cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
၃၅ လမ်း
၃၅ လမ်းသည် မန္တလေးမြို့၏ အဓိကလမ်းမကြီးများအနက်မှ တစ်လမ်းဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းသည် မြို့၏ အရှေ့နှင့် အနောက်အတိုင်း ဖောက်လုပ်ထားသည်။ အရှေ့ဘက်အပိုင်း၏ အစသည် အရှေ့မြို့ပတ်လမ်း (မန္တလေး-ပြင်ဦးလွင်လမ်း) တွင် အစပြု၍ အနောက်ဘက်အပိုင်းသည် အနောက်မြို့ပတ်လမ်း (ကမ်းနားလမ်း)တွင် အစပြုသည်။ မြို့၏အရှေ့နှင့်အနောက်ကို ပြတ်တောက်သွားခြင်းမရှိဘဲ တစ်ဆက်တည်း ဆက်သွယ်ထားသော လမ်းဖြစ်သည်။အနောက်ဘက်အခြမ်းတွင် ဂေါဝိန်ဆိပ်ကမ်းတည်ရှိသည်။ ၃၅လမ်းသည် တစ်ဆက်တည်းဖြစ်နေသော လမ်းဖြစ်သည့်အပြင် စီးပွားရေးအရ အရေးပါသော လမ်းတစ်လမ်းအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ၃၅ လမ်းကို အင်္ဂလိပ်များလက်ထက်က အေလမ်း၊ ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် ရန်ကြီးအောင်လမ်း အဖြစ်ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ၃၅ လမ်း ၇၈ လမ်းနှင့် လမ်း ၈၀ ကြားတွင် ရန်ကြီးအောင် ဂုံးကျော်တံတားတည်ရှိသည်။
၂၀၁၁ ဆင်ဖြူကျွန်းရေကြီးမှု
ဖြစ်စဉ်အကျဉ်း
မိုးဆက်တိုက်ရွာသွန်းမှုနှင့်အတူ စလင်းဆည်ရေလွှတ်မှုကြောင့် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး အတွင်းရှိ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့၌ ရေလွှမ်းမိုးမှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ အဆိုပါရက်ပိုင်းတွင် မိုးအဆက်မပြတ် ရွာသွန်းမှုကြောင့် ၂၀၁၁ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁၉) ရက်နေ့ ညပိုင်းမှ စတင်ကာ စလင်းဆည်ရေကို ဖောက်ချခဲ့သည်။
ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ
ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့တွင် အောက်တိုဘာလ (၂၀) ရက်နေ့ နံနက် (၄)နာရီအချိန်ခန့်မှ စတင်ကာ ရေတက်လာပြီး နာရီဝက်ခန့်အတွင်းတွင်ပင် ဆင်ဖြူကျွန်းဈေးမှာ ရေထု ခါးအထိ မြုပ်သွားသည်။ နံနက် (၇) နာရီခန့်တွင် မြို့တွင်းနေရာ အားလုံးနီးပါး ရေလွှမ်းမိုး ခံရပြီ ဖြစ်သည်။ ဈေးထဲမှ ပစ္စည်းများကို သိမ်းဆည်းချိန် မရသည့်အတွက် အကုန်လုံးနီးပါး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ကြသည်။ စလင်းချောင်းတွင်လည်း ချောင်း‌ရေကြီးပြီး နွယ်တမယ်တံတား လေးပိုင်းကျိုးသွားခဲ့သည်။ ရေကြီးသည်ကို တံတားပေါ်တက်၍ လာကြည့်နေခဲ့သော လူလေးငါးယောက်ခန့် တံတားကျိုးကျသွားရာတွင် ရေထဲမျောပါသွားခဲ့သည်။ စလင်းချောင်း နွယ်တမယ်တံတား ချဉ်းကပ်တာပေါင်များ ကျိုးသွားကာ ဆင်ဖြူကျွန်း-ချောက်ကားလမ်းပိုင်းမှာလည်း ပြတ်တောက်သွားသည်။ အဆိုပါ ဆင်ဖြူကျွန်းဒေသတွင် ဤအကြိမ်ရေကြီးခြင်းသည် နှစ်နှစ်ဆက်တိုက်ရေကြီးခြင်းဖြစ်သည်။
မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတစ်ခုလုံး၏ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ
ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ အပါအဝင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း၌ မိုးအဆက်မပြတ်ရွာသွန်းမှုကြောင့် နောက်ဆုံးရရှိသောစာရင်းများအရ စုစုပေါင်း အိမ်ခြေပျက်စီးမှု ၂၂၀၈ အိမ်၊ ရေမြုပ်အိမ်ခြေ ၄၅၁၀ အိမ်၊ လယ် ဧက ၁၂၀၊ ယာ ဧက ၁၄၀၊ မျိုးစပါးတင်းပေါင်း ၃၀၀၀၀ ကျော်၊ လူအသေအပျောက် စုစုပေါင်း ၉၀ ကျော် (ပျောက်ဆုံးစာရင်းမပါ)၊ နွား ၄၀၅ ကောင်၊ ဆိတ် ၁၀၄၀ ကောင်၊ ဝက် ၁၄၈ ကောင်၊ ထွန်စက် ၁ စီး၊ ရေတင်စက် ၅ စီး၊ ရေစုပ်စက် ၆ စီး၊ တံတားကြီး ၁၀ စင်း၊ ဘုန်းကြီး ကျောင်း ၂ ကျောင်း၊ စာသင်ကျောင်း ၈ ကျောင်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်ဟု ပြည်သူ့ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ သူရဦးရွှေမန်း၏ ပြောကြားချက်ကို ကိုးကား၍ Weekly Eleven News Journal တွင် ဖော်ပြထားသည်။
နာကဆတ်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
နာကဆတ်ရွာ (Narkasat)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဖြူးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖြူးစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၃၅ ဦး၊ မ ၃၀၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိုနီ တေးဂီတ ဖျော်ဖြေရေး
ဆိုနီ တေးဂီတ ဖျော်ဖြေရေး (Sony Music Entertainment; Sony Music သို့မဟုတ် SME) သည် ဂျပန်ကုမ္ပဏီကြီး ဆိုနီကော်ပိုရေးရှင်း၏ လက်အောက်ခံ အမေရိက ဆိုနီ ကော်ပိုရေးရှင်း (Sony Corporation of America) မှ စီမံအုပ်ချုပ်သည့် အမေရိကန်တေးဂီတ ကော်ပရေးရှင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ဒုတိယအကြီးဆုံး အသံသွင်းကုမ္ပဏီ တစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် အသံသွင်း ကော်ပိုရေးရှင်း American Record Corporation (ARC) အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် စီဘီအက်စ် ရုပ်သံကုမ္ပဏီ (CBS Broadcasting, Inc.)မှ ဝယ်ယူခဲ့ကာ ကိုလံဘီယာ အသံသွင်း ကော်ပိုရေးရှင်း Columbia Recording Corporation အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် စီဘီအက်စ် အသံသွင်း အဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိက ဆိုနီ ကော်ပိုရေးရှင်းမှ စီဘီအက်စ် အသံသွင်းကုမ္ပဏီကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ဆိုနီ တေးဂီတ ဖျော်ဖြေရေး အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် SME နှင့် ဘာတယ်စမန် တေးဂီတ အုပ်စု (Bertelsmann Music Group) တို့ပူးပေါင်းပြီး ဆိုနီ ဘီအမ်ဂျီ တေးဂီတ ဖျော်ဖြေရေး အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဘီအမ်ဂျီ၏ လုပ်ငန်းတစ်ဝက်ခန့်ကို ဆိုနီမှ လွှဲပြောင်းယူခဲ့ပြီးနောက် ဆိုနီ တေးဂီတ ဖျော်ဖြေရေး အဖြစ် အမည် ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
မန်မော်ရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
မန်မော်ရွာ (Manmaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ခုန်တမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၅၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခေါ်ကောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ခေါ်ကောင်ရွာ(Hkawkawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖော့ဒေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၂၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်လည်ရစ်
ငှက်လည်ရစ် (Actinodura strigula) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ မလေးရှားနိုင်ငံအထိ တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ပိုလန်
အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ကရင်တောရွာ၊ ကြာကံ
ကရင်တောရွာ၊ ကြာကံ
ဂွ (ရန်ကင်းစံ)
ဂွ (ရန်ကင်းစံ)
မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ
=မြဝတီမင်းကြီးဦးစ= (၁၁၂၈-၁၂၁၅) မြဝတီမင်းကြီး ဦးစသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်၌ ထင်ရှားကျော်ကြားသော စာပေနှင့် ဂီတပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဘဝဖြစ်စဉ်
နှလုံးရည်ဘက်တွင်သာမက လက်ရုံးရည်ဘက်တွင်လည်း အထူးထူးချွန်လှသော နောင် “မြဝတီမင်းကြီး” တွင်မည့် ဦးစသည် ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားကြီး နန်းစံ ၃-နှစ် သက္ကရာဇ် ၁၁၂၈-ခုနှစ် သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် စစ်ကိုင်းမြို့ အနောက်မိချောင်းတက်ချောင်း(မိချောင်းတော်ရွာ)၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အဖမှာ အလုံမြို့ မြောက်လက် မောက်တက်ရွာသား မြင်းစီးကြီးသား ဦးပေါက်ကျော်ဖြစ်၍ အမိမှာ သက္ကရာဇ် ၉၉၂-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်တော်မူသော သာလွန်မင်းတရားကြီးလက်ထက် အမတ်ကြီးဗညားကျန်းတော၏မြေး ရှင်ငြိမ်းသာ(ဒေါ်ငြိမ်းသာ) ဖြစ်သည်။
