cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘဲခြံရွာသစ်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ဘဲခြံရွာသစ်ရွာ (Bechanywarthit)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဆီဆုံကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆီဆုံကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၅၆ ဦး၊ မ ၃၄၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရခိုင်ရွာရွာ၊ ဂူဒါပြင်
ရခိုင်ရွာရွာ၊ ဂူဒါပြင်
ပျဉ်ထောင်စုရွာ၊ နန်းတော်ကုန်း
ပျဉ်ထောင်စုရွာ၊ နန်းတော်ကုန်း
လက်တင်အမေရိက
လက်တင်အမေရိက (Latin America) ဟူသည် ရိုမန်ဘာသာစကား (အဓိကအားဖြင့် စပိန်နှင့် ပေါ်တူဂီဘာသာ) ကိုပြောဆိုသည့် အမေရိကရှိ နိုင်ငံများကို ညွှန်းဆို ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တောင်ဘက်နယ်နမိတ်မှ တောင်အမေရိက တောင်ဘက် အစွန်းထိ (ကာရစ်ဘီယံဒေသ အပါအဝင်) ကျယ်ပြန့်ကာ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံပေါင်း ၂၀ ပါဝင်သည်။ ဧရိယာအားဖြင့် ၁၉,၁၉၇,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာခန့် (၇,၄၁၂,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းကာ ကမ္ဘာ့ကုန်းမြေစုစုပေါင်းဧရိယာ၏ ၁၃% ခန့်ရှိသည်။ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၃ ခုနှစ် စာရင်းများအရ ၆၀၄ သန်းကျော်ဖြစ်သည်။ "လက်တင်အမေရိက" ဟူသည့် အသုံးအနှုန်းကို ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။
နယ်မြေဒေသများ
ပထဝီဝင်၊ နိုင်ငံရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည်တို့ကို အခြေခံ၍ လက်တင်အမေရိက ကို အမျိုးမျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ ပထဝီဝင်အားဖြင့် ပိုင်းခြားထားပုံမှာ မြောက်အမေရိက၊ ဗဟိုအမေရိက၊ ကာရစ်ဘီယံနှင့် တောင်အမေရိက ဟူ၍ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးပထဝီဝင်အရ ခွဲခြားထားသည့် နယ်မြေဒေသများမှာ တောင်ပိုင်းကတော့ပုံဒေသ၊ ဂီယားနားနယ်များနှင့် အန်းဒီးဒေသ တို့ဖြစ်သည်။ ဘာသာဗေဒအားဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည့် ဒေသများမှာ ဟစ်စပန်းနစ်အမေရိက၊ ပေါ်တူဂီအမေရိကနှင့် ပြင်သစ်အမေရိက တို့ဖြစ်ကြသည်။
* : အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ မဟုတ်
မန်းကလိပ်
မန်းကလိပ်
အက်တမ်
အက်တမ် (Atom) ဆိုသည်မှာ ဗဟိုဆံ (nucleus) နှင့်တကွ ဘေးသားအဖြစ် အီလက်ထရွန်တို့ အတူတကွ စုဖွဲ့ထားသော ဒြပ်သားအစုအဝေးဖြစ်သည်။ ၎င်း၌ ပါဝင်သော ပရိုတွန်နှင့် အီလက်ထရွန်တို့ အရေအတွက် တူညီသဖြင့် အက်တမ်တစ်ခုလုံး၏ အသားတင်လျှပ်ဓာတ်မှာ သုည ဖြစ်နေမည်။ (ထိုသို့ ဖြစ်မနေလျှင် ၎င်းအစုအဝေးက အက်တမ်မမည်တော့ဘဲ အိုင်းယွန်း ဖြစ်သည်။) ကျွန်ုပ်တို့ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သက်ရှိ၊ သက်မဲ့၊ ဒြပ်စင်၊ ဒြပ်ပေါင်း အမျိုးမျိုးကို အက်တမ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သေးငယ်သောအဆင့်၌ အက်တမ်များ စုဖွဲ့ထားခြင်းရလဒ် အမှုန်ကို မော်လီကျူးဟု ခေါ်သည်။
ဆန်တိုအန်ဒရေ၊ ဆွာပိုလို
ဆန်တိုအန်ဒရေ သည် ဆောပိုလို​၏ Metropolitan Region တွင်တည်ရှိသော ဘရာဇီးလ် စည်ပင်သာယာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မဟာ ABCD ဒေသ ဟုလူသိများသောမြှို့နယ်များအုပ်စုတစ်ခု၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ လတ်တလောသန်းခေါင်စာရင်းအရလူ ဦး ရေ ၁၇၅.၈ ရှိလူ ဦး ရေမှာ ၇၁၀၂၁၀ (၂၀၁၅ est) ဖြစ်သည် km²။ သို့မဟုတ် ၄၃၄၄၁ landကခန့်ရှိသည်။
သမိုင်း
၁၅၃၃ ခုနှစ်တွင်မြို့ဖြစ်လာခဲ့ပြီး Santo André da Borda do Campo အမည်ဖြင့်အခြေချနေထိုင်မှုသည် ၁၉၃၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင်စတင်ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ မြူနီစီပယ်ခရိုင်ဌာနချုပ်သည်ယခုအနီးအနားရှိမြို့တစ်မြို့ဖြစ်သော ဆော်ဘာနာဒိုဒိုကမ်ပို ၌ရှိသောကြောင့်၎င်းကိုမူလကဆန်ဗာနာဒိုဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင်ခရိုင်အစိုးရကိုစန်တိုအန်ဒရီသို့ပြောင်းလိုက်သောကြောင့်ထိုအမည်ကိုစန်တိုအန်ဒရီဟုပြောင်းလဲလိုက်သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင်ဓာတုအင်ဂျင်နီယာ၊ အထည်အလိပ်၊ ရေနံ၊ သတ္တုထုတ်ကုန်၊ ၎င်းသည်စက်မှုမြို့တော်ဖြစ်သော်လည်း Santo André၏စုစုပေါင်းofရိယာ၏ ၆၀% ကျော်သည်ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာရေဥပဒေများဖြင့်ကာကွယ်ထားသည်။
ကျွဲတက်ပြင်ရွာ၊ ဖရုံချောင်း
ကျွဲတက်ပြင်ရွာ၊ ဖရုံချောင်း
ကြီးတောကုန်းရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
ကြီးတောကုန်းရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
ဆန်တိုအန်ဒရေ၊ ဆွာပိုလို
အမွှာမြို့များ - ညီအစ်မမြို့ကြီးများ
စန်တိုအန်ဒရီ၏ အမြွှာညီအစ်မမြို့နှစ်မြို့
ဝက်ကြီးအင်း (အလယ်)ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ဝက်ကြီးအင်း (အလယ်)ရွာ (Wetgyiinn(Middle))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ဝက်ကြီးအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၇၂ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော့ဆိုးကန်
ကော့ဆိုးကန် (Lac de Kossou) သည် အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် အကြီးဆုံးကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် နိုင်ငံအလယ်ပိုင်း ဘန်ဒမာမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် လူလုပ်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ကော့ဆိုးမြို့ရှိ ဘန်ဒမာမြစ်ပေါ်တွင် ကော့ဆိုးဆည်ကို တည်ဆောက်ရာမှ ဤကန်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤကန်ကြောင့် Baoulé လူမျိုး ၇၅၀၀၀ ခန့် နေရာပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။
အက်တမ်
ဘာသာပြန် သတိပြုဖွယ်
ပဏ္ဍိတဝေဒနီယ ဒီပနီကျမ်းက ဖော်ပြသော ပရမာအဏုမြူ၏ အရွယ်အစားကို လိုက်လံတွက်ချက်ကြည့်လျှင် 10-9 m (သို့မဟုတ်) 1 nm ခန့် ရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။ ဟိုက်ဒြိုဂျင်အက်တမ်တစ်ခု၏ အချင်း အကြမ်းဖျင်းမှာ 2.5×10-11 m ခန့်ဖြစ်လျက် 10-9 m ထက် များစွာ ပိုသေးသည်။ ထို့ကြောင့် ယခင်ခေတ်က ဘာသာပြန်မညီခဲ့မှုကို ယခုခေတ်အသိဖြင့် ပြင်ဆင်နိုင်လျက် အက်တမ်ကို ပရမာအဏုမြူအဖြစ် ဘာသာမပြန်သင့်ကြောင်း ရိပ်စားမိနိုင်သည်။
ကျူမုံ့ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကျူမုံ့ရွာ (Kyumont)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ကုန်းကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၇၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
အက်တမ်
ခြုံငုံဖော်ပြချက်
ပုံမှန်အရာဝတ္တု ပစ္စည်းတစ်ခု၏ အသေးငယ်ဆုံး အစိတ်အပိုင်းအား ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်ပြီး ဒြပ်စင်တို့၏ အခြေခံ ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိသည်။ ဂရိဘာသာစကား အရ indivisible ခွဲခြားလို့ မရနိုင်သော ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အခဲ၊ အရည်၊ အငွေ့ တို့ကို လျှပ်ဓာတ်ပြယ် အက်တမ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းပြီး ပလဲက်စ်မာ(plasma) ဟူသော လျှပ်ဓာတ်ကြွ ဝတ္ထုတို့ကိုမူ အိုင်းယွန်းတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်။ ဤ၄မျိုးအပြင် အခြားသော ဒြပ်သားအခြေရပ် (state of matter) တို့လည်း ကျန်ရှိသေးသည်။
ကျူမုံ့ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အက်တမ်
ခြုံငုံဖော်ပြချက်
