cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဖိုရီယာ ထရန်စဖောင်း
ဖိုရီယာ ထရန်စဖောင်း (Fourier transform) ဆိုသည်မှာ ဆစ်ဂနယ်များကို အချိန်ကာလ အလိုက် ပြောင်းလဲမှု အဖြစ် ဖော်ပြထားခြင်းမှ ကြိမ်နှုန်း (Frequency) ပြောင်းလဲမှု အဖြစ် ပြောင်းလဲဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ သင်္ချာ အခေါ်အဝေါ်ဖြင့် ပြောရမည် ဆိုလျှင် ဆစ်ဂနယ်၏ ဖော်ပြချက်ကို အချိန် ဒိုမိန်း (Time Domain) မှ ကြိမ်နှုန်း ဒိုမိန်း (Frequency Domain) သို့ ပြောင်းလဲ ဖော်ပြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ရခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းအရင်းမှာ ဆစ်ဂနယ်နှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာများကို ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းရာတွင် တခါတရံ ကြိမ်နှုန်း ဒိုမိန်းတွင် ဖြေရှင်းပါက သင်္ချာနည်းအရ ပိုမို လွယ်ကူစေသော ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အချိန်ဒိုမိန်း မှ ပြဿနာကို ကြိမ်နှုန်းဒိုမိန်း သို့ ဖိုရီယာ ထရန်စဖောင်းနည်းဖြင့် ပြောင်းလဲ၍ ဖြေရှင်းကြသည်။ ထိုမှ တဖန် ရလဒ်ကို အချိန် ဒိုမိန်းသို့ ပြောင်းပြန် ဖိုရီယာ ထရန်စဖောင်းနည်း (Inverse Fourier Transform) ဖြင့် ပြန်လည် ပြောင်းလဲ ရယူခြင်းဖြင့် အချိန်ဒိုမိန်း တွင် မိမိတို့ လိုအပ်သော အဖြေကို ရရှိနိုင်သည်။ သင်္ချာနည်းဆန်ဆန်ပြောရလျင် ဖိုရီယာ ထရန်စဖောင်းဆိုသည်မှာ differential ညီမျှခြင်းများမှ algebra ညီမျှခြင်းများသို့ ကူးပြောင်း ပေးခြင်း ဖြစ်စဉ်လည်း ဖြစ်ပါသည်။
စု၊ ဒေါ်ဒေါ်(မြန်မာအမျိုးသမီးသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ)
မြန်မာအမျိုးသမီးသမဂ္ဂကို ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရိက္ခာတော်ရ စည်ပင်သာယာမြေ အရေးပိုင် ကတော် ဒေါ်ဒေါ်စု၊ အကျိုးဆောင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဒေါ်ဖွားသစ်၊ တွဲဖက်အကျိုးတော်ဆောင်များအဖြစ် ဒေါ်ခင်စောနှင့် ဒေါ်လှမေ (အာဇာနည် ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၏ဇနီး) အမှုဆောင်များအဖြစ် တရားလွှတ်တော်ဝန်ကြီး ကတော် ဒေါ်စောတင်၊ ရှူးဖိနပ်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဦးဘကြူး ကတော် ဒေါ်စောခင်၊ မြို့တော်ဝန် ဦးသင်းမောင် ကတော် ဒေါ်တင်၊ ဆရာကြီး ဦးဘသိန်း ကတော် ဒေါ်ဌေး၊ ဒေါ်ငွေရင်၊ ဒေါ်ငွေရှင်နှင့် မော်တင်ဈေးမှ ဒေါ်မြမေ စသည့် အမျိုးသမီးကြီ်းများက ဦးစီး၍ ကော်မတီဝင်အမှုဆောင် ၂၀ ဖြင့် တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်က အသင်းဝင်ဦးရေ ၃၀၀ ခန့်ရှိ၍ အမြို့မြို့အနယ်နယ်၌ အသင်းခွဲများ ဖွဲ့စည်းထားသည်။
အသင်း၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြန်မာအမျိုးသမီးများ၏အကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်ရန်၊ ပညာဗဟုသုတ အတွက် အားပေးရန်၊ မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ကိစ္စတစုံတရာ ပေါ်ပေါက်လာပါက အသင်းကကူညီအားပေးရန်တို့ ဖြစ်သည်။ အသင်းဝင်များ ဖတ်ရှုလေ့လာရန် စာကြည့်တိုက်ဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ လူမျိုးခြားကို လက်မထက်ဘဲ မြန်မာချင်းသာ လက်ထက်ရန် နှိုးဆော်ခြင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာအချင်းချင်း ကူညီရိုင်းပင်းရန် ဟောပြောခြင်း၊ ဗုဒ္စဘာသာစာပေ တိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အမျိုးသားပညာရေးကျောင်းများကို ကူညီအားပေးခြင်း၊ ပြည်တွင်းဖြစ် အထည်များကိုသာဝတ်ဆင်ရန် တိုက်တွန်းခြင်း စသဖြင့် ဝံသာနုနှင့် နိုင်ငံရေးစိတ်ဓာတ်များ နှိုးဆွပေးခြင်း၊ ကုသိုလ်ရေးနှင့် ချွေတာရေးတို့ကိုပါ ရှေးရှုလာကြသည်။
ဂျီစီဘီအေ ခေါ် မြန်မာတိုင်းရင်းသားအသင်းများ၏ အသင်းချုပ်ကြီး (General Council of Burmese Association-G-C-B-A) ၏ မူဝါဒလုပ်ငန်းစဉ် အတိုင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြပြီး၊ ဂျီစီဘီအေ ပြည်လုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဖရင့်သို့လည်း မြန်မာအမျိုးသမီးသမဂ္ဂမှ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ခွင့်ရခဲ့ပြီး အမျိုးသမီးရေးရာ ကိစ္စရပ်များကို အဆိုတင်သွင်းခဲ့ကြသည်။
ပဲခူးမြို့၌ကျင်းပခဲ့သော ဂျီစီဘီအေကွန်ဖရင့်သို့လည်း အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ဒေါ်စောတင် တက်ရောက်ပြီး မြန်မာအမျိုးသမီးများ မြူနီစီပယ်လူကြီး၊ ဥပဒေပြု မင်းတိုင်ပင်အမတ် စသည့်တို့အဖြစ် ပါဝင်သင့်ကြောင်း အဆိုတင်သွင်းနိုင်ခဲ့၍ အမျိုးသမီး မြူနီစပါယ်နှင့် ဥပဒေပြုလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲများသို့ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင် အရွေးခဲ့ခွင့်များ ရရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုအသင်း၏ ဆောင်ရွက်မှုကြောင့် ဓာတ်ရထား၊ မီးရထားတို့၌ အမျိုးသမီးများ သီးသန့်စီးနိုင်ရန် မိန်းမတန်း သပ်သပ်ပေးသည့်အထိ အခွင့်အရေးများရခဲ့သည်။
မြန်မာအမျိုးသမီးများ ပြည်တွင်းအဝတ်အထည်များကိုသာ ဝတ်ဆင်အားပေးရန် ဤအသင်းကြီးက လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့ရုံမျှမက အသင်းဝင်တိုင်း အစည်းအဝေး တက်ရောက်သည့်အခါနှင့် သာရေး နာရေး ကိစ္စကြီးငယ် ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါတိုင်း၌ ပင်နီအင်္ကျီ၊ ယောထမီနှင့် ဒေါင်းပဝါများ လွှမ်းခြုံဝတ်ဆင်လာခဲ့ကြသည်။
ဤနေရာ၌ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးသမဂ္ဂကို ဦးစီးတည်ထောင်၍ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ထမ်းရွက်ခဲ့သော ဒေါ်ဒေါ်စု၏ အထ္ထုပ္ပတ္တိကိုဖော်ပြရန် လိုသည်။
ဒေါ်ဒေါ်စုကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ် ပြာသိုလပြည့်ကျော် ၆ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် လက်ပံတန်းမြို့၌ အဘ ဦးချောင်းလိန်၊ အမိ ဒေါ်နှင်းဦးတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ငါးဦးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ပင်လက်ပံတန်းမြို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ၁၁ နှစ်သမီးအရွယ်တွင် မိခင်ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် စတုတ္တတန်းအထိသာ ကျောင်းပညာသင်ကြားခဲ့ရသည်။ ၁၂ နှစ်တွင် ဖခင်နှင့်အတူ မောင်ငယ်ညီမငယ်များကို အမကြီး အမိရာပမာ ဦးစီးအုပ်ချုပ်လာခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် ဇီးကုန်း တရားမရုံးစာရေးကြီး ဦးဘိုးသောင်းနှင့် အိမ်ထောင်ပြု၍ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ဒေါ်စုသည် ၁၉၁၈ ခုနှစ်မှစ၍ ဝံသာနုစိတ်ဓာတ်များ နိုးကြားလာကာ မြန်မာအမျိုးသမီးတို့၏ အခွင့်အရေးများကို အစဦးဆုံး တိုက်ယူလှုပ်ရှားပေးခဲ့သော အမျိုးသမီးကြီး ဖြစ်သည်။
ဒေါ်ဒေါ်စုသည် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်၌ ရန်ကုန်မြို့ လမ်းမတော်မြို့နယ် ၇ လမ်း၌ အောင်ဇေယျာ မင်္ဂလာကျောင်း ကို ပွဲစားကြီး ဦးဖော့နှင့်အတူ တည်ထောင်၍ ကျောင်းအုပ်ဆရာမကြီးအဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့သေးသည်။ တဖက်မှလည်း အောင်မင်္ဂလာသုခ နှင့် အောင်ဇေယျာမင်္ဂလာ စာပုံနှိပ်တိုက်များကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၂၈ ခုနှစ်အထိ မြန်မာအမျိုးသမီး သမဝါယမအသင်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၂၃ ခုနှစ်မှစ၍     နှစ်စဉ်   ဧပြီလရောက်တိုင်း ကလေးပြပြိုင်ပွဲ၌လည်းကောင်း၊ ကျန်းမာရေးပြပွဲ၊ ကျောင်းအားကစားပြိုင်ပွဲ၊ ပန်းဥယျာဉ်ပြပွဲများ၌လည်း အုပ်ချုပ်ရေးအပိုင်းမှ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲသည်။
ထို့နောက် ရိက္ခာတော်ရ မြေအရေးပိုင်မင်း ဦးဘိုးသောင်း၏ဇနီး ဒေါ်ဒေါ်စုသည် နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး လှုပ်ရှားမှုကို စွမ်းစွမ်းတမံ လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်ကာ ၁၉၇၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့လေသည်။ ဒေါ်ဒေါ်စု၏ခင်ပွန်း ဦးဘိုသောင်းသည် ဒေါ်ဒေါ်စု မကွယ်လွန်မီ လွန်ခဲ့သော ၉ နှစ်ခန့်ကပင် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၈ရက်နေ့တွင်ကွယ် လွန်သွားခဲ့သည်။
ပိန်းဆိပ်ရွာ၊ ပကွန်
ပိန်းဆိပ်ရွာ၊ ပကွန်
နာအောက်၊ ဦး
