cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဖုံကုန်းရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြိုးကြာကံရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်
ကြိုးကြာကံရွာ (Gyoegyarkan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ကြိုးကြာကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၀၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြိုးကြာကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၉ ဦး၊ မ ၈၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ဇောင်ဂျမ်းကုန်းရွာ၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်
ဇောင်ဂျမ်းကုန်းရွာ (Zaunggyankone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊ လိန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၆၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၈၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ဇောင်ကြမ်းကုန်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်တံတားရွာသစ်ရွာ၊ မတ္တရာမြို့နယ်
ကျောက်တံတားရွာသစ်ရွာ (Kyauktadarywarthit)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ လမိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၁၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လမိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၉၆ ဦး၊ မ ၅၅၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၇၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
မဲသန (အထက်)ရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
မဲသန (အထက်)ရွာ (Methana(Upper))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ မဲသနက် (အောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၆၅၀ ဖြစ်သည်။ ဒေသအမည်မှာ မဲသနက် (အထက်) ဖြစ်သည်။
ဈေးကုန်းရွာ၊ ရွှေပန်းတော
ဈေးကုန်းရွာ (Zaykone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ရွှေပန်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၈၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေပန်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၅ ဦး၊ မ ၉၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျော်ကုန်းရွာ၊ ဆည်အောင်ကုန်း
ပျော်ကုန်းရွာ (Pyawkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ဆည်အောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၃၆၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆည်အောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၄ ဦး၊ မ ၁၈၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိတ္ထီလာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွီပေါ်ခမ်းရှန်ရွာ၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်
ကွီပေါ်ခမ်းရှန်ရွာ (Kwipawhkamshan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်၊ ဝမ်အင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၁၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်အင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀ ဦး၊ မ ၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂူဂယ် ပလေး
ဂူဂဲလ် ပလေး သည် ဒယ်ဂျစ်တယ် မီဒီယာပါဝင်သည့် ဒယ်ဂျစ်တယ် ဖြန့်ဖြူးရေး ဝန်ဆောင်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ Google မှ ပိုင်ဆိုင်သော အန်းဒရွိုက် စက်လည်ပတ်ရေးစနစ်တွင် အလုပ်လုပ်သည်။ သီချင်း၊ မီဒီယာ၊ စာအုပ်များကို ယင်းမှ ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။ Google Store မပေါ်ခင်က ဟဒ်ဝဲလ်များ မှာယူနိုင်သည်အထိ ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သေးသည်။ အပလေးကေးရှင်းများအား ဂူဂဲလ် ပလေးမှတဆင့် အခမဲ့ သို့မဟုတ် အခကြးငွေဖြင့် ရရှိနိုင်ပြီး Andoid သို့မဟုတ် Google TV မှတဆင့် တိုက်ရိုက် ဒေါင်းလုတ်ဆွဲယူနိုင်သည်။ ဂူဂဲလ် ပလေးအား ၂၀၁၂ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် Google Music၊ Android Market၊ Google eBookstore တို့နှင့်အတူ လွှင့်တင်ခဲ့သည်။ ပလေးစတို၌ app ပေါင်း ၂.၂ မီလီယံနှင့် ၅၀ ဘီလီယံအထိ ဒေါင်းလုတ်ဆွဲသူ ရှိခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်
⅛
စမ်းတွင်းရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်
စမ်းတွင်းရွာ (Santwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ကြိုးကြာကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၀၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြိုးကြာကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၉ ဦး၊ မ ၈၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်များ စာရင်း
မြန်မာနိုင်ငံ၏ လက်ရှိ မြို့တော်မှာ နေပြည်တော်မြို့ ဖြစ်သည်။ အောက်ပါတို့မှာ ၉ ရာစုနှစ်မှ လက်ရှိအချိန်အထိ မြန်မာ့သမိုင်းတလျောက် ထင်ရှားသော မြို့တော်များ စာရင်း ဖြစ်သည်။ စာရင်းအား ခေတ်အလိုက်၊ အချိန်အလိုက် စီစဉ်ထားပြီး နိုင်ငံတော်မြို့တော်များအား စာလုံးထူ ဖြင့် ပြသထားသည်။
ကျမ်းပြုစာစုများ
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် မြို့တော်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
နမ့်လင်း (ဟွေထန်)ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
နမ့်လင်း (ဟွေထန်)ရွာ (Namlin (Hwayhtan))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ ကွန်ကြိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၀၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်ကြိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃ ဦး၊ မ ၁၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဝမ်ရေနံရွာ၊ မိုင်းလားမြို့နယ်
ဝမ်ရေနံရွာ (Wanyaenan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းလားမြို့နယ်၊ တာပင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၃၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၃ ဦး၊ မ ၁၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းလားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြိတ်တုံးတာရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
ကြိတ်တုံးတာရွာ (Kyeiktonetar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ကနန်းနန်းညှင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၈၄၇ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖန်လတ်ရွာ၊ နမ်ခမ်းဝူးမြို့နယ်
ဖန်လတ်ရွာ (Hpanlat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ နမ်ခမ်းဝူးမြို့နယ်၊ နမ့် ခမ်း ဝူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၅၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့် ခမ်း ဝူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၃၂ ဦး၊ မ ၂၁၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ်ခမ်းဝူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လျှော်ဖြူ (အလယ်)ရွာ၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်
လျှော်ဖြူ (အလယ်)ရွာ (Hlyawhpyu(Middle))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ လျှော်ဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၆၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လျှော်ဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၅ ဦး၊ မ ၁၁၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နွားထိုးကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်မိုင်အိုက်ကျောက်ရွာ၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်
ဝမ်မိုင်အိုက်ကျောက်ရွာ (Wanmaiaikkyauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်၊ ဝမ်အင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၂၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်အင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀ ဦး၊ မ ၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရိုးတောင် (လေးအိမ်)ရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
