cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပင်းယမြို့
တည်နေရာ
ပင်းယမြို့ကို စတင်တည်ထောင်သူမှာ တစ်စီးရှင်သီဟသူ ဖြစ်ပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၆၇၄-ခုနှစ်၊ အေဒီ-၁၃၁၃ တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပုဂံပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာသော မြို့ ဖြစ်သည်။ ပင်းယကို မတည်မှီက အင်းဝနေရာတွင် မြို့တည်ရန် ၃ကြိမ်တိုင်တိုင် ကြိုးပမ်းသော်လည်း မအောင်မြင်သဖြင့် ပင်းယနေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့တည်ခြင်းဖြစ်သည်။
အမည်နှင့်ဆင်းသက်လာပုံ
ရှမ်းမင်းအဆက်အနွယ်ဖြစ်သော သီဟသူသည် ပင်းယမြို့တည်ရန် နေရာရှင်းလင်းသတ်မှတ်စဉ်က မြေကြီးထဲမှ ရွှေပန်းခိုင်ရသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ပန်းရဟု ခေါ်ခဲ့ရာမှ ပင်းယ ဟုပြောင်းလဲလာရခြင်းဖြစ်သည် ဟုဆိုကြသည်။ သို့သော် မြို့တည်စဉ်က သတ်မှတ်ခဲ့သော် အမည်မှာ ဝိဇယပူရ ဖြစ်သည်။
မြို့နန်းတည်ပြီးလျှင် နန်းဖွင့်အပ်သော အစီအရင်ကို မသိကုန်သောကြောင့် ပုဂံမှ မိဖုရား ဖွားစောကို ရွှေဖောင်တော်နှင့် ပင့်ရသည်။ ဖွားစောအစီအရင်ဖြင့် သီဟသူသည် နန်းဖွင့်မင်္ဂလာ၊ ထီးဆောင်းမင်္ဂလာ၊ ဘိသိက်မင်္ဂလာ၊ အခါတို့နှင့် တပြိုင်နက် သီရိတြိဘဝနာဓိတျာပဝရ သီဟသူရ ဓမ္မရာဇာ အမည်ကို ခံတော်မူ၍ ဘိသိက်မြှောက်၏။ ထို့နောက် ဖွားစောက သီဟသူကို `ဘုန်းတန်ခိုးကြီးပေစွ´ ဟု ချီးမွမ်းပြီးသော် အနော်ရထာလက်ထက်ကပင် ရှိသော ရွှေသောက်ရေတင်နှင့် ရွှေဓားကြိုးကို ပေးခဲ့သည်။ သီဟသူမင်းကြီးကလည်း ဖွားစောကို အခမ်းအနားအစုံ ပေးတော်မူသည်။
မြို့သက်
စတင်တည်ထောင်သူ တစ်စီးရှင်သီဟသူမှ နောက်ဆုံး (၆)ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သည့် ဥဇနာပြောင်မင်းအထိမြို့၏သက်တမ်းမှာ ၅၂ နှစ်သာကြာသဖြင့် တိုတောင်းလှသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် (၇၂၆)ခုနှစ်တွင် ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းနှစ်မြို့လုံးကို မြောက်ဘက်တစ်လွှားမှ မောဝ်ရှမ်းအကြီးအကဲ သိုချီဘွားက လာရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် ပျက်စီးရခြင်းဖြစ်သည်။ ရှမ်းတို့ နရသူ အားဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားပြီးနောက် ဥဇနာပြောင် နန်းတက်သော်လည်း တစ်လကျော်အကြာတွင် စစ်ကိုင်းတွင် မင်းပြုနေသည့် သတိုးမင်းဖျားက လာရောက်တိုက်ခိုက်သည်။ ထိုနောက် အင်းဝမြို့ကို တည်ကာ မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ပြောင်းရွှေ့နန်းစံလေသည်။
ချစ်ဦးညို
ဆရာ ချစ်ဦးညိုကို အဖ သဘင်ပညာသည်ကြီး ဦးရွှေဒေါင်းညို၊ အမိ ဒေါ်စိန်ရင် တို့မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ မွေးဖွား ခဲ့သည်။ အမည်ရင်း ကျော်စွာ ဖြစ်ပြီး၊ မွေးချင်း (၇) ယောက် အနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ နန်းတော်ရှေ့၊ မတ္တရာတိုက် မူလတန်းကျောင်းတွင် ပညာ ဆည်းပူးခဲ့ပြီး ၁၉၅၆တွင် မန္တလေးမြို့ ဝက်စလီကျောင်းနှင့် ဘီဘီအိုအေကျောင်းများ၌ အလယ်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ မန္တလေးအထက(၁)မှ ဆယ်တန်း အောင်မြင်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်၌ ဥပစာ ဝိဇ္ဇာ (က) တန်း တက်ရောက်သည်။ ၁၉၆၃-၆၈တွင် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်၌ ဒဿနိကဗေဒ အဓိကဖြင့် တက်ရောက်ပြီး ၁၉၆၈တွင် ဂုဏ်ထူးသုံးဘာသာဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရခဲ့သည်။ မဟာဝိဇ္ဇာ ဆက်လက်တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၇ဝမှစ၍ လုပ်သားများကောလိပ်၊ စစ်တွေကောလိပ်၊ ဗဟိုသမဝါယမသင်တန်းကျောင်းတို့တွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ကာ ၁၉၇၅တွင် အမှုထမ်းဘဝကို စွန့်လွှတ်ပြီးနောက် ဇာတ်အဖွဲ့ ဇာတ်ညွှန်းနှင့် ဒါရိုက်တာ၊ ကျူရှင်ဆရာ အဖြစ် ကျင်လည်ခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် မိုးဝေစာပေ မဂ္ဂဇင်း အောက်တိုဘာလထုတ်တွင် ပထမဆုံး ပုံနှိပ်စာမူ ဖြစ်သော ရန်ကုန်မြို့ အလယ် ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေနယ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ မိုးဝေစာပေမဂ္ဂဇင်းနှင့် ရှုမဝရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါး၊ ဘာသာပြန်များ ရေးသားခဲ့သည်။ ပထမဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထုမှာ လင်္ကာဒီပချစ်သူ (၁၉၇၇) ဖြစ်ပြီး သူ၏ အထင်ရှားဆုံးဝတ္ထုလည်း ဖြစ်သည်။ သူ၏ အခြားထင်ရှားသော ဝတ္ထုများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထု လင်္ကာဒီပချစ်သူကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစ၍ ရန်ကုန်ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ် ဇာတ်သဘင်ပညာဌာန အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ချစ်ဦးညိုသည် စာပေရေးသားရင်း သဘင်မဂ္ဂဇင်း စာတည်းချုပ်(၁၉၈၃-၁၉၈၈)နှင့် ရွှေပြည်တန်ဂျာနယ် စာတည်းချုပ်(၁၉၉၉-၂ဝဝဝ) အဖြစ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇တွင် တက္ကသိုလ်ဘုန်းနိုင်၏ 'သူ့ကျွန်မခံပြီ' ဝတ္ထုကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရာ၌ ဇာတ်ညွှန်းနှင့် အနုပညာဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ဆရာချစ်ဦးညိုသည် စန္ဒာဦးယဉ်ကျေးမှုကဇာတ်အဖွဲ့ကိုဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ဆရာပါရဂူရဲ့ အမ္ဗပါလီ၊ စိတ္တရလေခါဇာတ်များကို ဇာတ်ညွှန်းရေး ဒါရိုက်တာလုပ်ကာ ကိုယ်တိုင်ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဆို၊က၊ရေး၊တီးပြိုင်ပွဲ၊ ဇာတ်သဘင်ပြိုင်ပွဲတွင် အကဲဖြတ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၈-၂ဝဝ၂ နှစ်များအတွင်းတွင် စင်ကာပူ၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ထိုင်း၊ မလေးရှားနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံများသို့ စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများအတွက် သွားရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ် ဧပြီလ၊ မေလ များတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ မြန်မာ ရာမာယဏ ဇာတ်အဖွဲ့ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် သွားရောက် ခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ် မေလတွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ် ပီကင်းပွဲတော်သို့ မြန်မာယဉ်ကျေးမှု ကဇာတ်အဖွဲ့ အကြံပေးပုဂ္ဂိုလ် အဖြစ် သွားရောက် ခဲ့သည်။ ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင် ယိုးဒယားနိုင်ငံ မဟာချူလာလောင်ကွန်တက္ကသိုလ်၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ဘန်ကောက်မြို့ ယင်းတက္ကသိုလ် စာပေ အနုပညာ ဌာနတွင် မြန်မာ ရာမာယဏ စာတမ်း တင်သွင်းခဲ့သည်။ ၂ဝဝ၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အမေရိကန်ကန်ပြည်ထောင်စု မြောက်အီလီနွိုက် တက္ကသိုလ်၌ ကျင်းပသည့် နိုင်ငံတကာ ရာမာယဏ ကွန်ဖရင့်သို့ တက်ရောက်ပြီး မြန်မာ ရာမာယဏ စာတမ်း (the role of yamaryana in myanmar society) တင်သွင်း ဖတ်ကြား ခဲ့သည်။ ၂ဝဝ၂ ခုနှစ် အမေရိကန်ကန်ပြည်ထောင်စု အိုဟိုင်းဝါတက္ကသိုလ်က ကျင်းပသော International Writing Program ကိုတက်ရောက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုတွင် ဆရာသည် ဓမ္မဒူတဆရာတော်ဦးဆေကိန္ဒ၏ မိန့်ကြားချက်အရ ၁၉၈၇ ခု ဩဂုတ်လထွက် သဘင်မဂ္ဂဇင်းတွင်ပါသော ရွာစားကြီးစိန်တင်ဟန်၏ ကိုယ်တွေ့ဆောင်းပါးကို ဘိတ်သိတ်ပြိုင်အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးရာတွင် Screen Play ကို ရေးသားပေးခဲ့ရုံသာမက စာရေးဆရာ လယ်တွင်းသားစောချစ်၊ ကိုခင်ဇော်၊ ဘိတ်သိတ်ဆရာ တက်လူတို့နဲ့အတူ ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သည်။ အင်မတန် လူကြိုက်များပြီး ယခုထက်တိုင် နာမည်ကြီးသေးသော ရုပ်ရှင် တစ်ကားလည်းဖြစ်သည်
ယခုတိုင် စာပေရေးသားခြင်း၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးသားခြင်း လုပ်ငန်းများအပြင် မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံးမှာ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)တွင် ပညာရေးအဖွဲ့ဝင်၊ ပြင်ပစာစစ်မှူးနှင့် ဇာတ်သဘင်ပညာဌာန အကြံပေးအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းခဲ့ဖူးပါသည်။