ဦးနာအောက် (၁၁၉၄-၁၂၇၅) သည် ၁၉ ရာစုတွင် ထင်ရှားခဲ့သော မွန်လူမျိုး ဘုရားဒကာ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ဦးနာအောက်ကို ကရင်ပြည်နယ် ဘားအံမြို့နယ်၊ ဖဲကတာကျေးရွာ (ကော့ကွန်းသူကြီး အုပ်စုဝင်၊ ခရဲရွာ) မွန်ကျေးရွာကလေးဖြစ်သော ခရဲကျေးရွာတွင် ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၁၉၄ ခုနှစ် ကဆုန်လဆုတ် ၃ ရက်၊ ခရစ်နှစ် ၁၈၃၂-ခု၊ မေလ (၁၇)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးသည် အလွန်ဆင်းရဲပြီး မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် စတုတ္ထမြောက် သားဖြစ်လေသည်။ ငယ်နာမည် အမည်ရင်းမှာ မောင်အောက် ဖြစ်သည်။ ဦးနာအောက်အား မွန်ဘာသာဖြင့် "အအက်" ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ မွန်ဘာသာ အအက်ဟူသည် မြန်မာဘာသာ အဓိပ္ပာယ်မှာ အရုပ်ဆိုးအကျည်းတန်ဟု ဆို နိုင်သည့်အပြင် သူတစ်ပါးအပေါ် နိုင်ထက်စီးနင်းမလုပ်ခြင်း၊ ဒေါသကို ထိန်းသိမ်း ခြင်းနှင့် နှိမ့်ချ၍နေတတ်ခြင်းဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ဖော်နိုင်သည်။
အရွယ်ရောက်လာသောအခါတွင် မောင်အောက်အား ပညာသင်ကြားရန် ကော့မယ်ခရ ဘုန်းတော်ကြီးထံ၌ မိဘနှစ်ပါးက အပ်နှံလေသည်။ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် ပညာကို ကောင်းစွာမသင်ကြားနိုင်ဘဲ ကျောင်းမှထွက် ကာ ကျွဲကျောင်းသား၊ နွားကျောင်းသားဘဝဖြင့် ဆင်းရဲသော မိဘနှစ်ပါးကို ကူညီရသည်။
လူလားမြောက်အရွယ်သို့ ရောက်ရှိလာသောအခါတွင် မိဘနှစ်ပါးလည်း ကွယ် လွန်ပြီး ဖြစ်သောကြောင့် ကတိုး၊ ကော့နှတ်ရွာနှင့် တဆက်တည်းဖြစ်သော သံလွင်မြစ်ပေါ်ရှိ သံဃာပိုင်ရွာရှိ မိမိ၏ အစ်မကြီး ဒေါ်ထောဂေ့ (မိထဝ်ဂွံ) ရှိရာသို့ လာရောက်နေထိုင်ကာ အစ်မ၏ လယ်မြေတွင် လယ်သမားအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်လေသည်။
မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)
မဟာဗောဓိစေတီတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်။ မဟာဗောဓိစေတီတော်ကို ခရစ် ၁၂၁၅-ခုနှစ်တွင် နားတောင်းများမင်း (ခေါ်) ဇေယျသိင်္ခမင်း (ခေါ်) ထီးလိုမင်းလိုမင်းကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ မဟာဗောဓိစေတီတော်မှာ ပုဂံမြို့ရိုးအတွင်း ဗူးဘုရား၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကိန်းဝတ်တော်မူလျက်ရှိသည်။
နာအောက်၊ ဦး
ငယ်ဘဝ
အချိန်တန်အရွယ်ရောက်သောအခါ ဖူးစာရှင်ဖြစ်သော မိရွှေမှုန်နှင့် လက်ထပ် ထိမ်းမြှားလေသည်။ မိရွှေမှုန်သည် အိမ်တွင်းမှုအပြင် ကောက်စိုက်ခြင်း၊ ကိုင်း လုပ်ခြင်းတို့၌လည်း ယောက်ျားများနှင့် ရင်ဘောင်တန်းပြီး ပစ္စည်းဥစ္စာရှာဖွေ တတ်သူဖြစ်သော်လည်း များမကြာမီ ဇနီးသည် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)
စေတီတော် သမိုင်း
နားတောင်းများမင်း၏ နန်းစံ လေးနှစ်မြောက်တွင် မင်းကြီးအား မဇ္ဈိမဒေသမှ ဓာတ်တော်မွေတော်များနှင့် မဟာဗောဓိပင် အရပ်၌ တည်ထားကိုးကွယ်သော စေတီတော်ပုံ ထုလုပ်ထားသည့် ပုံတော်စေတီတော် တစ်ဆူကို ဆက်သခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် လွန်စွာနှစ်သက် အားရတော်မူ၍ ထိုပုံတော်အတိုင်း ဓာတ်တော်မွေတော်များကို ဌာပနာ၍ စေတီတစ်ဆူ တည်ပြီး မဟာဗောဓိဟု သမုတ်ခဲ့ကြောင်း ယုံကြည်ကြလျက်ရှိသည်။ စေတီတော်ပတ်ဝန်းကျင်၌ ဗုဒ္ဓဂယာ မဟာဗောဒိအရပ်၌ တည်သော သတ္တဌာနကဲ့သို့ သတ္တဌာနစေတီ ခြောက်ဆူ ဝန်းရံ၍ တည်ထားတော်မူသည်။
နာအောက်၊ ဦး
ငယ်ဘဝ
ဇနီးကွယ်လွန်ပြီးနောက် ကော့နှတ်ရွာရှိ သူဌေးကြီးဦးထော်အာထံတွင် အလုပ်ဝင်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဝင်ရောက်အလုပ်လုပ်နေစဉ် မောင်အောက် ၏ ယောက္ခမတို့က ၎င်းတို့၏ သမီးငယ် မိရွှေမှုန်၏ညီမ မိရွှေအုပ်နှင့် ပြန်လည် လက်ဆက်ပေးလေသည်။ မိရွှေအုပ်နှင့် ကြာရှည်ပေါင်းလိုက်ရဘဲ အစ်မမိ ရွှေမှုန် နည်းတူ မိရွှေအုပ်လည်း သေဆုံးသွားလေသည်။ ဒုတိယဇနီးသေဆုံးပြီးနောက် ရှိသမျှပစ္စည်းများကို အစ်မကြီးအားအပ်နှံခဲ့ပြီး သူ ဌေးကြီးဦးထော်အာထံတွင် ခြေစုံပစ်၍ အလုပ်ဝင်လုပ်တော့သည်။
မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)
စေတီတော် သမိုင်း
ထို့ကြောင့် ပုဂံ မဟာဗောဓိစေတီကို ဖူးမြော်ကြရသူတိုင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဗီဟာရ်ပြည်နယ် ဂယာအနီးရှိ မြတ်စွာဘုရား သစ္စာလေးပါး သ်မြင်တော်မူပြီး ဗုဒ္ဓအဖြစ်ရောက်တော်မူရာ နေရာဌာနဖြစ်သည့် ဗုဒ္ဓဂယာ မဟာဗောဓိစေတီတော်ကို ဖူးနေရသည်ဟုပင် အောက်မေ့တတ်ကြသည်။
နာအောက်၊ ဦး
ငယ်ဘဝ
သူဌေးကြီးဦးထော်အာသည် ရိုးသားသော မောင်အောက်အား အလုပ်သမားခေါင်းဆောင်ခန့်ပြီး သစ်တောကြိုးဝိုင်းသို့ မိမိ၏ လူယုံအဖြစ်နှင့် စေလွှတ်၍ သစ်လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်စေသည်။ မောင်အောက် သည် သစ်တောကြိုးဝိုင်းတွင် သူဌေးကြီးအလိုကျ သစ္စာရှိရှိဖြင့် လုပ်ကိုင်ဆောင် ရွက်ပေးသဖြင့် အတော်ဆုံးနှင့် သစ္စာအရှိဆုံး အလုပ်သမားခေါင်းဆောင် အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကာ ဆုငွေများချီးမြှင့်ပြီး သူကောင်းပြုလေသည်။ ထိုသို့ အလုပ်ကြိုးစားမှု စည်းကမ်းရှိမှုတို့ကြောင့် ပစ္စည်းဥစ္စာများ စုဆောင်းမိလာကာ တတိယ မြောက်ဇနီးအဖြစ် မိဂျာဥနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြှားပြန်လေသည်။ မိဂျာဥနှင့် ထိမ်းမြှားပြီးနောက် စုဆောင်းထားသောငွေအပြင် သူဌေးကြီး ဦးထော် အာထံမှ ချေးယူထားသော ငွေအရင်းအနှီးဖြင့် သူဌေးကြီးဦးထော်အာထံမှ အ လုပ်ခွဲထွက်ကာ မိမိကိုယ်ပိုင်သစ်လုပ်ငန်းကို စတင်လုပ်ကိုင်လေတော့သည်။
မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)
ဗိသုကာ လက်ရာများ
မဟာဗောဓိစေတီတော်သည် ပုဂံတစ်ဝိုက်ရှိ အခြားဂူဘုရားများနှင့်မတူ တစ်မူထူးခြားလျက်ရှိသည်။ အောက်အခြေခံတွင် ကုလားကျောင်းပုံသဏ္ဌာန် မနိမ့်မမြင့်ခံပြီး ပစ်ရမစ်သဏ္ဌာန် အထက်သို့ ရှူးတက်နေသည်။ မူလလက်ရာမှာ ထီးတော်မပါဘဲ ကွမ်းတောင်ထိပ်တွင် စွန်ကုတ်များဖြင့် ဖရုံတုံးသဏ္ဌာန် ထုပိကာတည်မျိုးတည်းသာ ရှိခဲ့သော်လည်း နှောင်းလူတို့သည် ယိုယွင်းပျက်စီးသည်တို့ကို ပြုပြင်ရင်း ကွမ်းတောင်ထိပ် စေတီငယ်နှင့် ထီးတော်တို့ကို ထပ်မံတည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။
နာအောက်၊ ဦး
ငယ်ဘဝ
မောင်အောက်သည် ယုံကြည်မှုအပြည့်အဝဖြင့် သစ်တောသို့ တက်သွားသည်။ ထိုအချိန်၌ တနင်္သာရီတိုင်းသည် အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ထားပြီး မြန်မာပြည်အ ထက်ပိုင်းမှာ မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေသော အချိန်အခါဖြစ်လေသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ်၊ သီပေါမင်းပါတော်မူပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နှင့် ကယားပြည်နယ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ကို ခုခံတိုက်ခိုက်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် တိုင်းရင်းသားရှမ်းနှင့် ကယား တို့ကို အင်္ဂလိက်တို့က ဆက်လက်နှိမ်နင်းနေရလေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် တိုင်း ရင်းသားများတို့သည် အားမတန်၍ မာန်လျှော့ကာ အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် စေ့စပ်ပြေငြိမ်း ရလေသည်။ သို့သော် ကယားစော်ဘွားတို့က မိမိတို့ပိုင်သစ်တောများ ဖြစ်ကြ သော လွယ်ကော်၊ မယ်ဖ၊ မယ်ခဲ၊ သဖန်းချောင်းသစ်တောများကို ဈေးပေါပေါဖြင့် တိုင်းရင်းသား ညီအစ်ကိုတော်ဖြစ်သည့် မွန်လူမျိုးဦးနာအောက်အား သစ်ထုတ် ခွင့် ပေးလိုက်လေသည်။ ရှမ်းစော်ဘွားများကလည်း မိမိတို့ပိုင် သစ်တောများမှ နန်းဖဲတောကိုလည်း ဦးနာအောက်အား ဈေးနှုန်းချိုသာစွာဖြင့် လုပ်ကိုင်ခွင့်ပေး လေသည်။
မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)
ဗိသုကာ လက်ရာများ
ပုဂံရှိ မဟာဗောဓိ ဂူဘုရားသည် ဗုဒ္ဓဂယာမှ ပုံစံကို ယူသော်လည်း အသေးစိတ်တွင်ကား မတူ။ ဗုဒ္ဓဂယာရှိ ဂူသည်နိမ့်၍ ထိုအထက်တွင် ကွမ်းတောင်(သိခရ)သည် ကဲမိုးနေ၏။ ထို့ပြင် အိန္ဒိယနည်းအတိုင်း ကွမ်းတောင်ထက်တွင် ဖရုံတုံး (အာမလက) ဖောင်းရစ် (ဆတ္တဝလီ) စသော အဆင်တန်ဆာများ ရှိသည်။
ပုဂံရှိ ဂူဘုရားမှာမူ ဂူ အတန်မြင့်၍ ကွမ်းတောင်မှာ အနေတော်ဖြစ်သည်။ တစ်ဖန် ကွမ်းတောင်ထိပ်၌ စေတီပေါက်ထားသည်ကို ယခုအခါ မြင်တွေ့နေရသည်။
နာအောက်၊ ဦး
ငယ်ဘဝ
