cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဆေးဖက်ဝင်ပစ္စည်း
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကြီးအတွင်းက ကွီနိုင်ကို လိုသလောက်မရနိုင်ခဲ့သဖြင့် ဓာတု ဗေဒနည်းဖြင့် ဆေးတစ်မျိုးကို အစားထိုးဖော်စပ်ရန် ကြိုးစား ခဲ့ရာမှ မက်ပါကရင်ခေါ်ဆေးတမျိုးပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပေသည်။ ဤဆေးကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှသိပ္ပံပါရဂူများက စတင် တွေ့ရှိအသုံးချခဲ့ကြ၏။ မက်ပါကရင်သည် ငှက်ဖျားရောဂါကို ကာကွယ်ရာ၌ ကွီနိုင်ထက်ပင် သုံးဆခန့်ပို၍အာနိသင်ရှိသည်။ မက်ပါကရင်နှင့်အတူပေါ်သော အလွန်ကောင်းသည့်ပိုးသတ်ဆေး တစ်မျိုးမှာ ဒီ၊ ဒီ၊ တီ (ဒိုင်ကလိုရို ဒိုင်ဖိနိုင် ထရိုင် ကလိုရို အက်သိန်း)ခေါ် ဆေးဖြစ်၏။ ငှက်ဖျားရောဂါအတွက် ကွီနိုင်နှင့် မက်ပါကရင်တို့ထက် သာလွန်ကောင်းမွန်သော ဆေးကို ရှာကြံ ပြန်ရာ၊ ဒေါက်တာကတ်၊ ဒေါက်တာဒေဗီနှင့် မစ္စတာရို့တို့သည် ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ပယ်လျူဒရင်ကိုတွေ့ရှိကြပြန်သည်။
လူသိများသော အခြားဆေးတစ်မျိုးမှာ အမ်၊ ဘီဆေးများ ဖြစ်၍၊ အမ်၊ ဘီ ဟူသော စကားမှာ မေယာနှင့် ဗေကာဟူ သောအမည်ကို အတိုကောက်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဆာလဖို နမိုက်ဆေးမျိုးတွင် ကမ္ဘာကျော် အမ်၊ ဘီ ၆၉၃ မှာတန်ခိုးအာနိ သင် အထူးကဲဆုံးနှင့် လူသုံးအများဆုံးဖြစ်၏။ ဤဆေးမှာ သာမန်အဖျား ရောဂါမှစ၍ တိုက်ဖွိုက်အူရောင်ဖျားရောဂါ အထိ ရေလဲအမျိုးမျိုးနှင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။ အမ်၊ ဘီ ၇၆ဝ မှာ အနာစိမ်းများ မယဉ်းစေရန်နှင့် အဆိပ်အတောက်မဖြစ်စေရန် ကာကွယ်ရာ၌ အသုံးဝင်သည်။ ဂိုနိုညောင်းကျ ခေါ် ညောင်းကျ ရောဂါ၊ နျူမိုးနီးယားခေါ် အဆုတ်ရောင်နာရောဂါ စသည်တို့ အတွက် အခြား အမ်၊ ဘီ ဆေးစွမ်းကောင်းများလည်း ရှိသေး သည်။ သိပ္ပံပညာတိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ အမျိုးမျိုးသော ရောဂါတို့အတွက် ထူးကဲသောဆေးနှင့် ဆေးဖက်ပစ္စည်းများကို တစ်ဖြည်းဖြည်း ထပ်မံရှာဖွေ တွေ့ရှိနိုင်စရာအကြောင်း ရှိပေ သည်။
ဖန်ခုန်တမ်း ကစားနည်း
ဖန်ခုန်တမ်း ကစားခြင်းကိုလည်း မြန်မာကလေးများကစားလေ့ ရှိကြသည်။ ဤကစားနည်းတွင် မိန်းကလေးများချည်း သာ ကစားလေ့ရှိကြလေသည်။ ကစားရာတွင် ဦးစွာ၌ မိန်းကလေးနှစ်ဦးက မြေကြီးပေါ်တွင် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်ကြရပြီးမှ ခြေထောက်များကို ဆင်းထား ကြပြီးလျှင် ခြေဖဝါးချင်းထိသည် အထိ ပြင်၍ ထိုင်ကြသည်။ ထိုနောက် ခြေထောက်တစ်ဘက်၏ ခြေချောင်းကလေး များပေါ်တွင် အခြားခြေထောက်တစ်ဘက်၏ ဖနောင့်ကို တင်လိုက်ပြီးလျှင် အခြားတစ်ယောက်ကလည်း သူ၏ ခြေထောက်၏ ဖနောင့်ကို ပထမ ကစားသူ၏ ဒုတိယ ခြေထောက်၏ ခြေဖျားများပေါ်တွင် တင်လိုက်သည်။ ပြီးလျှင် နောက်ခြေတစ်ဘက်၏ ဖနောင့်ကိုပါ ပထမ ခြေထောက်၏ ခြေချောင်းများပေါ်တွင် တင်လိုက်ပြန်သည်။ ထိုသို့ ခြေဖဝါးလေးခု တစ်ခုပေါ်တစ်ခု တင်ထားသည်ကို ကစားသူတယောက်က လွတ်အောင်ခုန်ရလေသည်။ ထိုသို့ခုန်လိုက်ရာတွင် လွတ်လျင် မျက်နှာချင်းဆိုင်ထိုင်သော ကစားသူနှစ်ဦးအနက် တစ်ဦးက သူ၏ လက်ကို တင်လိုက်ပြီးလျှင် လက်မကို ခြေမပေါ်တွင်တင်၍ အပေါ်သို့မြှောက်၍ ထွားထားလိုက်လေသည်။ ပြီးလျှင် ခုန်သူကို အခုန်ခိုင်းသည်။ ခုန်ရာ၌ လွတ်လျင် နောက်တစ်ဖန် ကျန်လက်တစ်ဘက်ကို ပထမ လက်တစ်ဘက်ကဲ့သို့ ထွားထားပြန်သည်။ ပြီးလျှင် ခုန်စေပြန်သည်။ ထိုအချိန်၌လည်း လွတ်သေးလျှင် အခြားတစ်ယောက်၏ လက်ကို ထွာစေပြီးလျှင် အခုန်ခိုင်းပြန်သည်။ ထိုအချိန်၌လည်း လွတ်အောင် ခုန်နိုင် သေးလျှင် အခြားလက်တစ်ဘက်ဖြင့် ထွာထားပြန်သည်။ ပြီးလျှင် ခုန်စေပြန်သည်။ လွတ်အောင်မခုန်နိုင်လျှင် ထိုသူသည် ထိုင်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ မျက်နှာချင်းဆိုင် နှစ်ယောက်၏ ခြေလေးဘက်နှင့် လေးထွာကို လွတ်အောင် ခုန်နိုင်လျှင် ဘေးမှ ကစားသူ တစ်ယောက်က ထိုင်နေသူနှစ်ယောက်အနက် တစ်ယောက်အနီးဘေးတွင် ဝင်ထိုင်လိုက်ပြီးလျှင်ကူ၍ ထွာပေးရလေသည်။ ထိုနှစ်ထွာကိုပင် လွတ်အောင်ခုန်နိုင်လျှင် အခြားကစားသူ တစ်ဦးက ဝင်ကူသူနှင့်မျက်နှာချင်းဆိုင်ဘက်ရှိ ကစားသူ၏ ဘေးတွင် ဝင်ထိုင်လိုက်ပြီးလျှင် သူ၏ အထွာများဖြင့် ကူ၍ မြင့်စေလေသည်။ လွတ်အောင်မခုန်နိုင်သူက ခြေထောက်များကိုဆင့်၍ ပေးခြင်းဖြင့် တစ်လှည့်စီ ကစားသွားနိုင်လေသည်။ ထိုသို့ အမြင့်ခုန်နိုင်သောအခါတွင် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်နေသော ကစားသူနှစ်ဦးသည် သူတို့၏ ခြေထောက်များကို ကားလိုက်ကြလေသည်။ ထိုအခါ ခြေထောက်လေးချောင်းသည် လေးထောင့်နီးပါး ဖြစ်နေလေသည်။ ထိုသို့ဖြစ်နေသည့် ကွက်လပ်အတွင်းသို့ ခုန်သူ၏ ခြေထောက်တစ်ဘက်ကို ထားပြီးလျှင် ကျန်တစ်ဘက်ကို အပြင်တွင်ထားလေသည်။ ထိုနောက် ခုန်ပြီး လျှင် ခြေထောက်ချင်းကိုလဲလိုက် ရလေသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ထိုသို့ မခုန်ဘဲ ခြေထောက်လေးချောင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နေသော လေးထောင့်နီးပါးကို အတွင်းသို့ ခြေထောက်မကျစေဘဲ လွတ်အောင်ခုန်ရလေသည်။ ပထမနည်းဖြင့် ခြေထောက် တစ်ဘက်စီကို တစ်လှည့်စီ အတွင်းနှင့်အပြင်သို့ ကျအောင် ခုန်စဉ်တွင် မူးစေ့၊ မတ်စေ့၊ ကျပ်ပြား၊ ဒဂသ္မါး၊ မုံ့ဝယ်စား၊ ဗိုက်ကား၊ သေလိုက်ဟူ၍ တစ်ခါခုန်လျှင် တစ်မျိုးစီ ဆိုသွားလေ့ရှိသည်။
စားကျက်ကုန်းရွာ၊ ညောင်ပင်တဲ
စားကျက်ကုန်းရွာ၊ ညောင်ပင်တဲ
လောင်းခုတ်တောင် (ငွေတွင်းတူး)ရွာ၊ ရတန
လောင်းခုတ်တောင် (ငွေတွင်းတူး)ရွာ၊ ရတန
အန်းတားရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
အန်းတားရွာ (Anntar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ဇီးပြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၁၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးပြားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၃ ဦး၊ မ ၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းကုန်းကြီးရွာ၊ စပါးထား
အင်းကုန်းကြီးရွာ၊ စပါးထား
ကြက်မခွတ်တမ်း ကစားနည်း
ကြက်မခွတ်တမ်း ကစားခြင်းကိုလည်း မြန်မာ ကလေးများ နှစ်ခြိုက်ကြလေသည်။ ကစားရာတွင် အရေအတွက်ကို မကန့်သတ်ချေ။ ကစားသူများသည် ရပ်နေကြပြီးလျှင် ခြေတဘက်ကို တလှည့်စီ မြှောက်ပြီးလျှင်- ကြက်ဖတိန်ညင် တောကိုဝင် မောင်ရင်လာ လေးနှင့်ပစ် မပစ်ပါနှင့် မောင်ရင်ရယ် ကြက်တက်စူးပမယ် ဘယ်ဘက်က စူစူး ညာဘက်က စူးစူး ခွပ်လိုက်ကြစို့ သူငယ်ချင်း အောက်အစ်အစ်အွတ် ဟူ၍ သံပြိုင်သီဆိုကြသည်။ နောက်ဆုံး စကားလုံးဖြစ်သော အွတ်ဆိုသည့် စကားလုံးသို့ ရောက်သော အခါတွင် အားလုံး ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်လိုက်ကြပြီးသော် ခြေတဘက်ကို တလှည့်စီ ရှေ့သို့ထိုးလိုက် ပြန်သိမ်းလိုက် လုပ်ပြီးလျှင် အခြားတဘက်ကိုလည်း ရှေ့သို့တိုးလိုက် ပြန်၍သိမ်းလိုက်လုပ်ကာ ကစားကြသည်။ လက်များကိုမူ ခါးတွင်ထောက်ထားလေ့ရှိ ကြသည်။ ထိုသို့ခွပ်နေကြစဉ်တွင် ကြက်သွန်ဖြူ၊ ခုနစ်တက် နင်နှင့်ငါနှင့် တချက်ချက်ဟူ၍ လက်ညှိုးကလေးများကို ထောင်ကြပြီးလျှင် လက်ညှိုးချင်းကို ထိအောင် လုပ်ပေးကြလေသည်။ ထိုသို့ ကြက်ခွပ်ကြသည်မှာ တစ်စုံတစ်ယောက်က မောပန်းသဖြင့် မခွပ်နိုင်တော့သည်အထိ ဖြစ်သည်။
တစ်ခါတရံတွင် ကလေးများစု၍ တစ်ဘက်စီတွင် လူဦးရေချင်းတူအောင် နှစ်ဘက်ခွဲပြီးလျှင် တယောက်ချင်းကို ယှဉ်ပြိုင်၍ ခွပ်စေကြသည်။
ထိုသို့တစ်ဘက်စီမှ တစ်ယောက်ချင်းယှဉ်ပြိုင်ကြ သောအခါတွင် အားလုံးက ဝိုင်းဖွဲ့ကာ ငါတို့ဘက်က နိုင်နိုင် ရွှေဖလားနှင့် ကြက်သားကိုင် သူတို့ဘက်က ရှုံးရှုံး ကြေးဖလားနှင့် ကြက်သားတုံး ဟူ၍ သီဆိုလေ့ရှိကြလေသည်။ ထိုသို့ လူခွဲ၍ ကစားကာ တစ်ဦးချင်းယှဉ်ပြိုင်ရာ၌ အနိုင်များသည့်ဘက်မှ အနိုင်ရရှိလေသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် တစ်ယောက်တည်းက ဆက်၍ လာပြိုင်သမျှကို မလျှော့တမ်း ခွပ်လေ့ ရှိသည်ကိုလည်း တွေ့ရလေသည်။
