cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မြန်မာဘာသာစကား
ဧရာဝတီ မြစ်ဝှမ်းဒေသ
ရန်ကုန်-မန္တလေး တို့တွင် တစ်ဆက်တစ်စပ်တည်း ပြောဆိုကြသော စံပြု မြန်မာစကားသည် ဧရာဝတီ မြစ်ဝှမ်းတွင် သုံးသော စကားများပင် ဖြစ်သည်။ အထက်မြန်မာပြည်နှင့် အောက်မြန်မာပြည်ကြားအဓိက စကားကွာခြားမှုမှာ အသံထွက်ကွာခြားခြင်း မဟုတ်ဘဲ စကားလုံးရွေးချယ်မှု ကွာခြားခြင်းဖြစ်သည်။ ဧရာတီမြစ်ဝှမ်းအတွင်း အသံထွက် ကွာခြားမှု အနည်းငယ် ရှိသည်။ ဥပမာ ရဟန်းသံဃာများကို ကပ်လှူသည့် ဆွမ်းကို အထက်မြန်မာပြည်က ဆွမ်း [sʰwáɴ] ဟု စာလုံးပေါင်းအတိုင်း အသံထွက်သော်လည်း အောက်မြန်မာပြည်တွင် ဆွန်း [sʰʊ́ɴ] ဟု အသံထွက်ပါသည်။ မန္တလေးတွင် ကျား၊ မ မရွေး မိမိကိုယ်ကို "ကျွန်တော်"ဟု ညွှန်းဆို ပြောကြားလေ့ရှိသည်။ ရန်ကုန်တွင်မူ ‘ကျွန်တော်’ကို အမျိုးသားများသာ သုံးကြပြီး အမျိုးသမီးများက "ကျွန်မ"ဟု သုံးနှုန်းသည်။ အထက်မြန်မာပြည်တွင် မိခင်နှင့် ဖခင်ဘက်မှ ဆွေမျိုးသားချင်းများကို ခွဲခြား ခေါ်ဝေါ်နေဆဲ ရှိပြီး အောက်မြန်မာပြည်တွင်မူ သိသိသာသာ ခွဲခြား ထားခြင်း မရှိပေ။ ဥပမာ အထက်မြန်မာပြည်တွင် ဖခင်၏ အမနှင့် ညီမအား အရီးကြီးနှင့် အရီးလေးဟု လည်းကောင်း၊ မိခင်၏ အမနှင့် ညီမအား ဒေါ်ကြီးနှင့် ဒေါ်လေးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အောက်မြန်မာပြည်တွင် ဒေါ်ကြီးနှင့် ဒေါ်လေးဟုသာ ခေါ်ဝေါ်သည်။
မြန်မာစကားသည် အထက်မြန်မာပြည်တွင် မြစ်ဖျားခံခဲ့သည် ဆိုသော်လည်း ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် လေယူလေသိမ်းနှင့် အသုံးအနှုန်းမှာ ရန်ကုန်မြို့မှ လေယူလေသိမ်းနှင့် အသုံးအနှုန်းများ ဖြစ်သည်။ ဤသို့ ဖြစ်ရသည်မှာလည်း ရန်ကုန်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မြို့တော်ဖြစ်လာသည်က တစ်ကြောင်း သတင်းမီဒီယာများ၏ လွှမ်းမိုးမှုကြောင့် တစ်ကြောင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် မင်းနေပြည်တော်မှာ မန္တလေးမြို့ဖြစ်သောကြောင့် ယခင်ကမူ မန္တလေးမြို့သူ မြို့သားများ ပြောကြားသည့် လေယူလေသိမ်းကို စံအဖြစ် ယူဆကြသည်။
အောက်မြန်မာပြည်တွင် ဘာသာစကားပျံ့နှံ့မှု
မြန်မာစကား ပြောသူများ၊ အထူးသဖြင့် ဧရာဝတီ မြစ်ဝှမ်းတွင် နေထိုင်ကြသူများ ကြားတွင် အပြောစကားသည် မှတ်သားဖွယ်ရာပင် ညီညွတ်တူညီသည်။ အဓိကကျသော ပထမအကြောင်းအရင်းမှာ ရိုးရာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ပညာရေး စနစ်ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်းများသည် ပညာရေးကို များစွာ အားပေးပြီး စကားအပြောအဆို အရေးအသားကောင်းမွန် ညီညွတ်အောင် အလေးထား သင်ကြားပေးသည်။
ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာပြည်တစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်ပြီး ငါးနှစ်အကြာတွင် တစ်ပြည်လုံး ကောက်ယူခဲ့သော သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် နယ်မြေအတွင်း အမျိုးသားများ စာတတ်မြောက်မှုနှုန်းများ ထူးခြားစွာ မြင့်မားနေပြီး ၆၂.၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိသည်။ စာတတ်မြောက်မှု မရှိသေးသော လူနည်းစုလူမျိုးများရှိရာ တောင်ပေါ်ဒေသအချို့ကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ခြင်း မပြုလျှင် ထိုကိန်းဂဏန်းထက် ပိုမိုများမည်ဖြစ်ရာ ထိုခေတ်အခါအနေဖြင့် အလွန်မြင့်မားသော နှုန်းထားဖြစ်သည်။ အထက်မြန်မာပြည်မှ ဗမာမျိုးနွယ် ဗမာစကားပြောသူများ အောက်မြန်မာပြည်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသည်မှာ များစွာ မကြာသေးသော်လည်း အောက်မြန်မာပြည်တွက်လည်း ​ဗမာလူမျိုးများပျံ့နှံ့နေထိုက်ကြပြီး ၎င်းတို့ကို အောက်သားဟုခေါ်ကြသည်။ ၁၈ ရာစု အလယ်ပိုင်းအထိ အောက်မြန်မာပြည်တွင် မွန်လူမျို၊ ​ဗမာ နှင့်အခြာလူမျိုးများ နေထိုင်ကြပြီး ​ဗမာဘာသာစကားက လွှမ်းမိုးထားသည်။ ၁၇၅၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာစကားပြောသည့် ကုန်းဘောင်မင်းဆက်က ဟံသာဝတီပြည်ကို အနိုင်ရရှိပြီးနောက် စတင်၍ အောက်မြန်မာပြည်တွင် ဗမာစကားကိုသာ အဓိကထား သုံးစွဲလာကြသည်။ ၁၈၃၀ ခုနှစ်ရောက်သော အခါ ၎င်းဒေသတွင် နေထိုင်သူများ၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းက ကိုယ့်ကိုကိုယ် ဗမာ ဟု သတ်မှတ်ပြောဆိုကြသည်။ အကြောင်းရင်းမှာ အထက်မြန်မာပြည်မှ ဗမာများ ပြောင်း ရွေ့လာခြင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ ကူးပြောင်းခြင်း၊ မွန်လူမျိုးများ ယိုးဒယားသို့ရွှေ့ပြောင်းခြင်း၊ အပြန်အလှန်သွေးနှောခြင်းများကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် ဆန်ထုတ်လုပ်မှု အရှိန်မြှင့်လာခြင်း၊ အထက်မြန်မာပြည်တွင် နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှု မရှိခြင်းများကြောင့် ရွှေ့ပြောင်းမှုမှာ ပိုမိုများပြားလာခဲ့သည်။
ဧရာဝတီ မြစ်ဝှမ်းဒေသ၏ ပြင်ပ
ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် ပိုမိုဝေးကွာလေ ဒေသိယစကားများသည် စံပြုမြန်မာဘာသာစကားနှင့် ပိုမိုဝေးကွာလေဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ယောစကား၊ ပလောစကား၊ ဘိတ်စကား၊ ထားဝယ်နှင့် အင်းသားစကားတို့ ဖြစ်သည်။ စကားအသုံးအနှုန်းနှင့် အသံထွက်ပုံတို့ များစွာ ကွဲပြားသော်လည်း ဒေသိယစကားများသည် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု အပြန်အလှန်လေ့လာနားလည်နိုင်စွမ်း ရှိကြသည်။ အထူးသဖြင့် တနင်္သာရီ ဒေသရှိ စကားများသည် စံပြုမြန်မာစကားနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပို၍ ရှေးဆန်သည်။ ရှေးဟောင်း မြန်မာစကားတွင်သာ တွေ့ရသော (လဆွဲ – ဥပမာ – အ္လ ) သံသည် စံပြုမြန်မာစကားတွင် မရှိတော့သော်လည်း ထားဝယ်စကားနှင့် အင်းသားစကားများတွင် ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ဘိတ်စကားပြောသူများမှာ ၂၅၀၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး ထားဝယ်စကား ပြောသူများမှာ ၄၀၀၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။
ရခိုင်စကားတွင် အထင်ရှားဆုံးမှာ ရှေးမြန်မာစကားမှ မပြောင်းလဲပဲ ကျန်ရှိနေသော "ရ" သံ [ɹ]ဖြစ်သည်။ ၎င်းအသံသည် ခေတ်ပေါ် စံပြုမြန်မာစကားတွင် "ယ" သံ [j] အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားပြီ ဖြစ်သည်။ နောက်တစ်ခုမှာ 'ဧ' သရသံနှင့် 'ဣ' သရသံတို့ ပေါင်းစပ်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စံပြုမြန်မာစကားတွင် 'ခွေး' ဆိုသော အသံသည် ရခိုင်စကားသံအားဖြင့် "ခွီး" ဟု အသံထွက်ပါသည်။
အသုံးခွဲခြားခြင်း
မြန်မာဘာသာစကားတွင် အသုံးမူကွဲ နှစ်မျိုးရှိသောကြောင့် စုံတွဲဘာသာစကား (Diglossia) ဖြစ်သည်။
မြန်မာ စာပေပုံစံသည် သာမန်အားဖြင့် အသုံးမရှိတော့သည့် ရှေးရိုးဆန်သော သဒ္ဒါဆိုင်ရာ စကားလုံးများ (ဥပမာ – ပစ္စည်း၊ဝိဘတ်၊ နာမ်စား၊ သမ္ဗန္ဓ) ကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းသုံးစွဲလျက် ရှိသည်။ အများအားဖြင့် အရေးပုံစံတွင် သုံးနှုန်းနေသော သဒ္ဒါဆိုင်ရာ စာကားလုံး တို့သည် မြန်မာစကားပြောပုံစံတွင်ရှိသော သဒ္ဒါဆိုင်ရာ စာကားလုံးတို့ဖြင့် လုံးဝ ဆက်စပ်မှုမရှိပါ။ ဥပမာ –
စကားပြောဟန်သည် လေးနက်မှု၊ အာဏာခွန်အားနှင့် ခန်းနားထည်ဝါမှု မရှိသောကြောင့် သမိုင်းကြောင်းအားဖြင့် စာရေးသားခြင်းအတွက် စာပေဟန်ကို ပို၍သုံးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၀ ကျော်အလယ်ပိုင်းနှစ်များမှ စတင်၍ အချို့သော မြန်မာစာရေးဆရာများသည် စာပေဟန်ကို ဖျောက်ဖျက်ပြီး စကားပြောဟန်ဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ မင်းလတ် ကဲ့သို့ မြန်မာ ဘာသာဗေဒပညာရှင် အချို့က စာပေဟန်မှ ခွဲထွက်ရန်အတွက် အဆိုပြုခဲ့ကြသည်။ စာရေးသားသည့်အခါမှာ စာပေဟန်ကို အတော်များများ အသုံးပြုနေကြ သော်လည်း များမကြာမီကစတင်ပြီး ဟိတ်ဟန်မလိုတဲ့ စာရေးသား ခြင်းကိစ္စတွေမှာ စကားပြောဟန်ကို အသုံးပြုခြင်းဟာ ခေတ်စားလာပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ယနေ့အခါမှာတော့ ရုပ်သံသတင်း၊ ရုပ်ပြစာအုပ်၊ ကြော်ငြာအရေးအသား စသည့် ကိစ္စတွေမှာ စကားပြောဟန် သို့မဟုတ် ပိုမိုရိုးရှင်းပြီး ပေါ့ပါးတဲ့ စာရေးဟန်တွေကို ပြောင်းလဲ အသုံးပြုနေကြပြီ ဖြစ်သည်။
အပြောစကားမှ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့မှု အဆင့်အလိုက် စကားလုံးသတ်မှတ်ချက်များနှင့် စကားပြောသူတွေရဲ့ အသက်အရွယ်၊ ဆွေမျိုးတော်စပ်မှု စသည့် အနေအထားအရ အရိုအသေပြု ခေါ်ဝေါ်ရတဲ့ အသုံးအနှုန်းတွေ ရှိသည်။ ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့မှုကို ပြသရန်အတွက် "ပါတယ်"၊ "ပါခင်ဗျ" စသည့် ဝိဘတ် များကို မကြာခဏ အသုံးပြုကြသည်။ နာမ်စားတွေမှာလည်း အသုံးပုံစံ အမျိုးမျိုးရှိသည်။ ဆရာ/ဆရာမ၊ အရာရှိ၊ အသက်ကြီးသူ စသည့်သူများအား ခေါ်ဝေါ်ရန်အတွက် ယဉ်ကျေးတဲ့စကားအသုံးအနှုန်းပုံစံတွေ သတ်မှတ်ထားရှိသည်။ ဘာသာရေးနဲ့သက်ဆိုင်တဲ့ ရဟန်းသံဃာတွေနဲ့ ပတ်သက်ပြီး ပြောဆိုရေးသားတဲ့ အသုံးအနှုန်းများသည်လည်း သာမန် နေ့စဉ်သုံး စကားပြော အသုံးအနှုန်းများဖြင့် များစွာ ကွာခြားသည်။
