cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ
စနစ်တကျစီစဉ်ပေါင်းစုထားခြင်းမရှိသည့် အခြေခံဥပဒေ
ဗြိတိန်အင်ပိုင်ယာ အုပ်စိုးစဉ်တွင် ဘုရင်၏အကြံပေးအဖွဲ့ ဂျူရီကော်မတီ မှ ဗြိတိသျှကိုလိုနီများဖြစ်သည့်ကနေဒါ နှင့် ဩစတြေးလျ ကဲ့သို့သော ဗဟိုအစိုးရဥပဒေများရှိသော နိုင်ငံများအတွက် အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံး အဖြစ် ဆောင်ရွက်မှုပြုသည်။ စနစ်တကျစီစဉ်ပေါင်းစုထားခြင်းမရှိသည့် အခြေခံဥပဒေနှင့်လည်း နိုင်ငံတော်အတွင်း အခြေခံဥပဒေရေးရာ သတ်မှတ်ချက်များ ပြဋ္ဌာန်းမှုပြုနိုင်သည်။ ဥပမာ နယူးဇီလန် ၏ ရွေးကောက်ပွဲဆိုင်ရာ အက်ဥပဒေ ၁၉၉၃ တွင် ပါဝင်သော အပိုဒ်အချက်များပါ ပါလီမန်၏အမြင့်ဆုံးသက်တမ်းကာလနှင့်ဆက်စပ်၍လည်းကောင်း၊ အထက်လွှတ်တော်၏ လေးပုံသုံးပုံတွင် မည်သို့မည်ပုံရွေးကောက်ရန်လိုအပ်ပုံ သို့မဟုတ် ပြည်လုံးကျွတ်မဲဆန္ဒခံယူပွဲတစ်ခုတွင် ယှဉ်ပြိုင်ဘက်ကို အသာရသော မဲ အရေအတွက်တို့ကို ပြင်ဆင်ရမည်၊ သို့မဟုတ် ပယ်ဖျက်ရမည် တို့ပါဝင်သည်။
စာဖြင့်ရေးသားဖော်ပြထားခြင်းနှင့် စာဖြင့်ရေးသားဖော်ပြမထားခြင်း/ ဥပဒေများကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပေါင်းစုထားခြင်းနှင့် ဥပဒေများကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပေါင်းစုမထားခြင်း စာဖြင့်ရေးသားထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဆိုသည့်အသုံးအနှုန်းကို အလုံးစုံ စာဖြင့်ရေးသားထားသောဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေတစ်ရပ်ကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုပြီး၊ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အရ ဥပဒေများကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပေါင်းစုထား သော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတိုင်း ပါဝင်သည်၊ သို့သော် စာဖြင့်ရေးသားထားသော စာရွက်စာတမ်း များပေါ်တွင် လုံးဝ အခြေခံသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအားလုံးသည် ဥပဒေများကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပေါင်းစုထားခြင်း မဟုတ်ပေ။
စနစ်တကျပေါင်းစုထားခြင်း
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအချို့မှာ အားလုံးမဟုတ်သော်လည်း အတော်များများမှာ ဥပဒေများကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပေါင်းစု ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဩစတြေးလျ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် အစိုးရ၏ အခွဲများအတွင်း ဆက်နွယ်မှု၊ အစိုးရနှင့် တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းစီနှင့် သက်ဆိုင်သော အခြေခံဥပဒေ၏ အခြေခံနိုင်ငံရေးစည်းမျဉ်းများနှင့် ဥပဒေ အများစုကို စာရွက်စာတမ်းတစ်ခုတည်းဖြစ်သော ဩစတြေးလျ ဓနသဟာယနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် စနစ် တကျ စီစဉ်ပေါင်းစုထားသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ဓနသဟာယမှ ဝက်(စ်)မင်စတာ သဘောတူလက်ခံသည့် အက် ဥပဒေ ၁၉၄၂ တွင် လက်ခံခဲ့သည့် ဝက်(စ်)မင်စတာ ဥပဒေ နှင့် ဩစတြေးလျ အက်ဥပဒေ ၁၉၈၆ တို့ကဲ့သို့သော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အဓိပ္ပာယ်များပါသော ဥပဒေများရှိခြင်းသည် ဩစတြေးလျ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှာ ဖွဲ့စည်း ပုံအခြေခံဥပဒေ စာချုပ်စာတမ်းတစ်ခုတည်းအတွင်းတွင် မပါဝင်ကြောင်း အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သည်။ တူညီသော ဥပမာတစ်ရပ်မှာ ဗြိတိသျှမြောက်အမေရိက အက်ဥပဒေများ မှ ထွက်ပေါ်လာသော ကနေဒါဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှာ ကနေဒါ အက်ဥပဒေ ၁၉၈၂ အရ အမည်ခံ ဗြိတိသျှ ထိန်းချုပ်မှုမှနေ၍ အသုံးပြုဆဲ ဖြစ်သည့်။ (ဩစတြေးလျ အက် ဥပဒေ ၁၉၈၆ နှင့် အလားတူသည်) ကနေဒါ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတွင် ကွဲပြားခြားနားသော ဥပဒေပေါင်း ၃၀ နီးပါးမျှ ပါဝင်သည်။
စာဖြင့်ရေးသားဖော်ပြထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ဥပဒေများကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပေါင်းစုထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဆိုသည့်အသုံးအနှုန်းများကို စာဖြင့်ရေးသားဖော်ပြမထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ဥပဒေများကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပေါင်းစုမထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ တို့နည်းတူ ဖလှယ်၍သုံးစွဲကြသော်လည်း ထိုအသုံးအနှုန်းမှာ နည်းပညာအရ တိကျမှုမရှိပေ။ အတိအကျဆိုရသော် စာဖြင့် စာဖြင့်ရေးသားဖော်ပြမထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် ဥပဒေများကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပေါင်းစုမထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အတွက် မည်သည့်အခါမျှ အနက်အဓိပ္ပာယ်တူစကားလုံး မဟုတ်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ခေတ်သစ် ဒီမိုကရက်တစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေအားလုံးတို့တွင် ရိုးရိုးဥပဒေတို့ထက် ကွဲပြားခြားနားသော ဥပဒေအဆင့်အတန်းမရှိလျှင်သော်မှ ၎င်းတို့သည် ရေးသားထားသော ရင်းမြစ်များ အဓိက ပါဝင်သည်။ နောက်ထပ် အသုံးပြုသော မှန်ကန်သည့် အသုံးအနှုန်းမှာ တရားဝင် (သို့မဟုတ် တရားဝင်စာဖြင့်ရေးသားထားသော) ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် နောက်ဖော်ပြပါ အကြောင်းအရာတွင်- "ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း(န်)တွင် တရားဝင် [စာဖြင့် ရေးသားထားသော] ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ မရှိပါ " (စာရွက်စာတမ်းများပေါ်တွင် အခြေခံသော်လည်း ဥပဒေများကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပေါင်းစုထားခြင်းမရှိသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတစ်ရပ်ကို မပိတ်ပင်ပါ။)
ခိုင်မာစွာ အမြစ်တွယ်နေမှု
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတစ်ခု၏ ခိုင်မာသော ကဏ္ဍများသည် ခြားနားသော ခိုင်မာ အမြစ်တွယ်မှု အဆင့်များကို ဖန်တီးနိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် ဥပဒေ ပြုလွှတ်တော်၏ ပုံမှန်လုပ်ငန်းမှနေ၍ ပုံမှန် ပြင် ဆင်ချက်များထက် ပို၍ ခက်ခဲသော သို့မဟုတ် မည်သည့်အခြေအနေအောက်တွင်မဆို တားမြစ်ထားခြင်း ကဲ့သို့ တစ်ခုမဟုတ် တစ်ခုဖြစ်သော ပြင်ဆင်ချက် အချို့ကို ပြုလုပ်ခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ ဥပဒေများကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပေါင်းစုမထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအများစုတွင် ခိုင်မာစွာ အမြစ်တွယ်မှုမှာ ရှိရင်းစွဲ သွင်ပြင်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဥပဒေများကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပေါင်းစုမထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအနေဖြင့် ၎င်းကိုယ်တိုင်ပြောင်းလဲရန်အတွက် လိုက်နာရမည့် နည်းဥပဒေများကို ထည့်သွင်း လိမ့်မည်။ အမေရိကန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှာ ခိုင်မာစွာ အမြစ်တွယ်နေသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ဥပဒေတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း(န်း)၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှာ ခိုင်မာစွာအမြစ်တွယ်ခြင်း (သို့မဟုတ် ဥပဒေများကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပေါင်းစုထားခြင်း) မရှိသော ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ၏ ဥပမာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ အချို့သော မူရင်းစာသားမှာ မပြောင်းလဲဘဲ ပြင်ဆင်ချက်များကို အတည်ပြုပြီး ၎င်းတို့ပေါင်းထည့်ကာ မူရင်းစာသားနှင့် အစောပိုင်း ပြင်ဆင်ချက်များကို ပယ်ဖျက်နိုင်ပေသည်။
လက်တွေ့တွင် ဒီမိုကရက်တစ်အစိုးရများအနေဖြင့် အစိုးရ၏ ဆန္ဒများကိုပြဋ္ဌာန်းရန် သို့မဟုတ် ပြည်သူများရပိုင်ခွင့် တို့ကို ဖျက်သိမ်းရန် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ ခိုင်မာစွာအမြစ်တွယ်မှု မရှိခြင်းကို အသုံးမပြုကြပါ။ သဘောတရားအရမူ ၎င်းတို့ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ သို့သော် အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာနှင့် အခြားဥပဒေတို့အကြား ကွဲပြားခြားနားမှုမှာ ယခုထက်ထိ အတော်အတန် တစ်ဖက်သတ်ဆန်လျက်ရှိပြီး အရေးကြီးသော ယခင်ဥပဒေတို့တွင် ပါဝင်သည့် သမိုင်းဝင် စည်းမျဉ်းများကို လိုက်နာလေ့ရှိသည်။ ဥပမာ၊ ဗြိတိသျှ ပါလီမန် အက်ဥပဒေ များ ဖြစ်သည့် နိုင်ငံသားတို့၏ အခြေခံ ရပိုင် ခွင့်များ ဖော်ပြချက်၊ လူ့အခွင့်အရေးအက်ဥပဒေနှင့် ပါလီမန် မပေါ်ပေါက်မီက Magna Carta (မဂ်နာ ကာတာ) တို့ကို အခြေခံ အခွင့် အရေးများနှင့် မူများကို တရားဝင်ခွင့်ပြုထားသည့် အရာများအဖြစ်သတ်မှတ်ထားပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေနီးပါးမျှ သဘောထားခဲ့ကြသည်။
နောက်ထပ်ပြည်နယ်တစ်ခုတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှ အာမခံ ချက်ပေးကောင်း ပေးထားနိုင်သော အခွင့်အရေးများစွာတို့မှာ ၂၁ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်မှနေ၍ အမှန် တကယ် ဖျက်သိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ယင်းတို့တွင် ခုံသမာဓိအဖွဲ့မှ စစ်ဆေးစီရင်နိုင်သည့် အကြွင်းမဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့်၊ နစ်နာ လိုသော ဆိုလိုချက်မပါဘဲ တိတ်ဆိတ်နေပိုင်ခွင့်၊ စွဲချက်မတင်မီ ခွင့်ပြုထားသော ချုပ်နှောင်ထိန်းသိမ်းထားခြင်းကို ၂၄ နာရီ မှ ၄၂ နာရီသို့ တိုးမြှင့်ခြင်း နှင့် တူညီသော ပြစ်မှုအတွက် နှစ်ကြိမ် မကြိုးစားရန် အခွင့်အရေးတို့ ဖြစ်သည်။ လုံးဝ
