cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မဟာသီဟသူရ
ငယ်ဘဝနှင့် အိမ်ထောင်ရေး
ကုန်းဘောင်ခေတ် မြန်မာ့တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရ နှင့် မယ်တလိုင်းတို့၏ သမီးတော် သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီ သည် ခရစ်နှစ် ၁၇၇၆ တွင် ဆင်ဖြူရှင်မင်း၏သားတော် စဉ့်ကူးမင်း၏ ပထမ မြောက်နန်းမိဖုရားကြီးဖြစ်သည်။ မယ်တလိုင်းမှာ အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ+မိဖုရားခေါင်ကြီးမယ်ယွန်းစံ ခေါ် စန္ဒာဒေဝီ နှင့် တူမ တော်စပ်သည်။ ရတနာသိင်္ဃ (ရွှေဘို)မြို့ဝန် သတိုးမဟာသင်္ခယာ+ရှင်နှိုင်းစံ(မယ်နှိုင်းစံ)၏ သမီးတော်ဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူရှင်မင်း၏မယ်တော်ဖြစ်သူ မယ်ယွန်းစံ (စန္ဒာဒေဝီ) မိဖုရားကြီးနှင့် မယ်တလိုင်း၏မိခင် မယ်နှိုင်းစံတို့သည် ညီအစ်မအရင်းဖြစ်သောကြောင့် မယ်တလိုင်းသည် စန္ဒာဒေဝီမိဖုရားကြီး၏ တူမအရင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဆင်ဖြူရှင်၏သားတော် စဉ့်ကူးမင်းနှင့် မယ်တလိုင်း၏သမီးတော် သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီတို့မှာ မောင်နှမနှစ်ဝမ်းကွဲ တော်စပ်လေသည်။ (ထို့အပြင် ဝန်ကြီးမဟာသီဟသူရ၏ ဇနီး မယ်တလိုင်းနှင့် ဆင်ဖြူရှင်မင်း၏မိဖုရားကြီး မယ်လှတို့သည် ညီအစ်မအရင်းဖြစ်သဖြင့် စဉ့်ကူးမင်းနှင့် သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီတို့မှာ မောင်နှမတစ်ဝမ်းကွဲလည်း တော်စပ်သည်။) ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရနှင့် ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ခမည်းခမက် တော်စပ်သည့်အပြင် မယားညီအစ်ကိုလည်း တော်စပ်သည်။  ရွှေကာတစ်ထောင်မှူး သီရိရန္တဇဘွဲ့ခံ စည်ပုတ္တရာမင်းကြီး ငယ်အမည် ဦးဖြိုး(ဦးဖြိုးမြ) သည်  အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ၏ မိဖုရားခေါင်ကြီးမယ်ယွန်းစံ ခေါ် စန္ဒာဒေဝီ ၏ ဖခမည်းတော်ဖြစ်သည်။ စန္ဒာဒေဝီသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်သည်။ စန္ဒာဒေဝီအမည်သည် အလောင်းမင်းတရား နန်းတက်သောအခါမှ မှည့်ခေါ်သောဘွဲ့အမည်ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့အမည် အပြည့်အစုံမှာ "မဟာမင်္ဂလာရတနာဓိပတိသီရိရာဇာစန္ဒာဒေဝီ" ဖြစ်သည်။  အမိမျိုးရိုးမှာ မုဆိုးဖို စမြင်းကြီးသား ဘုမ္မသူရနှင့် မင်းဘိုးခင် နှမ-စောသားထွေး သမီး-စောလှမျိုးတို့ အိမ်ထောင်သင့်ရာတွင် သမီး မယ်ပလောင်(မယ်ညက်) ကို မွေးဖွားသည်။ စည်ပုတ္တရာ ရွှေကာတစ်ထောင်မှူး သီရိရန္တဇဘွဲ့ခံ ဦးဖြိုးမြ နှင့် ဇနီး မယ်ပလောင်(မယ်ညက်) တို့မှ သမီးသုံးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ မယ်ကောင်းစံ၊ မယ်ယွန်းစံ၊ မယ်နှိုင်းစံတို့ ဖြစ်သည်။
တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ
တရုတ် တို့နှင့် ဖြစ်ပွားသော တရုတ် - မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ (ခရစ်နှစ်၁၇၆၅)အပြီးတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဇင်းမယ်မြို့ ငါးဆယ့်ခုနှစ် ခရိုင် မငြိမ်မဝပ်ရှိသည်ကို ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် ဝန်ကြီးမဟာ သီဟသူရအား ဗိုလ်ချုပ်ခန့်၍ စစ်သည်သူရဲ ၂ဝဝဝဝ နှင့် ချီတက်စေသည်။ ရှေးက ဇင်းမယ်မြို့သည် ယနေ့ ထိုင်းနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းက Chiang Mai ချင်းမိုင်မြို့ဖြစ်လေသည်။ ရှေးအခါကစ၍ တရုတ်၊ မြန်မာ၊ ယိုးဒယား၊ ရှမ်းကုန်သည်တို့ဆုံရာ ဗဟိုဌာနဖြစ်ခဲ့သည်။ စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံManipur မဏိပူရ သို့ စစ်ချီရပြန်၏။ မငြိမ်မသက်ရှိ၍ အကြိမ် ကြိမ်သွားရောက်တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ အောင်မြင်စွာတိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းခဲ့သည်။
တရုတ် - မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲ (သက္ကရာဇ် ၁၁၂၈ ခုနှစ်) တွင် မဟာသီဟသူရသည် အောင်ပွဲများရသည်။ တရုတ် - မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ (သက္ကရာဇ် ၁၁၂၉ ခုနှစ်) တွင်တရုတ်တို့ဘက်မှ နာမည်ရ ဗိုလ်ချုပ်မင်းယွီ 明瑞 Mingrui (မြင်းခုံရဲ) သည် အလုံးအရင်းဖြင့် သိန္နီစစ်ကြောင်းမှ ချီလာသည်မှာ အင်းဝမြို့တော်နှင့် မိုင် ၃ဝ ကွာ ဆင်ဂေါင်းအရပ်သို့ တိုင်၏။ သို့ရာတွင် မြစ်ငယ်ကြောင်းမှ ချီလာသော စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရ၏ စစ်တပ်များက မင်းဂျူး(မင်းယွီ) ၏ စစ်ကြောင်းကို ဖြတ်တောက်ကာ ရိက္ခာပို့ဆောင်ရေးကို ဟန့်တားလိုက်သောကြောင့် တရုတ်စစ်တပ်သည် အင်းဝဘက်သို့ဆက်လက် မချီတက်နိုင်ဘဲ ဆင်ဂေါင်းမှပင် တပ်ဆုတ်ခဲ့ရ၏။ ဤသို့ဖြင့် မဟာသီဟသူရသည် တရုတ်တို့လက်တွင်းသို့ မြန်မာတို့၏ မြို့တော် ကျရောက်မည့် ဘေးမှ ကာကွယ်ခဲ့လေသည်။ အောင်ပွဲရ မဟာသီဟသူရ၏ တပ်မကြီးသည် မိုးမိတ် စစ်ကြောင်းချီ လက်ဝဲဝင်းမှူး၏ တပ်နှင့် ပေါင်းမိပြီးလျှင် သိန္နီမြို့ရှိ တရုတ်တပ်မကြီးကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ပြန်၏။ ယင်းသို့အားဖြင့် တတိယ တရုတ် မြန်မာစစ်ပွဲတွင် ဝန်ကြီးမဟာသီဟသူရမှာ နာမည်ထွက် ခဲ့ပေသည်။
တရုတ် - မြန်မာ စတုတ္ထစစ်ပွဲ (၁၇၆၉)
တရုတ်- မြန်မာ စတုတ္ထစစ်ပွဲ (ခရစ်နှစ်၁၇၆၉ ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃ဝ ခုနှစ်) ဖြစ်သောအခါ ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် မဟာသီဟသူရအား ဗိုလ်ချုပ်ခန့်၍ ရေကြောင်းဖြင့် ဗန်းမော်သို့ ချီစေ၏။ ဗိုလ်ချုပ်မဟာသီဟသူရ သည် လက်ဝဲဝင်းမှူးအား အချုပ်ခန့်၍ ဧရာဝတီမြစ် အရှေ့ဘက် မိုးမိတ်စစ်ကြောင်း ချီစေ၏။ တစ်ဖန် တိမ်ကြားမင်းခေါင်ကို အချုပ်ခန့်၍ တရုတ်တို့၏ ရိက္ခာကြောင်းကို ဖျက်ဆီးစေကာ၊ တရုတ်တပ်ကို နောက်မှလှည့်တိုက်ရန် တာဝန်ပေးပြန်သည်။ တတိယ တရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ၊ စတုတ္ထတရုတ်-မြန်မာ စစ်ပွဲများတွင် ဗိုလ်ချုပ်မဟာသီဟသူရသည် တရုတ်တို့အား ရိက္ခာဖြတ်တောက်ရန် ကြိုးပမ်းပြီးမှ စစ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ တရုတ်တို့ ရိက္ခာမရလေက မြန်မာတို့အဖို့ စစ်ဆင်အောင်မြင်ရန် လွယ်ကူသည်ဟု ဗိုလ်ချုပ်မဟာသီဟသူရ နားလည်ဟန်ရှိသည်။ ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရ၏ ယူဆချက်အတိုင်းပင် တရုတ် ရာဇဝင်၌ တရုတ်-မြန်မာစစ်ပွဲတွင် တရုတ်တို့စစ်ရှုံးနိမ့်ရသည့် အကြောင်းရင်း တစ်ချက်မှာ ရိက္ခာပြတ်လပ်မှုပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ သာလွန်သည့် ရန်သူ တရုတ်စစ်တပ်များကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ပြီး အောင်မြင်စွာ နှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ သူ၏ နိုင်ငံရေးအမြင်၊ စစ်ရေးအမြင်နှင့် ရဲစွမ်းသတ္တိကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရသည် ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် စစ်ရေးအမြင် ကျယ်သကဲ့သို့ဝန်ကြီးတစ်ပါး အနေနှင့်လည်း နိုင်ငံရေးအမြင် ကျယ်လေသည်။ တရုတ်တို့ရိက္ခာပြတ်လပ်၍ စစ်ပြေငြိမ်းရန် စေ့စပ်ပြောဆိုသောအခါ မြန်မာ ဗိုလ်မှူးများက လက်မခံလိုကြချေ။ သို့ရာတွင် မဟာသီဟသူရသည် တရုတ်တို့နှင့် ဆက်လက်၍ အရှည်စစ်ဖြစ်ပွားနေသည်ထက် သင့်မြတ်ချစ်ကြည်စွာ နေထိုင်ပါက အကျိုးရှိဖွယ် ဖြစ်သည်ကို မြော်မြင်မိ၍ တစ်ဦးတည်း တာဝန်ယူကာ ကောင်းတုံစာချုပ် ချုပ်ကာစစ်ပြေငြိမ်းခဲ့သည်။ ဤသို့ စစ်ပြေငြိမ်းမှုကို သဘောတူသောကြောင့် ထိုအချိန်ကစ၍ တရုတ်တို့နှင့် မြန်မာတို့ စစ်မက်ရေးမရှိတော့ဘဲ နှစ်ပြည့်တစ်ပြည် မဟာမိတ်ဖြစ်ကာ သံအတုံ့အပြန် စေလွှတ်၍ အရောင်းအဝယ်လည်း တိုးပွားလာလေသည်။ မြန်မာတို့မှာ ယိုးဒယားစစ်နှင့် တရုတ်စစ်တို့ကို တိုက်ခိုက်ရ၍ ပင်ပန်းနေစဉ်တွင် ဤကဲ့သို့ဆောင်ရွက်နိုင်စွမ်း ရှိသဖြင့်၊ တတိယမြန်မာနိုင်ငံ တည်မြဲရေးကို ဂုဏ်သရေရှိစွာဖြင့် ဖန်တီးပေးလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
သို့သော် ဆင်ဖြူရှင်မင်းကား စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရ၏ သဘောဖြင့် စစ်ပြေငြိမ်းခဲ့သည်ကို အမျက်ရှိလေသည်။ မိမိထံ အကြောင်းမကြားဘဲ စစ်ပြေငြိမ်းရမည်လော ဟု ရာဇမာန် ပွားခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်၍ ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရသည် အရှင်သခင် အမျက်တော် ပြေစေရန် မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသော မဏိပူရ သို့စစ်ကြောင်း လှည့်ကာ တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ပြီးမှ နေပြည်တော် အင်းဝသို့ ပြန်လာခဲ့၏။ ဆင်ဖြူရှင်မင်းသည် မဏိပူရကို အောင်မြင်စွာ နှိမ်နင်းခဲ့သည်တိုင် ကျေနပ်ခြင်း မရှိပေ။ ခရစ်နှစ် ၁၇၇၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃ဝ ခုနှစ်တွင် မဟာသီဟသူရ (ဗိုလ်မင်းသူ) သည် ဘိုးဘိုးအောင် ၏အကူအညီဖြင့် ပေါင်းတည်မြို့ ဝက်ပုတ်ရွာသို့ လျှို့ဝှက်တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ မဟာသီဟသူရသည် အသက်ချမ်းသာပေးခြင်းခံရသော်လည်း မြစ်ငယ်အရှေ့ဘက် ကြက်ယက်လယ်ပြင်သို့ပို့ထားခြင်းခံရသည်။ အတန်ကြာမှာ ဆင်ဖြူရှင်မင်းအမျက်ပြေကာ နေပြည်တော်သို့ ဝင်ခွင့်ပြုခဲ့ပေသည်။
