cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မြန်မာ့စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ
၁။ ဆန်စက် ၄၁၆၂၆ ၆၇၃ ၂။ သစ်စက် ၁၁၅၇၉ ၁၁၆ ၃။ ဓာတ်ဆီချက်ရုံ ၇၄၅၄ ၁ဝ ၄။ ဝါကြိတ်စက် ၃၇၆၆ ၅၄ ၅။ မီးရထားအလုပ်ရုံ ၃၂၉၃ ၁၂ ၆။ အထွေထွေအင်ဂျင်နီယာအလုပ်ရုံ ၂၉၉၁ ၁၉ ၇။ ပုံနှိပ်စက် ၂၆၈၁ ၁၉ ၈။ သင်္ဘောကျင်း ၂၂ဝ၁ ၉ ၉။ မီးခြစ်စက် ၁၉၈၄ ၅ ၁ဝ။ ဆီစက် ၁၅၁၃ ၂၉ ၁၁။ သကြားနှင့်ကြံရည်စက် ၁၃၈၆ ၅ ၁၂။ ခြည်စက် ၁၂၈၆ ၁ ၁၃။ စွပ်ကျယ်စက် ၁၁၃၇ ၂ ၁၄။ မော်တော်ကားအလုပ်ရုံ ၇၂၇ ၈ ၁၅။ ဆပ်ပြာစက် ၅၇၉ ၁ ၁၆။ စက်လက်နက်အလုပ်ရုံ ၅၁၆ ၁ ၁၇။ ကြိုးစက် ၄၇၅ ၄ ၁၈။ သိုးမွေးခြည်စက် ၄၃ဝ ၁ ၁၉။ ကြက်ပေါင်စေးပစ္စည်းအလုပ်ရုံ ၃၂၅ ၃ ၂ဝ။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရုံ ၃၅၂ ၃ ၂၁။ ရေခဲနှင့် ဗိလတ်ရည်စက် ၃၄၆ ၇ ၂၂။ ဗိလတ်မြေ၊ ထုံးနှင့်အိုးခွက်အလုပ်ရုံ ၃၂၅ ၃ ၂၃။ ဓာတ်ရထားအလုပ်ရုံ ၂၆၄ ၂ ၂၄။ သတ္တုပစ္စည်းအလုပ်ရုံ ၂၅၈ ၃ ၂၅။ ဆန်မှုန့်စက်ရုံ ၂၃၃ ၁ ၂၆။ အရက်ချက်ရုံ ၁၉၅ ၂ ၂၇။ မုံ့ဖုတ်အလုပ်ရုံ ၁၇ဝ ၃ ၂၈။ လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာအလုပ်ရုံ ၁၅၈ ၄ ၂၉။ ဂျုံကြိတ်စက်ရုံ ၁၄၆ ၃ ၃ဝ။ သားရေနှင့် ဖိနပ်အလုပ်ရုံ ၁၃ဝ ၁ ၃၁။ သတ္တုရိုင်းကျိုစက်ရုံ ၁ဝ၅ ၄ ၃၂။ လက်သမားအလုပ်ရုံ ၉၈ ၄ ၃၃။ ရေစုတ်စက်ရုံ ၉၄ ၂ ၃၄။ စိန်ရွှေပန်းထိမ်အလုပ်ရုံ ၇၉ ၂ ၃၅။ ကွီနိုင်ဆေးပြားအလုပ်ရုံ ၆၃ ၁ ၃၆။ ဆေးဆိုးဆေးချွတ်ခြင်းအလုပ်ရုံ ၄၇ ၁ ၃၇။ ကြက်ပေါင်စေးအလုပ်ရုံ ၄၇ ၂ ၃၈။ အုတ်၊အုတ်ကြွပ်နှင့် ကျောက်ကာအလုပ်ရုံ ၄၄ ၂ ၃၉။ မိလ္လာပိုက်အလုပ်ရုံ ၄၂ ၁ --- -- ပေါင်း ၈၉၂၁ဝ - ၁ဝ၂၂ အထက်ပါ ဖော်ပြပါ စက်ရုံကြီးများအပြင် ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းရှိ(ဘော်တွင်း) သတ္တုတွင်းများ၊ တောင်ငူအနီးရှိ မော်ချီးသတ္တုတွင်းနှင့် ထားဝယ်သတ္တုတွင်းများ ရှိသေးသည်။ ဤသို့သော စက်ရုံကြီးများ၊ အလုပ်ရုံကြီးများ၊ သတ္တု တွင်းလုပ်ငန်းကြီးများဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ဝင်ငွေများစွာ ရစေခဲ့သော်လည်း ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး ကူး စက်လာသည့်အချိန်မှစ၍ ထိုလုပ်ငန်းကြီးများ ပျက်စီးယိုယွင်း ခဲ့ရာ ယခုတိုင် ကောင်းစွာ နာလှန်မထူနိုင်ခဲ့သေးပေ။ ဤ လုပ်ငန်းများ တင်းပြည့် ကျပ်ပြည့် ပြန်လည်ထူထောင်နိုင်ပါက မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေးအထူးတိုးတက်လာပေမည်။ ပြန်လည် ထူထောင်ရာ၌ ရင်းနှီးငွေနှင့် လုပ်သားများ အထူးလိုအပ်သည်။ ရင်းနှီးငွေအတွက်ဆိုလျှင် တိုင်းရင်းသားများ၏ ချွေတာစု ဆောင်းငွေများ၊ အစိုးရ၏ ဘဏ္ဍာတော်မှ စိုက်ထုတ်ငွေများ၊ သို့မဟုတ် အစိုးရက နိုင်ငံခြားမှ ချေးငွေများဖြင့် စုပေါင်း ဆောင်ရွက်သင့်သည်။ စစ်မဖြစ်မီကဆိုလျှင် အထက်ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းများ၌ များစွာသောလုပ်သားများမှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံသား များ ဖြစ်ကြ၏။ ယခုအခါ အိန္ဒိယနိုင်ငံသားများသည် မြန်မာ နိုင်ငံသို့ အလာနည်းသဖြင့် တိုင်းရင်းသား မြန်မာတို့ ဝင် ရောက်လုပ်ကိုင်ရတော့မည် ဖြစ်၍ အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာ ဖြေရှင်းနိုင်မည်သာမက တိုင်းရင်းသားလုပ်သားများအတွက် နေရေးထိုင်ရေး အတန်းအစားမြှင့်တင်နိုင်ရန် လွယ်ကူပေမည်။ စက်ရုံကြီးများ လုပ်ငန်းကြီးများ ထွန်းကားခြင်းဖြင့် လုပ်သား များအတွက် တစ်နှစ်လျှင် ၁၂ လပတ်လုံး အလုပ်အကိုင် ဝင်ငွေမှန်မှန် ရနိုင်ရန်အကြောင်းရှိပေသည်။ လစဉ် ဝင်ငွေ လည်း (စိုက်ပျိုးရေးနှင့် နှိုင်းစာသော်) ပိုမိုရရှိနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုးတက်နေသော နိုင်ငံများမှာပင် စက်ရုံလုပ်ငန်း ကြီးများကို အထူးအားပေးလျက် ရှိကြလေသည်။
အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုအလုပ်ရုံကလေးများ ။ ။ ရှေးမြန်မာဘုရင်းများခေတ်တွင် စက်မှုလုပ်ငန်းများ မရှိခဲ့သော်လည်း အိမ်တွင်းလက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုး၍ လက်မှုပညာသည်များ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး၌ အနှံ့အပြား ရှိခဲ့သည်။ အိမ်တိုင်းအိမ်တိုင်း၌ ရက်ကန်းစင်ကို တွေ့နိုင်၏။ ရွာတိုင်း ရွာတိုင်း၌ ဆိုသလို တောင်းရက်ခြင်း၊ ပလုံးရက်ခြင်း၊ ဖျာရက်ခြင်း၊ အိုးဖုတ်ခြင်းနှင့် ပန်းတိမ်ပန်းဘဲလုပ်ငန်းများကို တွေ့ရှိနိုင်၏။ ယွန်းထည်လုပ်ငန်း၊ ထန်းလျက် ကြံသကာ လုပ်ငန်း၊ ငါးပိ ငါးခြောက်လုပ်ငန်း၊ ပိုးထည်ရက်ခြင်း၊ ဆားချက်ခြင်း၊ ထုံးဖုတ်ခြင်း စသောလုပ်ငန်းတို့ကို များစွာသော ဒေသတို့၌ တွေ့ရ၏။ စားသုံးပစ္စည်းများကို ပြည်တွင်း၌ ပြုလုပ်ဖန်တီးခြင်းဖြင့် လုံလောက်ခဲ့၏။
(က) မည်သည့်တိုင်းပြည်၌မဆို စိုက်ပျိုးရေးကို အမှီပြုနေသော တောင်သူလယ်သမားများဟူသရွေ့ အိမ်တွင်း လက်မှုပညာ တစ်ခုခုဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးဝင်ငွေကို ဖြည့်တင်း ရ၏။
(ခ) မြန်မာနိုင်ငံ၌ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းမျှသော လူဦးရေမှာ ကျေးလက်တောရွာများ၌ နေသူများဖြစ်၍ များသော အားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးကိုသာ အမှီပြုနေသဖြင့် အိမ်တွင်းလုပ်ငန်း များ ရှိမှသာ သူတို့၏ နေရေး ထိုင်ရေး အဆင့်အတန်းကို မြှင့် တင်နိုင်ပေမည်။ အိမ်တွင်းလက်မှုတွင် လူငယ်လူရွယ်၊ လူလတ်၊ သက်ကြီးသူများ အားလုံးပင် ကူညီဆောင်ရွက် နိုင်သည်။
(ဂ) အိမ်တွင်း လက်မှုလုပ်ငန်းသည် စက်ရုံကြီး များ၊ အလုပ်ရုံကြီးများကဲ့သို့ ရင်းနှီးငွေများစွာ မလိုချေ၊ သင့် တင့်သော ရင်းနှီးငွေနှင့်ပင် ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ရင်းနှီးငွေ ရှားပါးသော မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့သော နိုင်ငံများ အတွက် ထိုလုပ်ငန်းကလေးများ ထွန်းကားရန် အားပေးကူညီ ရပေမည်။
ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အောက်ပါ အိမ်တွင်းစက်မှု လက်မှု လုပ်ငန်းများကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယင်းတို့မှာ ခြည် ထည်ရက်လုပ်ခြင်း၊ ပိုးထည်ရက်လုပ်ခြင်း၊ ကြံသကာချက် ခြင်း၊ ထန်းလျက် ချက်ခြင်း၊ အိုးဖုတ်ခြင်း၊ မီးသွေးဖုတ်ခြင်း၊ ဆားချက်ခြင်း၊ ထုံးဖုတ်ခြင်း၊ ထင်းခွေ ထင်းဖြတ်ခြင်း၊ နိုး ထောပတ် ဒိန်အတွက် ကျွဲနွား မွေးမြူခြင်း၊ ကြိုးကျစ်ခြင်း၊ ဖျာတောင်းရက်ခြင်း၊ ကြိမ်ဝါးဖြင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ ပြုလုပ်ခြင်း၊ (သစ်သား) အရုပ်များ လုပ်ခြင်း၊ ငါးဖမ်းခြင်း၊ ငါးပိ ငါးခြောက်လုပ်ငန်း၊ ကြက်ငှက်မွေးမြူခြင်း၊ ပန်းဘဲ လုပ်ငန်း၊ ထီးလုပ်ငန်း၊ ယွန်းထည်လုပ်ငန်း စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ သတ္တုအိုးခွက်လုပ်ငန်း၊ ဆပ်ပြာ၊ ဖဲထီး၊ ကြံသကာ၊ ကာဖီမှုန့်၊ ပဲဆီ၊ နှမ်းဆီလုပ်ငန်း စသည့် အချို့သောလုပ်ငန်းများတါင် ခေတ်မှီစက်ကရိယာများ အသုံး ပြုလျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
အုဝဘခိ
အုဝဘခိ (上履き) သည် ဂျပန်ဖိနပ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အိမ်တွင်း၊ ကျောင်းအတွင်း၊ သတ်မှတ်ထားသည့် ကုမ္ပဏီများနှင့် အများပြည်သူနှင့်ဆိုင်သည့် နေရာများ စသည်တို့ကဲ့သို့သော အပြင်လမ်းလျှောက်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် ဖိနပ်များဖြင့် စီးနင်း၍ မဖြစ်နိုင်သော/ ကန့်သတ်ထားသော နေရာများတွင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။
ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုတတွင် အိမ်များ၊ အခြားသော အဆောက်အဦးများ၊ အထူးသဖြင့် ကြမ်းခင်းခင်းထားသည့် ကြမ်းပြင်များနှင့် အရောင်တင်ထားသည့် သစ်သားကြမ်းခင်း၊ တတမိ စသည်များသို့ ဝင်ရောက်သည့်အခါ ဖိနပ်များကို ချွတ်ပြီးမှ ဝင်ကြရသည်။ အုဝဘခိသည် ပေါ့ပါးသည်၊ ကွေးနိုင်သည့် ဖိနပ်များ ဖြစ်ပြီး အလွယ်တကူပင် စွပ်နိုင်ချွတ်နိုင်ပြီး အိမ်အတွင်းစီးရန် ဒီဇို်င်းပြုလုပ်ထားသည်။ အုဝဘခိများကို အပြင်ဘက်တွင် မစီးနင်းသည့်အတွက် ဖိနပ်အောက်ခံများသည် သန့်ရှင်းနေပြီး အဆောက်အဦး၏ ကြမ်းပြင်များကို အနည်းဆုံး သန့်ရှင်းရှိအောင် ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ပေသည်။
မူကြိုမှစ၍ ကောလိပ်အထိ ကျောင်းတိုင်း၏ အဝင်တွင် ဖိနပ်ချွတ် (genkan) ရှိပြီး ကျောင်းသားတစ်ယောက်ချင်းစီအတွက် အုဝဘခိများကို ထားရှိရန် လော့ကာ (getabako) များ ထားရှိသည်။ အုဝဘခိ၏ အရောင်သည် အမြဲတမ်း အဖြူရောင် ဖြစ်သော်လည်း ခြေချောင်းများတစ်လျောက်တည်ရှိသည့် အစင်းကြောင်း၏ အရောင်အလိုက် ကျောင်းသား၏ အတန်းကို ဖော်ပြကြသည်။
မန့်ဟောင်းရွာ၊ နမ့်အွမ်
