cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မင်းဆွေ
ရေးသော စာများ
'ချစ်ရေးမညီ' ဝတ္ထုမှာမူ ရန်အောင် ရေးပြီး မင်းဆွေ ကလောင် အမည်နှင့် ထုတ်ကြောင်း အမှတ်အသား ရှိခဲ့သည်။
"သူ၏ ဝတ္ထုများမှာ ဘဝနှင့် အလွန် နီးစပ်သော အတွေးအခေါ် အလှည့်အပတ် ကလေးများ ပါဝင်၍ အရေးအသားလည်း ဆန်းဆန်းပြားပြား မဟုတ်ဘဲ ရိုးရိုးပြေပြေ ရေးတတ် သောကြောင့် ဖတ်၍ ကောင်း၏" ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မောင့်ပွင့်ကောင်း - သန်းသန်း (၁၉၃၆) ဝတ္ထုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ "အဖြစ်အပျက် မှန်ကို ဇာတ်ဆောင် ယောက်ျားကလေး၊ မိန်းကလေး တို့၏ ဓာတ်ပုံများ နှင့်တကွ အဖြစ်အပျက်မှန် ဝတ္ထုကို စတင် ရေးသားသူ ....." ဟူ၍ လည်းကောင်း ဒဂုန် ရွှေမျှားက ကောက်ချက် ဆွဲခဲ့၏။ "မင်းဆွေ သည် စာဖတ် သူတို့အား တိုင်းပြည့် လိုအင်နှင့် အညီ တိုးတက်အောင် လှုံ့ဆော်ရာတွင် ထိရောက် အောင်မြင်သော စာရေးဆရာ" ဟူ၍လည်း မလိခက မှတ်ချက် ပေးပါသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မလိယန်ရွာ၊ ဖုန်တန်ကောင်
မလိယန်ရွာ(Maliyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖုန်တန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုန်တန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၄ ဦး၊ မ ၂၈၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၆၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်ကုန်းရွာ၊ ထိန်ကျွန်း
ဝက်ကုန်းရွာ၊ ထိန်ကျွန်း
သာယာကုန်းရွာ၊ စကားကုန်း
သာယာကုန်းရွာ (Tharyarkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ကသာမြို့နယ်၊ စကားကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၂၁၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကသာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရယ်ဖြူရွာ၊ စလူဆိပ်
ရယ်ဖြူရွာ၊ စလူဆိပ်
ဆမ် ဘန့်ခ်မန်း ဖရိုင်း
SBF ဟုလည်း လူသိများသော Samuel Bankman-Fried (မတ်လ 6၊ 1992 တွင်မွေးဖွားသူ ) ၊ သည် အမေရိကန် စွန့်ဦးတီထွင်သူ၊ ဘီလီယံနာနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူဖြစ်သည်။ cryptocurrency exchange FTX ၏ တည်ထောင်သူနှင့် စီအီးအိုဖြစ်သည်။ 2017 အောက်တိုဘာလတွင် သူတည်ထောင်ခဲ့သော Alameda Research မှတဆင့် ပိုင်ဆိုင်မှုများကို စီမံခန့်ခွဲပါသည်။ သူသည် 2022 <i id="mwGw">Forbes</i> ဘီလျံနာစာရင်းတွင် နံပါတ် ၆၀ စာရင်းပေါက်ပြီး အသားတင်ပိုင်ဆိုင်မှု US$ 24 ဘီလီယံရှိသည်။
ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
1992 ခုနှစ်တွင် Stanford University ပရဝုဏ် အတွင်း၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး Stanford Law School မှ ပါမောက္ခများဖြစ်သော Barbara Fried နှင့် Joseph Bankman တို့၏ သားဖြစ်သည်။ သင်္ချာစွမ်းရည်ထက်မြက်သော အထက်တန်းကျောင်းသားများအတွက် နွေရာသီအစီအစဉ်ဖြစ်သော Canada/USA Mathcamp ကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။
2010 မှ 2014 ခုနှစ်အတွင်း Bankman-Fried သည် Massachusetts Institute of Technology တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ Epsilon Theta ဟုခေါ်သော ပေါင်းစပ်ပညာပေးအဖွဲ့အိမ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ 2012 ခုနှစ်တွင် သူသည် utilitarianism ၊ ဘေ့စ်ဘောနှင့် နိုင်ငံရေးအကြောင်း ဘလော့ဂ်ရေးခဲ့သည်။ 2014 ခုနှစ်တွင် သူသည် ရူပဗေဒဘွဲ့နှင့် သင်္ချာဘာသာရပ်ဖြင့် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။
အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း
2021 ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ 8 ရက်နေ့တွင်၊ Bankman-Fried သည် အခြားသော အမှုဆောင်အရာရှိများနှင့်အတူ cryptocurrency လုပ်ငန်းကို ထိန်းညှိခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း ၍ ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုများဆိုင်ရာကော်မတီ ရှေ့မှောက်တွင် သက်သေခံခဲ့သည်။
ပရဟိတအလုပ်
Bankman-Fried သည် ထိရောက်သော စေတနာရှိမှုကို ထောက်ခံသူဖြစ်ပြီး စေတနာရှိရှိ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း ပြုသည့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းတစ်ခုအဖြစ် ပေးဆောင်ရန် ဝင်ငွေရှာနေသူ ဖြစ်သည်။ သူသည် တတ်နိုင်ရာကို တို့ပေးလှူ အဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်တဦးဖြစ်ပြီး သူ၏ ကြွယ်ဝမှုအများစုကို သူ့ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ထိရောက်သော အလှူအတန်းများထံ လှူဒါန်းရန် စီစဉ်နေသည်ဟု ဆိုထားသည်။
ကာလာဒေးဖက်ရွာ
ကာလာဒေးဖက်ရွာ
ဆမ် ဘန့်ခ်မန်း ဖရိုင်း
ပရဟိတအလုပ်
သူ၏ကုမ္ပဏီ FTX သည် ဝင်ငွေ၏ 1% ကို ပရဟိတလုပ်ငန်းသို့ လှူဒါန်းရန် မူဝါဒရှိသည်။
နိုင်ငံရေး
Bankman-Fried က သူ၏ နိုင်ငံရေးပံ့ပိုးမှုများသည် cryptocurrency စနစ်အတွက် သူ၏မူဝါဒ ပန်းတိုင်များကို လွှမ်းမိုးရန် မရည်ရွယ်ကြောင်း 2022 ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ သို့သော်လည်း FTX သည် ထိုအချိန်တွင် မူဝါဒချမှတ်သူများထံ အကြံပြုချက်စာရင်းကို ဖြန့်ဝေနေပါသည်။ ၎င်းက Commodity Futures Trading Commission သည် crypto လုပ်ငန်းကို ထိန်းညှိခြင်းနှင့် လမ်းညွှန်ခြင်းတွင် ပိုမိုကြီးမားသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ဆောင်ရွက်လိုကြောင်း အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ၎င်းက ပြောကြားခဲ့သည်။ CFTC သည် Securities and Exchange Commission ကဲ့သို့ အခြားသော ထိန်းကျောင်းသူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်သောအခါတွင် စက်မှုလုပ်ငန်းအတွက် အတော်လေး ဖြေလျှော့ပေးသည့် စည်းမျဉ်းများကို နှစ်သက်သည့်အတွက် နာမည်ကောင်းရှိသည်။
Bankman-Fried သည် ကျောင်းသားဘဝတွင် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အလှူငွေအနည်းငယ်ကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ခြွင်းချက်အနေဖြင့် အသက် ဆယ့်ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် Michael Bennet အား ဒေါ်လာ 1000 လှူဒါန်းခဲ့သည်။ 2020 ရွေးကောက်ပွဲ မတိုင်မီတွင် သူသည် Biden မဲဆွယ်မှု ကို ပံ့ပိုးသည့် စူပါ PAC နှစ်ခုအတွက် ဒေါ်လာ 5.2 သန်း လှူဒါန်းခဲ့သည်။ သူသည် 2020 ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဂျိုးဘိုင်ဒင် အတွက် ဒုတိယအကြီးဆုံး အလှူရှင်ဖြစ်ပြီး ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ဒေါ်လာ 5.2 သန်း လှူဒါန်းခဲ့ပြီး မိုက်ကယ်လ် ဘလွန်းဘက်ဂ် ပြီးနောက် ဒုတိယအများဆုံးလှူသူ ဖြစ်သည်။
2021 ခုနှစ် ဇွန်လ မှ 2022 ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအထိ အဓိက ပါတီနှစ်ခုလုံးမှ ပါတီဝင်များထံ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ၎င်းတို့တွင် Maine မှ အထက်လွှတ်တော်အမတ် Susan Collins ၊ Utah မှ Mitt Romney ၊ Alaska မှ Lisa Murkowski နှင့် Ben Sasse တို့၏ Republican မဲဆွယ်ပွဲများသို့ တိုက်ရိုက်လှူဒါန်းမှုများ ပါဝင်သည်။
2022 ခုနှစ်တွင် Bankman-Fried သည် Protect Our Future PAC အတွက် မတည်သူအဖြစ် ပံ့ပိုးမှုပေးခဲ့သည်။ "Protect Our Future" ကို "ကပ်ရောဂါကြိုတင်ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် စီစဉ်ခြင်းကဲ့သို့သော နယ်ပယ်များတွင် မူဝါဒချမှတ်ခြင်းဆိုင်ရာ အတွက် ရေရှည်စိတ်ဝင်စားသော ဥပဒေပြုအမတ်များကို ပံ့ပိုးကူညီရန် ရည်ရွယ်သည့် ကနဦးရန်ပုံငွေ $10 သန်းဖြင့် ဒီမိုကရက်တစ် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုကော်မတီ အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်" ဟု Politico မှ သိရသည်။
ကိုယ်ပိုင်ဘဝ
Bankman-Fried သည် သက်သက်လွတ်သမား ဖြစ်သည်။ သူ့ရုံးရှိ အခန်းတိုင်းတွင် ပဲစေ့အိပ်ခုံများ ထားထားသည်။ သူသည် အခန်းဖော်များနှင့် တိုက်ခန်းတစ်ခန်း အတူတကွ နေထိုင်သည်။ လောလောဆယ် Bahamas တွင်နေထိုင်သည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဘီလျံနာများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၉၂ မွေးဖွားသူများ
ဆင်ခေါင်းလေးရွာ၊ ဆင်ခေါင်း (ရှားခဲ)
ဆင်ခေါင်းလေးရွာ၊ ဆင်ခေါင်း (ရှားခဲ)
အောင်မြင်ကုန်းရွာ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်
အောင်မြင်ကုန်းရွာ (Aungmyinkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ တည်တော (၁)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၄၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တည်တော (၁)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၈ ဦး၊ မ ၆၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟွေကြိမ်ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ဟွေကြိမ်ရွာ (Hwaykyein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ပင်လုံ (အရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၁၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်လုံ (အရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၀ ဦး၊ မ ၁၃၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းဇီတောင်သူရွာသစ်၊ ဘားအံမြို့နယ်