ရေထွက်ကြီးရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ရေထွက်ကြီးရွာ (Yaehtwetgyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ သိန်းနီကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိန်းနီကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၈၃ ဦး၊ မ ၁၅၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
မြန်မာဘာသာစကား
တက်ကျသံဘာသာစကား
သွင်ပြင်လက္ခဏာတစ်ခုမှာ မြန်မာဘာသာစကားတွင် အသံအနိမ့်အမြင့်ပြောင်းလျှင် စကားလုံးအဓိပ္ပာယ်ပြောင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ တက်ကျသံကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် tone ဟုခေါ်သည်။ က၊ ကာ၊ ကား၊ လု၊ လူ၊ လူး၊ ပန့်၊ ပန်၊ ပန်း စသည်ဖြင့် အသံအတက်အကျ ပြောင်းခြင်းသည် တက်ကျသံပြောင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ က၊ ကာ၊ ကား ဟူသော စကားလုံးသုံးလုံးသည် ဗျည်းလည်းတူသည်၊ သရလည်းတူသည်၊ တက်ကျသံသာကွဲပြားသည်။ တက်ကျသံကွဲပြားသည်သာမက စကားလုံးတစ်လုံးစီ၏ အဓိပ္ပာယ်လည်း ကွဲပြားသွားသည်။ အထက်ပါဝါကျများတွင်တွေ့ရသည့်အတိုင်း တက်ကျသံပြောင်းပြောရုံဖြင့် အဓိပ္ပာယ်များ ပြောင်းသွားသည်။ ဤဘာသာစကားမျိုးကို တက်ကျသံဘာသာစကားဟု ခေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာဘာသာစကားသည် တက်ကျသံဘာသာစကားဖြစ်သည်။
ရေထွက်ကြီးရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆူးလေကုန်းရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ဆူးလေကုန်းရွာ (Sulaykone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ဆူးလေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၄၂ ဖြစ်သည်။
မြန်မာဘာသာစကား
စကားလုံးအသံထွက်များ
ဤအပိုင်းတွင် နိုင်ငံတကာ အသံထွက်သင်္ကေတ (နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ) များကိုအသုံးပြုထားခြင်းများပါဝသ်သည်။
ပိုးသီတင်း
ပိုးသီတင်းပင် သို့မဟုတ် သင်္ဘောသီတင်းပင်ဟူ၍လည်း သိကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Bixa orellana (Achiote) ဟူ၍ ခေါ်သည်။ အစားအစာများအား ဆေးဆိုးရာတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုကြသည်။ မူလေပါက်ရောက်ရာဒေသမှာ အမေရိကတိုက်တွင် ဖြစ်သော်လည်း ယနေ့အချိန်တွင် နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်ပြန့်ပွားလျက် ရှိသည်။
မြန်မာဘာသာစကား
ဗျည်းများ
အောက်ပါတို့သည် ဗျည်းများဖြစ်ကြ၍ ဗျည်းစစ်စစ်ကို ပုံဖော်ရာ၌ "က်၊ ခ်၊ ဂ်..." ဟုရေးသားရသော်လည်း အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ဖတ်ရှုမှု လွယ်ကူစေရန် "က၊ ခ၊ ဂ..." ဟူ၍သာ ဇယားများထဲ၌ ဖော်ပြထားသည်။
ပိုးသီတင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘရာဇီးနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ
မြန်မာဘာသာစကား
ဗျည်းများ
ဂျန်နီနှင့် စန်းစန်းနှင်းထွန်း တို့အရ 'သ' ၏ သင်္ကေတဖြစ်သော θ နှင့် ð တို့သည် ပွတ်တိုက်ဗျည်းများ  များဖြစ်ကြ၍ ထိုသင်္ကေတများနေရာ၌ သွားဌာန်ရပ်သံများဖြစ်သော  ကိုသာသုံးသင့်သည်ဟု ဆိုသည်။
ဖွတ်
အကြေးခွံရှိသော ခြေလေးချောင်းပါ တွားသွားသတ္တဝါတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကုန်းနေသတ္တဝါဖြစ်ပြီး မွဲပြာရောင်ဟု အသိများသော်လည်း၊ ရေစပ် ပင်လယ်ကမ်းစပ်နေရာများတွင် အဝါဖျော့ရောင် ဖွတ်များကိုတွေ့ရသည်။ မိကျောင်းနှင့် အလွန်ဆင်တူပြီး ရေလည်းကူးနိုင်ကြသည်။ ဦးခေါင်းမှ အမြီးဖျားအထိ အလျား တစ်မီတာဝန်းကျင်အထိရှိကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သားရဲတိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:တွားသွားသတ္တဝါများ
မြန်မာဘာသာစကား
ဗျည်းများ
​နောက်ဆုံးနှာသံ သည် မူရင်းနောက်ဆုံးနှာသံ လေးခုဖြစ်သော မ်, န် , ဉ် , င်  တို့နှင့် လျှာဖျားကော့ဗျည်း ဏ  (ပါဠိစာလုံးများ၌သုံးစွဲ) အတွက် အစားထိုးရေးသားနိုင်ကာ နှာသံပြုသင်္ကေတ သေးသေးတင် (ံ) သည် က→ကံ ဟု နှာသံပြရာတွင်သုံးစွဲကြ၍ အများအားဖြင့် နှာသံလယ်နေရာကို အစားထိုးနိုင်လေသည်။ ဥပမာ တံခါး (တန်ခါး, tankhá) ၊ တံတား  (တန်တား, tantá) တို့နှင့် ပါဠိနှင့် မူရင်းမြန်မာစကားရှိ မ် ကိုလည်း အစားထိုးနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ငံ (ငမ်, ngam) ၊ သုံး (သုမ်း, thóum) ၊ ဆုံး (ဆုံးမ်, sóum) တို့ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း 'ည်' နေရာကိုမူ အစားမထိုးနိုင်ပေ။ 'ည' ကို နှာသံအဖြစ် အသိအမှတ်မပြုထားသောကြောင့်ဖြစ်ကာ 'ည်' သည် အရှေ့အဖွင့်/ပွင့် သရများဖြစ်သော အီး ၊ အဲ  (သို့) အေး  တို့နှင့် ပို၍ နီးစပ်သည်။ နောက်ဆုံးနှာသံကို သရ၏နှာသံအဖြစ် သတ်မှတ်ယူဆကြသည်။ သံရင်းမျိုးပြားအရ 'လေလမ်းကြောင်းပိတ်ရပ်သံများ'၏ အရှေ့တွင် နှာသံအဖြစ်တည်ရှိနိုင်သည်။ သာဓကပြရလျှင် မုန်တိုင်း (မုန်ဒိုင်း) ကို သဒ္ဒဗေဒပုံစံဖြင့် ဟုရေးသားထားသည်ကို အသံထွက်ကြသည်မှာ  အဖြစ် အသံပြုကြလေသည်။
သရများ
သရတွဲများကို ပြသရာ၌ တစ်လုံးချင်းစီ၏ အသံကို ရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအသံနှစ်ခုသည် ပူးပေါင်း၍ လျင်မြန်စွာရွတ်ဆိုရသည်။ ဥပမာ : ဆိုလျှင် အိတ်/အိပ် ၊  ဆိုလျှင် အုတ်/အုပ် ၊  ဆိုလျှင် အောင် စသဖြင့်ဖြစ်၏ ။
လေးသံ
မြန်မာဘာသာ သံနေသံထားဘာသာဖြစ်တော့ phonemic ခြားနားချက် သရအသံပေါ်မှာမူတည်သည်။ မြန်မာဘာသာမှာ အသံခြားနားချက်များက လေသံ၊ phonation၊ အသံအ‌ရှိန်၊ အဓွန့်၊ နှင့် သရအရည် အားလုံးပေါ်မှာလည်းမူတည်သည်။ အသံခြားနားချက်လေးခုရှိသည်။
နမူနာမှာ ‌အသံတွေစကားလုံများ၏ အဓိပ္ပယ်ပျောင်းသည်။
ပါတဲ့ဝဏ္ဏမှာ တိုင်သံမပါဘူး။
ဝေါဟာရ
ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကျမ်းစာပေ ဘာသာစကားဖြစ်သော ပါဠိဘာသာစကားသည် မြန်မာဘာသာစကားအပေါ် အထူးလွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်းအား ဗုဒ္ဓဘာသာက အထူးလွှမ်းမိုးခြင်း၊ မြန်မာဘာသာစကားနှင့် ပါဠိဘာသာစကားကြား ဆင်တူသည့် အသံထွက်စနစ် ရှိခြင်း၊ မြန်မာစာရေးစနစ် ကိုအသုံးပြု၍ ပါဠိဘာသာစကားကို လုံးဝတိတိကျကျ ရေးသားနိုင်ခြင်း စသည့်အချက်များကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပါဠိမှ ဆင်းသက်လာသော မွေးစားစကားလုံးများသည် ဘာသာတရား၊ အစိုးရ၊ ဝိဇ္ဇာ၊ သိပ္ပံ တို့နှင့် ဆက်နွယ်လေ့ ရှိသည်။ ပါဠိစကားလုံးများကို မွေးစားရာတွင် ပုံစံ လေးမျိုးဖြင့် မွေးစားသည်။
သာဓက –
ကွေ့တန်းရှည်ရွာ
ကွေ့တန်းရှည်
စမ်းမြိုင်အေးရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
စမ်းမြိုင်အေးရွာ (Sanmyaingaye)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ အိုင်လျား (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုင်လျား (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၉ ဦး၊ မ ၉၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရင်လူငယ်အဖွဲ့
၁၉၄၅၊ ဒီဇင်ဘာ-၁၅ ရက်နေ့မှာ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။ မြို့နယ်ခရိုင် အသီးသီးက ကရင်လူငယ်များကို ဖိတ်ကြားပြီး သင်တန်းပေး ဖွဲ့စည်း ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုတွေနဲ့ လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲမှာ ပါဝင် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ရည်ရွယ် ဖွဲ့စည်း ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ စောထွန်းစိန်၊ စောမြင့်သိန်း၊ မန်းဝင်းမောင်၊ စောစံဘိုးသင်၊ မန်းဘခိုင် စတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်များက ခေါင်းဆောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၄၇၊ ဖေဖော်ဝါရီ-၅ ရက်နေ့မှာ ကေအဲန်ယူ ဖွဲ့စည်းတဲ့အခါ ကရင်လူငယ်အဖွဲ့ ဟာ အင်အားစု တခုအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၇ တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲကို ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင် သင့်မသင့် ကိစ္စအပေါ် သဘောထား ကွဲပြားရာက ကေအဲန်ယူ အဖွဲ့ကြီးကနေ ပြန်လည် ခွဲထွက်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်-မတ်လ မှာ ကရင်လူငယ်အဖွဲ့ အဖြစ် သီးခြား ပြန်လည်ခွဲထောင်ပါတယ်။
အက်ဘီကန်
