cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တင်လွိုင်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ရေတွင်းရွာ၊ ငရန့်ချောင်းတောင်ချောင်း
ကျောက်ရေတွင်းရွာ၊ ငရန့်ချောင်းတောင်ချောင်း
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ထီးပနန်း
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ထီးပနန်း
ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၈
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီဇင်ဘာ ကဏ္ဍ:၂၀၀၈
တမော့ကလေးရွာ၊ တမွတ်
တမော့ကလေးရွာ၊ တမွတ်
တပျော့ရွာ၊ တရဂူ
တပျော့ရွာ၊ တရဂူ
လောင်းဘိုလေးရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Microsoft To Do
Microsoft To Do (ယခင်က Microsoft To-Do ဟု အမည်ပေး) သည် Cloud ကို အခြေခံထားသည့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို စီမံခန့်ခွဲသည့် အက်ပလီကေးရှင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤဆော့ဝဲတွင် အသုံးပြုသူသည် စမတ်ဖုန်း၊ တက်ဘလက်၊ ကွန်ပျူတာစသည်တို့ကို အသုံးပြုကာ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်သည်။ ဤနည်းပညာကို Wunderlist အဖွဲ့က ထုတ်လုပ်ထားပြီး မိုက်ခရိုဆော့သည် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ဤဆော့ဝဲသည် Outlook နှင့်လည်း တွဲဖက်ကာ အလုပ်လုပ်ဆောင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
Microsoft To Do ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် အခြေခံလုပ်ဆောင်ချက်များပါဝင်ထောက်ပံ့ပေးထားကာ ပထမဆုံးအဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပိုမိုများပြားသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထည့်သွင်းပေးခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် လုပ်ငန်းဆောင်စာရင်းများကို မျှဝေနိုင်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထည့်သွင်းပေးခဲ့သည်။
၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ထွက်ရှိခဲ့သည့် အဓိကအဆင့်မြှင့်တင်မှုတွင် အပ်သည် Wunderlist ၏ User Interface ကို လိုက်လျောညီထွေပြောင်းလဲထားသည်။ အမည်ကိုလည်း To-Do မှ hyphen ကိုဖြတ်ကာ To Do ဟု အနည်းငယ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုက်ခရိုဆော့ဖ် အော့ဖစ်
သပိတ်တောင် (ရခိုင်)ရွာ
သပိတ်တောင် (ရခိုင်)ရွာ
ခဝဲရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ခဝဲရွာ(Khawea)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ခဝဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၃၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခဝဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၀ ဦး၊ မ ၆၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၃၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွင်းချောင်းဖျားရွာ၊ ကွမ်းချောင်းသာယာကုန်း
ကွင်းချောင်းဖျားရွာ၊ ကွမ်းချောင်းသာယာကုန်း
ကောင်းဝိုင်းဒွမ်ဖောင်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကောင်းဝိုင်းဒွမ်ဖောင်ရွာ(Kawngwaingdumhpawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ပရန်ငေါန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၆၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တစ်ရှူး
တစ်ရှုး (Tissue) ဟူသည်မှာ ဇီဝကမ္မဗေဒအရ တစ်ခု‌သောလုပ်ငန်း ကို အတူတကွ ‌ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြ‌သော ဆဲအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။
ယင်းတို့၏ ဖွဲ့စည်းတည်‌ဆောက်ပုံနှင့် မူလဖြစ်‌ပေါ်လာပုံတို့မှာ တူညီကြသည်။ တစ်ရှူးကို မြန်မာလို အသားမျှင်ဟူ၍လည်း အနက်‌ပေးကြသည်။ တစ်ရှူးကို ‌လေး မျိုးပိုင်းခြားထားသည်။ ပထမအမျိုးမှာ အက်ပီသီလျမ် တစ်ရှူး ‌ခေါ် အဖုံးတစ်ရှူးဖြစ်သည်။ အဖုံးတစ်ရှူးကား ခန္ဓာကိုယ် အ‌ဆောက်အအုံကို ဖုံးကာထား‌သော တစ်ရှူးဖြစ်သည်။ ပုံစံ ပြရလျှင် ကျွန်ုပ်တို့ ခန္ဓာကိုယ်၏ အ‌ရေပြားသည် အဖုံးတစ်ရှူး ဖြင့်ပြီးသည်။ ဒုတိယအမျိုးမှာ ခန္ဓာကိုယ်၏ ကြွက်သားအဖွဲ့ တွင်ပါဝင်‌သော ရှုံ့နိုင်တစ်ရှူး ဖြစ်သည်။
အမည်နှင့်လိုက်‌အောင် ထိုတစ်ရှူး၌ပါဝင်‌သော ဆဲတို့သည် ရှုံ့နိုင်ပွနိုင်ကြသည်။ ရှုံ့နိုင်တစ်ရှူး‌ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်၏ အစိတ် အပိုင်းအသီးသီးတို့ လှုပ်ရှားနိုင်ကြသည်။ တတိယအမျိုးမှာ ဆက်တစ်ရှူးဖြစ်သည်။ ဆက်တစ်ရှူး၏ သ‌ဘောမှာ ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းအသီးသီးတို့ကို ဆက်စပ်‌ပေး၍ အ‌ထောက်အပံ့ပြု ‌သော တစ်ရှူးများဖြစ်သည်။ အမျှင်၊ ရုန်းကန်မျှင်၊ အရိုးနု၊ ရုန်းကန်ရိုးနု၊ အဆီစသည်တို့သည် ဆက်တစ်ရှူးများဖြစ်ကြ သည်။ စတုတ္ထအမျိုးအစားမှာ နာဗ်‌ကြောအဖွဲ့တွင်ပါဝင်‌သော ဆဲအစုအ‌ဝေးတို့ ဖြစ်‌လေရာ ယင်းကို နာဗ်‌ကြောတစ်ရှူးဟု ‌ခေါ်‌လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခန္ဓာဗေဒ
ဆတ်တက်ရွာ၊ ဆတ်တက်
ဆတ်တက်ရွာ၊ ဆတ်တက်
တမွတ်ရွာ၊ တမွတ်
တမွတ်ရွာ၊ တမွတ်
မရမ်းကြီးရွာ၊ ဓအင်းဓဓဝယ်ဓ
မရမ်းကြီးရွာ၊ ဓအင်းဓဓဝယ်ဓ
ဟိုမောင်းရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ဟိုမောင်းရွာ (Homawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ မန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၀ ဦး၊ မ ၂၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Punk metal
Punk metal သည် punk rock နှင့် heavy metal ဂီတ၏ အစိတ်အပိုင်းနှင့် ရောစပ်ထားသည်။ extreme metal နှင့် hardcore အမျိုးအစားများလည်း ပါဝင်သည်။ punk metal ၏ပုံစံများတွင် crossover thrash, grindcore, crust punk, metalcore, mathcore, grunge, alternative metal, industrial metal, thrash metal, sludge metal နှင့် နောက်ပိုင်းတွင် ထိုအမျိုး အစားများကို ရောနှောထားသည်။ punk metal တီးဝိုင်းများတွင် Suiciadal Tendencies, Snot, Dirty Rotten Imbecilesနှင့် Corrosion of Conformity တို့ပါဝင်သည်။
လွန်းထောင်းရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
လွန်းထောင်းရွာ (Lunhtaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ လွန်းထောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၃၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မော်လမြိုင်ခရိုင်
မော်လမြိုင်ခရိုင် (Mawlamyine District) သည် မွန်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မော်လမြိုင်မြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
​မော်လမြိုင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် ​​မော်လမြိုင်ခရိုင်မှ ​ရေးမြို့နယ်ကို ရေးခရိုင် အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မော်လမြိုင်ခရိုင်ကို ယခင်က ကျိုက္ခမီခရိုင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင် တနင်္သာရီတိုင်းမင်းကြီးနှင့် ကျိုက္ခမီခရိုင်ဝန်တို့ ရုံးစိုက်ကြသည်။ ကျိုက္ခမီခရိုင်တွင် မော်လမြိုင်၊ ကျိုက္ခမီ၊ ကော့ကရိတ်၊ မုဒုံ၊ ရေး၊ ကြာအင်း စသည့်မြို့နယ်များ ပါဝင်သည်။၁၉၅၄ခုနှစ်တွင် ကော့ကရိတ်နှင့် ကြာအင်းမြို့နယ်များကို ကရင်နယ်အတွင်း ထည့်သွင်းခဲ့သည်။၁၉၆၄ခုနှစ် ဇွန်လ (၁၀)ရက်နေ့တွင် ကျိုက္ခမီခရိုင်အား မော်လမြိုင်ခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကျိုက္ခမီမြို့နယ်အား သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်အဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
နယ်နိမိတ်
မြောက်ဘက်တွင် သထုံခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကရင်ပြည်နယ်မှ ဘားအံခရိုင်နှင့် ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် တနင်္သာရီတိုင်းမှ ထားဝယ်ခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် မုတ္တမကွေ့၊ ကပ္ပလီပင်လယ်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ခရိုင်၏ တောင်ဘက်တွင် တနင်္သာရီရိုးမတောင်စွယ်တောင်တန်းများတည်ရှိသည်။ မော်လမြိုင်နယ်သည် တနင်္သာရီကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် အကျယ်ပြန့်ဆုံးသော မြေနိမ့်လွင်ပြင်ဖြစ်သည်။ခေါင်းဆေးကျွန်း၊ ထားဝယ်ကျွန်းတိုမှာ ထင်ရှားသည်။ ခရိုင်၏ အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ချောင်းဆုံနယ်သည် ကျွန်းမြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ကာ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ပေါများသည်။ ခရိုင်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်သည် ဂျိုင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသနှင့် အတ္ထရံမြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်သည်။တောင်ညိုတောင်တန်ယ၊ နာဂဝီသတောင်တန်းတို့ တည်ရှိပြီး တောင်ညိုတောင်တန်းမှ ဆေးတောင်မှာ (၄၂၅၉)ပေ မြင့်သည်။
