cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ခင်မျိုးချစ်
စာပေရေးသားခြင်းနှင့် စာအုပ်များ
၁၉၄၀ ၌ နဂါးနီစာအုပ်အသင်းအတွက် စစ်နှောင်ကြိုး၊ စစ်သူလျှိုများ၊ လူ့မုန်တိုင်း၊ ဘုန်းမဲ့သခင် စသည်များ ဘာသာပြန် ရေးသားပေးခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ်ဂျပန်များကို တိုက်ထုတ်အပြီး ၁၉၄၅ တွင် Three Years Under the Japs (ဂျပန်တို့လက်အောက် သုံးနှစ်တာ) အမည်ယူ၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့ကာ ယင်းစာအုပ်တွင် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့၏ ရက်စက်မှုများ၊ အမူအကျင့်များ၊ ၎င်းတို့နှင့် ရင်ဆိုင်ရပုံ စသည်တို့ကို ရေးသားထားသည်။ ၁၉၄၆ တွင် ဟိုအရေးဒီအရေး၊ ၁၉၄၈ တွင် မောင်တို့ယောက်ျား၊ ၁၉၅၂ တွင် သတင်းစာလောက စာအုပ်များကို ရေးသားဖြန့်ချိခဲ့သည်။ The 13 Carat Diamond ဝတ္ထုတိုနှင့် အခြား ဆောင်းပါးစာပေများကို ဂါးဒီးယန်း အင်္ဂလိပ်မဂ္ဂဇင်းတွင် ၁၉၅၆ နှစ်များအတွင်းကရေးသားခဲ့၍ ထို The 13 Carat Diamond ဝတ္ထုကို ဘာသာစကားအချို့သို့ ပြန်ဆိုမှုများရှိသည်။ ၁၉၇၀ တွင်ကျင်းပသော အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများမှ စာရေးဆရာများ၏ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ဝတ္ထုတိုပြိုင်ပွဲ၌ ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်၏ Her Infinite Variety ("မူရာစုံလင် သူ့အသွင်" ဟု ဦးခင်မောင်လတ်က ဘာသာပြန်အမည်ပေး) သည် ပထမဆုရရှိခဲ့၍ ထိုဝတ္ထုတိုသည် မင်းသမီးရုပ်သေးရုပ်ကလေးတစ်ခုကို မိမိ၏ ချစ်သူကိုယ်စား ကိုယ်ပွားအနေဖြင့် နှစ်သက်စွာသိမ်းဆည်းထားသူ ရုပ်သေးဆရာ အဖိုးအိုတစ်ယောက်၏ အတိတ်ကို ပြန်လည်တူးဆွ ပြောပြသော ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာ (အင်္ဂလိပ်) တွင် Heroes of Old Burma ကို အခန်းဆက်ရေးသားခဲ့၍ Anawrahta of Burma အမည်ဖြင့် ၁၉၇၀ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ရံခါတွင် Anawrahta အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း King among Men အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း ထုတ်ဝေမှုများလည်းရှိသည်။ ဤဝတ္ထုသည် ငယ်စဉ်ဘဝ အဖိုးဖြစ်သူ ကျောက်စာရုံးစာရေးကြီး ဦးဘေနှင့် ပုဂံသို့ အတူလိုက်ပါစဉ် အဖိုးဖြစ်သူပြောပြခဲ့သော ရာဇဝင်သမိုင်းပုံပြင်များကို နှစ်သက်ကာ ရေးသားခဲ့သည်။ ဒေါက်တာမောင်မောင်က အမှာစာ ရေးသားပေးခဲ့၍ ကူညီလမ်းညွှန်သူများမှာ ဗိုလ်မှူးဘရှင်နှင့် ဒေါက်တာသန်းထွန်း တို့ဖြစ်ကြသည်ဟုပင် ယင်းစာအုပ်၌ ဖော်ပြထားသည်။ King among Men အမည်သည် လူတွေကြားက ဘုရင် ဟုအနက်ရပြီး ဤနာမည်သည်ပင် အာဏာရှင်ဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းကို လှောင်ပြောင်သည့် သဘောရှိသည်ဟူ၍ ဘီဘီစီက ဖော်ပြရေးသားသည်။
၁၉၇၄ တွင် မိုက်ကယ် အိန်ဂျလို၊ ၁၉၇၆ တွင် စွန့်ခဲ့ရသော ကျွန်မဘဝပါရှင်၊ ဥရောပယဉ်ကျေးမှုအနုပညာ မိတ်ဆက် စသည့် စာအုပ်များ ရေးသားခဲ့လေသည်။ ၁၉၇၆ ၌ပင် သူမ၏ ထင်ရှားသော စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သည့် Colurful Burma (ယခု Myanmar) ကို မြန်မာရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု၊ ဓလေ့ထုံးစံ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာသဘော လူနေထိုင်မှုဘဝများ၊ ဘာသာစကား၊ အမျိုးသမီးကဏ္ဍ၊ ရိုးရာဖျော်ဖြေမှုများ၊ ပွဲတော်များအကြောင်းကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့၍ ဖြန့်ချိခဲ့လေသည်။ ၁၉၇၇ တွင် Burmese Scenes and Sketches ကို ဖြန့်ချိခဲ့၏။
၁၉၈၀ တွင် Asia Magazine ၌ Kyaikhtiyo အမည်ဖြင့် ကျိုက်ထီးရိုးဘုရား ဆောင်းပါး၊ ၁၉၈၁ တွင် A Pagoda Where Fairytale Charactets Come to Life အမည်ဖြင့် မယ်လမုဘုရား အကြောင်းရေးသားခဲ့သည်။ ယင်းနှစ်တွင်ပင် Flowers and Festivals Round the Burmese Year ကို ထုတ်ဝေခဲ့၏။ ထို့နောက် ၁၉၈၂ ရောက်သောအခါ A Wonderland of Burmese Legends ကို ရေးသားထုတ်ဝေသည်။
မိသားစု
ခင်မျိုးချစ်၏ ဖခင်ဘက်မှ အဖိုး၊ အဖွားများသည် မြန်မာပညာရှိ ဦးဘေနှင့် ဗန်းမော်ခင်လေးကြီး တို့ဖြစ်ကြ၍ နန်းတွင်းအဆက်နွယ်ဟု ဆိုနိုင်ပြီး ဘကြီးတော်လက်ထက် ကျီဝန်ကြီး ဦးကျော်ခေါင်နှင့် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် လောင်းရှည်ဝန်ကြီး ဦးမောင်ကလေး စသည်တို့သည်လည်း သူမ၏ ရှေးဘိုးဘေးများဖြစ်သည်ဟူ၍ ဘီဘီစီ (မြန်မာပိုင်း) ၏ ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်တွင်ဖော်ပြထားသည်။ သားဖြစ်သူ ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်း၏ မိခင်အကြောင်းရေးသားသော ဆောင်းပါးတိုတစ်ပုဒ်တွင် အဖွားဖြစ်သူသည်လည်း မင်းတုန်းမင်း၏ နန်းတွင်းမှ အထိန်းတော်ကြီးဟူ၍ ဖော်ပြသည်။ ၁၉၃၉ တွင် ဦးခင်မောင်လတ်နှင့် အိမ်ထောင်ပြု၍ သားတစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ သင်္ချာပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ခင်မောင်ဝင်းဖြစ်၏။ ဒေါ်ခင်မျိုးချစ် ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားဖြစ်သူနှင့် ၎င်း၏ ဇနီး တက္ကသိုလ် ရွှေရည်ဝင်း၊ မြေးနှစ်ဦး ကျန်ရစ်သည်။
နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ
နောက်ဆုံးနှစ်ကာလများ၌ ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်သည် ဆိုးရွားလှသော အဆစ်ရောင်ရောဂါဝေဒနာကို ခံစားခဲ့ရပြီး များသောအားဖြင့် အိပ်ရာထက်၌သာ နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ ထိုဝေဒနာကို အံတုရာတွင် ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်က "တစ်ခါတလေ ကိုယ်ရှုံးတယ်။ တခါတလေ သူတို့အနိုင်ရရှိတယ်။" ဟု နှစ်ဖက်ရှုံးသဘောကို ထင်ပေါ်အောင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၉၂ ဇန်နဝါရီ ၂ တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဝေဒနာများ ခံစားရသော်လည်း အေးအေးချမ်းချမ်းဖြင့်သာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဂုဏ်ပြုခံရမှု
၁၉၈၃ တွင် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ခဲ့သောကြောင့် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (တတိယအဆင့်) ချီးမြင့်ခြင်းခံရသည်။
မိသားစု
ခင်မျိုးချစ်သည် မွေးချင်းငါးယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဖခင်က အကြီးဆုံးဖြစ်သော သမီးမိန်းကလေးကို ပိပိရိရိ နေစေချင်သည်။ သူမ၏ လက်တွေ့ပုံစံနှင့် မကိုက်သော စိတ်ကူးယဉ်သည့်အကျင့်၊ ခေါင်းမာသည့်စရိုက်တို့ကို မနှစ်သက်ပေ။ မိခင်ဖြစ်သူသည်လည်း ထိုအကျင့်များကိုမနှစ်မြို့ပေ။ ခင်မျိုးချစ်သည် မိခင်ဖြစ်သူက သူမကို စနေဖွား၊ ရုပ်ဆိုးသူဟူ၍ အိမ်လာသော ဧည့်သည်များကို ပြောကြားသည်ကို စိတ်ကသိကအောက်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် မိဘများနှင့် ဆက်ဆံရေးသည် ငယ်စဉ်ကပင် အဆင်မပြေခဲ့ပေ။ သူမ၏ Colorful Burma (Myanmar) စာအုပ်တွင် သူမ၏ အပျော်ဆုံး အချိန်များမှာ စစ်ကိုင်းရှိ အဖိုးအဖွားများထံသို့ လည်ပတ် နေထိုင်စဉ်ကာလများဟု ကိုယ်တိုင်ရေးသားထားသည်။ သူမကို သူမ၏မိသားစုက မလိုချင်ဟုလည်း အမြဲခံစားခဲ့ရသည်။ ငယ်စဉ်က ဆရာဝန်ဖြစ်ချင်ခဲ့သော်လည်း မိဘများ၏ ပိတ်ပင်မှုကြောင့် ဖြစ်မြောက်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ငယ်စဉ် မိဘများက ရိုက်လျှင် သားရဲတစ်ကောင်ကဲ့သို့ ပြန်လည်၍ တုံ့ပြန်တတ်သည်ဟု နီလန်ဂျာ ဆန်းဂုပ္တရေးသော စာအုပ်၌ ဖော်ပြပါရှိသည်။ မိဘများမှာ ရှေးရိုးဆန်၍ ခင်မျိုးချစ်သည် တော်လှန်ဖောက်ထွက်ချင်သူဖြစ်သည်။ ဆယ်တန်းအောင်မြင်သောအခါ မိသားစုနှင့် ဝေးရာ ရန်ကုန်သို့ တစ်ကိုယ်တည်း ပြောင်းရွှေ့၍ တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
အမျိုးသမီးရေးရာ
ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျားမ တန်းတူရရှိရေးအတွက် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် စာပေအနေဖြင့် အမျိုးသမီး ဗဟိုပြု ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများစွာကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားသောအမျိုးသမီးဝါဒီ စာရေးဆရာမတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ၏ Colourful Burma(Myanmar) စာအုပ်တွင်ပင် အမျိုးသမီးနှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းများဖြစ်သော ပညာရေး၊ အလုပ်အကိုင်၊ ဘာသာရေး၊ စစ်ကြို၊ စစ်ပြီး အခြေအနေများကို အခန်းတစ်ခန်းဖွဲ့၍ ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ ဆောင်ရွက်စဉ် နိုင်ငံရေးသမားများ၏ အမျိုးသမီးများကို နေရာမပေးခြင်း၊ နှိမ့်ချခြင်းများကို သဘောမတွေ့ခဲ့ပေ။ သူမတည်းဖြတ်ပြုပြင်သော စာအုပ်တစ်အုပ်ကို နဂါးနီစာအုပ်အသင်းက နာမည်မထည့်ပေး၍ ခွဲခြားမှုကြုံတွေ့ခဲ့ရကြောင်း စာအုပ်တစ်အုပ်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။
စာပေရေးရာ
မြန်မာအမျိုးသမီးစာရေးဆရာများထဲမှ ခေတ်ဦးတွင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော သူတစ်ဦးဖြစ်၍ ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်ရှေ့၌ ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၊ ဒဂုန်ခင်လေးဆွေတို့ နှစ်ဦးသာရှိသည်ဟု ယူဆနိုင်၍ ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်နောက် ပေါ်ပေါက်သူများတွင် ဝါရင့်​စာရေးဆရာမကြီးများဖြစ်ကြသော မာလာ၊ လူထုဒေါ်အမာ၊ ဂျာနယ်ကျော်မမလေး တို့ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အင်္ဂလိပ်စာဖြင့် ရေးသားသော မြန်မာအမျိုးသမီးစာရေးဆရာများ၌လည်း ဒေါ်မြစိန် နှင့် ဒေါ်မီမီခိုင်တို့ဖြစ်ကြပြီး ထိုနှစ်ဦးစလုံးသည် နိုင်ငံခြားတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ကြသူများဖြစ်၍ ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်သည် ဘွဲ့မရမီ ပညာရေးတစ်ပိုင်းတစ်စဖြင့် Three Years under the Japs ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့၍ ၁၉၅၂ တွင် ဘီအေဘွဲ့ရရှိပြီးနောက် အခြားစာအုပ်များစွာကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။ သတင်းစာပညာရပ်နှင့်ပတ်သက်သော စာများကိုလည်း သူရိယဦးသိမ်းမောင်နောက် အစောဆုံးရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။
