cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကဏန်း
ပုဇွန်၊ ကဏန်းစသည်တို့မှာ 'ကရပ်စတေးစီး'ခေါ် မျိုးပေါင်းတွင် ပါဝင်သည်။ မျိုးခွဲပေါင်း ၅၀,၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။ ထိုမျိုးပေါင်းတွင် အခွံမာ ဖုံးကာ အဆစ်ပါသော ခြေလက်များပါရှိသည့် ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများ ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းတို့သည် များသော အားဖြင့် ရေသတ္တဝါများဖြစ်၍ ပါးဟက်များဖြင့် အသက်ရှူကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုစွန်မျိုးများ
ကျီးကန်းပြင် (အလယ်)ရွာ
ကျီးကန်းပြင် (အလယ်)ရွာ
အောင်ကုန်းရွာ၊ ကသပေါင်း
အောင်ကုန်းရွာ၊ ကသပေါင်း
မိတ်သလင်ရွာ၊ မိဿလင်
မိတ်သလင်ရွာ၊ မိဿလင်
ခေတ္တူပမသုတ်
-သံ၊၂၊၅၀၀-၂။ မဂဓ၊ နာဠန္ဒာ၊ ပါဝါရိကမ္ဗဝန၊ ဘုရားရှင်
ရုလ်ဘူးရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ရုလ်ဘူးရွာ(Rulbu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ရုလ်ဘူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရုလ်ဘူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၅ ဦး၊ မ ၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျီးချောင်းရွာ၊ မိဿလင်
ကျီးချောင်းရွာ၊ မိဿလင်
ကိုင်းဝန်းရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ကိုင်းဝန်းရွာ (Kaingwun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ အိမ်ခြေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၉၈ ဖြစ်သည်။
အိုဆာကာမြို့
အိုဆာကာမြို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်းဖြစ်သော ဟွန်ရှူးကျွန်းပေါ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး အိုဆာကာ ပရီဖက်ချာ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ကျိုတိုမြို့၊ အိုဆာကာမြို့နှင့် ကိုဘေးမြို့တို့ ပါဝင်သော ကေဟန်ရှင်း ဧရိယာတွင် အကြီးဆုံးအပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အိုဆာကာ ပင်လယ်အော် ပေါ်ရှိ ယိုဒိုမြစ်ဝတွင် တည်ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ အတွင်း တိုကျိုမြို့ နှင့် ယိုကိုဟားမားမြို့ တို့ပြီးလျှင် လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
ကိုင်းဝန်းရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုဆာကာမြို့
ကေဟန်ရှင်းသည် လူဦးရေ အားဖြင့် ကြည့်လျှင် ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း တိုကျိုမြို့ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင်လည်း လူဦးရေ အားဖြင့်  အများဆုံးသော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသများတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၈ သန်းမျှ ရှိသည်။ ဂျီဒီပီ အနေဖြင့် ကြည့်လျှင် ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း ဒုတိယမြောက် အများဆုံး ဧရိယာဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အများဆုံး ဧရိယာ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်းအားဖြင့် အိုဆာကာမြို့သည် စီးပွားရေးမြို့တော် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ စီးပွားရေးအား ထိန်ချုပ်မောင်းနှင်သည့် မြို့တော် တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ နေ့ဘက် နှင့် ညဘက် လူဦးရေ အချိုး အစားမှာ ၁၄၁ % မျှ ရှိသဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံအတွင်း အချိုးအဆ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုအချက်က စီးပွားရေး အချက်အချာ ဒေသဖြစ်ရခြင်းကို ပိုမိုသိသာ ထင်ရှားစေသည်။ ညဘက် လူဦးရေ မှာ ၂.၆ သန်းမျှ ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ အတွင်း အများဆုံးဖြစ်သည်။ နေ့ဘက်လူဦးရေမှာ ၃.၇ သန်းရှိပြီး တိုကျိုမြို့ ပြီးလျှင် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ အိုဆာကာအား မြေရှင်ပဒေသရာဇ်ခေတ် ကာလအတွင်းက နိုင်ငံ၏ မီးဖိုဆောင်အဖြစ် တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ ထိုအချိန်က ဆန်စပါး ရောင်းဝယ်မှု ပြုရာ ဒေသဖြစ်ခဲ့ပြီး အိုဆာကာသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံး ခေတ်သစ် ကုန်စည်ဖလှည်သည့် ဈေးကွက် ဒေသဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ရှေးအခါက အိုဆားကားမြို့သည် ဂျပန်ဘုရင် ထီးနန်း စိုက်ရာမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ တိုကျိုမြို့သည် နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော်လည်း အိုဆားကားမြို့သည် ကူးသန်းရောင်း ဝယ်ရေးအတွက် အချက်အချာမြို့အဖြစ် တည်လျက်ရှိနေသေး သည်။ မြို့နှင့်သုံးမိုင်ခန့် ဝေးသောနေရာတွင် ၁၅၈၄ ခုနှစ်က တည်ဆောက်ခဲ့သော ရဲတိုက်ရှိသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ အမေရိကန်လေတပ်သည် အိုဆားကားမြို့ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ မြို့ တစ်ဝက်ကျော်မျှ ပျက်စီးခဲ့ရလေသည်။ လူဦးရေ ၂၉၈ဝ၄၈၇ ယောက် (၁၉၇၃) ရှိသည်။
ကျီးကန်းပြင် (အနောက်)ရွာ
ကျီးကန်းပြင် (အနောက်)ရွာ
ရဲသာရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ရဲသာရွာ(Yethar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ရဲသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရဲသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၇၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၆၅၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ရဲသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ဇွဲကပင်သဘာဝအပန်းဖြေဥယျာဉ် ရှိသည်။ နည်းပညာတက္ကသိုလ်သည် ၃၅.၁၉ ဧက ကျယ်ဝန်းပြီး ဆရာ/မ ၇၉ ဦး ရှိသည်။ ကျောင်းသား/သူ ၆၀၀ ကျော် ရှိသည်။ ဧက ၄၀ နီးပါးကျယ်သော စိုက်ပျိုးရေးသိပ္ပံ (အလယ်အလတ်ဆင့် စိုက်ပျိုးရေး ပညာပေးသင်တန်းတွင် ဆရာ/မ ၂၀ ကျော်၊ ကျောင်းသား/သူ ၂၀၀ ကျော် ရှိသည်။
ရွာဟောင်းရွာ၊ ကျောင်းတောင်
ရွာဟောင်းရွာ၊ ကျောင်းတောင်
ရဲသာရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်ဟွေ့မှီရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ပင်ဟွေ့မှီရွာ (Pinhwaythmi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နမ့်စန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၄၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်စန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၂ ဦး၊ မ ၁၉၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကျောက္ကလပ်ရွာ၊ ကျောက္ကလာပ်
ကျောက္ကလပ်ရွာ၊ ကျောက္ကလာပ်
ပင်ဟွေ့မှီရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဏိစူဠကသုတ်
ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော် မူနေစဉ် မင်း၏နန်းတော်အတွင်း မင်းပရိသတ်၌ “သာကီဝင်မင်း ဘုရားရှင်သား ရဟန်းတော်တို့အား ရွှေငွေသည် အပ်စပ်၏၊ ရဟန်းတော်တို့သည် ရွှေငွေကို သာယာ လက်ခံကြကုန်၏”ဟု စပ်မိစပ်ရာပြောဆိုနေကြပါသည်။
ထိုအခါ မဏိစူဠကရွာသူကြီးက “အမောင်တို့၊ ဤသို့ မပြောမဆိုကြပါနဲ့၊ ရဟန်းတော်တို့အား ရွှေငွေသည် မအပ်စပ်ပါ၊ ရဟန်းတော်တို့သည် ရွှေငွေကို မသာယာကြ၊ မခံယူကြပါ။ ရဟန်းတော်များသည် ကျောက်မျက်နှင့် ရွှေငွေကို ပယ်ထားကုန်၏။ ကျောက်မျက်နှင့် ရွှေငွေမှကင်းကုန်၏”ဟု တားမြစ်ပြောဆိုပြီး ဘုရားရှင်ထံသွားရောက်၍ “ဤကဲ့သို့ မင်းပရိသတ်၌ မိမိတားမြစ်ပြောဆိုမှုမှန်, မမှန်”ကို လျှောက်ထားပါသည်။
ဘုရားရှင်က မဏိစူဠကရွာသူကြီး၏စကားမှန်ကန်ကြောင်း မိန့်ကြားတော်မူပြီး “ရွှေငွေအပ်စပ်သောသူအား ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့အပ်စပ်ကုန်၏”ဟု ဧကန် မှတ်သားရန် မိန့်တော်မူပြီး “မြက်, သစ်သား, လှည်း, လက်သမားလိုအပ်လျှင် မြက်, သစ်သား, လှည်း, လက်သမားတို့ကိုရှာမှီးနိုင်သည်။ မည်သည့်အကြောင်း ကြောင့်မျှ ရွှေငွေကို မသာယာရ၊ မရှာမှီးရ”ဟု မိန့်တော်မူပါသည်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်ရှိပါသည်။
ကရစ်ကက်
၂၂ ကိုက် ရှည်လျားသော ကွင်း၌ ဘောလုံးကလေးနှင့် ရိုက်တံတို့ကို အသုံးပြု၍ ဘောလုံးကို ရိုက်လွှတ်ထားစဉ် တစ်ဖက်က ဘောလုံးကို လိုက်ဖမ်းယူကာ ပစ်ပေါက်၍ တစ်ဖက်က ခေါက်ရေရအောင် ကူးသန်းပြေးခြင်းဖြင့် အပြန်အလှန် နှစ်ဖက်ကစားရသော ကစားနည်း ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ၁၃-ရာစုနှစ်လောက်ကပင် စတင်ကစားခဲ့ကြသည်။ ၁၇၄၄-ခုနှစ်က ကစားပွဲဆိုင်ရာ စည်းကမ်းရေးဆွဲခဲ့သည်။ နိုင်ငံများစွာတွင် ကစားကြ၍ ကမ္ဘာ့ပြိုင်ပွဲများတွင်လည်း ကျင်းပကြသည်။
