cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း
မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းဟောင်းများ
မြန်မာ့ဂန္ထဝင်၌ စွယ်စုံကျမ်းသဘောသို့ သက်ဝင်သော ကျမ်းပေါင်းများစွာရှိသည်။ ယနေ့တိုင် အမှတ်အသားနှင့်တကွ ကျန်ရစ်သော ကျမ်းတို့တွင် ၁၁၁၃ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၇၅၁ ခုနှစ်) တွင် စိန္တကျော်သူ ဦးဩ စီရင်သော ကဝိလက္ခဏာသတ်ပုံသည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်၏။ ထိုကျမ်းမှာ သတ်ပုံကျမ်းဟုဆိုစေကာမူ၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းအတွက်သာမဟုတ်ဘဲ၊ မြန်မာမှုဆိုင်ရာ လောကကြောင်း၊ ဓမ္မကြောင်းစွယ်စုံဗဟုသုတတို့ကို နှောင်းလူတို့ စူးစမ်းရှာဖွေ ဖော်ထုတ်နိုင်ရန်အလို့ငှာ၊ မေးခွန်း ထုတ်ထားသောကျမ်းဖြစ်၏။ (ဆိုလတ္တံ့သော မြန်မာစွယ်စုံကျမ်းတို့တွင် ကဝိလက္ခဏာသတ်ပုံကျမ်းကဲ့သို့ မေးခွန်းပုစ္ဆာထုတ်၍ ပြုစုစီရင်ထားသည်ကို ရှေ့တွင်တွေ့ရဦးမည်။) ထိုကဝိလက္ခဏာသတ်ပုံကျမ်းကို ၁၂၄၂ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၈၈၁ ခုနှစ်)တွင် မြောင်လှမြို့စား မဟာမင်းလှဇေယျသူဘွဲ့ခံ ဦးခြိမ့်သည် ကဝိလက္ခဏာသတ်ပုံကျမ်းမှ ခက်ခဲသောပုစ္ဆာများကိုဖြေဆိုရာဖြစ်သော ကဝိလက္ခဏ ဒီပနီကျမ်းကို ပြုစုစီရင်လေသည်။ ၁၁၂၅ ခုနှစ်တွင် ကျမ်းပြုခဲ့သော လက်ဝဲနော်ရထာ အမေး တောင်တွင်းဆရာတော် ဦးဉာဏ အဖြေကျမ်းသည် စွယ်စုံအရာမြောက်သောကျမ်းဖြစ်လေသည်။ ထိုကျမ်းတွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ မေးချက်တစ်ရပ်ပါရှိ၏။
ထို့နောက် ၁၁၅၈ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၇၉၈ ခုနှစ်)တွင် ယခင်က ပြဆိုခဲ့ပြီးသော စွယ်စုံကျော်ထင် ပုစ္ဆာကျမ်းကို ကျည်းကန်ရွာ အရှင်နန္ဒဓဇသာမဏေက ပုစ္ဆာပေါင်း ၁၁ဝဝ ကျော်ဖြင့် ပြုစုစီရင်ခဲ့၏။ ထိုကျမ်းကို ရွှေတောင်မြို့ ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော် အရှင်မုနိန္ဒာဘိဓဇ (မြန်မာ ၁၁၇၉-၁၂၅၆ ခုနှစ်)က စွယ်စုံကျော်ထင်ကျမ်း အမည်ဖြင့်ပင် အဖြေရေးသားစီရင်ခဲ့သည်။ ၁၁၇၃ ခုနှစ်၌ ကျမ်းပြုခဲ့သော သိရိမာလာ အမေး မုံရွေးဆရာတော် အဖြေ သမန္တစက္ခုဒီပနီ ကျမ်းသည်လည်း စွယ်စုံအရာမြောက်လှသော ကျမ်းကြီး ဖြစ်ပေသည်။ တဖန် ၁၁၉၂ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်)တွင် အောင်မြေဘုံစံ အုတ်ကျောင်းဆရာတော် ဘုရားထံမင်းရဲသိင်္ဂသူ ဟူသော အမတ်ကြီးသည် လောကီ လောကုတ္တရာနှစ်ဖြာသော ဗဟုသုတတို့၌ မရှင်းလင်းသည့်အရာတို့ကို မေးမြန်းရာ၊ ဆရာတော်ဘုရားသည် ပကိဏ္ဏက ပဉာဝိသဇ္ဇနီကျမ်းကို ပြုစုတော်မူသည်။ ထိုကျမ်း၌ မြတ်စွာဘုရား ပါရမီဖြည့်ခဲ့သော သင်္ချေအကြောင်းမှသည် ဆင်မြင်းငှက်တို့၏ အသက် အကြောင်း၊ နိဗ္ဗာန်အကြောင်း၊ ရေတွက်ခြင်းသင်္ချာအကြောင်း၊ သင်္ခါရလေးပါးအကြောင်း၊ သံသရာအကြောင်း စသည်ဖြင့် ဗဟုသုတ စွယ်စုံတို့ပါရှိလေသည်။
ရှေးခေတ်ဘာသာပြန်စွယ်စုံကျမ်း
ထိုကျမ်းကို ပြုစုသောနှစ်သည် ခရစ် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်နှင့် တိုက်ဆိုင်သည်။ ထိုနှစ်၌ ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သော မေဂျာဗားနေးသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိလာသည်။ ထိုစဉ်က မေဂျာဗားနေး၏မှတ်တမ်းများအရ သိရှိရသည်မှာမက္ခရာမင်းသားသည် ကာလကတ္တားမြို့မှ မစ္စတာလိန်းက ကျေးဇူးပြု၍၊ ရီး၏ 'စိုင်ကလိုပီးဒီးယား'ကျမ်းကို ရရှိခဲ့သဖြင့်၊ ထိုစွယ်စုံကျမ်းတွင်ပါရှိသောသိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ အကြောင်းရပ်များကို ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ဤကား မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် အနောက်နိုင်ငံ စွယ်စုံကျမ်းကို ပထမဦးစွာဘာသာပြန်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထိုရီး၏ 'စိုင်ကလိုပီးဒီးယား'စွယ်စုံကျမ်းကား၊ ဗြိတိသျှလူမျိုး အေဗရာဟမ်ရီးဆိုသူက ၁၈ဝ၂ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၂ဝ ပြည့်နှစ်အကြားတွင် ပြုစုတည်းဖြတ်သော စွယ်စုံကျမ်းဖြစ်သည်။ ထိုရီးမှာ အခြားသူမဟုတ်၊ အထက်ကပြဆိုခဲ့သော ၁၇၇၆ ခုနှင့် ၁၇၈၆ ခုနှစ်စပ်ကြားတွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့သည့် ချိမ်းဗား၏ 'စိုင်ကလို ပီးဒီးယား' စွယ်စုံကျမ်းကို တည်းဖြတ်ခဲ့ဖူးသူပင်ဖြစ်သတည်း။
ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနာစွယ်စုံကျမ်းများ
မြန်မာ့ဂန္ထဝင်တွင် မြန်မာမှုဗဟုသုတတို့ကို ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနာနည်းဖြင့် ရေးသားလေ့ရှိသည်။ ယင်းကဲ့သို့သော နည်းဖြင့်ရေးသား၍၊ စွယ်စုံအရာမြောက်သောကျမ်းတို့ အများပင်ရှိခဲ့ဘူးလိမ့်မည်၊ သို့သော် များစွာသောကျမ်းတို့မှာ ပျောက်ပျက်ခဲ့ဟန်တူ၏။ ထို့ကြောင့် ယခုခေတ်၌ ခဲယဉ်းစွာ ရှာဖွေမှတွေ့နိုင်သော စွယ်စုံကျမ်း သဘောသက်ဝင်သည့် ကျမ်းတို့ကို နမူနာမျှဖော်ပြလိုသည်။ ၁၂၃၄ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၈၇၂ ခုနှစ်)တွင် ဓနုဖြူမြို့ ဝန်ထောက်တော်မင်း မောင်ကျော်ထွန်းဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ပကိဏ္ဏကဒီပနီဟူသော ကျမ်းတစ်စောင်ကို ပြုစုခဲ့သည်။ ယင်းကျမ်းကို အပိုင်းရှစ်ပိုင်းခွဲထားသည်။ ပါဝင်သောအကြောင်း အရပ်တို့တွင် သိဒ္ဓတ္တမင်း အကြောင်းကစ၍၊ ပိဋကအကြောင်း၊ သင်္ဂါယနာအကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံသို့ သာသနာရောက်လာပုံ အကြောင်း၊ မြန်မာရာဇဝင်အကျဉ်းချုပ်၊ ဓညဝတီမင်းနှင့် ရာမညမင်းဆက်အကြောင်း၊ သဒ္ဒါ၊ အသတ် ၆ ပါး၊ အစပ် ၆ ပါး၊ နည်းလေးဆယ်၊ ကျောက်စာရေးနည်း၊ စကားပုံ၊ ဖျက်စု၊ ခက်စု၊ ခဲစု၊ နေသွား၊ လသွား၊ နက္ခတ်တာရာ အကြောင်း စသည်တို့ဖြစ်လေသည်။
ထို့ပြင် ၁၂၅၅ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ်-1907ခုနှစ်)တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ပါဠိဆရာကြီး ဆရာဖြေ ကြီးကြပ်ပြင်ဆင်၍၊ ဟံသာဝတီတိုက်မှ ပဌမအကြိမ် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသော 'အမေအ​ဖြေ ပုစ္ဆာ တစ်ထောင့်ခြောက်ဆယ့်ခြောက်မျိုးတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်၍၊ ရဟန်းရှင်လူပြည်သူလူထုတို့ အကျိုးစီးပွား အလို့ငှာ သီရိပဝရ သုဓမ္မာဘိလင်္ကာရ အမည်ရှိသော လုံးတော်ဆရာတော်ဘုရား ရေးသားစီရင်သည့်' {ပုစ္ဆာပကိဏ္ဏကကျမ်း} တော်ကြီးလည်း ရှိသေးသည်။ ထိုကျမ်းပြုစုသော သက္ကရာဇ် မပါရှိခဲ့ခြင်းကို ဖတ်ရှုရပြီး စာအုပ်အောက်ခြေတွင် (H 470-A[ဟံသာဝတီ])မှ(H 470-46[ဟံသာဝတီ]) အထိပါရှိသော စာအုပ်တိုက်၏ အမှတ်အသားများကိုတွေ့ရပါသည်။ ယနေ့ခေတ် အကျွန်ုပ်တို့ အသုံးပြုနေကြသော အက္ခရာဝလိမျိုးကို ထိုစွယ်စုံကျမ်း၌ ပါရှိသော မေးခွန်းပုစ္ဆာပေါင်း တစ်ထောင့်ခြောက်ဆယ့်ခြောက်ခု{(1066)ခု} အတွင်းတွေ့ရှိရသည်။ ထိုကျမ်း၌ မင်းကျင့်တရားဆယ်ပါးကား အဘယ်နည်းဟူသော ပုစ္ဆာဖြင့် အစချီ၍၊ ဘုံ ၃၁ နှင့်တကွ နေ လ နက္ခတ်တာရာ၊ ကမ္ဘာမြေကြီး စသည်တို့ တည်နေဟန်အကြောင်းများ ၊ ( ဗုဒ္ဓ လေးပါး{[သုတဗုဒ္ဓ][သာဝကဗုဒ္ဓ][ပစ္စေကဗုဒ္ဓ][သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ]} ) နှင့် သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်၊ မဟာဘုတ်လေးပါး၊ ခပ်သိမ်းသော ကျမ်းဂန်အစ၌ နမောတဿဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ကို အဘယ်ကြောင့် ထားရသနည်းဟူသော အကြောင်း၊ ဗေဒင်သုံးပုံ အကြောင်း၊ အဖျော် ရှစ်ပါး၊ အလှူဒါနအကျိုးပေးပုံများ၊ မဟာသမုဒ္ဒရာ အကြောင်း၊ လူတို့စားသော အစာ မည်သို့ ဖြစ်လေသည် ဟူသောအကြောင်း၊ ပညာနည်းသူ တို့၏ အသည်းနှင့် ပညာကြီးသူ တို့၏ အသည်း ဖြစ်ပျက်မှု ကြီးခြင်း၊ငယ်ခြင်း မတူညီသည့် အကြောင်း စသည်တို့ အပြင် လူသားတို့ သိသင့်သိထိုက်ရာ အ​ကြောင်း ကိစ္စများကို ပြည့်စုံစွာ ရေးသားပြုစုထားသော အမေးအဖြေပေါင်း တစ်ထောင့်ခြောက်ဆယ့်ခြောက် မျိုး {[1066]ခု}ဖော်ပြပါရှိသော ​ရှေးဟောင်း စွယ်စုံကျမ်းကြီး တစ်အုပ် ဖြစ်သည်။
ထို့ပြင်လည်း၊ ဘီးလင်းမြို့နေ ပင်စင်အငြိမ်း စား စစ်ကဲတော်ကြီး ဦးရွှေနော်သည် ၁၂၆၃ ခုနှစ်(ခရစ် ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်)တွင် အာဒိကပ္ပ ကမ္ဘာဦးကျမ်း တစ်စောင်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ထိုကျမ်းမှာ ကမ္ဘာဖြစ်ဟန် တည်ဟန်တည်းဟူသော 'လောကအတ္ထုပ္ပတ္တိ'ကို ပြဆိုသည့် ကျမ်းပင်ဖြစ်သော်လည်း၊ နေလနက္ခတ်တာရာတို့ လှည့်ပတ်သွားလာသည့် အကြောင်းအချက်ပေါ်တွင် မူတည်၍၊ သုဇိဓာတ်၊ ကြမ္မတ်၊ ဥစ္စဗိုလ်၊ ရက်လွန်၊ ရက်စန်း၊ အဝိမာသ်တို့၏ ကိန်းခန်းဖြစ်လာပုံကို၎င်း၊ ထိုမှအကြောင်းပြု၍ ဗေဒင်ဟောကိန်းများအကြောင်း၊ လူတိရစ္ဆာန်သတ္တဝါအပေါင်း၏ သက်တမ်းများအကြောင်း၊ နေကြတ်လကြတ် တွက်ချက်ခြင်းအကြောင်း ဝါထပ်ရက်ငင်ကိုပြသော ပြက္ခဒိန်ချုပ်အကြောင်းစသည့် လောကီပညာဗဟုသုတတို့ ပါဝင်လေသည်။
