cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဝါ့ထွမ်းကောင်းရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဝါ့ထွမ်းကောင်းရွာ(Wahtumkawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ပင်လွမ်းဘွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၆၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလွန်းဆုတ်
အလွန်းဆုတ်
လှဲကားယားရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
လှဲကားယားရွာ (Hlekaryar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ လှဲကားယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှဲကားယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၈ ဦး၊ မ ၃၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်
ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ် (Mercury) သည် နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်း၌ နေနှင့် အနီးဆုံးဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်သည် အလွန်သေးငယ်သော ဂြိုဟ်ဖြစ်ပြီး လကမ္ဘာကဲ့သို့ပင် မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ချိုင့်ခွက်ကြီးများ ရှိသည်။ နေ့အခါတွင် အလွန်ပူပြီး ညအခါတွင် အလွန်အေးသည်။ အပြောင်းအလဲမှာ နေ့ဘက် ၄၂၇ ဒီဂရီ ဆဲဆီးယပ်စ်မှ ညဘက် အနုတ် ၁၇၃ ဆဲဆီးယပ်စ် ဖြစ်သည်။ ဝင်ရိုးစွန်းများမှာ အနုတ် ၉၃ ဒီဂရီ ဆဲဆီးယပ်စ်အောက်သို့ စဉ်ဆက်မပြတ် ရှိသည်။ မာကျူရီ၏ မြေမျက်နှာမှာ လကမ္ဘာကဲ့သို့ပင် ပေါ်လွင်သည်။ အလွန်ပြင်းထန်သော နေရောင်ခြည်တည်ရှိသော်လည်း မာကျူရီဂြိုဟ်ပေါ်တွင် နေရောင်ခြည်နှင့် မထိတွေ့သောနေရာ၌ ရေခဲတည်ရှိနိုင်သည်ဟု ရေစီးဆင်းသည့်ပုံစံများက ဖော်ပြနေသည်။ ၂ဝ၁၂ ခုနှစ်တွင် နာဆာ၏ MESSENGER အာကာသယာဉ်မှ ဝါရှင်တန်ဒီစီမြို့တော်နီးပါးခန့်ရှိသော ရေခဲလွှာကို မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းတွင် ခြေရာခံမိသည်ဟု အတည်ပြုခဲ့သည်။
ပလူတိုကို ဂြိုဟ်များစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ခဲ့သော အချိန်မှစ၍ ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်သည် နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်း၌ အသေးဆုံးဂြိုဟ်ဖြစ်လာသည်။ နေနှင့် အနီးဆုံးဂြိုဟ်ဖြစ်သဖြင့် နေကို အမြန်ဆုံး လှည့်ပတ်နေသော ဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။ နေကို တစ်ပတ်ပတ်ရန် ကမ္ဘာမြေရက် (၈၇.၉၇) ရက်မျှသာကြာသည်။ မာကျူရီဂြိုဟ်သည် နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်း၌ သိပ်သည်းမှုအများဆုံးဂြိုဟ်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမှာ သိပ်သည်းမှု ဒုတိယအများဆုံးဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်သည် သံသတ္တုများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသဖြင့် အလွန်သိပ်သည်းမှုများသည်။ သို့သော် အလွန်အားနည်းသော သံလိုက်စက်ကွင်းရှိသည်။ ကမ္ဘာဂြိုဟ် သံလိုက်စက်ကွင်း၏ ၁.၁ ရာခိုင်နှုန်းသာ တည်ရှိသည်။ မက်ဆင်ဂျာ အာကာသယာဉ်မှ ညွန်ပြသည်မှာ သံလိုက်စက်ကွင်းသည် တည်ငြိမ်သည်ဟုဆိုသည်။
ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်သို့ မရိန်နာ ၁၀ (Mariner 10) နှင့် မက်ဆင်ဂျာ (MESSENGER) ဆိုသော အာကာသယာဉ် ၂ စင်း ရောက်ရှိခဲ့သည်။ မက်ဆင်ဂျာ အာကာသယာဉ်သည် ဂြိုဟ်အနီးမှ ဖြတ်၍ တစ်ကြိမ် ပျံသန်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မတ်လမှ စတင်၍ ဂြိုဟ်ကို ၁ နှစ်ကြာမျှ လှည့်ပတ်ခဲ့သည်။ မက်ဆင်ဂျာ အာကာသယာဉ်သည် မာကျူရီဂြိုဟ်အား အကြိမ်ပေါင်း ၄၀၀၀ လှည့်ပတ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပရယ်လ ၃၀ တွင် လောင်စာကုန်ခမ်းကာ ဂြိုဟ်ပေါ်သို့ ထိုးကျခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်၏ အင်္ဂလိပ်အမည် မာကျူရီကို ရောမဘုရား၏ အတောင်ပံပါသော တမန်တော် ၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နေကို အလွန်လျင်မြန်စွာ လှည့်ပတ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ မာကျူရီဂြိုဟ်အား မြေပြင်မှလေ့လာမယ်ဆိုပါက အလွန်ခက်ခဲမည်ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မာကျူရီသည် နေနှင့် အလွန်နီးကပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ တရုတ်၊ ကိုရီးယားနှင့် ဂျပန်ယဉ်ကျေးမှု တို့၌ မာကျူရီဂြိုဟ်ကို ရေနှင့်ဆိုင်သောကြယ်ဟု ဖော်ပြကြသည်။
မာကျူရီဂြိုဟ်တွင် ဂြိုဟ်ရံလ မရှိပေ။
နာလန္ဒာတက္ကသိုလ်
နာလန္ဒာတက္ကသိုလ် (Nalanda University၊ အခြားအမည်: နာလန္ဒာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဗီဟာပြည်နယ်၊ နာလန္ဒာ ရှေးတက္ကသိုလ်ဟောင်းအနီး ရာဇဂြိုဟ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓခေတ်က နာလန္ဒာရှိ တက္ကသိုလ်ဟောင်းကို ပြန်လည်ဆန်းသစ်သည့်အနေဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသမီး ၅ ဦးပါ သင်တန်းသား ၁၅ ဦးဖြင့် ပထမဆုံးသင်တန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ရာဇဂြိုဟ်ရှိ ယာယီတက္ကသိုလ်နေရာတွင် စတင်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်သစ်တစ်ခုလုံး ဆောက်လုပ်နေမှုကို ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ တက္ကသိုလ်သစ်တွင် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများနှင့် ပါရဂူဘွဲ့သင်တန်းများကိုသာ အထူးပြု သင်ကြားပေးနေသည်။ လက်ရှိတွင် တက္ကသိုလ်အဆောင်အဖြစ် ရာဇဂြိုဟ်တွင် ဗီဟာပြည်နယ် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးရေး ကော်ပိုရေးရှင်းမှ ဖွင့်လှစ်ထားသည့် ဟိုတယ်တစ်ခုမှ အထောက်အပံ့ပေးနေသည်။
ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ်
အခြားဝက်ဆိုက်ဘ်များ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဟူးဂြိုဟ် ကဏ္ဍ:နေအဖွဲ့အစည်း၏ ဂြိုဟ်များ
ကြီး၊ ဦး (ဝန်စာရေး)
ဝန်စာရေး ဦးကြီး (၁၂၁ဝ - ၁၂ရဝ ခန့်)
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် နှောင်းခေတ် မြန်မာ ဝတ္ထုများ အနက် ရှေးအကျဆုံး ဖြစ်ပေသော ဂျိမ်း (စ်) လှကျော်၏ 'မောင်ရင်မောင် မမယ်မ' ဝတ္ထုကို 'ဗြိတိသျှ ဘားမား ပုံနှိပ်တိုက်' က ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေသည်။ ဤဝတ္ထုမျိုးမှာ ရှေးအခါက မပေါ်ပေါက်ဘူးသော ကြောင့်လည်း လူကြိုက် အလွန် များပေ၏။ ထိုအခါ 'ဗြိတိသျှ ဘားမား ပုံနှိပ်တိုက်' နှင့် အပြိုင်အဆိုင် ဖြစ်သော 'ဟံသာဝတီ သတင်းစာ ပုံနှိပ်တိုက်' ပိုင်ရှင် မစ္စတာ ရစ်ပလေက မိမိ၏ အယ်ဒီတာ များကို 'ဤ ဝတ္ထုမျိုး မရေးနိုင် ကြပါလား' ဟု မေးမြန်းရာ အယ်ဒီတာ တဦး ဖြစ်သူ ဝန်စာရေး ဦးကြီးက သူ ရေးပါ မည်ဟု ကတိကဝတ် ပြု၍ 'ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်း' ဝတ္ထုကို စတင် ရေးခဲ့ လေသည်။ သို့နှင့် နှောင်းခေတ် ဝတ္ထု သမိုင်းတွင် ဒုတိယမြောက် ပေါ်ပေါက် လာပေသော 'ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်း' ဝတ္ထုကို မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၆ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် 'ဟံသာဝတီ သတင်းစာ ပုံနှိပ်တိုက်' က ရိုက်နှိက် ထုတ်ဝေ လိုက်လေသည်။
နာလန္ဒာတက္ကသိုလ်
အုပ်ချုပ်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အစိုးရမှ သဘာပတိ ပါမောက္ခ Amartya Sen ဦးစီးသော နာလန္ဒာဆရာများအဖွဲ့ Nalanda Mentor Group (NMG) ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများအတွက် လုပ်ပိုင်ဆောင်ရွက်ခွင့် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ အဖွဲ့မှ တက္ကသိုလ်ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပညာရေးဗဟိုဌာနတစ်ခု ဖြစ်လာစေရန် ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်သည်။ အရှေ့အာရှ ထိပ်သီးတွေ့ဆုံပွဲမှ ဦးဆောင်မှုဖြင့် နာလန္ဒာတက္ကသိုလ်ကို စတင်တည်ထောင်ရန် အဆိုပြုခဲ့သည်။ NMG အဖွဲ့တွင် စင်ကာပူ၊ တရုတ်၊ ဂျပန်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံများမှ ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် နာလန္ဒာဆရာများအဖွဲ့ ကို နာလန္ဒာတက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ကြီး၊ ဦး (ဝန်စာရေး)
ဝန်စာရေး ဦးကြီး (၁၂၁ဝ - ၁၂ရဝ ခန့်)
ဤအကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၅ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလထုတ် 'မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း' အတွဲ ၂၊ အမှတ် ၂၊ 'ငွေဥဒေါင်း'၏ 'မြန်မာ မဂ္ဂဇင်း သမိုင်း' ဆောင်းပါးတွင် 'ဆရာကြီး သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်း' (ဦးလွန်း) အား ကလောင် အမည် များမှာ မစ္စတာ မောင်မှိုင်း ဟူသော ကလောင် အမည်မှ အစပြု သည်ဟု အချို့က ဆိုကြရာ ဟုတ် - မဟုတ်၊ မှန်- မမှန် မေးမြန်း စုံစမ်း ကြည့်သော အခါ ဆရာကြီးက အောက်ပါ အတိုင်း ဖြေကြား လိုက်ကြောင်းဖြင့် မှတ်တမ်း တင်ထား၏။
နာလန္ဒာတက္ကသိုလ်
အုပ်ချုပ်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့
နာလန္ဒာတက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့ တွင် :
ကြီး၊ ဦး (ဝန်စာရေး)
ဝန်စာရေး ဦးကြီး (၁၂၁ဝ - ၁၂ရဝ ခန့်)
"... အေး၊ ဟုတ်ကောင်း ဟုတ်ပါ လိမ့်မယ်။ နို့ပေမဲ့ စာအုပ် မှာသာ ဖြစ်ပါ လိမ့်မယ်။ သတင်းစာတွေ ထဲမှာတော့ ငါတို့ အရင် နာမည်ဝှက်နဲ့ ရေးသူတွေ ရှိနေ ပါပြီ။ 'နတ်ကြီး' တို့၊ 'မဲမှုတ်' တို့၊ 'ကြွက်စုတ်' တို့ ပေါ့ကွာ။ ငါလဲ အဲဒီ နာမည် တွေကို အတု ယူပြီး 'မစ္စတာ မောင်မှိုင်း' လို့ မှည့်လိုက် တာပဲ။ ရည်ရွယ်ချက် ကတော့ အဲဒီ အချိန်က ခွေးမသား - အင်္ဂလိပ်ကို အတု ယူပြီး တို့မြန်မာ တွေက 'မစ္စတာ' တို့တဲ့ အမည်ကို သုံးနေ ကြလို့ အဲဒီ အချိန်က လူကြီးတွေ အင်မတန် ကဲ့ရဲ့ ခံရတဲ့ 'မောင်မှိုင်း' အမည်နဲ့၊ 'မစ္စတာ' တွဲပြီး ချိုးလိုက် တာပဲ။ ဖြစ်ပုံက ဒီလိုကွ။ အဲဒီ အချိန်က ဟံသာဝတီ ပုံနှိပ်တိုက်ကြီးနဲ့ ခေတ်ပြိုင် ဖြစ်တဲ့ ဗြိတိသျှ ဘားမား ပုံနှိပ်တိုက်က ဂျိမ်း (စ်) လှကျော် ဆိုတဲ့သူ ရေးတဲ့ 'မောင်ရင်မောင် မမယ်မ' ဝတ္ထု ထွက်လာတယ်။ ဒီလို ဝတ္ထုမျိုးက တခါမှ မထွက်ဘူး သေးတော့ ပရိသတ်က သဘော ကျတယ်။ အဲဒါကို ဟံသာဝတီ တိုက်ရှင် မစ္စတာ ရစ်ပလေကြီး သိတော့ သူ့အယ်ဒီတာ တွေကို ဒီလို ဝတ္ထုမျိုး မရေးနိုင် ကြဘူး လားလို့ မေးတယ်။ ဒီတော့ ဟံသာဝတီ အယ်ဒီတာ တယောက် ဖြစ်တဲ့ ဝန်စာရေး ဦးကြီးက သူ ရေးမယ် ဆိုပြီး 'ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်း' ကို ရေးတာပဲ။ ဝတ္ထု ထဲမှာ မောင်မှိုင်းက ကြာသမား ပေါ့ကွယ်။ ဒီဝတ္ထုဟာ ကာလသား လူငယ်ပိုင်း မှာတော့ ဟိုးလေး တကျော် ဖြစ်သွား တာပေါ့။ နို့ပေမဲ့ လူကြီးပိုင်းက နှိပ်ကွက်လို့ တိတ်တိတ်ပုန်း ဖတ်ကြ ရတယ်။ ငါက အဲဒီ လူကြီးတွေ ရွံတဲ 'မောင်မှိုင်းကို' သူတို့ အင်မတန် ခံတွင်း တွေ့နေတဲ့ 'မစ္စတာ' နှင့် တွဲပေး လိုက်တာပဲ။ ဘာပြော ကောင်းမလဲ၊ 'မစ္စတာ' တွေ ပွက်လော ရိုက်ကုန်ပြီး အဲဒီ ကတည်းက တစတစ ပျောက်ကုန် တော့တာပဲ ...။"
အထက်ပါ မှတ်တမ်းကို ကြည့်ခြင်း အားဖြင့် ကလောင် အမည်များ သမိုင်း၊ 'ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်း' ဝတ္ထု အကြောင်း အပြင် ဝန်စာရေး ဦးကြီးသည် မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၆ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉ဝ၄ ခုနှစ် ဟံသာဝတီ သတင်းစာ စာပုံနှိပ် တိုက်၌ အယ်ဒီတာ တဦး အဖြစ် ထမ်းရွက် နေကြောင်း ကိုလည်း သိကြ ရပေသည်။ ဦးကြီးအား 'ဝန်စာရေး' ဦးကြီးဟု ခေါ်တွင်ကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍မူ မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၃ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၁ ခုနှစ်က ထပ်မံ ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေသော 'ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်း' ဝတ္ထု၊ ပထမ တွဲ၏ နိဒါန်းတွင် -
"... ရတနာပုံ ရွှေမြို့တော်ကြီးကို ဒုတိယမြောက် ရွှေနန်းစံတော် မူသော ဘုရင် ဧကရာဇ် မင်းမြတ် လက်ထက်တော်က အမြောက်၊ ဆင်၊ မြင်း၊ ဝင်း၊ ဒိုင်း ရ - စို့ ဆိုင်ရာ ကုန်းကြောင်း စစ်သည် ဌာနချုပ် တိုင်တား မြို့စား မင်းကြီး၏ ဝန်စာရေးကြီး ဦးမောင်ကြီး ..."
ဟု တွေ့ရှိ ရသည့် အတိုင်း သီပေါမင်း တရားကြီး လက်ထက် တိုင်တား မင်းကြီး ထံ၌ ဝန်စာရေး အဖြစ် ထမ်းရွက် ခဲ့ဖူးကြောင်း သိကြရ ပြန်ပေသည်။
ဦးကြီး ရေးသည့် အခြား ဝတ္ထုများ အကြောင်း နှင့်သော်ကား မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၇ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလထုတ် 'မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း'၊ အတွဲ ၄၊ အမှတ် ၃ တွင် ပါရှိသည့် 'သူရိယကန္တိ' ၏ 'မြန်မာ ဝတ္ထု ဂန္ဂဝင် အကျဉ်း' ၌ ဝန်စာရေး ဦးကြီးသည် 'ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်း' ဝတ္ထု အပြင် 'စိန်ကလေး' ဝတ္ထုနှင့် 'မြကလေး' ဝတ္ထု တို့ကို အင်္ဂလိပ် သက္ကရာဇ် ၁၉ဝ၅ ခုနှစ် အတွင်း ရေးသား ထုတ်ဝေ ကြောင်းနှင့် ဖော်ပြ ထားပေသည်။ ထိုဝတ္ထု သုံးပုဒ်မှ တပါး အခြား ဝတ္ထုများ ရေးသား သေးသည်ဟု အမှတ်အသား မရှိ။ သို့ရာတွင် ထိုဝတ္ထု သုံးပုဒ်မှ အပ 'ခင်ခင်ညွန့်' ဝတ္ထု ကိုပါ ရေးသား သေးကြောင်း နှင့်လည်း မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၇ ခုနှစ် ဝါဆိုလ အတွင်း ရန်ကုန်မြို့၊ ၂၅ လမ်း စာဆိုတန်း၊ တိုက်နံပါတ် ၆၄၊ ကဝိန္ဒာသီရိ ပုံနှိပ်တိုက်မှ ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေသော 'မောင်မှိုင်း ဝတ္ထု' တတိယတွဲ၏ အဆုံး ကြော်ငြာ စာမျက်နှာတွင် ပါရှိသည့် အောက်ပါ ကြော်ငြာစာကို ကြည့်ခြင်း အားဖြင့် သိကြရ ပေသေးသည်။
"... ချစ်မိတ်ဆွေ အများတို့ ထင်ရှား သိသာ စေရန် ထပ်မံ၍ ကြော်ငြာ လိုက်ပါသည်။ ယခု 'မောင်မှိုင်း ဝတ္ထု' အသွားအလာမှာ အများ တကာတို့ နှစ်သည်ကို ငဲ့၍ ရေးရသည် ဖြစ်သောကြောင့် အနုအရင့် ရောပြွမ်း၍ နေပါသည်။ အယဉ်အကျေးနှင့် ထီးနန်း အမူအရာမှာ 'မြကလေး ဝတ္ထု'နှင့် 'ခင်ခင်ညွန့်ဝတ္ထု' များကို ဝယ်ယူ ကြည့်ရှုတော် မူကြပါ။ ကျွန်ုပ်တို့ ဆရာကြီး ဝန်စာရေးကြီး ဦးကြီး စီမံ ရေးသားသော စာအုပ် မှန်က အဖိုး မဆုံးနိုင်ဟု စိတ်ချ ယုံကြည် ပြီးလျှင် ရန်ကုန်မြို့၊ သိမ်ကြီးဈေး၊ အီဘရာဟင်၊ မူဆာဖွားတို့ စာအုပ်ဆိုင်သို့ တအုပ်လျှင် ၁ိ - ၄ ပဲ ကျနှင့် မြန်မြန် ဝယ်ယူ ကြည့်ရှုတော် မူကြပါ။ အမြို့မြို့ စာအုပ် ဆိုင်တိုင်း မှာပင် ရနိုင်သည် ချစ်မိတ်ဆွေ"
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကရိနာ (ကြယ်စုတန်း)
ကရိနာ သည် တောင်ဘက်ကောင်းကင်၌ရှိသော ကြယ်စုတန်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယခင်က အာဂို နာဗစ်ဟူသည့် ကြယ်စုတန်းကြီ၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ အိသာ ကရိနီ၊ ကရိနာ နက်ဗျူလာတို့သည် ယင်းကြယ်စုတန်းတွင် ထင်ရှားသည်။ ကြယ်စုတန်း၏ အတောက်ပဆုံးကြယ်မှာ ကနိုးပတ်ကြယ်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
ကလားစုရွာ၊ အင်းတကော
ကလားစုရွာ၊ အင်းတကော
ငါးပုတ်ကွင်းရွာ၊ သဲနုကုန်း
ငါးပုတ်ကွင်းရွာ၊ သဲနုကုန်း
အော်လောင်းပန်းရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
အော်လောင်းပန်းရွာ(Awlaungpan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ဘောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄ ဦး၊ မ ၂၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ငှက်ပြာစိတ်
ငှက်ပြာစိတ် (Fairy-Bluebird)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ
မချမ်းဘောမြို့
မချမ်းဘောမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်တွင် ပါဝင်ပြီး မချမ်းဘောမြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ မချမ်းဘောမြို့သည် ကချင်ဘာသာ "မကျန်ဘော့" (Ma Chyang Baw) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ မကျန်ချောင်းနှင့် မလိခမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာနေရာဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မချမ်းဘောကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ရွာငယ်တစ်ရွာအဖြစ် စတင်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် အရှေ့ပူတာအိုနယ်ခြားဒေသ အုပ်ချုပ်ရေးခရိုင်အား မချမ်းဘောတွင် ဖွင့်လှစ်အခြေစိုက်ခဲ့ရာ မချန်းဘောမြို့နယ်ဟု ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် နယ်ခြားအုပ်ချုပ်ရေးကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သဖြင့် မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့အဖြစ် သတ်မတ်ခံခဲ့ရသည်။
ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ စီမံရေး ဦးစီးဌာန
ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ စီမံရေး ဦးစီးဌာန (Oil and Gas Planning Department) သည် လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ စွမ်းအင်ဆိုင်ရာ ဦးစီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
လုပ်ငန်းတာဝန်များ
လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာန၊ ရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့စီမံရေးဦးစီးဌာနမှ ဆောင်ရွက် လျက်ရှိသော အဓိကလုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
​ညောင်ပင်ကွင်းရွာ၊ အစုကြီး
ညောင်ပင်ကွင်းရွာ၊ အစုကြီး
မဲနောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
မဲနောရွာ (Menaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ မဲနောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၀၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းတကောရွာမလေး(အင်းတကောအနောက်)ရွာ၊ အင်းတကော
အင်းတကောရွာမလေး(အင်းတကောအနောက်)ရွာ၊ အင်းတကော
တောယားရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
တောယားရွာ (Tawyar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ အလယ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၃၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၃၂ ဦး၊ မ ၂၇၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျောင်းကုန်းဆိပ်ကြီး
ကျောင်းကုန်းဆိပ်ကြီး
စတာလင်ဆက်ရက်
စတာလင်ဆက်ရက် (Hildebrandt's Starling)
ကြည်အောင် (အဆိုတော်)
မကြည်အောင်သည် ကျော်ကြားလှသော မြန်မာအမျိုးသမီး ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် အသံကောင်း၊ ရုပ်ရည်ချောလှပြီး အကအခုန်၊ အဆိုအတီး ဝါသနာကြီးလှသဖြင့် မိဘများက စက်ဆန်းရပ်ရှိ ဇာတ်ဆရာ ဦးလွမ်းထံတွင် အပ်နှံသင်ကြားခိုင်းသည်။ ပုဇွန်တောင်ရပ်ကွက် အလှူပွဲ၊ ဆွမ်းကြီးလောင်းပွဲများတွင် အပျော်တမ်း အငြိမ့်သီချင်းများသီဆိုကပြခဲ့ရာမှ နာမည်ရလာကာ လူရွှင်တော်ကြီး ဦးကျော်ရွဲ့၏ အငြိမ့်အဖွဲ့တွင် စတင်ကပြခဲ့သည်။ ၎င်းနောက် အမည်ရင်း မခင်ကြည် အမည်ပျောက်၍ ချန်ပီယံ မကြည်အောင်ဟု အမည်သစ်ဖြင့် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ မူလဓာတ်ခံနှင့် ဉာဏ်ကကောင်းလှသဖြင့် မင်းသား၊ မင်းသမီးအက၊ အငြိမ့်အက၊ ဇာတ်က အားလုံးကို အသက်(၁၃)နှစ် သမီးလောက်ကတည်းက မွှတ်နေအောင် ကတတ်သူဖြစ်သည်။ အသက် (၁၄)နှစ်အရွယ်တွင် အလုပ်လုပ်ရင်း ပညာဆည်းပူးရန် မန္တလေးသို့ ထွက်ခဲ့သည်။  မန္တလေးတွင် ဆက်သွယ်ရရှိသော ပညာရှင်များထံမှီခို၍ အငြိမ့်ထဲလိုက်ကာ ပညာရှာလေသည်။ မန္တလေးတွင် နာမည်ကြီးသော ဒေါ်ဩဘာသောင်း၊ ဒေါ်အယ်လင်စိန်တို့နှင့် တွဲဖက် ကခဲ့လေသည်။ အသက် (၁၄)နှစ်အရွယ်မှစ၍ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးဖြစ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်သို့ပြန်ပြီး ကိုယ်ပိုင်အဖွဲ့တည်ထောင်၍ မင်းသမီးဩဘာစိန်၊ ဒေါင်းယဉ်ပျံတင်လှိုင်တို့နှင့် တွဲဖက် ကပြခဲ့ပြန်သည်။ အငြိမ့်လောကတွင် (၇)နှစ်မျှ ကပြခဲ့ပြီး အသက်(၂၂)နှစ်တွင် ဧရာဝတီ သင်္ဘောစာရေး ကိုဘနှစ်ဆိုသူနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ ကိုဘနှစ်မှာလည်း စက်ဆန်းဇာတိဖြစ်သည်။ အရပ်မင်းသားဟု အနုပညာရပ်၌ ကျော်ကြားသူဖြစ်လေရာ လင်ရောမယားပါ ဝါသနာတူညီသည်။ သူတို့၏နေအိမ်တွင် အနုပညာသည်အများစုတို့ ဆုံဆည်းကြတော့သည်။
မူလဆရာရင်းဖြစ်သော အရှေ့ပိုင်းဆရာချစ်၏ ဆက်သွယ်ပေးမှုကြောင့် ချန်ပီယံ မကြည်အောင်မှာ ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် ဓာတ်ပြားအဆိုတော် ဖြစ်လာရသည်။ ခွေးတံဆိပ်ဓာတ်ပြားများတွင် “ကိုလေအိုး”သီချင်းမှာ တိုင်းပြည်တစ်ဝှမ်းလုံး၌ ကျော်ကြားသွားခဲ့သည်။ ဓာတ်ပြားအဆိုတော်ဖြစ်လာသောအခါ အငြိမ့်အမည်ဖြစ်သော ချန်ပီယံ မကြည်အောင်အဖြစ်မှ ချန်ပီယံဖြုတ်လိုက်ပြီး မကြည်အောင်ဟု မှည့်ခေါ်လိုက်သည်။
၁၉၃၂ခုနှစ်တွင် ကိုလံဘီယာ ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီသို့ ပြောင်းရွှေ့သီဆိုသည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ကိုဘနှစ်ကိုလည်း ဓာတ်ပြားထုတ်လုပ်ရေးဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်သူအဖြစ် ခန့်ထားလိုက်သည်။
သီချင်းရေးဆရာ ဒဂုန်ဆရာတင်၏ တရုတ်ပြည်မြကျောက်လွှာ သီချင်းမှာ ကိုလံဘီယာ ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတွင် မကြည်အောင် ပထမဦးဆုံး သီဆိုဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့သော သီချင်းဖြစ်သည်။ နာမည်ကျော် သီချင်းရေးဆရာကြီးများဖြစ်ကြသော လှည်းတန်းဦးလူကလေး၊ အရှေ့ပိုင်းဆရာချစ်၊ နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်၊ ဒဂုံဆရာတင်၊ ရွှေဂုံညွန့်၊ ရွှေတိုင်ညွန့်၊ သဟာယဆရာတင်တို့၏ သီချင်းများကို သီဆိုခဲ့ရသည်။
၎င်းတို့အနက် နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်နှင့် ရွှေတိုင်ညွန့်၏ သီချင်းများကို အများဆုံး သီဆိုခွင့်ရခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ကိုလံဘီယာကုမ္ပဏီတွင် နာမည်အကျော်ဆုံး အဆိုတော်ကြီးဖြစ်လာခဲ့ရသည်။ ဓာတ်ပြားချပ်ရေ (၁၀၀)ကျော် သွင်းခဲ့ရသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားလာသောအခါ ဓာတ်ပြားလုပ်ငန်းပျက်ပြားသွား၍ မကြည်အောင်၏ ခေတ်သစ်ရာဇဝင်ပြဇာတ် အမည်ဖြင့် နယ်စုံလှည့်၍ ပြဇာတ်အဖွဲ့တည်ထောင်ကာ ကပြခဲ့သည်။ ကိုလံဘီယာ ကုမ္ပဏီ စတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ နောက်ဆုံး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် ကုမ္ပဏီပျက်သည်အထိ ဒေါ်ကြည်အောင်သည် အသက်အရှည်ဆုံး၊ အအောင်မြင်ဆုံး အဆိုတော်ဖြစ်လေသည်။ စစ်ပြီးခေတ် ရန်ကုန်ပန်တျာကျောင်း ဖွင့်လှစ်ရာတွင် မကြည်အောင်သည် အမျိုးသမီး အကနည်းပြအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
ယင်းစီး
ယင်းစီး ဆိုသည် ဝါးခြမ်းစိတ်တို့ဖြင့် လုပ်သော ငါးဖမ်းကိရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းယင်းသည် နေကာယင်းနှင့် ဆင်တူပင် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင်  နေကာယင်းမှာ  ဝါးခြမ်းစိတ်တို့ကို  တစ်ခုနှင့်တစ်ခု  ထိနေအောင် ကြိုးများဖြင့် ဆက်၍ ကန့်လန့်လှဲကာ ဆွဲထားသည်။ ငါးဖမ်းသည့် ယင်းမှာမူ နေကာယင်းလောက် မစိတ်ပဲ ခပ်ကျဲကျဲဝါးခြမ်းစိတ်များကို ထောင်လျက် နှီးသို့မဟုတ် ကြိမ်ဖြင့် စီတန်းချည်နှောင် ထားလေသည်။ ဤယင်း  မလှဲရအောင် ရံဘောင်ခေါ်သည့်ဝါးတန်း၌ ကပ်၍ကာဆီးပြီးလျှင် ငါးများကို ဖမ်းကြလေသည်။
ပုဂံတီးရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ပုဂံတီးရွာ (Bagantee)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ အင်းကူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းကူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၄ ဦး၊ မ ၉၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်ပန်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်ပန်ရွာ (Yawngpang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ထပ်ထိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၉၆ ဖြစ်သည်။
ကျေးပေါလူရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကျေးပေါလူရွာ (Kyaypawlu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးစီး (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ
အင်ဒို-ဥ‌ရောပနွယ် ဘာသာစကားများ သည် ဆက်နွယ်နေသည့် ဘာသာစကားများနှင့် ဒေသိယစကား ရာဂဏန်းကို စုစည်းထားသည့် ဘာသာစကား မိသားစုကြီး ဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရှင်သန်လျက် ရှိသော အင်ဒို-ယူရိုပီယန် ဘာသာစကားများ စုစုပေါင်း ၄၄၅ ခုခန့်ရှိသည်။ ၎င်းတို့အနက် အင်ဒို-အီရန်နီးယန်း ကိုင်းခွဲမှာ ဘာသာစကား ၃၁၃ ခုရှိ၍ စုစုပေါင်း၏ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်ရှိသည်။ အင်ဒို-ယူရိုပီယန် ဘာသာစကား မိသားစုကြီးတွင် အများအားဖြင့် ယနေ့ခေတ် ဥရောပနှင့် အာရှတိုက် အနောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း တွင်ရှိသော ဘာသာစကားများ ပါဝင်သည်။ အင်ဒို-ယူရိုပီယန် ဘာသာစကားများသည် ရှေးခေတ် အနာတိုလီယား(ယနေ့ တူရကီနိုင်ငံ)နှင့် ရှေးခေတ် တာရင်းချိုင့်ဝှမ်းဒေသ (ယနေ့ တရုပ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း)၊ အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်းဒေသ အများစုနှင့် တောင်အာရှ စသည့်ဒေသများတွင် စတင်အခြေချခဲ့သည်။ ကြေးခေတ် အနာတိုလီယန်းဘာသာစကား နှင့် မိုင်စီနေးယန်း ဂရိဘာသာစကား အထောက်အထားများအရ အင်ဒို-ယူရိုပီယန် ဘာသာစကား မိသားစုသည် အာဖရိုအေးရှားတစ် ဘာသာစကား မိသားစုပြီးလျှင် ဒုတိယ အရှည်လျားဆုံး သမိုင်းကြောင်း မှတ်တမ်းရှိသည့် ဘာသာစကား မိသားစုဖြစ်သည်။
