cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လက်ပံတောင်းတောင်အစီရင်ခံစာ
ဘာသာရပ်နှင့် ဥပဒေကျွမ်းကျင် ပညာရှင်များနှင့် စီးပွားရေးပညာရှင် တို့အား ခန့်ထားခြင်း
(ဂ)မြန်မာ-အိုင်ဗင်ဟို ကြေးနီ ကုမ္ပဏီလီမိတက် (Myanmar Ivanhoe Copper Company Limited -MICCL) လက်ထက်က ပြုစုခဲ့သော အထက်ဖော်ပြပါ အစီရင်ခံစာများသည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အချက်အလက်များ ကောက်ယူကာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပြုစုခဲ့ခြင်းကြောင့် မျက်မှောက်ကာလတွင် လက်ပံတောင်း တောင်နှင့် အနီးဝန်းကျင် ဒေသ တစ်ဝိုက်၏ လူမှုစီးပွားနှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ဆိုင်ရာ အခြေအနေများကို ထင်ဟပ်နိုင်စွမ်း မရှိကြောင်း၊ ကနဦး အစီရင်ခံစာ ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ စီမံကိန်း တစ်ခုလုံး၏အစ၊ အလယ်နှင့် အဆုံး၌ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော ကောင်းကျိုးဆိုးကျိုးများကို အကဲဖြတ် ဆန်းစစ်မှုတွင် လိုအပ်ချက်များ ရှိနေကြောင်း၊ လွန်ခဲ့သည့် ၁၆ နှစ်က ပြုစုခဲ့ခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ် (World Bank) ၏ စံချိန်စံညွှန်းများနှင့် လည်းကောင်း၊ လက်ရှိ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံတကာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ၊ စံချိန်စံညွှန်းများ နှင့်လည်းကောင်း ကိုက်ညီမှု မရှိနိုင်တော့ကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။
အင်ဒိုင်းကုန်း (ဇပလင်ကုန်း)ရွာ၊ တောင်ငူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ငူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပံတောင်းတောင်အစီရင်ခံစာ
ဘာသာရပ်နှင့် ဥပဒေကျွမ်းကျင် ပညာရှင်များနှင့် စီးပွားရေးပညာရှင် တို့အား ခန့်ထားခြင်း
(ဃ)လူမှုစီးပွားဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု အကဲဖြတ် ဆန်းစစ်ခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော အခန်းကဏ္ဍမှာလည်း အားနည်းချက် များစွာရှိပြီး စနစ်တကျ ကျယ်ကျယ် ပြန့်ပြန့် လေ့လာဆန်းစစ် အကဲဖြတ်ထားခြင်း မရှိကြောင်း၊ ဘာသာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်ဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်မှု အပိုင်းကဏ္ဍကိုလည်း ပြည့်ပြည့် စုံစုံ လေ့လာတင်ပြထားခြင်း မရှိကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။
(င)လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်းတွင် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှု ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းခြင်းအတွက် နိုင်ငံတကာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ၊ ဆောင်ရွက် သင့်သည့် နည်းပညာများကို အသုံးပြု၍ စနစ်တကျ ဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိကြောင်း သို့မဟုတ် လွန်စွာ အားနည်းလျက် ရှိကြောင်း သုံးသပ် တွေ့ရှိရသည်။ မြန်မာ-အိုင်ဗင်ဟို ကြေးနီ ကုမ္ပဏီလီမိတက် လက်ထက်က စတင်ပြုစုခဲ့ပြီး မြန်မာ-ဝမ်ပေါင် ကုမ္ပဏီက ဆက်လက် အသုံးပြုနေသာ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု အကဲဖြတ် ဆန်းစစ်ချက် အစီရင်ခံစာ များသည် လက်ရှိ လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်းတွင် အသုံးပြုရန် အားနည်းချက်များ ရှိနေပါသောကြောင့် ပိုမိုပြည့်စုံပြီး နိုင်ငံတကာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ စံချိန်စံညွှန်းများကို ထင်ဟပ် စေနိုင်သော သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှုစီးပွားဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု အကဲဖြတ် ဆန်းစစ်ခြင်း အစီရင်ခံစာ (Environmental and Social Impact Assessment-ESIA) အသစ်ပြုစု ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ကြောင်း အကြံပြု အပ်သည်။
(စ)ထို့အပြင် စီမံခန့်ခွဲမှု စနစ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု စနစ် (Environmental Management Plan-EMP) နှင့် လုပ်ငန်းခွင် ကျန်းမာရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှု စနစ် (Occupational Health and Safety Assessment System-OHSAS) များကို နိုင်ငံတကာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ၊ စံချိန်စံညွှန်းများနှင့် အညီ  စနစ်တကျ ရေးဆွဲကာ စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက် သင့်ကြောင်း အကြံပြုအပ်သည်။ ဤကဲ့သို့ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရာတွင် နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြု လက်မှတ်များ ရရှိထားသော အတွေ့အကြုံ ရင့်ကျက်သည့် ပြည်တွင်းပြည်ပ အကြံပေး ပညာရှင်များ၊ ကျွမ်းကျင်သူများကို ငှားရမ်းကာ ဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း အကြံပြု အပ်သည်။
လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်းကြောင့် လူမှုပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် အပေါ် ကောင်းကျိုးနှင့် ဆိုးကျိုး သက်ရောက်မှုများ။
၈၂။ လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီသတ္တုတွင်း စီမံကိန်း နယ်မြေအတွင်းတွင် နောင် အနာဂတ် ကာလ၌ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သော သဘာဝနှင့် လူမှုပတ်ဝန်းကျင် ဆိုင်ရာ အခြေအနေများအား အတိတ်နှင့် ပစ္စုပ္ပန်ကာလတွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့၊ ဆောင်ရွက်ဆဲ ဖြစ်သော စံပယ်တောင်၊ စံပယ်တောင်(တောင်)၊ ကြေးစင်တောင် ကြေးနီ သတ္တုတွင်း စီမံကိန်းနယ်မြေရှိ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ၊ လုပ်ငန်းခွင် အခြေအနေများ၊ သဘာဝနှင့် လူမှုပတ်ဝန်းကျင် ဆိုင်ရာ အခြေအနေများအား အကိုးအကားပြုကာ စူးစမ်း လေ့လာမှု များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်-
(က)သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် (ဇီဝထု၊ မြေထု၊ ရေထု၊ လေထု) အခြေအနေ
(၁)လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီသတ္တုတွင်း စီမံကိန်းနယ်မြေ နှင့် အနီး ဝန်းကျင်ဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း၊ မိုးနည်း ခြောက်သွေ့ ရပ်ဝန်း (Dry Zone) တွင် တည်ရှိသဖြင့် သန်း- ဒဟတ်တောနှင့် ဆူးချုံတော စသည့် ခြောက်သွေ့တောများ ပေါက်ရောက်ပြီး အပင်မျိုးစုံ ၄၉ စု၊ မျိုးစိတ် ၁ဝ၇ မျိုးနှင့် မျိုးရင်း ၁၃၄ ခု တွေ့ရှိရသည်။ တမာ၊ တပေါက်နှင့် ရှောက်ရိုင်းပင် အများဆုံး ပေါက်ရောက်သည်။ ဤဒေသသည် မျက်မှောက်ခေတ် နိ်ုင်ငံတကာ စံချိန်စံညွှန်းများအရ အရေးကြီးသော (သို့) တားမြစ်ထားသော (သို့) မျိုးသုဉ်းလု ဖြစ်နေသော အပင်အမျိုးအစား မရှိကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။
(၃)ကြေးနီ သတ္တုတွင်း စီမံကိန်းနယ်မြေတွင် လွန်တွင်း တူးခြင်း၊ မိုင်းခွဲခြင်း၊ တူးဖော် ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ကျော်ခြေမွခြင်း၊ ဆန်ကာ တိုက်ခြင်း၊ အက်စစ် ဖျော်ထုတ်ခြင်း၊ သတ္တုသန့်စင်ခြင်း၊ ကြေးရည် ဖျော်ထုတ်ခြင်း၊ လျှပ်စစ်ဖြင့် ကြေးရယူခြင်း စသည့် လုပ်ငန်းများ၊ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများနှင့် ဖုန်မှုန့်များသည် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှုဘဝ ထိခိုက်မှုများ၊ ဇီဝဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်ဟု သုံးသပ်ရသည်။ (၄)ခြောက်သွေ့တော (Dry Forest) များ၏ ဂေဟစနစ် ထိခိုက်မှုကို လျော့နည်းစေရန် ကြေးနီသတ္တုတွင်း စီမံကိန်းနယ်မြေ ဝန်းကျင်၊ လမ်းဘေး ဝဲယာ တစ်ဖက်တစ်ချက်နှင့် စွန့်ပစ်မြေစာ ပုံများတွင် သစ်ပင်များကို အစားထိုး စိုက်ပျိုးသင့်ကြောင်းနှင့် ယင်းသစ်ပင်များ ကြီးထွားမှုကို အစဉ် စောင့်ကြည့်ခြင်းဖြင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှု ပေးသင့်ကြောင်း အကြံပြုအပ်သည်။ ရှားပါး ဇီဝ မျိုးစိတ်များ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အပင်ပိုင်းတွင် ရှားပါးအပင် (သို့) ကာကွယ် စောင့်ရှောက်သင့်သော အမျိုးအစား မတွေ့ရဟု သုံးသပ် ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းတွင်သာ တွေ့ရသည့် ငှက် ၂ မျိုး ဖြစ်သော White- throated Babbler Turdoides gularis နှင့် Burmese Bushlark Mirafra microptera တို့ကို တွေ့ရှိရပြီး ယင်းတို့သည် ရွေ့ပြောင်း သွားလာနိုင်သော သတ္တဝါ အမျိုးအစား ဖြစ်သောကြောင့် အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အလားတူ တောတောင်များ ရှိရာသို့ ရွေ့ပြောင်း နေထိုင်နိုင်သည်ဟု သုံးသပ်ရသည်။