ထို့ပြင် ပေါ်လာသည်မှာ များစွာမကြာလှသေးဟုထင်ရသော အင်္ဂလိပ်ကြက်ဖခွပ်တမ်းကစားနည်းကိုလည်း မြန်မာကလေးများ နှစ်ခြိုက်စွာကစားကြသည်ကို တွေ့နိုင်သေးသည်။ ထိုကစားနည်းတွင် ကစားသူများသည် ရပ်၍ နေကြပြီးမှ အင်္ဂလိပ် ကြက်ဖ၊ ဗိုလ်ကြက်ဖ၊ အင်္ဂလိပ်ကြက်ဖ၊ ဗိုလ်ကြက်ဖ ဟုဆိုကာ ခုန်ကြယင်း ခြေတစ်ဘက်စီကို တစ်လှည့်စီရှေ့သို့ ထိုးထုတ်ကြလေသည်။
ချော့အယ်ဂျရစ်
ချော့အယ်ဂျရစ် (شط الجريد Šoṭṭ el-Jarīd)သည် တူနီးရှားနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိနေသည့် ကြီးမားသည့် ဆားကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။   ကန်ကို အာရဗီဘာသာစကားမှ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ဘာသာပြန်ဆိုပါက "Lagoon of the Land of Palms" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ပထဝီသွင်ပြင်
ကန်၏ အောက်ခြေသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၀ မီတာနှင့် ၂၅ မီတာအကြား (၃၀ ပေ မှ ၈၀ ခန့်) တွင် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ အကျယ်သည် အမျိုးမျိုးဖြစ်နေသည်။ အကျဉ်းဆုံးနေရာသည် ၂၀ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) ရှိသည်။ စုစုပေါင်း အကျယ်သည် ၂၅၀ ကီလိုမီတာ (၁၆၀ မိုင်) ရှိသည်။ အချိန်ကိုလိုက်ကာ ကန်၏ အရောင်သည် အဖြူ၊ အစိမ်း၊ ပန်းရောင် စသဖြင့် ပြောင်းလဲသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တူနီးရှားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ကဏဝေရဇာတ်
စတုက္ကနိပါတ် - ၂။ ပုစိမန္ဒဝဂ် -(၃၁၈) ကဏဝေရဇာတ်။ ။ ခိုးသူကြီးကို ချစ်ကြိုက်မိသဖြင့် ကုလားဇလတ်ချုံတွင် ခိုးသူကြီး၏ အနှိပ်စက်ကို ခံရသော ပြည့်တန်ဆာမ အကြောင်း။
မိန်းမမှီပြု ငြီးငွေ့မှု
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတစ်ပါးသည် မယားဟောင်းသည် ဖြားယောင်း သွေးဆောင်အပ်သည်ဖြစ်၍ သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့ ပျင်းရိလေ၏။ ရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းကို မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ဆောင်ယူလာကြရာ မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူ၍ “ချစ်သားရဟန်း ... သင်သည် အဘယ်ကြောင့် မိန်းမကို အမှီပြု၍ သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့ ပျင်းရိသနည်း၊ သင်သည် ရှေးအခါ၌လည်း ဤမိန်းမကိုအမှီပြု၍ သန်လျက်ဖြင့် ဦးခေါင်းကို အဖြတ်ခံရဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသနတည်း။ [ဣန္ဒြိယဇာတ်၌ ထင်စွာဖြစ်လတ္တံ့။]
သူခိုးဖြစ်လတ် လောင်းတော်မြတ်
သူခိုးကိုဖမ်း သတ်ကြစမ်း
မင်းကြီးလည်း မြို့စောင့်ကို သူခိုးကြီး ဦးခေါင်းကို သန်လျက်ဖြင့်ဖြတ်၍ သတ်လော့ဟု အမိန့်ပေး၏။ မြို့စောင့်လည်း သူခိုးကြီးကို မြဲမြံစွာ လက်ပြန်ကြိုးဖြင့် နှောင်ဖွဲ့၍လည်ပင်းတွင် ကုလား ဇလပ်ပန်းနီကိုဆွဲလျက် ဦးခေါင်းတွင် အုတ်မှုန့်ကြဲကာ မြို့တွင်းရှိ လမ်းဆုံတိုင်း၊ လမ်းဆုံတိုင်း ကြိမ်လုံးဖြင့် ရိုက်နှက်လျက် ကြမ်းတမ်းစူးရှသော အသံရှိသောစည်ကိုတီး၍ သခိုးသတ်ရာ သုသာန်သို့ ဆောင်လေ၏။ ထိုအခါ သူခိုးကြီး ဖမ်းမိပြီဟု တစ်မြို့လုံး ချောက်ချားလျက် ရှိ၏။
သာမာချစ်ရေး တစ်ထောင်ပေး
ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် အသပြာတစ်ထောင်ပေး၍ သွးလာရသော သာမာ မည်သော ပြည့်တန်ဆာတစ်ယောက်ရှိ၏။ ထိုပြည့်တန်ဆာမသည် မင်းကြီးနှင့် အကျွမ်းဝင်၏။ အခြံအရံ ကျွန်မငါးရာ ရှိ၏။ ထိုပြည့်တန်ဆာမသည် ပြာသာဒ်ထက်၌နေလျက် ပြတင်းကိုဖွင့်၍ကြည့်ရာ သုသာန်သို့ ဆောင်ယူသွားသော သူခိုးကြီးကိုမြင်လျှင် တပ်စွန်းလှသော စိတ်ရှိရကား ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် လွတ်စေ၍ လင်ယောကျ်ားပြုမည်ဟု ကြံစည်ကာ မိမိအကျိုးကို ဆောင်ရွက်သော မိန်းမတစ်ယောက်ကိုခေါ်၍ အသပြာတစ်ထောင်ပေးကာ “ရှင်မ... မြို့စောင့်အား ဤသူခိုးကြီးကား သာမာ၏ မောင်ဖြစ်သည်၊ သာမာမှတစ်ပါး ကိုးကွယ်ရာမရှိ၊ သင်တို့သည် ဤအသပြာ တစ်ထောင်ကိုယူ၍ ဤသူခိုးကြီးကိုလွှတ်ပါ” ဟု ပြောချဟု စေလွှတ်လိုက်၏။ ထိုမိန်းမလည်း မသပြာတစ်ထောင်ကို ယူ၍သွားကာ သာမာ ခိုင်းတိုင်းပြုလေ၏။ မြို့စောင့်သည် ထိုမိန်းမ၏ စကားကိုကြားလျှင် “ရှင်မ ... ဤသူခိုးကြီးအား အလွန် ထင်ရှားသော သူခိုးကြီးဖြစ်၏၊ ဤနည်းဖြင့် မလွှတ်နိုင်၊ လူစားရလျှင် ဤသူခိုးကြီးကို ဖုံးလွှမ်းသောယာဉ်၌ စီးစေလျက် လွှတ်နိုင်လိမ့်မည်” ဟု ပြောကြားလိုက်၏။ ထိုမိန်းမလည်း ပြန်၍ သာမာအား ထိုအကြောင်းကို ပြောကြားလေ၏။
သူခိုးလင်ပြု လှည့်ပတ်မှု
ထိုအါ သူဌေးသား တစ်ယောက်သည် သာမာ၌ တပ်စွန်းသဖြင့် နေ့တိုင်း၊ နေ့တိုင်း အသပြာ တစ်ထောင်၊ တစ်ထောင်ပေး၍ ပျော်ပါးလေ့ရှိ၏၊ ထိုနေ့၌လည်း နေဝင်သောအခါ ပျော်ပါးရန် အသပြာတစ်ထောင်ကို ယူ၍လာ၏။ သာမာသည် အသပြာတစ်ထောင်ကို ယူပြီးလျှင် ပေါင်ပေါ်၌ထားကာ ငိုကြွေးလျက် “အရှင် ... သူခိုးကြီးအား အကျွန်ုပ်မောင် ဖြစ်ပါသည်၊ နှိပ်စက်သဖြင့် အကျွန်ုပ်ထံ မလာဝံ့ပါ မြို့စောင့်ထံ စေလွှတ်သောအခါ အသပြာတစ်ထောင်ရမှ လွှတ်မည် ပြောပါသည်၊ မြို့စောင့်ထံ အသပြာပို့သူ မရှိပါ” ဟု ပရိယာဖြင့် ဖြားယောင်းကာ ပြောဆိုလေ၏။ သူဌေးသားလည်း အဟုတ်အမှန် ထင်မှတ်ကာ သည်လိုဖြစ်လျှင် ငါသွားပို့မည်ဆို၍ အသပြာတစ်ထောင်ကို ယူကာ မြို့စောင့်ထံ သွားလေ၏။ မြို့စောင့်လည်း အသပြာတစ်ထောင်ကိုယူ၍ သူဌေးသားကို ဖမ်းဆီးပြီးလျှင် သူခိုးကြီးကို ဖုံးလွှမ်းသောယာဉ်၌ စီးစေပြီးကာ သာမာအိပ်သို့ ပို့စေ၏။ မြို့စောင့်လည်း သူခိုးကြီးကို လွှတ်ပြီးလျှင် သူဌေးသားကို သူခိုးကြီး ပြုလုပ်ကာ ဤသူခိုးကြီးကား တိုင်းပြည်၌ ထင်ရှားသော သူခိုးကြီး ဖြစ်သည်၊ ညဉ့်မှောင်မိုက်၍ လူတို့ စကားပြောသောအခါမှ သတ်မည်ဟု ယိုးမယ်ဖွဲ့ကာ တစ်ခဏမျှလွန်စေ၍ လူတို့ စကားပြောလတ်သော် သူဌေးသားကို ကြီးစွာသော အနှောင်အဖွဲ့ဖြင့် သုသာန်သို့ယူ၍ ဦခေါင်းကို သန်လျက်ဖြင့်ဖြတ်ကာ ကိုယ်ကို တံကျင်လျှိုပြီးလျှင် မြို့တွင်းသို့ ဝင်လေ၏။
သူခိုးနှင့်လေ မွေ့လျော်နေ
ထိုအခါမှစ၍ သာမာသည် သူတစ်ပါးလက်မှ လက်ဆောင်ကို မယူ၊ သူခိုးကြီးနှင့်သာ မွေ့လျော်၍နေ၏။ တစ်နေ့သ၌ သူခိုးကြီးသည် ဤသာမာ မိန်းမယုတ်ကား ယောကျ်ားတစ်ပါး၌ တပ်စွန်းပြန်သော် ငါ့ကိုလည်း သတ်စေ၍ ထိုတပ်စွန်းသူနှင့် မွေ့လျော်ပြန်လတ္တံ့။ စင်စစ် အဆွေခင်ပွန်းကို ပြစ်မှားတတ်၏။ ငါသည် ဤမိန်းမယုတ်ထံ၌မနေဘဲ အမြန် ပြေးသွားသင့်၏။ ပြေးသွားသော ငါသည်လည်း လက်ချည်းသက်သက်မသွားဘဲ သာမာ၌ ဝတ်ဆင်ထားသော လက်ဝန်တန်ဆာတို့ကို ယူ၍သွားမည်ဟု ကြံစည်ကာ အခွင့်ကိုသာ စောင့်၍နေ၏။ တစ်နေ့သ၌ သူခိုးကြီးသည် သာမာအား “နှမ ... ငါကား ဆောင်းဖြင့်အုပ်ထားသော ကြက်ကဲ့သို့ အိမ်၌နေရသဖြင့် ကျဉ်းကျပ်လှသည်၊ ဥယျာဉ်ကစားသွားရအောင်” ဟု ပြောဆိုလေ၏။ သာမာလည်း အဟုတ်ထင်မှတ်၍ ကောင်းပြီဟု ပြောဆိုကာ ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ကို စီရင်ပြီးလျှင် အလုံးစုံသော တန်ဆာတို့ကို ဝတ်ဆင်လျက် သူခိုးကြီးှနှင့်အတူ ယာဉ်စီးကာ ဥယျာဉ်သို့သွားကြ၏။
သာမာနှင့်ဝေး လွတ်ရာပြေး
သူခိုးကြီးသည် သာမာနှင့်တကွ ဥယျာဉ်ကစား၍ ငါပြေးဖို့ အချိ်န်ပြီဟု ကိလေသာဖြင့် မွေ့လျော်လိုဘိသကဲ့သို့ ကုလားဇလပ်ချုံသို့ဝင်ကာ သာမာကို လည်ဖက်သကဲ့သို့ နှိပ်၍ မိန်းမောအောင်ပြုကာ သတ်ပုတ်ပြီးလျှင် အဆင်တန်ဆာ အလုံးစုံကို ချွတ်ယူ၍ အပေါ်ရုံပုဆိုးဖြင့် ထုပ်ပြီးလျှင် ထမ်း၍ ဥယျာဉ်စည်းကို ခုန်လွှားလျက် ပြေးလေ၏။
ချင်လင်ကိုရှာ မယ်သာမာ
သာမာလည်း အတန်ကြာသော် သတိရ၍ ထပြီးလျှင် အလုပ်အကျွေးတို့ထံသွား၍ သူခိုးကြီးကို မေးမြန်းရာ မသိကြသဖြင့် ငါသေပြီမှတ်၍ ပြေးလိမ့်မည်ဟု နှလုံးမသာဖြစ်ကာ အိမ်သို့ပြန်ပြီးလျှင် ချစ်လှစွာသောလင်ကို မမြင်ရသောအခါမှစ၍ တန်ဆာဆင်သော အိပ်ရာ၌ မအိပ်၊ နှစ်သက်ဖွယ်သော အဝတ်ကို မဝတ်၊ နှစ်သက်ဖွယ်သော အစာကို မစား၊ ပန်းကို မပန်၊ နံ့သာ စသည်တို့ကိုလည်း မလိမ်းလေ။ တစ်စုံတစ်ခုသော ဥပါယ်ဖြင့် ချစ်လင်ကိုရှာ၍ ခေါ်စေမည်ဟု ကြံစည်ကာ ကချေသည်မတို့ကိုခေါ်၍ သျီင်း တစ်ပုဒ်ကို သီကုံးစေပြီးလျှင် “ကချေသည်မတို့ ... သင်တို့ရောက်လေရာရာ မြို့နိဂုံးရွာ၌ ပွဲသလင်ခံသည်ရှိသော် ရှေးဦးစွာ သီချင်းကို ဆိုပါကုန်၊ ငါ၏ချစ်လင်သည် အကယ်၍ ပရိသတ်အလယ်၌ ရှိပါမူ သင်တို့နှင့် စကားပြောလိမ့်မည် ထိုအခါ အနာရောဂါ ကင်းသည်ကို ပြောဆိုပြီးလျှင် ငါ၏ ချစ်လင်ကို ခေါ်လာကြပါကုန်၊ အကယ်၍ မလိုက်လာပါမူ သတင်းစကား မှာထားလိုက်ကြပါကုန်” ဟု ပြောဆိုကာ ရိက္ခာအပြည့်အစုံပေး၍ လွှတ်လိုက်၏။