ဦးစ အသက် ၆-နှစ်အရွယ်သို့ရောက်သောအခါ အဖဖြစ်သူသေဆုံးသည်။ နောက် အသက် ၁၁-နှစ်အရွယ်လောက်တွင် အင်းဝမြို့မဲထီးရွာ မဲထီးဆရာတော် ဦးပရမကျောင်းတွင် သာမဏေအဖြစ်နှင့် စာပေသင်ကြား၍ တတ်မြောက်လျှင် လူထွက်ကာ စစ်ကိုင်းမြို့ ပန်းထိမ်ဝန်ဟောင်း ဦးညွှန့်၏သမီး မအေးနှင့်သင့်မြတ်သည်။ ထိုစဉ် ပန်းထိမ်အလုပ်၊ရွှေကျောက်ရောင်းဝယ်ရေး အလုပ်စသည်တို့ကို လုပ်ကိုင်နေလေသည်။ ထိုစဉ်ကပင်လျှင်လည်း အပျော်အပါး အတီးအမှုတ်အရာတွင် ဝါသနာထုံသောကြောင့် ဘိုးတော်မင်းတရားကြီး၏ လက်ဝဲဆိုင်း အမှုထမ်း ဆိုင်းဆရာကြီး ဦးတရုပ်ထံ၌ ကြေးဝိုင်းတီးခဲ့သည်။ ဦးစ အသက် ၁၉-နှစ်အရွယ်တွင် မယားမအေးသေဆုံး၍ အမရပူရမြို့သို့ပြောင်းရွှေ့ကာ အိမ်ရှေ့နန်းစံ ရွှေတောင်မင်း၏ အိမ်ရှေ့သံတော်ဆင့် လက်ျာပျံချီထံတွင် ရေးမှတ်သည့်ဘက်မှ အမှုထမ်း၍နေလေသည်။ ထိုအချိန်အခါမှစ၍ ဦးစသည် စာပေနယ်ဘက်သို့ နွှယ်ယှက်ကူးပြောင်းပြီဟု ယူဆရန်ရှိပေသည်။ ထိုစဉ်အတွင်း သက္ကရာဇ် ၁၁၀၅-ခုနှစ်တွင် တန်တားဦးရွာလျှင် ဖွားရာဇာတိရှိသော “ရွှေဘုံနိဒါန်း” ဆရာ “ဇေယျသင်္ခယာ” ဘွဲ့ခံ အိမ်ရှေ့အတွင်းဝန် သည် အိမ်ရှေ့နန်းစံ ရွှေတောင်မင်း အထံတော်သို့ဦးစ၏ အရည်အသွားကို လျှောက်ထားတင်ဆက်သည်တွင် ဦးစသည် အိမ်ရှေ့တော်သို့ရောက်ရသည်။
ထိုအတွင်းဦးစသည် ကြိုးများ ဘွဲ့များကိုလည်းရေးသားစ ပြုလာသည်။ ယိုးဒယားဘာသာနှင့်ရှိသော “အီနောင်ဇာတ်” ကိုလည်း မြန်မာဘာသာပြန်၍ တီးကွက်၊မှုတ်ကွက် ဇာတ်သီချင်းများနှင့်တကွ ရေးသားပြီးစီးသည်။ ထိုအခါ ဦးစ၏ ဉာဏ်ရည်သည် အိမ်ရှေ့အိမ်တော်နှင့် အတွင်းတော်တို့တွင်မျှမကပဲ တနိုင်ငံလုံး ကျော်စော ထင်ရှားသွားလေသည်။ သို့နှင့် “အီနောင်ဇာတ်”ကို ရေးသားပြီးစီး၍ မရှေးမနောင်း၌ပင်လျှင် အိမ်ရှေ့ဘဏ္ဍာစာရေး ခန့်တော်မူခြင်းခံရပြီးလျှင် အပါးတော်တွင် စေသုံးထမ်းရွက်ရလေသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၇၀-ပြည့်နှစ်ဦးတွင် သားတော်အိမ်ရှေ့မင်း နတ်ရွာစံလေသည်။ ထိုအခါ ဘဝရှင် ဗဒုံမင်းတရားကြီးသည် မြေးတော် စစ်ကိုင်းမင်းကို အိမ်ရှေ့နှင်းတော်မူသည်တွင် ဦးစကို အိမ်ရှေ့သံတော်ဆင့် အရာနှင့် “ပြည်လုံးယူ-လှေမှူး” ခန့်တော်မူလေသည်။ နောက် အိမ်ရှေ့အတွင်းဝန် ခန့်တော်မူပြန်၍ “နေမျိုးဇေယျသူရ” ဘွဲ့ဖြင့်လည်း တိုးတက်ချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြန်လေသည်။ ဤတွင် အမှတ်အသားများ၌ “နေမျိုးဇေယျသူရ” ဘွဲ့ကို သက္ကရာဇ် ၁၁၇၅-ခုနှစ်တွင် ကသည်း-မျည်းတဲပြည် မဟာရာဇာ ထောင်ထားသည့်အရေးတော်ကို နှိပ်နွံ၊ပြီးပြေ အောင်မြင်၍ ပြန်လာသော အခါကျမှ ဦးစအား “နေမျိုးဇေယျသူရ” ဘွဲ့ဖြင့်ချီးမြှင့်သည်ဆိုသည်။ သို့ရာတွင် ရာဇဝင် အစောင်စောင်နှင့် တိုက်ဆိုင်ကြည့်ရှုပြန်သောအခါ ထို ကသည်း-မျည်းတဲအရေးတွင် ဦးစပါသည်ကားမှန်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုစဉ်ကပင်လျှင် “နေမျိုးဇေယျသူရ” ဘွဲ့ကို ရရှိပြီးဖြစ်၍ “အိမ်ရှေ့အတွင်းဝန်-နေမျိုးဇေယျသူရ” အဖြစ်နှင့် “တပ်ကြီး ၃-တပ်၊မြင်း၁၅၀၊ စစ်သည်သူရဲ ၁၅၀၀” ကို အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲ၍ တမူးကြောင်းရှေ့က ချီတက်တိုက်ခိုက်ကြောင်းတွေ့ရသည်။ ဤသည်ကားဦးစ၏ ပထမစစ်ပွဲဖြစ်လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၈၁-ခုနှစ် နယုန်လအတွင်း ဘိုးတော် ဗဒုံမင်းတရားကြီးနတ်ရွာစံ၍ မြေးတော်အိမ်ရှေ့ မင်းနန်းတက်တော်မူလေသည်။ ထိုအခါ အိမ်ရှေ့အတွင်းဝန် “နေမျိုးဇေယျသူရ” ဘွဲ့ခံဦးစကို ကျေးဇူး သစ္စာစောင့်သိသူ အဖြစ်နှင့် “ငွေသပြာ တထောင့်ငါးရာ အဖိုးများစွာထိုက်သော လက်စွပ်တကွင်း” ကိုပေးသနားတော်မူ၍ အတွင်းဝန်အရာ ခန့်ထား ချီးမြှင့်တော်မူလေသည်။ ထိုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလအတွင်း ဘဝရှင် မင်းတရားကြီးသည် ထီးဆောင်းမင်္ဂလာ မဟာဥကင်သ ဖွင့်တော်မူလေသည်။ “သီရိပဝရ သုဓမ္မ မဟာရာဇာဓိရာဇာ” ဟူသော တံဆိပ်-နာမံတော်ကိုလည်းခံယူတော်မူ လေသည်။ ထိုအခါ “လက်ဝဲတော် တော်နေရာနေ အတွင်းဝန် နေမျိုးဇေယျသူရကို “သီရိမဟာဇေယျသူရ”ဘွဲ့ ဖြင့် ထပ်ဆင့်ချီးမြှင့်တော်မူပြန်သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၅-ခုနှစ်တွင် ဦးစသည် မိမိ၏ လက်ရုံးရည်အစွမ်းကို ထင်ရှားစေနိုင်ပြန်သည့် အမှုအခင်းတစ်ခု ထပ်မံပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ ထိုအမှုအခင်းမှာ အခြားမဟုတ်။ လက်နက်နိုင်ငံတော်ဖြစ်သော ဓညဝတီ ရခိုင်ပြည်နယ် ရှင်မဖြူကျွန်းတွင် စစ်တကောင်း-ကုလားတို့က အလံစိုက်မှုမှစ၍ အင်္ဂလိပ်နှင့် မြန်မာတို့ ပထမအကြိမ် စစ်မက်ဖြစ်ပွားရခြင်း အကြောင်းဖြစ်ပေသည်။ “ရှင်မဖြူကျွန်း” အရေးပေါ်ပေါက်လျှင် ပေါ်ပေါက်ချင်း အလုံဝန်ကြီး မင်းကြီး-မဟာဗန္ဓုလအား “သတိုး“ ဘွဲ့တပ်၍ ပေးတော်မူပြီးလျှင် ဓညဝတီကြောင်း ကွပ်ကဲ အုပ်ချုပ် ချီတက်စေတော်မူ၏။ ထိုအခါ ဦးစအားလည်း “မင်းကြီးမဟာသူရ” ဘွဲ့နှင့် လက်ဝဲ-စစ်ကဲခန့်၍ ရှေ့ဦးချီနှင့်တော်မူစေသည်။
( တင်နိုင်တိုး၏ ကုန်းဘောင်နွယ် စာပေမျိုးဆက် စာအုပ်တွင် ပွဲစားကြီး ဦးဖြိုး၊ ဒေါ်သာလိတို့၏ သမီး ခင်စောနှင့် စုံဖက်ရာ သားတစ်ဦး၊ သမီးနှစ်ဦး ဖွားမြင်သည်ဟု ပါရှိသည်။ သား ဦးမောင်ကလေးသည် ကင်းဝန်ဦးကြွယ်ဝ၏ သမီး ဒေါ်ခင်ငြိမ်းနှင့် စုံဖက်ကာ သားမောင်မြကြီး၊ သမီးခင်နှင်းဦးနှင့် သား မောင်မြသီး(ခေါ်) ငှက်တွင်းဆရာတော် လောင်းလျာတို့ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မြဝတီမင်းကြီး၏ နှမအရင်း ဒေါ်လုံမမှာမူ Mr.White ဆိုသူ နိုင်ငံခြားသားတစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ကျကာ သမီး မဖြူကို ဖွားမြင်ခဲ့၏။ မဖြူသည် ဦးစံကိုင်နှင့် လက်ဆက်ကာ သမီး ခင်ဦးဇွန်းကို ဖွားမြင်ပါသည်။ )
သက္ကရာဇ် ၁၁၈၆-ခုနှစ် ကဆုန်လအတွင်း တပ်ဦးချုပ် အတွင်းဝန် မင်းကြီးမဟာသီဟသူရသည် ရှေ့ချီ-သောင်းတပ်မှူးအဖြစ်နှင့်ပင် အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် ရှေးဦးစွာ “ဂေါတော့ပလ္လင်” တွင် ဆိုင်ပြိုင် တိုက်ခိုက်ရလေ သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ မရပ် မခံနိုင် ကိုယ်လွတ်ထွက်ပြေးကြရ၏။ ထိုတွင် တစ်ရက်ရပ်ဆိုင်းပြီး တပ်ဦးချုပ် အတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာသီဟသူရပင် ရှေးဦးချီတက်၍ ပန်းဝါသို့ ဆိုက်ရောက်ပြန်လျှင် ဒုတိယအကြိမ် အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် ဆိုင်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ရပြန်ရာ အင်္ဂလိပ်တို့မခံနိုင်၍ ထွက်ပြေးရပြန်သည်။ အကြီးပြုသူ အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်နှင့် စစ်ဗာရီကုလား အများလည်းသေဆုံးသည်။ သုံ့ပန်းအများနှင့် လက်နက်-သေနတ် အများကိုလည်းရလိုက်၏။ ထိုပန်းဝါ-အောင်တပ်တွင် “မင်းကြီး မဟာသီဟသူရ” ဘွဲ့ခံဦးစသည် အဖြီးအခိုင် တပ်တည်လုပ်၍ အောင်ပွဲသဘင်ခံလေသည်။ အမိန့်တော်မြတ်အတိုင်းလည်း ၄-လမျှရပ်တန့်နေ၏။ နောက် ရွှေဖဝါးတော်အောက်သို့ ပြန်လည်ဆိုက်ရောက်လျှင် “ဝန်ကြီး” ခန့်ထားခြင်း ခံရ၍ တိုင်းရေး ပြည်မှုများကို ကြည့်ရှု စီရင်ရလေသည်။ သို့ရာတွင် မြန်မာတို့က ရခိုင်ပွဲဦး၌ ဦးစ၏ လက်ရုံးရည် နှလုံးရည်ဖြင့် အနိုင်ရလိုက်ငြားသော်လည်း ကံမကောင်း အကြောင်းမလှ၍ နောက်ဆုံး “ရန္တပို” အရပ်၌ စာချုပ် ချုပ်ဆိုပြီးလျှင် အရှုံးနှင့် နိဂုံးချုပ်လိုက်ရလေသည်။
ဘကြီးတော်မင်းတရားလက်ထက် နောက်ပိုင်းခေတ်ကာလနှင့်သာယာဝတီမင်း လက်ထက် ရှေ့ဦး-ခေတ်ကာလတွင် တိုင်းပြည်ကြီး တဖြည်းဖြည်း လှုပ်ရှားလာရပုံ၊ ထိုသို့ တိုင်းပြည် လှုပ်ရှားခိုက် ဝန်ကြီး “မဟာသီဟသူရ” ဘွဲ့ခံဦးစအား ကြမ္မာဂြိုဟ်ဆိုးက မည်မျှ အငြိုးကြီးခဲ့ပုံတို့မှာ အထူးစိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းလှသည်။ ထိုအထူး စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းလှသော အကြောင်းအရာ အဖြစ်အပျက်တို့ကို အထူးစိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာပင် ရေးသားထားရှိသည့် သက္ကရာဇ် ၁၉၄၇-ခုနှစ်ထုတ် “ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်း” အတွဲ-၁၊ အမှတ်-၄ လာ ဆရာဇေယျ၏ “ထောင်တွင်းကသီချင်းသံ” ဆောင်းပါးမှ ထုတ်နှုတ်ဖော်ပြလိုက်ပါအံ့။ ထိုမှစ၍ ဘကြီးတော်ဘုရားသည် တိုင်းရေး ပြည်မှုတို့ကို တဖြည်းဖြည်း လျစ်လျူရှုတော်မူ၍ နိုင်ငံတော် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာများသည် မိဖုရားခေါင်ကြီး နန်းမတော်-မယ်နုနှင့် မောင်တော် စလင်းမင်းသားကြီး မောင်အိုတို့ လက်သို့ အထင်အရှား ရောက်သွားရာ ဘကြီးတော်ဘုရားကို လက်ကိုင်ထားသော စလင်း-မင်းသားကြီး မောင်အိုတို့လူစုက တစ်ဖက် ညီတော် သာယာဝတီမင်းသားကတစ်ဖက် အာဏာလုပွဲ ဖြစ်ရာမှ စလင်းမင်းသားကြီးမောင်အိုတို့ အကြံအောင်တော့မလိုလို ရှိနေခိုက်တွင် ညီတော်သာယာဝတီမင်းသားသည် နေပြည်တော် အင်းဝမှ ရွှေဘိုမြို့သို့ထွက်၍ ခုခံရာတိုင်းပြည်လူထုအင်အားသည် သာယာဝတီမင်းဘက်သို့ ညွှတ်သည်ဖြစ်သောကြောင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်လေရာ အရေးရှုံးနိမ့်၍ နောက်ဆုံးတွင် ဘကြီးတော်ဘုရားနန်းမှဆင်း၍ သာယာဝတီမင်းအားနန်းလွှဲရလေသည်။