(၅)ဤဒေသတွင် ရံဖန်ရံခါ တွေ့ရှိရသော ရွှေသမင် (Eld’s deer Cervus eldii Thamin) သည် ကာကွယ်စောင့်ရှောက် သင့်သော အရေးကြီး နို့တိုက်သတ္တဝါ ဖြစ်ပြီး အနီးဝန်းကျင်ရှိ တောတောင် များအား ထိန်းသိမ်းခြင်းဖြင့် ရွှေသမင်များ ကျင်လည် စားသောက်ရန် နေရာသစ်များကို ဖန်တီးပေးသင့်သည်ဟု သုံးသပ် ရသည်။ (၆) စံပယ်တောင်နှင့် ကြေးစင်တောင် ကြေးနီ သတ္တုတွင်း ဒေသ၏ အနီးဝန်းကျင်ရှိ ခမောက်တောင်၊ ကြားတွင်းတောင်၊ နှင်းဆီ တောင်နှင့် ဝန်းကျင်ရှိ တောများတွင် လည်းကောင်း၊ လက်ပံတောင်း တောင် ဝန်းကျင်ရှိ လိပ်ခွံတောင်၊ နတ်ချစ်တောင်၊ မြေပြင်သာတောင် တို့တွင်လည်းကောင်း ရွှေသမင်ကဲ့သို့ ရှားပါး တိရစ္ဆာန်များ ခိုအောင်း နားနေနိုင်စေရန်အတွက် သစ်ပင်များကို ထပ်မံ စိုက်ပျိုး၍ ထိန်းသိမ်း ပေးသင့်သည်ဟု အကြံပြုအပ်သည်။ ကြေးနီ စီမံကိန်းနယ်မြေနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော ဒေသတွင်းရှိ ဖိုဝင်းတောင် ကဲ့သို့သော သစ်တောဒေသများကိုလည်း စနစ်တကျ ကာကွယ် ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက် ပေးသင့်သည်ဟု အကြံပြု အပ်သည်။ ယင်းသို့ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့်အတူ ကြားခံ သစ်တော ဒေသများကိုလည်း တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဖန်တီး၍ ဒေသခံ ပြည်သူလူထုအတွက် သစ်တောထွက် ပစ္စည်းများ ထုတ်ယူ အသုံးပြုနိုင်အောင် စီစဉ်ပေး သင့်သည်ဟု အကြံပြုအပ်သည်။ အဆိုပါ သစ်တောများ အားလုံး သည် ကြေးနီ သတ္တုတွင်းကြောင့် ပျက်စီးဖွယ်ရှိသော ရေဝေရေလဲ ဒေသများအတွက် အစားထိုး နေရာများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်မည် ဟုလည်း အကြံပြုအပ်သည်။ (၇)ရေစီမံခန့်ခွဲမှု (Water Management) နှင့်ပတ်သက်၍ အများသုံး ရေချိုကို ကြေးနီစီမံကိန်းက ရယူသုံးစွဲထားသဖြင့် သတ္တု သန့်စင်မှုနှင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကြောင့် ရေညစ်ညမ်းခြင်း (Water Pollution) ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်ဟု သုံးသပ်ရသည်။ ထို့အပြင် လုံလောက်သော ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့လျှင် ရုတ်ခြည်း ရေလျှံခြင်း(ဝါ) လျှပ်တစ်ပြက် ရေကြီးခြင်း(Flash Flood) ဖြစ်ပေါ်လာပါက စွန့်ပစ်ရေ သို့မဟုတ် သတ္တု/အက်စစ် ပါဝင်သော ညစ်ညမ်းသည့် ရေများ လျှံထွက်ကာ ချင်းတွင်းမြစ်နှင့် ချောင်းလက်တက် များသာမက မြေအောက်ရေအောင်းလွှာများ (Aquifer) ကိုလည်း ထိခိုက် ညစ်ညမ်းစေခြင်းများ ဖြစ်ပေါ် စေနိုင်သည်ဟု သုံးသပ်ရသည်။ မြေအောက်ရေနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လက်ပံတောင်းတောင် ဒေသ၏ အဓိက မြေအောက်ရေလွှာမှာ ကံကုန်း ကျောက်လွှာနှင့် အပေါ်ယံ နုန်းလွှာတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကံကုန်း ကျောက်လွှာသည် မြေစေးလွှာ မပါသော သဲပွများ၊ ကျောက်စရစ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကာ အနက်မီတာ ၃ဝ ခန့်တွင် ရေခိုအောင်း နေလေ့ရှိသည်။ ယခင် ရေမှုတ် စမ်းသပ်ချက်များအရ ယင်း ရေအောင်းလွှာသည် အနီးဝန်းကျင်ရှိ မြစ်ချောင်းများ အပေါ် မှီခိုနေကြောင်း သိရှိရသည်။
(၈)လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီသတ္တုတွင်း စီမံကိန်း နယ်မြေနှင့် အနီး ဝန်းကျင်ဒေသမှ ကောက်ယူ စုဆောင်းခဲ့သော မြေအောက်ရေ နမူနာ ၁ဝ ခုနှင့် မျက်နှာပြင် ရေနမူနာ (Surface Water) (ကန်ရေ/မြစ်ချောင်းရေ) ၅ ခုအား ဓာတ်ခွဲ စမ်းသပ်ချက် ရလဒ်များအပေါ် အကဲဖြတ်ချက်များအရ မြေအောက်ရေတွင် စီမံကိန်း နယ်မြေပြင်ပရှိ တွင်းများထက် လည်းကောင်း၊ မြစ်ရေ ချောင်းရေများထက် လည်းကောင်း အက်စစ်ဓာတ် ပိုမိုများနေခြင်း၊ စုစုပေါင်း ပျော်ဝင်နေသည့် သတ္တုပမာဏသည် စံပယ်တောင်နှင့် ကြေးစင်တောင် စီမံကိန်းတောင်ဘက်ရှိ တွင်းများတွင် ပိုမို များပြားနေခြင်း၊ ကော်လီဖောမ်း ဗက်တီးရီးယားများသည် ယမားချောင်း အောက်ပိုင်းရှိ ချောင်းရေတွင် စီမံကိန်းနယ်မြေ မတိုင်မီ မြစ်ညှာပိုင်းထက် ပိုမိုများပြားနေခြင်း၊ ပြဒါးနှင့် သံဓာတ် ပါဝင်မှုသည် အချို့နေရာများတွင် အထူးသဖြင့် ကြေးစင်တောင် သတ္တုတွင်း၊ သတ္တုသန့်စင်သည့် လုပ်ငန်း၏ ရေနုတ်မြောင်း၊ ယမားချောင်းနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်များတွင် နိုင်ငံတကာ စံနှုန်းပမာဏမှ သွေဖည်နေကြောင်း တွေ့ရရှိသည်။ သို့သော် အဆိုပါ ရေနှင့် မြေဆီလွှာ ပြောင်းလဲ ထိခိုက်မှုများသည် လက်ရှိ ကြေးနီ စီမံကိန်းများကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု တိုက်ရိုက် မပြောနိုင်သေးကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။
(၉)မြေအောက်ရေ များတွင် အက်စစ်ဓာတ် ပိုမိုများပြားနေခြင်းသည် ကြေးနီ သတ္တုတွင်း စီမံကိန်းနယ်မြေအတွင်း အကြောင်း တစ်ခုခုကြောင့် အက်စစ်ဖြင့် ကြေးဖျော်ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ် (Acid Leaching process) မှ ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အဆိုပါ လုပ်ငန်းနှင့် ဆက်စပ်ခြင်းမရှိဘဲ သီးခြားတည်ရှိနေသော လက်ပံတောင်းတောင်၏ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက် ကျေးရွာများရှိ ရေတွင်း များတွင်ပါ အလားတူ အရည်အသွေးမျိုးကို တွေ့ရခြင်းကြောင့် အထက်ပါအတိုင်း သုံးသပ်ရခြင်း ဖြစ်သည်။
(၁ဝ)ပြဒါးနှင့် သံဓာတ် ပါဝင်မှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လက်ရှိ ကြေးနီစီမံကိန်း လုပ်ငန်းစဉ်များနှင့် လည်းကောင်း၊ ယင်းက အသုံးပြုသည့် ဓာတ်ပြု ပစ္စည်းများ နှင့်လည်းကောင်း တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်မ ရှိကြောင်း မတွေ့ရပါ။ မြစ်ချောင်း အနည်များတွင် သံဓာတ် များနေခြင်း ကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်ဟု သုံးသပ်ရသည်။ စံပယ်တောင် နှင့် ကြေးစင်တောင် ကြေးနီစီမံကိန်း၏ မြောက်ဘက်တွင ရှိသော ယမားချောင်းနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်တစ်လျှောက် ကြေးနီစီမံကိန်း နယ်မြေ အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ဗက်တီးရီးယား ပါဝင်မှု များနေခြင်းသည် ရေထု ညစ်ညမ်းမှု ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် လက်ရှိ ဆောင်ရွက်နေသော စံပယ်တောင်နှင့် ကြေးစင်တောင် သတ္တု သန့်စင်မှုတွင်လည်းကောင်း၊ လက်ပံတောင်းတောင်တွင် သတ္တု သန့်စင်သည့် လုပ်ငန်းဖြစ်လာသည့် အခါတွင် လည်းကောင်း၊ ရေဆိုးထုတ်လုပ်မှုနှင့် အက်စစ် ဖျော်နည်းစဉ်မှ မြေအောက် ရေအောင်းလွှာသို့ စိမ့်ဝင်နိုင်မှုကို ယခုရှိပြီးဖြစ်သည့် စီမံချက် များထက် ပိုမိုမြင့်မားသော နည်းလမ်းများဖြင့် ကာကွယ် သင့်ကြောင်း အကြံပြု အပ်သည်။
(၁၁)အရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကြေးနီစီမံကိန်း နယ်မြေ ဒေသတွင် ဝန်းကျင်ရှိ ကျေးရွာများ မှီခို အားထားနေရသည့် ဖောင်းကတာ ဆည်၊ ကျောက်ဖြူတိုင် တမံနှင့် မိုးကြိုးပြင် တမံတို့ကို တွေ့ရှိရပြီး ယင်းတို့ကို ရေရှည်အတွက် စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ပိုမိုကောင်းမွန် သန့်စင်အောင် ဆောင်ရွက် ပေးခြင်းတို့သည် စီမံကိန်းတစ်ခု၏ တာဝန်ဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်ရသည်။ လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီ သတ္တုတွင်း စီမံကိန်းကို ပိုမို လုပ်ဆောင်လာသည်နှင့် အမျှ မြေအောက်ရေနှင့် မျက်နှာပြင် ဆင်းရေတို့သည် ဟင်းလင်းပွင့် တွင်းကြီး (Open Pit) ဘက်သို့ စီးဝင်သွားပါက အထက်ဖော်ပြပါ ရေလှောင်ကန်နှင့် ဆည်တမံ များတွင် သိသာသော ထိခိုက်မှုများ ဖြစ်လာလိမ့်မည်ဟု သုံးသပ် ရသည်။ (အလားတူ ဖြစ်စဉ်မျိုးကို စံပယ်တောင်နှင့် ကြေးစင်တောင်ဘက်တွင် ကြုံတွေ့နေရပြီး ဖြစ်သည်။)
