cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း
ကွာရှင်းခြင်းနှင့် ပြန်လက်ထပ်ခြင်း
သန်းကြွယ်သူဌေးမကြီး ရူဘင်စတိန်းသည် အလုပ်သွားလျှင် နေ့လယ်စာ ထမင်းဘူး ယူသွားတတ်ကာ၊ ကိစ္စအတော်များများတွင် စေးနှဲတတ်သော်လည်း၊ ထိပ်တန်းဖက်ရှင် အဝတ်အထည်များ၊ တန်ဖိုးရှိ အနုပညာလက်ရာများနှင့် ပရိဘောဂများကို ဝယ်စုတတ်သည်။ အနုပညာနှင့် ပတ်သတ်၍မူ၊ တဲအဗစ်၌ လေးစားဂုဏ်ပြုလောက်သော ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း၏ ခေတ်ပြိုင်အနုပညာပြခန်းကို တည်ထောင်ပြီး၊ ၁၉၅၇ တွင် ဩစ‌တြေးလျ၌ ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း ခရီးသွားအနုပညာ စကောလားရှစ်ကိုလည်း တည်ထောင်သည်။ ၁၉၅၃ တွင် ကျန်းမာရေး၊ ဆေးဘက် သုတေသနနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းများကို အထူးပြုသော အဖွဲ့အစည်းများကို ရန်ပုံငွေ ထောက်ပံ့ရန် ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း ပရဟိတ ဖောင်ဒေးရှင်းကိုလည်းကောင်း၊ အစ္စရေးလူမျိုးများအတွက် အမေရိက အစ္စရေး ယဉ်ကျေးမှုဖောင်ဒေးရှင်းနှင့် စကောလားရှစ်ကိုလည်းကောင်း တည်ထောင်‌သည်။
၁၉၅၉ တွင် မော်စကို၌ ကျင်းပသော အမေရိကန် အမျိုးသား ပြပွဲတွင် ယူအက်စ် အလှကုန်လုပ်ငန်းကို ကိုယ်စားပြု တက်သည်။
၁၉၅၈ မှ စ၍ ဩစတြေးလျအနုပညာရှင်များ၏ ပုံတူအတွက် စတာလင်ပေါင် ၃၀၀ ရှိ နှစ်စဉ် ရူဘင်စတိန်းဆုကို ချီးမြှင့်သည်။ ဆုရသူများမှာ ၁၉၅၈ တွင် ဖရန့် ဟော့ကင်ဆန်၊ ၁၉၆၀ တွင် ချားလ် ဘလက်မင်း၊ ၁၉၆၁ တွင် ဝီလျံ ဘောစီဗိန်း၊ ၁၉၆၂ တွင် မားဂရက် အိုလီ၊ ၁၉၆၃ တွင် ဗလဒက် မဲစကဲနပ်၊ ၁၉၆၄, ၁၉၆၅ တွင် ဂျူဒီ ကက်ဆပ်၊ ၁၉၆၆ တွင် ခါရင်တန် စမစ်တို့ ပါဝင်သည်။
အလုပ်သမားများက "အမေကြီး"ဟု ခေါ်သည်မှ စ၍ သူသည် သိမ်ဖျင်းသော လေပေါခြင်းများကို ရှောင်ပြီး၊ သူ့ဘဝ‌တလျှောက်လုံး ကော်ပိုရေးရှင်း၌သာ တက်ကြွစွာ ဆက်လက်လုပ်ကိုင်သွားကာ၊ အိပ်ရာထဲ ဖျားလဲနေသည့်တိုင်၊ ယုံကြည်ရသော ဆွေမျိုးများနှင့် ကုမ္ပဏီကို ဆက် အလုပ်လုပ်စေလေသည်။
သေဆုံးခြင်းနှင့် အရိုက်အရာ
ရူဘင်စတိန်းသည် ၁ ဧပြီ ၁၉၆၅ ၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ပြီး၊ ကွင်းစ်ရှိ မောင့်အိုလီဗက်သင်္ချိုင်းကုန်း၌ မြှုပ်နှံထားသည်။ အာဖရိကန်လက်ရာမွန်၊ လူးဆိုက် ပရိဘောဂ၊ နှင့် ဟောင်းမြင်းနေသော ဗစ်တိုးရီးယားခေတ် မှီအုံးသုံး ခရ‌မ်းရောင် ပရိဘောဂများ ပါဝင်သော သူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများအနက် အချို့ကို နယူးယောက်ရှိ ပတ်-ဘားနက် ပြခန်း၌ ၁၉၆၆ တွင်‌ လေလံပစ်သည်။
ရူဘင်စတိန်း စကားများစွာအနက် တခုမှာ၊ "ရုပ်ဆိုးမ ဆိုတာ မရှိဘူး၊ ပျင်းတဲ့ မိန်းမပဲ ရှိတယ်"ဟူ၏။ သူ၏ ဈေးကြီးလှသော ဗျူတီဆလွန်းများအကြောင်း၊ ဖက်ရှင်၊ အနုပညာပြခန်းများ၊ အတွင်းပိုင်းဆင်ယင်မှုများနှင့် ခေတ်မီရေးများအကြား၊ ထိုဆိုင်များက မည်သို့ မည်ပုံ လူတို့၏ ကန့်သတ်ချက် အမြင်များကို သက်ရောက်ပြီး၊ ဝေဝါးစေပုံကို မာရီး ဂျေ ကလစ်ဖို့ Marie J. Clifford (Winterthur Portfolio, vol. 38) က လေ့လာခဲ့သည်။ အထူးမှတ်တမ်းရုပ်ရှင် ဖြစ်သော၊ အင်း ကာရိုး ဂရော့မန်းနှင့် အားနီ ရေးစမန်း ရိုက်ကူးသော ပေါင်ဒါနှင့် ဂုဏ်သိက္ခာ(၂၀၀၉)သည် ရူဘင်စတိန်းနှင့် အဲလိဇဘက် အားဒင်တို့ကြား အသေအလဲ ပြိုင်ဆိုင်မှုများကို အသေးစိတ် ဖော်ထားသည်။
"ဘိုအန် - ဟယ်လီနာ ရူဘီစတိန်း ပုံတူဆု"ဟုလည်း ခေါ်သော ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း ပုံတူဆုသည် ဟယ်လင်နာ ရူဘင်စတိန်း ဖောင်ဒေးရှင်း (၂၀၁၁ တွင် ဖျက်သိမ်း)က ချီးမြှင့်သော ဩစတြေးလျ အနုပညာရှင် တဦးဦး၏ ပုံတူ လျှောက်ပြခြင်းအတွက် နှစ်စဉ်ပေးသော ပေါင် ၃၀၀ တန် ဆု ဖြစ်ပြီး၊ အများအားဖြင့် အနောက်ဩစတြေးလျရှိ ကလောက်ဒီ ဟော့ချင်း ပြခန်း၌ စင်လျှောက်ပြကြသည်။
ဆိုင်းယင့်ဝူးမင်း လိုရယ် ယူနက်စကိုဆုများ (The L'Oréal-UNESCO Awards for Women in Science) သည်လည်း ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း ဆိုင်းယင့် ဝူးမင်း ဆုများအဖြစ် သိကြသည်။
၁၉၅၃ တွင် စထောင်သော ဟယ်လီနာ ရူဘင်စတိန်း ဖောင်ဒေးရှင်းသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်ထိ ရပ်တည်ခဲ့ကာ၊ အဓိကအား ဖြင့် နယူးယောက်မြို့ရှိ ပညာရေး၊ အနုပညာနှင့် ပရဟိတ အခြေပြု အသင်းအဖွဲ့များသို့ ဆယ်စုနှစ် ခြောက်စု ကျော် ဒေါ်လာသန်းပေါင်း ၁၃၀ နီးပါးကို ထောက်ပံ့ခဲ့လေသည်။
သက်သာလောနိတ်ဩဝါဒစာပထမစောင်
လူမှုဆက်ဆံရေးတွင် အဖိုးတန်သောစာအဖြစ် ဆရာကြီးများက အလေးအနက်ထားအသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ဤစာစောင်သည် ရှင်ပေါလုရေးသော ပထမဦးဆုံးဩဝါဒစာ ဖြစ်နိုင်သည်။ ရှင်ပေါလုသည် သက်သလောနိတ်သို့ ခဏတဖြုတ်ရောက်ရှိသည့်အခိုက်တွင် အယူအဆအမျိုးမျိုးပေါ်ပေါက်နေကြသည်ကို တွေ့မြင်ခဲ့သဖြင့် ဤအံ့ဖွယ်ရာ ခရစ်ယာန်အသက်တာ သွန်သင်ခြင်းဩဝါဒစာကို ရေးသားခြင်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ကာလတွင် ချီဆောင်ခြင်းနှင့် သခင်ဘုရား ဒုတိယအကြိမ်ကြွလာခြင်းကို ဧဝံဂေလိအသင်းတော်များက မျှော်လင့်တကြီးစောင့်ဆိုင်းနေကြသည်။ ဓမ္မရေးရာတွင်နိုးထကြသည့် အထူးသဖြင့် (၁၈၂၅-၁၈၅၀) အတွင်း ဗြိတိန်နိုင်ငံ ကနေဦးညီအကိုများ အသင်းတော်များက ဤသက်သာလောနိတ်ဩဝါဒ ပထမစာစောင်ကို ကျယ်ပြန့်စွာအခြေပြုကြသည်။ ဤစာစောင်မပါရှိလျှင် ခရစ်တော်ဘုရား၏ တဖန်ပြန်လည်ကြွလာခြင်းအကြောင်း စိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ဖြစ်သည်။
၂။ ကျမ်းရေးသူ
ဤကျမ်းစာစောင်ကို ရှင်ပေါလုလက်ရာ မဟုတ်ကြောင်း ဆင်ခြေတက်သည့် ကျမ်းစာပညာရှင်တစ်ပါးမှမရှိပါ။ J.E.Frameက “ရှင်ပေါလုသာ မရှိခဲလျှင် ဤဩဝါဒမျိုး ပေါ်ထွန်းခဲ့မည် မဟုတ်ပါ”ဟု ထောက်ခံရေးသားခဲ့သည်။ ရှင်ပေါလုလက်ရာဖြစ်ကြောင်း Pol၌carp,Ignatius နှင့် Justin တို့က ထောက်ခံထားသည်။ Marcionite နှင့် Muratonian တို့တွင် လည်းတွေ့နိုင်သည်။ အတွင်း သရုပ်အဖြစ် ရှင်ပေါလု၏ အသုံးအနှုန်း၊ဝေါဟာရ၊ ဟန်ပန်နှင့်စိတ်ရှည်သီးခံခြင်း၊ ဝိညာဉ်ဖခင် အရာခံယူခြင်းများ တွေ့ရသည်။ တမန်တော်ဝတ္တု ၁:၁နှင့် ၂:၁၈တွင်လည်း ရှင်ပေါလု ကိုယ်တိုင်သမိုင်း ဖြစ်စဉ်နှင့် ယှဉ်၍ ပြောထားသည်။
ဤပထမဩဝါဒစာစောင်ကို ကောရိန္ဃုတွင် (၁၈)လကြာ နေထိုင်စဉ် တိမောသေ ရောက်ရှိပြီးမကြာမီ (၁သက် ၃:၆၊၂၁၇)တွင် ရေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘုရင်ခံ Gallio(တခဂ)ကမူ သူကိုယ်တိုင် AD ၅၁ခုနှစ် နွေဦးကာလတွင် ရောက်ရာ၊ ရှင်ပေါလုသည် AD ၅ဝ အစောပိုင်းတွင် ရောက်၍ ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ ကျမ်းစာပညာရှင်များကလည်း AD ၅ဝ သို့မဟုတ် ၅၁တွင် ရေးသည်ဟု သဘောတူကြရာ သခင်ဘုရား ကောင်းကင်နိုင်ငံသို့ ပြန်ကြွပြီး နောက်နှစ်ပေါင်း (၂၀)ခန့်တွင် ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။
၄။ နောက်ခံသမိုင်းနှင့်ရည်ရွယ်ချက်
ကောင်းဟိန်ရွာ၊ ခန္တီးမြို့နယ်
ကောင်းဟိန်ရွာ (Kaunghein)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ခန္တီးမြို့နယ်၊ ကောင်းဟိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၃၇၈ ဖြစ်သည်။
သက်သာလောနိတ်ဩဝါဒစာပထမစောင်
ရှင်ပေါလု၏ ဒုတိယဘာသာရေးခရီးစဉ် ဧဝံဂေလိသတင်းကောင်းသည် သက်သာလောနိတ် အမှောင်ထဲ၌ ရပ်တန့်ခဲ့သည်(တ၁၇:၁-၁၀)။ ပေါလုနှင့် သိလတို့ ဖိလိပိ္ပ ထောင်မှလွတ်လာပြီးနောက် အံဖိပေါလိနှင့် အာပေါလောနိမှတဆင့် သက်သာလောနိတ်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ ထိုစဉ်ကာလတွင် သက်သာလောနိတ်သည် စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးထွန်းကားသော မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ရှင်ပေါလုသည် ယုဒတရားစရပ်များသို့ သွား၍ ဓမ္မဟောင်း မေရှိယသခင်သည် ဆင်းရဲဒုက္ခခံပြီး၊ သေခြင်းမှ ထမြောက်တော်မူကြောင်း ဟောပြောသည်။ ထိုမေရှိယသခင်သည် နာဇရက်ယေရှုဖြစ်ကြောင်း ထပ်မံရှင်းပြသည်။ သီတင်း(၃)ပတ် ကြာခဲ့သည်။ အချို့ယုဒများသည် သဘောပေါက်
ကောင်းဟိန်ရွာ၊ ခန္တီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခန္တီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက်သာလောနိတ်ဩဝါဒစာပထမစောင်
(၁)နှလုံးသားတွင် ရုပ်တုဆင်းတုနေရာမှရှိဟု(၁:၉၊၁၀)
(၂)အမှုတော်တွင်တုံ့နှေးခြင်းမရှိရ(၂:၉၊၁၉)
(၃)မဿဟာယ၌အဆင့်အတန်းခွဲခြားခြင်းမရှိရ(၃:၁၂၊၁၃)
(၄)စိတ်ပျက်အားငယ်ခြင်းမရှိရ(၄:၁၃-၁၈)
(၅) အသက်တာတွင် အပြစ်ဒုစရိုက်မပြုရ (၅:၂၃)
ပါဝင်သည့်အချက်များ
၁။ နှုတ်ခွန်းဆက်ခြင်း(၁:၁)
၂။ သက်သာလောနိတ်သားများအား ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအရ ပတ်သက်မှု (၁:၂–၁၀)
(က) သက်သာလောနိတ်သားများအား ချီးမွမ်းခြင်း(၁:၂-၁၀)
(ခ ) သက်သာလောနိတ်တွင် ပေါလု၏ အမှုတော်ဆောင်ခြင်း၊ ဒေသနာ၊ ညွှန်ကြားချက်များ ပြန်လည်ရှုမြင်ခြင်း(၂:၁ -၁:၂)
(ဂ ) သက်သာလောနိတ်သားများ၏တုံ့ပြန်ချက်အား ပြန်လည်ရှုမြင်ခြင်း(၂:၁-၁:၆)
(ဃ) သက်သာလောနိတ်သို့ မလာဖြစ်ခြင်း အကြောင်းရှင်းပြချက်(၂:၁၇-၂၀)
(င ) သက်သာလောနိတ်သို့ တိမေသေစေလွှတ်ခြင်း (၃:၁-၁၀)
