cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မြန်မာပြည် ဒီမိုကရေစီဖော်ဆောင်ခြင်း
နိုင်ငံခြားရေး ပြဿနာ
မြန်မာနိုင်ငံသည် ပထဝီဝင်နိုင်ငံရေးအနေအထားအရ အင်အားကြီး ဒီမိုကရေစီနှင့် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံကြီးနှစ်နိုင်ငံအကြားတွင် ကျရောက်လျက် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် တိကျသည့် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို ကျင့်သုံးခြင်းသည်သာလျှင် ရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက် အဖြေဖြစ်ခဲ့ရသည်။ အရှေ့ အနောက်အုပ်စုနှစ်စုကြားတွင် စစ်အေးတိုက်ပွဲများ ဆင်နွှဲနေချိန်၌လည်း နိုင်ငံ၏အချုပ်အခြာအာဏာတည်မြဲရေးအတွက် ဘက်မလိုက်ရေး မူဝါဒကို စွဲကိုင်ခဲ့သည်။ လက်ဝဲ လက်ယာအုပ်စုများထောက်ခံသည့် သောင်းကျန်းသူနှစ်မျိုးစလုံးကို မြန်မာနိုင်ငံအား ဆန့်ကျင်နိုင်ရေးအတွက် အားပေးကူညီမှုကို ယနေ့တိုင်ပြလုပ်နေခဲ့သည်။ သောင်းကျန်းသူများရပ်တည်နိုင်ရေးအတွက် ပြည်ပမှထောက်ပံ့ကူညီနေသောကြောင့် သောင်းကျန်းသူများ သက်ဆိုးရှည်နေသဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးသင့်သလောက် ဖွံ့ဖြိုးမှုများ ဖြစ်မလာခဲ့ပေ။ နိုင်ငံရေးအရ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများကိုကြုံတွေ့ နေရသဖြင့်လည်း ကိုယ်နည်းကိုယ့်ဟန်နှင့် ရပ်တည်နိုင်ရေးကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြိုးစားနေခဲ့ရသည်။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးအနေအထားတွင် စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး အင်အား ကြီးခဲ့သည့် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံကြီးများပြိုကွဲခဲ့ပြီးသည့်နောက်တွင် ဥရောပနှင့် အရင်းရှင်အုပ်စုနိုင်ငံကြီးများမှ နိုင်ငံငယ်များအပေါ်တွင် ဩဇာလွှမ်းမိုးနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးတို့တွင်သာမက ပြည်တွင်းရေးများတွင်ပါ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ပြီး မိမိတို့နိုင်ငံအလိုကျ လိုက်နာသည့်နိုင်ငံများဖြစ်လာစေရန် အားထုတ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန် ကြံဆောင်နေရသည့်နိုင်ငံများတွင် ဒီမိုကရေစီဖော်ဆောင်ရေးကို ကြိုးပမ်းအားထုတ်ရမည့်အစား စီးပွားရေးကျဆင်းမှု၊ အလုပ်လက်မဲ့များကြီးထွားလာမှု၊ မူးယစ်ဆေးနှင့် ရာဇဝတ်မှုများထူပြောလာခြင်းတို့ကို ရင်ဆိုင်ဖြေရှင်းနေရသဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့များသည်ပင် တည်ငြိမ်ခိုင်မာစေရန် မထိန်းနိုင်သည့် အနေအထားကိုရောက်လာရသည်။ ထိုအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လမ်းဆုံလမ်းခွရောက်နေသည့် အနေအထားဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် သဘာ၀ သယံဇာတ ကြွယ်၀ပြီးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အကယ်၍သာ နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်ပြီး၊ စီးပွားရေးကို ပွင့်လင်းစွာလုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဆိုလျှင် အာရှကျားများ ထဲတွင် ကျားတစ်ကောင်ဖြစ်လာနိုင်စွမ်းရှိသည်ဟု ပညာရှင်များကသုံးသပ်ကြသည်။
ရည်ညွှန်း
၁။ 	ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမိန့်ခွန်းများ (စာပေဗိမာန်တိုက်ထုတ်)
၃။ 	ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇ ခုနှစ်)
၄။ 	ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ် သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ (၁၉၇၄ ခုနှစ်)
၅။ 	မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံစည်းမျဉ်း (မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီဗဟိုကော်မတီဌာနချုပ်)
၆။ 	၁၉၅၈-၁၉၆၂ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး (ပထမတွဲ၊ ဒုတိယတွဲ၊ တတိယတွဲ၊ စတုတ္ထတွဲ)
၇။ 	ပြည်တွင်းညီညွတ်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့စာတန်းအပေါ် ဝေဖန် ချက် (သိန်းဖေမြင့်)
၈။ 	ဦးကုလားမဟာရာဇဝင်ကြီး (ပထမအုပ်)
၉။ 	ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်)
၁၀။ 	တို့ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ (ဒေါက်တာ မောင်မောင်)
၁၁။ 	၁၉၈၈ မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အတွင်း နိုင်ငံတော်ထုတ်သတင်းစာများ
၁၂။ 	Politics of the Developing Nations, by Fred R. Von der Mehden
၁၃။ 	Southeast Asia's Political Systems, by Lucian W. Pye
၁၄။ 	Democratization in the South, by Robin Luckham & Gordon White
၁၅။ 	The Spirit of Democracy, by Larry Diamoind
၁၆။ 	www.wikipedia.org
ဆန်ဝမ်ဒမ်းရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ဆန်ဝမ်ဒမ်းရွာ(Sanwandam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ ရပ်ဘော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရပ်ဘော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၃ ဦး၊ မ ၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၇၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြက်ရှာရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
ကြက်ရှာရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
ကအီးကုန်းခင်ရွာ
ကအီးကုန်းခင်ရွာ
တူကင်နာ
တူကင်နာ (Tucana) သည် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင်၏ ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး တောင်အမေရိက toucan ငှက်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ သေးငယ်သော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်သည် တူကင်နာ ကြယ်စုတန်းအတွင်း တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒဏ္ဍာရီလာငှက်များ ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
ပီအာစ်တြေ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနား ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ငွေကြေးများ
စိန်ပန်းရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
စိန်ပန်းရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
အောင်ဇာနည်ရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
အောင်ဇာနည်ရွာ (Aungzarni)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၂၅၇ ဖြစ်သည်။
ငြိမ်းချောင်းရွာ၊ ချောင်းသာကြီး
ငြိမ်းချောင်းရွာ၊ ချောင်းသာကြီး
အောင်ဇာနည်ရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိုက်ပန်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
လိုက်ပန်းရွာ (Laikpang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ဟိုမိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၆၆ ဖြစ်သည်။
ဇမ်ဗီဇီမြစ်
ထိုရေတံခွန် မှာ အလွန်မတ်စောက်၍ နိုင်အာဂရာ ရေတံခွန်ထက်ပင် ရေစီး သန်သည်။ ဇမ်ဗီဇီမြစ်မှာ နှစ်စဉ်ရေလွှမ်းမိုးခြင်းကြောင့် မြစ်ကမ်းနှစ်ဘက်တို့သည် ရွံ့ညွန်များဖုံးလွှမ်းမိုးခြင်းကြောင့် မြေဩဇာကောင်းမွန်သည်။ ထိုမြစ်ကြောင်းဖြင့် မိုင် ၄ဝဝ ခန့် တေတီ မြို့အလွန်အထိမီးသင်္ဘောဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ ဆေနာမြို့ အနီးတွင် မြစ်ကိုဖြတ်၍ ဆောက်လုပ်ထားသော မီးရထား တံတားမှာ အင်ဂျင်နီယာပညာအောင်မြင်မှု တစ်ရပ်ပင် ဖြစ်ပေသည်။
စီအေအီး ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်း
စီအေအီး ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်း (The Conqueror Academy of Education; CAE Private High School) သည် မန္တလေးမြို့ နှင့် နေပြည်တော်တို့တွင် ဖွင့်လှစ်ထားသော ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာလို အောင်နိုင်သူတို့၏ ကျောင်းတော်ဟု ခေါ်ကြပြီး မန္တလေးမြို့တွင် ဒေါ်နှင်းနှင်းမော်ကျောင်းဟု နာမည်ကြီးသည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ အထက်တန်း ကျူရှင်အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ကာ အစိုးရသစ်လက်ထက် ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်း များ ဖွင့်လှစ်ရန် ခွင့်ပြုသောအခါ ကိုယ်ပိုင်အထက်တန်းကျောင်း အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
အောင်မြင်မှုများ