မန့်ဟောင်းရွာ (Manthawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နမ့်အွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်အွမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၁ ဦး၊ မ ၁၈၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟဲလုံရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဟဲလုံရွာ (Helong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂၀ ဦး၊ မ ၄၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှုံးရှီရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ရှုံးရှီရွာ (Shoneshi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ရှုံးရှီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှုံးရှီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃၀ ဦး၊ မ ၂၂၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။
အစီးကလေးရွာ၊ အစီးကလေး
အစီးကလေးရွာ၊ အစီးကလေး
ဘောရဘာရွာ၊ စနဲမင်းပြင်
ဘောရဘာရွာ၊ စနဲမင်းပြင်
လက်ခ်ရှမီ မစ်တယ်လ်
မစ်တယ်လ် နရရန် မစ်တယ်လ် သည် ရာဇဌာနီ ၌ ၁၉၅၀ ဇွန် ၁၅ နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အိန္ဒိယ လူမျိုး၊ သံမဏိလုပ်ငန်းပိုင်ရှင်တယောက် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သံမဏိထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သော Arcelorမစ်တယ်လ် ၏ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် အလုပ်အမှုဆောင်အရာရှိ တာဝန်ကို လုပ်ကိုင်နေသူ ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် ဒေါ်လာ၂၈.၇ ဘီလီယံ (သို့မဟုတ်) ပေါင် ၁၉.၃ ဘီလီယံပိုင်ဆိုင်ပြီး ၂၀၁၀ ဇူလိုင် စာရင်းအရ ဥရောပတွင် အချမ်းသာဆုံးနှင့် ကမ္ဘ့နံပါတ် ၅ အချမ်းသာဆုံး ဖြစ်သည်။ Financial Times Magazine မှ မစ်တယ်လ် အား ၂၀၀၆ ခုနှစ်အတွက် ‘အတော်ဆုံး သူ’ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ မေတွင် Time Magazine ၏ ကမ္ဘာ့ အလွှမ်းမိုးဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ၁၀၀ တွင် တယောက်အပါအဝင် အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ သူသည်အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်၏နိုင်ငံခြားရောက်အိန္ဒိယနိုင်ငံသားများ၏ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအကြံပေးအဖွဲ့အုပ်ချုပ်ရေး ကောင်စီ မှ အဖွဲ့ဝင်တယောက် ဖြစ်ပြီး Goldman Sachs, EADS နှင့် ICICI Bank တို့တွင် non-executive director အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ လက်ရှိ တွင် ကမ္ဘာ့သံမဏိ အဖွဲ့အစည်း ၏ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ မစ်တယ်လ် သည် ကာဇတ်စတန် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြုပ် နှံမှု အကြံပေးအဖွဲ့၊ တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ နိုင်ငံတကာရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု အကြံပေး အဖွဲ့၊ ကမ္ဘာစီးပွားရေး ဆွေး နွေးပွဲ ၏ နိုင်ငံတကာ စီးပွားရေး အကြံပေးအဖွဲ့ စသည်တို့တွင် အဖွဲ့ ဝင်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာ သံ နှင့် သံမဏိ အဖွဲ့မှ အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်တယောက် အဖြစ်လဲတာဝန်ထမ်း ဆောင်လျက်ရှိသည်။
သူသည် St.Xavier ကောလိပ်၊ Calcutta Alumni အစည်းအရုံး၊ London Chapter တို့၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သော Kellogg စီမံခန့်ခွဲမှုကျောင်း၌ အကြံပေး ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
India နိုင်ငံ Rajasthan ဒေသ ရှိ Churu, Sadulpur Village တွင် ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ Lakshmi Nivas မစ်တယ်လ် ကို Rajasthan ရှိ Marwari စီးပွားရေးမိသားစုဝင် တယောက်အဖြစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ကြွယ်ဝသော သံမဏိလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူ အိန္ဒိယလူမျိုး မိသားစု မွေးဖွားလာခဲ့ပြီး သူ ၏ ဖခင်မှာ Nippon Denro Ispat သံမဏိလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်နေသူ၊ Mohan Lal မစ်တယ်လ် ဖြစ်သည်။ Nagpur ရှိ သံမဏိအလွှာ အအေးခံသည့်စက်ရုံ နှင့် Pune အနီးတွင် တည်ဆောက်ထားသော သတ္တုစပ် သံမဏိပြုလုပ်သည့် စက်ရုံများမှာ ၁၉၉၀ နှစ်များအထိ သူ၏ မိသားစုက အဓိက ပိုင်ဆိုင်လုပ်ကိုင်ခဲ့သော လုပ်ငန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ အခုအခါ Mumbai အနီးရှိ ပေါင်းစပ်သံမဏိ ထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံကြီးတရုံ အပါအဝင် မိသားစုလုပ်ငန်း များကို Lakshmi ၏ ညီအစ်ကိုများဖြစ်ကြသော Pramod နှင့် Vinod တို့လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသော်လည်း Lakshmi က သူတို့နှင့် အတူပူးပေါင်း လုပ်ကိုင်ခြင်းမရှိပေ။
မစ်တယ်လ် က အိန္ဒိယရှိ သူမိသားစုလုပ်ကိုင်လျက်ရှိသော သံမဏိလုပ်ငန်းတွင် စတင်ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ တွင် သံမဏိလုပ်ငန်းကို မိသားစုကိုယ်ပိုင်လုပ်ငန်းအဖြစ် စတင်ထူထောင် လုပ်ကိုင်သောအခါ အင်ဒိုနီးရှားရှိ ချုံးချုံးကျနေသည့် စက်ရုံများကို လိုက်လံဝယ်ယူခဲ့ပြီး နိုင်ငံရပ်ခြားလုပ်ငန်းများကို စတင် ခဲ့သည်။ သိပ်မကြာခင်မှာပင် ကြွယ်ဝချမ်းသာသော ငွေတိုးချေးစားသူ ၏ သမီးဖြစ်သူ Usha ကို လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ တွင် သူ့အဖေ၊ အမေ၊ အကို တို့နှင့် သဘောထားခြင်းမတိုက်ဆိုင်သောကြောင့် သူ့ကိုယ်ပိုင် LMN Group ကို ခွဲထွက် ၍ တာဝန်ယူလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ မစ်တယ်လ် Steel Company သည် တစ်ကမ္ဘာလုံးအတွက် သံမဏိ ထုတ်လုပ်သည့်လုပ်ငန်းအဖြစ် နိုင်ငံပေါင်း ၁၄ နိုင်ငံတွင် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။
မစ်တယ်လ် သည် ပေါင်းစပ်သံမဏိစက်ရုံ အသေးစားများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် နှင့် သံမဏိထုတ်လုပ်ရာတွင် သံ (သို့ မဟုတ်) DRI ကို အစားထိုးပစ္စည်းအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းမှ လျှော့ချထုတ်လုပ်ခြင်း ၏ အသုံးဝင်ပုံကို ရှေ့ ဆောင်လမ်းပြခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ သံမဏိလုပ်ငန်း၏ ခိုင်ခံတောင့်တင်းအောင် ပြုလုပ်သည့် နည်းစနစ်ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ မစ်တယ်လ် Steel သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် သံမဏိ တန် ၄၂.၁ သန်းထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး အကျိုးအမြတ် ဒေါ်လာ ၂၂ ဘီလီယံ ရရှိခဲ့သည့် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သံမဏိ ထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီ တခုဖြစ်သည်။ Fotune Magazine မှချီးမြှင့်သည် “European Bussinessman of the Year 2004” နှင့် ၁၉၉၆ တွင် New Steel မှ ချီးမြှင့်သည့် ‘ Steelmaker of the Year” ဆု တို့ကိုရရိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ တွင် ထူးချွန်ပြောင် မြောက်သော စိတ်ကူး၊ အမြင်ရှိမှု၊ စီးပွားရေးစွမ်းဆောင်မှု၊ ခေါင်းဆောင်မှု နှင့် ကမ္ဘာ့ သံမဏိ လုပ်ငန်း တိုးတက် အောင် မြင်အောင်လုပ်ဆောင်နိုင်မှုတို့ အတွက် သတ္တုတွင်းထွက်ဈေးကွက်အဖွဲ့မှ ပေးအပ်သော Willy Korf Steel Vision Award ဆု နှင့် PaineWeber မှ World Steel Dyanmics ဆုတို့ကို လက်ခံ ရရှိ ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ တွင် နိုင်ငံရေးအရ နာမည်ပျက်မည့် ကိစ္စတစ်ခုကို ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် တိုနီဘလဲ နှင့်အတူ ပြုလုပ်ခဲ့ သည်။ Labour Party သို့လှူဒါန်းမှုတခု ပြုလုပ်ခဲ့သောကြောင့် တိုနီဘလဲ၏ ကြားဝင်ဖြန်ဖြေရေးအဖွဲ့က စီးပွားရေး အရောင်းအဝယ်ကိစ္စတစ်ခုတွင် မစ်တယ်လ် အား မျက်နှာသာပေးခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် Labour Party သို့ ပေါင် ၂ သန်း လှူဒါန်းကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။ သူ့ ၏ ဇာတိမြေ တွင် လည်း ကုသိုလ်ဖြစ်လှူဒါန်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
မိသားစုဘဝ
အဖေမှာ Mohan Lal မစ်တယ်လ် ဖြစ်ပြီး သူ့အစ်ကိုမှာ Pramod မစ်တယ်လ် ဖြစ်သည်။ သား Aditya မစ်တယ်လ် မှာ Arcelorမစ်တယ်လ် ၏ ဘဏ္ဍာရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အရာရှိ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိပြီး သမီးမှာ Vanisha မစ်တယ်လ် ဖြစ်သည်။
လန်ဒန် ၂၀၁၂ အိုလံပစ်ပွဲများနှင့် ပါရာလံပစ် ကစားပွဲများ
ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် အလုပ်အမှုဆောင်အရာရှိ Lakshmi မစ်တယ်လ် ဦးဆောင်သော Arcelorမစ်တယ်လ် Company သည် ပေါင် ၁၉.၁ သန်းအကုန်အကျခံပြုလုပ်မည့် အစီအစဉ်တခုသို့ ပေါင် ၁၆ သန်း လှူဒါန်းခဲ့ပြီး ကျန် ပေါင် ၃.၁ သန်းကို London Development Agency မှလှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို သတ္တုကိုသွန်းလုပ်ပြီး ဆောက်လုပ်ထားလက်ရာမျိုးသည် မျက်မှောက်ခေတ် အိုလံပစ်ပွဲတော်များ အတွက် ရည်ရွယ်ပြုလုပ်သော အခမ်းနားဆုံး အနုပညာအလုပ်မျိုးဖြစ်ပြီး အရေးကြီးသည့် ယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာ ရင်းနှီး မြုပ်နှံမှုမျိုးကို ကိုယ်စားပြုရုံ သာမက ရေရှည်မှာ အရှေ့လန်ဒန် ကို ပိုမိုတိုးတက်လာစေရန် အရေးကြီးသည့် ဘဏ္ဍာရေးအထောက်အပံ့တခု အနေဖြင့်လည်း ဖြစ်ပေါ်လာစေမည်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး အနုပညာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သော The Arcelorမစ်တယ်လ် Orbit မှ ခေတ်မီဆန်းပြား သော နောက်ဆုံးပေါ် အနုပညာ နှင့် ဗိသုကာ နည်းစနစ်များကို အသုံးပြုထားပြီး Acerlorမစ်တယ်လ် မှ သံမဏိ နဲ့ဆောက်လုပ်ထားလက်ရာ တခုဖြစ်သည်။ သံမဏိပိုက်ထဲမှာ လည်နေသော မှန်ကူကွက်များသည် သတ္တုကို သွန်းလုပ်သည့် ပညာရပ်နဲ့ဆောက်လုပ်ထားပြီး အိုလံပစ် ပန်းခြံတခုလုံးနဲ့ လန်ဒန် skyline ကို အထူးတည် ဆောက်ထားတဲ့ ရူခင်းကြည့်တဲ့နေရာကနေ လုံးဝမတူညီတဲ့ မြင်ကွင်းတွေနဲ့မြင်ရမည်ဖြစ်သည်။
သူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုများနှင့် တိုးပွားလာသောကြွယ်ဝချမ်းသာမှုများ
၂၀၁၀ Forbes Magazine မှ ဖော်ပြချက်အရ သူ ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၂၈.၇ ဘီလီယံဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့နံပါတ် ၅ အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ သူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကထက်စာလျင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၉ ဘီလီယံ ပိုများလာပြီး ယမန်နှစ်ကထက် အဆင့် ၃ ဆင့် တက်လာခဲ့သည်။
၂၀၀၉ Forbes စာရင်းအရ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၉.၃ ဘီလီယံပိုင်ဆိုင်ပြီး ကမ္ဘာ့နံပါတ် ၈ အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ Forbes စာရင်းအရ ကမ္ဘာ့နံပါတ် ၄ အချမ်းသာဆုံး ပုဂ္ဂိုလ် ၊ အာရှတိုက်တွင် အချမ်းသာဆုံး ( ၂၀၀၄ ကမ္ဘာ နံပါတ် ၆၁ အချမ်းသာဆုံး ) ဖြစ်ပြီး အရင် တနှစ်ကထက် တဆင့် တက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ မစ်တယ်လ် မိသားစု သည် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သံမဏိ ကုမ္ပဏီ ဖြစ်သော ArcelorMittal တွင် ရှယ်ယာအများဆုံး ပိုင်ဆိုင်သည်။
တိုင်းကျိုးပြည်ပြု လှူဒါန်းမှုများ
၂၀၀၀ ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ကြေးတံဆိပ်နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ငွေတံဆိပ် ရရှိခဲ့ပြီး နောက်တွင်ကမ္ဘာ့အဆင့်မှီ အလားအလာရှိသော အိန္ဒိယအားကစားသမား ၁၀ ဦးကို ထောက်ပံလေ့ကျင့် သင်ကြားပေးနိုင်သော မစ်တယ်လ် Champions Trust ကိုတည်ထောင်ရန် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၉ သန်း လှူဒါန်း ခဲ့သည်။ မစ်တယ်လ် သည် ၂၀၀၈ အိုလံပစ် တဦးချင်း သေနတ်ပစ် ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုံး ရွှေတံဆိပ်ဆွတ်ခူးခဲ့သူ Abhinav Bindra ကို အိန္ဒိယ ငွေ ၁၅ သန်း ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဗြိတိန် ပရဟိတ အဖွဲ့အစည်း Comic Relief အတွက် ၂၀၀၇ တွင် လှူဒါန်းရန် ပေါင် ၁ သန်းနီးပါး ကို BBC မှ ကျော်ကြားသူတို့အကြောင်း ရိုက်ကူးသည့် အထူးအစီအစဉ် တစ်ခုဖြစ်သော The Apprentice မှတဆင့် မတည် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ArcelorMittal ကုမ္ပဏီသည် ယုံကြည်စိတ်ချရပြီး ဒဏ်ခံနိုင်သည့် သံမဏိ ထုတ်လုပ်ရန် အတွက်ရေးဆွဲထားသော အလွန်စိတ်လှုပ်ရှားဖွယ် CRS Program ကို လည်း စီစဉ်လျက် ရှိ သည်။
အောက်ခြေအလုပ်သမားများနှင့် ပက်သက်၍ စွပ်စွဲမှုများ
မစ်တယ်လ်၏ မိုင်းတွင်းများတွင် လူအသေအပျောက်များ အများအပြား ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် သူ၏ အောက်ခြေမိုင်းတွင်း အလုပ်သမားများ၏ အခြေအနေနှင့်ပက်သက်၍ ဝန်ထမ်းများ၏ စွပ်စွဲဝေဖန်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလ အတွင်းတွင် Kazakhstan ရှိသူ၏ မိုင်းတွင်းများတွင် ဓာတ်ငွေ့အချက်ပြကိရိယာ မှားယွင်းမှုကြောင့် မိုင်းတွင်းပေါက်ကွဲမှုများဖြစ်ပွားပြီး အလုပ်သမား ၂၃ ယောက် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
မစ်တယ်လ် ၏ အကြီးမားဆုံး အဖြစ်အပျက် : “ဝင်ရောက်ခြယ်လှယ်ခြင်းကိစ္စရပ်အတွက် တန်ကြေး”
၂၀၀၂ ခုနှစ် Adam Price ၏ Plaid Parliament မှ တဆင့် ပေါ်သွားသော မစ်တယ်လ် Affair တွင် UK ၏ ဝန်ကြီးချူပ် တိုနီ ဘလဲ နှင့် မစ်တယ်လ် တို့၏ အချိတ်အဆက်ကြောင့် အငြင်းပွားမှုများလည်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ “နိုင်ငံရေးအတင်းအဖျင်းစကား” သို့မဟုတ် “ဝင်ရောက်ခြယ်လှယ်ခြင်း ကိစ္စရပ်အတွက် တန်ကြေး” ဟူ၍ နာမည်ကြီးသော အဖြစ်အပျက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မစ်တယ်လ် ၏ ဒက်ချ် အင်ဒီးစ် တွင် မှတ်ပုံတင်ထားပြီး၊ သူ၏ ပိုင်ဆိုင်မှုသိန်းပေါင်းအနက် ၁% ထက် မပိုသော ထိန်းသိမ်းခြင်းသာရှိသည့် LNM သံမဏိ ကုမ္ပဏီ နှင့် UK ၌ အလုပ်လုပ်ပေးသော ဝန်ထမ်းအချို့ ပေါင်း၍ ရိုမေးနီးယား နိုင်ငံပိုင် စတီးလ် စက်ရုံ ကိုဝယ်ယူသည့် ဘလဲ၏ အကူအညီကိစ္စတွင် လိုအပ်သော ငွေကြေးပမာဏ ကို ပေးချေနိုင်ခဲ့သည်။
ကော်ပီအနေဖြင့် Price ရယူနိုင်ခဲ့သည့် ဘလဲ ၏ ရိုမေးနီးယားအစိုးရထံသို့ပေးစာတွင် လုပ်ငန်းများကို ပုဂ္ဂလိကပိုင်ပြုရေး ကိစ္စများနှင့် မစ်တယ်လ် နှင့်အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်သော ကိစ္စရပ်များသည် ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ အတွက် ဥရောပ နိုင်ငံများ အသင်း ( European Union )သို့ ဝင်ရောက်ရေးကို ချောမွေ့စေနိုင်မည်ဟု အရိပ်အမြွက် ပြောခဲ့သည်။ အဆိုပါ စာ၌ ဘလဲ လတ်မှတ်ထိုးခါနီးအချိန်တွင်မှ ဖြုတ်လိုက်သော စာပိုဒ်တစ်ပိုဒ် ပါရှိပြီး ထိုစာပိုဒ်တွင် မစ်တယ်လ် အား “အဆွေတော်” ဟု ဖော်ပြသုံးနှုန်းထားသည်။
Queens Park Rangers
မကြာသေးမီကပင် English Barclays Premiership Clubs အသင်းများဖြစ်ကြသော Wigan နှင့် Everton အသင်းများကို အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်ရန် ကြိုးစားသူများကြားတွင် အဓိက ပြိုင်ဘက်တယောက်အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ တွင် မစ်တယ်လ် မိသားစုက Queen Park Rangers ဘောလုံးအသင်း ၏ ရှယ်ယာ ၂၀% ကို Flavio Briatore နှင့်မစ်တယ်လ် ၏ သူငယ်ချင်း ဖြစ်သူ Bernie Ecclestone တို့နှင့် ဆက်သွယ် ဝယ် ယူခဲ့ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
သားမက်ဖြစ်သူ Amit Bhatia က ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများ ပြုလုပ်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ ၏ ဒါရိုက်တာရာထူး ဖြင့် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘောလုံးလောကတွင် အကြီးအကျယ် ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုပြုလုပ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုကို တိုးပွားလာအောင် ပြုလုပ်ပြီး၊ အခြားသော ပြည်သူ့အကျိုးပြုလုပ်ငန်းတွေလည်း လုပ်တဲ့ Roman Abramovich တို့ကဲ့သို လူတွေကို အတုယူပြီး အောင်မြင်မှုအတွက် ယှဉ်ပြိုင်အားထုတ်နေကြသော ကလပ်အသင်းများတွင် ပေါင်းစပ်ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုပြုလုပ်ရန် အကြံရရှိခဲ့ သည်။
၂၀၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ တွင် Flavio Briatore သည် QPR Company ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး သူ ပိုင်ဆိုင်သည့် ရှယ်ယာများ အားလုံးကို မစ်တယ်လ် ထံသို့ရောင်းချထားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မစ်တယ်လ် သည် ရှယ်ယာ အများဆုံး တဦးတည်းပိုင်ဆိုင်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများ
မစ်တယ်လ် သည် Cork ရှိ အိုင်ယာလန် သံမဏိစက်ရုံတရုံကို အစိုးရထံမှ မဆိုစလောက်တန်ဖိုးဖြစ်သော ၁ ပေါင် ဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၃ နှစ်ခန့်ကြာပြီးနောက် ၂၀၀၁ တွင် ထိုစက်ရုံကိုပိတ်ခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၄၀၀ ခန့်အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထိုစက်ရုံသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းစေမှုနှင့် ပက်သက်ပြီး အပြစ်တင် ဝေဖန်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
အစိုးရက ဗဟိုတရားရုံးတွင် မစ်တယ်လ် အား Cork Harbour ကို သန့်ရှင်းရေးလုပ်ရာတွင် ကုန်ကျမည့် ငွေကို ပေးလျော်ရန် တရား စွဲဆိုခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် မအောင်မြင်ပေ။ Cork Harbour အား သန့်ရှင်းရေး လုပ် ရာတွင် ယူရိုငွေ သန်း 70 ခန့်ကုန်ကျမည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာဘဝ
လက်ရှိတွင် Kensington, London နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ သူ့၏ 18 – 19 Kenosington Palace Gardens ရှိ နေအိမ်မှာ Formula One သူဌေး Bernie Ecclestone ထံမှ ပေါင် ၅၇ သန်း ( အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၂၈ သန်း ) ပေး၍ ၂၀၀၄ ခုနှစ်က ဝယ်ယူထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်က ကမ္ဘာ့ဈေးအကြီးဆုံး အိမ်တလုံး ဖြစ် သည်။ Taj Mahal ကိုဆောက်လုပ်ထားသော စကျင်ကျောက်နှင့် တပုံစံတည်း တူသော ကျောက်ကိုမှာယူပြီး Kensington, London ရှိ မစ်တယ်လ် ၏ အိမ်ကို အလှဆင်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အလွန်တရာ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုကို ပြဆိုသောအားဖြင့် " Taj မစ်တယ်လ်"ရည်ညွန်း ပြောဆိုခဲ့ကြသည်။
အိပ်ခန်း ၁၂ ခန်း၊ ရေကူးကန် ၁ ကန် နှင့် ကား အစီး ၂၀ ရပ်နားနိုင်လောက်အောင် ကျယ်ဝန်းသော ကားရပ်နား ရန် နေရာလဲ ပါရှိသည်။ သူ ၏ သားဖြစ်သူ Aditya မစ်တယ်လ် နေထိုင်ရန် အတွက် သူဌေး Noam Gottesman ပိုင်ဆိုင်သော No.6, Palace Greens, Kensington Gardens အိမ်ကို ပေါင် ၁၁၇ သန်း ဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ တွင် ဖိလစ်ပိုင် သံရုံးအဖြစ် အသုံးပြုထားသော No.9a, Palace Greens, Kensington Gardens ကို ပေါင် သန်း ၇၀ ဖြင့် သမီးဖြစ်သူ ဗန်နီရှာ မစ်တယ်လ် Bhatia အတွက် ဝယ်ယူပေးခဲ့သည်။
Kensington Palace Garden ၏ ဘီလီယံနာများ နေထိုင်သည့် နေရာတွင် အကောင်းဆုံးဖြစ်သော အိမ် ၃ လုံး ခန့်ပိုင်ဆိုင်ပြီး စုစုပေါင်း ပေါင် သန်း ၅၀၀ ခန့်တန်ဖိုးရှိသည်။ သန်းကြွယ်သူဌေးများ နေထိုင်သော Summer Palace ခေါ် No. 46B, The Bishops Avenue ကိုလဲပိုင်ဆိုင် ပြီး ပေါင် သန်း ၄၀ ဖြင့် ရောင်းချရန် ဈေးခေါ်ထားသည်။ ၂၀၀၅ တွင် Aurangzeb Road, No.22 မှ ကိုလိုနီခေတ် တစ်ထပ်တိုက်ပုံစံ အိမ်တလုံး ကို ဒေါ်လာ ၇.၅ သန်းဖြင့် ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ပြန်လည်ပြင်ဆင် ဆောက်လုပ်လျက် ရှိသည်။ ထိုနေရာမှာ India, New Delhi ရှိ ဈေးအကြီး ဆုံးမြို့တစ်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး သံရုံးများ၊ သန်းကြွယ် သူဌေးများ အများဆုံးရှိသည်။
ရရှိခဲ့သော ဂုဏ်ပြုမှုများနှင့် ဆုတံဆိပ်များ
“ Fellowship from King’s College” ဆုတို့ရရှိခဲ့သည်။
ပန်ဝိုးရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ပန်ဝိုးရွာ (Pangwoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ တောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၉၁ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ
နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေးနှင့် ဘောဂဗေဒ အဆက်အစပ်ကို စီးပွားရေး ရှုထောင့်မှ သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေး ရှုထောင့်မှ သော်လည်းကောင်း သုံးသပ်ကြည့်ရှု၍ သဘောပေါက်သိမြင် နားလည်အပ်သော ဘာသာရပ်တစ်ခု ဖြစ်လေသည်။ ယခင်က သိထားသည်မှာ စီးပွားရေးသည် စီးပွားရေး သက်သက်၊ နိုင်ငံရေးသည် နိုင်ငံရေး သက်သက်ဟုသာဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေး စနစ်တစ်ခုနှင့် စီးပွားရေး ဆက်စပ်ပုံ၊ စီးပွားရေးနှင့် ပတ်သက်သော ပေါ်လစီ တစ်ခုသည် နိုင်ငံရေးအပေါ်မည်ကဲ့သို့သက်ရောက်မှု ရှိသည် ဟူသော နိုင်ငံရေး ကစားကွက် များကို ပိုမိုသိရှိလာခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ အကျိုးစီးပွားအတွက် နှစ်ဖက်စလုံးအကျိုးရှိသည့် (Mutual Gain) ဖြင့် အပြန်အလှန် ကစားကြသည့် နိုင်ငံ တကာ နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်မှာလည်း အလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းပါသည်။
မျဉ်းပြိုင် အိုင်ဒီယိုလိုဂျီကြီးနှစ်ခု
ယခင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးတွင် ပေါ်ပြူလာ အလွန်ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည့် စီးပွားရေးစနစ်မှာ ဆိုရှယ်လစ် စီးပွားရေး စနစ်ဖြစ်လေသည်။ ဘုံ စီးပွားရေး (Commond economy) ကို ယခင် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများ ဖြစ်သော ဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့် တရုတ်အပါအဝင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လက်ဝဲနိုင်ငံများ ကျင့်သုံး အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့ကြလေသည်။ ဘာသာရပ်အခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် Socialist mode of production ဟုခေါ်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်(၁၉၆၂-၁၉၈၈) တွင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ယင်းလက်ဝဲနိုင်ငံများသာမက ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံအချို့ တွင်လည်း အမိန့်ပေးစီးပွားရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ကြလေသည်။ (ဥပမာ- အိန္ဒိယနိုင်ငံ) ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ၏ အခြေခံအယူအဆမှာ အလုပ်သမားများ နိုင်ငံရေးအင်အားရရှိရေးဖြစ်သည်။ အလုပ်သမားများသည် ဓနကို ထုတ်လုပ်ပေးသူများ ဖြစ်ရာ ၎င်းတို့၏ ငွေကြေးဓန ကြွယ်ဝရေးအတွက် အစိုးရမှ ဓနပြန်လည်ခွဲဝေဖြန့်ဖြူးရေးများလုပ်ဆောင်နိုင်ရန် အလုပ်သမားများ နိုင်ငံရေးအင်အားရရှိမှသာ လုပ်ဆောင်နိုင်မည်ဖြစ်လေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် (အစိုးရမှ ဝင်ရောက်ခြယ်လှယ်သော)အမိန့် ပေး စီးပွားရေးစနစ်၊ သာတူညီမျှ ကောင်းစားရေးစနစ် ဖြစ်လေသည်။ ဥစ္စာဓနများကို သာတူညီမျှ ခွဲဝေသောစနစ်ဖြစ်သောကြောင့် သာမန်အားဖြင့် ကြည့်သော် ဆင်းရဲချမ်းသာကွာဟမှု မရှိသည်မှာ ၊ ကောင်းသည်ဟု ထင်ရသော်လည်း တကယ်တမ်းတွင် ကိုယ်ပိုင်ကြိုးစားအားထုတ်မှုဖြင့် ကြီးပွားချမ်းသာ လာသောသူများ၏ လုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခံခဲ့ရလေသည်။ ကြိုးစားအားထုတ်မှုမရှိဘဲ ၊ဝင်ငွေ တိုးအောင် မဆောင်ရွက်လိုသော လူတန်းစားများမှာ ဘဝကို အေးဆေးသက်သာစွာဖြင့် အချောင်ခိုလိုစိတ် ကိုပိုမိုဖြစ် ထွန်းစေခဲ့သည်။ အားလုံးသာတူညီမျှ မွဲကြလေသတည်း ဆိုသကဲ့သို့ဖြစ်နေသည်။ ဆိုရှယ်လစ် စနစ်သည် အရင်းရှင်စနစ်ကို တရားကိုယ်အားနည်းချက်ဖြစ်သော မညီမျှမှုကို တိုက်ဖျက်လိုပြီး အခြေခံလူတန်းစားများ ဘက်မှ ရပ်တည်လိုသည့် သဘောအပေါ်အခြေခံ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယမ်ကြီး ပြိုလဲအပြီး ယင်းနှင့် တနွယ်ငင်တစ်စင်ပါ အမိန့်ပေးစီးပွားရေးစနစ်မှာလည်း လက်တွေ့ အလုပ်မဖြစ်တော့သည့် စနစ်ဖြစ်ကြောင်း မြင်ဝါးထင်ထင် တွေ့လိုက်ကြသည်ဖြစ်ရာ မည်သည့်နိုင်ငံမှ ဆိုရှယ်လစ် စီးပွားရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးခြင်းမျိုးမပြုလုပ် တော့ပေ။ သို့နှင့် အရင်းရှင်စီးပွားရေးစနစ်ကို နိုင်ငံများ ဦးလှည့် သွားကြသော်လည်း အရင်းရှင်စနစ်ဆို သော နာမည်ကိုတော့မသုံး။ ယင်းအစား ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ဟု သုံးနှုန်းခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အရိုင်းဘဝမှ ယဉ်ကျေးလာသည့် အရင်းရှင်စနစ်၏ မညီမျှတက်မှုအပေါ် သံသယမျက်လုံးများဖြင့် ကြည့်နေကြဆဲကြောင့်ဖြစ်လေသည်။ အရင်းရှင်စနစ်ဆိုသည်မှာ ကုန်စည်ခွဲဝေဖြန့်ဖြူးမှုကို ဈေးကွက်အင်အားက အဆုံးအဖြတ်ပြုသည့် ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်မှု(Private Sector) ဦးစားပေးစနစ်ဖြစ်သည်။ အရင်းရှင်စနစ်အောက်တွင် (Capitalist mode of production) အရင်းစုဆောင်းမှုကို တစ်သီးပုဂ္ဂလများ၊ ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးများက  ကြီးကြီး မားမားထိန်းချုပ် ထားလေသည်။ သို့သော် တကယ့်လက်တွေ့တွင် မည်သည့်နိုင်ငံမှ အရင်းရှင်စနစ်ချည်း  သီးသန့် ကျင့်သုံးကြသည်တော့ မဟုတ်ပါ။ ပုဂ္ဂလိကပိုင်းရော၊ ပုဂ္ဂလိကပိုင်းပါပါဝင်သည့် အရောအစပ်  (mixed economy) ပုံစံမျိုးကို နိုင်ငံအများစုက ကျင့်သုံးကြလေသည်။ အများစုသော အရင်းရှင် စီးပွားရေးစနစ်ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံများတွင် အစိုးရများမှ အရင်းရှင်စနစ်၏ ဓနခွဲဝေမှုနှင့် ပတ်သတ်သော မညီမျှမှုကို ညီမျှမှုရှိစေရန် အစိုးရမှ  ဝင်ငွေဖြန့်ခွဲမှု မူဝါဒကောင်းကို ချမှတ် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း မျိုးလည်းရှိသည်။ နော်ဝေး၊ ဆွီဒင်၊ ဒိန်းမတ်၊ ဖင်လန်အစရှိသော စကင်ဒီနေးဗီးယားနိုင်ငံများသည် (Scandinavia Countries)   ပြည်တော်သာနိုင်ငံများ “Welfare state” နိုင်ငံများဖြစ်ကြလေသည်။ အဆိုပါ ပြည်တော်သာနိုင်ငံများသည် ပြည်သူများအတွက် စရိတ်မျှပေးကျန်းမာရေးခံစားခွင့်များ၊ သက်ကြီးရွယ်အို လူမှုစောင့်ရှောက်ရေးအစီအစဉ်များ၊ အငြိမ်းစားဝန်ထမ်း ပင်စင်လစာ ခံစားခွင့်များ၊ အခမဲ့ပညာရေး အစီအစဉ်များ ၊ အလုပ်သမားလက်မဲ့များအတွက် အကျိုးခံစားခွင့်များကို