အရိုးတောင် (လေးအိမ်)ရွာ (Ahyoetaung(Layein))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ မဲသောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၆၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကျင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွမ့်ဘာသာစကား
thumb|220x220px| ကျွမ့်ဘာသာစကားစာအုပ်များ ကျွမ့်ဘာသာစကားများကို တရုတ် တောင်ပိုင်းမှ ကျွမ့်လူမျိုးများနှင့် ယူနန်နှင့် ကွမ်တုံ ပြည်နယ်များနှင့်ကပ်လျက်အစိတ်အပိုင်းများတွင် ပြောဆိုကြပြီး ရှမ်းဘာသာစကားအနွယ်ဝင်ဖြစ်ပါသည်။ ထိုဒေသများတွင် ရှမ်းအနွယ်ဝင်စကားပြောလူမျိုး ၁၂မျိုးကျော်ရှိပါသည်။ မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းကျွမ့်ဘာသာစကားများသည် အခြား ရှမ်းဘာသာများထက်ပိုမိုနီးစပ်ပါသည်။ ရိုးရှင်းကျွမ့်စာသည် ဝူမင်ဒေသရှိ မြောက်ပိုင်းကျွမ့်စကားပေါ်တွင် အခြေခံထားပါသည်။
ကိုးကားချက်များ
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ ကဏ္ဍ:ရိုးရာတရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ရိုးရှင်းသော တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သည့် ဆောင်းပါးများ
ဝမ်ခိုးရွာ၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်
ဝမ်ခိုးရွာ (Wanhkoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်၊ ဝမ်အင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၁၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်အင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀ ဦး၊ မ ၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝင်းကလုံရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကျင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒဖိုကျောင်းတော် (ချောင်ယဲ့)
ဒဖိုကျောင်းတော် သို့မဟုတ် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးကျောင်းတော် သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဂန်းဆု (Gansu), ချောင်ယဲ့ (Zhangye) တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အနောက်ရှီယာကာလ Western Xia period အတွင်း ၁၁၀၀ နှစ်ဝန်းကျင်လောက်က တည်ဆောက်ခဲ့သည့် ၃၅ မီတာရှည်လျားသည် အလွန်တရာကြီးမားသည့် လျောင်းတော်မူရုပ်ပွားတော်ကြီးကြောင့် ကျောင်းတော်သည် လူသိများထင်ရှားသည်။ ၂၀၀၅ - ၂၀၀၆ တွင်ကျောင်းတော်ကို  ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် လာရောက်လည်ပတ်သူများ ထောင်ပေါင်းများစွာရှိခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်၏ အမည်သည် အချိန်ကာလရွေ့လျောလာသည်နှင့်အမျှ "Kasyapa Buddha Temple" (迦叶如来寺), the "Bojue Temple" (宝觉寺), the "Hongren Temple" (宏仁寺), "လျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကျောင်းတော်" (睡佛寺) စသဖြင့် အမျိုးမျိုး ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိ ကျောင်းတော်၏ အမည်မှာ "ဒဖို" ဖြစ်ပြီး "ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ရုပ်ပွားတော်နှင့် ခန်းမ
ကျောင်းတော်ရှိ ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို သစ်သားကိုယ်ထည်တွင် ရွှံ့စေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်နေသည့် ပုံစံ ဖြစ်သည်။ သူ၏ သာဝကဆယ်ဦးတို့သည် သူ၏ အနောက်တွင် ရပ်နေဟန် တည်ရှိသည်။ ရုပ်ပွားတော်ကြီးမှာ Western Xia (1038–1227)ကာလ ကတည်းက ကြီးကြီးမားမား ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ မရှိပေ။ ရုပ်ပွားတော်ကြီး၏ အလျားသည် ၃၅ မီတာ (၁၁၅ ပေ) ရှိပြီး Ruth W. Dunnell က "တရုတ်နိုင်ငံရှိ ရွှံ့စေးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည် အကြီးဆုံးလျောင်းတော်မူဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး" ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။
ခန်းမတွင် အလျား ၄၈ မီတာ (၁၅၇ ပေ)၊ အကျယ် ၂၄ မီတာ (၇၉ ပေ) ရုပ်ပွားတော်၊ အမြင့် ၃၃ မီတာ (၁၀၈ ပေ) ရှိသည့် ရုပ်ပွားတော်သည် စံပယ်တော်မူလျက်ရှိသည်။ Qing မင်းဆက် (1644–1911)ကာလ သရုပ်ဖော်ပန်းချီများ ရှိပြီး ထိုကာလက ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်များထဲမှ ရှားပါးသည့် သစ်သားဖြင့်ပြုလုပ်ထားသည့် လက်ရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သရုပ်ဖော်ပန်းချီတွင် Xuanzang နှင့် သူ၏ နောက်ပါများအကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ Xuanzang သည် မြင်းကို စီးနင်းနေပြီး မျောက်မင်း စွန်းဝူခန်း မြေပေါ်တွင် ပုဆစ်ဒူးတုပ်နေဟန် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
သင်းဘောကုန်းရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်
သင်းဘောကုန်းရွာ (Thinbawkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ကြိုးကြာကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၀၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြိုးကြာကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၉ ဦး၊ မ ၈၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဈေးရန် (ဈေးကောင်း)ရွာ၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်
ဈေးရန် (ဈေးကောင်း)ရွာ (Zayyan (Zaykawng))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ နားကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၁၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယန်းကွီနေရွာ၊ မိုင်းလားမြို့နယ်
ယန်းကွီနေရွာ (Yankyweenay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းလားမြို့နယ်၊ တာပင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၃၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၃ ဦး၊ မ ၁၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းလားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တွံတေးစိုးအောင်
ဘဝ
တွံတေးစိုးအောင်ကို တွံတေးမြို့၊ ရန်ကင်းရွာတွင် အဖ ဦးအုန်း၊အမိဒေါ်သန်းနု တို့မှ ၁၉၆၂ မေလ ၂၁ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ တောင်ယာလုပ်ကိုင်ကြသည်။ အသက် ၁၃နှစ်အရွယ်ကတည်းက မယ်ဒလင် စတီးတတ်သည်။ဂီတဆရာနှင့်မယ်ဒလင်ဆရာမှာ စန္ဒရားကိုသိန်းမင်း၏ ဖခင် တွံတေးဦးသောင်းရွှေ ဖြစ်သည်။ တွံတေးစိုးအောင်သည် ဂီတလော (ထိုင်ဝိုင်းလောက)သို့ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ဝင်ရောက်ကာ ရန်ကုန်ဂီတလောက ထဲကိုမူ  ၁၉၉၄-၉၅ တွင်မှ ခြေချခဲ့သည်။၁၉၉၁ ခုနှစ် ကစပြီး ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ  မြို့နယ်အစုံ ကျေးရွာအနှံ့  မယ်ဒလင်တစ်လက်ဖြင့်  တကိုယ်တော် ဖြန့်ကျက်ရင်း ပရိသတ်နှင့် ထိတွေ့မှုများလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဂီတလောက အောင်မြင်မှုအစ
တွံတေးစိုးအောင်သည် နယ်လှည့်သီဆို ဖျော်ဖြေရင်း တွံတေးမြို့ ရှိ အကိုင်းတေးသံသွင်းမှ ကိုမြင့်ဦး၏ ဆိုင်တွင်  ကက်ဆက်တလုံးဖြင့် အပျော်တမ်းအသံသွင်းယူရာက  ပရိသတ်လက်ခံလာရင်း ဂီတလောကထဲ အောင်မြင်မှုရရှိလာခဲ့သည်။ယင်းနောက် နိုင်ငံအနှံ ပရိသတ်များ၏ အားပေးမှုရလာသည်။
ထင်ရှားမှု
တေးစီးရီးတစ်ခွေကို မယ်ဒလင်တစ်လက်၊ရေသန့်တစ်ဗူးဖြင့် တစ်ထိုင်တည်းအပြီး အသံသွင်းနိုင်သူအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။
ရုပ်ရှင်၊ဗီဒီယိုဇာတ်ကားများတွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခြင်း
တွံ့တေးစိုးအောင်သည် ရုပ်ရှင်၊ဗီဒီယိုနှင့် ကာရာအိုကေ ဇာတ်လမ်းတွဲ အပါအဝင် ရာဇဝင်ကားအချို့တွင်လည်း သရုပ်ဆောင်အဖြစ်ပါဝင်ခဲ့သေးပြီး ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဇာတ်ကားပေါင်း ၁၆ကားရှိခဲ့သည်။  ကြောင်ကမ္ဘာရုပ်ရှင်နှင့်ဗီဒီယိုထုတ်လုပ်ရေးက ထုတ်လုပ်သည့်  “ပုလင်းတူဗူးဆို့ ” ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင် ကျော်ဟိန်းနှင့် တွဲဖက်၍လည်း ရိုက်ကူးသည်။ ကျော်ဟိန်းနှင့် ရိုက်ကူးခဲ့သော ဇာတ်ကား ၂ကားရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်မူ သရုပ်ဆောင်ပိုင်းထက် ဂီတပိုင်းကိုသာ ဇောက်ချလုပ်သွားသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ
ဇနီးဖြစ်သူဒေါ်ခင်မာချိုနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားဖြစ်သူမှာ တွံတေးဟိန်းကျော် ဖြစ်သည်။
နိဂုံး
နိုင်ငံကျော် အဆိုကျော် တွံတေးစိုးအောင်သည် ၂၀၂၃ မတ်လ ၉ ရက်နေ့ နံနက် ၂ နာရီ ၃ မိနစ်တွင်ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်၊ထီးတန်းစက်မြေရပ်ကွက်၊ပန်းလှိုင်လမ်းရှိ နေအိမ်တွင် ဦးနှောက်သွေးကြောပြတ်၍ ကွယ်လွန်ရာ အသက် ၆၁ နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။ မတ်လ၁၁ ရက် စနေနေ့တွင် ထိန်ပင်သုဿာန်၌ သင်္ဂြိုဟ်သည်။ မတ်လ ၁၂ရက်တွင်  အမျိုးသမီး၏ ဇာတိဖြစ်သော  တွံ့တေးမြို့နယ် အရှေ့အရိုးတောင်ရွာ တွင် အရိုးအုတ်ဂူ သွင်းသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၆၂ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၃ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ
နောင်လုံရွှေထန်ရွာ၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်
နောင်လုံရွှေထန်ရွာ (Nawnglongshwehtan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နောင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၉၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၁ ဦး၊ မ ၅၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်သာရွာ၊ မတ္တရာမြို့နယ်
ညောင်ပင်သာရွာ (Nyaungpinthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ လမိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၁၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လမိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၉၆ ဦး၊ မ ၅၅၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၇၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖန်လိင့်ရွာ၊ နမ်ခမ်းဝူးမြို့နယ်
ဖန်လိင့်ရွာ (Hpanlein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ နမ်ခမ်းဝူးမြို့နယ်၊ နမ့် ခမ်း ဝူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၅၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့် ခမ်း ဝူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၃၂ ဦး၊ မ ၂၁၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ်ခမ်းဝူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရုတ်ရိုးရာဘာသာ
တရုတ် ရိုးရာဘာသာတရား ကို (တရုတ်တွင်)အများလက်ခံကိုးကွယ်သော ဘာသာတရားတစ်ခုအဖြစ် အသိများ၍ တရုတ်ပြည်ပြင်ပတွင်ပျံ့နှံ့နေထိုင်သော တရုတ်လူမျိုးများအပါအဝင် တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်မှသူများနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ 'တရုတ် ရိုးရာဘာသာတရား'သည် ယေဘုယျအားဖြင့် ဘာသာရေးဟုဆိုနိုင်သော နယ်ပယ်များမှ အယူဝါဒဆိုင်ရာအကျင့်အမျိုးမျိုးကွဲပြားနေမှုကို ဖော်ပြရန်သုံးစွဲသော 'ဇာစ်မြစ်တစ်ခုထက်ပိုသော' ဝေါဟာရတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဗစ်ဗီယန် ဝီးက ပန်းကန်လုံးအလွတ်နှင့် နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြပြီး ထိုပန်းကန်အလွတ်ထဲတွင် အဓိကဘာသာတရားများဖြစ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒ၊ တာအိုဘာသာ၊ ရောနှောပေါင်းစပ်သွားသော အခြားတရုတ်ဘာသာတရားများ (သို့) ခရစ်ယာန်ဘာသာ (ကသလစ်) နှင့် ဟိန္ဒူဘာသာတို့တွင် ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများကို အမျိုးမျိုးဖြည့်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုရိုးရာယုံကြည်မှုထဲတွင် သဘာဝစွမ်းအားနှင့် ဘိုးဘေးများကို ပူဇော်ကန်တော့ခြင်း၊ မကောင်းဆိုးဝါး(စွမ်းအား)များကို နှိမ်နင်းခြင်း၊ ဧကရာဇ်ဘုရင်များ၊ လူသားများသာမက နတ်ဒေဝါများကပါ အကျိုးသက်ရောက်နိုင်သော အရှိတရား၊ သဘာဝတရား၊ စကြဝဠာ၏ ကြောင်းကျိုးဆီလျော်စွာဖြစ်တတ်သည့် အစီအစဉ်သဘောကို ယုံကြည်ခြင်းများ ပါဝင်သည်။ ထိုသို့ယုံကြည်ကိုးကွယ်ရာတွင် ရှန် (神 ဟုခေါ်သော နတ်ဒေဝါများ၊ ထာဝရအသက်ရှိသော တန်ခိုးရှင်အများအပြားပါဝင်ရာ ထိုသူတို့မှာ စွမ်းအားကြီးသောနတ်ဒေဝါများ၊ လူသားအပြုအမူနှင့်နီးစပ်သော နတ်များ (သို့) ရှေးဘိုးဘေးဘီဘင်များ ဖြစ်နိုင်သည်။  ဤနတ်ဘုရား၊ နတ်ဒေဝါအချို့နှင့်ပတ်သက်သော ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များကို တရုတ်ဒဏ္ဍာရီတွင် စုစည်းဖော်ပြထားသည်။ (၁၁)ရာစု စုန့်မင်းဆက်ခေတ်ကာလတွင် ဤအယူအကျင့်များသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကံတရား၊ ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းအယူအဆ၊ တာအိုဘာသာ၌ပါရှိသော နတ်ဒေဝါတို့၏ ကြီးငယ်ဝါစဉ်သဘောတရားများနှင့် ရောနှောသွားကာ အများစုလက်ခံသော ဘာသာရေးစနစ်တစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ကာ အမျိုးမျိုး အသွယ်သွယ်သော နည်းလမ်းများနှင့် ပစ္စက္ခကာလအထိ ရှင်သန်လျက်ရှိသည်။
အမျိုးအစားများ
ရှေးခေတ်တရုတ်ဘာသာရေးများ၌ ရင်းမြစ်များ၊ ဒေသဆိုင်ရာပုံစံများ၊ တည်ထောင်သူ၏ နောက်ခံဇာစ်မြစ်၊ ဓလေ့ထုံးတမ်း၊ အတွေးခေါ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အစဉ်အလာများစွာ ရှိသည်။ ဤသို့ အမျိုးအစားများပြားသော်လည်း အကျဉ်းချုပ်လိုက်ပါက ဘာသာရေးသဘောတရား (၄) ခု၊ စကြဝဠာသဘောတရားနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရားပိုင်းဆိုင်ရာ သဘောတရားဟူ၍သာ ဘုံသဘောမျိုးရှိသည်။ ဘာသာရေးသဘောတရားလေးခုတွင် ကောင်းကင်ဘုံဟုခေါ်သော 'ထျန်း' (ထူးကဲသော ကိုယ်ကျင့်တရားအရည်အသွေးတို့တည်ရာ ဌာနေ) ၊ 'ချီ' ဟုခေါ်သော အသက်ရှုသွင်း/ထုတ်ခြင်း (သို့) စကြဝဠာကို လည်ပတ်စေသည့် စွမ်းအင်၊ 'ကျင့်ဆူ' ဆိုသည့် ဘိုးဘေးများကို ပူဇော်ကန်တော့ခြင်း၊ 'ပေါက်ယင်း' ဟုအမည်တွင်သည့် ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ အညမညသဘောတရားများ (ကောင်းသူစံ၊ မကောင်းသူခံ) ပါဝင်သည်။ ထိုဖော်ပြပါသဘောတရားများနှင့်အတူ အခြားသော ရိုးရာအစဉ်လာ ကံတရားနှင့် ရည်မှန်းချက် သဘောတရားနှစ်ခု: 'မင့်ယွင်' ဟူသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဆိုင်ရာ ကံလမ်းကြောင်း ၊ 'ယွမ်းဖန်' ဟုဆိုသော ကံကြမ္မာတိုက်ဆိုင်မှုများ(တနည်း အတိတ်ကံက ကျေးဇူးပြုသော ကံကြမ္မာ) (သို့) ကုသိုလ် အကုသိုလ် ကံတရား (သို့) ဖြစ်တန်ချေရှိသော ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုများ စသည်တို့ပါဝင်ကြသည်။
အေးထာရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကျင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရုတ်ရိုးရာဘာသာ
အမျိုးအစားများ
ယင်း နှင့် ယန်း (陰陽 သည် စကြဝဠာ၏ အစီစဉ်တကျဖြစ်နေမှုကို ဖော်ပြထားသည့် ဆန့်ကျင်ဘက်သဘာဝရှိသည့် အခြေအနေနှစ်ရပ်ဖြစ်သည် စကြဝဠာစီစဉ်တကျဖြစ်နေမှုကို 'ယန်း'နှင့် အတူ ရှင်သန်ကြီးထွားမှုသဘောတရားနှင့် ယုတ်လျော့မှုသဘောတရားတို့၏ အပြန်အလှန်ချိတ်ဆက်လုပ်ဆောင်မှုများဖြင့် ထိန်းထားသည်။ ယန်း (အတိုက်သဘော) ကို ယင် (အခံသဘော) ထက်ပို၍ အများလက်ခံသောဘာသာရေးတွင် နှစ်သက်ကြ၏ ။ လင် (靈) (သို့) သဘာဝလွန် အထွတ်မြတ်ထားရာ အရာ (ကောင်းကင်ဘုံ) သည် 'ယင်းယန်း'နှစ်ခု၏ ကြားခံဆက်သွယ်ပေးသောအရာဖြစ်၍ လောကဖန်တီးခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ရှုပ်ထွေးသောစီစဉ်ကျနမှုသဘောလည်းဖြစ်သည်။
ချင်းမင်းဆက်၊ မင်မင်းဆက်များအပါအဝင် မျက်မှောက်ခေတ် တရုတ်နှင့် ထိုင်ဝမ် အစိုးရများသည် ကျေးလက်နေသူများ၏ ဘာသာရေးဆိုင်ရာကျင့်ထုံးများသည် လူမှုရေးရာ တည်ငြိမ်မှုကို အားပြုလျှင် လက်ခံကြ၍ အခြေနေမတည်ငြိမ်မှုများဖြစ်ပေါ်စေလျှင် နှိပ်ကွပ်ကြသည်။ ၁၉၁၁ တွင် တရုတ်ပြည်အင်ပါယာခေတ်ကုန်ဆုံးပြီးနောက် အစိုးရများ၊ အထက်တန်းလွှာများသည် ခေတ်သစ်တန်ဖိုးများကို မြှင့်တင်နိုင်စေရန်အလို့ငှာ ရှေးခေတ်တရုတ်ရိုးရာဘာသာတရားကို ဆန့်ကျင်ခြင်း၊ ဖယ်ရှားရန်ကြိုးပမ်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြ၍ အများစုကလည်း ရှေးခေတ်က ခေတ်မမှီတော့သော အယူစွဲများကို ရှုတ်ချကြသည်။ ရှေးခေတ်တရုတ်ရိုးရာဘာသာသည် ၂၀ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ထိုင်ဝမ်၌ စတင်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ၂၁ရာစုတွင် တရုတ်ပြည်မတွင်ပါ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ယခုဆိုလျှင် ပညာရှင်များက ရိုးရာဘာသာတရားကို အကောင်မြင်သည့်ဖက်က သုံးသပ်ကြည့်ရှုကြသည်။ မကြာသေးမီအချိန်များက တရုတ်ရိုးရာဘာသာသည် တရုတ်ပြည်၊ ထိုင်ဝမ်တို့တွင် အသစ်တဖန်ပြန်လည်ပေါက်ဖွားစပြုလာ၍ အချို့သော ပုံစံများကို ရှေးခေတ် တရုတ်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းခြင်းအဖြစ် နားလည်လက်ခံကြရာ ၎င်းတို့မှာ မာဆူးဝါဒ၊ ဖူးကျန့်အရပ်က ဆန်းညီဝါဒ ဟွမ်းတိ (အဝါရောင်ဧကရာဇ်) အားပူဇော်ကန်တော့ခြင်း နှင့် အခြားသော ဒေသဆိုင်ရာ ဝတ်ပြုပူဇော်မှုများဖြစ်သည့် လုံးဝမ်း၊ ပန်ကူး၊ ကိုင်းရှန် ဝတ်ပြုပူဇော်မှုများပါဝင်သည်။