ထိုအခါ သာယာဝတီမင်းသားက ငါတို့ညီတော် နောင်တော်သည် အချင်းချင်းအမျက်မရှိ။ နောင်တော် သည်လည်း ငါ့အား သားတော်တမျှ ချစ်မြတ်နိုးတော်မူသည်။ ငါသည်နောင်တော်အား ခမည်းတော်ကဲ့သို့ အမှတ်ထားသည်။ နောင်တော်၏ကျေးဇူးကို ငါသည် ဘဝဆက်တိုင်း ဆက်ဆပ်၍မကုန်နိုင်။ သို့ပါလျက် နန်းမတော်-မယ်နု၊မင်းသားကြီးမောင်အို တို့သည် ငါ့နောင်တော်၏ ကျေးဇူးသစ္စာတော်ကိုမထောက်။ ငါတို့ညီတော် နောင်တော် အကြားတွင် လည်ဆယ် လုပ်ကြံကြခြင်းဖြစ်သည်။ “ဝန်ကြီးငစ” နှင့် အပေါင်းပါမှူးမတ်တို့သည်လည်း ငါတို့ကျေးဇူးသစ္စာတော်ကို ထောက်မြှော်သင့်ပါလျက် မထောက် မထားရန် သူကိုအားပေးပြုသည်။ သင်းတို့တစုကို ငါသတ်ထိုက်ပြီ။ သို့သော်ငါသည် ဘုရားဆုကိုပန်သည်ဖြစ်သော ကြောင့် ကြီးလှစွာသော သည်းခံခြင်းကိုပြုမည်။ သင်းတို့တစုအား ထောင်တွင်သာ အကျဉ်းထားပါတော့- ဟု အမိန့်တော်ချမှတ်တော်မူ၍ ဝန်ကြီးဦးစမှာ ကိုယ့်အရှင်၏ ကျေးဇူးသစ္စာတော်ကို စောင့်သိလျက် လက်ရုံးရည် နှလုံးရည်ဖြင့် ဦးလည်မသုန် ထမ်းရွက်ခဲ့၍ နိုင်ငံတော်တွင် အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော လွှတ်တော်ဝန်ကြီးအရာနှင့် “မဟာ” ဘွဲ့ကို ခံယူရသော်လည်း နိုင်ငံရေးအလှည့်မသင့် သဖြင့် ကြီးစွာသော ပုန်ကန်မှု ရာဇဝတ်တော်ကြီး သင့်၍ သူခိုး-ဒမြတို့နှင့် အတူထောင်တွင် အကျဉ်းကျခံနေရလေသည်။ ဤသို့ သာယာဝတီမင်းက အကြောင်းကြောင်းကို ထောက်ထား၍ အသက်ဆုံးရှုံးစေ စီရင်သင့်လျက်မစီရင်ပဲ ထောင်တွင်သာထားရာ မင်းသားကြီးမောင်အိုတို့အပေါင်းပါလူတသိုက်သည် လက်မလျော့သေးပဲ ဘကြီးတော်ဘုရားကို ပြန်၍နန်းတင်မည်ဟူသော အကြံဖြင့် ထောင်တွင်းမှပင်စီစဉ်၍ သက္ကရာဇ် ၁၂၀၁-ခုနှစ် တပေါင်းလတွင် စလင်း-မင်းသား၏လူများဖြစ်သော ရွှေထား-မင်းသား အခေါ်ခံ ငဝင်းငယ်၊ ဗိုလ်ငခန်းကျော်၊ဗိုလ်ငရွှေမောင်တို့က ခေါင်းဆောင်၍ လူတထောင့်ငါးရာနှင့် မတ္တရာ-ကျော်စဉ်က စ၍ သူပုန်ထစေလေသည်။ သို့သော် ထိုအကြံလည်း အထမမြောက်၍ ဝန်ကြီး-ဦးစနှင့် အတူ အမရပူရမြို့တွင်ချုပ်ထားသော စလင်းမင်းသားကြီး မောင်အို၊ မယား၊သမီး၊ အတွင်းဝန်-ငပါရောက်၊ မြို့လတ်ဝန်-ငရေး၊သံတော်ဆင့် ငရွှေသာ၊ ပုခန်း-ငရံမင်း၊ စာရေးကြီး ငပျို၊တောင်ငူဝန်-ငကူး၊ အဆောင်မြဲ-ငထွန်းညိုတို့ကို သက္ကရာဇ် ၁၂၀၂-ခုနှစ် ကဆုန်လဆန်း ၁၂-ရက်နေ့တွင် အပြစ်နှင့် အညီ ကွပ်မျက်လေသည်။
အကယ်၍ ထိုအချိန်၌ ဝန်ကြီးဦးစသည် မူလချုပ်နှောင်ထားရင်းအတိုင်း အမရပူရထောင်တွင် မင်း သားကြီးမောင်အိုတို့နှင့် အတူရှိပါမူ ကွပ်မျက်ရာတွင် ဧကန်ပါပြီးဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ ကျွန်ုပ်တို့ ယခုဆောင်းပါး အစတွင် တင်ပြခဲ့သော “ကုန်းဘောင်နေမင်း၊ဖုန်းရောင်ဝေရှင်း၊ တောင်ဒီပါထိန်ထိန်လင်း” အစချီသော မဟာဂီတ-ပတ်ပျိုးသံကိုလည်း ကြားကြရမည် မဟုတ်ချေ။ သို့သော် ဦးစ၏ကံကား မကုန်သေး။ ပါးကွက်-လက်မရွံ့တို့လက်တွင် အသက်ဆုံးရှုံးရမည့် ကံဇာတာမပါသူဖြစ်သောကြောင့် အမှုဖြစ်ပွားသည့် အချိန်တွင် ဦးစသည် ထောင်ထဲ၌ မရှိတော့ချေ။ မရှိပုံကားဤသို့တည်း၊ စလင်းမင်းသားကြီးနှင့် အပေါင်းပါတို့ကို မကွပ်မျက်မီ ခြောက်လခန့်လောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၀၁-ခုနှစ် သီတင်းကျွတ် လပြည့်ကျော် ၁၃-ရက်နေ့ “သူရိယာဝံသာဘိ သီရိပဝရာလင်္ကာရ ဓမ္မသေနာပတိ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု” သာသနာပြု သဲအင်းဆရာတော်ကြီးပျံလွန်တော်မူရာ အသျှင်မိဖုရားခေါင်ကြီး ကိုယ်တော်တိုင် အလောင်းတော်ကို ဖူးမြော်ရန်စီစဉ်လေသည်။ ထိုအခါ ထုံးစံရှိသည့် အတိုင်း ထွက်တော်မူမည့် လမ်းစဉ်တလျှောက်ကို အကျဉ်းထောင်မှ ထောင်သားတို့သည် ထွက်၍ လမ်းချောအောင် ဖို့လုပ် ပြုပြင်ကြရလေသည်။ လမ်းပြင်သော အကျဉ်းသမားများတွင် ဝန်ကြီးဟောင်း ဦးစလည်းပါဝင် လေသည်။ ထို့နောက် ချိန်းချက်သည့်နေ့တွင် အသျှင်မိဖုရားခေါင်ကြီးဘုရားနှင့် သမီးတော်-စုဘုရားကြီးတို့ ထွက်တော်မူလာရာ ဦးစတို့လမ်းဖို့နေရာသို့ ရောက်သည်တွင် သမီးတော်စုဘုရားကြီးသည် လမ်းဘေးတွင် ပေါက်ပြားတလက်နှင့် တဖားဖားလမ်းဖို့နေသော ဦးစကို မြင်သဖြင့် ရပ်တန့်စေပြီးလျှင် “ဟိုဘက်နားက လမ်းဖို့နေတာ စစ မဟုတ်လား။ ခေါ်စမ်းပါ ခေါ်စမ်းပါ”ဆို၍ အပါးတော်မြဲများကလည်း ဦးစကို သွားရောက်ခေါ်ငင်ရလေသည်။ (သားတော် သမီးတော်များက ဦးစ အား “စစ” ခေါ်ခြင်းဖြင့် ဦးစ အားမည်မျှ ချစ်ခင်ရင်း ရှိကြသည်ကို သိနိုင်ပေသည်။) ဦးစလည်း သမီးတော်စုဘုရားကြီးရှေ့တော်သို့ရောက်လျှင် မြေပေါ်တွင် ပြားပြားဝပ်လျက် “ကျွန်တော်မျိုးကြီးမှာ အမျက်တော်ရှိသဖြင့် ရာဇဝတ်တော်ပန်းကို ပန်ဆင်နေခဲ့ရသည်မှာ နှစ်နှစ်ကျော်ရှိပါပြီ။ ထောင်တွင်း၌ အကျဉ်းခံသည်မှာ ဒုက္ခကြီးလှကြောင်း” လျှောက်ထားရာ သမီးတော် စုဘုရားကြီးလည်း သနားလှသဖြင့် “စစ က ဖုန်းတော်ဖွဲ့တပုဒ်ရေးပြီး ငရွှေသာကို ပေးလိုက်ပါ။ အခွင့်တော်သာလျှင် ခမည်းတော်အား ကူညီလျှောက်ထားပေးပါမည်” ဟု ကတိပေး၍ မှာကြားခဲ့လေသည်။ ဦးစလည်း ထိုနေ့ည ထောင်သို့ပြန်ရောက်သည်နှင့် တပြိုင်နက် ဖုန်းတော်ဖွဲ့ကိုရေးသားလေသည်။ ဤသို့စီကုံးရေးသားပြီးနောက် သမီးတော်-စုဘုရားကြီး မှာထားခဲ့သည့်အတိုင်း ထောင်အဝှန်းတို့လက် မှတဆင့် ရုပ်သေး-မင်းသားကိုင် “ငရွှေသာ”ကို အပ်လိုက်ရာ ၁၂၀၁-ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၃-ရက်နေ့ အနောက်စမုတ်တော် ရုပ်သေးပွဲတွင် သာယာဝတီမင်းနှင့် မိဘုရား သားတော် သမီးတော်တို့ စုံညီ ရှုစားတော်မူခိုက် ဦးရွှေသာက သံနေသံထားနှင့် ဆိုလေသည်။ ထူးခြားလှသောကြောင့် သာယာဝတီမင်းက ဘယ်သူဖွဲ့ဆိုသလဲ အမေးတော်ရှိရာ အနီးတွင် အသင့်စောင့်နေသော သမီးတော် စုဘုရားကြီးက ထောင်မှာ အကျဉ်းထားသော ဝန်ကြီးဟောင်း ငစ ဖွဲ့ဆိုသည်။ ယခုလည်း ထောင်တွင် နှစ်နှစ်ကျော်၍ ဒုက္ခရောက်လှပါပြီ၊ နှမြောဘို့ကောင်းပါသည် စသည်ဖြင့် လျှောက်ထားသည်တွင် သာယာဝတီမင်းသည် ပညာကို မြတ်နိုးသည်ကတကြောင်း၊ ချစ်လှစွာသော သမီးတော်က လျှောက်ထား တောင်းပန်သည်က တကြောင်းကြောင့် “လွတ်ပါစေ” ဟု အမိန့်တော်ရှိသဖြင့် ညတွင်းချင်းပင် အကျဉ်းမှ လွတ်ရလေသည်။
မြဝတီဝန်ကြီးဟုတွင်ပုံ
ဘကြီးတော်ဘုရားက ဦးစ၏ ထမ်းရည် ရွက်ရည်အလျောက် “မြဝတီမြို့”စား အသနားတော်မြတ် ခံရခြင်းပင်ဖြစ်ပေ၏။ ထို့ကြောင့်လည်း “မြဝတီဝန်ကြီး-ဦးစ” ဟု ယခုတိုင် ကျော်စော ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ရာဇဝင်ကြီးများ၌လည်း မည်သည့်ခုနှစ် သက္ကရာဇ်တွင် မြဝတီမြို့စား အသနားတော်မြတ်ခံရ ကြောင်းနှင့် မပါမရှိ။ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် ဆိုင်ရာ အမှတ်အသားများ၌လည်း မလာမရှိ။ ပထမ မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်စစ်ပွဲကြီး ငြိမ်းအေးပြီးသည့်နောက် အင်းဝရွှေမြို့တော်သို့ လာရောက် နေထိုင်ကြသော အင်္ဂလိပ်လူမျိုးအရာရှိများအနက် အင်းဝ-ရွှေမြို့တော်တွင် ခုနစ် နှစ်ခန့်မျှ နေထိုင်၍ အမှုတော် ထမ်းရွက်သွားရသူ ကာနယ်ဘားနေး၏ အမှတ်အသား တခုတည်းတွင်သာ ဦးစအား မြဝတီဝန်ကြီး ခန့်ထား သူကောင်းပြုတော်မူကြောင်း တွေ့ရသည်။ ကာနယ်-ဘားနေးကား မြဝတီဝန်ကြီး ဦးစနှင့်လည်း အလွန်ခင်မင် ရင်းနှီးသူ တယောက်ဖြစ်သည့်အလျောက် သူ့မှတ်ချက် စာတမ်းအရ ဦးစသည် မြဝတီဝန်ကြီးအဖြစ်ကို (အင်္ဂလိပ်) သက္ကရာဇ် ၁၈၃၀-ပြည့်နှစ်၊ (မြန်မာ) သက္ကရာဇ် ၁၁၉၂-ခုနှစ်တွင် ခံယူရရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
မြဝတီမင်းကြီး၏ စိတ်နေသဘောထား
မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ၏ စိတ်နေသဘောထား ပညာဗဟုသုတများအကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍လည်း ကာနယ်ဘားနေး၏ မှတ်ချက် စာတမ်းကိုပင် ကိုးကားသင့်သေးသည်ထင်ပါသည်။ “သက္ကရာဇ် ၁၈၃၀၊ဇွန်လ ၃၀-ရက်နေ့။ ။ ကျွန်ုပ်သည် မြန်မာမှူးမတ်များနှင့် ထမင်းစားပွဲ တည်ခင်းကျင်းပသည်။ ကျွန်ုပ်သည် အားလုံးသော မှူးမတ်များနှင့် သင့်မြတ်ခဲ့သည်။ မောင်စက ကျွန်ုပ်အား ခေါ်၍ မြစ်တဖက်ကမ်းကို လက်ညှိုးထိုးပြပြီးလျှင် ယခုအခါ ပျက်စီး ယိုယွင်းလျက်နေသော နေရာသည် တခါတုန်းက လူနေ အိမ်ခြေများစွာနှင့် စည်ကားသော နေရာဖြစ်ကြောင်း၊ ဤကဲ့သို့ ပျက်စီးယိုယွင်းရခြင်းမှာ မကြာခင်က တိုက်ခိုက်ရသော စစ်ပွဲကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း၊ နောင်အခါတွင် ဆင်းရဲသား ကျွန်တော်မျိုးများအား သနားသဖြင့် စစ်ပွဲမဖြစ်လိုကြောင်း၊ မဖြစ်သင့်ကြောင်းများကို ပြောဆိုသည်။ မောင်စသည် အလွန်စိတ်နေ သဘောထားကြီးမားသောသူဖြစ်သည်။ မောင်စသည် နာဂရီ ဘာသာကို ရေးတတ်၍ ဟိန္ဒူစတန်နီ စကားကိုလည်း အတန်ငယ်ပြောတတ်သည်။ ၎င်းနောက် ကျွန်ုပ်အား ခရစ်ယန်ဘုရားရှိခိုးဆုတောင်းသီချင်းမှ နှစ်ပိုဒ် သုံးပိုဒ်လောက်ကို သီဆို၍ ပြသည်။ ကျွန်ုပ်မှာ အလွန်အံ့ဩမိသည်။ သူသည် စာဖြူခရစ်ယာန်များထံမှ ထိုသီချင်းကို သင်ယူထားဟန်တူသည်။ မောင်စသည် ကသည်းလူမျိုးတို့၏ စကားကိုလည်း အနည်းငယ် တတ်ကျွမ်းသေးသည်။