မြန်မာဘာသာစာအုပ်များ
• #ကောလိပ်ကျောင်းသူဝတ္ထု (၁၉၃၆)
• #မောင်တို့ယောက်ျားဝတ္ထု (၁၉၄၈)
• #သတင်းစာလောက (၁၉၅၂)
• #အပျင်းဖြေနည်း (၁၉၅၃)
• #ကမ္ဘာကျော်ကြားစာနှင့်စကား (၁၉၅၄)
• #ဥရောပ စာပေနိဒါန်း (၁၉၇ဝ)
• #တို့လူလေးများဆိုသလေး (ဘာသာပြန်) (၁၉၇ဝ)
• #မိုက်ကယ်အိန်ဂျလို (ဘာသာပြန်) (၁၉၇၄)
• #ဥရောပအနုပညာမိတ်ဆက် (၁၉၇၆)
• #စွန့်ခဲ့ရကျမဘဝပါရှင် (ဘာသာပြန်) (၁၉၇၆)
• #ကိုင်းပြောလိုက်စမ်းမယ် သောင်းပြောင်းထွေလာ (၁၉၉၉)
• #အင်္ဂလိပ်စာ၊ အင်္ဂလိပ်စကား (၂ဝဝ၁)
• #အင်္ဂလိပ်စာတတ်လိုသော်နှင့် စာအုပ်စင်ကျေးဇူး (ဦးခင်မောင်လတ်နှင့်တွဲရေး)
• #ရှိတ်စပီးယားပုံပြင်များ (ကျောင်းသုံးပြဋ္ဌာန်း)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အ.ထ.က (ခွဲ) မင်းဂံ
အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းခွဲ မင်းဂံသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် မင်းဂံရွာတွင် တည်ရှိသည်။ မင်းဂံရွာကို မင်းဂံရွာဟူ၍လည်းကောင်း မင်းကန်ရွာဟူ၍လည်းကောင်း ရေးထုံးနှစ်မျိုးလုံးကို သုံးပြီး ရေးလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အထက(ခွဲ) မင်းဂံ နှင့် အထက (ခွဲ)မင်းကန်မှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
မင်းဂံရွာ၏ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ရှိ ဘုတ်ရွာ၊ သက္ကယ်ကျင်းရွာ၊ ဘိုင်ပင်ရွာ၊ အရှေ့ဘက်ရှိ တောစုရွာ၊ ထုံးဖိုရွာနှင့် ပိန္နဲရိုးရွာ၊ တောင်ဘက်ရှိ ဆင်ပွတ်ကြီးရွာ၊ အနောက်ဘက်ရှိ ဇီးတောရွာ၊ အင်္ကျယ်ရွာနှင့် အိမ်ရှေ့မင်းထန်းတောဟုလူသိများသော ထန်းဥယျာဉ်(ထန်းတော)တောင်ရွာနှင့်ထန်းဥယျာဉ်(ထန်းတော)မြောက်ရွာ၊ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ကန်ပြင်ရွာနှင့် ရုံးပင်ရွာများမှ ကျောင်းသားကျောင်းသူများသည် မူလတန်းအဆင့်ကို ထိုရွာများရှိမူလတန်းကျောင်းများမှ အာင်မြင်သည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် အလယ်တန်းအဆင့်ကို အထက(ခွဲ)မင်းဂံတွင် ဆက်လက်သင်ယူကြသည်။
ဆေးဘက်‌ဆိုင်ရာနည်းပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)
ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အင်းစိန်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဆင့်မြင့်ပညာကို သင်ကြားပေးသော တက္ကသိုလ် (၃)ခုအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)သည် ၄နှစ်ကြာသင်ယူရသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာဘွဲ့ (B.Med.Tech)နှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ (M.Med.Tech) နှင့် PhD သင်တန်းများကိုပါ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။ ဤတက္ကသိုလ်တွင် အထူးပြုဘာသာရပ်များဖြစ်သော ဓာတ်ခွဲနည်းပညာဘာသာရပ်(Medical laboratory Technology)၊ ဓာတ်မှန်နှင့်ပုံရိပ်ဖော်နည်းပညာဘာသာရပ်(Medical Imaging Technology)၊ အကြောအဆစ်ဆိုင်ရာခန္ဓာသန်စွမ်းမှုဘာသာရပ်(Physiotherapy)၊ ခြေတုလက်တုနှင့်အားပြုကိရိယာဘာသာရပ် (Prosthetics and orthotics)၊ ကျန်းမာရေးသတင်းအချက်အလက်နှင့် နည်းပညာဘာသာရပ် (Health Informations and Technology) နှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည်ကုသမှုဆိုင်ရာနည်းပညာဘာသာရပ် (Radiation Therapy) စသည်တို့ကို သင်ကြားပို့ချလျက်ရှိသည်
သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တရားဝင် ဆေးဘက်ပညာသင်ကြားမှုများကို ၁၉၆၄ခုနှစ်တွင် ဆေးဘက်ပညာသည် ဒီပလိုမာဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းဒီပလိုမာမှာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ College of Radiographers ၏ လမ်းညွှန်ချက်များအရ သင်ကြားပေးခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းဒီပလိုမာကို ကိုလန်ဘိုစီမံကိန်းအရ နိုင်ငံတကာမှ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့များဖြင့် ၁၉၈၆ခုနှစ်အထိ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။
၁၉၉၃ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ Institute of Paramedical Science, Yangon အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)မှာ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပထမဆုံးဆေးဘက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၌ ဒုတိယ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာတက္ကသိုလ်ဖြစ်သော ဆေးဘက်‌ဆိုင်ရာနည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ယခင်က ဆေးဘက်ပညာသည်တက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)ဟုခေါ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)ဟု ပြောင်းလဲလိုက်သည်။
မြေစွန်း (အရှေ့)ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
မြေစွန်း (အရှေ့)ရွာ (Myaysun(East))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ မြေစွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေစွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၁ ဦး၊ မ ၁၇၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကောင်ရာရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ကောင်ရာရွာ(Kawngrar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖုန်တန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုန်တန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၄ ဦး၊ မ ၂၈၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၆၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ္စာလေးပါး
သစ္စာလေးပါး သည် ပါဠိဘာသာအားဖြင့် အရိယသစ္စာ ဟု ခေါ်သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အနှစ်သာရဖြစ်သော သဘောတရားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အကျဉ်းအားဖြင့် ဆိုလျှင် -
ဒုက္ခသစ္စာ - ဒုက္ခဟူသော ဆင်းရဲခြင်းတရားသည် အမှန်တကယ်ရှိသည်။
သမုဒယသစ္စာ - သမုဒယသည် 'ဒုက္ခ'ကို ဖြစ်စေသော အကြောင်းအရင်း အမှန်ဖြစ်သည်။ နိရောဓသစ္စာ - ဒုက္ခ၏ ငြိမ်းအေးရာ နိဗ္ဗာန်သည် အမှန်တကယ်ရှိသည်။
မဂ္ဂသစ္စာ - နိဗ္ဗာန်ကို ရရှိရန် နည်းလမ်းသည် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အမှန်ပင်ဖြစ်သည်။
စသည့် လောကမှလွတ်မြောက်ရာ မှန်ကန်သော သစ္စာတရား ၄ ပါးတို့ကို စု‌ပေါင်း၍ ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဓမ္မစကြာ နိဒါန်း[ပြင်ဆင်ရန်]
ဧဝံမေသုတံ - ဧကံ သမယံ ဘဂဝါ ဗာရာဏသိယံ ဝိဟရတိ ဣသိပတနေ မိဂဒါယေ။ တတြ ခေါ ဘဂဝါ ပဉ္စဝဂ္ဂိယေ ဘိက္ခူ အာမန္တေသိ -
အခါတပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် ဗာရာဏသီပြည် ဣသိပတနအမည်ရသည့် သားသမင်တို့ကို ဘေးမဲ့ပေးရာ မိဂဒါဝုန်တော၌ သီတင်းသုံး စံနေတော်မူဆဲဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် သဟမ္ပတိအမည်ရှိ မဟာဗြဟ္မာ၏ လျောက်ထားတောင်းပန်ချက်အရ ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းတို့ကို ဓမ္မစကြာ ဟောမိန့်တော်မူ၏။
ဒုက္ခသစ္စာ
ဣဒံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခံ အရိယသစ္စံ - ဇာတိပိ ဒုက္ခာ၊ ဇရာပိ ဒုက္ခာ၊ ဗျာဓိပိ ဒုက္ခော၊ မရဏံပိ ဒုက္ခံ၊ အပ္ပိယေဟိ သမ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော၊ ပိယေဟိ ဝိပ္ပယောဂေါ ဒုက္ခော၊ ယံပိစ္ဆံ န လဘတိ၊ တမ္ပိ ဒုက္ခံ။                                                   သံခိတ္တေန ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ ဒုက္ခာ။ (ဤတွင် ညွှန်းဆိုသော ဒုက္ခ ဟူသော စကားလုံးသည် လူအများ နေ့စဉ်သုံးစွဲနေသည့် အဓိပ္ပာယ်နှင့် မတူပါ)
ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းများ တရားဟောသည့်အခါတွင် 'မွေးဖွားခြင်း၊ အိုခြင်း၊ နာခြင်း၊ သေခြင်း၊ ချစ်ခင်သူနှင့် ကွဲကွာခြင်း၊ မနှစ်သက်သူနှင့် အတူနေရခြင်း တို့သည် ဒုက္ခဖြစ်သည်' ဟု မကြာခဏ ဟောကြားလေ့ရှိသည်။ အကျဉ်းအားဖြင့် တဏှာ၊ ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် စွဲလမ်းရာ အာရုံဖြစ်ကုန်သော ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့သည် ဒုက္ခတို့တည်း။ အမှန်တကယ်လည်း အဆိုပါ ဥပမာပေးချက်များသည် ဒုက္ခဖြစ်သော်လည်း ဒုက္ခ၏ သဘောမှာ ၎င်းဥပမာများထက် များစွာနက်နဲသည်။ အဖန်တလဲလဲ ဖြစ်ခြင်း ပျက်ခြင်း သဘောရှိသော ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ အားလုံးသည် ဒုက္ခ ဖြစ်သည်။ ပုထုဇဉ်တစ်ယောက်အနေဖြင့် မွေးဖွားစဉ်မှ သေဆုံးသည့် ကြားကာလဘဝတွင် ကြုံတွေ့ရသမျှ အားလုံးသည် ဒုက္ခဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဇာတိ၊ ဇရာ၊ မရဏ၊ သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ဒုက္ခ၊ ဒေါမနဿ၊ ဥပါယာသ စသည်တို့သည် ဒုက္ခသစ္စာများ ဖြစ်ကြသည်။
ဒုက္ခကို သုံးမျိုး ခွဲခြားထားသည်။ ထိုသုံးမျိုးမှာ
၂။ ဝိပရိဏာမ ဒုက္ခ
၃။ သင်္ခါရ ဒုက္ခ
တို့ ဖြစ်ကြသည်။
.
