cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သိန်း၊ ဆရာ (မော်ပီ)
ဘဝနိဂုံး
၁။ပေါရာဏဒီပနီကျမ်း(ပထမတွဲ)
၂။ပေါရာဏဒီပနီကျမ်း(ဒုတိယတွဲ)
၃။ဗဟုသုတဟင်းလေးအိုးစာတမ်း
၄။ရှေးဖြစ်စာတမ်း
၅။နှောင်းဖြစ်စာတမ်း
၆။ရှေးဟောင်းရှေးဖြစ်စာတမ်း
၇။ရှေးတံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော်များစာတမ်း
၈။ယျလေးလုံးပုံပြင် (ဒွန်းစဏ္ဍားနှင့်မင်းသမီးညားပုံ)
၁၀။စကားပဒေသာစာတမ်း
၁၁။ထိမ်းမြားမင်္ဂလာပွဲလက်စွဲကျမ်း
၁၂။အရူးလွယ်အိတ်စာတမ်း
၁၃။ဂီတလင်္ကာရဒီပနီကျမ်း
၁၄။ဘုရားသမိုင်းပေါင်းချုပ်
၁၅။နတ်လမ်းညွှန်စာတမ်း
၁၆။ပါးစပ်ရာဇဝင်(ပထမတွဲ)
၁၇။ပါးစပ်ရာဇဝင်(ဒုတိယတွဲ)
၁၈။နန်းမတော်မယ်နု
၁၉။နရစိုးလုလင်ပျို့
၂၀။ပညာယှိ(ရှိ)ကြီးများအကြောင်း
၂၁။မြန်မာဝန်ကြီးမှူးကြီးများ
၂၂။ထွန်းဖေ ဂွန်းမေ ပြဇာတ်တို
၂၃။တောသူမ လင်ပျောက်ရှာပုံတော်
၂၄။တောသား မယားပျောက်ရှာပုံတော်
၂၅။မုခ်အမျိုးမျိုး ပုံပြင်စာတမ်း
၂၆။ဆယ့်နှစ်ရာသီဖွဲ့ပေါင်းချုပ်
၂၇။မင်္ဂလာဆယ်ရပ်
၂၈။မြန်မာ့ဇာတ်ပွဲသဘင်နှင့်မြန်မာပြဇာတ်စာအုပ်များ
၃၀။သူရိယမဂ္ဂဇင်း စသောမဂ္ဂဇင်းများ၌ ရေးသား သော စာပေလက်ရာဆောင်းပါးများ
၃၁။သုသောဓိတမဟာရာဇဝင်တော်ကြီး (ဆရာဉာဏ်၊ဆရာဘီ တို့နှင့်တွဲဖက် ရေးသားတည်းဖြတ်သည်။) တို့ဖြစ်သည်။
သိန်း၊ မော်ပီဆရာ (မြန်မာ ၁၂၂၃-၁၃ဝ၃)
မော်ပီဆရာသိန်းသည် မှော်ဘီခရိုင်၊ (ယခင် အင်းစိန်ခရိုင်) မှော်ဘီမြို့နယ် မင်းရွာ၌ ၁၂၂၃ခုနှစ် နှောင်းတန်ခူးလဆန်း ၂ ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် အဖဦးရွှေကြူးနှင့်အမိဒေါ်ငွေတို့မှဖွားမြင်ခဲ့လေသည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ဘိုးသိန်းဖြစ်၍ သားချင်းလေး ယောက်ရှိ၍ မောင်ဘိုးသိန်းမှာ ဒုတိယသားဖြစ်သည်။
အမိအဘများမှာဆင်းရဲနွမ်းပါးလှသဖြင့် အဘဖြစ်သူကတောင်သူလယ်လုပ်ဖြင့် ဇနီးသားသမီးတို့ကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရသည်။ နောင်သောအခါ မော်ပီဆရာသိန်းကြီးဟု စာပေလောကတွင်ထင်ရှားကျော်စော လာမည့်မောင်ဘိုးသိန်းကလေးသည် အကိုဖြစ်သူမောင်ဘိုးငြိမ်းနှင့်အတူ ငယ်စဉ်အခါကမင်းရွာ ကန်ကုန်းကျောင်းဆရာတော် ဦးဝဏ္ဏထံတွင် တောင်သူတောင်သားဘာဝ မင်္ဂလသုတ်၊ ရတနာရွှေချိုင့်၊ နမက္ကာရ၊ အတွင်းအောင်ခြင်း၊ အပြင်အောင်ခြင်း၊ ပရိတ်ကြီးစသည်တို့ကိုသင်ကြားခဲ့ရသည်။ ဤသို့ပညာရှာရင်း ဆင်းရဲ နွမ်းပါးလှသောညီအကိုနှစ်ယောက်သည် နွားကျောင်းထမင်းပို့အလုပ်ကို လူငှားခ စပါးပေးဖြင့် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရရှာသည်။ သို့သော် ထိုစဉ်ကပင် မောင်ဘိုးသိန်းကလေးသည်ဝမ်းရေးအတွက် နွားကျောင်းရချိန်၌ပင် ရသမျှသောစာအုပ်စာတမ်းများကို လေ့လာဖတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။
ထိုကမှတစ်စတစ်စ ဆရာကောင်း၊ မားကောင်းများထံ ဆည်းကပ်မှတ်သား၍လည်းကောင်း၊ အားလပ်ခွင့်ရတိုင်း ဒေသန္တရ ဗဟုသုတရှာမှီးရေးအတွက် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်သို့ မပြတ်မလပ်သွားရောက်လှည့်လည်၍လည်းကောင်း၊ ပညာဗဟုသုတကို ရှာဖွေစုဆောင်းခဲ့လေသည်။
အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်တွင်မောင်ဘိုးသိန်းသည် ပဲခူး၊ ဟံသာဝတီ ကြေးတိုင်ရုံးတွင်စာရင်းရေး စာရင်းစစ်အဖြစ်နှင့် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၂၃ နှစ်အရွယ်တွင်မှော်ဘီမြို့အုပ်ရုံးတွင် မြို့စာရေးအဖြစ် အမှုထမ်းပြန်သည်။ အသက် ၃ဝ ခန့်အရွယ် တွင် ဘောလယ်ကျွန်းဘက်သို့ ပညာရှာထွက်ရာတွင် ဘောလယ်ကျွန်း၊ ကျွန်းဦးတိုက်သူကြီး ဦးသိုင်း၊ ဒေါ်လင်းတို့၏သမီး ဒေါ်ငွေနှစ်နှင့် အကြောင်းပါခဲ့သည်။ သားသမီး လေးယောက်ထွန်းကားခဲ့၏။ တစ်ဖန်အသက် ၃၄ နှစ်တွင်မှော်ဘီမြို့အုပ်ရုံးမှပြောင်းပြီးလျှင် ကွမ်းခြံကုန်းမြို့ အုပ်ရုံးတွင်မြို့စာရေးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သေးသည်။ ထိုသို့အစိုးရအမှုကိုထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း လောကီ၊ လောကုတ္တရာ အကျိုးစီးပွားနှင့်စပ်လျဉ်းသော ကျမ်းဂန်တို့ကို သင်အံမှတ်နာ တိုင်းထွာဆင်ခြင်ခြင်း၊ ခဲရာခဲဆစ်များကို ဝိုးဝါးဒွိဟ မရှိရလေအောင် ပညာရှိ ရဟန်းရှင်လူတို့ကို ချဉ်းကပ်ကာဆွေးနွေးမေးမြန်းခြင်းတို့ကိုပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။ အထူးသဖြင့် ငယ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သော အင်းစိန်ရွာမကျောင်း ဆရာတော် ဦးနာရဒကားပညာဗဟုသုတအတွက် ဦးဘိုးသိန်း အထူးဆည်းကပ်အားထားသောပု ဂ္ဂိုလ်ဖြစ်၏။
ဦးဘိုးသိန်းသည် အထုံဝါသနာအလျောက် ပညာရှိရဟန်းရှင်လူအများထံမှ မိမိမှတ်သားဆည်းပူး ခဲ့ရသမျှတို့ကို ဖြန့်ဖြူးဝေငှလိုသဖြင့် ကွမ်းခြံကုန်းမြို့ မြို့အုပ်ရုံးတွင်လုပ်ကိုင်ထမ်းရွက်နေစဉ် ပေါရာဏ ဒီပနီကျမ်းပဌမတွဲကို ၁၂၅ရခုနှစ်တွင် ရေးသားပြုစုပြီးစီးသည်။ ထိုနှစ်အတွင်းအစိုးရလခစားအလုပ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်၍ သာသနာလင်္ကာရ စာတမ်းအလို မိလိန္ဒမင်းကြီး စံနေသော သာဂလပြည်သည်ဇင်းမယ်မြို့ ဟုညွှန်ပြသည်ကို အမှန်အကန်သိလိုရင်းဆန္ဒရှိသဖြင့် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၈ ခုနှစ် အယုဒ္ဓယတိုင်းပြည်၊ ရဟိုင်းမြို့နှင့်လကွန်းမြို့၊ လပုံးမြို့၊ ဇင်းမယ်မြို့၊ မုံးနန်းမြို့၊မုံးတစ်မြို့ဟူသော ယွန်းငါးမြို့နယ်သို့ဒေသန္တရ ဗဟုသုတအဖြစ်ဖြင့် သွားရောက်စုံစမ်းလှည့်ပတ်နေခဲ့သည်။ ထိုသို့ဇင်းမယ်မြို့ဘက်သို့ထွက်ခွာမသွားသေးမီ ဇနီးဒေါ်ငွေနှစ်နှင့်မကြာခဏမသင့်မတင့်ဖြစ်ခဲ့သည်မှအစ ကွာရှင်းခဲ့လေသည်။
ရန်ကုန်မြို့ဟံသာဝတီပုံနှိပ်တိုက်တွင်စာရေးအဖြစ် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၉ ခုနှစ်၌လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ မြန်မာနိုင်ငံကမ္ပည်းကျောက်စာရုံးတွင် ကမ္ပည်းကျောက်စာ အဖတ်အပြန် အရေးအသားတို့ကိုခေတ္တ ခဏမျှဝင်ရောက်သင်ကြားခဲ့၏။ ထိုနောက် ပျဉ်းမနားတွင် လွှစက်သူဌေးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် ဇာတ်ရုပ်စုံသဘင်ပညာသည်တို့အတွက် ဇာတ်လမ်းဇာတ် ထုပ်စသော ကဗျာသီချင်းများကို စာရေး စာဆိုဆရာအဖြစ်နှင့်အစမ်းလုပ်ကိုင်ခဲ့သေးသည်။ ၁၂၆၃ ခုနှစ်တွင်ပညာဗဟုသုတထပ်မံရှာမှီးရေးအတွက် အထက်အောက်မြန်မာနိုင်ငံတစ်လွှား အနှံအပြားသွားရောက်၍ ရှေးဟောင်းစာတမ်းများ၊ ပျို့လင်္ကာရာဇဝင်သမိုင်းများ၊ ကျောက်စာမော်ကွန်း အမှတ်အသားများနှင့် ရှေးပညာရှိတို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိများကို လှည့်လည်ရှာဖွေစုဆောင်းမှတ်သားခဲ့သည်။ ၁၂၆၄ ခုနှစ် တွင် မဟာဗောဓိသတင်းစာကိုစတင်ထုတ်ဝေသည့် စာရေးအဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၂၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၂၆၇ခုနှစ်အထိ ဧရာဝတီစာပုံနှိပ်တိုက်တွင် တိုက်အုပ်အဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့၍ ၁၂၆၈ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မြန်မာပုံနှိပ်တိုက်သို့ ရွှေ့ပြောင်း လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြန်သည်။
ဦးဘိုးသိန်းသည်အသက် ၅ဝ အရွယ်ခန့်တွင် မှော်ဘီမြို့မှ ဆိုင်းဆရာကြီးဆရာချိန်၏ အစ်မ ဒေါ်စိုးကြွယ်နှင့် ထပ်မံအိမ်ထောင်ပြုခဲ့ရာ သားနှစ်ယောက်နှင့် သမီးတစ်ယောက် ထပ်မံထွန်းကားခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ပထမအိမ်ထောင်နည်းတူ ဒုတိယအိမ်ထောင်သည်လည်း မသာမယာဖြစ်ခဲ့ပြန်၍ နောက်ဆုံးတွင် ဇနီးသား သမီးများနှင့်ခွဲခွာရသည့် အခြေသို့ပင် ရောက်သွားခဲ့လေသည်။
ဤသို့သော စိတ်ဆင်းရဲမှုများအကြားမှပင် ဆရာကြီး သည် မှတ်တမ်းနှစ်ဆူ၊ ပညာဗဟုသုတများဖြင့် အထူးပြည့်စုံ သော ကျမ်းပေါင်းများစွာရေးသားပြုစုခဲ့၏။ ထိုကျမ်းတို့တွင် နတ်လမ်းညွှန်။ ပေါရာဏဒီပဏီ၊ ပ၊ဒု။ ဒွန်းစဏ္ဍားနှင့် မင်းသမီးညားပုံ ဝတ္တု။ ပစပ်ရာဇဝင်ပ၊ဒု။ ဗျိုင်းနားစာတမ်း။ ရှေးဖြစ် စာတမ်း။ အရူးလွယ်အိတ်၊ ပ၊ဒု။ ဟင်းလေးအိုး။ နှောင်းဖြစ်စာတမ်း။ ဂီတာလင်္ကာရ။ မြန်မာပညာရှိကြီးများ အကြောင်း။ မြန်မာဝန်ကြီးမှူးကြီးများ။ တောသူမ လင်ပျောက်ရှာပုံ။ တောသားမယားပျောက် ရှာပုံ စသည်တို့ ပါဝင်လေသည်။
ဦးဘိုးသိန်းသည် အသက် ၈ဝ အရွယ် ၁၃ဝ၃ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၁ ရက် (ခရစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဇန္နဝါရီလ ၁ ရက်) နေ့တွင်မှော်ဘီမြို့၌ကွယ်လွန်သည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
လုပ်သား ခန့်အပ်ရေး ဝန်ဆောင်မှု
အလုပ်သမား လိုနေသော အလုပ်ရှင်များနှင့် အလုပ်လိုနေသော အလုပ်သမားများအား ဆက်သွယ်ပေးရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထားသောရုံးကို အလုပ်သမား ဆက်သွယ်ရေးရုံး ဟုခေါ်သည်။ အလုပ်သမားဆက်သွယ်ရေးရုံးများကို မြို့ကြီးများနှင့် အလုပ်ရုံ၊ စက်ရုံများ ရှိသောမြို့များတွင် ဖွင့်လှစ်ထားတတ်ကြသည်။