အက်တမ်ဖွဲ့စည်းပုံမှာ အလယ်တွင် နျူကလီးယပ်စ်ဟု ခေါ်သော ဗဟိုသား ရှိပြီး ဘေးတွင် လျှပ်မဓာတ်(negative charge) ဆောင်သော အီလက်ထရွန် တို့က ဝဲခိုတည်ရှိနေတတ်သည်။ ရှေးယခင်က "လှည့်ပတ်နေသည်"ဟု တပ်အပ်ရေးသားကြသောလည်း ကွမ်တမ်သဘောယန္တရား၏ မရေရာမှုနိယာမ (Uncertainty Principle) ကို သိရှိကြပြီးနောက် "လှည့်ပတ်နေသည်"ဟု တိကျသော အသုံးအနှုန်းကို ပညာရှင်တို့ ပယ်လာကြသည်။ ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းသဖွယ် အီလက်ထရွန်တို့ ပတ်ကြဟန် အက်တမ်သရုပ်ဖော်ချက်သည် ဓာတုဗေဒ စသည်တို့တွင်မူ အသုံးဝင်သေးလျက် ရှိပါသည်။ ရူပဗေဒဖြင့် အက်တမ်အောက်အမှုန်တို့၏ သရုပ်မှန်ကို စူးစမ်းကြသောအခါတွင်မူ လှိုင်းသရုပ်စသော သင်္ချာကိရိယာများကို သုံးကြသည်။ ဗဟိုဆံ နျူကလီးယပ်စ်ထဲတွင် လျှပ်ဖိုဓာတ်(positive charge) သတ္တိ ရှိသည့် ပရိုတွန် ခေါ် ဓာတ်ဖိုမှုန် နှင့် မည်သည့် လျှပ်စစ်ဂုဏ်သတ္တိမှ မဆောင်သော နျူထရွန် ခေါ် ဓာတ်မဲ့မှုန် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် အက်တမ် ဗဟိုထု (သို့) နျူကလီးယပ်သည် လျှပ်စစ်အဖို ဂုဏ်သတ္တိအား ပိုင်ဆိုင်ပါသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန် ရှိသည့်အနက် နျူထရွန်မှာ မည်သည့် ဂုဏ်သတ္တိမှ မပိုင်ဆိုင်သောကြောင့် အဖို ဂုဏ်သတ္တိ ရှိသော ပရိုတွန်က ကြီးစိုးသောကြောင့် နျူကလီးယပ်တွင် အပေါင်း (သို့) လျှပ်စစ်အဖို ဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ ထို နျူကလီးယပ် အား လှည့်ပါတ်နေသော အီလက်ထရွန် တွင် လျှပ်စစ်အမ ဂုဏ်သတ္တိ ရှိသည်။ အက်တမ်တစ်ခုလုံးအနေနှင့် မည်သည့် လျှပ်စစ် ဂုဏ်သတ္တိကို မှ မဆောင် ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အက်တမ့်ဗဟိုဆံ နျူကလီးယပ်၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖို အရေအတွက်နှင့် ထို နျူကလီးယပ်အား လှည့်ပါတ်နေသော အီလက်ထရွန်များ၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်မ အရေအတွက် ညီမျှချေဖျက်နေခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
အက်တမ်
ကျွန်ုပ်တို့နေထိုင်ရာ ကမ္ဘာမြေကြီး၌ ရှိကြသော အရာဝတ္ထုမှန်သမျှသည် သာမန် ပကတိမျက်စိဖြင့် မမြင်စွမ်းနိုင်သော အလွန်သေးငယ်လှသည့် အမှုန်တို့ဖြင့်သာ စုပေါင်းဖွဲ့ စည်းထားသည်ဟု ရှေးခေတ်အခါကပင် လူအများတို့ ယူဆလာခဲ့ကြလေသည်။ ဘီစီ ၄ဝဝ ခန့်က ဒစ်မောခရစ်တပ်စ် အမည်ရှိသော ဂရိလူမျိုး ဒဿနိကပညာကျော်က လောကကြီးအတွင်း၌ တစ်စုံတစ်ရာ ဘာမှ မရှိသော အာကာသများနှင့် မျက်စိဖြင့် မမြင်ကောင်းသော မြူမှုန်တို့ရှိကြောင်း ပြောခဲ့လေသည်။ ထိုပညာရှိကြီးအလိုအားဖြင့် ဒြပ်သည် ထိုအမှုန်တို့ စုပေါင်း၍ ဖြစ်လာရသည်ဟုဆိုသည်။
အက်တမ်တို့သည် ပကတိမျက်စိဖြင့် မမြင်စွမ်းနိုင်အောင် သေးငယ်လှသောကြောင့် အက်တမ်ပေါင်း တစ်သန်းမျှကို စီထားသည့်တိုင်အောင် ဆံခြည်ပင်တစ်မျှင်စာမျှပင် ရှိလိမ့်မည်မဟုတ်ချေ။ ထိုမျှသေးငယ်သော အက်တမ်များသည် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးနှင့် မြင်⁠မြင်သမျှ အရာဝတ္ထုမှန်သမျှကို တည်ဆောက်ထားသော အုပ်ချပ်များပင်ဖြစ်ကြ၏။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒြပ်စင်ပေါင်း ၁၁၈ မျိုး ရှိသည့်အနက် ဒြပ်စင် ၂၆ မျိုးမှာ သိပ္ပံပညာရှင်များက လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်းတွင် ပြုလုပ်ထားသောဒြပ်စင်များ ဖြစ်သည်။ ယနေ့အထိ သဘာဝအလျှောက် တွေ့ရှိထားသော ဒြပ်စင်တို့၏ အရေအတွက်မှာ ၉၂ မျိုးဖြစ်ရာ ထိုဒြပ်စင်တို့၏ အက်တမ်အမျိုးပေါင်းမှာလည်း ၉၂ မျိုးရှိသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထိုအက်တမ်တို့သည် အမျိုးမျိုးအဖုံအဖုံ ယှဉ်တွဲပေါင်းစပ်ကြ၍သာ ကုဋေကုဋာမက မရေတွက်နိုင်အောင် အမျိုးအစား များပြားသော ပစ္စည်းများ ဖြစ်လာကြပေသည်။ ယခုအခါ ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိနားလည်ကြသော ဓာတုဗေဒပညာမှာ ဂျွန်ဒေါလ်တန် တီထွင်ခဲ့သော အက်တမ်သီအိုရီကို အခြေပြုကာ ပေါ် ပေါက်ထွန်းကား၍ တိုးတက်လာရသော သိပ္ပံပညာရပ်ဖြစ်ပေသည်။ ခရစ် ၁၈ဝ၈ ခုနှစ်လောက်တွင် မန်ချက်စတာမြို့သား ကျောင်းဆရာ ဂျွန်ဒေါလ်တန်သည် သူ၏ အက်တမ်သီအိုရီကို စတင်တီထွင်ခဲ့ရာ ဒြပ်စင်တို့တွင် အလေးချိန်တစ်ခုရှိသော အက်တမ်တို့ပါဝင်ရမည်ဟု ယူဆပြီးလျှင် (၁) ဓာတုအချိုးမှန် နိယာမနှင့် (၂) ဓာတုအချိုးအဆတိုး နိယာမ နှစ်မျိုးကို စတင် ကြံစည် ရှင်းလင်းပြသခဲ့လေသည်။
ပထမ ဓာတုအချိုးမှန်နိယာမကို ရှင်းလင်းပြသရာ၌ ဓာတုဒြပ်ပေါင်းတစ်မျိုးတွင် ပါဝင်မြဲဒြပ်စင်တို့၏ အလေးချိန် အချိုးသည် အစဉ်မှန်ကန်ရမည်ဟု ဖော်ပြထား၏။ ပုံပမာ- ရေ ကိုရေတွင်း၊ ရေကန်၊ မြစ်၊ ချောင်း အသီးသီးတို့မှ ရရှိနိုင် သည့်ပြင် ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့်လည်း ရရှိနိုင်ရာ မည်သည့်နည်း ဖြင့်ရသည်ဖြစ်စေ ထိုရေသည် ဟိုက်ဒြိုဂျင်အလေးချိန်တစ်ဆနှင့် အောက်ဆီဂျင်အလေးချိန်နှစ်ဆ ( H20 ) ဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားကြောင်းတွေ့ရ ၏။ ဤအချိုးအစားမှာ မည်သည့်အခါမျှ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိဘဲ အစဉ်မှန်ကန် လေသည်။
ဤသို့အသီးသီးပေါင်းစပ်ထားသော အထက်ပါဂဏန်း များကိုကြည့်လျှင် နိုက်ထရိုဂျင်အလေးချိန် ၇ ဆတိုင်းတွင် အောက်ဆီဂျင်သည် အလေးချိန်အားဖြင့် ၄ လီအချိုးလိုက် ပေါင်းစပ်ထားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အောက်ဆီဂျင်အလေးချိန် အဆများဖြစ်သော ၄ ၊ ၈ ၊ ၁၂ ၊ ၁၆ ၊ ၂ဝ တို့ကိုကြည့်လျှင် ထိုဂဏန်းများမှာ ၄ နှင့်စားနိုင်သည့် ဂဏန်းများသာဖြစ်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။
အက်တမ်အလေးဆသည် ၉၂ ပါးသောဒြပ်စင်တို့၏ ၉၂ မျိုး သောအက်တမ်တစ်လုံးတစ်လုံးတွင် သီးခြားအလေးချိန် တစ်မျိုး စီရှိကြ၏။ အက်တမ်သည် အလွန်သေးငယ် သိမ်မွေ့လှ၍ မမြင်စွမ်းနိုင်သော ပစ္စည်းဖြစ်သောကြောင့် သီးခြားအလေးချိန်ရှိ သည်ဟု ဆိုသော်ငြားလည်း တကယ်အလေးချိန်ရရန်မှာ အလွန်ခဲယဉ်းလှပေသည်။ ဓာတုဒြပ်စင်တို့တွင် အပေါ့ဆုံးဖြစ် သော ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဒြပ်စင်၏ အက်တမ်အလေးချိန်ကို ဧကမူ အနေဖြင့် ထားခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် ဒြပ်ပေါင်းများတွင် အောက်ဆီဂျင်သည် ဟိုက်ဒြိုဂျင်ထက် ဓာတ်ပေါင်းစပ်ရာ၌ ပိုမို လွယ်ကူသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဟိုက်ဒြိုဂျင်သည် အလွန့် အလွန် ပေါ့ပါးလှသဖြင့် လက်တွေ့စမ်းသပ်ရာတွင် အမှားများ တွေ့တတ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဟိုက်ဒြိုဂျင်ကို ဧကမူ အဖြစ်မထားဘဲ အောက်ဆီဂျင်အက်တမ်ကိုသာ ပြည်ထောင် အသီးအသီးမှ အားလုံးသော ဓာတုဗေဒပညာရှင်တို့က ဧကမူ အဖြစ်ရွေးချယ်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဟိုက်ဒြို ဂျင်အက်တမ်ထက် ၁၅ ၏ ၈၈ လေးသော အောက်ဆီဂျင်အက်တမ် ၏ အလေးချိန်ကို ၁၅ ၏ ၈၈ မထားပဲ ၁၆ တိတိ ထား၍ ဟိုက်ဒြိုဂျင်အက်တမ်အလေးချိန်ကို ၁ ၏ ဝ⁠ဝ၈ ဟု သတ်မှတ်ထားကြ၏။
တစ်ဖန် အိုင်းယွန်းအောက်ဆိုက် iron(II) oxide or ferrous oxide ဒြပ်ပေါင်းတွင် အိုင်းယွန်းအလေးချိန် ၇ ဆ နှင့် အောက်ဆီဂျင်အလေးချိန် ၂ ဆ ပေါင်းစပ်ထားသည်ကို တွေ့ရ၏။ ထိုဒြပ်ပေါင်းတွင်လည်း အိုင်းယွန်း အက်တမ်တစ်ခုနှင့် အောက်ဆီဂျင်အက်တမ်တစ်ခု ပေါင်းစပ်လျက်ရှိပေသည်။ အောက်ဆီဂျင်အဆကို ၂ မှ ၁၆ အထိ တိုးပေးလိုက်သောအခါ အိုင်းယွန်း၏အဆသည်လည်း ၇ မှ ၅၆ အထိ တိုးတက်လာတော့၏။ သို့သော် အောက်ဆီဂျင် ၏ အက်တမ်အလေးဆမှာ ၁၆ ဖြစ်သဖြင့် အိုင်းယွန်း၏ အက်တမ် အလေးဆမှာ ၅၆ ဖြစ်တော့၏။ ထို့အတူ အိုင်းယွန်း ဆာလဖိုက်ဒ် iron (II) sulphide ခေါ် သံနှင့် ကန့်ဒြပ်ပေါင်းတွင်လည်း သံ၏အက်တမ်အလေးဆသည် ၅၆ ဖြစ်သောကြောင့် ကန့်အက်တမ်၏ အလေးဆသည် ၃၂ ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။
ထိုအက်တမ်အလေးဆများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် ရုရှားလူမျိုး ဓာတုဗေဒပညာကျော် ဒမီသရီ အီဗန်နိုဗစ် မန်းဒယ်လိယပ် သည် အက်တမ်အလေးဆ ဇယားကွက်ကို စီစဉ်ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုအကြောင်းကို ဓာတုဗေဒအကြောင်းရပ်တွင်အကျယ်ဖော်ပြထားသည်။
၁၈၁၁ ခုနှစ်တွင် အီတလီပြည်သား ဓာတုဗေဒပညာ ကျော် တစ်ဦးဖြစ်သော အာဗိုဂါးဒရိုးသည် မော်လီကျူ၏ သဘောကို စတင်ဖော်ပြခဲ့လေသည်။ ထိုမော်လီကျူ၏သဘော သည် အက်တမ်သီအိုရီကို ပိုမိုခိုင်မြဲစေလေသည်။ အာဗိုဂါးဒရိုး ယူဆပုံမှာ ဒြပ်စင်တို့ပေါင်းစပ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဒြပ်ပေါင်း တစ်မျိုး၏ ဂုဏ်သတ္တိများ တစ်စုံတစ်ရာမပျက်ပြားဘဲ တည်မြဲ နေနိုင်သည့် အငယ်ဆုံးသောအစိတ်အပိုင်းမှာ မော်လီကျူးဖြစ် သည်ဟု ယူဆ၏။ မော်လီကျူးကို မသိရမီက အက်တမ်ဟူသော ဝေါဟာရတစ်ခုတည်းကိုပင် ဒြပ်စင်နှင့် ဒြပ်ပေါင်း နှစ်မျိုးစလုံးတွင် ရောရောအနှောနှော အသုံးပြုခဲ့ကြလေသည်။ ဓာတုဗေဒအလိုအားဖြင့် ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့ကဲ့သို့သော ဒြပ်စင်၏အသေးငယ်ဆုံးသော အစိတ်အပိုင်းကို ပြဆိုလိုသောအခါ ဟိုက်ဒြိုဂျင်အက်တမ်ဟု ခေါ်လေ့ရှိ၏။ သို့သော် ဟိုက်ဒြိုဂျင် နှင့် အောက်ဆီဂျင် ဒြပ်စင်နှစ်မျိုး ပေါင်းစပ်၍ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေကဲ့သို့သော ဒြပ်ပေါင်း ( H2O ) ၏ အသေးငယ်ဆုံးသော အစိတ် အပိုင်းကို ပြဆိုလိုသောအခါ ရေမော်လီကျူးဟု ခေါ်လေ့ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် မော်လီကျူး နှင့် အက်တမ်တို့ကို အဓိပ္ပာယ် ကွဲကွဲပြားပြား သိရှိနားလည်ရန် လိုအပ်ပေသည်။
