cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကမ္ဘာ့ဘဏ်
၁၉၄၅ − ၁၉၆၈
ဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ဂျွန်မက္ကလွိုင်း က ပထမဆုံး အနေဖြင့် ပြင်သစ်ပြည်ကို ငွေချေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ပိုလန် နှင့် ချီလီ နိုင်ငံတို့က ငွေချေးရန် တောင်းဆိုသော်လည်း မရခဲ့ပေ။ ချေးငွေမှာ ပြင်သစ်တို့ တင်ပြတောင်းဆိုသော ပမာဏ၏ တစ်ဝက် ယူအက်စ်ဒေါ်လာ ၉၈၇ မီလျှံ ဖြစ်သည်။ ထိုချေးငွေကို မည်ကဲ့သို့ အသုံးပြုရမည်ကို တင်းကျပ်သော စည်းမျည်းများ ထားရှိသည်။ ပြင်သစ်အစိုးရ က အခြားနိုင်ငံခြားများ သို့ ချေးငွေမဆပ်မီ ကမ္ဘာ့ဘဏ် ချေးငွေဆပ်အောင် ဘဏ်ဝန်ထမ်းများ က လုပ်ဆောင်ကြရသည်။ အမေရိကန် အစိုးရ က ပြင်သစ်အစိုးရအဖွဲ့ ထဲ တွင် ကွန်မြူနစ် များ မပါဝင်စေရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ချေးငွေရရှိရန် ပြင်သစ်အစိုးရ က လည်း ကွန်မြူနစ်တို့ ပါဝင်သော ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် ပြင်သစ်တို့ချေးငွေ အလျှင်အမြန် ရရှိခဲ့သည်။
မာရှယ်စီမံကိန်း အရ ၁၉၄၇ တွင် ဥရောပနိုင်ငံ အများစု မှာ အကူအညီများ ရရှိပြီးဖြစ်၍ ကမ္ဘာ့ဘဏ်သည် ဥရောပပြင်ပ နိုင်ငံများသို့ ငွေထုတ်ချေး နိုင်လာခဲ့သည်။၁၉၆၈ တိုင်အောင် ချေးငွေများသည် ငွေပြန်ပေါ်လွယ်သော ဆိပ်ကမ်း၊ အဝေးပြေးလမ်းများ နှင့် ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ စသည့် လုပ်ငန်း စီမံကိန်းများ ကိုသာ ထုတ်ချေးခဲ့သည်။
၁၉၆၈ − ၁၉၈၀
၁၉၆၈ မှ ၁၉၈၀ များ အတွင်းတွင်မူ ကမ္ဘာ့ဘဏ်သည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများရှိ လူများ၏ အခြေခံလိုအပ်ချက် အတွက် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ချေးငွေမှာလည်း ပိုများလာခဲ့သည်။ အခြေခံအဆောက်အဦး အတွက်သာမက လူမှုဝန်ဆောင်မှုများ နှင့် အခြားလုပ်ငန်းဆောင်တာများ အတွက်ပါ ထုတ်ချေးသော ကြောင့် ဖြစ်သည်။
၁၉၆၈ ခုတွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသော ရောဘတ် မက်နာမာရ က မူဝါဒ ပြောင်းလဲခဲ့သော ကြောင့် ဖြစ်သည်။ မက်နာမာရ က အမေရိကန် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဘဝ နှင့် ဖို့ဒ်မော်တာကုမ္ပဏီ ဥက္ကဋ္ဌ ဘဝ တွင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သကဲ့သို့ ဘဏ်ကို စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။ သူသည် စာသင်ကျောင်း နှင့် ဆေးရုံ ဆောက်လုပ်ခြင်း၊ စာတတ်မြှောက်မှု နှင့် လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေးတို့တွင် မြှင့်တင်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ငွေချေးရန် တောင်းခံလာသော နိုင်ငံများ၏ အချက်အလက်များကို စုဆောင်းထားနိုင်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ငွေချေးရန် စိစစ်ရာတွင် ပိုမိုမြန်ဆန် လာခဲ့သည်။ သူသည် မြောက်ပိုင်းဘဏ်များ ငွေထုတ်ချေးရန် မလုံလောက်တော့သောအခါ ချေးငွေ ပိုချေးနိုင်ရန် ဘဏ်ငွေထိန်း ယူဂွင်း ရော့ဘာဂ့် ကို ငွေရှာခိုင်းခဲ့သည်။ ရော့ဘာဂ့် က ဘဏ်တွင်ငွေပိုများလာစေရန် ငွေချေးစာချုပ်များ ထုတ်ရောင်းခဲ့သည်။ တတိယ ကမ္ဘာရှိ ဆင်းရဲသော နိုင်ငံများကို အကူအညီများစွာ ပေးသောအခါ ချေးငွေများစွာ နစ်မြုပ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ မှ ၁၉၈၀ အတွင်း ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ရှိသောကြွေးမြီ မှာ နှစ်စဉ် ၂၀ % တက်လာခဲ့သည်။
၁၉၈၉ − ယနေ့ခေတ် အထိ
၁၉၈၉ တွင် များစွာဝေဖန်ခံရသောကြောင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ် မူဝါဒ ပြောင်းခဲ့သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး သမားများ နှင့် အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ က လည်း လူများကို ကူညီနိုင်ရန် ငွေချေးကြသည်။ ယခုအခါတွင် ဘဏ်၏စီမံကိန်းတွင် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး အတွက် ချမှတ်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
ထောင်စုနှစ် ဖွံဖြိုးရေး ရည်မှန်းချက်များ
ကမ္ဘာ့ဘဏ်သည် ထောင်စုနှစ် မတိုင်ခင်တွင် ထောင်စုနှစ် ဖွံဖြိုးရေး ရည်မှန်းချက် ကို ပြည့်မှီရန် အလေးထားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ − မဆင်းရဲလွန်းသော နိုင်ငံများကို အတိုးနှုန်းအနည်းငယ်မြှင့်၍ အဓိက ချေးရန်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးရေး အဖွဲ့ က အတိုးနှုန်းအနည်းငယ် သို့ မယူပဲ၊ သို့ ကူညီငွေ ကို အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံများသို့ ပေးရန် တို့ ဖြစ်သည်။ ဘဏ်၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ ပို၍ ဖွံ့ဖြိုးရန် နှင့် ဆင်းရဲမှုလျော့နည်း လာစေရန် ဖြစ်သည်။
အဓိက အချက်များ
ကမ္ဘာ့ဘဏ် က စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးရန် အဓိက အချက်ငါးချက်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျှော့ချရေး ဗျူဟာ
အဆင်းရဲဆုံးသော ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ အတွက် ဘဏ်သည် ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျော့နည်းစေရေး နည်းဗျူဟာ တစ်ရပ်ကို ချမှတ်ထားသည်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်သည် အသင့်တော်ဆုံးသော နည်းဗျူဟာ ရရှိနိုင်ရန် နိုင်ငံသားများ၏ အကျိုး နှင့် လိုလားချက်များကို အထူးဂရုပြု ကြည့်ရှုလေ့လာသည်။ ထို့နောက် အစိုးရ က သဘောတူသော အခါ ဘဏ်က အကောင်အထည်ဖော်သည်။
နိုင်ငံပေါင်း ၄၅ နိုင်ငံ က ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံး နိုင်ငံများ အတွက် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂၅.၁ ဘီလျှံ ကို ကမ္ဘာ့ဘဏ် ၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှု အသင်း သို့ပေးလှူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၎င်းအသင်းမှ နိုင်ငံပေါင်း ၈၀ ကိုပြန်လည် ကူညီ ပေးလှူနိုင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌ ရောဘတ်ဇူဝဲလ်လစ် က အလှူငွေများသည် ထိုနိုင်ငံများက အားအထားဆုံး ဖြစ်သည်ဟု အတည်ပြုပေးခဲ့သည်။
ဦးဆောင်သူများ
ယခု ကမ္ဘာ့ဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌမှာ ရောဘတ်ဇူဝဲလ်လစ် ဖြစ်ပြီး သူသည် ဒါရိုက်တာ ဘုတ်အဖွဲ့ အစည်းအဝေးများ ကို ဦးဆောင်မှုနှင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းစဉ်များ အတွက် တာဝန်ရှိသည်။ ဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌသည် အမြဲတမ်းပင် အမေရိကန် နိုင်ငံသား ဖြစ်ပြီး အများဆုံး ငွေရင်းစိုက်ထုတ်သူ ဖြစ်သော အမေရိကန်နိုင်ငံ က သာ ရွေးချယ်သည်။ ထို့နောက်အုပ်ချုပ်မှု အဖွဲ့ က အတည်ပြု ခန့်အပ်သည်။ ငါးနှစ်သက်တမ်းအတွက် ဖြစ်ပြီး နောက်ထပ်လည်း အရွေးခံနိုင်သည်။
အမှုဆောင်ညွန်ကြားရေးမှူးများ သည် သက်ဆိုင်ရာ ကမ္ဘာ့ဘဏ် အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့နောက် ဒါရိုက်တာ ဘုတ်အဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းကာ သီတင်းတစ်ပတ်လျှင် နှစ်ကြိမ်ကျ စည်းဝေးကာ ဘဏ်ချေးငွေများအတည်ပြုပေးခြင်း၊ မူဝါဒသစ်များ ချမှတ်ခြင်း၊ နိုင်ငံများသို့ ကူညီရန် နည်းလမ်းရှာဖွေခြင်း နှင့် အခြားအရေးကြီး အကြောင်းအရာများကို ဆွေးနွေးကြသည်။
ဘဏ်တွင် အမှုဆောင် ဒု ဥက္ကဋ္ဌ ၂ ဦး၊ အကြီးတန်း ဒု ဥက္ကဋ္ဌ ၃ ဦး နှင့် ဒု ဥက္ကဋ္ဌ ၂၄ ဦးရှိသည်။
မဲပေးနိုင်မှု
ကမ္ဘာ့ဘဏ် ၏ မဲပေးနိုင်မှုအင်အား သည် ၂၀၁၀ တွင် ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ အထူးသဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံသည် မဲပိုမိုပေးနိုင်လာခဲ့သည်။ မဲပေးနိုင်မှုများသော နိုင်ငံများမှာ အမေရိကန်(၁၅.၈၅%)၊ ဂျပန်(၆.၈၄%)၊ တရုတ်(၄.၄၂%)၊ ဂျာမနီ(၄%)၊ ပြင်သစ်(၃.၇၅%) နှင့် ဗြိတိန် (၃.၇၅%) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထိုပြောင်းလဲမှုတွင် ဘရာဇီး၊ အိန္ဒိယ၊ တောင်ကိုရီးယား နှင့် မက္ကဆီကို ကဲ့သို့သော အခြားနိုင်ငံများလည်း မဲပေးနိုင်မှုအင်အား ပိုရခဲ့သည်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများ ၏ မဲအင်အားကို လျော့ချခဲ့သည်။ ရုရှားနိုင်ငံ ၏ မဲအင်အားမှာမူ မပြောင်းလဲခဲ့ပေ။
ဝေဖန် ဆန်းစစ်မှုများ
ကမ္ဘာ့ဘဏ် ကို စီးပွားရေးပညာရှင်ချုပ်ဟောင်း ဂျိုးဇက် စတစ်ဂ်လစ် အပါအဝင် အကယ်ဒမီများ၊ Survival International ကဲ့သို့ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများ က ဝေဖန်စမ်းစစ်သုံးသပ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသုံးသပ်ချက်များ က ထောက်ပြသည်မှာ ဘဏ်၏ အကူအညီများသည် အရမ်းစောလျင်စွာ သော်လည်းကောင်း၊ ဆိုးရွားစွာ သော်လည်းကောင်း အကောင်အထည် ဖော်မိလျှင် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ပင် ထိခိုက်စေသော ပြောင်းပြန်အကျိုးသက်ရောက်မှု ဖြစ်ပေါ်သည် ဟု ဆိုသည်။
