cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊
သူရသတ္တိတံဆိပ်များ
မိမိတို့အသက်ဘေးအန္တရာယ် ဆုံးရှုံးလောက်နီးထိအောင် လွန်ကဲထူးချွန်သော သူရသတ္တိနှင့် ဆောင်ရွက်သော တပ်မတော်အရာရှိ၊ အမှုထမ်း တပ်သားများအား အဆင့်အတန်း ၂ မျိုး ၂ စား ခွဲခြားချီးမြှင့်ပေရာ ပထမအဆင့်အတန်းမှာ အောင်ဆန်းတံဆိပ် ဖြစ်၍ ဒုတိယအဆင့်အတန်းမှာ သီဟဗလတံဆိပ်တို့ဖြစ်သည်။ ဤတံဆိပ်များကို လက်နက်ကိုင် တပ်မတော်အရာရှိ၊ အမှုထမ်း တပ်သားများအား မဟုတ်၊ နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိ အမှုထမ်းများအားလည်း ချီးမြှင့်နိုင်ခွင့်ရှိသည်။
စစ်မှုထမ်းတံဆိပ်များ
တံဆိပ်များအပြင်၊ စစ်ဖြစ်နေသော ကာလတွင်း ရန်သူတို့နှင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရာတွင် မဟုတ်သော်လည်း၊ အသိအမှတ် ပြုထိုက်အောင် သူရသတ္တိနှင့် မိမိတို့အတွက် ကျရောက်သော တာဝန်ဝတ္တရားများကို ခိုင်မြဲသောစိတ်နှင့် ဆောင်ရွက်သော တပ်မတော်အရာရှိ၊ အမှုထမ်းများအား စစ်အမှုထမ်းကောင်း မှတ်တမ်းဝင်ဟု အစိုးရ အမိန့်ပြန်တမ်းတွင် ဂုဏ်ထူးရှိလောက်အောင် အမှုတော်ကို ထမ်းရွက်သည့်အတွက် စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် ပထမတန်း၊ စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် ဒုတိယတန်း၊ စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် တတိယတန်းဟူ၍ ရာထူးဆင့်အတန်းအလိုက် ချီးမြှင့်သည်။
ပထမတန်းတံဆိပ်ကို ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီးများနှင့် ယင်းအထက်မြင့်သော ရာထူးအရာရှိကြီးများအား ချီးမြှင့်သည်။ ဒုတိယတန်းတံဆိပ်ကို အထက်ဖော်ပြပါ ဗိုလ်တန်းအရာရှိများ မဟုတ်သည့် အခြားပြန်တမ်းဝင်အရာရှိများ အားချီးမြှင့်သည်။ တတိယတန်းတံဆိပ်ကို ဗိုပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ မဟုတ်သော အခြားတပ်မတော်သားများအား ချီးမြှင့်သည်။ စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် တတိယတန်းဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသော တပ်မတော်သားများအတွက် အမှုတော်ထမ်းရွက်ခြင်းမှ အငြိမ်းစားယူခွင့်ရသောအခါ အမတော်ငွေများဖြင့်လည်း ချီးမြှင့်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖက်ဆစ်ရန်သူတို့အား နှင်ထုတ်ပြီးနောက်နှင့် တိုင်းတစ်ပါး နယ်ချဲ့သမားတို့အုပ်ချုပ်ခြင်းမှ လုံးဝလွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးအတွက် တိုက်ခိုက်သော စစ်ပွဲများတွင် ကျေနပ်အောင် ထူးကဲကောင်းမွန်စွာ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ကြသော ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်၊ လေတပ်များမှ တပ်ဗိုလ်တပ်သားတို့အား ချီးမြှင့်ရန် နိုင်ငံတော်စစ်မှုထမ်းတံဆိပ်ကို ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ဤတံဆိပ်ကို တပ်မတော်များမှ တပ်ဗိုလ်၊ တပ်သားများအပြင်၊ မြို့ပြဘက်ဆိုင်ရာ လက်နက်ကိုင် တပ်ဗိုလ်တပ်သားများကိုလည်း ချီးမြှင့်နိုင်ကြောင်း အထူးအမိန့်ပြန်တမ်းထုတ်၍ ကြေညာနိုင်သည်။
ပြည်ထောင်စုတံဆိပ်များ
ပြည်ထောင်စုတံဆိပ်များတွင် ပြည်ထောင်စုရွှေတံဆိပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုငွေတံဆိပ်ဟူ၍ ၂ မျိုးရှိကာ၊ ယင်းတံဆိပ်များကို ရဲဌာန၊ စစ်ရဲဌာန၊ မီးသတ်ဌာန အရာရှိအမှုထမ်းများအား ချီးမြှင့်သည်။ ရဲအမှုထမ်းကောင်းတံဆိပ်များအတွက် ရဲအမှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် ပထမတန်းနှင့် ရဲအမှုထမ်းကောင်းတံဆိပ် ဒုတိယတန်းဟူ၍ တံဆိပ် ၂ မျိုး ပြဋ္ဌာန်း၏။ ရဲဌာန၊ စစ်ရဲဌာနနှင့် မီးသတ်ဌာနများတွင် နှစ်ပေါင်းကြာရှည်စွာ အစိုးရ ကျေးဇူးသစ္စာတော်ကို စောင့်သိရိုသေလျက် ဂုဏ်ထူးရှိလောက်အောင် အမှုတော်ကို ထမ်းရွက်သူများအား ဤတံဆိပ်များကို ချီးမြှင့်သည်။
အခြား
မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့ဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူး ဆောင်တံဆိပ်များ အနေဖြင့် စွမ်းရည်သတ္တိနှင့် စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင် တံဆိပ်များဟူ၍ (၂)မျိုးခွဲခြားထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ရဲတပ်ဖွဲ့မှ စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ တံဆိပ်ဖြစ်သည့် ရဲဗလတံဆိပ်၊ စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ တံဆိပ်ဖြစ်သည့် ရဲသူရိန်တံဆိပ်၊ ရဲမှုထမ်းကောင်းတံဆိပ်နှင့် နိုင်ငံတော်ရဲမှုထမ်းတံဆိပ် ၊ မီးသတ်ဦးစီးဌာနမှ ရဲဗလတံဆိပ်၊ ရဲကျော်စွာတံဆိပ်တို့အား ပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်အညီ စိစစ် ချီးမြှင့်သည်။
ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းဆိုင်ရာ စွမ်းဆောင်မှုဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ၂ဝဝ၉ခုနှစ်၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့/ တံဆိပ်များဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်ပါ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း ကောင်းတံဆိပ်အတွက် အရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက်များဖြစ်သည့် အမှုထမ်းသက် အနည်းဆုံး (၂၆)နှစ်ရှိခြင်း၊ အမှုထမ်းခဲ့သည့် ကာလအတွင်း ပြစ်မှုလုံးဝကင်းရှင်းသူဖြစ် ခြင်းနှင့် ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ပြုထားသည့် အမှတ်ပေးစနစ်အရ စုစုပေါင်း အနည်းဆုံးအမှတ်(၃၀) ရရှိလျက် ဂုဏ်ထူးရှိလောက်အောင် အမှုတော်ကို ထမ်းရွက်သူများအား ဤတံဆိပ်များကို ချီးမြှင့်သည်။
ချီးမြှင့်ခြင်း
ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်တစ်ခုခုဖြင့် ချီးမြှင့်ခံရသောသူ တစ်ဦးတစ်ယောက်မှာ ဤကဲ့သို့ချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြီးနောက် သစ္စာဖောက်မှုဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အစိုးရအဖွဲ့အား တော်လှန်ပုန်ကန်မှုဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ စစ်တပ်ဝင်ဖြစ်လျက် သစ္စာဖောက်တော်လှန် ပုန်ကန်မှုဖြင့်လည်းကောင်း၊ အလုပ်တာဝန် ဝတ္တရားကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ကြောက်ရွံ့ခြင်း၊ သတ္တိကင်းမဲ့ခြင်း၊ စစ်တပ်မှ ထွက်ပြေးခြင်း၊ ဂုဏ်အသရေကင်းမဲ့သော အပြုအမူကို ပြုခြင်းတို့အတွက်သော်လည်းကောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား အပြစ်ဒဏ်ထားခြင်း ခံရလျှင်၊ မိမိရရှိပြီးသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်ကို ပြန်လည်သိမ်းဆည်းခြင်း ခံရမည်ဖြစ်သည်။ ပြန်လည်သိမ်းဆည်းထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်ကို ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတက မိမိသဘောလျောက် ရရှိသူအား ပြန်လည်ပေးအပ်နိုင်ခွင့်ရှိသည်။
အဆောင်အယောင်များကား သုဓမ္မသင်္ဂဟအဖွဲ့တွင် မဂ္ဂမဟာသီရသုဓမ္မအတွက် စလွယ်၊ ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ သတိုးသီရိသုဓမ္မအတွက် ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မဟာသီရိသုဓမ္မအတွက်တံဆိပ်ကိုလည်းကောင်း ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟအဖွဲ့တွင် အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူအတွက် ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ သတိုးမဟာသရေစည်သူအတွက် ကြယ်ပွင့်နှင့် တံဆိပ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ မဟာသရေစည်သူ၊ သရေစည်သူနှင့် စည်သူအတွက် တံဆိပ်များကိုလည်းကောင်း ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ဘွဲ့ရသူတို့အား ရွှေ ၃ကျပ်သားထက်မနည်း ပါဝင်သော ရွှေတံဆိပ်များ ချီးမြှင့်သည်။
