cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘဂျမ်း၊ ဦး (ပုဂံ)
ပုဂံ ဦးဗဂျမ်း သည် ၁၉၃၇ - ၃၈ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့်အတူ အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရာတွင် မသေ ကျန်ရှိရစ်သူ ဝန်ကြီး ၄ ဦး အနက် တစ်ဦး ဖြစ်၏။ သူသည် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးဝန်ကြီး၊ တရားရေးဝန်ကြီး၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီး၊ ပညာရေးဝန်ကြီး၊ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီး၊ လမ်းပန်းအဆောက်အအုံဝန်ကြီး တစ်ဦး လည်းဖြစ်သည်။ ထို့နောက် အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌ လည်းဖြစ်သည်။
ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန
ဖွဲ့စည်းပုံ
ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင်အောက်ပါ ဦးစီးဌာနများကို ထပ်မံခွဲထားသည်။ ၎င်းဦးစီးဌာနများမှာ
ဘဂျမ်း၊ ဦး (ပုဂံ)
ငယ်စဉ်ဘဝ
ပုဂံမြို့ ကျအိုရွာ ဇာတိ ဖြစ်သည်။ ညောင်ဦးမြို့ အေဘီအမ်ကျောင်း၊ ပခုက္ကူမြို့ ဝက်စလီကျောင်း၊ မြင်းခြံမြို့ အေဘီအမ်ကျောင်းတို့တွင် ပညာ သင်ကြား ခဲ့ဖူး၏။
ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန
ဖွဲ့စည်းပုံ
ယခင်က အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနကို ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့​သော်လည်း ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံးဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်သို့ ​ပြောင်းကာဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် မေလ ၅ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းစစ်ကောင်စီမှ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်သို့ ပြန်လည် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြန်သည်။
ဘဂျမ်း၊ ဦး (ပုဂံ)
နိုင်ငံတာဝန်များထမ်းဆောင်ခဲ့ပုံ
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်တို့တွင် ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့၍ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် ဥပဒေဘွဲ့များကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ် တကသ စည်းမျဉ်းရေးဆွဲရေးကော်မတီတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၃၇ - ၃၈ ခုနှစ်တွင် တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လေသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ စ၍ ရန်ကုန်မြို့တွင် ရှေ့နေ လိုက်သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် အရှေ့ အာရှ လူငယ် အစည်းအရုံးကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်၏။
ဗမာ့ တပ်မတော်နှင့် လက်တွဲကာ ဂျပန် တော်လှန်ရေး အတွက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် စည်းရုံး လှုံ့ဆော် ခဲ့သော အဖွဲ့ကြီးမှာ ဦးဘဂျမ်း ဦးစီးသော (အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး) ပင် ဖြစ်တော့သည်။ အရှေ့ အာရှ လူငယ်များ အစည်းအရုံးကို စစ်ပြီးခေတ်၌ ဗမာနိုင်ငံ လူငယ်များ အစည်းအရုံး (ဗလစ) ဟု အမည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခု အထိ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၄၇ ခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဝန်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်၍ ဗိုလ်ချုပ်နှင့်တကွ ဝန်ကြီး တစ်ဖွဲ့လုံးကို လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ရာတွင် မသေ ကျန်ရှိရစ်သူ ၄ ဦး အနက် တစ်ဦး ဖြစ်၏။
ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့တွင် လွှတ်တော်ရှေ့နေကြီးအဖြစ် လုပ်ကိုင်လျက် ရွှေတိဂုံစေတီတော် ဘဏ္ဍာတော်ထိန်းလူကြီး၊ ကမ္ဘာအေးစေတီ ဘဏ္ဍာတော်ထိန်းလူကြီး၊ နှင်းဆီကုန်းဘိုးဘွားစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ဝင်လူကြီး စသည်ဖြင့် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း
နိုင်ငံတော်အစိုးရက ချီးမြှင့်သော သတိုးမဟာသရေစည်သူဘွဲ့ ကိုလည်း ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။
ကျိုင်းရုံးကြီးနယ်
သမိုင်း
တပင်ရွှေထီးလွန်သောအခါ ဘုရင့်နောင်သည် ဟံသာဝတီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံ၍ အင်းဝကို တိုက်ခိုက် အောင်နိုင်ပြီးသည့် နောက်တွင် မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်ထောင်တို့ကို သိမ်းသွင်း ခဲ့ရာ မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း၊ ကသာ၊ ဗန်းမော်၊ ကလေး၊ မိုးမိတ်၊ သီပေါ၊ သုံးဆယ် စသော စော်ဘွားတို့သည် မြန်မာမင်း၏ သစ္စာကို ခံယူကြရသည်။ ထိုနယ်တို့နှင့် အင်းဝကို တရုတ် အစိုးရက မိမိတို့လက်အောက်ခံနယ်များကဲ့သို့ ယူဆဆက်ဆံခဲ့ သဖြင့် ထိုကဲ့သို့ ဘုရင့်နောင်က တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းသော အခါ တရုတ်အစိုးရနှင့် အရေးပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရင့်နောင်၏တပ်များသည် ယူနန်နယ် တောင်ပိုင်းသို့ တိုင်အောင် ချဉ်းနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီဆင်ဖြူများရှင် မင်းတရားကြီး၏လက်နက်နိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်သော ရှမ်းပြည်ထောင်များမှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါ တရုတ်နယ်စပ်ဘက်သို့ ကျရောက်၍ ရှမ်း တရုတ် နယ်များဖြစ်သော ကိုင်းမား၊ စန္ဒား၊ မိုးဝန်း၊ မိုးနား၊ ဟိုသာ၊ လာသာ၊ မိုင်းမော၊ စည်ခွင်ဟူသော မြောက်ရှမ်းရှစ် ပြည်ထောင်။ ထိုနယ်များတွင် ဘုရင့်နောင်၏ မြန်မာရဲမက်များ တည်ထားခဲ့သော စေတီပုထိုးများ အထင်အရှားရှိခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်များ၌ ဖော်ပြသည်။ ယင်းတို့အပြင် မှန်နန်းရာဇဝင်၌ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများ ရှင်မင်း၏ လက်နက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်များအဖြစ် အောက်ပါ ရှမ်းနယ်နှင့် ရှမ်းအနွယ် နယ်များကိုလည်း ဖော်ပြ သည်။ (၁) ဗန်းမော်၊ (၂) မိုင်းလျဉ်း၊ (၃) မိုင်းကိုင်၊ (၄) မိုင်း ပတ်၊ (၅) ရပ်စောက်၊ (၆) နောင်မွန်၊ (၇) ကျိုင်းတုံ၊ (၈) ကျိုင်းရုံး၊ (၉) ကျိုင်းသေဉ်၊ (၁ဝ) မိုင်းလုံခပင်း၊ (၁၁) ဇင်း မယ်၊ (၁၂) လင်းဇင်း၊ (၁၃) မိုင်းစံ၊ (၁၄) အကျော်၊ သို့မဟုတ် ကျော်ပုဂံ၊ (၁၅) လဝိုက်၊ (၁၆) မျက်နှာမည်း၊ (၁၇) သောက္ကတဲ၊ (၁၈) ပိဿလောက်တို့အပြင် ကလေးနှင့်ကသည်း ဟုန်း ရှမ်းစော်ဘွားတို့၏ မဏိပူရကသည်းပြည်လည်း ပါဝင် လေသည်။
အပြိုပြိုအကွဲကွဲ ဖြစ်နေသည့် မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို အလောင်းမင်းတရားကြီးအမည်ခံ ဦးအောင်ဇေယျသည် ပြန်လည်စုစည်းခဲ့ရာ ရှမ်းပြည်နယ်ကို ပြန်လည် တိုက်ခိုက် သိမ်းသွင်းခဲ့လေသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အတွင်းမြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၂၇ ခုနှစ်က အင်းဝ ဆင်ဖြူရှင် ထိုးမှတ်သော ရွှေဘိုဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း ကျောက်စာတွင် လက်နက်နိုင်ငံတော်ကို တိုင်း ၁၆ တိုင်း ခွဲ၍ ပြထားရာ၌ ရှမ်းနယ်နှင့်ရှမ်းအနွယ်နယ်များကို ဤသို့ ပိုင်းခြား ဖော်ပြထားလေသည်။ ၁။ တနင်္သာရီ၊ ပိဿလောက်၊ ကမန်ပိုက်၊ သောက္ကတဲ စသော ၇၉ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂျွမ်း ယိုးဒယား တို့နေရာ ဒွာရဝတီဟူသော အရုဇ္ဈပုရတိုင်း၊ (ယိုးဒယား) ၂။ ဗြဲ၊ အနန်း၊ ပရော၊ ကျိုင်းသေည်၊ လပုန်း စသော ၅၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ယွန်း လူမျိုးတို့နေရာ ဇင်းမယ်ဟူသော ဟရီဘုဉ္စတိုင်း၊ (ဇင်းမယ်) ၃။ မိုင်းမည်း၊ မိုင်းသတ်၊ မိုင်းချိုင်၊ မိုင်းပိုင်စသော ၃၇ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဂုံလူမျိုးတို့ နေရာ ကျိုင်းတုံ ဟူသော ခေမာဝရတိုင်း၊ ၄။ မိုင်းစဲ့ (မိုင်းစံ)၊ ကျိုင်းဟွန်၊ မိုင်းယတ် စသော ၁၂ မြို့တို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော လူးလူမျိုးတို့နေရာ ကျိုင်းရုံး ဟူသော မဟာနဂရတိုင်း၊
မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးနောက်တွင် ယခု တရုတ် နိုင်ငံအတွင်းရှိ ချေလီခေါ် ကျိုင်းရုံးကြီး နယ်၏ စော်ဘွားခန့်အပ်သည့်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျိုင်းတုံစော်ဘွားသည် စိတ်ဝမ်း ကွဲပြားကာ မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းအား ထောင်ထားခြားနားသည်။ ထိုအရေးတွင် မိုးနဲ၊ မိုင်းနောင်နှင့် ရပ်စောက်စော်ဘွား တို့သည် ကျိုင်းတုံစော်ဘွားနှင့် တစ်စိတ်တစ်ဝမ်းတည်းပြု၍ ပါဝင်ကူညီကြသည်။ ထိုစော်ဘွားစုတို့သည် မင်းတုန်းမင်း၏ တူတော်တစ်ပါးဖြစ်သော လင်းပင်းမင်းသားအား နန်းတင်ရန် ရည်မှန်းခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါ မြေလတ် နယ်အချို့ကလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်သည်။ လင်းပင်အဖွဲ့သည် မိမိတို့နှင့် စိတ်ဝမ်း မညီသော ညောင်ရွှေကျေးသီး မန်စံ၊ မိုင်းလွန်းနှင့် လဲချားနယ် များကို တိုက်ကြသည်။ မြန်မာတပ်များကလည်း ထောင်ထား ခြားနားမှုကို လိုက်လံနှိပ်ကွပ်သော်လည်း များစွာ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်တွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရက သိမ်းပိုက်လိုက်လေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ်များအတွက် တပ်ရုံး သုံးရုံးထား၍ ခွဲခြားသတ်မှတ် အုပ်ချုပ်ရာ ထိုတပ်ရုံးများမှာ သိန္နီတပ်ရုံး၊ မိုးနဲတပ်ရုံး၊ မိုးဗြဲတပ်ရုံးဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်ရုံး သုံးရုံးပိုင်နယ်များတွင် စော်ဘွား၊ မြို့စား၊ မြို့ဝန်၊ မြို့အုပ်တို့ အပေါ် မြန်မာအရာရှိကြီး သုံးဦးထား၍ အုပ်ချုပ်စေသည်။ ထိုအရာရှိကြီးများသည် စစ်ဗိုလ်များဖြစ်စေ၊ ဝန်ကြီး၊ ဝန်မှူး၊ ဝန်ထောက်ဖြစ်စေ၊ ယင်းတို့နှင့် အဆင့်အတန်းတူ အရာရှိများ ဖြစ်စေ ခန့်ထား၍ ခန့်ထားခံရသူသည် ဆိုင်ရာတပ်ရုံးသို့ သွားရောက်နေထိုင်ရသည်။ မြန်မာလက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်များ အတော်ကလေးကျယ်သေးစဉ်က ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်း သည်ကြီး၊ မိုင်းလျဉ်းကြီးများတွင် တပ်ရုံး၊ တပ်ဦးချုပ် သီးခြား ထား၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မဲခေါင်မြစ် အရှေ့ဘက်ကို လက်လွတ်ရုံမက သံလွင်မြစ် အနောက်ဘက် ရှမ်းနယ်များတွင် တပ်ရုံးများ မထားတော့ချေ။ မန္တလေးမြို့တည် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်တိုင်အောင် ကျိုင်းရုံး၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းချိုင်းနယ်တို့က သုံးနှစ် တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ်၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် အခွန်ပဏ္ဏာများ ဆက်သမြဲ ဆက်သခဲ့သော်လည်း သီပေါမင်း လက်ထက်တွင်မူ ဆက်သမြဲ မဆက်သတော့ချေ။ ၁၈၉၄-၄၅ ခုနှစ်တွင်လည်း ပြင်သစ်ပိုင် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်နှင့် နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ကာ ကျိုင်းချိုင်းနယ်အား မဲခေါင်မြစ်ကို နယ်ခြားအဖြစ် ထားပြီးလျှင် မဲခေါင်မြစ်အနောက်ဘက်ကမ်း အပိုင်းကို ကျိုင်းတုံနယ်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်း၍ အရှေ့ဘက်ကမ်း အပိုင်းကို အင်ဒိုချိုင်းနားအတွင်းသို့ သွတ်သွင်းသည်။ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်နိမိတ်များကို ၁၈၈၉-၉ဝ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-တရုတ် နယ်နိမိတ် သတ်မှတ်ရေး ကော်မီရှင်က ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ဤသို့ဖြင့်မြန်မာတို့အစဉ်အဆက်ပိုင်ဆိုင်လာခဲ့သောနယ်မြေများကိုလက်လွတ်ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ( စစ်ဆောင်ပန္နား  လည်းရှု) ယခုအခါတွင်တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်တွင်ပါဝင်လျက်ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်
ကြို့ပင်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ကြို့ပင်ရွာ (Kyoetpin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ကြို့ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၂၆ ဦး၊ မ ၁၅၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းညောင်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကုန်းညောင်ရွာ (Konenyaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ နောင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၂ ဦး၊ မ ၄၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောင်ဖမ့်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
လောင်ဖမ့်ရွာ(Lawnghpant)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ လောင်ဖမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၈၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ချောင်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
တောင်ချောင်းရွာ (Taungchaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကျွန်းနက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းနက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၂ ဦး၊ မ ၁၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စစ်ပွဲ
စစ်ဆိုသော ဝေါဟာရ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် ကျယ်ဝန်းလှ၏။ လူအများနားလည်ကြသည်မှာ စစ်ဟူသည် လက်နက်စွဲကိုင်၍ တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ တိုက်ခိုက်ခြင်းဟူ၍ ဖြစ်သည်။ အဘိဓာန်ကျမ်းများ၌ တိုင်းပြည်အချင်းချင်း လက်နက်အားကိုးဖြင့် တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ ပဋိပက္ခဖြစ်ခြင်းဟူ၍ ဖွင့်ဆိုထားပေသည်။ စစ်ပါရဂူကြီးများက စစ်ကို အနက်အဓိပ္ပာယ်အမျိုးမျိုး ဖွင့်ဆိုကြလေသည်။ အမှန်စင်စစ် စစ်၏အဓိပ္ပာယ်မှာ -
စစ်ဆိုသည်မှာ တစ်နည်းနည်းနဲ့ ဖြစ်နေတဲ့ အဆက်မပြတ်နိုင်ငံရေး ဖြစ်သည်ဟု နားလည်နိုင် သည်။ နိုင်ငံတကာနိုင်ငံရေးတွင် စစ်ရေးပါဝါသည် သမာရိုးကျပုံစံအတိုင်းရှိသည်။ နိုင်ငံနှင့် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း များသည် တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက်အပြန်အလှန် လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်နိုင်ရန် ခြိမ်းခြောက်မှုများ ပြုလုပ်ကြသည်။ စစ်ရေးအင်အားသုံးကြသည်။ ထိုသို့အပြန်အလှန်လွှမ်းမိုးရန်အတွက် လုပ်ဆောင်ကြရင်း စစ်ပွဲများဖြစ်လာ ကြသည်။ မည်သည့်ခေတ်၊ မည်သည့် နယ်ပယ်တွင်ဖြစ်စေ၊ လူ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် စစ်ရေးအင်အားသုံးခြင်း ကဲ့သို့သောအပြုအမူများကို တွေ့ရှိရသည်။ စစ်ပွဲများ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းသည် လူ့ဗီဇအဟောင်းများ တန်ပြန်ပေါ်ထွက်လာခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ လူသည် သဘာဝအရ ရန်လိုတတ်သော သဘောရှိသည်။ လူ၏အကြမ်းဖက်မှုပုံစံကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် စစ်ပွဲများကို အတန်းအစားခွဲခြား သတ်မှတ်နိုင်သည်။
စစ်ဖြစ်ရသောအကြောင်းအရင်းများရှိသည်။ ငြိမ်းချမ်းရသောအကြောင်းအရင်းများရှိသည်။ စစ်ရေးပါဝါကို အပြည့်အဝ အသုံးချခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများသည် ဂလိုဘယ် နိုင်ငံရေးတွင် သိသာသောဆုတ်ယုတ်မှုများကို ပြသလာသည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ စစ်ရေး မဟာဗျူဟာများ နက်နဲလာသည်။ ပိုမိုသိမ်မွေ့လာသည်။ စစ်ရေးနည်းပညာများ ပိုမို တိုးတက်လာသည်။ စစ်ရေးနည်းပညာရပ် များ ပိုမို ကျယ်ပြန့်နက်နဲလာသည်။ ခေတ်ကာလကြာ မြင့်လာသည် နှင့်အမျှ ဖြစ်ပေါ်လာသော စစ်ရေးဘက် စွမ်းရည်များသည် ကြီးမားသောအလျင်အမြန်ဖြင့် ပြောင်းလဲလာသည်။ ရိုက်ဖက်သေနတ်နေရာတွင် စက်သေနတ်များ အစားထိုးလာသည်။ စက်မှုနည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် စစ်ဘက်သုံးလက်နက်များ အစွမ်းထက်မြက်လာခြင်းကို သယ်ဆောင်လာသည်။ ၂၀ ရာစုတွင်ဖြစ်ပွားသော ကမ္ဘာလုံးချီ စစ်ပွဲများသည် သာဓကပင်ဖြစ်သည်။
စစ်အေးပြီးဆုံးသည့်ကာလနောက်ပိုင်း စစ်ပွဲဖြစ်ပွဲမှုများသည် အသွင်အမျိုးမျိုးကွဲပြားလာကြသည်။ အရပ်ဘက်-စစ်ဘက် အကြားတွင် အချိုးမညီသည့်လုပ်ရပ်များကြောင့် ပြည်တွင်းစစ်များဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်ဘက်တွင် နည်းပညာမြင့်မားလာမှုကြောင့် ဖျက်အားပြင်းလက်နက်များ သုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။ စစ်ပွဲများသည် တရားသော စစ်လား၊ မတရားသောစစ်လား ဆိုသည်ကို အငြင်းအခုန် ဖြစ်နေကြဆဲဖြစ်သည်။ မိမိအကျိုးစီးပွားနှင့်ယှဉ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသောစစ်ပွဲများကို တရားသည်၊ မတရားသည် ခွဲခြားရန်ကား ခက်ခဲသောပုဒ်စာပင် ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။ တရားသောစစ်ကို ဘယ်လိုဆင်နွဲနိုင်မလဲဆိုသည့် မေးခွန်း သည် အချိန်နှင့်အမျှရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ စစ်ပွဲတွင် ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်သောစိတ်ဓာတ်ဖြင့် တိုက်ခိုက် ပါက တရားသော စစ်ဟူ၍ ဆိုချင် ဆိုနိုင်ပါလိမ့်မည်။
