cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဒန်းညာ ဂျုံးဇ်
အထုပ္ပတ္တိ
သရများကို သဒ္ဒဗေဒနည်းလမ်းဖြင့် ဖော်ပြမှုများ၏ ပြဿနာသည် ရှည်လျားစွာတည်ရှိခဲ့ပြီး ရှေးခေတ် အိန္ဒိယဘာသာဗေဒပညာရှင် ခေတ်ကတည်းကဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ၁၉ရာစု ဗြိတိသျှအသံထွက်ပညာရှင်သုံးဦးတို့က ဤပညာရပ်အပေါ် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ အလက်ဇန္ဒား မဲလ်ဗစ်လ် ဘဲလ် (ဂရေဟမ်ဘဲလ် ၏ ဖခင်) က "လျော်ကန်သော သင်္ကေတ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ" ကို တီထွင်ခဲ့ကာ ယင်း၌ သရများအတွက် အသေးစိတ်စနစ်ပါဝင်လေသည်။ အလက်ဇန္ဒားအဲလစ်သည်လည်း ၎င်း၏ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာများအတွက် သရသင်္ကေတ များက်ု အကြံဉာဏ်များပေခဲ့၏။ ဟန်နရီဆွိ သည် သင်္ကေတများစွာပါဝင်သော အသေးစိတ်ပြုထားသည့် သရစနစ်တစ်ခု တီထွင်လျှက် သရနှင့်ပတ်သက်၍ စနစ်ကျသော ဖော်ပြမှုများတွင် အတော်ကြိုးစားလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ဂျုံးတစ်ဦးတည်းသာ ၎င်း၏ Cardinal Vowels (အခြေခံအကျဆုံး သရ) ပုံစံဖြင့် လက်တွေ့ကျသော ဖြေရှင်းမှုမှတဆင့် ယေဘုယျအားဖြင့် ၎င်းကို ဂုဏ်ပြချီးကျူးရမည်ဖြစ်သည်။ အခြေခံအကျဆုံး သရပုံစံအစီအစဉ်မှာ ဗြိတိသျှ ရိုးရာစဉ်ဆက်သဘောနယ်ပယ်အတွင်း နှစ်ကာလများစွာ စနစ်တကျသင်ကြားခဲ့ရသည့် ရည်ညွှန်းမည့် သရများအတွက် ရိုးရှင်းသော စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသရအစီအစဉ်အတွက် စေ့ဆော်မှု အများအပြားကို ပေါလ် ပါစီ၏ အစောပိုင်းထုတ်ဝေမှုများတွင် တွေ့ရှိနိုင်၏။
အခြေခံအကျဆုံး သရသံများ၏ မူလပုံစံတွင် ဂျုံးဇ်သည် နှုတ်ခမ်းပုံစံနှင့်အတူ လျှာ(အပေါ်မျက်နှာပြင်)အခုံး၏ အမြင့်အနေအထားဆိုသည်ကို အခြေခံ၍ သင်္ကေတနှစ်ခုပါသော ဖော်ပြချက်တစ်ခုကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သရတစ်ခု (အသံထွက်ရန်) မည်သို့ ပြုမူလှုပ်ရှားရမည်ဆိုသည်ကို အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာ သရုပ်ဖော်ကူညီရန်အတွက် ရိုးရှင်းသော လေးထောင့်ပုံစံ ကားချပ်အဖြစ်သို့ ရောက်သည်အထိ (အဆင့်များ) လျှော့ချလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လျှာ၏ အမြင့် (နှုတ်ခမ်း အဖွင့် နှင့် အပိတ်) ကို ထောင်လိုက်ဝင်ရိုးဖြင့် ဖော်ပြထားကာ ရေပြင်ညီဝင်ရိုးမှ အရှေ့နှင့် အနောက် (front vs. back) သည် ထိုဝင်ရိုးမှ (အသံထွက်ရန်)ဖြစ်လာသော လျှာ၏ အပိုင်းကို ညွှန်းဆိုသည်။ နှုတ်ခမ်းဝိုင်းခြင်း၊ မဝိုင်းခြင်း(ပုံစံ) ကိုလည်း ဤစနစ်အတွင်း ထည့်သွင်းထား၏။ ထို့ကြောင့် ရှေ့ပိုင်း သရများဖြစ်သော အီ၊ အေ၊ အာ (i, e, a) ၌ ဖြန့်ကျက်သော (သို့) ပုံမှန်အတိုင်းဖြစ်သော နှုတ်လမ်းအနေအထားကို တွေ့နိုင်ပြီး နောက်ပိုင်း သရများဖြစ်သည့် အို၊ အူ (o, u) များ၌ သရမြင့်တက်လာလေလေ နှုတ်ခမ်းပုံစံ ဝိုင်းလာလေလေဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဂျုံးဇ်းသည် "မူလအခြေခံအကျဆုံး သရသံ ရှစ်ခု" အစုံလိုက်စနစ်ကို တီထွင်ခဲ့၍ ၁၉၁၇ တွင် HMV လုပ်ငန်းအတွက် ထို(သရသံများကို) ဓာတ်ပြားသွင်းယူခဲ့သည်။
နှစ်ကာလကုန်ဆုံးလာသည်နှင့်အမျှ သရသံများအပေါ် ဂျုံးဇ်၏ အဆိုများစွာတို့၏ တိကျမှန်ကန်မှုသည် မေးခွန်းထုတ်ဖွယ်အနေအထားများရှိလာခဲ့သည်။ ယခုအခါ၌ ဘာသာဗေဒပညာရှင်အများစုက ထောင့်လေးထောင့်ပုံစံ သရသံတည်ဆောက်မှုကို ဂျုံးဇ်မျှော်မှန်းသည့် ဘောင်ကျဉ်းသော အသံထွက်ခြင်းဆိုင်ရာအစီအစဉ် ထက်ပို၍ အကြား(သောတ)နယ်ပယ် နည်းလမ်းကို အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာပုံစံဖြင့် သရုပ်ဖော်နည်းအဖြစ် ယူဆကြသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒအသင်းကြီးက ဂျုံးဇ်တည်ဆောက်ထားသည့်ပုံစံတစ်ခုကို ယခုထိတိုင်အသုံးပြုလျက် ရှိ၍ ထိုအသင်းကထုတ်ဝေသော "နိုင်ငံတာက သဒ္ဒဗေဒအသင်း လက်စွဲ" စာအုပ်၌ ပါဝင်သော ဩဇာသက်ရောက်သော နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒ အက္ခရာ လပ်ကမ်းစာရွက်၌ ဂျုံးဇ်၏ သရသံပုံစံကားချပ်ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။ များစွာသော သဒ္ဒဗေဒပညာရှင်များ (အထူးသဖြင့် ဗြိတိသျှအုပ်စုမှ လေ့ကျင့်ထားသောသူများ) သည် ဂျုံးဇ်ပုံစံမူကို လျင်မြန်လွယ်ကူသော ကိုးကားမှုပုံစံအဖြစ် အဆက်မပြတ် အသုံးချကြရလေသည်။
ဂျုံးဇ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား စကားသံလေ့လာမှုပညာ (ဝါစဿရဗေဒ - phonology) ၊ အသံထွက်လေ့လာပညာရပ် (သဒ္ဒဗေဒ - phonetics) များအတွက် အမှတ်တရဖြစ်ကြသော်လည်း ၎င်း၏ လုပ်ဆောင်မှုမှာ ယင်းထက်ပိုမို ကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ထိုကာလများအဖို့ အထက်တန်းကျကျ သဒ္ဒဗေဒ/ဝါစဿရဗေဒ တည်ဆောက်မှု၊ ဖြေရှင်းမှုများကို တရုတ်ဘာသာ (Cantonese) ၊ တဆွားနာဘာသာ (Tswana: ယင်းကာလက ဆတ်ရွှားနာဟု သိရှိကြ ) ၊ ဆင်ဟာလိဇ် (Sinhalese - သီဟိုဠ်ဘာသာစကား) ၊ ရုရှား (Russian) စသည်တို့အပေါ်တွင်လည်း လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဆတ်ရွှားနာဖတ်စာ သည် အလွန်ကောင်းမွန်သော အာဖရိကလေသံရှိ ဘာသာစကား ဖော်ပြရေးသားချက်တစ်ခုဖြစ်၍ ပထမဆုံးထုတ်ဝေသော သဒ္ဒဗေဒပညာရှင်မှာ ဂျုံးဇ်ဖြစ်၏။ ထိုစာအုပ်၌ သံဆင်းနှစ်ခု သဘောတရား (downstep) ကို ထည့်သွင်းထားလေသည်။ အာဖရိကဘာသာစကားများအတွက် အက္ခရာအသစ်များဖြစ်ပေါ်လာစေရန်လည်း အကူညီပေးခဲ့သည်။ အိန္ဒိယဘာသာစကားများနှင့် ဂျပန်ဘာသာစကားအတွက် လက်တင်အက္ခရာဖလှယ်မှုစနစ်များကိုလည်း အကြံပြုပြောဆိုခဲ့၏။ "ရိုးရှင်းသည့်စယလုံးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုအသင်း" (Simplified Spelling Society) မှတဆင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၏ စာလုံးပေါင်းပြင်ဆင်မှုများအတွက် တရစပ် ထောက်ခံအားပေးခဲ့သည်။
ဤသို့မြောက်မြားစွာ စာအုပ်/စာတမ်း ထုတ်ဝေမှုများအပြင် ဂျုံးသည် နောင်ပိုင်း၌ သူ့နည်းသူ့ဟန်ဖြင့် ထင်ရှားလာမည့် ဘာသာဗေဒပညာရှင်များအတွက် ပြုစုလေ့ကျင့်ပေးခဲ့သော သူလည်းဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်ကောလိပ်ကျောင်း၏ ၎င်းဌာနသည် သဒ္ဒဗေဒဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နှင့် ထိုဌာန၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များကို ကမ္ဘာသိစေရန်လုပ်ဆောင်မှု စသည်တို့တွင် ဆယ်စုနှစ်အချို့ကြာညောင်းသည်အထိ အရေးပါအရာရောက်ခဲ့လေသည်။ ကောလင်းဇ် နှင့် မီးစ် (၁၉၉၈) တို့က Pygmalion ပြဇတ်တွင် စာရေးဆရာ ဂျော့ဂျ် ဘားနာ့ဒ်ရှော ကို စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်ကောင် ဟန်နရီ ဟစ်ဂင်ဇ် အားထောက်ပံ့ဖြစ်စေခဲ့သူမှာ အများထင်သလို ဟန်နရီဆွိမဟုတ်ဘဲ ဂျုံးဇ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ဂျုံးဇ်သည် ၎င်း၏ဘဝနိဂုံးပိုင်းအထိ စာအုပ်စာပေထုတ်ဝေခြင်းများကို ဇွဲနဘဲဖြင့် လုပ်ကိုင်ခဲ့၍ ၁၉၆၇ ဒီဇင်ဘာ ၄ တွင် ဂျရဒ်စ် ခရော့စ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကားရင်းမြစ်
ကဏ္ဍ:သဒ္ဒဗေဒပညာရှင်များ
တောကြိုးရွာ၊ နောက်မီး
တောကြိုးရွာ၊ နောက်မီး
ကွမ်းအုံရွာ၊ နွားခြံ
ကွမ်းအုံရွာ၊ နွားခြံ
လဟာကြီးရွာ၊ လဟာကြီး
လဟာကြီးရွာ၊ လဟာကြီး
အနောက်တိုင်း ဟာသစာပေ
အနောက်တိုင်းတွင် ဟာသစာပေကို ကိုးမျိုး ခွဲခြားထားသည်။
၁။ မြတ်ရာမှ နိမ့်ရာသို့ လျှောကျခြင်း (Bathos)
၃။ ဥပမာမြောက် (Comic Simile)
၅။ သဏ္ဌာန်လုပ် သရုပ်ဖော် (Impersonation)
၆။ အသံထွက် ဆင်တူ (Pun)
၇။ ဇဝနဉာဏ် (Witticism)
၈။ ခေတ်ပြောင် (Satire)
၉။ စကားထာ စကားဝှက် (Riddle)
နောက်ဆက်တွဲ အခြားအမျိုးအစား အများအပြား ကျန်ရှိနေပါသည်။ လက်လှမ်းမှီသလောက် ဖော်ပြရလျှင် -
၁၀။ အနန္တောအနန္တငါးပါးကို ပြက်ရယ်ပြုခြင်း (Blasphemy)
၁၁။ ကျောင်းသားအလွဲဖြေ (Howlers or Boners)
၁၃။ နှာခေါင်းသွေးထွက် (Practical Joke)
၁၄။ ကလေးချော့ (Nonsense and Nursery Tales)
၁၅။ စာဖျက် (Parody)