ဦးနာအောက်၏ သစ်တံဆိပ်မှာ (၃၃၃) ဖြစ်သည်။ ထိုတံဆိပ်ကို မှတ်ပုံတင်ပြီး မိမိ ပိုင်သစ်တောမှ သစ်များကို ယင်းတံဆိပ်ဖြင့် ခတ်နှိပ်လေသည်။ ထုတ်လုပ်ရန်အလွန်ခက်သော မယ်ဖ၊ မယ်ခဲ၊ သဖန်း ချောင်းသစ်တောများရှိ သစ်များသည် ထိုနှစ်တွင် မိုးသည်းထန် စွာရွာပြီး ရေလျှံ မှုကြောင့် သံလွင်မြစ်အတွင်းသို့ အလွယ်တကူ ရောက်ရှိလာကာ မြစ်တလျှောက် မျောပါလာကြပြီး ကတိုး၊ ကော့နှတ်သစ်ဆိပ်သို့ ကောင်းမွန်စွာ ဆိုက်ရောက်လာ ကြလေသည်။
ထိုအချိန်တွင် သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ သံဃာပိုင်ရွာမှ မော်လမြိုင်သို့ စီးဆင်းသော သံလွင်မြစ်တစ်လျှောက် ငါးမိုင်လောက်အကွာအဝေးအထိ သစ်ဖောင်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေတော့၏။ ထိုသစ်အားလုံး၏ တံဆိပ်မှာ (၃၃၃) ဖြစ်လေသည်။ သစ် ထုတ်လုပ်ရေးစခန်းမှ ကော့နှတ်ရွာအရောက် သစ်တစ်လုံးအတွက် ကုန်ကျစ ရိတ်ငွေသည် ငွေဒင်္ဂါး ၂ဝ ဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်တွင် ရောင်းရသော ဈေးနှုန်းမှာ ငွေဒင်္ဂါး ၉၀-၁၀ဝ ထိ ရောင်းရသဖြင့် ထိုနှစ်ဦးမှာပင် ဦးနာအောက်သည် စုစု ပေါင်းအမြတ်ငွေ ၁ဝ သိန်းခန့်ရရှိလေတော့သည်။
ဦးနာအောက် အသက် ၄ဝ ကျော်အရွယ်တွင် ဇနီးသည် ဒေါ်ဂျာဥ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြန်သည်။
မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)
ဗိသုကာ လက်ရာများ
မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဂူဘုရားနှစ်ဆူစလုံး၏ ကွမ်းတောင်များ၌ ရုပ်ပွားတော်ဆင်းတုငယ်များ ကိန်းဝပ်ရန် မုခ်ကပ်အချိုင့်များ စီမံထားခြင်းမှာ အတော်အတန် တူလေသည်။
နောင်ဖလန်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
နောင်ဖလန်ရွာ (Naunghpalan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၃၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာဗောဓိစေတီတော်(ပုဂံ)
ဗိသုကာ လက်ရာများ
ဂူအတွင်းသို့ ဝင်လိုက်သော် တင်ပျဉ်ခွေရုပ်ပွားဆင်းတုကြီး တစ်ဆူကို ဖူးမြင်ရoည်။ လှေကားငယ်ဖြင့် အထက်ထပ်တက်သော် အလားတူရုပ်ပွားဆင်းတုကို ဖူးမြင့်ရသည်။
နာအောက်၊ ဦး
ငယ်ဘဝ
ထိုအမြတ်ငွေ ဆယ်သိန်းဖြင့် သစ်ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့လိုက်သည်။
သံလွင်မြစ်အရှေ့ဘက် ယိုးဒယား (ထိုင်း) ပြည်တွင် မယ်ဟောင်ဆွန် သစ်တော ကြိုးဝိုင်းကို အခွန်ဆောင်ပြီး မိမိကိုယ်တိုင်ကြီးကြပ်၍ ဆင်ပေါက်အစီး (၄၀) နှင့် သစ်ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ရာ အမြတ်အစွန်းများစွာ ရလာပြန်၏။ လုပ်ငန်းကိုတွင်ကျယ်လာအောင် မယ်ဟောင်စွန်သစ်တောကို တူဖြစ်သူ (ဇနီးမိ ဂျာဥ ဘက်မှ) နိုင်ထွန်းရင်နှင့် နိုင်တွတ်တို့အား ဆင်အစီး ၄၆ စီးနှင့် ကြီးကြပ် ခိုင်းစေပြီး မိမိမှာမူ ရှမ်းပြည်ရှိ မောင်းမဲသစ်တောနှင့် ကယားပြည်နယ်ရှိ ဖား စောင်း သစ်တောကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ပြန်သည်။
သူဋ္ဌေးကြီးမုဆိုးဖို ဦးနာအောက်သည် လယ်သူမ မမိဗျူအား မိမိ၏ စတုတ္ထမြောက်ဇနီးအဖြစ် လက်ထပ် ထိမ်းမြားလိုက်လေသည်။
မီးသင်္ဘောသူဋ္ဌေး ဖြစ်လာခြင်း
ဦးနာအောက်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ စကော့တလန်ပြည်၊ ဂလာစဂိုမြို့ရှိ မက္ကီအင် ဘက္ကစတာ ကုမ္ပဏီထံမှ သင်္ဘောများနှင့် စက်ပစ္စည်းများကို ဦးရွှေလေးအား စေ လွှတ်၍ မှာကြားဝယ်ယူလေသည်။ သင်္ဘောလွန်းတင်ရန်အတွက် သင်္ဘောကျင်းကို မုတ္တမမြို့၊ ဆီဆုံရပ်၌ တည် ဆောက်လေသည်။ ထိုသင်္ဘောကျင်းသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၆၂ ခုနှစ်တွင် တည် ဆောက်ပြီးစီးပြီး ကုန်ကျစရိတ်မှာ တစ်သိန်းကျော်ဖြစ်သည်။
ဦးနာအောက် ပိုင်ဆိုင်သော သင်္ဘောများမှာ (၁) အောင်စင်္ကြာ၊ (၂) အောင်မင်္ဂ လာ၊ (၃) အောင်တပ်၊ (၄) အောင်သိန်း၊ (၅) အောင်ဒီပါ၊ (၆) အောင် သီတာ၊ (၇) အောင်မင်္ဂလာဖြစ်ပြီး နှစ်ထပ်သင်္ဘောများဖြစ်သည်။ တစ်ထပ်သင်္ဘောများ မှာ (၁) အောင်ဇေယျနှင့် (၂) အောင်နိဗ္ဗာန်ဟု ခေါ်သော်လည်း နောင်တွင် အောင်ခေမာနှင့် အောင်ပန်းဟူ၍ အသီးသီးပြောင်းလဲ ခေါ်တွင်စေခဲ့သည်။
ဦးနာအောက်ပိုင် မီးသင်္ဘောတို့သည် ကိုးစီးဖြစ်ကာ နှစ်ထပ်မီးသင်္ဘော၏ ကျ သင့်ငွေသည် တစ်စီးလျှင် ကျပ် ၆၀၀၀ဝ ဖြစ်ပြီး တစ်ထပ်မီးသင်္ဘော၏ ကျသင့် ငွေသည် တစ်စီးလျှင် ကျပ် ၃၅၀၀ဝ ဖြစ်လေသည်။
သင်္ဘောများ၏ ကိုယ်ထည်နှင့် အမိုးများကို ငှက်ပျောညွန့်အရောင် ဆေးခြယ် ထားပြီး သင်္ဘော၏ ပြောင်းတိုင်များကို အညိုရောင် အခံထား၍ အဖြူရောင်ဖြင့် ရစ်ပတ်ထားလေသည်။ သင်္ဘောသားအားလုံးတို့သည် တိုင်းရင်းသားများသာ ဖြစ် လေသည်။ ထိုသင်္ဘောများသည် သံလွင်မြစ်၊ ဂျိုင်းမြစ်နှင့် အတ္ထရံမြစ်များ တွင် ပြေးဆွဲ၏။
သင်္ဘောခများကို အင်္ဂလိပ်ပိုင် ဧရာဝတီကုမ္ပဏီက သင်္ဘောခများထက် လျှော့ပေါ့ စေပြီး ဘုန်းတော်ကြီး၊ ရှင်သာမဏေ၊ သီလရှင်၊ လူအိုနှင့် ကလေးငယ်များအား အခမယူပဲ နိဗ္ဗာန်ကူးတို့အဖြစ် သတ်မှတ်၏။ ထို့ပြင် ဦးနာအောက်သည် နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း သီတင်းကျွတ်လဆုတ် (၃) ရက်နေ့မှစ၍ အောင်နိဗ္ဗာန် တစ်ထပ် သင်္ဘောပေါ်တွင် ကုနိသင်္ကန်းနှင့် လှူဖွယ်ဝတ္ထုများ တင်ဆောင်ပြီး သံလွင်မြစ်၊ ဂျိုင်းမြစ်နှင့် အတ္ထရံမြစ်များတို့၏ ဝဲယာရှိ ကျောင်းများနှင့် ဘီလူးကျွန်းဘက်ရှိ ကျောင်းများတွင် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်နေ့အထိ ကထိန်အလှူများအဖြစ် သွား ရောက် လှူဒါန်းလေ၏။ ယင်းအပြင် နိဗ္ဗာန်ကူးတို့အဖြစ် သတ်မှတ်လှူဒါန်းထား သော အလှူဒါနအတွက်လည်း တစ်ခါနှစ်ခါ ရေစက်ချ အမျှပေးဝေလေ့ရှိသည်။
ထိုသို့ ရွာစဉ်လျှောက်ပြီး တစ်လပတ်လုံး ကထိန်အလှူကို လှူဒါန်းသည့်အတွက် ထိုဒေသတွင် "ကထိန်လှူဒါန်းခြင်းအစ ဦးနာအောက်က" ဟု ယခုတိုင် ပြောစ မှတ်ပြုကြလေသည်။
ဧရာဝတီ သင်္ဘောကုမ္ပဏီနှင့် တိုက်ပွဲ
ပြည်တွင်းရေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ထား သော အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့အရင်းရှင်ပိုင် ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ ကုမ္ပဏီကြီးသည် သူ၏စီးပွားရေး ကွက်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသော တိုင်းရင်းသားအရင်းရှင် ဦးနာအောက်ပိုင် သင်္ဘောများကို မလိုလားမနှစ်သက်ချေ။ ထို့ကြောင့် ဦးနာအောက်သင်္ဘောက တစ်ကျပ်နှုန်းယူလျှင် ဧရာဝတီကုမ္ပဏီက တစ်ဝက်လျှော့ကာ ငါးမူး (၅ဝ ပြား)နှုန်း ယူလေ၏။ ဦးနာအောက်က တစ်မတ် (၂၅ ပြား) နှုန်း လျှော့လိုက်၏။ ဧရာဝတီက တစ်မူး (၁ဝ ပြား) ဧရာဝတီက တစ် ပဲ (၅ ပြား) နောက်ဆုံးတွင် အခမဲ့တင်လာသည့်အထိ တိုက်ပွဲဆင် လာကြ၏။
ဦးနာအောက်၏ သင်္ဘောများဆိပ်ကမ်းတွင် မဆိုက်ကပ်နိုင်အောင် သင်္ဘောဆိပ် ကမ်းမှန်သမျှ မိမိတို့သင်္ဘောများသာ ဆိုက်ကပ်ခွင့်ရရန် ဧရာဝတီသင်္ဘော ကုမ္ပ ဏီသည် အခွန်ဆောင်၍ ဝယ်ယူလေသည်။ ဦးနာအောက်၏ သင်္ဘောများ ဆိုက် ကပ်ရန် သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းမရှိသဖြင့် အခက်အခဲတွေ့ရလေ၏။ ထိုအခါ ဘုရင်ခံ ၏ အတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့ဝင်လည်းဖြစ် ကတိုးရွာရှိ တိုင်တစ်လုံးအိမ်ပိုင်ရှင် လည်းဖြစ် သော ဦးရွှေလေးက ဧရာဝတီကုမ္ပဏီသည် ဆိပ်ကမ်းကို အခွန်ဆောင်၍ ကုမ္ပ ဏီပိုင်ဖြစ်အောင် လုပ်နိုင်သကဲ့သို့ မြစ်ချောင်းအားလုံးကို ဦးနာအောက် ပိုင်ဖြစ် အောင် အကြံပေးသဖြင့် သူ၏အကြံပေးချက်အရ မြစ်ချောင်းအားလုံးကို အခွန် ဆောင်လိုက်သောကြောင့် ဧရာဝတီကုမ္ပဏီမှ သင်္ဘောများသည် မြစ်ချောင်းတို့ တွင် ပြေးဆွဲနိုင်ခြင်းမရှိတော့ချေ။ ဧရာဝတီက ဆိပ်ကမ်းများပိုင်ပြီး ဦးနာအောက် က မြစ်ချောင်းများပိုင် ဖြစ်လေသည်။ ခရီးသည်များသွားလာရေး ခက်ခဲလာတော့ ၏။ တရားရုံးသို့ ရောက်သွားကြ၏။ တရားရုံးမှ ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်မှာ ဧရာဝတီ သင်္ဘောသည် ခရီးတစ်ခုခုအတွက် ဆိပ်ကမ်းမှ ဦးနာအောက် သင်္ဘောထက်အ ချိန်စောစွာ ထွက်စေပြီး ဦးနာအောက် သင်္ဘောထက်ဦးစွာ ဆိုက်ရောက်ရမည်ဟု ဆို၏။
ကောင်းမှုကုသိုလ် ပြုခြင်း
ဦးနာအောက်သည် ၁၂၄ဝ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံကျောင်းတိုက်၌ ပရိယတ္တိစာပေများကို လေ့လာသင်ကြား နေကြသော မွန်ဆရာတော် ဦးပညာဓမ္မကို ကော့နှတ်ရွာတွင် ပရိယတ္တိစာသင် တိုက် ဖွင့်လှစ်ရန် မန္တလေးမှ ကော့နှတ်ရွာသို့ ပင့်လာလေသည်။ ဦးပညာ ဓမ္မခေါ် ဦးပဉ္ဇင်းမိုးသည် ပရိယတ္တိစာပေအပြင် ခေတ်ပညာဖြစ်သော အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ၊ သက္ကတ စသော စာပေများကိုလည်း တတ်မြောက်သူ ဖြစ်လေသည်။ ဦးပညာ ဓမ္မသည် မန္တလေးမြို့တွင် ၁၂၃၇ ခုနှစ်မှ ၁၂၄ဝ ခုနှစ်အထိ ပရိယတ္တိစာပေများ ကို သင်ကြားခဲ့သည်။