မြို့ကြီးများတွင်အလုပ်လိုနေသော အလုပ်သမားတစ်ယောက်သည် မည်သည့်ဌာနတွင် မိမိနှင့် သင့်လျော်သော အလုပ်လစ်လပ်နေသည်ကို အလွယ်တကူနှင့် မသိရှိနိုင်ချေ။ အလုပ်သမား ဆက် သွယ်ရေးရုံးကို အားကိုးအားထားပြု၍ ယင်းမှတစ်ဆင့် အလုပ်ရှာသောအခါ လွယ်ကူစွာ အလုပ်ရရှိနိုင်သဖြင့် အလုပ်သမား အလုပ်ရှင် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အကျိုးရှိရကား ထိုရုံးများ ဖွင့်လှစ်ထားခြင်းသည် အလွန်မှ အရေးပါ အရာရောက်လှပေသည်။
အလုပ်သမား ဆက်သွယ်ရေးရုံးများကို အစိုးရက ဖွင့်လှစ် ပေးသည့်အားလျော်စွာ အလုပ်ရှင်လုပ်ငန်း အဖွဲ့များသည် အလုပ်အကိုင် ပေါ်ပေါက်လစ်လပ်ပါက သက်ဆိုင်ရာ အလုပ် သမား ဆက်သွယ်ရေးရုံးများသို့ အကြောင်းကြားရသည်။ ထို နည်းတူ အလုပ်လိုနေသော အလုပ်လက်မဲ့ အလုပ်သမားများက လည်း မိမိတို့၏ ပညာနှင့် အခြားအရည်အချင်းများကို ဖော်ပြ ၍ အလုပ်သမား ဆက်သွယ်ရေးရုံးသို့ ကြိုတင် အမည်တင် သွင်းကာ မှတ်ပုံတင်ထားရပေသည်။ ထိုရုံးများမှ အလုပ်ရှင်၏ လုပ်ငန်းနှင့် အသင့်တော်ဆုံးနှင့် အရည်အချင်း အပြည့်အဝဆုံး ဖြစ်သော အမည်တင်သွင်းထားပြီးသည့် အလုပ်သမားများကို ဦးစားပေး၍ ရွေးချယ်ခြင်း၊ ပညာနှင့်အရည်အချင်းများ တူညီ နေပါက အချိန်စော၍ အမည်တင်သွင်းထားသော အလုပ်သမား များအား ဦးစား ပေး၍ ရွေးချယ်ခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်၍ အလုပ် ဆက်သွယ်ပေးလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၄၆ ခုနှစ်မတိုင်မီက အလုပ်သမား ဆက်သွယ်ရေးရုံး တစ်ရုံးကိုသာ ရန်ကုန်မြို့တွင် အစိုးရက ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်များတွင် အလုပ်သမား ဆက်သွယ်ရေးရုံးကို ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့ များတွင် အစိုးရက ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ် အလုပ် ခန့်ထားမှု ကန့်သတ်ရေး အက်ဥပဒေအရ လုပ်ငန်းများ ထိရောက်အောင်မြင်နိုင်ရန်အတွက် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ အလုပ်သမား ဆက်သွယ်ရေးရုံး ၁၁ ရုံးကို တိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။
အလုပ်လိုနေသော အလုပ်လက်မဲ့ အလုပ်သမားများအား မိမိတို့ အရည်အခြင်းအလျောက် သင့်တော်သော အလုပ် အကိုင်နှင့် လိုအပ်နေသော လုပ်ငန်းဌာနအဖွဲ့များသို့ ထိ ရောက်စွာ ဆက်သွယ်ပေးနိုင်ရန်အတွက် ၁၉၆၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ တော်လှန် ရေးအစိုးရ အလုပ်သမားရေးရာ ညွှန်ကြားရေးဝန်ချုပ်ရုံးမှ အလုပ်အကိုင်နှင့် အလုပ်သမား ရှာဖွေမှု ကြီးကြပ်ရေး ကော် မတီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းပေး ခဲ့သည်။ ယင်းကော်မတီသည် အလုပ်သမားဆက်သွယ်ရေး ရုံးများ၏ လုပ်ငန်းစဉ်များ အောင်မြင်ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ကူညီ ကြပ်မတ်ပေးလျက် ရှိသည်။ ကော်မတီသည် စာရေးစာချီ၊ စက်မှုလက်မှု ကျွမ်းကျင်သူနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ကျွမ်းကျင် သူများကို ရွေးချယ်ရာ၌ လိုအပ်သည့်အခါတိုင်း ရေးဖြေ၊ နှုတ်ဖြေ စာမေးပွဲများကို ကျင်းပပေးလျက် အောင်မြင်သူများ ထဲမှ သင့်တော်သူများကို ရွေးချယ်ပေးပို့လျက် ရှိသည်။ ဤသို့ပေးပို့ပြီး၍ ကျန်ရှိနေသေးသော စာမေးပွဲ အောင်မြင်သူ များကိုလည်း လိုအပ်သော အရည်အချင်းနှင့် ကိုက်ညီပါက ဦးစားပေး၍ ထပ်မံရွေးချယ်ပေးပို့ ဆက်သွယ်ခဲ့လေသည်။ အလုပ်သမား ဆက်သွယ်ရေးရုံးများတွင် မှတ်ပုံတင်ထားကြ သော အလုပ်သမားများသည် ယင်းတို့နှင့် သင့်တော်သော အလုပ်အကိုင်များ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ အခက်အခဲမရှိပဲ အရွေးခံနိုင်ရန်အတွက် အလုပ် သမား ဆက်သွယ်ရေးရုံး စာရင်းတွင် ပါဝင်နိုင်အောက် မှတ်ပုံတင်လက်မှတ်များကို တစ်လတစ်ကြိမ် သွားရောက် လဲလှယ်ခြင်း၊ မကြာခဏ ရုံးသို့ သွားရောက် စုံစမ်းခြင်းများကို ပြုလုပ်ပေးရန် လိုအပ်သည်။ အရည်အချင်း တူညီက အချိန်စော၍ မှတ်ပုံတင်ထားသူများ ကိုလည်းကောင်း၊ အလုပ်ရှင်လိုအပ်သော အရည်အချင်းနှင့် သင့်တော်ပြည့်စုံသူများကိုလည်းကောင်း ဆက်သွယ်ပေးပို့လျက် ရှိရာ အလုပ်တစ်ခုအတွက် အရည်အခြင်း ပြည့်စုံသော်လည်း မှတ်ပုံတင်နောက်ကျနေသော အလုပ်သမားများသည် မိမိတို့ အရည်အချင်းနှင့် ပိုမို သင့်တော်သော အခြားအလုပ်အကိုင်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်အထိ စောင့်ဆိုင်းနေရပေသည်။
အလုပ်အကိုင် ဆက်သွယ်ပေးရေးတွင် တစ်စုံတစ်ခု ချွတ်ယွင်း ချက်တွေ့ရှိပါက မည်သည့် မှတ်ပုံတင် အလုပ်သမား မဆို သက်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမား ဆက်သွယ်ရေးရုံးသို့ လူ ကိုယ်တိုင် သွားရောက်မေးမြန်း စုံစမ်းနိုင်ပေသည်။
ချစ်ကောင်း(ဗိုလ်မှူး)
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင် တဦးဖြစ်သော ကာနယ်ချစ်ကောင်း (ခေါ်) ဗိုလ်မှူးချစ်ကောင်း (ခေါ်) ရဲဘော်စိုးမောင်အား ၁၉၂၀-ခုနှစ်၊ မြင်းခြံခရိုင် လယ်သစ်ရွာတွင် မြေတိုင်းစာရေးကြီး ဦးအုန်းဖေ၊ အမိ ဒေါ်အိတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က မြင်းခြံမြို့ အေဘီအမ်ကျောင်းတွင် စတင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ မန္တလေးဥပစာကောလိပ်မှ ဥပစာ (သိပ္ပံ) အောင်သည်အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ပြည်သူ့အာဏာ ဂျာနယ်
ထို့နောက် ကန္နီစာချုပ်အရ ဗမာ့တပ်မတော်ကို မြန်မာနိုင်ငံ စစ်တပ် (ဘားမားရိုင်ဖယ်) အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့ စည်းသောအခါ ဗိုလ်မှူးချစ်ကောင်းသည် တပ်မတော်တွင် အမှုမထမ်းတော့ဘဲ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ကြွေးကြော်သံ အာဘော်ဖြစ်သော ပြည်သူ့အာဏာ ဂျာနယ် ထုတ်ဝေရေး အတွက် ကိုဗဟိန်းနှင့် အတူ စိုင်းပြင်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့အာဏာ ဂျာနယ် စတင် ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ မေလတွင် အင်းစိန်ခရိုင်၊ ထန်းတပင်မြို့၌ လူထုတန်းစီ လှည့်လည် အင်အားပြပွဲကို ပုလိပ်များက သေနတ်နှင့်ပစ်ရာ လယ်သမားကြီး လေးဦး ထိမှန် သေဆုံးခဲ့ရသောကြောင့် 'ထန်းတပင် သေနတ်ပစ်မှုကြီး' အုံ့ကြွ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဗိုလ်မှူးချစ်ကောင်းသည် အဆိုပါ သေနတ်ပစ်မှုကြီးနှင့် ပတ်သက်၍ ပြည်သူ့အာဏာဂျာနယ်မှနေ၍ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက် ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရမည်းသင်း အရှေ့ဘက်တွင် ရှိသော နန်းစွဲရွာတောင်ပေါ်မှ ရေကို ရမည်းသင်းအထိ ဖောက်ယူနိုင်ရေး စီမံကိန်းတွင် ဒေသဆိုင်ရာပါတီ အဖွဲ့အစည်းပေါင်းစုံနှင့် ပူးပေါင်း၍ တက်တက်ကြွကြွဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
တောခို
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဗမာ ကွန်မြူနစ် ပါတီ တောခိုသော အခါ ဗိုလ်မှူးချစ်ကောင်းသည် ပျဉ်းမနားမှ တဆင့် လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် မကြာမီမှာပင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင် တဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ ပြည်သူ့ တပ်မတော်တွင် နိုင်ငံရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် အစိုးရသည် ဗိုလ်မှူးချစ်ကောင်းအား အရှင် သို့မဟုတ် အသေ ဖမ်းဆီးမိပါက ဆုငွေ ငါးသောင်း ချီးမြှင့်မည် ဖြစ်ကြောင်း ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သည်။
ဖမ်းဆီးခံရ
၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်ပုလိပ်အဖွဲ့၏ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရကာ ပုဒ်မ ၅ ဖြင့် ထိန်းသိမ်းခံရသည်။ ထိန်းသိမ်းခံရစဉ် အတွင်း ခရိုင် တရားသူကြီး ဦးသန်းနွဲ့ရုံးမှ နိုင်ငံတော် သစ္စာဖောက်မှုဖြင့် ရာဇသက်ကြီး ပုဒ်မ ၁၂၂ (၁) အရ သေဒဏ် ကျခံစေရန် အမိန့် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၈ ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် နိုင်ငံတော် သမ္မတကြီး ဦးဝင်းမောင် (မန်းဝင်းမောင်) ၏ လွတ်ငြိမ်း ချမ်းသာခွင့် အမိန့်ဖြင့် ကြိုးဒဏ်မှ လွတ်မြောက်ကာ ထောင်မှ လွတ်မြောက် သွားခဲ့သည်။
ဗိုလ်မှူးချစ်ကောင်းသည် ထောင်ထဲ၌ စုစုပေါင်း ၃ နှစ်နှင့် ၅ လတိတိ ကြာခဲ့သည်။ (ဘားလမ်း အချုပ်ခန်း၌ ၁ နှစ်နီးပါးနှင့် ကြိုးတိုက်ထဲတွင် ၈ လနီးပါး အပါအဝင်) ထို့နောက် ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပုဒ်မ ၅ ဖြင့် ထပ်မံ အဖမ်းခံရပြန်သည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲ ပျက်သွားသော အခါ ဗိုလ်မှူးချစ်ကောင်းသည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ပြန်လည် ဆက်သွယ်ကာ တောခို သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်မှူးချစ်ကောင်း (ခေါ်) ရဲဘော်စိုးမောင်သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ဟင်္သာတခရိုင်၊ လေးမျက်နှာနယ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲတနေရာတွင် ကျဆုံး သွားခဲ့သည်။
မိသားစုဘဝ
