cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နေ့စ်ဘီတိုက်ပွဲ
တိုက်ပွဲစဉ်
ပစ္စတိုများ၊ ဓားများဖြင့် အကြိတ်အနယ် ထိုးခုတ်ပစ်ခတ်ကြရင်းမှ အလယ်စစ်မျက်နှာမှ ရူးပတ်မင်းသားဦးဆောင်သည့် ဘုရင့်တပ်များက ပါလီမန်တပ်များကို ဖိတိုက်လာနိုင်ပြီး ပါလီမန်တပ် ၃ တပ်ပျက်ကာ မြင်းတပ်လည်း ဖရိုဖရဲဖြစ်စပြုလာသည်။ သို့သော် အခွင့်ကောင်းကို မယူနိုင်သော ဘုရင့်တပ်များက ထိုအခြေအနေကို လက်လွတ်ခံကာ ရန်သူ့မြင်းတပ်ကိုကျော်၍ နောက်တွင်ရှိနေသော ရထားတန်း(Baggage Trains) ကို တိုက်ခိုက်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ရူးပတ်မင်းသားတပ်များသည် ပါလီမန်တပ်များ၏ ရထားတန်းကို ရယူနိုင်လိုက်သော်လည်း စစ်မြေပြင်ရှိရာသို့ ပြန်အရောက်တွင် ပါလီမန်တပ်များ အင်အားပြန်စုစည်းမိပြီးဖြစ်နေကာ ဘုရင့်တပ်များအပေါ်တွင် အသာစီးရလျက်ရှိနေသည်။
ပါလီမန်တပ်များဖက်မှ နာမည်ကျော် စကစ်ပွန်တပ်ရင်းကြီးမှ ကြံ့ကြံ့ခံ၍ ဘုရင့်တပ်များအား တုံ့ပြန်နိုင်သဖြင့် ဖဲယားဖက်စ်၏ ကွယ်ဝှက်ထားသောအရံတပ်များက နောက်မှပတ်တိုက်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့်တိုက်ပွဲ၏ ဗဟိုချက်မှာ ညာတောင်ပံသို့ရောက်လာပြီး အဆုံးအဖြတ်အဖြစ် ကရွမ်းဝဲလ်၏ စံပြမြင်းတပ် (Cronwell's Ironside Coudarmy)က ဘုရင့်တပ်များကို တလစပ်ဖိအားပေးတိုက်နိုင်သဖြင့် ဘုရင့်တပ်များပြိုပျက်ကာ ဖရိုဖရဲထွက်ပြေးကြရတော့သည်။ ထိုအချိန်မှ စစ်ပြေပြင်သို့ပြန်ရောက်လာသည့် ရူးပတ်မင်းသားနှင့် သူ၏တပ်များသည် ပါလီမန်တပ်များအား ရင်ဆိုင်နိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ ဆုပ်ခွာနေသည့် ဘုရင့်တပ်များနှင့်အတူ လိုက်ပါသွားရတော့သည်။
ဖဲယားဖက်စ်က ရန်သူ့ရထားတန်းကို မလိုက်ဘဲ ရန်သူများနောက်သို့သာ ထပ်ချပ်လိုက်လံတိုက်ခိုက်သဖြင့် ဘုရင့်တပ်မှ တပ်သား၅၀၀၀ကျော်ကို ဖမ်းဆီးရရှိသည်။ ဘုရင့်အမြောက်တပ်နှင့် ဘုရင့်စာရွက်စာတမ်းများကိုလည်း သိမ်းယူလိုက်နိုင်သည်။ ထိုမှနောက်တစ်နှစ်အကြာအထိ နှစ်ဖက်တပ်များပြန်လှန်တိုက်ခိုက်ကြသေးသော်လည်း အင်အားစုစည်းနိုင်ခြင်းမရှိတော့သည့် ဘုရင့်တပ်များ အရှုံးဆက်ကာ နောက်ဆုံးတွင် ဘုရင်ချားလ်(၁) အားဖမ်းဆီးကာ ကွပ်မျက်နိုင်ခဲ့သည်။
ကောင်းဆာရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ကောင်းဆာရွာ (Kawnghsar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သီကြားရွာ၊ ဥက္ကာကျော်
သီကြားရွာ၊ ဥက္ကာကျော်
ကွမ်းတိုင်ရွာ၊ ကွင်းကြီး
ကွမ်းတိုင်ရွာ၊ ကွင်းကြီး
ကဏ္ဍကတ္ထလသုတ်
အဋ္ဌကထာ၌-ကောသလမင်း၏ လျှောက်ထားချက်၌ ကဲ့ရဲ့ခြင်းမှ ကင်းလွတ်စေရန် မေးတော်မူပုံ၊ ပုထုဇဉ်နှင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်အဆင့်ဆင့် ပဓာနဝေမတ္တ ဖြစ်ပုံ၊ အဿဒ္ဓ-ပုဂ္ဂိုလ် ၄-မျိုး၊ ဩပမ္မသံသန္ဒန၊ မင်း၏ အစွမ်းသတ္တိများ-အစရှိသော မှတ်သားဖွယ်များကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။
ရှမ်းချောင်းရွာ၊ ဘုရားချောင်းအစုကြီး
ရှမ်းချောင်းရွာ၊ ဘုရားချောင်းအစုကြီး
ဆန်းသစ်ဦးရွာ၊ ကွင်းကြီး
ဆန်းသစ်ဦးရွာ၊ ကွင်းကြီး
ပန်လော့ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ပန်လော့ရွာ (Panglawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းနင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၀၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းနင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၉ ဦး၊ မ ၇၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွင်းလေးရွာ၊ မတော့ကုန်း
ကွင်းလေးရွာ၊ မတော့ကုန်း
ရှောင် လက်စတား
ရှောင် လက်စတား (Seán Lester) (၂၈ စက်တင်ဘာ ၁၈၈၈ - ၁၃ ဇွန် ၁၉၅၉) သည် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံသား အိုင်းရစ်လူမျိုး သံတမန် တစ်ဦး ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး၏ နောက်ဆုံး အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် ဖြစ်သည်။
သရက်ချောင်းရွာ၊ ကျောင်းအိုင်
သရက်ချောင်းရွာ၊ ကျောင်းအိုင်
Fayuan Temple
ဖားယွမ်ဘုရားကျောင်း (Chinese:  法源寺;  pinyin:  Fǎyuán  Sì) သည် ပေကျင်းမြို့တွင်တည်ရှိသည့် ရှေးအကျဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်
အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် ဟူသည် အသင်းအဖွဲ့ကြီးတစ်ခုခု သို့မဟုတ် နိင်ငံရေးပါတီကြီးတစ်ခုခု၏အတွင်းရေးမှူး အကြီးအကဲကို ရည်ညွှန်းသည်။ ဥပမာအားဖြင့်
ဘုရားချောင်းရွာ၊ ဘုရားချောင်းအစုကြီး
ဘုရားချောင်းရွာ၊ ဘုရားချောင်းအစုကြီး
ဆန်ယူရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ဆန်ယူရွာ(Sanyu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ မျောမောပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မျောမောပါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂ ဦး၊ မ ၅၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၆ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်
မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင် (Myanma Port Authority) သည် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
နောက်ခံသမိုင်း
မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင်သည် ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောကြီးများ ဆိပ်ကမ်းသို့ ဝင်ထွက် ဆိုက်ကပ်နိုင်ရေးနှင့် ကုန်တင်ကုန်ချ လုပ်ငန်းများကို မြန်ဆန်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေး တို့အတွက် ဝန်ဆောင်မှု ပေးသော ဌာနတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့သည် ၁၈ရာစု အလယ် အထိ ဒဂုံဟု အမည်တွင်ခဲ့ပြီး တံငါသည် ရွာငယ်ကလေးသာ ဖြစ်ခဲ့ကာ ဆိပ်ကမ်းမြို့ အဖြစ်မတည်ရှိသေးဘဲ သန်လျင်၊ ပုသိမ်၊ မုတ္တမနှင့် ပဲခူးမြို့များကိုသာ ဆိပ်ကမ်းမြို့များ အဖြစ် အသုံးများခဲ့သည်။ ၁၇၅၅ ခုနှစ်တွင် အလောင်းဘုရားမင်းသည် ဧရာဝတီမြစ်တလျှောက်ရှိ ဒေသများကို သိမ်းပိုက်ရာမှ ဒဂုံသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး၊ ရန်ကုန်မြို့ဟု ခေါ်တွင်စေကာ ပင်မဆိပ်ကမ်းမြို့ အဖြစ် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ရည်မှန်းချက်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းအသီးသီးသို့ ကုန်များ သယ်ဆောင်ရန်အတွက် ဝင် ̸ ထွက်သွားလာသည့် သင်္ဘောများ အားတိုတောင်းသော အချိန်ကာလအတွင်း ကုန်ချခြင်း၊ ကုန်တင် ခြင်း၊ တစ်ဆင့်လွှဲပြောင်းကုန်များကို လက်ခံပေးပို့ ခြင်းများ ပြုလုပ် ပြီး လျင်မြန်စွာ ပြန်လည်ထွက်ခွာနိုင်စေရန် လိုအပ်သော ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ပေးခြင်းဖြင့် တိုင်းပြည် အတွက် ဘဏ္ဍာငွေများကို ရှာဖွေပေးရန် ဖြစ်သည်။
ကျောင်းတောင်ရွာ
ကျောင်းတောင်ရွာ
ဘောက်ရွာ၊ ဥက္ကာကျော်
ဘောက်ရွာ၊ ဥက္ကာကျော်
ကျောင်းတောင်ရွာ
ကိုးကား
ကျောင်းတောင်ရွာ
မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်
ရန်ကုန်မြစ်ဝနှင့်ချဉ်းကပ်ရေလမ်းကြောင်း
ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းသည် ရန်ကုန်မြစ်ပေါ်တွင် ရှိပြီး မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၆ ဒီဂရီ ၄၇ မိနစ်နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ ဒီဂရီ ၁၅ မိနစ်တွင် တည်ရှိပြီး မုတ္တမပင်လယ်ကွေ့ အပြင်စည်းခုံရေလမ်းကြောင်းမှ ကုန်းတွင်းပိုင်းသို့ ၃၂ ကီလိုမီတာ ကွာဝေးသည်။ ရန်ကုန် ဆိပ်ကမ်းသို့ ကုန်တန်ချိန် ၂၀၀ နှင့် အထက်ရှိသော ရေယာဉ်များ ဝင်ရောက်ပါက ရေကြောင်းပြအား မယူမဖြစ် တောင်းခံရယူဝင်ရောက်ရမည် ဖြစ်သည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် ရေတက်ရေပြည့်ချိန်တွင် အတွင်းစည်းခုံနှင့် အပြင်စည်းခုံတို့အား ဖြတ်သန်း ဝင်ရောက်ရသည်။
ဒီရေအတက်အကျ
ပျှမ်းမျှဒီရေအတက်အကျသည် ရေထရက်တွင် ခန့်မှန်း ၁၉.၃ပေ (၅.၈၅)မီတာနှင့် ရေသေရက်တွင် ၈.၄ ပေ (၂.၅၅)မီတာ ရှိသည်။ ၎င်းမှာ ရန်ကုန်မြစ်၏ အခြေခံရေစစ်မျဉ်း သတ်မှတ်ချက်ဖြစ်သည်။ အခြေခံရေစစ်မျဉ်းအတိုင်းမှတ်တိုင်သည် ရန်ကုန်မြို့ ပန်းဆိုးတန်းလမ်း ဆိပ်ကမ်းရုံးအနီးတွင် တည်ရှိသည်။
ရေစီးနှုန်း