ပြုပြင်မွမ်းမံရန် မလိုအပ်သော ကဏ္ဍများ
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများတွင် တည်ရှိသော ခိုင်မာစွာအမြစ်တွယ်မှု အားအကောင်းဆုံးသော အဆင့် ဖော်ပြသည်မှာ ၎င်းတို့၏ အခြေခံမူ အများစုမှာ သီးခြားဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အချို့သော ကဏ္ဍများမှာ မည်သို့သောအခြေအနေ အောက်တွင်မဆို ပြင်ဆင်၍ မရနိုင်ပါ။ အခြေခံဥပဒေနှင့် တစ်သမတ်တည်းဖြစ်အောင်ပြုလုပ်ထားသော ထိုဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ချက်တစ်ခုသည် အကြွင်းမဲ့ ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းမပြုနိုင်ခြင်းကို ချိုးဖောက်သည်မှတစ်ပါး ၎င်းကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့်မညီသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် အညီဖြစ်သည့်ဥပဒေ ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ အဆုံးစွန် အားဖြင့် ၎င်းမှာ အတွင်း သို့မဟုတ် ပြင်ပ အင်အားများမှနေ၍ ဖြုတ်ချပစ်နိုင်သော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ တစ်ရပ် အဖြစ် အမြဲတမ်း ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည်။ ဥပမာ၊ တော်လှန်ရေးတစ်ခု (တော်လှန်ရေး ဆင်နွှဲနိုင်သည့် အခွင့်အရေးဖြင့် တရားမျှတမှုရှိစေရန် တောင်းဆိုခြင်းဖြစ် နိုင်သည်) သို့မဟုတ် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခြင်း။
အကြွင်းမဲ့ ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းမရှိသည့် ဥပမာတစ်ရပ်မှာ ဂျာမန်ဖယ်ဒရယ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဖြစ်သည်။ ကဏ္ဍ ၁ နှင့် ၂၀ တွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ လူထုထံမှ ဆင်းသက်လာသော နိုင်ငံတော်အာဏာများသည် လူ့အခွင့်အရေးများ အပေါ်တွင် အခြေခံ၍ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ကာကွယ်ရမည်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် ဒီမိုကရက်တစ်နှင့် လူမူရေးဖယ်ဒရယ် ရီပတ်ဘလစ်ဖြစ်သည့် အစိုးရ၏ အကိုင်းအခက်သုံးခုလုံးပေါ်တွင် ချည်နှောင်ထားသည့် တိုက်ရိုက် အကျုံးဝင်သော ဥပဒေဖြစ်သည်။ ထိုဥပဒေပြဋ္ဌာန်းခြင်းမှာ တရားဥပဒေစိုးမိုးမှုအရ ဖြစ်ရမည်ဖြစ်ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် အညီ ဖြစ်သည့်အမိန့်ကို ဖျက်သိမ်းရန် မည်သည့်ကြိုးစားမှုကိုမဆို ဆန့်ကျင်သည့် ခုခံတော်လှန်သည့်အခွင့်အရေးကို နောက်ဆုံးအားထားရာအဖြစ် ပြည်သူများတွင် ရှိသည်။ ကဏ္ဍ ရ၉၊ အခန်း ၃ တွင် ဖော်ပြသည်မှာ စာချုပ်စာတမ်း တစ်နေရာတွင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသော ပြင်ဆင်ချက်နည်းလမ်းများအရသော်မှ ထိုကဏ္ဍများကို ပြောင်းလဲခြင်း မပြုနိုင်ဟု ဖြစ်သည်။
အချုပ်အခြာအာဏာကို ဖြန့်ဝေခြင်း
အချုပ်အခြာအာဏာတည်ရှိသော နိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေလည်း အခြေခိုင်သည်။ အာဏာကို ဗဟိုမှ ချုပ်ကိုင်ခြင်း၏ အတိုင်းအတာအရ အချုပ်အခြာအာဏာကို ဖြန့်ဝေခြင်းတွင် အခြေခံအားဖြင့် အမျိုးအစားသုံးမျိုး ရှိသည်- တပေါင်းတစည်းတည်း၊ ဖယ်ဒရယ် နှင့် ပူးပေါင်းအဖွဲ့အစည်းတို့ ဖြစ်သည်။ ကွဲပြားခြားနားခြင်းမှာ အကြွင်းမဲ့ မဟုတ်ပါ။ တစ်ပေါင်းတစ်စည်းတည်းရှိသော နိုင်ငံတွင် အချုပ်အခြာအာဏာမှာ တိုင်းပြည်အတွင်း လက်ဝယ်တွင်တည်ရှိပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှာ ထိုအရာကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသည်။ တိုင်းပြည်၏ပိုင်နက်များကို နယ်မြေဒေသများအဖြစ် စိတ်ပိုင်းနိုင်သော်လည်း ထိုဒေသများသည် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံတော်၏ လက်အောက်ခံသာ ဖြစ်သည်။ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း(န်း) တွင် ပါလီမန်ဆိုင်ရာ အချုပ်အခြာအာဏာ ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ အယူဝါဒမှာ အချုပ် အခြာအာဏာထက် အဆုံးအဖြတ်ပေးပြီး ဗဟိုတွင်သာ နောက်ဆုံး တည်ရှိသည်။
အာဏာတချို့ကို အိုင်ယာလန်မြောက်ပိုင်း၊ စကော့တလန် နှင့် ဝေလ (သို့သော် အင်္ဂလန် မပါဝင်ပါ) တို့သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ အချို့သော တစ်ပေါင်းတစ်စည်းတည်းဖြစ်သည့် နိုင်ငံများ (ဥပမာ စပိန်) သည် နိုင်ငံတော်လက်အောက်ခံ အစိုးရများသို့ အာဏာကို ပို၍ လွှဲပြောင်းပေးသည်မှာ လက်တွေ့တွင် နိုင်ငံတော်အနေဖြင့် ဖယ်ဒရယ်ပြည်နယ်တစ်ခုကဲ့သို့ ပို၍ အလားတူ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်သည်အထိ ဖြစ်သည်။ ဖယ်ဒရယ်နိုင်ငံတစ်ခုတွင် ဗဟိုကျသော ဖွဲ့စည်းပုံတစ်ခုရှိပြီး ဖယ်ဒရယ်အစိုးရ၏ အဖွဲ့အစည်းများအဓိကပါဝင်သော နယ်မြေဒေသအနည်းငယ်နှင့် တစ်နိုင်ငံလုံး၏ ပိုင်နက်များပါဝင်သော နယ်မြေဒေသများ ( ပြည်နယ်များ၊ စီရင်စုများ စသည်ဖြင့် ခေါ်သည်) အလွန်ဆုံးပါဝင်သည်။ အချုပ်အခြာအာဏာကို ဗဟိုနှင့် အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ပါဝင်သော ဒေသများအကြားတွင် ခွဲဝေသည်။ ကနေဒါနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများသည် ဖယ်ဒရယ်ပြည်နယ်များကို ထူထောင်ပြီး အာဏာကို ဖယ်ဒရယ်အစိုးရနှင့် စီရင်စုများ သို့မဟုတ် ပြည်နယ်များ အကြား တွင် ခွဲဝေပိုင်းခြားသည်။ ဒေသများ၏ တစ်ခုစီတွင် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို တစ်လှည့်စီ ရကောင်း ရနိုင်သည် (တစ်ပေါင်းတစ်စည်းတည်းဖြစ်သော သဘာဝ)။