ဗိုလ်မှူးချစ်ကောင်းသည် သာယာဝတီခရိုင်၊ စစ်ကွင်းမြို့နေ ဦးသာဖေ၊ ဒေါ်ယုတို့၏ သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်မျိုးညွန့် (မြန်မာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီဝင်) နှင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ကာ သားသမီး သုံးဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ သားသမီးများမှာ စိုးချစ်ထွန်း၊ ခင်မာအေးချစ်၊ ခင်မေထွန်းချစ်တို့ ဖြစ်သည်။
ရေးသားခဲ့သောစာများ
ဗိုလ်မှူး ချစ်ကောင်းသည် ပြည်သူ့အာဏာ ဂျာနယ်၊ အလင်းရောင် သတင်းစဉ်၊ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းနှင့် အခြား စာနယ်ဇင်းများ၌ ၁၉၆၈ ခုနှစ်က Pelican စာအုပ်တိုက်ထုတ် ဂျမန်စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကလော့စ်ဝစ် (Carl Von Clausewitg) (၁၇၈ဝ-၁၈၃၁) ၏ On War စာအုပ်ကို 'စစ်၏ အခြေခံဥပဒေသ' အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုသော်လည်း စာအုပ်အဖြစ် မထုတ်ဝေဖြစ်ခဲ့ချေ။
နောင်ရိုးတိုက်ပွဲ
မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ထင်ရှားလှသည့် တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ တောင်ငူဘုရင် တပင်ရွှေထီးသည် ဟံသာဝတီကို ၃ ကြိမ်မြှောက်လုပ်ကြံပြီး သိမ်းယူရာတွင် မခုခံနိုင်တော့သည့် မွန်မင်း သုရှင်တကာရွတ်ပိသည် မိမိနောက်လိုက်နောက်ပါများကို ခေါ်ဆောင်ပြီး ရေတပ်ဖြင့် မိမိယောက်ဖပြည်စားရှိရာ ပြည်သို့အမြန်ပြေးလေသည်။ သို့သော် ကုန်းမှလိုက်သည့် မွန်ကြည်းတပ်မှာ ရေတပ်ကဲ့သို့ မြန်မြန်မချီတက်နိုင်ပေ။ နောင်ရိုးအရပ်ရောက်လျှင် ချောင်းကိုကူးပြီး တပ်ချ ရပ်နားလေသည်။ ထိုသို့ရပ်နားစဉ်တွင် နောက်မှလိုက်လာသည့် ကျော်ထင်နော်ရထာ(ဘုရင့်နောင်)ဦးစီးသည့် တောင်ငူတပ်များမှီလာပြီး ချောင်းကို ဖြတ်ကူးကာ တောင်ငူ-ဟံသာဝတီ နှစ်ဖက်ပြင်းထန်စွာတိုက်ခိုက်ကြသည်။
နောင်ရိုးအရပ်သို့ရောက်လျှင် တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ရန်သူတပ်၏အင်အားကိုစုံစမ်းစေရာ မွန်တပ်အင်အားမှာ မိမိတပ်ထက်ထက် ကြီးသည်ကို ကျော်ထင်နော်ရထာ သိရလေသည်။ ထိုအခါ နောက်ပါ အမှူးအမတ်တို့က မင်းတရားရွှေထီးတပ် ရောက်သည်အထိစောင့်ပြီး မှ တိုက်သင့်ကြောင်း၊ မိမိတို့၏ လက်ရှိအင်အားဖြင့်တိုက်လျှင် နိုင်ရန်မလွယ်ကူကြောင်းလျှောက်ကြသည်။ ထိုအခါ ကျော်ထင်နော်ရထာက :"စစ်တို့၏သဘောမှာ အင်အားငယ်သည်ကြီးသည်မှာ ပဓာနမဟုတ်၊ သူရသတ္တိနှင့် စစ်ပရိယာယ်သာ ပဓာနဖြစ်သည်" ဟုဆိုကာ ချောင်းကိုကူးရန်စီစဉ်စေသည်။
ထိုစဉ် နောက်မှ တပင်ရွှေထီး၏ မြင်းသည်တော်များရောက်လာပြီး
ထိုနောက် ချောင်းတစ်ဖက်ကမ်းသို့ကူးပြီး ရောက်လျှင် ဖောင်များအားလုံးကိုဖျက်စေသည်။ ထိုအခါ မှူးမတ်တို့က :"အရှင်သည်..စစ်ကိုမတိုက်ရသေးမှီကပင် အောင်မြင်လေပြီး ဟု မင်းတရားထံလျှောက်စေသည်။ ယခုလည်း ဖောင်ပန်းတို့ကို ဖျက်စေသည်။ အကယ်လို့များ စစ်ရေးမလှဘဲ ရှုံးနှိမ့်လျှင် အားကိုးအားထားပြုပြီး ပြေးရန် ဖောင်များကိုထားစေလိုသည်" ဟု လျှောက်ကြသည်။
ထိုအခါကျော်ထင်နော်ရထာက "ဖောင်တို့ကို မဖျက်လျှင် အနည်းငယ်စစ်ရေးမလှသည်တွေ့လျှင် နောက်သို့ချဉ်းလှည့်ပြေးရန် စဉ်းစားကြလိမ့်မည်။ ဖောင်တို့ကိုဖျက်မှသာ ရှေ့မှရန်သူကို နောက်မှရေဘေးဟူသောအသိဖြင့် ယတိပြတ်အနိုင်တိုက်ရန် စိတ်ရှိကြမည်။ မင်းတရားကြီးထံ လျှောက်စေသည်မှာလည်း စစ်ကိုအနိုင်တိုက်ရန်ဖြစ်ပြီး ရှုံးပြီး သေကြလျှင် အပြစ်တင်ရန် မတတ်နိုင်တော့။ သေသောသူကို အဘယ်သို့ အပြစ်တင်နိုင်မည်နည်း" ဟုဆိုကာ ဖျက်စေပြီး စစ်ကိုတိုက်စေသည်။
ကျော်ထင်နော်ရထာသည် တိုက်ခိုက်ရန်အတွက် ဒွိဇာဓိပဗျူဟာဖြင့်တိုက်ရန်ဆုံးဖြတ်သည်။
တိုက်ပွဲစသည်နှင့် တောင်ငူတပ်သည်မွန်တပ်တို့ကို တဟုန်ထိုးတိုက်ခိုက်သည်။ အထင်သေးကာ ပေါ့လျော့နေသည့် မွန်တပ်ကြီးမှာ အမှန်တကယ် ရင်ဆိုင်ရာတွင် တောင်ငူတပ်၏ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံတိုက်ခိုက်မှုကို ခံရသဖြင့် အပျက်အစီးများလေသည်။ ဗညားဒလ ဆင်ပေါ်မှဆင်းကာ မြင်းဖြင့် ပြည်သို့ပြေးရသည်။ ကျန် စစ်သူကြီး မင်းရဲအောင်နိုင်မှာ ဆင်ထက်မှာပင် ကျဆုံးသည်။ နောက်တစ်ရက် တပင်ရွှေထီးရောက်သော် ဖမ်းဆီးမိသည့် ဆင်မြင်းလူသုံ့ပန်းအများကို ဆက်သရာ ကျေနပ်လွန်းလှသဖြင့် ဘုရင့်နောင် ဟူသောဘွဲ့ကိုပေးပြီး လှိုင်မြို့ကိုထပ်တိုးစားစေသည်။
ကဏ္ဍ:သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ်
အိန္ဒိယဒေါင်း
အိန္ဒိယဒေါင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒေါင်း
ရွှေနန်းချောင်းရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
ရွှေနန်းချောင်းရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ
ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ကာဇက်စတန် သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အလယ်အာရှ နှင့် အရှေ့ဥရောပတွင် တည်ရှိကာ အာရှ နှင့် ဥရောပ တိုက်နှစ်ခုစလုံးတွင် တည်ရှိသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နဝမမြောက် အကြီးဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ နယ်မြေ ၂,၇၂၇,၃၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၁,၀၅၃,၀၀၀) သည် အနောက်ဥရောပ ထက်ပင် ပို၍ ကျယ်ပြန့်သည်။
အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှာ ရုရှားနိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ကာဂျစ်စတန်နိုင်ငံ၊ ဥဇဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံနှင့် တာ့ခ်မင်နစ္စတန်နိုင်ငံများ ဖြစ်သည်။ ကက်စပီယန်ပင်လယ်နှင့်လည်း ထိစပ်နေသည်။ မြို့တော်မှာ အက်စ်တာနာ ဖြစ်သည်။ ယခင်မြို့တော်ဖြစ်သော အာမာတီမြို့ မှ ၁၉၉၇ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့သည်။
ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ တည်ရှိရာနယ်မြေတွင် ရှေးအခါက နောမက် (ခေါ်)  နေရာအတည်တကျမရှိ လှည့်လည်သွားလာနေသော လူမျိုးစုများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းမှာ ၁၃ရာစု ရောက်သော် ပြောင်းလဲသွားလေသည်။ မွန်ဂိုဘုရင် ဂျင်ဂစ်ခန်က ဤဒေသကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။
၁၆ရာစုအရောက်တွင် ကာဇက်လူမျိုးများသည် သီးခြားလူမျိုးစုများအဖြစ် ထင်ရှား လာပြီး ကာဇက်စတက်ပ်မြက်ခင်းပြင်ကို နယ်မြေသုံးခုအဖြစ် ပိုင်းခြား ကာ အုပ်ချုပ်လေသည်။ ၁၈ရာစုအတွင်း ရုရှားလူမျိုးများသည် ကာဇက်စတက်ပ် မြက်ခင်းပြင်များကို စတင်ကျူးကျော်လာပြီး ၁၉ရာစုအလယ် ပိုင်းရောက်သော် ကာဇက်စတန်သည် ရုရှားအင်ပိုင်ယာ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၆ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာသည်။
၁၉၉၁ခုနှစ်၊ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲချိန်တွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိသည်။ လက်ရှိသမ္မတဖြစ်သူ နျူဆူလ်တန် နာဇာဘာယာဗ့် သည် ၁၉၉၁ခုနှစ်ကတည်း ကပင် တိုင်းပြည်၏ခေါင်းဆောင် ဖြစ်နေသည်။
လူဦးရေ ၁၇.၇သန်း ရှိသည်။ လူမျိုးပေါင်း ၁၃၁မျိုး ရှိရာ ကာဇက်၊ ရုရှား၊ ယူကရိန်း၊ ဂျာမန်၊ ဥဇဘက်၊ တာတာနှင့် ဝီဂါ လူမျိုးများ ပါဝင်သည်။ လူဦးရေ၏ ၆၃% မှာ ကာဇက်လူမျိုး များ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၇၀% က အစ္စလာမ်ဘာသာ ကိုးကွယ်သည်။ ၂၆% မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသော ကာဇက်လူမျိုးများ
အဘ့်လိုင်ခန်း (၁၇၁၁ခုနှစ်မှ ၁၇၈၁ခုနှစ်အထိ စိုးစံသွားသော ကာဇက်ဘုရင်)
ကိုးကား
မှတ်ချက်များ
ကိုးကားများ
ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်
ရန်ကုန် နည်းပညာ တက္ကသိုလ် (Yangon Technological University; အတိုကောက် YTU) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ကြို့ကုန်းတွင် တည်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ၏ ပထမဆုံး အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အင်ဂျင်နီယာဌာနခွဲအဖြစ် ၁၉၂၄ ခုနှစ် တွင် စတင် အခြေပြုခဲ့ရာမှ ရန်ကုန်အင်ဂျင်နီယာတက္ကသိုလ် (Rangoon Institute of Technology - RIT) တစ်ဖြစ်လဲ YTU အဖြစ် လူသိများ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ၎င်းတက္ကသိုလ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစောဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံး နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ နည်းပညာ တက္ကသိုလ်များအနက် လက်ရွေးစင် နည်းပညာ တက္ကသိုလ် တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတက္ကသိုလ်တွင် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့၊ အင်ဂျင်နီယာ ဘွဲ့လွန် နှင့် ဒေါက်တာဘွဲ့ သင်တန်းများအား အင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာနယ်ပယ် အသီးသီးအတွက် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနေပြီး နယ်ပယ်အသီးသီး၌ ပျမ်းမျှခန့်မှန်း ကျောင်းသား/ကျောင်းသူ အရေအတွက် အယောက် ၈၀၀၀ ခန့်တက်ရောက် ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။
