cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဥပါလိထေရ်
ရဟန္တာဖြစ်တော်မူခြင်း
သာကီဝင်မင်းသားတို့သည် အမျိုးကိုစွဲသည့် ဇာတိမာန် ပြင်းပြလေရကား ထိုဇာတိမာန်ကို ချိုးနှိမ်နိုင်စေရန် ဥပါလိ ကိုပင် ရှေးဦးစွာ ရဟန်းပြုလေသည်။ ဘုရားသာသနာတော် အတွင်း၌ ဝါကြီးဝါငယ် ရိုသေရသော အစဉ်ရှိသဖြင့် ရဟန်း တစ်ဦးဖြစ်သော ဥပါလိကို ရိုသေလေးစားခြင်း ပြုရမည်သာ ဖြစ်သည်။ ဥပါလိသည် မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် ရဟန္တာဖြစ်လာသည်။
ဧတဒဂ်ဘွဲ့ ရခြင်း
ဥပါလိထေရ်သည် ဝိနည်းပိဋကတ်ကို တတ်ကျွမ်းလှသဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရှင်က ဝိနယဓရအရာ၌ ဧတဒဂ် ချီးမြှောက်တော် မူသည်။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးနောက် ပထမ သင်္ဂါယနာတင်ကြရာတွင် ဝိနည်း တရားကို ရှေးဦးစွာ သင်္ဂါ ယနာတင်ခဲ့ကြရာ ဥပါလိထေရ်ကို အမှူးထား၍ တင်ကြလေ သည်။ ဥပါလိထေရ် သည် ဝါတော် ၇၈ ဝါ ဆောင်တော်မူ ပြီးမှ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလေသည်။
ပင်တီးရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
ပင်တီးရွာ (Pintee)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ကုန်းသာကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းသာကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၇ ဦး၊ မ ၃၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်ကြွေရွာ
အောင်ကြွေရွာ
ကွမ်းခြံကုန်းရွာ၊ ဇရပ်ဆိပ်
ကွမ်းခြံကုန်းရွာ၊ ဇရပ်ဆိပ်
ကညင်ငူရွာ၊ မိချောင်းတရာ
ကညင်ငူရွာ၊ မိချောင်းတရာ
UTC−05:00
UTC−05:00 ဆိုသည်မှာ time offset တစ်ခုဖြစ်ပြီး Coordinated Universal Time (UTC) မှ အနှုတ် ၅ နာရီတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်အမေရိကတွင် ထိုအချိန်သည် ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းရာသီတွင် အရှေ့ပိုင်းဒေသ အချိန်ဇုန်အတွင်း၌ စံတော်ချိန်အဖြစ် အသုံးပြုပြီး နွေဦးနှင့် နွေရာသီတွင် ဗဟိုဒေသ အချိန်ဇုန်၌ နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသော အချိန်အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ အနောက်ပိုင်း ကာရစ်ဘီယံဒေသတွင် တနှစ်ပတ်လုံး အသုံးပြုသည်။
​ရေကျော်ကြီးရွာ၊ ရေငံကွင်း
ရေကျော်ကြီးရွာ၊ ရေငံကွင်း
လွန်း၊ ဦး
လွန်း၊ ဦး(မြန်မာ ၁၂၃၇ - ၁၃၂၆)
မစ္စတာ မောင်မှိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း ကလောင်အမည်ဖြင့် တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ ချစ်ကြည်လေးစားခြင်းကို ခံယူရရှိသော ဆရာကြီး ဦးလွန်းသည် ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်နယ်၊ ဝါးလည်ရွာ၌ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၇ ခုနှစ် တပေါင်းလပြည့်ကျော် ၁၄ ရက် ကြာသပတေးနေ့ (ခရစ် ၁၈၇၅ ခု မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့) တွင်ဖွားမြင်သည်။ အဖ ဦးစံဒွန်း၊ အမိ ဒေါ်အုန်းဖြစ်သည်။
မောင်လွန်း၏ ကန့်ကူလက်လှည့်ဆရာမှာ ရွှေတောင် ကျီးသဲလေး ထပ် ဆရာတော်ကြီးဖြစ်သည်။ သီပေါမင်းလက်ထက် မန္တလေး မြတောင် ကျောင်းတွင် ပညာဆက်လက်သင်ယူသည်။ ၁၂၄၇ ခုနှစ် သီပေါမင်း အင်္ဂလိပ်လက်သို့ လိုက်ပါသွားရချိန်တွင် အသက် ၁ဝ နှစ်ခန့်အရွယ်ရှိသေး သော မောင်လွန်းသည် မင်းမိဖုရားနှစ်ပါးကြောင့် ပြည်သားပြည်သူ ယူကျုံး မရဖြစ်ကြသည်ကို မျက်မြင်ဖြစ်သည်တွင် မခံချင်စိတ်၊ မျိုးချစ်စိတ်တို့သည် ရင်တွင်း၌ ကိန်းအောင်းခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
မန္တလေးတွင် မြန်မာ့ထီးနန်း ကွယ်ပျောက်ခဲ့သည့်အချိန်မှစ၍ မောင်လွန်းသည် မြတောင်ကျောင်း၌ အတည်တကျမနေတော့ဘဲ ချောင်းဦး၊ အလုံ၊ မုံရွာ၊ ကြေးမုံ၊ ဘုတလင်စသောအရပ်များသို့ ကိုရင်ဘဝဖြင့် လှည့်လည်၍စာပေသင်ကြားပြန်လေသည်။ ထိုစဉ်အခါကပင် မေတ္တာစာမှာ တမ်းတို့ကို ရေးစပြုသည်ဟုဆိုသည်။ ယင်းသို့ အလုံ၊ မုံရွာ စည်တို့၌ တစ်လှည့် မန္တလေး၌တစ်လှည့် စာပေသင်ကြားနေထိုင်စဉ် ကိုလွန်းအသက် ၁၉ နှစ်အရွယ်၌ အဖဦးစံဒွန်း ကွယ်လွန်သည်။ မကြာမီ ဆရာရင်းဖြစ်သော ကျီးသဲ လေးထပ်ကျောင်း ဆရာတော်လည်း ပျံလွန်တော်မူလေသည်။ ဖခင် မရှိတော့သဖြင့် ကိုလွန်းသည် ခိုကိုးရာမဲ့ဖြစ်သော မိခင်ကို လုပ်ကျွေးပြုစုရန်တာဝန်ရှိလာသည့်အလျောက် ကိုရင်ဘဝမှတစ်ဆင့်တက်၍ ပဉ္စင်းခံကာ ရဟန်းပြုနေထိုင်ရန်ရည်မှန်းချက်ရှိသော်လည်း ရဟန်းမတက်နိုင် တော့ဘဲလူထွက်၍ ရန်ကုန်မြို့သို့ဆင်းလာကာ အလုပ်ရှာရသည်။ ကိုလွန်း သည် ရှေးဦးစွာ ဆူးလေဘုရားအနီး ဇမ္ဗူ့ကြက်သရေစာပုံနှိပ်တိုက်၌ စာစီ အလုပ်ကိုရလေသည်။ ထိုမှ တစ်စတစ်စ စာပြင်အယ်ဒီတာဖြစ်လာသည်။ ဇမ္ဗူ့ကြက်သရေတိုက်၌အလုပ်လုပ်နေစဉ် ကိုလွန်းသည် ကလောင်စမ်းစပြု သည်။ ထိုခေတ်မှာ စပါးဈေးတက်သည့်ခေတ်ဖြစ်သဖြင့် ပြည်သူတို့ ငွေစ ရွှင်သောကြောင့် ဇာတ်ပွဲများ အလွန်ခေတ်စားလျက်ရှိရာ ကိုလွန်းသည် ပြဇာတ်စာအုပ်များကို ကလောင်စမ်းသည့် အနေဖြင့်ရေးလေသည်။ သီရိဓမ္မာ သောကဇာတ်၊ မဟောသဓာဇာတ်၊ ဥပကဆာဝါဇာတ် စသော ပြဇာတ်ပေါင်း များစွာရေးခဲ့လေသည်။ ပြဇာတ်ကိုရွှေတောင်မြို့ဆရာလွမ်း အမည်နှင့်ရေး သည်။ ထိုပြဇာတ်များကို ရုပ်သေးဦးဖူးညို၊ ဇာတ်ဆရာ ဦးစိန်ကတုံး၊ ဦးအောင်ဗလ၊ ဦးဘိုးစိန်တို့က ခင်းကျင်းပြသကြသည်။ ရေးခဲ့သောပြဇာတ် များအနက် ရွှေတိဂုံဘုရားအမှူးကို ကျားအဖူးတက်ခြင်း ပြဇာတ်သည် အရောင်းရအတွင်ဆုံးဖြစ်သည်။
၁၂၇၇ ခုနှစ်တွင် ဆရာလွန်းအသက် ၄ဝ အရွယ်၌ ဇနီးသည် ဒေါ်ရှင် အနိစ္စရောက်လေသည်။ ဇနီးသည် ကွယ်လွန်သောအခါ ဆရာလွန်း တွင် သားသမီးငါးယောက်ကျန်ခဲ့သည်။ အကြီးဆုံးမှာ ၁၁ နှစ်သမီးဖြစ်၍ အငယ်ဆုံးမှာ ၁၁ လသမီးဖြစ်သည်။ ဆရာလွန်းသည် ထိုအခါမှစ၍ စာရေး ရသည်ကတစ်ဖက်၊ သားသမီးများကို ထိန်းသိမ်းရသည်က တစ်ဖက်နှင့် ပင်ပန်းလှသော်လည်း စာအရေးနိုင်ဆုံး အခိုက်အတံ့ကာလဖြစ်သည်။ ကြာဋီ ကာ၊ ဗိုလ်ဋီကာ ဆောင်းပါးများနှင့် မှာတော်ပုံဝတ္ထုဆန်းတို့သည် ထိုကာလ တွင် ပေါက်ဖွားသော စာများဖြစ်လေသည်။
ဆရာလွန်းသည် ဗိုလ်ဋီကာ ဆောင်းပါးကဗျာများမှစ၍ ကလောင် အမည်ကိုလည်း မစ္စတာမောင်မှိုင်းဟူ၍ခံယူလိုက်လေသည်။ ထိုအချိန်က ပညာတတ်မြန်မာအမျိုးသားအချို့သည် 'မစ္စတာ' ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို မိမိတို့ မြန်မာအမည်ရှေ့တွင်တပ်၍ ဂုဏ်တင်ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ ဆရာ လွန်းသည် ထိုအပြုအမူကို ရွံရှာသည့်အလျောက် ချည်ပေါင်ရွက်သည် မောင်မှိုင်းဝတ္ထုမှ ဇာတ်လိုက်ဖြစ်သူ လူလိမ်လူပွေလူယုတ်မာမောင်မှိုင်းအမည် ကိုယူ၍ သရော်သည့်အနေနှင့် မစ္စတာတပ်ကာ မစ္စတာမောင်မှိုင်း ဟူ၍ ကလောင်အမည်ခံယူခြင်းဖြစ်သည်။
ဆရာလွန်းသည် သူရိယသတင်းသာတိုက်တွင် ၁၉၂၁ ခုနှစ်အထိ မြန်မာစာဖက်ဆိုင်ရာ အယ်ဒီတာအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ သူရိယ မဂ္ဂဇင်းတွင် ဆရာလွန်းသည် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး အစရှိသော အရေးများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံရေးရုပ်ပြောင်ဆုံးမခန်း၌ လေးချိုးများရေးလေ သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် ဦးဘဖေ၊ ဦးပု၊ ဦးထွန်းရှိန်တို့ နိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်ဖြင့် ဟုမ္မရူးရမှုအတွက် ဘိလပ်သို့သွားကြသောအခါ ဆရာလွန်းသည် ဒေါင်းဋီကာသစ်ဆောင်းပါးများကိုရေးသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရ က မြန်မာတို့တောင်းသော ဟုမ္မရူးကိုမပေးဘဲ ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေး အတင်း ထိုးပေးလိုက်သောအခါ ဆရာလွန်းသည် ယခင်က ဗြိတိသျှအစိုးရအပေါ်၌ နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် အနည်းငယ် မြှော်လင့်ချက်ထားခဲ့သော စိတ်တို့မှာ ပျက်ပြားသွား၍ ဇာတိသွေးဇာတိမာန်တို့ ပိုမိုပြင်းထန်လာလေ သည်။