နိုင်ငံတော်မှ လူမှုဖူလုံရေး မူဝါဒများချမှတ် (Welfare Policy)  အကောင်အထည်ဖော်ကြလေသည်။ ၂၀ဝ၈ ဘဏ္ဍရေး အကျပ်အတည်း ပြီးသည်နောက်တွင် အကျဉ်းအတည်းဒဏ်ကို ခံရမှုအနည်းဆုံးနိုင်ငံများမှာ အထက်ပါ လူမှုလုံခြုံရေးပိုက်ကွန်ကို အခိုင်အမာ တည်ဆောက်ထားသည့် နိုင်ငံများဖြစ်နေကြောင်းကို တွေ့ရှိရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ်က လူအများ ဖြစ်နိုင်ဖွယ် မရှိဟုဆိုကာ လှောင်ပြောင်ခဲ့ကြသည့်  လူတကိုယ်၊ တစ်တိုက်လုံး ကားတစ်စီး ပိုင်ဆိုင်ရမည်ဟူသော ပြည်တော်သာ စီမံကိန်းကဲ့သို့သော မူဝါဒမျိုးကို ကျင့်သုံးအကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ကြဖူးလေသည်။ အရှင်းရှင်စနစ်တွင် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်း သို့မဟုတ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကြီးများက  ဈေးကွက်ကို အဓိက လွှမ်းမိုး ခြယ်လှယ်မှုများ (monopoly) ရှိခြင်းကြောင့် ဆင်းရဲချမ်းသာ လူတန်းစားကွာဟ မှုပို၍ ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ယခုကဲ့သို့ Globalization ခေတ်ကြီးတွင် အရင်းရှင်စနစ်၏ သဘောတရားမှာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေး စနစ်ကြီးအတွက်  ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ရောက်သွားမည်လော သို့မဟုတ် ဆင်းရဲချမ်းသာကွာဟ မှုကြီး ထွားလာလေမည်လောဟု မေးစရာများပင်ရှိလာသည်။ ဆင်းရဲချမ်းသာကွာဟမှု အမှန်ပင်ကြီးထွား လာသော်လည်း ယင်း Globalization ကို အသုံးပြုပြီး ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံ (တတိယကမ္ဘာနိုင်ငံ) မှ ဖွံ့ဖြိုးပြီး ပထမနိုင်ငံသို့တက်လှမ်းသွားသည့် နိုင်ငံများလည်းရှိလေသည်။ ယင်းနိုင်ငံများမှာ အရှေ့အာရှဒေသမှ အာရှကျားများပင်ဖြစ်လေသည်။
အသစ်ဖြစ်ထွန်းလာသော စက်မှုနိုင်ငံများနှင့်အာရှကျားများ
တတိယကမ္ဘာနိုင်ငံမှ အချို့သောနိုင်ငံများသည် အရင်းအနှီးစုဆောင်းမှုနှင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်း ကြောင့် အဆိုပါနိုင်ငံများကို အသစ်ဖြစ်ထွန်းလာသော စက်မှုနိုင်ငံများဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုကြလေသည်။ ယင်းနိုင်ငံများသည် ၁၉၈၀နှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်း ကာလများတွင် ပို့ကုန်အဓိက မူဝါဒကို ချမှတ်ကာ ကုန်စည်အများအပြားကို ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်သို့ ထုတ်လုပ်တင်ပို့နိုင်ခြင်းကြောင့် ခိုင်မာသော စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဆောင်ကြဉ်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ အအောင်မြင်ဆုံးသော နိုင်ငံများမှာ အရှေ့အာရှမှ ကျားလေးကောင်ဖြစ်သော တောင်ကိုရီယား၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဟောင်ကောင်နှင့် စင်ကာပူတို့ ဖြစ်ကြလေသသည်။ တစ်နိုင်ငံချင်းစီသည် ယင်းတို့အားသန်ရာ၊ အရင်းအမြစ်ကောင်းရှိရာ လုပ်ငန်းစုများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ရင်း ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် အခြားဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများကို ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သည်အထိ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့လေသည်။ ဥပမာ သံနှင့်ကျောက်မီးသွေး အရင်းအမြစ်များ   ကြွယ်ဝသော တောင်ကိုရီးယားဆိုလျှင် စတီးနှင့် မော်တော်ကားလုပ်ငန်းစုများကို ဖွံ့ဖြိုးအောင်ဆောင်ရွက်ပြီး ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်သို့ တင်ပို့ရောင်းချခြင်းဖြင့် ကုန်သွယ်မှု အမြတ်ထွက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့လေသည်။ အမှန်စင်စစ် အဆိုပါ အာရှကျားများသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတိုင်း လိုက်ပါသွားကြသည့် နိုင်ငံများ ဖြစ်လေသည်။ ယင်းကို ပညာရှင်များက ဗျိုင်းအုပ်ပုံစံ ဖွံ့ဖြိုးရေးလမ်းကြောင်းဟု ခေါ်ဝေါ်သတ် မှတ်ကြလေသည်။ အာရှကျားလေးကောင်နောက်တွင် နောက်ထပ် ကျားပေါက်များ ဖြစ်သော ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှားတို့ ဆက်လက်လိုက် ပါသွားကြပြီး၊ ယင်းနောက်တွင်မူ ဗီယက်နမ်၊ ကမ္ဘာဒီးယား၊ လာအို၊ မြန်မာတို့ လိုက်ပါလာကြ လေသည်။
စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေး အရယူနိုင်ခဲ့သည့်အတွက် အာရှကျားများဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော အဆိုပါ နိုင်ငံများ၏ ဖွံ့ဖြိုးရေး ဖြစ်စဉ်ကြီးကို လေ့လာ သုံးသပ်ကြည့်ပါက ခေါင်းဆောင်မှု အခန်းကဏ္ဍ၏ အရေးပါပုံကို ထင်ထင်ရှားရှားကြီး တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီစနစ်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခါစ နိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမူဝါဒကို ဦးဆောင်ခဲ့သူများမှာ စစ်နှင့်တော်လှန်ရေးကို ဖြတ်သန်းခဲ့သည့် နိုင်ငံရေး အစွဲသန်သည့် ပထမမျိုးဆက် ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယင်း ပထမ မျိုးဆက်ခေါင်းဆောင်များမှာ စီးပွားရေးတိုးတက်ဖို့ စိတ်အခံထက် နိုင်ငံရေး ကစားကွက်များတွင် အာရုံရခဲ့သည့် ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ယင်းတို့မျိုးဆက်အတွင်း အရယူပေးနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းသော စီးပွားရေးများတွင်ကား တက္ခနိုခရက်များ ခေါင်းဆောင်မှုနေရာကို ရရှိခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ အဆိုပါ တက္ခနိုခရက်များမှာ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု ဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်ခဲ့ သည့် ဒုတိယမျိုးဆက် ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ မြင့်မြင့်မားမား စွမ်းဆောင်ရည်ရှိသည့် စီးပွားရေးတွင် အဆိုပါ ဒုတိယမျိုးဆက်ခေါင်းဆောင် တက္ခနိုခရက်များကို မူဝါဒချမှတ်ရေးနယ်ပယ်တွင် လုပ်ပိုင်ခွင့် ပိုမိုပေးအပ်စေခဲ့သည်။ အာရှကျားလေးကောင် နိုင်ငံ၏ အရေးကြီးသော မဟာဗျူဟာမြောက် စီးပွားရေး မူဝါဒချမှတ်ရေးဖြစ်စဉ်များတွင် တက္ခနိုခရက်များမှာ အရေးကြီးသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်စမြဲဖြစ်ကြောင်း တွေ့မြင်ရလေသည်။ အချို့သော နိုင်ငံရေး ဘောဂဗေ ဒပညာရှင်များက နောက်ပေါက် အာရှကျားများအတွက် စီးပွားရေး မူဝါဒများ၊ သီအိုရီပိုင်း၊ လက်တွေ့နည်း စနစ်ပိုင်းနားလည်သည့် တက္ခနိုခရက်များလောက်ဖြင့် မလုံ လောက်တော့ပါ။ ယင်းတက္ခနိုခရက်များ၏ အရည်အချင်းများအပြင် နိုင်ငံရေးအရပါ ဆွဲဆောင်စည်းရုံးနိုင်သော တက္ခနိုပိုလီ(technopoly) အရည်အချင်း များပါ လိုအပ်သည်ဟု သုံးသပ်ပြောကြားသွားလေရာ အာရှနောက်ပေါက် ကျားအဖြစ် အားယူမည့် မြန်မာနိုင်ငံအဖို့ အထူးအလေးထား ဆင်ခြင်စရာပင် ဖြစ်လေသည်။
အာရှအံ့ဘနန်း၏ နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ(Political Economy of Asia Miracle)
ယင်းနိုင်ငံများ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုနိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒကို လေ့လာကြည့်ပါက လွန်စွာ စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းကြောင်း သိရလေသည်။ အစိုးရက နောက်ကွယ်မှ ထောက်ပံ့ထားသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုကြီးများ၊ နိုင်ငံခြားငွေကြေးလဲလှယ်မှုတွင် မိမိငွေကြေးကို တည်ငြိမ်နေအောင် ထိန်းသိမ်း ထားနိုင်မှုကြောင့် ကုန်သွယ်မှု ပိုငွေရရှိမှုများ၊ ပြည်ပရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများ၊ ပြည်တွင်းစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များ စီးပွားရေးအလွယ်တကူ ချောချောမွေ့မွေ့ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ဥပဒေ၊ နည်းဥပေဒ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ စနစ်တကျ ပြဋ္ဌာန်းထားမှုများ၊ ဥပဒေမှ အပြည့်အဝ ကာကွယ် ပေးထားမှုများဖြင့် အရှေ့အာရှ နိုင်ငံများသည် ဖွံ့ဖြိုးရေးပန်းတိုင်များသို့ ပန်းဝင်ခဲ့ကြလေသည်။