ဘဝနိဂုံး
ထို့နောက်တွင်မူကား မြဝတီမင်းကြီး ဦးစအား သာယာဝတီမင်း လက်ထက်တွင် ထပ်မံ သူကောင်းပြုသည်ဟု မကြားရတော့ချေ။ မင်းမှုထမ်း အလုပ်မှ လွတ်ကင်း၍ ဆင်းရဲသားအဖြစ် အေးအေးပင် နေသည်ဟု ထင်ဖွယ်ရှိပေသည်။ ပုဂံမင်း လက်ထက်တွင် မြင်းမူရွာကို စားရသည်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ မင်းတုန်းမင်း အထွတ်အမြတ်သို့ ရောက်စတွင် ဝန်ကြီး-ဦးစအား အမှုတော် ထမ်းနိုင်ပါမည်လော-ဟုအမေးတော်ရှိရာ ထမ်းနိုင်ပါကြောင်းလျှောက်ထား၍ ထမ်းရွက်ရကြောင်း အမှတ်အသားများ ရှိပေသည်။ ၎င်းမင်းတရားကြီး လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၂၁၅-ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆန်း ၁-ရက်နေ့တွင် ထီးသုံး နန်းသုံး မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှု ကဗျာဂီတများကို ဖန်တီးခဲ့သော မြဝတီမင်းကြီးသည် အနိစ္စရောက်လေသည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား
- သုတ၊မောင်။ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ။ တတိယအကြိမ်နှိပ်။ ရန်ကုန်။ ဇွဲပုံနှိပ်တိုက်၊ ၁၉၆၈။
ထိန်တပင်ရွာ၊ စွန်တနီး
ထိန်တပင်ရွာ၊ စွန်တနီး
ပလို့အရှေ့ကုန်းရွာ၊ ကလို့ကွင်း
ပလို့အရှေ့ကုန်းရွာ၊ ကလို့ကွင်း
အီဂျစ်
အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
အိုင့်ကြီးရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
အိုင့်ကြီးရွာ (Aintgyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ထိန်စမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိန်စမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၉ ဦး၊ မ ၁၃၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်တင်ဘာ ၁၉၃၇
ကိုးကား
1937
ပေါ်တူဂီ
အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ပန်လော့ (မြောက်)ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်တင့်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
မန်တင့်ရွာ (Mantint)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၀ ဦး၊ မ ၁၅၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရဲဟိုခုမြို့
ရဲဟိုခုမြို့ (苓北町 ရဲဟိုခုမချိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခုမမိုတိုခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်။
ကော့ဆန်ဖွန်းရပ်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကော့ဆန်ဖွန်းရပ်ရွာ(Kawtsanhponyat)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ နောင်တပွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်တပွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၁၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၃၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခွန်ဆိုင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ခွန်ဆိုင်ရွာ(Hkunhseng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖော့ဒေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၀၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားငုတ်တို (မြောက်) (ရွှေပေါက်ပင်ပါ)
ဘုရားငုတ်တို (မြောက်) (ရွှေပေါက်ပင်ပါ)
သရက်
အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ကျောက်ပုံရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ကျောက်ပုံရွာ (Kyaukpong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ကျောက်ပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ပုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၂ ဦး၊ မ ၁၄၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောက်ကုန်းရွာ၊ ကလို့ကွင်း
မြောက်ကုန်းရွာ၊ ကလို့ကွင်း
နှောကန်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
နှောကန်ရွာ (Hnawkan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၂၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုးဇုမြို့
အိုးဇုမြို့ (大津町 အိုးဇုမချိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခုမမိုတိုစီရင်စု၊ ခိခုတိုင်း တွင် တည်ရှိသည်။
အပေါင်ရွာ၊ စွန်တနီး
အပေါင်ရွာ၊ စွန်တနီး
မရှက်ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
မရှက်ရွာ (Mashet)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ မရှက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မရှက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၃ ဦး၊ မ ၄၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂရိ
အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
အိုးယာမဇခိမြို့
အိုးယာမဇခိမြို့ (大山崎町 အိုးယာမဇခိချေား ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုစီရင်စု၊ အိုတိုခုနိခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။
စီကျန်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
စီကျန်ရွာ (Sikyan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဖြူးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖြူးစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၃၅ ဦး၊ မ ၃၀၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကွမ်းခြံကုန်းလေးရွာ၊ ကြာကံ
ကွမ်းခြံကုန်းလေးရွာ၊ ကြာကံ
စီကျန်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဏိပူရ
အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
မင်းတဲကလေးရွာ၊ သဲဖြူ
မင်းတဲကလေးရွာ၊ သဲဖြူ
ကန်ဘဲ့
ကန်ဘဲ့
အိုးဆွတ်ခိမြို့
အိုးဆွတ်ခိမြို့ (大月町 အိုးဆွတ်ခိချေား ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိုးချိစီရင်စု၊ ဟတခရိုင် တွင် တည်ရှိသည်။
လှိုင်ရွာ၊ စွန်တနီး
လှိုင်ရွာ၊ စွန်တနီး
တနင်္သာရီ
အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ဘူဒါပတ်စ်မြို့
ဘူဒါပတ်စ်မြို့ (Budapest;, ) သည် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ဗီယင်းနာမြို့ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁၃၅ မိုင်အကွာ ဒန်းညုမြစ်ပေါ်တွင် ခွ၍ တည်ရှိနေသော အမြွာမြို့ ဖြစ်သည်။ ဒန်ညုမြစ်၏ အနောက်ဘက် ကမ်းပေါ်ရှိ ဗူးဒမြို့၊ အိုဗူးမြို့၊ ဒမြို့တို့နှင့် အရှေ့ဘက် ကမ်းပေါ်ရှိ ပက်မြို့တို့ကို ပေါင်း၍ ဘူဒါပတ်စ်မြို့ဟု ခေါ်တွင်သည်။ ဗူးဒမြို့သည် တောင်ကုန်းပိုင်း၌ တည်၍ ပက်မြို့မှာမူ မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် တည်သည်။ တဖက်ကမ်းနှင့် တစ်ဖက်ကမ်းကို တံတားကြီး ၆ ခုဖြင့် တင့်တယ်ခမ်းနားစွာ ဆက်သွယ်ထားရာ၊ လန့်ဇစ်တံတားသည် ဥရောပတိုက်တွင် တခါက အကြီးဆုံး တံတား တစ်ခု ဖြစ်သည်။
တည်ထောင်မှု သမိုင်းကြောင်း