အက်ဘီကန် သည် အီသီယိုးပီးယား - ဂျီဘူတီနိုင်ငံ နယ်နိမိတ်ပေါ်တွင် တည်ရှိနေသည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် တစ်ဆက်တည်းဖြစ်နေသည့် ကန်ခြောက်ခုထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းကန်များတွင် မြောက်ဘက်မှသည် တောင်ဘက်သို့ရေမည်ဆိုပါက Gargori, Laitali, Gummare, Bario နှင့် Afambo စသည့်ကန်များ ပါဝင်သည်။ Awash မြစ်ရေသည် ရေထွက်ပေါက်မရှိသည့် ကန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ဤကန်သည် Afar မြေနိမ့်ချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင် ပါဝင်သည်။ အက်ဘီကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သွားရောက်ရန် အခက်အခဲဆုံး နေရာများတွင် ပါဝင်သည်။ ကန်သည် Flamingo ဟုခေါ်သည့် ငှက်များရှိသည့်အတွက် ထင်ရှားသည်။ ကန်၏ ရှုခင်းမှာလည်း တမူထူးခြားသည်။
သံကြိုးတိုင်ရွာ၊ ထနီး
သံကြိုးတိုင်ရွာ၊ ထနီး
အက်ဘီကန်
ရာသီဥတု
ကန်၏ ရာသီဥတုသည် နှစ်ပတ်လည်လုံးတွင် နေသာယာသည့် ကောင်းကင်နှင့် ခြောက်သွေ့သည့် လေထု ရှိသည်။ နှစ်ပတ်လည်မိုးရေချိန်သည် ၁၇၂ မီလီမီတာ (၇ လက်မ) အောက်လျော့နည်းပြီး ၎င်းသည်ပင် နှစ်ပတ်လည် မိုးရာသီနှင့် နွေဥတုတို့၌ ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် ၃၀ နှင့် ၄၀ °C (၇၀နှင့် ၈၆  °F) ရှိသည်ကို ဖော်ပြနေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ ကဏ္ဍ:ဂျီဘူတီနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဗလ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ဗိုလ်ဗလ ကို ၁၇ မတ် ၁၉၁၇ တွင် မြောင်းမြခရိုင် မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ် ကျိုက်ပိရွာတွင် ဦးကျော်ဟန်၊ ဒေါ်သိန်း တို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ဗမာလူမျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ကိုသန်းရင် ဖြစ်သည်။ တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်ပြီး နောက် သခင်ထွန်းလွင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျပန်အမည်မှာ အိုတာနီ ဟုရိုရှိ ဖြစ်သည်။
ကျောင်းသားဘဝ နှင့် ပညာရေးရာ
လပွတ္တာ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် သတ္တမတန်း အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ချက်များ
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် မြောင်းမြ စီရင်စု တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈-၃၉ မြောင်းမြ စီရင်စု ဗမာ့ လက်ရုံးတပ်များ တည်ထောင်သောအခါ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ သာယာဝတီ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ညီလာခံတွင် မြောင်းမြခရိုင် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုညီလာခံတွင် သခင်ထွန်းလွင်သည် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဌာနချုပ် အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ၁၉၃၈ ခု တို့ဗမာ အစည်းအရုံး နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ သခင်မြ တို့ဗမာအစည်းအရုံး တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဖက်ဆစ်ဂျပန် တော်လှန်ရေးကာလက ဗိုလ်ဗလ ဦးစီးသည့် တပ်ရင်း(၇) သည် ရှေ့တန်း စစ်ဦးစီးဌာနချုပ်၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ရှိပြီး တိုင်း(၆) နှင့် တိုင်း(၇) ဒေသအတွင်း ဖက်ဆစ်ဂျပန် တို့ကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ပါတီနိုင်ငံရေး
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်သို့ ပြန်ဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တတိယအကြိမ် ပါလီမန် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သန့်ရှင်းဖဆပလ အမတ်လောင်း အဖြစ် ချောက်မြို့ မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်အရွေးခံရာ လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။
စာပေရေးရာ
၁၈ ဇူလိုင် ၁၉၇၃ ခုနှစ် ကြေးမုံ သတင်းစာတွင် “ထိုနေ့” ဆောင်းပါးကို ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ခရီးတစ်ထောက် စာအုပ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ၁၁ ဧပြီလ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ကြေးမုံသတင်းစာတွင် “ရဲဘော်သုံးကျိပ် ၃၄ နှစ် ခရီး” ဆောင်းပါးကို ရေးသားခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေး ခရီးတထောက် ပ/ဒုတွဲ
ဆုတံဆိပ်ရေးရာ
ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ယူဂိုစလားဗီးယား သမ္မတ တီးတိုး၏ စစ်သည်တော်ကောင်း (တတိယဆင့်) Military Merit (Third Class) ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၂၇ မတ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနောက်ဆုံး ကဏ္ဍ၌ ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေး အတွက် သက်စွန့်ဆံဖျား ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် နိုင်ငံတော်က ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်) တံဆိပ် ချီးမြှင့်ဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၇ ဇွန် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော်၏ အကျိုးကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည့် အတွက် နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ဘဝနိဂုံး
ဗိုလ်မှူးဗလသည် မန္တလေး ပန်းချီကျောင်းအုပ်ဟောင်းနှင့် မြို့ပိုင် ဦးမောင်မောင်ကြီး၊ ဒေါ်စိမ်းမြတို့၏ သမီး ဒေါ်ခင်⁠ခင်ပြုံးနှင့် ၁၉၄၂-ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်၍ သမီးခြောက်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ရဲဘော်သုံးကျိပ် ကဏ္ဍ:တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
လုံဝမ်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
လုံဝမ်ရွာ(Longwan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ လုံဝမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၆၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေပွေခီးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
လေပွေခီးရွာ(Laypwaykhee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ထီးဘောခီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၃၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရီရှီ ဆူးနက်ခ်
ရီရှီ ဆူးနက်ခ် (Rishi Sunak) သည် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ လက်ရှိဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်လည်းဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် လစ်ဇ်ထရပ်စ် နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသူဖြစ်သည်။ တတိယမြောက်ချားဘုရင် ပထမဆုံးခန့်အပ်ခဲ့သည့် ဝန်ကြီးချုပ်လည်းဖြစ်ကာ ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ်သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးသော အာရှနွယ်ဖွားနှင့် ဟိန္ဒူဘာသာဝင်လည်းဖြစ်သည်။
ရီရှီဆူးနက်ခ်၏မိဘများသည် အရှေ့အာဖရိကဘက်မှ ဗြိတိန်သို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့သော အိန္ဒိယနွယ်ဖွားများဖြစ်ကာ ၎င်းအား ဆောက်သမ်တန်မြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ရီရှီ ဆူးနက်ခ်၏ ဇနီးမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘီလျံနာသူဌေးကြီးတစ်ဦး၏ သမီးဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ်များ
ဇင်တူလာရွာ၊ မြို့ဦး
ဇင်တူလာရွာ၊ မြို့ဦး
သားပိုက်ကြွက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုက်ဖြတ် သတ္တဝါများ
အိုင်ဇောက်ရွာ၊ လက်သမား (မြန်မာ)
အိုင်ဇောက်ရွာ၊ လက်သမား (မြန်မာ)
ဘိုးလူကုန်း
ဘိုးလူကုန်း
ထနီးရွာကြီးပိုင်းရွာ၊ ထနီး
ထနီးရွာကြီးပိုင်းရွာ၊ ထနီး
သာကေတမြို့နယ်
သာကေတမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အရှေ့ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ သာကေတမြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် သင်္ဃန်းကျွန်းမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပဲခူးမြစ်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ဒေါပုံမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ ပုဇွန်တောင်ချောင်းသည် ဤမြို့နယ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသည်။ မူလက ရန်ကုန်အရှေ့ပိုင်းခရိုင်အတွင်း တည်ရှိရာမှ ၂၀၂၂ခုနှစ်၊ အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက်တွင် ဗိုလ်တထောင်ခရိုင်အတွင်း ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သာကေတမြို့နယ်ကို ၁၉၅၉ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၄.၉၃စတုရန်းကီလိုမီတာတွင် ရပ်ကွက် ၁၉ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၄၆) ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း (၈) ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း (၅) ကျောင်းရှိသည်။ သန်လျင်မြို့နယ်နှင့် တာမွေမြို့နယ်များသို့ တံတားများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ပဲခူးမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် ဆိပ်ကမ်းသုံးခု ရှိသည်။ မီးရထားလမ်းသည် မြို့နယ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ၅မိုင်မျှ ဖြတ်သန်းသွားသော်လည်း ဘူတာ မရှိပေ။ အမှတ်(၁)(၂)(၃)(၅)(၇) စျေးများနှင့် ခိုင်ရွှေဝါစျေး၊ ဥယျာဥ်စျေး၊ ဓမ္မာရုံစျေးတို့ ရှိသည်။ တစ်ရာ့ရှစ်တောင်စေတီ၊ ဇိနမာန်အောင်စေတီ၊ ရွှေအုတ်ဂူစေတီတို့ ထင်ရှားသည်။ ကြယ်သုံးပွင့်ဟိုတယ် တစ်ခု၊ ကြယ်နှစ်ပွင့်နှင့် ကြယ်တစ်ပွင့်ဟိုတယ် နှစ်ခုစီ ရှိသည်။