စာရေးသက် (၄၂)နှစ် အတွင်း ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံဝတ္ထု ၁၆ အုပ်၊ သမိုင်းနောက်ခံဝတ္ထု ၁၈ အုပ်၊ ဝတ္ထုတို ဝတ္ထုရှည်စုစည်းမှု ၈ အုပ်၊ စာပေအနုပညာအတွေးအခေါ်ဆောင်းပါး ၇ အုပ်၊ အက်ဆေးနှင့်သုတေသနစာတမ်း ၇ အုပ်၊ ခေတ်ပြိုင်အနုပညာလောကနောက်ခံ ၆ အုပ်၊ စုစုပေါင်း ၆၂ အုပ် ရေးသားထုတ်ဝေပြီး ဖြစ်သည်။
ဆရာချစ်ဦးညို ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သော စာအုပ်များ
၂၀၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ
ရည်ညွှန်းကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဂျိုဟန် ဝုဖဂန် ဖွန် ဂါတာ
ယိုးဟန် ဗောလ်ဖ်ဂန် ဖော်န် ဂါးတာ (Johann Wolfgang von Goethe) သည် ဂျာမန် စာရေးဆရာနှင့် ဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဂျာမန်စာဆိုတော်ကြီး ဂါတာသည် ၁၇၄၉ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဖရန့်ဖွတ်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ အမိဖက်မှ အဖိုးမှာ မြို့မျက် နှာဖုံးတရားသူကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က အဖိုးဖြစ်သူနှင့် မိခင်ဖြစ်သူတို့က များစွာအလိုလိုက်ခဲ့၍ ဖခင်ကိုယ်တိုင် သား ငယ်ကို အိမ်၌စာသင်ပေးလေသည်။ အသက် ၁၆ နှစ်ပြည့်မှ ဥပဒေပညာ ဆည်းပူးရန် လိုက်ပဆစ်မြို့သို့ ပို့လိုက်၏။ ဂါတာ သည် ငယ်စဉ်အခါက ရုပ်သေးရုပ်များနှင့် ဇာတ်ခင်းကျင်းပြသ ကစားလေ့ရှိရာ နောင်အခါတွင် ပြဇာတ်ရေးဆရာကြီးဖြစ်မည့် နိမိတ်ဟု ပြောဆိုကြ၏။
ဂါတာသည် လိုက်ပဆစ်မြို့၌ ကဗျာလင်္ကာများကို စပ်ဆို သေးသည်။ ထို့နောက် မကျန်းမာသဖြင့် ဖရန့်ဖို့မြို့သို့ပြန်လာပြီး လျှင် စထရက်ဇဗူးတက္ကသိုလ်၌ ဥပဒေပညာများကို ဆက်လက် ဆည်းပူးရာ ၁၇၇၁ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေဘွဲ့ထူးကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ သည်။ စထရက်ဇဗူးတက္ကသိုလ်တွင် ယိုဟန်းဟာဒါဆိုသူ စာဆို တစ်ဦးနှင့် မိတ်ဖြစ်ခဲ့၍ ဟာဒါကဂါတာအား ရှေးသီချင်းကြီး များကို စိတ်ဝင်စားအောင် ဆွဲဆောင်ခဲ့၏။ ထို့ပြင် ရှိတ်စပီး ယား၏ စာများကိုလည်းဖတ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က စပ်ဆိုသော ကဗျာများသည် ဂျာမနီပြည်၏ ခေတ်စမ်းကဗျာ ညွန့်များ ဖြစ်၏။ သူ၏ကဗျာများ စပ်ပုံစပ်နည်းကို သူကိုယ်တိုင် ထွင်ယူ၍၊ သူရေးပုံရေးနည်းကို 'ဂါတာ၏ စာဟန်'ဟုပင် ခေါ်တွင်ကြသည်။ ကဗျာများအပြင် ပြဇာတ်များ ကိုလည်း ရေးခဲ့၏။ ဓားပြဗိုလ်ကြီးကို ဇာတ်လိုက်အရာတင်၍ ရေးသောပြဇာတ်တစ်ခုကြောင့် နာမည်ကျော်ကြားလာလေသည်။ ထို့နောက် ဝတ္ထုများဆက်ရေးသားရာ မင်းချီးမြှောက်ခြင်း ခံရ သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့၏။
ကမ္ဘာတွင် ကျော်ကြားတည်တံ့စေသော ဂါတာ၏ လက်ရာ မှာ 'ဖော့'ခေါ် ပြဇာတ်ဖြစ်သည်။ ထိုပြဇာတ်ကို ၁၇၇၃ ခုနှစ် တွင် စတင်ရေးခဲ့ရာ ပထမပိုင်းကို ၁၈ဝ၆ ခုနှစ် ၃၃ နှစ်ကြာမှ ပြီးစီးလေသည်။ ဒုတိယပိုင်းကို ၁၈၃၁ ခုနှစ်မှပြီးသဖြင့် စုစုပေါင်း ၅၈ နှစ်မျှကြာအောင် ရေးခဲ့လေသည်။ ထိုပြဇာတ်ကို အကြိမ်ပေါင်း ၃ဝ၊ ၄ဝ ခန့်မျှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို ခဲ့သည်။
ဂါတာ ထင်ရှားကျော်စောလာသောအခါ အရပ်ရပ်မှ ပညာ လိုလားကြသော လူငယ်များသည် သူ့ထံသို့လာရောက် ဆည်း ကပ်ကြလေသည်။ ထိုလူငယ်များတွင် ဂါတာကဲ့သို့ပင် ဂျာမန် စာပေလောက၌ ကျော်စောထင်ရှားသော စာဆိုတော် ရှီးလား လည်း ပါဝင်၏။ ဂါတာသည် ရှီးလားကို အလွန်ချစ်ခင် လေးစား၏။ ရှီးလားနှင့် အသက်ထက်ဆုံး ခင်မင်ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေဖြစ်ခဲ့သည်မှာ ဂါတာအဖို့များစွာ အကျိုးရှိလေသည်။ ရှီးလားမှာ လုံ့လဝီရိယဇွဲသန်သူတစ်ယောက်ဖြစ်၍ ဂါတာကို အစဉ်အမြဲ နှိုးဆော်အားပေးလေ့ရှိသောကြောင့် 'ဖော့'ပြဇာတ် ပထမပိုင်းကို ပြီးစီးအောင် ရေးသားနိုင်လေသည်။ အခြားကဗျာ များကိုလည်း အများအပြား ရေးသားခဲ့၏။ ရှီးလားကွယ်လွန် သောအခါ ဂါတာမှာ စာမဖွဲ့နိုင်လောက်အောင် ပူဆွေးခဲ့လေ သည်။
ဂါတာသည် သူ၏ကဗျာများနှင့် ပြဇာတ်များတွင် လူ့ဘဝကို အသေးစိတ်ဝေဖန်၍ ထိရောက်စွာ ရေးသားခဲ့လေသည်။ သူ၏ အတွေးအခေါ်များမှာ လက်နှင့်ကိုင်၍ ပြနိုင်လောက်အောင် မယ်မယ်ရရရှိသော စိတ်ကူးစိတ်သန်းများဖြစ်၍ သာမန်လူများ ဉာဏ်မမီနိုင်အောင် ပြောင်မြောက်ပေသည်။ သို့ဖြစ်ရာ ဂါတာ သည် ကမ္ဘာ့စာပေတွင် ရှိတ်စပီးယားကဲ့သို့ ထင်ရှားသော စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဂါတာသည် စာပေကဗျာလင်္ကာ ဘက်၌သာထူးချွန်သည်မဟုတ်။ သဘာဝသိပ္ပံပညာရပ်များ၌လည်းကောင်း၊ တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်မှု၌လည်းကောင်း ပါရမီရင့်သန်ခဲ့သော စွယ်စုံပညာရှိကြီး ဖြစ်ပေသည်။ သူသည် လူတို့၏ သဘာဝကို အကြွင်းမဲ့ နားလည်သူ ဖြစ်၏။ ဂါတာသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးက လေးစားကြည်ညိုရသော စာဆိုတော်ပညာရှိကြီးဖြစ်သည်ကို အမျိုး ဘာသာမရွေး ဝန်ခံကြရသည်။ ဥရောပတိုက်နှင့် အမေရိက တိုက်ရှိ များစွာသောမြို့ကြီးပြကြီးများ၌ ဂါတာကိုဂုဏ်ပြု သောအားဖြင့် သူ၏ကျောက်ရုပ်ကို စိုက်ထူထားကြသည်။ သူမွေးဖွားရာနေရာဖြစ်သော ဖရန့်ဖွတ်မြို့ရှိ အိမ်နှင့်သူ နှစ်ပေါင်း များစွာ နေထိုင်သွားသော ဗိုင်းမားရှိ အိမ်တို့ကို နောင်လာ နောက်သားတို့ ကြည့်ရှုရန် အမှတ်တရထားရှိလေသည်။
နေဝန်းကုန်းရွာ၊ သခွပ်ကွင်း
နေဝန်းကုန်းရွာ၊ သခွပ်ကွင်း
တော်ပြာကန်
တော်ပြာကန်
မလေးကျောက်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
မလေးကျောက်ရွာ(Malaykyauk)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ မလေးကျောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၀၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေးပေါမူရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
လေးပေါမူရွာ (Laypawmu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေလဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေလဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈ ဦး၊ မ ၁၅၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပသျှူးဘာသာစကား
ပသျှူးဘာသာစကား (Bahasa Melayu, بهاس ملايو)(မလေးဘာသာစကား) သည် ပသျှူးလူမျိုး၊ မလေးကျွန်းဆွယ်နေသူ၊ ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ စင်္ကာပူနိုင်ငံ၊ နှင့် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ ‌တို့တွင်အသုံးပြုသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ပသျှူးဘာသာစကား မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၊ စင်္ကာပူနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံနှင့် အရှေ့တီမောနိုင်ငံ ရုံးသုံးဘာသာဖြစ်သည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံနှင့်အရှေ့တီမောနိုင်ငံ၌ ပသျှူးဘာသာကို ဘာဟာစား အင်ဒိုနီးရှား (Bahasa Indonesia) ခေါ်တွင်သည်။ မလေးရှားနိုင်ငံ၌ ဘာဟာစား မလေးရှား (Bahasa Malaysia) ခေါ်တွင်သည်။
ပီနောင်စွပ်ရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ပီနောင်စွပ်ရွာ (Pinaungsut)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ပီနောင်စွပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၇၆ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပိုလို ၁၀
အပိုလို ၁၀ သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ လူလိုက်ပါသော ၄ ခုမြောက် လပေါ်ဆင်းသက်ရေး အာကာသမက်ရှင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အပိုလို ၈ နောက်ပိုင်း လကမ္ဘာအား လှည့်ပတ်သည့် အပိုလိုစီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် လွှတ်တင်ခဲ့ပြီး လကမ္ဘာပေါ်သို့ခြေချရန် အစမ်းလေ့ကျင့်သည့် F အမျိုးအစားမက်ရှင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယာဉ်၏ Lunar Module သည် လမျက်နှာပြင်အပေါ်မှ ၁၅.၆ ကီလိုမီတာအကွာတွင် ပျံသန်းခဲ့သည်။ ယင်းသည် ၁၉၆၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဆင်းသက်သော အပိုလို ၁၁ ၏ လမျက်နှာပြင်ဆင်းသက်ရာတွင် အောင်မြင်စေခဲ့သည်။ ၂ဝဝ၂ ခုနှစ် ဂင်းနစ်စံချိန်အရ အပိုလို ၁ဝ သည် ကမ္ဘာ့လူလုပ်ယာဉ်များတွင် အမြင့်ဆုံးအမြန်နှုန်းစံချိန်အား ရရှိခဲ့သည်။
