cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကာရက်ဂူများ
ဂူများကို ပထမရာစုနှစ် တွင် ပြုလုပ်ခဲ့ကြပြီး ဂူများသည် ရိုးစင်းကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ
ဖာတရွာ၊ ယမ်းမိုင်
ဖာတရွာ (Hparta)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ယမ်းမိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၁၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းမိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၅ ဦး၊ မ ၁၆၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ယောင်လန်းရွာ၊ လင်ဟော်မြို့နယ်
ယောင်လန်းရွာ (Yawnglan (Yaonglang))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ လင်ဟော်မြို့နယ်၊ ကြုံ နှုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၇၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လင်ဟော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါဆော်ဝဲရွာ၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်
ဒေါဆော်ဝဲရွာ(Dawsawwea)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၊ ထီးစဲခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၂၇၀ ဖြစ်သည်။
မန့်ခိုခမ်းရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
မန့်ခိုခမ်းရွာ (Manthkohkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ ပါစန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၈၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါစန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၀ ဦး၊ မ ၉၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ဒေါဆော်ဝဲရွာ၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်ကော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန့်ခိုခမ်းရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိဗက်လူမျိုးများ
ာလူမျိုး
ကန်သာယာရွာ၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်
ကန်သာယာရွာ (Kantharyar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ ကြူဝတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၅၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြူဝတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၉၃ ဦး၊ မ ၁၄၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
တိဗက်လူမျိုးများ
တိဗက်လူမျိုးများသည် အရှေ့အာရှ၊ တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းရှိ ဌာနေတိုင်းရင်းသားလူမျိုးများဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၆.၃သန်းဝန်းကျင်ရှိပါသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၊ တိဗက်ကိုယ်တိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် အများစုနေထိုင်ကြပြီး နိုင်ငံတွင်းရှိ ကန်စုအခြားပြည်နယ်များတွင် ဖြန့်ကျက်နေထိုင်ကြသည်။ ကဏ္ဍ:တိဘက် ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားဝင်အသိမှတ်ပြု လူမျိုးစုများ ကဏ္ဍ:Webarchive template wayback links ကဏ္ဍ:ရိုးရှင်းသော တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သည့် ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:တရုတ်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ
ကန်သာယာရွာ၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာရေဗရမ်ဂူများ
အာရေဗရမ်ဂူများ သည် Vishakhapatnam လမ်းကြောင်းပေါ်ရှိ Rajahmundryမှ ၄၅ ကီလိုမီတာအကွာ Yeluru မြစ်၏ ဘယ်ဘက်မြစ်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဂူများသည်Dhanla-dibba တောင်ပူစာကုန်းတွင် တည်ရှိကြသည်။ တူးဖော်မှုများက သမိုင်းဆိုင်ရာအထောက်အထားများသည် အေဒီ ၁၀၀ က ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထိုနေရာသည် ဘီစီ ၁ ရာစုမှ အေဒီ ၂ ရာစု ကာလအထိ တိုးတက်စည်ပင်ခဲ့သည်။
သာမြိုင်ပြင်ရွာ၊ ပုလောမြို့နယ်
သာမြိုင်ပြင်ရွာ(Tharmyaingpyin)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ပုလောမြို့နယ်၊ ပုလောဖျားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,817 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခေမာဘယရွာ၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်
ခေမာဘယရွာ (Khaymarbaya)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ နေရဉ္စယျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၆၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နေရဉ္စယျကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃၇ ဦး၊ မ ၁၇၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီတကောင်းရွာ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်
ထီတကောင်းရွာ (Htitakawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်၊ လွယ်ပွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၄၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ပွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၅၃ ဦး၊ မ ၇၉၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၄၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆီဆိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အူဒူရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်
အူဒူရွာ (Audu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးမြို့နယ်၊ ဦးယျဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၆၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဦးယျဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၁ ဦး၊ မ ၇၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အအိဇု− တခဒဘူတာ
အအိဇု− တခဒဘူတာ  (会津高田駅 အအိဇု − တခဒ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုရှီးမားခရိုင်၊ အအိဇုမိဆတိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မဲကုန်းရွာ၊ သဲကုန်းမြို့နယ်
မဲကုန်းရွာ (Mekone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၂၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၀၁ ဦး၊ မ ၃၆၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သဲကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိတ်ကုန်းရွာ၊ မလှိုင်မြို့နယ်
မိတ်ကုန်းရွာ (Meikkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၀၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၂၉ ဦး၊ မ ၂၈၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မလှိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စူဠလိပ် ရေထဲလွှတ်
စူဠလိပ် ရေထဲလွှတ် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
စူဠလိပ်ကို သေစေလို၍ ရေထဲသို့ ပစ်ချလိုက်ရာတွင် မသေရုံသာမက အကြိုက်ပင်တွေ့သွားသေးသကဲ့သို့ သူတစ်ယောက်ကို ဒုက္ခရောက်စေလိုသည့် စေတနာဖြင့် ပြုမူလိုက်ရာတွင် ဒုက္ခမရောက်ရုံသာမက သူ့အလိုကျပင် ဖြစ်သွားသည်။ အခြားဆိုလိုရင်တစ်ခုမှာ စူဠလိပ်ကို ရေထဲလွှတ်လိုက်သည့်အခါ ပြန်လည်၍ မပေါ်လာတော့သကဲ့သို့ ကိစ္စဖြင့် စေလွှတ်လိုက်ရာတွင် ပြန်ပေါ်မလာတော့ချေ။
"ဗာရာဏသီပြည် ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းသားသည် မြို့မှ ထွက်ခွာ၍ ယမုန်နာမြစ်အနီး တောင်ကြားတစ်ခုတွင် ရသေ့ရဟန်းပြုကာ နေထိုင်သည်။ ထိုသို့နေစဉ် နဂါးမတစ်ဦးနှင့် အကြောင်းပါ၍ သားတော်တစ်ပါး သမီးတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်သည်။ ခမည်းတော်ဗြဟ္မဒတ်မင်းနတ်ရွာစံသော် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်၍ မင်းပြုလေသည်။ သားတော်သမီးတော်တို့အတွက် ပေါက္ခရဏီ ကန်ကြီးကို တူးစေ၍ ရေသွင်းစေရာ လိပ်ငယ်တစ်ကောင်သည် ရေစီးနှင့် ပါလာလေသည်။ သားတော် သမီးတော်တို့သည် ရေကစားသွားရင်း လိပ်ငယ်ကို မြင်သော် ကြောက်လန့်ကြသဖြင့် ခမည်းတော်က ထိုလိပ်ငယ်အား ဒဏ်ပေးစေရာ အမတ်အချို့က ဆုံထဲထည့်၍ ကျည်ပွေ့ဖြင့် ထောင်းရန်၊ အချို့က အသားကို ချက်စားရန်၊ အချို့က ရှားမီးခဲတွင်ကင်ရန်၊ အချို့ကမီးပြင်းတိုက်၍ ရှို့ရန် အကြံပေးကြ၏။ ရေကို ကြောက်သော အမတ်တစ်ဦးကမူ ယမုန်မာမြစ်ထဲသို့ ပစ်ချရန် အကြံပြုလေသည်။ ထိုအခါ လိပ်ငယ်က ရေထဲသို့ ပစ်မချရန် ဟန်လုပ်၍ ငိုယို တောင်းပန်သည်ကို အကယ်ပင်ထင်မှတ်ကြ၍ ယမုန်နာမြစ်ထဲသို့ ပစ်ချလိုက်ရာ လိပ်ငယ်လည်း မဆိုင်းမတွပင် ရေထဲသို့ ငုပ်လျှိုး ကွယ်ပျောက် သွားတော့သည်။"