၁။ ဒုက္ခ ဒုက္ခ
=======
==========
ပျော်ရွှင်သော စိတ်နှလုံးချမ်းသာသော ဘဝအခြေအနေတို့သည် အစဉ်ထာဝရ တည်မြဲခိုင်ခံ့ကြသည် မဟုတ်ပေ။ အနှေးနှင့် အမြန် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ပြောင်းလဲသည်သာဖြစ်၏။ ဤကဲ့သို့ ပြောင်းလဲသောအခါ၌ နာကျင်ခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း၊ စိတ်မချမ်းမြေ့ခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်ရ၏။ ဤသို့ ဖေါက်ပြန်ပြောင်းလဲခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဆင်းရဲဒုက္ခကို ဝိပရိဏာမ ဒုက္ခတွင် ထည့်သွင်းရ၏။
ဤဖေါ်ပြပြီး ဒုက္ခနှစ်မျိုးနှစ်စားမှာ နားလည်ရန် လွယ်ကူ၍ မည်သူမျှ အငြင်းပွားမည် မဟုတ်ပေ။ နားလည်ရန် လွယ်ကူသည့်အလျောက် ပတမအရိယသစ္စာတွင် ဤအချက်အပိုင်းကို လူသိများကြပေသည်။ သို့ရာတွင် တတိယမြောက် ဒုက္ခဖြစ်သော အကြောင်းတရားတို့၏ ပြုပြင်စီရင်ခြင်းခံရသည့် အဖြစ်ဆောင်သော သင်္ခါရဒုက္ခသည် ပထမအရိယသစ္စာတွင် အရေးအကြီးဆုံး အဘိဓမ္မာအချက်အပိုင်း ဖြစ်ပေသည်။ ၎င်းအချက်အပိုင်းကို နားလည်ရန် "သတ္တဝါ" "ငါ" ဟု ယူဆကြသော အရာများကို အရင်းအမြစ် သိသည့်တိုင်အောင် ရှင်းလင်းဖေါ်ပြရန် လိုပေသည်။
ဗုဒ္ဓအဘိဓမ္မာအရ "သတ္တဝါ" "ပုဂ္ဂိုလ်" "ငါ" ဟု ခေါ်ဆိုနေကြသည်မှာ အစဉ်အမြဲ ပြောင်းလဲဖြစ်ပျက်နေကြသည့် ရုပ်နာမ်တို၏ အစုအဝေးသာလျှင်ဖြစ်၍ ၎င်းတို့ကို ခန္ဓာငါးပါး ( ပဥ္စက္ခန္ဓာ ) ဟု ငါးစု ခွဲထားနိုင်ပေသည်။ "အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဤငါးပါးသော စွဲလမ်းတပ်မက်မှု အစုအဝေး ( ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ ) သည် ဒုက္ခ ဆင်းရဲပေတည်း" ဟု ဗုဒ္ဓက ဟောကြားထား၏။
အပြည့်အစုံကို အောက်ပါလင့်ရှိ pdf ဖိုင် စာမျက်နှာ ၃၂ တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပါသည်။
ဇရာ
သတ္တဝါများ အသက်အရွယ် အိုမင်းလာခြင်းသည် ဇရာ ဖြစ်သည်။
မရဏ
သတ္တဝါများ သေကျေပျက်စီးခြင်းသည် မရဏ ဖြစ်သည်။
သောက
တစ်စုံတစ်ခုသောကိစ္စကြောင့် ဖြစ်စေ၊ မိမိကိစ္စကြောင့် ဖြစ်စေ၊ သူတစ်ပါးကိစ္စကြောင့် ဖြစ်စေ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်းသည် သောက ဖြစ်သည်။
ပရိဒေဝ
တစ်စုံတစ်ခုသောကိစ္စကြောင့် ဖြစ်စေ၊ မိမိကိစ္စကြောင့် ဖြစ်စေ၊ သူတစ်ပါးကိစ္စကြောင့် ဖြစ်စေ ငိုကြွေးခြင်းသည် ပရိဒေဝ ဖြစ်သည်။
ဒုက္ခ
သတ္တဝါများသည် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကို အမြဲပြုပြင်နေရသည့် ဆင်းရဲခြင်းသည် ဒုက္ခ ဖြစ်သည်။
ဒေါမနဿ
သတ္တဝါများသည် စိတ်အလို မကျသောအခါ စိတ်ဆင်းရဲခြင်းသည် ဒေါမနဿ ဖြစ်သည်။
ဥပါယာသ
သတ္တဝါများသည် အမှုကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ခြင်းကြောင့် ပင်ပန်းခြင်း၊ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများနှင့် ကြုံသောအခါ ပင်ပန်းခြင်း၊ ပြုလုပ်ခဲ့သော ကိစ္စများကို စဉ်းစားကာ ပင်ပန်းခြင်း၊ သူတစ်ပါးလုပ်ခဲ့သော ကိစ္စများအတွက် ပင်ပန်းရခြင်း စသည်တို့သည် ဥပါယာသ ဖြစ်သည်။
သမုဒယသစ္စာ
ဣဒံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခသမုဒယံ အရိယသစ္စံ - ယာယံ တဏှာ ပေါနောဗ္ဘဝိကာ နန္ဒီရာဂသဟဂတာ တတြတတြာဘိနန္ဒိနီ၊        သေယျထိဒံ - ကာမတဏှာ၊ ဘဝတဏှာ၊ ဝိဘဝတဏှာ။
ဘဝတွင် အဖန်တလဲလဲ အသစ်ဖြစ်စေသော စွဲလမ်းခြင်း၊ တွယ်ငြိခြင်း(တဏှာ)သည် ဒုက္ခကို ဖြစ်စေသော အကြောင်းအရင်းဖြစ်သည်။ တဏှာ တွင် သုံးမျိုးရှိသည်။ ကာမတဏှာ (ကာမဂုဏ်အာရုံများတွင် တပ်မက်ခြင်း)၊ ဘဝတဏှာ (ဘဝကို တပ်မက်ခြင်း)၊ ဝိဘဝတဏှာ (ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့်တကွဖြစ်သော တပ်မက်ခြင်း)
ကာမတဏှာ
ကာမဂုဏ်အာရုံများတွင် တွယ်ငြိခြင်းသည် ကာမတဏှာဖြစ်သည်။ ကောင်းမွန်သော အရသာ၊ ကောင်းမွန်သော အာရုံများကို ခံစားလိုခြင်း ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကို ပိုင်ဆိုင်လိုခြင်း၊ လိင်တူ လိင်ကွဲများကို တပ်မက်ခြင်း စသည့် အမျိုးမျိုးသော စွဲလမ်းတွယ်ငြိမှုများသည် ကာမတဏှာ ဖြစ်သည်။ ဒုက္ခကို ဖြစ်စေသော အကြောင်းအရင်းတစ်မျိုးဖြစ်၏။
ဘဝတဏှာ
ဘဝကို တွယ်ငြိခြင်းသည် ဘဝတဏှာ ဖြစ်သည်။ ရှင်သန်နေထိုင်ရသည့် ဘဝကို လိုလားတောင့်တသောကြောင့် ဘဝသည် မပြတ်မဆဲဘဲ အကြိမ်အကြိမ်အဖန်ဖန် ဘဝဆင်းရဲ ထပ်မံဖြစ်‌ပေါ်နေရခြင်း ဖြစ်သည်။
နိရောဓသစ္စာ
ဣဒံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓံ အရိယသစ္စံ - ယော တဿာယေဝ တဏှာယ အသေသဝိရာဂ နိရောဓော စာဂေါ ပဋိနိဿဂ္ဂေါ မုတ္တိ အနာလယော။
ဒုက္ခမှလွတ်မြောက်ပြီး ငြိမ်းအေးခြင်းဖြစ်သော တရားသည် အမှန်တကယ်ရှိသည်။ ဒုက္ခဖြစ်သည့် ရှင်သန်ခြင်း ဇာတိဘဝကို အဖန်တလဲလဲဖြစ်စေသည့် စွဲလမ်းတပ်မက်မှု ကိလေသာ တဏှာတို့ ချုပ်ငြိမ်းသည့် နိဗ္ဗာန်သည် ငြိမ်းအေးခြင်းအစစ်အမှန်ဖြစ်သည်။
မဂ္ဂသစ္စာ
ဣဒံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနိ ပဋိပဒါ အရိယသစ္စံ - အယမေဝ အရိယော အဋ္ဌင်္ဂိကော မဂ္ဂေါ။                                    သေယျထိဒံ - သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တော သမ္မာအာဇီဝေါ သမ္မာဝါယာမော သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ။             ငြိမ်းအေးခြင်းဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်သို့သွားရာ ကျင့်စဉ်နည်းလမ်းသည် အမှန်တကယ်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးဟု ခေါ်သည့် နည်းလမ်း ရှစ်ခုဖြစ်သည်။
မှန်ကန်သော အမြင်
ဒုက္ခကို သိမြင်ခြင်း၊ ဒုက္ခကိုဖြစ်စေသည့်အကြောင်းကို သိမြင်ခြင်း၊ ဒုက္ခချုပ်ငြိမ်းရာကို သိမြင်ခြင်း၊ ဒုက္ခ၏ ချုပ်ငြိမ်းစေသည့် အကျင့်တို့ကို သိမြင်ခြင်း စသည်တို့သည် မှန်ကန်စွာသိမြင်ခြင်း (သို့မဟုတ်) မှန်ကန်သော အမြင် (သမ္မာဒိဋ္ဌိ) မည်၏။
မှန်ကန်သော ကြံစည်ခြင်း
ကာမအာရုံမှ လွတ်ကင်းစွာ ကြံစည်ခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခြင်းမှ လွတ်ကင်းစွာ ကြံစည်ခြင်း၊ ညှဉ်းဆဲခြင်းမှ လွတ်ကင်းစွာ ကြံစည်ခြင်း စသည်တို့သည် မှန်ကန်‌သော ကြံစည်ခြင်း(သမ္မာသင်္ကပ္ပ) မည်၏။
မှန်ကန်သော စကား
မဟုတ်မမှန် ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ကုန်းစကားမှရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းသော စကားမှရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ သိမ်ဖျင်းသော စကားမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း စသည်တို့သည် မှန်ကန်သော စကား (သမ္မာဝါစာ) မည်၏။
မှန်ကန်သော အလုပ်
သူတစ်ပါး၏ အသက်ကို သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ မပေးသည်ကို ယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း၊ ကာမဂုဏ်တို့ကို မှားယွင်းစွာ ကျင့်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်း စသည်တို့သည် မှန်ကန်စွာပြုလုပ်ခြင်း (သို့မဟုတ်) မှန်ကန်သော အလုပ် (သမ္မာကမ္မန္တ) မည်၏။
မှန်ကန်‌သော အသက်မွေးမှု
ဒုစရိုက်အမျိုးမျိုးကိုရှောင်ကြဉ်ပြီး စစ်မှန်သန့်ရှင်းသောကိုယ်ကာယစွမ်းအား ညာဏစွမ်းအားဖြင့်အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုခြင်းသည် မှန်ကန်သော အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုခြင်း (သမ္မာအာဇီဝ) မည်၏။
မှန်ကန်‌သော အားထုတ်မှု
မိမိ၌မဖြစ်သေးသော မကောင်းမှုအကုသိုလ်တို့ကို မဖြစ်အောင် အားထုတ်ခြင်း၊ အကုသိုလ်တို့ကို ပယ်သတ်နိုင်အောင် အားထုတ်ခြင်း၊ မိမိ၌မရရှိသေးသော ကောင်းမှုမည်သောကုသိုလ်တို့ကို ရရှိအောင် အားထုတ်ခြင်း၊ ရရှိပြီးသော ကုသိုလ်တို့ကို တည်မြဲကာ တိုးပွားအောင် အားထုတ်ခြင်း တို့သည် မှန်ကန်သော အားထုတ်မှု (သမ္မာဝါယာမ) မည်၏။
မှန်ကန်‌သော အောက်မေ့မှု
ကိုယ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်နေသော ဖြစ်ပျက်နေမှုများ၊ ထိတွေ့ခံစားရမှုများ၊ စိတ်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်နေသည်များကို တရားရှုမှတ်ကာ အဖြစ်အပျက်တို့အား သတိဖြင့် စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုခြင်းသည် မှန်ကန်သော အောက်မေ့မှု (သမ္မာသတိ) မည်၏။
သံတောင်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
သံတောင်ရွာ (Thantaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ သစ်ကြီးတိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၂၂၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်လယ်ခြင်္သေ့ဖျံ