ရေဆင်း
မော်လမြိုင်ခရိုင်သည် မြစ်၊ ချောင်းများပေါများသော ဒေသဖြစ်သည်။ရေးမြစ်သည် ရေးမြို့အနီးမှဖြတ်၍ တောင်ညိုတောင်တန်းမှတစ်ဆင့် ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။အတ္ထရံမြစ်၊ ဂျိုင်းမြစ်၊ သံလွင်မြစ်၊ ဇမိချောင်း၊ ဝင်းရောချောင်း၊ ဝဲကလိချောင်း၊ ကမာပတဲချောင်း၊ အဇင်းချောင်း၊ ကျုံဖိုက်ချောင်း၊ ဝင်းဖနုံချောင်းတို့မှာ ထင်ရှားသည်။ သံလွင်မြစ်သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ စီးဆင်းလာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် မွန်ပြည်နယ်တို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ မော်လမြိုင်ခရိုင်အရောက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်း စီးဝင်သည်။ ရေချိုများ ပေါများပြီး စိုက်ပျိုးရေးအပြင် သုံးရေအတွက်ပါ အသုံးပြုနိုင်သည်။ မြစ်ချောင်းများသည်လည်း အမြဲမပြတ် သွားလာနိုင်သည်။
စီးပွားရေး
မော်လမြိုင်ခရိုင်သည် မွန်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေးကောင်းမွန်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ရာဘာလုပ်ငန်း၊ ရေလုပ်ငန်းများ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ဥယျာဉ်ခြံမြေလုပ်ငန်းများလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရာဘာ၊ ကွမ်းသီး၊ ဆန်စပါး စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ရာဘာကို ပြည်ပအထိ တင်ပို့ကြသည်။ ဒေသထွက်ကုန်များကို ရန်ကုန်နှင့် တနင်္သာရီ တိုင်းဒေသကြီးများသို့ အများဆုံးတင်ပို့သည်။ ရန်ကုန်မှ လူသုံးကုန်များ တင်သွင်းသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
မော်လမြိုင်ခရိုင်သည် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်းများ ဆုံစည်းရာဒေသဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်- ထားဝယ်- မြိတ် လမ်းမကြီးသည် ခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့ကြီးများကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ အခြားမြို့များသို့လည်း ထိုလမ်းမကြီးမှတဆင့် လွယ်ကူစွာ သွားလာနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ကရင်ပြည်နယ်ရှိ နယ်စပ်မြို့များသို့လည်း အလွယ်တကူ သွားလာနိုင်သည်။ ရန်ကုန်မြို့နှင့် မော်လမြိုင်မြို့အား ရထားဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ ထို့အပြင် မော်လမြိုင်-ရေး-ထားဝယ် ရထားလမ်းလည်းရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင် လေဆိပ်တစ်ခုရှိသည်။၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးသော သံလွင်တံတား (မော်လမြိုင်)သည် ၂၀၁၂ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှည်ဆုံး မြစ်ကူးတံတားဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ဒုတိယအရှည်ဆုံးတံတားဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်နှင့် ချောင်းဆုံတို့အား ဆက်သွယ်ပေးသည့် သံလွင်တံတား (ချောင်းဆုံ) (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား (ဘီလူးကျွန်း))မှာလည်း ၅၂၃၀ပေ ရှည်လျားသည်။
ပညာရေး
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက်၁၅နှစ်နှင့်အထက် လူဦးရေတွင် စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၈၆.၆ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင် တက္ကသိုလ်များနှင့် ကောလိပ်၊သိပ္ပံများရှိသည်။
ကျန်းမာရေး
မော်လမြိုင်မြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀၀)ဆံ့ ပြည်နယ်ဆေးရုံ၊ ကုတင်(၃၀၀)ဆံ့ တပ်မတော်ဆေးရုံ၊ ကုတင် (၂၀၀)ဆံ့ အမျိုးသမီးနှင့် ကလေးဆေးရုံကြီး၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ တက္ကသိုလ်ဆေးရုံ(၁)ရုံ၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ မုဒုံမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်တွင် (၆၆)ကုတင်ဆံ့ ဆေးရုံများ တည်ရှိသည်။
Lo-Fi music
Lo-fi ဂီတ သည် ယနေ့ခေတ်ဂီတထက် အရည်အသွေးနိမ့်သော အသံမှတ်တမ်းဖြစ်သည်။ ဤဝေါဟာရသည် WFMU မှ DJ William Bergerက ၁၉၈၆ခုနှစ်တွင် မွေးစားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သူသည် အိမ်တွင် ရက်သတ္တပက်မှတ်တမ်းတင်၍ lo-fi ဟုသော နာမည်ဖြင့်ရေးထားခဲ့သည်။ ဂီတ၁၉၈၀အစောပိုင်းတွင် အမေရိကန် underground ဂီတမှ ရွေ့လျားမှုကို ရည်ညွန်းခဲ့သည်။ Sebadoh, Pavement, Liz Phairနှင့် Beck တို့ပါဝင်သည်။ Allmusic က ရေးသားထားသည် rock&roll သမိုင်းကြောင်းကို ဖြတ်သန်း၍ အသုံးအဆောင်များဖြစ် အပိုင်းအချို့ချို့နှင့် မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ထဲတွင် အစောပိုင်း rock&roll records တွင် ၆၀ ၏garage rockနှင့် ၇၀ နောက်ပိုင်း၏ punk rock lo-fi ဖြင့် မှတ်တမ်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ The Beach Boy ၏ Smiley Smile(၁၉၆၇) wild honey(၁၉၆၇)နှင့် Friends (၁၉၆၀) တို့သည် lo-fi album များဖြစ်ပြီး Brian Wison’s makeshift home studio တွင်မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် home-recorded album များဖြစ်သော Bedroom Tapes, JW Farquhar၏ home-recorded ၁၉၇၃ album “The Formal Female’ ထွက်ရှိလာပြီး R.Stevie Moor နှင့် Jundek တို့၏ ရှေ့တော်ပြေးဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်
ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်ကို (၁၉၉၀)နှစ်ပိုင်းတွင် ပြောင်းရွှေခဲ့သည်။(၂၀ဝ၀)ခုနှစ်တွင် အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၁၀) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၂) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၁) ကျောင်းရှိသည်။ မြို့နယ်နေလူထုပေါင်း တစ်သောင်းခန့်မှ (၂၀၁၀)ခုနှစ်တွင် တစ်သိန်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်တွင် စက်မှုဇုန်တစ်ခုလည်းတည်ရှိ‌‌သည်။
ပြည်ထောင်စုတိုင်းရင်းသားလူငယ်များ စွမ်းရည်ဖွံ့ဖြိုးရေးဒီဂရီကောလိပ်သည် ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိလျက်ရှိသည်။ ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်နှင့် သန်လျင်မြို့နယ်ကို သန်လျင်တံတားအမှတ်(၂){ကုလားဝဲတံတား}ဖြင့်လည်း ဆက်သွယ်ထားလျက်ရှိသည်။ ကုလားဝဲတံတားသည် (၂၀ဝ၇)ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့ရှိ ပဲခူးမြစ်ကို ဖြတ်ထိုးထားသော ဒုတိယတံတားဖြစ်သည်။ ပဲခူးမြစ်သည် ဤမြို့နယ်၏ အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်အရပ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဒဂုံမြို့သစ်ဆိပ်ကမ်း၏ မြောက်ဘက်တွင် လှည်းကူးမြို့နယ်၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့သစ်တောင်ပိုင်း၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် သာကေတမြို့နယ်၊ အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် သံလျင်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ အလတ်တန်းစားလူတန်းစားများ နေထိုင်ကြပြီး စည်ကားသော ရပ်ကွက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယုဇနဥယျဉ်မြို့တော်၊ သစ်ဆိပ်၊ သိမ်ကျောင်းကွေ့၊ ၈၈ရပ်ကွက်နှင့် ပွိုင့်ထိပ်တို့သည်ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်၏ အဓိကနာမည်ကြီးနေရာများဖြစ်သည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများစွာ နေထိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှ ထူးဆန်းသောပုဂ္ဂိုလ်များ
မပုပ်မသိုးသော ဆရာတော်များ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထူးဆန်းသော ပုဂ္ဂိုလ်များစွာပေါ်ထွက်လျက် ရှိရာ ထိုပဂ္ဂိုလ်များစွာအနက်မှ ပျံလွန်တော်မူသည်မှာ နှစ်ပေါင်းများစွာကြာသော်လည်း ရုပ်ကလာပ်တော်မှာ မပုပ်မပွ ၊မပုပ်မသိုးဘဲ တည်ရှိနေသော ဆရာတော်များကို ဆိုလိုသည်။
ဆရာတော် ဦးကေသရ
ဆရာတော်အရှင်ကေသရသည် ရန်ကုန်တိုင်း၊ ထန်းတစ်ပင်မြို့နယ်၊ နဲသမိန်စံပြကျေးရွာ မြောက်ဘက်ကျောင်းတွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၃၃ ခုနှစ် သက်တော် ၇၇ နှစ်၌ ပျံလွန်တော်မူသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၄၀ ကျော်ရှိပြီဖြစ်သော်လည်း ယခုတိုင်မပုပ်မသိုး တည်ရှိနေပါသည်။
ဗီဒီယိုဖိုင်ကို ဤမှာကြည့်ပါ[]
ဆရာတော် ဦးသုဇာတ
ဆရာတော်ဦးသုဇာတသည် ရခိုင်ပြည်နယ် ၊ သံတွဲမြို့ ၊ သံတွဲ - ဂွလမ်းပေါ်ရှိ ဇလွန်-မဒေး ကျောင်းတိုက်တွင်တည်ရှိပြီး သက်တော် ၈၀ ၊ဝါတော် ၆၀ ၊ ၁၉၈၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၅ ၊မွန်းလွဲ ၂ နာရီ ၄၅ မိနစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူသည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၃၀ ရှိပြီ ဖြစ်သော်လည်း ယခုတိုင်မပုပ်မသိုး တည်ရှိနေပါသည်။