(၁၂)လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်း အတွက် နောင်တွင် ချင်းတွင်းမြစ်မှ ရေပမာဏများစွာကို ထုတ်ယူ အသုံးပြုမည် ဖြစ်သည်။ ဟင်းလင်းပွင့် တူးဖော်ခြင်း (Open Pit Mining) ကြောင့် မြေအောက်ရေပြင် (Water Table) ထက် ပိုမိုနိမ့်သော အနက်သို့ ရောက်ရှိသည့်အခါ မြေအောက်ရေများသည် သတ္တုတွင်း ကျင်းကြီးအတွင်းသို့ စီးဝင်လာမည် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ရေများကို ကောင်းစွာသန့်စင်၍ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ စိုက်ပျိုးမြေများအတွက် အသုံးပြု သင့်ပါသည်။ ၎င်းရေများကို ပုံမှန်စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်နိုင်ခြေကို လျော့နည်း သက်သာစေမည် ဖြစ်ကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။
(၁၃)မြေဆီလွှာ ထိန်းသိမ်းခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လက်ပံတောင်းတောင်တွင် စတင် တင်တူးဖော်နေပြီဖြစ်သော်လည်း အပေါ်ယံ မြေဆီလွှာများကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းခြင်းမျိုးကိုမူ မတွေ့ရှိရပါ။ မူလ လယ်ယာ မြေများပေါ်တွင် မြေစာများ ပုံထားပြီးဖြစ်သော်လည်း ထိုသို့ မပုံမီ အောက်ရှိ မြေဆီလွှာကို ဖယ်ရှား ထိန်းသိမ်းထားခြင်း မရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင် စီမံခန့်ခွဲမှု စနစ် မရှိကြောင်း၊ ကျင့်သုံးမှု အားနည်းကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။
(၁၄)မြေဆီလွှာ တိုက်စားမှုကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် တူးဖော် ပြီးသွားသော နေရာများနှင့် မြေစာပုံများကို မြေဆီလွှာ ဖုံးအုပ်ကာ သစ်ပင်များ စိုက်ပျိုးရမည် ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် သဘာဝအတိုင်း ရှိနေသော တောင်များ မြေပြင်များကို သတ္တုရိုင်း ရယူရန်အတွက် တူးဖော်သည့် အချိန်နှင့် လယ်ယာမြေရိုင်းများတွင် မြေစာများ ပုံသည့်အချိန်တွင် အပေါ်ယံမြေဆီလွှာ (Top Soil) ကို စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းထားပြီး အနာဂတ်တွင် သစ်ပင်များ စိုက်ပျိုး နိုင်ရေးအတွက် အဆင်သင့် ဖြစ်စေသင့်ကြောင်း အကြံပြု အပ်သည်။
(၁၅)       အကယ်၍ လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်းကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်မည် ဆိုလျှင် အခြား ရွေးချယ်နိုင်စရာ နည်းလမ်းများကို ဆန်းစစ်ကြည့်သောအခါ သဘာဝရှုခင်း၊ မြင်ကွင်းများ၏ (Aesthetic Value) ပျောက်ကွယ် မသွားစေရန်နှင့် အက်စစ်မှုန်များ၊ ဖုန်မှုန်များ၊ ဖုန်မှုန်များနှင့် အသံ ဆူညံမှုများကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှု လျော့နည်း သွားစေရန် အတွက် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း ဟင်းလင်းပွင့် (Semi-Open Pit) နည်းလမ်းကို ကျင့်သုံး၍ သတ္တုတူးဖော် သင့်ပါသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် လက်ပံတောင်း တောင်၏ ကြေးနီ မထွက်သော အနားစပ်ရှိ အချို့ အစိတ်အပိုင်းများ (Periphery) ကို ချန်လှပ်၍ ကြေးနီတူးဖော်သည့် လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက် သင့်သည်ဟု အကြံပြု အပ်သည်။
(၁၆) လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်းကြောင့် ယနေ့အထိ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်ပျက်စီးမှု ကြီးမားစွာ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း မရှိသေးပါ။ သို့ရာတွင် ကြေးစင်တောင်နှင့် စံပယ်တောင် ကြေးနီ စီမံကိန်းကြောင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူနေမှုဘဝကို ထိခိုက်မှု အတန်အသင့် ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ (၁၇) လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်းတွင် ရှိသင့်ပြီးသော မြေဆီလွှာ ထိန်းသိမ်းမှုစနစ်၊ ရေအရင်းအမြစ် စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်နှင့် ဇီဝ ဝန်းကျင် စီမံခန့်ခွဲမှု စနစ်များအား ရေရှည်ဖြစ်ပေါ်စေမှုနှင့် စနစ်တကျ ကျင့်သုံးနေမှုများကို မတွေ့ရှိကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။
(၁၉)လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်း နယ်မြေ (Project Site) နှင့် အနီး ဝန်းကျင်ဒေသ (likely affected area) တွင် လေထုအရည် အသွေးနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် လက်တွေ့ ကွင်းဆင်းလေ့လာ တိုင်းတာမှုမှ ရရှိသည့် ရလဒ်များ အပေါ်တွင် အခြေပြု၍ သုံးသပ်ရာ ရွေးချယ် ထားသောနေရာ ၃ နေရာစလုံး၌ လေအမှုန်အမွှားများ (Total Suspended Particulate Matters: TSMP, PM10,PM-5) ပါဝင်မှုမှာ (WHO) နှင့် (USEPA) တို့ သတ်မှတ်ထားသော လေထု စံချိန်စံညွှန်းထက် နှစ်ဆခန့် ပိုမိုများပြားလျက်ရှိကြောင်း၊ လေအမှုန် အမွှား ပါဝင်မှုမှာ ကံကုန်းကျေးရွာတွင် လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီ စီမံကိန်းနယ်မြေနှင့် ရွာသစ်ကျေးရွာ တို့မှာထက် နှစ်ဆခန့် များပြားနေကြောင်း၊ ကံကုန်းကျေးရွာ၌ လူနေထိုင်မှုနှင့် လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်မှု ပိုမို များပြားလာခြင်းနှင့် အနီး ဝန်းကျင်ရှိ စံပယ်တောင် သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းခွင်မှ ပျံ့နှံ့လာသော လေထု၏ အကျိုး သက်ရောက်မှုများကြောင့် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။ လေထုအတွင်း အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော ဓာတ်ငွေ့ (Sulphur Dioxide-SO2, Nitrogen Dioxide-NO2, Volatile Organci Compound-VOC, Carbon Dioxide-CO2) ပါဝင်မှုမှာ အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သော ပမာဏ မရှိကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။
(၂ဝ)လေထု အရည်အသွေး တိုင်းတာမှု (Existing Baseline Air Quality Monitoring) ကို လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီ စီမံကိန်း မစတင်မီ ပြုလုပ်သင့်ကြောင်း၊ ပုံမှန်လေထု အရည်အသွေး တိုင်းတာမှုကို စီမံကိန်းနေရာနှင့် အနီးဝန်းကျင် နေရာများ၌ လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်နေစဉ်ကာလ (Operation Phase) တွင်လည်း ပြုလုပ် သင့်ကြောင်း၊ ရရှိလာသော ရလဒ်များအပေါ် မူတည်၍ လေထု အရည်အသွေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သော လုပ်ငန်းများအား သတ်မှတ် ထားသော လေထုအရည်အသွေး ထိခိုက်မှုကို ကာကွယ်သည့် နည်းလမ်းများ (Mitigation Measures) ဖြင့် လေထုအရည်အသွေး ကောင်းမွန်လာစေရန် ကာကွယ်ခြင်း (Air Quality Control) ပြုလုပ်သင့်ကြောင်း၊ ကြေးနီ စီမံကိန်း လုပ်ငန်းခွင် အနီးဝန်းကျင်ရှိ ဒေသခံ ပြည်သူလူထု၏ ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးချက်များ၊ မှတ်တမ်းများ (Medical Record) လည်း ထားရှိသင့်ကြောင်း၊ ကြေးနီ စီမံကိန်း လုပ်ငန်းခွင်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိနေသည့် နေရာများ၊ အထူးသဖြင့် ကံကုန်းကျေးရွာရှိ အက်စစ် စက်ရုံနှင့် နီးသော စာသင်ကျောင်းဝန်းကျင် နေရာတွင် အက်စစ်အမှုန် (acid dust) များ ပါဝင်မှုကို တိုင်းတာသင့်ကြောင်း အကြံပြုအပ်သည်။
(၂၁)    ပတ်ဝန်းကျင် သိပ္ပံနှင့် အင်ဂျင်နီယာ (Environmental Science and Engineering) ရှုထောင့်မှ လေ့လာ သုံးသပ် အကြံပြုရသော် လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်း လုပ်ငန်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ချင်းတွင်းမြစ်မှ စုပ်တင်သော နေ့စဉ်သုံး ရေပမာဏ စုစုပေါင်း၏ ၇၆% အား ဖြုန်းကျောက် ကြိတ်ခွဲခြင်း လုပ်ငန်းနှင့် အက်စစ် ဖျန်းခြင်း လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ထားကြောင်း သိရှိရသည်။ ဟင်းလင်းပွင့် မိုင်းနံရံမှ စိမ့်ဝင် စီးဆင်းလာမည့် မြေအောက်ရေကို သင့်တော်သည့် ရေသန့်စင်မှု နည်းပညာကို အသုံးပြု၍ ပြန်လည်သုံးစွဲပါက လိုအပ်သော နေ့စဉ်သုံး ရေပမာဏ၏ ၆ဝ% ခန့်အထိ အစားထိုး သုံးစွဲနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုသို့သော ရေစီမံခန့်ခွဲမှုမှာ ကောင်းမွန်သော နိုင်ငံတကာ အလေ့အကျင့်ဖြစ်ပြီး ချင်းတွင်းမြစ်မှ ရေချိုဆုံးရှုံးမှုအား ကာကွယ်ခြင်းလည်း ဖြစ်သကဲ့သို့ ရေရှည်တွင်လည်း အကျိုး ခံစားရမည် ဖြစ်ကြောင်း အကြံပြု အပ်သည်။