(စ ) ရှင်ပေါလု၏ အထူးဆုတောင်းချက်(၃:၁၁-၁၃)
(က) ဘုရားသခင်၏ အလိုတော်၌ စင်ကြယ်မှု ပြည့်စုံခြင်း (၄:၁-၈)
(ခ ) ချစ်ခြင်းမေတ္တာသည် အခြားသူများအတွက် (၄:၉၊၁၀)
(ဂ ) အသက်တာက သူများကိုစကားပြောခြင်း(၄:၁၁၊ ၁၂)
(င ) သခင်ဘုရား၏ နေ့ရက် (၅:၁-၁၁)
(စ ) သန့်ရှင်းသူများသို့ အမှန်တကယ် တိုက်တွန်းနှိုးဆော်ခြင်း(၅:၂၃ – ၂၈)
TAGS: သက်သာလောနိတ်ဩဝါဒစာပဌမစောင်
တေးဂေခိုရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်
တေးဂေခိုရွာ(Taygaykho)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ မြလဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၄၈၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ယင်းရွာ၊ ဟိုတောင်းမြို့နယ်
နမ့်ယင်းရွာ (Namying)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းပေါက်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ဟိုတောင်းမြို့နယ်၊ ကျိမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၁၃၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်လန်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်
ပန်လန်းရွာ (Panglan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ မျက်ချီးနုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၈၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မျက်ချီးနုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၀၃ ဦး၊ မ ၂၃၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာပုံရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
တာပုံရွာ (Tarpong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ တာပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၇၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၄၄ ဦး၊ မ ၁၄၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ကန်ရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
မန်ကန်ရွာ (Mankan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ မန်ကပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၁ ဦး၊ မ ၁၉၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
အရှေ့ငကျော်ရွာ၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်
အရှေ့ငကျော်ရွာ (Ahsheyngakyaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ ဘဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၁၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၁ ဦး၊ မ ၁၅၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပခုက္ကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နဘဲကွင်း (တောင်စု)ရွာ၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်
နဘဲကွင်း (တောင်စု)ရွာ (Nabekwin(Taungsu))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ နဘဲကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၀၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နဘဲကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၆၀ ဦး၊ မ ၁၅၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၇၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်ပံတန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ဖေါင်း (အောက်)ရွာ၊ ဟိုတောင်းမြို့နယ်
ပန်ဖေါင်း (အောက်)ရွာ (Panghpawng (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းပေါက်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ဟိုတောင်းမြို့နယ်၊ ကျိမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၁၃၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိပဿနာဉာဏ်
ဝိပဿနာဉာဏ် ဆိုသည်မှာ ဝိပဿနာတရားအားထုတ်ရာတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဉာဏ် ဖြစ်သည်။ ဝိပဿနာဉာဏ်သည် ၁၀ ပါးရှိသည်။
ဝိပဿနာဉာဏ် ၁၀ ပါး
ဝိပဿနာဉာဏ် ၁၀ ပါးတို့မှာ အောက်ပါတို့ ဖြစ်ကြသည်။
၁။ သမ္မသနဉာဏ်
၂။ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်
ရတနာပုံမိုင်းရွာ၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်
ရတနာပုံမိုင်းရွာ(Yadanarponmaing)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်၊ ဘန်ဂလားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 178,246 ဖြစ်သည်။
ဝိပဿနာဉာဏ်
ဝိပဿနာဉာဏ် ၁၀ ပါး
၃။ ဘင်္ဂဉာဏ်
လွယ်ပန်နောင်
လွိုင်ပန့်နာအို သည် ရှမ်းတောင်တန်း၏ တောင်စဉ်တောင်တန်းခွဲတစ်ခုဖြစ်သည့် Daen Lao Range တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ Mong Yawng အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ တရုတ်နိုင်ငံနယ်နိမိတ် အနီးတွင် တည်ရှိသည်။
ဝိပဿနာဉာဏ်
ဝိပဿနာဉာဏ် ၁၀ ပါး
၄။ ဘယဉာဏ်
လွယ်ပန်နောင်
တောင်၏ အမြင့်မှာ ၂၄၄၀ မီတာ ရှိပြီး တောင်ထိပ်ဖျားသည် ၁၅၉၆ မီတာ ရှိသည်။ ဤတောင်သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ မြင့်မားသည့်တောင်ထိပ်ရှိသည့် တောင်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ Loi Pangnao (mountain) - Region: Shan State, Myanmar
ဝိပဿနာဉာဏ်
ဝိပဿနာဉာဏ် ၁၀ ပါး
၅။ အာဒိနဝဉာဏ်
ရတနာပုံမိုင်းရွာ၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိပဿနာဉာဏ်
ဝိပဿနာဉာဏ် ၁၀ ပါး
၆။ နိဗ္ဗဒါဉာဏ်
၇။ မုစ္စိတုကမျတာဉာဏ်
၈။ ပဋိသင်္ခါဉာဏ်
၉။ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်
၁၀။ အနုလောမဉာဏ်
၁။ သမ္မသနဉာဏ်
ခပ်သိမ်းသောရုပ်နာမ်တရားတို့ကို ခန္ဓာငါးပါးစသည် စုပုံဖွဲ့စည်းကာ လက္ခဏာရေးသုံးပါးတင်၍ အဖန်ဖန် အထပ်ထပ် သုံးသပ်သောဉာဏ်သည် သမ္မသနဉာဏ် မည်၏။
၂။ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်
ဦးခေါင်း, ခြေ, လက်, မျက်နှာသဏ္ဌာန် စသည်တို့၏ ခဏချင်းဖြစ်ပေါ်မှု, ခဏချင်းပျက်ကွက်မှု, ထင်လင်းအောင် အစုအခဲအားဖြင့် ဖြစ်မှု, ပျက်မှုကို အစုံစုံရှုသောဉာဏ်သည် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် မည်၏။
၃။ ဘင်္ဂဉာဏ်
အဖြစ်အပျက် ၂-ပါးတွင် အဖြစ်ကား မြင်လွယ်၏၊ အပျက်ကား မြင်ခဲ၏၊ လိုရင်းလည်း ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် အဖြစ်ကို လွှတ်၍ အပျက်သက်သက်ကို ရှုသောဉာဏ်သည် ဘင်္ဂဉာဏ် မည်၏။
၄။ ဘယဉာဏ်
ရုပ်နာမ်ဓမ္မသင်္ခါရတို့၏ ပျက်ပုံ, အနိစ္စသဘောကို ထင်မြင်သောအခါ ပျက်ခြင်းနှင့်တကွဖြစ်သော ရုပ်နာမ်တရားတို့၏ အပေါ်၌ သေမင်းကြီးတမျှ ကြောက်လန့်လှသော ဉာဏ်သည် ဘယဉာဏ် မည်၏။
၅။ အာဒိနဝဉာဏ်
ကြောက်ဖွယ်လန့်ဖွယ်ဟူ၍ ထင်မြင်လာသည်ရှိသော် ဘေးဘယမျိုးဖြစ်သော ရုပ်ဆိုးနာမ်ဆိုး၌ အားကိုးရာမရှိ၊ အပြစ်အတိပါတကားဟု ရှုဆင်ခြင်သော ဉာဏ်သည် အဒိနဝဉာဏ် မည်၏။
၆။ နိဗ္ဗဒါဉာဏ်
အားကိုးရာမရှိ၊ အပြစ်အတိသာဟု ထင်မြင်သောအခါ ရုပ်နာမ်ဓမ္မသင်္ခါရတို့၌ မပျော်မွေ့ငြီးငွေ့လှသော အနေဖြင့် ရှုဆင်ခြင်သော ဉာဏ်သည် နိဗ္ဗိဒါဉာဏ် မည်၏။
၈။ ပဋိသင်္ခါဉာဏ်
အလွန်တရာ လွတ်လိုလှ၍ လွတ်ခွင့်ရတဲ့ခြင်းငှါ ဘာဝနာ ၄၀ တို့ဖြင့် အကျယ်တဝင့် အပြင်းဆင်ခြင်၍ အားထုတ်မှု ရှုသောဉာဏ်သည် ပဋိသင်္ခါဉာဏ် မည်၏။
၉။ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ်
ဘာဝနာ ၄၀-တို့ဖြင့် အကျယ်တဝင့် အပြင်းအထန် အားထုတ်သောအခါ ဝိပဿနာဉာဏ် ထက်သန်၍ ရုပ်နာမ်ဓမ္မသင်္ခါရတို့၌ မုန်းချစ်မပြု လျစ်လျူရှုသောဉာဏ်သည် သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏ် မည်၏။
၁၀။ အနုလောမဉာဏ်
ဝိပဿနာဉာဏ် ရင့်သန်ထက်မြက်လေသဖြင့် မဂ် ၄-ခု ပေါ်အောင် နှိုးဆောင်ဘိသည့်ပမာ လွန်စွာ မဂ် ၄-ခုတို့နှင့်လျော်သော ဉာဏ်သည် အနုလောမဉာဏ် မည်၏။ (ဂဟေအစပ်ကောင်းလှသောဉာဏ် - ဟူလို)
မှတ်သားရန်
ဝိပဿနာဉာဏ် ၁၀ ပါးတွင် သမ္မသနဉာဏ်, ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်, ဘင်္ဂဉာဏ်၊ ဤဉာဏ် သုံးပါးသည် တီရဏပရိညာ မည်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ဟီးဒေရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ဟီးဒေရွာ (Heeday)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ နောင်ခစ် (ဝမ်ချန်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၀၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ခစ် (ဝမ်ချန်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၃ ဦး၊ မ ၆၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေမြွေဟောက်
thumb|ရွှေမြွေဟောက် ၂၀၂၀ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုကာလအတွင်း ထိုင်းနှင့် အမေရိကန် စစ်သားများ အတူတကွ စစ်ရေးလေ့ကျင့်နေပုံ
ရွှေမြွေဟောက် ( Cobra Gold) ဆိုသည်မှာ  ထိုင်းနိုင်ငံ၌ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ကျင်းပသော အကြီးဆုံး အင်ဒို - ပစိဖိတ်၊ နိုင်ငံစုံ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ မဟာမိတ်နိုင်ငံများနှင့် မိတ်ဖက်နိုင်ငံများ ပူးပေါင်းပါဝင်သည့် အကြီးဆုံးနိုင်ငံစုံစစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်