ဦးပညာဓမ္မသည် မင်းတုန်မင်း၏ မိတ်ဆွေ ရွှေတိဂုံရင်ပြင်ပေါ်ရှိ နောင်တော်ကြီး စေတီတော်၏ ထီးတော်ဒါယကာ နေမျိုးရာဇာသင်္ခရာဘွဲ့ခံ ဦးမွန်ထော်၏ ယောက်ဖ (မိန်းမ၏မောင်) တော်သူဖြစ်သည်။ ဦးပညာဓမ္မကို ဦးထောာ်အာ- ဒေါ်ခမနား၊ ဦးထွန်းကျော်- ဒေါ်မိထော်၊ ဦးနာအောက်- ဒေါ်ဗျူ ၊ သူဋ္ဌေးကြီး သုံး ဦးတို့က ပစ္စည်းလေးပါး ဒါယကာခံယူပြီး ကော့နှတ်ရွာသို့ ပင့်ဆောင်လာသည်။ ကော့နှတ်ရွာသို့ ဦးပညာဓမ္မ ရောက်လာသည့် ၁၂၄ဝ ခုနှစ်သည် တနင်္သာရီ တိုင်းနှင့် မွန်ဒေသအားလုံးတွင် မွန်ပရိယတ္တိသာသနာ ဆိတ်သုဉ်းနေသည့် အ ချိန်အခါဖြစ်သည်။
မွန်ပရိယတ္တိသာသနာသည် ကွယ်ပျောက်ဆိတ်သုဉ်းနေရာမှ ပထမဆုံး မွန်ပရိ ယတ္တိသာသနာကို စတင်ထူထောင်သော နေရာဖြစ်သည်။ ဇာသပြင်ရွာတွင် မွန် ပရိယတ္တိသာသနာကို စတင်ပြီးအားထုတ်နေစဉ် ဦးနာအောက်နှင့် ဦးထော်အာ၊ ဦးထွန်းကျော်တို့က မွန်ပရိယတ္တိ သာသနာကို အားပေးလိုသဖြင့် ကော့နှတ်ရွာ တွင် စာသင်တိုက်ကြီး ဖွင့်လိုသောကြောင့် ဇာသပြင်ကျောင်းမှ စာသင်သား အပါး ၆ဝ ကျော်ကို ကော့နှတ်ရွာသို့ပင့်ကာ စာသင်တိုက်ကို စတင်ထူထောင် လေသည်။ စာသင်တိုက် စတင်ဖွင့်လှစ်သောနှစ်မှာ ၁၂၄၆ ခုနှစ် ဖြစ်လေသည်။ ဦးပညာဓမ္မ ဦးစီးအုပ်ချုပ်သော စာသင်တိုက်သို့ မွန်ဒေသအရပ်ရပ်မှ မွန်သံဃာ တော်တို့သည် ဆရာတော် ဦးပညာဓမ္မထံသို့လာရောက် ပညာသင်ကြားကြလေသည်။
ဦးနာအောက်သည် ဆရာတော် ဦးပညာ ဓမ္မ၏ အကြံပေးချက်အရ မန္တလေးနေပြည်တော်ရှိ အရည်အချင်းနှင့် ပြည့်စုံ သောပန်းချီ၊ ပန်းပုစသော ပညာရှင်များကိုခေါ်ကာ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ဝတ်တန် ဆောင်းကို ဆောက်လုပ်စေသည်။ ထိုဝတ်တန်ဆောင်းကို ဘုံ ၁၂ ဆင့် ပြာသာဒ် အဆောင်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ကနုတ်ပန်းနှင့် မှန်စီရွှေချ လက်ရာများ မှာ ပထမတန်းဖြစ်သည်။ အတွင်းပိုင်း နံရံများတွင် ပန်းချီကားများအစား ရုပ်လုပ်၊ ရုပ်ကြွ ပန်းပုရုပ်များဖြင့် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပဋိသန္ဓေယူခန်းမှစ၍ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူခန်း ဓာတ်တော်၊ မွေတော်ဝေခန်းတိုင် ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ် လမ်းခင်းထားသည်။ အတွင်းပိုင်းနံရံတွင်လည်း ရုပ်လုံး၊ ရုပ်ကြွ ပန်းပုလက်ရာများဖြင့် မနူဟာမင်း၊ အ နော်ရထာမင်းနှင့် ကျန်စစ်သားမင်းတို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိများကို ထုလုပ်ထားသည်။ ထို တန်ဆောင်းကို ၁၂၆၄ ခုနှစ်တွင် ရေစက်ချလှူဒါန်းခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ဘုံ ၁၂ ဆင့် ဒီပင်္ကရာ ဝတ်တန်ဆောင်းကို တည်ဆောက်လှူဒါန်း ပြန်လေသည်။ ထိုဝတ် တန်ဆောင်းတွင် ပင်စည်တစ်ခုတည်း တစ်သားတည်းမှရသော ကျွန်းသားဖြင့် မြတ်စွာဘုရားရပ်တော်မူ ဆင်းတုနှစ်ဆူ ထုလုပ်ထားသည်။ အမြင့်ပေ ၂၀၊ မြေ စိုက် ၂ဝ ပေ၊ စုစုပေါင်း ပေ ၄ဝ ရှည်သည်။ အတွင်းနံရံများတွင်လည်း ရုပ်လုံး ရုပ်ကြွ ပန်းပုလက်ရာများဖြင့် ဇာတ်နိပါတ်တော်များကို ထုလုပ်ထားသည်။ အပြင် နံရံများတွင် မဟောသဓာဇာတ်တော်ကို ပန်းချီဖြင့် ရေးဆွဲထားသည်။ ဝတ်တန် ဆောင်းတွင် ကျောက်သားဖြင့်ထုလုပ်ထားသော မြတ်စွာဘုရားခြေတော်ရာ ရပ် တော်မူနှစ်ဆူအား ပူဇော်ကန်တော့နေသော သစ်လုံးဖြင့်ထုလုပ်ထားသောရဟန်း တော်ရုပ်နှင့် ရဟန္တာရုပ်များကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ယင်းဝတ်တန်ဆောင်းကို ၁၂၆၅ ခုနှစ်တွင် ရေစက်ချနိုင်ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် ၁၂၆၇ ခုနှစ်တွင် ရဟန်း သံဃာတော်များ ဥပုသ်စောင့်တည် နိုင်ရန်အတွက် မဟာဝိဇယသိမ်တော်ကြီး ကိုလည်း တည်ဆောက်လှူဒါန်းလေသည်။ သိမ်တော်ကြီး၏ ကြမ်းခင်း၊ နံရံများ၊ မျက်နှာကြက်တံခါးတိုင် စသည်တို့ကို အကောင်းဆုံး ကျွန်းသားများဖြင့် ပြုလုပ်ထားသဖြင့် ယခုတိုင်အောင် သစ်သားများ မှာ ကောင်းမွန်တုန်းပင် ဖြစ်လေသည်။
ဇနီးဒေါ်ဂျာဥနှင့်အတူ ရေစက်ချလှူဒါန်းခဲ့သော စေတီကြီးကိုလည်း အထူး ထပ်မံ တည်ဆောက်လှူဒါန်းပြီး နှစ်စဉ်တန်ခူးလ သင်္ကြန်ရက်များအားတွင် ဇာတ်ပွဲ၊ လှေပွဲ၊ လက်ဝှေ့ပွဲနှင့် ကပွဲမျိုးစုံတို့ဖြင့် (၇) ရက်၊ (၇) ညတိုင်တိုင် ဘုရားပွဲကို ကျင်းပလေသည်။ ဘုရားပွဲကျင်းပသည့်နေ့များတွင် ရပ်ဝေးမှလာသည့် ဧည့်သည်များအား ကျွေးမွေးရန် ကော့နှတ်ရွာရှိ ဆင်းရဲသားအိမ်များတွင် ဆန်နှင့်စား စရာရိက္ခာများကို ထောက်ပံ့ပေးဝေထားပြီး ချက်ကျွေးစေသည်။ ဘုရားပွဲစတုဒိ သာမဏ္ဍာပ်တွင်လည်း ဧည့်သည်များအတွက် မလောက်မင မရှိစေရန် တစ်နေ့ လျှင် ထမင်းအိုးကြီး ၅ဝ ကျော်မျှ ချက်ပြုတ်ကျွေးမွေးစေသည်။ ထိုနောက် ဆုတောင်းပြည့်စေတီအနီးတွင် ဝတ်တန်ဆောင်း တစ်ဆောင်ကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းပြီး တန်ဆောင်း၏ အမိုးနံရံပေါ်တွင် ဦးနာအောက်၏ကောင်း မှုကုသိုလ်ဖြစ်သော အဆောက်အအုံများ၏ ရုပ်ပုံများကို ပန်းချီရေးဆွဲပြီး မှတ်တမ်းတင်စေခဲ့သည်။ ပရိယတ္တိစာပေများကို လေ့လာသင်ကြားနေကြသော ကော့နှတ်ကျောင်းမှ သံ ဃာတော်များနှင့် ရှင်သာမဏေများအတွက် သင်္ကြန်သုံးရက်တွင် စာပြန်ပွဲကျင်းပစေပြီး ကျမ်းအလိုက် အာဂုံပြန်နိုင်သူ ရဟန်းနှင့် ရှင်သာမဏေများအား ငွေဒင်္ဂါး ဆုများဖြင့် အားပေးထောက်ပံ့ လှူဒါန်းခြင်းပြုလေသည်။
ဘဝနိဂုံး
ဘုရားဒါယကာကြီး ဦးနာ အောက်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၇၅ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆုတ် (၁၂) ရက်၊ မွန်းလွဲ (၁၂) နာရီ (၃၅) မိနစ်အချိန်၊ အသက် ၈၁ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။ ဦးနာအောက် ၏ အလောင်းကို (၇) ရက်၊ (၇) ညထားကာ နေ့စဉ် လှူဒါန်းကျွေးမွေးပြီး (၇) ရက်ပြည့်သည့်နေ့တွင် သင်္ဂြိုဟ်လိုက်သည်။ နောင်လာနောက်သားများ လေ့လာ မှတ်သားနိုင်အောင် ဦးနာအောက်၏ ရုပ်ပုံကို ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၂၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၅ ရက်တွင် ထုလုပ်ပြီးစီးခဲ့သည်။ ထုလုပ်ခမှာ ကျပ် ၅၀၀ဝ ဖြစ်လေသည်။ ယင်းကျောက်ရုပ်တုအောက်တွင် မွန်ဘာသာ၊ မြန်မာဘာသာ နှစ် ဘာသာဖြင့် "ကော့နှတ်ရွာနေ ကောင်းမှုပုညရှင်ကြီးဖြစ်သော သစ်ကုန်သည်၊ ဆန်စက်ပိုင်ရှင်၊ မြန်မာပြည် မီးသင်္ဘောသူဋ္ဌေးကြီး၊ ဘုရားဒယကာကြီး ဦးနာ အောက်သည် သက္ကရာဇ် ၁၁၉၄ ခု ၊ ကဆုန်လဆုတ် ၃ ရက်၊ ကြာသပတေး နေ့တွင် မွေးဖွားပြီး သက္ကရာဇ် ၁၂၇၅ ခုနှစ် နယုန်လဆုတ် ၁၂ ရက်နေ့၊ ၁၂ နာရီ၊ ၃၅ မိနစ်အချိန်တွင် ကွယ်လွန်လေသည်" ဟု ကမ္ပည်းထိုးထားပေသည်။
တင်အောင်
တင်အောင် (၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက်နေ့ဖွား) သည် မြန်မာဘောလုံးအားကစားသမား ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ နွေရာသီအိုလံပစ်ပွဲတွင် အမျိုးသားပြိုင်ပွဲ၌ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
အင်တီဂရေးရှင်း
အင်တီဂရေးရှင်း (Integration) သည် သင်္ချာဘာသာ၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒစ်ဖရန်ရှေးရှင်း (Differentiation) နှင့် တွဲဖက်၍ ကဲကုလပ် သင်္ချာဘာသာဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိသည်။ ပါဠိဘာသာတွင် သမူဟပြုသည် ဟု သုံးနှုန်း လေ့ရှိသည်။ အင်တီဂရေးရှင်း နည်းကို အသုံးပြုခြင်း အားဖြင့် ပုံသဏ္ဌာန် မမှန်သော အရာဝတ္ထုတို့၏ ဧရိယာ၊ ဒြပ်ထု စသည်တို့ကို တွက်ချက် ရယူနိုင်သည်။
ဆော်ဒင်ကထောင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဆော်ဒင်ကထောင်ရွာ(Sawdinkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အူဂါအူဆီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၅၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာလကဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၁၀။ သိင်္ဂါလဝဂ် -(၂၄၉) သလာကဇာတ်။ ။ မြွေကို ကစားတတ်သော မျောက်လိမ္မာ၏ ကျောကို ဝါးခြမ်းစိတ်ဖြင့် ရိုက်မိ၍ မျောက်ထွက်ပြေးသောကြောင့် နှလုံးမသာဖြစ်ရသော အလမ္ပာယ်သမား အကြောင်း။
ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက် အချစ်ပျက်
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မထင်ရှားသော မထေရ်ကြီးတစ်ပါးသည် သူငယ်တစ်ယောက်ကို ရှင်သာမဏေ ပြုစေပြီးလျှင် နှိပ်စက်ညှဉ်းဆဲကာ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ နေလေ၏။
ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်၌ “ငါ့ရှင်တို့ .... စင်စစ် လိမ္မာသော စိတ်ရှိသောသူငယ်သည် မထေရ်ကြီးအကြောင်းကိုသိ၍ ရှင်သာမဏေမပြုဘဲ နေသည်” ဟု စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဤသူငယ်သည် ယခုအခါ၌သာ လိမ္မာသောစိတ် ရှိသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း လိမ္မာသောစိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ တစ်ကြိမ် ထိုသူ၏အဖြစ်ကို မြင်လျှင် တစ်ဖန်ပြန်၍ မပေါင်းဖော်ပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အပြစ်မမြင်ခင် ချစ်ကျွမ်းဝင်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် သူကြွယ်မျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်သိုပရောက်သည်ရှိသော် စပါးရောင်းခြင်းဖြင့် အသက်မွေးလေ၏။
ထိုအခါ အလမ္ပာယ်သမား တစ်ယောက်သည် မျောက်တစ်ကောင်ကို သင်ပြကာ ဆေးကိုကိုင်စေပြီးလျှင် မြွေကိုကစားစေ၍ အလမ္ပာယ်ပြုလျက် အသက်မွေးလေ၏။ ထိုအလမ္ပာယ်သမားသည် ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ပွဲသဘင် ကြွေးကြော်လတ်သော် ပွဲသဘင်၌ ကစားလိုသည်ဖြစ်၍ ဤမျောက်ကို စောင့်ရှောက်ပါဟု မှာထားခဲ့၍ စပါးကုန်သည်လက်၌ အပ်နှံခဲ့လျက် ပွဲသဘင်စကား၍ နှစ်ရက်မြောက်သောနေ့၌ စပါးကုန်သည်အထံသို့ သွားပြီးလျှင် မျောက်ဘယ်မှာနည်းဟု မေးလေ၏။ မျောက်လည်း သခင်၏ အသံကိုကြားလျှင် စပါးစည်ကြားမှ လျင်မြန်စွာ ထွက်လာ၏။
အလမ္ပာယ်သမားသည် မျောက်၏ ကျောကို ဝါးခြမ်းစိတ်ဖြင့် ရိုက်လျက်ယူပြီးလျှင် ဥယျာဉ်သို့သွား၍ တစ်နေရာတွင်ချည်၍ အိပ်လေ၏။ မျောက်သည် အလမ္ပာယ်သမား အိပ်ပျော်သည်ကို သိလေလျှင်ချည်ထားသော ကြိုးကိုဖြေ၍ သရက်ပင်ပေါ်သို့ တက်ပြီးလျှင် သရက်သီးတို့ကိုစား၍ သရက်စေ့တို့ကို အလမ္ပာယ်သမားပေါ်သို့ ချလေ၏။
အပြစ်မြင်က ခွဲခွာကြ
အလမ္ပာယ်သမားသည် အိပ်ရာမှနိုး၍ ကြည့်လတ်လျှင် မျောက်ကိုမြင်၍ သနားချိုသာသောစကားဖြင့် လှည့်ပတ်ဖြားယောင်းကာ သစ်ပင်မှဆင်းသောအခါ ဖမ်းမည်ဟုကြံ၍ -
“ချစ်သား သလာက... သင်ကား ငါတို့အိမ်မှာ တစ်ယောက်တည်းသောသား ဖြစ်မည်။ များစွာသော စည်းစိမ်ချမ်းသာတို့ကို အုပ်စိုးသိမ်းပိုက်ရသည်ဖြစ်မည်။ သရက်ပင်မှ ဆင်းခဲ့ပါ ယခုအိမ်သို့ ပြန်ကြမည်-” ဟု ပြောဆိုကာ ဖြားယောင်း ချော့မော့လေ၏။ မျောက်သည် အလမ္ပာယ်သမား စကားကိုကြားလျှင် -
“အို- အလမ္ပာယ်သမား ... သင်သည် ငါ့ကို လိမ္မာသောစိတ် ရှိသည်ဟု အောက်မေ့မှတ်ထင်သည် မဟုတ်ကုန်လော၊ သင် ငါ့ကို ဝါးခြမ်းပြားဖြင့် ရိုက်သောကြောင့် ငါသည် သရက်သီးမှည့်သော တောမှာပင် နေတော့မည်။ သင့်အလိုအတိုင်း အိမ်သို့ပြန်ပါ” – ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် တောသို့ဝင်လေ၏။ အလမ္ပာယ်သမားလည်း မျောက်၏ စကားကိုကြားလျှင် မိမိဖြားယောင်း သွေးဆောင်၍ မရတော့သည့်အတွက် နှလုံးမသာဖြစ်ကာ အိမ်သို့ပြန်ရလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
အလမ္ပာယ်သမားသည် - မထင်ရှားသော မထေရ်ကြီး။
စပါးကုန်သည်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဆောင်ပုဒ်
(၂) ရိုက်ပုတ်သောအား၊ မျောက်ထွက်သွား၊ မိုက်မှားအလမ္ပာယ်။
ကဇာတ်
ကဇာတ်
ကဇာတ်ဟူသည် ဇာတ်လမ်းတစ်ခုခုကိုအကသက်သက်ဖြင့် သရုပ်ဖော်၍ ကပြသော ဇာတ်မျိုးကို ဆိုလိုသည်။ တစ်နည်း ဆိုရသော် ကဇာတ်သည် အကပညာ၏ အစွမ်းကို ထုတ်ဖော်ပြသသည့် ဇာတ်မျိုးဖြစ်၏။
သာလကဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
သလာကဇာတ် ပြီး၏။
ကဇာတ်
ကဇာတ်
မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် ရှေးဦးစွာ ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ယူဆရသော သဘင်ပုံစံမှာ ဒရမ်မာ (ခေါ်) ဇာတ်နိပါတ်တော်များ ဖြစ်၍ ထိုမှတစ်ဆင့် ပလေး (ခေါ်) ပြဇာတ် များ ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ယင်းဇာတ်နိပါတ် များနှင့် ပြဇာတ်တို့တွင် သီဆိုမှု၊ ကပြမှုနှင့် ရွတ်ဖတ်ပြောဆိုမှု စသည့် အဓိက ပညာရပ်သုံးခု ရောယှက်ပါဝင်နေလေသည်။ ဤသို့ တစ်ချိန်တည်းတွင် ထိုပညာရပ်သုံးခုကို ထည့်သွင်း အသုံးပြုလာရမှ ထိုပညာရပ်တို့ကို တစ်ခုစီ ခွဲခြားအသုံးပြုကာ တစ်ခုစီ၏ အရသာကို တင်းပြည့်ကျပ်ပြည့် ခံစားရအောင် တီထွင်ဖန်တီးခဲ့ရာတွင် ကပြမှုသက်သက်ဖြင့် သရုပ်ဖော်သော ကဇာတ် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ကဇာတ်သည် မည်သည့် တိုင်းပြည် မည်သည့်လူမျိုး၌မဆို မိမိတို့၏ ရိုးရာ အမျိုးသား ကဟန်များကိုသာ အသုံးပြု၍ အကသက်သက်ဖြင့်သာ ထုတ်ဖော်သော ဇာတ်များဖြစ်သည်။
ကဇာတ်သည် အဆိုအပြော လုံးဝမပါပဲ အကပညာ သက်သက်ဖြင့် အကပညာ ပြောင်မြောက်စွာ ထုတ်ဖော် တီထွင် တင်ဆက်ထားခြင်းဖြစ်၍ ပရိသတ်သည် ကဇာတ်မကြည့်မီ ကဇာတ်၏ ဇာတ်လမ်းအတို ချုပ်ကို ကြိုတင်သိရှိ ထားနှင့်ရန် လိုသည်။ ထိုပြင် ကဇာတ်ကပြရာတွင် အက၏ လှုပ်ရှားမှုတိုင်းကို အာရုံ အပြတ်မခံဘဲ၊ စေ့စေ့စပ်စပ် လိုက်လံကြည့်ရှုရန် လည်းလိုသည်။ သို့မှသာလျှင် မိမိသိရှိပြီး သော ဇာတ်လမ်းနှင့် ဟပ်၍ ဦးနှောက်ကို အသုံးချပြီး စဉ်းစား တွေးတောကာ အရသာခံယူနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ကဇာတ်၏ ဇာတ်လမ်းကို သရုပ်ဖော်လှုပ်ရှားရာ၌ ဇာတ်ကောင်၏ စရိုက်သဘာဝနှင့် လည်းကောင်း၊ ဇာတ်လမ်း ၏ တောင်းဆိုချက်နှင့် လည်းကောင်း ကိုက်ညီရန် ကကြိုးကို ဖန်တီးရသကဲ့သို့၊ ဇာတ်လမ်း ဇာတ်ကွက် သဘောအရ ဇာတ်ကောင်များ၏ နေရာယူမှုကို ကကွက်ဖြင့် ဖန်တီးယူရ သည်။ ဤသို့ဖြင့် အကလှုပ်ရှားမှုများကို စေ့စပ်စွာ ကြည့်၍ ဇာတ်ကောင်များ၏ စရိုက် ပေါ်မပေါ် အကဲခတ်နိုင်၏။ ထိုပြင် ဇာတ်လမ်းအရ သရုပ်ဖော် ကပြသော ကကြိုးကကွက်များကို စေ့စပ်စွာ ကြည့်ရှု၍ ဆက်စပ်တွေးတောကာ နားလည်အောင် ကြည့်တတ်ရန်လည်း လိုသည်။
ကဇာတ်တွင် ဇာတ်ကောင်များ၏ သဘာဝစရိုက်ကို ပေါ်လွင်အောင် ဖန်တီးရာ၌ အကသည် လွန်စွာအရေးကြီး သကဲ့သို့ တေးဂီတသည်လည်း လွန်စွာမှ အရေးပါလေသည်။ ဇာတ်ကောင်တို့၏ သဘာဝစရိုက်နှင့် ဇာတ်လမ်း၏ ဆိုလိုချက် အဓိပ္ပာယ်တို့ကို ပေါ်လွင်အောင် တေးဂီတကို အထူးဂရုပြု ဖွဲ့နွဲ့တီးမှုတ်ရလေသည်။ ထိုပြင် ဇာတ်ကောင်တို့၏ သဘာဝ ပုံစံများ ထင်ရှားစွာ ပေါ်လွင်စေ၍ အကလှုပ်ရှားမှုနှင့် လိုက်လျော အံဝင် ခွင်ကျ ဖြစ်စေရမည့်အပြင် ကြည့်ရှု၍ လှပတင့်တယ်ကာ နောက်ခံ ပန်းချီအရောင်နှင့် ဟပ်မိပေါ်လွင် စေရမည် ဖြစ်ပြီးလျှင် သက်ဆိုင်ရာ အမျိုးသားဟန်ဖြင့် ခေတ်မီ တီထွင် ဖန်တီးထားသော အဝတ်အစားများကိုလည်း ဝတ်စား ဆင်ယင်ရန်လိုပေသည်။
ကန် လေကြောင်းလိုင်း
သမိုင်း
ကန် လေကြောင်းလိုင်းကို ကန်နီတီ လေကြောင်းကုမ္ပဏီမှ ပိုင်ဆိုင်ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကနဦး မတည်ရင်းနှီးငွေမှာ ထိုင်းဘတ်ငွေ သန်း ၂၀၀ ဖြစ်သည်။ လေကြောင်းလိုင်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံ ပြည်တွင်းခရီးစဉ်များကို ပျံသန်းပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။
ပျံသန်းရာမြို့များ
ကန်လေကြောင်းလိုင်းသည် ယခုအခါ ပုံမှန်ခရီးစဉ်များအပြင် စင်းလုံးငှား လေယာဉ်များဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။
လေယာဉ်များ
၂၀၁၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ စာရင်းများအရ ကန်လေကြောင်းလိုင်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ လေယာဉ်များ ပိုင်ဆိုင်သည်။
ရဲချောင်း
ရဲချောင်း
စိန်ရွာ၊ ပွတ်ကုန်း
စိန်ရွာ၊ ပွတ်ကုန်း
​တောဖျားရွာ၊ ထန်းကျွန်းဆိပ်သာ
တောဖျားရွာ၊ ထန်းကျွန်းဆိပ်သာ
ကိန်းရင်း
ဤစာမျက်နှာမှာ သင်္ချာဘာသာရပ်ရှိ ကိန်းရင်းများ (algebraic numbers) များအကြောင်းရေးရန်ဖြစ်သည်။
ကိန်းရင်းနှင့် ကိန်းလွန် (Algebraic vs. Transcendental)
ကွန်ပလက်စ်ကိန်းတစ်ခုကို ကိန်းပြည့်အမြှောက်ကိန်း (integer coefficient) များသာပါဝင်သည့် ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ ကိန်းရင်းအဖြေ (root) အဖြစ်ဖော်ပြနိုင်ပါက ၎င်းကွန်ပလက်ကိန်းကို ကိန်းရင်းဟု ခေါ်သည်။ သာဓကဆောင်ရသော် -၃ မှာ x^2-9=0 ၏ အဖြေတစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြနိုင်သောကြောင့် ကိန်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရာရှင်နယ်ကိန်းတိုင်းမှာ a/b (ဤတွင် b မှာ သုညမဟုတ်) သဏ္ဌာန်ရှိ၍ bx-a=0 ပိုလီနိုမီရယ်ညီမျှခြင်း၏ အဖြေဖြစ်ရာ ရာရှင်နယ်ကိန်းတိုင်းမှာ ကိန်းရင်းများဖြစ်သည်။ ထို့အတူ \sqrt{2}နှင့် \sqrt{3}i တို့မှာ အီရာရှင်နယ်ကိန်းနှင့် ကိန်းယောင်အသီးသီး ဖြစ်သော်လည်း x^2-2=0 နှင့် x^2+3=0 တို့၏ မသိကိန်းအဖြေများ အသီးသီးဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့မှာလည်း ကိန်းရင်းများ ဖြစ်ကြသည်။