ရေလယ်ကျောင်း ( ရေလဲစု)ရွာ၊ အင်းတကော
ရေလယ်ကျောင်း ( ရေလဲစု)ရွာ၊ အင်းတကော
အင်ဒို-ဥရောပနွယ် ဘာသာစကားများ
အင်ဒို-ယူရိုပီယန် ဘာသာဗေဒသမိုင်း
သက္ကတဘာသာစကားနဲ့ ပတ်သက်ပြီး နောက်မှတ်တမ်းတစ်ခုက အီတလီနိုင်ငံ ဖလောရင့်မြို့သား ဖိလစ်ပို ဆာဆက်တီ ဟာ အိန္ဒိယတိုက်ငယ်ကို ခရီးသွားခဲ့သည်။ ၁၆၈၅ ခုမှစ်မှာ သူဟာ သက္ကတဘာသာစကားနဲ့ အီတလီဘာသာစကား များကြားမှာရှိတဲ့ တူညီမှုတွေကို မှတ်သားထားခဲ့သော်လည်း ပညာရှင်များက ဆက်လက်လေ့လာခဲ့ခြင်းမျိုး မရှိခဲ့ပါ။
၁၆၄၇ ခုနစ်မှာ ဒတ်ခ်ျလူမျိုး ဘာသာဗေဒပညာရှင် မာကု ဇူးရစ် ဗန် ဘောက်ဇ်ဟွန်း ဆိုသူက အာရှတိုက်နဲ့ ဥရောပတိုက်က အချို့သော ဘာသာစကားများရဲ့ တူညီမှုများကို လေ့လာကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အဲဒီဘာသာစကားတွေဟာ မူလဘုံဘာသာစကား တစ်ခုတည်းက ဆင်းသာလာတာဖြစ်တယ်လို့ ယူဆခဲ့သည်။ သူရဲ့အဆိုပြုယူဆချက်ထဲမှာ ဒတ်ခ်ျဘာသာစကား၊ အယ်လ်ဘေးနီးယန်းဘာသာစကား၊ ဂရိဘာသာစကား၊ လက်တင်ဘာသာစကား၊ ပါရှန်းဘာသာစကားနဲ့ ဂျာမန်ဘာသာစကားတို့ ပါဝင်ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ ဆယ်လ်ဗစ်ဘာသာစကား၊ ဆဲလ်တစ်ဘာသာစကားနဲ့ ဘဲလ်တစ်ဘာသာစကားတို့ကို ထပ်မံထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ဒါပေမယ် သူ့ရဲ့အဆိုဟာ လူသိနည်းပြီး ထပ်မံလေ့လာမှုများလည်း မရှိခဲ့ပေ။
အတန်းအစားခွဲခြားခြင်း
အင်ဒို-ယူရိုပီယန် ဘာသာစကားတွင် အုပ်စုပေါင်း များစွာရှိပြီး အဓိကကိုင်းခွဲ ဆယ်ခုရှိသည်။ ဒေးဗစ်အန်ထော်နီ၏ အဆိုအရ ၎င်းတို့ ပေါ်ထွက်ခဲ့တဲ့ အချိန်သမိုင်းအလိုက် အောက်ပါ စီစဉ်နိုင်သည်-
ယမ်မော့ဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ယမ်မော့ဂါးရွာ(Yangmawtgar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ပင်လွမ်းဘွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၅၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေဝယ်ဧ
ရွှေဝယ်ဧ [၁၈၉၃ - ၁၉၇၈]
တနင်္သာရီတိုင်း ထားဝယ်မြို့ ဇရစ်ရပ်၌ ကုန်သည် ဦးရွှေသောင် - ဒေါ်မြိုင်သူ မိဘ နှစ်ပါးက ၁၈၉၃ ခု မတ် ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်း သားယောင်္ကျား သုံးဦး အနက် သားလတ် ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးဘအေး ဖြစ်၏။
ငယ်စဉ် ကတည်း ကပင် စာပေ ဝါသနာ ကြီးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ စတုတ္ထတန်းတွင် သင်ကြား နေစဉ် မှာပင် ဟံသာဝတီ သတင်းစာပါ ဆောင်းပါး၊ ကဗျာ များကို လေ့လာ မှတ်သား ခဲ့သည်။ ပါဝင် ရေးသားရန် စုံစမ်း မေးမြန်း ခဲ့သည်။ မြန်မာ သတ္တမတန်းနှင့် အလယ်တန်း ဆရာ ဖြစ်သင် စာမေးပွဲ အောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထားဝယ် မြို့မှာပင် အလယ်တန်းပြ ဆရာ အဖြစ် အမှုထမ်း ခဲ့သည်။ ဂျပန် ခေတ်တွင် ကျောင်းဆရာ မလုပ် တော့ဘဲ အခြား အလုပ်အကိုင်ဖြင့် အသက် မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့သည်။ စစ်ပြီးနောက် ထားဝယ်မြို့ ရှမ်းမလည်ဆွဲ အရပ်တွင် မူလတန်း ကျောင်းအုပ် အဖြစ် ပြန်လည် ထမ်းရွက် ခဲ့သည်မှာ ၁၉၅၂ ခုနှစ် အငြိမ်းစား ယူသည် အထိ ဖြစ်သည်။
၁၉၁၂ ခု ဝန်းကျင် ဆဋ္ဌမတန်း ကျောင်းသား ဘဝ၌ပင် "ထားဝယ်သူ မပြုံးကြည်" ကလောင် အမည်ဖြင့် ဟံသာဝတီ သတင်းစာတွင် ဆောင်းပါး၊ ကဗျာများ စတင် ရေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူရိယ၊ ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး၊ လစ်ဘာတီ၊ အောင်မြန်မာ၊ သစ္စာဝါဒီ သတင်းစာ များနှင့် သူရိယ မဂ္ဂဇင်း၊ ကောဇာသစ် မဂ္ဂဇင်း များတွင် ဆက်လက် ရေးသား ခဲ့၏။
စစ်ကြိုခေတ် (ဂျပန် ဝင်ခါနီး) အချိန်၌ လူထု ဦးလှနှင့် စာရေးဆရာ အချို့၏ အကြံပေးချက် အရ "ရွှေဝယ်ဧ" ကလောင် အမည်သို့ ပြောင်းကာ၊ ကြီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်းတွင် စတင် ရေးသား ခဲ့သည်။ စစ်ပြီး ခေတ်တွင် ဟံသာဝတီ၊ ပြည်ထောင်စု၊ မဏ္ဍိုင်၊ လုပ်သား ပြည်သူ့ နေ့စဉ် စသော သတင်းစာများ၊ ဂျာနယ် များနှင့် ရှုမဝ၊ သွေးသောက်၊ အလင်းရောင်၊ လူထု ပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ စာပေ ဗိမာန်၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ စန္ဒာ မဂ္ဂဇင်း များတွင် စာပေ၊ ဂီတနှင့် ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု ဆောင်းပါး များကို ရေးခဲ့သည်။ ထားဝယ် ယဉ်ကျေးမှု၊ ထားဝယ် ဒိန်းသံ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ထားဝယ်၏ ဘာသာရေး၊ သာသနာရေး၊ ရိုးရာ ဓလေ့ ထုံးစံများ၊ စကား အပြောအဆို အသုံးအနှုန်း၊ စာပေ အရေးအသား၊ သမိုင်းဝင် ဘုရားများ၊ အဆောက်အအုံများ၊ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များ အစ ရှိသည် တို့ကို မှတ်တမ်း တင်ထားသည့် ထားဝယ် ရာဇဝင် သမိုင်း (၁၉၇၄) ကြောင့် ထင်ရှား ခဲ့သည်။ ဆောင်ပါး ပေါင်းချုပ် ထုတ်ဝေရန်လည်း တာစူ ခဲ့သည်။
ရွှေဝယ်ဧသည် လူပျိုကြီး တဦး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အသက်အရွယ် ကြီးလာသော အခါ တပည့် ဖြစ်ခဲ့ ဖူးသူ သဗြေချောင်း ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းတွင် နေထိုင်ရင်း ကျောင်းသား ကျောင်းသူ များကို စတုတ္ထတန်း အထိ စာသင် ပေးသည်။ ၇ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်မြို့ ရှမ်းမလည်ဆွဲ ရပ်ရှိ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သည်။
စာညွှန်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
​ပျော်ကုန်းရွာ၊ အစုကြီး
ပျော်ကုန်းရွာ၊ အစုကြီး
လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပို့လွှတ်​ရေးနှင့် ကွပ်ကဲ​ရေး ဦးစီးဌာန
လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပို့လွှတ်​ရေးနှင့် ကွပ်ကဲ​ရေး ဦးစီးဌာန (Department of Electric Power Transmission and System Control) သည် လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ လျှပ်စစ်စွမ်းအားဆိုင်ရာ ဦးစီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
အဏ္ဏဝါစိုးမိုး
ဆရာကြီး အဏ္ဏဝါစိုးမိုးသည် ရခိုင်ပြည်နယ် ၊ဂွ မြို့နယ်၊ကျိန္တလီရွာ ဇာတိဖြစ်ပြီး ကိုယ်တိုင်လည်း သင်္ဘောသားတစ်ဦးဖြစ်ကာ နိုင်ငံတကာတွင် သင်္ဘောတို့၏ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည့် အဖြစ်အပျက်များကို ဝတ္ထုတိုများ၊ သရော်စာများ၊ ဘာသာပြန်စာအုပ်များ များစွာ ရေးသားခဲ့သည်။
ဆရာကြီး၏ လက်ရာများတွင်  သတင်းစာအဟောင်းနှင့်မီးချောင်းအကျွမ်း (၁၉၈၀) သည် ပထမဆုံးလက်ရာဖြစ်ပြီး "အဏ္ဏဝါခရီးသည်၊ ပင်လယ်ပျော်ကြီး၊ သင်္ဘောသား၏ ဂန္ထဝင်ကလဲ့စား၊ သင်္ဘောသားလောက၏ မှုခင်းများ၊ အိုပယ်ကြီး၏ နောက်ဆုံးနေ့များ စသည့် စာအုပ်များအပြင် သရော်စာများသည်လည်း ထင်ရှားခဲ့သည်။
ဆရာကြီးအဏ္ဏဝါစိုးမိုးသည် ကွယ်လွန် ချိန်တွင် အသက် ၈၁နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
မြတ်ကြာစုရွာ၊ အင်းတကော
မြတ်ကြာစုရွာ၊ အင်းတကော
ဆားအ်
"ဆွားအ်" သည် ချင်တွယ်သော ခွက်တခုဖြစ်လေသည်။ ၎င်း၏ ဗဟုဝုဇ် ကိန်းမှာ "အပ်ဆ်ဝါးအ်" ဖြစ်လေသည်။ ဤ ချင်ခွက် ကို ရောင်းဝယ်ရာတွင် တိုင်းတာရန်အသုံးပြုလေသည်။
ဖေကဟ်ပညာရှင်များထံတွင် ဆားအ်နှင့် ပတ်သက်၍ အတိုင်းအတာ သတ်မှတ်ရာ၌ ကွဲလွဲချက်များ ရှိလေသည်။
ကျွန်တော်တို့ မြန်မာပြည် အိုလမာ၏ သတ်မှတ်ချက်အရ တစ် ဆွားအ်သည် ၂ပိဿာ ၂၀သါးနှင့် ညီမျှလေသည်။
ဖားကန့် အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရမှု
၂၀၂၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက် ညတွင် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်တွင် မြန်မာ တပ်မတော် (လေ)မှလေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်တိုက်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ပစ်မှတ်သည် ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ တပ်မဟာ ၉ နယ်မြေ အနန့်ပါ ဒေသအတွင်း၌ ပစ်မှတ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ လေဟာပြင်ဖျော်ဖြေပွဲတစ်ခုကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် KIO မှ အရာရှိများနှင့် ဂီတဖျော်ဖြေသူများ အပါအဝင် အရပ်သား ၈၀ ထက်မနည်း သေဆုံးခဲ့သည်။
ဖြစ်ပွားမှု
ဖားကန့်မြို့နယ် အနန့်ပါ၌ အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက် ည ၈ နာရီအချိန်ခန့်တွင် တိုက်လေယာဉ် ၂ စင်းမှ ၃ စင်း ပျံသန်းခဲ့ပြီး ဗုံး ၄ လုံး ကျဲချထိမှန်ခဲ့ကြောင်း မျက်မြင်သက်သေများ၏ အဆိုအရ သိရသည်။ အဆိုပါ ဂျက်လေယာဉ်များသည် Yak 130 တိုက်လေယာဉ်/လေ့ကျင့်ရေး လေယာဉ်အများစုဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် အမှတ် ၆၂ တိုက်ခိုက်ရေးတပ်စုနှင့်အတူ တပ်ဖြန့်ချထားသော မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် မှ ပျံသန်းလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း ဆိုသည်။ တိုက်ခိုက်ခံရချိန်တွင် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ KIO က ကျင်းပသည့် တေးဂီတဖျော်ဖြေပွဲ၏ တောက်ပသော မီးရောင်များက နေရာပြသနေသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဖျော်ဖြေပွဲသည် KIO တည်ထောင်ခြင်း (၆၂) နှစ်မြောက် အခမ်းအနားအတွက် ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အစောပိုင်း စာရင်းများအရ သေဆုံးသူဦးရေမှာ ၈၀ ကျော်ရှိပြီး အများစုမှာ အခမ်းအနားသို့ လာရောက်ကြသည့် အရပ်သားများဖြစ်ပြီး နာမည်ကြီး ကချင် ထင်ရှားသူများနှင့် အဆိုတော်များ ပါဝင်သည်။ ထို့အပြင် ကေအိုင်အို အဆင့်မြင့် အရာရှိများနှင့် တပ်သားများလည်း ကျဆုံးခဲ့သည်။ ဒဏ်ရာရသူမှာ ၁၀၀ ကျော်ရှိခဲ့သည်။ ဂျီနီဗာကွန်ဗင်းရှင်း လေးခုမှ ချမှတ်ထားသော ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်မှု စည်းမျဉ်းများဖြင့် ကချင်စစ်တပ်အခြေစိုက်စခန်းကိုသာ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်မှုများပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း စစ်အစိုးရက ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ အရပ်သားသေဆုံးမှုနှင့် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများသည် သတင်းမှားများနှင့် မဟုတ်မမှန် သတင်းများအပေါ် အခြေခံသည်ဟု ၎င်းတို့၏ ထုတ်ပြန်ချက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။
ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်စွာ တိုက်ခိုက်မှုအတွင်း သေဆုံးခဲ့သူ ဒါဇင်များစွာအနက် သရုပ်ဆောင် လထော်ဇောင်ဒင်၊ အဆိုတော် အော်ရာလီ၊ အဆိုတော် ဂလောင်ယော်လွင်၊ စန္ဒယားဆရာ ကိုကင်းတို့ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။ KIO နှစ်ပတ်လည်နေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ပရိသတ်များအား ဖျော်ဖြေရန် အဆိုတော် ၉ ဦးအား ဖိတ်ကြားထားခဲ့ကြောင်း ကချင်သတင်းအဖွဲ့ (KNG) က ပြောသည်။ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်ချိန်တွင် ဂီတဖျော်ဖြေပွဲသို့ တက်ရောက်လာကြသည့် အရပ်သား ၈၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး ယင်းသည် ပြည်တွင်းစစ် စတင်ချိန်မှစ၍ အရပ်သားများ အသေအပျောက် အများဆုံး တိုက်ခိုက်မှု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ စင်မြင့်အနီးတွင် ဗုံးတစ်လုံး ကျရောက်ခဲ့ပြီး ဖျော်ဖြေတင်ဆက်သူ သုံးဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
တုံ့ပြန်မှုများ
နိုင်ငံတကာ တုံ့ပြန်မှု
လက်နက်မဲ့ အရပ်သားများအပေါ် အင်အား အလွန်အကျွံ အချိုးအစား မညီမျှစွာ အသုံးပြုမှုအတွက် အလွန်စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် ဝမ်းနည်းကြေကွဲကြောင်း ကုလသမဂ္ဂက ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစိုးရအဖွဲ့ အတွင်းဝန် Matsuno Hirokazu က မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြမ်းဖက်မှုများ ရပ်တန့်ရန်၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် အကျဉ်းသားများ လွှတ်ပေးရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီ အစိုးရ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတို့ကို တောင်းဆိုသည့် ကြေညာချက်တွင် အဆိုပါ တိုက်ခိုက်မှုကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။
အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခံရပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် ဒဏ်ခတ်အရေးယူမှုများ ချက်ချင်းပြုလုပ်ရန် ဩစတြေးလျလွှတ်တော်အမတ် Zoe Daniel က တောင်းဆိုလိုက်သည်။
ပြည်တွင်းတုံ့ပြန်မှု
KIA လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့သည် တပ်မတော်၏ လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျဆုံးခဲ့ရသူများကို သတိရစေရန် အလံတိုင်တစ်ဝက်တွင် လွှင့်တင်ခဲ့သည်။ KIA ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ဂွမ်မော် က တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ထံ ရည်ရွယ်ထားသည့် တရားဝင်စာတစ်စောင်တွင် “အားလုံးရဲ့ ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှုနဲ့ မျက်ရည်တွေဟာ တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်တဲ့ ရင်းနှီးမှုတွေ ဖြစ်လာမှာပါ” ဟု ဆိုထားသည်။
လက်ယက်စမ်း
လက်ယက်စမ်း
HD 163376
HD 163376 သည် ကြယ်စုတန်း ဗြိစ္ဆာ နက္ခတ်တာရာထဲမှ ကြယ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။
ဘစ်ဘင်နာရီစင်
ဘစ်ဘင်(Big Ben)နာရီစင်
ကမ္ဘာပေါ်တွင် နာမည်အကြီးဆုံး နာရီစင်ကြီးမှာ ဘစ်ဘင်(Big Ben)ခေါ် နာရီစင်ကြီးဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့တွင် တည်ရှိလေသည်။ ထိုနာရီစင်ကြီး နှစ်ပေါင်းတစ်ရာပြည့်သည့်နေ့တွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်၌ နှစ်တစ်ရာ ဂုဏ်ပြုအထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ပါလီမန်အမတ်များက သုံးမိနစ် မတ်တတ်ရပ်၍ အရိုအသေပြုခဲ့ကြဘူးပေသည်။ ဘစ်ဘင်နာရီကြီးသည် ၁၉၄၂-ခုနှစ်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်သောအခါ ဂျာမန်လေတပ်မှ လန်ဒန်မြို့ကို ဗုံးကြဲသဖြင့် တုန်ခါမှုကြောင့် တစ်ကြိမ်သာ စက်ရပ်နားခဲ့ရဘူးလေသည်။ ထိုနာရီကြီးမှာ ယနေ့အထိ လန်ဒန်မြို့သူမြို့သားများအား အချိန်မှန်မှန် အလုပ်အကျွေးပြုနေဆဲပင် ဖြစ်ပေသည်။
ရံဘောင်
ချောင်းထဲမြစ်ထဲများ၌ ယင်းလဲ၍ မသွားစေရန် အမှီပြုဖို့ စီတန်း၍ စိုက်ထားသော ဝါးတန်းကို "ရံဘောင်" ဟုခေါ်သည်။ (ရံ = ကာရံသည်၊ ဘောင် = ခိုင်မြဲအောင်ပြုလုပ်သည်။)
အရုပ်ကားဘောင်၊ မှန်ဘောင်၊ သင်္ဘောကုန်းဘောင် စသည်တို့မှာကဲ့သို့ ယင်းတန်းခိုင်မြဲအောင် ပြုလုပ်ထားသော ဝါးတန်းဖြစ်၍ "ဘောင်"ဟုခေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် ခိုင်မြဲအောင်ပြုလုပ်ကာရံထားသည့် ဝါးတန်းကို "ရံဘောင်"ဟုခေါ်သည်။ ကျယ်ဝန်းသော်မြစ် သို့မဟုတ် ပင်လယ်ထဲ၌မူ  ရံဘောင်(ယင်းတန်း)မစိုက်ပဲ  သစ်သားတိုင်များကို စိုက်လေသည်။   ၎င်းသစ်သားတိုင်များကိုကား "လွတ်"ဟုခေါ်သည်။ လွတ်တိုင်၌  စင်ထိုပြီး ယင်းကို တင်လျက် ဖမ်းသည်။ လွတ်စင်၌တင်သော ယင်းကို ရေတက်၊ ရေကျ မြင့်ချည် နိမ့်ချည် လိုသလိုရအောင် စက်သီးတပ်၍ ထားရသည်။
ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ဟင်္သာတ)
ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ဟင်္သာတ)သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဟင်္သာတခရိုင်၊ ဟင်္သာတမြို့နယ်၊ တာငါးဆယ်တောင် ရပ်ကွက်၊ ကရင်ကျောင်းလမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ကွန်ပျူတာ တက္ကသိုလ်(ဟင်္သာတ)၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၅.၃၄၆၂ ဧက ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