စစ်တောင်းရွာ၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်
စစ်တောင်းရွာ(Sittaung)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၊ စစ်တောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၈၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စစ်တောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၆ ဦး၊ မ ၁၅၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၇၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုက်ထိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 1512
NGC 1512 သည် ဟော်ရိုလိုဂျီယံ ကြယ်စုတန်းမှ အလင်းနှစ် ၃၈ မီလီယံနီးပါးခန့် ကွာဝေးသည့် ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းသည် Dorado အုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီး နှစ်ထပ်ကွင်းပုံစံဖြင့် ထူးခြားလှသည်။
မန်ကန်ရွာ၊ မန်ကောင်းမူး
မန်ကန်ရွာ (Mankan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ မန်ကောင်းမူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၉၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကောင်းမူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၂၅ ဦး၊ မ ၄၅၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၅၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခမောင်းရွာ၊ ခန္တီးမြို့နယ်
ခမောင်းရွာ (Khamaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ခန္တီးမြို့နယ်၊ ခမောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၃၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခန္တီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက္ကယ်ဒိတ်ရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
သက္ကယ်ဒိတ်ရွာ (Thetkeideik)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ သက္ကယ်ဒိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၄၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သက္ကယ်ဒိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၇ ဦး၊ မ ၈၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွန့်ဂန္နီယမ်
ရွန့်ဂန္နီယမ် (Roentgenium) သည် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (periodic table) ၌ ၎င်းဒြပ်စင်၏တည်နေရာသည် column အမှတ်စဉ် ၁၁ ရှိ gold ဒြပ်စင်၏အောက်၌ တည်ရှိသည်။ ၎င်း၏သင်္ကေတမှာ Rg ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၁၁ ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်၏ အတည်ငြိမ်ဆုံး အိုင်ဆိုတုပ်မှာ 280Rg ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ သက်တမ်းဝက် (half-life) မှာ ~4 second ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အခြားသော ဒြပ်စင်များနှင့် ပေါင်းစပ်ဓာတ်ပြုရန် အချိန်လုံလောက်စွာ ရှိသော်လည်း ဒြပ်ပေါင်းဖြစ်ပေါ်ရန်အတွက်မူ နှောင့်နှေးကြံ့ကြာနိုင်သည်။ thumb|ရွန်ဂန္နီယမ် အမည်အား X-Rays ရှာဖွေတွေ့ရှိသူ Wilhelm Röntgen အားရည်စူး၍ အမည်မှဲ့ထားခြင်းဖြစ်သည်။
အသုံးပြုခြင်း
၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ။
သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ
၎င်းဒြပ်စင်ကို ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သောကြောင့် မြေကြီးပေါ်တွင်သဘာဝအတိုင်းလုံဝ မတွေ့ရှိနိုင်ပါ။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ
၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် ၎င်းဒြပ်စင်မှလူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုလေ့လာရန်မဖြစ်နိုင်ပါ။
အောင်သာရွာ၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်
အောင်သာရွာ (Aungthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ ဘဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၁၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၁ ဦး၊ မ ၁၅၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပခုက္ကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုန်ခွန်းရွာ၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်
ဘုန်ခွန်းရွာ(Bonkhun)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ဘုတ်ပြင်းမြို့နယ်၊ ဘုန်ခွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 178,196 ဖြစ်သည်။
ကော့ပါနီဆီယမ်
ကော့ပါနီဆီယမ် (Copernicium) ကို ယခင်က periodic ဇယား၌ယာယီအမည် Ununbium အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သေးသည်။ ၎င်း၏ သင်္ကေတမှာ Cn ဖြစ်ပြီး အက်တမ်အမှတ်စဉ် (atomic number) ၁၁၂ ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်၏ တည်နေရာသည် column အမှတ်စဉ် ၁၂ ရှိ Mercury ဒြပ်စင်၏အောက်၌ တည်ရှိသည်။ ၎င်းဒြပ်စင်၏ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိ(Physical properties)အရ လေးလံသောသတ္တုဖြစ်ပြီး ဒြပ်ပိုင်းဆိုင်ရာဂုဏ်သတ္တိ(Chemical properties)အရ အုပ်စုနံပါတ်(၁)နှင့်(၂)ရှိMetalများကဲ့သို့ မတည်မြဲစွာဖြင့် ဓာတ်တိုးခြင်းအခြေအနေသို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ Periodic ဇယားအတွင်းတည်ရှိပုံအနေအထားအရ ၎င်းဒြပ်စင်သည် Mercury ဒြပ်စင်ကဲ့သို့ ပိုမိုအငွေ့ပြန်လွယ်သော အရည်ပုံသဏ္ဍန်ဒြပ်စင်တခု ဖြစ်နိုင်ကြောင်းခန့်မှန်းကြသည်။
အသုံးပြုခြင်း
၎င်းဒြပ်စင်အကြောင်းကို အနည်းငယ်သာသိရှိထားပြီး အသုံးပြုနိုင်ရန် နည်းလမ်းတစုံတရာမသိရှိသေးပါ။
သဘာဝမှာတွေ့ရှိမှုအခြေအနေ
၎င်းဒြပ်စင်ကို ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းမှသာ ထုတ်ယူနိုင်သောကြောင့် မြေကြီးပေါ်တွင်သဘာဝအတိုင်းလုံဝ မတွေ့ရှိနိုင်ပါ။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ
၎င်းဒြပ်စင်သည် အလွန်မတည်မြဲသောဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းဒြပ်စင်ဖြစ်ပေါ်ပြီး အလွန်လျင်မြန်စွာ အခြားဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ပြိုကွဲပျက်စီးသွားသောကြောင့် ၎င်းဒြပ်စင်မှလူသားတို့၏ ကျန်းမာရေး အပေါ်အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာရန် မဖြစ်နိုင်ပါ။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သတ်ရောက်မှုများ
ကော့ပါနီဆီယမ် ဒြပ်စင်၏သက်တမ်းဝက်(half-life)သည် ဝ.၂၄မီလီစက္ကန့်ခန့် အလွန်တိုသောကြောင့် ပတ်ဝန်ကျင်သို့ ၎င်းဒြပ်စင်၏သက်ရောက်မှုများကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားစရာမလိုပါ။
ပန်ဖေါင်း (အထက်)ရွာ၊ ဟိုတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆန်ချုပ် (မြောက်)ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ဆန်ချုပ် (မြောက်)ရွာ (Hsanchoke (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ နောင်ခစ် (ဝမ်ချန်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၀၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ခစ် (ဝမ်ချန်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၃ ဦး၊ မ ၆၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
အုတ်တွင်းကုန်းရွာ၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်
အုတ်တွင်းကုန်းရွာ (Oketwinkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ နဘဲကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၀၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နဘဲကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၆၀ ဦး၊ မ ၁၅၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၇၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်ပံတန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အာဏာသိမ်းယူမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မနက်ပိုင်းအချိန်တွင် တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် သမ္မတဦးဝင်းမြင့်အပါအဝင် အခြားသောပါတီဝင်များကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ယာယီသမ္မတဦးမြင့်ဆွေသည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့်လုံခြုံရေးကောင်စီ(ကာလုံ)အစည်းအဝေး ခေါ်ယူကာ နိုင်ငံ‌တော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာခဲ့ပြီး တပ်မ‌တော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ထံ အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။  အာဏာသိမ်းယူမှု ဖြစ်ပွားပြီး မကြာမီတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ဝေါ်ကီတော်ကီပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဦးဝင်းမြင့်ကို ကိုဗစ်ကာလ၌ ကျန်းမာရေးထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်း‌ကြောင့်ဟု စွပ်စွဲ၍ လည်းကောင်း တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။    ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလည်း ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာထုတ်ပြန်ချက်များကို မလိုက်နာခြင်းကြောင့်ဟု စွပ်စွဲကာ ထပ်မံတရားစွဲခဲ့ပြန်သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့ထိ စစ်အစိုးရအားဆန့်ကျင်သူများအား အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှ အကြမ်းဖက်ဖြိုခွင်းပစ်ခတ်ဖမ်းဆီးခြင်း ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခံရခြင်းတို့ကြောင့် သေဆုံးသူ ၉၂၀ ကျော်ရှိပြီး ဖမ်းဆီးခံရသူ၆၈၀၀ကျော်ရှိသည်ဟု AAPP နှင့် နိုင်ငံတကာသတင်းဌာနများနှင့် ပြည်တွင်းသတင်းဌာနများတွင်တွေ့ရသော်လည်း အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှာငြင်းဆန်နေဆဲဖြစ်သည်။