အဆောင်အယောင်တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်နှင့်အညီ ဝတ်ဆင်ရပေသည်။ နိုင်ငံခြားစိုးရများက ပေးသော ဘွဲ့၊ ဆု၊ တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများကို ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကပေးသော ဘွဲ့တံဆိပ်များအတွက် ဖဲကြိုးများနောက် ပြီးဆုံးမှ တပ်ဆင်ရန် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ခွာဘားလ်ရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ခွာဘားလ်ရွာ(Khuasbal)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ လေရိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေရိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃ ဦး၊ မ ၁၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်မှော်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကျောက်မှော်ရွာ (Kyaukhmaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ကျောက်မှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးမူးရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ငါးမူးရွာ (Ngarmu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ကုရင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုရင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၉၁ ဦး၊ မ ၁၇၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၈၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကောကြက်တူရွေး
မကောကြက်တူရွေး (Macaw) ကို ကြက်တောကြီးဟုလည်း ခေါ်တွင်သည်။ မကောကြက်တူရွေးသည် ကြက်တူရွေးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ရိုးရိုးကြက်တူရွေးထက် အကောင်ကြီး ကာ အမြီးရှည်ပြီးလျှက် အရောင်အဆင်းမှာ ပို၍လှပတောက် ပြောင်လေသည်။ အခွံမာသောသစ်သီး ဝလံများကို စားလေ့ ရှိသဖြင့် ကြီးမားချွန်ထက်၍ ကောက်ကွေးသော နှုတ်သီးရှိ၏။ မကောကြက်တူရွေးဟု ခေါ်ခြင်းမှာ တောင်အမေရိကတိုက် ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် ပေါက်ရောက်သော မကော ဟုခေါ် သည့် အုန်းပင် တစ်မျိုးမှ အသီးကို အမြဲစားတတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
မကောကြက်တူရွေးကို တောင်အမေရိကတိုက်နှင့် ကျူးဗားကျွန်းတို့၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိုကြက်တူရွေးမျိုး မရှိပေ။ ယင်း၏ အရောင်အဆင်းမှာ တစ်မျိုးတည်းမဟုတ်၊ ကျက်စားနေထိုင်သည့် ဒေသကို လိုက်၍ ခြားနားမှုရှိသည်။ ပနားမားနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းမှ ဘရာဇီးနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းစပ်ကြားရှိ ဒေသများတွင် တွေ့နိုင်သော မကော ကြက်တူရွေးများ၏ အရောင်အဆင်းမှာ အပေါ်ပိုင်းတွင် အပြာရောင်ဖြစ်၍ အောက်ပိုင်းတွင် အဝါရောင်ဖြစ်၏။
တောင်အမေရိကတိုက် ပါရာဂွေးနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ မကော ကြက်တူရွေးမျိုးမှာမူကား အပေါ် ပိုင်း၌ အပြာရောင်ဖြစ်၍ အောက်ပိုင်းတွင် လိမ္မော်ရောင် ဖြစ်သည်။ အလျားမှာ ပျမ်းမျှ လက်မ ၃ဝ ကျော်သည်။
မကောကြက်တူရွေးများသည် ခရီးဝေးကို တစ်ဆက် တည်း ပျံသန်းနိုင်ကြ၏။ အသံမှာ ကျယ်လောင် စူးရှလှ၍ သူတို့ရှိမှန်းကို အသံဖြင့် အဝေးကပင် သိနိုင်သည်။ အစုလိုက် အအုပ်လိုက် နေထိုင်တတ်ကြသော်လည်း၊ မိတ်လိုက်ရာတွင် အဖိုအမ တစ်ကောင်တည်းကိုသာ အာရုံပြုတတ်သော အလေ့ အထရှိသည်။
မြေလူးနှုတ်သီးထူငယ်
မြေလူးနှုတ်သီးထူငယ် (Long-billed Thrush) သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
မြေလူးပြောက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
သဒ္ဓမ္မာလင်္ကာရဆရာတော်
သဒ္ဓမ္မာလင်္ကာရဆရာတော်
စကားပြေခေတ်ဟုခေါ်ဆိုအပ်သော ညောင်ရမ်းခေတ်၌စကားပြေအရေး အသားကိုနိုင်နင်းစွာ ရေးသားနိုင်စွမ်းသော ပုဂ္ဂိုလ်များထဲတွင် သဒ္ဓမ္မာလင်္ကာရဆရာတော်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်ပေသည်။
ဆရာတော်သည် အမျိုးလေးပါးတို့အား သဒ္ဒါသီလစသောသူတော်ကောင်းဥစ္စာနှင့်ပြည့်စုံကြွယ်ဝ စေလိုသည့်အာသီသရှိရကား ဓမ္မပဒကျမ်းလာသဒ္ဒါသီလနှင့် သက်ဆိုင်သည့်ပြုံ့ပင်များကိုထုတ်နုတ်၍ ရတနာကရ ဝတ္ထုကျမ်းတစ်စောင်ကိုစကားပြေဖြင့် သက္ကရာဇ် ၁ဝ၄၂ ခုနှစ်တွင်ရေးသားလေသည်။ ထို ဝတ္ထုကျမ်းကိုအစွဲပြု၍ ပိဋကတ်တော်သမိုင်းတွင်ဆရာတော်အားမဟာရတနာကရ ဆရာတော်ဟုဘွဲ့ တော်သထား၏။
ဆရာတော်၏အရေးအသားမှာ စကားလုံးအဆန်းထွင်ခြင်းမရှိဘဲ ပါဠိမှမြန်မာသို့ သက်သက်ပြန်ယူရေးသားထားသကဲ့သို့ရှိ၏။ ဆရာတော်သည် ပင်းယမြို့ရွှေစည်းခုံကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူသည်။ ဖွားသက္ကရာဇ် မိဘမည်ရည်တို့ကိုကားကျမ်းဂန်များတွင်မတွေ့ရချေ။
ခါမိုင်းရန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ခါမိုင်းရန်ရွာ(Hkarmongyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉ ဦး၊ မ ၁၀၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သတ္တုမီးတိုက်ဆက်ခြင်း
သတ္တုမီးတိုက်ဆက်ခြင်း
သတ္တုမီးတိုက်ဆက်ခြင်း(ဝဲလဒင်း) ဆိုသည်မှာသတ္တုများကို အရည်ပျော် လာသည် အထိအပူတိုက်ပေးပြီးနောက် ဖိအားဖြင့်ဆက်ခြင်းကိုဆိုသည်။ သို့ဖြင့်မျိုးတူသတ္တုများကိုတစ်သားတည်းဖြစ်သွားအောင် ဆက်ပေးနိုင်သည်။
ရှေးအခါကသတ္တုမီးတိုက်ဆက်ခြင်းကိုလူတို့သည် အကျိုးရှိရှိနှင့်အသုံးပြုရမှန်းမသိခဲ့ကြပေ။ ပထမကမ္ဘာစစ် ဖြစ်လာချိန်တွင် သတ္တုထည်များကို မြန်နိုင်သမျှမြန်အောင်ပြုလုပ်ရန်လိုအပ်လာသည့်အခါကျမှ ဤနည်းသည်အရေးတကြီးခေတ်စားခဲ့သည်။ သို့သော်ထိုအချိန်က ပစ္စည်းအသေးအဖွဲပြုလုပ်သည့်လုပ်ငန်း များတွင်သာအသုံးပြုခဲ့ကြသေး၏။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်ကျော်လွန်လာမှ ဤနည်းကိုမီးရထား၊ သင်္ဘော အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းမှစ၍ မရေတွက်နိုင်အောင်များပြားသည့်လုပ်ငန်းများတွင်ထည့်သွင်း အသုံးပြုလာကြသည်။ ဤနည်းသည်ယခင်က အသုံးပြုခဲ့ကြသော ရဗစ်ရိုက်နည်း၊ဇာဝီစုတ်နည်းတို့ထက် သာလွန်ကောင်းမွန်သည်ကိုလည်းတွေ့လာကြသည်။
ပန်းဘဲဖိုဆက်နည်း ။  ။ ရှေးအကျဆုံးဆက်နည်းမှာ ပန်းဘဲဖိုဆက်နည်းပင်ဖြစ်၏။ ခရစ် ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်တိုင်အောင်လူတို့သည်ဤနည်းတစ်ခုတည်းဖြင့်သာ သတ္တုများကိုဆက်ခဲ့ကြ၏။ ယခုအခါတွင် လည်းဤနည်းကိုအထိုက်အလျောက် သုံးစွဲနေကြဆဲဖြစ်သည်။ ဆက်ပေးပုံမှာဆက်လိုသည့်သတ္တုမျက်နှာပြင်များကို သင့်တော်အောင်ပြုလုပ်ပြင်ဆင်ပြီးနောက် ထိုအစိတ်အပိုင်းများကိုဖို်ထဲ၌မီးပြင်းတိုက်၍မီးဖုတ်ပေးရသည်။ ထိုနောက်လက်ချားကဲ့သို့သောအဖျော်ကူပစ္စည်းတစ်ခုခုကို အနည်းငယ်ဖြူးပေးပြီးသော် တူဖြင့်ထု ရိုက်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ်အခြားနည်းဖြင့်လှိမ့်ပေးဖိညှစ်ပေး၍ ဖြစ်စေဆက်ယူရလေသည်။
မီးစွယ်ဆက်နည်း ။  ။ ဤနည်းတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့်ဖန်တီးပေးရသော လျှပ်စစ်မီးစွယ်ဖြင့် သတ္တုကိုအရည်ပျော်စေ၍ဆက်ပေးသည်။ ဆက်ပေးရမည့်နေရာတွင်သတ္တုသားသွင်းပေးရန်အတွက် သင့် တော်သောသတ္တုများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အသားသွင်းသတ္တုချောင်းကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြ၏။ ရှေးဦးစွာ ဆက်လိုသည့်နေရာကိုနေသားတကျစီစဉ်ပြီးသော် ထိုအဆက်နှင့်သင့်တော်သောအသားသွင်းသတ္တုချောင်း တစ်ခု၏ စပ်ကြားတွင် လျှပ်စစ်မီးစွယ်ကိုကူးစေသည်။
သတ္တုချောင်းကိုသင့်တော်သော အဖျော်ကူပစ္စည်း တစ်ခုခုဖြင့် ဖုံးအုပ်မွမ်းမံထားလေ့ရှိသည်။ လျှပ်စစ်မီးစွယ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသောအပူချိန်မှာ ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ရ၅ဝဝ ပင်ကျော်တတ်သေး၏။ ထိုအပူရှိန်ကြောင့် ဆက်ပေးရမည့်နေရာရှိသတ္တုနှင့်တစ်ကွသတ္တုချောင်းပါ အရည်ပျော်ပြီးသော် သတ္တုချောင်းမှသတ္တုရည်သည် အဆက်နေရာသို့ဝင်သွား၍ဆက်ပေးရမည့် သတ္တုအချင်းချင်းကိုတစ်သားတည်းဖြစ်အောင်ဆက်ပေးလေသည် အက်တမ်မစ်ဟိုက်ဒြိုဂျင်မီးစွယ်ဆက်နည်းဟုခေါ်သော နည်းတွင် တန်စတင်(အဖြိုက်နက်)ဖြင့်ပြု လုပ်ထားသည့် ဓာတ်ခေါင်းနှစ်ခုကြား၌ မီးစွယ်ကူးစေ၍ ထိုမီးစွယ်ကြားထဲသို့ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့ လွှတ်ပေးသည်။ ထိုအခါဟိုက်ဒြိုဂျင်မော်လီကျူးတို့သည် ဟိုက်ဒြိုဂျင်အက်တမ်အဖြစ်သို့ကွဲထွက်သွားပြီး နောက် မီးစွယ်ကိုကျော်လွန်ချိန်တွင်အက်တမ်အဖြစ်ကွဲထွက်စဉ်က စုတ်ယူထားသည့်အပူဓာတ်ကိုပြန် လည်စွန့်ထုတ်ပေးရင်း မော်လီကျူးအဖြစ်ပြန်လည်ပူးပေါင်းသွားကြသည်။ ဟိုက်ဒြိုဂျင်သည်မီးလောင်၍ ထိုမီးတွင်သတ္တုသားသွင်းပေးမည့်နန်းကြိုးကို အရည်ပျော်စေရသည်။ ဤသတ္တုရည်က တဖန်သတ္တုကိုဆက်ပေးသည်။