ရန်ကုန်မြစ်၏ ရေထရက် ရေစီးနှုန်းသည် ရေမိုင် ၄ မိုင်မှ ၆ မိုင်နှုန်း ရှိသည်။ ရေတက်ချိန်မှ ၁ နာရီ ၁၅ မိနစ်ခန့် အကြာတွင် ရေတက်ရေ စတင်စီးဆင်းပြီး ရေကျချိန်မှ မိနစ် ၃၀ ခန့် အကြာတွင် ရေကျရေ စတင် စီးဆင်းသည်။
လှိုင်းများ
ရန်ကုန်မြစ်အတွင်းရှိ ရေလှိုင်းများသည် ရေကြောင်းဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများအား အနှောင့်အယှက်မပေးနိုင်ပါ။ မြစ်ဝရှိလှိုင်းများအခြေအနေသည် လှိုင်းအမြင့် ၂ မီတာ ထက်နည်းသော လှိုင်းများသာ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။
သင်္ဘောအရွယ်အစား
ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းသို့ ရေယာဉ်အလျား ၁၆၇ မီတာ၊ ရေစူး ၉ မီတာ ကုန်တန်ချိန် ၁၅၀၀၀ တင်ဆောင်သော သင်္ဘောများ ဝင်နိုင်ထွက်နိုင်ပြီး သီလဝါဆိပ်ကမ်းသို့ ရေယာဉ်အလျားမီတာ ၂၀၀၊ ရေစူး ၉ မီတာနှင့် ကုန်တန်ချိန် ၂၀၀၀၀ ရှိသော သင်္ဘောများ ဝင် ̸ ထွက်နိုင်သည်။
အလုပ်ချိန်
နေ့ဂိုဏ်း အလုပ်ချိန်သည် ၀၈:၀၀ နာရီမှ ၁၆:၀၀ နာရီအထိလည်းကောင်း၊ ညဂိုဏ်းအလုပ်ချိန်သည် ၂၀:၀၀ နာရီမှ ၀၄:၀၀ နာရီအထိလည်းကောင်း ပုံမှန်ဆောင်ရွက်ပေးနေသည်။ အချိန်ပိုလုပ်ကိုင်ရန် လိုအပ်ပါက အလုပ်ချိန် ကာလ အတွင်း ကြိုတင်တောင်းခံနိုင်သည်။
ISPS Code ၏ အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်နိုင်မှု အခြေအနေ
မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်၏ ဆိပ်ကမ်းလုံခြုံရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ၁-၇-၀၄ နေ့မှစပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေကြောင်းအဖွဲ့ ချုပ်၏ ချမှတ်ထားသော ISPS Code အရ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
ဆိပ်ကမ်းဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ
မြန်မာနိုင်ငံရှိဆိပ်ကမ်းများ
ဗိုလ်အောင်ကျော်တံတား အမှတ်(၃)
မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်
ဗိုလ်တထောင်အမှတ်(၁)ကုန်းတွင်းကုန်သေတ္တာစခန်း
မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်နှင့် Allied Container Services Singapore (ဖက်စပ်လုပ်ငန်း)
MIPL တံတားများ
နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပုဂ္ဂလိကတံတားများ
မြန်မာ့စက်မှုဆိပ်ကမ်းတံတား
နိုင်ငံသားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပုဂ္ဂလိကတံတားများ
အလုံတံတားအမှတ်(၁) ၊ (၂) နှင့် (၃)
နိုင်ငံသားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ပုဂ္ဂလိကတံတားများ
နိုင်ငံတကာဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်မှု
မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင်သည် International Association of Ports & Habours (IAPH) အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်း အာဏာပိုင်သည် ASEAN Port Association အဖွဲ့ သို့ ၂၀၀၅ခုနှစ် မေလ ၂၅ရက်တွင် ဝင်ရောက် ခဲ့သည်။
အုန်းနှဲကျောတန်း (အရှေ့စု)ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
အုန်းနှဲကျောတန်း (အရှေ့စု)ရွာ (Ohnhnekyawtan(Ahsheysu))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ အုန်းနှဲကျောတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုန်းနှဲကျောတန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၉၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကျီးကုန်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
မကျီးကုန်းရွာ (Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ပင်းမောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၁၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေးဗစ်မြို့
ဒေးဗစ်မြို့ (City of David - עיר דוד) တစ်ဦး ရှေးဟောင်းသုတေသနဆိုက် ယေရုရှလင်မြို့ ၌ရှိ၏။ ဒါဟာ ယေရုရှလင်မြို့ ၏ ဈဟောငျးစီးတီး ၏မြို့ရိုး၏တောင်ဘက်-အရှေ့ပိုင်းထောင့်မှနောက်လာမည့်ဖြစ်ပါတယ်။ အဆိုပါ ကိုရှငျဘုရငျ၏ နန်းတော် ဒါဝိဒ်သည် မှစွပ်စွဲ, ရှင်ဘုရင် ဟေဇကိသည် အားဖြင့်တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ရေဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများပါဝင်သည်ဖြစ်ပါတယ်။.
ဝန်နောင်တိန်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝန်နောင်တိန်ရွာ (Wannawngtein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၉ ဦး၊ မ ၁၇၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာနောင်တိန် ဖြစ်သည်။
ညောင်နီပင်ရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခအုံးမော်ဗောဓီကုန်းရွာ၊ ခအုံးမော်
ခအုံးမော်ဗောဓီကုန်းရွာ၊ ခအုံးမော်
အကယ်ကြီးရွာ၊ ကွင်းကြီး
အကယ်ကြီးရွာ၊ ကွင်းကြီး
ပြကြီးရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ပြကြီးရွာ (Pyagyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ပျဉ်ထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပျဉ်ထောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၉ ဦး၊ မ ၆၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆားမလောက်ရွာ၊ ဘုရားချောင်းအစုကြီး
ဆားမလောက်ရွာ၊ ဘုရားချောင်းအစုကြီး
ဖိုဂွမ်ရှမ်းကျောင်းတော် (တိုရွန်တို)
Fo Guang Shan Temple, T oronto သည် မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်၏ မြေညီထပ်တွင် လက်ဖက်ရည်သောက်ရန်နှင့် ဝတ်ပြုရန်အခန်းရှိသည်။ ဒုတိယထပ်တွင် ပြတိုက်တစ်ခု တည်ရှိသည်။ အောက်ထပ်တွင် စည်းဝေးခန်းနှင့် အခန်းများ တည်ရှိသည်။
ကွန်ကျောင်းရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ကွန်ကျောင်းရွာ (Kunkyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကစသာရဇာတ်
'''ပဉ္စကနိပါတ် - ၂။ ဝဏ္ဏာရောဟဝဂ် -(၃၆၈) - တစသာရဇာတ် ပညာရှိသူငယ်ကြောင့် သူငယ်အများအနှောင့်အဖွဲ့မှ လွတ်ခြင်း အကြောင်း။
ဓနဉ္ဇာနိသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ကစသာရဇာတ်
ပညာပါရမီတော် ချီးကျူးဖော်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရား၏ ပညာပါရမီတော်ကို ချီးကျူးပြောဆို၍ နေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ … ငါဘုရားသည် ယခုအခါ၌ သာ ပညာရှိသည်၊ ဥပါယ်၌ လိမ္မာသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌ လည်း ပညာရှိသည်၊ ဥပါယ်၌ လိမ္မာသည်သာတည်း” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ဓနဉ္ဇာနိသုတ်
အရှင်သာရိပုတ္တရာ မဂဓနိုင်ငံ ဒက္ခိဏဂီရိဇနပုဒ်၌ ဝါကပ်တော်မူစဉ် သီတင်းကျွတ်ပြီး၍ ရာဇဂြိုဟ်မှကြွလာသော အညတြရဟန်း၏ လျှောက်ထားချက်အရ ဓနဉ္စာနီပုဏ္ဏားမိသားစုနှင့် ဓနဉ္စာနီပုဏ္ဏား၏ အဓမ္မစရိယာ, ဝိသမစရိယာအကြောင်းကို ကြားသိတော်မူပုံ။ အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဓနဉ္စာနီပုဏ္ဏားကြီးအား အဓမ္မစရိယာ, ဝိသမစရိယာ၏ အကြောင်း (၁၀)မျိုးကြောင့် ငရဲ၌ဖြစ်နိုင်ပုံ ယင်းအကြောင်းပါ ပုဂ္ဂိုလ်များက ငရဲမှလွတ်အောင် မဆောင်ရွက်နိုင်ပုံ ယင်းအကြောင်း (၁၀)မျိုးနှင့်ဆက်စပ်၍ အဓမ္မ စရိယာ ဝိသမစရိယာထက် ဓမ္မစာရီ၊ သမစာရီ၊ ဓမ္မိကကမ္မန္တ၊ အပါပကမ္မ၊ ပုညပဋိပဒါကို ပြုကျင့်သင့်ပုံ၊ ဓနဉ္စာနီပုဏ္ဏား၏ ဘဝနေဝင်ချိန် ဝေဒနာခံစားမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ဥပမာ(၃)မျိုး၊ ဓနဉ္စာနီပုဏ္ဏားအား ဗြဟ္မာပြည်ရောက်ကြောင်းလမ်းစဉ် ဟောတော်မူပုံ၊ မကြာမီစုတေ၍ ဗြဟ္မာပြည်၌ဖြစ်ကြောင်းကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
ကစသာရဇာတ်
ဖမ်းဆီးလာရေး မင်းကြီးမေး
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ရွာငယ်တစ်ခုတွင် သူကြွယ်မျိုး၌ ဖြစ်၍ ငယ်ရွယ်စဉ် အခါ မြေမှုန့်ကစားဖက်ဖြစ်သော သူတို့နှင့်အတူ ရွာတံခါးအနီးရှိ ပညောင်ပင်ကြီးရင်း၌ ကစားလျက်နေ၏။ [အလုံးစုံသော စကားအစဉ် သည် သာလိယဇာတ်နှင့်တူပြီ။ ]
ဓနဉ္ဇာနိသုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော် ဒက္ခိဏဂိရဇနပုဒ်၊ ဝိလုမ္ပ, ဉာတိ, သာလောဟိတ-အစရှိသော မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။
ကစသာရဇာတ်
ဖမ်းဆီးလာရေး မင်းကြီးမေး