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပထမသပိတ်ကြီးပေါ် ပေါက်ပြီးနောက် အမျိုးသားပညာရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းကာ ဗဟန်းရပ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် စင်ပြိုင်အမျိုးသားကောလိပ်ကို တည်ထောင်လေ သည်။ ထိုအမျိုးသားကောလိပ်တွင် မြန်မာစာပေနှင့် မြန်မာရာဇဝင် ပို့ချရန် ဆရာလွန်းအားပင့်ခေါ်သောအခါ ဆရာကြီးသည် သူရိယသတင်းစာတိုက်မှ အလုပ်ထွက်၍ သွားရောက်ဆောင်ရွက်သည်။ ဆရာလွန်းသည် ကျောင်းသား များအားမြန်မာရာဇဝင် ပို့ချသည့်အခါ ဇာတိမာန်နှင့်မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ကို အထူးသဖြင့်သွင်းပေးခဲ့သည်။ ယင်းသို့စာပေပို့ချနေစဉ် နယ်ကျောင်းသားများ အတွက် မှန်နန်းရာဇဝင်ချုပ်ကိုပြုစုစီရင်၍ အမျိုးသားကောလိပ်ကျောင်း သားများအတွက် မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီးကို တည်းဖြတ်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ သည်။ မျောက်ဋီကာနှင့် ဘွိုင်းကောက်ဋီကာဆောင်းပါးများကိုလည်း ရေး သားသည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဗဟန်းအမျိုးသားကောလိပ် ပျက်သောအခါ ဆရာလွန်းသည် ဒဂုံမဂ္ဂဇင်းတိုက်တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်စဉ် စစ်ကိုင်းပြန်မှာတော်ပုံ ဆောင်းပါးများကိုရေးသည်။ ထို့ပြင် ဓမ္မစေတီဝတ္ထုကို လည်းကောင်း၊ အီနောင်နန်းတွင်းဇာတ်သစ်ကိုလည်းကောင်း စကားပြေနှင့် လေးချိုးများဖြင့်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်တွင် ၂၁ ဦးဂိုဏ်း သားများဖြစ်ကြသည့် ဒိုင်အာခီသမားများနှင့် မူလဂျီစီဘီအေ ဝံသာနုသမား တို့ မညီမညွတ်ဖြစ်လျက်ရှိသည်ကို ဆရာလွန်းသည် ညီညွတ်စေလိုသော စေတနာရှိသည်။ ထိုစေတနာကို ဗန္ဓုလဂျာနယ်တွင် ခွေးဋီကာဆောင်းပါး များရေးသား၍ ဖော်ပြခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် မြှော်လင့်သကဲ့သို့ ညီညွတ် မလာသဖြင့် ဆရာလွန်းသည် မည်သူ့ကိုမျှမယုံကိုး၊ မည်သူ့ဝါဒဖြင့်မျှ ကလောင်မကိုင်တော့ဘဲ မိမိတစ်ကယ်ယုံကြည်နှစ်သက်သော လမ်းစဉ်နောက် သို့သာ ကိုယ်နှုတ်နှလုံးသုံးပါးစလုံးဖြင့် လိုက်စပြုလာသည်။ ထိုလမ်းစဉ် ကား လုံးဝလွတ်လပ်ရေးဝါဒလမ်းစဉ်ဖြစ်သည်။ ဆရာစံခေါင်းဆောင်သော တောင်သူလယ်သမားတော်လှန်ရေး အရေးတော်ပုံကြီး ဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း ဆရာလွန်းသည် ဂဠုန်ပျံ ဒီပနီဋီကာကိုရေးသည်။ တိုးတက်ရေးမဂ္ဂဇင်း၌ လည်း ရာဇဝင်နီတိဆောင်းပါးများကို ရေးသားလေသည်။ ဆရာစံအရေးတော်ပုံ တစ်ခန်းရပ်သောအခါ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ခေါ် လူငယ်အသင်း တစ်သင်းပေါ်လာသည်။ ( တို့ဗမာ အစည်းအရုံး။)
ဆရာလွန်းသည် တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ဝါဒတွင် မိမိ၏အကြိုက် ကိုတွေ့သည့်ပြင် လူငယ်တို့၏ဇွဲသတ္တိကိုသဘောကျသဖြင့် ၁၂၉၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၉၃၄ ခု) တပေါင်းလတွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးသို့ လူသိရှင်ကြား ဝင်သည်။ ဆရာလွန်းအသုံးပြုသော မစ္စတာမောင်မှိုင်းဟူသည့် ကလောင်ဘွဲ့ ၌လည်း မစ္စတာအစား 'သခင်ကိုယ်တော်' တပ်၍ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းဟူ၍ အသုံးပြုသည်။ ရဲရဲတောက်သခင်ဋီကာ ကဗျာများကိုရေးသားခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်လာသောအခါ တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်တို့သည် နိုင်ငံရေးကို လျှို့ဝှက်ဆောင်ရွက်ရသောအခါ ဆရာကြီးလည်း အသက်အရွယ် ကြီးရင့်မှ နိုင်ငံရေးဝရမ်းပြေးသဖွယ်ရှောင်တိမ်းနေခဲ့ရသည်။ စုံထောက်များ က ဆရာကြီးကို လိုက်လံချောင်းမြောင်းနေသဖြင့် ဆရာကြီးသည် ရန်ကုန်မှ ပဲခူး၊ ပဲခူးမှ သထုံသို့ ရုပ်ဖျောက်တိမ်းရှောင်ရလေသည်။ ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံမှဆုတ်ခွာသွားသောအခါ ဆရာကြီးသည် ရန်ကုန်သို့ ပြန်လာ သည်။ ဂျာပန်တစ်ခေတ်လုံးလည်း ဆရာကြီးသည် သခင်များနှင့်အတူ တိမ်းရင်းရှောင်ရင်းအသက်စွန့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီး၍ ၁၉၄၇ ခုနှစ်ရောက်သောအခါ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းနှင့်ခေါင်းဆောင်အချို့ကျဆုံးလေရာ ဆရာကြီးသည် အလွန်ကြေ ကွဲဝမ်းနည်းသည့်အလျောက် အာဇာနည်ဗီမာန်ဋီကာ ကိုရေး၍ မှတ်တမ်း တင်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဆရာကြီးသည်အသက်လည်း ၇ဝ ကျော်ပြီဖြစ်၍ အိုမင်း မစွမ်းလည်း ဖြစ်လာသည် အလျောက် စာရေးမှု၊ ကဗျာဖွဲ့မှုနည်းပါး လာသည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ် ထုတ်ဝေသောအိပ်မက်ဒီဋ္ဌုံဋီကာသည် ဆရာကြီး ၏ နောက်ဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဆရာကြီးသည် ပြည်တွင်းငြိမ်း ချမ်းရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် လည်းကောင်း အသက်အရွယ်နှင့်မမျှ အပင်အပန်းခံကာ လှည့်လည်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ဆောင်ရွက်ရင်း ဖက်ဆစ်ဋီကာ၊ မဟာနိဒါန်းကဗျာ၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်း ရေးကဗျာ၊ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၏ မေတ္တာပတ္ထနာကဗျာ စသည်တို့ကို ကြိုး ကြားကြိုးကြားဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။ ဆရာကြီးသည် ကမ္ဘာငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ဥရောပသို့လည်းကောင် တရုတ်နိုင်ငံသို့လည်းကောင် လှည့်လည်ခဲ့သည်။
၁၉၅ဝပြည့်နှစ်တွင် ဆရာကြီးအား မြန်မာအစိုးရအဖွဲ့မှ အလင်္ကာ ကျော်စွာဘွဲ့ချီးမြှင့်သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံက ဆရာကြီး အား ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးဆုနှင့်အတူ ဆရာကြီးသည် ဆုငွေ မြန်မာငွေ တစ်သိန်းကျော်ရရှိသည်။ ဘဝတစ်လျောက်လုံး ပစ္စည်းချမ်းသာမှုကို လိုလား သူမဟုတ်သော ဆရာကြီးသည် ယင်းငွေအနက် ငွေရှစ်သောင်းကျော်ကို လှူဒါန်းလိုက်သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အရှေ့ဘာလင်ဟမ်းဗက်တက္ကသိုလ် ကဆရာကြီးအား ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါရဂူဖြစ်သော ပီအိပ်ချ်ဒီဘွဲ့ချီးမြှင့်လေ သည်။
ဆရာကြီးသည် စာပေကိုမနားမနေပြုစုရုံသာမက စာများကိုလည်း အထူးလေ့လာဖတ်ရှုသည်။ ဗားနဒ်စာကြည့်ပိဋကတ်တိုက်တွင် ဆရာကြီး မဖတ်ဖူးသည့် စာအုပ်စာတမ်းပေပုရပိုက်ဟူ၍ မရှိသလောက် ဖြစ်ကြောင်း ဆိုစမှတ်ပြုကြလေသည်။
ဆရာကြီး၏ အမည်သည်လည်းကောင်း၊ ဆရာကြီး၏ စာများ သည်လည်းကောင်း တစ်နိုင်ငံလုံး ကျော်ကြားခဲ့သော်လည်း ဆရာကြီးသည် စိတ်ကြီးဝင်လေ့မရှိ သနားတတ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင်လောက၌ အပြစ်ကိုမြင် သော်လည်း အပြစ်မတင်လို။ ဆရာကြီးသည် သတ္တိရှိသူကို ချစ်တတ်သည်။ ကိုယ်တိုင်လည်းသတ္တိရှိသည်။ ရတနာသုံးပါး၌ ကြည်ညိုသည်။ ဆရာကြီး သည် အရွယ်ကောင်းသောအသက် ၄ဝ ခန့်တွင် ဇနီးကွယ်လွန်သော်လည်း လောကီအာရုံကာမဂုဏ်ကို စက်ဆုပ်သည်အလျောက် နောက်အိမ်ထောင်ပြု ရန် မည်သူကတိုက်တွန်းသည်ဖြစ်စေ ခါးခါးသီးသီး ငြင်းဆိုခဲ့လေသည်။ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှုတွင်လည်းကောင်း၊ အမျိုး သားစာပေလှုပ်ရှားမှုတွင်လည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်သိမ်း ကာ ကွယ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွင်လည်းကောင်း ထူးချွန်စွာဦးဆောင်ခဲ့သော ဆရာကြီး သည် ၁၃၂၆ ခုနှစ် ဒုတိယ ဝါဆိုလဆန်း ၁၄ ရက်(၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်) နေ့ အသက် ၈၉ နှစ်အရွယ်၌ ကွယ်လွန်သည်။ ဆရာကြီး၏ ရုပ်အလောင်းကို ရွှေတိဂုံစေတီတော် တောင်ဘက်မုခ် ခြေရင်း ဦးဥတ္တမပန်း ခြံအတွင်း စုဖုရားလတ် မိဖုရားကြီးဂူအနီး၌ ဂူသွင်းထားလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပထမ မြန်မာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဥပစာစကား
စကားပြောရာ၌လည်းကောင်း၊ စာရေးသားရာ၌လည်းကောင်း အနက်အဓိပ္ပာယ် ထင်ရှား စေရန် တင်စား၍ ပြောဆိုရေးသား ထားသော စကားကို ဥပစာ စကားဟုခေါ်သည်။ ခိုင်းနှိုင်းပြော ဆိုသော စကား၌ နှိုင်းချက်ရှိရသည့်အတူ တင်စားပြောဆိုသော စကား၌လည်း တင်စားချက်ရှိရသည်။ တင်စားချက် ရှိသော စကားကိုမှ တင်စားစကား၊ ဥပစာစကားဟု ဆိုထိုက်သည်။ တင်စားခြင်းဆိုသည်မှာ စကားတစ်ခုကို ဝေါဟာရ ပြောရိုး အနက်မှန်၌ မပြောဘဲ အနက်မှန်မဟုတ်သော တစ်ပါးအနက်၌ ပြောဆိုခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။
ကနဲလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥပစာစကား
သဒ္ဒသာရတ္ထဇာတိနီကျမ်း၌ ဥပစာစကား ဆယ်ပါးရှိ သည်ဟု ပြသည်။ ယင်းတို့မှာ-
(၁) ကာရဏုပစာ
၁. ကာရဏုပစာ ဟူသည်မှာ ပါဠိစကားဖြစ်၍ မြန်မာဘာသာနှင့်ဆိုမူ အကြောင်းပြော အကျိုး ကောက် ဥပစာ ဖြစ်သည်။ ဝါကျ၌ အကြောင်းအမည်ကိုသာ ပြောဆိုသော်လည်း ထိုအကြောင်းနှင့် မကင်းရာ ဖြစ်သော အကျိုးအမည်ကို ကောက်ယူရန် တင်စား ပြောဆိုရေးသားသော စကားမျိုး ဖြစ်သည်။ ပုံစံကား ''နှုတ်ချို၊ သျှိုတစ်ပါး''ဟူသော စကားမျိုး ဖြစ်သည်။ ဤဝါကျ၌ အသား အရေဖြစ်သော နှုတ်ခမ်းအနက်ကို မဆိုလို၊ နှုတ်ခမ်းဖြင့်ပြော သော စကားကိုသာ ဆိုလိုသည်။ နှုတ်ကား စကားသံကို ဖြစ်စေသော အကြောင်းဝတ္ထု၊ စကားသံကား အကျိုးဝတ္ထု၊ နှုတ်နှင့်စကားသံတို့သည် အကြောင်းအကျိုး အားဖြင့် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု မကင်းရာ မကင်းကြောင်း ဖြစ်ကြသည်။ ဤဝါကျ၌ အကြောင်းဖြစ်သော နှုတ်သဒ္ဓါကို အကျိုး ဖြစ်သော စကား အနက်၌ သုံးသောကြောင့် နှုတ်ချို သျှိုတစ်ပါး ဟူသောစကား သည် ဥပစာစကားဖြစ်သည်။
(၂)ဖလူပစာ-
ပါဠိဘာသာဖြင့် ဖလူပစာ ခေါ်သောဥပစာ စကားကို မြန်မာ ဘာသာဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ကောက်မူ ''အကျိုးပြော၊ အကြောင်း ကောက်'' ဥပစာဟုခေါ်ရပေမည်။ ဝါကျ၌ အကျိုးအမည်ကို သာပြောဆိုသော်လည်း ထိုအကျိုးနှင့် မကင်းရာဖြစ်သော အကြောင်းကို ကောက်ယူရန် တင်စား ပြောဆိုသော စကားမျိုး ဖြစ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် မခင် ထမင်းချက်သည်ဟူသော ဝါကျ၌ မခင်သည် ထမင်းကို ချက်သည်မဟုတ်၊ ထမင်း ဖြစ်စေရန် ဆန်ကိုချက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆန်ကားအကြောင်း၊ ထမင်းကာ အကျိုးဖြစ်သည်။ အထက်ပါ ဝါကျ၌ အကျိုး ဖြစ်သောထမင်း သဒ္ဒါပါသော်လည်း အနက်ကောက်ရာ၌ ထမင်းကိုဖြစ်စေသော အကြောင်း ဖြစ်သည့် ဆန်ကိုချက် ခြင်းကိုသာ ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် ထမင်းသဒ္ဒါသည် ဤဝါကျ၌ အကျိုးပြော အကြောင်းကောက် ဥပမာစကား ဖြစ်သည့် ဖလူပစာမည်၏။
(၃)သဒိသူပစာ-
သဒိသူပစာသည် ပါဠိဘာသာဖြင့် ခေါ်သော ဥပစာစကား တစ်မျိုး ဖြစ်၍ မြန်မာဘာသာ ဖြင့် ဆိုရမူ ''အနှိုင်းပြော အနှိုင်းခံကောက်'' ဥပစာဖြစ်သည်။ ဝါကျ၌ အနှိုင်းစကား ကိုသာ ဖော်ပြ၍ ယင်းအနှိုင်းအမည်ကို အနှိုင်းခံအနက်၌ တင်စားပြောဆိုသော စကားမျိုးဖြစ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် ''သုံးခွင်လုံး မကိုဋ်၊ သုံးတိုက်လုံးမှန်ကူ၊ ကြွတော်မူ ပါရော့''ဟူသော ဝါကျ၌ မကိုဋ်၊ မှန်ကူတို့ ကြွတော်မူ ခြင်းမဟုတ် သုံးလောက၏ အထွတ်အထိပ် မကိုဋ်မှန်ကူ နှင့်တူသော မြတ်စွာဘုရား ကြွတော်မူသည်ကိုသာ ဆိုလိုရင်း ဖြစ်သည်။ မကိုဋ်မှန်ကူကား အနှိုင်းစကား၊ အနှိုင်းဝတ္ထု၊ မြတ်စွာဘုရားကား အနှိုင်းခံစကား၊ အနှိုင်းခံဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ အထက်ပါဝါကျ၌ အနှိုင်းခံဝတ္ထုမပါဘဲ၊ အနှိုင်းဝတ္ထုကိုသာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသော်လည်း အနှိုင်း ဝတ္ထုဖြစ်သော မကိုဋ်၊ မှန်ကူကို မြတ်စွာဘုရားကိုယ်စား တင်စားနှိုင်းဆိုပြခြင်း ဖြစ်သဖြင့် အနှိုင်းခံဝတ္ထုကိုသာ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူရသော ကြောင့် အနှိုင်းပြော အနှိုင်းခံကောက် ဥပစာစကား (ဝါ) သဒိသူပစာ မည်၏။
(၄) ဌာနူပစာ-
တည်ရာအမည်ကိုသာ ဖော်ပြထားသော်လည်း တည်သူကို ကောက်ယူရသော တင်စား စကားမျိုးကို ဌာနူပစာဟုခေါ်သည်။ မြန်မာအခေါ်ဖြင့်ဟူမူ တည်ရာပြော တည်ရာကောက် ဥပစာဟုဆိုရ ပေမည်။ ပုံစံအားဖြင့် ''ကန်တော်မင်းကျောင်း၊ မေတ္တာလောင်းပိမ့်''ဟူသော စကား၌ တည်ရာဖြစ်သော ကန်တော်မင်းကျောင်းကို ဖော်ပြထားသော်လည်း အဝိညာဏက အသက်မရှိသောကျောင်းက မေတ္တာလောင်းသည်ဟု ဆိုလို သည်မဟုတ်၊ ထိုကျောင်းနေ ဘုန်းတော်ကြီးက မေတ္တာလောင်း သည်ကို တည်ရာဖြစ်သော ကျောင်း၌ တင်စားဆိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ဤတည်ရာကို ပြောသော်လည်း တည်သူကို ကောက်ယူရသော ကြောင့် ယင်းစကားကို တည်ရာပြော၊ တည်သူကောက်ဥပစာ(ဝါ) ဌာနူပစာဟု ခေါ်သည်။ ယင်းကို ထွက်ရပ် ပြော ထွက်ရာကောက်ဥပစာဟုလည်း ခေါ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် ဘန်ကောက်ကို လူကြိုက်များသည်ဟူသော စကား၌ ဘန်ကောက်မြို့ကို လူကြိုက်သည်ဟု ဆိုလိုသည် မဟုတ်၊ ဘန်ကောက်မြို့မှ ထွက်သော ပိုးပုဆိုးကို လူကြိုက် များသည်ဟု ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤ၌ ထွက်ရပ်ကို ပြော သော်လည်း ထွက်ရာဝတ္ထုကို ကောက်ရသော စကားမျိုးသာ ဖြစ်သည်။
(၅) ဌာနျူပစာ-
ဌာနျူပစာဟူသည်မှာ တည်ရာအနက်ကို ကောက်ရန် တည်သူ အမည်သာ ဖော်ပြထားသော တင်စားစကားမျိုးဖြစ်သည်။ မြန်မာအခေါ်ဖြင့် ဟူမူ တည်သူပြော တည်ရာကောက် ဥပစာဟုဆိုရပေမည်။ ပုံစံအားဖြင့် ''စူဠဏီ ဗြဟ္မဒတ်မင်းသည် ထင်းရေမဝင်ရအောင် ပိတ်လေသည်။''ဆိုရာ၌ ထင်းကို ထမ်း လာသူ ရေကို ထမ်းလာသူတို့ မဝင်ရအောင် ပိတ်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ထင်း၏တည်ရာ ထင်းထမ်းလာ သူကို ဆိုလိုလျက်၊ ရေ၏တည်ရာ ရေထမ်းလာသူ ဆိုလိုလျက် တည်သူ ထင်းနှင့်ရေကိုသာ ဤ၌ ပြောဆိုခြင်းမှာ ဌာနျူပစထာ စကားဖြစ်သည်။ တည်သူပြောလျက် တည်ရာကို ကောက်ရ သော ဥပစာစကားဟူ လိုသည်။
(၆) ဂုဏူပစာ-
ဝတ္ထုဒြပ် တစ်ခုခုကို ပြောလိုသည့်အခါ ယင်းဝတ္ထု၏ ဂုဏ်ဒြပ်ကိုသာပြော၍ ထိုဂုဏ်၏ ဝတ္ထုဒြပ်ကို ကောက်ယူ ရသောစကားကို ဂုဏ်ပြော ဒြပ်ကောက် ဥပစာ၊ သို့မဟုတ် ဂုဏူပစာဟု ခေါ် သည်။ ပုံစံအားဖြင့် ပေါ်နွေလလျှင် ချီရတု တွင် ''စိန်းဝါမိုးပန်း၊ ထွေထွေစွန်းက၊ ရေသွန်းသာကြည်၊ ပျော်ရမည်ကို ''ဆိုရာတွင် စိမ်း၊ ဝါသဒ္ဒါသည် စိမ်းဝါသော အဆင်းတည်းဟူသောဂုဏ်ကို အကြောင်းပဝတ္တ နိမိတ်ပြု၍ ပန်းဒြပ်ကို ဟောသောကြောင့် ဂုဏူပစာဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အကယ်စိမ်း အကယ်ဝါသော ဝတ္ထုပစ္စည်းကို စိမ်းသည် ဝါသည်ဟု ဆိုခြင်းသည် တင်စား ဆိုခြင်းမဟုတ်၊ အနက်မှန်စကားသာ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် ဥပစာစကားဟု ယူခြင်းသည် မသင့်လျော်ဟု အချို့ပညာရှင်များက ကောက်ချက် ချကြသည်။
(၇) ဧကဒေသူပစာ-
ဧကဒေသူပစာ ဟူသည်မှာ အပေါင်းဖြစ်သော ဒြပ်၏အမည်ကို အစိတ်ဖြစ်သော ဒြပ်၌ တင်စားခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝါကျ တစ်ခု၌ အစုအပေါင်းအမည်ကို ဖော်ပြပြောဆိုထားသော်လည်း ပြောသည့်အတိုင်း အပေါင်းကို ကောက်ယူရသည် မဟုတ်ပဲ အစိတ်အပိုင်းကိုသာ အဓိပ္ပာယ် ကောက်ယူ ရသော ''အပေါင်း ပြော အစိတ်ကောက်'' ဥပစာမျိုး ဖြစ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် ဟိမဝန္တတောင်ကို ကျွန်ုပ် မြင်သည်ဆိုရာ၌ ဟိမန္တာတောင် ဟူသည် အလွန်ကြီးမား ကျယ်ပြန့်သဖြင့် တစ်တောင်လုံးကို မြင်နိုင်စွမ်းသည်မဟုတ်၊ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကိုသာ မြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် တစ်တောင်လုံးကို တင်စား၍ ဆိုထား သဖြင့် ဤ၌ အပေါင်းကိုပြောသော်လည်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို မြင်ရသည်ဟု အနက်ကောက်ရသည်။
(၈) သမီပူပစာ-
ဆိုလိုသောအရာဝတ္ထုဒေသစသည်တို့၌ အနီးရှိသော ထင်ရှားရာ အရာဝတ္ထုဒေသ စသည် ကို ဖော်ပြပြောဆိုသော်လည်း ယင်း ထင်ရှားရာကို တိုက်ရိုက်ယူရသည်မဟုတ်၊ ယင်း၏ အနီး၌ ရှိသော အရာ ဝတ္ထုဒေသစသည်ကိုသာယူရန် တင်စားပြောဆို သော ဥပစာစကားကို သမီပူပစာဟု ပါဠိဘာသာဖြင့်ခေါ်သည်။ မြန်မာဘာသာဖြင့် အတိုဆိုရမူ ''ထင်ရှားရာပြော နီးရာ ကောက် ဥပစာဟု ဖြစ်သည်။ အချို့ကလည်း အနီးပြော တည်ရာကောက်'' ဥပစာဟု ခေါ်ကြသည်။ ပုံစံအားဖြင့် ရွှေကျင်မြို့၌ ဆေးစိုက်သည် ဆိုရာတွင် ရွှေကျင်မြို့တွင်း၌ ဆေးစိုက်ရိုး မဟုတ်သောကြောင့် ယင်းမြို့အနီးဝန်းကျင်၌ စိုက်သည်ဟု အနက် ကောက်ရသည်။ ထိုကြောင့် ရွှေကျင် မြို့သဒ္ဒါသည် ထင်ရှားရာပြော နီးရာကောက် ဥပစာစကား ဖြစ်သည်။
(၉) တဒ္ဓမ္မူပစာ
တကယ်ဟုတ်၊ တကယ်ရှိ၊ တကယ်ဖြစ်သောအရာကို တကယ် မဟုတ်၊ တကယ်မရှိ၊ တကယ်မဖြစ်သောအရာ၌ တင်စား၍ ဟုတ်လေဟန်၊ ရှိလေဟန် ပြောသည်ကို မဟုတ်၊ မရှိ၊ မဖြစ်ဟု အနက်ကောက်ရသော ဥပစာစကားမျိုးကို တဒ္ဓမ္မူပစာဟု ပါဠိ ဘာသာဖြင့် ခေါ်သည်။ မြန်မာလို အကျဉ်းဆိုမူ ''ဟုတ်ဟန် ပြော၊ မဟုတ်ကောက်ဥပစာ၊ သို့မဟုတ် အရှိပြော မရှိ ကောက် ဥပစာဟုခေါ်သည်။ ပုံစံ အားဖြင့် ယုန်ချို၊ လိပ်မွေး၊ ပုစွန်သွေး ပါသောဆေးကို စားလျှင် သင့်ရောဂါ ပျောက်လိမ့်မည်'' ဟူသော စကား၌ ဆိတ်နွားတို့၌ ဦးချိုရှိ သဖြင့် ယုန်၌လည်း ဦးချိုရှိလေဟန်ဆိုသော်လည်း ယုန်၌ ဦးချိုမရှိသည့် အနက်ကိုသာ ကောက်ယူရသောကြောင့် ယင်းစကားကို ဟုတ်ဟန်ပြော၊ မဟုတ်ကောက်၊ သို့မဟုတ် အရှိပြော မရှိကောက်ဥပစာ (ဝါ)တဒ္ဓမ္မူပစာဟုခေါ်သည်။ လိပ်မွေး၊ ပုစွန်သွေးဟူသော စကားများသည်လည်း ထိုနည်း အတိုင်ပင်ဖြစ်သည်။ လိပ်တွင် အမွေးမရှိသည်ကို ရှိသကဲ့ သို့လည်းကောင်း၊ ပုစွန်တွင် သွေးမရှိ သည်ကို ရှိသကဲ့ သို့လည်းကောင်း တင်စားဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သဖြင့် တဒ္ဓမ္မူပစာ စကားများပင် ဖြစ်သည်။