စစ်တို့၏သဘာဝ
စစ်ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း။ အကြမ်းဖက်မှု၊ ပြစ်ဒဏ်ခတ်မှု၊ လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု၊ ဓာတု လက်နက်ဖြင့်တိုက်ခိုက်မှု၊ လူသတ်မှု စသည့်အရာများကို မည်ကဲ့သို့သောစစ်ဟု သတ်မှတ်မည်နည်း။ စစ်သည် နိုင်ငံရေးအုပ်စုများအကြား ဖြစ်ပွားသော ပဋိပက္ခပင်ဖြစ်သည်။ သမာရိုးကျတွေးကြည့်လျှင် နိုင်ငံရေးအုပ်စုများ ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံများပင်ဖြစ်သည်။ စစ်ဆိုသည်မှာ -	စစ်ဆိုသည်မှာ ပြင်းထန်ကျယ်ပြန့်စွာ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်း ဖြစ်သည်။ -	စစ်ဆိုသည်မှာ အနိုင်ရရန် အစွမ်းကုန်သတ်ပုတ်တိုက်ခိုက်နေကြသော လူနှစ်ဦး၏ပုံရိပ်ကို အကျယ်ချဲ့ ထားခြင်း ပင်ဖြစ်သည်။ -	စစ်ဆိုသည်မှာ တစ်ဖက်ရန်သူအား မိမိလိုအင်ဆန္ဒအတိုင်း လိုက်နာစေရန် အစွမ်းကုန် ကြိုးပမ်းအား ထုတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ -	စစ်ဆိုသည်မှာ ရန်သူက ကျွန်ုပ်တို့၏ လိုအင်ဆန္ဒများကို လုံးဝဥဿုံ လိုက်လျောလာသည် အထိ ရန်သူ့ အပေါ်သို့ ကျင့်ကြံရာသော အကြမ်းဖက်မှုပင် ဖြစ်သည်။
စစ်၏ရည်မှန်းချက် / ရည်ရွယ်ချက်
ရည်မှန်းချက်နှင့် ရည်ရွယ်ချက်ကို ခွဲခြားမြင်ရန်လိုအပ်သည်။ -	ရည်မှန်းချက်သည် ရေရှည်ဖြစ်သည်။ -	ရည်ရွယ်ချက်သည် ရေတိုဖြစ်သည်။ ရည်ရွယ်ချက်တိုင်းသည် ရည်မှန်းချက်ကို အကောင်အထည်ဖော်သော လုပ်ရပ်များပင်ဖြစ်ရမည်။ ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့်လုပ်သောအရာတိုင်းသည် ရည်မှန်းချက်ကို ရောက်စေရန် ကျေးဇူးပြုသော အကြောင်း တရားများ ဖြစ်စေရမည်။ စစ်၏ရည်မှန်းချက်ကို ပါရှန်ဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သူ နိုင်ငံရေးသဘောတရားပညာရှင် ကလော့စ်ဝစ်ဇ်က ဤသို့ဆိုထားသည်။ စစ်၏အရေးအကြီးဆုံးရည်မှန်းချက်မှာ ရန်သူအပြီးအပိုင်ချုပ်ငြိမ်းရေးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုတူညီသော ရည်မှန်းချက် အောင်မြင်စေရန် စစ်ပြိုင်သူ နှစ်ဦးစလုံးက	အချိန်နှင့်အမျှ အစွမ်းကုန် အပြန်အလှန် ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်ကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် ထပ်တူထပ်မျှဖြစ်သော တန်ပြန်ထိုးနှက်ချက်များ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး စစ်အတိုင်းအတာမဲ့၊ အတားအဆီးမဲ့ သောအကြမ်းဖက်မှု အဆုံးအစွန်အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။
စစ်သည် ရန်သူအပြီးအပိုင်းချုပ်ငြိမ်းသွားစေရန် အဆက်မပြတ်ပြင်းထန်စွာထိုးနှက်တိုက်ခိုက်သော အကြမ်းဖက် မှုဖြစ်ပြီး စစ်ဖြစ်ရာတွင်နားလည်မှုယူခြင်း၊ ကြမ်းကြုပ်မှုကို ကန့်သတ်ထိန်းချုပ်ခြင်းများ လုံးဝ မရှိအပ်။ အတိုင်းအတာမဲ့သည့် စစ်သဘောတရားတွင် ပြင်းထန်မှုကို ထိန်းချုပ်သော အတွေး အခေါ်မျိုး ဖြည့်စွက်ခြင်း သည် စစ်၏သဘာဝနှင့် လုံးဝ ဆန့်ကျင်သည်။
စစ်ပွဲ၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရန်သူကို လက်နက်မဲ့စေခြင်းတည်း။ ကလော့ဇ်ဝစ်ဇ်၏ အဆိုအရ စစ်မှုရေးရာတွင် အဓိကရည်မှန်းချက် သုံးရပ်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ -
လူသားများကို စစ်ပွဲသို့ တွန်းပို့နေသော တွန်းအားနှစ်ရပ်ရှိသည်။ -	ပင်ကိုဗီဇအရ ရန်လိုစိတ် (Hostile Feeling ) -	ရန်လိုသော ရည်ရွယ်ချက် ( Hostile Intention ) (စစ်၏ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်သော ရန်သူကိုလက်နက်မဲ့စေခြင်းသည် ရန်သူအပြီးအပိုင်ချုပ်ငြိမ်းရေးကို ကျေးဇူးပြု သော အကြောင်းတရားကြီးဖြစ်သည်။)
ဟိဒဲကီ တိုဂျို
ဟိဒဲကီတိုဂျိုသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက (၁၉၄၁- ၄၄) ခုနှစ် ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ဖြင့် ထင်ရှား‌သော ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦး ဖြစ်‌လေသည်။ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့ ‌တော်၌ ဖွားမြင်ခဲ့၍၊ ဖခင်မှာ ၁၉၀၄-၀၅ ခုနှစ် ရုရှဂျပန်စစ်ပွဲ အတွင်းက ထင်‌ပေါ်‌ကျော်ကြား ခဲ့‌သော ဗိုလ်ချုပ်မှူးအဲအီးကျို တိုဂျိုဖြစ်‌လေသည်။ မျိုးရိုးအားဖြင့် ဆာမူရိုင်းခေါ် သူရဲ‌ကောင်း အဆက်အနွယ်မှ ဆင်းသက်‌ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်သည့်အတိုင်း တိုဂျိုသည် အရွယ်‌ရောက်‌သောအခါ တိုကျိုမြို့‌တော်ရှိ စစ်ဦးစီး အရာရှိ‌ ကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြား ခဲ့‌လေသည်။ စစ်‌ကောလိပ် ‌ကျောင်းမှထွက်‌သောအခါ စစ်ဗိုလ်တစ်ဦးဖြစ်လာ၍ စစ်ပညာ သင်ဆရာ အလုပ်ကို ‌ခေတ္တမျှလုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး‌နောက် တိုဂျိုသည် မန်းချူးရီးယားပြည်တွင် တပ်ခွဲများကို ‌စေလွှတ်ထား‌သော ကွမ်တန်စစ်တပ်သို့ ဝင်‌ရောက်အမှုထမ်းခဲ့‌လေသည်။
ကွမ်တန်စစ်တပ်ထဲတွင် ဂျပန်နယ်ချဲ့စံနစ်ကို အ‌ကောင် အထည်‌ပေါ်‌အောင် အထူးပင်လုံးပန်း‌နေ‌သော စစ်အရာရှိအချို့ ပါဝင်‌လေသည်။ ယင်းစစ်အရာရှိများသည် ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် မန်ချူးရီးယားပြည်ကို သိမ်းပိုက်ရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ ထို‌နောက် တရုတ်နိုင်ငံကို ချင်းနင်းဝင်‌ရောက် တိုက်ခိုက်ရန်လည်းစီစဉ်ခဲ့ကြ သည်။ တိုဂျိုသည် ကွမ်တန်စစ်တပ်ထဲတွင် ရာထူးတစ်ဆင့်ပြီး တစ်ဆင့်တက်ကာ နာမည်ထွက် လာခဲ့‌လေသည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ် တွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်အဆင့်အတန်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဂျပန် စစ်တပ်များ၏ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့၇‌လေသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် ‌အောက်တိုဘာလတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို ဆက်ခံရလေသည်။ ထို့အပြင် တိုဂျိုသည် စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် လည်း တွဲဘက်‌ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ဝန်ကြီးချုပ်က စစ်ဦးစီးချုပ်ရာထူးကို ယူထားသည်မှာ ဂျပန်ဥပ‌ဒေနှင့် ဆန့် ကျင်‌နေ‌လေသည်။ သို့‌သော်လည်း တိုဂျိုမှာ အာဏာရှင်တစ်ပိုင်း ဖြစ်‌နေရာ မည်သူမျှ အတိုက်မခံမပြုဝံ့ခဲ့‌ချေ။
တိုဂျို နန်းရင်းဝန်ဖြစ်၍ တစ်လခွဲခန့် ရှိ‌သောအခါ၊ ဂျပန် သည် အ‌မေရိကပိုင် ပုလဲဆိပ်ကမ်းကို စစ်‌လေယာဉ်ပျံများဖြင့် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက် ခဲ့‌လေသည်။ စစ်ဖြစ်စနှစ်များတွင် ဂျပန်တို့သည် အ‌ရှေ့အာရှတိုက်‌ဒေသတွင် ‌နေရာတိုင်း၌ ‌အောင်မြင်ခဲ့ကြ‌သော် လည်း၊ ၁၉၄၃-၁၉၄၄ ခုနှစ်များသို့ ‌ရောက်လာ‌သောအခါ ‌နေရာအနှံ့အပြားတွင် အ‌ရေးနိမ့်လျက် ရှိ‌လေ‌တော့သည်။ တိုဂျို အစိုးရမှာလည်း တစ်‌နေ့တစ်ခြား လူကြိုက်နည်းလာ‌လေရာ၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ်အတွင်း၌ ဂျပန်ပိုင် ဆိုင်ပန်ကျွန်း ကျဆုံးသည်တွင် တိုဂျိုရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့၇‌လေသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အ‌မေရိကန်တပ်များက ဂျပန်ကျွန်းကို တက်‌ရောက်ပြီး‌သောအခါ တိုဂျိုသည် ရန်သူ့ အဖမ်းမခံလိုသဖြင့် မိမိကိုယ်ကို ‌သေနတ်နှင့်ပစ်၍ အဆုံးစီရင် ရန် ကြိုးစားခဲ့၏။ ‌သေနတ်ဒဏ်ချက်မှာ အ‌တော်ပင်ပြင်းထန် ‌သော်လည်း အ‌မေရိကန် ဆရာဝန်များက ကုသ‌ပေး၍ ပြန်လည် ကျန်းမာလာသဖြင့် သူ၏ရည်ရွယ်ချက်လည်း အထမ‌မြောက် ခဲ့‌ချေ။ အ‌မေရိကန်စစ်ခုံရုံးက တိုဂျိုအား စစ်ရာဇဝတ်‌ကောင် တစ်ဦးအဖြစ် တရားစွဲဆိုစစ်‌ဆေးပြီး‌နောက် ‌သေဒဏ်အပြစ်‌ပေး ကာ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်‌နေ့တွင် အဆုံးစီရင် လိုက်‌လေသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)
ကြာအင်းရွာ၊ ကျုံဖါး
ကြာအင်းရွာ၊ ကျုံဖါး
မော်ရွာ၊ မော်
မော်ရွာ၊ မော်
မောင်ဇေယျာ
မောင်ဇေယျာ (၁၉၅၈)
၁။ အမည်ရင်း - ဦးသန်းအုန်း
၂။ မိဘအမည် - ဦးထွန်းအုံ + ဒေါ်ချော
၄။ မွေးဖွားရာဒေသ - အင်းကုန်းရွာ၊ နတ်မောက်မြို့
၅။ ကလောင်အမည်ခွဲများ - မောင်ဇေယျာ၊ မောင်သန့်စင်၊ ကိုယဉ်ကျေး၊ M.T.O.