ကြူဝတ်ရွာ၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်
ကြူဝတ်ရွာ (Kyuwut)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ ကြူဝတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၅၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြူဝတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၉၃ ဦး၊ မ ၁၄၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်လန်းရွာ၊ ကြုံလုံ
ယောင်လန်းရွာ (Yawnglan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ လင်ဟော်မြို့နယ်၊ ကြုံ လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၆၉၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လင်ဟော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှားတောရွာ၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်
ရှားတောရွာ (Shartaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၊ ဆည်မုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၂၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆည်မုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၆ ဦး၊ မ ၁၇၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပွင့်ဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုသင်ရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်
မုသင်ရွာ(Muthin)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ မုသင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၉၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုသင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၇၆ ဦး၊ မ ၂၁၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၁၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စူးနေရာစူး၊ ဆောက်နေရာဆောက်
စူးနေရာစူး၊ ဆောက်နေရာဆောက် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
စူးကို စူးနှင့် သင့်လျော်ရာတွင်သာ သုံးရသည်၊ ဆောက်ကို ဆောက်နှင့် သင့်လျော်ရာတွင်သာ သုံးရသည်။ ထိုနည်းတူ မည်သည့်ပစ္စည်း၊ မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်ကိုမဆို နေရာဌာနအလိုက် စွမ်းအားအလိုက် သုံးရသည်။ အခြားဆိုလိုရင်းတစ်ခုမှာ လက်သမားလုပ်ငန်းတွင် စူးနှင့်ဆောက်သည် အရာဌာနအားလျော်စွာ အသုံးဝင်သကဲ့သို့ လောကတွင် မည်သည့်ပစ္စည်း၊ မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်မဆို အရာဌာနအလိုက် အသုံးဝင်သည်ချည်း ဖြစ်သည်။
သစ်ကြိတ်ကုန်းရွာ၊ သဲကုန်းမြို့နယ်
သစ်ကြိတ်ကုန်းရွာ (Thitkyeikkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၂၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၀၁ ဦး၊ မ ၃၆၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သဲကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်လွန်းရွာ၊ ကလောင်ဖာမြို့နယ်
ယောင်လွန်းရွာ (Yawnglun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ကလောင်ဖာမြို့နယ်၊ ကိုက် ကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၅၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကိုက် ကျင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၄၇ ဦး၊ မ ၁၆၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောင်ဖာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာယာကုန်းရွာ၊ ပုလောမြို့နယ်
သာယာကုန်းရွာ(Tharyarkone)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ပုလောမြို့နယ်၊ ပုလောဖျားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,813 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်တွန်းကော် (အောက်)ရွာ၊ ဟိုပန်မြို့နယ်
မန်တွန်းကော် (အောက်)ရွာ (Mantunkaw (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ဟိုပန်မြို့နယ်၊ မန်တွန်းကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၄၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်တွန်းကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၁ ဦး၊ မ ၄၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီတလုံးရွာ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်
ထီတလုံးရွာ (Htitalong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်၊ လွယ်ပွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၄၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ပွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၅၃ ဦး၊ မ ၇၉၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၄၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆီဆိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စင်နမွန်ဂရန့်ဟိုတယ်
စင်နမွန်ဂရန့်ဟိုတယ် (ယခင်က Hotel Lanka Oberoi ဟု ခေါ်ကြ) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ ကိုလံဘိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ကြယ်ငါးပွင့်အဆင့်ရှိ ဇိမ်ခံဟိုတယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကိုလံဘိုမြို့၊ Kollupitiya ဆင်ခြေဖုန်း, အနောက်ပိုင်းစီရင်စု၊ 77 Galle လမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများ
၁၉၈၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဟိုတယ်၌ ဗုံးတစ်လုံးပေါက်ကွဲခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဟိုတယ်ကို Hotel Lanka Oberoi ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ အလုပ်သမားတစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ဟိုတယ်များ
အအိဇု− ဝခမဆွတ်ဘူတာ
အအိဇု− ဝခမဆွတ်ဘူတာ  (会津若松駅 အအိဇု − ဝခမဆွတ် - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုရှီးမားခရိုင်၊ အအိဇုယဝမဆွတ်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အင်းကျော်ရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်
အင်းကျော်ရွာ (Innkyaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးမြို့နယ်၊ ဦးယျဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၃၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဦးယျဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၁ ဦး၊ မ ၇၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။ တောင်ဦးကျေးရွာအုပ်စုမှ ခွဲထွက်လာသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်စန်းရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
နမ့်စန်းရွာ (Namsang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ ပါစန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၆၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါစန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၀ ဦး၊ မ ၉၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အအိဇု− ယနိုင်းဇုဘူတာ
အအိဇု− ယနိုင်းဇုဘူတာ  (会津柳津駅 အအိဇု − ယနိုင်းဇု - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုရှီးမားခရိုင်၊ ယနိုင်းဇုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ယောင်လန်းရွာ၊ စကု
ယောင်လန်းရွာ (Yawnglan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ လင်ဟော်မြို့နယ်၊ စ ကုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၇၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စ ကုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၁ ဦး၊ မ ၁၀၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လင်ဟော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အအိဇု− ယိုခိုတဘူတာ
အအိဇု− ယိုခိုတဘူတာ  (会津豊川駅 အအိဇု − ယိုခိုတ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုရှီးမားခရိုင်၊ ခိတခတမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မယ်ပီရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
မယ်ပီရွာ (Mepi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ နားကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၆၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၉၈ ဦး၊ မ ၃၉၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၂၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါဆော်ဝဲ (ခေါ်) ဒေါသဲရွာ၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်