(၁ဝ) ဘေဒူပစာ-
ပါဠိ၌ ဘေဒူပစာကို အဘေဒဘေဒူပစာဟုလည်း ခေါ်သည်။ မကွဲပြားသော အရာဝတ္ထု ကို ကွဲပြားလေဟန် ပြောသောလည်း ကွဲပြားခြင်း မရှိဟု သိရ၊ အနက်ကောက်ရသော စကားမျိုး ဖြစ်သည်။ မြန်မာလို အတိုဆိုရသော် ''ကွဲဟန်ပြော မကွဲ ကောက်(ဝါ) အကွဲပြော မကွဲကောက်'' ဥပစာဟု ဆိုရ ပေမည်။ ပုံစံအားဖြင့် ငါ၏ကိုယ်ဟူသောစကား၌ ငါဟူသည် တစ်ဦး၊ ကိုယ်ဟူသည် တစ်ဦးကဲ့သို့ ကွဲပြား လေဟန် ဖြစ်သော်လည်း ငါသည်လည်းကိုယ်၊ ကိုယ်သည်လည်း ငါပင်ဖြစ်သောကြောင့် ကွဲပြားခြင်း မရှိဟု သိရ အဓိပ္ပာယ် ရသည်။ ဤသို့ မကွဲပြားသည်ကို ကွဲပြားသကဲ့သို့ ပြောခြင်း သည် ကွဲဟန်ပြော မကွဲကောက် (ဝါ) ဘေဒူပစာမည်သည်။ အထက်ပါ ဥပစာစကား ဆယ်ပါးသည် ယေဘုယျအားဖြင့် အများသိနေကြသော ဥပစာများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့ရာတွင် ပုဒ်စစ်ကျမ်း၌ ဂုဏူပစာကို ထည့်၍မဆို၊ သမုဒါယူပစာကိုသာ ထည့်၍ ဥပစာ ဆယ်ပါးပြသည်။
သမုဒါယူပစာ ဆိုသည်မှာ အပေါင်း အဓိပ္ပာယ် ကောက်ယူ စေလို၍ အစိတ်ကိုပြောသော ဥပစာစကားမျိုး ပြောသောစကား ဖြစ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် ရောင်နောက် ဆံထုံးပါ ဟူသော စကား၌ ရောင်ကား ယောက်ျား တစ်ကိုယ်လုံး အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုသာ ဖြစ်သကဲ့သို့ ဆံထုံးသည်လည်း မိန်းမတစ်ကိုယ်လုံး ၏ အစိတ်အပိုင်း သာ ဖြစ်သော်လည်း အနက်အဓိပ္ပာယ် အားဖြင့် ယောက်ျားနောက် မိန်းမပါရသည်ဟု ပေါင်း၍ ကောက်ယူရ ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
မောဂ္ဂလာနနိပဉ္စိကာကျမ်း၌ အထက်ပါ ဥပစာ ဆယ်ပါး အပြင် ဥပမေယူပစာ၊ တဗ္ဗဟုလ္လူပစာ၊ သမ္ဗန္ဓူပစာ ဟူ၍ ဥပစာ သုံးပါးပါထည့်၍ ဥပစာ ၁၃ ပါးဟု ပြသည်။ ယင်း ၁၃ ပါးသည် ပါဠိဘာသာ စကား၌ တင်စား ပြောဆိုပုံ ဖြစ်သည်။
ဥပမေယူပစာသည် အနှိုင်းခံကို အနှိုင်းနှင့်ထပ်တူပြု၍ တင်စားကာ ဆိုသော စကားမျိုး ဖြစ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် ဒေါသမြွေဟောက်၊ ပြင်းဆိပ်တောက်ဟူသောစကားမျိုး ဖြစ်သည်။ ဒေါသအမျက်၏ ပြင်းထန်ခြင်း၊ သတ်ည|င်းဆဲ တတ်ခြင်းကို မြွေဟောက်၏ အဆိပ်ထန်ခြင်း၊ သတ်ည|င်းဆဲ တတ်ခြင်းနှင့် ထပ်တူ အနှိုင်းပြု၍ တင်စားပြောဆိုထားခြင်း ဖြစ်သည်။
တဗ္ဗဟုလ္လူပစာ ဟူသည်မှာ များရာကို ပြောသော်လည်း တစ်ပါးအရာတို့လည်း အနည်းငယ်ပါဝင်သေး သည်ဟု ကောက်ယူရသောများရာပြော အနည်းပါကောက် ဥပစာ စကားမျိုးဖြစ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် ''အစိုးရက ရှားတောကို ကြိုးဝိုင်းထားသောကြောင့် ရွာသားတို့ ရှားမချက်နိုင်''ဟူသော စကား၌ ရှားတော ဆိုသော်လည်း ရှားပင်ချည့် ရှိသည် မဟုတ်၊ အခြားအပင်မျိုး အနည်းငယ်လည်း ပါဝင်သေးသည်ဟု သိအပ် ကောက်ယူအပ် သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ များရာကို စွဲ၍ ပြောဆိုသော ဥပစာစကားမျိုးဖြစ်သည်။ သဗ္ဗန္ဓူပစာမူကား ပါဠိ ဘာသာ စကား၌သာ သုံးလေ့ရှိ၍ မြန်မာဥပစာမဟုတ်ဟူ၍ မြန်မာစာတွင် ပယ်ထားသည်။
ဥပစာဆိုနည်းသည် စကားကို ခြုံဆိုသောနည်းဖြစ်သော ကြောင့် စကားကျဉ်းခြင်း၊ ကျုံ့ခြင်း အကျိုးရှိ၏။ စာစီကုံးနည်း တို့တွင် စကားကျုံ့စီကုံးနည်း တစ်မျိုးပင် ဖြစ်၏။ ဖြစ်ရိုး ဖြစ်စဉ်အတိုင်း ဖြောင့်ဖြောင့်ပြောဆိုသော စကားမျိုးမဟုတ်၊ ဆန်ကျင့်သော စကားမျိုး ဖြစ်သော်လည်း ဖြစ်ရိုးဆန့်ကျင် အဖြစ် ဖြစ်သည့် ဝိရောဓိ ဒေါသမှ ကင်းလွတ်သည့်အပြင် တင်စားဆိုနည်း ဖြစ်သောကြောင့် သမာဓိဂုဏ်မြောက်သည်ဟု အလင်္ကာ ကျမ်းဆရာတို့ မိန့်ဆိုကြသည်။
မရွတ်ချိန်အလယ်ရွာ၊ မရွတ်ချိန်
မရွတ်ချိန်အလယ်ရွာ၊ မရွတ်ချိန်
ပြန်ကော်တစေရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
ပြန်ကော်တစေရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
လဝုဘူဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
လဝုဘူဂါးရွာ(Lawubugar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ရှင်ဒန်ဒိန်ဆာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၇၁ ဖြစ်သည်။
ချောင်းကမ်း (အထက်)ရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ချောင်းကမ်း (အထက်)ရွာ (Chaungkan(Upper))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ ချောင်းကမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၇၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းကမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၅ ဦး၊ မ ၈၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
လဝုဘူဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းကမ်း (အထက်)ရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားငုတ်တိုရွာ၊ ရေငံကွင်း
ဘုရားငုတ်တိုရွာ၊ ရေငံကွင်း
လုပ်မဲအိုးရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
လုပ်မဲအိုးရွာ (Lokemeoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ဟိုလွိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုလွိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၀၈ ဦး၊ မ ၂၂၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိချောင်းတရာရွာ၊ မိချောင်းတရာ
မိချောင်းတရာရွာ၊ မိချောင်းတရာ
စမ်းမကြီးရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
စမ်းမကြီးရွာ (Sanmagyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ စမ်းမကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမ်းမကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၄ ဦး၊ မ ၁၅၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ချက်ရွာမရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
နမ့်ချက်ရွာမရွာ (Namchetywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နမ့်ချက်ရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ချက်ရွာမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁ ဦး၊ မ ၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်တင်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်တင်ရွာ (Wantin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၂၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၁၆ ဦး၊ မ ၂၀၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ဝမ်ဟင် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်သာရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ညောင်ပင်သာရွာ (Nyaungpinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၅၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ဖောင်းပြင်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဖောင်းပြင်မြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
‌ ‌ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် ဒုတိယကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ ထင်ရှားခဲ့ခြင်း မရှိသေးပါ။ နယ်ချဲ့လက်ထက်မှ စတင်ကာ ဘောင်း​ပြင်ဟူသော အသုံးအနှုန်းအစား ဖောင်းပြင်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ သို့ရာတွင်ဖောင်းပြင်မြို့ရှိ ရာဇမုနိဘုရားမှတ်စာ ငွေပေလွှာတွင် ဘောင်းပြင်ဟု ရေးသားထားသည့်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ထို့အပြင် ၁၂၉၄ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သည့် မြို့နယ်ရှိ မဟာမုနိဘုရား ကျောက်စာ စာ​ကြောင်းရေ(၄၂-၄၃) တွင်လည်း ဘောင်းပြင်မြို့ဟု ဖော်ပြထားသည့်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းအထောက်အထားများအရ ဖောင်းပြင်သည် ဘောင်းပြင်ဟူသော ​ဝေါဟာရမှ အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲခေါ်လာသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ယနေ့ ရုံးသုံးအမည်နာမနှင့် လူအများစုမှ ဖောင်းပြင်မြို့ဟုပင် ခေါ်​ဝေါ်သုံးစွဲလျက် ရှိကြသည်။ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်သည် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၂၈.၂.၁၉၇၃) ရက်စွဲပါစာအမှတ်၊ ၁၀၇/၁၆/စိတ်(၁)ဖြင့် ထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကျေးရွာအုပ်စုများကို ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၂၈.၂.၁၉၇၃)ရက်စွဲ ပစာအမှတ်၊ ၃/၁၀၆/အထ(၂)ဖြင့် ထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် လည်းကောင်း၊ အတည်ပြု ဖွဲ့စည်းထားပြီး ဖောင်းပြင်မြို့နယ်တွင် ရပ်ကွက်(၂)ခုနှင့် ကျေးရွာအုပ်စု (၄၀)၊ ကျေးရွာ (၁၇၈)ရွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