ကက်သရင်း ကော်ဖီး က သူ၏ စာအုပ် Masters of Illusion: The World Bank and the Poverty of Nations (1996) တွင် ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ တောင်ပိုင်းနိုင်ငံများအတွက် လုပ်ဆောင်မှုများသည် ဆိုးရွားလှကြောင်း ထောက်ပြခဲ့သည်။ ဘဏ်သည် ဖွံ့ဖြိုးမှု တွင်သာ အာရုံစိုက်လွန်းနေပြီး ဆေးတမယ် တည်းဖြင့် အမျိုးမျိုးသော နိုင်ငံများကို ကုသနေကြောင်း ပြောခဲ့သည်။ အအောင်မြင်ဆုံး အစီအစဉ်တွင်ပင် နိုင်ငံများ၏ ဘဏ္ဍာရေး အခြေခံများနှင့် တန်ဖိုးထားမှု များကို မသုံးပဲ အနောက်တိုင်းအမူအကျင့် များကို သွတ်သွင်းစေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယ အချက်မှာ ကမ္ဘာ့ဘဏ် က ဆင်းရဲလွန်းသော နိုင်ငံများသည် ပြင်ပမှ ငွေကြေးနှင့် အကြံဉာဏ်များ မရရှိပဲ မတိုးတက်နိုင်ဟု အထင်ရောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများမှ အဖွဲ့အစည်းများက ထောက်ပြသည်မှာ ကမ္ဘာ့ဘဏ် လုပ်သည်မှာ ဆင်းရဲသားများကို ဆင်းရဲမှု အတွက် အပြစ်တင်နေခြင်း ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ဘဏ်သည် မူဝါဒ အားဖြင့် လည်းကောင်း လက်တွေ့ အားဖြင့်လည်းကောင်း အသွင်နှစ်မျိုး ဖြင့် တည်ရှိသည်။ မူဝါဒအားဖြင့် ဘဏ်သည် အလှူရှင်နှင့် ငွေရှင်အစိုးရများ၊ ပုဂ္ဂလိက ဈေးကွက်များ နှင့် အခြားအပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ အလိုအရ လုပ်ဆောင်လေ့ ရှိသလို လက်တွေ့အားဖြင့် ၎င်းသည် ရိုးရှင်းပြီး အကူအညီပေးရန် နှင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ အထောက်အပံ့များ ပေးရန် တို့တွင် လုပ်ဆောင်သည်။ ဈေးကွက်နှင့် အလှူရှင်များ အလိုအရ ကမ္ဘာ့ဘဏ်က ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို ဈေးကွက်စီးပွားရေး မူဝါဒ နှင့်သာ ဖြေရှင်းနိုင်သည် ဟူသော မူဝါဒချမှတ် ထားသည်။ သို့သော် ၎င်းမှာ မှားယွင်းနေသည် ဟု လူအများ က မြင်ကြသည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်လွန်များတွင် ကမ္ဘာ့ဘဏ် နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေး ရန်ပုံငွေအဖွဲ့ တို့သည် ဝါရှင်တန် သဘောတူညီချက်ကို စတင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုသဘောတူညီချက်သည် ဂျီဒီပီ တိုးတက်မှုကို အာရုံစိုက်လွန်းခြင်း သာရှိပြီး ထိုတိုးတက်မှု ခိုင်မြဲအောင် မလုပ်ဆောင်နိင်ခြင်း ကို ယခုအခါ အများစု က သိလာကြပြီဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် ဘဏ်သည် အမေရိကန်နှင့် အနောက်ဥရောပ နိုင်ငံများ အကျိုးကို တခြား ကမ္ဘာ့နေရာများ တွင် အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ပေါ်အားထားမှုကို လျော့ချရန် တောင်ပိုင်းဘဏ် ကို တည်ထောင်ပြီးသော တောင်အမေရိက နိုင်ငံများ တွင်ပင် လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘဏ်ဥက္ကဋ္ဌ ကို အမေရိကန် ကသာ ရွေးချယ်ခွင့်ရှိပြီး အမေရိကန် သမ္မတ က ခန့်အပ်ခြင်းကြောင့် လူ အများစု က မကျေနပ်ကြပေ။ အမေရိကန် က ငွေရင်း ၁၆ % သာ စိုက်ထုတ်သော်လည်း ထိုသို့ လုပ်ဆောင်ခွင့် ရနေခြင်းမှာ မတရား ဟု မြင်ကြသည်။ ကျန်နိုင်ငံများ အားလုံးပေါင်း က စုပေါင်းထောက်ခံမှသာ အရေးကြီးသော ဆုံးဖြတ်ချက် အတည်ဖြစ်ခြင်း ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ လုပ်ဆောင်မှုများ ကို ထုတ်ပြန်ပေးရန် မလိုအပ်ခြင်း တို့ကြောင့် လည်း ဖြစ်သည်။
ဆန္ဒပြခံရခြင်းမှာ အများဆုံးသော ဝေဖန်မှုများပင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၂ ကမ္ဘာ့ဘဏ် အော်စလို ဆန္ဒပြပွဲ အောက်တိုဘာ ပုန်ကန်မှု နှင့် ဆီယက်တယ် တိုက်ပွဲ တို့ က ဆန္ဒပြခံရမှုများထဲမှ အနည်းငယ် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့အနှံ့အပြား တွင်လည်း ဖြစ်ပေါ်လေ့ ရှိရာ ဘရာဇီး နိုင်ငံ ရှိ ကရာပို လူမျိုးများ က ပင် ထိုသို့ပွဲများကို ကျင်းပကြသည်။
အချက်အလက် အခက်အခဲ
ထို့ပြင် ဘဏ်၏ အချက်အလက်များ ဆိုင်ရာ စုဆောင်းမှု၊ မှန်းဆမှု၊ လည်ပတ်ခြင်း၊ လုပ်ဆောင်ခြင်း တို့ အတွက်ကြောင့်လည်း ဝေဖန်ခံရသည်။ ဘဏ်မှ ထုတ်ပြန်သော အချက်အလက်များသည် ကြီးမားသော ချေးငွေများကို အဘယ်ကြောင့် ချေးရသည်ကို ရှင်းပြနိုင်စွမ်းရှိသဖြင့် အရေးကြီးသည်။ ဘဏ်က ကမ္ဘာတဝန်း ရှိ သိပ္ပံပညာရှင်များ၊ အဖွဲ့အစည်းများ နှင့် အခြားလူများ အကူအညီဖြင့် ထို အချက်အလက်များ ရယူရန် နှင့် နည်းဗျူဟာ ချမှတ်ရန် လုပ်ဆောင်သည်။ အချက်အလက်များက လူအများ ကမ္ဘာ့ဘဏ် လုပ်ဆောင်မှုများ အပေါ် ဂရုမမူမိစေရန် အာရုံလွဲပေးခဲ့သည်။ အနောက်ဥရောပ နိုင်ငံများ ထံမှ အချက်အလက်ဆိုင်ရာ စနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အခြား နိုင်ငံများမှ စနစ်ကို ဘေးဖယ်စေပြီး ဥရောပ စနစ်ကို သာ သုံးရန်တွန်းအားပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘဏ်က အချက်အလက် ထုတ်ပြန်မှု ကို မည်သို့ အသုံးချမည်ကို အစီအစဉ်ကျကျ လုပ်ဆောင်သောအခါ ထိုထုတ်ပြန်မှုများသည် ဘဏ်အတွက် အရေးကြီးလာသည်။ မည်သည့်အတွက်ကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးမှုတွင်သာ အာရုံစိုက်ရသည်ကို ရှင်းပြရန် အတွက် ဖြစ်သည်။
အခြေခံအဆောက်အဦး ညှိနှိုင်းမှု
ဆင်းရဲသောနိုင်ငံများ အတွက် အခြေခံအဆောက်အဦး ညှိနှိုင်းမှု ၏ အကျိုးဆက် သည်လည်း အထူးဝေဖန်ခံရသော ကမ္ဘာ့ဘဏ် ၏ မူဝါဒဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀ နှောင်းပိုင်း လောင်စာဆီ အကျပ်အတည်း သည် နိုင်ငံအများအပြား ကို ငွေကြေးအခက်အခဲ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
အခြေခံအဆောက်အဦး ညှိနှိုင်းမှု ဆိုင်ရာ ချေးငွေ ကို ထုတ်ချေးမည်ဟု ကမ္ဘာ့ဘဏ် က ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထို အစီအစဉ်တွင် ငွေဖောင်းပွမှု လျှော့ချရန်၊ ထုတ်ကုန် နှင့် ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု တိုးမြှင့်ရန်၊ ငွေလဲနှုန်းပြောင်းလဲပေးရန် နှင့် သယံဇာတ များကို အစိုးရ က အသုံးချပုံ နည်းလမ်းများ ကို ပြောင်းလဲရန် စသည်တို့ ပါဝင်သည်။ ထိုနည်းလမ်းများသည် အထက်ပါ မူဝါဒချမှတ် အကောင်အထည် ဖော်ရန်လွယ်ကူသော နိုင်ငံများတွင် အလုပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော် တချို့နိုင်ငံများ၊ အထူးသဖြင့် အာဖရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ တွင် ငွေဖောင်းပွမှုမှာ ပိုမိုဆိုးရွားလာခဲ့သည်။ ဆင်းရဲမှု တိုက်ဖျက်ရေး မှာ ထို အမျိုးအစား ချေးငွေအကူအညီ တွင် မပါဝင်ခဲ့ပေ၊ ထို့ကြောင့် အစိုးရ က ငွေသုံးမှုကို လျော့ချလာခြင်းနှင့် စားကုန်များ ဈေးနှုန်း တက်လာခြင်း က ဆင်းရဲသူများ ကို ပို၍ဆင်းရဲတွင်း နက်လာစေခဲ့သည်။
၁၉၈၀ နှောင်းပိုင်းနှစ်များတွင် ထို အခြေခံအဆောက်အဦး ညှိနှိုင်းမှုဆိုင်ရာ ချေးငွေ သည် ဆင်းရဲသားများ၏ ဘဝကို ပိုမိုနိုပ်စက် သကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည်ကို သတိပြုမိလာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကမ္ဘာ့ဘဏ် က ထိုချေးငွေ ကို ပြောင်းလဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ဘဏ် နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေ အဖွဲ့သည် အခြေခံအဆောက်အဦး ညှိနှိုင်းမှုဆိုင်ရာ ချေးငွေ အစီအစဉ် ကို ဆင်းရဲမွဲတေမှု လျှော့ချရေး နည်းဗျူဟာ ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။ သို့သော် လူအများက ထိုဗျူဟာသည်လည်း နည်းလမ်းဟောင်းအတိုင်းသာ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ပြောကြသည်။ မည်သည့်နည်းလမ်းကမှ ဆင်းရဲလွန်းသော နိုင်ငံများကို ကယ်တင်နိုင်လိမ့်မည် မဟုတ် ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ချေးငွေရယူခြင်းအားဖြင့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ စီးပွားရေး လည်ပတ်မှုတွင် ကမ္ဘာ့ဘဏ် ၏ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မှု ခံရသည် ဟု ထင်မြင်ကြသည်။
မြန်မာနှင့်ကမ္ဘာ့ဘဏ်
၂၀၁၂-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂၂)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံအနေနှင့် ယူထားသော အကြွေးများကို ပြန်ဆပ်ဖို့ ကမ္ဘာ့ဘဏ်က သတိပေးပြောကြားလိုက်ပါသည်။ အကြွေးတွေ ပြန်ဆပ်မှသာ ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ ဘဏ္ဍာရေး အကူအညီ၊ အထောက်အပံ့၊ ချေးငွေအသစ်တွေ မြန်မာနိုင်ငံက ထပ်ရနိုင်မယ် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်သည် ကြွေးကျန်နိုင်ငံ ဘယ်နိုင်ငံကိုမဆို ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ခွင့် မရဘူးဟု စည်းမျဉ်းစည်းကမ်း သတ်မှတ်ထားသည်။ ထို့ကြောင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်က မြန်မာနိုင်ငံမှာ နာဂစ်မုန်တိုင်း ဒဏ်ခံလိုက်ရစဉ်က ကမ္ဘာ့ဘဏ်အနေနှင့် ချေးငွေ ပေးလို့ မရခဲ့ပေ။