ရည်မှန်းချက် တူညီသော နိုင်ငံအများစု တည်ထောင်ထားသော နိုင်ငံတွင် နယ်မြေဒေသများစွာ ပါဝင်ပြန်သည်။ သို့သော် အဓိကကျသော ဖွဲ့စည်းပုံတွင် ကန့်သတ်ချက်ရှိသော ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်သည့် အာဏာသာရှိပြီး အချုပ်အခြာ အာဏာမှာ နယ်မြေများတွင် တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံအများစုတည်ထောင်ထားသော နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှာ ရှားပါးပြီး "စုပေါင်းတည်ထောင်ထားသော" နိုင်ငံများဟု ဆိုသော နိုင်ငံများသည် အမှန်တကယ် ဖယ်ဒရယ်ဖြစ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး အငြင်းပွားလေ့ရှိသည်။ ပြည်ထောင်စု သို့မဟုတ် အဖွဲ့ချုပ် တစ်ခုတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသည့် နိုင်ငံများအုပ်စုသည် စာချုပ်များနှင့် သဘောတူညီချက်များဖြင့် ၎င်းတို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာ အစိတ်အပိုင်းများကို နိုင်ငံပေါင်းများစွာပါဝင်သော အဖွဲ့အစည်းအဆောက်အအုံသို့ အတိုင်းအတာအချို့အထိ စွန့်လွှတ်ပေးသည်။ ဥပမာ၊ ဥရောပ သမဂ္ဂ တွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံများသည် ၎င်းတို့၏ အကြွင်းမဲ့ အချုပ်အခြာအာဏာကို နည်းလမ်းအချို့ဖြင့် ကန့်သတ်သည့် သမဂ္ဂ အနှံ့ကျယ်ပြန့် သော စီမံချက်များကို လိုက်နာရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။ ဥပမာ၊ ယခင်က အမျိုးသား ယူနစ်များကို သုံးစွဲခဲ့သည့် အစား မက်ထရစ်စနစ် အတိုင်းအတာ ကို သုံးစွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အာဏာများကို ခွဲခြားခြင်း
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများသည် အစိုးရ၏ မြောက်မြားစွာသောဌာနများအကြားတွင် အာဏာကို တိကျပြတ်သားစွာ ခွဲ ဝေလေ့ ရှိသည်။ Baron de Montesquieu (ဘာရွန် ဒီ မွန်တီကျူရီ) ဖော်ပြခဲ့သော စံပုံစံတွင် အစိုးရ၏ အကိုင်းအခက် သုံးခုပါဝင်သည်- စီမံခန့်ခွဲရေး၊ ဥပဒေပြုရေး နှင့် တရားရေး ဖြစ်သည်။ အချို့သော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများတွင် စာရင်းဌာန တစ်ခုကဲ့သို့သော အပိုဌာနများပါဝင်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများသည် ထိုဌာနများ အတွင်းတွင် အာဏာခွဲဝေခြင်း ပမာဏနှင့် ပတ်သက်ပြီး ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကွဲပြားကြသည်။
တာဝန်ယူမှု ပုံသဏ္ဌာန်များ
သမ္မတစနစ်နှင့် သမ္မတစနစ် တချို့တစ်ဝက်ပါသောစနစ် ကျင့်သုံးသည့် အစိုးရတွင် ဝန်ကြီးများကို ခန့်နိုင်၊ ဖြုတ်နိုင် သည့် သူကောင်းပြုနိုင်သော အာဏာများကို ရရှိထားသည့် သမ္မတ ထံတွင် ဌာနဆိုင်ရာ အတွင်းဝန်များ/ ဝန်ကြီး များတို့သည် တာဝန်ခံကြသည်။ သမ္မတသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူလူထုထံတွင် တာဝန်ခံသည်။ ပါလီမန်စနစ်များတွင် ဝန်ကြီးများသည် ပါလီမန်တွင် တာဝန်ခံကြသော်လည်း ဝန်ကြီးချုပ်သည် ၎င်းတို့ကို ခန့်အပ်ခြင်း၊ ဖြုတ်ချခြင်း ပြုလုပ်သည်။ တစ်ပြန်တစ်လှည့်စီ အနေဖြင့် အကယ်၍ အစိုးရသည် ပါလီမန်၏ ယုံကြည်မှုကို ဆုံးရှုံးသော အခါ (သို့မဟုတ် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း) ဝန်ကြီးချုပ်သည် နုတ်ထွက်လိမ့်မည်။ အကယ်၍ အစိုးရသည် အယုံအကြည်မရှိ အဆိုကို မဲခွဲရာတွင် ရှုံးနိမ့်ခြင်း သို့မဟုတ် တိုင်းပြည်ပေါ်မူတည်၍ ဘတ်ဂျတ်မဲခွဲခြင်းစသည့် ပါလီမန်တွင် ထူးထူးခြား ခြား အရေးကြီးသည့် မဲပေးခြင်းတွင် ရှုံးနိမ့်သောအခါ ယုံကြည်မှုဆုံးရှုံးနိုင်သည်။ အစိုးရသည် အယုံအကြည်မရှိခြင်း ခံရသောအခါ အစိုးရအသစ်ဖွဲ့စည်းသည့် အချိန်တိုင်အောင် အာဏာတည်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် အထွေထွေရွေး ကောက်ပွဲတစ်ခု ကျင်းပရန် ဖြစ်သော်လည်း သေချာပေါက် လိုအပ်ခြင်းမရှိပါ။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဆိုင်ရာ တရားရုံးများ