ယိုးဒယား-မြန်မာစစ်ပွဲ
စစ်သူကြီးမဟာသီဟသူရသည် ယိုးဒယားတိုက်ပွဲတွင်လည်း ဦးစီးပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်။ အလောင်းမင်းတရား လက်ထက်တွင် အယုဒ္ဓယမြို့တော်ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်စဉ်က ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့သော ဖယားတက်ဆင် (ဘယားတက် သေဉ်) သည် ဘန်ကောက်မြို့တွင် မြို့သစ်တည်ကာ မြန်မာတို့၏ ဩဇာကို မခံတော့ကြောင်း သိရသဖြင့် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီပြန်၏။ ထိုအခါ ဝန်ကြီးမဟာသီဟသူရကို ဘုရားသုံးဆူ စစ်ကြောင်းမှ ချီစေသည်။ လက်ထောက် ဗိုလ်အချို့ ဩဇာမခံဘဲ အစီအမံ နှောင့်နှေး၍ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာမှ ပြန်လည်လာသောအခါ အင်းဝနန်းတွင် ဆင်ဖြူရှင်မင်း နတ်ရွာစံပြီး သားတော် စဉ့်ကူးမင်း ခရစ်နှစ် ၁၇၇၆ သက်တော်(၂၀)နှစ်တွင် နန်းတက်၏။ အရက်သေစာ သောက်စားမူးယစ်သော အလေ့အကျင့်ရှိသည်။ စဉ့်ကူးမင်းသည် မင်းဖြစ်လျှင် ယောက္ခမဖြစ်သည့်အပြင် ဘကြီးလည်းတော်စပ်သူ (သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီ၏ဖခမည်းတော်) ဝန်ကြီးမဟာသီဟသူရ က ၎င်းကို ဝေဖန်ဆွေးနွေးသောကြောင့် မျက်တော်မူ၍ ဝန်ကြီးအရာက နုတ်ပြီးလျှင် စစ်ကိုင်းတွင်ထားသောကြောင့် အငြိမ်းစားနေရသည်။ စဉ့်ကူးမင်းသည် ခရစ်နှစ် ၁၇၇၇ တွင် ၎င်းကို ဝေဖန်သောကြောင့် မိဖုရား သီရိမဟာ မင်္ဂလာဒေဝီအား နန်းကချ၍ မဟာသီဟသူရ စစ်ကိုင်းရှိအိမ်သို့ ပို့ထားသည်။ နောက် ခရစ်နှစ် ၁၇၇၈ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၃၉ခု၊ ဝါဆိုလဆန်း(၁၄)ရက်နေ့တွင် အမျက်တော်ရှိပြန်၍ သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီ ရေမှာဖျောက်ခံရသည်။ စဉ့်ကူးမင်း၏အရက်သေစာ သောက်စားမူးယစ်ခြင်း၊ ဒေါသကြီးခြင်း၊ အသိအာရုံ လွဲမှားလာခြင်းအန္တရာယ်တို့ကြောင့် ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရ က လသားအရွယ် မြေးတော် ဘိုးသစ္စာ ကို ပေါင်းတည်မြို့ ဝက်ပုတ်ရွာသို့ လျှို့ဝှက်ပြောင်းရွေ့ပို့ထားခဲ့သည်။
စဉ့်ကူးမင်း၏ နန်းကို ဖောင်းကားစားမောင်မောင် သိမ်းပိုက်သောအခါ မဟာသီဟသူရသည် အငြိမ်းစား နေရာမှ ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူရ၏။ ဖောင်းကားစား မောင်မောင်၏ နန်းသက် ခုနစ်ရက်တွင် ဘိုးတော်မင်းတရားက အင်းဝနန်းကို လုပ်ကြံ အောင်မြင်ပြန်၏။ ဤသို့ အောင်မြင်ရာတွင် ဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရ၏ အကူအညီပါသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရကို မရှုတ်မချ ဝန်ကြီးအရာနှင့် သူကောင်းပြုသည်။ သို့ရာတွင် နန်းတက်ပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင် ဘိုးတော်ဘုရားသည် ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရအား ညီတော် စည်သာ မင်းသားနှင့် ပူးပေါင်း၍ လုပ်ကြံရန် ကြံစည်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ သံသယရှိသဖြင့် ခရစ်နှစ် ၁၇၈၂ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ ခုနှစ် တပေါင်းလတွင် ကွပ်မျက်လိုက်လေသည်။ ဘိုးတော်ဘုရားသည် တူတော်များဖြစ်သော စဉ့်ကူးမင်း၊ ဖောင်းကားစား မောင်မောင်၊ စဉ့်ကူးမင်း ညီတော် ပင်းတလဲမြို့စားတို့ကိုသာမက ဝန်ကြီး မဟာသီဟသူရ၊ ပထမံဘိုးဘိုးအောင် နှင့် မင်းဆွေမင်းမျိုး မင်းမှုထမ်းမှူးမတ်ကောင်း သူရဲကောင်းအမြောက်အမြားတို့ကို သံသယရှိသဖြင့် ကွပ်မျက်သုတ်သင်ခဲ့သည်။
မျိုးဆက်များ
ဝန်ကြီးဗိုလ်ချုပ် မဟာသီဟသူရ၏သမီးတော်မှာ သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူရှင်၏သားတော် စဉ့်ကူးမင်း နှင့် ထိမ်းမြှားလက်ထပ်ခဲ့သည်။ စဉ့်ကူးမင်းနှင့် သီရိမဟာမင်္ဂလာဒေဝီတို့၏သားတော်မှာ ဘိုးသစ္စာဖြစ်သည်။ ဘိုးသစ္စာ၏သားမှာ ဘိုးရွှေကွန်၊ ဘိုးရွှေကွန်၏သားမှာ ဦးဘိုးဆင့်၊ ဦးဘိုးဆင့်၏သားသမီး ၃ ဦးမှာ ‌ပန်းကန်စက်ဦးသော်၊ ‌ဒေါ်တင်လှ၊ ဦးမောင်မောင်ဖြစ်ပြီး ဒေါ်တင်လှ၏သမီးမှာ ဒေါ်အမာ (ခေါ်) ဒေါ်မြင့်မြင့်ဝင်း ဖြစ်သည်။ ဒေါ်မြင့်မြင့်ဝင်းတွင် သားသမီး ၄ ဦးအနက် အငယ်ဆုံးသားမှာ မြို့မ-မြင့်ကြွယ် ဖြစ်သည်။
သဲချောင်းပြုစုရွာ၊ ကျောက်လှေကား
သဲချောင်းပြုစုရွာ၊ ကျောက်လှေကား
ဆောင်လူးရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဆောင်လူးရွာ (Hsawnglu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရီနွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၃၄ ဦး၊ မ ၈၆၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိန်ပင်လဟာရွာ၊ ထိန်တောကြီး
ထိန်ပင်လဟာရွာ၊ ထိန်တောကြီး
တော်တလုပ်ရွာ၊ တော်တလုပ်
တော်တလုပ်ရွာ၊ တော်တလုပ်
ဇော်ဇော်၊ ဦး
ဦးဇော်ဇော်' (၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ဩဂုတ်လ ၂၂ရက်ဖွား) မှာ  မြန်မာ့နိုင်ငံ ၏ ထိပ်တန်းစီးပွားရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဇနီးမှာ ဒေါ်ဌေးဌေးခိုင်  ဖြစ်သည်။သမီးဖြစ်သူ အိမ့်မှူးဇော်နှင့်သားဖြစ်သူ ရဲမာန်ဇော် တို့ဖြင့် သားသမီးနှစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။  မြန်မာဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
ဘဝအစ
ဇော်ဇော်ကို ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ဩဂုတ်လ ၂၂ရက်တွင်  ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ရေကြည်မြို့နယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ သင်္ချာဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။ သူသည် အသက်၂၀ကျော်အရွယ် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ အလုပ်၂ခု၊၃ခု တစ်ပြိုင်တည်းလုပ်သည်ဟုလည်းဆိုသည်။
စီးပွားရေးနယ်ပယ်သို့ဝင်ရောက်လာခြင်း
၁၉၉၃ခုနှစ်တွင် Max Myanmar ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး  အစပိုင်းတွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ကားဟောင်းများ တင်ပို့ရောင်းချသူအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်  ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း၊ဟိုတယ်လုပ်ငန်း၊ ကျောက်မျက်၊ဘဏ်လုပ်ငန်း၊ BOT စနစ်ဖြင့်ဆောင်ရွက်သည့် လမ်းလုပ်ငန်းစသည့် လုပ်ငန်းအများအပြားကို ဆောင်ရွက်လာခဲ့သည်။  သူသည် ဦးမောင်အေးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ၏မြေး နေရွှေသွေးအောင်တို့ အပါအဝင် ယခင်အာဏာရ စစ်အစိုးရလက်ထက် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီမှ အဓိက ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်ဆံခဲ့သည်။ ဇော်ဇော်သည် နိုင်ငံအတွင်းသို့ မော်တော်ကားနှင့် မော်တော်ဆိုင်ကယ် တင်သွင်းခွင့်လိုင်စင် အပါအဝင် စက်သုံးဆီ တင်သွင်းဖြန့်ဖြူးရေး လိုင်စင်များ အပါအဝင် လိုက်လျောမှုများနှင့် သွင်းကုန်လိုင်စင်များအား နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီလက်ထက်တွင် ရရှိခဲ့သည်ဟု မီဒီယာတို့ကဖော်ပြကြသည်။
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ်ရေးကဏ္ဍသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် တစ်နှစ်အကြာတွင် Hotel Max Yangon ဖြင့် ဟိုတယ်လုပ်ငန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ကုမ္ပဏီသည် နိုင်ငံ၏မြို့တော်သစ်ဖြစ်သည့် နေပြည်တော်တွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲအတွက် အားကစားကွင်းအပါအဝင် ဆောက်လုပ်ရေးပရောဂျက်များအတွက် လေလံအများအပြားကို ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်  နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီနှင့် ရင်းနှီးသောဆက်ဆံရေးရှိသူဖြစ်သော ဇော်ဇော်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ချမှတ်ထားသော အထူးသတ်မှတ်ထားသော နိုင်ငံသားများစာရင်း (SDN) စာရင်းအောက်တွင် ၎င်းတို့နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်ခြင်းအပေါ် ပိတ်ဆို့အရေးယူမှု ခံထားရသည့် လူပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ကုမ္ပဏီပေါင်း ၂၀၀ ခန့်တွင် တစ်ဦးအဖြစ် အမည်ပျက်စာရင်းသွင်းခံခဲ့ရသည်။ ကြီးမားသောဆုတ်ယုတ်မှုဒဏ်ကို ခံခဲ့ရသည်ဟုလည်း ဖော်ပြကြသည်။ ထိုစဉ်က နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးသမားတစ်ဦးအနေဖြင့် စင်ကာပူစတော့ဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်ရန် ကြိုးပမ်းမှုမှာလည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