နမ့်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိုက်ကြက်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အညာဒေသများ၌ ကြက်ပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။  လူမှာအမျိုး ကြက်မှာအရိုး ဆိုသကဲ့သို့ တိုက်ကြက် ၁ ကောင်၏ မျိုးရိုးသည် အရေးကြီးလှသည်။ မျိုးရိုးပေါ်မူတည်ပြီး အရောင်အသွေး (ပြင်ပအသွင်အပြင်)၊ စိတ်ဓာတ် (ကြက်သည်း)၊  ခွပ်လမ်း (တိုက်ခိုက်မှုနည်းလမ်း) အမျိုးမျိုးရှိသည်။ အရာင်အသွေးနှင့် ပတ်သတ်ပြီး ဇိမ်း၊ ဗြာ၊ ဖောင်း၊ ခရမ်း၊ အူပန်း၊ ကြန်၊ မဂို/မဂဲ ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ လည်ဆံ၊ ခါးဆံအနီရှိကြက်ဖများအား (ကြက်နီချိတ်) ဟုခေါ်သည်။
စိတ်ဓာတ်
ကြက်ကောင်းတစ်ကောင်သည် အသေခံတိုက်ခိုက်ရဲသော စိတ်ဓာတ်ရှိရသည်။ (ရေထဲ မိုးထဲရောက်လျှင် ကြက်သည်းသည် အလွန်စကားပြောသည်)။
ထိုးဝါးစိုက်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ထိုးဝါးစိုက်ရွာ (Htoewarsaik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ထိုးဝါးစိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိုးဝါးစိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၇ ဦး၊ မ ၉၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုံဖျားလျာရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေကြောင်
ရွှေကြောင်ကို
ဟူ၍ သုံးမျိုး ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
လက်သမား (မြန်မာ)ရွာ၊ လက်သမား (မြန်မာ)
လက်သမား (မြန်မာ)ရွာ၊ လက်သမား (မြန်မာ)
ဗဟိုပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးကျောင်း
သမိုင်း​ကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိသည့်အချိန်တွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး နှင့် ဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို ရေကြောင်းနှင့် မြို့ပြလေကြောင်းဝန်ကြီးဌာန  ၊သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ စာတိုက် နှင့် ကြေးနန်း ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန (၂)ခု ခွဲ၍ ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင်  ၎င်းဝန်ကြီးဌာန ( ၂ ) ခုကို  သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့်  လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၉၇၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် ၎င်းဝန်ကြီးဌာနကို ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဟု  ပြင်ဆင်၍ လုပ်ငန်းဌာနပေါင်း(၁၇)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ဗဟိုပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးကျောင်းသည် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး  ကျောင်းကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဆင်မလိုက်သင်္ဘောကျင်း နေရာ၌ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၅) ရက်နေ့၌ “ဗဟိုပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးကျောင်း”  အမည်ဖြင့် မိတ္ထီလာမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က မော်တော်ယာဉ်ဆိုင်ရာသင်တန်းများ ၊ ရထားပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာသင်တန်း များ ၊  အထွေထွေစီမံခန့်ခွဲမှုသင်တန်း နှင့် ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာသင်တန်းများကို လေ့ကျင့် သင်ကြားပေးခဲ့သည်။၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၂၉)ရက်နေ့တွင်  ယခင် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို   ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ဆက်သွယ်ရေး စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန ၊ ရထားပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီး ဌာန ဟူ၍ ဝန်ကြီးဌာန( ၃ ) ခု အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ  ဗဟိုပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး ကျောင်းသည် ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍   ၂၉ . ၁  .  ၁၉၉၂   ရက်နေ့မှစ၍   ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ သင်တန်းများ  မပါဝင်တော့ဘဲ  မော်တော် ယာဉ်ဆိုင်ရာ   ၊   ရထားပို့ဆောင်ရေးဆိုင်ရာသင်တန်းများ နှင့်      အထွေထွေစီမံခန့်ခွဲမှုသင်တန်းများ ကိုသာ ပို့ချခဲ့သည်။၂၀၀၆ ခုနှစ် မှစ၍ ဂဟေအခြေခံ နှင့်    စက်ဆင်အခြေခံသင်တန်းတို့ကို    မြန်မာ့မီးရထား၊ဒီဇယ်  စက်ခေါင်းစက်ရုံ (ရွာထောင်)ရှိ  Rail Transportations  Training  Center   ( RTTC )   ကျောင်း၌   ပြောင်းရွှေ့တက်ရောက်ခဲ့ကြသည့်အတွက်   ကျောင်းတွင်    စက်ဆင်အခြေခံ သင်တန်းကို     မဖွင့်လှစ်တော့ဘဲ     လျှပ်စစ်အခြေခံသင်တန်းတစ်မျိုးတည်းကိုသာ   ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။၁၉-၆-၂၀၁၅  ရက်နေ့ ဒုတိယဝန်ကြီး ( ရထား ) ကျောင်းသို့လာရောက်စဉ် ရထားဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ရေးသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ရန်  လမ်းညွှန်မှုပြုခဲ့ပါသဖြင့်  ၂၀၁၅-၂၀၁၆ သင်ကြား လေ့ကျင့်ရေးနှစ်တွင် ရထားဆိုင်ရာဆက်သွယ်ရေးသင်တန်း(၃)မျိုးဖွင့်လှစ် ပို့ချပေးနိုင်ခဲ့သည်။၃၀. ၃ . ၂၀၁၆ ရက်နေ့တွင်   ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန ၊  ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊  သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာ နှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနတို့အား   ပေါင်းစည်း၍  ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သဖြင့် ‌ကျောင်းသည် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ခံ ဌာန ၊လုပ်ငန်း (၁၈) ခု အနက်    (၁) ခုအပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိအခြေအနေတွင်   စီမံခန့်ခွဲမှုဆိုင်ရာသင်တန်းများ ၊ ကွန်ပျူတာသင်တန်းများ ၊  ရထားဆိုင်ရာသင်တန်းများ    ၊  မော်တော်ယာဉ်ဆိုင်ရာသင်တန်းများ    ၊ စက်မှုလက်မှုဆိုင်ရာ သင်တန်းများနှင့်   ဆက်သွယ်ရေးဆိုင်ရာသင်တန်းများ  ဖွင့်လှစ် သင်ကြားပေး လျက်ရှိသည်။
မုန့်ပျားသလက်
ပုံစံကွဲအဖြစ် မြေအိုးကင်းအတွင်း ဆန်မုန့်နှစ်ရည်ထည့်ပြီးနောက် စားတော်ပဲပြုတ်အစား ထန်းလျှက်ရည် ထည့်၍လည်း ပြုလုပ်ကြပြီး ၎င်းကို မုန့်ပျားသလက် အနီ သို့မဟုတ် မုန့်နီ ဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် မုန့်ပျားသလက်ပြုလုပ်သော မြေအိုးကင်းမှာ ရှာဖွေဝယ်ယူရန် မလွယ်ကူတော့၍ အခြားသော သံထည်၊ ကြွေထည်၊ စဉ့်ထည် အစရှိသည့် အိုးများကို အသုံးပြုပြီး အိုးကို ဆီအနည်းငယ်သုပ်ပြီးမှ မုန့်နှစ်ထည့်သော နည်းဖြင့် ပြုလုပ်လာကြသည်။ ဆီမခံဘဲ မြေအိုးကင်းဖြင့်ပြုလုပ်သော မုန့်ပျားသလက်၏ အောက်မျက်နှာပြင်သည် ကျွတ်ရွနေလေ့ရှိပြီး အိုးကို ဆီသုပ်လိမ်းပြီးမှ ပြုလုပ်သော မုန့်ပျားသလက်မှာမူ ပိုမိုနူးညံ့သည်။
ဆင်သေရွာ၊ မြင်တောင်
ဆင်သေရွာ (Sinthay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ မြင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၅၉ ဦး၊ မ ၂၅၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်မိုင်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်မိုင်ရွာ (Manmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မွတ်လေ့လိုင်ကွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၂၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပလွဲရွာ၊ ထနီး
ပလွဲရွာ၊ ထနီး
နမ်ဆောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွေးဒေါက်ကုန်းရွာ၊ အိက္ကဒွတ်
ဂွေးဒေါက်ကုန်းရွာ၊ အိက္ကဒွတ်