ရဲကုန်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ရဲကုန်းရွာ (Yekone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ခန္တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခန္တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၇ ဦး၊ မ ၂၂၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စံပြရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
စံပြရွာ (Sanpya)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ရွှေညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၈၂ ဦး၊ မ ၁၆၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးချင်ချောင်း(စဉ့်ငူ)ရွာ၊ ဇရပ်လှကြီး
ငါးချင်ချောင်း(စဉ့်ငူ)ရွာ၊ ဇရပ်လှကြီး
ငှက်ပိတုန်း
ငှက်ပိတုန်းများသည် ယင်းတို့၏ ညီအစ်မအုပ်စု သစ်ပင်ပျံလွှားငှက်တို့မှ လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်း ၂၄ နှစ်အကြာက ကွဲပြားဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်။ လက်ရှိရှင်သန်နေဆဲ ငှက်ပိတုန်းများ၏ ဘုံကျသော ဘိုးဘွားများမှာ လွန်ခဲ့သောနှစ်သန်းပေါင်း ၂၂ အကြာက တောင်အမေရိကတိုက်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ငှက်ပိတုန်းများသည် အတောင်ပံခတ်နှုန်း မြန်ဆန်ကြသည်။ အကြီးဆုံးမျိုးစိတ်သည် တစ်စက္ကန့်လျင် အတောင်ပံခတ်နှုန်း ၁၂ ချက်ရှိပြီး သေးငယ်သောမျိုးစိတ်များတွင် တစ်စက္ကန့်လျင် အချက် ၈၀ ခတ်နိုင်သည်။ လေတိုက်နေသောဥမှင်လှိုင်ခေါင်းထဲတွင် စမ်းသပ်ချက်အရ ငှက်ပိတုန်းများ၏ အမြင့်ဆုံး အမြန်နှုန်းသည် 15 m/s ကျော်သည်။ ကြင်ဖက်ရှာချိန်တွင် အချို့သော မျိုးစိတ်အဖိုများသည် အမြင့်ပေ ၁၀၀ (၃၀ မီတာ) မှ ငှက်အမဆီသို့ 23 m/s နှုန်းဖြင့် ဒိုင်ဗင်ထိုးဆင်းတတ်ကြသည်။
ပန်ခေါ့ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ပန်ခေါ့ရွာ (Panghkawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ နောင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဇီးကုန်းကလေးရွာ၊ သခွပ်ကွင်း
ဇီးကုန်းကလေးရွာ၊ သခွပ်ကွင်း
ညောင်ပင် (တက်မ)ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
3C 212
3C 212 သည် ကွေဆာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကြယ်စုတန်း Cancer တွင် တည်ရှိသည်။
အလယ်ဝင်းကုန်း
အလယ်ဝင်းကုန်း
စီးဂျူတူးရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
စီးဂျူတူးရွာ (Seejuetu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ပီနောင်စွပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၈၂ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိချောင်းဝင်းရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
မိချောင်းဝင်းရွာ(Michaungwin)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ မလေးကျောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၀၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိတစိန္တိဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၁၂။ ဟံစိဝဂ် -၁၁၄ - မိတစိန္တိဇာတ်။ ။ လုံ့လမရှိ ပျင်းရိသော မိတ်တွေတို့အား အသက်ဘေးမှ ကယ်ဆယ်ရသော မိတစိန္တီ ငါးအကြောင်း။
ရဟန်းကြီးနှစ်ပါး အပျင်းများ
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သက်ကြီး ရဟန်းနှစ်ပါးတို့သည် ဇနပုဒ်ရွာ တောကျောင်းတစ်ခုဝယ် ဝါဆိုကြကုန်၏။
ထိုရဟန်းကြီးတို့သည် ဝါကျွတ်သောအခါ မြတ်စွာဘုရားကို အဖူးအမြင်သွားမည်ဟု ကြံစည်ကာ ရိက္ခာကို စီရင်ကြကုန်၏။ ယနေ့သွားမည်၊ နက်ဖြန်သွားမည်ဟု ကြံစည်လျက် တစ်လလွန်လျှင် ရိက္ခာကုန်လေ၏။ ရှေးနည်းတူ နောက်၌လည်း နှစ်လလွန်ပြန်၏။ သုံးလလွန်သောအခါ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့သွား၍ အကျွမ်းဝင်ရာကျောင်း၌ တည်းခိုကာ မြတ်စွာဘုရားကို ဖူးမြင်ကြကုန်၏။
ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်၌ ထိုရဟန်းကြီးနှစ်ပါးတို့အကြောင်း စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူပြီးလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဤရဟန်းကြီးတို့သည် ယခုအခါ၌သာ ပျင်းရိသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ပျင်းရိဖူးပြီ၊ နေရာ၌ တပ်စွန်းဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အပျင်းကြီးဘိ ပိုက်ကွန်မိ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဗရာဏသီမြစ်နားဝယ် မိတစိန္တီမည်သော ငါး၊ ဗဟုစိန္တီ မည်သော ငါး၊ အပ္ပစိန္တီ မည်သောငါး ဤငါးသုံးကောင်တို့သည် တောအရပ်၌ လာကုန်၍ လူတိုနေရာတွင် ကျက်စားကာ နေကြကုန်၏။
ထိုငါးသုံးကောင်တို့တွင် မိတစိန္တီ ငါးသည် အဆွေငါးနှစ်ကောင်တို့အား “အဆွေတို့ ... လူတို့နေရာမည်သည်ကား ရွံရှာဖွယ်ရှိ၏။ ဘေးဘမ်းရှိ၏။ တံငါတို့သည် ကွန်၊ မြှုံး စသည်တို့ကိုချကာ ငါးတို့ကို ဖမ်းကြကုန်၏။ ငါတို့သည် တောအရပ်သို့ ပြန်ကြကုန်အံ့” ဟု ပြောလေ၏။ တခြားငါးနှစ်ကောင်တို့သည် ယနေ့သွားမည်၊ နက်ဖြန်သွားမည် ပြောဆိုကာ ပျင်းရိခြင်း အစာအာဟာရကို တပ်စွန်းခြင်းတို့ကြောင့် မသွားဖြစ်ဘဲ သုံးလလွန်ကုန်၏။
ထိုအခါ တံငါတို့သည် မြစ်၌ ကွန်ပစ်ကြကုန်၏။ ဗဟုစိန္တီငါးနှင့်၊ အပ္ပစိန္တီငါးတို့သည် အစာရှာကြလျက် ရှေ့မှ သွားလတ်သော် ပျင်းရိမိုက်မဲသည့်အတွက် ကွန်နံ့ကို မသိကြဘဲ ကွန်ဝမ်းသို့ ဝင်မိကြကုန်၏။
အကြံကောင်းချက် ပိုက်ကွန်ထွက်
မိတစိန္တီငါးသည် နောက်မှလိုက်သည်ရှိသော် ကွန်နံ့ရကာ အဆွေငါးနှစ်ကောင်တို့ ကွန်ဝမ်းသို့ ဝင်မိကြသည်ကိုသိ၍ ပျင်းရိမိုက်မဲသော ငါးနှစ်ကောင်တို့အား အသက်ကို ငါချမ်းသာပေးမည်ဟု ကြံစည်ကာ ကွန်အပြင် နံပါးဖြင့် ကွန်ဝမ်းတည်ရာ အရပ်သို့သွား၍ ကွန်ဝမ်းကို ခွဲထွက်သည့်အလား ရေကိုမွှေနှောက်၍ တစ်ဖန် ကွန်ရှေ့သို့သွားကာ ကွန်ဝမ်းကိုဖောက်၍ နောက်မှထွက်သည့်အလား နောက်သို့သွားလျက် ရေကိုမွှေနှောင်လေ၏။
တံငါတို့သည် ကွန်ဝမ်းကိုခွဲ၍ ငါးများ ထွက်ကုန်ပြီ ထင်မှတ်ကာ ကွန်ကိုကိုင်၍ ဖောက်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ ဗဟုစိန္တီငါးနှင့် အပ္ပစိန္တီငါးတို့သည် ကွန်မှလွတ်ကာ ရေသို့ကျလျက် မိတစိန္တီကိုမှီ၍ အသက်ဘေးမှ ချမ်းသာရကြကုန်၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်ကိုဆောင်တော်မူ၍ ဘုရားဖြစ်တော်မူသောအခါ ရဟန်းတို့အား -
“ရဟန်းတို့ ... ဗဟုစိန္တီငါးနှင့် အပ္ပစိန္တီငါးတို့သည် ပျင်းရိမိုက်မဲသည့်အတွက် ကွန်၌ မိကြသောအခါ မိတစိန္တီငါးသည် လွတ်စေသဖြင့် ထိုငါးနှစ်ကောင်တို့မှာ မိတစိန္တီငါးနှင့် ပြန်၍ ပေါင်းမိကြရကုန်၏” ဟု ဟောတော်မူ၏။
ဤဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ သက်ကြီးရဟန်း နှစ်ပါးတို့သည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်ကြကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ဗဟုစိန္တီငါးနှင့် အပ္ပစိန္တီငါးတို့သည် - ယခု အခါ သက်ကြီးရဟန်းနှစ်ပါး။
မိတစိန္တီငါးသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ပျင်းရိမိုက်မဲ၊ လုံ့လနည်း၊ မလွဲပျက်စီးမည်။
(၂)အပ္ပ,ဗဟု၊ ငါးနှစ်ခု၊ မိုက်မှု ကွန်မိသည်။
(၃) မိတငါးမွန်၊ ဉာဏ်ရည်ချွန်၊ ပိုက်ကွန်လွတ်ရသည်။
မိတစိန္တိဇာတ် ပြီး၏။
အောက်တိုဘာ ၁၉၉၅
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောက်တိုဘာ ကဏ္ဍ:၁၉၉၅
1995
ဂယ်ရီ စိန့် လက်ဂျာ
ဂယ်ရီ စိန့် လက်ဂျာ (၁၉၈၅ ဇူလိုင် ၂၄ ဖွား) သည် ယူနိုက်တက်စတိတ်မှ ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။
ခြီနတ်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ခြီနတ်ရွာ(Chinat)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ လကင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လကင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၆၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝေါက်ကြုပ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ဝေါက်ကြုပ်ရွာ(Vaukkui)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ မကွီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကွီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၄ ဦး၊ မ ၂၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရမ်းစိမ်ကြီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