ကချေသည်များ လင်မှာကြား
ကချေသည်တို့သည် ဗာရာဏသီပြည်မှထွက်ကာ ထိုထိုအရပ်၌ ပွဲသဘင်ခံလျက် ပစ္စန္တရာဇ်သို့ သွားကြကုန်။ ထိုပစ္စန္တရာဇ်သို့ သူခိုးကြီးလည်း ရောက်၍နေနှင့်၏။ ပွဲသဘင်ခံသည်ရှိသော် ရှေးဦးစွာ - “အချင်းတို့ ... ဝသန္တရာအခါဝယ် နီမြန်းသော ကုလားဇလပ်ချုံ၌ လက်မောင်းဖြင့် အနှိပ်ခံရသော သမာသည် ထိုနှိပ်သော ချစ်လင်အား အနာရောဂါကင်းကြောင်းကို ပြောကြားလိုက်ပါ၏။” –ဟု သမာ သီကုံး၍ ပေးလိုက်သော သီချင်းကို သီဆိုကုန်၏။ ထိုအခါ ပရိသတ်အလယ်၌ရှိသော သူခိုးကြီးသည် ထိုစကားကိုကြားလျှင် ကချေသည်တို့ထံ ကပ်လာ၍ - “အချင်း ကချေသည် ... သာမာ မည်သော မိန်းမသည် သေလွန်ခဲ့၏၊ ထိုသာမာသည် ငါ့ကို အနာရောဂါ ကင်းကြောင်းကို ပြောကြားလိုက်၏ ဟူသော စကားကို ငါ မယုံကြည်နိုင်ပေ၊ လေသည် တောင်နှင့်မြေအလုံးစုံကို ဆောင်ယူ၍သွားသည်ဆိုသော စကားကဲ့သို့ဖြစ်၍ ငါ မယုံကြည်နိုင်” –ဟု ကချေသည်အား ပြန်ကြားပြောဆိုလေ၏။ ကချေသည်လည်း သူခိုးကြီးစကားကြားလျှင် - “အရှင် ... သာမာ မည်သော မိန်းမ မသေပါ၊ ထိုသာမာသည် တခြားလင်ကိုလည်း အလိုမရှိပါ၊ ဝယ်ယူထားရသော လင်တစ်ကောင်ကိုသာ အလိုရှိပါ၏”-ဟု သူခိုးကြီးအား ပြောဆိုပြန်၏။
သမာစွန့်ရေး ခိုးသားပြေး
သူခိုးကြီးသည် ကချေသည်စကားကိုကြားလျှင် သာမာသည် အသက်ရှင်သည်မူလည်း ဖြစ်စေ၊ သေသည်မူလည်း ဖြစ်စေ သာမာကို အလိုမရှိတော့ပြီဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် - “အချင်း ကချေသည် ... သာမာသည် မပေါင်းဖော်ဖူးသေးသော ငါ့ကို ကြာမြင့်စွာ ပေါင်းဖော်ဖူးသော သူဌေးသားနှင့် လဲလှယ်၍ယူဘိ၏၊ ငါနှင့်လည်း တစ်ပါးသောလင်ကို လဲလှယ်၍ ယူပြန်ရာ၏၊ ငါသည် ဤအရပ်မှ အလွန်ဝေးသော အရပ်သို့ သွားတော့အံ့” –ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် ကချေသည်တို့ ကြည့်ရှုနေစဉ်လျှင် ပုဆိုးကို မြဲမြံစွာဝတ်၍ အလွန်လျင်မြန်သော အဟုတ်ဖြင့် ပြေးလေ၏။ ကချေသည်တို့လည်း ဗာရာဏသီပြည်သို့ပြန်၍ နောက်သောအခါ သာမာအား သူခိုးကြီး ပြုလုပ်သော အမူအရာအလုံးစုံကို ပြောဆိုကုန်၏။ သာမာလည်း ကချေသည်တို့စကားကိုကြားလျှင် နှလုံးမသာသည်ဖြစ်၍ မိမိသဘောအတိုင်းသာ နေရလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဒေသနာကိုဆောင်၍ သစ္စာကိုပြသည်၏ အဆုံး၌ သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့ပျင်းရိသောရဟန်းသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် - ရဟန်းတို့ -
သာမာသည် - မယားဟောင်း။
သူခိုးကြီးသည် - ယခုအခါ ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) မိန်းမစရိုက်၊ အလွန်မိုက်၊ နှစ်ခြိုက်မသင့်ရာ။
(၂) ဟောင်းဖြင့်သစ်လဲ၊ လင်မမြဲ၊ မြဲဖြင့်ပြောင်းလွှဲကာ။
(၃) လင်သူဌေးသား၊ သူခိုးအား၊ လဲထားမိသာမာ။
ကဏဝေရဇာတ် ပြီး၏။
အမျိုးသားရေးဝါဒ
အမျိုးသားရေးဝါဒဟူသည်မှာ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံစည်းလုံးညီညွတ်ခြင်း၏ ကြီးမြတ်ခြင်းကို ပုံကြီးချဲ့ထားသောအတွေးအမြင်ဟု အချို့ကဆိုကြသည်။ ထိုအမျိုးသားရေးအတွေးအမြင်သည် အများအားဖြင့် မြေခြားရေခြားမှ လာရောက်ကျူးကျော်နေထိုင်သူများနှင့်ထိုသူများ၏ ဒေသခံများအပေါ်ဖိနှိပ်မှုများမှ ပေါ်ပေါက်လာလေ့ရှိသည်။ အဓိကအခြေခံသော ခံယူချက်မှာ နယ်မြေခြားမှ လာရောက်သူများ၏ အုပ်ချုပ်မှုကိုခံရသည်မှာ လုံးဝလက်မခံသင့်သောအရာဖြစ်သည်ဟူသော အတွေးအခေါ်ပင်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားရေးဝါဒသည် အခြားသဘောတရားရေးရာလမ်းစဉ်တခုခုလွှမ်းမိုးပြီးနှင့်သောနိုင်င်ငံများအားလုံးလိုလိုတွင် ထပ်ဆင့်၍တည်ရှိနေလေ့ရှိပြီး သာဓကအားဖြင့် ဒီမိုကရေစီလွှမ်းမိုးသည်ဆိုသောအမေရိကန်ရှိ ရှေးရိုးစွဲဝါဒ(conservatism)သည် အမေရိကန်အမျိုးသားရေးဝါဒနှင့်ပေါင်းစပ်ထားရပြီး ပုံဖျက်ထားသောအမည်ခံကွန်မြူနစ်နိုင်ငံဖြစ်သည့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင်လည်း ကွန်မြူနစ်ဝါဒထက် အမျိုးသားရေးဝါဒအတွေးအမြင်က ပိုမို၍ရှေ့တန်းရောက်နေသည်ကို တွေ့ကြရမည်ဖြစ်သည်။
အမျိုးသားရေးဝါဒ၏ပထမဆုံးမျိုးစေ့အနေဖြင့် အလယ်ခေတ်ဉာဏ်ပွင့်လင်းချိန်အတွင်း(Renaissance-၁၅ရာစုဝန်းကျင်)တွင်အုပ်စိုးနေကြသော သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်များ၏ ညီညွတ်သောနိုင်ငံတော်၏စွမ်းအားနှင့် အာဏာစက်ပုံစံများကို ဝါဒဖြန့်ရာမှ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သယောင်ရှိသည်။ အမျိုးသားရေးဝါဒပုံစံတခုဟူ၍ ပီပီပြင်ပြင်ပေါ်ပေါက်လာသည်မှာ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးတွင်ဖြစ်သည်။၁၇၉၂တွင် ပြင်သစ်သည် ပရူးရှားစစ်တပ်၏ ကျူးကျော်မှုကိုခံရသည့်အခါပြင်သစ်“ပြည်သူ”များ (အမှန်တကယ်အားဖြင့်ပြင်သစ်ဟုခေါ်တွင်နေသောနယ်မြေဒေသအတွင်းရှိသမျှလူများကို ပြင်သစ်လူမျိုးဟူ၍ ပြီးစလွယ်ခေါ်၍မရပဲ မျိုးနွယ်စုများကွဲပြားမှုများရှိသည်) ‘နိုင်ငံတော်’ကိုလက်နက်တပ်ဆင်ကာကွယ်ကြဟူသော အမျိုးသားရေးခံယူချက်ဖြင့် အပျော်တမ်းပြည်သူ့စစ်များက အသေအချာလေ့ကျင့်ထားပြီးဖြစ်သော စစ်တပ်ကိုအနိုင်ယူခဲ့သည်။
ယနေ့ခေတ်တွင်တော့ အမျိုးသားဝါဒလွှမ်းမိုးသောနိုင်ငံအများစုမှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။ ၂၁ရာစုရောက်လာသည့်အခါတွင်တော့ အမျိုးသားရေးဝါဒမှာ တိုင်းတပါးမှစစ်ရေးအရ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်အုပ်ချုပ်သည်ကို တွန်းလှန်သည်ထက် စီးပွားရေးအရ ဝင်ရောက်ခြယ်လှယ်အုပ်ချုပ်နေကြသည်ကို တွန်းလှန်သည့်ပုံစံပြောင်းလာခဲ့သည်။ဤဝါဒမှာ အခြားရှိသမျှသောဝါဒများထက် စိတ်ခံစားမှုများအပေါ်တွင် မှီခိုမှုရှိနေသောသဘောရှိပြီး တစ်ဦး၏ နိုင်ငံတော်အမြင်နှင့် အခြားတစ်ဦး၏နိုင်ငံတော်အမြင်တို့သီးခြားမဖြစ်ပဲ ဒွေးရောယှက်တင်ဖြစ်လာသည့်အခါ၊တစ်နည်းအားဖြင့် အမျိုးသားအမြင်သည် လူမျိုးစုကွဲပြားမှုအမြင်နှင့်မကွဲပြားပဲဖြစ်လာသည့်အခါ အမျိုးသားရေးဝါဒတစ်ခုဖြင့်လွှမ်းမိုးထားသော နိုင်ငံတခုအတွင်း၌ပင် လူမျိုးစုအသီးသီးက အမျိုးသားရေးဝါဒအသီးသီးကို ဆွဲကိုင်ကာ နိုင်ငံကို အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာဖြစ်နိုင်သည့် အန္တာရာယ်အထိရှိလာနိုင်သည်။ နိုင်ငံအသီးသီးကို ခြိမ်းခြောက်လာနိုင်သော အဆိုပါ အမျိုးသားရေးဝါဒကို ဒေသတွင်းအမျိုးသားရေးဝါဒ(regional nationalism)ဟူ၍လည်းခေါ်ကြ၏။
အထက်ဖရဲရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
အထက်ဖရဲရွာ(Ahhtethpare)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ ဖရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၈ ဦး၊ မ ၄၅၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၄၀ ဦး နေထိုင်သည်။
မြသီတာရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
မြသီတာရွာ (Myathidar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ မန္တံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန္တံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၄ ဦး၊ မ ၂၁၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
အထက်ဖရဲရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြသီတာရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုလင်းရွာ၊ နမ့်တိန်း
ဟိုလင်းရွာ (Holin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နမ့်တိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၄ ဦး၊ မ ၆၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေးပင်ချောင်ရွာ၊ ဘဝသစ်
လေးပင်ချောင်ရွာ၊ ဘဝသစ်
အောက်မြတ်လှဲ (မြို)ရွာ
အောက်မြတ်လှဲ (မြို)ရွာ
လက်ပံပင်ရွာ၊ လက်ပံပင်
လက်ပံပင်ရွာ၊ လက်ပံပင်
နတ်ဆိပ်ရွာ၊ နတ်ဆိပ်
နတ်ဆိပ်ရွာ၊ နတ်ဆိပ်
ညောင်ပင်တဲရွာ၊ ညောင်ပင်တဲ
ညောင်ပင်တဲရွာ၊ ညောင်ပင်တဲ