မင်းဇီတောင်သူ(ရွာသစ်)ရွာ(Minzitaungthu(Ywarthit))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ပေါ့ထော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၁၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါ့ထော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၅၇ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၂၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံး (အလယ်)ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ကျုံး (အလယ်)ရွာ (Kyone (Middle))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ကျုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၈၇ ဦး၊ မ ၁၉၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဆုံရွာ၊ ဖုံသာဝ
ကျောက်ဆုံရွာ၊ ဖုံသာဝ
ခက်မာ
ယနေ့အထိ မဂ္ဂဇင်းဝထ္ထုတို ဝထ္ထုရှည် ၂၀ဝကျော်၊ ဆောင်းပါး မျက်နှာဖုံးဆောင်းပါးပေါင်း ၂၀ဝခန့် ရေးသားခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ လုံးချင်းဝထ္ထုတစ်အုပ်၊ မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုရှည်ပေါင်းချုပ်တစ်အုပ်၊ မဂ္ဂဇင်းဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်တစ်အုပ်၊ အက်ဆေးပေါင်းချုပ်တစ်အုပ် နှင့် အခြားစာရေးဆရာများနှင့်ပေါင်း၍ ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ် မြောက်မြားစွာ ထုတ်ဝေပြီးခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသူဟောင်းတဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မင်းမော်ကွန်း
မင်းမော်ကွန်းသည် ၁၉၇၉-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဇင်ဝိုင်းဦးဌေးလွင်နှင့် ဒေါ်ခင်နွယ်နွယ်ထွန်းတို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ နာမည်ရင်းမှာ ကျော်ကျော်ဌေးလွင် ဖြစ်သည်။ အနုပညာလောကထဲသို့ (၇)နှစ်သားအရွယ်က စတင်ရင်းနှီးခဲ့ပြီး ၁၉၉၆-ခုနှစ်တွင် အရိပ် ဇာတ်ကားဖြင့် အနုပညာလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက် လာသည်။ ဂီတဘက်တွင် အဆိုတော် အဖြစ်နှင့်လည်း မြေပဲယိုအဖွဲ့နှင့် မှတ်တိုင်ထူနိုင်ခဲ့သည်။ အ.ထ.က(၁)ဒဂုံမြို့နယ် ၏ ကျောင်းသားဟောင်းဖြစ်သည်။ အရပ် ၅ပေ၆လက်မ ဖြစ်သည်။ အိမ်ထောင်ရှိသည်။ သားတစ်ယောက် မွေးသည်။ တတိယမြောက် ရင်သွေးကို မတ်လ ၂၉ ၂၀၁၅ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
၂၀၀၁-ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆုကို (နှလုံးလှလူမိုက်)ဇာတ်ကားဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ဝမ်လွိုင်ဆောင်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ဝမ်လွိုင်ဆောင်ရွာ (Wanloihsawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ မက်မုန်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၅၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မက်မုန်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၂၀ ဦး၊ မ ၃၆၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ
တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံဗဟိုအစိုးရသည် တစ်ခုတည်းသော အချုပ်အခြာအာဏာရှိသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် အုပ်ချုပ်သည်။ ဗဟိုအစိုးရသည် အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲများ၊ ပြည်နယ်များကို ဖန်တီးနိုင်သလိုဖျက်သိမ်းနိုင်သည်။ အဆိုပါပြည်နယ်များသည် ဗဟိုအစိုးရမှ လွှဲအပ်ရန် ရွေးချယ်သော အာဏာများကိုသာ ကျင့်သုံးသည်။  နိုင်ငံရေးအာဏာ ကို devolution (ဗဟိုမှ အာဏာကို လက်အောက်အဖွဲ့အစည်းများသို့ ခွဲဝေပေးခြင်း) မှတဆင့် ဒေသဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် ဒေသန္တရအစိုးရ ကို ဥပဒေ ဖြင့် လွှဲအပ်သော်လည်း၊ ဗဟိုအစိုးရသည် ၎င်းတို့  ဗဟိုအစိုးရသို့ အာဏာလွှဲပြောင်းကျရောက်သော အစိုးရ​ (devolved governments) တို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဖျက်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ အာဏာများကို ကန့်သတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ချဲ့ထွင်နိုင်သည်။
တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံများသည် 'ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု' ဟုလည်းလူသိများသော ဖက်ဒရေးရှင်းနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံများ (ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ) တွင် အများစုသည် တစ်ပြည်ထောင်စနစ်ဖြင့် အစိုးရဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ: တစ်ပြည်ထောင်စနစ်
ပိတောက်ကုန်းရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်
ပိတောက်ကုန်းရွာ (Pitaukkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ ပိတောက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၅၅၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်း
ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်း (Wikimedia Foundation; အတိုကောက် WMF) သည် အမေရိကန်အခြေစိုက် အကျိုးအမြတ်မယူသော ပရဟိတ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဝီကီများစွာကို စီမံခန့်ခွဲနေသည်။ ဌာနချုပ်မှာ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် တွင် တည်ရှိသည်။ ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်းမှာ အင်တာနက် စွယ်စုံကျမ်း ဝီကီပီးဒီးယားကို လွှင့်တင်သည့် အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် လူသိများသည်။ ဝီကီပီးဒီးယားအပြင် ဝစ်ရှင်နရီ၊ ဝီကီကိုးကားချက်၊ ဝီကီစာအုပ်များ၊ ဝီကီရင်းမြစ်၊ Wikimedia Commons၊ ဝီကီမျိုးစိတ်၊ ဝီကီသတင်း၊ ဝီကီတက္ကသိုလ်၊ ဝီကီဒေတာ၊ Wikivoyage၊ Wikimedia Incubator နှင့် မေတာ-ဝီကီ တို့ကိုလည်း စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖောင်ဒေးရှင်း၌ ဝန်ထမ်းပေါင်း ၂၅၀ ခန့်ရှိပြီး နှစ်စဉ်ဝင်ငွေအနေဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၅၀ ကျော် ရရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ဖောင်ဒေးရှင်းကို Lila Tretikov က အမှုဆောင်ဒါရိုက်တာအနေဖြင့် ဦးဆောင်ကာ Patricio Lorente က ဘုတ်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူသည်။
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် အင်တာနက် စီးပွားရေးစွမ်းဆောင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဂျင်မီဝေးလ်စ်နှင့် ဆော့ဖ်ဝဲလ်ရေးသားသူ လာရီဆန်ဂါ တို့သည် အင်တာနက်စွယ်စုံကျမ်းတစ်ခုဖြစ်သည့် ဝီကီပီးဒီးယားကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပရောဂျက်ကို အစောပိုင်းတွင် ဝေးလ်စ်၏ ဘိုးမစ်ကုမ္ပဏီမှ ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ ဝီကီပီးဒီးယားသည် အရှိန်အဟုန်နှင့်ကြီးထွားလာကာ လူသိများလာခဲ့ပြီးနောက် ပရောဂျက်ကို ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့ရန် ဆိုင်းငံ့အချိန်ဆွဲခြင်းခံရခဲ့သည်။ ဝီကီပီးဒီးယားအနေဖြင့် ဘိုးမစ်ကုမ္ပဏီ၏အရင်းအနှီးကို လျော့နည်းလာစေသဖြင့် ဝေးလ်စ်နှင့် ဆန်ဂါတို့သည် ပရောဂျက်ကို ရန်ပုံငွေထောက်ပံ့နိုင်ရန် ပရဟိတအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု တည်ထောင်ရန် စဉ်းစားခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၀ တွင် ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်းကို ဝီကီပီးဒီးယားနှင့် နျူပီးဒီးယား တို့ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၇ တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မူပိုင်ခွင့်နှင့် ကုန်သွယ်တံဆိပ်ရုံး၌ ဝီကီပီးဒီးယား ကို ကုန်သွယ်တံဆိပ်မူပိုင် လျောက်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမှတ်တံဆိပ်အား မှတ်ပုံတင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ အမှတ်တံဆိပ်ကာကွယ်ခြင်းကို ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်နိုင်ငံတွင်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဥရောပသမဂ္ဂတွင် လည်းကောင်း အသီးသီး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စာအုပ်များနှင့် ဒီဗွီဒီကဲ့သို့သော အခြားကုန်ပစ္စည်းအချို့တွင် ဝီကီပီးဒီးယားအမှတ်တံဆိပ် အသုံးပြုခြင်းကို လိုင်စင်ခွင့်ပြုရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။