ထုသဇာတ်
စတုက္ကနိပါတ် - ၄။ ကောကိလဝဂ် -(၃၃၈) ထုသဇာတ်။ ။ ကြွက်သည် ဆန်နှင့်ဖွဲ ခွဲခြား သိစေသာ ဆရာပေးလိုက်သည့် ၄ ခုသော ဂါထာကြောင့် ၄ကြိမ်တိုင်တိုင် အသက်ဘေးမှ လွတ်သော မင်းအကြောင်း။
ဆရာမှာထား ဂါထာများ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ ဒိသာပါမောက္ခ ဆရာဖြစ်၍ တပည့်များစွာတို့အား အတတ်ပညာ သင်ကြားကာနေ၏။ ထိုတပည့်တို့တွင် ဗာရာဏသီမင်းသားသည် အတတ်ပညာ အလုံးစုံကို သင်ကြားပြီးလျှင် ပြည်တော်သို့ပြန်ရန် ဆရာထံ ပန်ကြားလေ၏။
ထိုအခါ ဆရာသည် အင်္ဂဝိဇ္ဖာအတတ်ဖြင့် ကြည့်ရှုလတ်သော် ဤမင်းသားမှာ သားကိုမှီ၍ အသက်အန္တရာယ် ရှိသည်၊ ငါသည် ငါ၏အာနုဘော်ဖြင့် ကာကွယ်ပေးမည်ဟု ကြံစည်ကာ ဂါထာ လေးဂါထာကိုဖွဲ့၍ မင်းသားအား ပေးလိုက်၏။ “တပည့် ... ပထမ ဂါထာကို မင်းဖြစ်၍ သားတော် ဆယ့်ခြောက်နှစ် ရှိသောအခါ ထမင်းစားစဉ် ရွတ်လော့၊ ဒုတိယဂါထာကို များစွာသော မှူးမတ်ဗိုလ်ပါတို့ ခစားလာသောအခါ ရွတ်လော့၊ တတိယဂါထာကို ပြာသာဒ်သို့တက်သောအခါ စောင်းတန်းဦး၌ရပ်၍ ရွတ်လော့၊ စတုတ္ထဂါထာကို အိပ်ရာ ကျက်သရေတိုက်သို့ ဝင်သောအခါ တံခါးမုခ်၌ ရပ်၍ ရွတ်လော့” ဟု မှာထားလိုက်၏။
အဘသတ်ရန် မင်းသားကြံ
မင်းသားသည် ဆရာ ဆုံးမသောအတိုင်း မှတ်သားကာ ဆရာပေးသော လေးဂါထာကို သင်ယူပြီးလျှင် ဆရာကို ရှိခိုး၍ ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်လေ၏။ ရောက်လျှင် အိမ်ရှေ့မင်းအဖြစ်ကို ရ၏။ အဘမင်းကြီး သေလွန်သောအခါ မင်းအဖြစ်ကို ရလေ၏။ သားတော် မွေးဖွား၍ ဆယ့်ခြောက်နှစ် ရှိသောအခါ ဥယျာဉ်တော်သို့ ကစားရန် ထွက်သော မင်းကြီး၏ အသေရကိုမြင်လျှင် အဘကိုသတ်၍ မင်းအဖြစ်ကို ယူမည်ဟု မိမိ အလုပ်အကျွေးတို့ကို ပြောကြားလေ၏။ အလုပ်အကျွေးတို့လည်း အရှင်မင်းသား ကောင်းပြီ၊ အိုမှရသော မင်းစည်းစိမ်ဖြင့် အဘယ်အကျိုးရှိအံ့နည်း၊ တစ်စုံတစ်ခုသော ဥပါယ်ဖြင့် မင်းကြီးကိုသတ်၍ မင်းစည်းစိမ်ကို ယူရန် သင့်၏ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။
ပထမဂါထာ မင်းရွတ်ရာ
မင်းသားသည် အဆိပ်ကျွေး၍ သတ်မည်ဟု အဘနင့် အတူ ညစာစးနေစဉ် အဆိပ်ကို ကိုင်၍နေ၏။ မင်းကြီးသည် ထမင်းစားရန် ပြင်ဆင်လျက် ဆရာပေးလိုက်သော ဂါထာတို့ကို သတိရ၍ ဆရာ မှာထားသောအတိုင်း ပထမဂါထာကို ရွတ်ဆို၏
ပထမဂါထာ၏ အဓိပ္ပါယ်
“ကြွက်တို့အား ဖွဲသည် ညဉ့်မှောင်မိုက်၌လည်း ဖွဲအဖြစ် ထင်ရှား၏။ ဆန်သည်လည်း ဆန်အဖြစ် ထင်ရှား၏။ ဖွဲတိုင်း၊ ဖွဲတိုင်းကို ဖယ်ရှားကြလျက် ဆန်ကိုသာ စားကြကုန်၏”။
ထိုအခါ မင်းသားသည် မင်းကြီးရွတ်ဆိုသော ဂါထာကိုကြားလျှင် မင်းကြီး သိချေပြီဟု ကြောက်၍ ထမင်းခွက်၌ အဆိပ်မထည့်ဝံ့တော့ဘဲ ထ၍ပြေးလေ၏။ ထိုအကြောင်းကို မိမိ အလုပ်အကျွေးတို့အား ပြောကြား၍ အကြံဉာဏ်တောင်းပြန်လျှင် အလုပ်အကျွေးတို့သည် ဥယျာဉ်တော်၌ ပုန်းကွယ်၍ တိုင်ပင်ကြကုန်လျက် မင်းသားအား “အရှင်မင်းသား ... သန်လျက်ကို ဝှက်၍ထားကာ မင်းကြီးအား များစွာသော မှူးမတ်ဗိုလ်ပါတို့ ခစားသောအခါ အမတ်တို့အတွင်းမှနေ၍ မင်းကြီးအမေ့တွင် သန်လျက်ဖြင့် ခုတ်၍သတ်ပါ” ဟု အကြံဉာဏ်ပေးကြကုန်၏။
ဒုတိယဂါထာ ရွတ်ပြတ်ရာ
မင်းသားလည်း သန်လျက်ကို ဝှက်၍ထားကာ မင်းကြီးအား များစွာသော မှူးမတ်ဗိုလ်ပါတို့ ခစားသောအခါ မင်းကြီးထံသွား၍ ခစား၏။ ထိုထိုဤဤ လှည့်လည်ကာ သတ်ခွင့်ကို စုံစမ်း၏။ ထိုခဏ၌ မင်းကြီးသည် ဆရာ မှာထားသောအတိုင်း ဒုတိယဂါထာကို ရွတ်ဆိုပြန်။
ဒုတိယဂါထာ၏ အဓိပ္ပါယ်
“ဥယျာဉ်၌ လည်းကောင်း၊ ရွာ၌လည်းကောင်း အနားအနီးသို့ကပ်၍ တိုးတိုးတိုင်ပင်ခြင်း၊ တိုင်ပင်တိုင်း, တိုင်ပင်တိုင်း ငါ့အား သတ်ရန် ကြံစည်ခြင်းအလုံးစုံတို့ကို သိ ပေ၏”။
ထိုအခါ မင်းသားသည် ခမည်းတော်ကား ငါ့ကို ရန်သူဖြစ်မှန်း သိချေပြီဟု ပြေး၍ ထိုအကြောင်းကို အလုပ်အကျွေးတို့အား ပြောကြားပြန်၏။ အလုပ်အကျွေးတို့လည်း ခုနစ်ရက်၊ ရှစ်ရက် လွန်လျှင် “အရှင်မင်းသား ... အရှင်၏ ခမည်းတော်သည် ရန်သူအဖြစ်ကို မသိချေ၊ သူ့ကိုယ်တိုင် ကြံစည်ခြင်းမျှသာ ဖြစ်သည်၊ သတ်ရန် ထပ်မံကြိုးစားပါ” ဟု တိုက်တွန်းကြပြန်၏။
တတိယဂါထာ စီးဖြန်းကာ
တစ်နေ့သ၌ မင်းသားသည် သန်လျက်ကို ကိုင်ကာ စောင်းတန်းဦး၌ရပ်၍ မင်းကြီး ပြာသာဒ်သို့တက်ရန် အလာကို စောင့်ကာနေ၏။ မင်းကြီး ရောက်လာရာ စောင်းတန်းဦး၌ရပ်၍ တတိယဂါထာကို ရွတ်ဆိုပြန်၏။
တတိယဂါထာ၏ အဓိပ္ပာယ်
“အဘမျောက်သည် မွေးဖွားလာသော မျောက်ငယ်၏ မျိုးစေ့ကို ‘ဝှေးစေ့’ ကို ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင်လျှင် သဘောအားဖြင့် သွားတို့ဖြင့် ကိုက်ဖြတ်၍ ယောကျ်ားအဖြစ်ကို ဖျက်စီးဘိ၏”
ထိုအခါ မင်းသားသည် ခမည်းတော်ကား သိချေပြီ၊ ငါ့ကို ဖမ်းလို၏ဟု ကြောက်ရကား ပြေး၍ အလုပ်အကျွေးတို့အား ခမည်းတော်သည် ငါ့ကို ခြိမ်းခြောက်၏ဟု ပြောကြားပြန်၏။ အလုပ်အကျွေးတို့လည်း လခွဲလွန်လတ်သော် “အရှင်မင်းသား ... မင်းကြီး မသိပါ၊ အကယ်၍ သိပါမူ အရှင်သားကို ဖမ်းရာပြီ၊ သူ့အကြံအစည်ရှိတိုင်း ရွတ်ဆိုခြင်းသာဖြစ်၏၊ သတ်ရန် ထပ်၍ ကြိုးစားပါဦး” ဟု တိုက်တွန်းကြပါ၏။
လေးကြိမ်ရွတ်မှ ချမ်းသာရ
တစ်နေ့သ၌ မင်းသားသည် သန်လျက်ကိုယူ၍ မင်းကြီးအိပ်ရာ ကျက်သရေတိုက်သို့ ဝင်လာစဉ် သတ်မည်ဟု ကြံစည်ကာ ပြာသာဒ်သို့တက်၍ ကျက်သရေတိုက်သို့ ဝင်ပြီးလျှင် ပလ္လင်အောက်သို့ဝင်ကာ ပုန်းလျှိုး၍ စောင့်လင်၏။ မင်းကြီးလည်း ညစာစားပြီးသော် ပရိသတ်ကို လွှတ်လိုက်၍ အိပ်တော့မည်ဟု ကျက်သရေတိုက်သို့ ဝင်လတ်သော် တံခါးခုံ၌ ရပ်၍ စတုတ္ထဂါထာကို ရွတ်ဆိုပြန်၏။
စတုတ္ထဂါထာ၏ အဓိပ္ပာယ်
“သင်ကား မုန်ညင်းခင်းသို့ ဝင်သောအခါ ဆိတ်ကဲ့သို့ ကြောက်ခြင်းကြောင့် ထိုထိုဤဤ လှုပ်ရှား၏။ ယခုအခါ ငါ့ကိုသတ်မည်ဟု ပလ္လင်အောက်တွင် ပုန်းလျှိုးကာ နေဘိ၏။ ဤအလုံးစုံကို ငါ သိပေ၏။”
ဆရာ့ကျေးဇူး မင်းချီးကျူး
ဤသို့လျှင် မသိသည်သာလျှင် ဖြစ်သော မင်းကြီးရွတ်ဆိုသော ဂါထာသည် မင်းသားအား သိသည်ဟူသော အနက်ကို ပြဘိ၏။ ထိုကြောင့် မင်းသားသည် ငါ့ကို ခမည်းတော်မင်းကြီး သိချေပြီ၊ ယခု ငါ့ကို မုချ သတ်လိမ့်မည်ဟု အလွန် ကြောက်ရွံ့လှ၍ ပလ္လင်အောက်မှထွက်ကာ သန်လျက်ကို မင်းကြီးခြေက်ရင်း၌ ချပြီးလျှင် “ခမည်းတော်မင်းကြီး ... အကျွန်ုပ်အား သည်းခံတော်မူပါ” ဟု ခြေက်ရင်း၌ ရပ်ဖြင့်ဝပ်ကာ တောင်းပန်လေ၏။ မင်းကြီးလည်း သိယောင်ပြုကာ မင်းသားအား သင်ကား ငါ့အကြံအစည်ကို ဘယ်သူမျှ မသိဟု မှတ်ထင်ဘိ၏ဟု ခြိမ်းခြောက်ပြီးလျှင် မင်းသားကို သံခြေချင်းဖြင့် နှောင်ဖွဲ့၍ နှောင်အိမ်သို့သွင်းစေကာ အစောင့်အရှောက်ဖြင့် ထားလေ၏။
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် တက္ကသိုလ်ဆရာ၏ ကျေးဇူးကို အမှတ်ရလေ၏။ နောက်အဖို့၌ မင်းကြီးသည် သေလွန်လေ၏။ အမတ်တို့သည် မင်းကြီး၏အလောင်းကို သင်္ဂြိုဟ်ခြင်း ကိစ္စကိုပြု၍ မင်းသားကို နှောင်အိမ်မှ ထုတ်ယူပြီးလျှင် အဘိသိက်သွန်းကာ မင်းမြှောက်ကြကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ဒိသာပါမောက္ခဆရာသည် - ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) စည်းစိမ်ထီးနန်း၊ ရမ္မက်လွှမ်း၊ သားကြမ်းသတ်မည်ပြု။
(၃) သားရင်းကိုပင်၊ ရွံရှာလျှင်၊ ပြည်နှင်နှောင်ဖွဲ့မှု။
ရေရှင်ရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ရေရှင်ရွာ (Yaeshin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ငပြင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၁၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငပြင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၇၉ ဦး၊ မ ၁၁၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စွေ့ငှက်
ဒေသအခေါ် စွေ့ငှက် သို့မဟုတ် ဇွေ့ငှက် (White-throated babbler (သိပ္ပံအမည် - Turdoides gularis)) သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် အတွေ့ရများသည်။ အထူးသဖြင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး နှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရှိရသည်။ သာမန်အားဖြင့် အမြင့်ပေ ၁၂၀၀ ပေအောက်တွင် တွေ့ရှိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌သည် တွေ့ရသည့် မြန်မာ့ဒေသရင်းငှက်မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။
၁ဝ လက်မခန့်ရှိ၍၊ အမြီးတစ်ခုတည်းကပင် ၅ ၁/၂လက်မ ရှည်သည်။ အမွှေးအတောင်များသည် သေသပ်ခြင်းမရှိချေ။ လည်တံနှင့် ရင်အုပ်တို့သည် ဖြူ၏။ အခြားအစိတ် အပိုင်းတို့၏ အရောင်မှာ ညိုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ မြို့ရွာများတွင် တွေ့နေကျ ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ ဇွေ့ငှက်သည် ၆ ကောင်မှ ၇ ကောင်ထိ စုဝေးကာသွားလာနေထိုင်တတ်သဖြင့် 'ညီအမခုနစ်ဖော်'ဟုလည်း တင်စားခေါ်လေ့ ရှိကြသည်။
ထိုငှက်သည် အမြဲဆူညံတတ်၏။ ချစ်-ချစ် ဟု မြည်သံပြုပြီးနောက်၊ တုန်သံတစ်မျိုးကိုပြုတတ်သည်။ ထို့အပြင် ပျံသန်းနေစဉ် ထူးဆန်းကျယ်လောင်သော တုန်သံတစ်မျိုးကို ပြုလုပ်တတ်သည်။ ထိုငှက်သည် အအုပ်အသင်းဖွဲ့ကာ ကျက်စားတတ်၏။ အမြီးကို မြှောက်တုံချတုံ ပြုလုပ်၍၊ ခုန်ဆွခုန်ဆွသွားကာ၊ အစာကို လိုက်လံရှာဖွေသည်၊ ပျံသန်းသည့်အခါ တစ်ရှိန်ထိုးပျံတက်ပြီးလျှင် အမြီးကို ယပ်တောင်သဖွယ် ဖြန့်ထားတတ်သည်။