နမ့်ပုံဝရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နမ့်ပုံဝရွာ (Nampongwa)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ကျောင်းရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဝမ်ကျောင်းရွာ (Wankyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ လွိုင်နိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်နိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၈ ဦး၊ မ ၉၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှမ်းပြည်ကိုးကန့်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ
ရှမ်းပြည်ကိုးကန့်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (Shan State Kokang Democratic Party; SSKDP) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၈၈၈၈ အရေးအခင်း ပြီးနောက် ၁၉၉၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် နှစ်နေရာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ကွမ်းလုံမြို့နယ်တွင် တစ်နေရာအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
ပါတီကို ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၃၁ တွင် ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အနိုင်မရခဲ့ပေ။
ပင့်ကူဖမ်းငှက်
ပင့်ကူဖမ်းငှက် (Arachnothera magna) သည် ဝတ်ရည်စုပ်ငှက် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းအား ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်အာရှနှင့် ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
အိုင်ဒင်ရွာသစ်ရွာ၊ အိုင်ဒင်ရွာသစ်
အိုင်ဒင်ရွာသစ်ရွာ၊ အိုင်ဒင်ရွာသစ်
NGC 157
NGC 157 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၇၈၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၃ တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ် ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
မင်္ဂလာသောင်တန်းရွာ၊ နောက်မီး
မင်္ဂလာသောင်တန်းရွာ၊ နောက်မီး
မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ်
ဘုရားရှင် ကောလသနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် တံငါသည်၏သား သာတိရဟန်းအား “ဝိညာဉ်သည်သာလျှင် ဤဘဝမှ ထိုဘဝသို့ပြောင်းရွှေ့၏။ လူးလာတုံ့ခေါက် အပြန်ပြန်အလှန်လှန် ပြောင်းရွှေ့နေ၏၊ ဝိညာဉ်မှတစ်ပါး အခြား ပြောင်းရွှေ့နေသောတရားမရှိ-ဟု မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော ဤတရားတော်အတိုင်း ငါသိ၏”ဟု ယုတ်ညံ့သော (သဿတဒိဋ္ဌိ) မိစ္ဆာအယူဖြစ် နေသည်။
ထိုအကြောင်းကို သမ္ဗဟုလရဟန်းတို့ ကြားသိကြကုန်သည်ရှိသော် သာတိ ရဟန်းထံ လာရောက်ကြပြီးလျှင် သာတိရဟန်းကို မေးမြန်းစိစစ်ဝန်ခံစေကြကုန်ပြီး “ငါ့ရှင်သာတိ၊ ဤသို့မပြောဆိုပါလင့်၊ မြတ်စွာဘုရားကို မစွပ်စွဲပါလင့်၊ မြတ်စွာဘုရားကို မစွပ်စွဲခြင်းသည်ကောင်းလှပါ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် သင်ပြောဆိုသလို ဟောတော်မမူသည်သာ။ ငါ့ရှင်သာတိ၊ များစွာသောအကြောင်းပရိယာယ် နည်းဥပါယ်ဖြင့် ဝိညာဉ်သည် အကြောင်းတရားကိုစွဲ၍ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ အကြောင်းတရားကို ကြဉ်ဖယ်ထား၍ ဝိညာဉ်၏ဖြစ်ခြင်းသည်မရှိဟု မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူ အပ်၏”ဟု ပြောကြားကြလေသည်။
သာတိရဟန်းက မိမိ၏ (သဿတဝိညာဏဝါဒ) မိစ္ဆာအယူကို မစွန့်လွှတ်ဘဲ စွဲမြဲစွာပြောဆိုနေသဖြင့် မတတ်နိုင်သည့်အဆုံး ဘုရားရှင်ထံသွားရောက်ကြပြီး ထိုအကြောင်းကို ဘုရားရှင်အားလျှောက်ထားကြပါသည်။ ဘုရားရှင်က ရဟန်း တစ်ပါးကို သာတိရဟန်းအား အခေါ်လွှတ်တော်မူပြီး ရောက်လာသည့်အခါ သာတိ ရဟန်းအား မေးမြန်းစိစစ်တော်မူပါသည်။ သာတိရဟန်းက မိမိ၏(သဿတဝိညာဏ) ဝါဒကို လျှောက်ထားဝန်ခံပါသည်။
သာတိ -မြတ်စွာဘုရား-ပြောဆိုတတ်၊ ခံစားတတ်၊ ထိုထိုဘဝတို့၌ ကုသိုလ်ကံ၊ အကုသိုလ်ကံ၏အကျိုးကို ခံစားတတ်သောဝိညာဉ်ပါတည်း။
ဘုရားရှင် -မောဃပုရိသ-သင်သည် ငါဘုရား အဘယ်သူအား ဤသို့ သင်လျှောက်ထားသလို ဟောကြားတော်မူအပ်သောတရားတော်ကို သင် သိထားသနည်း၊ မောဃပုရိသ ငါဘုရားသည် တစ်ပါးမက များလှ သွယ်သွယ် အကြောင်းပရိယာယ်နည်းဥပါယ်အားဖြင့် ဝိညာဉ်သည် အကြောင်းကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ အကြောင်းကိုကြဉ်ဖယ်ထားပြီး ဝိညာဉ်၏ဖြစ်ခြင်းသည်မရှိဟု ငါဘုရားဟောကြားတော်မူ၏။ မောဃ ပုရိသ သင်သည် ကိုယ်တိုင်မှားယွင်းစွာယူအပ်သော မိစ္ဆာအယူဖြင့် ငါဘုရားကို စွပ်စွဲဘိ၏။ မိမိ၏ကုသိုလ်မူလကိုလည်း တူးဖြိုဘိ၏။ မောဃပုရိသ သင်၏ ထိုမိစ္ဆာအယူသည် သင့်အား ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး အစီးအပွားမဲ့ဆင်းရဲခြင်းငှာ ဖြစ်လိမ့်လတ္တံ့။
ဘုရားရှင် -ရဟန်းတို့ တံငါသည်၏သား ဤသာတိရဟန်းသည် ဤဓမ္မဝိနယသာသနာတော်၌ ဉာဏ်အငွေ့အသက်မျှ ရှိသေး၏လော့။
လက်ဆည်ကန်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
လက်ဆည်ကန်ရွာ (Letsekan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ မြေသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၂၆၄ ဖြစ်သည်။
မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ်
ရဟန်းများ -ဘယ်မှာရှိပါတော့မည်နည်း? မရှိတော့ပါမြတ်စွာဘုရား၊ ဤသို့ ဘုရားရှင်က မိန့်တော်မူအပ်သည်ရှိသော် တံငါသည်၏သား သာတိ ရဟန်းသည် ငြိမ်သက်တိတ်ဆိတ်စွာဖြင့် မျက်နှာပျက် လည်ဂုတ် ကျိုးကျ မျက်နှာငုံ့ ကြံမှိုင်လျက် ပြောဆိုဖို့ရန် ဉာဏ်ထင်မြင်မှုမရှိတော့ဘဲ ထိုင်လျက်သာနေပါတော့သည်။
လက်ဆည်ကန်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာတဏှာသင်္ခယသုတ်
ဘုရားရှင် -မောဃပုရိသ သင်သည် မိမိ၏ယုတ်မာသော မိစ္ဆာအယူဖြင့် ထင်ရှားပေလိမ့်မည်။
မြတ်စွာဘုရားသည် တံငါသည်သား သာတိရဟန်း၏ မိစ္ဆာအယူဖြင့် သာတိ ရဟန်းကိုကဲ့ရဲ့တော်မူပြီး မိမိဟောတော်မူသည့်အတိုင်း ဝိညာဉ်နှင့်စပ်သောအကြောင်းကို လျှောက်ထားကြသော သမ္ဗဟုလရဟန်းတို့ကို ချီးမွမ်းတော်မူပါသည်။
-စက္ခုပသာဒနှင့် ရူပါရုံကိုစွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသောဝိညာဏ်ကို “စက္ခုဝိညာဏ်။
-သောတပသာဒနှင့် သဒ္ဒါရုံကိုစွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသောဝိညာဏ်ကို “သောတဝိညာဏ်။
-ဃာနပသာဒနှင့် ဂန္ဓာရုံကိုစွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသောဝိညာဏ်ကို ဃာနဝိညာဏ်။
-ဇိဝှါပသာဒနှင့် ရသာရုံကိုစွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသောဝိညာဏ်ကို “ဇိဝှါဝိညာဏ်”။
-ကာယပသာဒနှင့် ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံကိုစွဲ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသောဝိညာဏ်ကို “ကာယဝိညာဏ်”။
ထင်းကိုအကြောင်းပြု၍ဖြစ်သော မီးကို “ထင်းမီး၊ ဝါးခြမ်းစိတ်ကိုအကြောင်း ပြု၍ဖြစ်သောမီးကို “ဝါးခြမ်းစိတ်မီး၊ မြက်ကိုအကြောင်းပြု၍ဖြစ်သောမီးကို “မြက်မီး၊ နွားချေးကိုအကြောင်းပြု၍ဖြစ်သောမီးကို “နွားချေးမီး၊ ဖွဲကိုအကြောင်းပြု၍ဖြစ်သော မီးကို “ဖွဲမီးဟု ခေါ်ဝေါ်ရသကဲ့သို့ ထို့အတူ စက္ခုပသာဒ ရူပါရုံကိုအကြောင်းပြု၍ ဖြစ်သော ဝိညာဏ်ကို “စက္ခုဝိညာဏ် ... မနောဝိညာဏ်”ဟူ၍သာလျှင် ခေါ်ဝေါ် ရ၏။
ဘုရားရှင် -ရဟန်းတို့၊ ဤခန္ဓာသည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏ဟု ရှုမြင်ကြသလော အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာသည် အာဟာရကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ အာဟာရ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ချုပ်ခြင်းသဘောရှိပုံ၊ ထိုနှင့်ဆက်စပ်၍ ဝိစိကိစ္ဆာဖြစ်ပုံ၊ ခန္ဓာကိုယ်၏ချုပ်ခြင်း သဘာဝအမှန်ကိုသိမြင်လျှင် ဝိစိကိစ္ဆာပျောက်ပုံ၊ ခန္ဓာကိုယ်၏ ဖြစ်ကြောင်းသဘောမှန်, ချုပ်ခြင်းသဘောမှန်ကို ဉာဏ်ပညာဖြင့် ကောင်းစွာရှုမြင်သော စင်ကြယ်သန့်ရှင်းသောအယူမှန်ကို (တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်)မကပ်ငြိတော့၊ မမြူးတူး မယုယတော့ ဥစ္စာပစ္စည်းကဲ့သို့ မမက်မောတော့၊ ငါ့ဥစ္စာဟု မမြတ်နိုးတော့ပုံ ငါဘုရားဟောကြားတော်မူအပ်သာ ဖောင်နှင့်တူသောတရားတော်ကို သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ ကူးမြောက်ခြင်းအကျိုးရှိသည်ကို ကွဲကွဲပြားပြားသိကြကုန်လော့။