နောက်ခံသမိုင်းကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင်လွှတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် တိုင်းပြည်အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ နှင့် ၁၉၆၀ အကြားတွင် တပ်မတော်သည် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုအစား တိုင်းပြည်ကို‌ခေတ္တအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ တွင် ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပပေးခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းသည် အာဏာသိမ်းပိုက်ပိုက်ခဲ့‌သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် အရေးအခင်းကြီးဖြစ်ခဲ့ရာ ဦးနေဝင်းအစိုးရကို ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် တပ်မတော်ဦးစီးသော နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ သည် ချက်ချင်းအာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရွှေးကောက်ပွဲကို ပြန်လည်ကျင်းပခဲ့ရာ ဒေါ်ဆောင်ဆန်းစုကြည်ဦးဆောင်သော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် အနိုင်ရခဲ့လေသည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုရလဒ်များကို အသိအမှတ်မပြုဘဲ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။
စစ်တပ်အစိုးရသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ပြီးဆုံးခဲ့သော်လည်း အရပ်သားအစိုးရ၏ပါတီမှာ စစ်တပ်ကသာဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည်ထပ်မံ၍ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် လွှတ်တော်၏ နေရာများအနက် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းကိုတပ်မတော်က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ နေရာယူထားသည်။
၂၀၂၀ ခုနှစ်၏ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် လွှတ်တော်နေရာ ၄၇၆ နေရာအနက် ၃၉၆ နေရာကိုအနိုင်ရရှိခဲ့ရာ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ထက်ပင် ပို၍များပြားသည်။ တပ်မတော်၏ ကျောထောက်နောက်ခံ ပါတီဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီကမူ နေရာ ၃၃ နေရာသာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ထိုအခါတပ်မတော်သည် မဲပေးခွင့်ရှိသူ ဦးရေးထက် မဲစာရင်းထုတ်ပြန်ရာတွင် ၁၀ သန်းကျော်ပိုမိုများပြားနေခြင်း ကြိုတင်ဆန္ဒမဲပေးချိန်များတွင်လဲ မလျှော်ကန်သော (ဥပဒေနှင့် မညီညွှတ်သော) မဲပေးခြင်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသော ကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သို့ အကြိမ်ကြိမ်သတိပေးခဲ့သော်လည်း တစ်စုံတစ်ရာ ဆောင်ရွက်ခြင်းများမရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များကို အမှန်မဟုတ်ကြောင်းစွပ်စွဲခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်ရာ ပြင်သစ်၊ အမေရိကန်နှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံတို့သည် အာဏာသိမ်းပိုက်နိုင်သည့်အကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ စိုးရိမ်ခဲ့ကြသည်။
ဖြစ်ရပ်များ
၂၀၂၁ခုနှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီ ၁ရက်​နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ ဦးဝင်းမြင့်နှင့် အခြားသောပါတီခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်ဟု အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ပြောရေး‌ဆိုခွင့်ရှိသူ ဒေါက်တာမျိုးညွန့်က ဆိုသည်။ မိမိကိုလည်း တပ်မတော်မှ လာရောက်ဖမ်းဆီးနိုင်ချေ ရှိကြောင်းလည်းပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အင်တာနက်လိုင်းနှင့် ဖုန်းလိုင်းများမှာလည်း ရုတ်တရက်ပျောက်ဆုံးသွားလေသည်။
ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ အယောက် ၄၀၀ ခန့်ကို နေပြည်တော်ရှိ စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာ၌ အကျယ်ချုပ်ချခဲ့သည်။ ထိုအခါ NLD သည် ထိုဖမ်းဆီးခံရသောသူတို့အား ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အထိ နေထိုင်နိုင်အောင်စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။ ဆိုရှယ်မီဒီယာအသုံးပြုသူများသည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များကိုရိပ်သာအတွင်း၌သာ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်ရန် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်သည် ထိုကိုယ်စားလှယ်များအား ၂၄ နာရီအတွင်း စည်ပင်ဧည့်ရိပ်သာမှ ထွက်ခွာရန်အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် NLD လွှတ်တော်အမတ်အယောက် ၇၀ တို့သည် စစ်အစိုးရကိုဆန့်ကျင်သောအားဖြင့် လွတ်တော်အစည်းအဝေးစတင်သကဲ့သို့ သစ္စာဆိုကတိပြုခဲ့ကြသည်။
နေပြည်တော်နှင့် ရန်ကုန်မြို့များတွင် တပ်မတော်စစ်သားများကို တွေ့မြင်ခဲ့ရသည်။ နံနက် ၁၀နာရီခန့်မှစ၍ မြဝတီရုပ်မြင်သံကြားမှစစ်တပ်သည်တိုင်းပြည်ကို စတင်အုပ်ချုပ်ပြီဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ဒုသမ္မတဦးမြင့်ဆွေသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ တရားဝင်အာဏာလွှဲပြောင်းမှုမရှိသော်လည်း ယာယီသမ္မတဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၁ ရက် ၂ လ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ အခန်း(၁၁) ပုဒ်မ ၄၁၇အရ နိုင်ငံတော်ကိုအရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ်ကြေညာခဲ့ပြီး ပုဒ်မ ၄၁၈ အရ နိုင်ငံတော်၏ ဥပဒေပြုရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတို့ကို ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး‌မင်းအောင်လှိုင်အား အာဏာလွှဲပြောင်းခဲ့သည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီသည်တိုင်းပြည်ကို တစ်နှစ်မျှ အုပ်ချုပ်မည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် စစ်ဆေးဆောင်ရွက်ရန်ရှိသည်များဆောင်ရွက်ပြီး သည့်နောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ အား ပုဒ်မ ၄၂၂ အရ အာဏာ ပြန်လည်လွှဲအပ်ပြီးနောက် (၆) လအတွင်း ရွေးကောက်ပွဲကို ပြန်လည်ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။  ညပိုင်းတွင် တပ်မတော်သည် ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးအသစ် ၁၁ ဦး ကို ခန့်အပ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာတွင် ကနဦးပိုင်းတွင် တိကျရှင်းလင်းသော ဖွင့်ဆိုချက်များစွာမရှိချေ။ ၎င်းအဓိပ္ပာယ်ကို ဖွင့်ဆိုရာတွင် "ပမာဏနည်းပါးသော ငွေပမာဏကို ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် မထိတွေ့နိုင်သည့် နွမ်းပါးသော လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် လုပ်ငန်းအငယ်စားများကို ငွေရေးကြေးရေးဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း"ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သည်။ ဖော်ပြပါ ပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် ဝန်ဆောင်မှုပေးရာတွင် နည်းလမ်းနှစ်သွယ်ကို အသုံးချလေ့ရှိသည်။ (၁) တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းဝန်ဆောင်မှု- တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီကို ရင်းနီးမှု၊ ယုံကြည်ရမှုအရ  ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း (၂) အဖွဲ့လိုက်ဝန်ဆောင်မှု- ဝန်ဆောင်မှု ရယူလိုသူများက အုပ်စုလိုက် အပြန်အလှန်အာမခံခြင်းစနစ်ဖြင့် ချေးငွေနှင့် ဝန်ဆောင်မှုကို လျောက်ထားခြင်းကို လက်ခံခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း
ဖြစ်ရပ်များ