၂၀၁၀နောက်ပိုင်း ရွေးကောက်ခံ ဒီမိုကရေစီအစိုးရတက်လာသည့်နောက်တွင် ဦးဇော်ဇော်သည် ထိုကာလအုပ်ချုပ်သူများနှင့်လည်း နီးကပ်သောဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် နှင့်လည်း နီးကပ်သော ဆက်ဆံရေးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒီမိုကရေစီအစိုးရတက်လာပြီးနောက် သူ့ကို အရေးယူပိတ်ဆို့မှု  စာရင်းမှ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် US Treasury က ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။
VOAသတင်းဌာနက ၂၀၂၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ရက်တွင် ဦးဇော်ဇော်အား မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယအချမ်းသာဆုံးလူပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။
၂၀၂၁ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီနောက်ပိုင်းဖြစ်ရပ်များ
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ၁ရက်နေ့ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဦးဇော်ဇော်သည် အခြားသောစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်အချို့တို့နှင့်နည်းတူ ခေါ်ယူမေးမြန်းခြင်းခံခဲ့ရသည်ဟု ဧရာဝတီကဖော်ပြသည်။ ယင်းနောက် ရက်အနည်းငယ်အကြာတွင် ပြန်လွတ်လာသည်။ထို့နောက် လူမြင်ကွင်းမှ လအနည်းငယ်အကြာ ပျောက်ကွယ်နေခဲ့သည်။၂၀၂၂ ဒီဇင်ဘာလ ၂၆ရက် တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်၏ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သင်္ဃန်းကျွန်း မြို့နယ်ရှိ အမျိုးသားအားကစားပြိုင်ပွဲရုံ(၁)၊ သုဝဏ္ဏ ခရီးစဉ်အတွင်း  မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးဇော်ဇော် သည် လူမြင်ကွင်းသို့ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်ကိုတွေ့ရသည်။
ဦးဇော်ဇော် သည် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ ထံမှ ငွေတိုက်စာချုပ်နှင့် ငွေတိုက်လက်မှတ်များ အများဆုံးလေလံဆွဲဝယ်ယူပေးခြင်းဖြင့်    နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၏ ဘဏ္ဍာငွေအပေါ် ထောက်ပံ့ပေးသည်။ သူ၏  ဧရာဝတီဘဏ် နှင့် AYA Trust ငွေချေးသက်သေခံလက်မှတ်ကုမ္ပဏီသည်   ကျပ်သန်းပေါင်း ၄၆,၅၀၀ တန်ကြေးရှိ ငွေတိုက်စာချုပ်များ ဝယ်ယူခဲ့သည့် မှတ်တမ်းကို Myanmar Now က ဖော်ထုတ်ပြသည်။  ၎င်းသည် ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့ကလည်း နေပြည်တော်၊ ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်အတွင်း  ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် ဦးဆောင်တည်ထားသည့် မာရဝိဇယဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်မြတ်အတွက်  ကျပ်ငွေ သိန်း ၂၉၇၀ လှူသည်။
လှူဒါန်းမှုများ
သူ ဦးဆောင်တည်ထောင်ထားသည် ဧရာဝတီဖောင်ဒေးရှင်းက ပညာရေး၊လူမှုရေး၊ကျန်းမာရေး ပရဟိတများကို ဆောင်ရွက်သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ကုတင် ၅၅၀ ဆံ့ ရန်ကင်းကလေးဆေးရုံကြီးကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ထိုသို့ လှူဒါန်းမှုနှင့်အတူ လိုအပ်သော ခွဲစိတ်မှုများအတွက် အမှန်တကယ်လိုအပ်နေသူတို့ကို သူ၏ဖောင်ဒေးရှင်းမှတဆင့် ထောက်ပံ့ပေးခဲ့ခြင်းလည်းရှိသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် သူသည် ရခိုင်ပြည်နယ်အတွင်း လူသားချင်း စာနာမှုနှင့် တခြားအကူအညီများအတွက် ငွေကျပ်သိန်းပေါင်း တစ်သောင်း လှူဒါန်းမှုလည်းပြုလုပ်ခဲ့သည်။
သူသည် နိုင်ငံအတွင်း COVID-19 ဝင်ရောက်လာခဲ့ချိန်တွင် Facility Quarantines များ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည့်အပြင် ဆရာဝန်နှင့် သူနာပြုများ သွားလာရေးခက်ခဲမှုမရှိစေရန်  တည်းခိုနေထိုင်ရေး၊ နေ့စားစားနပ်ရိက္ခာနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ဝန်ဆောင်မှုများကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သလို မန္တလေးအစရှိသည့် မြို့ကြီးအချို့တွင်လည်း အလားတူဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ခြင်းများရှိခဲ့သည်။
ဦးဇော်ဇော်သည် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းအခွန်ထမ်းများထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် နိုင်ငံတော်၏ ထူးချွန်ဆုချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ ၂၀၁၇-၁၈ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ ထိပ်တန်းအခွန်ပေးဆောင်သည့် လက်မှတ်အား သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်က ၎င်းအား ဂုဏ်ပြုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်မှုများ
ကျွန်တော်က (၁၉၈၉)ခုနှစ်က အသက်(၂ဝ) လောက်ဘဝမှာ နိုင်ငံခြားသွားတာ။ ကျွန်တော်(၉၅) မှာပြန်ရောက်တယ်။ ကျွန်တော် (၉၂)လောက်မှာ နိုင်ငံခြားမှာစီးပွားရေးစလုပ်နေပြီ။ ကျွန်တော် ပထမဆုံး စလုပ်တဲ့အလုပ်က ကားတို့၊ စက်ယန္တရားတို့ ရောင်း ဝယ်တဲ့အလုပ်ပါ။ အဲဒီကနေတစ်ဆင့် ကျွန်တော်ကျောက်တူးတဲ့လုပ်ငန်းလုပ်ဖြစ်တယ်။ နောက်တော့ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းလုပ်ဖြစ်တယ်။ နောက်တော့ Hotel Max (ချောင်းသာ)ဆောက် ဖြစ်တယ်။ မီးခိုးမထွက်တဲ့လုပ်ငန်းဖြစ်တဲ့ ဟိုတယ်လုပ်ငန်းရဲ့ Master Plan ရှိထား ပြီးသားဖြစ်တဲ့အတွက် နေပြည်တော်ကုမုဒြာဟိုတယ်၊ နောက်ရန်ကုန်မှာ Services Department၊ ငပလီမှာဆောက်ဖို့ အတွက်မြေယူထား ပြီးသားနောက်ပြီးတော့ကျိုက်ထီးရိုး၊ကျွန်တော်ဒီ Network ကိုလုပ်ထားပြီးပါပြီ။ အဲဒီမှာကိုယ့်မှာရှိတဲ့ငွေကြေးနဲ့ကိုယ်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံနိုင်တဲ့ အချိန်နဲ့သွားဖို့အစီအစဉ်ရှိတာပေါ့။ ဘိလပ်မြေစက် ရုံကိုလည်း ဆက်ပြီးတော့ တိုးချဲ့ပြီးလုပ်ဦးမှာပါ။ ရန်ကုန်မှာ ပြည်တာဝါဆောက်နေတယ်။ အင်းလေးမှာ မြေဝယ်ပြီးသားတွေရှိပါတယ်။ မြေမဝယ်ရသေးတဲ့ Plan ကတော့ မန္တလေးတို့၊ ပုဂံတို့မှာ ဟိုတယ် ဆောက်ဖို့အစီအစဉ်ရှိပါတယ်။ ကျိုက်ထီးရိုးကတော့ (၂ဝ၁၁)မှာ စဆောက်မှာပါ။
(၂ဝ၁၃)မှာ Sea Game အတွက် နေပြည် တော်မှာ ဘောလုံးကွင်းဆောက်တယ်။ ကျွန်တော် တို့က ဒီဘောလုံးကွင်း Asean Game အထိ လက်ခံ လို့ရတဲ့အဆင့် တည်ဆောက်နေပါတယ်။ နိုင်ငံခြား က တည်ဆောက်တဲ့ကုမ္ပဏီတွေထက် တစ်ဝက် လောက် သက်သာပါတယ်။ နောက်တစ်ခုက မြေ လမ်းဆိုရင် ဂျာမန်က ပိုလီတန်လိုဟာမျိုး၊ သုံးထားတဲ့ ပစ္စည်းတွေက မြက်ဆိုလည်း ဘာမြူဒါလိုဟာမျိုးသုံး တဲ့ပစ္စည်းတွေ တော်တော်များများက ဥရောပနဲ့ အမေရိက Brand တွေသုံးထားတယ်။ Sound System ကို အမေရိကန်ပစ္စည်းတွေသုံးထားတယ်။ ပြီး သွားရင် Asean Game အထိလက်ခံလို့ရတယ်။ Regional Game ကတော့ အေးဆေးလက်ခံလို့ ရပါတယ်။ ကုန်ကျငွေကတော့ နိုင်ငံခြားငွေက(၁၈) သန်းလောက်ပဲသုံးမှာပါ။ ကျန်တာကတော့ ပြည်တွင်း ကဟာနဲ့ကိုယ့်ဟာကိုယ်လုပ်မှာပါ။
ကျွန်တော် တန်(၁၁၅)တန်ကျောက်စိမ်း ဖားကန့်မှာရတယ်။ ရောင်းလည်း မရောင်းရသေးပါဘူး။ ကျောက်ရဲ့ သဘောသဘာဝလေးကို ကျွန်တော် ရှင်းပြချင်ပါတယ်။ ဒီကျောက်က ကမ္ဘာမှာ အခုအကြီးဆုံးပါ။ လုံးခွပ်အနေနဲ့ပေါ့နော်။ အရင်တုန်းက တွေ့တဲ့ ကျောက်တွေ ဘာတွေ ဆိုတာက ကျောက်တန်း အနေနဲ့ တွေ့တာ။ အလုံးအနေနဲ့ကတော့ ဒါဟာ အကြီးဆုံးပဲ။ ကျောက်ဆိုတာ ကြီးတာသေးတာနဲ့လည်း မဆိုင်ပါဘူး။ ဖြတ်ပြီးတော့မှ အထဲမှာ ကောင်းလား မကောင်းဘူးလား ဆိုတာ တန်ဖိုး သတ်မှတ်ရတာပါ။ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ ဒီကျောက်ရထားတယ် ဆိုတာလည်း မှန်တယ်။ အကြီးဆုံးဆိုတာလည်း မှန်တယ်။ ကျွန်တော် အနေနဲ့ ဒါနဲ့ပတ်သက်လို့ ဘယ်လောက်တန်တယ်၊ မတန်ဘူးဆိုတဲ့ ခံစားချက် ဘာမှမရှိပါဘူး။ ဒီကျောက်က Image တစ်ခုအနေနဲ့ အကြီးဆုံးဖြစ်တဲ့ အတွက်ကြောင့် ဖြတ်လို့ရတယ်။ တန်တယ် မတန်ဘူးဆိုတာက ကျွန်တော် ကျောက်လုပ်လာတာ (၁၅)နှစ်ရှိပြီ။ ဘယ်ဟာကိုမှ ကြိုမပြောချင်ဘူး။ ကျောက်ဆိုတာ အပြင်က ကြည့်ရုံနဲ့မရပါဘူး။
အခု လမ်းကိုပြုပြင်ပြီးတော့ BOT စနစ်နဲ့ ငွေကောက်ခံတဲ့ လုပ်ငန်း ရန်ကုန်-ပဲခူးပိုင်းကို ကျွန်တော်တို့ Max ကလုပ်ပါတယ်။ (၁၁)သန်းလောက် ကုန်မယ်။ အခု AC တင်နေပြီ။ ထပ်ပိုးလွှာ တင်နေပြီ။ လမ်းအရှည်က (၃၇)မိုင်နဲ့ (၈)ဖာလုံရှိတယ်။ ဒါပြီး သွားရင် ရန်ကုန်-ပဲခူးလမ်းက ကျွန်တော် ထင်တယ်။ ကီလို(၁၂ဝ-၁၃ဝ)လောက် မောင်းလို့ရတော့မယ်။ တခြား Business ကတော့ ရာဘာခြံ လုပ်ငန်းပါ။ ဘီးလင်းရွှေရောင်ပြမှာ ဧက (၃ဝဝဝ)ကျောက်လောက် စိုက်ပြီးသွားပါပြီ။ အဲဒါကလည်း FAO က (၂ဝဝ၆)ခုနှစ်က ရတာ။ အဲဒါလည်း အောင်မြင်မှာပါ။ ကျောက်မီးသွေး တူးဖော်တဲ့လုပ်ငန်း ကလေးဝမှာ လုပ်နေပါတယ်။ လုပ်ငန်းကြီး ကတော့ (၇)ခုရှိပါတယ်။ အနာဂတ်မှာတော့ ဘာလုပ်မယ် ဆိုတာတော့ မသိသေးဘူး။ အဲဒါတွေလုပ်တဲ့အတွက် ဝန်ထမ်း (၅ဝဝဝ)ကျော် အလုပ်ပေးထားနိုင်တယ်။ ကျွန်တော်က ကိုယ့်ဝန်ထမ်းကိုပဲ ဒါရိုက်တာတို့ MD တို့အထိ သူတို့ရဲ့ ဘဝကို ရှင်သန်အောင် လုပ်ပေးထားတယ်။ အခြေခံ ဝန်ထမ်းတွေက လစာ (၆၊၇)သောင်း ရသလို GM တွေကို (၇၊၈)သိန်းအထိ ပေးထားတယ်။ ဒါရိုက်တာတွေကို (၁ဝ)သိန်းလောက် အထိပေးထားတယ်။ နောက် ကားတို့၊ အိမ်တို့ပေးထားတယ်။ အဲဒါကြောင့်မို့လို့ အခု လောလောဆယ်မှာ ကျွန်တော်က MD ဆိုပေမယ့် ဝန်ထမ်းတွေကို လုပ်ငန်းတစ်ခုစီမှာ MD ပေးဖို့လုပ်ထားတယ်။ ကျွန်တော်တို့ကုမ္ပဏီမှာ သာမန် Staff ကနေ MD အထိ ဖြစ်နိုင်တယ်ဆိုတာမျိုးကို တည်ဆောက်ပေးထားတယ်။