(၂၂) စွန့်ပစ်ရေ မွမ်းမံသိမ်းဆည်းကန် (Waste Water Pond) ၏ တည်ဆောက်မှု လျာထားချက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ အတွင်း မြစ်ရေလွှမ်းနိုင်မှု အခြေအနေအား လည်းကောင်း၊ နှစ်ပေါင်း ၂ဝ အတွင်း အမြင့်ဆုံး မိုးရေချိန် လက်မအား (Mineral Exploration Design Book) စာအုပ်ကို ကိုးကား၍ လည်းကောင်း တွက်ချက် ထားကြောင်း သိရှိရသည်။ စွန့်ပစ်ရေ မွမ်းမံ သိမ်းဆည်းကန်အား နှစ် ၂ဝ အတွင်း အမြင့်ဆုံး မိုးရေချိန် လက်မအပေါ် အခြေခံ တည်ဆောက်မည်ဆိုပါက ရာနှုန်းပြည့် သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်း လည်ပတ်ချိန်၌ မုန်တိုင်း ဝင်ရောက်လေ့ရှိသော မိုးရာသီအတွင်း စွန့်ပစ်ရေ မွမ်းမံသိမ်းဆည်းကန်ကို အမြင့်ဆုံး သိုလှောင်နိုင်စွမ်း၏ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းထက် မကျော်လွန်သင့်ပါ။ သို့သော် နှစ် ၁ဝဝ အတွင်း အမြင့်ဆုံး မိုးရွာသွန်းခဲ့ပါက ထိုအချိန် လက်ခံ သိုလှောင်မှုမှာ အမြင့်ဆုံး သိုလှောင်နိုင်စွမ်း၏ ၅ဝ ရာခိုင်နှုန်း သာရှိခဲ့ပါလျှင် ဆက်လက်ထိန်းသိမ်း သိုလှောင်နိုင်စွမ်း ရှိတော့မည် မဟုတ်ဟု သုံးသပ်ရသည်။
(၂၃)စွန့်ပစ်ရေ မွမ်းမံသိမ်းဆည်းကန်၏ ကြမ်းခင်း တည်ဆောက် ဖွဲ့စည်းမှုမှာ ရေချိုမဟုတ်သော စွန့်ပစ်ရေကို သိုလှောင် သိမ်းဆည်းရန်အတွက် သင့်တော်မှုမရှိပါ။ ထို့ကြောင့် စွန့်ပစ်ရေ မွမ်းမံသိမ်းဆည်းကန်အတွင်း မသိုလှောင်မီ ထိရောက်သော ရေဆိုး သန့်စင်စနစ်ဖြင့် သန့်စင်ပေးသင့်သည့်အပြင် စောင့်ကြည့် စမ်းသပ် ရေတွင်းငယ်များ ထားရှိသင့်ကြောင်း အကြံပြုအပ်သည်။
(၂၄)အချိန်နှင့် နေရာအပေါ်မူတည်၍ ပြောင်းလဲနေသော သဲနုန်း အနည်ဝန် (Sediment Load) ပို့ချမှုသည် ချင်းတွင်းမြစ်ရေ လွှမ်းနိုင်မှု အခြေအနေ ခန့်မှန်းတွက်ဆခြင်းနှင့် စွန့်ပစ်ရေ မွမ်းမံသိမ်းဆည်း ကန်၏ တည်ဆောက်မှု ဒီဇိုင်းတွက်ချက်ခြင်းများ၌ လွန်စွာ အရေးပါသော အချက်အလက်ဖြစ်သည်။ ချင်းတွင်းမြစ် အထက်ပိုင်း (မြစ်ညာပိုင်း)တွင် မြေအသုံးချမှု လွန်ကဲစွာ ပြောင်းလဲ နေမှုများ (ဥပမာ-သစ်တော ပြုန်းတီးခြင်း၊ သတ္တုတူး ဖော်ခြင်း) ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိရာ အကျိုးဆက်အားဖြင့် မြစ်အတွင်း၌ သဲနုန်း အနည်ဝန်ပို့ချမှု လွန်ကဲစွာ အပြောင်းအလဲရှိခြင်း၊ ချင်းတွင်းမြစ်၏ မြစ်ကြောင်း ပြောင်းလဲခြင်းများ ဖြစ်စေသည်။ သို့သော် ဤကဲ့သို့သော အကြောင်းအရာများနှင့် ဖြစ်စဉ်များအား နှစ် ၁ဝဝ အတွင်း မြစ်ရေလွှမ်းနိုင်မှု အခြေအနေ တွက်ချက်မှုတွင် ထည့်သွင်း စဉ်းစားခြင်း မရှိကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် စွန့်ပစ်ရေ မွမ်းမံသိမ်းဆည်းကန်သည် လက်ရှိ လျာထားချက် ရေတား တာတမံ ပေါင်အမြင့်ထက် ပို၍မြင့်သော၊ ပို၍ခိုင်ခံ့သော ဒီဇိုင်းမျိုး ဖြစ်သင့်သည်ဟု အကြံပြုအပ်သည်။
(၂၅)စွန့်ပစ်ရေ သိမ်းဆည်းကန် ကျိုးပေါက်ခြင်း၊ ဖိတ်လျှံ စီးဆင်းခြင်း များမှ ကာကွယ်နိုင်ရန် မုန်တိုင်း ဝင်ရောက်လေ့ရှိသော မိုးရာသီ အတွင်း၌ အဖြစ်နိုင်ဆုံးနှင့် အများဆုံး ထားရှိသင့်သော လက်ခံ သိုလှောင်မှုအား သတ်မှတ်ထားခြင်းကို မတွေ့ရပါ။ ထို့အပြင် စီမံကိန်း ဧရိယာမှာ မြေငလျင် ကြောများနှင့် ဆက်စပ်လျက် ရှိသည်ဖြစ်ရာ မြေငလျင်ဒဏ်ကို ခံနိုင်သော မိုင်းဒီဇိုင်းမျိုးကို စဉ်းစားသင့်သည်ဟု အကြံပြု အပ်သည်။ အကြောင်း တစ်မျိုးမျိုးကြောင့် စွန့်ပစ်ရေ သိမ်းဆည်းကန် ကျိုးပေါက်ခဲ့ပါက စွန့်ပစ်ရေများသည် စီမံကိန်းဧရိယာ၏ အရှေ့ဘက် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ရှိသော ပလောင်းရွာ၊ ရွှေလှေရွာ၊ လက်ပံတောင်းရွာ၊ တုံရွာနှင့် ရွာသစ်ရွာများသို့ ရုတ်တရက် ပြင်းထန်စွာ စီးဆင်းပြီး ပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်း ပစ္စည်းများ၏ ဆိုးကျိုး အာနိသင်ကို ခံစားရမည် ဖြစ်သည်။ တစ်ဖန် ချင်းတွင်းမြစ်မှ တစ်ဆင့် မြစ်အောက်ပိုင်း ဒေသများအား ဆက်လက်၍ ဆိုးကျိုး သက်ရောက်စေမည် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘေးအန္တရာယ် နည်းပါးရေး စီမံ လုပ်ဆောင်ချက် အားဖြင့်သော် လည်းကောင်း၊ စွန့်ပစ်ရေ သိမ်းဆည်းကန် အဆင့်မှ စွန့်ပစ်ရေ မွမ်းမံသိမ်းဆည်းကန်အထိ တိုးမြှင့် ဆောင်ရွက်ရန်နှင့် ထိရောက်သော ရေဆိုးသန့်စင်စနစ်ကို ထည့်သွင်း တည်ဆောက် သင့်ကြောင်း အကြံပြုအပ်သည်။
(၂၆)လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်း နယ်မြေနှင့် အနီးဝန်းကျင် ဒေသသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော အရပ်ဒေသတွင် တည်ရှိနေ သောကြောင့် နွေရာသီ၌ ပျမ်းမျှအပူချိန် ၄ဝ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်ခန့် ရှိသည်။ ထိုအပူချိန်သည် ပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်း ပစ္စည်းများ ဖောက်ထွက် ယိုစီးမှုမှ ကာကွယ်ပေးသော ဖိအားမြင့် ဒဏ်ခံနိုင်သည့် အနက်ရောင် ပလတ်စတစ်အခင်း (High Density Polyethtylene- HDPE Liner) ၏ ဝန်ဆောင်မှု သက်တမ်းကို တိုတောင်းစေသည့် အဓိကအချက် ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဖောက်ထွင်း ယိုစီးမှုအား စောင့်ကြပ်သိရှိနိုင်ရန် အတွက် HDPE နှစ်ထပ် (သို့မဟုတ်) HDPE နှင့် PVC အသုံးပြုခြင်းနှင့်အတူ အဆိုပါ ဖောက်ထွင်း ယိုစီးမှုအား စောင့်ကြပ်ပိုက်ကို စွန့်ပစ်ကန်၊ အက်စစ်ဖျန်း ဧရိယာများတွင် တပ်ဆင် အသုံးပြုသင့်ကြောင်း အကြံပြုအပ်သည်။
(၂၇)ဖုန်မှုန့်များ၏ ထုတ်လွှတ် ပင်ရင်းဖြစ်သော ကျောက်မိုင်းခွဲခြင်း၊ ကျင်းတူးခြင်း၊ စွန့်ပစ်ကန် ခြောက်သွေ့ မျက်နှာပြင်၊ သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး သုံးလမ်းနှင့် ဟင်းလင်းပွင့် ဧရိယာများကို ကောင်းမွန်သော နိုင်ငံတကာ အလေ့အကျင့်များနှင့်အညီ စီမံ ဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း၊ မြေအောက်ရေ အရည်အသွေးဆိုင်ရာ အင်္ဂါရပ်များ ဖြစ်သည့် Fe, Mn, Ca, Mg, Al, So4, Pb, Cu, Zn, Ni, Co, Cr, As, Hg, Cd စသည်တို့ကိုလည်း အချိန်မှန်မှန်၊ ပြည့်ပြည့်စုံစုံ တိုင်းတာ၍ မှတ်တမ်းတင် ထားသင့်ကြောင်း၊ ဆူညံသံနှင့် တုန်ခါမှုများကိုလည်း ကောင်းမွန်သော နိုင်ငံတကာ အလေ့အကျင့်များနှင့် အညီ စီမံဆောင်ရွက် သင့်ကြောင်း အကြံပြု အပ်သည်။ (၂၈)လက်ပံတောင်းတောင် စီမံကိန်းလက်စွဲပါ လမ်းညွှန်ချက်နှင့် ကောင်းမွန်သော နိုင်ငံတကာ အလေ့အကျင့် စီမံခန့်ခွဲမှုမှာ စီမံကိန်း စတင်စဉ်ကပင် မရှိခဲ့ကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။ လက်ရှိ ကျင့်သုံးနေသော စံပယ်တောင်နှင့် ကြေးစင်တောင် စီမံကိန်း၏ ပေါင်းစပ် စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ် (Integrated Management Systems) ထက် ကောင်းမွန်သော စနစ်နှင့်အတူ ပိုမိုထိရောက်သော သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းခြင်းဆိုင်ရာ အစီအမံများကို လက်ပံတောင်းတောင် စီမံကိန်းတွင် လိုက်နာ ကျင့်သုံး ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ လက်ပံတောင်းတောင် စီမံကိန်း ဒီဇိုင်း လက်စွဲစာအုပ်ကိုလည်း ပြန်လည် သုံးသပ်သင့်ကြောင်း အကြံပြု အပ်သည်။
(၂၉)ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ကံကုန်းကျေးရွာ အနီးရှိ မြန်မာ့စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက် (Myanmar Economic Holdings Limited-MEHL) ၏ မိုးကြိုး ဆာလ်ဖျူရစ် အက်စစ် စက်ရုံသည် မြန်မာ့စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်၏ စက်ရုံဖြစ်ပြီး စက်ရုံနယ်မြေ အတွင်းရှိ စက်နှင့် စက်ပစ္စည်းများ၊ စွန့်ပစ်အရည်နှင့် အစိုင်အခဲ ပစ္စည်းများ၊ စွန့်ပစ် စုပုံသည့် ကန်များ၊ နေရာများကို ကွင်းဆင်း လေ့လာ ကြည့်ရှု စစ်ဆေးခဲ့ရာ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ ခွင့်ပြုချက် ရယူထားခြင်း မရှိသေးကြောင်း၊ ဦးပိုင်၏ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းတစ်ခု အနေဖြင့် လုပ်ကိုင်နေခြင်း ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းမှု ကာကွယ်နိုင်ရန် နိုင်ငံတကာ အသိအမှတ်ပြု ISO Certificate ရယူထားခြင်း မရှိသေးကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် ဤအက်စစ် စက်ရုံသည် အန္တရာယ်ရှိသော ဓာတုပစ္စည်းစက်ရုံ (Hazardous Chemical Plant) အတန်းအစား ဖြစ်သောကြောင့် သက်ဆိုင်ရာ စက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ ခွင့်ပြုချက် ရယူထားရန် လိုအပ်ကြောင်း၊ စက်ရုံမှ စွန့်ထုတ်သော အငွေ့တွင် ဆာလ်ဖာဒိုင် အောက်ဆိုက် SO2 ပါဝင်မှုကို 150 ppm ထက် မများစေရန် သတ်မှတ် ထိန်းချုပ်၍ စွန့်ထုတ်သင့်ပါသည်။ ဤအချက်ကို စိစစ်နိုင်ရန် စက်ရုံအနေဖြင့် နိုင်ငံတကာ ပြဋ္ဌာန်း ချက်များ၊ စံချိန်စံညွှန်း များနှင့်အညီ ISO Certificate များလည်း ရယူသင့်ကြောင်း အကြံပြုအပ်သည်။