ဖလော်ရီဒါပြည်နယ် ပြဋ္ဌာန်းဥပဒေများ၏ မှတ်ပုံတင်လိုအပ်ချက်များနှင့် မကိုက်ညီခြင်းကြောင့် ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်းအနေဖြင့် သမဝါယမအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်မလာနိုင်တော့ကြောင်းကို ဘုတ်အဖွဲ့မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မှတ်ချက်ပြုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အဖွဲ့ဝင်အခွင့်အရေးများ၊ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် ဆက်စပ်သမျှကို အဖွဲ့အစည်းတွင်း ဥပဒေများနှင့် ကိုက်ညီမှုရှိစေရန် ဖယ်ရှားခဲ့သည်။ အဖွဲ့အစည်းတွင်း ဥပဒေများကို ပြင်ဆင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခြင်းအား ဘုတ်အဖွဲ့မှ တညီတညွတ်တည်း ထောက်ခံခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဖောင်ဒေးရှင်း၏ ဘုတ်အဖွဲ့မှ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုများအား ဆန်ဖရန်စစ္စကို ပင်လယ်အော် ဧရိယာသို့ ရွှေ့ပြောင်းမည်ဖြစ်ကြောင်း အသိပေးခဲ့သည်။ စိတ်တူကိုယ်တူအဖွဲ့အစည်းများ၊ အလားအလာရှိသော တွဲဖက်များ၊ ပညာရှင်ပေါများခြင်းတို့သာမက စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့နှင့်စာလျှင် နိုင်ငံတကာသို့ အဆင်ပြေပြေသွားလာနိုင်ခြင်းနှင့် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာခြင်းများကြောင့် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုအား ရွေးချယ်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ဝီကီမီဒီယာ ပရောဂျက်များ
ဖောင်ဒေးရှင်းအနေဖြင့် ဝီကီပီးဒီးယားသာမက အခမဲ့ဖြစ်သည့် အခြားသော ဝီကီများကိုလည်း အသိပညာ ဖြန့်ဝေသည့်အနေဖြင့် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်းမှ စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည့် ပရောဂျက်များတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်။
နောက်တန်းချောင်းရွာ
နောက်တန်းချောင်းရွာ
ဒါးသွေးကျောက်ရွာ၊ ပဒဲကော
ဒါးသွေးကျောက်ရွာ၊ ပဒဲကော
ကွင်းသုံးဆင့်ရွာ၊ စလူဆိပ်
ကွင်းသုံးဆင့်ရွာ၊ စလူဆိပ်
ဆူးငှက်
ဆူးငှက် (၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၉ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာတစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၉-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ (၁၀)နေ့ တွင် မန္တလေးမြို့ ဒေါင်းရိုးရပ်၊ စိုင်ပြွန်မင်းသားကြီးဝင်းအတွင်း၌ အဖ ဦးပေါလူ၊ အမိ ဒေါ်ချောရင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း(၅)ယောက်ရှိသည့်အနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ကျော်ဆန်း ဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြို့၊ အိမ်တော်ရာ ဒက္ခိဏဝန် အ.မ.က၊ အမှတ်(၂၁) အ.ထ.က၊ အမှတ်(၁)အ.ထ.ကနှင့် မန္တလေး ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်တို့၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံ(သင်္ချာ)ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း
၁၉၈၄ ဒီဇင်ဘာလထုတ် သောင်းပြောင်းထွေလာ မဂ္ဂဇင်းပါ ဆောင်းပါးဖြင့် စာပေနယ်ပယ် သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ သောင်းပြောင်းထွေလာ မဂ္ဂဇင်း၌ "ကသောလက် (သို့မဟုတ်) မုဒြာ" ဆောင်းပါးဖြင့် မောင်ကျော်ဆန်း(မန်းရတနာမြေ) ကလောင်အမည် ခံယူပြီး စာပေလောကတွင် စတင်ခြေချသည်။
ဆူးငှက်ကလောင်အမည်အပြင် ကလောင်ခွဲများဖြင့် ဆောင်းပါး၊ သတင်းဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ဝတ္ထုတိုများနှင့် ရသဆောင်းပါးများကို ဆူးငှက်ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့၊ ရေးသားဆဲဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ဓနမဂ္ဂဇင်းတွင် "သံဝရ" ကလောင်ခွဲဖြင့် အညာစာလွှာကဏ္ဍနှင့် ဆူးငှက်ကလောင်အမည်ဖြင့် "မန္တလေးမျဉ်းဖြောင့်များ" ပင်တိုင်ဆောင်းပါး ကဏ္ဍတို့ကို ရေးသားလျက်ရှိသည်။ အခြားမဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်များတွင်လည်း ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ဆောင်းပါးများ ရေးသားလျက်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် မန္တလေးယဉ်ကျေးမှုအနုပညာများနှင့် ပတ်သက်၍ ခုခံကာကွယ်ရေးသားမှုများကြောင့် မန္တလေး ဒေသစွဲ ကြီးသူဟု သတ်မှတ်ခံရမှုများရှိသည်။ မန္တလေးမြို့ထုတ် ရွှေဝတ်ရည်မဂ္ဂဇင်း (၁၉၉၁-၉၂) (၁၉၉၇) နှင့် ဗြူတီမဂ္ဂဇင်း(၂၀၀၀) ခုနှစ်များတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
မန္တလေး မျဉ်းဖြောင့် အမည်ဖြင့် မြို့ပြ ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ စာအုပ် (မြန်မာ - အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာ) လည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ရှားပန်း၊ ဆန်းကျော်မောင်၊ သံသရာ ကလောင်ခွဲ များဖြင့် ကဗျာ ရေးသားလျက် ရှိသည်။
ရရှိခဲ့သော ဆုများ
၂၀၀၇ တွင် ထွက်ရှိသော တိမ်ယံအိပ်မက်မိုးထက်နရီဖြင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသား စာပေဆု(ဝတ္ထုရှည်) ရရှိသည်။ တိမ်ယံအိပ်မက်မိုးထက်နရီလုံးချင်းဝတ္ထုရှည်မှာ ၂၀၀၆ ခုနှစ်အတွက် ရွှေအမြုတေဆု (အခန်းဆက် ဝတ္ထုရှည်)နှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဆု (ဝတ္ထုရှည်)တို့ ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
အခြားအနုပညာလုပ်ငန်းများ
အခြားအနုပညာဖန်တီးမှုများအနေဖြင့် ၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် လေဘာတီမမြရင် နှစ်၁၀၀ပြည့် မန္တလေးအငြိမ့် အလွမ်းပြေ ဗွီစီဒီခွေကို စီစဉ်ရိုက်ကူးမှုနှင့် ဇာတ်ညွှန်းအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် မြို့မငြိမ်းနှင့် မန္တလေး တေးပြုစာဆိုကြီးများ၏ တိမ်မြုပ်ရှားပါး သီချင်းများကို ဖော်ထုတ်မှုအစီအစဉ်အဖြစ် ဖြူစင်စိတ်ရင်းတေးစီးရီးနှင့် ဆိုတီးကြ မြို့မမောင်တွေ တေးစီးရီးကို စီစဉ်သူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် "ရတနာပုံမန္တလေး အနှစ် ၁၅၀ပြည့် အနုပညာပုံရိပ်ပွဲတော်"ကို အစီအစဉ်များ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းတင်ဆက်သူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်ဩဘာသောင်း၏ ကဗျာလွတ် အဆင့် ၅ဆင့် ကကွက် ၁၂၅ ကွက်ကို အခြေခံသော "ဗုံလေးလုံးသံစဉ်၊ ဂန္ထဝင်အကပဒေသာ" မှတ်တမ်းဗွီစီဒီကို စီစဉ်တင်ဆက်သူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြို့မငြိမ်းရာပြည့် ဂီတပွဲတော် ဖျော်ဖြေမှုအစီအစဉ်ကို ဦးဆောင်စီစဉ်သူအဖြစ် လည်းကောင်း ပူးပေါင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
ယခုအခါ မန္တလေး၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်တွင် ဇနီး ခင်သော်ဇင် (ပန်းချီ KTZin)၊ သား သူရိန်ထွန်း (ဒီဇိုင်း သူရိန်)၊ အောင်ပိုင်စိုးတို့နှင့်အတူ အနုပညာလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
<References />
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မြိုင်ရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
မြိုင်ရွာ(Myaingywar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၂ ဦး၊ မ ၁၀၃၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၉၄၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ပဒဲကောရွာ၊ စလူဆိပ်
ပဒဲကောရွာ၊ စလူဆိပ်
သဲစား (အရှေ့)ရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
သဲစား (အရှေ့)ရွာ (Theasar(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ သဲစားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၅၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​လေးအိမ်တန်းရွာ၊ ထိန်ကျွန်း
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ ထိန်ကျွန်းသည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဖျာပုံခရိုင်၊ ကျိုက်လတ်မြို့နယ်၊ ထိန်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
တဲကြီးစုရွာ၊ သာယာဝဲ
တဲကြီးစုရွာ၊ သာယာဝဲ
ကာယွီးရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုပ်ရှစ်ရွာ၊ အုပ်ရှစ်
အုပ်ရှစ်ရွာ၊ အုပ်ရှစ်
၂ ဖေဖော်ဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီလ၊ (၂)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၃)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၃၂) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၃၃) ရက်) ကျန်သေးသည်။
တမန်ကြီးရွာ၊ ဆင်ခေါင်း (ရှားခဲ)
တမန်ကြီးရွာ၊ ဆင်ခေါင်း (ရှားခဲ)
ဉာဏ်ဦးမောင်
စာရေး ဆရာ ဉာဏ်ဦးမောင် (ခေါ်) အရှင်ဉာဏိက
- ၁၃ နှစ်တွင် ရှင်သာမဏေ အဖြစ် ခံယူ။
- ရေဦးမြို့ ချမ်းသာကြီးတိုက်၊ မန္တလေးမြို့ မစိုးရိမ်တိုက်သစ်တို့တွင် ပရိယတ္တိ ကျမ်းစာများ သင်ယူ။