ပညာ့တံခွန်အသင်း
အဆိုပါ စွယ်စုံကျမ်းတို့သည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာအလိုက် လောကီ လောကုတ္တရာနှစ်ဖြာသော ဗဟုသုတ စွယ်စုံ တို့ကိုဖော်ပြရာ ကျမ်းများဖြစ်သည်မှန်၏။ သို့သော် လောကဓာတ်ပညာ ထွန်းကားသော ခေတ်တွင် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ စွယ်စုံဗဟုသုတတို့ကို လိုအပ်လှပေသည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းဖြစ်သော ၁၉၄၂-၄၅ ခုနှစ်များအတွင်းတွင် ပညာ့တံခွန်အသင်းဟူ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ ထိုအသင်း၏ လုပ်ငန်းများအနက် အဘိဓာန်ပြုစုရေးနှင့် စွယ်စုံကျမ်းပြုစုရေးသည် နိုင်ငံအတွက် များစွာအကျိုးဖြစ်ထွန်းစေနိုင်သော လုပ်ငန်းနှစ်ရပ်ဖြစ်လေသည်။ အဘိဓာန်ပြုစုရေးကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဘာသာပြန်ဌာနတွင် ဌာနမှူးဖြစ်သော ဦးဝန်က တာဝန်ယူ၍ လုပ်ဆောင်ပြီးလျှင်၊ စွယ်စုံကျမ်းပြုစုရေး ကို သူကြီးဂေဇက်ဦးခင်မောင်က တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။
ပညာ့တံခွန်အသင်း၏ လုပ်ငန်းတို့မှာ စစ်ဖြစ်ဆဲကာလအတွင်း လုပ်ရသည်ဖြစ်ရာ၊ မူလက ရန်ကုန်မြို့ကို လုပ်ငန်းတည်ရာဌာနအဖြစ်ဖြင့် ထားရှိခဲ့သော်လည်း၊ စစ်၏ ဘေးဒဏ်ပြင်းထန်လာသောအခါ၊ ရန်ကုန်မြို့မှ ကွမ်းခြံကုန်းမြို့သို့ ရွေ့ပြောင်းခဲ့ရလေသည်။ ထိုစဉ်က ပြုစုခဲ့သော စွယ်စုံရပ်ဆိုင်ရာစာမူတို့မှာ စစ်ဘေးဒဏ်ကြောင့် ပျောက်ပျက်သွား၏။
မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးဆုံး၍၊ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော အချုပ်အချာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်နှင့်တပြိုင်နက် အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသော အမှောင်ကိုခွင်း၍၊ ပညာတည်းဟူသော အလင်းရောင်ကို မြန်မာနိုင်ငံသားတို့အားပေးရမည့် တာဝန်သည် အဓိကတာဝန်ဖြစ်သည်ဟု ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု၌ အကြံရှိလာ၏။ ထို့ကြောင့် ဝန်ကြီးချုပ်၏ ဆော်ဩချက်အရ၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန်စာပေအသင်းကို တည်ထောင်ခဲ့ကြလေသည်။
ထိုအခါ အသင်း၏ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုကပင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တိုင်းကြီး ပြည်ကြီးများနည်းတူ စွယ်စုံကျမ်းတစ်စောင် ရှိသင့်လှသည်ဟု အကြံပေးသောကြောင့်၊ ယခုကျွန်ုပ်တို့ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသော မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းသည် ဖြစ်မြောက်လာခဲ့လေသည်။ ဦးစွာ၌စွယ်စုံကျမ်းကို အလျင်အမြန် ပြီးမြောက်စေရန်အလို့ငှာ တိုက်ရိုက်ဘာသာပြန်၍ ပြုစုရန် စီစဉ်ခဲ့၏။ သို့သော် စွယ်စုံကျမ်း မူပိုင်ရှင်တို့နှင့် စကားကမ်းလှမ်းရာတွင် အကြောင်းမညီညွတ်သဖြင့် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းကိုပြုစုရန် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင်း အသင်းက ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်လေသည်။ ဤစွယ်စုံ ကျမ်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ဆိုင်သော အကြောင်းရပ်တို့ကို အထူးအရေးထား၍ ပြည့်ပြည့်ဝဝ ထည့်သွင်းပေးရန် ရည်ရွယ်ထားလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်ထောင်စုသားတို့အား ကမ္ဘာ့အမွေ အနှစ်ဖြစ်သော ပညာရပ်များနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအဖြာဖြာကို သိရှိနားလည်စေလိုသော မနောပဏီဓိဖြင့် ဤစွယ်စုံကျမ်းကို ကြိုးပမ်းပြုစုထားပေသည်။ ပညာရပ်များတွင်လည်း ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံ ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားအကြမ်းလျာထား၍၊ သိပ္ပံပညာတွင် နိုင်ငံတော်လူထုက အခြေခံကိုပင်လျှင် ဦးစွာနားလည်သိရှိကြစေရန်ကိုလည်း ရည်ရွယ်ပေသည်။ ဤစွယ်စုံကျမ်းကို ပြုစုရာ၌ ကမ္ဘာ့ပညာအရပ်ရပ်မှ အကြောင်းရပ် တို့ကို ပြည်ထောင်စုသားအများဆုံးအသုံးပြုနိုင်ရန် အဓိကထား၍၊ အထပ်ထပ်စစ်ဆေး ရွေးချယ်ထားပေသည်။ ရုပ်ပြစွယ်စုံဖြစ်စေရန် ရည်သန်၍လည်း၊ စွယ်စုံကျမ်းကို ဓာတ်ပုံ၊ ရုပ်ပုံ၊ မြေပုံ၊ စနစ်ပုံများဖြင့် တန်ဆာ ဆင်ထားသည်။
ထုတ်ဝေမှု
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၁) (က မှ ကုံ) ကို ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြုစုခဲ့ကာ ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် စက်တင်ပုံနှိပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ က မှ ကုံ အထိအကြောင်း ရပ်များပါဝင်သော မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းပထမတွဲကို ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှာ ထုတ်ခဲ့ပြီးနောက်၊ ဒုတိယအကြိမ်ပြင်ဆင်ပြီး ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ကျ မှ ခွံ အထိ အကြောင်းများပါဝင်သော ဒုတိယတွဲကို ၁၉၅၅ ခုနှစ် အောက် တိုဘာလတွင် စက်တင်ပုံနှိပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၁၉၅၄-နှစ် အတွဲ (၁)၊ ၁၉၅၅-နှစ် အတွဲ (၂)၊ ၁၉၅၆-နှစ်  အတွဲ (၃)၊ ၁၉၆ဝ-နှစ်၊ အတွဲ (၄)နှင့်  ၁၉၆၁-နှစ်  အတွဲ (၅) များကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ဟေဇယ်ဝပ်ဆင် ဗိုင်းနေး လီမီတက် ပုံနှိပ်တိုက်မှာ ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆-နှစ် မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန်စာပေအသင်း (စာပေဗိမာန်) မှာ ထုတ်လုပ်ရေးဌာန ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အတွဲ (၆) ကစတင်ကာ စာပေဗိမာန်ပုံနှိပ်တိုက်မှ ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးစွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၁၅)ကို ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု လက်ထက်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက် စွယ်စုံကျမ်းရှိ မြန်မာစာ သတ်ပုံများအား ပြင်ဆင်သုံးစွဲလာသည်။ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးစတင်ပြီးသည့်နောက် ဆက်လက်၊ တည်းဖြတ်ခြင်း မလုပ်နိုင်ပါ။ နဝတ လက်ထက်တွင် သတ်ပုံအသစ်များကို သုံးလာသည်။
စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ်ဆိုသည်မှာ ထုတ်ဝေပြီး မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း(၁၅)တွဲ၏ အဖြည့်ကျမ်းဖြစ်သည်။ ၁၉၇၈-ခုနှစ်တွင် စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် စထွက်ပြီး နှစ်စဉ်ထုတ်သည်။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် (၂ဝဝ၁-ခုနှစ်) ထွက်ရှိသောအခါ ပထမဆုံးစာမျက်နှာတွင် “ဒို့တာဝန်အရေးသုံးပါး” ဖော်ပြလာသည်။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း နှစ်ချုပ် အပါအဝင် မြန်မာ့ရည်ညွှန်းကျမ်းစာအုပ်များ စီစဉ်ရေးအဖွဲ့ကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနက ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ (၂) ရက်နေ့မှာ ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အခါအားလျှော်စွာ နှစ်ချုပ်စွယ်စုံကျမ်းများကို စာပေဗိမာန်မှ ရိုက်နှိပ်နိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး ၁၉၈၈ စစ်အာဏာရှင် အသစ်များ တက်လာသောအခါ စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ် စာအုပ်များသည် ဝါဒဖြန့်ချိရေးစာအုပ်သာသာ ဖြစ်နေခဲ့သည်။ စစ်ဗိုလ်ချုပ်များ (ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေ၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မောင်အေး) ဓာတ်ပုံများကိုသာ ဦးစားပေး တင်ပြထားသည်။ နိုင်ငံတကာဖြစ်ရပ်များအောက်တွင်လည်း ထုတ်နုတ်ဖော်ပြထားသည့် ဓာတ်ပုံများမှာ မြောက်ကိုရီးယား ခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအီနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံမှ ကျန်ဇီမင်းပုံများကို တွေ့ရပေသည်။ တိုင်းပြည်လည်း ဆင်းရဲကာ၊ ငွေကြေးမတတ်နိုင်သဖြင့် စွယ်စုံကျမ်းပုံနှိပ်မှုကို တွင်ကျယ်စွာ မလုပ်နိုင်ခဲ့ပါ။ ၂ဝ၁၁-ခုနှစ် အစိုးရသစ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ စတင်ရာတွင် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းကို ပြန်လည်၊ တည်းဖြတ်ရိုက်နှိပ်နိုင်ရန် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှပ်နှံသူ ရှာဖွေလျက် ရှိသည်။
အက္ခရာဝလိစနစ်
