္တာအရပ်၌ နေ၏။ ကပ္ပရသေ့သည် ကေသဝရသေ့ထံ ဆည်းကပ်ကာ ရေသေ့ငါးရာတို့ အကြီးအကဲတပည့် ဖြစ်လျက်နေ၏။ ကေသဝရသေ့ကြီးကား ကပ္ပရသေ့အား အလွန်ချစ်မြတ်နိုး၏။ အစီးအပွားကို အလိုရှိ၏။ ထို ဆရာ၊ တပည့် ရသေ့နှစ်ပါးတို့သည် အချင်းချင်း အလွန်အကျွမ်းဝင်ကြကုန်၏။
ချဉ်ဆားရှာသွား မင်းပင့်ထား
နောက်အဖို့၌ ကေသဝ ရသေ့ကြီးသည် ချဉ်၊ ဆား မှီဝဲလိုသဖြင့် တပည့်တို့ကို ခေါ်၍ သွားရာ ဗရာဏသီပြည်သို့ရောက်လျှင် မင်းကြီး ဥယျာဉ်တော်၌ နေ၏။ နောက်နေ့နံနက် ဆွမ်းခံဝင်လတ်သော် မင်းကြီး အိမ်တံခါးသို့ ရောက်လေ၏။ မင်းကြီးသည် မြင်လျှင် ရသေ့တို့ကို ပင့်၍ ဆွမ်းကပ်လှူပြီးလျှင် ဥယျာဉ်တော်၌ သီတင်းသုံးရန် တောင်းပန်လေ၏။
မိုးလလွန်လျှင် ကေသဝရသေ့သည် ဟိမဝန္တာသို့သွားရန် ပန်ကြား၏။ မင်းကြီးလည်း “အရှင်ဘုရားတို့ … အိုမင်းပါပြီ၊ အကျွန်ုပ်ထံ အမြဲ သီတင်းသုံးရစ်ပါ၊ တပည့်တို့ကို သာ ပြန်၍ လွှတ်တော်မူပါ” ဟု တောင်းပန်လျှောက်သဖြင့် ကေသဝရသေ့ကြီးလည်း တပည့်တို့ကို ဟိမဝန္တာအရပ်သို့လွှတ်ကာ မိမိမူကား ဥယျာဉ်တော်၌ သာ နေရစ်၏။ ကပ္ပရသေ့လည်း တပည့်အပေါင်း ခြံရံကာ ဟိမဝန္တာသို့ ပြန်၍ နေလေ၏။
ကျွမ်းဝင်သူကွဲ ရောဂါစွဲ
ကေသဝရသေ့သည် ကပ္ပရသေ့နှင့် ကွဲကွာလတ်သော် ငြီးငွေ့ ပျင်းရိကာ ကပ္ပရသေ့ကို မြင်လိုသောကြောင့် အိမ်၍ မပျော်လျှင် စားသော အစာသည် ကောင်းစွာအကြေ၊ ဝမ်းသွေးသွန်သောရောဂါ ဖြစ်လေ၏။ ဝေဒနာ သည်းထန်လတ်သော် မင်းကြီးသည် ဆေးသမားကြီး ငါးယောက်တို့ကို ခေါ်ကာ ကြပ်မတ် ကုသစေ၏။ ရောဂါကား မသက်သာလေ။
ထိုအခါ ရသေ့ကြီးသည် မင်းကြီးကို “မြတ်သောမင်းကြီး … သင်တို့သည် ငါ၏သေခြင်းကို အလိုရှိသလော၊ သို့မဟုတ် ရောဂါပျောက်ကင်းခြင်းကို အလိုရှိသလော” ဟု မေး၏။ “အရှင်ဘုရား … ရောဂါပျောက်ကင်းခြင်းကို အလိုရှိပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ “မြတ်သောမင်းကြီး … သည်လိုဖြစ်လျှင် ငါ့ကို ဟိမဝန္တာသို့ပို့ပါ” ဟု ပြော၏။ “အရှင်ဘုရား …. ကောင်းပြီး” ဟု လျှောက်ထားပြီးလျှင် -
မိတ်ဆွေထံရောက် ရောဂါပျောက်
ကေသဝရသေ့ကြီး စိတ္တဇရောဂါသည် ကပ္ပရသေ့ကို မြင်ကာမျှ၌ ပင် ပျောက်ကင်းလေ၏။ ငြီးငွေ့ပျင်းရိခြင်းလည်း ပြေလေ၏။ ကပ္ပရသေ့သည် ကေသဝရသေ့ကြီးအား ဆားမခတ်သော ရေဖြင့် ပြုတ်ဖျော်အပ်သော သစ်ရွက်နှင့်တကွ ကြိတ်ဆန်၊ မြက်သီးဆန် ယာဂုကို ပေးလေ၏။ ခဏချင်းလျှင် ဝမ်းသွေးသွန်သော ရောဂါလည်း ငြိမ်းလေ၏။
ရောဂါပျောက်ငြား မင်းလျှောက်ထား