ကွဲပြားမှုနှင့် စုဖွဲ့မှု
ရှေးတရုတ်ဘာသာအယူဝါဒများမှာ ခရိုင်တစ်ခုနှင့် တစ်ခုမတူချေ။ ရွာတစ်ရွာနှင့် တစ်ရွာတွင်ပင်မတူကြပေ။ မတူရသည့်အကြောင်းမှာ ဘာသာရေးဆောင်ရွက်ပုံ အလေ့အထများသည် ဒေသဆိုင်ရာလူမှုအဖွဲ့အစည်း၊ ဆွေမျိုးတော်စပ်မှု၊ ပတ်ဝန်းကျင်အနေအထားစသည်တို့အပေါ်တွင် နယ်နိမိတ်ကန့်သတ်မှုရှိသည်။ ထိုနယ်ပယ်တစ်ခုစီတွင် အခိုင်အမာဖွဲ့စည်းထားသော ဘာသာရေးအဖွဲ့များနှင့် ထိုသူတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ကျင့်ထုံးများသည် အလွန်ကျစ်လျစ်သောပုံစံရှိ၏ ။ ဘုရားကျောင်းများ၊ ဘုရားကျောင်းအတွင်းရှိနတ်ရုပ်များသည် အမှတ်သညာဝိသေသများရှိကြ၍ ဒေသခံလူမှုအဖွဲ့အစည်းတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝ၏ တသီးတသန့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို ထမ်းဆောင်ပေးနိုင်သည်။ ဒေသဆိုင်ရာ ဘာသာတရားများသည် 'ရှေးရိုးမျိုးနွယ်ကိုယ်စားပြု ဝတ်ပြုခြင်း' (totemism) ၊ 'အရာရာတွင် သက်ရှိ(ဝိဉာဉ်)ရှိသည်ဟူသော ဝါဒ' (animism) ၊ 'လူလောကနှင့် မမြင်နိုင်သည့်လောကတစ်ခုကို ကြားခံဆက်သွယ်ပေးသည့် ဝါဒ' (shamanism) စသည့် သဘာဝအလျောက် ယုံကြည်မှုများ၏ အသွင်သဏ္ဌာန်များပါရှိကြသည်။
ရှေးတရုတ်ဘာသာတရားသည် လူမှုဘဝ၏ လက္ခဏာသွင်ပြင်အားလုံး၌ ပါဝင်နေလေရာ လူမှုဗေဒပညာရှင် စီ ကေ ယန်း၏ ဦးဆောင်မှုနောက်က ပညာရှင်အများစုသည် ရှေးတရုတ်ဘာသာရေးသည် အနောက်တိုင်း၏ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း (church) ကဲ့သို့ သီးသန့်ဆန်သော ဖွဲ့စည်းထားသည့် တည်ဆောက်ပုံမျိုးမဆန်ဘဲ မိသားစုဘဝပုံစံ၊ တစ်ဦးတစ်ယောက်ကို အသားမပေးသော အများနှင့်ဆိုင်သော ဘဝပုံစံတွင် ခိုင်ခိုင်မြဲမြဲပါဝင်သည်ဟု ရှုမြင်ကြသည်။
နတ် (သို့) ဘုရားကျောင်းဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ၊ မျိုးနွယ်အခြေပြုအဖွဲ့များ၊ ဘုရားဖူးအဖွဲ့များ၊ အတည်တကျရှိသော ဝတ်ပြုသူများ၊ ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် ကိုယ်ကျင့်သီလဖော်ထုတ် ဖော်ပြမှုများ စသည်တို့သည် ဒေစဆိုင်ရာ အတိုင်းအတာအနေဖြင့် တရုတ်ဘာသာရေး၏ တူညီသောပုံစံများဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေးဆောင်ရွက်မှုများ၌ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန်အလို့ငှာ မတူညီသည့် ဘာသာတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ဘာသာပြောင်းလဲသည့် ကနဦး ဓလေ့ကျင့်ထုံးဆောင်ရွက်မှု၊ ဘာသာပြောင်းကြောင်း တရားဝင်အတည်ပြုမှု မလိုအပ်ပေ။ အခိုင်အမာ တည်တန့်လျက် ရှိသော ဘာသာတရားများနှင့်မတူဘဲ တရုတ်ဘာသာရေးတွင် ဘာသာရေးကိစ္စများပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ညာသာပြောင်းလဲရန် မလိုအပ်ပေ။
ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် အဓိကအဆုံးအဖြတ်မှာ အယူဝါဒတစ်ခုတွင်ရှိသော တရားဒေသနာများကို ယုံကြည်ရန်မလိုအပ်ဘဲ ရှေးတရုတ်ဘာသာတရား၏ ဒေသခံအဖွဲ့တစ်ခုတွင်သာ ပါဝင်ရန်လိုအပ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ထိုသူတို့ကိုးကွယ်သော နတ်ဒေဝါများ၊ ရိုးရာဓလေ့များနှင့်အတူ အဖွဲ့အစည်း၊ ရပ်ကျေးရွာကျေး၊ မျိုးရိုးစသော ဒေသခံအဖွဲ့မျိုးတွင်သာ ပါဝင်ရန်လိုအပ်သည်။ ဒဿနပညာရှင် တုဝေမင်း၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ယူငင်၍ ပညာရှင် ရစ်ချက် မဲ့ဒ်ဆန်က ဤသို့ဖော်ပြသည်။ ရှေးတရုတ်ဘာသာရေးသည် အခိုင်အမာရှိ၍ တည်တန့်လျက် ရှိသော လူ့သဘောလူ့လောကအတွင်း ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ လူမှုအဖွဲ့အစည်းအား တည်ဆောက်ခြင်းအပေါ် အလေးပေးကာ ထိုခိုင်မာတည်တန့်သော လူ့လောကကို အကျိုးပြုခြင်း၌ အခြေတည်သော 'ပင်ကိုသဘော သာလွန်ထူးကဲသည့်' အရည်အသွေးမျိုးရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
ရှေးတရုတ်ဘာသာရေးကို သင့်လျော်သည်အမည်တစ်ခုရှာရန်မှာ ၎င်းကို တိတိကျကျ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရန် (သို့) ၎င်း၏ နယ်နိမိတ်စည်းကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း ကန့်သတ်ဖော်ပြရန် အခက်အခဲရှိပေသည်။ ရှေးဟောင်းတရုတ်ရေးရာလေ့လာမှုပညာရပ် အထူးသဖြင့် အနောင်တိုင်းသားများအဖို့ ထိုပညာရပ်က 'လူအများလက်ခံသော ဘာသာအယူဝါဒ' နှင့် 'အထက်တန်းလွှာများ ကျင့်သုံးသော အယူဝါဒ' များကို ကွဲပြားဖော်ပြရန် ကြိုးစားခဲ့ကြ၏ ။ (ဒုတိယအယူဝါဒ၌ ငွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒနှင့် တာအိုဝါဒကို တသီးတခြား အယူဝါဒစနစ်များဟု ယူဆနိုင်သည်) တရုတ်ရေးရာလေ့လာမှုပညာရပ်သည် နောက်ပိုင်းတွင် ခေတ်သစ်လေ့လာမှုပညာရပ်များတွင် တည်ရှိသောစနစ်ဖြစ်သည့် လုံးဝဆန့်ကျင်ကြသော သဘာဝရှိသည့် အရာများကို ခွဲခြားစနစ်တစ်ခုကို ကျငိ့သုံးကာ 'ရိုးရာယုံကြည်မှုအယူအဆ' နှင့် 'ရိုးရာဘာသာတရား' ကြားရှိ ကွဲပြားမှုကို ဖော်ထုတ်ခွဲခြားခဲ့ကြသည်။ ဤ၌ ဒုတိယဖော်ပြထားသော 'ရိုးရာဘာသာတရား' ဆိုသည်မှာ အဆုံးအမ ကျမ်းစာများရှိသော ဂိုဏ်များကို ရည်ညွှန်းပါ၏ ။
ဧကရာဇ်ခေတ် တရုတ်ပြည်
ဟန်မင်းဆက်လက်ထက်တွင် ရှေးတရုတ်ရိုးရာဘာသာတရားတွင် အဓိက နတ်ဒေဝါများကို ကိုးကွယ်ဝတ်ပြုကြသော ဘုရားကျောင်းဆိုင်ရာအဖွဲ့များအတွင်းရှိ ယုံကြည်မှုတူသော လူအများစု ပါဝင်ကြသည်။ အများအားဖြင့် ထိုဘုရားကျောင်းဆောင်များ၏ အဓိကနတ်ဒေဝါမှာ အမိကမ္ဘာမြေနတ်ဖြစ်ပြီး အခြားသောအနေအထားများ၌ သုစရိုက်တရားနှင့်ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်များ(ထာဝရအသက်ရှိသူများ) 'ရှန်း' တို့ကို ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ကြသည်။ ယနေ့ခေတ် ရှန်းတုံးနယ်မြေကို အုပ်စိုးခဲ့သော လျိုကျန်း အားကိုးကွယ်မှုကဲ့သို့သော ယုံကြည်မှုအချို့သည် ယနေ့ခေတ်ကာလအထိပင် ရှိနေသေးသည်။
မြောက်ပိုင်းဝေမင်းဆက်ကာလ သုံးရာစုမှစ၍ တရုတ်ပြည်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျယ်ပြန့်လာခြင်းနှင့်အတူ အိန္ဒယဒေသမှ စွမ်းအားကောင်းသော လွှမ်းမိုးမှုများသည် ဤရှေးရိုးရာ တရုတ်ဘာသာကို ထိုးဖောက်လာခဲ့သည်။ မဟာပိန္နဲ (Ganesha; 象頭神 Xiàngtóushén) ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုသည် သက္ကရာဇ် (၅၂၃) တွင် ရှိနေပြီဟု ခိုင်ခိုင်မာမာဆိုနိုင်သည်။ အိန္ဒိယဘာသာတရားများမှ ကူးစက်ဝင်ရောက်လာမှုများ၌ နတ်ရုပ်တု (သို့) ရုပ်ပုံ တင်ဆောင်ထားသောလှည်းများ (သို့) ပခုံးထက်တွင် ထမ်း၍တင်ဆောင်သော ဝေါယာဉ်များဖြင့် စီတန်းလှည့်လည်ခြင်းများပါဝင်၍ ထို၌ ဂီတသီချင်းသီဆိုသူများ၏ တရားစာရွတ်များဖြင့် အမှီသဟဲပြုထားသည်။
၁၉-၂၀ ရာစု တရုတ်ပြည်
၁၉ နှင့် ၂၀ ရာစုတို့၌ ရှေးတရုတ်ရိုးရာဘာသာတရားသည် နှိပ်ကွပ်ခြင်းခံခဲ့ရ၏ ။ ၁၈၀၀ နှစ်များနှောင်းပိုင်တွင် တိုက်ဖျဉ်ပုန်ကန်မှု (သို့) တော်လှန်ရေး (Taiping Rebellion) နှင့် သိုင်းသမားများ အုံကြွမှု (သို့) တော်လှန်ရေး (Boxer Rebellion) တို့တွင် ရှေးဘုရားကျောင်းများ ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၁၁ တော်လှန်ရေးအပြီးတွင် ဘုရားကျောင်းအများစုမှာ ဖျက်ဆီးခံခဲ့ရသည်များရှိသလို ပြုပြင်မှုအချို့လုပ်ဆောင်၍ စာသင်ကျောင်းများအဖြစ်လည်း အသုံးပြုခဲ့ကြ၏ ။ ဒုတိယ တရုတ် ဂျပန် စစ်ပွဲ အတွင်း စစ်ရေးစစ်ရာကိစ္စရပ်များအတွက် ဘုရားကျောင်းအများအပြားကို စစ်စခန်းအဖြစ်အသုံးပြုကြသကဲ့သို့ စစ်အတွင်း ပျက်စီးမှုများလည်း ရှိခဲ့ကြသည်။