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက် သောကြာနေ့တွင် နတ်မောက်မြို့နယ် အင်းကုန်းရွာ၌ မွေးဖွားသည်။ အဖ ဦးထွန်းအုံ၊ အမိ ဒေါ်ချော ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း သုံးယောက်တွင် ဒုတိယမြောက် ဖြစ်ပြီး အမည်ရင်း ဦးသန်းအုန်း ဖြစ်သည်။ အမေ့ဘက်မှ အဖိုးမှာ တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကို စတင်ခဲ့သူ စာရေးဆရာကြီး သခင်ဘသောင်း ဖြစ်သည်။
နတ်မောက်မြို့ ဗိုလ်ချုပ် အထိမ်းအမှတ် အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းမှ ဆယ်တန်း အောင်မြင်သည်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ စာကြည့်တိုက် ပညာဘွဲ့လွန် ဒီပလိုမာနှင့် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့များ ရခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ပြန်ကြားရေးနှင့် ပြည်သူ့ ဆက်ဆံရေး ဦးစီးဌာနမှ ဦးဆောင် ဖွင့်လှစ်သော စာကြည့်တိုက်ပညာ လေးလ သင်တန်းတွင် ပထမ ရခဲ့သည်။ ၁၉၉၃-၉၅ ခုနှစ်၊ စာကြည့်တိုက် ပညာ ဘွဲ့လွန် ဒီပလိုမာတွင် ပထမရ၍ ပထမဆုံး 'ဆရာဇော်ဂျီဆု' ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ စာကြည့်တိုက်ဆိုင်ရာ 'မြန်မာရာမ စာစုစာရင်း' (၁၉၉၃)၊ 'ဧချင်း စာစုစာရင်း' (၁၉၉၅)၊ 'သခင်ဘသောင်း စာစုစာရင်း' (၁၉၉၅)၊ 'ပျူစာစု စာရင်း' (၁၉၉၇)၊ 'အမျိုးသား စာကြည့်တိုက်ရှိ ၁၉၀ဝ ပြည့်နှစ် မတိုင်မီ မြန်မာ စာအုပ်များ စာစုစာရင်း' (၂၀၀၆) တို့ ပြုစုခဲ့သည်။ 'ဆရာကြီး ဦးဖေမောင်တင် စာစုစာရင်း' ပြုစုရေး အဖွဲ့တွင် ပါဝင် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန အမျိုးသား စာကြည့်တိုက်တွင် လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် မိမိဆန္ဒ အလျောက် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ 'Wave' မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင် တဦး အဖြစ် စာပေ လုပ်ငန်းများ ဆက်လက် ဆောင်ရွက်နေပါသည်။
ဆရာ မောင်ဇေယျာရေးသားသည့် ရှင်ကျော် (၁၀ဝ) စာအုပ်အား ၂၀၁၆ ခုနှစ် ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းမှ ရည်ညွှန်းစာပေဆု ရွေးချယ်ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဘီဘီ အိုက်ရှာ
ဘီဘီ အိုက်ရှာ သည် အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်လာသော အာဖဂန်သူ ဖြစ်သည်။ ဘီဘီသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသောမိန်းကလေးကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်ပြီး မိန်းမလှဟူလည်း အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အမည်ရင်းမှာ အိုက်ရှာ မိုဟာမက်ဇိုင် ဟူ၏။ ဆယ်ကျော်သက်ဘဝတွင် အိမ်ထောင်ချပေးရာ ထွက်ပြေးသဖြင့် ယောက်ျားဘက်မှ လိုက်လံဖမ်းဆီးပြီး အကျဉ်းချ၊ ရိုက်နှက် နားနှာခေါင်းဖြတ်ပြီး သွေးလွန်သေဆုံးစေရန် ပစ်ထားခြင်း ခံရသည်။ လူမှုဝန်ထမ်းများက တွေ့သဖြင့် ကယ်ဆယ်ရာ သူ့ဇာတ်လမ်းမှာ အမေရိကန်သတင်းများတွင် တာလီဘန်တို့၏ အမျိုးသမီးများအပေါ် ပြုမူမှုများကို ဥပမာပြုသည့်အနေဖြင့် ဖော်ပြသည်။ ၂၀၁၄ ခုတွင် မေရီလန်းနေ အမေရိကန်ရောက် အာဖဂန်မိသားစုတခုမှ မွေးစားကာ ပျက်စီးသောမျက်နှာကို ခွဲစိတ်ပြုပြင်ပေး၏။
ငယ်ဘဝ
အာဖဂန်နစ္စတန်၌ မွေးသည်။ ငယ်စဉ်ကပင် မိခင်မရှိတော့။ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် မိသားစုဝင်တဦးက လူသတ်မှုကျူးလွန်မိရာ အိုက်ရှာ၏ဖခင်က အိုက်ရှာကို အလျော်အဖြစ် ပေးသည်။ သို့ဖြင့် အသက် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် အိမ်ထောင်ကျသည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူရော သူ၏မိသားစုကပါ နှိပ်စက်သဖြင့် အသက် ၁၈ နှစ်ရောက်သော် ထွက်ပြေးသည်။ ရဲမှဖမ်းမိကာ ထောင် ၅ လ ချပြီး ဖခင်အိမ်သို့ ပြန်ပို့သည်။ ဖခင်က အိုက်ရှာ့ခင်ပွန်းအိမ် ထပ်ပို့သည်။ ယင်းသို့ အိမ်မှထွက်ပြေးသည့်အတွက် ယောက္ခထီး၊ ခင်ပွန်းနှင့် ယင်းဘက်မှ အမျိုးသား ၃ ယောက်တို့က အိုက်ရှာကို တောင်တန်းတို့ဘက် ခေါ်သွားကာ နားနှာခေါင်းဖြတ်ပြီး သေစေေရန် ထားခဲ့သည်။ အိုက်ရှာသည် အဘိုးဖြစ်သူအိမ်သို့ တွားသွားကာ အကူတောင်းသော်လည်း ငြင်းသဖြင့် ကြံရာမဲ့ကာ အမေရိကန်စစ်အခြေစိုက်စခန်းသို့ သွားရာ ချမ်းသာရာရသည်။
အမေရိကန်သတင်းများတွင် ပါလာခြင်း
အိုက်ရှာ့ဇာတ်လမ်းကို ဒေးလီးဘိသတင်းဝက်ဘဆိုက်မှ ၂၀၀၉ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် စဖော်သည်။ ဆရာဝန်များကိုလည်း အခမဲ့ခွဲစိတ်ပေးရန် အဆိုပြုသည်။ ကာလီဖိုးနီးယားရှိ ဂရော့မန်းဘန်းဖေါင်ဒေးရှင်းမှ အကူအညီပေးရန် ကတိပြုပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်၊ နွေဦးရာသီတွင် အမေရိကန်သို့ လာကုရသည်။
၂၀၁၀ ပြည့်၊ မတ်လတွင် အေဘီစီသတင်းဌာနမှ ဒိုင်ယိန်းဆောယာက အိုက်ရှာနှင့် မေးမြန်းခန်းပြုသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံသားများ ကဏ္ဍ:အာဖဂန် အမျိုးသမီးများ
NGC 402
NGC 402 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ ကြယ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး ၁၈၇၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၇ တွင် Lawrence Parsons ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
NGC 402
ဆက်ဘတ်ချီရိတ
ဆက်ဘတ်ချီရိတ သည် တူနီးရှားနိုင်ငံ၊  Sousse Governorate တွင် တည်ရှိသည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည်  Sousse မြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် ၂၅ ကီလိုမီတာအကွာ၊ Kairouan မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၂၅ ကီလိုမီတာအကွာ ဖြစ်သည်။ ကန်၏ ဧရိယာသည် ၁၁၆၀၀ ဟက်တာ ရှိသည်။ ၎င်းသည် ၁၇ x ၉ ကီလိုမီတာ ကျယ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကရင်စုရွာ၊ ကံကြီး
ကရင်စုရွာ၊ ကံကြီး
ကုန်းကြီးရွာ၊ ကျပ်ကွင်း
ကုန်းကြီးရွာ၊ ကျပ်ကွင်း
ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသား
ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသား (Digital Citizen)
အိုင်တီဖြင့် အသက်မွေးသူဖြစ်စေ၊ အိုင်တီကို သုံးစွဲနေသူများ ဖြစ်စေ ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသား (Digital Citizen) ဟုခေါ်သည်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသားခံယူရန် မည်သည့်သတ်မှတ်ချက်မျှမလို။ သို့သော် ကွန်ပျူတာ၊ မိုဘိုင်းဖုန်းတစ်ခုခုတော့ သုံးတတ်ရန်လိုသည်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသားအဖြစ် အဆင့်မြှင့်ချင်လျှင် ဘလော့ဂ် (Blog) တွေကိုဖန်တီးနိုင်ရမည်။ လူမှုရေးကွန်ရက် (Social Networking) များတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်လှုပ်ရှားနိုင်ရမည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ခေတ်သစ်အိုင်တီနှင့် မီဒီယာကို အပြည့်အဝအသုံးပြုရမည် ဖြစ်သည်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသားအဖြစ် စတင်အသိအမှတ်ပြုချိန် သည် ကလေးဘဝကတည်းက ကွန်ပျူတာ၊ အီးမေးလ်၊ ဖုန်းများကို ပြောတတ် သုံးတတ်ချိန်မှစသည်။ အဆင့်မြင့်လာလျှင် ပုံတွေကို ပို့တတ်ယူတတ်လာမည်။ E-Commerce ကိုကောင်းကောင်း အသုံးချလာနိုင်မည်။ အွန်လိုင်းမှ ဈေးဝယ်တတ်လာမည်။ B2C နှင့် B2B အကြောင်းတွေကောင်းကောင်းသိလာမည်။ အဆင့်မြင့်ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသားများအဖြစ် e-Government ကို သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အီလက်ထရွန်းနစ်နည်းပညာကို အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် နိုင်ငံအတွက် အကျိုးရှိစွာ အသုံးပြုတတ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင် e-Government ကို အကောင်အထည် ဖော်နိုင်ပြီဆိုခြင်းကလည်း ဂုဏ်တစ်ခုဖြစ်လာသည်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၊ လူမျိုးတစ်မျိုးတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသားများ မရှိလျှင် ခေတ်နောက်ပြန်ကျသွားပြီဟုဆိုရမည်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသားဖြစ်ရေးအတွက် ဒစ်ဂျစ်တယ်သုံးစွဲခွင့် အပြည့်အဝပေးထားနိုင်ရန် အရေးကြီးသည်။ အွန်လိုင်းမှ အခွန်ငွေများပေးဆောင်နိုင်မည်၊ အွန်လိုင်းမှ လက်မှတ်များထုတ်ယူမည်။ မလိုလားအပ်သည့် ကြိုးနီစနစ်နှင့် ဗြူရိုကရေစီစနစ်များ ပပျောက်သွားပါလိမ့်မည်။ မလိုအပ်ဘဲ ဝန်ထမ်းဦးရေဖောင်းပွမှုကို လျှော့ချနိုင်သဖြင့် နိုင်ငံကုန်ကျ စရိတ်များလည်း သက်သာနိုင်သည်။