ဟိုက်ဒြိုဂျင်အက်တမ်နှစ်ခုနှင့် အောက်ဆီဂျင်အက်တမ်တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်၍ဖြစ်လာသော ရေမော်လီကျူးတွင် ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဒြပ်စင်၏ ဂုဏ်သတ္တိများလည်းမရှိ ၊ အောက်ဆီဂျင်ဒြပ်စင်၏ဂုဏ်သတ္တိလည်းမရှိ ၊ သာမန် ရေ၏ဂုဏ်သတ္တိများသာ ရှိကြလေသည်။ အက်တမ်ဟူသောဝေါဟာရကို ဓာတုဗေဒ အလိုအားဖြင့် ဒြပ်စင်တို့အဖို့ အသုံးပြု၍ ဒြပ်စင်တို့၏ အက်တမ်တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသော ဒြပ်ပေါင်းတို့အဖို့မှာမူကား မော်လီကျူးဟူသော ဝေါဟာရကို အသုံးပြုရသည်။ ထို့ကြောင့် ဟိုက်ဒြိုဂျင် အက်တမ်နှစ်ခုနှင့် အောက်ဆီဂျင်အက်တမ်တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းမိလျှင် ရေမော်လီကျူးတစ်ခု ဖြစ်လာရသည်ဟု ဆို၏။ ထို့ပြင် ဓာတ်ငွေ့တွင် ဒြပ်စင်တို့သည် အက်တမ်အဖြစ်ဖြင့် တည်မနေကြဘဲ အက်တမ်ချင်းဖွဲ့စည်း၍ မော်လီကျူ'အဖြစ် ဖြင့် တည်နေတတ်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ဟိုက်ဒြိုဂျင်မော်လီကျူးတစ်ခုတွင် ဖွဲ့စည်းပါဝင်သော ဟိုက်ဒြိုဂျင်အက်တမ် နှစ်ခုပါရှိ၏။ အောက်ဆီဂျင် မော်လီကျူးတစ်ခုတွင် အောက်ဆီ ဂျင်အက်တမ်နှစ်ခု ပါဝင်ဖွဲ့စည်းလျက်ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ဒြပ်ပေါင်းတွင်ဖြစ်စေ၊ ဒြပ်စင်တွင်ဖြစ်စေ ဓာတ်ဂုဏ်သတ္တိမပျက်ဘဲ အသေးငယ်ဆုံး တည်နေနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းကို မော်လီကျူး ဟုခေါ်ကြောင်း သိရာသည်။
သိပ္ပံပညာသည် တဖြည်း⁠ဖြည်းတိုးတက် ထွန်းကားလာရသော ပညာမျိုးဖြစ်သောကြောင့် တစ်ခေတ်ထက်တစ်ခေတ် တိုးတက်၍ ဆန်းပြားကျယ်ဝန်းခဲ့လေသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉ ရာစုနှစ်က သိပ္ပံပညာရှင်တို့၏ယူဆပုံနှင့်၊ ၂ဝ ရာစုနှစ် သိပ္ပံပညာရှင်တို့၏ ယူဆပုံတို့မှာမတူကြဘဲ ကွဲလွဲခြားနားကြပေသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ် ကုန်ခါနီးလောက်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြ သော သိပ္ပံပညာရှင်တို့က သူတို့၏ပညာရပ်များတွင် အသစ် အဆန်းထပ်မံတွေ့ရန်မရှိ၊ လုံးဝပြည့်စုံပြီဟု ထင်မှတ်ခဲ့ကြလေ သည်။ သိပ္ပံပညာကျော်တစ်ဦးကဆိုလျှင် ၁၉ ရာစုနှစ်၏ သိပ္ပံပညာတိုးတက်လာပုံကို ချီးကျူးပြောဆိုရာတွင် ရှေ့အဖို့ သိပ္ပံ ပညာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အသစ်အဆန်းတို့ကို ထပ်မံရှာဖွေရန်နှင့် အသစ်ထွင်ရန်လိုတော့မည်မဟုတ်။ အတိတ်က ပညာရပ်များကို ပြန်လည်စစ်ဆေးကြရန်သာ လိုမည်ဟူ၍ပင် ထင်မြင်ချက်ပေးခဲ့ လေသည်။ သို့သော် ယင်းသို့ ထင်မြင်ချက်ပေးခဲ့ပြီးနောက် နှစ်နှစ်ကျော်ကျော်လောက်မှာပင် သိပ္ပံပညာလောကကို ချောက် ချားစေသည့် အသစ်အဆန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပေသည်။၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ဗီလဟင်းကွန်းရတ် ရန့်ဂင် သည် X-ray ဟုခေါ်သည့် ရောင်ခြည်သစ် တစ်ခုကို စတင်တွေ့ရှိ ခဲ့လေသည်။ ရန့်ဂင်း တွေ့ရှိပြီးသည့် နောက်တစ်နှစ် ၁၈၉၆ ခုနှစ်၌ ပဲရစ်မြို့တွင် အန်ထော်နီဟင်နရီဗက္ကရဲသည် ယူရေနီယမ် ဒြပ်စင်မှ အတုံးအခဲဖြစ်သော အရာဝတ္ထုတို့ကို ဖောက်ထွင်း ဖြတ်သန်းသွားနိုင်သည့်
X-ray ကဲ့သို့သော ရောင်ခြည်တစ်မျိုး ကို စတင်တွေ့ရှိပြန်၍ ရေဒီယမ် ဒြပ်စင် အသစ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိ ရန်အတွက်ပင် လမ်းထွင်ပေးခဲ့သေး၏။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင်
ရေဒီယမ်ဒြပ်စင်ကို တွေ့ရှိရပြီးနောက် သိပ္ပံပညာရှင်တို့ သည် X-ray နှင့် ရေဒီယမ်တို့၏ ဂုဏ်ထူးသတ္တိထူးများ အတွက် အကြောင်းရင်းကိုစတင်၍ စုံစမ်းခဲ့ကြလေသည်။ ယင်းသို့စုံစမ်းသောအခါ X-ray နှင့် ရေဒီယမ်သတ္တိတို့၏ အလိုအားဖြင့် အက်တမ်လောကထက်ငယ်သော လောကသစ်တစ်ခု ရှိရမည်ဟု အခိုင်အမာသိရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်ကဆိုလျှင် ဒြပ်စင်တို့၏ အသေးငယ်ဆုံးသော အစိတ်အပိုင်းမှာ အက်တမ်ပင်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆယုံကြည်လျက် ရှိနေကြလေသည်။ သို့ရာတွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း X-ray နှင့် ရေဒီယမ်သတ္တိကို စုံစမ်း ကြည့်သောအခါ ထိုရောင်ခြည်တို့၏ အလိုအားဖြင့် အက်တမ်သည် တစ်ခုတည်းနှင့်ပြည့်စုံသော အရာမဟုတ်ဘဲ အက်တမ်ဖြစ်ရန် အက်တမ်ထဲတွင် အက်တမ်ထက်ငယ်သော အရာဝတ္ထုများ ပါရှိရဦးမည်ကို သိရှိရလေသည်။
အက်တမ်ထက်ငယ်သော လောကသစ်ကို ဂျိုးဇက်ဂျွန် သွန်မဆင်ဆိုသူ တက္ကသိုလ်ပါမောက္ခကြီးတစ်ဦးက စတင်ရှာဖွေ စုံစမ်းကြည့်၏။ သွန်မဆင်သည် ထိုစဉ်က အသစ်တွေ့စဖြစ်သော X-ray များနှင့် စမ်းသပ်လုပ်ကိုင်ကြည့်သည်။ ယင်းသို့ စုံစမ်းကြည့်ရာတွင် ကက်သုတ်ရောင်ခြည်တန်းတွင် အက်တမ် ထက်ငယ်သော အရာဝတ္ထုတို့ပါကြောင်းကို သိရှိလေသည်။ ကက်သုတ်ရောင်ခြည် ရရှိလာပုံကို ဖော်ပြရန် လိုပေမည်။
ဆာဝီလျံကရု စီမံပြုလုပ်သော ကရုကျုခေါ်ဖန်ပြောင်းတွင် သတ္တုချောင်း နှစ်ချောင်းကို လျှပ်စစ်လိုက်နိုင်အောင် ဖန်သား တွင်လျှိုသွင်း၍ ဖန်ပြောင်းကို အလုံပိတ်ထားပြီးလျှင် အတွင်းမှ လေကို လေစုတ်စက်ဖြင့် ကုန်လုနီးမျှ စုတ်ထုတ်လိုက်သည်။ ထို့နောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက် တစ်ခု⁠ခုနှင့် သတ္တုချောင်း များကို ဆက်သွယ်၍ ဖန်ပြောင်းထဲသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ် သွင်းပေး သောအခါ အမဓာတ်နှင့် ဆက်သွယ်ထားသော သတ္တုချောင်းမှ ပျော့သော အလင်းရောင်ခြည်သည် တန်း၍ထွက်လာသည်ကို တွေ့ရှိရလေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အိုးတွင် အမဓာတ်နှင့် ဆက်သွယ်ထားသော သတ္တုချောင်းကို ကက်သုတ်ဟုခေါ်သဖြင့် ထိုရောင်ခြည်တန်းကို ကက်သုတ်ရောင်ခြည်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ ကက်သုတ်ရောင်ခြည်ကို စစ်ဆေးကြည့်သောအခါ နေရောင်ခြည်ကဲ့သို့မဟုတ်ဘဲ သံလိုက်နှင့်ပြသောအခါ ယိမ်းယိုင် တတ်ကြောင်းကို တွေ့ရသဖြင့် ရောင်ခြည်အစစ် မဟုတ်နိုင် ကြောင်း၊ အက်တမ်ထက် အလွန်ငယ်သော အမှုန့်များဖြင့်ပြီး သည့် ရောင်ခြည်ဖြစ်ကြောင်းကို သိရှိရတော့၏။ ထိုအက်တမ်ထက်ငယ်သော အရာဝတ္ထုတို့ကို ကော်ပါးဆဲဟု အမည်ပေးခဲ့လေသည်။ သို့သော်လည်း ထိုအမည်သည် တစ်ဖြည်းဖြည်း တိမ်ကောသွားခဲ့ရြုပီးနောက် ကော်ပါးဆဲ အမည်အစား အီလက်ထရွန်ဟူသော အမည်သစ်ကို ပေးခဲ့လေသည်။ ဟိုက်ဒြိုဂျင် သည် ဓာတုဒြဗ်စင်တို့တွင် အပေါ့ဆုံးဖြစ်ကြောင်း သိရှိခဲ့ရပြီး ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် သွန်မဆင် လက်တွေ့စမ်းသပ်ကြည့်သော အခါ အီလက်ထရွန်သည် ဟိုက်ဒြိုဂျင်ထက်ပင် ပေါ့သေး၍ အလေးချိန်မှာ ဟိုက်ဒြိုဂျင်အက်တမ်၏ အလေးချိန်ကို အပုံတစ်ထောင့်ရှစ်ရာပုံလျှင် တစ်ပုံခန့်သာရှိကြောင်းကို သိရလေသည်။
ကက်သုတ်ရောင်ခြည်တွင် ပါရှိကြသော အီလက်ထရွန် များသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အလိုအားဖြင့် အမဓာတ်ရှိသောကြောင့် ထိုအီလက်ထရွန်များကို အမဓာတ်ကိုဆောင်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်၏ဧကမူအဖြစ် ယူဆရလေသည်။ အက်တမ်ထဲတွင် လျှပ်စစ်အမဓာတ်ကိုဆောင်သော အီလက်ထရွန်တို့ ပါရှိသောကြောင့် ထိုအီလက်ထရွန်တို့ကို ချေဖျက်နိုင်သော လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်များလည်းရှိတန်သည်ဟု ယူဆကြပြန်လေသည်။ ယင်းယူဆချက်အတိုင်းပင် အမဓာတ်မှ ထွက်ပေါ်လာသော ကက်သုတ်ရောင် ခြည်ကဲ့သို့ အဖိုဓာတ်မှလည်း ကက်သုတ်ရောင်ခြည်နှင့် ဆန့်ကျင်ဖက်ဖြစ်သော ရောင်ခြည်တစ်မျိုး ပေါ်ထွက်လာကြောင်းကို တွေ့ရှိကြလေသည်။ လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်ချောင်းကို အန်နုတ်ဟု ခေါ်သဖြင့် ထိုအဖိုဓာတ်ဘက်မှ ထွက်လာသော ရောင်ခြည်ကို အန်နုတ်ရောင်ခြည်ဟု ခေါ်ကြသည်။ သို့သော် ထိုအဖိုဓာတ်ကိုဆောင်သည့် အန်နုတ်ရောင်ခြည် ရှိကြောင်းကို အတည်မပြုသေးဘဲ ယာယီအားဖြင့်သာလက်ခံရန် သိပ္ပံပညာရှင်တို့က သဘော တူညီခဲ့ကြလေသည်။