အခု ရေကြည်တို့၊ ကျုံပျော်တို့မှာ ကျွန်တော် လယ်သမားတွေကို ပိုက်ဆံ ထုတ်ချေးပေးတယ်။ (၂)ကျပ်ထက် မများတဲ့ အတိုးနှုန်းနဲ့။ သူတို့ဆီက စပါးလည်းပြန်မယူဘူး။ ရောင်းချင်ရောင်း မရောင်းချင်နေ။ သို့သော်လည်း သူတို့တွေ အားလုံး အဆင်ပြေကြတယ်။ ဒါကိုလည်း ကျွန်တော် ဆက်လုပ်ပေးသွားမယ်။ မနှစ်က စလုပ်ပေးတာ။ လယ်သမားတွေလည်း ချစ်ဖို့ကောင်းပါတယ်။ (၁ဝဝ)ရာ ခိုင်နှုန်းအပြည့် ချေးငွေပြန်ရတယ်။ လယ်သမား တွေအားလုံးလည်း အဆင်ပြေကြတယ်။ သူတို့ခေါ်တာတော့ ဆန်စပါး အထူးပြုပေါ့။ သူတို့လည်း အဆင်ပြေကြတဲ့အတွက် ကျွန်တော်တို့ ကုမ္ပဏီကို မျှော်ကြတယ်။ နောက်နှစ်တွေမှာလည်း ဆက်လုပ်သွားမှာပါ။ ပထမ အဆင့်အနေနဲ့ ငွေချေးပေးတာပါ။ နောက်ထပ် အစီအစဉ်တွေလည်း ဆက်လုပ်ပေးသွားမှာပါ။
ကျွန်တော့်အသက်က အခုက (၄၂)နှစ်ပါ။ ကျွန်တော်ပထမဆုံး စလုပ်တာက ကဒတ်နဲ့ PCL ကုမ္ပဏီမှာ သင်္ဘောလိုက်ဖူးတာပါ။ တစ်နေ့ကို နာရီ (၂ဝ)လောက် အလုပ် လုပ်ခဲ့တယ်။ တစ်နေ့ကို အိပ်ချိန် (၂)နာရီနဲ့ (၆)လတိတိ လုပ်ခဲ့ပြီး Business စလုပ်ခဲ့တာ။ မပြည့်စုံတဲ့ ဘဝကို ရုန်းကန်ရတယ် ဆိုရင် ဘဝအကြောင်းကို ပိုသိရင် အောင်မြင်တာ ပိုမြန်ပါတယ်။ သိပ်ပြည့်စုံလို့ ဘာမှမသိရင် နည်းနည်းခက်တယ်။ ကျွန်တော်တို့က အောက်ခြေကနေ ရုန်းခဲ့ရတာဆိုတော့ ကျွန်တော်လည်း နယ်က ဆိုတော့ ရုန်းခဲ့ရတာပါပဲ။ နိုင်ငံခြားသားလည်း အဆင်ပြေတဲ့နေရာအိပ် အလုပ်လုပ် ကြိုးစားခဲ့တာပါ။
အခု ရေကြည်တို့၊ ကျုံပျော်တို့မှာ ကျွန်တော် လယ်သမားတွေကို ပိုက်ဆံ ထုတ်ချေးပေးတယ်။ (၂)ကျပ်ထက် မများတဲ့ အတိုးနှုန်းနဲ့။ သူတို့ဆီက စပါးလည်းပြန်မယူဘူး။ ရောင်းချင်ရောင်း မရောင်းချင်နေ။ သို့သော်လည်း သူတို့တွေ အားလုံး အဆင်ပြေကြတယ်။ ဒါကိုလည်း ကျွန်တော် ဆက်လုပ်ပေးသွားမယ်။ မနှစ်က စလုပ်ပေးတာ။ လယ်သမားတွေလည်း ချစ်ဖို့ကောင်းပါတယ်။ (၁ဝဝ)ရာ ခိုင်နှုန်းအပြည့် ချေးငွေပြန်ရတယ်။ လယ်သမား တွေအားလုံးလည်း အဆင်ပြေကြတယ်။ သူတို့ခေါ်တာတော့ ဆန်စပါး အထူးပြုပေါ့။ သူတို့လည်း အဆင်ပြေကြတဲ့အတွက် ကျွန်တော်တို့ ကုမ္ပဏီကို မျှော်ကြတယ်။ နောက်နှစ်တွေမှာလည်း ဆက်လုပ်သွားမှာပါ။ ပထမ အဆင့်အနေနဲ့ ငွေချေးပေးတာပါ။ နောက်ထပ် အစီအစဉ်တွေလည်း ဆက်လုပ်ပေးသွားမှာပါဟု ဦးဇော်ဇော်က လျှပ်တပြက်ဂျာနယ် တွင် ပြောကြားသွားခဲ့သည်။
၂၀၁၀ရွေးကောက်ပွဲအပေါ်ဦးဇော်ဇော်၏အမြင်
(၂ဝ၁ဝ)ရွေးကောက်ပွဲနဲ့ပတ်သက်ပြီး မြင်တာကတော့ကောင်းပါတယ်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမှာ ရှိသင့်လုပ်သင့်တဲ့ဟာမျိုးကို နိုင်ငံတော်က လမ်းကြောင်းချပေးတာပါ။ ကျွန်တော့်အနေနဲ့ကတော့ ကောင်းတယ်လို့ပဲမြင်ပါတယ်။ အမတ်အနေနဲ့ ဝင်ရွေးခံဖို့ကတော့ ကျွန်တော့် အနေနဲ့ လောလောဆယ် ဘာမှစဉ်းစားထားတာမရှိသေးပါဘူး။ မနက်ဖြန်ဆိုတာကို ဘယ်သူမှမသိပါဘူး။ လောလောဆယ် ဘာမှ အစီအစဉ် မရှိပါဘူး။
ဖေဖော်ဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီသည် Gregorian နှင့် Julian ပြက္ခဒိန်၏ ဒုတိယလဖြစ်သည်။
ကတွယ် (အညာစု)
ကတွယ် (အညာစု)
ဖာရင်ဟိုက်
ဖာရင်ဟိုက် သည် အပူချိန်ကိုတိုင်းတာသည့် အပူချိန်စကေးအတိုင်းအတာတခုဖြစ်ပြီး ရူပဗေဒပညာရှင် Daniel Gabriel Fahrenheit ဆိုသူက ၁၇၂၄ ခုနှစ်တွင် အဆိုပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းအား ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် (သင်္ကေတ °F) အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ မူလက ဖာရင်ဟိုက်စကေးတွင် လူ့ခန္ဓာကိုယ်ပျမ်းမျှအပူချိန်အား ၉၀ °F ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပိုမိုတိကျသည့် ၉၆ °F ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၂၀ ရာစုခေတ်ကာလအတော်များများတွင် ဖာရင်ဟိုက်၏ ရေ ခဲမှတ်ကို ၃၂ °F ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရေဆူမှတ်ကို ၂၁၂ °F ဟူ၍လည်းကောင်း ၁၈၀ °F အပိုင်းခြားဖြင့် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ကယ်လ်ဗင် စကေးကို အသုံးပြုပြီဖြစ်သည်။
မြစ်ဆုံရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
မြစ်ဆုံရွာ (Myitson)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ မြစ်ဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၃၀၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရားရုံးချုပ်ဟောင်း (ရန်ကုန်)
ရန်ကုန်မြို့ရှိ ယခင်တရားရုံးချုပ် အဆောက်အအုံသည် ကိုလိုနီခေတ်ပြယုဂ် ဗိသုကာ အဆောက်အအုံဖြစ်ပြီး အမှတ် ၈၉/၁၃၃ ပန်းဆိုးတန်းလမ်း၊ မဟာဗန္ဓုလလမ်းနှင့် ပန်းဆိုးတန်းလမ်းကြား ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့လယ်တွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ် မတိုင်မီထိ ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်သည် ထို တရားရုံးချုပ်အဆောက်အအုံဝင်းအတွင်းတည်ရှိသည်။
တရားရုံးချုပ်ဟောင်း အဆောက်အအုံသည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်အဆောက်အအုံများစာရင်းတွင် ပါဝင်ပြီး မြို့တော်ခန်းမအနီး လွတ်လပ်ရေးကျောက်တိုင်နှင့် မဟာဗန္ဓုလ ပန်းခြံတို့၏ မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင်တည်ရှိသည်။
လှည်းလမ်းကြောင်းရွာ၊ ထိန်တောကြီး
လှည်းလမ်းကြောင်းရွာ၊ ထိန်တောကြီး
လိဘန်ဒကန်
လိဘန်ဒကန် သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ၊ Équateur စီရင်စု၊ မာကန်ဇာမြို့၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည့်ကန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤကန်၏ အနီးဆုံးတွင် နေထိုင်သူများမှာ အရှေ့တောင်ဘက်မှ မိုဘိုကာရွာမှ နေထိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
ပထဝီသွင်ပြင်
ကန်၏ မျက်နှာပြင်ဧရိယာသည် ၇.၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃.၁ စတုရန်းမိုင်) ဖြစ်သည်။ အရှည်ဆုံးအလျားသည် ၄.၅ ကီလိုမီတာ (၂.၈ မိုင်)၊ အရှည်ဆုံးအကျယ်မှာ ၂.၅ ကီလိုမီတာ (၁.၆ မိုင်) ရှိသည်။ Bosesera ချောင်းသည် လိဘန်ဒကန်သို့ စီးဝင်သည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်ဓာတ်ဝဲဘုရား
ရှင်ဓာတ်ဝဲဘုရား သည် ထားဝယ်မြို့မြောက်ဘက်ရှိ ထားဝယ် - ရေဖြူသွားကားလမ်း၏ ၇ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည့် မောင်မယ်ရှောင်ရွာတွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဆင်ဖြူရှင်မဟာနရိန္ဒဘွဲ့ခံမင်းတရား၏ မိဖုရားကြီးသည် ရွှေဥဒေါင်းအဆင်းရှိသည့် ဥဒေါင်းကို နန်းတော်အတွင်း မွေးမြူလိုသဖြင့် မုဆိုးအကျော်အမော် မောင်နွားကို ဖမ်းစေခဲ့သည်။ မောင်နွားသည် ဥဒေါင်းကို ရှာဖွေရင်း ယခုလက်ရှိဘုရားတည်ရှိရာတောင်ပေါ်တွင် ဂီရိပစ္စယရသေ့နှင့် တွေ့၏။ ရေသ့ကြီးသည် တရားဓမ္မဟောကြားရာ မောင်နွားသည် ရသေ့ဝတ်သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်နွားဖြစ်သဖြင့် “ဂေါဝိန္ဒရသေ့” ဟု တွင်သည်။
ဂေါဝိန္ဒရသေ့သည် မှီအုံးတောင်တစ်ဝိုက်ရှိ ရွာများတွင် ဆွမ်းခံ၍ ဝေဿဝဏ္ဏကုန်းအနီးရှိ ရေကန်နံဘေးတွင် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးလေ့ရှိသည်။ ထိုရေကန်မှ ငါးခုံးမတစ်ကောင်သည် ရဟန်း၏ကိုယ်မှ အညစ်အကြေးတို့ကို စားရာမှ ပဋိသန္ဓေတည်၏။ ငါးခုံးမသည် သားနှင့်သမီးအမြွှာပူး ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ရသေ့သည် ကလေးငယ်နှစ်ဦးကို ရေကန်နံဘေး၌ တွေ့၍ အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့် လက်ညှိုးမှ နို့ထွက်စေကာ ကလေးငယ်နှစ်ဦးကို မွေးမြူ၏။ ရသေ့သည် ယောက်ျားလေးကို ရှင်ဇံနှင့် မိန်းကလေးကို ရှင်ဇောဟု အမည်မှည့်ခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၅၀ ၌ ရဟန္တာတစ်ပါးသည် ဈာန်ဖြင့်ကြွ၍ ကလေးငယ်နှစ်ဦးသား သာသနာအကျိုးကို ရည်မျှော် မြတ်စွာဘုရား၏ ဓာတ်တော်တစ်ဆူ ပေးသနားခဲ့သည်။ ကလေးငယ်နှစ်ဦးသည် ဓာတ်တော်သည် တစ်ဆူတည်းဖြစ်သဖြင့် လုကြ၏။ ထိုအခါ မွေးစားဖခင်ဖြစ်သည့် ရသေ့ကြီးသည် ရဟန္တာထံ သွား၍ ဓာတ်တော်ကို နှစ်ဆူဖြစ်အောင် အဓိဋ္ဌာန်စေခဲ့သည။ မူလဓာတ်တော်ကို ရှင်ဇံ ရရှိခဲ့ပြီး ဓာတော်ပွားကို ရှင်ဇောရခဲ့သည်။