မရမ်းစိမ်ကြီးရွာ (Mayanseingyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေလဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေလဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈ ဦး၊ မ ၁၅၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်ပေါရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ပင်ပေါရွာ (Pinpaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ နောင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ရွှေညောင်ပင်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ရွှေညောင်ပင်ရွာ (Shwenyaungpin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ရွှေညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၈၂ ဦး၊ မ ၁၆၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု
ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု (ယောက်ျား၊ မိန်းမ စာနာထောက်ထားမှု ၊ ယောက်ျား၊ မိန်းမ သာတူညီမျှမှု သို့မဟုတ် လိင်ဆိုင်ရာ တန်းတူညီမျှမှု ဟူ၍လည်း သိကြသည်) သည် ယောက်ျား၊ မိန်းမများ သို့မဟုတ် လိင်များ၏ တန်းတူညီမျှမှု ရှိရေး ရည်မှန်းချက် ဖြစ်ပြီး ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု မရှိခြင်း ၏ မြောက်မြားစွာသောပုံစံများ ၏ တရားမျှတမှုမရှိသောယုံကြည်မှု တစ်ရပ်မှ ပေါက်ဖွားလာခြင်းဖြစ်သည်။
ယောက်ျား၊ မိန်းမ စာနာထောက်ထား မှု
ကမ္ဘာ့အဖွဲ့အစည်းများသည် ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှုအား အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီး များ၏ အခွင့်အရေးများ နှင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နှင့် သက်ဆိုင်သော လူ့အခွင့်အရေး များ ဟု အနက်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့် ဆိုကြသည်။ UNICEF (ယူနီဆက်(ဖ်)) သည် ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှုအား "ကလေးသူငယ်များအားလုံးတွင် ၎င်းတို့၏ အရည်အသွေးများကို ဖွံ့ဖြိုးစေရန် တူညီသော အခွင့်အရေးများ ရှိကြောင်းကို သေချာစေခြင်းအားဖြင့် မိန်းက လေးများ နှင့် အမျိုးသမီးကြီးများအတွက် ကစားကွင်းတစ်ခုကိုညှိပေးခြင်း "ဟု အနက်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့် ဆိုသည်။ ကုလသမဂ္ဂ လူဦးရေ ရန်ပုံငွေ သည် ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှုအား "ပထမဦးစွာသော လူ့ အခွင့်အရေးတစ်ရပ်" ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော ယောက်ျား၊ မိန်းမ တန်းတူညီမျှမှု ဆိုင်ရာ ၂၀၀၇ လေ့လာချက် တစ်ရပ်တွင် ကျား၊ မလိင်နှစ်မျိုးလုံး၏ ကျန်းမာရေးကို "အပျက်သဘောသက်ရောက်မှု များ" သည် လုပ်ငန်းခွင် အခွင့်အလမ်းများ၏ တိုးလာသော ဖိစီးမှုများ ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု အကြံပြု ထားပြီး "ရိုးရာ အစဉ်အလာဖြစ်သော အမျိုးသားများ၏ အခန်းကဏ္ဍ ၊ အသိုင်းအဝိုင်း များ နှင့် လှုပ်ရှားမှုများ အတွင်းသို့ အမျိုးသမီးများ တစ်ဖက်သတ် ချဲ့ထွင် လာခြင်းအားဖြင့် အကယ်၍ အမျိုးသားများ သူတို့၏ အပြုအမူများကို သိသာထင်ရှားစွာ မပြောင်းလဲပါက တိုးတက်မှု ရှိ သော ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ဦးတည်စေလိမ့်မည် မဟုတ်ပါ။" ဟု တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
Sociální nerovnost Joja שוויון Uguaglianza sociale சமத்துவம் Bất bình đẳng xã hội גלייכרעכטיקייט
ဖိုးဆိုးကုန်းရွာ၊ သခွပ်ကွင်း
ဖိုးဆိုးကုန်းရွာ၊ သခွပ်ကွင်း
ရှောင် တာနယ်
ရှောင်တာနယ် (Sean Turnell) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးအဖြစ် ‌တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူသည် မက်ကွာရီ တက္ကသိုလ် မှ ဂုဏ်ထူးဆောင် စီးပွားရေးပါမောက္ခတစ်ဦး၊ ဩစတြေးလျ အရံဘဏ်၏ ဝန်ထမ်းဟောင်းနှင့် မြန်မာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအဖွဲ့အစည်းမှ သုတေသနဒါရိုက်တာလည်းဖြစ်သည်။  ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ စီးပွားရေးအကြံပေးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် တပ်မတော်မှအာဏာသိမ်းအပြီး နိုင်ငံတော်လျှို့ဝှက်ချက်အက်ဥပဒေ ဖောက်ဖျက်မှုဖြင့်တရားစွဲခံရပြီး ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလမှ ၂၀၂၂ နိုဝင်ဘာလအထိ ရက်ပေါင်း ၆၅၀ ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။
ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
ရှောင်တာနယ်သည် ဆစ်ဒနီမြို့ဆင်ခြေဖုံးရှိ မက်ကွာရီ ကွင်းပြင်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ မက်ကွာရီ တက္ကသိုလ်၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဘောဂဗေဒဘွဲ့နှင့် ပါရဂူဘွဲ့ကိုပါရရှိခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းမှု
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီတွင် တပ်မ‌တော်မှနိုင်ငံတော်အာဏာကိုသိမ်းယူပြီးမကြာမီ ၆ ရက်နေ့၌ ရန်ကုန်မြို့တွင် ထိန်သိမ်းခံခဲ့ရကာ ပထမဆုံးသော အာဏာသိမ်းမှုနှင့်ပက်သက်၍ အဖမ်းဆီးခံရသည့် နိုင်ငံခြားသားဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက်ရက်များမကြာမီတွင် သြစတြေးလျအစိုးရမှ သူ့အားချက်ချင်းပြန်လွှတ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ပြစ်မှု
မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်၏ပြောခွင့်ရ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မင်းထွန်းသည် သူသည် လဝကအက်ဥပဒေနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရလျှို့ဝှက်ချက်များ အက်ဥပဒေတို့ကို ချိုးဖောက်မှုများရှိနေကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ကနဦးတွင် ရှောင်တာနယ် ဘယ်တွင်ရှိသည်ကို မသိရှိရသော်လည်း ဧပြီလနှောင်းပိုင်းတွင် နိုင်ငံရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများ ချုပ်နှောင်ထားရာ ရန်ကုန်ရှိ အင်းစိန်ထောင်တွင် ထိန်းသိမ်းခံရကြောင်း သတင်းရရှိသည်။
လွတ်မြောက်ခြင်း
၂၀၂၂ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ တွင် စစ်အစိုးရသည် အမျိုးသားနေ့ကိုအကြောင်းပြပြီး ‌သူအပါအဝင် ဗစ်ကီ ဘိုးမန်း၊ တိုရူ ကူဘိုတာ စသည့်နိုင်ငံခြားသားများနှင့် အခြားအကျဉ်းသား ၅,၇၇၄ ဦးတို့ကို လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့သည်။ ရက်ပေါင်း ၆၅၀ တိုင်အောင် ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသောသူ့အား နယ်နှင်ဒဏ်ပေးခဲ့ရာ နောက်နေ့၌ သြစတြေးလျသို့ ပြန်ရောက်ခဲ့သည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ
သူသည် သြစတြေးလျန်း-ဗီယက်နမ်လူမျိုး စီးပွားရေးကထိက ဟာဗူ (Ha Vu) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သူ၏တူမှာ "Chillinit" ခေါ် ဘလိပ်ခ် ဂျိမ်းစ် တာနယ်ဖြစ်ပြီး ဆစ်ဒနီမှ ရက်ပါတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျ ဘောဂဗေဒပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ပိန်းချောင်းအနောက် (ကျုံပေ)ရွာ၊ ဇရပ်လှကြီး
ပိန်းချောင်းအနောက် (ကျုံပေ)ရွာ၊ ဇရပ်လှကြီး
သံပရာကန်
သံပရာကန်
တလုပ်ကုန်းရွာ၊ မျက်နီကွင်း
တလုပ်ကုန်းရွာ၊ မျက်နီကွင်း
ကုပ်ကလောင်ငှက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်နှင့် အလားတူငှက်များ
ဘုရားကုန်းရွာ၊ သခွပ်ကွင်း
ဘုရားကုန်းရွာ၊ သခွပ်ကွင်း
မဲချုံဝရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
မဲချုံဝရွာ(Mechonwa)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ မဲချုံဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၀၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမွှာကွေဆာ
အမွှာကွေဆာ (ကွေဆာစုံတွဲ သို့မဟုတ် SBS 0957+561, TXS 0957+561, Q0957+561 သို့မဟုတ် QSO 0957+561 A/B ဟုလည်းသိထား) သည် ဒြပ်ဆွဲအားယိုင်လဲသော ပထမဆုံးအကြိမ်တွေ့ရသည့် ကွေဆာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒြပ်ဆွဲအားကြောင့် ကွေဆာတစ်ခုတည်း၏ပုံရိပ်သည် နှစ်ခုအဖြစ် မြင်ရသည်။ ယင်းကွေဆာအား ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ကွေဆာ၏ အနီရောင်အရွေ့သည် ၁.၄ (အလင်းနှစ် ၈.၇ ဘီလီယံ) ရှိသောကြောင့် အလွန်ဝေးကွာလှသည့် ကွေဆာတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
ကျောက်ဆည်မြို့
ကျောက်ဆည်မြို့သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ဇော်ဂျီမြစ်၏ လက်ျာဘက်ကမ်းနဖူးတွင် တည်ရှိ၍ ကျောက်ဆည် ခရိုင်ဝန် ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မန္တလေးမီရထားလမ်းတွင် ထင်ရှားသောမြို့ တစ်မြို့ဖြစ်၍ မီးရထား လမ်းအတိုင်း မန္တလေးမြို့မှ ၂၇ မိုင်၊ ရန်ကုန်မှ ၃၅၉ မိုင် ဝေးလေသည်။
မြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁.ဝ၅ သာ ရှိသော်လည်း မြို့ကွက်အနေအထားမှာ စံနစ်တကျ ရှိပေသည်။ ကျောက်ဆည်မြို့မှာ အမြင့် ၉၇၅ ပေ မြင့်သော ရွှေသာလျောင်း တောင်ခြေတွင် တည်သည်။ ထို တောင်ထိပ်တွင် ပုဂံ အနော်ရထာမင်း တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော စေတီတော် တည်ရှိ၍ တောင်ခြေရင်းတွင်မူ ရွှေမုဌောစေတီတော် တည်ရှိသည်။
စပျစ်ပင်
စပျစ်ပင်မှာ နွယ်ပင်ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒမျိုးစု အမည်မှာ 'ဗိုင်တစ်'ဖြစ်၏။ အလွန်အေးသော ရာသီဥတုဒဏ် ကို မခံနိုင်သဖြင့် အချို့အေးသော နိုင်ငံများတွင် စပျစ်ပင်ကို ဖန်မိုးဖန်ကာများအတွင်း၌ လိုအပ်သောအပူရှိန်ကိုပေး၍ စိုက်ပျိုး ကြသည်။ အသုံးချနည်းကို လိုက်၍ စပျစ်သီးကို အမျိုးအစား ခွဲခြားထားသည်။ (၁) ဝိုင်အရည်အတွက်၊ (၂) စားပွဲတင် သစ်သီးအတွက်၊ (၃) စပျစ်သီးခြောက်လုပ်ရန် အတွက် (၄) စပျစ်ရည်ရိုးရိုးအတွက်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဝိုင်အရက်အတွက် စပျစ်သီးမှာလည်း နှစ်မျိုးရှိသည်။ တစ်မျိုးမှာ အချိုဓာတ် အသင့်အတင့်သာပါ၍ အချဉ်ဓာတ် ပိုပါသည်။ ကျန်တစ်မျိုး မှာ အချိုဓာတ်များ၍ အချဉ်ဓာတ် အတော်အသင့်သာ ပါလေ သည်။ စားပွဲတင်သစ်သီးအတွက် စပျစ်သီးမျိုးမှ အရွယ်အစား၊ ပုံသဏ္ဌာန်၊ အရောင်အဆင်း ကောင်းမွန်ရပေမည်။ အရသာမှာ မချိုလွန်း၊ မချဉ်လွန်းစေရ။ ရပ်ဝေးသို့ တင်ပို့ရာ၌ အကိုင် အတွယ် ခံနိုင်ရပေမည်။ စပျစ်သီးခြောက်လုပ်ရန်အတွက်မှာ အသီးမှည့်များ၌ အချိုဓာတ်များရမည်။ အစေ့များ မပါရှိစေရန် အရေးကြီးသည်။ စပျစ်သီးခြောက်များမှာ ပျော့ပျောင်းရပေမည်။ စပျစ်ရည်ရိုးရိုးအတွက် ဖြစ်လျှင် စပျစ်သီးတွင် အချိုဓာတ် အတော်အသင့်မျှသာ ပါရှိ၍ အချည်ဓာတ်ပိုရပေမည်။ စပျစ် သီးများသည် အစိမ်းရောင်၊အနီရောင်၊ အဝါရောင် ခရမ်းရောင် နှင့်ရောင်စုံပြောက်ကျားများ ရှိလေသည်။ အချို့သောစပျစ်ပင် များသည် နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝမှ ၄ဝဝ တိုင်အောင် အသီးများ သီးတတ်သည်။ ဥရောပတိုက်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသည်
နှစ်ပေါင်းများစွာပင် စပျစ်သီးအထွက်ဆုံး နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၌ စပျစ် ပင်ကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မိုးပါးရေရှား ရပ်ဝန်း၌လည်း စပျစ်ပင်ကို အနည်းငယ်မျှ စိုက်ပျိုးလျက် ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စားနိုင်သော သစ်သီးများ
ကျောက်ဆည်မြို့
လူဦးရေ
ကျောက်ဆည်မြို့သည် ကျောက်ဆည်ခရိုင်တွင် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ ဖြစ်၍ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၈၆၆၈ ယောက် ရှိလေသည်။ မြို့၏ သန့်ရှင်းစည်ပင်ရေးကို ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ၁၈၈၈ ခုနှစ်မှ စ၍ မျူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့၏။
ကျောက်ဆည်ဆင်ပွဲ
ကျောက်ဆည်မြို့ပေါ်တွင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း သီတင်းကျွတ်လ၌ ဆင်ပွဲ ဟုခေါ်သော ပွဲတော် ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။
ဤပွဲတော် ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ပုဂံ အနော်ရထာမင်းက လယ်တွင်းကိုးခရိုင် နယ်များအား နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း မိမိတည်ထားခဲ့သော ရွှေသာလျောင်းတောင်ပေါ်ရှိ စေတီတော်သို့ ဖူးမြော်ကန်တော့ရန် လာကြရမည် ဟု အမိန့်ပေးခဲ့သည်မှ စ၍ အစဉ်အလာ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ဆည်မြို့ အနီးအပါး ကျေးရွာများမှ ဆင်ရုပ်ကြီးများ ပြုလုပ်လျက် ကခုန်တီးမှုတ်ကာ ထိုဆင်ရုပ်များဖြင့် မြို့တွင်းသို့ လှည့်လည်ကြသည်။ ရှေးအခါက တကယ့် ဆင်များနှင့် လှည့်လည်ကြ သည်။ ထို့နောက် ရွှေသာလျောင်းစေတီတော်ကို ဖူးမြော် ကန်တော့ကြပြီးမှ လူစုခွဲကြသည်။ လူငယ်လူရွယ်အများပင် ပါဝင်ဆင်နွဲ ပျော်ရွှင်ကြသော ပွဲတော်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။
ပထဝီဝင် အနေအထား
ကျောက်ဆည်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း အပူပိုင်းဒေသ (အညာဒေသ) တွင်ပါဝင်သည်။ မန္တလေးမြို့ တောင်ဘက် မိုင်(၃၀) ခန့်အကွာတွင်ရှိသည်။ ကျောက်ဆည်မြို့ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းတောင်ကုန်းများ အစဖြစ်ပြီး မြို့၏အရှေ့ပိုင်းတွင် ရွှေသာလျှောင်းတောင်ရှိသည်။ ဇော်ဂျီမြစ် သည် ကျောက်ဆည်မြို့ကို အရှေ့တောင် အရပ်မှ အနောက်မြောက် အရပ်သို့ ကန့်လန့်ဖြတ် စီးဆင်းသည်။ မြို့အတွင်းတွင်လည်း တမုတ်မြောင်း မင်းရဲမြောင်း စသော တူးမြောင်းများရှိသည်။
ကျောက်ဆည် နည်းပညာတက္ကသိုလ်
မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် အေးမြကြည်လင်ရပ်ကွက် တမုတ်မြောင်းနှင့်ကပ်လျက်တွင် တည်ရှိသည်။
အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ ကျောက်ဆည်
ကျောက်ဆည် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (AGTI-Kyaukse) သည် မြို့၏တောက်ဘက် တံစိုးဂိတ်လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
တကူးရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
တကူးရွာ (Taku)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ပီနောင်စွပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၈၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားစလိရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နားစလိရွာ (Narsali)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ ဟိုတိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၄၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုတိကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၂ ဦး၊ မ ၁၀၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ခုတ်စု (ဦးကိုးအစု)ရွာ၊ ဇရပ်လှကြီး
လက်ခုတ်စု (ဦးကိုးအစု)ရွာ၊ ဇရပ်လှကြီး
ဒူးဝီ မစ်ရှယ်
ဒူးဝီ မစ်ရှယ်(Dewey Mitchell) သည် ဂျူဒိုအားကစားတွင် အမေရိကန်အတွက် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော အိုလံပစ် အားကစားသမားဟောင်း ဖြစ်သည်။ လော့အိန်ဂျလိစ်တွင် ကျင်းပသော ၁၉၈၄ နွေအိုလံပစ်၌ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဂျူဒိုမောင် ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
နောင်ပတ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နောင်ပတ်ရွာ (Nawngpat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းယွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းယွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၉ ဦး၊ မ ၁၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေကူးစုရွာ၊ သခွပ်ကွင်း
ရေကူးစုရွာ၊ သခွပ်ကွင်း
ငကျဉ်တောက်ဒိုင်းနက်ရွာ၊ ငကျဉ်တောက်
ငကျဉ်တောက်ဒိုင်းနက်ရွာ၊ ငကျဉ်တောက်
အောက်တိုဘာ ၁၉၉၆
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောက်တိုဘာ ကဏ္ဍ:၁၉၉၆
October 1996
အ.ထ.က(၁)လမ်းမတော်
စိန်ဂျွန်းအထက်တန်းကျောင်း (St. John's High School) သည် ပြည်သူပိုင်သိမ်းပြီးနောက် အမှတ် (၁) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ လမ်းမတော်မြို့နယ်အဖြစ် တည်ရှိနေလျက်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
စိန်ဂျွန်းကောလိပ် (ယခုလမ်းမတော် အထက ၁)ကို ၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ဘုန်းတော်ကြီး ဒေါက်တာမတ်ခ်စ် (Dr. J.E Marks) (ခ) ဆရာမှတ်ကြီးက စတင်တည်ထောင်ပြီး ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် လက်ရှိကျောင်းနေရာသို့ ပြောင်းလာသည်။ မင်းညီမင်းသားများ၊ ပဒေသရာဇ် စော်ဘွားသားများ စိန်ဂျွန်းကျောင်း၌ ပညာဆည်းပူးသည်။ အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်းသားကြီး၏ သားတော် လင်းပင်မင်းသားသည် စိန်ဂျွန်းကျောင်းထွက် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စိန်ဂျွန်းကျောင်းကို ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် စထောင်သည့် ဒိုင်အိုစီဇင် ယောက်ျားလေးကျောင်းနှင့် ပေါင်းကာ နောင်တွင် စိန်ဂျွန်း ဒိုင်အိုကျောင်းဟု ခေါ်ကြသည်။
