cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ထား
အဆိုတော် ထား၏ သားများဖြစ်သည့် ဇော်မျိုးထွဋ် (Emperor တေးဂီတ အဖွဲ့)နှင့် အဆိုတော် ဇော်ဝင်းထွဋ်တို့သည်လည်း နိုင်ငံကျော် ရော့ခ်တေးဂီတ အဖွဲ့နှင့် Rock Star အဆိုတော်များ ဖြစ်ကြသည်။ ခေတ်ဟောင်း လူရွှင်တော်ကြီး ဦးကြင်ခဲမှ စတင် သန္ဓေ တည်ခဲ့သော အနုပညာသွေး စီးဆင်းမှုသည် သားသမီး၊ မြေးမြစ် တင်မက တီဖြစ်သည့် အီတိုး အထိပင် ရှင်သန် စီးဆင်းလျက် ရှိသည်။
အဆိုတော် ထားသည် ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် အဖေ ရွှေတိုင်ညွန့် နှင့် အမိ ဒေါ်တင်စိန်တို့မှ ကြည့်မြင်တိုင်၊ ထီးတန်း ဈေးကလေးရပ်၌ မွေးဖွားလေသည်။ ထားတွင် သားချင်းလေးဦး ရှိသည်။ အကိုကြီး ဂီတစာဆို ကိုမျိုးဆက်၊ လူရွှင်တော် ကိုတိုင်းကျော်၊ မရင်မြနှင့် ထားတို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်မှစတင်၍ ဂီတနယ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အကိုဖြစ်သူ အဆိုတော် ဂီတစာဆို ကိုမျိုးဆက်၏ တိုက်တွန်းအားပေးကူညီမှုဖြင့် တေးနုဝေ တူရိယာအဖွဲ့တွင် စတင်အသံ လွှင့်ခဲ့သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် အောင်မြင်ကျော်ကြားသော အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
ထား၏ဆရာမျာမှာ ဂီတစာဆို ကိုမျိုးဆက်၊ ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင်၊ ဂီတလုလင် မောင်ကိုကိုနှင့် အဆိုတော်ကြီး ကိုမင်းနောင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထား ဟူသောနာမည်ကိုလည်း ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင် နှင့် ကိုမင်းနောင်တို့မှ ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ထားသည် ရေဒီယိုဓာတ်ပြား၊ ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးနှင့် တေးစီးရီးခွေများကို အသံသွင်းခဲ့ပြီး အောင်မြင်ကျော်ကြားသော အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်လေသည်။ ထား၏ ရုပ်ရှင်နောက်ခံတေးအစသည် “လကျာ်မင်းထင်” ဇာတ်ကားမှ အဆိုတော်ကြီး ကိုမင်းနောင်နှင့်အတူ သီဆိုခဲ့သော သီချင်းဖြစ်သည်။ ထား၏ အောင်မြင်ကျော်ကြာသော တေးအချို့ကို ဖော်ပြရလျှင် “မွန်တို့ဌာနီ” “နက်ဖန်သို့မဟုတ် ဘယ်သောအခါ” “မုန်းဆက်မရွယ်”  “သံသရာတကွေ့ဝယ်” တို့ဖြစ်သည်။ မဟာဂီတနှင့် ခေတ်ဟောင်းတေးများကိုလည်း စဉ်ဆက်မပြတ် လေ့လာလျက်ရှိပြီး ဖခင်ဖြစ်သူ ဆရာကြီး ရွှေတိုင်ညွှန့် သီချင်းများကို ပြန်လည်ထုတ်ဝေရန် ကြိုးစားစီစဉ်နေကြောင်း သိရှိရသည်။ ထားသည် အဆို၊ အက၊ အရေး၊ အတီးပြိုင်ပွဲ၏ ဗဟိုဒိုင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့အသံ၊ ခေတ်ပေါ်တေးဂီတ စိစစ်ရေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဂီတအစည်းအရုံးတွင် စည်းရုံးရေးမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
နိုင်ငံတော်မှချီးမြှင့်သည့် လူမူထူးချွန်တံဆိပ် (ပထမအဆင့်) ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၀-ခုနှစ်တွင် သွေးလှူဘဏ် ဆရာဝန်ကြီး ဒေါက်တာ ကြည်ခင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျသွားပြီး ခင်ပွန်းသည်က မုံရွာ ဆေးရုံ ပြောင်းရွှေ့ကာ လိုက်ပါသွားရ၍ အနုပညာ လုပ်ငန်းနှင့် အဆက်အသွယ် ပြတ်သလို ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ မုံရွာနှင့် မန္တလေးတွင် တော်တော်ကြာနေသွား၍ သီချင်းနှင့် အဆက်ပြတ်သလို ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ သားနှစ်ယောက် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဇော်မျိုးထွဋ် နှင့် ဇော်ဝင်းထွဋ် တို့ဖြစ်သည်။ သားဖြစ်သူ ဇော်ဝင်းထွဋ်မှာ ယနေ့စတီရီယိုလောကတွင် နာမည်ကြီး အဆိုတော်အဖြစ် အောင်မြင် ထင်ရှားနေသူဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းလာသောအခါ အနုပညာလုပ်ငန်း ဖြစ်သော သီချင်းများကို ပြန်လည်သီဆိုဖြစ်တော့သည်။ ထားသည် အဆိုထက် အတီးနှင့် အရေးကို ပိုပြီး ဝါသနာ ပါခဲ့သည်ဟု ဆို၏။ ယခုအခါ ခြံအမှတ်(၉)၊ နဝဒေးလမ်း၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်တွင် မိသားစုများနှင့် ကျန်းမာစွာနေထိုင်လျက် ရှိသည်။
မြန်မာညွန့် တူရိယာ အဖွဲ့နဲ့ “ကြိုးကြီးချိတ်“ သီချင်း။ ကေသီပန် အဖွဲ့နဲ့ ဆိုတော့ “မေတ္တာနုနု စေလိုသူ“ တို့၊ “နက်ဖြန် သို့မဟုတ် ဘယ်သောအခါ“ စသည့်သီချင်းများ ဖြစ်သည်။ ငယ်ဆရာဖြစ်သော ဗိုလ်ကလေးတင့်အောင် မှ “ထား“ဟု မှည့်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထားသည် ရုပ်ရှင်သီချင်း အတော်များများကိုသီဆိုခဲ့သည်။ ထားသီချင်းများအား အများဆုံး ရေးသီပေးသော ဂီတစာဆိုမှာ စန္ဒရားချစ်ဆွေ ဖြစ်သည်။ ကိုလေးညွန့်၊ ဗိုလ်ကလေး ဦးတင့်အောင်နှင့် ဂီတလုလင် မောင်ကိုကိုတို့ရေးသားသော ရုပ်ရှင်နောက်ခံသီချင်းများကို သီဆိုခဲ့သည်။
ဟိုင်းကူး
ဟိုင်းကူး
သခင်စိုး
သခင်စိုး (၁၉၀၆-၁၉၈၉) သည် ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးတွင် အရေးပါသော တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ဖက်ဆစ်ဂျပန် တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင်၊ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ကို စတင်တည်‌ထောင်သူတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး
သခင်စိုးသည် မွန်အမျိုးသား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် မွန်ပြည်နယ် ကျိုက်ခမီခရိုင်၊ မုပွန်ကျောက်တန်းရပ်တွင် အဘ ဦးစံဒွန်း၊ အမိဒေါ်နှင်းအောင်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ညီအစ်ကို မောင်နှမများထဲတွင် အငယ်ဆုံးသား ဖြစ်သည်။ ကျောက်တန်းရွာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း၌ စတင်ပညာသင်ကြားသည်။ ထို့နောက် မော်လမြိုင်မြို့ မောင်ငံရပ် အမျိုးသားကျောင်း၌ ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ တဖန် ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ အထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပညာသင်ကြားသည်။ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ခုနစ်တန်းထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဘီအိုစီဝန်ထမ်း
ထို့နောက် ၁၉၂၃ ခု၊ မတ်လ၌ အစ်ကိုကြီး ဦးကျေးရင်ရှိရာ သန်လျင် (ဘီအိုစီ) ကုမ္ပဏီတွင် အလုပ်လုပ်ရန် မော်လမြိုင်မြို့မှ ထွက်ခဲ့သည်။ သန်လျင်ဘီအိုစီတွင် လက်ထောက်ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်သူ အဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။ သခင်စိုးသည် ကျန်းမာရေး လိုက်စားသူတစ်ဦး ဖြစ်ရာ သန်လျင်တွင် အလုပ်လုပ်နေစဉ် ရေကူးခြင်း၊ သန်လျင်မှ ၁၅ မိုင်အကွာ သပြေကန်ရွာသို့ အသွားအပြန် လမ်းလျောက်ခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဂီတအနုပညာ ဝါသနာပါသူတစ်ဦးဖြစ်လေရာ စန္ဒယားဆရာ ဦးဘလှ၊ ဆရာနွဲ့ကြီး၊ ဘာဂျာဆွဲ အငြိမ့်ဆရာ စိုးကြီး စသူတို့ထံတွင် တယောထိုးခြင်းစသော ဂီတသုခုမကို လေ့လာသင်ကြားခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ဘီအိုစီတွင် အလုပ်လုပ်နေစဉ်ကာလတစ်လျောက် ကားလ်မတ်စ်၏ နိုင်ငံရေးကျမ်းကြီးများကို စူးစူးစိုက်စိုက်လေ့လာဖတ်ရှုခဲ့သည်။ ထိုစဉ် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်အစိုးရကို တော်လှန်ပုန်ကန်နေသော လယ်သမားခေါင်းဆောင်ကြီး ဆရာစံအား ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက ရုံးတင်ကြိုးပေးကွပ်မျက်လိုက်သည်ကို ကြားသိရသောအခါ အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့အစိုးရကို တော်လှန်လိုသော စိတ်ဓာတ်များ ပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဝါသနာထုံလှသော ဂီတကိုစွန့်ကာ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ခြေစုံပစ်ခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး ပြောက်ကျားအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းလှုပ်ရှားခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် နယ်ချဲ့တို့၏ ဖိနှိပ်မှုအမျိုးမျိုးကြားမှ ထောင်အကြိမ်ကြိမ်ကျခံကာ စွန့်စွန့်စားစား လုပ်ကိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
အလံနီကွန်မြူနစ်ပါတီစတင်တည်‌ထောင်ခြင်း
၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေးကို ကျင်းပရာတွင် သခင်စိုးက သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်သိန်းဖေ (သိန်းဖေမြင့်)တို့ နုတ်ထွက်ပေးပြီးနောက် သခင်စိုးနှင့် ကျန်လူများ ဆက်လက် သဘောထားကွဲလွဲကြပြီး သခင်စိုးသည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ခွဲထုတ်၍ ကွန်မြူနစ်ပါတီတစ်ရပ်ကို သီးခြားထူထောင်ခဲ့ရာ ‘ကွန်မြူနစ်ပါတီဗမာပြည်’ ဟုလည်းကောင်း၊ ‘အလံနီပါတီ’ ဟုလည်းကောင်း ခေါ်သည်။ သခင်စိုး၏ ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်) ခေါ် အလံနီပါတီကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် အစိုးရက မတရားအသင်းအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးမရမီတွင် သခင်စိုး၏ အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် တောခိုခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေး အစိုးရက ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ ပြုလုပ်ရန် ဖိတ်ခေါ်သောအခါ သခင်စိုးသည် အလံနီကွန်မြူနစ်ပါတီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တော်လှန်ရေးအစိုးရနှင့် လာရောက်တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း ဆွေးနွေးပွဲမှာ မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ၏ ထိန်းသိမ်းခြင်းခံခဲ့ရပြီး နိုင်ငံတော်တော်လှန်ပုန်ကန်မှုဖြင့် သခင်စိုးအား နိုင်ငံတော်အစိုးရက တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းအတည်ပြုခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သေဒဏ်မှ တစ်သက်တစ်ကျွန်းဒဏ်သို့ ပြောင်းလဲကျခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ဂိုဏ်းပေါင်းစုံ သံဃာ့အစည်းအဝေးပွဲကြီး အောင်မြင်စွာ ကျင်းပနိုင်ခဲ့သောကြောင့် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အမိန့် အမှတ် ၂/၈၀ ကို ထုတ်ပြန်လိုက်သဖြင့် သခင်စိုးသည် တစ်သက်တစ်ကျွန်း အပြစ်ဒဏ်မှ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ရရှိခဲ့လေသည်။ သခင်စိုးသည် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကို ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သော ‘ညီညွတ်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးပါတီ ’ ၏ နာယကအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
စာရေးသားမှုများ
သခင်စိုးသည် အင်္ဂလိပ်ခေတ်ကတည်းက စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ စာအုပ်စာပေများကို ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ကျွန်မချစ်လင်၊ အလုပ်သမားလောက၊ ဗမာတော်လှန်မှု၊ အလုပ်သမားလူတန်းစား၊ ဖက်ဆစ်ဝါဒဆန့်ကျင်ရေး၊ အကျပ်အတည်းမှ လွတ်မြောက်ရာ တစ်ခုတည်းသောလမ်းသို့၊ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပြခြင်း။ အမိနိုင်ငံတော်အတွက် တိုးတက်မှန်ကန်သော လမ်းများကို ရှာဖွေခြင်း စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ဘူဂေးရီးယားပြည်သား ဂျော့ဒီမစ်ထရော့စ်၏ အလုပ်သမား လူတန်းစား၏ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး စာအုပ်ကိုလည်း ဘာသာပြန်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်က ထောင်ထဲတွင် ရှိနေစဉ်အတွင်း အကျပ်အတည်းမှ လွတ်မြောက်ရာတစ်ခုတည်းသောလမ်းသို့ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးပြဿနာများကို ဖြေရှင်းပြခြင်း၊ အမိနိုင်ငံတော်အတွက် တိုးတက်မှန်ကန်သော လမ်းများကို ရှာဖွေခြင်း စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။
မိသားစု
သခင်စိုး ပထမဇနီးမှာ လှလေးစိန်ဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ညီမ မြလေးစိန်ကိုလည်း ယူထားသည်။ ထို့နောက် ဒေါ်ခင်စီနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်၊ ဒေါ်နှင်းမေနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရာတွင် သမီး ရီရီစိုး(ရဲနီမွန်လေး၏ ဇနီး)၊ နီ⁠နီစိုး (သမီး)တို့ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ဂန့်ဂေါသူ ဒေါ်ခင်စုနှင့် ထပ်မံလက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားသမီးနှစ်ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ ဦးခင်မောင်စိုး(၃၄)နှစ် (အမှတ် (၁၄/၁၆) (၅၃)လမ်း၊ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်တွင် နေထိုင် လျက်ရှိသည်။ ဒေါ်နွယ်နီစိုး(၃၂)နှစ်(သမီး)၊ အမှတ် (၂၉)၊ အခန်း(၈)၊ ဦးဝိစာရအိမ်ရာ၊ ဒဂုံမြို့နယ်တွင် နေသည်၊ ဒုတိယဇနီး ဒေါ်ခင်စုမှာ သမီးနှင့်အတူ တိုက် (၂၉)၊ အခန်း (၈)၊ ဦးဝိစာရအိမ်ရာ၊ ဒဂုံမြို့နယ်တွင် နေသည်။
ဘဝနိဂုံး
သခင်စိုးသည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီးဒေါ်ခင်စုနှင့် သားသမီးများ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ကြွင်းကျန်သော ရုပ်ကလာပ်ကို ကြံတောသုသာန်၌ ဂူသွင်းသင်္ဂြုလ်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီး ခြောက်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ အဖွဲ့ဝင်များ ကဏ္ဍ:တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မွန်လူမျိုးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မိုချဉ်ရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
မိုချဉ်ရွာ (Mochin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမော်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၀၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၉
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၉
ဥက္ခိတ္တာသိကသုတ်
၁။ သန်လျက်မြှောက်ချီထားသော သူသတ်ယောက်ျား၌ ငြီးငွေ့ စိတ်ပျက်သကဲသို့ သင်္ခါရအားလုံးတို့၌ နိဗ္ဗိဒသညာ အနီးကပ်တည်ရှိလာလိမ့်မည်၊
၂။အလုံးစုံသောလောကမှလည်း ငါ၏စိတ်သည် ထမြောက်လာလိမ့်မည်။
၃။ နိဗ္ဗာန်၌လည်း ငြိမ်းအေးမှုကို သိမြင်ရပေလိမ့်မည်၊
၅။ရဟန်းကိစ္စကို အားထုတ်သမှုပြုသူ၏အဖြစ်သို့လည်း ရောက်လိမ့်လတ္တံ့၊
၆။ မေတ္တာဘာဝနာ ပွားများခြင်းကြောင့် ဘုရားရှင်ကို ပြုစုလုပ်ကျွေးရာရောက်ပေလိမ့်မည်-ဟူသော အကျိုးအာနိသင် ၆-ပါးတို့ကို ကောင်းစွာ မြော်မြင်သိမြင်သောရဟန်းတော်သည် အလုံးစုံသောသင်္ခါရတရားတို့၌ အပိုင်းအခြားကို မပြုမူ၍ ဒုက္ခသညာကိုဖြစ်စေရန်သင့်သည်သာတည်း-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကျောက်မောင်းရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
ကျောက်မောင်းရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
ဖုံးဆိုးရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
ဖုန်းဆိုးရွာ၊ ရှောက်ချောင်းအုပ်စု၊မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ်။
မံပင်ရွာ၊ ပင်ပုံ
မံပင်ရွာ (Manpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ပင်ပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၇၀၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကတုတ်ကရ
ကတုတ်ကရ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာဖြစ်သည်။ ဟောင်သရောမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းနှင့် ကျိုက်ဒုံ - ဘုရားသုံးဆူလမ်းမကြီးပေါ်တွင်တည်ရှိသော ရွာကြီးတစ်ရွာဖြစ်သည်။
ဇိုင်ပင်တောရွာ
ဇိုင်ပင်တောရွာ
ကိုးကား
ဇိုင်ပင်တောရွာ
အတမ္မယသုတ်
အလုံးစုံသော လောက၌ တဏှာ, ဒိဋ္ဌိတို့မှ ကင်းခြင်းငှာ ငါဟုယူမှု ဒိဋ္ဌိနှင့် ငါ့ဟာ ငါ့ဥစ္စာဟု စွဲမက်မှု တဏှာတို့ ချုပ်ပျောက်ခြင်း၊ ပုထုဇဉ်တို့နှင့် မဆက်ဆံသော မဂ်ဉာဏ် နှင့် ပြည်စုံခြင်း၊ အကြောင်းတရား, အကျိုးတရားတို့ကို ခွဲခြားသိမြင်မှုဟူသော အကျိုးတရား (၆) ပါးကို ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သိမြင်သော ရဟန်းသည် အလုံးစုံသော တရားတို့၌ အပိုင်းအခြားကို မပြုမူ၍ အနတ္တသညာကို ဖြစ်စေထိုက်၏-ဟု ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
နန်းချဉ်ကျောင်းကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
နန်းချဉ်ကျောင်းကုန်းရွာ (Nangchinkyawngkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၅၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၃၄ ဦး၊ မ ၂၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ရိုးမဘဏ်
ရိုးမဘဏ်လီမိတက်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဘဏ်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
သမိုင်း
ရိုးမဘဏ်ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ် မေလတွင် ဆရ်ပန်၏ အက်ဖ်အမ်အိုင် ရင်းနှင်းမြုပ်နှံမှု ကုမ္ပဏီမှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပထမဆုံး ဘဏ်ခွဲကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။   ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ဘဏ်ခွဲကွန်ရက်ကို တိုးချဲ့လာခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးဘဏ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး ကွန်ပျူတာဘဏ်စနစ်သုံးသော ဘဏ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ဘဏ်ခွဲများကို ဂြိုဟ်တုမှတဆင့် ကြိုးမဲ့ချိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မြို့ပေါင်း ၂၄ မြို့တွင် ဘဏ်ခွဲ ၄၁ ခုဖြင့် လည်ပတ်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအထိ ဘဏ်ခွဲပေါင်း ၆၇ ခု ဖွင့်လှစ်ထားရှိပြီး ဖြစ်သည်။