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများကို မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ အမြဲတမ်းမဟုတ်စေကာမူ ဥပဒေရေးရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြင့် အကာအကွယ်ပေးထားလေ့ရှိပြီး ၎င်း၏တာဝန်မှာ ထိုအခြေခံဥပဒေကို အဓိပ္ပာယ်ကောက်ရှင်းလင်းရန်နှင့် အကြောင်းအပ်စပ်ပါက ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ချိုးဖောက်သည့် ဟာကွက်ဖြစ်သော စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် ဥပဒေရေးရာ အပြုအမူများကို ကြေညာရန် ဖြစ်သည်။ ဂျာမနီကဲ့သို့သော အချို့နိုင်ငံများတွင် ထိုလုပ်ငန်းကို သီးသန့်နှစ်မြှုပ်ထားသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ တရားရုံးမှ တာဝန်ယူပြီး ၎င်းသည် ထိုလုပ်ငန်း (ထိုလုပ်ငန်း တစ်ခုတည်းကိုသာ) လုပ်ဆောင်သည်။ အိုင်ယာလန်ကဲ့သို့သော အခြားနိုင်ငံများတွင် ရိုးရိုးတရားရုံးများအနေဖြင့် ထိုလုပ်ငန်းကို ၎င်းတို့၏ အခြားသောတာဝန်ဝတ္တရားများအပြင်ဆောင်ရွက်ကောင်းဆောင်ရွက်ကြလိမ့်မည်။ အခြားတစ်နေရာရာကဲ့သို့သော ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း(န်း)တွင်မူ အက်ဥပဒေတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် မညီဟု ကြေညာသော အယူအဆမျိုးမရှိပေ။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ချိုးဖောက်ခြင်းဆိုသည်မှာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတရားရုံးမှ အဆုံးအဖြတ်ပေးရသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဆန့်ကျင်သည့် အပြုအမူ သို့မဟုတ် ဥပဒေကြောင်းဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်မှုဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် မညီပါ။ ဥပမာအားဖြင့် နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်မှု ကဏ္ဍမှ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ချိုးဖောက်ခြင်း ဆိုသည်မှာ ပြည်သူလူထုဆိုင်ရာ တရားရုံးတစ်ရုံးတွင် တာဝန်ရှိသူတစ်ဦး အနေဖြင့် ထိုရုံးသို့ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေမှ ပေးထားသော အခွင့်အာဏာများထက် ကျော်လွန်၍ ပြုမူဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် တရားစီရင်ရေးကဏ္ဍမှ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ချိုးဖောက်ခြင်းဆိုသည်မှာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဆန့်ကျင်သည့် ဥပဒေတစ်ရပ်ကို လျော်ကန်သော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်မှတဆင့် ပထမဦးစွာ ဖြတ်သန်းခြင်းမပြုဘဲ ထိုဥပဒေကို အတည်ပြုရန် ကြိုးစားခြင်းဖြစ်သည်။
အချို့သောနိုင်ငံများ အဓိကအားဖြင့် စနစ်တကျစီစဉ်ပေါင်းစုထားခြင်း မရှိသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများရှိသည့် နိုင်ငံများတွင် ထိုကဲ့သို့သော တရားရုံးမျိုး လုံးဝမရှိပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း(န်း)သည် ပါလီမန်နှင့် ဆိုင်သော အချုပ်အခြာအာဏာ စည်းမျဉ်းအောက်တွင် အစဉ်အလာအားဖြင့် လုပ်ငန်းလည်ပတ်နေပြီး ၎င်းအရ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း(န်း) ပါလီမန်မှ အတည်ပြုခဲ့သော ဥပဒေများကို တရားရုံးများမှ မေးခွန်းထုတ်ခြင်း မပြုနိုင်ပေ။
ခြံတန်းရွာမရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကွင်း
ခြံတန်းရွာမရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကွင်း
လူငယ်စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ
လူငယ်စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီဆိုသည်မှာ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ၏အမွေကိုဆက်ခံယူထားသောတိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ၏ မဟာမိတ်ပါတီဖြစ်သည်။ လူငယ်စည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီ၏ မဟာမိတ်ပါတီများမှာ -
အကုသိုလ်စိတ် ၁၂ ပါး
လောဘမူစိတ် ၈-ပါး၊ ဒေါသမူစိတ် ၂-ပါး၊ မောဟမူစိတ် ၂-ပါး၊ ပေါင်း ၁၂-ပါးဟူ၏။
ရည်ညွှန်းကိုးကား - သုတေသန သရုပ်ပြ အဘိဓာန်၊ ၂၀ဝ၇။
လောဘမူလအရင်းခံစိတ်
အကပ်ခံခြင်း
ဆက်ကပ်နည်း
ရဟန်းတော်များသည် မိမိပိုင်ပစ္စည်းကို ဖြစ်စေ၊ သူတပါးပိုင် ပစ္စည်းကို ဖြစ်စေ၊ လူ သာမဏေ တိရစ္ဆာန် တစ်ဦးဦးက ဆက်ကပ်မှသာ ဘုဉ်းပေး သုံးဆောင်ကောင်းသည်။ ရေနှင့် ဒန်ပူမှတပါး အခြားသော မည်သည့်ပစ္စည်ကိုမှ အကပ်မခံဘဲ မသုံးဆောင်ကောင်းပေ။ ထို့ကြောင့် ကပ္ပိယကာရကတို့သည် နည်းစနစ်တကျ ဆက်ကပ်နည်း သိထားရပေမည်။ အကပ်ခံမြောက်ရန်အတွက် အင်္ဂါ (၅) ပါး ရှိသည်။၎င်းတို့မှာ-
အကုသိုလ်စိတ် ၁၂ ပါး
ဒေါသမူလအရင်းခံစိတ်
အကပ်ခံခြင်း
ဆက်ကပ်နည်း
(၁) ကပ်မည့် ကပ္ပိယကာရက က ရှေးရှု ဆောင်ယူလာခြင်း၊ လက်ဖြင့် ရှေ့တိုးပေးခြင်း၊ ဦးခေါင်း စသည်ဖြင့် ရွက်ထားသော စားဖွယ်ခွက်ကို လှူလိုမူ ဦးခေါင်းအနည်းငယ် စောင်းပေးခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရမည်။
အကုသိုလ်စိတ် ၁၂ ပါး
မောဟမူလအရင်းခံစိတ်
အကပ်ခံခြင်း
ဆက်ကပ်နည်း
(၂) ကပ်မည့်သူက အကပ်ခံမည့် ရဟန်း၏ နှစ်တောင့်ထွာ (ဟတ္ထပါသ်)အတွင်း၌ ရောက်ရှိနေရမည် လှမ်းယူသော လက်မှတပါး အနီးဆုံးကိုယ်အင်္ဂါ နောက်ဘက်စွန်းမှ စတင်တိုင်းထွာ၍ (၂) တောင့်ထွာ ကွာဝေးသောအရပ်အတွင်း၌ အကပ်ခံရမည် ရဟန်းနှင့် ကပ်လှူမည့်သူ ကပ္ပိယတို့ တည်ရှိနေရမည်။ အနီးကပ်ဆုံး ရှိနေရမည်။ နှစ်တောင့် ထွာထက် ဝေးကွာသောနေရာမှ မဆက်ကပ်ရ၊ ဆက်ကပ်လျှင် အကပ်မမြောက်၍ ရဟန်းတော်တို့အား အပြစ်ဖြစ်သည်။
