cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန်
စစ်ပွဲအပြီးတွင် ဝါရှင်တန်သည် မောင့်ဗာနွန်ရှိ မိမိ၏ နေအိမ်သို့ပြန်သွား၍ လုပ်ငန်းများကို စီမံခန့်ခွဲလျက် ချမ်မြေ့စွာနေထိုင်ခဲ့လေ၏။ ထိုအချိန်တွင် အမေရိကန် ကိုလိုနီနယ်များသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးဖြစ်သော်လည်း အုပ်ချုပ်ရေး၌ အခြေမကျဘဲရှိကြ၍ ဗဟိုအစိုးရ၌လည်း ဩဇာကင်းမဲ့လျက်ရှိ၏။ ထို့ကြောင့် ဝါရှင်တန်သည် အခြေမကျဖြစ်နေသော တိုင်းပြည်အရေးအတွက် နိုင်ငံရေးထဲသို့ ပြန်ဝင်ခဲ့ရပြန်လေသည်။ ဝါရှင်တန်သည် အမေရိကန်ကိုလိုနီများမှာ အုပ်ချုပ်ရေးဘက်၌ အင်အားတောင့်တင်းသော ဗဟိုအစိုးရမျိုးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဘက်၌ အခြေခံကောင်းသော စနစ်မျိုးလိုအပ်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြဆိုပြီးလျှင် အကူအညီပေးနိုင်သူများထံမှ အကူအညီတောင်းလေသည်။ ထို့ကြောင့် အုပ်ချုပ်ရေးကို အသစ်ပြုပြင်ရန် တတ်စွမ်းသူများ၏ အကူအညီနှင့်ဆောင်ရွက်၍ အုပ်ချုပ်ရေးအခြေခံဥပဒေသစ်ကို အမေရိကန်ပြည်နယ်များအားလုံးက လက်ခံဆောင်ရွက်ရန် ကြိုးစားလေ၏။ ဝါရှင်တန်၏ ကြိုးစားမှုကြောင့်ပင် ပြည်နယ်များက ထိုအုပ်ချုပ်ရေးအခြေခံ ဥပဒေသစ်ကို လက်ခံခဲ့ကြ၍ ဝါရှင်တန်ကိုလည်း ထိုဥပဒေသစ်အရ ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ ပထမဦးဆုံး သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ကြလေသည်။ ၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင် သမ္မတအဖြစ် ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံအရွေးခံရပြီးနောက်၊ တတိယအကြိမ်မြောက် ထပ်မံရွေးကောက်ကြ သော်လည်း ဝါရှင်တန်က လက်မခံခဲ့ပေ။ ယင်းသို့ဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် သမ္မတများသည် နှစ်ကြိမ်မျှသာ ဆက်၍ဆောင်ရွက်ရန် အစဉ်အလာတစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရာ ၂ဝ ရာစုနှစ်အတွင်း ဖရန်ကလင်ရူးဇဗဲ့ လက်ထက်တွင်မှာ ထိုအစဉ်အလာ ပျက်ခဲ့လေ၏။
၁၇၉၇ ခုနှစ်တွင် ဝါရှင်တန်သည် နိုင်ငံရေးမှ အနားယူပြီးလျှင် မောင့်ဗာနွန်သို့ပြန်၍ မိမိတို့၏ လယ်မြေ ယာမြေလုပ်ငန်းတွင်သာ လုံးပန်းလျက် စိတ်အေးချမ်းသာစွာ နေထိုင်ခဲ့လေသည်။ ၁၇၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မိမိနယ်မြေကို လှည့်လည်ကြည့်ရှုရန် မြင်းစီး၍ ထွက်သွားရာမှ အအေးမိလာလေသည်။ ထိုအအေးမိသည့်ဒဏ်မှာ ဆိုးရွားပြင်းထန်လာခဲ့ရာ နောက်တစ်နေ့ ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေ ၏။ သူ၏အလိုဆန္ဒအတိုင်း အလောင်းကို မောင့်ဗာနွန်၌ပင် မြှုပ်နှံထားကြလေသည်။
ဂျော့ဝါရှင်တန်သည် ရုပ်ရည်ခန့်ညား၍ မျက်နှာထားတည်သူဖြစ်သည်။ သွားလာနေထိုင်ပုံကို ကြည့်ရခြင်းအားဖြင့် မာန်မာနကြီးသူဟု ထင်ရသော်လည်း စင်စစ်အားဖြင့် သူတစ်ပါးအား ကြင်နာတတ်သူဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကလေးသူငယ်များကို ချစ်ခင်သည်။ လက်တွေ့သမားတစ်ဦး ဖြစ်သောကြောင့် အရေးကိစ္စပေါ်လျှင် မဖြစ်မနေ လုပ်ဆောင်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့် 'ဂျော့ဝါရှင်တန်သည် စစ်ပွဲ၌လည်း ထိပ်ဆုံး၊ ငြိမ်းချမ်းသည့် အခါ၌လည်းထိပ်ဆုံး၊ ပြည်သူလူထု၏ အသည်းနှလုံး၌လည်း ထိပ်ဆုံးရောက်ရှိသူ' ဟူ၍ ချီးကျူးထောမနာပြုခြင်းကို ခံရသူဖြစ်ပေသည်။
၁၇၇၄ ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်တွင် ပထမအကြိမ်ကွန်တီနယ်တယ်ကွန်ဂရတ်တွင် ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးအနေဖြင့် ပါဝင်တက်ရောက်သည်။ သို့သော် အင်္ဂလိပ်လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ရန် လှုံ့ဆော်ကြိုးပမ်းသူများထဲတွင် မပါဝင်ပေ။ သို့သော် ၁၇၇၅ ဇွန်လဒုတိယအကြိမ်ကွန်တီနယ်တယ်ကွန်ဂရတ်တွင် အမေရိကန်လွတ်မြှောက်ရေး အတွက် စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် အများသဘောတူ (ကန့်ကွက်သူမရှိ) ခန့်အပ်ကြသည်။ တည်ကြည်သောဥပဓိ၊ အကျင့်စာရိတ္တ၊ ထူးချွန်သည့် အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် စစ်ရေး တို့ကြောင့် ၎င်းအားအများက ကိုးစားကြခြင်းဖြစ်သည်။ စစ်အတွင်းကာလများတွင် လစာမယူပဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွက် ဝါရှင်တန်၏ စွမ်းဆောင်ချက်များကိုကြည့်လျှင်
အခြားသော အမေရိကန်ခေါင်းဆောင်များဖြစ်ကြသည့် ဂျွန် အဒမ်၊ ဂျိမ်း မဒီဆင်၊ သောမတ် ဂျက်ဖာဆင်၊ ဘင်ဂျမင် ဖရမ်ကလင် တို့ကဲ့သို့ အတွေးအခေါ်၊ ထိုးထွင်းဉာဏ် ကောင်းလွန်းသူမဟုတ်သော်ငြား စစ်အတွင်း၊ စစ်လွန် ကာလများတွင် စံပြအဖြစ်အများကို ဩဇာလွှမ်းမိုးပြီး ထိန်းသိမ်းနိုင်သူဖြစ်သည်ကိုမူမငြင်းသာပေ။
သမ္မတရာထူး လက်ခံရန်အတွက် မောင့်ဗာနွန်မှ နယူးယောက်ခ်မြို့တော်သို့ သွားခဲ့သည့် အချိန်က ခံစားချက်ကို “လူသတ်ကုန်း အပို့ခံနေရတဲ့ တရားခံနှင့်တူသည်”ဟုနောင်တွင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ (ထိုစဉ်က ဝါရှင်တန် ဒီစီ မြို့တော်မတည်ရသေးပါ။ နယူးယောက်ခ်ကို မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။) သူ့လက်ထက်တွင် အမေရိကန်သည် သမ္မတစနစ်ကျင့်သုံးသည့် နိုင်ငံသစ်ဖြစ်လာသော်လည်း ပဒေသရာဇ်ဟန်ပန် မကုန်တတ်သေးပေ။ အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ဂျော့ချ်ထက် အမေရိကန်ပြည့်ရှင် ဂျော့ချ်က ရှေ့ဝင်းနောက်ဝင်း ပိုမိုခင်းကျင်းသည်ဟုပင် ပြောစမှတ်ရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အာဏာရှင်ကြီး၊ ဘုရင်ကြီးဟုပင် သတင်းစာများ၊ စာပေများက ရေးသားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် စာရိတ္တနှင့် စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာသူ ဂျော့ချ်ဝါရှင်တန်အတွက်မူ တိုင်းပြည်အာဏာသည် မက်မောဖွယ်မဟုတ်ခဲ့ပေ။
ရင်ဆိုင်ရသည့် အခက်အခဲများ
သမ္မတအဖြစ်သို့ရောက်သောအခါ ဝါရှင်တန်အနေဖြင့် ပြဿနာကြီး နှစ်ရပ်ဖြင့် ရင်ဆိုင်ရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် နောက်ထပ် ပြဿနာတစ်ရပ်ဖြင့် ထပ်မံကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။
ရာထူးမှ အနားယူပြီးနောက် ဂျော့ချ် ဝါရှင်တန်သည် အောင်မြင်သည့် လူချမ်းသာလယ်ပိုင်ရှင်ကြီးအဖြစ် ဇာတိရပ်ရွာတွင် ငြိမ်းချမ်းစွာနေထိုင်ပြီး ၁၇၉၉ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
၁၆၄၄
၁၆၄၄
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
မော်တောင်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
မော်တောင်းရွာ (Mawtawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းနော့/ဖာတကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၄၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းနော့/ဖာတကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၁ ဦး၊ မ ၁၂၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
၁၆၄၄
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
စစ်အောင်ရွာ
စစ်အောင်ရွာ
၁၆၄၄
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
မော်တောင်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေးမြစ်
ရေးမြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး တနင်္သာရီတောင်တန်းမှ မြစ်ဖျားခံကာ မွန်ပြည်နယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ကပ္ပလီပင်လယ်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ရေးမြစ်ဝ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၃ ကီလိုမီတာခန့်တွင် ဝကျွန်း တည်ရှိသည်။ ရေးမြစ်သည် မွန်ပြည်နယ်၊ ရေးမြို့၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းကို ဖြတ်၍ စီးဆင်းသွားသည်။
ကျောက်ရှိပြင်ရွာ၊ မွန်ထောင့်
ကျောက်ရှိပြင်ရွာ၊ မွန်ထောင့်
ပဲကတိုးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုင်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကိုင်းရွာ (Kaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်
အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်သည် အီတလီနိုင်ငံနှင့် ဗော်လကန်ကျွန်းဆွယ်ရှိ ယူဂိုဆလားဗီးယားနိုင်ငံ၊ အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံတို့အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အလျားမိုင် ၄၅ဝ ခန့်နှင့် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် အနံ ၁၁ဝ ခန့် ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၅၂ယဝဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်။ ထိုပင်လယ်သည် မြေထဲပင်လယ်၏ အစိတ်အပိုင်း လည်းဖြစ်ရာ ပင်လယ်နှစ်ခုတို့သည် ၄၄ မိုင်ခန့် ကျယ်သော အိုထရန်တို ရေလက်ကြားအားဖြင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