ဤတစသာရဇာတ်၌ ကား အထူးအားဖြင့် ဆေးသမားသေသည်ရှိသော် ရွာ၌ နေကုန်သော လူတို့သည် သူငယ်တို့ကို လူသတ်သော သူငယ်တို့ဟူ၍ ဝါးလုံး တောက်တို့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ကာ မင်းကြီးထံသို့ ဆောင်ယူကြကုန်၏။
ဓနဉ္ဇာနိသုတ်
ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သောတာပန် အရိယာသာဝိကာ ဓနဉ္စာနီပုဏ္ဏေးမ၏ “နမော တဿ” မဟာပဏာမဖြင့် ဘုရားရှင်အား ရှိခိုးမှုနှင့်ဆက်စပ်၍ မိစ္ဆာအယူရှိသော ဘာရဒွါဇ ပုဏ္ဏား၏ ဘုရားရှင်အား နှိပ်ကွပ်ရန် “ကိံသု ဆေတွာ”အစရှိသော ဂါထာဖြင့် ရွတ်ဆိုမေးမြန်းသည်ကို “ကောဓံ ဆေတွာ”အစရှိသော ဂါထာဖြင့် ဘုရားရှင်က ဖြေကြားတော်မူရာ ဘာရဒွါဇပုဏ္ဏားက သရဏဂုံတည်၍ ရဟန်းပြုလိုကြောင်း လျှောက်ထားပြီး ရဟန်းတရားအားထုတ်သဖြင့် မကြာမီ ရဟန္တာဖြစ်သည်ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကစသာရဇာတ်
ဖမ်းဆီးလာရေး မင်းကြီးမေး
သူကြွယ်သားသူငယ်သည် ခရီးအကြား၌ ကစားဖက်ဖြစ်သော သူငယ်အား “အမောင်တို့ … မကြောက်ကြကုန်လင့်၊ မင်းကြီးကို မြင်လျှင် လည်း မကြောက်ကြဘဲ ကြည်လင်သော မျက်နှာရှိကြကုန်လော့၊ မင်းကြီးသည် ငါတို့နှင့် ရှေးဦးစွာ စကားပြောလိမ့်မည်၊ ထိုအခါ ငါပြောမည်” ဟု အဆုံးအမပေးလေ၏။ သူငယ်တို့လည်း ပညာရှိသူငယ်ပြောတိုင်း နားထောင်ကြကုန်၏။
ဓနဉ္ဇာနိသုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဓနဉ္စာနီမျိုးနွယ် ဥဒါန်းမြွက်ဆိုသည့် ဗြာဟ္မဏ ဘတ္တပွဲ အရိယာသာဝိကာအကြောင်း၊ ဥဘတောကောဋိက ဂါထာဖွင့်ဆိုချက်၊ သံလျှက်နှစ်မျိုး-အစရှိသော မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။ ဋီကာ၌ “နမော တဿ”သည် ပဉ္စပါကဂါထာဟု မိန့်ဆိုထားပါသည်။
ကစသာရဇာတ်
ဖမ်းဆီးလာရေး မင်းကြီးမေး
မင်းကြီးထံသို့ ရောက်သောအခါ မင်းကြီးသည် ကြည်လင်သော မျက်နှာရှိသော သူငယ်တို့ကို မြင်လျှင် -
“အို သူငယ်တို့ … သင်တို့ကား ရန်သူလက်သို့ ရောက်ကာ ဝါးလုံးတောက်တို့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ခြင်းကို ခံရပါလျက် ကြည်လင်သောမျက်နှာ ရှိကြကုန်၏။ အဘယ်ကြောင့် မစိုးရိမ်ကြသနည်း” –
ဟု သူငယ်တို့အား ချီးမွမ်းအံ့ဩကာ မေးမြန်းကြလေ၏။
သူငယ်ပညာရှိ လျှောက်ထား၏
ဘေးရန်ဖြစ်လာသည်ရှိသော် အကျိုးစီးပွား အဆုံးအဖြတ်ကို သိမြင်သော ပညာရှိသည် မတုန်လှုပ်ပါ၊ ရန်သူတို့သည် မဖောက်မပြန် ပကတိအတိုင်း တည်ရှိသော မျက်နှာကိုမြင်လျှင် ဆင်းရဲကြကုန်၏။
ဖြစ်လာသော အမှုကိစ္စတို့၌ အကျိုးစီးပွားကို ရရာရကြောင်းဖြစ်သော မန္တာန်မန်းမှုတ်ခြင်း၊ ပညာရှိတို့နှင့် တိုင်ပင်ခြင်း၊ ချစ်ဖွယ်သောစကားကို ပြောဆိုခြင်း၊ တရားသူကြီးတို့အား တံစိုးလက်ဆောင်ပေးခြင်း၊ ဆွေမျိုးစဉ် ဆက်ကို ပြောဆိုခြင်းတို့ဖြင့် ရန်သူတို့ကို အောင်မြင်ရာ၏။ အကျိုးစီးပွားရရာ ရကြောင်းကို လုံ့လပြုရာ၏။
အကျွန်ုပ်သည် လည်းကောင်း၊ သူတစ်ပါးသည် လည်းကောင်း၊ အကျိုးစီးပွားကို မရတော့ပြီဟု သိမြင်သောအခါ ၌ ကား မစိုးရိမ်ကြဘဲ ကံသည် မြဲလှ၏။ ကံအတိုင်းဖြစ်ရသည်ကို အဘယ်သို့ ပြုလုပ်နိုင်မည်နည်းဟု နှလုံးသွင်းကာ သည်းခံရာ၏” –
ဟု မင်းကြီးအား မစိုးရိမ်ခြင်း၊ မငိုကြွေးခြင်း အကြောင်းကို လျှောက်ထားလေ၏။ မင်းကြီးလည်း ပညာရှိသူငယ်၏ တရားစကားကို ကြားရလျှင် အမှုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးကာ သူငယ်တို့အား အပြစ်မရှိကြောင်းကိုသိ၍ ဝါးတောက်တို့ကို ဖြုတ်ပယ်စေပြီးလျှင် ပညာရှိသူငယ်အား ကြီးစွာသော စည်းစိမ်ကိုပေး၍ အကျိုးအကြောင်းပြ၍ ဆုံးမသော ပညာရှိအမတ်ရာထူးဖြင့် ချီးမြှောက်လေ၏။ ကြွင်းသောသူငယ်တို့အားလည်း ထိုက်တန်သော စည်းစိမ်ကိုပေး၍ ရာထူးဖြင့် ချီးမြှောက်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ဗာရာဏသီမင်းသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
သူငယ်တို့သည် - ထေရ်ကြီးထေရ်ငယ်များ။
ပညာရှိသူငယ်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ဘေးရန်နှင့်ကြိမ်၊ မစိုးရိမ်၊ တည်ငြိမ်ကြည်မျက်နှာ။
(၂) ဝမ်းသာရန်သူ၊ ဖောက်ပြန်မှု၊ တည်မှုဆင်းရဲမှာ။
(၃) အမှုကြုံပြန်၊ ကျိုးများရန်၊ မန္တာန်မန်းမှုတ်ပါ။
(၄) ဆွေစဉ် ပြောရေး၊ တံစိုးပေး၊ ဆွေးနွေးပညဝါ။
(၅) ချစ်ဖွယ်စကား၊ ပြောဆိုငြား၊ မမှားအောင်နိုင်ရာ။
တက္ကသိုလ်များ​ သမိုင်း​ သု​တေသန ဌာန
တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသန ဌာနကို ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အဆင့်မြင့်ပညာဦးစီးဌာန အောက် ၌ ၁၉၉၁ ခု၊ စက်တင်ဘာ လ တွင် ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ယခင်က ဖွဲ့စည်းတည်ရှိပြီးဖြစ်သော နိုင်ငံသမိုင်း သုတေသန ဦးစီးဌာန နှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာန ( သုတေသန ) တို့ကို ပူးပေါင်း ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖြစ်ပေါ်လာပုံ သမိုင်းကြောင်း
နိုင်ငံ သမိုင်း သုတေသန ဦးစီးဌာန မှာ လည်း ၁၉၅၅ ခုနှစ် ၊ ဇန်နဝါရီ လ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကော်မရှင် ကို ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ဌာန ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းစဉ် က ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး လက်အောက် တွင် ထားရှိပြီး ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်း ကော်မရှင် ကို နိုင်ငံ သမိုင်း သုတေသန ဦးစီးဌာန အဖြစ် တိုးမြှင့်၍ ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန အောက်ရှိ နိုင်ငံသမိုင်း သုတေသန ဦးစီးဌာန ကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်သို့ လွှဲပြောင်း၍ နိုင်ငံသမိုင်း အဖွဲ့ ဦးစီးဌာန အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာန တွင်လည်း ၁၉၇၂ ခုနှစ်ကတည်းက သုတေသန ဌာနစိတ် တစ်ခု ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် နိုင်ငံ သမိုင်းအဖွဲ့ ဦးစီးဌာနနှင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာန ရှိ သုတေသန ဌာနစိတ် တို့ကို ၁၉၈၆ ခု၊ မတ်လ တွင် ပူးပေါင်းလိုက်ပြီး ၁၉၉၁ တွင် တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသန ဌာန အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသန ဌာန ကို ညွှန်ကြားရေးမှူး တစ်ဦးက ဦးဆောင် ကြီးကြပ်ကာ သုတေသန ဝန်ထမ်းများ က ခေတ်အလိုက် ခွဲခြား၍ လည်းကောင်း၊ စီမံကိန်းအလိုက် ခွဲခြား၍ လည်းကောင်း သုတေသန လုပ်ငန်းများ ကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။ တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသန ဌာန၏ သုတေသန လုပ်ငန်းများကို လမ်းညွှန်မှု ပေးရန် သမိုင်းပညာရှင် များ ပါဝင်သည့် မြန်မာ့သမိုင်း အဖွဲ့ရှိသည်။ ပညာရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်သော မြန်မာ့သမိုင်း အဖွဲ့ကို ၁၉၉၁ ခု၊ စက်တင်ဘာလတွင် ဖွဲ့စည်းသည်။ အဖွဲ့၏ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ နှစ်ဦးမှာ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီး နှင့် ဦးစိုင်းအောင်ထွန်း တို့ဖြစ်ပြီး အဆင့်မြင့်ပညာ ဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ အဖွဲ့တွင် အချိန်ပြည့် အဖွဲ့ဝင် ( ၁၃ ) ဦးနှင့် အချိန်ပိုင်း အဖွဲ့ဝင် ( ၁၃ ) ဦး ရှိသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းအဖွဲ့ ၏ ဦးဆောင် လမ်းညွှန်မှုကို ခံယူ၍ တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသနဌာန သည် သုတေသနလုပ်ငန်းများ ကို စီမံကိန်းချ၍ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
စီမံကိန်းများ
တက္ကသိုလ်များ သမိုင်း သုတေသနဌာနသည် မြန်မာ့သမိုင်းကို အောက်ပါ အပိုင်းများ ခွဲခြား၍ စီမံကိန်းချကာပြုစုရေးသားလျက် ရှိသည်။
၁။ ပုဂံခေတ်မတိုင်မှီခေတ် ၂။ ပုဂံ၊ ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းခေတ် ၃။ အင်းဝခေတ် ( ၁၃၆၄ - ၁၅၅၅) ၄။ တောင်ငူနှင့် ညောင်ရမ်းခေတ် ( ၁၃၅၈ - ၁၇၅၂ ) ၅။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ( ၁၇၅၂ - ၁၈၈၅ ) ၆။ ကိုလိုနီခေတ် ( ၁၈၈၅ - ၁၉၄၈ ) ၇။ လွတ်လပ်ပြီးခေတ် (၁) ( ၁၉၄၈ -၁၉၆၂ ) ၈။ လွတ်လပ်ပြီးခေတ် (၂) ( ၁၉၆၂ - ၁၉၈၈ )
လုပ်ငန်းရပ်များ
တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသနဌာန၏ ဆောင်ရွက်ဆဲ/ပြီး သုတေသနလုပ်ငန်းရှစ်ခု မှာ -