ပြန်လည် လည်ပတ်ခြင်း
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်သည် ရိုးမဘဏ်ပေါ် ကန့်သတ်ထားသည်များကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီး ဘဏ်လုပ်ငန်းများကို ပြန်လည်လည်ပတ်စေခဲ့သည်။ ရိုးမဘဏ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ မစ္စတာပန် က ဘဏ်၏ အနာဂတ်နှင့် ပတ်သတ်၍ "နိုင်ငံတကာ စံချိန်စံညွှန်းများနှင့် ကိုက်ညီသော ပြည်တွင်းဘဏ် အဖြစ်ရပ်တည်ရန်" ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထိုရည်မှန်းချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် နိုင်ငံခြားမှ ပညာရှင်များကို ငှားရမ်း အလုပ်ခန့်ထားခဲ့ ပြီး အသေးစားနှင့် အလတ်စား လုပ်ငန်းများကို အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းက ၂၀၁၄ မေလတွင် ရိုးမဘဏ်၏ အသေးစား အလတ်စား လုပ်ငန်းများအား ငွေကြေးထုတ်ချေးရန် အမေရိကန် ဒေါ်လာ သန်း ၃၀ ကျော် နှစ်ရှည်ချေးမည့် အစီအစဉ်ကို ကြော်ငြာခဲ့သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရိုးမဘဏ်သည် ဘဏ်ခွဲ ၅၁ ခုတွင် ဝန်ထမ်းပေါင်း ၂၂၀၀ ကျော်ကို ခန့်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာငွေကြေးအဖွဲ့အစည်း နှင့် လက်မှတ်ထိုးအပြီး ပထမဦးဆုံး ချေးငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၅ သန်း လက်ခံရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံတကာငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းနှင့်ပင် ရိုးမဘဏ်၏ အဓိက ဘဏ်လုပ်ငန်းစနစ် (ကွန်ပျူတာစနစ်) ကို ဖော်ဆောင်ရန် ကူညီပေးမည်ဟု သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။
၂၀၁၅ မတ်လတွင် ကွန်ပျူတာ ဘဏ်လုပ်ငန်းစနစ်ကြီးကို ပြောင်းလဲရန် အတွက် "FusionBanking Essence" ဆော့ဝဲလ်ကိုအသုံးပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ
မိုးကောင်းစုရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
မိုးကောင်းစုရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ဆုံရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ဆုံရွာ (Son)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၆ ဦး၊ မ ၁၆၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကတ်ကျိုင်းရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကတ်ကျိုင်းရွာ (Katkeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ မိုင်ဟိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်ဟိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၄ ဦး၊ မ ၂၁၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရခိုင် ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်
ရခိုင် ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (Arakan League for Democracy; အတိုကောက် ALD) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ်အခြေစိုက် နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပါတီကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ထံ၌ မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ မဲများစွာရရှိခဲ့ပြီး အမတ်နေရာ ၁၁ နေရာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၆ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်မှ ပါတီကို မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ နှင့် ရခိုင်ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် တို့သည် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ အမည်ဖြင့် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၃ မေလမှ စတင်ခဲ့သည့် ပါတီနှစ်ခု ပေါင်းစည်းရေးသည် ရှစ်လကျော်ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ
ရွာသစ်ကလေးရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ရွာသစ်ကလေးရွာ (Ywarthitkalay)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ပင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၄ ဦး၊ မ ၃၉၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
များပြားသော အချိုးအဆများနိယာမ
ဓာတုဗေဒတွင် များပြားသော အချိုးအဆများနိယာမ (Law of multiple proportions) က ဒြပ်စင်နှစ်ခုသည် ဒြပ်ပေါင်းတစ်ခုထက်ပို၍ ဖွဲ့စည်းဖြစ်တည်ခဲ့လျှင် ပထမ ဒြပ်စင်၏ တိကျမပြောင်းလဲသော ဒြပ်ထုနှင့် ဒုတိယဒြပ်စင်၏ အချိုးအဆများသည် အမြဲတမ်း ကိန်းပြည့်အသေးတစ်ခုဖြစ်နေမည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်သည်။ ဤနိယာမကို ရံခါတွင် ဒေါလ်တန် နိယာမ (Dalton's Law) ဟု ဤသဘောကို ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့သူ ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျွန် ဒေါလ်တန်က်ု အစွဲပြု၍လည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ကာဗွန်ဒြပ်စင်သည် အောက်ဆီဂျင်ဒြပ်စင်နှင့် ပမာဏမတူညီစွာ ပေါင်းစပ်၍ အောက်ဆိုက်နှစ်မျိုး ဖြစ်တည်လာသည်ကို ဒေါလ်တန်က သိရှိခဲ့သည်။ နမူနာအားဖြင့် ကာဗွန်ဒြပ်စင်၏ တိကျမပြောင်းလဲသည့် ပမာဏ ၁၀၀ ဂရမ်ရှိကာ ထိုပမာဏသည် အောက်ဆီဂျင် ၁၃၃ ဂရမ် နှင့် ပေါင်းစပ်၍ အောက်ဆိုက်တစ်ခု ဖွဲ့စည်းနိုင်ပြီး အောက်ဆီဂျင် ၂၆၆ ဂရမ်နှင့် ပေါင်းစပ်ကာ အခြားအောက်ဆိုက်တစ်မျိုးကို ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ကာဗွန် ၁၀၀ ဂရမ်ကို ပေါင်းစပ်သည့် အောက်စီဂျင် ၂၆၆ ဂရမ်၏ အချိုးသည် ၂၆၆:၁၀၀ = ၂:၁ ဖြစ်ပြီး ကိန်းပြည့် အသေးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒေါလ်တန်က ဤရလဒ်ကို ၎င်း၏ အက်တမ်သီအိုရီတွင် ဤအောက်ဆိုက်နှစ်ခု၌ ကာဗွန်အက်တမ် တစ်ခုစီအတွက် အောက်ဆီဂျင်အက်တမ် တစ်ခု နှင့် နှစ်ခု အသီးသီးရှိကြသည်ဟု အဆိုပြုပြီး အနက်ဖွင့်ခဲ့သည်။ ခေတ်ပေါ် သင်္ကေတမှာ ပထမတစ်ခုအတွက် CO (ကာဗွန်မိုနောက်ဆိုက်) နှင့် ဒုတိယတစ်ခုအတွက် CO2 (ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်) တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဂျွန် ဒေါလ်တန်က ဤစူးစမ်းချက်ကို ၁၈၀၄ တွင် ပထမဆုံး ဖော်ပြခဲ့ကာ ၎င်းမတိုင်မီ နှစ်အနည်းငယ်ခန့်က ပြင်သစ်ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဂျိုးဇက် ပရူးစ်က တိကျသော အချိုးအဆများ နိယာမကို အဆိုပြုခဲ့ဖူး၍ အန်ထော်နီ လဗွိုင်စီယာက ဒြပ်ထု တည်မြဲမှု နိယာမကို သက်သေပြသခဲ့ဖူးရာ ထိုအချက်နှစ်ခုက ဒေါလ်တန်ကို ကူညီနိုင်ခဲ့သည်။ ဤပါဝင်သော ပမာဏများကို ကိန်းဂဏန်းတန်ဖိုးများ အတိအကျဖြင့် ဂရုပြုလေ့လာမှုသည် ဒေါလ်တန်ကို ဤနိယာမအား အဆိုပြုစေနိုင်ခဲ့၏ ။ ဤနမယာမသည် ထိုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် အဆိုပြုခဲ့ပြန်သော အက်တမ်သီအိုရီအတွက် အရေးပါသော ခြေလှမ်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပြီး ဒြပ်ပေါင်းများအတွက် ဓာတုဗေဒ ဖော်မြူလာကို အုတ်မြစ်ချပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒ
ကြို့ကုန်းရာဘာခြံ
ကြို့ကုန်းရာဘာခြံ
ဒေါဝစဿတာသုတ်
ဒေါဝစဿတာကိုပယ်ရန် သောဝစဿတာကို၊ ပါပမိတ္တတာကို ပယ်ရန် ကလျာဏမိတ္တတာကို၊ စေတသောဝိက္ခေပကိုပယ်ရန် အာနာပါနဿတိကို ပွားများရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကိုးတစ်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးတစ်ရွာ(Koetit)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ငွေတောင်(အောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၉၅ ဖြစ်သည်။ ကိုးတစ်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမားရွာ
ကမားရွာ
နမော်ကြီးရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
နမော်ကြီးရွာ (Namawgyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမော်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၀၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒီးဒူးကုန်းရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
ဒီးဒူးကုန်းရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
မျှားချောင်းရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
မျှားချောင်းရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
ဝီလျံ ဟာဗေး