ကမ္ဘာ့အအောင်မြင်ဆုံး ခရစ်ကတ်အသင်းများမှာ သြစတြေးလျ ၊ နယူးဇီလန် ၊ အိန္ဒိယ ၊ ပါကစ္စတန် ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် ၊ အာဖဂန်နစ္စတန်နှင့် အိုင်ယာလန်တို့ ဖြစ်သည်။
၂၄ မေ
မေလ၊ (၂၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၄၄)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၄၅)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၂၁) ရက် ကျန်သေးသည်။
ပန်စိန်းရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ပန်စိန်းရွာ (Pangsein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ပန်ယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၆၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒိန်ဂါရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တုံးပုံရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
တုံးပုံရွာ (Tonepon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ချိတ်သင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၇၇ ဖြစ်သည်။
ပန်းစစ်ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ပန်းစစ်ရွာ (Pangsit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ပန်းစစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းစစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၀၆ ဦး၊ မ ၁၆၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
တုံးပုံရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းစစ်ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၆ မေ
မေလ၊ (၂၆)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၄၆)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၄၇)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၁၉) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဆအက်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ဆအက်ရွာ(Saek)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဆအက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆအက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၂ ဦး၊ မ ၁၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၁ ဦး နေထိုင်သည်။
၂၀၁၈ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း အသက် ၁၉ နှစ်အောက် အမျိုးသမီးဘောလုံးပြိုင်ပွဲ
2018 States and Divisions U-19 (Women's) Football Championship
၂ဝ၁၈ခုနှစ် တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ် အသက်(၁၉) နှစ်အောက် (အမျိုးသမီး) ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပ ဒုတိယဝန်ကြီးတက်ရောက်ဖွင့်လှစ်
နေပြည်တော်၊ အောက်တိုဘာလ(၃ဝ)ရက်။ ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊အားကစားနှင့် ကာယပညာဦးစီးဌာနနှင့် မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်တို့ ပူးပေါင်း၍ ကျင်းပသော၂ဝ၁၈ခုနှစ် တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ် အသက်(၁၉) နှစ်အောက် (အမျိုးသမီး) ဘောလုံးပြိုင်ပွဲဖွင့်ပွဲ အခမ်း အနားအား ယနေ့ညနေ (၃)နာရီအချိန်တွင် နေပြည်တော် ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိဘောလုံးအားကစားကွင်း၌ ကျင်းပပြုလုပ်ရာ မြန်မာနိုင်ငံအိုလံပစ်ကော်မတီ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီး ဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး ဒေါက်တာမြလေးစိန်၊ အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးမျိုးလှိုင်၊ အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များနှင့် တာဝန်ရှိသူများ၊ မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်မှ တာဝန်ရှိသူများ၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ်များမှ အုပ်ချုပ်သူ/ နည်းပြများနှင့် အားကစားသမားများ တက်ရောက်ကြသည်။ ရှေးဦးစွာ ပြိုင်ပွဲဝင်အသင်းများ ကွင်းအတွင်း ဝင်ရောက်နေရာယူပြီးနောက် ဒုတိယဝန်ကြီးမှ အဖွင့်အမှာစကား ပြောကြားရာတွင် ယခုပြိုင်ပွဲကျင်းပရခြင်းရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ပြည်ထောင်စုဖွား တိုင်းရင်းသား အမျိုးသမီးငယ်လေးများ ဘောလုံးအားကစားနည်းကို စိတ်ပါဝင်စားလာစေရေး၊ အရည်အချင်းပြည့်ဝသော ဘောလုံးအားကစားသမားများ ပေါ်ထွက်လာစေရေး၊ မြန်မာ့အမျိုးသမီး ဘောလုံးလောက အဆင့်အတန်းတိုးတက်မြင့်မားလာစေရေးအတွက် သွေးသစ်လောင်းနိုင်မည့် မျိုးဆက်သစ် အမျိုးသမီးဘောလုံးအားကစားသမားများ စဉ်ဆက်မပြတ် ထွက်ပေါ်လာစေရေး အတွက်ရည်ရွယ်ပါကြောင်း၊  ပြိုင်ပွဲကျင်းပ စီမံအုပ်ချုပ်သူများမှလည်း ဘက်လိုက်မှု ကင်းရှင်းပြီး တရားမျှတ မှန်ကန်စွာဆုံးဖြတ် ဆောင်ရွက်ကြစေလိုကြောင်း ၊ ပြိုင်ပွဲဝင်အားကစားသမားများသည် မိမိတို့ကိုယ်စားပြု ယှဉ်ပြိုင်တဲ့ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ်ရဲ့ ဂုဏ်ကိုမြှင့်တင်ပြီး အားကစားသမား စိတ်ဓာတ်အပြည့်အဝဖြင့် အားသွန်ခွန်စိုက် ယှဉ်ပြိုင်သွားကြစေလိုကြောင်း တိုက်တွန်းမှာကြားရင်း ၂ဝ၁၈ ခုနှစ်၊ တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပြည်နယ် အသက်(၁၉) နှစ်အောက် (အမျိုးသမီး) ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျန်းမာရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး၊ အားကစားနှင့်ကာယ ပညာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်နှင့် တာဝန်ရှိသူများသည် အားကစားသမားများအားရင်းရင်းနှီးနှီး လိုက်လံနှုတ်ဆက်ခဲ့ကြပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအသင်းနှင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအသင်းတို့ ယှဉ်ပြိုင်ကစားနေမှုအား ကြည့်ရှုအားပေးခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ ၂ဝ၁၈ခုနှစ် တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ် အသက်(၁၉) နှစ်အောက် (အမျိုးသမီး) ဘောလုံးပြိုင်ပွဲကို ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိဘောလုံးအားကစားကွင်း (၁) နှင့် ကွင်း(၃) တို့တွင် တိုင်းဒေသကြီးနှင့်ပြည်နယ်များမှ အသင်း(၁၄)သင်း ၊ အားကစားသမား (၂၇၃) ဦးတို့သည် (၃ဝ.၁ဝ.၂ဝ၁၈) ရက်နေ့ မှ(၁၁.၁၁.၂ဝ၁၈)ရက်နေ့အထိ အသီးသီးယှဉ်ပြိုင် ကစားကြမည်ဖြစ်ပါ သဖြင့် အားကစားကို စိတ်ပါဝင်စားသော မိဘပြည်သူများအနေဖြင့် မည်သူမဆိုအခမဲ့လာရောက် ကြည့်ရှုနိုင်ကြောင်း သိရှိရသည်။
အသက် ၁၉ နှစ်အောက်ပြည်နယ်နှင့်တိုင်း
ကရစ်ပတွန်
ကရစ်ပတွန် (Krypton) သည် အလွန်ရှားပါး၍ တန်ဘိုးကြီးသော ဒြပ်စင်တစ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။ သို့ရာတွင် ဓာတ်ငွေ့သွင်းသော အထူးလျှပ်စစ်မီးအိမ်မျိုးဖြစ်သည့် သတ္တုတွင်းတူးသမားများ၏ မီးအိမ်နှင့် မီးပြတိုက်၏ မီးအိမ်များတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ဇီနွန်ဓာတ်နှင့် အလားတူပင်သုံးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ ကဏ္ဍ:နိုဘယ်ဂက်စ်များ
ကျောက်ပြင်ရွာ၊ ကျောင်းတောင်
ကျောက်ပြင်ရွာ၊ ကျောင်းတောင်
အသိဗန္ဓကပုတ္တသုတ်
ဘုရားရှင် နာဠန္ဒမြို့ ပါဝါရိကမ္ဗဝန်ကျောင်းတိုက်ဝယ် နေတော်မူစဉ် အသိဗန္ဓက၏သားဖြစ်သူ ရွာသူကြီးက “ဗြာဟ္မဏများက သေသောသူကို ဗြဟ္မာပြည်, နတ်ပြည်သို့သွားရောက်စေကြကုန်သကဲ့သို့ ဘုရားရှင်သည်လည်း လောကသား အားလုံးတို့ကို ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နတ်ပြည်သို့ရောက်အောင်ပြုပေးနိုင်သလော” ဟု မေးလျှောက်ချက်အရ ဘုရားရှင်က “ရေနက်ရာ၌ နစ်မြုပ်နေသော ကျောက်ဖျာကြီးကို ရေပေါ် ပေါ်တက်လာအောင် လူအများစုပေါင်း၍ တောင်းပန် ချီးမွမ်း လက်အုပ်ချီဆုတောင်းပေးရုံဖြင့် မဖြစ်နိုင်သလို ဒုစရိုက်သမားကို သေပြီးနောက် နတ်ပြည်ရောက်အောင် ပြုလုပ်မပေးနိုင်ပုံ၊ ထောပတ်အိုး, ဆီအိုးကို ရေနက်ရာ၌ နှစ်မြှုပ်၍ ခွဲလိုက်သည့်အခါ ထောပတ်နှင့် ဆီတို့ကို ရေပေါ် တက်မလာအောင် လူအများတို့ စုပေါင်း၍ တောင်းပန်ခြင်း, ချီးမွမ်းခြင်း, လက်အုပ်ချီမိုး ဆုတောင်းခြင်းတို့ဖြင့် မပြုလုပ်နိုင်သလို သုစရိုက်သမားကိုလည်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အပါယ် လေးပါးရောက်အောင် မပြုလုပ်နိုင်ပုံတို့ကို ရှင်းလင်းဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ပန်ယန်းရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ပန်ယန်းရွာ (Pangyang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ပန်ယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၅၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာယာကုန်းရွာ၊ ထမံသီ