ကိန်းရင်းမဟုတ်သော ကွန်ပလက်စ်ကိန်းများကို ကိန်းလွန်များ (transcendental numbers) ဟုခေါ်သည်။ တစ်နည်းဆိုရသော် ကိန်းပြည့်အမြှောက်ကိန်းသက်သက်ပါ ပိုလီနိုမီရယ် ညီမျှခြင်းတစ်ခု၏ အဖြေအဖြစ် ဖော်ပြ၍မရသော ကွန်ပလက်စ်ကိန်းများကို ကိန်းလွန်များဟု ခေါ်သည်။ သာဓကဆိုရသော် \pi၊ e အစရှိသည်တို့ဖြစ်သည်။
စန္ဒရား
ယခုခေတ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးရှိ ဂီတ တူရိယာများတွင် စန္ဒရား(Piano)သည် လူကြိုက်အများဆုံးနှင့် အရေးအပါဆုံးသော ကြိုးတပ်တူရိယာတစ်ခုဖြစ်ပေသည်။ ကြိုးတပ်တူရိယာဟုပင် ဆိုသော်လည်း၊ စန္ဒရားမှာ အခြားသောကြိုးတပ်တူရိယာများကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ၊ ခလုတ်နှိပ်ယန္တရားတပ်ဆင်၍ တီးရသောကြောင့် လက်ချောင်း တစ်ချောင်းလျှင် အသံတစ်သံ နှိပ်လေရာ၊ လက်ဆယ်ချောင်းဖြင့် ဆယ်သံပြိုင်အထိ တစ်ကြိမ်တည်း တီးနိုင် သော တူရိယာဖြစ်သည်။ ပတ္တလား၊ စောင်း၊ ဒုံမင်း စသည့် အသံစဉ် တူရိယာများမှာ စန္ဒရား အသံစဉ်နှင့်တူကြသော်လည်း၊ လက်တစ်ဖက်မှ တစ်ကြိမ်လျှင် တစ်သံသာ တီးခတ်နိုင်သော ကြောင့် စန္ဒရားကဲ့သို့ သံပြိုင်တွဲများပြားကျယ်ဝန်းစွာ မရချေ။
စန္ဒရားမှာ အသံပြိုင်အသံတွဲများပြားကျယ်ဝန်းရုံမက အသံပြောင်း အသံလွှဲများတွင် အကူးအပြောင်း လွယ်ကူလျင်မြန်လှ၍၊ အခြားသော ကြိုးတူရိယာနှင့် တီးခတ် တူရိယာများ စုပေါင်းတီးခတ်သော အသံစုံကို တီးနိုင်သော တူရိယာဖြစ်ပေသည်။
အနောက်တိုင်း ဂီတသမိုင်းကို လိုက်စားသူတို့၏ အဆိုအားဖြင့် စန္ဒရားသည် ရှေးခေတ် ပါးရှင်းလူမျိုးတို့၏ မူရင်းဖြစ်သော 'ဒါးလဆီမာ'ခေါ် ကြိုးတပ်တူရိယာတစ်မျိုးမှ တဖြည်း⁠ဖြည်း တိုးတက်ကောင်းမွန် လာသော တူရိယာဖြစ်သည်။ ဒါးလဆီမာ တူရိယာသည် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာအခါကပင် အရှေ့တိုင်း ပါးရှား ပြည်၌ရှိခဲ့သော တူရိယာတစ်ခုဖြစ်၍၊ ၁၁ ရာစုနှစ်နှင့် ၁၃ ရာစုနှစ်အတွင်း ကရူးဆိတ်စစ်သည်တော်များနှင့်အတူ ဥရောပတိုက်သို့ရောက်ရှိလာဟန်တူ၏။ ရှေးအကျဆုံး ဒါးလဆီမာမှာ ကြိုးဆယ်ချောင်းတပ် လက်ခတ်နှစ်ခုနှင့် တီးရသော တူရိယာဖြစ်၏။ ဥရောပတိုက်တွင် အလယ်ခေတ်ဆီက အသုံးအများဆုံးဖြစ်ခဲ့၍၊ တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင်လည်း ပြုပြင်တီထွင်လာကြသည်။ ထိုခေတ်ကပင် ဒါးလဆီမာကို လက်ခတ်နှင့် မတီးဘဲ၊ လက်နှိပ်ခလုတ်များဖြင့် တီးသောစနစ် ကို တီထွင်ခဲ့ကြပြီးနောက် ခလုတ်တစ်ခုအတွက် ကြိုး ၂ ပင်မှ ၅ ပင်အထိ တပ်ဆင်ခဲ့ကြလေသည်။
ကလာဗီခေါ့မှာ သေတ္တာရှည်ခပ်ပြား⁠ပြားကဲ့သို့ဖြစ်၍ ကြမ်းပေါ်တွင်ချ၍ဖြစ်စေ၊ စားပွဲပေါ်တွင်တင်၍ဖြစ်စေ၊ တီးနိုင်သည်။ ၁၆ ရာစုနှစ်ဖက်သို့ ရောက်သောအခါ၊ ကလာဗီခေါ့တူရိယာများကို အများ အပြားသုံးလျက်ပင် ရှိသော်လည်း၊ အလားတူ အခြားတူရိယာတစ်မျိုးပေါ်ပေါက်လာပြန်သည်။ ထိုတူရိယာမှာ ကလာဗီခေါ့ ကဲ့သို့ပင်ဖြစ်၍၊ အောက်မှ ခြေထောက်များတပ်ဆင်ထားသည်။ ခလုတ်တန်းမှာလည်း ကလာဗီခေါ့အတိုင်းပင်ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ခလုတ်နှင့် မောင်းတံအစီအရင်တွင် မတူသောကြောင့် အသံတွင်လည်း မသိမသာကွဲပြားမှုရှိသည်။ မောင်းတံတွင် ငှက်တောင်ကလေးများ တပ်ဆင်၍ ခလုတ်မှ နှိပ်လိုက်သောအခါ ထိုငှက်တောင်က ကြိုးကိုခတ်မိပြီး အသံမြည်စေရန် စီမံထားသည်။ ဤတူရိယာများကို အင်္ဂလန်ပြည်တွင် မိန်မပျိုကလေးများ အသုံးများသဖြင့် 'ဗါဂျင်နယ်'ဟူသော အမည်ဖြင့် ခေါ်တွင်လေသည်။
ဤဗါဂျင်နယ် စန္ဒရားများမှတစ်ဆင့် ပုံစံအမျိုးမျိုး၊ ခလုတ်မောင်းစနစ်အမျိုးမျိုးကြံဆပြုပြင်၍ တီးခဲ့ကြရာ၊ ၁၇ ရာစုနှစ် အစဆီတွင် အင်္ဂလန်ပြည်၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော 'စပင်းနက်' စန္ဒရားမျိုးမှာ အသုံးများသော တူရိယာဖြစ်လာသည်။ ဗာဂျင်နယ်နှင့် စပင်းနက်တို့မှာ ကလာဗီခေါ့၏ စနစ်ကိုအခြေခံ၍ တပ်ဆင်ရသော်လည်း၊ ကြိုးနှင့်မောင်းတံချိန်ပုံ၊ အသံကိုထိန်း၍ ထားပုံတို့မှာ ကလာဗီခေါ့ထက် ကောင်းမွန်သည်။ ကြိုးများကို လိုရာအသံညှိရာတွင်လည်း ကလာဗီခေါ့ကဲ့သို့ ခလုတ်နှင့်ဖိ၍ ပေးရန်မလိုဘဲ၊ အသံစဉ်အလိုက် ညှိအပ်သောကြိုးကို အတိုအရှည် အစဉ်လိုက်ထား၍ တပ်ဆင်သည်။ စပင်းနက်မှာ စောင်းကဲ့သို့ သုံးထောင့်သဏ္ဌာန်စားပွဲပုံဖြစ်၍၊ ယခုခေတ်တွင် တွေ့မြင်ရသော 'ဂရင်း' ခေါ် စားပွဲစန္ဒရားကြီးများကဲ့သို့ပင် ဖြစ်၏။
ဗာဂျင်နယ်၊ စပင်းနက်တို့နှင့် တစ်ခေတ်တည်းပေါ်ပေါက်ခဲ့သော စန္ဒရားတစ်မျိုးမှာ ဟာ့ပ်ဆီ‌ကော့ဒ် ခေါ် စားပွဲစန္ဒရားကြီး တစ်မျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ဟာ့ပ်ဆီ‌ကော့ဒ် ခလုတ်မောင်းတံနှင့် အသံမြည်စေသော စနစ်မှာ ငှက်တောင်များဖြင့် ကြိုးကိုပွတ်ခတ်သော စနစ်ပင်ဖြစ်သော်လည်း၊ ပမာဏကြီးခြင်း၊ ခလုတ်တန်း ၂ တန်း အထိ ထားရှိခြင်းတို့ကြောင့် အသံမြိုင်သည်။ ကလာဗီခေါ့၊ ဗာဂျင်နယ်၊ စပင်းနက်နှင့် ဟော့ပဆီခေါ့ တူရိယာများကို ၁၇ ရာစုနှစ် အကုန်အထိ ဥရောပတိုက်နိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် နှစ်သက်စွာသုံးစွဲခဲ့ကြရာ၊ အဆိုပါ တူရိယာများ ဖြင့် ဥရောပတိုက် ဂီတသမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော ဂီတပညာရှင်ကြီးများဖြစ်သည့် ဗါခ်၊ ဟန်းဒယ်၊ မိုးဇတ်၊ ဟိုင်းဒင် အစရှိသူများ ထွန်းကားခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ ဂီတပညာရှင်များ ထွန်းကားလျက်ရှိသည်နှင့်အမျှ ဂီတတူရိယာလုပ်သူ များကလည်း မနေမနား အားထုတ်လုပ်ကိုင်တီထွင်ကြရာ၊ ၁၇ဝ၉ ခုနှစ်ခန့်တွင် အီတာလျံလူမျိုး ဟာ့ပ ဆီခေါ့ ပြင်သူခရီစတော့ဖိုရီသည် တိုးတက်ကောင်းမွန်သော စနစ်သစ်ဖြင့် အသံကျယ်၍ညက်ညောသော 'ပီယာနိုဖိုတီ'ခေါ် စန္ဒရားတစ်မျိုးကို ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။ အီတာလျံဘာသာ 'ပီယာနိုဖိုတီ'မှ 'ပီယာနို'ဟူသော အခေါ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ပီယာနိုဖိုတီ သို့မဟုတ် ပီယာနိုများမှာ ကြိုးတပ်ဆင်ပုံ ခလုတ်တန်းထားပုံတို့၌ ရှေးစန္ဒရားများနှင့် တူသော်လည်း မောင်းတံဖြုတ်ကြိုးကို ရိုက်ခတ်ပုံမှာ မတူချေ။ ခရီစတော့ဖိုရီ၏ စနစ်မှာ ခလုတ်နှင့်မောင်း တစ်ဆက်တည်းမဟုတ်ဘဲ၊ နှိပ်လိုက် သောအခါမှ ထိစေရန်ချိန်၍၊ အလွတ်ထားကာ မောင်းတံထိပ် တွင် သက္ကလတ်စ တူကလေးများဖြင့် ကြိုးကိုတီးခေါက် အသံ ထွက်စေရန် စီမံသည်။ ခလုတ်ကို နှိပ်လိုက်သောအခါ၊ မောင်း တံကို ပင့်တင်ပေးပြီးလျှင် မြောက်တက်သွားသော မောင်းတံ၏ အဖျားရှိ သက္ကလတ်စတူကလေးက ကြိုးကိုခေါက်သည်။ ထိုသို့ စီမံထားရုံမက ကြိုးကို တီးခေါက်ရာတွင် ကောင်းမွန်မှန်ကန် သော အသံကိုရရှိစေရန် မောင်းတံကို ထိန်းသည့်အစီအမံများ လည်း တပ်ဆင်ထားသည်။
ခရီစတော့ဖိုရီတွင် တပည့်များရှိသော်လည်း၊ သူ၏လုပ် ငန်းကို အဖွဲ့နှင့် မလုပ်ကိုင်ခဲ့သောကြောင့် ၁၇၃၁ ခုနှစ်တွင် သူကွယ်လွန်သောအခါ သူ၏ တပည့်များသည် ဤလုပ်ငန်းကို ဆက်လက်၍ မလုပ်ကိုင်နိုင်ကြတော့ချေ။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ဂျာမနီပြည်မှ ဩဂင်နှင့် စန္ဒရား(ကလာဗီခေါ့၊ ဟာ့ပဆီခေါ့)များ လုပ်သူ ဂေါ့ဖရိုက် ဆီးလဗားမန်း ဆိုသူသည် ခရီစတော့ဖိုရီ၏ ပီယာနိုဖိုတီမျိုးကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ခရီ စတော့ဖိုရီ မကွယ်လွန်မီက စန္ဒရားများကို အထူးကောင်းမွန် အောင်ပြုပြင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသူများတွင် ရှရိုးတားအမည်ရှိ ဂျာမနီ ပြည်သား တစ်ဦးသည်လည်း ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဆီးလဗားမန်း သည် ရှရိုးတား၏ ပုံစံကို အခြေပြုသည်ဟုလည်း အချို့က ယူဆကြသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ဆီးလဗားမန်း၏ စန္ဒရားများ သည် ခရီစတော့ဖိုရီ၏ စန္ဒရားများနှင့် တစ်စနစ်တည်းဖြစ်လာ သည်။ ထို့နောက်တွင် ဂျာမနီပြည်သား ဖရက် ဒရီဆီသည် လေးထောင့်စားပွဲပုံ စန္ဒရားကြီးများကို ထွင်၍လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြန် သည်။ ထိုလေးထောင့်စားပွဲ စန္ဒရား ကြီးများသည် နောက်ထပ် ဆက်လက်၍ မပေါ်ပေါက်ခဲ့သော်လည်း ထိုစနစ်ကိုယူ၍ ဗရပ် ဆဲမြို့မှ ဗစ်တာမာအီယွန်းသည် ၁၇၄၅ ခုနှစ်တွင် ထောင်လိုက် စန္ဒရားများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ၊ ထိုစန္ဒရားသည်၊ 'ဖရက် ဒရီဆီ၏ ထောင်လိုက်စန္ဒရား' ဟုတွင်သည်။