၁၉၉၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အထိ မြန်မာနိုင်ငံ တစ်နိုင်လုံး အမှတ်အများဆုံး (၁၀) ဦးစာရင်းဝင် ၁၉ ဦး အပါအဝင် ဘာသာစုံ ဂုဏ်ထူးရှင် ၁၉၀ ဦး၊ ၅ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၄၉၇ ဦး၊ ၄ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၁၀၂၇ ဦး၊ ၃ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၇၅၅ ဦး၊ ၂ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၈၅၆ ဦး၊ ၁ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၁၁၁၇ ဦးကို မွေးထုတ်ပေးခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲတွင် စီအေအီး (မန္တလေး) မှ ဘာသာစုံ ဂုဏ်ထူးရှင် ၅၇ ဦး၊ ၅ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၁၁၅ ဦး၊ ၄ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် - ၆၉ ဦး၊ ၃ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၆၃ ဦး၊ ၂ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၃၄ ဦးနှင့် ၁ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၇၇ ဦးရှိခဲ့ကာ အောင်ချက်ရာခိုင်နှုန်း ၉၈.၀၄ ရှိခဲ့သည်။ စီအေအီး (နေပြည်တော်)မှ ဘာသာစုံ ဂုဏ်ထူးရှင် ၁၂ ဦး၊ ၅ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၃၀ ဦး၊ ၄ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၃၁ ဦး၊ ၃ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၂၆ ဦး၊ ၂ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၃၃ ဦးနှင့် ၁ ဘာသာ ဂုဏ်ထူးရှင် ၆၄ ဦးရှိခဲ့ပြီး အောင်ချက်ရာခိုင်နှုန်း ၉၂.၆၅ ရှိခဲ့သည်။
ထွန်းအေး၊ ဦး (နဂါးနီ)
နဂါးနီ ဦးထွန်းအေး
အဘ ဦးဘိုးသိန်း အမိဒေါ်ရှင် တို့မှ ၁၉၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက် နေ့တွင် ထားဝယ်မြို့ ကညုံရပ်၌ စတုတ္ထမြောက်သားအဖြစ် မွေးဖွားသည်။ ထားဝယ်မြို့ အမျိုးသားကျောင်းမှာ စတုတ္ထတန်းအထိပညာသင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၀ မှာမိဘများတာဝန်အရပြောင်းရွှေ့ရာ မော်လမြိုင်မြို့သို့ရောက်ပြီး မော်လမြိုင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ၄ တန်းမှ ၆ တန်းအထိပညာသင်ယူခဲ့သည်။ အပေါင်းအသင်းများလာသောကြောင့် မိဘများက ထားဝယ်မြို့သို့ပြန်ပို့လိုက်သည်။ ၁၉၃၆- ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်မြို့ ဟိုက်စကူးကျောင်းမှ ၁၀ တန်းအောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဒုတိယကျောင်းသားသပိတ်တွင် ထားဝယ်ကျောင်းသားသပိတ်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ဝန်ကြီးချူပ်ဟောင်း ဦးဗဆွေနှင့်အတူ လက်တွဲလှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင်ရန်‌ကုန်‌တက္ကသိုလ်‌ကျောင်းသားသမဂ္ဂဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းဦးနုနှင့် လက်တွဲ၍ နဂါးနီစာအုပ်အသင်းကိုတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၈ မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ ထွန်းအေးစာအုပ်ဖြန့်ချိရေး ကို ကိုယ်ပိုင်တည်ထောင်ကာလက်ဝဲစာအုပ်များကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်ထိ ရန်ကုန်မြို့တော် ငြိမ်းချမ်းရေးအဖွဲ့ (PEACE PRESERVATION COMMITTEE) တွင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်ထိ သမဝါယမဌာနတွင် သမဝါယမကျောင်းအုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တော်လှန်ရေး၌ ပါဝင်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ မှ ၁၉၄၉ အထိ ပြည်သူ့ဆောက်လုပ်ရေးဌာနတွင် စာရင်းစစ်အရာရှိအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ မှ ၁၉၇၀ အထိ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဗဟိုအမှုဆောင်အဖြစ်နှင့် လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ပြီး မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသ၌ အဖမ်းခံရသည်။ ၁၉၇၁ မှ ၁၉၇၆ ထိကုန်သွယ်ရေးဌာနတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ တွင် အငြိမ်းစားယူပြီး အင်းစိန်မြို့ ဘိုကုန်းရပ်ရှိ နဂါးနီခြံတွင် ယခုတိုင်နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ဘဝဖြစ်စဉ်
၁၉၃၈ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် နဂါးနီ စာအုပ်ဖြန့်ချိရေးနှင့်ပတ်သက်၍ အကျပ်အတည်းဖြစ်လာသည်။ ဆာဦးသွင်မှ နဂါးနီအကျပ်အတည်းအတွက် ငွေငါးထောင်ကူညီမည်ဟုဆိုသဖြင့် ဦးနုနှင့်အတူ ဆာဦးသွင်ဦးအိမ်သို့သွားရာ လမ်း၌ မြိတ်အမတ်ဦးသာဆိုင်နှင့် တွေ့ပြီး စကားကောင်းနေသဖြင့် ငါးမိနစ်နောက်ကျပြီးမှရောက်သွားသည်။ အချိန်မီမရောက်ဟုဆိုကာ ဆာဦးသွင်က တွေ့ခွင့်မပေးသည့်အပြင် ငွေငါးထောင်ကိုလည်း လက်လွတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းအချိန်တွင် နဂါးနီ တွင်လက်တွဲလုပ်နေသောသူအချို့မှ အကျပ်အတည်းမှ လွတ်မြောက်စေရန် နဂါးနီ ကုမ္ပဏီလီမိတက်ထောင်ကာ ငွေရအောင် အစုရှယ်ယာများခေါ်ဖို့စီစဉ်ကြလေသည်။ ဦးထွန်းအေးက နိုင်ငံရေးကိုအကြောင်းပြကာ စီးပွားမရှာချင်ဟုဆိုကာ နဂါးနီ နှင့် လမ်းခွဲခဲ့ပြီး ထွန်းအေး စာအုပ်ဖြန့်ချိရေး အမည်ဖြင့် စာအုပ်ဖြန့်ဝေရေးများဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ နဂါးနီစာအုပ်အသင်းသည် ၁၉၃၇ အစောပိုင်း (၁၉၃၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက် ဟုမိုးမခတွင်ဖော်ပြ)တွင် စတည်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၁ နှစ်ဦးပိုင်း စစ်ဖြစ်သောအခါတွင် ရပ်ဆိုင်းသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
၂၀၁၀ ဖေဖော်ဝါရီထုတ် မြန်မာသစ် မဂ္ဂဇင်း၊ နဂါးနီဦးထွန်းအေးနှင့်တွေ့ဆုံခြင်း (စိုးမြင့်လတ်)
ဘေသနီ
ဘေသနီ
အာဘဿရာ
တိမ်တိုက်မှ လျှပ်စီးများ ကွန့်မြူး၍နေသကဲ့သို့ ကိုယ်ရောင်ကိုယ်ဝါများသည်လည်း စိတ်ကြည်လင်သည်နှင့်အမျှ ခန္ဓာကိုယ်မှ တလျှပ်လျှပ် ထွက်ပေါ်နေကြသော ဗြဟ္မာများဖြစ်သည်။
ပလင်ရွာ
ပလင်ရွာ
ငရှီချိုင်ရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
ငရှီချိုင်ရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
သမိန်ပေါသွပ်
သမိန်ပေါသွပ် သည် ကာတွန်းမောင်ဝဏ္ဏ ဖန်တီးခဲ့သော ဇာတ်ကောင် ဖြစ်သည်။
ဆပ်စားရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ဆပ်စားရွာ (Satsar(Setsar))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၁၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှာအိုရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ရှာအိုရွာ(Sharoh)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ရှာအိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှာအိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၂ ဦး၊ မ ၂၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရုံးဆိပ်မြောက်ရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ရုံးဆိပ်မြောက်ရွာ (Yoneseikmyauk)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ဆားတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆားတိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၇ ဦး၊ မ ၅၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ရှည် (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တောင်ရှည် (တောင်)ရွာ (Taungshey (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၅၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၃၄ ဦး၊ မ ၂၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောက်ဘက် (ကိုးသင်း) မြင်းဝန်
မြောက်ဘက် ( ကိုးသင်း ) မြင်းဝန်
မြောက်ဘက် ကိုးသင်းမြင်းဝန်ရာထူးကို မြောက်ဘက်မြင်းဝန်ဟူ၍ ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြ၏။ မြန်မာဘုရင်လက်ထက် မြင်းတပ်စုများအနက် မြောက်ဘက်မြင်းတပ်ကို အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရသူဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်မြင်းကိုးသင်း
မြောက်ဘက်ကိုးသင်းမြင်းတပ်ကို စစ်ကိုင်းမြို့တည် အသင်္ခယျာစောယွန်းမင်း ( ၁၃၁၅ - ၁၃၂၂ ) လက်ထက် ၁၃၁၈ ခုနှစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။ မြောက်ဘက်ကိုးသင်းမြင်းတပ်တွင်- စုစုပေါင်း ၈၁၀ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထူးခြားသည်မှာ မြောက်ဘက်ကိုးသင်းမြင်းဝန်အရာကို ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလအထိသာ တွေ့ရှိရခြင်းဖြစ်သည်။ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလ မြင်းတပ်စု ၁၁ စုတွင် မြောက်ဘက် ကိုးသင်းမြင်းတပ် မပါတော့ပေ။
ညောင်ရမ်းခေတ်မြောက်ဘက်မြင်းတပ်
မြောက်ဘက်မြင်းဝန်အုပ်ချုပ်ရာ မြောက်ဘက်မြင်းတပ်သည် ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် အရေးပါလှပါသည်။ တနင်္ဂနွေမင်းလက်ထက် ၈ နိုဝင်ဘာ ၁၇၂၄ ခုနှစ်တွင် ကျူးကျော်လာသည့် ကသည်းတို့ကို တိုက်ခိုက်ရန် တပ်ပေါင်း ၂၀ ချီတက်ရာတွင် မြောက်ဘက်မြင်းဝန်အုပ်ချုပ်ရာ မြောက်ဘက်မြင်းတပ်တစ်တပ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ
ကုန်းဘောင် ခေတ်ဦးကာလ အလောင်းမင်းတရား လက်ထက်မြောက်ဘက် မြင်းဝန်အမည်ကို မသိရပါ။ သို့သော် အလောင်းမင်းတရား၏ ကိုယ်လုပ်တော်တစ်ဦး ဖြစ်သူ ရှင်ရွှေကဲကြီးမှာ မြောက်ဘက်မြင်းဝန်၏ သမီးဖြစ်ကြောင်း သိရှိရ၏။ အလားတူ ဒီပဲယင်းမင်း ( နောင်တော်ကြီး )၏ ကိုယ်လုပ်တော် သီတာဒေဝီဘွဲ့ခံ ရှင်မှန်မှာလည်း မြောက်ဘက်မြင်းဝန် သမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ရွှေတောင်နော်ရထာ
မြေဒူးမင်း ( ဆင်ဖြူရှင် ) နန်းတက်စတွင် မြောက်ဘက်မြင်းဝန်အဖြစ် ရွှေတောင်နော်ရထာအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သူသည် ၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်တပ်များ မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းဒေသသို့ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခဲ့စဉ်က သွားရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသေး၏။ တရုတ်တပ်များ တတိယအကြိမ် ကျူးကျော်လာကြစဉ်ကလည်း ရွှေတောင်နော်ရထာ စစ်ကဲအဖြစ်လိုက်ပါခဲ့ရသည်။ မြောက်ဘက်မြင်းဝန် ရွှေတောင်နော်ရထာကို မကြာမီဝန်ထောက်ရာထူး တိုးမြှင့်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဝန်ထောက်ဖြစ်လာပြီးနောက်ပိုင်း၌လည်း ဗန်မော်မြို့သို့ ချီတက်ရာ၌ ဝန်ကြီးမဟာသီဟသူရ ဦးစီးသောတပ်မတွင် စစ်ကဲအဖြစ်လိုက်ပါအမှုထမ်းခဲ့ရသေး၏။
နေမျိုးမဟာသူရ
မြောက်ဘက်မြင်းဝန် ရွှေတောင်နော်ရထာ၏ ရာထူးကိုဆက်ခံခဲ့သူမှာ နေမျိုးမဟာသူရဖြစ်သည်။ ဝန်ထောက်မြောက်ဘက် ကိုးသင်းမြင်းဝန် နေမျိုးမဟာသူရသည် ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၆၉ တွင် တရုတ်မြန်မာစစ်ပြေငြိမ်းရေး ကိစ္စဆွေးနွေးစဉ် တက်ရောက်ခဲ့ရ၏။
စဉ့်ကူးမင်းလင်ထက်
စဉ့်ကူးမင်း ( ၁၇⁠၇၆ - ၁၇၈၂ ) နန်းတက်စကာလတွင် မဟာဇေယျသူရအား( မြောက်ဘက် ) ကိုးသင်းမြင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ မဟာဇေယျသူရသည် ယခင်က အင်းဝမြို့ မိုးကောင်းတံခါးအတွင်း ဝေယံတုလွက်ကျောင်း၌ ကျောင်းတိုင်ဆရာတော်ဖြစ်ခဲ့၏။ နောက်လူထွက်ပြီး စဉ့်ကူးမင်းထံ အမှုထမ်းရာ ယင်းတောင်မြို့စား ကိုးသင်းမြင်းဝန်အရာရရှိခဲ့သည်။ ကိုးသင်းမြင်းဝန် မဟာဇေယျသူရ၏ ဇနီးဝန်ကတော်မှာ မယ်ချမ်းဖြစ်ပြီး သားမောင် ပိုးနီကို ဖွားမြင်သည်။
ဗဒုံမင်းလက်ထက်
ဗဒုံမင်း ( ဘိုးတော်ဘုရား ) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) နန်းတက်စ ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် တုရင်မဏိသူအား မြောက်ဘက်မင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခံသည်။ သူသည် ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် ဘိသိက်ပွဲ အပြီးတွင် နေမျိုးကျော်ထင်ဘွဲ့ ပြောင်းလဲပေးအပ်ခံခဲ့ရသည်။ မြောက်ဘက်မြင်းဝန် နေမျိုးကျော်ထင်အား ဆက်ခံခဲ့သူမှာ မဟာနော်ရထာဘွဲ့ခံ ဦးမြတ်သာဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်မြင်းဝန်ဦးမြတ်သာတွင် မောင်ရွှေမှိုဆိုသူ သားတစ်ဦးရှိကြောင်းမှလွဲ၍ တခြားအကြောင်းရာများ မသိရပေ။
မြောက်ဘက်ကိုးသင်းမြင်းဝန် ဥပါကောင်း
ကုန်းဘောင်ခေတ်လယ်ပိုင်း ဗဒုံမင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် မြောက်ဘက်မြင်းဝန်တစ်ဦးမှာ ဥပါကောင်း ဖြစ်သည်။ ဥပါကောင်းသည် ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်သို့ မြောက်ဘက်မြင်းတပ်အား အုပ်ချုပ်လျက်ချီတက်ခဲ့ရပ်သည်။ ထားဝယ်မြို့ဝန်ဦးမြတ်ဖြူသည် ယိုးဒယားသားတို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ မြန်မာဘုရင်အား ခြားနားခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် မှတ်တမ်းတစ်ခုတွင် ၁၇၉၇ ခုနှစ်တိုင် ဥပါကောင်း မြောက်ဘက်မြင်းဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းလျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
မြောက်ဘက်မြင်းဝန် ဦးတော
ဦးတောသည် ဗဒုံမင်း၏ ရဲဘော်သင်း ၁၂ ဦးဝင်ဖြစ်ပြီး ဗဒုံမင်းလက်ထက်နှောင်းပိုင်းကာလ၌ မင်းလှကျော်ထင်ဘွဲ့ဖြင့် မြောက်ဘက်မြင်းဝန်အရာရရှိခဲပါသည်။ သူသည် မကြာမီရွှပြေည်ဝန် လက်ဝဲဝင်းမှူးရာထူးသို့ ပြောင်းလဲခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။ ယောမင်းကြီးဦးဘိုးလှိုင်၏ အဘိုးတော်စပ်သူဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်းမင်း ( ဘကြီးတော် ) ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) နန်းတက်စတွင် ရွှေတောင်သခင်သူအား မြောက်ဘက် (ကိုးသင်း ) မြင်းဝန်အရာခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ ထီးဆောင်းမင်္ဂလာပြုစဉ် သူ့ကိုမင်းလှမင်းထင်ဘွဲ့ ပြောင်းလဲပေးအပ်သည်။ မြောက်ဘက်မြင်းဝန် မင်းလှမင်းထင်သည် ၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် မဏိပူရသို့ချီတက်စဉ် စစ်ကဲအဖြစ်လိုက်ပါ စစ်မှုထမ်းဆောင်ခဲ့ရ၏။ များမကြာမီ မင်းလှမင်းထင်အား မင်းလှမဟာမင်းထင်ဘွဲ့ ပြောင်းလဲပေးအပ်ခဲ့ပြန်ပါသည်။
ဆင်မဝဲချောင်းရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
ဆင်မဝဲချောင်းရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
ကုန်းလေးရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ကုန်းလေးရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ဂျပန် ဧကရာဇ် စည်းတံဆိပ်
ဂျပန် ဧကရာဇ် စည်းတံဆိပ် (သို့) ဂန္ဓမာပန်းစည်းတံဆိပ်(菊花紋章)သည် မူလက နိုင်ငံတော် စည်းတံဆိပ်အဖြစ် ဖန်တီးခဲ့ခြင်းမဟုတ်သော ဂျပန်တော်ဝင်မိသားစု၏ တံဆိပ် ဖြစ်သော်လည်း နိုင်ငံတော် စည်းတံဆိပ် အဖြစ် အသုံးပြုလျှက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ ကဏ္ဍ:ဂျပန် အင်ပါယာ
ကျောက်ခဲကွင်းရွာ
ကျောက်ခဲကွင်း
ဗလရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ဗလရွာ (Bala)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၀၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​မေဒါအိုင်ရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
မေဒါအိုင်ရွာ၊ ဒီးဒူးကုန်း
နိဒ္ဒသသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပရိဗ္ဗာဇကအာရာမ်၌ အညတိတ္ထိယတို့က “(၁၂)နှစ်ပတ်လုံး ဗြဟ္မစရိယကို ပရိပုဏ္ဏ ပရိသုဒ္ဓဖြစ်အောင် ကျင့်ပြီးသူကို “နိဒ္ဒသဘိက္ခု”ဟုခေါ်ဆို ထိုက်၏”ဟူသောစကားကို မနှစ်သက်၍ အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားရာ ဘုရားရှင်က “ဤဓမ္မဝိနယ သာသနာတော်၌ ဓမ္မမဖက် နှစ်အရေအတွက်မျှဖြင့် “နိဒ္ဒသ ဘိက္ခု”ဟု သတ်မှတ်ပညတ်ခြင်းငှါ မထိုက်ပုံ ငါဘုရား ကိုယ်တော်တိုင် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိတော်မူ၍ မျက်မှောက်ပြုတော်မူ၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်သော သိက္ခသမာဒါန, ဓမ္မနိသန္တိ ဣစ္ဆာဝိနယ, ပဋိသလ္လာန, ဝီရိယာရမ္ဘ, သတိနေပက္က, ဒိဋ္ဌိပဋိဝေဓ, ဟူသော နိဒ္ဒသဝတ္ထု (၇)မျိုးတို့ကို (၁၂)နှစ်, (၂၄)နှစ်, (၃၆)နှစ်, (၄၈)နှစ်တို့ပတ်လုံး ပရိပုဏ္ဏ, ပရိသုဒ္ဓဖြစ်အောင် ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံးလျှင် နိဒ္ဒသဘိက္ခုဟုခေါ်ထိုက်၏ဟု အရှင်သာရိပုတ္တရာအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - ဘုရားရှင် ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် အထက်သုတ်အတိုင်း တိတ္ထိယတို့၏ နိဒ္ဒသဘိက္ခု သတ်မှတ်ပုံ နှင့်ဆက်စပ်၍ အရှင်အာနန္ဒာက လျှောက်ထားသဖြင့် “ဤဓမ္မဝိနယသာသနာတော်၌ နှစ်အရေအတွက်မျှဖြင့် “နိဒ္ဒသဘိက္ခု” ဟုမသတ်မှတ်ပုံ၊ ငါဘုရားကိုယ်တော်တိုင် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိတော်မူ၍ မျက်မှောက်ပြုတော်မူ၍ ဟောကြားတော်မူအပ်ကုန်သော သဒ္ဓ, ဟိရီမာ, ဩတ္တပ္ပီ, ဗဟုဿုတ, အာရဒ္ဓဝီရိယ, သတိမာ, ပညဝါဟူသော နိဒ္ဒသဝတ္ထု (၇)ပါးတို့နှင့်ပြည့်စုံသော ရဟန်းသည် (၁၂)နှစ်၊ (၂၄)နှစ်၊ (၃၆)နှစ်၊ (၄၈)နှစ်တို့ပတ်လုံး ပရိပုဏ္ဏ, ပရိသုဒ္ဓဖြစ်အောင် ကျင့်သုံးသော ရဟန်းတော်ကို “နိဒ္ဒသဘိက္ခု” ဟုခေါ်ထိုက်ပုံကို အရှင်အာနန္ဒာထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ပလင်ပုန်းဆိုးရွာ
ပလင်ပုန်းဆိုးရွာ
စိုက်ပျိုးရေးရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
စိုက်ပျိုးရေးရွာ (Saikpyoeyay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၂၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၀၄ ဦး၊ မ ၄၂၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
မေထုနသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားက ဘုရားရှင်အား ဗြဟ္မစာရီဟု ဝန်ခံမှုနှင့်ဆက် စပ်၍ မေးလျှောက်ရာ ဘုရားရှင်က မိမိသည် “အခဏ္ဍ အစ္ဆိဒ္ဒ အသဗလ အကမ္မာသပရိပုဏ္ဏ ပရိသုဒ္ဓ ဗြဟ္မစာရီ”ဖြစ်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။
ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏားက “ဗြဟ္မစရိယ၏ ခဏ္ဍ ဆိဒ္ဒ သဗလ ကမ္မာသ”ကို မေးလျှောက်ရာ ဘုရားရှင်က “မေထုန်ငယ် ခုနစ်ပါး”ကို ဟောတော်မူပြီး ယင်း မေထုန်ငယ်ခုနစ်ပါးကို ပယ်ပြီးမှ သဗ္ဗညုဘုရားရှင်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာတော်မူခဲ့ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
ကျောက်တန်းရွာ၊ ချောင်းသာကြီး
ကျောက်တန်းရွာ၊ ချောင်းသာကြီး
ရှီမန်ကန်ရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ရှီမန်ကန်ရွာ(Sheemankan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ ရပ်ဘော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရပ်ဘော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၃ ဦး၊ မ ၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၇၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်သုခရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
အောင်သုခရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
ရွာတန်းရှည်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ရွာတန်းရှည်ရွာ(Ywartanshey)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ငွေတောင်(အောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယုသန္တာတင်
ယုသန္တာတင်  (၁၉၉၁ ခု၊ မတ်လ ၆ ရက်ဖွား) သည် မြန်မာ သရုပ်ဆောင်နှင့် သရုပ်ပြမယ် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၉၁ ခု၊ မတ်လ ၆ ရက်တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ လပွတ္တာမြို့၌ ဦးအောင်နိုင်၊ ဒေါ်ခင်နွဲ့ရီတို့မှ မွေးသည်။ မွေးချင်း ၂ ယောက်အနက် အကြီး ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် မိသားစုလိုက် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းလာသည်။
အထက(၃) ဒဂုံ ၌ အထက်တန်း အောင်သည်။ ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းနည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် မြို့ပြအင်ဂျင်နီယာဘာသာ သင်ကြားသည်။ နောင်သော် ဒဂုံတက္ကသိုလ်၌ အင်္ဂလိပ်စာဘာသာကို အဝေးသင်ဖြင့် သင်ယူရာ ၂၀၁၅ တွင် ဘွဲ့ရသည်။
အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု
ပထမဆုံး ရုံတင်ကားမှာ အောင်မြင်ကျော်ကြား စူးရှထက်မြက် ဖြစ်သည်။ ညီညီထွန်းလွင် ရိုက်ကူးပြီး ၂၀၁၅ ခု ရုံတင်သည့် ထိုဇာတ်ကားတွင် နေတိုး၊ အိချောပို၊ ရွှေမှုံရတီ၊ ချမ်းမီမီကိုတို့နှင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဆူးဖြူကုန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စခမ်းကြီး
စခမ်းကြီး
ထုံးကြီးရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ထုံးကြီးရွာ (Htonegyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ထုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၅၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇလပ်ကုန်းရွာ
ဇလပ်ကုန်းရွာ
ဒါနမဟပ္ဖလသုတ်
ဘုရားရှင် အင်္ဂနိုင်ငံ စမ္ပာမြို့ ဂဂ္ဂရာရေကန်အနီး၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် စမ္ပာမြို့သား ဥပါသကာများကို ဦးဆောင်၍ ရောက်ရှိ လျှောက်ထားသော အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်အား တဏှုတ္တရိယဒါန၊ စိတ္တီကာရဒါန၊ ဟိရောတ္တပ္ပဒါန၊ နိရဝသေသဒါန၊ ဒက္ခိဏေယျဒါန၊ သောမနဿပဝိစာရဒါန၊ အလင်္ကာရပရိဝါရ ဒါန ဟူသော ဒါန(၇)မျိုးကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ငမဲပြင်ပိတ်ဆိပ်ရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
ငမဲပြင်ပိတ်ဆိပ်ရွာ၊ ဗျိုင်းသစ်
ဒါနမဟပ္ဖလသုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရားများနှင့် သားတော်၊ သမီးတော်များ စာရင်း
သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၂ခုနှစ်)တွင် မင်းပြုသော သီရိမဟာ သီဟ ဓမ္မရာဇာ ခေါ် မင်းတုန်းမင်း ၏ မိဖုရားများနှင့် သားတော်၊ သမီးတော် များ စာရင်းဖြစ်သည်။ {| class="wikitable sortable" ! စဉ် !! အမည် !! ဘွဲ့ !! အဆင့် !! မှတ်ချက် !! သားတော်/သမီးတော်များ စုစုပေါင်း မိဖုရား (၄၉)ပါး မှ သားတော် (၅၅)ပါး၊ သမီးတော် (၅၃)ပါး၊ ပေါင်း (၁၀၈)ပါး ရှိသည်။ နန်းရ မိဖုရား ၄ ပါး၊ အဆောင်ရ မိဖုရား ၄ ပါးရှိသည်။ မိဖုရားနှင့် ကိုယ်လုပ်တော်များတွင် ဒေဝီ ဘွဲ့ခံ မိဖုရားလတ်၊ ဟေသီ ဘွဲ့ခံ မိဖုရားငယ်၊ဝတီ ဘွဲ့ခံ ကိုယ်လုပ်တော်ကြီး၊သီရီ ဘွဲ့ခံ ကိုယ်လုပ်တော်လတ်၊ မင်းတပ် ဘွဲ့ခံ ကိုယ်လုပ်တော်ငယ် စသည်တို့ အဆင့် အမျိုးမျိုး ရှိသည်။
ကိုးကား
ဦးမောင်မောင်တင် ရေးသားသော မဟာရာဇဝင်ဇာတ်တော်ကြီး တတိယတွဲ
ပုလဲသီး
thumb|ပန်းကန်လုံးငယ်တွင် ထည့်ထားသော ပုလဲသီးများ ပုလဲသီး ဟူသည် စား၍ရသော အကြည်လုံးဖြစ်ပြီး ပီလောပီနံမှုန့်မှ လုပ်သည်။ အရှေ့တောင်အာရှ၌ အသုံးအစားများသည့် သာကူစေ့မှာ ဈေးများသည့်အတွက် သာကူစေ့အစား ဈေးပေါသော ပီလောပီနံမှုန့်မှ ထုတ်ခြင်းတည်း။ ဘာဘယ်တီးတို့တွင် ပုလဲသီးကို ဘိုဘာ ခေါ်သည်။ ဘိုဘာမှ တရုပ်ဗန်းစကားဖြင့် နို့သီးခေါင်းကို ဆိုခြင်းတည်း။  ပုလဲသီးအချင်းမှာ ၅-၁၀ မီလီမီတာမျှ ရှိသည်။ အိန္ဒိယ မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတို့တွင် ဇမ္ဗူ့ဓန ဟု သိကြပြီး အခြားအခေါ်အဝေါ်များလည်း ရှိသေး၏။ အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများထည့်ကာ အရောင်၊ အသွင်အပြင် ကွဲသွားနိုင်သည်။ မူရင်းအရသာမှာ ခပ်ချဉ်ချဉ်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် သကာရည်တွင်စိမ်ကာ အရသာပုံမှန်ဖြစ်အောင် သို့မဟုတ် ချိုအောင် ဖန်တီးရ၏။ လက်ဖက်ရည်တို့တွင် ထည့်သည်မှာ အသွင်အပြင်ကောင်းစေရန် ဖြစ်ပြီး အရသာမှာ ယင်းလက်ဖက်ရည်အရသာအတိုင်း ဖြစ်လာသည်။ အရသာမဲ့ခြင်းနှင့် ဂျယ်လီဖြစ်လွယ်ခြင်းတို့ကြောင့် ပူတင်းကိုပျစ်စေသည့် ထပ်တိုးပစ္စည်းအဖြစ် ထည့်တတ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အစားအစာ
ကုလားထိုင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုံချောင်းရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ဘုံချောင်းရွာ (Bonchaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၀၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်ခလောက်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်ခလောက်ရွာ (Yawnghkalauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ဟိုမိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၆၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခြံကန် (မြောက်)ရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ခြံကန် (မြောက်)ရွာ (Chankan(North))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ စိန်ပန်းပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စိန်ပန်းပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၉ ဦး၊ မ ၂၂၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တင်နွယ်မောင်
စာရေးဆရာ တင်နွယ်မောင်ကို အဖေ ဦးဘလွန်း၊ အမိ ဒေါ်လှကြည်တို့က ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ပန်းတနော်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်း ခုနစ်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း ဦးကျော်မြင့် ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ပန်းတနော်မြို့ ဝိုင်အမ်ဘီအေကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်စာအဓိကဖြင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၇ မှ ၁၉၉၃ ခုနှစ်အထိ မြန်မာ့သတင်းစဉ် (နိုင်ငံခြားသတင်းဌာန) တွင် အယ်ဒီတာ၊ စာတည်းမှူး တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ်မှ စ၍ စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သော ကမ္ဘာကျော် အစ္စရေး လျှို့ဝှက်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့အကြောင်း ရေးသားထားသည့် 'မော့ဆက်' ဘာသာပြန် စာအုပ်သည် ခုနစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ထုတ်ဝေခဲ့ရသည်။ ဘာသာပြန်စာအုပ်ပေါင်း အုပ်ရေ ၃၀ ကျော် ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
တင်နွယ်မောင်၊ ဂျုပီတာ၊ ကိုကိုကျော်၊ ကျော်ဘောဂ၊ ဂျော့ဘလွန်း ကလောင်အမည်များဖြင့် မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်များ၊ ပညာပေး စာစောင်များတွင် ဆောင်းပါးများ၊ ရသစာတန်းများ၊ အိမ်ထောင်ရေး ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ သိပ္ပံမောင်ဝ၏ ဝတ္ထုဆောင်းပါးများ၊ ဆရာဇော်ဂျီ၏ ကဗျာများကိုလည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆို ရေးသားခဲ့သည်။
စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာ ဆရာတင်နွယ်မောင် (ဦးကျော်မြင့် - ပန်းတနော်) သည် ၁၀၊ ၄၊ ၂၀၀၆ တွင် ယူအိတ်ချ်စီ (UHC) အထူးကုဆေးခန်း၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်တင်နွယ် ကထိက(ငြိမ်း) နှင့် သားကြီး မောင်မင်းစိုး၊ သမီးကြီး ဒေါက်တာသီတာစိုးနှင့် သမီးငယ် ခင်မော့ဆက်တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
သင်္ဃန်းတောရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
သင်္ဃန်းတောရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
နန္ဒမာတာသုတ်
ဈာန် (ဈာန်ဝင်စားမှု)၌ မွေ့လျော်ကြကုန်သော ငါဘုရား၏ တပည့်မတို့တွင် နန္ဒ၏မယ်တော် ဥတ္တရာသည် အသာလွန်ဆုံး အမွန်မြတ်ဆုံးပေတည်းဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဇာတ်ပွဲဇာတ်ရုံ
ဇာတ်ရုံတို့၏ တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းလာပုံအစဉ်ကို ပြဆိုလို လျှင် ဂရိနှင့် ရောမခေတ်တို့တွင် ထွန်းကားခဲ့သော ဇာတ်ပွဲ ဇာတ်ရုံများမှ အစပြု၍ ပြဆိုရပေမည်။ ဂရိဇာတ်ပွဲများသည် မူလက ရှေးမြန်မာပွဲသဘင်များ ဆင်ယင်ကျင်းပကြဘိသကဲ့သို့ မြေဝိုင်းဇာတ်မှ တစ်ဆင့်တစ်ဆင့် တိုးတက်ပြုပြင်ပြောင်းလဲလာ ကြသည်။ ရှေးဂရိဇာတ်ပွဲတို့တွင် ဇာတ်ရုံဟု အမိုးအကာနှင့် ကျနစွာ ဆောက်လုပ်ထားခြင်းမရှိချေ။ တောင်ကုန်းနှင့်နီးသော မြေကွက် လပ်တစ်ခုတွင် နေရာယူ၍ ဇာတ်ခင်းပြသကြသည်။ တောင်ကုန်းဘေးတွင် ပွဲကြည့်ပရိသတ်တို့ ထိုင်စရာ ခုံတန်း များကို အဆင့်ဆင့်တည်ဆောက်ကြသည်။ ဇာတ်ပွဲကျင်းပရာ နေရာတို့မှာ များသောအားဖြင့် လူဦးရေ ထောင်ပေါင်းများစွာ ဆံ့သောနေရာများဖြစ်သည်။ ဇာတ်ပွဲ၌ပါဝင် ကပြသူများသည် ပရိသတ်၏ ရှေ့တွင် စက်ဝိုင်းသဏ္ဌာန် သတ်မှတ်ထားသော အော်ကက်စထရာခေါ် နေရာတွင် ကပြရသည်။ ထိုစက်ဝိုင်း၏ နောက်၌မူ ဆယ်ပေခန့်မြင့်သော ဇာတ်ခုံရှိသည်။ ဇာတ်ခုံ၏ နောက်ပိုင်း၌ ဇာတ်တွင်ပါဝင်ကပြသူတို့သည် အင်္ကျီအဝတ် အစားဆင်ယင်ကြသည်။ ကပြသူတို့အဖို့ မျက်နှာဖုံးသည် အဝတ်အစားကဲ့သို့ အရေးပါအရာရောက်ပေသည်။ မျက်နှာ ဖုံးများမှာ အဝေးမှကြည့်သော ပရိသတ်အတွက် မျက်နှာပုံပန်း ထင်ရှားစေရန် ရည်ရွယ်သော သဘောပါသည်။ မျက်နှာဖုံး နှင့်ကပြသူတို့ သီဆိုသည့်အခါ၊ သီဆိုလိုက်သော အသံကို အဝေးမှပရိသတ်တို့ကြားနိုင်စေရန်၊ မျက်နှာဖုံးကို အသံဟိန်း အောင် စီမံပြုလုပ်ထားရသည်
ဂရိဇာတ်ပွဲများကို နေ့အခါ၌သာ ကပြသဖြင့် အလင်း ရောင်ရရန် စီမံဘို့မလိုပေ။ အခန်း(မြင်ကွင်း)များကိုလည်း ပြောင်းလဲခြင်းမရှိလှဘဲ၊ ဇာတ်ရုံတွင်လည်း ကားလိပ်ကားချပ် များ မရှိချေ။ မိုးချုန်းသံကို ဖန်တီးပေးရန်၎င်း၊ ကပြသူတို့ ကောင်းကင်၌ ပျံဝဲပုံကို ကပြနိုင်စေရန်၎င်း စက်ကရိယာနှင့် ကောင်းကင်ကြိုးများကို စက်မောင်းတစ်ခုဖြင့် အရံသင့်ထားရှိရ သည်။ ကပြသူအားလုံးမှာလည်း ယောက်ျားချည်းဖြစ်၍၊ မိန်းမ ခန်းများ အတွက်မူ လူငယ်များကို မိန်းမသဏ္ဌာန်ကပြစေကြ လေသည်။
ရောမလူမျိုးတို့၏ဇာတ်ရုံများမှာ ဂရိတို့ဇာတ်ရုံကို အတုယူ လျက် မွမ်းမံဆောက်လုပ်ထားသော ဇာတ်ရုံများဖြစ်၏။ ရောမ တို့သည် ထိုင်ခုံများကို တောင်စောင်းတွင်မထားဘဲ၊ လှေကား ထစ်များကဲ့သို့ ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ အတန်းများပြုလုပ်ထားလေသည်။ အော်ကက်စထရာနေရာကို ကပြရန်အတွက် အသုံးအပြုဘဲ၊ ဂုဏ်သရေရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များထိုင်ရာခုံများအဖြစ် ပြုလုပ်ထား၏။ ဇာတ်စင်ကိုလည်း နှိမ်၍ ပိုမိုကျယ်ဝန်းလာအောင် စီမံလေ သည်။
အနောက်နိုင်ငံတို့တွင် ၁၇ နှင့် ၁၈ ရာစုနှစ်အတွင်း ပြဇာတ်များအတွက် အခမ်းအနားအခင်းအကျင်းကို အရေးပေး လာကြသည်။ ထိုကြောင့် ဇာတ်ရုံများ၏ အခင်းအကျင်းမှာ အထူးတိုးတက်လာပေသည်။ အီတလီနိုင်ငံ အော်ပရာဇာတ်ရုံ များမှာ အခင်းအကျင်းဖက်၌ အထူးတိုးတက်လာတော့၏။ ၁၉ ရာစုနှစ်အတွင်း၌ မီလန်နှင့် နေပယ်မြို့များရှိ ပြဇာတ်ရုံများကို ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။ အီတလီနိုင်ငံကို အတုယူလျက် ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အင်္ဂလိပ်၊ အမေရိကန်နိုင်ငံ များကလည်း ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဇာတ်ရုံများကို ဆောက် လုပ်လာကြ၏။
ယင်းသို့ဖြင့် တစ်စတစ်စတိုးတက်လာခဲ့ရာ၊ ယခုအခါ အနောက် နိုင်ငံရှိ ဇာတ်ရုံများတွင် အခမ်းအနား အပြင်အဆင် အခင်းအကျင်းတို့မှာ များစွာထည်ဝါခန့်ညားလာတော့၏။ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ၁၅၇၆ ခုနှစ်တွင် ဂျိမ်း ဗားဗေ့ဆိုသူ ဆောက်ခဲ့သော ပထမဦးဆုံးဇာတ်ရုံနှင့် ရွိုင်ယယ် အော်ပရာ ဟောက်စ (တော်ဝင်ပြဇာတ်ရုံ)ခေါ် လန်ဒန်ဇာတ်ရုံကြီးတို့ကို ၎င်း၊ ၁၇၆၆ ခုနှစ်တွင် ဖိလဒဲဖီးယားမြို့၌ ဆောက်ခဲ့သော အမေရိကန်ပြည်ထာင်စု၏ ပထမဦးဆုံး အတည်တကျဇာတ်ရုံ နှင့် ယနေ့အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဇာတ်ရုံတို့၏ အခြေအနေ များကို၎င်း နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် သိသာထင်ရှားပေမည်။ ယခု ခေတ် ဇာတ်ရုံများရှိ ဇာတ်စင်များကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် နှိမ့်နိုင်မြှင့်နိုင်၏။ အခန်းအပြောင်းအလဲများတွင်လည်း ဆလိုက် မီးအမျိုးမျိုးကို လိုသလိုထိုးပေးနိုင်၏။ ပွဲကြည့်ပရိသတ်အတွက် လည်း အေးချမ်းသာယာစွာကြည့်နိုင်ရန် ခေတ်မှီသောစနစ်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားလေသည်။ ထိုင်ခုံများကိုလည်း ဆိုဖာကြီးများ အထိဖြစ်လာအောင် ပြုပြင်ခဲ့ကြ၏။ ပရိသတ်အအေးဓာတ်ရရန် လေရဟတ်များကိုပင် မသုံးတော့ဘဲ၊ ရုံတွင်း၌ အအေးအပူဓာတ် ပေးထားသည်ထိ တိုးတက်လာပေသည်။
ယခုခေတ်ရှိ ဇာတ်ရုံတရုံတွင် အဓိကနေရာနှစ်မျိုးရှိသည်။ ကပြသူများအတွက် ဇာတ်စင်နှင့် ပွဲကြည့်သူတို့အတွက် နေရာ တို့ဖြစ်၏။ ပွဲကြည့်သူတို့၏နေရာမှာ ကျယ်ဝန်း၏။ ဇာတ်စင် ကို ကောင်းစွာမြင်နိုင်ရန် ထိုင်ခုံများတန်းစီထားသည့် ကြမ်းပြင် ကိုလည်း ဆင်ခြေလျှော ပြုလုပ်ထားလေသည်။ ဇာတ်ရုံဝတွင် လက်မှတ်ရောင်းရာဌာနရှိ၏။ ပွဲကြည့်ပရိသတ်၏ ရှေ့တည့် တည့်တွင် ဇာတ်စင်ရှိလေသည်။ ယင်းမှာ စင်မြင့်ကလေးဖြစ်၍ ပရိသတ်ဖက်သို့ မျက်နှာပြုထား၏။ ဇာတ်စင်ပေါ်တွင်ကားလိပ် များ ဆွဲချိတ်ထားလေသည်။ စင်၏ဘေးနှစ်ဖက်၌ ပန်းချီအရုပ် ကားများကို အလှအပအဖြစ် ဆွဲချိတ်ထား၏။ ဇာတ်စင်၏ နောက်ဘက်တွင် ဇာတ်တွင်ပါဝင်ကပြသူများ အဝတ်လဲခန်းနှင့် ပစ္စည်းထားခန်းများ ရှိလေသည်။ တူရိယာသမားများကမူ ဇာတ်စင်နှင့် ပရိသတ်အကြားတွင် နေရလေသည်။ အနောက်နိုင်ငံဇာတ်ရုံများ အဆင့်ဆင့်တိုးတက်လာမှုကို တွေ့မြင်ရပြီးနောက်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဇာတ်ပွဲ ဇာတ်ရုံသမိုင်းကို လေ့လာရပေမည်။ ရွှေဘုံနိဒါန်းတွ်င် မြန်မာဘုရင်များ၏ နန်း တွင်အဆောင်အယောင်များ နှင့်ပတ်သက်၍ ဖော်ပြရာ၌ သဘင် နန်းဆောင်အကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်ကိုတွေ့ရ၏။ ယင်း သဘင်နန်းသည် အနောက်အတွင်းတော်တွင် ပွဲသဘင်ခံလျှင် ရှုတော်မူရာဖြစ်ပေသည်။ ဤသဘင်နန်းဆောင်၏ အပြင်ဘက် တွင် ဇာတ်ရုံတော်ကြီးလည်း ရှိလေသည်။ ထိုနန်းတွင်း ဇာတ်ရုံ များတွင် ဇာတ်စင်များရှိနှင့်ပြီးဖြစ်၍၊ ယင်းတို့ မည်သည့်ခေတ် လောက်ကစ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်ကိုမူ အတိအကျ မသိရပေ။ သို့သော် သဘင်ဝန်ဦးနု၏အလိုအရ မြန်မာတို့တွင် ပြောစမှတ် စကားတစ်ခုရှိသည်ဟု ဆို၏။ ဇာတ်ကို အနိမ့်သဘင်ခေါ်၍၊ ရုပ်သေးကို အမြင့်သဘင်ခေါ်သည်။ ထိုအနိမ့်သဘင်ကသော ဇာတ်သမားများသည် ရုပ်သေးစင်ပေါ်တက်၍ ကပြလျှင်၊ ပတ်မသံသည် ရင်ပတ်ကိုလာ၍ ဆောင့်သည်ဟု ပြောစမှတ် ရှိသည်။ ထိုပြောစမှတ်စကားကိုထောက်လျှင်၊ ဇာတ်စင်များ သည် ရုပ်သေးစင် (ဝါ) ရုပ်စုံစင်များ၏ နောက်မှပေါ်ပေါက် သည်ဟု ယူဆရချိမ့်မည်။ သဘင်ဝန်ဦးနု၏အလိုအရ၊ ရုပ်သေး မှာ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် သဘင် ဝန်ဦးသော်နှင့် မြဝတီမင်းကြီး၏ အစီအမံတို့ဖြင့် တိုးတက် ထွန်းကားလာခဲ့ရသည်ဟု ဆိုလေသည်။
ထိုမှတစ်ဆင့် ရေနံချေးမီးခွက်များအစား လသာမှန်အိမ် များနှင့် သားနားလာ၏။ ထိုခေတ်တွင်ရန်ကုန်၊ မန္တလေးစသော မြို့ကြီးများတွင် လူထုကြည့်ရန် လသာမှန်အိမ်နှင့် ဇာတ်ခုံမြင့် များ၊ တောကားမြို့ကား၊ နန်းတော်ကား စသည့် ကားလိပ်၊ ၃၊ ၄ ကားနှင့် ဇာတ်ပွဲဇာတ်ရုံများပေါ်ပေါက် တိုးတက်လာလေ သည်။ ပထမဦဆုံး ဇာတ်စင်ဇာတ်ခုံထိုး၍ ကပြသောမင်းသား မှာ ဦးဘဆင်ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြ၏။ ဇာတ်ခုံဇာတ်စင် ဆောက်လုပ်ပုံမှ ရုပ်သေးစင်ကဲ့သို့ စင်မြင့်ပင်ဖြစ်သော်လည်း၊ အမြင့်အားဖြင့် နှစ်တောင်သာမြင့်သည်။ ဆိုင်းဝိုင်းနှင့်အညီ ရှိစေရန် ဖြစ်၏။ အမိုးမှာ အမြင့် ၁၂ တောင်၊ အလျားအနံ စတုရန်း ၁၂ တောင်အကျယ်အမိုးကာ၍ ဇာတ်ခုံထိုးသည်။ ဇာတ်အဖွဲ့ဝင်များနေထိုင်ပြင်ဆင်ရန် ၇ တောင်အကျယ်ကို ဇာတ်ခုံတွင် စွယ်ချမိုးကာ ထားရှိလေသည်။ ဤဇာတ်စင်များမှာ မူလက လဟာပြင်ဇာတ်စင်များပင်ဖြစ်၏။