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏နေအိမ်ကို ရဲတပ်ဖွဲ့ကဝင်စီးခဲ့ရာ ‌သူမအားနိုင်ငံခြားမှဆက်သွယ်ရေးကိရိယာများ (ICOM စကားပြောစက် ၁၀ လုံးနှင့် Jumber တစ်လုံး) ကို တရားမဝင်တင်သွင်းသည်ဟု တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။  ထိုအမှု၏ပြစ်ဒဏ်သည် ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် အပြင် ဒဏ်ကြေးပါပေးဆောင်ရမည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော် သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့်အား ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ နေပြည်တော်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော Car Campaign တွင် လက်ပြနှုတ်ဆက်ခဲ့သည်ကို လူစုလူဝေးပြုလုပ်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မဲဆွယ်စည်းရုံးရေး ကာလများတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက် ဥပဒေစည်းကမ်းများကို လိုက်နာရန် ပျက်ကွက်သည်ဟူ၍ လည်းကောင်း သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေး ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲ၍ရမန်ယူခဲ့သည်။
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း
အသေးစားချေးငွေလုပ်ငန်းသည် အဖိုးအခသင့်တင့်ပြီး အရည်အသွေးမြင့်မားသော ငွေရေးကြေးရေးဆိုင်ရာ ထုတ်ကုန်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုအမျိုးမျိုးကို နွမ်းပါးသူများနှင့် ဘဏ်ကဲ့သို့သော ငွေရေးကြေးရေးဝန်ဆောင်မှုများကို လက်လှမ်းမမီနိုင်လူများ၊ အိမ်ထောင်စုများမှ လက်လှမ်းမီအောင် ဖန်တီးရေး လှုပ်ရှားမှုအဖြစ် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ငွေရေးကြေးရေးဆိုင်ရာ ထုတ်ကုန်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများဟု ဆိုရာတွင် ငွေစုခြင်း၊ အာမခံလုပ်ငန်း၊ ငွေပေးချေခြင်းဝန်ဆောင်မှုနှင့် ငွေလွှဲခြင်း တို့လည်းပါဝင်သည်။ အဆိုပါလှုပ်ရှားမှုကို လှုံဆော်ကြသူများသည် ငွေကြေးမပြည့်စုံသူများကို အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းနှင့် ထိတွေ့လက်တွဲစေပြီး ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုမှ လွတ်မြောက်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်နေကြသည်။ အများစုအတွက် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းသည် ဒေသစီးပွားဖွံဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းနှင့် အသေးစားလုပ်ငန်းရှင်များကို အားပေးကူညီခြင်းအားဖြင့် ဖွံဖြိုးတိုးတက်စေမည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုကြပြီး အနည်းငယ်သောလူအချို့ကတော့ အဆိုပါလုပ်ငန်းသည် နွမ်းပါးသူများ၏ နေ့စဉ်ငွေရေးကြေးရေးစီမံခန့်ခွဲရာတွင် ဆုံးရှုံးနိုင်ချေအနည်းငယ်ကို လက်ခံပြီး စိးပွားရေးအခွင့်အလမ်းကို အမိအရထိန်းချုပ်ရန် အခွင့်အလမ်းအတွက် ထိရောက်သောအကူအညီဖြစ်သည်ဟု ထင်မြင်ကြသည်။ ယခုလုပ်ငန်းအတွက် အခေါ်အဝေါ်သည်လည်း အသေးစားချေးငွေ (Microcredit)မှ အသေးစားငွေရေးကြေးရေး (Microfinance)၊ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးမှ ခြုံငုံနိုင်သော ငွေရေးကြေးရေးဝန်ဆောင်ခြင်း (Financial Inclusion)ဟု အချိန်နှင့်အမျှ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း
ဖြစ်ရပ်များ
ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဩစတြေးလျန်းလူမျိုး စီးပွားရေးအကြံပေးဖြစ်သူ ရှောင် တာနယ် (Sean Turnell) အားဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းတွင် အသေးစားချေးငွေလုပ်ငန်းအပြင် အမျိုးမျိုးသောဝန်ဆောင်မှုများပါဝင်သည်။ အသေးစားချေးငွေသည် ငွေကြေးမပြည့်စုံသူများကို ချေးငွေဝန်ဆောင်မှု ပေးခြင်းသာဖြစ်သောကြောင့် ငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာဖြစ်သော်ငြားလည်း အဆိုပါအခေါ်အဝေါ်နှစ်ခုကို အမြဲလိုလို အမှတ်မှား ရှုပ်ထွေးတတ်သည်။ ဝေဖန်ရေးသမားများသည် အသေးစားချေးငွေ၏ မကောင်းသည့်အချက်သည် အကြွေးဝန်ပိမှုကို ဖြစ်စေခြင်းဟု အမြဲလိုလို ထောက်ပြကြသည်။ အမှန်စင်စစ်တွင် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း၏ အမျိုးအစားစုံလင်သော ဝန်ဆောင်မှုများ၏ သဘောသဘာဝအရ ၎င်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို တရားသေကောက်ချက်ချ ဆုံးဖြတ်ရန် မဖြစ်နိုင်သည့်အပြင် မပြည့်စုံနိုင်ပါ။ ၎င်းကို ထောက်ခံအားပေးသူများကတော့ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းသည် ငွေရေးကြေးရေးမပြည့်စုံသူများကို ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုမှ ဆွဲထုတ်နိုင်သည်ဟု အမြဲပြောတတ်ကြသော်လည်း လက်တွေ့အထောက်အထားများအရ အဆိုးနှင့်အကောင်းသည် ဒွန်တွဲနေပါသည်။ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးဝန်ဆောင်မှု၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို မေးလျှင် ငွေရေးကြေးရေးဝန်ဆောင်မှုကို လူတိုင်းရရှိနိုင်ရေးကို မြှင့်တင်ရန်ဟု ဖြေရမည်။
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း
ဖြစ်ရပ်များ
ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နှင့် ၉ ရက်တို့တွင် တပ်မတော်သည် ညဘက်အပြင်မထွက်ရနှင့် လူ ၅ ဦးနှင့်အထက် စည်းဝေးခြင်းမပြုရအမိန့်တို့ကို ကြေညာခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ NLD ရုံးချုပ်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင်တပ်မတော်သည် ဆိုက်ဘာဥပဒေမူကြမ်းကိုရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေမူကြမ်းကို နည်းပညာသမားများသည် လူ့အခွင့်အရေးကိုချိုးဖောက်သည်ဟုဆိုကာ အပြင်းအထန်ရှုတ်ချခဲ့သည်။ မြန်မာ့အင်တာနက်အတွင်း Firewall ကို တရုတ်မှကူညီ၍ တည်ဆောက်မည့်အကြောင်းကို သံသယဖြစ်လာခဲ့ကြသဖြင့် တရုတ်သံရုံးရှေ့တွင် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ သို့သော်တရုတ်သည် ထိုအကြောင်းကို ကောလဟာလဟူ၍ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း
အသေးစားငွေရေးကြေးရေး၏ စံနှုန်းများနှင့် မူဝါဒများ
နွမ်းပါးသူများသည် အများအားဖြင့် တရားမဝင် ငွေချေးသူများတွင် ငွေချေးလေ့ရှိပြီး တရားမဝင် စုဆောင်းသူများထံတွင် ငွေစုတတ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ငွေအဖြစ် ချေးငွေနှင့် အလှူငွေများမှတစ်ဆင့်ရရှိကြသည်။ နိုင်ငံပိုင် အာမခံလုပ်ငန်းများမှ အာမခံကို ရယူကြသည်။ တရားဝင် သို့မဟုတ် တရားမဝင်ငွေလမ်းကြောင်းမှ ငွေလွှဲကြသည်။ အဆိုပါ ဝန်ဆောင်မှုများသည် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းတို့၏ အလုပ်လုပ်ပုံနှင့် များစွာ မကွာခြားလှချေ။ နွမ်းပါးသူများကို ငွေရေးကြေးရေးဝန်ဆောင်မှုလက်လှမ်းမီနိုင်ရေး သေချာစေရန် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းသည် ၎င်းတို့လက်လှမ်းမီနိုင်သော ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများ အရေအတွက် တိုးချဲ့ပေးခြင်းနှင့် ၎င်းအဖွဲ့အစည်းများ၏ အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ရေးဖြစ်သည်။ ပြီးခဲ့သည့် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းအမျိုးအစားများ စုံနိုင်သမျှစုံအောင် အားထုတ်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် အဖွဲ့အစည်းအမျိုးမျိုးသည် လိုအပ်ချက်အမျိုးမျိုးကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း
ဖြစ်ရပ်များ
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကယားပြည်နယ်၌ ရဲသားများသည်လည်း ဆန္ဒပြသူများနှင့် ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း
အသေးစားငွေရေးကြေးရေး၏ စံနှုန်းများနှင့် မူဝါဒများ
၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ရာစုနှစ်တစ်ခုနှင့် တစ်ဝက်စာ အတွေ့အကြုံအနှစ်ချုပ်ဖြစ်သော အချို့မူဝါဒများကို  CGAP က ပြုစုဖော်ပြခဲ့ပြီး ဇွန်လ ၂၀ရက် ၂၀၀၄ခုနှစ် G8 ထိပ်သီးအစည်းအဝေးပွဲတွင် ရှစ်ဦးအဖွဲ့ (Group Of Eight)မှ ခေါင်းဆောင်များမှ ထောက်ခံအတည်ပြုခဲ့သည်။ : အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းသည် လူမှုစီးပွားရေးဖွံဖြိုးတိုးတက်စေရန် လှေခါးထစ်ဖြစ်သင့်ပြီး အလှူငွေနှင့် ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ကွဲပြားသင့်သည်။ အလွန်တရာ ငွေကြေးခက်ခဲသော သို့မဟုတ် နွမ်းပါး၍ ချေးငွေတစ်ခုကို ပြန်ဆပ်ရန် လုံးဝမတတ်နိုင်သော မိသားစုများသာ အလှူငွေကို လက်ခံသင့်ပါသည်။ ထိုအခြေအနေနှင့် အကျုံးမဝင်သူများသည် ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများမှ ဝန်ဆောင်မှုပေးသင့်သည်။
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း
ဖြစ်ရပ်များ
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ ညသန်းခေါင်အချိန်၌ တပ်မတော်နှင့်မြန်မာ့ရဲတပ်ဖွဲ့သည် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၊ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဝန်ထမ်းများ၊ NLD အဖွဲ့ဝင်များ၊ ဆန္ဒပြသူများနှင့် အငြိမ်းစားဗိုလ်ချုပ်ကြီးသူရဦးရွှေမန်းကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း၏ သမိုင်း