ထမ်ဒန်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ထမ်ဒန်ရွာ(Htamdan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ လကင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လကင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၆၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်ပိန်ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ပင်ပိန်ရွာ (Pinping)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ နောင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သနပ်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
သနပ်ရွာ (Thanat)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ရွှေညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၈၂ ဦး၊ မ ၁၆၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမာညွတ်
ကမာညွတ်
တလေကော်ဒိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
​တလေကော်ဒိုးရွာ(Talaykawdoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ မဲတူခီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၉၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အူမကြီး
အူမကြီးသည် ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများ၏ အစာခြေစနစ်တွင် တတိယနှင့် နောက်ဆုံးအပိုင်း ဖြစ်သည်။ အူမကြီး၏ လုပ်ဆောင်ချက်မှာ ချေဖျက်၍ မရသော အစာများမှ ရေဓာတ်ကို စုပ်ယူရန်နှင့်၊ အသုံးမဝင်သော အညစ်ကြေးများကို ခန္ဓာကိုယ်မှ စွန့်ထုတ်ပစ်ရန် ဖြစ်သည်။
အူမကြီးတွင် အူပိတ် နှင့် အူမ ဟု ခေါ်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ ပါသည်။  ဗိုက်၏ ညာဘက်အောက်ပိုင်းမှ စတင်၍ အူသိမ်၏ အဆုံးပိုင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။  ဗိုက်၏ ညာဘက်အောက်ပိုင်းမှ နေ၍ အပေါ်သို့ တက်သည်။ ထို့နောက် ဝမ်းဗိုက်၏ ညာဘက်မှ ဘယ်ဖက်သို့ ကန့်လတ်ဖြတ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် အောက်ဘက်သို့ ပြန်ဆင်း၍ စအိုလမ်းကြောင်းနှင့် ဆက်လျက်ရှိသည်။
အူမကြီးသည် ၄.၉ ပေ (၁.၅ မီတာ) ခန့် ရှည်လျားသည်။ အူလမ်းကြောင်း တစ်ခုလုံး၏ ၅ ပုံ ၁ ပုံ ခန့်ရှည်သည်။
အူမကြီးတွင် ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းများမှာ အူပိတ်, အူမ, စအို နှင့် စအိုဝတို့ ဖြစ်သည်။
အူမကြီး၏ လုပ်ဆောင်ချက်များ
အစာခြေစနစ်၏ ကျန်ရှိသော လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ပြီး၊ အချိန် ၁၆ နာရီခန့် ကြာမြင့်သည်။ အူမကြီးတွင် အစာများကို ချေဖျက်ခြင်း မပြုလုပ်နိုင်ပေ။ အူမကြီး၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော colon တွင် ဘက်တီးရီးယား ပိုးမွားများ ရှိသည်။ ထိုပိုးမွှားများမှ ထုတ်ပေးသော ဗီတာမင်ဓာတ် (ဥပမာ - ဗီတာမင်ကေ)ကို colon တွင် စုပ်ယူသည်။ အစားစားရာတွင် ပါဝင်သော ဗီတာမင်ကေ၊ ဗီတာမင် B1, B2 တို့သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွက် မလုံလောက်သည့် အတွက် colon ဘက်တီးရီးယား ပိုးမွားများမှ ထုတ်ပေးသော ဗီတာမင်ဓာတ်မှာ အရေးပါသည်။ အူမကြီးတွင် မစင်များကို စုစည်းပြီး rectum တွင် သိမ်းဆည်းထားသည်။ မစင်စွန့်သော အချိန်တွင် ထိုအညစ်အကြေးများကို စအိုမှတဆင့် စွန့်ထုတ်သည်။
အူမကြီးနှင့် အူသိမ် ကွာခြင်းချက်မှာ အူမကြီးသည် ပို၍ ကျယ်ပြီး၊ taeniae coli ဟု ခေါ်သည့် smooth muscle ကြွက်သားများ ပါရှိသည်။ အူမကြီး၏ နံရံကို simple columnar epithelium ဖြင့် လုပ်ထားသည်။
အူမ
အူမ(Colon)သည် အူပိတ်မှ အူကောက်ကွေးအဆုံးထိ ရှည်လျားသည်။ အူမတလျောက်တွင်
ဘက်တီးရီးယားပိုးများ
အူမကြီးတွင် ဘက်တီးရီးယားပိုး အမျိုး ၇၀၀ ခန့်ရှိသည်။
ထိုဘက်တီးရီးယား ပိုးများမှ ထုတ်လိုက်သော ပစ္စည်းများကို အူမကြီးမှ စုပ်ယူသည်။ မချေဖျက်နိုင်သော polysaccharides များကို ဘက်တီးရီးယားများက short-chain fatty acids အဖြစ်ပြောင်းလဲပြီး စုပ်ယူသည်။ အူမကြီးမှ ထုတ်သော ဘိုင်ကာဗွန်နိတ်ဓာတ်က ထို fatty acids များ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းမှ အက်စစ်ဓာတ် မများစေရန် ထိန်းညှိပေးသည်။
ဘက်တီးရီးယား ပိုးမွားများသည် ဗီတာမင်ဓာတ်များကိုလဲ ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ အထူးသဖြင့် ဗီတာမင်ကေ၊ ဘိုင်အိုတင်နှင့် ဗီတာမင်ဘီ ၂ တို့ ဖြစ်သည်။ ထိုဗီတာမင်ဓာတ် ထုတ်လုပ်မှုသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ နေ့စဉ် လိုအပ်ချက်နှင့် ယှဉ်လျင် နည်းသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း အစားသောက်မှ ဗီတာမင်ဓာတ် လုံလုံလောက်လောက် မပါဝင်သောအချိန်တွင် များစွာ အရေးပါသည်။ ပိုးသတ်ဆေးများ အသုံးပြုခြင်းကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အကျိုးရှိသော ပိုးမွားများ သေဆုံးပြီး ဗီတာမင်ဓာတ် ချို့တဲ့နိုင်သေးသည်။
ဘက်တီးရီးယားများသည် ဗီတာမင်ဓာတ်အပြင် လေလည်ရာတွင် ပါဝင်သော ဓာတ်ငွေ့များ ထုတ်သေးသည်။ ထိုထဲတွင် နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်၊ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက် နှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ မီတိန်း၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဆာလဖိုက် ဓာတ်ငွေ့များ ပါသည်။ အချို့ ဘက်တီးရီးယားများသည် တစ်ရှူးများ ပြန်လည် တည်ဆောက်ရေးအတွက်လဲ အရေးပါသည်။
ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အရေးပါသော ခုခံစနစ် (antibodies) များ ထုတ်လုတ်ရေးတွင်လဲ ပါဝင်သည်။ ပုံမှန်ကိုယ်ထဲတွင် ရှိသော ပိုးမွားများအတွက် ခန္ဓာကိုယ်မှ antibodies ထုတ်လုပ်သည်။ ထို antibodies များသည် ပြင်ပမှ ဝင်လာသော အန္တာရယ် ဖြစ်စေနိုင်သည့် ပိုးမွားများကိုလဲ တိုက်ထုတ်ပေးသည်။
အများဆုံး တွေ့ရသော ဘက်တီးရီးယားမှာ bacteroides များ ဖြစ်သည်။ အူမကြီးယောင်ြခင်း၊ ကင်ဆာဖြစ်ခြင်းတို့တွင် ထိုဘက်တီးရီးယားများ၏ ပယောဂ ပါဝင်သည်။ Bifidobacteria များလဲ တွေ့ရပြီး လူကို အကျိုးပြုသော ဘက်တီးရီးယားဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
အူမကြီးတွင် အကျိအချွဲအလွှာ mucous layer တစ်ခုရှိပြီး ကိုယ်ထဲရှိ ပုံမှန်ပိုးမွားများ တိုက်ခိုက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးသည်။
ဂလက်ဆီပု
ဂလက်ဆီပု (Dwarf galaxy) ဆိုသည်မှာ ဂယ်လက်ဆီငယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မိမိတို့ နဂါးငွေ့တန်းနှင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက အရေအတွက်ပမာဏ နည်းပါးသော ကြယ်ပေါင်း ဘီလီယံများစွာ ပါဝင်သည်။ ကြီးမားသော မဂ္ဂလန်တိမ်တိုက်သည် နဂါးငွေ့တန်းနှင့် နီးကပ်စွာလှည့်ပတ်ပြီး ကြယ်ပေါင်း ဘီလီယံ ၃ဝ ပါဝင်ကာ ဂလက်ဆီပုဟု ခေါ်သည်။ နက္ခတ္တပညာရှင်များသည် ယင်းဂလက်ဆီတို့၏ အရွယ်အစား ပုံပန်းသွင်ပြင်အရ အမျိုးအစားပေါင်းများစွာအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ကြသည်။
Local ဂလက်ဆီပုများ
Local Group ထဲတွင် ဂလက်ဆီပုများစွာရှိသည်။ ယင်းတို့သည် ပိုမိုကြီးမားသော ဂလက်ဆီများဖြစ်ကြသည့် နဂါးငွေ့တန်း၊ အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီနှင့် ထရိုင်ဂူလယ် ဂယ်လက်ဆီတို့အား လှည့်ပတ်ကြသည်။ နဂါးငွေ့တန်းအား လှည့်ပတ်နေကြသည့် ဂယ်လက်ဆီပု အခု ၂ဝ ခန့်အား မကြာသေးခင်ကမှ လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။
တူးချောင်းစာဖြူစု (စာဖြူစု)ရွာ၊ ဇရပ်လှကြီး
တူးချောင်းစာဖြူစု (စာဖြူစု)ရွာ၊ ဇရပ်လှကြီး
အနုသာသိကဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၁၂။ ဟံစိဝဂ် -၁၁၅ - အနုသာသိကဇာတ်။ ။ သူတစ်ပါးတို့အား ဆုံးမပါလျက် မိမိမူကား မလိုက်နာသဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးရသော ငှက်မအကြောင်း။
သူတစ်ပါးတား မိမိသွား
ထိုရဟန်းမိန်းမသည် ရဟန်းဖြစ်မှစ၍ ရဟန်းတရားကို အားမထုတ်လေ။ အာမိသ၌သာ တပ်မက်မော၍ နေ၏။ သူတစ်ပါးတို့ မသွားသောအရပ်သို့သာ ဆွမ်းခံသွားလေ့ရှိ၏။ လူတို့သည် ထိုရဟန်းမိန်းမအား မွန်မြတ်သော ဆွမ်းဘောဇဉ်ကို လှူဒါန်းကြကုန်၏။ မိမိဆွမ်းခံသွားရာ အရပ်သို့ သူတစ်ပါးတို့ မသွားဝံ့အောင် ဆင်ကြမ်းရှိသည် မြင်းကြမ်းရှိသည်၊ ဆိတ်ကြမ်းရှိသည်၊ ခွေးကြမ်းရှိသည် စသည်ဖြင့် ခြောက်လှန့်လေ့ရှိ၏။
အသွားမဆင်ခြင် ဘေးဒဏ်ထင်