ဇာတ်ခုံဇာတ်စင်ပေါ်၌ အစပထမက လက်ဖက်ရည်ကားဟု ခေါ်သော ပန်းချီထည်ကားကို တပ်ဆင်ကာ ပြင်ဆင်ထားလေ သည်။ ထိုလက်ဖက်ရည်ကားမှာ လိပ်၍ဆွဲတင်ရသော ကား မဟုတ်ပေ။ မူသေထားသော ကားတကားသာ ဖြစ်သည်။ ထို နောက်မှ လိပ်ကားဆွဲကားများဖြစ်လာသည်။ မူလက လက်ဖက် ရည်ကားတွင် ကျုံး၊ မြို့ရိုးပုံများကိုရေး၏။ ထိုနောက် မြိုင်ထ နှစ်ပါးသွားအတွက် တောကား တောင်ကားများရေးလာ၏။ ထိုနောက် ထီးနန်းဆိုင်ရာ ရာဇပလ္လင်ကားများကို ရေးသားလာ ကြလေသည်။ ဤသို့အားဖြင့် ဇာတ်ခုံဇာတ်စင်၏ အဆင်အပြင် များမှာ တစ်စတစ်စတိုးတက်ပြောင်းလဲလာ၏။
ယင်းသို့ တိုးတက်လာသည့် နောက်ပိုင်း၌ ဇာတ်များကို ရုံပွဲသွင်း၍ ကပြသည့်အလေ့ ပေါ်လာ၏။ ဦးဖိုးစိန်သည် ရှေးဦး စွာ ရုံပွဲကို မန္တလေးမြို့ အိမ်တော်ရာဘုရားအနီး ဘုရားငုတ်တို အတွင်း ဖျာရိုင်စသည်ကာ၍ ကပြခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ရုံပွဲသွင်း သည့်အလေ့အပေါ်လာသည့်အတွက် အမြို့မြို့အရွာရွာတွင် ဇာတ်ပွဲဇာတ်ရုံ များဆောက်လုပ်ကာ ရုံပွဲသွင်းလာလေသည်။ ထိုသို့ဇာတ်ရုံများ နိုင်ငံအတွင်း ဆောက်လုပ်လာခဲ့သည့် အချိန်တွင် မြန်မာဇာတ်သဘင်အဆင့်အတန်းကို တိုးချဲ့လိုသော ဇာတ်မင်းသားဦးဖိုးစိန်သည် အိန္ဒိယသို့သွားခဲ့၏။ အိန္ဒိယသို့ ရောက်သည်တွင် ရွက်ထည်ရုံကြီးများကို တွေ့မြင်ရသဖြင့် နှစ် သက်သဘောကျကာ မဒရပ်မြို့မှ ရွက်ထည်ရုံတရုံအတွက် ငွေ ၃၈ဝဝ ကျပ်ပေး၍ မှာယူခဲ့၏။ မန္တလေးမြို့ ရွှေတိုက်ဝင်း အတွင်း၌ ပထမအစပြု၍ ရွက်ထည်ရုံဖြင့် ပွဲကပြလေသည်။ ထိုနောက် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြား ဦးဖိုးစိန်ကပြရာ နေရာတို့၌ ထိုရွက်ထည်ရုံကြီးကို ထိုး၍ ကပြသည်ကို တွေ့နိုင်ပေသည်။ ထိုသို့ မြန်မာ့ဇာတ်ပွဲဇာတ်ရုံခေတ်သည် တစ်စတစ်စတိုး တက်လာခဲ့ရာ၊ ယခုအခါ ဇာတ်ရုံကြီးများ၏ အခမ်းအနား အပြင်အဆင်များမှာ ကမ္ဘာ့အရပ်ရပ်မှ ဇာတ်ပွဲဇာတ်ရုံများကို အတုယူလျက် ဆင်ပြင်ထားရှိကြပေသည်။ ဆုံလည်စသော ဇာတ်စင်နှင့် ဇာတ်ခုံတို့မှာလည်း တိုးတက်လျက် အနောက် နိုင်ငံဇာတ်ခုံများ၏ အဆင့်အတန်းကိုမှီလျက်ရှိ၏။ ဇာတ်ခုံတွင် လည်း ပန်းချီကားများ ဆန်းကြယ်စွာတီထွင်ခြယ်လှယ်လာကြ ၏။ မိုးရွာဟန် လေကြီးမိုးကြီးကျဟန်၊ မီးလောင်ဟန်များကို လည်း ပြုပြင်ဖန်တီးလာနိုင်ကြ၏။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံအရပ် ရပ်၌ အမြဲတမ်းဆောက်လုပ်ထားသော ဇာတ်ပွဲဇာတ်ရုံများကား ရှားလှသည်။ မြို့ကြီးများတွင်သာရှိပေသည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဇာတ်ရုံများထက် ရုပ်ရှင်ရုံများက ပို၍တိုးတက် များပြားလာ သည်ကို တွေ့ရ၏။ ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ မြို့တိုင်းလိုလို၌ ရုပ်ရှင်ရုံများရှိလာပေသည်။ မြန်မာဇာတ်ပွဲများနှင့် ပြဇာတ်များ ကိုကပြရာ၌ ထိုရုပ်ရှင်ရုံရှိ ဇာတ်စင်ကိုပင် ပြန်လည်ပြုပြင်၍ အသုံးချကြရသည်။
ရေခေါက်တို (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ရေခေါက်တို (တောင်)ရွာ (Yaehkaukto (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၅၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၃၄ ဦး၊ မ ၂၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စခမ်းကြီး (အနောက်)
စခမ်းကြီး (အနောက်)
ရွာလယ်ချောင်းရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
ရွာလယ်ချောင်းရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
နိုင်ရွှေကျင်
နိုင်ရွှေကျင် (၁ မတ် ၁၉၁၃ – ၇ မတ် ၂၀၀၃) ကို ၁၉၁၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဘားအံမြို့နယ်၊ ကော့နှပ်အနီးရှိ ပတ်ကဒေါကျေးရွာတွင် အဖ နိုင်ရွှေပေါင်၊ အမိ မိရွှေမိတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ နိုင်ဘလွင် ဖြစ်သည်။ မွေးချင်း ၁ဝ ဦး အနက် သားအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
မူလတန်း ပညာကို မွေးရပ် ဇာတိတွင် သင်ကြားခဲ့ပြီး အထက်တန်း ပညာ အောင်မြင်သည် အထိ ပြည်မြို့တွင် ဆည်းပူးခဲ့ကာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပစာတန်းကို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျောင်းမှ ထွက်ပြီး အစိုးရ အတွင်းဝန်များရုံးတွင် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးတွင် ဒု-ဗိုလ် အဆင့်အထိ အင်္ဂလိပ် စစ်တပ်တွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မွန်လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (Mon Freedom League) တည်ထောင်ရာမှာ ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး နိုင်ရွှေကျင်က "မွန်တွေ အခွင့်အရေး တောင်းတဲ့ အချိန်မှာ မွန်သီးခြား အခွင့်အရေး လိုချင်လို့ ဖဆပလမှ ထွက်ပြီး မွန်အနေနဲ့ ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ခဲ့သည်" ဟု 'ဒေါင်းအိုးဝေ' စာစောင်က တွေ့ဆုံ မေးမြန်းရာမှာ ပြောကြားခဲ့သည်။
၁၉၄၇ မွန် လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့မှ ထုတ်ဝေသော တနင်္သာရီ သတင်းစာ အယ်ဒီတာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ မွန်လူမျိုးတို့၏ ဖဆပလ အစိုးရထံ တောင်းဆို တင်ပြချက် (၇) ရပ်ကို ဦးဆောင်၍ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုထံ သွားရောက် တွေ့ဆုံ တင်ပြခြင်း၊ မွန်ပြည်နယ် ဖော်ထုတ်ရေး ကိစ္စများနှင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင် လပြည့်နေ့မှာ မွန်လူငယ်တွေက လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးကို စခဲ့ရာ မွန်မြေအောက် တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဖဆပလ အစိုးရက ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ မန္တလေးထောင်၊ ရွှေဘိုထောင်တို့တွင် သုံးနှစ် ထောင်ချ ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှ ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာသော အခါ ရန်ကုန်မြို့တွင် ခြေချုပ် တနှစ် ကျခံ နေရစဉ် ရေကြောင်းလမ်းမှ တဆင့် မွန် တော်လှန်ရေး နယ်မြေသို့ သွားရောက် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် မွန် ပြည်သူ့ တပ်ဦး (Mon People Front, MPF) အဖွဲ့တွင် ဗဟိုကော်မတီဝင် ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကာကွယ်ရေးဌာန၊ ပြန်ကြားရေးဌာန တာဝန်ခံ အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဖဆပလ အစိုးရနှင့် စေ့စပ် ဆွေးနွေးပြီး ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်တွင် မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦး၊ Mon People Front (MPF) ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ နိုင်အောင်ထွန်းသည် အင်အား ၁,ဝဝဝ ကျော်နှင့် အတူ လက်နက်ချကာ ဥပဒေဘောင် အတွင်းသို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မွန် ပြည်သူ့ တပ်ဦး ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ ဗဟို ဌာနချုပ် ရှိရာ ပဲခူးရိုးမသို့ ရောက်ရှိနေသော နိုင်ရွှေကျင်နှင့် မွန်ပြည်သူ့ တပ်ဦး၏ လက်နက်ကိုင် အင်အား အနည်းငယ်သာ တောတွင်း၌ ကျန်ရစ်ခဲ့ရာ၊ နိုင်ရွှေကျင်သည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏ ထောက်ခံ ပံ့ပိုးပေးမှုဖြင့် ကျန်ရစ်ခဲ့သော အင်အားများကို စုစည်းပြီး ၁၉၅၈ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်သစ်ပါတီ (New Mon State Party) ဟု အမည်ပြောင်းကာ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးကို ဆက်လက် ဆင်နွှဲခဲ့သည်။
၁၉၆၂ - ၆၃ ခုနှစ်၊ အာဏာသိမ်း တော်လှန်ရေး စစ်ကောင်စီနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲများတွင် မဒညတ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ သုံးပါတီ (ဗကပ၊ ကရင်၊ မွန်) ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့တွင် လည်းကောင်း မွန်ပြည်သစ် ပါတီ ကိုယ်စား ဦးဆောင် ပါဝင် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
ကံတိုင်းအုပ်ရွာ
ကံတိုင်းအုပ်ရွာ
နိုင်ရွှေကျင်
၁၉၇ဝ ခု၊ မတ်လတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနု၏ ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ ပါတီ၊ မန်းဘဇန် ဦးဆောင်သော ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး၊ မွန်ပြည်သစ် ပါတီတို့ ပူးပေါင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် 'တညလ' တပ်ပေါင်းစုတွင် နိုင်ရွှေကျင်က အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ရှစ်လေးလုံး လူထု အရေးတော်ပုံ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေး အင်အားစုများနှင့် ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုများ ပူးပေါင်းပြီး မြန်မာပြည် ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ် အဖွဲ့ချုပ် (Democratic Alliance of Burma - DAB) ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်သော အခါ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။