ဆာအားနက်ရားသားဖို့ အမည်ရှိ သိပ္ပံပညာကျော် တစ်ဦးသည် အန်နုတ်ရောင်ခြည်အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အခက်အခဲများကို ရှင်းလင်းပြဆိုနိုင်ခဲ့လေသည်။ ရားသားဖို့ သည် ရေဒီယမ်မှထွက်သော ရောင်ခြည်များကို သတ္တုချ၍ ခွဲစိတ်စမ်းသပ်ကြည့်ရှုခဲ့လေသည်။ ရေဒီယမ်မှထွက်သော ရောင် ခြည်များမှာ သုံးမျိုးသုံးစားဖြစ်၍ (၁) အယ်လဖာရောင်ခြည်၊ (၂) ဗီတာရောင်ခြည်၊ (၃) ဂမ်မာရောင်ခြည်ဟု ဂရိဘာသာ အက္ခရာများဖြင့် အမည်ပေးခဲ့၏။ ဂမ်မာရောင်ခြည်သည် အိပ်စရေးရောင်ခြည်ကဲ့သို့ပင် လှိုင်းများဖြစ်သော်လည်း လှိုင်းအလျား အလွန်တိုကြောင်း ရားသားဖို့ စတင်တွေ့ရှိခဲ့၏။ ဗီတာရောင်ခြည်မှာ လျှပ်စစ်အမဓာတ်ဆောင်သော အီလက်ထရွန်တို့ ဖြစ်ကြောင်းနှင့် အယ်လဖာရောင်ခြည်မှာ လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်ဝင်နေသော မြူမှုန်တို့ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။
အယ်လဖာရောင်ခြည်တွင်ပါသော လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်ဝင်နေသည့် အရာဝတ္ထုများသည် ဗီတာရောင်ခြည်တွင်ပါသော လျှပ်စစ်အမဓာတ်ရှိသည့် အီလက်ထရွန်တို့ထက်လေး၍ အသွားနှေးသော်လည်း တစ်စက္ကန့်လျှင် မိုင်ပေါင်း နှစ်သောင်းနှုန်းခန့် မျှနှင့် ရေဒီယမ်အက်တမ်အတွင်းမှ ထိုးထွက်လာကြကြောင်းကို သိရှိရလေသည်။ အယ်လဖာရောင်ခြည်ကို တစ်ခါတစ်ရံ အယ်လဖာမြူမှုန်ဟူ၍လည်း ခေါ်တတ်ကြသည်။ ထူးခြားသောအချက်မှာ ထိုအယ်လဖာမြူမှုန်များကို စုရုံး၍ စပက်ထရိုစကုပ်မှန်ပြောင်းဖြင့် စုံစမ်းကြည့်ရှုသောအခါ ထိုမြူမှုန်များသည် ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့ပင် ဖြစ်ကြောင်းကို သိရှိရခြင်းဖြစ်လေသည်။ ဆာရားသားဖို့၏ စမ်းသပ်မှုကြောင့်လျှပ်စစ်အမဓာတ်ကိုဆောင်သော အီလက်ထရွန်နှင့် အလားတူ လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ် ကိုဆောင်သော မြူမှုန်များရှိရမည်ကို သိရှိခဲ့ရသည်။ အက်တမ်တွင် အီလက်ထရွန်တို့ ပါရှိ၍ ထိုအီလက်ထရွန်တို့သည် အလယ်၌ရှိသော နျူကလိယပ်ခေါ် ဗဟိုဝတ်ဆံကို ဝန်းရံနေကြ သည်ဟု သိရှိရသည်။ အီလက်ထရွန်သည် လျှပ်စစ်အမဓာတ်ကို ဆောင်သည်ဟု သိရှိရပြီးဖြစ်သောကြောင့် နျူကလိယပ်တွင် လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်တို့စုရုံး၍ ရှိတန်ရာသည်ဟု ရားသားဖို့က ဆိုခဲ့လေသည်။
လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်ကို ဆောင်သော မြူမှုန့်များကို ပရိုတွန်ဟုလည်း မကြာခဏ ခေါ်ကြသည်။ ပရိုတွန်သည် လျှပ်စစ် အမဓာတ်ကိုဆောင်သော အီလက်ထရွန်ထက် အဆပေါင်း ၁၈၅ဝ ခန့်မျှ ပို၍လေးလံကြောင်း သိရှိရသည်။ ယင်းသို့ဖြစ် ရကား အက်တမ်၏အလေးချိန်သည် အက်တမ်တွင်ပါရှိနေသော ပရိုတွန်၏ အလေးချိန်သာဖြစ်၍ အီလက်ထရွန်တို့၏ အလေး ချိန်မှာ မပြောပလောက်အောင် နည်းသဖြင့် ထည့်သွင်းစဉ်းစား ရန်ပင် မလိုချေ။ အက်တမ်တို့၏ခန္ဓာအိမ်ကို ဆင်ခြင်ကြည့် သောအခါ နျူကလိယပ်ခေါ် လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်ကိုဆောင်သော ဗဟိုဝတ်ဆံနှင့် ထိုဗဟိုဝတ်ဆံကို လှည့်ပတ်ကာသွားနေသော အီလက်ထရွန်များ ပါဝင်နေကြောင်း နောက်ဆုံးသိရှိရလေသည်။ အာကာသတစ်ခွင်တွင် ကြယ်၊ ဂြိုဟ်စသည်တို့သည် မိမိတို့ လှည့်ပတ်သွားနေသော လမ်းကြောင်းများအတိုင်း နေကို လှည့်လည်၍ သွားနေဘိသကဲ့သို့ အီလက်ထရွန်တို့သည်လည်း အဆိုပါဗဟိုဝတ်ဆံကို လှည့်လည်ကာ သွားနေကြ၏။ တစ် နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် အက်တမ်များသည် နေစကြဝဠာနည်းတူ တည်ဆောက်ထားသော စကြဝဠာအငယ်စားကလေးများကဲ့သို့ပင် ဖြစ်ပေသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ် ပြီးသွားပြီးနောက် သိပ္ပံပညာအရ တိုးတက်သိရှိရသည်မှာ အက်တမ်ခန္ဓာအိမ်သည် (၁) လျှပ်စစ် အဖိုဓာတ်ကိုဆောင်သောပရိုတွန်၊ (၂) လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်ကို ဆောင်သော ပေါစီထရွန်၊ (၃) လျှပ်စစ်အမဓာတ်ကိုဆောင် သော အီလက်ထရွန်၊ (၄) လျှပ်စစ်ဓာတ်ကင်းသော နျူထရွန် တို့ဖြင့် စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု သိရှိရလေသည်။ အက်တမ်သည် အကြမ်းအားဖြင့် (၁) ပရိုတွန် (၂) အီလက်ထရွန် (၃) နျူထရွန် သုံးမျိုးတို့ဖြင့်သာ စုပေါင်း ဖွဲ့စည်းထားသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်တို့ သည် အီလက်ထရွန်ထက် ပိုမို၍သိပ်သည်း၏။ အက်တမ် အလေးချိန်သည် နျူကလိယပ်ခေါ် ဗဟိုဝတ်ဆံတွင် ရှိကြသော ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်နှစ်ရပ်ပေါင်း အလေးချိန်ဖြစ်၍ အပြင် ဘက်တွင် လှည့်လည်သွားနေသော အီလက်ထရွန်မှမရချေ။
ပုံပမာ-အောက်ဆီဂျင်၏ အက်တမ်အလေးဆသည် ၁၆ ဖြစ်၍ အက်တမ်အမှတ်သည် ၈ ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် အထက် ၌ပြဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း အက်တမ်၏ အလေးဆ ဆိုသည်မှာ အက် တမ်၏ဗဟိုဝတ်ဆံတွင်ပါရှိသော ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်တို့၏ နှစ်ရပ်ပေါင်းအလေးဆသာ ဖြစ်ပြီးလျှင် အက်တမ်အမှတ်သည် ဗဟိုဝတ်ဆံတွင်ရှိသော ပရိုတွန်၏ အရေအတွက်ကိုဆိုလိုသည်။ ယင်းသို့ဖြစ်ရကား အောက်ဆီဂျင် ၏ အက်တမ်အမှတ်သည် ၈ ဖြစ်သောကြောင့်ဗဟိုဝတ်ဆံတွင် ပရိုတွန် ရှစ်ခုရှိရမည်ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် အောက်ဆီဂျင် အလေးဆ သည် ၁၆ ဖြစ်သောကြောင့် ပရိုတွန်ရှစ်ခုနှင့် နျူထရွန်ရှစ်ခု တို့သည် ဗဟိုဝတ်ဆံတွင် ရှိရ မည်ဖြစ်၏။ ဟီလီယမ်၏ အက်တမ်အလေးဆသည် ၄ ဖြစ်၍ အက်တမ်အမှတ်သည် ၂ ဖြစ်ကြောင်း သိခဲ့ရပြီ။ ဟီလီယမ် အက်တမ်အမှတ်သည် ၂ ဖြစ်သောကြောင့် ဟီလီယမ်အက်တမ် ၏ နျူကလိယပ်တွင် ပရိုတွန်နှစ်ခုရှိ၍ နျူထရွန်နှစ်ခုရှိရမည် ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ဟီလီယမ် အက်တမ်အလေးဆသည် လေး ဖြစ်၏။ ဤကဲ့သို့ ဗဟိုဝတ်ဆံတွင်ရှိသော ပရိုတွန်အရေ အတွက်ကိုလိုက်၍ အက်တမ်အမှတ်ဖြစ်သောကြောင့် အောက်ဆီဂျင် အက်တမ် အမှတ်သည် ၈ ဖြစ်၍ ဟီလီယမ်အက်တမ် အမှတ်သည် ၂ ဖြစ်၏။ ဓာတုဒြဗ်စင်ထဲတွင် အလေးဆုံးဖြစ်၍ အက်တမ်အမှတ် ၉၂ ဖြစ်သော ယူရေနီယမ်အက်တမ်တွင် ပရိုတွန် ၉၂ ခု ရှိ၏။ အက်တမ်ခန္ဓာအိမ် တစ်ခုတွင် ပရိုတွန်တစ်ခုရှိတိုင်း အီလက်ထရွန်လည်း တစ်ခု အစဉ်ရှိစမြဲဖြစ်သည်။ ပရိုတွန်နှစ်ခုရှိလျှင် အီလက်ထရွန်နှစ်ခုရှိရ၏။ ပရိုတွန်ရှစ်ခုရှိသော အောက်ဆီဂျင်အက်တမ်တွင် အီလက်ထရွန်ရှစ်ခုရှိရ၏။ ပရိုတွန် ၉၂ ခုရှိသော ယူရေနီယမ်အက်တမ်တွင်လည်း အီလက်ထရွန် ၉၂ ခု ရှိရ၏။ ပရိုတွန်အရေအတွက်ရှိသမျှ အီလက်ထရွန် အရေအတွက် ရှိရခြင်းအကြောင်းမှာ အက်တမ်၌ လျှပ်စစ်ဓာတ်မျှတမှုရှိစေရန်အတွက် ဖြစ်လေသည်။
အက်တမ်တစ်ခု၏ ခန္ဓာအိမ်ကို ခြုံ၍ဆန်းစစ်ကြည့် လျှင် အောက်ပါအချက်အလက်များကို တွေ့ရှိရ၏။ (၁) နျူ ကလိယပ်ခေါ် ဗဟိုဝတ်ဆံတွင် ပရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်တို့ရှိကြ သည်။ (၂) အက်တမ်အမှတ်သည် ဗဟိုဝတ်ဆံတွင်ရှိသော ပရိုတွန်၏အရေအတွက်ဖြစ်သည်။ (၃) အက်တမ်အလေးဆ သည် ဗဟိုဝတ်ဆံတွင်ရှိသော ပရိုတွန်နှင့်နျူထရွန်အရေအတွက် နှစ်ရပ်ပေါင်းအလေးဆပင် ဖြစ်သည်။ (၄) ဗဟိုဝတ်ဆံတွင်ရှိ သော ပရိုတွန်အရေအတွက်နှင့် ဗဟိုဝတ်ဆံကို လှည့်လည်သွား နေသော အီလက်ထရွန်တို့၏ အရေအတွက်သည် ညီတူညီမျှရှိ ကြသည်။
သွန်မဆင်သည် နီယွန်ရောင်ခြည်တန်းကို သံလိုက်နယ် အတွင်း လွှတ်ကြည့်သောအခါတွင် ထိုရောင်ခြည်သည် တညီ တညွတ်တည်း ယိမ်းယိုင်မသွားသည်ကို တွေ့ရာမှ နီယွန်အက် တမ်များရှိ ဒြဗ်ထုသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု မတူခြင်းကြောင့်သာ ဤကဲ့သို့ဖြစ်ရသည်ဟု ယူဆပြီးလျှင် အခြားဒြဗ်စင်များကို စမ်း သပ်ကြည့်ရာတွင် သူယူဆသည့်အတိုင်း အက်တမ်များရှိ ဒြဗ်ထု သည် မတူကြသည်ကို တွေ့ခဲ့လေသည်။ ထိုကဲ့သို့သော အက် တမ်မျိုးကို အိုင်ဆိုတုပ်ဟုခေါ်သည်။
ထိုအိုင်ဆိုတုပ်ဟူသော စကားလုံး၏အဓိပ္ပာယ်မှာ ဒြဗ် စင်တစ်ခုရှိ အက်တမ်အချို့သည် အခြားအက်တမ်များနှင့် ဓာတ် နှင့် ရုပ်ဂုဏ်သတ္တိများတွင် တူညီကြသော်လည်း အက်တမ်ဒြဗ် ထုရှိရာတွင်မူ မတူညီကြဟု ဆိုလိုသည်။
အက်တမ်ပုံစံများ
ဘီစီ (၄၆၀) ဂရိ အတွေးခေါ် ပညာရှင် ဒီမိုခရိတပ် (Democritus) က အဆိုပြုခဲ့ဖူးပါသည်။ သင်သည် အရာဝတ္ထုတခုကို တဝက်တိတိ ခွဲစိတ်လိုက်ပါ။ ထို့နောက် ကျန်နေသော အပိုင်း၏ တဝက်ကို ထပ်မံ ခွဲစိတ်ပါ။ ထိုကဲ့သို  ကြိမ်ဖန်များစွာ ခွဲစိတ်လိုက်ပြီးနောက် ထပ်မံ ခွဲစိတ်၍မရသော နောက်ဆုံး ကျန်နေသည့် အခြေခံအမှုန်ကို အက်တမ်ဟု ဒီမိုခရိတပ်က အဆိုပြုခဲ့သည်။ ဒီမိုခရိတက်၏ အက်တမ် ဖွင့်ဆိုချက်ကို အတွေးခေါ်ပညာရှင်ကြီး ပလေတို နှင့် သူ၏တပည့် အရစ္စတိုတယ် တို့က စိတ်ဝင်စားခြင်း မရှိခဲ့ကြပေ။ အကြောင်းမှာ လူတို့အတွက် အကျိုးမရှိဟု ယူဆခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အတွေးခေါ်ပညာရှင်များနှင့် ပညာရှိ ကဝိအကျော်အမော်တို့ကလည်း အက်တမ်ကို လျစ်လျူ ရှုခဲ့ကြရာ နှစ်ပေါင်း (၂၀⁠၀၀) နှစ်ထောင်ကျော် ကြာခဲ့လေသည်။