သာယာကုန်းရွာ (Tharyarkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ထမံသီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၄၆၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပထမဆုံး​ ဇာတ်လမ်း​ရုပ်ရှင်
ပထမဆုံး ဇာတ်လမ်းရုပ်ရှင် (၁၃-၁၀-၁၉၂၀)
မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းကို ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဦးထွန်းရှိန် ဈာပနသတင်းကားဖြင့် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ ဦးထွန်းရှိန်ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးအတွက် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်အရေးဆိုခဲ့သော (ဖေ-ပု-ရှိန်) ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့မှ ထင်ရှားကျော်ကြားလှသူ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ယင်းသတင်းကားပြသပြီး မရှေးမနှောင်းကာလ၌ပင် ရုပ်ရှင် ဖခင်ကြီး လန်ဒန်အတ်ဦးအုန်းမောင်သည် ဇာတ်လမ်းရှာဖွေကြည့်သောအခါ ပီမိုးနင်း၏ ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းကို သဘောကျနှစ်ခြိုက်ကြသည်နှင့် မြန်မာ့အဆွေ တိုက်ပိုင်ရှင် သူဌေး ဦးဘညွန့်၏သား ဦးညီပုနှင့် ဦးအုန်းမောင်တို့ ဇာတ်ညွှန်းရေးသားကြတော့သည်။ မင်းသားအဖြစ် မောင်ညီပု ၊ ဓာတ်ပုံဆရာနှင့် ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဦးအုန်းမောင်က ဆောင်ရွက်မည်။ မင်းသမီးကိုတော့ မရီဆိုသူအား ရွေးချယ်ကြ၏။ ဤသို့ဖြင့် ပထမဆုံး ဇာတ်လမ်း ရုပ်ရှင်ကား ပေါ်ထွက်လာသည်။
ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအမည်မှာ မေတ္တာနှင့်သူရာ ဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလ ဖြစ်သဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့်ပါ (Lover & Liquor) ဟူ၍ အမည်ပေးကြသည်။ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်သူများက မင်းသား မောင်ညီပု ၊ မင်းသမီး မရီ ၊ လူကြမ်းနာမည်ကျော် ဘောလုံးသမား မောင်မောင်ချစ် ၊ ဦးပါကြီးနှင့် ဦးပုကြီးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမဆုံး ဇာတ်လမ်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ၊ အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့၌ ရွိုင်ရယ်စီနီမာ (Royal Cinema) ရုပ်ရှင်ရုံ၌ စတင်ပြသတော့မည့် သတင်းမှာ ထိုခေတ်ကာလ၏ စိတ်ဝင်စားဖွယ် သတင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ မေတ္တာနှင့်သူရာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးမှာ ပေအရှည် ၇၅၀ဝ ရှိပြီး ကားပိုင်းငါးပိုင်း ပါဝင်သည်။ စတင်ပြသစဉ်က ချာလီချက်ပလင်၏ ဟာသဇာတ်ကားတိုကလေးနှင့် ပူးတွဲပြသခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား အကြောင်းသတင်းဖော်ပြရာတွင် ‘မြန်မာပြည်ရုပ်ရှင်ကား ကုမ္ပဏီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလူကြီး ကိုအုန်းမောင် အမှူးပြု၍ ပြုလုပ်စီမံသော အဦးအစ ပထမမြန်မာ ဇာတ်ကားကြီး ဖြစ်သည်။ ဤကားသည် နိုင်ငံခြားမှ လာသော ကားများနှင့် ထပ်တူထပ်မျှဖြစ်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်၍ အလွန်လှပယဉ်ကျေးသော နေရာများ ရွေးချယ်ပြီးသကာလ ကောင်းမွန်စွာ ဓာတ်ပုံများ ကူးခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းပြင် ဤဇာတ်ကားကြီးမှာ မြန်မာတို့ရေးသော ဝတ္ထု ၊ မြန်မာလူမျိုးများက ကပြ၍ ၊ မြန်မာလူမျိုးတို့က ပုံရိုက်ခြင်းပြုပါသည်။ဟူ၍ ဖော်ပြကြ၏။
ဒေါင်းပျံရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ဒေါင်းပျံရွာ (Daungpyan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ဘန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၅ ဦး၊ မ ၁၀၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရတနာဒီပကျွန်း
ရတနာဒီပကျွန်း (Treasure Island) သည် စကော့တလန် စာရေးဆရာ ရောဘတ် လူဝီ စတီဗင်ဆန်၏ စွန့်စားခန်း ဝတ္ထုတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ Young Folks ကလေးသူငယ် မဂ္ဂဇင်းတွင် ၁၈၈၁ မှ ၁၈၈၂ ခုနှစ်အတွင်း အခန်းဆက် ရေးသားခဲ့သော ဝတ္ထုဖြစ်ပြီး စာအုပ်အဖြစ် ၁၈၈၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပုံနှိပ်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
ဇာတ်လမ်း အကျဉ်း
ဂျင်ဟောကင်း၏ ဖခင် ဖွင့်လှစ်ထားသော ထမင်းဆိုင်၌ ကက်ပတိန် ဗစ်လီဗုန်းအမည်ဖြင့် သင်္ဘောသားတစ်ဦးသည် တည်းခိုနေထိုင်လျက်ရှိ၏။ ဗစ်လီဗုန်းသည် ခြေတဖက်မရှိသော သင်္ဘောသားတစ်ဦး သူ၏ထံသို့ လာရောက်မည်ကို အမြဲပင် စိုးရိမ်နေလေသည်။ တစ်နေ့သော် ဗစ်လီဗုန်းထံသို့ မျက်မမြင် သူတောင်းစားပျူး ရောက်လာ၏။ ထိုသူတောင်းစား ပြန်သွား ပြီးနောက် ဗစ်လီဗုန်းသေဆုံးသွားလေသည်။ မသေဆုံးမီက သူ့နောက်သို့ ပင်လယ်ဓားပြများ လိုက်နေကြောင်း အထိမ်း အမှတ်တစ်ခုကို သူရရှိခဲ့ဘူး၏။ ဂျင်ဟောကင်းသည် ပင်လယ် ဓားပြများ မရောက်မီ ဗစ်လီဗုန်း၏ ပင်လယ်ခရီးဆောင် သေတ္တာဟောင်းကြီးကို ဖွင့်လှစ်၍ ရှာဖွေရာ ရတနာဒီပကျွန်း၏ မြေပုံကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ထိုမြေပုံကို သူ့မိတ်ဆွေများ ဖြစ်သော ဆရာဝန်ဒေါက်တာလိုက်ဗဆေးနှင့် မြေပိုင်ရှင် ထရီလောနီး တို့ထံ ယူဆောင်သွား၏။ ရတနာဒီပကျွန်းရှိ ရွှေ၊ ငွေ၊ ရတနာ များကို မြေပုံအတိုင်း သွားရောက်ရှာဖွေယူရေးအတွက် ထရီး လောနီးကပင် ငွေကြေးအကုန်အကျခံ၍၊ ဟစ္စပါညိုလာ အမည်ရှိ ရွက်သင်္ဘောကြီးတစ်စင်းကို တည်ဆောက်လေ၏။ ထိုရွက်သင်္ဘောကြီးတွင် ကက်ပတိန် စမောလက်သည် တက်မ ကိုင်ဖြစ်၍ သင်္ဘောထမင်းချက်မှာ ခြေတစ်ဖက် မရှိသော လောင်းဂျွန်းဆီးလဗား ဖြစ်သည်။
ကက်ပတိန် စမောလက်ကမူ လောင်းဂျွန်းဆီးလဗားနှင့် သင်္ဘောသားများ အားလုံးလိုလိုပင် ရတနာဒီပကျွန်းရှိ ရတနာ များ၏ မူလပိုင်ရှင် ဖြစ်သော ပင်လယ်ဓားပြဗိုလ်ကြီး ကက်ပတိန်ဖလင့်၏ ငယ်သားများ ဖြစ်မည်ဟူ၍ သံသယ ဖြစ်လျက်ရှိသော်လည်း လမ်းခရီးတွင် မည်သို့မျှ တစ်စုံတစ်ရာ မဖြစ်ပွားဘဲ ရတနာဒီပကျွန်းသို့ ချောမောစွာ ရောက်ကြလေ သည်။ သို့ရာတွင် ကမ်းသို့ကပ်မိလျှင် ဂျင်သည် ဂျွန်ဆီးလဗား နှင့် အခြားသူတစ်ဦးတို့ ပြောစကားများကို ကြားရသောအခါ၊ ကက်ပတိန် စမောလက် ထင်သည့်အတိုင်း ဟုတ်မှန်ကြောင်း တွေ့ရပေသည်။ ထိုအခိုက် သင်္ဘောသားများမှာ ပုန်ကန်ထကြွ ရန် အချိန်ကို စောင့်ဆိုင်းလျက်ရှိလေပြီ။ သို့သော် ကက်ပတိန် စမောလက်က သင်္ဘောသားများအား ကမ်းပေါ်သို့ တက်ရောက် လည်ပတ်ခွင့် ပေးလိုက်ခြင်းဖြင့် ပုန်ကန်ထကြွမှု မဖြစ်ပွားတော့ချေ။ ပုန်ကန်ထကြွလိုသည့် သင်္ဘောသား ခြောက်ယောက်သာ ကုန်းပေါ်သို့ ဆင်းခဲ့၏။ ကျွန်းပေါ်တစ်နေရာသို့ ရောက်သော အခါ ယခင်က သင်္ဘောတွင် ဂျွန်ဆီးလဗားနှင့် မသင့်မြတ်သော ဗင်ဂန်းဆိုသူအား တွေ့ရှိလေသည်။ ဗင်ဂန်းမှာ ဤရတနာဒီပ ကျွန်းတွင် စွန့်ပစ်ခြင်းခံရသူ ဖြစ်သည်။ လောင်ဂျွန်ဆီးလဗား၏ လူစုကို ခုခံတိုက်ခိုက်ရာ၌ ဂျင်တို့လူစုအား ဗင်ဂန်းက ကူညီ မည်ဟု ဂတိပေးလေသည်။
ထိုအတောအတွင်း ကက်ပတိန်စမောလက်၊ ဒေါက်တာလိုက် ဗဆေး၊ ထရီလောနီးနှင့် သူ၏တပည့်သုံးဦးအပြင် ကျွန်ယုံ အေဗရာဟမ်ဂရေတို့ ပါဝင်သော ကက်ပတိန်တို့ လူစုသည် သင်္ဘောမှ ထွက်ခဲ့ရာ လောင်းဂျွန်၏တပည့်များနှင့် တိုက်ခိုက်ရ သဖြင့် ထရီလောနီး၏ တပည့်တစ်ဦး ကျဆုံး၍ အသက်ကယ် ကူးတို့ လှေတစ်စင်းလည်း ဆုံးရသည်။ ထိုနောက် ကက်ပတိန် စမောလက်တို့ လူစုသည် တောင်ကုန်းတစ်ခုပေါ်ရှိ သစ်တပ် အတွင်း တဲအိမ်တွင် စခန်းချနေကြသည်။ ကက်ပတိန်၏ အဖွဲ့သားများ စီးခဲ့သော လှေငယ်ကို သင်္ဘောသားများက ဖျက်ဆီးနေစဉ် ဂျင်လည်း ထိုသစ်တပ်တွင်းသို့ ရောက်ရှိလာ လေသည်။
နောက်တနေ့နံနက် မိုးလင်းသောအခါ၌ ပင်လယ်ဓားပြများ သည် ကက်ပတိန်တို့၏သစ်တပ်ကို လာရောက်တိုက်ခိုက်ကြ သေး၏။ သို့သော် သူတို့ဖက်မှ ငါးယောက်ကျဆုံး၍ ဆုတ်ခွာ ထွက်ပေးကြရလေသည်။ ကက်ပတိန်တို့ဖက်မှမူ ထရီလောနီး၏ တပည့်နှစ်ဦး ကျဆုံး၍ ကက်ပတိန်ကိုယ်တိုင်လည်း ဒဏ်ရာ ရလေ၏။ နေ့လယ်ပိုင်း၌ ဆရာဝန်သည် ဗင်ဂန်းအား ရှာဖွေရန် သစ်တပ်မှ ထွက်ခွာသွား၏။ ဂျင်လည်း တစ်ယောက်တည်း သစ်တပ်မှ ထွက်လာရာ ဗင်ဂန်း၏လှေကို တွေ့လေ၏။ ထို လှေဖြင့် ရွက်သင်္ဘောကြီးဆီသို့ လှော်ခပ်သွား၍ ကျောက်ဆူးကြိုးများကို ဖြတ်လိုက်လေသည်။ ရေစီး အလွန်သန်သော ကြောင့် ဂျင်သည် မိမိ၏လှေကိုပင် မထိန်းနိုင်ဘဲရှိရာ၊ နောက် ဆုံး၌ ခြေကုန်လက်ပန်းကျ၍ အိပ်ပျော်လေ၏။ ဂျင်သည် အိပ်ရာမှနိုးသောအခါ လှေမှာ ခရီးဝေးသို့ ရေစီးရာမျောပါသွား ကြောင်း တွေ့ရ၏။ ထို့ပြင် ပဲ့ကိုင်မရှိဘဲ မျောနေသည့် ရွက် သင်္ဘောကြီးကိုလည်း ပြန်လည်တွေ့ရှိရလေသည်။ ဂျင်သည် သင်္ဘောပေါ်သို့ တက်ရောက်ကြည့်ရှုရာ လူနှစ်ဦးကိုသာ တွေ့ရလေသည်။ ထိုလူနှစ်ဦးမှာ သေဆုံးနေပြီဖြစ်၍ ကျန်တစ်ဦးမှာ ပြင်းထန်သော ဒဏ်ရာများဖြင့် လဲလျက်ရှိ၏။ ဂျင်လည်း ဒဏ်ရာဖြင့် လဲနေသူအား ပြုစု၍ ထိုသူ၏ အကူအညီဖြင့် သင်္ဘောကို ဘေးရန်ကင်းလွတ်ရာ အရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ ဆိုက် ကပ်ထား၏။ သို့သော် ဒဏ်ရာရသူသည် ဂျင်ကို ရန်ရှာသဖြင့် ဂျင်သည် ထိုသူအား သေနတ်နှင့်ပစ်သတ်လိုက်၏။ ထိုနောက် ဂျင်သည် ကမ်းပေါ်သို့တက်၍ ကက်ပတိန်တို့လူစုရှိရာသစ်တပ် သို့ သွားရာ သန်းခေါင်ယံအချိန်၌ သစ်တပ်သို့ ရောက်လေ၏။