၁၉၉ဝ ခုနှစ်မှ စပြီး အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ တပ်ပေါင်းစု (National Democratic Front - NDF) ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသလို၊ DAB နဲ့ NCUB (National Council of Union of Burma) တပ်ပေါင်းများတွင်လည်း ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် အဖြစ် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များ၊ ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုများနှင့် အတူ ဥရောပနှင့် အမေရိကန် နိုင်ငံများသို့ စည်းရုံးရေး ခရီးစဉ်များ ထွက်ခဲ့သည်။
၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် မွန်ပြည်သစ် ပါတီနှင့် နဝတ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရခဲ့သည်။
၁၉၉၅ ခု၊ အောက်တိုဘာလတွင် ကေအိုင်အို (KIO) ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ဇော်မိုင်နှင့် အတူ ကုလသမဂ္ဂ အထူး ကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာ ဒီဆိုတိုကို ရန်ကုန်မြို့တွင် တွေ့ဆုံပြီး တပြည်လုံး အတိုင်းအတာ ဆောင်သော ငြိမ်းချမ်းရေး တည်ဆောက်နိုင်ရန် နည်းလမ်းများကို အကြံပြု တင်ပြခဲ့သည်။
၁၉၉၈ တွင် နိုင်ရွှေကျင်က ဒု-ဗိုလ်ချူပ်ကြီး ခင်ညွှန့် (ထောက်လှမ်းရေး အကြီးအကဲဟောင်းနှင့် နဝတ/ နအဖ အတွင်းရေးမှူး ၁) ထံ ပန်ကြားချက် အရ မွန် သံဃာတော်များ မွန်ဘာသာဖြင့် အစိုးရ ပထမပြန် စာမေးပွဲကို ပြန်လည် ဖြေဆိုခွင့် ရခဲ့သည်။
၂ဝဝ၃ ခုနှစ်၊ မတ် ၇ ရက်နေ့ အသက် ၉၁ နှစ် အရွယ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ နိုင်ရွှေကျင်သည် ဗကပ ပဲခူးခရိုင် ဆေးမှူးနှင့် တိုင်းကော်မတီဝင် ရဲဘော်သက်၏ နှမ ဝေါမြို့သူ ဒေါ်တင်နှင့် ၁၉၅၈ တွင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး၊ တဦးတည်းသော သားဖြစ်သူ မင်းသိန်းကြည်လွင် (ခေါ်) ကိုဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
ရှာလမိန်း
လက်တင်အမည်ဖြင့် ကာရိုလပ် မဂ္ဂနပ်(ချားသဂရိတ်)ဟု ခေါ်တွင်သော ရှားလမိန်းဘုရင်သည် ဥရောပအလယ်ခေတ် သမိုင်းတွင် ဘုန်းလက်ရုံးနှင့် ပြည့်စုံ၍ တန်ခိုးကြီးမားသော ဘုရင်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်ပေသည်။ ဥရောပအလယ်ခေတ် ကဗျာ စာဆိုတို့က တေးကဗျာလင်္ကာတို့ဖြင့် တခမ်းတနား ဖွဲ့ဆို ချီးကျူးကြရသော လူရည်ချွန်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ခြောက်ရာစုနှစ်လောက်တွင် ရောမနိုင်ငံတော်ကြီး ပျက်သုဉ်းပြီး နောက် ဥရောပတိုက်ရှိ ပြည်နယ်နိုင်ငံများတွင် ယဉ်ကျေးမှုများ ဆုတ်ယုတ်ပျက်ပြား၍ အမှောင်ခေတ်ကြီး ကျရောက်နေခဲ့သည်။ ထိုအမှောင်ခေတ်ကြီးကို ရှားလမိန်းဘုရင်ကြီးသည် မိမိ၏ဘုန်း လက်ရုံးအရောင်ဖြင့် အလင်းဆောင်ပေးကာ ပျက်သုဉ်းနေခဲ့သော ရောမနိုင်ငံတော်ကြီးအား ပြန်၍ အသက်ဝင် လှုပ်ရှားစေခဲ့လေသည်။
'မဟာရှာလမိန်းဟု ကျော်ကြားသည့် ဘုရင်ကို ပြင်သစ်သားတို့က ဂုဏ်ယူစွာ အမှတ်ရကြသည်။ မြင့်မြတ်သည့် ရောမအင်ပါယာ (အနောက်ရောမအင်ပါယာ) ကို ပြန်တည်ထောင်သူ၊ ဆက်ဇွန်နီကို အောင်နိုင်သူ အစရှိသဖြင့် စွမ်းဆောင်ခဲ့သဖြင့် ထိပ်တန်းမင်းဧကရာဇ် တစ်ပါးအဖြစ် သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်သည်။
ရှားလမိန်းဘုရင်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ဘက် အစွန်နှင့် ရိုင်းမြစ်၏ လက်ယာဘက်ကမ်း တစ်လျောက်ရှိ နေရာတွင် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော ဖရန့်နိုင်ငံ၏ ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ခရစ် ၇၆၈ ခုနှစ်မှ ၈၁၄ ခုနှစ်အထိ ဖရန့်နိုင်ငံ၏ ဘုရင်အဖြစ် အုပ်စိုးခဲ့၍ ၈ဝဝ ပြည့်နှစ်မှ ၈၁၄ ခုနှစ်အထိ အနောက်ရောမ ဘုရင်၏လက်ထက်တွင် ဖရန်နိုင်ငံသည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်။ ဂျာမန်အနွယ် ဘုရင်များ အနက် ဧကရာဇ်ဘွဲ့ကို ပထမဆုံး ခံယူခဲ့သည်။ နန်းသက် ၄၆ နှစ်အတွင်း စစ်ပွဲပေါင်း ၅၂ ပွဲကို စစ်ဆင်တိုက်ခိုက်ခဲ့၍ တိုက် ပွဲတိုင်းတွင် အောင်မြင်သည်သာ များခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် စစ်သားကောင်းတစ်ဦး အဖြစ်သာမက အအုပ်အချုပ် လိမ္မာသော နိုင်ငံပြုသုခမိန်တစ်ဦးအဖြစ်လည်း မှတ်တမ်းတင်ကြရလေသည်။
ထိုဘုရင်ကြီးသည် ခရစ်ယန်အယူဝါဒကို ချီးမြှောက်အား ပေးသည်။ ပြည်နယ်အများအပြားကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်နိုင် ခဲ့ရာ နိုင်ငံအတွင်း၌ ဖရန့်၊ လောင်းဗတ်၊ ဆက္ကဆွန်နှင့် ဂျာမန် စသဖြင့် လူမျိုးအမျိုးမျိုး ပါဝင်နေသည်။ မယဉ်ကျေးသေးသော အခြေအနေ၌ ရှိနေသေးသည့် လက်အောက်ခံလူမျိုးများအား ခရစ်ယန်အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကူအညီဖြင့် ယဉ်ကျေးအောင် ပြု၍ မိမိ၏တစ်အုပ်တစ်ချုပ်တည်းအောက်တွင် တညီတညွတ် တည်း ရှိစေရန် ကြိုးပမ်းသည်။ ခရစ်ယန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း များကို အနှံ့အပြား တည်ဆောက်၍ ခရစ်ယန်သာသနာပြု လုပ်ငန်းများကို ထိထိရောက်ရောက် ဆောင်ရွက်သည်။ ပညာ ရေးဘက်၌ တိုးတက်ပြုပြင်ရေးများကို ပြုလုပ်စေပြီးလျှင် ကုန် သွယ်ရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေးဘက်၌လည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေသည်။ ရှားလမိန်းဘုရင်ကြီးသည် ဥရောပအလယ်ခေတ် ဘုရင်များ အနက် အနောက်ဥရောပ၏ လူနေမှု၏ လူနေမှုတိုးတက်ရေး အတွက် အဆောင်ရွက်ဆုံးဟု ဆိုရပေမည်။
မျိုးရိုးစဉ် နှင့် ငယ်ဘဝ
အဖိုးဖြစ်သူ ရှားလ် မာတယ်လ် မှာ မွတ်စလင်တို့ကို အပြီးသတ် ချေမှုန်းလိုက်သည့် နာမည်ကျော် တိုးစစ်ပွဲတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သည့် ဖရန့်ခ် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကွယ်လွန်ပြီးနောက် သားဖြစ်သူ ပေပင် ကို ပြင်သစ်အပေါင်းတို့၏ ဘုရင်အဖြစ် တင်မြောက်လိုက်သဖြင့် ရှေ့မှရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သည့် နှလုံးရည် လက်ရုံးရည်မရှိ၊ ရုပ် သေးရုပ်များသာဖြစ်ပြီး အားနည်းလှသော မာရိုဗန်ဂျန် မင်းဆက်(Merovingian)မှာ ဆုံးခန်းတိုင်ပြီး ကာရိုလင်ဂျန် မင်းဆက်သစ်ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ပေပင်မှာ အရပ်ပုလွန်းသူဖြစ်သဖြင့် ငပုပေပင် (Pepin the Short)ဟုပင် သမိုင်းတွင်သူဖြစ်သည်။ ရှာလမိန်းကို နောင်တွင် ၎င်းနန်းစိုက်ရာ အာချန်နှင့် မနီးမဝေးတွင် ၇၄၂က ဖွားမြင်သည်။ (ထိုမြို့မှာ ယနေ့ ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်း ရောက်ရှိနေသည်။) ပက်ပင် ချားမာတယ်ဘုရင်ကြီးသည် တူးဝါးမြို့ တွင် ဆာရဆင်တို့က ခရစ်ယန်အယူဝါဒကို လွှမ်းမိုးလာမည့် အန္တရာယ်မှ ကယ်တင်ခဲ့သူ ဖြစ်လေသည်။
စပါးကျီရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
စပါးကျီရွာ(Saparkyi)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ စပါးကျီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စပါးကျီကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၃၄၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၃၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှာလမိန်း
ထီးနန်းရပုံ
၇၆၈တွင် ပေပင်နတ်ရွာစံရာ ကျန်ရစ်ခဲ့သည့် ပဒေသရာဇ် ဖရန့်ခ်နိုင်ငံကို သက်တော် ၂၆ နှစ်အရွယ် ရှာလမိန်း နှင့် ညီတော် ကာလိုမန်တို့ နှင့်နှစ်ဦးသား တစ်ဝက်စီ ခွဲဝေအုပ်ချုပ်သည်။ ဖရန့်မြောက်ပိုင်း နိုင်ငံကို ရှားလမိန်းက အုပ်ချုပ်ရ၍ တောင်ပိုင်းကို ညီတော်ကာလိုမန်က အုပ်ချုပ်ရသည်။ ၇၇၁ ခုနှစ်တွင်မူ ကာလိုမန် ကံတော်ကုန်သဖြင့် အသက် ၂၉နှစ်ရှိ  ရှားလမိန်းသည် ပြိုင်ဘက်ကင်း ဖရန့် တစ်နိုင်ငံလုံးကို အုပ်စိုးရလေသည်။ ထိုအချိန်သည် ဖရန့်ခ်တို့ ဩဇာအင်အား အထွတ်အထိပ် ရောက်နေချိန်ဖြစ်ကာ နိုင်ငံ၏ကျယ်ပြန့်မှုမှာ ယနေ့ပြင်သစ်နိုင်ငံ တစ်ခုလုံးမှ မကပဲ၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ ဟော်လန် နှင့် ဆွစ်ဇာလန် အပါအဝင် ယနေ့ ဂျာမနီ၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများပါ ပါဝင်သည်။
နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်ခြင်း
ထိုခေတ်အခါက ဥရောပတွင် တစ်နယ်တစ်မင်း အချင်း ချင်း စစ်ခင်း၍ နေကြသဖြင့် ပြည်နယ်နိုင်ငံတို့သည် မငြိမ် မသက် ရှိနေကြပြီးလျှင် ဘုရင်များသည်လည်း စစ်တိုက်ရင်း သာ အချိန်ကုန်နေကြလေသည်။