ပင်လယ်ခြင်္သေ့ဖျံ (Sea Lion) သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် "Seal (Pinniped)" ၊ မြန်မာဘာသာတွင် ရေသူ (ဝါ) ပင်လယ်ဖျံ ဟုခေါ်သော ကုန်းတပိုင်း/ပင်လယ်တပိုင်း နေထိုင်ကျက်စားကြသည့် နို့တိုက်သတ္တဝါ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ခြင်္သေ့ဖျံ နှင့် ပင်လယ်သားမွေးဖျံ (Fur Seal) တို့သည် နားရွက်ပါပင်လယ်ဖျံ (Eared Seal) ၏ မျိုးရင်းခွဲများဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လယ်ဖျံများ
မန်နောင်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
မန်နောင်ရွာ (Mannawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ကျောင်းပန်ဆင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကျောင်းပန်ဆင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၈ ဦး၊ မ ၁၂၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သားမြီးယပ်
သားမြီးယပ်ဟူသည်ကား စာမရီမည်သော သားကောင် ၏ အမြီးကို ပတ္ဂမြားဖြင့်စီအပ်သော ရွှေရိုး၊ သို့မဟုတ် ရွှေစင် တစ်ခဲနက် ခုတ်လုပ်အပ်သော အရိုးဖြင့်တပ်၍ ယပ်ကဲ့သို့ မင်းတို့ ကိုင်စွဲသုံးဆောင်သည့် မင်းအဆောင်အယောင် မင်းမြှောက်တန်ဆာ တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သာမန်သားကောင်၏ အမြီးဖြင့်လည်း ပြုလုပ်လေ့ ရှိကြောင်းဖြင့် ဇာတ်နိပါတ်တို့၌ ဆိုသည်။ သို့ရာတွင် စာမရီ သားမြီးသည် မင်းဖွယ် စိုးထိုက် တင့်တယ်လျောက်ပတ်သဖြင့် ယင်းဖြင့်သာ လုပ်ဆောင်ကြလေသည်။
ကလေးသူငယ်အပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုမူခြင်း
ကလေးသူငယ် အပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရား ပြုမူခြင်း၊ သို့တည်းမဟုတ် ကလေးသူငယ် ကာဣန္ဒြေ ပျက်ပြားစေမှုသည် ကလေးသူငယ် အပေါ် မတော်မတရား ပြုမူခြင်းမျိုး အနက် တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည့် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ တစ်ဦး (သို့မဟုတ်) ပို၍ အသက်ပိုကြီးမြင့်သည့် ဆယ်ကျော်သက် တစ်ဦးမှ ကလေး တစ်ဦးအပေါ် လိင်ကိစ္စဆိုင်ရာ စိတ်ဆန္ဒ ထကြွမှု အရေး အတွက် အသုံးချခြင်းဖြစ်သည်။ ကလေးသူငယ် အပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်တရား ပြုသည့် ပုံစံမျိုးတွင် ကလေးတစ်ဦးနှင့် လိင်မှုကိစ္စတွင် ပြုမူသည့် အပြုအမူများ ပြုလုပ်ခြင်း (မေးမြန်းရယူခြင်း သို့မဟုတ် ဖိအားပေးခြင်း သို့တည်းမဟုတ် အခြားသောနည်းလမ်းများအပါအဝင် မည်သည့်နည်းလမ်းနှင့်ပင် ဖြစ်ပါစေ)၊ မသင့်လျော်သည့် အရာကို ဖွင့်ဟပြသမှုမျိုး (လိင် အင်္ဂါများ၊ အမျိုးသမီး၏ နို့သီးခေါင်းများ အစရှိသည့်)၊ ကလေးအပေါ် အယုံသွင်းလှည့်စားခြင်း ၊ ကလေးအပေါ်တွင် လိင်ကိစ္စအတွက် အမြတ်ထုတ်ခြင်း   (သို့မဟုတ်) ကလေးသူငယ်တစ်ဦးကို ကလေးသူငယ် ညစ်ညမ်းရုပ်ရှင်၊စာပေ ထုတ်လုပ်မှုတွင် အသုံးချခြင်း ဖြစ်သည်။
ကလေးသူငယ် အပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရား ပြုမူခြင်းသည် နေအိမ်၊ကျောင်း၊ သို့မဟုတ် အလုပ်ခွင်(ကလေးသူငယ်ကို အလုပ်သမား အဖြစ် ခိုင်းစေမှုများ ရှိသည့် နေရာမျိုး)  စသည်ဖြင့် နေရာဒေသမရွေး ဖြစ်နိုင်သည်။ ကလေးသူငယ် လက်ထပ်ထိမ်းမြားမှုသည်လည်း ကလေးသူငယ် အပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရား ပြုမူသည့် အဓိက ပုံစံတစ်မျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ယူနီဆက်ဖ်(UNICEF)မှ ဖော်ပြသည်မှာ ကလေးသူငယ် လက်ထပ်ထိမ်းမြားပေးခြင်းသည် "လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရား ပြုမူခြင်းနှင့် မိန်းကလေးများအပေါ် အမြတ်ထုတ်မှုတွင် အပြန့်ပွားဆုံးပင် ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်" ဟု ဆိုသည်။ ကလေးသူငယ် အပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရား ပြုမူခြင်း၏ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများတွင် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း(depression) ၊နောက်ပိုင်းကာလ စိတ်ကစဥ့်ကလျား ဖြစ်ပေါ်ခြင်း (post-traumatic stress disorder) ၊ စိတ်သောက ဖိစီးမှု(anxiety) ၊ ပိုမိုရှုပ်ထွေးသည့် နောက်ပိုင်းကာလ စိတ်ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်ပေါ်ခြင်း(post-traumatic stress disorder) ၊ ကြီးပြင်းလာသည့်အခါတွင် ထပ်မံ၍ သားကောင်အဖြစ် ပစ်မှတ်ထားခံရရန် အလားအလာ တိုးပွားလာခြင်း ၊ နှင့် ကာယပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုသည်လည်း အခြားသော ပြဿနာတို့တွင် ပါဝင်သည်။ မိသားစုဝင်တစ်ဦး၏ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုမူခံရခြင်းသည် သွေးသားအချင်းချင်း စပ်ယှက်မှု ပုံစံတစ်မျိုးပင် ဖြစ်၍ ပို၍ ဆိုးရွားပြီး ကာလကြာရှည်သည့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှု (အထူးသဖြင့် မိဘနှင့် သွေးသားစပ်ယှက်မှု ကိစ္စမျိုးတွင်) ဝေဒနာကို ခံစားရနိုင်သည်။
အရွယ်မရောက်သေးသည့် ကလေးသူငယ်များအပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွဲမက်ခြင်း(pedophile) ဆိုသည့် စကားလုံးသည် ကလေးတစ်ဦးအပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရား ပြုမူသည့် လူတိုင်းကို ညွှန်းဆိုရာတွင် အလွယ်တကူ သုံးလေ့ရှိသည့် စကားလုံးဖြစ်သည်။ သို့သော် ကလေးသူငယ်အပေါ် လိင်ပြစ်မှု ကျူးလွန်သူတိုင်းသည် အကယ်၍သာ အရွယ်မရောက်သေးသည့် ကလေးသူငယ်များကို ပြင်းပြသည့် လိင်စိတ် စွဲလန်းမှုမျိုး မရှိသရွေ့ pedophile ဟု မဆိုနိုင်ပါ။ ဥပဒေအရ ကလေးသူငယ်အပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရား ပြုကျင့်မှုသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ တစ်ဦးမှ အရွယ်မရောက်သေးသူတစ်ဦးနှင့် လိင်ကိစ္စ ဆင်နွှဲခြင်း (သို့မဟုတ်) အရွယ်မရောက်သေးသူတစ်ဦးအပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာကိစ္စများတွင် အသုံးချရန်အတွက် အားထုတ်ရာတွင် ရာဇဝတ်သင့်၍ အကြမ်းဖက်မှုမြောက်သည့် အချက်များကို ဖော်ပြထားသည့် ကျယ်ပြန့်သော စကားရပ် တစ်ခုအနေဖြင့် မကြာခဏ အသုံးပြုကြသည်။ အမေရိကန် အမျိုးသား စိတ်ပညာ အစည်းအရုံးမှ "ကလေးသူငယ်များသည် အရွယ်ရောက်သူများနှင့် လိင်မှုကိစ္စပြုခြင်းကို ခွင့်မပြုစေရ"ဟု ထုတ်ပြန်ပြီး ထိုကဲ့သို့ ကျူးလွန်သည့် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုလည်း ရှုတ်ချမှုပြုသည်။ "ကလေးသူငယ် နှင့် ဤသို့လျှင် လိင်ကိစ္စပြုသည့် အရွယ်ရောက်ပြီးသူတစ်ဦးသည် ရာဇဝတ်သင့်ပြီး စာရိတ္တရှုထောင့်အရ မည်သည့်အခါ လျော်ကန်ခြင်း မရှိခြင်း၊သို့မဟုတ် လူ့အသိုင်းအဝန်းမှ လက်ခံခြင်းမပြုနိုင်သည့် အပြုအမူကို ကျူးလွန်နေခြင်းဖြစ်သည်"
စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ
ကလေးသူငယ်အပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရား ကျူးလွန်မှုသည် အချိန်တိုကာလတွင် ထိခိုက်သည် သာမက ရေရှည်တွင်လည်း နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် စိတ်ဖောက်ပြန်ခြင်း အပါအဝင် ဆိုးကျိုးများကို ခံစားရစေနိုင်သည်။ သက်ရောက်မှုများတွင် စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းခြင်း၊  စိတ်ပူပင်သောကဖိစီးခြင်း၊ အစားအသောက်စားသုံးသည့် ပုံစံမမှန်ခြင်း, မိမိကိုယ်ကို ယုံကြည်မှု အားနည်းခြင်း၊ စိတ် နှင့် ကိုယ် မကပ်ခြင်း၊  အိပ်စက်ရာတွင် အနှောင့်အယှက်ကြုံခြင်း၊  နှင့်  ပုံမှန် ဝေဖန် ပိုင်းခြားနိုင်မှု မရှိခြင်း (dissociative identity disorder)နှင့်  စိတ်ဖိစီးမှု (anxiety disorder) တို့ ပါဝင်သည်။  ကလေးသူငယ်များ အနေဖြင့် ၎င်းတို့ အရွယ်တွင် မပြုတော့သည့် အပြုအမူများဖြစ်သော လက်မစုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အိပ်ယာတွင် သေးပါခြင်း တို့ကို ပြုလုပ်နေမိမည် ဖြစ်သော်လည်း လိင်မှု ဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုမှု၏ အသိသာဆုံး နိမိတ်မှာ လိင်မှုဆိုင်ရာ ပြန်လည်သရုပ်ဖော်ကြည့်ခြင်း နှင့် မလျော်ကန်သည့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဗဟုသုတနှင့် စိတ်ဝင်စားမှု ရှိလာခြင်း တို့ဖြစ်လေသည်။  သူ/သူမသည် ကျောင်းနှင့် လူမှုအသိုင်းအဝန်း လှုပ်ရှားမှု များမှ စွန့်ခွါခြင်း ပြုကောင်းပြုပေလိမ့်မည်။ ထို့ပြင် များပြားသော သင်ကြားရေးနှင့် အပြုအမူဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ( တိရစ္ဆာန်များ အပေါ် ကြမ်းကြုတ်စွာ ပြုမူခြင်း၊    ၊  အာရုံစူးစိုက်နိုင်မှု လျော့ကျခြင်း(Attention deficit hyperactivity disorder,ADHD)၊ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပြုမူနိုင်မှု မရှိတော့ခြင်း (conduct disorder) နှင့် တစ်ပါးသူ အပေါ် ရန်လိုခြင်း(oppositional defiant disorder,ODD)) စသော ပြဿနာများကို ကြုံတွေ့လာနိုင်လေသည်။ ဆယ်ကျော်သက် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းနှင့် အခြားသော အန္တရာယ်ရှိသည့် လိင်မှုဆိုင်ရာ အပြုအမူများသည်လည်း အရွယ်ရောက်သောအခါ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်။ ကလေးသူငယ်အပေါ် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရား ကျူးလွန်ခံရသည့် ကိစ္စတိုင်းတွင် တင်ပြချက်အရ ၎င်းတို့အပေါ် ရာဇဝတ်ကျူးလွန်မှုသည် မိမိကိုယ်ကို အနာတရဖြစ်စေသည့် ထိခိုက်မှု အဖြစ်များထက် ၄ဆနီးနီး ရှိသည်။