စွယ်စုံကျမ်းတို့တွင် ကျမ်းပါအကြောင်းရပ်တို့ကို စာဖတ်သူတို့ လွယ်လင့်တကူ ရှာဖွေဖတ်ရှုနိုင်စေရန် အရေးကြီးသည်။ ထိုသို့လွယ်လင့်တကူ ရှာဖွေနိုင်ရန် အက္ခရာဝလိစနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ ယင်းစနစ်တွင် ဗျည်းသက်သက်တွင် သရမျိုးပေါင်း ၆၄ မျိုးကို၊ အစဉ်လိုက်ကပ်ပြီးမှ၊ ယပင့်၊ ရရစ်၊ ဝဆွဲ၊ ဟထိုး စသော အစဉ်လိုက်ကပ်လာသည်။ ဝေါဟာရတို့ကို အက္ခရာစဉ်ရာ၌ အမည်တို့၏ ရှေးဦးအက္ခရာကိုယူ၍ အက္ခရာစဉ်သည်။ ပြယုဂ်ကား၊ ကညင်ပင်ဟုဆိုလျှင် ကတွင်ကြည့်ရသည်။ ကောလင်းမြို့ဟုဆိုလျှင် ကောတွင်ကြည့်ရ သည်။ ခွံမာသီးဟုဆိုလျှင် ခွံတွင်ကြည့်ရသည်။ သို့သော် လူအမည်၌ အရင်းမူလကိုသာ အစပြု၍၊ ဦး၊ မောင်၊ ကို စသော ဝယဝုဒ္ဓိကိုပြရာ ဂုဏ်ပုဒ်ကိုလည်းကောင်း၊ ဘွဲ့ကိုလည်းကောင်း၊ ဝိသေသကိုလည်းကောင်း၊ နောက်၌သာထားသည်။ ပြယုဂ်ကား၊ ဦးချိန်ဟုဆိုလျှင် ချိန်၊ ဦးဟု ချိန်ဟူသောစကားကို အစပြုထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဦးချိန်ကိုရှာလျှင်၊ ခ အက္ခရာ၌ အကျုံးဝင်သော ချိန် ကိုရှာယူရသည်။ ဆာ မောင်ခင်ဟုဆိုလျှင် ခင် ဟူသော စကားကို အစပြု၍၊ ခင်၊ မောင်၊ ဆာဟုပြသည်။ ဂျာနယ်ကျော်ဦးချစ်မောင်ဟုဆိုလျှင်၊ ချစ် ကိုအစပြု၍၊ ချစ်မောင်၊ ဦး၊ ဂျာနယ်ကျော် ဟုပြသည်။ ခြွင်းချက်မှာ အမည်ရင်းထက် ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူး၊ ဝိသေသထူးတို့သာလျှင် ပိုမိုအသိများနေကြသော အမည်တို့အဖို့ ယင်းဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူးဝိသေသထူးတို့ကိုပင် ယူ၍၊ အက္ခရာစဉ်လေသည်။ ပြယုဂ်ကား၊ ကင်းဝန်မင်းကြီး၏ ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော် ဟူလေသည်။ ကင်းဝန်မင်းကြီး၏ အမည်အရင်းမှာ ဦးကောင်းဖြစ်၍၊ ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော်၏ အမည်အရင်းမှာ အရှင်မုနိန္ဒာဘိဓဇဖြစ်သည်။
အနောက်နိုင်ငံသုံး လူအမည်များကိုမူ၊ အနောက်နိုင်ငံစနစ် အတိုင်းထည့်သည်။ ထိုစနစ်အရမှာ အမည်ရင်းကို ပထမပြု၍ ငယ်နာမည်၊ ခရစ်ယန်နာမည်၊ ဒုတိယ၊ တတိယနာမည်တို့ကို နောက်တွင် အစဉ်လိုက်ထည့်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် ထိုနာမည်တို့ကို အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ အတိုကောက်ဖြင့်သာ ပြလေ့ရှိသည်။ ပြယုဂ်ကား၊ 'ဂျော့ ယူဂျင်း ကလမန်းစိုး'ဟုဆိုလျှင်၊ ကလမန်းစိုးကို အစတွင်ထား၍ ဂျော့အတိုကောက် 'ဂျီ'နှင့် ယူဂျင်းအတိုကောက် 'အီ'ကို အစဉ်အတိုင်းနောက်၌ ထည့်ပြီးလျှင် 'ကလမန်းစိုး ဂျီ အီ'ဟု ပြသည်။ ဆာ ဝင်စတန် ချာချီဟု ဆိုလျှင်၊ ချာချီ ဆာ ဝင်စတန်ဟု ပြလေသည်။
လွယ်လင့်တကူရှာဖွေနိုင်ရန်
ဤသို့ အက္ခရာဝလိစနစ်ဖြင့် ပြဆိုပြီးနောက်၊ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းမှ တူရာရွေးနုတ်၍၊ ထိုင်ရာမထဖတ်ရှုနိုင်စေရန်၊ ဖတ်ချင်ဖွယ်ရာ အဖြာဖြာတို့ကို ထင်ပေါ်ကျော်ကြား ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ လောကီထုပ္ပတ် လူတို့ ဇာတ်၊ သစ်ပင်ပန်းမာန် တိရစ္ဆာန်၊ တမြေရပ်ခြား ဒေသများ၊ တိကျသိအပ် အရပ်ရပ်၊ သုခုမဝင် ကြောင်းစုံလင်၊ လုပ်ငန်းဆောင်တာ အဖြာဖြာ၊ သိပ္ပံအံ့ဖွယ် အသွယ်သွယ်၊ ပြည်တော်သာရန် အခြေခံ၊ အားလပ်ချိန်ဝယ် ပျော်ရွှင်ဖွယ်ဟူသော ခေါင်းစည်းဆယ်ခုဖြင့် မာတိကာ စဉ်လျက် စာမျက်နှာကိုဖော်ပြကာ၊ ညွှန်း၍ထားလေသည်။ ထို့ပြင်လည်း ဗဟုသုတစစ်တမ်းဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် သိလိုသော စိတ်ကို နှိုးကြားပေးစေရန်လည်းကောင်း၊ သိလိုသောအချက်ကို ရွေးချယ်နိုင်စေရန်လည်းကောင်း၊ ဖတ်ရှုပြီးအကြောင်းအရာတို့ကို မည်မျှမှတ်မိသည်ဟု စိစစ်ကြည့်စေရန်လည်းကောင်း၊ ပုစ္ဆာများကို သက်ဆိုင်ရာ စာမျက်နှာဖြင့် တိုက်ဆိုင်ကြည့်ရှုရန် ဖော်ပြထားသည်။ စာအုပ်၏ နောက်ပိုင်းတွင် အနောက်နိုင်ငံ အခေါ်အဝေါ်များ၊ တိုင်းတစ်ပါးသား အခေါ်အဝေါ်များနှင့် သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ အခေါ် အဝေါ်များကို ပထမကဏ္ဍအနေဖြင့် ပြဆိုထားသည်။ ဒုတိယကဏ္ဍတွင်းကား နိုင်ငံခြားသုံး အခေါ် အဝေါ်နှင့် အမည်တို့ကို မြန်မာအသံထွက်ဖြင့်ပြဆိုသော အသံလှယ်အမည်များ ပါဝင်လေသည်။
အနိုင်နိုင်ငံမှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိလျက်ရှိသော စွယ်စုံကျမ်း တို့ကို စိစစ်ရာ၌၊ အောက်ပါအချက်အလက်တို့သည် စွယ်စုံကျမ်းအရာ၌ တည်၊ မတည် မှတ်ကျောက်တင်သော အချက်တို့ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။ စွယ်စုံကျမ်း၌ အရေးကြီးသော အကြောင်းအရာတို့ကို ပြုစုရေးသားရာ၌ မှန်ကန်၍ ပြည့်ပြည့်၊ စုံစုံရှိရပေလိမ့်မည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသစ်သစ်သော အခြင်းအရာတို့လည်း ဖြစ်ပျက်လျက် ရှိလေရာ၊ ပါဝင်သောအကြောင်းအရပ်တို့သည် မျက်မှောက်ခေတ်နှင့်လည်း အမီလိုက်နိုင်ရလိမ့်မည်။ အထူးအရေးကြီးသည်ကား၊ အကြောင်းချင်းတရားတို့ကို တင်ပြရာ၌ အဂတိမလိုက်စားဘဲ၊ ယထာဘူတကျအောင် ဟုတ်တိုင်းမှန်ရာကို တင်ပြနိုင်ခြင်းဖြစ်၏။ အရေးအသား၌လည်း အများသိရှိနားလည်အောင် ရေးသားဖို့လိုပေသည်။ စွယ်စုံကျမ်း တွင် ပါဝင်ရေးသားသူတို့ များများရှိရမည့်အပြင်၊ ထိုပါဝင်ရေးသားသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့မှာ မိမိတို့ဆိုင်ရာ အကြောင်းရပ်တွင် ပါရဂူပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်သင့်ပေသည်။ စွယ်စုံကျမ်း၌ပါဝင်သော အကြောင်းအရာတို့ကို လွယ်လင့်တကူ ရှာဖွေနိုင်ရန် အစီအစဉ်ရှိဖို့လည်းလိုပေသည်။ အကြောင်းရပ်တို့ကိုလည်း အရေးကြီးလျှင် ကြီးသည့်အလျှောက် နေရာပေး၍ ရေးသားရမည်ဖြစ် သည်။ ဤအချက်တို့အပြင် ရုပ်ပုံ၊ ဓာတ်ပုံ၊ မြေပုံ၊ စနစ်ပုံ၊ ဇယားတို့ ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ပါရှိခြင်း၊ အပြန်အလှန်အညွှန်းများ ပါရှိခြင်း၊ ကျမ်းအကိုးအကား စာရင်းများပါရှိခြင်း၊ ပုံနှိပ်ရာ၌ လှပသေသပ် ဖတ်ရှုချင့်စဖွယ် ရှိခြင်းတို့သည်။ စွယ်စုံကျမ်းကောင်းများ၏ ထူးခြားချက် ဝိသေသဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းမှာ လက်မွန်မဆွ အစတီထွင်ပေးသော ကျမ်းပင် ဖြစ်စေကာမူ တိုတောင်းသော ကာလအပိုင်းအခြားအတွင်း အထက်ဖော်ပြပါ ဝိသေသတို့နှင့် ပြည့်စုံနိုင်သမျှ ပြည့်စုံစေရန် ကြိုးပမ်းထားသည့် ကျမ်းပင်ဖြစ်လေသည်။
အခမဲ့ လွတ်လပ်စွယ်စုံကျမ်း
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း တည်းဖြတ်ပုံနှိပ်မှု မလုပ်နိုင်မီ ဝါသနာရှင်များက အွန်လိုင်းမြန်မာစွယ်စုံကျမ်းကို ဝီကီပီးဒီးယားတွင် စတင်ခဲ့သည်။ မူလက ဇော်ဂျီဖောင့်ဖြင့် စတင်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဝီကီပီးဒီးယား ယူနီကုဒ်ဖောင့် ၅.၂ ဖြင့် မြန်မာဝီကီပီးဒီးယားတွင် အချက်အလက်ပေါင်း ၄ သောင်းကျော် (၂၀၁၅-ခုနှစ်) ထည့်သွင်းထားပြီးဖြစ်သည်။
ဇရပ်စုရွာ၊ ဆိပ်ကြီး
ဇရပ်စုရွာ၊ ဆိပ်ကြီး
သဲဖြူချောင်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
သဲဖြူချောင်းရွာ(Theahpyuchaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ပျဉ်းမပင်ဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၁၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပျဉ်းမပင်ဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၁၇၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၄၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သားတော်များဆိုင်ရာဝန်
သားတော်များဆိုင်ရာဝန် သည် မြန်မာမင်းများ လက်ထက်တွင် ဘုရင့်သမီးတော်များအတွက် ဝန်ခန့်အပ်ထားရှိသကဲ့သို့ သားတော်များအတွက်လည်း သီးခြားဝန်များ ခန့်အပ်မှုရှိခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။ အထူးသဖြင့် ကုန်းဘောင်ခေတ် ကာလတွင် ယင်းသို့သော သမီးတော်ဝန် ၊ သားတော်ဝန်များကို တွေ့ရှိကြရသည်။ သားတော်များအတွက် ဝန်ခန့်ရာ၌လည်း သားတော်အားလုံးအတွက် ခန့်အပ်ခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ ဘုရင်မင်းမြတ် နှစ်သက်မြတ်နိုးသည့် သားတော်များ ၊ နန်းရ ၊ အဆောင်ရ မိဖုရားတို့မှ ဖွားမြင်သော သားတော်များအတွက်သာ ခန့်အပ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
ဗဒုံမင်းလက်ထက်
ဗဒုံမင်း (၁၇၈၂-၁၈၁၉) လက်ထက်တွင် သားတော်အချို့အတွက် ဝန်များခန့်အပ်မှုရှိခဲ့ရာ ၂၈ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၁၁ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထောက်ရွှေတောင်နော်ရထာဘွဲ့ခံ ဦးရွှေမင်းကို သားတော် မိုးမိတ်မင်းသားဝန် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အလားတူသားတော် ပုသိမ်မင်းသား၏ ဝန်အဖြစ်လည်း အတွင်းဝန် နေမျိုးဇေယကျော်သူကို ခန့်အပ်ခဲ့၏။ ၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၀၇ ခုနှစ်က သူ့ကို အတွင်းဝန်အရာမှ နုတ်ပယ်ခဲ့သော်လည်း ပုသိမ်မင်းသမီးဝန်အဖြစ်မူ ဆက်လက်ခန့်ထားခဲ့သည်။ ဗဒုံမင်းလက်ထက် ပြည်မင်းသားဝန် ရဲကျော်အာကာသည် ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော မိတ္ထီလာမင်းသမီး၏ ကွမ်းခွံ့ မင်္ဂလာအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဗဒုံမင်းတွင် သားတော်အများအပြားရှိရာ သက်ဆိုင်ရာဝန်လည်း အများအပြား ရှိပေလိမ့်မည်။