ဖြစ်ပြီးသောသတ္တဝါတို့ တည်တံ့ခြင်းငှာ ဖြစ်ဆဲသတ္တဝါတို့ကိုထောက်ပံ့ခြင်းငှာ အာဟာရလေးမျိုးရှိပုံ၊ အာဟာရလေးမျိုးတို့သည် တဏှာလျှင်ဖြစ်ကြောင်းရှိပုံ၊ တဏှာဟူသောအကြောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပုံ တဏှာလျှင် အမွန်အစရှိ၊ တဏှာသည် ဝေဒနာဟူသောအကြောင်းရှိပုံ၊ ဝေဒနာကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ဝေဒနာလျှင် အမွန်အစဖြစ်ပုံမှအစပြု၍-သင်္ခါရတို့သည် အဝိဇ္ဇာဟူသော အကြောင်းရှိပုံ၊ အဝိဇ္ဇာ ဟူသော အကြောင်းကြောင့်ဖြစ်ပုံ အဝိဇ္ဇာလျှင် အမွန်အစရှိပုံ၊ အဝိဇ္ဇာကြောင့် သင်္ခါရ ဖြစ်ပုံ ... ဆင်းရဲအစုဖြစ်ပေါ်လာပုံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ (အနုလောမ)ဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူပါသည်။
-ဇာတိ ဇရာ မရဏမှ -အဝိဇ္ဇာပစ္စယာအထိဖြစ်ကြောင်း ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ (အနုလောမ)ဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူပါသည်။
-ရဟန်းတို့ ဤသို့လျှင် သင်တို့သည် မှန်ကန်စွာလျှောက်ထားကြကုန်၏။ ငါဘုရားသည်လည်း မှန်ကန်စွာဟောကြားတော်မူ၏။ ဤအကြောင်းတရားရှိလျှင် ဤအကျိုးတရားဖြစ်၏။ ဤအကြောင်းတရားဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဤအကျိုးတရားဖြစ်၏ ဟု မိန့်တော်မူပြီး အဝိဇ္ဇာပစ္စယာမှ အစပြု ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ(အနုလောမ) ဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူပါသည်။
-ဆက်၍ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ (ပဋိလောမ) ဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူပါသည်။ “ဇာတိနိရောဓာ ဇရာ မရဏနိရောဓောမှ အစပြု၍ အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ သင်္ခါရ နိရောဓော”တိုင်အောင် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ (ပဋိလောမ) ဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူပါသည်။
ရဟန်းတို့၊ သင်တို့သည် ဤသို့လျှင် ကောင်းမွန်မှန်ကန်စွာ ဤစကားကို လျှောက်ထားကြကုန်၏။ ငါဘုရားသည် ဤသို့ တရားတော်ကို ကောင်းမွန်မှန်ကန်စွာ ဟောကြားတော်မူ၏။ ဤအကြောင်းတရားမရှိခြင်းကြောင့် ဤအကျိုးတရားသည်မရှိ။ ဤ အကြောင်းတရားချုပ်ခြင်းကြောင့် ဤအကျိုးတရားချုပ်၏-ဟု မိန့်တော်မူပြီး အဝိဇ္ဇာ နိရောဓာ-မှစ၍ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ (ပဋိလောမ) ဒေသနာတော်ကို ဟောကြားတော် မူပါသည်။
ရဟန်းတို့ ဤသို့ သိကြ မြင်ကြကုန်သည်ရှိသော် အတိတ်အဖို့အစု၌ ယုံမှားခြင်းငါးပါး၊ အနာဂတ်အဖို့အစု၌ ယုံမှားခြင်းငါးပါး၊ ပစ္စုပ္ပန်အဖို့အစု၌ ယုံမှားခြင်း ခြောက်ပါးတို့ မဖြစ်တော့ပုံ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် ငါတို့အလေးအမြတ်ပြုအပ်သော ပုဂ္ဂိုလ်၊ မြတ်စွာဘုရားကို ရိုသေသောအားဖြင့် ဤသို့ပြောဆိုရ၏ဟု မပြောကြားကြကုန်။ ရဟန်းသည် ဤသို့ပြောဆို၏။ သမဏမည်ကြသော ငါတို့လည်း ဤသို့ ပြောကြားကြကုန်၏-ဟု မပြောကြကုန်။ ဘုရားရှင်မှတစ်ပါးသောဆရာကို ငါတို့ ဆရာဟု မညွှန်ပြကြတော့ကုန်။ များစွာကုန်သော သမဏ ဗြာဟ္မဏတို့၏ ကောတူဟလမင်္ဂလာတို့ကို အနှစ်သာရအားဖြင့် တစ်ဖန် မယူကြတော့ကုန်။ ကိုယ်တိုင်သိအပ် မြင်အပ် ထူးထူးခြားခြားသိမြင်အပ်သည်ကိုသာ ပြောကြကုန်၏။ ဤသဘာဝဓမ္မတို့ကိုအကြောင်းပြု၍ သွာက္ခာတ-အစရှိသော ဓမ္မဂုဏ်ရည်ခြောက်မျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူပုံ။
ကိုယ်ဝန်တည်ခြင်း အကြောင်းသုံးမျိုးနှင့် ကြီးစွာသောယုံမှားခြင်းတို့ဖြင့် မွေးဖွားခဲ့ပုံ။ မိခင်သည် မိမိ၏သွေးဖြင့် သူငယ်ကိုတိုက်ကြွေးခဲ့ပုံ။ တဖြည်းဖြည်း ကြီးပြင်းလာပုံ အလိုရှိအပ် နှစ်သက်အပ် မြတ်နိုးအပ်သော ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့ကို ခံစားနေပုံ။ ချစ်နှစ်သက်သောသဘောရှိသော အာရုံ၌ ပြင်းထန်စွာတပ်မက်၏။ မချစ်ခင် မနှစ်သက်သောအာရုံ၌ ဒေါသစိတ်ဖြစ်၏။ ကာယဂတာသတိ မထင်ဘဲ သေးသိမ်သောစိတ်ဖြင့်နေ၏။ ယုတ်ညံ့သောအကုသိုလ်တရားများ အကြွင်းမဲ့ချုပ်ငြိမ်း ရာဖြစ်သော လွတ်မြောက်သောစိတ်နှင့် လွတ်မြောက်သောပညာကိုလည်း အမှန် အတိုင်း ခွဲခြား၍မသိ။ ထိုသူသည် ဤသို့လျှင် အာရုံနှင့်လိုက်လျောခြင်း၊ အာရုံနှင့် ဆန့်ကျင်ခြင်းသို့ရောက်လျက် သုခသော်လည်းဖြစ်သော၊ ဒုက္ခသော်လည်းဖြစ်သော၊ အဒုက္ခမသုခသော်လည်းဖြစ်သော ဝေဒနာတစ်မျိုးမျိုးကိုခံစား၏။ ထိုသူသည် ခံစား ရခြင်းကို နှစ်သက်၏။ အားရပါးရပြောဆို၏။ သက်ဝင်စွဲလမ်း၍တည်၏။ ထိုဝေဒနာကို အလွန်အကဲနှစ်သက်၊ အားရပါးရပြောဆို သက်ဝင်စွဲလမ်းနေသော ထိုသူအား နှစ်သက်မှုဖြစ်၏။ ဝေဒနာတို့၌ နှစ်သက်စွဲလမ်းမှုသည် ဥပါဒါန်မည်၏။ ထိုသူအား ဥပါဒါန်ကြောင့်ဘဝ၊ ဘဝကြောင့်ဇာတိ-ချမ်းသာမဖက် ဆင်းရဲသက်သက်ဖြစ်၏ဟု ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ အနုလောမဒေသနာ(နောက်ပိုင်း)ကို ဟောတော်မူပါသည်။
ဤလောက၌ အရဟံ အစရှိသော ဂုဏ်တော်ကိုးပါးနှင့်ပြည့်စုံတော်မူသော ဘုရားရှင်ဖြစ်ပွင့်တော်မူပုံ နတ်ဗြဟ္မာနှင့်တကွသော ဩကာသလောက၊ မင်း သမဏ ဗြာဟ္မဏများနှင့်တကွသော သတ္တလောကကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်တော်မူ၍ ဟောကြားတော်မူပုံ၊ အာဒိကလျာဏ၊ မဇ္ဈကလျာဏ၊ ပရိယောသာနကလျာဏ၊ သတ္ထ-သဗျဉ္ဇနဖြစ်သော ပရိယတ်တရားတော်နှင့် ကေဝလပရိပုဏ္ဏ၊ ပရိသုဒ္ဓဖြစ်သော ဗြဟ္မစရိယကို ဟောကြားတော်မူပုံ။
သူကြွယ်၊ သူကြွယ်၏သား၊ တစ်ပါးပါးသောအမျိုး၌ဖြစ်သောသူသည် ထိုတရားတော်ကို နာယူရခြင်းကြောင့် သဒ္ဓါတရားဖြစ်ပေါ်လာပုံမှအစပြု၍-သာမညဖ သုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း စတုတ္ထဈာန်ရသည်အထိ ဟောတော်မူပါသည်။
ထိုရဟန်းသည် ဒွါရခြောက်ပါး၊ အာရုံခြောက်ပါးတို့၌ ပိယရူပ၊ အပ္ပိယရူပတို့၌ အလွန်အကဲ သာယာတပ်မက်မှု၊ ဒေါသဖြစ်မှုမရှိတော့ချေ။ သတိထင်လျက် အတိုင်းအရှည်မရှိသောစိတ်ဖြစ်နေ၏။ ယုတ်မာသောအကုသိုလ်တရားတို့ အကြွင်းမဲ့ ချုပ်ရာ စေတောဝိမုတ္တိ ပညာဝိမုတ္တိကို အမှန်အတိုင်းသိလေ၏။ သုခ၊ ဒုက္ခ၊ အဒုက္ခမသုခ ဝေဒနာတစ်မျိုးမျိုးကို ခံစားရသော်လည်း လွန်လွန်ကဲကဲမနှစ်သက်၊ အားရပါးရ မပြောဆိုတော့။ ယင်းဝေဒနာတို့၌ နှစ်သက်မှုတဏှာချုပ်၏၊ တဏှာချုပ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန်ချုပ်၏ ... ဆင်းရဲအစုချုပ်လေတော့၏။ အစရှိသည်ဖြင့် ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် ဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူ၏။
ဤသို့လျှင် ဓမ္မ၏အကြောင်းအကျိုးဆက်သွယ်၍ဖြစ်ပုံ၊ ချုပ်ပုံတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတို့အား မေးမြန်းဖြေဆိုစေတော်မူပြီး အကျယ်အားဖြင့် ရှင်းလင်း ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူပါသည်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
ထန်းကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ထန်းကုန်းရွာ (Htankone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၄၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၈၂ ဦး၊ မ ၂၁၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငလှိုင်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ငလှိုင်ရွာ (Ngahlaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ထန်းကောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းကောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၆ ဦး၊ မ ၆၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရော်ပင်ရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
တရော်ပင်ရွာ (Tayawpin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ခတက်ချဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခတက်ချဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၅ ဦး၊ မ ၂၁၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွေးပင်တောက်ရွာ၊ ရွာသစ်ကြီး