ကြာအင်း (အလယ်)
ကြာအင်း (အလယ်)
စတမ်းဖို့ ရက်ဖဲ
ဆာတောမတ် စတမ်းဖို့ ရက်ဖဲသည် ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာ အတွက် အလွန်အရေးပါ အရာရောက်သော မလေးကျွန်းဆွယ် တောင်ဘက်စွန်းရှိ စင်ကာပူမြို့ကို တည်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၁၇၈၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဂျမေးကားကျွန်းအနီး ကုန် သင်္ဘောတစ်စင်းပေါ်၌ ဖွားမြင်သည်။ ရက်ဖဲသည် ဦးစွာ၌ အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီတွင် စာရေးအဖြစ် အမှုထမ်း၏။ ၁၈ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ပီနန်အတွက် ပထမဦးဆုံး ဘုရင်ခံထံ၌ အမှုထမ်းခဲ့ သည်။ ထိုနောက် ဂျားမားကျွန်းတွင် ဒုတိယဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့် အပ်ခြင်း ခံရသည်။
ထိုစဉ်အခါက စင်ကာပူမှာ တံငါရွာကလေးမျှသာ ဖြစ် သည်။ ရက်ဖဲသည် ဗြိတိသျှတို့၏ ကုန်စည် ကူးသန်းရေး အတွက် ၁၈၁၉ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတွင် စင်ကာပူမြို့ကို အခြေစိုက် တည်ခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် စင်ကာပူမြို့သည် ဗြိတိသျှအင်ပိုင်ယာ အတွက် အရှေ့ပိုင်း ဂျီဘရော်လ်တာ ရေကြောင်းခံတပ်မြို့ ဖြစ် လာလေသည်။
ယခုအခါ စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် ရက်ဖဲအမည်ဖြင့် ကောလိပ် ကျောင်းပြတိုက်နှင့် သုတေသန ပိဋကတ်တိုက်များ ရှိသည်။ ဆာတောမတ်ရက်ဖဲသည် လန်ဒန်မြို့တွင် ပါဏဗေဒအသင်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၈၂၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့ တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
မကျီးကန်ရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
မကျီးကန်ရွာ (Magyikan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ တမဆေးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၅၅ ဖြစ်သည်။  မြိုင်မြို့၏ မြောက်ဘက် ၁၇ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၂၃ ဖြစ်ရပ်
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မကျီးကန်ရွာတွင် PDF များ ခိုအောင်းနေသည်ဟုဆိုကာ စစ်ကောင်စီတပ်က ရဟတ်ယာဉ်များဖြင့် ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ရာ ရွာလယ်ရှိ ကိုယ်ထူကိုယ်ထဆေးရုံမှ ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် ဆေးကုသနေသူများ အပါအဝင် ဒေသခံ ၂၁ ဦးကို စစ်တပ်က ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ပစ်ခတ်စီးနင်းခံရပြီးနောက် ၂၀၁၇ ခုနှစ်က ဂျပန်နိုင်ငံမှ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သော ဆေးရုံ ပင်မဆောင်အပါအဝင် ဆေးရုံရှိ ကျပ်သိန်း ၅၀၀ တန်ဖိုးရှိ ဓာတ်မှန်စက်တို့ ပျက်စီးသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖင်လန်နိုင်ငံ၏ ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်းများ
ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်းများ အစဉ်
ဦးလယ်လိုင်းများအားလုံးသည် အခမဲ့ ထုတ်လွှင့်ပေးသည်၊ ထို့ကြောင့် စီးပွားရှာ လိုင်းများမှာMTV3၊ Nelonen၊Sub၊ Jim၊ TV5၊ FOX နှင့် The Voiceတို့ဖြစ်ကြသည်။ ဦးလယ်လိုင်းများသည် နိုင်ငံပိုင်အခွံငွေကြေးများဖြင့် အခမဲ့ ထုတ်လွှင့်နေခြင်းဖြစ်သည်။
မုန့်ဗိုင်းတောင့်
thumb|မုန့်ဗိုင်းတောင့် မုန့်ဗိုင်းတောင့် သည် ဆန်မှ ပြုလုပ်သော မြန်မာ့ရိုးရာ သွားရည်စာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်က ချည်ချ ဗိုင်းငင်စသော အိမ်တွင်းအဝတ်အထည် ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းရှိ ဝါချည်မျှင် ဗိုင်းတောင့် လေးများသဖွယ် အသွင်အပြင် ဖန်တီးပြုလုပ်လေ့ရှိသောကြောင့် မုန့်ဗိုင်းတောင့် ဟုခေါ်တွင်သည်။
မုန့်ဗိုင်းတောင့်တွင် အဖြူသည် သီးသန့် ပဲမထည့်ဘဲ ပြုလုပ်ထားသော မုန့်ဖြစ်ပြီး ဆန်နှစ်နှင့် ပဲလွန်းစေ့ပြုတ် ရောနယ်ကာ ပြုလုပ်သော အဆိမ့်မုန့်လည်း ရှိသည်။
ပါဝင်ပစ္စည်းများ
thumb|မုန့်ဗိုင်းတောင့်
စားသုံးခြင်း
ဆန်ကို ရေစိမ်ပြီး ကြိတ်ကာ ရရှိလာသောမုန့်နှစ်များကို ဆားအနည်းငယ်ဖြင့် နယ်ကာ အလုံးငယ်များဖြစ်အောင် လုံးသည်။ မုန့်လုံးများကို ပြုတ်ပြီး ထပ်မံချေကာ လုံးသည်။ ပဲလွန်းကို ပြုတ်ပြီး မုန့်တစ်ဝက်ဖြင့် ရောနယ်ကာ ပေါင်း၍ အုန်းသီးဆံ၊ နှမ်းထောင်းတို့ဖြင့် တွဲဖက် စားသုံးကြသည်။ အုန်းနို့ရည်နှင့် စိမ်ထားသော မုန့်ဗိုင်းတောင့်ကို မုန့်ဗိုင်းတောင့် အုန်းနို့ဆမ်းဟူ၍လည်း ပြုလုပ်စားသုံးကြသည်။
မုန့်ဗိုင်းတောင့်စားသုံးမှု ၁ဝဝ ဂရမ်တွင် အင်အားဓာတ် ၃၂၂ ကီလိုကယ်လိုရီ၊ ပရိုတင်း ၆.၉ ဂရမ်နှင့် ထုံးဓာတ် ၄၉ မီလီဂရမ် ပါဝင်သည်။
တပင်တိုင်မုန့်ဟင်းခါး
မုန့်ဟင်းခါးဖတ်ကို လက်သုပ်သုပ်ပြီး ဟင်းချိုရည်အား သီးသန့်တည်ခင်းပြင်ဆင်ပေးသည်ကို နှစ်သက်စွာစားသုံးလေ့များသောအရပ်ဒေသများတွင် ဟင်းရည်နှင့်မုန့်ဟင်းခါးရောနှောကာ သောက်သုံးဖွယ်အဖြစ် ပြင်ဆင်ပေးသည့် နည်းလမ်းကိုခေါ်သည်။
ပဲခူးတိုင်း၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့တွင် ထိုသို့ စားသုံးလေ့ရှိကြ၏။
ကာတွန်းမောင်ဝဏ္ဏ
မြန်မာကာတွန်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ ကာတွန်းမောင်ဝဏ္ဏကို (၁၉၄၆)ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အဖ ဦးဝင်းမောင်၊ အမိ ဒေါ်မြင့်မြင့်တို့၏ သားဖြစ်သည်။ ဖျာပုံဇာတိ ဖြစ်သည်။ ကာတွန်းပညာကို မြင်ဆရာများအဖြစ် ကာတွန်းဦးအောင်ရှိန်၊ ကာတွန်းဦးသန်းကြွယ်၊ ကာတွန်းဦးဝင်းမောင်၊ ကာတွန်းဦးသော်က၊ ကာတွန်းဦးခင်ဆွေတို့၏လက်ရာများကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ (၁၉၆၆)ခုနှစ်မှစ၍ ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ စာနယ်ဇင်းများတွင် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ရုပ်ပြကာတွန်းစာအုပ်ပေါင်း (၆၀) ကျော် ရေးဆွဲထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အထင်ရှားဆုံး ဇာတ်ကောင်မှာ သမိန်ပေါသွပ် ဖြစ်သည်။ လက်မှတ်ရေးထိုးရာတွင် “ကာတွန်းရေးတဲ့မောင်ဝဏ္ဏ” ဟု လက်မှတ်ရေးထိုး လေ့ရှိသည်။ ကာတွန်းအပြင် ကာတွန်းနှင့်သက်ဆိုင်သော ဆောင်းပါးများကိုလည်း “ကာတွန်းမောင်ဝဏ္ဏ”ဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သေးသည်။ မောင်ဝဏ္ဏ (ခရစ် ၁၉၄၅-၂၀၀၅ ) ။ ။ ကာတွန်းမောင်ဝဏ္ဏအမည်ခံ ဦးလှိုင်ကြွယ်ကို ၁၉၄၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၁၉)ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဖျာပုံမြို့၌ အဘဦးဝင်းမောင် အမိဒေါ်မြင့်မြင့်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မောင်ဝဏ္ဏသည် ဖျာပုံတွင် မွေးဖွားခဲ့သော်လည်း ရန်ကုန်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့ကာ မြို့မကျောင်းတွင် ကျောင်း ပညာရပ်များကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ကာတွန်းပညာကို လေးတန်းကျောင်းသားက တည်းက စတင်စိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က နာမည် ကျော် ကာတွန်းဆရာများဖြစ်ကြသည့် ဦးအောင်ရှိန်၊ ဦးသန်းကြွယ် ၊ ဦးဝင်းမောင် ၊ ဦးသော်ကအစရှိသူတို့၏ ကာတွန်းရုပ်များကိုကြည့်၍ ကာတွန်းသွေးများ နိုးကြွ လာခဲ့သည်။ မော်ဒန်ကာတွန်း၊ ကာတွန်းညွန့်ပေါင်း အစရှိသည့်စာစောင်များမှ ကာတွန်းများကိုကြည့်၍ ကာတွန်းလေ့ကျင့်ခန်းများသဖွယ် အရုပ်များကို ကူးယူ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကာတွန်းမောင်ဝဏ္ဏသည် ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ၌ ကာတွန်းများကို စတင် ရေးဆွဲသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကာတွန်းခင်ဆွေနှင့် အတွဲများ လာပြီး ကာတွန်းလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ လျှောက်လှမ်းကာ ကာတွန်းများစွာကို ရေးဆွဲဖြစ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကာတွန်းမောင်ဝဏ္ဏ၏ ကာတွန်းလက်ရာပုံနှိပ် မှတ်တမ်းအနေနှင့် ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် တေဇရုပ်စုံဂျာနယ် မှစ၍ ကာတွန်းများကို စိုက်လိုက်မတ်တတ်ရေးဆွဲခဲ့ သည်ဟု ပြောရမည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဘဝတွင် ကျောင်းတက်ရင်းမှ လုံးချင်း ကာတွန်း (၆)အုပ် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ရန်ကုန်စီးပွားရေး တက္ကသိုလ် အနုပညာအသင်းတွင် တွဲဖက်အတွင်းရေး မှူး၊ အတွင်းရေးမှူးတာဝန်များယူခဲ့ပြီး ကျောင်းကပွဲများ၌ စင်တင်ပြဇာတ် (၁၀)ပုဒ်ကို ရေးသားတင်ဆက် ကပြခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် B.Econ (P.D) ရရှိခဲ့သည်။ 14 ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ သိမ်ဖြူလမ်းရှိ ဝန်ကြီးများရုံး ၌ ဘတ်ဂျက်အရာရှိ ၊ ဦးစီးအရာရှိဒုတိယလက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဘဝတွင်လည်း နိုင်ငံ့တာဝန်များကို ကျေပွန် စွာထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ်၌ ဝန်ထမ်းဘဝမှ မိမိ ဆန္ဒအလျောက် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ မိမိချစ်သောကာတွန်း လက်ရာများကိုအချိန်ပြည့်ရေးဆွဲနိုင်ရန်လည်းဖြစ်သည်။ ကာတွန်းမောင်ဝဏ္ဏသည် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ သတင်းစာ ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းပေါင်းစုံတို့တွင် ပင်တိုင် ကာတွန်းများကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ကာတွန်းလုံးချင်းစာအုပ် )ကျော်နှင့် ဇာတ်လမ်းတိုကာတွန်းပုဒ်ရေ (၁၅၀၀) (၆၀ ကျော်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ကာတွန်းမောင်ဝဏ္ဏ၏ ထင်ရှားသော ကာတွန်း ဇာတ်ဆောင်များမှာ သမိန်ပေါသွပ် ၊ ရှင်ဂွမ်းဂွိ၊တောင်ပုလု မြို့စားကြီးဦးအာလူး၊ အလကားကျော်စွာ၊ အာတာလွတ် မြို့စား၊ ပေတရာ၊ဗညားပိစိ၊ ညောင်ရမ်းဂွတို၊ အာဖျံကွီနှင့် ဂီတ ဘိုးအေကြီးစသည်တို့ဖြစ်သည်။ ထိုကာတွန်းဇာတ် ဆောင်များကို ကလေးများသာမက လူကြီးများကပင် စွဲမက်နှစ်ခြိုက်စွာ ဖတ်ရှုကြသည်။