(၃ဝ)ပုသိမ်-မုံရွာ ကားလမ်းဘေးရှိ ဒုန်းတော ကျေးရွာနှင့် လေးညှင်းတောင် ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းအကြား (မိုင်တိုင်အမှတ် ၄၄၆/၂ မှ ၄၄၆/၇ အထိ) တွင်ရှိသော ယခင် ၁၉၈၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်ခန့်အတွင်း စွန့်ပစ်ခဲ့သည့် စွန့်ပစ်မြေများမှာ ဒေသန္တရ နည်းဖြင့် ဒုတ္တာ/ ကြေးနီ ချက်လုပ်ပြီး ကျန်ရစ်နေသည့် ညစ်နွမ်း မြေသားများကို အရုပ်ဆိုး အကျည်းတန်စွာ လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုနည်းတူစွာ ပုသိမ်-မုံရွာ ကာလမ်းဘေးရှိ ကံကုန်ကျေးရွာ အတွင်းနှင့် အနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင်လည်း ယခင် ၁၉၈၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်ခန့်အတွင်း စွန့်ပစ်ခဲ့သည့် မြေများမှ ဒေသန္တရနည်းဖြင့် ဒုတ္ထာ/ကြေးနီ ချက်လုပ်မှုကြောင့် မြေသားများ ညစ်နွမ်းပြီး မြေအောက်သို့ သတ္တုဓာတ်နှင့် ညစ်ညမ်းရေများ စိမ့်ဝင်ကာ သောက်သုံးရေ မသန့်ရှင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိကြောင်း စစ်ဆေး တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အဆိုပါ ဒုတ္တာ/ကြေးနီ ချက်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းများ၏ ရလဒ်ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်သော ကျန်ရစ်နေသည့် ညစ်နွမ်း မြေသားများဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင် အရည်အသွေး လျော့နည်း ကျဆင်းမှု/ထိခိုက်ပျက်စီးနေမှုများ (Environmental Degradation / Deterioration) ကို ကြေးနီသတ္တုတွင်း စီမံကိန်း ကုမ္ပဏီ၊ ဒေသခံ ပြည်သူလူထုနှင့် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများက စုပေါင်း ညီညွတ်စွာဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကုစားခြင်း/ ပြင်ဆင်ခြင်း (Environmental Remediation/Repair) ပတ်ဝန်းကျင်ကို ပြန်လည် ထူထောင်ခြင်း (Environmental Rehabilitation)  နည်းလမ်းများကို လိုက်နာကျင့်သုံးပြီး အမြန်ဆုံး ဆောင်ရွက် သင့်ကြောင်း အကြံပြုအပ်သည်။ (ခ)လူမှုဝန်းကျင် အခြေအနေ
(၁)ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်တွင် စုစုပေါင်း လူဦးရေ ၁၉ဝဝဝဝ ခန့်၊ အိမ်ထောင်စု ၂၇၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။ လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီ သတ္တုတွင်း စီမံကိန်းနယ်မြေ၌ နေထိုင်သည့် အိမ်ထောင်စု ဦးရေ ၁၅ဝ ခန့်နှင့် စိုက်ပျိုးမြေ ၅၄၈၇ ဒဿမ ၂၇ ဧက ရှိကာ အခြားမြေ ၂၃၈ဝ ဒဿမ ၅ ဧက ရှိသည်။ လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီ သတ္တုတွင်း စီမံကိန်းသည် တောင်ပလူကျေးရွာ အုပ်စုမှ မြေ ၇ ဒဿမ ၆ ဧက၊ ရွာရှည်ကျေးရွာ အုပ်စုမှ မြေ ၅ဝ ဒဿမ ၆၅ ဧက၊ တုံကျေးရွာ အုပ်စုမှ မြေ ၅၅ ဒဿမ ဝ၄ ဧက၊ စုစုပေါင်း ၁၁၃ ဒဿမ ၂၉ ဧက ရယူထားကြောင်း စိစစ်တွေ့ရှိရသည်။
(၃)လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီသတ္တုတွင်း စီမံကိန်းလုပ်ငန်းကို မစတင်မီ လိုအပ်သော လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှု ဆန်းစစ်ချက် (Social Impact Assessment) တစ်ရပ်ကို စနစ်တကျ ကြိုတင် ဆောင်ရွက်ထားခြင်း မရှိကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။ (၄)       လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီသတ္တုတွင်း စီမံကိန်းသည် ကြီးမားသော စီးပွားဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်သဖြင့် ဒေသခံ ပြည်သူလူထုနှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ဆွေးနွေး ညှိနှိုင်းခြင်း၊ ရှေ့တွင် ဖြစ်ထွန်းလာနိုင်မည့် ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုးများအား ရှင်းရှင်း လင်းလင်း တွက်ချက်ပြခြင်း၊ လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီ သတ္တုတွင်း စီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်မည့် သူများနှင့် သက်ဆိုင်ရာ ဒေသခံ ပြည်သူလူထုအကြား ပွင့်လင်းမြင်သာသော ဆွေးနွေး ညှိနှိုင်းမှုနှင့် ထိုက်တန်သော ပေးလျော်မှုများကို ပြန်လည် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ နေရာရွှေ့ပြောင်း တည်ထောင်ပေးသော ကျေးရွာ သစ်များကို စံပြကျေးရွာများ ဖြစ်စေခြင်း စသည်တို့ ဆောင်ရွက်ပေး သင့်ကြောင်း အကြံပြုအပ်သည်။
(၅) ထို့အပြင် နေရာရွှေ့ပြောင်းခံကြရသော ဒေသခံ ပြည်သူများနှင့် စီမံကိန်း နယ်မြေ အနီးဝန်းကျင်ရှိ အခြားသော ပြည်သူများအတွက် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများနှင့် ဝင်ငွေရရှိနိုင်သည့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများအား ဖန်တီးပေးခြင်း၊ စီမံကိန်းနယ်မြေ အနီးတွင် သတ္တုတွင်းမြို့ တစ်မြို့ကို တည်ထောင်ပေးခြင်း၊ နိုင်ငံခြားသား ကျွမ်းကျင်သူများ၊ အလုပ်သမားများ၏ နေရာတွင် ဒေသခံ ပြည်သူများ၊ နိုင်ငံတွင်း အလုပ်သမားများနှင့် တစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့် အစားထိုးသည့် မူဝါဒဖြင့် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ခြင်း၊ ဒေသ၏ လူမှုစီးပွား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ထိရောက်စွာ တာဝန်ယူ ပံ့ပိုးကူညီခြင်း၊ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းကြီးများ၏ လူမှု တာဝန်ယူမှု (Corporate Social Responsibility_CSR) အား တိကျစွာ လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်း တို့ကို ဆောင်ရွက်ပေးသင့်ကြောင်း အကြံပြု အပ်သည်။
ခြုံငုံ သုံးသပ်အကြံပြုချက်
၈၃။ လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီသတ္တုတွင်း စီမံကိန်းအား သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးအတွက် နိုင်ငံတကာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ၊ ဆောင်ရွက်သင့်သည့် နည်းပညာများ အသုံးပြု၍ စနစ်တကျ ဆောင်ရွက်ခြင်း ရှိ၊ မရှိနှင့် လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီ စီမံကိန်းကြောင့် လူမှုပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် ကောင်းကျိုးနှင့် ဆိုးကျိုး သက်ရောက်မှုများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အောက်ပါအတိုင်း ခြုံငုံ သုံးသပ် အကြံပြု အပ်သည်-
(က)လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီ သတ္တုတွင်း စီမံကိန်းနယ်မြေ၏ လက်ရှိ ဂေဟစနစ် (Ecosystem or Ecological System) သည် မျက်မှောက် ကာလတွင် အရည်အသွေး ကျဆင်းမှု၊ ယိုယွင်း ပျက်စီးမှု ကြီးကြီးမားမား မရှိသေးသော်လည်း ကြေးနီသတ္တု တူးဖော်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သတ္တု သန့်စင်ခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းများကို ရှေ့တွင် ဆက်လက် လုပ်ဆောင်လာသည်နှင့် အမျှ ဤ နယ်မြေရှိ သစ်ပင်၊ သစ်တော၊ သက်ရှိ သတ္တဝါ၊ တိရစ္ဆာန်၊ ရေ၊ မြေတို့ကို ဧကန်မုချ ပြောင်းလဲကာ သိသာ ထင်ရှားသော ထိခိုက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာစေမည် ဖြစ်သောကြောင့် ကြိုတင် ကာကွယ်မှု ပြုလုပ်နိုင်ရန် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ် Environmental Management System တစ်ရပ်ကို လုပ်ငန်း မစတင်မီကပင် ပြင်ဆင်၍ ကျင့်သုံးသင့်သည်ဟု သုံးသပ် အကြံပြု အပ်သည်။