သွန်မဆင်၏အက်တမ်ပုံစံ
၁၈၉၇တွင် အင်္ဂလိပ် ရှုပဗေဒ ပညာရှင် သွန်မဆင် (J.J. Thomson) က အက်တမ် အတွင်းရှိ (Electron) အီလက်ထရွန် ဟုခေါ်သော (ဓာတ်မ)ဆောင်သည့် အမှုန် ကို ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတွေ့ရှိမှုကို  အခြေခံ၍   ပထမဆုံး (Atomic Model)  အက်တမ်ပုံစံ ကို ( ၁၉၀၄ ) တွင် အဆိုပြု တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။  သွန်မဆင်၏  Atomic Model သည် ဓာတ်ဖို   ဆောင်သော စက်လုံးပုံ အက်တမ် (atom) ထဲတွင်  ဓာတ်မဆောင်သော  အီလက်ထရွန်များ ပါဝင်ပျံ့နှံ့နေသည်။ ဥပမာ--ကိတ်မုန့်ထဲတွင် ပါဝင်သော စပျစ်သီးခြောက် များကဲ့ သို့ ပျံ့နှံ လျက်ရှိသည်။
ဘိုးလ်၏ အက်တမ်ပုံစံ
ရူသာဖို့ဒ် (Rutherford ) ၏ အက်တမ်ကို သိပ္ပံပညာရှင်များက လေ့လာ သုံးသပ်ကြည့်ရာတွင် မှားယွင်းနေကြောင်း တွေ့ရပြန်သည်။ အကြောင်းမှာ အီလထရွန်များက နယူကလိယကို လှည့်ပတ်ရာတွင် စက်ဝိုင်းပုံ လမ်းကြောင်းကဲ့သို့ ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ သို့သော် လျှပ်စစ်သီအိုရီ အရ ဓာတ်ဖို-နယူကလိယက ဓာတ်မ-အီလထရွန်ကို ဆွဲငင်မည်ဖြစ်သောကြောင့် စက်ဝိုင်းပုံ လမ်းကြောင်းမှာ တသမှတ်တည်း မဟုတ်တော့ဘဲ ခရုပတ်ပုံ လမ်းကြောင်းဖြင့်သာ လှည့်ပတ်ပေတော့မည်။ နောက်ဆုံးတွင် နယူကလိယဆီသို့ ရောက်ရှိကာ ကွယ်ပျောက် ပျက်စီးသွားပေလိမ့်မည်။ ထိုအခါ အက်တမ်လည်း မရှိတော့၊ ဒြပ်ဝထ္ထုများလည်း ပျက်စီးသွားပေလိမ့်မည်။ ၁၉၁၃တွင် (Atomic Model) အက်တမ်ပုံစံ၏ မှားယွင်းမှု ပြဿနာများကို (Rutherford Atomic Model) အခြေခံ၍ ပြောင်းလဲ ပြင်ဆင် တင်ပြလိုက်သူမှာ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံသား နီဘိုးလ် (Neils Bohr) ဖြစ်သည်။ သူ၏ အက်တမ်ပုံစံကို ယနေ့အထိ ယေဘုယျအားဖြင့် သုံးစွဲ နေကြဆဲ ဖြစ်သည်။ အက်တမ်၏ အလယ်ဗဟိုရှိ နယူကလိယကို အီလထရွန်များက လှည့်ပတ်ရာတွင် ခရုပတ်ပုံ လမ်းကြောင်း မဖြစ်နိုင်။ သတ်မှတ်ထားသော လမ်းကြောင်း အတိုင်းသာ ရှိနေရမည်။ စွမ်းအင်မြင့် ပတ်လမ်းမှ နိမ့်သော ပတ်လမ်းသို့ အီလက်ထွန်က ကူးပြောင်းသွာလျင် စွမ်အင် (Energy) ထုတ်လွတ်မည်။ ပြင်ပမှ လုံလောက်သော စွမ်းအင် ရရှိလျင်လည်း မူလပတ်လမ်းမှ စွမ်းအင် ပိုမြင့်သော ပတ်လမ်းသို့ ကူးပြောင်းနိုင်သည်။ သို့သော် ပတ်လမ်းတခုစီတွင် အီလထရွန် တလုံးသာ ရှိရမည် ဟု ပြောင်းလဲပြင်ဆင် သတ်မှတ်လိုက်လေသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
၁၉၂ဝတွင် ရူသာဖို့ဒ်သည် အက်တမ် ၏ ဝတ်ဆံ(သို့) နယူကလိယ အတွင်းရှိ ဓာတ်ဖိုဆောင်သော ပရိုတွန် (proton) ကို တွေ့ရှိခဲ့ လေသည်။ သာမန်အားဖြင့် အက်တမ် တလုံးသည် လျှပ်စစ်ဓာတ် ပျက်ပြယ် နေရမည်။ ထို့ကြောင့် ဝန်ရံလျက်ရှိသော ဓာတ်မ-အီလက်ထရွန် နှင့် တူညီသည့် ဓာတ်ဖိုများ နယူကလိယ အတွင်းရှိနေရမည်။  ထိုကဲ့သို့ တူညီနိုင်ရန် အီလက်ထရွန် နှင့် ပရိုတွန် အရေအတွက် လည်း တူညီနေရမည်။ အီလက်ထရွန် နှင့် ပရိုတွန် တို့သည် ဆန့်ကျင်ဘက် လျှပ်စစ်ဓာတ်များ တူညီကြသော်လည်း ဒြပ်ထုအားဖြင့် နှိုင်းယှဉ်သော် ပရိုတွန် တလုံးသည် အီလက်ထရွန်   အလုံးပေါင်း (၁၈၄၀) နီးပါးခန့် ရှိသည်။ နယူကလိယ ထဲတွင် ဓာတ်ဖို-ပရိုတွန် များ ရှိနေသောကြောင့် ပရိုတွန် အားလုံးပေါင်း ၏ ဒြပ်ထုသည် နယူကလိယ၏ ဒြပ်ထုနှင့် တူညီနေရမည် ဟု ယူဆနိုင်သည်။ သို့သော်  ရူသာဖို့ဒ်က လက်တွေ့ တိုင်းတာကြည့်ရာ နယူကလိယ၏ ဒြပ်ထုသည် ပရိုတွန် အားလုံးပေါင်း၏ ဒြပ်ထုထက် နှစ်ဆခန့် ကြီးလေး နေကြောင်း တွေ့ရပြန်သည်။ လျှပ်စစ် သီအိုရီအရ ကိုက်ညီသော်လည်း အမည်မသိသော အမှုန်များသည်   နယူကလိယ  အတွင်း ရှိနေကြောင်း သိလာရသည်။ ၎င်းအမှုန်များသည် ဓာတ်မ-ဓာတ်ဖို မရှိသောကြောင့် ဓာတ်မဲ့ပရိုတွန်(neutral proton) ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ် မရှိသောကြောင့် စမ်းသပ်  ကြည့်ရှုရန် ခက်ခဲ နေသော ပုစ္ဆာတပုဒ် ဖြစ်ခဲ့ရလေသည် ဓာတ်မဲ့ ပရိုတွန် ကို သေချာတိကျစွာ မရှင်းပြနိုင်ခဲ့သော်လည်း နယူကလီယ အတွင်း ရှိနေကြောင်းကို ဟောကိန်းထုတ်နိုင်ခဲ့ သည်။
၁၉၃၂ ရောက်သောအခါ အင်္ဂလိပ် ရူပဗေဒပညာရှင် ဂျိမ်းစ် ချက်ဝစ်(James Chadwick)သည် နယူကလိယ အတွင်းရှိ ဓာတ်မဲ့ပရိုတွန်ဟု ယူဆခဲ့သော အမှုန်ကို လက်တွေ့စမ်းသပ် တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို နယူထရွန် (neutron) ဟု အမည်ပေးလိုက် သည်။ နယူထရွန် သည် လျှပ်စစ်ဓာတ် မရှိဘဲ ဒြပ်ထုအားဖြင့် ပရိုတွန် နှင့်တူညီ သည်ဟု ယျေဘုယအားဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ နယူကလိယ ထဲတွင် နယူထရွန် အရေ အတွက် ပိုများလေလေ အက်တမ်၏ အလေးချိန် ပိုလေး လေလေ ဖြစ်သည်။ အက်တမ် တခု၏ ဖွဲ့စည်းပုံကို (Classical Physics) ရှေးရိုးရူပဗေဒ နည်းအရ ဆိုသော် အခြေခံ အမှုန် သုံးမျိုးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်း တွေ့ရသည်။ အီလက်ထရွန်၊ ပရိုတွန်၊ နယူထရွန် တို့ဖြစ်သည်။ အက်တမ်တလုံး၏ အရွယ် အစား ကိုလည်း လွယ်ကူစွာ တင်ပြပါဦးမည်။ ထုထည် (၁)ကုဗစင်တီမီတာ ရှိသော (အံစာတုံးခန့်) ကုဗတုံး တခုကို ယူပါ။ ထို့နောက် ၎င်းကို တဝက်စီအကြိမ်ကြိမ် ခွဲစိပ်ပါ။ ထိုကဲ့သို့ ခွဲစိတ်ရာတွင် အစိတ် အပိုင်းပေါင်း (သို့မဟုတ်) အမှုန်ပေါင်း ကိုရေတွက်ကြည့်လျင် (စုစုပေါင်းအမှုန်) ကုဋေတစ်ထောင်၏ နှစ်ထပ်ကိန်း ရအောင် ခွဲစိတ်ရမည်။ ၎င်းခွဲစိတ်ပြီးသော အမှုန်များထဲမှ တခုသော အမှုန်ငယ် လေးသည် အက်တမ် (Atom) တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ သိပ္ပံနည်းကျ သင်္ချာဆိုင်ရာ ပုံသေနည်းဖြင့် တိကျစွာ ဖော်ပြရလျှင် (N=ρNa/M)။ N=၁ကုဗစင်တီတွင် ရရှိမည့်အက်တမ်ပေါင်း၊ρ = ၁စင်တီ-ကုဗတုံး၏ သိပ်သည်းဆ M= အက်တမ်၏ နယူကလိယတန်ဖိုး (mass number) Na= အက်ဗိုဂါးဒိုကိန်းသေ တန်ဖိုး(Avogadro’s number)= (6.02x1023) ဖြစ်သည်။
မော်ဂဠုန်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
မော်ဂဠုန်ရွာ(Mawgalon)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၇၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၈၈၄ ဦး၊ မ ၃၁၉၂၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၃၈၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တင်းကုတ်တန်းရွာ၊ ငနီ (တောင်)
တင်းကုတ်တန်းရွာ၊ ငနီ (တောင်)
ဒုတိယပလာယိတဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၈။ ကာသာဝဝဂ် -(၂၃၀) ဒုတိယပလာယိတဇာတ်။ ။ စစ်အင်္ဂါလေးပါးဖြင့် ဗာရာဏသီကို တိုက်ခိုက်ရန်လာစဉ် ဗာရာဏသီမင်း၏ ရွှေပြားနှင့်တူသော နဖူးကိုမြင်လျှင် ကြောက်ရွံ့ ထိတ်လန့်ကာ ထွက်ပြေးသော ဂန္ဓာရမင်း အကြောင်း။
မျက်နှာမြင်ရုံ ထွက်ပြေးပုံ
ထိုအခါ လူတို့သည် ထိုပရိဗိုဇ်၏ အကြောင်းကို လျှောက်ထားကြရာ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဒါယကတို့ ... ထို ပရိဗိုဇ်သည် ယခုအခါ၌သာ ငါဘုရား၏ မျက်နှာတော်ကို မြင်၍ ပြေးသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ပြေးခဲ့ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ဗိုလ်ပါပေါများ မာန်ထောင်လွှား
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဘုရားအလောင်းသည် မင်းပြုလေ၏။ တက္ကသိုလ်ပြည်ဝယ် ဂန္ဓာရမင်းသည် မင်းပြုလေ၏။
ထိုအခါ ဂန္ဓာရမင်းသည် ဗာရာဏသီပြည်ကို ယူမည်ဟု အင်္ဂါလေးပါးရှိသော စစ်သည်ဖြင့် ခြံရံကာ လာလတ်၍ မြို့ကိုဝန်းရံကာ မြို့တံခါး၏ အနီး၌တည်လျက် မိမိ၏ စစ်သည်ဗိုလ်ပါကို ကြည့်ရှုကာ -
“အချင်းတို့ ... ဒေါင်းတောင် စိုက်ထားသော တံခွန်ဖျားသည်ပင် မနှိုင်းယှဉ်နိုင်အောင် များလှ၏။ ဆင်ဤမျှ၊ မြင်းဤမျှဟု မရေတွက်နိုင်၊ မဆုံးသော ကမ်းရှိသော သမုဒ္ဒရာကို ကျီးတို့သည် မလွှမ်းမိုးနိုင်သကဲ့သို့ ငါ၏ စစ်သည်ဗိုလ်ပါကို ရန်သူမင်းတို့သည် မလွှမ်းမိုးနိုင်ကုန်၊ လေသည် ကျောက်တောင်ကို မတုန်လှုပ်စေနိုင် သကဲ့သို့ ငါ၏ စစ်သည်ဗိုလ်ပါကို တစ်ပါးသော စစ်သည်ဗိုလ်ပါတို့သည် မတုန်လှုပ်စေနိုင်၊ ဤကဲ့သို့ စစ်သည်ဗိုလ်ပါအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံသောငါ့ကို ယခုအခါ ထိုကဲ့သို့သော စစ်သည်ဗိုလ်ပါအပေါင်းသည် မလွှမ်းမိုးနိုင်” – ဟု မိမိ၏ စစ်သည်ဗိုလ်ပါအပေါင်းကို ချီးမွမ်းကာနေလေ၏။
လောင်းတော်ခြိမ်းခြောက် မာနပျောက်
ထိုအခါ ဗာရာဏသီမင်းသည် ဂန္ဓာရမင်းအား လပြည့်ဝန်းကဲ့သို့ သရေရှိသော မျက်နှာကိုပြ၍ -