တစ်နေ့သ၌ ဆွမ်းခံသွားသည်ရှိသော် မစူးစမ်းမဆင်ခြင်ဘဲ လျင်မြန်စွာ အိမ်သို့ဝင်သဖြင့် ထိုရဟန်းမိန်းမသည် ဆတ်ခတ်၍ ပေါင်ရိုးကျိုးလေ၏။ ထိုအခါ လူတို့သည် လျင်မြန်စွာ ပြေးလာကြ၍ ပေါင်ကို ကျပ်စည်းပြီးလျှင် ညောင်စောင်း၌တင်ကာ ဘိက္ခူနီမကျောင်းသို့ ပို့ကြကုန်၏။
ရဟန်းမိန်းမတို့သည် ထိုရဟန်းမိန်းမကိုမြင်လျှင် “ရှင်မကား ... သူတစ်ပါးတို့ကို ဆုံးမတားမြစ်ပါလျက် မိမိကိုယ်တိုင် ထိုအရပ်သို့သွား၍ ပေါင်ရိုးကျိုးခဲ့ပြီ မဟုတ်လော” ဟု ပြက်ရယ်ပြုကြကုန်၏။ ထိုအကြောင်းသည် သံဃာ့ဘောင်ဝယ် တစ်နေ့တစ်ခြား ထင်ရှား၍လာလေ၏။
ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် စကားစပ်မိ၍ ထိုရဟန်းမိန်းမအကြောင်း ပြောဆိုကာ ကဲ့ရဲ့နေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဤရဟန်းမိန်းကား ယခုအခါ၌သာလျှင် သူတစ်ပါးကို ဆုံးမသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ဆုံးမခဲ့ဖူးပြီ၊ မိမိမူကား မကျင့်သည့်အတွက် အခါခပ်သိမ်း ဆင်းရဲတွေ့ခဲ့ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ဘေးရန်မကြောက် မိမိရောက်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ငှက်မျိုး၌ ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်သောအခါ ငှက်မင်းဖြစ်လျက် အထောင်မကသော ငှက်အပေါင်းတို့ဖြင့် ခြံရံကာ ဟိမဝန္တာအရပ်တွင် နေလေ၏။
ထိုငှက်တို့တွင် ငှက်ကြမ်းမတစ်ကောင်သည် သူတစ်ပါးတို့နှင့်အတူ ကျက်မစားဘဲ ခရီးလမ်းမသို့သွား၍ ကျက်စား၏။ ထိုငှက်ကြမ်းမအား လှည်းမှကျရစ်သော စပါး၊ ပဲ စသော အစာတို့ကို ရလေ၏။
မိမိကျက်စားရာအရပ်သို့ မသွားဝံ့အောင် တခြားငှက်တို့ကို ဆင်ကြမ်းရှိသည်၊ မြင်းကြမ်းရှိသည်၊ လှည်းတွေအတင်း မောင်းနှင်လာတတ်သည်။ အဆောတလျင် ပျံသန်းတိမ်းရှောင်ခြင်းငှာ မတတ်နိုင်၊ မသွားကြလေနှင့်ဟု ခြိမ်းခြောက်ကာ တားမြစ်ဆုံးမလေ့ရှိ၏။ ထိုငှက်မ၏ အမည်သည် သူတစ်ပါးကို အဆုံးအမပေးတတ်သည့်အတွက် အနုသာသိကာဟု မှည့်ခေါ်ကြကုန်၏။
ငှက်မင်းဆုံးမ ဥပမာပြ
တစ်နေ့သ၌ ခရီးလမ်းမသို့သွား၍ ကျက်စားလတ်သော် လှည်းတစ်စီးသည် လေအဟုတ်ကဲ့သို့ လျင်မြန်သော အဟုန်ဖြင့် မောင်းနှင်လာလေ၏။ အနုသာသိကာသည် လှည်းသံကို ကြားသော်လည်း ဝေးသေးသည်ဟု ဂရုမစိုက်ဘဲ ကျက်စားမြဲ ကျက်စားကာ နေလေ၏။ လှည်းအနီးသို့ ရောက်သောအခါ လျင်မြန်လှသဖြင့် ထ၍မပျံနိုင်တော့ဘဲ လှည်းကြိတ်မိသဖြင့် လမ်းမတွင်ပင် နှစ်ပိုင်းပြတ်ကာ သေလေ၏။
ငှက်မင်းသည် ငှက်တို့စည်းဝေးသောအခါ အနုသာသိကာငှက်မကို မမြင်သဖြင့် ငှက်တို့ကို စုံစမ်းခိုင်းလေ၏။ ငှက်တို့သည် စုံစမ်းရှာဖွေသည်ရှိသော် ခရီးလမ်းမ၌ နှစ်ပိုင်းပြတ်၍ သေနေသည်ကို မြင်ကြ၍ ငှက်မင်းအား ကြားလျှောက်ကြကုန်၏။
ထိုအခါ ငှက်မင်းသည် ငှက်အပေါင်းတို့အား -
“အို ငှက်အပေါင်းတို့ ... အနုသာသိကာငှက်မကား သူတစ်ပါးကို ဆုံးမတတ်၏။ မိမိကိုယ်တိုင်မူ လျှပ်ပေါ်လော်လည်သည့်အတွက် လှည်းလမ်းမမှာ အတောင်ပြတ်၍ သေရရှာပြီ” –
ဟု ပြောဆိုကာ အဆုံးအမပေးလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ထိုအခါ အနုသာသိကာငှက်မသည် - ယခုအခါ ဆုံးမတတ်သော ရဟန်းမိန်းမ။
ငှက်မင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၂) နုသာသိတွင်၊ ငှက်မလျှင်၊ လမ်းတွင်လှည်းကြိတ်သေ။
အနုသာသိကဇာတ် ပြီး၏။
မေတ္တာ နှင့် သူရာ
ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ပြသခြင်း
ဦးအုန်းမောင်ဟု ခေါ်သော နောင်တွင် မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ဖခင်ကြီး ဖြစ်လာမည့် လန်ဒန်အတ် ဦးအုန်းမောင်သည် မြန်မာ ရုပ်ရှင်ကို ရှေ့ဦးစွာ တီထွင်ရန်အတွက် ဘားမားဖလင် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးရေး ကုမ္ပဏီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဦးညီပုကို ဆက်သွယ်ကာ ပထမဆုံး အသံတိတ်ရုပ်ရှင် မေတ္တာ နှင့် သူရာ ကို ရိုက်ကူးရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗမာ့ရုပ်ရှင် မေတ္တာနှင့် သူရာ ဟူသော ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ရုံတင်ကာ ပြသခဲ့သည်။ သို့သော် ယနေ့ကဲ့သို့ ပါဝင်သော သရုပ်ဆောင်များ၊ ဇာတ်ပို့ဇာတ်ရံများ၊ ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာများ ၏ အမည်ကိုမူ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိခဲ့ချေ။ ထို့နောက် အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်၊ ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ကာ ပြသခဲ့ပြီး ထိုအချိန်ကပင် မြန်မာရုပ်ရှင်နေ့ ဟူ၍ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ရှင်သည် မှုန်၏။ တုန်၏။ အရည်အသွေးညံ့ဖျင်းလေသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဦးအုန်းမောင်သည် ထိုအချိန်က တပတ်ရစ် ကင်မရာကို အသုံးပြုထားခြင်း နှင့် နည်းပညာပိုင်းအရ ဆရာမရှိ၊ ပြသမည့်သူ့မရှိ၊ မိမိ ထင်သလို ကောင်းအောင် ပြုလုပ်ထားခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ သို့သော်လည်း မြန်မာတို့က မြန်မာရုပ်ရှင်ပေါ်လေပြီဟူသော အသိဖြင့် အပြည့်အဝ ထောက်ခံခဲ့ပြီး ပရိသတ် လက်ခံမှု ရရှိကာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။
ရာဂျူတူးရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ရာဂျူတူးရွာ (Yarjartu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ပီနောင်စွပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၈၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိန်ပြုံးရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ထိန်ပြုံးရွာ(Hteinpyone)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ မကွီအိမ်နူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကွီအိမ်နူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၀ ဦး၊ မ ၅၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၀၂ ဦး နေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် မကွီအိမ်နူးမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သခွပ်ကွင်းရွာ၊ သခွပ်ကွင်း
သခွပ်ကွင်းရွာ၊ သခွပ်ကွင်း
ကုန်းသာ (အရှေ့)ရွာ၊ ပျဉ်းမပင်လှ
ကုန်းသာ (အရှေ့)ရွာ၊ ပျဉ်းမပင်လှ
မာတီ အာတစ်ဆရီ
မာတီ အွိုင်ဗာ ကာလဗ်ဗီ အာတစ်ဆရီ (၁၉၃၇ ဇွန်လ ၂၃ မွေး) သည် ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ဒဿမမြောက် သမ္မတ (၁၉၉၄-၂၀၀၀) ဖြစ်ပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုရှင် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂ၏ သံတမန် တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် စေ့စပ်ညှိနှိုင်းသူ တစ်ဦးလည်း ဖြစ်ကာ သူ၏ နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် ပတ်သက်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ထင်ရှားသည်။
အာတစ်ဆရီသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဆားဘီးယားနိုင်ငံ မှ သီးခြားနိုင်ငံအဖြစ် ခွဲထွက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည့် ကိုဆိုဗိုနိုင်ငံ၏ ရပ်တည်မှုနှင့် ပတ်သက်သည့်ကိစ္စအတွက် ကုလသမဂ္ဂ၏ အထူးသံတမန် တစ်ဦးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ကာလရှည်ကြာ မပြီးပြတ်နိုင်သည့် အငြင်းပွားမှုကို ပြေလည်စေရန် ဦးတည်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သူ့အား "ဆယ်စုနှစ် ၃ ခုအတွင်း ကမ္ဘာ့ပေါ်ရှိ တိုက်ကြီး အချို့တွင် ဖြစ်ပွားနေသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများကို ပြေလည်စေရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အတွက်" ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု အပ်နှင်း ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ နိုဘယ်ဆုချီးမြှင့်ရေး ကော်မတီမှ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်တွင် အာတစ်ဆရီသည် နမီးဘီးယားနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ကိုဆိုဗိုနိုင်ငံ၊ အီရတ်နိုင်ငံ တို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ပဋိပက္ခများကို ဖြေရှင်းရာတွင် အရေးပါသည့် နေရာမှ ပါဝင်ခဲ့ကြောင်း ရေးသားထားသည်။
မရမ်းစိမ်လေးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စဖင့်ရုပ်များ