ပုသိမ်မင်းသားဝန်
၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် ဗိုက်ကယ်ဆိုင်း ဦးဆောင်သော ဗြိတိသျှသံအဖွဲ့ အမရပူရသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ မိုက်ကယ်ဆိုင်းသည် နေပြည်တော်၌ ၉ လ ကြာနေထိုင်စဉ်အတွင်း ဗဒုံမင်း၏ သားတော် ပုသိမ်မင်းသားအား သွားရောက်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ပုသိမ်မင်းသား၏ အပိုင်စားနယ်မှာ ဟိုင်းကြီးကျွန်းအထိ ကျယ်ဝန်းလှသဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံ မိုးလေသည်းထန်သည့်အခါ ဗြိတိသျှ ကုန်စည်သင်္ဘောများ ဟိုင်းကြီးကျွန်းသို့ ဝင်ရောက်ခိုနားကြရ၏။ ထိုအခါ ပုသိမ်မင်းသား၏ နယ်ခံပုဂ္ဂိုလ်များက စောင့်ရှောက်ကြသဖြင့် ကျေးဇူးတင်ရပေသည်။ မိုက်ကယ်ဆိုင်း ဤအကြောင်းကို မင်းသားအား ဟင်ဒီဘာသာဖြင့် တင်လျှောက်ရာ မြန်မာဘုရင့်အမှုထမ်း အာမေနီယံလူမျိုး ဘာသာရှိန်က ဝါကျ တစ်ခုချင်း ဘာသာပြန်ပေး၏။ မင်းသားလေးမျာ ကြောင်အမ်းအမ်း ဖြစ်နေပြီး စကားတုံ့ပြန် ပြောဆိုရန် နှစ်ကြိမ်ခန့် ကြိုးစားခဲ့သည်။ သို့သော် နှုတ်မှ ထွက်မလာပေ။ အနီးရှိ အမှုထမ်းနှစ်ဦးက မင်းသားကလေးကို မည်သို့တုံ့ပြန် ပြောဆိုသင့်ကြောင်း အကြံပြုကြသည်။ သို့တိုင်အောင် မင်းသားကလေးက ဖြောင့်⁠ဖြောင့်တန်းတန်း ပြောဆိုစွမ်းမရှိ ဖြစ်နေ၏။ နောက်ဆုံး ပုသိမ်မင်းသားဝန်က မင်းသားကိုယ်စားကြားဝင် ပြောကြားပေးခဲ့ရသည်။
ပုဂံမင်းသားဝန်
မိုက်ကယ်ဆိုင်းသည် ပုဂံမင်းသားမောင်ပေ၏ အိမ်တော်သို့လည်း သွားရောက်ခဲ့သေး၏။ ပုဂံမင်းသားမှာ ရွှင်ရွှင်ပျပျ ရှိပြီး သူ၏ဝန်များလည်း အလွန် ကြည်ညိုလေးစားဖွယ်ကောင်းသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်ကြောင်း မိုက်ကယ်ဆိုင်းက ဆိုသည်။ ပုဂံမင်းသား အိမ်တော်တွင် ကြက်ကောင်လုံးကင်ဖြင့် ကျွေးမွေးပြီး အငြိမ့်သဘင်ဖြင့်လည်း ဖျော်ဖြေခဲ့ရာ၌ လူရွှင်တော်နှစ်ဦးမှာ မျက်နှာအမူအရာ အမျိုးမျိုးလုပ်ပြကြရာ အလွန်ပင် ရယ်ရွှင်ဖွယ် ကောင်းလှကြောင်း မိုက်ကယ်ဆိုင်းက မှတ်တမ်းတင်ခဲ့၏။
စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်) နန်းတက်စ ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် မြင်စိုင်းမင်းသားဝန် ရဲခေါင်ကျော်ထင်အား နေမျိုးရဲခေါင်ကျော်ထင်ဘွဲ့ ပေးအပ်ခဲ့သည်။ အလားတူ ၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီမင်းသားဝန်အဖြစ် နေမျိုးလက်ယာကျော်ထင်ကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
စကြာဝန်
စစ်ကိုင်းမင်းသားနှင့် ကြင်ယာတော် ဆင်ဖြူရှင်မယ်တို့မှ ၂၇ အောက်တိုဘာ ၁၈၁၂ ခုနှစ်တွင် သားတော် ညောင်ရမ်းမင်းသား မောင်ဖေခင်ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ညောင်ရမ်းမင်းသားမှာ နောင်စကြာမင်းကလေးဟုလည်း ထင်ရှားခဲ့သည်။ သူ့အား စကြာမင်းသားဟု ခေါ်ဆိုကြသကဲ့သို့ နေမျိုးသခင်ယာဘွဲ့ခံ ဦးမြတ်ရာကိုလည်း စကြာမင်းသား၏ ဝန်အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးမြတ်ရာသည် နောင် စစ်ကိုင်းမင်း နန်းတက်လာပြီးနောက် မင်းကြီးမဟာသေနပတိဘွဲ့ဖြင့် ဝန်ကြီးဖြစ်လာသောအခါ သူ့ကို စကြာဝန်ကြီးဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ စကြာဝန်ကြီးသည် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲအတွင်း ရန်ကုန်စစ်မျက်နှာ၌ စစ်မှုထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
ပြည်မင်းဝန်
သာယာဝတီမင်း (၁၈၃၇-၁၈၄၆) လက်ထက်တွင် သားတော်ပြည်မင်းသား၏ ဝန်အဖြစ် မင်းလှနော်ရထာကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ပြည်မင်းဟန် မင်းလှနော်ရထာသည် ပြည်မင်းသားနေပြည်တော်မှ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်သွားစဉ် အမိန့်တော်အရ နောက်မှ လိုက်လံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသူ ဖြစ်၏။
ပခန်းမင်းသားဝန် မောင်ဦးကာ
ပြည်မင်းသားကြီး၏ ညီတော် ပခန်းမင်းသားအတွက် ခန့်အပ်ထားသည့် ပခန်းမင်းသားဝန်မှာ မောင်ဦးကာဖြစ်သည်။ ပခန်းမင်းသားဝန်သည် ပုဂံမင်းလက်ထက် ၁၈၅၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မသင့်မတင့် ကြံစည်မှုဖြင့် အပြစ်ပေးခံခဲ့ရကြောင်း သိရှိရ၏။
ဒေါပုံရွာ၊ ဒေါပုံ
ဒေါပုံရွာ၊ ဒေါပုံ
ကုန်းဖတ်ကာရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ကုန်းဖတ်ကာရွာ (Konehpatkar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ပန်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၈ ဦး၊ မ ၉၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝရာဘိသံဃနာထဆရာတော်
ဝရာဘိသံဃနာထဆရာတော် (၉၃၅ ခန့်-၁ဝဝဝ ခန့်)
ဝရာဘိသံဃနာထဆရာတော်သည် ' မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုကြီး ' ဖြင့် စာပေသမိုင်းတွင် ထင်ရှားလာသော ဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်ပေသည်။ ဆရာတော်၏ မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထုတော်ကြီး သည် မြန်မာစကားပြေလောကတွင် စံထားလောက်အောင် ရေးသားထားသဖြင့် နှောင်းခေတ် စာပေရှင်တို့၏ လက်သုံးကြီး ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
ဆရာတော်၏ နိဿယည်းဆရာမှာ သက္ကရာဇ် ၉၆၇-ခုနှစ်တွင် မဟာဓမ္မရာမင်း လက်ထက် တူရွင်းတောင်ခြေအရပ်မှ ပင့်ဆောင်၍ ကိုးကွယ်ထားသော မဟာသံဃနာထ ဟုလည်းကောင်း၊ မဟာရာမဟုလည်းကောင်း ဘွဲ့တံဆိပ် နှစ်ထပ်ရသည့် ဆရာတော်ဖြစ်သည်။ ထိုဆရာတော်အား မင်းတရားက လေးထပ်ကျောင်းတော်ကြီးနှင့်ကွ ကျောင်းရံ ၄ဝ-တို့ကို ရွှေအတိ ချ၍ ' စည်းခုံတော်ကျောင်း ' ဟု သမုတ်ကာ လှူဒါန်းထားတော်မူ၏။ ဆရာတော်အား သာသနာပိုင်အရာကိုလည်း ခန့်အပ်ထားလေသည်။
ဝရာဘိသံဃနာထဆရာတော်သည် ထိုမဟာသံဃနာထမထေရ်၏ လေးထပ်ကျောင်း တော်ကြီးတွင် သီတင်းသုံးရင်း စာပေများကို ပို့သနေလေသည်။ ဆရာတော် သီတင်းသုံးသော ကျောင်းမှာ အရှေ့မြောက်ထောင့်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ ထိုစည်းခုံတော် အရှေ့မြောက်ထောင့်ကျောင်း တွင် နေစဉ် အသီတိနိပါတ်၊ မဟာသုတသောမဇာတ်တော်ကြီးကို တန်ဆာဆင်လျက် မဏိကုဏ္ဍလ ဝတ္ထုတော်ကြီးကို ရေးသားတော်မူရာ သက္ကရာဇ် ၉၉၁-ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။
ဆရာတော်သည် မိမိ၏ ကျမ်းကို အဖိုးအနဂ္ဃထိုက်တန်သော နား၏တန်ဆာ ရတနာဖြစ် သောကြောင့် ဆိုနာမည်ကို ပေးအပ်ကြောင်း- အနဂ္ဃမဏိနာ၊ အဖိုးအတိုင်းမသိသော ပတ္တမြားဖြင့်။ စိတံ၊ စီအပ်သော။ မဏိကုဏ္ဍလ နာမကံ၊ ပတ္တမြားနားတောင်း ရောင်မောင်းရတနာ နားတန်ဆာနှင့် တူသောကြောင့် မဏိ ကုဏ္ဍလအမည်ရသော။ ဣဒံဂန္ထံ၊ ဤကျမ်းသည်။ ဟူသော နိဂုံးစကားဖြင့် ရေးသားတော်မူခဲ့သည်။
ဆက်လက်လေ့လာရန်
၁) မဏိကုဏ္ဍလဝတ္ထု နိဂုံး၊ သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း၊ သာသနဗဟုဿုတပ္ပကာသနီကျမ်း၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ မြန်မာစာပေသမိုင်း၊
နိဗ္ဗာနသပ္ပါယပဋိပဒါသုတ်
ဘုရားရှင် သက္ကနိုင်ငံ ဒေဝဒဟနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နိဗ္ဗာနသပ္ပါယ ပဋိပဒါကို ဟောတော်မူမည်ဟု မိန့်တော်မူပြီး အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန (၆)ပါး၊ ဝိညာဏ် (၆)ပါး၊ သမ္ဖဿ (၆)ပါး၊ ဝေဒနာ (၆)ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်အထွတ်တပ်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
စမ်းကုန်းရွာ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်
စမ်းကုန်းရွာ (Sankone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ တောင်လျှောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၅၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်လျှောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၃၆ ဦး၊ မ ၂၂၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မွန်လီရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
မွန်လီရွာ(Hmunli)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ မွန်လီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွန်လီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃ ဦး၊ မ ၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုင်ဆိုတုပ်
ဒြပ်စင်တစ်မျိုးတည်း၏ အက်တမ်များဖြစ် ကြသော်လည်း အက်တမ်အလေးဆချင်း ကွဲပြားသော အက်တမ် များကို အိုင်ဆိုတုပ်ဟုခေါ်သည်။ အိုင်ဆိုတုပ်များတွင် တူညီ သော ဓာတ်ဂုဏ်သတ္တိများရှိကြ၏။ သို့သော်ရုပ်ဂုဏ်သတ္တိတွင် အနည်းငယ်ခြားနားသည်။ သိရသလောက်မှာ ပို၍လေးသော အိုင်ဆိုတုပ်များတွင် နျူကလိယတ်ခေါ် ဗဟိုဝတ်ဆံ၌ နျူထရွန် အရေအတွက်ပိုပြီးလျှင် ယင်းတို့ကြောင့် အလေးချိန်ပိုလာရသည် ဟုဆိုလေသည်။