(ခ)လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီသတ္တုတွင်း စီမံကိန်းနယ်မြေတွင် ဖြစ်ပွား ခဲ့သော လူမှုဝန်းကျင် ပြဿနာများသည် မြေယာသိမ်းဆည်းမှုနှင့် ပြောင်းရွှေ့ နေရာချထားမှုအပေါ်တွင် အဓိကအားဖြင့် အခြေပြုခဲ့သည်ဟု သုံးသပ် ရသည်။ ထို့အပြင် ကြေးနီသတ္တုတွင်း စီမံကိန်း လုပ်ငန်း အဆင့်ဆင့်အား ပွင့်လင်းမြင်သာစေမှု (Transparency)၊ သတ္တုတွင်း တူးဖော် ထုတ်လုပ်ရန် အတွက် မြေလိုအပ်ချက်အား စနစ်တကျ သိရှိနားလည်စေမှုနှင့် အဆိုပါ လုပ်ငန်းများကြောင့် နိုင်ငံတော်နှင့် သက်ဆိုင်ရာ အရပ်ဒေသအတွက် အကျိုးကျေးဇူး ရှိနိုင်ပုံများအား သိသာသော အထောက်အထား အချက် အလက်များ ပြသမှု၊ ထိုက်တန်သော ပေးလျော်မှု၊ အစားထိုး တည်ဆောက် ပေးမှုနှင့် ဒေသခံ ပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွားနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ဘဝအတွက် ထိရောက်သော စီမံဆောင်ရွက်ပေးမှုများ လိုအပ်သည်ဟု သုံးသပ် အကြံပြုအပ်သည်။
(ဂ)စေတီ၊ ပုထိုး၊ ဘုရား၊ သိမ်၊ ကျောင်းစသည့် ဗုဒ္ဓသာသနိက အဆောက်အအုံများ တည်ရှိရာ လက်ပံတောင်းတောင်နှင့် အနီးဝန်းကျင် အရပ်ဒေသများနှင့် ပတ်သက်၍ ဒေသခံ ပြည်သူလူထု၏ ခံစားချက် ကိုလည်း သတိပြုအပ်သည်။ လက်ရှိ လက်ပံတောင်း တောင်ကြား တောရ စင်္ကြန်ကျောင်းဟုခေါ်သော မြေနေရာနှင့် ၎င်း၏အပေါ်ရှိ စေတီ၊ သိမ်၊ ကျောင်း စသော ဗုဒ္ဓသာသနိက အဆောက်အအုံများသည် လက်ပံတောင်း တောင် ကြေးနီသတ္တုတွင်း စီမံကိန်းတွင် ဟင်းလင်းပွင့် ကျင်းကြီး (Open Pit) ဖြစ်ပေါ်လာမည့် နေရာ၏ အလယ်ဗဟို အရပ်၌ တည်ရှိနေပြီး သတ္တုသိုက် တည်ရှိရာ အဓိက နေရာဖြစ်ကြောင်း၊ အဆိုပါ သာသနိက အဆောက်အအုံများကို ကွင်းရှောင်ပြီး ကြေးနီသတ္တု တူးဖော် ထုတ်လုပ်မည် ဆိုလျှင်လည်း ယင်းအဆောက်အအုံများ၏ ကြံ့ခိုင် တည်မြဲမှုကို ဧကန်မုချ ထိခိုက်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း လေ့လာသိရှိရသည်။ သို့ပါ၍ အဆိုပါ လက်ပံတောင်း တောင်ကြား တောရစင်္ကြန်ကျောင်း မြေနေရာနှင့် ၎င်းအပေါ်ရှိ ဗုဒ္ဓသာသနိက အဆောက်အအုံများကို လုံးဝ ထိခိုက် ပျက်စီးစေမှုမရှိဘဲ လက်ရှိ အနေအထားများအတိုင်း အခြား သင့်လျော်မည့် နေရာတစ်ခုခုသို့ ပြောင်းရွှေ့ပေးသင့်ကြောင်း၊ ဤကိစ္စကို ကြေးနီ တူးဖော်မည့် ကုမ္ပဏီသည် ဒေသခံပြည်သူလူထုများ၊ သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင် အဖွဲ့အစည်း အဆင့်ဆင့်တို့နှင့် ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေး ဆောင်ရွက် သင့်ကြောင်း သုံးသပ်အကြံပြုအပ်သည်။ (ဃ)မျက်မှောက်ကာလတွင် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နေသော လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီ သတ္တုတွင်း စီမံကိန်း၏ အထောက် အထားများ၊ ရည်ညွှန်း အကိုးအကားများကို အသေးစိတ် လေ့လာ စိစစ်ချက်အရ ယနေ့တိုင်အောင် နိုင်ငံတကာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များ၊ စံချိန် စံညွှန်းများနှင့် အဆင့်အတန်း ဘောင်ဝင်သော ပတ်ဝန်းကျင် စီမံခန့်ခွဲမှု စနစ်၊ လုပ်ငန်းခွင်စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ်၊ လူမှုဝန်းကျင် လေ့လာခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှု စနစ်များ ရေးဆွဲကျင့်သုံး လိုက်နာဆောင်ရွက်မှု မရှိသေးကြောင်း သုံးသပ်ရသည်။
(င)အဆိုပါ စီမံခန့်ခွဲမှုများ ခိုင်ခံ့စွာ တည်ဆောက်ကျင့်သုံးနိုင်ခြင်း မရှိသေးမီ ကာလအတွင်းတွင် လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီသတ္တုတွင်း စီမံကိန်း လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နေသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ သို့ပါ၍ မြန်မာ-ဝမ်ပေါင် ကုမ္ပဏီမှ တာဝန်ပေးထားသဖြင့် ဩစတြေးလျ (Australia) နိုင်ငံ၊ Knight Piesold Pty. Limited က ပြုစုနေသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လက်မှတ် ၃ စောင်ဖြစ်သည့် ISO 14001:2004 (သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းမှု စီမံခန့်ခွဲခြင်းဆိုင်ရာ လက်မှတ်) ISO9001-2008 (ထုတ်လုပ်မှု စီမံခန့်ခွဲခြင်းဆိုင်ရာ လက်မှတ်) OHSAS 18001:2007 (လုပ်ငန်းခွင် ဘေးကင်း လုံခြုံမှုနှင့် ကျန်းမာရေး စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာ လက်မှတ်) တို့ကို အမြန်ဆုံး ပြုစုပြီး အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်သင့်ကြောင်း သုံးသပ် အကြံပြု အပ်သည်။
ကြေးနီစီမံကိန်း ဆောင်ရွက်ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်၊ ပြည်သူလူထုနှင့် အနာဂတ် မျိုးဆက် များအတွက် အကျိုးရှိ/ မရှိ
၈၄။ လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင်အကြီးဆုံးသော ကြေးနီ စီမံကိန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကြေးနီစီမံကိန်းကို လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံတော်၊ ပြည်သူလူထုနှင့် အနာဂတ်မျိုးဆက်တို့ အကျိုးရှိ/ မရှိ စိစစ်သုံးသပ်ရန် လိုသည်။ ကော်မရှင်အဖွဲ့ စီးပွားရေးပညာရှင်က ယခုလုပ်ငန်းသည် စီးပွားရေးရှုထောင့်မှ အကျိုးရှိ စွာလုပ်ဆောင်သင့်သည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်ဟု သုံးသပ်တင်ပြခဲ့သည်။ ကြေးနီစီမံကိန်းကို လက်ရှိစာချုပ်အတိုင်း ဆောင်ရွက်မည်ဆိုပါက အောက်ပါအတိုင်း နိုင်ငံတော်၊ ပြည်သူလူထုနှင့် အနာဂတ်မျိုးဆက်တို့ အကျိုးကျေးဇူးခံစားကြရမည် ဖြစ်သည်-
(က)နိုင်ငံတော်အတွက်အကျိုးကျေးဇူး။ ဤကြေးနီစီမံကိန်းမှာ နိုင်ငံတော်သည် ခိုင်ကြေး (Royalty) 4%၊ ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် (Commercial Tax) ၈% နှင့် ဝင်ငွေခွန် (Income Tax)  ၁၅% တို့ ရရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းအခွန် များနှင့် စီမံကိန်းတူးဖော်မှုနှင့် ထုတ်လုပ်မှု ကုန်ကျစရိတ်ကို နုတ်ပယ်၍ နောက်ဆုံးဝင်ငွေအား ခွဲဝေရာ မြန်မာ့ စီးပွားရေးဦးပိုင်လီမိတက်မှ ၅၁% ကို လည်းကောင်း၊ ဝမ်ပေါင်ကုမ္ပဏီမှ ၄၉% ကိုလည်းကောင်း အသီးသီး ရရှိကြမည်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်မှရရှိမည့် အကျိုးကို အောက်ပါအတိုင်း တွက်ချက်နိုင်သည်--
စုစုပေါင်းဝင်ငွေ (သို့) ကြေးနီရောင်းရငွေ(Total Revenue)=၁ဝဝ%
ထုတ်လုပ်မှုကုန်ကျစရိတ် (Total Cost)	=	၅၆%
ခိုင်ကြေး (Royalty) ၄% + ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းခွန် (Commercial Tax) ၈%=၁၂%
အခွန်မဆောင်မီအမြတ်ဝင်ငွေ (Income Before Tax)=၃၂%
စုစုပေါင်းဝင်ငွေ၁ဝဝအပေါ်နိုင်ငံတော်အစိုးရက ရရှိမည့် ခိုင်ကြေး (Royalty)=၄%
စုစုပေါင်းဝင်ငွေ ၁ဝဝအပေါ် နိုင်ငံတော်အစိုးရက ရရှိမည့် ကုန်သွယ်ခွန် (Commercial Tax)=၈%
အခွန်မဆောင်မီဝင်ငွေ ၃၂ အပေါ်နိုင်ငံတော်အစိုးရက ရရှိမည့် ဝင်ငွေခွန်(Income Tax) ၁၅%=၄.၈%
နိုင်ငံတော်အစိုးရကရရှိမည့်အခွန်ဝင်ငွေစုစုပေါင်း=၁၆.၈%
အခွန်မဆောင်မီဝင်ငွေ၃၂- ဝင်ငွေခွန် ၄.၈ =၂၇.၂၏
မြန်မာ့ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်၏ ဝင်ငွေ၅၁%=၁၃.၈၇၂%
(၁)အထက်ပါတွက်ချက်မှုတွင် နိုင်ငံတော်က ရရှိမည့်အကျိုးအမြတ်ကို ၁၆.၈% ဟု တွက်ချက် ဖော်ပြထားခဲ့သည်။ မြန်မာ့စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်နှင့် ဝမ်ပေါင်ကုမ္ပဏီတို့ ၂ဝ၁ဝခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် ချုပ်ဆိုထားသော စာချုပ်အပေါ် မူတည်ပြီး ၁၆.၈%ဟု တွက်ချက် ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။
(၂)သို့ရာတွင် လက်ရှိတည်ဆဲဥပဒေအရ ကုမ္ပဏီကကုန်သွယ် လုပ်ငန်းခွန်၈% ပေးသွင်းရန် မလိုအပ်တော့ပါ။ သို့ဖြစ်ရာ နိုင်ငံတော် ခံစားရမည့် အကျိုးကျေးဇူးထဲမှ ၈% လျော့နည်း သွားမည် ဖြစ်သည်။ ခံစားရမည့်အကျိုးကျေးဇူးသည် ခိုင်ကြေး ၄% နှင့် ဝင်ငွေခွန်ပေါ်မှ ကောက်ခံသည့် အခွန်သာဖြစ်သည်။ တစ်နည်းဆိုသော် ဤကြီးမားသော လုပ်ငန်းကြီးမှ နိုင်ငံတော် အတွက် အကျိုးကျေးဇူးရှိသည် မှန်သော်လည်း ရရှိသည့် အကျိုးကျေးဇူးမှာ နည်းပါးပါသည်။ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး ကော်မရှင်သည် မြန်မာ့ စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်မှ တာဝန်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် တွေ့ရှိသည့် အချိန်တွင် ဤအချက်ကို တွေ့ရှိ သုံးသပ်ပြီးအလေးထား ပြောကြားခဲ့သည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း နိုင်ငံတော်၏ အကျိုးကျေးဇူးကို တွက်ချက်ရာတွင် အစိုးရဘဏ္ဍာသို့ ရရှိသည့်ဝင်ငွေအပြင် နိုင်ငံအတွင်းရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတို့၏ ဝင်ငွေကိုလည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်းတည်ထောင် ဆောင်ရွက် ခြင်းကြောင့် ရရှိလာမည့် နည်းပညာ ကူးပြောင်းမှု (transfer of technology) ကိုလည်းကောင်း၊ ပြည်သူလူထုအတွက် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းရရှိမှုကို လည်းကောင်း ထည့်သွင်း တွက်ချက်ရန် လိုအပ်သည်။ ကော်မရှင် စီးပွားရေးပညာရှင်၏ အကျိုးရှိမှု တွက်ချက်ခြင်း  (Benefit Calculation) အရ ယခုလုပ်ငန်းတွင် နိုင်ငံတော်နှင့် မြန်မာ့စီးပွားရေး ဦးပိုင် လီမိတက်တို့ ရရှိသည့် အကျိုးစီးပွားသည် ဝမ်ပေါင် ကုမ္ပဏီ ရရှိသည့်အကျိုးစီးပွားထက် ပိုမိုပါသည်။