ဒေါဆော်ဝဲ (ခေါ်) ဒေါသဲရွာ(Dawsawwea(A)Dawthea)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ လွိုင်ကော်မြို့နယ်၊ ထီးစဲခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၂၇၂ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ထိုရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်ကော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယ်သာရွာ၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်
လယ်သာရွာ (Lelthar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ ကြူဝတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၈၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြူဝတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၉၃ ဦး၊ မ ၁၄၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှားတောညွန့်ရွာ၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်
ရှားတောညွန့်ရွာ (Shartawnyunt)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၊ ဆည်မုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၂၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆည်မုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၆ ဦး၊ မ ၁၇၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပွင့်ဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်ပုတ်ရွာမရွာ၊ သဲကုန်းမြို့နယ်
ဝက်ပုတ်ရွာမရွာ (Wetpokeywarma)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၂၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၀၁ ဦး၊ မ ၃၆၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သဲကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပတ္တရားမြို့
ပတ္တရား (พัทยา,, )သည်ထိုင်းနိုင်ငံ၏မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့သည်ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့၏အရှေ့ဘက်ကမ်းရိုးတန်း၊ ဘန်ကောက်အရှေ့တောင်ဘက်100 km ချွန်ဘူရီးပြည်နယ်ရှိဘန်လမူးခရိုင်အတွင်းရှိသော်လည်းကောင်းတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းမဟုတ်။ ပတ္တရားမြို့(เมืองพัทยา, )သည်နောင်ကလေ့၊ နဲ့ကလေ့၊ ခွေ့ယိုင်း၊ နောင်ပလားလိုင်းတို့၏အစိတ်အပိုင်းများဖုံးလွှမ်းထားသောကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစည်ပင်သာယာနယ်မြေဖြစ်သည်။ စါ့သည် စီရာဇာ၊ လမ်ချပန်နှင့်ချွန်ဘူရီနှင့်အတူအရှေ့ဘက်ကမ်းခြေစက်မှုဇုန်တွင်တည်ရှိသည်။ ပတ္တရားသည်လူဦးရေ ၁၀၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိသောပတ္ထနာ၊ ချွန်ဘူရီမြို့ပြဧရိယာ၏ဗဟိုဖြစ်သည်။
သမိုင်း
left|thumb|ပတ္တရားမိုးကုပ်စက်ဝိုင်း ပတ္တရားဟူသောအမည်ရင်မှာဖလပ်ရားတာ့ခ် နောက်ပိုင်းတွင်တာ့ခ်ဆင်ဘုရင်နှင့်သူ၏စစ်တပ်သည်အယုဒ္ဓယမှကျန်ထဘူရီအထိချီတက်ခဲ့သည်။ ၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင်ဗမာကျူးကျော်သူများ၏မြို့တော်မပြိုကျမီဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူ့စစ်တပ်သည်ယခုပတ္တယား၏အနီးတစ်ဝိုက်သို့ရောက်သောအခါ၊ ဖလပ်ရားတာ့ခ်သည်နိုင်ကလုံးအမည်ရှိဒေသခံခေါင်းဆောင်တစ်ဦးနှင့်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ သူတို့နှစ်ဦးသည်မျက်နှာချင်းဆိုင်တွေ့ဆုံသည့်အခါဖလပ်ရားတာ့ခ်၏ဂုဏ်သိက္ခာရှိရှိနှင့်စစ်တပ်၏တင်းကျပ်သောစည်းကမ်းချက်ကြောင့်နိုင်ကလုံးကိုစွဲမှတ်သွားစေခဲ့သည်။ သူဟာတိုက်ပွဲမရှိဘဲလက်နက်ချခဲ့ပြီးသူ၏တပ်များနှင့်ပူးပေါင်းခဲ့သည်စစ်တပ်အချင်းချင်းထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ခဲ့သည့်နေရာကို“ ထဲ့လ်ဖလပ်ရား” ဟုလူသိများခဲ့သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ“ ဖလပ်ရား ၏စစ်တပ်” ဖြစ်သည်။ သူတို့သည်နောက်ပိုင်းတွင်မိုးရာသီအစတွင်အနောက်တောင်ဘက်မှအရှေ့မြောက်သို့လေတိုက်သောလေပြေအမည်ဖြင့်ပတ္တရားဖြစ်သည်။
ပတ္တရားသည် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်များအထိငါးဖမ်းတံငါးရွာဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲကာလအတွင်းအမေရိကန်စစ်သား R&Rများသည်အနားယူခြင်းနှင့်အပန်းဖြေခြင်းသို့စတင်ရောက်ရှိချိန်တွင်ခရီးသွားလုပ်ငန်းစတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၉ ရက်တွင်ခိုလပ်ရှိအခြေစိုက်စခန်းမှရောက်ရှိလာပြီးကမ်းခြေတောင်ဘက်အခြမ်းရှိဖလပ်ရားဇူ့ထောမှအိမ်များကိုငှားရမ်းခဲ့သည့်အဖွဲ့ကြီးတစ်ခုသည်ယခုအခါထက့်ဟုလူသိများသောပတ္တရားအားထောက်ခံချက်ဖြင့်အသိအမှတ်ပြုခံရသည်။
ရာသီဥတု
ပတ္တယားတွင်အပူပိုင်းစိုစွတ်သောနှင့်ခြောက်သွေ့သောရာသီဥတုရှိပြီးအောက်ပါရာသီများအဖြစ်ပိုင်းခြားထားသည်အပူနှင့်ခြောက်သွေ့သော ဒီဇင်ဘာလမှဖေဖော်ဝါရီလ၊ အပူနှင့်စိုထိုင်းမတ်လနှင့်ဧပြီလနှင့်အပူနှင့်မိုးရာသီမေမှနိုဝင်ဘာ။
လူဦးရေ
left|thumb|ညအချိန်တွင်ပတ္တရား မြို့တော်တွင်လူဦးရေ ၃၂၀၂၆၂ ဦးရှိပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူမှုကိုတွက်ချက်ခဲ့သည်။. ထိုလူဦးရေအများစုမှာထိုင်းလူမျိုးများဖြစ်သည်။ ရွှေ့ပြောင်းလုပ်သားများကိုအသိအမှတ်မပြုသော်လည်းအသေးစိတ်အချက်အလက်များမှာရှုပ်ထွေးသော်လည်းလူမျိုးစုမရှိသောထိုင်းလူမျိုးများဖြစ်သော်လည်းရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများမှာပုံမှန်အားဖြင့်ပုံမှန်ပုံမှန်နိုင်ငံခြားဖိအားပေးမှုများကိုပုံမှန်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်သန်းခေါင်စာရင်းလူဦးရေသည်စုစုပေါင်းကိန်းဂဏန်းကိုကိုယ်စားမပြုပါ။ ထိုင်းနိုင်ငံသားများနှင့်တရားဝင်အမြဲတမ်းနေထိုင်သူများအနည်းငယ်သည်မြို့တော်ကို၎င်းတို့၏မွေးရပ်မြေအဖြစ်မှတ်ပုံတင်သည့်အခါပြည်နယ်အာဏာပိုင်အဖွဲ့ဝင်သည် ၂၀၁၀ တွင်လူ ဦးရေ ၁၀၇,၉၄၄ ဦး ရှိပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ၁၁၉,၅၃၀ သို့ ၁၁၉၅၃၀ သို့တိုးလာသည်။ ဘန်ကောက်မြို့ပြဒေသကဲ့သို့ပင်အမျိုးသားစာရင်းအင်းရုံးထက်အခြားအေဂျင်စီတစ်ခုမှထုတ်ပေးသောမှတ်ပုံတင်ထားသောလူဦးရေပမာဏသည်အချိန်ကာလတစ်ခုအတွင်းဖြစ်ပွားခဲ့သောမြို့ပြအသွင်ပြောင်းမှုအခြေအနေကိုထိန်းချုပ်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ စီးပွားရေးသည်ကျပန်းထိုင်းအလုပ်သမားများအပေါ်များစွာမူတည်နေသည်။ မြို့တော်တွင်မူ၎င်းတို့၏မွေးရပ်ဇာတိ၌မှတ်ပုံတင်ထားဆဲဖြစ်သည်။ မြို့တော်နှင့်အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းများစွာရှိသည်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများနှင့်မြို့တော်၌အငြိမ်းစားယူသူများသို့မဟုတ်ကိုယ်ပိုင်အလုပ်လုပ်ကိုင်ခြင်းသို့မဟုတ်စာချုပ်ချုပ်ဆိုခြင်းခံရသည့်ရေရှည်နိုင်ငံခြားသားများစွာသည်အစဉ်အလာအားဖြင့်မရေတွက်ပါ။ စုစုပေါင်းလူဦးရေအတွက်ယုံကြည်စိတ်ချရသောပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည့်ကိန်းဂဏန်းမရှိခဲ့ပါ။ သို့သော်လူဦးရေသန်းတစ်ဝက်ခန့်ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့်ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့်ကြီးမားသောလူဦး ရေသည်ထိုင်းအလုပ်သမားများနေရာယူထားသောရွှေ့ပြောင်းအလုပ်သမားများကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပတ္တရားမြို့သည်နောင်ကလေ့ ၂၀၁၀ သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူမှုတွင် ၇၃,၉၀၁ဦးနှင့်ခွေ့ယိုင်းကဲ့သို့သောအနီးအနားရှိဒေသများကိုဖယ်ထုတ်ထားသည်။ ပတ္တရားသည်ဟိုတယ် ၂၀၀၀ နှင့်အခန်းပေါင်း ၁၃၆၀၀၀ဟိုတယ်အခန်းစရင်းကို ၂၀၁၅ တွင်ရရှိနိုင်သည်။ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းကြောင့်ထိုင်းနိုင်ငံ၏အဆင်းရဲဆုံးဒေသဖြစ်သည့်ပင်လူသိများသောပင်ဟုလူသိများမှလူအများစုတို့သည်ပတ္ထရာသို့လာရောက်လည်ပတ်ကြပြီးသူတို့၏မွေးရပ်မြေရှိသန်းခေါင်စာရင်းရည်မှန်းချက်များအတွက်ရေတွက်ခြင်းခံရသည်။ ဤအရှေ့မြောက်အလုပ်သမားအများစုသည်Go-Goဘားစက်မှုလုပ်ငန်းတွင်ရာထူးများဖြည့်ဆည်းပေးသည်။ သူတို့ရရှိနိုင်သည့်လစာမှာသူတို့၏ဇာသာရှိအီးစမ်းတွင်များစွာရှိသည်။ ကြီးထွားလာနေသောနိုင်ငံခြားသားအငြိမ်းစားများသည်ပတ္တယားတွင်နေထိုင်ကြသည်။ ထိုင်းလူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးသည်ထိုင်းနိုင်ငံတွင်အငြိမ်းစားယူလိုသောအသက် ၅၀ ကျော်သောနိုင်ငံခြားသားများအတွက်အထူးဗီဇာအမျိုးအစားရှိသည်။ ပတ္တရားသည်အခြားနိုင်ငံများမှအငြိမ်းစားယူသူများအတွက်၎င်း၏ရာသီဥတုနှင့်လူနေမှုပုံစံစသဖြင့်သာမကနိုင်ငံများစွာထက်လူနေမှုကုန်ကျစရိတ်နည်းပါးသောကြောင့်ဆွဲဆောင်မှုရှိသည်။