ထိုအခါမှစ၍ ပြားလိုက်ဖြစ်သော ခရီစတော့ဖိုရီ၏ စန္ဒရားမျိုး၊ ဖရက်ဒရီဆီ၏ လေးထောင့်စားပွဲ စန္ဒရားမျိုးနှင့် မတ်တတ်(ထောင်လိုက်) စန္ဒရားမျိုးဟူ၍ သုံးမျိုးသုံးစားရှိခဲ့ သည်။ ပထမအမျိုးဖြစ်သော ပြားလိုက် စန္ဒရားမျိုးကို ဂရင်းဟု ခေါ်တွင်သည်။ လေးထောင့်စားပွဲ စန္ဒရားမျိုးကား ယခုအခါ မသုံးစွဲကြတော့သလောက်ပင် တိမ်မြုပ်သွားပြီဖြစ်၍၊ မတ်တတ် စန္ဒရားများကိုကား အများအပြားပင် သုံးစွဲလျက်ရှိပေသည်။ ဤသို့လျှင် အပြည်ပြည်မှ ဂီတပညာရှင်များနှင့် ဂီတတူရိ ယာပါရဂူများသည် တစ်စထက်တစ်စတိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင် လုပ်ကိုင်၍လာခဲ့ကြရာ၊ ယခုအခါ အလွန်ကောင်းမွန် သော ဂရင်း သို့မဟုတ် မတ်တတ်စန္ဒရားကြီးများသည် ကမ္ဘာ တစ်ဝှန်းလုံးရှိ ဂီတလောကတွင် ခေတ်စားတွင်ကျယ်လျက် ရှိလေသည်။
အထက်၌ ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ဥရောပတိုက်မှ ပီယာနိုဖို တီများဖြစ်လာပုံ အဆင့်ဆင့်သမိုင်းစဉ်ကို အမြွက်မျှသိခဲ့ကြပြီ ဖြစ်သော်လည်း၊ ထိုပီယာနိုဖိုတီသည် မည်သည့်အခါက မြန်မာ ပြည်သို့ ရောက်ရှိလာ၍၊ မည်သည်ကိုအစွဲပြုကာ စန္ဒရားဟူ သော မြန်မာ ဝေါဟာရဖြင့် ခေါ်တွင်ခဲ့သည်ကို လေ့လာရန် လို အပ်ပေသေးသည်။
မြန်မာ
မြန်မာနိုင်ငံ၌ စန္ဒရားဟူသော ဝေါဟာရကို သုံးခဲ့သော အစောဆုံးကာလကို ရှာသည်ရှိသော်၊ ပုဂံဝန်ထောက် ဦးတင် ရေးသော ကဗျာဗန္ဓသာရကျမ်း၌ 'သဘင်သည် ၃၇ ရပ်' ကျောက်စာများတွင်ပါပုံကို ဖော်ပြရာတွင် '၅၉၇ ခုနေ့စွဲပါသော မင်းဆရာပိတရစ်ကျောက်စာတွင် စန္ဒရားသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သိခြင်းသည် (သီချင်းသည်) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စည်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရေးသား ပါရှိသည်' ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရ၏။ ထို့ကြောင့် စန္ဒရားမှာ ပုဂံခေတ်လောက်ကပင် ရှိနေသည်ဟုဆိုရပေမည်။ သို့သော် ထိုအချက်ကို ခိုင်လုံစေမည့် အခြားအထောက်အထားများကိုမူ မတွေ့ရချေ။ ထို့ပြင် ထိုကဗျာဗန္ဓသာရကျမ်းအရ စီရင်ရေးသားသော ဦးကုလား၏ မဟာရာဇဝင်ကြီးတွင် 'အငြိမ့် မျိုး ၆ ပါးဟူသည် ကား၊ စောင်းလည်းတစ်ပါး၊ ငြင်းလည်း တစ်ပါး၊ မိကျောင်းလည်း တစ်ပါး၊ အောင်းကလေးလည်း တစ်ပါး၊ စန္ဒရားလည်း တစ်ပါး၊ တရောလည်းတစ်ပါး၊ ဤ ခြောက်ပါးတည်း'ဟူ၍ ဖော်ပြထား၏။ စန္ဒရားကို အစောဆုံး ဖော်ပြထားသည့် အထောက်အထားဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် ဦးကုလားရာဇဝင်ကို အခြေခံပြု၍ ချဲ့ထွင်ရေးသား အပ်သော မှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၌မူ၊ စန္ဒရား၏နေရာတွင် ပတ္တလားကို ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ထို့ပြင် မာဃဒေဝလင်္ကာသစ်၌လည်း 'စောင်းငြင်း၊ မိကျောင်း၊ အောင်းပတ္တလား၊ တရောအားဖြင့် ခြောက်ပါးငြိမ့်မျိုး'ဟူ၍ အငြိမ့်မျိုး ခြောက်ပါးတွင် စန္ဒရားနေရာ၌ ပတ္တလားကို ထည့်သွင်းစပ်ဆိုထားသည်ကိုတွေ့ရ၏။ သို့ရာတွင် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁⁠၁၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စပ်ဆိုသော တွင်းသင်းမင်းကြီး၏ ဝေဿန္တရာပျို့၌ သားတော် ဝေဿန္တရာမင်းသားကို ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ရန်အတွက် စေတုတ္ထရာပြည်မှ ဝင်္ကပါ တောင်သို့ ဆိုက်အောင် ပွဲလမ်းသဘင်များစီရင်စေခန်းတွင် 'စောင်းငြင်းမိကျောင်း၊ အောင်ကလေးကျော်၊ သံငေါ်လက်ခုပ်၊ စည်းဆုပ်ပတ္တလား၊ စန္ဒရားတို့၊ ထွေပြားရေးရာ၊ တေးတျာအေးမြတ်၊ ငြိမ်သက် သီးသီး၊ နားမငြီးအောင်၊ မှုတ်တီးလိုက်လား၊ အငြိမ့်သားသည်၊ သံထားညင်းညင်း ပွန်စေတုံ'ဟူ၍ အငြိမ့်သားတို့ တီးမှုတ်ရမည့် တူရိယာတွင် ပတ္တလားနှင့် စန္ဒရားနှစ်မျိုးလုံးကို ထည့်သွင်း ရေးစပ်ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရ ပြန်သည်။ ယင်းသို့သော တွေ့ရှိရချက်တို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးအခါကပင် စန္ဒရားဟုခေါ်သော တူရိယာတစ်မျိုးရှိခဲ့ပေမည်ဟု ယူဆရ၏။
သို့သော် ထိုခေတ်က စန္ဒရားခေါ်သော တူရိယာ၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို အတိအကျမသိရပေ။ ထိုစန္ဒရားခေါ်သော တူရိယာသည် ယခုခေတ်တွင် စန္ဒရားဟူ၍ ခေါ်နေကြသည့် ပီယာနိုများမှာ သိုးဆောင်းသံစဉ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော တူရိယာများဖြစ်သည်။ ပီယာနိုဖိုတီတူရိယာသည် မြန်မာပြည်သို့ ခရစ် ၁၈၇၂ ခုနှစ်၊ မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက်က အီတာလျံသံများ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာအဖြစ် ယူဆောင်လာ၍ ရှေးဦးစွာရောက်ရှိလာသည်ဟုဆိုသည်။ "ခရစ်နှစ်-၁၂၃၅ ခုနှစ်ထိုး မင်းဆရာ ပိတရစ် ကျောက်စာတွင် သိခြင်သည်(သီချင်းသည်)၊   စန္ဒြသည်(စန္ဒရားသည်) စသည်ဖြင့် ရေးထိုးထားသည်။"
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီတလီ တီထွင်မှုများ
ဝက်ထိန်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ဝက်ထိန်းရွာ (Wethtein)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ဝက်ထိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်ထိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၂ ဦး၊ မ ၈၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တင်အောင်မိုး
တင်အောင်မိုး (၁၉၄၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၂ ရက်နေ့ဖွား) သည် မြန်မာဘောလုံးအားကစားသမား ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ နွေရာသီအိုလံပစ်ပွဲတွင် အမျိုးသားပြိုင်ပွဲ၌ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ငါးတိုင်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ငါးတိုင်ရွာ(Ngartaing)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ရေပူကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေပူကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၂၈၉ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၈၄၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒစ်ဖရန်ရှေးရှင်း
ဒစ်ဖရန်ရှေးရှင်း (Differentiation) ဆိုသည်မှာ သင်္ချာဘာသာ၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုပင် ဖြစ်ပြီး အင်တီဂရေးရှင်း နှင့် တွဲဖက်၍ ကဲကုလပ် ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိသည်။ ဒစ်ဖရန်ရှေးရှင်း ကို အသုံးပြုခြင်း အားဖြင့် ကိန်းသေ တစ်ခုသည် အခြား ကိန်းသေ တစ်ခု ပေါ်တွင် မူတည်၍ ပြောင်းလဲသည့်နှုန်းကို ရှာဖွေနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ပြရလျှင် အရှိန် (Velocity) ဆိုသည်မှာ အချိန်ပေါ်တွင် မူတည်၍ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ အကွာအဝေး (Distance) ပြောင်းလဲသည့် နှုန်း ပင် ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထု၏ အကွာအဝေးကို အချိန်အပိုင်းအခြားဖြင့် ဖော်ပြထားသည့် ညီမျှခြင်း (Distance-Time Equation)ကို ဒစ်ဖရန်ရှေးရှင်းနည်း သုံး၍ ဖြေရှင်းပါက အရာဝတ္ထု၏ အရှိန်ကို ဖော်ပြသည့် ညီမျှခြင်း (Velocity-Time Equation) ကို ရရှိနိုင်သည်။
သဲပြင်တောရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
သဲပြင်တောရွာ (Theapyintaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ သဲပြင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၃၂ ဖြစ်သည်။  ဤရွာကို တူရွင်းတိုင်ကျေးရွာအုပ်စုမှ ပြောင်းရွှေ့လာသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီဗွာရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ထီဗွာရွာ (Htibwar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ လွယ်အွန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်အွန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၆၃ ဦး၊ မ ၃၀၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းကြီးရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကုန်းကြီးရွာ (Konegyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ တွင်းလပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တွင်းလပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၁၈ ဦး၊ မ ၁၅၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွမ်လန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဂွမ်လန်ရွာ(Gumlang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ဂွမ်လန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၆၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
င/လပွေ့ရွာ၊ တောင်ရင်း
င/လပွေ့ရွာ၊ တောင်ရင်း