ဝမ်တာရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်တာရွာ (Wantar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်ဖွီးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
လွယ်ဖွီးရွာ (Loihpwee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စငေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စငေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁၂ ဦး၊ မ ၃၄၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 6284
NGC 6284 သည် globular cluster ဖြစ်ပြီး အော်ဖီယူကပ် ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းအား အင်္ဂလိပ်လူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်မှ ၁၇၈၄ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၄၉၉၀၀ ဝေးကွာသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အော်ဖီယူကပ် (ကြယ်စုတန်း)
ချိန်ချိုက်လျံ
ချိန်ချိုက်လျံ (၁၉၇၀ ဖေ ၉ ဖွား)သည် တရုတ် ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၂ နွေအိုလံပစ်၌ ဂျူဒို ကျား ၆၀ ကီလို ပွဲစဉ်တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၇၀ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:တရုတ် ဂျူဒိုမောင်
ပြိတ္တာ
ပြိတ္တာ
“ပြိတ္တာ” ဟူသောစကားရပ်သည် “ပေတ္တိ” ဟူသော ပါဠိမှဆင်းသက်၍ ပြိတ္တာဟု မြန်မာဝေါဟာရအားဖြင့် ခေါ်စမှတ်ပြုကြသည်။
“ သုခတော ပကဋ္ဌေနဣတာ ဂတာတိပေတာ ”
ချမ်းသာသုခအပေါင်းမှ ဝေးကွာသောသတ္တဝါများကို ပေတ =“ပြိတ္တာ” ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းတို့အတွက် သီးခြားဘုံ မရှိချေ။
ပြိတ္တာများသည် လူ့ပြည်လောကအတွင်းမှာပင် တောတောင်၊ မြစ်ချောင်း၊ တောင်စောင်း၊ လိုဏ်ဂူ၊ သုဿန် စသောအရပ်များကို မှီခို၍ ဆင်းရဲစွာ ခံစားနေရလေသည့် သတ္တဝါတစ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။ ဤ “ပြိတ္တာ” များတွင် တစ္ဆေ၊ သရဲ၊ မှင်စာ၊ သဘက်၊ ဘီလူးစသည်ဖြင့် အမျိုးပေါင်းများစွာရှိသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ မစားရ မသောက်ရချေ။ အချို့မှာ လူတို့၏ ထမင်းလုံး၊ ဟင်းသိုး၊ သလိပ်၊ ချွဲ၊ တံတွေး၊ မစင်၊ အရိအရွဲ စသည်တို့ကိုသာ စားသောက်ကြရသည်။ ဂိဇ္ဈကုဋ်တောင်တွင်နေသော ပြိတ္တာများမှာ ငရဲသားများ ကဲ့သို့ပင် လွန်စွာဆင်းရဲဒုက္ခရောက်ကြသည်။ မိမိပြုခဲ့သော မကောင်းမှုဖြင့် ထမင်းငတ်ခြင်း၊ ရေမွတ်သိပ်ခြင်း စသော ဆင်းရဲကို ခံစားလျှက် နှစ်ပေါင်းရာထောင် သိန်းသန်းမက ဘုရားတစ်ဆူနှင့် တစ်ဆူအကြားသော်လည်း မကျွတ်မလွတ်နိုင်ဘဲနေကြရသည်။ ထိုမျှလောက်သော ကာလပတ်လုံး ထမင်းတစ်လုံး ရေတစ်ပေါက်မျှ မစားမသောက်ရဘဲ မိမိပြုခဲ့သော အကုသိုလ် ကံ မကုန်သေး သောကြောင့် သေဆုံးခြင်းမရှိဘဲ အသားအသွေးမရှိ အရေ အကြော အရိုးများသာရှိပြီးလျှင် အလွန်ဆိုးရွားသော အဆင်းဖြင့် ကြောက်ရွံ့ ထိတ်လန့်ဖွယ်ရာ ရုပ်အဆင်းဖြင့် တည်ရှိလေသည်။
ပြိတ္တာအမျိုးမျိုး
၁။ဝန္တသိက ပြိတ္တာ = အလွန်မွတ်သိပ် ဆာလောင်သည့်အတွက် သူတပါးစွန့်ထားသော တံတွေး၊ နှပ်၊ အန်ဖတ် တွေကိုတောင် စားရသည်။
၂။ကုဏပခါဒက ပြိတ္တာ = မြွေကောင်ပုပ်၊ ခွေးကောင်ပုပ်၊ လူသေကောင်ပုပ် စတဲ့ အပုပ်တွေကို စားရသည်။
၃။ဂူထခါဒက ပြိတ္တာ = လူများစွန့်ထားသော မစင်ကို စားရသည်။
၄။အဂ္ဂိဇာလမုခ ပြိတ္တာ = အစားအစာ တစ်စုံတစ်ရာ မစားရဘဲ ပါးစပ်ထဲမှ မီးလျှံများထွက်နေသည်။
၅။သူစိမုခ ပြိတ္တာ = ကိုယ်ခန္ဓာအလွန်ကြီးမားပြီး ပါးစပ်ပေါက်သည် အပ်နဖားပေါက်လောက်ရှိသည်။ တခါတရံ အစားအစာကို တွေ့သော်လည်း ပါးစပ်ပေါက်က အလွန်ကျဉ်းသောကြောင့် ပါးစပ်မှမသွင်းနိုင်ဘဲ နားပေါက်၊ နှာခေါင်းပေါက် တို့မှ အစားအစာကို သွင်းကြရသည်။ ၆။တဏှဋ္ဋိက ပြိတ္တာ = ရေလုံးဝ မသောက်ရဘဲ အလွန်ရေငတ်နေသည်။ ရေငတ်သည့်ဒုက္ခကို မခံနိုင်၍ မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်များသို့ တွားသွားကြသည်။ မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်များသို့ ရောက်သောအခါ ရေမရှိတော့ဘဲ သွေး၊ ပြည်၊ ကျင်ကြီးတွေ ဖြစ်ကုန်သည်။
၈။သတ္ထင်္ဂ ပြိတ္တာ = လက်သည်း၊ ခြေသည်းများသည် ဒါးလှံ၊ ငါးမျှားချိတ်များ ကဲ့သို့ ထက်နေသည်။ ထိုထက်နေသော လက်သည်း၊ ခြေသည်းများနှင့် မိမိ၏အသွေးအသားကို ကုတ်ဖဲ့စားသောက်ရသည်။ ၉။ပဗ္ဗတင်္ဂ ပြိတ္တာ = တောင်လောက်ကြီးသော ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် မျက်နှာသည် ဇီးကွက်လို ထိပ်တွင်တည်ရှိသည်။ မိမိကိုယ်ခန္ဓာထဲက အမြဲ အခိုးအလျှံများ ထွက်နေပြီး တစ်ကိုယ်လုံး မီးလောင်ကျွမ်းခံနေရသည်။
၁၀။အဇဂရင်္ဂ ပြိတ္တာ = စပါးကြီးမြွေနှင့် တူသော ကိုယ်ခန္ဓာရှိသည်။ ညအခါ တောက်လောင်နေသော ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် သွားလာနေကြရ၍ နေ့အခါတွင် ဆင်းရဲအမျိုးမျိုးခံကြရသည်။
၁၄။ပရဒတ္တူပဇီဝိက ပြိတ္တာ = မိမိ၏ ကိုယ်စွမ်းကိုယ်စနှင့် အစားအသောက်မစားရ။ လူပြည်မှ ဆွေမျိုးများက ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုလုပ် အမျှအတန်းဝေမှ စားရသောက်ရ အသက်ရှင်ရသည်။
၁၆။မဟိဒ္ဓိက ပြိတ္တာ = ဝေမာနိက ပြိတ္တာများကို အုပ်ချုပ်ရသော `ဝေမာနိက ပြိတ္တာမင်း´ ဖြစ်သည်။ ဝေမာနိက ပြိတ္တာမင်း တို့သည် ငရဲကြီးရှစ်ထပ်၌ ငရဲမင်းကြီး(ယမမင်း)အလုပ် လုပ်ရသည်။ အဆင်းလှပြီး စည်းစိမ်ကြီးသည်ဟု ထင်ရပြီး စားချင်သောက်ချင်တိုင်း မစားရ မသောက်ရပေ။ တခါတရံမှ စားသောက်ရသည်။ တောင့်တမှု၊ အာသာဆန္ဒပြင်းပြမှု တို့ကို အမြဲ ခံနေကြရသည်။ ထိုပြိတ္တာမျိုးများအပြင် နာမည်အမျိုးမျိုး၊ ပုံသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုး ရှိသော ပြိတ္တာများလည်းရှိသေးသည်။
သာဓုခေါ်ခွင့်ရတဲ့ ပြိတ္တာ
ပြိတ္တာအမျိုးအစားပေါင်းများစွာထဲတွင် သာဓုခေါ်ခွင့်ရတဲ့ ပြိတ္တာမှာ ပရဒတ္တူပဇီဝိက ပြိတ္တာ ဆိုတဲ့ တစ်မျိုးသာ ရှိသည်။ ကျန်တဲ့ ပြိတ္တာကောင်များသည် သူ့ကို အမျှပေးနေရင်လည်း မသိဘူး။ သိလဲ မခေါ်ဘူး။ အဝိဇ္ဖာနဲ့ တဏှာဖုံးနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကောင်းသော ကံသင်္ခါရကို မလုပ်ချင်ပါ။ သာဓုခေါ်ရမယ်လို့ကို မသိတော့ပါ။
ကျမ်းကိုး
<References />
အရှေ့မျှားတိန်ရွာ၊ ရတန
အရှေ့မျှားတိန်ရွာ၊ ရတန
ဘအေးကုန်းရွာ၊ ဘဝသစ်
ဘအေးကုန်းရွာ၊ ဘဝသစ်
ရောင်နက်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ရောင်နက်ရွာ (Yaungnet)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ဇီးပြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၁၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးပြားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၃ ဦး၊ မ ၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အထက်မြတ်လှဲရွာ
အထက်မြတ်လှဲရွာ
ထုပ်စည်းတိုး
ထုပ်စည်းတိုး ( ထုပ်ဆီးတမ်း ) ကစားနည်းကိုလည်း မြန်မာနိုင်ငံ၌ လူကြိုက်များသည်။ ကစားရာတွင် ယောက်ျား ကလေးနှင့် မိန်းကလေးတွဲ၍ ကစားနိုင်သည်။ ခြောက်ယောက်၊ ရှစ်ယောက်၊ ၁ဝ ယောက်နှင့် ၁၂ ယောက် စသည်လည်း ကစားနိုင်သည်။ ခြောက်ယောက် ကစားလျှင် တစ်ဘက်တွင် သုံးယောက်စီကျ ခွဲ၍ကစားကြသည်။ ရှစ်ယောက်၊ သို့မဟုတ် ၁ဝ ယောက်၊ သို့မဟုတ် ၁၂ ယောက် ကစားလျှင် လေးယောက်စီ သို့မဟုတ် ငါးယောက်စိ သို့မဟုတ် ခြောက်ယောက်စီ အသီးသီး အညီအမျှခွဲ၍ ကစားကြရသည်။ ကစားရာတွင် မြေကြီးပေါ်တွင် တုတ်တစ်ချောင်းဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ရေဖြင့်လောင်းချ၍ဖြစ်စေ၊ ပြာဖြူး၍ဖြစ်စေ ကစားသော မြေ၏ အနေအထားကို လိုက်၍စည်းများတားပြီးလျှင် ကစားကြ လေသည်။ ထုပ်စည်းကို ကစားသူများလျှင် များသလို စည်းပိုတား၍ ကစားကြလေသည်။ ကလေး ၁ဝ ယောက် ( ယောက်ျား ကလေးနှင့် မိန်းကလေး ရော၍လည်း ) တစ်ဘက်လျှင် ငါးယောက်စီခွဲ၍ ကစားနိုင်လေသည်။ ကစားကြသောအခါတွင် အကြီးဆုံး ကလေးများက ထိပ်စည်းဖြစ်သော ကတွင် ကစားလေ့ရှိကြသည်။ ထိုထိပ်စည်း က တွင် ကစားသူသည် များသောအားဖြင့် စ နှင့် ဆ စည်းများကိုလည်း ထိန်းသိမ်းပေးရ သည်။ စတင်ကစားရာတွင် ပထမဦးစွာ တိုးရသည့်ဘက်မှစ၍ က စည်းကိုလွန်ကာ  ခ  စည်းသို့ရောက်အောင် ကြိုးစားရသည်။ ခ၊ ဂ၊ ဃ နှင့် င အထိ ဘေးစည်းနှင့် ဇ မှ စ အထိ ဘေးစည်းကို ကျော်၍ မထွက်စေရချေ။ ကျော်မိလျှင် ထမင်းရည်ပူ လောင်သည်ဟု ဆိုပြီးလျှင် အရှုံးပေးရလေသည်။ အရှုံးပေးရသည် ဆိုသည်မှာ ထုပ်စည်းများကို စောင့်ရခြင်းဖြစ်သည်။ င စည်းကို လွန်အောင်တိုးပြီးသောအခါတွင် ထိုစည်းကိုပင် ပြန်၍တိုးပြီးလျှင် တစ်ဖန် ဃ ဂ ခ နှင့် က စည်းများကိုလည်း ကျော်လွန်အောင် တိုးထွက်ရလေသည်။ ကျော် လွန်အောင် ဆိုသည်မှာ ထိုစည်များ၌ စောင့်နေသူများ၏ အထိကို မခံရဘဲ ကျော်လွန်အောင် တိုးနိုင်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ကစားသူများလျှင်  စ  စည်းတွင် ကစားသူတစ်ယောက် သီးခြားစောင့်ပေးရလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လသာသော ညဉ့်များ၌ ထိုထုပ်ဆီးတမ်း ကစားနည်းမျိုးကို ကစားလေ့ ရှိကြသည်။ တိုးရသည့်ဘက်မှ တစ်ယောက်ယောက်သည်  က  စည်းမှ  င စည်းကို ကျော်၍တစ်ဖန်  င  စည်းမှ  ဃ   ဂ ခ  နှင့်  က  စည်းများ ကို ဦးစွာကျော်လွန်အောင် တိုးနိုင်သော် အောင်ထူပြီဟု အော်ပြောပြီးလျှင် ထိုပွဲတွင် အနိုင်ရသဖြင့် တစ်ဖန်ပြန်၍ ထုပ်များကို တိုးနိုင်ခွင့် ရရှိပြန်သည်။