တစ်ဖန် မင်းကြီးသည် ကေသဝရသေ့ အကြောင်းကိုသိအောင် စုံစမ်းချေဟု နာရဒအမတ်အား ဟိမဝန္တာသို့ လွှတ်ပြန်၏။ နာရဒအမတ်လည်း သွား၍ စုံစမ်းရာ ရောဂါကင်းပျောက်နေသော ကေသဝရသေ့ကြီးကို မြင်လျှင် “အရှင်ဘုရား … ဗာရာဏသီမင်းကြီးသည် ဆေးသမား ငါးယောက်ကို ကြပ်မတ်၍ ကုသစေပါလျက် ရောဂါပျောက်ကင်းအောင် မတတ်နိုင်ဘဲ ကပ္ပရသေ့သည် အဘယ်သို့ ကုသပါသနည်း” ဟု မေးမြန်းပြီးလျှင် -
“အရှင်ဘုရား … ဘုန်းကြီးသော ကေသဝရသေ့သည် အလုံးစုံ လိုရာဝတ္ထုနှင့် ပြည့်စုံသော ဗာရာဏသီမင်းကြီးကို စွန့်လွှတ်၍ ကပ္ပရသေ့၏ သင်္ခမ်းကျောင်း၌ အဘယ်ကြောင့် မွေ့လျော်ဘိသနည်း”
ဟု သူတစ်ပါးနှင့် စကားပြောနေသည့်အလား ကေသဝရသေ့ကြီး၏ မွေ့လျော်ခြင်းအကြောင်းကို မေးလေ၏။
ရောဂါပျောက်ကြောင်း ဆေးနည်းကောင်း
ကေသဝရသေ့ကြီးလည်း နာရဒအမတ်စကားကို ကြားလျှင် -
“နာရဒအတ် … ကပ္ပရသေ့၏ သင်္ခမ်းကျောင်း၌ ကောင်းသော မွေ့လျော်ဖွယ်၊ ကြည်နူးဖွယ် သစ်ပင်များ ရှိကုန်၏၊ ကပ္ပရသေ့၏ ကောင်းသော စကားတို့သည်လည်း ငါ့ကို မွေ့လျော်စေကုန်၏” –
ဟု နာရဒအမတ်အား ပြောကြားပြီးလျှင် ငါ့ကို မွေ့လျော်စေသော ကပ္ပရသေ့သည် ဆားမခတ်သော ရေဖြင့် ပြုတ်ဖျောအပ်သော သစ်ရွက်နှင့် ကြိတ်ဆန်၊ မြက်သီး ဆန် ယာဂုကို သောက်စေသဖြင့် ငါ့ကိုယ်၌ စွဲကပ်သော ရောဂါသည် ပျောက်ကင်းလေ၏ဟု ပြောကြားပြန်၏။ ထိုအခါ နာရဒအမတ်သည် -
“အရှင်ဘုရား … စင်ကြယ်သော သလေးဆန် သားပြွမ်းဆွမ်းသည် အရှင်ကို မနှစ်သက်စေဘဲ အဘယ်မူ၍ ဆားမပါသော သစ်ရွက်ပြုတ် ကြိတ်ဆန်၊ မြက်သီးဆန် အာဟာရသည် နှစ်သက်စေဘိသနည်း” ဟု ကေသဝ ရသေ့ကြီးအား မေးမြန်းပြန်၏။
ကျွမ်းဝင်မိတ်ဟောင်း ရသာကောင်း
ထိုအခါ ကေသဝ ရသေ့ကြီးသည် -
“နာရဒအမတ် … အကျွမ်းဝင်သူရှိရာ၌ သာယာအပ်သော ဘောဇဉ်ဖြစ်စေ၊ မသာအုပ်သော ဘောဇဉ်ဖြစ်စေ၊ နည်းသော ဘောဇဉ်ဖြစ်စေ၊ များသော ဘောဇဉ် ဖြစ်စေ စားအပ်သော ဘောဇဉ်သည် ကောင်း၏၊ အရသာရှိ၏၊ အဘယ်ကြောင့်နည်းဟူမူ အကျွမ်းဝင်ခြင်းကား မွန်မြတ်သော အရသာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ကောင်း၏၊ အရသာရှိ၏” –
ဟု နာရဒအမတ်အား အကျိုးအကြောင်း ပြကာ ပြောကြားလေ၏။ နာရဒအမတ်လည်း ကေသဝရသေ့ကြီး စကားကိုကြားလျှင် အကြောင်းစုံ သိရသဖြင့် ရသေ့တို့ကို ရှိခိုးပြီးလျှင် ဗာရာဏသီပြည်သို့ပြန်ကာ မင်းကြီးအား ကေသဝရသေ့ကြီး ပြောကြားလိုက်သော စကားလုံးစုံကို လျှောက်ထားလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ဗာရာဏသီမင်းသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
နာရဒအမတ်သည် - သာရိပုတ္တရာ။