ယင်းတို့အနက် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ပိုင်ခွင့်ပေးသည့်အပိုင်းသည် နိုင်ငံတော်အတွက်ရော၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းအပိုင်းအတွက်ပါ လွန်စွာ အရေးကြီးသည့် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်လေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နိုင်ငံစီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် စေတနာနည်းသည့် ကိုယ်ကျိုးစီးပွား အတွက်သာ ကြည့်သော၊ သို့မဟုတ် စီးပွားရေး မလုပ်တတ်သည့် လုပ်ငန်းရှင်များကိုသာ စီးပွားရေးလုပ်ပိုင်ခွင့်ပေးခဲ့လျှင် နိုင်ငံ၏ကုန်ထုတ်လုပ်မှု စွမ်းအားများ တိုးတက်မှု နည်းမည်သာ ဖြစ်လေသည်။ နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်တွင် ယင်းကို Rent seeking ဟု ခေါ်လေသည်။ စီးပွားရေး လုပ်ချင်သည့် နိုင်ငံသားတိုင်းကို လုပ်ပိုင်ခွင့် (သို့) တစ်နည်း တန်းတူညီတူ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခွင့် ပေးရမည်ဖြစ်သော်လည်း (Level Playing Field) ဈေးကွက်ကို လက်ဝါးကြီးအုပ်သွားနိုင်သည့် အရင်းကြီးကြီးမားမားရှိသည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်များလည်း ရှိသောကြောင့် Rent Free ထားဖို့ဆိုသည်မှာ မည်သို့မျှ မဖြစ်နိုင်ပါ။ ထိုအတွက်ကြောင့် စက်မှုဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်သည့် OECD နိုင်ငံများတွင်သာ Rent Free ထားရှိသော်လည်း ယခုမှ ဖွံ့ဖြိုးရေးလမ်းကြောင်းပေါ် ရောက်ရှိလာသည့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအနေဖြင့် Rent Free ထားရှိဖို့မှာ မဖြစ်နိုင်ပေ။ အာရှကျားများကို ကြည့်ပြန်လျှင်လည်း အာရှကျားများသည် မိမိနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဆောင်ကြဉ်းစေချင်သည့် စေတနာရှိသော စီးပွားရေးစွန့်ဦးတီတွင် လုပ်ကိုင် တတ်သော စီးပွားရေးသမားများကို လုပ်ကိုင်စေခြင်းဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ရှိလာခြင်းဖြစ်လေသည်။
အစိုးရနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ ဆက်ဆံရေး (Government and Business relation)
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစိုးရနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ ဆက်ဆံရေး (Government and Business relation) မှာ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူပေါများခြင်း၊ မလိုလားအပ်သည့် အဆင့်ပိုများရှိနေခြင်း၊ အရှင်မွေး သူကောင်းပြုမှုများကြောင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် စွမ်းဆောင်ရည်နိမ့်ပါးသည့် ဆက်ဆံရေးမျိုး ဖြစ်နေပါသည်။ အထူးသဖြင့် ခေတ်နှင့်မလျော်ညီတော့သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ ယဉ်ကျေးမှုကို (Business Culture) ကို ပြင်ဆင်ရမည် ဖြစ်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် မိသားစုပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသာများပြီး အများပိုင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများအဖြစ် အသွင် မပြောင်းသေးပါ။ ထိုအတွက်ကြောင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ နိုင်ငံတော်အစိုးရပိုင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ ပုဂ္ဂလိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ ရှယ်ယာများကို အရင်းအနှီးဈေးကွက် (Capital market) တစ်ခု တည်ထောင်၍ ပြည်သူများထံ ၂၀၁၂ မတိုင်ခင် ရောင်းချသွားနိုင်ရန် ကြိုးစားလျက် ရှိလေသည်။ သို့မှသာ တရားဝင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလည်း မိမိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်း၏ အရင်းအနှီးဈေးကွက်တွင် ရှယ်ယာရောင်းစေခြင်းဖြင့် လုပ်ငန်းတိုးချဲ့နိုင်မှာ ဖြစ်သလို တရားမဝင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများလည်း ချေးငွေအပါအဝင်၊ အရင်းအနှီးရရှိရန် တရားဝင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအဖြစ်သို့ အသွင် ကူးပြောင်းလာမည် ဖြစ်သည်။ သို့မှသာ နိုင်ငံ၏ အရင်းအနှီး စုဆောင်းမှုကို တိုးတက်စေနိုင်ရုံမျှမက အမျိုးသား စုစုပေါင်း ကုန်ထုတ်လုပ်မှုလည်း တိုးတက်လာမှာဖြစ်ပြီး ကောင်းမွန်သည့် အခွန်စနစ်ကို ကျင့်သုံး အကောင်အထည် ဖော်စေခြင်းဖြင့် အစိုးရ၏ တာဝန်ယူမှုနှင့် တာဝန်ခံမှုလည်း ပိုလာစေမှာဖြစ်သည်။
( အသစ်ဖြစ်ထွန်းလာသော စက်မှုနိုင်ငံများနှင့်အာရှကျားများ )
တတိယကမ္ဘာ့နိုင်ငံမှ အချို့သောနိုင်ငံများသည် အရင်းအနှီးစုဆောင်းမှုနှင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းကြောင့် အဆိုပါနိုင်ငံများကို အသစ်ဖြစ်ထွန်းလာသော စက်မှုနိုင်ငံများဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုကြလေသည်။ ယင်းနိုင်ငံများသည် ၁၉၈၀နှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်း ကာလများတွင် ပို့ကုန်အဓိက မူဝါဒကို ချမှတ်ကာ ကုန်စည်အများအပြားကို ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်သို့ ထုတ်လုပ်တင်ပို့နိုင်ခြင်းကြောင့် ခိုင်မာသော စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဆောင်ကြဉ်းနိုင်ခဲ့လေသည်။
အအောင်မြင်ဆုံးသော နိုင်ငံများမှာ အရှေ့အာရှမှ ကျားလေးကောင်ဖြစ်သော တောင်ကိုရီယား၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဟောင်ကောင်နှင့် စင်ကာပူတို့ ဖြစ်ကြလေသည်။ တစ်နိုင်ငံချင်းစီသည် ယင်းတို့အားသန်ရာ၊ အရင်းအမြစ်ကောင်းရှိရာ လုပ်ငန်းစုများကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ရင်း ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် အခြားဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများကို ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သည်အထိ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့လေသည်။
ဥပမာ သံနှင့်ကျောက်မီးသွေး အရင်းအမြစ်များ   ကြွယ်ဝသော တောင်ကိုရီးယားဆိုလျှင် စတီးနှင့် မော်တော်ကားလုပ်ငန်းစုများကို ဖွံ့ဖြိုးအောင်ဆောင်ရွက်ပြီး ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်သို့ တင်ပို့ရောင်းချခြင်းဖြင့် ကုန်သွယ်မှု အမြတ်ထွက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့လေသည်။ အမှန်စင်စစ် အဆိုပါ အာရှကျားများသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတိုင်း လိုက်ပါသွားကြသည့် နိုင်ငံများ ဖြစ်လေသည်။ ယင်းကို ပညာရှင်များက ဗျိုင်းအုပ်ပုံစံ ဖွံ့ဖြိုးရေးလမ်းကြောင်းဟု ခေါ်ဝေါ်သတ် မှတ်ကြလေသည်။ အာရှကျားလေးကောင်နောက်တွင် နောက်ထပ် ကျားပေါက်များ ဖြစ်သော ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှားတို့ ဆက်လက်လိုက် ပါသွားကြပြီး၊ ယင်းနောက်တွင်မူ ဗီယက်နမ်၊ ကမ္ဘာဒီးယား၊ လာအို၊ မြန်မာတို့ လိုက်ပါလာကြ လေသည်။
စက်မှုဖွံ့ဖြိုးရေး အရယူနိုင်ခဲ့သည့်အတွက် အာရှကျားများဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသော အဆိုပါ နိုင်ငံများ၏ ဖွံ့ဖြိုးရေး ဖြစ်စဉ်ကြီးကို လေ့လာ သုံးသပ်ကြည့်ပါက ခေါင်းဆောင်မှု အခန်းကဏ္ဍ၏ အရေးပါပုံကို ထင်ထင်ရှားရှားကြီး တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီစနစ်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးခါစ နိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးမူဝါဒကို ဦးဆောင်ခဲ့သူများမှာ စစ်နှင့်တော်လှန်ရေးကို ဖြတ်သန်းခဲ့သည့် နိုင်ငံရေး အစွဲသန်သည့် ပထမမျိုးဆက် ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယင်း ပထမ မျိုးဆက်ခေါင်းဆောင်များမှာ စီးပွားရေးတိုးတက်ဖို့ စိတ်အခံထက် နိုင်ငံရေး ကစားကွက်များတွင် အာရုံရခဲ့သည့် ဖွံ့ဖြိုးမှုကို ယင်းတို့မျိုးဆက်အတွင်း အရယူပေးနိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းသော စီးပွားရေးများတွင်ကား တက္ခနိုခရက်များ ခေါင်းဆောင်မှုနေရာကို ရရှိခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ အဆိုပါ တက္ခနိုခရက်များမှာ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု ဆောင်ကြဉ်းပေးနိုင်ခဲ့ သည့် ဒုတိယမျိုးဆက် ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ မြင့်မြင့်မားမား စွမ်းဆောင်ရည်ရှိသည့် စီးပွားရေးတွင် အဆိုပါ ဒုတိယမျိုးဆက်ခေါင်းဆောင် တက္ခနိုခရက်များကို မူဝါဒချမှတ်ရေးနယ်ပယ်တွင် လုပ်ပိုင်ခွင့် ပိုမိုပေးအပ်စေခဲ့သည်။ အာရှကျားလေးကောင် နိုင်ငံ၏ အရေးကြီးသော မဟာဗျူဟာမြောက် စီးပွားရေး မူဝါဒချမှတ်ရေးဖြစ်စဉ်များတွင် တက္ခနိုခရက်များမှာ အရေးကြီးသည့် အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်စမြဲဖြစ်ကြောင်း တွေ့မြင်ရလေသည်။ အချို့သော နိုင်ငံရေး ဘောဂဗေ ဒပညာရှင်များက နောက်ပေါက် အာရှကျားများအတွက် စီးပွားရေး မူဝါဒများ၊ သီအိုရီပိုင်း၊ လက်တွေ့နည်း စနစ်ပိုင်းနားလည်သည့် တက္ခနိုခရက်များလောက်ဖြင့် မလုံ လောက်တော့ပါ။ ယင်းတက္ခနိုခရက်များ၏ အရည်အချင်းများအပြင် နိုင်ငံရေးအရပါ ဆွဲဆောင်စည်းရုံးနိုင်သော တက္ခနိုပိုလီ(technopoly) အရည်အချင်း များပါ လိုအပ်သည်ဟု သုံးသပ်ပြောကြားသွားလေရာ အာရှနောက်ပေါက် ကျားအဖြစ် အားယူမည့် မြန်မာနိုင်ငံအဖို့ အထူးအလေးထား ဆင်ခြင်စရာပင် ဖြစ်လေသည်။
စီးပွားရေးအသင်းအဖွဲ့များနှင့် အရပ်ဖက်လူ့အဖွဲ့အစည်းများ