ဂွေးပင်တောက်ရွာ၊ ရွာသစ်ကြီး
စမ်းကြီးကုန်းရွာ၊ ဇငြွ်ပန်းကုန်း
စမ်းကြီးကုန်းရွာ၊ ဇငြွ်ပန်းကုန်း
ရွာတန်းရှည်ရွာ၊ လင်းတိုင်း
ရွာတန်းရှည်ရွာ၊ လင်းတိုင်း
NGC 212
NGC 212 သည် ဖီးနစ် ကြယ်စုတန်းမှ lenticular ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၃၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ တွင် ဂျွန် ဟာရှယ်မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဖယ်ကွန်သိမ်းငှက်
ဖယ်(လ်)ကင်သိမ်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သားကောင်ဖမ်းငှက်များ ကဏ္ဍ:ဖယ်ကွန်သိမ်းနှင့်အလားတူ ငှက်များ
ဘုရားကြီးရွာ
ဘုရားကြီးရွာ
ကိုးကား
ဘုရားကြီးရွာ
ရွာသစ်ကေရွာ၊ လဟာကြီး
ရွာသစ်ကေရွာ၊ လဟာကြီး
ဝမ်ကျောင်းရွာ၊ နမ့်တောင်
ဝမ်ကျောင်းရွာ (Wankyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၉ ဦး၊ မ ၁၅၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းမင်းသူ (ဘောလုံးသမား)
မင်းမင်းသူ(၃၀ မတ် ၁၉၈၈ ခုနှစ်)သည် ဘောလုံးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာ အမျိုးသား လက်ရွေးစင်အသင်း၏ ကွင်းလယ်ကစားသမားတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။  ၂၀၁၁ ဆီးဂိမ်းပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာ ယူ-၂၃ အသင်းနှင့်အတူ ကြေးတံဆိပ် ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ လက်ရှိကစားနေသော ကလပ်အသင်းမှာ ဧရာဝတီယူနိုက်တက်အသင်းဖြစ်သည်။
ကြီးတောငူရွာ၊ နွားခြံ
ကြီးတောငူရွာ၊ နွားခြံ
ဟီကြာပူရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောက်အင်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နောက်အင်ရွာ (Naukin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာနောင်အင် ဖြစ်သည်။
မြေသာရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
မြေသာရွာ (Myaythar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ မြေသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆန်တုန်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ဆန်တုန်ရွာ (Santone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ထန်းကောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းကောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၆ ဦး၊ မ ၆၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘောင်ဒူလာရွာ၊ အိုင်ဒင်ရွာသစ်
ဘောင်ဒူလာရွာ၊ အိုင်ဒင်ရွာသစ်
ဆဲခေါ်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဆဲခေါ်ရွာ (Hsehkaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ တိလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၂ ဦး၊ မ ၂၃၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
တိန့်လိကျွင်း
တိန့်လိကျွင်း (၂၉ ဇန္နဝါရီ ၁၉၅၃ – ၈ မေ ၁၉၉၅) (鄧麗君; Teresa Teng; テレサ・テン) သည် လွှမ်းမိုးမှု ကြီးမားပြီး လူကြိုက်များသည့် ထိုင်ဝမ် ခေတ်ပေါ်အဆိုတော် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမအား ထရီဇာ တန် (Teresa Teng) ဟူ၍လည်း ခေါ်သေးသည်။ (တိန့်လိကျွင်း၏ တေးသံသည် တရုတ်အသိုင်းအဝိုင်းကြားတွင် သာမက ဂျပန်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများတွင်ပါ လွှမ်းမိုးနေဆဲဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တရုတ်လူမျိုးရှိသည့် နေရာတိုင်းတွင် တိန့်လိကျွင်း၏ အသံကို ကြားနိုင်သည် ဟု ပြောစမတ်တွင်ခဲ့သည်။ ကိုရီးယား၊ ဂျပန်၊ ထိုင်း၊ မလေးရှားနှင့် အင်ဒိုနီးရှား ပရိသတ်များအကြားတွင်လည်း သူမ၏ သီချင်းကို ကြိုက်နှစ်သက်ကြသည်။
တိန့်လိကျွင်းသည် သူမ၏ ရိုးရာသံစဉ်များ၊ အချစ်သီချင်းများကြောင့် လူကြိုက်များ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် "မောင်ဘယ်တော့ ထပ်လာမလဲ။" (何日君再來) နှင့် "တို့ရဲ့ခံစားချက်ကို လမင်းလေးသိတယ်။" (月亮代表我的心) စသည့် သီချင်းများသည် ဂန္ဓဝင်တေးအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်နိုင်လောက်သည်။ သူမသည် ရုံးသုံးတရုတ်ဘာသာဖြင့် သာမက မင်နန် (ဖူကျန့်စကား)၊ ကွမ်တုန်း၊ ဂျပန်၊ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာများဖြင့်လည်း သီဆိုခဲ့သည်။ သူမ၏ တေးစီးရီးများသည် အရှေ့အာရှတလွှား မည်သူမှလိုက်မမှီအောင် အရောင်းရဆုံး တေးစီးရီးများ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကတည်းက ရင်ကျပ်ပန်းနာရောဂါ ခံစားနေရသည့် တိန့်လိကျွင်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်မြို့တွင် အနားယူနေစဉ်အတွင်း ၁၉၉၅ မေလ ၈ ရက်နေ့ အသက် ၄၂ နှစ် အရွယ်တွင် ဘဝတပါးသို့ ကူးပြောင်းသွားခဲ့သည်။
ဝမ်ကျောင်းရွာ၊ နောင်အက်
ဝမ်ကျောင်းရွာ (Wankyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နောင်အက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်အက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၀ ဦး၊ မ ၁၃၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဆစ်ပစ်ခြင်း
သမိုင်း
ပဆစ်ပစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြွေပစ်ကစားခြင်း သို့မဟုတ် ကြွေကစားခြင်း သည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှေးပဝေသဏီကပင် ခေတ်စားခဲ့သော မြန်မာအိမ်တွင်း ကစားနည်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်ဟု ယူဆရ၏။
ဗုဒ္ဓဝင် ဝိဒူရ ဇာတ်တော် တွင် ပုဏ္ဏက ဘီလူး သည် ကြွေပဆစ် ပစ်ကစားခြင်းလောင်းကြေးအဖြစ် ဘုရားလောင်း ဝိဒူရအမတ်ကို သိမ်းယူကြောင်း ပြဆိုသည်။
ပုဂံခေတ်က စောလူးမင်း နှင့် ငရမန်ကန်း ကြွေအံကစားရာ ငရမန်ကန်း နိုင်သည့်အလှည့်တွင် လောင်းကစားသမားတို့ ထုံးစံအတိုင်း ခနိုးခနဲ့ ပြောသည်ကို ရှုံးသူ စောလူးမင်းက
"အံမယ် ကြွေအံလေး နိုင်တာနဲ့ ကြွားနေလိုက်တာ မင်းတကယ်စွမ်းရင် ငါ့ကို ပုန်ကန်စမ်း "
ဟု စိတ်လိုက်မာန်ပါ ပြောလိုက်မိသဖြင့် စောလူးမင်း အသက်ပါ ပေးလိုက်ရဖူးသည် ဟု ဆိုသည်။
စလေ ဦးပုညသည် ရေသည်ပြဇာတ်၌ ဆင်းရဲလှသော ရေသည်မ၏ထဘီကို အစုတ်အပြတ် အဖာအထေး အစပ်ထွေ များလှသဖြင့်- 'စုတ်ပေတောင့်ထမိန်၊ အစပ်ကတရာ၊ အဖာက ဘရပြစ်၊ မှောင်ကျအောင်ညစ်ပါတဲ့၊ ပဆစ်အိမ်ကို'ဟူ၍ နှိုင်းရှည့်စပ်ဆိုခဲ့လေသည်။
အိန္ဒိယလူမျိုးများသည် ကြွေ ခုနစ်လုံးဖြင့် 'ပစိသိ'ဟူသော စကားနည်းတစ်မျိုးကို ကစားလေ့ ရှိသည်။
သီဟိုဠ်နိုင်ငံတွင် အလားတူ ကစားနည်းမျိုးကို 'ပါစုဝီစိ'ဟု ခေါ်လေသည်။
ပစိသိဆိုသည်မှာ ဟိန္ဒီဘာသာတွင် ၂၅ ဟု ဆိုလိုသည်။ ပစိသိမှ ပဆစ်ဟူ၍ ရွှေ့လျားလာခြင်း ဖြစ်ဟန်တူသည်။ ပဆစ်ကစားနည်းတွင် ကြွေခြောက်လုံးကို ပစ်ထည့်လိုက်ပြီးနောက် ငါးလုံးလန်ကာ တစ်လုံးမှောက်နေလျှင် တစ်စိတ်ဟုခေါ်ပြီးသော်၊ အကွက် ၂၅ ကွက် ရွှေ့နိုင်သည်။ အကွက်အများဆုံး ရွှေ့နိုင်သော ကြွေလက်ဖြစ်သည်။
ယင်းသည့် ပဆစ်ပစ် ကစားနည်းမျိုးသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂ဝ-၂၅ ခန့်တိုင်အောင် ခေတ်စားခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင် နိုင်ငံခြား ဖဲကစားနည်း၊ မာဂျောင်းကစားနည်း စသည်တို့ ဝင်ရောက်လာသဖြင့် တိမ်ကောပပျောက်လုနီးပါး ဖြစ်နေလေပြီ။ ပဆစ်ပစ်ကစားနည်းကို ယောက်ျားများထက် မိန်းမများ ပို၍ ကစားလေ့ ရှိကြသည်။
ကြွေခွက်
ကြွေစေ့ခြောက်စေ့ကို ကြွေပန်းကန်လုံး နှုတ်ခမ်းပက်⁠ပက်ထဲသို့ ပစ်ထည့် ကစားလေ့ ရှိသော်လည်း ရှေးကမူ ဂရို့တွင်းသို့ ကြွေစေ့များပစ်ထည့်ကစား ကြသည်။
ဂရို့ဆိုသည်မှာ ပြုပြင်ထားသော ဝါးကျည်ထောက် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဝါးလုံးတစ်ခုကို အဆစ်လွတ်တပေမျှ ဖြတ်ရသည်။ ထို့နောက် အတွင်းဘက်တွင် ဝါးတံကလေးခြောက်ခုကို တစ်ခုအောက်တစ်ခု တစ်လက်မစီမျှခွါ၍ လျှိုသွင်းရသည်။ အစွန်းမထွက်ရန် ညှိပေးရသည်။ ထို့နောက် ဝါးကျည် ထောက်ကို ထောင်လျက် တည်စေရန်၊ သစ်သားတုံးတစ်ခုတွင် ကပ်ရိုက်ရသည်။ ယင်းကို ဂရို့ဟုခေါ်သည်။ ကြွေပစ် မကျွမ်းကျင်သူတို့အဖို့ ကြွေစေ့ ခြောက်စေ့စလုံးကို ဂရို့တွင်းသို့ ဝင်အောင် မပစ်နိုင်ကြချေ။ နောင်အခါ ဂရို့အစား ပန်းကန် လုံးကို အလွယ်တကူ သုံးစွဲလာကြသည်။ ကြွေခွက် အဖြစ် ပန်းကန်လုံးကို သုံးသော ကြွေဝိုင်းများမှာ အသံ တချွင်ချွင် မြည်သဖြင့် အဝေးမှပင် ကြွေဝိုင်းရှိကြောင်း သိနိုင်လေသည်။ (သရုပ်ပြပုံ (များ) လိုသည်)