ပင်လယ်၏ အနောက်မြောက်တွင် ဗင်းနစ်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ၍ အရှေ့မြောက်တွင် ထရီးယက်ပင်လယ်ကွေ့ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် ကျွန်းများစွာရှိသည်။ အာဒီဂျေမြစ်နှင့် ပိုးမြစ်တို့သည် အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်ကြသည်။ ယင်းမြစ်နှစ်သွယ်အပြင် အခြားကြီးကျယ်သော မြစ်များဟူ၍ မရှိချေ။ ထို့ကြောင့် ပင်လယ်ရေသည် အလွန်ငံသည်။
အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်တွင် အထူးသဖြင့် ဆောင်းရာသီ၌ လေပြင်းကျရောက်လေ့ရှိသောကြောင့် ပင်လယ်ကြောင်း ခရီးသွားလာခြင်း၌ ဘေးအန္တရာယ်များသည်။ အလယ်ခေတ်အတွင်းက ထိုပင်လယ်သည် ဗင်းနစ်မြို့နှင့် အရှေ့ဘက်ရှိနိုင်ငံတို့ ကုန်စည်ကူးသန်းရာလမ်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၂ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုနှစ်အထိ ဗင်းနစ်မြို့စားတို့သည် ထိုပင်လယ်ကို မိမိတို့က ပိုင်ဆိုင်ကြောင်းပြလို၍ နှစ်စဉ် လက်စွပ်တစ်ကွင်းကို ပင်လယ် ထဲသို့ ပစ်ချလေ့ရှိကြသည်။
အေဒြီယက်တစ်ဟူသော အမည်သည် အီတလီမြောက်ပိုင်းရှိ အာဒြီယားမြို့ကိုအစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက အာဒြီယားမြို့သည် စည်ကားသော ရောမ ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။ အခုအခါ အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်ကမ်းခြေပေါ်ရှိ ထင်ရှားသော မြို့ကြီးများမှာ ဗင်းနစ်မြို့၊ ထရီယက်မြို့၊ ဖျူးမားမြို့၊ အန်ကိုးနားမြို့နှင့် ဗရင်ဒီဇီမြို့များဖြစ် ကြသည်။
ခင်ရွှေ (ဘီအေ၊ ဘီအီးဒီ)
ခင်ရွှေ၊ ဒေါ်(ဘီအေ၊ ဘီးအီးဒီ)
ဒေါ်ခင်ရွှေသည် နတ်တလင်းမြို့သမဝါယမအရာရှိ ဦးမောင် လေးနှင့် ဒေါ်ဒေါ်ညွှန့်တို့မှ ၁၉၁၂ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့၌ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးမောင်လေး တည်ထောင် ခဲ့သော နတ်တလင်းမြို့ အစိုးရမူလတန်းကျောင်းတွင် ၄ နှစ် အရွယ်ကစ၍ ပညာသင်ကြား ခဲ့သည်။ ကျောင်းဝင်နံပါတ်မှာ ၂၁ ဖြစ်သည်။ ထိုကျောင်းသည် အလယ်တန်းကျောင်းအဖြစ် တိုးမြှင့်လာ ချိန်၌ ဒေါ်ခင်ရွှေသည် အစိုးရစစ်ခုနှစ်တန်းကို ပထမအဆင့်ဖြင့်အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် ရေကျော်မက်သဒစ် ကျောင်းသို့ ပြောင်းလာ ကာ ဆယ်တန်းစာမေးပွဲ၌ ဂဏန်းသင်္ချာ၊ အက္ခရာသင်္ချာ၊ ဂဲဩ မေတြီဘာသာရပ်များ၌ ဂုဏ်ထူးဖြင့်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယူနီဘာ စီတီမှ ဘီအေနှင့်ဘီအီး ဒီဘွဲ့ကိုပါ ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ရွှေ သည် ကျောင်းဘာသာရပ်များအပြင် ပရိယတ္တိ စာမေးပွဲများကို လည်း ငယ်စဉ်ကပင်ဝင်ရောက်ဖြေဆိုခဲ့ရာ သံခိပ်ပြိုင်ပွဲများ၌ ဆုစာအုပ်များချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ကျောင်းကပွဲ ရန်ပုံငွေရှာပွဲ များ၌လည်း တက်တက်ကြွကြွပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
အမျိုးသားဆရာဖြစ်သင်ကျောင်း၌ ကထိကအဖြစ်သင်ရိုး ညွန်းတန်း သင်ကြားနည်းများနှင့် သင်္ချာ ဘာသာရပ်ကို ပို့ချခဲ့ သည်။ ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ်တွင် ဂဏန်းသင်္ချာနည်းပြနှင့် ကထိကဖြစ်ခဲ့သည်။
စစ်မဖြစ်မီကပင် ရန်ကုန်မြို့မြူနီစပယ်တွင် တွဲဖက် ပညာရေးအရာရှိမှ ပညာရေးအရာရှိအဖြစ် တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ စစ်ဖြစ်ခါနီး၌ (ဗ၏R၏P) လေကြောင်းကာကွယ်ရေးအဖွဲ့ အမျိုးသမီးဌာနစိတ်၌ ဒေါ်မြစိန် အမ်အေက ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒေါ်ခင်ရွှေ က အတွင်းရေးမှူးနှင့်ငွေထိန်းအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ ရသည်။
စစ်အတွင်း၌နတ်တလင်းမြို့ရပ်ရွာ၏ တာဝန်ပေးချက် အရ အလယ်တန်းကျောင်းကို အထက်တန်းအဖြစ် တိုးမြှင့်ကာ ဒေါ်ခင်ရွှေအား ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံ ရသည်။ ဖဆပလအဖွဲ့ဝင်၊ အာရှလူငယ်အမျိုးသမီးဌာနမှူး အနေနှင့် ဂျပန်စာသင်ခြင်း၊အာရှလူငယ်ရန်ပုံငွေရှာခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးသည့်အခါ ၁၉၄၆ မှ ၁၉၅၄ အထိ မူလရာထူး ကို ဆက်လက်လက်ခံပြီး လက်ထောက်ပညာ ရေးအရာရှိထူးကိုရ ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ မှ ၁၉၅၉ အထိ ပညာရေးအရာရှိ တိုးမြှင့်ခံရ သည်။ ပညာရေးဘုတ်အဖွဲ့ ကိုဖျက်သိမ်း၍ မြူနီစပယ်ကျောင်း များ၊ အစိုးရကျောင်းအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည့်အခါ မြူနီစပယ် တွင်ကျန်ရစ်ပြီး ဒုအတွင်းရေးမှူးဟု အထူးခန့်ထားခြင်းခံရလေ သည်။ ၁၉၅၉ မှ ၁၉၆၇ အထိ ဖြစ်သည်။
ဒေါ်ခင်ရွှေသည် လူမှုဝန်ထမ်းစိတ်ထက်သန်သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် မြို့မကျောင်းရန်ပုံ ငွေအတွက် ဂျူဗလီဟောရုံတွင် ကပွဲများကျင်းပသည့်အခါ ဘွဲ့ရအမျိုးသမီး ကြီးများ ပါဝင်သရုပ်ဆောင် ကပြသော ပေဖူးလွှာအခန်း၌ ဒေါ်မမခင်က သတင်းစာအယ်ဒီတာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဒေါ်ခင်ရွှေက ဆောင်းပါးရှင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဘိလပ် ပြန်သန်း ဒေါ်ရာသန်းအေးက လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဒါရိုက်တာ ဆရာခန့်၊ ရွှေပြည်အေးနှင့် ဆရာရွှေတိုင်ညွန့်တို့စီစဉ်သော တေးသရုပ်ဖော်အခန်းများတွင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ကောလိပ်ကျောင်းသူအနေနှင့်လည်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ အသင်း၊ နေ့ကျောင်းသူများအသင်း၊ တက္ကသိုလ် ဓမ္မာရုံရန်ပုံငွေ ရှာဖွေရေးများ၌ အားသွန်ခွန်စိုက်ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ဆရာ အဖြစ်သင် ကောလိပ်၌ ယိမ်းများစီစဉ်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၅၇ တွင် ငှက်ပြာကင်းထောက် အမျိုးသမီးငယ်လေး များ၏ခေါင်းဆောင်အဖြစ်နှင့် လူငယ်လေးများကို စုစည်းလမ်းပြ ပေးခဲ့သည်။ ငှက်ပြာလေးများ၏ မင်းကြီးအမည်ကိုခံယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာကင်းထောက် အမျိုးသမီးကွန်ဖရင့် ကျင်းပရာ နယူးဒေလီမြို့သို့ အခြားကိုယ်စားလှယ် လေးဦးနှင့် အတူတက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခုကစ၍ တည်ထောင်ခဲ့သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝတီအသင်း တွင် အတွင်းရေးမှူးတာ ဝန်ယူခဲ့သည်။ မင်္ဂလာတရားတော်စာမေးပွဲများတွင် မြူနီစပယ်ကျောင်းသား အများအပြားဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏ ယုဝတီအသင်း၏ အဆောက်အအုံမှာ ဗိုလ်တစ်ထောင် အီဒင်လမ်း ၌ တည်ရှိခဲ့သည်။ ဘာသာရေး၌ငယ်စဉ်ကပင် ကိုင်းရှိုင်းခဲ့သူပီပီ ဆရာဆရာမများကိုစုစည်း၍ မိမိကခေါင်းဆောင်ကာ ဗုဒ္ဓဂါယာ သို့လည်း ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်ရွှေကို မြန်မာပီသသော ဆံထုံးကြီးနှင့် အမြဲမြင် တွေ့ရသည်။ သူ၏ စိတ်သဘောထားကိုသူ ၏ဝတ်စားဆင်ယင် မှုမြင်ရုံနှင့် အတိမ်အနက် အကဲခတ်နိုင်သည်။ စေတနာ ဝန်ထမ်းပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သော အဖွဲ့အစည်းများမှာ နေရှင်နယ် ကောင်စီအမျိုးသမီးအဖွဲ့၊ တနင်္လာညနေအသင်း၊ အမျိုးသမီး စောင့်ရှောက်ရေး အသင်း၊ ယူနီဘာစီတီအမျိုးသမီးများအသင်းနှင့် အမျိုးသမီးကင်းထောက် အသင်းများဖြစ်သည်။
ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း
ငယ်ဘဝ
၁-၁၀-၂၈ ရက်နေ့တွင် ဟင်္သာတမြို့၌ အဖ အငြိမ်းစားရဲဝန်ထောက် ဦးသက်ဖေ နှင့် အမိ ကျောင်းဆရာမ ဒေါ်တင်တို့မှ တစ်ဦးတည်းသောသားအဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်နာမည်များ ဖြစ်သော ပါပူးနှင့် နေဒွန်း မှာ လူသိများသည်။ ဟင်္သာတမြို့ ကမ်းမင်း ဟိုက်စကူး ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဘဝပေး အခြေအနေအရ နွားနို့ လှည့်လည် ရောင်းချပြီး ပညာ သင်ကြားခဲ့ရသည်။ ဝါသနာ အလျောက် ဘောလုံး ကိုလည်း ကြိုးစား ကစားခဲ့သည်။ ပညာ တပိုင်းတစနှင့် ကျောင်းမှ နုတ်ထွက်ပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်ရေတပ်တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ရေတပ်သားဘဝတွင် ဘောလုံးကစားရာ၌ နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ရေတပ်မှ ထွက်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့ရာ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ် တက်ရောက်စဉ် တက္ကသိုလ် အားကစား အရာရှိ ဦးငြိမ်း၏ စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် ဦးငြိမ်းနှင့် အတူ အဆောင်တွင် မှီခို နေထိုင်ပြီး ပညာသင် ကြားခဲ့သည်။ တစ်ဖက်ကလည်း တက္ကသိုလ် ရေကူးကန် ကြီးကြပ်ရေးမှူး တာဝန်ကိုပါသူ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လက်ရွေးစင် ဘောလုံးအသင်းတွင် ရှေ့တန်းလူအဖြစ် ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ဘောလုံးကစားသမား တစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရပြီး အင်ဒိုနီးရှား၊ ဂျပန်၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ကစားရာ ခြေစွမ်းပြခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပသော အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ သီဟိုဠ်၊ ပါကစ္စတန် လေးနိုင်ငံ ဘောလုံး ဗိုလ်လုပွဲသို့ သွားရောက် ယှဉ်ပြိုင် ကစားခဲ့ပြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်မှ ၁၉၅၆ခုနှစ် အကောင်းဆုံး ဘောလုံးသမား အဖြစ် သတ်မှတ်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇-ခုနှစ် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ဘောလုံး အသင်းကို ခေါင်းဆောင်ကာ ကာလကတ္တား ယူနီဗာစီတီ နှစ်တရာပြည့် အထိမ်းအမှတ်ပွဲသို့ သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ခင်ရွှေ (ဘီအေ၊ ဘီအီးဒီ)