အစိုးရ ကွန်ပျူတာ ကောလိပ် (ဟင်္သာတ) အား ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဟင်္သာတမြို့၊ ရုံးကြီးရပ် ဦးရွှေဒွေးလမ်းရှိ အ.လ.က(၂)၊ ဟင်္သာတမြို့ အဆောက်အဦးတွင် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ မှစ၍ ဟင်္သာတမြို့၊ တာငါးဆယ်တောင် ရပ်ကွက်၊ ကရင်ကျောင်းလမ်းတွင်ရှိသော အစိုးရ နည်းပညာ ကောလိပ်ကျောင်း နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရ အဖွဲ့မှ တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့ပြီး ကွန်ပျူတာ တက္ကသိုလ်(ဟင်္သာတ)အဖြစ်သို့ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
သင်တန်းများ
ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်(ဟင်္သာတ) တွင် အဓိကဘာသာရပ်နှစ်ခုဖြစ်သော ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ နှင့် ကွန်ပျူတာနည်းပညာ ဘာသာရပ်များအား သင်ကြားပို့ချလျက်ရှိသည်။ စာတွေ့၊ လက်တွေ့ ပေါင်းစပ် သင်ကြားပေးလျက်ရှိသော အဓိကဘာသာရပ်များမှာ
အနာတိုလီယား
အနာတိုလီယား ဒေသသည် ယနေ့ခေတ် တူရကီနိုင်ငံအတွင်း၊ ပထဝီတည်နေရာအားဖြင့် အာရှ-မိုင်းနား(အာရှတိုက်ငယ်) ဟုခေါ်သည့် ပင်လယ်သေနှင့် မြေထဲပင်လယ်ကြား၊ အနာတိုလီယန်း ကျွန်းဆွယ် နေရာတွင် တည်ရှိသည်။ အာရှတိုက်၏ အနောက်ဘက်ဆုံးအစွန်းဖြစ်သည်။ ဤဒေသတွင် ဆယ်ဂျွတ် မူဆလင်များနှင့် နောက်တွင် အော်တိုမန် အင်ပါယာ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်း မခံရမီအထိ ဂရိဘာသာစကားပြောသည့် လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။
မကျီးကိုးပင်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
မကျီးကိုးပင်ရွာ (Magyikoepin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ မူးမန္တလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရင်ဆယ်ရွာ၊ မိုးကုတ်
ကရင်ဆယ်ရွာ၊ မိုးကုတ်
နှောက်စမ်းရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
နှောက်စမ်းရွာ (Hnauksan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ နှောက်စမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နှောက်စမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၀ ဦး၊ မ ၇၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘောရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ဘောရွာ(Baw)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ဘောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄ ဦး၊ မ ၂၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းစောက်ရွာ၊ အစုကြီး
ချောင်းစောက်ရွာ၊ အစုကြီး
ဇီးဖြူတောင်ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ဇီးဖြူတောင်ရွာ (Zeehpyutaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ အလယ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၃၂ ဦး၊ မ ၂၇၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝဋ္ဋကဇာတ်
(၃) ဇာတ်ရှိပါသည်။ ဧကကနိပါတ် - ၄။ ကုလာဝကဝဂ် -၃၅- ဝဋ္ဋကဇာတ်။ ။ တောမီးလောင်၍အမိအဖများ ပြေးသွားသဖြင့် အသိုက်တွင်းမှ သစ္စာပြုသော ငုံးငယ်အကြောင်း။
တောမီးပြင်းစွာ လောင်၍လာ
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် မာဂဓတိုင်း၌ ခရီးဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူစဉ်ရွာငယ်တစ်ခုတွင် ဆွမ်းခံ၍ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးပြီးလျှင် ရဟန်းအပေါင်း ခြံရံကာတောလမ်းခရီးဖြင့် ကြွတော်မူ၏။
ထိုအခါ ကြီးစွာသောတောမီးသည် အခိုးအလျှံနှင့်တကွ ထလတ်၍ လွှမ်းမိုးကာ လောင်လျက် လာလေ၏။ တချို့ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတို့သည် ကြောက်ကြသဖြင့် မီးကြိုကို ပေးကုန်၏။ တချို့ ရဟန်းတို့သည်“လောကသုံးပါးဝယ် နေ၊လ အသွင် ထင်ရှား၍ တန်ခိုးတော် ကြီးမားလှသော မြတ်စွာဘုရားထင်ရှားရှိပါလျက် မီးကြိုကို ပြုရမည်လော” ဟု အပြစ်တင်ကြကုန်၏။
မီးကွင်းမလောင်တောလယ်ကောင်
ထို့နောက်ရှေ့နောက်ခြံရံလျက်နေသော ရဟန်းတို့သည် တစ်စုတစ်ရုံးတည်းဖြစ်ကာ မြတ်စွာဘုရားအထံသို့လာကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားလည်း ရဟန်းအပေါင်းခြံရံကာ မထင်ရှားသော နေရာတစ်ခုသို့ရောက်လျှင် ရပ်တော်မူ၏။
တောမီးလည်းမြတ်စွာဘုရား ရပ်တော်မူရာ အရပ် ထက်ဝန်းကျင် သုံးဆယ့်နှစ်ပယ် ကျယ်ဝန်းသောနေရာသို့ရောက်လျှင် မြက်မီးရှူးကို ရေတွင်ချသည့်အလား ငြိမ်းအေး၍ သွားလေ၏။သုံးဆယ့်နှစ်ပယ် အတွင်းသို့ ဝင်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်လေ။
အံ့ဖွယ်ထူးလှချီးကျူးကြ
ရဟန်းတို့သည် “မြတ်စွာဘုရားဂုဏ်ကျေးဇူးတော်သည် အံ့ဖွယ်ရှိပေစွ၊ တန်ခိုးအာနုဘော် ကြီးပေစွ၊ စိတ်မရှိသော(အသက်ဝိဉာဉ်မရှိသော) တောမီးစဉ်လျက်လည်း မြတ်စွာဘုရားတည်ရာအရပ် ထက်ဝန်းကျင်သို့ မလာနိုင်” ဟုအံ့ကြ ချီးမွမ်းကြကုန်၏။
ထိုစကားကိုမြတ်စွာဘုရား ကြားတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဤအရပ်ကို တောမီးမလောင်နိုင်ခြင်းကားယခုအခါ ငါဘုရား၏ အစွမ်းတော် မဟုတ်၊ ရှေးနုစဉ်အခါ ပြုလုပ် ခဲ့ဖူးသော သစ္စာတော်၏အစွမ်းဖြစ်သည်။ ဤနေရာ၌ မီးမလောင်နိုင်ခြင်းကား ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာ ကုန်ဆုံးသည်တိုင်အောင်တည်ရစ်သော တန်ခိုးအစွမ်း ဖြစ်သည်” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကိုဆောင်တော်မူသတည်း။
တောမီးတောက်လောင်ငှက်တွေရှောင်
လွန်လေပြီးသောအခါ မဂဓတိုင်းဝယ်ဘုရားအလောင်းသည် ငုံးအမျိုး၌ ဖြစ်၏။ ဥခွံမှ ပေါက်ခါစသည်ပင် အိမ်ဂျင်ကြီး ပမာဏရှိ၏။ အမိအဘတို့သည် အမွေးအတောင် မစုံသေးသဖြင့် အသိုက်၌ထားကာ အစာကို ရှာဖွေ၍ကျွေးမွေးကြကုန်၏. ကောင်းကင်၌လည်း မပျံနိုင်၊ မြေ၌လည်း မသွားနိုင်သေး။ ထိုအရပ်၌ နှစ်စဉ်တောမီးလောင်လေ့ရှိ၏။
ထိုအခါအခိုးအလျှံနှင့်တကွ ကြီးစွာသော တောမီးသည် လေအဟုတ်ဖြင့် မြည်ဟည်းကာ လောင်ကျွမ်းလျက်လာလေ၏။ ငှက်အပေါင်းတို့သည် သေဘေးမှ ကြောက်သဖြင့် အော်မြည်ကာ ပြေးကြကုန်၏။
ငုံးငယ်စွမ်းအားသစ္စာကြား
ငုံးငယ်သည် အသိုက်တွင်ဝ်လျက် တောမီးလောင်သည်ကို မြင်၍ “ငါ့မှာ အတောင်ဖြင့်လည်း ကောင်းကင်သို့ မပျံနိုင်၊ခြေဖြင့်လည်း မြေ၌ မသွားနိုင်၊ ငါ့မိဘတို့လည်း သေဘေးမှ ကြောက်သဖြင့် ငါ့ကိုစွန့်ထား၍ ပြေးကြကုန်ပြီ၊ ယခု ငါ့မှာ တစ်ပါးသော ကိုးကွယ်အားထားရာ မရှိပြီ။
လောက၌သီလဂုဏ်ကျေးဇူး၊ သစ္စာ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူး၊ မေတ္တာကရုဏာနှင့် ပြည့်စုံသော ရှေးရှေးသောဘုရားရှင်တို့၏ ဂုဏ်ကျေးဇူး၊ တရားတော်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူး မည်သည် ဧကန်တိတိ အမှန်ရှိ၏။
ဤဆိုအပ်ပြီးသောဂုဏ်တော်၊ ကျေးဇူးတော်တို့ကို ဆင်ခြင်အောက်မေ့ကာ သစ္စာပြုခြင်းသာ ငါ၏ ကိုးကွယ်ရာ၊အလုံးစုံသော သတ္တဝါတို့၏ ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ကြံစည်နှလုံးသွင်းလျက် -
“အို တောမီး ...
ခြေရှိသော်လည်း မသွားနိုင်သေး၊
ငါ၏ မိဘတို့လည်း ငါ့ကို စွန့်ပစ်ကာ ထွက်ပြေးကုန်ပြီ။
အိုတောမီး ... ဤအရပ်မှ ဖဲကြဉ်ပါလော့” ဟု သစ္စာပြုလေ၏။
ကမ္ဘာချင်းအောင် မီးမလောင်
ဤသို့ငုံးငယ် သစ္စာပြုသည်နှင့် တစ်ပြိုက်နက် သစ္စာ၏ တန်ခိုးအာနုဘော်ကြောင့် ငုံးင်နေရာတစ်ဆယ့်ခြောက်ပယ် ပတ်လည်အတွင်းသို့ တောမီးသည် မဝင်နိုင်ဘဲ မြက်မီးရှူးကိုရေနှင့်သတ်သဖြင့် ငြိမ်းအေးသည့်အလား တစ်ခါတည်း ငြိမ်းအေး၍ သွားလေ၏။
[ဤအရပ်လည်း ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာကုန်ဆုံးသည့်တိုင်အောင် မီးမလောင်ဘဲ တည်လေ၏။ ထိုသို့ မီးကွင်း၍ တစ်ကမ္ဘာလုံးတည်ခြင်းမှာလည်း အလောင်းတော် ငုံးငယ်၏ သစ္စာတန်ခိုးကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုမီးကွင်းသောအရပ်သည် ကပ္ပဋ္ဌီတိ လေးမျိုးတွင် တစ်မျိုး အပါအဝင် ဖြစ်သတည်း။]
ဤဒေသနာတော် အဆုံး၌ တချို့ရဟန်းတို့သည်သောတာပန်၊ တချို့ သကဒါဂါမ်၊ တချို့ အနာဂါမ်၊ တချို့ ရဟန္တာ အဖြစ်သို့ ရောက်ကြကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ရဟန်းတို့ -
အမိအဘ ငုံးတို့သည် -ယခုအခါ အမိအဘ။
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၃) ကပ္ပဋ္ဌီဝင်၊ လေးမျိုးတွင်၊ တစ်အင်မှတ်ကုန်ဘိ။
ဝဋ္ဋကဇာတ် ပြီး၏။
---
'''ဧကကနိပါတ် - ၁၂။ ဟံစိဝဂ် -(၁၁၈) ဝဋ္ဋကဇာတ် မုဆိုးလက်တွင် ဥပါယ်ဉာဏ်သုံးသဖြင့် အသက်ဘေး လွတ်မြောက်သော ငုံးပညာရှိအကြောင်း။
ကိလေခေါင်းပါး သူဌေးသား
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိမြို့တော်ဝယ် စည်းစိမ်ဥစ္စာများစွာရှိသော ဥတ္တရသူဌေးကြီးဝယ် သားတစ်ယောက် ရှိလေ၏။ ထိုသူဌေးကြီးသည် ဗြဟ္မာ့ပြည်မှာ လာသူဖြစ်၍ အဆင်းလှ၏။ ကြည်ညိုဖွယ်ရှိ၏။ ဘုန်းပညာရှိ၏။