အပြင်ပဒဲကော်ရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
အပြင်ပဒဲကော်ရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
ထိပ်တော်ရွာ
ထိပ်တော်ရွာ
ဝမ်ဖွမ်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းကုန်းစုရွာ၊ ဇရပ်ဆိပ်
ကျောင်းကုန်းစုရွာ၊ ဇရပ်ဆိပ်
ရေငံကွင်းရွာ၊ ရေငံကွင်း
ရေငံကွင်းရွာ၊ ရေငံကွင်း
သိမ်ချောင်းရွာ၊ သလူချောင်း
သိမ်ချောင်းရွာ၊ သလူချောင်း
ဂေါ့နန်ရွာ၊ ကဒေါ့ဇွမ်ဖော်
ဂေါ့နန်ရွာ(Gawtnang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ကဒေါ့ဇွမ်ဖော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွီးချဲဖေါ့ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာကာသဖိနပ်
Space Boot အမည်ရှိ လကမ္ဘာပေါ်၌ စီးနင်းနိုင်သည့် ဖိနပ်တစ်ရံလျှင် ပျမ်းမျှဒေါ်လာ ၃၀၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်ရှိသည်။ M2 Trekker ဟုအမည်ပေးထားသော အာကာသတွင်း၌ စီးနင်းနိုင်မည့်ဖိနပ်များကို သုံးပိုင်းခွဲ၍ တည်ဆောက်ထားသည်။ အတွင်းပိုင်း ဖိနှိပ်အားဒဏ်ခံနိုင်မည့် bladder လေအိတ်၊ အလယ်ပိုင်းတွင် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံနှင့် သက်ဆိုင်သော အလွှာနှင့် အပေါ်မှ ဖုံးအုပ်ကာကွယ်ထားသည့် အလွှာများဖြစ်သည်။ ထိုဖိနပ်များသည် အပူချိ န်အနုတ် ၃၅၀ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်အထိ ခံနိုင်ရည်ရှိရန် လိုအပ်သည်။ တစ်နာရီလျှင်မိုင် ၄၅၀၀၀ နှုန်းနှင့်လာ၍ ထိတွေ့မည်ဖြစ်သော အလွန့်အလွန်သေးငယ်သည့် ဥက္ကာခဲများ (Micrometeoroids) များ၏ ဒဏ်ကိုခံနိုင်ရည်ရှိရပေမည်။ လကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကျောက်သားမြေမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့လည်း သွားလာနိုင်ရမည်။ လဆင်းယာဉ်က အဝေးသို့ ရောက်နေချိန်တွင် လမ်းလျှောက်ပြီး ပြန်လာနိုင်အောင် ဖိနပ်စီးထားသူကို သက်သောင့်သက်ရှိစေဖို့လည်း လိုအပ်သည်။ ယခုခေတ် အကာသဖိနပ်များသည် အပိုလိုခေတ်ဖိနပ်များထက် ပို၍သေးသွယ်ပေါ့ပါးလာသည်။ နေးလ် အမ်းစထရောင်း စီးခဲ့သောဖိနပ်များနှင့် အခြား အပိုလိုအကာသယာဉ်မှူးတို့၏ ဖိနပ် ၉ ရံသည် လကမ္ဘာပေါ်တွင်သာ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ အာကာသယာဉ်များသည် လကမ္ဘာပေါ်မှ ကျောက်ခဲများ ကောက်သည့်အခါ အလေးချိန်လျော့ချရန် လိုအပ်လာသောကြောင့် ထိုဖိနပ်များကို ချွတ်ထားခဲ့ကြရသည်။ လကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆယ်စုနှစ်သုံးခုစာ ကြာမြင့်စွာတည်ရှိနေပါက ထိုဖိနပ်များကို ထိခိုက်လာစေနိုင်သည်။ သတ္တုနှင့် ပြုလုပ်ထားသော Buckles ကွင်းများသည် ယခင်အတိုင်းပင် တည်ရှိနေပေမည်။ လကမ္ဘာပေါ်တွင် အောက်ဆီဂျင်မရှိသောကြောင့် ဓာတ်ပြုဖွယ်မရှိ၊ သံချေးတက်နိုင်မည်မဟုတ်။ သို့သော် Silicone နှင့်ပြုလုပ်ထားသော အောက်ခံ Soles များနှင့် သမ္ဘာရနည်းနှင့် ပြုလုပ်ထားသော အဝတ်အထည်များကမူ လက်နှင့်ထိတွေ့လိုက်သည်နှင့် အမှုန်များဖြစ်နိုင်ပေသည်။ အာကာသဖိနပ်များကို နာဆာအတွက် ILC Dover ကုမ္ပဏီရှိ Dave Graziosi ၏အဖွဲ့က ပုံစံထုတ်၍ဖန်တီးခဲ့သည်။ သံမဏိ၊ Spectra၊ Aluminium နှင့် Polyester တို့ကို အသုံးပြုပြီး ဖန်တီးခဲ့သည်။
လုံမတ်ဖိုင်းရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
လုံမတ်ဖိုင်းရွာ (Longmathpai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ဟိုလွိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုလွိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၀၈ ဦး၊ မ ၂၂၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိပ်ချောင်းမြစ်တန်းရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
ထိပ်ချောင်းမြစ်တန်းရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
ဥဗျိုင်း
ဥဗျိုင်းကို ဗျိုင်း ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဗျိုင်းကို မြင်ဖူးသူများသော်လည်း အမြင်ရများသော ဗျိုင်း၏အရောင်မှာ အဖြူသက်သက်ဖြစ်သည်။ ဗျိုင်း၌ မွဲပြာပြာ ညိုတိုတိုအရောင်များလည်း ရှိသေးသည်ကို သိထားသင့်ပေသည်။ ထို့အပြင် ဗျိုင်းသည် ရာသီဥတုကိုလိုက်၍ အရောင်လည်း ပြောင်းလဲတတ်ပေသည်။ ဗျိုင်း၌ ရှည်လျားသော ခြေတံနှင့် လည်းပင်းရှိသည်။ ထို့ပြင် ရှည်လျားပြီးလျှင် ချွန်ထက်သော နှုတ်သီးလည်း ရှိသည်။
ဗျိုင်း၏ ကိုယ်အလျားမှာ ၃၅ လက်မရှိ၍ မိတ်လိုက်ချိန်မဟုတ်သော အခါတွင် နှုတ်သီး၏ အရောင်မှာ အဝါဖြစ်သည်။ ဗျိုင်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆိတ်ငြိမ်စွာ နေလေ့ရှိသော်လည်း စ၍ပျံချိန်တွင်မူ အော်လေ့ရှိသည်။ မိုးတွင်းအခါ၌ စပါးစိုက်ပျိုးထားသော လယ်ကွက်များတွင် ဗျိုင်းများကို အတွေ့ရများ၏။ စပါးများ ရိတ်ပြီး သောအခါတွင် မြစ်၊ ထုံးအိုင်နှင့် ချောင်းများသို့ ရွှေ့ပြောင်း သွားတတ်ကြသည်။ ဗျိုင်းသည် လယ်ကွက်ထဲတွင် လျှောက်၍ ကနန်း၊ ပိုးတုံးလုံး၊ ပေါက်ဖတ်နှင့် ခူများကို ဖမ်းဆီး စားသောက်၏။ အချို့ ဗျိုင်းကမူ လယ်ကွက်ထဲ၌ အစာစားနေသော ကျွဲနွားများ၏ နောက်သို့ တစ်ကောက်ကောက် လိုက်ပြီးလျှင် ပျံတက်မြူးတူးသော ပိုးမွှားများကို ထိုးဆိတ်စားသောက်သည်။ ထို့အပြင် ကျွဲနွားများ၏ အပေါ် တွင် နားနေကာ ကျွဲနွားများ၏ မျက်စိနှင့်နားရွက်တို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ပိုးမွှားများကို ဖမ်းယူစားသောက်သည်။
ဒီရေတက်လာချိန်တွင် ကမ်းနှင့် ကိုက်နှစ်ရာ သုံးရာခန့်ဝေးသော ရွှံ့နွံများအတွင်း ဗျိုင်းများအုပ်နှင့်ချီ၍ ရှိနေကြသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ အေးသောရာသီဥတုများတွင် ပဲခူးရိုးမဘက်ရှိ သဲချောင်းများတွင် သွားလာ ကျက်စားနေကြသော ဗျိုင်းများကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ဖြူဖွေးလှပသော ဗျိုင်းမွှေးများကို လိုချင်သော အချို့လူများသည် လူ၏ရန်သူမဟုတ်သော ဗျိုင်းများကို သတ်ဖြတ်လေ့ရှိကြသည်။ အမှန်မှာ ဗျိုင်းသည် စပါးပင်များကို ဖျက်ဆီးသော ပိုးမွှားများကို သုတ်သင် ရှင်းလင်းပေးသဖြင့် လူ၏အကျိုးကိုပင် ဆောင်ပေးသေးသည်။ စပါးပေါ်ချိန်တွင် စပါးကွင်းများကို ဗျိုင်းများ လာရောက်စေရန်ကိုပင် လယ်သမားများက ဖန်တီးပေးသင့်သည်။
ဗျိုင်းသည် မိုးတွင်း၌ အုပ်ဖွဲ့၍ သားပေါက်လေ့ရှိသည်။ ဗျိုင်းကို ကမ္ဘာအနှံ့အပြား၌ တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင်လည်း ဗျိုင်းကို တွေ့နိုင်သည်။ ဗျိုင်းသည် ဆီကိုနီအီးဖေါမီး မျိုးစဉ်တွင် အာဒီဒီး မျိုးရင်း၌ ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းကို ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် အီဂရက်တား အယ်လဗားမိုဒက်စတား ဟု ခေါ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဗျိုင်းနှင့် အလားတူငှက်များ
အရာတော်မြို့နယ်
အရာတော်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ အရာတော်မြို့ ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ မှ ပေးသော ဆာဆာကာဝါ ကျန်းမာရေးဆု ရရှိခဲ့သည်။ ​တောင်တန်းသာသနာပြုဆရာတော် ဦးဥတ္တမ ပန်းချီဆရာကြီး ဦးသန်းကြွယ် စာရေးဆရာ ဘိုးလှိုင် စာရေးဆရာ ညိုထွန်းလူ တို့၏မွေးဖွားရာဇာတိဖြစ်သည်။
ကရင်ကုန်းရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ကရင်ကုန်းရွာ (Kayinkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ ချောင်းကမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၇၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းကမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၅ ဦး၊ မ ၈၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ကားရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ပေါက်ကားရွာ (Paukkar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ဝိမ်းကောင်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရညာယတနဣသိသုတ်
ဝေပစိတ္တအသူရာနှင့် သိကြားမင်းတို့ ရှေးအခါက သီလရှိကြကုန်သော ကောင်းသောအကျင့်ရှိကြကုန်သော ဟိမဝန္တာ၌ နေကြကုန်သော ရသေ့တို့၏ တောရ ကျောင်းတို့သို့ ချဉ်းကပ်ရောက်ရှိလာကြရာ ဝေပစိတ္တအသူရာသည် အထပ်အလွှာများ သော ဖိနပ်တို့ကို စီးနင်းလျက် သန်လျက်ကိုလွယ်ပြီး နတ်ထီးဖြူကို ဆောင်း၍ တံခါးဦးဖြင့် သင်္ခမ်းကျောင်းသို့ ဝင်ကာ သီလရှိသော ရသေ့မြတ်တို့ကို မကိုင်းမညွတ် အရိုအသေ အလေးအမြတ်မပြုဘဲ ထွက်ခွါသွားပုံ၊ သိကြားမင်းသည်ကား အထပ် အလွှာများသော ဖိနပ်တို့ကိုချွတ်လျက် သန်လျက်ကို အခြားသူတို့အားပေး၍ နတ်ထီးကို ဖယ်ရှားစေလျက် တံခါးဦးဖြင့်သာ သင်္ခမ်းကျောင်းသို့ဝင်၍ သီလရှိသော ရသေ့ မြတ်တို့ကို လေအောက်မှနေ၍ လက်အုပ်ချီမိုး ရှိခိုးပြီးနေပုံ၊ ရသေ့မြတ်တို့က မိမိတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် စက်ဆုပ်ရွံရှာဖွယ်ရှိခြင်းကြောင့် ဖဲခွါထွက်ပါဟု ပြောကြရာ သိကြားမင်းက အလွန်ဆန်းကြယ်သော အပွင့်ရှိသော အနံ့နှင့် ပြည့်စုံသော ပန်းကို ဦးခေါင်း၌ ပန်ဆင်ရန် အလိုရှိကြကုန်သကဲ့သို့ သီလရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏အနံ့ကို အလိုရှိကြ ပါကြောင်း စက်ဆုပ်ဖွယ် မထင်မှတ်ပါကြောင်း လျှောက်ထားပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
စမ်းမငယ်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
စမ်းမငယ်ရွာ (Sanmange)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ စမ်းမကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမ်းမကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၄ ဦး၊ မ ၁၅၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
အရညာယတနဣသိသုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ -သိကြားမင်းသည် ဝေပစိတ္တအသူရာ၏ သမက်, ဝေပစိတ္တ အသူရာသည် သိကြားမင်း၏ ယောက္ခမတော်စပ်ပုံ၊ ရံဖန် ရံခါ အတူသွားကြပြီး၊ ရံဖန် ရံခါ ရန်ဖြစ်တတ်ပုံ အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ဋီကာ၌ -သီလဝန္တပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ဂုဏ်တို့ကို ရိုသေလေးစားကြပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
စမ်းမငယ်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
UTC−06:00
UTC−06:00 ဆိုသည်မှာ time offset တစ်ခုဖြစ်ပြီး Coordinated Universal Time (UTC)မှ အနှုတ် ၆ နာရီအချိန်တွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်အမေရိကတွင် အဆိုပါအချိန်ကို ဗဟိုဒေသ အချိန်ဇုန်၏စံတော်ချိန်အဖြစ် ဆောင်းဦးနှင့် ဆောင်းရာသီတွင် အသုံးပြုပြီး ကျန် ၈ လအတွင်းတွင် တောင်တန်းဒေသ အချိန်ဇုန်အဖြစ် နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုကြသည်။ လက်တင်အမေရိက နိုင်ငံအများအပြားနှင့် တခြားဒေသအချို့်သည် အဆိုပါအချိန်ကို တစ်နှစ်ပတ်လုံး အသုံးပြုကြသည်။
မြောက်အမေရိက
ဗဟိုဒေသ စံတော်ချိန် (CST)သည် ဂရင်းနစ်၏ အနောက်ဘက်တွင်ရှိသော ဆဋ္ဌမမြောက်အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး ၉၀ မြောက် အနောက်လောင်ဂျီကျူမျဉ်းတွင် ရှိသည်ဟု လက်ခံထားကြပြီး အဆိုပါအချိန်ဇုန်ကို မြောက်အမေရိကရှိ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အချို့ဒေသများတွင် အသုံးပြုကြသည်။
စိုးမိုးအိုင် (အနောက်)ရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
စိုးမိုးအိုင် (အနောက်)ရွာ (Soemoeaing(West))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ စိုးမိုးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၇၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စိုးမိုးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၆ ဦး၊ မ ၆၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာကို စုံပေါအိုင် (အနောက်)ဟူသော အမည်မှ ပြောင်းလဲလိုက်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနောက်စုရွာ၊ ရေငံကွင်း
အနောက်စုရွာ၊ ရေငံကွင်း
မရွတ်ချိန်တောင်ပေါ်ရွာ၊ မရွတ်ချိန်
မရွတ်ချိန်တောင်ပေါ်ရွာ၊ မရွတ်ချိန်
လမုကိုင်းရွာ၊ သလူချောင်း
လမုကိုင်းရွာ၊ သလူချောင်း
လော့ခေါ်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
လော့ခေါ်ရွာ(Lawthkaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ လော့ခေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၈၁၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နဒုဗ္ဘိယသုတ်
အဋ္ဌကထာ၌ မဟာပါပလေးမျိုးနှင့် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။ ဋီကာ၌လည်း ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
လမုအုပ်ရွာရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
လမုအုပ်ရွာရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
ဝမ်ပုံရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဝမ်ပုံရွာ (Wanpong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
UTC−08:00
UTC−08:00 ဆိုသည်မှာ UTC time offset ၏ −08 တွင်ရှိသော အချိန်ဇုန်၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ အဆိုပါအချိန်ကို အောက်ပါဒေသများတွင် အသုံးပြုကြသည်:
ပင်ဇိုင်းရွာ
ပင်ဇိုင်းရွာ
ကျုံလဟာရွာ၊ ကျုံလဟာ
ကျုံလဟာရွာ၊ ကျုံလဟာ
မုံရွာမြို့နယ်
မုံရွာမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မုံရွာမြို့ ဖြစ်သည်။
ရိုးကြီးရွာ၊ ဇရပ်ဆိပ်
ရိုးကြီးရွာ၊ ဇရပ်ဆိပ်
​သော်ကကုန်းရွာ၊ အပင်နှစ်ဆယ်
သော်ကကုန်းရွာ၊ အပင်နှစ်ဆယ်
သနပ်ကုန်းရွာ၊ ကျုံလဟာ
သနပ်ကုန်းရွာ၊ ကျုံလဟာ
လမုအုပ်ကလေးရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
လမုအုပ်ကလေးရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
ကာဒီဟယားရွာ
ကာဒီဟယားရွာ
နင်တင်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
နင်တင်ဂါးရွာ(Nintingar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ရှင်ဒန်ဒိန်ဆာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၇၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုလာဝကသုတ်
နတ်, အသုရာတို့ စစ်ပွဲ၌ စစ်ရှုံးသဖြင့် ထွက်ပြေးလာကြသော သိကြားမင်း၏ မိုးကြိုးကျသံနှင့် တူသောအသံကို ကြောက်ရွံ့သဖြင့် အော်ဟစ်ကြသော ဂဠုန်ငှက်တို့၏ အသံကြောင့် သနားသဖြင့် ပြန်လှည့်လာသော သိကြားမင်း၏ရထားကိုမြင်ကြသဖြင့် အသုရာတို့ အထင်မှား၍ ထွက်ပြေးကြခြင်းကြောင့် သိကြားမင်းစစ်နိုင်ပုံကို ဘုရားရှင် က ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌-သိကြားမင်း၏ ရထားအကြောင်းကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
အထက်ပညာရွာ၊ သလူချောင်း
အထက်ပညာရွာ၊ သလူချောင်း
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ ကျုံလဟာ
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ ကျုံလဟာ
စမ်းကန်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
စမ်းကန်ရွာ (Sankan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ဆားတိုင်ကံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆားတိုင်ကံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၃၄ ဦး၊ မ ၃၅၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်္ဘောဆိပ်ရွာ၊ သင်္ဘောဆိပ်
သင်္ဘောဆိပ်ရွာ၊ သင်္ဘောဆိပ်
အူဟူးထရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
အူဟူးထရွာ(Auhuhta)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ လော့ခေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၈၁၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ဝိမ်းမိုင်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်ဝိမ်းမိုင်ရွာ (Wanweinmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၂၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၁၆ ဦး၊ မ ၂၀၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုဒလက်ကုန်းရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ဘုဒလက်ကုန်းရွာ (Budaletkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ ချောင်းစောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၇၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းစောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၇၁ ဦး၊ မ ၈၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
စစ်ကိုင်းမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ စစ်ကိုင်းမြို့ ဖြစ်သည်။
ပန်းဖူးစလောင်းကျရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