(၃) အား အလယ်အလတ်ရှိသူ (သာမန်အင်အားရှိသူ တစ်ယောက်တည်း မြှောက် ချီမ, နိုင်သော ဝတ္ထု ပစ္စည်း ဖြစ်ရမည်။ စားပွဲခုံအကြီးကြီးများဖြင့် ဆက်ကပ်ရာ၌ အလွန်လေးလံလျှင် ဟင်းခွက်များကို တစ်ခွက်ချင်း ဆက်ကပ်ရမည်။ သို့မှ အကပ် မြောက်သည်။ ယင်းသို့ တစ်ခွက်ချင်း အကပ်ခံ ပြီးသောအခါ မိသားစုအားလုံး ကပ်လိုပါက စားပွဲခုံကြီးကို ညီညာစွာမ, ပြီး ထပ်မံ ကပ်နိုင်သည်။
(၄) ကိုယ်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်နှင့်စပ်သော ကိုင်ထားသည့်ခွက် စသည်ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ပစ်၍ဖြစ်စေ ဤ(၃) မျိုးတွင် တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် ကပ်သူက ပေးရမည်။
သို့သော်လည်း ပစ်ပေးခြင်းသည် အလွန်ရိုင်းပြသဖြင့် ကပ္ပိယတို့အနေဖြင့် ရှောင်ကြဉ်ရ ပေမည်။
(၅) ကိုယ်၏ အစိတ်အပိုင်း လက် စသည်ဖြင့် ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်နှင့်စပ်သော ကိုင်ထားသည့်ခွက်၊ တုတ်၊ ခုံ စသည်ဖြင့် ခံ၍ ထိ၍ဖြစ်စေ ဤ(၂) မျိုးတွင် တစ်ပျိုးမျိုးဖြင့် အကပ်ခံသော ရဟန်းက ခံယူရမည်။
ဤအင်္ဂါငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံမှသာ အကပ်ခံခြင်း မြောက်လေသည်။ အကပ်ခံပြီးမှသာ ရဟန်းတော်တို့ ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်ကောင်းသည်။သို့ဖြစ်၍ ကပ္ပိယ ကာရကတို့သည် ဆွမ်းခဲဖွယ် ဖျော်ရည် ဆေးဝါးများကို လှူဒါန်းကြရာ၌ စည်းစနစ်တကျ ရန် လေ့လာထား ရပေမည်။
အကပ်ခံနည်းနှင့် ပတ်သက်၍ အချို့အချက်များမှာ ပို၍ ထင်ထင်ရှားရှား သိထားရန်လိုသဖြင့် အနည်းငယ် ဖော်ပြပါဦးမည်။ ယခုကာလ တစ်ယောက်တည်း ချီမ, နိုင်သော စားပွဲကို ဟင်းဖိတ်မည်စိုး၍ (၂) ယောက်၊ (၃) ယောက်ကိုင်လျက် ကပ်ခြင်း၊ စားပွဲအခင်းတို့ ကြမ်းပြင်မှာ ထိနေလျက် ကပ်ခြင်း၊ ကပ်မည့်သူက ရှေးရှုဆောင်၍ (၂) တောင့်ထွာအတွင်း ရောက် ရှိသော ဝတ္ထုကို လက်မြှောက်လှမ်းယူ၍ အကပ်ခံခြင်းများသည် အကပ်မြောက်ကြသည်။
ဟတ္ထပါသ် ထိုင်နည်း
အကပ်ခံသူနှင့် သူတို့ကြား (၂) တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ် ရှိရမည်ဟု ဆိုသဖြင့် (၂) တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ် ထိုင်နည်းကို သိရှိရန် လိုအပ်လာပါသည်။ (၂) တောင့်ထွာ ဟတ္ထပါသ် ထိုင်ရာ၌ ရှေ့ကလာ၍ ကပ်ရာဝယ် ရဟန်းက ထိုင်နေလျှင် တင်ပါး၏ နောက်ဘက်အစွန်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရဟန်းက ရပ်နေလျှင် ဖနောင့်စွန်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ စောင်းလျက် လှဲနေလျှင် စောင်းသောနံပါး၏ ပြင်ဘက်စွန်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဝမ်းလျားမှောက်၍ နေလျှင် ဦးခေါင်းနား လာ၍ ကပ်မူ ဦးခေါင်းစွန်း၏ အနီးဆုံးဖြစ်သော လည်ပင်းဖြင့် လည်းကောင်း ဤသို့လျှင် လှမ်းယူသောလက်မှတပါး အနီးဆုံး ကိုယ်အင်္ဂါ၏ နောက်ဘက်စွန်းဖြင့် တိုင်းရမည်။ ကပ်သူ ဒကာဘက်ကလည်း လှမ်း၍ပေးသော လက်မှတပါး အခြားသော အနီးဆုံးအင်္ဂါ၏ ဤဘက်အစွန်းဖြင့် တိုင်းတာ ရသည်။ စားပွဲကြီးအလယ်ခြား၍ အကပ်ခံကြရာ၌ အနီးဆုံး အင်္ဂါချင်း ဟတ္ထပါသ်ဖြစ်ရန် ခဲယဉ်းသဖြင့် အနီးဆုံးဖြစ်အောင် ကပ်၍ ရမည်။
ကိုင်ရုံဖြင့် အကပ်ပျက်
အကပ်ခံရာ၌ အင်္ဂါငါးပါးသာရှိ၍ အကပ်ပျက် ကြောင်းကား အင်္ဂါ ၆-ပါးပင် ရှိသည်။ ကပ္ပိယကောင်း တစ်ယောက် အနေဖြင့် အကပ်ပျက်ကြောင်း ခြောက်ပါးကို မသိနိုင်သော်လည်း ကိုင်ရုံဖြင့် အကပ်မပျက်သည်ကို သိထား ကိုသင့်သည်။ ရဟန်းတော်များအား ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ကို ပြီးလျှင် (လက်နဲ့ သွားမထိနဲ့၊ အကပ်ပျက်လိမ့်မယ် ဟု ပြောတတ်ကြသည်။ ကပ်ထားသော ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်ကို အကပ်ခံထားသော ရဟန်းတော်က မစွန့်လျှင် လူသာမဏေများ ကိုင်မိထိမိရုံဖြင့် အကပ်မပျက်ပါ။ အချို့က ကပ်ပြီးသားကို ကိုင်မိထိမိက “အကပ်ပျက်သွားပြီ၊ ပြန်ကပ်”ဟု ပြောတတ် ကြသည်။
မြူမှုန်မဝင်စေရန် သတိပြုဖွယ်
ကပ္ပိယကာရကတို့က သံဃာတော်တို့အား ဆွမ်း ဘောဇဉ် အာဟာရတို့ကို ပြီးနောက် ရဟန်းတော်တို့ ဘုဉ်းပေးသုံးဆောင်နေသောအခါ တံမြက်စီးလှည်းခြင်း၊ ဖုန်ခါခြင်း စသည်တို့ကို ဆွမ်းဝိုင်းအနီး၌ မပြုလုပ်ရပါ၊ အာဟာရများကို ရဟန်းတော်တို့ အကပ်ခံရာ၌ ရထရဏုမြူသည် အကပ်ခံနိုင်သော အသေးဆုံးအာဟာရ ဖြစ်သည်။ အကပ်ခံပြီးသော အာဟာရထဲသို့ ရထရေဏုမြူကျလျှင် အကပ်ပျက်တော့သည်သာ။ သို့ဖြစ်၍ ဆွမ်းခံတုန်းဖြစ်စေ၊ ဆွမ်းစားတုန်းဖြစ်စေ သပိတ်အတွင်း ခွက်များအတွင်းသို့ ထိုမြူမှုန်မျိုးကျလျှင် ထိုမြူမှုန်နှင့်တကွ ဆွမ်းအနည်းငယ်ကို ယူပစ်ရမည်၊ ပို၍ ကောင်းသည်မှာ ထပ်၍ အကပ်ခံရမည်။ ဆွမ်းလုတ်ကို ပါးစပ်သို့ သွတ်သွင်းပြီးနောက် ဆွမ်းလုံးတစ်လုံး ဖြစ်စေ ပါးစပ်အတွင်းမှ သပိတ်ထဲသို့ ပြန်ကျလျှင် ထပ်၍ အကပ်ခံလေ့ရှိကြ၏။ သို့သော် ထိုပြန်ကျလာသော ဆွမ်းလုံးသည် ပါးစပ်ထဲ၌ရှိသော သွားရည် နှုတ်ခမ်းရည် စသည်နှင့် မလူးဘဲ ပြန်ကျလျှင် အကပ်မပျက်သေးပါ၊ သွားရည် စသည်နှင့် လူးပြီးမှ ပြန်ကျလျှင်သာ ထိုသွားရည်အတွက် အကပ်ပျက်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ပါးစပ်မှ ဆွမ်းလုံးပြန်ကျသည့် အခါ ထပ်၍ အကပ်ခံလေ့ရှိရာ၌ ဆွမ်းတစ်လုံးကျသည့်အတွက် သပိတ်အတွင်းရှိဆွမ်းများ အကပ်ပျက်သောကြောင့် မဟုတ်ပါ။ ပြန်ကျလာသော ဆွမ်းလုံးက သွားရည် စသည်ဖြင့် လူးလာခဲ့လျှင် အကပ်ပျက်ရာ ရောက်သောကြောင့် ထိုပြန်ကျ လာသော ဆွမ်းလုံးကို ထပ်၍ အကပ်ခံခြင်း ဖြစ်ပါသည်။