အဋ္ဌိကထင် ပြည့်တန်ဆာနှင်
အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်သော သူဌေးသားတို့သည် ဥတ္တရသူဌေးသားအား နက္ခတ်ပွဲသဘင်အတွင်းဝယ် မိန်းမတစ်ယောက်နှင့် ပျော်ပါးရန် အကြိမ်ကြိမ် ပြောကြသော်လည်း ခွင့်မရကြကုန်။ ထိုအခါ သူဌေးသားတို့သည် ပြည့်တန်ဆာမ တစ်ယောက်ကို တန်ဆာဆင်စေပြီးလျှင် ဥတ္တရသူဌေးသားထံ အတင်းလွှတ်ကြကုန်၏။
သူဌေးသားဖမ်းထား မင်းချင်းများ
အစိုးရသူတစ်ယောက်သည် ခရီးကြား၌ ပြည့်တန်ဆာမကို မြင်၍ ရိက္ခာပေးကာ မိမိအိမ်သို့ခေါ်ဆောင်၍ ပျော်ပျားလေ၏။
ခုနစ်ရက်လွန်၍ နက္ခတ်ပွဲသဘင် ပြီးလတ်သော် ပြည့်တန်ဆာမ မိဘတို့သည် သမီးပြန်မလာသဖြင့် သူဌေးသားတို့ထံသွားပြီး စုံစမ်းလျှင် ဥတ္တရသူဌေးသားထံ ပို့လိုက်ကြောင်း ပြော၍ ၎င်းအိမ်သို့ လိုက်ကြ၏။ ရောက်လျှင် သူဌေးသားကို “သမီးဘယ်မှာနည်း” ဟု မေးကြ၏။ သူဌေးသားလည်း ခဏချင်းပင် ရိက္ခာပေး၍ လွှတ်လိုက်ကြောင်း ပြောလေ၏။
ပြည့်တန်ဆာမ မိဘတို့လည်း သမီးကိုရှာမရသဖြင့် သူဌေးသားကိုခေါ်၍ မင်းကြီးထံ သွားကြ၏။ မင်းကြီးလည်း သူဌေးသားက အဖြစ်အပျက် အကြောင်းစုံကို လျှောက်ထားသော်လည်းမရ၊ သူဌေးသားကို မင်းအာဧာ ပြုကြကုန်ဟု စီရင်လေ၏။
မင်းဒဏ်လွတ်မြောက် မဂ်,ဖိုလ်ရောက်
ထိုအခါ မင်းချင်းတို့သည် သူဌေးသားကို လက်ပြန်ကြိုးချည်ကာ ယူဆောင်၍ သွားကြကုန်၏။ သူဌေးသားလည်း ငါသည် အိမ်မှာနေ၍ ဤဒုက္ခမျိုးကို တွေ့ရသည်။ အကယ်၍ လွတ်လျှင် ရဟန်းပြုမည်ဟု ကြံစည်လျက် လိုက်လေ၏။ အဖ ဥတ္တရသူဌေးကြီးလည်း သားနောက်မှ ငို၍ လိုက်လေ၏။ ထိုအကြောင်းသည် တစ်မြို့လုံး ပျံ့နှံ့ကာ အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် ဖြစ်လေ၏။
ပြည့်တန်ဆာမလည်း အုတ်အုတ်ကျက်ကျက် ဖြစ်သောအခါ ထိုအကြောင်းကိုသိ၍ အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းသက်ကာ မိမိကိုယ်ကို မင်းချင်းတို့အား ပြလေ၏။ မင်းချင်းတို့လည်း ပြည့်တန်ဆာမကို တွေ့သဖြင့် သူ့မိဘထံအပ်နှင်း၍ သူဌေးသားကိုလည်း လွှတ်လိုက်၏။
သူဌေးသားလည်း လွတ်လျှင် မိမိကြံစည်ထားသော အတိုင်း အမိအဖတို့ထံ ခွင့်ပန်ကာ မြတ်စွာဘုရားထံ ရဟန်း ပြုလေ၏။ ဝိပဿနာကို ပွားများလျက် မကြာမီ အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်၍ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်လေ၏။
ဥပါယ်ဉာဏ်သုံး လွန်ပိန်ချုံး
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ငုံးမျိုး၌ ဖြစ်လေ၏။
ထိုအခါ ငုံးမုဆိုးမတစ်ယောက်သည် တောမှ များစွာသောငုံးတို့ကို ဖမ်းယူကာ အိမ်တွင် ချိုင့်ဖြင့်လှောင်လျက် အစာရေစာကျွေးမွေး၍ ရောင်းချ အသက်မွေးလေ၏။
တစ်နေ့သ၌ မုဆိုးသည် တောသို့သွား၍ ဘုရားအလောင်း ငုံးပညာရှိနှင့်တကွ ငုံးများစွာတို့ကို ဖမ်းယူကာ အိမ်သို့ဆောင်ခဲ့၏။ ငုံးပညာရှိသည် “ငါကား မုဆိုးကျွေးမွေးသော အစာရေစာကို စားသောက်၍ ဝြဖိုးနေလျှင် ဝယ်သူ လာသောအခါ ရောင်းစားလိမ့်မည်။ အကယ်၍ မစားမသောက်ဘဲ ပိန်ချုံးနေလျှင် ရောင်းသော်လည်း ဝယ်သူ ရှိမည်မဟုတ်၊ ချမ်းသာရာရမည်၊ အသက်ဘေးကို ဥပါယ်ဖြင့် လွတ်စေမည်” ဟု ကြံစည်လျက် မုဆိုးကျွေးမွေးသမျှ အစာရေစာကို မစားမသောက်ဘဲနေသဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ပိန်ချုံးလေ၏။
ဝယ်သူလက်မခံ လွတ်မြောက်ပြန်
ဝယ်သူတို့သည် ငုံးပညာရှိကို မယူကြကုန်၊ တခြားငုံးတို့ကို သာ ယူဆောင်သွားကြကုန်၏၏ တခြားငုံးများကုန်လျှင် ငုံပညာရှိကိုထုတ်၍ ဤငုံးဘာဖြစ်သနည်းဟု စုံစမ်းကြည့်ရှုရန် လက်ဝါးပေါ်တွင် အသာအယာတင်၍ ထား၏။ ငုံးပညာရှိလည်း မုဆိုးမေ့လျော့စဉ် ပျံ၍ တောသို့ဝင်လေ၏။
“အဆွေတို့ … မကြံစည်သောသူသည် အကျိုးထူးမရရှိလေ၊ ငါကြံစည်အပ်သော လုပ်ငန်း၏အကျိုးထူးကို ကြည့်ရှုကြပါ၊ ငါ့မှာ ကြံစည်အပ်သော ဥပါယ်ဖြင့်လျှင် အနှောင်အဖွဲ့မှ လွတ်မြောက်ရသည်” ဟု ပြောကြားလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ထိုအခါ ငုံးပညာရှိသည် - ယခုအခါ ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -
ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
=မကြံစည်ရိုး မိုက်ပျင်းမျိုး ကျိုးထူးမရမှတ်။ ပညာရှိငုံး ဥပါယ်သုံး လုံးလုံးနှောင်ဖွဲ့လွတ်။
ထူးဆန်းအံ့ဖွယ် ပရိယာယ်
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လျှပ်ပေါ်သော ရဟန်းတစ်ပါးကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အစားလောဘ သိမ်းမရ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ငုံးမျိုး၌ ဖြစ်၍ တောအရပ်ဝယ် ခြောက်ကပ်သော မြက်သီးကို စားလျက်နေ၏။ ထိုအခါ ဗာရာဏသီပြည်၌ လျှပ်ပေါ်သော ကျီးတစ်ကောင်သည် ဆင်သေကာင်ပုပ် စသည်တို့ဖြင့် မရောင့်ရဲနိုင်ဘဲ ထို့ထက်အလွန် ရလိမ့်ဦးမည်ဟု နှလုံးသွင်းကာ တောသို့ဝင်ပြီးလျှင် သစ်သီးကြီးငယ်တို့ကို စားလျက်နေ၏။
“အို-ဦးရီ…သင်ကား မွန်မြတ်၍ လူတို့အစာ ဖြစ်သော ထမင်း ထောပတ် ဆီဥကို စားရဘိ၏၊ သို့ပါလျက် အဘယ်ကြောင့် ကြုံလှီသနည်း” –
ဟု ရှေးဦးစွာ ပဋိသန္ဓာရစကား ပြောဆို မေးမြန်းလေ၏။
ငုံးဝဖြိုးရေး ကျီးကမေး
ကျီးသည် ငုံး၏ စကားကိုကြားလျှင် -
“အို-ငုံး … ရန်သူတို့အလယ်မှာနေ၍ ရန်သူတို့ အစာကို ရှာမီးစားသောက်လျက် အမြဲ စိတ်မှာ ကြောက်ရွံ့ ထိတ်လန့်နေသော ငါကျီးအား အဘယ်မှာ ဆူဖြိုးနိုင်ပါမည်နည်း” –
“အို-ငုံး… ကျီးတို့ကား စိတ်မှာအမြဲ ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်ကုန်၏၊ လူတို့အစာကို လုယက်ခြင်း ဟူသော ယုတ်မာသောအမှုဖြင့် ရအပ်သော အစာသည် မနှစ်သက်စေနိုင်၊ သို့အတွက် ကြုံလှီပါ၏” –
“အို-ငုံး … သင်ကား ခြောက်ကပ်၍ အဆီဩဇာနည်းသော မြက်သီးစေ့တို့ကို စားရဘိ၏၊ သို့ပါလျက် အဘယ်ကြောင့် ဆူဖြိုးပါသနည်း” –
ဟု ငုံးအား ပြန်၍ ပြောဆိုမေးမြန်း၏။
ရောင့်ရဲအစာမျိုး လွန်ဝဖြိုး
ငုံးသည် ကျီး၏စကားကိုကြားလျှင် -
“အို-ဦးရီး … အလိုဆန္ဒနည်းပါးခြင်း၊ အဝေးသို့မသွားခြင်း၊ ရရသမျှသော အစာအာဟာရဖြင့် မျှတရောင့်ရဲခြင်းတို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်ကား ဆူဖြိုးပါ၏။
အမှန်အားဖြင့် အလိုဆန္ဒ နည်းပါ၍ အကြံအစည် နည်းပါးသဖြင့် ချမ်းသာခြင်းရှိလျက် စိတ်ကို ကောင်းစွာ ချီးမြှောက်သူ၏ အသက်မွေးမှုကား ချမ်းသာခြင်း ဖြစ်လွယ်၏” –
ဟု မိမိ ဆူဖြိုးခြင်း အကြောင်းကို ပြောကြားလေ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် ဒေသနာတော်ကို ဆောင်၍ သစ္စာကို ပြသည်၏ အဆုံး၌ လျှပ်ပေါ်သော ရဟန်းသည် သေတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ထိုအခါ လျှပ်ပေါ်သော ကျီးသည် - ယခုအခါ လျှပ်ပေါ်သော ရဟန်း။
ငုံးသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဆောင်ပုဒ်
(၁) လို, ကြံ, နည်းပါး၊ ဝေးမသွား၊ စားငြား စာရရာ။
(၂) ချမ်းသာစိတ်, ကိုယ်၊ ချီးမြှောက်လို၊ နိုပျို ဝဖြိုးလာ။
ခရောင်ဘွမ်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ခရောင်ဘွမ်ရွာ(Hkarongyawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဆိုင်ရန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၉၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိုင်းမှတ်ပုံတင်
ထိုင်းမှတ်ပုံတင် (ums ประจำตัวประชาชนไทย) သည် အသက် ၇ နှစ်မှ ၇၀ ကြား ထိုင်းနိုင်ငံသားများကို ထုတ်ပေးသော အစိုးရ တရားဝင် ကိုယ်ရေးမှတ်တမ်း ဖြစ်သည်။ ပလဲ့ ဖီဘွန်ဆုန်ခရမ် (Plaek Phibunsongkram) ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သော ၁၉၄၃ တွင် မှတ်ပုံတင်စနစ် စတင်ကျင့်သုံးသည်။ အနိမ့်ဆုံးအသက်ကို မူလက ၁၆ နှစ်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ၁၉၈၃ ၌ ၁၅ သို့လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၁ တွင် ၇ သို့လည်းကောင်း ပြောင်းလဲလိုက်သည်။
ထိုကတ်ကို ကိုင်ဆောင်သူ၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက်နှင့် အစိုးရဝန်ဆောင်မှုများ ရယူနိုင်ရန် အသုံးပြုသည်။ အခြား သီးသန့် ဝန်ဆောင်မှုများမှာ မိုဘိုင်းဖုန်း လျှောက်ထားခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဘဏ်ငွေစာရင်း အကောင့်ဖွင့်ခြင်း စသည်တို့တွင် သက်တမ်းရှိ မှတ်ပုံတင်ကို ပြသရန် လိုအပ်သည်။ ခိုင်လုံသော အကြောင်းမရှိဘဲ ကတ်ကို မပြသနိုင်လျှင် ဘတ် ၂၀၀ အထိ ဒဏ်တပ်ခံရနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိုင်း ဥပဒေ
သကုဏဇာတ်