နန်းတက်သည်နှင့် ညီတော်၏ သားမယားများ ခိုလှုံနေသည့် အီတလီမြောက်ပိုင်းရှိ လွန်းဘားနယ်ကို စစ်ပြုသည်။ စစ်မဖြစ်မှီ လွန်းဘားသူ မိဖုရား ဒေစီဒေရေဒါကို ကွာရှင်းသည်။ တိုက်ရသော အကြောင်းမှာ လွန်းဘားပြည့်ရှင် ဒက်ဆီဒီရီးယပ်သည် ရှားလမိန်း၏ ညီတော်ကာလိုမန်၏ လူမမယ် ရင်သွေးတော် နှစ်ပါးအား ဖရန့်တောင်ပိုင်းနိုင်ငံ၏ ထီးနန်းကို ဆက်ခံနိုင်ရန် အားပေးအားမြှောက်ပြုသောကြောင့် ဖြစ်သည်၊ ထိုအရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ လွန်းဘားပြည့်ရှင်သည် ပုပ်ရဟန်းမင်း အက်ဒရီယန်အား နှောင့်ရှက်တိုက်ခိုက်လာသည်။ ရှားလမိန်းသည် ပုပ်ရဟန်းမင်းအား ကူညီအားပေးနေသူ ဖြစ်၍ တစ်ကြောင်း၊ ဒက်ဆီဒီရီးယပ်အား နှိမ်နင်းလို၍ တစ်ကြောင်း အီတလီပြည်သို့ ချီတက်၍ လွန်းဘားတပ်များအား တိုက် ခိုက်ချေမှုန်းလေသည်။ ထိုနောက် လွန်းဘားပြည်နှင့် ယင်းပိုင် နယ်ပယ်များကိုလည်း သိမ်းယူ၍ လွန်းအားဘုရင်အဖြစ် ဘိသိက်ခံယူသည်။ ၇၇၄ ခုနှစ်တွင် အီတလီပြည်မှ မထွက်ခွာ မီ ရောမမြို့သို့ သွားရောက်၍ ရှားလမိန်း၏ ခမည်းတော်က ပုပ်ရဟန်းမင်းအား နယ်မြေများ လှူဒါန်းခဲ့သည်ကို ပို၍ ခိုင်ခိုင်လုံလုံဖြစ်အောင် ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုနယ်မြေတို့သည် နောင်အခါ ပုပ်ရဟန်းမင်းပြည်နယ်ဟူ၍ ဖြစ်လာသော နယ်မြေ တို့၏ မူလအစ ဖြစ်လေသည်။ ၇၇၄တွင် လွန်းဘားမင်းများ ကို အနိုင်ရပြီး ပိုင်နက်နယ်မြေ ကျယ်ပြန့်လာသည်။ ကာလိုမန်၏ သားမယားများကို ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ ဇာတ်သိမ်းကို မည်သူမျှ မသိတော့ပေ။
ရိုင်းမြစ်ဝှမ်းအောက်ပိုင်းနှင့် ဂျတ်တလန်ကျွန်းဆွယ်အကြား ဒေသများ၌ နေထိုင်ကြသော ဂျာမန်အနွယ် ဆက္ကဆွန်များသည် ဖရန့်နိုင်ငံကို မကြာခဏ ထိပါးလာကြသည်။ ထို့အတွက် ဂျာမနီမြောက်ပိုင်းရှိ ဆက်ဇွန်နီ ပြည်ကြီးကို သိမ်းယူခြင်း အတွက်ကို ကို ၇၇၂ကပင် စတင်အားထုတ်သည်။ ရှားလမိန်းဘုရင် သည် ၇၇၄ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ ယင်းတို့အား တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ဆက္ကဆွန်နေကြသောကြောင့် ယင်းတို့ အား ၁ဝ နှစ် နီးပါးမျှ တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းရသည်။ ၇၈၅ ခုနှစ် သို့ ရောက်မှသာလျှင် ရှားလမိန်းသည် ဆက္ကဆွန်ပြည်အတွင်း ခရစ်ယန်အယူဝါဒ ပျံ့နှံ့ရေးနှင့် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေးကို ဆောင်ရွက် ရလေသည်။ ၃၂နှစ်ကြာ စစ်ပွဲ ကြီးငယ်များစွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရပြီး ၈၀၄တွင်မှ အပြီးသတ် အောင်မြင်သည်။ ထိုမျှ စစ်ပွဲကြာရှည်ရသည်ကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ ခရစ်အယူဝါဒသို့ အတင်းအကျပ်ကူးပြောင်းစေပြီး မနာခံပါက ရက်စက်စွာ သတ်ဖြတ် နှိပ်ကွပ်ခဲ့သည်ကြောင့် တစ်ကြောင်း စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဆက်ဇွန်ဦးရေမှာ လေးပုံ တစ်ပုံခန့် လျော့နည်းသွားရသည်။
ထို့ပြင် ဂျာမနီတောင်ပိုင်းနှင့် ပြင်သစ်အနောက်တောင်ပိုင်းဒေသများတွင်လည်း နယ်ပယ်များကို ထိန်းသိမ်းရန် စစ်ပွဲများ ဆင်နွဲခဲ့ သေးသည်။ သိမ်းပိုက်နယ်ပယ်များ၏ တည်ငြိမ်ရေးအတွက် အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ဒေသများတွင် အဗာများနှင့်စစ်ပွဲများစွာဆင်နွဲခဲ့ရသည်။ အကြမ်းအားဖြင့် ရှာလမိန်း၏ ပိုင်နက်မှာ ဂျာမနီရှိ ဘာဘေးရီးယားနယ် အထိဟုဆိုသော်လည်း ဩဇာခံနယ်မှာ ထိုဒေသမှ အရှေ့ဘက် ခရိုအေးရှား အထိကျယ်ပြန့်ပေသည်။ ထိုအတောအတွင်း ရှားလမိန်းသည် ၇၇၈တွင် စပိန်ပြည်မှမွတ်စလင် အယူဝါဒီ မူးဝါးလူမျိုးတို့အား ချီတက်တိုက်ခိုက်သည်။ တိုက်ပွဲ တိုင်းတွင် ရှားလမိန်း၏တပ်များက အောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း ပီးရနီးတောင်တန်း၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတိုက်ပွဲများတွင်မူ ရှား လမိန်း၏တပ်များ အရေးမလှခဲ့ပေ။ ရှားလမိန်း၏ လက်ရုံး တစ်ဆူဖြစ်၍ ထိုခေတ်က ကျော်ကြားလှသော သူရဲကောင်းကြီး ရိုလန်သည် ထိုတိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံးခဲ့ရလေသည်။ အောင်မြင်အောင် မတိုက်ခိုက်နိုင်သော်လည်း ပြင်သစ်နှင့် စပိန်ကြားတွင် ကြားခံနယ်အဖြစ် မိမိဩဇာခံသော စပိန်ချီနယ် ဟုခေါ်သောနယ်ကို တည်ထောင်ပေးနိုင်သည်။
ရှားလမိန်း သည် အရှေ့ဘက်သို့လည်း နယ်ချဲ့ပြန်သည်။ ဗာဗေးရီးယား ပြည်ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်၍ ဗာဗေးရီးယားပြည့်ရှင်ကို နန်းချသည်။ ဗာဗေးရီးယားပြည်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ခြင်းဖြင့် ရှားလမိန်းသည် ဟန်ဂေရီယန်မြေပြန့်ဒေသမှ စစ်လိုလားသော အားဗားလူမျိုးများနှင့် စစ်ပြိုင်ရပြန်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ရှားလမိန်းဘုရင်ကြီးသည် အားဗားတို့အား နှိမ်နင်းအောင်မြင် သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ရှားလမိန်း၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံတော် သည် မြောက်ဘက်၌ ဒိန်းမတ်ပြည်မှသည် တောင်ဘက် ပီးရနီး တောင်တန်းအထိ၊ အရှေ့ဘက်၌ အဲ့လဗမြစ်မှသည် အနောက် ဘက် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာအထိ ကျယ်ပြန့်ခဲ့လေသည်။ သူ့နန်းသက် ၄၅နှစ်အတွင်း ဖရန့်ခ်တို့သည် စစ်ပွဲကြီးငယ်ပေါင်း ၄၄ကြိမ်တိုက်ခဲ့ရပြီး အနောက်ဥရောပတစ်ခွင်တွင် ကျယ်ပြန့်သည့် အင်ပါယာကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ရောမအင်ပါယာပျက်သုဉ်းပြီးနောက်တွင် ယခုကဲ့သို့သော အင်ပါယာကို ပြန်လည်ထူထောင်နိုင်သည်မှာ ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ခရစ်နှစ် ၈၀၀ပြည့်၊ခရစ်စမတ်နေ့တွင် ရောမမြို့တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်း အက်ဒရီယန်အား ဆက်ခံသူ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး တတိယလီယိုက ရှာလမိန်းအား ကာရိုလပ်ဩဂတ်စတပ် ဟူသောဘွဲ့ဖြင့် ခြီးမြှင့်၍ သရဖူအပ်နှင်းပြီး ရောမဧကရာဇ် အဖြစ်ကြေညာပေးသည်။ ထို့ကြောင့် ရှာလမိန်းသည် ဩဂတ်စတက်ဆီဇာ ကိုတရားဝင်ဆက်ခံသူအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ သဘောတရားအရ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်၃၀၀က ပျက်စီးခဲ့သော ရောမအင်ပါယာကို ရှာလမိန်းကပြန်ထူထောင်ပေးသည်ဟုဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော် အမှန်တကယ် နယ်ပယ်တိုင်းတာမှုတွင် ရှာလမိန်း၏ အင်ပါယာမှာ အနောက်ရောမအင်ပါယာကို မမှီ၊ ထက်ဝက်ကျော်သာရှိသည် ဟုဆိုရမည်။ လူမျိုးအရအားဖြင့်လည်း ရှာလမိန်းမှာ ဖရန့်ခ်(ပြင်သစ်)ဖြစ်သောကြောင့် ရောမသားမဟုတ်ပေ။
ထိုအချက်များအပြင် အရေးပါသည့် အခြားအချက်မှာ ရောမခရစ်ယာန်ကျောင်းတော်နှင့် ဆက်ဆံရာတွင် ရှာလမိန်းက ဦးဆောင်သူဖြစ်ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်းမှာ နိုင်ငံရေးအရ ဝင်ရောက် ဩဇာပေးနိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ ပေ။ သို့သော်လည်း ဤသို့ ဘိသိက်သွန်းလိုက်ခြင်းဖြင့် ရှားလမိန်းတွင် ဧကရာဇ်ဘွဲ့ ခံယူရခြင်းကြောင့် တန်ခိုးအာဏာ ထိထိရောက်ရောက် တိုးတက်လာခြင်းမရှိသော်လည်း ခရစ်ယန် အယူဝါဒကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက် ခြီးမြှင့်မြှောက်စားကာ ခရစ်ယာန်လောကတွင် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ထိန်းသိမ်းထားရှိပေးမည့် ခရစ်ယန်နိုင်ငံတော်(ဝါ) ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့လေသည်။
ရှားလမိန်းဘုရင်ကြီးသည် စစ်ရေး၌ ထူးချွန်သလောက် အုပ်ချုပ်ရေး၌လည်း လိမ္မာသည်။ တကွဲတပြား ဖရိုဖရဲ ရှိနေခဲ့ သော ဥရောပပြည်နယ်များကို ပြန်လည်စုစည်း၍ ငြိမ်ဝပ်ပိပြား စေပြီးလျှင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်သည်။ သို့သော် ရှေးခေတ် ရောမနိုင်ငံတော်၏ စည်ပင်ထွန်းကားပုံကိုကား မမှီနိုင်ချေ။ မိမိ၏နိုင်ငံတော်အတွင်း စာပေပညာ ပြန့်ပွားထွန်း ကားရေးကို အားပေးသည်။ စာသင်ကျောင်းများ ဆောက်လုပ်၍ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ စာပေကဝိကြီးများကို မိမိနန်းတော်သို့ ပင့် ဆောင် ကိုးကွယ်ကာ ပညာဖြန့်ဝေပေးသည်။ ယဉ်ကျေးမှု အနု ပညာရပ်များ ပြန်လည်ပေါ်ထွန်းလာစေရန်လည်း အားပေး ဆောင်ရွက်သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ရှားလမိန်း၏ နန်းသက်အတွင်း အမှောင်ရောင် ပြန်ပေးမည့်စာပေ အနုပညာ စသည့်ယဉ်ကျေးမှု တို့ ပြန်လည် ထွန်းကားနိုင်ရန် အရှိန်ရလာလေသည်။ ထို ဘုရင်ကြီးသည် စိုက်ပျိုးရေး ကုန်သွယ်ရေး အဆောက်အအုံ တည်ဆောက်ရေးတို့ကိုလည်း အားပေးဆောင်ရွက်လေသည်။ ရှားလမိန်းဘုရင်ကြီး၏ လက်ထက်တွင် ကံကျွေးချစံနစ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ထိုစံနစ်သည် ရှေးရောမအစိုးရစံနစ်နှင့် လုံးဝမတူချေ။ ဥရောပတိုက်တွင် ရောမနိုင်ငံတော်ကြီး ပျက် ယွင်း၍ မယဉ်ကျေးသော လူမျိုးတို့ ဝင်ရောက် စိုးမိုးနေခဲ့ သဖြင့် အအုပ်အထိန်း ကင်းမဲ့သကဲ့သို့ ရှိနေရာ အအုပ် အထိန်းရှိနိုင်သလောက် ရှိစေသော စံနစ်တစ်ခုပင်တည်း။ ယင်းစံနစ်သည် ဥရောပသားတို့၏ နေထိုင်မှု၊ ဆက်ဆံမှု၊ အုပ်ချုပ်မှုတို့၏ တိုးတက်ရေး လမ်းမကြီးတွင် ပထမစခန်း နယ်များတွင် အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ် တစ်မျိုးတည်းထားရှိစေသည်။ သို့သော် ပြည်နယ်အလိုက် ရှိနေသော တရားဥပဒေများကိုမူ ဆက်လက် လိုက်နာကျင့်သုံးခွင့် ပြုသည်။