ဘူဒါပတ်စ်မြို့ကို ၂ ရာစုနှစ်ခန့်ကစ၍ ရောမလူမျိုးတို့ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ယခု အိုဗူးဒမြို့တည်နေရာတွင် တည်ရှိ၍ အက်ကွင်းကမ်းမြို့ဟူ၍ ခေါ်သည်။ ကဲလတစ်ဘာသာစကားဖြင့် အက်ကွင်းမြို့ဟူသည်မှာ ဆေးစမ်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ယင်းမြို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ကျန်းမာရေးအတွက် အလွန်အဖိုးတန်သော နာမည်ကျော် ဆေးစမ်းများ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ခရစ်နှစ် ၃၇၆ ခုနှစ် လွန်သောအခါ ဟန်း၊ အောစတြိုဂေါ့သ၊ အဗား၊ ဆလဗ စသော လူမျိုးများ အဆက်ဆက် ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြကာ ဗူးဒနှင့် ပက်မြို့များ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ၁၃၆၁ ခုနှစ်တွင် ဗူးဒမြို့သည် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဖြစ်လာသည်။ ၁၅၂၆ ခုနှစ်မှ ၁၆၈၆ ခုနှစ်အထိ မကြာခဏဆိုသလိုပင် တူရကီတို့က သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည်။ ၁၈၀၀ ပြည်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပက်မြို့သည် ဗူးဒမြို့ထက် ပို၍ စည်ကား ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် ဗူးဒမြို့နှင့် ပက်မြို့ကို ပေါင်း၍ ဗူးဒပက်မြို့ဟု မှည့်ခေါ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဗူးဒပက်မြို့သည် ဒီရေအလား တိုးတက်စည်ကား လာခဲ့သည်။ ဒန်းညုမြစ်ပေါ်၌ ဗီယင်းနားမြို့မှ လွဲလျှင် ဗူးဒပက်မြို့သည် အကြီးဆုံး ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်၍ သင်္ဘောများစွာ ဥဒါဟို ဝင်ထွက် သွားလာနိုင်သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်း ၁၉၄၄-၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗူးဒပက်မြို့ထဲ၌ ဂျာမန်နှင့် ရုရှားစစ်တပ်များ အတန်ကြာ တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ မြို့သည် များစွာ ပျက်ဆီးသွားသဖြင့် ပြန်လည် ထူထောင်ရလေသည်။
ထင်းရှားသော အဆောက်အဦးများ
ဘူဒါပတ်စ်မြို့တွင် ရှေးဟောင်းနှင့် ခေတ်သစ် အဆောက်အအုံ အများအပြား ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ဗူးဒမြို့တွင် ရှေးက ဆောင်လုပ်ခဲ့သော ဘုရင့်နန်းတော်၊ ဘိသိက်ခံ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း စသည့် ရှေးဟောင်း အဆောကအအုံများ ရှိ၍ ပက်မြို့ဖက်တွင်မူ စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် အရောင်းအဝယ်ဌာနများရှိရာ၊ ခေတ်မှီအဆောက်အအုံများဖြင့် စည်ကားလျက် ရှိသည်။ ပါလီမန်လွှတ်တော်နှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၏ အထင်ရှား အကြီးအကျယ်ဆုံးသော ဗူးဒပက်တက္ကသိုလ် အဆောက်အုံတို့သည် ပက်မြို့ဖက်၌ တည်ရှိသည်။ ဥရောပတိုက်ရှိ အလှပဆုံးသော လမ်းတလမ်း ဖြစ်သည့် အန္ဒရာစီစကြာစီလမ်းသည် ပက်မြို့၌ ရှိသည်။ ဘူဒါပတ်စ်မြို့သည် ဟန်ဂေရီ တနိုင်ငံလုံးမှသာမက ပတ်ဝန်းကျင် နိုင်ငံများဖြစ်သော ရုရှားနိုင်ငံ၊ ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၊ ဩစတြီးယားနိုင်ငံ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယားနှင့် ရူမေးနီးယားနိုင်ငံတို့မှ လာသော မီးရထားလမ်းတို့  ဆုံရာ မြို့ကြီးဖြစ်သည်။
လူဦးရေ
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ဘူဒါပတ်စ်မြို့၏ လူဦးရေသည် ၁၈၀၇ ၂၉၉ ယောက်ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့အနက် ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဟန်ဂေရီ လူမျိုးများ ဖြစ်၍ နိုင်ငံခြားသား အလွန်နည်းခဲ့သည်။ ယခုအခါ ဗူးခရက်မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၀ ခုနှစ် စစ်တမ်းအရ ၁,၇၂၁,၅၅၆ ယောက် ဖြစ်သည်။
မှန်တောရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
မှန်တောရွာ (Hmantaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ထီးပုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီးပုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၁ ဦး၊ မ ၂၁၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိန်စမ်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ထိန်စမ်းရွာ (Hteinsan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ထိန်စမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိန်စမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၉ ဦး၊ မ ၁၃၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းတောတိုက်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ထန်းတောတိုက်ရွာ (Htantawtaik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၂၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရတနာပုံ တယ်လီပို့
ရတနာပုံ တယ်လီပို့
ရတနာပုံတယ်လီပို့သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ သတင်းအချက်အလက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးနည်းပညာ အခန်းကဏ္ဍကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန် အတွက် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရနှင့် ပြည်တွင်း ကုမ္ပဏီများ၏ကြားတွင် အဓိက ထောက်တိုင်အဖြစ် မ,တည်ငွေ ကျပ်ပေါင်း ၅၀ဝ ဘီလီယံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့သော ကုမ္ပဏီတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ရတနာပုံတယ်လီပို့သည် အိုင်တီလောက၏ အထင်ကရ နေရာတစ်ခုဖြစ်သော ရတနာပုံဆိုက်ဘာစီးတီး - ရတနာပုံ နည်းပညာ မြို့သစ်တွင် ဗဟိုပြုအခြေစိုက်ကာ ပြည်သူလူထုအကြား ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ရတနာပုံတယ်လီပို့ ပင်မကွန်ယက်အင်ဖရာမှာ ကမ္ဘာ့အဆင့်မီ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးနှင့် တစ်ခုတည်းသော ဒေတာစင်တာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ကိုလိုကေးရှင်း ဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးလျက်ရှိသည်။ ရေရှည်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ရပ်အဖြစ် ရတနာပုံတယ်လီပို့သည် သုံးစွဲသူ မိဘပြည်သူများအား ကုန်ကျစရိတ်နှင့် ထိုက်တန်သော အရည်အသွေးမြင့်မားသော ဝန်ဆောင်မှု၊ သုံးစွဲသူ၏ လိုအပ်ချက်များအား အလေးပေး ဆောင်ရွက်ထားသော နောက်ဆုံးပေါ် နည်းပညာများ၏ ပံ့ပိုးကူညီမှုများကို အတတ်နိုင်ဆုံး ရှေးရှုကာ သုံးစွဲသူများ စိတ်ကျေနပ်မှုရရှိစေရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ရတနာပုံတယ်လီပို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ အားလုံးသော လူနေမှုဘဝမျိုးစုံအတွင်း အရှိန်အဟုန်ပြင်းသော ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာ ယဉ်ကျေးမှုသစ်နှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်စေရန် အဓိကထား ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပြီး အသစ်အသစ်သော နည်းပညာများ၊ ပြည့်ဝသော ဝန်ဆောင်မှုများနှင့်အတူ တိုင်းပြည်၏ နည်းပညာကွန်ယက်အတွက် အပြည့်အဝ တာဝန်ယူပေးလျက်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း၏ မူလပထမဖြစ်သော ရတနာပုံတယ်လီပို့ ကုမ္ပဏီလိမိတက်သည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ အကျိုးအမြတ်၏ ၅၁ ရာခိုင်နှုန်း ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင် အများနှင့်သက်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ သီးခြားရပ်တည်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ကုမ္ပဏီအနေဖြင့် ယခုအခါတွင် အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု ကုမ္ပဏီမှသည် တယ်လီကွန်း အော်ပရေတာအဖြစ် ပြောင်းလဲ ရပ်တည်နေသော ကာလလည်းဖြစ်သည်။ ယခု လက်ချိန်အချိန်တွင် ရတနာပုံတယ်လီပို့သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ များစွာ အလှမ်းမဝေးကွာသော နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီတစ်ခုနှင့် အကျိုးတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးလျက်ရှိပြီး မည်သူမည်ဝါနှင့် ပူးပေါင်းမည်ကို လက်ရှိလိုင်စင်ရ အော်ပရေတာများ၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများနှင့် လျော်ညီစွာ တရားဝင် ထုတ်ပြန်ကြေညာသွားမည် ဖြစ်သည်။
ကော့ကလောင်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကော့ကလောင်ရွာ(Kawtkalaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ နောင်တပွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်တပွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၁၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၃၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ် မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၃၉ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရောမ
အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ဣန္ဒသမာနဂေါတ္တဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၂။ သန္ထဝဝဂ် -၁၆၁ - ဣန္ဒသမာနဂေါတ္တဇာတ်။ ။ ပညာရှိတို့စကားကို နားမထောင်၍ အသက်သေဆုံးရသော ရသေ့အကြောင်း။