(၂)ဇာတ် ရှိပါသည်။ ဧကကနိပါတ် - ၄။ ကုလာဝကဝဂ် -၃၆- သကုဏဇာတ်။ ။ မိမိနေသောနေရာအရပ်၌ ဘေးဖြစ်မည်ကို ပညာရှိငှက်က ပြောပါလျက် မပြောင်းရွှေ့ဘဲနေသဖြင့် ပျက်ကြသောငှက်များ အကြောင်း။
သည်းခံကျင့်လည်း အချည်းနှီး
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတစ်ပါးသည်မြတ်စွာဘုရားထံ ကမ္မဋ္ဌာန်းယူကာ ကောသလတိုင်းဝယ် ပစ္စန္တရာဇ် ရွာငယ်တစ်ရွာကိုအမှီပြုလျက် တောကျောင်း၌ နေသတတ်။ ရှေးဦးစွာ နေထိုင်သော လမှာပင် မီးလောင်လေ၏။
ထိုအခါ ရဟန်းသည်ကျောင်းသစ်ဆောက်ရန် ဒါယကာတိုပအား ပြောကြားလေလျှင် ဒါယကာတို့သည် လယ် ရေ သွင်းပြီးမှဆောက်မည်၊ မျိုးကြဲပြီးမှ ဆောက်မည်၊ ကာရံပြီးမှ ဆောက်မည်၊ ပေါင်းမြတ်သုတ်သင်ပြီးမှ ဆောက်မည် စသည်ဖြင့် အချိန်ကာလ ရွေ့လာကာ တစ်ဝါတွင်းလုံးလွင်ထီးခေါင်၌ ဆင်းရဲစွာ နေရ၏။ သို့အတွက် ကမ္မဋ္ဌာန်း အားထုတ်ပါသော်လည်း တစ်စုံတစ်ရာတရားထူးကို မရလေ။
ဝါကျွတ်၍ပဝါရဏာပြုပြီးသော် မြတ်စွာဘုရားထံ အဖူးအမြော်သွားပြီးလျှင် အကြောင်းစုံလျှောက်ထားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားလည်း “ချစ်သား ရဟန်း ... သင်သည် ရှေးအခါတိရစ္ဆာန်တို့သည်ပင် လျောက်ပတ်သော နေရာအရပ်ကို သိသေးသည်၊ ယခုအခါ လူဖြစ်လျက်လျောက်ပတ်သော နေရာကို အဘယ်ကြောင့် မသိသနည်း” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
သစ်ပင်ကိုင်းမှမီးခိုးထ
လွန်လေပြီးသောအခါဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ငှက်ပညာရှိ တစ်ကောင်သည် ငှက်အပေါင်းခြံရံကာ တောအရပ်ဝယ် အခက်၊ အရွက်နှင့် ပြည့်စုံသော သစ်ပင်ကြီး တစ်ပင်၌ နေလေ၏။
မီးခိုးမြင်ရဆိုဆုံးမ
ထိုအခါ ငှက်ပညာရှိသည်အကိုင်းချင်း ထိခိုက်၍ကျသော အမှုန့်ကို လည်းကောင်း၊ ထိခိုက်ရာ အရပ်မှ ဖြစ်သောအခိုးကို လည်းကောင်း မြင်လေလျှင် “ဤအကိုင်းတို့ ထိခိုက်ဖန်များလတ်သော် ပူ၍မီးထွက်ကုန်လတ္တံ့၊ ထိုမီးအောက်သို့ ကျလတ်သော် သစ်ရွက်ဟောင်း သစ်ရွက်ခြောက်တို့ကိုမီးလောင်ကုန်လတ္တံ့၊ သစ်ရွက်ကို မီးလောင်လတ်သော် သစ်ပင်ကြီးကို မီးလောင်လတ္တံ့၊ဤသစ်ပင်ကြီး၌ နေရန်မသင့်၊ အရပ်တစ်ပါးသို့ ပြောင်းရွှေ့ရန် သင့်သည်” ဟုဆင်ခြင်စဉ်းစားက ငှက်အပေါင်းတို့အား -
“အိုငှက်အပေါင်းတို့ ... ငါတို့ နေရာ သစ်ပင်ကြီးမှ မီးထွက်၍ လောင်လိမ့်မည်၊ ငါတို့မှီခိုအားထားရာ သစ်ပင်ကြီးမှာ ဘေးဖြစ်တော့မည်၊ ဤသစ်ပင်ကြီးကို စွန့်လွှတ်၍တစ်နေရာသို့ သွားကြပါ” ဟု ပြောဆို ဆုံးမလေ၏။
ငှက်ပညာရှိစကားကို နားထောင်သော ငှက်အပေါင်းတို့သည် ငှက်ပညာရှိနှင့်အတူ အရပ်တစ်ပါးသို့ ပြောင်းရွှေ့ကြကုန်၏။
ဆုံးမမရ ပျက်စီးကြ
ပညာမဲ့သော ငှက်တို့သည်“ရေတစ်ပေါက် တစ်စက် မျှသာ ရှိသော ရေအိုင်ထဲမှာ မိကျောင်းကို မြင်ရာသလော” ဟုဆင်ခြင်ပေးကာ ငှက်ပညာရှိ စကားကို မနာယူကြဘဲ ထိုသစ်ပင်ကြီးမှာပင် ကျန်ရစ်ကုန်၏။
တစ်နေ့သ၌ငှက်ပညာရှိ ဆင်ခြင် စဉ်းစားသည့်အတိုင်း မီးဖြစ်လာကာ သစ်ပင်ကြီးကို မီးလောင်လေ၏။အခိုးအလျှံ ထလတ်သော် အခိုးသင့်သော ငှက်တို့သည် တခြားသို့ မပျံနိုင်ကြဘဲမီးထဲသို့ကျ၍ သေကျေပျက်စိးကြကုန်၏။
ဤဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ ထိုရဟန်းသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
အီရိဝမ် ယူစွပ်ဖ်
အီရိဝမ် ယူစွပ်ဖ် (Erywan Yusof) သည် ဘရူနိုင်းဒါရုစလမ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်သည်။၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် အာဆီယံ၏ မြန်မာနိုင်ငံအထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသူလည်းဖြစ်သည်။
သကုဏဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ထိုအခါ ငှက်ပညာရှိ ပရိသတ်သည် - ယခုအခါ ဘုရားပရိသတ်။
အီရိဝမ် ယူစွပ်ဖ်
အီရိဝမ်ယူဆွပ်ဖ်သည် ၁၉၉၁ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်၊ ဝေလနိုင်ငံရှိ ဆွမ်ဆီးကောလိပ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၁၅ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၌ ဒုတိယဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သကုဏဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ငှက်ပညာရှိသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ပညာရှိတွေး၊ လာမည့်ဘေး၊ အဝေးကပင်သိ။
အီရိဝမ် ယူစွပ်ဖ်
အထူးကိုယ်စားလှယ်
၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဧပြီလအတွင်း အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာကာတာမြို့၌ ကျင်းပသည့် တွေ့ဆုံပွဲတွင် အာဆီယံခေါင်းဆောင်များအကြား သဘောတူညီမှု (၅)ချက် ရရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုအချက်များတွင် အာဆီယံ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်၏ အကူအညီနှင့် ဆွေးနွေးရေးလုပ်ငန်းစဉ်များ အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ရန်အတွက် အာဆီယံ အလှည့်ကျ ဥက္ကဋ္ဌ၏ အထူးကိုယ်စားလှယ်တစ်ယောက်က ကြားဝင်ညှိနှိုင်းပေးရန်၊ သက်ဆိုင်သူအားလုံးနှင့် တွေ့ဆုံရန်အတွက် အာဆီယံ အထူးကိုယ်စားလှယ်နှင့်အဖွဲ့ကို မြန်မာနိုင်ငံထံ စေလွှတ်ရန် စသည်တို့ပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် အာဆီယံ၏ မြန်မာနိုင်ငံအထူးကိုယ်စားလှယ် ခန့်အပ်ရန် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။
သနပ္ပင်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
သနပ္ပင်ရွာ (Thanutpin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကမ္မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၃၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကမ္မကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၀ ဦး၊ မ ၂၀၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။
အီရိဝမ် ယူစွပ်ဖ်
အထူးကိုယ်စားလှယ်
အထူးကိုယ်စားလှယ်ခန့်အပ်ရန် အချိန်အ​တော်ကြာ ​ဆွေး​နွေးခဲ့ကြရပြီး ထိုင်းနိုင်ငံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း Virasakdi Futrakul မှာ အထူးကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာရန် နီးစပ်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၄)ရက်​နေ့တွင် အီရိဝမ်ယူဆွပ်ဖ်က ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ တပ်မတော်မှလည်း ၎င်းကိုခန့်အပ်ခြင်းအပေါ် သဘောတူခဲ့ပြီး အိမ်စောင့်အစိုးရ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးဝဏ္ဏမောင်လွင်က အထူးကိုယ်စားလှယ်၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို ယုံကြည်မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ (သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ)
သကုဏဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
(၂) သင့်လျော်, မလျော်၊ ရပ်နှစ်ဖော်၊ သိသော်ချမ်းသာ၏။
သနပ္ပင်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သကုဏဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
သကုဏဇာတ် ပြီး၏။
-
စတုက္ကနိပါတ် - ၁။ ကာလိင်္ဂဝဂ် -(၃၀၈) သကုဏဇာတ်။ ။ ကျေးဇူးကန်းသော ခြင်္သေ့၏ ခံတွင်း၌ စူးဝင်နေသည့် အရိုးကို နုတ်ပေးသော သစ်တောက်ငှက် အကြောင်း။
ကျေးဇူးမသိ ယုတ်လေဘိ
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် ဒေဝဒတ် ကျေးဇူးမသိသောအကြောင်းကို စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဝေဝဒတ်သည် ယခုအခါ၌သာ ကျေးဇူးကို မသိတတ်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ကျေးဇူးကိုမသိတတ်သည်သာတည်း” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ခြင်္သေ့ရိုးမျက် ခံရခက်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဟိမဝန္တာဝယ် သစ်တောက်လောက်ငှက်မျိုး၌ ဖြစ်လေ၏။ ထိုအခါ ခြင်္သေ့တစ်ကောင်သည် အသားကိုစားစဉ် လည်ချောင်း၌ အရိုးတစ်ခုသည် စူးဝင်လေ၏။ လည်ပင်းသည် ဖူးဖူးရောင်လျက် အစားမစားနိုင်၊ အလွန်နာကျင်သော ဝေဒနာဖြစ်လေ၏။
အသက်စောင့်ရှောက် သစ်တောက်လောက်
အစာရှာသွားသော သစ်တောက်လောက်ငှက်သည် ထိုခြေင်္သေ့ကိုမြင်လျှင် သစ်ခက်၌ နားနေလျက် “အဆွေခြင်္သေ့ ... သင်အား အဘယ်ကြောင့် ဆင်းရဲဝေဒနာ ဖြစ်သနည်း” ဟု မေးလျှင် ခြင်္သေ့သည် လည်ချောင်း၌ အရိုးစူးဝင်သော အကြောင်းကို ပြောကြားလေ၏။ ထိုအခါ သစ်တောက်လောက်ငှက်သည် “အဆွေခြင်္သေ့ ... သင်၏ လည်းချောင်း၌ စူးဝင်နေသော အရိုးကို နုတ်၍ပေးလိုပါ၏။ ကိုက်သတ်မည်ကို ကြောက်သဖြင့် သင့်ခံတွင်းသို့ ငါမဝံဝံ့ပါ” ဟု ပြောလေ၏။