(ခ)ပြည်သူလူထုအတွက် အကျိုးကျေးဇူး။ ကြီးမားသည့် စီးပွားရေးစီမံကိန်း တစ်ခုတည်ထောင်ခဲ့ ပါလျှင် ဒေသခံလူထုအတွက် အလုပ်အကိုင် အခွင့် အလမ်းများရရှိနိုင်သည်။ ထိုစီးပွားရေးလုပ်ငန်း အပေါ်မူတည်ပြီး စီးပွားရေး လုပ်ငန်းငယ်များ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်ဟူ၍ သမားရိုးကျ ခံယူမှုရှိသည်။ ယခုလက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်းနှင့် ပတ်သက်၍မူ မြန်မာ ဝန်ထမ်း ၆၆ဝ ဦးကို ခန့်ထားပြီး ဖြစ်ကြောင်း၊ အသစ်ခန့်ထားမည့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ရနှင့် အခြားဘွဲ့ရ ၁၂၈ ဦးအား လုပ်ငန်းခွင် သင်တန်းပို့ချပေးလျက်ရှိကြောင်း ဝမ်ပေါင်ကုမ္ပဏီမှ သိရှိရသည်။ ဤလုပ်ငန်းထက် လုပ်ငန်းပမာဏများစွာ သေးငယ်သည့် စံပယ်တောင်နှင့် ကြေးစင်တောင်သတ္တုတွင်း၏ လုပ်ငန်းအင်အားကို ကြည့်ပါလျှင်နိုင်ငံခြား ပညာရှင် ၆ ဦး သာရှိပြီး မြန်မာဝန်ထမ်းဦးရေမှာ ၁၄၃၉ ဦး ဖြစ်ရာ လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်းတွင် နိုင်ငံခြားသား ဦးရေများပြားပြီး ဒေသခံတို့အတွက် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်း နည်းပါးသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ အထူးသဖြင့် ဒေသခံပြည်သူ တို့သည် လယ်ယာ လုပ်ကိုင်သူများဖြစ်ပြီး လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်း အတွက် ယခင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသော လယ်ယာမြေများကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ကြရာ မိရိုးဖလာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သော လယ်ယာ လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ထို့အပြင် ဤကြေးနီစီမံကိန်းအတွက် တစ်ဆင့် ငှားရမ်းသည့် သယ်ယူပို့ဆောင်မှု လုပ်ငန်း (Sub-Contract) ကိုလည်း ကုမ္ပဏီကြီး တစ်ခုကို ချထားပေးခဲ့ရာ ဆင့်ပွားစီးပွားရေး လုပ်ငန်းမှလည်း ဒေသခံတို့အတွက် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း မရရှိသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။ ဒေသခံလူထုအနေနှင့် လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီ စီမံကိန်းအပေါ် နှစ်လိုမှုမရှိခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများတွင် အသိမ်းခံရသော လယ်ယာမြေများအတွက် တန်ရာတန်ကြေးမရ ဟူသောခံယူချက်အပြင် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ မရရှိခြင်းသည်လည်း အကြောင်းအရင်း တစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့စီးပွားရေး ဦးပိုင်လီမိတက်နှင့် ဝမ်ပေါင် ကုမ္ပဏီတို့ အနေဖြင့် ရေဘေးသင့် ဒေသခံများအတွက် အလှူငွေ ပေးအပ်ခြင်း၊ ယမားချောင်း တာပေါင် ပြုပြင်ဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ရွာသာ-ရွေပန်းခိုင်လမ်း ဆောက်လုပ်ပေးခြင်း၊ သာယာကုန်းရွာတံတားနှင့် မိုးကြိုးပြင်ရွာ ဆည်ပြုပြင်ရန် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခြင်း၊ ဖောင်းကားရွာ ဆည် ပြုပြင် ပေးခြင်းအပြင် ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေးတို့တွင် အကူအညီ ပေးခြင်းတို့ပြုလုပ် ပေးမှုရှိသည်ကို တွေ့ရှိရရာ ကျေးရွာ လူထုအနေနှင့် အကျိုးခံစားမှု အထိုက်အလျောက်ရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ဒေသခံ လူထုမျှော်လင့်သည့် ရေရှည်လူမှု စီးပွားဆိုင်ရာ အကူအညီတို့ကိုမူ ထိရောက်စွာ ပေးအပ်ထားခြင်း မရှိဟု သုံးသပ်ရသည်။ ဝမ်ပေါင် ကုမ္ပဏီမှ တာဝန်ရှိပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် တွေ့ဆုံရာတွင် ၎င်းတို့က ယခုကာလသည် သတ္တုလုပ်ငန်း စီမံကိန်းထူထောင်ဆဲကာလာသာ ဖြစ်ပြီး စီမံကိန်း အရှိန်အဟုန် ရရှိလာသည်နှင့်အမျှ ဒေသခံလူထုအတွက် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း ပိုမိုရရှိရန်ရှိကြောင်း ကော်မရှင်သို့ တင်ပြခဲ့သည်။ ကော်မရှင် အနေဖြင့် ဒေသခံလူထုအတွက် အကျိုးကျေးဇူးပိုမို ရရှိရန် လိုအပ်သည်ဟု လည်းကောင်း၊ ကုမ္ပဏီတွင် ခန့်ထားပေးနိုင်သည့် အလုပ်အကိုင် အပြင် အသေးစားနှင့် အလတ်စား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ (Small and Medium Enterprise) တည်ထောင်ပေးမှသာလျှင် ဒေသခံ ပြည်သူလူထု၏ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းကို ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်မည် ဟုလည်းကောင်း သုံးသပ် ပါသည်။
(ဂ)အနာဂတ်မျိုးဆက်များအတွက် အကျိုးကျေးဇူး။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အနေဖြင့် သယံဇာတများကို ထုတ်ယူသုံးစွဲရာတွင် ပစ္စုပ္ပန်လူသားအတွက် သာမက အနာဂတ်မျိုးဆက်များ၏ အကျိုးကျေးဇူးကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားရန် လိုအပ်သည်။ သို့ကြောင့်လည်း နိုင်ငံတကာအနေဖြင့် စီးပွားရေး တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးစေရန်  ဆောင်ရွက်ရာတွင်  စဉ်ဆက်မပြတ်တိုးတက် ဖွွံ့ဖြိုးမှု (Sustainable Development) မူများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ခံယူထားသည်။ ထိုမူများအရ ဆောင်ရွက်ရာတွင် သယံဇာတ ပစ္စည်းများကို ပစ္စုပ္ပန်လူသားတို့ အကျိုးငှာ ထုတ်ယူ သုံးစွဲနိုင်သည်။ ထိုသို့ထုတ်ယူ သုံးစွဲသည့်အခါ အနာဂတ် မျိုးဆက်များ အတွက်ပါ ဆက်လက် အကျိုးကျေးဇူး ရှိစေရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ရန် လိုသည်။ တစ်နည်းဆိုသော် သယံဇာတ ထုတ်ယူ သုံးစွဲရာတွင် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်အား ထိခိုက်မှု အနည်းဆုံး ဖြစ်စေမည့် ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး၊ စီမံခန့်ခွဲရေးအစီအစဉ်များကို ချမှတ်ရန် လိုအပ်သည်။ လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်းသည် စတင် တည်ထောင်သည့် အဆင့်သာ ရှိပါသေးသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအဆင့်မတိုင်မီ ဆောင်ရွက်ရမည့် ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် လူမှုဘဝ အကဲဖြတ်မှု (Environmental and social Impact Assessment-ESIA) ကို စနစ်တကျ လုပ်ဆောင်ထားမှု မရှိဘဲ၁၉၉၇ခုနှစ်၊ အိုင်ဗင်ဟိုကုမ္ပဏီ လက်ထက်တွင် ပြုလုပ်ထားသော အကြိုဖြစ်နိုင်စွမ်း လေ့လာမှု အစီရင်ခံစာ ပေါ်တွင်သာ အခြေခံ ဆောင်ရွက်နေခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ လက်ရှိ ဆောင်ရွက်နေသော လက်ပံတောင်းတောင် စီမံကိန်းတွင် လုံလောက်သော ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းမှု အစီအစဉ်များ မရှိဟု သုံးသပ်ပါသည်။ ထို့အပြင် လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီ သတ္တုတွင်းစီမံကိန်းကို အကောင်အထည် ဖော်ခြင်းအားဖြင့် အနာဂတ် မျိုးဆက်များအတွက် ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုများ သိသာထင်ရှားစွာ ပေါ်ပေါက် သင့်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် လိုအပ်သော စီမံကိန်းများ အကောင် အထည်ဖော်ရန် အရေးကြီးသည်ဟု သုံးသပ်ပါသည်။
ခြုံငုံသုံးသပ်ချက်နှင့် အကြံပြုချက်များ