သို့သော် ထိုအချိန်၌ သစ်တပ်မှာ လောင်းဂျွန်းဆီးလဗားနှင့် သူ၏နောက်လိုက် ပင်လယ်ဓားပြ ငါးဦးတို့လက်သို့ ကျရောက် လျက်ရှိ၏။ ပင်လယ်ဓားပြများသည် ဂျင်အား ဖမ်းဆီးလိုက်သည် သာမက တစ်ခါတည်း ကိစ္စတုံး သတ်ပစ်လိုကြ၏။ လောင်းဂျွန်းဆီးလဗားက ဂျင်ကို ဓားစာခံအဖြစ် ထားရှိခြင်းဖြင့် မိမိ တို့အတွက် အကျိုးရှိမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောဆိုသည့်ပြင် ဆရာဝန်က သူ့အားပေးခဲ့သော ရတနာဒီပကျွန်း မြေပုံကိုပါ ထုတ်ပြသောကြောင့် တပ်သားများ ကျေအေးကုန်ကြသည်။ ထိုနောက် လောင်းဂျွန်းဆီးလဗား ခေါင်းဆောင်သော ပင်လယ်ဓားပြများသည် ရတနာဒီပကျွန်း မြေပုံဖြင့် ရတနာ သိုက် အရှာထွက်ရာ၌ ဂျင်ကိုလည်း သူတို့နှင့် တစ်ပါတည်း ခေါ်ဆောင်သွားကြ၏။ ပထမဦးစွာသူတို့သည် ပင်လယ်ဓားပြ ဗိုလ်ဟောင်း ကက်ပတိန်ဖလင့်ကရတနာသိုက်သို့သွားရာ အမှတ်အသားတစ်ခုအဖြစ် စီမံထားခဲ့သော အရိုးစုကို တွေ့ကြ သည်။ နောက်ဆုံး၌ ရတနာသိုက်ရှိရာသို့ ရောက်သော်လည်း သိုက်တူးပြီးသားကိုသာ တွေ့ရလျှင် ဆီးလဗားနှင့်သူ၏ နောက်လိုက် ငါးယောက်တို့မှာ အချင်းများကြရလေသည်။ ဤကဲ့သို့ တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် အချင်းဖြစ်နေခိုက်တွင် ကက် ပတိန်နှင့် အဖွဲ့သားများ ရောက်ရှိလာ၍ ပစ်ခတ်ကြသည်တွင် ဆီးလဗား၏နောက်လိုက် ပင်လယ်ဓားပြနှစ်ဦး ကျဆုံး၍ သုံးဦးမှာ ထွက်ပြေး လွတ်မြောက် သွားလေ၏။ ဆီးလဗား ကိုမူ ဂျင်ဟောကင်းအားကယ်ဆယ်ခဲ့သူဖြစ်၍ ကက်ပတိန်စမောလက်၏ အဖွဲ့သားများက အသက်ချမ်းသာပေးလေ၏။ ရတနာ များကိုကား ကြာမြင့်စွာကပင် ဗင်ဂန်းက တွေ့ရှိခဲ့၍မိမိ၏ ကျောက်ဂူတွင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သိမ်းဆည်း ထားခဲ့လေသည်။ ထိုရတနာများကို ကျောက်ဂူမှ ရွက်သင်္ဘောပေါ်သို့ တင်ဆောင်ကြပြီးနောက် ထွက်ပြေးသောပင်လယ်ဓားပြ သုံးဦးအတွက် ရိက္ခာများထားခဲ့၍ ရတနာဒီပသိုက်ရှာသူ အားလုံးတို့သည် ရွက်များကိုဖွင့်လျက် ရတနာဒီပကျွန်းမှ ထွက်ခွာခဲ့ကြလေသည်။
သုံးပြည်ထောင်ခေတ် (ကိုရီးယား)
သုံးပြည်ထောင်ခေတ်(三国時代) (삼국시대)ဆိုသည် ဂိုဂူလျော၊ ပက်ကျဲ၊ ရှီလာဟူ၍ ပြည်ထောင် ၃ ခု ကွဲခဲ့သည့်ကာလကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဂိုဂူလျောသည် နောက်အခါ ဂိုလျောဟူ၍ ဖြစ်လာပြီး ယနေ့ ကိုရီးယားဟူသော ဝေါဟာရ၏ အရင်းတည်ရာလည်း ဖြစ်သည်။ သုံးပြည်ထောင်ခေတ်ကို ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၅၇ နှစ်မှ ခရစ်တော်ပေါ်ပြီး ၆၆၈ ခုအထိဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ သုံးပြည်ထောင်ခေါ်သော်လည်း မြောက်ပိုင်း မန်ချူးရီးယားအနီးတွင် ဒုံယီ၊ တောင်ပိုင်း၌ အုတ်ဂျို၊ ဘူယို စသော အင်အားကောင်းသော ပြည်ထောင်ငယ်တို့အပြင် အခြား ခွဲထွက်ပြည်ထောင် ၇၈ ခုမျှ ရှိခဲ့သည်။
သုံးပြည်ထောင်ခေတ်တွင် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်အပြင် မန်ချူးရီးယား၏တဝက်မျှကိုပင် ပိုင်သည်။ တောင်ပိုင်းရှိ ပတ်ဂျီနှင့် ရှီလာတို့မှာ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တောင်ပိုင်းနှင့် တမ္မနာ (ယနေ့ ဂျယ်ဂျူးကျွန်း) တို့ကို အုပ်ချုပ်ပြီး ဂိုဂူလျောမှာ လျောင်ဒုံကျွန်းဆွယ်၊ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်မြောက်ပိုင်းနှင့် မန်ချူးရီးယားမြေတို့ကို ပိုင်သည်။
၇ ရာစုတွင် တရုပ်မှ ထန်မင်းဆက်အကူအညီဖြင့် ရှီလာသည် ပတ်ဂျီနှင့် ဂိုဂူလျောတို့ကို အောင်နိုင်ကာ ကိုရီးယားပြည်ကို တစုတစည်းတည်းဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ တပြည်လုံးကို ရပြီးနောက် ထန်မင်းဆက်က စစ်ဘက်အုပ်ချုပ်ရေးဖြင့် အုပ်ချုပ်ရာ ရှီလာပြည်က ပြန်တွန်းလှန်သဖြင့် ရှီလာ-တန်စစ်ပွဲဖြစ်ပွားရာ ရှီလာတပ်များက ၆၇၆ ခုတွင် အပြီးတိုင် တွန်းလှန်နိုင်သဖြင့် နှောင်းကာလကို ပေါင်းစည်းသောရှီလာပြည် သို့မဟုတ် ရှီလာခေတ်နှောင်း (၆၆၈-၉၃၅) ဟု ခေါ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
တောင်လေးရွာ၊ ကျောက်တန်းကြီး
တောင်လေးရွာ၊ ကျောက်တန်းကြီး
လှိုင်ရွာ၊ ရဲသာ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စာရင်းဝင်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
စာရင်းဝင်ရွာ (Saryinwin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ အိမ်ခြေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၉၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၇ မေ
မေလ၊ (၂၇)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၄၇)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၄၈)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၁၈) ရက် ကျန်သေးသည်။
ထိုင်ဝမ်ကျွန်း၏ ပထဝီဝင်
ထိုင်ဝမ်ကျွန်းသည် အာရှတိုက်၏ အရှေ့ဘက် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ကျွန်းဖြစ်ပြီး ဧရိယာမှာ 36,188 စတုရန်းကီလိုမီတာကျယ်ဝန်းသည်။ လက်ရှိတွင် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (အာအိုစီ) (ထိုင်ဝမ်၏ တရားဝင်နိုင်ငံတော်အမည်) (Republic of China, ROC) အစိုးရမှ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။
ထိုင်ဝမ်၏ရာသီဥတုမှာ ပူအိုက်စွတ်စိုသည့် ရာသီဥတုမျိုးဖြစ်သည်။ နွေဦးနှင့် နွေရာသီ စပ်ကူးမတ်ကူးကာလတွင် မက်မန်းမိုး ရွာသွန်းလေ့ရှိသည်။ နွေရာသီတွင်မူ ထိုင်ဖုန်းမုန်တိုင်းဝင်တတ်ပြီး ဆောင်းရာသီတွင် အရှေ့မြောက်လေ တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။ အအေးဆုံးလ၏ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၁၄ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် လောက်သာရှိပြီး နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၂၅၁၀ မီလီမီတာ အထက်တွင်ရှိသည်။ မြောက်ပိုင်းဒေသတွင် တနှစ်ပတ်လုံး မိုးရွာသွန်းလေ့ရှိသော်လည်း တောင်ပိုင်းဒေသတွင်မူ နွေဥတုတွင်သာ မိုးရွာတတ်သည်။ နွေနှင့် ဆောင်းဦးရာသီများတွင် ထိုင်ဖုန်းမုန်တိုင်း ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။ ရာသီဥတုနှင့် မြေမျက်နှာ အသွင်အပြင်တို့ကြောင့် ထိုင်ဝမ်တွင် အပူပိုင်းရာသီ၊ အပူလျော့ပိုင်းရာသီ၊ သမပိုင်းရာသီနှင့် အအေးပိုင်းရာသီများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုင်ဝမ်တွင် အမျိုးအမယ် စုံလင်ပြောကြွယ်သည့် သဘာဝရှုခင်းနှင့် သဘာဝလောကကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
အရေးပါသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ အဆင့်မြင့်နည်းပညာလုပ်ငန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် နာနိုနည်းပညာ၊ အလင်းနှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းများသို့ ဦးတည် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ သွင်းကုန်အပိုင်းတွင် ရေနံနှင့် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့ အပါအဝင် စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်များကို အဓိကတင်သွင်းပါသည်။ လက်ရှိတွင် ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အင်တိုက်အားတိုက် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
အမည်ပေါ်ပေါက်လာပုံ