အထက်မျက်နီကွင်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
အထက်မျက်နီကွင်းရွာ (Ahhtetmyetnikwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၅ ဦး၊ မ ၈၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ထုပ်စည်းတိုး
အောင်ထူခါနီးတွင် မိမိဘက်မှ တဦးဦးသည် စည်းကိုတိုးသွားစဉ် စည်းကို ထိန်းသိမ်းနေသူ၏ အထိကို ခံရလျှင် ရှုံးသဖြင့် စည်းများကို စောင့်ပေးရသည်။
အထက်မျက်နီကွင်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥပပီဠကကံ
ဥပပီဠကကံသည် ကုသိုလ်ဥပပီဠကကံ, အကုသိုလ်ဥပပီဠကကံဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိ၏၊ ထို နှစ်မျိုးလုံးပင် (၁) အခြားသောကံကိုလည်း နှိပ်စက်၏၊ (၂) ထိုကံ၏အကျိုးဝိပါက် ခန္ဓာ အစဉ်ကိုလည်း နှိပ်စက်၏၊ (၁) အခြားသောကံကို နှိပ်စက်ပုံမှာ ကုသိုလ်ကံက အကျိုးပေးမည်ပြုသောအခါ အကုသိုလ်ကံသည် ဥပပီဠကကံအဖြစ်ဖြင့်ရပ်တည်၍ ထိုကုသိုလ်ကံကို အကျိုးပေးခွင့်မရအောင်,  အင်အားချိနဲ့အောင် ပူးကပ်နှောင့်ယှက်နှိပ်စက် ဖျက်ဆီး၏၊ အကုသိုလ်ကံက အကျိုးပေးမည်ပြုသောအခါလည်း ကုသိုလ်ကံသည် ဥပပီဠကကံအဖြစ်ဖြင့် ဆန်ကျင်ဘက်ရန်သူပမာ ထွက်ပေါ်လာကာ ထို အကုသိုလ်ကံကို အကျိုးပေးခွင့်မရအောင်, အင်အားချိနဲ့အောင် ပူးကပ်နှောင့်ယှက်နှိပ်စက် ဖျက်ဆီး၏၊
ကုသိုလ်ကံပြုစဉ်အခါတုံးက အလွန်အား ကောင်းသောကုသိုလ်ကံဖြစ်၍ အထက် အထက် သုဂတိဘုံတို့၌ အကျိုးပေးနိုင်လောက် အောင် စွမ်းအားသတ္တိရှိစေကာမူ အကုသိုလ် ဥပပီဠကကံ၏ နှိပ်စက်မှုကို ခံလိုက်ရပါက ထိုစွမ်းအားများ လျော့ပါးချိနဲ့၍ အောက်အောက် သုဂတိဘုံတို့၌သာ အကျိုးပေးနိုင်တော့၏။ ထို့အတူ ဘုန်းတန်းခိုးရှိန်ဝါ ကြီးမားစေနိုင်သော စွမ်းအားသတ္တိများလည်းဆုတ်ယုတ်ပျက်ပြား၍ တန်ခိုးအရှိန်မှေးမှိန်နည်းပါး အညံ့စားပုဂ္ဂိုလ် ဘဝအကျိုးကိုသာပေးနိုင်တော့၏။ မြင့်မြတ်သော အမျိုး၌ ဖြစ်စေနိုင်သော ကံစွမ်းအား, အသက်ရှည်စေနိုင်သော ကံစွမ်းအား, ဥစ္စာဓန ကြွယ်ဝချမ်းသာစေနိုင်သော ကံစွမ်းအားများလည်း လျော့ပါးဆုတ်ယုတ်၍ အမျိုးဇာတ်ယုတ်နိမ့်သူ,  အသက်တိုသူ,  ဥစ္စာဓနမွဲပြာကျသူ လူဆင်းရဲဘဝအကျိုးကိုသာပေးနိုင်တော့၏၊  ယောက်ျားဖြစ်စေနိုင်သော ကံစွမ်းအားများလည်း ပျက်ပြားဆုတ်ယုတ်၍ မိန်းမဘဝ,  နပုံးပဏ္ဍုတ်ဘဝသို့သာ ပို့ဆောင်နိုင်တော့၏။ ရုပ်အဆင်းလှပစေနိုင်သောကံစွမ်းအား,  မျက်စိနားနှာအင်္ဂါခြေလက်အပြည့်အစုံ ဖန်တီး ပေးနိုင်သောကံစွမ်းအားများလည်း လျော့ပါးဆုတ်ယုတ်၍ အရုပ်ဆိုး အကျည်းတန်သူ, မျက်စိကန်း နားထိုင်း ခြေကျိုး လက်ပြတ် ခြေခွင် လက်ကောက် မသန်စွမ်း မစုံလင် အသွင် သဏ္ဌန် ဖေါက်ပြန်ပျက်စီးသော လူ့အန္ဓအကျိုးကိုသာ ပေးနိုင်တော့၏။
ထို့အပြင်အကုသိုလ်ကံပြုစဉ်အခါတုန်းက အလွန်အားကောင်းသော အာနန္ဒရိယကံကြီး ဖြစ်၍ မဟာအဝီစိငရဲသို့ပင် ပစ်ချနိုင်လောက်အောင် စွမ်းအားသတ္တိရှိနေစေကာမူ ကုသိုလ် ဥပပီဠကကံ၏ ဟန့်တားနှောင့်ယှက်နှိပ်စက်မှုကို ခံလိုက်ရပါက ထိုစွမ်းအားများ လျော့ပါးချိနဲ့ သွားသည့်အတွက် မဟာအဝီစိငရဲသို့ မပို့ဆောင်နိုင်တော့ဘဲ ထိုမဟာအဝီစိထက် အလွန် သက်သာသော ဥဿဒငရဲငယ်နှင့် ပြိတ္တာဘဝ စသည်သို့သာ ပို့ဆောင်နိုင်တော့၏။ ဤနေရာ၌ ဝတ္ထုသာဓက နှစ်ခုလောက်မျှ အကျဉ်းချုပ်ပြရသော်--
အဇာတသတ်မင်းသည် မိမိ၏ခမည်းတော် ဖြစ်သော ဗိမ္ဗိသာရမည်သော သောတာပန်ဘုရင်မင်းကြီးကို ထီးနန်းချ၍သတ်ဖြတ်လိုက်ခြင်းအားဖြင့် ဧရာမပိတုဃာတကကံကြီးကို ကျူးလွန်ထား၏။ ထိုပိတုဃာတကကံကြီးသည် အဇာတသတ်မင်းကို မဟာအဝီစိငရဲသို့ ပစ်ချနိုင်လောက်သော စွမ်းအားသတ္တိ အပြည့်အဝရှိ၏။ သို့သော် နောင်သောအခါ ထိုအဇာတသတ်မင်းသည် မြတ်စွာဘုရားထံမှောက် သွားရောက်၍ သာမညဖလသုတ်တရားတော်ကို နာယူခြင်း, ရတနာသုံးပါးကို ကိုးကွယ်ဆည်း ကပ်ခြင်းတည်း ဟူသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ကြိုးစားအားထုတ်ပြုလုပ်၏။ ထိုကုသိုလ်တို့သည် ခမည်းတော်သတ်မှု ပိတုဃာတက ကံကြီးကို အင်အားချိနဲ့အောင် ပူးကပ်နှောင့်ယှက် နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးလိုက်သောကြောင့် ထိုအဇာတသတ်မင်းမှာ မဟာအဝီစိငရဲသို့ မကျရောက်တော့ဘဲ ထို့ထက်များစွာသက်သာသော လောဟကုမ္ဘီငရဲသို့သာ လားရောက်ရ တော့၏။
ထို့အပြင် ရာဇဂြိုဟ်မြို့၌ နှစ်ပေါင်းငါးဆယ် တိတိ အကျဉ်းသ္မားသူခိုးဓားပြတို့ကို သတ်ဖြတ်မှု အကုသိုလ်အလုပ်ဖြင့် ဘုရင့်အမှုတော်ကိုထမ်း ရွက်သော ဝါတကာဠကမည်သော လူသတ် သ္မားကြီးသည် သေမည့်နေ့၌ အရှင်သာရိပုတြာထေရ်မြတ်ကြီးအား ဆွမ်းကပ်ပြီးလျှင် အနုလောမိကခန္တီမည်သော ဝိပဿနာဉာဏ် ဆိုက်ရောက်အောင် ထေရ်ရှင်မြတ်ကြီး၏ တရားတော်ကို နာယူလိုက်ရ၏။ ထိုဆွမ်းဒါနကုသိုလ်, ဓမ္မဿဝနကုသိုလ်နှင့် ဝိပဿနာကုသိုလ်တို့သည် အလွန်အားကောင်းသော ဥပပီဠကကံ အဖြစ်ဖြင့် ရပ်တည်ကာ ယခင် နှစ်ပေါင်းငါးဆယ်တိတိ လူသတ်ခဲ့မှု ပါဏာတိပါတ အကုသိုလ်တို့ကို အကျိုးပေးခွင့် မရအောင် ပိတ်ပင်တားဆီး၍ ထိုဝါတကာဠကမည်သော လူသတ်သ္မားကြီးကို တာဝတိံသာ နတ်ပြည်သို့ ပို့ဆောင်လေတော့၏။ ဤသို့အားဖြင့် အညွန့်တလူလူထွက်၍ တိုးတက်စည်ပင်နေသော သစ်ပင်သည် ဓားဖြင့်အခုတ်ခံရပါက မတိုးတက် မစည်ပင်နိုင်သကဲ့သို့ ထို့အတူ အကျိုးပေးမည့် ကုသိုလ်ကံသည်ဆန့်ကျင်ဘက်အကုသိုလ် ဥပပီဠကကံ၏ နှိပ်စက်မှုကို ခံလိုက်ရ၍လည်းကောင်း,  အကျိုးပေးမည့်အကုသိုလ်ကံသည် ရန်သူကုသိုလ် ဥပပီဠကကံ၏ နှိပ်စက်မှုကို ခံလိုက်ရ၍လည်းကောင်း အကျိုးမပေးနိုင်ဘဲ ရှိရလေတော့သည်။ ဤတိုင်အောင်မှာ ဥပပီဠကကံက အခြားသောကံကို ပူးကပ်နှောင့်ယှက်နှိပ်စက် ဖျက်ဆီးပုံဖြစ်၏။
(၂) အခြားသောကံ၏ ပဋိသန္ဓေပဝတ္တိ အကျိုးဝိပါက်ခန္ဓာအစဉ်ဖြစ်သော ကောင်းကျိုး ဆိုးကျိုး သုခဒုက္ခအမျိုးမျိုးကို ဥပပီဠကကံက ပူးကပ်နှောင့်ယှက်နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးပုံကို ဖွင့်ပြရာ၌ ယင်းသို့နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးသော ဥပပီဠကကံကို အလွန်အငြိုးကြီးသော ရန်သူကြီးနှင့် တူလေဟန် ဥပမာပုံသဏ္ဌာန်ပြုလုပ်၍ အဋ္ဌကထာ ဋီကာတို့ ဖွင့်ပြထားကြ၏။ အားကောင်းသော ကုသိုလ်ကံကြောင့် သုဂတိဘုံဘဝသို့ရောက်၍ ကောင်းစားတော့မည့် ပုဂ္ဂိုဟ်တစ်ဦးကို ရန်သူ ဥပပီဠကကံက ရုတ်တရက်အမှတ်မထင်တွေ့ မြင်လိုက်ရသောအခါ "ဟယ်...ဒီကောင် ဤနေရာဤဌာန ရောက်နေတာ ငါစောစောက မသိလိုက်ရပါကလား။ တကယ်လို့သာ ငါ သိရလျှင် ဒီကောင်ကို ဒီနေရာမှာ လာခွင့် မပေးဘူး၊ ငရဲ တိရစ္ဆာန် ပြိတ္တာ အသူရကာယ် အပါယ်လေးဘုံမှာသာဆွဲချလိုက်မယ်၊ ကိုင်း--စေတော့၊ ဒီကောင် ဘယ်ဘုံဘဝမှာဘဲ ရောက်ရောက်၊ သူရောက်ရာဘဝမှာပဲ ရှူနာရှိုက်ကုန်း လူလုံးမလှ ချွတ်ခြုံကျအောင်နှိပ်စက်ပြလိုက်မည်ဟု ကြုံးဝါးကာ ဘေးဆိုးအန္တရာယ်ဆိုးနှင့် ရင်ဆိုင်တိုးမိအောင် ကြံဆောင်ဖန်းတီး၏။ ထိုကလေး လူ့ဘဝ အမိဝမ်းခေါင်းအောင်းသည်နှင့်တပြိုင်နက် မိခင်ကိုပါ ကိုယ်စိတ် မကြည်မသာဖြစ်အောင် နှိပ်စက်၏၊ စီးပွားဥစ္စာများကိုလည်း ဆားကို ရေနှင့် ဖျော်လိုက်သည့်အလား ပျက်ပြား ဆုတ်ယုတ် သွားစေ၏၊ နေ့စဉ်အိုးကြီးတစ်လုံးစာလောက် နို့ရည်ထွက်သော နို့စားနွားမတို့ကိုလည်း နို့ရည်ခန်းခြေက် သွားစေ၏၊ နဂိုက လိမ်မာ ယဉ်ကျေး၍ အလွန်ခိုင်းကောင်းသော နွားတို့ကိုလည်း ကြမ်းတမ်းခက်ထန်သော နွားရိုင်းနွားဆိုးကြီးများဖြစ်အောင် (သို့မဟုတ်) မျက်စိကန်းအောင်, ခြေခွင်အောင်,  နွားခြံတစ်ခုလုံး ရောဂါဖြစ်ပွားအောင်ပြုလုပ်၏၊ ယင်းသို့ကံဆိုးမိုးမှောင်ကျရောက်ချိန်တွင် အလုပ်သွား အစေခံများကလည်း စကားနားမထောင်ကြ၊ ကောက်ပင်များလည်း ပိုးကိုက်၍ ပျက်စီးလေကုန်၏၊ အိမ်မှာထားသမျှ ပစ္စည်းများ,  တောမှာ မြှုပ်နှံသိုမှီးသိမ်းဆည်းထားသမျှ ပစ္စည်းများလည်း ဘယ်သူခိုးကမျှ မခိုးယူဘဲ,  ဘယ် နေရာသို့မျှ မရွေ့လျားဘဲ နဂိုထားသည့် နေရာ၌ပင် အလိုအလျေက် ယွင်းပျောက် ပျက်စီး အချီးနှီး အလဟဿ သုံးမရဖြစ်လေကုန်၏။ သို့ဖြစ်ရကား ထိုတစ်အိမ်လုံး စားလောက်ရုံ ဝတ်လောက်ရုံအတွက်မျှပင် အလွန်ခက်ခဲ ဆင်းရဲကြီးစွာ ရှာဖွေကြရလေကုန်၏။
