cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သင်ပုန်းကြီး (မြန်မာ)
အထွေထွေ
ဤသင်ပုန်းကြီးကားသိသာရုံအကျဉ်းချုပ်မျှဖြစ်သည်။ အကျယ်ကိုလိုလျှင် ကမချ သင်ပုန်းကြီး၊ ကက် သင်ပုန်းကြီး၊ ကိတ် သင်ပုန်းကြီးတို့ကို နည်းမှီး၍ချဲ့ပါလေ။ ဤသင်ပုန်းကြီး၌အသံပေါင်း သို့မဟုတ်စာလုံးပေါင်း (ရ၆၉၉)ရရှိသည်။ အထူးအားဖြင့် လယ်တီဆရာတော်ကြီး၏ သင်ပုန်းကြီး သံခိပ်၌ကားသင်ပုန်းကြီးတွင်သုံးရန် သရ အတွက်• အာ့၊ အေားတို့ကိုလည်းကောင်း၊ နသတ်၊ မသတ်မပါသောအိံ၊ အိံ့၊ အိံး၊ အုံ၊ အုံ့၊ အုံး၊တိုကိုလည်းကောင်း၊ ဝသတ်မပါသော အော့်•အော်း၊ အို၊ အို့၊ အိုးတိုကိုလည်းကောင်းထည့်သွင်းထားသည်။ ထိုပြင် အဋ်၊ အဏ်၊ အဏ့်၊ အဏ်းတို့ကိုလည်းကောင်း အိဋ်၊ အိဏ်၊ အိဏ့်၊ အိဏ်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အိုဋ်၊ အိုဏ်၊ အိုဏ့်၊ အိုဏ်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ အောစ်၊ အောဉ်၊ အောဉ့်၊ အောဉ်း၊ တို့ကိုလည်းကောင်း၊ အိုစ်၊ အိုဉ်၊ အိုဉ့်၊ အိုဉ်း တို့ကိုလည်းကောင်းထည့်သွင်းထားသည်။
ကာရန် (၇၃) မျိုး
ဤကာရန် ၇၃ ကား သင်ပုန်းကြီးတစ်ကျမ်းလုံးကို အကျဉ်းချုံးထားသော ကာရန်ဖြစ်သည်။ (သို့မဟုတ် )သရ သံများဖြစ်သည်။
ဆိုနာတာ
ဆိုနာတာ ဆိုသည်မှာ တူရိယာ တစ်ခု အတွက် ဂီတသံစဉ် သို့မဟုတ် တူရိယာတစ်ခုနှင့် ၎င်းနှင့် တွဲဖက်တီးမှုတ်သည့် တူရိယာ တစ်ခု အတွက် ဂီတသံစဉ် ဖြစ်သည်။ ဆိုနာတာမှာ လက်တင်စကားလုံး “sonare” မှ ဆင်းသက်လာပြီး အဓိပ္ပာယ်မှာ အသံထွက်ရန် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
သီချင်းရေး ဆရာတစ်ယောက်သည် ဆိုလိုတီးခတ်သော မည်သည့် တူရိယာအတွက် ဂီတသံစဉ်ကို မဆို ဆိုနာတာဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ဆိုနာတာမှာ မုဗ်မင့် အများအပြား ပါဝင်သော ဂီတသံစဉ် တစ်ခုဖြစ်သည်။
၁၆ ရာစုတွင် သီချင်းမဆိုသည့် သံစဉ် ဟူသမျှကို ဆိုနာတာ ဟုခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းခဲ့ကြသည်။
ဘာရော့ကာလ ဟုခေါ်သော ၁၇ရာစုနှင့် ၁၈ရာစု ဦးပိုင်းကာလာများတွင် အာကန်ဂျလို ကိုရယ်လီ ကဲ့သို့သော ဂီတပညာရှင်များက မုဗ်မင့် အများအပြား ပါဝင်သော ဆိုနာတာများကို ရေးစပ် သီကုံးခဲ့ကြသည်။ ဆိုနာတာ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ပထမတစ်မျိုးမှာ “sonata da camera” (“room sonata” သို့ “chamber sonata”) ဖြစ်ပြီး လူတို့၏ အိမ်တွင် တီးမှုတ်ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။ အခြား တစ်မျိုးမှာ “sonata da chiesa” (“church sonata”) ဖြစ်ပြီး ဘုရား ရှိခိုးကျောင်းများ တွင် တီးမှုတ် ရန် အတွက် ဖြစ်သည်။
"ဆိုနာတီနာ" ဆိုသည်မှာ ဆိုနာတာအပုဒ်ငယ်ကဲ့သို့ တိုတိုသာရေးသားထားသည့် သီချင်းငယ်ဖြစ်သည်။
နာမည်ကြီးဆိုနာတာများ
ကဏ္ဍ: ဂီတ ကဏ္ဍ: အနောက်တိုင်း ဂီတပုံစံများ
မြတ်သာဝရွာ၊ မြတ်သာဝ
မြတ်သာဝရွာ၊ မြတ်သာဝ
ဟွေခမ်းရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ဟွေခမ်းရွာ (Hwayhkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နားခံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားခံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၉၆ ဦး၊ မ ၁၈၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇမ္ဗူညွန့်ရွာ၊ တလုပ်ကုန်း
ဇမ္ဗူညွန့်ရွာ၊ တလုပ်ကုန်း
တောင်ပေါက်ရွာ၊ အုပ်တွင်း
တောင်ပေါက်ရွာ၊ အုပ်တွင်း
ယောင်လှိုက်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်လှိုက်ရွာ (Yawnghleik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကောင်းကြည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၄၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေဒလဘောင်
ရေဒလဘောင်
သံစုံတီးဝိုင်းကြီး
သံစုံတီးဝိုင်းကြီး သို့ အော်ခက်စထရာ ဆိုသည်မှာ ဂီတပညာရှင်များ တူရိယာများကို အတူတကွ တီးမှုတ်သည့် တီးဝိုင်းကြီးကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ဂန္ထဝင်တေးဂီတများကို အစဉ်သဖြင့် တီးမှုတ်လေ့ ရှိကြသည်။ ကြီးမားသော သံစုံတီးဝိုင်းကြီးများကို ဆင်ဖိုနီ အော်ခက်စထရာဟု ခေါ်လေ့ ရှိကြပြီး အရွယ်အစားငယ်သော တီးဝိုင်းကြီးများကိုမူ ချိန်ဘာ အော်ခက်စထရာဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဆင်ဖိုနီ အော်ခက်စထရာတွင် တီးမှုတ်သူ ၁၀၀ ခန့် ပါဝင်ပြီး ချိန်ဘာ အော်ခက်စထရာများတွင်မူ တီးမှုတ်သူ ၃၀ မှ ၄၀ ခန့်အထိ ပါဝင်သည်။ တီးမှုတ်သူ အရေအတွက်မှာ သူတို့ မည်သည့် ဂီတ အမျိုးအစားကို တီးမှုတ်သည် ဆိုသော အချက်နှင့် မည်သည့်နေရာတွင် တီးမှုတ်သည် ဆိုသော အချက်ပေါ်တွင် မူတည်သည်။ အော်ခက်စထရာ ဆိုသော စကားလုံး၏ မူရင်းမှာ ဂရိခေတ် ပြဇာတ်ရုံများတွင် ရှိသော ပြဇာတ်ခုံ ရှေ့ရှိ စက်ဝိုင်းခြမ်း ပုံသဏ္ဌန် နေရာကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုနေရာတွင် အဆိုတော်များနှင့် တူရိယာပညာရှင်များက သီဆိုဖျော်ဖြေလေ့ ရှိကြသည်။ တဖြည်းဖြည်းနှင့် ထိုစကားလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ တူရိယာပညာရှင်များကို ရည်ညွှန်းသည့် စကားလုံး ဖြစ်လာသည်။
တူရိယာများ
အော်ခက်စထရာများတွင် တူရိယာများကို ကြိုးတပ် တူရိယာများ၊ သစ်သားလေမှုတ် တူရိယာများ၊ ကြေးလေမှုတ် တူရိယာများ၊ ပတ်ကားရှင်း တူရိယာများ ဟူ၍ အစုအဖွဲ့များ ခွဲခြား ထားသည်။ တူရိယာဆက်ရှင်တိုင်းတွင် ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုသော ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်စီ ရှိသည်။ အကယ်၍ ဆိုလိုဟုခေါ်သော သံစဉ်ကို တီးခတ်မည် ဆိုပါက ဆိုလိုကို တီးခတ်သည့် သူမှာ ဆက်ရှင်၏ ခေါင်းဆောင်ပင် ဖြစ်သည်။ ဆက်ရှင်ခေါင်းဆောင်များသည် တူရိယာ တီးခတ်သူများ မည်သို့မည်ပုံ ထိုင်ကြမည်စသည်နှင့် နည်းပညာပိုင်း အရ မည်သို့ တီးခတ်မည် စသည်တို့ကို ဆုံးဖြတ်ချက် ချကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကြိုးတပ်တူရိယာ ဆက်ရှင်၏ ခေါင်းဆောင်သည် တီးခတ်သူများ တီးခတ်သည့် ထိုးတံများကို အပေါ်သို့မဟုတ် အောက်သို့ တညီတညွတ်တည်း ရွေ့လျားစေရန် ကြပ်မတ်ရသည်။ တယောတီးခတ်သူများတွင် ပထမ တယောနှင့် ဒုတိယ တယောဟူ၍ နှစ်ပိုင်း ခွဲထားသည်။ ပထမ တယောများသည် သံစဉ်ကို တီးခတ်ပြီး ဒုတိယ တယောများက နောက်မှ ဖြည့်စွက်သံစဉ်ကို တီးခတ်ကြသည်။ ပထမ တယောအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်မှာ တီးဝိုင်း၏ ကွန်းဆက် မာစတာ ဖြစ်ပြီး အော်ခက်စထရာများတွင် ကြေးအများဆုံးရသော တူရိယာပညာရှင် ဖြစ်သည်။
ကြိုးတပ်တူရိယာများ
ကြိုးတပ်တူရိယာများတွင် တယော၊ ဗွိုင်လာဟုခေါ်သော တယောလတ်၊ ဆယ်လို ဟု ခေါ်သော တယောအကြီး၊ ဒယ်ဘယ်ဘေ့စ်ဟုခေါ်သော အသံနိမ့် တယောကြီး စသည့် တူရိယာ ၄ မျိုးသာ ပါဝင်သော်လည်း အော်ခက်စထရာတွင် အကြီးဆုံး အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ထိုတူရိယာများကို အချိန်တိုင်း လိုလိုတွင် တီးခတ်လေ့ ရှိပြီး ဂီတ၏ အခြေခံ တူရိယာ ဖြစ်သောကြောင့်လည်း ပါဝင်သည်။ သူတို့သည် သံစဉ်ကို အဓိက တီးမှုတ် မနေသည့် အချိန်တွင်ပင် လက်ရှိတီးမှုတ်နေသည့် သံစဉ်ကို တွဲဖက် အားဖြည့်ပေးသည့် နေရာမှ ပါဝင်လေ့ ရှိသည်။ ပထမနှင့် ဒုတိယ တယောများမှာ ကွဲပြားခြားနားသော နုတ်စ်သင်္ကေတကို တီးမှုတ်နေလေ့ ရှိကြပြီး ပထမ တယောများမှာ သံစဉ်ကို တီးမှုတ် လေ့ ရှိသည်။ ကြိုးတပ် တူရိယာများမှာ တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင်ရှေ့တွင် ယပ်တောင်ပုံစံ ဖြန့်ကျက် နေရာချထားလေ့ ရှိသည်။ ပထမတယောများမှာ တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင်၏ ဘယ်ဖက် အဆုံးတွင် ရှိပြီး ထိုမှ ညာဘက်သို့ ဒုတိယ တယောအုပ်စု၊ ဆက်၍ ဗွိုင်လာနှင့် ဆယ်လိုများကို နေရာချထားလေ့ ရှိသည်။ ဒယ်ဘယ်ဘေ့စ်မှာ ဆယ်လို၏ နောက်တွင် နေရာယူလေ့ ရှိသည်။ အချို့သော တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင်များမှာမူ ဒုတိယ တယောအုပ်စုကို သူတို့၏ ညာဘက်တွင် ထားရှိရန် ပိုမိုနှစ်သက်တတ်ကြပြီး ဆယ်လိုများကို ပထမတယော အုပ်စုနှင့် ဗွိုင်လာများ ကြားတွင် ထားရှိတတ်ကြသည်။