ဤနည်းဖြင့်ဆက်ယူသည့်အဆက်မျိုးသည်မူလအထည်နှင့် ခွဲ၍မရလောက်အောင်ပင် ကောင်းမွန်သည်ကိုတွေ့ရလေသည်။ ဓာတ်ငွေ့ဆက်နည်း။ ။ဤနည်းတွင်အဆက်တီလင်း ဓာတ်ငွေ့ကိုအောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ဖြင့် ပေါင်းစပ်မီးရှို့ပေး၍ သတ္တုများကိုအရည်ပျော်အောင်ပြုလုပ်ပြီးလျှင်ဆက်ယူရသည်။ ထိုအတွက်အောက်ဆီအဆက်တီလင်းသတ္တုဆက်မီးခွက်ခေါ် မီခွက်တစ်မျိုးကိုအသုံးပြုကြရ၏။ ဖြစ်ပေါ်သည့်အပူချိန်မှာ ဖာရင် ဟိုက်အပူချိန်ဒီဂရီ ၅၅ဝဝဝ ခန့်ပြင်းထန်သည် ဟုဆိုသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင်လည်း အောက်ဆီဂျင်နှင့်အဆက်တီလင်းအစား ဟိုက်ဒြိုဂျင်တစ်ခုတည်းကိုသော်လည်းကောင်း၊ ဟိုက်ဒြိုဂျင်နှင့် အောက်ဆီဂျင်ကို တွဲဖက်၍သော် ၎င်းအသုံးပြုကြသည်၊ ဤနည်းကိုများသောအားဖြင့်မီးရထားသံလမ်းများနှင့် ပိုက်လုံးများဆက်ရာ၌သုံး လေ့ရှိကြသည်။
လျှပ်စစ်ခုခံအားဆက်နည်း။။ဤနည်းကိုလွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၅ဝခန့်ကအယ်လီဟျူးသွန်မဆင်ဆိုသူကစတင်တီထွင်ခဲ့သည်။ ဤနည်းတွင်ဆက်လိုသည့်အစိတ်အပိုင်းများကို လိုအပ်သလိုပြုပြင်၍ အားနှင့်ဖိထားပြီနောက် အားကောင်းသောလျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကိုစီးဖြတ်စေသည်။ ပစ္စည်းတစ်ခုတွင်လျှပ်စစ် ဓာတ်စိီးဖြတ်သောအခါ လျှပ်စစ်ဓာတ်မစီးနိုင်အောင်ခုခံသည့်သဘောသည် ပစ္စည်းတိုင်းတွင်ရှိသည်။ ခုခံမှုကြောင့်အပူဓာတ်ကိုဖြစ်ပေါ်စေ၍ ခုခံမှုအားကြီးလျှင်အပူရှိန်သည်ပိုမိုကြီးမားလာသည်။ ဤနေရာ၌ ဆက်ပေးရမည့်နေရာတွင်ရှိသောခုခံအားသည် ကျန်နေရာများမှာထက်ပို၍ ကြီးသည်။ ထိုကြောင့်လျှပ်စစ် ဓာတ်စီးဖြတ်ချိန်၌ဖြစ်ပေါ်လာသောအပူရှိန်သည် ဆက်ပေးရမည့်နေရာတွင်ပို၍ကြီးမားပြင်းထန်သည်။ နောက်ဆုံးတွင်ထိုနေရာ၌ သတ္တုအရည်ပျော်လာသည်။
ထိုအခါယခင်ကထက်တိုးတက်ဖိနှိပ်ပေးရ၍ ထိုသို့ ဖိနှိပ်ပေးမှုကြောင့်သတ္တုချင်းဆက်သွားလေသည်။ သာမိုက်ဆက်နည်း။ ။ သာမိုက်ဟူသောဝေါဟာရမှာ အလျူမီနီယမ်နှင့်အိုင်းယန်းအောက်ဆိုက်ကို အမှုန့်ပြု၍ရောထားသည့်ပစ္စည်းရောကိုခေါ်သည့်ကုန်သည် သုံးအမည်ဖြစ်၏။ အလျူမီနီယမ်တွင်အောက် ဆီဂျင်ကိုဆွဲငင်တတ်သောဓာတ်ဆွဲသတ္တိရှိသည်။
ထိုကြောင့်သာမိုက်ကိုမီးစွဲလောင်အောင် မီးရှို့ပေးသောအခါ အလျူမီနီယမ်နှင့်အောက်ဆီဂျင်တို့ပေါင်းစပ်သွားပြီးနောက် လွတ်ကျန်နေသောသံသည် ဖာရင်ဟိုက်အပူချိန် ဒီဂရီ ၅ဝဝဝ ခန့်ဖြင့်အရည်ပျော်နေသောသံမဏိဖြစ်သွားသည်။ သံကိုသံချင်းဆက်ရာတွင်အဆိုပါသံမဏိရည်က ဆက်ပေးခြင်းဖြစ်၏။ဤနည်းတွင်ရှေးဦးစွာဆက်လိုသည့်နေရာ၌ ဆက်ပေးမည့်ပုံအတိုင်းဖ ယောင်းပုံလုပ်ပေးပြီးနောက် ဖယောင်းပေါ်၌သဲဖြင့်ပုံ၍ သဲပုံစံခွက်ရအောင်ပြုလုပ်ပေးရသည်။
ထိုနောက်ပုံစံခွက်ပေါ်၌ သာမိုက်ထည့်ထားသောလုံကိုတင်၍ စီးကျလာမည့်သံမဏိရည်သည်ပုံစံခွက်ထဲသို့ဝင်အောင် အံကိုက်စီမံထားရသည်။ အားလုံးအသင့်ဖြစ်သောအခါ ပုံစံခွက်အတွင်းရှိဖယောင်းသည်ပျော်သွားရုံသာမက ဆက်ရမည့်အစိတ်အပိုင်းများကိုနီရဲလာသည်အထိ အပူတိုက်ပေးရသည်။ ထိုနောက် လုံထဲ၌ ထည့် ထားသောသာမိုက်ကို မီးရှို့လိုက်သောအခါ ၂၅စက္ကန့်မှ ၃၅ စက္ကန့်အချိန်အတွင်းမှာပင် သံမဏိ ရည်ပေါ်လာသည်။ ထိုအခါလုံအောက်ဘက်ရှိပြွန်ခေါင်းကိုဖွင့်ပေးရ၏။
လုံထဲမှစီးကျလာသော သံမဏိ ရည်သည်ပုံစံခွက်ထဲသို့ ဝင်ရောက်သွား၍ဆက်လိုသည့်သတ္တုအချင်းချင်းကို တစ်သားတည်းကျအောင်ဆက်ပေး သွားလေသည်။ ဤနည်းကိုများသောအားဖြင့်ဓာတ်ရထားသံလမ်းများ ဆက်ရာ၌အသုံးပြုလေ့ရှိကြလေသည်။
ဂုရပ်ရွာ၊ ကျုံအီ
ဂုရပ်ရွာ၊ ကျုံအီ
စဝ်ရွှေသိုက် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)
စဝ်ရွှေသိုက်သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပထမဆုံးသမ္မတဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈-ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ ရက် မှ ၁၉၅၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၆ ရက် အထိ သမ္မတတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ
သမ္မတကြီး စဝ်ရွှေသိုက်သည် ညောင်ရွှေမြို့၌ အင်းတိန်မြို့စား အဖ စဝ်ချုံ ၊ အမိ စဝ်နန်းဆာတို့မှ ၁၈၉၆ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့ (မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၇-ခုနှစ်)တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ စဝ်ရွှေသိုက်၏ အမည်ရင်း မှာ စဝ်ရွှေဆိုက် ဖြစ်သည်။ အကြောင်းမှာ ၎င်းမွေးဖွားချိန်တွင် ရှမ်းပြည်ညောင်ရွှေဒေသရှိ တန်ခိုးကြီးဘုရားတစ်ဆူဖြစ်သော ဖောင်တော်ဦးစေတီတော်မြတ်ကြီး ပွဲတော်ကျင်းပနေခိုက်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်အတွင်း မယ်တော်စဝ်နန်းကြီးသည် မီးမဖွားနိုင်ပဲ ဒုက္ခတွေ့လျက်ရှိပုံမှာ ဝမ်းတွင်းရှိသန္ဓေသားသည် ဘုန်းကြီးသူဖြစ်၍သာ မွေးဖွားရ ခက်ခဲသည်ဟု ယူဆကြသဖြင့် လောကီယတြာအဖြင့် ရွှေထီးမိုးပေးခဲ့သော်လည်း မီးမဖွားနိုင်ပဲဖြစ်နေသည်။ မီးတထိန်ထိန်အိုးစည် ဗုံမောင်းသံတညံညံဖြင့် လှည့်လည်လာသော် ဖောင်တော်ကြီးသည် ကန်တော်ကို လက်ယာရစ် လှည့်ကာ စေတီတော်မြတ်ကြီးအား ကန်တော့ဦးတိုက် ဆိုက်မိချိန်တွင် မွေးဖွားခဲ့သောကြောင့် စဝ်ရွှေဆိုက်ဟု အမည်မှည့်ခဲ့သည်။ စဝ်ရွှေသိုက် ဟု ဆိုက်မှ သိုက်အသံသို့ ပြောင်းလဲခေါ်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။
ငယ်စဉ်က တောင်ကြီးမြို့ရှိ ရှမ်းအကြီးအကဲများ၏ သားများအတွက် ဖွင့်လှစ်ထားသောကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဘားမားရိုင်ဖယ် အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်(ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း)တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာပြည် ပထမ ကျောင်းသား သပိတ် အစပျိုးသော ၁၉၂၀-၂၃ ခုနှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက် နယ်ခြားဒေသ ဗမာ့တပ်ဖွဲ့များတွင် တာဝန်ခံ အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် ညောင်ရွှေစော်ဘွား အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရပြီး ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဖခမည်းတော် စော်ဘွားကြီး ဆာစဝ်မောင် ကံတော်ကုန်သော အခါ ညောင်ရွှေ စော်ဘွား အဖြစ် အရိုက်အရာ ခံယူသည်။ ထိုအခါ စဝ်ရွှေသိုက်၏ သက်တော်မှာ ၃၃ နှစ် အရွယ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
မတ်လ ၈ ရက်နေ့ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် စစ်မှုထမ်းရန် ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့ဖြင့် ၁၉၄၂ ခုနှစ်ထိ ဗမာ့တပ်မတော်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေမူကြမ်း ရေးဆွဲရေး ကော်မတီအဖွဲ့ဝင်နှင့် ဥပဒေပြုအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
စော်ဘွားကြီးသည် မိခင်ဘက်မှ ဝမ်းကွဲတော်စပ်သော ညီအစ်မလေးဦးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သူတို့ဖခင်မှာ ညောင်ရွှေ၏ အခွန် ဦးလှဘူးဖြစ်ပြီး နမ့်ခုတ်မှ ရှမ်းလူမျိုးဖြစ်သည်။ ဦးလှဘူး၏ အကြီးဆုံးသမီးတော်မှာ စဝ်နန်းရီဖြစ်၍ သားတော်ကြီး စဝ်ဆဲင်ဖ (စဝ်စိုင်း) နှင့် စဝ်ဆဲအုံ (စိုင်းဆဲင်) သားတော်နှစ်ပါး ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူမသည် စော်ဘွား၏ အကြီးဆုံး ဇနီးဖြစ်၍ မဟာဒေဝီအဖြစ် မြှောက်စားခံရသည်။ (ဦးလှဘူး၏) ဒုတိယသမီးတော်မှာ စဝ်နန်းစန္ဒာဖြစ်၍ စော်ဘွားကြီး၏ ဒုတိယဇနီးဖြစ်သည်။ သူမသည် သက်တော် ၂၁ နှစ်မှာ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူမမှာ စဝ်စန္ဒာဟူ၍ သမီးတော် တစ်ပါး ဖွားမြင်သည်။ (နောင် Moon Princess စာအုပ်ရေးသူ) ညောင်ရွှေစော်ဘွား စဝ်ရွှေသိုက်သည် ပထမအိမ်ထောင်ဆက် ၄ ဆက် ရှိခဲ့ပြီး သားတော် ၃ ပါး၊ သမီးတော် ၂ ပါး ထွန်းကားခဲ့သည်။
ညောင်ရွှေစော်ဘွား စဝ်ရွေသိုက်သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် သိန္နီမြောက်ပိုင်း စော်ဘွားကြီး၏ သမီး (သိန္နီစော်ဘွား စဝ်ဟုန်ဖ) (ကွယ်လွန်) ၏ နှမ စဝ်ဟိန်းခမ်းနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ စဝ်နန်းဟိန်းခမ်းနှင့်အတူ သားသမီး ၆ ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးသော အခါ စဝ်ရွှေသိုက်သည် စစ်မှုထမ်း အဖြစ် အနား ယူခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ရန် စစ်ရိပ် စစ်ငွေ့များ တက်လာသော အခါ စစ်မှုထမ်းရန် ပြန်ခေါ်ခြင်း ခံရပြန်သည်။
သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း
၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးဆုံးသော အခါ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့အရင်းရှင် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရန် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းတို့နှင့် အတူ တိုင်းရင်းသား စည်လုံး ညီညွတ်ရေးကို ပါဝင် ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ပင်လုံ စာချုပ်ကြီး ဖြစ်မြောက်ရေးကိုလည်း လုံးပမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံကို တိုင်းပြည်ပြု လွှတ်တော် ဖွင့်လှစ်သော အခါ စဝ်ရွှေသိုက်အား ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တညီတညွတ်တည်း တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။
ညောင်ရွှေ စော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်ရေး ရသောအခါ ယာယီ အစိုးရအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စု တိုင်းရင်းသားထဲမှ ပထမဆုံးသော မြန်မာနိုင်ငံ သမ္မတကြီး အဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ သက်တမ်း ကုန်ဆုံးသော အခါ လူမျိုးစုလွှတ်တော် နာယကကြီး အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပြန်သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အခြား နယ်ရှင် စဝ်ဖလုံတို့နှင့် အတူ စော်ဘွား ဆိုသော အာဏာ စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇-၆ဝ ပြည့်နှစ်များတွင် လူမျိုးစု လွှတ်တော် အမတ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံရသည်။
ညောင်ရွှေစော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက်အုပ်ချုပ်သော နယ်မြေအတွင်း အသုံးလုံးကြေ (အရေး၊ အဖတ်၊ အတွက်) တတ်မြောက်ရန် မိသားစုအတွင်းရှိ အသက် (၆) နှစ်ပြည့်ပြီးသည့် ကလေးတိုင်း ကျောင်းမထားဘဲ မနေရဟု နားလည်ထားသည့် စက္ကူစိမ်းအမိန့်ကို ထုတ်ပြန်ထားသည်။ ထိုစက္ကူစိမ်းအမိန့်သည် ကျောင်းမထားပါက မိဘအုပ်ထိန်းသူကို အရေးယူမည့် ဥပဒေဖြစ်သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ် နောက်ပိုင်း ထုတ်ပြန်ခြင်းဖြစ်သည်။ လူတိုင်း စာတတ်မြောက်စေချင်သည့် စော်ဘွားကြီး၏ စေတနာဆန္ဒကို ပြသခြင်းဖြစ်သည်။
မင်းကွန်းဆရာတော်ဘုရားကြီး ကိုယ်တော်တိုင်ရေးသားတော်မူခဲ့သော (တိပိဋကဓရ၏ အမျှဝေစကားစဉ်) စာအုပ်၌လည်း ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ လွတ်လပ်ပြီးစ ပထမနှစ်၌ ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပသည့် "တိပိဋကရွှေးချယ်ပွဲ" အခမ်းအနားကို ထိုစဉ်က နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး စဝ်ရွှေသိုက်က ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ သမ္မတကြီးသည် ကားပေါ်မှ ဆင်းသည်မှ ဖွင့်လှစ်နေဆဲအချိန် ၂ နာရီကျော်ကျော်ခန့်မှာ မချသောလက်အုပ်ဖြင့် အမြဲတစေချီနေခဲ့ရာ သတိထားမိသော ဆရာတော်က "တိပိဋကဓရ ရှာပုံတော်လက်အုပ်" ဟု တင်စားခဲ့သည်။ ထို့အတွက် တိပိဋကဓရဘွဲ့တော်ကို ရယူခြင်းဖြင့် သမ္မတကြီး၏ တိပိဋကဓရ ရှာပုံတော် လက်အုပ်ကြွေးကို ဆပ်မည်ဟု စိတ်က ဆောက်တည်လိုက်ပြီး ၃ နှစ်မြှောက်ရွှေးချယ်ပွဲ၌ မင်းကွန်းဆရာတော်သည် ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်တော်မူသဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး၏ တိပိဋကဓရရှာပုံတော် လက်အုပ်ကြွေးကို ဘုရားတပည့်တော် ယနေ့ပြေလည်စွာ ဆပ်မိပါပြီဘုရား ဟု သမ္မတကြီး၏ ဘာသာရေး စိတ်ထက်သန်ပုံကို မှတ်တမ်းပြုခဲ့သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် အထိ လူမျိုးစု လွှတ်တော် နာယကကြီး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး အမျိုးဘာသာ သာသနာ ပညာတွင် ကြိုးစား အားထုတ်မှုကြောင့် နိုင်ငံတော် အစိုးရက စဝ်ရွှေသိုက်အား ‘အဂ္ဂမဟာ သရေစည်သူဘွဲ့’ အပြင် ‘အဂ္ဂမဟာ သီရိသုဓမ္မဘွဲ့’ ကိုပါ ချီးမြှင့်တော်မှုသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေး ကောင်စီ အမည်ခံ ဗိုလ်နေဝင်း ဦးဆောင်သည့်စစ်တပ်က နိုင်ငံတော်အာဏာသိမ်းပိုက်စဉ် မိမိ နေအိမ်ဝင်း အတွင်းတွင်ပင် သားငယ် စဝ်မီမီသိုက် ပစ်သတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံတော် သမ္မတကြီးဟောင်း စဝ်ရွှေသိုက်လည်း ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဘဝနိဂုံး
အမှတ် (၇၄)၊ ကမ္ဘာအေးဘုရားလမ်း၊ ရန်ကုန်တွင် နေထိုင်စဉ် ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၁)ရက်နေ့ အသက် ၆၆ နှစ် အရွယ်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သည်။ သမ္မတကြီးဟောင်း စဝ်ရွှေသိုက် ကွယ်လွန်သော အခါ မဟာဒေဝီစောဝ်နန်းဟိန်ခမ်နှင့် ဦးယူဂျင်းသိုက် (ခ) စဝ်ဆေးဝိုင် (ခ) စဝ်ဆိုလန်ဖ အပါအဝင် သားတော် သမီးတော် ရှစ်ယောက် ထွန်းကား ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကုလားကုန်းတန်းရွာ၊ ကျွဲဂါတ်
ကုလားကုန်းတန်းရွာ၊ ကျွဲဂါတ်
ခဆွတ်မဘူတာ
ခဆွတ်မဘူတာ  (勝間駅 ခဆွတ်မ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂုချိခရိုင်၊ ရှူးနန်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကြိုးကြာဥရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကြိုးကြာဥရွာ (Gyoegyaru)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ပျားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပျားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၃ ဦး၊ မ ၁၁၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးရုံကုန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ဝါးရုံကုန်းရွာ (Waryonkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လက်ပံပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၆ ဦး၊ မ ၂၃၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ကုန်းရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကျောက်ကုန်းရွာ (Kyaukkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ကျောက်မှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၉၅ ဖြစ်သည်။
သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်း
သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းဆိုသည်မှာ အဖိုးတန် သတ္တုများနှင့် အခြားသော ဘူမိဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများကို ကမ္ဘာ့မြေမျက်နှာပြင်ရှိ ကျောက်တုံးများ၊ သတ္တုကြောများနှင့် ကျောက်မီးသွေးကြောများမှ တူးဖော်ရယူသည့် လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ သတ္တုတွင်း လုပ်ငန်းဖြင့် အခြေခံသတ္တုများ၊ အဖိုးတန်သတ္တုများ၊ သံ၊ ယူရေနီယမ်၊ ကျောက်မီးသွေး၊ စိန်၊ ထုံးကျောက်၊ ကျောက်ဆား နှင့် ပြာဆား အစရှိသည်တို့ကို တူးဖော်ရယူကြသည်။ စိုက်ပျိုးမွေးမြူ၍ မရနိုင်သော သို့မဟုတ် ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်း ဖန်တီးယူ၍ မရနိုင်သော ပစ္စည်းများကို သတ္တုတူးဖော်ခြင်းဖြင့် ရယူကြသည်။
ကျောက်ကုန်းရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်း
ခေတ်ယဉ်ကျေးမှု တည်တံ့စေသော အခြေခံလုပ်ငန်း
ရှေးအီဂျစ်တို့သည် ဘီစီ ၅ဝဝဝခန့်ကပင်သတ္တုတွင်းတူးခြင်းကို ဦးစွာလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ သတ္တုရိုင်းရှာဖွေရေး၊ တူးဖော်ရေး၊ ထုတ်ယူရေး ဟူ၍လုပ်ငန်းသုံးပိုင်းရှိသည်။ သတ္တုတူးဖော်ရာ၌ ကြုံရသော အခက်အခဲများ၊ သတ္တုတွင်းအလုပ်သမားများ အတွက် ကာကွယ်ရေး၊ စက်များကို မြင်းကောင်ရေအားဖြင့် ပြောဆိုသုံးနှုန်းမှု၏အစတို့ကိုပါဖော်ပြထားသည်။
သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်း
ကမ္ဘာပေါ်တွင်တိုးတက်ကြီးပွား လျက်ရှိသောနိုင်ငံများစွာတို့၌ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ပြီးသည့် နောက် အဓိကလုပ်ငန်းမှာ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရ၏။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ခေတ်ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်းနှင့် လျော်ညီစွာ နေထိုင်လိုလျှင် စက်ရုံကြီးအများအပြားလိုအပ်ပေ ရာ ထိုသို့လိုအပ်သော စက်ရုံကြီးများကိုတည်ဆောက်နိုင်ရန် သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းရှိမှဖြစ်နိုင်ပေမည်။ ထိုကြောင့် သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းသည် ယဉ်ကျေးမှုကိုတည်တံ့စေသော အခြေခံလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဟူ၍ဆိုနိုင်ပေသည်။
သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းကို သတ္တုရိုင်းရှာဖွေခြင်း၊ တူးဖော်ခြင်း၊ သတ္တုထုတ်ယူခြင်း၊ ဟူ၍သုံးမျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ သတ္တုတွင်းရှာဖွေ ရာ၌ တစ်ယောက်စနှစ်ယောက်စ ရှာဖွေသည်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ်အဖွဲ့အစည်းဖြင့်ရှာဖွေသည်ဖြစ်စေ ရှာဖွေသူတို့သည် ဝတ္တုအမျိုးမျိုးကိုသိရှိရန်လိုသည့်အပြင် သတ္တုဗေဒ၊ ဘူမိဗေဒစသည့် ပညာရပ်များကိုတတ်မြောက်ကြရလေသည်။ ဤပညာရပ်များကိုတတ်မြောက်သူများပင်လျှင် တစ်ခါတစ်ရံ လချေး၊အိုင်းယန်းဆာလဖိုဒ်ကဲ့သို့သတ္တုရိုင်းများကို ရွှေဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဂရက်ဖိုက်ကိုမော်လစ်ဒီနိုက်ဟူ၍လည်းကောင်းအထင် မှားတတ်ကြလေသည်။ မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ ကျောက်များ တွင်ကော့ပါး (ကြေးနီ)၊ အိုင်းယန်း(သံ)၊ မန်ဂနိ၊ မာကျူရီ(ပြဒါး)ကဲ့သို့သတ္တုအစအနများကိုတွေ့ရသော်လည်း မြေအောက်သို့တူဖော်ကြည့်သောအခါ မည်သည့်သတ္တုကိုမျှ မတွေ့ရဘဲ ရှိတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံသောင်ခုတ်စက်များဖြင့် ပင်လယ်ကမ်း များနှင့်မြစ်ထဲရှိသဲခုံများကိုတူးရာ မည်းနက်သောသဲများကိုရရှိသည်။ အချို့သူတို့သည်ထိုသဲမျိုးကို တွေ့ရှိ သောအခါ ရွှေသို့မဟုတ်၊ပလက်တီနမ်အမြောက်အမြား တွေ့ရှိပြီဟု ထင်မှတ်တတ်ကြ၏။
သတ္တုရိုင်းကိုရှေးအခါက လူတို့သည်ခြေကျင်ဖြစ်စေ၊ မြင်း၊ လား၊ လှေစသည်တို့ စီးနင်း၍ဖြစ်စေ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ လှည့်လည်သွားလာ ရှာဖွေကြသည်။ ယခုခေတ်တွင်မူ ကားသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကောင်းမွန်လာသည့်အလျောက် မော်တော်ကား၊ လေယာဉ်ပျံ စသည်ကဲ့သို့ ယာဉ်များကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
တခါတရံ သတ္တုကြောများတွင်အကြောတက်ငယ်များ ဖြာထွက်လျက်ရှိတတ်ရာ ဤအတက်ငယ်များတွင် မြေကတုတ်ကဲ့သို့ မြောင်းများဖြတ်၍ တူးပေးလျှင် သတ္တုကြောမ ကြီးကိုတွေ့ရတတ်သည်။ ဤ နည်းဖြင့်သတ္တုရှာဖွေသူတို့သည် သတ္တုတွင်းများစွာကိုတွေ့ရှိခဲ့ကြလေသည်။ တစ်ခါတစ်ရံသတ္တုအကြောတက် ငယ်သည် တောင်ကုန်းတွင်ဦးတိုက်လျက်ရှိခြင်း ကြောင့် သတ္တုရိုင်းများမှာ ရေစားပြီးပါသွား၍သတ္တုရိုင်း အရိပ်အရောင်မျှကိုသာတွေ့ရတတ်သည်။ ဤသို့တွေ့ရှိသောအခါအထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း မြေတွင်မြောင်းဖောက်၍ သတ္တုကြောကိုရှာဖွေယူရသည်။ သတ္တုကြောကို တွေ့ရှိသောအခါသတ္တုမည်မျှရှိကြောင်း ကိုသိရှိရန်စမ်းသပ်ကြည့်ရပြန်သည်။
များသောအားဖြင့်ထိုသို့စမ်းသပ်နည်းမှာ နှစ်နည်းရှိရာ ပထမနည်းမှာ သတ်မှတ်ထားသောနယ်နိမိတ်အတွင်းရှိမြေကို တူးဖော်၍ ထိုမြေတွင် သတ္တုမည်မျှ ပါရှိသည်ကိုစစ်ဆေးသောနည်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယနည်းမှာ မြေတွင်းသို့နက်ရှိုင်းစွာတူးဖော်၍ မြေ၏အတွင်းသားတွင် သတ္တု မည်မျှပါရှိသည်ကိုစစ်ဆေးသော နည်းဖြစ်သည်။ ဒုတိယနည်းတွင်စိန်သွားတတ်ထားသော လွန်စက်ဖြင့် မြေထဲသို့အလွန်နက်ရှိုင်းစွာ ထိုးဖောက်ကြည့်ကြလေသည်။ ထိုသို့စမ်းသပ်၍သတ္တုများကို တူးဖော်နိုင် လောက်အောင် များများစားစားတွေ့ရှိရသောအခါ သတ္တုတွင်းဝ အနီးအနားတွင် အဆောက်အအုံများကို သပ်ရပ်စွာဆောက် လုပ်၍သတ္တုတူးဖော်သောလုပ်ငန်းကိုစတင်လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။ သတ္တုတူးဖော်ရာ၌ မြေပေါ်တူးဖော်နည်း (Surface Mining Method) နှင့် မြေအောက်တူးဖော်နည်း (Underground Mining Method) ဟူ၍ အဓိကနှစ်မျိုးရှိသည်။
မြေပေါ်တူးဖော်နည်းတွင်သတ္တုများကိုရေတွင်းများတူးသကဲ့သို့ (Open Pit Mining)တူးယူကြရ၍ များသောအားဖြင့်ဤနည်း ကို သံနှင့်ကြေးနီ တူးဖော်ရာ၌ အသုံးများသည်။ သတ္တုကြောသည် မြေအောက် ပေ၃ဝဝ ကျော်လောက်မှာ ရှိလျှင် သတ္တုရိုင်းကိုမြေပေါ်သို့ တင်ယူရသောစရိတ်မှာ အလွန်ကြီးလေးသဖြင့် မြေပေါ်တူးဖော်နည်းကို အသုံးပြုကြသည်။ ဤနည်းတွင် သတ္တုရိုင်းများကို ဒိုင်းနမိုက်ဖြင့်ဖြိုခွဲ၍ စက်ဂေါ်ပြားများ (Backhoe, Wheel Loader, Shovel)ဖြင့် မော်တော်ကား များပေါ်သို့တင်ဆောင်ပေးလေသည်။ သို့သော်တွင်းနက်လာသောအခါ နံရံတွင်ရှိသည့်ကျောက်တုံး များပြိုကျ၍ အလုပ်သမားများ ဒဏ်ရာရရှိတတ်သည်။ ရေဖြင့်ကျင်ယူသောနည်း (Panning)မှာလည်းမြေပေါ်တူးဖော်နည်းတွင် အကျုံးဝင်သည်။ ဤနည်းကိုရွှေနှင့်ငွေကဲ့သို့သော သတ္တုများတူးဖော်ရာ၌ အသုံးပြုသည်။
သတ္တုရိုင်းကိုရေဖြင့်ကျင်ယူနည်းမှာ အမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း သဘောမှာ တစ်မျိုးတည်း ဖြစ်သည်။ မြေအောက်တူးဖော်နည်းတွင် သတ္တုကြော၏ အထူ (Vein Width) အပါးကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုးတူးဖော်ယူကြသည်။ သတ္တုရိုင်းများကို တွင်းများမှ မြေပြင်ပေါ်သို့တင်ဆောင်ယူရသော စရိတ်သည် အလွန်ကြီးမားလွန်းရကား သတ္တုကိုတူးဖော်ရာ၌ စရိတ်ကျဉ်းနိုင်သမျှကျဉ်းအောင် ကြံစည်ကြရသည်။ ကျောက်ကမ်းပါးများနှင့်နီးကပ်သော တွင်းများတွင် လိုဏ်ခေါင်း (Adit)များ ကိုဆောက်လုပ်ယူကြသည်။ အချို့သော သတ္တုရိုင်းများကိုကျောက်မီး သွေးတွင်းများမှာကဲ့သို့ ပြွန်တွင်း (Circular-Shaft)များဖြင့် တူးဖော်ယူကြရလေသည်။
ဤသို့တူးနေစဉ်တူးပြီးသော နေရာများတွင် တွင်း၏နံရံကိုမြေအောက်မီးရထားလိုဏ်ခေါင်း များမှာကဲ့သို့ အင်္ဂတေကိုင်၍ဖြစ်စေ၊ သံကွင်းများခံ၍ဖြစ်စေ ခိုင်ခံ့အောင်ပြုလုပ်ပေးလေသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ကျောက်ကြားမှထွက်သောရေကို ပိုက်လုံးများမြှုပ်၍ အင်္ဂတေကို ဖိအားကြီးစွာဖြင့်သွန်းလောင်းပြီးလျှင် ပိတ်ဆို့ပစ်တတ်သည်။
ပြွန်တွင်း၏အဆုံးဖက်တွင်ရေဝင်ရောက်စုရုံးနေနိုင်အောင် ကန်ကျယ်ကြီး တစ်ခုပြုလုပ်ထားရသည့်ပြင် ပြွန်တွင်းရှိ အင်္ဂတေနံရံများကို ပြိုမကျရအောင် ထောက်များဖြင့်ခိုင်ခိုင်ခံ့ခံ့ ထောက်ထားရသည်။ ပြွန်တွင်းများမှတစ်ဖန်လိုဏ်ခေါင်းများကို ဘေးတိုက် သတ္တုကြောဆီ ရောက်အောင် တူးယူပြန်သည်။
ဤသို့တူးယူသောလိုဏ်ခေါင်းများသည် ပြွန်တွင်းဖက်သို့ခပ်စောင်းစောင်းရှိသဖြင့် သတ္တု တွင်းတွင်ထွက်သမျှရေသည်ပြွန်တွင်းသို့စီးဝင်လာသည်။ ပြွန်တွင်းမှတစ်ဖန် ထိုရေကိုအားကောင်းသော ရေနွေးငွေ့စက်များဖြင့်မြေပြင်ပေါ်သို့စုတ်ထုတ်ပစ်လေသည်။ များသောအားဖြင့် သတ္တုတွင်းတစ်တွင်းလျှင် ပြွန်ပေါက်နှစ်ပေါက်စီဖောက်ထားလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ဖောက်ထားခြင်းမှာ သတ္တုတွင်းပြိုကျ၍ အလုပ်သမားများပိတ်မိမနေစေရန်နှင့်သတ္တုတွင်းထဲ၌ လေကောင်းလေသန့်ရရှိစေရန်ဖြစ်သည်။
အချို့သတ္တုတွင်း၌ အလုပ်သမားများကောင်းမွန်စွာ အလုပ်လုပ်နိုင်ရန် သတ္တုတွင်းရှိလိုဏ်ခေါင်းတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးထွန်းထားလေ့ရှိကြသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးမရှိသော တွင်းများတွင်မူကား ဖယောင်းတိုင်မီး ကိုဖြစ်စေ၊ ခေါင်းတွင်တပ်ဆင်နိုင်သောမီးအိမ်ငယ်ကိုဖြစ်စေ၊ သတ္တုတွင်းများ ပေါက်ကွဲတောက်လောင်မှု မဖြစ်ရအောင် အထူးတလည်စီမံပြုလုပ်ထားသောမီးအိမ်ကိုဖြစ်စေ အသုံးပြုကြသည်။ သတ္တုရိုင်းများကိုတူး ဖော်ရာ၌ အလုပ်တွင်ကျယ်စေရန်စက်ဖြင့်မောင်းနှင်သောကိရိယာများကို အသုံးပြုသည်။ သတ္တုရိုင်းများ ဖြတ်ယူရန်သုံးသော ကိရိယာများမှာ အမျိုးမျိုးရှိသည်။ အချို့သောဖြတ်စက်များမှာ အပြားလိုက်မြေပြင်ညီ လည်သောလွှဝိုင်းများဖြစ်သည်။ အချို့မှာ လည်နေသော သံချွန်များဖြစ်သည်။
အကယ်၍သတ္တုရိုင်းများအ လွယ်တကူတူးဖော်၍မရသောအခါ သတ္တုရိုင်းတွင်စက်လွန်ဖြင့်အပေါက်ငယ်များဖောက်၍ ထိုအပေါက် များတွင် ယမ်းဘီလူးများ မြုပ်နှံပြီးလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ဖြိုခွဲယူကြသည်။ သတ္တုကိုဖြတ်ရန်စက်များနှင့် ဖောက်ရန်စက်များတွင် ဘီးများ တပ်ဆင်ထားသဖြင့် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ အလွယ်တကူရွှေ့ယူနိုင်သည်။ ဤသို့ဖြိုခွဲ ပြီးသောအခါ သတ္တုရိုင်းများကို ရှေးအခါကလှည်းပေါ်တွင်တင်၍ မြင်းများဖြင့်သယ် ဆောင်ကြရလေသည်။
စက်ဖြင့်သတ္တုရိုင်းများကိုသယ်ယူပို့ဆောင်ကြသော တွင်းများ၌မူကား စက်ဖြင့်မောင်းနှင်သောဝန်တင်ရထားငယ်များ ဖြင့် သယ်ဆောင်ယူသွားကြပြီးလျှင် တစ်နေရာ၌စုံပုံ၍ ထိုနေရာမှတဖန် မြေပြင်ပေါ်သို့တင်ပေးသည်။ ဤစက်များကို လေဖိအားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ မောင်းနှင်ကြသည်။