ထိုအချိန်တွင် သို့ကလောက်မျှ ချွတ်ခြုံကျ နေသော ထိုမိသားစုထဲမှ မိခင်ဝမ်းခေါင်း ကိန်းအောင်းနေသော ထိုကိုယ်ဝန်သူငယ် ကလေးကို ကောင်းမွန်စွာ မစောင့်ရှောက် မထိန်းသိမ်းနိုင်တော့သည်သာမက ထိုကလေး ဖွားမြင်သောအခါ၌လည်း မိခင်မှာ နို့ရည်များ ခန်းခြောက်၍ ဂရုတစိုက်နို့တိုက်ကျွေးမှုဖြင့် မပြုစုနိုင်လေရကား ထိုသူငယ်ကလေးသည် ကြုံလှီပိန်ခြုံး၍ ရုပ်လုံးမပီမပြင် အရိုးစု ကမ္မဋ္ဌာန်းရုပ်အသွင် ပေါ်လွင်နေပေတော့၏။ ဤတိုင်အောင်မှာ ကုသိုလ်ကံ၏အကျိုးကို အကုသိုလ်ဥပပီဠကကံက နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးပုံ ဖြစ်၏၊ အကုသိုလ်ကံ၏အကျိုးကို ကုသိုလ် ဥပပီဠကကံက နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးပုံ ပြဆိုထား သည်ကိုကား မတွေ့ရ။ ဋီကာတို့၌ ဇနကကံကြောင့်ဖြစ်သော ကုသိုလ်ကံအကျိုးနှင့်အကုသိုလ်ကံ အကျိုးဖြစ်သော ရုပ်နာမ်ခန္ဓာ အစဉ်ကို ရောဂါဖြစ်အောင်, ဓာတ်လေးပါးမညီမျှအောင် နှိပ်စက်ဖျက်ဆီးသောကံသည် ဥပပီဠကကံမည်၏ဟု ဖွင့်ဆိုတော်မူကြ၏။ ယင်းသို့ဖွင့်ဆိုထားရာ၌ ခွေးကလေးခန္ဓာကိုယ်ကို ရောဂါအမျိုးမျိုးဖြင့် နာတာရှည်ဖြစ်အောင် နှိပ်စက် ခြင်းကို အကုသိုလ်ဥပပီဠကကံက အကုသိုလ် ဇနကကံ၏အကျိုးကို နှိပ်စက်ခြင်းဖြစ်သည် ဟုဆိုသင့်ကြောင်း မိန့်တော်မူကြ၏။ ဝိဘာ ဝိနီဋီကာ၌ ဇနကကံ ဥပပီဠကကံနှစ်ခု အထူးကို ရေးသော်လည်း အဋ္ဌကထာဋီကာတို့၌ မတွေ့ရ၊ ဥပပီဠကကံသည် အခြားသောကံ၏ အကျိုးဝိပါက်ကို ဖြတ်တောက်၏။ ကိုယ်တိုင် အကျိုးမပေး။ ဥပဃာတကကံသည် အားနည်းသောကံကို ဖြတ်တောက်၍ ကိုယ်တိုင် အကျိုးပေးသည်။ ဤကား ကံ-၂-ပါး အထူးတည်း။ ဥပဃာကကံက ကိုယ်တိုင်အကျိုးပေး သည်ဟုဆိုလျှင် ဇနကကံအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ သွားလိမ့်မည်ဟု- ဋီကာတို့၌ စိစစ်ပြထား၏။ ကမ္မ-လည်းကြည့်။ (မ၊ဋ္ဌ၊၄၊၁ရရ-၈။ အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၉-၁၀။ အံ၊ဋီ၊၂၊၁၀၃-၄။ ပရမတ္ထဒီပနီ၊၂၁၂။ ပရမတ္ထသံခိပ်ဋီကာ၊ ဒု၊ ၈၂။ သင်္ဂြိုဟ် ဘာသာဋီကာ၊ ဝီထိမုတ်ပိုင်း။)
ဥပပီဠကကံ__ကံတပါးကို၎င်း, ကံ တပါးကြောင့်ဖြစ်သော ခန္ဓာအစဉ်ကို၎င်း ဆုတ်ယုတ်လျော့ပါး ညှိုးနွမ်း သိမ်ငယ်သွားအောင် ဖိစီးနှိပ်စက် နှောက်ရှက်တားမြစ်တတ်သော ကုသိုလ်, အကုသိုလ် စေတနာသည် ဥပပီဠကကံ မည်၏။ (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၃၆။ အံ၊ဋီ၊၂၊၄၀၄။ ပရမတ္ထဒီပနီ။) ထို ဥပပီဠကကံသည်__(က) တပါးသော ကုသိုလ်ကံကို တားမြစ် နှိပ်စက်တတ်သော အကုသိုလ် ဥပပီဠကကံ။ (ခ) တပါးသော အကုသိုလ်ကံကို တားမြစ်နှိပ်စက်တတ်သော ကုသိုလ်ဥပပီဠကကံဟု နှစ်မျိုးရှိသည်။
ထိုတွင် (က) အထက်အထက်ဘုံ၌ ကျိုးပေးနိုင်သော ကုသိုလ်ကံ ရှိသော်လည်း အကုသိုလ် ဥပပီဠကကံ၏ နှိပ်စက်မှုကြောင့် အောက်အောက်ဘုံတို့၌သာ အကျိုးပေးရခြင်း၊ တန်ခိုးကြီးသောဌာနတို့၌ အကျိုးပေးနိုင်သော ကုသိုလ်ကံရှိသော်လည်း အကုသိုလ် ဥပပီဠကကံ၏တားမြစ်နှိပ်စက်မှုကြောင့် ဘုန်းတန်ခိုးငယ်သောဌာနတို့၌ အကျိုးပေးရခြင်း၊ မြတ်သော အမျိုး၌ အကျိုးပေးနိုင်သော ကုသိုလ်ကံရှိသော်လည်း အကုသိုလ်ဥပပီဠက ကံ၏ တားမြစ်နှိပ်စက်မှုကြောင့် ယုတ်ညံ့သော အမျိုး၌ အကျိုးပေးရခြင်း၊ အသက်ရှည်၍ ဥစ္စာကြွယ်ဝချမ်းသာသော အမျိုး၌ အကျိုးပေးနိုင်သောကုသိုလ်ကံရှိသော်လည်း အကုသိုလ် ဥပပီဠကကံ၏ တားမြစ်နှိပ်စက်မှုကြောင့် အသက်တို၍ စည်းစိမ်ဥစ္စာနည်းပါးသောအမျိုး၌ ဖြစ်ရခြင်း စသည်တို့ကား အကုသိုလ်ဥပပီဠကကံက တပါးသော ကုသိုလ်ကံကို တားမြစ်နှိပ်စက်ခြင်းဖြစ်သည်။ (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၉။ ပရမတ္ထဒီပနီ။) အကုသိုလ် ဥပပီဠကကံက တပါးသော ကုသိုလ်ကံကို တားမြစ်ရာ၌ သုနက္ခတ္တဝတ္ထုကို ထောက်လေ။ (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၉။)
စပါးထားရွာ၊ စပါးထား
စပါးထားရွာ၊ စပါးထား
ဥပပီဠကကံ
(ခ) ငရဲကြီး ရှစ်ထပ်၌ အကျိုးပေးနိုင်သော အကုသိုလ်ကံရှိသော်လည်း နောက် နောက်က ပြုခဲ့သော အားကြီးသော ကုသိုလ်ဥပပီဠကကံ၏ တားမြစ် နှိပ်စက်မှုကြောင့် ဥဿဒငရဲတို့၌၎င်း, တိရစ္ဆာန်ဘုံ ပြိတ္တာဘုံ အသူရကာယ်ဘုံတို့၌၎င်း အကျိုးပေးရခြင်း။ (ပရမတ္ထဒီပနီ။) အနှစ်ငါးဆယ် ပတ်လုံး ခိုးသူတို့ကို သတ်မှု အကုသိုလ်ကံကိုလွန်ကျူးခဲ့သော်လည်း ရှင်သာရိပုတ္တရာအား နို့ဆွမ်းကိုလှူဒါန်းခြင်း ကုသိုလ်ဥပပီဠကကံ၏တားမြစ် နှိပ်စက်မှုကြောင့် ဝါတကာဠက ခိုးသူသတ် ယောကျ်ား၏ တာဝတိံသာ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရခြင်း (အံ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၀၉) စသည်တို့သည် ကုသိုလ် ဥပပီဠကကံက တပါးသော အကုသိုလ်ကံကို တားမြစ်နှိပ်စက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကံကြိုးရွာ၊ ညောင်ပင်တဲ
ကံကြိုးရွာ၊ ညောင်ပင်တဲ
ဖျောက်ဆိပ်
ဖျောက်ဆိပ် ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ Holoptelea integrifolia ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
အောက်ဖရဲရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေအရင်းအမြစ်နှင့် မြစ်ချောင်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဦးစီးဌာန
ရေအရင်းအမြစ်နှင့် မြစ်ချောင်းများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန (Directorate of Water Resources and Improvement of River Systems.) သည် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၇၂ခုနှစ်၊ ​အောက်တိုဘာလ၁ရက်​နေ့တွင် ရေလမ်းထိန်းသိမ်းရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနကို ပို့ ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ၊ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနလက်အောက်ရှိသောင်တူးဌာန၊ မြစ်ကြောင်းရှင်းလင်းရေးဌာန တို့မှဝန်ထမ်းများနှင့် ဆိပ်ကမ်းကော်ပိုရေးရှင်းလက်အောက်ရှိ တိုင်းတာရေးဌာနမှ ဝန်ထမ်း အချို့ကိုစုစည်းပေါင်းစပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဖွဲ့စည်းချိန်တွင် အရာထမ်းအင်အား (၁၁၀)ဦး၊ အမှုထမ်းအင်အား (၄၄၁၁)ဦး၊ စုစုပေါင်းအင်အား (၄၅၂၁)ဦးဖြင့်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၉၉၅ခုနှစ်၊ မတ်လ(၃၁)ရက်နေ့တွင် ဆည်မြောင်း ဦးစီးဌာန လက်အောက်ရှိ တွံတေးတူးမြောင်းကို လွဲပြောင်းလက်ခံခဲ့ရာ အရာထမ်းအင်အား (၁၁၀)ဦး၊ အမှုထမ်းအင်အား (၄၄၉၁)ဦး၊ စုစုပေါင်း အင်အား(၄၆၀၁)ဦးအထိ ရှိလာခဲ့သည်။၁၉၉၉ခုနှစ်၊ ဧပြီလ၉ရက်​​နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအသစ် ပြင်ဆင်ရေးဆွဲပြီး "ရေအရင်းအမြစ်နှင့်မြစ်ချောင်းများဖွံ့ ဖြိုးတိုးတက်ရေး ရေးဦးစီးဌာန"ဟုပြောင်းလဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ရည်မှန်းချက်များ
လုပ်ငန်းတာဝန်ကြီး(၈)ရပ်
စာဆိုဗိမာန်
ကွယ်လွန်သူ စာရေးဆရာများ မြုပ်နှံသဂြိုဟ်ရန် ရန်ကုန်မြို့ တာမွေသင်္ချိုင်းတွင် သတ်မှတ်ထားသော သင်္ချိုင်းနေရာဖြစ်သည်။ ထိုသင်္ချိုင်းတွင် မဟာဆွေ၊မောင်ကြည်လင်၊ ငွေတာရီ၊ ဝဇီရာ ၊ရွှေဓား၊ ယုဇနမောင်ခိုင်နှင့် ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းစသော စာရေးဆရာများ၏ သင်္ချိုင်းဂူနှင့် သင်္ချိုင်းနေရာများရှိသည်။ ယခုအခါ တာမွေသင်္ချိုင်းတစ်ခုလုံး ဖျက်လိုက်သောကြောင့် စာဆိုတော်များ၏ သင်္ချိုင်းအုတ်ဂူများ ပျက်စီးသွားခဲ့ရရှာသည်။ စာဆိုတော်ငွေတာရီ၏ အုတ်ဂူကိုသာ မိသားစုက အချိန်မီကြံတောသုသာန်သို့ ပြောင်းရွှေ့နိုင်ခဲ့သည်။ ယခုတစ်ဖန် ကြံတော်သုသာန်ဖျက်လိုက်သောကြောင့် ငွေတာရီ အုတ်ဂူကို မြောက်ဥက္ကလာပ ရေဝေးသုသာန်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ဂူသွင်းခဲ့ရပြန်သည်။