သစ်သားလေမှုတ် တူရိယာများ
သစ်သားလေမှုတ် တူရိယာများမှာ ကြိုးတပ်တူရိယာများ၏ နောက်တွင် ရှိတတ်ပြီး တီးဝိုင်း၏ အရွယ်အစားပေါ်တွင် မူတည်၍ တစ်တန်း သို့မဟုတ် နှစ်တန်း ရှိတတ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် သစ်သား လေမှုတ် တူရိယာ (၄) မျိုးရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ ပုလွေ၊ အိုဘိုး၊ ကလဲရီနက် နှင့် ဘတ်စ်ဆွန်း တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထိုတူရိယာ တစ်မျိုးစီတွင်ပင် အမျိုးမျိုး ကွဲပြားတတ်သေးသည်။
ပုလွေတွင် အောက်တေ့ဗ် တစ်ခုပိုမြင့်သော ပီကိုလို ဟုခေါ်သည့် ပုလွေ အသေးစား တစ်မျိုးရှိသေးသည်။ သံစုံတီးဝိုင်းကြီးတွင် အသံအမြင့်ဆုံး တူရိယာပင်ဖြစ်သည်။ တစ်ခါတရံတွင် အော်လ်တို ဟုခေါ်သော ပုလွေအရှည်တစ်မျိုး ပါဝင်တတ်ပြီး ၎င်းသည် သာမန်ပုလွေထက် အောက်တေ့ဗ် တစ်ဝက် နိမ့်သည်။ သစ်သားလေမှုတ်တူရိယာ အများစုတွင် အခင် လိုအပ်သော်လည်း ပုလွေတွင် အခင် မရှိပေ။
အိုဘိုးတွင် အင်္ဂလိပ်ဟွန်း သို့မဟုတ် ကော်အားဂလိပ်ဟုခေါ်သော အကြီးစား အိုဘိုးတစ်မျိုး ရှိတတ်ပြီး ၎င်းသည် အိုဘိုးထက် အောက်တေ့ဗ် တစ်ဝက် အသံနိမ့်ပြီး ကွေးနေသော အပိုင်းတွင် အခင် ပါရှိသည်။
ကလဲရီးနက်တွင် ဘေ့စ်ကလဲရီးနက် ဟုခေါ်သော အကြီးစား အမျိုးအစား ရှိပြီး အီးဖလက် ကလဲရီးနက် ဟုခေါ်သော အသေးစား အမျိုးအစားလည်း ရှိသည်။ ပုံမှန်ကလဲရီးနက် ထက်ကြီးပြီး ဘေ့စ်ကလဲရီးနက်ထက်ငယ်သော အီးဖလက် အော်လ်တို ကလဲရီးနက် ဟုခေါ်သော အမျိုးအစားလည်း ရှိတတ်သည်။
ဘတ်စ်ဆွန်းတွင်လည်း ကွန်ထရာ ဘတ်စ်ဆွန်း သို့မဟုတ် ဒယ်ဘယ်လ် ဘတ်စ်ဆွန်းဟု ခေါ်သော အကြီးစား အမျိုးအစား ရှိပြီး ၎င်း၏ အသံမှာ အောက်တေ့ဗ် တစ်ခု ပိုနိမ့်သည်။ ၎င်းသည် သံစုံတီးဝိုင်းကြီးတွင် အသံအနိမ့်ဆုံး တူရိယာပင် ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ အပြည့်ဖွဲ့စည်းထားသော သံစုံတီးဝိုင်းကြီးများတွင် ထိုတူရိယာ ၄မျိုးမှ ၂ မျိုးအနည်းဆုံး ပါဝင်သည်။ တီးခတ်မည့် ဂီတသံစဉ် အပေါ်တွင် မူတည်၍ ကွဲပြားခြားနားသော တူရိယာများကို အသုံးပြုကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ၁၈၅၀ နောက်ပိုင်းတွင် ရေးစပ်သီကုံးသော ဂီတသံစဉ်များတွင် တူရိယာ အသစ်များကို အသုံးပြုကြသည်။
တစ်ခါတရံတွင် တီးမှုတ်သူ တစ်ယောက်တည်းမှ ထိုသို့သော တူရိယာ အပိုများကို တွဲဖက် တီးမှုတ်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဂီတသံစဉ် တစ်ခုတည်းတွင်ပင် ပုလွေမှုတ်သူ တစ်ယောက်က ပီကိုလိုလည်း တီးမှုတ်လေ့ ရှိသည်။ သို့သော် ဂီတသံစဉ် အပေါ်တွင်ပင် မူတည်သည်။ သို့သော်လည်း တီးမှုတ်သူ တစ်ယောက်တည်းမှ ပုလွေ နှင့် ပီကိုလိုကို တစ်ပြိုက်နက်တည်း တီးမှုတ်ရန် မဖြစ်နိုင်သည်မှာ အသေအချာပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တူရိယာ နှစ်မျိုးစလုံးကို တပြိုင်နက်တည်း တီးမှုတ်ရန် လိုအပ်ပါက အပိုတီးမှုတ်သူ လိုအပ်မည်ပင် ဖြစ်သည်။
ကြေးလေမှုတ် တူရိယာများ
ကြေးလေမှုတ်တူရိယာ ဆက်ရှင်တွင် ထရမ်းပက်၊ ထရွမ်းဗုန်း၊ ပြင်သစ်ခရာ နှင့် ကျူဗာ ဟူ၍ လေးမျိုးလေးစား ရှိသည်။ အချို့မှာ အရွယ်အစားအမျိုးမျိုး ရှိကြသည်။ ထရမ်းပက်တွင် အနည်းငယ်မျှ ကွဲပြားခြားနားသော အရွယ်အစား အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ အသေးဆုံးမှာ ဘေ့စ်ထရမ်းပက် ဖြစ်သည်။ ထရမ်ဗုန်းတွင်လည်း အော်လ်တို၊ တင်န်နာ၊ ဘေ့စ် နှင့် ကွန်ထရာ ဘေ့စ် ထရမ်းဗုန်း ဟူ၍ အမျိုးမျိုး အစားစား ရှိသည်။ အခြားသော ဘေ့စ်တူရိယာများကဲ့သို့ပင် ပြင်သစ်ခရာသည် နှစ်ကာလ ကြာရှည်သည်နှင့် အမျှ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် ပြင်သစ်ခရာတွင် အဖွင့်အပိတ် သုံးခု အနည်းဆုံး ပါရှိပြီး F နုတ်စ်သင်္ကေတတွင် တီးခတ်လေ့ ရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် အခြားသော ဘေ့စ်တူရိယာများကဲ့သို့ပင် နေရာ အမျိုးမျိုးတွင် ထိုင်၍ တီးမှုတ်လေ့ ရှိကြသည်။ ကျူဘာတွင် အရွယ်အစား အမျိုးမျိုး ရှိပြီး တီးမှုတ်သူ သို့မဟုတ် တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင်က မည်သည့် အရွယ်အစားဖြင့် တီးမှုတ်မည် ဆိုသည်ကို ဆုံးဖြတ်လေ့ ရှိသည်။ အရွယ်အစား ကြီးမားသည့် ကွန်ထရာဘေ့စ် ကျူဘာ ဆိုသည့် တူရိယာလည်း ရှိသည်။ အရွယ်အစား သေးငယ်သော ကျူဘာကို အမြဲတွေ့ရလေ့ ရှိပြီး ၎င်းကို ယူဖိုရီယမ် သို့မဟုတ် ဘယ်ရီတုန်းခရာ ဟု ခေါ်လေ့ ရှိသည်။
ပါကတ်ရှင်း တူရိယာများ
ပါကတ်ရှင်း ဆက်ရှင်တွင် တူရိယာမျိုးကွဲ အများဆုံး ရှိသော်လည်း သံစုံတီးဝိုင်းကြီးတွင် တီးခတ်သူ အနည်းဆုံး ရှိသော ဆက်ရှင် ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ ပါကတ်ရှင်း တီးခတ်သံများမှာ ကျယ်လောင်ပြီး သံစုံတီးဝိုင်းကြီး၏ အခြားနေရာများမှ အလွယ်တကူပင် ကြားနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ တင်ပါနီ (သို့ ကက်တယ်ဒရမ်)ကို နုတ်သင်္ကေတ တစ်ခုတည်းသို့ အသံ ချိန်ညှိ ထားနိုင်သည်။ ၎င်းသည် အသုံးအများဆုံးသော ပါကတ်ရှင်း တူရိယာပင် ဖြစ်သည်။ ဟေဒင် နှင့် မိုးဇက် အစရှိသော တေးရေးဆရာများသည် တင်ပါနီကို အမြဲသုံးစွဲလေ့ ရှိကပြီး သူတို့၏ သံစုံတီးဝိုင်းငယ် ကလေးများတွင်ပင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုကြသည်။ တင်ပါနီသုံးထားသော သံစဉ်များကို ဂီတသံစဉ် အတော်များများတွင် တွေ့ရလေ့ ရှိသည်။
ပါကတ်ရှင်း ဆက်ရှင်တွင် အခြားပါဝင်သော တူရိယာများမှာ အသံညှိရန် လိုအပ်သည့် ပတ္တလား၊ ဒုံမင်း၊ ဗိုင်ဘရာဖုန်း၊ မာရင်ဘာ တို့ ဖြစ်သည်။ အသံညှိရန် မလိုအပ်သော အခြား ပါကတ်ရှင်းတူရိယာများမှာ ဒရမ်အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သော ဘေ့စ်ဒရမ်၊ စနဲလ်ဒရမ် နှင့် ဆိုက်ဒ်ဒရမ် တို့အပြင် တမ်ဘိုရင်း၊ လင်ကွင်းချမ်း၊ ကက်စတာနက်၊ ထရိုင်ရမ်ဂယ်၊ ဝုဒ်ဘလောက်နှင့် ကလေ့ဗ် တို့မှာ အသုံးများသော တူရိယာများ ဖြစ်ကြသည်။ သံစုံတီးဝိုင်း တီးခတ်ရာတွင် ပါကတ်ရှင်း တူရိယာ အမျိုးမျိုး ရှိသော်လည်း တီးခတ်သူမှာ အနည်းငယ်ပင် ရှိသည်။ အဓိက ပါကတ်ရှင်း တီးခတ်သူမှ မည်သူက မည်သည့်ပါကတ်ရှင်း တူရိယာကို တီးခတ်မည် ဆိုသည်ကို ဆုံးဖြတ်ရသည်။ ပါကတ်ရှင်း တီးခတ်သူများအနေဖြင့် သံစုံထွက်ပေါ်နိုင်ရန် အဖွဲ့အနေနှင့် အလုပ်လုပ်ကြရလေ့ရှိသည်။
အော်ခက်စထရာ၏ သမိုင်းကြောင်း
အော်ခက်စထရာများ မည်သည့်အချိန်က စတင်ခဲ့သည်ကို ပြောရန် ခက်ခဲသည်။ အကြောင်းမှာ တူရိယာများကို အတူတကွ တီးခတ်ခဲ့သည်မှာ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီဖြစ်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အော်ခက်စထရာ ဆိုသည်မှာ ကြိုးတပ်တူရိယာများကို တီးမှုတ်နေသော ပညာရှင်တစ်စုတို့ သံစဉ်တစ်ခုကို အတူတကွ တီးမှုတ်ကြပြီး လေမှုတ် တူရိယာ အချို့လည်း ပါရှိကာ ပါကတ်ရှင်းတို့လည်း တီးခတ်နေကြသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုမည် ဆိုပါက ၁၇ ရာစုသည် အော်ခက်စထရာ စတင်သော အချိန်ဟု ပြောနိုင်ပေ လိမ့်မည်။ ၁၆၂၆ ခုနှစ် ပါရီမြို့ တွင် လူဝီ ၁၃ ဘုရင်၏ တယော ၂၄ လက်ပါသော အော်ခက်စထရာ ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုရာစုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် အင်္ဂလိပ် ချားလ်စ် ၂ ဘုရင်ကလည်း ပြင်သစ်ဘုရင် ကို သဘောကျသဖြင့် ကိုယ်ပိုင် ကြိုးတပ် တူရိယာ အော်ခက်စထရာ တစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ တဖြည်းဖြည်းချင်းဖြင့် အခြား တူရိယာများကို ထည့်သွင်းလာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ဟာပ်စီကော့ဒ် ဟုခေါ်သည့် တဆက်တည်း အစိတ်အပိုင်းကို ပင်တိုင်တီးမှုတ်သူ တစ်ဦးရှိပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် သီချင်းရေးဆရာ ကိုယ်တိုင်ပင် ဖြစ်တတ်ကာ သူကိုယ်တိုင်က အရေးကြီးသည့် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည့် သံစဉ်၏ အစပိုင်းနှင့် အဆုံးပိုင်းတို့တွင် ကီးဘုတ်နေရာမှ ဦးဆောင်၍ ညွှန်ပြပေးတတ်သည်။