၁။ ပုဂံ လေ့လာရေး ၂။ ဟံသာဝတီ မြို့ဟောင်း လေ့လာရေး ၃။ မန္တလေးမဟာမုနိ တံတိုင်းအတွင်းရှိ ကျောက်စာများ ၄။ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာစစ်ပွဲများ ၅။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အတ္ထုပ္ပတ္တိ ၆။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း(၁၉၄၅ - ၁၉၄၈ ) ၇။ မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ( ၁၉၄၈-၁၉၆၀ ) ၈။ မြန်မာ့စီးပွားရေးစနစ်ပြောင်းကာလ ( ၁၉၈၇ -၁၉၉၂ ) တို့ဖြစ်သည်။
အထက်ပါ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အထောက်အကူပြုမည့် မြန်မာ့နိုင်ငံရေး နှင့် စီးပွားရေး တို့တွင် ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များအား တွေ့ဆုံ၍ လူတွေ့ မေးမြန်း မှတ်တမ်းတင်ယူသည့် လုပ်ငန်း ( Oral History Project ) ကို အထူးစီမံချက်ချ ၍ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းဆိုင်ရာ ပြည်တွင်းပြည်ပ အထောက်အထားများကိုလည်း ရှာဖွေစုဆောင်း၍ စနစ်တကျ ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။ သုတေသန ကွင်းဆက် ခရီးထွက်၍လည်း မြန်မာ့သမိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားများ ရှာဖွေစုဆောင်းထားသည်။ တက္ကသိုလ်များ ဗဟိုစာကြည့်တိုက်နှင့် ပူးပေါင်း၍လည်း မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း အထောက်အထားများ၏ စုပေါင်းကတ်တလောက် ( Union Catalogue ) ကိုလည်း ပြုစုနေသည်။
အထောက်အကူ
ရှာဖွေစုဆောင်းရရှိပြီးသော အထောက်အထားများကို သုတေသနပြု၍ မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကျမ်းများ၊ စာတမ်းနှင့် စာစောင်များ ပြုစု ထုတ်ဝေလျက် ရှိသည်။ သုတေသန စာတမ်းဖတ်ပွဲများကိုလည်းအခါအားလျော်စွာ ကျင်းပလျက် ရှိသည်။ ဤသို့ဖြင့် မြန်မာ့သမိုင်း ပညာရှင်များ ပေါ်ထွန်းလာရေးအတွက်လည်း ပြုစုပျိုးထောင်ပေးလျက် ရှိသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အကူအညီတောင်းခံလာသည့် အစိုးရဌာနများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများအားလည်း ကူညီ ဆောင်ရွက်ပေးလျက် ရှိသည်။
တက္ကသိုလ်သမိုင်းသုတေသန ဌာနရှိ သမိုင်းအထောက်အထားများ သည် မြန်မာ့သမိုင်း၊ မြန်မာမှုတို့နှင့် ပတ်သက်၍ ပါရဂူဘွဲ့ယူ ကျမ်းပြုစုလိုသူများအတွက် များစွာ အထောက်အကူ ရနိုင်ပေသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ပါရဂူဘွဲ့ကျမ်းပြုစုလိုကြသည့် နိုင်ငံခြားသား ပညာရှင်များအတွက်လည်း သမိုင်းအထောက်အထားများ ဖြည့်ဆည်းပေးလျက် ရှိသည့် ဌာန ဖြစ်သည်။
မြို့ချောင်းရွာ
မြို့ချောင်း အမည်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးအနှံ့ အမည်တူများစွာ ရှိသည့်အနက် အောက်ပါအတိုင်း တစ်ခုခုဖြစ်နိုင်သည်။
မြင့်အောင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ဗိုလ်မြင့်အောင်
သခင်စိုး (ခေါ်) ဗိုလ်မြင့်အောင်သည် ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး ဂျပန်သို့သွားသော ဒုတိယ အသုတ်တွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဗိုလ်မြင့်အောင် သည် စက်အမြောက်တပ်ရင်း ကို ခေါင်းဆောင်ပြီး စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး ဆင်နွဲသောအခါ စက်အမြောက်တပ်ရင်းကို ဦးဆောင်၍ တော်လှန်ရေး တိုင်းအမှတ် (၇) မှ ပါဝင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဖက်စစ်ဂျပန်များကို သုတ်သင်ရာတွင် များစွာ အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။
လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင်(ပထမဆင့်) ချီးမြှင့်ခံရသည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၂၄)ရက်တွင် နတ်တလင်မြို့၌ ကိုယ်ကိုယ်ကိုယ် သတ်သေသည်။
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ မတော့ကုန်း
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ မတော့ကုန်း
ဖမန်းကျောင်းတော်
ဖမန်းကျောင်းတော် (simplified  Chinese:  法门寺 ;  traditional  Chinese:  法門寺 ;pinyin: Fǎmén Sì) တရုတ်နိုင်ငံ၊ Shaanxi, Xi’an ၏ အနောက်ဘက် ၁၂၀ ကီလိုမီတာအကွာရှိ Fufeng County, ဖမန်းမြို့ (法门镇) တွင် တည်ရှိသည့် ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ချောင်းဝရွာ၊ ဘုရားချောင်းအစုကြီး
ချောင်းဝရွာ၊ ဘုရားချောင်းအစုကြီး
ပန်လော့ရွာ၊ နားကန်း
ပန်လော့ရွာ (Panglawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ နားကန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၁၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားကန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၃ ဦး၊ မ ၈၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးကုန်းရွာ၊ ကွင်းကြီး
ဇီးကုန်းရွာ၊ ကွင်းကြီး
လေးမြို့စာရွာ၊ ဥက္ကာကျော်
လေးမြို့စာရွာ၊ ဥက္ကာကျော်
ခအုံးမော်ပုတ်ချောင်းရွာ၊ ခအုံးမော်
ခအုံးမော်ပုတ်ချောင်းရွာ၊ ခအုံးမော်
ရွာသစ်ရွာ၊ ကဒက်ကွင်း
ရွာသစ်ရွာ၊ ကဒက်ကွင်း
အင်းချေရွာ
အင်းချေရွာ
လမ့်ကြူရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
လမ့်ကြူရွာ(Lamkyu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ မြစ်နော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာတွေရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျဉ်ထောင်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ပျဉ်ထောင်ရွာ (Pyinhtaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ပျဉ်ထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပျဉ်ထောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၉ ဦး၊ မ ၆၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံ ကုန်းသတ္တဝါများ
ကုန်းသတ္တဝါဆိုသည်မှာ ကုန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သော သတ္တဝါများ ဖြစ်သည်။ ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများအနက် အင်းဆက်ပိုး၊ ပိုးနသန်ကောင်၊ ကင်းခြေများ အစရှိသည်တို့ ပါဝင်သော မီရီအက်ပေါ့များနှင့် ပင့်ကူ၊ ကင်းမြီးကောက် အစရှိသည်တို့ ပါဝင်သော အာရက်နစ်များသည် ကုန်းပေါ်တွင် အများဆုံး တွေ့ရသော ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါများဖြစ်ကြသည်။
ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများအနက် ဆိုပြန်လျှင်ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါ၊ တွားသွားသတ္တဝါ၊ ငှက်နှင့် နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးသည် ကုန်းသတ္တဝါတွင် အများဆုံး ပါဝင်ကြသည်။ ကုန်းအရပ် ဒေသမှ ဖြာထွက်သော လမ်းအသွယ်သွယ်ရှိသည်။ အချို့သော ကုန်းနေသတ္တဝါတို့သည် အစာရှာဖွေရန် သော်လည်းကောင်း၊ ဘေးရန်များမှ အကာအကွယ် ယူရန်သော်လည်းကောင်း၊ မျိုးဆက် ပေါက်ပွားရန်သော်လည်းကောင်း ရေအရပ်ဒေသသို့ ပြန်လည်သွားတက်ကြသည်။ ကုန်းနေရေသတ္တဝါအားလုံးသည် မျိုးဆက်ပေါက်ပွားရန် ရေအရပ်ဒေသသို့ အစဉ်အမြဲ ပြန်လည်သွားရသည်။ တွားသွားသတ္တဝါတို့လည်း ကုန်းသတ္တဝါ စစ်စစ်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အချို့သည် ရေအရပ်ဒေသသို့ အမြဲတမ်း ပြန်လည်သွားရောက် နေုထိုက်ကြသည်။
ဤကဲ့သို့ပြန်လည်သွားသော တွားသွား သတ္တဝါတို့တွင် မိကျောင်းများ၊ လိပ်များနှင့် ပင်လယ်မြွေ၊ ရေမြွေ အစရှိသော မြွေအစုငယ်အချို့တို့ပါဝင်ကြသည်။ အင်းဆက်ပိုးတို့နှင့် ငှက်တို့သည် လေထဲတွင် ပျံဝဲသွားလာနိုင်ကြသော သတ္တဝါတို့ဖြစ်ကြသည်။ သို့ရာတွင် မြေပေါ်တွင် များသေားအားဖြင့် နေထိုင်ကြသောကြောင့် ယင်းတို့ကို ကုန်းသတ္တဝါများ မဟုတ်ဟု မဆိုနိုင်ပေ။ နို့တိုက်သတ္တဝါတို့အနက် အများစုသည် ကုန်းနေသတ္တဝါများ ဖြစ်ကြသည်။ နို့တိုက်သတ္တဝါ အချို့တို့သည် ရံဖန်ရံခါသော်လည်းကောင်း၊ များသောအားဖြင့် သော်လည်းကောင်း သစ်ပင်ပေါ်တွင် နေထိုင်တက်ကြပြီးလျှင်၊ အချို့တို့သည် ရေထဲတွင် အမြဲတမ်း ပြန်လည် နေထိုင်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သတ္တဝါ ဦးရေနှင့် အမျိုးအစားပေါများလှသည်။ အကြောင်းမှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာပြင်နှင့် ရာသီဥတု အခြေအနေအရဆိုလျှင် ဧရာဝတီ မြစ်တစ်လျှောက်ရှိ မြေပြန့်လွင်ပြင်များ၊ စွတ်စို၍ သစ်တောထူထပ်သော တနင်္သာရီနှင့် ပဲခူးတောင်တန်းများ၊ ခြောက်သွေ့သော အပူပိုင်းဒေသ၊ တောင်ထူထပ်၍ အေးသော မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း တောင်ကုန်းဒေသ၊ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်အစရှိသဖြင့် ဒေသအမျိုးမျိုးရှိသည့်အလျောက် တိရစ္ဆာန်တို့လည်း ထူးခြားစွာ အမျိုးအစား များပြားလှသည်။
