cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပါကစ္စတန်နေ့
နှစ်စဉ် မတ်လ (၂၃)ရက်သည် ပါကစ္စတန်နေ့ ဖြစ်သည်။ အမျိုးသား အားလပ်ရက် အဖြစ် သတ်မှတ်၍ ဆင်နွှဲကြသည်။ လာဟိုးတော်လှန်ရေး အောင်ပွဲ အထိမ်းအမှတ် အဖြစ် ဆင်နွှဲကြခြင်းဖြစ်သည်။ ပါကစ္စတန် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ စတင် အသက်ဝင်သည့် (၁၉၅၆)ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၃)ရက်ကို သတ်မှတ် ကျင်းပကြသည်။ ပါကစ္စတန်သည် ဗြိတိသျှ လက်အောက်မှ (၁၉၄၇)ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၄)ရက်တွင် လွတ်လပ်ရေးရသည်။ (၁၉၅၆)ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၃)ရက်တွင် သမ္မတနိုင်ငံ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ စတင် အသက်ဝင်သည်။ ယင်းနောက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အယတ်စန်းက စစ်အုပ်ချုပ်ရေး မာရှယ်လော ကြေညာသည်။ ၎င်းစစ်အုပ်ချုပ်ရေး အောက်တွင် ပါကစ္စတန်နေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ရန် ရွေးချယ်ရာ (၁၉၄ဝ)ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ(၂၃)ရက်က ဖြစ်ပွားခဲ့သော လာဟိုးတော်လှန်ရေး အောင်ပွဲကို စဉ်းစားမိခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ပါကစ္စတန်နေ့တွင် တပ်မတော်သားများနှင့် အရပ်သားလူထုပါ အစ္စလမ္မာဘတ်မြို့တွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲကြသည်။ ပါကစ္စတန် သမ္မတအိမ်တော်တွင် နံနက်စောစော ကျင်းပသည်။ ခေါင်းဆောင်ကြီးများ ဖြစ်သော မိုဟာမက်အက်ဗောနှင့် မိုဟာမက်အလီဂျင်နက်တို့ကို စုပေါင်းဂါရဝပြုသည်။
ဘာထရန် ရပ်ဆဲလ်
ရပ်ဆဲ၊ ဗာထရန်(ခရစ် ၁၈၇၂ ဖွား)
အားဘွဲ့ခံ ရပ်ဆဲ၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ ဗာထရန် အာသာဝီလျံရပ်ဆဲ ဖြစ်သည်။ ရပ်ဆဲသည် အင်္ဂလန်ပြည်၏ နိုင်ငံရေးလောက၌ ထင်ရှားသောမျိုးရိုး ဆင်းသက်လာသူ ဖြစ် သော်လည်း သင်္ချာပညာနှင့် ဒဿနိကဗေဒ ပညာဘက်တွင် ထူးချွန်သူအဖြစ် နာမည်ထင်ရှားသည်။ ၁၈၇၂ ခုနှစ် မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဝေလနယ် ထရဲလက်မြို့၌ ဖွားမြင်၍ ကိမ်း ဗရစ်တက္ကသိုလ်၊ ထရင်နီတီကောလိပ်ကျောင်းတွင် ပညာသင် ကြားခဲ့သည်။ ထိုတက္ကသိုလ်တွင်ပင် ကထိကအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ ရာ ၁၉၁၆ ခုနှစ်၌ သူ၏ငြိမ်းချမ်းရေး အယူအဆများကြောင့် နုတ်ထွက်ရလေသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွားနေစဉ် အစိုးရ ဝါဒနှင့် ဆန့်ကျင်သော အယူအဆများကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသဖြင့် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခံရသည်။ ထောင်ထဲ၌ သင်္ချာဒဿနိက ဗေဒ အခြေပြကျမ်းကို ရေးခဲ့သည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၂၁ ခုနှစ်အထိ တရုတ်နိုင်ငံ ပီကင်း တက္ကသိုလ်တွင် ဒဿနိကဗေဒပညာရပ်ကို သင်ကြားပို့ချခဲ့ သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ လော့အိန်းဂျလီးမြို့ရှိ ကာလီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ်၌လည်း ပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် အားဘွဲ့ကို ဆက်ခံရရှိ၏။ အားရပ်ဆဲသည် စဉ်းစားဆင်ခြင်ဖွယ်ရာများ ပါဝင်သော အတွေးအခေါ် နက်နဲသည့် စာပေများကို ပြုစု ရေးသားသူ အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စာပေဆိုင်ရာ နိုဘယ် ဆုကို ရရှိလေသည်။
အိန္ဒိယ ငှက်မျက်ကွင်းဖြူ
အိန္ဒိယ ငှက်မျက်ကွင်းဖြူ (Oriental white-eye) သည် ငှက်မျက်ကွင်းဖြူ မျိုးရင်းထဲရှိ ငှက်ဖြစ်သည်။ အင်းဆက်ငယ်များနှင့် ဝတ်ရည်များကို စားသောက်သည်။ ယင်းငှက်တို့ကို မျက်ကွင်းဖြူကြောင့် ခွဲခြားရလွယ်ကူသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ရန်ကုန်မီးသတ်စခန်းများ
အရေးပေါ်မီးသတ်ဌာန 191 {|
ဒုံအိမ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ဒုံအိမ်ရွာ(Doim)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ဒုံအိမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒုံအိမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၁ ဦး၊ မ ၂၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သန့်ရှင်းကုန်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
သန့်ရှင်းကုန်းရွာ (Thantshinkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကျောက်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၃၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၃ ဦး၊ မ ၅၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွိုင်မောရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
လွိုင်မောရွာ (Loimaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ဖေါင်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖေါင်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၄ ဦး၊ မ ၁၉၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုင်းစုရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကိုင်းစုရွာ (Kaingsu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ထမကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထမကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၈ ဦး၊ မ ၁၄၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကန်သုံးဆင့်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ကန်သုံးဆင့်ရွာ (Kanthonesint)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ ငါးကင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၈၈ ဖြစ်သည်။
ကိုင်းစုရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်သုံးဆင့်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိပ်ပါးနီ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လိပ်များ
င/ပ
င/ပ
ပေသီး
ပေသီး ကို ရေတွက် စက်လို့ခေါ်ပါတယ်။ ပေသီးကို ဂဏန်းသင်္ချာတွက်တဲ့နေရာ တွေမှာ အသုံးပြုပါတယ်။ပေသီးကို စတင်လုပ်ဆောင်စဉ်က ကျောက်တုံးတွေ ပဲစေ့တွေနဲ့ စလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး သစ်သား ၊ ကျောက်တုံးများ၊ သတ္တုများနှင့်လည်း ပြုလုပ်သည်။ ဂဏန်းတွက်စက်များ မပေါ်ခင် ပေသီးကို နိုင်ငံ အများစုမှ ကုန်သည်တွေက သုံးစွဲခဲ့ကြပါတယ်။ ပေသီးကို အာရှ နှင့် အာဖရိက မှာ အများဆုံးသုံးခဲ့ကြသည်။ ပေသီး(abacus)သုံး သူကို abacist ဟုခေါ်ကြသည်။
ခနွဲ့ကဘိုရွာ၊ ခနွဲ့ကဘို
ခနွဲ့ကဘိုရွာ၊ ခနွဲ့ကဘို
အချုပ်ကလေး (တောင်)ရွာ၊ ခမောက်စု
အချုပ်ကလေး (တောင်)ရွာ၊ ခမောက်စု
သမန်းကန်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
သမန်းကန်ရွာ (Thamankan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ အင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁၁ ဦး၊ မ ၂၀၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လနောင်ခန်းရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
လနောင်ခန်းရွာ(Lanawnghkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဆန်ထူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၅၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးအိုက်ကွင်းရွာမရွာ၊ ငါးအိုက်ကွင်း
ငါးအိုက်ကွင်းရွာမရွာ၊ ငါးအိုက်ကွင်း
ရန်ကုန်ရှိ တက္ကသိုလ်များ
အနောက်တိုင်းအယူအဆအရ သင်ကြားပို့ချအပ်သော တက္ကသိုလ်ပညာရေးကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ ၁၈၇၈ ခုနှစ်ကပင် စတင်ခဲ့သော်လည်း ကာလကတ္တားတက္ကသိုလ်၏ ဩဇာအာဏာနှင့် ကြီးကြပ်မှုမှ ကင်းလွတ်သော သီးခြားတက္ကသိုလ်အဖြစ်မူ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်ကျမှ ရောက်ရှိလာကာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်ရှိ တက္ကသိုလ်များ
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်လှန်ရေးအစိုးရသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ် တက္ကသိုလ် ပညာရေးစနစ်သစ်ဖြင့် တက္ကသိုလ်များကို ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှစ်ခုနှင့် သက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်ရှစ်ခုတို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ စံနစ်သစ်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းပေးလိုက်သော တက္ကသိုလ် ဆယ်ခုတို့အနက် ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်၊ စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်၊ ဆေးတက္ကသိုလ်(၂) ရန်ကုန်၊ ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်၊ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးနှင့် ဆေးကုသရေးတက္ကသိုလ်တို့သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိပြီးလျှင် မန္တလေး ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်၊ စိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်နှင့် မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ် တို့သည် မန္တလေးမြို့တွင် တည်ရှိလေသည်။ ထိုတက္ကသိုလ်များကို စံနစ်ဟောင်းတွင် တည်ရှိခံသော ပင်မတက္ကသိုလ်ကြီးများ ဖြစ်သည့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ်တို့က မွေးထုတ် ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်
ဤရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာစောင်ရေးသူ မြန်မာတစ်ယောက်တည်း ပါဝင်သော ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တည်ထောင်ရေးကော်မီတီ အဖွဲ့ဝင်လူကြီးတို့သည် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်နေသည့်အတောအတွင်း ရန်ကုန် ကောလိပ်ကျောင်းအုပ်ကြီး၏ ခန်းမ၌ အကြိမ်ကြိမ် စည်းဝေးကာ တက္ကသိုလ်ပညာသင်ကြားရေးနှင့် စပ်လျဉ်း သော ကိစ္စအဝဝတို့ကို နှီးနှောတိုင်ပင် ဆင်ခြင်ဆုံးဖြတ် ကြလေသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့် နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကို အစိုးရက တည်ထောင်လေသည်။ ထိုသို့ တည်ထောင်ရာတွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်နှင့် အမေရိကန်ကောလိပ်ဟူသော အမည်သစ်နှင့် တက္ကသိုလ်တွင် ဖက်စပ် ပါဝင်သော ကောလိပ်များ ဖြစ်ကြ၏။ အက်ဥပဒေအရဆိုလျှင် ဆရာနှင့်တပည့် အတူနေထိုင်ကာ ပညာသင်ကြားပြသရသောတက္ကသိုလ်ဖြစ်၏။ တက္ကသိုလ်၌ နေထိုင်ကာ ပညာသင်ကြား လေ့ကျက်ခြင်းသည် စရိတ်စက ကြီးသည်ကတစ်ကြောင်း၊ တက္ကသိုလ်ဝင်စ ကျောင်းသားများအား လမ်းခင်းသည့် အနေဖြင့် တစ်နှစ်ထပ်၍ သင်ကြားရမည်ကတစ်ကြောင်း၊ ကောင်စီနှင့် ပါမောက္ခအဖွဲ့တို့တွင် ပြင်ပလူကြီးများ အနည်းငယ်သာ ပါဝင်ကြသည်ကတစ်ကြောင်း၊ အရစ်ကျစာစစ်ခြင်းစံနစ် မရှိသည်သာမက ပြင်ပ ကျောင်းသားများအား ဖြေဆိုခွင့်မပေးသင့်သည်ကတစ်ကြောင်း၊ ထိုအကြောင်းကြောင်းတို့ကြောင့် တည်ထောင်စ တက္ကသိုလ်ကို ကျောင်း သားများက သပိတ်မှောက်ကြလေ၏။ ထိုအခါမှစ၍ အမျိုးသား ပညာရေးကောင်စီက အုပ်ချုပ်သော အမျိုးသားကျောင်းများ ပေါ်ပေါက်လာကြလေသည်။ ပြည်သူလူထု လိုလားတောင့်တသည့် တက္ကသိုလ်မျိုးဖြစ် အောင် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် အက်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရ၏။ ထိုပြင်ဆင်သည့် အက်ဥပဒေတွင်
သပိတ်မှောက်ခြင်း
တက္ကသိုလ်အသစ် ဖြစ်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသော အပေါင်းပါ ကောလိပ်များကို ဖွင့်ခြင်းတို့သည် တက္ကသိုလ်၏ လုပ်ငန်း များတွင် ပါဝင်ကြ၏။ ဒုအဓိပတိ၊ ကောင်စီ၊ ပါမောက္ခအဖွဲ့တို့ကို တက္ကသိုလ် အာဏာပိုင်များဟု ဖော်ပြခဲ့ရာ ၁၉၃၉ ခုနှစ် ပြင်ဆင်သော အက်ဥပဒေ၌ကား ကောင်စီ၊ အမှုဆောင်ကော်မီတီ၊ ပါမောက္ခ အဖွဲ့၊ ပင်တိုင်ကော်မီတို့ကို အာဏာပိုင်များဟု ခေါ်၏။
အလျင်အမြန် တိုးတက်လျက်ရှိသော အခြေအနေများ၊ မမျှော်လင့်အပ်သော အခြေအနေများအတွက် လက်ရှိ တက္ကသိုလ် စီမံအုပ်ချုပ်ပုံသည် မလုံလောက်၍ ကြေနပ်ဖွယ် မရှိချေ။ သို့ဖြစ်၍ တက္ကသိုလ်၏ အခြေအမြစ်ကို ပြောင်းလဲကာ အုပ်ချုပ်ပုံကို အသစ်ပြုပြင်ရန် လိုပေသည်။ တက္ကသိုလ်ကို ပြိုလဲအောင် ဖန်တီးနေသည့် အခြေခံပြဿနာအချို့တို့ကား ကျောင်းသားဦးရေ တိုးတက်မှုကြောင့် အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် လေးလံလျက် ရှိခြင်း၊ ကျောင်းသားစည်းကမ်း သေဝပ်မှုနှင့် အမှုထမ်း အရာထမ်းခန့်ထားမှုများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အုပ်ချုပ်ရေး ၌ အခက်အခဲတွေ့ရခြင်း၊ ပညာသင်ကြားပေးရာ၌ သင့်တော် သော အဆင့်အတန်းကို မီအောင် ကြိုးစား၍ သင်ကြားပေး ခြင်း-ဟူသော ပြဿနာများ ဖြစ်ကြ၏။ အချုပ်ဆိုသော် တက္ကသိုလ်နယ်သည် ကျယ်ပြန့် တိုးတက်လျက် ရှိရကား ဗဟိုဌာနတစ်ခုတည်းကနေ၍ စီမံအုပ်ချုပ်ရန် ခက်ခဲကြောင်း တွေ့ရ၏။ သို့ဖြစ်၍ ဗဟိုဌာနရှိ အာဏာကို ခွဲဝေအပ်နှင်းမှ ဖြစ်မည် ထင်မြင်ပါကြောင်းဟူသတည်း။ အဆိုပါ ပါမောက္ခအဖွဲ့၏ ထင်မြင်ချက်ကို ကောင်စီက သဘောတူ၍ အစိုးရလက်ခံလျှင် ပင်ရင်းတက္ကသိုလ်ကောလိပ်၊ သမိုင်းရှိ ကောလိပ်အသစ်၊ ကြို့ကုန်းရှိ အင်ဂျင်နီယာကောလိပ်၊ လမ်းမတော် ဆေးပညာကောလိပ်၊ ပြည်လမ်းရှိ ပညာရေး ကောလိပ်၊ အင်းစိန်ရှိ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုကောလိပ်တို့သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ဖက်စပ်ကောလိပ်များ ဖြစ်ကြလိမ့်မည်။
သို့သော် ၁၉၆၄ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ပညာရေးဥပဒေအရ ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်၊ ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ်(၁)၊ ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)၊ ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်၊ စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်၊ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူ ရေးနှင့် ဆေးကုသရေးတက္ကသိုလ်ဟူ၍ စံနစ်သစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အဆိုပါတက္ကသိုလ်များနှင့် ပညာရေး အားဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်၊ အုပ်ချုပ်ရေးအားဖြင့်မူ သီးခြား ကင်းလွတ်သော ကောလိပ်လေးခုတို့ကိုလည်း တစ်ပြိုင်နက် တည်း ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့၏။ ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ် (၁)နှင့် ဆက်သွယ်ပေါင်းစည်းထားသော ကောလိပ်မှာ ရန်ကုန်မြို့ရှိ သွားဘက်ဆိုင်ရာ ဆေးကောလိပ်ဖြစ်၏။ ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့် ဆက်သွယ်ပေါင်းစည်းထားသော ကောလိပ် များမှာ ရန်ကုန်မြို့ရှိ လုပ်သားများကောလိပ်၊ မော်လမြိုင် ကောလိပ်နှင့် ပုသိမ်ကောလိပ်တို့ ဖြစ်ကြလေသည်။ စံနစ်သစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် တက္ကသိုလ်များ ရှေးရှု ဆောင်ရွက်ရမည့် အဓိကရည်မှန်းချက်များမှာ-(က) မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ်လောက တည်ဆောက်ရာတွင် ပါဝင်လုပ်ဆောင်နိုင် မည့် ပညာရှင်များ မွေးထုတ်ပေး ရန်၊ (ခ) ဆိုရှယ်လစ်စီးပွား ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်းအရပ်ရပ်တွင် တိုးတက်မှု ရှိအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်မည့် ပညာရှင်များ မွေးထုတ်ပေးရန်၊ (ဂ) အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုကို အထောက်အကူပြုမည့် အတတ်ပညာနှင့် သိပ္ပံပညာကို ဦးစားပေး၍ လေ့ကျင့်သင်ကြား ပေးရန်၊ (ဃ) ဆိုရှယ်လစ်စံနစ် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်း အောင်မြင်မှုကို ရှေးရှု၍ သုတေသနလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက် ရန်၊ (င) ဆိုရှယ်လစ်အတွေးအခေါ်နှင့် လျော်ညီသည့် စိတ်နေ သဘောထား၊ ကျင့်ဝတ်သိက္ခာများနှင့် ပြည့်စုံအောင် လေ့ကျင့် သင်ကြားပေးရန်၊ (စ) လုပ်အားကို ဂုဏ်ယူစိတ်ရှိအောင် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရန်၊ (ဆ) မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လောက တည်ဆောက်ရာတွင် ပါဝင်နေကြသော လုပ်သားပြည်သူတို့၏ ပညာဉာဏ်အမြော်အမြင်ကို၎င်း၊ ကျွမ်းကျင်မှုကို၎င်း အစဉ် တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ဆောင်ရွက်ရန်တို့ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တက္ကသိုလ်အသီးအသီးသည် (က) ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး စံနစ်များနှင့် ကိုက်ညီသည့် ပညာရပ်များကို ပို့ချသင်ကြားပေးရန်၊ (ခ) ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး ကိစ္စအဝဝအတွက် အထူးပညာတတ်ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ပညာကျော်များ၊ စက်မှုလက်မှု ကျွမ်းကျင်သူများ စသည့် အတတ်ပညာသည်များ နှင့် အသိပညာရှင်များ ဖြစ်ထွန်းအောင် အတတ်ပညာသင်ကြား ပေးရန်၊ (ဂ) သုတေသနလုပ်ငန်းအတွက်၎င်း၊ ပညာတိုးပွားရေး အတွက်၎င်း၊ ပညာဖြန့်ချိရေးအတွက်၎င်း စီမံထားချက်များ ပြုလုပ်ရန်၊ (ဃ) တက္ကသိုလ်ပညာရေးဆိုင်ရာ စာမေးပွဲများ ကျင်းပရန်၊ (င) တက္ကသိုလ်များ၊ ဒီပလိုမာလက်မှတ်များ၊ တက္ကသိုလ်စာမေးပွဲ အောင်လက်မှတ်များနှင့် တက္ကသိုလ်ဆိုင်ရာ အခြား ပညာဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ အပ်နှင်းချီးမြှင့်ရန်၊ (စ) တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားကျောင်းသူများ၏ နေရေး၊ ထိုင်ရေးနှင့် စည်းကမ်းသေဝပ်ရေးတို့ကို ကြီးကြပ်စီမံခန့်ခွဲရန်နှင့် ကျောင်း သား ကျောင်းသူများ၏ ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ကျန်းမာရေး တိုးတက်အောင် စီမံခန့်ခွဲရန်၊ (ဆ) တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ကျောင်းသူများကို ဆိုရှယ်လစ်လူ့ဘောင်နှင့် ဟပ်မိအောင် ကျောင်းခန်းပြင်ပ ပညာရေးလုပ်ငန်းများတွင် လေ့ကျင့်ပေးရန်၊ (ဇ) တက္ကသိုလ်က ရှေးရှုဆောင်ရွက်ရမည့် အဓိက ရည်မှန်း ချက်များကို ပြီးမြောက်အောင်မြင်ရမည့် အဓိက ရည်မှန်းချက် များကို ပြီးမြောက် အောင်မြင်စေရေးအတွက် လိုအပ်သော အခြားကိစ္စအရပ်ရပ်ကို ဆောင်ရွက်ရန်ဟူသော တာဝန်ဝတ္တရား များကို ဆောင်ရွက်သွားရမည် ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် တက္ကသိုလ်ပညာရေး အဆင့်အတန်း၊ သင်ရိုး မာတိကာ အစရှိသော ပညာရေးနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ကိစ္စ အရပ်ရပ် ကြီးကြပ်ရန်အတွက် တက္ကသိုလ် ပညာရေးအဖွဲ့များ ကောင်စီကိုလည်း တော်လှန်ရေးအစိုးရအဖွဲ့ ပညာရေးဌာန တာဝန်ခံကိုပင် အကြီးဥက္ကဋ္ဌပြုလျက် ဖွဲ့စည်းပေးထားသည်။ တက္ကသိုလ်ပညာရေးအဖွဲ့များ ကောင်စီ၏ တာဝန်ဝတ္တရားများမှာ (က) တက္ကသိုလ်ပညာရေးအဆင့်အတန်းကို ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ် ရန်၊ (ခ) တက္ကသိုလ်များသို့ ဝင်ခွင့်ရရှိရန် လိုအပ်သည့် ပညာ အရည်အချင်းနှင့် ရွေးချယ်ပုံနည်းစံနစ် သတ်မှတ်ပေးရန်၊ (ဂ) တက္ကသိုလ်စာမေးပွဲများ ကျင်းပရေးအတွက် စည်းကမ်းနှင့် စံနစ်များကို ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ်ရန်၊ (ဃ) တက္ကသိုလ်ဆရာ အဆင့်ဆင့်ကို အခြခံပညာအရည်အချင်းကို သတ်မှတ်ရန်နှင့် ထိုဆရာတို့ ပညာတိုးတက်ရေးအတွက် သုတေသနလုပ်ငန်း စသည်များ ချမှတ်ပေးရန်၊ (င) တက္ကသိုလ်ပညာရေးအဖွဲ့ အသီးသီး၏ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို၎င်း၊ အလုပ်ဝတ္တရားနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆောင်ရွက်ရမည့်လုပ်ငန်းများကို၎င်း ညှိနှိုင်းပေးရန်၊ (စ) တက္ကသိုလ်ပညာရေးအဖွဲ့ အသီးသီးက တင်ပြသော တက္ကသိုလ်ပညာတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းများကိုစိစစ်၍ တက္ကသိုလ် များ ဗဟိုကောင်စီသို့ တင်ပြရန်တို့ ဖြစ်လေသည်။ တက္ကသိုလ်များ အုပ်ချုပ်ရေးကို ပညာရေးဌာနက တိုက် ရိုက် ကြီးကြပ်သည်။ တက္ကသိုလ်အသီးသီးတွင် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာတာဝန်များကို စီမံခန့်ခွဲရန်အတွက် တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် တက္ကသိုလ်ပညာရေးအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းထား ၏။ တက္ကသိုလ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အသီးအသီးတွင် ပါမောက္ခချုပ် က ဥက္ကဋ္ဌ၊ မော်ကွန်းထိန်းအရာရှိက အတွင်းအရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပြီးလျှင် ပညာရေးဌာနက ရွေးချယ်သော ပုဂ္ဂိုလ် နှစ်ဦး၊ တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုကောင်စီဝင်နှစ်ဦးနှင့် တက္ကသိုလ် ဆရာ သုံးဦး ပါဝင်၏။ ယင်းအဖွဲ့၏ တာဝန်ဝတ္တရားများမှာ (က) တက္ကသိုလ်ရာထမ်း မှုထမ်းများအား ရာထူးခန့်ထားရေး၊ ရာထူးတိုးမြှင့်ရေး၊ ပြောင်းရွှေ့ရေး၊ ခွင့်ပေးရေး စသော ပုဂ္ဂိုလ် ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စအဝဝကို အစိုးရပြဋ္ဌာန်းသည့်ဥပဒေ၊ ထုတ်ပြန် သည့် ညွှန်ကြားချက်နှင့် အမိန့်များအတိုင်း ဆောင်ရွက်ရန်၊ (ခ) နည်းဥပဒေညွှန်ကြားချက်နှင့် အမိန့်များအရ ဆောင်ရွက် ခွင့် ပေးထားသော ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ဆောင် ရွက်ရန်၊ (ဂ) ကျောင်းသား ကျောင်းသူများနှင့် သက်ဆိုင်သော စည်းကမ်းများ သတ်မှတ်ရန်နှင့် ထိုစည်းကမ်းများအတိုင်း လိုက်နာအောင် ကြပ်မတ်ထိန်းသိမ်းရန်၊ (ဃ) တက္ကသိုလ်နယ် မြေ ကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်ရန်၊ (င) ကျောင်းသားကျောင်းသူ များအတွက် ကာယဗလနှင့် ယဉ်ကျေးမှုလုပ်ငန်းအရပ်ရပ်ကို ကြီးကြပ်စီမံရန်၊ (စ) တက္ကသိုလ်ရာထမ်းမှုထမ်းနှင့် ကျောင်းသား ကျောင်းသူတို့၏ ကျန်းမာရေးကိစ္စများကို စီမံဆောင်ရွက်ရန်၊ (ဇ) ပညာသင်ထောက်ပံ့ကြေးနှင့် ကျောင်းလခ လွတ်ငြိမ်းခွင့် ချီးမြှင့်ရေးကိစ္စအတွက် ထောက်ခံချက် တင်ပြရန်တို့ ဖြစ်ပေ သည်။
တက္ကသိုလ်ပညာရေးအဖွဲ့ အသီးအသီးတွင်ကား ပါမောက္ခ ချုပ်က ဥက္ကဋ္ဌ၊ မော်ကွန်းထိန်းအရာရှိက အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက် အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် ပါမောက္ခများ၊ ဌာနမှူးများ၊ ဘာသာရပ်အသီးသီး၌ ကျွမ်းကျင်သည့် ပြင်ပမှ ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ ဒီဂရီကောလိပ်နှင့် ဥပစာကောလိပ် ကျောင်းအုပ်ကြီးများနှင့် မဟာဌာနမှူးများ ပါဝင်ကြ၏။ ယင်းအဖွဲ့ အသီးအသီး၏ တာဝန်ဝတ္တရားများမှာ (က) သင်ရိုး မာတိကာ သတ်မှတ်ရန်၊ (ခ) သင်ရိုးညွှန်းတမ်း ရေးဆွဲရန်၊ (ဂ) စာမေးပွဲများ ကျင်းပ ပေးရန်နှင့် အောင်စာရင်းများ ကျေညာရန်၊ (ဃ) ဘွဲ့၊ ဒီပလို မာ၊ အောင်လက်မှတ်နှင့် ဆုများ ချီးမြှင့်ရန်၊ (င) ဌာနသစ်များ တီထွင်ရေးအတွက် ထောက်ခံရန်၊ (စ) တက္ကသိုလ် ပညာသင် ကြားရေး ရာထူးအဆင့်အသီးအသီးအတွက် လိုအပ်သော ပညာ အရည်အချင်းများကို သတ်မှတ်တင်ပြရန်နှင့် (ဆ) တက္ကသိုလ် တွင် ပြဋ္ဌာန်းမည့်စာအုပ်စာတမ်းဟူသရွေ့ကို စိစစ်အတည်ပြုရန် တို့ ဖြစ်၏။
ကောလိပ်များတွင်လည်း အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်း ထားရှိသည်။ တက္ကသိုလ်ပညာရေး စံနစ်သစ်၏ ထူးခြားချက် များမှာ (၁) ရည်မှန်းချက်အတိအကျ ရှိခြင်း၊ (၂) တက္ကသိုလ် များ ခွဲခြားတည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ (၃) သိပ္ပံပညာနှင့် အသက် မွေးဝမ်းကျောင်းပညာကို ဦးစားပေးခြင်း၊ (၄) ခေတ်နှင့်လျော်ညီ မည့် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းများ ပြောင်းထားခြင်း၊ (၅) အထူးပြု လေ့လာရေးစံနစ်ကို တီထွင်ခြင်း၊ (၆) မြန်မာဘာသာကို သင် ကြားရေး မဏ္ဍိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း၊(၈) သင်ကြားပုံ ပြောင်း လဲခြင်း၊ (၉) စီမံကိန်း စံနစ်ဖြစ်ခြင်းဟူ၍ ဖြစ်၏။ စံနစ်သစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်သည် ယခင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လက်အောက်ရှိ ဝိဇ္ဇာမဟာဌာနှင့် သိပ္ပံမဟာဌာနတို့ကို အဓိက အခြေခံထား၍ ဖွဲ့စည်းလိုက်ခြင်း ဖြစ်၏။ စံနစ်ဟောင်းတက္ကသိုလ် တည်ရှိ ခဲ့သော ကမာရွတ်တက္ကသိုလ်နယ်မြေ အဆောက်အအုံများ၌ပင် တည်ရှိလေသည်။
ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်တွင် စံနစ်သစ်အရ ဝိဇ္ဇာ ဘာသာရပ်ကိုးမျိုးနှင့် သိပ္ပံဘာသာရပ် ခုနစ်မျိုးတို့ကို သင်ကြား ပို့ချပေးလျက်ရှိ၏။ ဝိဇ္ဇာဘာသာရပ် ကိုးမျိုးမှာ-ပါဠိ၊ ဥပဒေ၊ ပထဝီ၊ ဒဿနိကဗေဒ၊ အင်္ဂလိပ်စာ၊ မြန်မာစာ၊ သမိုင်း၊ စိတ် ပညာနှင့် မနုဿဗေဒတို့ ဖြစ်၍ သိပ္ပံဘာသာရပ် ခုနစ်မျိုးကား -သင်္ချာ၊ သတ္တဗေဒ၊ ရုက္ခဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ဘူမိဗေဒ နှင့် သစ်တောသိပ္ပံတို့ ဖြစ်သည်။ မနုဿဗေဒ၊ အင်္ဂလိပ် စာနှင့် ပါဠိဘာသာတို့က လွဲ၍ ကျန်ဘာသာရပ်အားလုံးကို အဓိက ဘာသာရပ်အဖြစ် အထူးလေ့လာသင်ယူခွင့်ပြုသည်။ ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ ပေးအပ်ဆဲနှင့် နောင်ပေးအပ်နိုင်ရန် စီစဉ်ထားသည့် ဘွဲ့ဒီဂရီများတွင် ပထမဆင့်ဘွဲ့များမှာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့- သင်တန်းကာလ လေးနှစ်၊ သိပ္ပံဘွဲ့-သင်တန်းကာလ လေးနှစ်၊ သိပ္ပံဘွဲ့ (သစ်တော)-သင်တန်းကာလ ခြောက်နှစ်၊ ဥပဒေဘွဲ့- သင်တန်းကာလ ငါးနှစ်တို့ဖြစ်၍၊ ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများမှာ မဟာဝိဇ္ဇာ-သင်တန်းကာလ အနည်းဆုံး နှစ်နှစ်နှင့် မဟာသိပ္ပံ- သင်တန်းကာလ အနည်းဆုံးနှစ်နှစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်နှင့် ဆက်သွယ်ပေါင်းစည်း ထားသော လုပ်သားများကောလိပ်မှာ ရန်ကုန်မြို့ ဗိုလ်တထောင် ဘုရားလမ်းရှိ သက်ကြီးတက္ကသိုလ်သင်တန်းများနှင့် ယခင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ညနေသင်တန်းများကို စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထား ခြင်းဖြစ်၏။ ယခင် သက်ကြီးတက္ကသိုလ်အဆောက်အအုံ၌ တည်ရှိသည်။ လုပ်သားများကောလိပ်တွင် စံနစ်သစ်အရ ဘီအေ(ဝိဇ္ဇာ) ဘွဲ့နှင့် ဘီအက်စီ(သိပ္ပံ) ဘွဲ့များ ပေးအပ်ရန် ငါးနှစ် သင်တန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ထားလေသည်။ ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ပင်မဆေးသင်တန်းများကို လမ်းမတော် ဆေးသိပ္ပံ အဆောက်အအုံတွင်၎င်း၊ ဆေးအကြို သင်တန်းများနှင့် ဆေးအခြေခံ သင်တန်းများကို ပြည်လမ်းရှိ ယခင် အင်ဂျင်နီယာကောလိပ်နှင့် ဘီအိုစီကောလိပ် အဆောက် အအုံများတွင်၎င်း ဖွင့်လှစ်ထားပေးသည်။