၁၈ ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ကလဲရီးနက်သည် အော်ခက်စထရာတွင် ပါဝင်လာခဲ့ပြီး ထရမ်ဗုန်း များမှာ ၁၉ရာစု အစပိုင်းတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။
ဇရပ်ပြင်ရွာ
ဇရပ်ပြင်ရွာ
ငှက်သိုက်ရွာ၊ မြတ်သာဝ
ငှက်သိုက်ရွာ၊ မြတ်သာဝ
လင်ခန် (အရှေ့)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လင်ခန် (အရှေ့)ရွာ (Lenhkan (East))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နန်းတုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းတုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၂ ဦး၊ မ ၃၆၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗဟုန်တောင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဗဟုန်တောင်ရွာ(Bahontaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ တိုင်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိုင်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၉ ဦး၊ မ ၁၀၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၁၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်တက်မော် (ကုလား)ရွာ၊ ဆင်တက်မော်
ဆင်တက်မော် (ကုလား)ရွာ၊ ဆင်တက်မော်
ကျေးနင်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကျေးနင်းရွာ (Kyaynin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ကျေးနင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒိုးတန်းကြီးရွာ၊ တောင်ပတ်လည်
ဒိုးတန်းကြီးရွာ၊ တောင်ပတ်လည်
ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ
ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ကိုလံဘီယာသမ္မတနိုင်ငံ (Republic of Colombia) ဖြစ်သည်။ တောင်အမေရိကတိုက်၏ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ နှင့်ဘရာဇီးနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အီကွေဒေါနိုင်ငံ နှင့် ပီရူးနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ပနားမားနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။   ကိုလံဘီယာနိုင်ငံသည် ဗင်နီဇွဲလား၊ ဂျမေကာနိုင်ငံ၊ ဟေတီနိုင်ငံ၊ ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဟွန်ဒူးရပ်စ်နိုင်ငံ၊ နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၊ ကော့စတာရီကာနိုင်ငံတို့နှင့် ပင်လယ်ရေပိုင်နက်အားဖြင့် နယ်ချင်းထိနေသည်။ လူဦးရေ ၄၅သန်းကျော်ရှိသော ကိုလံဘီယာသည် နိုင်ငံအလိုက် လူဦးရေများပြားမှု အဆင့်အနေဖြင့် ကမ္ဘာတွင် နံပါတ်(၂၉) ရှိသည်။ တောင်အမေရိကတိုက်တွင် ဘရာဇီးပြီးလျှင် ဒုတိယ လူဦးရေအများဆုံးတိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ ကိုလံဘီယာနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ စပိန်နိုင်ငံတို့ပြီးလျှင် စပိန်စကားပြောနိုင်ငံများ အနက် စတုတ္ထ လူဦးရေအများဆုံးနိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။
ကိုလံဘီယာတွင် ယခင်ကတည်းက နေထိုင်လျက် ရှိကြသော မူရင်းဒေသခံများမှာ Muisca၊ Quimbaya နှင့် Tairona တို့ဖြစ်သည်။ ၁၄၉၉တွင် စပိန်တို့ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသခံများကို တိုက်ခိုက်ကာ ဘုရင်ခံအုပ်ချုပ်သော နယူးဂရင်နေးဒါး အဖြစ် ယနေ့ခေတ် ကိုလံဘီယာ၊ ဗင်နီဇွဲလား၊ အီကွေဒေါ၊ ဘရာဇီးအနောက်မြောက်ပိုင်းနှင့် ပနားမားတို့ပါဝင်သော ကိုလိုနီနယ်မြေ ကို သိမ်းသွင်း ရယူခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က မြို့တော်ကို ဘိုဂိုတာအဖြစ် သတ်မှတ်ထားရှိခဲ့သည်။ ၁၈၁၉တွင် စပိန်ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရခဲ့သည်။ ၁၈၃၀တွင် ဂရန်ကိုလံဘီယာ ပြိုကွဲခဲ့ပြီး ဗင်နီဇွဲလားနှင့် အီကွေဒေါတို့က သီးခြားနိုင်ငံများအဖြစ် ခွဲထွက်သွားခဲ့သည်။    ထိုအခါ ယနေ့ကိုလံဘီယာနှင့် ပနားမားတို့ ပူးပေါင်းခဲ့ကြပြီး နယူးဂရင်နေးဒါးသမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၅၈တွင် ဂရင်နေးဒင်းကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း ၊ ၁၈၆၃တွင် ကိုလံဘီယာပြည်ထောင်စု အဖြစ် ဖက်ဒရယ်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၈၆တွင် [ကိုလံဘီယာ သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ပနားမား တူးမြောင်း ဖောက်လုပ်ရာတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုထံပေးရန်ရှိနေသော ဘဏ္ဍာငွေကြေးအတွက် ဖိအားပေးခံရသောကြောင့် ၁၉၀၃ခုနှစ်တွင် ပနားမားနိုင်ငံသည် သီးခြားခွဲထွက်ခဲ့သည်။
ကိုလံဘီယာသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဖြင့်အုပ်ချုပ်လာသော သမိုင်းကြောင်း ရှည်လျားသည့် တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ ကိုလံဘီယာလစ်ဘရယ်ပါတီနှင့် ကိုလံဘီယာကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ တို့ကို ၁၈၄၈ နှင့် ၁၈၄၉ ခုနှစ်ကတည်းက တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ အမေရိကတွင် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး နိုင်ငံရေးပါတီများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့ရာတွင် ပါတီနှစ်ခုကြား တင်းမာမှုများသည် ရံဖန်ရံခါ အဓိကရုဏ်များ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၈၉၉-၁၉၀၂ တွင် ရက်တစ်ထောင်စစ်ပွဲ၊ ၁၉၄၈တွင် La Violencia တို့မှာ ထင်ရှားသောသာဓကများဖြစ်သည်။ ၁၉၆၄မှစ၍ အစိုးရစစ်တပ်၊ လက်ဝဲစွန်းပျောက်ကျားသူပုန်များ၊ လက်ယာစွန်းပြည်သူ့စစ်များကြား ယနေ့ထိတိုင်အောင် လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွားနေလျက် ရှိသည်။ မူးယစ်ဆေးဝါး တရားမဝင်မှောင်ခိုရောင်းဝယ်မှု များကြောင့် ၁၉၈၀နောက်ပိုင်းတွင် စစ်ပွဲများ ပိုမိုပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ပြည့်လွန် ဆယ်စုနှစ်များတွင်မူ အကြမ်းဖက်မှုများ သိသိသာသာလျော့ကျသွားခဲ့သည်။ အစိုးရ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများကြောင့် ပြည်သူ့စစ်များမှာ နေရာပြောင်းရွှေ့သွားကြပြီး သူပုန်များမှာလည်း ယခင်က ထိန်းချုပ်လွှမ်းမိုးထားသော ဒေသများကို ရှုံးနိမ့်လက်လွှတ်ခဲ့ကြရသည်။  ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၀ တွင်မူ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်မှုများ တိုးတက်များပြားလာပြန်သည်။   မေပယ်လ်ခရော့ဖ်ထ်သုတေသနသိပ္ပံ ၏ စစ်တမ်းအရ ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် ကိုလံဘီယာသည် မပြီးဆုံးသောသော မူးယစ်ဆေးဝါးစစ်ပွဲများ၊ အသစ်ထပ်ဖွဲ့လာကြသော ပြည်သူ့စစ်များနှင့် သူပုန်ပျောက်ကျားများ တို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့ ဆဌမမြောက် အကြမ်းဖက်မှုအများဆုံးတိုင်းပြည် ဖြစ်ခဲ့သည်။
လက်တင်အမေရိကတွင် စတုတ္ထမြောက် စီးပွားရေးအင်အားအတော့တင်းဆုံးဖြစ်သော ကိုလံဘီယာသည် အလယ်အလတ်တန်းအဆင့် ဩဇာရှိသောတိုင်းပြည်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဓနဥစ္စပိုင်ဆိုင်မှု မညီမျှမှုများ ရှိနေသည်။ ၁၉၉၀တွင် ဆင်းရဲ-ချမ်းသာကွာခြားချက် ၏ ၁၀%မှာ ၄၀ အချိုး ၁ ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၀၀ခုနှစ်တွင် အချိုးမှာ ၈၀ အချိုး ၁ အထိရောက်လာသည်။   ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၊ လု့အခွင့်အရေးအဖွဲ့၏ ၂၀၀၈-၂၀၀၉ခုနှစ် အစီရင်ခံစာအရ ဆင်းရဲမှုနှုန်းမှာ လျော့နည်းသွားသည်။ သို့ရာတွင် လူဦးရေ၏ ထက်ဝက်ကျော်မှာ ဆင်းရဲမှု မျဉ်း၏ အောက်တွင် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ် တရားဝင်စာရင်းအရ ၄၆%မှာ ဆင်းရဲနွမ်းပါးနေပြီး ၁၇%မှာ ဆိုးရွားစွာ ဆင်းရဲလျက် ရှိနေသည်။