ရိုးဂွရွာ၊ ကတိုက်
ရိုးဂွရွာ၊ ကတိုက်
ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်
ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် အာဆီယံတက္ကသိုလ်များကွန်ယက်၊ အရှေ့တောင်အာရှအင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကွန်ယက်(AUN/SEED-Net) နှင့် မဲခေါင်ဒေသ ပညာရေးနှင့် သုတေသန ကွန်ယက် (GMSARN) တို့၏ အဖွဲ့ဝင် တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ရန်ကုန် နည်းပညာ တက္ကသိုလ်ပေါက်ဖွားရာ မူလအရင်းအမြစ်မှာ ဗြိတိသျှကိုလိုနီ လက်အောက်ခံ ဘဝ ၁၉၂၄ ခုနှစ်၌ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အင်ဂျင်နီယာဌာနခွဲ မှ စတင်ဆင်းသက်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မူလအစတွင် ၎င်းဌာနခွဲမှာ ရန်ကုန်မြို့ဆင်ခြေဖုံးရှိ ရန်ကုန် အထွေထွေရောဂါကု ဆေးရုံကြီး၏ အဆောင်ခွဲအဖြစ်တည်ရှိခဲ့ပြီး ဆရာနှစ်ယောက်၊ ကျောင်းသား ၁၇ ဦးဖြင့် စတင်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဘီအိုစီ ဓာတ်သတ္ထုရှာဖွေရေးနှင့် အင်ဂျင်နီယာကောလိပ် အဆောက်အအုံ အမည်ဖြင့် သီးခြားခွဲထွက်လာခဲ့ပြီး စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်နှင့် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ် ထပ်မံပေါင်းစပ်သည့် ၁၉၃၈ ခုနှစ် ထိ မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်တစ်ခုတည်းသာ သင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်၌ ကောလိပ်မှ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ အင်ဂျင်နီယာ မဟာဌာန အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ကောလိပ်၌ ဓာတ်သတ္ထုရှာဖွေရေး၊ ဓာတုနည်းပညာ၊ သတ္ထုဗေဒပညာရပ်နှင့် ဗိသုကာပညာရပ်များအား ထပ်မံဖြည့်သွင်း သင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ချည်မျှင်နှင့်အထည်အလိပ် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်ကိုပါ ထပ်မံပေါင်းစည်းသင်ကြားနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ကောလိပ်အဆင့်မှ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ဗမာ့ အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ် (ဘီအိုင်တီ) အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ရုရှားနိုင်ငံမှ တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည့် လက်ရှိတည်ရာ ကြို့ကုန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ်အမည်မှ ရန်ကုန် အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ် (RIT)အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်မှ ကင်းလွတ်၍ သီးခြားရပ်တည်သော တက္ကသိုလ်တစ်ခုအဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန် အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ် (RIT) အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း ယခင်က အပ်နှင်းခဲ့သည့် သိပ္ပံဘွဲ့ ( အင်ဂျင်နီယာ ) နှင့် မဟာသိပ္ပံဘွဲ့ ( အင်ဂျင်နီယာ) အစား အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့နှင့် မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ဟူ၍ ဘွဲ့အမည်များ ပြောင်းလဲအပ်နှင်း ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်မှ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့နှင့် မဟာအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့များအား ပညာရပ်နယ်ပယ် ၁၁ ခုအတွက် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနေပြီး ဒေါက်တာဘွဲ့သင်တန်းများအား ၁၉၉၇ ခုနှစ်၌ ထပ်မံဖြည့်သွင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန် အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ် (YIT) အဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာလက်အောက်သို့ ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်၏ အမည်အား ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (YTU) အဖြစ်ထပ်မံပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းပရဝုဏ်အား လက်ရှိတည်နေရာ ကြို့ကုန်းမှ အနောက်ဘက် ခြောက်မိုင်အကွာ လှိုင်သာယာ သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် မန္တလေးနည်းပညာတက္ကသိုလ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် အချိန်မတိုင်မီအထိ ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် အင်ဂျင်နီယာဒီပလိုမာလက်မှတ် အတွက် နှစ်နှစ်တာ သင်ကြားရသော နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ အစိုးရနည်းပညာ ကောလိပ် (GTIs) များကြားမှ တစ်ကျောင်းတည်းသော အင်ဂျင်နီယာ တက္ကသိုလ်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၉၇ မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ အခြေအနေအမျိုးမျိုးကြောင့် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသားများကို လက်ခံခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ အချို့သော ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကိုသာ ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ကြိုသင်တန်းများကို Center of Excellence (COE) ဟုခေါ်ဆိုသော စီမံကိန်းနှင့် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ဘွဲ့ကြိုအင်ဂျင်နီယာနှင့်ဗိသုကာ ခြောက်နှစ်သင်တန်းများကို အထူးပြုဘာသာရပ် ၁၂ရပ် နှင့် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများဖြစ်သည့် ဒီပလိုမာ၊ မဟာနှင့် ပါရဂူများကိုလည်း အထူးပြုဘာသာရပ်အမျိုးမျိုးအတွက် ဖွင့်လှစ်သင်ကြားလျက်ရှိသည်။ သင်တန်းစုစုပေါင်း ၇၈ခု ရှိသည်။
အခြားသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်များ နိုင်ငံနှင့်အဝှမ်း အမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်လာခဲ့သော်လည်း ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းတက္ကသိုလ် တစ်ခုအဖြစ် ယနေ့ထက်တိုင် ရပ်တည်နိုင်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားမှုများအတွက် အဓိကကျသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။
ရည်ရွယ်ချက်
ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ရခြင်း ရည်ရွယ်ချက်မှာ အောက်ဖော်ပြပါ အချက်ကြီးများ ကြောင့် ဖြစ်သည်။
သင်ကြားမှုစနစ်
ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် ဌာနခွဲပေါင်း ၁၈ ခုရှိပြီး ၎င်းဌာနများ၏ အမည်များမှာ - မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဌာန၊ စက်မှုအင်ဂျင်နီယာဌာန၊ လျှပ်စစ်စွမ်းအား အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ အီလက်ထရောနစ် အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ စက်မှုလျှပ်စစ် အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ဓာတုအင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ချည်မျှင်နှင့် အထည်အလိပ် အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ဓာတ်သတ္ထုတူးဖော်ရေး အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ရေနံအင်ဂျင်နီယာဌာန၊ သတ္ထုဗေဒ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ဇီဝနည်းပညာ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ဗိသုကာဌာန၊ ဘူမိဗေဒ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ရူပဗေဒ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ဓာတုဗေဒ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ သင်္ချာ အင်ဂျင်နီယာဌာန နှင့် ဘာသာစကားဌာနများ ဖြစ်ကြသည်။
ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် အချိန်ပြည့် အင်ဂျင်နီယာ သင်တန်းများ တက်ရောက်သင်ကြားနေသော ကျောင်းသားများ ရှိသကဲ့သို့ တက္ကသိုလ်မှ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားသော အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သင်တန်းများသို့ အချိန်ပိုင်းအလိုက် တက်ရောက်သင်ကြားနေသောကျောင်းသား ၂၀၀၀ ကျော်လည်း ရှိသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အတွင်း ကျောင်းသားပေါင်း ၁၁၀၀၀ ခန့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ ၅၀% ကျော်မှာ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၀% မှာ ဘွဲ့လွန် အင်ဂျင်နီယာ အဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ၄.၅%မှာ ဘွဲ့လွန်ဒီပလိုမာ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၃၂.၅% မှာ ဘွဲ့ကြိုဒီပလိုမာ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၂.၄%မှာ ဒေါက်တာဘွဲ့ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း အသီးသီး တက်ရောက် ရရှိခဲ့ကြသည်။