- ရန်ကုန် မဟာစည် သာသနာ့ရိပ်သာနှင့် ပဏ္ဏိတာရာမ ရွှေတောင်ကုန်း သာသနာ့ရိပ်သာတို့တွင် ဝိပဿနာ တရားတော်များ ပွားများခဲ့။
- ၁၉၉၆ ဝန်းကျင် အတွေးအမြင် စာစဉ်ပါ 'စေတနာ မမှန်သော စေတနာစကား' ဆောင်းပါးဖြင့် စာပေနယ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့။
- အတွေးအမြင်၊ ရွှေအောင်လံ၊ ရနံ့သစ်၊ ကလျာ၊ အပ္ပမာဒ၊ ဓမ္မရတနာ၊ ရတနာမွန်၊ သာထွန်းပြန့် စာစောင်များတွင် အခါအားလျော်စွာ ဘာသာရေး၊ လူမှုရေးနှင့် အတွေးအမြင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့။
- ၂၀၀၂ တွင် 'ကမာ္ဘကြီး ငြိမ်းချမ်းပါစေ' အမည်ဖြင့် ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် စာအုပ်ထုတ်ဝေ။
- ၂၀၀၇ တွင် 'မကြီးရင့်သေးပေမယ့် အသီးအပွင့်လေးတွေနဲ့ ဝေဆာနေခဲ့သူ' ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် စာအုပ် ထုတ်ဝေ။
- ပြည်တွင်း ပြည်ပထုတ် စာစောင်များ၊ အင်တာနက် စာမျက်နှာတို့တွင် အခါအားလျော်စွာ စာရေးသားလျက် ရှိ။
- ကယ်လီဖိုးနီးယား ဆန်ဟိုဇေးစတိတ် ယူနီဗာစီတီတွင် စိတ်ပညာ အထူးပြု ဘာသာရပ်ဘွဲ့ တက်ရောက် သင်ကြားလျက် ရှိ။
- ၁၉၉၉ မှ ယနေ့တိုင် အမေရိကန်၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဖရီးမောင့်မြို့၊ မေတ္တာနန္ဒဝိဟာရ ဓမ္မရိပ်သာတွင် သီတင်းသုံး တရားဟော၊ တရားပြလျက် ရှိ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဗဟိုအစိုးရ
ဗဟိုအစိုးရ ဆိုသည်မှာ တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံ ကို ထိန်းချုပ်ထားသော အစိုးရအာဏာဖြစ်သည်။ မသင့်လျော်သော်လည်း၊ နာမဝိသေသန "ဗဟို" ကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု၏အစိုးရကို ဖော်ပြရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုပါသည်။
ကုန်းတန်းရွာ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်
ကုန်းတန်းရွာ (Konetan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ တည်တော (၁)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၄၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တည်တော (၁)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၈ ဦး၊ မ ၆၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ဗဟိုအစိုးရ
တစ်ပြည်ထောင်နိုင်ငံများ
လွှဲအပ်ထားသော အာဏာလွှဲအပ်သော နိုင်ငံများစွာ ရှိပြီး အချို့မှာ-
ကုန်းတန်းရွာ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗဟိုအစိုးရ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေး ပထဝီဝင်
ဖအွံရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခေါလယ်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ခေါလယ်ရွာ(Khualei)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ခေါ်လယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါ်လယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၄ ဦး၊ မ ၁၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၃ ဖေဖော်ဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီလ၊ (၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၄)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၃၁) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၃၂) ရက်) ကျန်သေးသည်။
ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်း (ဝတ္ထု)
ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်း ဝတ္ထုသည် မြန်မာကာလပေါ် ဝတ္ထုများအနက် ဒုတိယ ထွက်ပေါ်လာသော ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး မြန်မာကာလပေါ် ဝတ္ထုဖြစ်သည့် မောင်ရင်မောင် မမယ်မ ဝတ္ထုနှင့် တစ်နှစ်တည်းမှာပင် လအနည်းငယ်ခြားပြီးနောက် ထွက်ပေါ်လာသည်။ ဤဝတ္ထုကို ရေးသားသူမှာ သီပေါမင်းတရား လက်ထက် ရာဇဝတ်ရေးဌာနနှင့် အမြောက်၊ ဆင်၊ မြင်း၊ ဝင်း၊ ဒိုင်း ခုနစ်စို့ဆိုင်ရာ ကုန်းကြောင်းစစ်သည် ဌာနချုပ် တာဝန်ခံ တိုင်တားမင်းကြီး၏ ဝန်စာရေးဦးကြီးဖြစ်သည်။
စာအရေးအသား
ဝန်စာရေး ဦးကြီးကား ရှေးအထက်ကျော်ကာလက အိပ်ဖန်အလှည့်ကျ အဖော်အသင်းတို့အား တညဉ့်လုံး မအိပ်ချင်အောင် ဖွဲ့ဆင်ပုံခင်း ပပြောဆိုခဲ့ဖူးသူ ဖြစ်သည်လည်းတဝ၊ ကဗျာလင်္ကာ လောကီရေးရာကို ရှာဖွေစပ်စု ဗဟုသုတ ကြွယ်ဝသူ ဖြစ်သည်လည်း တကြောင်းတို့ကြောင့် မောင်မှိုင်းဝတ္ထုကို ရေးရာတွင် စကားပြေ သက်သက်ချည်းမဟုတ်ပဲ ကာရန်နဘေ ရောစွက်ကာ ဖတ်ရှု၍ ပြေပြစ်အောင် ရေးသားထားသည်။ ဤသို့ ရေးရာတွင် အခန်းကဏ္ဍများ ခွဲထားခြင်း မရှိပဲ တောက်လျှောက် တဆက်တသည်း ရေးသားထားသည်။ မောင်မှိုင်းဝတ္ထုမှာ ရှေးမြန်မာမင်း လက်ထက်ကို နောက်ခံပြုထားသည်ဖြစ်၍ ယင်းကို ဖတ်ရှုခြင်းအားဖြင့် ရှေးခေတ်၏ ဖြစ်ပျက်ဆက်ဆံလေ့ရှိသော ကာလဒေသ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်ကိုလည်းကောင်း၊ ခေတ်ကာလအလျောက် စီကုံးဖွဲ့နွဲ့ရေးသားပုံကို လည်းကောင်း၊ လောကဓမ္မ သံဝေဂတို့ကိုလည်းကောင်း ကြေးမုံပြင်သဖွယ် ထင်ထင်ရှားရှား မှတ်သးတွေ့မြင်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းဝတ္ထုတွင် ဦးကြီးသည် ဇာတ်ကောင်တစ်ဦးကို မူလထား၍ ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားထားသည်။ ထိုအဓိက ဇာတ်ကောင်ကို မောင်မှိုင်းဟူ၍ ရွေးချယ်သည်မှာ အကြောင်းမဲ့မဟုတ်။ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ပညာရှိ ပိဋကတ်တော်အုပ် ဦးပညာ၏သား မောင်မှိုင်းဆိုသူသည် ဖခင်၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကြောင့် ဖခင်ကွယ်လွန်သောအခါ ဘိုးတော်ဘုရား၏ သူကောင်းပြုခြင်းကို ခံရသည်။ ဘုရင်၏ မြှောက်စားခံရမှုကို အခွင့်ကောင်းဟူ၍ ပရမ်းပတာ ပြုမူပြောဆို လိမ်လည်ပွေနောက် ခဲ့ဖူးသည်။ ထိုမောင်မှိုင်း အကြောင်းများကို ရှေးအခါကပင် ချဲ့ထွင်ပြောဆိုခဲ့ကြသဖြင့် မောင်မှိုင်းမှာ လူရှုပ်လူပွေ တစ်ဦးအဖြစ်ဖြင့် ထီးထဲနန်းထဲတွင် စကားစဉ် ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ထိုကြောင့်လည်း ဦးကြီးသည် မိမိ၏ ဝတ္ထုတွင် အဓိကဇာတ်ကောင်ဖြစ်သူအား သဘာဝနှင့် လျော်ကန်အောင် မောင်မှိုင်းဟု အမည်ပေးလိုက်ခြင်း ဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။
ချဉ်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းသည် ချဉ်ပေါင်ရွက် ရောင်းနေရာမှ ကျောက်ပန်းတောင်းစား မောင်မောင်ကြီးအသွင်တမျိုး၊ ကျောက်ကုန်သည် မောင်ကလေးအသွင်တဖုံ၊ ဘုရင့်အဝယ်တော် ခင်မောင်ကြီးအသွင်တနည်း၊ ဇနီးမယား အများအပြားယူလျက် ဉာဏ်ရှိသလောက် ပြုသမျှအောင်မြင်၍ ဘုရင်မင်းမြတ် အထူးမြှောက်စားခြင်းကို ခံရကာ အတွင်းဝန် မြစ်စဉ်ဝန် ပုဂံမြို့စား မင်းကြီး မင်းလှဇေယျ မင်္ဂလာဟူသော ဘွဲကို ရရှိပြီးလျှင် မယားအပေါင်းလည်း မြို့စား ရွာစားအဖြစ် အသီးသီး ချီးမြှောက်ခြင်း ခံရလေသည်။
အခါတပါး၌ ဝတ္ထု၏ ဇာတ်ကောင်ဖြစ်သော အတွင်းတန်မောင်မှိုင်း စဉ်းစားသုံးသပ်သည်ကို ကောက်နုတ်ဖော်ပြခြင်းဖြင့် မောင်မှိုင်းအကြောင်း တစိတ်တဒေသနှင့်တကွ ဦးကြီး၏ အရေးအသား စာဟန်ကိုပါ ခန့်မှန်းနိုင်သည်။
မလိယန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
မလိယန်ရွာ(Maliyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ကန်တော်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်တော်ယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂ ဦး၊ မ ၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံးရွာမရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ကျုံးရွာမရွာ (Kyoneywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ကျုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၈၇ ဦး၊ မ ၁၉၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗိုလ်မြတ်ထွန်း
ဗိုလ်မြတ်ထွန်းသည် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ စစ်ပွဲတွင် ထင်ရှားသော မြန်မာ့ မျိုးချစ် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်မြတ်ထွန်းအကြောင်းကို ဒါလဟိုဇီက ခေါင်းဆောင်ကောင်းတစ်ဦး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ စစ်သားကောင်းတစ်ဦး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ လေးစားအပ်သည်ဟု မှတ်ချက် ရေးသားခဲ့သည်။ လက်ရုံးရည် နှလုံးရည် နှင့်ပြည့်စုံပြီး စိတ်ဓာတ်ကြံခိုင်သူဖြစ်ကာ နောက်ဆုံးအချိန်အထိ ဗြိတိသျှတပ်များနှင့် ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ရင်း တိုင်းပြည်အတွက် အသက်ပေးသွားသည့် သူရဲကောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးအချက်အလက်