ဝီလျံ ဟားဗေးသည် လူ၏ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ စနစ် တကျသွေးလှည့်ပတ်ပုံကို စတင်တွေ့ရှိခဲ့သော အင်္ဂလိပ်အမျိုးသားဆရာဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ ထိုအချက်ကို တွေ့ရှိရခြင်းဖြင့် အာဟာရဓာတ်ကို သွေးအားဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာရှိတစ်ရှူးများသို့ပို့ဆောင်ပေးကြောင်း သိရလေသည်။ တစ်ဖန် အာဟာရနှင့်လည်းကောင်း၊ သွေးနှင့် လည်းကောင်း စပ်ဆိုင်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းသစ် များလည်း ပေါ်ထွန်းလာလေသည်။
သွေးလှည့်ပတ်ခြင်းနှင့် နှလုံး၏ အလုပ်လုပ်ပုံများကို တိကျစွာဖော်ထုတ် ပြသခဲ့သည့် ဒေါက်တာဝီလီယံ ဟာဗေးကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ၊ ဖော့ခ်စတုန်းတွင် ၁၊ ဧပြီ၊၁၅၇၈ က ဖွားမြင်သည်။ ၁၀ကျော်သက်ဘဝကပင် ထူးချွန်စွာဖြင့် ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်၏ ကိုင်းရပ်စ် ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားခွင့်ရခဲ့ပြီးနောက် ၁၆၀၀ပြည့်နှစ်မှစကာ အီတလီနိုင်ငံ ပါဒွါးတက္ကသိုလ်တွင် ဆေးပညာကို သင်ယူခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ပါဒွါးတက္ကသိုလ်တွင် ဂယ်လီလီယို ပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ယူနေချိန်(ဆေးပညာတွင်တော့ ဟုတ်မည်မထင်ပါ။) လည်းဖြစ်ပြီး ဥရောပတစ်လွှားတွင် ပါဒွါးတက္ကသိုလ်မှာ ဆေးပညာအရာတွင်လည်း ထိပ်တန်းအဖြစ် ရပ်တည်နေချိန်လည်း ဖြစ်သည်။ နှစ်နှစ်အကြာ ၁၆ဝ၂ ခုနှစ်၌ ဆေးပညာဘွဲ့ရပြီး အင်္ဂလန်သို့ပြန်ရောက်လာပြီး သမားတော်အဖြစ် အောင်မြင်စွာနေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၆ဝရ ခုနှစ်တွင် သမားတော်တက္ကသိုလ် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာ၍ လန်ဒန်မြို့၊ စိန်ဗာသောလမျူးဆေးရုံ၌ သမားတော်အဖြစ်ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။
၁၆၁၆ခုနှစ်တွင်ဟားဗေးသည် သမားတော်တက္ကသိုလ်၌ ဆေးပညာကိုသင်ကြားပို့ချစဉ်က လူ၏ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ နှလုံးသွေးလှည့်လည်ပုံကို သင်ကြားခဲ့လေသည်။ ထိုခေတ်က ကာယဗေဒကို လေ့လာသူတို့သည်လက်တွေ့အားဖြင့်မဟုတ်ဘဲ ရှေးဟောင်းစာပေအရသာလျှင်ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ သွေးပျံ့နှံ့ကြောင်း ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ခံထားကြသည်။ မည်သို့မည်ပုံလှည့်လည်ကြောင်းကိုမူကား အတိအကျ မသိကြချေ။ ဝီလျံဟားဗေးက နှလုံးသွေးချက်မှန်မှန် ခုန်ခြင်းကြောင့် သွေးသည် သွေးလွှတ်ကြော၊ သွေးလွှတ်ကြော သိမ်၊ သွေးပြန်ကြောသိမ်၊ သွေးပြန်ကြောတို့အားဖြင့်ကိုယ်ခန္ဓာ အတွင်း၌စံနစ်တကျ လှည့်လည်ပုံကိုထုတ်ဖော်ခဲ့လေသည်။ အခြားဆရာဝန်များက ဟားဗေး၏တွေ့ရှိချက်ကိုရုတ်တရက် လက်မခံကြပေ။ သို့ရာတွင် ဟားဗေးမကွယ်လွန်မီအတွင်း ဆေးပညာလောက၌ သွေးလှည့်ပုံနှင့်စပ်လျဉ်း၍ သူ၏အယူအဆကို ယုံကြည်လက်ခံလာကြလေသည်။ ထိုသို့အားဖြင့်ဝီ လျံဟားဗေးသည် နာမည်ကျော် ဆရာဝန်ကြီးအဖြစ် ထင်ရှားလာလေသည်။
ဒေါက်တာ ဝီလီယံ ဟာဗေးတစ်ယောက် ထိုကဲ့သို့ သွေးလှည့်ပတ်စီးဆင်းခြင်းကို မဖော်ထုတ်မှီက အများလက်ခံခဲ့သည်မှာ ယနေ့အမြင်နှင့် ကွာခြားလှပေသည်။ နှလုံး၏ အလုပ်လုပ်ပုံကိုလည်း ကောင်းစွာနားမလည်ကြသေးပေ။
ဟာဗေးအနေဖြင့် သွေးလှည့်ပတ်ခြင်းအကြောင်းကို သာမန်သင်္ချာတွက်နည်းဖြင့် လွယ်ကူစွာစဉ်းစား ဖော်ထုတ်နိုင်သည်ဟု သိရသည်။ နှလုံးတစ်ကြိမ်ခုန်လျှင် သွေးနှစ်အောင်စလွတ်လျှင် တစ်မိနစ်နှလုံးခုန်ကြိမ် ၇၂ကြိမ်တွင် သွေး၅၄၀ပေါင် လွတ်နိုင်ရမည်။ ထိုအလေးချိန်မှာ လူ့ကိုယ်တွင်းရှိ သွေး၏အလေးချိန်ထက်ပိုနေသည်သည်သာမက လူ့ခန္ဓာကိုယ်၏ အလေးချိန်ထက်ပင် များစွာပိုနေသေးသည်။ ထို့ကြောင့်သွေးမှာ အသေမဟုတ်၊လှည့်ပတ်စီးဆင်းနေခြင်းသာ ဖြစ်ရမည်ဟု စဉ်းစားမိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် ထိုအတွေးစိတ်ကူးကို ၉နှစ်ကြာ လေ့လာစမ်းသပ်ပြီးနောက် မှန်ကန်ကြောင်းအသိအမှတ်ပြုကာ ကျမ်းတစ်စောင်ရေးသားကြေညာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ထိုအချိန်က အဏုကြည့်မှန်ပြောင်းများ မပေါ်သေးသဖြင့် ဆံခြည်မျှင်သွေးကြော များကိုမရှာဖွေနိုင်သေးသော်လည်း ဟာဗေးအနေဖြင့် ထိုကဲ့သို့သွေးကြောလေးများ ရှိရမည်ဟု မှန်းဆနိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ (ဟာဗေးကွယ်လွန်ပြီး နှစ်အနည်းငယ်ကြာမှသာ အီတလီ ဇီဝဗေဒပညာရှင် တစ်ဦးက အဏုကြည့်မှန်ပြောင်း ကိုတီထွင်ကာ သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။)
နှလုံးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း နှလုံး၏ တွန်းကန်အလုပ်လုပ်ပုံကို သီအိုရီများဖြင့် သက်သေပြခဲ့ပြီး အစဦးတွင် ေဝဖန်ကန့်ကွက်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ရသော်လည်း ၎င်းမကွယ်လွန်မှီပင် လူအများက လက်ခံခဲ့ကြသည်။
ဟာဗေးသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်း နှင့် သန္ဓေဗေသ ပိုင်းတွင် သုတေသနများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သေးသည်။ အရစ္စတိုတယ်ပြဆိုခဲ့သည့် သန္ဓေသားလောင်းတွင် ကိုယ်ခန္ဓာအပြည့်အစုံပါဝင်လာပြီးဖြစ်သည် ဟူသောအယူအဆကို ဆန့်ကျင်ပြီး သန္ဓေသားအရွယ်ရောက်လာသည့် အချိန်နှင့်အမျှ ကိုယ်လက်အင်္ဂါများ ထင်ရှားလာကြောင်း ရှင်းလင်းခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ၁၆၅၁က ထုတေ်၀ခဲ့သည့် တိရစ္ဆာန်မျိုးပွားပုံကျမ်း တွင်ထည့်သွင်းရေးသားခဲ့သည်။
ဟားဗေးသည် မျိုးပွားခြင်းနှင့် အသက်ရှူမှုနှင့် သက်ဆိုင်သော စာအုပ်စာတမ်းများကို ရေးခဲ့သည်။ ပထမဂျိမ်းဘုရင်နှင့် ပထမချားဘုရင်တို့အတွက် ဘုရင့်သမားတော်အဖြစ်ဖြင့်လည်း အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ဝီလျံဟားဗေးသည်
ဥဒ္ဓစ္စသုတ်
ဥဒ္ဓစ္စ၊ အသံဝရ၊ ပမာဒ-တရားသုံးပါးကို ပယ်ရမည်၊ ဥဒ္ဓစ္စကိုပယ်ရန် သမထကို၊ အသံဝရကိုပယ်ရန် သံဝရကို၊ ပမာဒကိုပယ်ရန် အပ္ပမာဒကို ပွားများရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဝီလျံ ဟာဗေး
လန်ဒန်တွင် နေထိုင်နေရင်း ၁၆၅ရ ခုနှစ် ဇွန်လသုံးရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ကင့်နယ်ရှိ ဖုတ်စတုန်းမြို့၌ အထိမ်းအမှတ်ရုပ်တုကို ထုလုပ်စိုက်ထူ ထားကြလေသည်။
ပန်ဟုန်းရွာ၊ တုတ်တတ်
ပန်ဟုန်းရွာ (Panghuong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ တုတ်တတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တဆူထုရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
တဆူထုရွာ(Tasuhtu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ တဆူထုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တဆူထုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၁ ဦး၊ မ ၃၁၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၃၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုဏ္ဍလာဘိဝံသ (သဒ္ဓမ္မရံသီရိပ်သာဆရာတော်)
သဒ္ဓမ္မရံသီရိပ်သာဆရာတော် အရှင်ကုဏ္ဍလာဘိဝံသသည် သဒ္ဓမရံသီရိပ်သာ၊ ဇေယျာခေမာလမ်း၊ (၆)ရပ်ကွက်၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးတွင် သီတင်းသုံးကာ ပြည်တွင်း၊ပြည်ပ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ
ဆရာတော်ဘုရားကြီးကို ခမည်းတော် ဦးသာဖြိုး၊ မယ်တော် ဒေါ်ပုတိုတို့မှ ၁၂၈၃ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း(၁)ရက်၊ တနင်္လာနေ့(၁၉၂၁ ခုနှစ်)တွင် ဝင်းကဒတ်ရွာ၊ ဝေါမြို့နယ်၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင် မီးရှူးသန့်စင်တော်မူခဲ့သည်။ သက်တော်(၉)နှစ်အရွယ် ၁၂၉၃ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆန်း(၁၂)တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ကျောင်းတော်ရာကျောင်းတိုက် နမူနာစံကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တခေမာကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရှင်သာမဏေအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုနောက် ၁၃၀၂ ခုနှစ်၊ တပိုတွဲလဆန်း (၁၂) ရက်နေ့ သက်တော် (၁၉)နှစ် အရွယ်တွင် ဖိုးစမ္ပါရွာ၊ ကန်ကြီးကျောင်းဆရာတော် ဘန္ဒန္တဓမ္မပိယကို ဥပဇ္ဈယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ရောက်သည်။
စာပေသင်ယူခြင်း
ညောင်လေးပင်တောရကျောင်းတိုက်၊ ရန်ကုန်မြို့၊ကျောက်ကုန်း မေဒိနီကျောင်းတိုက်၊ ညောင်တုန်းမြို့ ရွှေဟင်္သာကျောင်းတိုက်တို့၌ ပရိယတ္တိစာပေများကို သင်ယူခဲ့သည်။
အောင်မြင်ခဲ့သော စာမေးပွဲများ
သာသနဓဇသိရီပဝရ ဓမ္မစရိယ၊ စေတိယင်္ဂဏဓမ္မစရိယတို့ကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ
မြန်မာနိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံဖြိုးရေးကောင်စီမှ ဆက်ကပ်သော မဟာကမ္မဋ္ဌာနနာစရိယနှင့် အဂ္ဂမဟာကမ္မဋ္ဌာနာစရိယ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်များ ခံယူရရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ ကျောက်ကုန်းတော်ရ မေဒိနီကျောင်းတိုက် တပည့်များအား ပိဋကတ်ကျမ်းစာများကို သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်။ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ သဒ္ဓမ္မရံသီရိပ်သာ၌ တပည့်များအား ဝိပဿနာရှုမှတ်ပုံ၊ နည်းနိဿယများကို ပို့ချသင်ကြား ပြသခဲ့သည်။
သာသနာရေးတာဝန် ဆောင်ရွက်ချက်များ
ပြည်ပသာသနာအတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်မှာ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစ၍ ၂၀၀၂ ခုနှစ်အထိ အနောက်တိုင်းနိုင်ငံ၊ အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများ၌ တရားဟော၊ တရားပြ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၃၄၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ မဟာစည်ရိပ်သာ ကမ္မဋ္ဌာနာစရိယအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သဒ္ဓမ္မရံသီရိပ်သာ၌ ဝိပဿနာတရား ဟောကြားပြသခြင်းစသော သာသနာ့တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဆောင်ပုဒ်
သဒ္ဓမ္မရံသီ၊ စိတ်ဝယ်ရည်၊
အမည်ပြုခဲ့သည်။
တရားအလင်၊ လူတို့ဘောင်၊
အမှောင်ပျောက်ကွယ်၊ အလင်းနယ်၊
ကိလေမှောင်ကင်း၊ မဂ်ရောင်လင်း၊
မယွင်းဖြစ်စေသော်။
အလင်းနယ်မှန်၊ မြတ်နိဗ္ဗာန်၊
အမြန်ရောက်စေသော်။
အမည်အတိုင်း၊ ရည်ရွယ်တိုင်း၊
မဆိုင်းဖြစ်နိုင်ကြစေသော်။
ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခြင်း
အရှင်မြတ်သည် သက်တော် (၉၁)နှစ် ဝါတော်(၇၁)နှစ် (၁၆)ရက်နေ့ ဒီဇင်ဘာလ ၂၀၁၁ ခုနှစ် မြန်မာစံတော်ချိန် (၇)နာရီ (၃၅)မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ သဒ္ဓမ္မရံသီရိပ်သာကြီး၌ ခန္ဓာဝန်ချခဲ့သည်။
လှေတော်ရွာ၊ ချောင်းသာကြီး
လှေတော်ရွာ၊ ချောင်းသာကြီး
စက်ပစ်ပြင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
စက်ပစ်ပြင်ရွာ(Setpyitpyin)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ စက်ပစ်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စက်ပစ်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၃ ဦး၊ မ ၂၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာယာနုပဿီသုတ်
ကာယာနုပဿနာကို ပွားများ၍ မဖြစ်နိုင်သော (ကာယာနုပဿနာဘာဝနာ၏ ဆန့်ကျင်ဖက်)တရား ၆-မျိုးနှင့် ကာယာနုပဿနာကို ပွားများ၍ နေရန် ဖြစ်နိုင်သော တရား ၆-မျိုးတို့ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဥယျာဉ်ဝ
ဥယျာဉ်ဝ
ပြင်ကြီးရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
ပြင်ကြီးရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
Grammarly
Grammarly သည် cross-platform cloud-based စာရေးရာတွင် အသုံးပြုသည့် အကူကိရိယာတစ်ခု ဖြစ်သည်။  ၎င်းသည် စာလုံးပေါင်း၊ သဒ္ဒါ၊ ပုဒ်ဖြတ်ပုဒ်ရပ်၊ ရှင်းလင်းပြတ်သားမှု၊ အချိန်နှင့် တပြေးညီ အမှားများ ပြသပေးခြင်း စသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်ပေးသည်။  AI ကို အသုံးပြုကာ အမှားများ ပြသခြင်း၊ ပြင်ဆင်ပေးခြင်းများ လုပ်ဆောင်သည်။ အသုံးပြုသူများကိုလည်း စိတ်ကြိုက်ပြင်ဆင်နိုင်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးထားသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင်  Alex Shevchenko, Max Lytvyn, and Dmytro Lide တို့သည် ဤဆော့ဝဲကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဆော့ဝဲကို ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဆန်ဖရန်ဆစ္စကိုတွင် ရုံးချုပ်အခြေစိုက်သည့် Grammarly Inc က ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ Grammarly Inc သည် ကိဗ်၊ နယူးယောက်နှင့် ဗန်ကူးဗားတို့တွင်လည်း ရုံးများရှိသည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ကုမ္ပဏီသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၁၀ မီလီယံ ကို ပထဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ဒုတိယအကြိမ်အဖြစ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၀ ကို ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခဲ့ပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် ကုမ္ပဏီ၏ တန်ကြေးသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁ ဘီလီယံကျော် ရှိသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Grammarly သည် ဘရောက်ဆာများအတွက် Extension အဖြစ် အစမ်းဗားရှင်းများကို ထုတ်ဝေထားသည်။ ၎င်းအပြင် Google Docs အတွက်လည်း အလုပ်လုပ်ဆောင်သည်။
ဘဲချောင်းရွာ
ဘဲချောင်းရွာ
မကျည်းတန်းရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
မကျည်းတန်းရွာ (Magyitan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ဖောင်းကတာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၉၇၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါဒူအာ
ပါဒူအာ (Padova) သည် အီတလီမြောက်ပိုင်းရှိ ဗီးနတိုနယ်မှ မြို့တမြို့ ဖြစ်သည်။ ပါဒူအာပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး စီးပွားရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး အချက်အချာနေရာ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၁ စာရင်းအရ ၂၁၄,၀၀၀ ယောက် ရှိသည်။ ပါဒူအာ၊ ထရာဗီဆိုနှင့် ဗီးနစ်တို့ကို ပေါင်းကာ ပါထရာဗီ (PaTreVe) သို့တည်းမဟုတ် ပါဒူအာ-ထရာဗီဆို-ဗီးနစ် မြို့ပြဧရိယာဟု ခေါ်ကြ၏။ ထို ၃ ခုပေါင်းက လူဦးရေ ၂,၆၀၀,၀၀၀ မျှ ရှိသည်။
ဗင်စန်ဇာမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၂၉ ကီလိုမီတာ (၁၈ မိုင်) အကွာတွင်၎င်း၊ ဗီးနစ်မြို့အနောက်ဘက် ၄၀ ကီလိုမီတာ (၂၅ မိုင်) အကွာရှိ၊ ဘက်ခစ်လီယွန်နယ်မြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင်၎င်း တည်၏။ မြို့၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် အလွန်သာယာ၍ ပီထရာ့၊ အူဂို ဖေါ့စကိုလို၊ လူကန်နှင့် ရှယ်လီသို့သော ကဗျာဆရာများ ဂုဏ်တင်ရေးသားကြသည့် အူဂါနီယိုတောင်ကုန်းစု ရှိသည်။
ပေါ်တူဂီရှိ ဖရန်စစ်ကျောင်းတော်ထွက် မြို့၏သူတော်စင် စိန့်အန်တိုနီသည် သူ့ဘဝကို ဤမြို့တွင်ပင် မြှုပ်နှံသည်မှာ သေလွန်သော ၁၂၃၁ ခုအထိ ဖြစ်၏။
မြို့သည် ပါဒူအာတက္ကသိုလ်ကြောင့်လည်း ကျော်စောသည်။ ဘိုလော့နာတက္ကသိုလ်မှ ပို၍လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုနိုင်သောအခွင့်ကို ရှာရန် ခွဲထွက်လာသော ပါမောက္ခများနှင့် ကျောင်းသားတို့က ၁၂၂၂ ခုတွင် ဤတက္ကသိုလ်ကို ထူထောင်၏။ ၁၅၉၂ ခုမှ ၁၆၁၀ ခုအတွင်း ဂယ်လီလီယိုသည် နည်းပြအဖြစ် လုပ်ကိုင်ဖူးသည်။
ရှိတ်စပီးယားက မိန်းမရိုင်းကိုယဉ်ပါးစေခြင်း ပြဇာတ်တွင် ဇာတ်ကွက်အများစုကို ပါဒူအာ၌ တည်၏။ အိုင်းရှစ် စာရေးဆရာ အော်စကာဝိုင်းသည်လည်း ပါဒူအာမြို့စားကတော် အမည်ဖြင့် ပြဇာတ်ရေးဖူးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီတလီနိုင်ငံရှိ မြို့များ
ဦးကြင်ဥ
ဦးကြင်ဥသည် ကုန်းဘောင်ခေတ် ရတနာပူရ စတုတ္ထမြို့တည် ဘကြီးတော်(စစ်ကိုင်းမင်း)‌ လက်ထက်မှစ၍ ရွှေဘိုမင်း လက်ထက် (၁၁၉၉-၁၂၀၈)၊ပုဂံမင်းလက်ထက် (၁၂၀၈-၁၂၁၄) များတွင် ထင်ရှားကျော်စောသော စာဆိုတော်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဦးကြင်ဥသည် ပြဇာတ်ခေါ် ဇာတ်ထုပ်ဇာတ်ဝင် ကဗျာတို့ကိုသာ ရေးသည်သာမဟုတ် ဇာတ်ချင်းခေါ် ပဒေသာသီချင်း၊ တောဘွဲ့၊ ရာသီဘွဲ့မျိုးမျိုးတို့ကိုလည်း ရေးသားခဲ့ပေသည်။ မြန်မာကဗျာ အဖွဲ့အနွဲ့ အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် ပြဇာတ်အဖွဲ့အနွဲ့များတွင် ဆရာကြီး ဦးကြင်ဥ ရေးသားသော ပြဇာတ်များသည် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။
ဇာတိ
ဦးကြင်ဥကို မြေထဲမြို့ စီရင်စုအပိုင်၊ ဆင်ပေါင်ဝဲရွာ(ယခုမကွေးတိုင်း၊ ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့နယ်) တွင်မွေးဖွား၍ အမရပူရနေပြည်တော်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ ဦးကြင်ဥ၏ မွေးသက္ကရာဇ်မှာ အတိအကျ မရှိပေ။ မောင်သုတ(ဗိုလ်မှူးဘသောင်း) က ၁၁၄ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်ဟုလည်းကောင်း၊ ဆရာဦးလူဖေဝင်းက သက္ကရာဇ် ၁၁၄၄ ဟုလည်းကောင်း၊ မလိခ၏ မြန်မာစာပေ အဘိဓာန် ၁၁၄၂ ခုနှစ်ဟုလည်းကောင်း အမျိုးမျိုး ခန့်မှန်းကြသည်။
စာပေသင်ကြားခြင်းနှင့် အမှုထမ်းခြင်း
ငယ်ရွယ်စဉ် အခါမှစ၍ လောကီ၊ လောကုတ္တရာ ကျမ်းအမျိုးမျိုးတို့ကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည့် အပြင် ကဗျာဘက်တွင်လည်း ဝါသနာထက်သန်ခဲ့လေသည်။ ကြီးပြင်းလာသောအခါ နေပြည်တော်၌ပင် စာဆိုတော်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ဒေသန္တရ ဗဟုသုတအပြင် အဂ္ဂိယတ်၊ ဆေးဝါး၊ နက္ခတ်တာရာ၊ သုံးပုံဖဲ စသည့် အဘက်ဘက်တွင်လဲ နှံ့စပ်သိမြင်ကြောင်း သူ၏ကဗျာများတွင် တွေ့ရသည်။