ကာတွန်းမောင်ဝဏ္ဏ၏ အမျိုးစုံသော ကာတွန်း တင်ဆက်မှုများတွင် တစ်ကွက်ကာတွန်းလေးများသည် လည်း တစ်ခုအပါအဝင်အဖြစ် လူကြိုက်များထင်ရှား လှသည်။ နှုတ်တစ်ရာစာတစ်လုံးဟုဆိုလျှင် စာလုံး တစ်ရာ ၊ ကာတွန်းတစ်ကွက်ဟူသော အဆိုနှင့် လျော်ညီ စွာ ကာတွန်းရုပ်လေးများကို ပျော်ရွှင်ဖွယ်ဖြစ်အောင် အတွေးဉာဏ်ရင့်သန်အောင် ဖန်တီးရေးဆွဲခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် စာပေဟောပြောပွဲများတွင် လာရောက် ခဲ့သော နယ်ခံပုဂ္ဂိုလ်အကြီးအကဲများ၏ ပုံတူ ဖိတ်ကြား ကို တင်္ခဏုပ္ပတိဉာဏ်နှင့် ရေးဆွဲပေးခဲ့သဖြင့်ကာတွန်း မှ ဟာသဖြစ်ကာဟောပြောပွဲတစ်ခုလုံးကို ဟာခနဲ ဟင်ခနဲဖြင့် ပွဲကျသွားစေသည်။ ၎င်းမှာ ကာတွန်း မောင်ဝဏ္ဏ၏ ကာတွန်းပညာအတိမ်အနက်မှ ပေါ်ထွက် လာသော ပညာဉာဏ်ရင့်ကျက်မှုပင်ဖြစ်သည်။ ကာတွန်းမှ ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းခွေ (၁၀ ရုပ်ရှင်ကားကြီး ( ၃ )ကား၊ ဗွီဒီယိုဇာတ်ကား (၁၂ )ခု )ကား ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ မဂ္ဂဇင်းကာတွန်းပေါင်းချုပ် (၉)အုပ်နှင့် ဂျာနယ် ကာတွန်းဇာတ်လမ်းတိုများ (၅ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ )အုပ်ကို လာသော ကာတွန်းမောင်ဝဏ္ဏသည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဂျပန် နိုင်ငံ ဂျပန်ဖောင်ဒေးရှင်းစင်တာ (Japan Foundation Centre) က ဖိတ်ကြားသဖြင့် တိုကျို၊ ကျိုတို၊ အိုမီးယား၊ တာကာရာဇူကားနှင့် အိုဆာကာမြို့များသို့ သွားရောက်ပြီး ကာတွန်းပြပွဲများ ပြသနိုင်ခဲ့သည် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဘေဂျင်း၊ ရှန်ဟိုင်း၊ ရှန်ဟဲ၊ ရှင်ကျင့်နှင့် ဟောင်ကောင်မြို့များသို့ စာပေ ချစ်ကြည်ရေးခရီး သွားရောက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့်စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့တွင် ဗဟို အမှုဆောင်ကော်မတီဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး The Best Cartoon Advertisement ope hlasovalo လုပ်ကိုင်ခဲ့ကာ ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ဗိုလ်ချုပ် လမ်းတွင် နေထိုင်ရင်း ကာတွန်းမောင်ဝဏ္ဏသည် ၂၀၀၅ ၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ခုနှစ် ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီး ဒေါ်ပြုံးနှင့် သားနှစ်ယောက် မောင်စည်သူနှင့် မောင်နန္ဒအောင်တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကျားထိုးခြင်း
ကျားထိုးခြင်းသည် လွန်စွာရှေးကျသော အိမ်တွင်းကစားမှု တစ်ခုဖြစ်၍၊ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံတိုင်းလိုလိုမှာပင် တွေ့ရှိနိုင်လေ သည်။ ယခုရေးသားသည့် ကျားထိုးခြင်းအကြောင်းမှာ အင်္ဂလိပ် ကျားထိုးခြင်း ဖြစ်သည်။ ကျားထိုးရန်ခုံမှာ စစ်တုရင်ခုံကဲ့သို့ အဖြူအနက်ကွက်ကျား ဖော်ထားသည့်အကွက် ၆၄ ကွက် ပါရှိ သော စက္ကူချပ်ထူ သို့မဟုတ် သစ်သားခုံဖြစ်လေသည်။ ကျား များမှာ သစ်သား သို့မဟုတ် အမာခံဝတ္ထုဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အပြားဝိုင်းကလေးများဖြစ်လျက် အဖြူအနက် ခွဲခြားထားလေ သည်။ ကျားထိုးခြင်းကို လူ နှစ်ယောက်သာ ကစားနိုင်သည်။ စ၍ကစားရာတွင် တစ်ယောက်က ကျားအဖြူ ၁၂ ကောင်ကို ယူ၍၊ အခြား တစ်ယောက်က ကျားအနက် ၁၂ ကောင်ကို ယူပြီးလျှင် မိမိဖက် နောက်ဆုံးသုံးတန်းရှိ အနက်ကွက်များ ပေါ်တွင် ချထားရသည်။
တစ်ဘက်နှင့်တစ်ဘက် အပြီးအပိုင် အနိုင်မကစားနိုင်ဘဲ ကျားကွက်လည်နေသောပွဲကို သရေပွဲဟု ခေါ်သည်။ ကျားများကို ရွေ့မိလျှင် ပြန်၍မချရတော့ဘဲ ဆက်၍သာ ရွေ့သွားရ၏။ ရွေ့ပြီးသောကျားကိုလည်း ပြန်၍ ရုပ်သိမ်းနိုင်ခွင့် မရှိချေ။ စည်းကမ်းတစ်ခုအရဆိုသော်၊ ရန်သူကျားကို စားနိုင်သောအခွင့်အရေးရလျက် မစားဘဲနေခဲ့လျှင် ထိုမစား သောကျားကို တစ်ဘက်ကစားသူက သိမ်းယူနိုင်ခွင့်ရှိလေသည်။ ကျားထိုးခြင်းသည် လွန်စွာစိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်း၍ လူငယ်လူရွယ် ကျောင်းသားများသာမက၊ လူအများပင် နှစ်သက်ကြသော ကစားနည်းတစ်မျိုးဖြစ်၏။ ထိုကစားနည်းမှာ အပျင်းဖြေသဘောမျှသာမဟုတ်၊ ထိုးထွင်းဉာဏ်ထက်သန်စေရန် အတွက်လည်း များစွာ အထောက်အပံ့ဖြစ်စေသော ကစားနည်း တစ်ခု ဖြစ်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဉာဏစွမ်းရည် ကစားနည်းများ ကဏ္ဍ:တစ်ဦးချင်းယှဉ်ပြိုင်ရသော အားကစားများ
ဆန့်ကျင်ဘက်အမှုန်
အမှုန်ရူပဗေဒတွင် အမှုန်အမျိုးအစားတိုင်းသည် တူညီသော ဒြပ်ထုနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဓာတ်ဆောင်သော ဆန့်ကျင်ဘက်အမှုန်နှင့် ဆက်နွယ်လျက်ရှိသည်။ ဥပမာ အီလက်ထရွန်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အမှုန်မှာ ပိုစီထရွန်ဖြစ်သည်။ ယင်းအား ဆန့်ကျင်ဘက်အီလက်ထရွန်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ အီလက်ထရွန်သည် လျှပ်စစ်အမဓာတ်ဆောင်ပြီး ပိုစီထရွန်သည် လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်ဆောင်ပြီး ရေဒီယိုသတ္တိကြွပြိုကွဲမှုအမျိုးအစားအချို့တွင် သဘာဝအတိုင်း ထုတ်လွှတ်သည်။ ထိုနည်းအတိုင်းပင် ပိုစီထရွန်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အမှုန်မှာ အီလက်ထရွန်ဖြစ်သည်။
အလမ်းကြီးရွာ၊ ထနီး
အလမ်းကြီးရွာ၊ ထနီး
အလယ်ကျွန်းရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
အလယ်ကျွန်းရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
ဒိုင်းဟိစန်ကျောက်ဆင်းတုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်
ဒိုင်းဟိစန်ကျောက်ဆင်းတုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် (大悲山の石仏, Daihisan no sekibutsu) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုးဟိုခုဒေသ၊ ဖုကုရှီးမားစီရင်စု၊ မိနမိဆိုးမမြို့ အနီးတွင် တည်ရှိသည့် အိုဒကတောင်ထိပ်တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များတည်ရှိရာနေရာဖြစ်သည်။ ၎င်းနေရာကို ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းဝင်နယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
အကျဉ်းချုပ်ဖော်ပြချက်
ရုပ်ပွားတော်များသည် အုပ်စုသုံးခု ရှိသည်။ ထိုရုပ်ပွားတော်များကို ဟဲအန်ခေတ်ကာလ (Heian period) က ထွင်းထုခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ သို့သော်လည်း ပြလုပ်ခဲ့သည့် မှတ်တမ်းများနှင့် မည်သည့်အထောက်အထားမှ မတွေ့ရသဖြင့် သမိုင်းကြောင်းမှာမူ သိရှိရခြင်း မရှိပေ။ အရွယ်အစားနှင့် အချိန်ကာလအရ ဤရုပ်ပွားတော်များသည် ခရူးရှူးရှိ အုဆုကုကျောက်ဆင်းတုတော်များနှင့် ဆင်တူနေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
ဂွမ်တုန်ဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဂွမ်တုန်ဂါးရွာ(Gumtongar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ မဂေါ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၉၁၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမျိုးသားစာပေဆုရစာအုပ်စာရင်း
ကိုးကား
၂၀၁၇
မာရီလင် မွန်ရိုး