ထိုငှက်သည် လမ်းနံဘေး၌လည်း‌ကောင်း၊ ဥယျာဉ်များ၊ ခြံများအတွင်း၌လည်းကောင်း သစ်ရွက်ခြောက်များကို လှန်လှော်၍ ပိုးမွှားများကို ရှာဖွေစားသောက်တတ်သဖြင့် စိုက်ပျိုး ရေးသမားများအတွက် အလွန်အသုံးဝင်သော ငှက်ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုငှက်များကို မောင်းနှင်မပစ်ဘဲ၊ မိမိတို့အနီးအပါး၌နေစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးသင့် ပေသည်။
ဇွေ့ငှက်၏သားပေါက်ချိန်မှာ ဧပြီလမှ ဇွန်လအလယ်အထိ ဖြစ်သည်။ အသိုက်များကို ချုံဖုတ်ခပ်နိမ့်နိမ့် သို့မဟုတ် ကျူတော၊ ကိုင်းတော၊ မြက်ဖုတ်များထဲတွင် မြက်၊ ကျူရွက်၊ ကိုင်းရွက်များဖြင့် ဖြစ်ကတတ်ဆန်း လုပ်တတ်သည်။ များသောအားဖြင့် တမြုံလျှင် ၃ ဥမှ ၄ ဥထိရှိသည်။ ဥခွံများမှာ ပြာလဲ့ချောမွှတ်သည်။ ဇွေ့ ငှက်ကို မြန်မာနိုင်ငံ၌သာ တွေ့ရသည်။ ဇွေ့ငှက်ကို စွေ့ငှက်ဟူ၍လည်း ရေးထုံးရှိ၏။ စင်စစ် ဇွေ့ငှက်ဟုရေးသည်မှာ စွေ့ငှက် အသံထွက်အတိုင်း ရေးခြင်းမျှသာဖြစ်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ဌာနေရင်းငှက်များ ကဏ္ဍ:စာကလေးနှင့် အလားတူငှက်များ
ပါရီတက္ကသိုလ်
ဆော်ဗန်း
ဆော်ဗန်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ပါရစ်မြို့တော်ရှိကျော်ကြား ထင်ရှားလှသော ပညာဗိမာန် ကောလိပ်ကျောင်းတော်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အလယ်ခေတ်ကမူ၊ ခရစ်ယန်အယူဝါဒ၏ အရေးပါ သော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည့် ဗြဟဒေဝဗေဒ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ကောလိပ်ကျောင်းကလေးတစ်ခုမျှသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၂၅၃ ခုနှစ် ၌ နဝမလူဝီဘုရင်၏ သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်သော ရောဗတ် ဒီဆော် ဗန်းဆိုသူက စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။ မူလက စာပေ ပို့ချသော ကျောင်းအဆောက်အအုံအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုရန် ရည် ရွယ်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ချေ။ ဗြဟဒေဝဗေဒ ဘာသာရပ်ကို သင်ယူ သော ဆင်းရဲသည့်ကျောင်းသားများ နေထိုင်ရန်အတွက် ကျောင်းဆောင်အဖြစ်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်လေ သည်။ သို့သော် တစ်ဖြည်းဖြည်းနှင့် ဥရောပတွင် ခရစ်ယန် ဗြဟဒေဝဗေဒနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အထင်ရှားဆုံးကျောင်းတစ်ကျောင်း ဖြစ်လာလေသည်။ ၁၆၂၆ ခုနှစ်တွင် ကာဒင်နယ် ရစ်ရှလျူး သည် ထိုကျောင်းအဆောက်အအုံကို ပြန်လည်ပြင်ဆင် တည် ဆောက်ပေးခဲ့သည့်အပြင် ကျောင်းသားများအတွက်လည်း ခန့်ညားထည်ဝါလှသော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကိုပါ ထည့်သွင်း ဆောက်လုပ် ပေးလေသည်။ ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ထိုကျောင်းကို အမိန့်အရ ဖျက်သိမ်းလိုက်ရ၏။ ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင်မှ ဆော်ဗန်း ကောလိပ်ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ၊ ဗြဟဒေဝဗေဒ၊ သိပ္ပံပညာ နှင့် စာပေအတွက် မဟာဌာန ၃ ခု ကိုထားရှိခဲ့၏။ ၁၈၅၂ ခုနှစ်၌ ဆော်ဗန်းကောလိပ်ကို ပါရစ်မြို့တော်သို့ လွှဲအပ်ပေးခဲ့ သည်တွင်၊ ပါရစ်တက္ကသိုလ်၌ ဆော်ဗန်းကောလိပ်ကို ပူးတွဲထား ရှိခဲ့လေသည်။ အနှစ် ၂ဝ ခန့်ကြာလတ်သော်၊ ဗြဟဒေဝဗေဒ မဟာဌာနကို လုံးဝဖျက်သိမ်းလိုက်သည်။ ဤတွင် နှစ်ပေါင်း များစွာကပင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားများအား အယူဝါဒနှင့် ပတ်သက်သော အတွေးအခေါ် အသိဉာာဏ်ရင့်သန်စေရန် ဦးဆောင်လာခဲ့သည့် ဆော်ဗန်းကောလိပ်သည် သာသနာရေး လောင်းရိပ်အောက်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့၍၊ လောကီရေးရာနှင့် သိပ္ပံရေးရာ ဘာသာရပ်များ ကိုသာ သင်ကြားပို့ချပေးသော ကျောင်းဖြစ်လာလေတော့သည်။
၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အအုံများကို အသစ်ထပ်မံ ဆောက်လုပ်သော 'ဆော်ဗန်းကောလိပ်သစ်'ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့လေ သည်။ ၁၇ ရာစုနှစ်မှ အဆောက်အအုံဆိုလျှင် ဘုရားရှိခိုး ကျောင်းကြီးသာ ရှိတော့၏။
ဆော်ဗန်းကောလိပ် အဆောက်အအုံများမှာ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အလှပဆုံးတက္ကသိုလ်အဆောက်အအုံများတွင် အပါအဝင် ဖြစ်ပေသည်။ ဆော်ဗန်းကောလိပ်တွင် အနုစာပေမဟာဌာနနှင့် သိပ္ပံမဟာဌာနတို့ကို ထားရှိလျက်၊ ခေတ်မီဓာတ်ခွဲခန်းများ ဟောပြောခန်းများနှင့် စာကြည့်တိုက်ကြီးများလည်း ရှိလေသည်။ ကမ္ဘာအနှံ့အပြားမှ ထိုကောလိပ်သို့ တက်ရောက်သင်ကြား ကြသော ကျောင်းသူကျောင်းသားပေါင်းမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက တစ်နှစ်တစ်နှစ်လျှင် ၁၃ဝဝဝ နီးပါးမျှရှိခဲ့လေသည်၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပါရစ်တက္ကသိုလ်ကိုပင် ဆော်ဗန်းဟု ခေါ်ဝေါ် ပြောဆိုတတ်ကြ၏။
သဲဖြူချောင်းရွာ
သဲဖြူချောင်းရွာ
ကျော်ရင်၊ ဦး (ပုပ္ပား)
ပုပ္ပား ဦးကျော်ရင်သည် ကျောက်ပန်းတောင်း မြို့နယ် ရသေ့တောင်ရွာ ဇာတိဖြစ်၍ ဦးကြာခိုင်၊ ဒေါ်အုန်းရီတို့၏ သားဖြစ်သည်။ ၁၂၆၉ ခု၊ နတ်တော်လဆန်း ၅ ရက် (၁၉၀၇ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်) တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။
ပညာ ဆည်းပူးချိန်တွင် ရသေ့တောင်ရွာမှ တည်ပင်တဲရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ဦးရီးတော်သူ ဆရာတော် ဦးကေသေရ ထံ၌ စတင် ပညာသင်သည်။ ခုနစ်နှစ်သား အရွယ်တွင် သာမဏေပြုရာ ရှင်ကောသလ္လဟု တွင်သည်။ ဆယ့်သုံးနှစ်သား အရွယ်တွင် ပထမ လယ်တီ ဆရာတော်နှင့် ဒုတိယ လယ်တီဆရာတော်တို့ ထံ၌ ဆက်လက် ပညာ ဆည်းပူးသည်။ ဘွဲ့မည်မှာလည်း ရှင်ကောဝိဒ ဖြစ်သွားသည်။ အသက် နှစ်ဆယ်တွင် ရဟန်းခံပြီးနောက် အမရပူရ တူးမောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးပညာနှင့် ဦးနန္ဒဝံသတို့ထံတွင် ဆက်လက် ပညာ ဆည်းပူးသည်။
အရှင် ကောဝိဒသည် အသက် ၂၂ နှစ်တွင် ပထမပြန် စာမေးပွဲ အကြီးတန်းကို လည်းကောင်း၊ အသက် ၂၃ နှစ်တွင် အမျိုးသား ပရိယတ္တိ ပထမကျော် စာမေးပွဲကို လည်းကောင်း၊ အသက် ၂၅ နှစ်တွင် အစိုးရ ပထမပြန် စာမေးပွဲ၌ ပထမကျော်ကို လည်းကောင်း ကောင်းစွာ ပေါက်မြောက် အောင်မြင်သည်။
ထိုနှစ်မှာပင် မန္တလေးသို့ ပြောင်းရွှေ့၍ စကုကျောင်းတိုက်၌ စာချဆရာတော် အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ အသက် ၂၆ နှစ်တွင် မန္တလေး ပရိယတ္တိ သာသနဟိတ အသင်း ဆက်ကပ်သော ဓမ္မာစရိယဘွဲ့နှင့် အစိုးရက ဆက်ကပ်သော ပထမကျော်ဘွဲ့တို့ကို ရရှိသည်။ ထို့နောက် မုံရွာ လယ်တီ ကျောင်းတိုက်သို့ ပြန်ရောက်ပြီး စာပေ ပို့ချပေးသည်။ လယ်တီ ဦးကောဝိဒ ဟူ၍ ထင်ရှားသည်။
အရှင် ကောဝိဒသည် ပခုက္ကူ၌ သီတင်းသုံးစဉ် ပါဠိဂဝေသီ အသင်းကို လည်းကောင်း၊ မန္တလေးနှင့် မုံရွာတို့၌ သီတင်းသုံးစဉ် ပါဠိဘာဏီ အသင်းကို လည်းကောင်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မန္တလေး စကုတိုက်၌ သီတင်းသုံးစဉ် ကဗျာသင်တန်း ဖွင့်ခဲ့သည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်မှ စ၍ ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းတွင် အရှင် ကောဝိဒသည် 'ပုပ္ပား ဦးကျော်ရင်' အမည်ဖြင့် ဒုတိယ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ အယ်ဒီတာချုပ် လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ စ၍ ပုပ္ပား ဦးကျော်ရင်က အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ တိုက်တွန်းချက်အရ ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းတွင် လယ်တီ ဦးကောဝိဒ အမည်ဖြင့် လောကီလောကုတ္တရာ အကျိုးပြု ဆောင်းပါးများကို လည်းကောင်း၊ ပုပ္ပား ဦးကျော်ရင် အမည်ဖြင့် ကာလပေါ် ဝတ္ထုများ၊ ဆောင်းပါးများ၊ ကဗျာများကို လည်းကောင်း၊ မန္တလေး မောင်သန်းမြ အမည်ဖြင့် မိဖုရားစော ရာဇဝင်ဝတ္ထုကို လည်းကောင်း၊ သလ္လာဝတီတင်အုံ အမည်ဖြင့် ယုဝတီ မာလာခန်း ဆောင်းပါးများကို လည်းကောင်း၊ တခါတရံ လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ နီတိမာခန်း၊ ထေရာထေရီ ဘာသာပြန်ခန်းတို့တွင် ဝင်ရေးရသည်။ အရှင် ကောဝိဒသည် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန်နှင့် စာရေးသည့် ကိစ္စများကို မုံရွာမြို့မှာ သီတင်းသုံးရင်း ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ခေါင်းကြီးပိုင်းနှင့် လိုအပ်သော စာများကို မုံရွာမှ ရေးပို့သည်။ စာများ အချိန်မီ မရောက်လျှင် ဒဂုန် ဦးစန်းငွေ (ဒဂုန် မောင်စံသူ) က တာဝန်ယူ ရေးသား ပေးရသည်ဟု သိရသည်။
အရှင်ကောဝိဒ ပြုစုသော စာပေများတွင် ကဗျာ့ မျက်လုံး ဗျာကရုဏ်း ခေါ် ကဝိဘာရတီကျမ်း၊ ကာဗျဘာရတီကျမ်း (မပြီးဆုံး)၊ လယ်တီ ပဒမာလာ၊ ဆန္ဒောဘာရတီ စသည့် ကျမ်းများ ထင်ရှားသည်။