မြတ်စွာထံမှောက် ရဟန်းရောက်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဆုံးမခက်သော ရဟန်းတစ်ပါး ရှိလေ၏။
ထိုရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရားထံတော်သို့ ရောက်လာရာ မြတ်စွာဘုရားသည် “ရဟန်းတို့ ... ဤရဟန်းကား ယခုအခါ၌သာ အဆုံးမ ခက်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း အဆုံးမခက်၍ ပညာရှိတို့စကားကို နားမထောင်သောကြောင့် အမုန်ယစ်သော ဆင်နင်း၍ သေခဲ့ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အဆုံးမခက် ရသေ့ပျက်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ်ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ပုဏ္ဏားမျိုး၍ ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် အိမ်ရာထောင်ခြင်း၌ အပြစ်မြင်ကာ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ ရသေ့ငါးရာတို့၏ အကြီးအမှူး ဂိုဏ်းဆရာကြီး ဖြစ်လျက် ဟိမဝန္တာအရပ်၌ နေလေ၏။
ထိုရသေ့ငါးရာတွင် ဣန္ဒသမာနဂေါတ္တ မည်သော ရသေ့တစ်ပါးသည် အဆုံးမခက်၏။ ဆုံးမသောစကားကို မနာယူ၊ ဆင်ငယ်တစ်စီးကို မွေးစား၍ထား၏။ ဆရာရသေ့ကြီးသည် ထိုအကြောင်းကို ကြားလျှင် ဣန္ဒသမာနဂေါတ္တရသေ့ကို ခေါ်စေ၍ “ငါ့ရှင်ရသေ့ .... သင်သည် ဆင်ငယ်တစ်စီး မွေးစားထား၏ ဟူသည် မှန်သလော” ဟု မေး၏။ “ဆရာကြီး ... မှန်ပါသည်၊ အမိ သေဆုံးသွားသော ဆင်ငယ်တစ်စီးကို မွေးစားထားပါသည်” ဟု ပြောလေ၏။ “ငါ့ရှင်ရသေ့ ... ဆင်တို့မည်သည်မှာ ကြီးပြင်းလာသောအခါ မွေးစားသော သခင်ကို သတ်တတ်ကုန်၏ မမွေးလေနှင့်” ဟု ပြောလေ၏။ “ဆရာကြီး ... ထိုဆင်ငယ်ကို မခွဲနိုင်ပါ” ဟု ပြန်ပြော၏။ “ငါ့ရှင်ရသေ့ ... သည်လိုဖြစ်လျှင် နောင် သိရလိမ့်မည်” ဟု ဆိုလေ၏။ ဆင်ငယ်လည်း နောင်အဖို့ဝယ် ကြီးပြင်သော အရွယ်သို့ရောက်ခဲ့လေ၏။
ရသေ့သတ်ရန် ဆင်အကြံ
အခါတစ်ပါး၌ ရသေ့တို့သည် တော၌ဖြစ်သော သစ်သီးကြီးငယ်ကို ရှာဖွေရန် ဝေးသောအရပ်သို့ သွားကြရာ နှစ်ရက်၊ သုံးရက် ကြာကုန်၏။ ဆင်သည် ရှေးဦးစွာ တောင်လေ လာလတ်သော် မုန်ယို၍ ဣန္ဒသမာနဂေါတ္တ ရသေ့ကျောင်းသို့ ဝင်ပြီးလျှင် ရေအိုးကိုခွဲလျက် ကျောက်ပျဉ်ကို ပစ်၍ တံကဲမှီ ပျဉ်ကိုနုတ်ကာ ရသေ့ကို သတ်ပြီးမှ သွားမည်ဟု တောအုပ်တစ်ခုသို့ဝင်လျက် ရသေ့ လာလတ္တံ့သော လမ်းကို ကြည့်မျှော်ကာ နေလေ၏။
ရသေ့သတ်ကာ တောဝင်ရှာ
ဣန္ဒသမာနဂေါတ္တ ရသေ့လည်း ဆင်စားရန် သစ်သီးကြီးငယ်ကိုယူ၍ ရသေ့ အလုံးစုံတို့ရှေ့မှ လာလတ်သည်ရှိသော် ဆင်ကိုမြင်လျှင် ပကတိသောအမှတ်ဖြင့် ဆင်ထံသို့ သွားလေ၏။ ဆင်သည် တောအုပ်မှထွက်၍ ဣန္ဒသမာနဂေါတ္တရသေ့ကို နှာမောင်းဖြင့် မြဲမြံစွာ ကိုင်ပြီးလျှင် မြေကြီးမှာ ရိုက်ပုတ်၍ ဦးခေါင်းကို ခြေဖြင့်နင်းကာ အသက်ကုန်စေလျက် ကြိုးကြာသံကဲ့သို့ မြည်၍ တောထဲသို့ ဝင်လေ၏။
အကျင့်တူမှ ပေါင်းသင်းကြ
ရသေ့တို့သည် ထိုအကြောင်းကို ဆရာရသေ့ကြီးအား ပြောကြားကြကုန်၏။ ဆရာရသေ့ကြီးလည်း တပည့်ရသေ့တို့အား -
ဟု အဆုံးအမ ပေးတော်မူ၏။ ထိုနောက် ရသေ့တို့အား ပညာရှိတို့ အဆုံးအမအတိုင်း ကျင့်ရမည်ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် ဣန္ဒသမာနဂေါတ္တ ရသေ့အလောင်းကို ကောင်းစွာ သင်္ဂြိုဟ်၍ ဗြဟ္မဝိဟာရ တရားတို့ကို ပွားများအားထုတ်ကာ အသက်၏အဆုံး၌ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ဣန္ဒသမာနဂေါတ္တရသေ့သည် - ယခုအခါ အဆုံးမခက်သော ရဟန်း၏
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) စက်ဆုပ်အပ်စွာ၊ သူယုတ်မာ၊ ရှည်ကြာမပေါင်းသင့်။
သရဇိုင်ရွာ၊ ဧရာချ
သရဇိုင်ရွာ၊ ဧရာချ
ဣန္ဒသမာနဂေါတ္တဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
(၂) ရှည်ကြာမရှု၊ ယုတ်မာမှု၊ ပြုတတ်လေသဖြင့်။
(၃) သီလ,ပညာ၊ ကြား,မြင်ပါ၊ တူရာပေါင်းဖက်သင့်။
(၄) သူတော်ကောင်းသာ၊ ချမ်းသာရာ၊ ကောင်းစွာပြုသဖြင့်။
တေလေနီရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
တေလေနီရွာ (Taylayni)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဖြူးစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖြူးစုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၃၅ ဦး၊ မ ၃၀၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဘင်း
ကဘင်း
စက်တင်ဘာ ၁၉၃၈
ကိုးကား
1938
ဗောဓိကုန်းရွာ၊ စွန်တနီး
ဗောဓိကုန်းရွာ၊ စွန်တနီး
ကောင်းစင့်ရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ကောင်းစင့်ရွာ(Kawnghsint)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ ကောင်းစင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းစင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၄ ဦး၊ မ ၁၃၅၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၆၁၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်လော့ (တောင်)ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ပန်လော့ (တောင်)ရွာ (Panglawt (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ နောင်စံဖူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်စံဖူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၈ ဦး၊ မ ၁၁၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြဝတီ
မြဝတီ ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ဆွီဒင်
အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ကျောက်ဖျာကန်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ကျောက်ဖျာကန်ရွာ (Kyaukhpyarkan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၂၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကတောက်ချောင်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကတောက်ချောင်းရွာ (Kataukchaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ထိန်စမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိန်စမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၉ ဦး၊ မ ၁၃၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတ်လန်းရွာ၊ နားခို
မတ်လန်းရွာ (Matlan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နားခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၇ ဦး၊ မ ၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကူဝိတ်
အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
အဲအိဂျိရိုး
အဲအိဂျိရိုး (英辞郎, Eijirō) သည် အလွန်ကြီးမားသည့် အင်္ဂလိပ် - ဂျပန်ဘာသာပြန် ဒေတာဘေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အီလက်ထရွန်နစ်အဘိဓာန်ပရောဂျက်၏ တည်းဖြတ်သူများက တီထွင်ခဲ့ပြီး ဘာသာပြန်သူများအတွက် ရည်ရွယ်သည်။ အဲအိဂျိရိုးသည် လက်ရှိအချိန်တွင် အင်တာနက်ပေါ်ရှိ အထင်ရှားဆုံးသော အဘိဓာန်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ပါဝင်သည့်အကြောင်းအရာများသည် နည်းပညာပိုင်းအရ တူညီသော်လည်း အီလက်ထရွန်နစ်အဘိဓာန်စီမံကိန်း (EDP) က အင်္ဂလိပ်-ဂျပန်ဒေတာဘေ့ကို Waeijirō (和英辞郎) အဖြစ် ရည်ညွှန်းသည်။
သမိုင်းကြောင်း
အဲအိဂျိရိုးစီမံကိန်းကို အမည်သိရှိရခြင်းမရှိသည့် ဂျပန်ဘာသာပြန်သူတစ်ဦးက စတင်ခဲ့သည်။ စတင်သည့်အချိန်က သူ၏ မိတ်ဆွေဖြစ်သူများထံမှ မှတ်ချက်ကောင်းများ ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် အီလက်ထရွန်နစ်အဘိဓာန်စီမံကိန်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ထိုစီမံကိန်းသည် ဝီကီကဲ့သို့ တည်ဆောက်ပုံတူကာ အသုံးပြုသူများအား အဓိဓာန်တွင် ပါဝင်ပူးပေါင်းနိုင်အောင် လုပ်ဆောင်ထားသည်။ ထိုကဲ့သို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင်စေသည့်အချက်ကြောင့်ပင် ဒေတာဘေ့၏ လေးကြိမ်ကြောင့် ထုတ်ဝေမှုတွင် ဒေတာအချက်အလက်ပေါင်း ၁.၆၆ သန်းကျော် ရှိခဲ့သည်။
အသွင်အပြင်များ
အဘိဓာန်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်သော်လည်း အဲအိဂျိရိုးသည် အခြားသောဂျပန်အဘိဓာန်များနှင့် ကွဲပြားသည်။
ရရှိနိုင်မှု