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာပထဝီဝင်
ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့ရှိပတ္တရားသည်ချွန်ဘူရီပြည်နယ်၊ ဘမ်လမူးခရိုင်ရှိဘန်ကောက်မြို့၏တောင်ဘက်တွင်160 kmအကွာတွင်ရှိသည်။ ပတ္တရားမြို့သည်အထူးစည်ပင်သာယာနယ်မြေဖြစ်ပြီးနောင်ကလေ့(Nongprue)နှင့်နဲ့ကလေ့ (Naklua) နှင့်ခွေ့ယိုင်း၊ နောင်ပလားလိုင်းတို့၏အစိတ်အပိုင်းများကိုဖုံးလွှမ်းထားသည်။ ပတ္တရားမြောက်ပိုင်းနယ်စပ်ဖြစ်သောဘမ်လမူးမြို့နယ်သည်ဘမ်လမူး(Banglamung)၊ နောင်ပလားလိုင်းနှင့်တာ့ခ်ခင့်တစ့်တို့၏အစိတ်အပိုင်းများကိုဖုံးလွှမ်းထားသည်။ ဘမ်းစလဲ့ (Bang Saray)သည်ပတ္တရားတောင်ပိုင်းနယ်စပ်တွင်တည်ရှိသည်။"မဟာပတ္တရား" သည် ဘမ်လမူး၊ ချွန်ဘူရီပြည်နယ်ရှိခရိုင် ၁၁ ခုတွင်တစ်ခုအပါအပါဝင်ကမ်းရိုးတန်းအများစုကိုပိုင်ဆိုင်သည်။ ၎င်းကိုမြောက်ပိုင်းအပိုင်းပိုကြီးအဖြစ်ပိုင်းခြားထားသည်။
ကမ်းခြေနှင့်ကျွန်းများ
alt=|thumb|ပတ္တရားကမ်းခြေ ပင်လယ်အော်ဧရိယာ၏အဓိကကမ်းခြေနှစ်ခုကိုခွဲခြားထားသည်။ ပတ္တရားသဲသောင်ပြင်သည်မြို့လယ်ခေါင်နှင့်အပြိုင်တည်ရှိပြီး ၂.၇ ကီလိုမီတာအကွာရှိသောပတ္တရားကျော်မှတောင်ဘက်လူလျှောက်လမ်းသို့ဆက်သွယ်ထားသည်။ ၃၅ မီတာကျယ်သောကမ်းခြေသည်တိုက်စားခြင်းနှင့်အချို့နေရာများတွင် ၂ မှ ၃ မီတာအထိသာလျှော့ချနိုင်သည်။ ဘတ် ၄၂၉ သန်းအားကမ်းခြေပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးအစီအစဉ်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ကမ်းခြေအကျယ် ၅၀ အထိတိုးရန်ကော့ရမ်းကွီ့ကမ်းခြေမှသဲ ၃၆၀,၀၀၀ m3 ကိုသယ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ်သည်။ ချူလာလောင်ကွန်းတက္ကသိုလ်မှသုတေသီများကဖတ္ထရားသည် င်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်းမရှိဘဲ ၁၀ နှစ်ခန့်အကြာတွင်၎င်း၏ကမ်းခြေများပျောက်ကွယ်သွားနိုင်သည်ကိုတွေ့ရလိမ့်မည်။ ပတ္တရားကမ်းခြေပထမမီတာ ၄၀၀ ကိုပြန်လည်တည်ဆောက်ပြီးစီးပြီးတစ်လအကြာတွင်ရေကြီးမှုကြောင့်အလုပ်သည်အကြီးအကျယ်ပျက်စီးခဲ့သည်။ ကမ်းခြေသည်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းတိုက်စားမှုများအတွက်လျော်ကြေးပေးရန်တင်သွင်းသောသဲများကိုပထမဆုံးအသုံးပြုသောနိုင်ငံဖြစ်သည်။ တာဝန်ရှိသူတဦးကရေကြီးမှုပျက်စီးမှုကိုမပြုပြင်ဘဲထားတာကြာကြာလေ၊ ပိုဆိုးလေဖြစ်လာလိမ့်မယ်ဟုပြောကြားခဲ့သည်။ thumb|၂၀၁၇ခုနှစ်ဇွန်လတွင်ပတ္တရားသဲသောင်ပြင် ဖလပ်တန်နက်သည်ပတ္တရား၏တောင်ဘက်ခြမ်းတွင်ရှိပြီး၎င်း၏ရှုထောင့်များနှင့်တောင်ထိပ်ပေါ်ရှိဖလပ်ယိုင်းဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းဗိသုကာတို့တွင်ကျော်ကြားသည်။ ပတ္တရားပန်းခြံနှင့်ပတ္တရားမျှော်စင်တို့သည်ဖလပ်တန်နက်တောင်ဘက်စွန်းတွင်တည်ရှိပြီး ပတ္တရားပြပွဲနှင့်ကွန်ဗင်းရှင်းခန်းမ (P.E.A.C.H) သည်ဖလပ်တန်နက်မြောက်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်းဖလပ်တန်နက်သဘာ၀ပတ်ဝန်းကျင်၊ ကမ်းခြေပိုမိုကောင်းမွန်ခြင်းနှင့်ကျော့်ထင့်နှင့်ပတ္တရားမြို့အကြားအဆင်ပြေသောနေရာများကြောင့်လူကြိုက်များခဲ့သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်
right|thumb|ပတ္တရားကမ်းခြေနေဝင်ချိန်
စီးပွားရေး
thumb|ပတ္တမြားပင်လယ်အော်ကိုအပေါ်စီးမှကြည့်ရှုနိင်သည့်ဟိုတယ်
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
thumb|အလယ်ပိုင်းပတ္တယားဘယ်ဘက်ရှိပတ္တမြား ၂ လမ်း
အဓိကမြင်ကွင်းများ
thumb|သန့်ရှင်းရာဌာန thumb|[[Nong Nooch Tropical Botanical Garden|နူန်းနုအပူပိုင်းရုက္ခဗေဒဥယျာဉ်]] thumb|240x240px|လမ်းပေါ်မှလမ်းလျှောက်နေတယ်လပ်ခွန်းပိုက်
right|thumb|ပတ္တရားရှိဝမ်းဒေးပရူ့ပွဲတော်
ညပွဲလမ်း
left|thumb|[[Walking Street, Pattaya|ပတ္တရားလမ်းလျှောက်ဇျေးပွဲ]]
ရာဇဝတ်မှု
မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်းပတ္တရားသည်သူတို့၏နိုင်ငံများအတွင်းရှိရာဇဝတ်မှုကျူးလွန်မှုများနှင့်အဆက်အသွယ်ရှိသည့်နိုင်ငံခြားသားများအတွက်ပုန်းခိုရာနေရာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီးဂိုဏ်းနှင့်ဆက်စပ်သောအငြင်းပွားမှုများတွင်ဒါဇင်ပေါင်းများစွာအသတ်ခံခဲ့ရသည်။
ပတ္တရားဒေသသို့သွားရောက်လည်ပတ်သူများသည်အသေးအဖွဲရာဇဝတ်မှုများကိုကြုံတွေ့ရနိုင်သည်။ များသောအားဖြင့် Pomocketing နှင့်ယုံကြည်မှုလှည့်ကွက်များသာဖြစ်သည်။ ရာဇဝတ်မှုဒဏ်ခံရသည့်ဧည့်သည်များကိုကူညီရန်အထူးခရီးသွားရဲဌာနကိုဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်ဗြိတိန်နိုင်ငံမှရှစ်ဇာတ်လမ်းတွဲဖြစ်သော Big Trouble Tourist Thailand ရုပ်မြင်သံကြားတွင်ပတ္တရားရှိကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များနှင့်ပတ်သက်သောရာဇဝတ်မှုများအကြောင်းဖော်ပြထားသည်။
အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး
အာဆီယံ ထိပ်သီးအစည်းအဝေးသည် အာဆီယံနိုင်ငံ​များမှ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ သို့မဟုတ် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲများ တက်​ရောက်ရသည့် စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ လုံခြုံရေးနှင့် လူမှုဘဝတိုးတက်ရေးတို့အတွက် ဆွေးနွေးရန် နှစ်စဉ်ကျင်းပသော အစည်းအဝေးဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အခြား​သော နိုင်ငံတကာခေါင်းဆောင်များနှင့်လည်း အစည်းအဝေးပွဲများ တစ်ဆက်တည်း ကျင်းပကြသည်။ ကမ္ဘာ့အဆင့် ရလဒ်များ ထုတ်ပြန်မှုကြောင့် နိုင်ငံတကာ၏ လက်ခံမှုရရှိထားသော အစည်းအဝေးဖြစ်သည်။
ပတ္တရားမြို့
မီဒီယာနှင့်ဆက်သွယ်ရေး
ဒေသခံနိုင်ငံခြားဘာသာဖြင့်ထုတ်ဝေသောသတင်းစာများနှင့်မဂ္ဂဇင်းများကိုအပတ်စဉ်သို့မဟုတ်လစဉ်ထုတ်ဝေသည်၊ အထူးသဖြင့်အင်္ဂလိပ်၊ ရုရှားနှင့်ဂျာမန်တို့တွင်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ထုတ်ဝေသောသတင်းစာများတွင်ပတ္တရားမေးလ်နှင့်ပတ္တရားပြည်သူများပါဝင်သည်။ ပတ္တရားသတင်းသည်ဒေသခံသတင်းများကိုဘာသာစကားခြောက်ဘာသာဖြင့်ရေးသားထားသောအွန်လိုင်းပေါ်တယ်ဖြစ်သည်။ DER FARANG သည်ဂျာမန်ဘာသာစကားဖြင့် ၁၄ ရက်တစ်ကြိမ်ထုတ်ဝေသည်။ Thailands Tidende သည်လစဉ်ထုတ်နော်ဝေဘာသာဖြင့်ထုတ်ဝေသောသတင်းစာဖြစ်သည်။
အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး
သမိုင်း​ကြောင်း
ပထမဆုံးအစည်းအဝေးကို ၁၉၇၆ ဖေဖော်ဝါရီတွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဘာလီ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤပွဲတွင် အာဆီယံ၏ ပြင်ပနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးအသွင်ကို ပြသခဲ့သည်။ ချစ်ကြည်ရေးနှင့် ပူးပေါင်းရေးစာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
ပတ္တရားမြို့
လူကြိုက်များမီဒီယာ
ပြင်သစ်စာရေးဆရာ Michel Houellebecq ၏ပလက်ဖောင်းဝတ္ထုတွင်ပတ္တရားမြို့နှင့်ညအိပ်မက်များကိုအဓိကဖော်ပြထားသည်။
အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး
အာဆီယံ အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌ
အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအ​ဝေးမှာ အာဆီယံ၏ မူ​ဝါဒ​ရေးရာ အဆင့်မြင့်အစည်းအ​ဝေးတစ်ခုဖြစ်သည်။ထိုအစည်းအ​​ဝေးသို့ နိုင်ငံ​တော်​ခေါင်း​ဆောင်များ၊ အစိုးရအဖွဲ့​ခေါင်း​ဆောင်များ တက်​ရောက်ကြသည်။အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌမှာ နိုင်ငံ၏ အင်္ဂလိပ်စကားလုံး​ပေါ်တွင် အစဉ်လိုက် အလှည့်ကျ တာဝန်ယူရသည်။အလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌသည် ပြက္ခဒိန်တစ်နှစ်စာတာဝန်ယူရပြီး ထိပ်သီးအစည်းအ​ဝေးအပါအဝင် ဆက်စပ်အစည်းအ​ဝေးများကို လက်ခံကျင်းပရသည်။ ၂၀၂၃ခုနှစ်အတွက် အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌမှာ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ သမ္မတဖြစ်သည်။ ​အောက်ပါတို့မှာ အာဆီယံနိုင်ငံများမှ နိုင်ငံ​တော်​အကြီးအကဲများ၊ အစိုးရ​အကြီးအကဲများဖြစ်သည်။
ပတ္တရားမြို့
ပညာရေး
ပတ္တယားရှိနိုင်ငံတကာစာသင်ကျောင်းများ ထိုင်း၊ ဂျပန်အသင်းစာသင်ကျောင်းစီရာချာသည်ဂျပန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစာသင်ကျောင်းဖြစ်သည့် စီရာချာတွင်ရှိသည်။ ၎င်းသည်ဘန်ကောက်ရှိထိုင်းဂျပန်အစည်းအရုံးစာသင်ကျောင်းနှင့်တွဲဖက်လုပ်ကိုင်သည်။ စီရာချာတွင်ဂျပန်တနင်္ဂနွေစာသင်ကျောင်းဖြစ်သော စီရာချာပတ္တရားဂျပန်နောက်ဆက်တွဲစာသင်ကျောင်းရှိသည်။ စီရာချတွင်ဂျပန်တနင်္ဂနွေကျောင်းဖြစ်သောစီရာချာပတ္တရားဂျပန်နောက်ဆက်တွဲကျောင်းရှိသည်။
အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး
ကျင်းပခဲ့သည့်အစည်းအ​ဝေးပွဲများ
ဘန်​ကောက်မြို့တွင်ကျင်းပ​သော ၅ကြိမ်​မြောက်အစည်းအ​ဝေးမှစတင်၍ ပုံမှန်အစည်းအ​ဝေးများအတွင်း ပုံမှန်မဟုတ်သည့်အစည်းအ​ဝေးများပါကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
ထီတရန်းရွာ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်
ထီတရန်းရွာ (Htitayan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်၊ လွယ်ပွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၄၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ပွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၅၃ ဦး၊ မ ၇၉၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၄၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
အာဆီယံထိပ်သီးအစည်းအဝေး
အာဆီယံအ​ပေါင်း အစည်းအ​ဝေးများ
အာဆီယံ အပေါင်း ၃ အစည်းအဝေးအဖြစ် အာဆီယံနှင့် ရည်မှန်းချက်တူနိုင်ငံများဖြစ်သည့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံတို့နှင့်လည်း (တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးမိတ်ဖက်နိုင်ငံ) နှစ်စဉ်ကျင်းပသည်။
ပတ္တရားမြို့
အမွှာမြို့များနှင့်အစ်မမြို့ကြီးများ
ပတ္တရားသည်အောက်ပါမြို့ကြီးများနှင့်သဘောတူညီမှုများရှိသည်
🇰🇿 ချင်ချဲလ်, ကာဇက်စတန် (ဇွန်လ၂၀၁၇) 🇷🇺 စိန့်ပီတာစဘတ်, ရုရှား (ဇွန်လ၂၀၁၇)
ချင်တောင်ရှီး, တရုတ် (၂၀၁၃) ဟူဘေး, တရုတ်နိုင်ငံ (2014)
ကျန်ချင့်ချီလ်, တရုတ်နိုင်ငံ (2016)
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:ပတ္တရားမြို့ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ကမ်းခြေများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့
မုံကန်ရွာ၊ မလှိုင်မြို့နယ်
မုံကန်ရွာ (Monkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၀၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၂၉ ဦး၊ မ ၂၈၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မလှိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟော် ဖဉ်၁ရွာ၊ လုံထန်မြို့နယ်
ဟော် ဖဉ်၁ရွာ (Hawpyin1)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ လုံထန်မြို့နယ်၊ ဟော် ဖဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၇၅၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လုံထန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲပုံရွာ၊ ပုလောမြို့နယ်
သဲပုံရွာ(Theapon)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ပုလောမြို့နယ်၊ ကြဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,805 ဖြစ်သည်။
မြက်ခင်း (စိုက်ပျိုးရေး)
စိုက်ပျိုးရေး၊ မြက်ခင်း သို့မဟုတ် ကျက်စားရာတွင် မြက် နှင့် ပဲပင် များ အဓိက ပါ၀င် သော အစာ သီးနှံ များ သည် ရိတ်သိမ်း ရန် ရည်ရွယ် ၍ ရိတ်သိမ်း ရန် ရည်ရွယ် သည် ( နောက် ပိုင်း တွင် ၊ မြက်ရိတ်ခြင်း။ ” ) ။
သဲပုံရွာ၊ ပုလောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြက်ခင်း (စိုက်ပျိုးရေး)
ဤပတ်ဝန်းကျင်များသည် ၎င်းတို့၏ သဘာဝ အဆင့်အတန်း၊ တောရိုင်းမြက်ခင်းများ (အများစုနှင့် သဘာဝအတိုင်း မြက်များဖုံးလွှမ်းနေသော နေရာများ) သို့မဟုတ် အချို့သော သဘာဝ မြက်ခင်းများ ပေါ်တွင် မူတည်၍ ဤပတ်ဝန်းကျင်များသည် အနည်းနှင့်အများ အမှတ်ရနေပါသည်။ thumb| တောအုပ်တောရွာမှာ နွားကျက်စားတယ်။ thumb| ( Cogne, Italy) တွင် မြက်ရိတ်ခြင်း။ thumb| ပန်းပွင့်သောမြက်ခင်းများ ( Roville-devant-Bayon ၊ Meurthe-et-Moselle တွင်) ရိတ်ရန်အဆင်သင့်။ thumb| မတ်စောက်သော တောင်စောင်းများတွင် တိရိစ္ဆာန်များ ထပ်ခါတလဲလဲ ဖြတ်သန်းခြင်းသည် အနည်းငယ် တိုက်စားခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ဆက်တည်း ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ အသွင်အပြင်ကို အထောက်အကူ ဖြစ်စေပါသည်။ thumb| ဤ Highland နွား ကဲ့သို့သော Hardy မျိုးစိတ်များကို ပန်းခြံများ နှင့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေများတွင် ပွင့်လင်းသောပတ်ဝန်းကျင်များထိန်းသိမ်းရန်အတွက် သဘာဝပတ်၀န်းကျင်မန်နေဂျာများက အသုံးပြုကြပြီး ပျောက်ကွယ်သွားသော အကောင် ကြီးများ၏ ဂေဟစနစ်ဆိုင်ရာလုပ်ဆောင်ချက်အချို့ကို အစားထိုးပေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
မြက်ခင်းအမျိုးအစားများ
အနည်းဆုံး နှစ်ပေါင်းများစွာ တည်ရှိနေသော မြက်ခင်းပြင်များအကြောင်း ကျွန်ုပ်တို့ပြောကြသည်။ ဤမြက်ခင်း၏ကြာချိန်ပေါ် မူတည်၍ မျိုးစေ့ကြဲသည့်မျိုးစိတ်နှင့် ရည်မှန်းချက်များပေါ်မူတည်၍ အမျိုးအစားများစွာ ခွဲခြားနိုင်သည်။ :
ကျယ်ပြန့်သော အခမဲ့စားကျက်
ကျယ်ပြောလှသော အခမဲ့စားကျက်တွင် နွားများကို မြက်ခင်းပြင်တစ်ခုလုံးတွင် အပြီးအပိုင်ချန်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အလယ်အလတ်နိုက်ထရိုဂျင် ဓာတ်မြေသြဇာဖြင့်ပင် ၎င်းသည် အလွန်အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှုမရှိပါ။ သီးနှံကြီးထွားမှုနှင့် စားသုံးမှုသည် တစ်ချိန်တည်းနှင့် တူညီသောမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ရှိသည်။ : မြက်ပင်ကြီးထွားမှုနှင့် ၎င်း၏အာဟာရအရည်အသွေးကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေသည်။ မြက်ပင်ကြီးထွားမှုနှင့် စားသုံးမှုအကြား မျှတမှုကို ရှာဖွေရန် လိုအပ်ပါသည်။ : မွေးမြူရေးဝန်နည်းတယ်။ ၎င်းသည် ကောင်းမွန်သောမျိုးစိတ်များ ကုန်ဆုံးသွားကာ နောက်ဆုံးတွင် ပျောက်ကွယ်သွားသည့် ကျက်စားရာနေရာများကို ဖန်တီးပေးပြီး ငြင်းဆန်ရန် မဖြစ်နိုင်သော အသွင်အပြင်ရှိသော ကျက်စားရာနေရာများ ဖန်တီးပေးသည်။ ဤစနစ်သည် နွေဦးပေါက်ရာသီတွင် မြက်များကို ဖြုန်းတီးစေပြီး မြက်ပင်များ ပျက်စီးစေသည်။
လှည့်ကွက်များဖြင့် စားကျက်များ၊
ကဏ္ဍ:ကျွဲစာ နွားစာ ကဏ္ဍ:စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ပတ္တမြားတောင်ရွာ၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်
ပတ္တမြားတောင်ရွာ (Padamyartaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်၊ ကြူဝတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၈၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြူဝတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၉၃ ဦး၊ မ ၁၄၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်ခေါင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုံးပြည်ထောင်ခေတ်
သုံးပြည်ထောင်ခေတ် သည် အေဒီ ၂၂၀ မှ အေဒီ၂၈၀အထိ တရုတ်ပြည်ကြီးတွင် ဝေ (Wei), ရှူ(Shu), ဝူ(Wu) ဟူ၍ အဓိကနယ်မြေသုံးပိုင်း တစ်နည်း နိုင်ငံသုံးခုကွဲထွက်ကာ အသီးသီးအုပ်စိုးမင်းလုပ်ခဲ့သော အချိန်ကာလတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဟန်မင်းဆက်(Han Dynasty) ပြိုကွဲသောအချိန်မှစတင်ကာ ကျင့်မင်းဆက် (Jin Dynasty) စတင်ထူထောင်သော အချိန်ကာလအပိုင်းအခြားထိဖြစ်သည်။ သုံးပြည်ထောင် (သို့) နိုင်ငံသုံးခု (Three Kingdoms) ဆိုသည့် ဝေါဟာရမှာ ဆီလျှော်ခြင်းမရှိပါ။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ပြည်ထောင်တစ်ခုခြင်းစီကို ဘုရင်တစ်ပါးစီက (King) အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ခြင်းမျိုးမဟုတ်ဘဲ တရုတ်ပြည်တစ်ပြည်လုံးကို အင်ပါယာဘုရင်(Emperor) ဆိုသော အမည်နာမကိုသုံးစွဲ၍သာ အုပ်စိုးခြယ်လှယ်ခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဤသုံးပြည်ထောင် (Three Kingdoms) ဝေါဟာရကား တရုတ်နိုင်ငံနှင့်ပတ်သတ်သော အင်္ဂလိပ်စကားသုံးပညာရှင်များကြား၌ စံတစ်ခုအဖြစ်သုံးစွဲခဲ့ကြလေသည်။ တစ်ခြားသော တရုတ်ပြည်သမိုင်းများတွင် အမည်တူပြည်ထောင်များနှင့် ရောထွေးမှုမရှိစေရန် သမိုင်းပညာရှင်များက ဝေပြည်ထောင်အား ချောင်းဝေ(曹魏)၊ ရှူပြည်ထောင်ကို ရှူဟန် (蜀漢) (သို့) ရှူ (蜀)၊ ဝူပြည်ထောင်ကို အရှေ့ဝူ  (သို့) စွန်းဝူ (孫吳) စသဖြင့် ဆီလျှော်ရာ ဝိသေသများပေါင်းထည့်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ယေဘူယျသဘောတရားအနေဖြင့် သုံးပြည်ထောင်ခေတ်ကာလသည် ဝေပြည်ထောင် (အေဒီ ၂၂၀) စတည်ထောင်ချိန်မှသည် ဝူပြည်ထောင်ကို ကျင့်မင်းဆက်တိုက်ခိုက်အနိုင်ယူသည့် နှစ် (အေဒီ ၂၈၀) ထိဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁၈၄ မှ ၂၂၀ အစောပိုင်းကာလသည် ဤသုံးပြည်ထောင်ခေတ်တွင် အကြုံးမဝင်သောကာလဖြစ်ပြီး ဖြစ်ချင်သလိုဖြစ်ကာ မင်းမဲ့စရိုက်ဆန်စွာ တိုက်ခိုက်နေသော ကာလတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ၂၂၀-၂၆၀ ကာလသည်ဝေ၊ ရှူ၊ ဝူ သုံးအုပ်စု၏ စစ်ရေးစစ်ရာတည်ငြိမ်အောင်ကြိုးပမ်းသော ကာလဟု အကြမ်းဖျင်းမှတ်သားနိုင်သည်။ ထိုမှ နှောင်းပိုင်းကာလမှာ ရှူကို ဝေမှ တိုက်ခိုက်အနိုင်ပိုင်းခြင်း၊ ကျင့်မင်းဆက်မှ ဝေနန်းဆက်ကိုဖြုတ်ချခြင်း၊ ထို့နောက် ဝူ ကို ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်ခြင်းများပါဝင်သည်။