ခင်ရွှေ၊ ဒေါ်(ဘီအေ၊ ဘီးအီးဒီ)
ခင်ပွန်းသည်မှာ ပြည်ထဲရေးနှင့်သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန ညွှန်ကြား ရေးမှူး ဦးတင်ထွဋ် ဖြစ်၍နောင်တွင် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန အငြိမ်းစား ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဖြစ်သည်။
သားသမီးများမှာဒေါက်တာသိန်းထွဋ်၊ ဒေါက်တာကျော်ကျော်ထွဋ်၊ ဗိုလ်ကြီးမျိုးမြင့်ထွဋ်၊ ဒေါက်တာအောင်မြတ်ထွဋ်နှင့် ဒေါက်တာ ခင်နွဲ့ရည်ထွဋ်တို့ဖြစ်သည်။ ၁၄ နတ်မောက်လမ်းတွင် ၆-၁ဝ-၉၄ နေ့က ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့ရာ မြန်မာမှုကို လေးစားထိန်းသိမ်းခဲ့သော ထူးချွန်သည့် ပညာရေးလောကမှ အမျိုးသမီးကြီးတစ်ဦး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။
ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း
သရုပ်ဆောင် ကောလိပ်ဂျင်
မန်းသူလေးမို့၊ ချစ်အမွှာ၊ ချစ်ပွေလီ၊ ယောက္ခမကြီးရေးတဲ့ ဖူးစာ အိမ်ထောင်စု၊ သီတာကို ဘယ်သို့ချစ်ရမယ်၊ ရွှေဝါ ချစ်ထုံးရယ်ဖြေ၊ ချစ်သောချစ်သူရယ်၊ မမုန်းလေနဲ့ ငပလီစသော ဟာသကားများ မုန်း၊ မျှော်၊ အဖြေ၊ အကယ်၍သာ ချစ်မြေ၊ မေတ္တာမိုးတပေါက်၊ ဘုရားမှာ တစ်ခါဆုံတယ်။ ပန်းပန်လျက်ပါ၊ ဇာခန်းစီးနောက်ကွယ်မှာ၊ ဝမ်းနည်းဝမ်းသာ၊ မောင့်မူပိုင်ရှင်၊ သံယောဇဉ်၊မောင်ချစ် နှမချစ်၊ စကားဝါ၊ မတဲ့ အတူနေ၊ စိတ်စေတသိက်၊ တစ်ဦးက စေတနာ တစ်ဦးက မေတ္တာ၊ ဘမှန်ဘဇံ အကြောင်း၊ အကာက အချစ်အနှစ်က မေတ္တာ၊ ပယင်းရောင်၊ အားနွဲ့သူပါရှင်၊ ဆိုက္ကားသမားဘခက်၊ သီတာ ပြုံး၊ သဘင်သည် မဝင်ရ၊ သမီးချော၊ ဘုံပြတ်ဘမောင် စသော သဘာဝ ရုပ်ရှင်ကားများ မောင် ချစ်တဲ့သူအငိုတိတ်အောင်၊ ကျောက်ဘီလူးနှင့် ပပဝင်း၊ ချွေးနှင့်သွေးနှင့် ရင်းသည့်မြေ၊ သည်တောင်ကို မောင်ဖြိုပါ့မယ်၊ တယ် တညင် စသော လှုပ်ရှားမှု အသားပေး ရုပ်ရှင်ကားများတွင် ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း အမည်ဖြင့်ပင် သူသရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ကောလိပ်ဂျင် ရုပ်ရှင် ကားမှ စတင်ပြီး ကွယ်လွန်ချိန် အထိ ကျရာဇာတ်ရုပ်တွင် သူ့အဆက် မပြတ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ရာ ရုပ်ရှင်ကား နှစ်ရာ နီးပါးရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ရိုက်ကူးခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားများ အနက် ဒါရိုက်တာ ခင်စိုး၏ ပယင်းရောင် ရုပ်ရှင်ကားတွင် ဘဝကို နာကြည်း၍ အရက်၏ ကျေးကျွန်ဖြစ်ရသူ အဖြစ် သရုပ် ဆောင်ထူးချွန်မှုကြောင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ် အမျိုးသား ဇာတ်ဆောင်ဆုကို လည်းကောင်း၊ ဒါရိုက်တာ သုခ၏ အကာကအချစ် အနှစ်က မေတ္တာတွင် မိတဆိုးသမီးအား သဘောမတူသူနှင့် ပေါင်းဖက်၍ စွန့်ပစ်ပြီး ခါမှ မြေးကလေးအား တိတ်တခိုး ချစ်ရသူ အဖြစ် သရုပ်ဆောင် ထူးချွန်မှုကြောင့် ၁၉၇၉ ခုနှစ် အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆုကို လည်းကောင်း ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာ့ ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ဇာတ်ဆောင် မင်းသမီး မပါဝင်ဘဲ ရိုက်ကူး ရုံတင်ခဲ့သည့် ရုပ်ရှင်ကားအဖြစ် ဒါရိုက်တာ ဝင်းဦး၏ အတွယ် အတာနှင့် ဒါရိုက်တာခင် စိုး၏ ဆိုက္ကားသမား ဘခက်သာ ရှိခဲ့သည်။ ဆိုက္ကားသမား ဘခက်တွင် ဇာတ်ဆောင် မင်းသမီးများ မပါဝင်ဘဲ ဇာတ်ပို့များကို သူပင်ဦးဆောင်သွားခဲ့ရာ ကောလိပ် ဂျင်နေ ဝင်း၏ အနုပညာ သတ္တိပင်ဖြစ်သည်။
၁၉၆၂-ခုနှစ်တွင် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ဇေယျ နှင့် ဒေါ်ခင်တင့်တို့၏ သမီး ဒေါ်ခင်မာလာ နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး မိုးမြင့်သော်တာ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ တည်ထောင်ကာ ကိုယ်ပိုင်ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူး ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဘာသာမတူ ကွဲပြားသူနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်ဖြစ်သော်လည်း အောင်မြင်သောအိမ်ထောင်ရေး တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။
လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း
လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း
ဒြဗ်ပေါင်းထဲသို့ အထူးသဖြင့် ပျော်ဝင်ရည်ထဲသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လွှတ်၍ ဓာတ်ခွဲလိုက် ခြင်းကို လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း (အီလက်ထရိုလစ်ဆစ်; Electrolysis) ဟုခေါ်၏။ ဓာတ်ခွဲပုံကို ပုံစံပြရသော် ကော့ပါးဆာလဖိတ် (Cu SO4) ကို ရေတွင် ပျော်ဝင်စေသောအခါ လျှပ်စစ် အဖိုဓာတ်ကို ဆောင်သော ကော့ပါးအိုင်းယွန်း (Cu2+) များနှင့် လျှပ်စစ်အမဓာတ်ကို ဆောင်သော ဆာလဖိတ် အိုင်းယွန်း(SO42-) များအဖြစ်သို့ အစည်းကွဲထွက်သွားသည်။ ဤသို့ အစည်းကွဲထွက်ခြင်းသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ကော့ပါးဆာလဖိတ် ပျော်ဝင်ရည်ထဲသို့ မလွှတ်မီ အချိန် တွင်ဖြစ်၏။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လွှတ်လိုက်သည်နှင့် တပြိုင် နက် လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အန်နုတ်ခေါ် ဓာတ်ဖိုတိုင်မှ ပျော် ဝင်ရည်ထဲသို့ ဝင်၍ ထိုပျော်ဝင်ရည်ကို ဖြတ်သွားပြီးလျှင် ကက်သုတ်ခေါ် ဓာတ်မတိုင်မှ ထွက်သွားလေသည်။ ထိုအခါ ကော့ပါးအိုင်းယွန်း (Cu2+) များသည် ကက်သုတ်ဓာတ်မ တိုင်ရှိရာသို့၎င်း၊ ဆာလဖိတ် အိုင်းယွန်း (SO42-) များက အန်နုတ်ဓာတ်ဖိုတိုင် ရှိရာသို့၎င်း အသီးအသီး အစည်း ကွဲ၍ ကူးသွားကြသည်။ မကြာမီအတွင်း ကော့ပါးအိုင်း ယွန်း (Cu2+) များသည် သာမန်ကြေးနီအဖြစ်ဖြင့် ကက်သုတ် ဓာတ်မတိုင်တွင် စု၍ တည်နေ၏။ ထိုနည်းအတူ ဆာလဖိတ်အိုင်းယွန်း (SO42-) များကလည်း အန်နုတ်ဓာတ်ဖို တိုင်တွင် လွတ်ထွက်၍ ရေနှင့် ဓာတ်ပေါင်းပြီးလျှင် ဆာလ ဖျူရစ်အက်ဆစ် ပျော်ဝင်ရည်ဖြစ်လာ၏။ ထို့နောက် အောက် ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် အန်နုတ်ဓာတ်ဖိုတိုင်မှ ထွက်လာ၏။ ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ် ရပုံနှင့် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ ထွက်လာပုံမှာ ဤသို့တည်း
2SO42- + 2 H2O ® 2H2SO4 + O2
ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း
သရုပ်ဆောင် ကောလိပ်ဂျင်
ထင်ရှားကျော်ကြားသော ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် အဖြစ် (ကညာပျိုနှင့်ဇရာအို) စသောရုပ်ရှင်တို့တွင်လည်း ထူးချွန်စွာသရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းများ
သရုပ်ဆောင်အဖြစ်သာမက (ကိုဘထူး၊ မဦးခင်၊ တင်မောင်မောင်) စသည့် ကက်ဆက်ဇာတ်လမ်းအခွေများတွင်အသံဖြင့် ဖျော်ဖြေရာတွင်လည်း နာမည်ရသူဖြစ်သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန် နှစ်များမှ စတင်ပြီး ကက်ဆက် ဇာတ်လမ်းများ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ကက်ဆက် ဇာတ်လမ်းများမှာ ကက်ဆက် သီချင်းခွေ များနှင့် အတူ မြို့ပြတွင် မက ကျေးလက်အထိ အင်အား ကြီးမားစွာ ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။ ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ဗီဒီယို ရုပ်ရှင်ကားများ ထွန်းကားချိန် တွင်မှ ကက်ဆက် ဇာတ်လမ်းများ ဈေးကွက်ပျက် သွားခဲ့သည်။ သူကွယ်လွန်ချိန်မှာ ကက်ဆက် ဇာတ်လမ်းများ ချုပ်ငြိမ်းသွားသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ကက်ဆက် ဇာတ်လမ်းမှာ အသံဖြင့် သရုပ်ဆောင်ပြရခြင်းဖြစ်ရာ ရုပ်ရှင်၊ ဗီဒီယိုနှင့် ပြဇာတ်မှာ ကဲ့သို့ မျက်နှာ အမူအရာနှင့် ကိုယ်ခန္ဓာ အစိတ်အပိုင်းများကို လှုပ်ရှား မှုကို ပြခွင့်မရပါ။ အသံဖြင့်သာ နားထောင်သူကို ခံစားအောင် စွမ်းဆောင်ရသဖြင့် ခက်ခဲနက်နဲ လှပါသည်။ ကက်ဆက် ဇာတ်လမ်းများ ထုတ်လုပ်မှုအား ကောင်းစဉ်က ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်များ ဇာတ်သဘင် ပညာရှင်များ၊ တေးသံရှင်များနှင့် အနုပညာ ဝါသနာရှင်များပါ အသံဖြင့် သရုပ်ဆောင်သည့် လုပ်ငန်းကို ဝင်ရောက်လုပ် ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ အသံဖြင့် သရုပ်ဆောင်ရန် ကြိုးပမ်း အားထုတ်သူများပြားစွာ ပေါ်ထွန်းခဲ့သော်လည်း ပရိသတ်၏ အားပေး လက်ခံမှုကို ဦးဆောင် သရုပ်ဆောင် အဖြစ် သူသာ အပြည့်အဝ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်မှ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များထိ ဆယ်နှစ်ကာလ ထုတ်လုပ်သမျှ ကက်ဆက် ဇာတ်လမ်း၏ ၇၅%ခန့်တွင် သူသာ သရုပ်ဆောင် ခွင့်ရခဲ့သည်မှာ ထူးခြားလှပါသည်။
လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း
လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း
(ဆာလဖိတ်) + (ရေ) ® (ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်)+(အောက်ဆီဂျင်)
အကယ်၍ ကော့ပါးဆာလဖိတ် (Cu SO4) ပျော်ဝင် ရည်ထဲသို့ ကြေးနီဓာတ်လိုက်တိုင်နှစ်ခုကို အသုံးပြု၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်လွှတ်ပြီး ဓာတ်ခွဲလိုက်သောအခါ ယင်း ကဲ့သို့ပင် ကြေးနီသတ္တုသည် ကက်သုတ် ဓာတ်မ တိုင်တွင် စု၍ တည်နေမည်ဖြစ်၏။ သို့သော် ကြေးနီ ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အန်နုတ် ဓာတ်ဖိုတိုင်ရှိရာသို့ ရောက်လာသည့် ဆာလဖိတ်ရက်ဒီကယ် (SO42-) ခေါ် အတွဲသည် ကြေးနီနှင့် ဓာတ်ပေါင်းမိပြန်သဖြင့် ကော့ ပါးဆာလဖိတ် (Cu SO4) ပင် ပြန်၍ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ကော့ပါးဆာလဖိတ်ပျော်ဝင်ရည်၏ တန်ခိုးအာနိသင်သည် လျော့မသွားပဲ ယခင်ကကဲ့သို့ တည်မြဲလျက်ရှိပေသည်။
ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း
ဘဝနိဂုံး
သဘင်သည် မဝင်ရ ရုပ်ရှင်ကားမှာ သူ ကွယ်လွန်သည်ထိ အခက်အခဲအမျိုးမျိုးကြောင့် ရိုက်ကူးပြီးစီးမှု မရှိခဲ့၊ သူကွယ်လွန် သွားသောအခါ လက်ကျန် ဇာတ်ကွက်များတွင် မင်းသား စိန်မြင့်ကို ဆက်လက် သရုပ်ဆောင် စေခဲ့ကြသည်။ မင်းသားနှစ်ဦး ပြောင်းလဲချိန်တွင် ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၏ ဈာပန သတင်း အား ကြားညှပ်ပြ ခဲ့ကြသည်။ သဘင်သည် မဝင်ရ ရုပ်ရှင်ကားအား နှစ်ချို့ ရုပ်ရှင်ကားဖြစ်သော်လည်း ရုပ်ရှင်ကြည့် ပရိသတ်က သူ့ သံယောဇဉ်ဖြင့် တခဲနက် အားပေးခဲ့ရာ ဝင်ငွေ ကောင်းမွန်ခဲ့သည်။ (၂- ၆- ၈၃) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်မာလာနှင့် သား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ရာဇာနေဝင်း၊ သမီး အဆိုတော် ဟေမာနေဝင်းတို့ အပါအဝင် သားသမီး ၄ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
သူကွယ်လွန်ပြီးချိန်တွင် ဇနီးသား သမီးများက သူ့အနုပညာ အမွေကို ထိုက် တန်စွာပင် ခံယူပျိုးထောင် နေကြသည်။ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင် မာလာမှ ဒါရိုက်တာ ခိုင်မြတ်အောင် အမည်ခံယူပြီး ခိုင်တို့ ညီအစ်မ၊ ချစ်ရင် မပြေးနဲ့၊ မောင်ခေါ်ရာ လိုက်မှာလား ရုပ်ရှင်များနှင့် ဗီဒီယို ကားများစွာကို မိုးမြင့်သော်တာ ရုပ်ရှင်မှ အောင်မြင်စွာ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ် လျက်ရှိ သည်။ သမီးဖြစ်သူ ဟေမာနေဝင်းမှ စတီရီယိုတေး များရော မြန်မာသံစဉ်တေး များပါ ပိုင်နိုင်စွာ သီဆိုပြီး ကျော်ကြားသော တေးသံရှင်ဘဝကို ခိုင်မာစွာ ရပ်တည် လျက်ရှိသည်။ ပြီးတော့ သားဖြစ်သူ ရာဇာနေဝင်း ကလည်း မိခင်၏ မြေတောင်မြှောက်မှုဖြင့် ရုပ်ရှင်ကြည့် ပရိသတ် လက်ခံအားပေးသော သရုပ်ဆောင်အဖြစ် အဖေ့ ခြေရာကို နင်း၍ ရုပ်ရှင်ကားများနှင့် ဗီဒီယိုကားများ အဆက်မပြတ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ သူကွယ်လွန်သည်မှာ နှစ်(၃၀) ကြာမြင့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သော်လည်း သူ့လုပ်ရပ်များကြောင့်ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်းဟူသည့် သူ့နာမည်မှာဘယ်တော့မှ သေမည် မဟုတ်ဘဲ ထာဝရ ရှင်သန်နေပါလိမ့်မည်။
လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း
ရေကိုလျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း
လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲမည့် ရေထဲသို့ ဆာလဖျူရစ် အက်ဆစ်ရည် အနည်းငယ် ထည့်၍ ရောလိုက်သည့်အခါ အချဉ်ဓာတ် အနည်းငယ် ပေါက်လာသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ရေထဲသို့ မလွှတ်မီပင် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် ပျော်ဝင်ရည်သည် ဟိုက်ဒြိုဂျင် အိုင်းယွန်း (H+) များနှင့် ဆာလဖိတ်အိုင်းယွန်း (SO42-)များ အဖြစ်သို့ အစည်းကွဲထွက်လျက်ရှိ၏။ ကွဲထွက်ပုံမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။
H2SO4 ® 2H + + SO42-
ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း
ရရှိသည့်ဘွဲ့
မြန်မာ့ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆုများအနေဖြင့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ပယင်းရောင်ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ဆောင်ဆု၊၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် အကာကအချစ် အနှစ်ကမေတ္တာဇာတ်ကား ဖြင့် အကောင်းဆုံးအမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆု စသည်ဖြင့် ဆုအသီးသီးရရှိခဲ့သည်။၂၀၂၂ မတ်လ ၂၇ရက်တွင် ၎င်းသည် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ အပ်နှင်းချီးမြှင့်ခံရသည်။ကွယ်လွန်ပြီး ၃၉ နှစ်အကြာတွင် အပ်နှင်းခံရခြင်းဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း
ရေကိုလျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း
လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို လွှတ်လိုက်သောအခါ အထက်တွင် ပြခဲ့သည့် အတိုင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် ဓာတ်ဖိုတိုင်မှ ရေထဲသို့ဝင်၍ ထိုရေကို ဖြတ်သွားပြီးလျှင် ဓာတ်မတိုင်မှ ထွက်သွားလေသည်။ ဤသို့လျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းသည် ဓာတ်ဖိုတိုင်မှ ဓာတ်မတိုင်သို့ စီးလျက် ရှိသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်လွှတ်လိုက်သည် နှင့်တပြိုင်နက် လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ်ကိုဆောင်သော ဟိုက်ဒြိုဂျင် အိုင်းယွန်းများသည် ကက်သုတ်ဓာတ်မတိုင်ရှိရာသို့ ရောက်လာကြ၍ ဟိုက်ဒြိုဂျင် အက်တမ်အဖြစ် လွတ်ထွက်ကုန်ကြ၏။ ဟိုက်ဒြိုဂျင် အက်တမ် နှစ်ခုတိုင်းသည် ပေါင်းစပ်ကြ၍ ဟိုက်ဒြိုဂျင်မော်လီကျူများဖြစ်လာကုန်ကြ၏။ ယင်းသို့ ဖြစ်ရကား ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် ကက်သုတ်ဓာတ်မ တိုင်မှ ထွက်ပေါ်လျှက်ရှတော့၏။ ဆာလဖိတ်အိုင်းယွန်း (SO42-) တို့သည်လည်း အန်နုတ်ဓာတ်ဖိုတိုင်ရှိရာသို့ ရောက်ရှိလာကြပြီးလျှင် ထိုနေရာ၌ပင် လွတ်ထွက်ကုန်ကြ၏။ ယင်းသို့ လွတ်ထွက်သဖြင့် သာမန်ဆာလဖိတ်ရက်ဒီကယ် များအဖြစ်သို့ ရောက်လာကြပြီးလျှင် ရေမော်လီကျူးတို့နှင့် တွေ့၍ ဓာတ်ပေါင်းစပ်ကြသဖြင့် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် ရည်ဖြစ်ပြန်၏။ ယင်းသို့ ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ် (2H2SO4 ) ရရှိရာတွင် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် အန်နုတ်ဓာတ်ဖို တိုင်မှ ထွက်ပေါ်လာ၏။ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့ ထွက်ပေါ် လာပုံမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။
ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း
ရေကိုလျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲခြင်း
2SO42- + 2 H2O ® 2H2SO4 + O2 (ဆာလဖိတ်) + (ရေ) ®(ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်) +(အောက်ဆီဂျင်) ဤသို့လျှင် ရေကို လျှပ်စစ်ဖြင့် ဓာတ်ခွဲလိုက်သည့်အခါ ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် ကက်သုတ်ဓာတ်မတိုင်မှ ထွက်လာ ၍ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် အန်နုတ်ဓာတ်ဖိုတိုင်မှ ထွက်လာလေသည်။
ကောင်းခံရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကောင်းခံရွာ (Kawnghkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နမ့်ပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ပန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈၇ ဦး၊ မ ၁၂၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ဆွပ်မာတူရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဆွပ်မာတူရွာ(Sutmartu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ဆွပ်မာတူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၄၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲတင်ရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
မဲတင်ရွာ (Metin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၄၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၇၅ ဦး၊ မ ၄၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထားဝယ်မြစ်
ထားဝယ်မြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်ကာ တနင်္သာရီတောင်တန်းများမှ စတင်မြစ်ဖျားခံကာ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး ကမ်းရိုးတန်းရှိ ကပ္ပလီပင်လယ်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်၏အဆုံးပိုင်းမှာ မြောက်မှ တောင်သို့ စီးဆင်းပြီး ပင်လယ်တွင်းစီးဝင်ရာနေရာတွင် မြစ်ဝကျယ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ မြစ်ဝ၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ကျွန်းငယ်လေးများတည်ရှိသည်။