အကောက်ခွန်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ အထွေထွေ သဘောတူညီမှုစာချုပ်အဖွဲ့
ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးနှင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားကုန်သွယ်ရေးတို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အပြန်အလှန် အကျိုးထိခိုက်စေခြင်းအားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ဆက်စပ်ပေါင်းစည်း အကျိုးပြုကြ၍ဖြစ်စေ၊ ကမ္ဘာ့အခြေအနေများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲနိုင်ကြသည်ဖြစ်ရာ ဒုတိယကမ္ဘာ့စစ်ကြီးပြီးဆုံးသည့်နောက်တွင် စစ်မက်အနိဋ္ဌာရုံများ ကင်းရှင်း၍ ကမ္ဘာ့အခြေ အနေတည်တံ့ခိုင်မြဲရေးအတွက်နိုင်ငံရေးဘက်တွင် အစီအစဉ်များ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည့်နည်းတူ စီးပွားကုန်သွယ် ရေး မျက်နှာစာတွင်လည်း လျော်ကန်သင့်မြတ်သော စီမံဖန်တီးမူများကို ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်များကာလအတွင်းဝယ် အများဆုံးအားဖြင့် ကုန်သွယ်ရေး ချုပ်ချယ်ကန့်သတ်မှုများကြောင့် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး မှာ ကျဆင်းခဲ့ရ၏။ စီးပွားရေးပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် စစ်ပြီး ကာလစီမံကိန်းများအရ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့ (အိုင်တီအို) အား အထူးသီးခြား အဖွဲ့တစ်ရပ်အဖြစ်ကုန်သွယ် ရေးစာချုပ် ကန့်သတ်မှုများကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ထိန်းချုပ်မှု ဖြင့် ထိန်းချုပ်စေ၍ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးတိုးချဲ့မှုကို အကူအညီ ပေးစေပြီး လူနေမှုအဆင့်အတန်းများ တိုးတက်မြင့်မားလာအောင် အထောက်အကူပြုစေခဲ့ သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အိုင်တီအို အတွက် ပဋိညာဉ် စာတမ်းမူကြမ်း (ဟာဗားနားပဋိညာဉ်စာတမ်း) ကို အပြီးသတ်ရေးဆွဲခဲ့သော်လည်း လိုအပ်သောအတည်ပြုမှုများ ရရှိလိမ့်မည် မဟုတ်ဟူ၍ သိသာထင်ရှားလာသောအခါ ယင်းပဋိညာဉ်စာတမ်းကို ဘေးဖယ်ထားလိုက်ရသည်။ ထို့နောက် တွင်ကား ဂတ်(ွဗဤဤ) ခေါ်အကောက်ခွန်နှင့် ကုန်သွယ်ရေး ဆိုင်ရာ အထွေထွေသဘောတူညီမှု စာချုပ်အဖွဲ့သည်သာလျှင် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးလုပ် ငန်းကို အများဆုံးလုပ်ကိုင်ကြသည့် နိုင်ငံများက လက်ခံသောကုန်သွယ်ရေးစည်းမျဉ်း ဥပဒေများကို ချမှတ် ပေးသည့် တစ်ခုတည်းသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ တရားဝ၍်စာချုပ်အဖွဲ့အဖြစ် ရပ်တည်လျက်ရှိခဲ့ပေသည်။ ဂတ်အဖွဲ့၏ အပြီးသတ်သဘောတူစာချုပ် (ွှငညေူ ဗခအ)
ဂတ်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ဦးရေတိုးလာခြင်း ဂတ်အဖွဲ့ကို မူလအစတွင် ၂၃ နိုင်ငံဖြင့်သာဖွဲ့စည်းခဲ့ သော်လည်း ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မာလိ နိုင်ငံပါဝင်လာသောအခါ အဖွဲ့ဝင်ဦးရေသည် ၁ဝ၅ နိုင်ငံ ရှိနေပြီ ဖြစ်ပြီး အောက်တိုဘာလတွင် ၁၁၁ နိုင်ငံသို့ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ထိုနောက် ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပါရာဂွေးနိုင်ငံ ပါဝင် လာသောအခါ ၁၁၅ နိုင်ငံဖြစ်လာပြီး မတ်လတွင်ယူအေအီးနိုင်ငံ၊ ဂင်နီဘီဆောနိုင်ငံနှင့် စိန့်ကစစ်အင်နေဗစ်နိုင်ငံတို့ ပါဝင်လာသော အခါ အဖွဲ့ဝင်ဦးရေသည် ၁၁၉ နိုင်ငံသို့ တိုးပွားလာခဲ့သည်။ ထို့နောက်တစ်ဖန် ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် လိ(ခ်ျ) တင်စတိန် နိုင်ငံနှင့် ဧပြီလတွင် ကာတာ၊ အင်ဂိုလာနှင့် ဟွန်ဒူရပ်(စ်) နိုင်ငံ တို့ ပါဝင်လာခဲ့ရာ စုစုပေါင်း အဖွဲ့ဝင်ဦးရေမှာ ၁၂၃ နိုင်ငံဖြစ် လာခဲ့သည်။
လက်ရှိတရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံက ဂတ်အဖွဲ့သို ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရန် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင်လျှောက်ထားခဲ့သည်။ တရုတ်ပြည်သည် ဂတ်အဖွဲ့ကို မူလတည်ထောင်ခဲ့သော သန္ဓေ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ သို့သော် လည်း ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ကွန်မြူနစ်တို့ အာဏာရ၍ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင် သောအခါ တရုတ်ပြည်သည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂတ်အဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ဂတ်အဖွဲ့တွင် တရုတ်ပြည် ပြန်လည် ပါဝင်ရေးကို ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် ဂျီနီဗာမြို့၌ စေ့စပ် ဆွေးနွေးခဲ့ကြ ရာ ဂတ်အဖွဲ့ဝင်တစ်စုက အင်တိုက်အားတိုက် ထောက်ခံခဲ့ကြ သည်။ ဂတ်အဖွဲ့သို့ တရုတ်ပြည် ပြန်လည်ဝင်ရောက်ရေးကို အမေရိကန်က ပိတ်ဆို့လျက်ရှိကြောင်း တရုတ်ပြည်က ၁၉၉၄ ခုနှစ်၊ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် စွပ်စွဲပြောဆိုလိုက်သည်။ တရုတ်ပြည်သည် ဂတ်အဖွဲ့သို့ပြန်ဝင်ရန် ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် လျှောက် ထားခဲ့ပြီးနောက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများစွာကို ပြုလုပ်ပြီး ကြီးမားသော စွန့်စားလုပ်ဆောင်မှုများကို ပြုလုပ် ခဲ့ကြောင်း၊ ယခုကဲ့သို့ ပိတ်ဆို့တားဆီးနေလျှင် တရုတ်ပြည်က ရှစ်နှစ် အတွင်း ပေးခဲ့သော ကတိကဝတ်များကို လေးစားလိုက်နာ နိုင်တော့မည် မဟုတ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။
ဂတ်အဖွဲ့၏ရည်ရွယ်ချက်/ဦးတည်ချက်များ ဂတ်စာချုပ်ကို ထိုစဉ်က ဟာဗားနားပဋိညာဉ်စာတမ်းကို ဆွေးနွေးစေ့စပ်ခဲ့ကြသည့် အစိုးရများကပင် ကမကထပြုခဲ့ပြီး ယင်းပဋိညာဉ်စာတမ်း၏ စည်းကမ်းချက်များပေါ်တွင် အများဆုံး အခြေခံထားခဲ့ကြသည်။ ဂတ်အဖွဲ့၏ အခြေခံရည်ရွယ်ချက်မှာ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးကို လွတ်လပ်စွာပြုလုပ်နိုင်ရေးအတွက် ဖန်တီးပေးရန်နှင့် လုံလဲခိုင်မာသော အခြေခံပေါ်တွင် တည်ထား ရန်ဖြစ် သည်။ ဤသို့ဖြင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပြီး ကမ္ဘာသူကမ္ဘာသားများ သာယာဝပြောလာစေရန် ရည်မှန်း သည်။
အထက်ပါရည်ရွယ်ချက်နှင့် ဦးတည်ချက်များ အကောင် အထည်ပေါ်စေရန်အလို့ငှာ ဂတ်အဖွဲ့က အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်မှုအတွက် ကျင့်ထုံးဥပဒေ တစ်ရပ်ကို ချမှတ်ပေး ခဲ့သည်။ အခြေခံမူများမှာ (က) ကုန်သွယ်မှုကို အဆင့်အတန်းမခွဲခြားသည့် အခြေခံဖြင့် ကျင့်သုံးလုပ်ဆောင်ရန် စာချုပ်ဝင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အနေဖြင့် သွင်းကုန်ပို့ကုန်များအပေါ်တွင် အကောက်အခွန်များ ကောက်ခံရာ၌ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအား အထူးအခွင့်အရေးပေး သည်နှင့်အမျှ စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများအချင်းချင်းကိုလည်း ယင်းသို့ အပြန်အလှန်ပေးကြရန် စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံအားလုံး၌ တာဝန်ရှိသည်။ (အခွင့်ထူးခံနိုင်ငံ စာပိုဒ်) (ခ) ပြည်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်းကို အရေအတွက်အရ ချုပ်ချယ်ကန့်သတ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ်အခြားတစ်ပါးသောနည်းများ ဖြင့် ချုပ်ချယ်ကန့်သတ်ခြင်းမဟုတ်မူ၍ အကောက်ခွန်နှုန်းဖြင့်သာ ကာကွယ်စောင့် ရှောက်ခြင်းပြုရန်၊ (ဂ) စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများစပ်ကြား ဆွေးနွေးစေ့စပ်ခဲ့ကြသော အကောက်ခွန်နှုန်းများကို ကြပ်မတ်ထိန်း ချုပ်ခြင်းဖြင့် ကုန်သွယ် ရေးအတွက် တည်ငြိမ်၍ခန့်မှန်းနိုင်သော အခြေခံတစ်ရပ်ထားရှိ ပေးရန်၊ (ဃ) စာချုပ်ဝင်နိုင်ငံများ၏ကုန်သွယ်မှု အကျိုးစီးပွားများ ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန်အလို့ငှာ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ အချင်းချင်းတိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြရန်၊ (င) ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ ကုန်သွယ်ရေးပြဿနာများကို အထူးဂရုပြုကြရန်၊ (စ) အကောက်အခွန်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးဆိုင်ရာ အခြား တားဆီးပိတ်ပင်မှုများကို လျော့ချရန်ဆွေးနွေး စေ့စပ်မှုများ ပြုလုပ်ရေးအတွက် စီမံချက်ဘောင်ခွင်တစ်ခုအပြင် ယင်းသို့ ဆွေးနွေး စေ့စပ်မှုဖြင့် ရရှိသောရလဒ်များကို ဥပဒေစာချုပ် စာတမ်းတစ်ရပ်အဖြစ် စုပေါင်းဖွဲ့စည်းရေးအတွက်အဖွဲ့ အစည်းတစ်ရပ်ကို စီမံဖန်တီးပေးရန်-တို့ဖြစ်သည်။