ဗီဒီယိုဖိုင်ကို ဤမှာကြည့်ပါ[]
သရက်ကြီး (တောင်)ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
သရက်ကြီး (တောင်)ရွာ (Thayetgyi(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၉၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခေါင်တိုင်ပြင်ရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ခေါင်တိုင်ပြင်ရွာ(Khaungtaingpyin)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ မောင်မယ်ရှောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,033 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သတ္တဝါ
သတ္တဝါဆိုသည် အသက်ရှိသော အရာအားလုံးကို ခေါ်ဆိုသည်
အပင်နှင့် သတ္တဝါ ခွဲခြားပုံ
လှုပ်ရှားသွားလာနိုင်ပြီး အစာကို ပါးစပ်ဖြင့် စားသောက်တတ်သော သက်ရှိမှန်သမျှကို Animal (ခေါ်) သတ္တဝါ ဟု အပင်တို့နှင့် ကွဲပြားစေရန် ခွဲခြားအဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ပါသည်။
သတ္တဝါ များကို မျိုးတူရာ အုပ်စုခွဲ လိုက်လျှင် အောက်ပါအတိုင်း ခုနှစ်မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။
နို့တိုက် သတ္တဝါများ(Mammals)
သားငယ်ကို မိခင်နို့တိုက်ကျွေးသည့် အလေ့အထရှိသော အဆင့်မြင့် ကျောရိုးရှိ သွေးနွေးသတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည်။ လူအပါအဝင် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၄၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။ (မျောက်၊ ခွေး၊ ကျွဲ၊ နွား၊ ကျား၊ ဆင်၊ လင်းပိုင်၊ ဝေလငါး၊ ဖျံ စသည်)
တွားသွား သတ္တဝါများ(Reptiles)
အကြေးအခွံပါသော ကျောရိုးရှိ သွေးအေးသတ္တဝါများဖြစ်ကြပြီး အများစုမှာ ကုန်းပေါ်တွင် မွေးဖွားကြသည်။ မျိုးစိတ် ၆၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။ (မြွေ၊ လိပ်၊ ဖွတ်၊ ပုတ်သင်ညို စသည်)
ရေနေကုန်းနေ သတ္တဝါများ(Amphibians)
ကျောရိုးရှိ သွေးအေး သတ္တဝါများဖြစ်ကြပြီး ရေတွင်ပေါက်ဖွားကာ ကုန်းပေါ်တွင် အရွယ်ရောက်ကြသည်။ မျိုးစိတ် ၃၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။ (ဖား၊ ဆယ်လ်မင်ဒါ စသည်)
ငှက်များ(Birds)
အခွံမာသော ဥမှပေါက်ဖွားပြီး အရွယ်ရောက်လျှင် အမွှေးအတောင်များရှိသော အများစု ပျံသန်းနိုင်သည့် ကျောရိုးရှိ သွေးနွေးသတ္တဝါများကို ငှက်ဟုခေါ်သည်။ မျိုးစိတ် ၈၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။ (ကျီး၊ ဇီးကွက်၊ သိမ်းငှက်၊ ငှက်ကုလားအုပ်၊ ပင်ဂွင်း စသည်)
ငါးများ(Fish)
ရေတွင် ပါးဟပ်ဖြင့် အသက်ရှုကာ ဆူးတောင်ရေယက်များဖြင့် ကူးခတ်တတ်ပြီး အကြေးခွံရှိသော ကျောရိုးရှိ သွေးအေး သတ္တဝါများဖြစ်သည့် ငါးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၁၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။ (ငါးမန်း၊ ရေနဂါး၊ ဆယ်လမွန်၊ ထရောက် စသည်)
ကျိချွဲ သတ္တဝါများ([[Mollusc's)
အရိုးလုံးဝမပါပဲ ကျိချွဲပျော့တွဲသော ကိုယ်ရှိပြီး ပွတ်တိုက်ရွေ့လျားသွားလာတတ်သည့် အုပ်စုဖြစ်သည်။ အချို့မျိုးစိတ်များတွင် ပျော့တွဲသောကိုယ်ကို အခွံမာတစ်ခုဖြင့် ကာကွယ်ထားတတ်ကြသည်။ (ခရု၊ ပက်ကျိ၊ မျှော့၊ ရေဘဝဲ၊ ကင်းမွန်၊ ယောက်သွား၊ ကမာ၊ ကြယ်ငါး စသည်တို့)
အိုင်စီပတ်လမ်း
ယခု‌ခေတ်သည် မိုက်ခရို အီလက်ထရွန်းနစ်‌ခေတ် ဖြစ်သည်။ မိုက်ခရိုအီလက် ထရွန်းနစ် ဆိုသည်မှာ မိုနိုလစ်သစ် အင်တီဂရိတ်တက် ဆာကစ်များ (monolithic integrated circuits)၊ အလွှာထူ ဟိုက်ဗရစ် ဆာကစ်များ (thick-film hybrid circuits)နှင့် အလွှာပါး ဟိုက်ဗရစ် ဆာကစ်မျာ;(thin-film hybrid circuits) များ၏ ဒီဇိုင်းဆွဲခြင်း၊ တည်‌ဆောက်ခြင်းနှင့် အသုံးပြုခြင်းတို့နှင့် သက်ဆိုင်‌သော ဘာသာရပ်ကို ‌ခေါ်သည်။
မိုနိုလစ်သစ် အင်တီဂရိတ်တက် ဆာကစ် နည်းပညာသည် တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းဖြစ်‌သော ဆီလီကွန်‌ပေါ်တွင် လုံးလုံး လျားလျား မှီခို‌နေသည်။ ဆီလီကွန်ပုံ‌ဆောင်ခဲကို ‌ချော့ကရား စကီးနည်း (Czochralski method) ဖြင့် ထုတ်လုပ်‌လေ့ ရှိကြ သည်။ ၁၄၀၀၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်အထိ အပူချိန်မြှင့်ထား‌သော အရည်‌ပျော် ဆီလီကွန်မျက်နှာပြင်‌ပေါ်တွင် ခဲတံအရွယ်ရှိ ပုံ‌ဆောင်ခဲအ‌စေ့ကို နှစ်ပြီး အထက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ဆွဲတင်ယူသည်။ ဆီလီကွန်ပုံ‌ဆောင်ခဲကို ကူးသန်းဇုန်နည်း (float-zone method) ဖြင့်လည်း ထုတ်လုပ်ကြသည်။ ဆီလီကွန်ကို ကြိမ်နှုန်းမြင့်လှိုင်းဖြင့် အပိုင်းအခြားအလိုက် အပူ‌ပေးရင်း အရည်‌ပျော်သည့် ဆီလီကွန်ကို ပုံ‌ဆောင်ခဲ ဖြစ်လာ‌အောင် ပြုလုပ်သည့်နည်းပင်ဖြစ်သည်။
၇ရှိလာသည့် ဆီလီကွန်အတုံးမှာ အချင်း ၁၀ စင်တီမီတာမှ ၁၅ စင်တီမီတာ၊ အလျား ၁ ဒသမ ၅ မီတာမှ ၂ မီတာ ရှိသည်။ ယင်းကို အထူ ဝ ဒသမ ၃ မှ ဝ ဒသမ ၄ မီလီမီတာရှိ ‌ဝေဖာ (wafer)များ၇ရှိ‌အောင် ခွဲစိတ်ယူသည်။ ယင်း‌ဝေဖာ‌ပေါ်တွင် အင်တီဂရိတ်တက်ဆာကစ်များကို တည်‌ဆောက်ယူသည်။
အင်တီဂရိတ်တက်ဆာကစ်တစ်ခုသည် အလျားနှင့်အနံ ၁ဒသမ ၅ မီလီမီတာခန့်စီရှိ‌သော ‌လေး‌ထောင့် အရွယ်ရှိ ဆီလီကွန်ချစ် (chip)တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အချင်း ၁၀ စင်တီ မီတာမှ ၁၅ စင်တီမီတာရှိ ဆီလီကွန် ‌ဝေဖာတစ်ခုမှ အင်တီ ဂရိတ်တက် ဆာကစ်‌ပေါင်း ဆီလီကွန်‌ဝေဖာတစ်ခုမှ အင်တီ ဂရိတ်တက် ဆာကစ်‌ပေါင်း တစ်‌သောင်းခန့်ကို တစ်ကြိမ်တည်း တည်‌ဆောက်ယူနိုင်သည်။ ဤမျှ‌သေးငယ်‌သော ချစ်တစ်ခု ထဲတွင် ထရန်စစ္စတာစသည့် အဲလိမင့်များကို ‌သောင်းချီပြီး တင်ထားနိုင်ရန် စီမံရသည်မှာ လွယ်ကူသည့်အလုပ် မဟုတ်‌ပေ။
ဆာကစ်ပတ်လမ်းတို့၏ လိုင်းအကျယ်မှာ ဝ ဒသမ ၅ မိုက် ခရွန်အထိ ကျဉ်း‌မြောင်းသွားနိုင်မည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက ‌မျှော်မှန်းထားကြသည်။ (တစ်မိုက်ခရွန်သည် တစ်စင်တီမီတာ၏ တစ်‌သောင်းပုံ တစ်ပုံရှိသည်။) ထို့အတွက် ယခုအချိန်အခါတွင် ကွန်ပျူတာ အ‌ထောက်အကူယူသည့် ဒီဇိုင်းစနစ် (computer-aided design system)ဖြင့် အင်တီဂရိတ်တက် ဆာကစ်များကို ထုတ်လုပ်‌နေကြသည်။ ကွန်ပျူတာ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်‌သော အင်တီဂရိတ်တက်ဆာကစ်ကို ကွန်ပျူတာက စီမံခန့်ခွဲသည့် ‌ခေတ်ဟု ‌ခေါ်ဆိုရမည် ဖြစ်သည်။ ဆီလီကွန် ‌ဝေဖာ‌ပေါ်၌ တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းများကို ဖန်တီးယူပြီး အချင်းချင်း ဆက်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်၍ အင်တီဂရိတ်တက်ဆာကစ်ကို တည်‌ဆောက်ယူသည်။ ဆီလီကွန်ဖြင့်ပြီး‌သော ‌ဝေဖာ၏ တစ် ‌နေရာ၌ မီးစုန်း၊ သို့မဟုတ် ဗိုရွန်ဒြပ်စင်အချို့ကို အပူချိန်တစ်ခု ၌ စိမ့်ဝင်‌စေသည်။ ထို့ပြင် အလူမီနီယမ်သတ္တုကို အလွှာပါး တင်ပြီး လိုအပ်‌သော ဆက်သွယ်မှုများကို ပြုလုပ်ရသည်။
အင်တီဂရိတ်တက် ဆာကစ်တစ်ခုကို တည်‌ဆောက်ရန် ‌ဝေဖာကို ပြုပြင်ရာ၌ ဖိုတိုလစ်သိုဂရပ်ဖီနှင့် ဖိုတို အက်ချင်း နည်းပညာများကို အသုံးပြုရသည်။ မျိုးကွဲဒြပ်စင် အချို့ကို စိမ့်ဝင်‌စေပြီး အလူမီနီယမ်ကို အလွှာပါးတင်မည့် ဆီလကွန် ‌ဝေဖာ၏ တစ်စိတ်တစ်‌ဒေသကို ခရမ်းလွန်အလင်းဖြင့်ထိုးပြီး ပြုပြင်‌ပြောင်းလဲ‌စေ‌သော လုပ်ငန်းကို ဖိုတိုလစ်သိုဂရပ်ဖီ (photolithography)ဟု‌ခေါ်သည်။ ဖိုတိုလစ်သိုဂရပ်ဖီ နည်းပညာထက် ပိုမို၍ အစွမ်းထက်‌သော အီလက်ထရွန်းနစ် လစ်သိုဂရပ်ဖီ(electron beam lithography)နှင့် အိပ်က်စ် ‌ရောင်ခြည် လစ်သိုဂရပ်ဖီ(X-ray lithography) တို့ကိုလည်း အသုံးပြုကြသည်။ အီလက်ထရွန်တန်း လစ်သိုဂရပ်ဖီ နည်း ပညာကို အသုံးပြုလျှင် အင်တီဂရိတ်တက်ဆာကစ်အဆင့် (pattern)ကို ဆင့်ပွားကူး‌ပေး နိုင်သည့်အဖုံး (mask)ကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ထိုအဖုံးကို အသုံးပြု၍ အိပ်က်စ်‌ရောင်ခြည်၊ သို့မဟုတ် ခရမ်းလွန် ‌ရောင်ခြည်ဖြင့် ‌ဝေဖာ‌ပေါ်တွင် ဆာကစ် အဆင်များကို ‌ဖော်ယူနိုင်သည်။ အီလက်ထရွန်တန်းကိ ဝ ဒသမ ၅ မိုက်ခရွန်အရွယ်ရှိ အစက်တစ်စက်ဖြစ်‌အောင် စုဆုံ ‌စေပြီး ဆီလီကွန်မျက်နှာပြင်‌ပေါ်တွင် တိုက်ရိုက်အဆင်များ ‌ဖော်ယူနိုင်သည့် နည်းများလည်း ရှိသည်။