သုံးပြည်ထောင်ခေတ်သည် တရုတ်ပြည်သမိုင်းတွင် သွေးမြေအကျဆုံးသောခေတ်များအနက်တစ်ခုပင်။ သုံးပြည်ထောင်စလုံးကို ကျင့်မင်းဆက်မှ တစ်စုတစ်စည်းတည်းဖြစ်အောင်ပြုလုပ်အပြီး အေဒီ ၂၈၀ သန်းခေါင်စာရင်းများအရ အိမ်ထောင်စု (၂.၄) သန်းကျော်၊ လူဦးရေ (၁၆) သန်းကျော်ပြထားရာ ထိုအရေအတွက်မှာ ဟန်မင်းဆက် သန်းခေါင်စာရင်း ( အိမ်ထောင်စု (၁၀) သန်းကျော်၊ လူဦးရေ (၅၆) သန်းကျော်) ၏ အစိတ်အပိုင်းသာဖြစ်လေသည်။ ကျင့်မင်းဆက်၏ လူဦးရေစာရင်းမှာ အကြောင်းအချက်ပေါင်းများစွာကြောင့် တိကျမှုမရှိနိုင်သော်လည်း အေဒီ၂၈၀တွင် ၎င်းတို့တတ်နိုင်သမျှ လူဦးရေကောက်ယူရန် အမှန်တကယ်ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။
နည်းပညာတီထွင်မှုများသည် ဤခေတ်တွင်သိသိသာသာ တိုးတက်ခဲ့သည်။ ရှူပြည်ထောင်၏ အမတ်ချုပ် ကျူးကော့လျှံ (ပညာရှိ ခုံမင်)| Zhuge Liang သည် သစ်သားနွားရုပ်ပုံလက်တွန်းလှည်းကိုတီထွင်ခဲ့ရာ အဆိုပါတွန်းလှည်းမှာ လက်ဖြင့်တွန်းရသော တွန်းလှည်းများ၏ အစောဆုံးပုံစံတစ်ခုဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့နောက်ဆက်တိုက်ပစ်နိုင်သောဒူးလေးလက်နက်ကိုပို၍ အဆင့်မြင့်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဝေပြည်ထောင်၏ စက်မှုအတတ်ပညာရှင် မာဂျွန်း(Ma Jun )သည် ဟန်ခေတ်ပညာရှင် ကျန်းဟန်း (Zhang Heng)ကဲ့သို့ ထူးချွန်ကာ ရေအားသုံးစက်ဖြင့်လည်ပတ်နိုင်သော ရုပ်သေးဇာတ်ရုံကို ဝေဘုရင် ချောင်းရွေ ( Cao Rui) အတွက်တီထွင်ပေးခဲ့ကာ လျို့ယန်မြို့တော် ဥယျာဉ်များအတွက် ရေသွင်းနိုင်စေရန် လေးထောင့်အခံ ချိန်းစနစ်ရေတင်စက်များကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။
သုံးပြည်ထောင်ခေတ်သည် တိုတောင်းသော်လည်း ဤသမိုင်းဝင်ခေတ်နှင့်ပတ်သက်၍ တင်စားဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြသည်ကို တရုတ်၊ ဂျပန်၊ ကိုရီးယားနှင့် ဗီယက်နမ်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများတွင် အများအပြားတွေ့နိုင်သည်။ ပြဇာတ်၊ ကျေးလက်ပုံပြင်၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ရုပ်မြင်သံကြားဇာတ်လမ်းတွဲ၊ ဗီဒီယိုဂိမ်း စသည်တို့တွင် သုံးပြည်ထောင်ခေတ် အကြောင်းအရာများသည် လူသိထင်ရှားကြသည်။ နာမည်အကျော်ဆုံးမှာ မင် မင်းဆက်ခေတ်ကရေးသားသော လျှိုကွမ်းကျုံး (Luo Guanzhong)၏ ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည့် သုံးပြည်ထောင်ခေတ်ဇာတ်လမ်းများ (Romance of the Three Kingdoms)ပင်ဖြစ်သည်။ ခိုင်လုံသော သမိုင်းမှတ်တမ်းမှာကား ချန်ရှိုး (Chen Shou) ၏ သုံးပြည်ထောင်ခေတ်မှတ်တမ်းများနှင့် ပေ့စုန့်ကျီ၏ (Pei Songzhi) မှတ်ချက်ရေးသားတင်ပြချက်များပင်ဖြစ်သည်။
ခေတ်ကာလခွဲခြားသတ်မှတ်ကြခြင်း
ဤခေတ်အတွက် သတ်မှတ်ကာလဟူ၍မရှိပေ။ တိတိကျကျဆိုရလျှင် သုံးပြည်ထောင် (လွတ်လပ်သောပြည်ထောင်) များသည် အေဒီ (၂၂၉) အရှေ့ဝူကို စိုးစံနေသူမှ အင်ပါယာဘုရင်အဖြစ် ကြေညာသည်မှအစပြု၍  ရှူဟန်ပြည်ထောင်ကျဆုံးခြင်းနှစ် အေဒီ (၂၆၆) အထိသာ တည်ရှိခဲ့သည်။ အချိန်ကာလအပိုင်းအခြားနှင့် ပတ်သက်၍နောက်ထပ် ဘာသာပြန်ချက်တစ်ခုမှာ ဟန်နန်းတော်အာဏာယိုယွင်းသည်မှ စတင်သည်ဟုဆိုသည်။ သုံးပြည်ထောင်ဇာတ်လမ်းများ ကို ရေးသားသုံးသပ်သူ Mao Zonggangက အခန်း(၁၂၀) တွင် ဤသို့ဆိုသည် :
"သုံးပြည်ထောင်ခေတ်သည် ဟန်နန်း​တော်အာဏာယိုယွင်းသည်မှစသည်။ ဟန်မင်းအာဏာစက်ကျဆင်းရခြင်းမှာ အထိန်းတော်မိန်းမစိုးများ (Eunuchs) ဘုရင့်အာဏာကို အလွဲသုံးစားလုပ်ဆောင်ခြင်းနှင့် အရာရှိများ အစိုးရစနစ်ကိုချည့်နဲ့အောင်ပြုလုပ်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။"
ထိုသူကဆက်လက် ညွှန်းဆိုသည်မှာ သုံးပြည်ထောင်ခေတ်သမိုင်းရေးသားခြင်း၏ အစမှာ မိန်းမစိုးဆယ်ဦး မှစတင်ကာ ခေတ်၏အဆုံးသတ်ကား အေဒီ(၂၈၀) ဝူမင်းဆက်ပြိုလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆက်လက်၍ ဤကဲ့သို့ ရှင်းလင်းချက်ပေးသည် : "ဝတ္ထုမှာ ဟန်ကိုအလေးပေးရေးသားမှုကြောင့် အဆုံးသတ်မှာ ဟန် (ရှူဟန်) ကျဆုံးခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဝေက ဟန်ကိုအနိုင်ပိုင်းခဲ့သည်။ ဟန့်ရန်သူ ဝေပြည်ထောင်သည် ၎င်း၏နောက်ဆုံးကြမ္မာကိုရင်မဆိုင်ရပဲ ဝတ္ထုအဆုံးသတ်ပါက စာဖတ်သူများ မကျေမနပ်ဖြစ်ပေမည်။ ဝေပြည်ထောင်ကျဆုံးမှုသည်လည်း အဆုံးသတ်ဖြစ်ခဲ့နိုင်ပေသော်လည်း ဟန်၏မိတ်ဖက်နိုင်ငံမှာ ဝူ ဖြစ်သဖြင့် ဝေကျဆုံးမှုဖြင့်သာ အဆုံးသတ်လိုက်ပါက စာဖတ်သူအတွက် မပြည့်မစုံဖြစ်သွားခဲ့ပေမည်။ ထို့ကြောင့် ဇာတ်လမ်းမှာ ဝူပြည်ထောင်ပြိုလဲခြင်းဖြင့် အဆုံးသတ်ခဲ့ရသည်။"
တရုတ်သမိုင်းပညာရှင်များ ပြောဆိုထားသည့် ဤခေတ်၏ စမှတ်ကာလတချို့လည်း ရှိသေးသည်။ ထိုစမှတ်အချို့မှာ အေဒီ(၁၈၄) ခေါင်းပေါင်းဝါတော်လှန်ရေး၌ စတင်ခြင်း ၊ ထိုတော်လှန်ရေးအပြီးအေဒီ(၁၈၅)တွင် စတင်ခြင်း ၊  ဟန့်၏နောက်ဆုံးနှစ်များအတောအတွင်း စစ်သူကြီး ဒုံးဂျိုသည် (Dong Zhou)ဟန်ဧကရာဇ် ရှောင်း (Emperor Shao of Han) အားနန်းချ၍ ဟန်ဧကရာဇ် ရှန်း (Emperor Xian of Han) ကို နန်းတင်ခဲ့သည့် အေဒီ (၁၈၉) စတင်ခြင်း  ၊ ထို့နောက် လျို့ယန် (Luoyang)မြို့တော်ကိုဖျက်ဆီးစွန့်ခွာ၍ ချန်အန်းသို့ ( Chang'an) မြို့တော်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည့်နှစ် (၁၉၀)တွင်စတင်ခြင်း ၊ သို့မဟုတ် ချောင်းချောင်(Cao Cao) ဟန်ဧကရာဇ်အား ရရှိ၍ ဇူချမ်း(Xuchang) မြို့တော်တွင် ၎င်း၏ လက်အောက်၌ ထိန်းချုပ်ထားသော နှစ် (၁၉၆) တွင်စတင်ခြင်း စသောစမှတ်များစွာ ကွဲပြားနေသည်။
ခေါင်းပေါင်းဝါတော်လှန်ရေး
အေဒီ (၁၀၅) ဟန်ဧကရာဇ် ဟီ (Emperor He) နတ်ရွာစံပြီးနောက် နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးပြဿနာများကြောင့် အရှေ့ဟန်အင်ပါယာ၏ အဏာစက်မှာ ကျဆင်းယုတ်ရော့လာသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဟန်ဧကရာဇ်တချို့ကို ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်ဖြင့် နန်းတင်ခဲ့ရသောကြောင့် တကယ့်အာဏာမှာ ဘုရင်၏ ဆွေတော်မျိုးတော်အကြီးအကဲများ၏ လက်ဝယ်တွင်သာရှိသည်။ ဤဆွေမျိုးတော်တို့မှာ ၎င်းတို့၏ ဩဇာကိုစွန့်လွှတ်ရန် မလိုလားသဖြင့် အရာရှိကြီးများနှင့် အထိန်းတော်ကြီးများကို မိတ်ဖွဲ့ရန် ဘုရင်များအားတွန်းအားပေးခဲ့ကြသည်။ အကြောင်းမှာ အစိုးရအဖွဲ့ကို ထိန်းချုပ်ရန်ဖြစ်၏။ တော်ဝင်ဆွေမျိုးများနှင့် အထိန်းတော်များကြား နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာရပ်တည်ချက်များ၊ အချင်းချင်းပြန်လည်တိုက်ခိုက်နေမှုများသည် ထိုခေတ်ကာလအစိုးရပိုင်း၌ ဆက်တိုက်ဆိုသလို ပြဿနာတစ်ရပ်ပင် ။ Emperor Huan (r. 146–168) and Emperor Ling (r. 168–189) စိုးစံသော နှစ်များအတွင်း အထိန်းတော်များ၏ နိုင်ငံရေးအာဏာရယူထားမှုအား အရာရှိများ၏ မကြေနပ်မှုများ အထွတ်အထိပ်သို့ရောက်ရှိခဲ့ကာ ပေါ်ပေါ်တင်တင်ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။ ပထမ ဒုတိယအကြိမ်ဆန္ဒပြကန့်ကွက်မှုမှာ အရာမထင်ပေ။ နန်းတွင်းအထိန်းတော်များက ဘုရင်အား ထိုဆန္ဒပြသော အရာရှိများကို သေဒဏ်ပေးရန်တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ တချို့ဒေသဆိုင်ရာအုပ်ချုပ်သူများမှာလည်း ၎င်းတို့နယ်မြေများတွင် အာဏာရှင်ဆန်ဆန် ထိန်းချုပ်ကွပ်ကဲမှုများရှိခဲ့သည်။ အတော်များများမှာ ဖိနှိပ်ချုပ်ချယ်ထားသော နိုင်ငံရေးအဝန်းအဝိုင်းတွင် ကြောက်ကြသဖြင့် ထုတ်ဖော်မပြောရဲကြချေ။ နိုင်ငံရေးဖိနှိပ်မှု၊ ညံ့ဖျင်းသော စီမံဆောင်ရွက်မှုများအပြင် တရုတ်ပြည်ကြီးမှာ သဘာဝကပ်ဆိုးဒဏ်များကိုပါခံခဲ့ရသည်။ ဒေသတွင်း သူပုန်အစုဖွဲ့များ နိုင်ငံအနှံ့ဆိုသလို ပေါ်ပေါက်လာသည်။