စိန်ခင်မောင်ရီ
အမျိုးသား စာပေဆုရ စာရေးဆရာနှင့် သတင်းစာဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သူ စိန်ခင်မောင်ရီ ကို အဖ ကွယ်လွန်သူ စာရေးဆရာ 'ပုလိပ်အရာရှိတစ်ဦး' အမည်ခံ ခရိုင်ရဲဝန် ဦးဘသော် (ပြစ်မှုမဂ္ဂဇင်း စတင်တည်ထောင်သူ)၊ အမိဒေါ်မမလေးတို့မှ ၁၉၂၅ ခုတွင် ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်း ခြောက်ယောက်အနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း ခင်မောင်ရီ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ
စိန်ခင်မောင်ရီသည် မုံရွာမြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာ အထက်တန်းကျောင်းတွင် နေစဉ်ကတည်းက နယ်သတင်းထောက်အဖြစ် သတင်းစာများတွင် သတင်း၊ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် မုံရွာခရိုင် အာရှလူငယ်အစည်းအရုံး ဉာဏဗလမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
စာပေလောက
စာပေလောက သို့ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့ကာ ပဒေသာမဂ္ဂဇင်းတွင် အယ်ဒီတာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နန်းမြိုင်၊ ယဉ်ညိမ်းစသည့် ကလောင်ခွဲများဖြင့်လည်း ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ဘာသာပြန်များ ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့နောက် သတင်းစာလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး စီးပွားရေး၊အိုးဝေ၊ ဗမာ့ဝါဒ၊ ဗမာ့ခေတ်နှင့် ယူနီယံဂေဇက် သတင်းစာများတွင် သတင်းအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ ကြေးမုံသတင်းစာထုတ်ဝေရန် သတင်းစာတိုက် တည်ထောင်ရာတွင် တည်ထောင်သူတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကြေးမုံသတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ၁၉၆၄ ခုနှစ်အထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
စိန်ခင်မောင်ရီသည် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းတွင် အတွင်းရေးမှူး၊ မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းကောင်စီတွင် အတွင်းရေးမှူး၊ မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်နှင့် ဆင်ဆာ အဖွဲ့ဝင် စသည်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ - ၅၈ တွင် တာ့ရှ်ကင့် အာရှ အာဖရိက စာရေးဆရာ ညီလာခံသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၃ တွင် သတင်းစာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ လည်ကောင်း သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် 'ဖြူနီညိုပြာ' မဂ္ဂဇင်းကို စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
သီချင်း
သီချင်း များ လည်း ရေးသားခဲ့ရာ စောင်းသိန်းဖေ သီဆိုသော 'ငွေညှို့ပင်' သီချင်းသည် စိန်ခင်မောင်ရီ၏ ထင်ရှားသော လက်ရာ ဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင်ဇတ်ညွန်း နှင့် ကျော်ကြားလှသော ဝေဖန်ရေး
စိန်ခင်မောင်ရီသည် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွှန်းများကိုလည်း ရေးခဲ့ရာ 'ရွှေလက်ဖြင့်ခေါ်လည်းမလာ'၊ 'အမွန်ကတစ်ဖက် သူတို့က တစ်ဖက်' တို့ကို ရေးသားခဲ့သည်။ စိန်ခင်မောင်ရီသည် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ မဟေသီ မဂ္ဂဇင်း၊ သောင်းပြောင်းထွေလာ ရယ်ချင်စရာမဂ္ဂဇင်း၊ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ပင်တိုင် ရုပ်ရှင် ဝေဖန်ရေး ဆောင်းပါး ဒါဖတ်ပြီးမှ ရုပ်ရှင်ကြည့်ပါ နှင့် အခြား စာနယ်ဇင်း များ တွင် ရုပ်ရှင်၊ ပြဇာတ် ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါး၊ ဘာသာပြန်၊ ဝတ္ထုများ ရေးသားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာကြီး စိန်ခင်မောင်ရီသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြှို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်သန်းသန်းနှင့် သားခုနှစ်ယောက်၊ သမီးတစ်ယောက်နှင့် မြေးငါးယောက်တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မြစေတီရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
မြစေတီရွာ (Myazaydi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ မန္တံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန္တံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၄ ဦး၊ မ ၂၁၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကုန်းကော်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ကုန်းကော်ရွာ (Konekaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥယျာဉ်စုရွာ၊ လက်ပံပင်
ဥယျာဉ်စုရွာ၊ လက်ပံပင်
သုစ္စဇဇာတ်
စတုက္ကနိပါတ် - ၂။ ပုစိမန္ဒဝဂ် -(၃၂၀) သုစ္စဇဇာတ်။ ။ တကယ်ပေး မဟုတ်၊ ဟန်ဆောင် နှုတ်ပေးဖြင့် ပေးခြင်းကိုပင် ပေးနိုင်ခဲသော ပညာရှိအကြောင်း။
မယားရွှေတောင်း လင်ကြိမ်းမောင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သူကြွယ် တစ်ယောက်သည် မယားနှင့် ရွာငယ်တစ်ခုသို့ ကြွေးမြီအတောင်းသွားရာ အပြန်တွင် ခရီးလမ်းအကြား၌ တောင်တစ်ခုကိုမြင်လျှင် မယားသည် လင်အား “အရှင် ... ဤတောင်ရွှေဖြစ်ခဲ့သော် အကျွန်ုပ်အား အနည်းငယ် ပေးပါမည်လော” ဟု မေးလေ၏။ သူကြွယ်သည် “ရှင်မ ... သင် အဘယ်သို့သော မိန်းမနည်း၊ တစ်စုံတစ်ရာကိုမျှ ငါမပေးနိုင်” ဟု ပြောဆိုလေ၏။ ထိုအခါ မယားသည် ဤယောကျ်ားကား ဤတောင် ရွှေဖြစ်သော်လည်း ငါ့အား တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ မပေးနိုင်သည်တိုင်အောင် စိတ်နှလုံး ခိုင်မာလှပေ၏ဟု နှလုံးမသာ ရှိလေ၏။
ထိုလင်မယား နှစ်ယောက်တို့သည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်အနီးသို့ရောက်လျှင် ရေသောက်မည်ဟု ခေတ္တဝင်၍ ရေသောက်ကြကုန်။ မြတ်စွာဘုရားလည်း ထိုသူကြွယ်လင်မယားတို့ သောတာပတ္တိဖိုလ်၌တည်မည့် ဥပနိဿယကိုမြင်၍ လာလတ္တံ့သော လမ်းကိုသာ ရှုမျှော်လျက်နေတော်မူ၏။ သူကြွယ်လင်မယားတို့လည်း ရေသောက်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံ ဆည်းကပ်ကာ ရှိခိုးလျက် နေကြကုန်၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုသူနှစ်ယောက်တို့နှင့် ပဋိသန္ဓာရပြုပြီးလျှင် “သီတင်းသည် ... ဘယ်အရပ်သို့ သွားကြမည်နည်း” ဟု မေးတော်မူလျှင် “အရှင်ဘုရား ... ကြွေးမြီတောင်းရန် ရွာငယ်သို့ သွားကြပါသည်” ဟု လျှောက်ထား၏။ “သီတင်းသည်မ ... သင်၏ လင်သည် သင့်အကျိုးစီးပွားကို အလိုရှိပါ၏လော၊ သင့်အား ကျေးဇူးပြုပါ၏လော” ဟု မေးတော်မူ၏။ “အရှင်ဘုရား ... အကျွန်ုပ်သည် ဤယောကျ်ား၌ အလွန်ချစ်ပါ၏၊ ဤယောကျ်ားကား အကျွန်ုပ်၌ မချစ်ပါ၊ ယနေ့ ခရီးသွားရာ တောင်ကိုမြင်လျှင် ဤတောင်ရွှေဖြစ်ခဲ့သော် အကျွန်ုပ်အား အနည်းငယ် ပေးပါမည်လောဟု မေးသောအခါ သင်သည် ဘယ်လိုမိန်းမနည်း၊ တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ မပေးနိုင်ဟု ဆိုပါ၊ ဤယောကျ်ားကား စိတ်နှလုံး ခိုင်မာလှပေ၏” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ “သီတင်းသည်မ ... ဤယောကျ်ားသည် ဤလို ဆိုငြားသော်လည်း သင်၏ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့သောအခါ အလုံးစုံသော စည်းစိမ်ကို ပေးဖူးပြီး” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
သားကိုယုံမှား နှင်၍ထား
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ အမှုခပ်သိမ်းကို စီမံဆောင်ရွက်သော ပညာရှိအမတ် ဖြစ်လေ၏။
တစ်နေ့သ၌ မင်းကြီးသည် မိမိထံ အခစားလာသော အိမ်ရှေ့မင်းကိုမြင်လျှင် ဤမင်းသားသည် ငါ၏နန်းတွင်း၌ ပြစ်မှားလိမ့်မည်ဟု ယုံမှားသံသယဖြစ်ကာ “အမောင် ... သင်သည် ငါ အသက်ရှည်သမျှ ကာလပတ်လုံး ဤမြို့၌ မနေရ၊ အရပ်တစ်ပါး၌နေချေ၊ ငါ သေလွန်မှ လာ၍ မင်းပြုလော့” ဟု အမိန့်ပေးလေ၏။