ဖိုတိုအက်ချင်းနည်းပညာ (photoetching)မှာ အဆိုပါ ဆီလီကွန်‌ဝေဖာ‌ပေါ်၌ ဖိုတိုရီဇစ်(photoresist)ကို ဖုံးအုပ်ကာ အလင်း‌ရောင်ဖြင့် ဓာတ်ပြု‌စေပြီး ဆာကစ်အဆင်များကို လိုအပ်သလို ပုံ‌ဖော်ယူ‌သောလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ လျှပ်ထုတ်မှု (discharge)ကို အ‌ခြေပြုထား‌သော ပလာစမာ အက်ချင်း (plasma etching) နည်းပညာကိုလည်း အသုံးပြု‌နေ ကြသည်။ အင်တီဂရိတ်တက် ဆာကစ်တခု ဖြစ်လာသည်အထိ လစ်သိုဂရပ်ဖီနှင့်အက်ချင်းလုပ်ငန်းကို ‌ခြောက်ကြိမ်မှ ၁၀ ကြိမ် အထိ အဖန်တလဲလဲ ပြုလုပ်ကြရသည်။ အင်တီဂရိတ်တက်ဆာကစ်တခုကို ပါဝင်‌သော ထရန်စစ္စတာ တည်‌ဆောက်ပုံ၊ အသုံးချပုံ၊ အသုံးပြုထား‌သော ပစ္စည်းတို့ကို လိုက်၍ အမျိုးအစားခွဲခြားနိုင်သည်။ ထရန်စစ္စတာ တည် ‌ဆောက်ပုံအရ ခွဲခြားမည် ဆိုလျှင် သတ္တု-အောက်ဆိုဒ်-တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူး (metal- oxide-semiconductor) အမျိုး အစားနှင့် ဒွိပိုလာ (bipolar)အမျိုးအစားဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင် သည်။ MOS အမျိုးအစားတွင် NMOS နှင့် CMOS ဟူ၍ နှစ်မျိုး ထပ်ခွဲခြားနိုင်‌သေးသည်။ NMOS အမျိုးအစားသည် ညှပ်သိပ်မှု ပို‌ကောင်းသဖြင့် DRAM (dynamic random access memory ) အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ DRAM သည် ထရန်စစ္စတာ တစ်လုံးတည်းဖြင့် အချက်အလက်တစ်ခုကို သို‌လှောင်‌ပေးသဖြင့် အချက်အလက်ကို ဖတ်‌ပေးရင်း ‌ရေး‌ပေး နိုင်သည်။ NMOS အမျိုးအစားနှင့်စာလျှင် CMOS အမျိုးအစား သည် တုံ့ပြန်မှု ‌နှေး‌ကွေးပြီး စွမ်းအားဖြုန်းတီးမှု အလွန် နည်း သဖြင့် ဓာတ်ခဲကို ကြာရှည်အသုံးပြုနိုင်‌သော လက်ပတ်နာရီ ကဲ့သို့‌သော ကုန်ပစ္စည်းများတွင် အသုံးပြုလျက် ရှိ၏။ ဒွိပိုလာ အမျိုးအစား အင်တီဂရိတ်တက်ဆာကစ်မှာ စွမ်းအားဖြုန်းတီးမှု ကြီး‌သော်လည်း တုံ့ပြန်မှု အလွန်လျင်မြန်သည်။ ထို့အတွက် အလွန်လျင်မြန်စွာ တွက်ချက်နိုင်‌သော ကွန်ပျူတာများတွင် အသုံးပြုကြသည်။
အင်တီဂရိတ်တက် ဆာကစ်ကို အသုံးချပုံကိုလိုက်၍ RAM နှင့် ROM ဟု ‌ခေါ်ဆို‌သော မှတ်ဉာဏ်ယူနစ်များအဖြစ် လည်း ‌ကောင်း၊ တွက်ချက်မှုနှင့် ထိန်းချုပ်မှုကို ပြုလုပ်‌ပေးနိုင်‌သော မိုက်ခရိုပရိုဆက်ဆာအဖြစ် လည်း‌ကောင်း ခွဲခြားနိုင်သည်။ ROM မှာ ဖတ်‌ပေးရုံ သက်သက် မှတ်ဉာဏ်ယူနစ်မျိုး ဖြစ်ပြီး စွမ်းအား ပင်ရင်းကိုဖြတ်‌တောက် ပစ်လိုက်‌သော်လည်း အချက် အလက်များ မ‌ပျောက်ပျက်ဘဲ ဆက်လက် သို‌လှောင် ထားနိုင် သည်။ ယခုအခါ ခရမ်းလွန်‌ရောင်ခြည်ကို အသုံးပြု၍ မှတ်ဉာဏ်ယူနစ်ကို ‌ဖျောက်ဖျက်နိုင်‌သော EPROM နှင့် လျှပ်စစ်ဖြင့် မှတ်ဉာဏ်ယူနစ်ကို ‌ဖျောက်ဖျက်နိုင်‌သော EEPROM စသည်တို့ ‌ပေါ်ထွက်လျက် ရှိသည်။ ထို့ပြင် ဆီလီကွန်ကို အ‌ခြေခံထား‌သောပစ္စည်းနှင့် ဆီလီကွန်ကို အ‌ခြေခံထားသည့် ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည့် စင်တီဂရိတ်တက် ဆာကစ်များ ‌ပေါ်ထွက်‌နေသည်။ ဆီလီကွန်ကို အ‌ခြေခံ ထား‌သော ပစ္စည်းများကို SOI (Silicon-on-Isulator) နည်းပညာများဖြင့် ပြုလုပ်သည်။ ဆီလီကွန်အစား ဂဲလီယမ် အာစီနိုဒ် (GaAs) ဂလီယမ် အလူမီနီယမ် အာစီနိုဒ် (GaAlAs)နှင့် အင်ဒီယမ်ဖို့စဖိုဒ် (InP)စသည့် ဒြပ်‌ပေါင်း တစ်ပိုင်း လျှပ်ကူးကို အ‌ခြေခံထား‌သော အင်တီဂရိတ်တက် ဆာကစ်များမှာမူ လက်‌တွေ့ စမ်းသပ်သည့် အဆင့်တွင်သာ ရှိ‌နေပြီး ဂျပန်နှင့် အ‌မေရိကန်ပညာရှင်များက အထူးစိတ်ဝင်စား‌နေကြသည်။ SOI နည်းပညာကို အ‌ခြေပြုထား‌သော သုံးဘက် တိုင်း အင်တီဂရိတ်တက် ဆာကစ်များ၊ ဆူပါလက်တစ် ပစ္စည်းများ (superlattice devices)နှင့် စစ်‌မြေပြင်သုံးအကြမ်းခံ အင်တီဂရိတ်တက်ဆာကစ်များ၊ ဂျိုဆက်အင်ဆုံဆက် (Joesph-son junction)ပစ္စည်းများသည် မကြာမီ အချိန်အတွင်း အသုံး ချနိုင်သည့် အဆင့်သို့ ‌ရောက်ရှိမည့်ဟု ‌မျှော်လင့်ရသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅
ဘွဲ့ခံမင်း (ရည်ညွှန်းသည့်စကားလုံး)
တရားသော ဘွဲ့ခံမင်း သို့မဟုတ် မိန့်ခွန်းပြောရာတွင် ရည်ညွှန်းသည့် ဂုဏ်ထူးဝိသေသတစ်ခုအဖြစ်ထားရှိထားသည့် လူတစ်ဦး သို့မဟုတ် အခြားအဖွဲ့အစည်း (အစိုးရ သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီကဲ့သို့)အတွက် တရားဝင် သို့မဟုတ် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသော မိန့်ခွန်းရည်ညွှန်းစကားလုံးဖြစ်ပြီး မကြာခဏဆိုသလို အသနားတော်ခံရသောဘွဲ့အမည်တစ်ခုနှင့် တွဲဖက်အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။  ထုံးတမ်းစဉ်လာ သို့မဟုတ် ဥပဒေအရ ဘွဲ့ခံမင်းသည် စာတိုက် သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးရာထူးလက်ခံထားသူတစ်ဦးကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ကိုယ်တိုင်ရည်ညွှန်းရန် တရားဝင်အနေဖြင့် သုံးသည်။ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးစွမ်းရည်ဖြင့် တစ်ဦးချင်းအား ဂုဏ်ပြုဆု ချီးမြှင့်နိုင်သည်။ ထိုသို့သောဘွဲ့ခံမင်းဘွဲ့များသည် ဘုရင်မင်းမြတ်များနှင့် အထူးသဖြင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို ဘွဲ့ခံမင်းဘွဲ့ကိုင်ဆောင်သူ၏ဇနီး သို့မဟုတ် သွေးသားတော်စပ်သောမင်းသား၏ လက်ထပ်မှုကာလအတွက် ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို  ရီပတ်ပလစ်ကန်း သမ္မတနိုင်ငံအများအပြားတွင် ဥပဒေပြုအဖွဲ့ဝင်များ၊ အဆင့်မြင့် တရားသူကြီးများနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အကြီးတန်းရုံးကိုင်ဆောင်သူများအတွက်လည်း တစ်ကမ္ဘာလုံးနီးပါး အသုံးပြုကြသည်။ ဘာသာရေး ခေါင်းဆောင်များမှာလည်း သက်ဆိုင်ရာ(ဘွဲ့ခံမင်း)ဘွဲ့များရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓလေ့ထုံးစံ
Punk jazz
punk jazz သည် jazz ရိုးရာဓလေ့မှ အစိတ်အပိုင်းများကို ရောစပ်ထားသည်။ (အထူးသဖြင့် ၁၉၆၀နှင့် ၁၉၇၀နှင့် free jazzနှင့် jazz ရောနှောထားသည်။) punk rock ၏အယူအဆအပေါ်မူတည်သော တီးခတ်ပုံများလည်း ပါဝင်သည်။ (no waveနှင့် hardcore တို့စမ်းသပ်လေ့လာထားသည်။) John Zorn’s ၏ Naked City, James Chance and the Contortions, Lounge Lizards, Universal Congress of Laughing Clownsနှင့် Zymosis တို့အရေးပါသော punk jazz အမှတ်ရစရာ အနုပညာရှင်များပါရှိသည်။
၁၉၇၀
၁၉၇၀အလယ်တွင် ဩစတေးလျ punk ဖြစ်ရပ်မှ တီထွင်သူများသည် jazz လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ the Saints ၏ ၁၉၇၈ album Prehistoric Sounds တွင် swing ပုံစံများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ Ed Kuepper တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ Laughing Clowns တီးဝိုင်းသည် jazz ပုံစံဖန်တီးခဲ့သည်။ Sun Ra, Pharoah Sanders နှင့် John Coltrane အနုပညာရသဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။ Ollie Olsen ၏အစောပိုင်းလုပ်ဆောင် ချက်သည် free jazz ပုံများပါဝင်လာသည်။ The Boys Next Door တီးဝိုင်းသည် ၁၉၇၀တွင် jazz ၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ ဩစတေးလျတီးဝိုင်းသည် desert jazz ဟုလည်း ခေါ်သည်။
၁၉၈၀
၁၉၈၀ အတောအတွင်း post-punk သည် အနားယူခဲ့သည်။ jazz ကို လန်ဒန်တွင် ဦးဆောင်စေခဲ့သည်။ pop အုပ်စုများသည် free jazz များကို ရောနှောခဲ့သည်။ reggae တို့ကိုလည်း punk rock ထဲတွင်ထည့်ရှိခဲ့သည်။ Nick Cave သည် Pop အုပ်စု၏ We Are All Prostitues သီချင်းသည် Birthday Party ကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ သူတို့၏သီချင်း Junkyard album(၁၉၈၂) တွင် no-wave guitar, Free-jazz နှင့် Captain Beefheart တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ နယူးယောခ့်တွင် no wave သည် free jazzနှင့် punk တို့မှ စိတ်ကူးသစ်ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် Lydia Luch၏ Queen of Siam album တွင် ထိုပုံစံများပါဝင်သည်။ James Chance and the Contortions ၏အရပ်တွင် punkနှင့် free jazz နှင့် punk တို့ရောစပ်ထားသည်။ Gray နှင့် Lounge Lizards တို့သူတို့၏အုပ်စုသည်။ punk jazz ထဲတွင် အရေးပါလာခဲ့သည်။ သူတို့အုပ်စု Material တီးဝိုင်းသည် funk-jazz နှင့် punkတို့နှင့်ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ Massacree တီးဝိုင်းသည် aggressive rock ဂီတကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ Laswell သည် Last Exith, Pain Killer, James Blood Ulmer တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
Bad Brains သည် hardcore style ၏ အရင်းအမြစ်များ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ Jazz အရောအနှောများနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ ဂီတသမား Joe Baiza သည် punk နှင့် free jazz ကို Saccharine Trust ကိုရောနှောထားသည်။အထူးသဖြင့် Universal Congress of များတွေ့ရသည်။ အုပ်စုသည် Albert Ayler ၏အလုပ်ကို ရောနှောထားသည်။ Greg Ginn ၏ Black Flag သည် jazz ကို သူ၏ဂီတထဲတွင် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ Black Flag ၏၁၉၈၅ခုနှစ်က EP album The Process of Weeding Out တို့ပါဝင်သည်။ Henry Rollins ၏ free jazz များကို တန်ဖိုးဖြတ်ခဲ့သည်။ Mattew Ship တွင် 2.13.61 label နှင့် Charles Gayle၏ ပုံစံများပေါင်းစပ်ထားသည်။ The Minutemen တီးဝိုင်းသည် jazz နှင့် folk နှင့် funk ဂီတများပေါင်းစပ်ထားသည်။ Mike Watt ၏တီးဝိုင်းသည် John Collrane တို့နားထောင်ခဲ့သည်။
Dutch anarcho-punk အုပ်စု the Ex တီးဝိုင်းသည် free jazz ၏အစိတ်အပိုင်းနှင့် ဥရောပမှ free improvisation များပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ Han Bennik နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။