ယခင်က ဒြဗ်စင်တစ်မျိုးတည်းမှ အက်တမ်များ၏ အလေးချိန်တို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထပ်တူထပ်မျှ တူညီကြ သည်ချည်းသာ ဖြစ်သည်ဟု ဓာတုဗေဒပညာရှင်များက ယူဆခဲ့ ကြ၏။ သို့ရာတွင် ၁၉၁၃ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အက်(ဖ)ဆော့ဒီနှင့် အခြားသိပ္ပံပညာရှင်တို့သည် ရေဒီယိုသတ္တိ ရှိသော ဒြဗ်စင်များပြောင်းလဲ၍ အခြားဒြဗ်စင်များ ဖြစ်ပေါ်လာ တတ်ပုံကိုလေ့လာစစ်ဆေးကြရာမှ ဒြဗ်စင်အချို့၌ ဓာတ်သဘာဝ ချင်းတူညီသော်လည်း အက်တမ်အလေးဆချင်း ခြားနားသည့် အချက်ကို တွေ့မြင်သိရှိလာခဲ့ကြလေသည်။
အက်တမ်အလေးဆစာရင်းကိုကြည့်လျှင် အချို့သော ဒြဗ်စင်တို့၏ အလေးဆများတွင် ဒသမအစွန်းထွက်နေသည်ကို တွေ့ရပေလိမ့်မည်။ ပုံစံပြရလျှင် ကလိုရင်း၏ အလေးဆမှာ ၃၅.၄၆ ဖြစ်၍ ပြဒါး၏အလေးဆမှာ ၂ဝဝ.၆၁ ဖြစ်၏။ ထိုသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ အဆိုပါဒြဗ်စင်တို့၌ အလေးချိန်ချင်း မတူသော အိုင်ဆိုတုပ်များ ပါရှိနေခြင်းကြောင့်ဖြစ်ပေသည်။ အက်တမ် စာရင်းအလိုက်ဖော်ပြထားသော အက်တမ်အလေးဆ မှာ ပါဝင်နေသော အိုင်ဆိုတုပ်အားလုံး၏ ပျမ်းမျှအလေးဆ သာဖြစ်လေသည်။
အိုင်ဆိုတုပ်များကိုခွဲထုတ်ရန်မှာ မလွယ်ကူချေ။ ယင်း တို့၏ ခြားနားချက်မှာ ယေဘူယျအားဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာ ဖြစ်၏။ သို့သော် ဟိုက်ဒြိုဂျင်မှာ ချို့ယွင်းချက်တစ်ခုရှိ၏။ ဟိုက်ဒြိုဂျင်တွင် ပရိုတီယမ်၊ ဒျူတီရီယမ်နှင့် ထရိုင်တီယမ်ဟူ၍ အိုင်ဆိုတုပ် သုံးခုရှိပြီးလျှင် ယင်းတို့၏ အက်တမ်အလေးဆ များမှာ ၁၊ ၂ နှင့် ၃ အသီးသီးဖြစ်ကြ၏။ ဒျူတီရီယမ်သည် သာမန်ဟိုက်ဒြိုဂျင်ထက် နှစ်ဆပို၍လေးသည်။ ထရိုင်တီယမ်က သုံးဆပို၍လေးသည်။ ထို့ကြောင့် ဟိုက်ဒြိုဂျင်အိုင်ဆိုတုပ်များ သည် အခြားအိုင်ဆိုတုပ်များထက် ပို၍ထူးခြားကြပေသည်။ ဒျူတီရီယမ်အောက်ဆိုက် ကို အလေးစား ရေ ဟု ခေါ်၏။ အခြားခြွင်းချက်တစ်ခုဖြစ်သော ဒြဗ်စင်မှာ ယူရေနီယမ် ၂၃၅ ဖြစ်၍ ယင်းမှာ အက်တမ်စွမ်းအင်ကို ထုတ်လွှတ်နိုင်ရန် အတွက် လက်တွေ့စမ်းသပ်ရာ၌ အလွန်အရေးပါအရာရောက်ခဲ့ ပေသည်။
ဒြဗ်စင်တစ်မျိုး၏ အိုင်ဆိုတုပ်ကို ခွဲခြားဖော်ပြလိုသော အခါ၊ အက်တမ်အမှတ်စဉ်နှင့်ဆိုင်ရာ အိုင်ဆိုတုပ်၏ အက်တမ် အလေးကို တွဲ၍ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ ပုံစံအားဖြင့် ယူရေနီယမ် ၂၃၅ ကို ၉၂မြူ၂၃၅ ဟုရေးသားရာ ယင်းတွင် ၉၂ မှာ အက်တမ် အမှတ်စဉ်ဖြစ်၍ ၂၃၅ မှာ အိုင်ဆိုတုပ်၏ အလေးဆဖြစ်လေသည်။
ရေဒီယိုသတ္တိရှိသော အိုင်ဆိုတုပ်တို့သည် ရေဒီယမ် ကဲ့သို့ပင် ရောင်ခြည်များကို ထုတ်လွှတ်ကြ၏။ သိပ္ပံဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းအမြောက်အမြားကို ယခုအခါ အဆိုပါ ရေဒီယိုသတ္တိရှိသော အိုင်ဆိုတုပ်များဖြင့် အထူးလေ့လာလျက်ရှိ ကြသည်။ ထိုလေ့လာမှုမှ တစ်နေ့တစ်ခြား တိုးတက်သိရှိလာ သော အချက်အလက်များကိုလည်း ဓာတုဗေဒ၊ ဇီဝဗေဒ၊ ရူပ ဗေဒ၊ ဆေးပညာ၊ နက္ခတ္တဗေဒ၊ ဘူမိဗေဒ စသော သိပ္ပံပညာရပ် အသီးသီးတို့တွင် အသုံးချလျက် ရှိကြပေသည်။ ပုံစံအားဖြင့် ဖော်ပြရလျှင် သက်ရှိသက်မဲ့ပစ္စည်းအသီးသီး၏ ကိုယ်ထည် အတွင်း၌ ဒြဗ်စင်အသီးသီး၏ အစိတ်အပိုင်းတို့သည် ရွေ့လျား သွားလာလျက်ရှိကြ၏။ သို့သော် သာမန်ဒြဗ်စင်ဖြစ်က ယင်း အစိတ်အပိုင်းများရွေ့လျားပုံကို မသိနိုင် မရှာနိုင်ချေ။ ရေဒီယို သတ္တိရှိသော ဒြဗ်စင်ဖြစ်လျှင်ကား တစ်နည်းတစ်လမ်း ရှာဖွေ သိရှိနိုင်ပေသည်။ ထို့ကြောင့် သက်ရှိသတ္တဝါများတွင်ဖြစ်စေ၊ သက်မဲ့ပစ္စည်းတွင်ဖြစ်စေ အတွင်း၌ဖြစ်ပွားသော ဓာတ်ပြောင်းမှု များ၊ ရောဂါအခြေအမြစ်များကိုလေ့လာရာ၌ ရေဒီယိုသတ္တိရှိ သောအိုင်ဆိုတုပ်များကို လမ်းပြ အဖြစ် အသုံးချ၍ စမ်းသပ် လေ့လာလျက်ရှိပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိုင်ဆိုတုပ်များ ကဏ္ဍ:နျူကလီးယားရူပဗေဒ
ပင်းရဲလှရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံမှာ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်နှင့် အယ်ဆာဗေဒိုနိုင်ငံနှင့် ဟွန်ဒူးရပ်စ်နိုင်ငံတို့၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ မီးတောင်ငယ် အများအပြား ပါဝင်သော ဆီယယ်ရာမက်ဒရီတောင်တန်းသည် ဂွါတီမာလာနိုင်ငံကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအနီးမှ အစပြု၍ အနောက်မြောက်ဘက်မှသည် အရှေ့တောင်ဘက်သို့ ဖြတ်သန်းလျက် တည်ရှိလေသည်။ ကျဉ်းမြောင်းသော အနောက်ပိုင်း ဆင်ခြေလျောဒေသမှာ မြေဩဇာ ထက်သန်၍ လူနေ အများဆုံးဒေသဖြစ်သည်။ အတ္တလန္တိတ် ကမ်းခြေဘက်တွင် တောင်များရှိ၍ မြောက်ဘက်တွင်ကား ပေတင်လွင်ပြင် ရှိသည်။ ဤနိုင်ငံတွင် ရေအိုင်များလည်း အများအပြားရှိသည်။
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၄၂ဝ၄၂ ရှိ၍ လူဦးရေမှာ ၁၃,၂၇၆,၅၁၇ ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ ကယ်ရစ် ဘီယန်ပင်လယ်ဖက်တွင် မိုင် ၇ဝ ရှည်လျား၍ ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာဖက်တွင် မိုင် ၂ဝဝ မျှ ရှည်လျားသည်။ ဂွာတီမားလနယ်ကို သဘာဝ အပိုင်းအခြားအားဖြင့် (၁) ပစိဖိတ်ကမ်းခြေ မြေနိမ့်ဒေသ၊ (၂) ဆီယမ်ရာမက်ဒရီအပ်ရှိ မီးတောင်ဒေသ၊ (၃) မြောက်ပိုင်းတောင်ကုန်းဒေသ၊ (၄) အတ္တလန္တိတ်ကမ်းခြေဖက်ရှိ တောင်တန်းဒေသနှင့် (၅) ပေတင် လွင်ပြင်ဟူ၍ ၅ ပိုင်း ခွဲခြားနိုင်၏။
ရာသီဥတုမှာ ကျန်းမာရေးနှင့် သင့်တင့်သော ရာသီဥတု ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ကမ်းခြေပိုင်း၌ကား ရာသီဥတုအခြေအနေ မှာ အနည်းငယ် ဆိုးရွားလေသည်။ နှစ်စဉ် ရွာသွန်းသော ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၆ လက်မ ဖြစ်၏။ ဂွါတီမာလာ နိုင်ငံမှာ မီးတောင်ပေါများသည့်ဒေသဖြစ်သော ကြောင့် မြေဩဇာကောင်းမွန်၍ စိုက်ပျိုးရေးများစွာ ဖြစ်ထွန်း ၏။ အချို့အရပ်ဒေသများတွင် ဂျုံကို တစ်နှစ်လျှင် ၂ သီး၊ ပြောင်းကို တစ်နှစ်လျှင် ၃ သီးအထိ စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကြ သည်။ ကာဖီပင်များကိုလည် အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင် သည့်ပြင် ကိုကိုး၊ ကြံ၊ ငှက်ပျော၊ ဗနီလာ အမွှေးပင်တို့ကို လည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံမှ ရွှေ၊ ငွေ၊ ခဲ၊ သံဖြူ၊ ကြေးနီ၊ ပြဒါး၊ လချေး စသော ဓာတ်သတ္တုများလည်း ထွက်၏။ သို့ရာတွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အခက်အခဲများကြောင့် ဂွါတီမာလာနိုင်ငံရှိ သတ္တုတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများမှာ ခရီးရောက်သင့်သလောက် မရောက်ခဲ့ချေ။ အခြားသော ထွက်ကုန်များမှာ ကာဖီ၊ ပျားရည်၊ ငှက်ပျောသီး၊ သကြား၊ ဂျုံ၊ ဝါဂွမ်း၊ ကြက်ပေါင်စေး၊ သစ်၊ ပြောင်း စသည်တို့ ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး စာရင်းအရ ထွက်ကုန် ရာခိုင်နှုန်း ၈၂ မှာ ကာဖီ ဖြစ်လေသည်။ ဆပ်ပြာ၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂနှင့် အိုးလုပ်ငန်းများမှာ ဂွါတီမာလာ၏ လက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖြစ် သည်။ ဂွါတီမာလာ၏ ရောင်းဝယ်ရေးဖောက်သည်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံပင် ဖြစ်သည်။
ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ၏ လူဦးရေ ရာခိုင်နှုန်း ၆ဝ ကျော်ခန့်မှာ တိုင်းရင်းသား အရှေ့အိန္ဒိယလူမျိုးများ ဖြစ်၏။ ထိုလူမျိုး များ၏ ဒေသအလိုက် ပြောဆိုကြသော ဘာသာစကားမှာ အမျိုး ပေါင်း ၁၈ မျိုးခန့်ရှိ၍ အဝတ်အစား၊ ဓလေ့ထုံးစံတို့တွင်လည်း ကွဲပြားကြသည်။ အများဆုံး အသုံးပြုကြသော ဘာသာစကားမှာ စပိန်စကားဖြစ်သည်။ ဂွါတီမာလာနိုင်ငံသည် စပိန်လက်အောက် ခံ ပြည်နယ်ဘဝမှ ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် လွတ်မြောက်ခဲ့၏။ ၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကတိုက် အလယ်ပိုင်း ပြည်နယ်များ အဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သောအခါ ဂွါတီမာလာပြည်သည် သီးခြား သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာလေသည်။ ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ၏ မြို့တော် မှာ ဂွါတီမာလာမြို့တော်ဖြစ်သည်။ ဂွါတီမာလာ မြို့တော်ကို ၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် မြေငလျင်လှုပ်သဖြင့် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးသောကြောင့် အသစ်ပြန်၍ တည်ရသည်။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာမှ မိုင် ၇ဝ ဝေးသော မြေဩဇာကောင်းမွန်သည့်အရပ်တွင် ဂွါတီမာလာ မြို့သည် တည်ရှိ၍ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ ပေပေါင်း ၅ဝဝဝ မြင့်သည်။ မြို့တော်တွင် အမျိုးသားတက္ကသိုလ်များ ရှိလေသည်။
ဝမ်ကုန်းပုတ်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ဝမ်ကုန်းပုတ်ရွာ (Wankonepoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ မက်မုန်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၅၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မက်မုန်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၂၀ ဦး၊ မ ၃၆၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆားထုံဆရာတော်