ထားဝယ်မြို့ သည် ထားဝယ်မြစ်ဝ၏ ၄၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။
လေးမျက်နှာရွာမရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
လေးမျက်နှာရွာမရွာ (Laymyetnarywarma)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ လေးမျက်နှာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၇၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေးမျက်နှာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၇ ဦး၊ မ ၁၁၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခေါင်ရည်
ခေါင်ရည်
ခေါင်ရည်သည် အရည်တစ်မျိုးဖြစ်၏။ အရောင်သည် ဖြူ၍ အနည်းငယ်နောက်၏။ အရသာမှာ ချို၍ အချဉ်ပေါက် နေသော အနံ့တစ်မျိုးရ၏။ ခေါင်ရည်သည် အနောက်တိုင်း သားများ သောက်လေ့ရှိသော ဘီယာကဲ့သို့ စိမ်ရည်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ချက်ပြီးသား ကောက်ညှင်း သို့မဟုတ် ဆန်ကို တဆေး နှင့်ရော၍ ခေါင်ရည်ကို တည်ယူကြသည်။ သို့သော် ကောက် ညှင်းနှင့် တည်ယူသော ခေါင်ရည်သည် ပို၍ ကောင်းသည်ဟု ဆို၏။ တဆေးဆိုသည်မှာ ဂျုံ၊ ဆန်၊ ကောက်ညှင်း၊ သကြား၊ ထန်းလျက်ကဲ့သို့သော ပစ္စည်းများကို အရက်ချက်ရာတွင် အသုံး ပြုသော ကဇော်ဖောက်ပစ္စည်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ တဆေးမှာ မှို တစ်မျိုးဖြစ်၍၊ အင်ဇိုင်းခေါ် ပရိုတင်းတစ်မျိုးသည် တဆေးတွင် ပါရှိသည်။ ထိုပရိုတင်းသည် သူနှင့် ရောစပ်သောပစ္စည်းများ ဓာတ်ပြောင်းလဲမှု မြန်စေရန် ကူညီပေးသည်။
ခေါင်ရည်တည်ထားသော အိုးနှင့် ဝါးကျည်ထောက်များ အတွင်းသို့ အမှိုက်များ မဝင်နိုင်စေရန် သစ်ရွက်များနှင့် ကောင်းစွာ ပိတ်ထားရသည်။ အများအားဖြင့် ခေါင်ရည်အိုး နေရောင်ရစေရန် အပြင်ဘက်တွင် ထုတ်ထားလေ့ ရှိကြသည်။ နေရောင်ခြည်သည် ဓာတ်ပြောင်းလဲမှုကို အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေ ၏။ ရက်အနည်းငယ်မျှ ကြာသောအခါ အိုးနှင့် ဝါးကျည် ထောက်များအတွင်း ထည့်ထားသောပစ္စည်းများသည် ဓာတ် ပြောင်းလဲ၍ ကဇော်ပေါက်လာ၏။ ထိုအချိန်အတွင်း၌ အိုးထဲ တွင် အပေါ်ယံ၌ မှိုများ ဖြစ်နေ၍ ကျက်ပြီးကောက်ညှင်းသို့ မဟုတ် ဆန်ထဲမှ အရည်စိမ့်ထွက်လာ၏။ နောက်ထပ်ရက် ပေါင်း အတန်ကြာထားလိုက်သောအခါ ကျက်ပြီး ကောက်ညှင်း သို့မဟုတ် ဆန်လုံးများသည် တဖြည်းဖြည်း ကြေပျက်၍ ယင်း တို့မှ ကျန်ရှိသောအဖတ်များ သည် အိုးဖင်၌ အနည်ထိုင်သွား လေသည်။ ထိုအနည်များပေါ်၌ ကြည်လင်သော အရည်တစ်မျိုး တက်နေ၏။ ထိုအရည်သည် ခေါင်ရည်ပင် ဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် တောင်ပေါ်သားများသည် ခေါင်ရည်ကို ပွဲလမ်းသဘင် အချိန်အခါကျမှ သောက်ကြ၍ ဘာသာဘာဝ အလိုက် ပျော်မြူးကြလေသည်။ ခေါင်ရည်ကို သောက်ကြရာ၌ ခွက်များနှင့် သောက်လေ့မရှိပေ။ ဝါးပြွန်ပန်တူ သို့မဟုတ် သင်္ဘောရိုးများနှင့် စုတ်၍ ဝိုင်းသောက်လေ့ရှိကြ၏။ ခေါင်ရည်ကို တည်ရာ၌ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထားလေ့ရှိကြ သည်။ အချိန်ရှည်စွာ ထားနိုင်သည်နှင့်အမျှ ခေါင်ရည်သည် လည်း ပို၍ကောင်းလာသည်ဟု ဆို၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ၃ နှစ်မှ ၆ နှစ်မျှအထိပင် ထားတတ်ကြသည်။ ခေါင်ရည်ကို ထားသော အချိန်ကို လိုက်၍ ၃ နှစ်ခေါင်ရည်၊ ၆ နှစ်ခေါင်ရည် အစရှိ သည်ဖြင့် ခေါ်ကြသည်။
ပဉ္စဝေရဘယသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ကွင်းလယ်စုရွာ၊ လိပ်ပုတ်
ကွင်းလယ်စုရွာ၊ လိပ်ပုတ်
လက်ဆောင်ကောက်ရွာ
လက်ဆောင်ကောက်ရွာ
ကျားချောင်းရွာ၊ ပိန်းချောင်
ကျားချောင်းရွာ၊ ပိန်းချောင်
ညောင်သာယာရွာ၊ ကျွန်းသာယာ
ညောင်သာယာရွာ၊ ကျွန်းသာယာ
မိုင်းဖင်း (အောက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
မိုင်းဖင်း (အောက်)ရွာ (Monghpin (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းနော့/ဖာတကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၄၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းနော့/ဖာတကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၁ ဦး၊ မ ၁၂၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ မိုင်းပြင်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေညာမြစ်
လေညာမြစ် သို့မဟုတ် လေညှာမြစ် သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး တနင်္သာရီတောင်တန်းတွင် မြစ်ဖျားခံကာ မြိတ်မြို့အနီး တောင်ဘက် ၄၅ မိုင်ခန့်အကွာတွင် ကပ္ပလီပင်လယ်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
ပန်ကိုင်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ပန်ကိုင်းရွာ (Pangkaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ နောင်အယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၁၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်အယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၄ ဦး၊ မ ၄၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုတီးကုန်းရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ပုတီးကုန်းရွာ (Puteekone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ သမန်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမန်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၁ ဦး၊ မ ၁၀၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘင်္ဂလားဆီးသီး
ဘင်္ဂလားဆီးသီးကို အင်္ဂလိပ်လို အေပရီ ကော့ဟု ကမ္ဘာအနှံ့အပြား သိရှိကြသည်။ ရုက္ခဗေဒ အလိုအား ဖြင့် ရိုဇေးစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော ယင်းအပင်သည် သစ်ပင်လတ်စားမျိုးဖြစ်၍၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် စတင်ပေါက် ရောက်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ အရွက်မှာ ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍ အနားတွင် ခပ်ကျဲကျဲ အထစ်များရှိပြီးလျှင် ထိပ်ဖျားချွန်များ သည် စု၍သော်လည်းကောင်း၊ တစ်ပွင့်ချင်းသော်လည်းကောင်း ပွင့်ကြသည်။ ပန်းသည် အဖြူတွင် ပန်းရောင်သွေးစွန်းလျက် ရှိတတ်သည်။ အရွက်ညွန့်များ မထွက်မီသော်လည်းကောင်း၊ အရွက်ညွန့်များနှင့် တစ်ချိန်တည်းသော်လည်းကောင်း ထွက်ပေါ် လာတတ်သည်။ ပွင့်ဖတ်များကြွေရာမှ သီးကင်းများ ဖြစ်လာ သည်။ အသီးမှာ အရည်ရွှမ်းသော အကာသား၊ ယင်း၏အတွင်း အလွန်မာသော အစေ့ခွံနှင့် အစေ့ခွံအတွင်း၌ တစ်ခုတည်းသော အစေ့ရှိသည်။ အစေ့ခွံမှာ ချောမွတ်၍ နခမ်းသည် ထူပြီးလျှင် အရစ်ရှိသည်။
နဂါးရွာ၊ ဇရပ်ပြင်
နဂါးရွာ၊ ဇရပ်ပြင်
ဘင်္ဂလားဆီးသီး
ဘင်္ဂလားဆီးသီးသည် အရသာ အလွန်ကောင်း၍ အခြောက်ခံထားသော အသီးများကို ကမ္ဘာအနှံ့စားသုံးရန် တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ အသားသာမဟုတ် အစေ့ခွံတွင်းမှ အစေ့ကလည်း အရသာဆိမ့်သဖြင့် လူတို့နှစ်သက်ကြသည်။
မီးကျောင်းတက်ရွာ၊ မွန်ထောင့်
မီးကျောင်းတက်ရွာ၊ မွန်ထောင့်
နောင်လုံးရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
နောင်လုံးရွာ (Naunglone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ထုံးဘိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထုံးဘိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၁၃ ဦး၊ မ ၁၆၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲ့အုံအက်ရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခေါင်းကြီးကျွန်း (အတွင်း)ရွာ၊ ကျွန်းသာယာ
ခေါင်းကြီးကျွန်း (အတွင်း)ရွာ၊ ကျွန်းသာယာ
ကုန်းစုလေးရွာ၊ ရေသိုး
ကုန်းစုလေးရွာ၊ ရေသိုး
အလွန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အလွန်ရွာ(Ahlun)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ဆွမ်ဒွါဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ရွာ၊ တောင်ဘို့လှ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမလောက်ဝရွာ၊ ပိန်းချောင်
အမလောက်ဝရွာ၊ ပိန်းချောင်
Anti-folk
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
Anti-folk သည် Greenwich ကျေးရွာ၌ တည်ထောင်ခဲ့ပြီး တီးမုတ်ဖျော်ဖြေရန်မဖြစ်နိုင်သော အနုပညာရှင်များက အကျွမ်းဝင်စေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ အဆိုတော်၊တေးရေးဆရာ Lach က Lower East Side တွင် Fort ပွဲတော်ကို စတင်ခဲ့သည်။ The Fort သည် နယူးယောခ့် Folk ပွဲတော်နှင့် ဆင်တူသည်။ New York Anti-Folk Festival ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှားမှုတွင် The Washington Squares, Cindy Lee Benyhill, Brerrda Kahn, Pale Face, Beck, Hemell on Trial, Michelle Shooked, Zane Campbell, Jolis S.Hall, Roger Manning, Kirk Kelly, Sander Hicks နှင့် Block တို့ပါဝင်ပြီး anti-folk အနုပညာရှင်များဖြစ်သည်။ မူလ fort ပွဲတော်ကို ၁၉၈၅တွင် ပိတ်ပင်ခဲ့ပြီး ကလပ်ကို East Village အပါအဝင်ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ New York Anti-Folk Festival ကို Sidewalk Café တွင် နှစ်စဉ်ကျင်းပခဲ့သည်။ Tomplins Square Parkနှင့် Central Park ရှိစက်ရုံများတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ Lachသည် ဆန်ဖရန်ဆစ်စကို တွင် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းနှစ်များတွင် West Coast anti-folk လှုပ်ရှားမှုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလန်
၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် label ကိုဗြိတိန်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် London Underground ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး David Cronenberg’s Wife နှင့် The Bobby Mc Gee တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ UK ant-folk ဖြစ်ရပ်ကို အသိအမှတ်ပြုတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇စက်တင်ဘာတွင် Plan B မဂ္ဂဇင်းတွင် စာမျက်နှာ ၆မျက်နှာခန့်ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ UK anti-folk ဖြစ်ရပ်ကို လန်ဒန်မြို့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး Sergeant Buzfuz တီးဝိုင်းက တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ U.S နှင့် UK anti-folk အဆိုရှင်၊ တေးရေးဆရာများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် lo-fi ဂီတသမား Filthy Pedro က ရာသီ anti-folk ပွဲတော်များ စတင်ခဲ့သည်။ သူသည် Tom Mayne နှင့်တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ Brighton ဖြစ်ရပ်ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်ဘုန်းတော်ကြီး Mertle ကစတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ UK ant-folk အသင်းအဖွဲ့တွင် Television Personalites, Jack Hayter, Milk Kan, Extradition Order, Benjamin Shaw, Gretch Royal Mugs, Larry Pickleman and Paul Hawkins တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ Emmy the Great သည် အင်္ဂလိပ် anti-folk ဖြစ်ရပ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ခုနှစ် Sergeant Buzfuz ၏ ညတွင် တီးခတ်ခဲ့သည်။ Kate Nash သည် anti-folk-style show များဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းမကျောင်းပြုခဲ့သည်။ Bobby Mc Gee သည် anti-folk များလွှမ်းမိုးခဲ့ပြီး ရေဒီယိုမှ အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ခုနှစ် ဩဂုတ်တွင် Timeout မဂ္ဂဇင်းတွင် anti-folk ကို “One of London’s Hottest Subcultures” ဟုဖော်ပြခဲ့သည်။ ပထမဆုံး anti – folk UK မှ ပေါင်းစပ်ထားသည့် album ကို ၂၀၀၇ တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ Wesh anti-folk အနုပညာရှင် Mr Duke သည် ဝေး(စ်) လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။
တောင်စုရွာ၊ ရေသိုး
တောင်စုရွာ၊ ရေသိုး
ကိုင်းကွင်းရွာ၊ လိပ်ပုတ်
ကိုင်းကွင်းရွာ၊ လိပ်ပုတ်
တောင်ပေါက်ရွာ
တောင်ပေါက်ရွာ
ကိုးကား
တောင်ပေါက်ရွာ
ရေသိုးရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ရေသိုးရွာ (Yaethoe)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ လေးမျက်နှာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၇၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေးမျက်နှာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၇ ဦး၊ မ ၁၁၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောင်းရှည်ရွာ၊ လောင်းရှည်
လောင်းရှည်ရွာ၊ လောင်းရှည်
ထိပ်ချောင်းရွာ၊ ကျွန်းသာယာ
ထိပ်ချောင်းရွာ၊ ကျွန်းသာယာ
သမန်းတော (မြောက်)ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
သမန်းတော (မြောက်)ရွာ (Thamantaw(North))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ သမန်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမန်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၁ ဦး၊ မ ၁၀၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ကျိုးရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေရယ်ပင်လယ်
အေရယ်ပင်လယ်သည် ကာဇက်စတန်နိုင်ငံတွင်တည်ရှိ၍ အာရှတိုက်၌ ကက်စပီယန်ပင်လယ်မှလွဲလျှင် အကြီးဆုံး ကုန်းတွင်းပင်လယ်ဖြစ်သည်။ ကက်စပီယန်ပင်လယ် အရှေ့ဘက် ၁၇၅ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်။ အေရယ်ပင်လယ်သည် အလျားမိုင် ၂၃ဝ၊ အနံ ၁၇၅ မိုင်ရှိ၍ စတုရန်းမိုင် ၂၆,၁၆၆ ခန့်ကျယ်ဝန်းသည်။ ရှေးအခါက ထိုကုန်းတွင်းပင်လယ်သည် ယခုထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်း၍ ကက်စပီယန်ပင်လယ်နှင့် ဆက်လျက်ရှိသည်ဟု ပထဝီဝင်ဆရာတို့က ယူဆကြသည်။ အမူး(ဒါးယား) မြစ်နှင့် ဆီးရဒါးယားမြစ် နှစ်သွယ်သည် အေရယ်ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။
ပင်လယ်တွင်းရှိရေသည် အနည်းငယ်ငန်သော်လည်း စတားဂျင်ငါးကဲ့သို့သော ရေချိုငါးများနေသည်။ ထိုပင်လယ်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် ကျောက်တောင်ကုန်းများ၊ စိမ့်မြေရပ်နှင့် စတက်လွင်ပြင်များရှိခြင်းကြောင့် လူနေအိမ်ခြေမရှိသလောက် နည်းသည်။ ပင်လယ်ရေသည် တိမ်သော်လည်း မုန်တိုင်းကျ ရောက်လေ့ ရှိတတ်သဖြင့် လှေသင်္ဘောများသွားလာရန်အတွက် မသင့်တော်ချေ။
အုန်းပင်စုရွာ၊ ရေသိုး
အုန်းပင်စုရွာ၊ ရေသိုး
ဖော်ရာကထောင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဖော်ရာကထောင်ရွာ(Hpawrakahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ဆွမ်ဒွါဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၈၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ယန်းရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရိုးကြီးရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ရိုးကြီးရွာ (Yoegyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ လေးမျက်နှာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၇၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေးမျက်နှာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၇ ဦး၊ မ ၁၁၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ခုမ်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
နမ့်ခုမ်ရွာ (Namhkon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နမ့်ပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ပန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈၇ ဦး၊ မ ၁၂၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဇ္ဇုန္နဓီတုသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။
ကျောက်ဖြူမြို့နယ်
ကျောက်ဖြူမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်ဖြူခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကျောက်ဖြူမြို့ ဖြစ်သည်။
ကျောက်ဖြူမြို့နယ် မဒေးကျွန်းတွင် ရေနက်ဆိပ်ကမ်းစီမံကိန်းကို တရုတ်အမျိုးသားရေနံကော်ပိုရေးရှင်း၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုဖြင့် အေးရှားဝေါလ်ကုမ္ပဏီက တည်ဆောက်နေသည်။
ရွာဟောင်းရွာ၊ ဇရပ်ပြင်
ရွာဟောင်းရွာ၊ ဇရပ်ပြင်
ပိန်းချောင်းရွာ၊ ပိန်းချောင်
ပိန်းချောင်းရွာ၊ ပိန်းချောင်
ပိုက်သည်ကုလားရွာ
ပိုက်သည်ကုလားရွာ
မိုင်းဖင်း (ထက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
မိုင်းဖင်း (ထက်)ရွာ (Monghpin (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းနော့/ဖာတကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၄၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းနော့/ဖာတကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၁ ဦး၊ မ ၁၂၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ မိုင်းပျင်း ဖြစ်သည်။
လျှပ်စစ်မိုတာ
thumb|Motor operation the electric current that is fed into a coil wrapped around soft iron on the spindle (rotor) causes the magnetism to either be sucked or repelled with the permanent magnet on the stationary (stator) or reverse or enter both places. thumb|Different electric motors compared to 9V batteries. thumb|Cross-section to show the stator of induction motor. thumb|A type of pancake motor. thumb|Rotor (left) and stator (right). thumb|Rotor components. လျှပ်စစ်မိုတာသည်အလုပ်လုပ်နိုင်ရန်အတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်စွမ်းအင်ကို စက်၏ စွမ်းအားအဖြစ်သို့ ပြောင်းပေးသောကရိယာဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ခုတ်မောင်းရသော စက်အားလုံးလိုလိုမှာပင် လျှပ်စစ်မိုတာကို အသုံးပြုကြသည်။ အရွယ်အစားများမှာမူ ကိစ္စကိုလိုက်၍ သေးငယ်သောအရွယ်မှ အလွန်ကြီးမားသည့်အရွယ်အထိ အမျိုးမျိုးရှိကြပေသည်။ ခေတ်မီအလုပ်ရုံကြီးများရှိ စက်တိုင်းလိုလို၌ မိုတာတခုစီ တပ်ဆင်ထားတတ်ကြသည်ကို တွေ့ရ၏။ အသုံးပြုမည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို အလိုအလျောက် ဖန်တီးပေးသည့် စက်ကိုပင်လျှင် လျှပ်စစ်မိုတာဖြင့် လည်ပတ်စေသည်။