“ဟယ် - ငမိုက် ... သင်သည် မိမိ မိုက်သည်၏ အဖြစ်ကို မမြည်တမ်းလင့်၊ အမှန်ကား သင်၏ စစ်သည်ဗိုလ်ပါအပေါင်းသည် သင်ကြံစည်တိုင်း ဖြစ်မည်မဟုတ်၊ သင့်ကို ရာဂ၊ ဒေါသ စသည်တို့သည် ပူလောင်စေအပ်၏။ သင့် ငါကဲ့သို့ တားမြစ်သော သူကိုမရရာ၊ ငါ့အနား ချဉ်းခဲ့ပါ၊ တစ်စီးတည်းသွားလေ့ရှိသော ဆင်ပြောင်ကြီးသည် ကျူတောကို ခြေတို့ဖြင့် နင်းသကဲ့သို့ ငါမင်းသည် သင့်ကို နိင်းနှိပ်လတ္တံ့” – ဟု ခြိမ်းခြောက်လေ၏။ ဂန္ဓာရမင်းသည် ဤသို့ ခြိမ်းခြောက်သော စကားကိုကြား၍ ကြည့်မျှော်လတ်သော် ရွှေပြားနှင့်တူသော မြတ်သောနဖူးကို မြင်လျှင် မိမိကိုဖမ်းအံ့သည်မှ ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်ရကား - ထိုအရပ်မှ ပြေး၍ မိမိနေရာ တက္ကသိုလ်ပြည်သို့ သွားလေ၏။
ရွာသစ်(အီစမိုင်းပရ)ရွာ၊ ဘုရားပြင်သိန်းတန်
ရွာသစ်(အီစမိုင်းပရ)ရွာ၊ ဘုရားပြင်သိန်းတန်
ဒုတိယပလာယိတဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ဗာရာဏသီမင်းသည် - ယခုအခါ ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) စသည်ကိုချီး၊ အထင်ကြီး၊ ချည်းနှီးကြုံးဝါးပေ။
(၂) ဗာရာ့မျက်နှာ၊ မြင်သောခါ၊ ဂန္ဓာပြေးဖူးလေ။
ဒုတိယပလာယိတဇာတ် ပြီး၏။
ဆနာရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဆနာရွာ(Sanar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆနာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆနာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂိုင်ယာနာနိုင်ငံ
ဂိုင်ယာနာ နိုင်ငံသည်တောင်အမေရိကတိုက်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မြောက်ဘက် နယ်နိမိတ်သည် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ ဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဘရာဇီးနိုင်ငံနှင့် အရှေ့ဘက်၌ ဆူရာနမ် နိုင်ငံတို့ ရှိသည်။ ယခင်က ဗြိတိသျှ ဂီယာနာဟု ခေါ်သည်။ ဂိုင်ယာနာ သမ္မတနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စတုရန်း မိုင် ၈၃,ဝဝဝ ရှိ၍ လူဦးရေမှာ ၁၉၇၆ ခုနှစ် သန်းခေါင် စာရင်းအရ ၇၈ဝ,ဝဝဝ ခန့်ဖြစ်သည်။ မြို့တော်မှာ ဂျော့တောင်းမြို့ ဖြစ်သည်။
ရာသီဥတု မျှတသော နိုင်ငံဖြစ်၍ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်ထွန်း သည်။ နိုင်ငံ၏ ဝင်ငွေကောင်းကောင်း ရရှိစေသော စပါးနှင့် ကြံကို အဓိကထား၍ စိုက်ပျိုးသည်။ သစ်တောထူထပ်သော နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ ဗောက်ဆိုက် သတ္တုတူးဖော်ရေးသည် အဓိက စက်မှုလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ ရွှေနှင့် စိန်တို့လည်း တူးဖော်ထုတ်လုပ်သည်။ သတ္တုသိုက်များ ကြွယ်ဝသော နိုင်ငံဖြစ်၍ မတူးဖော် မထုတ်လုပ်ရသေးသော သတ္တုသိုက် အများအပြား ရှိသည်။
လှပသော ရေတံခွန်များကြောင့် ဂိုင်ယာနာနိုင်ငံသည် ကျော်ကြားလေသည်။ ၁၄၉၉ ခုနှစ်ခန့်က စပိန်သင်္ဘောသားများ ဤဒေသသို့ စတင် ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် ယခုဂိုင်ယာနာ နိုင်ငံသည် ဒတ်ခ်ျကိုလိုနီနယ်ပယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
တစ်ဖန် ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့က ဒတ်ခ်ျတို့ထံမှ လွဲပြောင်း လက်ခံယူပြီး ၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ ဂီယာနာ ကိုလိုနီအဖြစ် ထူထောင်ခဲ့သည်။
ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံက ဂိုင်ယာနာနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက် ပိုင်းကို ပိုင်ဆိုင်ပါသည်ဟု အငြင်းပွားနေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဆူရာနမ်နိုင်ငံနှင့်လည်း နယ်ခြားပြဿနာများ အငြင်းပွားဆဲ ဖြစ်သည်။
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ထူထောင်ခဲ့ လေသည်။ ဓနသဟာယအဖွဲ့နှင့် ကုလသမဂ္ဂ၌လည်း အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ သမ္မတမှာ မစ္စတာ အာသာချွန်း ဖြစ်သည်။
၁ဝ၇၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ အစပြု၍ ဂိုင်ယာနာ သမ္မတနိုင်ငံ အတွင်းရှိ အမေရိကန်ပိုင် မိုင်းတွင်းများကို ပြည်သူပိုင် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
ကစ်ပူရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကစ်ပူရွာ (Kitpu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဟွေလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟွေလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၆ ဦး၊ မ ၁၅၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခပေါင်းရေကြည်ပင်
ခပေါင်းရေကြည်ကို ရုက္ခဗေဒသညာ အားဖြင့် စထရိခနို့ပိုတက်တိုရမ် (Strychnos potatorum) ဟုခေါ်သည်။
ခပေါင်းရေကြည်ပင်သည် ရေကို ကြည်လင်နိုင်စွမ်းသော အစေ့ရှိ အသီးသီးသော အပင်ဖြစ်သည်။ ထိုအပင်မျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံ ပဲခူးနှင့် တောင်ငူခရိုင်များတွင် အများအပြား တွေ့ရသည်။ အသီးတွင် အစေ့ တစ်စေ့သာ ပါသည်။
အပင်မှာ ရွက်ကြွေပင်ကြီးမျိုးဖြစ်သည်။ ပေ (၄၀) ခန့် အထိမြင့်သည်။ မီးခိုးရောင်အခေါက်ရှိပြီး အခေါက်တွင် အမြှောင်းများပါသည်။
အရွက်မှာ ဘဲဥပုံ ရှည်မျောမျော ရှိ၍ အရွက်ထိပ်ပိုင်းမှာ ချွန်သွယ်ပြီး ရွက်အရင်းပိုင်းမှာ သွယ်သည် သို့ ဝိုင်းသည်။ ရွက်ပြားချော၍ အစိမ်းရင့်ရောင် ရှိပြီး ရွက်အနားတွင် အတွန့်များရှိသည်။
အစေ့မှာ တစ်လက်မ၏ ၄ ပုံ ၁ပုံမှ ၁ လက်မ ၏ ၃ ပုံ ၁ပုံ အထိ ရှိတတ်သည်။ လုံးခြမ်းပုံ ရှိပြီး ရွှေရောင်အမွှေးနုများဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။
ရေကြည်အောင် ပြုလုပ်နည်းမှာ ရေထည့်ထားသော အိုးအတွင်းဘက် ဖင်ပိုင်းကို ခပေါင်းရေကြည်စေ့ဖြင့် တိုက်ပေးရသည်။ ထိုအခါ အစေ့မှ အဖတ်ကလေးများသည် ရေထဲသို့ ပါသွားကြသည်။ အဖတ်များများ ထွက်နိုင်အောင် စဉ့်မသုတ်ထားသော ရိုးရိုး မြေအိုးကို သုံးလျှင် ပို၍ ကောင်းမွန်သည်။ အစေ့မှ ထွက်သော အဖတ်ကလေးများသည် ရေထဲရှိ မြူမှုန်၊ ညွန်နှစ်များကို သယ်ယူ၍ အနည်ထိုင်သွားသောအခါ ရေသည် ကြည်လင်သွားသည်။
ခပေါင်းရေကြည်စေ့၏ အခွံကို အမှုန့်ပြုလုပ်၍ အန်ဆေးအဖြစ် သုံးရန်လည်းကောင်း၊ ဝမ်းကိုက် ပျောက်ဆေးအဖြစ် သုံးရန်လည်းကောင်း သင့်လျော်သည်။ ဝမ်းကိုက်ပျောက်ဆေးအဖြစ် သုံးပုံမှာ ခပေါင်းရေကြည်စေ့ခွံကို အမှုန်ပြု၍ ယင်းအမှုန် ၁၀ ဂရမ်မှ ဂရမ် ၂၀ကို ဘိန်းစေ့ တစ်စေ့နှစ်စေ့ဖြင့် ရော၍၊ အလုံးကလေးများ လုံးရသည်။ ထိုဆေးလုံးကို ၃ နာရီ၊ သို့မဟုတ် ၄ နာရီခြားတစ်ခါ တိုက်ကျွေးလျှင် ဝမ်းကို သက်သာသည်။ ခပေါင်းရေကြည်ပင်၏ အနွယ်ကိုလည်း မျက်စဉ်းအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သေး၏။
စည်းဝါးကိုက် ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခြင်း
စည်းဝါးကိုက် ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခြင်း။ ။ ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခြင်း၌ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတို့၏ လှုပ်ရှားခြင်းသည် ညီညွတ်စေရန် အရေးကြီးသည်။ လှုပ်ရှားမှု ညီညွတ်မှ နှလုံးသွေး အညီအညွှတ်ပျံ့နှံ့၍ ကြွက်သားများ ဖွံ့ဖြိုးလာနိုင်သည်။ ယင်းညီညွတ်မှုကို ရရှိနိုင်ရန် စည်းချက် ဝါးချက်ရှိဖို့ လိုလေသည်။ စည်းချက်ဝါးချက်ဖြင့် ကိုယ်လက် လှုပ်ရှား ကစားခြင်းကို စည်းဝါးကိုက် ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခြင်း ဟု ခေါ်သည်။
စည်းဝါးကိုက် ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခြင်းကို စတင်တီထွင် သူမှာ ဆွစ်လူမျိုး ပါမောက္ခကြီး ဒါးလခရိုးဆိုသူဖြစ်သည်။ ဒါးလခရိုးသည် ဤစည်းဝါးကိုက်ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခြင်းကို ဂီတပညာရပ်ကို မှီး၍ တီထွင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂီတပညာရပ်၌ ပညာသည်များသည် စည်းနှင့် ဝါးကို နားလည်ရသည်။ စည်း ဝင် စည်းထွက်ကို တတ်သိရသည်။ စည်းချက် ဝါးချက်နှင့် ညီညွတ်စွာ ကိုယ်လက်များလည်း လှုပ်ရှားရသည်။ ယင်း အချက်များကိုမှီး၍ ခရစ် ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်လောက်၌ ဒါးလခရိုး သည် စည်းဝါးကိုက် ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်နည်းကို သင်ကြား ပြသပေးနိုင်လေအောင် တီထွင်လိုက်ရာ၊ ဥရောပတိုက်နှင့် အမေရိကတိုက်များတွင် ထိုလေ့ကျင့်နည်းသည် များစွာခေတ် စားလာခဲ့သည်။
ယင်းလေ့ကျင့်နည်း၌ စည်းချက်ကျအောင် လှုပ်ရှားတတ်ရ သည်။ နားအာရုံဖွံ့ဖြိုးစူးရှဖို့လည်းလိုသည်။ မိမိသည် အများနှင့် အတူ ယိမ်းကရာ၌ကဲ့သို့ ညီညာစွာ လှုပ်ရှားတတ်ဖို့လည်းလိုပေ သည်။ အထက်ပါ အချက်သုံးချက်အနက် စည်းချက်ကျလှုပ်ရှား ခြင်းသည် အဓိကအခြေခံပင်ဖြစ်သည်။