ထိုင်ဝမ်၏အမည် ပေါက်ပေါက်လာပုံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အဆို အမျိုးမျိုးရှိသည်။ အဆိုတမျိုးမှာ ထိုင်ဝမ်တောင်ပိုင်းဒေသမှ ရှီးလားယာ တိုင်းရင်းသား ဘာသာစကား Taian (ထိုင်အန်) သို့ Tayan (တာယန်)မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ “ရပ်ဝေးမှလာသူ” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဒတ်ချ်ကိုလိုနီခေတ်တွင် ထိုင်ဝမ်အား ဒတ်ချ်ဘာသာဖြင့် Taioan ဟုခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ယင်းကို အစွဲပြု၍ တရုတ်စာဖြင့် 「大員」(တာ့ယွမ်)၊ 「台員」(ထိုင်ယွမ်)၊ 「大灣」(တာ့ဝမ်း) သို့「台窩灣」(ထိုင်ဝေါဝမ်း) ဟု ရေးသားကြသည်။ ယင်းအမည်နာမများသည် မူလက ယခုခေတ် ထိုင်နန်ဒေသကို ညွှန်းဆိုခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ထိုင်ဝမ်တကျွန်းလုံး၏ အမည်ဖြစ်လာသည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်တို့က ထိုင်ဝမ်အား 高砂 (တာကဆကို့) 高砂國 (တာကစကို့ပြည်) ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ထိုင်ဝမ်၏ အခြားအမည်တခုမှာ “ဖော်မိုဆာ” ဖြစ်သည်။ ၁၆ ရာစုက ပေါ်တူဂီသင်္ဘော ထိုင်ဝမ်အနီး ဖြတ်သန်းသွားခိုက် ပင်လယ်ပြင်မှ မျှော်ကြည့်ရတွင် ထိုင်ဝမ်သည် လှပသည့် ကျွန်းတကျွန်းဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိကာ Ilha Formosa！ဟု ဟစ်အော်ကြသည်။ ပေါ်တူဂီ ဘာသာတွင် ဖော်မိုဆာသည် လှပသောဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး အီဟာမှာ ကျွန်းကို ဆိုလိုသည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ် မတိုင်မှီ ဥရောပ နိုင်ငံများက အဓိက အသုံးပြုသည့် အမည်ဖြစ်သည်။
၁၇ ရာစု မတိုင်မှီ
ကျောက်ခေတ်ဟောင်း နှောင်းပိုင်းကာလ (ဘီစီ ၅၀၀၀၀ - ၁၀၀၀၀) ထိုင်ဝမ်ကျွန်းပေါ်တွင် လူသားများ နေထိုင်ကျက်စားလျက် ရှိပြီဖြစ်သည်။ တိကျသည့် သက်သေအထောက်အထားမှာ ကျောက်ခေတ်သစ် (ဘီစီ ၅၀၀၀) နောက်ပိုင်း သမိုင်းမတင်မှီ ယဉ်ကျေးမှုသည် ဩစထြိုနေးရှား ဘာသာစကားပြော လူမျိုးများချန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ဆိုသည့် အချက်ဖြစ်သည်။ “သုံးပြည်ထောင်မှတ်တမ်း”တွင် သုံးပြည်ထောင်ခေတ် ဝူပြည်မှ စစ်တပ်စေလွတ်ကာ ထိုင်ဝမ်ကျွန်းပေါ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ဖူးကြောင်း၊ “ဆွေကျမ်း”တွင် ဆွေရန်ဧကရာဇ်က “လျိုချိုပြည်”အား စစ်ထိုးခဲ့ဖူးကြောင်း ရေးသားထားသည်။ သို့သော်လည်း ရှေးခေတ် တရုတ်ကျမ်းဂန်များတွင် ရေးမှတ်ထားသည့် ဒေသမှာ ထိုင်ဝမ်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေမပြနိုင်ပါ။
၁၂၈၁ ခုနှစ်တွင် မွန်ဂိုဘုရင်က ဂျပန်အား သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း မုန်တိုင်းကြောင့် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ဂျပန်ကို တိုက်ရန် ထိုင်ဝမ်ကျွန်းတွင် ခြေကုတ်ယူကာ ဖုန်ဟူကျွန်းတွင် ပတ္တရောင်ဌာနကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုဌာနသည်လည်း ဖုန်ဟူကျွန်း၏ ပထမဦးဆုံးသော အုပ်ချုပ်ရေးဌာနဖြစ်သည်။ မင်မင်းဆက်ကာလတွင် ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့ပြီး ၁၃၈၄ ခုနှစ်တွင် ပင်လယ်ပိတ်ဆို့ရေး မူဝါဒကြောင့် ယင်းပတ္တရောင်ဌာနအား ပိတ်ခဲ့သည်။ ၁၅၆၃ ခုနှစ်တွင် ကမ်းရိုးတန်း လုံခြုံရေးအတွက် ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်မှာ ၁၆၂၂ ခုနှစ် ဒတ်ချ်တို့ ဖုန်ဟူအား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်အထိ ဖြစ်သည်။
မလေးပေါ်လီနေးရှား လူမျိုးများသည်လည်း ၁၆ ရာစုမတိုင်မှီကတည်းက ထိုင်ဝမ်ကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်ကြသူများဖြစ်သည်။ ယင်းထိုင်ဝမ် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများသည် ထိုင်ဝမ်တကျွန်းလုံးတွင် ဖြန့်ကျက်နေထိုင်ကြပြီး ၎င်းတို့၏ ဘာသာစကားမှာ ဩစထြိုနေးရှား ဘာသာစကားအနွယ်ဝင်ဖြစ်သည်။ ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများ၏ သွားမစုံခြင်း၊ ဆေးမင်ကြောင်ထိုးခြင်း၊ အမည်နာမတွင် ဖခင်အမည်ပါ ထည့်မှည့်ခြင်း၊ အသက်အရွယ်အလိုက် မျိုးဆက်ခွဲခြားခြင်း၊ လူကြီးသူမများက အုပ်ချုပ်ခြင်း၊ ရန်သူ၏ ဦးခေါင်းကို ဖြတ်ယူခြင်း၊ ဝိညာဉ်များအား ပူဇော်ခြင်း၊ ကွယ်လွန်သူအား အိမ်တွင်း၌ သင်္ဂြိုဟ်ခြင်း စသည့် အလေ့အထများသည် အင်ဒိုနီးရှားရှိ ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆက်စပ်မှုရှိသည်။
၁၆ ရာစု ခေတ်လယ်ပိုင်းတွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများအကြား မိဒတိုင်း (Kingdom of Middag) ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ကျေးရွာပေါင်း ၁၅ ရွာမှ ၁၈ ရွာရှိ ပါပိုရားနှင့် ဘဘူဇာလူမျိုး၊ ပါဇိလူမျိုးနှင့် ဟွန်ယာလူမျိုး တစိတ်တပိုင်းတို့ ပူးပေါင်း ထူထောင်ထားသည့် တိုင်းပြည် ဖြစ်သည်။ ဘုံအကြီးအကဲအား Quataong ဟု ခေါ်သည်။ နယ်နမိတ်မှာ လက်ရှိ တာ့တုချောင်း ချိုင့်ဝှမ်းဒေသ တလျှောက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတိုင်းပြည်သည် ၁၆၄၄ ခုနှစ် ဒပ်ချ်လူမျိုးများ ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်လာပြီးနောက်တွင် ဒတ်ချ်တို့ထံ ဩဇာခံခဲ့သည်။ မင်းမင်းဆက်ကာလနှင့် ကျိန့်ချိန်ကုန်း (ကိုဆင်ဂါ) အုပ်စိုးသည့်ခေတ်တွင် အဖိနှိပ်ခံရ၍ ပျက်သုဉ်းလုနီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ချင်းမင်းဆက်ခေတ်တွင် ချင်းမင်းဆက်အား ခုခံတော်လှန်ရာတွင် အရေးမလှ၍ လူမျိုးသုဉ်းခဲ့ရသည်။
၁၆ ရာစု ခေတ်လယ်ပိုင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံ အရှေ့တောင်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် ပင်လယ်ဓားပြများ ဆိုးသွမ်းကြသည်။ ပင်လယ်ဓားပြများသည် ထိုင်ဝမ်အား ပုန်းခိုရာ နေရာအဖြစ် အသုံးချခဲ့သည်။ တရုတ်ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် လုယက်ကြချိန် စစ်သားများနှင့် ဝင်တိုးလျှင် ဖုန်ဟူသို့ ထွက်ပြေးကြပြီး ထိုမှတဆင့် ထိုင်ဝမ်သို့ ရောက်လာကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဟန်တရုတ် အနည်းအကျဉ်းမှအပ ထိုင်ဝမ်တွင် အခြေချလာသူများ ဖြစ်သည်။ တချိန်တည်းတွင် ပေါ်တူဂီလူမျိုးများသည် အရှေ့အာရှနှင့် ထိုင်ဝမ်သို့ ပထမဦးဆုံး ရောက်လာသည့် ဥရောပသား စူးစမ်းရှာဖွေရေးသမားများ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း ဘိန်းနှင့် တိုင်းရင်းသားများထံမှာ ရိက္ခာပစ္စည်းများ ဖလှယ်ယူခြင်းသာ ရှိပြီး ထိုင်ဝမ်အား ကိုလိုနီနယ်အဖြစ် သိမ်းပိုက်ခဲ့ခြင်းမရှိပါ။
ဒပ်ချ်နှင့် စပိန် ကိုလိုနီခေတ်
၁၆၂၄ ခုနှစ်တွင် ဖုန်ဟူကျွန်းကို သိမ်းပိုက်ထားသည့် ဒပ်ချ်နှင့် မင်မင်းဆက် အစိုးရနှင့် လက်မှတ်ရေးထိုးကား ထိုင်ဝမ်တောင်ပိုင်းဒေသတွင် စတင် အခြေစိုက်လေသည်။ ဒပ်ချ်အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီမှ ဒပ်ချ်လူမျိုးတို့သည် ထိုင်နန်မြို့အနီးတွင် စီးပွားရေးရာ ရုံးခန်းတစ်ခုကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး ၁၆၂၅ ခုနှစ်တွင်မူ ထိုင်ဝမ်ရှိ ဒပ်ချ်တို့၏ နိုင်ငံရေး အချက်အချာအဖြစ် ထိုင်နန်မြို့တွင် ဇီလန်ဒီယာ ရဲတိုက် (ယနေ့အန်းဖိန်ရှေးဟောင်းရဲတိုက်) ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်မှစကာ ဆန်စပါးနှင့် သကြားထွက်နှုန်း တိုးမြှင့်ရန်အတွက် တရုတ်ပြည် ဖူကျန့်ဒေသတလျှောက်မှ လုပ်သားများကို ငှားရမ်းကာ ထိုင်ဝမ်တွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လာစေသည်။ ၁၆၂၆ မှ ၁၆၄၂ ခုနှစ်ကြား ကာလတွင် စပိန်လူမျိုးတို့သည် ထိုင်ဝမ်မြောက်ပိုင်းဒေသကို သိမ်းပိုက်ကြီးစိုးခဲ့ကြသည်။ စပိန်တို့သည် ကြီးလုံဒေသတွင် မြို့တည်ကာ စိန့်ဆာဗေဒေါမြို့ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ယနေ့ တန့်ဆွေဒေသတွင် စိန့်ဒိုမင်ဂိုမြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြန်သည်။
ဒီ့နောက်တွင် ဒပ်ချ်နှင့် စပိန်တို့သည် အရှေ့အာရှဒေသတွင် အားပြိုင်လာသည်။ ဒပ်ချ်တို့သည် ဂျပန်အစိုးရအား စပိန်တို့က တွန်းလှန်ဖို့ ကြံစီနေကြောင်း သတင်းဖြန့်သောကြောင့် ဂျပန်တို့သည် တရုတ်နှင့် ဒပ်ချပ်မှလွဲ၍ အခြားနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးတွင် တံခါးပိတ်ဝါဒကို ကျင့်သုံးလာစေသည်။ ဒပ်ချ်တို့သည် ၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် စပိန်တို့ ကြီးစိုးနေသည့် ကြီးလုံဒေသကို ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ စပိန်တို့ကို မောင်းထုတ် ခဲ့သည်။
ဒပ်ချ်တို့ တည်ထောင်ခဲ့သည့် ကိုလိုနီအစိုးရသည် ထိုင်ဝမ်သမိုင်းတွင် ပထမဦးဆုံးသော စနစ်ကျသည့် အုပ်ချုပ်ရေး အစိုးရဖြစ်သည်။ ဒပ်ချ်တို့ ထိုင်ဝမ်ကို သိမ်းပိုက်ရသည့် အဓိက ရည်ရွယ်ချက်မှာ တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်၊ အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသများနှင့် ကုန်သွယ်ရာတွင် အချက်အချာ ဒေသအဖြစ် အသုံးချရန်ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ထိုင်ဝမ်သည် ဒပ်ချ်အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီ၏ အာရှဒေသတွင်း ဒုတိယအရေးပါသည့် ခြေကုတ်စခန်း ဖြစ်လာသည်။