ဘွဲ့လွန်သင်တန်း
၂၀၀၇-၂၀၀၈ ပညာသင်နှစ်တွင် တက္ကသိုလ်၌ တက်ရောက် ပညာသင်ကြားနေသော ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား ၃၂၂ ယောက်ရှိသည်။
ဘွဲ့ကြိုဒီပလိုမာ
ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် မှ တစ်နှစ်တာ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးနေသည့် အင်ဂျင်နီယာ ဒီပလိုမာ သင်တန်းများလည်း ရှိနေပြီး ၎င်းတို့မှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ကျောင်းပရဝုဏ်
တက္ကသိုလ် ပရဝုဏ်သည် ရန်ကုန်-အင်းစိန်လမ်းမပေါ် ကြို့ကုန်းအနီးတွင် တည်ရှိပြီး ၁၃၈.၅ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။
တက္ကသိုလ်ပရဝုဏ်အား ၁၉၅၈ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၆၁ ခုနှစ်အတွင်း ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု(ရုရှားနိုင်ငံ)မှ တည်ဆောက်ပေးခဲ့ပြီး ပင်မအဆောက်အအုံ ( ၈ ) ခုနှင့် ၎င်းတို့အား အမိုးပါ လျှောက်လမ်းများဖြင့် သွယ်ဆက်ပေးထားသည်။  ပင်မဆောင်နှင့် စီမံကွပ်ကဲမှုဌာနသည် ပင်မဆောင်(၁)တွင် တည်ရှိပြီး အဆောင်အမှတ် (၅-၈) မှာ ဗိသုကာကျောင်းနှင့် စမ်းသပ်အလုပ်ရုံဆောင်များ ဖြစ်သည်။ ကျောင်းပရဝုဏ်အတွင်း၌  ဝန်ထမ်းအိမ်ရာများ၊ စားသောက်ခန်းမကြီး၊ Bookshop၊ ဆေးခန်း၊ ဘောလုံးကွင်း၊ စားသောက်ဆိုင်နှင့် ကားရပ်နားရန် နေရာများလည်း ပါရှိသည်။ ကျောင်းသားများအဆောင်မှာ ကျောင်းပရဝုဏ်၏ အနောက်ဘက်အရပ်တွင် တည်ရှိပြီး၊ (အေ မှ ဂျီ) စုစုပေါင်း ၇ ဆောင်တည်ရှိသည်။ ယခုအခါ အဆောင် အေ၊ ဘီ နှင့် စီ ကို အမျိုးသမီးအဆောင်အဖြစ်ထားရှိပြီး အဆောင် ဒီ၊ အီး  နှင့် အက်ဖ် ကို အမျိုးသားအဆောင် အဖြစ်ထားရှိသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုမှ ပေးပို့ခဲ့သော စက်မှုတက္ကသိုလ်၏ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှ မူရင်းဆွဲပုံများကို ဗိသုကာကျောင်းသားများအသင်းမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ တဆက်တည်းအနေဖြင့်တက္ကသိုလ်ပရဝုဏ်အတွင်းရှိ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းများနှင့် နေရာ (၉)ခုအား တက္ကသိုလ်၏အမွေအနှစ်များအဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ထုတ်ပြန်ထားသည်။ တက္ကသိုလ်ရေရှည်တည်တံ့ရေးလုပ်ငန်းများကို YTU Campus Master Plan ဖြင့်အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ထားသည်။
ကျောင်းသားဟောင်းများ
ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်ထိ တစ်ခုတည်းသော စီနီယာ တက္ကသိုလ်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီနီယာ အင်ဂျင်နီယာအများစုမှာလည်း ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ် - RIT/YTU ဆင်းများသာ ဖြစ်ကြသည်။ အင်ဂျင်နီယာ ကျောင်းသားဟောင်း အများစုမှာ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းနှင့် ဘွဲ့လွန့်ပညာရပ်များ ဆည်းပူးနိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ ရောက်ရှိနေကြပြီး အထူးသဖြင့် စင်ကာပူနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ တို့တွင် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာရပ်ဖြင့် ရပ်တည်နေထိုင်ကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
လက်ရှိတက်ရောက်နေသော ကျောင်းသားအရေအတွက်
ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် လက်ရှိ (၂၀၁၁) ခုနှစ်ထိ တက်ရောက်နေသော ကျောင်းသား အရေအတွက်မှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကျိုခြင်း
ကျိုခြင်း အရည်တစ်မျိုးမျိုးကို အငွေ့ပျံစေရန် အပူပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ဆေးဝါးဖော်စပ်ရာတွင် ဤချက်ပြုတ်နည်းကို အထူးအလေးပေး အသုံးများကြသည်။ မီးအပူရှိန်မှန်မှန်ဖြင့် ကြာမြင့်အောင် တိုးတည်ထားသည့် နည်းမျိုးဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ဆေးဝါးအဖြစ် အသုံးပြုသော သစ်မြစ်၊ သစ်ရွက်၊ သစ်ခေါက်၊ သစ်ဥ စသည်တို့တွင် ပါရှိသည့် ဓာတ်သဘာဝများကို ထုတ်ယူရာတွင် ဤကဲ့သို့ မီးဖိုပေါ် ၌ ကြာမြင့်အောင် မီးရှိန်နည်းနည်းဖြင့် ထားခြင်းကို ဆေးကျိုသည်ဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ရေနွေးကိုလည်းကျိုသည်ဟုပင်သုံးနှုန်းသည်။
ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်
ဘွဲ့ရကျောင်းသား/ကျောင်းသူအရေအတွက်
ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ ၁၉၂၇ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ကြား အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ အပ်နှင်းနိုင်ခဲ့သူများ အရေအတွက်မှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ဒေါင်းပြင်ရွာ၊ ကြက်စားချောင်
ဒေါင်းပြင်ရွာ၊ ကြက်စားချောင်
ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်
ဘွဲ့ရကျောင်းသား/ကျောင်းသူအရေအတွက်
ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ယခုထိ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ အပ်နှင်းနိုင်ခဲ့သူများ အရေအတွက်မှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတကာ ဆက်နွယ်ပေါင်းစည်းမှု
ရန်ကုန်နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် အာဆီယံတက္ကသိုလ်များကွန်ယက်၊ အရှေ့တောင်အာရှအင်ဂျင်နီယာ နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကွန်ယက်(AUN/SEED-Net) နှင့် မဲခေါင်ဒေသ ပညာရေးနှင့် သုတေသန ကွန်ယက် (GMSARN) တို့၏ အဖွဲ့ဝင် တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပညာရေးကွန်ယက် အနေဖြင့် အခြားသော နိုင်ငံတကာ တက္ကသိုလ်များဖြစ်သည့် ကာစရူးလ် တက္ကသိုလ် (ဂျာမဏီ)၊ ရှီဘရာ နည်းပညာ တက္ကသိုလ် (ဂျပန်)၊ အာရှနည်းပညာတက္ကသိုလ် (ထိုင်း) နှင့် မေဖလောဝ် နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ထိုင်း) တို့နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။
ကျိုခြင်း
နည်းလမ်း
စားစရာကို ရေအေး (သို့) ရေပူထဲထည့်ပြီး ရေကျိုက်ကျိုက်ဆူစေရန် မီးရှိန်များများဖြင့် ချက်ပြုတ်နည်းဖြစ်သည်။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို အလုံးလိုက်ပြုတ်လေ့ရှိပြီး ပဲမျိုးစုံကိုလည်း ပြုတ်ကြသည်။ မျှစ်ပြုတ်၊ ဆန်ပြုတ် စသည်တို့ကိုကိုလည်း ဤနည်းအတိုင်းပြုတ်သည်။ ဤနည်းကို မူတည်၍ ချဉ်ရည်ဟင်း၊ ဟင်းချို၊ စွပ်ပြုတ်၊ ငါးရေချို စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးသော ချက်ပြုတ်နည်းများ ဖြစ်လာရသည်။
အုံးပင်စုရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
အုံးပင်စုရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
ဘော်ဒလီရွာ
ဘော်ဒလီရွာ
အလုပ်သမားသမဂ္ဂ
စက်မှုလက်မှု ထွန်းကားလျက်ရှိသော နိုင်ငံတိုင်းလိုလို၌ပင် အလုပ်သမားသမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်းများ ရှိကြသည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းများသည် ၁၉ ရာစု နှင့် ၂ဝ ရာစုတို့တွင် အထူးခေတ်စားလာကြသည်။ လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ရပ်တွင် လုပ်ကိုင်နေကြသော အလုပ်သမားများသည် မိမိတို့ ဘဝတူချင်းစည်းရုံးကာ အကျိုးတူ ခံစားခွင့်များကို လှုံ့ဆော် အားပေးရန်နှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြသည့်အလျောက် ထိုအဖွဲ့အစည်း သမဂ္ဂများသည် အလယ်ခေတ်တစ်လျှောက် ထွန်းကားခဲ့ကြသော လုပ်ငန်းဘုံ အသင်းများမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာကြသည်ဟု အချို့က ယူဆလိုကြသည်။ သို့ရာတွင် အလုပ်သမားသမဂ္ဂ ဖွဲ့စည်းခြင်းစနစ်မှာ ခေတ်သစ် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရပ်များ၏ အခြေအနေတို့ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာရခြင်းဖြစ်ပြီးလျှင် အရင်းရှင်စနစ်က ထိုသမဂ္ဂများ ပေါ်ပေါက်လာရေးကို ဖန်တီးပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
ထိုသမဂ္ဂများသည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွင် အလုပ်သမား များ၏ အခွင့်အရေးရရှိမှုနှင့် အလုပ်သမားများ၏ အဆင့် အတန်း မြင့်တက်မှုတို့ကို အဓိကထားကာ ဆောင်ရွက်နေကြ သည့်အားလျော်စွာ တဖြည်းဖြည်း အင်အားကြီးမားသော အဖွဲ့ အစည်းများ ဖြစ်လာကြသည်။ လုပ်ခတွင်ဖြစ်စေ၊ လုပ်ခင်း ကိုင်ခင်း အခြေအနေ များတွင်ဖြစ်စေ စုပေါင်းစည်းလုံးကာ အရေးဆိုကြခြင်း၊ သပိတ်မှောက်ကြခြင်း စသော သမဂ္ဂတို့၏ လက်နက်များသည် တစ်ခါတစ်ရံ အလုပ်ရှင်တို့အား အထူးပင် ထိရောက် စူးရှတတ်သည်ကို တွေ့ရှိရပေသည်။
၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းရေး အက်ဥပဒေများကို ဖျက်သိမ်း လိုက်သည်မှစ၍ အလုပ်သမားသမဂ္ဂလုပ်ငန်း များသည် အထူး တိုးတက်လာခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း၊ ရက်ကန်း လုပ်ငန်း၊ သံမဏိလုပ်ငန်း၊ ကျောက်မီးသွေးတွင်းလုပ်ငန်းနှင့် အဆောက်အအုံဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းတို့တွင် သမဂ္ဂများ၏အင်အား မှာ အကောင်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းနှင့် အခြားလုပ်ငန်းသစ်တို့ဘက်တွင်မူ များစွာ မဖွံ့ဖြိုး ခဲ့ကြချေ။