ဤစည်းဝါးကိုက် ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခြင်း၏ ရည်ရွယ် ချက်မှာ အလုပ်လုပ်ကိုင်ရာ၌ စိတ်သွားတိုင်း ကိုယ်ပါနိုင်မှု၊ စိတ်နှင့်လိုက်၍ ကိုယ်ခန္ဓာကလည်း စွမ်းစွမ်းတမံလျင်မြန်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်မှုတို့ တိုးတက် ဖွံ့ဖြိုးလာစေရန်ဖြစ်သည်။ လေ့ကျင့်ခဏ်းများကို ပြုလုပ်ရာ၌ လှုပ်ရှားနေသော စိတ် ကို ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းများက အမီလိုက်၍ လှုပ်ရှားနိုင်ရန် ကြိုးစားရသည်။ ဤတွင် ဂီတသံဖြင့် စည်းချက်တိုင်ပေးနေ သည်ကို ဖမ်းမိရန် နားအာရုံစိုက်မှုသည် အရေးကြီးသည်။ ဂီတသံစည်းချက်မြန်လျှင် မြန်သကဲ့သို့၊ နှေးလျှင်နှေးသကဲ့သို့။ စိတ်ရော ကိုယ်ပါလိုက်၍ လှုပ်ရှားလေ့ကျင့်ရသည်။ လေ့ကျင့် ခန်း တစ်ခန်းနှင့် တစ်ခန်း အကူးအပြောင်း၌ ဆရာဖြစ်သူက အမိန့်ပေးရန်လိုလေသည်။ စည်းဝါးကိုက် ကိုယ်လက်လေ့ကျင့် ခြင်းသည် စည်းချက် ဝါးချက်ကို သိနားလည်စေသောကြောင့် ဂီတနှင့် ပန်တျာအနုပညာတို့ကို လေ့လာဆည်းပူးရာ၌ အဖိုး တန်သောလေ့ကျင့် ခြင်းဖြစ်သည်။
စဉ့်ကိုင်မြို့
စဉ့်ကိုင်မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း အရ ၁၇၂၁ ယောက်မျှရှိလေသည်။
ဝက်သက်ကုန်းရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
ဝက်သက်ကုန်းရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
မယ်ဇလီရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
မယ်ဇလီရွာ (Meizali)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ နန်းပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၃၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခေါင်းတုံးပေါ် ထိပ်ကွက်
ခေါင်းတုံးပေါ် ထိပ်ကွက် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မဲဇလီဝ
မဲဇလီဝ
တိဟေးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
တိဟေးရွာ (Tihay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ကုန်းကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၇၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စည်းတပြစ်
စည်းတပြစ်
စည်းတပြစ်သည် ရှေးမြန်မာမင်းတို့၏ လက်ထက် မင်းမှု ထမ်းရာထူးတစ်ခုနှင့် တွဲဖက်နေသော ဘွဲ့အမည်ဖြစ်၏။ စည်း တပြစ်ကို စဉ်းတပြစ်ဟူ၍လည်း ရေးသားသည်။ စည်းတပြစ်မှာ စန္ဒပဇ္ဇောတသဒ္ဒါကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ပန္ဒပဇ္ဇော တမင်းဟူ၍ ဥဇ္ဇေနီပြည်တွင် ယာဉ်လျင် ၅ ငါးပါး ရသော မင်းတစ်ပါးရှိခဲ့ကြောင်းကို ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာတွင် ဖော်ပြထား လေသည်။ ယင်းစန္ဒမဇ္ဇောတ၏ အနက်မှာ လ၏ အရောင်း ကဲ့သို့ ထွန်းလင်းသောသူဟု ဝေါဟာရ လိနတ္ထဒီပနီတွင် ပြဆို ထား၏။
စည်းတပြစ်အမည်ကို စတင်ပေးထားသည့် အချိန်ကာလ ကိုမူ အတိအကျမသိရပေ။ သို့သော် မဟာရာဇဝင်တွင်'မင်းကြီး စွာစော်ကဲကား သက္ကရာဇ် ၇၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူ သည်။ နန်းတက်တော် မူသောအခါ၊ နေတော်မူသော ကန္နား တော်နှင့် ထိလျှင်ဗေါင်းတော်ကျွတ်၍ မြေသို့ကျလေ၏။ မင်း ကြီးစွာလည်း ဗေါင်းတော်ကို စွပ်ပြန်၍ ထန်းရွက်ယပ်ကို ကိုင် တော်မူလျက်၊ နန်းတက်တော်မူ၏။ ထိုအကြောင်းကို ပညာရှိ စည်းတပြစ်ကြီးမြင်လသော်၊ ဘုန်းတော်ကြီးလှသောဘုရား ဗေါင်းတော်ကျွတ်သည်အလိုကား၊ ဗေါင်းဖျင်သိမ်းတော်မမူ နိုင်အောင် သက်တော်ရှည်မည်။ ယပ်ကိုင်၍ တက်တော်မူသည် အလိုကား၊ ပြည်ထဲ ချမ်းငြိမ်းသာယာအံ့သည်ဟူ၍ နားတော် လျှောက်၏။ မင်းကြီးစွာလည်း အားရတော်မူ၍ စည်းတပြစ် ကြီးကို ဆင်မတစ်စီးဆုပေးတော်မူ၏။' ဟူ၍ တွေ့ရသည်။
သရက်ကုန်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
သရက်ကုန်းရွာ (Thayetkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ သလုံးသွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သလုံးသွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၄ ဦး၊ မ ၁၃၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၉ ဦးနေထိုင်သည်။
စည်းတပြစ်
စည်းတပြစ်
ယင်းကို ထောက်သော် သက္ကရာဇ် ၇၃ဝ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီကပင် စည်းတပြစ်အမည်ရှိနှင့်နေသည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း အင်းဝခေတ် မင်းကြီးစွာစော်ကဲလက်ထက်တွင်သာ စည်းတပြစ်ရာထူးဘွဲ့အမည် အကြောင်းကိုတွေ့ရ၍၊ ထိုခေတ်မတိုင်မီနှင့် ထိုခေတ်နောက်ကာ လများတွင် မတွေ့ရချေ။ သို့သော်ထိုရာထူးမှာ ပုဂံခေတ်၊ စစ်ကိုင်းခေတ် လောက်ကစ၍ နိုင်ငံသမိုင်းတစ်လျှောက် ရှိနေခဲ့ပြီးဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မှန်းဆရသည်။
သရက်ကုန်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စည်းတပြစ်
စည်းတပြစ်
မဟာရာဇဝင်ကြီး၌ပင်၊ 'ဘုရင်မင်းကြီးစွာလည်း ဝန်ဇင်း အသည်သား လျှောက်သောစကားသည် ငါ့ကိုယ်တော်ရေး သာမဟုတ်၊ သားတော်အစဉ် မြေးတော်အဆက် မြစ်တော် အညွန့်တိုင်အောင် အကျိုးတော်များမည်အကြောင်းကို လျှောက် ပေသည်ဟု စည်းတပြစ်ကြီး မရှိသည်ဖြစ်၍ စည်းတပြစ်အမည် နှင့် အဆောင်အယောင်ပေးတော်မူ၏။ ဆင်ပေါက်တစ်စီး၊ ရွှေဖလားတဆယ်သားခုတ်ပေးတော်မူ၏'ဟု တွေ့ရသည်။ ဘိုးရာဇာ‎
ထို့ပြင် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃ခုနှစ်တွင် ရှင်စန္ဒလင်္ကာ သူမြတ် ပြုစုအပ်သော မဏိရတနာပုံကျမ်း၊ မင်းရာဇာ၏ အကြောင်းတွင် 'နှလုံးကောင်း လက်ရုံးကောင်းကို ချစ်ခင်မြတ် နိုးလှအပ်သည်ဟု ဆုလာဘ် များစွာ သနားတော်မြတ်ခံစေ၍ စည်းတပြစ်ဟူသော အမတ်လတ်တို့အမည်နှင့် သူကောင်းပြု တော်မူပြီးလျှင် အင်းဝပြည်သို့ခေါ်ယူတော်မူခဲ့သည်ဟု အစဉ် ပြောထုံးရှိသည်'ဟူ၍ တွေ့ရ၏။ ယင်းသို့ မင်းကြီးစွာလက် ထက် ပထမစည်းတပြစ်ကြီး၏ နိမိတ်ဖတ်မှုအတွက် ဆင်မ တစ်စီး ဆုချခြင်းကို ထိုစည်းတပြစ်ကြီး မရှိသည့်နောက် ဝန်ဇင်း အသည်ကဲ့သို့ ပညာဉာဏ်ရှိသူအား စည်းတပြစ်အမည် ပေးခြင်း၊ ဆင်ပေါက်ဆုချ ခြင်းတို့အပြင် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ လက်ထက်၌ ပြည်ရေး၊ ပြည်ရာ၊ သားတော်သမီးတော်တို့အရေး များကို စည်းတပြစ်အား တိုင်ပင်ခြင်း၊ စည်းတပြစ်၏ တင် လျှောက်ချက်တို့ကို နာယူဆောက်ရွက်ခြင်းတို့ကို ထောက်ထား ၍ စည်းတပြစ်ဘွဲ့ရရှိသော အမတ်တို့မှာ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အတိုင်အပင်အများဆုံး ခံရသောသူ ဖြစ်မည်ဟု ယူဆဖွယ်ရှိ၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝေါဟာရ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ဂျေရုဆလင်မြို့
ဂျေရုဆလင်မြို့ (ဟီဘရူး יְרוּשָׁלַיִם ; အာရပ် القُدس ) သည် အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ သာသနာအရ အထွဋ်အမြတ်ထားသောမြို့တော်ဖြစ်သည့်အပြင် ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် လည်းကောင်း လူဦးရေအားဖြင့်လည်းကောင်း အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ဂျေရုဆလင်မြို့ရှိ လူဦးရေမှာ ၇၆၃,၈၀၀  ဖြစ်ပြီး အရှေ့ဂျေရုဆလင် ပါဝင်လျှင် မြို့ဧရိယာမှာ ၁၂၅.၁ km2 ကျယ်ဝန်းသည်။  ဂျေရုဆလင်သည် မြေထဲပင်လယ်နှင့် ပင်လယ်သေအကြား တောင်တန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ခေတ်သစ် ဂျေရုဆလင်မြို့သည် ယခုအခါတွင် ဂျေရုဆလင်မြို့ဟောင်းထက် များစွာ ဖွံ့ဖြိုးလာပြီဖြစ်သည်။ ဂျက်ဖားသင်္ဘောဆိပ်မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၃၅ မိုင်ကွာ ၌ရှိသော တောင်ကုန်းမြင့်တစ်ခုပေါ်တွင် တည်ရှိ၏။ ဂျူး၊ ခရစ်ယာန် နှင့် အစ္စလာမ် ဘာသာတို့ အထွတ်အမြတ်ထားသည့် သာသနာဆိုင်ရာ မြို့တော်ကြီး ဖြစ်သည်။
'ဂျေရုစလင်'၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ငြိမ်းချမ်းရေးမြို့တော်ဖြစ်၏။ သို့သော်လည်း ဤမြို့၌ မကြာခဏ စစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားသောကြောင့် မကြာခဏ ပြန်လည် ပြင်ဆင်တည်ဆောက်ခဲ့ရသဖြင့် ထိုမြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိမြို့အပေါင်းတို့တွင် ငြိမ်းချမ်းမှု အနည်းဆုံးမြို့ ဖြစ်ပေသည်။ ယခုမြို့၏ မြေအောက်ပေ ၃၀ ခန့်တွင် ရှေးခေတ်က ရောမလူမျိုးတို့ ဖောက်လုပ်ထားခဲ့သည့် လမ်းမကြီးကို တွေ့နိုင်လေသည်။ အမှန်စင်စစ် ဂျေရုဆလင်မြို့သည် မြို့ ၃ မျက်နှာကို နက်ရှိုင်းသောချောက်ကြီး ၃ ခု ဝန်းရံနေ သောကြောင့် သဘာဝခံတပ်မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်၏။