လူတော်တော်များများသည် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းကို ၁၉၇၀ ခန့်တွင် ဒေါက်တာမိုဟာမက်ယူနွတ်စ်မှ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တီထွင်ခဲ့သည်ဟု သိကြသည်။ လက်တွေ့တွင် ဂရမ်မင်းစနစ် သည် လုပ်ငန်းငယ်များ ဖွံဖြိုးတိုးတက်စေရန် ငွေပမာဏအနည်းငယ်ကို အမျိုးသမီးများကို ဦးစားပေးချေးသည့် ခေတ်သစ်အသေးစားချေးငွေလုပ်ငန်း၏ ကနဦးအစပျိုးမှုသာဖြစ်သည်။ သို့သော် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းသည် နွမ်းပါးသူများကို ငွေရေးကြေးရေးဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်းဟူ၍ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ခဲ့သော် ငွေကြေးစနစ်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများ၏ သမိုင်းကဲ့သို့ပင် ရာစုနှစ်များစွာအထိ ရှေးကျပါသည်။
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း
ဖြစ်ရပ်များ
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်အစိုးရမှသတင်းမီဒီယာအား "အာဏာသိမ်းအစိုးရ" (အင်္ဂလိပ်အားဖြင့် "junta"၊ "regime") စသောအခေါ်အဝေါ်များကို အသုံးမပြုရန်တားမြစ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင်မင်းကိုနိုင်အားလည်း ဖေ့စဘွတ်ပေါ်တွင်ပို့စ်များရေးတင်ခဲ့ရာ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ချမ်းရေးကို ထိခိုက်စေသည်ဟုဆိုကာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း၏ သမိုင်း
ချေးငွေလုပ်ငန်းနှင့် ငွေစုလုပ်ငန်းသည် ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာတည်ရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ အာဖရိကတွင်ဆိုလျှင် ဆုစတ်စ်၊ တွန်တိုင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်ဆိုလျှင် ချစ်ငွေပင်ငွေရင်းလုပ်ငန်း (မြန်မာများက ချစ်တီးဟု သိကြသည်။)၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် အာရိစန်၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် ချီတူလုပ်ငန်းတို့သည် ရှေးကျသေး လူထုအတွင်းငွေစုငွေချေးလုပ်ငန်း၏ အထင်ရှားဆုံးသော ဥပမာများ ဖြစ်ကြသည်။
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း
ဖြစ်ရပ်များ
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ပြည်သူများအားဖိနှိပ်ရန် တင့်ကားများ၊ သံချပ်ကာကားများစသည်တို့ကို မြို့ကြီးများတစ်ခွင်ပို့ချထားသည်။ ပြည်သူများသည် ​ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားလွှတ်ပေးရန် ဆက်လက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် ‌ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား ထပ်မံတရားစွဲရမန်ယူခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နာမည်​​ကျော် ဆယ်လီဘရစ်တီ ၆ ဦးအား CDM ပြုလုပ်ရန်လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း၏ သမိုင်း
ယနေ့ကျွန်ုပ်တို့သိနေသော အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းနှင့် အလွန်အလားသဏ္ဍန်တူသော တရားဝင်ငွေချေးလုပ်ငန်းသည် ၁၇၂၀ခုနှစ်များတွင် နွမ်းပါးသူများသို့ ငွေချေးပေးသော အိုင်ယာလန်ချေးငွေစနစ်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့အစည်းသည် နှောင်းပိုင်းတွင် ငွေမြုတ်နှံလိုသူနှင့် ငွေလိုအပ်သူကြားအကျိုးဆောင်စေ့စပ်ပေးသောအဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ၁၈၂၃ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီ ၁၈၄၀ခုနှစ်တွင် ချေးငွေစိစစ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့ဖွဲ့စည်းကာ ချေးငွေပေါင်း ၃၀၀ ကျော်ကို ကာလတိုချေးငွေအဖြစ် ပေးအပ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း
ဖြစ်ရပ်များ
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကုလသမဂ္ဂမြန်မာသံအမတ် ဦးကျော်မိုးထွန်းသည် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ငြင်းဆန်ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ နောက်နေ့တွင် တပ်မ‌တော်မှသူ့အား ရာထူးနေရာမှ ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ စမ်းချောင်းမြို့နယ် ရဲစခန်းမှ ဂျပန်သတင်းထောက် ယူကီ ကီတာဇူမီ (Yuki Kitazumi) အား ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပြီး နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း၏ သမိုင်း
၁၈၀၀ခုနှစ်များတွင် ပြည်သူ့ဘဏ်၊ သမဝါယမနှင့် ချေးငွေသမဂ္ဂများသည် နွမ်းပါးသော ကျေးလက်နေလူထုများတိုးတက်စေရေးဦးတည်ကာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး ဂျာမဏီနိုင်ငံတွင် ပထမဦးဆုံးလူထုအခြေပြုဘဏ်၊ ၁၇၇၈တွင် ပထမဦးဆုံးငွေကြေးအကျိုးတော်ဆောင်အဖွဲ့အစည်း၊ ၁၈၀၁တွင် လူထုစုငွေ ငွေပင်ငွေရင်းအဖွဲ့နှင့် ၁၈၈၉ တွင် မြို့ပြကျေးလက်ချေးငွေလုပ်ငန်းများချိတ်ဆက်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခြင်းတို့လည်း အသီးသီးပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း
ဖြစ်ရပ်များ
၂၀၂၁ မတ်လ ၈ ရက်တွင် MRTV သည် မစ္ဈိမ၊ Myanmar Now၊ DVB၊ 7 Day News နှင့် ခေတ်သစ်မီဒီယာ ဟူသောသတင်းမီဒီယာတို့ကို ထုတ်ဝေခွင့်ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း၏ သမိုင်း
အဆိုပါလုပ်ငန်းသည် ၁၉၉၀နှစ်များအထိ ကမ္ဘာအနှံ့တွင် ဆက်လက်တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် လက်တင်အမေရိကတွင် ကျေးလက်နေပြည်သူများရင်းနှီးမြှုတ်နှံမှုတိုးတက်လာရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ပိုမိုထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ၁၉၅၀နှစ်များနှင့် ၇၀ခုနှစ်များတွင် စိုက်ပျိုးရေးချေးငွေများအဖြစ် တောင်သူလယ်သမားအငယ်များကို ဦးတည်ကာ အပေါင်ပစ္စည်းမဲ့ချေးပေးသည့် စနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ သို့သော် အခြေအနေမကောင်းခဲ့ပေ။ ဆိုးရွားသော ငွေပြန်လည်သိမ်းဆည်းနိုင်မှုနှင့် ကြုံခဲ့သည်။
၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်း
ဖြစ်ရပ်များ
မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ယူကေသံအမတ် ကျော်စွာမင်းသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွှတ်ပေးရန်တောင်းဆိုမှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတအား ထိန်းသိမ်းခြင်း
၂၀၂၁ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တရားရုံး၌ ဦးဝင်းမြင့်၏ ထွက်ဆိုချက်များအရ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက်နေ့ နံနက် (၅)နာရီခန့်တွင် သမ္မတအိမ်တော်ရှိ အိပ်ခန်းသို့ စစ်သားများက တံခါးလာခေါက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အိမ်တော်အတွင်း အကြမ်းဖက်တိုက်ဖျက်ရေးဝတ်စုံများ ဝတ်ဆင်ထားသော စစ်သားများ ရောက်ရှိနှင့်နေပြီဖြစ်သည်။ ထို့နောက် စစ်သားများက အိမ်တော်အရှေ့ပိုင်းရှိ သမ္မတရုံးခန်းသို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (သို့မဟုတ်) ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး အဆင့်ရှိသူတစ်ဦးမှ ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြ၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သမ္မတမှ ငြင်းဆိုသဖြင့် အနောက်ပိုင်းရှိ အိမ်တော်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သမ္မတနှင့် မိသားစု၏ လက်ကိုင်ဖုန်းများကို သိမ်းဆည်းလိုက်ကြသည်။ ထိုနေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် သမ္မတအိမ်တော်မှ (၃)ရက်အတွင်း ဖယ်ရှားရန် ပြောခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီ (၄)ရက်နေ့ညတွင် သမ္မတအိမ်တော်အနီးရှိ ဝန်ကြီးအိမ်တော်များမှ တစ်လုံးတွင် နေရာချပေးခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ်နေရာတစ်ခုသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
အရေးပေါ်အခြေအနေ သက်တမ်းတိုးခြင်း
၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အား အရေးပေါ်အခြေအနေကြေညာခဲ့ရာမှ တစ်နှစ်ပြည့်မြောက်သဖြင့် ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီက ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ရက်နေ့နှင့် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်နေ့တို့တွင် တစ်ကြိမ်လျှင်(၆)လစီ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
အခြေခံဥပဒေအရ အရေးပေါ်ကာလကို သာမန်အားဖြင့် (၆)လ ၂ကြိမ်သက်တမ်းတိုးနိုင်သော်လည်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိတွင် တိုင်းပြည်သည် သာမန်အခြေအနေမဟုတ်သဖြင့် နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးကြောင်း ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ယာယီသမ္မတက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီမှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာခုံရုံးအား သဘောထားတောင်းခံခဲ့ရာ ဖွဲ့စည်းပုံအ​ခြေခံဥပ​ဒေနှင့် ညီညွတ်​ကြောင်း သ​ဘောထားပြန်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၃ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၃၁)ရက်​နေ့တွင် ​နောက်ထပ် (၆)လ သက်တမ်းတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