၁၉၄၁ ခု၊ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားချိန်တွင် လယ်တီကျောင်းတိုက်ကို မီးသင့်သည့် အတွက် အရှင် ကောဝိဒသည် မုံရွာအနီး ခိုးသန်းရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးရသည်။ ထို့နောက် စစ်ကိုင်း လေးကျွန်းမြေအုပ်ကျောင်း၊ ပုဂံမြင်းကပါ မနူဟာကျောင်း၊ တည်ပင်တဲရွာတို့သို့ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးသည်။ တည်ပင်တဲရွာ အနီး ရသေ့တောင် တောရတွင် စံကျောင်းဆောက်၍ ဧကစာ သီတင်းသုံးသည်။ "ပုညကာရီ" ဓမ္မာရုံတွင် အရှင်ကောဝိဒ၏ တရားပွဲများ ကျင်းပသည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် လူဝတ်လဲ၍ ဆွေနီးမျိုးစပ် အမျိုးသမီး တဦးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။ ၁၃၀၈ ခု၊ တန်ခူးလပြည့်ကျော် ၆ ရက် (၁၉၄၆ ခု၊ ဧပြီလ ၂၂ ရက်) တွင် မိမိကို ရန်ငြိုးဖွဲ့နေသော လူဆိုး ဓားပြများ၏ လက်ချက်ဖြင့် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်သည်။
ကိုးကား
<References />
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ စေတီခုံ
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ စေတီခုံ
ရွာဟောင်းတောရွာ၊ ရွာဟောင်းတော
ရွာဟောင်းတောရွာ၊ ရွာဟောင်းတော
တဲချောင်းရွာ၊ တဲချောင်း
တဲချောင်းရွာ၊ တဲချောင်း
Baoguo Temple (Zhejiang)
ပေါင်းကော် ဘုရားကျောင်း (Chinese: 保国寺;  pinyin:  Bǎoguósì) သည် ကျန်းပေတွင် တည်ရှိသည့် မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၊ Zejiang စီရင်စု၊ Ningbo ၏ မြောက်ဘက် ၁၅ ကီလိုမီတာ (၉.၃ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျောင်းတော်သည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ကျန်ရှိလျက်ရှိသည့် သစ်သားဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် အဆောက်အဦးများထဲတွင် ဒုတိယမြောက် သက်တမ်းအရှည်ဆုံးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်၏ အဓိကအဆောင် (အခန်း) သည် ၁၀၁၃ အေဒီ (မြောက်ပိုင်းဆုန် မင်းဆက်) ကာလအတွင်းက တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဝါးခရာရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဝါးခရာရွာ (Warkhayar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ တိလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၂ ဦး၊ မ ၂၃၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေဖြတ်ခြင်း
ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူခြောက်ဦးလျှင် တစ်ဦးနှုန်း တစ်ချိန်ချိန်၌ လေဖြတ်ရောဂါ ဖြစ်နိုင်သည်။ အချိန် ၆ စက္ကန့်တိုင်း၌ လေဖြတ်ရောဂါဖြင့် လူတစ်ဦးနှုန်း သေဆုံးနေပါသည်။ အသက်အရွယ် ကျားမ မရွေး၊ လူမျိုး၊ ဘာသာ၊ နေရာမရွေး စက္ကန့်မလပ် လေဖြတ်ရောဂါ ဖြစ်နိုင်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နှစ်စဉ် လူဦးရေ ၁၅ သန်းခန့်၊ လေဖြတ်ရောဂါ ခံစားနေရပြီး ၎င်းတို့အနက် ခြောက်သန်းခန့်မှာ အသက်ဆုံရှုံးနေပါသည်။ ယခုအခါ လူဦးရေ သန်း ၃၀ ခန့်မှာ လေဖြတ်ရောဂါ ဖြစ်ခဲ့ပြီး အများစုမှာ နာတာရှည် မသန်မစွမ်း ဖြစ်ကျန်နေခဲ့သည်။ လေဖြတ်ရောဂါသည် အရေးပေါ် ကုသရန် လိုအပ်သည့် ရောဂါဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဦးနှောက်သို့ သွေးသွားလာမှု ရပ်ဆိုင်းသွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရလဒ် ဖြစ်သည်။ ဦးနှောက်သည် ၎င်း၏လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် လုံလောက်သော သွေး ပုံမှန်ရရှိရန် လိုအပ်သည်။ ဦးနှောက်၏ အစိတ်အပိုင်းများသည် လုံလောက်သော သွေးပမာဏကို မရရှိပါက ၎င်းအစိတ်အပိုင်းမှ ထိန်းချုပ်ထားသော ခန္ဓာကိုယ်က လုပ်ငန်းများ ရပ်ဆိုင်းသွားသဖြင့် လေဖြတ်ရောဂါ လက္ခဏာများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
သစ်ဖြူချောင်းရွာ၊ မရဲ့ရွာသစ်
သစ်ဖြူချောင်းရွာ၊ မရဲ့ရွာသစ်
လေဖြတ်ခြင်း
အဓိကအားဖြင့် လေဖြတ်ရောဂါအမျိုးအစား နှစ်မျိုးရှိသည်။ လေဖြတ်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အကြောင်းအရာများ (က) ပြုပြင်ပြောင်းလဲ၍ မရနိုင်သော အကြောင်းအရာများ (ခ) ပြုပြင်ပြောင်းလဲ၍ ရသော အကြောင်းအရာများ
လေမဖြတ်မီ ကြိုတင် သတိပေးသည့် လက္ခဏာများ
ဦးနှောက်အတွင်း သွေးသွားလာမှု ခေတ္တရပ်ဆိုင်းသွားသောအခါ လေဖြတ်မည့် အရိပ်အယောင် လက္ခဏာများ ပေါ်လာတတ်သည်။ ၎င်းလက္ခဏာများသည် မိနစ်အနည်းငယ်မျှကြာမြင့်၍ သွေးသွားလာမှု ပုံမှန် ပြန်ဖြစ်ပါက ချက်ချင်း ပျောက်ကွယ်သွားလေ့ ရှိသည်။ ထိုအချိန်အတွင်း စနစ်တကျ ကုသမှု မခံယူပါက လေဖြတ်ခြင်း အဆင့်သို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ၎င်းလက္ခဏာများမှာ
လေဖြတ်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများ
သွေးသွားလာမှု ရပ်ဆိုင်းသွားသည့် ဦးနှောက်၏ နေရာပေါ်တွင် မူတည်၍ ရောဂါလက္ခဏာ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသွားနိုင်သည်။ ၎င်းလက္ခဏာများမှာ-
လေဖြတ်ရောဂါကုသခြင်း
သင်(သို့မဟုတ်) တစ်စုံတစ်ယောက် လေဖြတ်ရောဂါ လက္ခဏာများကို ခံစားရပါက အချိန်နှင့်တစ်ပြေးညီ အလျင်အမြန် ကုသမှု ခံယူရန် အရေးကြီးသည်။ ကျွမ်းကျင်သော ဆရာဝန်၊ သူနာပြု၊ အကြောအဆစ် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ကျွမ်းကျင်သူများရှိသော လေဖြတ်ရောဂါ အထူးကုဌာန(သို့မဟုတ်) ဆေးရုံသို့ အမြန်ဆုံး သွားရောက်၍ ကုသမှု ခံယူသင့်ပါသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများ မိနစ်ပိုင်းအတွင်း သက်သာသွားသည့်တိုင် နီးစပ်ရာ ဆေးရုံဆေးခန်းသို့ သွားရောက်ပြသရန် လိုအပ်သည်။ သို့မှသာ အကြီးစား လေဖြတ်ခြင်း မဖြစ်အောင် ကာကွယ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ဆေးရုံတွင် ရှိနေစဉ် လေဖြတ်သည့် အကြောင်းအရင်းကို ရှာဖွေရန်လိုအပ်သည်။ ဦးနှောက် ကွန်ပျူတာ ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း၊ သွေးစစ်ဆေးခြင်း၊ နှလုံးစမ်းသပ်စစ်ဆေးခြင်းများကို လိုအပ်သလို စမ်းသပ်စစ်ဆေးရမည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် လေဖြတ်သည့် အကြောင်းအရင်းပေါ် မူတည်၍ ကုသပုံ ကွဲပြားနိုင်သည်။ ဥပမာ-ဦးနှောက်သွေးကြောပိတ်၍ လေဖြတ်လျှင် သွေးကျဲဆေး၊ သွေးခဲပျော်ဆေးပေးရပြီး၊ ဦးနှောက်သွေးကြောပေါက်၍ လေဖြတ်လျှင် သွေးယိုစီးစေသည့် အကြောင်းအရင်းကို ရှာဖွေကုသ၍ လိုအပ်ပါက ခွဲစိပ်ကုသမှု ခံယူရသည်။ ရောဂါကြောင့် သန်စွမ်းမှု ပုံမှန်မရှိတော့သည့် ကြွက်သားများအတွက် ပြန်လည်သန်စွမ်းလာအောင် လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်ပေးရန် လိုအပ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လေဖြတ်ရောဂါသည် လူများ မသန်မစွမ်းဖြစ်စေသော အဓိက အကြောင်းအရင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လေဖြတ်ထားသော လူနာများသည် သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော ရေရည်ပံ့ပိုးပြုစုစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်သည်။ လေဖြတ်လူနာများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာပြန်လည်သန်စွမ်းရေးအတွက် ကိုယ်ကာယပြန်လည်လေ့ကျင့်ပေးရေးသည် အလွန်အရေးပါ ပါသည်။ ယင်းသို့ လေ့ကျင့်ခြင်းကို လေဖြတ်ပြီးပြီးချင်း စတင်ပါက လူနာများအတွက် များစွာအကျိုးရှိပြီး တိုးတက်မှုလည်း မြန်စေသည်။ လေဖြတ်လူနာများသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဝေဒနာများလည်း ခံစားနိုင်ရသည်။ ၎င်းလူနာများ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဘဝအရည်အသွေးမြင့်မားစေရန်အတွက် မိသားစု၊ မိတ်ဆွေ အသိုင်းအဝိုင်းနှင့် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ၏ အားပေးကူညီမှု အမြဲရရှိရန် လိုအပ်သည်။ လေဖြတ်ရောဂါ တစ်ကြိမ်ဖြစ်ဖူးသော လူနာများသည် မဖြစ်ဖူးသေးသော သာမန်လူနှင့် ယှဉ်ပါက နောက်တစ်ကြိမ် လေဖြတ်ရန် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုများပါသည်။ သို့ဖြစ်၍ ၎င်းလူနာများအနေနှင့် လေဖြတ်စေနိုင်သော အကြောင်းအရင်းများကို ထိရောက်စွာ ကုသနိုင်ရန်၊ ကျန်းမာရေးအသိနှင့် ယှဉ်ကာ နေထိုင်မှုပုံစံတို့ကို လိုက်နာရန်၊ တတ်ကျွမ်းနားလည်သော ကျန်းမာရေး ဝန်ထမ်းများ၏ ပုံမှန်စောင့်ရှောက်မှုခံယူရန် အရေးကြီးသည်။ နောက်တစ်ကြိမ် လေထပ်မဖြတ်ရန် ကာကွယ်မှုများ ပြုလုပ်သင့်ပါသည်။ လေဖြတ်ရောဂါသည် ကာကွယ်နိုင်သော ရောဂါတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လေဖြတ်ခြင်းကို ဖြစ်စေသော အကြောင်းတရားများကို သိရှိထားခြင်း၊ ရောဂါကာကွယ်ခြင်း၊ ကျန်းမာအောင် နေထိုင်ခြင်းပြုလုပ်ရန် လိုအပ်သည်။ ရောဂါများရှိလျှင်လည်း စနစ်တကျ ဆေးကုသမှု ခံယူးထားပါက လေဖြတ်ရန် အခွင့်အလမ်းများစွာ လျော့ကျသွားနိုင်သည်။