ကြွေခုံ (သို့) ပဆစ်အိမ်
ပဆစ်ကစားရာတွင် ကြွေခုံ သို့မဟုတ် ပဆစ်အိမ်၌ လက်တံတစ်ဖက် စီတွင် ကျားကွက်ပုံ (၈ ကွက်တန်း ၃ တန်း) စုစုပါင်းအကွက် (၂၄) ကွက်စီ ပါရှိသည့် လက်တန် လေးဘက် ပါရှိသည်။ အကွက်များကို တကွက်ခြား ဆေးခြယ်၍ဖြစ်စေ ဆေးမခြယ်ပဲဖြစ်စေ ပြုလုပ်ကြသည်။ လက်တန်များကို တခုနှင့်တခု ၉၀ ဒီဂရီ ထိပ်တိုက် စီထားသဖြင့် ပဆစ်အိမ်မှာ ကြက်ခြေခတ်ပုံ သဏ္ဌာန် ရှိသည်။
လက်တံတစ်ခုချင်းစီ၏ အစွန် သုံးကွက်တို့တွင် အလယ်ကွက်များသည် ကြွေနိုးပြီးနောက် ပိုများကို စ ၍ တင်ကာ ကစားရသည့် အစကွက်လည်း ဖြစ်သလို ပိုရင့်များ အိမ်ပြန်ဝင်သည့် အိမ်ဝင်ကွက်(အိမ်ကွက်)များလည်း ဖြစ်သည်။
လက်တံအစွန် ထောင့်ကွက် များမှ စတင်၍ အတွင်းဖက်သို့ လေးကွက်မြောက် အကွက် များကို ကြက်ခြေခတ် အမှတ်အသားဖြင့် မှတ်သားထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ အထိုင်ကွက်များဖြစ်သည်။
လက်တံ၏ ဘေးတဖက်တချက် အကွက် ရှစ်ကွက်စီ နှင့် အိမ်ကွက် များကို ပို ပြေးလမ်း အဖြစ် အသုံးပြုသည်။
ကြွေခွက်ကို ကြွေခုံ၏ အလယ်နေရာလွတ်၌ ချ၍ တလှည့်စီ ကြွေပစ်ကစားလေ့ ရှိကြသည်။
ကြွေခုံကို ပုံတွင် ဖော်ပြသည့်အတိုင်း ရောင်စုံ အဝတ်စ များကို အကွက်ဖော် ချုပ်လုပ်၍ဖြစ်စေ၊ ဂျပ်စက္ကူပေါ်တွင် အကွက်ချရေး၍ဖြစ်စေ၊ ပျဉ်ချပ်ပေါ်တွင် အကွက်ဖော်၍ဖြစ်စေ၊ ကြမ်းပြင်တွင် အကွက်များ ရေးဆွဲ၍ဖြစ်စေ ပြုလုပ်ရသည်။
(သရုပ်ပြပုံများလိုသည်)
ပိုများ
ပိုဆိုသည်မှာ ကြွေလက်အလိုက် အကွက်များ ပေါ်တွင် ရွှေ့ကစားရသော ပစ္စည်းများဖြစ်သည်။ 'ပို' ရှစ်လုံးစီဖြင့် ကစား ကြရသည်။ ပို တခုနှင့် တခု အရောင် နှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန် မတူညီစေပဲ ကွဲပြားနေ အောင် ပြုလုပ်ထားရသည်။
ကစားသူ အရေအတွက်
နှစ်ဖက် ယှဉ်ပြိုင်ကစားရသော ကစားနည်းဖြစ်သည်။ ကြွေခုံ တခုံတွင် ကစားသူ နှစ်ဦး မှ ရှစ်ဦးအထိ ကစားနိုင်သည်။ ကစားရာတွင် တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ နှစ်ဖက်ခွဲ၍ဖြစ်စေ ကစားနိုင်သည်။ နှစ်လက်ခွဲ၍ ကစားလျင် နှစ်အိမ် တစ်ဖက်စီထား၍၊ (၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄၊ အစဉ်လိုက်ထားလျှင် ၁ နှင့် ၂၊ ၃ နှင့် ၄) နှစ်ဖက် မျက်နှာချင်းဆိုင် ယှဉ်ပြိုင်ကစားကြ ရသည်။ တစ်ဖက်လျှင် တစ်ယောက်မှသုံးယောက်၊ လေးယောက်အထိ ကစားနိုင်သည်။
စတင်ခြင်း
စတင် ကစားရာတွင် မည်သူကစ၍ ကြွေများ ပစ်ထိုက်သည်ကို ယှဉ်ပြိုင် ကစားသည့် တစ်ဖက်စီမှ လူတစ်ယောက်စီက ကြွေများကို တစ်လှည့်စီပစ်ကြရသည်။ အပွင့်သာသည့် လူဘက်မှ စတင်၍ ကြွေပစ်ကစားရလေသည်။ ကြွေခြောက်စေ့ဆုပ်ကိုင်၍ ပန်းကန်ထဲ သို့မဟုတ် ဂရို့ထဲ သို့ ပစ်ထည့်ရသည်။
အံခြင်း နှင့် ကြွေစေ့ထောင်ခြင်း
ပန်းကန်နှင့်ကစား၍ ကြွေစေ့ ပြန်ထွက် လာလျှင် အန်သည်ဟုဆိုသည်။ 'အန်'သောသူသည် ပိုကို မရွေ့ ရတော့ချေ။ ကြွေ ပစ်လှည့်ကိုလည်း နောက်လူ သို့မဟုတ် တစ်ဖက်လူသို့ပေးရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ကြွေစေ့တစေ့သည် အခြားကြွေစေ့များကို ကပ်မှီလျက်ထောင်နေလျှင် တစ်ဖက်လူက ပန်းကန်ကိုအသာခေါက်ပေးရသည်။ ယင်းသို့ ခေါက်ပေး၍ မှောက်သည်။ လန်သည်အတိုင်း အဆုံးအဖြတ် ဖြစ်သည်။
ကြွေပစ်၍ 'ပို' ကို ရွှေ့ခြင်း
ကြွေပစ်လိုက်၍ ကြွေတစ်စေ့လန်ပြီးလျှင် ငါးစေ့မှောက် နေခဲ့သော် တစ်ဆယ်ဟုခေါ်သည်။ ပိုကို ဆယ်ကွက်ရွှေ့ရ သည်။ နှစ်စေ့လန်၍၊ လေးစေ့မှောက်နေခဲ့သော် ပါဟု ခေါ်သည်။ နှစ်ကွက်ရွှေ့ရသည်။ သုံးစေ့လန်၍ သုံးစေ့မှောက် နေခဲ့သော် သုံးလုံး၊ သို့မဟုတ် သုံးချွန်း ခေါ်သည်။ သုံးကွက် ရွေ့ရသည်။ လေးစေ့လန်၍၊ နှစ်စေ့မှောက်နေခဲ့သော် လေးလုံး ဟု ခေါ်သည်။ လေးကွက်ရွေ့ရသည်။ ငါးစေ့လန်၍၊ တစ်စေ့မှောက် နေခဲ့သော် တစ်စိတ်ဟု ခေါ်သည်။ နှစ်ဆယ့် ငါးကွက် ရွှေ့ရသည်။ ခြောက်စေ့လန်နေခဲ့လျှင် တဗာရာဟု ခေါ်သည်။ ဆယ့်နှစ်ကွက်ရွှေ့ရသည်။ (ပါဠိအလိုအားဖြင့် ဆယ့်နှစ်ကို ဗာရသ၊ ဟင်ဒီစကားဖြင့်လည်း ဆယ့်နှစ်ကို ဗာရ ဟု ခေါ်သည်။) ခြောက်စေ့စလုံး မှောက်နေခဲ့လျှင် တခြောက် ဟု ခေါ်သည်။ ခြောက်ကွက်ရွှေ့ရသည်။ (သရုပ်ပြပုံများလိုသည်)
ပိုနိုးခြင်း
အထက်ပါ စည်းကမ်းအတိုင်း ရွှေ့ရသော်လည်း၊ 'ပိုနိုး'ပြီးမှ ရွှေ့ရသည်။ ပိုနိုးသည် ဆိုသည်မှာ တဆယ်သော်လည်းကောင်း၊ တစ်စိတ်သော်လည်းကောင်း ကြွေလက်ကျမှ 'ပိုနိုး'သည်၊ 'ပိုနှိုး'သည် ဟု ခေါ်သည်။ ပို မနိုးမခြင်း မိမိပိုကို ပဆစ်အိမ်သို့ မတင်ရသေးချေ။ ပို တစ်ခါနိုးမှ ပိုတစ်ပိုတင်ရသည်။
ကြွေထပ်၍ပစ်ခွင့်များနှင့် သေခြင်း
တစ်စိတ် သို့မဟုတ် တစ်ဆယ် သို့မဟုတ် တစ်ဗရာ သို့မဟုတ် တခြောက် တို့ကိုရလျှင်၊ ထပ်၍ ပစ်ခွင့်ရသည်။
သို့သော် တစ်စိတ် သော်လည်းကောင်း၊ တစ်ဆယ် သော်လည်းကောင်း တစ်လှည့်စီဖြစ်စေ၊ တစ်မျိုးတည်းဖြစ်စေ သုံးကြိမ်ဆက်ကျလျှင်ကား ထိုလူ သေတော့သည်။ အဆိုပါ နောက်လူ သို့မဟုတ် တစ်ဖက် လူ၏ အလှည့်ရောက်သွားသည်။ ယင်းသို့ ဆက်တိုက် ကျနိုင် ရန်မှာ အလွန်ခဲယဉ်းသည်။
တစ်စိတ် သို့မဟုတ် တစ်ဆယ် ဆက်တိုက် နှစ်လက် ဆက်ကျပြီး၍၊ တစ်ဗာရာ သို့မဟုတ် တစ်ခြောက် ခြားပြန်လျှင် ထပ်ပစ်နိုင်ပြန်သည်။
ပိုရွှေ့နည်း
ပိုဟုခေါ်သော ပစ္စည်းများသည် သစ်သားတုံးကလေးများ သော်လည်းကောင်း၊ အပ်ချည်လုံး နှစ်ပိုင်းဖြတ်များသော်လည်းကောင်း ဖြစ်ကြ၍၊ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ခွဲခြားနိုင်အောင်အရောင်ကွဲဆေးခြယ်ထားသည်။
ပို များကို နာရီလက်တံလည်သည်နှင့် ပြောင်းပြန် အတိုင်း ရွှေ့ရသည်။
'ပိုစိမ်း' နှင့် 'ပိုနီ' ဟူ၍ နှစ်ဖက်ခွဲခြားထားသည် ဆိုပါစို့။ ပိုနီဘက်မှစ၍ ပိုနိုးလျှင် နိုးသည့် ပိုကိုပဆစ်အိမ် အကွက်တန်း သုံးခုရှိရာ အလယ်ကွက် (က) အမှတ် ပြထားသော အကွက်မှ စ၍ ထွက်ရသည်။ (က) အမှတ်ပြထား သော အကွက်တန်းသည် ပိုနီဘက်မှ အိမ်ဖြစ်သည်။ မျက်နှာချင်းဆိုင်အိမ် (က၁) အမှတ်ပြအိမ်သည် အကွက်တန်း များတွင် ပိုစိမ်း၏ အိမ်ဖြစ်သည်။ (သရုပ်ပြပုံလိုသည်)
ပို ထိုင်ခြင်း
ကြက်ခြေပြထားသော အကွက်များသည် အထိုင် သို့မဟုတ် ထိုင်ကွက်များ ဖြစ်ကြ သည်။ 'အထိုင်' ရထားသော ပိုကို တဖက်ပိုက မသတ်နိုင်ချေ။
စတင်ရွှေ့ခြင်း
တစ်ယောက်ချင်းမဟုတ်ဘဲ၊ တစ်ဖက်⁠တစ်ဖက်တွင် တစ်ယောက်ထက်ပို၍ နှစ်ယောက် သုံးယောက် စသည်ဖြင့် ကစားကြလျှင် ပိုနိုးပြီးသူ၏ ကြွေလက်အတွက်သာ ပိုကို အကွက်ရွှေ့ရသည်။ ပိုမနိုးသေးသူအတွက် ပိုအကွက် မရွှေ့ ရချေ။ ပထမပိုနိုး၍ (က) အမှတ်ပြအကွက်တွင် ပိုတစ်ခု တင်ပြီးလျှင်၊ နိုးရာပိုအလိုက်၊ မိမိအိမ်မှစ၍ ထွက်ကာ ဆယ်ကွက်၊ ဆယ့်နှစ်ကွက်စသည်ဖြင့် ကြွေလက်အတိုင်း အကွက်ရွှေ့ရသည်။ ပုံစံအားဖြင့် ကြွေလက်တွင် 'တစ်ဆယ်' ကျ၍ ပိုနိုးသူသည် နောက်တကြိမ်ထပ်မံ ပစ်ခွင့်ရသေးသဖြင့် ဒုတိယ အကြိမ် ထပ်ပစ်ရာ၊ 'ပါ' ကျသည်ဆိုပါစို့။ ထိုသူ၏ ကြွေ လက်များအတွင်း ပိုကို 'တစ်ဆယ်'အတွက် ဆယ်ကွက်၊ 'ပါ'အတွက် နှစ်ကွက်၊ ပေါင်းဆယ့်နှစ်ကွက် ရွှေ့ရသည်။
ပိုနု ပိုရင့်
အိမ်မှထွက်စ ပိုကိုပိုနုဟု ခေါ်သည်။ တစ်ဖက်က ပိုကိုသတ်၍၊ ပဆစ်အိမ်တစ်ပတ်လှည့်ပြီးလျှင် မိမိအိမ် ပြန်ဝင် သော ပိုကို ပိုရင့်ဟု ခေါ်သည်။
ပို ရွှေ့ခြင်း
ပထမအကြိမ် ပိုနိုးပြီး၍၊ နောက်ထပ် ပိုနိုးခဲ့သော် (က)အမှတ်တွင်ပင် ပိုတင်ရသည်။ အကွက်ရွှေ့ရာ၌ ပထမ တင်ပြီး ပိုကိုလည်း ရွှေ့နိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ဒုတိယတင်သော ပိုကိုလည်း ရွှေ့နိုင်သည်။ ပိုရွှေ့ရာ၌ တဖက်ပို၏ အသွားအလာ လမ်းကြောင်း အနေအထားကို ကြည့်၍ တစ်ဖက်ပို၏ သတ်ကွင်းမှ လွတ်နိုင်သမျှ လွတ်အောင် ရွှေ့ရသည်။
ပိုရှစ်လုံးစလုံး အကုန်နိုးပြီးနောက် တစ်စိတ် တစ်ဆယ် စသည် ဖြင့် ကြွေကျပြန်သော်၊ ပိုနောက်ထပ် တင်စရာမရှိသဖြင့် ကြိုက်ရာ ပိုကို တစ်ကွက်တိုးရွှေ့နိုင်သည်။ တစ်ပိုတိုးဟု ခေါ်၍ ရွှေ့ရသည်။
ပို ချင်း ထပ်ထားခြင်း နှင့် လျှော်ခြင်း