ဗိုလ်မြတ်ထွန်းသည် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဓနုဖြူမြို့နယ်၊ သပြူရွာသားဖြစ်သည်။ အရပ်ပု၍ အသားမည်းကာ ကြံခိုင်တောင့်တင်းသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိသည်။ ဓားခုတ်၊ လှံထိုး နှင့် မြင်းစီးခြင်းတို့ကို ငယ်စဉ်ကလည်းက ဝါသနာထုံ၍ အချိန်ရတိုင်းလေ့ကျင့်သည်။ အရွယ်ရောက်သောအခါ သာယာဝတီမင်း၊ ပြီးနောက် ပုဂံမင်းထံတွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ဘုရင့်လှေတပ်မတော်တွင် ပဲ့နင်းကြီးအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ သူသည် နိုင်ငံစစ်ရေး၊ စက်မှုရေး နှင့် ကာကွယ်ရေးတို့တွင် အထူးအားကိုးရသူ ဖြစ်လာသည်။ ဦးမြတ်ထွန်းသည် ပုဂံမင်းလက်ထက် တိုင်းပြည်ရေး ရှုပ်ထွေးစအချိန်တွင် ဓနုဖြူသို့ပြန်ကာ မွန်၊ မြန်မာ၊ ကရင် တိုင်းရင်းသား မျိုးချစ်များကို စုဆောင်းကာ "လေးမြို့ဝန်" ဘွဲ့ကို ခံယူသည်။ အိမ်ထောင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး သား ၃ ယောက်ရှိသူဖြစ်သည်။
အုတ်ဝန်
အုတ်ဝန်
အုတ်ဝန်သည် ဘုရင်မင်းမြတ်၏ ကုသိုလ်တော် စေတီ ၊ ပုထိုး ၊ ဂူ ၊ ကျောင်း ၊ တန်ဆောင်း ၊ ပြာသာဒ်များ မြို့တော်နန်းတော်များ တည်ဆောက်ရာ၌ လိုအပ်သည့် အုတ်များရရှိရေးအတွက် ကြပ်မတ်လုပ်ဆောင်ရသူဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အဆောင်အဦဆောက်လုပ်ရာ၌လည်း အုတ်ဝန်ကပင် အနီးကပ်ကြီးကြပ်ပေးရသည်။ အုတ်ဝန်ရာထူးကို ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလတွင်သာ တွေ့ရှိရသည်။
ဗိုလ်မြတ်ထွန်း
အင်္ဂလိပ်တို့ နှင့် တိုက်ခဲ့သောစစ်ပွဲများ
အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲကာလ ၁၈၅၃၊ ဇန်နဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မြတ်ထွန်းဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေး အင်အားစုများနှင့် ဗြိတိသျှစစ်ဗိုလ် ဝီလျံအိပ်လော်ဘီ ဦးဆောင်သော အင်အား ၁၈၀ ခန့် ရှိ တပ်တို့သည် ဓနုဖြူအနီးတွင် ပထမအကြိမ်တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုတိုက်ပွဲတွင် ဗြိတိသျှ တိုက်ရေယာဉ်များ အသည်းအသန်ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရကာ လက်ဖတင်နင် မက်ချီစင်လည်း အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရသွားခဲ့သည်။ ဗိုလ်မြတ်ထွန်း၏ ပထမဆုံးအောင်ပွဲ ပင်ဖြစ်သည်။
အုတ်ဝန်
အုတ်ဝန် ဦးအူ
ပုဂံမင်း (၁၈၄၆-၁၈၅၂) လက်ထက်တွင် သံတော်ဆင့် ပညာသိဒ်ဓိဘွဲ့ခံ ဦးအူအား မင်းလှသီရိကျော်ထင်ဘွဲ့ဖြင့် အုတ်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့၏။ အုတ်ဝန် ဦးအူသည် ၁၈၄၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် မင်းတဲရပ်၌ အိမ်တော်ရာဘုရားတည်စဉ် အုတ်အရေအတွက် ကြိုတင်တွက်ချက် လျှောက်ထားမှုများ ပြုခဲ့ရပြီး ခြင်္သေ့ရုပ်တုကြီးများ ထုလုပ်ရာ၌လည်း တာဝန်ယူကြီးကြပ်ပေးခဲ့ရသည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် ဦးအူအား အုတ်ဝန်ရာထူးဖြင့် တွေ့ရှိနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဦးအူသည် ရတနာပုံ နေပြည်တော် တည်ရန်လိုအပ်မည့် အုတ်အရေအတွက်ကို အမိန့်တော်အရ တွက်ချက်ပြီး မင်းတုန်းမင်းထံ တင်ပြလျှောက်ထားခဲ့ရ၏။ ထိုစဉ်က အုတ်ဝန်ဦးအူ တွက်ချက်တင်ပြခဲ့သည့် အုတ်အရေအတွက်မှာ ၂၉⁠၉၁၄၃၆၄ ချပ် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် မိဖုရားခေါင် စကြာဒေဝီ နတ်ရွာစံလွန်ရာ အုတ်ဂူပြာသာဒ် လုပ်ဆောင်ရာ၌ အုတ်ဝန်ဦးအူ တာဝန်ယူပေးခဲ့ရ၏။
ဗိုလ်မြတ်ထွန်း
အင်္ဂလိပ်တို့ နှင့် တိုက်ခဲ့သောစစ်ပွဲများ
ဆုတ်ခွာသွားခဲ့ရသည်ကို မကျေနပ်သော အင်္ဂလိပ်တို့က ၁၈၅၃ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံစစ်ချီခဲ့ပြန်သည်။ အင်အား ၆၀၀ နီးပါးရှိသော ကြည်းရေ တပ်စုကြီးဖြင့် ဓနုဖြူမှ တစ်ဆင့် ဗိုလ်မြတ်ထွန်းတပ်စခန်းသို့ ချေမှုန်းရန်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ဗိုလ်မြတ်ထွန်းတို့၏ ဆီးကြိုတိုက်ခိုက်မှုကိုသာ ခံလိုက်ရပြီး ကစင့်ကလျား ဆုတ်ခွာခဲ့ရပြန်သည်။ တိုက်ပွဲဦးဆောင်သူ အင်္ဂလိပ်စစ်ဗိုလ် ကပ္ပတိန်လုပ်ခ်ျ အပြင် အခြား ၁၁ ယောက်လည်း ကျဆုံးသွားခဲ့ပြီး ၇၁ ယောက် ဒဏ်ရာရသွားခဲ့သည်။ စစ်သင်္ဘောတစ်စီးလည်း မီးလောင်ဆုံးရှုံးခဲ့သည့်အပြင် အမြှောက်ကြီးနှစ်လက် နှင့် ကျည်ဆန်အများအပြားကိုလည်း ဗိုလ်မြတ်ထွန်းတို့ ရရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ ဗိုလ်မြတ်ထွန်း၏ အမည်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။
အုတ်ဝန်
အုတ်ဝန် ဦးဘိုးကြီး
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် သံတော်ဆင့် ဦးဘိုးကြီးအား အုတ်ဝန်ရာထူး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးဘိုးကြီးသည် အုတ်ဝန်ဦးအူ၏ မြေးဖြစ်သည်ဆိုသည်။ သို့သော် ဦးဘိုးကြီးသည် ၃ စက်တင်ဘာ ၁၈⁠၈၅ ခုနှစ်တွင် ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခဲ့ရသည်။ မဟာဝိဇယပုညမှန်စီကျောင်း ဆောက်လုပ်ရာ၌ ငွေ ၆၀၄၀ ကျော်ကွာနေမှုကြောင့် ရာထူးကျသွားခြင်းဖြစ်သည်။
ဗိုလ်မြတ်ထွန်း
အင်္ဂလိပ်တို့ နှင့် တိုက်ခဲ့သောစစ်ပွဲများ
ဗိုလ်မြတ်ထွန်းအား အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်ချုပ် ကော်မိုဒိုလင်းဘတ်က ဆုငွေ ၂၀၀၀ ကျပ်၊ ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး ဆာအာသာဖယ်ယာကလည်း ဆုတော်ငွေ ၂၀၀၀ ကျပ် ထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။ နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ရှုံးခဲ့သော အင်္ဂလိပ်တို့မှာ ဗိုလ်မြတ်ထွန်းအား အထင်မသေးရဲတော့ပေ။ သို့ဖြစ်၍ တတိယအကြိမ်တွင် တိုက်ခိုက်မှုစွမ်းရည် ပြည့်၀သော ဗိုလ်မှူးချုပ် ဆာဂျွန်ချိပ်သည် နံပါတ်(၁၈) အိုင်းရစ်တပ်မှ တပ်သား(၂၀၀)၊ နံပါတ်(၅)တပ်မှ တပ်သား(၂၀၀)၊ နံပါတ်(၆၇) တပ်မှ တပ်သား(၂၀၀)၊ ဆပ္ပါမိုင်းနားတပ်မှ တပ်သား (၇၀) တို့ကို စုစည်းကာ လက်နက်အင်အား အပြည့်အစုံဖြင့် ၁၈၅၃ခုနှစ် မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မြတ်ထွန်း၏ ဓနုဖြူခံတပ်ကို သွားရောက် တိုက်ခိုက်ကြပြန်သည်။ ထိုတိုက်ပွဲတွင်လည်း အင်္ဂလိပ်တို့ အထိနာခဲ့ရပြန်သည်။ ဗိုလ်မြတ်ထွန်း၏ သားနှစ်ယောက်ဒဏ်ရာရ၍ အဖမ်းခံခဲ့ရသလို အင်္ဂလိပ်တို့ဘက်မှလည်း အရာရှိ၊ တပ်သား ၂၅၀ ကျဆုံးကာ၊ အယောက် ၁၀၀ကျော် ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ဒုတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ် အပြီး အင်္ဂလိပ်တို့၏ အကျအဆုံးအများဆုံး တိုက်ပွဲလည်း ဖြစ်သည်။
ကျဆုံးခြင်း
ထိုအချိန်မှစ၍ တစ်နေရာတည်းတွင် မနေသင့်မှန်းသိသော ဗိုလ်မြတ်ထွန်းသည် ဓနုဖြူခံတပ်မှခွာကာ သာယာဝတီ၊ မိုးညို၊ ကနောင်၊ အုတ်ဖိုမြို့နယ် တစ်ဝိုက်မှနေ၍ ဗြိတိသျှတို့ကို နည်းပေါင်းစုံနှင့်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်ဂေါင်းကြီး၊ ဗိုလ်ဂေါင်းကလေး ညီအစ်ကိုတို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ အင်္ဂလိပ်တို့အား ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြန်သည်။ ကရင်တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင် ဖူကံကလေး ဆိုသူနှင့် ပူပေါင်းပြီး ဟင်္သာတမြို့နယ်၊ ဒူးယားကျေးရွာအနီးတွင် ဗြိတိသျှတပ်များနှင့်တိုက်ခိုက်ရင်း တိုင်းပြည်အတွက် အသက်ပေးလှူသွားခဲ့သည်။
စစ်ကုန်းရွာ၊ သာယာဝဲ
စစ်ကုန်းရွာ၊ သာယာဝဲ
ပြင်ကနုကုန်းရွာ၊ စလူဆိပ်
ပြင်ကနုကုန်းရွာ၊ စလူဆိပ်
နော်ယာရွာ
နော်ယာရွာ
ရွှေတိုက်ဝန်
ရွှေတိုက်ဝန် သည် ရွှေငွေ စီးပွားဘဏ္ဍာတို့အား စာရင်းဇယားနှင့်တကွ တိုက်တော်၊ ကျီတော်တို့၏ သိမ်းဆည်းခြင်း ၊ အမိန့်တော်အရ ထုတ်ယူခြင်းတို့ကို ကြီးကြပ် ကွပ်ကဲရသူ ဖြစ်သည် ။ ရွှေတိုက်ဝန်၏ လက်အောက်တွင် ရွှေတိုက်စိုး ၊ ရွှေတိုက်ကြပ် ၊ ရွှေတိုက်စာရေး စသူတို့ကိုလည်း ခန့်အပ်ထား၏။ ရွှေတိုက်တွင်အထက်ရွှေတိုက်နှင့် အောင်ရွှေတိုက်ဟူ၍ နှစ်ရပ်ထားရှိရာ အထက်ရွှေတိုက်မှာ နန်းတော်ကြီး၏ အရှေ့တောင်ဒေါင့် ကပ်လျက်၌ တည်ရှိပြီး အောင်ရွှေတိုက်မှာမူ တောင်စမုခ်တော်၏ အရှေ့ဘက်ထားဝယ်တံခါးမြို့ရိုး အတွင်း၌တည်ရှိ၏။ ရွှေချည်ထိုး ၊ ဂုန္တန်ထိုး ၊ ကြယ်ခတ် ၊ ယပ်မားစသည့် အမှုထမ်းတို့မှာလည်း ရွှေတိုက်ဝန်၏ လက်အောက်ခံအမှုထမ်းများ ဖြစ်ကြသည် ။
ညောင်ရမ်းခေတ် ရွှေတိုက်ဝန်
ရွှေတိုက်ဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေတ်ဦးကာလကပင် အထင်အရှားတွေ့ရှိရ၏ ။ ညောင်ရမ်းမင်းတရားကြီး၏ ၂၄ စက်တင်ဘာ ၁၅၉၈ ခုနှစ်ရက်စွဲပါ အမိန့်တော်တွင် ရွှေတိုက်ဝန်ဟူသော ဝေါဟာရဖော်ပြထားသည်။ တနင်္ဂနွေမင်း ( ၁၇၁၄ - ၁၇၃၃ ) လက်ထက် ရွှေတိုက်ဝန်မှာ နန္ဒဇေယျကျော်ထင်ဖြစ်ပြီး မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိမင်း ( ၁၇၃၃ - ၁၇၅၂ ) နန်းတက်စ ၁၂ နိုဝင်ဘာ ၁၇၃၅ ခုနှစ်တွင် ဇေယရန္တမိတ်အား ရွှေတိုက်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏ ။
စိတ္တရရွာ၊ ဖုံသာဝ
စိတ္တရရွာ၊ ဖုံသာဝ
ရွှေတိုက်ဝန်
မြေဒူးမင်းလက်ထက်