မာရီလင် မွန်ရိုး (၁ ဇွန် ၁၉၂၆ - ၅ ဩဂုတ် ၁၉၆၂) သည် အမေရိကန်လူမျိုး သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော် နှင့် ကိုယ်ဟန်ပြမယ် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်များနှင့် ၁၉၆၀ အစောပိုင်းနှစ်များတွင် ဆွဲဆောင်မှုရှိသောစံပြုရုပ်သွင်အနေဖြင့် ကျော်ကြားလာကာ ငွေကြေးမြတ်စွန်းသည့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအများစုတွင် သရုပ်ဆောင်ခွင့် ရခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၂၆ ဇွန်လ ၁ ရက်တွင် နော်မာ ဂျီးန် မော်တင်ဆန် ဟူသော အမည်ဖြင့် မွေးဖွားခဲ့ပြီး နှစ်ခြင်းပြုသော အချိန်တွင် နော်မာ ဂျီးန် ဘိတ်ကာ ဟူသော အမည်ဖြင့် နှစ်ခြင်း ပြုခဲ့သည်။ မိခင်ဖြစ်သူမှာ စိတ်မတည်ငြိမ်သူဖြစ်သည့်အပြင် ကလေးငယ်အားလည်း စောင့်ရှောက်နိုင်စွမ်း မရှိသောကြောင့် ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဟောသွန်းမြို့ရှိ အဲဘတ်နှင့် အိုင်ဒါ ဘိုလန်ဒါ တို့က ခုနှစ်နှစ်အရွယ်အထိ မွေးစားခဲ့သည်။
သရုပ်ဆောင် ဘဝ
မွေးစားမိဘများဖြင့် အချိန်ကုန်ခဲ့သော မွန်ရိုးသည် ကိုယ်ဟန်ပြမယ်အနေနှင့် ခရီးစခဲ့သော်လည်း ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် နှစ်ဆယ့်တစ်ရာစုမြေခွေး ရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေး၏ ဇာတ်ကားတစ်ခုတွင်ပါဝင်ရန် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခွင့် ရခဲ့သည်။ အစောပိုင်းတွင် လူငယ်သရုပ်ဆောင် အနေဖြင့် စတင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်သော ကတ္တရာတော (The Asphalt Jungle) နှင့် အလုံးစုံသော ဧဝအကြောင်း (All About Eve) ဇာတ်ကားတို့ဖြင့် ပရိသတ်လက်ခံမှုကို ကောင်းစွာ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ သို့ရောက်သော် တံခါးခေါက်ဖို့ မပျင်းနဲ့ (Don't Bother to Knock) အမည်ရှိဇာတ်ကားတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခွင့် ရလာသည်။ ၁၉၅၃ ထွက် နိုင်ရဂါရာ (Niagara) အမည်ရှိ အကြမ်းပတမ်းဇာတ်ကားတွင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ဇာတ်ရုပ်မှာ လူကြိုက်များသည်။
မိသားစုဘဝ
အသက် ၁၆ နှစ်တွင် ဂျိန်း ဒေါ့ဂါတီနှင့် လက်ထပ်သည်။ ကိုယ်ဟန်ပြမယ် စလုပ်သော် ယောက္ခမဖြစ်သူက မကြည်ဖြူသဖြင့် စစ်ထွက်နေသော ဂျင်မီနှင့် အဝေးရောက်ကွာနည်းသုံးကာ လမ်းခွဲသည်။
ဒုတိယမြောက်ခင်ပွန်းမှာ နာမည်ကျော် ဘေ့ဘောသမား ဂျိုးဇက် ဒီမက်ဂီရို ဖြစ်သည်။ ကိုးလသာ ပေါင်းပြီး သဘောထား မတိုက်ဆိုင်သဖြင့် ကွာသည်။ ၁၉၆၂ အစောပိုင်းတွင် ဂျိုးနှင့် ပြန်လက်ထပ်မည်ဟူသောသတင်း ထွက်သည်။
တတိယမြောက်ခင်ပွန်းမှာ နာမည်ကျော် စာရေးဆရာ အာသာ မေလာ ဖြစ်သည်။ အာသာနှင့် သားသမီးရရန် အခွင့်အရေးများ ပေါ်သော်လည်း စိတ်ဖိစီးမှု၊ အရက်နှင့် ဆေးဝါးများ အလွန်အကျွံသုံးမှုကြောင့် နှစ်ယောက်မှာ အဖက်မတင်။ သားအိမ်အပြင်၌ သန္ဓေတည်သော ကလေးကိုလည်း ဖယ်လိုက်ရသည်။ ပြင်သစ်မင်းသားနှင့် ဇာတ်လမ်းပွားမိသော မွန်ရိုးကို မေလာလည်း လမ်းခွဲသွားသည်။
ဘဝနိဂုံး
မွန်ရိုး၏ ဘဝနောက်ဆုံးနှစ်များမှာ နာမကျန်းမှုများ၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးပြဿနာများ၊ သတင်းဆိုးထွက်မှုများနှင့် ရှုပ်ထွေးနေသည်။ သေမှုသေခင်းအရ အိပ်ဆေးအသောက်လွန်သည်ကသာ လက်သည်အဖြစ် မှတ်တမ်းကျန်သော်လည်း ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ်အဆုံးစီရင်သည်ဟုထင်မှတ်အောင် ဖန်တီးထားသည့် လုပ်ကြံမှုဟုလည်း လူပြောများသည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်၊ အသက် ၃၆ နှစ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ထိုးဝါးစိုက် (အထက်)ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ထိုးဝါးစိုက် (အထက်)ရွာ (Htoewarsaik(Upper))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ထိုးဝါးစိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိုးဝါးစိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၇ ဦး၊ မ ၉၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွီးနဲရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကွီးနဲရွာ(Kweene)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဒေးဝါး(နတ်ကျောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၃၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တမဆေးကန်ရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
တမဆေးကန်ရွာ (Tamasaykan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ တမဆေးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၅၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံခရစ်ယာန်အသင်းတော်များကောင်စီ
မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်များ ကောင်စီသည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်များနှင့် ခရစ်ယာန်အဖွဲ့အစည်းများ မိတ်သဟာယဖွဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်သာသနာလုပ်ငန်းဆိုင်ရာများတွင် စုစည်းညှိနှိုင်းလက်တွဲဆောင်ရွက်ရန်အတွက် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကောင်စီ၏ ရည်ရွယ်ချက်
ခရစ်ယာန်ကောင်စီဆိုသည်မှာ ခရစ်ယာန်အသင်းတော်များ၊ ခရစ်ယာန်အဖွဲ့အစည်းများတို့၏ အဖွဲ့ချုပ်၊ အသင်းချုပ်မဟုတ်ပေ။ သက်ဆိုင်ရာ အသင်းတော်များ အသင်းအဖွဲ့များ အတူတကွ စုဝေးတိုင်ပင်နိုင်ရန်နှင့် အားလုံးတို့အတွက် အကျိုးတူလုပ်ငန်းများ ဖော်ထုတ်ကြရန်အတွက် စုစည်းထားသောအဖွဲ့တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကောင်စီတွင် ပါဝင်ကြသောအသင်းတော်နှင့်အသင်းအဖွဲ့များအတွက် ဥပဒေပြုပြဋ္ဌာန်းနိုင်သောအခွင့်အာဏာမရှိပါ။ ကောင်စီများကိုထူထောင်ဖွဲ့စည်းရခြင်းသည် ခရစ်ယာန်အသင်းတော်များနှင့် ခရစ်ယာန်သာသနာ၏အကျိုးအတွက်လည်းကောင်း၊ အခြားဘာသာဝင်များအားလုံး အကျိုးအတွက်လည်းကောင်း ခရစ်ယာန်များစုပေါင်းလက်တွဲလုပ်ဆောင်ကြနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းကြခြင်းဖြစ်သည်။
ရူပါရုံ
ဘုရားသခင်၏သာသနာတော်မြတ်တည်းဟူသော မြန်မာနိုင်ငံရှိအသင်းတော်များ တစ်လုံးတစ်၀တည်းဖြစ်ခြင်း၊ လူသားတစ်ရပ်လုံးညီညွှတ်ခြင်းနှင့် တလောကလုံးပြည့်စုံကြွယ်၀သော အသက်တာအတွက်မြန်မာ့ရေခံမြေခံနှင့်လျှော်ညီစွာအသင်းတော်များအားလုံး စုစည်းလက်တွဲအစေခံဝန်ထမ်းရန်။
အဖွဲ့ဝင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ခရစ်ယာန် အသင်းအဖွဲ့များ
ကန့်လန့်ကုန်း
ကန့်လန့်ကုန်း
သေရိဝဝါဏိဇဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - အပဏ္ဏကဝဂ် - (၃) သေရိဝဝါဏီဇဇာတ်။ ။ (အဖိုးတစ်သိန်းထိုက်တန်သော ရွှေခွက်ဆုံးရှုံးရသဖြင့် စိုးရိမ်ပူပန်၍ပျက်စီးရသော ရွဲကုန်သည်မိုက် အကြောင်း)
လုံ့လမရှိပျင်းရိရိ
နတ် လူတို့ ဆရာဖြစ်တော်မူသောမြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသု့းနော်မူစဉ် လုံ့လဝီရိယယုတ်လျော့ပျင်းရိသော ရဟန်းတစ်ပါးကို သီတင်းသုံးဖော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့ကမြတ်စွာဘုရားထံ ခေါ်ဆောင်၍ လာကြလျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့ပျင်းရိသော ရဟန်းအား “ချစ်သား ရဟန်း ... သင်သည် လုံ့လဝီရိယ ကြီးတော်မူလျက် မဂ်၊ဖိုလ်၊ နိဗ္ဗာန်ကို ပေးတတ်သော ငါဘုရား သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုပါလျက် အဘယ်ကြောင့်လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့ ပျင်းရိဘိသနည်း၊ ရှေးအခါက လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့ပျင်းရိသဖြင့် အဖိုးတစ်သိန်းတန် ရွှေခွက်မှ ဆုံးရှုံးရသော ရွဲကုန်သည်မိုက်သည်စိုးရိမ်ပူပန်၍ ပျက်စီးသကဲ့သို့ ဖြစ်ချေမည်” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ရွဲကုန်သည်နှစ်ယောက်ရွာစဉ်လျှောက်
လွန်လေပြီးသောအခါဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ငါးကမ္ဘာထက်၌ သေရိဝတိုင်းဝယ် ဘုရားအလောင်း ရွဲကုန်သည်နှင့် လောဘရမ္မကြီးသော ရွဲကုန်သည်မိုက်တို့သည် ရှိကြကုန်သတတ်။
တစ်နေ့သ၌ထိုရွဲကုန်သည် နှစ်ဦးတို့သည် ရွဲရောင်းသွားကြသည်ရှိသော် နီဝါဟမည်သော မြစ်ကိုကူး၍အရိဋ္ဌပုရ မည်သော ပြည်သို့ ရောက်ကြလေ၏။ မြို့တွင်းသို့ ဝင်ကြသောအခါ ခရီးလမ်း၊ရပ်ကွက်တို့ကို ခွဲဝေ၍ မိမိတို့ ဆိုင်ရာ ခရီးလမ်း၊ ရပ်ကွက်သို့ လှည့်လည်ကာ အသီးသီးရောင်းချကြလေ၏။
ကြေးခွက်မှတ်မှားမြေးအဘွား
ထိုမြို့၌ သူဌေးတစ်ဦးသည် သား၊သမီး၊ ဆွေမျိုး ဉာတိ ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့် တကွ အလုံးစုံ ပျက်စီးကာ သူငယ်မ တစ်ယောက်နှင့်အဘွားအို တစ်ယောက်အားဖြင့် မြေး၊ အဘွား နှစ်ယောက်သာ ကြွင်းကျန်လေ၏။ ထိုမြေး၊အဘွားနှစ်ယောက်တို့သည် သူတစ်ပါးတို့၏ အခစားကူလီအလုပ်ကို လုပ်၍ အသက်မွေးကြကုန်၏။၎င်းတို့အိမ်၌ကားရှေးအခါ သူဌေးကြီး သုံးဆောင်သော ရွှေခွက်တစ်လုံးရှိ၏။ မသုံးဆောင်ဘဲထားသဖြင့်ကြေးညှော်ထူထပ် အလိမ်းလိမ်းကပ်၍နေသဖြင့် ရွှေခွက်မှန်းပင် မသိကြချေ။
ရွဲလိုချင်လှသူငယ်မ