ကိုလံဘီယာတွင် လူမျိုးစုများစွာကွဲပြားလျက် ရှိသည်။ ဒေသခံများ၊ စပိန်အနွယ်များ၊ အာဖရိကန်များ နှင့် ဥရောပနှင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသများမှ ပြောင်းရွှေ့အခြေချလာသူများဖြင့် ရောနှောလျက် ရှိပြီး ယဉ်ကျေးမှုပေါင်းစုံရှိနေသည်။ ကိုလံဘီယာ၏ ပထဝီဝင်အနေအထားမှာလည်း ကွဲပြားနေသည်။ မြို့ပြအများစုမှာ အင်ဒီးစ်တောင်တန်းကုန်းမြင့်ဒေသများတွင် တည်ရှိနေသည်။ ကိုလံဘီယာ၏ နယ်မြေမှာ အမေဇုန်မိုးသစ်တောများမှသည် အပူပိုင်းမြက်ခင်းပြင်များ၊ ကရစ်ဘီယံပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ ကမ်းရိုးတန်းများ စသည်ဖြင့် အစုံရှိသည်။
စစ်ကိုင်းခေတ်
စစ်ကိုင်းခေတ် (၁၃၁၅-၁၃၆၄) သည် ပုဂံခေတ် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ဖြစ်ထွန်းလာသော၊ မြန်မာ အလယ်ပိုင်းဒေသ ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံငယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စစ်ကိုင်းသည် ဧရာဝတီမြစ် အရှေ့ပိုင်းကို လွှမ်းမိုးသော၊ ပင်းယနှင့် နိုင်ငံပြိုင် ဖြစ်သည်။ ဤနိုင်ငံကို အသင်္ခယာ စောယွန်း က ၁၃၁၅ခု တွင်၊ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၃၆၄ ခု တွင်၊ မောရှမ်းတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် စစ်ကိုင်းနှင့် ပင်းယ နိုင်ငံများ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင်၊ အသင်္ခယာ စောယွန်း၏ မြေး သတိုးမင်းဖျား (သတိုးမင်းဘုရား) က အင်းဝခေတ်ကို တည်ထောင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမင်းဆက် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
မြတ်သာရွာမရွာ၊ မြတ်သာရွာမ
မြတ်သာရွာမရွာ၊ မြတ်သာရွာမ
သပြေဆိက္ကေရွာ
သပြေဆိက္ကေရွာ
ဘားလားတံတားကြီး
ဘားလားတံတားကြီး
ဓောဝနသုတ်
ဒက္ခိဏဇနပုဒ်တို့၌ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော အရိုးဆေးပွဲအကြောင်းကို မိန့်တော်မူပြီး ယင်းအရိုးဆေးပွဲသည် ဟီန ဂါမ္မ ပေါထုဇ္ဇနိက အနရိယ အနတ္တ သံဟိတဖြစ်ပုံ၊ နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်၊ ဝိရာဂဉာဏ်၊ နိရောဓ၊ ဥပသမ၊ အဘိညာ၊ သမ္ဗောဓ၊ နိဗ္ဗာနတို့အတွက် မဖြစ်ပုံ။
ဘတ်စကက်ဘော
ဘတ်စကက်ဘော အားကစားသည် ဘောလုံးကို လက်ဖြင့်ပုတ်၍သော်လည်းကောင်း၊ ပစ်၍သော်လည်းကောင်း ဂိုးသွင်းကာ အဖွဲ့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ကစားရသည့် ကစားနည်းဖြစ်သည်။ ကစားရုံတွင်း၌ဖြစ်စေ၊ ကွင်းပြင်၌ဖြစ်စေ ကစားနိုင်သော ကစားနည်းမျိုးလည်း ဖြစ်သည်။ သံကွင်းတွင် တတ်ထားသည့် ခြင်းကဲ့သို့ ကြိုးဖြင့်ခက်ထားသော ပိုင်ထဲသို့ ဘောလုံးကို ပစ်သွင်းကစားခြင်းဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဘက်စကတ်(ခြင်း) ဘော (ဘောလုံး)ကစားခြင်းဟုတွင်သည်။
ဓောဝနသုတ်
အရိယဓောဝနသည်သာ ဧကန္တနိဗ္ဗိဒ၊ ဝိရာဂ၊ နိရောဓ၊ ဥပသမ၊ အဘိညာ၊ သမ္ဗောဓ၊ နိဗ္ဗာနတို့အတွက်ဖြစ်ပုံ၊ ဇာတိ ဇရာ မရဏ၊ သောက၊ ပရိဒေဝ၊ ဒုက္ခ၊ ဒေါမနဿ၊ ဥပါယာသတို့မှ လွတ်မြောက်နိုင်ပုံ၊
ဘတ်စကက်ဘော
ပေါ်ပေါက်လာပုံ
ဘက်စကတ်ဘော ကစားနည်းကို ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မက်ဆချူးဆက်ပြည်နယ် စပရင်းဖီ:မြို့ရှိ ဝိုင်၊ အမ်၊ စီ၊ အေ ကောလိပ်မှ ကာယပညာ နည်းပြ ဆရာ ဒေါက်တာ ဂျိမ်းနေစမစ် ဆိုသူက စတင်တီထွင်ခဲ့သည်။ ၁၆ ရာစုနှစ်လောက်က မက္ကဆီကို ပြည်နယ်တွင် မာယာ လူမျိုးတို့သည် ယခုခေတ် ဘက်စကတ်ဘောနည်းနှင့် ခပ်ဆင်ဆင် ကစားနည်းမျိုးကို ကစားခဲ့ဘူးသည်ဆိုသော်လည်း ဒေါက်တာ နေးစမစ် တီထွင်သော ကစားနည်းမျိုးလောက် စံနစ်ကျခဲ့ဟန် မတူချေ။ ဘက်စကတ်ဘော ကစားခြင်းသည် ဘောလုံးကန်ခြင်းကဲ့သို့ လဟာပြင်၌သာ ကစားနိုင်သော လူအများနှင့် ကစားနည်းမျိုးကို မကစားနိုင်သည့်ရာသီတွင် ကစားရုံတွင်း၌ လူအများနှင့် ကစားနိုင်၍ ကစားရာတွင် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုရှိသလောက် ကြမ်းတမ်းမှု၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရစေမှု မရှိနိုင်သော ကစားနည်းကို စဉ်းစားတီထွင်ရာမှ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကစားနည်းကို စတင်တီထွင်စက လူမည်မျှပါဝင် ကစားရမည်ဟု အကန့်အသတ်မရှိ၊ ဘောလုံး အရွယ်အစား အလေးချိန်ကိုလည်း သတ်မှတ်ခြင်းမရှိချေ။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင်မှ ဝိုင်၊ အမ်၊ စီ၊ အေ အသင်းက ပထမဆုံးသော ဘက်စကတ်ဘော စည်းမျဉ်း ဥပဒေ ၁၃ချက်ကို ချမှတ်ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။ ယင်းကစားနည်းများကို ဝိုင်၊ အမ်၊ စီ၊ အေ အတွင်းရေးမှူးများက ကမ္ဘာအနှံ့ ပျံ့နှံ့အောင် ဖြန့်လိုက်ရာ မြှော်လင့်သည်ထက် လူကြိုက်များသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယခုအခါ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူပေါင်း သန်း ၂၀ကျော် ခန့် ကစားနေသော ကစားနည်းတစ်ခုဖြစ်နေလေသည်။ ကစားရုံကလေးအတွင်း လူတစု အပျင်းပြေကစားရန် ရည်မှန်းချက်ထားခဲ့သော ကစားနည်းသည် ကမ္ဘာသို့ ပျံ့နှံ့၍ လူများစု ပျော်ရွင်စွာ လက်ခံကစားလာသော ကစားနည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုမျှသာမက ယခုအခါ ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် အားကစားပြိုင်ပွဲများ၌ ပါဝင်လာပြီဖြစ်သော ကစားနည်းတစ်မျိုးပင် ဖြစ်နေလေပြီ။ ၁၉၃၆ခုနှစ် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘာလင်မြို့တွင် ကျင်းပသော အိုလံပစ် ပြိုင်ပွဲတွင် ယင်းကစားနည်းကို ပထမဆုံးအကြိမ် ထည့်သွင်းခဲ့ရာ နိုင်ငံပေါင်း ၂၀နိုင်ငံမှ ယှဉ်ပြိုင်ကစားကြ၍ ပထမဆုကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက ရရှိလေသည်။
ဓောဝနသုတ်
-မှန်ကန်သောအယူရှိသူအား မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊
ဘတ်စကက်ဘော
မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိခေတ်စားလာပုံ
မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဘက်စကတ်ဘော ကစားနည်းသည် ၁၉၁၅-၁၆ ခုနှစ်များတွင် စတင်ရောက်ရှိလာသည်။ ပထမဆုံး ဘက်စကတ်ဘော ကစားကွင်ဖွင့်ပွဲသို့ ယခု ယူနီယန် ခရစ်ယာန် အထက်တန်းကျောင်း (ယခင် ကူရှင်အထက်တန်းကျောင်း)နှင့် တွဲလျက် ရှိသော ဂျပ်ဆင် ကောလိပ်ကျောင်းဟောင်းကြီးတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုဖွင့်ပွဲတွင် ပညာမင်းကြီးဟောင်း ဦးချိုကိုယ်တိုင် ကစားသူတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။ ဘက်စကတ်ဘော ကစားနည်းကို တဖြည်းဖြည်း အထက်တန်းကျောင်းများ၊ ရဲအုပ်အတတ်သင် ကျောင်းများတွင် ကစားနည်းတစ်ရပ်အဖြစ် သင်ကြားပေးရာမှ စ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကျောင်းများ၌လည်း ခေတ်စားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ပျော်တမ်း ဘက်စကတ်ဘော အဖွဲ့ချုပ်ကို တည်ထောင်ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘက်စကတ်ဘော အဖွဲ့ချုပ်နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်ရေးကောင်စီ ကလည်း ဘက်စကတ်ဘော အထူအစည်းရုံးရေးမှူး ခန့်ကာ မြန်မာတနိုင်ငံလုံး၌ ဘက်စကတ်ဘော တိုးတက်လာအောင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
ဓောဝနသုတ်
-မှန်ကန်သောအကြံအစည်ရှိသူအား မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊
ဘတ်စကက်ဘော
ဖွဲ့စည်းပုံများ
အမျိုးသား ဘက်စကတ်ဘော စည်းမျဉ်းဥပဒေဆိုင်ရာကော်မတီက သတ်မှတ်ထားသော ဘက်စကတ်ဘော ကစားကွင်း အကျယ်အဝန်းမှာ အကြီ:ဆုံး ၉၄ ပေနှင့် ပေ ၅၀ ရှိ၍ အငယ်ဆုံး ၇၄ပေနှင့် ၄၂ပေ ရှိရပေမည်။ သို့ရာတွင် ထိုထက်ငယ်သော ကစားကွင်း၌လည်း ကစားနိုင်ပေသည်။ ကစားကွင်း၏ ထိပ်၂ဖက် အလယ်တည့်တည့်၌ မြေကြီးမှ ၉ပေ အမြင့်တွင် ထောင့်မှန်စတုဂံပုံ ပျဉ်ပြားကြီးတစ်ခုကို တိုင်စိုက် ရိုက်ကပ်ပြီး ထောင်ထားရသည်။ သို့မဟုတ် နံရံတွင်ရိုက်၍သော် လည်းကောင်း၊ မျက်နှာကြက်၏ ထောင့်တန်းများအားဖြင့် ချိတ်ဆွဲ၍သော်လည်းကောင်း ထောင်ထားရသည်။ ယင်းပျဉ်ပြားကြီးသည် အလျား ၆ပေ အနံ ၄ပေ ရှိသည်။ အချင်း ၁၈လက်မရှိသော သံခွေကို ယင်းပျဉ်ပြားကြီးအလယ်မှ ၆လက်မ အပြင်ထုတ်၍ မြဲမြံစွာ တပ်ထားရသည်။ ထိုသံခွေတွင် ကြိုးခိုင်ခိုင်ဖြင့် ခတ်ထားသော ပိုက်တခုစီစွပ်ထားရသည်။ ယင်းပိုက်သည် အထက်အောက်အပွင့် ဖြစ်၍ ပိုက်အဖျားသည် မြေကြီးမှ ၁၀ပေ ကွာရသည်။