ဆင်ဖြူရှင်မင်း (မြေဒူးမင်း) နန်းတက်စ ရွှေတိုက်ဝန်မှာ မဟာကျော်ထင်ဖြစ်၏။ ရွှေတိုက်ဝန်မဟာကျော်ထင်သည် ၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၄ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ပြည်မြို့ဝန် သတိုးရာဇာ ဦးဆောင်သော သွေးသောက်အဖွဲ့၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် မြေဒူးမင်းလက်ထက် နှောင်းပိုင်းကာလ၌မူ မုံရွာစား ဦးကြင်အား ရွှေတိုက်ဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခဲ့၏။ ရွှေတိုက်ဝန် ဦးကြင်သည် မြေဒူးမင်း နတ်ရွာစံလုနီးအချိန်တွင် ရေနန်းတော်မှ နန်းတော်ကြီးထက်သို့ ဆောင်ယူရာ၌ အနီးကပ် လိုက်ပါပြုစုခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။
အညာသီဟတောရောက် ရွှေတိုက်ဝန်
စဉ့်ကူးမင်း ( ၁၇⁠၇၆ - ၁၇၈၂ ) လက်ထက် ရွှေတိုက်ဝန် အမည်မသိရပေ ။ ရွှေတိုက်ဝန်သည် စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက် နှောင်းပိုင်းကာလ အညာသီဟတောသို့ ဘုရင်မင်းမြတ်ကြွချီချိန်တွင် အတူလိုက်ပါခဲ့ရသူ ဖြစ်သည် ။ ၁၇၈၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ဖောင်းကားစားမောင်မောင် အင်းဝထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်လိုက်ချိန်တွင် အညာသီဟတောရောက် ရွှေတိုက်ဝန်အား စဉ့်ကူးမင်းက စဉ့်ကိုင်ဒေသသို့ သွားရောက် စည်းရုံးသိမ်းသွင်းရန် အမိန့်တော်ချမှတ်ခဲ့သည် ။ သို့သော် ထိုစဉ်ကာလက အချိန်များစွာ နှောင်းသွားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည် ။ ရွှေတိုက်ဝန်သည် စဉ့်ကိုင်သို့တိုင် မရောက်နိုင်တော့ဘဲ ဗဒုံမင်းသား၏တပ်များ အပြင်းချီတက်လာမှုကြောင့် ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် ကျောက်မြောင်းသို့ တိမ်းရှောင်ခိုလှုံခဲ့ရ၏ ။
ဗဒုံမင်းနန်းတက်စ
၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) နန်းတက်လာပြီးနောက် ဇောတသူရဘွဲ့ခံ ဦးရွဲ အား ရွှေတိုက်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည် ။ ဇောတသူရ၏ အမည်ကို ၇ အောက်တိုဘာ ၁၇၈၂ ခုနှစ် အခမ်းအနားတွင် တွေ့ရှိရ၏ ။ ယင်းနောက် ၁၇ မေ ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် ဘိသိက်မင်္ဂလာကျင်းပစဉ် ဇောတသူရအား မင်းမဟာဘွဲ့ ပြောင်းလဲပေးအပ်ပြန်ပါသည် ။ သူ့ကို နေမျိုးမဟာကျော်ထင်က ဆက်ခံခဲ့သည်ဟု မှတ်ယူရ၏ ။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် မင်းမဟာဘွဲ့ခံ ဦးရွှဲသည် မကြာမီ မဟာမင်းလှကျော်စွာဘွဲ့ဖြင့် အသည်းဝန် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခန့်အပ်ခံခဲ့ရသောကြောင်း ဖြစ်သည်။ ရွှေတိုက်ဝန်နေမျိုးမဟာကျော်ထင်အား ၂၇ နိုဝင်ဘာ ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် နန်းတွင်အခမ်းအနား တစ်ခု၌ တွေ့ရှိရသည် ။ ၉ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၅ တွင် မိတ္ထီလာမင်းသမီးအား ကွမ်းခွံမင်္ဂလာပြုစဉ်၌မူ ရွှေတိုက်ဝန်မှာ ကျော်ထင်ရာဇသူ ဖြစ်နေပြီးဖြစ်၏ ။
ရာထူးအပြောင်းအလဲ
၁၈၀၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဆင်ဖြူတော် ဆက်သခံယူစဉ် အခမ်းအနားသို့ ရွှေတိုက်ဝန်နေမျိုးမင်းလှ တက်ရောက်ခဲ့သည် ။ မကြာမီ နေမျိုးမင်းလှအား နေမျိုးမင်းလှရာဇာဟူ၍ ဘွဲ့မည်ဖြည့်စွတ် ခေါ်ဆိုခဲ့သည် ။ ၁၄ ဧပြီ ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် ဘိသိက်မင်္ဂလာအခမ်းအနား ကျင်းပြသောအခါ ရွှေတိုက်ဝန် နေမျိုးမင်းလှရာဇာသည် ဂင်္ဂါရေတော် သယ်ယူရေးအဖွဲ့၌ ပါဝင်ခဲ့သည် ။
ရွှေတိုက်ဝန် ဦးစွာ
၁၈၇၃ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီမင်း နန်းတက်လာပြီးနောက် အိမ်တော်ပါ ဘဏ္ဏာစိုးမင်းလှမင်းခေါင်ဘွဲ့ခံ ဦးစွာကို မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ဘွဲ့ ဖြင့်ရွှေတိုက်ဝန်ရာထူး ခန့်အပ်လိုက်၏ ။ ၁၈၃၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ရွှေတိုက်ဝန် မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်အား အဆောင်အရွက်များ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည် ။ ရွှေတိုက်ဝန် ဦးစွာသည် ၁၅ ဇူလိုင် ၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် သွေးသောက်အဖွဲ့၌ ခေါင်းဆောင်ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည် ။ ၅ မတ် ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် တရုတ်သံအဖွဲ့ကို ကြိုဆိုရာ၌မူ ရွှေတိုက်ဝန်မင်းကြီးမဟာသက်တော်ရှည်ဘွဲ့ ပေးအပ်ခဲ့သည်ဟု မှတ်ယူရ၏ ။
ရွှေတိုက်ဝန် ဦးရှင်ကလေး
၁၈၅၃ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်း နန်းတက်စတွင် မင်းလှစည်သူကျော်ဘွဲ့ခံ ဘဏ္ဏာစိုး ဦးရှင်ကလေးအား ရွှေတိုက်ဝန်အရာခံအပ်ခဲ့၏ ။ ၁၆ ဇွန် ၁၈၅၄ ခုနှစ် ဘိသိက်မင်္ဂလာအခမ်းအနားကျင်းပစဉ် ရွှေတိုက်ဝန် ဦးရှင်ကလေးကို မင်းကြီးမဟာသက်တော်ရှည်ဘွဲ့ဖြင့် ကောလင်းမြို့စား အတွင်းဝန်အရာ ပူးတွဲခန့်အပ်ခဲ့သည် ။
ရွှေတိုက်ဝန် ဦးသိုင်း
ဦးရှင်ကလေး ကွယ်လွန်သောအခါ သူ၏ရာထူးကို မင်းကြီးမင်းလှစည်သူဘွဲ့ခံ ဦးသိုင်းက ဆက်ခံခဲ့သည် ။ တောင်ခွင်းမြို့စားအရာကို ရရှိခဲ့သဖြင့် တောင်ခွင်မြို့စား ရွှေတိုက်ဝန် ဦးသိုင်းဟု အမည်တွင်ခဲ့သည် ။ ၂၀ ဧပြီ ၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် ဗုဒ္ဓဘိသိက်ခံ အခမ်းအနားကျင်းပသောအခါ ရွှေတိုက်ဝန်မင်းကြီး မင်းလှစည်သူ တက်ရောက်ခဲ့၏ ။ အတွင်းဝန်ရာထူးကိုပါ ပူးတွဲဆောင်ရွက်ရသဖြင့် ရွှေတိုက်အတွင်းဝန် ဦးသိုင်းဟုလည်း အမည်ထင်ရှား၏ ။
သီပေါမင်းနန်းတက်စ
၁၈၇၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သီပေါမင်း နန်းတက်လာသောအခါ တောင်ခွင်းမြို့စား ရွှေတိုက်အတွင်းဝန် ဦးသိုင်းကို ရာထူးဆက်လက် ခန့်အပ်ခဲ့သည် ။ ၁၈၇၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် မင်းတုန်းမင်း၏ ဝတ်လဲတော်များကို ပြာချ၍ လုပ်ဆောင်ရသော မံဖုရားဆင်းတုတော်ကြီးများကို အတုလဝေယံကျောင်းသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့၏ ။ ၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် ၁၄ ဌာနအုပ်ချုပ်ရေး စတင်ခဲ့သောအခါ ရွှေတိုက်အတွင်းဝန် တောင်ခွင်းမြို့စား မင်းကြီး မဟာမင်းထင်စည်သူက သတ္တမဌာနကို တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့ရသည်။
နောက်ဆုံးရွှေတိုက်ဝန်
မြန်မာဘုရင်လက်ထက် နောက်ဆုံးခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် ရွှေတိုက်ဝန်မှာ ၂၃ မတ် ၁၈⁠၈၃ ခုနှစ်တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူ ပေါက်မြိုင်မြို့စား ဦးလှဘူးဖြစ်သည် ။ သူသည် အတွင်းဝန်ရာထူးကိုပါ ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသဖြင့် ရွှေတိုက်အတွင်းဝန်မင်းဟု ထင်ရှားခဲ့၏ ။ ၁၈⁠၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် သီပေါမင်းအား ဗြိတိသျှတို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားသောအခါ ရွှေတိုက်အတွင်းဝန်သည် ဗြိတိသျှအစိုးရလက်အောက်၌ ဆက်လျက်အမှုထမ်းခဲ့ရသည် ။
ကောင်းတပ်ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ကောင်းတပ်ရွာ (Kawngtat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ပင်လုံ (အရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၁၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်လုံ (အရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၀ ဦး၊ မ ၁၃၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂရပ်ဖစ်အနုပညာ
ဂရပ်ဖစ်အနုပညာဆိုသည်မှာ အမြင်ဆိုင်ရာ အနုပညာအမျိုးအစားများထဲတွင် ပါဝင်သော အနုပညာပုံသဏ္ဌာန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂရပ်ဖစ်အနုပညာကို ပုံနှိပ်ခြင်းအနုပညာဟု ဝက်ဘ်စ်တာအဘိဓာန် ကဖွင့်ဆိုပြီး ဓာတ်ပုံနည်းပညာ၊ ကျောက်ပုံနှိပ်နည်းပညာ၊ သစ်ထွင်းနည်းပညာ၊ ကြေးပုံနှိပ်နည်းပညာ အစရှိသည်တို့ကိုအသုံးပြု၍ တီထွင်ဖန်တီးသော အနုပညာလက်ရာများဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ ထို့အပြင် လိုင်းများ၊ အသွေးအနုအရင့်နှင့် ရုပ်လုံးရုပ်ကြွများ ပေါ်လွင်ရန်သရုပ်ဖော်ရသော အမြင်ဆိုင်ရာ အနုပညာအမျိုးအစားဟု အောက်စဖို့အဘိဓာန်က အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။