ရေးသားခဲ့သော စာပေများ
ဦးကြင်ဥသည် ဘာသန္တရ ဗဟုသုတအပြင် ဒေသန္တရ ဗဟုသုတနှင့်လည်း ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။ အကြောင်း ယုတ္တိလုံလောက်ပါက ရှေးထုံးစဉ်လာကို သာမက အသစ်အဆန်းတို့ကိုလည်း ထိုးထွင်းဉာဏ်ဖြင့် တီထွင်သွားလိုသော ဆန္ဒရှိသည်။ ဝန်ကြီးပဒေသရာဇာသည် မြန်မာစာပေတွင် အသစ်အဆန်းတို့ကို တီထွင်သွားသကဲ့သို့ ဦးကြင်ဥသည်လည်း တီထွင်လေသည်။ ရှေးယခင်အခါများက နန်းတော်သူ၊ နန်းတော်သားများ ဖတ်ရှုရန် နန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးများရှိခဲ့ရာ ဦးကြင်ဥလက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ ဖတ်ရှုရုံသာ မဟုတ်ပဲ ကပြရန်အတွက်ပါ ပြဇာတ်များကို တီထွင်ရေးသားခဲ့ပေသည်။ ဘုရားဟော ဝတ္ထုကို အခြေပြုရေးသားသော ဝေဿန္တရာနှင့် မဟော်သဓာပြဇာတ်တို့မှ တပါး ဒေဝကုမ္ဘဏ်၊ ဝင်္ကန္တ၊ ကာလကဏ္ဏီ၊ပါပဟိန် စသော ပြဇာတ်တို့သည် ဦးကြင်ဥ၏ ကိုယ်ပိုင်ဉာဏ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော ဒဏ္ဍာရီပြဇာတ်များ ဖြစ်လေသည်။ ပြဇာတ်များအပြင် ရတုများ၊ ၁၂-လရာသီဘွဲ့၊ ညည်းချင်းများ၊ သန်းခေါင်ဘွဲ့ညည်းချင်း၊ ဇော်ဂျီချင်း၊ မုဆိုးစကား၊ ဆိုင်းဆင့်စကား စသည်တို့ကိုလည်း ရေးသားခဲ့လေသည်။ ဦးကြင်ဥသည် စာဆိုတော်ကြီး စလေဦးပုည(၁၁၆၂-၁၂၃၃) နှင့်ခေတ်ပြိုင်စာဆိုဖြစ်သည်။
ပြဇာတ် (၈) ပုဒ်ရေးသားခဲ့ရာ -
မြင်ဘူးမှ ယုံစဘွယ်ကဗျာ
ဦးကြင်ဥသည် အသက်အရွယ် ကြီးရင်လာသောအခါ ပြဇာတ်များကို မရေးသားလို ဇာတိမြေထဲမြို့ ကျေးရွာသို့ သွားရောက်နေထိုင်တော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်၍ သွားရောက်နေထိုင်ရာ ပုသိမ်မြို့ မော်တင်စွန်းသို့ ရောက်ခိုက် ငါးအမျိုးမျိုး၊ ခရုအမျိုးမျိုးတို့ကို မြင်ပြန်ရာ ဝါသနာလျှောက် အောက်ပါကဗျာကို ရေးစပ်ခဲ့၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၇၇၃ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၈၃၈ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ် ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ကဗျာဆရာများ
ဆပ်သွားကျင်းရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ဆပ်သွားကျင်းရွာ (Satthwarkyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမော်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၀၇၉ ဖြစ်သည်။  ယခင်အမည်မှာ ဆပ်သွားကြင်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြင်းကချောင်းရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
မြင်းကချောင်းရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
နော့စကု လေကြောင်းလိုင်း
နော့စကု လေကြောင်းလိုင်း ကုမ္ပဏီ လီမိတက် (နော့စကု) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ အခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘန်ကောက်မြို့၊ ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် တွင် အခြေစိုက်သည်။
နော့စကု လေကြောင်းလိုင်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ အခြေစိုက် နော့ လေကြောင်းလိုင်း နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံ အခြေစိုက် စကု လေကြောင်းလိုင်း တို့ပူးပေါင်း တည်ထောင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး လေယာဉ်မှာ ဒွန်မောင်း လေဆိပ် မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။
စကု လေကြောင်းလိုင်းသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် နော့ လေကြောင်းလိုင်းနှင့် နားလည်မှု စာချွန်လွှာ လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး ဘန်ကောက်တွင် လေကြောင်းလိုင်း အသစ် တည်ထောင်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြော်ငြာခဲ့သည်။ နော့စကု လေကြေင်းလိုင်းသည် ခရီးရှည်များကို အဓိကထား ပျံသန်းပြီး ဘိုးရင်း ၇၇၇-၂၀၀ လေယာဉ်များဖြင့် ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။
ပိုင်ဆိုင်မှု
နော့စကု လေကြောင်းလိုင်း၏ ရှယ်ယာ ၅၁ ရာခိုင်နှုန်းကို နော့ လေကြောင်းလိုင်း မှ ပိုင်ဆိုင်ပြီး ကျန် ရှယ်ယာ ၄၉ ရာခိုင်နှုန်းကို စကု လေကြောင်းလိုင်း မှ ပိုင်ဆိုင်သည်။ လေကြောင်းလိုင်း၏ ကနဦး ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုတန်ဖိုးမှာ ထိုင်းဘတ်ငွေ ၂ ဘီလျံဖြစ်သည်။
ပျံသန်းရာမြို့များ
နော့စကု လေကြောင်းလိုင်းသည် ၂၀၁၆ ဇူလိုင်လအထိ အောက်ဖော်ပြပါ မြို့များကို ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။
လေယာဉ်များ
၂၀၁၅ ဇွန်လ စာရင်းများအရ နော့စကု လေကြောင်းလိုင်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ လေယာဉ်များ ပိုင်ဆိုင်သည်။
ဓမ္မာနုပဿီသုတ်
ကမ္မာရာမ, ဘဿာရာမ, နိဒ္ဒါရာမ, သင်္ဂဏိကာရာမ, ဣန္ဒြိယေသု အဂုတ္တဒွါရတာ, ဘောဇနေ အမတ္တညုတာဟူသော တရား (၆)ပါးတို့ကို မပယ်မစွန့်ပဲ အဇ္ဈတ္တ, ဗဟိဒ္ဓ, အဇ္ဈတ္တဗဟိဒ္ဓ ဖြစ်သော ကာယတို့၌ ကာယာနုပဿီ, ဝေဒနာတို့၌ ဝေဒနာနုပဿီ၊ စိတ်၌ စိတ္တာနုပဿီ၊ ဓမ္မတို့၌ ဓမ္မာနုပဿီဖြစ်၍ နေခြင်းငှါ မဖြစ်ထိုက်၊ ယင်းတရား(၆)ပါးတို့ကို ပယ်စွန့်၍ရှုနေလျှင် ဖြစ်နိုင်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
လှိုင်းတက်မြို့ဟောင်း
သာစည်မှကလော၊ တောင်ကြီးသို့သွားသည့် မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် လှိုင်းတက်ဟူသော မီးရထားဘူတာမြို့ကလေးတစ်မြို့ရှိလေသည်။ မော်တော်ကားဖြင့်လည်း ရောက်နိုင်သည်။ မြို့ကလေးဟုပြောမည့်သာ ပြောရသည်။ ရွာသာသာမျှရှိ၏။ ထိုနေရာတွင် မြို့ဟောင်းရာကလေး တစ်ခုရှိသည်။ ကောင်းကင်ဓာတ်ပုံထဲ၌ ထင်ရှားစွာတွေ့ရ၏။ အရာဟောင်းမှာ ခပ်သေးသေးပင် ဖြစ်သည်။ လှိုင်းတက်မှာ သာစည်မြို့မှ မီးရထားလမ်းအတိုင်း ခရီး(၁၀)မိုင်ခန့်တွင်ရှိသည်။ သာစည်-တောင်ကြီး မော်တော်ကားလမ်းဖြင့်လည်း ခရီး(၉)မိုင်ခန့်မျှရှိလေသည်။ လှိုင်းတက်ရွာ ၏မြောက်ဘက်တွင် လှိုင်းတက်မြို့ဟောင်းကလေးမှာ ကောင်းကင်ဓာတ်ပုံထဲ၌ အလွန်ထင်ရှားစွာ တွေ့နိုင်သည်။
လှိုင်းတက်မြို့ဟောင်းကလေးကို ““မြန်မာ့မြို့ဟောင်းရာများကို ကောင်းကင်ဓာတ်ပုံမှ ဖတ်ရှုလေ့လာခြင်း”” စာတမ်းအမှတ်(၁) ၁၉၇၁တွင် စာရေးသူ ရေးသေားဖော်ပြခဲ့ဖူးလေသည်။ သို့ရာတွင် လှိုင်းတက်မြို့ဟောင်းအဖြစ်နှင့်မဟုတ်ဘဲ နန်းတော်ရာမြို့ဟောင်းဟူ၍ မြေပုံနှင့်တကွ ရေးသေားဖော်ပြခဲ့ဖူးသည်။ ဤမြို့ဟောင်း မည်သည့်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်၊ မည်သည့်နေရာ၊ မည် သည့်မြေပုံတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်ဆိုကာမျှ ဖော်ပြထားခဲ့ပေသည်။ သုတေသီတို့ လွယ်ကူစွာ သွားရောက်ရှာဖွေ လေ့လာရန်မျှဖြစ်ပေသည်။ နန်းတော်ရာမြို့ဟောင်းဟုရေးသားဖော်ပြသည်မှာ လည်း ထိုစဉ်က လှိုင်းတက်ရွာသားတို့က နန်းတော်ရာဟုပြောကြခြင်းကြောင့်မျှသာ ဖြစ်ပေ သည်။
လှိုင်းတက်မြို့ဟောင်း၏နောက်ခံအကြောင်း
မြို့တည်ရန်နေရာ ရှင်းလင်းနေကြစဉ် မြောက်ဘက်မှ ဆင်ဟိုင်းကြီးတစ်စီး ဝင်ရောက် လာပြီး အရှေ့မျက်နှာဘက်သို့ တူရူထွက်သွားသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ဤသို့ဆင်ဟိုင်းကြီးရောက် လာသည်ကို အစွဲပြု၍ ၎င်းင်းတို့တည်သည့် ကင်းမြို့ကိုလည်း ဟှိုင်းတက်မြို့ဟု အမည်ပေးကြလေ သည်။ နောက်ကာလရွေ့လျောလာသည့်အခါမှ ဟိုင်းတက်မှ ခေါ်၍ပိုလွယ်သော လှိုင်းတက် အမည်ဖြင့် ခေါ်ကြသည်ဟုဆိုလေသည်။ အင်းဝခေတ်ပိုင်းလောက်တွင်မူကား လှိုင်းတက် ဟူသောအမည်တွင်လျက်ရှိလေပြီ။
လှိုင်းတက်သည် နှယ်နှယ်ရရမဟုတ် တောင်ငူမြို့၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့တို့နှင့်အတူ တတန်းတစားတည်း ထောင်ပြမြို့စာရင်းတွင် ပါဝင်သော မြို့တစ်မြို့ပင် ဖြစ်ချေသည်။ စစ်မက် ရေးရာ ဖြစ်လာသည့်အခါ စစ်သားတစ်ထောင် စုဆောင်းပေးရသည့်မြို့တည်း။ ထိုစဉ်က ကင်းမြို့ များတွင် လှိုင်းတက်သည်အဆင့်မသေးလှပေ။ ထို့အပြင် ကင်းမြို့အနေဖြင့် ခိုင်ခံ့စွာ တည်ဆောက်ထားသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ အုတ်မြို့ရိုးနှင့် ကျုံးနှင့်ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာ မင်းကြီး တိုင်းခန်းလှည့်လည်စဉ်တွင် ညောင်ရွှေအင်းတိမ်အရပ်တွင် ဗောဓိသတ်ဘုရားစေတီ တစ်ဆူတည်ခဲ့ပြီး လှိုင်းတက်သို့ရောက်လျှင် လှိုင်းတက်မြို့၌ ဘုရားလှစေတီကိုလည်း တည်သည် ဟုဆိုသည်။ ယခုထိုစေတီမှာ ဘုရားလှမှ ရှင်ဆင်းလှဟူသော အမည်တွင်လျက်ရှိလေပြီ။
အရွယ်အစားနှင့်တည်နေရာ