ဆွမ်း-အချိုပွဲ စသည်တို့ကို ဘုဉ်းပေးရာ၌ လက် မဆေးဘဲ စားလျှင် လက်၌ ရထရေဏုမြူမျှလောက်ရှိသော မြူမှုန်များ ကပ်နေခဲ့သော် ထိုမြူမှုန်များအတွက် လက်ဖြင့်ထိရာ ခဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ပါ အကပ်ပျက်တတ်ရကား ဆွမ်းစားခါနီး၌ လက်ဆေး၊ ဆွမ်းစားပြီးနောက် အချိုပွဲစားခါနီး လက်ဆေးတော်မူကြသည်။ အစားအစာ ဘုဉ်းပေးမည်ဟု လက်ဆေးပြီးပါက လက်သုတ် သင်္ကန်း စသည်ကို မကိုင်ဘဲ အားလုံး ကိစ္စပြီးမှ ထပ်မံ၍ လက်ဆေးတော်မူကြပြန်သည်။ ကပ္ပိယ ကာရကတို့သည် လက်ဆေးရေများ အလုံအလောက် အမြဲတမ်း ထားရှိရမည်။ လက်သုတ်ပဝါသန့်သန့်များကိုလည်း အဆင်သင့် ထားရှိရမည်။
ရထရေဏုမြူ
လှည်းရထား သွားသောအခါ ထွက်ပေါ်လာသော မြူမှုန်ကို ရထရေဏုမြူဟု ခေါ်၏။ တံမြက်စီးလှည်းခြင်း၊ ဖုန်ခါခြင်း၊ လေကြမ်းတိုက်ခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ် လာသော မြူမှုန်များကိုလည်း ရထရေဏုမြူဟုပင် ဆိုရ၏။ ထိုမြူအောက်ငယ်သော နံရံပေါက်မှ ဝင်သည့် နေရောင်ဖြင့်သာ မြင်နိုင်သောမြူကို တဇ္ဇာရီမြူဟု ခေါ်၏။ ထိုတဇ္ဇာရီမြူမှုန်နှင့် အဏုမြူ၊ ပရမာဏုမြူတို့မှာ အကပ်မပျက်ပါ။
သို့ဖြစ်၍ ကပ္ပိယကာရကတို့သည် သံဃာတော်တို့ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးနေစဉ် အနီးအပါး၌ တံမြက်လှည်းခြင်း၊ ဖုန်ခါခြင်း စသည်တို့ကို မပြုလုပ်ရပေ၊ စောစောကပင် ကြိုတင်၍ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်အောင် တံမြက်လှည်းမှု၊ ဖျာခင်းမှု စသည်တို့ကို ဆောင်ရွက်ထားရပေမည်။
ရေ၊ ဒန်ပူတို့ကိုလည်း ပါ
ဒန္တပေါဏသိက္ခာပုဒ်အရ ရေနှင့် ဒန်ပူသည် အကပ်ခံစရာ မလိုပါ။ ရေဟူသည် ရထရေဏုမြူ ပမာဏရှိသော မြူမှုန် မပါသည့် သန့်ရှင်းသောရေတည်း၊ ထိုသန့်ရှင်းသောရေသည် ကာလိကလေးပါးမှ အလွတ်ဖြစ်၍ အကပ်မခံဘဲ သောက် ကောင်း၏။ ကိုယ်တိုင်လည်း ကျိုချက်ကောင်း၏။ ရထရေဏု မြူမှုန်များပါသောရေကား မြူအတွက် အကပ်မခံဘဲ မသောက် ရပေ၊ သို့ဖြစ်၍ သံဃာတော်တို့သည် သန့်စင်သောရေ ရရှိရန် ရေကိုစစ်၍ သောက်ရသည်။
ဒန်ပူတိုက်သည့် အလေ့သည် သံဃာတော်တို့၏ အလေ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ် အိန္ဒိယထုံးစံမှာ သွားဖြင့် ဝါး၍ ဒန်ပူရည် ထွက်လာအောင် ဝါးပြီးမှ ဒန်ပူစားလေ့ရှိ၏။ ထိုသို့ အရည်ထွက်မှ သွားပိုးမစားနိုင်ဘဲ သွားစင်ကြယ်သည် ဟု အယူရှိသည်။ ထိုသို့ ဒန်ပူစားရာ၌ ဒန်ပူရည်များ လည်ချောင်းတွင်းမဝင်လျှင် အကပ်ခံဖွယ် မလိုသောကြောင့် ဒန္တပေါဏသိက္ခာပုဒ်အရ ခြွင်းချက်အဖြစ် ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သည်။ အကယ်၍ လည်ချောင်းအတွင်းသို့ ဒန်ပူရည်ဝင်လျှင်ကား အကပ်ခံမှသာ အပ်စပ်သည်။ အကပ်မခံလျှင် အပြစ်ရှိတော့ သည်သာ၊ သို့ဖြစ်၍ ကပ္ပိယကာရကတို့သည် ဒန်ပူကို ဆက်ကပ်ရာ၌ စနစ်တကျ ခြင်းသည် အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ သံဃာတော်တို့အတွက် အကောင်းဆုံး ဖြစ်ပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ညောင်တုံးစုရွာ၊ ညောင်တုံးစု
ညောင်တုံးစုရွာ၊ ညောင်တုံးစု
သစ်ကပ်မှော်
သစ်ကပ်မှော်သည် ပင်စည်၊ အမြစ်၊ အရွက်ဟူ၍မရှိသော အပင်မျိုးဖြစ်သည်၊ ဖြူ၊ နီ၊ ညို၊ ပြာ၊စိမ်းစသည်ဖြင့် အရောင်အမျိုးမျိုး၊ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် သစ်ကပ်မှော်ပင် မျိုးပေါင်းမြောက်မြားစွာရှိရာ အမျိုးပေါင်း ၄ဝဝဝခန့်ကိုမူ အသိအမှတ် ပြုထားပြီးဖြစ်လေသည်။ သစ်ကပ်မှော် ဟူသော မြန်မာအမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ် ကြသော်လည်း ယင်းအပင်မျိုးတို့သည် သစ်ပင်နှင့် သစ်ငုတ်တိုများတွင်သာ မက ပင်လယ်ကမ်းစပ်သဲခုံသောင်ပြင်၊ ကျောက်တုံးကျောက်ဆောင်နှင့် မြေရိုင်းဖုန်းဆိုးများတွင်ပါမကျန် ပေါက်ရောက်သည်ကို တွေ့ရှိကြရသည်။ ယင်းတို့သည် ရေမြေဒေသ မရွေးလှဘဲ အေးလွန်းသော အရပ်၊ ပူလွန်းသော အရပ်များ၌ပင် ပေါက်ရောက်နိုင်ကြသဖြင့် ကမ္ဘာ အရပ်ရပ် ဒေသ အနှံအပြား၌ သစ်ကပ်မှော်အမျိုးမျိုးတို့ကို တွေ့ရှိကြရလေသည်။