ဂရိ-အမေရိကန်အဆိုတော် Diannanda Galsa သည် jazz ရိုးရာဓလေ့များကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ သူမ၏ album The Singer သည် punk jazz ပုံစံများပေါင်းစပ်ထားပြီး ပီယာနိုဖျော် ဖြေပွဲမှုများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ Nick Cave and the Bad Seeds တီးဝိုင်းများမှာ ဘေ့စ်ဂီတသမား Barry Adamson Moss Side Story album ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ punkနှင့်noise rock များကို orchestral jazz ရိုးရာဓလေ့ပုံစံသို့ ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀
free jazz သည် ၉၀ အစောပိုင်းမှ အမေရိကန် post-hardcore ဖြစ်ရပ်တွင် free jazz လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ Drive Like Jehu သည် Black Flag တီးဝိုင်းမှ ဂီတာတီးခတ်မှုများကို ယူထားသည်။ The Nation of Ulysses တီးဝိုင်းသည် အဆိုနှင့် တံပိုးသံကြားရှိ ပြောင်းလဲမှုများပါရှိသည်။ သူတို့၏ ပြီးပြည့်စုံသောသီချင်းတည်ဆောက်ပုံနှင့် ထူးခြားသောပြောင်းလဲမှုများနှင့် သွေးရူးသွေးတန်းဖြစ်သော သီဆိုရှိုးပွဲများပါရှိသည်။ hardcore punkနှင့် free jazz ပုံစံများပါရှိသည်။ သူတို့၏ Plays Pretty for Baby album တွင် John Coltrane ၏ A Love Supreme album ပြန်ဆိုတေးများ ပါရှိသည်။ Onette Coleman ၏ classic album The Shape of Jazz to come ပြီးနောက် သူတို့၏ The Sound of Jazz to Come album ထွက်လာခဲ့သည်။ Chicago မှ Cap’n Jazz တီးဝိုင်းသည် free Jazz မှ ဂီတာတေးသွားများပါရှိသည်။ hardcore စူးရှသံများနှင့် အတွေ့အကြုံနုနယ်သေးသည့် ကြေးကရားတီးခတ်သံများပါရှိသည်။ ဆွီဒင်တီးဝိုင်း Refused သည် ထိုဖြစ်ရပ်တွင်လွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး The Shape of Punk to Come album မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ သူတို့သည် manic hardcore punkများနှင့် jazzy သီချင်းများပြောင်းလဲထားသည်။
၂၀၀၀-၂၀၁၀
ချီကာဂိုမှယာကူဇာသည် Candiria နှင့်ယှဉ်၍ ခေတ်ပေါ် heavy metal အမျိုးအစားများကို free jazz နှင့် psychedelia ပုံစံနှင့်ရောစပ်ထားခဲ့သည်။ အီတလီတီးဝိုင်း Ephel Duath တီးဝိုင်းသည် ရှားပါးသော Jazzcore ပုံစံများကို သူတို့၏ The Painter’s Palette album တွင်(၂၀၀၃ခုနှစ်) ပေါင်းစပ်ဖန်တီးခဲ့သည်။ ထိုတီးဝိုင်းသည် frank Zappa ဂီတာသမားဆီမှ progressive rock ပုံစံကို ဖယ်ရှားခဲ့ကြသည်။ Melbourne ဩစတေးလျမှ Erata တီးဝိုင်းသည် ပေါ်ပေါက်လာသောအမျိုးအစားမှ ခေတ်ပေါ်အစိတ်အပိုင်းများကို ကိုးကားခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၀တွင် Music Vice မဂ္ဂဇင်းမှ အင်တာဗျူးဖော်ပြချက်များ ပါရှိသည်။
အခြား punk jazz တီးဝိုင်းများ Youngblood Brass Band, Zu, Omar Rodriguez-Lopez, Hella, Talibam တီးဝို်င်းများ ပါရှိသည်။ ဂျပန်တီးဝိုင်း Midori, La Part. Mavdite, Gotbucket နှင့် King Krule တီးဝိုင်းတို့ပါရှိသည်။
မြသန်းတင့်
မြသန်းတင့် (၂၃ မေ ၁၉၂၉ - ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၈) သည် ဗမာလူမျိုး စာရေးဆရာနှင့် ဘာသာပြန်ဆိုရေးသားသူတဦး ဖြစ်သည်။ မြသန်းတင့်သည် မြန်မာစာပေလောကအပေါ်တွင် ဩဇာအရှိဆုံးစာရေးဆရာများထဲက တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး သူ၏ စာပေဖြတ်သန်းမှု၊ စာပေရေးသားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ နှောင်းလူတို့ ပြောစမှတ်တွင်လျက်ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့ဂန္ထဝင်စာပေများကို စဉ်ဆက်မပြတ် ပြန်ဆိုရေးသားသူအဖြစ် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးရာဇဝင်
ဦးမြသန်း ခေါ် စာရေးဆရာမြသန်းတင့်ကို အဘ ဦးပေါတင့်၊ အမိ ဒေါ်လှိုင်တို့က ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့တွင် ၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၃ ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့၌ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းခုနစ်ယောက်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ် ၁၉၄၃ခုနှစ်တွင် အာရှလူငယ်အဖွဲ့၌တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၄-ခုနှစ်တွင် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး မြေအောက်ကလာပ်စည်းများနှင့် ဆက်သွယ်၍ ဖက်ဆစ်တော် လှန်ရေးကြီးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်တော်လှန်ရေးကာလအတွင်း စစ်ကိုင်းရှိ ဗိုလ်သန်းဦး(တော်လှန်ရေးတွင် ကျဆုံး)၊ သခင်မောင်တင်(ပြည်တွင်းစစ်တွင် ကျဆုံး) နှင့် မြိုင်မြို့ ဘုန်းတော်ကြီး ဦးစရိယ (မြိုင်ဖဆပလအမတ်ဟောင်း ဦးသက်ရှည်)တို့၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး မန္တလေးခရိုင်၊ အထက်မြန်မာပြည် ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်တွင် အချိန်ပြည့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်သည်။ ၁၉၅၄-ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် ၁၉၅၆-ခုနှစ်တွင် ဥပဒေဘွဲ့တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ကျောက်ပန်းတောင်းတွင် အက်တူး သခင်အုန်းဖေ (ပြည်တွင်းစစ်တွင်ကျဆုံး) နှင့်အတူ လယ်သမားများ သီးစားခ မပေးရေး တိုက်ပွဲ၊ လက်ငုတ်လယ်ပြန်ထွန်ရေးတိုက်ပွဲ၊ မြေရှင်ကြီးများ၏လယ်များကို အတင်းဝင်ထွန်ရေး တိုက်ပွဲများကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ သီးစားခမပေးရေး တိုက်ပွဲတွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရသိမ်းယူထားသော လယ်သမားများ၏ပစ္စည်းများကို ပြန်လည်လုယူသည့်အတွက် (ရုံးမင်းတစ်ထိုင်) အပြစ်ဒဏ်ကျခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မြင်းခြံခရိုင်တွင် တခြားသော ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ မြသန်းတင့်ခေါင်းကို ဖြတ်နိုင်လျှင် ဆုငွေပေးမည်ဟု အင်္ဂလိပ်အလိုတော်ရိနှင့် မြေရှင်တို့က တိတ်တဆိတ် ဆုငွေထုတ်ခဲ့သည်။ အထွေထွေသပိတ်ကြီးတွင် မြင်းခြံ၊ မန္တလေး၊ ဒလသင်္ဘောကျင်း အလုပ်သမားထုကြီး ပါဝင်ရေးအတွက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ မြင်းခြံခရိုင် အလုပ်သမားသမဂ္ဂနှင့် လယ်သမားသမဂ္ဂတို့တွင် အလုပ်အမှုဆောင်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ရင်း ဖြူးမြို့တွင်ကျင်းပသည့် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာဖြူးလယ်သမား ကွန်ဂရက်ကြီးသို့ မြင်းခြံခရိုင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၉-ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးရေးသည့် 'ဒုက္ခသည်' ဝတ္ထုကို တာရာမဂ္ဂဇင်း (အတွဲ-၃၊ အမှတ် ၂၁)တွင် ပုံနှိပ် ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။ ၁၉၅ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် စာပေသည် ပြည်သူ့ အတွက်ဟူသော ကြွေးကြော်သံဖြင့် 'စာပေမဂ္ဂဇင်း'ကို ကိုသန်းတင့်၊ ဒဂုန်တာရာ၊ မောင်ကြည်လင်၊ အောင်လင်း၊ ကျော်အောင်တို့နှင့်အတူ ဦးဆောင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၅၁-ခုနှစ် တွင် ဂေါ်ကီ၏ 'မာလိဖောနှင့်အခြားဝတ္ထုတိုများ'ကို ပထမဆုံး ဘာသာပြန်ဆို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကွန်ဂရက် (မြန်မာနိုင်ငံ) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံစာရေးဆရာများအသင်း အလုပ်အမှုဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး စာရေးဆရာအသင်းမှ ထုတ်ဝေသော 'စာပေမဂ္ဂဇင်း' တွင် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ အဖြစ်၎င်း၊ 'ပြည်တော်သစ်ဂျာနယ်'တွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ်၎င်း၊ 'တိုးတက်ရေးသတင်းစာ'တွင် နိုင်ငံခြားရေးအယ်ဒီတာအဖြစ်၎င်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ဂေါ်ကီ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိ 'ဂေါ်ကီ'ကို ဒုတိယမြောက် ဘာသာပြန်လက်ရာအဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၅၃-ခုနှစ်တွင် ပင်ကိုရေး လုံးချင်းဝတ္ထုအဖြစ် 'မေတ္တာအသင်္ချေ'ကို ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၆ဝ-ပြည့်နှစ်တွင် ရေးသားသော 'နွံထဲကကြာ' ဝတ္ထုမှစ၍ ကလောင်အမည် ကိုမြသန်းမှ မြသန်းတင့်သို့ ပြောင်းခဲ့သည်။ ထိုဝတ္ထုကို စာရေးဆရာ သိန်းဖေမြင့်နှင့် ပူးတွဲရေးသား၍ ဗိုလ်တထောင်သတင်းစာတွင် အခန်းဆက် ဖော်ပြရာ နှစ်နှစ်နီးပါး ဖော်ပြခဲ့ရသည်။
၁၉၆၁-ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ စကော့ဟုမ်းမြို့တွင် ကျင်းပသော ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ အစည်းအဝေးသို့ ကမ္ဘာ့ ငြိမ်းချမ်းရေးကွန်ဂရက် (မြန်မာနိုင်ငံ)၏ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ညီလာခံမှအပြန် ဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းရေးကော်မတီများ ၏ဖိတ်ကြားချက်အရ ဒဂုန်တာရာ၊ ပါမောက္ခဦးအောင်လှတို့ နှင့်အတူ သွားရောက်ခဲ့သည်။