လှိုင်းတက်မြို့ဟောင်းသည် လှိုင်းတက်ရွာကြီး၏ မြောက်ဘက်၌တည်ရှိသည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် (၂၀)ဒီဂရီ ၄၈.၆ မိနစ်နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ဒီဂရီ ၁၁မိနစ်တွင်တည်ရှိ ၏။ ကျုံးပတ်လည်ဝိုင်းရံလျက် အုတ်မြို့ရိုးဖြင့် တည်ဆောက်ဖွဲ့စည်းထားသည့်မြို့တည်း။ ကျုံးများမှာ (၁၅၀)ပေခန့်ကျယ်သည်။ တချို့နေရာများ၌ ထိုထက်ပို၍ကျယ်သည်ကိုတွေ့ရ၏။ အရှေ့မြို့ရိုးဘက်မှ လွဲ၍ကျယ်မြို့ရိုး(၃)ဘက်တွင် ကျုံးရာဟောင်းများကို တွေ့နိုင်သေးသည်။ ကျုံးများအတွင်း၌ ရေကားမရှိတော့ချေ။ ခြောက်ခန်းပြီးလယ်ယာများဖြစ်နေလေပြီ။
မြို့ဟောင်းခွင်အတွင်း၌ အိမ်ခြေယာခြေများမရှိချေ။ ထိုနေရာတွင် လယ်ယာများ စိုက်ပျိုးထားကြသည်ကိုတွေ့ရ၏။ မြောက်ဘက်မြို့ရိုးနှင့် တောင်ဘက်မြို့ရိုးတို့မှာ ၅၂၈ မီတာ ၁၇၃၃ ပေခန့်စီရှိကြသည်။ အရှေ့ဘက်နှင့်အနောက်ဘက်မြို့ရိုးတို့မှာ အနည်းငယ်မျှ တိုကြ သည်။ ၄၀၈မီတာ ၁၃၃၉ ပေ ခန့်မျှစီရှိကြပေသည်။ အကျယ်အဝန်း ဧရိယာပမာဏမှာ ၅၁ဧက ၂၁ ဟက်တာ ခန့်မျှ ရှိလေသည်။ မြို့ရိုးတစ်ပတ်လုံးမှာ တစ်မိုင်သာသာခန့် ၁.၁၆မိုင်မျှပင် ရှိလေသည်။
ပုံသဏ္ဌာန်
မြို့ဟောင်းသည် စတုဂံပုံသဏ္ဌာန်မြို့ဖြစ်သည်။ မြို့ဟောင်းများမှာ အနောက်မြောက် ထောင့်တစ်ခုမှလွဲ၍ ကျန်မြို့ထောင့်(၃)ခုမှာ ထောင့်ချွန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထောင့်မှန်နှင့် အလွန်နီးစပ်သည့်ထောင့်များတည်း။ အနောက်မြောက်ထောင့်မှာ ကွေးဝိုင်းသည့်ထောင့်ဖြစ်ချေ သည်။
မြို့စားအုပ်ချုပ်သည့်လှိုင်းတက်
လှိုင်းတက်ကို စတင်တည်ဆောက်သည့် ပုဂံခေတ်မှသည် ရတနာပုံခေတ် သီပေါမင်း လက်ထက်အထိ အဆက်ဆက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် မြို့စားတချို့ကို ဖော်ပြရလျှင်-
ပုဂံခေတ်။       စောမွန်နစ်မင်းလက်ထက်တွင်၊ မင်းသားရွှေစစ်သင်။
အမရပူရခေတ်။       ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် မင်းသားသတိုးမင်းရဲကျော်ထင်။
ရတနာပုံခေတ်။       မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် မင်းသားမဟာသီရိဓမ္မရာဇာ။
ရတနာပုံခေတ်။       နောက်ဆုံးသီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မင်းကြီးမင်းခေါင်သင်္ခယာ။
အောင်နိုင်သူ ဝီလီယံ
ယနေ့ အင်္ဂလန်တွင် အုပ်စိုးနေသော မင်းဆက်အား အစပြုခဲ့သည့် အောင်နိုင်သူ ဝီလီယံ (William the Conqueror) ကို ပြင်သစ်နိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်းရှိ နော်မန်ဒီမြို့စားကြီး ပထမရောဘတ် မှဆင်းသက်လာသူဖြစ်သည်။
ဘဝအစ
အချို့က မြို့စားကြီး၏ တိတ်တိတ်ပုန်းမယားမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။ သို့သော် မြို့စားကြီးထံတွင် ထိုသားတစ်ဦးတည်းသာရှိသဖြင့် အဖအမွေကိုဆက်ခံရရှိသည်။ ကွယ်လွန်ချိန် ၁၀၃၅အရောက်မှီကပင် ဝီလီယံအား ဆက်ခံသူအဖြစ်ရွေးပြီးဖြစ်သောကြောင့် အသက်ရှစ်နှစ်သာရှိသေးသည့် ဝီလီယံမှာ မြို့စားဖြစ်လာခဲ့သည်။
သို့သော် လူလားမမြောက်သေးသည့် အုပ်ချုပ်သူအား အမှုထမ်းတို့က အလေးမစိုက်ပဲ မင်းမဲ့တိုင်းပြည်ကဲ့သို့ ထင်ရာစိုင်းခဲ့ကြသည်မှာ ဝီလီယံ၏ အထိန်းတော် သုံးယောက်ဆက်တိုက် လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်အထိဖြစ်သည်။ ငယ်ဆရာလည်း လုပ်ကြံခံရသည့် ဘေးမှ မလွတ်ခဲ့ပေ။ မိမိအား အစောင့်အရှောက်ခံအဖြစ် တာဝန်ယူထားသည့် ဘုရင် ပထမဟင်နရီ ကိုယ်တိုင် ဩဇာမရှိသဖြင့် အသက်မသေသည့် ဝီလီယံမှာ များစွာကံကောင်းသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
အသက် ၁၅နှစ်အရွယ် ၁၀၄၂တွင် ဘုရင်က သူကောင်းပြုသဖြင့် နိုင်ငံရေးတွင် ထဲထဲဝင်ဝင် ပါဝင်လှုပ်ရှားလာသည်။ ပြည်တွင်းစစ်သဖွယ် နော်မန်ဒီနယ်ရှိ မြို့စားများကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ထိုနယ်တွင် ဩဇာအကြီးဆုံးအုပ်စိုးသူဖြစ်လာသည်။ ထိုမျှမက ၁၀၆၃တွင် အိမ်နီးချင်း မိန်းနယ် ကိုရယူပြီး ၁၀၆၄တွင် ဗြိတိန်နီနယ်က ဩဇာခံကြောင်းဝန်ခံကာ၊ အကြီးအကဲအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။
အင်္ဂလန်ကျွန်းကို အောင်နိုင်ခြင်း
၁၀၄၂ မှ ၁၀၆၆ထိ အင်္ဂလန်တွင် အုပ်ချုပ်သည့် ဘုရင်မှ ဝန်ခံသူ အက်ဒွပ် ဖြစ်ပြီး သားသမီးမထွန်းကားသဖြင့် ဆက်ခံလိုသူ များပြားနေခဲ့ရသည်။ ဝီလီယံ၏ အဖိုး၏ နှမမှာ အက်ဒွပ်၏ မိခင်ဖြစ်သဖြင့် ဆွေမျိုးနီးစပ်တော်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်ကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ ဝီလီယံ၏ အရည်အချင်းကို အက်ဒွပ်က သဘောကျသည်ကြောင့် တစ်ကြောင်း ၁၀၅၀တွင် မိမိအားဆက်ခံသူမှာ ဝီလီယံဖြစ်ကြောင်း အက်ဒွပ်က ကြေညာသည်။ အက်ဒ်ဝပ်၏ ယောက်ဖလည်းဖြစ် တန်ခိုးဩဇာအကြီးဆုံးလည်းဖြစ်သည့် ဟာရိုး ဂေါ်ဒွန်ဆင် ကို ဝီလီယံက ဖမ်းဆီးကာ အကျပ်ကိုင်ပြီး မိမိကို အင်္ဂလန်ထီးနန်းဆက်ခံသူဖြစ်ကြောင်း ထောက်ခံစေသည်။ ထိုနောက် ဟာရိုးအား ကျမ်းကျိန်စေပြီး ပြန်လွတ်စေသည်။ ၁၀၆၆တွင် အက်ဒ်ဝပ် ကွယ်လွန်သော် ဟာရိုးအား ဘုရင်ရွေးကောက်သည့် ဝီတန်မြို့စားကြီးများအဖွဲ့က ထောက်ခံပြီး နန်းတင်ကြသဖြင့် အင်္ဂလန်ကျွန်းအား သိမ်းရန် စစ်ပြင်တော့သည်။
ရှေးဦးစွာ ရေတပ်ဖွဲ့ပြီး ၁၀၆၆ဩဂုတ်လဆန်းတွင် ရေလက်ကြားကို ဖြတ်သန်းရန် စီစဉ်သော်လည်း မြောက်လေပြင်း တိုက်သဖြင့် ပင်လယ်ပြင်ကို မဖြတ်သာသောကြောင့် လပေါင်းများစွာ စောင့်ဆိုင်းနေခဲ့ရသည်။ သို့သော် ထိုသို့စောင့်ဆိုင်းနေချိန်အတွင်း နော်ဝေဘုရင် ဟာရိုးဟာဒရာအေ့က မြောက်ပင်လယ်ကိုဖြတ်ကာ အင်္ဂလန်ကို ကျူးကျော်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟာရိုးဂေါ်ဒွန်လည်း ဝီလီယံ၏ ကျူးကျော်စစ်ကို တွန်းလှန်ရန် တောင်ပိုင်းတွင် အသင့်စောင့်နေသောတပ်များကို ခေါ်ယူပြီး မြောက်ဘက်သို့ စစ်မျက်နှာလှည့်ပြီး တိုက်ခိုက်ရသည်။ ၂၅၊ စက်တင်ဘာ၊ ၁၀၆၆ စတန်းဖို့ဒ် တံတားတိုက်ပွဲတွင် နောဝေဘုရင် ဟာရိုးကျဆုံးပြီး သူ့တပ်များလည်း ပျက်စီးဆုတ်ခွာသွားသည်။
အုပ်ချုပ်ရေး နှင့် အခြားအရေးပါသည့် အချက်များ
ဝီလီယံနန်းတက်လျှင် သူပုန်ထမှုငယ်များကို ရင်ဆိုင်ရသည်။ ငါးနှစ်ကြာနှိမ်နှင်းချိန်အတွင်း ရန်သူ အင်္ဂလန်မြို့စားများ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကိုပါ သိမ်းယူလိုက်ပြီး မိမိ၏နောက်လိုက်များကို ေ၀ပေးခဲ့သည်။ ထိုနောက် လယ်ယာမြေစနစ်တွင် ကံကျွေးချစနစ်ကို ထူထောင်ပြီး အုပ်ချုပ်သည်။ ပြည်သူများအဖို့မူ အရှင်သခင်ပြောင်းသည်ဟုသာ အမှတ်ထားရလောက်အောင် ညှင်သာစွာကိုင်တွယ်ပြီး လယ်ပိုင်ရှင်များ နှင့် ၎င်းတို့၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို အတိအကျစာရင်းကောက်ယူစေသည်။ ထိုစာရင်းမှာ ဒွန်းမ်စတေးကျမ်း ဟုခေါ်ပြီး ယနေ့တိုင် လန်ဒန်ပြည်သူ့မှတ်တမ်းရုံးတွင် တွေ့နိုင်သည်။
ဝီလီယံ၏ နော်မန်ကျူးကျော်မှုကြောင့် အင်္ဂလန်တွင် ပြင်သစ်-အင်္ဂလိုဆက်ဇွန် ရောနှောဓလေ့ပေါ်ထွန်းလာရပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ဟူ၍ ဘာသာစကားအသစ်ပေါ်ထွန်းလာပြီး ကျယ်ပြန့်စွာ သုံးစွဲလာခဲ့သည်။ နောက်ရာစုနှစ် ၃ခုကျော်၊ ၄ခုအတွင်းတွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့၏ သဒ္ဒါသုံးစွဲပုံမှာလည်း ပြောင်းလဲလာသည်။ ထူးခြားချက်မှာ ဝီလီယံ၏ နော်မန်ကျူးကျော်စစ် အပြီးတွင် အခြားမည်သူကမှ အင်္ဂလိပ်ကျွန်းကို အောင်မြင်အောင် မကျူးကျော်နိုင်တော့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် နော်မန်တို့၏ ဗဟိုအုပ်ချုပ်ရေးမှာ အလွန်ခိုင်ခံကောင်းမွန်ကြောင်း ယနေ့ အင်္ဂလိပ်ပုံစံ ဗျူရိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေးက သက်သေခံလျက် ရှိနေသည်။ ယနေ့တိုင် အင်္ဂလန်တွင် အုပ်စိုးနေသည့် မင်းဆက်မှာ ဝီလီယံ မှဆင်းသက်လာသူများဖြစ်သည်။
ရိုးခြားရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ရိုးခြားရွာ (Yoechar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၆ ဦး၊ မ ၁၆၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ဇောင်းလျားကုန်းရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
ဇောင်းလျားကုန်းရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
ပြင်ကောက်ရွာ
ပြင်ကောက်ရွာ
စည်ကြီးပိတ်ရွာ၊ ချောင်းသာကြီး
စည်ကြီးပိတ်ရွာ၊ ချောင်းသာကြီး
မြစ်တိုရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
မြစ်တိုရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
ကန်အောက်ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ကန်အောက်ရွာ (Kanauk)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၂၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၀၄ ဦး၊ မ ၄၂၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
အုံးမှင်ရွာ၊ လက်ဆည်