(၁၈၄)နှစ်၏ တတိယလတွင် ကျန်ကျောင်း (Zhang Jiao) နှင့် ညီနောင်များဖြစ်သော ကျန်းလျှံ၊ ကျန်းပေါင် ဦးဆောင်၍ တာအိုလှုပ်ရှားမှု (သို့) မြင့်မြတ်သောငြိမ်းချမ်းရေးဆီသို့ လှုပ်ရှားမှုကြီးပေါ်ပေါက်ကာ နောက်လိုက်များအားဦးဆောင်၍ အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးကြီးဖြစ်လာသည်။ ဤသည်ကိုပင်ခေါင်းပေါင်းဝါတော်လှန်ရေးဟု သိကြသည်။ လှုပ်ရှားမှုမှာ အားကောင်းလာပြီး နောက်လိုက်များအား ခပ်မြန်မြန်ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့ကာ မကြာမီ လူသူသိန်းသောင်းထိရှိလာခဲ့ရင်း နိုင်ငံအနှံ့တွင်ထောက်ခံမှုများ ရရှိလာကြသည်။ စခန်းပေါင်း ၃၆ခုထိရှိလာပြီး စခန်းကြီးတွင် လူတစ်သောင်းကျော်၊ စခန်းငယ်တွင် လူ ခြောက်ထောင် ခုနှစ်ထောင်ကျော်ထိ အင်အားရှိသောကြောင့် ဟန်စစ်တပ်နှင့် အလားတူညီမျှခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ ဆောင်ပုဒ်ကား: "'ကောင်ကင်ပြင်ကြီး ပြိုကာလဲ, ဤခါသမယတွင်ပင် အဝါရောင်ကောင်းကင်နိုးလတ္တံ့၊, ဤကမ္ဘာမြေပေါ်ချမ်းသာစီးပွား ကြွယ်ဝစေသော်ဝ်' 'The firmament has perished, the Yellow Sky will soon rise; in this year of jiazi, let there be prosperity in the world!' (蒼天已死，黃天當立. 歲在甲子，天下大吉.)" ကောင်ကင်ပြင်ကြီး = ဟန်မင်းဆက်/ အဝါရောင်ကောင်းကင် = ခေါင်းပေါင်းဝါတော်လှန်ရေး
ဧကရာဇ် လင်းသည် စစ်သူကြီးများ Huangfu Song, Lu Zhi, and Zhu Jun တို့ကိုဦးဆောင်စေကာ နှိမ်နင်းသည်။ ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်သူများမှ စစ်သည်များအား ရိက္ခာထောက်ပံ့စေရန် အမိန့်ထုတ်သည်။ သမိုင်းဝင် သုံးပြည်ထောင်ဇာတ်လမ်းများ ဝတ္ထုသည် ဤနေရာမှစတင်ရေးသားခဲ့၏။ ခေါင်းပေါင်းဝါတော်လှန်ရေးကို အစွန်းဆုံချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ပြီး အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူနောက်လိုက်များလည်း တရုတ်ပြည်အနှံ့အပြားတွင် လူစုကွဲခဲ့ကြ၏။ တိုင်းပြည်အဝှမ်း မငြိမ်သက်ဂယက်ထမှုများကြောင့် အတော်များများသည် တောင်တန်းထူထပ်သော နယ်မြေများတွင် သူပုန်အဖြစ်ရှင်သန်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဤခေတ်၏ မင်းမဲ့စရိုက်ဆန်မှုများဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြသည်။
ထိုသို့ အနှံ့အပြား သူပုန်အုံကြွမှုများနှင့်အတူ ဟန်စစ်တပ်မှာ ထိုထိုသူပုန်အဖွဲ့များကို တွန်းလှန်ချေမှုန်းရန် မစွမ်းသာချေ။ ဧကရာဇ် လင်းသည် လျှိုရန် (Liu Yan) ထံမှ အဆိုပြုချက်တစ်ခုကို လက်ခံခဲ့သည်။ အကြောင်းအရာမှာ ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်သူများအား ပဒေသရာဇ်နယ်မြေများအပေါ် တိုက်ရိုက်အုပ်စိုးခွင့်၊ ဒေသအတွင်းရှိစစ်တပ်ကို တိုက်ရိုက်အမိန့်ပေးပိုင်ခွင့်၊ ၎င်းတို့ကိုရာထူးတိုးမြှင့်ပေးရေးအပြင် ဘုရင့်မျိုးနွယ် လျှိုမိသားစုဝင်များ (သို့) နန်းတွင်းမှ အရာရှိများကို ထိုနေရာများ၌ခန့်အပ်ရန်တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဤလုပ်ဆောင်ချက်မှာ ခရိုင်များကို တရားဝင်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာနေရာများဖြစ်သွားစေသည်။ ထိုသူတို့မှာ ကိုယ်တိုင် သူပုန်များကိုနှိမ်နှင်းခွင့်ရရှိသော်လည်း နောက်ပိုင်းအစိုးရအတွင်းပိုင်း ကမောက်ကမဖြစ်မှုများက ဤဒေသခံအုပ်ချုပ်သူတို့အား ဗဟိုအစိုးရကို မှီခိုမှုကင်းကင်းဖြင့် အုပ်ချုပ်နိုင်စေတော့သည်။ လျှိုယန်ကို ယီခရိုင် (Yi Province)အားကိုင်တွယ်စေသည်၊ ရာထူးတိုးပေးသည်။ ဤလုပ်ဆောင်မှုအပြီး မကြာခင် လျှိုယန်မှာ ဟန်နန်းတော်နှင့် အဆက်အသွယ်ဖျက်ပစ်ခဲ့ပြီး တချို့သော ခရိုင်များလည်းအလားတူမျိုးပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ဒုံးဂျိုအာဏာရရှိခြင်း
ဧကရာဇ် လင်း ဆုံးပါးသောနှစ်မှာပင် နန်းတွင်းမိန်းမစိုးများ တော်ဝင်မိသားစုအပေါ်ထိန်းချုပ်ရန်ကြိုးပမ်းမှုများအကြား နောက်ထပ်အကျပ်အတည်းတစ်ခုပေါ်လာခဲ့သည်။ နန်းတွင်းမိန်မစိုး Jian Shuoသည် တော်ဝင်မျိုးနွယ်ဖြစ်သော စစ်သေနာပတိချုပ် ဟီဂျင် (He Jin) ကိုသတ်ဖြတ်ရန်နှင့် အိမ်ရှေ့စံ လျှိုပြန့်(Liu Bian ) ကို အငယ်ဖြစ်သူ လျှိုရှီး (Liu Xie - the Prince of Chenliu (in present-day Kaifeng)) ဖြင့်အစားထိုးရန်စီစဉ်သည်။ သို့သော် ထိုအစီစဉ်မှာ မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ လျှိုပြန့်မှာ ဧကရာဇ် ရှောင်း အဖြစ် နန်းတတ်သည်။ ဟီဂျင်ကား စစ်သူကြီး ယွမ်ရှောင်း (Yuan Shao)နှင့် ပေါင်း၍ ကျန်းရန် ဦးဆောင်သောအထိန်းတော်မိန်းမစိုးဆယ်ဦးကို (ဆယ်ဦးဟု သုံးနှုန်းသော်လည်းအရေအတွက်မှာ ဆယ်နှစ်ဦး) ကိုသတ်ရန်စီစဉ်သည်။ ကျန်းရန်မှာ နန်းတွင်းကို အတော်ကြီးထိန်းချုပ်ထားသည်။ ဟီဂျင်က ၎င်း၏ အာဏာအနေအထားကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန် လျှံခရိုင် (Liang Province)က စစ်သူကြီး ဒုံးဂျိုနှင့် ဘင်ခရိုင်(Bing Privince)စစ်ကြောရေးအရာရှိ ဒင်းယွမ်(Ding Yuan) ကို နေပြည်တော်သို့ တပ်များနှင့်လာရန် ဆင့်ခေါ်ခဲ့သည်။ မိန်းမစိုးများ ဟီဂျင့်၏ အကွက်ကိုသိ၍ ဒုံးဂျို နေပြည်တော် လျို့ယန်သို့မရောက်ခင် ဟီဂျင်အား လုပ်ကြံခဲ့ကြသည်။ ယွမ်ရှောင်း၏တပ်များလျို့ယန်သို့ရောက်လာသောအခါ နန်းတွင်းတွင် မွှေနှောက်ကာ အထိန်းတော်ဆယ်ဦးနှင့်အတူ ၎င်းတို့ကို ထောက်ခံသူ (၂၀၀၀) ကိုလည်း သတ်ပစ်ခဲ့ကြ၏။ ဤလုပ်ဆောင်မှုကား ရာစုနှစ်ချီကြာညောင်းပြီဖြစ်သော တော်ဝင်မိသားစုနှင့် မိန်းမစိုးများကြားကရန်ငြှိုးကို အဆုံးသတ်ပေးနိုင်သော်လည်း ဤအဖြစ်သည်ပင် ဒုံးဂျိုအား တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ဒေသမှ နေပြည်တော်အနီးသို့ခေါ်ဆောင်သလိုဖြစ်သွားခဲ့သည်။
(၁၈၉)ခု စက်တင်ဘာ ၂၄ တွင် စစ်သူကြီး ဒုံးဂျိုသိရှိသည်မှာ မိန်းမစိုးများနှင့် နယ်ဘက်အမှုထမ်းများကြား အာဏာလုပွဲများကြောင့် လျို့ယန်မြို့တော်ကား မီးဟုန်းဟုန်းတောက်နေခဲ့၏။ ဤဝရုန်းသုန်းကားအခြေနေကို နှိမ်နင်းရန် ၎င်း၏ စစ်တပ်ကို အမိန့်ပေးချီတက်ခိုင်းသည် ဘုရင်သည် သူ့၏ စစ်ဘက်၊ နိုင်ငံရေးဘက်အာဏာများ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသောကြောင့် တကယ့်အာဏာရှင်မှာ စစ်သူကြီးဒုံးဂျိုသာဖြစ်လာခဲ့ရာ လေးရက်အကြာတွင် ဘုရင် လျှို့ပြောင်းကို နန်းချကာ လျှို့ရှိးအားနန်းတင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းရက်သတ္တပတ်များတွင် တစ်နိုင်ငံလုံးအနှံ့ ပုန်ကန်မှုများပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
တရုတ်အရှေ့ပိုင်းတွင် ဟန်နန်းဆက်အာဏာကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းရာတွင် ဒုံးဂျိုအားဆန့်ကျင်ရန် မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းအဖွဲ့ကြီးတစ်ခုကို ယွမ်ရှောင်း၊ ချောင်းချောင်၊ ယွမ်ရှူး စသည့်ခေါင်းဆောင်တို့ဖြင့်ဖွဲ့စည်းသည်။ ခရိုင်နယ်မြေအတော်များများမှ ခေါင်းဆောင်များကို ပူးပေါင်းရန်လှုံ့ဆော်သည်။ (၁၉၁)တွင် ယွမ်ရှူးလက်အောက်က စစ်သူကြီး စွန်းကျန့် (Sun Jian) ဦးဆောင်သော တပ်ဖွဲ့က ဒုံးဂျိုအား လျို့ယန်မှမောင်းထုတ်နိုင်၍ ဒုံးဂျို ချန်အန်းမြို့သို့ထွက်ပြေးရသည်။ နောက်တစ်နှစ် (၁၉၂)တွင် ဒုံးဂျို၏ ကိုယ်ရံတော် လွီပု (Lu Bu)မှ လုပ်ကြံသောကြောင့် ဒုံးဂျိုသေခဲ့ရသည်။
အလယ်ပိုင်းဒေသပြိုကွဲခြင်း
အေဒီ (၁၉၂)တွင် မဟာမိတ်အဖွဲ့ကြား၌ တော်ဝင်ဆွေမျိုး လျှို့ယွီအားဧကရာဇ်အဖြစ်ခန့်အပ်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ဆွေးနွေးပြောဆိုမှုတချို့ရှိခဲ့ပြီး အဖွဲ့ဝင်များတဖြည်းဖြည်းခြင်း ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ ထိုမဟာမိတ်အဖွဲ့မှ စစ်ခေါင်းဆောင်များမှာ ချွင်းချက်တချို့တစ်လေမှလွဲ၍ ဟန့်မင်းဆက်အရှိန်အဝါကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရန်ဆိုသည်ထက် မတည်မငြိမ်သောကာလ၌ ကိုယ်ပိုင်စစ်ရေးအာဏာကို တိုးမြင့်ရန်ဖြစ်ပေသည်။ ဟန်အင်ပါယာကြီးသည် မြောက်မြားစွာသော ဒေသဆိုင်ရာစစ်ခေါင်းဆောင်များကြား ကွဲထွက်ခဲ့လေသည်။ ဗဟိုအစိုးရနှင့်မဟာမိတ်အဖွဲ့ကွဲသွားခြင်း၏ ရလဒ်အဖြစ် တရုတ်မြောက်ပိုင်းလွင်ပြင်ဒေသသည် ပြိုင်ဘက်များအကြား အောင်နိုင်ရန် (သို့) အသက်ရှင်ရေးအတွက် စစ်တလင်းပြင်နှင့် မင်းမဲ့စရိုက်ဆန်ခဲ့ရပေသည်။ ဧကရာဇ်ဘုရင် ရှန်းမှာ ချန်အန်းမြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင်သော စစ်ခေါင်းဆောင်အတော်များများ၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်။
အောင်မြင်မှုအပေါ်သာယာကျေနပ်နေသော ဒုံးဂျိုကို ၎င်းနောက်လိုက် လွီပုက အမတ်ကြီး ဝမ်းယွမ် (Wang Yun) နှင့်ပေါင်း၍ လုပ်ကြံခဲ့သည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် လွီပုကိုလည်း ဒုံးဂျိုအမှုထမ်းများဖြစ်သော Li Jue, Guo Si, Zhang Ji and Fan Chouတို့က တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ဝမ်းယွမ်တို့တစ်မိသားစုလုံး သေကြေခဲ့သည်။ လွီပုကား မြောက်ပိုင် စစ်ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော ကျန်းယန် (Zhang Yang)ဆီသို့ထွက်ပြေးရှောင်တိမ်းခဲ့ပြီး သူထံ အချိန်အတိုင်းအတာတစ်ခုထိခိုလှုံခဲ့ပြီးနောက် ယွမ်ရှောင်းဆီရောက်ပြန်သည်။ သို့သော် လွီပုမှာ မည်သူ့ကိုမဆို သစ္စာခံရန် ဝန်မလေးချေ။