ရှင်ဇံသည် ရရှိခဲ့သည် ဓာတ်တော်ကို ဘုရားတည်ရန် အဓိဋ္ဌာန်ဖြင့် လွှတ်ရာ ဓာတ်သည်ပျံဝဲလျက်တည်နေ၏။ ထိုနေရာ၌ပင် ဘုရားတည်ခဲ့ပြီး ဓာတ်တော်ပျံဝဲနေသည်ကို အစွဲပြု၍ “ရှင်ဓာတ်ဝဲဘုရား” ဟု တွင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ
တန်ခူးလ
တန်ခူးလသည် မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ ပထမဆုံးလဖြစ်သည်။ တန်ခူးလ၏ အမည်ကို စန္ဒြာမာသ ဟုလည်း ခေါ်သည်။ တန်ခူးလတွင် ၂၉ ရက်ရှိသည်။ ရက်မစုံသောလဖြစ်သည်။ တန်ခူးလကို တန်းခူးဟူ၍ရေးသည်လည်း ရှိ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ပျို့၊ ကဗျာတို့၌ တာကူးလ ဟူ၍ရေးသည်ကို လည်းတွေ့ရ၏။ တာကူးဟူသောအရေးအသားမှာ မိန်ရာသီမှ မိဿရာသီသို့ ဂြိုဟ် ပြောင်းခြင်းကို စွဲ၍ ရေးသားကြောင်း ဝေါဟာရလိနတ်တဒီပနီကျမ်းပြုစုသူ လှေသင်းအတွင်းဝန်မင်းက ဆိုသည်။ ဤအဆိုကိုလိုက်၍ ဝေါဟာရ၏ ဇစ်မြစ်ကို ရှာဖွေသူတို့က တာကူးမှ တန်ခူးသို့ရွေ့လျားသည်ဟုကြံဆကြ၏။ သို့ရာတွင် ပုဂံကျောက်စာ၏ အရေးအသားတို့ကို အခြေခံ၍ သုတေသနပြုသော ဦးဖိုးလတ်ကမူ တာကူးဟူသောအသုံးအနှုန်းနှင့် တန်ခူးဟူသော အသုံးအနှုန်းသည် သူ့အဓိပ္ပာယ်နှင့်သူ တခြားစီဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ တာ သည် အချိန်အခါ၊ ရာသီဥတု၊ နှစ်စသည်တို့ကိုဟောရာ ဤတာကူးဟူသော ဝေါဟာရ၌ နှစ်ကိုရည်ရွယ်သည်။ ထို့ကြောင့် တာကူးလသည် နှစ်ကူးသောလ ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်ဟုဆိုသည်။ တန်ခူးဟူသော ဝေါဟာရ၌ တန်(ဝါ) တန်းသည် ပါဠိ တာလနှင့်အနက်တူသောထန်းဖြစ်သည်။ ခူး ကားဆွတ်ခူး သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် တန်ခူးလဆိုသည်မှာ ထန်းသီး ဆွတ်ခူးသောလဟု မှတ်ယူရမည်ဆိုသည်။
တန်ခူးလသည် နှစ်၏အစ၊ နှစ်ဦးလဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်သည် အခါခပ်သိမ်း တန်ခူးလအတွင်း၌သာကျရောက်သည်မဟုတ်ချေ။ ထို့ကြောင့် နှစ်သစ်မကူးမီ တန်ခူးလတို့၏ ရက်တို့ကို နှောင်းရက်၊ နှစ်သစ်ကူးပြီးနောက် နှစ်ဆန်းစ တန်ခူးလ၏ရက်တို့ကို ဦးရက်ဟုသတ်မှတ်၍ နှောင်းတန်ခူး၊ ဦးတန်ခူးဟူ၍ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့သည် ဧပြီလ ၁၃ ရက်မှ ၁၇ ရက်အတွင်းကျရောက်တတ်သည်။
ခြောက်သွေ့ဒေသများတွင် ထန်းပင်များ များများ စိုက်ပျိုးကြသည့် မြန်မာတို့အတွက် တန်ခူးလ ဆိုသည့် ဝေါဟာရမှာ “ထန်းသီးခူးသည့် လ”ဟု အဓိပ္ပာယ် သက်ရောက်ပြီး သက္ကတဘာသာ “တာလ”မှ ဆင်းသက်သောအမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါ ထန်းပင်သည် အိန္ဒိယမှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ခရစ်နှစ် အစောပိုင်းလောက်ကပင် ရောက်ရှိခဲ့သည့်အပင် ဖြစ်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၏ ရာသီဥတုနှင့်ကိုက်ညီပြီး၊ ခန်းခြောက်ဒေသမှာပင် ကောင်းမွန်စွာပေါက်ရောက်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။ ဘုန်းကြီးကျောင်း၊ ရေကန်၊လယ်ကွင်း ဝန်းကျင်တို့တွင် ထန်းပင်များအား အတန်းလိုက်စီပြီး စိုက်ထားလေ့ ရှိသည်။ ထန်းမှထွက်ရှိသည့် ထန်းလျက်ဖြင့် မုန့်အချိုပွဲများကို ပြုလုပ်ကြသကဲ့သို့ ယမကာ အဖျော်ကို ထန်းရည်ဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်။ ရှေးမြန်မာတို့သည် မြေ အရောင်းအဝယ် ပြုပြီးသည့်အခါတွင်လည်းကောင်း၊ သားသမီးများ အိမ်ထောင်ချသည့်အခါ အခမ်းအနားတွင်လည်းကောင်း အများသိစေရန် ဖိတ်ကြားပြီး အမဲ၊ ကြက်၊ ဝက်နဲ့ သေရည်ပါတဲ့ စားသောက်ပွဲကြီး ပေးလေ့ရှိကြောင်း ပုဂံခေတ်ဆိုင်ရာ ကျောက်စာအထောက်အထားများအရ သိရှိရသည်။ ထိုသို့သောအခမ်းအနားများတွင် သေရည်နှင့်အတူ ထန်းရည်မှချက်လုပ်သည့် ယမကာ အဖျော်ကိုလည်း သောက်ကြကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရသည်။
ထို့အပြင်ထန်းရွက်ကိုလည်း အိမ်အမိုး၊ ရဟန်းဆောင်၊ ယပ်တောင်စသည်ဖြင့် အသုံးချကြသေးသည်။ ပေရွက်ကဲ့သို့ပင် ထန်းရွက်ပေါ်၌လည်း စာရေးနိုင်သည်။ ထန်းပင်စည်မှ ဖြစ်သော ထန်းလုံးဖြင့် အိမ်၊ အဆောက်အဦး၊ ကာကွယ်ရေး အတွက် ခံတပ် စသည်ဖြင့် ဆောက်လုပ်အသုံးချကြပါသေးသည်။ ဆည်ဖို့ရာ၌လည်း ထန်းလုံးများကို ဆည်ပိတ်ရာတွင် သုံးပြန်သည်။ တန်ခူးလသည် ခရစ်ပြက္ခဒိန်အရ မတ်လနှင့်ဧပြီလများအတွင်း ကျရောက်ပါသည်။ ကံ့ကော်ပန်း (Mesua ferrea)သည် တန်ခူးလ၏ အထိမ်းအမှတ်ပန်း ဖြစ်သည်။
​ပေါက်ကုန်းရွာ၊ အိုင်ကြီး
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ အိုင်ကြီး
ဆငေါ်ဒုံရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျီးချောင်းရွာ၊ တော်တလုပ်
ကျီးချောင်းရွာ၊ တော်တလုပ်
ကော်မူကွာဒိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကော်မူကွာဒိုးရွာ(Kawmukwardoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ တေးမူဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တေးမူဒိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၅၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၄၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဧပြီ
ဧပြီသည် Gregorian နှင့် Julian ပြက္ခဒိန်၏ စတုတ္ထလဖြစ်သည်။
ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး
အဓိပ္ပယ်ဖွင့်ဆိုချက်
အမေဇုံ (ကုမ္ပဏီ)
အမေဇုံကုမ္ပဏီ သည် အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ AI, Cloud Computing  နှင့် E-commerce ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး
ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးသည် ငယ်ရွယ်သူများအတွက် အထူးကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုနှင့် ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုကို အထူးတလည် အာရုံစိုက်သည့် ကလေးသူငယ်များ၏ လူ့အခွင့်အရေး ဖြစ်သည်။၎င်းတို့တွင် ဇီဝဗေဒအရတော်စပ်သော မိခင်ဖခင်ရင်းတို့နှင့် ပေါင်းဖက်နိုင်ခွင့်၊ လူသားနှင့်သက်ဆိုင်သော ဝိသေသတို့အပြင် အခြေခံလိုအပ်ချက်များဖြစ်သော အစားအစာ၊ တစ်ကမ္ဘာလုံးကျင့်သုံးသော အစိုးရကတာဝန်ယူသည့် ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ကလေး၏ အသက်အရွယ်၊ ဖွံ့ဖြိုးမှု နှင့် သင့်လျော်သော ပြစ်မှုဆိုင်ရာဥပဒေများလည်း ပါဝင်သည်။ ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာတွင် ကလေးများ မိမိကိုယ်တိုင်ပြုလုပ်သော လှုပ်ရှားမှုအတွက် စွမ်းဆောင်နိုင်မှုကို ခွင့်ပြုခြင်းမှသည် မတော်မတရားပြုခံရခြင်းမှ ကာယဆိုင်ရာ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ခံစားမှုပိုင်းဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုကို ကလေးသူငယ်များ ရရှိစေရန် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းအထိ ပါဝင်သည်။"မတော်မတရားပြုခံရခြင်း"ဟုဆိုရာ၌ ပါဝင်သောအချက်အလက်များမှာမူ စကားစစ်ထိုး ငြင်းခုံဆွေးနွေးဖွယ်ရာ ဖြစ်သည်။ အခြားအခွင့်အရေးများမှာ စောင့်ရှောက်ခြင်းနှင့် ကျွေးမွေးထိန်းသိမ်း ပညာပေးခြင်းတို့ဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများဖြစ်သည်။
အမေဇုံ (ကုမ္ပဏီ)
အမေဇုံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော E-commerce နှင့် Cloud Computing ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ အမေဇုံကို ဂျက်ဖ် ဘီဇို့စ် က ၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ပိုင်းတွင်မှ ဗီဒီယိုများဒေါင်းလုတ်ပြလုပ်ခြင်း/streaming, MP3 ဒေါင်းလုတ်ပြုလုပ်ခြင်း/streaming, audiobooks များ ဒေါင်းလုတ်ပြုလုပ်ခြင်း/streaming,ဆော့ဝဲများ၊ ဗီဒီယိုဂိမ်းများ၊ အီလက်ထရောနစ်များ၊ အဝတ်အစားများ၊ အိမ်သုံးပရိဘောဂများ၊ အစားအစာများ၊ အရုပ်များနှင့် လက်ဝတ်ပစ္စည်းများ စသည်ဖြင့် စုံလင်လာခဲ့သည်။
ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး
ကလေးဟူသည့်ဝေါဟာရ
“ကလေးတစ်ယောက်ဆိုသည်မှာ ဥပဒေအရ အသက်အပိုင်းအခြား ကန့်သတ်ထားခြင်းမရှိလျှင် အသက်တစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်အောက်ရှိ မည်သည့်လူသားမဆို ကလေးဖြစ်သည်။”ကော်နဲလ် တက္ကသိုလ်အရ ကလေးသည် လူတစ်ဦးဖြစ်သည်၊ လက်အောက်ခံလူသားတစ်ယောက်မဟုတ်ပါ၊ မိဘတွင် ကလေးအပေါ်လုံးဝ စိတ်ဝင်စားခြင်းနှင့် ပိုင်ဆိုင်ခြင်း ရှိသည်၊ သို့သော် ဤသည်မှာ အမေရိကန်အမြင် ဆန်လွန်းသည်။ “ကလေး” ဆိုသည့် ဝေါဟာရသည် လူမမယ်ဟု သေချာပေါက် မဆိုလိုသော်လည်း အရွယ်ရောက်ပြီးကလေးများနှင့် အရွယ်ရောက်ပြီး အမှီအခိုမရှိသော ကလေးများလည်း ပါဝင်နိုင်သည်။“အပျိုလူပျိုပေါက်”၊ “ဆယ်ကျော်သက်”၊ သို့မဟုတ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေမှ“လူငယ်” ကဲ့သို့ ငယ်ရွယ်သူများကို ဖော်ညွှန်းလေ့ရှိသော အခြားဝေါဟာရများ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ မရှိပါ၊ သို့သော် ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများသည် လူငယ် အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုမှ ခွဲထွက်လာသည်ဟု ယူဆသည်။ ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး နယ်ပယ်သည် ဥပဒေ၊ နိုင်ငံရေး၊ ဘာသာရေးနှင့် အကျင့်သိက္ခာ နယ်ပယ်တို့နှင့် ဆက်နွယ်သည်။