မြန်မာနိုင်ငံကို ထင်ရှားသော သတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ဒေသကြီးနှစ်ခု ခွဲခြားနိုင်ပေသေးသည်။ ယင်းဒေသတို့မှာ
(၁) သစ်တော်ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသော ဟိမဝန္တာ၊ အာသံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှသည် တောင်ဘက်သို့ မြိတ်အနီးအနားတစ်ဝိုက်အထိ ပါဝင်သည့်ဒေသနှင့်
(၂)မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်သော တနင်္သာရီတောင်ပိုင်းပါဝင်သည့် ဒေသတို့ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုန်းသတ္တဝါများအကြောင်း ရေးသားရာတွင် အင်းဆက်ပိုးတို့နှင့်တစ်ကွ ယင်းသတ္တဝါတို့အပြင် အရေး ကြီးသော ကျောရိုးရှိ ကုန်းသတ္တဝါတို့အကြောင်းကို အတိုချုံး၍ ပြန်လည်ရေးသားတင်ပြရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ဤကဲ့သို့ ရေးသားရာတွင် အဆင့်အောက်တန်းကျသော သတ္တဝါငယ်တို့မှ စရပေမည်။
ရာနီဒီးမျိုးစဉ်တွင် ပါဝင်သော မျိုးစုအများပင် ရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် အချို့သည် ရေတွင်အနေများသည်။ သို့ရာတွင် အများစုသည် ကုန်းပေါ်တွင် နေကြသည်။ ဇီနိုဖရစ်မွန်တီကိုလာခေါ် ဖားမျိုးသည် ပဲခူးနှင့် ဆစ်ကင်တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ကယ်လိုဖရိုင်နပ် အင်တာလီနီအေတာသည် အောက်မြန်မာနိုင်ငံရှိ စွတ်စိုသော တောများ၌ ကျောက်တုံးများအောက်တွင် ခိုလှုံ နေတတ်သည်။ မိုက်ခရိုဖိုင်လာ ကာနေတီကာ၊ မိုက်ခရိုဖိုင်လာ ဗဒ်မိုရိုင်၊ ဂလစ်ဖိုဂလော့ဆပ် မော်လဆပ်၊ ကယ်လူလာ ပူလခရာနှင့် ကယ်လူလာ ဂတ်တူလေတာ ဖားခုန်ညင်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရပြီးလျှင် လက်ပတိုဗရက်ကီ ယမ် ဟက်ဆယ်လတီကို ရခိုင်ရိုးမ တောင်ပေါ်တွင် တွေ့ရသည်။ ခြေချောင်းလက်ချောင်း အဖျားများတွင် ကျယ်ပြန့်ပြီးလျှင် သွေးသွင်းကာ ကိုင်တွယ်နိုင်သော စုပ်ကွက်များရှိသော ဖားလည်းအများပင်ရှိသည်။ ထင်ရှားသော အမျိုးတို့မှာ ပေါ်လီပီဒေတီးမျိုးစု၊ အိတ်ဇေလပ်နှင့် ဟိုင်လာခေါ် ဖားပျံမျိုးစုံတို့ တွင် ပါဝင်ကြသည်။ ယင်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရသည်။
ဗူဖိုဖားပြုပ်မျိုးစုတွင် ထင်ရှားသော မျိုးစိတ်နှစ်ခုပါဝင်သည်။ ယင်းတို့မှာ ဗူဖိုမီလန်နိုစတစ်တပ်နှင့် ဗူဖိုအက်စပါတို့ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်တွင် တွေ့ရသည်။ တွားသွား သတ္တဝါတို့သည် ကုန်းနေသတ္တဝါအစစ် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ယခုတိုင်ရှိကြသော တွားသွားသတ္တဝါတို့ ပါဝင်သည့် မျိုးစဉ်သုံးခုအနက် စကွာမေတာတွင် ပါဝင်သော ပုတ်သင်မျိုး၊ မြွေမျိုးတို့သည် ကုန်းနေသတ္တဝါတို့ ဖြစ်သည်။ အခြား မျိုးစဉ်နှစ်ခုဖြစ်သော ကရော့ကိုဒီလီယာနှင့် ကီလိုနိယာတို့တွင် ပါဝင်သော မိကျောင်းမျိုး၊ လိပ်မျိုးတို့သည် မိမိတို့ တစ်သက်တာတွင် ရေ၌ အများဆုံး အချိန်ကုန် ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုတ်သင်မျိုးတို့ ပါဝင်သည့် မျိုးရင်းရှစ်ခုရှိသည်။ သို့ရာတွင် မျိုးရင်းသုံးခုတွင် ပါဝင်သည့် မျိုးစိတ် တို့ကိုသာ အများဆုံးတွေ့ရသည်။ ယင်းမျိုးရင်း သုံးခုတို့မှာ တောက်တဲ့တို့ပါဝင်သော ဂက်ကိုနီဒီး၊ ပုတ်သင်တို့ ပါဝင်သော အက်ဂါမီးဒီးနှင့် ကင်းလိပ်ချောတို့ ပါဝင်သော ဆကင်ဆီဒီးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ တောက်တဲ့မျိုးတွင် ပါဝင်သော ဟယ်မီဒးက်တီ လပ် မျိုးစုဝင် အိမ်မြေ|ာင်များနှင့် တောက်တဲ့တို့သည် လူသိများသော အကောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ တောတွင် နေကြသော သတ္တဝါများ ဖြစ် ကြသည်။ ပုတ်သင်ပျံတို့ကို တနင်္သာရီတိုင်းမှ မြောက်ဘက်သို့ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းအထိ တွေ့ရသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် အများအပြား တွေ့ရသော ပုတ်သင်မျိုးမှာ ကယ်လိုတီးမျိုးစုဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။
အီလိုလက်ပစ် မျိုးစုတွင်ပါဝင်သော ပုတတ်များကို ရခိုင်၊ ပဲခူးနှင့် တနင်္သာရီတိုင်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ပုတက်တို့သည် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကိုသာ မှီဝဲသော သတ္တဝါများဖြစ်ကြသည့် အလျောက် နွေဦးပေါက်စတွင် ပွင့်တတ်သော ပုတတ်စာပွင့်များကို စားသည်။ ယင်းတို့သည် ကုန်းသတ္တဝါ သက်သက်ဖြစ်ပြီးလျှင် မြေတွင်းတူးကာ နေတတ်သည်။ အုပ်ဖွဲ့၍ နေတတ်သောအလေ့ ရှိသည်။ အချို့လူများသည် ပုတတ်ကို အလွန်တန်ဖိုးထားကာ စားကြသည်။ ကင်းလိပ်ချော ၁၂ မျိုးမျှ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနှံ့အပြားရှိသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းတွင် အများဆုံး တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် ဖွတ်သုံးမျိုးခန့်ရှိသည်။ ဖွတ်သားနှင့်ဖွတ်ဥကို အချို့လူများ ထူးထူးခြားခြား နှစ်သက် ကြသည်။
မြွေများအနက် တွင်းထဲ၌ အမြဲပုံးအောင်းနေတတ်သော ဆင်ပစ် မြွေငယ်မျိုးမှစ၍ ကြီးမားသော စပါးအုံမြွေကြီး များအထိ အများအပျားရှိသည်။ စပါးအုံမြွေကြီးများသည် သစ်ပင်ရိပ်ကို လာရောက်ခိုလှုံသော တိရစ္ဆာန်ငယ်ုတို့ကို ဖမ်း၍စားရန် သစ်ပင်ထိပ်ဖျားတို့၌ နေတတ်ကြသည်။ ဆင်ပစ်မြွေများအကြောင်း စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဒဏ္ဍရီများရှိသည်။ ယင်းဒဏ္ဍာရီများအရဆိုလျှင် ဆင်ပစ်မြွေသည် အဖျား နှစ်ဘက်လုံး၌ ခေါင်းတစ်လုံးစီရှိသည်။ ထိုကြောင့် မိမိတို့ ကြိုက်သလို ရှေ့သို့ပြေးလိုက် နောက်သို့ ပြေးလိုက် ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းမြွေကို ထက်ပိုင်းဖြတ်လိုက်လျှင် တစ်ပိုင်းသည် တစ်ဘက်သို့ ပြေးပြီးလျှင် အခြားတစ်ပိုင်းသည် အခြားတစ်ဘက်သို့ ပြေးသည်။ အချို့ကလည်း ယင်းမြွေတွင် ခေါင်းတစ်လုံး အမြီးတစ်ခုရှိပြီးလျှင် ခြောက်လတစ်ကြိမ် အမြီးနှင့် ခေါင်း နေရာပြောင်းသည်ဟု ဆိုသည်။ မိမိကိုယ်ကိုခြောက်ပေအမြင့် ခုန်ပြီးသော် ဆင်ပေါ်သို့ ရောက်နိုင်သည်။ ယင်းမြွေ ကိုက်လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ဆင်လည်း ယိမ်းယိုင်သွားကာ ချက်ချင်းပင် မြေသို့လဲကျသေသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ယင်းတို့ကို ဆင်ပစ်မြွေဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဆိပ်ရှိသော မြွေမျိုးပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသည်။ မြွေဟောက်၊ ငန်းတော်ကျား၊ မြွေပွေး၊ မြွေစိမ်းမြီးခြောက်များကို အနှံ့အပြား တွေ့ရသည်။ မိမိတို့၏ အစာဖြစ်သော သတ္တဝါငယ်တို့ကို ဖမ်းဆီးရာတွင် အဆိပ်ကို အသုံးပြုသည်။ သို့ရာတွင် လူ၊ တိရစ္ဆာန်အကြီးများနှင့် တွေ့သောအခါ ခုခံကာကွယ်သော သဘောနှင့် အဆိပ်ကို အသုံးပြုသေးသည်။ ယင်းတို့ရှိခြင်းသည် လူတို့ကို ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံကဲ့သို့ လယ်ယာ စိုက်ပျိုးသော တိုင်းပြည်တွင် နှစ်စဉ် မြွေဆိပ်ကြောင့် အသက်ဆုံးရှုံးရသူများမှာ ထောင်ပေါင်းများစွာပင် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြွေအားလုံးကို သုတေသန မပြုလုပ်ရသေးပေ။ သို့ရာတွင် အိန္ဒိယ-မြန်မာဆိုင်ရာ မြွေ အကြောင်းစာ ပေအရဆိုလျှင် မျိုးရင်း ၁၁ခုရှိပြီးလျှင် မျိုးစု ၉ဝ၊ မျိုးစိတ် ၃၈၈ ရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် မျိုးရင်း သုံးခုသာ အဆိပ်ရှိသည်။ ထိုမျိုးရင်း သုံးခုတွင် မျိုးစု ၂၂ခုနှင့် မျိုးစိတ် ၈၁ခုပါဝင်သည်။ အထက်ပါ စာရင်းအရ အဆိပ်မရှိသော မြွေသည် အဆိပ်ရှိသော မြွေထက် ဦးရေများ ကြောင်းသိရပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ငှက်များအကြောင်းကို သုတေသီအများပင် ရေးသားဖာ်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ အများသိကြသော ငှက်မျိုးအချို့ကိုသာ ဖော်ပြလိုပေသည်။ သစ်တောက်ငှက်တို့ပါဝင်သော ပိဆိမျိုးစဉ်တွင် ငှက်မျိုးပေါင်း ၃၄မျိုး ရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရသည်။ ငှက်ပန်းထိမ်၊ ဖိုးခေါင်၊ ကုပ်ကလောင်၊ ငှက်ခါး၊ ယောင်ယင်း၊ အောက်ချင်း၊ ယောင်ယင်နက်၊ တောင်ပီစူး၊ ပတူငှက်၊ ပိန်ညင်း၊ ထုတ္တရူ(ထပ်တယူ)၊ ပျံလွှား အစရှိသောငှက်တို့သည် ဗောလစ်တိုရီးမျိုးစဉ်တွင် ပါဝင်၍ ယင်းမျိုးစဉ်တွင် ၁ဝ၆ မျိုးပါဝင်ပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ဥ0x100သ၊ ဝါဖလေး၊ ဘုတ် အစရှိသောငှက် ၂၄ မျိုးတို့သည် စကန်ဆိုရီးမျိုးစဉ်တွင် ပါဝင်သည်။ မြေညေ|ာင်(မြီးညေ|ာင့်)၊ ဗွတ်ဖင်နီ၊ စာ၊ ကျီး၊ ကျီးအတို့သည်အမျိုးပေါင်း ၃ဝဝ-၄ဝဝ အထိရှိသော ပက်ဆာရီးမျိုးစဉ်တွင် ပါဝသည်သည်။ ခို၊ချိုး၊ချိုးပိန်တူး တို့သည် ကောလမ်ဗီး မျိုးစဉ်တွင်ပါဝင်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၃၈ မျိုးခန့်ရှိသည်။ ဥဒေါင်း၊ ဒေါင်းကုလား၊ တောကြက်တို့သည် ဂယ်လီနီးမျိုးစဉ်တွင်ပါဝင်၍ ၂၆ မျိုးရှိသည်။ ကြိုးကြာ၊ ခရုစုတ်၊ ကလူကွက်တို့ ပါဝင်သော ဂရယ်လီးမျိုးစဉ်တွင် အမျိုးပေါင်း ၁၃ဝ ခန့်ရှိသည်။ တောဝမ်းဘဲနှင့် ဘဲမျိုးတို့သည် အန်ဆာရီးမျိုးစဉ်တွင် ပါဝင်၍ ၅ဝခန့်ရှိသည်။ လင်းတ၊ သိမ်း၊ ချိုးသိမ်း၊ ဝံလို၊ ဝံလက်၊ ဒေါင်းစွန်း၊ သိမ်းကျား၊ စွန်ခေါင်းဖြူ၊ စွန်၊ ငှက်ဆိုး၊ တီးတုတ်၊ ဇိကွက်၊ ခင်ပုပ်တို့မှာ ၉၂မျိုးရှိပြီးလျှင် ရပ်ပတိုရီးမျိုးစဉ်တွင် ပါဝင်သည်။ ကြက်တူရွေး၊ ကျေးသန္တာတို့မှာ ၂၄ မျိုးရှိ၍ ဆစ်တာစီဒီးမျိုးစဉ်တွင် ပါဝင် ကြသည်။ တစ်ပြည်လုံးတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရသော ဇွေ့ငှက်မျိုးစိတ်လေးခုရှိသည်။ ယင်းတို့၏ ဒေသမှာ ပဲခူး၊ ဧရာတီအထက် ပိုင်းနှင့် နီကိုဗာကျွန်းများဖြစ်ကြသည်။ လင်းနို့နှင့်လင်းဆွဲ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၅၄ ခုကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရ၏။ ယင်းတို့အနက် ကိုးမျိုးသည် အသီးအနှံ စား၍ ကျန် ၄၁ မျိုးသည် အင်းဆက်ပိုးကောင်များစားတတ်သည်။
မျောက်လောင်းပျံတို့ကိုမူကား တနင်္သာရီ၊ ပဲခူးနှင့် ရခိုင်တိုင်းတို့တွင် တွေ့ရကြောင်း သိရှိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတွင် သင်းခွေချပ် နှစ်မျိုးတွေ့ရသည်။ ယင်းတို့သည် ခါချဉ်ကောင်များကို စားတတ်၍ ကိုယ်တွင် အကြေးများ ရှိသည်။ နှေးကွေး၍ နှာတံရှည်သော မျောက်မျိုး ဖြစ်သည့် မျောက်မောင်းမကို အာသံမှ ဗောနီယိုအထိ တွေ့ရသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အများအပြားမရှိချေ။ အမြီးမရှိသော မျောက်လွှဲကျော် နှစ်မျိုးတွေ့ရသည်။ တစ်မျိုးသည် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတွင် နေထိုင်သော မျောက်လွှဲကျော်မျက်ကွင်းဖြူ ဖြစ်ပြီးလျှင် အခြားတစ်မျိုးသည် တနင်္သာရီတိုင်းတွင် နေထိုင်သော မျောက်လွှဲကျော်လက်ဖြူ ဖြစ်သည်။ မကာကပ်မျောက် ခြောက်မျိုးခန့်ရှိသည်။ ယင်းတို့သည် တနင်္သာရီတွင် တွေ့ရသော မျောက်ပုတီး၊ ရခိုင်တိုင်းနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းကြားတွင် တွေ့ရသော မျောက်နီ၊ စစ်တွေတောင်ဘက်တွင် တွေ့ရသော ကနန်းစား မျောက်တံငါ၊ ကချင်တောင်များမှ အာသံအထိဖြစ်သော တောင်များပေါ်တွင် နေထိုင်သော မျောက်မြီးတို၊ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက် ဗန်းမော်အောက်တွင် အစုလိုက်အုပ်ဖွဲ့နေတတ်သော မကာကပ် အက်ဆမ်မန်ဆစ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရသော မကာကပ်ရီးဆပ်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဆမ်နိုပိသိကပ် မျိုးစုတွင်ပါဝင်သော မျောက်မျိုးစိတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ငါးမျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့သည် မကာကပ် မျောက်များထက် ကြီးပြီးလျှင် ခြေလက်နှင့် အမြီးပို၍ရှည်သည်။ ဆမ်နိုပိသိကပ် ဗာဗိုင်တို့၏ဒေသမှာ တိပါရတောင်များ၊ ကချင်တောင်များနှင့် မန္တလေးအထက် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်တို့ဖြစ်သည်။ ဆမ်နိုပိသိကပ် ပီလီအေလပ်တို့ကိုမူကား တိပါရတောင်များမှ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်အပြင် တောင်ဘက်သို့တနင်္သာရီတိုင်း တိုင်အောင် တွေ့ရသည်။ ဆမ်နိုပိသိကပ် အော့စကုရပ် ခေါ် မျောက်ညိုနှင့် ဆမ်နိုပိသိကပ် ခရိုင်အို ဂတ်စတာတို့၏ ဒေသသည် တနင်္သာရီတိုင်း ဖြစ်ပြီးလျှင်၊ ဆမ်နိုပိသိကပ် ကရစ္စတေးတပ်ခေါ် မျောက်များ၊ မျက်ကွင်းဖြူတို့၏ ဒေသမှာ ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီတိုင်းတို့ဖြစ်ကြသည်။
ရှဉ့်အမျိုးပေါင်း ၂၁ မျိုးကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသည်။ အများဆုံး တွေ့ရသော အမျိုးမှာ ရှဉ့် အမည်းကြီးမျိုးဖြစ် သည်။ မြေကြွက် မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၈ ခု၊ ကြွက်စုတ် မျိုးစိတ်ပေါင်း ရှစ်ခုနှင့် ပွေးမျိုးစိတ်ပေါင်း ငါးခုရှိသည်။ ဖြူမျိုးစိတ် နှစ်ခုအနက် တစ်ခုကို ရခိုင်တိုင်းတွင် တွေ့ရပြီးလျှင် အခြားတစ်ခုကို တနင်္သာရီတိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။
ယုန်မျိုးစိတ် တစ်ခုတည်းသာရှိ၍ ယင်းကို ပဲခူးမြောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။
ကြောင်ကတိုးနှင့် တစ်ကွ ယင်းနှင့် နီးစပ်သော မျိုးစိတ်ပေါင်း ခုနစ်ခုရှိသည့်အနက် ဗီဗီရာ ဇီဗက်သာခေါ် မီးခိုးရောင် ကြောင်မြင်းသည် အများဆုံးတွေ့ရသော အကောင်ဖြစ်သည်။ ဗီဗီရာ တန်ဂလန်ဂေါခေါ် ကြောင်ကတိုးကျား မျိုးကို ပြည်မြို့မှ ပီနံအထိ တွေ့ရသည်။ ဗီဗီရာကူလာ မလက်ဆင်းစစ်ခေါ် ကြောင်ကတိုးမျိုးကိုမူကား မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြား တွင် တွေ့ရသည် ယင်းတို့၏ စစ်ထွက်ရည်သည် မြန်မာဆေးဘက်ဝင် ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရသော အခြားကြောင်းတစ်မျိုးမှာ ကြောင်ဝံပိုက်ဖြစ်သည်။ အစင်းသုံးကြောင်းရှိသော ကြောင်နဂါးတို့ကို တနင်္သာရီနှင့် ရခိုင်တိုင်းတို့တွင်လည်းကောင်း၊ ကြောင်နားရွက်ဖြူတို့ကို ရခိုင်တိုင်းမှ တနင်္သာရီအထိလည်းကောင်း၊ မျောက်ကျားတို့ကို မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်တိုင်းပြည်များမှ အာသံပြည်အထိလည်းကောင်း တွေ့ရသည်။ မြွေပါမျိုးစိတ် သုံးခုကို မြန်မာနိုင်ငံ အရပ် ရပ်တွင် တွေ့ရသည်။
ဟီလတ်တော့ မလေယာနတ်ခေါ် ဝက်ဝံတို့၏ ဒေသသည် တနင်္သာရီဖြစ်ပြီးလျှင် အိန္ဒိယဝက်ဝံနက်ကို တောင်ငူအနီးတွင် တွေ့ရကြောင်း တင်ပြထားသည်။ ခွေးတူ ဝက်တူကို ရခိုင်နှင့် စစ်တောင်းမြစ်ဝမ်းတွင် တွေ့ရသည်။
တောခွေးကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ရပြီလျှင် မြေခွေးကို ရခိုင်တိုင်းအတွင်း တောင်ဘက် နတ်မြတ်သို့ တိုင်အောင် တွေ့ရသည်။
ဆပ်စမျိုးစုဝင် တောဝက်မျိုးစိတ် နှစ်ခုရှိကြောင်းသိရသည်။
ရူဆာ အရစ်တိုတယ်လီးခေါ် ဆတ်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပျံ့နှံ့၍ နေသည်။ ဟီလက်ဘက် ပေါ်စီနပ်ခေါ် ဒရယ်ကို တနင်္သာရီမြစ်ဝှမ်းနှင့် စစ်တောင်းတွင်ရှိသော လွင်ပြင်တို့တွင် တွေ့ရသည်။ ပန်နိုလီယ အယ်လဒီခေါ် သမင်တို့ကို ပဲခူး၊ တနင်္သာရီနှင့် မြိတ်အစရှိသည့် ဒေသတို့တွင်လည်းကောင်း၊ ဆာဗူလတ် ဩရီယပ်ခေါ် ချေ၊ တောဆိတ်နှင့် ပြောင်တို့ကို တစ်ပြည်လုံးတွင် ပျံ့နှံ့လျက်လည်ကောင်း တွေ့ရသည်။ စိုင်ကို ပဲခူးတိုင်းတွင်လည်းကောင်း၊ရခိုင်တွင်လည်းကောင်း တွေ့ရသည်။ ဗာဗလပ် အာနီခေါ် ကျွဲရိုင်းကို မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရသည်။ တာကင်ခေါ် သားမင်းကို မစ်ရှမီတောင်၊ တိဗက်အရှေ့ပိုင်း၊ အာသံ၊ မြန်မာနှင့် တီဗက်နယ်ခြား၊ ကချင်ပြည်နှင့် သံလွင် ဧရာဝတီခွဲရာ ဒေသအသီးသီးရှိ မြင့်မားသော တောင်တို့ပေါ်တွင် အုပ်ဖွဲ့၍ နေကြာင်းသိရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြံ့မျိုးပေါင်း သုံးမျိုးရှိ၏။ ယင်းအနက် နှစ်မျိုးမှာ ဦးချိုနှစ်ချောင်းရှိ၍ ကျန်တစ်မျိုးမှာ ဦးချို တစ်ချောင်းသာလျှင်ရှိ၏။ ဦးချိုတစ်ချောင်းရှိသော ကြံ့ဆင်မျိုး (ရိုင်နိုဆာရပ် ဆွန်ဒိုင်ကပ်)သည် တနင်္သာရီဒေသရှိ လူမနီးသော မြစ်ကမ်းပါးကြီးများနှင့် တောင်များပေါ်တွင် နေကြာင်းသိရသည်။ ဦးချိုနှစ်ချောင်းရှိ ကြံ့လျှော်မျိုးမှ ရိုင်နိုဆာရပ် လက်ဆီအိုတစ် ကြံ့မျိုးသည် ရခိုင်ရိုးမတောင်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းတွင် နေကြ၍ ယင်းတို့သည် အနားတွန့်သော နားရွက်ရှိသည့် ကြံ့မျိုးဖြစ်သည်။ အခြား ချိုနှစ်ချောင်း ကြံ့မျိုးမှာ ရိုင်နိုဆာရပ် ဆူမာတြင်ဆစ်ဖြစ်၍ တနင်္သာရီမှ မလ္လာယု ဒေသတိုင် နေကြာင်း သိရသည်။ ယင်းကြံ့တို့သည် ရိုင်နိုဆာရပ် လက်ဆီအိုတစ်ထက် ငယ်သည်။