အမြင်ဆိုင်ရာတင်ပြချက်များကို မျက်နှာပြင်တစ်ခုပေါ်တွင် ရေးဆွဲတင်ပြထားခြင်းကို ဂရပ်ဖစ်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ နံရံ၊ ကင်းဗတ်၊ ပိုးဇာ၊ စက္ကူ၊ ကျောက်တုံးနှင့် ပုံနှိပ်နိုင်သော သို့မဟုတ် ရေးဆွဲနိုင်သော ကြားခံအလွှာတစ်ခုကို မျက်နှာပြင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ပုံနှိပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရေးဆွဲခြင်းများတွင် သတင်း အချက်အလက်များ၊ သရုပ်ဖော်ပုံများ၊ ဖျော်ဖြေရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာ တင်ပြချက်များ ပါဝင်နိုင်သည်။ သို့သော် ဂရပ်ဖစ်အတတ်ပညာတစ်ခုခုကို အသုံးပြု၍ ထုတ်လုပ်လိုက်သော လက်ရာတိုင်းကို အနုပညာပစ္စည်းဖြစ်သည်ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ အနုပညာမြောက်ခြင်းသည် သီးခြားတည်ရှိသော ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဂရပ်ဖစ်ဆိုသောဝေါဟာရသည် ဂရိဝေါဟာရဖြစ်သည်။ ဂရပ်သည် ဂရပ်ဖစ်စကားလုံး၏ ရုပ်ရင်းစကား လုံးဖြစ်သည်။ x ဝင်ရိုးနှင့် y  ဝင်ရိုးသည် ဂရပ်ဝေါဟာရကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ထို့ကြောင့် နှစ်ဖက်မြင်ဟု ဆိုနိုင်ပါ သည်။ ကွန်ပျူတာနည်းပညာတိုးတက်လာသောအခါ ကွန်ပျူတာမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဂရပ်ဖစ် လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ထိုသို့လုပ်ကိုင်ရာတွင် နှစ်ဖက်မြင်အမျိုးအစားနှင့် သုံးဖက်မြင် အမျိုးအစားများ ပါဝင်နေပါသည်။ ပုံနှိပ်ရန် သို့မဟုတ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရန်ရည်ရွယ်၍ဖန်တီးသော အရာဝတ္ထုတိုင်းကို နှစ်ဖက်မြင်အမျိုးအစားဟုခေါ်သည်။ တီဗီ သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာမော်နီတာပေါ်တွင် သရီးဒီမျက်မှန်ကဲ့သို့ အခြားအရာဝတ္ထုတစ်ခုကို ကြားမခံပဲ မျက်မြင်ဖြင့် တိုက်ရိုက်ကြည့်ရှုရသော အရာဝတ္ထုတိုင်းကိုလည်း နှစ်ဖက်မြင်ဟုသာခေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် သုံးဖက်မြင်နည်းပညာဖြင့် ထုတ်လုပ် လိုက်သော ရုပ်ရှင်ကားများသည်လည်း ဂရပ်ဖစ်တွင် အကြုံဝင်သည်။ ဂရပ်ဖစ်အနုပညာတွင် သုံးဖက်မြင် ဖန်တီးထားသည့် အနုပညာလက်ရာများကိုလည်း ထည့်သွင်းထားသည်။ သုံးဖက်မြင်ရုပ်ရှင်ကားများကို မျက်မှန်တပ်၍ ကြည့်ရှုသောအခါ x  နှင့် y  ဝင်ရိုးအပြင် z  ဝင်ရိုး(ထုထည်) ပါဝင်လာသည့် အတွက် သုံးဖက်မြင်ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဂရပ်ဖစ်အနုပညာလက်ရာများသည် ခရစ်မပေါ်မီနှစ်ပေါင်း ၂၅၀ဝ က တည်းက တည်ရှိခဲ့သည်။ အီဂျစ် လူမျိုးများသည် ဂရပ်ဖစ်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဂရပ်ဖစ်အနုပညာသည် ပုံနှိပ်ခြင်းနည်းစနစ်များ တွင် အများစုတည်မီသည်။ ထို့ကြောင့် နည်းပညာတိုးတက်မှုနှင့်အတူ ဂရပ်ဖစ်၏ တိုးတက်ပြောင်းလဲမှု သည်လည်း မြင့်မားခဲ့သည်။ အရှိန်အဟုန် ကောင်းခဲ့သည်။
အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာဝန်
အိမ်ရှေ့ဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေတ်ဦးကာလကပင် အထင်အရှားတွေ့ရှိရသော်လည်း အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာဝန်ဟူသော ရာထူးကိုမူ တစ်ကြိမ်သာတွေ့ရှိရဖူး ပါသည်။ အိမ်ရှေ့ဥပရာဇခန့်အပ်လျှင် အိမ်ရှေ့ဝန် ၊ အိမ်ရှေ့အတွင်းဝန် ၊ အိမ်ရှေ့ဝင်းမှူး ၊ အိမ်ရှေ့ အနောက်ဝန် စသည်ဖြင့် ခန့်အပ်တတ်သည်။ သို့သော် အိမ်ရှေ့မင်း၏ သီးခြားဘဏ္ဍာတော်ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရသည့် ဘဏ္ဍာဝန်ဟူ၍ မတွေ့ရပါ။ ညောင်ရမ်းခေတ် တနင်္ဂနွေမင်းလက်ထက်၌ တစ်ကြိမ်သာတွေ့ရဖူး ပါသည်။ ယင်းရာထူးသည် နောင်ကုန်းဘောင်ခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာစိုးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားဟန်ရှိသည်။
အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာဝန် တုရင်ရာဇာ
တနင်္ဂနွေမင်း (၁၇၁၄-၁၇၃၃)လက်ထက် ဧပြီ ၁၇၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် သားတော် စဉ့်ကူးမင်းမြို့စားမင်းသား မောင်ဖြူအား အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ (စဉ့်ကူးမင်းသားမှာ နောင်ညောင်ရမ်းမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးဘုရင် မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိဖြစ်လာသူပင် ဖြစ်သည်။) အိမ်ရှေ့မင်း ဥပရာဇာအဖြစ် ခန့်အပ်စဉ် တုရင်ရာဇာကိုလည်း အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ တုရင်ရာဇာမှာ အင်ရုံရွာစားဖြစ်ပြီး နောင်ဝန်ကြီးရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခံရသူ ဖြစ်ရာ အင်ရုံဝန်ကြီးဟူ၍ အမည်တွင်ပါသည်။ မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားလှသည့် အင်ရုံစာတမ်းကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သူ ဖြစ်၏။
မိန်းမလှကျွန်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
မိန်းမလှကျွန်းရွာ(Meinmahlakyun)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ဖအွံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၁၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖအွံကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၀၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၃၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြုံချောင်းရွာ၊ ပဒဲကော
မြုံချောင်းရွာ၊ ပဒဲကော
မြန်မာနိုင်ငံ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး
လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခုဖြစ်သကဲ့သို့ နိုင်ငံ၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းသော GDP သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတွင် မှီတည်လျက်ရှိပြီး အလုပ်သမားအင်အား၏ ၆၅ ရာနှုန်းခန့်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးသော လယ်ဧကပေါင်း ရှစ်သန်းခွဲခန့်သာ ရှိသော်လည်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီ နှစ်ပေါင်း လေးဆယ်အတွင်း (၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ)တွင် လယ်ဧကပေါင်း ဆယ့်နှစ်သန်းခွဲခန့်အထိ တိုးချဲ့ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ချေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး၏ စစ်ဘေး စစ်ဒဏ်ခံရသည့် အလျောက် ကျွဲ၊နွား များစွာကို ဂျပန်စစ်တပ်များက သတ်ဖြတ် စားသုံးကြသဖြင့် စစ်ကြီးမဖြစ်ခင် ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဆန်စပါး ဧရိယာ ဧကပေါင်းကို မှီရန် ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် လယ်ဧကပေါင်း တစ်သန်းခန့် လိုနေသေးသည်ကို သိရ၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီ၊ သုံးနှစ်တွက် (၁၉၃၈-၁၉၄ဝ ခုနှစ်) ပျမ်းမျှခြင်း ဧကပေါင်း ဆယ့်ခုနှစ်သန်းကျော်ခန့် ကောက်ပဲသီးနှံအမျိုးစုံ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သည့်အနက် ဆန်စပါး ဧရိယာဧကပေါင်း ပျမ်းမျှခြင်း ဆယ့်နှစ်သန်းကျော်ခန့် စိုက်ပျိုးသဖြင့် စပါးသည်အရေးကြီးဆုံး အပင်ဖြစ်ကြောင်းမှာ သိသာထင်ရှားသည်။ ထိုကြောင့်ပင် ယင်းအသီးအနှံကို မြန်မာ့ သွေးခဲန္ထကျောက်မျက်ရွဲ ဟု ကုန်သည်များက ခေါ်ဝေါ် သမုတ်ကြပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ရာသီဥတု
မြန်မာနိုင်ငံသည် မုတ်သုန်လေရာသီခွင်တွင် ပါဝင်၏။ နွေဥတု၌ပူအိုက်၍ မိုးဥတုတွင်စွတ်စိုးပြီးလျှင် ဆောင်ဥတု၌ ခြောက်သွေ့အေး၍ဥတုသုံးပါးရှိလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုကို သာမန်အားဖြင့်သုံးပိုင်းပိုင်းထားသည်။ ပိုင်းထားပုံမှာ တပေါင်းလပြည့်ကျော်တစ်ရက်နေ့မှ ဝါဆို လပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့အထိ နွေဥတု၊ဝါဆိုလပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့မှ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော်တစ်ရက်နေ့အထိ မိုးဥတု၊ တန်ဆောင်မုန်း၊ လပြည့်ကျော်တစ်ရက်နေ့မှတပေါင်း လပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့အထိ ဆောင်းဥတုဟူ၍ ဥတုသုံးပါး အပြားရှိသည်။ နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်း ဟူ၍ ဥတုသုံးပါးရှိရာ၊ ဆောင်းဥတု၌ နေသည် ဒက္ခိဏယဉ်စွန်းတန်းပေါ် ကျရောက် နေ၍နေနှင့် ကွာဝေးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်အေးမြလာချေသည်။ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် နေနှင့် နီး၍ ၇၅ံ ကျော် ပူနွေး၍ မြောက်ဘက်ပိုင်း သည် ၆၅ံ ထက်ပင်လျော့လေသည်။ နွေဥတုတွင် နေသည် မြန်မာနိုင်ငံပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ရောက်ရှိ၍ ပူပြင်းလာ၏။ မိုးရွာသော လတို့တွင် အပူချိန်လျော့ပြီးလျှင် မိုးမရွာသော လတို့၌ အပူချိန် တိုးလာ၏။ တနင်္သာရီ ကမ်းရိုးတန်းသည် ပင်လယ်နှင့်နီးသော ဒေသဖြစ်၍ မိုးများစွာ ရွာသဖြင့် အပူချိန် လျော့ပါးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ဒေသ (မြေလတ်ပိုင်း) သည် မြေနိမ့်သော အရပ်ဖြစ်၍ အနောက်ရိုးမတောင်၏ မိုးရိပ်ကျနေသောကြောင့် မိုးပါးပြီးလျှင် ပင်လယ်နှင့် ဝေးကွာ သောကြောင့် ပူပြင်း၏။ မိုးရွာခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သာမန်အားဖြင့် အောက်ပါ အရပ်ဒေသ သုံးပိုင်း ပိုင်းခြားရာသည်။ (က) မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနောက်ဘက် ပင်လယ် ကမ်းခြေအရပ်များနှင့် မြောက်ဘက်တောင်ကုန်း အရပ်များသည် မုတ်သုန် ရာသီလေ ရာသီခွင်အတွင်း ကျရောက်နေသဖြင့် မိုးအသည်းအထန်ဆုံးရွာသည်။ တနင်္သာရီတိုင်း၊ချင်းတောင် တန်း၊ ကချင်တောင်တန်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ်ရှိ တောင်တန်း များ၌ တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေ လက်မ ၂ဝဝ ခန့်အထိ ရွာသွန်းသည်။ (ခ) ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း အလယ်ပိုင်း၌ မိုးအနည်းဆုံး ရွာသည်။ ထိုဒေသမှာ ပြည်မြို့မြောက်ဘက်မှ ရွှေဘိုနယ် အထိဖြစ်သော မိုးပါးရေရှား ရပ်ဝန်းဖြစ်၍ တစ်နှစ်လျှင် မိုးရေချိန်လက်မ ၂၅ မှ ၄ဝ မျှသာ ရွာသွန်းသည်။ (ဂ) ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့် နယ်များနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်၊ သံလွင်မြစ်တို့၏ အကြားရှိ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းတို့၌ မိုးရေချိန်လက်မ ၄ဝ မှ ၈ဝ အထိ အသင့်အတင့်ရွာသွန်း၏။ ဤသုံးပိုင်း သုံးဒေသတို့ကို ဆင်ခြင် သုံးသပ်ခြင်း အားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၌ စိုက်ပျိုးပင်များ အနှံ့အပြား စိုက်ပျိုးနိုင်သည်မှာ သိသာ ထင်ရှားသည်။