သမဂ္ဂလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် နည်းလမ်း နှစ်ရပ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသညင်။ ယင်းတို့မှာ စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းဘက်ဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ပုံစံစနစ်နှင့် လုပ်ခင်းကိုင်ခင်း အခြေအနေဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်မှုတို့တွင် စည်းရုံးပြီးသော အလုပ် သမားအင်အားစုများသည် အခွင့်အရေး ပိုမို ရရှိရမည်ဟူသော အချက်နှင့် အဓိကဖြစ်သော လုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ် ရမည်ဟူသော အချက်တို့ပင် ဖြစ်ကြလေသည်။ ယခုအခါ သမဂ္ဂများ၏ တောင်းဆိုချက်တစ်ရပ်ဖြစ်သည့် အုပ်ချုပ်မှုဘက်တွင် အခွင့်အရေး ပိုပေးရမည် ဟူသည့် အချက် နှင့်စပ်လျဉ်း၍ အခွင့်အလမ်းပေးမှုကို ရရှိပြီဖြစ်သော်လည်း လုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ရေးမှာမူ နိုင်ငံရေးသက် သက်နှင့်ဆိုင်သော ပြဿနာတစ်ရပ်အဖြစ်နှင့်သာ ရှိနေချေ သေးသည်။ သို့အားလျော်စွာ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများသည် ယင်းသို့ မျိုးစေ့ချကာ တည်ဆောက်ခဲ့သော လေဘာပါတီ အလုပ်သမား အဖွဲ့ကြီးနှင့် ပူးပေါင်းလျက် ထိုပြဿနာကို နိုင်ငံရေး နည်းလမ်းများဖြင့် ဖြေရှင်းရန် ကြိုးပမ်း၍ နေကြ လေသည်။
အလုပ်သမားသမဂ္ဂများသည် အထက်ပါလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားသော လုပ်ငန်းများကိုလည်း ဆောင်ရွက် ကြရသေး၏။ အလုပ်အကိုင်မရှိသော သမဂ္ဂဝင်များအား အလုပ်လက်မဲ့ ထောက်ပံ့ကြေးများပေးခြင်း၊ သပိတ် လက်နက်စွဲကိုင်ကြသော သပိတ်သမားများအား စောင့်ရှောက်ကျွေးမွေးရခြင်းစသော လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ သမဂ္ဂများ၏ အခြား ဆောင်ရွက်ဖွယ်များပင် ဖြစ်ကြပေသည်။
ကနစုပင်ရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
ကနစုပင်ရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
အထက်ရွာ
အထက်ရွာ
ကြော်ခြင်း
ကြော်ခြင်းသည် ဆီအနည်းငယ်တွင် အစားအစာများကို မျက်နှာပြင်တစ်ဖက်စီ၌ ရွှေရောင်ရသည်အထိ ချက်ပြုတ်ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ မီးရှိန်မပြင်းလွန်းစေရပါ။ မီးပြင်းလွန်းပါက အပေါ်ယံသာ ကျွမ်းသွားပြီး အတွင်းသားများ မကျက်တတ်ပါ။ အာလူးကြော်၊ ကြက်ကြော်၊ ဘယာကြော်၊ ပုဇွန်ကြော်၊ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
မင်းဝံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော
မင်းဝံတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောသည် စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၅.၈၈ စတုရန်းကီလိုမီတာကျယ်ဝန်းပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် စတင်၍ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
တည်နေရာ
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၂°၀၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၅၇' စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ
ခြောက်သွေ့တောအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ ချေ(ဂျီ)၊ ဒရယ်များ ကျက်စားနေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ကြော်နှပ်နှပ်ခြင်း
ကြော်နှပ်⁠နှပ်ခြင်း (Frying and braising) သည် အသား၊ ငါးများကို ဆီပူတွင် နီရောင်သန်းအောင် ကြော်ပြီး နှပ်ချက်ချက်နည်းအတိုင်း ချက်ပြုတ်ခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
ကျီးပင်ရိုးရွာ၊ ဆင်တာ
ကျီးပင်ရိုးရွာ၊ ဆင်တာ
ဘဝင်းစုရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
ဘဝင်းစုရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
တောရှည် (အရှေ့)ရွာ၊ ကညင်ကောက်
တောရှည် (အရှေ့)ရွာ၊ ကညင်ကောက်
ချက်ပြုတ်ခြင်း
ချက်ပြုတ်ခြင်း (Cooking) သည် အစားအစာ အစိမ်းများ၏ ခက်မာမှုကို လွယ်ကူစွာ ဝါးမြိုနိုင်၍ အစာကြေစေနိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သလို ပြုပြင်ဖန်တီးပြီး မီး(သို့) အခြားအပူရှိန်များဖြင့် နူးညံ့ပျော့ပြောင်းအောင် ပြုလုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ချက်ပြုတ်ခြင်း နည်းစနစ်များနှင့် ပါဝင်ပစ္စည်းများသည် ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်း အမျိုးမျိုး ကွဲပြားခြားနားကြသည်။
အမုန်းစကားပြောခြင်း
thumb|အမုန်းစကားဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှု၏ ဆောင်ပုဒ်ဖြင့် ပိုလန်နိုင်ငံရှိ SIM ကတ်သည် "စကားများ ပါဝါရှိ၊ ပညာရှိရှိသုံးပါ" အမုန်းတရား ပြောခြင်းသည် ဥပဒေနှင့် မညီညွတ်ဘဲ လူတစ်ဦး သို့မဟုတ် လူတစ်စုအပေါ် ခွဲခြားဆက်ဆံ၍ လူဆိုးဇာတ်သွင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပဒေအရ အမုန်းတရားပြောခြင်းသည် စကားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်အမူအယာအရ ဖြစ်စေ၊ စာအရေးအသားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ပုံပြသခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ အဖွဲအစည်း သို့မဟုတ် လူတစ်ဦးကို ဥပဒေပြင်ပမှ တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဥပမာ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာနမှနေ၍ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် မကောင်းကြောင်းကို အပါတ်စဉ် ထုတ်ဝေခြင်းသည် ဥပမာ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဝမ့်စောက်ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ဝမ့်စောက်ရွာ (Wantsawk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ကုန်းယောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၀၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းယောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၃ ဦး၊ မ ၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချီဝေရွာ
ချီဝေရွာ
ကျွန်းချောင်းရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
ကျွန်းချောင်းရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
ကုန်းတန်းကြီးရွာ၊ ကြိမ်ကုန်းကြီး
ကုန်းတန်းကြီးရွာ၊ ကြိမ်ကုန်းကြီး
မြင်းကြမ်းရွာ
မြင်းကြမ်းရွာ
အလုပ်ရုံ
အလုပ်ရုံဟူရာ၌ ကုန်စည်တို့ကို ပြုပြင်ထုတ်လုပ်သည့် အဆောက်အအုံကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ရှေးကျသော အလုပ်ရုံတို့မှာ များသောအားဖြင့် ညစ်ပေးမည်းမှောင် ကျပ်ခိုးရောင်ထနေသော အမြင်ဆိုးလှသည့် အဆောက်အအုံများသာ ဖြစ်လေသည်။ သို့ရာတွင် ခေတ်ကာလ အားလျော်စွာ တိုးတက်လာ ကြသည့်အလျောက် ယခုခေတ် တည်ဆောက်ကြသော အလုပ်ရုံများမှာ အလင်းရောင် တိုးတက်ရရှိရန်နှင့် လေသန့်လေကောင်းရရန် ပို၍ အရေးပေး စီမံထားလေသည်။ ထိုမျှသာမကသေး၊ ယခုခေတ် အဆောက်အအုံတို့၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်များမှာလည်း ဗိသုကာပညာရပ်၏ အမြင်၌ပင် လျှင် ကြည့်ချင်စဖွယ် တင့်တယ်ကြသည်က များပေသည်။ စက်အားသုံးစနစ်သည် ခရစ်နှစ် ၁၇ဝဝ ခန့်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုရသော်လည်း ထင်ရှားစွာ တိုးတက်လာသည်မှာ စက်ကိရိယာများကို တီထွင်အသုံးပြုလာကြသည့် အချိန်သို့ရောက်မှသာ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုစနစ်မှာ စက်မှုတော်လှန်ရေး ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် လုပ်ငန်းအသီးသီးတို့ကို အထူးသဖြင့် ရက်ကန်းလုပ်ငန်းကို အုပ်ချုပ်လုပ်ကိုင်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် စနစ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
ချည်ငင်ခြင်းနှင့် ရက်ကန်းရက်ခြင်း အကြောင်းတို့၌လည်းကောင်း၊ စက်မှုလက်မှုတော်လှန်ရေး အကြောင်း၌လည်းကောင်း၊ တီထွင်သူ ပါရဂူများဖြစ်သော ဂျိမ်းဟာဂရီး၊ ရစ်ချတ်တက်ကရိုက်၊ ဆယ်မျူယယ် ကရွမ်တန်၊ဂျိမ်းဝပ်၊ အက်ဒမန် ကတ္တရိုက် စသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိတို့၌လည်းကောင်း ထိုထူးကဲသော တော်လှန်ရေး၏ ရှေ့ပြေးအရိပ်အရောင်တို့ကို ဖတ်ရှုတွေ့မြင် နိုင်လေသည်။ ( ကရွမ်တန်အက်(စ)။ ( ကတ္တရိုက်အီ။) ( ဟာဂရီးဂျိမ်း။ ) ( ဝပ်ဂျိမ်း။)
စက်အားသုံးစနစ် မတိုင်မီက အလုပ်လုပ်သူတို့သည် များသောအားဖြင့် မိမိတို့၏ပစ္စည်း၊ မိမိတို့၏ လက်နက် ကိရိယာများကို အသုံးပြုကာ အိမ်မကွာ အိုးမကွာ နှစ်သက်ရာ အချိန်တွင် လုပ်ကိုင်လေ့ရှိကြ၍ ပြီးစီးသောအခါမှသာ ကုန် ပစ္စည်းတို့ကို လုပ်ငန်းရှင်အား အပ်ကြလေသည်။ ထိုစနစ်ကို အိမ်ထောင်စုစနစ် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အိမ်တွင်းလက်မှုလုပ်ငန်း စနစ်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြ၏။