အရှေ့နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကစ်ဒရွန်ချောက်ကြီးသည် မြို့တော်ကို သံလွင်ပင်ကြီးများပေါက်ရောက်ရာ သံလွင်တောင်မှ ခြားထား၏။ အနောက်ဘက်တွင် တောင်ဘက်သို့ တန်းသွားသော ဟင်နွန်(ဝါ) ဂီဟင်းနာချိုင့်ဝှမ်းကြီး ရှိသည်။ ယင်းမှာ ရှေးက ဖီနီရှန်လူမျိုးတို့ လူကိုသတ်ဖြတ် ယဇ်ပူဇော်ရာနေရာ ဖြစ်သည်။
ဂျေရုစလင်မြို့ရိုးမှာ ကြိမ်ဖန်များစွာ ဖျက်ဆီးခြင်း ခံခဲ့ရသည့်ပြင် အဖန်ဖန် ပြန်လည်ပြင်ဆင် တည်ဆောက်ခဲ့ရသော မြို့ရိုးဖြစ်၍ ယခု မြို့တံခါး ၈ ပေါက်မှာ ၁၆ ရာစုနှစ်က စူလတန်ဘုရင် ဆူလေမန် တည်ဆောက်ထားခဲ့သော တံခါးများ ဖြစ်၏။ မြို့၏ တောင်ဘက်တွင် ဂျူးတို့ အထွတ်အမြတ်ထားရာ ဘုရားဝတ်ပြု တန်ဆောင်းကြီးတစ်ခု၏ နံရံဟောင်းတစ်ခု ရှိသည်။ ယင်းတန်ဆောင်းမှာ ရဟူဒီဘုရင်ကြီး ဆော်လမွန် တည်ဆောက်ခဲ့သော အဆောက်အအုံကြီးတစ်ခုဟု ယုံကြည်ကြလေသည်။ သောကြာနေ့တိုင်း ရဟူဒီဘုရားဖူးတို့သည် ဤနံရံဟောင်းကြီးကို နဖူးနှင့်ကပ်လျက် ငိုကြွေး မြည်တမ်းကာ ရှေးခေတ်ဟောင်းက ရဟူဒီတို့ ခမ်းနားကြီး ကျယ်ခဲ့ပုံကို အောက်မေ့တမ်းတလေ့ရှိသဖြင့် ငိုကြွေးရာတံတိုင်းဟု အမည်တွင် လျက်ရှိသည်။ ယင်းသည့် ရဟူဒီ တန်ဆောင်းကြီးနေရာတွင် မူစလင်တို့၏ အိုမာဗလီဝတ် ကျောင်းကြီးကို ကျောက်သားဖြင့် လှပစွာ ဆောက်လုပ်ထားလေသည်။ ဂျေရုဆလင်မြို့တွင် ခရစ်ယာန်ဘုရားဖူးတို့ အထူး သွားရောက် ဖူးမြော်တတ်သောနေရာကား ဟိုးလီးဆီးပါးလခါး ဘုရားရှိခိုးကျောင်းဖြစ်၏။ ထိုကျောင်းတော်ရာမှာ ခရစ်တော်၏သင်္ချိုင်းရာ ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြ၏။ အမှန်စင်စစ် ခရစ်တော်အား ကားစင်တင်သတ်သော လက်ဝါးကပ် တိုင်တည်ရာ ခရစ်တော်အား မြှုပ်နှံရာနေရာတို့ကို မည်သူမျှ အတိအကျ မပြနိုင်ကြချေ။ သို့ရာတွင် မြင့်မြတ်သောနေရာကို ရည်မှန်း၍သာလျှင် ဖူးမြော်နေကြလေသည်။
မြို့တော်ဟောင်း၏လမ်းများမှာ ကျဉ်းမြောင်းကောက်ကွေ့၏။ မြို့ရိုးပြင်ဘက် ဆင်ခြေဖုံးများတွင် ကျယ်ပြန့်၍ ဘေးတဖက်တချက်တွင် သစ်ပင်စိုက်ထားသော လမ်းမကြီးများ၊ ဥယျာဉ်များနှင့် အဆောက်အအုံများ ရှိ၏။ မြို့တော်၏အကြီးဆုံး ရပ်ကွက်သစ်မှာ ဂျက်ဖားတံခါးမကြီး၏ အနောက်ဘက်တွင် ရှိလေသည်။
(ဗြိတိသျှတို့သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်ဂျေရုစလင်၏သမိုင်းစဉ်အတွက် အစ္စရေးနိုင်ငံ။) ဂျေရုစလင်မြို့နှင့် ခရိုင်မှာ ယခုအခါ အစ္စရေးနိုင်ငံ အစိုးရနှင့် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ အစိုးရတို့ ခွဲဝေအုပ်ချုပ်လျက်ရှိ၏။ မြို့ဟောင်းကို ဂျော်ဒန်ကပိုင်၍ မြို့သစ်ကို အစ္စရေးကပိုင်သည်။ မြို့ဟောင်းတွင် အထွတ်အမြတ်နေရာ ၃၄ ခု ရှိသည်။ မြို့သစ်၌မူ အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာ ၂ ခုသာ ရှိသည်။ ဂျေရုဆလင်မြို့သည် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့ မှစ၍ အဇ္ဇရီယယ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ကောက်ယူခဲ့သော သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၄၃၅၀၀ ဖြစ်လေသည်။ <!-- The city has a history that goes back to the 4th millennium BCE, making it one of the oldest cities in the world. Jerusalem is the holiest city in Judaism and the spiritual center of the Jewish people,Since the 10th century BCE:
Today, the status of Jerusalem remains one of the core issues in the Israeli-Palestinian conflict. Israel's annexation of East Jerusalem has been repeatedly criticized by the United Nations and related bodies, and Palestinians demand East Jerusalem as the capital of their future state. In the wake of United Nations Security Council Resolution 478 (passed in 1980), most foreign embassies moved out of Jerusalem, although some countries, such as the United States, still own land in the city and pledge to return their embassies once political agreements warrant the move. -->
ပြင်ပလင့်ခ်များ
အစိုးရဌာန
ယဉ်ကျေးမှု
ပညာရေး
မြေပုံ
မွေ့လှိုင်ရွာ၊ ငနီ (တောင်)
မွေ့လှိုင်ရွာ၊ ငနီ (တောင်)
မဏိဇောတ
မဏိဇောတဟူသည် မူရင်း ပါဠိဝေါဟာရ ဖြစ်သည်။ ပြည်တန်ပတ္တမြားဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပတ္တမြားကဲ့သို့ တောက်ပထွန်းလင်းသူဟူ၍လည်းကောင်း မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့်ပင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ဆောင် ပုဂ္ဂိုလ်ထူးများကို ဘွဲ့များအပ်နှင်းရာတွင် မဏိဇောတဓရ ၊ အဂ္ဂမဟာ သိရီသုဓမ္မသိင်္ဂီ မဏိဇောတဓရ စသည်ဖြင့် ဝိသေသအထူးပြုကာ ပေးအပ်လေ့ရှိသည်။ ထေရဝါဒ သာသနာတော်၌လည်း ပညတ်သွားရာ ဓာတ်သတ်ပါဆိုသကဲ့သို့ ဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်ပြီး ဆရာတော်ကြီးများက မိမိတို့၏ တပည့်ရဟန်းတော်များကို မဏိဇောတဟူ၍ အမည်သညာ ပေးလေ့ရှိကြသည်။
ဂွဆုံရွာ၊ စေတောင်
ဂွဆုံရွာ၊ စေတောင်
ကျုံဖါးတောင်စုရွာ၊ ကျုံဖါးရိုး
ကျုံဖါးတောင်စုရွာ၊ ကျုံဖါးရိုး
ခေါင်းသွား အမြီးပါ
ခေါင်းသွား အမြီးပါ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အုန်းတောစုရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
အုန်းတောစုရွာ၊ အင်ပင်ကုန်း
ဆွပ်ပရာယမ်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဆွပ်ပရာယမ်ရွာ(Swutpayaryang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆနာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆနာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မော်ရှန်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
မော်ရှန်ရွာ(Mawshan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၇၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၈၈၄ ဦး၊ မ ၃၁၉၂၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၃၈၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုခိုရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ဟိုခိုရွာ (Hohko)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မိုင်းဟိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၆၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဟိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈၃ ဦး၊ မ ၁၃၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေချိန်စုရွာ၊ ငနီ (တောင်)
ရွှေချိန်စုရွာ၊ ငနီ (တောင်)
စဉ့်ကူးမြို့
စဉ့်ကူးမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သပိတ်ကျင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြောက်ဘက် မိုင် ၄ဝ အကွာ ဧရာဝတီမြစ်ပေါ်၌ တည်ရှိ၏။ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်၍၊ မြို့နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၈ဝဝ မျှ ရှိလေသည်။ စကျင်တောင်မှ ကျောက်ဖြူနုများကို ရရှိနိုင်၍ ဘုရားရုပ်တုတော်များ၊ ကျောက်စာချပ်များ ပြုလုပ်ကြသည်။ ယခင်က မန္တလေးခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။ စဉ့်ကူသည် ဧရာဝတီမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည့်အလျှောက် ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်ကပင် မန္တလေး-ဗန်းမော်သွား မီးသင်္ဘောများ ရပ်နားရာ ဆိပ်ကမ်းငယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
မရမ်းရွာ
မရမ်း
ဘုရားပြင်ရွာ၊ ဘုရားပြင်အောင်ပ
ဘုရားပြင်ရွာ၊ ဘုရားပြင်အောင်ပ
အောင်သာရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
အောင်သာရွာ (Aungthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ သံဘိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သံဘိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၇၀ ဦး၊ မ ၃၃၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၈၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ့်စောက်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဝမ့်စောက်ရွာ (Wantsawk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ကုန်းကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၇၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