အိမ်ရှေ့မင်းလည်း အဖ အာဏာကို မလွန်ဆန်နိုင်သဖြင့် အဖကို ရှိခိုးပြီးလျှင် မယားနှင့်တကွ ဗာရာဏသီပြည်မှထွက်၍ ပစ္စန္တရာဇ်သို့ သွားပြီးလျှင် တောသို့ဝင်လျက် သစ်ရွက်မိုးသော ဇရပ်ဆောက်၍ သစ်သီး၊ သစ်မြစ်၊ သစ်ဥတို့ဖြင့် မျှတကာနေ၏။
အချစ်စမ်းကာ ရွှေတောင်းရာ
နောက်အဖို့၌ မင်းကြီးသည် ကွယ်လွန်ခဲ့၏။ အိမ်ရှေ့မင်းလည်း နက္ခတ်ကိုကြည့်လျက် မင်းကြီး ကွယ်လွန်သည်ကိုသိ၍ မယားကိုခေါ်ပြီးလျှင် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်လာရာ ခရီးအကြားတွင် တောင်တစ်လုံးကိုမြင်၍ မယားသည် အိမ်ရှေ့မင်းအား “အရှင် ... ဤတောင် ရွှေဖြစ်ခဲ့သော် အကျွန်ုပ်အား အနည်းငယ် ပေးပါမည်လော” ဟု မေး၏။ အိမ်ရှေ့မင်းသည် မယားအား “ရှင်မ ... သင်ကား ဘယ်လိုမိန်းမနည်း၊ သင့်အား တစ်စုံတစ်ခုကိုမျှ ငါ မပေးနိုင်” ဟု ပြန်၍ ပြောလေ၏။ ထိုအခါ မယားသည် ငါကား ဤယောကျ်ား၌ ချစ်ခြင်းကို မဖြတ်နိုင်သောကြောင့် တော်သို့ လိုက်ခဲ့ရ၏။ သို့ဖြစ်လျက် ဤလိုဆိုဘိ၏။ အလွန်ခိုင်မာလှသော နှလုံးရှိ၏။ မင်းဖြစ်သော်လည်း ငါ့အား အဘယ်မှာလျှင် ကောင်းသောအမှုကို ပြုလိမ့်မည်နည်းဟု အောက်မေ့ကာ နှလုံးမသာ ရှိလေ၏။
အိမ်ရှေ့မင်းသည် ဗာရာဏသီပြည်သို့ရောက်လျှင် မင်းအဖြစ်ကို ရလေ၏။ မယားကို မိဖုရားကြီးအရာ၌ ထားခြင်း ဟူသော စည်းစိမ်မျှကိုသာ ပေး၏။ ထိုထက်အလွန်ပေးကမ်းခြင်း၊ မြတ်နိုးခြင်း မရှိလေ၏။ မယားရှိသည် ဟူ၍ပင် မသိ။
ထိုအခါ ပညာရှိအမတ်သည် ဤမိဖုရားကြီးကား မင်းကြီးအား အလွန် ကျေးဇူးများ၏။ အဆင်းရဲခံကာ တောသို့လိုက်၍ နေဘိ၏။ ဤမင်းကြီးကား ဤမိဖုရားကြီးကို မရေတွက်ဘဲ မိန်းမတစ်ပါးတို့နှင့်သာ မွေ့လျော်၍ နေဘိ၏။ မိဖုရားကြိးအား အလုံးစုံသော စည်းစိမ်ရအောင် ငါ ပြုလုပ်မည်ဟု ကြံစည်ကာနေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ပညာရှိအမတ်သည် မိဖုရားကြီးသို့ ကပ်ပြီးလျှင် “အရှင် မိဖုရားကြီး ... အကျွန်ုပ်တို့သည် အရှင်တို့ထံမှ ထမင်းဖိုးမျှ မရဖူးပါ၊ အဘယ်ကြောင့် မေ့လျော့၍နေဘိသနည်း၊ အလွန် နှလုံးခိုင်မာဘိသနည်း” ဟု မေး၏။ “ဖခင် ... အကျွန်ုပ်တို့ အကယ်၍ ရပါမူ ဖခင်အားလည်း ပေးပါမည်၊ မရပါမူ အဘယ်ကို ပေးနိုင်မည်နည်း၊ ဤမင်းကြီးကား ယခုအခါ အဘယ်ဥစ္စာကို ပေးမည်နည်း၊ ပစ္စန္တရာဇ်မှ ပြန်လာရာ ခရီးအကြား၌ ဤတောင် ရွှေဖြစ်ခဲ့သော် အနည်းငယ် ပေးပါမည်လောဟု မေးသောအခါ ဘယ်လိုမိန်းမနည်း၊ တစ်စုံတစ်ရာကိုမျှ ငါ မပေးနိုင်ဟု ပြောခဲ့ဖူးပါသည်” ဟု ပြော၏။ “အရှင်မိဖုရား ...ဤလိုဖြစ်လျှင် ယခုပြောသောအတိုင်း မင်းကြီးထံမှာ ပြောဝံ့ပါမည်လော” ဟု မေးရာ “ဖခင် ... ပြောဝံ့ပါသည်” ဟု ပြော၏။ “အရှင် မိဖုရား ... ကောင်းပြီ၊ အကျွန်ုပ် မင်းကြီးထံသွား၍ နေနှင့်မည်၊ အရှင်မိဖုရား လာခဲ့ပါ၊ အကျွန်ုပ်က မေးလျှင် ဤအတိုင်း ပြောပါ” ဟု အချိန်းအချက်ထားလေ၏။
ချမ်းသာ ဆင်းရဲ တူမခွဲ
အမတ်လ်ညး မိဖုရားနှင့် ချိန်းချက်ထားပြီးလျှင် မင်းကြီးထံသို့သွား၍ ခစားလျက် နေနှင့်၏။ မိဖုရားကြီး ရောက်လာသောအခါ “အရှင်မိဖုရားကြီး ... အကျွန်ုပ်တို့သည် အရှင်တို့ထံမှ ထမင်းဖိုးကိုမျှ မရဖူးပါ” ဟု စတင်၍ မေးလျှောက်လေ၏။ မိဖုရားကြီးလည်း မင်းကြီးထံတော်မှာပင် ချိန်းချက်ထားသောအတိုင်း အစုံအလင် ပြန်ပြောလိုသဖြင့် -
“ဖခင် ... ခရီးအကြား၌ မြင်သော တောင်ကို တောင်းရာ စကားမျှဖြင့် မပေးနိုင်သော မင်းကြီးကား စင်စစ် ပေးစွန့်လွယ်သော အရာကို ပေးစွန့်နိုင်မည်မဟုတ်၊ အကျွန်ုပ် တောင်းအပ်သော အစီးအပွား မဖြစ်သေ တောင်ကိုပင် စကားမျှဖြင့် မပေးနိုင်” –
ဟု မကြောက်မရွံ့ အဟုတ်အမှန်အတိုင်း ပြောဆိုလေ၏။
“ပညာရှိအမတ် ... ပညာရှိသည် ပြုလုပ်သော အမှုကိုသာလျှင် ပြောဆိုရာ၏၊ မပြုလုပ်နိုင်သော အမှုကို မပြောဆိုရာ၊ ပြောဆိုပါလျက် မပြုလုပ်သောသူကို ပညာရှိတို့ သိကြကုန်၏” –
“အရှင်မင်းသား ... သင့်အား ရှိခိုးပါ၏ သင်သည် သစ္စာ၌ လည်းကောင်း၊ တရား၌ လည်းကောင်းတည်လျက် နေပေ၏။ တိုင်းပြည်မှ နှင်ထုတ်လျက် ပျက်စီးခြင်းသို့ရောက်သော သင်၏စိတ်သည် သစ္စာ၌ မွေ့လျော်ပေ၏”
ဟု မင်းကြီး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ဆိုသော မိဖုရားကြီး၏ စကားကို ပညာရှိအမတ် ကြားလျှင် -
“ကျော်စောလှသော အရှင်မင်းကြီး ... လင်ဆင်းရဲသောအခါ ဆင်းရဲ၍၊ လင် ချမ်းသာသောအခါ ချမ်းသာသော မယားသည်သာ မယားမြတ် ဖြစ်ပါ၏။ ရွှေငွေဥစ္စာရှိသူအား မယားတို့ ပေါများခြင်းတို့မှာ အံ့ဖွယ်မဟုတ်ကုန်” –
ဟု မိဖုရားကြီး ကျေးဇူးကို ပြောဆိုပြီးလျှင် “အရှင်မင်းကြီး ... ဤမိဖုရားကြီးကား အရှင်မင်းကြီး ဆင်းရဲသောအခါ တော်၌နေလျက် အတူဆင်းရဲခံရ၏၊ ဤမိဖုရားကြီးအား ချီးမြှောက်သင့်၏” - ဟု လျှောက်ထားလေ၏။
မင်းကြီးလည်း ပညာရှိအမတ် လျှောက်သောစကားဖြင့် မိဖုရားကြီး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့မိပြီးဟု မိန့်တော်မူကာ မိဖုရားကြီးအား အလုံးစုံသော စည်းစိမ်တို့ကို ပေးလေ၏။ ပညာရှိအမတ်အားလည်း မိဖုရားကြီး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို အောက်မေ့စေသည်ဟု များစွာသော စည်းစိမ်တို့ကို ပေးလေ၏။
ဤဒေသနာတော်ကို ဆောင်တော်မူ၍ သစ္စာကိုပြတော်မူသည်၏အဆုံး၌ လင်မယား နှစ်ယောက်တို့သည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်ကြကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
မိဖုရားသည် - သူကြွယ်မ။
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ညောင်ရေအိုးစင် ကစားနည်း
ညောင်ရေအိုးစင် ကစားနည်း
ထိုကစားနည်းတွင် ကစားသူ အနည်းဆုံး သုံးယောက်လိုသည်။ ငါးယောက်ထက်လည်း မပိုရချေ။ ကစားသောအခါ ကစားသူနှစ်ယောက်က တစ်ယောက်၏ လက်ချောင်းများဖြင့် တစ်ယောက်၏ လက်မောင်းကို တတောင်ဆစ်အောက်ဘက်တွင် ဆုပ်ကိုင်ထားကြရသည်။ သုံးယောက်သာကစားလျှင် ကျန်တစ်ယောက်က ထိုသို့လက်ယှက်ထားသည့်အပေါ်တွင် ထိုင်ရသည်။ ထိုနောက် ထိုင်နေသောကစားသူမှအပ ကျန်ကစားသူနှစ်ယောက်က ညောင်ရေအိုးစင်ပန်းအိုးစင်၊ ညောင်ရေအိုးစင်ပန်းအိုးစင် ဟူ၍ အော်ဆိုကြပြီးလျှင် သူတို့၏ ယှက်ထားသော လက်များကို လွှဲပေးကြလေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ညောင်ရေအိုး ခါးတောင်ကျိုက်လိုက်ဟုဆိုကာ သူတို့၏ လက်များကို ဖြုတ်လိုက် ကြသဖြင့် ထိုင်လျက်ပါလာသူသည် အောက်သို့ ကျသွားလေသည်။ ထိုသို့ အောက်ကျသွားရာမှ ထပြီးလျှင် ကစားသူနှစ်ဦးအား လိုက်၍ဖမ်းရသည်။ အမိခံရသူသည် နောက်တစ်လှည့်၌ ညောင်ရေအိုး လုပ်ရလေသည်။
သုစ္စဇဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ တူမကွာ၊ မှတ်ပါမယားမြတ်။
(၂) ကျေးဇူးသိမြင်၊ ခင်ပွန်းလင်၊ များဖြင့်စည်းစိမ်အပ်။
သုစဇဇာတ် ပြီး၏။
တီဘီရောဂါ
ရောဂါလက္ခဏာများ
တီဘီရောဂါ၏ အထင်ကရလက္ခဏာများမှာ
ရောဂါရှာဖွေစစ်ဆေးခြင်းသည် - ထိုနည်းတူစွာ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ သုံးပုံတစ်ပုံသည် တီဘီရောဂါကူးစက်ခံရသည်ဟု သုံးသပ်ထားပြီး၊ တစ်စက္ကန့်တိုင်းတွင် ရောဂါကူးစက်ခံရသူ အသစ်တစ် ယောက်နှုန်း ထွက်ပေါ်နေသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် နာတာရှည်ရောဂါဖြစ်ပွားနေသူ ၁၃.၇ သန်းရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ရောဂါအသစ်ဖြစ်ပွားသူ ၉ သန်းခန့် ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အတွင်း ရောဂါကြောင့် ၁.၃ သန်းမှ ၁.၅ သန်းခန့် သေဆုံးခဲ့ပြီး၊ အများစုမှာ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများမှ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့အတူ ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများမှ လူအများတွင် ခုခံအားကျဆင်းစေသည့် ဆေးများသုံးစွဲခြင်း၊ မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲခြင်း သို့မဟုတ် အေအိုင်ဒီအက်စ် တို့ကြောင့် ၎င်းတို့၏ ခုခံအားစနစ်ကျဆင်းလာပြီး တီဘီရောဂါ ရရှိလာသည်။ တီဘီရောဂါ ပြန့်ပွားမှုသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် တစ်ပုံစံတည်း မဟုတ်ပါ။ ကျူဘာကူလင် စစ်ဆေးခြင်းဖြင့် တီဘီရောဂါ စစ်ဆေးရာတွင် အာရှတိုက်နှင့် အာဖရိကတိုက်ရှိနိုင်ငံများတွင် ၈၀% ရောဂါရှိပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် လူဦးရေ၏ ၅-၁၀% သာ ရောဂါရှိသည်။