လေဖြတ်ခြင်းရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်ရန် လူတိုင်းလုပ်ဆောင်နိုင်သည့် အချက်(၆)ချက် ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ- ထို့ပြင် နှလုံးသွေးကြောပိတ်ဖူးသူများ၊ နှလုံးရောဂါ အခံရှိသူများ၊ နှလုံးခုန်နှုန်းမမှန်သော သူများသည် လေဖြတ်ရောဂါ မဖြစ်ပွားအောင် ကာကွယ်ရန်အတွက် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုမှန်မှန် ခံယူရန် လိုအပ်ကြောင်း ကမ္ဘာ့လေဖြတ်ရောဂါ ကာကွယ်ရေး အဖွဲ့အစည်းမှ အကြံပြုထားလေသည်။
"ကာကွယ်ခြင်းသည် ကုသခြင်းထက် ပိုမိုထိရောက်သည်" ဆိုသော ဆောင်ပုဒ်အတိုင်း လေဖြတ်ရောဂါ မဖြစ်စေရန် ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်းဖြင့် လေဖြတ်ရောဂါဒဏ်ကို ခံစားရမှုနှုန်းများ လျော့ကျသွားမည်မှာ အသေအချာပင် ဖြစ်သည်။
ဟောင်လိတ်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဟောင်လိတ်ရွာ (Hawngleik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟိုက်ပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုက်ပါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၈ ဦး၊ မ ၁၈၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘားကုဒ်
Barcode- ဆိုသည်မှာ အလင်းဖြင့်ထိုးပြီး စက်ဖြင့် ဖတ်နိုင်သော အချက်အလက်ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ် (1D Barcode) နှင့် နှစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်(2D Barcode) ဟူ၍ နှစ်မျိုး ခွဲခြားထားသည်။
တစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်များတွင် အချက်အ လက်များကို ဒေါင်လိုက်လိုင်း များတွေအဖြစ် နေရာလွတ်ခြား ပြီးချထားသည်။ နှစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်များတွင် လေးဒေါင့်ပုံ၊ အစက်ပုံ၊ ခြောက် ဒေါင့်ပုံနဲ့အခြားသော ဂျော်မထရီ ပုံစံရုပ်ပုံလေးတွေ အဖြစ်လည်း ရှိတတ်ပါတယ်။ တစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်များကို ရှေးယခင်ကပင် သုံးစွဲခဲ့ကြပြီး လူသိများသည်။ နှစ်ဖက်မြင် ဘားကုဒ်များတွင် အချက်အလက်များကို နေရာကျဉ်းကျဉ်းဖြင့် အမြောက်အမြား သိမ်းဆည်းနိုင်သောကြောင့် ယခု အခါ ပိုမို သုံးစွဲလာကြသည်။
Barcode ကိုပထမဆုံးသုံး တာက ကားတွေမှာအမှတ်တံဆိပ် လုပ်ဖို့ပါ။ သို့ပေမယ့် စီပွားရေး အတွက် အောင်မြင်မှုမရှိခဲ့တာ ကြောင့် စူပါမားကတ်တွေရဲ့ ငွေ ရှင်းစနစ်တွေမှာ အစားထိုးသုံးစွဲ လာကြပါတယ်။ Barcode တွေကို optical scanner လို့ခေါ်တဲ့ barcode reader များနှင့်ဖတ်ရှုနိုင်သလိုအ ထူးပြုလုပ်ထားတဲ့ဆော့ဖ်ဝဲများနှင့် လည်း scan ဖတ်ပြီးအသုံးပြုနိုင်ပါ တယ်။
Barcode ကို 1952 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ရ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ်မူပိုင်ခွင့်တင် ခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ Barcode ကို ၁၉၄၈ခုနှစ်မှာ Bernard Silver ဆိုသူကျောင်း သားကသူ၏သူငယ်ချင်းများနှင့်စု ပေါင်းတည်ထွင်ခဲ့ကြတာဖြစ်ပါ တယ်။ Silver ဟာ ဒေသတွင်း အ စားအစာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ဥက္ကဋ္ဌ က ထုတ်ကုန်များရဲ့သတင်းအ ချက်အလက်ကို အလိုအလျောက် မှတ်တမ်းတင် စစ်ဆေးနိုင်မည့် စနစ်တစ်ခုရချင်တယ်ဟု သုတေ သီတစ်ဦး ကိုပြောသံကြားရာမှ ယခုကဲ့သို့ပြုလုပ်ရန် အကြံရရှိခဲ့ ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ ပထမပိုင်းတွင် ultraviolet မင်ကို သုံးစွဲခဲ့တဲ့ အတွက်ဈေးအလွန်ကြီးမားခဲ့ပါ တယ်။ တဖြည်းဖြည်းပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် ကြံစတီထွင်ကြရင်းမှ ယ နေ့သုံးစွဲသော Barcode ပုံစံကိုရ ရှိလာကြတာဖြစ်ပါတယ်။ ဘားကုဒ်အမျိုးမျိုး
ဝမ်ဟိုင်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်ဟိုင်းရွာ (Wanhai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှမ်းကွင်းရွာ၊ စေတီခုံ
ရှမ်းကွင်းရွာ၊ စေတီခုံ
သဲဖြူရွာ၊ ကိုးဆူ
သဲဖြူရွာ၊ ကိုးဆူ
အမေရိကန် ဝက်ဝံနက်
အမေရိကန် ဝက်ဝံနက် (Ursus americanus) သည် မြောက်အမေရိကတွင် ပေါက်ဖွားသည် အလတ်စားအရွယ် ဝက်ဝံမျိုး ဖြစ်သည်။ ထိုဝက်ဝံမျိုးသည် မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် အသေးဆုံးနှင့် နေရာတကာတွင် တွေ့ရသော ဝက်ဝံမျိုး ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ဝက်ဝံနက်တို့သည် အစုံစား သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြပြီး သူတို့၏ အစားအစာသည် ရာသီဥတုနှင့် နေရာပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနားသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် သူတို့သည် သစ်တော ထူထပ်သော နေရာများတွင် နေထိုင်လေ့ ရှိကြသော်လည်း အစာရှာဖွေရန် အတွက် သစ်တောအတွင်းမှ ထွက်ခွာလေ့ ရှိကြသည်။ တခါတရံတွင် အစာ အလွယ်တကူ ရနိုင်ခြင်းကြောင့် လူတို့နေထိုင်ရာ နေရာများသို့ ရောက်လာတတ်သည်။ အမေရိကန် ဝက်ဝံနက်သည် နိုင်ငံတကာ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး သမဂ္ဂမှ မျိုးပျောက်ရန် စိုးရိမ်ရေမှတ် အနိမ့်ဆုံး အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ အကြောင်းမှာ အမေရိကန် ဝက်ဝံနက်တို့ကို နေရာတကာ တွေ့ရခြင်း၊ တကမ္ဘာလုံးတွင် ရှိသော အရေအတွက်မှာ အလွန်များပြားပြီး ဝက်ဝံနက်ကောင်ရေသည် အခြား ဝက်ဝံအမျိုးအားလုံးပေါင်း ကောင်ရေ၏ နှစ်ဆမျှ ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ဝက်ဝံနက် တို့သည် မကြာခဏ ဆိုသလိုပင် သစ်ပင်တို့အား သူတို့၏ လက်သည်းများဖြင့် ကုတ်ခြစ်၍ ထိုနေရာတွင် သူတို့ နယ်မြေ ဖြစ်ကြောင်း ပြသတတ်သည်။ နယ်မြေအမှတ်အသားကို သစ်ပင်ပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး လက်သည်းခြစ်ရာမှ တဆင့် သိနိုင်သည်။ ထိုသို့သော အပြုအမူမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် ကနေဒါ ရှိ ဝက်ဝံမျိုးတို့တွင် ထင်ရှားသည်။
ချန်းယင်းကူးရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ချန်းယင်းကူးရွာ(Chanyinku)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ လန်းဂျောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လန်းဂျောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၃၅ ဦး၊ မ ၁၀၇၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၁၃ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အထုတ်
အထုတ် (Output) ဟူသည် စနစ်တစ်ခု၊ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ကို နှိုးဆွ (activate) ပြီးနောက် သို့မဟုတ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲ(modify) ပြီးနောက် ယင်းစနစ်မှ အထွက် သို့မဟုတ် ထွက်ခြင်း သဘောတရားကို ဆိုလိုသည်။ ယင်းသည် နည်းပညာဆိုင်ရာ စနစ်များကို ပုံဖော်ရာ (modeling) သို့မဟုတ်၊ ဒီဇိုင်းလုပ်ရာ (design)၊ သို့မဟုတ် စနစ်များထဲသို့ စူးစမ်းမှု (exploiting) များပြုရာမှ ထွက်လာမှု၊ ထုတ်ပေးမှု သဘောဆောင်သော စိတ္တဇနာမ် ဝေါဟာရ အယူအဆ သဘောတရားတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် - ထိန်းချုပ်စနစ်တစ်ခု၏အထုတ် (output of a  control system)၊ အထုတ်ပါဝါ သို့မဟုတ် အထွက်ပါဝါ (power output)၊ အထုတ်အလျင် (velocity output)၊ အထုတ်သတင်းအချက်အလက် (output information)၊ အထုတ်ဆစ်ဂနယ် (output signal)၊ အထုတ်ကိန်းရှင် (output variable)၊ အထုတ်ငုတ် (output port)၊ အထုတ်တိုင်းတာကိန်း (output parameter)၊ အထုတ်ဖိုင် သို့မဟုတ် အထွက်ဖိုင် (output file) စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိသည်။
ရန်နိုင်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ရန်နိုင်ရွာ (Yannaing)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၇ ဦး၊ မ ၁၂၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ခုံရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောသမ္ဗိယသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရ ရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ အချင်းချင်း မသင့်မြတ်ကြကုန်သော ရဟန်းတို့ကို ခေါ်တော်မူပြီး ကြားသိတော်မူသည့်အတိုင်း မှန်ကြကုန်သလော-ဟု မေးတော်မူရာ ရဟန်းတို့က မိမိတို့အချင်းချင်း ငြင်းခုံကြ၊ ခိုက်ရန်ဖြစ်ကြ, အချင်းချင်း မခံမရပ်နိုင်အောင် ဆန့်ကျင်ဘက် ပြောဆိုကြ, နားလည်မှု မရှိကြ, အမှန်အတိုင်း မမြင်ကြ ဖြစ်နေပါကြောင်း ဝန်ခံလျှောက်ထားကြပါသည်။ ။