ဓောဝနသုတ်
-မှန်ကန်သောစကားရှိသူအား မိစ္ဆာဝါစာကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊
ဘတ်စကက်ဘော
ဖွဲ့စည်းပုံများ
ကစားရာ၌ သုံးသော ဘောလုံးသည် ဘောလုံးကန်ရာ၌ သုံးသော ဘောလုံးကဲ့သို့ အတွင်းလေလုံရော်ဘာ ဘောလုံးဖြစ်ပြီးလျှင် အပြင်က သားရေဖြင့် ပတ်ချုပ်ထားသည်။ ဘောလုံးအဝန်းမှာ ၂၉လက်မမှ လက်မ ၃၀ အထိရှိ၍ အလေးချိန်အားဖြင့် အောင်စ ၂၀မှ ၂၂အောင်စ အထိရှိသည်။ ဘောလုံးထဲသို့ လေချိန် ၁၃ပေါင်ထိုးရသည်။
ကစားနည်း
ကစားပွဲတစ်ပွဲတွင် အဖွဲ့ ၂ဖွဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ကစားနိုင်၍ တဖက်၅ယောက်စီ ကစားရသည်။ ကွင်းလယ်ရှိ ဗဟိုစည်းဝိုင်းတွင် တယောက်စီ၊ ဂိုးစောင့် ၂ယောက်စီနှင့် ရှေ့တန်း ၂ယောက် ကစားရသည်။ အဖွဲ့တဖွဲ့တွင် ပါဝင်ကစားနေသူ ၅ယောက်အပြင် အရံလူ ၇ယောက်စီ ထားနိုင်၍ အလဲအလှယ်ဝင်ကစားနိုင်သည်။ ပါဝင်ကစားသူသည် ဘောလုံးကို သယ်ဆောင်မပြေးရချေ။ အဖွဲ့ဝင် အချင်းချင်းထံသို့ ဘောလုံးရောက်အောင် ပစ်ပေးခြင်း၊ ပြေးရင်း ပုတ်၍ ပုတ်၍ ပို့ပေးခြင်း၊ လှိမ့်ပေးခြင်း ပြုရသည်။ လူချင်းတွန်းထိုး တိုက်ခိုက်ခြင်း လုံးဝမရှိအောင် ကစားရသည်။
ဓောဝနသုတ်
-မှန်ကန်သောအသက်မွေးမှုရှိသူအား မိစ္ဆာအာဇီဝကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊
ဘတ်စကက်ဘော
ကစားနည်း
ဘက်စကတ်ဘော ကစားသည့်အခါ တပွဲလျှင် မိနစ် ၄၀ကစားရသည်။ ပထမ မိနစ် ၂၀ ပြီးလျှင် ၁၀မိနစ်နားပြီး နောက်ဖက်ပြောင်း၍ နောက်ထပ် မိနစ် ၂၀ ကစားရသည်။ ဤကား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘက်စကတ်ဘော စည်းမျဉ်း ဥပဒေအရဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၌ကား ၁၀မိနစ်လျှင် တစ်ခါ ၄ကြိမ်နား၍ ကစားလေ့ရှိသည်။
နိဇ္ဇရသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပျက်စီးစေနိုင်သော သမ္မာဒိဋ္ဌိ အစရှိသော သုက္ကပက္ခတရား ဆယ်မျိုးနှင့် ပျက်စီးသွားသော ကဏှပက္ခ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ အစရှိသော တရားဆယ်မျိုး ကုသိုလ်တို့ ဘာဝနာပါရိပူရီဖြစ်ပြီး အကုသိုလ်တရားတို့ နိဇ္ဇိဏ္ဏဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဆူးပန်း
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	-တစ်နှစ်ခံပင်ပျော့မျိုးဖြစ်သည်။ ရွက်လွှဲထွက်ပြီး ရှည်မျောမျောပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။ ရွက်နားတွင် သေးငယ်သောဆူးသွားများရှိသည်။ ပန်းခိုင်သည် ထိပ်ထွက်ပန်းခိုင်ဖြစ်ပြီး ပြွန်ပုံသဏ္ဌာန်လိမ္မော်ဝါရောင်ပန်းများ ပွင့်သည်။ အပင် - ပင်ငယ်ပင်ပျော့မျိုးဖြစ်၍ ၁-၃ ပေ မြင့်သည်။ ပင်စည် ထောင်မတ်၍ ပြောင်ချောသော်လည်း ဆူးများရှိသည်။ အရွက် - ရွက်လွှဲထွက်သည်။ ရှည်လျားသော လှံသွားပုံဖြစ်၍ ရွက်ထိပ်ချွန်ပြီး ရွက်ရင်းသွယ်သည်။ အနားများတွင် သေးငယ်သော ဆူးပါသည့် ခွေးသွားစိပ်များ ရှိသည်။ အပွင့် -ပန်းခိုင်၏ထိပ်တွင် စုပြုံ၍ ပွင့်၏။ အပွင့်သေးငယ်၍ လိမ္မော်ရောင်သမ်းသော အနီရောင်ဖြစ်သည်။ အရွက်နှင့်တူသော ပွင့်ခံရွက်များဖြင့်ဝန်းရံထားသည်။ ဆူးရှိ ဆူးမဲ့ ၂ မျိုးရှိ၏။ အသီး - သေးငယ်သည်။ လေးမြှောင့်ရှိသည်။ အမြစ် - ရေသောက်မြစ် တုတ်ခိုင်ပြီး ဘေးမြစ်များ သေးငယ်သည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အရွက်၊ အပွင့် ၊ အမြစ်၊ အစေ့။ (အပွင့်အား ကုံကုမံအတုအဖြစ် အသုံးပြုကြ၏။) မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာ နိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးပင်အဖြစ် ပေါက်ရောက်သည်။ စိုက်ပျိုးပင် ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးပုံ- (က) မြေပြုပြင်ခြင်း။ ။ စိုက်ခင်းမြေအား မှုန့်ညက်အောင် ကောင်းစွာ ပြုပြင်၍ အကျယ် ၄ ပေ ၊ အလျားပေ ၂၀ ရှိ ဘောင်များပြုလုပ်ပြီး မြေဆွေးများကို ၂ လက်မခန့် ထူအောင်ချ၍ အောက်ခံမြေနှင့် မွှေထားပေးရမည်။ (ခ) စိုက်ပျိုးခြင်း။ ။ တော်သလင်း၊ နတ်တော်လများတွင် အစေ့မှ တိုက်ရိုက် ချ၍ စိုက်ပျိုးသည်။ ပြုပြင်ပြီးဘောင်များပေါ်တွင် တစ်တန်းနှင့် တစ်တန်း ၉ လက်မခြား မြောင်းတိမ်များပြုလုပ်၍ မျိုးစေ့များချကာ မြေဖြင့်ပါးပါး ဖြူး၍ ဖုံးပေးရမည်။ (ဂ) ပြုစုဂရုစိုက်ခြင်း။ ။ နွားချေးမြေ များများ ဖြူးပေးရန်လိုသည်။ တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင် ၄ လက်မ ခြား၍ ထားရမည်။ ပေါင်းလိုက်ခြင်း၊ ရေလောင်းခြင်းကို လိုအပ်သလို ပြုလုပ်ပေးရမည်။ (ဃ)ဆွတ်ခူးခြင်း။ ။ စိုက်ချိန်မှ ရက်ပေါင်း ၄၅-၆၀ အကြာတွင် ဆွတ်ခူးနိုင်သည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: အာနိသင် - မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ အစေ့သည် ချိုအေး၏။၊ လေသလိပ်ကို ကင်းဝေးစေသည်။ ကာမကို အားပေး၏။ ခွန်အားကို ဖြစ်စေ၏။ အရွက်သည် ပူ၏၊ ခါး၏၊ ချို၏။ ဝမ်းသက်စေ၏၊ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၍ သည်းခြေကို ဖြစ်စေ၏။ မျက်စိကို အကျိုးပြု၏။ သလိပ်ကို ပယ်၏။
နိဇ္ဇရသုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
ဆူးပန်း
အသုံးပြုပုံ-အရွက် ၁။ အရွက်ကို ချဉ်ရည်ဟင်း ချက်စားခြင်းဖြင့် ဆီးကိုရွှင်စေပြီး ခွန်အားကို တိုးပွားစေ၏။ အပွင့် ၁။ အပွင့်ကို ကြိတ်၍ သောက်ပါက မြွေဆိပ်၊ ကင်းဆိပ်ကို ပြယ်စေ၏။ ၂။ အပွင့်ခြောက်ကို အမှုန့်ပြုစားသုံးပါက အသားဝါရောဂါ ပျောက်၏။ ၃။ အပွင့်ကိုကြိတ်၍ သကြားနှင့် ရောသောက်ပါက လိပ်ခေါင်းနှင့် ကျောက်တည်ရောဂါ ပျောက်သည်။ ၄။ အပွင့်ပြုတ်ရည်ကို နှာရောင်၊ ကြွက်သားရောင်ခြင်း၊ အဆစ်နာခြင်း အတွက် သုံးသည်။ ၅။ အပွင့်ကို ဒန်းကြီးရွက်နှင့် ရောကြိတ်ပြီး ခြေ၊ လက်ဖဝါးတို့၌ လိမ်းက ကျောက်ရောဂါ ပျောက်၏။ အမြစ် ၁။ ဆီးရွှင်ဆေး အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ အစေ့ ၁။ ဆူးပန်းစေ့နှင့် ဆူးဖြူခေါက်တို့ကို အညီအမျှစီယူ၍ မီးရှို့ပြာချ ပြီးနောက် ယင်းပြာကို စပယ်ဆီနှင့်ရော၍ ဆံပင်၌ လိမ်းလျှင် ဆံပင်များ နူးညံ့ပျော့ပျောင်း၍ ဆံပင်အလွန် ကောင်းလာစေသည်။ ၂။ အစေ့ကို အမှုန့်ပြု၍ နွားနို့နှင့်သောက်ပါက အရူးရောဂါ ၊ လေဖောက်ပြန်သောရောဂါ ၊ ယားနာ ပျောက်၏။
ဓောဝနသုတ်
-မှန်ကန်သောအားထုတ်မှုရှိသူအား မိစ္ဆာဝါယာမကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊
ဘတ်စကက်ဘော
ကစားနည်း
ကစားနည်းမှာ ကွင်းအလယ်ရှိ လူ၂ယောက်ကြားမှ နေ၍ ဒိုင်လူကြီးလုပ်သူက ဘောလုံးကို အပေါ်သို့ ၂ကိုက်သာသာခန့် မြှောက်၍ ပေးသည်။ ကျလာသော ဘောလုံးကို အလယ်လူ ၂ဦးက သူရ ကိုယ်ရ ခုန်ဖမ်း၍ ဘောလုံးရသူက မိမိဂိုးရှိရာဖက်နေ မိမိအဖွဲ့ဝင်ထံ ရောက်အောင် ပို့ပေးရသည်။ ဘောလုံးရနေသည့်ဖက်က ဂိုးသွင်းနိုင်အောင် ကြိုးစားသကဲသို့ ကျန်အဖွဲ့ဝင်ထံ ရောက်အောင် ပို့ရသည်။ ဂိုးသွင်းသည် ဆိုသည်မှာ ပိုက်တပ်ထားသော သံကွင်းထဲသို့ ဘောလုံးကို ပစ်သွင်း၍ ပိုက်ပေါက်မှ ဘောလုံးကျလာအောင် ပြုလုပ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ တဖက်နှင့်တဖက် ယှဉ်ပြိုင်ကစားရာ၌ ဂိုးအရေအတွက်၊ သို့မဟုတ် အမှတ်အများဆုံးရသော အဖွဲ့က အနိုင်ရသည်။ ရိုးရိုး ဂိုးသွင်လျှင် ၂မှတ်ရ၍ ပြစ်မှုကြောင့်ပေးသည့် အသားလွတ်သွင်းရသော ဂိုးအတွက် ၁မှတ်ရသည်။
ဓောဝနသုတ်
-မှန်ကန်သော သတိရှိသူအား မိစ္ဆာသတိကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ရွာရှည်
အောင်ချမ်းသာရွာ (Aungchanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ ရွာရှည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၄၄၃ ဖြစ်သည်။
မာမဲ့ရှီဒီးရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