ကပ္ပရသေ့သည် - ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ဆိုး, ကောင်း, နည်း,များ၊ ဘောဇဉ်များ၊ သုံးစားကြလေရာ။
(၂) ကျွမ်းမဝဘိ၊ မွန်မြတ်ဘိ၊ မရှိအရသာ။
(၃) ကျွမ်းဝင်ဘိတောင်း၊ ဆိုးညံ့တောင်း၊ ကောင်း၏ အရသာ။
ကေသဝဇာတ် ပြီး၏။
ဟင်္သာတစုရွာ၊ သူဇာဝ
ဟင်္သာတစုရွာ၊ သူဇာဝ
ကျောင်းတောင်ရွာ၊ ဂုဏ်ကျွန်း
ကျောင်းတောင်ရွာ၊ ဂုဏ်ကျွန်း
တော်ရီရွာ၊ ကံကြီး
တော်ရီရွာ၊ ကံကြီး
ကျွန်းချေရွာ
ကျွန်းချေရွာ
ကိုးကား
ကျွန်းချေရွာ
​ရေလဲကြီးရွာ၊ ကျပ်ကွင်း
ရေလဲကြီးရွာ၊ ကျပ်ကွင်း
လက်ဒီဂက်ဖဆာ
လက်ဒီဂက်ဖဆာ သည် တူနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဂက်ဖဆာမြို့မှ ၂၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့်ပတ်သက်၍ ရှင်းလင်းစွာ မသိရှိရပေ။ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် ရှင်းပြချက်တစ်ခု၌မှု သေးငယ်သည့် ငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည့်အတွက်ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကျူတောရွာ၊ သဲကုန်း
ကျူတောရွာ၊ သဲကုန်း
ကုန်းကော်ရွာ၊ ဝမ်ချင်
ကုန်းကော်ရွာ (Konekaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဝမ်ချင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၁၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ချင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၇ ဦး၊ မ ၉၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အထက်မီးပေါက်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
အထက်မီးပေါက်ရွာ (Ahhtetmeepauk)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ကြို့ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၂၆ ဦး၊ မ ၁၅၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖျာပုံတိုက်သစ်ဆရာတော်
ဖွားမြင်တော်မူခြင်း
အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်ရရှိတော်မူသော သုတေသနသရုပ်ပြအဘိဓာန်ကျမ်းပြုဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ ဩဘာသာဘိဝံသမထေရ်မြတ်သည် ဧရာဝတီတိုင်း၊ မအူပင်မြို့အနီး ခရီးခြောက်မိုင်ခန့်အကွာ ခနောင်ထော်ရွာတွင် မွန်မျိုးအဆက်အနွယ်ဖြစ်သူ ကုန်သွယ်လယ်လုပ်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသော ခမည်းတော် ဦးဖိုးသိန်းနှင့် သူကောင်းမျိုးရိုး၏ အဆက်အနွယ်ဝင်ဖြစ်သော မယ်တော် ဒေါ်ဒေါ်ညွန့်တို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၈-ခုနှစ်၊ ဥတုဝသန္တဝါဆိုလပြည့်ကျော် (၁၁)ရက်တနင်္ဂနွေနေ့ နံနက် အရုဏ်တက်၌ မီးရှူးသန့်စင် ဖွားမြင်တော်မူသော သားရတနာ ဖြစ်သည်။ ခနောင်ထော်ရွာကြီးသည် ဧရာဝတီမြစ်ကို မြစ်ဖျားခံသော တိုးမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ သမ္မာနွယ်ဝင် ကရင်လူမျိုးတို့ နေထိုင်ရာဒေသဖြစ်သည်။ သရက်၊ပိန္နဲ၊ ငှက်ပျော စသော စားသုံးဖွယ် အသီးအပင်တို့ဖြင့် တင့်တောင့်တင့်တယ် နေချင်စဖွယ်သော ဥယျာဉ်ခြံမြေတို့ဖြင့် စိမ်းလမ်းစိုပြေ၍ အေးမြချမ်းသာ စိတ်နှလုံး မွေ့လျော် သာယာလှပေသည်။ အစိုးရကျောင်းနှင့် ကျောင်းကန်ဘုရားတို့ဖြင့်လည်း သားနားခန့်ထည်သည့် ပတိရူပအရပ် ဖြစ်ပေသည်။
ပညာသင်စ ကလေးဘဝ
ခမည်းတော် မယ်တော်တို့ ဘဝတပါးပြောင်းသွားခဲ့ကြပြီးနောက် မောင်အေးမောင်အား ဘကြီးတော်အရင်းဖြစ်သူ မလက်တိုရွာသူကြီး ဦးဖိုးခင်နှင့် နှမအရင်းဖြစ်သူ ဒေါ်ပုလေးတို့က တလှည့်စီ မွေးစားကြရန် သဘောတူကြလေသည်။ မိမိ လူမှန်းသိသောအခါ ကြီးတော် အရင်းဖြစ်သူ ဒေါ်ပုလေးကိုပင် အမေအရင်းဟုမှတ်ထင်နေသည်။ မောင်အေးမောင် လေးနှစ်သားလောက်ရောက်သောအခါ အိမ်မှာပင် ကကြီး ခကွေး သင်ပေးကြလေသည်။
ငါးနှစ်သားတွင် မြန်မာစာ ရေးဖတ်တတ်ပြီး ဘုရားရှိခိုး လင်္ကာအချို့နှင့် မင်္ဂလသုတ်ပါဠိအနက်ကို နှုတ်တက်ရပြီးဖြစ်သည်။ ဘကြီးတော်နှင့်ကြီးတော်တို့သည် မောင်အေးမောင် ၆-နှစ်အရွယ်တွင် မအူပင်မြို့နယ်လုံးဆိုင်ရာ ရွှေကျင်ဂိုဏ်းကြီး၏ ဦးစီးနာယက ဖြစ်တော်မူသော ကျေးဇူးတော်ရှင် ကျောင်းရွာဆရာတော်ကြီးထံ အပ်နှံကြလေသည်။ ၎င်းသည် ဆရာတော်ကြီး သင်ပြသည့် မင်္ဂလသုတ်, အပြင်အောင်ခြင်း, အတွင်းအောင်ခြင်း, နမက္ကာရ, လောကနီတိ, ပရိတ်ကြီး ၁၁- သုတ်တို့ကို ပါဠိအနက် ညက်ညက်ကြေစွာ တတ်မြောက်လေသည်။ မောင်အေးမောင် ၁၄-နှစ်သားအရွယ်တွင် ၅-တန်းအောင်ခဲ့သည်။ မောင်အေးမောင် အသက် ၁၀-နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ ဘကြီးတော် သူကြီးမင်းက ကျောင်းရွာဆရာတော်ကြီးအား ဥပဇ္ဈာယ်ပြုကာ ရှင်သာမဏေအဖြစ်ဖြင့် ဗုဒ္ဓသာသနာတော်တွင်းသို့ သွတ်သွင်းချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ကျေးဇူးရှင် ဥပဇ္ဈာယ် ဆရာတော်ကြီးက ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့ရေး မင်းဘူးဆရာတော် ဦးဩဘာသအား ပုံစံထား၍ ရှင်ဩဘာသဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် မိမိအား ရှင်သာမဏေဘဝနှင့် ၉-ရက်သာ ထားပြီး ငယ်သေးသည်ဟု အကြောင်းပြကာ လူထွက်စေလေသည်။