စဖင့်ရုပ်များကို ဂရိ၊ အီဂျစ် စသောနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရ သည်။ ဂရိနိုင်ငံမှ စဖင့်မှာ အလွန်ဆန်းကြယ်သည်။ အများ အားဖြင့် ခြင်္သေ့ကိုယ်၌ သိမ်းငှက်၊ သို့မဟုတ်၊ လူ၊ သို့ မဟုတ် သိုးထီးတို့၏ ဦးခေါင်းတစ်ခုခုကို တပ်ဆင်ထား သော အရုပ်များဖြစ်သည်။ အချို့မှာ မိန်းမ၏အပေါ်ကိုယ် တစ်ပိုင်း၊ ခြင်္သေ့ကိုယ်၊ မြွေအမြီးနှင့် ငှက်၏တောင်ပံများကို စုပေါင်း တပ်ဆင်ထားသော အရုပ်များဖြစ်သည်။ သိမ်းငှက်၏ဦးခေါင်း တပ်ဆင်ထားသော ဂရိစဖင့်ရုပ်များကို ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၂၅ဝဝ ကပင် တွေ့ရသည်။ အီဂျစ် စဖင့်ရုပ်များမှာ မြန်မာတို့၏ မနုဿီဟရုပ်များနှင့်ဆင်သည်။
ယောက်ျား၏ဦးခေါင်းနှင့်ခြင်္သေ့ ကိုယ်လက်အင်္ဂါများကို ပေါင်းစပ်ထုလုပ်ထားသည်။ အများအားဖြင့် ယင်းစဖင့်ရုပ်များ၏ ဦးခေါင်း များမှာ ရှေးအီဂျစ် ဖဲရိုးဘုရင်များ၏ ဦးခေါင်းပုံတူများ ဖြစ်ကြ သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော စဖင့်ရုပ်မှာ အီဂျစ်နိုင်ငံ ဂီးဇာမြို့ ပိရမစ် အဆောက်အအုံကြီးအနီးတွင်ရှိ၍ ကျောက်သား ဖြင့် ထုလုပ်ထားသည်။ ယင်းစဖင့်ရုပ်ကြီး၏ အလျားမှာ ၁၈၉ ပေရှိ၍ အမြင့် ၆၅ ပေရှိသည်။ သို့သော် ယင်းစဖင့် ရုပ်ကြီးကို ထုလုပ်သည့် ခုနှစ် သက္ကရာဇ်ကိုကား အသေအချာ မသိရပေ။ ခက်ဖရင်း ဘုရင် စိုးမိုးစဉ် ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၂၉ဝဝ က ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ဖွယ်ရာ အကြောင်းရှိသည်ဟု ယူဆရသည်။ စဖင့်ရုပ်ကြီး၏ မျက်နှာမှာ ရှေးအီဂျစ် ဖဲရိုး ဘုရင်တစ်ဦး၏ မျက်နှာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် စဖင့်ရုပ်ကြီး၏ မျက်နှာသည် ရှေးမွတ်စလင် လူမျိုးတို့၏ လက်ချက်ဖြင့် ပွန်းပဲ့ပျက်စီးခဲ့ရ ခြင်းကြောင့် မည်သည့်ဖဲရိုး ဘုရင်၏ မျက်နှာပုံပန်း ဖြစ်သည်ကို မသိနိုင်တော့ချေ။ စဖင့်ရုပ်များသည် ခရစ်မပေါ်မီနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ က ပေါ်ပေါက်ခဲ့၍ အီဂျစ်အနုပညာ၏ ခန့်ညားဆန်းကြယ်သော သရုပ်ကို ဖော်ပြကြလေသည်။ ဂီးဇာမြို့ စဖင့်ရုပ်ကြီးမှအပ မင်းဖစ်မြို့ရှိ စဖင့်ရုပ်များသည် အခြားသောစဖင့်ရုပ်များအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ကျောက်ဖြူဖြင့် ထုလုပ်ထား၍ အလျား ၁၇၂ ပေ ၆ လက်မနှင့် အမြင့် ၅၆ ပေရှိသည်။ ယင်း၏ မျက်နှာပုံပန်းမှာ ယောက်ျားအသွင် ဝတ်ဆင်ထားသော ဟက်ရှက်စွတ်ဘုရင်မကြီး၏ မျက်နှာပုံပန်းနှင့် တူသကဲ့သို့ ရှိသည်။ ဘီစီ ၁၄၄ဝ ပြည့်နှစ်က ထုလုပ်ထားခဲ့၍ အလျား ၁၇ ပေစီရှိ သိုးထီး၏ဦးခေါင်း တပ်ဆင်ထားသော စဖင့် ရုပ်များကိုလည်း သီးဗီးမြို့၌ တွေ့နိုင်လေသည်။
ဂရိစဖင့်ရုပ်နှင့်အီဂျစ်စဖင့်ရုပ်များကား မတူကြချေ။ ဂရိစဖင့် ရုပ်များသည် ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာသဘောနှင့် မည်သို့မျှ စပ် ဆိုင်ခြင်း မရှိချေ။ အီဂျစ်စဖင့်ရုပ်များကား ဖဲရိုးဘုရင်တစ်ဦးဦး သို့မဟုတ် ယင်းဘုရင်အား စောင့်ရှောက်သော ဘုရင်တစ်ပါး ပါးနှင့် စပ်ဆိုင်၍၊ ယင်းတို့ကို လူတို့က ကိုးကွယ်သမှုပြုကြ သည်။
ဟန်ကောင်မြို့
ဟန်ကောင်မြို့ (တရုတ်အသံထွက် 黄冈 ဟွမ်ကန်းဟုဖတ်)သည် တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံ ဟူပေ့ပြည်နယ် အတွင်း ပင်လယ်ကမ်းခြေမှ မိုင် ၆ဝဝ အကွာတွင် တည်ရှိ၏။ ထိုမျှ ပင်လယ်နှင့် ဝေးကွာသော်လည်း အပြည်ပြည်မှ သင်္ဘော များသည် ရှန်ဟဲမြို့ကို ကျော်ဖြတ်ကာ ယန်စီမြစ်တစ်လျှောက်တွင် ခုတ်မောင်းပြီးလျှင် ဟန်ကောင်မြို့ သို့ သွားနိုင်ကြလေသည်။
ဟန်ကောင်မြို့သည် ယန်စီမြစ်နှင့် ဟန်မြစ်တို့ ဆုံရာတွင် တည်ရှိ၏။ ဟန်မြစ်၏ တဘက်ကမ်း တွင် ဟန်ယန်မြို့ တည်ရှိ၍ ယန်စီမြစ်၏ တောင်ဘက်ကမ်း တွင် ဝူချန်မြို့ တည်ရှိသည်။ ထိုဟန်ကောင်၊ ဟန်ယန်နှင့် ဝူချန်မြို့ သုံးမြို့ကို စုပေါင်း၍ ဝူဟန်မြို့ဟု ခေါ်သည်။ ထိုသုံးမြွှာပူးမြို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း၏ စက်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုဆိုင်ရာ မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်လေသည်။ ရှန်ဟဲမြို့မှ ရေစူးပေ ၃ဝ ရှိသော သင်္ဘောများသည် ဟန်ကောင်မြို့အထိ သွားနိုင်ကြသည်။ ကန်တုန်မြို့နှင့် ပီကင်း မြို့သွား မီးရထားလမ်း၏ အလယ်လောက်တွင် ဟန်ကောင်မြို့ တည်ရှိ၍ ထိုမြို့မှ ယန်စီလွင်ပြင် တစ်လျှောက်လုံးသို့ ကုန်း လမ်းနှင့် ရေလမ်းများ ဆက်သွယ်လျက် ရှိသည်။ ဟန်ကောင် မြို့ရှိ စက်ရုံများသို့ သားရေ၊ ဂျုံ၊ ဆေးရွက်၊ ဝါ၊ ပိုးမျှင်၊ ဆန် စပါး၊ ပဲ၊ လက်ဖက်ခြောက်၊ သံရိုင်း၊ ကျောက်မီးသွေးနှင့် ခနောက်စိမ်း(အင်တီမိုနီ)များ ရောက်လာကြသည်။
ထိုသို့ မြို့သုံးမြွှာပူး ရှိသည့်အနက် အရေးအကြီးဆုံးသော မြို့မှာ ဟန်ကောင်မြို့ ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့၌ နိုင်ငံခြားနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခြင်းကို ၁၈၅၈ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေ သည်။ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ ပြည်ပသို့ ကုန်များကို တင်ပို့ပေး ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှေးမြို့ဟောင်းဖြစ်သော ဝူချန်မြို့မှာ ပြည်တွင်း သို့ ကုန်များကို ဖြန့်ဖြူးပေးရန် ကုန်များကို လက်ခံသောမြို့ ဖြစ်သည်။ ဟန်ယန်မြို့မှာ စက်မှုလက်မှုကို တည်ထောင်သော မြို့ ဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ ပထမခေတ်မီ သံရည်ကျိုစက်ကို ထိုဟန်ယန်မြို့တွင် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်က တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် သံမဏိစက်ရုံတစ်ရုံကို တည်ဆောက်ပြန်သည်။
ထိုနောက် နှစ်အတော်ကလေး ကြာသည်အထိ ထိုမြို့မှ သံနှင့် သံမဏိ အမြောက်အမြားကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် နောင် တွင်လည်း ထိုထက် ပိုမို၍ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြလိမ့်မည်ဟု ထင်မှတ်ခဲ့ကြလေသည်။ သို့သော် ငွေကြေး အခက်အခဲနှင့် တွေ့လာသဖြင့် ထုတ်လုပ်မှုကို ရပ်ဆိုင်းထားလိုက်ရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့က ထိုသုံးမြွှာပူးမြို့ကို တိုက်ခိုက်ကြ သောအခါ လူဦးရေ ၁၅ဝဝဝဝဝ ခန့်သည် ထွက်ပြေးသွားကြ ရာ စက်ရုံ အမြောက်အမြားကို ဖျက်ဆီးသွားကြလေသည်။ နန်ကင်းမြို့ကို ဂျပန်တို့က သိမ်းပိုက်လိုက်သောအခါ ဟန်ကောင်မြို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ယာယီမြို့တော် ဖြစ်ခဲ့ သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တပ်များသည် ဟန်ကောင်မြို့သို့ ဝင်ရောက်လာကြသောအခါ တရုတ် အစိုးရက ချုန်ကင်းမြို့သို့ ဆုတ်ခွာပေးလိုက်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မဟာမိတ် တပ်များက ဟန်ကောင် မြို့ကို လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ သည်။ သို့သော် ဂျပန်တို့က ထိုမြို့ကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်တိုင်အောင် ထိန်းသိမ်း ထားကြလေသည်။ ဂျပန်တို့ စစ်ရှုံးသောအခါမှ တရုတ်တို့က ထိုမြို့ကို ပြန်လည် သိမ်းပိုက်နိုင်ကြလေသည်။
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ လက်ထက်တွင် ဟန်ကောင်မြို့ အစား သုံးမြွှာပူးမြို့ဖြစ်သည့် ဝူဟန်မြို့ အဖြစ်နှင့် လူသိများ သည်။ ဟန်ကောင်မြို့၏ ၁၉၄၈ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေမှာ ၈ဝဝဝဝဝ ခန့် ရှိလေသည်။
အက်သယ် စမိုက်
စမိုက်အီ၊ အမ်(ခရစ် ၁၈၅၈-၁၉၄၄)
အင်္ဂလိပ် အမျိုးသမီး ဂီတစာဆိုနှင့် စာရေးဆရာမကြီး အက်သယ်မေရီစမိုက်သည် ၁၈၅၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ဖွားမြင်၍ ဗိုလ်ချုပ် ဂျေ၊ အိပ်၊ စမိုက်၏ သမီးဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်စာဆိုလောကတွင် တစ်ဦးတည်းသော ထင်ရှားသည့် အမျိုးသမီး ဂီတစာဆိုဖြစ်၏။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ဒီ၊ ဘီ၊ အီး ခေါ် ဗြိတိသျှနိုင်ငံတော် အမျိုးသမီးဘွဲ့ထူးကို ရရှိသည်။ အက်သယ်သည် ငယ်စဉ်အခါက ဂျာမနီနိုင်ငံ လိုက်ပဆစ်မြို့၌ ဂီတစာဆိုကျော်ကြီး ဟိုင်းနရစ်ဖွန်ဟတ်ဆို ဂင်ဗတ်ထံတွင် ဂီတပညာကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ သူစပ်ဆိုသော သီချင်းများသည် အင်္ဂလန်ပြည်မှာထက် ဥရောပတိုက်၌ ပိုမိုကျော်ကြားသည်။ အက်သယ်သည် အင်္ဂလိပ်ဂီတစာဆိုပင် ဖြစ်လင့်ကစား ဂီတပညာကို ဂျာမနီနိုင်ငံ၌ လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သူ ဖြစ်သည့်အလျောက် သူ၏ သီချင်းများမှာ အင်္ဂလိပ်မဆန်ဘဲ ဂျာမန်ဆန်လေသည်။ ရှေးဦးစွာ သူစပ်ဆိုသော ဖန်တာဇီယိုခေါ် အော်ပရာဇာတ်ပွဲကို ရုံတင်ပြသရာတွင် လူကြိုက်များ လှ၏။