ရှေးအခါကသတ္တုတွင်းများတွင်အကြီးဆုံးရန်သူမှာ ရေဖြစ်သည်။ သတ္တုတွင်းများကိုတူးဖော်တိုင်း ရေမှာ အနည်းနှင့်အများ ဆိုသလို ထွက်လာစမြဲဖြစ်သည်။ ရေကိုနိုင်နိုင်နင်းနင်းထုတ်ပစ်နိုင်သရွေ့ ကာလ ပတ်လုံးသာ သတ္တုတူးဖော်ခြင်းကို လုပ်ကိုင်ကြရ၍ ရေကို မနိုင်မနင်း ဖြစ်လာသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် သတ္တုတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းကိုရပ်စဲကြရလေသည်။
ထိုခေတ်အခါက ရေကိုထုတ်ပစ်ရန်စက်မပေါ်သေးသဖြင့် မြင်းများဖြင့်သာ ထုတ်ပစ်ခဲ့ကြသည့်အလျောက် ခရီးမတွင်သည့်အတွက် အဖိုးတန်သော သတ္တုတွင်း များစွာ တို့မှာရေမြုပ်ကုန်လေသည်။
ရေနွေးငွေ့အင်ဂျက်စက်ပေါ်လာသောအခါ ရေစုပ်စက်များလည်း ပေါ်လာ၍ သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းမှာ ရှေးကထက် တွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။ ရေနွေးငွေ့စက်ကို သုံးစွဲလာကြသောအခါစက်သည် မြင်းအကောင်ရေ မည်မျှနှင့်ညီအောင်အလုပ်လုပ်နိုင်ကြောင်း ကိုတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့တွေ့ရှိခဲ့သည် မှအစပြု၍ လူတို့သည်စက်များကိုမြင်းကောင်ရေအားဖြင့်ပြောဆိုသုံးစွဲခဲ့ရာ ထိုသို့သုံးစွဲသည့်အလေ့အထမှာ ယနေ့တိုင်အောင်တည်မြဲလျက် ရှိသည်။ ယခုခေတ်တွင်ရေကိုစုပ်ထုတ်ပစ်ရန်နှင့် သတ္တုရိုင်းများကိုသယ်ယူပို့ဆောင်ရန် လေဖိအားနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို အသုံးပြုကြသည်။ အချို့တွင်းများတွင် ရေအထွက်အလွန် များသောကြောင့် ရေစုပ်စက်များကို ဆယ့်နှစ်ရာသီ ခုတ်မောင်းနေရသည်။ အကယ်၍အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် သတ္တုတွင်းကို ပိတ်ထားရသည်ဟုဆိုကြပါစို့။ သတ္တုတွင်းမှာ သုံးမရနိုင်လောက်အောင် ပျက်စီမသွားစေရန် ရေကိုမူ အမြဲတမ်းစုပ်ထုတ်ပစ်လျက်ရှိရပေသည်။
သတ္တုတွင်းအလုပ်ချိန်စေ့သောအခါ အလုပ်သမားများသည်မိမိတို့၏ကိရိယာများကို အလုပ်ခွင်၌ ပင်သော့ခတ်ထားခဲ့ပြီးလျှင် မီးအိမ်နှင့်အဝတ်အစားများကို သိမ်းယူ၍ ပြန်ကြလေသည်။ ထိုအခါအခြား အလုပ်သမားတစ်ဆိုင်း ရောက်လာ၍ အလုပ်ကိုဆက်လုပ်ကြပြန်သည်။ နေ့ရောညဉ့်ပါအလုပ်လုပ်သော သတ္တုတွင်းများတွင် အလုပ်ကိုလူလဲဖြင့်တစ်နေ့လျှင်သုံးဆိုင်းထား၍လုပ်ကိုင်ကြ လေသည်။ များသောအားဖြင့် ပထမအဆိုင်းမှာ နံနက် ရနာရီမှ ညနေ၃နာရီအထိ၎င်း၊ ဒုတိယအဆိုင်းမှာ ညနေ၃နာရီမှ ညဉ့် ၁၂နာရီအထိ၎င်း၊ တတိယအဆိုင်းမှာ ညဉ့် ၁၂နာရီမှ နံနက် ရနာရီအထိ၎င်းဖြစ်သည်။ တနင်္လာနေ့နံနက်မှ တစ်ရက်လျှင် ၂၄နာရီကျအလုပ်လုပ်လာခဲ့ကြသည်မှာ စနေနေ့နေ့လယ်ကျမှပင် သတ္တုတွင်းတူးသောလုပ်ငန်းခေတ္တရပ်နားတော့သည်၊ သို့သော်ရေစုပ်စက်များမှာ လည်မြဲလည်လျက်ရှိ သည့်ပြင် သတ္တုတွင်းတွင် သတ္တုတူးချိန်၌မလုပ်နိုင်သော လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့်စက်များကိုပြင်ဆင်မှု၊ လိုဏ်ခေါင်းအမိုးများကိုခိုင်မာတောင့်တင်းအောင် ဖာထေးမှု၊ လမ်းများကိုပြင်ဆင်မှုစသည်များကို ပြုလုပ်ကြ ရလေသည်။
သတ္တုတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းမှာ အလွန်ရှေးကျသောလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ယခုအခါကမ္ဘာပေါ်ရှိ အချို့သောအရပ်ဒေသများတွင် ရှေးအခါက သတ္တုတူးဖော်ရာ၌အသုံးပြုကြသည့် လိုဏ်ခေါင်းများ၊ ဖိုများ၊ လုံ များနှင့်အခြားအသုံးအဆောင်များကို တွေ့ရှိရတုန်းပင် ဖြစ်သည်။ အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည်ဘီစီ ၅ဝဝဝကပင် ဆိုင်နိုင်းအရပ်မှ ကြေးနီကိုတူဖော်သုံးစွဲခဲ့ကြသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တုတူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းကိုပထမဆုံး လုပ်ခဲ့သည်ဟုဆိုရပေမည်။ ထိုအခါသတ္တုတွင်းတူးလုပ်ငန်းမှာ အောက်တန်းကျသည်ဟု ထင်မှတ်ကာငွေ ဝယ်ကျွန်များဖြင့်သာ တူးဖော် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ယခုခေတ်တွင်မူကား သတ္တု၏အသုံးဝင်ပုံများပြားလာ သည့်အလျောက် သတ္တုတွင်းလုပ်ငန်းသည်လည်း ကြီးကျယ်လာပြီးလျှင် စံနစ်တကျ ဖြစ်လာရလေသည်။ လူတို့သည် မြေထဲမှသတ္တုများကို အသုံးပြုကြသည်မှာ အစမျှသာရှိသေး၍ နောင်အခါ၌ယခုထက်ပင် တိုးတက် သုံးစွဲလာကြမည်ဟုယုံကြည် ရသည်။ ထိုကြောင့်သတ္တုတွင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်သူများ နှင့်သတ္တုတွင်းတူးခြင်းဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာအတတ်ပညာကို သင်ကြားတတ်မြောက်ထားသူများ မှာ နောင်အခါ၌ အလွန်ကြီးပွားတိုးတက်ရန် လမ်းရှိပေသည်။
မြေအောက်ရှိ သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏကို လက်တွေ့တူးပြီးမှသာ တိတိကျကျသိနိုင်ပါသည်။ မတူးခင် တိတိကျကျ မသိနိုင်း။ ထို့ကြောင့် သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏ ခန့်မှန်းတွက်ချက်ခြင်း ဟုသာ ခေါ်ပါသည်။ အင်္ဂလိပ်လို Ore reserve estimation ပါ။
မည်သည့်အတွက်ကြောင့်မတူးခင် တိတိကျကျမသိနိုင်သနည်း ဆိုသည်ကို ထင်သာမြင်သာဖြစ်အောင် ဥပမာဆောင်ပြရလျင် သတ္တုရိုင်းသိုက်တစ်ခု၏အရွယ်မှာ အလျား (Strike length) မီတာ (၃ဝဝ)၊ အထူ (width)၂ မီ တာ၊ သတ္တုကြောအတိုင်း မြေအောက်စိုက်ဆင်းသွားတဲ့အနက် (dip length) မီတာ ၂ဝဝ ရှိသည် ဆိုကြပါစို့။ သတ္တုရိုင်းသိုက်တစ်ခုလုံး၏ထုထည်မှာ (၃ဝဝ x၂x၂ဝဝ=၁၂ဝ,ဝဝဝ) ကုဗမီတာရှိပါမည်။ သတ္တုရိုင်းသိုက် တန်ချိန်နှင့် ပျမ်းမျှသတ္တုပါဝင်နှုန်းသိရန်  သတ္တုကြော၏ အစောင်းမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် မီတာ ၃ဝ ဂရပ်ကွက်ချပြီး လွန်တွင်းတူးစမ်းသပ်ပါမည်။ BQ Size လွန်တွင်းပေါင်း ၆ဝ တူးပါမည်။ လွန်တွင်းများမှ ရလာမည့် လွန်အူဆန်တောင့် (Drilling Sample) များ၏အချင်းမှာ ၃၆ ဒသမ ၅ မီလီမီတာသာ ရှိပါသည်။ ထို့ကြောင့် စုစုပေါင်းရလာမည့် သတ္တုကြောကိုဖြတ်မိသည့် လွန်အူဆန်နမူနာထုထည်မှာ ဝ ဒသမ ၁၅ ကုဗမီတာသာရှိပါမည်။ သတ္တုရိုင်းသိုက် တစ်ခုလုံး၏ ထုထည်နှင့် ယှဉ်ကြည့်လျင် နမူနာ၏ပမာဏမှာ အလွန်ပင်နည်းသည်တွေ့ရပါမည်။ ထို့ကြောင့် မြေအောက် ရှိ သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏကို လက်တွေ့တူးပြီးမှသာ တိတိကျကျသိနိုင်သည်ဟု ပြောခြင်းဖြစ်ပါသည်။ မတူးမီ တိတိကျကျမသိနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် သတ္တုရိုင်းပမာဏ ခန့်မှန်းတွက်ချက်ခြင်ဟုသာ ခေါ်ဝေါ်ပါသည်။
အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း သတ္တုတွင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွင် ဇာတ်လိုက်ဖြစ်သည့် သတ္တုရိုင်း သိုက်ပမာဏကို မတူးမီ တိတိကျကျ ရာနှုန်းပြည့် မှန်ရမည်ဟု မသည်သည့်ပညာရှင်ကမှ အာမ မခံနိုင်ပါ။ တွေ့ရှိထားသည့် သတ္တုရိုင်းသိုက်၏ မျက်မြင်ဘူမိဗေဒ အချက်အလက်များ၊ ဘူမိဗေဒယူဆချက်များ၊ မှန်းဆ ချက်များပေါ် အခြေခံပြီး သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏကို တွက်ချက်ခန့်မှန်းရခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏယူနစ်များ
သတ္တုရိုင်းသိုက်၏ ပမာဏကိုဖော်ပြရာတွင် အဓိက အားဖြင့် သတ္တုရိုင်းပမာဏနှင် သတ္တုရိုင်းသိုက်တစ်ခုလုံး၏ ပျမ်းမျှသတ္တုပါဝင်နှုန်းကိုဖော်ပြရပါသည်။ သတ္တုရိုင်းသိုက်အမျိုးအစားပေါ်မူတည်ပြီး ဖော်ပြသည့်ယူနစ် ကွဲပြားမှုရှိပါသည်။ ပင်ရင်းသိုက် (Primary deposit) နှင့် ပလေစာသိုက် (Placer deposit/Secondary deposit) အတွက် သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏကို ဖော်ပြသည့် ယူနစ်ချင်း တစ်နည်းဖော်ပြပုံဖော်ပြနည်းမတူပါ။ ပင်ရင်းသိုက် တွင်လည်း ရွှေငွေစသည့် အဖိုးတန်သတ္တုသိုက် ၏ သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏကို ဖော်ပြပုံနှင့် ကြေးနီ၊ ခဲ၊ သွပ်၊ သံ၊ ခနောက်စိမ်း စသည့် သတ္တုများ၊ ထုံး ကျောက်၊ ကျောက်မီးသွေး စသည့် စက်မှုတွင်းထွက် ကုန်ကြမ်းများ၏ သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏဖော်ပြပုံချင်း မတူကြပါ။
ပလေစာသိုက်အတွက် သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏ ကိုဖော်ပြသည့်အခါ တန်ချိန်အစား ထုထည်ဖြင့်ဖော်ပြပြီး သတ္တုပါဝင်နှုန်းကို တစ်ယူနစ်ကုဗတွင် ပါဝင်သည့် သတ္တုအလေးချိန်ဖြင့်ဖော်ပြပါသည်။ ဥပမာ ရွှေနှင့် ငွေအတွက် ဂရမ်/ကုဗမီတာ (gram/cubic meter = g/m3) သို့မဟုတ် ထရွိုင်အောင်စ/ကုဗကိုက် (tron ounce/cubi yard = tr.oz/yd3)။