လျှပ်စစ်မိုတာပြုလုပ်ထားပုံနှင့် အလုပ်လုပ်ပုံသဘောမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အကြောင်းတွင် ရေးထားသည့်အတိုင်း လျှပ်စစ်ဒိုင်နမိုနှင့် ပြောင်းပြန်ပင်ဖြစ်သည်။ ဒိုင်နမိုတွင်အာမေချာကို လည်စေခြင်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ဖန်တီးပေးသည်။ လျှပ်စစ်မိုတာတွင်မှု လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို စီးဖြတ်စေခြင်းဖြင့် အာမေချာကို လည်စေသည်။ စက်များကိုလည်စေရာ၌ အသုံးပြုသောအခါ မိုတာမှ အာမေချာကို စက်ဝင်ရိုးနှင့် တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ ဗယ်လတင်ခေါ် ခါးပတ်ကြိုးဖြင့်ဖြစ်စေ တနည်းတလမ်း ဆက်သွယ်ပေးရလေသည်။
လျှပ်စစ်မိုတာတွင် ဒီစီမိုတာနှင့်အေစီမိုတာဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ဒီစီမိုတာမှာ ဒီစီကားရင့်ခေါ် တဖက်သတ်စီးကားရင့်ဖြင့်လည်သော မိုတာမျိုးဖြစ်၍ အေစီမိုတာမှာ အေစီကားရင့်ခေါ် တဖက်တပြန်စီး ကားရင့်ဖြင့်လည်သော မိုတာမျိုးဖြစ်၏။ ဤမိုတာနှစ်မျိုးတွင်တဖန် အမျိုးမျိုးအစားစား ရှိပြန်သေး၍ ယင်းတို့ အကြောင်းကိုအောက်တွင် ဆက်လက်ဖော်ပြထားသည်။
ဒီစီမိုတာ
ဤမိုတာမျိုးတွင် (၁) ဆီးရီးမိုတာ၊ (၂)ရှန့်မိုတာနှင့် (၃) ကွန်ပေါင်းမိုတာဟူ၍ သုံးမျိုးရှိ၏။
ရှန်မိုတာတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို အာမေချာသို့ တလမ်း၊ ဖီးမက်ဂနက်သို့ တလမ်း နှစ်လမ်းခွဲ၍ ပရဲလဲနည်းဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်စီးဖြတ်စေသည်။ ဤမိုတာမျိုးသည် ဝန်အားနည်းသည်ဖြစ်စေ၊ များသည်ဖြစ်စေ၊ ခပ်မှန်မှန်ပင် လည်တတ်လေသည်။
ကွန်ပေါင်းမိုတာမှာ အထက်ဖော်ပြပါမိုတာနှစ်မျိုးကိုပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤမိုတာတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် နှစ်လမ်းခွဲပြီးလျှင် တလမ်းက ဖီးမက်ဂနက်ကို လှည့်ပတ်စီးဖြတ်၍ ကျန်တလမ်းက အာမေချာနှင့် မက်ဂနက် နှစ်ခုစလုံးကို ရှေ့စဉ်နောက်ဆက် စီးဖြတ်သည်။ ဝန်အား ရုတ်တရက် တိုးလာသည့်တိုင်အောင် မော်တာအားလည်ပုံကို သိသာစွာ မထိခိုက်တတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် ဆန်ကြိတ်စက်၊ ဂျုံကြိတ်စက် စသောဝန်အား ရုတ်တရက် တိုးလာတတ်သည့်စက်များတွင် ဤမိုတာမျိုးကို သုံးကြရလေသည်။
အေစီမိုတာ
ဤမိုတာမျိုးတွင်လည်း အစားစားပင်ရှိ၏။ သို့သော်ပြုလုပ်ထားပုံ လွယ်ကူ၍ အသုံးအများဆုံး အမျိုးမှာ အင်ဒပ်ရှင်းမိုတာမျိုးဖြစ်သည်။ ဤမိုတာတွင်အာမေချာကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် မည်သို့မျှ ဆက်သွယ်ထား ခြင်းမရှိပေ။ အေစီကားရင့်ကို ဖီးမက်ဂနက်တွင် စီးဖြတ်စေသောအခါ ဖီးမက်ဂနက်တွင်လည်ပတ်နေသော သံလိုက်နယ် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤသံလိုက်ဓာတ်က တဖန်အာမေချာတွင် သံလိုက်နယ် ဖြစ်အောင် ညှိုပေးသည်။ ဖီးမက်ဂနက်ရှိ သံလိုက်နယ်သည် လည်ပတ်လျက် ရှိသည့်အတိုင်း အာမေချာရှိ သံလိုက်နယ်သည်လည်း လိုက်၍ လည်ပတ်ရသည့်အတွက် အာမေချာလည်ရလေသည်။ ဤမိုတာမျိုးကို လွယ်ကူစွာ အသုံးပြုနိုင်၍ လျှပ်စစ်နာရီကဲ့သို့ အိမ်သုံးပစ္စည်းများတွင်အသုံးများကြလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ် မော်တာများ ကဏ္ဍ:စွမ်းအင် ပြောင်းလဲခြင်း ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ တီထွင်မှုများ
စကျင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
စကျင်ရွာ (Sakyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ စကျင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၉၉၈ ဖြစ်သည်။
ဧဟိဘိက္ခု
ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာပုံကို စွဲ၍ ရဟန်းရှစ်မျိုးရှိသည်။
သမန်းတော (တောင်)ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
သမန်းတော (တောင်)ရွာ (Thamantaw(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ သမန်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမန်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၁ ဦး၊ မ ၁၀၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ဧဟိဘိက္ခု
ယင်းရှစ်မျိုးအနက် ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းဟူသည် ဘုရား ရှင်က ဧဟိဘိက္ခု (ရဟန်း၊ လာလှည့်) ဟု ခေါ်တော်မူကာမျှ ဖြင့် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်လာသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ရှေးဘဝက အရိယာပုဂ္ဂိုလ်အားသော်လည်းကောင်း၊ သီလဝန္တ ပုထုဇဉ်အားသော်လည်းကောင်း ပရိက္ခရာရှစ်ပါး၊ သို့မဟုတ် သပိတ်၊ သင်္ကန်းမျှကို လှူဒါန်းခဲ့ဘူးခြင်း၊ လှူဒါန်း သည့်အခါ ''ဤပရိက္ခရာ အလှူဒါနသည် နောင်အခါ၌ ဧဟိ ဘိက္ခုရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏ အကူအညီ အထောက်အပံ့ ဖြစ်ပါစေ သတည်း'' ဟု ဆုတောင်းခဲ့ဘူးခြင်းဟူသော အကြောင်းအချက် များသည် ဧဟိဘိက္ခုဖြစ်နိုင်ရန် ပါရမီဆုတောင်းများ ဖြစ်သည်။
ဘုရားရှင်သည် ဧဟိဘိက္ခုဖြစ်နိုင်ရန် ဖော်ပြပါ ပါရမီ ဆုတောင်းနှင့် ပြည့်စုံသော ပုဂ္ဂိုလ်ကိုမြင်၍ နီမြန်းသော ပံ့သကူသင်္ကန်းတော်အတွင်းမှ ရွှေအဆင်းကဲ့သို့အဆင်းရှိသော လကျာ်လက်တော်ကိုထုတ်၍ မြတ်သောအသံတော်ကိုမြွက်ဟ လျက် ''ရဟန်းလာလှည့်၊ ဝဋ်ဆင်းရဲ၏အဆုံးကိုပြုခြင်းငှာ သာသနာတော်တည်းဟူသော မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်လှည့်'' ဟု ခေါ်ဆိုတော်မူ၏။
ဤသို့ ဘုရားရှင်က ခေါ်ဆိုတော်မူလိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် သက်တော်တစ်ရာ (ဝါတော်ရှစ်ဆယ်) ရရှိပြီး သော မထေရ်ကြီးကဲ့သို့ ပရိက္ခရာရှစ်ပါး အပြည့်အစုံနှင့် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာ သည်။
သမန္တပါသာဒိက အဋ္ဌကထာဆရာသည် ဧဟိဘိက္ခု ရဟန်းတော်ပေါင်း နှစ်သောင်း၊ ရှစ်ထောင်၊ ခြောက်ရာ၊ လေးဆယ့်တစ်ပါးရှိသည်ဟု ရေတွက်ဖော်ပြထားသည်။
လက်ပံကုန်းရွာ၊ ရေသိုး
လက်ပံကုန်းရွာ၊ ရေသိုး
မိုင်းနော့ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
မိုင်းနော့ရွာ (Mongnawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းနော့/ဖာတကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၄၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းနော့/ဖာတကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၁ ဦး၊ မ ၁၂၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဩရမရွာ၊ လောင်းရှည်
ဩရမရွာ၊ လောင်းရှည်
ကန့်မလာရွာ၊ ကျွန်းသာယာ
ကန့်မလာရွာ၊ ကျွန်းသာယာ
ရေသယောက်ကုန်းရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
ရေသယောက်ကုန်းရွာ (Yaethayaukkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ထုံးဘိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထုံးဘိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၁၃ ဦး၊ မ ၁၆၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဉာတိကသုတ်
စက္ခုပသာဒ၊ ရူပါရုံကိုစွဲ၍ စက္ခုဝိညာဏ်ဖြစ်ပုံ၊ ထိုတရား(၃)ပါး ပေါင်းဆုံမှုသည် ဖဿ, ဖဿကြောင့် ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာကြောင့် တဏှာ၊ တဏှာကြောင့် ဥပါဒါန်၊ ဥပါဒါန်ကြောင့် ဘဝ၊ ဘဝကြောင့် ဇာတိ၊ ဇာတိကြောင့် ဇရာ မရဏ၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ-ဟူသော ဒုက္ခအားလုံး ဖြစ်ပေါ် လာပုံကိုလည်းကောင်း၊ တဏှာအကြွင်းမဲ့ချုပ်လျှင် ဥပါဒါန်ချုပ်၊ ဥပါဒါန်ချုပ်လျှင် ကမ္မဘဝချုပ်၊ ကမ္မဘဝချုပ်လျှင် ဇာတိချုပ်၊ ဇာတိချုပ်လျှင် ဇရာ-မရဏချုပ်၊ ဇရာ-မရဏချုပ်လျှင် သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့ အကြွင်း မဲ့ ချုပ်ကုန်၏ဟု အဇ္ဈတ္တိကာယတန (၆)ပါး, ဗဟိဒ္ဓါယတန(၆)ပါး, ဝိညာဏ်(၆)ပါး ဖဿအစရှိသော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်တရားတို့ ဖြစ်ပေါ်ပုံ ချုပ်ပျောက်ပုံ (အနုလုံ/ပဋိလုံ)ကို ဘုရားရှင် ဉာတိကရွာ အုတ်ကျောင်း၌ ဟောတော်မူပါသည်။ အနီး၌ တရားတော်ကို နာယူနေသော ရဟန်းတစ်ပါးအား ဤဓမ္မပရိယာယကို သင်ယူဆောင်ထားလော့၊ ဤဓမ္မပရိယာယသည် အတ္ထသံဟိတ၊ အာဒိဗြဟ္မစရိယကဖြစ်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
အင်ပေါ်ဘွမ်စင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်ပေါ်ဘွမ်စင်ရွာ(Inpawbumhsin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ဆွမ်ဒွါဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၈၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြူတောရိုးရွာ၊ လိပ်ပုတ်