မြသန်းတင့်၏ထင်ရှားသော ပင်ကိုရေးဝတ္ထုများမှာ မေတ္တာအသင်္ချေ၊ လိုက်ခဲ့တော့မြနန္ဒာ၊ အမှောင်ရိပ်ဝယ်၊ ဆယ်ကြိမ်မြောက် အလည်ရောက်ခြင်း၊ နှင်းနု၊ မမ၊ နွံထဲက ကြာ၊ ထားကျွန်မလင်၊ ဓားတောင်ကိုကျော်၍ မီးပင်လယ်ကို ဖြတ်မည်၊ လေညင်းနှင့်လရောင် တို့ဖြစ်ပြီး နေထွက်သောည (ပြဇာတ်)ကိုလည်း ရေးသားခဲ့သည်။
စာပေဝေဖန်ရေးအဖြစ် 'ကျွန်တော် ဆက်၍ ရေးချင်သော ဝတ္ထုများ'နှင့် 'မြန်မာကျေးတောနေတို့၏ ကဗျာများ'၊ ခရီးသွားဆောင်းပါးအဖြစ် 'အရှေ့လေတိုက်သော အခါ' ၊ ' ငွေသောင်ယံ၊ ဟွန်ဒါယဉ်ကျေးမှု၊ မေရီဗိုဗေးနှင့် အီကွေတာညများ' စသည်တို့ကို ရေးသားခဲ့သည်။
ဘာသာပြန်လက်ရာများမှာ အထူး ထင်ရှားခဲ့ရာ နိုင်ငံရေးစာအုပ် ခြောက်အုပ်၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိ တစ်အုပ်၊ သမိုင်း၊ ဒဿနိကဗေဒနှင့် အထွေထွေ ၁၄ အုပ်၊ ဝတ္ထု၃ဝ ကျော် ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ဘာသာပြန်များတွင် ပါရီကျဆုံးခန်း၊ ရွှေပြည်တော် မျှော်တိုင်းဝေး၊ ချစ်သောယွန်းခင်ခင် စသည်တို့မှာလည်း ထင်ရှားခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ ကဗျာများကိုလည်း ဘာသာပြန် ရေးသားခဲ့ရာ ရာဗင်ဒြာနတ်တဂိုး၏ကဗျာများအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၁၄ အုပ်မျှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့ထံမှ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သော ၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် မြသန်းတင့် သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီးနောက် ဒဿနိက၊ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံနှင့် အင်္ဂလိပ် အနုစာပေ စသော ဘာသာရပ်များဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ တာရာ မဂ္ဂဇင်း (အမှတ်စဉ် ၂၁၊ အတွဲ ၃၊ ၁၉၄၉) ၌ “ဒုက္ခသည်” ဟူသော သူ၏ ပထမဦးဆုံး ဝတ္ထုတိုဖြင့် မြသန်းတင့်သည် စာပေနယ်သို့ ၁၉၄၉-တွင် စတင်ဝင်ရောက် ခဲ့ပြီး သူ၏ စာရေးသက်အနှစ် ၅၀ အတွင်း ဝတ္ထုတိုနှင့် ဝတ္ထုရှည်များ၊ မှတ်တမ်းမှတ်ရာ များစွာ နှင့် ဘာသာပြန် ဆိုရေးသား မှုများကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ တွင် ရေးသားခဲ့သော ဓားတောင်ကိုကျော်၍ မီးပင်လယ်ကို ဖြတ်မည် ဟူသော ဝတ္ထု သည် သူ၏ အကြီးကျယ်ဆုံး သော ပြောင်မြောက်သည့်လက်ရာဟုယူဆပြီး သူသည် “တောင်သမန် ရွှေအင်းကလေညင်းဆော်တော့” ကဲ့သို့သော သမိုင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းမှတ်ရာ များကိုပါ ရေးသားခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်း စာပေများစွာကို မြန်မာဘာသာသို့ အရေးသွက်သွက်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆို ရေး သားသူဖြစ်သည့်အလျောက် မြသန်းတင့်သည် စစ်နှင့်ငြိမ်းချမ်းရေး၊ လေရူးသုန်သုန်၊ ခန်းဆောင်နီ အိပ်မက် ကဲ့သို့သော ကမ္ဘာ့ဂန္ထဝင်စာအုပ်များနှင့်သူ၏ စာဖတ်ပရိသတ် များကို မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ သည်။
မြသန်းတင့်သည် ၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းယူခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ၏ စစ်အစိုးရ လက်ထက်တွင် ၁၉၆၃-ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂-ခုနှစ်ထိ အကျဉ်းကျခံရသည်။ ကနဦး ရန်ကုန် အင်းစိန်ထောင်တွင် နေခဲ့ရပြီး ၁၉၆၉-ခုနှစ်မှ ၎င်းလွတ်မြောက်သည့်အချိန်ကာလအထိ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာရှိ ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်းခံရသူများကို တစ်နေရာတည်းတွင်ထားရှိသည့် ကိုးကိုးကျွန်းတွင် ၃-နှစ်ကြာနေထိုင်ခဲ့ရသည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့ ည ၉ː၁၅ တွင် ဦးနှောက်၌ သွေးယိုစီးသည့်ရောဂါဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ဆုံးပါးချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်မမ နှင့် သားသမီးလေးဦး ကျန်ရစ်သည်။
ရေးသားလက်စ စာအုပ်များ
ကွန်လွန်ချိန်၌ အောက်ပါစာအုပ်များမှာ ရေးသားဆဲ ဖြစ်သည် −
ဝတ္ထုများ
မြသန်းတင့်ရေးသားခဲ့သည့် ကျော်ကြားသော မြန်မာဝတ္ထုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ သူ၏ ဝတ္ထုတိုများကို စုစည်းထုတ်ဝေသော အညတရရုပ်ပုံလွှာများ (သာမန်လူတို့၏ ပုံရိပ်များ) အမည်ရှိ ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ် စာအုပ်ကို On the Road to Mandalay: Tales of Ordinary People ခေါင်းစဉ်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။
ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သောစာအုပ်များ
မြသန်းတင့် ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ရေးသားပြုစုခဲ့သောဇာတ်လမ်းတွဲများ
ရှားလော့ဟုမ်း(စ်) ဇာတ်လမ်းတွဲကို အတွဲ ၅ တွဲ ရေးသားပြုစုခဲ့သည်-
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ
လက်နက်ကိုင်တော်လှန်မှုများသည် လွတ်လပ်ရေးရသည့် ၁၉၄၈ ကပင် စခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်အား ကာကွယ်နေသည်ဟု မိမိဘာသာအသိအမှတ်ပြုထားသော တပ်မတော်သည် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အမျိုးမျိုးနှင့် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အပစ်ရပ်သည်များလည်း ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုတွင် တိုင်းရင်းသားအချို့ကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးသော်လည်း မကျေလည်သေးဘဲ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုကိုသာ လိုလားဦးတည်နေကြသည်။ မြန်မာပြည်၏ပဋိပက္ခများမှာ ဆယ်စုနှစ် ၇ ခုခန့် ကြာမြင့်ပြီဖြစ်၍ ကမ္ဘာ့သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ဖြစ်ပွားဆဲပြည်တွင်းစစ်အဖြစ် စာရင်းဝင်သည်။
နောက်ခံဖြစ်ရပ်
ဗြိတိသျှတို့လက်မှ လွတ်လပ်ရေးမရမီက တိုင်းရင်းသားအများစုတို့သည် ကိုလိုနီနယ်အဖြစ်မှ လွတ်မြောက်လိုသည့် တူညီသောစိတ်ဓာတ် ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် တိုင်းရင်သားများနှင့် အတူတကွလွတ်လပ်ရေးရယူရန် ပင်လုံညီလာခံ၌ သဘောတူစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ သိုသော် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် လွတ်လပ်ရေးမရမီပင် လုပ်ကြံခံခဲ့ရကာ လွတ်လပ်ပြီးခေတ်အစိုးရသည်လည်း ပင်လုံညီလာခံဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို အလေးပေးနိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ သို့‌ဖြစ်ရာ လူများစုဗမာတိုင်းရင်းသားများနှင့် လူနည်းစုတိုင်းရင်းသားတို့၏ ဆက်ဆံရေးမှာ တင်းမာလာခဲ့ရသည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးကာလ (၁၉၄၈-၆၂)
၁၉၄၈ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် လွတ်လပ်ရေးရသည်နောက် အကြီးဆုံး အတိုက်အခံအဖွဲ့များမှာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗကပ) နှင့် KNU ခေါင်းဆောင်သော ကရင်မျိုးချစ်များ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအား မည်သို့ဦးဆောင်မည်ဟူသော နိုင်ငံရေးဝါဒကွဲပြားကာ ၁၉၄၈ ခု၊ ဧပြီလ ၂ ရက်တွင် ဗကပမှ ပဲခူးနယ်၊ ပေါက်ခေါင်းကြီးမှစ၍ လက်နက်ကိုင်ဆန့်ကျင်တော့သည်။
KNU တို့၏ လိုလားချက်မှာမူ လွတ်လပ်ရေးရသည်နောက် ကရင်လူမျိုးတို့ခေါင်းဆောင်သော သီးခြားနိုင်ငံဖြစ်လာရန်တည်း။ အဆိုပြုနယ်နိမိတ်တွင် ကရင်၊ ကရင်နီနယ်နှင့် ကရင်အများစုရှိရာ အောက်မြန်မာပြည်အစိတ်အပိုင်းတချို့တို့ ပါသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဦးနုခေါင်းဆာင်သော ဗဟိုအစိုးရနှင့် ဆက်ဆံရေးပြေလည်သည့်အတွက် ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့ ကိုယ်စားပြုခွင့်ရသော ဖက်ဒရယ်အစိုးရစနစ်နှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသသို့ လိုလားချက်ပြောင်းသွားသည်။
နေဝင်းခေတ် ခေါ် မြန်မာပြည်ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မဆလ) ခေတ် (၁၉၆၂-၈၈)
ပါလီမန်အစိုးရ ၃ ဆက် အုပ်ချုပ်ပြီးသည်နောက် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းခေါင်းဆောင်သော တပ်မတော်က ၁၉၆၂ ခုတွင် အာဏာသိမ်းသည်။ ပါလီမန်အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များနှင့် လူမျိုးစုခေါင်းဆောင်များကို လျှပ်တပြက်ဖမ်းဆီးကာ တရားခွင်မတင်ဘဲ လျော်ရာပုဒ်မဖြင့် ထောင်သို့ သွင်းသည်။ ထိုကာလတွင်ပင် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်သည် ဖက်ဒရယ်စနစ်အား ပစ်ပယ်သော အစိုးရအား စတင်တော်လှန်နေပြီ ဖြစ်သည်။
၁၉၆၇ ခုတွင် တရုတ်ပြည်၌ ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေးဖြစ်သည်နည်းတူ မြန်မာ၌လည်း ရန်ကုန်မှစ၍ မြို့များတွင် တရုပ်-ဗမာအရေးအခင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ တရုတ်လူမျိုး ၃၁ ယောက်သေဆုံးသည့် ထိုအရေးအခင်းပြီးနောက် တရုပ်ပြည်သည် ဗကပအား အတိအလင်း ထောက်ခံလာသည်။