အိမ်ဟု ခေါ်သော အလယ်ကွက်တန်း သည် (က) အမှတ်မှ (ဆ) အမှတ်အထိ ဖြစ်သည်။ (က) မှ (ဆ) အထိကို အိမ်ကွက်များဟု ခေါ်သည်။ 'အိမ်ကွက်များ'၌ ပိုချင်းတပ်ထားနိုင်သည်။ အိမ်ကွက်နှင့် ထိုင်ကွက်များမှတစ်ပါး၊ အခြားအကွက်များတွင် ပိုချင်းထပ်မထားနိုင်ချေ။ မိမိပစ်၍ ကျသော ကြွေသည် မိမိပိုအား ထိုင်ကွက်သို့ ရောက်စေနိုင်သော် လည်း ထိုထိုင်ကွက်တွင် တစ်ဖက်ပိုရှိနေလျှင် မိမိပိုကို မရွှေ့ နိုင်ချေ။ မိမိ၏အခြား အကွက်မှ ပိုကို ရွှေ့ရသည်။ ရွှေ့စရာ အခြားပိုမရှိလျှင် ယင်းကြွေလက်ကို လျှော်လိုက်ရတော့သည်။
ပို သတ်ခြင်း
တစ်ဖက်မှ ပိုသည် အခြားအကွက်တကွက်တွင် ရှိနေသော အခြားတစ်ဖက်မှပိုကို ထပ်မိသည်အထိ ကွက်တိရောက်အောင် ပစ်နိုင်လျှင် ပိုသတ်သည်ဟု ခေါ်သည်။ ပိုသတ်ခြင်းခံရလျှင် အသတ်ခံရသောဘက်မှ တင်ထားသော ပိုများအားလုံးကို ပြန်ချ ရသည်။ 'အထိုင်' ကွက်တွင် ရှိနေသော ပို၊ ပိုနု၊ ပိုရင့် မရွေး အကုန်ပြန်ချရသည်။ အသတ်ခံရသည့်ဘက်က ကြွေပစ်လှည့် ရောက်၍ ပိုနိုးမှ ပြန်တင်ရလေသည်။
အိမ်ဝင်ခြင်း ပိုပြီးခြင်း နှင့် ပိုကန်းခြင်း
ပိုသည် မိမိအိမ်မှ ထွက်ခဲ့ပြီးလျှင်၊ ပဆစ်အိမ်ကို တစ်ပတ် လှည့်ခဲ့ရာ၊ လမ်းတွင်တစ်ဖက်မှ ပိုကို သတ်ခဲ့ပြီးမှ မိမိအိမ်သို့ ပြန်ဝင်ရသည်။ တဖက်ပိုကို မသတ်ရသေးလျှင် မိမိအိမ်တွင်းသို့ မဝင်နိုင်သေးချေ။ မိမိအိမ်ပေါက်ရောက်ပြီးမှ ပဆစ်အိမ်ကို ရှေးနည်းအတိုင်း တစ်ပတ်လှည့်ရပြန်သည်။ (အချို့အရပ်ဒေသ တွင်မူ ပိုမသတ်ရသေးသော်လည်း မိမိအိမ်ပေါက်ပြန်ရောက်လျှင် ဝင်နိုင်သောနည်းဖြင့် ကစားကြသည်။) ယှဉ်ပြိုင် ကစားသည့် နှစ်ဖက်သည်သည် တစ်ဖက်လျှင် နှစ်အိမ်ပိုင်ကြောင်း ဆိုခဲ့ သည်။ ပိုတို့သည် မူလစထွက်သည့် အိမ်ကိုသာ ပြန်ဝင်ရလေ့ ရှိသော်လည်း၊ အိမ်တွင်းသို့ဝင်သော ပို (ပိုရင့်)ကို အထွက်ပို (ပိုနု)နှင့် ကွဲလွဲစေရန်၊ အဆိုပါ ဒုတိယအိမ်ကွက်များတွင် ရွှေ့ထားရသည်။ ပိုကို အိမ်တွင်းသို့ ဝင်ခဲ့ရာ၊ အလယ်အကွက်ကြီးသို့ ရောက်အောင်ဝင်နိုင်ပါမှ ပိုပြီးသည်ဟု ဆိုသည်။ ပြီးရန် သုံးကွက်လိုလျှင် လေးလုံးကျပါမှ အကွက်ကြီးအတွင်းသို့ ရောက်နိုင်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ကွက်တိ မကျဘဲလေးလုံးကျမှ ပြီးမည့် ပိုအတွက် သုံးလုံး၊ သို့မဟုတ် သုံးချွန်းကျလျှင် ပိုကန်းတော့သည်။ ယင်းသည့်အခါ နောက်တစ်လှည့်တွင် တစ်ဆယ်၊ သို့မဟုတ် တစ်စိတ်ကျပါမှ အတွင်းဝင်နိုင်၍ ပိုပြီးတော့သည်။
စလေဆရာကြီးဦပုညသည် ဝိဇယပြဇာတ်၌ ဘဒ္ဒကဉ္စနာ မင်းသမီးက ယက္ခဒီပကျွန်းတွင် ဖောင်တော်ဆိုက်သည့်အခါ ဘီလူးအား ပြောသော အခန်း၌-'ဖြစ်ရလေမယ့် ကံငယ်၊ လောကဓံ လူ့တိုင်းမှာ အရိုင်းက သာကြော၊ သုံးစားမှာ ပါကျလို့၊ ဇာတာ့နှယ် ကောလေတယ်'ဟု 'သုံးလုံး'ကျပါကပိုပြီးနိုင်ပါလျက် 'ပါ'ကျသဖြင့် ခဲရာ ခက်ဆစ် ဖြစ်ရပုံကို ဖော်ပြသော ပဆစ်သုံးစကားကို ယူ၍ စပ်ဆိုထားလေသည်။
ပိုကန်းသတ်ခြင်း
အကယ်၍ ပိုကန်းနေစဉ် မိမိအိမ်နှင့် ကပ်လျက် (ဝ) အမှတ်ပြအကွက်၌ တစ်ဖက်ပိုရှိနေပြီးလျှင် တစ်ဖက်မှ ပိုနိုးခဲ့သော်၊ ထိုပိုကန်းကို တစ်ဖက်ပိုကသတ်၍၊ နိုးသည့် ကြွေလက်အတိုင်း (တစ်စိတ်၊ တစ်ဆယ်စသည်) အကွက်ရွှေ့၍ သွားနိုင်လေသည်။ သို့သော် တဖက်က ပိုစုံမှသာ (ပိုများအားလုံးနိုးပြီးသား ဖြစ်မှသာ) ယင်းသို့ သတ်နိုင်ခွင့်ရှိလေသည်။ (အချို့အရပ်တွင် ပိုကန်းသတ်နည်းကို မသုံးကြချေ။) ကစားပွဲ အရှုံးအနိုင်မှာ ပိုအားလုံး အလျင်ပြီးသူက အနိုင်ရလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရိုးရာ ကစားနည်း
ကဏ္ဍ : စားပွဲတင်ကစားနည်း
လောက်ရှန်ကြိုင်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
လောက်ရှန်ကြိုင်ရွာ (Laukshankeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ကောင်းကွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းကွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၈ ဦး၊ မ ၆၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာအဿပုရသုတ်
ဘုရားရှင် အင်္ဂတိုင်း အဿပုရနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဿပုရနိဂုံးသူ/သားတို့သည် ရတနာမြတ်သုံးပါးတို့၌ အလွန်ကြည်ညိုကြကုန်၏။ ထိုကြည်ညိုမှုကို အကြောင်းပြု၍-ရဟန်းတို့၊ သင်တို့ကို လူအပေါင်းတို့က သမဏ, သမဏတို့ဟူ၍ သိမှတ်ကြကုန်၏။ သင်တို့ဘယ်တွေလဲဟု မေးမြန်းကြကုန်လျှင် “ငါတို့ သမဏတို့ ဖြစ်ကုန်၏”ဟု ဝန်ခံကြကုန်၏။ ရဟန်းတို့ ထိုလူတို့အား “ဤသို့ သမဏ-အမည်။ သမဏ-ဟု ဝန်ခံကြကုန်သည်ရှိသော် သမဏကရဏ, ဗြာဟ္မဏကရဏ ဓမ္မတို့ကို ဆောက်တည်၍ ကျင့်သုံးကြကုန်အံ့။ ဤသို့ ကျင့်သုံးကြကုန်သော ငါတို့၏ သမဏဟူသောအမည်နှင့် သမဏ-ဟု ဝန်ခံခြင်းတို့သည် ဟုတ်မှန်ခြင်းဖြစ်လိမ့်မည်။ ငါတို့ သုံးစွဲနေသော ပစ္စည်းလေးပါးအရှင်တို့၏ ကောင်းမှုကုသိုလ်စေတနာသည် အကျိုး အာနိသင်ကြီးမားသည်ဖြစ်လိမ့်မည်။ ငါတို့၏ ဤရဟန်းအဖြစ်၊ ရဟန်းဘဝသည် မမြုံတော့ဘဲ အကျိုးနှင့်တကွ ကြီးပွားတိုးတက်မှုဖြစ်ထွန်းပေလိမ့်မည်ဟု သင်တို့ ကျင့်ကြရမည်ဟု မိန့်တော်မူပြီး (၁) ဟိရောတ္တပ္ပသမ္ပန္န၊ (၂) ပရိသုဒ္ဓကာယသမာစာရ၊ (၃) ပရိသုဒ္ဓဝစီသမာစာရ၊ (၄) ပရိသုဒ္ဓမနောသမာစာရ၊ (၅) ပရိသုဒ္ဓါဇီဝ၊ (၆) ဣန္ဒြိယေသုဂုတ္တဒွါရ၊ (၇) ဘောဇနမတ္တညုတာ၊ (၈) ဇာဂရိယာနုယောဂ၊ (၉) သတိသမ္ပဇည၊ (၁၀) ဝိနီဝရဏတာစိတ္တဿ၊ (၁၁) နီဝရဏငါးပါးကင်းပျောက်ပုံ ဥပမာ ငါးခု၊ (၁၂) ရူပါဝစရဈာန်လေးပါးရအောင် အားထုတ်ပုံ (၁၃) ပုဗ္ဗေနိဝါသအဘိညာဉ် ဖြစ်ပုံ၊ (၁၄) ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ဖြစ်ပုံ၊ (၁) သစ္စာလေးပါး တရားသိမြင် အာသဝက္ခ ဉာဏ်ဖြစ်၍ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ၊ (၁၆) ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ကို (က) သမဏ၊ (ခ) ဗြာဟ္မဏ၊ (ဂ) နှာတက၊ (ဃ) ဝေဒဂူ၊ (င) သောတ္ထိယ၊ (စ) အရိယ၊ (ဆ) အရဟံ-ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပုံတို့ကို အသီးအသီး အကျယ်ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော် မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်အမျိုးမျိုးတို့ကို လေ့လာဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။
​ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ ရွာသစ်ကြီး
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ ရွာသစ်ကြီး
NGC 156
thumb|NGC 156 NGC 156 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ကြယ်စုံတွဲဖြစ်ပြီး ၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် Wilhelm Tempel ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
နွားခြံကုန်းရွာ၊ နွားခြံ
နွားခြံကုန်းရွာ၊ နွားခြံ
ခူလံ (အရှေ့)ရွာ၊ လင်းတိုင်း
ခူလံ (အရှေ့)ရွာ၊ လင်းတိုင်း
ကျောက်ဝရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကျောက်ဝရွာ (Kyaukwa)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၄၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၈၂ ဦး၊ မ ၂၁၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
နောင်ဆုန်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နောင်ဆုန်ရွာ (Nawnghson)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စမ်း
မိုးရွာသောအခါ မိုးရေအချို့သည် မြေအောက်သို့ စိမ့်ဝင် သွားကြသည်။ ထိုရေသည် မြေအောက်တွင် မြင့်ရာမှ နိမ့်ရာသို့ မြေပွများကို ထိုးဖောက်ကာ၊ ကျောက်လွှာထပ်အထိရောက်သွား ၏။ ကျောက်လွှာသို့ ရောက်သောအခါ၊ ကျောက်လွှာကို ထိုး ဖောက်ရန် မလွယ်ကူသောကြောင့် ကျောက်လွှာအပြင်တွင် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွေ့ရှားစီးသွားလျက်ရှိသည်။ ယင်း သို့ စီးသွားနေရာဝယ် မြေပြင်သို့ ထွက်ပေါက်ကို တွေ့သော အခါ၊ နောက်မှာ ရေ၏ဖိနှိပ်အားနည်းသည့် နေရာများတွင် အပြင်သို့ယိုစီး၍ ကျရုံမျှကျ၏။ အချို့ နေရာများ၌ကား ဖိနှိပ် အားပြင်းထန်လှသဖြင့် နောက်မှ ပြွန်နှင့် ထိုးပေးသကဲ့သို့ ရေသည် အရှိန်နှင့် ပန်းထွက်လေ၏။ ထိုနည်းဖြင့် တစ်ဖြည်း ဖြည်းရေစိမ့်ထွက်သောအခါ စိမ့်ဟုခေါ်၍ ရေအားသန်သဖြင့် ပန်းထွက်သောအခါ စမ်းဟုခေါ်၏။