မာမဲ့ရှီဒီးရွာ(Marmeitsheedee)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ မန်စေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်စေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၅၄ ဦး၊ မ ၃၆၀၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၁၆၂ ဦး နေထိုင်သည်။
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ရွာရှည်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီပဲယင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဓောဝနသုတ်
-မှန်ကန်စွာ သိမြင်တတ်သူအား မှားယွင်းစွာသိမှု မိစ္ဆာဉာဏကို ဆေးကြောပြီးပုံ၊
မာမဲ့ရှီဒီးရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘတ်စကက်ဘော
ကစားရန်လိုအပ်ချက်များ နှင့် အကျိုးကျေးဇူး
ဘက်စကတ်ဘောကစားရာတွင် အခြေခံ တတ်မြောက်အပ်သော ပညာရပ်များရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ (၁) ဘောလုံးပေးခြင်း နည်းအမျိုးမျိုး၊ (၂) ဘောလုံးဖမ်းခြင်း နည်းအမျိုးမျိုး (၃) ဘောလုံးပုတ်ခြင်း နည်းအမျိုးမျိုး (၄) ဂိုးသွင်းနည်း အမျိုးမျိုးတို့ဖြစ်သည်။
ဓောဝနသုတ်
-မှန်ကန်စွာ လွတ်မြောက်မှုရှိသူအား မိစ္ဆာဝိမုတ္တိကို ဆေးကြောပြီးဖြစ်ပုံ။
ဘတ်စကက်ဘော
ကစားရန်လိုအပ်ချက်များ နှင့် အကျိုးကျေးဇူး
ဘက်စကတ်ဘော ကစားခြင်းသည် လျင်မြန်ဖျတ်လတ်ခြင်း၊ သန်မာကြံ့ခိုင်ခြင်း၊ ဇွဲရှိခြင်း၊ ပါးနပ်လိမ္မာခြင်း၊ အချိန်အဆ ကောင်းခြင်း စသော အကျိုးကျေးဇူးများ ခံစားရသည်။
ဓောဝနသုတ်
ထိုမဂ္ဂင် (၈)ပါးနှင့် သမ္မာဉာဏ, သမ္မာဝိမုတ္တိတို့ကြောင့် ယုတ်မာသော များစွာသော အကုသိုလ်တရားတို့ မဖြစ်နိုင်ပုံ၊ များစွာသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို ပွားများမှု ပြည့်စုံခြင်း ရောက်ရှိပုံ ဤအရိယဓောဝန (၁၀)ပါးသည် ဧကန္တနိဗ္ဗိဒါ, ဝိရာဂနိရောဓ, ဥပသမ, အဘိညာ သမ္ဗောဓနိဗ္ဗာဖြစ်ပုံ၊ ဇာတိ ဇရာ မရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့မှ လွတ်မြောက်ပုံကို အရိယေဓောဝနတရား တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဘတ်စကက်ဘော
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားများ ကဏ္ဍ:အသင်းဖွဲ့ အားကစားများ
ဓောဝနသုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ အရိုးဆေးပွဲအကြောင်း ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ဇီးကွဲကျွန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဇီးကွဲကျွန်းရွာ (Zeekwekyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ အလယ်သောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်သောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၇၂ ဦး၊ မ ၁၇၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖိုစုရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ဖိုစုရွာ (Hposu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ တငါ့ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တငါ့ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၅ ဦး၊ မ ၂၂၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ရေကျော်ရွာ၊ မြတ်သာရွာမ
ရေကျော်ရွာ၊ မြတ်သာရွာမ
သံပုရာကုန်းရွာ၊ အုပ်တွင်း
သံပရာကုန်းရွာ၊ အုပ်တွင်း
အောင်လူဆီးတမ်းကစားခြင်
အောင်လူဆီးတမ်းကစားနည်းသည် ရခိုင်ရိုးရာကစားနည်း တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤကစားနည်းမှာ ဒိုးကစား နည်းကဲ့သို့ပင် အမျိုးသမီး အပျိုအရွယ်များ အုပ်စုနှစ်စုဖွဲ့၍ ကစားရသောနည်းဖြစ်သည်။ တစ်အုပ်စုလျှင် အနည်းဆုံး (၃)ဦးမှ အထက် ကစားနိုင်သည်။ ကစားခြင်းကို လသာသည့်ညများတွင် လမ်းမပေါ်၌ လည်းကောင်း၊ မြေညီသော တလင်းပြင် မြေကွက်လပ်များတွင်လည်းကောင်း ကစားလေ့ရှိသည်။
ကစားမည့် စည်းတန်းများကို ရေဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ထုံးဖြင့်ဖြစ်စေ စည်းတားရသည်။ ဥပမာ- တစ်ဘက်တွင် ငါးယောက်ကစားမည်ဆိုပါက စည်းငါးကြောင်း တားရသည်။ ဘောင် စည်းနှစ်ခုကိုလည်း ထိပ်မှအဆုံးအထိ အူကြောင်းထားရသည်။ ပထမဆုံးစည်းကို "ထိပ်စည်း"ဟုခေါ်၍ ဒုတိယစည်းကို "ဂုတ်စည်း"ဟုခေါ် သည်။ ရှေ့ဆုံးစည်းနှင့် ဂုတ်စည်းကြားတွင် ကြက်လျှာသဏ္ဌာန်ပုံဖော်၍ ထိပ်စည်းမှတားသော လူလိုက်နိုင် ရန် ပြုလုပ်ထားရသည်။ အုပ်စုတစ်ဘက်စီတွင် ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးစီထား၍ "ဂေါင်ကြီး"ဟု ခေါ်သည်။ မိမိ၏ အုပ်စုအနိုင်ရရေးအတွက် ဂေါင်သူကြီးတွင် တာဝန်အရှိဆုံးဖြစ်သည်။
ကစားသောအုပ်စု (၂)စုတွင် အုပ်စုတစ်စုက ဆီးလှည့်ကျလျှင် ကျန်တစ်အုပ်စုက တာဝင်လှည့်ကျသည်။ ဆီးလှည့်ကျသော အုပ်စုကစည်းတွင် စောင့်၍ ဝင်လှည့်ကျသူများ စည်းသို့ ကျော်ဝင်လျှင် ဖမ်းရသည်။ ဆီးလှည့်ကျသော အဖွဲ့၌ ဂေါင်သူကြီးသည် ထိပ်စည်း၌ စောင့်ကာ ကြက်လျှာသဏ္ဌာန် စည်းလည်းကောင်း၊ အူကြောင်းတလျောက် စည်းလည်းကောင်း စောင့်၍ ဖမ်းရသည်။ ကျန်လူများက မိမိတာဝန်ကျသောစည်း တွင် စောင့်၍ ဝင်လာသူတို့ကိုဖမ်းရသည်။ ဆီးသူက ဝင်လာသူကို မိမိ၏စည်းမှနေ၍ လှမ်းပြီး ဖမ်းနိုင်-မဖမ်းနိုင်ကို မကစာမီကပင် အုပ်စုနှစ်ခုကို သဘောတူညီမှု ယူထားရသည်။ ယင်းသဘောတူညီမှုအရ လက်လှမ်း၍ ဖမ်းနိုင်လျှင် လက်လှမ်း၍ ဖမ်းပြီး၊ လက်လှမ်း၍ မဖမ်းနိုင်လျှင် မိမိစောင့်သော စည်းကိုကျော်နေသော အချိန်၌ ဖမ်းရသည်။ အကယ်၍ စည်းတစ်ခုခုတွင် ဝင်သူတစ်ဦးဦးကို ဆီးသူက ဖမ်းမိလျှင် ဝင်သောသူအဖွဲ့သေ၍ ယင်းတို့ကတပြန် ဆီးပြီး ကျန်အဖွဲ့က ဝင်ရသည်။
အင်းဂရမ်းရွာ၊ တလုပ်ကုန်း
အင်းဂရမ်းရွာ၊ တလုပ်ကုန်း
အောင်လူဆီးတမ်းကစားခြင်
အောင်လူဆီးတမ်းကစားရာ၌ စည်းကမ်း သတ်မှတ်ချက်ရှိသည်။ ဘေးနှစ်ဘက်တွင်ထားသော စည်းကိုကျော်လွန်၍ မဝင်ရ။ အကယ်၍ ဘေးစည်းများကိုကျော်လျှင် "ထမင်းရေပူလောင်သည်"ဟု ခေါ်၍ ယင်းအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့လုံး ဆီးသူအဖြစ် ပြန်လုပ်ရသည်။
ဝင်သူတစ်ဦးဦးသည် စည်းတစ်ခုကို ကျော်ဝင်ပြီးနောက် ပြန်မထွက်ရ။ ထိပ်စည်းမှ ပိတ်စည်းအ ထိ ကျော်အောင်ဝင်ပြီးမှ ပြန်လှည့်ပြီး ပိတ်စည်းမှ ထိပ်စည်းကို ကျော်အောင် ဝင်ရသည်။ အကယ်၍ ထိပ်စည်းကို ကျော်ဝင်ပြီးနောက် ဂုတ်စည်းကို မကျော်ခဲ့ဘဲ ထိပ်စည်းမှ နောက်သို့ ပြန်ထွက်ပါမူ "အူပြန်လည်သည်"ဟု ခေါ်၍ တစ်ဖွဲ့လုံးသေသည်။ နောက်ဆုံးစည်းကို အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ပြန်ထွက်လာသောသူကို "ပြန်လူ"ဟု ခေါ်သည်။
ကစားရာ၌ မိမိအုပ်စုဝင်လှည့်တွင် တစ်ဦးဦးကို ဖမ်းမိပါက ဝင်သူ တစ်ဖွဲ့လုံးသေသည်ဟု ယူဆကာ ဆီးလှည့်ပြန်လုပ်ရသည်။ ဝင်သူတစ်ဦးဦးသည် ထိပ်စည်းမှ ပိတ်စည်းအထိ တောက်လျှောက် အဖမ်း မခံရဘဲ ဝင်သွားနိုင်ပြီး ပြန်လှည့်လာလျှင် "ပြန်လူလာဗျာ"ဟု အော်၍ ပြန်လူကို မလွတ်အောင် ဖမ်းတတ်ကြ သည်။ ယင်းပြန်လူသည် ထိပ်စည်းကို ပြန်လည်၍ ကျော်လွန်အောင်မြင်လျှင် "အောင်လူ"ဟု ဟစ်အော်၍ ထွက်ရသည်။ အောင်လျှင် တစ်ပွဲနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။
ယင်းကဲ့သို့ ကစားကြ၍ အုပ်စုတစ်ဖွဲ့က အနိုင်ရလျှင် နိုင်သူကရှုံးသူကို လှောင်ပြောင်၍ စကားစစ်ထိုးကြ သည်။ "တစ်ပွဲတင် ကြောင်မလင်၊ ပတ်စာထိုး ဂြိုးမလင်" စသည်ဖြင့် တစ်ဘက်သား မခံချင်အောင် စ,တတ်ကြသည်။ အောင်လူဆီးတမ်းကစားပွဲနှင့် ဒိုးကစားပွဲများသည် လူအများ စည်ကားစွာ လာရောက် ကြည့်ရှု အားပေးကြသည့် ဒေသလိုက်၊ ကျေးလက်ကစားပွဲများ ဖြစ်ကြပေသည်။
ငှက်ရွှေခေါင်းရွာ
ငှကေ်ရွှေခေါင်းရွာ
ဘွေဟူးရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၉၀၉
၁၉၀၉
1901 – 1950
ပဌမသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ... သမ္မာဝိမုတ္တိ-ဟူသော ထက်ဝန်းကျင်မှ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ကုန်သော ထက်ဝန်းကျင်မှ ဖြူစင်ပြောင်လက်ပြီး ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်ထွက်သကဲ့သို့ဖြစ်ကုန်သော တရား ဆယ်မျိုးတို့သည် ဘုရားရှင်၏ ဓမ္မဝိနယ သာသနာတော်မှတစ်ပါးသော သာသနာ၌ မရှိကုန်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အာရှမြောက်ပိုင်း