အတိတ်ကာလများ၌ ခေတ်စားသော ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုများကို ဧကရာဇ်အစိုးရမူဝါဒများဖြင့် ထိန်းသိမ်းမှုများဆောင်ရွက်ကြပြီး အချို့နတ်ဒေဝါများကို ကိုးကွယ်ရန် မြင့်တင်ရေးဆောင်ရွက်ကြ၍ အချို့နတ်များကို ကိုးကွယ်မှုမရှိစေရန် ဖိနှိပ်ကြသည်။ ၂၀ ရာစုတွင် ဧကရာဇ်နိုင်ငံတော်ပျက်သုဉ်ခြင်းနှင့်အတူ မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်း၊ အနောက်တိုင်း၏ လွှမ်းမိုးမှုရှိလာခြင်းများနှင့်တကွ ခေတ်သစ်ပညာတတ် အသိုင်းအဝိုင်း၏ အရေးကြီးသောကိစ္စရပ်သည် စာရင်းမဝင်နတ်များကို အခွင့်မရှိဘဲ ကိုးကွယ်နေခြင်းကို ထိန်းချုပ်မှု မဟုတ်တော့ဘဲ ခေတ်သစ်၊ ခေတ်အမြင်သဘောတရားအရ ရှေးရိုးရာတရုတ်ဘာသာကို တရားမဝင်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်လာသည်။
၁၉၀၄ တွင် ယခင် ဧကရာဇ်၏ အစိုးရဥပဒေစည်းမျဉ်းတစ်ခုက ဘုရားကျောင်းပိုင်ပစ္စည်းများကို သိမ်းယူ၍  စာသင်ကျောင်းများ ဆောက်လုပ်ရန် အတည်ပြုခဲ့သည်။ အယူသည်းမှုကို ဆန့်ကျင်သော လှုပ်ရှားမှုအမျိုးမျိုး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (ထိုင်ဝမ်) ၏ ကူမင်တန်အစိုးရက "၁၉၂၈ ဘုရားကျောင်းများ၊ နတ်ဘုရားများ ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ဖျက်သိမ်းခြင်းဆိုင်ရာ စံစည်းမျဉ်းများ"နှင့်အတူ ရှေးရိုးရာတရုတ်ဘာသာကို နှိပ်ကွပ်မှု ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဆောင်ရွက်သည်။ ယင်းစည်းမျဉ်းများတွင် လူသားသူရဲကောင်းကိုးကွယ်မှုကို ကွမ်းယွီ နှင့် ကွန်ဖြူးရှပ်စ် တို့မှအပ ကျန်သော ကိုးကွယ်မှုအားလုံးကို ဖျက်သိမ်းရန်ဖြစ်သည်။
၁၉၄၉ ဒီမိုကရေစီလိုလားသော တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (ထိုင်ဝမ်) နှင့် ကွန်မြူနစ်လိုလားသော တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတို့ကြား ဖြစ်သော ပြည်တွင်းစစ်အပြီး တရုတ်ကွန်မြူနစ်များကြားတွင် အထက်ဖော်ပြထားသော စည်းမျဉ်းဥပဒေများကို အခြေခံအနေဖြင့် အကောင်ထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ဥက္ကဋ္ဌကြီး မော် လက်ထက် ၁၉၆၆ နှင့် ၁၉၇၆ ကြား 'ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေး'သည် ရှေးတရုတ်ရိုးရာဘာသာကို နောက်ဆုံး စနစ်တကျ ဖျက်ဆီးရန် အားထုတ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင် ထိုင်ဝမ်၌ သမ္မတ ချန်ကေရှိတ် (ကျန်ကျဲ့ရှီ) က တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုတော်လှန်ရေးကို တန်ပြန်သည့်အနေဖြင့် ၎င်း၏ တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု ခေတ်စမ်းချိန်ကာလအတွင်း ရှေးရိုးရာဘာသာတရားကို ထိန်းသိမ်း၍ မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၈ လွန်ပြီးနောက် ရှေးတရုတ်ဘာသာသည် တရုတ်ပြည်မကြီးတွင် လျင်မြန်စွာ စတင်ပြန်လည်ပေါက်ဖွားလာခဲ့ပြီး ဘုရားကျောင်းဆောင်ပေါင်း သန်းချီ၍ ဆောက်လုပ်နေဆဲကာလ၊ အစမှစတင်ဆောက်လုပ်ကြသည့် ကာလည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀ နှစ်များကစတင်၍ ဗဟိုအစိုးရသည် ကျေးလက်လူမှုအသိုင်းဝိုင်းများနှင့် ဆက်လျဉ်း၍ 'ဝူးဝေ' (無為) ခေါ် နူးညံ့ညင်သာသော လျစ်လျူရှုမှု အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ ဝါဒတစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲကျင့်သုံးခဲ့ကြပြီး ဒေသခံအစိုးရ၏ ဒေသခံလူမှုအဖွဲ့အစည်းနှင့် စည်းမျဉ်းပိုင်းဆိုင်ရာ ဆက်ဆံမှုအသစ်တစ်ခုသည် လက်တွေ့ကျ၍ အညမညသဘောတရား အရည်အသွေးမျိုးရှိသည်။ ဤအချက်များမှာ ရေပန်းစားသော ဘာသာရေးများအတွက် ဖွံ့ဖြိုးလာစေရန် အခွင့်အရေးအများကြီး ပေးအပ်သည့် သဘောဖြစ်သည်။ များမကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း အချို့သော ကိစ္စရပ်များ၌ ဒေသခံအစိုးရများသည် ယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မြင့်တင်ရန်ဟူသော အမည်နာမဖြင့် မူရင်း အရင်းခံဘာသာတရားများနှင့်ပတ်သက်ပြီး အကောင်းဘက်ဆန်သော၊ ထောက်ပံ့မှုရှိသော သဘောတရားများကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြလေသည်။
ရှေးတရုတ်ရိုးရာဘာသာတရား ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်ဟု ပြောဆိုရမည့်အစား တရုတ်နှင့် ထိုင်ဝမ်တို့တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာ စက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းသည် ဤသို့ ဘာသာရေး၊ ဝါဒရေးဆန်သော အရာများကို အသစ်တဖန်ပြန်လည်ပေါက်ဖွားစေခဲ့သည်။ ထိုပုံရိပ်များနှင့် အယူဝါဒကျင့်ထုံးများသည် ရှေးတရုတ်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု သဘောတရာများနှင့် ပေါင်းစပ်သွားသောကြောင့် ရှေးတရုတ်ရိုးရာ ဘာသာတရားသည် တရုတ်ပြည်၊ ထိုင်ဝမ်တို့၌နေထိုင်ကြသော ဟန်လူမျိုးတရုတ်ပြည်သူများကို ခေတ်သစ်ဖွံ့ဖြိုးမှု၏ စိန်ခေါ်မှုများကို ရင်ဆိုင်နိုင်စေရန် ထောက်ခံအားပေးလျက် ရှိပေတော့သည်။
ဇေယျာသီရိမဟာဗောဓိ
ဇေယျာသီရိမဟာဗောဓိ သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ အနုရာဓပူရမြို့၊ Mahamewna ဥယျာဉ်တွင် တည်ရှိသည့် ဗောဓိပင်တစ်ပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဗုဒ္ဓဂါယာရှိ မဟာဗောဓိပင်မှ တောင်ဘက်အကိုင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်းကို ဘီစီ ၂၈၈ တွင် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။,  ခုနှစ်သိရှိရပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူစိုက်ပျိုးခဲ့သည့် သစ်ပင်များထဲတွင် ဤဗောဓိပင်သည် သက်တမ်းအရှည်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ယနေ့အချိန်အတွင် ဤဗောဓိပင်သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ အထွတ်အမြတ်ထားရာ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များသည်လည်း အရိုအသေရှိကြသည်။
ဗောဓိပင်ကို ပတ်လည်တွင် တည်ရှိနေသည့် အပင်များက မုန်တိုင်း၊ မျောက်, လင်းနို့ကဲ့သို့သော တိရစ္ဆာန်များ၏ အန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ပေးထားသည်။
၂၀၁၄ခုနှစ် ဧပြီလတွင် အစိုးရသည် ဗောဓိပင်၏ မီတာ ၅၀၀ (၁၆၀၀ ပေ) အတွင်း တည်ရှိနေသည့် တည်ဆောက်ရေးအားလုံးကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ဗောဓိပင်အား ထိခိုက်မှုမရှိနိုင်သည်မှာ သေချာသည်များကိုမူ ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။
ဘာသာရေးနှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ
ဗောဓိပင်သို့ ကျွန်းပေါ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များသည် သွားရောက်ကာ ဝတ်ပြုပူဇော်ကြသည်။ ဤသည်မှာ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းပြုလုပ်နေကျ ဖြစ်သည်။ သီရိမဟာဗောဓိသို့ အန်ဒရာပူရမြို့ရှိ ဝေးလံသောကျေးရွာများမှလည်း လာရောက်ကာ ပူဇော်ကြသည်။ အစောင့်များသည် အမျိုးမျိုးသော လှူဒါန်းဖွယ်များကို နေ့စဉ်ပေးလှူကြသည်။ ဤဇေယျာသီရိမဟာဗောဓိကို လှူဒါန်းမှုများပြုလုပ်ပါက ဘဝတွင် ကံကောင်းမှုများ ရရှိနိုင်သည်ဟု ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များသည် များသောအားဖြင့် ယုံကြည်ကြသည်။ ထို့အပြင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အများစုသည် ကလေးငယ်အား မမွေးဖွားမီ ပုံပျက်မှုမရှိဘဲ အန္တရာယ်ကင်းစွာ မွေးဖွားနိုင်ရန်နှင့် ကလေးငယ်တွင် အနာရောဂါများ သက်သာပျောက်ကင်းစေရန် မဟာဗောဓိပင်သို့ သွားရောက်ကာ ဆုတောင်းအဓိဋ္ဌာန်လေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် အန်ဒရာပူရဒေသပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လယ်သမားများသည် မိမိတို့ လယ်ယာများမှ ရရှိသည့် ပထမဆုံးသော ထမင်းကို ဗောဓိပင်သို့ လှူဒါန်းကြသည့် ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည့် အစဉ်အလာတစ်ခုလည်း ရှိကြသည်။ ထိုသို့ လှူဒါန်းပါက ပိုးမွှားများနှင့် မိုးခေါင်ခြင်း၊ ဆင်များဖျက်ဆီးမှု စသည်တို့ကဲ့သို့သော အနှောင့်အယှက်များမှ နည်းပါးကာ လယ်ယာမှ သီးနှံထွက်မှုကောင်းမွန်သည်ဟု ခိုင်ခိုင်မာမာ ယုံကြည်ကြသည်။
သမိုင်း
ဘီစီ ၃ ရာစုတွင် ဤဗောဓိပင်ကို Sangamitta Theri (Pali; Skt.: Sanghamitra) က သီရိလင်္ကာနိုင်ငံသို့ ယူဆောင်ခဲ့သည်။ Sangamitta Theriသည် အသောကမင်း၏ သမီးတော် ဖြစ်သည်။ ၂၈၈ ဘီစီတွင် ၎င်းဗောဓိပင်ကို ဒေဝနမ်ပိယတိဿမင်းကြီး(Devanampiya Tissa) က Mahamevnāwa ဥယျဉ်အတွင်းတွင် အမြင့် ၆.၅ မီတာ (၂၁.၃ ပေ) ရှိသည့် ကုန်းမြေပေါ်တွင် စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။   ၎င်းကို အကာအရံများဖြင့် ကာရံထားသည်။
ပူးပေါင်းပါဝင်မှုများ