အဲအိဂျိရိုးကို အွန်လိုင်မှတဆင့် ဝယ်ယူကာ CD-R သို့မဟုတ် ဒေါင်းလုပ်ဖိုင်အနေဖြင့် သက်သာသောဈေးနှုန်းဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။ SpaceALC မှ အဲအိဂျိရိုကို ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသည်။ SpaceALC ဗားရှင်းသည်၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ရှစ်ကြိမ်မြောက်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် အဲအိဂျိရိုး၏ အွန်လိုင်းဗားရှင်း SpaceALC ဂျပန်ဘာသာစကားဝဘ်ကဆိုက်မှတစ်ဆင့် အခမဲ့ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာအဘိဓာန်များ ကဏ္ဍ:အွန်လိုင်းအဘိဓာန်များ
ရွှေပန်းတောရွာ၊ ရွှေပန်းတော
ရွှေပန်းတောရွာ၊ ရွှေပန်းတော
ဇောင်းလျန်းကုန်းလေးရွာ၊ ကြာကံ
ဇောင်းလျန်းကုန်းလေးရွာ၊ ကြာကံ
ထီးကလေးရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ထီးကလေးရွာ(Hteekalay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ထီကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၈၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ် မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၃၉ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
စွန်တနီချောင်းဖျားရွာ၊ စွန်တနီး
စွန်တနီချောင်းဖျားရွာ၊ စွန်တနီး
ထီးကလေးရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖော့ဒေါ့ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်စင်စု
နတ်စင်စု
ရွှေငှက်ပျော
thumb|250x250px|[[ဂွါတီမာလာနိုင်ငံ|ဂွာတီမာလာနိုင်ငံရှိ ​ဈေးတစ်ခုတွင် ရောင်းချနေသော ရွှေငှက်ပျောသီးများ]] thumb|အရှည်လိုက်နှင့် အပိုင်းလိုက်ဖြတ်ထားသော ​ရွှေငှက်​ပျောသီးများ
ရွှေငှက်ပျောသည် နီညိုရောင်အရေခွံရှိသော ငှက်ပျော မျိုးကွဲအုပ်စုဖြစ်သည်။ အချို့မှာ သာမန် သီးမွှေး ငှက်ပျောသီးထက် သေးငယ်ပြီး အချို့မှာ ပိုကြီးသည်။ ရွှေငှက်ပျောသီးစိမ်းသည် မှည့်သောအခါတွင် ခရင်မ်ရောင်မှ ပန်းရောင်သမ်းသော အသားတစ်ခုရှိသည်။ ၎င်းတို့သည် အဝါရောင် သီးမွှေးငှက်ပျော မျိုးကွဲများထက် ပျော့ပျောင်းပြီး ပို၍ ချိုပြီး၊ အချို့မှာ ရတ်စ်ဘယ်ရီ အရသာရှိပြီး အချို့မှာ မြေကြီးရောင်ဖြစ်သည်။ ရွှေငှက်ပျောသီးအများအပြားကို အရှေ့အာဖရိက၊ အာရှ၊ တောင်အမေရိကနှင့် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စုတို့ရှိ ထုတ်လုပ်သူများက နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဗဟိုအမေရိကတွင် လူကြိုက်များသော ငှက်ပျောသီးဖျော်ရည်တစ်မျိုးအဖြစ် ပြုလုပ်ရောင်းချကြပြီး အိန္ဒိယတွင် မျိုးဖောက်ခြင်းကိုသာ အဓိကပြုလုပ်သော်လည်း ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းသို့လည်း တင်ပို့ရောင်းချသည်။
မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း နှင့် အမည်ပေးခြင်း
ရွှေငှက်ပျောသည် AAA အဖွဲ့တွင်ပါဝင်သော တောရိုင်းငှက်ပျောမျိုးဖြစ်သည့် Musa acuminata ၏ သုံးဆမျှသော မျိုးစပ်ဖြစ်သည်။
၎င်း၏တရားဝင်အမည်မှာ Musa acuminata (AAA Group) 'Red Dacca'  ဖြစ်သည်။
ရွှေငှက်ပျောအား အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် -
ဖော်ပြချက်
thumb|ရွှေငှက်ပျောသီး အမှည့်တစ်ဖီးပုံ ရွှေငှက်ပျောသီးများမှည့်သောအခါတွင် အနီရောင် သို့မဟုတ် အမဲရောင် အခွံပါရှိပြီး အနာအဆာမပါသည့် အနည်းငယ်ပျော့ပြောင်းမှုရှိသော အသီးသည် စားသုံးရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ဤအမျိုးအစားသည် အဝါရောင်ငှက်ပျောသီးထက် ဘီတာကယ်ရိုတင်းနှင့် ဗီတာမင် စီ ပို၍ကြွယ်ဝသည်။ ပိုတက်စီယမ်နဲ့ သံဓာတ်လည်း ပါဝင်သည်။ အသီးများ၏ အရောင်မှာ ပို၍နီလေလေ၊ ကယ်ရိုတင်းပါဝင်မှုပိုများလေဖြစ်ပြီး၊ ဗီတာမင် စီ လည်း ပို၍ကြွယ်ဝလေဖြစ်သည်။ အဝါရောင်ငှက်ပျောသီးကဲ့သို့ပင်၊ အနီရောင်ငှက်ပျောသီးများသည် အခန်းအပူချိန်တွင် ရက်အနည်းငယ်အတွင်းမှည့်လာမည်ဖြစ်ပြီး ရေခဲသေတ္တာအပြင်ဘက်တွင် သိမ်းဆည်းပါက အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။
လူစားများသော သီးမွှေးငှက်ပျောသီးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ရွှေငှက်ပျောသီးသည် သေးငယ်ပြီး မွှေးသောအရသာရှိကာ အခွံအနည်းငယ်ပိုထူပြီး အဝါရောင်ငှက်ပျောသီးထက် သက်တမ်းလည်း ပိုရှည်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အဝါရောင်ငှက်ပျောသီးများထက် ထုတ်လုပ်တင်ပို့မှု ပိုနည်းသောကြောင့် တစ်ပေါင်လျှင် ဈေးနှုန်း ၅၀% ခန့် ပိုပေး၍ ဝယ်ယူရလေ့ရှိသည်။
အသုံးပြုမှုများ
ရွှေငှက်ပျောသီးကို အဝါရောင်ငှက်ပျောသီးကဲ့သို့ အခွံနွှာပြီး စားသုံးကြသည်။ ၎င်းတို့ကို အစိမ်းလိုက်၊ အလုံးလိုက် သို့မဟုတ် ခုတ်ထစ်ကာ အချိုပွဲများနှင့် သီးစုံပွဲများတွင် စားသုံးလေ့ရှိသော်လည်း မီးဖုတ်၍ဖြစ်စေ၊ ကြော်၍ဖြစ်စေ စားသုံးနိုင်သည်။ အချို့ဒေသများတွင် ရွှေငှက်ပျောသီးကို အခြောက်လှန်း၍လည်းရောင်းချလေ့ရှိသည်။
ရွှေငှက်ပျောသီးမှာ အဝါရောင်ငှက်ပျောသီးမျိုးများထက် ဘီတာကယ်ရိုတင်းနဲ့ ဗီတာမင် စီ ပို၍ကြွယ်ဝစွာပါဝင်လေသည်။ ငှက်ပျောသီးအားလုံးတွင် သကြားဓာတ် သုံးမျိုးဖြစ်သော ဆူးခြို့၊ ဖရူးတို့စ် နှင့် ဂလူးကို့ ဓာတ်များပါရှိကြသည်။
ရွှေငှက်ပျောသီးများကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ စူပါမားကတ်ကြီးများတွင် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ရရှိနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စားနိုင်သော သစ်သီးများ
မောက်မယ်မြို့
မောက်မယ်မြို့သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အထက် ပေပေါင်း ၁,၆၃ဝ မြင့်ပြီးလျှင်၊ တောင်များ ဝန်းရံလျက်ရှိ၏။ မြို့၏အရှေ့ဘက်တွင် မြောက်မှတောင်သို့ နမ့်ယွန်းချောင်း စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် နန်းဖတ်ခုံစေတီ၊ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ စေတီနှင့် ဆုတောင်းပြည့်စေတီများ တည်ရှိပြီးလျှင်၊ မြို့၏မြောက်ဘက် မြို့၏အဝင်ဝတွင် မြို့ဦး မဟာမုနိ စေတီ တည်ရှိသည်။ ထိုစေတီ၏ တောင်ဘက်တွင်ကပ်လျက် မြို့ဦးဂိုဏ်းချုပ် ဆရာတော်ကြီး၏ ကျောင်းတိုက် တည်ရှိလေသည်။ မောက်မယ်မြို့ဟု တွင်သည်မှာ ရှမ်းဘာသာအခေါ်မောက်မိုင်၊ မြန်မာအခေါ် ခေါင်ရမ်းပန်းကို အစွဲပြု၍ တွင်ကြောင်းဆိုသည်။
မောက်မယ်မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁,၂ဝဝ ခန့် ရှိ၏။ နောက်ဆုံး သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေမှာ ၁၉,၅ဝဝ ခန့် ရှိ၏။ မောက်မယ်မြို့နယ်အတွင်း၌ ရှမ်း၊ ပအိုဝ်း၊ ကယား စသည့်လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သော ကယားလူမျိုးများမှ အပ၊ ရှမ်းနှင့် ပအိုး လူမျိုးတို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီများ ဖြစ်ကြလေသည်။ မြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်သူတို့၏ အလုပ်အကိုင်များမှာ လယ်လုပ်ခြင်း၊ တောင်ယာခုတ်ခြင်းနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်၏။ မြို့နယ်၏ ထွက်ကုန်များမှာ အင်တွဲ၊ ချိပ်၊ သစ်စေး၊ ကွမ်းရွက်၊ ဆေးရွက်၊ ဆန်စပါး၊ နှမ်းဆီ၊ မြေပဲဆီ စသည်တို့ ဖြစ်လေသည်။
ခရီးလမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေးတွင် မောက်မယ်မြို့သည် ကားလမ်းဆုံး ဖြစ်ပြီးလျှင်၊ မောက်မယ်မှ တိုက်နယ်အတွင်းသို့ လှည်း၊ နွားဝန်တင်၊ အထမ်းအပိုးတို့ဖြင့်သာ ကူးသန်းသွားလာကြသည်။ မောက်မယ်မှ တန့်ဟတ်သို့သွားသော ကားလမ်းသည် နွေရာသီအတွင်း၌သာ အသုံးပြုနိုင်သည်။
မောက်မယ်မြို့တွင် ထင်ရှားသော အဆောက်အအုံမှာ ယခင် နယ်ရှင်စော်ဘွားကြီး၏ ဟော်ကြီးဖြစ်၏။ ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများမှာ နန်းဖတ်ခုံ စေတီတော်ကြီးနှင့် မြို့၏အရှေ့ဘက်တောထဲတွင် တည်ရှိသည့် မြို့နံစေတီဖြစ်သော နောင်အိုင်စေတီတို့ဖြစ်သည်။ နန်းဖတ်ခုံစေတီတော်ကြီး၏ ဘုရားပွဲတော် များကို နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလနှင့် တပေါင်းလများတွင် ကျင်းပလေ့ ရှိလေသည်။
အညာစုရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
အညာစုရွာ (Ahnyarsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ထီးလပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီးလပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၆ ဦး၊ မ ၂၀၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြင်းကပ်ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကထန်ကောင်းရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