ထိုအခါ ဘုရားရှင်က “ထိုသို့ဖြစ်လျှင် သီတင်းသုံးဖော်တို့အပေါ်၌ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်စေ, မျက်ကွယ်၌ ဖြစ်စေ ကာယကံမေတ္တာ, ဝစီကံမေတ္တာ, မနောကံမေတ္တာ ဖြစ်တည်ကြကုန်သလော”ဟု မေးတော်မူရာ “မဖြစ်တည်ကြပါကြောင်း”လျှောက်ကြသည်၊ ထိုသို့ အချင်းချင်း မသင့်မမြတ်ဖြစ်ခြင်း, ကာယကံမေတ္တာ, ဝစီကံမေတ္တာ, မနောကံ မေတ္တာဖြင့် သီတင်းသုံးဖော်တို့အပေါ်၌ မဖြစ်ည်ခြင်းသည် ရှည်မြင့်စွာသော ကာလပတ်လုံး အစီးအပွားမဲ့ရန်, ဆင်းရဲရန် ဖြစ်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး သာရဏီယ တရား ခြောက်ပါးနှင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် ခုနစ်ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌-ဝံသတိုင်း၏မြို့တော် ကောသမ္ဗီ-အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ဃောသကသူဌေး၏ အတိတ်ဝတ္ထု ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုအကျဉ်း၊ ဥပုသ်ထက်ဝက်စောင့်ခဲ့သော ကောင်းမှုရှင် ရုက္ခစိုးနတ်ဝတ္ထု၊ ကောသမ္ဗီသူဌေးသုံးဦးတို့ ဆည်းကပ်နေသော ရသေ့ ငါးရာတို့ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့တော်၌ “ကုက္ကုဋာရာမ, ပါဝါရိကမ္ဗဝန, ဃောသိတာ ရာမ”ဟူသော ကျောင်းတိုက်ကြီးများ ရှိခဲ့ပုံ၊ ကောသမ္ဘိယသုတ်တော်ဖြစ်ပေါ်လာပုံဝတ္ထု၊ အညတရ ရဟန်း အကြောင်း၊ လူ, ရှင်, ရဟန်းတို့၏ အချင်းချင်း ကာယကံ မေတ္တာ, ဝစီကံမေတ္တာ, မနောကံမေတ္တာ မျက်မှောက်, မျက်ကွယ်၌ ရှိကြပုံ၊ သာရဏီယ ဓမ္မကျင့်ဝတ် ကျင့်သုံးပုံနှင့် အကျိုးရရှိပုံသာဓကဝတ္ထုများ၊ အရိယာသာဝကတို့ ဓမ္မ ဿဝနအရာ၌ လွန်စွာမြတ်နိုးကြပုံ၊ မဟာပစ္စဝေက္ခဏာဉာဏ် ခုနစ်ပါးနှင့် ပတ်သက်သော ရှင်းလင်းချက်သုတ်တော်၌ပါရှိသောပုဒ်များ ဖွင့်ဆိုချက်တို့ကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။
လက်ဝဲစာတိုက်ရွာ
လက်ဝဲစာတိုက်ရွာ
မောင်ကြီး၊ ဆာ(ရဲတပ်ဗိုလ်ချုပ်)
ဆာမောင်ကြီး (၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၈၆ - ၁၆ ဇူလိုင် ၁၉၇၁) သည် မြန်မာပြည် အပျော်တမ်း ရဲတပ်ဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းကာ ရဲတပ်ချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ဆာမောင်ကြီးကို ၁၈၈၆ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပဲခူးဒိစကြိတ် ရွှေကျင်မြို့၌ ဖွားသည်။ အဖ ကျောင်းဒါယကာ ကုန်သည် ဦးစံဦး၊ အမိ ဒေါ်လှိုင် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန် အစိုးရ ဟိုက်စကူးကျောင်း၊ ရန်ကုန်ကောလိပ်၊ ကာလကတ္တား တက္ကသိုလ် ရစ်ပွန်းကောလိပ်၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်နှင့် မစ်ဒယ်တန်ပယ် ဥပဒေကျောင်း တို့တွင် ပညာသင်ခဲ့သည်။
၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် အစိုးရ ဟိုက်စကူးကျောင်းမှ မက်ထရစ် စာမေးပွဲကို ဂုဏ်ထူးများဖြင့် အောင်သည်။ စကောလားရှစ် ရ၍ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်မှ ဘီအေဘွဲ့ကို အင်္ဂလိပ်စာ ဒုတိယတန်း ဂုဏ်ထူးဖြင့် ရရှိသည်။ ဘီအေ စာမေးပွဲကို ကာလကတ္တား တက္ကသိုလ်မှ စစ်ဆေးရာ ကာလကတ္တား တက္ကသိုလ် တခုလုံးတွင် အဆင့် ၄ ရခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ကောလိပ်နှင့် ကာလကတ္တား တက္ကသိုလ် ရစ်ပွန်းကောလိပ် တို့တွင် ဥပဒေပညာ ဆက်လက် ဆည်းပူးသည်။ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် အပြင်ဖြေ အဖြစ်နှင့် ကာလကတ္တား တက္ကသိုလ်မှ အမ်အေဘွဲ့ ရသည်။
၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်သို့ ပညာသင်ရန် သွားရောက်သည်။ အင်္ဂလန်တွင် မစ်ဒယ်တန်ပယ် ဥပဒေကျောင်းနှင့် အောက်စ်ဖိုဒ် တက္ကသိုလ်တို့တွင် တပြိုင်တည်း ပညာသင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၁ တွင် ဘာရစ်စတာ ဝတ်လုံဘွဲ့ ရသည်။ အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်မှ ဘီစီအယ်လ်ဘွဲ့ မရမီ ဖခင် ကွယ်လွန်၍ မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ဘီအေ နောက်ဆုံးနှစ် ပညာ သင်ယူနေစဉ်ကပင် မိတ်ဆွေ မောင်ဘဖေ၊ မောင်ဘရင်တို့နှင့် အတူ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကို စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်မှ ပြန်ရောက်လာပြီးနောက် ဝိုင်အမ်ဘီအေ၊ နောက် ဂျီစီဘီအေ (ခေါ်) မြန်မာ အသင်းချုပ်ကြီးတွင် ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်ကာ ဝတ်လုံတော်ရ အဖြစ် အသက်မွေးသည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ
၁၉၁၈-၂၁ တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ် ဥပဒေကထိက၊ ၁၉၁၉-၂ဝ တွင် ချိကုတ် တရားဝန်ထောက် အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ဂျီစီဘီအေ ခေါင်းဆောင် သမာဓိ မြို့ဝန်ဦးသော် (ပန်းကန်စက်)၊ ဆာဦးသွင် တို့နှင့်  ရင်းနှီး သည်။၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပထမအကြိမ် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသပိတ်နှင့် အတူ ပေါ်ပေါက်လာသည့် အမျိုးသား ပညာရေး အဖွဲ့ချုပ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၁၉၂၂ ခုနှစ်တိုင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ လစာ တထောင်ကျော်ရသော ချိကုတ် တရားဝန်ထောက် ရာထူးနှင့် ဥပဒေ ကထိက ရာထူး နှစ်ရပ်စလုံးကို စွန့်၍ အမျိုးသား ပညာရေးကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ယောက္ခမဖြစ်သူ ဒေါ်ကြီးကြီးကလည်း ကြည့်မြင်တိုင်ဘက်တွင် မိန်းကလေးကျောင်း အဆောက်အအုံနှင့် မြေနေရာကို လှူဒါန်းရာ ဒေါ်ကြီးကြီး မိန်းကလေးကျောင်းဟု အမည်တွင်သည်။
နိုင်ငံရေးလုပ်ကိုင်ခြင်း
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဘားမားရီဖောင်းလိဂ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဂျီစီဘီအေမှ ၂၁ ဦး ခွဲထွက်ရာတွင် ၂၁ ဦး အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် ဒိုင်အာခီ ရွေးကောက်ပွဲ၌ တောင်ငူ တောင်ပိုင်းမှ အမတ်အဖြစ် အရွေးခံရသည်။ ၁၉၂၃-၂၅ တွင် အစိုးရအဖွဲ့၌ ပညာရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။ ပညာရေးဝန်ကြီး အဖြစ် အမျိုးသားကျောင်းများကို အစိုးရ အထောက်အပံ့ ရရန်၊ အစိုးရ အသိအမှတ်ပြု ကျောင်းများ ဖြစ်လာစေရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဆီးနိတ် အဖွဲ့ဝင် တဦး အနေဖြင့် ဝန်ကြီးဘဝတွင် တက္ကသိုလ် ကောင်စီကို အာဏာတိုးပေးခဲ့သည်။ သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားများ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပြန်တက်နိုင်ရန်လည်း စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၂၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ဒုတိယအကြိမ် ဒိုင်အာခီ ရွေးကောက်ပွဲ၌ ရန်ကုန် အနောက်ပိုင်းမှ အရွေးခံရသည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ တတိယအကြိမ် ဒိုင်အာခီ ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း ဥပဒေပြု အမတ် အဖြစ် အရွေးခံရ၍ လွှတ်တော်တွင် အတိုက်အခံ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ခွဲရေးဘက်မှ အရွေးခံသည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ရွေးကောက်ပွဲ၌ ငါးပွင့်ဆိုင် အဖွဲ့မှ ဥပဒေပြု အမတ် အဖြစ် အရွေးခံ၍ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အထက်လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဘုရင်ခံ၏ ကာကွယ်ရေး အတိုင်ပင်ခံ အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် 'ဆာဘွဲ့' ချီးမြှင့်ခံရသည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်တွင် ဒုတိယအကြိမ် မြန်မာပြည် မျက်နှာစုံညီ အစည်းအဝေး ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် အင်္ဂလန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာဘမော်၊ ဦးချစ်လှိုင်၊ ဦးသွင် တို့နှင့်အတူ ဆဋ္ဌမမြောက် ဂျော့ဘုရင် နန်းတက်ပွဲ အခမ်းအနား တက်ရောက်ရန် အင်္ဂလန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ် (၁၉၄၃-၄၅) တွင် လွတ်လပ်သော မြန်မာပြည် အစိုးရ၏ တရားလွှတ်တော် ဝန်ကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ဝ ရက်တွင် မြန်မာပြည်၏ အနာဂတ် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေး အတွက် ဆွေးနွေးသော ကမ်ဘာလင် ဆွေးနွေးပွဲသို့ ကိုယ်စားလှယ် တဦး အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြစ်အတွင်း ကမ်ဘာလင် စစ်သင်္ဘောပေါ်၌ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်သော မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့နှင့် မြန်မာပြည် စစ်ပြေးဘုရင်ခံ ဒေါ်မန်စမစ်တို့ တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခြင်း ဖြစ်သည်။
အမျိုးသားနေ့ ရွှေရတုသဘင် ကျင်းပရေး နာယက (၁၉၇ဝ) အဖြစ်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