ယခုလက်ရှိမြင်တွေ့နေရသည်ကို ရဟန်းတော် Ilupandeniye Athtadassi Thero က ဘုရင် Kirti Sri Rajasinha (r. 1747-1782) လက်ထက်တွင် ဗောဓိပင်အား ဖျက်ဆီးနိုင်သည့် ဆင်ရိုင်းများ၏ အန္တရာယ်မှ ကာကွယ်နိုင်ရန် ပြုပြင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ နံရံ၏ အမြင့်သည် ၁၀ ပေ (၃ မီတာ) နှင့် အထူသည် ၅ ပေ (၁.၅ မီတာ) ၊ မြောက်မှ တောင်သို့ အလျားသည် ၃၈၈ ပေ (၁၁၈.၃ မီတာ) နှင့် အရှေ့မှ အနောက်သို့ အလျားသည် ၂၇၄ ပေ(၈၃.၅ မီတာ) ရှိသည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် Yatirawana Narada Thero ၏ ညွှန်ကြားမှုဖြင့် ကန်ဒီမြို့ (Kandy) မြို့ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်အချို့က ဗောဓိပင်၏ ပတ်လည်တွင် ပထမဆုံးသော ရွှေရောင်ခြံစည်းရိုးကို ပြလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းရွှေရောင်ခြံစည်းရိုးပေါ်တွင် သံခြံစည်းရိုးရှိပြီး ၎င်းကို Gonagala မြို့ရှိ ပြည်သူများက Yagirala Pannananda Thero ၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ရှေးခေတ်က ပုံစံများ
ကျောင်းတော်အတွင်းတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်နှစ်ဆူ သီတင်းသုံးနေသည်ကို မြင်နို်ငသည်။ ကျောက်သားမတ်တပ်ရပ်ဆင်းတုတော်သည် ကျောက်သားနံရံ၏ ညာဘက်တွင် ထင်ရှားသည်။ ကျောက်မြွေ (cobra-stone) သည် အလွန်ရှားပါးသည့် ဖန်တီးမှုတစ်ခုဖြစ်ကာ ၎င်းသည် မြွေ၏ ဖောင်းကြွပုံသဏ္ဌာန်ကို ပြသနေသည်။ မဟာဗောဓိသာသနာ့နယ်မြေတွင် များစွာသောအထိမ်းအမှတ်ကျောက်တိုင်များရှိကြသည်။
ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများ
ဗောဓိပင်၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် တွေ့ရသည့် ပျက်စီးနေသည့် အဆောက်အဦကို မယုရပရိဝေဒ (မယုရကျောင်းတော်) ဟု ခေါ်ကြသည်။ ပျက်စီးနေသည့် စေတီတော်တစ်ခုသည် ဒက္ခိဏတုပ (တောင်ကျောင်းတော်) ဖြစ်ပြီး အနီးအနားတွင်ပင် ရှိသည်။
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ ရှေးခေတ်စာပေများတွင် နံရံအချို့နှင့် လှေကားထစ်များသည် လွန်ခဲ့သည့်အချိန်အချို့က ဗောဓိပင်ကို ဝန်းရံပတ်လည် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မဟာဝံသ (Mahavamsa) ၌ Gothabhaya (249 – 262 AD) က ကျောက်အစအနများဖြင့် နံရံတစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ ဒီဃဝံသ (Dipavamsa) ၌ ကျောက်ခင်းလှေကားထစ်နှင့် ရာဇမတ်ကွက်နံရံများကို ဘုရင် Kirthi Sri Meghavarna (302 - 330 AD) က တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
လက်ရှိနံရံကို တည်ဆောက်ရန် တူးဖော်မှုများ ပြုလုပ်စဉ်အတွင်း ကျောက်အစအနဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် နံရံနှင့် ၎င်း၏ အောက်ခံအခြေ၊ ကျောက်ခင်းလှေကားထစ်နှင့်အတူတကွ ရာဇမတ်ကွက်နံရံများကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့ကို ထိန်းသိမ်းထားရှိပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် အများပြည်သူအတွက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ဖြစ်ရပ်များ
၁၉၀၇ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၁၁ ခုနှစ်က တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် မတူညီသည့် မုန်တိုင်းများက ဗောဓိပင်၏ အကိုင်းနှစ်ခုကို ကျိုးသွားစေခဲ့သည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ကိုင်းတစ်ကိုင်းသည် ခုတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် Liberation Tigers of Tamil Eelam သည် Sinhalese ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များစွာကို အထက်လှေကားထစ်တွင် ပစ်သတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းဖြစ်ရပ်ကို အန်ဒရာပူရအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှု (Anuradhapura massacre) ဟု သိကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ
ထနောင်းကုန်းရွာ၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်
ထနောင်းကုန်းရွာ (Htanaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊ လိန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၆၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၈၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖိုကြီးရွာ၊ မြို့သစ်မြို့နယ်
ဖိုကြီးရွာ (Hpogyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်၊ လေးတိုင်စင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၆၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေးတိုင်စင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၃၀ ဦး၊ မ ၄၇၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြို့သစ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်နမ့်ဟင်းရွာ၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်
ဝမ်နမ့်ဟင်းရွာ (Wannamhin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်၊ ဝမ်အင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၁၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်အင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀ ဦး၊ မ ၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြို့ပင်သာရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်
ကြို့ပင်သာရွာ (Kyoetpinthar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၁၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၂ ဦး၊ မ ၈၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းတောရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
ကျွန်းတောရွာ (Kyuntaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ကနန်းနန်းညှင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၈၅၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Planet Earth II
Planet Earth IIသည် ဗြိတိသျှအခြေစိုက် ၂၀၁၆ ခုနှစ်ထုတ် သဘာဝအကြောင်းနှင့်ဆိုင်သော မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သော Planet Earth ၏ အဆက်ဖြစ်သည်။ ဇာတ်လမ်းတွဲအား နောက်ခံစကားပြောတင်ဆက်သူမှာ ယခင်က တင်ဆက်ခဲ့သည့် David Attenborough ဖြစ်ပြီး သီချင်းနောက်ခံကိုမူ Hans Zimmer က ဖန်တီးပေးထားသည်။ ပထမဆုံး trailer နှင့်အစီစဉ်တို့အား ယူကေ၌ BBC One နှင့် BBC One HD ရုပ်သံလိုင်းမှတဆင့်၂၀၁၆ အောက်တိုဘာ ၉ တွင် လွှင့်တင်ခဲ့သည်။ Planet Earth II သည် BBC မှ 4K ဖြင့်ထုတ်လွှင့်သည့် ပထမဆုံး တီဗွီဇာတ်လမ်တွဲဖြစ်သည်။]). BBC အနေဖြင့် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကတည်းက  One Planet ဟူသောခေါင်းစဉ်ဖြင့် ထုတ်လုပ်ရန် ကြေညာခဲ့သော်လည်း Planet Earth II ဟုနောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။  ယခင်က သုံးစွဲခဲ့သော Sigur Rós ၏ Planet Earth နောက်ခံသီချင်းကိုပင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ယန်းကွီတိုင်ရွာ၊ မိုင်းလားမြို့နယ်
ယန်းကွီတိုင်ရွာ (Yangkywitaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းလားမြို့နယ်၊ တာပင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၃၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၃ ဦး၊ မ ၁၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ဘိုလိုထာရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
ဘိုလိုထာရွာ (Bolohtar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ မဲသောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၆၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကျင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောင်ကိုင်ပြည်နယ်
လောင်ကိုင်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်နယ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ဘက်တောင်တန်းဒေသရှိ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်သည် ဧရိယာ ၆,၃၈၃.၉ စတုရန်းကီလိုမီတာကျယ်ဝန်းပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင်လူ ဦးရေ ၆၀၂,၃၀၀ ရှိပါသည။
ပျော်ဘွယ်ရွာ၊ တမာပင်