အာရှကျားများ၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုဖြစ်စဉ်ကို လေ့လာသုံးသပ်ကြည့်ပါက စီးပွားရေးအသင်း အဖွဲ့များ၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ လွန်စွာ အရေးကြီးကြောင်း တွေ့ရလေသည်။ နယ်ပယ်အသီးသီး စီးပွားရေး လုပ်ငန်းစုကြီးများသည် ယင်းတို့ လုပ်ငန်းစုအကျိုးကို သယ်ဆောင်မှု အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်များ (CEOs) ကို ရွေးချယ်၍ သက်ဆိုင်ရာ အစိုးရအင်ဂျင်စီများနှင့် ပုံမှန်တွေ့ဆုံခြင်းမျိုးကို ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ထိုသို့ မူဝါဒချမှတ်သူများနှင့် စီးပွားရေး ကောင်စီများမှ အမှုဆောင်များအရာရှိချုပ်များ ပုံမှန်တွေ့ဆုံခြင်းဖြင့် သတင်းအချက်အလက်များ ဖလှယ်နိုင်မှု၊ မူဝါဒနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ကို မှန်မှန်ကန်ကန်သိမြင်နားလည် ခန့်မှန်းနိုင်မှု၊ ယှဉ်ပြိုင်မှုပြင်းထန်သည့် လုပ်ငန်းစုများကို တည်ငြိမ်ရေးနှင့် ပုံမှန်ဖွံ့ဖြိုးစေမှု အစရှိသည့် အမျိုးအဆင့် မူဝါဒ (Macro Level Policies) များကို ချမှတ်ရာ၌ ထိရောက်ထက်မြက်မည်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှာလည်း မြန်မာနိုင်ငံကုန်သည်များနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်း၊ ငါးလုပ်ငန်း အဖွဲ့ချုပ်ကဲ့သို့ စီးပွားရေး အသင်းအဖွဲ့များနှင့် လူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့များလည်းရှိလေရာ ယင်း အသင်းအဖွဲ့များမှာ စီးပွားရေးဖွံ့ ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ လူမှုရေးညီမျှမှုကို စွမ်းဆောင်ပေးနိုင်သည့် အကျိုးစီးပွား အုပ်စုများ ဖြစ်လေသည်။ စီးပွားရေးအသင်းအဖွဲ့များသည် ယင်းတို့ကြုံတွေ့နေရသော သက်ဆိုင်ရာ စီးပွားရေးကဏ္ဍအလိုက် လိုအပ်သော နိုင်ငံတော် အပိုင်းမှ လုပ်ဆောင်ပေးသင့်သည့် မူဝါဒဆိုင်ရာ သွင်းအားစုများကို ပေးသွင်းခြင်းဖြင့် အမျိုးသားယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်း တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ လူမှုရေးအသင်း အဖွဲ့အစည်းများသည်လည်း နိုင်ငံ၏ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ ဆင်းရဲမှုလျော့ချရေး၊ Capacity မြှင့်တင်ရေး အစရှိသည့်တို့ကို ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်း တန်းတူညီမျှမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အာရှကျားနိုင်ငံများတွင်လည်း နိုင်ငံစီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် လာသည်နှင့်အမျှ အရပ်ဖက်လူမှုအဖွဲ့အစည်းများ၊ စီးပွားရေးအသင်းအဖွဲ့များလည်းအပြိုင်အဆိုင် ထွက်ပေါ်လာပြီး အမျိုးသားလူမှုလှုပ်ရှားမှုအသွင်ဖြင့် နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက် သွားကြလေသည်။
( အာရှစီးပွားရေးအကျပ်အတည်း )
၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် အာရှအံ့ဘနန်းကို အဆုံးသတ်သွားစေသည့် ဖြစ်ရပ်ကြီးတစ်ခုသည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသွားလေသည်။ Gorge Soros ဟုခေါ်သော အမေရိကန် ငွေကြေးရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုလုပ်ကိုင်သူ ဘီလီယံနာတစ်ဦး၏ Quntum Fund မှာ ထိုင်းဘတ်ငွေများကို ပြည်ပသို့ ထုတ်ယူသွားရာမှ ထိုင်းငွေများ ငွေကြေးဈေး ကွက်အတွင်း ဝယ်လိုအား တက်လာကာ ထိုင်းငွေတန်ဖိုး လွန်စွာမာသွားလေသည်။ ထိုင်း၏ ကုန်ပစ္စည်းများလည်း ပြင်ပနိုင်ငံ ဈေးကွက်များတွင် ဈေးကြီးသွားသဖြင့် ဝယ်လိုအား တဟုန်ထိုး ထိုးကျသွားလေသည်။ အခြေခံအဆောက်အအုံဖြစ်သော စီးပွားရေး မတည်ငြိမ်မှုသည် အပေါ်ထပ် အဆောက်အအုံဖြစ်သော နိုင်ငံရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိလာတော့သည်။
တစ်ခုပြိုလျှင် အားလုံးပြိုသည့် ဒိုမီနိုသီအိုရီအရ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ရှရှား နိုင်ငံ များသို့ အဆင့်ဆင့်ကူးဆက်သွားကာ စတော့ ဈေးကွက်များ ပြိုကျကုန်လေသည်။ တောင်ကိုရီးယား၊ ထိုင်းနှင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံများသို့ IMF မှ ဒေါ်လာ ၄၀ ဘီလီယံ ထောက်ပံ့ရေးအစီအစဉ်များဖြင့် ကုစားခဲ့ရလေသည်။ ယခင် မလေးရှား ဝန်ကြီးချုပ် မဟာသီယာက "နှစ်လေး ဆယ်ကျော်ကြာ တည်ဆောက်ခဲ့သော အာရှစီးပွားရေးမှာ တစ်ရက်တည်းနှင့်ပြိုလဲသွားသည်" ဟု နာနာကျည်းကျည်း ပြောရသည်အထိ ဖြစ်သည်။
ယင်းသို့ဖြစ်ရသည်မှာ အာရှယဉ်ကျေးမှုကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု အချို့သော ပညာရှင်များက သုံးသပ်ကြသည်။ အထက်အမိန့်ကို လေးစား လိုက်နာသော အာရှယဉ်ကျေးမှု(တနည်း ကွန်ဖြူးရှပ်ယဉ်ကျေးမှု) မှာ အရှင်မွေးတပည့်မွေး အရှင်းရှင်စနစ် (Crony Capitalism) ကို ထွန်းကားစေခဲ့သည်။ မျှတစွာ ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းမျိုး မရှိသည့် လက်ဝါးကြီးအုပ် လုပ်ပိုင်ခွင့်ပေးသည့် အသွင်အပြင်များ(Rent-seeking activities)  မှာ အကျပ်အတည်းတစ်ခု ဝင်ရောက်လာသည့်အခါ ဖြေရှင်းနိုင်ခြင်းမရှိကြောင်းကို ထိုင်း၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံများ၏ အကျပ်အတည်းကို ကြည့်၍ သိမြင်နိုင်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း လက်ဝါးကြီးအုပ် လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှာသည့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းစုကြီးများသာ ကြီးစိုးလျက်ရှိနေပါသည်။ သို့သော် စိတ်ချမ်းသာစရာ ကောင်းသည့်အချက်မှာကား နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးမှ မတ်လ ၃၀ နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် တွင်ပြောကြားခဲ့သည့် မိန့်ခွန်းတွင် ဈေးကွက်ရဲ့ လွတ်လပ်မှုကို ထိန်းချုပ်လိုတဲ့ သဘောမျိုး မဟုတ်ဘဲ အရင်းရှင်၊ ဓနရှင်ကြီးများ၊ အခွင့်ထူးခံများက လက်ဝါးကြီးအုပ် ခြယ်လှယ်တာမျိုးမဖြစ်ရအောင် ထိန်းကျောင်း တည့်မတ်ပေးခြင်းမျိုး ပြုလုပ်သွားမည်ဟု ကတိပေးသွားခဲ့လေသည်။
သို့နှင့် အာရှဘဏ္ဍရေး အကျပ်အတည်းကာလအပြီးတွင် အာရှနိုင်ငံများတွင်ကြီးစိုးခဲ့သည့် မိသားစုဆန်ဆန်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသာမကအရှင်မွေးသူကောင်းပြုခြင်းခံရသည့်အရင်းရှင်စနစ်မှာလည်းအလွန်အားပျော့သွားလေသည်။
ထိုင်း၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံများတွင် စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းအတွင်း ကျေနပ်မှုမရှိသည့် ပြည်သူများကြောင့် နိုင်ငံရေးအပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်လာကာ ပို၍ လွတ်လပ် ပွင့်လင်းလာသာ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများ ဖြစ်လာကြလေသည်။
နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်သည် စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးအဆက်အစပ်ကို နားလည်သဘောပေါက်အောင် Maxist theory ရှုထောင့်မှ သော်လည်းကောင်း၊ Neo Classical economy ရှုထောင့်မှသော်လည်းကောင်း ကြည့်ရှုသုံးသပ်ရသည့် ဘာသာရပ်ဖြစ်လေသည်။ Maxist theory အရ ပြောရလျှင် အခြေခံ စီးပွားရေးအဆောက်အအုံများ ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့်၊ အပေါ်ထပ်အဆောက်အအုံများဖြစ်သည့် နိုင်ငံရေး အင်အားစုဖွဲ့များလည်း မည်သို့မည်ပုံပြောင်းလဲသွားခြင်းကို လေ့လာရခြင်းဖြစ်လေသည်။ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာအောင် မူဝါဒမည်ကဲ့သို့ချမှတ်မည်၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ ဥပဒေများကို မည်သို့သတ်မှတ်မည် Institutional framework များ၏ အခန်းကဏ္ဍကို လေ့လာရသည့် ဘာသာရပ်လည်းဖြစ်လေသည်။ နိုင်ငံရေး ဘောဂဗေဒဘာသာရပ်ကိုလေ့လာခြင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ကိုလိုနီခေတ်၊ ပါလီမာန်ခေတ်၊ ဆိုရှယ်လစ်ခေတ်၊ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီခေတ်တို့၏ နိုင်ငံရေးဘောဂဗေဒ ဖြစ်စဉ်များကိုသာမက ယခု အုပ်ချုပ်ရေးအသစ်ပြောင်းလဲသွားသည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံဖွံ့ဖြိုးတိုတက်ရေးအတွက်ပါ အသုံးဝင်ပါကြောင်း...။
ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်
ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်တစ်ခုလုံး၊ အနောက်အင်ဒီရှိ ကျွန်းများနှင့် အနီးအနားရှိ ကမ်းရိုးတန်းများကို အားလုံးစုပေါင်း၍ ကာရစ်ဘီယံဒေသ ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ရေငန်ပင်လယ်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ဧရိယာစတုရန်း မိုင်ပေါင်း ၁,၀၆၃,၀၀၀ မိုင် ( ၂,၇၅၂,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ) အကျယ်အဝန်းမျှ ရှိသည်။ ပင်လယ်၏ အနက်ဆုံးနေရာမှာ ကေးမန်း ချောက် (Cayman Trough) နေရာဖြစ်ပြီး ကေးမန်းကျွန်းစုနှင့် ဂျမေကာနိုင်ငံ တို့ ကြားတွင် တည်ရှိကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အောက် ၂၅,၂၂၀ ပေ (၇,၆၈၆ မီတာ) မျှ နက်သည်။ ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင် ပင်လယ်ကွေ့များ ပင်လယ်အော်များ အများအပြား ရှိပြီး ဂိုနေ့ဗ် ရေလက်ကြား၊ ဗင်နီဇွဲလားရေလက်ကြား၊ ဒါရီယန်ရေလက်ကြား၊ ခြင်ရေလက်ကြား သို့ ဂေါ့ဖ်ဖိုဒီလော့စ် မော့စကွီတို၊ ပါရီယာ ရေလက်ကြား၊ ဟွန်ဒူးရပ်စ်ရေလက်ကြား တို့ ပါဝင်သည်။