အမေဇုံ (ကုမ္ပဏီ)
အမေဇုံသည် အမေဇုံစာအုပ်တိုက်၊ ဖလင်နှင့် ရုပ်မြင်သံကြားစတူဒီယို၊ အမေဇုံစတူဒီယို၊ Kindle e-readers, Fire tablets, Fire TV, and Echo ကိရိယာများနှင့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး cloud infrastructure ဝန်ဆောင်မှု(IaaS and PaaS) များကို ပိုင်ဆိုင်သည်။
ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး
အဓိကအကြောင်းရင်း
ဥပဒေအရ လူမမယ်များဖြစ်သည့်အတွက် လောကတွင် လူသိများသော မည်သည့် တရားဆုံးဖြတ်ရေးအာဏာတို့တွင်မှ ၎င်းတို့အတွက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်မှု သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ မိမိကိုယ်မိမိ အတွက် ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက် များချရန် ကလေးသူငယ်များတွင် အခွင့်အရေး မရှိပါ။ ၎င်းတို့ကိုယ်စား မိဘများ၊ လူမှုရေးလုပ်သားများ၊ ဆရာများ၊ လူငယ်လုပ်သားများနှင့် အခြားသူများ အပါအဝင် ၎င်းတို့ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်သော အရွယ်ရောက်သူများကို အခြေအနေ အကြောင်းခြင်းရာပေါ်မူတည်၍ ထိုအခွင့်အာဏာအား အပ်နှင်းထားသည်။ အချို့က ဤအခြေအနေသည် ကလေးများ၏ဘဝအပေါ် လုံလောက်မှုမရှိသော အုပ်ထိန်းမှု ဖြစ်ပြီး ကလေးများကို အားနည်းသူများဖြစ်စေသည်ဟု ယူဆကြသည်။
လူးဝစ္စ အယ်လ်သူဆာသည် ကလေးများအပေါ်သက်ရောက်လျက်ရှိသည့် ဤတရားဥပဒေဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု ယန္တယားကို "အုပ်ချုပ်သူအစိုးရ၏ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်မှုကိရိယာတန်ဆာပလာများ" အဖြစ် ပုံဖော်သည်။ ကလေးသူငယ် ဆင်းရဲချို့တဲ့ခြင်း၊ ပညာသင်ယူရေး အခွင့်အလမ်းများ မရှိခြင်းနှင့် ကလေးအလုပ်သမားများ ဖြစ်စေခြင်းဟူသော အရွယ်ရောက်သူများက ကလေးသူငယ်များ ကို မတော်မတရားပြုခြင်းနှင့် အသုံးချ အမြတ်ထုတ်ခြင်း ရလဒ်များကို ဖုံးကွယ်ရန် အချို့သတင်းဝေဖန်သူများက အစိုးရပေါ်လစီကဲ့သို့ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ကိုင်စွဲထားကြသည်။ ဤရှုထောင့်မှကြည့်သော် ကလေးသူငယ်များအပေါ် လူမှုအဖွဲ့အစည်းက ၎င်း ပြုမူသည့်နည်းကို ပြန်လည် ဆင်ခြင်ရန်အတွက် လူနည်းစုအုပ်စုအဖြစ် သတ်မှတ်ရမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဤသို့သော ရှုမြင်ချက်ကို လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ဝေမျှသော အထောက်အထား မရှိပါ။ သုတေသီများက ကလေးသူငယ်များကို လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွင် ပါဝင်သူများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် လိုအပ်ချက်အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ဖြစ်သည်။ မည်သည့် အသက်အရွယ်တွင်မဆို ၎င်းတို့၏ အခွင့်အရေးနှင့် တာဝန်များကို အသိအမှတ်ပြုရန် လိုအပ်သည်။
အခွင့်အရေး အမျိုးအစားများ
ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးကို လူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံ၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ၏ ကျယ်ပြန့်သော အကြောင်းအရာများ အပါအဝင် နည်းလမ်းပေါင်း များစွာဖြင့် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုကြသည်။ အခွင့်အရေးများသည် ယေဘုယျ ပုံစံ နှစ်မျိုး ဖြစ်နိုင်သည် - ကလေးများအတွက် ဥပဒေအောက်တွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်များအဖြစ် ရှေ့နေလိုက်သောသူများနှင့် ၎င်းတို့၏ မှီခိုခြင်းကြောင့် ကလေးများအပေါ် ကျူးလွန်သော ထိခိုက်နစ်နာမှုတို့မှ ကာကွယ်ရန် လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွင် တောင်းဆိုချက် ပြုလုပ်သောသူများတို့ ဖြစ်သည်။ ဤသည်တို့ကို လုပ်ပိုင်ခွင့် အပ်နှင်းခြင်းနှင့် ကာကွယ်မှုပေးရန်ရပိုင်ခွင့်အဖြစ် အမှတ်အသား ပြုကြသည်။
ကနေဒါနိုင်ငံသားအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုက ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးများကို သုံးမျိုးခွဲခြားပြထားသည်။
ထိုနည်းတူစွာ၊ ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက် ကွန်ယက် သို့မဟုတ် အတိုကောက် CRIN သည် အခွင့်အရေးများကို အုပ်စုနှစ်စု ခွဲထားသည်။ အမ်နက်စတီ အင်တာနေရှင်နယ်သည် လက်ရှိ ကြုံတွေ့နေရသည့် လေးခုသော ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးများကို ပွင့်လင်းစွာ ထောက်ခံရာတွင် ဝန်ခံချက်ဖြင့် လွှတ်ပေးခြင်းမရှိဘဲ လူငယ်များကို ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်း ရပ်တန့်ရေး၊ ကလေးသူငယ်များကို စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအသုံးချရေးအတွက် သွတ်သွင်းခြင်းကို ရပ်တန့်ရေး၊ အသက် 21အောက် ငယ်သူများကို သေဒဏ်စီရင်ခြင်းမှ ရပ်တန့်ခြင်းနှင့် စာသင်ခန်းတွင်း လူ့အခွင့်အရေး အသိမြှင့်တင်ရေးတို့ ပါဝင်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူထုစည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော လူ့အခွင့်အရေး စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့တွင် ကလေးသူငယ် အလုပ်သမား၊ လူငယ်တရားစီရင်ရေး၊ မိဘမဲ့ကလေးသူငယ်များနှင့် စွန့်ပြစ်ခံရသော ကလေးများ၊ ဒုက္ခသည်များ၊ လမ်းပေါ်မှကလေးသူငယ်များနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာကို နာကျင်စေသော ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။
လွတ်လပ်စွာ ကြီးပြင်းစေခြင်း
ပညာအထူးလေ့လာမှုက ယေဘုယျအားဖြင့် အခွင့်အရေးများကို တစ်ခုချင်းသီးသန့် သတ်မှတ်ခြင်းအားဖြင့် ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးကို အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်သည်။ အောက်ပါ အခွင့်အရေးများသည် “ကလေးသူငယ်များကို ကျန်းမာစွာလွတ်လပ်စွာ ကြီးပြင်းစေသည်”- ကလေးသူငယ် အခွင့်အရေးအပေါ် အကျိုးသက်ရောက်စေသော အခြားအကြောင်းအရာတို့တွင် ကလေးသူငယ်များကို ရောင်းစားခြင်း၊ ကလေးပြည့်တန်ဆာလုပ်ငန်းနှင့် ကလေး ညစ်ညမ်းရုပ်ပုံလုပ်ငန်းတို့ ပါဝင်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ
မာလီနိုင်ငံရှိ ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး၊ ချီလီနိုင်ငံရှိ ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး၊နှင့် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံရှိ ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေး
တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ လူ့အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်းကို ယနေ့ ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားဝင် စံချိန်စံနှုန်းများအတွက် အခြေခံအဖြစ် ယူဆကြသည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးများကို ရည်ညွှန်းသော သဘောတူညီချက်များနှင့် ဥပဒေများ များစွာရှိသည်။ အဂ္ဂလန်တိုင်း ဂျက်ဘ်နှင့် သူမ၏ ညီအစ်မဖြစ်သော ဒေါ်ရသီ ဘက်ခ်စ်တန်တို့ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့တွင် 1919 ခုနှစ်က မူကြမ်းရေး၍ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီးက ထောက်ခံချက် ပေးသွင်းကာ ကုလသမဂ္ဂက 1946 ခုနှစ်တွင်ကျင့်သုံးရန်လက်ခံခဲ့သော 1923 ကလေးသူငယ်အခွင့်အရေးဆိုင်ရာကြေညာချက်စာတမ်း အပါအဝင် လက်ရှိနှင့် သမိုင်းဝင် စာရွက်စာတမ်း အချို့သည် ဤအခွင့်အရေးများအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိသည်။ နောင်တွင် ထိုကြေညာချက်ကို ကလေးသူငယ်၏ အခွင့်အရေးများအပေါ် သဘောတူညီချက်၏ အခြေခံအဖြစ် အသုံးပြုသည်။
ကလေးသူငယ်၏ အခွင့်အရေးများအပေါ် သဘောတူညီချက်