၈၅။ လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီစီမံကိန်းနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိက စဉ်းစားရမည့် အချက်မှာ ဤကြေးနီစီမံကိန်းသည် နိုင်ငံတော်၊ ပြည်သူလူထုနှင့် အနာဂတ်မျိုးဆက်များ အတွက် အကျိုးရှိစွာဖြင့် လုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်းရှိ/မရှိ၊ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် သင့်/ မသင့် ဆိုသည့် အချက် ဖြစ်သည်။ ကော်မရှင်၏ စီးပွားရေးပညာရှင် သုံးသပ်ချက်အရ ဤကြေးနီစီမံကိန်းသည် စီးပွားရေးရှုထောင့်မှ အကျိုးရှိစွာ လုပ်ကိုင်နိုင်သည်ကို ပြတ်သားစွာ သုံးသပ်တင်ပြထားသည်။ စီးပွားရေးအရ တွက်ခြေကိုက်မှု ရှိသော်လည်း အနာဂတ် မျိုးဆက်များအတွက် အကျိုးကျေးဇူးရှိစေရန် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးမှုများကို ကျင့်သုံးရန် လိုအပ်သည်။ စီးပွားရေး ပညာရှင်တင်ပြသကဲ့သို့ ကြေးနီစီမံကိန်းနှင့် ပတ်သက်၍ အောက်ပါ နည်းလမ်းသုံးသွယ်ကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။ ထိုသို့ ရွေးချယ်ရန် အတွက် စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ရာတွင် စီးပွားရေးအတွက် အကျိုးရှိမှု၊ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးတို့ကို အားလုံးခြုံငုံပြီး (Holistically) စဉ်းစားရန်  လိုအပ်ပါကြောင်း အကြံပြုအပ်သည်-
(က)လက်ရှိအတိုင်းပင် ကြေးနီစီမံကိန်းအား ဆက်လက်လုပ်ကိုင်စေမည့် နည်းလမ်း။ ကြေးနီတောင်စီမံကိန်း ဆောင်ရွက်ရာတွင် ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပတ်သက်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှုစီးပွားရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု အကဲဖြတ် ဆန်းစစ်ချက်များ စနစ်တကျပြုလုပ် ထားခြင်း မရှိပါ။ ယခုအတိုင်း ဆက်လက်ဆောင်ရွက်စေပါက ကြေးနီ စီမံကိန်း အရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဆောင်ရွက် လာသည့် အချိန်တွင် ပတ်ဝန်းကျင် ထိခိုက်မှုများပေါ်ပေါက်လာမည် ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူတို့အတွက် လုံလောက်သော လူမှု စီးပွားရေးဘဝ တိုးမြင့်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်မှု တွင်လည်းကောင်း၊ လယ်ယာမြေဆုံးရှုံးသဖြင့် အလုပ်အကိုင်မဲ့ ဖြစ်နေသူများအား အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း ထိရောက်စွာ ဖော်ဆောင်ပေးနိုင်ခြင်း မရှိသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိရသည်။ ဤကြေးနီစီမံကိန်းမှ နိုင်ငံတော်အတွက် အကျိုးကျေးဇူး အချို့ရရှိ သော်လည်း ဤမျှကြီးမားသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှ နိုင်ငံတော် အတွက် ယခု ထက်ပိုမို၍  အကျိုးကျေးဇူး ရရှိသင့်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဤနည်းလမ်း ကို ရွေးချယ်၍ မသင့်ပါဟုယူဆပါသည်။
(ခ)ကြေးနီစီမံကိန်းအား ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခွင့် မပြုဘဲရပ်ဆိုင်း စေမည့် နည်းလမ်း။ ကြေးနီစီမံကိန်းသည် တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရ၏ နိုင်ငံပိုင် ကုမ္ပဏီနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုပြီး ဆောင်ရွက်သည့် စီမံကိန်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ နိုင်ငံဘက်မှ ကုမ္ပဏီသည်လည်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ရှယ်ယာ ၄ဝ % ပါဝင်သည့် ကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင် နှင့် အစိုးရအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် အခိုင်အမာဆောင်ရွက်ထားသည့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ ထိုစီးပွားရေးလုပ်ငန်းကို ဖျက်သိမ်းမည်ဆိုပါက မြန်မာနိုင်ငံသည် ခွင့်ပြုထားသော သဘောတူစာချုပ်ကို လေးစားလိုက်နာခြင်း မရှိဟု ယူဆချက်များ ပေါ်ပေါက်နိုင်သည်။ ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံခြား အရင်းအနှီး ဖိတ်ခေါ်ပြီး နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ဆောင်ရွက်ရန် စီစဉ်လျက်ရှိရာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလိုသူ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများ အနေဖြင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံလိုစိတ် လျော့နည်းသွား နိုင်သည်။ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် လည်း နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေးတွင် ပြေလည်မှုမရှိသည့် အခြေအနေများ ပေါ်ပေါက်လာ နိုင်သည်။ ထိုအချက်အလက်များကို ခြုံငုံကြည့်မည်ဆိုပါက ကြေးနီ လုပ်ငန်းအား တစ်ဖက်သတ် ရပ်စဲမှုပြုရန် မသင့်ဟုယူဆပါသည်။ ထို့အပြင် လက်ပံတောင်းတောင် ကြေးနီ သတ္တုတွင်း စီမံကိန်းအား ရပ်ဆိုင်းခြင်းအားဖြင့် ဒေသခံပြည်သူများ အတွက် အကျိုးကျေးဇူး ဖြစ်ထွန်းမည့် အလားအလာများ ရပ်တန့်သွားရုံ သာမက ပတ်ဝန်းကျင် ပြန်လည် ပြုပြင်ရေးအတွက်လည်း  အခက်အခဲ များစွာ ရှိလာနိုင်မည်ဟုယူဆပါသည်။
(ဂ)ကြေးနီစီမံကိန်းနှင့် ပတ်သက်၍ လေ့လာတွေ့ရှိသော အားနည်းချက်များကို ပြုပြင်စေကာ နိုင်ငံတော်၏အကျိုးစီးပွား၊ ဒေသခံလူထု၏ အကျိုးစီးပွား၊ အနာဂတ်မျိုးဆက်အတွက် အကျိုးစီးပွားတို့ကို ပြည့်ဝစွာ ရရှိစေရန် အစီအမံများချမှတ်ပြီး စီမံကိန်းကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်စေမည့် နည်းလမ်း။ ကော်မရှင်အနေဖြင့် ဤနည်းလမ်းသည်သာ အသင့်လျော်ဆုံးဟု အကြံပြု ပါသည်။ အဆိုပါနည်းလမ်းကို အကောင်အထည်ဖော်မည် ဆိုပါက အောက်ပါ တို့ကို လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်ပါမည်
(၁)ကြေးနီစီမံကိန်း အကောင်အထည် ဖော်ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်တွင် စီးပွားရေးအရ ရရှိသည့် အကျိုးအမြတ်ကို ယခုထက် ပိုမိုပြည့်ဝစွာ ရရှိစေရန် မြန်မာ့စီးပွားရေး ဦးပိုင် လီမိတက်နှင့် ဝမ်ပေါင်ကုမ္ပဏီတို့ တည်ဆဲဥပဒေ များနှင့်အညီ သတ္တုတွင်းဝန်ကြီးဌာနနှင့် ညှိနှိုင်း ဆောင်ရွက်ရန်၊
(၂)ကြေးနီစီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရာတွင် စဉ်ဆက် မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးမှုများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်စေခြင်း၊ ထိုသို့ ဆောင်ရွက်ရာတွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှုစီးပွားဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု အကဲဖြတ် ဆန်းစစ်ခြင်း အစီရင်ခံစာ (Environmental and social Impact Assessment-ESIA)၊ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုစီမံချက် (Environmental Management Plan-EMP) လုပ်ငန်းခွင် ကျန်းမာရေးနှင့် ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုစနစ် (Occupational Health and Safety Assessment System-OHSAS) တို့ကို စနစ်တကျ ရေးဆွဲပြီး အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်စေရန်၊
(၃)ကြေးနီ စီမံကိန်းတွင် မြေသိမ်းဆည်း ခံထားရသော ဒေသခံ လူထု အတွက် ပေးအပ်သော မြေလျော်ကြေးတို့သည် ကာလ တန်ဖိုး ထက်များစွာ လျော့နည်းနေရာ ကာလတန်ဖိုးအတိုင်း ပြင်ဆင်၍ ထပ်မံ တိုးပေးရန်၊
(၄)သိမ်းဆည်းထားသော မြေပမာဏသည် လိုအပ်သည်ထက် ပိုမိုသိမ်းဆည်း ခြင်း ရှိ/ မရှိ စိစစ်ပြီး လိုအပ်သည့် ပမာဏကိုသာ သိမ်းဆည်းပြီး ကျန်မြေတို့ကို ကျေးရွာလူထုသို့ ပြန်လည်ခွဲဝေပေး ရန် အတွက် စဉ်းစားပေးရန်၊ အချို့နေရာများကို စိုက်ပျိုးမြေအဖြစ် ပြန်လည် သုံးစွဲနိုင်ရေးအတွက် စဉ်းစားလုပ်ဆောင်ပေးရန်၊
(၅)လယ်ယာဆုံးရှုံးသူ ဒေသခံလူထုအတွက် လူမှုရေး၊ ကျန်းမာရေး လိုအပ်ချက်တို့ကို ဝမ်ပေါင်ကုမ္ပဏီ အနေဖြင့် ထိရောက်စွာ ပံ့ပိုး ဆောင်ရွက်ပေးရန်၊ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ ပေါ် ပေါက်စေရန် ကုမ္ပဏီတွင် အလုပ်ခန့်ထားပေးသည့် အပြင် အသေးစားနှင် အလတ်စား လုပ်ငန်းများ (SME) ထူထောင်ပေးရန်၊
၈၆။ ဤအစီအမံများ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် မြန်မာ့စီးပွားရေးဦးပိုင် လီမိတက်နှင့် ဝမ်ပေါင်ကုမ္ပဏီတို့ ချုပ်ဆိုထားသော စာချုပ်အား ပြန်လည်ပြင်ဆင် ချုပ်ဆိုစေပြီး ကြေးနီစီမံကိန်းကို ဆက်လက်အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်စေသင့် ပါကြောင်း တင်ပြအစီရင်ခံအပ် ပါသည်။
မြေယာသိမ်းဆည်းမှုများအပေါ် ဒေသခံပြည်သူများအတွက် ဖြည့်ဆည်း ဆောင်ရွက်ပေးမှုများနှင့် ဥပဒေစိုးမိုးရေးဆိုင်ရာ အကြံပြုချက်များ၊