၁ ထရွိုင်အောင်စ/ကုဗကိုက် = ၃၁ ဒသမ ၁ဝ၃ ဂရမ်/ဝ ဒသမ ၇၆၅ ကုဗမီတာ = ၄ဝ ဒသမ ၆၈၂ ဂရမ်/ကုဗမီတာ ပင်ရင်းသိုက်၏ ရွှေ၊ ငွေ စသည့် အဖိုးတန်သတ္တု ပါဝင်မှုကိုဖော်ပြရာ၌ အခြားသတ္တုပါဝင်မှုကို ဖော် ပြသလို ရာခိုင်နှုန်းဖြင့်မဖော်ပြဘဲ ဂရမ်/မက်ထရစ် တန် (gram/ton = g/t) သို့မဟုတ် ထရွိုင်အောင်စ/ တန် (troy ounce/ton = tr.oz/t)ဖြင့် ဖော်ပြပါသည်။ ပင်ရင်းသိုက်၏ ခဲ၊ သွပ်၊ ကြေးနီ၊ နီကယ်၊ ခရိုမိုက် စသည့် သတ္တုပါဝင်နှုန်းကိုမူ ရာခိုင်နှုန်းနဲ့ ဖော်ပြလေ့ရှိပါသည်။
တစ်ဖန် တန်ချိန်ပမာဏကိုပြောသည့် အခါ တန်တို (Short ton) ဖြစ်သည်၊ တန်ရှည် (Long ton) ဖြစ်သည်၊ မက် ထရစ်တန် (Matric ton) ဖြစ်သည်ကို ကွဲကွဲပြားပြားဖော်ပြပြောဆိုဖို့လိုပါသည်။ တန်ချိန်သန်းချီပြီး တွက်သည့်ချက်သည့် အခါ တန်တို၊ တန်ရှည် နှင့် မက်ထရစ်တန် ခွဲခွဲ ခြားခြားမသိလျင် အရှုံးအမြတ်တွက်ရာတွင် မှားသွားနိုင်ပါသည်။
ဥပမာ - တန်ချိန်တစ်သန်းကို စဉ်းစားကြည့်ကြပါစို့။ တန်တို တန်ချိန်တစ်သန်းဆိုလျင် ပေါင် သန်း ၂ဝဝဝ ရှိပါသည်။ တန်ရှည်ဆိုလျင် ပေါင် သန်း ၂၂၄ဝ ရှိပါသည်။ နှစ်ခုကွာခြားချက်မှာ ပေါင် သန်း ၂၄ဝ ရှိပါသည်။ မက်ထရစ်တန် တစ်သန်းဆိုလျင် ပေါင် သန်း ၂၂ဝ၄ ဒသမ ၆ ရှိပါသည်။
သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏနှင့်ပတ်သက်၍ တချို့သက်ဆိုင်ရာပညာရှင်များပင်လျှင် ရံဖန်ရံခါ သတိလက်လွတ်ဖြစ်ပြီး အမှားမှားအယွင်းယွင်း နားလည်မှုလွဲတတ်သော အရေးတကြီးသိထားသင့်သည့် အချက်တစ်ချက်ရှိပါတယ်။ ၎င်းမှာ တွေ့ထားသည့်သတ္တုရိုင်းသိုက်တစ်ခုလုံးဖြစ်စေ၊ လက်တွေ့တူးယူနိုင်သည့် သတ္တုရိုင်းသိုက် အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလုံးဖြစ်စေ၊ အားလုံး၏ ပျမ်းမျှသတ္တုပါဝင်နှုန်း (Average grade) ကို သတ္တုရိုင်းသိုက်၏ မည်သည့်နေရာတွင်တူးသည်ဖြစ်စေ အဆိုပါသတ္တုပါဝင်နှုန်းသာရှိရမည်ဟု လွဲမှားစွာ ယူဆနေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဥပမာ လက်တွေ့တူးယူနိုင်သည့် သတ္တုရိုင်းသိုက်၏ သတ္တုရိုင်း သိုက်ပမာဏကို ပျမ်းမျှရွှေ ၃ ဂရမ်/မက်ထရစ်တန် ပါဝင်သည့် သတ္တုရိုင်းတန်ချိန် သန်း ၂ဝ ဆိုသော အဓိပ္ပာယ်မှာ မည်သည့်နေရာတွင်တူးသည်ဖြစ်စေ ရွှေပါဝင်နှုန်းသည် ၃ ဂရမ် ရှိရမည်ဟု အဓိပ္ပာယ်မသက်ရောက်ပါ။ လက်တွေ့ တူးသည့်အခါ ရွှေပါဝင်နှုန်း ၃ ဂရမ်/မက်ထရစ်တန် အောက်ပါသည့်အပိုင်းရှိသလို ပိုပါသည့်အပိုင်းလည်းရှိပါသည်။ သို့သော် လက်တွေ့တူးယူနိုင်သည့်သတ္တုရိုင်းသိုက် ၏ သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏကိုတွက်စဉ်က အသုံးပြုခဲ့သော စီးပွားရေးအရ အရင်းပြန်ရနိုင်သည့် အနည်းဆုံးရွှေပါဝင်နှုန်း (Cut-off Grade) ထက်တော့ နည်းမပါနိုင်ပါ။ (Cut-off Grade) သည် အမြဲတမ်း ပျမ်းမျှ သတ္တုပါဝင်နှုန်းထက် နည်းပါသည်။ ထို့ကြောင့် ဥပမာ ပေးထားသည့်သတ္တုရိုင်းသိုက်ကိုတူးလျင် သတ္တုပါဝင်နှုန်း အနိမ့်ဆုံးသည် (Cut-off Grade) ဖြစ်ပြီး အများဆုံး ပါဝင်မှုမှာ ၃ ဂရမ်ကျော်ပါသည်။ ၅ ဂရမ် ၆ ဂရမ်ပါသည့် နေရာများလည်း တွေ့ရနိုင်ပါသည်။
သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏအမျိုးအစား
In-situ Reserve ဆိုသည်မှာ သတ္တုရှာဖွေရေးလုပ်ငန်းအရ တွေ့ရှိထားသော မျက်မြင်ဘူမိဗေဒအချက်အလက်များ၊ နမူနာရလဒ်များနှင့် ဘူမိဗေဒယူဆချက်များပေါ် အခြေခံပြီး ခန့်မှန်းတွက်ချက်ထားသည့် မြေအောက်သတ္တုရိုင်းသိုက်၏ ပမာဏဖြစ်ပါသည်။ ထိုသတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏကို ခန့် မှန်းတွက်ချက်ရာတွင် လက်တွေ့တူးယူနိုင်ခြင်း၊ မယူနိုင်ခြင်းဆိုသည့်ချက်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းမပြုသလို လက်တွေ့တူးလျင် ရှုံးမည် မြတ်မည်ဆိုသည့်အချက်ကိုလည်း ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်းမပြုပါ။ တချို့ကလည်း Geological ဟု ခေါ်ပါသည်။
ဒုတိယတစ်မျိုးဖြစ်သည့် Minable Reserve သည် In-situ Reserve ကိုအခြေခံ၍ တွေ့ထားပြီး သတ္တုရိုင်းသိုက်ကို Modifying Factors များ ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး လက်တွေ့တူးဖော်ထုတ်လုပ်လျင် စီးပွားရေးအရ တွက်ခြေကိုက် မကိုက် သေချာ စိစစ်ပြီးမှ ရရှိလာသည့် တ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏအမျိုးအစားဖြစ်ပါသည်။ Modyfying Factors တွင် သတ္တုတူးဖော်နည်း (Mining)၊ သတ္တုကြိုချက်နည်း (Metallurgy)၊ စီးပွားရေးရှုထောင့် (Economic)၊ ဈေးကွက် (Marketing)၊ ဥပဒေများ (Legal)၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူမှုရေးပတ်ဝန်းကျင်အပေါ် ရောင်ပြန်ဟပ်မှု (Social Environmental)၊ အစိုးရအဖွဲ့အစည်း (Government) စသည့်အချက်များပါဝင်ပါသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏအဆင့်သတ်မှတ်ပုံ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏကို အောက်ပါအတိုင်း အဆင့်အတန်း လေးမျိုးခွဲခြား၍ သတ်မှတ်ထားသည်။ P1 အဆင့်သည် အသေချာဆုံးဖြစ်ပြီး P4 အဆင့်သည် မသေချာဆုံးအဆင့်ဖြစ်သည်။
P4 (Potential)အဆင့် သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏ
ဘူမိဗေဒလေ့လာစုံစမ်းချက်နှင့်ယူဆချက်များကို လုံးဝအခြေခံခြင်းဖြင့် တွက်ချက်ရရှိသော သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏကို (P4) အဆင့် သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဤအဆင့်၌ အကျုံးဝင်သော သတ္တုရိုင်းများမှာ 'အလားအလာ'ရှိသော သတ္တုရိုင်းများသာဖြစ်၍ ခန့်မှန်းခြေတန်ချိန်သာဖော်ပြခြင်းပြုနိုင်သည်။ အရည်အသွေးကို ဖော်ပြခြင်းမပြုနိုင်ပါ။ (P4) အဆင့်သည် ရှာဖွေတိုင်းထွာရေး ဆက်လက်လုပ်ရန်အတွက် အခြေခံဖြစ်သည်။
ဤအဆင့်တွင် မြေပေါ်ဘူမိဗေဒတိုင်းတာလေ့ လာစမ်းသပ်မှုများနှင့် ဘူမိရူပဗေဒနှင့် ဘူမိဓာတုဗေဒရှာဖွေရေးလုပ်ငန်းများ ပြုလုပ်ရပါမည်။ ယင်းအပြင် မြေမျက်နှာပြင်မှ Chip သို့မဟုတ် Pick နမူနာများ ရယူပြီးစီးရပါမည်။
P3 (Possible)အဆင့် သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏ
အထက်ပါ ၃ ရပ်အနက် ၁ ရပ်ကိုသာ တိုင်းတာမှုပြုလုပ်နိုင်ခြင်း၊ သတ္တုအချို့နမူနာကိုသာ ကောက်ယူနိုင်ခြင်းကြောင့် သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏတွက်ချက်ရန် ဘူမိဗေဒလေ့လာချက်နှင့် ယူဆချက်များကို မှီငြမ်းအခြေခံလျှင် ထိုသတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏ ကို P2 အဆင့် သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ သို့သော် သတ္တုအရည်အသွေးကို မဖော်ပြနိုင်သဖြင့် သတ္တုနမူနာများ၏ ဓာတ်ခွဲအဖြေများ (Assay Values)ကိုသာ ဖော်ပြနိုင်သည်။
P4 အဆင့်၌ တွေ့ရှိရချက်များပေါ်မူတည်၍ ရှာဖွေတိုင်းတာမှုလုပ်ငန်းကို စတင်ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းလုပ်ငန်းအရပ်ရပ်မှရရှိသော အချက်အလက်များပေါ်မူတည်၍ အလျား၊ အကျယ်အပြန့် အနံနှင့် အနက်တို့မှ တစ်ခုခုကိုသာ တိကျစွာ တိုင်းတာဆောင်ရွက်ပြီးစီးမည်ဖြစ်သည်။
P2 (Probable)အဆင့် သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏ
အထက်ပါ ၃ ရပ်အနက် ၂ ရပ်ကိုသာ တိကျသောတိုင်းတာမှုပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အသေးစိတ်နမူနာယူခြင်းလုပ်ငန်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ရရှိလာသောအချက်အလက်အချို့အပြင် ဘူမိဗေဒလေ့လာချက်နှင့် ယူဆချက်များကိုသာ အခြေခံ၍ တွက်ချက်ရရှိသော သတ္တုရိုင်းတန်ချိန်နှင့် ပျမ်းမျှသတ္တုအရည်အသွေးဖော်ပြသော သတ္တုရိုင်းတန်ချိန်ပမာဏကို P2 အဆင့်သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။
P3 အဆင့်၌ တွေ့ရှိချက်များအပေါ်မူတည်၍ အစမ်းတွင်းများနှင့် နမူနာယူခြင်းအကွာအဝေးသည် P3 အဆင့်ထက်ပို၍ တိကျရန် နီးကပ်စွာယူရပါမည်။ ဤသို့ဆောင်ရွက်မှုပေါ်မူတည်၍ အလျား သို့မဟုတ် အကျယ်အပြန့်၊ အနံနှင့် အနက်တို့မှ ၂ ခုကို တိကျစွာဆောင်ရွက်ပြီးစီးရပါမည်။
P1 (Proved)အဆင့် သတ္တုသိုက်ပမာဏ
သတ္တုသိုက်၏ အလျား၊ အနံနှင့် အနက် စသော သုံးရပ်ကို တိကျသောတိုင်းတာမှုပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အသေးစိတ်နမူနာယူခြင်းဖြင့် ရရှိလာသောအချက်အလက်အပြည့်အစုံကိုသာ အခြေခံ၍ တွက်ချက်ရရှိသော သတ္တုရိုင်းတန်ချိန်နှင့် ပျမ်းမျှသတ္တုအရည်အသွေးဖော်ပြသော သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏကို P1 အဆင့် သတ္တုရိုင်းပမာဏဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။