မြောက်အာရှ သို့မဟုတ် အာရှမြောက်ပိုင်း ( Северная Азия   ), တစ်ခါတစ်ရံလည်းအဖြစ်ရည်ညွှန်း ဆိုက်ဘေးရီးယား ၏မြောက်ပိုင်းဒေသတစ်ခုဖြစ်သည် အာရှ ၏ပါဝင်သည်ဟု, ရုရှား ၏အရှေ့ဘက်ဒေသများ Ural တောင်တန်း : Ural, ဆိုက်ဘေးရီးယား နှင့် ရုရှားအရှေ့ဖျားဒေသ ။ အဆိုပါဒေသတစ်ခါတစ်ရံလည်း (အသေးငယ်ဆန့်ကျင်အဖြစ်အာရှကိုရုရှားအဖြစ်လူသိများသည် ဥရောပရုရှားက ) ။ မြောက်ကိုရီးယားအာရှကမြောက်ဘက်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည် အာတိတ်သမုဒ္ဒရာ များကအနောက်ဘက်မှ, အရှေ့ဥရောပ ကတောင်ဘက် အာရှအလယ်ပိုင်း နှင့် အရှေ့အာရှ နှင့်နေဖြင့်အရှေ့ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ နှင့် မြောက်အမေရိက ။ မြောက်အမေရိကသည် 13,100,000 km2 အားဖြင့် 13,100,000 km2 သို့မဟုတ် ကမ္ဘာ့မြေ ofရိယာ၏ ၈.၈% သို့မဟုတ် ဘရာဇီးလ် ထက် ၁.၅ ဆပိုများသည်။ ၎င်းသည်areaရိယာအားဖြင့်အာရှ၏အကြီးမားဆုံးဒေသခွဲဖြစ်ပြီးလူ ဦး ရေအနည်းဆုံးဖြစ်ပြီးခန့်မှန်းခြေအားဖြင့်လူ ဦး ရေ ၃၃ သန်းသာရှိသည်။ သို့မဟုတ်အာရှလူ ဦး ရေ၏ ၀.၇၄% ရှိသည်။ မြောက်အမေရိကသည်ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းမှတစ်ခုတည်းသာအုပ်ချုပ်သည်။ နိုင်ငံ၏နယ်မြေ၏ ၇၅% ကျော်ကိုပိုင်ဆိုင်သည်။ သို့သော်လည်းကောင်း၏လူ ဦး ရေ၏ ၂၂% သာကီလိုမီတာ ၂ လျှင် ၂.၅ လူ ဦး ရေထူထပ်သည် (စတုရန်းမိုင်လျှင် ၆.၅) ရှိသည်။ အနောက်ဆိုက်ဘေးရီးယား နှင့်ရံဖန်ရံခါ ကာဇက်စတန် ဒေသများကိုများသောအားဖြင့် အနောက်မြောက်အာရှ သို့မဟုတ် အနောက်မြောက်အာရှ ( Северо-Западная Азия    ' Severo-zapadnaya Aziya ' ), နာမကိုအမှီတစ်ခါတစ်ရံ ကော့ကေးဆပ် သို့မဟုတ်အနီးအနားပြည်နယ်များကိုရည်ညွှန်းပေမယ့်။
ရွာရှည်ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ရွာရှည်ရွာ (Ywarshey)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ သင်တောင်ငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သင်တောင်ငယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၉ ဦး၊ မ ၅၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘားလား (အထက်)
ဘားလား (အထက်)
ချမ်းချမ်း
ချမ်းမြငြိမ်း (၁၉၈၇-) သည် ချမ်းချမ်း အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားသည့် မြန်မာ အဆိုတော်နှင့် သရုပ်ပြမယ် ဖြစ်သည်။
ဂီတ လှုပ်ရှားမှု
မြဝတီ ရုပ်သံမှ ကျင်းပသည့် သံစဉ်များနဲ့ကမ္ဘာ (Melody World) အဆိုပြိုင်ပွဲတွင် နှစ်သိမ့်ဆု (ပထမ) ရခဲ့သည်။ ချမ်းချမ်း၏ ပြိုင်ပွဲဝင်သီချင်း "သီချင်းလက်ဆောင်" မှာ "၂၀၀၇ ခုနှစ် သံစဉ်များနဲ့ကမ္ဘာ၏ အကောင်းဆုံးတေးများ" စာရင်းဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းသည် အဆိုပြိုင်ပွဲ၌ ပထမ မရသော်လည်း ပရိသတ်ရစေသည့် ပွဲဦးထွက်သီချင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပြိုင်ပွဲပြီးသည့်နောက် မကြာမီပင် ပထမဆုံးတေးစီးရီး "တကယ်ဆိုရင် အချစ်ပဲလိုတယ်" ထွက်လာသည်။ ထိုခွေမှာ ၂၀၁၀ ခုတွင် ချီးမြှင့်သည့် "စီးတီးအက်ဖမ် အရောင်းရဆုံး အမျိုးသမီးတေးစီးရီးဆု" ရသည်။ ထိုနှစ်၏ "အကျော်ကြားဆုံး အမျိုးသမီးအဆိုရှင်ဆု" လည်း ချမ်းချမ်းက ရသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ
၂၀၁၃ ခုတွင် ဘုဏ်းသိုက်နှင့် လက်ထပ်ရာ သမီးတစ်ယောက် ရသည်။ ၂၀၁၇ ခုတွင် ကွာရှင်းကြသည်။
သိပ်ချစ်တယ် အရမ်းမုန်းတယ် (တေးစီးရီး)
သိပ်ချစ်တယ် အရမ်းမုန်းတယ် သည် အဆိုတော် ချမ်းချမ်း၏၂၀၁၁-ခုထွက် တေးစီးရီး ဖြစ်သည်။ တေးသရုပ်ဖော်ခွေကို ၂၀၁၂ ခုတွင် ဖြန့်သည်။ လေးဇီးကလပ် ဂီတဝိုင်းက တီးခတ်ပေးကာ ပရို စတူဒီယို၌ အသံသွင်းသည်။ နောက်ခံသီဆိုသည့်အဖွဲ့မှာ အဲဗားဂလိတ် (Ever Glade) ဖြစ်သည်။
ပေချောင်းရွာ၊ မြတ်သာရွာမ
ပေချောင်းရွာ၊ မြတ်သာရွာမ
လမ်းမတန်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
လမ်းမတန်းရွာ (Lanmatan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ကျေးနင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၉၉ ဖြစ်သည်။
ထီးသာစောအလယ်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ထီးသာစော(အလယ်)ရွာ(Hteetharsaw(Middle))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ထီးသာစောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၅၇ ဖြစ်သည်။
လမ်းမတန်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီးသာစောအလယ်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆီဆုံံကွင်းရွာ၊ တောင်ပတ်လည်
ဆီဆုံကွင်းရွာ၊ တောင်ပတ်လည်
ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံ
ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံ၊ ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ တစ်ခါတစ်ရံ အလုပ်သမားများ၏နိုင်ငံ သို့မဟုတ် အလုပ်သမားများ၏ သမ္မတနိုင်ငံဟု ရည်ညွှန်းသော ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံသည် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ထူထောင်ရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံဟူသော အသုံးအနှုန်းကို မာ့က်စ်-လီနင်နစ်ကွန်မြူနစ်ပါတီများက အုပ်ချုပ်သော တစ်ပါတီဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံများကို ရည်ညွှန်းသည့်အခါ အထူးသဖြင့် အဆိုပါနိုင်ငံများသည် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်တည်ဆောက်ရေးတွင် တရားဝင်ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံများဖြစ်နေကြသော်လည်း၊ ဤနိုင်ငံများသည် မိမိတို့ကိုယ်ကို ကွန်မြူနစ်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကွန်မြူနစ်လူ့အဖွဲ့အစည်းကို အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းဟု ဘယ်သောအခါမှ မဖော်ပြကြပါ။ ထို့အပြင် ပါတီစုံ အရင်းရှင်နိုင်ငံ ဖြစ်သည့် နိုင်ငံအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများတွင် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို ရည်ညွှန်းပြောဆိုကြပြီး အများစုမှာ ဆိုရှယ်လစ် လူ့အဖွဲ့အစည်းကို တည်ဆောက်ခြင်း၊ ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ဟု အမည်ပေးခြင်း၊ ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံအဖြစ် တောင်းဆိုခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ သို့မဟုတ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဟူသော ဝေါဟာရ အပါအဝင်၊ ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံသည် ၎င်းတို့နိုင်ငံ၏ အမည်အပြည့်အစုံဖြင့် ဤနိုင်ငံများ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးစနစ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလမ်းကြောင်းများကို ရောင်ပြန်ဟပ်နေမည် မဟုတ်သော်လည်း၊ လက်ရှိတွင် အဆိုပါနိုင်ငံများတွင် အယ်လ်ဂျီးရီးယား၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ ဂိုင်ယာနာ၊ အိန္ဒိယ၊] နီပေါ၊ နီကာရာဂွာ၊ သီရိလင်္ကာနှင့် တန်ဇန်းနီးယားတို့ ပါဝင်သည်။
ကဏ္ဍ:ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ
အဋ္ဌမသုတ်
သမ္မာဒိဋ္ဌိ-သမ္မာသမာဓိ, သမ္မာဉာဏ-သမ္မာဝိမုတ္တိဟူသော တရားဆယ်ပါးတို့ကို ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ လေ့လာအပ်ကုန်သည် ရှိသော် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းဟူသော အပြီးအဆုံးရှိကုန်၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ပိုက်ဆိပ်ရွာ၊ ဆင်တက်မော်
ပိုက်ဆိပ်ရွာ၊ ဆင်တက်မော်
ကော်ဘင် ဘလူး
ကော်ဘင် ဘလူး (Corbin Bleu), သည် အမေရိကန် ရပ် အဆိုတော်နှင့် သရုပ်ဆောင်တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး၊ သူ၏ ဂီတပုံစံကြောင့် နာမည်.