ပန်းဖူးစလောင်းကျရွာ၊ ကြိမ်ချောင်းကြီး
မိုက်နုရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
မိုက်နုရွာ (Maiknu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ဟိုလွိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုလွိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၀၈ ဦး၊ မ ၂၂၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်ဝန်းရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ညောင်ပင်ဝန်းရွာ (Nyaungpinwun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ဝန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၅၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်ဒန်ဒိန်ဆာရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ရှင်ဒန်ဒိန်ဆာရွာ(Shadandingsa)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ရှင်ဒန်ဒိန်ဆာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၆၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
UTC−07:00
UTC−07:00  ဆိုသည်မှ  time offset တစ်ခုဖြစ်ပြီးCoordinated Universal Time (UTC) မှ အနှုတ် ၇ နာရီအချိန်တွင် တည်ရှိသည်။  မြောက်အမေရိကတွင် ထိုအချိန်သည်  တောင်တန်းဒေသ အချိန်ဇုန်တွင် စံတော်ချိန်အဖြစ် အသုံးပြုပြီး ပစိဖိတ်ဒေသ အချိန်ဇုန်တွင် နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုသော ကျန် ၈ လတွင် အသုံးပြုသည်။ နေရာဒေသ အနည်းငယ်သာလျှင့် တနှစ်ပတ်လုံး တသမတ်တည်းအသုံးပြုကြသည်။
ဆားတိုင်ကံရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ဆားတိုင်ကံရွာ (Sartaingkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ဆားတိုင်ကံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆားတိုင်ကံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၃၄ ဦး၊ မ ၃၅၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝန်းသိုမြို့နယ်
ဝန်းသိုမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယခင်က ကသာခရိုင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဝန်းသိုမြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာသက္ကရာဇ် (၃၀၃)ခုနှစ်တွင် သင်တိုင်းတောင်နှင့် ဒေါင်းမြူးချောင်း ဆုံရာ ဖိုခနောက်နေရာတွင် ရှမ်းအခေါ် ကြိုင်းဆေးမြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာဘာသာဖြင့် ကျားခနောက်မြို့ဟု အမည်ခေါ်သည်။ မြို့အမည်ကို အဆင့်ဆင့် ပြောင်းလဲခဲ့ရာ ၃၀၃ ခုနှစ် သိုဟုန်ဘွားလက်ထက်တွင် "ကြိုင်းဆေး"၊ ၇၀၅ ခုနှစ် ဟော်မိုဟန်လက်ထက်တွင် "ကြိုင်းဆို"၊ ၇၅၀ ခုနှစ် ခွန်ဆိုင်လက်ထက်တွင် "မိန်းဆို"၊ ၈၀၀ ခုနှစ် စောခန်းကြည်လက်ထက်တွင် "ကြိုင်းကောင်း"၊ ၉၀၀ ခုနှစ် စောညီလက်ထက်တွင် "သင်းလဲစင်လဲ"၊ ၁၀၀၀ ခုနှစ် ငရသူလက်ထက်တွင် "ဗျဂ္ဃပူရ"၊ နှင့် ၁၁၂၅ ခုနှစ် စော်ဘွားငအောင်ညိုလက်ထက်တွင် "ဝန်းသို" ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ဝန်းသိုမြို့နယ်တွင် စော်ဘွား(၂၆၄)ဆက်၊ စစ်ကဲ(၃)ဆက်၊ စော်ဘွားကြီး(၄)ဆက်၊ မြို့သူကြီး(၈) ဆက်ရှိခဲ့ပြီး နောက်ဆုံး စော်ဘွားမှ စော်ဘွားကြီး ဦးအောင်မြတ် ဖြစ်သည်။
ပထဝီဝင် အနေအထား
ဝန်းသိုမြိုနယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှအမြင့် (၇၀၀)ပေမှ (၁၀၀၀)ပေအထိ မြင့်မားပါသည်။ မြို့နယ်၏ အမြင့်ဆုံး အရပ်ဒေသ မှာ ရွှေဝန်းသီတာရပ်ကွက်၊ ကျော်ထွန်းရပ် ဖြစ်ပြီး၊ အနိမ့်ဆုံး အရပ်ဒေသမှာ ဆီဆုံကုန်း ရပ်ကွက်ဖြစ်သည်။
တည်နေရာနှင့်အကျယ်အဝန်း
ဝန်းသိုမြို့နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၃ ဒီဂရီ ၁၁မိနစ်နှင့် ၂၃ ဒီဂရီ ၄၃မိနစ်ကြား အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၃၃မိနစ် နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၀၈မိနစ် အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဧကအားဖြင့် (၃၂၆၄၈၃)ဧကရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ (၃၈)မိုင်ရှိပြီး တောင်မှမြောက်သို့(၄၂)မိုင် ရှည်လျားသည်။ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ မြို့ဧရိယာ စတုရန်းမိုင် ၀.၇၃မိုင်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ဧရိယာစတုရန်းမိုင်  ၂.၄၈မိုင်၊ မြို့နယ်ဧရိယာစတုရန်းမိုင် ၅၁၀.၁၃ တို့ ဖြစ်သည်။
နယ်နမိတ်
ဝန်းသိုမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင်ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ကောလင်းမြို့နယ်၊ အရှေ့ မြောက်အရပ်တွင် အင်းတော်မြို့နယ်၊ မြောက်အရပ်တွင် ဗန်းမောက် မြို့နယ်၊ အနောက်အရပ်တွင် ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ တောင်အရပ်တွင် ကောလင်းမြို့နယ် တို့နှင့် နယ်နမိတ်ချင်း ဆက်စပ်တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
အရှေ့အရပ်တွင် မင်းဝံတောင်ရိုး (၁၅၀၀)ပေ၊ အနောက်အရပ်တွင် မှန်ကင်းတောင်(၃၉၉၈)ပေ၊ ပင်းအိုတောင်(၄၀၄၆)ပေ၊ နွားလဘို့တောင် (၁၁၀၀) ပေ၊ မိုင်းသုံတောင်(၅၃၅၅)ပေနှင့် မင်းလယ်တောင် (၁၀၇၆)ပေရှိပြီး အလယ်ပိုင်း တစ်လျှောက်တွင် လယ်ကွင်းများ စိုက်ခင်းများ တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာ ပြင်အထက် ပေ(၇၀၀)မှ (၁၀၀၀)ပေ အထိ မြင့်မားသည်။
ရေဆင်း
ဝန်းသိုမြို့နယ်အတွင်း ဖြတ်သန်း စီးဆင်းသော မြစ်များမရှိပါ။ အဓိက ချောင်းများမှာ ဒေါင်းမြူးချောင်း၊ နန်းလိုင်းချောင်း၊ နငဲချောင်း၊ လိပ်စောချောင်း၊ ဆည်ရွာချောင်း၊ ဘုံချောင်း(ချောင်း)၊ ဆီဂါချောင်း၊ ပန်းညိုချောင်း၊ ဒုံးဒုတ် ချောင်းများ ရှိသည်။
ရာသီဥတု
သမပိုင်းဇုံ ရာသီဥတုရရှိပြီး ဆီးနှင်းကျရောက်မှု နည်းပါးသည်။ မိုးရေချိန်မှာ အများဆုံး (၉၄.၂၉)လက်မ၊ အနည်းဆုံး (၄၄.၉၄)လက်မ၊ ပျမ်းမျှ (၇၇.၁၀)လက်မရှိပြီး၊ အပူချိန်အားဖြင့် အမြင့်ဆုံး(၄၀)ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်၊ အနိမ့်ဆုံး (၁၇)ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်၊ ပျမ်းမျှ(၃၃)ဒီဂရီ စင်တီ ဂရိတ်တို့ ရှိသည်။
သဘာဝပေါက်ပင်များ
ဝန်းသိုမြို့နယ်အတွင်း ပေါက်ရောက်သည့် သဘာဝပေါက်ပင်များ မှာကျွန်း၊ အင်၊ ကညင်၊ ပျဉ်းကတိုး၊ သမလန်း၊ စကားဝါ၊ နှော၊ သရက်၊ ယင်းမာ၊ ရေမနေ၊ ထောက်ကြံ့၊ ဖန်းခါး၊ သပြေ၊ မျောက်ငို၊ လက်ပံ၊ ဒီဒူး၊ သစ်စေး၊ တောင်တမာ၊ ဘင်္ဂ၊ ယင်းတိုက်၊ သင်းဝံ၊ သစ်မန်ကျည်း၊ ကျေးလန်၊ တောင်ပိန္နဲ၊ ရုံး၊ နဘဲ၊ ဘိုင်၊ မအူ၊ မြောက်ချော၊ လျှော်၊ သစ်ဖြူ၊ ထနောင်း၊ မန်ကျည်း၊ သစ်အယ်၊ မဟော်ဂနီ၊ ပိတောက် စသည့် အပင်များ ပေါက်ရောက်ပြီး ဝါးများမှာလည်း တင်းဝါး၊ သိုက်ဝါး၊ ဝါးပိုးဝါး၊ သနပ်ဝါး၊ ဝါးဖြူဝါးတို့ အများဆုံး ပေါက်ရောက်လျက် ရှိသည်။
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ
ဝန်းသိုမြို့နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော တောရိုင်း တိရစ္ဆာန်များမှာ ကျား၊ သမင်၊ ဒရယ်၊ ဂျေ၊ စိုင်၊ တောဝက်၊ မျောက်၊ ကျွဲ၊ နွား၊ ဝက်၊ ကြက်၊ ဘဲ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်လက်ရှိအခြေနေ
ဝန်းသိုမြို့နယ်၏လက်ရှိ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေမှာ သစ်တော ဖုံးလွမ်းမှု(၇၂.၀၅%)ရှိသည်။ ၎င်းအနက်မှကြိုးဝိုင်း သစ်တောဖုံးလွမ်းမှုမှာ (၃၅.၄၃%)ဖြစ်ပြီး ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော ဖုံးလွှမ်းမှုမှာ (၉.၆၆%)ရှိသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ
ဝန်းသိုမြို့နယ်သည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းများ အတွက် ကြိုးဝိုင်းတော(၁၁၅၆၇၀)ဧက၊ ကြိုးပြင်တော(၃၁၅၅၁)ဧက ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိသည်။ သစ်တောစိုက်ခင်း တည်ထောင်နိုင်မှုမှာ ပုဂ္ဂလိက ကျွန်းစိုက်ခင်း(၅၁၁၉.၅)ဧက၊ သစ်မာ(၆၀၆၄)ဧက၊ စီးပွားရေးကျွန်း စိုက်ခင်း (၂၀၀)ဧက ကျေးရွာထင်းစိုက်ခင်း (၂၀)ဧက၊ ရေဝေရေလွှဲ စိုက်ခင်း (၅၀)ဧက ဖြစ်သည်။
သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်မှု