အဖိုးတန်သော စိုက်ပျိုးပင်
မြန်မာနိုင်ငံသည် ရှေးအထက်ကျော်ကာရီကပင် အာရှအရှေ့ တောင်ပိုင်းတွင် အထူးထင်ရှား ကျော်စောသော မြန်မာ့ အဖိုးအနန္တထိုက်တန်သည့် ကျောက်မျက်ရတနာဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ရတနာပင်များနှင့် ပြည့်နှက်နေသော ရတနာနိုင်ငံဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဆူးအက်တူးမြောင်းမှသည် အရှေ့ဘက် ကာလကတ္တားမြို့အထိ အာရှတိုက်တောင်ပိုင်း တစ်လျှောက်၌ တည်ရှိသော အရပ်ဒေသတို့မှာ များသောအားဖြင့် မိုးပါးရေရှား၍ ညံ့ဖျင်းသော မြေဩဇာနှင့် ခြောက်သွေ့သော လယ်ယာ များသာရှိကြရာ၊ မြန်မာနိုင်ငံသည်သာလျှင် ဗျိုင်းငှက် တို့အလယ်၊ တင့်တယ်သော ဟင်္သာပမာ၊ ကျက်သရေမင်္ဂလာ၊ ဝေဆာလှပ၊ သာယာစည်ပင်၊ ဝပြောသောအသွင်ကိုဆောင်နိုင်သည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပေသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း သိုးဆောင်း လူမျိုး များက အမွမ်းတင်ကာ ရေးသားကြလေသည်။ ထိုသို့ရေးသား ဖော်ပြကြသည်မှာ အကြောင်းမဲ့ ရေးသားသည်မဟုတ်ချေ။ ကမ္ဘာ ပေါ်တွင် ဆန်းစပါးသည် အရေးအကြီးဆုံးသော အာဟာရ သီးအနှံတစ်ခုဖြစ်၏။ ၉၅ ရာနှုန်းမျှသော ကမ္ဘာ့ဆန်စပါး တို့ကို အာရှတိုက်မှ ရရှိသည်။ အာရှတိုက်၌ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရရှိသော တိုင်းနိုင်ငံတို့အနက် မြန်မာနိုင်ငံသည် ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်ကြီး မဖြစ်မီက နှစ်စဉ်ဆန်တန်ချိန်ပေါင်း ခုနစ်သန်းခန့် ထွက်လျက်၊ တန်ချိန်ပေါင်း သုံးသန်းခွဲခန့်၊ ကမ္ဘာ့ဆန်ရောင်း ဝယ်ရေးလုပ်ငန်း ၏ ၄၆ ရာနှုန်းမျှကို နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချနိုင်သဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရေးပါ အရာရောက်ပုံကို ခန့်မှန်းနိုင်ပေသည်။
တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရန် အပင်များ
လူမှု ဖူလုံးရေးအတွက် တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရန် အပင်များမှာ (၁)ဂွမ်းမွေးရှည် ဝါပင် (၂) ဂုံလျော်ပင် (၃) ဆီထွက် အစေ့ရအပင်များ (နှမ်း၊ မြေပဲ၊ မုန်ညင်းနှင့် အုန်းပင်များ) (၄) ဂျုံစပါး (၅) ကြက်သွန် (၆) ငရုတ်နှင့် (၇) ကွမ်းသီးသည် အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဤဖော်ပြပါ အပင်ခုနှစ်မျိုးနှင့်တကွ အခြားလိုအပ်သော အပင်များကို တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရန် နိုင်ငံအစိုးရက အထူးတစ်လည် ကြိုးပမ်းအားထုတ်လျက် ရှိသည်။ ယင်းတိုးချဲ့ စိုက်ပျိုးရန် အပင်ခုနှစ်မျိုးသည် အလွန်အရေးပါအရာရောက် သဖြင့်၊ ယင်းအပင်များ၏ အကျိုးအကြောင်း သိသင့်သိထိုက် သမျှကို (အတိုချုံး၍) ရေးသား ဖော်ပြရန် လိုပေသည်။
(၁) ဝါ
၁၉၃၇-၃၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၉-၄ဝ ပြည့်နှစ်အထိ၊ စစ်မဖြစ်မီသုံးနှစ် ပျမ်းမျှဝါစိုက်ပျိုးသော ဧကပေါင်း လေးသိန်းခွဲခန့် ရှိသော်လည်း ယခုအထိ (၁၉၆၁-၆၂ခုနှစ်) ဝါ စိုက်ပျိုးဧကပေါင်း လေးသိန်း ခန့်သာရှိသေးသဖြင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီစံချိန် ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းကို မမှီသေးသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ၁၉၃၅-၃၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၉-၄ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ငါးနှစ်တာမျှသော အချိန်အတွင်း တွင် မြန်မာပြည်သည် ဝါနှင့်စပ်သော ကုန်ပစ္စည်းများကို ပြည်ပသို့ ထွက်ကုန်အဖြစ် တင်ပို့ ရောင်းချသည့်အတွက် နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှခြင်း ငွေကျပ်ပေါင်း ၁ဝ၆၆၇ဝဝဝိ (တစ်ကုဋေခြောက်သိန်းခွဲခန့်)မျှ ရရှိလေသည်။ ဝါနှင့် စပ်သောကုန်ပစ္စည်း (ဝါထွက်ပစ္စည်း) ဆိုရာ၌ ဝါ၊ဂွမ်း၊ ဝါစေ့၊ ဝါဆီနှင့် ဝါစေ့ဘက်များ ပါဝင်သည်။ ဝါတွင် ချည်မျှင် (ဝါဂွမ်းမွေး) ရှည်မျိုး၊ ချည်မျှင်တိုမျိုးဟူ၍ ဂွမ်းမွေး အတိုအရှည်အလိုက် နှစ်မျိုးနှစ်စား ခွဲခြား သတ်မှတ် ခေါ်ဝေါ်ရာတွင်၊ ချည်မျှင်ရှည်မျိုးမှာ တစ်လက်မ၏ လေးပုံ သုံးပုံကျော် ရှည်လျက်၊ ချည်မျှင်တိုမျိုးမှာ တစ်လက်မ၏ လေးပုံ သုံးပုံအောက်ရှည်သည်။ ချည်မျှင်ရှည်မျိုး ဖူလုံသော စိုက်ပျိုးဧယာ တိုးချဲ့ရန်အတွက် အစိုးရလယ်ယာ ဌာနနှင့် မြေကျေးရှင်းခေါ် လယ်ယာနှင့် ကျေးလက်တိုးတက်ကြီးပွားရေးအဖွဲ့က ယခုအခါတွင် အထူးတစ်လည် ကြိုးပမ်းလျက် နေချေသည်။ အထက်ဖော်ပြပါ ဝါနှင့် စပ်သော စိုက်ပျိုးကုန် ပစ္စည်းများကို မြောက်မြားစွာ ရောင်းချရခြင်းမှာ (က) ချည်မျှင်စက်သာရှိ၍ အထည်စက်မရှိခြင်း၊ (ခ) အထည်စက် တည်လောက်အောင် ချည်မျှင်ရှည်ဝါ မလုံ လောက်ခြင်း၊ (ဂ)ပြည်တွင်း စမ်းသပ်မှုကြောင့် ရသောမျိုးကောင်း မျိုးသန့်၊ မလှိုင် ဝါမျိုးသန့် တိုးချဲ့၍ မစိုက်နိုင်သေးခြင်း၊ ) ကမ္ဘောဒီးယားခေါ် ကမ္ဘောဇ သင်္ဘောဝါမှ အပ၊ ယခုစမ်းသပ်မှု အောင်မြင်သော ရုရှားချည်မျှင်ရှည်ဝါကဲ့သို့ နိုင်ငံခြားဝါများ စမ်းသပ်ခွင့် ရသင့်ရထိုက်သလောက် မရခဲ့ခြင်းစသော အကြောင်း အမျိုးမျိုးတို့ကြောင့် နိုင်ငံခြားသို့ ဝါထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ပို့ရခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ဤသည်တို့ကား ချည်မျှင်ရှည်ဝါတိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရန် လိုလားချက်များဖြစ်ချေသည်။
(၂)ဂုံလျော်ပင်
ဂုံလျော်ပင်ကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီက ထွန်းကားစွာ မစိုက်ပျိုးခဲ့ဘူးချေ။ မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရသည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်က စမ်းသပ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လာရာ၊ ၁၉၆ဝန္ထ၆၁ ခုနှစ်အထိ ဂုံလျော်ပင် ဧကပေါင်းတစ်သောင်းခြောက်ထောင်ခန့် တိုးတက် လာပြီး သကာလ၊ ဂုံနီအိတ်စက်ကြီး တည်ထောင်လုပ်ကိုင် နေသည်မှာ အလွန် ဝမ်းသာဖွယ် တစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာ နိုင်ငံ၌ လူအများ သိကြသော ပိုက်ဆန်လျော်ပင်နှင့် ဂုံလျော်ပင် သည်လုံးဝမတူဘဲ ကွဲပြားခြားနားလေသည်။ ဂုံပင်(ဂုံလျော်ပင်)မှ ရသောလျှော်ကို ကြိုးများ၊ ဂုံအိတ်များ၊ ဖယောင်းပုဆိုးဖျာများ၊ ကော်ဇောများစသည်တို့ လုပ်ရန် အလွန် အသုံးဝင်လေသည်။ ဤအပင်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း ဗင်္ဂလားနယ်နှင့် အရှေ့ပါကစ္စတန် နိုင်ငံ၌ မြောက်မြားစွာ စိုက်ပျိုးသည်။ ဤနိုင်ငံများမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ များစွာတင်ပို့ ရောင်းချရလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဂုံပင်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ မည်မျှ အသုံးများသည်ကို သိသာနိုင်ရန် အောက်ပါဇယားကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။ ထိုဇယားပါစာရင်းမှာ ၁၉၃၈-၄၁ ခုနှစ်အထိ သုံးနှစ်ပျမ်းမျှဂုံနှင့် ဂုံထွက်ပစ္စည်းများကို မြန်မာပြည်သို့ သွင်းကုန်အဖြစ် တင်သွင်း ခြင်းကို ပြလေသည်။ အမျိုးအစား အရေအတွက်နှင့်အချိန် ကျပ်ငွေတန်ဖိုး ၁။ ဂုံလျော်(ကုန်းရိုင်း) ၈၁၃၈၇ ပေါင် ၆၉၁၁ ၂။ ဂုံကျစ်ချည်၊ရက်ချည် ၂၃၄၄၇ ပေါင် ၁၅၂၆ ၃။ ဂုံမှလုပ်သောပစ္စည်းများ (က) ဖျင်ကြမ်း ၅၆၂၃ဝ၈ ကိုက် ၂၃၂၈၄ဝ (ခ) ဂုံနီဖျင် ၁၆ဝ၃၁ဝ၄ ကိုက် ၂၁၅၉၁၃ (ဂ) အခြားအမျိုးများ ၁၃၈၄၃၂ ပေါင် ၄၂၇၇၄ ၄။ ဂုံလျော်-ကြိုးကြီး ကြိုးကလေး ၃၆၄၂၉၈၇ ပေါင် ၆ဝ၂၄၉၅ ၅။ ဂုံနီအိတ် ၅၄၅၇၂၄၇၉ အိတ် - စုစုပေါင်း ၁၇၄၄၇၆၂၃ အထက်တွင် ဖော်ပြပါစာရင်းမှာ စစ်မဖြစ်မီက သုံးနှစ်တွက် ပျမ်းမျှခြင်း စာရင်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်ကတန်ဖိုးငွေနှင့် ပင်သိန်း ပေါင်းများစွာ ဂုံနှင့် ဂုံထွက်ပစ္စည်းများအတွက် ကုန်ကျခဲ့လေပြီ။ ဤငွေယိုပေါက်ကြီးကို တစ်စတစ်စ ပိတ်ပင်လာနိုင်သည်မှာ နှစ်ထောင်းအားရ ဝမ်းမြောက်ဖွယ်ဖြစ်သည်။ ဆန်စပါးလုပ်ငန်းနှင့် အခြားစိုက်ပျိုးကုန်စည်များအတွက် ဂုံအိတ်နှင့် ဂုံအိတ်ကြိုး မသုံးလျှင် မဖြစ်သလောက်ပင် ဖြစ်ချေသည်။ ထိုမျှ အရေးပါ အရာရောက်သော ဂုံလျှော်ကို ရနိုင်ရန် ရည်သန်လျက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခုအခါ ဂုံပင် များကို တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရန် အထူးပင် လိုလားအပ်ပေသည်။