အုံးမှင်ရွာ (Ohnhmin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်၊ လက်ဆည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၀၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ဆည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၄ ဦး၊ မ ၈၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကန်အောက်ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုံးမှင်ရွာ၊ လက်ဆည်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုးတစ်ညောင်ပင်တောင်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးတစ်ညောင်ပင်တောင်ရွာ(Koetitnyaungpintaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ငွေတောင်(အောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၉၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးအသင်း
ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲနှင့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးအသင်း (Biodiversity and Nature Conservation Association၊ အတိုကောက် BANCA) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရန်ကုန်မြို့ အခြေစိုက် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အစိုးရ မဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပြင်ပစာမျက်နှာများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ
ဘဘော့ရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ဘဘော့ရွာ(Babawt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ ရပ်ဘော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရပ်ဘော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၃ ဦး၊ မ ၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၇၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းချဉ်ရွာသစ်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွက်ကျင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးဘိုးချောင်းရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ဝါးဘိုးချောင်းရွာ (Warbochaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမော်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၀၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနား
ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနား(French Indochina) သို့မဟုတ် ပြင်သစ် အိန္ဒိုစိန(ပြင်သစ် indocina)သည် အရှေ့တောင်အာရှရှိ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့ ပါဝင်သော ပြင်သစ်ကိုလိုနီနယ်မြေ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဘင်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ဘင်ရွာ (Bin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ဘင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေးဝတ်ရည်သောင်း
အေးဝတ်ရည်သောင်း (၁၉၈၄ ခု၊ မေလ ၂၇ ဖွား) သည် မြန်မာလူမျိုး သရုပ်ဆောင်၊ သရုပ်ပြမယ်နှင့် အဆိုတော် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်များတွင် လူသိများခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၈၄ ခု၊ မေလ ၂၇ ရက်တွင် ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ ညီအစ်မ ၃ ယောက်အနက် အလတ်ဖြစ်သည်။ အကြီးဖြစ်သော နှင်းဝတ်ရည်သောင်းနှင့် အငယ်ဆုံးဖြစ်သော ဆွိဝတ်ရည်သောင်း တို့သည်လည်း အနုပညာလှုပ်ရှားမှုများ ပြုဖူးသည်။
အထက(၂) ရန်ကင်း၌ အထက်တန်းအောင်ကာ ဒဂုံတက္ကသိုလ်မှ ဓာတုဗေဒနှင့် ဘွဲ့ရသည်။
အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု
၁၉၉၇ ခုတွင် သရုပ်ပြမယ်အဖြစ် စလုပ်ရာ ခရစ်စမတ်မယ်ဆုကို ၁၉၉၈ ခုတွင် ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ
မညင်းကိုင်းရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
မညင်းကိုင်းရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
Wizard rock
Wizard rock (တစ်ခါတစ်ရံ wrock) သည် rock ဂီတ၏ အမျိုးအစားတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ၂၀၀၂နှင့် ၂၀၀၄ခုနှစ်အတွင်းတွင် အမေရိကန်၌ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ Wizard rock တီးဝိုင်းများ၏ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများမှာ ရယ်ရွင်ဖွယ်ကောင်းသော ပုံစံများဖြစ်ပြီး ဟယ်ရီပေါ်တာ တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ wizard rock သည် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်တွင် Harry and Potter အမေရိကန် rock တီးဝိုင်းနှင့်အတူ စတင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသို့ ပျံနှံသွားခဲ့ပါသည်။
ဘိုးတီ
ဘိုးတီ သည် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင်ရှိ ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂ ရာစု နက္ခတ္တပညာရှင် တော်လမီက သူ၏ ၄၈ ကြယ်စုတန်းများစာရင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းများစာရင်း၌လည်း ပါဝင်သည်။ ဘိုးတီ ကြယ်စုတန်းတွင် ညဘက်ကောင်းကင်၌ စတုတ္ထမြောက် အတောက်ပဆုံးကြယ်နှင့် အာကျူးရပ်ကြယ်တို့ ပါဝင်သည်။ တောက်ပသောကြယ်များသည် ဘိုးတီကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိပြီး သာမန်မျက်စိဖြင့် အလွယ်တကူမြင်နိုင်သောကြယ်များမှာ ၂၉ ခု ရှိလေသည်။
Wizard rock
ဝိသေသလက္ခဏာများ
ဤအမျိုးအစားထဲမှ ဦးဆောင်နေသောတီးဝိုင်းများမှာ Harry and Potters နှင့် Draco and Malfoys တို့ပါဝင်သည်။ နားထောင်သူအများစုမှာ Harry Potter ၏ ဝါသနာရှင်များဖြစ်သော်လည်း တချို့တီးဝိုင်းများသည် နားထောင်သူများကို စာအုပ်၏အပြင်ဘက်မှ ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ mainstream တီးဝိုင်းများသည် ဂီတ၏ကျယ်ပြန့်သော တေးစုများကြားထဲမှ တချို့သီချင်းများကို စာပေများကို ကိုးကား၍ ဖန်တီးထားသည်။ wizard rock တီးဝိုင်းများသည် Harry Potter မှ ညဏ်ကစားထားသည်။ wizard rock တီးဝိုင်းများသည် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ချိန်တွင် ဝတ္ထုရှည်များမှအတိုင်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ တချို့တီးဝိုင်းများသည် ဝါသနာအိုးများ ပူးပေါင်း၍ ဖျော်ဖြေကြသည်။
ဘိုးတီ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
Wizard rock
သမိုင်းကြောင်း
အစောပိုင်း Harry Potter ဇာတ်ဝင်သီချင်းကို ၂၀၀၀ခုနှစ်တွင် လိုက်ရှာနိုင်သည်။ Los Angeles အခြေစိုက် pop-punk တီးဝိုင်း Switchblade Kittens သည် "Ode to Harry" သီချင်းကို ဆိုထားပြီး Ginny Weasley ၏ဇာတ်ဝင်ခန်းတွင် ထည့်သွင်းထားသည်။ Harry and Potters တီးဝိုင်းများသည် လူကြိုက်များလာသကဲ့သို့ အခြား wizard rock တီးဝိုင်းများစတင်၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ Brian Ross နှင့် Bradley Mehlenbacher သည် Harry and Potters ကို တုပသောအားဖြင့် Draco and the Malfoys ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သူတို့သည် သူတို့၏နေအိမ်တွင် ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ ဧပြီ ၂၀၀၅တွင် Matt Maggiacomo သည် Harry and the Potters ကို ဖျော်ဖြေစေရန် သူ၏ Rhode ကျွန်းရှိအိမ်သို့ ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။ ထိုညတွင် Maggiacomo သည် သူ၏ပွဲဦးထွက် album The Whomping Willows ကိုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူ၏ သူငယ်ချင်းများဖြစ်သည့် Mehlenbacher နှင့် သူ၏အကို Brian Ross တို့ပါဝင်ပြီး Draco and the Malfoys အတွက် ပထမဦးဆုံးဖြစ်သည်။ Wrockstock ဟုသော ပွဲတော်ရှိပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်၌ ပထမဆုံးကျင်းပခဲ့သည်။
ပန်ဟုန်းရွာ၊ ယောင်ပြန်
ပန်ဟုန်းရွာ (Panghuong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယောင်ပြန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၂၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တပုဿသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ရတနာသုံးပါး၌ သက်ဝင်ယုံကြည်မှု၊ အရိယသီလ၊ အရိယဉာဏ၊ အရိယဝိမုတ္တိ ဤတရားခြောက်မျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော တပုဿသူကြွယ်သည် မြတ်စွာဘုရား၌ ဆုံးဖြတ်ခြင်းသို့ရောက်၏။ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ကိုမြင်၏။ အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြု၍နေ၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဘုရားရှင် မလ္လနိုင်ငံ ဥရုဝေလကပ္ပနိဂုံးအနီး မဟာဝုန်တောအုပ်အတွင်း၌ နေ့သန့်တော်မူနေစဉ် တပုဿသူကြွယ်လျှောက်ထားသော လူတို့နှင့်မတူသော သာသနာ့ဝန်ထမ်း ရဟန်းတော်တို့၏ ထူးခြားချက်ကို အရှင်အာနန္ဒာက ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပါသည်။