ဆာမောင်ကြီးသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ပြည်လမ်း၊ ခြံအမှတ် ၃၂၃ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ မကြီးကြီး ၏ သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်ဧရီ နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၊ သားတဦး (ဦးမျိုးအောင်)၊ သမီးသုံးဦး (ဦးသန်းတင် + ဒေါ်ခင်ဆွေအေး)၊ (ဒေါက်တာကြည်ပေါ + ဒေါ်ခင်ဆွေတင့်)၊ (ဆေးတပ်မှူးကြီး ဒေါက်တာကျော်စိန်ထွန်း + ဒေါ်ခင်ဆွေစစ်) တို့ ထွန်းကားသည်။
ကွန်ပင်ရွာ၊ ကွန်ပင်
ကွန်ပင်ရွာ၊ ကွန်ပင်
မီးသွေးကုန်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
မီးသွေးကုန်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ဂျက်ကီချန်း
ဂျက်ကီချန်း (ခ) ချန်လုံသည် ဟောင်ကောင် စတန့်မင်းသား၊ ဒါရိုက်တာ၊ ထုတ်လုပ်သူ၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ၊ တေးသံရှင်နှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ပွားနေချိန် ၁၉၅၄ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့၌ ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီပိုင်နယ်ဖြစ်သော ဟောင်ကောင်၊ ဝိတိုရိယတောင်တွင် ချန်းကို ချားလ်စ်နှင့် လီလီချန်းတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးပြီးနောက် ချန်ကန်ဆိမ်း (အဓိပ္ပာယ်မှာ ဟောင်ကောင်ဖွား) ဟု မှည့်ခေါ်သည်။ ငယ်နာမည်မှာ ဖောက်ဖောက် (အမြောက်) ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်း စွန့်စားခန်းများ- 1976–1979
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင်၊ Jackie Chan (ဂျက်ကီချန်း)သည် Willie Chan (ဝီလီချန်း) ထံမှ ကြေးနန်းတစ်စောင်ကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ထိုလူမှာ ဟောင်ကောင်မှ ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး Chan (ချန်း)၏ ရုတ်ရှင်စတန့်များကို အထင်ကြီးသဘောကျနေသူဖြစ်သည်။ Willie Chan (ဝီလီချန်း)သည် သူ့အား ဒါရိုက်တာ Lo Wei (လိုဝေး) ရိုက်ကူးသည့် ရုပ်ရှင်တစ်ခုတွင် သရုပ်ဆောင်ရန် ကမ်းလှမ်းသည်။ Lo(လို)သည် Chan (ချန်း)၏ သရုပ်ဆောင်မှုကိုJohn Woo (ဂျွန်ဝူး) ရုပ်ရှင် Hand of Death (သေခြင်း၏ လက်တကမ်း) (၁၉၇၆) တွင် တွေ့မြင်ပြီးဖြစ်ပြီး New Fist of Fury (ဒေါသလက်သီး အသစ်) ဖြင့် Chan (ချန်း) အား Bruce Lee (ဘရု(စ်)လီ) ပုံစံသွင်းကာ စင်တင်ပေးရန် စီစဉ်ထားသည်။ သူ၏ ဇာတ်ဆောင်အမည်ကို Sing Lung (စင်းလုံ - ကွမ်တုန်းအသံထွက်)ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည် (တရုတ်ဘာသာဖြင့်-成龍 (ချန်လုံ - ရုံးသုံး တရုတ်စာ အသံထွက်) ဖြစ်ပြီး တိုက်ရိုက်အားဖြင့် "နဂါးဖြစ်လာသည်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်)။ ၎င်းမှာ သူနှင့် Bruce Lee (ဘရု(စ်) လီ) (တရုတ်ဘာသာဖြင့်- 李小龍, (လီရှောင်လုံ) "နဂါးလေး" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်) တို့၏ တူညီသောအချက်များကို အလေးထားအသားပေးရန် ဖြစ်သည်။ ထိုရုပ်ရှင်မှာ မအောင်မြင်ခဲ့ပါ။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော်၊ Chan (ချန်း)သည် Lee's (လီ)၏ ကိုယ်ခံပညာ ကစားနည်း ကစားဟန်နှင့် နေသားတကျရှိနေခြင်း မရှိသေး၍ဖြစ်သည်။ ထိုရုပ်ရှင်မအောင်မြင်သော်လည်း၊ Lo Wei (လိုဝေး)သည် အလားတူ ဇာတ်လမ်းများဖြင့် ရုပ်ရှင်များကို ဆက်လက်ထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ ရုံဝင်ခရငွေ တိုးတက်မှု မရှိသလောက် ဖြစ်ခဲ့သည်။
အဓိကအောင်မြင်မှု
Chan (ချန်း) ၏ပထမဆုံးသော အဓိကအောင်မြင်မှုသည် Seasonal Film Corporation (ရာသီအလိုက် ရုပ်ရှင်ကော်ပိုရေးရှင်း) သို့ ရုပ်ရှင်နှစ်ကား သဘောတူညီချက်တစ်ခုအရ ငှားရမ်းခြင်းခံနေရစဉ်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သော 1978 ရုပ်ရှင် Snake in the Eagle's Shadow (သိမ်းငှက်အရိပ်အောက်မှမြွေ) ဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာ Yuen Woo-ping (ယွန်ဝူးပင်) လက်အောက်တွင် Chan (ချန်း)သည် သူ၏စတန့်အလုပ်ကို ပြုလုပ်ရန် လွတ်လပ်ခွင့် အပြည့်အဝရှိသည်။ ထိုရုပ်ရှင်သည် ဟာသကွန်ဖူးအမျိုးအစားကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး ဟောင်ကောင် ပရိသတ်အတွက် အသစ်အဆန်း တစ်မျိုးဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခဲ့သည်။ Chan (ချန်း)သည် ထို့နောက် Drunken Master (အရက်မှူးနေသော သခင်) တွင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းသည် နောက်ဆုံးတွင်သူ့အား ခေတ်ရေစီးကြောင်းတွင် အောင်မြင်မှု ပန်းတိုင်ဆီသို့ တွန်းပို့ခဲ့သည်။
Lo Wei's(လိုဝေး) ၏ စတူဒီယိုသို့ Chan's(ချန်း) ၏ ပြန်ရောက်ခြင်းအပေါ်တွင် အခြေပြု၍ Lo(လို)သည် Drunken Master (အရက်မှူးနေသော သခင်) ၏ ဟာသချဉ်းကပ်မှုကို ပုံတူကူးချရန် ကြိုးစားခဲ့ပြီး Half a Loaf of Kung Fu (ကွန်ဖူးပညာတစ်ဝက်) နှင့် Spiritual Kung Fu (စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာကွန်ဖူး) တို့ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ သည်။ သူသည် Chan (ချန်း)အား Kenneth Tsang (ကက်နက် ဆန်) နှင့်အတူThe Fearless Hyena (အကြောက်တရားကင်းမဲ့သော ခွေးအ) ကိုပူးတွဲဒါရိုက်တာပြုလုပ်ရန် အခွင့်အရေးကိုလည်းပေးခဲ့သည်။ Willie Chan (ဝီလီချန်း) ကုမ္ပဏီမှ ထွက်သွားသောအခါ သူသည် Jackie (ဂျက်ကီ)အား Lo Wei (လိုဝေး) နှင့် နေမည်၊ မနေမည်ကို သူကိုယ်တိုင်ဆုံးဖြတ်ရန် အကြံပေးခဲ့သည်။
Fearless Hyena Part II (အကြောက် တရား ကင်းမဲ့ သောခွေးအအပိုင်း II ) ရိုက်ကူးနေစဉ် Chan (ချန်း)သည် သူ၏ကန်ထရိုက်စာချုပ်ကို ဖောက်ဖျက်ခဲ့ပြီး Golden Harvest (ရွှေရောင် အကျိုးဆက်) ကိုပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်မှာ Lo(လို) အား Chan(ချန်း)ကို လျှို့ဝှက်ဒုစရိုက်အဖွဲ့အစည်းများဖြင့် ခြိမ်းခြောက်အကြပ်ကိုင်ရန်နှင့် Willie (ဝီလီ)အားသူ၏ ထူးချွန်သော သရုပ်ဆောင် ထွက်သွားမှုအတွက် အပြစ်တင်ရန် လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။ ထိုအငြင်းပွားမှုသည် အဖော်သရုပ်ဆောင်နှင့် ဒါရိုက်တာ Jimmy Wang Yu (ဂျင်မီဝေါင်းယု) တို့၏အကူအညီဖြင့် ဖြေရှင်းခဲ့ပြီး Chan(ချန်း) အား Golden Harvest (ရွှေရောင်အကျိုးဆက်) တွင်ဆက်လက်နေထိုင်ရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
တက်ကြွသောလှုပ်ရှားမှု ဟာသအမျိုးအစားအောင်မြင်မှု- 1980–1987
Willie Chan (ဝီလီချန်း) သည် Jackie's (ဂျက်ကီ)၏ ကိုယ်ရေးကိုယ်တာဆိုင်ရာမန်နေဂျာနှင့် ကုမ္ပဏီသူငယ်ချင်း ဖြစ်လာခဲ့ပြီး နှစ်ပေါင်း 30 ကျော်တိုင်အောင် ထိုအတိုင်းဆက်လက် တည်ရှိနေခဲ့သည်။ သူသည် Chan's (ချန်း)၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အသက်မွေးမှုလုပ်ငန်းကို စတင်ရာတွင်အရေးပါပြီး 1980 နှစ်များတွင် American film industry (အမေရိကန် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း) အတွင်းသို့ သူ၏ပထမဆုံးချဉ်းနင်း ဝင်ရောက်မှုများ ဖြင့်စတင်ခဲ့သည်။ သူ၏ပထမဦးဆုံးသော Hollywood(ဟောလီဝုဒ်) ရုပ်ရှင်မှာ1980 တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သော Battle Creek Brawl (ချောင်းငယ်အတွက် ရန်ပွဲမှ စစ်ပွဲ) ဖြစ်သည်။ Chan (ချန်း)သည် ထို့နောက်တွင် 1981၌ရိုက်ကူးခဲ့သော The Cannonball Run (အမြောက်ဆန် လမ်းကြောင်း) ရုပ်ရှင်တွင် အရေးမပါသောအခန်းမှပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုရုပ်ရှင်သည် တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် စုစုပေါင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း 100 ရရှိသည်။ အခြေကျနေပြီဖြစ်သော Burt Reynolds (ဘတ် ရေးနိုး(စ်)) ကဲ့သို့သော အမေရိကန် သရုပ်ဆောင်များကို နှစ်သက်သည့် ပရိသတ်များ၏ အဓိကအားဖြင့် မသိကျေးကျွန်ပြုခြင်းကို ခံရသော်လည်း ရုပ်ရှင်အပြီးတွင်ဖော်ပြသော ပါဝင်သူများအမည်စာရင်း ဖလင်အပိုင်းအစများသည် Chan(ချန်း) အား အထင်ကြီး အားကျခြင်းဖြစ်စေပြီး သူ၏နောက်ရိုက်ကူးသော ရုပ်ရှင်များတွင် ထိုစက်ကိရိယာကို ထည့်သွင်းရန် သူ့အားလှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။
1983 တွင် Project A (ပရိုဂျက် အေ) ဇာတ်ကားတွင် ထိုသုံးယောက်သည် ပူးတွဲသရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၎င်းရုပ်ရှင်သည်တတိယအကြိမ်မြောက်နှစ်စဉ် Hong Kong Film Awards(ဟောင်ကောင်ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ အခမ်းအနား) တွင် အကောင်းဆုံး တက်ကြွသောလှုပ်ရှားမှု ဒီဇိုင်းဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ နောက်နှစ်နှစ်အပြီးတွင် "ညီနောင်သုံးဖော်" သည် Wheels on Meals (အစားအစာပေါ်မှ ဘီးများ) နှင့် Lucky Stars (ကံကောင်းသော ကြယ်ပွင့်များ) မူလသုံးတွဲဇာတ်အော်ပရာဇာတ်လမ်းတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။