ကုလသမဂ္ဂ၏ 1989 ကလေးသူငယ်၏ အခွင့်အရေးများအပေါ် သဘောတူညီချက်၊ သို့မဟုတ် CRC သည် လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံ၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများ ဖြစ်သည့် လူ့အခွင့်အရေးကို အပြည့်အဝ စုစည်းရန် ပထမဦးဆုံး တရားဝင် ပူးပေါင်းသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာချုပ်စာတမ်းဖြစ်သည်။ ၎င်းအကောင်အထည်ဖော်ခြင်းကို ကလေးသူငယ်၏ အခွင့်အရေးများ ကော်မတီက ကြီးကြပ်သည်။ ၎င်းသဘောတူညီချက်ကို တရားဝင်အတည်ပြုသော နိုင်ငံ့အစိုးရ အဖွဲ့အစည်းများသည် ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးများကို ကာကွယ်ရန်နှင့် သေချာစေရန် ကတိပြုကြပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူမှုအဖွဲ့အစည်းရှေ့တွင် ဤကတိပြုချက်အတွက် တာဝန်ယူရန် သဘောတူညီကြသည်။ CRC သည်တရားဝင်အတည်ပြုသောနိုင်ငံပေါင်း 190 ဖြင့် အများဆုံး ကျယ်ပြန့်စွာအတည်ပြုခံရသော လူ့အခွင့်အရေး သဘောတူညီချက် ဖြစ်သည်။ CRC သည် အဓိက အခြေခံသဘောတရား လေးခုကို အခြေခံသည်၊အမည်အားဖြင့်ဆိုသော် ခွဲခြားဆက်ဆံမှု မရှိရေး၊ ကလေးသူငယ်၏ အကောင်းဆုံး ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု၊ ရှင်သန်ရာဘဝအခွင့်အရေး၊ ရှင်သန်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ၎င်းတို့အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသော ဆုံးဖြတ်ချက်များတွင် ကလေး၏ ထင်မြင်ယူဆချက်များ(ကလေး၏ အသက်နှင့် ရင့်ကျက်မှုပေါ်လိုက်၍)ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပြစ်မှုတရားရုံး၊ ယူဂိုဆလားဗီးယားနှင့် ရဝမ်ဒါ ခုံရုံးအဖွဲ့နှင့် ဆီရာလီယွန်း အတွက် အထူးခုံရုံးကဲ့သို့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ တာဝန်ယန္တယားများနှင့်အတူ CRC သည် ကမ္ဘာအနှံ့တွင် ကလေးသူငယ်များ၏ အခွင့်အရေးများ အကြောင်းကို သိသာထင်ရှားစွာ မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
မေ
မေသည် Gregorian နှင့် Julian ပြက္ခဒိန်၏ ပဉ္စမမြောက်လဖြစ်သည်။
မဟော်ဂနီ
မဟော်ဂနီပင်သည် အမြဲစိမ်း အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်၍ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုနှင့် အမေရိကတိုက် အပူပိုင်းဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ သာမန်အားဖြင့် ပေ ၁ဝဝ ခန့်ထိ မြင့်သော်လည်း ကြီးထွားရာ၌ အလွန်နှေးကွေးသည်။ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ တစ်ခါတစ်ရံ ၁၂ ပေထိရှိ၍ တုတ်ခိုင်ကြီးမားသည်။ မြေပြင်မှသည် ပထမဆုံး ထွက်သည့် အကိုင်းကြီးထိ ပေ ၆ဝ ကျော်ကျော်မြင့်သည်။
မဟော်ဂနီ၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဆွိုက်တင်းနီးယား(Swietenia macrophylla) မဟော်ဂနီဖြစ်၍ မယ်လီယေစီအီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သည်။ ယင်းအသီးမှရသော အစေ့များကို ပုတီးကုံးများ သီကုံးကြသည်။ မဟော်ဂနီဟူသော အမည်ကို အခြား မျိုးရင်းဝင် အပင်များနှင့် မဟော်ဂနီကဲ့သို့ အကွက်အကြောနှင့် အရောင်ချင်းဆင်တူသည့် သစ်ပင်များတွင်လည်း အသုံးပြုထားကြသည်။ ပုံပမာ - ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ခယာဆင်နီဂေါလင်ဆစ်ဟု ခေါ်သော အာဖရိက မဟော်ဂနီသည် အာဖရိကမှ အမြောက်အမြား ထွက်သော်လည်း အမျိုးညံ့၍ အသားရောင် မကောင်းချေ။ ဩစတြေလျယားတိုက်တွင် ပေါက်ရောက်သော ယူကလစ်ပင် (ငှက်ခြောက်ပင်) တစ်မျိုးနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် ပေါက်သော ဆာကိုကာပတ်ခေါ် အပင်မျိုးကိုလည်း မဟော်ဂနီဟု ခေါ်ကြသည်။
မဟော်ဂနီသည် ဥရောပတိုက်သို့မည်သည့်အချိန်က ရောက်ရှိလာသည်ကို မည်သူမျှ မသိကြချေ။ ၁၅၉၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဆာဝေါ်လတာရောလီဆိုသူ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစုသို့ သင်္ဘောဖြင့် ဆိုက်ရောက်လာရာတွင် သူနှင့်အတူ ပါသွားသော သင်္ဘောဗိသုကာသည် မဟော်ဂနီ သစ်သားကို ဂျမေးကားကျွန်း ၌ တွေ့ရှိသဖြင့် သင်္ဘောပြင်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့ဖူးသည်။ ထိုစဉ်က ယင်း၏ တန်ဖိုးကို မသိကြချေ။ ၁၈ ရာစု နှစ်ကျမှသာ အင်္ဂလိပ် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ ပြုလုပ်သူများသည် မဟော်ဂနီသားကို စတင် အသုံးပြုလာကြရာ အလွန်ကောင်းကြောင်း သိသာလာသဖြင့် တဖြည်းဖြည်း ထင်ရှား၍ လူသုံးများလာသည်။ ၁၇၅၃ ခုနှစ် တစ်နှစ်တည်းတွင် မဟော်ဂနီသား ကုဗပေပေါင်း ၅ သိန်းကျော်ကျော်ကို အင်္ဂလန်ပြည်သို့တင်ပို့ခဲ့ရလေသည်။ ယခုအခါ မဟော်ဂနီသစ်မျိုးမှာ အလွန်ရှားပါး သွားပေပြီ။ တောကြီး မျက်မည်းထဲ၌ တစ်ဧကလောက်မှ တစ်ပင်နှစ်ပင်သာ တွေ့ရတော့သည်။ ခုတ်လှဲရာ၌ အမြစ်မှနေ၍ ၁၂ ပေအမြင့်ရှိသော စစ်ကြီးများမှာ တက်ခုတ်ရသဖြင့် အလွန် ဘေးအန္တရာယ်များသော အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ခုတ်လှဲပြီးသော သစ်လုံးများကို နွားများဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ သစ်ဆွဲစက်များဖြင့်သော် လည်းကောင်း အလွန်ကြမ်းတမ်းသော လမ်းတစ်လျှောက် မြစ်ဆိပ်သို့အရောက် ဆွဲလာရသည်။ မြစ်ဆိပ်တွင်လည်း ရေတက်စောင့်၍ လိုရာသင်္ဘောဆိပ်မြို့သို့ ယူဆောင်သွားရလေသည်။ ဤမျှ ရှားပါး၍ ခက်ခက်ခဲခဲ ယူဆောင်လာရသော မဟော်ဂနီသားသည် တန်ဖိုးများလှသောကြောင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ ပြုလုပ်ရာတွင် ယင်းကိုချည်း သက်သက်မသုံးနိုင်ကြချေ။ ပါးလွှာသော အချပ် များဖြစ်အောင် ခွဲစိတ်၍ အခြားသစ်အပေါစားများပေါ်ထပ်၍ ထပ်သစ်အဖြစ် အသုံးပြုကြလေသည်။
မဟောဂနီသားသည် ကျစ်လျစ်မာကြော၍ နှစ်ပေါင်းများစွာ လှပသော အရွက်အကြောများ ရှိသောကြောင့် အိမ်ထောင် ပရိဘောဂများနှင့် အခြားအိမ်တွင်းသုံး ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရာ၌ များစွာ တန်ဖိုးထားကာ အသုံးပြုကြ လေသည်။ နဂိုအသားရောင်မှာ လှပသော နီညိုရောင်ဖြစ်သောကြောင့် အရောင်ဆီတင်ရန်ပင် များစွာ မလိုလှချေ။ ရေစိုခံနိုင်သည့်ပြင် ကျုံ့မဝင်တတ်သောကြောင့် မဟော်ဂနီသားကို လှေငယ်များ ဆောက်လုပ်ရာ၌လည်း အသုံးပြုကြလေသည်။ မဟော်ဂနီအသီးကို သွေးတိုးကျဆေးဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်သား ကဏ္ဍ:ပရိဘောဂ ကဏ္ဍ:အသုံးများသော အပင် အမည်များ
ဂျိုက်ဂွါး
ဂျိုက်ဂွါး (Jaguar) သည် ကြောင်ကြီးမျိုး "ပန်တယ်ရာ အွန်ကာ(P. Onca)" မျိုးစိတ်ဖြစ်၍ ကြောင်မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်ပြီး တောင်အမေရိကနှင့် ဗဟိုအမေရိက ဒေသများတွင် နေထိုင်ကျက်စားသည့် သားရဲတိရစ္ဆာန် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဂျိုက်ဂွါးသည် ကျားနှင့် ခြင်္သေ့တို့ ပြီးလျှင် တတိယမြောက် အကြီးဆုံးသော ကြောင်မျိုးရင်းဝင် သတ္တဝါဖြစ်သည်။ အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အားအကောင်းဆုံး ကြောင်မျိုးရင်းဝင် သတ္တဝါလည်း ဖြစ်သည်။
ပုံပန်းသဏ္ဌာန်
ဂျိုက်ဂွါးတို့တွင် အဝါရောင်နှင့် လိမ္မော်နှင့်အဝါ ရောယှက်နေသော အမွှေးအမျှင် များ ရှိကြပြီး အညိုနှင့် အနက်ရောင် အစက်အပြောက်များ ရှိကြသည်။ အနက်ရောင် တစ်ကိုယ်လုံးဖွေးတဲ့ ရှားရှားပါးပါး များကတော့ ကျားသစ်နက်ဟု အမည်ပေးရသည်။ ရွှေရောင်၊ လိမ္မော်ရောင်၊ အဝါရင့်ရောင်ပေါ်မှာ အနက်ရောင်၊ အညိုရောင် အကွက်ကွက်တွေ့ရှိရင် ဂျိုက်ဂွားဖြစ်ပြီး အမြီးထိပ်ကလည်း မဲနေမှာ ဖြစ်သည်။
၎င်းတို့သည် ကြီးမား၍ အလေးချိန်စီးပြီး သန်မာသော ကြွက်သားများလည်း ရှိကြသည်။ တခါတရံတွင် လုံးဝမည်းနက်နေသော ဂျိုက်ဂွါးများရှိသော်လည်း အနီးကပ်ကြည့်ရှုပါက အစက်အပြောက်များကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ၎င်းတို့ကို ကျားသစ်နက် ဟု ခေါ်လေ့ ရှိကြသည်။
အရွယ်အစားကတော့ သာမန်ကျားသစ်မျိုးများထက် ကြီးသည်။ ဦးခေါင်းထိပ်မှ အမြီးမပါ တစ်ကိုယ်လုံး အရှည်က ၄ ပေမှ ၆ ပေအထိ ရှိတတ်သည်။ အမ က အထီးများထက် ပိုငယ်ပါသည်။ အသက် ၃ နှစ်ဆိုရင် အရွယ်ရောက်ပြီလို့ သတ်မှတ် ရပြီ ဖြစ်သည်။ ယင်းအရွယ်မှာ အလေးချိန်အားဖြင့် ပေါင် ၂၂၀ ကျော်ပါသည်။ တစ်နေရာနဲ့ တစ်နေရာမတူပါ။ ဥပမာ ဘရာဇီးမှာဆိုရင် ပေါင် ၃၀၀ လောက် အလေးချိန်စီးတဲ့ ဂျိုက်ဂွား ကျားသစ်များတောင် ရှိသည်။ အငယ်ဆုံးကတော့ ပေါင် ၁၁၀ ပဲ ဖြစ်သည်။ ဂျိုက်ဂွါးတို့သည် အမြင့်တက်ရာတွင် မကျွမ်းကျင်သော်လည်း ရေကူးကျွမ်းကျင်သော သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည်။
နေထိုင်ကျက်စားရာ ဒေသ
ဂျိုက်ဂွါးတို့သည် တောင်အမေရိကနှင့် အမေရိက အလယ်ပိုင်းတို့တွင် ကျက်စားလေ့ ရှိကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အများအားဖြင့် မိုးသစ်တောများတွင် နေလေ့ရှိသော်လည်း ဆဗားနားမြက်ခင်းပြင်များ၊ ညွှန်တောများနှင့် သဲကန္တာရဒေသများတွင်လည်း နေထိုင်လေ့ ရှိကြသည်။ ဂူထဲမှာ နေတာထက် သစ်ပင်ပေါ်မှာ ပိုနေတတ်တဲ့ တိရစ္ဆာန်များ ဖြစ်သည်။
နေထိုင်မှု ဘဝ
ဂျိုက်ဂွါးတို့သည် အစားအသောက်ကို ရွေးချယ်စားသုံးလေ့ မရှိပဲ ရသမျှကို အကုန်စားလေ့ ရှိကြသည်။ နို့တိုက်သတ္တဝါ အကောင် အကြီးနှင့် အသေးများ၊ ငှက်များ၊ တွားသွားသတ္တဝါများ၊ ငါးများနှင့် ကျွဲနွားများကို စားလေ့ ရှိကြသည်။ သားကောင်ဖမ်းဆီးရာတွင် ၎င်းတို့သည် သားကောင်၏ အနီးသို့ တိတ်တဆိတ် ချဉ်းကပ်သွားပြီးမှ ရုတ်တရက် ခုန်အုပ်၍ ဖမ်းဆီးလေ့ရှိသည်။ ဂျိုက်ဂွါးတို့သည် သားကောင်တို့၏ ဦးခေါင်းခွံကို ကိုက်ခွဲ၍ သတ်ဖြတ်လေ့ ရှိကြသည်။ ထို့နောက် သားကောင်ကို လုံခြုံသော နေရာသို့ သယ်ဆောင်သွားပြီးမှ စားသုံးလေ့ရှိသည်။