ကြွေးကြော်အော်ဟစ်ကာ ရောင်းချလာသောရွဲကုန်သည်မိုက် အိမ်ရှေ့သို့ ရောက်လေလျှင် သူငယ်မသည် ရွဲကုန်သည်ကိုမြင်၍ရွဲဝယ်ချင်သည့်အတွက် အဘွားအိုအား “အဘွား ... ကျွန်မ ရွဲဝယ်ချင်သည် ရွဲဝယ်ပေးပါ” ဟုဆိုလေ၏။ အဘွားအိုလည်း “ချစ်သမီး ... ကူလီ လုပ်စားသော ငါတို့မှာ ပစ္စည်းဥစ္စာနွမ်းပါးလှသဖြင့် အဘယ်မှာ ဝယ်နိုင်ပါမည်နည်း” ဟု ဆိုလေလျှင် သူငယ်မက “အဘွား ...ကျွန်မတို့မှာ ခွက်တစ်လုံး ရှိသည်၊ အသုံးမကျ၊ ၎င်းခွက်နှင့် လဲလှယ်ဝယ်ယူမည်” ဟုဆိုပြန်သောအခါ အဘွားက သဘောတူ၍ ရွဲကုန်သည်ကို ခေါ်လေ၏။
ကုန်သည်စဉ်းလဲရွှေခွက်လွဲ
ရွဲကုန်သည်ရောက်လျှင်မြေးအဘွားနှစ်ယောက်တို့သည် ညစ်ပေသော ခွက်ဟောင်းကိုယူကာ အဘွားအိုက “အရှင်ရွဲကုန်သည် ... ဤခွက်ကိုယူပါ၊ သင့်နှမငယ်အား အနည်းငယ်သော ရွဲကို ပေးပါ၊ ခွက်နှင့်ရွဲ လဲလှယ်ပါရစေ” ဟု ဆိုလေ၏။ ရွဲကုန်သည်မိုက်လည်း ခွက်ကိုယူကာ ကြေးညှော်တို့ကိုအပ်နှင့် အသာခြစ်၍ကြည့်လျှင် ရွှေခွက်မှန်းသိလျက် တစ်စုံတစ်ရာ အနည်းငယ်မျှပင်မပေးလိုဘဲ အလကားယူလို သဖြင့် လောဘရမ္မက် ငမ်းငမ်းတက်ကာ ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသောစိတ်ဖြင့်“ သည်ခွက်ဟာ ဘာအသုံးကျသလဲ၊ ပဲဝက်လောက်မျှ အဖိုးမတန်” ဟု ဆို၍ ခွက်ကို ပစ်ချကာ ထ၍သွားလေ၏။
ကုန်သည်တည့်မတ်ရွှေခွက်အပ်
မကြာမီ ဘုရားအလောင်း ရွဲကုန်သည်ရောက်၍လာပြန်လျှင် မြေး၊ အဘွား နှစ်ယောက်တို့သည် ခေါ်ငင်၍ ထိုရွှေခွက်ကိုပြကာရွဲနှင့် လဲလှယ်ကြပြန်၏။ ဘုရားအလောင်း ရွဲကုန်သည်လည်း ခွက်ကိုယူ၍ ကြည့်သောအခါရွှေခွက်မှန်းသိ၍ “ အမိ ... ဤခွက်ကား ရွှေခွက် ဖြစ်သည်၊ အဖိုးတစ်သိန်း ထိုက်တန်၏၊ကျွန်ုပ်မှာ အဖိုးတစ်သိန်း ထိုက်တန်သော ပစ္စည်းမပါ” ဟု မှန်ကန်တည့်မတ်စွာ ပြောလေ၏။ထိုအခါ အဘွားအိုသည် “အရှင် ရွဲကုန်သည် ... အလျင်လာသော ရွဲကုန်သည်မှာ ဤခွက်ကားပဲဝက်မျှ မဖိုးမတန်ဟု ဆိုကာ မြေတွင်ပစ်ချ၍ သွားပါသည်။ သင်၏ ကုသိုလ်ကံကြောင့်ရွှေခွက် ဖြစ်လာဟန် တူပါသည်။ သင့်အား ပေးပါမည်၊ ငါတို့အား သားသမီးငယ်အဖို့အနည်းငယ်မျှသော ရွဲကို ပေးပါ” ဟု ဆိုလေ၏။
ထိုအခါဘုရားအလောင်း ရွဲကုန်သည်သည် မိမိတွင် ပါသော ငွေအသပြာ ငါးရာနှင့် ကျန်ရှိသောငါးရာတန် ပစ္စည်းပါ ပေးပြီးလျှင် ချိန်ခွင်အိတ်နှင့် ကူးတို့ခငွေ ရှစ်သပြာတို့ကိုသာတောင်းကာ ရွှေခွက်ကို ယူ၍ မြစ်နားသို့ အမြန်သွားပြီးလျှင် ငွေရှစ်သပြာပေးကားကူးတို့လှေငှားလျက် မြစ်ကို ကူးလေ၏။
ဆုံးရှုံးပြီးမှနောင်တရ
တစ်ဖန် ရွဲကုန်သည်မိုက်လည်းထိုမြေးအဘွားအိမ်သို့ ပြန်လာကာ “ အရှင်မ ... ခွက်ကို ယူခဲ့လော့၊ ရွဲအနည်းငယ်ပေးမည်”ဟု ဆိုလေလျှင် သူငယ်မသည် ရွဲကုန်သည်မိုက်အား ဆဲရေး၍ “အသင်ကား အဖိုးတစ်သိန်းတန်ငါတို့ ရွှေခွက်ကို ပဲဝက်မျှ မတန်အောင် ပြုလေသည်၊ တရားစောင့်၍ တည့်မတ်မှန်ကန်သောရွဲကုန်သည်တစ်ယောက် လာပြီးလျှင် အဖိုးတစ်ထောင်ပေး၍ ယူသွားလေပြီ” ဟု ဆိုလေလျှင်ရွဲကုန်သည်မိုက်လည်း အဖိုးတစ်သိန်းတန် ရွှေခွက်မှ ဆုံးလေပြီ၊ လက်လွှတ်လေပြီဟု စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း နှိပ်စက်သဖြင့် ပရမ်းပတာမိန်းမောတွေဝေ သတိလစ်၍ မိမိလတ်တွင်ပါသော ငွေအသပြာ ဥစ္စာပစ္စည်းတို့ကို အိမ်ဝတွင်ပစ်ကြဲခဲ့၍ ဘုရားအလောင်းကိုသတ်ရန် ချိန်ရိုးကိုကိုင်ကာ လိုက်လေ၏။
အမျက်ဒေါသခြောင်းခြောင်းထ
မြစ်ကမ်းသို့ရောက်၍ ကူးတို့ဖြင့်ကူးသွားလျက် မြစ်လယ်သို့ ရောက်နေသော ဘုရားအလောင်းကို မြင်လျှင် ယမ်းပုံမီးကျဒေါသအမျက် ခြောင်းခြောင်းထွက်လျက် အသက်ကို စီရင်၍ယူမည်ဟု အံကြိတ်ကာ “ဟေ့ ကူးတို့ သမား ... အမြန် လှေကို ပြန်လှည့်ခဲ့ပါ”ကြုံးဝါး အော်ဟစ်သော်လည်း ဘုရားအလောင်းသည် ကူးတို့သမားကို မသွားရန်တားမြစ်ကာကူးသွားမြဲအတိုင်း သွားလေ၏။
ရန်ငြိုးဖွဲ့ကာသေဆုံးရှာ
ထိုအခါ ရွဲကုန်သည်မိုက်လည်းသောကဖိစီး လောင်မီးဒေါသ ချုပ်တည်း၍ မရနိုင်တော့ဘဲ အူမ၊ အူသိမ်၊ နှလုံးအိမ်၊ အဆုတ်အသည်းတို့ကို မီးစွဲပူလောင်ကာ သွေးအန်လျက် ရန်ငြိုးဖွဲ့ကာ သေဆုံးပျက်စီးခြင်းသို့ရောက်လေ၏။
တရားပြသဆိုဆုံးမ
ဤသို့ အတိတ်ဇာတ်ကို ဟော်တော်မူကာ -
“ချစ်သားရဟန်း.... လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့သော ရွဲကုန်သည်မိုက်သည် အဖိုးတစ်သိန်းတန် ရွှေခွက်မှဆုတ်ယုတ်ကာ ကြီးစွာပူပန်ပျက်စီးရသကဲ့သို့ သင်လည်း ငါ ဘုရား သာသနာတော်ဝယ်လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့လျှင် အရိယာမဂ်မှ ဆုတ်ယုတ်၍ သံသရာဝယ် ကြီးစွာပူပန်ပျက်စီးရလိမ့်မည်” –
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့-
- ထိုအခါ ကုန်သည်မိုက်သည် - ယခုအခါ ဒေဝဒတ်။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) လုံ့လမစိုက်၊ကုန်သည်မိုက်၊ သိန်းထိုက်ရွှေခွက်လွဲ။
(၂) အပျင်းလည်းဖက်၊ရဟန်းပျက်၊ မဂ်, ဖိုလ်, နိဗ္ဗာန် လွဲ။
သေရိဝဝါဏိဇဇာတ်ပြီး၏။
သက်ပန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
သက်ပန်းရွာ (Thetpan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ သိန်းနီကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိန်းနီကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၈၃ ဦး၊ မ ၁၅၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သောင်ပုတ်ရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
သောင်ပုတ်ရွာ၊ ခြောက်ဆယ်
တိမ်တိုက် ကွန်ပျူတာ
တိမ်တိုက် ကွန်ပျူတာ (cloud computing) ဆိုသည်မှာ သိုလှောင်မှု၊ တွက်ချက်မှု နှင့် အသုံးချမှု စွမ်းအား ကွန်ပျူတာ အရင်းအမြစ် (system resources) များကို လူကိုယ်တိုင် တိုက်ရိုက် စီမံခန့်ခွဲရန် မလိုအပ်ဘဲ လိုအပ်လျှင် လိုအပ်သလို အလိုအလျှောက် ပေးစွမ်းနိုင်သော ကွန်ပျူတာစနစ် ဖြစ်သည်။ အင်တာနက် ပေါ်မှ လူအများသုံး နိုင်သော အချက်အလက် သိုမှီးရာ ဗဟို ဌာနကြီးများကို ရည်ညွန်းရာ တွင် တိမ်တိုက် ကွန်ပျူတာ ဟု ရည်ညွန်း သုံးနှုံးလေ့ရှိသည်။
အလွန်ကြီးမားသော တိမ်တိုက် ကွန်ပျူတာ စနစ်ကြီးများကို  ကမ္ဘာ့ နေရာအနှံ့ တွင်  ဗဟိုဌာနများ ဖြန့်ခွဲ ထားရှိလေ့ရှိသည်။
တိမ်တိုက်စနစ်များ
လုပ်ငန်းဌာန တစ်ခုအတွက် ကန့်သတ် တည်ထောင်ထားသော တိမ်တိုက် ကွန်ပျူတာ စနစ် ကို လုပ်ငန်းသုံးတိမ်တိုက် (enterprise cloud)၊  လုပ်ငန်းဌာန အများအပြား အသုံးပြု နိုင်သော တိမ်တိုက် ကွန်ပျူတာ စနစ် ကို လူထုတိမ်တိုက် (public cloud) ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထို တိမ်တိုက်စနစ် နှစ်မျိုး စလုံး အသုံးချနိုင်သော စနစ်ကို ပေါင်းစပ်တိမ်တိုက်  (hybrid cloud) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
ကမ္ဘာ့ အကြီးမားဆုံး တိမ်တိုက် ကွန်ပျူတာ စနစ်မှာ အမေဇုံ ၏  Amazon AWS ဖြစ်သည်။
အားသာချက်
တိမ်တိုက် ကွန်ပျူတာစနစ်၏ အဓိက အားသာချက် များမှာ
ကစော့ပုပ်
ကစော့ပုပ် သည် နေရာဒေသမရွေး ပေါက်တတ်သော အပင်ငယ်တမျိုး ဖြစ်သည်။ မိုးဥတု၌ ထူးထူးခြားခြား ပေါက်တတ်သည်။ အမြစ်သေး၏။ ပင်လုံးမှာ တပင်လုံး အနေနှင့် ခြုံကြည့်သော် ခပ်ဝိုင်းဝိုင်းနေ၍ ရွက်ဆိုင်ထွက်၏။ အရွက်သည် ဝိုင်း၍ အဖျားရှူးသွားသည်။ ဒန်ကျွဲပင်နှင့် ပုံသဏ္ဌန် တူယောင်ရှိ၏။ အကိုင်းများနူးညံ့၍ ၎င်းတွင် အမွေးနုကလေးများ ရှိသည်။ အပွင့်သည် အဝါရောင်သန်း၍ အဆုပ်အခိုင် ဖြစ်၍ ပွင့်သည်။ အသီးသည် ၄ လက်မ မှ ၅ လက်မအထိ ရှိသည်။ ခပ်ဖောင်းဖောင်းနေ၍ ပြားသည်။ အသီးတောင့် တစ်ခုတွင် အစေ့ အရေအတွက်မှာ ၁၀ မှ ၂၀ အထိ ဖြစ်၏။ ၎င်းသည် အသွေးအရောင်အားဖြင့် အဖြူမျိုး အညိုမျိုးဟူ၍ ၂ မျိုးကွဲပြားသည်။ အရွယ်အစားအားဖြင့် အကြီးမျိုး နှင့် အသေးမျိုး ဟူ၍ ၂ မျိုး ကွဲပြားသည်။ ၂ မျိုးစလုံးမှာ ဆေးဘက်တွင် စွမ်းရည်သတ္တိရှိသည်။ ၎င်းကို ဟင်းချို ချက်စားကြသည်။ ဟင်းရွက်တစ်မျိုးလည်း ဖြစ်သည်။ အချို့ အရပ်ဒေသ၌ ဟင်းပုပ်ဟုလည်းကောင်း၊ ရှမ်းကစော့ဟုလည်းလည်းကောင်း၊ တန့်ကျွဲကြီးဟုလည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။
တိမ်တိုက် ကွန်ပျူတာ
အားသာချက်
တို့ ဖြစ်သည်။
ခြေချောင်းတိုဝန်လူငှက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လင်းယုန်များ
လိပ်ချောင်းရွာ၊ အိက္ကဒွတ်
လိပ်ချောင်းရွာ၊ အိက္ကဒွတ်
ဂျိုဝိုစကြာမုနိ
ဂျိုဝိုစကြာမုနိ သည် တိဘက်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဂျိုဝိုစကြာမုနိရုပ်ပွားတော်၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ရှည်လျားသည်။ ဤရုပ်ပွားတော်ကို ဗုဒ္ဓက ကောင်းချီးပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ၎င်းရုပ်ပွားတော်ကို ဘုရင် မဂဒ (Magadha) က ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို တရုတ်တန့်မင်းဆက်ဧကရာဇ်ထံသို့ ပေးခဲ့သည်။ ဧကရာဇ် မိတ်ဆွေ၏ သမီးများမှ တစ်ဦးဖြစ်သည့် Wenchen Kongjo သည် သူမသည် ဘုရင် Songtsen Gampo နှင့် လက်ထပ်သည့်အခါတွင် ၎င်းကို Lhasa မှသည် Lhagang သို့ သစ်သားလှစ်တစ်ခုဖြင့် ယူဆောင်သွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တိဘက်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