သိမ်းပိုက်ခြင်းအကြောင်းအရင်း
တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် အသက် ၆၅ နှစ် ပြည့်သောအခါတွင် ရာထူးမှအနားယူရမည်ဖြစ်ရာ လက်ရှိတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည် ၂၀၂၁ ဇူလိုင်လတွင် အနားယူရတော့မည်ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်အားဆက်ခံမည့်သူသည် ဖွဲ့စည်းပုံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်နိုင်သည်။ သို့ဖြစ်ရာမင်းအောင်လှိုင်အနားယူသောအခါ နိုင်ငံတကာတရားရုံးများမှသူ့အား ရိုဟင်ဂျာပြဿနာများနှင့် အခြားစစ်ရာဇဝတ်မှုများဖြင့် တရားစွဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ရာထူးမှအနားယူပြီးနောက်သူသည် နိုင်ငံရေးကိုဆက်လက်လုပ်ဆောင်မည်ဟုလည်း အရိပ်အမြွှက်ပြခဲ့သည်။
Justice For Myanmar အဖွဲ့သည် မင်းအောင်လှိုင်မိသားစုတွင် စီးပွားရေးကိစ္စရပ်များရှိ‌သောကြောင့် စီးပွားရေး အဆင်မပြေမှု မဖြစ်စေရန် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟုဆိုခဲ့သည်။ မင်းအောင်လှိုင်သည် စစ်တပ်ပိုင်ဖြစ်သော မြန်မာ့စီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်းနှင့် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်တို့ကို ချုပ်ကိုင်ထားသည်။ သူ၏ သားသမီးများသည်လည်း စီးပွားရေးဆိုင်ရာနယ်ပယ်အချို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
အာဏာမသိမ်းမီ ရက်အနည်းငယ်အကြာက International Monetary Fund သည် ကိုဗစ်‌ရောဂါကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်အား အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၅၀ မီလီယံ ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထိုရန်ပုံငွေကို ထိုအဖွဲ့မှပြန်ယူခြင်းမရှိဘဲ ပေးအပ်ထားသည်။ နိုင်ငံရေးအခြေအနေနှင့်ပတ်သက်၍ မေးမြန်းခံရသောအခါ IMF သည် အစိုးရပြည်သူ၏အလိုအတိုင်း ငွေကိုသုံးဆောင်သွားမည် ဟူ၍သာဆိုခဲ့သည်။ ဗဟိုဘဏ်၏အကြီးအကဲဖြစ်သူသည် စစ်တပ်မှဖြစ်ကြောင်းနှင့်ပက်သက်၍ ပြောဆိုခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီ၏ လော်ဘီသတင်းထောက်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့်အလွန် နီးစပ်လျက်ရှိနေသောကြောင့် အာဏာသိမ်းရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ သို့ဖြစ်ရာတပ်မတော်အနေဖြင့် အမေရိကန်ကဲ့သို့သော အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်ရန် ဆောင်ရွက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးပထဝီဝင်အားဖြင့်ကြည့်ခြင်း
အနောက်တိုင်းမီဒီယာများ၏ ဖော်ပြချက်များအရ တရုတ်နိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံအား လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်နိုင်သည်။  ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အစည်းအဝေးများတွင် မြန်မာ့တပ်မတော်အား အရေးယူမည့်ဥပဒေမူကြမ်းတို့ကို တရုတ်နှင့်ရုရှားနိုင်ငံတို့သာလျှင် ဗီတိုအာဏာသုံး၍ ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ထိုနှစ်နိုင်ငံတို့သည် မြန်မာ့စစ်တပ်အား လက်နက်ထောက်ပံ့ရာ၌ အဓိကနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၁၉ တွင် တရုတ်နိုင်ငံမှ မြန်မာနိုင်ငံအား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၁၉ ဘီလီယံရှိခဲ့၍ ဥရောပမှ မြှုပ်နှံထားသော‌ငွေ‌ကြေးမှာ ဒေါ်လာ ၇၀၀ မီလီယံသာ ရှိခဲ့သည်။ ရုရှားနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းရသဖြင့် ပိုမိုရောင်းရရန် စစ်အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကို ထောက်ခံသည်။
အစ္စရေးနိုင်ငံသည်လည်း မြန်မာ့စစ်တပ်အား စစ်လက်နက်နှင့် စစ်ဖက်သုံးကိရိယာများကို ထောက်ပံ့ပေးလျက်ရှိခဲ့သည်။ အစ္စရေးတရားရုံးမှ မြန်မာနိုင်ငံအား စစ်လက်နက်ရောင်းဝယ်မှုပိတ်ဆို့ရန် အမိန်ထုတ်ခဲ့သော်လည်း မြန်မာစစ်တပ်သည် အခြားအစ္စရေးကုမ္ပဏီများမှ လက်နက်များကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။  တပ်မတော်အရာရှိများသည် အစ္စရေးလက်နက်ပြပွဲများကိုလည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
ဥပဒေအရသုံးသပ်မှု
တပ်မှ အာဏာသိမ်းခြင်းသည် ဥပဒေနှင့်ကိုက်ညီသည် မညီသည်ကို ဥပဒေပညာရှင်များက မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ကြသည်။ NLD အစိုးရသည် တပ်မတော်၏ ဥပဒေအသုံးချမှုကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်သည် ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေမှ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးပြုခဲ့၍ အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့သော်ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ အရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကသာလျှင် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီနှင့်တိုင်ပင်ပြီးမှသာ ကြေညာနိုင်စွမ်းရှိသည်။ ထို့သို့ကြေညာပြီးမှသာလျှင် ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၈ အရ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို အာဏာလွှဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အာဏာမသိမ်းပိုက်ခင် အချိန်တွင် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များမှာ ပြည်သူများကရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့် အဖွဲ့ဝင်များပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော်တပ်မတော်သည် ထိုကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်ကသာ ဦးဆောင်သည်ဟုဆိုခဲ့ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၄၁၇ နှင့် ၄၁၈ တို့ကိုအသုံးချခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဥပဒေများကို အသုံးချခဲ့သော်လည်း အစိုးရ၏ တရားဝင် အတည်ပြုမှုမပါရှိခဲ့သောကြောင့် တပ်မတော်အနေဖြင့် ထိုသို့ပြုလုပ်ရန်တရားဝင်သည် မဝင်သည်မှာ ဝေခွဲမရဖြစ်နေသည်။
ဆန္ဒပြမှုများ
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးလုပ်သားများနှင့် အခြားအလုပ်သမားများသည် "ပြည်သူများမလိုက်နာခြင်း"ကို စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်လူမှုကွန်ရက်၌လည်း "Civil Disobedience Movement" အဖွဲ့ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ follower ပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ ကျော်မျှပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ အစိုးရ၌လုပ်ကိုင်ကြသော အလုပ်သမားများသည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် အနုနည်းဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ ဆေးရုံနှင့် ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီ ၁၁၀ ကျော်မှ အလုပ်သမားများပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ဆရာဆရာမပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ကျော်နှင့် နိုင်ငံကြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အဖွဲ့ဝင်‌ဟောင်းများသည်လည်း ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ နေပြည်တော်၏ စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနမှ အလုပ်သမားများသည်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ ရှစ်လေးလုံးတွင်ပါဝင်ခဲ့သူ မင်းကိုနိုင်သည်လည်း ထိုသို့စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်ရန်အတွက် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသရာတွင် လက်သုံးချောင်းထောင်ထားခြင်းကို သင်္ကေတပြုခဲ့ကြသည်။ အချို့သော အင်တာနက် အသုံးပြုသူများသည် အာရှ၏ အွန်လိုင်း ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုဖြစ်သော နို့လက်ဖက်ရည်မဟာမိတ် (Milk Tea Alliance) ဖြင့်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်းသည် Civil Disobedience တွင်စတင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ "ကမ္ဘာမကြေဘူး" နှင့် "အရေးကြီးပြီ" ဟူသောသီချင်းတို့ကိုသီဆိုခြင်းဖြင့်လည်း ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။