ယခုအခါ အင်တာနက်အွန်လိုင်းပေါ်ရှိ web site များတွင် e-Democracy အနေဖြင့် လှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း တွေ့မြင်လာရသည်။ လူတိုင်းအတွက် ဒီမိုကရေစီဆိုင်ရာသဘောတရားများ ပြန့်ပွားရေးကို လုပ်ဆောင်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတိုင်း အင်တာနက်ဖြင့် စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်ရာတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများရရှိခဲ့ကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများ ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဒစ်ဂျစ်တယ်ကွာဟချက်များ (Digital Divided) ကတော့ ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်ကွာဟချက်များ ဖြစ်ရခြင်း၏ အဓိကအကြောင်းရင်းကို ပြန်ဆန်းစစ်လျှင် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများ အသုံးပြုခွင့်နည်းပါးခြင်း၊ ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသားများ နည်းပါးခြင်းဆိုသည့် အချက်များပေါ်တွင် အခြေခံနေကြောင်းတွေ့ရသည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသားများသည် တိုင်းပြည်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ဦးဆောင်သည့် ရှေ့ပြေးများဖြစ်ကြသည်။ အာဖရိကတိုက်တွင် တယ်လီဖုန်းလိုင်းများ တွေ့မြင်ရနည်းသော်လည်း ကြိုးမဲ့ဖုန်းများသုံးစွဲပြီး ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူသူဦးရေ တိုးတက်များပြားလာမှုဖြင့် သက်သေပြနိုင်သည်။
Mike Ribble ဆိုသူ ပညာရှင်တစ်ယောက်က ဒစ်ဂျစ်တယ် နိုင်ငံသားဖြစ်မှုတွင် အချက် ၉ ချက်ဖြင့်တိုင်းတာနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုအချက်များမှာ
ဒစ်ဂျစ်တယ် တတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှု
နိုင်ငံတကာတွင် စာတတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကို အမျိုးသား ရေးအသွင်တစ်ရပ်အနေဖြင့် လှုပ်ရှားလေ့ရှိကြသည်။ "ဒစ်ဂျစ်ဖြစ်ရေး သို့မဟုတ် ဒစ်ဂျစ်တယ်အကြောင်း တတ်သိနားလည်ရေး"ကိုလည်း (Digital Literacy) အနေဖြင့် လှုပ်ရှားရမည်မည့်ခေတ် ရောက်လာပြီ ဖြစ်သဖြင့် "ဒစ်ဂျစ်တယ်တတ်မြောက်ရေး" ဟုခေါ်ဆိုလိုက်ရ ခြင်းဖြစ် သည်။
လက်ပတ်ရွာ၊ မော်
လက်ပတ်ရွာ၊ မော်
ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသား
ဒစ်ဂျစ်တယ် တတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှု
ဒစ်ဂျစ်တယ်နားလည်ရေး၊ တတ်မြောက်အကျွမ်းဝင်ရေးဆို သည်မှာ ဒစ်ဂျစ်တယ်နည်းပညာဖြင့် ရှာဖွေခြင်း၊ စုစည်းခြင်း၊ သဘော ပေါက်စေခြင်း၊ ပိုင်းဖြတ်ခြင်း၊ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်းကိုလည်း ခေါ်ဆို သည်။ လက်ရှိပေါ်ထွန်းနေသည့် အဆင့်မြင့်နည်းပညာများဖြင့် လုပ်ငန်းမှန်သမျှလုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ ထိုနည်းပညာကို မည်သို့ အသုံးပြုရမည်ကို သိရှိခြင်းကလည်း ဒစ်ဂျစ်တယ်တတ်မြောက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်အကြောင်းကောင်းကောင်းသိသူများသည် လုပ်ငန်းကို ထိရောက်စွာအသုံးချနိုင်သည်။ အသိပညာက ကျွမ်းကျင်မှု ကိုဖြစ်စေသည့်အတွက် ဒစ်ဂျစ်တယ်တတ်မြောက်ရေးကို ဆောင်ရွက် ရခြင်းဖြစ်သည်။
ဒစ်ဂျစ်တယ်ကို မည်သို့အသုံးပြုရမည်ကို သုတေသနပြုခြင်း ဖြင့် သိလိုသည့်အရာကို ရှာဖွေနိုင်မည်၊ အကျိုးရှိစွာ အသုံးပြုနိုင် မည်၊ အကျယ်ကို အကျဉ်းချုံ့နိုင်မည်၊ အကဲဖြတ်နိုင်မည်၊ ဖန်တီး နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ထိုအချက်များသည် ကွန်ပျူတာအသုံးပြုတတ် ခြင်း၊ အသုံးမပြုတတ်ခြင်းနှင့် မဆိုင်သည့်ကိစ္စဖြစ်သည်။
ဒစ်ဂျစ်တယ်တတ်မြောက်ရေးသည် ကွန်ပျူတာ ဟာ့ဒ်ဝဲ၊ ဆော့ဖ်ဝဲ၊ အင်တာနက်၊ ဆဲလ်ဖုန်း၊ PDA နှင့် အခြား ဒစ်ဂျစ်တယ် ပစ္စည်းများနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေပါသည်။ အထူးသဖြင့် လုပ်ငန်း အတွက် အကျိုးရှိစွာအသုံးပြုနေလျှင် ဒစ်ဂျစ်တယ်တတ်မြောက်ရေး သည် ပိုပြီးပိုင်းဖြတ်ရလွယ်ကူမည်ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်နိုင်ငံသားဖြစ်မှု (Digital Citizen) သည် ဒစ်ဂျစ်တယ် တတ်မြောက်ရေး (Digital Literacy) နှင့် များစွာဆက်စပ်လျက်ရှိနေ ပါသည်။
ဒစ်ဂျစ်တယ်တတ်မြောက်မှုရှိခြင်းကို ဒစ်ဂျစ်တယ်မီဒီယာတွင် မည်မျှကျွမ်းကျင်မှုရှိကြောင်း ပြသနိုင်ခြင်းဖြင့် ပိုင်းဖြတ်နိုင်သည်။ နည်းပညာတိုးတက်ပြောင်းလဲမှုများသဖြင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်တတ်မြောက်မှု စစ်ဆေးသည့်စံနှုန်းလည်း ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ သို့ဖြစ်ရာ တိုင်းတာ စံနှုန်းကို ပုံသေသတ်မှတ်ထား၍ မရနိုင်ပေ။
လုပ်ငန်းခွင်တွင်လိုအပ်လာခြင်း
ယခင်က စာပေမတတ် ကြက်ခြေခတ်၊ လက်ဗွေအမှတ်ကြောင့် နိမ့်ကျသည်ဟု ပြောသည်။ ယခုအခါ ကွန်ပျူတာမသုံးတတ်လျှင် ခေတ်နောက်ကျသည်ဟုဆိုရမည်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်တတ်မြောက်လျှင် စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်ရာတွင်လည်း လုံခြုံစိတ်ချရမှုရှိလိမ့်မည်။ လုပ်ငန်းတွေအတွက်လူခေါ်လျှင်လည်း ကွန်ပျူတာတတ်မြောက် ရမည်၊ အင်တာနက်သုံးနိုင်ရမည်က အခြေခံလောက်ဖြစ်လာလိမ့် မည်။ ကြိုးမဲ့ခေတ်ကို ထူထောင်လာနိုင်သည့်အခါ ဆဲလ်ဖုန်းများ၊ PDA များသည် မသုံးမဖြစ် အနေအထားသို့ရောက်လာသဖြင့် သုံးနိုင်ရန် ပြင်ဆင်ကြရတော့မည်။
ကော်လာဖြူလုပ်ငန်းများ (White Collar) များသည် ကွန်ပျူတာ နှင့် ခရီးဆောင်ဒစ်ဂျစ်တယ်ပစ္စည်းများကို မသုံးမဖြစ်သုံးလာရလိမ့် မည်။ အလုပ်ခန့်ခြင်း၊ ရာထူးတိုးခြင်းတို့သည် ဒစ်ဂျစ်တယ်တတ် မြောက်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်လာလိမ့်မည်။ သို့ဖြစ်ရာ ကုမ္ပဏီများကိုယ် တိုင်က ဒစ်ဂျစ်တယ်အထောက်အထားလက်မှတ် (Digital Certification) တစ်ခုခုဖြင့် အသိအမှတ်ပြုမည်ဖြစ်သလို၊ ခိုင်မာသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခုက အသိအမှတ်ပြုပေးရန်လည်း လိုလာသည်။
ပညာရေးတွင် အသုံးပြုလာခြင်း
နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးလာသောကြောင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်ကိုပစ်ပယ်သော ကျောင်းနှင့် ပညာရေးဌာနများသည် ခေတ်နောက်ကျကျန်ခဲ့လိမ့်မည်။ ခေတ်မီသောသင်ရိုးညွှန်းတမ်းများဖြစ်ရန် ပြုပြင်ကြရမည်။ စာသင် ကျောင်းတွေထဲ ကွန်ပျူတာတွေထည့်သွင်းရမည်။ ကျောင်း သင်ခန်း စာကို အထောက်အကူပြုမည့် ဆော့ဖ်ဝဲတွေတီထွင်ရေးဆွဲ ကြရလိမ့် မည်။ ကျောင်းသားတွေကို အစဉ်အလာပညာရေးထက်၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် ပညာရေးဖြင့် မိတ်ဆက်ပေးနိုင်ရမည်။ အွန်လိုင်းပညာရေးကို ကျောင်းသားများနှင့် ပေးတွေ့နိုင်စေရန် စီစဉ်ပေးရမည်။ ကျောင်းသင် ခန်းစာများတွင် မြေဖြူနှင့် ကျောက်သင်ပုန်း (Blackboard) အစား၊ စမတ်ဘုတ် (Smartboard) နှင့် ဆရာသင်စနစ်မှသည် ကျောင်းသား သိချင်သည်ကို တုံ့ပြန်ပေးမည့် အစီအစဉ် ARS (Audience Response Systems) ကို အသုံးပြုနိုင်စေရန် စီစဉ်ရလိမ့်မည်။ ထိုအစီအစဉ်များကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ဆရာကိုယ်တိုင် ဒစ်ဂျစ်တယ်တတ်မြောက်ရမည်။
ဒစ်ဂျစ်တယ်ကို ဆရာကကျွမ်းကျင်မှ တပည့်ကိုပြန်သင်နိုင် မည်။ ကွန်ပျူတာသုံးပြီး သုတေသနလုပ်ရခြင်းကို ဆရာကလမ်းညွှန် ပြသနိုင်ရမည်။ အွန်လိုင်းတွင် အချက်အလက် ထောင်နှင့်သိန်းနှင့် ချီပြီးရနိုင်ကြောင်း၊ ဘယ်လိုင်းတွင် ဘာတွေရပြီး၊ ဘယ်လိုသင်ယူနိုင် ကြောင်း ဆရာကပြောနိုင်ရမည်။ အနာဂတ်ပညာရေးသည် ဆရာ က သင်ကြားသူမဟုတ်တော့။ လမ်းညွှန်ပြသပေးနိုင်သူသာ ဖြစ်လိမ့်မည်။ Google နှင့် Wikipedia တို့သည် ကျောင်းသားတို့ အတွက် တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သည့် ရတနာသိုက်ကြီးဖြစ်ကြောင်း အနည်းဆုံး အခြေခံလောက်တော့ သိထားကြရပေလိမ့်မည်။