ပျော်ဘွယ်ရွာ (Pyawbwe)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၊ တမာပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၁၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တမာပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၆ ဦး၊ မ ၁၅၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငါန်းဇွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေးတိုင်စင် (မြောက်)ရွာ၊ မြို့သစ်မြို့နယ်
လေးတိုင်စင် (မြောက်)ရွာ (Laytaingsin(North))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်၊ လေးတိုင်စင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၆၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေးတိုင်စင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၃၀ ဦး၊ မ ၄၇၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြို့သစ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းညင်းရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
နန်းညင်းရွာ (Nanhnyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ကနန်းနန်းညှင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၂၄၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖာတန် (တရုပ်)ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
ဖာတန် (တရုပ်)ရွာ (Hpartan (Tayoke))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ လွယ်ခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၁၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ခမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၁ ဦး၊ မ ၃၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုမွန်းရွာ၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်
ဟိုမွန်းရွာ (Homun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ နားမွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၂၅၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လှည်းစထွန်းရွာ၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်
လှည်းစထွန်းရွာ (Hlesahtun)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ လှည်းစထွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၇၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှည်းစထွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၄ ဦး၊ မ ၂၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နွားထိုးကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ဒွန်းကျိုင်းရွာ၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်
ဝမ်ဒွန်းကျိုင်းရွာ (Wandunkeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်၊ ဝမ်ကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၀၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ကောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၁ ဦး၊ မ ၉၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငုတ်တရာရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်
ငုတ်တရာရွာ (Ngoketayar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၁၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၂ ဦး၊ မ ၈၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွေးတောင်ရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
ဂွေးတောင်ရွာ (Gwaytaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ မဲသောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၆၈၃ ဖြစ်သည်။
လေးတိုင်စင် (တောင်)ရွာ၊ မြို့သစ်မြို့နယ်
လေးတိုင်စင် (တောင်)ရွာ (Laytaingsin(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်၊ လေးတိုင်စင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၆၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေးတိုင်စင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၃၀ ဦး၊ မ ၄၇၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြို့သစ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်ပင်ကံရိုးရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်
သရက်ပင်ကံရိုးရွာ (Thayetpinkanyoe)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၁၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၂ ဦး၊ မ ၈၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုင်းဆန်ရွာ၊ နမ်ခမ်းဝူးမြို့နယ်
ကိုင်းဆန်ရွာ (Kainghsan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ နမ်ခမ်းဝူးမြို့နယ်၊ နမ့် ခမ်း ဝူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၅၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့် ခမ်း ဝူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၃၂ ဦး၊ မ ၂၁၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ်ခမ်းဝူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ကုန်းရွာ၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်
ဝမ်ကုန်းရွာ (Wankone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်၊ ဝမ်ကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၀၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ကောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၁ ဦး၊ မ ၉၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၆ မိုင်ရွာ၊ မိုင်းလားမြို့နယ်
၂၆ မိုင်ရွာ (26Maingywar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းလားမြို့နယ်၊ တာပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၃၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၈ ဦး၊ မ ၄၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းလားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွန်ထွယ်ရွာ၊ နမ်ခမ်းဝူးမြို့နယ်
ကွန်ထွယ်ရွာ (Kunhtwei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ နမ်ခမ်းဝူးမြို့နယ်၊ နမ့် ခမ်း ဝူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၅၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့် ခမ်း ဝူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၃၂ ဦး၊ မ ၂၁၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ်ခမ်းဝူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်တံတားရွာ၊ မတ္တရာမြို့နယ်
ကျောက်တံတားရွာ (Kyauktadar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ လမိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၀၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လမိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၉၆ ဦး၊ မ ၅၅၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၇၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲသောင် (အောက်)ရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
မဲသောင် (အောက်)ရွာ (Methaung(Lower))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ မဲသောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၆၇၉ ဖြစ်သည်။
အုံးမှင်ကုံးရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
အုံးမှင်ကုံးရွာ (Ohnmhinkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ကနန်းနန်းညှင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၈၄၈ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲသောင် (အောက်)ရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကျင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျူတာသမိုင်း
လူဦးရေ သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူမှတ်တမ်းပြုစုသော ကိစ္စရပ်များကို ကူညီဆောင်ရွက်ခဲ့ရကြောင်းလည်း သိရသည်။ စက္ကူ ကဒ်ပြားများကိုစက်ဖြင့်အပေါက်ဖေါက်ပြီး သုံးရသောစနစ်ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပီစီ မဟုတ်သေးသော ကွန်ပျူတာများ တစ်စတစ်စ ရောက်ရှိလာပြီး ဝန်ကြီးဌာနအချို့တွင်သုံးစွဲလာခဲ့သည်။ MCC အမည်ဖြင့် ကွန်ပျူတာပညာဆင့်ပွားပေးသောအစုအဖွဲ့ရှိခဲ့ဖူးပြီး ကွန်ပျူတာသင်တန်းကျောင်း လုံးဝမရှိဟုဆိုသည်။ ရှေးဦးစွာရောက်ရှိလာသော PC တို့တွင်လည်း CD ROM, Sound card, Mouse စသည်တို့ မပါဝင်သေးပဲ DOS Version ဖြင့်ပင် Run နိုင်သော စာစီစာရိုက်အတွက် (WordStar)၊ စာရင်းဇယားဆွဲရန် (Foomtools) စသည့် ဆော့ဖ်ဝဲများသုံးကြရသည်ဆိုသည်။