စမ်းရေများ၏ အပူအအေးသည် ဖြတ်သန်း၍ စီးသွား သော ကျောက်နှင့် မြေသားတို့၏ အပူအအေးပေါ်တွင် တည် သည်။ နွေရာသီ အပူနှင့် ဆောင်းရာသီ အအေးဓာတ်တို့သည် မြေအောက်သို့ ပေပေါင်းအနည်းငယ်လောက်သာ ရောက်သည်။ မြေမျက်နှာပြင်နှင့်ကပ်၍ စီးထွက်လာသော စမ်းရေတို့သည် နွေရာသီတွင်ပူ၍ ဆောင်းရာသီတွင် အေးနေတတ်သည်။ မြေ အောက် နက်သောနေရာမှ ထွက်သောစမ်းရေသည် အစဉ်မပြတ် အေး၍ နေတတ်၏။ မြေအောက်အလွန် နက်သောနေရာမှထွက် သော စမ်းရေသည် အစဉ်မပြတ်အေး၍ နေတတ်၏၊ မီးတောင် အရပ်ဒေသများတွင် ကျောက်များသည် မြေမျက်နှာပြင်နှင့် ကပ်လျက် တည်ရှိကြသော်လည်း ပူ၏။ ထို့ကြောင့် မြေ အောက်ပေပေါင်းများစွာနက်သော နေရာများနှင့် မီးတောင်အရပ် ဒေသများမှလာသော စမ်းရေများသည် ပူ၍နေတတ်လေသည်။ မြေအတွင်းမှဖြစ်စေ၊ တောင်ကြား၊ ကျောက်ကြားများမှဖြစ် စေ၊ တသွင်သွင်စိမ့်၍သော်လည်းကောင်း၊ ပန်း၍သော်လည်းကောင်း၊ ထွက်နေတတ် သော ရေစမ်းတစ်မျိုးရှိ၏။ ထိုစမ်းရေသည် အများအားဖြင့် ပူနွေးစွာရှိတတ်ခြင်းကြောင့် ရေပူစမ်းဟူ၍ အခေါ်များကြ၏။
သို့ရာတွင် မပူသောစမ်းများလည်းရှိ၏။ ထိုထူးခြားသော စမ်းများကား၊ ရေထဲ၌ မြေအောက်ရှိဓာတ်ဆေးများရောနှော ပါဝင်နေသော ဆေးစမ်းများပင် ဖြစ်ကြသည်။
ဆေးစမ်းရေတွင် ရောဂါဝေဒနာအချို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင် သော သတ္တိရှိခြင်းကြောင့် လူအများသည် ထိုဆေးစမ်းများသို့ သွားရောက်၍ ရေချိုးလေ့ရှိကြ၏။ ရေပူနှင့် ရေအေးစမ်းဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိရာတွင် ရေပူစမ်းက ရေအေးစမ်းထက်ပို၍ အကျိုးထူး လေ့ရှိပေသည်။
ဆေးစမ်းရေများတွင် များသောအားဖြင့် ဆိုဒီယမ်၊ ပိုတက် ဆီယမ်၊ လစ်သီယမ်၊ မက်ဂနီဇီယမ်၊ ကယ်လဆီယမ်၊ ကန့်၊ စိန်သတ္တု၊ သံ၊ မန်ဂနိ၊ ဖလူအိုရင်း၊ အိုင်အိုဒင်၊ ဗရိုမင်း၊ ရူဗီဒီယမ် စသော မြေအောက်ရှိ ဓာတ်သတ္တုများ အနည်းဆုံး ၁၅ မျိုးခန့် ပါဝင်နေတတ်သည်။ ထိုဓာတ်သတ္တုများအပြင် ကာဗွန်နစ်အက်ဆစ်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ နိုင်ထရိုဂျင်၊ အောက်စီဂျင် နှင့် အမ်မိုးနီးယား စသော ဓာတ်ငွေ့များလည်း ပါဝင်နေတတ် ကြရာ၊ ယင်းတို့ကြောင့် ရောဂါဘယများ ပျောက်ကင်းကြ ဟန်တူပေသည်။ တစ်ဖန် ဆေးစမ်းရေအများမှာပင် ရေဒီယမ် သတ္တိ ရှိသည်ကိုတွေ့ရရာ ဆေးစမ်းရေတို့၌ ထူးခြားသော အစွမ်းသတ္တိရှိခြင်းမှာ ထိုရေဒီယမ်းသတ္တိကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင် စရာအကြောင်းရှိသည်ဟု ယူဆရပေသည်။
ဗုဒ္ဓနှင့် သူ၏ဓမ္မ
၎င်းကို ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် Maharashtra အစိုးရပညာရေးဌာနမှ Ambedkar ၏ ပြောစကားများ၊ ရေးသားမှုများအဖြစ် ၁၁ တွဲမြောက်အဖြစ် နောက်တစ်ကြိမ် ပြန်လည်ကာ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဤစာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် ရေးသားထားခြင်းဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒီ၊ ဂူဂျာရတ်, Gujarati,Telugu, Tamil, Marathi, Malayalam, and Kannada စသည့် ဘာသာစကားများစွာသို့လည်း ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
B. R. Ambedkar က ဤစာအုပ်သည် သူ၏ ဗုဒ္ဓဘာသာအား နားလည်မှုအဖြစ် ထွက်ပေါ်လာသည့် စာအုပ်သုံးအုပ်ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ အခြားသော စာအုပ်နှစ်ခုမှာ (i) Buddha and Karl Marx; and (ii) Revolution and Counter-Revolution in Ancient India တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ထမ်းဘုရားရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ထမ်းဘုရားရွာ (Htanhpayar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ တိလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၂ ဦး၊ မ ၂၃၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထရီတွန် (ဂြိုဟ်ရံလ)
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ အကြီးဆုံးသော လအမည်မှာ ထရီတွန် (Triton) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နေအဖွဲ့အစည်း၏ ခုနှစ်ခုမြောက် အကြီးဆုံးလတစ်စင်းဖြစ်သည်။ ထရီတွန်သည် အာကာသဆိုင်ရာ မှတ်တမ်း၊ ရာဇဝင်များဖြင့် ရှုပ်ထွေးနေပြီး ၎င်း၏ သစ်လွင်သော မျက်နှာပြင်နှိုင်းယှဉ်ချက်တစ်ခုကို နေအဖွဲ့အစည်း၏ သက်တမ်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရန်တွေးခဲ့ကြသည်။ ဂျာမန်နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များဖြစ်ကြသည် ဂျိုဟန် ဂေါ့ဖရန့် ဂယ်လီနှင့် ဟိန်းရစ်ချ် လူးဝစ်တအာရက်တို့ နှစ်ဦးသည် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး ၁၇ ရက်အကြာတွင် ၎င်းနက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံ လကြီးကို ဗြိတိန်နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် ဝီလျံ လောစီ က ၁၈၄၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထရီတွန်သည် Kuiper belt ဟုခေါ်သည့် နတ်ပကျွန်းဂြိုဟ်မှ ထွက်လာသည့် လမ်းကြောင်းအတွင်း ဖမ်းယူခြင်းခံရသည့် ဂြိုဟ်တစ်လုံးဖြစ်သည့်အပြင် နေအဖွဲ့အစည်းတွင် အအေးဆုံးသော ဂြိုဟ်တစ်ခုဖြစ်ရမည်ဟု အချို့ကတွေးတောကြသည်။ ထရီတွန်၏ မျက်နှာပြင်အပူချိန်အား ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားရာတွင် -၂၃၅ ဒီဂရီ ဆယ်လ်ဆီးယပ် အထိ အေးသည်ဟု သိရသည်။
ယခုချိန်တွင်ထရီတွန်သည် အနိမ့်ပိုင်းပတ်လမ်းသို့ ကျရောက်နေသည်ဟုလည်း ဆိုကြသည့်အပြင် နှစ်သန်း ၁ထောင် ခန့်တွင် ထရီတွန်သည် တစ်ခုခုနှင့် ထိခိုက်မိ၍ နက်ပကျွန်းဂြိဟ်၏ လေထုလွှာတွင်းသို့ သက်ဆင်းရမည်သို့မဟုတ် စေတန်ဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ပတ်ကွင်းစနစ် (Ring System)နှင့် ဆင်တူသည့် စနစ်အတွင်းတွင် ပျက်သုဉ်းလိမ့်မည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက သုံးသပ်ကြလေသည်။
ပက္ကဂေါဓဇာတ်
စတုက္ကနိပါတ် - ၄။ ကောကိလဝဂ် -(၃၃၃) ပက္ကဂေါဓဇာတ်။ ။ တောတွင်း မုဆိုးထံမှ ရအပ်သော ဖွတ်ကင်ကို မင်းသမီး ရေခပ်ယူခိက် အမြီးသာချန်၍ ဖွတ်ကင်အားလုံး စားပြီး “ဖွတ်တွင်းထဲ ဝင်သွား၍ဆွဲရာ အမြီးသာ ရလိုက်သည်” ဟု ပြောသော မင်းသားအကြောင်း။
မယားလှည့်စား ဖွတ်ကင်စား
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကြွေးမြီတောင်း၍ ပြန်လာကြသော သူကြွယ်လင်မယားတို့အား ခရီးလမ်းအကြား၌ မုဆိုးတစ်ယောက်သည် လင်မယား နှစ်ယောက်လုံး စားကြကုန်ဟု မှာထားကာ ဖွတ်ကင်တစ်ခုကို ပေးလေ၏။ ထိုအခါ သူကြွယ်သည် မယားကို ရေယူခိုင်း၍ ဖွတ်ကင်တစ်ခုလုံး ကုန်အောင် စားပြီးလျှင် မယား လာသောအခါ “ရှင်မ ... ဖွင်ကင် ပြေးလေပြီ” ဟု ပြောလေ၏။ မယားလည်း “အရှင် ... ဖွင်ကင် ပြေးသည်ကို အဘယ်သို့ တတ်နိုင်မည်နည်း” ဟု ပြောလေ၏။ ထိုလင်မယားနှစ်ယောက်တို့သည် ဇေတဝန် ကျောင်းတော်သို့ ဝင်၍ ရေသောက်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံ ဆည်းကပ်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “သီတင်းသည်မ ... ဤသီတင်းသည် ယောကျ်ားသည် သင့်အစီးအပွားကို လိုလားပါ၏လော၊ သင့်အား ချစ်ပါ၏လော” ဟု မေးတော်မူ၏။ “အရှင်ဘုရား ... အကျွန်ုပ်သည် ဤသီတင်းသည်ယောကျ်ားအား ချစ်ပါ၏၊ ဤသီတင်းသည် ယောကျ်ားကား အကျွန်ုပ် အစီးအပွားကို မလိုလားပါ၊ အကျွန်ုပ်အား မချစ်ပါ” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ “သီတင်းသည်မ ... သင် လျှောက်ဆိုတိုင်း မှန်၏၊ မစိုးရိမ်လင့် ဤလိုပြုငြားသော်လည်း သင်၏ကျေးဇူးကို အောက်မေ့သောအခါ သင့်အား အလုံးစုံသော စည်းစိမ်ကို ပေးဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