လူ့ဘောင်အတွင်း အသုံးပြုလာခြင်း
ဒစ်ဂျစ်တယ်တတ်မြောက်ခြင်းက လူ့ဘောင်အတွင်း အထောက် အကူများစွာပြုနိုင်သည်။ လူမှုရေးကွန်ရက်ကို ကဏ္ဍသစ်တစ်ရပ် အနေဖြင့် Web 2.0 ဖြင့်ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ အချင်းချင်းအပြန်အလှန် ဆက်သွယ်နိုင်သည်။ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အပြန်အလှန်ဆက်သွယ် လာနိုင်သည်။ ဝန်ဆောင်မှုတွေကောင်းလာသည်။ အပေးအယူတွေ မြန်ဆန်လာသည်။ Linkkedln လို Site မျိုးတွေကြောင့် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းနှင့် စီးပွားရေး အလှည့်အပြောင်းတွေကောင်းလာသည်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်ကြောင့် လိမ်ညာမှုများရှိလာသလို၊ အလိမ်အညာ မခံရအောင်လည်း ကာကွယ်လာနိုင်သည်။ အကောင်းရှိသလို အဆိုး တွေကလည်းများလာသည်။ အဆိုးတွေကာကွယ်ရန်လည်း နည်းမျိုးစုံ ဖြင့် တားဆီးလာနိုင်ကြသည်။
Global သက်ရောက်ခြင်း
နိုင်ငံတကာအစိုးရများသည် ဒစ်ဂျစ်တယ်ကြောင့် စီးပွားရေး အပေါ်သက်ရောက်မှုအား အလေးထားလာကြသည်။ ပညာရေး အတွက် အထောက်အကူပြုနေသည့် HotChalk လိုင်းတွင် "ပညာ ရေးကို အလေးအနက်ထားကာ ဗဟိုပြုသည့်နိုင်ငံများသည် ဒစ်ဂျစ် တယ်တတ်မြောက်နှုန်း အခြားနိုင်ငံများထက်မြန်သည်။ အထူး သဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင်ဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံများတွင် သတင်းအချက်အလက် စီးဆင်းမှုမြန်တတ်သည်" ဟုထောက်ပြထားသည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ‘ဒစ်ဂျစ်တယ်တတ်မြောက်ရေးကို ကမ္ဘာ နှင့်အမီ ရင်ပေါင်တန်းနိုင်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းနေကြရသည်။ ဒစ်ဂျစ် တယ်တတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှုကို NGO အဖွဲ့များကလည်း အလေး ပေးလုပ်ဆောင်နေကြသည်။ ကမ္ဘာ့အဆင့်အနေဖြင့် ECDL Foundation(European Computer Driving Licence) ၊ CEPIS (Council of European Professional Informatics Societies) နှင့် ICDL (International Computer Driving Licence) တို့သည့် ကမ္ဘာ့ အဆင့် ဒစ်ဂျစ်တယ်တတ်မြောက်မှုကို ပိုင်းဖြတ်ပေး သည့်အဖွဲ့များ အဖြစ် ထင်ရှားသည်။
အကော်ရွာ၊ ကွင်းပုံးကြီး
အကော်ရွာ၊ ကွင်းပုံးကြီး
ဝမ်နောင်ရွာ၊ နမ့်တောင်
ဝမ်နောင်ရွာ (Wannawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၉ ဦး၊ မ ၁၅၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ စန္ဒယား
ရွာသစ်ကုန်းရွာ (Ywarthitkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ စန္ဒယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၉၅၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကန့်ဘလူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့
ကုလသမဂ္ဂယူနက်စကိုအဖွဲ့ကြီးမှ ကြီးမှူးကာ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့ကို ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့ (World Teachers’ Day) အဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်းကျင်းပလာခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၀၀၌ "ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့" ကို ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
"ပူဇာစ ပူဇ နေယျာနံ" ပူဇော်ထိုက်သောသူကို ပူဇော်ရခြင်းသည် မြတ်သောမင်္ဂလာပင်ဖြစ်ကြောင်း (၃၈) ဖြာ မင်္ဂလာတရားတော်၌ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားတော်မူခဲ့ပေသည်။ ထိုပူဇော်ထိုက်သော အနန္တောအနန္တဂိုဏ်းဝင်များတွင် ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ၊ မိဘနှင့်အတူ အာစရိယဆရာတွင် ဆရာသည်လည်း တစ်ဆူအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
Logo Design ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
အ.ထ.က(၂)လသာ မှ ကျောင်းသူ ၂ ဦး မချိုဇော်အောင်နှင့် မဇင်ဇော်အောင် တို့ ရေးဆွဲခဲ့သည့် ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့ အထိမ်းအမှတ် Logo Design ကို ပညာရေးဝန်ကြီးမှ ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကမ္ဘာ့ဆရာများနေ့ website
ဇီးပင်ကုန်းရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ဇီးပင်ကုန်းရွာ (Zeepinkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ဆည်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၁၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆည်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၃၈ ဦး၊ မ ၃၂၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာဆိုးကျောင်းရွာ၊ တောင်ကလေး
ရွာဆိုးကျောင်းရွာ၊ တောင်ကလေး
တောင်ရင်းရွာ၊ အိုးဝ
တောင်ရင်းရွာ၊ အိုးဝ
မော်ရွာဟောင်းရွာ၊ မော်
မော်ရွာဟောင်းရွာ၊ မော်
မှတ်တိုင်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
မှတ်တိုင်ရွာ (Hmattaing)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကျွဲသေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲသေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၀ ဦး၊ မ ၁၃၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြာအင်းရွာ၊ ကွင်းပုံးကြီး
ကြာအင်းရွာ၊ ကွင်းပုံးကြီး
ပေါက်ကပ်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပေါက်ကပ်ရွာ (Paukkat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၂၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၆၆ ဦး၊ မ ၂၅၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထုံးကြီးရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ထုံးကြီးရွာ (Htonegyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ကျွန်းကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၃ ဦး၊ မ ၈၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
စင်းဘောကိုင်းရွာ၊ မော်
စင်းဘောကိုင်းရွာ၊ မော်
အုပ်ခိုင်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
အုပ်ခိုင်ရွာ(Okehkaing)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ လောင်ဖမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၉၁ ဖြစ်သည်။
ကုန်းညောင်ရွာ၊ ဝမ်ခုန့်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုပ်ခိုင်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပဏ္ဏကသုတ်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင်သည် ကောသလနိုင်ငံ သာလအမည်ရှိသော ပုဏ္ဏားရွာ၌ သာလရွာ သား ပုဏ္ဏားသူကြွယ်တို့အား အပဏ္ဏက (မချွတ်ယွင်း မလွဲမှားနိုင်သော) ကျင့်စဉ်ကို ဟောတော်မူပါသည်။ ။
ဒုတိယပိုင်း၌ -အတ္တန္တပအစရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို ခွဲခြမ်းဝေဘန်၍ ဟောတော်မူပါသည်။ ယင်းတို့တွင် အထက်ပါပုဂ္ဂိုလ်ငါးဦးသည် အထက်ပါ ပုဂ္ဂိုလ် သုံးဦး၏ အမျိုးအစားများဖြစ်ကြပြီး ဘုရားရှင်နှင့် အတ္ထိကဝါဒီပုဂ္ဂိုလ်ငါးဦးတို့သည် အမှတ်လေး ပုဂ္ဂိုလ်မျိုးဖြစ်ပုံ, ယခုဘဝ၌ ဘုရားဖြစ်တော်မူသည်အထိ ကျင့်သုံးတော်မူသည့် ဘုရားဖြစ်စဉ် ဗုဒ္ဓဝင်ကို ဟောတော်မူပါသည်။ ။
တတိယပိုင်း၌ -သာလရွာသား ပုဏ္ဏားသူကြွယ်များ ဥပါသကာအဖြစ်ခံယူပုံကို ပြဆိုထားပါသည်။
အဋ္ဌကထာ၌ -သာလရွာနှင့် ရွာသားတို့အကြောင်း, အတ္တုက္ကံသန, ပရဝမ္ဘနဖြစ်ပုံ, ဂင်္ဂါမြစ်၏ ဒက္ခိဏဒေသနှင့် ဥတ္တရဒေသတို့၏ ပထဝီအနေအထား အဘိဇာတိ ခြောက်မျိုး, မိစ္ဆာဝါဒဆိုင်ရာပုဒ်များ, မိစ္ဆာဝါဒီများကို ဘုရားရှင်တို့ပင် မကုစားနိုင်ပုံ နိယတမိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအကြောင်း, လာဘီနှင့် တက္ကီပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်း အစရှိ သည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။ --- ဣန္ဒြေတို့၌ စောင့်စည်းခြင်း, ဘောဇဉ်၌ အတိုင်းအရှည်ကိုသိခြင်း, နိုးကြားမှု၌ အမြဲအားထုတ်ခြင်းဟူသော တရားသုံးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် အပဏ္ဏက ပဋိပဒါကို ကျင့်ပြီးသူ အာသဝက္ခယဉာဏ်ရရန်အကြောင်းကို အားထုတ်ပြီးသူဖြစ်ပုံကို အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူပါသည်။