ဆားထုံဆရာတော်သည် မုံရွာအနီး မောင်းထောင်ကြီးရွာ၌ အဖဦးခိုင်၊ အမိဒေါ်ညှာ တို့မှ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၉၁၈-ခု၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း(၅) ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့ပေသည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ခုန်ဟူသတည်း။
တောရရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
တောရရွာ (Tawya)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ကျောက်စုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်စုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၉ ဦး၊ မ ၇၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၈၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ဆားထုံဆရာတော်
မောင်ခုန်သည် အသက် ၂ဝ-ပြည့်၍ ရဟန်းပြုသည်တွင် ဘွဲမည်မှာ သျှင်ကဝိန္ဒဖြစ်၏။ နောင်အခါတွင် မုံရွာမြို့တောင်ဘက် ခုနစ်မိုင်ကွာသော ချက်တွင်းဖြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းမှ ဆားထုံရွာ (ယခု ဆားထုံး) တွင် သီတင်းသုံးနေတော်မူသောကြောင့် ဆားထုံဆရာတော်ဟု တွင်သည်။
တောရရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆားထုံဆရာတော်
ဆားထုံဆရာတော်သည် ပုတ္တောဝါဒပျို့နှင့် ပရိတ်ကြီးဋီကာကို ရေးသား ပြုစုတော်မူခဲ့ ၏။ ရှေးရှေးသော စာပေတို့၌ ပုတ္တောဝါဒပျို့ကို တောင်တွင်းဆရာတော် ခင်ကြီးဖျော် ရေးသား သည်ဟု အဆိုပြုကြ၏။ သို့ရာတွင် ပုတ္တောဝါဒပျို့ အပိ်ုဒ် ၁၇-၌- ထုံးဟောင်းနည်းနာ၊ အဖြာဖြာကို၊ သိသာစေလို၊ ကဗျာချိုနှင့်၊ ဆိုအံ့သောငှာ၊ ဆား ထုံရွာ၏၊ ဒိသာတောင်စောင်း၊ စဉ်းငယ်ရှောင်းသည်၊ ချောင်းရှေ့ဘက်ကမ်း၊ ပန်းကားဝေဝေ၊ သီးမျိုးထွေ၍၊ စသည်ဖြင့် ရေးစပ်ထားရာ ဆားထုံဆရာတော် ရေးသားကြောင်း ခိုင်မာစွာ သိရှိရပေသည်။
ဖော်ပြပါ အဖွဲ့များကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ရာ၌  ဆားထုံရံရွွာာ၏  ဟုလည်းကောင်း၊ ''ဆား တုံရွာ၏ '' ဟုလည်းကောင်း အမျိုးမျိုး တွေ့ရှိရသည်။ သို့ဖြစ်၍ ယခုခေါ်ဝေါ်နေသော ဆားထုံးဟူသည့် ဝေါဟာရနှင့် အနီးစပ်ဆုံး ဖြစ်သော ဆားထုံကိုသာ အတည်ပြု၍ ဖော်ပြအပ် ပေသည်။ အခြားစာပေများ၌ကား ' ဆားတုံဆရာတော် ' ဟု ရေးသားကြသည်။
ဆရာတော် ပျံလွန်တော်မူသည့် သက္ကရာဇ် အမှတ်အသားကိုကား မတွေ့ရသေးဘဲ
ကိုးကား
<References />
ဆက်လက်လေ့လာရန်
၁) မြန်မာစာပေအထွေထွေ၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ကဗျာ့ပန်းကုံး၊ ဆုံးမစာပေါင်းချုပ်၊
ဆောက်သန်းမြန်မာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း
ဆောက်သန်းမြန်မာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံအသင်းသည် မော်လမြိုင်မြို့၏ မြို့ခံအသင်းတစ်သင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်စတင်တည်ထောင်စဉ် ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကတည်းကပင် စတင်ပြိုင်ပွဲဝင်ခဲ့သော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းအသင်းသည် မွန်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတို့အပါအဝင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတစ်ခုလုံးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ကနဦးတွင် မော်လမြိုင်မြို့ရှိ ရာမည အားကစားကွင်း ကို အိမ်ကွင်းအဖြစ် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း လက်ရှိတွင် အောင်ဆန်း အားကစားကွင်းအား အိမ်ကွင်းအဖြစ် အခြားအသင်း (၃) သင်းနှင့်အတူ မျှ၍ သုံးစွဲနေရသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် ရာသီပွဲအပြီးတွင် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် (၂) သို့ တန်းဆင်းခဲ့ရသည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် အဖွင့်နှစ်တွင် ဒယ်လ်တာယူနိုက်တက် ရှေ့မှနေ၍ နောက်ဆုံးအဆင့်မှ ကင်းလွတ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၆
လက်ရှိ ၂၀၁၆ ကစားမည့် ကစားသမား စာရင်းဖြစ်သည်။
အန်းဟျိုဆော့
အန်းဟျိုဆော့ပ် (ခ) ပေါလ်အန်း (၁၉၉၅၊ ဧပြီ ၁၇ ဖွား) သည် တောင်ကိုရီးယား သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၇ နှစ်အရွယ် (၂၀၁၇)၊ Abyss (၂၀၁၉)၊ Dr. Romantic 2 (၂၀၂၀) တို့မှတစ်ဆင့် နာမည်ကြီးလာသည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၀ ရက်နေ့၌ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဆိုးလ်မြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ အသက် ခုနစ်နှစ်အရွယ်တွင် မိသားစုလိုက် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ တိုရွန်တိုသို့ မိသားစုလိုက် ရွှေ့ပြောင်းသွားရာ၊ အသက် ၁၇ နှစ်ရောက်မှ (မိသားစုနှင့်ခွဲ၍) ကိုရီးယားသို့ ပြန်ရောက်လာသည်။ ဂုမင်းတက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်၍ နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးဌာနမှ ဘွဲ့ရသည်။
ကိုရီးယားသို့ ပြန်ရောက်ပြီးနောက် JYP Entertainment ထံ ရွေးချယ်လေ့ကျင့်ပေးခံရပြီး Got7 အဖွဲ့၌ ပွဲဦးထွက်ခွင့်ရခဲ့သည်။ သို့သော် ၎င်းကမ်းလှမ်းချက်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး အခြားအခွင့်အရေးများ ထပ်မံကြိုးစားရှာဖွေခဲ့သည်။
၂၀၁၅–၂၀၁၆၊ ပွဲဦးထွက်နှင့် အနုပညာကနဦးပိုင်း
၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ရက်နေ့တွင် Starhaus Entertainment က One O One ပရောဂျက်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး၊ ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အယ်လ်ဘမ် "Love You" ကို တင်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့တွင် အန်းဟျိုဆော့ပ်နှင့်အတူ ဂွါ့ရှီယန်၊ ဆုန်းဝေါန်းဆော့၊ ဂွမ်းဒိုဂယောန်းတို့ ပါဝင်သည်။ သို့သော် ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် အဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
အန်းဟျိုဆော့ပ်သည် သူ၏သရုပ်ဆောင်ပွဲဦးထွက်အဖြစ် MBC ဒရာမာ Splash Splash Love တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂီတရသစုံရှိုး Always Cantare တွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် One More Happy Ending၊ Happy Home၊ Entertainer တို့တွင်လည်း ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၇–လက်ရှိ၊ ခေါင်းဆောင်မင်းသားဘဝ
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် Queen of the Ring၊ My Father is Strange တို့တွင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာမှ လူသိများလာသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်အတွင်း ၁၇ နှစ်အရွယ်၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ၂၀၁၈ အက်စ်ဘီအက်စ် ဒရာမာဆုပေးပွဲတွင် အကောင်းဆုံး လူသစ်သရုပ်ဆောင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် YouTube Red ၌ ထုတ်လွှင့်သည့် Top Management ဒရာမာတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် မင်းသမီး ဘတ်ဘိုယောင်းနှင့်အတူ အချစ်ဟာသ စိတ်ကူးယဉ် မှုခင်းဇာတ်လမ်းတွဲ Abyss တွင် အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် နာမည်ကြီး ဆေးလောကဒရာမာ Dr. Romantic ၏ အတွဲ (၂) ၌ အထွေထွေ ခွဲစိတ်ဆရာဝန် ဆောဝူဂျင်းအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ပရိသတ်နှစ်ခြိုက်မှု များစွာရရှိခဲ့သကဲ့သို့ (၅၆) ကြိမ်မြောက် ဘဲ့ဆန်းဆုပေးပွဲတွင် အကောင်းဆုံး လူသစ်သရုပ်ဆောင်ဆု ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ အက်စ်ဘီအက်စ် ဒရာမာဆုပေးပွဲတွင်လည်း အကောင်းဆုံး မီနီစီးရီး အက်ရှင်ဒရာမာ သရုပ်ဆောင်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် မင်းသမီး ဂင်ယူဂျောင်နှင့်တွဲဖက်၍ ရာဇဝင်ဇာတ်လမ်းတွဲ Lovers of the Red Sky ၌ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ၂၀၂၂ ပထမနှစ်ဝက်အတွင်း အက်စ်ဘီအက်စ်က ထုတ်လွှင့်မည့် A Business Proposal ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် မင်းသမီး ဂင်ဆယ်ဂျောင်နှင့် သရုပ်ဆောင်ရန် ၂၀၂၁ ဇွန်လအတွင်းက အတည်ပြုခဲ့သည်။
ဆင်လမ်းရွာ၊ ဆင်လမ်း
ဆင်လမ်းရွာ၊ ဆင်လမ်း
လိပ်တောင့်တဲ့စုရွာ
လိပ်တောင့်တဲ့စုရွာ
အလံတရာလေးရွာ၊ ရွေး
အလံတရာလေးရွာ၊ ရွေး
အက်ဒီဆင် ဂျိုးဇက်