တစ်ရရှူး၊ သို့မဟုတ် ကြံ့သူတော် (တစ်ပီးရပ်မလေယာနပ်)မျိုးသည် ထားဝယ်၊ မြိတ်နယ်များမှ မလ္လာယုဒေသတိုင် နေထိုင်ကြောင်းသိရှိရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆင်တစ်မျိုးတည်းသော ရှိ၍ ယင်းတို့သည် တောဆင်ရိုင်း (အဲလီဖတ် အင်ဒိကပ်)များ ဖြစ်ပြီးလျှင် ထူထပ်သော တောတောင်များတွင် နေကြသည်။ ယင်းတို့သည် အိန္ဒိယဆင်များနှင့် တစ်မျိုးတည်း ဖြစ်သည်ဟု အများက ယူဆကြလေသည်။
လော့ဂရစ်သမ်
လော့ဂရစ်သမ်ဆိုသည်မှာ စကော့လူမျိုး သင်္ချာ ဆရာကြီး ဂျွန်နေပါးဆိုသူ တီထွင်ခဲ့သည့် သင်္ချာ တွက်နည်းတစ်မျိုးဖြစ် သည်။ ဤတွက်နည်းကို ဗစ်အမည်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးက တစ်ဖန် တိုးတက် ကောင်းမွန်လာအောင် ပြုပြင်ပေးခဲ့လေသည်။ အမြေ|ာက်၊ အစား ထပ်ကိန်း ပါဝင်သော ပုစ္ဆာများကို တွက်ချက်ရာတွင် အလွန်တတ်ကျွမ်းသူများပင် ကိန်းများ၊ ဂဏန်းများ ကြီးလွန်းရှည်လွန်းလျှင် ရိုးရိုးနည်းဖြင့် တွက်ချက်ယူ သောအခါ မှားသော်လည်း မှားတတ်သည်။ အချိန်သော်လည်း အလွန်ကြာ တတ်သည်။ နေပါးသည် အမြောက်နှင့် အစားတို့ကို အချိန်အနည်းငယ် အတွင်းတွင် မှန်ကန်စွာ တွက်ချက်နိုင်ရန်အလို့ငှါ လော့ဂရစ်သမ်ကို စီမံ ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။ ဤနည်းဖြင့်တွက်သော် ခက်၍ရှည်လျားသော ပုစ္ဆာ များသည် အလွန်လွယ်ကူလာသည်။ အမြေ|ာက်ပုစ္ဆာများကို လော့ဂရစ်သမ် ဖြင့် ပေါင်း၍လည်းကောင်း၊ အစားပုစ္ဆာများကို နုတ်၍လည်းကောင်း တွက် ယူကြရသည်။ လော့ဂရစ်သမ်သည် သချ‡ာပညာတွင် အလွန်အသုံးဝင်သဖြင့် နေပါး၏ တီထွင်မှုများသည် နျူတန်ထုတ်ဝေခဲ့သော ပရင်စီပီးယားခေါ် စာ အုပ်ကဲ့သို့ အရေးပါအရာရောက်သည်ဟု လူအများက ယူဆကြသည်။
ထပ်ကိန်းများနှင့် ကိန်းရင်းများကို ဇယားဖြင့် ရှာယူခြင်း ထပ်ကိန်းများနှင့် ကိန်းရင်းများကို တွက်နည်းရိုးရိုးဖြင့်ရှာယူ လျှင် အချိန်အလွန်ကုန်သည်။ သို့သော် လော့ဂရစ်သမ်နည်းဖြင့် အချိန်မ ကုန်ဘဲ အလွယ်တကူပင် တွက်ချက်ရရှိနိုင်သည်။ ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် ၁၉၃ ၏တန်ဖိုးကိုရှာလိုသော် လော့ဂရစ်သမ်နည်းဖြင့် အောက်ပါအတိုင်းတွက်ပါ။ လော့ ၁၉(ဝါ ၁၉ ၏ လော့ဂရစ်သမ်) Ó ၁. ၂၇၈၈ ။ ၁. ၂၇၈၈ ဟူသော လော့ဂရစ်သမ်ကို ၃နှင့်မြေ|ာက်လဒ်သည် ပေးထားသော သုံးထပ်ကိန်း၏ လော့ဂရစ်သမ်ဖြစ်သည်။ မြေ|ာက်လဒ် ၃. ၈၃၆၄ ကို အင်တီ လော့ဂရစ်သမ် ဇယားတွင်ကြည့်သော် ယင်း၏တန်ဖိုးမှာ ၆၈၆၁ ဖြစ်ကြောင်းကို သိရသည်။ အတိုအားဖြင့် လော့ ၁၉၃ Ó ၁. ၂၇၈၈ Ö ၃ Ó ၃. ၈၃၆၄။ အင်တီလော့ဇယားတွင်. ၈၃၆၄ ၏တန်ဖိုးကိုကြည့်၍ ရရှိသော ၆. ၈၆၁ ကို ၁ဝ၃ (ဝါ ၁ဝဝဝ )နှင့်မြေ|ာက်ပါ။ လော့နှင့် အင်တီလော့ ဇယားနှစ်ခု လုံးတွင် ခုဂဏန်းများနှင့် ယင်းတို့ထက်ငယ်သော ဒဿမဂဏန်းများသာရှိ ကြောင်းကို အမြဲသတိပြုပါ။ အထက်ပါနည်းကို ထပ်ကိန်းလက္ခဏာများဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း ရှင်းလင်းပါအံ့။ ၁၉ Ó ၁ဝÖ ၁. ၉ Ó ၁ဝ၁Ö ၁ဝဝ.၂ရ၈၈ Ó ၁ဝ၁. ၂ရ၈၈ အကျဉ်းအားဖြင့် ၁၉ Ó ၁ဝ၁. ၂ရ၈၈ ထို့ကြောင့် ၁၉၃ Ó ( ၁ဝ၁. ၂ရ၈၈ )၃ Ó ၁ဝ၂ရ၈၈Ö၃ Ó ၁ဝ၃. ၈၃၆၄ ထို့ကြောင့် ၃. ၈၃၆၄ သည် ၁၉၃ ၏လော့ဂရစ်သမ်ဖြစ်သည်။ (လော့ဂရစ်သမ်ဆိုသည်မှာ အထပ်ညွှန်းဂဏန်းဖြစ်သည်ကို အမြဲသတိပြုပါ။) ပုစ္ဆာ။ ။ ၃၃၇၅ ၏ သုံးထပ်ကိန်းရင်းကိုရှာပါ။ ၃၃၇၅ ၏ လော့ဂရစ်သမ်သည် ၃. ၅၂၈၂ဖြစ်၍ ဤဂဏန်းကို ၃ ဖြင့်စားသောအခါ သုံးထပ်ကိန်းရင်း၏ လော့ဂရစ်သမ်ဖြစ်သော (၁. ၁၇၆၁) ကို ရသည်။ ဤဂဏန်း၏တန်ဖိုးသည် အင်တီ လော့ဂရစ်သမ် ဇယားတွင် ၁၅ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၃ ၃၃၇၅ ၏ အဖြေသည် ၁၅ ဖြစ်သည်။ အထပ်ညွှန်းဂဏန်း ဥပဒေများနှင့် ထပ်ကိန်းတို့ဖြင့်ရှင်းလင်းသော် အောက် ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ ၃ ၃၃၇၅ = ၃၃၅၇၁/၃ ။ လော့ ၃၃၇၅ Ó လော့ (၁ဝဝဝÖ၃. ၃၇၅)Ó ၃×ဝ.၅၂၈၂ (ဇယားမှ ရသည်။) ထိုကြောင့် ၃၃၇၅ Ó ( ၁ဝ၃. ၅၂၈၂ ) ( ထပ်ကိန်းသဘောအရ ဖြစ်သည်။ ) ထိုကြောင့် ၃ ၃၃၇၅ Ó ၃၃၇၅ ၁/၃ Ó(၁ဝ၃. ၅၂၈၂)၁/၃ Ó ၁ဝ၁. ၁ရ၆၁ ထိုကြောင့် ၁. ၁၇၆၁ သည် ၃ ၃၃၃၇၅ ၏ လော့ဂရစ်သမ်ဖြစ်သည်။ ၁ ကို ခေတ္တချန်၍. ၁၇၆၁ ၏တန်ဖိုးကို အင်တီလော့ဇယားတွင်ကြည့်ပါ။ အထောက်အပံ့ပြုသော်လည်း ရှည်လျားသောကြောင့် တကယ်တွက်ချက်ရာ ၌ လော့ဂရစ်သမ်နည်းကိုသာ အောက်ပါအတိုင်း တိုက်ရိုက်အသုံးပြုရာ သည်။ ဥဒါဟရုဏ်ကား ( ၂၄= ၄၉ ) ။
ဘာလင်ဗုဒ္ဓဝိဟာရ
ဘာလင်ဗုဒ္ဓဝိဟာရ (Das Buddhistische Haus) သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဘာလင်မြို့၊ Frohnau တွင် တည်ရှိသည့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကျောင်းတော်သည် ဥရောပတွင် သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံးနှင့် အကြီးဆုံး ထေရဝါဒဗုဒ္ဓစင်တာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အမျိုးသားအမွေအနှစ်နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ဆန်းသစ်ဥရွာ၊ ကွင်းကြီး
ဆန်းသစ်ဥရွာ၊ ကွင်းကြီး
အထက်ကြက်တူရွေးရွာ၊ မတော့ကုန်း
အထက်ကြက်တူရွေးရွာ၊ မတော့ကုန်း
ဂတ်တီးစ်ဘာ့ဂ်တိုက်ပွဲ
ဂတ်တီးစ်ဘာ့ဂ်တိုက်ပွဲ သည် စစ်ကာလကြာရှည်နေသော၊ နှစ်ဖက်အထိနာနေသော အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်ကြီးအတွက် အဆုံးသတ်အဖြေကို ထင်ထင်ရှားရှားပေးသော တိုက်ပွဲဖြစ်သည်။ ငွေကြေးအင်အား၊ လူအင်အား အနေအထားအရ ရေရှည်စစ်ကို ဆင်နွှဲရန် မဖြစ်နိုင်သည့် တောင်ပိုင်းတပ်များအား မြောက်ပိုင်းကို အချိန်တိုအတွင်းအနိုင်ရရန်အတွက် အဆုံးအဖြတ်တိုက်ရန် ဆုံးဖြတ်ချိန်နှင့် မရည်ရွယ်ဘဲ မြောက်ပိုင်းသမ္မတ လင်ကွန်းကလည်း ဘက်စုံထိုးစစ်ဖြင့် အဆုံးအဖြတ်ယူရန်အတွက် တိုက်စစ်မြှင့်တင်ချိန်တို့ လာရောက်တိုက်ဆိုင်ကာ ဂတ်တီးစ်ဘော့ဂ်တိုက်ပွဲကြီး ဖြစ်ပွားလာသည်။
နောက်ခံသမိုင်း
စစ်ပွဲကာလရှည်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တောင်ပိုင်းမှနိုင်ငံရေးခေါင်းဆောင်များသည် မြောက်ပိုင်းအားအနိုင်သိမ်း၊ အရယူရန်အတွက် ၎င်းတို့၏ စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးလီး အားဖိအားပေးလာသည်။ ထို့အတူ ထိုးစစ်မြှင့်တင်လာသည့် အမေရိကန်သမ္မတ လင်ကွန်းနှင့် ၎င်း၏တပ်များကလည်း ဘက်စုံထိုးစစ်ဆင်နွှဲကာ တောင်ပိုင်းတပ်များအပေါ် အသာရစပြုလာသည်။ သို့နှင့် မြောက်ပိုင်းမြို့တော် ဝါရှင်တန် ဒီစီ သို့ချီတက်လာသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးလီး၏ တပ်များနှင့် မြောက်ပိုင်းဗိုလ်ချုပ်ကြီးမိဒ် (George C. Meade)တို့သည် ဂတ်တီးစ်ဘာ့ဂ်မြို့တွင် ရင်ဆိုင်တွေ့ကြသည်။
တိုက်ပွဲအခင်းအကျင်း
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးလီးသည် ၁၈၆၃၊ ဇွန်လတွင်းကပင် ၎င်း၏တပ်များကို ကက်ရှ်တောင်း(Cash Town)သို့ တဖွဲဖွဲလွှတ်ကာ အနီးရှိ ဂတ်တီးစ်ဘာ့ဂ်မြို့တွင် တပ်စွဲထားသည့် မြောက်ပိုင်းတပ်များအား ရင်ဆိုင်ရန် အသင့်ပြင်လျက်ရှိသည်။ သို့ဖြင့် တောင်ပိုင်းတပ်မှ အင်အား ၇၆၀၀၀သည် ကက်ရှ်တောင်းသို့ လာရောက်တပ်စွဲထားပြီး ဖြစ်ကာ မြောက်ပိုင်းတပ်မှ စစ်သည် ၁၁၅၀၀၀လည်း ဂတ်တီးစ်ဘာ့ဂ်မြို့တွင် တိုက်ပွဲအတွက် အသင့်ဖြစ်နေလေသည်။ တောင်ပိုင်းတပ်များက ဂတ်တီးစ်ဘာ့ဂ်မြို့သို့ အပြင်းချီတက်လာပြီး မြို့ပြင်ရှိ မြောက်ပိုင်းကင်းထောက်တပ်များနှင့် အခြားတပ်များအား တလကြမ်းတိုက်ခိုက်ရာ မြောက်ပိုင်းတပ်များ မြို့တွင်းသို့ ဆုပ်ခွာဝင်ရောက်ရသည်။ ဇူလိုင်လ၊ ၁ရက်နေ့အရောက်တွင် တောင်ပိုင်းတပ်များမှ ထပ်မံ၍ အပြင်းအထန်တိုက်ပြန်သဖြင့် မြောက်ပိုင်းတပ်များမြို့ပြင်ရှိ တောင်ကုန်းများပေါ်သို့ ဆုပ်ခွာပေးရပြန်သည်။
တိုက်ပွဲ
ဇူလိုင်လ၊ ၁ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမိဒ်သည် တိုက်ပွဲနေရာသို့ ကိုယ်တိုင်လာရောက်ဦးဆောင်နေပြီဖြစ်ပြီး နောက်တစ်နေ့တွင် နှစ်ဖက်တပ်တို့အနေဖြင့် အဆုံးအဖြတ်တိုက်ပွဲကြီး ဆင်နွှဲတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း သိနားလည်လိုက်ကြသည်။ ဇူလိုင်လ၊ ၂ရက်နေ့ နံနက်တွင် မြောက်ပိုင်းတပ်များသည် ဂတ်တီးစ်ဘာ့ဂ်မြို့ပြင်ရှိ-