ခနောင်းကြီးရွာ
ခနောင်းကြီးရွာ
ကိုးကား
ခနောင်းကြီးရွာ
ဝက်ကြီးချောင်ရွာ၊ ကွင်းလှ
ဝက်ကြီးချောင်ရွာ၊ ကွင်းလှ
ဆီမီယန် တောင်တန်း အမျိုးသားဥယျာဉ်
ဆီမီယန်တောင်တန်း အမျိုးသားဥယျာဉ် သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ ရှိ အမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အမ်ဟာရာဒေသရှိ ဆီမီယံမြောက်ပိုင်း ဂွန်ဒါဇုံ အတွင်း တည်ရှိသည်။ ၎င်း၏ နယ်မြေသည် ဆီမီယံတောင်တန်းများ ပါဝင်ပြီး အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံး တောင်ထိပ် ရပ်စ်ဒါရှန် လည်း ပါဝင်သည်။
ထိုဒေသသည် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်မည်ကို စိုးရိမ်ရသော သတ္တဝါမျိုးစိတ် အများအပြား နေထိုင်ရာဖြစ်ပြီး အီသီယိုးပီးယားဝံပုလွေ နှင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခြား မည်သည့် နေရာတွင်မှ မရှိသော ဝါလီယာ အိုင်ဘက်စ် အမည်ရှိ ဆိတ်ရိုင်းတို့လည်း  ရှိသည်။ ဂျယ်လာဒါ ဘာဘွန်းမျောက်မျိုးနှင့် ကဲရကယ်တောကြောင် တို့ကိုလည်း ဆီမီယန်တောင်ကုန်းများတွင် တွေ့ရသည်။ ထိုဥယျာဉ်အတွင်း ငှက်အမျိုးပေါင်း ၅၀ ကျော်နေထိုင်ကြပြီး နှစ်သက်စဖွယ် လမ်မာဂေယာခေါ် မုတ်ဆိတ်မွေးပါလင်းတမျိုးလည်း ရှိပြီး ထိုလင်းတမှာ အတောင်ဖြန့်လိုက်ပါက ၁၀ပေ (၃ မီတာ) မျှ ရှိသည်။
သိမ်ကုန်းရွာ၊ အစီးကလေး
သိမ်ကုန်းရွာ၊ အစီးကလေး
ရွှေနတ်ပြင်ရွာ၊ ဘုရားကြီး
ရွှေနတ်ပြင်ရွာ၊ ဘုရားကြီး
ရေရင်ရွာ၊ ရေရင်
ရေရင်ရွာ၊ ရေရင်
တိုင်းနံဝဲ
တိုင်းနံဝဲ (Tyne and Wear) သည် အင်္ဂလန်အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ မြို့ပြစီရင်စုတခု ဖြစ်သည်။ တိုင်းမြစ်နှင့် ဝဲမြစ်တို့ ဆုံရာအရပ်တွင် ရှိ၏။ ၁၉၇၂ ဒေသအုပ်ချုပ်မှုဥပဒေအရ ၁၉၇၄ ခုတွင် မြို့အဖြစ် စတင်သတ်မှတ်သည်။ မြို့နယ်ခွဲ ၅ ခုဖြင့် ဖွဲ့ထားရာ ၎င်းတို့မှာ နယူးကာဆယ်အက်ပွန်တိုင်း (အတိုကောက် နယူးကာဆယ်)၊ ဂိတ်စဟတ်၊ နော့တိုင်းဆိုက်၊ ဆောက်တိုင်းဆိုက်နှင့် ဆန္ဒားလန်းတို့ ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် နော့သမ္ဗလန်း၊ တောင်ဘက်တွင် ဒါဟမ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြောက်ဘက်ပင်လယ်တို့ ရှိသည်။ နယ်မြေအရ အင်္ဂလန်အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် အကျဉ်းဆုံးဖြစ်သော်လည်း လူဦးရေအရမူ အထူထပ်ဆုံးတည်း။
ဝဲကြီးရွာ၊ ဒေးဒလူ
ဝဲကြီးရွာ၊ ဒေးဒလူ
လင်ကောင်ပိုးရွာ၊ ကွင်းလှ
လင်ကောင်ပိုးရွာ၊ ကွင်းလှ
ရေချမ်းကြီးရွာ၊ စနဲမင်းပြင်
ရေချမ်းကြီးရွာ၊ စနဲမင်းပြင်
ဘက်ဂနက်ကန်
ဘက်ဂနက်ကန်သည် နီပေါနိုင်ငံ၊ ကတ်စ်ကီ (Kaski) ခရိုင် ပိုခါရာလက်ခ်နက်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ကြည်လင်သည့်ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပိုခါရာလွင်ပြင်၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ နီပေါနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက်အကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအကြီးဆုံးကန်မှာ ဖီဝကန် ဖြစ်သည်။ ပိုခါရာလွင်ပြင်၌ ရေကန်ပေါင်း ရှစ်ကန်ရှိသည်။ ဆည်မြောင်းသွယ်ခြင်း၊ ကန်ရေကိုအသုံးချမှုရှိခြင်း၊ မိုးရွာသွားခြင်း စသည်တို့အပေါ်မူတည်၍ ကန်ရေ၏ ရေမျက်နှာပြင်သည် အတက်အကျရှိသည်။ ကန်ရေအမြင့်ကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် တမံတစ်ခုကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အနောက်ဘက်ရှိ ရေထွက်သည့်ချောင်းဖြစ်သည့် ခုဒိခိုလာ (Khudi Khola) ချောင်းတွင် ဤတမံကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ကန်၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ
ဘက်ဂနက်ကန်ဧရိယာတွင် အပန်းဖြေနားနေသည့်နေရာများစွာ တည်ရှိသည်။ ပိုခါရာသို့လာရောက်လည်ပတ်သူများအကြားတွင် ထင်ရှားသည့် နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ကန်၏ ရေကို ဆည်ရေပေးဝေရာတွင် အသုံးပြုပြီး အချို့အပိုင်းများတွင်မူ လှောင်အိမ်ကို အသုံးပြု၍ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ ဘက်ဂနက်ကန်ဧရိယာ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် စိမ့်မြေများစွာ တည်ရှိသည်။ ၎င်းစိမ့်မြေနေရာများကို လယ်ကွင်းများအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အန်နာပူရနှင့် မာနာဆလူတောင်တန်းများကို ဘက်ဂနက်ရေကန်မှ ရှင်းလင်းပြတ်သွားစွာ မြင်နိုင်သည်။
အခြားနေရာများ
ရူပကန်
Begnas Yoga & Retreat
Rupa-Begnas view Tower
Pachhabhiya Deurali Temple
Majhikuna
Gorakhnath Temple
International Zoological park of Pokhara
Begnas Highest Cote
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဂျုန်းအော့အတ်
ပြင်သစ်လယ်သူမ အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်၍ ၁၄၁၂-ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၆)ရက်နေ့တွင် မီးယူးမြစ်ကမ်း၊ ဒွမ်ရဲမီမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ဘာသာရေး ကိုင်းရှိုင်း၍ ရိုးသားသည်။ သူသည် ငယ်စဉ်ကပင် စစ်တပ်ကို ဦးဆောင်ရန် စိတ်ထက်သန်၍ ဘုရင်ထံ အရောက်သွားကာ အမိန့်ခံကာ နယူးအော်လင်မြို့မှ အင်္ဂလိပ်များကို တိုက်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၀၃၀ တွင် အဖမ်းခံရပြီး တစ်သက်တစ်ကျွန်း ဒဏ်ခံခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် အင်္ဂလိပ်များက စုန်းမဟု စွပ်စွဲကာ သေဒဏ်ပေးရန် တောင်းဆိုသဖြင့် ၁၄၃၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရိုအင်မြို့၌ မီးရှို့ကွက်မျက်ခြင်း ခံရသည်။
ဂျုန်းသည် အိမ်တွင်းမှုတို့၌ မိခင်ကိုကူညီလျက် ၁၃ နှစ်သမီးသို့ ရောက်သောအခါ ဘုရားတရားကို အထူးလေးစားလာသည်။ ထိုအချိန်တွင် အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့၏ နှစ်တစ်ရာစစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားနေစဉ်ဖြစ်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှာ အင်္ဂလိပ်တို့ လက်အောက်သို့ ကျရောက်လျက်ရှိလေသည်။ ဂျုန်းသည် ရပ်ရွာဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ ဘုရားဝတ်ပြုနေစဉ် စိန်မာဂရက်နှင့် စိန်ကက်သရင်းတို့က သူ့အား မည်သို့ဆောင်ရွက်ရန် ပြောပြနေသည်ကို ထူးခြားစွာကြားရ၏။ ထိုထူးခြားသည့် အခြင်းအရာကို အခြားသူများအား ပြောပြ၍လည်း ယုံကြည်နိုင်ဖွယ်မရှိသဖြင့် ဂျုန်းသည် မိမိရင်ထဲတွင် မျိုသိပ်ထားရလေသည်။ ၄ နှစ်တိုင်မျှ ထိုကဲ့သို့ ဆက်လက်ကြားနေရသည် ဟု ဆိုလေသည်။
ဂျုန်းသည် ၁၇ နှစ်အရွယ်သို့ရောက်သောအခါ ဘိသိက်မခံရသေးသော ပြင်သစ်နိုင်ငံဘုရင် သတ္တမ ချားလ်ထံသို့ သွားရောက်၍ အကူအညီပေးရန် တိုက်တွန်းသံကို ကြားရပြန်၏။ ထို့ကြောင့် မိဘဆွေမျိုးသားချင်း မိတ်ဆွေများနှင့် ကိုးကွယ်သော ဘုန်းတော်ကြီးများက တားမြစ်သော်လည်း ချားဘုရင် ရှိရာသို့ ထွက်ခွာလာခဲ့လေသည်။ ချားဘုရင်နှင့်တွေ့သောအခါ ပြင်သစ်နိုင်ငံတော်အရေးကို ဘုရားသခင်၏ အလိုတော်အရ ကူညီရန်လာရောက်ကြောင်း လျှောက်တင်လေသည်။ ချားကလည်း ဂျုန်း၏ လျှောက်တင်ချက်ကို ယုံကြည်လျက် ကူညီရန် ခွင့်ပြုလိုက်၏။ ချားမှာ ဘုရင်ဟု အမည်ခံယူထားသော်လည်း ဘိသိက်မခံရသေးချေ။ ထို့ကြောင့် ချားအား ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် ဒိုဖန်ဟုခေါ်လေသည်။ ချားသည် ဘဏ္ဍာရေးအလွန်ချို့တဲ့သောကြောင့် ဆင်းရဲစွာနေထိုင်ရသည်။ သို့ဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်တို့၏ ရန်စွယ်ကို စွမ်းစွမ်းတမံ တွန်းလှန်နိုင်မည့် အင်အားတောင့်တင်းသော စစ်တပ်ကြီးများကို ဖွဲ့စည်းကာ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ မတိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့ချေ။ ထိုအချိန်တွင် ပြင်သစ်တစ်နိုင်ငံလုံးလိုလိုပင် အင်္ဂလိပ်တို့လက်အောက် ရောက်နေပြီးလျှင် အော်လီယန်းမြို့ကြီးမှာလည်း ကျဆုံးလုဆဲဆဲ ဖြစ်နေလေသည်။
ချား၏ အမိန့်ဖြင့် ဂျုန်းသည် သောင်းတပ်ကြီးကို ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ခွင့်ရလေသည်။ ထို့ကြောင့် ချပ်ဝတ်တန်ဆာတို့ကိုဆင်မြန်းကာ ဂျုန်းသည် ပြင်သစ်အလံတော်ကြီးကို တလူလူ ဝင့်ထူပြီးလျှင် တပ်ဦးမှနေ၍ ရဲဝံ့စွာ ချီတက်လေတော့သည်။ နောက်ပါတပ်သားများလည်း များစွာစိတ်အားတက်ကြွလျက် လိုက်ပါကြသည်။ ဂျုန်း၏တပ်ကြီးသည်လည်း တိုက်ပွဲတစ်ခုပြီးတစ်ခု အောင်မြင်လျက်ရှိသည်။ ၁၄၂၉ ခုနှစ်၊ မေလတွင် ရန်သူ့လက်တွင်းသို့ ကျလုဆဲဆဲ အော်လီယန်းမြို့ကြီးကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဂျုန်းကိုယ်တိုင် ရှေ့ဆောင်လျက် တိုက်ခိုက်သဖြင့် ရန်သူတို့အရေးနိမ့်၍ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးကြရသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် အော်လီယန်းမြို့တိုက်ပွဲမှာ နိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှားခဲ့လေသည်။