ဒပ်ချ်တို့၏ ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်မှုကြောင့် ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသားများသည် ၁၆၃၅ နှင့် ၁၆၃၆ ခုနှစ်တို့တွင် ဒပ်ချ်တို့အား တော်လှန် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ကျိန့်ကျိလုန်နှင့် ကောဟွိုင်ယိဦးဆောင်သည့် တရုတ်ပြည်မကြီးမှ ပြောင်းရွှေ့လာသူများသည်လည်း ဒပ်ချ်တို့ကို တော်လှန်တိုက်ခိုက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဤသို့ တော်လှန်မှုများကို ကာကွယ်နိုင်ရန် ဒပ်ချ်တို့သည် ဖရိုဗင်ရှား ရဲတိုက် (ယခု ချစ်ခန်ရှေးဟောင်းရဲတိုက်) ကို တည်ဆောက်ပြန်သည်။ ၁၆၆၁ ခုနှစ်တွင် ကျိန့်ချိန်ကုန်း (ကိုဆင်ဂါ)ဦးဆောင်သည့် တပ်ဖွဲ့သည် ဇီလန်ဒီယာ ရဲတိုက်ကို ဝန်းရံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဒပ်ချ်တို့သည် ၁၆၆၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အညံ့ခံကာ ထိုင်ဝမ်မှ ထွက်ခွာသွားခဲ့ရပြီး ဒပ်ချ်အုပ်စိုးမှုလည်း တပါတည်း အဆုံးသတ်သွားလေသည်။
ကိုဆင်ဂါခေတ်
ကိုဆင်ဂါခေတ်သည် ၁၆၆၂ ခုနှစ် ဒပ်ချ်တို့အား အနိုင်ရခဲ့ချိန်မှ စတင်ကာ မျိုးဆက် ၃ ဆက် ၂၃ နှစ်တာ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၆၈၃ ခုနှစ်တွင် မန်ချူး ချင်းမင်းဆက်ထံ ဩဇာခံလိုက်ချိန်တွင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ တရုတ်ပြည်တွင် မင်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် မင်မင်းဆက်၏ သစ္စာခံဟု မိမိကိုယ်ကို ခံယူထားသည့် ကိုဆင်ကာသည် ထိုင်ဝမ်သို့ ရောက်ရှိလာကာ ထိုင်ဝမ်တောင်ပိုင်းရှိ ယခု ထိုင်နန်ဒေသတွင် တုန်းနင်တိုင်းကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၁၆၆၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ကိုဆင်ဂါသည် နာမကျန်းဖြစ်ကာ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သားဖြစ်သူ ကျိန့်ကျင်းက အရိုက်အရာ ဆက်ခံခဲ့ကာ ၁၆၈၂ ခုနှစ်အထိ စိုးစံခဲ့သည်။ ကျိန့်ကျင်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ကိုဆင်ဂါ၏မြေး ကျိန့်ခဲ့ဆွမ် အာဏာရလာကာ တရုတ်ပြည် အရှေ့တောင် ကမ်းရိုးတန်းဒေသကို ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး မန်ချူးကိုတော်လှန်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း အရေးမလှခဲ့ပေ။ ထိုအချိန်မှစ၍ ထိုင်ဝမ်သည် မန်ချူးအုပ်ချုပ်မှုအောက် ကျရောက်ခဲ့သည်။
ချင်းမင်းဆက်ခေတ်
ထိုင်ဝမ်အား ချင်းမင်းဆက် အုပ်ချုပ်သည့် ကာလမှာ ၁၆၈၃ ခုနှစ်မှ ၁၈၉၅ ခုနှစ် ကျာဝူစစ်ပွဲ (ပထမတရုတ်ဂျပန်စစ်ပွဲ)အပြီး ထိုင်ဝမ်အား ဂျပန်တို့အား စစ်လျော်ကြေးအဖြစ် ပေးအပ်ခဲ့ချိန်အထိဖြစ်ပြီး အုပ်ချုပ်သည့်ကာလ ၂၁၂ နှစ်တာ ကြာမြင့်သည်။
၁၆၈၄ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ထိုင်ဝမ်အား ချင်းအင်ပါယာ၏ နယ်မြေအဖြစ် တရားဝင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၇ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် မန်ချူးအစိုးရသည် ထိုင်ဝမ်အုပ်ချုပ်ရေး အပိုင်းတွင် တက်ကြွမှု မရှိလှပေ။ ကနဦးတွင် ဒပ်ချ်နှင့် ကိုဆင်ဂါခေတ်၌ ထိုင်ဝမ်သို့သွားရောက် အခြေချသည့် ဟန်တရုတ်လူမျိုးများအား တရုတ်ပြည်သို့ အဓမ္မပြန်ခေါ်ကာ ထိုင်ဝမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သူများအား တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ကန့်သတ်ခဲ့၍ မိသားစုဝင်များကို မခေါ်ဆောင်သွားရဟု တားမြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အရှေ့တောင် ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် နေထိုင်ကြသူများသည် အသက်စွန့်ကာ ထိုင်ဝမ်သို့ သွားရောက်ပြီး အနောက်ပိုင်းဒေသတွင် အခြေချကြသည်။ နောင်တွင် ထိုင်ဝမ်အရှေ့ပိုင်းဒေသသို့ တဖြည်းဖြည်း တိုးချဲ့လာသည်။ သို့သော်လည်း အလယ်တွင် ဗဟိုရိုးမ တောင်တန်းကြီး ကာဆီးနေသောကြောင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသသို့ သွားရောက်သူ နည်းပါးလှသည်။ အစောပိုင်းကာလ၌ မန်ချူးအစိုးရ စေလွှတ်လာသည့် အရာရှိများ ညံ့ဖျင်းခြင်း၊ စကားမပေါက်ခြင်းနှင့် ဖိနှိပ်ခြင်းတို့ကြောင့် ဆူပူပုန်ကန်မှုများ မကြာမကြာ ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။
၁၈ ရာစုနှစ် ချဲန်လုန်ဧကရာဇ် လက်ထက်နှောင်းပိုင်းတွင် အလုံးအရင်းလိုက် ပြောင်းရွှေ့လာမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ရှေ့လူ နောက်လူများအကြား နယ်မြေ အဝေမတည့်ခြင်းကြောင့် သွေးထွက်သံယိုမှုများ ရှိခဲ့သည်။ မန်ချူးအရာရှိများ၏ ညံ့ဖျင်းမှုကြောင့် အမြစ်ပြတ်အောင် မချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ပေ။ ဤသို့ အုပ်စုများအကြား ပဋိပက္ခများကြောင့် ကုန်သွယ်မှု၊ ယဉ်ကျေးမှု ဖလှယ်ရာတွင် ပိုမို ခဲယဉ်းစေသည်။ ၁၉ ရာစု နောက်ပိုင်းမှသာ အဘက်ဘက်မှ လူကြီးများ၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်လာစေသည်။
၁၉ ရာစု ခေတ်လယ် နောက်ပိုင်းတွင် အနောက်တိုင်း အင်အားကြီး နိုင်ငံများသည် တရုတ်နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဖောက်ကားရန် ရေကြောင်းလမ်းမှတဆင့် ကြိုးပမ်းလာခြင်းကြောင့် ၁၈၆၀ ခုနှစ်မှစ၍ ထိုင်ဝမ်ရှိ ဆိပ်ကမ်းအချို့ကို ဖွင့်လှစ် ပေးခဲ့သည်။ ဘိန်းစစ်ပွဲအတွင်း ၁၈၄၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာမှစ ဗြိတိသျှ စစ်သင်္ဘောများ ထိုင်ဝမ်ကမ်းလွန် ပင်လယ်ပိုင်နက်အတွင်း ဝင်ရောက်ကာ မြောက်ပိုင်းရှိ ကြီးလုန်ဆိပ်ကမ်းနှင့် အနောက်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ဝူချည်းဆိပ်ကမ်းကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း အချည်းအနှီးသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် ထိုင်ဝမ်တောင်ပိုင်းဒေသ၌ တိုင်းရင်းသားများက ဂျပန်တံငါသည်များအား သတ်ဖြတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဟိန်ချွန်းဒေသကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဤအဖြစ်အပျက်ကို ထိုင်ဝမ်သမိုင်းတွင် မူတန်းအရေးအခင်းဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဤအဖြစ်အပျက်ကြောင့်လည်း ချင်းမင်းဆက်သည် ထိုင်ဝမ်အုပ်ချုပ်ရေးအပေါ် သတိပြုလာသည်။ ၁၈၇၄ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် စစ်တပ်စေလွှတ်၍ ထိုင်ဝမ်၏ ကာကွယ်ရေးကို ဖြည့်တင်းပေးသည်။ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင်ဖြစ်ပွားသည့် တရုတ် ပြင်သစ်စစ်ပွဲ (၁၈၈၄ ဩဂုတ် - ၁၈၈၅ ဧပြီ) တွင် ပြင်သစ်တို့က ဖုန်ဟူကျွန်းစုနှင့် ထိုင်ဝမ်မြောက်ပိုင်း ကြီးလုန်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ထိုနောက်တွင် မန်ချူးအစိုးရသည် ရေပိုင်နက် ကာကွယ်ရေးအပိုင်း၌ ထိုင်ဝမ်၏ အရေးပါပုံကို အလေးထားလာသည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် ထိုင်ဝမ်အား ဖူကျန့်ပြည်နယ်၏ ခရိုင်အဆင့်မှ ပြည်နယ်အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ထိုင်ပေမြို့ကို ရုံးစိုက်ရာမြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ခေတ်မှီတိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းများကို စတင် ဆောင်ရွက်လာသည်။ မန်ချူးအစိုးရသည် ထိုင်ဝမ်တွင် ပထမဦးဆုံးသော ရထားလမ်း၊ ကြေးနန်းရုံးနှင့် စာတိုက်ကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုင်ဝမ်နှင့် ဖူကျန့်အကြား လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးကြိုးများ ဆက်သွယ်ပေးခဲ့သောကြောင့် ထိုစဉ်အခါက အခြေခံ အဆောက်အဦး အတိုးတက်ဆုံး ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၈၉၄ ခုနှစ်မှ ၁၈၉၅ ခုနှစ်အတွင်း ပထမတရုတ်ဂျပန်စစ်ပွဲ (ကျာဝူစစ်ပွဲ) ဖြစ်ပွားရာ တရုတ်က စစ်ရှုံးခဲ့သည်။ ဂျပန်နှင့် စစ်ပြေငြိမ်းရေးအတွက် မာကွမ်းစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး စစ်လျော်ကြေးအဖြစ် ထိုင်ဝမ်နှင့် ဖုန်ဟူကျွန်းတို့အား ပေးအပ်ခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်
၁၈၉၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့ ဂျပန်ဘုရင်ခံက ထိုင်ပေမြို့တွင် (ဂျပန်) အုပ်ချုပ်ရေး စတင်ခြင်း အခမ်းအနားကို ကျင်းပခဲ့ချိန်မှစ၍ ၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့ ဂျပန်တို့ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် စစ်ရှုံးပြီးနောက် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံက ထိုင်ဝမ်အား ပြန်လည်သိမ်းယူခဲ့ချိန်အထိ ဂျပန်တို့သည် ထိုင်ဝမ်အား နှစ် ၅၀ နီးပါး အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ် ထိုင်ဝမ်၏ ပထဝီဝင်