ရန်ကုန် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁)မှ ပထမဆင့် ဘွဲ့အဖြစ် အမ်ဘီဘီအက်စ်- ခုနစ်နှစ်၊ ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများအဖြစ် ရောဂဗေဒ ဒီပလိုမာဘွဲ့- နှစ်နှစ်၊ မေ့ဆေးပညာ ဒီပလိုမာဘွဲ့ ဆယ်လ၊ ဆေးဘက်ပညာ ဒီပလိုမာဘွဲ့ တစ်နှစ်သင်တန်းတို့ကိုလည်း ဖွင့်လှစ် သင်ကြား ပေးလျက်ရှိသည်။ ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ်(၁)နှင့် ဆက်သွယ် ပေါင်းစည်းထားသော သွားဘက်ဆိုင်ရာ ဆေးကောလိပ်မှ ဘီဒီဘက်စ် ဘွဲ့ (သွားဖက်ဆိုင်ရာ ဆေးပညာဘွဲ့)-(ခုနစ်နှစ် သင်တန်း) ပေးအပ်မည် ဖြစ်သည်။ သွားဘက်ဆိုင်ရာ ဆေး ကောလိပ်ကို ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၏ ယခင် ပြင်ပလူနာ ကုဌာန အဆောက်အအုံ၌ ဖွင့်လှစ်ထား၏။
ရန်ကုန် ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)ကို မင်္ဂလာဒုံ ၁၃ မိုင် တပ် မတော်စစ်ဆေးရုံကြီးနှင့် မျက်စောင်းထိုး ၅ လမ်းရှိ ယခင် တပ်မတော် လူမှုဆက်ဆံရေးကျောင်းနှင့် လေတပ်အဆောက် အအုံအချို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထား၏။ ယခင်က မင်္ဂလာဒုံဆေးသိပ္ပံ (၂)ဟု ခေါ်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)မှ ပထမဆင့်ဘွဲ့ အဖြစ် ခုနစ်နှစ်ကြာ သင်ယူရမည့် အမ်ဘီဘီအက်စ်ဘွဲ့ကို ပေးအပ်မည် ဖြစ်၏။
ရန်ကုန်စက်မှုတက္ကသိုလ်သည် ကြို့ကုန်းရပ်၊ ရန်ကုန် အင်းစိန်လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန် စက်မှုတက္ကသိုလ်မှ စံနစ်သစ်အရ ပေးအပ်မည့်ဘွဲ့များမှာ ဘီအီး(မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာ)၊ ဘီအီး(လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာစွမ်းအား)၊ ဘီအီး(လျှပ်စစ် အင်ဂျင်နီယာ ဆက်သွယ်ရေး)၊ ဘီအီး(စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ)၊ ဘီအီး(စိုက်ပျိုးရေးစက်မှုအင်ဂျင်နီယာ)၊ ဘီအီး(မော်တော်ယာဉ် စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ)၊ ဘီအီး(ဓာတုအင်ဂျင်နီယာ)၊ ဘီအီး(ချည် မျှင်နှင့် အထည်အင်ဂျင်နီယာ)၊ ဘီအီး(သတ္တုတူးဖော်ရေး အင်ဂျင်နီယာ)၊ ဘီအီး(ရေနံထုတ်လုပ်ရေး အင်ဂျင်နီယာ၊ ဘီအီး (သတ္တုဗေဒအင်ဂျင်နီယာ)၊ ဘီအားချ်(ဗိသုကာဘွဲ့) တို့ ဖြစ်၏။ သင်တန်းကာလမှာ ခြောက်နှစ်စီ ဖြစ်၏။
စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်ကို ဖွဲ့စည်းရာတွင် ယခင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ လူမှုရေး၊ သိပ္ပံပညာ မဟာဌာနအောက်ရှိ ဘောဂ ဗေဒဌာန၊ ဝါဏိဇ္ဇဗေဒဌာနနှင့် စာရင်းအင်းဗေဒဌာနတို့ကို စုပေါင်းဖွဲ့ပြီး ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။ လောလောဆယ်ဆယ်အားဖြင့် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်ကို ကမာရွတ်တက္ကသိုလ်နယ်မြေအတွင်းရှိ ယခင် လူမှုရေးသိပ္ပံပညာ မဟာဌာနအဆောက်အအုံဟောင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်အတွက် ကျပ် ၉၅ သိန်းခန့် ကုန်ကျမည့် ထယ်ဝါခန့်ညားသော ခေတ်မီအဆောက် အအုံများကို ရန်ကုန်မြို့ ပြည်လမ်း ခြောက်မိုင်ခွဲရှိ ကေဘကြီး ရော်ဗာခြံဝင်းဟောင်း အတွင်း၌ ဆောက်လုပ်ဆဲ ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်မှ စီးပွားရေးပညာဘွဲ့နှင့် ဝါဏိဇ္ဇဘွဲ့ဟူ၍ ပထမဆင့် ဘွဲ့နှစ်မျိုးပေးအပ်သည်။ ထိုပထမအဆင့်ဘွဲ့များ အတွက် သင်တန်းကာလမှာ လေးနှစ်ဖြစ်၏။ ဒုတိယအဆင့် ဘွဲ့များအဖြစ် မဟာစီးပွားရေးပညာဘွဲ့၊ မဟာဝါဏိဇ္ဇဘွဲ့တို့ကို ပေးအပ်နိုင်ရေးအတွက် သင်ကြားပေးလျက် ရှိ၏။ ထို့အပြင် စီမံအုပ်ချုပ်မှုပညာ ဒီပလိုမာ၊ စာရင်းအင်းပညာ ဒီပလိုမာနှင့် စီးပွားရေးစီမံကိန်းပညာ ဒီပလိုမာဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကိုလည်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးလျက်ရှိရာ ယင်းသည့် သင်တန်းများမှာ နှစ်နှစ်သင်တန်းများ ဖြစ်လေသည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ပညာရေးစံနစ်သစ် စတင် အကောင်အထည်ဖော်သည့် အချိန်မှစ၍ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် လက်အောက်ရှိ ပညာရေးမဟာဌာနသည် အသက်မွေးဝမ်း ကျောင်းပညာ သင်ကြားပေးရာ ပညာရေးတက္ကသိုလ်ဟု သီးခြားဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ပညာရေးတက္ကသိုလ်ကို ယခင် ဆရာဖြစ်သင် ကောလိပ်တည်ရှိရာ ဌာန၌ပင် ဖွင့်လှစ်ထား၏။ ပညာရေးတက္ကသိုလ်တွင် စံနစ်သစ်ပညာရေးဝိဇ္ဇာ(ဘီအီးဒီ) ဘွဲ့ ငါးနှစ်သင်တန်းနှင့် ပညာရေးဒီပလိုမာဘွဲ့၊ စံနစ်ဟောင်းဖြင့် ဝိဇ္ဇာပညာရေး(ဘီအေအီးဒီ) ဘွဲ့နှင့် ပညာရေးဝိဇ္ဇာ(ဘီအီးဒီ) ဘွဲ့ သင်တန်းများကို သင်ကြားပို့ချပေးလျက်ရှိ၏။ ထို့အပြင် အနည်း ဆုံး နှစ်နှစ်ကြာမည့် ပညာရေးမဟာဝိဇ္ဇာ(အမ်အီးဒီ) ဘွဲ့လွန် သင်တန်း ဖွင့်လှစ်သင်ကြားရန် ရည်ရွယ်ချက် ရှိလေသည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဘွဲ့ဒီဂရီ ပေးအပ်နိုင်သော တိရစ္ဆာန်ဆေးကု ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံကို အင်းစိန်မြို့၌ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောရေးဌာနက စတင်ဖွင့်လှစ် ပေးခဲ့သည်။ ဥပစာသိပ္ပံ အောင်မြင်ပြီးသူများကို ထိုသိပ္ပံကျောင်း တွင် လေးနှစ်သင်ကြားပေးပြီး ဘီအက်စ်စီ(တိရစ္ဆာန်ဆေးကု) ဘွဲ့ ကို ပေးအပ်ခဲ့လေ သည်။ စံနစ်သစ်တက္ကသိုလ်ပညာရေးအရ ၁၉၆၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ စ၍ ထိုတိရစ္ဆာန် ဆေးကုဝိဇ္ဇာသိပ္ပံသည် ပညာရေးဌာနအောက်တွင် တိရစ္ဆာန်မွေးမြူ ရေးနှင့် ဆေးကုသရေးတက္ကသိုလ် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ တိရစ္ဆာန် မွေးမြူရေးနှင့် ဆေးကုသရေးတက္ကသိုလ်သည် ဘီဗီအက်စ် (တိရစ္ဆာန်ဆေးပညာ) ဘွဲ့အတွက် ခြောက်နှစ်သင်တန်းအဖြစ် သင်ကြားပို့ချပေးလေသည်။
ကြက်သောင်းတောင်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကြက်သောင်းတောင်ရွာ (Kyetthaungtaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ကြက်သောင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၆၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Messier 87
Messier 87 (Virgo A သို့မဟုတ် NGC 4486 ဟုလည်းသိထားကာ M87 ဟုအများစုသုံး) သည် ဧရာမ ကြီးမားသော ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ဗာဂိုး ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိပြီး မိမိတို့၏ အနီးအနား စကြဝဠာရှိ အကြီးမားဆုံး ဂလက်ဆီများထဲမှ တစ်ခုအပါဝင်ဖြစ်လေသည်။ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကာ M87 တွင် globular cluster ပေါင်း ၁၂၀၀၀ ပါဝင်ပြီး ပင်မအူတိုင်မှ အပြင်ဘက်သို့ အနည်းဆုံး ၁၅၀၀ parsec (အလင်းနှစ် ၄၉၀၀) ဖြန့်ကျက်ထားသည်။ M87 သည် အတောက်ပဆုံး ရေဒီယိုပင်ရင်းများထဲမှတစ်ခုဖြစ်ပေရာ အပျော်တမ်း နက္ခတ္တပညာရှင်များနှင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းလေ့လာမှုအတွက်ပါ ပစ်မှတ်ဖြစ်လေသည်။ ပြင်သစ် နက္ခတ္တပညာရှင် ချားလ် မက်ဆီယာ သည် M87 အား ၁၇၈၁ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ M87 သည် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၅၃.၅ မီလီယံ (၁၆.၄ parsec) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ အလယ်ဗဟိုတွင် အင်မတန်ကြီးမားသော တွင်းနက်တစ်ခု ရှိသည်။
ဂျွန် ချာချီ
thumb မာလဗာရာမြို့စားသည် အင်္ဂလန်ပြည်၏ ထင်ရှားသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်၏။ လက်ရုံးရည်နှင့်ပြည့်ဝသကဲ့သို့ပင် နှလုံးရည်နှင့်လည်းပြည့်ဝရကားနိုင်ငံရေးပရိယာယ်တွင်ကျွမ်းကျင်လိမ္မာ၏။ မာလဗာရာမြို့စား၏ အမည်ရင်းမှာ ဂျွန်ချာချီဖြစ် သည်။ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ထင်ရှားကျော်စောသော အင်္ဂလိပ် နိုင်ငံပြုသုခမိန် နန်းရင်းဝန်ဟောင်း ဆာဝင်စတန်ချာချီသည် မာလဗာရာမြို့စားမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာသူ ဖြစ်သည်။
ဂျွန်ချာချီသည် ခရစ် ၁၆၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒက်ဗွန်ရှိုင်ယာနယ်၌ မွေးဖွားသည်။ သူ၏ဖခင်မှာ ဆာဝင်စတန်ချာချီဖြစ်၏။ ဂျွန်ချာချီသည် ၁၆၆၃ ခုနှစ်မှ ၁၆၆၅ ခုနှစ်အထိ စိန်ပေါ ကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူ၏။ ၁၆၆၅ ခုနှစ်တွင် ဒျူဘွဲ့ရ ယော့မြို့ စား၏ထံတွင် လက်ပါးစေကလေး တစ်ဦးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့၏။ ၁၆၆၇ ခုနှစ်တွင် စစ်ဖက်သို့ ဝင်ရောက်ကာ အမှုထမ်းရာ၌ တန်ဂျီးယားပြည်တွင် မူးဝါးလူမျိုးတို့နှင့် ပွဲဦးထွက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရ ၏။ ထိုနောက် ဒပ်ချ်တို့နှင့် တိုက်သော စစ်ပွဲတွင်လည်း ပါဝင် ဆင်နွှဲခဲ့ရ၍ ပြင်သစ် စစ်သူကြီး တူရင်းလက်အောက်တွင် အမှုထမ်း ခဲ့ရလေသည်။ တူရင်းမှာ ထိုခေတ်အခါက စစ်မှုရေးရာတွင် ပြောင်မြောက် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်သည်။ ဂျွန်ချာချီသည် ရာထူး အတက် အလွန်မြန်ခဲ့၏။ မတ်စတရစ်မြို့ကိုဝန်းရံလုပ်ကြံရာတွင် သူ၏ ပြုမူဆောင်ရွက်ချက်များကို သဘောကျကြသဖြင့် နာမည် ထင်ရှားလာကာ မကြာမီပင် ဒုဗြိုလ်မှူးကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ပေး ခြင်းခံရ၏။ ဂျွန်ချာချီသည် ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့် ပြည့်စုံသည်မှန်သော်လည်း သူ၏အစ်မသည် ဒျူဘွဲ့ရ ယော့မြို့စားနှင့်ရင်းနှီး သောကြောင့် လည်း ထိုသို့ ရာထူးတိုးတက်မှု မြန်ဆန်ခြင်း ဖြစ်ကောင်းဖြစ်ပေ မည်။
အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ အန်းမင်းသမီး၏ အပျိုတော်ဖြစ်သူ ဆယ်ရာဂျင်းနင်းနှင့် ထိမ်းမြား၏။ ဆယ်ရာဂျင်း နင်းကို အကြောင်းပြု၍ မင်းသမီး၏ အရေးပေးခြင်းကို ခံရလေ သည်။ ယော့မြို့စားသည် ဒုတိယ ဂျိမ်းဘုရင်အဖြစ် အင်္ဂလိပ် ထီးနန်းကိုဆက်ခံသောအခါ ဂျွန်ချာချီတို့ဇနီးမောင်နှံသည်ပိုမို ကောင်းစားခဲ့လေသည်။ ဂျိမ်းဘုရင် နန်းတက်ပြီးနောက် မကြာမီပင် ပုန်ကန်ထကြွမှု ဖြစ်ပွားရာတွင် ဂျွန်ချာချီသည် သူပုန်ရန်ကို ကိုယ်တိုင်ဦးစီးကာ ချေမှုန်းတိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် ဒုတိယ ဂျိမ်းဘုရင်သည် တိုင်းပြည်လူထုနှင့် တစ်ဖက်တစ်လမ်း ပြုလာသောအခါ လူထုဖက်မှလိုက်ပါဆောင်ရွက်ခဲ့၍၊ ၁၆၈၈ ခုနှစ်တွင် ဩရိန်းမင်းသား ဝီလျံနှင့် မေရီမင်းသမီး တို့ကို နန်းတက်ရာ၌လည်း ဂျွန်ချာချီသည် ရှေးတန်းမှ ပါဝင်ခဲ့လေ သည်။ ဂျွန်ချာချီသည် နန်းကျဘုရင် ဂျိမ်းလက်ထက်က ချီးမြှင့် မြောက်စားခြင်း ခံရသူတစ်ဦးဖြစ်ကြောင်းကို လည်းကောင်း၊ နန်းကျဘုရင် ဂျိမ်းနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိနေသေးကြောင်းကို လည်းကောင်း ဝီလျံဘုရင်သည် ကောင်းစွာ သိရှိခဲ့၏။ သို့သော် ဂျွန်ချာချီသည် စစ်တပ်တွင် ဩဇာညောင်းသူဖြစ်ရကား၊ အားဘွဲ့ချီးမြှင့်ကာမာလာ ဗာရာမြို့စားအဖြစ် သူကောင်းပြုခဲ့၏။ ထိုပြင် စပိန်ထီးနန်းဆက်ခံ ရေးစစ်ပွဲတွင် နယ်သာလန်ရှိ အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်များကို ဦးစီးကာ တိုက်ခိုက်စေခဲ့လေသည်။ ၁၆၉၂ ခုနှစ်တွင် မာလဗရာမြို့စားသည် ရာထူးမှ ရုတ်တရက် နုတ်ပယ်ခြင်းခံရကာ လန်ဒန်မျှော်စင်တွင် သစ္စာ ဖောက်မှုဖြင့် အကျဉ်းချထားခြင်း ခံရ၏။ သို့သော် များမကြာမီပင် အကျဉ်းမှ လွန်မြောက်လျက် ရှေးကကဲ့သို့ပင် ပြန်လည်ချီးမြောက် ခြင်းခံရကာ ကြီးမြင့်သော ရာထူးများတွင် ခန့်ထားခြင်း ခံရလေ သည်။ ၁၇ဝ၂ ခုနှစ်၌ အန်းမင်းသမီး ထီးနန်း ဆက်ခံရ၏။ မာလဗာရာ မြို့စားကတော်သည် အန်းဘုရင်မ၏ အပျိုတော်ဖြစ်ခဲ့ရာ ဘုရင်မအပေါ်တွင် ဩဇာညောင်းလျက်ပင် ရှိသောကြောင့် မာလ ဗာရာမြို့စားနှင့် မြို့စားကတော်တို့သည် ပိုမို၍ တန်ခိုးကြီးမားလာ လေသည်။ အန်းဘုရင်မသည် မာလဗာမြို့စားအား လက်နက်ကိုင်တပ် ဟူသမျှ၏ သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထား၏။ မာလဗာရာ မြို့စားသည် လည်း ချီးမြေ|ာက်ထိုက်သော အရည်အချင်းများနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်လေသည်။ ၁၇ဝ၂ ခုနှစ်မှ ၁၇၁၃ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်ပွားသော စပိန်ထီးနန်း ဆက်ခံရေးစစ်ပွဲတွင် မာလဗာရာမြို့စားသည် မိမိ၏ မနှိုင်းရှည့်သာအောင် ထူးခြားသောစစ်မှုရေးရာ ကျွမ်းကျင်မှုကို ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့လေသည်။ ထိုစစ်ပွဲတွင် ဒပ်ချ်စစ်တပ်များကို ဦးစီး ခဲ့ရ၏။ ပြင်သစ်တို့နှင့် တိုက်ခိုက်ရာတွင် အထူးတလည် အောင် မြင်ခဲ့၏။ ယင်းသို့ စွမ်းစွမ်းတမံ၊ အမှုတော်ကို ထမ်းရွက်ခဲ့သည့် အတွက် ဒျုဘွဲ့ဖြင့် ထပ်လောင်း ချီးမြှင့်သူကောင်းပြုခြင်း ခံရပေ သည်။ ယင်းသည့်နောက် ၁၇ဝ၄ ခုနှစ်၌ ဩစတြီးယန်းမင်းသား ကြီး ယူဂျင်းနှင့်တွဲဖက်၍ ဗလင်းနင်းတိုက်ပွဲတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့ ရာတွင် ပြင်သစ်တို့အား အပြတ်အသတ် အနိုင်ရလိုက်လေသည်။ ထိုတိုက်ပွဲသည် သူ့အား ဥရောပတိုက်တွင် ထိပ်တန်းအကျဆုံး ဗိုလ်ကြီးအဖြစ် ထင်ရှားစေခဲ့လေသည်။
ထိုမျှမကသေး၊အင်္ဂလန်ပြည်သူပြည်သားတို့က ဗလင်းနင်းတိုက်ပွဲ တွင် အောင်မြင်မှုအတွက် သူ့အားဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အောက်စဖို့ ရှိုင်ယာနယ်ရှိ ကျယ်ပြန့်လှသော ဝုစတော့ခြံကြီးနှင့်တကွ ထိုခြံကြီး အတွင်း ခမ်းနားကြီးကျယ်သော ဗလင်းနင်းနန်းတော် ကြီးကို ဆောက်လုပ်ကာ လက်ဆောင်အဖြစ် ပေးအပ်ခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုနောက် ရမ်းမီးယီး(၁၇ဝ၆)၊ အိုဒနဒ်(၁၇ဝ၈)နှင့် မာလပလာကေး (၁၇ဝ၉) တိုက်ပွဲများတွင်လည်း ဆက်ကာဆက်ကာ အောင်မြင်လေ သည်။ ယင်းသည့် အောင်ပွဲများကြောင့်ပင် စစ်ပြီး၍ ယူးထရက် စစ်ပြေငြိမ်းရေး စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုရာတွင် အခွင့်အရေးများ တပန်း သာအောင် ရခဲ့လေသည်။
သို့သော် မာလာဗာရာမြို့စား၏ ကံကြမ္မာသည် ညိုးမှိန်စ ပြုလာပြီးလျှင် ဩဇာလွှမ်းမိုး တန်ခိုးထွားခဲ့သောပုဂ္ဂိုလ်ကြီး အဖြစ်မှ လျှောကျနောက်ဆုံးရှိချေသော ဘဝသို့ရောက်စေသော အကြောင်းများ ဖန်လာတော့၏။ အန်းဘုရင်မနှင့် အလွမ်းသင့်လှသဖြင့် ဘုရင်မအပေါ်တွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးကာ မာနတံခွန်ထူခဲ့သော မြို့စား ကတော်သည် ဘုရင်မနှင့် စိတ်သဘောချင်း မညီညွတ်တော့သဖြင့် မသင့်မတင့် ဖြစ်လာကြ ၏။ တစ်စတစ်စနှင့် သည်းမခံနိုင်သည့် အလျောက် ဘုရင်မသည် မြို့စားကတော်အား နန်းတော်မှ နှင်ထုတ် လေ၏။ မာလဗာရာမြို့စားလည်း ရာထူးမှ နုတ်ပယ်ခြင်းခံရ၏။ ထိုမျှမကသေး အစိုးရငွေကို အလွဲသုံးစားပြုလုပ်သည်ဟု မလိုသူတို့ က သူ့အားစွပ်စွဲပြောဆိုခြင်းကိုလည်း ခံရလေသည်။ မြို့စားကြီး၏ စိတ်နေသဘောထားနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အကျိုး အပြစ်ပြကာ ဝေဖန်စရာရှိသော်လည်း၊ သူ၏ စစ်မှုရေးရာအရည် အချင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ကား မည်သူမျှ အပြစ်မပြောနိုင်ပေ။ မြို့စား ကြီးကား မိမိဖက်သို့ သူတစ်ပါး ပါလာအောင် ဆွဲဆောင်နိုင်သည့် ဥပဓိရုပ်ရှိ၍ နိုင်ငံရေးပရိယာယ်တွင်လည်း ကျွမ်းကျင်လိမ္မာသူ ဖြစ် လေ၏။ မြို့စားကြီး နိမ့်ကျသွားရခြင်းမှာ သူ၏အရည်အချင်းချွတ် ယွင်းမှုကြောင့် မဟုတ်ဘဲ၊ မောက်မာဝင့်ဝါလှသော မြို့စားကတော် ကြောင့်သာ ဖြစ်လေသည်။ မြို့စားကတော်ကြောင့် ကောင်းကျိုးခံ စားခဲ့ရသလောက် ဆိုးပြစ်ကိုလည်း ခံစားခဲ့ရ၏။
၁၇၁၄ ခုနှစ်တွင် အန်းဘုရင်မ ကွယ်လွန်၍ ပထမ ဂျော့ဘုရင် နန်းတက်လာသောအခါ မြို့စားကြီးအား စစ်ဗိုလ်ချုပ် ရာထူးကို ပြန်လည် နှင်းအပ်ခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် မြို့စားကြီး ကား ယခင်ကကဲ့သို့ ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ ချေ။ ၁၇၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် မြို့စားကြီး ကွယ်လွန်လေရာ၊ ဝက်စမင်စတာအက်ဗေးအတွင်း ခမ်းနားစွာ မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်ခဲ့၏။ နောင်အခါတွင်မူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး၏ ရုပ်အလောင်း ကို ဗလင်းနင်းနန်းတော် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းဝင်းအတွင်းသို့ ရွှေ့ ပြောင်းမြုပ်နှံခဲ့လေသည်။
ငှက်မျက်ကွင်းဖြူဗိုက်မွဲ
ငှက်မျက်ကွင်းဖြူဗိုက်မွဲ (Japanese white-eye) သည် ငှက်မျက်ကွင်းဖြူ မျိုးရင်းထဲရှိ ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကျူဂါးဒင်းဥယျာဉ်
ကျူဂါးဒင်းဥယျာဉ်
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဆာရီနယ်အတွင်းရှိ ကျူးရွာတွင် ကျူးဂါးဒင်းခေါ် ကမ္ဘာကျော်ဘုရင့် ရုက္ခဗေဒ ဥယျာဉ် ရှိ၏။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်သူမှန်သမျှ ထိုနေရာသို့ ရောက်လျှင် ကျူးဂါးဒင်းသို့ သွားရောက်မကြည့်သူ မရှိချေ။ သို့ဖြစ်ရာ ကျူးဂါးဒင်းသည် ကြည့်ရှုသူများနှင့် အမြဲစည်ကားလျက် ရှိလေသည်။ တတိယဂျော့ဘုရင်၏ မယ်တော်သည် ကျူးနန်းတော်နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော မြေ ၉ ဧကခန့်တွင် ဝီလျံ အိုက်တန် ဆိုသူအား ဥယျာဉ်ငယ်တစ်ခု ပြုစုပျိုးထောင်စေခဲ့ရာ နောင်တဖြည်းဖြည်း ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းဖြင့် မူလ ၉ ဧကမျှကျယ်သော ဥယျာဉ်ငယ်မှာ ဧက ၃ဝ အထိ ကျယ်ပြန့်လာလေသည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ အပင်အမျိုးမျိုးကို လိုလေသေး မရှိအောင် စုဆောင်းရှာဖွေလျက် အမျိုးမျိုးကြံဖန်ကာ စိုက်ပျိုးထားခဲ့သဖြင့် အံ့ဩဖွယ် ကောင်းလှသည်။ အထူးသဖြင့် ကျူးဂါးဒင်းသည် ဥယျာဉ်ပြုစုစိုက်ပျိုးရေးနှင့် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာတို့၏ သုတေသနဌာနကြီးသဖွယ် ဖြစ်လာသည်။ ဂရင်းနစ် နက္ခတ် မျှော်စင်သည် နက္ခဗေဒပညာ အတွက် အကျိုးဆောင်ခဲ့သကဲ့သို့ ကျူးဂါးဒင်းသည်လည်း ရုက္ခဗေဒပညာအတွက် အကျိုးဆောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ကျူးဂါးဒင်းတွင် မျိုးပွားပြုစုပျိုးထောင်ပေးခဲ့၍ နယ်ပယ်သစ် များသို့ ယူဆောင်စိုက်ပျိုးစေခဲ့သော စီးပွားဖြစ်အပင်များမှာ ပေါင်မုံ့သီးပင်၊ နာနတ်ပင်၊ ငှက်ပျောပင်၊ လက်ဖက်ပင်၊ ကာဖီပင်၊ ကိုကိုးပင်၊ ကော်ဖတ်ပင်၊ လျှော်ထွက်အပင်များ၊ ဆိုးဆေးထွက်အပင်များ၊ ကွီနိုင်ပင် စသည်တို့ ဖြစ်လေသည်။ ကျူးဂါးဒင်းမှတစ်ဆင့် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တောင်အမေရိကတိုက်မှ ကွီနိုင်ရရှိသော ဆင်ကိုနာပင်ကို အိန္ဒိယ သို့လည်းကောင်း၊ ကော်ဖတ်ပင်ကို ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မလ္လာယု ကျွန်းဆွယ်သို့လည်းကောင်း ယူဆောင်စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။