ဤအဆင့်တွင် P2 အဆင့်မှ တွေ့ရှိချက်များပေါ်မူတည်၍ အစမ်းတွင်းများနှင့် နမူနာယူခြင်းအကွာအဝေးသည် ပိုမို၍အသေးစိတ်ပြီး တိကျမှုရမည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဆောင်ရွက်ချက်ပေါ်မူတည်၍ အလျား သို့မဟုတ် အကျယ်အပြန့်၊ အနံနှင့် အနက်အားလုံးတို့ကို တိကျစွာတိုင်းတာတွက်ချက်ပြီးစီးရပါမည်။ ဤအဆင့်၌ တွက်ချက်ရရှိသော သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏသည် ဘူမိဗေဒနှင့် ရှာဖွေတိုင်းတာမှုအချက်အလက်များအရ ၉၅ ရာခိုင်နှုန်း တိကျမှုရှိသည်ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော P1, P2 , P3 , P4 ခွဲခြားမှုကို ထင်သာမြင်သာရှိရှိ သဘောပေါက်စေရန် အောက်တွင် ပုံနှင့်ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။
သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏအစီရင်ခံစာ
နိုင်ငံတကာသတ္တုတွင်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ရာတွင် သတ္တုရိုင်းသိုက် ပမာဏအစီရင်ခံစာသည် လွန်စွာအရေးပါပါသည်။ သေချာစိစစ်ရပါသည်။ အဘကြောင့်ဆိုသော် သတ္တုတွင်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်း၏ အရှုံး အမြတ်သည် သတ္တုရိုင်း သိုက်ပမာဏအပေါ် အဓိကအခြေခံနေ၍ဖြစ်ပါသည်။
ထို့ကြောင့် နိုင်ငံတကာသတ္တုတွင်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတွင် သတ္တုရိုင်း သိုက်ပမာဏကို စီးပွားရေးရှုထောင့်အရသာ အဆင့်အတန်းခွဲခြားကြသည်။ နိုင်ငံအလိုက် တစ်နိုင်ငံနှင့်တစ်နိုင်ငံ ခွဲခြားပုံချင်းမတူပေ။ သိပ်သိသိသာသာကြီးကွဲ သည်မျိုးတော့လည်း မဟုတ်ပါ။ ဩစတြေးလျ (Australia)၊ ကနေဒါ (Canada)၊ တောင်အာဖရိက (South Africa)၊ ဥရောပ (Europe)၊ အမေရိက (United States of America)၊ ချီလီ (Chile)၊ ရုရှား (Russia) စသော နိုင်ငံများတွင် သူ့စနစ်နှင့် သူရှိကြပါသည်။ ၎င်းတို့အထဲတွင် အထင်ရှားဆုံးနှင့် အသုံးအများဆုံးမှာ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ (JORC = Joint Ore Reserves Committee) က ရေးဆွဲခဲ့သည့် သတ္တုရှာဖွေရေးလုပ်ငန်းရလဒ်များ (Exploration Results)၊ သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏ (Mineral Resource နှင့် Ore Reserve)များနှင့်ပတ်သက်သည့် အစီရင်ခံစာများရေးသားရာတွင် လိုက်နာသင့်သည့် လမ်းညွှန်ချက်များပင်ဖြစ်ပါသည်။ Australiasian Code for Reporting of Exploration Results, Mineral Resources and Ore Reserves ဟု ခေါ်ပါသည်။ အလွယ်တကူ 'ဂျော့ကုတ်' (JORC Code) ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲလေ့ရှိပါသည်။ ဤကုတ်၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ စတော့ရှယ် ယာဈေးကွက်တွင် ကုမ္ပဏီ၏ရှယ်ယာကိုဝယ်မည့်သူများအနေဖြင့် သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏနှင့်ပတ်သက်၍ ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ပွင့်လင်းမြင်သာမှုရှိစေရန် မည်သည့်ချက်များပါရမည်၊ မည်ကဲ့သို့သောအရည်အချင်းနှင့်ပြည့်ဝသူက ရေးရမည် စသည့် လမ်းညွှန်ချက်များကို ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်ပါသည်။ JORC Code ကို The Australian Institude of Mining and Metallurgy (The AusImm), The Australian Institude of Geoscientists (AIG), Australian Securities Exchange (ASX) နှင့် New Zeland Stock Exchange (NZX) စသည့် စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းများကလည်း လက်ခံအတည်ပြုသုံးစွဲကြပြီး Minerals Council of Australia နှင့် Financial Services Institute of Australia တို့က အသိအမှတ်ပြုထောက်ခံပါသည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် (ASX)ကလည်းကောင်း၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် (NZX) ကလည်းကောင်း JORC ကုတ်ကို ယင်းတို့၏ဥပဒေတွင် ထည့်သွင်းပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ယင်းတို့နှင့်ဆက်ဆံသော သတ္တုရှာဖွေရေးကုမ္ပဏီများနှင့် သတ္တုတူးဖော်ရေးကုမ္ပဏီများသည် ယင်းတို့၏အစီရင်ခံစာများတွင် ယခင်ဥပဒေပါ အခြားအချက်အလက်များအပြင် JORC ကုတ်ပါ လမ်းညွှန်ချက်များအတိုင်းလည်း ဖော်ပြလာရသည်။
နိုင်ငံအသီးသီး၏ သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏ အစီရင်ခံစာလမ်းညွှန်ချက်များကို အောက်ပါစီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းများက အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ယင်းနိုင်ငံများ၏ သတ္တုရိုင်းသိုက်ပမာဏ အစီရင်ခံစာလမ်းညွှန်ချက်များအတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ရေးသားသော အစီရင်ခံစာများအပေါ် အယုံအကြည်ရှိသဖြင့် လုပ်ငန်းအတွက် လိုအပ်သောငွေကြေးကို ချေးယူလိုလျှင်လည်းကောင်း၊ စတော့ရှယ်ယာဈေးကွက်တွင် ရှယ်ယာထုတ်ရောင်းလျှင်လည်းကောင်း ထောက်ခံအတည်ပြု သည့်သဘောဖြစ်သည်။ ရှယ်ယာဝယ်မည့်သူများကလည်း ယင်းအစီရင်ခံစာအပေါ် ယုံကြည်သလို ဘဏ်များကလည်း ယုံယုံကြည်ကြည်ဖြင့် ငွေထုတ်ချေးပါသည်။
ညောင်မွန်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ညောင်မွန်းရွာ (Nyaungmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ကုရင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုရင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၉၁ ဦး၊ မ ၁၇၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၈၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေရိန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
လေရိန်းရွာ(Leiring)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ လေရိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေရိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃ ဦး၊ မ ၁၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေလူးခေါင်းကွက်
မြေလူးခေါင်းကွက် (White's Thrush) သည် ဆိုက်ဘေးရီးယား၊ မန်ချူးရီးယား၊ ကိုရီးယား၊ ဂျပန်တို့တွင် တွေ့ရှိရပြီး ဆောင်းရာသီတွင် အရှေ့တောင်အာရှသို့ ဆောင်းခိုကြသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မန်ချူးရီးယားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြောက်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
သမန္တပို့မဲကုန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
သမန္တပို့မဲကုန်းရွာ (Thamantapoetmekone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ သမန္တပို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမန္တပို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၀ ဦး၊ မ ၉၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြိုမိချောင်းရွာ၊ မြိုမိချောင်း
မြိုမိချောင်းရွာ၊ မြိုမိချောင်း
မှော်ချောင်းရွာ၊ ကျုံအီ
မှော်ချောင်းရွာ၊ ကျုံအီ
စံလင်းဒေါင့်ရွာ၊ ကန်ကုန်း
စံလင်းဒေါင့်ရွာ၊ ကန်ကုန်း
ခရူးဆိတ် စစ်ပွဲများ
ခရူးဆိတ် စစ်ပွဲများ (Crusades) ဆိုသည်မှာ ၁၁ ရာစု မှ ၁၄ ရာစုအတွင်း ဥရောပ ခရစ်ယာန်လက်နက်ကိုင်နိုင်ငံများက မူဆလင်မြေများကိုတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ရေးအတွက် စေလွှတ်သော စစ်ချီတက်မှုများဖြစ်သည်။ ၁၀၉၅ ခုနှစ်တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ လှုံ့ဆော်မှုအရ ချီတက်ရာတွင် ဘာသာရေးစွဲလန်းသူများသာမက မြေလိုချင်သူ၊ ကုန်ကူးသန်းလိုသူ၊ ခရီးထွက်လိုသူ၊ စွန့်စားလိုသူ မျိုးစုံ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ် ၁၀၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂျေရုဆလင်မြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယအကြိမ် ၁၁၄၄ ခုနှစ်တွင် ချီတက်ရာ၌ အရေးနိမ့်၍ တတိယအကြိမ် ၁၁၉၁ ခုနှစ်တွင် ချီတက်ရာ၌ ဂျေရုဆလင်မြို့သို့ လွတ်လပ်စွာ ဝင်ထွက်ခွင့်ဖြင့် စစ်ပြေငြိမ်း၍ စတုတ္ထအကြိမ် ၁၂၀၂ ခုနှစ်တွင် ချီတက်ရာ၌ကား နယ်ချဲ့ရုံသာဖြစ်၍ ကွန်စတင်တီနိုပိုမြို့ကို သိမ်းပိုက်လုယက်ကြသဖြင့် ရည်ရွယ်ချက်ပြောင်းကာ သိက္ခာပျက်ကြရသည်။ အခြားအကြိမ်များစွာတွင်ကား အောင်မြင်ခြင်းမရှိကြချေ။