သေချာစွာ ရေးသားပြုစုထားပြီးဖြစ်သော ကာလကြာရှည် ဆိုးကျိုးများသည်လည်း ထပ်မံဖြစ်ပွားနိုင်ရုံသာမက သားကောင်အဖြစ် ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်ခံရမှုသည်လည်း ဆယ်ကျော်သက် နှင့် လူငယ်အရွယ်တွင် ထပ်မံဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ကလေးသူငယ်ဘဝတွင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုခြင်း ခံရမှု နှင့် အမျိုးမျိုးသော လူငယ် စိတ်ဝေဒနာရောဂါများ ဖြစ်သည့် ရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်ခြင်း နှင့် မိမိကိုယ်ကို သတ်သေခြင်းတို့ အပြင်     အရက်သေစာသောက်စားခြင်း နှင့် ဆေးဝါး အလွဲသုံးမှုတို့နှင့်လည်း အမှတ်မထင် ဆက်နွှယ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ကလေးဘဝတွင် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုခံခဲ့ရသူများသည် စိတ်ရောဂါ ဆေးကုသမှုစနစ်များထက်စာလျှင် ရာဇဝတ်မှုဆိုင်ရာ တရားရေး စနစ်များတွင်သာ မကြာခဏလိုလို ပြန်လည် ပေါ်ပေါက်လာကြသည်။ အမျိုးသမီးများအပေါ် လေ့လာချက်တစ်ခုအရလည်း သက်လတ်ပိုင်းအရွယ် အမျိုးသမီးများတွင် ကလေးဘဝက ထိုကဲ့သို့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုခြင်းခံရသူများသည် ၎င်းတို့နှင့် ဆန့်ကျင်ဖက် အမျိုးသမီးများထက်စာလျှင် ဆေးဝါးကုသမှု စရိတ် သိသိသာသာ ပိုမိုမြင့်မားသည်ကို တွေ့ရသည်။ မျိုးရိုးလိုက်သည့် ဆိုးကျိုးများကိုလည်း ထိုကဲ့သို့ ခံစားရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏ သားသမီးများအနေဖြင့် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ လုပ်ဆောင်ရာတွင် ပြဿနာများ ကြုံတွေ့ခြင်း၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး ပြဿနာများ နှင့် စိတ်ခံစားချက်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ကြုံတွေ့ရခြင်း တို့ကို သူတို့နှင့် သက်တူရွယ်တူများထက် စာလျှင် ပိုမိုကြုံတွေ့ရသည်ကို ထောက်၍ မှတ်သားသိရှိရသည်။
ထိုသို့ လက္ခဏာရပ်များ ဖြစ်လေ့ရှိသည့် ပုံစံတစ်ခုကိုမူ တိကျစွာ မသတ်မှတ်နိင်သေးပါ။ ထို့ပြင် ထိုသို့ ဝေဒနာလက္ခဏာရပ်များအကြား ဆက်စပ်နေပုံများနှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်း အဆိုပြုချက်များစွာ ရှိနေသည်။
လေ့လာချက်များအရ ထိုကဲ့သို့ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုကျင့်ခံရသည့် ကလေးသူငယ်များတွင် ၅၁ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၇၉ ရာခိုင်နှုန်းသည် စိတ်ဝေဒနာ လက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။   အကယ်၍ ထိုသို့ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူသည် ဆွေမျိုးတစ်ယောက်ဖြစ်နေခဲ့လျှင်၊ မတော်မတရားပြုကျင့်မှုတွင် လိင်ဆက်ဆံမှု ပြုလျှင် (သို့မဟုတ်) လိင်ဆက်ဆံရန် အားထုတ်မှုပြုလျှင်၊ (သို့မဟုတ်) ခြိမ်းချောက်မှုများ (သို့မဟုတ်) လက်ရောက်မှုပြုခဲ့လျှင် ကလေးသူငယ်အပေါ် ထိခိုက်နိုင်မှုသည် ပိုမိုမြင့်မားသည်။ ထိခိုက်မှုအဆင့်သည်လည်း ထိုးသွင်းဆက်ဆံမှု ပြုသည် မပြုသည်၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ မတော်မတရားပြုသည့် ကြာချိန်နှင့် ပြုလုပ်သည့် အကြိမ်ရေ၊ လက်ရောက်မှုပြုခြင်း စသည့် အချက်များပေါ် မူတည်၍ သက်ရောက်မှုရှိသည်။   သို့ရာတွင် မိသားစုပတ်ဝန်းကျင်သည် ကလေးအပေါ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ လုံခြုံမှု၊ အားပေးမှုများကိုစွမ်းနိုင်သည့် ပတ်ဝန်းကျင်မျိုး ဖြစ်လျှင် ဆန့်ကျင်ဖက် ဆိုးကျိုးများသည် ပိုမိုလျော့နည်းရန် ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည်။
ကြက်တူရွေး (တောင်)ရွာ၊ ပါလှဲ့ (အထက်)
ကြက်တူရွေး (တောင်)ရွာ၊ ပါလှဲ့ (အထက်)
မြေဇာမြက်
မြေဇာမြက် (Cynodon dactylon) သည် မြက်မျိုးနွယ် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး တကမ္ဘာလုံးတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ဥရောပတိုက်၊ အာဖရိကတိုက် မူရင်းမြက်ပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းမြက်ပင်အား အမေရိကတိုက်သို့ စတင်မိတ်ဆက်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ ဘာမျူဒါတွင် မူရင်းပေါက်ရောက်သောမြက်ပင်မဟုတ်သော်လည်း ယင်းဒေသတွင် ကျူးကျော်မျိုးစိတ်အဖြစ် ရှိနေသည်။ ဘာမျူဒါဒေသတွင် ကဏန်းမြက်ဟု လူသိများသည်။
သပြေတန်း (ရှမ်း)ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
သပြေတန်း (ရှမ်း)ရွာ (Thapyaytan(Shan))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကင်မွန်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကင်မွန်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၃၄ ဦး၊ မ ၂၅၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ပုံရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
တောင်ပုံရွာ (Taungpong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ညောင်ကြပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၂၈ ဖြစ်သည်။
မိုင်းမောရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
မိုင်းမောရွာ (Maingmaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ မိုင်းမောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းမောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၃၈ ဦး၊ မ ၁၉၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါဖျာကရင်စုရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ဒေါဖျာ(ကရင်စု)ရွာ(Dawhpyar(Kayinsu))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ဒေါဖျာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒေါဖျာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၇၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၀၈ ဦး နေထိုင်သည်။ မြရတနာစေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်သည်။
တိုဘက်စကိုမြို့
တိုဘက်စကိုမြို့သည် ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ၃၁ ပြည်နယ်အတွင်းမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး မက္ကဆီကိုနိုင်ငံရှိ မြို့တစ်ခုသည်။၎င်းကို ၁၇ မြူနီစီပါယ် အတွင်း ခွဲခြားထားပြီး ၎င်း၏ မြို့တော်မှာ ဗီလာဟာမိုဆ(Villahermosa) ဖြစ်သည်။ ၎င်းမြို့သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ တီဟူရန့်ဒ်ပီးကျွန်းဆက် မြောက်ဘက်ပိုင်း၏ တဝက်ခန့်နှင့်လည်း ဆက်နေသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဗာရက်ရူဇ် ပြည်နယ်ဖြင့် နယ်နမိတ် ပိုင်းခြားပြီး၊ တောင်ဘက်တွင် ချိုင်းပက်စ် နှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ကမ်းပိချ်ပြည်နယ် တို့ဖြင့်လည်းကောင်း ပိုင်းခြား သတ်မှတ်ထားသည်။ အနောက်ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုပင်လယ်ကွေ့ ကမ်းရိုးတန်းကြီး အထင်ကရရှိပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ကွာတာမီလန်နိုင်ငံဖြင့် နယ်နမိတ် သတ်မှတ်ထားသည်။
ဖေသိန်း (ဒေါက်တာ)
ဖေသိန်း၊ ဒေါက်တာ(၁၉၂၈-၂၀၁၀)