ဥယျာဉ်အတွင်း၌ သီးပင်၊ ပွင့်ပင်၊ ရွက်လှပင်၊ ရှားစောင်းပင်၊ နွယ်ပင်၊ ကျောက်ပန်းပင်၊ သစ်ခွပင်မှ စ၍ အပင်မျိုးပေါင်း ၄ဝဝဝဝ ကျောက်ကို အမျိုးအစားခွဲခြား၍ စိုက်ပျိုးထားလေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ရာသီလိုက် ပွင့်သော ပန်းပင်များပင် ကြည့်ရှု၍မကုန်နိုင်အောင် များလှသည်။
ရာသီဥတု၊ မြေမျိုးစသည့် မတူကွဲပြားသော အရပ်ဒေသများမှ ယူဆောင်ခဲ့သော အပင်များကို မှန်အမိုးအကာအိမ်များအတွင်း မူလယူဆောင်ခဲ့ရာ ဒေသ၏ ရာသီဥတုမြေမျိုး စသည်တို့နှင့် တူညီအောင် ဖန်တီး၍ ပြုစုစိုက်ပျိုးထားသဖြင့် ရာသီအလိုက် ပွင့်သီးလျက် ရှိလေသည်။ ထိုအိမ်များအပြင် စာကြည့်တိုက်၊ ပြတိုက်များနှင့် ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်းလည်း ရှိ၏။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ အပင်အမျိုးမျိုးကို ရှာဖွေစုဆောင်း၍ တာရှည်ခံစေရန် ဆေးစိမ်၍ ပြတိုက်တွင် ထားသည်။ ဆေးစိမ်ထားသောအပင်အမျိုးပေါင်း ငါးသန်းကျော်မျှရှိ၍ ထိုအပင်သေပြတိုက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးသည် ကျူးဂါးဒင်းကို တိုင်းသူပြည်သားတို့အား ၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လွှဲအပ်ခဲ့ လေသည်။
ယောင်ပရင်းရွာ၊ ကွမ်းကျိုး
ယောင်ပရင်းရွာ (Yawngpayin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကွမ်းကျိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၃၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ဘိုရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
နောင်ဘိုရွာ (Nawngbo)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ဖေါင်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖေါင်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၄ ဦး၊ မ ၁၉၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျခတ်တောရွာ၊ ခနွဲ့ကဘို
ကျခတ်တောရွာ၊ ခနွဲ့ကဘို
ကန္တာရငုပင်
ကန္တာရငုပင် (Senna polyphylla) (Desert cassia) သည် အပင်ငယ်မျိုးဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှ ၇ ပေမှ ၁၀ ပေအထိ ကြီးထွားတတ်သည်။ အရွက်များမှာ ဘဲဥပုံစံရှိပြီး ၃/၈ လက်မခန့် ရှည်လျားသည်။
ဘိုးသာညိုရိုးရွာ၊ ခမောက်စု
ဘိုးသာညိုရိုးရွာ၊ ခမောက်စု
ထိန်တောရွာ၊ ငါးအိုက်ကွင်း
ထိန်တောရွာ၊ ငါးအိုက်ကွင်း
ငါးကင်း (မြောက်)ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ငါးကင်း (မြောက်)ရွာ (Ngarkin(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ ငါးကင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၈၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ဦး စောရဟန်း
ရာဇဝင်လာ အဆိုများ
ညောင်ဦးစောရဟန်း ထီးနန်းရပုံကို ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ ဒဏ္ဍာရီတစ်ပုဒ် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ပညာရှင်များက ဆိုကြသည်။ အဆိုပါ ဒဏ္ဍာရီအရ အခါတစ်ပါး သိန်းခိုမင်းသည် တောလည်ထွက်ရာမှ မျက်စေ့လည်လမ်းမှားလျက် တောင်သူကြီးတစ်ဦး၏ ယာခင်းအနီးရောက်သွားခဲ့သည်။ တောကစားထွက်ရာမှ ဆာလောင်မွတ်သိပ်လှသဖြင့် တောင်ယာခင်းရှိ သခွားသီးများကို ပိုင်ရှင်နှစ်လိုမှုရှိမရှိ ဆင်ခြင်စဉ်းစားမနေပဲ ဆွတ်ယူစားသုံးမိသည်။ ထိုအခြင်းအရာကို ယာခင်းရှင် တောင်သူကြီးမြင်လေသော် လွန်စွာအမျက်ထွက်လျက် တူရွင်းရိုးဖြင့် ရိုက်ရာ ဘုရင်ကံကုန်လေ၏။ မူးမတ်တို့သိသော် ဘုရင်မပါဘဲ နန်းတော်သို့ပြန်လျှင်လည်း ယုံမည်မဟုတ်၊ တောင်သူကြီးအား အတင်းအကျပ်ပြောသော်လည်း ထပ်၍ရိုက်သဖြင့် သေမည်ဆိုး၍ ဘုရင်ကိုသတ်သူသည် ဘုရင်လုပ်ရမည်ဟု တောင်သူကြီးကို မင်းစည်းစိမ်ဖြင့်သွေးဆောင်ကာ သက်သေအဖြစ် နန်းတော်သို့ ခေါ်ခဲ့ကြ၏။ နန်းတော်သို့ရောက်လျှင် မိဖုရားက မှူးမတ်များ၏ အစီအမံကိုချီးမွှမ်းလျက် တောင်သူကြီးကိုပင် ထီးနန်းတင်ရန်ဆုံးဖြတ်၏။  မူးမတ်များက တိုင်းရေးပြည်ရာ မငြိမ်မသက်ဖြစ်မည်စိုး၍ ရှင်ဘုရင်ဟောင်းလွန်လေကြောင်း မပေါက်ကြားစေပဲ တောင်သူကြီးကို နန်းဓလေ့ထုံးစံ ထီးမူနန်းဟန်တို့ တစ်ပါတ်ခန့် သင်ကြားပေးပြီးမှ ညီလာခံထွက်စေသည်။ အကြောင်းရင်းမှန်ကို မသိသော နန်းတွင်းသားအချို့က တောင်သူကြီးမင်းအား စတင်တွေ့မြင်ရစဉ်တွင် (ဟင် ငါတို့ ရွှေနန်းရှင်လည်း မဟုတ်ပါလား) စသည်ဖြင့် အံ့အားသင့် ရေရွတ်မိလေရာ နန်းမဆောင်ရှိကျောက်ရုပ်ကြီးက ထိုသူတို့အားထောင်းလေသည် ဟူ၏။ ဤဇာတ်လမ်းသည် အိပ်ရာဝင်ပုံပြင်သဖွယ်ဖြစ်နေပြီး အလားတူဖြစ်ရပ်အတိအကျကို သုဓ္ဓမစာရီ ဖြတ်ထုံးတွင်လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယားသမိုင်းတွင် ၈ ရာစုနှစ်နှင့် ၁၄ ရာစုနှစ်တို့တွင်လည်းကောင်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင်များသည် ဥယျာဉ်စိုက်သူများမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
thumb|alt=|left|စောရဟန်းသိမ်ကျောက်စာ ပုဂံခေတ်နှောင်း အေဒီ (၁၂၁၂) ခုနှစ်ထိုး တုရင်တောင်ပေါ်ရှိ စောရဟန်းသိမ်ကျောက်စာဖြစ်သည်။ ယင်းကျောက်စာတွင် စောရဟန်းမင်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သော သိမ်ပျက်စီးခဲ့၍ နားတောင်းများမင်းမှ ပြန်လည်ပြုပြင်ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ယင်းကျောက်စာအထောက်အထားအရ ရှေးရာဇဝင်များဖော်ပြလေ့ရှိသည့် အနော်ရထာမင်း မတိုင်မီ ပုဂံပြည်တွင် သာသနာမရှိဆိုသည် မှာ မဖြစ်နိုင်ကြောင်း သမိုင်းဆရာများ သုံးသပ်ကြသည်။
ညောင်ဦးစောရဟန်းလွန်ပြီးနောက် ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ ထီးနန်းတက်ခဲ့ကာ ယင်းနောက် ညောင်ဦးစောရဟန်း၏ သားတော်များဖြစ်သော ကျည်စိုးနှင့် စုက္ကတေးတို့ ဆက်လက်နန်းတက်ခဲ့ကြသည်။
ရက်စွဲများ
ညောင်ဦးစောရဟန်း၏ သက်တမ်းနှင့် နန်းသက်ကာလကို ရာဇဝင်ကျမ်းများက အမျိုးမျိုး ဖော်ပြကြသည်။ သက်တမ်းအရင့်ဆုံးဖြစ်သော ဇာတာတော်ပုံ ရာဇဝင် သည် ပုဂံခေတ်ကာလအတွက် အတိကျဆုံးအထောက်အထားဟု ယူဆကြသည်။ အောက်ပါဇယားသည် အဓိက ရာဇဝင်ကျမ်းလေးစောင်တွင် ဖော်ပြပါရှိသော ရက်စွဲများ ဖြစ်သည်။ မှန်နန်းပါရက်စွဲများကို အနော်ရထာ၏ ကျောက်စာပါ အတည်ပြု နန်းတက်ခုနှစ် ၁၀၄၄ ဖြင့် ချိန်ညှိထားသည်။
ရွှင်ပျော်ပျော် အဆိုအသင်း
ရွှင်ပျော်ပျော် အဆိုအသင်း (Glee) သည် အမေရိကန် Fox ရုပ်သံဌာန မှ ထုတ်လွှင့်သည့် ဂီတဇာတ်မြူး ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်သည်။ ယင်းဇာတ်လမ်းတွဲမှာ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်၊ လီမာမြို့ရှိ William McKinley အထက်တန်းကျောင်းမှ ရွှင်ပျော်ပျော် အဆိုအသင်း (glee club) က New Directions (လမ်းကြောင်းသစ်) အမည်ဖြင့် အဆိုပြိုင်ပွဲဝင်သည့် အကြောင်းကို ရိုက်ကူးထားသည်။ ပထမဦးဆုံး ရှေ့ပြေးဇာတ်လမ်းတွဲကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ဇာတ်လမ်းတွဲအတွင်း ပြန်လည်သီဆိုထားသည့် သီချင်းများကိုလည်း အယ်လ်ဘမ်အဖြစ် စုစည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ယင်းဇာတ်လမ်းတွဲ အောင်မြင်မှု ရလာသည့်အလျောက် ကာရာအိုကေဂိမ်းများပင် ထုတ်ဝေသည့်အထိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ယင်းဇာတ်လမ်းတွဲသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ရွှေကမ္ဘာလုံးဆုပေးပွဲတွင် ဂီတဇာတ်မြူး (သို့) ဟာသဇာတ်မြူး (Musical or Comedy) အမျိုးအစားမှ အကောင်းဆုံး ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲဆုကို ရရှိခဲ့သည့်အပြင် သရုပ်ဆောင် Jane Lynch နှင့် Chris Colfer တို့သည်လည်း ၂၀၁၁ ခုနှစ်၏ အကောင်းဆုံးဇာတ်ပို့ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်မြင်သံကြား ဇာတ်လမ်းတွဲများ
တောင်ပုလုရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
တောင်ပုလုရွာ (Taungpulu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ထမကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထမကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၈ ဦး၊ မ ၁၄၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘတူ
ဦးဘတူ သည် ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် နိုင်ငံရေးတွင် ဘုရင်ခံ၏ အတိုင်ပင်ခံ အကြံပေး အဖွဲ့ဝင်၊ "တူသာသင်း" (ဦးဘတူ၊ ဦးဘိုးသာ၊ ဦးသင်း) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် သမိုင်းမှတ်တမ်းတင်ခြင်း ခံရသည်။ ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီးသည် မူလ ရည်မှန်းချက် ဖြစ်သော အမျိုး ဘာသာ သာသနာ ကိစ္စများတွင် သာမက နိုင်ငံရေး ကိစ္စများကို ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက်လာရာ နိုင်ငံရေး မဆောင်ရွက်လိုသူ လူကြီးအဖွဲ့နှင့် နိုင်ငံရေးကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်လိုသူ လူငယ်အဖွဲ့ ကွဲပြားလာသည်။ လူကြီးအဖွဲ့ကို "တူ သာ သင်း" (ဦးဘတူ၊ ဦးဖိုးသာ၊ ဦးသင်း) တို့က ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
လီလောင်းရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
လီလောင်းရွာ(Lilaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ဒုံအိမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒုံအိမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၁ ဦး၊ မ ၂၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကျွန်းကြားရွာ၊ ခနွဲ့ကဘို
ကျွန်းကြားရွာ၊ ခနွဲ့ကဘို
ကော်ပြန့်ကြော်
ကော်ပြန့်ကြော်သည် အရှေ့အာရှ နှင့် အရှေ့တောင် အာရှတွင် စားသုံးလေ့ ရှိသော အစားအစာ ဖြစ်သည်။ ကော်ပြန့် ဆိုသည်မှာ တရုတ်စကား ဖြစ်သည်။
ဆန်ဟရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဆန်ဟရွာ (Hsanha)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဆန်ဟကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆန်ဟကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၅ ဦး၊ မ ၃၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ဆန်ဟာ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထောက်ရှာပင်ဆိပ်ရွာ၊ ခမောက်စု
ထောက်ရှာပင်ဆိပ်ရွာ၊ ခမောက်စု
လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူး​ရေး လုပ်ငန်း
လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ဖြန့်ဖြူး​ရေး လုပ်ငန်း (Electricity Supply Enterprise) သည် လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ လျှပ်စစ်စွမ်းအားဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးစနစ်ကိုဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်သို့ ပြောင်းလဲ ဆောင်ရွက်ရာတွင် နိုင်ငံပိုင်စက်ရုံကြီးများ၊ ပုဂ္ဂလိကပိုင်စက်ရုံကြီးများ၊ စက်မှုဇုန်များ တိုးတက်လာ သကဲ့သို့၊ စားသုံးသီးနှံနှင့် စက်မှုကုန်ကြမ်းသီးနှံဖြစ်ထွန်းရေးကို အထောက်အကူပြုသည့် လျှပ်စစ် မြစ်ရေတင်လုပ်ငန်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြို့ကွက်သစ်များ၊ မြို့သစ်များ တိုးချဲ့ခြင်း၊ အဆင့်မြင့်အိမ်ရာများတည်ဆောက်ခြင်းတို့ကြောင့် တိုးတက်များပြားလာသောလူနေအိမ်တိုင်းလိုလိုပင် လျှပ်စစ်ကိုအသုံးချသည့်ခေတ်မီအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများတိုးတက်သုံးစွဲလျက်ရှိရာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား လိုအပ်ချက်ကိုအပြည့်အဝဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်ရေး၊ စဉ်ဆက်မပြတ်ဓာတ်အားရရှိရေး၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို မှန်ကန်သောနည်းလမ်းဖြင့် စနစ်တကျ အန္တရာယ်ကင်းစွာ သုံးစွဲကြရေး၊ သုံးစွဲသည့်ယူနစ်နှင့် ညီမျှသော ဓာတ်အားခအခွန်တော်ငွေ ကောက်ခံပေးသွင်းရေး စသည်တို့ဖြင့် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးကို တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ ဖြည့်ဆည်းပေးသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးရေးလုပ်ငန်းကဏ္ဍသည် မရှိမဖြစ် လိုအပ်လျက်ရှိသည်။
လွတ်လပ်ရေးမရမီကာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးပေးမှုမှာ ကိုလိုနီ စနစ်အုပ်ချုပ်ရေးပုံစံဖြင့် အစိုးရတစ်ပိုင်း ၊ ပုဂ္ဂလိကတစ်ပိုင်းရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးပေးခြင်းလုပ်ငန်းကို အစိုးရကသာ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးရေးအက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းပြီး ၁၉၅၁ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ(၁)ရက် နေ့တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေးအဖွဲ့ Electricity Supply Board (ESB) ကို စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၆)ရက်နေ့တွင် လျှပ်စစ် ဓာတ်အားပေးရေးအဖွဲ့ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကော်ပိုရေးရှင်း Electricity Power Corporation ဟု ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့တွင် စက်မှုလက်မှုဝန်ကြီးဌာနအား အမှတ်(၁) စက်မှုဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမှတ်(၂)စက်မှုဝန်ကြီးဌာနဟု ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကော်ပို ရေးရှင်းသည် အမှတ်(၂)စက်မှုဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၁၂)ရက်နေ့တွင် အမှတ်(၂)စက်မှုဝန်ကြီးဌာနမှ စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ လျှပ်စစ် ဓာတ်အားကော်ပိုရေးရှင်းအား စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် မြန်မာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလုပ်ငန်း Myanmar Electric Power Enterprise (MEPE) အဖြစ် ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၁၅)ရက်နေ့တွင် စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနမှ လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီး ဌာနဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာတွင် လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန၌ လျှပ်စစ်စွမ်းအားဦးစီးဌာန၊ မြန်မာ့လျှပ်စစ် ဓာတ်အားလုပ်ငန်း၊ ရေအားလျှပ်စစ်ဦးစီးဌာနဟူ၍ ဌာန(၃)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ မေလ(၁၅)ရက်နေ့မှစ၍ လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာနကို အမှတ်(၁)လျှပ်စစ် စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမှတ်(၂)လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသည့်အခါ လျှပ်စစ် ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးရေးလုပ်ငန်းသည် အမှတ်(၂)လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ဌာနကြီး (၄)ခုအဖြစ် ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာနနှင့် အမှတ်(၂)လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန တို့ကို လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ၂၀၁၂ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ပေါင်းစည်း ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၆ခုနှစ် ၊ မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာနနှင့် စွမ်းအင် ဝန်ကြီးဌာနတို့ကို လျှပ်စစ်နှင့်စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ရည်မှန်းချက်တာဝန်
ဝန်ကြီးဌာနကချမှတ်ပေးထားသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြန့်ဖြူးရေးမူဝါဒနှင့် ရည်မှန်းချက်များကို အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်း အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နေသည်-
ဆန်ထူရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဆန်ထူရွာ(Sanhtu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဆန်ထူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၄၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြင်းဘိုး (ကျွန်းဘိုး)ရွာ၊ ခနွဲ့ကဘို
ပြင်းဘိုး (ကျွန်းဘိုး)ရွာ၊ ခနွဲ့ကဘို
လောက (ဇီဝဗေဒ)
thumb|ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း အဓိကအဆင့်များ - [[နယ်ပယ် (ဇီဝဗေဒ)|နယ်ပယ်(Domain)၊ လောက(kingdom)၊ မျိုးပေါင်းစု(phylum)၊ မျိုးပေါင်း(class)၊ မျိုးစဉ်(order)၊ မျိုးရင်း(family)၊ မျိုးစု(genus)၊ မျိုးစိတ်(species)။ ပုံတွင်နမူနာအနေဖြင့် မြေခွေးနီ၏ ဇီဝမျိုးရိုးခွဲပုံအဆင့်များကို ယှဉ်ကြည့်နိုင်ရန်ပြထားသည်။|410x410px|center]]
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီဝဗေဒ
မော်တူလာရွာ၊ အလယ်သံကျော်
မော်တူလာရွာ၊ အလယ်သံကျော်
မြင့်၊ ဦး(နေရှင်နယ်)