ကြူတောရိုးရွာ၊ လိပ်ပုတ်
ဟေဟုတ်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဟေဟုတ်ရွာ (Hayhoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ နောင်ဆွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၂၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဆွမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၈၈ ဦး၊ မ ၁၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားနွဲ့ရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
နားနွဲ့ရွာ (Narnwet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၄၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၇၅ ဦး၊ မ ၄၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
မကျီးကုန်းရွာ၊ ရေသိုး
မကျီးကုန်းရွာ၊ ရေသိုး
နားနွဲ့ရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မာန်အောင်မြို့နယ်
မာန်အောင်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ တောင်ကုတ်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မာန်အောင်မြို့ ဖြစ်သည်။
ကြောင်စွယ်ဖြူရွာ
ကြောင်စွယ်ဖြူရွာ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်
မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှ ကုန်းမြေမကြီး၏ အနောက်မြောက်ဘက် အကျဆုံးသော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာအနီး သင်္ဘောကြီးများ သွားလာရာ စီးပွားရေးအချက်အချာကျသည့် နေရာတွင် တည်ရှိသည်။
ရာသီဥတု
အကြမ်းအားဖြင့် နွေ၊ မိုး၊ ဆောင်း ဟူ၍ သုံးရာသီ ပိုင်းခြားထားသည်။ မတ်လမှ မေလလယ်အထိ နွေဥတု၊ မေလလယ်မှ အောက်တိုဘာလကုန်အထိ မိုးဥတုနှင့် နိုဝင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလကုန်အထိ ဆောင်းဥတုဟု သတ်မှတ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသည် အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတု ရှိသော်လည်း မြေမျက်နှာပြင်အနေအထား ကွဲပြားခြားနားမှုကြောင့် တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ရာသီဥတု ကွဲပြားသွားသည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် 2000 m အောက်ရှိ ဒေသများတွင် အပူပိုင်း မုတ်သုံရာသီဥတု ကို ခံစားရသည်။ ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလအထိ အနောက်တောင်မုတ်သုံလေ (တိမ်ထူ၊ မိုးရွာ၊ ပူပြင်း၍ စိုစွတ်သော နွေရာသီ)၊ ဒီဇင်ဘာလမှ ဧပြီလအထိ အရှေ့မြောက်မုတ်သုံရာသီဥတု ( တိမ်ပါး၊ မိုးအနည်းငယ်ရွာ၊ အလယ်အလတ် အပူချိန်၊ စိုစွတ်မှုနည်းသော နွေရာသီ) များဖြစ်သည်။ အမြင့်ပေကိုလိုက်၍ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုရှိသည်။ 2500 m ဝန်းကျင်သည် အပူလျော့ပိုင်းရာသီဥတုဖြစ်ကာ 3000 m ဝန်းကျင်မှာ အအေးပိုင်းဖြစ်သည်။ 3500 m ရှိ တောင်ပေါ်ဒေသနှင့် တောင်ပေါ်ဒေသအထက်ရှိ ဒေသများမှာ အေးစက်ပြီး ကြမ်းတမ်းသည့် အအေးလွန်ရာသီဥတုမျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့်ပိုင်းဒေသများမှာ ဆီးနှင်းကျပြီး ရာသီဥတုဆိုးဝါးသည်။
တောင်တန်းများ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှည်ဆုံးတောင်တန်းမှာ ဒေါနတောင်တန်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထူးခြားသည့် ပထဝီသွင်ပြင်လက္ခဏာမှာ စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသတို့ ပါဝင်သော ဇီးဖြူတောင်တန်း၊ မင်းဝံတောင်တန်း၊ မှန်ကင်းတောင်တန်းနှင့် ဂန့်ဂေါတောင်တန်းစသည့် တောင်တန်းငယ်များ တည်ရှိသည့် အလယ်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းမြေနိမ့်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသ၌ ပဲခူးရိုးမတောင်တန်းသည် မြောက်မှတောင်သို့ တွန့်ခေါက်သွယ်တန်းလျက် ရှိသည်။ အလယ်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသကို မတ်စောက်ပြီး မြေမျက်နှာပြင်ကြမ်းတမ်းသော ကုန်းမြေမြင့်က ဝန်းရံထားသည်။ နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်ဖျားတွင် 5881 m ရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သော ခါကာဘိုရာဇီတောင် တည်ရှိသည်။ ခါကာဘိုရာဇီတောင်သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းနှင့် တစ်ဆက်တည်းဖြစ်ကာ အနောက်ရိုးမတောင်တန်းအဖြစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အာသံပြည်နယ်၊ နာဂလန်ပြည်နယ် နှင့် မီဇိရမ်ပြည်နယ် နယ်နမိတ်များအဖြစ် ကာဆီးထားသည်။ အနောက်ဘက်ရှိ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းသည် မဏိပူရပြည်နယ်မှ စတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက် ရခိုင်ပြည်နယ်တစ်လျှောက် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ကမ်းစပ်ရှိ မော်တင်စွန်းအငူ (Cape Negrais) နားအထိဖြစ်သည်။ ရခိုင်ရိုးမတောင်တန်းတွင် နာဂတောင်တန်းများ၊ ချင်းတောင်တန်းများနှင့် မီဇိုတောင်ကုန်းပါဝင်သော ပတ်ကွိုင်တောင်တန်းများ ပါဝင်သည်။
ပဲခူးရိုးမတောင်တန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းရှိ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် စစ်တောင်းမြစ်များအကြား တောင်တန်းအနိမ့်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှာ ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၏ Ultra-prominent တောင်ထွတ် တစ်ခုဖြစ်သော ၂,၅၆၃ မီတာအမြင့်ရှိ လွိုင်ပန်နောတောင်ထွတ် တည်ရှိသည်။ ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်သည် ကရင်တောင်တန်းများ၊ ဒေါနတောင်တန်းနှင့် တနင်္သာရီ တောင်တန်းများနှင့်ပေါင်းစပ်ကာ ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်တစ်လျောက် သဘာဝနယ်နမိတ်အတားအဆီးအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ထိုဒေသသည် World Wide Fund for Nature အဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသော Global 200 ဂေဟဒေသများတွင် တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်သည့် ကယား-ကရင်/တနင်္သာရီ မိုးသစ်တော ဂေဟဒေသ ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက်ပိုင်းသည် တနင်္သာရီတောင်တန်း၏ အမြင့်ဆုံးနေရာဖြစ်သော ဘိုင်လောက်တောင်၏ အနောက်ဘက်ဆင်ခြေလျှောဖြစ်ပြီး တောင်ဘက်သို့ မလေး ကျွန်းဆွယ်အလယ်ပိုင်းအဖြစ် ပြောင်းသွားသည်။
မြစ်များ
ဧရာဝတီမြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိကမြစ်ကြီးတစ်စင်းဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ဘက်မှ စတင်စီးဆင်းကာ အလယ်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းဒေသကိုဖြတ်ပြီး တောင်ဘက်တွင် ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသအဖြစ် အဆုံးသတ်သွားသည်။ မဲခေါင်မြစ်သည် တိဘတ်ကုန်းပြင်မြင့်မှ စတင်စီးဆင်းကာ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်မှတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ဘက်ခြမ်းကို ဖြတ်ကာ လာအိုနိုင်ငံအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
အရှေ့ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်နှင့် စစ်တောင်းမြစ်တို့သည် ရှမ်းကုန်းမြေမြင့်၏ အနောက်ဘက်နှင့် ဒေါနတောင်တန်း၏ မြောက်ဘက်စွန်းမှ စီးဆင်းသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျဉ်းမြောင်းသော အရှေ့တောင်ဘက်အပိုင်းတွင် ရေးမြစ်၊ Heinze မြစ်၊ ထားဝယ်မြစ်၊ တနင်္သာရီမြစ်နှင့် လေညာမြစ်များသည် တိုတောင်းသောမြစ်များဖြစ်ပြီး ကပ္ပလီပင်လယ်တွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ တောင်ဘက်ဆုံးတွင် Kraburi မြစ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအကြား တောင်ဘက်နယ်နမိတ်မှ စတင်စီးဆင်းသည်။
ကျွန်းများ
မြန်မာနိုင်ငံရှိကျွန်းများအနက် ရမ်းဗြဲကျွန်း မှာအကြီးဆုံးဖြစ်၍ အ​ခြားထင်ရှားသောကျွန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
မြေအသုံးချမှုနှင့် သဘာဝအရင်းအမြစ်များ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ သဘာဝအရင်းအမြစ်များမှာ ရေနံ၊ သစ်၊ ခဲမဖြူ၊ ခနောက်စိမ်း၊ သွပ်၊ ကြေးနီ၊ တန်စတင်၊ ခဲ၊ စကျင်ကျောက်၊ ထုံးကျောက်၊ ကျောက်မီးသွေး၊ ကျောက်မျက် ရတနာ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့နှင့် ရေစွမ်းအား တို့ ဖြစ်ကြသည်။
သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ
ငလျင်များနှင့် ဆိုင်ကလုန်းများ၊ မိုးရာသီ (ဇွန်လမှ စက်တင်ဘာလ) တွင် ရေကြီးခြင်း နှင့် မြေပြိုခြင်းများ၊ မိုးခေါင်ခြင်းများ
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
သစ်တောပြုန်းတီးခြင်း၊ စက်မှုလုပ်ငန်းများကြောင့် လေထု၊ မြေထု၊ ရေထု ညစ်ညမ်းခြင်း၊ ရေဆိုးနုတ်စနစ်နှင့် ရေသန့်စင်မှုစနစ် မလုံလောက်ခြင်းကြောင့် ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်း
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်