တောင်ပိုင်းတပ်များက တောင်ကုန်းများအောက်ဘက်ရှိ မြေပြန့်တွင် နေရာယူထားကြပြီး တိုက်ပွဲစသည်နှင့် တပြိုင်နက် ကပ်စ်တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ မြောက်ပိုင်းတပ်များထံ ဦးတည်၍ တိုက်သည်။ သို့သော် ထိုထိုးစစ်မှာ ယောင်ပြသာလျှင်ဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီးလီး၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်မှာ Little Round Top တောင်ကုန်းများပေါ်မှ အားနည်းသော မြောက်ပိုင်း၏ ဘယ်တောင်ပံတပ်များကို ဖြိုချလိုခြင်းဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်းတပ်များက အမြောက်မြားဖြင့် စုပြုံပစ်ခတ်ပြီး တိုက်ခိုက်ကာ အပြာရောင်စစ်ဝတ်စုံဝတ်တောင်ပိုင်းတပ်များသည် Little Round Top တောင်ကုန်းများပေါ်ရှိ မြောက်ပိုင်းတပ်များ၏ ဘယ်တောင်ပံကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ကြသည်။ တောင်ပိုင်းတပ်အချို့ Little Round Top တောင်ကုန်း၏အချို့နေရာများကို ဝင်ရောက်တပ်တည်နိုင်ချိန်တွင် ကပ်စ်တောင်ကုန်းပေါ်တွင် သူတစ်ပြန်ကိုယ်တစ်ပြန်ဖြင့် အကြိတ်အနယ်တိုက်ခိုက်နေကြစဲ ဖြစ်သဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမိဒ်မှ စစ်ကူမပေးနိုင်ဖြစ်နေသည်။
အနီးကပ်လက်တစ်ကမ်းတိုက်ပွဲများ အသုတ်လိုက်အသုတ်လိုက် ရေလှိုင်းများသဖွယ် ဖြစ်ပွားနေပြီး Little Round Top တောင်ကုန်းများပေါ်တွင် မြောက်ပိုင်းတပ်များက အင်အားမမျှသော များပြားလှသည့် တောင်ပိုင်းတပ်များအား ခုခံနေရသည်။ ကျည်ကုန်လျှင် လှံစွပ်ထိုး၊ လှံစွပ်မရှိတော့လျှင် သေနတ်ဖြင့်ရိုက်နှက်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် လက်သီးခြင်းထိုးသော အခြေအနေအထိပြင်းထန်နေသည်။ ထိုသို့ ရွှပ်ရွှပ်ချွံချွံခုခံသည့် မြောက်ပိုင်းသားများ၏ ခံစစ်အစွမ်းကို တောင်ပိုင်းသားများ မယှဉ်နိုင်တော့ဘဲ Little Round Top တောင်ကုန်းများပေါ်မှ ပြန်လည်ဆုပ်ခွာကြရသည်။ အခြားတောင်ကုန်းများပေါ်မှ တောင်ပိုင်းတပ်များကလည်း တောင်ခြေများရှိ မူလတပ်တည်ရာသို့ ပြန်လည် ဆုပ်ခွာလာကြသည်။ ထိုအချိန်တွင်မှ တောင်ပိုင်းမြင်းတပ်သည် တိုက်ပွဲနေရာသို ရောက်ရှိ၍လာသည်။
တောင်ပံများတွင် အခြေမလှဖြစ်လာသောအခါ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးလီးသည် နေ့လယ်တစ်နာရီမှစကာ အမြောက်မြားဖြင့် တောင်ကုန်းများပေါ်သို့ ပစ်ခတ်ပြီး ၂နာရီတိတိတွင် လူအင်အား ၁၅၀၀၀ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမိဒ်ရှိရာ အလယ်ဗဟိုရှိ သင်္ချိုင်းတောင်ကုန်းသို့ ထိုးစစ်ဆင်သည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မြောက်ပိုင်းတပ်များ နှစ်ပိုင်းကွဲထွက်သွားရန်ဖြစ်သော်လည်း မြောက်ပိုင်းတပ်များ၏ ခုခံပုံကြောင့် အရာမထင်ခဲ့ပေ။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမိဒ်က တောင်ပိုင်းတပ်များ၏ ထိုးစစ်ပုံစံကို ရိပ်မိသဖြင့် မြောက်ပိုင်းတပ်များကို ကျည်ကွယ်ရာကျောက်တောင်ကုန်းများနောက်သို့ ရွှေ့ထားပြီး အမြောက်မြားကိုလည်း အလားတူပင် ဝှက်ထားခဲ့သည်။ တောင်ပိုင်းအမြောက်မြား အပစ်ရပ်၍ စစ်သည်များက တောင်ကုန်းများပေါ်သို့ တက်လာချိန်မှ မြောက်ပိုင်းတပ်များ ပုန်းအောင်းနေရာမှ ထွက်လာကာ သေနတ်များ၊အမြောက်မြားဖြင့် အပေါ်စီးမှ ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ကြသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် မိဒ်အနေဖြင့် အသင့်ထားရှိသော အရံတပ်များကိုပါ ချိန်ကိုက်ထုတ်သုံးနိုင်ပြန်သဖြင့် တောင်ပိုင်းတပ်များမှာ ရဲရဲဝံ့ဝံ့တိုက်စစ်ဆင်သော်လည်း အကျအဆုံးများစွာဖြင့် ပြန်လည်ဆုပ်ခွာပေးခဲ့ရသည်။ တောင်ကုန်းများပေါ်တွင်လည်း တောင်ပိုင်းတပ်သားများ၏ အလောင်းများမြင်မကောင်းလောက်အောင်ပင် ပြန့်ကျဲနေခဲ့ရသည်။
နောင်ကပ်ပယ်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
နောင်ကပ်ပယ်ရွာ (Naungkatpei)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ပင်းမောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၂၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်ရွာဥယျာဉ်စုရွာ၊ ကဒက်ကွင်း
နတ်ရွာဥယျာဉ်စုရွာ၊ ကဒက်ကွင်း
ဝမ်ပြန်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်ပြန်ရွာ (Wanpyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၈၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၉ ဦး၊ မ ၁၇၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မေဇလီကုန်းရွာ
မေဇလီကုန်းရွာ
ကလာချာကရာစေတီတော်
ကလာချာကရာစေတီတော် (Kalachakra Stupa) သည် ဂရိနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်ပိုင်းရှိ ကိုရင်သီရာ (Corinthia) ဒေသ၊ Xylokastro နယ်မြေ၊ Lagkadaiika ကျေးရွာ၏ အပြင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ဤစေတီတော်သည် ဥရောပ အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် အကြီးဆုံးစေတီတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
အော်လီဗာ လော့ဂျ်
အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ရူပဗေဒ ပညာရှင်ကြီး ဆာအော်လီဗာလော့ဂျ( ခရစ် ၁၈၅၁-၁၉၄ဝ )သည် ခရစ် ၁၈၅၁ ခုနှစ်၊ ဇွန် လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စတက်ဖို့ရှိုင်ယာနယ် ပင့်ဟားမြို့တွင်ဖွားမြင်သည်။ သူသည် မူလက ကုန်သည်လုပ်ငန်းကိုသာ လုပ်ကိုင်ရန်ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း သူ၏ သိပ္ပံပညာကိုလိုက်စားလိုသည့်ဝါသနာကို မမျိုသိပ်နိုင်လွန်းသဖြင့် ၁၈၇၂ ခုနှစ်၌ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် ဗက်ဖို့ကော်လိပ်ကျောင်း၌ ဒဿနိကဗေဒကထိကအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းကိုခံခဲ့ရလေသည်။ ၁၈၇၉ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်တက္ကသိုလ်၌ အသုံးချမှု သင်္ချာပညာလက်ထောက်ပါမောက္ခဖြစ်လာ၍ နောက်နှစ်နှစ်အကြာ အသက် ၃ဝ အရွယ်တွင် လီဗာပူးတက္ကသိုလ်၌ ရူပဗေဒပါမောက္ခအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တိုင်အောင် ထိုအလုပ်တွင် တည်မြဲခဲ့၍ ထို့နောက်တွင် ဗာမင်ဂမ်တက္ကသိုလ်ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံခဲ့ရလေသည်။
သူ၏ သုတေသနလုပ်ငန်းများမှာ များသောအားဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် စပ်လျဉ်းသော ပညာရပ်များနှင့် သက်ဆိုင်ခဲ့သည်။ သူစုံစမ်းရှာဖွေခဲ့သည့်ပညာရပ်များမှာ လျှပ်ပြက်ခြင်း၊ လျှပ်စီးကြောင့် မြူထူတို့ ကွဲပြားလွင့်စဉ်ခြင်း၊ ဝိုင်ယာလက် လွှင့်ခြင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်လှိုင်းများအကြောင်း စသည်တို့နှင့်သက်ဆိုင်သော ပညာရပ်များဖြစ်၏။ သူ၏ ဝိုင်ယာလက်လွှင့်ခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ တွေ့ရှိမှုများမှာ လွန်စွာအရေးကြီးသောကြောင့် လော့ ကယ်လဗင်က ဝိုင်ယာလက်အသံလွှင့်ခြင်း ပညာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အခြားသိပ္ပံ ပညာရှင်ကြီးများဖြစ်သော ဟက်ဇနှင့် မက်ဆွဲတို့၏ အမည်များနှင့်အတူ လော့ဂျ၏အမည်ကိုလည်း မှတ်တမ်းတင်ထားသင့်သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့လေသည်။
၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် လော့ဂျသည် ဆာဘွဲ့ပေးအပ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရ၍ ထိုနှစ်တွင်ပင် အက်(ဖ) အာ အက်(စ) ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့၏။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် တော်ဝင်အနုပညာအသင်းကြီးက လော့ဂျ၏ဝိုင်ယာလက်ပညာနှင့် သက်ဆိုင်သော ရှေ့ပြေးလုပ်ငန်းများအတွက် 'အဲလဗက်' ရွှေတံဆိပ်ဆုဖြင့် ချီးမြှောက်ခြင်းကိုခံခဲ့ရလေသည်။ ထို့အပြင် ဗြိတိသျှအစည်းအရုံးကြီးနှင့် အခြားသော ရူပဗေဒဆိုင်ရာအဖွဲ့အစည်း အများအပြားတို့တွင်လည်း ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် လော့ဂျသည် ဗာလင်ဂမ် တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီးရာထူးမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့၍ နောက်နှစ်တွင် အမေရိကတိုက်သို့ လှည့်လည်ကာ သိပ္ပံပညာရပ်များအကြောင်းကို ဟော ပြောခဲ့လေသည်။