တောမှပြန်လာ ဖွတ်ကင်ပါ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုမင်းကြီး၏ ပညာရှိအမတ် ဖြစ်လေ၏။ ထိုအခါ မင်းကြီးသည် သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းကို ပြစ်မှားလိမ့်မည်ဟု ယုံမှားသံသယရှိသဖြင့် ငါသေလွန်မှ လာ၍ မင်းပြုရမည်ဟု တိုင်းပြည်မှနှင်ထုတ်ရာ မင်းသားသည် မိမိမယားကိုခေါ်ယူ၍ တောသို့သွား၍ နေရလေ၏။ မင်းကြီး သေလွန်သောအခါ မင်းသား၊ မင်းသမီးတို့သည် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်လာကြရာ ခရီးလမ်းအကြား၌ မုဆိုးသည် ခရီးပန်းလာသော မင်းသား၊ မင်းသမီးတို့ကို မြင်လျှင် နှစ်ယောက်လုံး စားကြကုန်ဟု မှာထားကာ ဖွတ်ကင် တစ်ခုကို ပေးလေ၏။ မင်းသမီးသည် နွယ်ကြိုးဖြင့် ချည်၍ ဖွတ်ကင်ကို ဆောင်ယူခဲ့၏။ ထိုမင်းသား၊ မင်းသမီးတို့သည် ရေကန်တစ်ခုကိုမြင်လျှင် ခရီးလမ်းမှဖဲကာ ညောင်ဗုဒ္ဓဟေပင်ရင်းနား၌ နားကြကုန်၏။ မင်းသားသည် “ရှင်မ ... သွားချေ ပဒုမ္မာကြာရွက်ဖျင့် ရေကို ယူခဲ့လော့၊ ဖွတ်သားကို စားကြကုန်အံ့” ဟု စေခိုင်း၏။ မင်းသမီးသည် ဖွတ်ကင်ကို ညောင်းကိုင်းတွင်ဆွဲကာ ရေယူသွားလေ၏။
ဖွတ်ကင်စားကာ မိန်းမညာ
မင်းသားသည် မင်းသမီး သွားနေခိုက် ဖွတ်ကင် တစ်ခုလုံး စား၍ အမြီးဖျားကိုကိုင်ကာ မျက်နှာလွှဲ၍နေ၏။ မင်းသမီး ရေယူ၍လာလတ်သော် မင်းသားသည် “ရှင်မ ... ဖွတ်ကင်သည် ညောက်ခက်မှ ဆင်းကာ တောင်ပို့သို့ ဝင်သွား၏။ ငါ အပြေးလိုက်၍ဆွဲရာ အမြီးဖျားပြတ်၍ ကျန်ရစ်သည်” ဟု အမြီးဖျားကိုပြကာ ပြောလေ၏။ မင်းသမီးလည်း ဖွတ်ကင် ပြေး၍ တောင်ပို့တွင်း ဝင်သွားသည်ကို အဘယ်သို့ တတ်နိုင်မည်နည်း၊ ရှိပါစေတော့ဟု ပြန်၍ ပြေကာ လာ သွားကြစို့ဟု နှစ်ယောက်လုံး ရေသောက်ပြီး သွားကြလျှင် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ရောက်ကြကုန်၏။
မိဖုရားတိုင်ပင် အမတ်လျှောက်တင်
အမတ်ကြီးူတို့သည် မင်းသားကို မင်းမြှောက်ကြကုန်၏။ မင်းသားသည် မင်းအဖြစ်ကို ရပြီးသော် မင်းသမီးကို မြတ်နိုးတနာပြုခြင်း မရှိ။ ပညာရှိအမတ်သည် ထိုအကြောင်းကို သိလျှင် မိဖုရားကြီးအား ကျေးဇူးများသဖြင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပေးစလိုခြင်း၊ မြတ်နိုးတနာ ပြုစေလိုခြင်း ရှိသည်ဖြစ်၍ မိဖုရားကြီးနှင့်တကွ မင်းကြီးထံ၌ ဆုံမိကြသောအခါ - “အရှင်မင်းကြီး ... အကျွန်ုပ်တို့သည် အရှင်မိဖုရားကြီးတို့ထံမှ တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရဖူးပါကုန်၊ အကျွန်ုပ်တို့ကို မကြည့်ရှုကုန်ပြီလော” ဟု လျှောက်၏။ “ဖခင် ... အကျွန်ုပ်သည်ပင် မင်းကြီးထံမှ တစ်စုံတစ်ခုမျှ မရပါ၊ ဖခင်အား အဘယ်မှာ ပေးနိုင်ပါမည်နည်း၊ ဤမင်းကြီးသကား ယခုအခါ အကျွန်ုပ်အား အဘယ်ကို ပေးမည်နည်း၊ တောမှ နှစ်ယောက်အတူလာစဉ် ဖွတ်ကင်တစ်ခုရရာ အကျွန်ုပ် ရေခပ်သွားခိုက် ဖွတ်ကင်တစ်ခုလုံးစားပြီး ပြန်လာသောအခါ အမြီးဖျားကိုသာ ပြသည်” ဟု ပြော၏။ “မိဖုရားကြီး ...ဤလို မပြေပါလင့်၊ မင်းကြီးသည် ဤလိုပြောမည် မဟုတ်ပါ” ဟု လျှောက်ပြန်၏။ “ဖခင် ... ထိုစဉ်အခါက ဖြစ်သော အမှုမှာ ဖခင်တို့အား မထင်ရှားပါ၊ အကျွန်ုပ်နှင့် မင်းကြီးအားသာ ထင်ရှားပါ၏” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် - “အို - တိုင်းသူပြည်သားတို့ အကြီးအမြတ် ဖြစ်သော အရှင်မင်းကြီး ... သန်လျက်ကိုလွယ်ကာ ချပ်တန်တဆာကိုဖွဲ့၍ သစ်ခွံအဝတ်ကို ဝတ်ဆင်ရသော အသင်မင်းကြီးလည်း ခရီးလမ်းအကြား၌ အကျွန်ုပ်အား မပေး၊ ညောင်ဗုဒ္ဓဟေခက်မှ ဆင်းကာ ဖွတ်ကင်ပြေးသည်ဟု ပြောဆိုဘိ၏၊ ဤအဖြစ်ကို သင်မင်းကြီး သိပါ၏” -ဟု မင်းကြီး ပြုသောအပြစ်ကို ပရိသတ်အလယ်၌ ထင်စွာပြု၍ ပြောဆိုလေသော် ပညာရှိအမတ်သည် မိဖုရားကြီးအား “အရှင်မိဖုရားကြီး ... မင်းကြီးသည် မချစ်သောကာလမှစ၍ နှစ်ယောက်လုံး မချမ်းသာခြင်းကိုပြုကာ အဘယ်ကြောင့် နေဘိသနည်း” ဟု လျှောက်ထားပြီးလျှင် - “အရှင်မိဖုရားကြီး ... မိမိသို့ ကိုင်းညွတ်သူအား ကိုင်းညွတ်ရမည်၊ မိမိသို့ ဆည်းကပ်သူအား ဆည်းကပ်ရမည်၊ မိမိ အမှုကိစ္စကို ပြုလုပ်သူ၏ အမှုကိစ္စကို ပြုလုပ်ရမည်၊ မိမိအကျိုးစီးပွားကို အလိုရှိသူ၏ အကျိုးစီးပွားကို အလိုရှိရမည်၊ မိမိသို့ မဆည်းကပ်သူသို့ မဆည်းကပ်ရ၊ မိမိကို ပယ်စွန့်သူကို ပယ်စွန့်ရမည်၊ ချစ်ခြင်းကို မပြုရ၊ တပ်စွန်းခြင်းကင်းသော စိတ်ဖြင့် မဆည်းကပ်ရာ၊ ငှက်သည် အသီးကုန်သော သစ်ပင်ကိုသိ၍ အခြား သစ်ပင်ကို ကြည့်ရှုရမည်၊ စင်စစ် လူတို့နေရာကား ကျယ်ဝန်းလှ၏” –ဟု မိဖုရားကြီးအား အကျိုးအကြောင်းပြကာ လျှောက်ထားလေ၏။
ကျေးဇူးဂုဏ်ရပ် စည်းစိမ်အပ်
မင်းကြီးသည် ပညာရှိအမတ် ပြောတိုင်း၊ ပြောတိုင်း မိဖုရားကြီး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့၍ “ရှင်မ ... ဤမျှလောက် ကာလပတ်လုံး သင်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ငါ မအောက်မေ့မိ၊ ယခုအခါ ပညာရှိအမတ်၏ စကားဖြင့် အောက်မေ့မိပါပြီ၊ ငါ၏ အပြစ်ကို သည်းခံပါ၊ အလုံးစုံသော မင်းအဖြစ်ကို သင်မိဖုရားအား ငါ ပေးပါ၏” ဟု ဆို၍ - “အို - မိဖုရားကြီး ... ကျေးဇူးသိသည်၏ အဖြစ်ကို ကြည့်ရှုတတ်သော မင်းဖြစ်သော ငါသည် သင် မိဖုရားကြီးအား အစွမ်းသတ္တိအလျောက် ပြုစုပါမည်၊ သင်အလိုရှိလျှင် စည်းစိမ်အားလုံးကို ငါပေးပါ၏၊ သင့်အား အစိုးရခြင်း အလုံးစုံကိုလည်း ငါပေးပါ၏” –ဟု ပြောဆို တောင်းပန်ကာ မိဖုရားကြီးအား စည်းစိမ်အလုံးစုံကို ပေးလေ၏။ ဤပညာရှိအမတ်သည် မိဖုရားကြီး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့သတိရအောင် လျှောက်ထားပေ၏ဟု ကျေးဇူးတင်ကာ ပညာရှိအမတ်အားလည်း စည်းစိမ် များစွာကို ပေးလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဒေသနာတော်ကို ဆောင်ပြီးလျှင် သစ္စာကို ပြတော်မူသည်၏အဆုံး၌ သူကြွယ် လင်မယားနှစ်ယောက်တို့သည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်ကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မင်း၊ မိဖုရားတို့သည် - ယခုအခါ သူကြွယ်လင်မယား။
ပညာရှိအမတ်သည် - ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ကိုယ့်ကိုညွတ်သူ၊ ညွတ်တုံ့မူ၊ ကပ်သူ့ ကပ်ကြရာ။
(၃) ကိုယ့်ကိုစွန့်သူ၊ စွန့်ကြဟူ၊ ချစ်သူ, ချစ်ကြရာ။
(၄) အသီးကုန်ငြား၊ သစ်ပင်များ၊ စွန့်သွားငှက်ပမာ။
ပက္ကဂေါဓဇာတ် ပြီး၏။
ပုံရိပ်သခြင်း
လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်နှင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရပ်များတွင် ပုံရိပ်သခြင်း (image processing) ဟူသည်မှာ အသွင်း (input) အနေဖြင့် ဓာတ်ပုံ သို့မဟုတ် ဗွီဒီယိုဖရိမ် (video frame) တစ်ခုခုကို ထည့်သွင်းပေးပြီးနောက် အထုတ် (output) အနေဖြင့် ပုံရိပ် (image) သို့မဟုတ် ပုံရိပ်နှင့်စပ်ဆိုင်သော ဂုဏ်ရည်ပြကိန်း သို့မဟုတ် တိုင်းတာကိန်း (parameter) များကို ထုတ်လုပ်ရယူသော ဆစ်ဂနယ်သခြင်း (signal processing) အတတ်ပညာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပုံရိပ်သခြင်း အများစုမှာ အသွင်းပုံရိပ် (input image) အဖြစ် ယင်းပုံရိပ်၏ အချက်ပြလှိုင်း (signal) ဖြစ်သော တူးဒီဆစ်ဂနယ် (two-dimensional signal) ကို မူတည်ထား၍ ဆစ်ဂနယ်သခြင်း နည်းလမ်းများဖြင့် မိမိအလိုရှိရာ သို့မဟုတ် အသုံးတည့်မည့် ပုံအသွင်တစ်ခုခုကို ရရှိလာအောင် ပြုပြင်ဖန်တီးခြင်း ဖြစ်သည်။
ပုံရိပ်သခြင်း ဟု ပြောဆိုလျှင် သာမန်အားဖြင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပုံရိပ်သခြင်း (digital image processing) ဟု နားလည်ထားရမည်ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပုံရိပ်သခြင်းသည် အများအားဖြင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပုံရိပ်များကိုသာ ပြုပြင်လေ့ရှိသောကြောင့်တည်း။ သို့သော်လည်း တစ်ခါတရံတွင် အလင်းအင်ဂျင်နီယာ (Optical engineering) ပညာရပ်နှင့် အင်နာလော့ပုံရိပ်သခြင်း (analog image processing) များကိုလည်း ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည်။ ယခုဆောင်းပါးတွင် ဖွင့်ဆိုထားသော ပုံရိပ်သခြင်း ပညာရပ်တွင် ပုံရိပ်များကို ပုံရိပ်သခြင်း နည်းလမ်းများစွာ ရှိသည့်အနက် နည်းလမ်းတစ်ခုခုဖြင့် ပြုပြင်ခြင်းကိုသာ ရည်ညွှန်းပြီး ပုံရိပ်ဖမ်းယူခြင်း (image acquisition) ကိုမူ ပုံရိပ်သိပ္ပံပညာ (Imaging science or Imaging) တွင်သာ ထည့်သွင်း သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ် သုံးနှုန်းသည်။
လေ့လာရန်စာအုပ်အညွှန်း
အကယ်၍ ပုံရိပ်သဖြင်း အတတ်ပညာကို လေ့လာလိုက်စား လိုပါက အောက်ပါ စာအုပ်များကို ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်သည်။