ဂျိုးဇက်အက်ဒီဆင်သည် အင်္ဂလိပ်စာပေသမိုင်း ဩဂတ်စတန်ခေတ်တွင် ထွန်းကားခဲ့သော ကမ္ဘာကျော်စာရေးဆရာကြီးဖြစ်သည်။ ၁၆၇၂ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ ဝစ်ရှိုင်ယာနယ် မစ်လစတန်မြို့၌ ဖွားမြင်၍၊ ဖခင်မှာ လန့်စလော့ အက်ဒီဆင် အမည်ရှိ ခရစ်ယာန် ရေဖျန်းဂိုဏ်း ဘုန်းကြီးတစ်ပါးဖြစ်သည်။ အက်ဒီဆင်သည် စာသင်ကျောင်း တစ်ကျောင်းမှ တစ် ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ကာ ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ၊ နောက်ဆုံးနေ ခဲ့သော စာသင်ကျောင်းမှာ ချတာဟောက် အထက်တန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ် ဘုရင်မကောလိပ်တွင် ဆက်လက်၍ ပညာဆည်းပူး ခဲ့သည်။
အက်ဒီဆင်သည် လက်တင်ဘာသာဖြင့် ကဗျာများ စပ် ဆိုသီကုံးရာ၌ ထူးချွန်သူဖြစ်ရကား၊ တက္ကသိုလ်သို့ရောက်ပြီး၍ နှစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် မောဒလင်းကောလိပ်ကျောင်း၏ ဒယ်မီ စကောလားရှစ်ဆုဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ အသက် ၂၁ နှစ် အရွယ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ အသက် ၂၂ နှစ် တွင် အက်ဒီဆင်သည် နာမည်ကျော် ကဗျာစာဆိုတော်ကြီး ဒရိုင်ဒင်ထံသို့ ကဗျာတစ်ပုဒ်ကို ရေးသားပေးပို့ခဲ့ရာ ထိုပုဂ္ဂိုလ် ကြီ၏ ချီးကျူးခြင်းကိုခံရသည်။ ထို့နောက်တွင် အက်ဒီဆင် သည် အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ဘုရင်မင်းမြတ်ထံသို့လည်း ကဗျာများ ကို ရေးသားဆက်သွင်းပြန်ရာ ဝီလျှံဘုရင်ကြီးက များစွာနှစ် သက်သဘောကျသဖြင့် အက်ဒီဆင်အား ရိက္ခာတော်ငွေ တစ်လ လျှင် ပေါင်စတာလင် ၃၅ဝ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
အက်ဒီဆင်သည် အထက်ပါငွေဖြင့် နိုင်ငံခြားသို့ လှည့် လည်သွားရောက်ကာ ဒေသန္တရဗဟုသုတ ရှာဖွေခဲ့သည်။ သို့ရာ တွင် ဝီလျှံဘုရင်ကြီး နတ်ရွာစံသောအခါ ထိုရိက္ခာငွေလည်း ရပ်စဲသွားသဖြင့် အက်ဒီဆင်သည် ခရီးသွားခြင်းကို ရပ်တန့် လိုက်ပြီးလျှင် လန်ဒန်မြို့ထဲတွင် အခန်းတစ်ခုငှားရမ်းကာ နေ ထိုင်ခဲ့လေသည်။
နိုင်ငံခြားသို့ သွားရောက်လှည့်လည်ခဲ့ခြင်း၏ ရည်ရွယ် ချက်မှာ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်ရောက်သည့်အခါ နိုင်ငံရေး လောကထဲသို့ ဝင်ရောက်၍ ရာထူးကြီးတစ်ခုခုကို ရရှိနိုင်ရန်ဖြစ် သည်။ အက်ဒီဆင်သည် ထိုရည်ရွယ်ချက်ကို အထမြောက် အောင်ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ၊ ၁၇၁၇ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးရာထူးကို ရရှိခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် အက်ဒီဆင်မှာ နိုင်ငံရေးသမားအဖြစ်ထက် စာရေးဆရာကြီး တစ်ဦးအဖြစ် ပိုမို ထင်ရှား လူသိများသူဖြစ်သည်။ သူသည် သူ၏ခေတ်က လူ များ၏ဘဝကို ရေးခြယ်ရာ၌ ပြတ်သားပေါ်လွင်လှသည်။ သူ၏ အရေးအသားမှာ ချောမွေ့ခန့်ညားသည်။ အခြားသော စာရေး ဆရာများကပင် သူ၏ရေးပုံရေးနည်းကို အတုယူကြရလေသည်။ ထိုအချက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကမ္ဘာကျော် စာရေးဆရာကြီး ဒေါက်တာဂျွန်ဆင်က စာအရေးအသား တိုးတက်ကောင်းမွန်လို သော စာပေဝါသနာအိုးများသည် အက်ဒီဆင်၏စာများကို နေ့ ရောညပါ လေ့လာအပ်ပေသည်ဟူ၍ မှတ်ချက်ချခဲ့ဖူးလေသည်။ အက်ဒီဆင်တို့ခေတ်က ကာဖီဆိုင်များသည် လန်ဒန်မြို့ တွင် အတော်ပင် ခေတ်စားခဲ့လေသည်။ ထိုနေရာများတွင် စာရေးဆရာများကို ညနေတိုင်း တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ ထိုစာရေး ဆရာများထဲတွင် အထင်ရှား အပေါ်လွင်ဆုံး စာရေးဆရာကား အက်ဒီဆင်ပင်ဖြစ်သည်။ အက်ဒီဆင်သည် သူ၏ ရေးဖော်ရေး ဖက်များနှင့် ရံဖန်ရံခါ ကာဖီဆိုင်တစ်ခုခုတွင် တွေ့ဆုံပြီးလျှင် ပြဿနာအရပ်ရပ်ကို ဆွေးနွေးလေ့ရှိလေသည်။
အက်ဒီဆင်၏ အရင်းနှီးဆုံးမိတ်ဆွေမှာ ဆာရစ်ချတ် စတီးဖြစ်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား တက်တလားနှင့် စပက်တေး တား စာစောင်များကို ဦးစီးထုတ်ဝေသူဖြစ်သည်။ သို့သော် လည်း စတီးသည် အက်ဒီဆင်၏ အကူအညီကိုသာ မရရှိခဲ့ပါ က သူ၏စာစောင်များမှာ ထိုမျှလောက် လူကြိုက်များခဲ့မည် မဟုတ်ပေ။ စပက်တေးတား စာစောင်မှာ သတင်းများမပါဘဲ၊ ဆောင်းပါးများနှင့် သရော်စာများသာပါရှိသော ဂျာနယ်ဖြစ် သည်။ အက်ဒီဆင်သည် သူ၏ဆောင်းပါးတွင် သူ့ခေတ်ကလူ များ၏ ချို့ယွင်းချက်များ၊ အမှားများနှင့် ညစ်ပတ်မှုများကို ထုတ်ဖော်ကာ မထိတထိသရော်လေ့ရှိရာ၊ ထိုဆောင်းပါးများကို စာဖတ်ပရိသတ်က အထူးစွဲမက်ခဲ့ကြလေသည်။
အက်ဒီဆင်သည် တိုက်ပွဲစဉ်အမည်ရှိ ကဗျာတစ်ပုဒ်နှင့် နာမည်ကျော်လာခဲ့သည်။ သူ၏ ကာတိုး၏ကြေကွဲဖွယ်ဇာတ် သိမ်းခန်း အမည်ရှိ ပြဇာတ်မှာ အထူးပင်လူကြိုက်များခဲ့သဖြင့် ဘာသာစကား အမျိုးမျိုးသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့ကြပြီး ဖြစ်သည်။ အက်ဒီဆင်သည် ၁၇၁၉ ခုနှစ်ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အရည်ဖောရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။
ကင်ပွန်းခြုံရွာ၊ ဥယျာဉ်ကွင်း
ကင်ပွန်းခြုံရွာ၊ ဥယျာဉ်ကွင်း
မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား
မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား သည် ဝီကီပီးဒီးယား၏ မြန်မာဘာသာ အင်တာနက် စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အသစ် တည်းဖြတ်ပုံနှိပ်မှုမလုပ်နိုင်မီ ဝါသနာရှင်များက မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား ကို ဝီကီပီးဒီးယားတွင် စတင်ခဲ့သည်။ မူလက ယူနီကုဒ် (၄.၀) ဖြင့် စတင်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ယူနီကုတ်ဖောင့် ၅.၂ ဖြင့် ဆောင်းပါးပေါင်း စောင်ကို (September 2023 အထိ) ထည့်သွင်းထားပြီးဖြစ်သည်။
တုံးလှဲရွာ၊ ဒေါပုံ
တုံးလှဲရွာ၊ ဒေါပုံ
သာယာကုန်းရွာ၊ ကသာမြို့နယ်
သာယာကုန်းရွာ (Tharyarkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ကသာမြို့နယ်၊ အင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၃၁၉ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကသာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတ်လန်းရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
မတ်လန်းရွာ (Matlan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ပန်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၈ ဦး၊ မ ၉၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စကြီမင်းဆက်
စကြီမင်းဆက် (အသံထွက်; စကရီမင်းဆက်) (စကြီရာဇဝံသ; Cakrī Rājavaṁsa) သည် ထိုင်းဘုရင့်နိုင်ငံ၏ လက်ရှိမင်းဆက်ဖြစ်ကာ အကြီးအကဲဘုရင်မှာ နိုင်ငံတော်၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ တက်ဆင်နှင့် သွန်ဘူရီ​ခေတ်များအလွန် ၁၇၈၂ခုနစ်တွင် မြို့​တော်ကို ဘန်​ကောက်သို့ ​ပြောင်းပြီး​ချိန် ရတနကောသိန္ဒြခေတ်မှ စ၍ ထိုင်းနိုင်ငံကို အုပ်စိုးခဲ့သည်။ ဤမင်းဆက်ကို တရုတ်-မွန်နွယ်ဖွား ဖြစ်သော အယုဒ္ဓယ စစ်တပ်ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သူ ဗုဒ္ဓယောတ္တဗာ စုဠာလောကက တည်​ထောင်ခဲ့သည်။
လက်ရှိအကြီးအကဲဖြစ်သူမှာ ၁၀မြောက် ရာမဘုရင်ဖြစ်သော ဝဇိရာလင်္ကရဏဖြစ်သည်။ မင်းဆက်၏ လက်ရှိ​နေရာမှာ ဘန်​​ကောက်မြို့ရှိ တော်ဝင်နန်းတော်ဖြစ်သည်။
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ​တော်ဝင်မိသားစု
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လက်ရှိ​တော်ဝင်မိသားစုမှာ မဟီတလ အတုလျေတေဇမင်းသားမှ ဆင်းသက်လာသည်။ သူသည် စုဠာလင်္ကရဏဘုရင်၏သား​တော်ဖြစ်ကာ ဝဇိရာဝုဓဘုရင်နှင့် ပြဇာဓိပကဘုရင်တို့ အ​ဖေတူအ​မေကွဲ ညီအစ်ကိုလည်းဖြစ်သည်။ မဟီတလ အတုလျေတေဇ၏သား​တော်ကြီး အာနန္ဒ မဟီတလနတ်ရွာစံပြီး​နောက် သား​တော်ငယ် ဘူမိဗလအတုလျတေဇနန်းတက်ခဲ့သည်။ သူ့အား သား​တော် ဝဇိရာလင်္ကရဏဆက်ခံခဲ့သည်။
မိသားစုဝင်များ
​တော်ဝင်မိသားစု၏ လက်ရှိမိသားစုဝင်များမှာ ​​အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
အရှေ့နန်းတော်များ (ဥပရာဇာများ)
ဥပရာဇာသည် ဆိုင်ယမ်တိုင်းပြည်၏ ဒုတိယဘုရင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို​နေရာကို အဆင့်အမြင့်ဆုံးမင်းသားကို ​ပေး​လေ့ရှိသည်။ဥပမာ- ဘုရင်၏ညီငယ် (သို့မဟုတ်) သား​တော်ကြီးများဖြစ်သည်။၁၈၈၅ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ ချက္ကရီမင်းဆက်မှန်သမျှသည် ဥပရာဇာခန့်​လေ့ရှိသည်။ဥပရာဇာသည် အရှေ့နန်းတော်တွင် ရုံးစိုက်​လေ့ရှိသည်။ ထိုင်းအစဉ်အလာအရ ဥပရာဇာသည် နန်းတက်ရန် လျာထားသတ်မှတ်ခံရ​သော်လည်း အစာရစန်ဒုံမင်းသားသာလျှင် ဗုဒ္ဓ လော့လာ နဘာလယဘုရင်အဖြစ် နန်းတက်နိုင်ခဲ့သည်။စုဠာလင်္ကရဏဘုရင်လက်ထက်တွင် သူ၏ဝမ်းကွဲ၊ဥပရာဇာဖြစ်​သော ဝိဇယဇည​ကွယ်လွန်ပြီး​နောက် ဥပရာဇာ​နေရာကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထို့​နောက် သူ၏သားအကြီးဆုံးကို အိမ်​ရှေ့မင်း ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သို့​သော် ဥပရာဇာမဟုတ်​ပေ။
အ​နောက်နန်း​တော်