ဝန်းသိုမြို့နယ်တွင် သဘာ၀ဘေးအန္တရာယ် ကျရောက်မှုမှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်သည် - - ၁၉၉၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းသဖြင့် ဒေါင်းမြူးချောင်း ရေလျှံတက်ပြီး မြို့ရေလွှမ်းမှု ဒဏ် ခံရခြင်း၊ - ၁၉၉၇ ခုနှစ် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်း၍ ကုန်သွယ်ရေး ဂိုတောင် ဆန်များ ပျက်စီဆုံးရှုံးခဲ့ဘူးခြင်း၊ - ၂၅-၄-၂၀၁၀ (၁၃၀၀)အချိန် လေပြင်းတိုက်ခတ်မှုကြောင့် ဌာနဆိုင်ရာ အဆောက်အဦး အနည်းနှင့်အများ ဆုံးရှုံး ခဲ့ဘူးခြင်းရှိခဲ့သည်။ ရာသီဥတုဖေါက်ပြန်မှုဖြင့် သဘာ၀ဘေးအန္တရာယ် တစ်မျိုးမျိုး ကျရောက်လာနိုင်ခြေရှိပါကသဘာ၀ဘေး အန္တရာယ်အမျိုးအစားအလိုက် စီမံချက်ချဆောင်ရွက်ထားရှိသည်။
လူဦးရေဆိုင်ရာအချက်အလက်များ
နေထိုင်သည့်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ ဝန်းသိုမြို့နယ်တွင် နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုများမှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်သည်- စုစုပေါင်းမြို့နယ်လူဦးရေ ၇၇၄၂၆ ဦးရှိသည်။
အိမ်ခြေ၊ အိမ်ထောင်စု၊ လူဦးရေ
ဝန်းသိုမြို့နယ်၏၂၀၁၉ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလကုန်အထိ လူဦးရေမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- အိမ်ခြေ/အိမ်ထောင်စု/လူဦးရေ
ကျေးလက်နေ
လူဦးရေတိုးနှုန်းနှင့်ကျားမအချိုး
ဝန်းသိုမြို့နယ်၏ ၂၀၁၉ ခုနှစ် လူဦးရေတိုးနှုန်း ကျား၊ မ အချိုးမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်- (က) လူဦးရေတိုးနှုန်းနှင့်ကျားမအချိုး ယခင်နှစ်လူဦးရေ ၇၄၅၉၉ ယခုနှစ်လူဦးရေ -  ၇၇၄၂၆ တိုးလာဦးရေ  -   ၂၈၂၇ တိုးနှုန်း  -   ၃.၇၉နှုန်း
ကျား -၃၇၄၁၁ မ -၄၀၀၁၅ ၁;၁.၀၆ အချိုး ၁၆။ ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ ဝန်းသိုမြို့နယ်တွင် နေထိုင်ကြသူများ၏ ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာအလိုက် လူဦးရေမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် ဗုဒ္ဂဘာသာ - ၇၆၃၅၀ ခရစ်ယာန် -၈၅၃ အစ္စလာမ်ဘာသာ- ၂၂၃ စုစုပေါင်း -၇၇၄၂၆
နိုင်ငံခြားသားများနေထိုင်မှု
ဝန်းသိုမြို့နယ်အတွင်း နိုင်ငံခြားသားများ နေထိုင်သူဦးရေမှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်သည် တရုတ်လူမျိုး- ၃ဦး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာအချက်အလက်များ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဖွဲ့စည်းမှု ဝန်းသိုမြို့နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဖွဲ့စည်းမှုမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်- ရပ်ကွက်-၄ ကျေးရွာအုပ်စု-၃၈ ကျေးရွာ- ၁၇၉
ဘာသာရေး
ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အဆောက်အဦ:များနှင့် သာသနာဝင်ပုဂ္ဂိုလ်များ ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ အဆောက်အဦများနှင့် သာသနာဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များဆိုင်ရာအချက် အလက်များအား အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြအပ်သည်- (က) သာသနိကအဆောက်အဦ:များ ဘုရား -၂၅၈ဆူ စေတီ- ၁၇၅ဆူ ပုထိုး-၈ဆူ ဘုန်းကြီးကျောင်း-၁၉၁ ကျောင်း သီလရှင်ကျောင်း- ၁ ကျောင်း ဓမ္မာရုံ- ၁၂၇ (ခ) ရဟန်းသံဃာနှင့်သီလရှင်များ ရဟန်း-၄၅၁ပါး သာမဏေ-၁၄၀ပါး သီလရှင်- ၈၂ပါး (ဂ) ထင်ရှားသည့် ဘုရားစေတီနှင့်ပုထိုးများ (၁) လေးကျွန်းမာန်အောင်မဟာသန္တမုနိဘုရား (တော်ရှောရွာ) (၂) စတုဗုဒ္ဓမဟာအတုလစေတီ (ဆီဆုံကုန်းရပ်) (၃)ရွှေခေမာစေတီ (ဂျိုးတောင်) (၄) ကျောက်လှုပ်လဲ့စေတီ(တင်းဝါးချောင်းအုပ်စု) (၅) ဟော်တော်ဦးစေတီ( မြို့မ-၁ရပ်)
(ဃ)ထင်ရှားသည့်ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ (၁) ခန္တီးစာသင်တိုက် (စစ်ကဲကြီးရပ်ကွက်၊ ပိဿုကာစုရပ်)
(င) အခြားဘာသာရေးအဆောက်အဦးများ ခရစ်ယာန် -မြို့ပေါ်(၁)၊ ကျေးလက်(၇) အစ္စလာမ်-
အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံးများ
ဝန်းသိုမြို့နယ်၏ မြို့နယ်၊မြို့နှင့် ရပ်ကွက်/ကျေးရွာအုပ်စု အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရုံးများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အမည် -ဦးနေမျိုးထွန်း (ပ/၅၅၄၇) မြို့နယ်ရုံး-၁ ရပ်ကွက်ရုံး-၄ ကျေးရွာအုပ်စုရုံး-၃၈
၂၁။ ရွှေးချယ်ခံရသော လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ (က) ဦးနေစိုးအောင် (NLD) ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (ခ) ဦးခင်မောင်ဝင်း ((NLD) အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် (ဂ) ဦးဇော်လင်းဦး (NLD) တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် မဲဆန္ဒနယ်(၁) (ဃ)ဒေါ်ခိုင်ခိုင်ဝင်း (NLD) တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်၊ မဲဆန္ဒနယ် (၂)
စီးပွားရေး
ဝန်းသိုမြို့နယ်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်အတွင်း တည်ရှိပြီး စီးပွားရေးအရ အချက်အချာကျသော/ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု နှေးကွေးသော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ဒေသခံ ပြည်သူလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက် ကြသည်။ ဝန်းသိုမြို့နယ်သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထား လမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး မီးရထားလမ်းကိုသာ အဓိကအားထားရသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဆန်စပါးဖြစ်ပြီး အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မြို့နယ်များသို့သာ တင်ပို့နိုင်သည်။
စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း
ဝန်းသိုမြို့နယ်၏ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်နိုင်မှု အခြေအနေမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- (က)အဓိကသီးနှံ(၁၀)စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု စပါး၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ မတ်ပဲ၊ ပဲတီစိမ်း၊ ပဲစင်းငုံ၊ ကြံ၊ ဝါ၊ အစေ့ထုတ်ပြောင်းများကို စိုက်ပျိုးလျက်ရှိသည်။
နှစ်ရှည်သီးနှံစိုက်ပျိုးမှုအခြေအနေ
ကြက်ပေါင်းစေး၊ လက်ဖက်၊ ကော်ဖီ၊ ထန်း၊ အုန်း၊ လျှော်ဖြူ(ပရဆေး စသည့်အပင်များကို စိုက်ပျိုးလျက်ရှိသည်။
အခြားဈေးကွက်ဝင်သီးနှံများစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု
ငြုပ်စို၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ
ဝန်းသိုမြို့နယ်၏မွေးမြူရေးလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်နိုင်မှု အခြေ အနေမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်- (က) မြို့နယ်မွေးမြူရေး(ကောင်ရေ) ၂၀၁၈-၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် ကျွဲ -၁၈၄၆၅ကောင်၊ နွား-၄၂၁၇၄ကောင်၊ ဝက်-၄၁၈၂၅ကောင်၊ ကြက်-၃၆၉၀၇၂ကောင်၊ ဘဲ-၉၆၂၇ကောင် မွေးမြူလျက်ရှိသည်။ (ခ) ငါးပုစွန်မွေးမြူမှုအခြေအနေ ၂၀၁၈-၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် ကန်အရေအတွက် ၃၃ကန်၊ ဧက-၂၇.၀၅၊ ထုတ်လုပ်မှုပိဿာ ၉၆၆၇၅ ထွက်ရှိသည်။
ဆည်မြောင်းတာတမံများနှင့် ဆည်ရေသောက်ဧရိယာ
ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ဆည်မြောင်းတာတမံများနှင့် ဆည်ရေသောက် ဧရိယာမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ (က) ဒုံးဒုတ်ရေလွှဲဆည် (ခ) သစ်ဖြူပင်ရေလွှဲဆည် (ဂ) ဟင်္သာအမှတ်(၂)ရေလွှဲဆည် (ဃ) လက်ပံကြီး
၂၄။ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးဆည်များ သံတော်ကန်ဆည်၊ မြောက်လည်ဆည်၊ နမလက်ဆည်၊ နမော်ဆည်၊ ဇီးကုန်းဆည်၊ ကျောက်မြောင်း ဆည်၊ လက်ပံကျင်းဆည်၊ မကျည်းပင်ဆည်၊ တောင်ချောင်းဆည်၊ တင်းဝါးချောင်းဆည်၊ ဗြန့်ကြီးဆည်၊ ကံကုန်းဆည်၊ ပေကုန်းဆည်၊ ဂွေးကုန်းဆည်၊ အနောက်ကုန်းဆည်၊ ဝဲဖုံဆည်၊ ဆပ်သွားကျင်းဆည်၊ သင်တောဆည်၊ ဝင်းကြီးဆည်၊ ကံကုန်းဆည်၊ မကျည်းကုန်းဆည်၊ တော်ရှောဆည်၊ တပ်ကုန်းဆည်၊ ဆည်ဦးဆည်၊ နန်းချိုဆည်၊ ကျွန်းပင်ဆည်၊ ပူတာဆည်၊ ဆားတွင်းဆည်၊ ပိန္ဒဲကုန်းဆည်၊ သံပူဆည်၊ မအူတောဆည်၊ သီခါးဆည်၊ သဖန်းဆိပ်ဆည်၊ ဆေးခင်းခုံဆည်၊ ကြိမ်ချောင်းဆည်၊ သဲချောင်းဆည်၊ ပိန်းကန်ဆည်၊ မှန်ကန်ဆည်၊ တောင်ချောင်းဆည်၊ ဝက်တူးဆည်၊ ဒုံးဒုတ်ဆည်၊ လေဘိုဆည်၊ ဆည်ကြီးဆည်၊ ကျောက်ဖျာဆည်၊ ဟင်္သာဆည်၊ ပေါက်ပင်ဆည်၊ လိပ်စောဆည်၊ မက်လင်သျှိုဆည်၊ ခပ်ချိုဆည်၊ ဝက်တူးဆည်၊ ကြာကြီးကန်ဆည်၊ ‌ရွှေလဝန်းကန်၊ သဲချောင်းကန်၊ လက်ပံကျင်းဆည်၊ ကျောက်ပုံဆည်၊ မြောက်ကုန်းဆည်၊ မှိုချဉ်ဆည်။
ကျန်းမာရေး
ဝန်းသိုမြို့နယ်၏ ကျန်းမာရေးကဏ္ဍဆိုင်ရာ အချက်အလက် များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်-