ဦးမြင့်ကို ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်၊ ဇာတိမှာဟင်္သာတခရိုင် အင်္ဂပူမြို့နယ် ပန်းတင်ရွာ၊ အမည်ရင်းဦးမြင့်ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ မြေပိုင်ရှင်ဦးမြလွင်နှင့် ဒေါ်အိမ်ကြွယ် တို့ဖြစ်သည်၊ မွေးချင်းငါးယောက်အနက် ဒုတိယမြောက်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းနေအရွယ်သို့ ရောက်လျှင် ကျေးလက်ရိုးရာ မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြားသည်၊ ထို့နောက် ရန်ကုန်ဟိုက်စကူးကျောင်း (ယခုလသာ အထက-၁) သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်၊ ထိုကျောင်းမှပင် ဆယ်တန်းအောင်သည်။ ဂျပ်ဆင် (ယုဒသန်)ကောလိပ်သို့ ဆက်တက်သည်။ ဦးမြင့် ဘီအေအထက်တန်း (အင်္ဂလိပ်စာဂုဏ်ထူးတန်း)ရောက်သည့်နှစ်တွင် ပထမ ကျောင်းသားသပိတ်ကြီးနှင့် တန်းတိုးသည်။ ၁၉၂၀ပြည့် နှစ် ဒီဇင်ဘာလ(၅)ရက် (မြန်မာနှစ် ၁၂၈၂ ခု တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပထမကျောင်းသားသပိတ်ကြီး ပေါ်ပေါက်သည်။ ပထမ ကျောင်းသားသပိတ်ကြီးသည် ကျောင်းသားများ ကျယ်ကျယ် ပြန့်ပြန့် ဆင်နွှဲလိုက်သော နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး အမျိုးသား လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ဦးမြင့်သည်သပိတ်မှောက်ရာတွင် တက်ကြွစာ ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်၊ သပိတ်မှောက် ကောင်စီ ၂၆ ဦး ဖွဲ့စည်းရာတွင်ပါဝင်သည်၊ ငွေထိန်းဖြစ်သည်။
ဦးမြင့်ကလည်း ကျွန်တော်တို့ထွက်လာတာ ရည်ရွယ်ချက်ရှိပါတယ်၊ ဆရာတို့ခေါ်ပေမယ့် အလကားဘဲ၊ သွေးဆောင်ခေါ်မနေပါနဲ့တော့၊ ဆရာကြီးအခုချက်ချင်းထွက်သွား၊ မကြည့်ချင်ဘူးဟု အော်ဟစ်ပြောဆိုခဲ့သည်။
၁၉၂၀ ပထမကျောင်းသားသပိတ်ကြီးသည် များစွာ အောင်မြင်သည်။ ယင်းသပိတ်ကြီးကြောင့် မြန်မာတို့နိုင်ငံရေး၊ ပညာရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး စသောနယ်ပယ်တို့တွင် နိုးကြားလာသည်၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် အမျိုးသားကောလိပ်ကျောင်းတစ်ကျောင်းနှင့် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်တွင် အမျိုးသား ကောလိပ်ကျောင်းပေါင်း ၉၀ ကျော် ပေါ်ပေါက်လာသည်။
၁၉၂၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် မန္တလေးမြို့ ဂျီစီဘီအေ ဝါ မြန်မာအသင်းချုပ်ကြီး နဝမအကြိမ်မြောက် ကွန်ဖရင့် ကျင်းပသည်။ သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဦးမြင့်တက်ရောက်သည်၊ ယင်းကွန်ဖရင့်တွင် အမျိုးသားနေ့ သတ်မှတ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အချေအတင် ဆွေးနွေး ကြသည်။ သူရိယသတင်းစာဆရာ ဦးတုတ်ကြီးက သီပေါမင်း ပါတော်မူသောနေ့ ကို သတ်မှတ်ရန် အဆိုပြုသည်၊ ပျဉ်းမနားမှ ဦးဒွေးကဆရာတော် ဦးဥတ္တမ ထောင်ကျသောနေ့ကို သတ်မှတ်ရန် အကြံပေးသည်။ သပိတ်မှောက် ကျောင်းသား ကိုယ်စားလှယ်ဦးမြင့်က ပါတော်မူနေ့၊  ထောင်ကျသော နေ့ရက်များသည် အမင်္ဂလာဖြစ်သည်၊ ဇမ္ဗူဒီပါ လက်ျာတောင်ကျွန်း နိမိတ်ထွန်းဆိုသော ရှေးသူဟောင်းတို့ ဆိုသည့်စကား အတိုင်းပင် မင်္ဂလာရှိသောနေ့ကို ရွေးချယ်ရန် တင်ပြသည်။ တက္ကသိုလ်  ဥပဒေကို သပိတ်မှောက်သည့် ကိစ္စသည် အင်္ဂလိပ်လက်ထက်တွင် အင်္ဂလိပ်ဥပဒေကို ပထမဦးဆုံးတော်လှန်သည့် ကိစ္စဖြစ်သည်။ အကျမဟုတ် အတက်ဖြစ်သည်၊ အစုန်မဟုတ်။ အဆန်ဖြစ်သည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးနိုးကြားတက်ကြွလာပြီး ဝံသာနုရက္ခိတတရား ထွန်းကားလာသည်။ ထို့ကြောင့် ကျောင်းသားများ သပိတ်မှောက်သည့် နေ့ကို ရွေးချယ်သတ်မှတ်ရန် ရှင်းလင်းတင်ပြသည်၊ တက်ရောက်လာကြသော ကိုယ်စားလှယ်အားလုံးက ဦးမြင့်အဆိုကို တစ်ခဲ နက်ထောက်ခံသည်။ ထို့ကြောင့် ကျောင်းသားများသပိတ်မှောက်သည့် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော်  ၁၀ ရက်နေ့ကို အမျိုးသားနေ့ဟု သတ်မှတ်သည်။ ထိုနေ့သည် နယ်ချဲ့တို့ အပေါ် အောင်ပွဲခံသောနေ့ ဖြစ်သောကြောင့် အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့ဟု ခေါ်ကြသည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ တစ်နိုင်ငံလုံး နှစ်စဉ်တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၀ ရက် နေ့ရောက်တိုင်း အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့ ကျင်းပကြ လေသည်။ အမျိုးသားနေ့ (နေရှင်နယ်ဒေး) ဖြစ်ပေါ်လာ အောင် ပထမဦးဆုံးစည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခဲ့သူ ဦးမြင့်ကိုလည်း နေရှင်နယ်ဦးမြင့်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။
နေရှင်နယ်ဦးမြင့်သည် ညောင်လေးပင်မြို့ အမျိုးသားကျောင်းနှင့် မြို့မ အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်၊ အမျိုးသားပညာရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင်နှင့် အထက်မြန်မာ ပြည် အမျိုးသားပညာဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်၊
ဦးမြင့်သည် ဟံသာဝတီခရိုင် ပျော်ဘွယ်ကြီးရွာသူ ဒေါ်စောရှင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်၊ ပျော်ဘွယ်ကြီးရွာသို့ သွားရောက်နေထိုင်သည်၊ လယ်ယာလုပ်ငန်းများကို ဦးစီးလုပ်ကိုင်သည်၊ တောင်သူလယ်သမားများ နိုးကြားလာအောင် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်သည်၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရေးလောကတွင် ငါးပွင့်ဆိုင်ညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်၊
ဦးလွန်းနှင့် ဦးမြင့်
သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းသည် အမျိုးသားနေ့နှင့် ပတ်သက်၍ ဖွဲ့ဆိုခဲ့ဖူးသည်။ နေရှင်နယ်ဦးမြင့်သည် ပါမောက္ခမှိုင်းထက် ၁၈နှစ်ငယ်သည်၊ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၏ စာများကို ဖတ်၍ ကြီးပြင်းခဲ့သူဖြစ်သည်၊ အမျိုးသား စာပေယဉ်ကျေးမှုကိုချစ်မြတ်နိုးသည်၊ လေးစားတန်ဖိုးထားသည်၊ ဂျပ်ဆင် ကောလိပ်မှာနေစဉ်က ဦးဖိုးကျား။ ဦးဖိုးလတ်။ ဦးလူဖေဝင်းတို့နှင့် အတူ မစ္စတာ မောင်မှိုင်းဘွဲ့ခံ သူရိယဆရာ ဦးလွန်းထံသို့ သွားရောက်၍ မြန်မာစာ မြန်မာ ရာဇဝင်တို့ကိုလေ့လာဆည်းပူးခဲ့သူဖြစ်သည်၊ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းကို ကြည်ညိုလေးစား အားထားသူ ဖြစ်သည်။
သပိတ်မှောက်ကာလအတွင်းက မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာတွင် အမျိုးသား ကောလိပ်မှ ဆရာတစ်ဦးသည် လခမှန်မှန် မရ၍ ယောလုံချည် ပေါင်စား နေရသည်ဟု ပါလာသည်။ ပါမောက္ခမှိုင်းကို ရည်ရွယ်ပါတကား၊ ကျောင်းသားများက မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ အုံကြွလာသည်၊ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာကိုသပိတ်မှောက်ရန် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ကြသည်။ ယင်းတို့အထဲတွင် နေရှင်နယ်ဦးမြင့်နှင့် ဦးလူဖေဝင်းတို့က ထိပ်ဆုံးက ဖြစ်သည်။ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းထံ သို့ချက်ချင်းသွားရောက်သတင်းပို့ကြသည်၊
မှိုင်းက ''ဟာ ... မလုပ်ကြပါနဲ့ကွာ၊ ရန်ကို ရန်ခြင်း မတုံ့နှင်းကြပါနဲ့၊ အမြန်သွားပြီးတားလိုက်ကြပါ၊ ကျောင်းသားတွေက ဆရာ့အတွက် ဘာလို့မခံမရပ်နိုင်ဖြစ်ကြတာလဲ ဟု မေးသည်၊ ယောလုံချည် ပေါင်စားနေရတယ်ဆိုပြီး သတင်းစာကနေ သိက္ခာချလို့ မခံမရပ်နိုင် ဖြစ်တာပါဆရာ ဟု နေရှင်နယ်ဦးမြင့်က ရှင်းပြသည်။ ယောလုံချည် ပေါင်စားနေရတယ်လို့ရေးတာ ဘာနာစရာရှိသလဲ၊ တကယ်တော့ဆရာတို့ အခုလို တိုင်းပြည်အတွက် အနစ်နာခံပြီး ရှိသမျှ ပေါင်စားနေရတာ ဂုဏ်တောင်ရှိသေးတယ် မဟုတ်လား၊ ဒါမျိုးရေးလို့ကတော့ ဆရာ မရှက်ပေါင်၊ ဆရာ့ကို ဂုဏ်တင်ပေးတာပဲလို့ အောက်မေ့တယ်၊ ဟား...ဟား...ဟား...၊ ငါ့လူ မောင်ဘချိုလည်း ခေါင်းလိမ်းဆီတို့။ မျက်နှာချေတို့ ဖော်စပ်ပြီးရောင်းစားနေရတာပဲ မဟုတ်လားကွ၊ တို့နှစ်ယောက်က ငတ်ဖော်ငတ်ဖက်တွေပါကွာ၊ ဆရာတော့ ကိုယ့်တိုင်းပြည် ကိုယ့်လူမျိုးအတွက် မွဲရတာမို့ ပျော်တောင်ပျော်သေးတယ်'' ဟုပြောလေသည်၊
ဗဟန်းအမျိုးသားကောလိပ် ကွယ်ပျောက်သွားသောအခါ ပါမောက္ခဆရာမှိုင်း အလုပ်လက်မဲ့ ဖြစ်ရသည်၊ နေရှင်နယ်ဦးမြင့်သည် ဆရာမှိုင်းအား တစ်လလျှင် ငွေ ၁၅၀ ကျပ် ထောက်ပံ့သည်၊ ဆရာမှိုင်းအလုပ်တစ်ခု ရသည့်အချိန်အထိဖြစ်၏၊ ခြောက်လလောက်ကြာသည်။
နေရှင်နယ်ဦးမြင့်၏ အရင်းနှီးဆုံးသူငယ်ချင်းများမှာ ဦးဖိုးကျားနှင့် ဦးဖိုးလတ်တို့ဖြစ်သည်၊ ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်မှာလည်း အတူတူ။ ဆရာမှိုင်းထံသို့ မြန်မာစာ မြန်မာရာဇဝင်တို့ကို သွားရောက်ဆည်းပူးရာတွင်လည်း အတူတူ။ သပိတ်မှောက်ရာတွင်လည်း အတူတူပင်၊ ယင်းတို့သည် နယ်ချဲ့သမားနှင့် နယ်ချဲ့နောက်လိုက်တို့ကို ဆန့်ကျင်တိုက် ခိုက်ရာတွင်လည်း အတူတူ ဖြစ်သည်။
နေရှင်နယ်ဦးမြင့်သည် ရုပ်ရည်ရူပကာယ သန့်ပြန့်ရည်မွန်သူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်၊ သဘောထားပြည့်ဝသည်၊ မှိုင်းသည် နေရှင်နယ်ဦးမြင့်၏ စရိုက်လက္ခ္စာများကို လွန်စွာနှစ်သက်ဟန်တူသည်၊ အကြောင်းမှာ သူ၏ ဒေါင်းသျှီကာ။ ဘွိုင်းကောကသျှီ်ကာနှင့် စစ်ကိုင်း ပြန်မှာတော်ပုံတို့တွင် ဦးမြင့်ကိုရည်ရွယ်ပြီး ရုပ်ရည်ရူပကာယ ကောင်းသူ၊ သဘောထား ပြည့်ဝသူ ဥပုသ်သည်မလေး (ကျောင်းအမမယ်မြင့်) အဖြစ်ဇာတ်ကောင်ဖန်ဆင်းကာ ချစ်စနိုးရေးဖွဲ့ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်၊