အ​နောက်နန်း​တော်ဆိုသည်မှာ အယုဓျာ​ခေတ်မှ ဆက်၍လာ​သော ​နေရာဖြစ်သည်။ သို့​သော် ချက္ကရီမင်းဆက် စတင်တည်​ထောင်ချိန်မှစ၍ အ​နောက်နန်း​တော်ကို တစ်ဦးသာစိုးစံခဲ့သည်။အနုရတ် ဒီဗေ့ချ်မင်းသားသည် ရာမ၁ဘုရင်၏ ဝမ်းကွဲဖြစ်ကာ ၁၇၈၅တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
မှတ်စု
ဥပရာဇာမှာ လက်ရှိနန်းဆက်၏ ဒုတိယဘုရင်သ​ဘောဖြစ်ကာ အိမ်​ရှေ့မင်းမှာ ​နောင်တွင်ဘုရင်ဖြစ်မည့် မင်း​လောင်းဖြစ်သည်။
ဣန္ဒဂုတ္တ၊ သျှင်
သျှင်ဣန္ဒဂုတ္တ (၈၆ဝ ခန့်-၉၂၅ ခန့်)
သျှင်ဣန္ဒဂုတ္တသည် စာဆိုတော် သျှင်မဟာသီလဝံသ၏ တပည့်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် စစ်ကိုင်းမြို့၊ ရတနာဗိမာန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေခိုက် သက္ကတဘာသာ ဖြင့် ရှိသော နီတိကျမ်းတစ်စောင်ကို အမှီပြု၍ ' နဝရတ်ပျို့ ' ကို ရေးသားလေသည်။ ကျမ်းပြီးနှစ် မှာ ၉၁၇-ခုနှစ်တည်း။
နဝရတ်ပျို့ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းမှာ သမ္မတမင်း အနွယ်တော် ဖြစ်သော သိရိကြမ္မာတိတျာ မင်းလက်ထက် ရသေ့ပညာရှင်များဖြစ်သော ၁- ဓနွန္ဒြီ၊ ၂- ချပန၊ ၃- အမရသိင်္ခ၊ ၄- သိင်္ခ၊ ၅- ပေတာလ၊ ၆- ဆာရိကပ္ပ၊ ၇- ကာလီဒါသ၊ ၈- ဝရာဟ၊ ၉- မဟီရ တို့က ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေး၊ တိုင်းရေးပြည်ရေးနှင့် ကြီးပွား ချမ်းသာရေးတို့ကို တစ်ဦးလျှင် တစ်ဂါထာစီဖြင့် ကိုးဂါထာ ညွှန်ကြားပြသသည်။ ထိုကိုးဂါထာတို့သည် အဖိုးထိုက်တန်လှသည့်အတွက် ရတနာကိ်ုးပါးနှင့် တူလှ၏။ ထိုရတနာတို့ကို ဖွဲ့ဆိုသီကုံးထားသောကြောင့် ' နဝရတ်ပျို့ ' ဟု ခေါ်တွင်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ကိုးကား
<References />
ဆက်လက်လေ့လာရန်
၁) မြန်မာစာပေသမိုင်း၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၊
ညောင်ကန်ရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်
ညောင်ကန်ရွာ (Nyaungkan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ ညောင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၅၈၂ ဖြစ်သည်။
နတ်မော်ရွာ၊ ဖုံသာဝ
နတ်မော်ရွာ၊ ဖုံသာဝ
စိန်လှိုင်၊ ရဲအုပ်ကြီး
ဦးစိန်လှိုင်သည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင်ဘောလုံးအသင်းနည်းပြချုပ်ဟောင်း၊ FIFA ရာပြည့်ဂုဏ်ပြုရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ (၇-၅-၂၀၁၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။)
ဆားပြင်ကြီးရွာ
ဆားပြင်ကြီးရွာ
နတ်စင်ဝရွာ၊ နတ်စင်ဝ
နတ်စင်ဝရွာ၊ နတ်စင်ဝ
ချောင်းကျိုး /ချောင်းကြီးရွာ၊ ရွေး
ချောင်းကျိုး /ချောင်းကြီးရွာ၊ ရွေး
မြောက်စုရွာ၊ ဆိပ်ကြီး
မြောက်စုရွာ၊ ဆိပ်ကြီး
ကော့လံစုရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကော့လံစုရွာ(Kawtlansu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ပေါ့ထော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၁၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါ့ထော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၅၇ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၂၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီလ၊ (၁၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၄၅)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၂၀) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၂၁) ရက်) ကျန်သေးသည်။
ထလန်ဖိုင်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ထလန်ဖိုင်ရွာ(Tlangphai)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ မွန်လီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွန်လီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃ ဦး၊ မ ၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်စော်လော်ရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇင်သန့်၊ စာရေးဆရာ
ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဟင်္သာတမြို့၌ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးအေးမောင်၊ အမ ဒေါ်သိန်းတန်တို့က မွေးဖွားသည်။
အသက် ၄ နှစ် အရွယ်တွင် မိဘများနှင့် အတူ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ရန်ကုန်မြို့တွင်ပင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် တန်းမြင့် ကျောင်းထွက် စာမေးပွဲ အောင်မြင်ပြီး၊ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ဝင်တန်း စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ လုပ်သားများ ကောလိပ်တွင် ရူပဗေဒ အဓိကဖြင့် ပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်အထိ ဓန စီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှ စ၍ စာပေ ရေးသားခြင်း တခုတည်းကိုသာ ဇောက်ချ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
လက်ရှိတွင် အခါအားလျော်စွာ မဂ္ဂဇင်းများ၌ ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက်ရှိပြီး ဘာသာပြန် လုံးချင်းဝတ္ထု၊ စီးပွားရေး၊ အောင်မြင်ရေး၊ တက်ကျမ်းစာအုပ်များ ရေးသားလျက်ရှိသည်။
စာရေးသူ အနှစ်သက်ဆုံး တက်ကျမ်း စာအုပ်မှာ "အကြံကောင်းတော့ တချက်" ဖြစ်ပြီး၊ အကြိုက်ဆုံး အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာအုပ်မှာ "ဒိုက်ဦးမှ စင်ကာပူသို့" စာအုပ် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
<References />
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရေသောက်အိုင်ရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဂ္ဂသမာဓိ၊ သျှင်
သျှင်အဂ္ဂသမာဓိ (၈၄၁-၉၁၄)
သျှင်အဂ္ဂသမာဓိ၏ ငယ်နာမည်မှာ မောင်နိုး ဖြစ်သည်။ နံတော်ကား တနင်္ဂနွေသား တည်း။ ဘွဲ့မည်ရင်းကို သျှင်အဂ္ဂသမ္ဗောဓိဟု မှည့်ခေါ်ထားသော်လည်း ပတ်ဝန်းကျင် ရဟန်းသျှင်လူ တို့က သျှင်အဂ္ဂသမာဓိဟု ခေါ်ဝေါ်လာကြရာမှ တွင်ကျယ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သျှင်အဂ္ဂသမာဓိ၏ ခမည်းတော်ကား နတ်မောက်မြို့စားရိုး ဖြစ်သည်။ ပုဂံမှ ဆက်နွယ်လာခဲ့သည်။ ဆရာတော်၏ ဘိုးဘေးစဉ်ဆက်များသည် မှူးမတ်တို့၏ အစီးအနင်း အဆောင်အယောင်တို့ဖြင့် ခံစား၍ ကျော်ကြားခဲ့ကြသော မှူးကောင်း မတ်ကောင်းများ ဖြစ်ကြ ပေသည်။
နောင်ဟမ်းရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
နောင်ဟမ်းရွာ (Nawngham)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ပန်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၈ ဦး၊ မ ၉၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
အဂ္ဂသမာဓိ၊ သျှင်
သျှင်အဂ္ဂသမာဓိ (၈၄၁-၉၁၄)
သျှင်အဂ္ဂသမာဓိ အရှင်မြတ်သည် အထူးသဖြင့် ကဗျာလင်္ကာတို့၌ ဝါသနာထက်သန်သူ ဖြစ်၏။ ငယ်စဉ်ကပင် ကဗျာစီကုံးမှု၌ အားပြုကြိုးစားခဲ့သည်။ ဆရာတော်ကိုယ်တိုင်လည်း နေမိငရဲခန်း နိဂုံးတွင်  ရှေးကလည်းပါ၊ ဝါသနာကြောင့်၊ လင်္ကာစီဖြစ်၊ နေမိဇာစ်ကို၊  ဟူ၍ မိမိ ဝါသနာရပ်ကို တင်ပြဖော်ကျူးခဲ့၏။ ကဗျာလင်္ကာကို ဆရာတော်သာ မဟုတ်။ ဆရာတော်၏ ခမည်းတော်ကြီး ဘယကျော်သူလည်း ဝါသနာပါလှသည်။ ငယ်စဉ် ရဟန်းပျိုဘဝကဆိုလျှင် မိမိရေးသားစီကုံးသော ကဗျာလင်္ကာများကို ခမည်းတော်ကြီးအား ရွတ်ဖတ်၍ ပြလေ့ရှိသည်။ ခမည်းတော်ကြီးကလည်း သားရဟန်း၏ ဂုဏ်စွမ်းကို ချီးကျူးလျက် ကြည်နူးမဆုံး ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။
သက္ကရာဇ် ၈၈၆-ခုနှစ် ရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိလက်ထက်တွင် မိုးညှင်းစလုံ၏သား သိုဟန်ဘွားနှင့် တောက်ပလူတွင် စီးချင်းတိုက်ခိုက်ရာ ဘယကျော်သူက ရဲမြတ်လှဟူသော ဆင်တော် နှင့် တိုက်ခိုက်သည်။ ထိုအခါ မိုးညှင်စလုံ၏တူ စမော်ခန်းက ဝင်ရောက်ကူညီ သောကြောင့် ဆင်ထက်မှ ကျဆုံးခဲ့ရရှာသည်။ ထို့ကြောင့် သက္ကရာဇ် ၉ဝ၄-ခုနှစ်တွင် နေမိဘုံခန်းပျို့ ကိုစပ်ဆိုပြီးသောအခါ၌ ငယ်စဉ်က အဖြစ်သနစ်တို့ကို ပြန်ပြောင်း အောက်မေ့လျက် နေမိဘုံခန်းကို မကြားနိုင်တော့ပြီဖြစ်သော ခမည်းတော်ကြီးအား တမ်းတမိကြောင်းကို - မွေးဖခင်တည့်၊ တွေ့မြင်မျက်စိ၊ ယခုရှိ၍၊ နေမိဘုံခန်း၊ ကျမ်းထွေဆန်းကို၊ ရွှန်းရွှန်း ထွေပြား၊ မကြားပရ၊ ဆိုတောင့်တ၏၊ ငယ်ကဖြစ်၍၊ ရှေးကျွမ်းငွေ့ကို၊ အောက်မေ့ဆဲဆဲ၊ ဝမ်းတို့ကွဲစွ၊ ညည်းညူဖွဲ့ဆိုခဲ့ရှာသည်။
နောင်ဟမ်းရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဂ္ဂသမာဓိ၊ သျှင်
သျှင်အဂ္ဂသမာဓိ (၈၄၁-၉၁၄)
သက္ကရာဇ် ၈၈၈-ခုနှစ်တွင် အင်းဝပြည်ကြီး ပျက်စီးတိမ်းယိမ်းခဲ့၏။ ထို့ကြောင့် သျှင်အဂ္ဂသမာဓိသည် မြေတူးမြို့သို့ ပြန်ကြွရောက်ခဲ့ရ၏။ ဆရာတော် မြေတူးမြို့သို့ ရောက်ရခြင်းမှာ မိုးညှင်းစလုံက အင်းဝမှ အပြန်တွင် ပင့်ဆောင်သွားပြီး မြေတူးမြို့၌ ကိုးကွယ်ထားသည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ ကဗျတ္ထစန္ဒိကာကျမ်း၌ မိုးညှင်းစလုံနှင့် သားအဖတို့က ပင့်ဆောင်၍ ဧရာဝတီမြစ်မြောက် ဘက် တပယင်းမြို့တွင် ကိုးကွယ်သည်ဟုလည်း ဆိုပြန်သည်။