အိမ်ထောင်စုစနစ်အရ လုပ်ငန်းများကို ပုတ်ပြတ်နှုန်းဖြင့်သာ အခပေးထားသည့်အလျောက် မည်ရွေ့မည်မျှ အလုပ်ပြီးစီးသည် ဟူသောအချက်ကို လုပ်ငန်းရှင်ထက် လုပ်သားက ပို၍ ဂရုစိုက် ရချေသည်။ ထိုအခြင်းအရာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် အခြားအရာ ကား စက်အားသုံးစနစ်နှင့် ဒွန်တွဲ၍ ပါလာလေသည်။ အလုပ်ရုံများကို အသုံးပြုလာသောအခါ အလုပ်ရုံများ ထား ရှိနိုင်လောက်အောင်နှင့် ထားရှိကျိုးနပ်အောင် လုပ်ငန်း ပြီးစီးရ ပေမည်ဖြစ်ရာ မည်မျှ ကြာကြာလုပ်ကိုင်သည်၊ မည်မျှ ဂရု တစိုက် လုပ်ကိုင်သည်၊ မည်မျှ လုပ်ငန်းပြီးစီးသည်ဟူသော စီးပွားရေးအချက်အလက်များကို လုပ်ငန်းရှင်သည် ဂရုစိုက် လာရလေသည်။ သို့အားဖြင့် အလုပ်ရုံများ ပေါ်ထွန်းစ အချိန် ကာလတွင် အလုပ်သမား လူတန်းစားတို့သည် အထူးပင်နစ်နာ ခဲ့ကြရလေသည်။
လုပ်ငန်းရှင်တို့သည် အလုပ်သမားများအား လုပ်ချိန်ပို၍ ပေးကြသည်သာမက လူကြီးလူငယ်မရွေး အပူတပြင်း စေခိုင်း ကြ၏။ အလုပ်သမားများသည် တစ်နေ့လျှင် လုပ်ချိန် ၁၈ နာရီမျှ အလုပ်လုပ်ကြရလေသည်။ မိန်းမများပင်လျှင် တစ်နေ့ လျှင် ၁၂ နာရီမှ ၁၆ နာရီအထိ အလုပ်လုပ်ကြရ၏။ ထိုထက် ဆိုးရွားသည်ကား ငါးနှစ်ခြောက်နှစ်ရွယ် လူမမယ်ကလေးများ အား တစ်နေ့လျှင် ၁ဝ နာရီမှ ၁၅ နာရီအထိ အလုပ်လုပ်စေ ရန် ခိုင်းစေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ စက်များမှာ လူကဲ့သို့ မဟုတ် ကြ။ မောပန်းကြသည် မရှိ။ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင် သွားကြသည့်အလျောက် များစွာသော အလုပ်သမားများအတွက် လုပ်ကွက်နည်းပါးလာလေတော့၏။
စက်ရုံများ ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့် လုပ်ငန်းအသီးသီးတို့တွင် အလုပ်သမားများကို ရှေးကကဲ့သို့ အမြောက်အမြား မလိုကြ တော့ချေ။ ထိုမှတစ်ပါး မိန်းမများ ကလေးများသည် ယောက်ျားများကဲ့သို့ပင် စက်များကို နိုင်နင်းစွာ လုပ်ကိုင်နိုင်ကြ သည်ဖြစ်ရာ လုပ်ငန်းရှင်တို့သည် လုပ်ခပေးရနည်းသော မိန်းမ များနှင့် ကလေးများ ကိုသာ ပို၍ ငှားရမ်းလိုကြပြန်သည်။ ထိုအကြောင်းများကြောင့်ပင် အဂ‡လန်ပြည်၌ ထောင်ပေါင်း များစွာသော ယောက်ျားလုပ်သားတို့သည် စက်အားသုံးစနစ် အောက်တွင် အလုပ်လက်မဲ့ဘဝသို့ လျှောကျ သက်ဆင်းကြခဲ့ရ လေသည်။
အလုပ်လက်မဲ့ဘဝသည် စက်ဆုပ်ဖွယ်ဖြစ်သော်လည်း အလုပ်လက်ရှိများ၏ အခြေအနေမှာလည်း အားကျဖွယ် မရှိ လှချေ။ လုပ်သားဦးရေ လိုသည်ထက်ပို၍ များနေသဖြင့် လုပ်ခ နှုန်းများမှာ စိတ်ပျက်ဖွယ် ကောင်း လောက်အောင်ပင် ကျဆင်း သွားလေသည်။ မလောင်မငဖြစ်သော အခကြေးငွေ၊ ထုံထိုင်း ငြီးငွေ့ဖွယ်ဖြစ်သော အလုပ်ရုံ အခြေအနေစသော အချက်တို့ သည် စုပေါင်းကာ အလုပ်သမားတို့၏ အနေကျပ် အစားကျပ် ဘဝကို ဖန်တီးခဲ့ကြလေသည်။ အလုပ်သမားများသည် မမာ မကျန်းဖြစ်၍ တုန်ရီချည့်နဲ့သော အဖြစ်ဆိုး၌ ရောက်ရှိ ခံစား နေကြရသည်က များသောကြောင့် ယင်းတို့တွင် စိတ်ငြိုငြင် မှုများ၊ ရန်လိုစိတ်များ ဝင်လာကြလေသည်။ မိန်းမအလုပ်သမား များ၏ ဒုက္ခဆင်းရဲသည် သူတို့၌သာ မရပ်နားပဲ၊ သူတို့၏ ရင်သွေး လူမမယ်ကလေးများကိုပါ လိုက်၍ ထိခိုက်ကြလေ သည်။ အလုပ်သမားတို့တွင် အကျုံးဝင်သော အရွယ် မရောက် သေးသည့် ယောက်ျားကလေး၊ မိန်းမကလေးများမှလည်း မဆံ့ မနိုင်သော အလုပ်များကို ပင်ပန်းနွမ်းနယ်စွာနှင့်သာ လုပ်ကိုင်ကြရသည်က များသောကြောင့် လူစဉ်မမှီသော ဘဝသို့ ရောက်ကြရလေသည်။ ထိုသို့ လူဖြစ်ကျိုး ရှုံးသော လူများသည် တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုးတို့၏ ကြီးပွားရေး တိုးတက်ရေးခရီးလမ်း တွင် ဆူးငြောင့် ခလုတ်များသဖွယ် အဆင်မပြေ ရှိနေကြချေ တော့သည်။
ထိုကဲ့သို့သော ဥပဒေများကို ၁၉ ရာစုနှစ်အတွင်း၌သာမက ၂ဝ ရာစုနှစ် အတွင်း၌လည်း ပြုလုပ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ကြသေး၏။ ထိုသို့ ဥပဒေများဖြင့် အုပ်ထိန်းလုပ်ကိုင်လာသောအခါ အားလုံး သော အလုပ်ရုံတို့သည် ပြည်ထဲရေးဌာနမှ ခန့်အပ်ထားရှိသော အလုပ်ရုံ အရာရှိများ၏ စနစ်တကျ စစ်ဆေးကြည့်ရှုမှုကို ခံယူ ကြရသည့်အလျောက် အလုပ်သမားတို့၏ အခြေအနေသည် ယခင်ကလောက် မဆိုးရွားလှတော့ပဲ အတော်အတန် တိုးတက် ကောင်းမွန်လာခဲ့လေသည်။
စက်အားသုံးစနစ်သည် စက်ကိရိယာများ တီထွင် အသုံးပြု သော အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ၁၈ ရာစုနှစ်၌ ကြီးပွားထွန်းကား သော်လည်း ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ စသော အခြားဥရောပတိုက် နိုင်ငံများ၌ကား ၁၉ ရာစုနှစ် ရှေ့ဦးပိုင်းရောက်မှသာလျှင် တိုးတက်ခဲ့ပေသည်။ ဤအကြောင်းကိုရှာသော် တီထွင်လိုက် သည့် စက်ကိရိယာများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အင်္ဂလိပ်ကုန်သည်ကြီး များသည် အခြားလူမျိုးများ အတုယူကာ လုပ်ကိုင်လာကြမည် ကို စိုးရိမ်ပူပန်ကြသည့်အတွက် မိမိတို့ တိုင်းပြည်မှ တွေ့ရှိ သော နည်းများကို ဖုံးဖိသိုသိပ်ထားကြခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ် သည်ကို တွေ့ရပေမည်။
အင်္ဂလန်ပြည်မှ အခြားနိုင်ငံများသို့ စက်ကိရိယာများကို မဆိုထားဘိ၊ ထိုစက်ကိရိယာတို့နှင့် သက်ဆိုင်သည့် စနစ်ပုံ များကိုပင်လျှင် တင်ပို့ခွင့် မပြုကြပေ။ သို့အတွက် စက်အား သုံးစနစ်သည် အခြားသော နိုင်ငံများတွင် အတန်နှောင်းမှ ခေတ်စားလာကြလေသည်။ စက်အားသုံးစနစ်သည် ယင်း၏ ဆိုးရွားချက်များနှင့်တကွ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ဦးစွာအလျင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့်နည်းတူ ထိုအဆိုးတို့၏ အဖြေကိုလည်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ပင်လျှင် စ၍ တွေ့ရှိခဲ့ချေသည်။ အလုပ်ရုံ ဥပဒေအမျိုးမျိုးတို့သည် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် စတင် ပေါ်ပေါက် လာကြရာမှ အခြားသော နိုင်ငံအသီးသီးတို့သို့ ပျံ့နှံ့ကာ ယခု အခါတွင် ရှိရှိသမျှသော အလုပ်ရုံ အားလုံးလောက်တို့၌ အလုပ်ခွင် အခြေအနေကို များစွာ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန် ပြုပြင်ဖန်တီးပေးခဲ့ကြပြီ ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် အင်္ဂလန်ပြည်၌ လွန်ခဲ့သော အနှစ် ၁ဝဝ ခန့်က တွေ့ကြုံခဲ့ရသော အခြေဆိုး အနေဆိုး မျိုးကို နှောင်းကာလမှ စက်အားသုံးစနစ် တိုးတက် သုံးစွဲလာကြသည့် ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် အခြားသော အရှေ့ဖျားနိုင်ငံ တို့၌ ယခု တွေ့ကြုံနေကြရချေသေးသည်။
ခေတ်သစ်ကုန်ထုတ်လုပ်ခြင်းမှာ ရှေးခေတ် အိမ်တွင်းလက်မှု လုပ်ငန်းစနစ်အရ မဟုတ်တော့ပဲ စက်ကြီးများကို သုံး၍ လုပ် ကိုင်လာကြချေသည်။ ထိုစက်ကြီးများကား ခမ်းနားကြီးကျယ် သည့်နှင့်အမျှ ရှုပ်ထွေးခက်ခဲလေသည်။ စက်ကြီးတို့ကို ထုထယ် ကြီးမားသော အလုပ်ရုံကြီးများ အတွင်း၌ ထားရှိပြီးလျှင် ရေ အား၊ ရေနွေးငွေ့ အား၊ လျှပ်စစ်အား စသည်တို့ဖြင့် မောင်းနှင် ကြလေသည်။ ထိုအလုပ်ရုံကြီးများနှင့် ပစ္စည်းတန်ဆာပလာတို့ မှာ ငွေပင်ငွေရင်းမြှုပ်နှံကာ စွန့်စားလုပ်ကိုင်ကြသော လုပ်ငန်း ပိုင်ရှင်တစ်ဦးတစ်ယောက်ဖြစ်စေ၊ လုပ်ငန်းပိုင်ရှင် တစ်စုက ဖြစ်စေ ပိုင်ဆိုင်သောပစ္စည်းများသာ ဖြစ်သည်။ ထိုလုပ်ငန်းတို့ ၏ အကျိုးဖြတ်ထွန်းမှုအတွက်ကား လုပ်ငန်း ဗဟုသုတရှိသူ၊ လုပ်ငန်းကျွမ်းကျင်သူတာဝန်ခံပုဂ္ဂိုလ်တို့ကသာ ဦးစီးဦးဆောင် ပြုကာ ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင်ကြရလေသည်။ အလုပ်သမား များမှာမူ လုပ်ခလောက်ကိုသာ မှီခိုအားထား၍ အလုပ်လုပ်ကိုင် ကြရပေသည်။ ပစ္စည်းတစ်ခုကို အလုပ်သမားတစ်ဦးတည်းက အစမှ အဆုံးအထိ ပြုလုပ်ရမည့်အစား၊ လုပ်ငန်းကို အဆင့်ဆင့် ခွဲဝေလုပ်ကိုင်စေလေသည်။
စက်များကို တီထွင်ကာ အသုံးပြုလိုက်သည့်အတွက် လူတို့ ၏ ကုန်ထုတ်လုပ်အားသည် အဆမတန် တိုးတက်သွားသည်ဟု စီးပွားရေးပါရဂူများက ခန့်မှန်းခဲ့ကြ၏။ မည်မျှ တိုးတက်သွား သည်ကို အောက်ပါ နှိုင်းရှည့်ချက်ဖြင့် သိသာနိုင်လေသည်။ လူ တစ်သန်းသည် အနှစ် ၂ဝဝ ခန့်က အသုံးပြုခဲ့ကြသည့် ယက် ကန်း ကိရိယာ တန်ဆာပလာများကိုသုံးလျက် နေ့စဉ်ရက်ဆက် နေထွက်မှနေဝင်အထိ တစ်နှစ်တိတိ ရက်လုပ်၍ ရနိုင်မည်ဖြစ် သော အထည်ပစ္စည်းတို့သည် ယခု ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ ယက် ကန်းစက်တို့တွင် ရက်သတ္တတစ်ပတ်အတွင်း ထုတ်လုပ်နိုင်သည့် အထည်ပစ္စည်းလောက် များမည်မဟုတ်ချေ။
စက်အားသုံးစနစ် ပေါ်ပေါက်လာသည့်အတွက် ရရှိခံစား ရသော အကျိုးတစ်ခုကား စက်လုပ်ကုန်ချောထည်များ၏ ဈေးနှုန်းသည် ကျဆင်းသွားပြီးလျှင် လူတို့၏ နေထိုင်စား သောက်မှု အခြေအနေသည် များသောအားဖြင့် တိုးတက် ကောင်းမွန်လာသဖြင့် အလုပ်သမားတို့၏ ဝတ်စားနေထိုင်ရေး တို့မှာလည်း ယခင်ကထက် ပို၍ သာယာလာပြီးလျှင် အရည် အခြင်း တိုးတက်ရန် အခွင့်အလမ်းလည်း များလာလေသည်။
ပေါ်တော်မူရွာ၊ ကြိမ်ကုန်းကြီး
ပေါ်တော်မူရွာ၊ ကြိမ်ကုန်းကြီး
ပိုင်အိုနီးယား စီမံကိန်း