အကိုးအကား
<References/>
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသား အဆိုတော်များ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ဇီးဖြူရွာ၊ မြတ်သာရွာမ
ဇီးဖြူရွာ၊ မြတ်သာရွာမ
Python (programming language)
= ကိုးကား = <References />
Myanmar
လင်ခန် (အနောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လင်ခန် (အနောက်)ရွာ (Lenhkan (West))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နန်းတုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းတုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၂ ဦး၊ မ ၃၆၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျက်စ်ဂီတ
အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ အိန္ဒိယလူနီတိုင်းရင်းသားများ၊ မက္ကဆီကို တိုင်းရင်းသားများ၊ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု တိုင်းရင်းသားများ စသည်တို့သည် ရှေးရိုးစဉ်လာအတိုင်း လွတ်လပ်စွာဖြင့် စုပေါင်းတီးမှုတ် ကခုန်သော တေးသွားများကို အခြေခံ၍ ခေတ်မှီ စည်းဝါး တူရိယာများဖြင့် စနစ်ကို မပြောင်းလဲဘဲ တီထွင်တီးမှုတ်ကြသော တူရိယာဂီတမျိုး ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးအော်လင်နယ်မှ ကပ္ပလီဂျက်စ် တေးဂီတအဖွဲ့များ ပေါ်ထွက်လာသည်။ ၁၈၉၇-ခုနှစ်လောက်ကပင် ကာရီမီလ် ဆိုသူက ဂျက်စ်တေးသွားများ ဖွဲ့နွဲ့ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ အသီးသီးက ထိုဂီတတေးသွားများကို လက်ခံတီးမှုတ်လျက် ရှိသည်။ အငြိမ်တီး(Sweet)၊ အကြွတီး(Hot) ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂီတအမျိုးအစားများ
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
အောင်ချမ်းသာရွာ (Aungchanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ အောင်ချမ်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၁၂၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန့်ချုပ်နီ
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင် နှစ်ကြာခံ ပင်ပျော့ ၊ နွယ်ယောင် ပင်ယောင် မျိုး ဖြစ်သည်။ အထက်ဘက်သို့ ကိုင်းဖြာသည်။ အဆစ်များရှိသည်။ ၂ ပေ မှ ၃ ပေထိ မြင့်သည်။ အရွက် ရွက်လွှဲထွက်သည်။ ရွက်ထိပ်ချွန်၍ ရွက်ရင်းသို့ သွယ်သွား၏။ ရွက်ညှာသည် ပင်စည်ကို ကုပ်ထား၏။ ရွက်ညှာရင်းနှင့် အရွက်အပေါ် မျက်နှာပြင်ရှိ အကြောများ အနီရောင် ရှိသည်။ ရွက်ပြားချောသည်။ ရွက်နားလှိုင်းတွန့် ရှိသည်။ အပွင့် အပွင့်သည် ၁/၄ လက်မခန့် အရွယ်ထိရှည်၍ အနီရင့်ရောင် ရှိသည်။ ထိပ်ဖျားထွက် သို့မဟုတ် ကြားထွက် ရှည်လျားသော ပွင့်ညှာမဲ့ တစ်ပင်တိုင် ပန်းခိုင်ဖြစ်ပြီး အဆုပ်လိုက်ပွင့်သည်။ ပွင့်ချပ် တွင် အမွေးနုများရှိသည်။ တန်ခူးလမှ တော်သလင်းလအထိ ပွင့်ကြသည်။ အမြစ် အမြစ်သေးသွယ်၍ ရှည်လျားသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	ပဉ္စငါးပါး ၊ အမြစ်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အပူပိုင်းဒေသနှင့် အလွန်အေးသော ဒေသများမှ အပ သစ်တော ကြီး များအောက် စိမ်းစိုသောဒေသများ၌ ပေါက်ရောက်သည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ သဘာဝပေါက်ပင် ဖြစ်သည်။ အချို့မှာ ဆေးဝါးအဖြစ် သုံးရန်အတွက် ခြံစည်းရိုးများတွင် စိုက်ပျိုးထားလေ့ ရှိသည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင် မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ကန့်ချုပ်နီသည် ပူစပ်သော အရသာရှိ၍ အစာကို ကြေညက်စေသည်။ ကန့်ချုပ်နီအမြစ်သည် အားကောင်းသော သလိပ်ရွှင်ဆေး ဖြစ်ပြီး လူကို ဝဖြိုးစေ၍ နှုတ်ကို မြိန်စေသည်။ အသုံးပြုပုံ- ပဉ္စငါးပါး ၁ ။ ကန့်ချုပ်နီပင်သည် အရွယ်တင်စေ၍ အသက်ကို ရှည်စေသည်။ အပင်ကို အရည်ရအောင် ကြိတ်ပြီး မျက်စိနာအတွက်သုံးသည်။ ဝဲနာများနှင့် ခရုသင်းနာများကို သုတ်လိမ်းက ပျောက်ကင်းသည်။ အမြစ် ၁ ။ လူပျိုနာ ၊ ကုဋ္ဌနူနာ ရောဂါနှင့် မီးယပ်ရောဂါများအတွက် သုံးသည်။ ၂ ။ ၎င်းကိုကြိတ်၍ နူးညံ့သောဆီနှင့် ရောနယ်ပြီး လိမ်းက အဆစ်အမျက် ကိုက်ခြင်းနှင့် လေငန်းရောဂါ ပျောက်၏။ ၃ ။ အစာမကြေရောဂါ ၊ ဒူလာ မြင်းသရိုက်ရောဂါ ၊ အစိမ်း ဖောရောဂါ ၊ အရေပြား ရောဂါများ ကုသရာ တွင်လည်း ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ
ကဏ္ဍ:အဆိပ်ရှိသော အပင်များ
ယောင်မတ်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်မတ်ရွာ (Yawngmat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကောင်းကြည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၄၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကနန်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကနန်းရွာ(Kanan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ တိုင်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိုင်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၉ ဦး၊ မ ၁၀၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၁၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရှိုချင်းလူမျိုး
အရှိုချင်းလူမျိုး(Asho Chin)
အရှိုချင်းလူမျိုးဟာ -မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းနှင့် ရခိုင်ပြည်နယ် တဝှမ်းမှာ ကွဲပြား ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပါတယ်။
အရှိုချင်းလူမျိုးဟာ “a scattered people even as grass between bricks - ကွဲပြား ပျံ့နှံ့နေပြီး၊ အုတ်ကြား မြက်ပေါက်လိုတောင် ဖြစ်နေတယ်” လို့ နားလည်လွဲခံရ ဖူးတယ်။ (Burma Baptist Chronicle – page 345) အရှိုလူမျိုးရဲ့ သဘာဝက ထူးခြားတဲ့အတွက် ဒီလို နားလည်လွဲကြသလို၊ အရှိုလူမျိုးကို သေချာစွာ မလေ့လာ လို့လည်း နားလည်လွဲကြတာပါ။ အမှန်တော့ အရှိုလူမျိုးဟာ အုတ်ကြားမြက်ပေါက် မဟုတ်ဘဲ၊ Cushion – “ကူရှင်” လို လူမျိုးတမျိုးသာဖြစ်တယ်။ ကူရှင်ဆိုတာ အထိအခိုက်မခံတဲ့ အရာ၊ ကြေကွဲလွယ်တဲ့ အရာတွေရဲ့ကြားမှာ ထားတဲ့ နူးညံ့တဲ့ အခုအခံပါ။ (ဥပမာ - T.V ကို ခုတဲ့ ဖေါ့တုံး) ကူရှင်ဟာ ပင်ကိုက တန်ဖိုးရှိလှတယ်လို့ မထင်ရပေမယ့်၊ အလွန်အသုံးဝင်တဲ့ အရာတမျိုးပါ။ အရှိုချင်း လူမျိုးဟာ သူ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ရာ အရပ်တွေမှာရှိတဲ့ ပင်ကိုသဘာဝ အလွန် ကွာခြားကြပြီး၊ အထိခိုက်မခံတဲ့ အချက်တွေရှိနေတဲ့ လူမျိုးတွေကြားမှာ ပြေလည်စွာနေထိုင်နိုင်သူ၊ စိတ်နေ ရိုးသား အေးဆေးသူ ဖြစ်တယ်။ ကူရှင်ဟာ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးတွေကြားမှာ ပြေလည်စွာနေထိုင်နိုင်သူ၊ စိတ်နေရိုးသား အေးဆေးသူ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒေသ
အရှိုချင်းလူမျိုးရောက်ရှိနေထိုင်ရာ ဒေသများမှာ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်း - ရခိုင်လူမျိုးများနဲ့ ချင်းလူမျိုးများ ကြားမှာဖြစ်စေ၊ ဧရာဝတီနဲ့ စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်း မြေပြန့်ဒေသများ - ပျူလူမျိုးများနဲ့ ချင်းလူမျိုးများကြားမှာဖြစ်စေ၊ ပဲခူးရိုးမနဲ့ ရှမ်းရိုးမတောင်ခြေဒေသ - ရှမ်း၊ ကရင်နဲ့ ပျူလူမျိုးများ ကြားမှာ ဖြစ်စေ လူမျိုးရေး စိတ်နာမှုနဲ့ ဘာသာရေး ပြဿနာ ကင်းစွာနေနိုင်တဲ့ ကူရှင် လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်က လူမျိုးရေးမုန်းတီးမှုနဲ့ ဘာသာရေးပြဿနာတွေ ပြေလည်ဖို့အတွက် ကူရှင်လို လူမျိုးတွေ ရှိဖို့လိုပါတယ်။ ကူရှင်တွေကို တိုးတက်လာစေမှသာ လူအသိုင်းအဝိုင်းလည်း သက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်လာမှာပါ။ အရှိုလူမျိုးတိုးတက်လာရင် သူ့ပတ်ဝန်းကျင်ဟာ အရင်ထက်ပိုပြီး တရားမျှတ ငြိမ်းချမ်းသာယာလာမယ်လို့ မြော်လင့်စရာပါ။ စိတ်အေးပြီး၊ ဘက်မလိုက်တတ်တဲ့ ကူရှင်လူမျိုးတွေဟာ ကမ္ဘာ့ လူသားတွေအတွက် ဘုရားသခင်ပေးတဲ့ လက်ဆောင်လို့ ဆိုနိုင်မယ်ထင်ပါတယ်။
ဝတ်စားဆင်ယင်မှု
ဝတ်စားဆင်ယင်မှုမှာ အလေးအနက်ထား ချယ်သတတ်သူ မဟုတ်ပါ။ အဆောင်အယောင်နဲ့ လူကြားထဲ တိုးဝင်ဖို့ ကြိုးစားသူ မဟုတ်ပါ။ ဝတ်ကောင်းစားလှနဲ့ ဟိတ်ဟန်ထုတ်လေ့၊ ဝါကြွားလေ့၊ ခြောက်လှန့်လေ့ မရှိကြပါ။ အရှိုလူမျိုးဟာ ရုပ်ဝတ္ထု ပစ္စည်းတွေကို စွဲလန်းတဲ့ Materialistic people မဟုတ်ပါ။ ဒါကြောင့် သူတို့ မချမ်းသာပါ။ မချမ်းသာလို့လည်း ဝမ်းမနည်း၊ မသိမ်ငယ်ကြပါ။ လောဘကြီးတဲ့ လူတွေထဲမှာ အရှိုအများစု မပါပါ။
အရှိုချင်းတွေရဲ့ ရိုးရာအဝတ်အထည်မှာ ကြက်သွေးနီရောင်၊ အနက် အဓိကပါပြီး၊ အပြာ၊ အဝါနဲ့ အစိမ်းတို့က သီးခြားလိုင်းကလေးများအဖြစ် ပါးပါးကလေးပဲ ပါပါတယ်။ အနီရင့်ရောင်က ရဲရင့်မှု၊ အနက်ရောင်က တည်ကြည် ခန့်ညားမှုနဲ့ မြင့်မြတ်မှုကို ပြပါတယ်။ အပြာ၊ အဝါနဲ့ အစိမ်းတို့ နည်းနည်းစီပါတဲ့အတွက် ခပ်ပြတ်ပြတ် တုံးတိကြီး မဟုတ်သလို၊ အရောင်များကို မရောယှက်ပဲ သီးခြား အစင်းကလေးများသာ ဖြစ်တဲ့အတွက် ရောလိုက်၊မျောလိုက် Compromise လုပ်သူမဟုတ်ပါ။
ရွှေဆွဲကြိုး မဟုတ်ပဲ၊ ငွေဆွဲကြိုးကို အရှိုချင်း အမျိုးသမီးများ ဆင်ယင်လေ့ရှိတဲ့အတွက် ငွေရောင်ဟာ တည်ငြိမ် အေးချမ်းမှုကို ပြပါတယ်။ အမျိုးသမီးတွေက နားပေါက်မှာ နားကပ်မပန်ပဲ၊ မှန်ဝိုင်းပါတဲ့ နားတောင်းကို ပန်ကြတာကတော့ သူတို့လည်း လှချင်တာတော့ မြင်သာတယ်လို့ ဆိုရမှာပါ။ အမျိုးသမီးတွေ ပါးမှာ ပါးရဲထိုး ( ဆေးမှင်ကြောင်ထိုး ) တဲ့ ဓလေ့ကတော့ လှချင်ရုံနဲ့ အသားအနာခံ၊ ရုပ်အလှပျက်ခံ မထိုးလောက်ကြပါဘူး။ အမျိုးသားတွေလည်း မထိုးကြပါဘူး။ ရှေး လူမျိုးခြားဘုရင်တွေ တော်ကောက်မှာ စိုးလို့၊ ရာထူး အာဏာ မရှိပေမယ့် ငယ်ငယ်ကတည်းက သံယောဇဉ်တွယ်ခဲ့ရတဲ့ ငယ်ချစ်နဲ့ ဝေးမှာ စိုးလို့ပဲ ဖြစ်မှာပါ။ ရာထူး အာဏာကို အလွဲသုံးစားလုပ်ပြီး၊ အချစ်ကို နားမလည်၊ အလှမက်တဲ့ ဘုရင်တွေရဲ့ ရန်နဲ့ဝေးဖို့ရာ အလှပျက်ခံလိုက်တဲ့ အရှိုချင်း အမျိုးသမီးတို့ရဲ့ စွန့်လွှတ်ရဲတဲ့ စိတ်ဓာတ်၊ မလှတော့ပေမယ့် ဆက်ချစ်သွားနိုင်တဲ့ အရှိုချင်း ယောက်ျားတို့ရဲ့ တည်ကြည်တဲ့ စိတ်ဓာတ်တွေဟာ ထူးခြားလှပါတယ်။ စိတ်ဓာတ် အဆင့်အတန်း မနိမ့်ဘူးလို့ ဆိုရမှာပါ။ ဒီနေ့ခေတ် အရှိုတွေမှာ ပါးရဲထိုးတဲ့ ဓလေ့မရှိတော့ပေမယ့် ငွေကြေးနဲ့ ရာထူးအာဏာ အလွဲသုံးစား အပြုအမူတွေကိုတော့ လက်ခံကျင့်သုံးကြမှာမဟုတ်ပဲ၊ လူမျိုးသဘာဝအရ အနစ်နာခံကာ တနည်းနည်းနဲ့ ကိုယ့်လမ်းကိုလျှောက်နေကြဆဲ ဖြစ်မှာ အမှန်ပါ။