ကထန်ကောင်းရွာ(Kahtankawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မံစီမြို့နယ်၊ ဘန်ဂေါ်ထိန်နုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၄၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မံစီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်ရွာ၊ ရန်ကုန်တိုင်း
ကန်
အသက်ကယ်လေအိတ်
အများပြည်သူသုံးလမ်းများပေါ်တွင် မောင်းနှင်သွားလာနေသော မော်တော်ကားများအနက် အချို့မှာ အကြောင်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ယာဉ်တိုက်မှု ဖြစ်ပွားကြလေ့ရှိသည်။ ထိုအခါ ယာဉ်မောင်းသူနှင့် လိုက်ပါသူခရီးသည်များသည် ထိခိုက်မှုအန္တရာယ်ဖြစ်ပွားရန် အခွင့်အလမ်း အများဆုံး ရှိနေသည်။ ပြင်းထန်သောအရှိန်ဖြင့် တိုက်မိပါက အသက်သေဆုံးသည်အထိ ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၈၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ထုတ်လုပ်သော ဥရောပနိုင်ငံထုတ်ကားများ၌ အရေးပေါ်အသက်ကယ်လေအိပ်များ ထည့်သွင်းထုတ်လုပ်လာကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံထုတ်ကားများတွင်လည်း ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်တွင် လေအိပ်များ ထည့်သွင်းထုတ်လုပ်လာကြသည်။
အသက်ကယ်လေအိပ်
လေအိပ်များထည့်သွင်းတပ်ဆင်သည့် နည်းပညာမပေါ်မီ ဆယ်စုနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် လုံခြုံရေးခါးပတ်များကို မော်တော်ကားများတွင် တပ်ဆင်ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ပြင်းထန်သောယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားချိန်တွင် ယာဉ်မောင်းသူအနေဖြင့် ခါးပတ်ပတ်ထားသည့်တိုင် အင်နားရှားသဘောတရားအရ ရှေ့လေကာမှန်ကြီးနှင့်ဆောင့်မိခြင်း၊ စတီယာရင်ခွေဖြင့်ဆောင့်မျခြင်းတို့ဖြစ်ကာ ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာရရှိခြင်း အသက်သေဆုံးရခြင်းများ ဖြစ်ပွားရလေ့ရှိသည်။
ထိုအဖြစ်မျိုးကို ရှောင်လွဲနိုင်ရန် ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပွားချိန်တွင် အသက်ကယ်လေအိပ်ဖြင့် ခုခံကာကွယ်ပေးသည့် နည်းပညာတစ်ရပ်ကို သိပ္ပံပညာရှင်များ ရှာဖွေဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ အသက်ကယ်လေအိပ်များကို မော်တော်ယာဉ်များတွင် တပ်ဆင်ရာ၌ မော်တော်ကား၏အတန်းအစားနှင့် ဈေးနှုန်းအပေါ်မူတည်းပြီး အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။
အတန်းစားနိမ့်၍ ဈေးနှုန်းချိုသောမော်တော်ကားများ၌ အသက်ကယ်လေအိပ်များကို သာမန်အားဖြင့် တစ်ခုသာ တပ်ဆင်ပေးထားပြီး အလယ်အလတ်အဆင့်ရှိသော မော်တော်ကား များ၌မူ လေအိပ် နှစ်ခုမှ လေးခုအထိ တပ်ဆင်ထားလေ့ရှိသည်။ အတန်းအစားမြင့်ပြီး ဈေးအလွန်ကြီးသော ဇိမ်ခံမော်တော်ကားများတွင်မူ အသက်ကယ်လေအိပ် ရှစ်ခုအထိ ထည့်သွင်း ထုတ်လုပ်ထားကြသည်။ သို့ရာတွင် အဆိုပါမော်တော်ကားအားလုံး၌ တူညီသောအချက်မှာ အသက်အန္တရာယ် ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ရန် အသက်ကယ်လေအိပ်ကို စတီယာရင်ခွေ၏အလယ်တွင် တပ်ဆင်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။
အခြေခံသဘောတရား
အသက်ကယ်လေအိပ်ကို ပါးလွှာသော နိုင်လွန်ဖြင့် ပြုလုပ်ကာ လေအိပ်ကာဗာ၏အောက်၌ အထပ်ထပ်ခေါက်၍ ထည့်သွင်းထားသည်။ ကာလတာရှည် ခေါက်ထားခြင်းကြောင့် လေအိပ်အသားခြင်း ပူးကပ်မသွားစေရန်နှင့် ပွန်းပိခြင်းများ မဖြစ်စေရန် အလွန်နူးညံ့သော လေအိပ်ပေါင်ဒါမှုန်မျာကို ထည့်သွင်း အသုံးပြုထားသည်။
အသက်ကယ်လေအိပ်၏အလုပ်လုပ်ပုံ အခြေခံသဘောတရားမှာ မောင်းနှင်နေရင်း မာကျောသည့် မျက်နှာပြင်တစ်ခုခုကို မော်တော်ကားဝင်တိုက်မိသဖြင့် ချက်ချင်းအရှိန်လျော့ကျခဲ့ပါက ယင်းကဲ့သို့ ပုံမှန်မဟုတ်သည့် ရုတ်တရက် အရှိန်ကျဆင်းခြင်းကို ခံစားသိရှိနိုင်သော အာရုံခံကိရိယာက လေအိပ်ကို လေအိပ်ကို လေဖြည့်သွင်းပေးမည့် ကိရိယာကို အလုပ်လုပ်စေခြင်းဖြင့် လေအိပ်ပွင့်ထွက်ဖောင်းကားလာခြင်း ဖြစ်သည်။
လေဖြည့်သွင်းမည့် ကိရိယာ ထဲတွင် ကြိုတင်ထည့်သွင်းထားသော ဆိုဒီယမ်အဇိုက် (Sodium Azide)နှင့် ပိုတက်ဆီယမ်နိုက်ထရိတ် (Potassium Nitrate)တို့သည် ထိခိုက်မှုအာရုံခံကိရိယာက သတင်းပေးပို့ချိန်တွင် ချက်ချင်းဓာတ်ပြုပြီး နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့များကို ထွက်လာစေသည်။ ထိုနိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့များသည် လေအိပ်အတွင်းသို့ ပြင်းထန်သောအရှန်ဖြင့် တိုးဝင်ရောက်ကာ အသင်ကယ်လေအိပ်ကို တစ်နာရီလျှင် ကီလိုမီတာ ၃၂၀ နှုန်းဖြင့် ဖောင်းကားလာပြီး ထိခိုက်မှုအန္တရာယ် မဖြစ်စေရန် ခုခံကာကွယ်ပေးလိုက်သည်။
အသက်ကယ်လေအိပ်သည် ပူဖောင်းကဲ့သို့လေလုံမဟုတ်ဘဲ ပတ်ပတ်လည်တွင် အပေါက်များ ပါရှိသည့်အတွက် အရှိန်ပြင်းပြင်းတိုးဝင်လာသော နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့များသည် အဆိုပါအပေါက်ငယ်များမှတစ်ဆင့် အပြင်ကိုထွက်ကုန်ကြသည်။ အထက်ပါဖြစ်စဉ်တစ်ခုလုံးသည် တစ်စက္ကန်၏ ဆယ်ပုံတစ်ပုံခန့်သာ ကြာမြင့်သည့်အတွက် ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပြီးသည်နှင့် လေအိပ်ဖောင်းထွက်လာသည်ကို သတိမပြုလိုက်မိတော့ဘဲ ပြားချပ်နေသည့် လေအိပ်ကိုသာ မြင်တွေ့ရတော့သည်။ လေအိပ်ပွင့်ထွက်ဖောင်းကားမှုကို မျက်စိတစ်မှိတ် လျှပ်တစ်ပြက်မျှပင်မကြာအောင် ဖန်တီးထားခြင်းမှာ ရှေ့မြင်ကွင်းကို ပိတ်ဆို့ကာရံထားမှု မရှိစေရန် ဖြစ်သည်။
အသက်ကယ်ခါးပတ်၏ အရေးပါမှု
ဤနေရာတွင် သတိပြုရန်မှာ အသက်ကယ်လေအိပ်စတင်ဖောင်းပွနှုန်းသည် အံ့ဩဖွယ်ကောင်းအောင် အလွန်လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်ပြီးမှသာ တဖြည်းဖြည်းချင်း လျော့နည်းသွားမည်ဖြစ်သည့်အတွက် ထိုအခြေအနေတွင် လုံခြုံရေးခါးပတ်ကို ပတ်မထားခဲ့ပါက ရှေ့သို့ငိုက်သွားပြီး စတင်ပွင့်ထွက်လာသည့်လေအိပ်နှင့် ထိတွေ့ကာ အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်သည့်အချက်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ယာဉ်တိုက်မှုဖြစ်ပေါ်ပါက အသက်အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည့် အဆင့်မြင့်နည်းပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သော အသက်ကယ်လေအိပ်၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို အပြည့်အဝရယူခံစားနိုင်ရန်အတွက် ထိုင်ခုံများတွင် တပ်ဆင်ထားသော လုံခြုံရေးခါးပတ်များကို မလွဲမသွေ ပတ်ထားကြရမည် ဖြစ်သည်။
အကိုးအကား
သိပ္ပံစာရေးဆရာ ကိုကိုအောင်။ မော်တော်ကားနှင့် အသက်ကယ်လေအိပ် ဆောင်းပါး။ Automobile weakly car journal ။ vol. 3, No. 29, November 14, 2014
ဒါးဆောက်ပိုင်ရွာ၊ ဧရာချ
ဒါးဆောက်ပိုင်ရွာ၊ ဧရာချ
သန္ထဝဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၂။ သန္ထဝဝဂ် -၁၆၂ - သန္ထဝဇာတ်။ ။ မီးလုပ်ကျွေးခြင်း မှားယွင်းသော မိစ္ဆာအကျင့်ကို အပြစ်မြင်၍ တောသို့ဝင်သော ပုဏ္ဏားလုလင် အကြောင်း။
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ရွှေပန်းတော
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ရွှေပန်းတော
သန္ထဝဇာတ်
မိစ္ဆာကျင့်မှား ကျိုးမများ
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရသေ့တို့သည် မီးကို ပူဇော်ကြကုန်၏။ အထူးထူးအပြားပြားရှိသော မိစ္ဆာအကျင့်ကို ကျင့်ကြကုန်၏။
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံ သွား၍ “အရှင်ဘုရား ... မိစ္ဆာအကျင့်၌ အကျိုးစီးပွား ရှိပါသလော” ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် “ချစ်သား ရဟန်းတို့ ... မိစ္ဆာအကျင့်၌ တစ်စုံတစ်ခုသော အကျိုးစီးပွား မည်သည်မရှိ၊ ရှေးပညာရှိတို့သည် မီးပူဇော်ခြင်း၌ အကျိုးစီးပွား ရှိသည်ဟူသော အမှတ်ဖြင့် ကြာမြင့်စွာ မီးကို ပူဇော်ခဲ့သော်လည်း နောက်အခါ အကျိုးစီးပွားမဲ့ကို မြင်လတ်သော် ထိုမီးကို ငြိမ်းသတ်ကာ ပြန်၍ပင် မကြည့်ကုန်” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အတိတ်ဝတ္ထု
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ပုဏ္ဏားမျိုး၍ ဖြစ်၍ အမိ,အဖတို့သည် မွေးဖွားသောနေ့၌ မီးကို ယူထားကြပြီးလျှင် ဆယ့်ခြောက်နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ “ချစ်သား ... သင်ဖွားနေ့၌ မီးကို ယူထားခဲ့ကြသည်၊ တော၌ မီးကိုလုပ်ကျွေးကာ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ သွားမည်လော၊ သို့တည်းမဟုတ်၊ ဗေဒင်သုံးပုံကို သင်ကြားကာ ဥစ္စာကို ဖြစ်စေလျက် လူ့ဘောင်၌ နေမည်လော” ဟု မေးကြကုန်၏။