ယွမ်ရှောင်းသည် ကျိခရိုင် ယိမြို့မှစ၍ မြောက်ဘက်မြစ်ဝါမြစ်အထိ အင်အားတိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ဟန့်ဖူသည် ကျိခရိုင်နယ်စားမင်းဖြစ်ပြီး ယွမ်ရှောင်းလက်အောက်သို့ရောက်ကာ ၎င်းကိုအစားထိုးလဲလှယ်ခဲ့သည်။
မြစ်ဝါမြစ်နှင့် ဟွေ့မြစ်ကြား၌လည်း ယွမ်ရှူး၊ချောင်းချောင်၊ ဟောင်ချန်း(Tao Qian) ( ရွှီကျိုးနယ်စား)၊ လွီပု၊ လျှိုပေ့ တို့ကြား၌ ရင်ဆိုင်တိုက်ပွဲများရှိခဲ့သည်။ (၁၉၂)တွင် ချောင်းချောင်က ခေါင်းပေါင်းဝါသူပုန်များကိုအညံ့ခံစေခဲ့သည်။ (၁၉၃)တွင် ယွမ်ရှူးကို ဟွေ့မြစ်တောင်ပိုင်းသို့မောင်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ (၁၉၄)တွင် ဟောင်းချန်ကို ဖျက်ဆီးနိုင်ခဲ့သည်။ (၁၉၆)တွင် လျှိုပေ့ကိုရရှိခဲ့သည်။ (၁၉၈)၌ လွီပုကို သေဒဏ်ပေးခဲ့သည်။ ယခုဆိုလျှင် တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းလွင်ပြင်၏တောင်ဘက်အခြမ်းကို ချောင်းချောင်မှာ လုံးဝဥဿုံ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီဖြစ်သည်။
မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ကုန်းစွန်းဒူ (Gongsun Du)က မန်ချူးရီးယားတောင်တောင်ပိုင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်ကာ ပြည်နယ်ထောင်သည်။ (၂၀၄)၌ သားဖြစ်သူ ကုန်းစွန်းခန် (Gongsun Kang) ဆက်ခံခဲ့သည်။ ဟန့်အာဏာစက်ခန်းခြောက်ပြီးနောက် မြောက်ပိုင်နယ်စပ်တွင် ရွှန်းနူလက်ကျန်နေထိုင်သူများနှင့် ရှင်းပေးများကတောက်ကဆများဖြစ်ခဲ့သည်။ (၂၀၄)တွင် ဂိုဂူယော( ကိုရီးယား)ကို ကုန်းစွန်းခန် ကကျူးကျော်၍ လက်အောက်ခံနယ်မြေဖြစ်စေခဲ့သည်။ (၂၀၉)၌ ဂိုဂူယောကိုထပ်မံကျူးကျော်၍ မြို့တော်သိမ်းပိုက်ကာ အညံ့ခံစေခဲ့သည်။  ဂိုဂူယော၏ မြို့တော်ကို အရှေ့စွန်ပိုင်းသို့ အတင်းအကျပ်ရွှေ့စေသည်။ လျှံခရိုင်(present-day Gansu) တွင် (၁၈၄)၌ သူပုန်ထခဲ့သည်။ အနောက်ဘက်ပိုင်း ယိကျိုးတွင် နယ်စားမှာ လျှိုယန်ဖြစ်ပြီး (၁၈၈)ကတည်းက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။  ၎င်းကို သား လျှို့ကျန်းမှဆက်ခံသည်။ လျှို့ကျန်းပိုင်နက်၏ မြောက်ဘက်ကား ကျန်းလူ(ကောင်းကင်ဘုံမှခန့်အပ်သော ခေါင်းဆောင်)သည် ဘာသာရေးဆန်သော (ကောင်းကင်ဘုံ အစိုးရ) အစိုးရကို ဟန့်ကျုံးလက်အောက်ခံနယ်၌ ဦးဆောင်အုပ်ချုပ်သည်။ လျှိုပြောင်း (Liu Biao) က ကျိကျိုး (ကျိခရိုင်) နယ်စားဖြစ်၍ စွန်းချွမ်မှာ ယန့်ဇီမြစ်အောက်ပိုင်းကို ပိုင်စိုးထားခဲ့သည်။
ရွှီကျိုး နှင့် ယန်ကျိုး
(၁၉၄)တွင် ချောင်းချောင်မှာ ရွှီကျိုးနယ်စား ဟောင်ချန်းနှင့် စစ်ဖြစ်သည်။ အကြောင်းကား ဟောင်ချန်းအမှုထမ်း ကျန်းကိုင်က ချောင်းချောင်ဖခင် ချောင်းစုန့်ကိုလုပ်ကြံခဲ့သည်။ သောင်ချန်းသည် လျှိုပေ့၊ကုန်းစွန်းဇန်တို့ဆီမှ ထောက်ပံ့မှုရရှိသော်လည်း ချောင်းချောင်မှာ အင်အားအဆမတန်များပြားနေခဲ့သည်။ လွီပုသည် သူ့မျက်ကွယ်၌ ယန်ကျိုးကိုရကြောင်းသိသည်။ ထို့ကြောင့် တပ်ဆုတ်၍ လောလောဆယ်အတွင်း ဟောင်ချန်းနှင့် ရန်အကြွေးကိုခေတ္တအောင့်အီးထားခဲ့သည်။ ဟောင်ချန်းလည်းထိုနှစ်တွင်ပင် သေဆုံး၍ သူ့ခရိုင်အား လျှိုပေ့နှင့်လွှဲထားခဲ့သည်။ နောက်တစ်နှစ် (၁၉၅)၌ ချောင်းချောင်မှာ လွီပုကို ယန်ကျိုးမှ တိုက်ထုတ်နိုင်၍ လွီပု ရွှီကျိုးကိုထွက်ပြေး၏။ လျှိုပေ့ကလက်ခံခဲ့ပြီး သံသယများစွာဖြင့် မဟာမိတ်ဖွဲ့သည်။
မင်းကန်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
မင်းကန်ရွာ (Minkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅၁ ဦး၊ မ ၃၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
သုံးပြည်ထောင်ခေတ်
ဟွေ့မြစ်
(၁၉၃)တွင် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့ တိုက်ထုတ်ခံခဲ့ရပြီးနောက် ယွမ်ရှူးသည် မြို့တော်ကို ရှိုချွန်း (Shouchun) သို့ရွှေ့ကာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသောနယ်မြေများ (ဟွေ့မြစ်မြောက်ပိုင်း) ကိုပြန်လည်ရယူရန်အားထုတ်သည်။ (၁၉၇)၌ ယွမ်ရှူးက မိမိဖာသာ ဧကရာဇ်အဖြစ်ကြေညာပြီး ကိုယ်တိုင်မင်းဆက်ထောင်ခဲ့၏။ ဤမင်းဆက်ထောင်ခြင်းကိစ္စသည် ၎င်း၏မဟာအမှားကြီးတစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့ရပြီး သူ့ကို စွန့်ခွာလုနီးဖြစ်ခဲ့ကြသော လက်အောက်ကအမှုထမ်းများအပါအဝင် မြောက်မြားစွာသော စစ်ခေါင်းဆောင်များ၏ အမျက်ဒေါသကို ဖိတ်ခေါ်သလိုဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ နောက်လိုက်များ၊မဟာမိတ်အဖွဲ့များက သူ့ကို နောက်ဆုံးစွန့်ခွာထားရစ်ခဲ့ကြပြီး (၁၉၉)တွင် သေဆုံးသည်။
မင်းကန်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုံးပြည်ထောင်ခေတ်
ဧကရာဇ် ရှန်း၏ ကံကြမ္မာ
ဩဂုတ်လ (၁၉၅)၌ ဧကရာဇ် ရှန်းသည် ချန်အန်းက အာဏာရှင် လီကျူး (Li Jue)လက်အောက်မှ ထွက်ပြေးခဲ့ပြီး ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော အရှေ့တလွှားတစ်နှစ်ကြာအောင် ခရီးနှင်ရရင်း ထောက်ခံသူရှာဖွေခဲ့ရပေသည်။ (၁၉၆)တွင် ချန်အန်းစစ်သူကြီးများထံမှ အောင်မြင်စွာ ထွက်ပြေးနိုင်ခဲ့ပြီး ချောင်းချောင်၏ စောင့်ရှောက်မှုအောက်ရောက်ရှိ၍ ထိန်းချုပ်ခံခဲ့ရသည်။ နန်းတော်ကို ဟီနန်ပြည် ဇူချန်းတွင် (Xuchang)တည်ထောင်၍ စင်စစ်အာဏာလက်ဝယ်ရှိသူမှာ ချောင်းချောင်ပင်ဖြစ်သည်။ နန်းတွင်းဓလေ့ထုံးများကို လိုက်နာကာ ဟန့်အင်ပါယာ၏ သစ္စာရှိအမတ်ကောင်းတစ်ဦးအဖြစ် ပြသခဲ့သည်။ ထိုခေတ်အချိန်က သေးငယ်သော အစုကို အားကြီးသောအစုကဝါးမျိုဖျက်ဆီးသော အခါလည်းဖြစ်သဖြင့် ချောင်းချောင်သည် ၎င်း၏ အတိုင်ပင်ခံအမတ်ကြီး ရွှင်ယိ (Xun Yu)၏ အကြံပေးချက်များအတိုင်း အင်ပါယာဘုရင်ကို ထောက်ပံ့၏။ ထိုအချက်သည် ချောင်းချောင်အား ဟန်အင်ပါယာပြန်လည်ထိန်းသိမ်းရန်အလို့ငှာ တစ်ခြားသော စစ်ခေါင်းဆောင်များအပေါ် တရားဝင်အခွင့်အာဏာရှိမည်ပြီး အတင်းအကျပ်လိုက်နာစေနိုင်သည်ဟု ရွှင်ယိကအကြံပေးခဲ့သည်။
မြောက်ပိုင်းလွင်ပြင်
ချောင်းဝေပြည်ထောင်၏ ရှေ့ပြေးနမိတ် နယ်မြေပိုင်နက်အုပ်ချုပ်မှုရရှိနေသော ချောင်းချောင်မှာ (၁၈၉)တွင် စစ်တပ်ထောင်ခဲ့ကာ သေနကဗျူဟာကျကျ ခြေလှမ်းများနှင့် တိုက်ပွဲများမှတဆင့် ယန်ကျိုးကိုရခဲ့ကာ ခေါင်းပေါင်းဝါတော်လှန်ရေးတပ်များကိုလည်း အနိုင်ပိုင်းနိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ကျန်းမြောင်(Zhang Miao)၊ချန်ကုန်း(Chen Gong)တို့၏ တပ်အကူအညီများရရှိပြီး ၎င်း၏ပထမဆုံးအနေဖြင့် ကြီးမားသောတပ်အင်အားကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့၏။ ၎င်း၏ဆက်လက်ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့် ခေါင်းပေါင်ဝါတပ်အင်အား သုံးသိန်းနီးပါးကို ၎င်းတပ်အင်အားတွင်ဖြည့်တင်းနိုင်ယုံသာမက ချင်ကျိုးအရှေ့ဘက်နယ်ရှိ မျိုးနွယ်စုတပ်အတော်များများလည်းရရှိခဲ့သည်။
(၁၉၂)မှစ၍ စစ်တပ်ရိက္ခာကိုဖြည့်တင်းရန် တပ်အခြေပြုစိုက်ပျိုးရေးနယ်မြေများကို ဖွံ့ဖြိုးစေခဲ့၏။ ဤစနစ်သည် အငှားစိုက်ပျိုးသူ သာမန်ပြည်သူများအပေါ် အခွန်အတုပ်များသော်လည်း ထိုလယ်သမားများမှာ ဤကဲ့သို့ ခေတ်မကောင်းသောအခါမျိုးတွင် နယ်မြေတည်ငြိမ်မှု၊ စစ်အင်အားကောင်းကောင်းဖြင့် စောင့်ရှောက်မှုပေးနိုင်၍ အလုပ်လုပ်ရသည်မှာ ကျေနပ်သည်ထက်ပင်ပိုခဲ့လေသည်။ ဤအချက်ကား နောင်တွင် အောင်မြင်မှုကိုပေးစွမ်းသော ချောင်းချောင်၏ ဒုတိယ မူဝါဒပင်ဖြစ်သည်ဟု ပြောစမှတ်ပြုကြ၏။
(၂၀၀)ခု နွေတွင် လပေါင်းများစွာပြင်ဆင်ပြီးနောက် ချောင်းချောင်နှင့် ယွမ်ရှောင်းစစ်တပ်ကြီးနှစ်ခုသည် ဂွမ်ဒူးတိုက်ပွဲ၌ရင်ဆိုင်တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။ ချောင်းချောင်တပ်မှာ ယွမ်ရှောင်းတပ်ထက် အဆများစွာသေးငယ်သည်။ ယွမ်ရှောင်း၏ ရိက္ခာများကို အလစ်တိုက်ခိုက်ခံရမှုများကြောင့် ယွမ်ရှောင်းတပ်မှာ မြောက်ဘက်သို့ထွက်ပြေးဆုတ်စဉ် ဖရိုဖရဲပြိုလဲခဲ့ရသည်။
ယွမ်ရှောင်းသေဆုံးပြီးနောက် ၎င်းသားများကြား သွေးကွဲခဲ့၍ ထိုအချက်ကို အခွင့်ကောင်းယူကာ ချောင်းချောင်မြောက်ပိုင်းသို့ချီတက်သည်။ (၂၀၄)၌ ယဲ့တိုက်ပွဲအပြီး ယဲ့မြို့ကိုရသည်။ (၂၀၇)အကုန်တွင် နယ်စပ်အလွန် ဝူဟွမ်လူမျိုးများအပေါ် အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ဝံပုလွေဖြူတောင်တိုက်ပွဲတွင် စစ်အဆုံးသတ်ခဲ့၏ ချောင်းချောင်သည် တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းအကုန်ကို ပိုင်စိုးနိုင်ခဲ့လေပြီ။ ယခုဆိုလျှင် ယွမ်ရှောင်း၏နယ်မြေများအပါအဝင် တရုတ်ပြည်ကြီး၏ အဓိကနယ်မြေကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ပြီဖြစ်ရာ တစ်နိုင်ငံလုံး၏ လူဦးရေတစ်ဝက်မှာ ချောင်းချောင်၏ နယ်မြေတွင်တည်ရှိသည်။