အဋ္ဌကထာ၌ -အပဏ္ဏကပဋိပဒါ, နတ်စကားတိုင်း မယုံသင့်ပုံ အာသဝသဒ္ဒါ၏ ဝိဂြိုဟ်ဗျူပ္ပတ်များ, သုတ္တန်, ဝိနည်း, အဘိဓမ္မာလာ အာသဝများ, “ပါဒေ ပါဒံ အစ္စာဓာယ, သတော သမ္ပဇာနာ” ပုဒ်အဖွင့်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
သီလဝိပတ္တိအစရှိသော ဝိပတ္တိတရားသုံးပါး, သီလသမ္ပတ္တိအစရှိသော သမ္ပတ္တိ တရားသုံးပါးနှင့် ဝိပတ္တိတရားသုံးပါးကြောင့် သတ္တဝါများ အပါယ်လေးပါးကျရောက်ရပုံ သမ္ပတ္တိတရားသုံးပါးကြောင့် သတ္တဝါများ နတ်ပြည်ရောက်ကြရပုံတို့ကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဗွီဒီယိုဖရိမ်
ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ခြင်း (filmmaking)၊ ဗွီဒီယိုထုတ်လုပ်ခြင်း (video production) နှင့် ကာတွန်းရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ခြင်း (animation) စသည့် ပညာရပ်များတွင် ဗွီဒီယိုဖရိမ် (video frame) ခေါ် ဖလင်ဖရိမ် (film frame) ဟူသည်မှာ လှုပ်ရှားနေသော ရုပ်ရှင်၊ ဗွီဒီယို အစဉ်အတန်းများထဲတွင် ရှိနေသည့် ရုပ်သေပုံရိပ် (still image) တစ်ခုခုကို ဆိုလိုသည်။ ရုပ်ရှင်ဖလင်များတွင် ရုပ်သေပုံရိပ် များကို ဖလင်ကွက်တစ်ကွက်ချင်းစီတွင် မှတ်သားပုံဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင်ပြသသောအခါ၌ အဆိုပါရုပ်သေဓာတ်ပုံများသည် အချိန်တိုအတွင်း တစ်ပုံပြီးတစ်ပုံ လျင်မြန်စွာ ပြသသောကြောင့် လှုပ်ရှားနေသော ရုပ်ရှင်အဖြစ် မြင်သိခံစားနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ရုပ်သေပုံတစ်ပုံကို ပြသသောအချိန်မှာ တစ်စက္ကန့်၏ အပုံ ၂၄ ပုံ တစ်ပုံ၊ ၂၅ ပုံ တစ်ပုံ မှသည် အပုံ ၃၀ ပုံ တစ်ပုံ အထိ အစားစားရှိသည်။ သို့ဖြစ်၍ အဆိုပါ ဗွီဒီယိုဖရိမ်ခေါ် ဖလင်ဖရိမ်များကို တစ်ရစပ် အလွန်လျင်မြန်သော အမြန်နှုန်းဖြင့် ပြသသောကြောင့် အလင်းဓာတ်ထင်ယောင်ထင်မှားဖြစ်မှု (Optical illusions) ကြောင့် ရုပ်ပုံများ လှုပ်ရှားနေဘိသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း ဖြစ်သည်။
ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး
ပြန်လည်နေရာချထားရေး ညွှန်ကြားရေးမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီး ဌေးနိုင် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း) ကဏ္ဍ:စစ်လက်ရုံး/ အကူ/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများ
ဝမ်နားပန်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဝမ်နားပန်ရွာ (Wannarpang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟိုဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၇၅ ဦး၊ မ ၈၈၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိုဗဂ္ဂန်စီးခြင်း
တိုဗဂ္ဂန်စီးခြင်းသည် ‌ဆောင်းရာသီကစားနည်းတစ်မျိုးဖြစ် သည်။ တိုဗဂ္ဂန်ဟူသည်မှာ ပျဉ်ပြားများ ‌ပေါင်းစပ်ထား‌သော ချပ်ပြားကြီးဖြစ်၍ ထိပ်ဘက်တွင် ဦး‌ကော့ထားသည်။ ‌အောက် ‌ခြေမျက်နှာပြင်ကို ‌ချောမွတ်‌နေ‌အောင် ပွတ်တိုက်ထားရသည်။ အရှည်မှာ ၈ ‌ပေခန့်ရှိ၍၊ အကျယ် ၁ ‌ပေခွဲခန့်ရှိသည်။ အများ အားဖြင့် လူ ၄ ‌ယောက်စီးကြသည်။ ‌နောက်ဆုံးလူက ပဲ့ကိုင် ၏။ တိုဗဂ္ဂန်တွင် ဘီးများမပါ‌ချေ။ ‌ရေခဲပြင်နှင့် နှင်းဖုံး‌နေ‌သော ‌တောင်ကုန်းများ‌ပေါ်မှ အရှိန်နှင့်‌လျှောဆင်းရသည်။ ‌မြေပြန့်များ သည့်‌ဒေသ၌ အရှိန်များများရ‌စေရန် ကုန်း‌လျှောသဖွယ် ပြုလုပ်ထားရ၏။ တိုဗဂ္ဂန်ကို တစ်နာရီလျှင် ၆၁ မိုင်နှုန်းစီးနိုင် သည့် စံချိန်ရှိသည်။ အင်ဒီးယန်းအမဲလိုက်မုဆိုးများသည် တိုဗဂ္ဂန်ကို သစ်‌ခေါက်ဖြင့် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
နှင်းထူထပ် ‌သော‌နေရာ၌ အမဲသား‌ကောင်များကို တိုဗဂ္ဂန်တွင်တင်၍ ယူ ‌ဆောင်‌လေ့ရှိ သည်။ အက်စကီးမိုး လူမျိုးများကမူ တိုဗဂ္ဂန်ကို ‌ဝေလငါးရိုးဖြင့်လုပ်သည်။ တိုဗဂ္ဂန်စီး၍ ကစားခြင်းကို ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၌ ၁၉ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့၏။ ယခုအခါ ထိုကစားနည်းသည် အ‌မေရိကနှင့် ဥ‌ရောပတိုက်တို့တွင်ပြန့်ပွား လျက်ရှိ‌နေသည်။
‌ဗော့ဗစလက်ကစားနည်းမှာ တိုဗဂ္ဂန် ကစား နည်းတစ်မျိုး ပင်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ထည်မှာ ပျဉ်ချပ်ဖြင့်မဟုတ်ဘဲ သံမဏိ ဖြင့်လုပ်ထားခြင်းသာ ကွာခြား၏။ တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၃၀ မှ ရဝ အထိ‌ရောက်နိုင်သည်။ ကိုယ်ထည်အရှည်မှာ ၉ ‌ပေ မှ ၁၂ ‌ပေ ခန့်အထိရှိ၍ ၂ ‌ယောက်ထိုင်၊ ၄ ‌ယောက်ထိုင်ဟူ၍ အစားစားရှိ‌လေသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)
ကဘန်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကဘန်ရွာ (Kaban)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ နောင်ပူအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၁၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နဂါရှိနိုတိုက်ပွဲ
=နဂါရှိနိုတိုက်ပွဲ(၁၅၇၅ခုနှစ်)= အရှေ့ဖျားအာရှတိုက်ရှိ ဂျပန်နိုင်ငံသည် အနောက်နိုင်ငံများထက် ရာစုနှစ်တဝက်နီးပါး သာလွန်စောစီးစွာဖြင့် စနစ်တကျအလှည့်ကျပစ်ခတ်ခြင်းအတတ်(Fire in rotation) ကိုအသုံးချခဲ့ခြင်းအား ဤနဂါရှိနိုတိုက်ပွဲမှ သက်သေခံသည်။
နောက်ခံသမိုင်း
၁၆ရာစု၏ ကာလများတွင် ဂျပန်တို့သည် မျိုးနွယ်စုများ အပြန်အလှန် ယှဉ်ပြိုင်နေကြပြီး ဆာမူရိုင်းများသည်လည်း စစ်ပညာ၊တိုက်ခိုက်ရေးတို့တွင် ကျွမ်းကျင်မှုဖြင့် နာမည်ရလျက်ရှိပေသည်။ တစ်ဖက်တွင်လည်း ဘုန်းကြီးများကလည်း စစ်တပ်များဖွဲ့စည်းကာ စစ်ပြိုင်နေကြပြန်သည်။ ထိုသို့တိုက်ခိုက်ကြရာမှ လက်နက်ဆန်းအဖြစ် သေနတ်သည် ဂျပန်ကျွန်းစုများပေါ်သို့ ရောက်ရှိလာတော့သည်။ ၁၅၄၂ခုနှစ်တွင် မုန်တိုင်းဒဏ်ကြောင့် မျှောပါလာသည့် ပေါ်တူဂီသင်္ဘောတစ်စီးနှင့်အတူ အဆိုပါလက်နက်ဆန်း(အာကွေဘတ်စ်)သည် ကျူရှူးကျွန်း၊ တနေဂါရှီးမားမြို့သို့ ဆိုက်ရောက်လာတော့သည်။ ထိုမှအစပြုကာ သေနတ်၏စွမ်းပကားအား ဂျပန်တို့ကောင်းစွာ နားလည်သွားကြပြီး ပြည်တွင်း၌ပင် ထုတ်လုပ်လာနိုင်ကြသည်။ သို့သော် ဓား၊လှံ၊လေးမြှား တို့ဖြင့်သာ အသားကျနေသည့် ဆာမူရိုင်းများက အဆိုပါ သေနတ်အား သေးသိမ်ဖွဲနုတ်သည့် လက်နက်အဖြစ်သာ အသိအမှတ်ပြုပြီး ကိုင်တွယ်သုံးစွဲခြင်းမရှိကြသဖြင့် သေနတ်သည် ဒုတိယတန်းစားစစ်သည်များ၊ အထူးသဖြင့် အာရှိဂါရု(ashigaru)ဟုခေါ်သည့် စစ်သည်များကသာ ကိုင်ဆောင်ကြသည်။ အချိန်မကြာမီတွင် အဆိုပါ သေနတ်ကိုင် အာရှိဂါရုများ၏ စွမ်းရည်ကို အသိအမှတ်ပြုလာကာ ဝတ်စုံများဖြင့် စနစ်တကျဖွဲ့စည်းသည့် တပ်များအဖြစ် အဆင့်မြင့်တင်လာကြသည်။
ဂျပန်တဝန်းရှိ စစ်ခေါင်းဆောင်များအနက် အိုဒါ နိုဘူနာဂါ(Oda Nobunaga)သည် အမြင်ကျယ်၍ ဂျပန်တစ်နိုင်ငံလုံးကို စည်းရုံးလိုသူဖြစ်သည်။ သူ၏တပ်သားများအတွက် ၁၅၄၉ခုနှစ်တွင်ပင် အာကွေဘတ်စ်အမျိုးအစား သေနတ်များကို အလက်၅၀၀ထိ ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသေနတ်များကို စနစ်တကျပစ်ခတ်နိုင်ရန်အတွက်လည်း လေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။ ၁၅၃၄ခုနှစ်ဖွားဖြစ်သော နိုဘူနာဂါသည် မြေရှင်စစ်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး၏ သားဖြစ်ကာ ၁၇နှစ်သားအရွယ် ဖခင်ကွယ်လွန်ချိန်မှစကာ အာဏာလုပွဲများအကြား တိုက်ခိုက်လာရသူလည်းဖြစ်သည်။ ထိုမှ နှစ်၂၀အတွင်းတွင် ပြိုင်ဖက်အသီးသီးနှင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ပြီး သေနတ်၏အစွမ်းဖြင့် နိုင်ပွဲများရယူကာ အိုကေဟာဇာမာတိုက်ပွဲ(battle of Okehazana) အားအောင်နိုင်အပြီးတွင် အထွပ်အထိပ်ရောက်ပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် တစ်ဖက်မှလည်း ပုန်ကန်မှုများ၊ ဘုန်းကြီးတပ်များနှင့် ဆက်လက်ရင်ဆိုင်နေရသည်။
တိုက်ပွဲ