ဒင်းနစ်ဝင်းသိန်း၏အစီအစဉ်ဖြင့် အချို့အခြေခံပညာကျောင်းများအတွက် LC630 Macintosh ကွန်ပျူတာများ အကြွေးရောင်းချပေးခဲ့ရာမှ မြို့ငယ်လေးများ၏အထက်တန်းကျောင်းများပါ ကိုယ်ထူကိုယ်ထစနစ်ဖြင့် Clone PC များ ဝယ်ယူသိမ်းဆည်း ပြသသောဓလေ့၊ Multimedia classroom များ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်သော ဓလေ့များ ထွန်းကားခဲ့သည်ဆိုသည်။
ဆက်လက်ပြီး Network ကွန်ယက်ချိတ်ဆက်သောလုပ်ငန်းများဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သော်လည်း အင်တာနက်ကို တိုက်ရိုက်မသုံးနိုင်သေးပဲ အင်ထရာနက် သုံးကြရသည်ဆိုသည်။ Dial up စနစ် ကွန်ယက်ချိတ်ဆက် ပစ္စည်းတို့မှာ ခွင့်ပြုချက်မရလျှင်သုံးစွဲခွင့်မရှိသောကန့်သတ်ပစ္စည်းဖြစ်ခဲ့ရပြီး နောင်အခါ IP Star စလောင်းများဖြင့် Internet ချိတ်ဆက်အသုံးပြုမှုအထိ ကျယ်ပြန့်လာသည်ဆိုသည်။
ကွန်ပြူတာ ဝန်ဆောင်မှုအပိုင်းတွင် စာစီစာရိုက်လုပ်ငန်းမှာစီးပွားဖြစ်အသွင်ဦးစွာပေါ်ပေါက်လာပြီး၊ ကွန်ပျူတာဖြင့် ဇာတာဖွဲ့ပေးခြင်း စသည်တို့သည်လည်း စောစီးစွာပေါ်ပေါက်ဖူးသည်ဆိုသည်။ စာစီရာမှ ဒီဇိုင်းလုပ်ငန်းများ၊ ထိုမှတဆင့် စီဒီဗီဒီယိုအခွေကူးခြင်း/ MP3 ပြောင်းပေးခြင်း၊ ငှားရမ်းခြင်း၊ ဓာတ်ပုံအခွေထုတ်ခြင်း၊ ဗီဒီယို တည်းဖြတ်ခြင်း၊ ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဖန်တီးခြင်း၊ ဂိမ်းဆိုင်များဖွင်ခြင်းတို့နှင့်အတူ ဆိုင်ဘာကဖေးဆိုင်များ ပေါ်ထွန်းလာသည်အထိ ကမ္ဘာနှင့်အညီ ရင်ဘောင်တန်းလိုက်လာနိုင်သလို IT ပညာရှင်များလည်း အထိုက်အလျောက် ပေါ်ပေါက်လာပြီး ကွန်ယက်များချိတ်ဆက်ထိန်းသိမ်းပေးခြင်း၊ ဆော့ဖ်ဝဲ ရေးသားရောင်းချခြင်း၊ Web page ဒီဇိုင်းများရေးဆွဲကြေညာပေးခြင်း စသည့် အတတ်များလည်း တတ်ကျွမ်းလာနေပြီဖြစ်သည်။
ယနေ့မြန်မာနှင့်ကွန်ပျုတာ
ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံ မြို့ကြီးအတော်များများတွင် ကွန်ပျုတာကွန်ယက်များ တည်ထောင်ထားရှိနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကွန်ပျုတာနှင့် ပတ်သက်သော ပညာရပ်များ၊ ဆက်စပ်ပစ္စည်းများကို ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှု ရှိလာပြီဖြစ်သည်။ (Public Access Centre) များတိုးချဲ့တည်ထောင် လာနိုင်သည်နှင့်အမျှ မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျုတာလောကသည် တရိပ်ရိပ် တိုးတက်လာနေပြီ ဖြစ်သည်။ လူငယ်လူကြီးမရွေး ကမ္ဘာနှင့် ရင်ဘောင်တန်းကာ ဆက်သွယ်မူများ ပြုလာနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ သတင်းအချက် အလက်ဖလှယ်ခြင်း၊ အဝေးရောက် မိသားစု၊ ချစ်သူ၊ သူငယ်ချင်းများနှင့်လဲလွယ်လင့်တကူ ဆက်သွယ် ပြောဆိုနိုင်ခြင်း၊ ကွန်ပျုတာ နည်းပညာရှာဖွေခြင်း၊ တိုးတက်ကြံဆောင်ခြင်းများကိုလဲ ပြုလုပ်လာနိုင်ပြီဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာ
နောင်လုံရွာမရွာ၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်
နောင်လုံရွာမရွာ (Nawnglongywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နောင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၉၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၁ ဦး၊ မ ၅၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နွားနန်းရွာ၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်
နွားနန်းရွာ (Nwarnan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊ လိန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၆၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၈၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲသောင် (အထက်)ရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
မဲသောင် (အထက်)ရွာ (Methaung(Upper))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ မဲသောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၆၇၈ ဖြစ်သည်။
သားမျှားရွာ၊ မြို့သစ်မြို့နယ်
သားမျှားရွာ (Tharhmyar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်၊ လေးတိုင်စင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၆၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေးတိုင်စင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၃၀ ဦး၊ မ ၄၇၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
သေလစေတီတော်
သေလစေတီတော် သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ အနုရာဓပူရမြို့၊ Jetavanaramaya ၏ အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဓိကအရိုအသေအလေးအမြတ်ပြုရာနေရာ ၁၆ ခုထဲမှ တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ လဇ္ဇိတိဿဘုရင် (Lajjitissa) က ဘီစီ ၁ ရာစုတွင် တည်ထားခဲ့သည်။ စေတီတော်၏ အောက်ခြေအချင်းသည် ၁၇.၅ ပေ ရှိသည်။ အောက်ခြေနှင့် စေတီတော်သည် ကျောက်တုံးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသဖြင့် စေတီတော်၏ အမည်ကို ဤအမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ moonstone and guardstones များကို ဤစေတီတွင် မြင်တွေ့နိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ စေတီပုထိုးနှင့် ဘုရားကျောင်းများ
၂၇ မိုင်ရွာ၊ မိုင်းလားမြို့နယ်
၂၇ မိုင်ရွာ (27Maingywar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းလားမြို့နယ်၊ တာပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၃၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၈ ဦး၊ မ ၄၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းလားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျော်ဘွယ်ရွာ၊ ညောင်ပင်လျှို
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိတ္ထီလာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တူယန်ကွမ်းပြည်နယ်
တူယန်ကွမ်း (Tuyên Quang ) ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဟနွိုင်းမြို့တော်ကြီးတည်ရှိသည်။ Lo မြစ် ချိုင့်ဝှမ်းသည်တစ်မြစ်လက်တက် အနီရောင်မြစ် ။ ပြည်နယ်ရှိ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ ကို Tonkin Delta လို့ခေါ်တယ်။ ပြည်နယ်၏မြို့ကြီး၏အမည်မှာ တူယန်ကွမ်းမြို့နယ် ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တွင် 5867.3 km2 2 နှုန်း 125 ပုဂ္ဂိုလ်များ၏သိပ်သည်းဆနှင့်အတူ 2011 ခုနှစ်, 730.800 ၏လူဦးရေခဲ့ 5867.3 km2 ။
အမည်
ပြည်နယ်၏အမည်သည် တရုတ် - ဗီယက်နမ် စကားလုံးမှဆင်းသက်လာသည်။ right|thumb| တံဒေါင်တောင်တန်း။ right|thumb|250x250px| တူယန်ကွမ်းရှိစိုက်ကွင်းများ
ကိုးကားချက်များ
ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
မှန်တန်း (အနောက်)ရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်
မှန်တန်း (အနောက်)ရွာ (Hmantan(West))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ကျွန်းကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၁၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၀ ဦး၊ မ ၁၂၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ကျိရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
မန်ကျိရွာ (Mankyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ လွယ်ခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၁၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ခမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၁ ဦး၊ မ ၃၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်တောင်းရွာ၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်
ဝမ်တောင်းရွာ (Wantawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်၊ ဝမ်ကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၀၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ကောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၁ ဦး၊ မ ၉၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