ပိုင်အိုနီးယား စီမံကိန်း သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လူမဲ့အာကာသယာဉ်များဖြစ်ကာ ဂြိုဟ်များလေ့လာရန် ဒီဇိုင်းဆွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။ စီမံကိန်းတွင် အရေအတွက်များပြားသော်လည်း ပိုင်အိုနီးယား ၁၀ နှင့် ပိုင်အိုနီးယား ၁၁ တို့သည် လူသိများသည်။ ယင်းယာဉ်နှစ်စင်း၌ လူသားတို့၏ ယောက်ျား မိန်းမပုံများပါသော ပလိတ်ပြားကို သယ်ဆောင်ထားသည်။ ယင်းပလိတ်ပြားအား ပြင်ပသက်ရှိဂြိုဟ်သားများနှင့် ဆက်သွယ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။
ဘုံဘဝမှာဖြင့် ဒုတိယအပိုင်း အမှားနှင့်အမှန်၊ စာအုပ်
ဘုံဘဝမှာဖြင့် နိုင်ငံရေး အတွေ့အကြုံမှတ်တမ်း စာအုပ်ဖြင့် မြန်မာစာပေလောက၊ နိုင်ငံရေး စိတ်ဝင်စားသူများ အကြားလူသိများခဲ့သည့် သခင်တင်မြက သူ၏ နိုင်ငံရေး ကိုယ်တွေ့အဖြစ်အပျက်နှင့် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုခေတ် သမိုင်းဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ကိုးကားပြီး အမှားနှင့် အမှန် ဟု ယခုနောက်ဆုံးထပ်မံ ထုတေ်ဝခဲ့သည်။ လွန်ခဲ့သည့် သင်္ကြန်ပြီး ဧပြီလကုန်တွင် စတင်ထုတေ်ဝခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မဒဲရွာ
မဒဲရွာ
ယောဂကျင့်စဉ်
ယနေ့ခေတ်တွင် ယောဂကျင့်စဉ်သည် ထူးခြားလှသည်မဟုတ်ဘဲ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ပြီးသား ဖြစ်ပေမည်။ ရှေးခေတ်အိန္ဒိယလူမျိုးများ၏ သက်ရှည်ကျန်းမာနေထိုင် နည်းတစ်ခုအဖြစ် ကျင့်ကြံခဲ့ကြသော ယောဂကျင့်စဉ်များကို ယနေ့ခေတ်တွင် အားကစား တစ်ခုအသွင်အဖြစ် တစ်ကမ္ဘာလုံးမှ လက်ခံလေ့လာနေကြပြီ ဖြစ်သည်။
ယောဂ (Yoga) ဆိုသည့် စကားလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်မှာ စည်းလုံးခြင်း Union ဖြစ်သည်။ ယောဂကျင့်စဉ်ကို ခန္ဓာကိုယ်လှုပ်ရှားမှုနှင့် လေရှူရှိုက်မှုတို့ကို စိတ်ဖြစ်စဉ်နှင့် ဆက်စပ်ပြီး အခြေခံဖော်ဆောင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ လေရှူရှိုက်မှုကို ထိန်းချုပ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်၏ ဟန်ချက်ကို မျှစေသည်။ ယောဂကျင့်စဉ်မှာ အရေးပါသည့် အချက်(၅)ချက်နှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ယောဂကျင့်စဉ်၏ အဓိကအနှစ်သာရကို စူးစမ်းမည်ဆိုပါက လူမှုဘဝ၏ အဓိကအချက်ကြီး(၄-ချက်)ဖြစ်သော-
ယောဂကျင့်စဉ်များ၏ အဓိကဦးတည်ချက်များမှာ မိမိခန္ဓာကိုယ်ကို ဗဟိုချက်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် မိမိအကြား ပြီးပြည့်စုံသော အချိုးညီ သဟဇာတဖြစ်စေရန် ချိန်ညှိုပေးနေသော ကျင့်စဉ်များဖြစ်ပေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယောဂနေ့ကို ဇွန်လ (၂၁)ရက်အား သတ်မှတ်ထားလေသည်။
တောင်ငူမင်းဆက်
တောင်ငူမင်းဆက်သည် တောင်ငူ-ဟံသာဝတီ ခေတ်နှင့် ရောထွေးသတ်မှတ်ကြလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ထိုသို့သတ်မှတ်သည်ထက် တောင်ငူမင်းဆက်ကို သီးသန့် သတ်မှတ်လျှင် လေ့လာရန်ပိုမိုအဆင်ပြေမည်ဖြစ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် တောင်ငူမင်းဆက်သည် အင်အားကြီးသည့် တပင်ရွှေထီး၊ဘုရင့်နောင်တို့ ကိုမွေးထုတ်ပေးကာ သမိုင်းတွင် တောင်ငူ-ဟံသာဝတီခေတ် ဟုခေါ်သည့် ခေတ်တစ်ခေတ်ကို အစပျိုးပေးခဲ့သည့် နည်းတူ ထိုခေတ်ကို အဆုံးသတ်သူလည်းဖြစ်ပြန်သည်။ ထို့ပြင် နောက် ခေတ်တစ်ခေတ်ဖြစ်သည့် ညောင်ရမ်းခေတ် တွင်လည်းပါဝင်ပါတ်သတ်မှုရှိနေပြသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
တောင်ငူရာဇဝင်အကျဉ်း
သမိုင်းတွင် တောင်ငူကိုစတင်တည်ထောင်သူမှာ ပုဂံခေတ် အလောင်းစည်သူမင်း၏အမတ်ဖြစ်သူ အနန္ဒပစ္စည်း ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။ သို့သော် အမှန်တကယ်အင်အားကြီးလာနိုင်သည်မှာ တပင်ရွှေထီး၏ ဖခင်ဖြစ်သည့် မင်းကြီးညို လက်ထက်တွင်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် တပင်ရွှေထီး၊ဘုရင့်နောင်တို့ ဟံသာဝတီကို အောင်နိုင်ပြီး ဟံသာဝတီမှတစ်ဆင့် ဒုတိယပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံကို တည်ထောင်ကြချိန်တွင်လည်း တောင်ငူတွင် ယုံကြည်လောက်သည့် အဆွေအမျိုးများကို ဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့်ထားအုပ်ချုပ်စေသည်။ တပင်ရွှေထီး ဟံသာဝတီကို အောင်နိုင်ပြီး ဟံသာဝတီတွင်နန်းစံစဉ် တောင်ငူထီးနန်းအား ဘုရင့်နောင်၏ဖခင် မင်းကြီးဆွေကို ဘုရင်ခံအဖြစ် အုပ်စိုးစေသည်။ ဘုရင့်နောင်လက်ထက်တွင်လည်း တောင်ငူနန်းကို ညီတော် တောင်ငူမင်းခေါင်အားဆက်လက် ပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ပေးအပ်မှုများတွင် လက်အောက်ခံအဖြစ်သာ ဆိုသော်လည်း ရွှေမှန်ကင်း၊မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးပါး၊မင်းဧကရာဇ်တို့၏ အဆောင်အယောင် များကိုပေးပြီး အုပ်စိုးစေခြင်းဖြစ်သည်။ နန္ဒဘုရင်လက်ထက်အရောက်တွင်တောင်ငူမင်း မင်းရဲသီဟသူ နှင့်သားဖြစ်သူ နတ်သျှင်နောင်တို့က ပုန်ကန်ပြီး တောင်ငူ-ဟံသာဝတီ ခေတ်ကို အဆုံးသတ်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်ဆုံးနန်းတက်သည့် နတ်သျှင်နောင် လက်ထက်တွင် တောင်ငူကို အင်းဝမှ အနောက်ဘက်လွန်မင်းက လာရောက်တိုက်ခိုက်ပြီး မှန်ကင်းအထွဋ်ချကာ သာမန်ပဒေသရာဇ် အဆင့်သို့လျှော့ချခံခဲ့ရသည်။ တောင်ငူမင်း နတ်သျှင်နောင်လည်း စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းကာ မပြုသင့်ဘဲ တိုင်းတပါးသား ငဇင်ကာ နှင့်ပူးပေါင်းကာ အောက်ပြည်အရပ်မှ ထောင်ထားရန်ကြိုးပမ်းသဖြင့် အနောက်ဘက်လွန်မင်းကပင် နှိမ်နှင်းကွပ်မျက် ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ဖြင့် တောင်ငူမင်းဆက်မှာ လည်းကျဆုံးခဲ့ရလေသည်။
တောင်ငူမင်းဆက်
တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဟိုခိုက်ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ဟိုခိုက်ရွာ (Hohkaik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ လွိုင်လင်အရှေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်လင်အရှေ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၀ ဦး၊ မ ၁၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောရှေ့ရွာ၊ ကညင်ကောက်
တောရှေ့ရွာ၊ ကညင်ကောက်
ယောက်ဖခွေးခေါ်ငှက်
ယောက်ဖခွေးခေါ်ငှက် (Cuculus micropterus) သည် ဥဩငှက်မျိုး ဖြစ်သည်။ ယောက်ဖခွေးခေါ် ဟု အော်သောအသံကို အစွဲပြု၍ ယောက်ဖခွေးခေါ် ဟု ခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ကျူကျူလပ်မိုင် ကရော့တီးရပ် ဟု ခေါ်၍ ကျူကျူလီဒီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။ ယင်းငှက်အား အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ဂုံးရွာ၊ ဆင်တာ
ဂုံးရွာ၊ ဆင်တာ
ယောက်ဖခွေးခေါ်ငှက်
ဤငှက်သည် ကိုယ်အလျား ၁၃ လက်မရှိသည်။ ထပ်ကာထပ်ကာ အော်တတ်သော်လည်း အော်သံမှာ သာယာသည်။ ယင်း၏အော်သံကို ဇန်နဝါရီလကုန်မှ ဇွန်လအထိ ကြားကြရ သည်။ နေထိုင်မှု အလေ့အကျင့်များမှာ အခြားမျိုးတူငှက်များနှင့် အတူတူဖြစ်သည်။ ယင်းတို့၏ အော်သံကို ဆောင်းရာသီကုန်ချိန်နှင့် နွေဦးပေါက်အချိန်တွင် သစ်တော၊ တောင်ခြေနှင့် တောင်ပေါ်များတွင် မကြာခဏ ကြားကြရသည်။ တောထဲ၌သာ ကျက်စားသော ငှက်မျိုးဖြစ်သဖြင့် လွင်တီးပြင်၌ တွေ့ရခဲသည်။ ဥများမှာ အပြာနုရောင်ဖြစ်၍ အပြာနုရောင်ဥများ အုတတ် သော အခြားငှက်များ၏ အသိုက်များထဲတွင် ဥအုထားတတ်ကြသည်။ ယောက်ဖခွေးခေါ် ငှက်များကို အရှေ့တိုင်းဒေသများတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရှိရပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ သစ်တောများထဲ၌လည်း တွေ့ကြရသည်။ ယင်းတို့ကို မြေနိမ့်နေရာများမှာထက် တောင်ပေါ်များတွင် ပို၍တွေ့ကြရလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးဆောင်းငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ရွှေပြည်သာရွာ၊ ကြိမ်ကုန်းကြီး
ရွှေပြည်သာရွာ၊ ကြိမ်ကုန်းကြီး
ကျိန်းယာနီ
ကျိန်းယာနီ (တရုတ် - 曾雅妮) သည် ထိုင်ဝမ်ဖွား ကြေးစား ဂေါက်သီးရိုက် အားကစားသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် အမေရိကန် အခြေစိုက် LPGA အမျိုးသမီး နယ်လှည့်ပွဲများတွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်လျက်ရှိသည်။ သူမသည် မေဂျာ ချံပီယံဆုကြီး ၅ ဆုကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည့် အသက်အငယ်ဆုံး ဂေါက်သီးသမားဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် တကမ္ဘာလုံး၌ နံပါတ် ၁ နေရာတွင် ရှိသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၇၅နှစ်ပြည့် စိန်ရတု (၁၉၂၀-၁၉၉၅)
၁၉၉၅ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၏ ၇၅နှစ်ပြည့် စိန်ရတု သဘင် အားတစ်ပတ်ကြာ ကျင်းပခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (န-ဝ-တ) အစိုးရမှ ကျပ်သိန်း ၆၃၀တန် စိန်ရတု ခန်းမကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ကြိမ်ကုန်းကြီးရွာ၊ ကြိမ်ကုန်းကြီး
ကြိမ်ကုန်းကြီးရွာ၊ ကြိမ်ကုန်းကြီး