ဒေါက်တာ ဖေသိန်းကို စည်သူ ဦးစံဖေ၊ ဒေါ်မြသိန်းတို့က ရန်ကုန်မြို့၌ ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ စိန်ပေါလ် အထက်တန်းကျောင်းတွင် ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၉ ခုနှစ်အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက်ဆရာအတတ်သင်ကောလိပ်ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီး ၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ ပညာဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သိပ္ပံတွဲဥပစာတန်းသို့ တက်ရောက် သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဆေးသိပ္ပံ (Faculty of Medicine) သို့ ဆက်လက်တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဆရာဝန်ဘွဲ့ရရှိသည်။ ထိုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လက်အောက်ရှိ ဆေးသိပ္ပံ၏ ဇီဝကမ္မဗေဒဌာနတွင် သရုပ်ပြဆရာအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်လက်အောက်ရှိ ဆေးသိပ္ပံကျောင်းကို စတင်ဖွင့်လှစ်သဖြင့် ဆေးသိပ္ပံကျောင်း၊ ဇီဝကမ္မဗေဒဌာနသို့ လက်ထောက်ကထိကအဖြစ်အဆင့်တိုးမြှင့်ပြောင်းရွှေ့ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ယူကေနိုင်ငံသို့ ပညာတော်သင်သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ယူကေနိုင်ငံ နယူးကာဆဲလ် အပွန်တိုင်း၊ ဒါရမ်တက္ကသိုလ် ဘုရင့်ကောလိပ်ဆေးကျောင်း (King’s College Medical School) မှ ဇီဝကမ္မဗေဒဆိုင်ရာ ပါရဂူ ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ တင်သွင်းသော သုတေသနကျမ်းမှာ အစာအိမ်ရည်ထုတ်လုပ်မှုကို ထိန်းချုပ်ထားကြသည့် ဟော်မုန်းနှင့်နာ့ဗ်တို့၏ အချင်းချင်း ဆက်စပ်မှုများ (The Interrelation of Nervous and Hormonal Control of Gastric Secretion) ဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်းသည် ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ အရေးကြီးသော တွေ့ရှိချက်တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ဒေါက်တာဖေသိန်းသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်၊ ဇီဝကမ္မဗေဒဌာနသို့ ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှစတင်၍ မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ၁၀ နှစ်တာမျှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သို့ပြောင်းရွှေ့ပြီး ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ၁၉၈၄ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ယူထမ်းဆောင်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၈၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ဆေးသိပ္ပံပညာဦးစီးဌာန၏ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အသက် ၆၀ ပြည့်သည့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင်အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီးအဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဖြစ်ပါခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးအဖြစ်မှ အနားယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ပါမောက္ခ ဒေါက်တာကြူကြူဆွေနှင့် သား ကိုဖေငြိမ်း၊ ကိုအေးကြူတို့ ကျန်ရစ်သည်။
ဒေါဖျာကရင်စုရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖေသိန်း (ဒေါက်တာ)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခချုပ်များ
တင်လှိုင် (ဒေါက်တာ)
ဒေါက်တာတင်လှိုင် ကို ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ် သခွတ်ပင်လည်ရွာတွင် ဖွားမြင်သည်။ ရွာမြောက်ကျောင်း ခေါ် ဆရာတော် ဦးခန္တီ၏ ရွှေသိမ်တော် တိုက်တွင် ပညာစတင် သင်ကြားသည်။ ၁၉၅၁ မှ ၅၈ ထိ မန္တလေး ဒိုင်အိုစီဇင် သံတဲ အထက်တန်း ကျောင်းတော်တွင် ပညာသင်သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက် ပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ရူပဗေဒ ဘာသာဖြင့် သိပ္ပံ (ဂုဏ်ထူးတန်း) ဘွဲ့ကို ၁၉၆၃ တွင် ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုတွင် ဗြိတိသျှ ကောင်စီ (ကိုလံဘို စီမံကိန်း) စကောလားရှစ် ရပြီး လန်ဒန် တက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့လွန် ပညာ သင်ကြားခဲ့ရာ M. Sc ဘွဲ့ ဂုဏ်ထူးနှင့် အောင်ပြီး၊ ၁၉၆၇ တွင် နယူကလီယာ ရူပဗေဒ အထူးပြုဖြင့် Ph. D ဘွဲ့ ရခဲ့သည်။
မကွေး၊ ရန်ကုန်၊ မော်လမြိုင် နှင့် မန္တလေး တက္ကသိုလ် များတွင် ဆရာ အဖြစ် နှစ် ၃ဝ ကျော် သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ တွင် မြန်မာ့ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ သုတေသန ဦးစီးဌာနသို့ ရွှေ့ပြောင်းပြီး ညွှန်ကြားရေးမှူး တာဝန် ထမ်းသည်။ ၁၉၉၇ တွင် အဏုမြူ စွမ်းအင် ဦးစီး ဌာနကို ဦးစီး တည်ထောင် ခဲ့ပြီး၊ ပထမဆုံး ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဖြစ်သည်။
ဒေါက်တာတင်လှိုင်သည် ၁၉၉၉ တွင် အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ အဏုမြူ စွမ်းအင် အေဂျင်စီ (IAEA) ညီလာခံ၌ မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုညီလာခံ ၅ ကြိမ်တွင် မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ - ၉၈ တွင် RCA ခေါ် အာရှ - ပစိဖိတ် ဒေသ ၁၇ နိုင်ငံ ပါဝင်သော နယူကလီယာ နည်းပညာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အဖွဲ့က ဒေါက်တာ တင်လှိုင်ကို ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့၏ ကော်မတီ များတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဒေါက်တာ တင်လှိုင်သည် ရန်ကုန် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်တွင် အချိန်ပိုင်း ပါမောက္ခ အဖြစ် ငါးနှစ် သင်ကြားခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ယူပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ နည်းပညာ ပညာရှင် အဖွဲ့၏ အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ နယူးယောက် သိပ္ပံ အကယ်ဒမီ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။
သုတေသန စာတမ်းများ ဆောင်းပါး ပေါင်းစုံနှင့် တက္ကသိုလ်သုံး စာအုပ် နှစ်အုပ် (အင်္ဂလိပ် ဘာသာနှင့်) ရေးသားသည်။ ထို့ပြင် သိပ္ပံ ပညာပေး ခေးအော့ (စ)နှင့် ပိုးချည်မျှင် မိုးနဂါး ပညာရှင် အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာအုပ် နှစ်အုပ်လည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ဘိုးလှိုင် ကလောင် အမည်ဖြင့် မဂ္ဂဇင်း များတွင် စာများ ဆက်လက် ရေးသား နေသည်။
ရည်ညွှန်း ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရန်ကုန် (သံတူကြောင်းကွဲ)
ရန်ကုန် ဟူသော အမည်သည် အောက်ပါတို့အနက်မှ တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။
သမ္ဗူရာအင်းလေးရွာ၊ ကဇင်းကြီး
သမ္ဗူရာအင်းလေးရွာ၊ ကဇင်းကြီး
အိုးသည်ရွာ၊ ကကျက်ဘက်ကံပြင်
အိုးသည်ရွာ၊ ကကျက်ဘက်ကံပြင်
ကြည်စု
ကြည်စု
ကြံ့
ခြေလေးချောင်းသတ္တဝါများထဲတွင် ဆင်ကလွဲလျှင် ရေမြင်းနှင့် ကြံ့တို့သည် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ကြံ့သည် အလျား ၁၃ ပေခန့်ရှိ၍ ပခုံးအထိ အမြင့်မှာ ၆ ပေခွဲခန့် မြင့်သည်။ အလေးချိန် ၃ တန်မျှ ရှိသည်။ ကြံ့ကို အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း၊ အာဖရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတို့၌သာ တွေ့ရသည်။ ကြံ့၏ ကိုယ်မှာ အလွန်ကြီးမား၍ အကြည့်ရလည်း ဆိုးသည်။ တစ်ကိုယ်လုံး၌ အရေပြားထူကြီး ဖုံးထားသဖြင့် အလွန်ချွန်ထက်မာကျောသော လှံသွား၊ ကျားခြေသည်း၊ ခြင်္သေ့စွယ်တို့ကိုပင် ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သည်။
ကြံ့၏ နှာတံပေါ်တွင် ချွန်ထက်မာကျောသော ဦးချိုရှိသည်။ အချို့ကြံ့မျိုးတွင် ရှေ့နောက်ယှဉ်နေသော ဦးချိုနှစ်ချောင်းရှိ၍ အချို့ကြံ့မျိုးတွင် ဦးချိုတစ်ချောင်းသာ ရှိသည်။ ဦးချိုတစ်ချောင်းနှင့်ကြံ့မျိုးကို ကြံ့ဆင်ဟု ခေါ်၍၊ ဦးချိုနှစ်ချောင်းနှင့် ကြံ့မျိုးကို ကြံ့ရှော်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုခိုင်မာသော ဦးချိုမှာ သစ်ပင်ချုံဖုတ်များကို တွန်းလှဲ ဖြိုဖျက်ရန်နှင့် ရန်သူကို ခုခံတိုက်ခိုက်ရန် အသုံးဝင်သည်။