မကျီးတောရွာ၊ ကိုင်းချောင်း
မကျီးတောရွာ၊ ကိုင်းချောင်း
ဝပိတ်ရွာ
ဝပိတ်ရွာ
ကျွန်းကလေးရွာ၊ မိဿလင်
ကျွန်းကလေးရွာ၊ မိဿလင်
သဲချပ်ရွာ၊ ကျောင်းတောင်
သဲချပ်ရွာ၊ ကျောင်းတောင်
တဲကြီးစုရွာ၊ ကျောက်တန်းကြီး
တဲကြီးစုရွာ၊ ကျောက်တန်းကြီး
အဿာရောဟသုတ်
မြင်းစီးသူရဲတို့၏အကြီးအကဲအား မေးလျှောက်လာသည့်မြင်းစီးသူရဲတို့၏ ကွယ်လွန်ပြီးနောက် လားရောက်ရမည့်ဂတိအမှန်နှင့် မိစ္ဆာဝါဒီတို့၏သွားရာဂတိကို ဘုရားရှင်က ဟောတော်မူသဖြင့် မြင်းစီးသူရဲအကြီးအကဲ ဥပါသကာအဖြစ်ခံယူပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မြန်မာမင်းလက်ထက် စစ်ဘက်ရာထူးများ
ရှေးမြန်မာမင်းတို့လက်ထက်၌ စစ်ဘက်ရာထူးများကို ခန့်ထားစီရင်စေသည်မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
စစ်ဘက်ရာထူးများ
တပ်ဖွဲ့ပုံကို အမျိုးမျိုးတွေ့ရသည်။ ဆင်ဖြူများရှင်လက်ထက် ဇင်းမယ်သို့ချီရာတွင် -
ခန့်သည်။ ထိုသင်းဖွဲ့ပုံအရ တပ် ၁ တပ်တွင် လူ ၁၁၀ ရှိကြောင်း သိရ၏။
သဗြုချောင်းရွာ၊ မိဿလင်
သဗြုချောင်းရွာ၊ မိဿလင်
မြန်မာမင်းလက်ထက် စစ်ဘက်ရာထူးများ
စစ်ဘက်ရာထူးများ
အလောင်းမင်းတရားလက်ထက် စုဖွဲ့ပုံမှာ -
နတ်ရှင်မှာ အလောင်းမင်းတရားကို ရည်၏။ အထက်ဖွဲ့စည်းပုံအရ တပ် ၁ တပ်တွင် လူ ၁,၁၁၁ မျှ ဖြစ်နေ၏။
ဘကြီးတော်လက်ထက်တွင် -
အောင်ဇေယျ (စုစည်း)ရွာ
အောင်ဇေယျ (စုစည်း)ရွာ
မြန်မာမင်းလက်ထက် စစ်ဘက်ရာထူးများ
စစ်ဘက်ရာထူးများ
သတ်မှတ်ကာ တပ်မှူးများအနက်မှ တဦးကို တပ်ဗိုလ်ခန့်၍ စစ်ကဲ ၂၊ နားခံ ၂၊ တပ်ရေး ၂ တွဲဖက်စေကြောင်း မုံရွေးဆရာတော် ရေးသည်။ တပ် ၁ တပ်လျှင် အထက်နည်း ၁,၁၁၁ ဖြစ်သည်။ သို့သော် မဟာဗန္ဓုလထုတ်ပြန်သော အမိန့်တော်ဆင့်စာတွင်မူ
ဖွဲ့စည်းကြောင်း ပါသည်။ အင်အားမှာ တပ် ၁ တပ်လျှင် ၁၁၁ သာ ရှိ၏။
ထောင်သင်းမှူးကြီး
ထောင်သင်းမှူး ၁၀ ယောက်ကို အုပ်ချုပ်ရသူဖြစ်ပြီး လက်အောက်တွင် လူ ၁၁,၃၂၀ ရှိသည်။
ထောင်သင်းမှူး
ဗိုလ် ၂ ယောက်ကို အုပ်ချုပ်ရသူဖြစ်ပြီး လက်အောက်တွင် လူ ၁,၁၃၂ ရှိသည်။
ဗိုလ်
တပ်မှူး ၅ ယောက်ကို အုပ်ချုပ်ရသူဖြစ်ပြီး လက်အောက်တွင် လူ ၅၆၅ ရှိသည်။ ၅ ယောက်လျှင် တဗိုလ်ထားသော်လည်း အင်အားနည်းသော ကင်းထားတပ် ကုလားပျိုတပ် စသော တပ်များတွင် တပ်မှူး ၁ ယောက် ၂ ယောက်သာ ရှိသော်လည်း ဗိုလ်ခန့်သည့် ချွင်းချက်ရှိ၏။
၎င်းအပြင် တပ်ရေး (တပ်စာရေး) ၁၊ နားခံ ၁ တွဲခန့်သဖြင့် တပ်တခုတွင် ဗိုလ်အပါအဝင် လူ ၅၆၈ ရှိသည်ဟု တွက်ရ၏။ သို့သော် ငါးရာတပ်သာ ခေါ်သည်။
စစ်ပြင်သော် ဗိုလ်မှာ ရွှေထီးအလယ်လေးသစ်လှပ် ရသည်။ ရွှေထီးပိန်းရသည်လည်း ရှိ၏။ တပ်ဗိုလ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တပ်မင်းကလေးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်လေ့ရှိသည်။
တပ်မှူး
တပ်မှူး သည် သွေးသောက် ၂ ယောက်ကို အုပ်ချုပ်ရသူဖြစ်ပြီး လက်အောက်တွင် လူ ၁၁၂ ရှိသည်။
မင်းသားငယ်များ ဆွေတော်မျိုးတော်များကို မြင်းတပ်တွင် ဤရာထူးဖြင့် စပေးလေ့ ရှိ၏။ မြင်းမှူးမင်းသား ခေါ်သည်။
သွေးသောက်ကြီး
သွောက်ကြီး ဟူ၍ အတိုကောက်ရေးလေ့ရှိသော သွေးသောက်ကြီးသည် အကြပ် ၅ ယောက်ကို အုပ်ချုပ်ရသူဖြစ်ပြီး လက်အောက်တွင် လူ ၅၅ ရှိသည်။ စစ်ပြင်သော် သွောက်ကြီးမှာ ထီးနီ ၁၊ ငွေဓား ၁ ရ၏။ တပ်ချီလျှင် မြင်းစီး၍ လိုက်ရသည်။
အကြပ်
၂ အိုးစားခေါ် လူ ၁၀ ကို အုပ်ချုပ်ရသူဖြစ်သည်။ စစ်ပြင်သော် အကြပ်ကို ဆော်မောင်းတခု ထုတ်ပေး၏။
အိုးစားကြီး
ကျန်တပ်သား ၄ ယောက်ကို အုပ်ချုပ်ရသူကို အိုးစားကြီး ခေါ်သည်။
တပ်သား
တပ်သားသည် သင်းဖွဲ့ရာတွင် အနိမ့်ဆုံးအဆင့် ဖြစ်သည်။ တပ်သား ၅ ယောက်ကို ပေါင်းကာ တအိုးစား ဖွဲ့သည်။
တပ်သားဖြစ်ရန် ကာယဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက်မှာ မျက်စေ့ မှုန် မွဲ တိမ် မျက်ခမ်းစပ် မရှိခြင်း၊ ပန်းနာ မရှိခြင်း၊ ဒူလာအားကြီးမှု မရှိခြင်း၊ ကြက် ဝက် မှင်တက်ရောဂါ (ကြက်ရူးပြန် ဝက်ရူးပြန်) မရှိခြင်း၊ ခြေသိမ်လက်သိမ် မဖြစ်ခြင်း၊ ကိုယ်ထက် ဒူးရှည်ပေါင်ရှည် မဖြစ်ခြင်း၊ အိပ်ရာယောင်ယမ်း မဖြစ်ခြင်း၊ အသက် ၂၀-၅၀ ကြား ဖြစ်ခြင်းတို့တည်း။
တပ်မင်း
စစ်မက်ဖြစ်ပွားသောအခါ ဆင့်ဆိုသောအင်အားနှင့်အတူ ချီလာရသော မြို့စားနယ်စား စော်ဘွားတို့ကို တပ်မင်း ခေါ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် ဆင်ဖြူများရှင်လက်ထက်တွင် ပိဿလောက်မြို့အား လုပ်ကြံမည်ဟူ၍ လင်းဇင်းမင်း ချီလာသည်ကို ကြားလျှင် တပ် ၆ တပ် စီရင်သည်။ ယင်းတပ်တို့မှာ မိုးညှင်းစော်ဘွားတပ်၊ မိုးကောင်းစော်ဘွားတပ်၊ မိုးမိတ်စော်ဘွားတပ်၊ အုန်းဘောင်စော်ဘွားတပ်၊ ညောင်ရွှေစော်ဘွားတပ်၊ မိုးနဲစော်ဘွားတပ်တို့ ဖြစ်ပြီး တပ်တခုစီတွင် ဆင် ၁၀၀၊ မြင်း ၁၀၀၀၊ စစ်သည်သူရဲ ၁၀၀၀၀ ပါသည်။ ယင်းသို့ စီရင်၍လာသော စော်ဘွားတို့ကို တပ်မင်း ခေါ်ရ၏။
တပ်ပေါင်းစား
တပ်မင်း၏လက်အောက်ခံတပ်အဖြစ် ပါဝင်သော တပ်ပေါင်းတို့ကို ခေါင်းဆောင်သည့် မြို့စားငယ်စော်ဘွားငယ်တို့ကို တပ်ပေါင်းစား ခေါ်သည်။
ဗိုလ်မှူး
မြန်မာနယ်တွင် မြို့ဝန်မြို့စားများ ထားကာ အုပ်ချုပ်ပြီး ရှမ်းနယ်တွင် စော်ဘွားတို့ ကြီးမှူးသည်။ သို့သော် စော်ဘွားတို့အထက်တွင် မြန်မာအရာရှိကြီးတဦး ခန့်ထားတတ်သည်။ ယင်းရာထူးကို ဗိုလ်မှူး ခေါ်၏။
ရှမ်းနယ် စစ်ကဲများအပေါ်၌လည်း ဗိုလ်မှူး ၁ ဦးခန့်ကာ အုပ်ချုပ်ပြီး မင်းညီမင်းသား ဝန်ကြီးဝန်ထောက်တို့ကို ခန့်လေ့ရှိသည်။
စစ်ကဲ
ဗိုလ်သော်လည်းကောင်း၊ ဝင်းမှူးသော်လည်းကောင်း၊ ဝန်ထောက်သော်လည်းကောင်း၊ တပ်ရုံးရှိရာမြို့များသို့ သွားရောက်အုပ်ချုပ်ရပါက ထိုအရာရှိကို စစ်ကဲ ခေါ်သည်။
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းနယ် ၌ တပ်ရုံး ၃၊ ဗမာနယ်တွင် တပ်ရုံး ၁၀ ခွဲခြားအုပ်ချုပ်သဖြင့် စစ်ကဲ ၁၃ ယောက် ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စစ်သမိုင်း
ကွင်းဝိုင်းရွာ၊ ကျောက္ကလာပ်
ကွင်းဝိုင်းရွာ၊ ကျောက္ကလာပ်
၂၈ မေ
မေလ၊ (၂၈)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၄၈)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၄၉)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၁၇) ရက် ကျန်သေးသည်။
ကျောက်တန်းလေးရွာ၊ ကျောက်တန်းကလေး
ကျောက်တန်းလေးရွာ၊ ကျောက်တန်းကလေး
ဗိုလိုဒီမာ ဇီလန်စကီး
ဗိုလိုဒီမာ အိုလက်စန်ဒရိုဗစ်ခ် ဇီလန်စကီး (Volodymyr Oleksandrovych Zelenskyy; Володимир Олександрович Зеленський) သည် ယူကရိန်းနိုင်ငံရေးသမားနှင့် ယခင်က ဟာသလူရွှင်တော် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လက်ရှိတွင် ဆဋ္ဌမမြောက် ယူကရိန်းနိုင်ငံတော် သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထန်းဆောင်နေသည်။
၎င်း၏သမ္မတရွေးကောက်ပွဲမဲဆွယ်ကာလအတွင်း ဇီလန်စကီးသည် ရုရှားနှင့် ယူကရိန်း၏ကြာရှည်သောပဋိပက္ခကိုအဆုံးသတ်ရန် ကတိပြုခဲ့ပြီး ရုရှားသမ္မတဗလာဒီမာပူတင်နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ၎င်း၏အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရားသည် ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် ရုရှားနှင့် တင်းမာမှုများ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသော ရုရှားကျူးကျော်မှုအား အဆုံးအဖြတ်ပေးခဲ့သည်။ ရုရှားစစ်တပ်တည်ဆောက်မှုကာလအတွင်း ဇီလန်စကီး၏ဗျူဟာသည် ယူကရိန်းလူထုကို တည်ငြိမ်စေရန်ဖြစ်ပြီး ယူကရိန်းနိုင်ငံမဟုတ်ကြောင်း နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းကို အာမခံချက်ပေးခဲ့သည်။ လက်တုံ့ပြန်ရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။ သူသည် မကြာမီ စစ်ပွဲတစ်ခုအတွက် သတိပေးချက်များနှင့် ဝေးကွာနေခဲ့ပြီး နေတိုး ၏ လုံခြုံရေး အာမခံချက်နှင့် စစ်ရေးအရ ပံ့ပိုးကူညီမှုများ ပြုလုပ်ရန်လည်း တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ကျူးကျော်မှုစတင်ပြီးနောက် ဇီလန်စကီးသည် ယူကရိန်းတစ်ဝှမ်း စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကြေညာပြီး လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကို အထွေထွေ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ အကျပ်အတည်းအတွင်း သူ၏ခေါင်းဆောင်မှုမှာ သူ့ကို နိုင်ငံတကာ၏ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ချီးမွမ်းခြင်းခံရပြီး ယူကရိန်းတော်လှန်ရေး၏ သင်္ကေတအဖြစ် ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။ လူမှုရေးစစ်တမ်းများက ဇီလန်စကီးကို ယူကရိန်း၏ အကြီးမြတ်ဆုံးသမ္မတများထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် အဆင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ဘဝ အစပိုင်း