တောင်အမေရိက၊ မြောက်အမေရိကမှာ တောပစ်ထွက်ရင်၊ လေ့လာရေးထွက်ရင် သစ်ပင်ကိုရှောင်ကြသည်။ ဂျိုက်ဂွားတွေက သစ်ပင် ကနေ ခုံအုပ်တာ အတော်ကျွမ်းတဲ့ ကျားသစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ လိပ်က အစ ဆင်အဆုံး အကောင်ကြီးကြီးတွေအထိ တိုက်ခိုက် စားသောက်နိုင် သူ ဖြစ်သည်။ အမဲလိုက်ရင်တောင် တစ်ကောင်တည်း လိုက်ပြီး ရန်သူတွေအဖွဲ့လိုက်ကိုလည်း ရင်ဆိုင်ရဲသူ ဖြစ်သည်။ ဇွဲလဲ အင်မတန်ကြီး ပါသည်။ လိပ်တစ်ကောင်ကို အမဲလိုက်ပြီဆိုရင် မြစ်လယ် ထိရောက်အောင်တောင် ရေကူးပြီး လိုက်ဖမ်းပါသည်။ ရေကူးလည်း အင်မတန်ကျွမ်းတဲ့အတွက် ရေသတ္တဝါများကိုလည်း အလွတ်မပေး သူ ဖြစ်သည်။ ရတဲ့ သားကောင်ကို ချက်ချင်းမစားပဲ ဘယ်ကောင်မှ မရှိတဲ့နေရာတွေမှာ စားသုံးပါသည်။
ပုံမှန်အားဖြင့် ဂျိုက်ဂွါး အမသည် ရက် ၁၀၀ ခန့် ကိုယ်ဝန်ဆောင် အပြီးတွင် ကလေး ၁ ကောင်မှ ၄ကောင် အထိ မွေးလေ့ ရှိကြသည်။ အကောင်ငယ်လေးများသည် ၁နှစ် မှ ၂ နှစ်အတွင်း မိသားစုကို စွန့်ခွာသွားလေ့ ရှိသည်။ ၃ နှစ်ခန့်တွင် အရွယ်ရောက်လေ့ ရှိသည်။ ပြင်ပလောကတွင် နေထိုင်သော ဂျိုက်ဂွါးများမှာ ၁၀ နှစ် မှ ၁၂ နှစ် အထိ သက်တမ်းရှိပြီး တိရစ္ဆာန်ရုံ အတွင်းမှ ဂျိုက်ဂွါးများမှာမူ ၂၀ နှစ်မှ ၂၂ နှစ် အထိ သက်တမ်း ရှိတတ်သည်။
မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်တို့တွင် တွေ့ရသော ဂျိုက်ဂွား ခေါ် ကျားသစ်မျိုးတွင် ထိုတိုက်များရှိ ကြောင် အနွယ်ဝင် သားကောင်များတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဂျိုက်ဂွား၏ ဦးခေါင်းမှာ သာမန်ကျားဦးခေါင်းနှင့် မတူဘဲ အတော်ပင်ကြီးမား၏။ ခြေထောက်များသည် တုတ်ခိုင် သန်မာ၏။ ကိုယ် အလျားမှာ အမြီးမပါဘဲ ၄ ပေမျှ ရှည် လျား၏။ အသွေးအရောင်မှာ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားခြားနားသော်လည်း အများအားဖြင့်မူ ဝါညစ်ညစ်အရောင်ပေါ်တွင် အနက်ရောင် အပြောက်အစက်များရှိသည်။ အမြီးဖျား၌ နက်နေသည်။ ဂျိုက်ဂွားကောင်သည် သစ်ပင်ပေါ်၌ အနေများပေသည်။ သားကောင်ကိုဖမ်းသောအခါ သစ်ပင်ပေါ်မှ ခုန်အပ်ဖမ်းတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ မြေပြင်သို့ဆင်း၍ နွား၊ မြင်း၊ သိုးတို့ကိုဖမ်းယူ စားသောက်တတ်သည်။ လူကိုတွေ့လျှင်လည်း လူကို စားသည်။ လိပ်များကိုလည်း မြစ်လယ်သို့ရောက်အောင်ပင် လိုက်လံ ဖမ်းယူစားသောက်တတ်သည်။ ဂျိုက်ဂွားကောင်ကို များသောအားဖြင့် တကောင်ချင်းတွေ့ရသည်။ ဂျိုက်ဂွားအမသည် တနှစ်လျှင် သား ၂ ကောင်မှ ၄ ကောင်အထိ မွေးသည်။ သားငယ်သည် မွေးပြီး ၃၅ ရက်အကြာတွင် မိခင်နောက်သို့ လိုက်နိုင်ပြီး မိခင်နဲ့အတူ အမဲလိုက်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ အသက် ၂ နှစ်လောက်ရှိပြီဆိုရင် မိခင်မှ အလိုအလျောက်စွန့်ခွာသွားသည်။ ယင်းကစလို့ မိခင်ကူညီစရာ မလိုတော့ ပဲ ကိုယ်တိုင် အမဲလိုက်နိုင်ပြီမို့ ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်တာ ကတော့ အသက် ၃ နှစ်မှ စတာ ဖြစ်သည်။ သက်တမ်းအားဖြင့် ဂျိုက်ဂွားဟာ ပျမ်းမျှ ၁၃-၁၅ နှစ်လောက်ထိ ရှိသည်။ သို့ပေမယ့် တိရစ္ဆာန်ရုံတွေမှာ မွေးတဲ့ ဂျိုက်ဂွားကျတော့ အသက် ၂၂-၂၄ လောက်ထိ ရှိတာကို တွေ့ရသည်။
ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားမှု
အောက်ပါ ဇယားကားချပ်သည် ဇီဝမျိုးခွဲပညာရှင်များမှ သိပ္ပံနည်းကျ ခွဲခြားထားသော မျိုးရိုးဇယားဖြစ်သည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု
ဂျိုက်ဂွါး အရေအတွက်များ ကျဆင်းသထက် ကျဆင်းလာပါပြီ။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်ဆီးမှုကြောင့်ရော၊ အစာရေစာ ရှားပါး မှုကြောင့်ရော၊ လူတို့ အမဲလိုက်မှုကြောင့်ရော၊ တောပြုန်းတီး မှုကြောင့်ရော ဂျိုက်ဂွားကို တောင်အမေရိကတောမှာ အတွေ့ရနည်းသွားပါပြီ။ တိရစ္ဆာန်ရုံတွေထဲမှာပဲ လက်သပ် မွေးရတဲ့ အခြေအနေ အထိ ရောက် လာသည်။ ဒါကြောင့် ဂျိုက်ဂွားကျားသစ်မျိုးများကို ကမ္ဘာ့တိရစ္ဆာန်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောင့်ရေး အဖွဲ့အနေနဲ့ အဖိုးတန် တိရစ္ဆာန်တစ်မျိုး အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြောင်း သိရသည်။
တင်ဆုံရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
တင်ဆုံရွာ (Tinson)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဝါးရုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၉၉ ဖြစ်သည်။
ဂျိုက်ဂွါး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြောင်ကြီးမျိုးစုဝင် တိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်များ
တင်ဆုံရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုင်ဒွန်ဘီကန်
မိုင်ဒွန်ဘီကန် သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း၊ မိုင်ဒွန်ဘီစီရင်စုနယ်တွင် တည်ရှိသည့် ကြီးမားသည့် သန့်ရှင်းသည့်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကန်သည် Tumba-Ngiri-Maindombe ဧရိယာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဆဲလ်စီးယပ်စ်
ဆဲလ်စီးယပ်စ် သည် အပူချိန်၏ ယူနစ်တခုဖြစ်ပြီး မူလက ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်ဟု သိထားသည်။ ယင်းအမည်အား ဆွီဒင်လူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင် အန်ဒါ့စ် ဆဲလ်စီးယပ်စ်ကိုအစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရေခဲမှတ်အတွက် ၀ °C ဖြစ်ပြီး ရေဆူမှတ်မှာ ၁၀၀ °C ဖြစ်သည်။
ဆွေမျိုးတို့အား ထောက်ပံ့ကူညီခြင်း
အဆွေအမျိုးတို့အား ထောက်ပံ့ကူညီခြင်းသည် မင်္ဂလာတပါး ဖြစ်သည်။ တနည်းအားဖြင့်-ကြီးပွားချမ်းသာခြင်း၏ အကြောင်းတရပ်ဖြစ်သည်။
လွန်လေပြီးသောအခါ တောအုပ်တခု၌ မျောက်တသင်း နေထိုင်သည်။ အသိအလိမ္မာရှိသော မျောက်ကြီး တကောင်ကို သူတို့က မင်းမြှောက်ထားသည်။ ထိုတောအုပ်အနီးတွင် ရွာငယ်တရွာရှိသည်။ ထိုရွာမှာ အမြဲ လူမနေ။ အလုပ်လုပ်ချိန်ကျသောအခါမှ လူတို့လာရောက်နေထိုင်၏။ လုပ်ပြီးသောအခါ လူတို့ စွန့်ခွာသွားကြ၏။ ထိုရွာ၌ တည်ပင်ကြီးတပင် ရှိရာ မျောက်တို့သည် ရွာ၌ လူမရှိသောအခါ တည်သီးများကို သွားရောက်စားလေ့ ရှိ၏။
တခါသော် တည်သီး သီးချိန်တွင် လူတို့ရောက်ရှိလာကြ၏။ မျောက်တို့သည် တည်သီးစားလိုကြသဖြင့် သွားရောက်စားမည်ပြုကြ၏။ မျောက်မင်းက ဘေးရန်များ၍ တားမြစ်သည်။ မျောက်တို့က လူတို့အိပ်ပျော်ချိန် သန်းခေါင်ယံတွင် သွားလျှင် ဘေးမရှိနိုင်ပါဟု ဆိုကြ၏။ နောက်ဆုံး တားမရသဖြင့် မျောက်မင်းကိုယ်တိုင် အဖော်မျောက်များနှင့်အတူ လိုက်သွားရလေသည်။
မျောက်တို့သည် ရွာသားတို့ အိပ်ပျော်နေသော သန်းခေါင်ယံအချိန်တွင် တည်ပင်ကြီးပေါ်သို့တက်၍ တည်သီးများကို စားကြသည်။ ထိုစဉ် ရွာသားတယောက်သည် အိပ်ပျော်ရာမှ နိုးသွားသည်။ တည်ပင်ကြီးပေါ်တွင် မျောက်များရောက်ရှိနေသည်ကို သိရှိသဖြင့် အဖော်ရွာသားတို့ကို နှိုး၍ ပြောသည်။ ရွာသားတို့လည်း လက်နက်များကိုင်လျက် တည်ပင်ကြီးကို ဝိုင်းထားလိုက်ကြသည်။ နံနက်မိုးသောက်ပါက မျောက်အားလုံးကို ဖမ်းဆီးရန် စီစဉ်၍ အသင့်စောင့်နေကြသည်။
မျောက်တို့သည် သေဘေးကို မြင်တွေ့ရ၍ လွန်စွာ ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ကြ၏။ မျောက်မင်းကို ကယ်မပါရန် တောင်းပန်ကြ၏။ မျောက်မင်းက-လွတ်မြောက်ရန် ကြံစည်မည်-ဟု ဆို၍ နှစ်သိမ့်ထား၏။ သူသည် မျောက်အားလုံးကို စိစစ်ကြည့်ရာ သေနကအမည်ရှိသော မျောက်-ပါမလာသည်ကို သိရ၏။ သေနကသည် မျောက်မင်း၏ တူ ဖြစ်သည်။
မျောက်မင်းက-မကြောင့်ကြလင့်၊ သေနကသည် အသိအလိမ္မာရှိသည်။ ငါတို့ကို ဘေးရန်မှ လွတ်အောင် ကြံဆောင်ပါလိမ့်မည်။ တည်သီးများကို အဝသာ စားထားကြပါ-ဟု အားပေးပြောဆိုသည်။ သေနကသည် အဖော်မျောက်တို့ ထွက်သွားချိန်တွင် အိပ်ပျော်၍ ကျန်ရစ်နေ၏။ နိုးသောအခါ မျောက်တကောင်ကိုမျှ မမြင်သဖြင့် ခြေရာခံ၍ လိုက်လာ၏။ ထိုအခါ မိမိ၏ အဆွေအမျိုးတို့ ဘေးဒုက္ခနှင့် ရင်ဆိုင်တွေ့နေရသည်ကို မြင်ရသည်။ သူသည် အဆွေအမျိုးတို့ကို ကယ်တင်ရန် အကြံထုတ်၏။
နောက်ဆုံးတွင် အကြံရသဖြင့် ရွာစွန်ရှိ တဲတတဲသို့ တိတ်တဆိတ် သွား၏။ တဲရှင် အမယ်အိုသည် မီးဖို၍ ဗိုင်းငင်နေသည်။ သေနကလည်း မီးဖိုမှ မီးစတစကို ရုတ်တရက်ယူကာ အနီးရှိ တဲတတဲကို မီးရှို့၍ ထွက်ပြေး၏။ ရွာသားတို့လည်း တဲမီးလောင်သည်ကို မြင်ရသည်နှင့်တပြိုင်နက် မျောက်တို့ကို စွန့်လွှတ်ကာ မီးငြိမ်းသတ်ရန် ပြေးသွားကြသည်။ ထိုအခါ မျောက်မင်းနှင့် အဖော်တို့သည် တည်သီးတလုံးစီ ဆွတ်ယူပြီးလျှင် တည်ပင်ပေါ်မှ ဆင်းပြေးကြလေသည်။ အားလုံးပင် အသက်ချမ်းသာရာရ၍ မိမိတို့နေရာသို့ ပြန်ရောက်ကြ၏။ သူတို့သည် သေနကကို ကျေးဇူးပြုသောအားဖြင့် ယူဆောင်လာသော တည်သီးတလုံးစီ လက်ဆောင်ပေးကြလေသည်။ (မှတ်ချက်) အဆွေအမျိုးဆိုရာတွင် မိမိ၏ ဆွေမျိုးဉာတကာတို့သာမက မိမိ၏ အမျိုးသားများလည်း ပါးဝင်သည်။
ကိုးကား
၅၅၀-တိန္ဒုကဇာတ်။ (မင်းယုဝေ) (မြတ်မင်္ဂလာ ၂၀ဝ၂-ခု နိုဝင်ဘာလ)
ဇီးကုန်းရွာ၊ ထိန်တောကြီး
ဇီးကုန်းရွာ၊ ထိန်တောကြီး