ကြံ့သည် ပင်ကိုသဘာဝအားဖြင့် ရန်လိုကြမ်းကြုတ်သော သတ္တဝါမျိုး မဟုတ်ချေ။ ရန်သူကို ရှောင်တတ်သော်လည်း စိတ်ခက်ထန်ဖွယ်ရာတွေ့ရှိလာသည့် အခါ၊ တရှူးထိုးလိုက်တတ်သည်။ မျက်လုံးအလွန်သေး၍၊ အဝေးသို့မမြင်၊ မျက်စိလည်း မလျှင်ချေ။ သို့ရာတွင် အနံ့ခံကောင်း၍ အနံ့သိလွယ်သည့်ပြင်၊ အလွန်နားကင်းပါးသည်။
ကြံ့၏ခြေထောက်များသည် ဆင်ခြေထောက်နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသော်လည်း ယင်းတို့၌ ခြေချောင်းသုံးခုသာလျှင် ရှိသည်။ ကြံ့နှုတ်သီးမှာ ရှည်မျောမျောဖြစ်၍ အထက်နှုတ်ခမ်းသည် အောက်နှုတ်ခမ်းထက် ပို၍ ထွက်နေသည်။ နားရွက်များမှာ ရှည်လျား၍ ထောင်နေ၏။ တစ်ကိုယ်လုံး အမွေးမရှိသော်လည်း၊ နားရွက်ဖျားနှင့် အမြီးဖျားတို့တွင် အတန်ရှည်သော အမွေးအမှင်များ စု၍ပေါက်နေသည်။ အမြီးမှာသတ္တဝါနှင့် မလိုက်အောင်ပင် တိုလေသည်။ ရှေးခေတ်က ရေခဲပြင်ကြီးများတွင် နေထိုင်ကြသော ကြံ့မျိုးတို့၌ကား အမွေးရှည်များ ရှိကြသည်ဟု ဆို၏။
ကြံ့မျိုးတွင် ထင်ရှားသောအမျိုး ငါးမျိုးရှိရာ သုံးမျိုးကို အာရှတိုက်၌ တွေ့ရ၍ ကျန်နှစ်မျိုးကို အာဖရိကတိုက်၌ တွေ့ရသည်။ အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရသောကြံ့မျိုးမှာ ကြံ့ရှော်မျိုးဖြစ်၍၊ ယင်းကို ကြံ့မဲနှင့် ကြံ့ဖြူဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲထား၏။ ကြံ့မဲနှင့် ကြံ့ဖြူဆိုသော်လည်း အရောင်မှာ မတိမ်းမယိမ်းပင်ဖြစ်၏။ ကြံ့မဲမှာ မွဲပြာရောင်ဖြစ်၍ ကြံ့ဖြူမှာ မီးခိုးရောင်ညစ်ညစ် ဖြစ်သည်။ ကြံ့မဲကို အာဖရိကတိုက်အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတို့တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ အမြင့် ၅ ပေခွဲ ခန့်ရှိ၍ အလျား ၁ဝ ပေခန့် ရှိသည်။ အကောင်ကြီးတို့သည် တစ်တန်မှ နှစ်တန် အထိ အလေးချိန်စီးကြ၏။ အမြီးမှာ တိုတုတ်တုတ် ဖြစ်သည်။
ဦးချို ၂ ချောင်းအနက်၊ အရှေ့ဘက်၌ ရှိသောဦးချိုမှာ ပို၍ရှည်လျက် ၁ ပေခွဲ မှ သုံးပေကျော်ကျော်ခန့်အထိ ရှည်တတ်သည်။ ကြံ့မဲသည် အလွန်လျင်မြန်၍ သျွှိလည်းရှိသည်။ စိတ်ထွက်သည့်အခါ တစ်နာရီလျှင် မိုင်အစိတ် မိုင်သုံးဆယ် အမြန်နှုန်းနှင့် တရှူးထိုးလိုက်တတ်သဖြင့် မုဆိုးတို့သည် ထိုကြံ့မဲမျိုးကို အလွန်ကြောက်ကြ၏။ ကြံ့မဲမျိုးတွင် အမသည် သုံးနှစ်တစ်ကြိမ်ခန့် သားတစ်ကောင်ကျလေ့ရှိသည်။
ကြံ့ဖြူကို တွေ့ရသော ဒေသတို့မှာ အာဖရိကတိုက်ရှိ ယူဂန်းဒါးနယ်နှင့် ဇူးလူးလန်တို့ ဖြစ်၏။ ကြံ့ဖြူကို နှာဖျားကားကား၊ ပါးစပ်ကျယ်ကျယ် ရှိခြင်းကြောင့် ပါးစပ်ပြဲကြံ့မျိုးဟူ၍လည်း ခေါ်ကြ၏။ အလျား ၁၄ ပေ၊ အမြင့် ၆ ပေခွဲခန့်ရှိပြီး အလေးချိန် သုံးတန်နီးနီးမျှ ရှိတတ်ကြသဖြင့် ကြံ့ရှော်တွင် အကြီးဆုံးသောကြံ့မျိုး ဖြစ်သည်။ အထက်နှုတ်ခမ်းဖျားမှာ တစ်ဖြောင့်တည်းဖြစ်နေ၍၊ သစ်ရွက်သစ်ကိုင်းများကို မစားနိုင် မြက်ကိုသာ အများအားဖြင့် စားသည်။ ဦးချိုနှစ်ချောင်းအနက် အရှေ့ဘက်ရှိ ဦးချိုမှာ လက်မ ၃ဝ မှ လက်မ ၆ဝ အထိပင် ရှည်တတ်၍ နောက်ဖက်ဦးချိုမှာမူ အတန်ငယ်တိုသည်။ ကြံ့ဖြူသည် ကြံ့မဲလောက် သျွှိမရှိချေ။
အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရသော ကြံ့သုံးမျိုးမှာ အိန္ဒိယကြံ့၊ ဂျားဗားကြံ့နှင့် ဆူမတြားကြံ့များ ဖြစ်၏။ အိန္ဒိယကြံ့မျိုးမှာ အတန်ငယ်ရှားပါးလျက်ရှိရာ အာသံပြည်၌သာ တွေ့နိုင်တော့သည်။ အာဖရိကတိုက်ရှိ ကြံ့မဲမျိုးနှင့်အရွယ်၊ စားသောက်ပုံ၊ စိတ်ခက်ထန်ပုံတို့ တူသည်။ သို့ရာတွင် အရေအပြားမှာ ကြံ့မဲထက်ပို၍ အတွန့်များပြီးလျှင် ဦးချိုမှာလည်း တစ်ချောင်းတည်းရှိ၍ အရှည်တစ်ပေခန့် ရှိသည်။
ဂျားဗားကြံ့တို့သည် အိန္ဒိယကြံ့အောက် သီသီမျှငယ်၍ အလေးချိန် တစ်တန်မျှပင် မရှိချေ။ ထိုကြံ့မျိုးမှာ ဦးချိုတချောင်းတည်းရှိသော ကြံ့ဆင်မျိုးဖြစ်၍ ယင်းတို့ကို ဘင်္ဂလားပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မလေးရှားကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုတို့တွင် တွေ့ရတတ်သည်။
ဆူမတြားကြံ့မျိုးမှာ အငယ်ဆုံးအမျိုးဖြစ်၍ ဦးချိုတိုတို ၂ ချောင်း ပါရှိသည်။ အမြင့် ၄ ပေ၊ ၄ ပေခန့်ရှိတတ်၍ အလေးချိန် တစ်တန်စီးသော အကောင်မှာ အတန်ပင်ရှားသည်။ ကိုယ်ပေါ်တွင် အထူးသဖြင့် အမြီးနှင့် နားရွက်များပေါ်တွင် အမွေးအမှင်အတော်များများ ပေါက်တတ်၏။ ယင်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဘော်နီယိုကျွန်းနှင့် မလေးရှားကျွန်းဆွယ်တို့တွင် တွေ့ရတတ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ မြန်မာနိုင်ငံ စသော အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် ကြံ့သွေးကို ဆေးဝါးဖော်စပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကြံ့ကို တန်ဖိုးထားကာ မုဆိုးများက လိုက်လံသတ်ဖြတ်၍ စီးပွားရှာကြသဖြင့် ကြံ့မျိုး ပြုတ်လုမတတ် ဖြစ်ခဲ့ရာ အစိုးရက ကြံ့များကို မသတ်ဖြတ်ရန် ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားရသည်။ ကြံ့သွေးသည် နှလုံးသွေးပျက်၍ တုန်လှုပ်သောအနာ၊ သည်းခြေပျက်၍ ထိတ်လန့်ရူးသွပ်သောအနာ၊ စိတ္တဇနာ၊ ခံတွင်း သွေးထွက်သောအနာ၊ အော့အန်သောအနာ၊ အိပ်စက်မပျော် သောအနာ၊ အလွန်ပူသောအနာတို့ကို ငြိမ်းစေတတ်ဟု၏ ဆိုသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ  ကဏ္ဍ:အသုံးများသော နို့တိုက်သတ္တဝါ အမည်များ
ငြမ်း
ယနေ့ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင်အသုံးပြုသောငြမ်းအမျိုးအစားငါးခု ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ပြွန်လုံးများကို ဆက်၍ သုံးသည့် ငြမ်း၊ စက်ရုံမှ ငြမ်းအဖြစ် တပ်ဆင်ရန် ကြိုတင်ထုတ်လုပ်ပေးလိုက်သော အစိတ်အပိုင်းများကို ဆက်စပ်သုံးသည့်ငြမ်း၊ အင်္ဂလိပ် အက္ခရာ H ပုံသဏ္ဍန် ငြမ်း၊ သစ်ငြမ်း နှင့် ဝါးငြမ်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုငြမ်းအမျိုးအစား တစ်ခုချင်းစီတွင် အစိတ်အပိုင်း အချို့ပါဝင်ပြီး အများအားဖြင့် ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းများမှာ
ဒပ်ဆဲလ်ဒေါ့ဖ်မြို့
ဒပ်ဆဲလ်ဒေါ့ဖ်မြို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ ၏ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သော မြောက်ဘက် ရိုင်း-ဝက်စ်ဖေးလီးယား ပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ရိုင်းယာ မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိသည်။
ဒပ်ဆဲလ်ဒေါ့ဖ်သည် နိုင်ငံတကာ ငွေကြေး နှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အချက်အချာ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ဖက်ရှင် နှင့် ကုန်စည် ပြပွဲများကြောင့် ထင်ရှားသည်။ ဥရောပ မက်ဂလိုပိုလစ် အတွင်းတွင် တည်ရှိသဖြင့် ဒပ်ဆဲလ်ဒေါ့ဖ်မြို့သည် နိုင်ငံတကာ ဖော်ကျွန်း ၅၀၀ ကုမ္မဏီထဲမှ ကုမ္မဏီ ၅ ခု၏ ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ ဒပ်ဆဲလ်ဒေါ့ဖ်မြို့အတွင်း တည်ရှိသော မက်ဆီဒပ်ဆဲဒေါ့ဖ် သည် ကမ္ဘာ့ အဆင့်မြင့် ကုန်စည်ပြပွဲ၏ ငါးပုံ ၁ပုံကို ကျင်းပရာ နေရာဖြစ်သည်။
ညောင်ဝိုင်းစုရွာ၊ ပါလှဲ့ (အထက်)
ညောင်ဝိုင်းစုရွာ၊ ပါလှဲ့ (အထက်)
ရတနာဂမုန်း
ရောဂါပျောက်ကင်းသည်။ ထီပေါက်တတ်သည်။ စီးပွားတိုး လာဘ်ကောင်းသည်။ ရတနာဂမုန်းဥသည် ဆေးဖက်ဝင်သည်။
ဗာတီဗာမြက်
ဗာတီဗာမြက် (Chrysopogon zizanioides) သည် မြက်ပင်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်တွင် ပေါက်ရောက်လေ့ရှိသည်။
ပါပေါင်းရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ပါပေါင်းရွာ(Parpawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ ပါပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၃ ဦး၊ မ ၁၃၇၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၆၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြည်လုံးချမ်းသာဂမုန်း
ပြည်လုံးချမ်းသာဂမုန်း ကို ချမ်းသာကြီး၊ သူဌေးကြီး၊ မယ်တော်ကြီး၊ မင်းသားကြီးဟု အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်သည်။ စီးပွားတိုး၍ ထီပေါက်စေသည်။ ဈေးရောင်းကောင်းသည်။ စိုက်ပျိုးလျှင် အိုးအတွင်း၌ ကြေးပြား ၉ပြားခံ၍ စိုက်ကာ ရွှေရည်၊ ငွေရည်လောင်းပေးရသည်။ တချို့က ကျောက်သံပတ္တမြား ခံ၍ စိုက်ပြီး ရွှေရည်ငွေရည် လောင်းသည်။ နွားနို့လှူ၍ အမြစ်ကို လောင်းထည်ရမည်။ အမွှေးတိုင်ထွန်းပေးလျှက် အမွှေးနံ့သာရည် လောင်းကာ ဥပုသ်နေ့၌ တရော်ကင်မွန်းနှင် အရွက်ကို ဆေးကြောသုတ်သင်ရသည်။ ညဉ်၇-နာရီလောက်တွင် အရွက်အဖျားများမှ ရေပေါက်များ ထွက်လျက် စီးကျပြီး စိုပြေနေတတ်သည်။ အပင်ကို ဂရုစိုက်ပြီး သန်သန်ပြန်ပြန် စင်နှင် တင်ထားရန် အရေးကြီးသည်။ နေပူခံရလွန်းလျင် အရွက်များ ခြောက်လိုက်လာမည်။ မည်သည် ဂမုန်းမဆို နေပူမိမှာ ကြောက်ကြသည်။ နံနက်ပိုင်းတွင် နေရောင်ခံ၍ မွန်းတက်ကလွဲလျှင် အရိပ်ရဖို့ အရေးကြီးသည်။ ရေမရလျှင် မသန်စွမ်းတတ်ပါ။ ရေများများလောက်က များများစည်ပင်သည်။