၁၅၇၅ခုနှစ်တွင် နိုဘုနာဂါအားပိုင်ဆိုင်သော မီကာဝါနာဂါရှိနိုရဲတိုက်အား ရန်သူများက တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် ပုန်ကန်ကြသည်။ ခေါင်းဆောင်မှာ တာကေဒါ ကတ်ဆုယိုရီ(tekeda katsuyori)အမည်ရှိ ဆာမူရိုင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ပုန်ကန်သူများက ရေကြောင်း၊ကြည်းကြောင်းတို့မှ လှေများ၊မြို့သိမ်းရထားများဖြင့် အကြီးအကျယ်တိုက်ခိုက်ကြသော်လည်း မြို့တွင်းမှ ခုခံသူများကလည်း ရွပ်ရွပ်ချွံချွံခုခံကြသဖြင့် ရဲတိုက်ကိုမသိမ်းပိုက်နိုင်ဘဲ အပြင်မှသာ ဝန်းရံထားရသည်။ သို့သော် ခုခံသူများဖက်မှ ပြဿနာမှ ရိက္ခအခက်အခဲဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် အရှင်သခင်ဖြစ်သည့် နိုဘုနာဂါထံသို့ စစ်ကူနှင့် ရိက္ခာများပို့ပေးရန် တောင်းခံကြသည်။ ဆက်သားအများစုမှာ ဝန်းရံထားသော ရန်သူများအားကျော်လွှားသွားနိုင်ခြင်းမရှိသဖြင့် အသက်သေဆုံးကြရသော်ငြား တစ်ယောက်သော ဆက်သားမှာမူ အရှင်သခင်ထံသို့ အကြောင်းကြားရန် အရောက်သွားနိုင်ခဲ့သည်။ နိုဘုနာဂါလည်း အဆိုပါဆက်သားဖြင့် ပြန်စာပေးကာ သုံးရက်အတွင်း စစ်ကူလာမည့်အကြောင်းကိုလည်း နှုတ်ဖြင့်မှာကြားသည်။ တာကေဒါက ဆက်သားအားဖမ်းမိကာ တိုင်တွင်ချည်၍ လက်နက်ချရန်၊ စစ်ကူမလာတော့ကြောင်း ပြောရန် ညဉ်းဆဲကာမြို့တွင်းသို့ပြောစေသည်။ ဆက်သားက သုံးရက်အတွင်းစစ်ကူလာမည့်အကြောင်း၊ စိတ်ဓာတ်မကျရန်လိုကြောင်း ပြောကြားကာ အသတ်ခံလိုက်သည်။
သို့ဖြင့် နိုဘုနာဂါနှင့် သူ၏စစ်သည် ၄၀၀၀၀တို့သည် ရဲတိုက်ကြီးထံသို့ဦးတည်ကာ ချီတက်လာကြပြီး တာကေဒါ၏ အမာခံတပ်ဖြစ်သည့် သံချပ်ကာဝတ် မြင်းစီးဆာမူရိုင်းတပ်ကို ရင်ဆိုင်ရန် စစ်ပြင်သည်။ စစ်မြေပြင်အနေအထားရွေးချယ်ရာတွင် ရဲတိုက်မှ ၁မိုင်အကွာတွင်ရှိသည့် ရေချောင်းနောက်ဖက်မှ ကုန်းမြင့်ကို သတ်မှတ်သည်။ ထိုစစ်မြေပြင်တွင် ကြိုးများတန်းထားပြီး ခလုပ်၊ငြှောင့်တို့ကိုလည်း ထောင်စေသည်။ မိမိဖက်ခြမ်းခံစစ်တွင် နေရာလွတ်အနည်းငယ်ချန်စေသည်။
နိုဘုနာဂါသည် မိမိ၏ သေနတ်ကိုင်တပ်သား ၃၀၀၀ကို စနစ်တကျဖြင့်အလှည့်ကျပစ်ခတ်သည့် နည်းအားသုံး၍ ရန်သူကိုခြေမှုန်းရန် အမိန့်ပေးသည်။ ၂၉ရက်၊ဇွန်လ၊ ၁၅၇၅ခုနှစ်၏ နံနက်ခင်းတွင် နိုဘုနာဂါဖက်မှ တပ်သားအနည်းငယ်ကို မြေကွက်လပ်တွင် နေရာယူစေကာ စစ်မြူသည်။ ဆာမူရိုင်းတို့ကလည်း အသုတ်၃သုတ်ဖြင့် တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သည်။ သို့သော် တိုက်ပွဲမတိုင်မီညက မိုးရွာသွန်းထားသောကြောင့် မြေမှာ ရွှံ့များ၊ဗွက်များဖြင့် ပြည့်နက်နေသဖြင့် ကောင်းစွာချီတက်မရဖြစ်နေသဖြင့် နိုဘုနာဂါတပ်များက ခံစစ်အနေအထားမှ တစ်လှည့်ပြီးတစ်လှည့် ပစ်ခတ်ကာ ရန်သူများကို ခြေမှုန်းတော့သည်။ ထိုအချိန်တွင်ပင် ရဲတိုက်အတွင်းရှိ စစ်သည်များကလည်း ပုန်ကန်သူများ၏ နောက်မှတိုက်ခိုက်သဖြင့် အတုံးအရုံးကျရှုံးကာ နိုဘုနာဂါအောင်ပွဲဆင်သည်။ ၁၅၈၂ခုနှစ် နိုဘုနာဂါကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဂျပန်တဝန်းလုံးရှိ စစ်တပ်များ၏ ၃ပုံ ၁ပုံမှာ သေနတ်ကို ကိုင်တွယ်တိုက်ခိုက်နေကြပြီဖြစ်ပေသည်။
= ကိုးကား =
ပြည်ပသို့တင်ပို့ခွင့်မပြုသောပစ္စည်းများ
စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၂၆-၁၁-၉၉နေ့စွဲပါ အမိန့်အမှတ်(၁၀^၉၉)အရ ပုံမှန်ကုန်သွယ်မှုနည်းလမ်းဖြင့် ပင်လယ်ရေကြောင်း (overseas Trade) မှတစ်ဆင့် တင်ပို့ခွင့်မပြုသည့် ပစ္စည်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
လယ်ယာကိုင်းကျွန်းထွက်ပစ္စည်းများ
(က) ဆန်နှင့်ဆန်ထွက်ပစ္စည်း (ဆန်၊ ဆန်ကွဲ၊ ဆန်ကြာဇံ၊ ဖွဲနုစသည် များ)
(ခ ) သကြားဖြူ၊ သကြားနီ၊ သကြားညို
(ဂ ) မြေပဲ၊ မြေပဲဆီ
(င ) ပဲနှမ်း၊ ပန်းနှမ်းဆီ
(စ ) မုံညင်း၊ မုံညင်းဆီ
(ဆ) နေကြာ၊ နေကြာဆီ
(ဇ ) ဆီကြိတ်ဖတ်အားလုံး
(ဈ ) ဝါနှင့်ဝါထွက်ပစ္စည်း (ဝါဂွမ်း၊ ချည်မျှင်)
တွင်းထွက်ပစ္စည်းနှင့်ဓာတ်သတ္တုပစ္စည်းများ
(က) ရေနံ
(ခ ) ကျောက်မျက်ရတနာ
(ဂ ) ရွှေ
(ဃ) ကျောက်စိမ်း
(င ) ပုလဲ
(စ ) စိန်
(ဇ ) ခဲမဖြူ
(ဈ ) အဖြိုက်နက်
(ည) ခဲမဖြူရှီးလိုက်ရောရာ
(ဋ ) ငွေ
(ဌ ) ကြေးနီ
(ဍ ) သွပ်
(ဎ ) ကျောက်မီးသွေး
(ဏ) အခြားသတ္တုအမျိုးမျိုး
တိရစ္ဆာန်နှင့်တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်းများ
(က) ဆင်စွယ်
(ခ ) ကျွဲ၊ နွား၊ ဆင်၊ မြင်းနှင့် ရှားပါးတိရစ္ဆာန်များ
(ဂ ) သားရေ
ရေထွက်ပစ္စည်းများ
(က) ပုဇွန်ဖွဲ
အထွေထွေကုန်ပစ္စည်းများ
(က) လက်နက်ခဲယမ်းမီးကျောက်
(ခ ) ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ
သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ
(က) ရာဘာ
အထက်ဖော်ပြပါ လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ၊ တွင်းထွက်နှင့်ဓာတ်သတ္တု ပစ္စည်းများ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်းများ၊ ရေထွက်ပစ္စည်းများ၊ သစ်တော ထွက်ပစ္စည်းများအား တားမြစ်ထားသော်လည်း ကိစ္စရပ် တစ်ခုချင်းအလိုက် စိစစ်ခွင့်ပြုပေးလျက်ရှိသည်။
ဗန္ဓုလရွာ၊ ကွင်းပုံးကြီး
ဗန္ဓုလရွာ၊ ကွင်းပုံးကြီး
ကျွဲတဲရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကျွဲတဲရွာ (Kywete)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကျွဲသေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲသေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၀ ဦး၊ မ ၁၃၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သန္ဓိဘေဒဇာတ်
thumb '''စတုက္ကနိပါတ် - ၅။ စူဠကုဏာလဝဂ် -(၃၄၉) - သန္ဓိဘေဒဇာတ် မြေခွေး ကုန်းချောသဖြင့် အချစ်ပြယ်ကာ အချင်းချင်းသတ်၍ သေကြရသော ခြင်္သေ့နှင့် နွားလားဥသဘ အကြောင်း။
ခိုက်ရန်ဖြစ်မှု ကဲ့ရဲ့ပြု
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ … ကုန်းတိုက်သောစကား မည်သည်ကား ထက်လှစွာသော ဓား လှံ လက်နက်နှင့် တူ၏။ ကုန်းတိုက်သော စကားဖြင့် လျင်မြန်စွာ ပျက်စီးတတ်၏”ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို တောင်တော်မူသတည်း။
ခြင်္သေ့နှင့် နွားပင် ချစ်ကျွမ်းဝင်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ သားဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အတတ်ပညာတို့ကို သင်ကြား တတ်မြောက်ပြီးလျှင် အဘမင်းကြီး သေလွန်သောအခါ မင်းအဖြစ်ကိုရ၍ တရားသဖြင့် မင်းပြုလေ၏။
ထိုအခါ နွားကျောင်းသားတစ်ယောက်သည် တောအရပ်ဝယ် နွားတို့ကို ခြံ၌ ထားလျက် စောင့်ရှောက်ကာနေ၏။ တစ်နေ့သ၌ ကျက်စားရာအရပ်မှ နွားတို့ကို ခြံသို့မောင်းနှင့်စုရုံးလာသည်ရှိသော် မေ့လျော့သဖြင့် ကိုယ်ဝန်ရှိသော နွားမတစ်ကောင် ကျန်ရစ်လေ၏။
ထိုနွားမသည် ခြင်္သေ့မတစ်ကောင်နှင့် ချစ်ကျွမ်းဝင်ကာ တောတွင်နေလေ၏။ ခြင်္သေ့မနှင့် နွားမတို့သည် မြဲမြံသော အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်ကြလျက် အတူတကွ ကျစ်စားကြကုန်၏။ နောက်အဖို့၌ ခြင်္သေ့မသည် ခြင်္သေ့ငယ်ကို မွေးဖွား၍ နွားမလည်း နွားငယ်ကို မွေးဖွားလေ၏။ ခြင်္သေ့ငယ်နှင့် နွားငယ်တို့သည် အမိမှ ဆင်းသက်လာသော အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်၍ အလွန် ချစ်ကျွမ်းဝင်လျက် အတူတကွ နေထိုင်ကာ ကျက်စားကြကုန်၏။
တောမြေခွေးမိုက် ကုန်းချောတိုက်
မုဆိုးတစ်ယောက်သည် တောသို့လာရာ ချစ်ကျွမ်းဝင်သော ခြင်္သေ့နှင့် နွားတို့ကို မြင်လျှင် မြို့သို့ ရောက်သောအခါ ထိုအကြောင်းကို မင်းကြီးအား လျှောက်ထားလေ၏။ ထိုအခါ ဉာဏ်ပညာ အမြော်အမြင်ရှိသော မင်းကြီးသည် မုဆိုးအား “သုံးယောက်မြောက် အဖော်သည် ဖြစ်လတ်သော် ဘေးဖြစ်လိမ့်မည်၊ သုံးယောက်မြောက် အဖော်ကိုမြင်လျှင် ငါ့ကို လျှောက်ထားလော့” ဟု မှာထားလေ၏။
တစ်နေ့သ၌ မြေခွေးတစ်ကောင်သည် ခြင်္သေ့နှင့် နွားဥသဘတို့ကို ခစားလျက် အဆွေခင်ပွန်းဖွဲ့၍ အတူတကွ ကျစ်စားလေ၏။ မကြာမီပင် ထိုမြေခွေးသည် “ငါကား ခြင်္သေ့သားကို လည်းကောင်း၊ ဥသဘသားကို လည်းကောင်း မစားဖူးလေ၊ သို့အတွက် ခြင်္သေ့နှင့် ဥသဘတို့ကို အချစ်ပျက်အောင် ကုန်းတိုက်ကာ အချင်းချင်း သတ်စေမည်” ဟု ကြံစည်၍ ခြင်္သေ့ထံကပ်ကာ ဥသဘသည် သင့်ကို ဤသို့ ပြော၏။ တစ်ဖန် ဥသဘထံကပ်ပြန်ကာ ခြင်္သေ့သည်သင့်ကို ဤသို့ ပြော၏” ဟု ခြင်္သေ့ ဥသဘတို့ အကြားတွင် ကုန်းတိုက်လေ၏။
ရန်သူထင်မှတ် မိတ်ဆွေသတ်
ခြင်္သေ့နှင့် ဥသဘတို့သည် မြေခွေးစကားကို ယုံကြည်၍ တစ်ဦးှနှင့်တစ်ဦး အချစ်ပျက်ပြီးလျှင် ခိုက်ရန်ဖြစ်လျက် အချင်းချင်းသတ်၍ သေခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏။ ထိုအခါ မြေခွေးသည် နှစ်သက်ရွှင်လန်းစွာ ခြင်္သေ့သားကို တစ်ကြိမ်း၊ ဥသဘသားကို တစ်ကြိမ် တစ်လှည့်စီ စားကာနေ၏။