ရန်ကုန်မြို့ ကဲ့သို့‌သော မြို့ကြီးများ၌ ‌ညနေ ၈ နာရီ အချိန်တိုင်းတွင် အိမ်တွင်း၌ "cacerolazo" ခေါ် အိုးများနှင့်သံပုံးများကို ရိုက်ခတ်ခြင်းဖြင့် စစ်အစိုးရကိုဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်၏ ထုတ်ကုန်များကို အားမပေးခြင်းလုပ်ငန်းကိုလည်း စတင်ခဲ့သည်။ ထိုအားမပေးသောထုတ်ကုန်များတွင် Mytel၊ မြန်မာဘီယာ၊ မန္တလေးဘီယာ၊ ဒဂုံဘီယာ၊ သတ္တမမြောက်အာရုံ စသည်တို့ပါဝင်ကြသည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်း Mytel ၌ အလုပ်သမား ၇၁ ဦးသည် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့ ညနေ ၈ နာရီ၌ အချို့သောရန်ကုန်သားများသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အားစေလွှတ်ရန် ၁၅ မိနစ်မျှထွက်ရောက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ မန္တလေးစည်ပင်မှ အဖွဲ့ဝင် ၆ ယောက်သည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်တွင် လုပ်ငန်းမှထွက်ခွာခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်ရှေ့၌ လူအယောက် ၃၀ ဆန္ဒပြခဲ့ကြရာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ လူအယောက်နှစ်သောင်းခန့် လမ်းပေါ်ထွက်ခဲ့၍ အောင်ဆန်းစုကြည်အား လွတ်‌ပေးရန် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် မန္တလေးနှင့် ပျဉ်းမနားမြို့တို့၌လည်း ဆန္ဒထုတ်ဖော်ခဲ့ကြသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်သည် အကြမ်းဖက်အားကိုသုံး၍ ဆန္ဒပြသူများကို လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူ ၆ ဦးမှာ ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည့်အပြင် အသက် ၂၀ အရွယ်ရှိသော မိန်းကလေးတစ်ဦးသည်လည်း ဦးခေါင်း၌ကျည်ဆန်မှန်ခဲ့ကာ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြသူအယောက် ၁၀၀ ခန့်မှာ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံရသူအများစုကို ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။
လူငယ်များသည် ရိုးရာဝတ်စုံများ၊ စကတ်များ၊ မင်္ဂလာဆောင်ဝတ်စုံများ စသည်တို့ကိုဝတ်ဆင်ပြီး တစ်မူထူးခြားစွာဆန္ဒပြခြင်းဖြင့် ပြည်တွင်းသာမက နိုင်ငံတကာမီဒီယာများကို တွေ့မြင်စေရန်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ (ပြည်ထောင်စုနေ့) တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ ရဲများသည် သေနတ်များပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် ဆန္ဒပြသူများကိုလူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြစ်ကြီးနားမြို့၌ ဆန္ဒပြသူများအား သေနတ်ပစ်ခတ်ခြင်းဖြင့် လူစုခွဲစေခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သတင်းထောက် ၅ ဦးလည်း ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ မန္တလေးမြို့တွင်လည်း စစ်သားများသည်ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ရာဘာကျည်ဆန်များအပြင် လောက်လေးခွများဖြင့် ပစ်ခတ်ခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။
စီးပွားရေး
ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အကြီးမားဆုံး အိမ်ရာတိုးတက်ရေး စီးပွားရေးဖြစ်သော Amata Corporation သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံကုန်ကျသော စက်မှုတိုးတက်ရေးဇုန်တည်ဆောက်ခြင်းကို အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့်ရပ်ဆိုင်းထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ကားထုတ်လုပ်မှု အကြီးဆုံးဖြစ်သော စူဇူကီးသည်လည်း ပြည်တွင်းကားထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။ ရန်ကုန် စတော့အိတ်စချိန်းသည်လည်း ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိမ်ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းစီးပွားရေးသည်လည်း ၁၀၀ ရာခိုင်နှုန်းနီးပါး ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ပြင်သစ်ရေနံကုမ္ပဏီဖြစ်သော Total SE သည် မိမိ၏ပံ့ပိုးမှုအပေါ် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်း၏အကျိုးသက်ရောက်မှုကို လေ့လာနေသည်ဟုဆိုခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကီရင် ကုမ္ပဏီ (Kirin Company) သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်နှင့် အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ ထိုကုမ္ပဏီသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ဘီယာထုတ်လုပ်မှုတွင် ဈေးကွက်ရှယ်ရာ ၈၀% (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၇ ဘီလီယံ) ကိုပိုင်ဆိုင်ထားသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် Razer ကို တွဲဖက်တည်ထောင်သူ သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်မှ ရှယ်ယာအများစုပိုင်ဖြစ်သော Virginia Tobacco ဆေးလိပ်ကုမ္ပဏီသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်မင်းအောင်လှိုင်သည်လည်း နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့်ပက်သက်၍ နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးနှင့်လုပ်ဆောင်မည် ပြောဆိုခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဂျိုး ဘိုင်ဒင် မြန်မာနိုင်ငံအားထောက်ပံ့မည့်ငွေ ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံ ပေးအပ်ခြင်းကိုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများ
မြန်မာ့တပ်မတော်၌လည်း တပ်တွင်းပုန်ကန်မှုများရှိခဲ့သည်။ တပ်မ ၇၇ မှ အရာရှိ ထွန်းမြတ်အောင်နှင့် တပ်မ ၉၉ မှ ဗိုလ်မှူးဟိန်းသော်ဦးတို့အပါအဝင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဆန့်ကျင်သည့် စစ်သားများသည် မိမိတို့ရာထူးမှနုတ်ထွက်ခဲ့ကြသည်။  ထိုတပ်အရာရှိတို့သည် တပ်မတော်အတွင်း၌ မတည်ငြိမ်မှုများ ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ထောက်ပြပြောဆိုခဲ့သည်။
ပြင်ပဆန္ဒပြမှုများ
ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုမြို့တွင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံသားများသည် ကုလသမဂ္ဂ တက္ကသိုလ်၌ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ ‌ဖေဖော်ဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဝါရှင်တန်ဒီစီ၏ မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ မြန်မာ-အမေရိကန်လူများ အယောက် ၁၅၀ ကျော် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။
စင်္ကာပူရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခြင်းမပြုလုပ်ရန် သတိပေးခဲ့သည်။ ထိုရဲတပ်ဖွဲ့သည် မြန်မာသံရုံးရှေ့၌ နိုင်ငံခြားသားဆန္ဒပြသူ ၃ ဦးကို ဆန္ဒပြခွင့်မယူထားသောကြောင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားအစိုးရများ
အိန္ဒိယ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ တရုတ်၊ မလေးရှား၊ ပါကစ္စတန်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ စင်္ကာပူ စသောနိုင်ငံများသည် အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းကို စိုးရိမ်ပါ‌ကြောင်းနှင့် အစိုးရနှင့်တပ်မတော်တို့သည် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးသင့်ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျ၊ ကနေဒါ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ဂျပန် နယူးဇီလန်၊ စပိန်၊ ဆွီဒင်၊ တူရကီ၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံများ သည် ဖမ်းဆီးခံရသူတို့ကို လွှတ်ပေးသင့်ကြောင်း ရာဇသံအမိန့်ဖြင့် ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။  အမေရိကန်သမ္မတ ဂျိုး ဘိုင်ဒင်သည်လည်း အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းသည် နိုင်ငံတော်၏ ဒီမိုကရေစီကို တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းနှင့် တပ်မတော်အား လိုအပ်လာလျှင် ပြစ်ဒဏ် ချမှတ်မည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။  နယူးဇီလန်နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဂျက်ဆင်တာ အာဒန် (Jacinta Ardern) သည် အာဏာသိမ်းပိုက်မှုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ရပ်တန့် ထားသည့်အပြင် ရာထူးကြီးဗိုလ်ချုပ်များကိုလည်း ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဗီယက်နမ် နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့သည် ထိုအာဏာသိမ်းခြင်းကိစ္စကို ပြည်တွင်း ပြဿနာ အဖြစ်နှင့်သာ ယူဆ၍ ဝင်ရောက်မစွက်ဖက်လိုကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။
ကုလသမဂ္ဂ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်သူ အန်တိုနီရို ဂူတာရက်စ်သည် ထိုသို့အာဏာသိမ်းခြင်းသည် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီကို ထိခိုက်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အာဆီယံအဖွဲ့သည်လည်း နိုင်ငံများအစည်းဝေးခေါ်ယူခဲ့၍ ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ဥရောပ သမဂ္ဂသည်လည်း ထိုသို့ အာဏာသိမ်းပိုက်ခြင်းနှင့်ပက်သက်၍ ဝေဖန်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ မတ် ၂၇ တွင် မြန်မာ့တပ်မတော်နေ့အခမ်းအနားကို နိုင်ငံရှစ်နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။