ဗိုလိုဒီမာ အိုလက်စန်ဒရိုဗစ်ခ် ဇီလန်စကီးကို ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကရီဗယီ ရစ် တွင် ဂျူးမိဘများမှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ထို့နောက် ယူကရိန်း ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ဖခင် အိုလက်စန်ဒရ် ဇီလန်စကီးသည် ပါမောက္ခနှင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံပညာရှင်ဖြစ်ပြီး ကရီဗယီ ရစ်ပြည်နယ် စီးပွားရေးနှင့် နည်းပညာတက္ကသိုလ်ရှိ ဆက်သွယ်ထိန်းချုပ်မှုသိပ္ပံနှင့် Computing Hardware ဌာန၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ ၎င်း၏မိခင် ရင်မာ ဇီလန်စကာ သည် အင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏အဖိုး စိုင်မွန် အီဗန်နိုဗစ်ခ် ဇီလန်စကီးသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက တပ်နီတွင် (57th Guards Motor Rifle Division) တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်အထိ ခြေလျင်တပ်ရင်းအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး စိုင်မွန်၏ဖခင်နှင့် ညီအစ်ကို သုံးဦး Holocaust တွင်သေဆုံးခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လတွင်၊ ဇီလန်စကီးသည် ဂျာမန်တပ်များ အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုအတွင်း ၎င်းတို့၏ အဘိုးအဘွားများအား သတ်ဖြတ်ခံရပြီးနောက် ၎င်း၏အဘိုးအဘွားများ သေဆုံးခဲ့ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။
မူလတန်းကျောင်းမစမီ ဇီလန်စကီးသည် ၎င်း၏ဖခင်အလုပ်လုပ်ရာ မွန်ဂိုလီးယားရှိမြို့ Erdenet တွင် လေးနှစ်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဇီလန်စကီးသည် ရုရှားစကားပြောဖြင့် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ အသက် ၁၆ နှစ်တွင် နိုင်ငံခြားဘာသာစကားအဖြစ် အင်္ဂလိပ်စာမေးပွဲကို ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့ပြီး အစ္စရေးနိုင်ငံတွင် ပညာသင်ကြားရန် ပညာသင်ထောက်ပံ့ကြေးရရှိခဲ့သော်လည်း ဖခင်ဖြစ်သူက သွားခွင့်မပြုခဲ့ပေ။ နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် Kryvyi Rih Institute of Economics၊ ထို့နောက် Kyiv National Economic University ၏ ဌာနတစ်ခုနှင့် ယခုအခါ Kryvyi Rih National University ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော ဥပဒေဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သော်လည်း ဥပဒေရေးရာနယ်ပယ်တွင် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
အနာဂတ္ထိဝါဒ
အနာဂတ္ထိဝါဒသည် အနုပညာနှင့် လူမှုရေး ဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှု တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀ ရာစု အစောပိုင်းတွင် အီတလီနိုင်ငံတွင် အခြေတည်ခဲ့သည်။ ရုရှား၊ အင်္ဂလန်နှင့် အခြားနိုင်ငံများတွင် အနာဂတ္ထိဝါဒဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများ ရှိခဲ့သော်လည်း အနာဂတ္ထိဝါဒကို အီတလီ အရိပ်အယောင်များက အများဆုံး လွှမ်းမိုးထားသည်။ အနာဂတ္ထိဝါဒီတို့သည် ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ ကြွေအိုးပန်းချီ၊ ဂရပ်ဖစ် ဒီဇိုင်း၊ စက်မှု ဒီဇိုင်း၊ အိမ်တွင်း အလှဆင်ခြင်း၊ ပြဇာတ်၊ ရုပ်ရှင်၊ ဖက်ရှင်၊ အဝတ်အထည်၊ စာပေ၊ ဂီတ၊ ဗိသုကာပညာနှင့် အစားအသောက် အပါအဝင် အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု မှန်သမျှတွင် လှုပ်ရှားမှု ပြုကြသည်။
ခါ့လားယန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ခါ့လားယန်ရွာ(Hkalaryang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဒိန်ဂါယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၁၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိုကုန်းရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ဘိုကုန်းရွာ (Bokone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ချွန်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၆၀၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဗြုချောင်းရွာ၊ ကိုင်းချောင်း
သဗြုချောင်းရွာ၊ ကိုင်းချောင်း
ဆံကြိုးရွာ၊ ကျောင်းတောင်
ဆံကြိုးရွာ၊ ကျောင်းတောင်
လေထိုးကုန်းရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
လေထိုးကုန်းရွာ (Layhtoekone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ပင်ပျော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ပျော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃၈ ဦး၊ မ ၁၂၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရဲဘော်လေးရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ရဲဘော်လေးရွာ (Yebawlay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ရဲဘော်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၄၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရဲဘော်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၃၇ ဦး၊ မ ၃၆၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ရောင်လန်းရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ရောင်လန်းရွာ (Yawnglan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ပန်ယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၆၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှာလ်လမ်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ရှာလ်လမ်ရွာ(Siallam)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဆအက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆအက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၂ ဦး၊ မ ၁၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပထမဆုံး​အမျိုး​သမီး​တပ်ခွဲ သင်တန်း​ဆင်း​ပွဲ
ပထမဆုံးအမျိုးသမီးတပ်ခွဲ သင်တန်းဆင်းပွဲ အခမ်းအနား ကျင်းပပြုလုပ် ( ၁၈ - ၆ - ၁၉၈၅ )
၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့ နံနက် ၇ နာရီအချိန်တွင် မင်္ဂလာဒုံ၌ တပ်မတော် ( ကြည်တပ် ) အမှတ်( ၁ ) လေ့ကျင့်ရေးတပ် ပထမပတ် အမျိုးသမီးတပ်ခွဲ ကျောင်းဆင်းပွဲကို ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်း နောက်တစ်နေ့၌ ဟံသာဝတီသတင်းစာတွင် သတင်းဖော်ပြပါရှိသည် ။ အမျိုးသမီးတပ်ခွဲ သင်တန်းဆင်းပွဲကို ဗိုလ်ကြီးဒေါ်ကြင်စီက တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သင်တန်းဆင်း အမျိုးသမီး စစ်သမီးပေါင်း ၁၈၈ ဦးရှိသည်ဆိုသည် ။ ယင်းအခမ်းအနားသို့ မြန်မာ့တပ်မတော် စစ်သေနာပတိကိုယ်စားတက်ရောက်ကာ ထူးချွန်သူစစ်သမီးများအား နာမည်ကောင်း လက်မှတ်ဆုများ ပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထား၏ ။ စံပြတပ်သူဆုကိုမတင်လှ ( မုဒုံ )ကလည်းကောင်း ၊ စစ်သည်တော် ကျင့်ဝတ်ထူးခြားစွာဖြေဆိုအောင်မြင်ဆုကို မတင်လှ ( မုဒုံ )ကလည်းကောင်း ၊ စည်းကမ်သေဝပ်ဆုကို မခင်ဆွေဝင်း ( မြင်းခြံ ) နှင့် သေနတ်ပစ်အတော်ဆုံးဆုကို မလှလှသိန်း ( ဗန်းမော် )တို့ကလည်းကောင်း အသီးသီး ရရှိခဲ့ကြသည် ။ အခမ်းအနားအပြီးတွင်း စစ်သမီးတပ်ခွဲ၌ ဒုဗိုလ် ဒေါ်လှဌေးက ဧည့်ပရိသတ်များအား လိုက်လံပြသခဲ့သည် ။ သင်တန်းဆင်း စစ်သူအမျိုးသမီးများအား တပ်မတော် ( ကြည်း ) အုပ်ချုပ်ရေးဘက်တွင် ၃၁ ဦး ၊ မေမြို့အချက်ပြ ဆက်သွယ်ရေးဘက်သို့ ၇၇ ဦး ၊ စစ်သူနာပြု ၇ ဦးနှင့် စစ်မှတမ်းရုံးသို့ ၇၃ ဦး တာဝန်ပေးအပ်သွားမည် ဖြစ်ပြီး သင်တန်းကာလမှာ ၁၇ ပတ် ကြာမြင့်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည် ။
၂၉ မေ
မေလ၊ (၂၉)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၄၉)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၅၀)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၁၆) ရက် ကျန်သေးသည်။
ခိုင်းဆွန်ကထောင်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ခိုင်းဆွန်ကထောင်ရွာ(Hkaingsunkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဒိန်ဂါယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၁၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေခြားရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
မြေခြားရွာ (Myaychar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ပင်ပျော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ပျော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃၈ ဦး၊ မ ၁၂၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