၁၉၇၂ ခုတွင် ဆိုရှယ်လစ်အစိုးရသည် ကချင်တပ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ဗကပနှင့်လည်းကောင်း ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရန် လုပ်သည်။ သို့သော် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်ကိုပင် လက်မခံသော အစိုးရ၏သဘောထားကြောင့် မအောင်မြင်ခဲ့။ ညှိနှိုင်းမှုများ မပြေလည်သည်နောက် တပ်မတော်ခွဲထွက် ဗကပနှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တို့ ဌာနချုပ်ရှိရာပြန်ပုံကို ပြည်တွင်းသတင်းစာများတွင် သူတို့ပြန်ကြလေပြီ ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ ၁၉၇၄ အရောက်တွင် ပုဂ္ဂလစည်းစိမ်တို့ကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းကာ ဗမာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီကာ တပါတီစနစ်ဖြင့် နိုင်ငံကို ဦးဆောင်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း၏ ၂၆ နှစ်ကြာ ခေါင်းဆောင်မှုအောက်တွင် မြန်မာပြည်သည် သီးခြားနေ တိုးတက်မှုနည်းသော ချွတ်ခြုံမွဲနိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။
နဝတခေတ် (၁၉၈၈-၁၉၉၇)
၁၉၈၈ ခုတွင် နိုင်ငံအဝှမ်း ကျောင်းသားဆန္ဒပြပွဲများ ပေါ်လာသည်။ ရလဒ်မှာ မဆလဥက္ကဋ္ဌ ဦးနေဝင်းပြုတ်ကျကာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သန်းရွှေဦးဆောင်သော တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်များက နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောင်ရေးအဖွဲ့ (နဝတ) အနေဖြင့် အာဏာလွှဲယူလိုက်ခြင်းပင်တည်း။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ထို ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်းတွင် ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားမှုပြယုဂ်အဖြစ် ထွက်ပေါ်လာသည်။ ၁၉၉၀ ပြည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဒေါ်ဆောင်ဆန်းစုကြည်က အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အမည်ဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည်။ သို့သော် နဝတက ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို အတည်မပြုဘဲ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အကျယ်ချုပ်ထားကာ နိုင်ငံတော်အေးငြိမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (နအဖ) ဖွဲ့၍ တကျော့ပြန်အာဏာရှင်စနစ်သို့ ခရီးဆက်သည်။
နအဖခေတ် (၁၉၉၇-၂၀၁၁)
၁၉၉၇ ခုတွင် နဝတကိုဖျက်သိမ်းကာ နအဖကို တပ်မတော်အကြီးတန်းအရာရှိ ၁၁ ဦးဖြင့် ဖွဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ကာလများ၌ တပ်မတော်သည် အခြေစိုက်စခန်းများ စစ်ဌာနချုပ်များကို တိုးချဲ့ကာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တို့ကို အတော်ပင် ဖိနှိပ်နိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ခုတွင် အင်အားကြီးလက်နက်ကိုင်ဖြစ်သော KNU ၏တပ် ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ကို ထိုးစစ်စသည်။ စစ်ဘေးကြောင့် သန်းနှင့်ချီသော ဒုက္ခသည်တို့ ထိုင်းနယ်စပ်သို့ ပြေးကြသည်။ ဒုက္ခသည်များအပြင် သူငါခွဲသည့်အနေဖြင့် ကျေးရွာများကို တပ်မတော်မှ ရွှေ့ပြောင်းခိုင်းသည်များလည်း ရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုတွင် စက်သုံးဆီအား အစိုးရမှ စရိတ်ထောက်မှုဖြတ်သည်နောက် ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေးခေါ် သံဃာ့သပိတ် ပေါ်လာသည်။ နောက် ဆန္ဒပြမှု၏ရည်ရွယ်ချက် မြင့်လာကာ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ လွှတ်ပေးရေး၊ လူနည်းစုအခွင့်အရေး ကာကွယ်ရေးနှင့် လွတ်လပ်သောရွေးကောက်ပွဲများထိ ကြွေးကြော်သံများ တိုးလာသည်။ သို့သော် မြို့ကြီးအချို့၌သာ ပျံ့နှံ့ပြီး မကြာခင်ပင် အစိုးရက အသံပျောက်အောင် လုပ်လိုက်နိုင်သည်။
၂၀၀၉ ခုတွင် တရုတ်အစိုးရနှင့် သဘောတူမှုရသည်နောက် ပြေးပေါက်ပိတ်နေသော မြန်မာ့အမျိုးသားဒီမိုကရေစီမဟာမိတ်တပ်ခေါ် ကိုးကန့်တပ်ကို တပ်မတော်မှ စတိုက်သည်။ ကိုးကန့်တို့မှာ ၎င်းတို့အခြေစိုက်နေရာပါ ဆုံးရှုံးရသည်။ ၎င်းဒေသမှ ဒုက္ခသည် ၃၀၀၀၀ ကျော်သည်လည်း နေရပ်ပျောက်ကာ တရုပ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်နယ်သို့ ရောက်သွားသည်။
၂၀၁၀ ပြည့်တွင် ကရင်တပ်မှခွဲထွက်သည့် ဒီမိုကရက်တစ်ကရင်ဗုဒ္ဓဘာသာတပ်နှင့် တိုက်ပွဲစသည်။ ကရင်ဒုက္ခသည် ၁၀၀၀၀ နီးပါး ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြေးရပြန်သည်။
အရပ်သားတပိုင်းအစိုးရလက်ထက် (၂၀၁၁-၂၁)
၂၀၀၈ ခုတွင် နှစ် ၂၀ ကြာရေးသည့် အခြေခံဥပဒေသစ်ကို ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒကောက်ပွဲဖြင့် အတည်ပြုပြီးနောက် ၂၀၁၁ ခုတွင် စစ်ဘက်အကြီးတန်းအရာရှိဟောင်းများ ခေါင်းဆောင်သည့် ဘောင်းဘီချွတ်အရပ်သားအစိုးရတက်လာသည်။ နိုင်ငံရေးပြောင်းလဲမှုအဖြစ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အပါအဝင် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအချို့ကို ပြန်လွှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခု၊ နိုဝင်ဘာတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား သမ္မတအဖြစ် ရွေးနိုင်ရန် အခြေခံဥပဒေအား ပြင်ဆင်လိုကြောင်း အတင်းအကြပ် အဆိုပြုချက်တင်သည်။ သို့သော် မအောင်မြင်ခဲ့။
အခြားဘာသာများနည်းတူ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ကလေးများကိုလည်း ဘာသာရေးအသိတိုးစေရန် ဓမ္မကျောင်းဖွင့်သင့်သည်ဟူသော အတွေးအခေါ်ဖြင့် ၉၆၉ လှုပ်ရှားမှု ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ကနဦးတွင် ရည်ရွယ်ချက်ကောင်းဖြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဘာသာရေးမုန်းတီးမှုများကို ထည့်သွင်းသင်ကြားသဖြင့် တင်းမာမှုများ ရှိလာသည်။ ၂၀၁၃ ခုတွင် မွတ်စလင်ဆန့်ကျင်ရေးဆူပူမှုများ ပေါ်လာသည်။ ၉၆၉ လှုပ်ရှားမှုဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာမျိုးချစ်ခေါင်းဆောင် ဘုန်းကြီး ဥူးဝီရသူ၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့်ဟု အများစုက သတ်မှတ်ကြသည်။
၂၀၁၅ ခု၌ နိုင်ငံရေးပြောင်းလဲမှုများရှိလာသည်နောက် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ ပြန်စသည်။ သို့သော် မညှိနှိုင်းမီကပင် အစိုးရက ကနဦးလိုလားချက်ကို တင်ကြိုသတ်မှတ်ပြီးဖြစ်သဖြင့် ဆက်၍ စကားပြောမရနိုင်ဖြစ်နေသည်။ သို့ပြင် လှုပ်ရှားဆဲဖြစ်သော တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အချို့ကလည်း ပွဲမတက်ပေ။ အစိုးရ၏လုပ်ဆောင်ချက်ကို အခြေခံဥပဒေပါ တပ်မတော်၏အခန်းကဏ္ဍများက ကန့်သတ်ထားပြီး လိုလားသည့်အတိုင်း ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဒီမိုကရက်တစ်အပြောင်းအလဲများ လုပ်၍မရနိုင်ဟု ထောက်ပြမှုများ ရှိသည်။ ၎င်းသို့ တပ်မတော်၏အခန်းကဏ္ဍကို ကျယ်ကျယ်လောင်လောင်ပြောဆိုသူများကိုလည်း နှုတ်ပိတ်သည်များရှိရာ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာရှေ့နေ ဦးကိုနီလည်း တဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ဤ ၂၀၁၅ ခုတွင်ပင် ပြန်၍ အားကောင်းလာသော ကိုးကန့်တပ်များနှင့် တိုက်ပွဲပြန်စသည်။
၂၀၁၆ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်တွင် အာရကန်ရိုဟင်ဂျာကယ်တင်ရေးတပ်မတော်က ဘင်္ဂလား-မြန်မာနယ်စပ်ရှိ နယ်ခြားစောင့်စခန်းများကို စတိုက်သည်။ နယ်ခြားစောင့်အရာရှိ ၉ ယောက် သေသည်။ တပ်မတော်မှ နယ်မြေရှင်းလင်းရေးခေါင်းစဉ်ဖြင့် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်းသို့ တပ်များ သွင်းသည်။ ၂၀၁၇ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်၌ ရိုဟင်ဂျာတပ်က ထပ်တိုက်သည်နောက် ရခိုင်မြောက်ပိုင်းတွင် "မဲမဲမြင်လစ် အကုန်ပစ်" ဗျူဟာကို တပ်မတော်က စသည်။ ကနဦးရှိနှင့်ပြီး ဘင်္ဂလားဒုက္ခသည်စခန်းသို့ ဒုက္ခသည် ၁၀၀၀၀၀ ခန့် ရောက်လာသည်နောက် ကုလသမဂ္ဂဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာမဟာမင်းကြီးက လူမျိုးပျောက်ရှင်းလင်းခြင်း (လူမျိုးတခုအား မိမိနိုင်ငံ၌ မရှိစေရန် စီမံသည့်ဖြစ်ရပ်) ဟု နိုင်ငံတကာသို့ အသိပေးရသည်။
၂၀၁၆ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ နှောင်းပိုင်းတွင် ရခိုင့်တပ်မတော်၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်၊ မြန်မာအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်မဟာမိတ်တပ်နှင့် တအောင်းအမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်တို့ ပေါင်းကာ မြောက်ပိုင်းမဟာမိတ်တပ်ဟူသောအမည်ဖြင့် စစ်ဆင်ရေးများ တပြိုင်နက်လုပ်သည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းရှိ တရုပ်-မြန်မာနယ်စပ်တွင် အဓိကလုပ်ပြီး နိုဝင်ဘာလ ၂၅ ရက်တွင် မုံးကိုးမြို့ကို သိမ်းလိုက်နိုင်သည်။ သို့သော် တပ်မတော်မှ လေကြောင်းစစ်ဆင်ရေးများဖြင့် နှိပ်နင်းသည့်အတွက် အရပ်သားများပါ မထိခိုက်စေရန် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်၌ မြို့မှ ခွါရသည်။
၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုနှင့် အကြမ်းဖက်လုပ်ရပ်များ
၂၀၂၁ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်၊ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ လွှတ်တော်သစ်မစမီတွင် မှ စစ်တပ် မှ အာဏာသိမ်းကာ တပ်ချုပ်ကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ဟု သတ်မှတ်လိုက်သည်။ တပ်ချုပ်ကြီးနှင့် အသစ်ဖွဲ့လိုက်သော နအဖ လက်သစ် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (နစက)/အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ(စကစ) အား ဖယ်ရှားရန် ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်လာသည်။ ဆရာဝန်နှင့်ကျောင်းဆရာများပါဝင်သည့် အထွေထွေသပိတ်မှာ စကစ ၏အုပ်ချုပ်မှုကို လွန်စွာ အထိနာစေသည်။
ဆန္ဒပြသူများအား အင်အားသုံးဖြိုခွင်းခြင်း၊ လူနေရပ်များ၌ လူစုလူဝေးမရှိစေရန် ခြိမ်းခြောက်ပစ်ခတ်ခြင်းများလုပ်ပြီးနောက် ၂၀၂၁ ခု၊ မတ်လနှောင်းပိုင်းတွင် ဆန္ဒပြသူများသည် နယ်စပ်ရှိတပ်များသို့သွားကာ လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲဝင်ရန် သင်တန်းယူကြသည်။ နိုင်ငံ့အနှံ့ဖြစ်ပွားမည့် ပြည်တွင်းစစ်သို့ တာစူနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်ခံ လူထုအစိုးရမှ ကိုယ်စားလှယ်အများစုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဥပဒေပြုရေးအဖွဲ့ ဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (CRPH) က စစ်တပ် နှင့်ရင်ဆိုင်ရန် ဖက်ဒရယ်တပ်မတော်ဖွဲ့လိုကြောင်း တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်များကို အဆိုပြုသည်။
စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ကလေးမြို့တွင် လက်နက်ကိုင်ဆန္ဒပြသူများကို စစ်တပ် မှ စတွေ့ရသည်။ ၂၀၂၁ ခု၊ မတ်လ ၂၈ ရက်၌ သပိတ်စခန်းများကို အင်အားသုံး ဖြိုခွင်းမည်ပြုစဉ် လက်လုပ်သေနတ်များ၊ တူမီးသေနတ်များဖြင့် ခုခံလာခြင်း ဖြစ်သည်။ အာဏာသိမ်းမှုကို ဆန့်ကျင်ကြောင်း ပြသည်အနေဖြင့် ကချင်တပ်နှင့် ကရင်တပ်တို့မှ တိုက်ပွဲများ စသည်။
၂၀၂၁ ခု၊ ဧပြီလ ၄ ရက်တွင် ပြည်လုံးကျွတ်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက်တွင် လက်မှတ်ထိုးထားသော အဖွဲ့ ၇ ခုမှ (CRPH မှ ဖွဲ့ထားသည့်) အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ (NUG) နှင့်ပူးပေါင်းရန် သဘောတူကြသည်။ ၎င်းအနက် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ကြီးအနေဖြင့် ကရင်တပ်ပါပြီး နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ကြီးအနေဖြင့် ဗမာပြည်လုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး ပါသည်။ အချို့အဖွဲ့များသည်လည်း အာဏာသိမ်းစစ်အုပ်စုနှင့် အဆက်အဆံရပိဖားသညိ။
၂၀၂၁ ခု၊ မေလ ၅ ရက်၌ မညစက စစ်အာဏာရှင်အားဆန့်ကျင်ပြီး ဖက်ဒရယ်တပ်မတော်ဖြစ်လာမည့် ပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ကို ဖွဲ့စည်းကာ ကြေညာသည်။ မေလ ၂၃ ရက်တွင် တပ်မတော်နှင့် စတိုက်ပြီး တပ်မတော်သား ၁၃ ယောက်ထက်မနည်း အသက်ဆုံးသည်။ ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်၌လည်း ကရင်နီပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်သည် တပ်မတော်မှအဖွဲ့များနှင့် တိုက်ခိုက်လျက် ရှိသည်။
ကချင်
ကချင်တို့သည် ယခင်က မြန်မာစစ်တပ်တွင် စစ်သားများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဖူးသည်။ ၁၉၆၂ ၌ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းက အာဏာသိမ်းသည်နောက် ကချင်စစ်သားအများစုက တပ်မှပြေးကာ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်တို့ထံ ပူးပေါင်းသည်။ သို့ဖြင့် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့နှင့် ၎င်း၏လက်နက်ကိုင်မျက်နှာစာ ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ် ဖြစ်လာသည်။ ကချင်အများစုမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ဖြစ်နေသောကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကြီးစီးသော မြန်မာစစ်တပ်တွင် မနေလိုခြင်းသည် အဓိကအကြောင်းခံဖြစ်သည်။
၂၀၁၂ ခု တနှစ်အတွင်းပင် ကချင်နှင့်အစိုးရတပ်များ ထိတွေ့မှုများစွာဖြစ်ကာ နှစ်ဘက်အထိအခိုက် ၂၅၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိခဲ့သည်။ စစ်တပ်ဘက်မှ ၂၁၁ ယောက်ပါသည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် ရွာပေါင်း ၃၆၄ ရွာမှ အရပ်သား ၁၀၀၀၀၀ ခန့် နေရပ်စွန့်ရသည်။
အစိုးရသတင်းအရ ၂၀၁၄ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် ကချင်တို့ဌာနချုပ် လိုင်ဇာအနီးထိရောက်အောင် တိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး ကချင်လက်နက်ကိုင် ၂၂ ယောက်ကို နှိမ်နင်းခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
အပစ်ရပ်သဘောတူချက်ကို မကြာခဏပင် လက်မှတ်ထိုးကြသည်။ ကာလအရှည်ဆုံးတခုမှာ ၁၉၉၄ ခုက လက်မှတ်ထိုးမှုဖြစ်ပြီး ၁၇ နှစ်အကြာ ၂၀၁၁ ခု၊ ဇွန်လအထိ ခံသည်။ နောက် ဗန်းမော်အရှေ့ဘက် တပင်းမြစ်အနီးရှိ ကချင်လက်နက်ကိုင်တို့ကို အစိုးရတပ်များ တိုက်သည့်အတွက် သဘောတူမှုပျက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၇ ခု၊ ဧပြီလတွင် ယခင်ကပင် ယာယီစခန်းအဖြစ် ရွှေ့ပြောင်းနေနေရသော စခန်း ၁၅၀ ကျော်မှ ဒုက္ခသည် ၉၀၀၀၀ တို့ ထပ်မံ နေရာရွှေ့ရသည်။ ပြည်တွင်းရွှေ့ပြောင်းမှုစောင့်ကြည့်ရေးစင်တာ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ ၂၀၁၈ ခု၊ ဧပြီနှင့်မေလအကြား ကချင်နှင့်မြန်မာစစ်တပ်တို့ တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် လူပေါင်း ၁၄၀၀၀ ကျော် ပြောင်းနေရကြောင်း သိရသည်။
ကယား
ကယားပြည်နယ်မှ အကြီးဆုံးလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့မှ ကရင်နီတပ်မတော်ဖြစ်သည်။ ကရင်နီတိုင်းရင်းသားတို့ လွတ်လပ်ရေးနှင့် ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ပိုင်ခွင့်အတွက် တိုက်ပွဲဝင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် ကယားပြည်နယ်တွင်းမှ သဘာဝသယံဇာတများကို ထုတ်ယူနေသော်လည်း ကရင်နီတိုင်းရင်းသားတို့မှာ အကျိုးခံစားရခြင်း မရှိ။ ထို့အပြင် ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်တွင်လည်း စိုက်ပျိုးရေးကို အားပြုရသော တိုင်းရင်းသားများ၏ စပါးတို့ကို ဈေးနှိမ်ဝယ်ခြင်း၊ အစိုးရလယ်တွင် လုပ်အားပေးခေါင်းစဉ်ဖြင့် အခမပေးဘဲ ခိုင်းခြင်း၊ လက်နက်ကိုင်တို့နှင့်ဆက်စပ်သည်ယူဆသော ကျေးရွာများကို မီးရှို့ခြင်း၊ စစ်စခန်းနှင့်နီးရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ စောင့်ကြည့်ခံအဖြစ် ထားခြင်း၊ မသင်္ကာသူတို့ကို တရားလက်လွတ်ဖမ်းခြင်း စသော ဥပဒေမဲ့ကိစ္စများကို ကာလရှည်ခံစားရသော မိမိတို့ တိုင်းရင်းသားများအတွက် ကရင်နီတပ်မတော်က လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ခြင်း ဖြစ်သည်။ လက်ရှိကာလတွင် ဗိုလ်ချုပ်ဘီထူးက ဦးဆောင်သည်။ အင်အား ၅၀၀-၁၅၀၀ အကြားတွင် ရှိသည်။
ကရင်
မြန်မာပြည်၏ တတိယအကြီးဆုံး လူမျိုးစုဖြစ်သော ကရင်တို့သည် မြန်မာပြည်အရှေ့ပိုင်း၌ အဓိကနေထိုင်သည်။ ၁၉၄၉ ကစ၍ လွတ်လပ်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကာလ၌ ကရင်လူမျိုး ဗိုလ်ချုပ် စမစ်ဒွန်းကို တပ်မတော်မှ ထုတ်လိုက်သည်။ ယင်းအချက်မှာ တပ်မတော်၌ ဗမာမဟုတ်သောတိုင်းရင်းသားတို့ သဘောမတွေ့စရာအချက် ဖြစ်လာသည်။ စမစ်ဒွန်း၏နေရာကို မျိုးချစ်ဗမာ နေဝင်းက အစားထိုးယူကာ ဗမာကြီးစိုးသောတပ်ကို ဦးတည်ထူထောင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံကို အာဏာရှင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သွားသည်။
၁၉၉၅ ခု၌ ကရင်တပ်တို့၏ အဓိကဌာနချုပ် ဝါးခသစ်စခန်းကို တပ်မတော်မှ တိုက်ခိုက်လိုက်သည်နောက် ရွှေ့ပြောင်းတပ်အဖြစ်သာ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ မတိုင်ခင်က ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ကို ထိုင်းအစိုးရက မျက်နှာလွှဲနေသော်လည်း အစိုးရနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဆိုင်ရာ စီးပွားရေးသဘောတူညီချက်များ ရလာသည်နောက် နယ်စပ်ကို ထိုင်းအစိုးရက ကြပ်မတ်ခြင်းသည်လည်း ကရင်တို့ တကွက်နာရသည့်အချက် ဖြစ်သည်။
၂၀၁၅ ခုတွင် အရပ်သားအစိုးရနှင့် KNU တို့ ပြည်လုံးကျွတ်အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက်တွင် လက်မှတ်ထိုးကြသည်။ အခြား လက်နက်ကိုင် ၇ ဖွဲ့လည်း ပါသည်။ သို့သော် ၂၀၁၈ ခု၊ မတ်လ၌ တပ်မတော်က KNU ထိန်းချုပ်နယ်မြေအတွင်း တပ်ရင်းနှစ်ခုကိုဆက်မည့် လမ်းဖေါက်ရန်ခေါင်းစဉ်ဖြင့် တပ်သား ၄၀၀ ခန့် လွှတ်လိုက်သည်နောက် အပစ်အခတ်များ ပြန်စသည်။ ဖာပွန်ခရိုင်၊ လာမူပလော၌ တိုက်ပွဲဖြစ်ရာ လူ ၂၀၀၀ ခန့် နေရပ်စွန့်ပြေးရသည်။ ၂၀၁၈ ခု၊ မေလ ၁၇ ရက်တွင် တပ်မတော်က ထိုလမ်းဖေါက်မှုကို ယာယီရပ်ထားမည်ဟု ကြေညာကာ တပ်ကို ပြန်ဆုတ်သည်။