ကော့ဆက်လူမျိုး
ကော့ဆက်လူမျိုး၊ကော့ဆက်တို၏သည် ရုရှားနိုင်ငံ တိုင်း ရင်းသားတစ်မျိုးဖြစ်၍ ရုရှားဇာဘုရင်များရှိစဉ်က အလွန် ရဲရင့်သော မြင်းစီးစစ်သားများအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ကော့ဆက် ဟူသော စကားမှာ တူရကီဘာသာမှဆင်း သက်လာ၍ လွတ်လပ်စွာ လှည့်လည်သူ သို့မဟုတ် စွန့်စားသွားလာသူ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်၊ သူတို၏ ဘိုးဘေးတို့မှာ ၁၆ ရာစုနှစ်အတွင်းက ဥရောပတိုက်အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ စတက်လွင်ပြင်များတွင် နေထိုင်ကြသည့် ရုရှား၊ ပိုး၊ တာတာ လူမျိုးများတွင် ပါဝင်ကြ၏၊ သူတို၏သည် ကော့ဆက်ဟူ သောအမည်နှင့် လိုက်လျောညီစွာ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ လှည့်လည်နေထိုင်ကြ၏၊ အနီးအပါးနိုင်ငံများကိုလည်း မကြာခဏ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ကြသည်၊ ယင်းတို၏အခြေမတည်နေထိုင်ခဲ့ကြရာမှ နောက်ဆုံးရုရှားနိုင်ငံ အတွင်းသို၏ သိမ်းသွင်းခြင်း ခံရသောအခါ။ ဇာဘုရင်၏ စစ်တပ်တွင်ဝင်ရောက်အမှုထမ်းကြသည်၊ သူတို့သည် စစ်မှု ထမ်းသော လူမျိုးစုတစ်စုအနေဖြင့် အခွန်တော် လွတ်ငြိမ်း ချမ်းသာခွင့်။ မိမိတို့ လူမျိုးချင်း အုပ်ချုပ်ခွင့်စသော အခွင့် အရေးများကို ရကြသည်၊ မျိုးရိုးအလိုက် မြင်းစီးကျင်လည်၍ မြင်းပေါ်မှပင် ဓားခုတ်။ သေနတ်ပစ် ကျွမ်းကျင်ကြသည်၊ ကော့ဆက်မြင်းတပ်များသည် တိုက်ခိုက်ရေး ကျွမ်းကျင် သလောက်ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ကြသည်၊ဇာဘုရင်များ လက်ထက်က ဆူပူသောင်းကျန်းသူများကို နှိမ်နင်းရာ၌ ကော့ဆက် စစ်သားများကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်၊ လူအုပ် ထဲသို့ မြင်းကိုဒလကြမ်းစီးလျက် ဓားလွတ်များဖြင့် ရက်စက် စွာခုတ်သတ်ခြင်း။ သေနတ်များ ပစ်ဖောက်ကာ နှိမ်နင်းခြင်း ပြုလေ့ရှိသောကြောင့် ကော့ဆက် မြင်းသည်တော်များ လာ ပြီဆိုရုံမျှဖြင့် လူများဝေးရာသို့ ရှောင်ပြေးလေ့ရှိကြသည်၊ ရုရှားတော်လှန်ရေးအတွင်းက ကော့ဆက်တို့သည် နှစ်ဖက် လုံးမှပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ ကြသည်၊ ဗော်လ်ရှီဗစ်တို့ အောင်မြင် သောအခါ သူတို့၏အထူး အခွင့်အရေးများ ဆုံးရသော်လည်း ဆိုဗီယက်အစိုးရက သူတို့ အဖွဲ့အစည်းကို ပြန်လည် ထူထောင် ပေးခဲ့သည်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျာမန်တို့ နှင့်တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကော့ဆက်တို့သည် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ဝင် ရောက် အမှုထမ်းခဲ့ကြသည်၊ ယခုအခါ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသမ္မနိုင်ငံ အတွင်းတွင် ကော့ဆက် များနေထိုင်သောသီးခြားပြည်နယ်ရှိသည်၊ ထိုပြည်နယ် ကား ကာဇက်စတန်ဖြစ်၍ ကော့ဆက်တို့၏မြေဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မြေစွန်း (အနောက်)ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
မြေစွန်း (အနောက်)ရွာ (Myaysun(West))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ မြေစွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေစွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၁ ဦး၊ မ ၁၇၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျိန်ခရိန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ကျိန်ခရိန်ရွာ(Kyinghkarein)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖုန်တန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုန်တန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၄ ဦး၊ မ ၂၈၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၆၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိန်း၊ ဦး (မြန်မာ့ အလင်း)
ဦးစိန်း (မြန်မာ့ အလင်း) (၁၂၃၂ - ၁၃ဝ၄) (ခရစ် ၁၈၇၀ -၁၉၄၂)
ဦးစိန်းမှာ ပုသိမ်မြို့ စာရေးကြီး ဦးမောင်ကလေး၊ ဒေါ်မမ တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၂ ခုနှစ်၊ နတ်တော် လပြည့်ကျော် ၇ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ နံနက် ၄ ချက်တီး (၁၈၇၀ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ရက်) အချိန်တွင် ဖွားမြင်သော သားကြီး ဩရသ ဖြစ်၏။ ညီများမှာ ပုသိမ် ဦးဘဂျမ်းနှင့် ကျောင်းသုံး မြန်မာ ရာဇဝင် ရေးသော ရာဇဝင် ဆရာကြီး ဦးဘသန်းတို့ ဖြစ်လေသည်။
ဦးစိန်းသည် အိုး (လ်ဒ်) အင်ထရင့် (စ) (Old Entrance) စာမေးပွဲကို လည်းကောင်း၊ စက္ကရီတေရီ စာမေးပွဲ (Indian Matriculation) ကို လည်းကောင်း ကောင်းစွာ အောင်မြင် ခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါ၏။
ရှေးဦးစွာ ရွှေဘိုမြို့တွင် စက္ကရီတေရီ အလုပ်နှင့် ဝန်ထောက် အလုပ် တို့ကို တကြိမ်တည်း လက်ခံ၍ အနှစ် နှစ်ဆယ်မျှ လုပ်ကိုင် နေခဲ့၏။ ရွှေဘိုမြို့၌ နေထိုင် ခဲ့စဉ် အတွင်းလည်း ဗုဒ္ဓဘာသာ အသင်းမှ ဆရာတော် ဘုရားကြီး၏ ပညာရင်နို့ကို သောက်စို့ ခဲ့သည်မှ အစ အင်္ဂလိပ် စာများကို လုံးဝ စွန့်လွှတ် လိုက်ကာ မြန်မာ ပိဋကတ် ကျမ်းစာ တို့နှင့် တကွ မြန်မာစာ သက်သက် တို့ကိုသာ ရှေးမြန်မာ မင်းများ လက်ထက်တော်တို့ အခါက အမှုထမ်း ခဲ့သော စာဆိုတော် ပညာရှိကြီးများ အထဲတွင် နည်းနိဿရည်း ခံကာ ကြိုးစား အားထုတ် သင်ကြား ခဲ့ပေသည်။
သို့နှင့် စာပြောခြင်း၊ စာရေးခြင်း အမှုတို့၌ ကျော်ကြား ထင်ရှား လာသည် သာမက မဟာ ဂီတ အဝင်အပါ တေးကြီး၊ ဘွဲ့ကြီး၊ ယိုးဒယား၊ ပတ်ပျိုး၊ ရတု၊ ရကန် အစ ရှိသည့် သုခုမ ပညာရပ် များတွင်လည်း နည်းစနစ် တကျ ဆိုတတ်ခြင်း၊ ပတ္တလား တူရိယာ ကိုလည်း ကောင်းစွာ တီးတတ်ခြင်း တို့ကြောင့် အမည်ကျော် သဘင်ပညာ သည်ကြီးများ ကိုပင် သင်ကြား ပေးရသည့် အခြေသို့ ရောက်ခဲ့သည်။
ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီး ခရစ် သက္ကရာဇ် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် စစ် အတွင်းက အင်္ဂလိပ် အစိုးရကို ထိခိုက် စေသည့် စစ်သတင်း အချို့ကြောင့် ရပ်စဲ ထားခြင်း ခံရသော "မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ" ကို ပြန်လည် ထုတ်ဝေ ကြသော အခါ၌ မူကား "တိုက်အုပ်" အဖြစ် ခေါ်ယူ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသောကြောင့် အယ်ဒီတာ ဦးသင်နှင့် အတူ တွဲဖက် လုပ်ကိုင် နေရသည်။ ထိုစဉ် အခါက ဦးစိန်းမှာ အသက်အရွယ် အားဖြင့် ငါးဆယ် နီးပါး ခန့်ပင် ရှိ၍ နေပါပြီ။ မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာ တိုက်သို့ ဦးစိန်း ရောက်ပြီး၍ များမကြာ မြင့်မီပင် အယ်ဒီတာ ဦးသင်မှာ လူမသမာ မျက်နှာကြီး အချို့ တို့၏ ရန်ငြိုးကြောင့် "ငမိုး" ဆိုသူ လူသတ်သမား တဦး၏ ဓားမြှောင် သွားတွင် အသက် ပါသွားရ ရှာချေသည်။ ထိုအခါ ဦးစိန်းသည် တိုက်အုပ် တာဝန်ကို သာမက အယ်ဒီတာ တာဝန် ကိုပါ ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်ရ ပြန်သည်။
ခရစ် သက္ကရာဇ် ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ လတွင် မြန်မာ နိုင်ငံတော်သို့ ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်၏ သားတော် ဝေလ မင်းသားသည် တိုင်းခန်း လှည့်လည် လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှာ တနိုင်ငံလုံး ကလည်း ဟုမ္မရူး - ကိုယ်ပိုင် အုပ်ချုပ်ရေးကို အပူတပြင်း တောင်းဆို နေချိန် ဖြစ်သဖြင့် ဝေလ မင်းသားကို ကြိုဆို ဧည့်ခံခြင်း မပြုဘဲ တညီတညွှတ်တည်း သပိတ် မှောက်ကြရန် တနိုင်ငံလုံးက ဆုံးဖြတ် ကြသည့် အလျောက် မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာ ကလည်း သပိတ် မှောက်မည့် အရေးဘက်မှ အားပေး ရေးသား မိသောကြောင့် အယ်ဒီတာ ဦးစိန်း ကိုလည်း ဦးချစ်လှိုင်၊ ဦးကွန်း၊ ဦးဘလှိုင်၊ ဦးဘဦး၊ ဦးဘစီ၊ စီ-ပီ ခင်မောင် အစရှိသော အခြားသော နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ နည်းတူ အင်္ဂလိပ် အစိုးရက ဟုမ္မလင်းသို့ ခေတ္တ ခဏ ပို့ထားခြင်း ခံရ ရှာသေးသည်။