ယင်းတို့သည် နေရာဒေသမရွေး ပေါက်ရောက်နိုင်ခြင်းမှာ အကြောင်းရှိလေသည်။ ထိုအကြောင်းမှာ သစ်ကပ်မှော်ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော အပင်ဖွဲ့စည်းပုံ၏ သဘာဝ ဖြစ်ပေသည်။ သစ်ကပ်မှော်သည် အပင်နှစ်မျိုး ဖက်စပ်၍ တစ်ပင် ဖြစ်လာသော အပင်မျိုးဖြစ်ရာ ရုက္ခဗေဒ အားဖြင့် သဟဇီဝနဟု ခေါ်သည်။ သစ်ကပ်မှော်တွင်ဖက်စပ်ပါဝင်သော အပင်နှစ်မျိုးသည် ကျွန်းကိုင်းမှီ ကိုင်းကျွန်းမှီကာ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အမှီသဟဲပြုပြီးလျှင် ရှင်သန်ကြရသည်။ ထိုဖက်စပ် ပါဝင်သော အပင် နှစ်မျိုးကား အယ်လဂျေပင်မျိုးနှင့် ဖန်းဂပ်မှိုမျိုးတို့ ဖြစ်လေသည်။ အယ်လဂျေပင်မျိုးတို့ကား မြစ် ချောင်း ကမ်းနားနှင့် ပင်လယ် သမုဒ္ဒရာတို့၌ ဆဲလ်တစ်ခုတည်း ရှိသည့် မှော်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။ သစ်ကပ်မှော်တွင် ဖက်စပ် ပါဝင်သော ဖန်းဂပ်မှိုမျိုးသည် အယ်လဂျေပင် ကို အမှီသဟဲ မပြုရက ကြာရှည်စွာ မရှင်သန်နိုင်ချေ။ ထိုမှိုပင်သည် ကွန်ခြာသဖွယ် ဖြစ်နေသော ယင်း၏ အမျှင်များဖြင့် အယ်လဂျေပင်အား ရစ်ပတ်ထားလေသည်။ ယင်းသို့ အပင်နှစ်မျိုး ဖက်စပ်၍ ဖြစ်ပေါ်ရသည့် အခြေခံဖွဲ့စည်းမှု ရှိသောကြောင့် အခြားအပင်များ မပေါက်နိုင်သည့် အရပ်များတွင် သစ်ကပ်မှော်တို့ ပေါက်ရောက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
သစ်ကပ်မှော်၏ ကိုယ်ထည် တည်ဆောက်ပုံသည် အစတွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း အမြစ်၊ ပင်စည်၊ အရွက် စသည်တို့ မရှိပဲ သဲလပ်ခေါ်သည့် မညီညာသော အလွှာများဖြင့်ပြီးသည်။ အခြားအခြားသော အပင်များသည် နေရောင်ခြည်မှ စွမ်းအားကိုယူ၍ (ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်) အစာချက်လုပ်စေနိုင်သော ကလိုရိုဖီ ဟုခေါ်သည့် အစိမ်းရောင်၊ သို့မဟုတ် အဝါရောင်ပစ္စည်းများပါရှိကြရာ ဖန်းဂပ်ပင်တို့တွင် ထိုပစ္စည်းမျိုး မပါရှိပေ။ ထိုကြောင့် အစာရရှိရေးအတွက် အယ်လဂျေပင်ကို ဖန်းဂပ်ပင်က အားထား ရသည်။ ယင်းသို့ အယ်လဂျေပင်တို့က အစာပေးသည်ကို တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် ဖန်ဂပ်မှိုပင်များက အယ်လဂျေပင်တို့အား နေအပူရှိန်ကြောင့် သွေ့ခြောက်၍ သေမသွားစေရန် ရေနှင့် ဓာတ်သတ္တုတို့ကို စုဆောင်းပေး လေသည်။ ထိုကြောင့် ထိုအပင်နှစ်မျိုးတို့သည် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး ကျေးဇှုးပြုကာ ရှင်သန်နေကြရသဖြင့် အစဉ်သဖြင့် ပူးတွဲကာ နှစ်ပင့် တစ်ပင်အဖြစ် ပေါက်ရောက်ကြရလေသည်။
သစ်ကပ်မှော်ဟူ၍ စတင်ဖြစ်ပေါ်ပုံမှာ ဖန်းဂပ်မှို၏ မျိုးမှုန်တစ်ခုသည် လေဖြင့်လွင့်၍ အယ်ဂျေ ပင်တို့ရှိရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ရာမှ ထိုအပင်မျိုးတို့ စတင်မျိုးတည် ပေါက်ပွားပြန့်နှံ့သည်ဟုဆိုကြသည်။ သစ်ကပ်မှော်တို့သည် မျိုးပြန့်ပွားလွယ်၍ လျင်မြန်စွာလည်း ရှင်သန်လွယ်သည်။ သစ်ကပ်မှော်တစ်ပင်ကို သေချာစွာ လေ့လာကြည့်ပါက အပေါ်ယံမျက်နှာပြင်တွင် ဖုန်တက်နေသကဲ့သို့ရှိသည်ကို တွေ့ကြရပေလိမ့်မည်။ ယင်းသည်ကား မျိုးမှုန်ကလေးများ ရှိနေကြခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုသေးငယ်၍ ဖုန်မှုန့်ခန့်သာ ရှိသော မျိုးမှုန်ငယ်တစ်ခုတွင် ဖန်းဂပ်မှိုမျှင်ဖြင့် ရစ်ပတ်လျက်ရှိသော အယ်လေဂျဆဲလ် တစ်ခုစီ ပါရှိပြီးသား ဖြစ်ပေသည်။ ထိုဖုန်မှုန့်ကလေးများသည် လေဖြင့်လွင့်ပါရာမှ ကျရောက်ရာဒေသ၌ အပင်ပေါက် နိုင်ကြသည်။ ထိုကြောင့် နေရာဒေသမရွေး သစ်ကပ်မှိုမျိုးတို့ကို တွေ့ကြရလေသည်။ သစ်ကပ်မှိုပင်မျိုးတို့သည် သာလော့ဖီတာ မျိုးပေါင်းစုတွင် ပါဝင်သည်။ ၁၈၆၆ ခုနှစ်အထိ ယင်းတို့အား ပွင့်မဲ့အပင်မျိုးတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ သို့သော် ယင်းတို့အား မှိုမျိုးတွင် ထည့်သွင်းခြင်းက ပို၍သင့်လျော်သဖြင့် အကစ်ကိုမိုင်စီးတီးဟူသော မှိုအုပ်စုတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ကြရလေသည်။
အမျိုးပေါင်း ၄ဝဝဝ ကျော်မက ရှိသည်ဟု အစတွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း အသွေးအရောင် ပုံပန်း သဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုးရှိရာ အခြေခံသဲလတ်၏ ပုံပန်းကိုလိုက်၍ ဤသို့ ခွဲခြားထားသည်။ သစ်ရွက်ပုံ သဏ္ဌာန်နှင့်တူသော သစ်ကပ်မှော်တို့ကို ဖိုလီယိုအုပ်စုဟုခေါ်၍ ယင်းအုပ်စုဝင်တို့ကို ဝင်းခြံတိုင်စသည် တို့၌ ပေါက်ရောက်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ခုံးခရုနှင့် သဏ္ဌာန်တူသော သစ်ကပ်မှော်တို့ကို ကရပ်စတေးရှပ် အုပ်စု၌ ထည့်သွင်းကြ၍ ယင်းတို့ကို ကျောက်တုံး ကျောက်ဆောင်များပေါ်၌ စိမ်းတလှည့်၊ ပြာတလှည့်ဖြင့် ပုံပန်း အမျိုးမျိုးဖော်ကာ ပေါက်ရောက်နေကြသည်ကို တွေ့ကြရသည်။ သေးငယ်သော ရေညှိ၊ သို့မဟုတ် အကိုင်းအခက်ကလေးများ ရှိ၍ ချုံဖုတ်ကလေးများနှင့်တူသော သစ်ကပ်မှော်တို့ကို ဖရုတီကို အုပ်စု၌ ထည့်သွင်းထားသည်။ ယင်းတို့သည် သစ်ပင်များ၌လည်းကောင်း၊ မြေကွက်လပ်များ၌လည်းကောင်း ပေါက်ရောက်ကြလေသည်။
သစ်မှော်တို့သည် အသုံးဝင်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အကြောင်းမူ အခြားအပင်များ ပေါက်ရောက်ရန် ခဲယဉ်းသော နေရာများ၌ ယင်းတို့ပေါက်နိုင်ရန် မြေကို တဖြည်းဖြည်း ပြုပြင်ပေးကြသည်။ သစ်ကပ်မှော်မျိုးတို့တွင် အက်ဆစ်တစ်မျိုး ပါရှိရာ ထိုအက်ဆစ်ဓာတ်ဖြင့် မာကြောသော ကျောက်ဆောင် ကျောက်သားများကိုပင် ချေဖျက်၍ မြေကိုပျော့လာ စေသည်။ ယင်းတို့ သေသွားသောအခါ မြေကြီးနှင့် ရောနှော၍ မြေဩဇာဖြစ်လာကြသည်။ ထိုကြောင့် ထိုနေရာတွင် အခြားအပင်များ ပေါက်ရောက်လာနိုင်လေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် သစ်ကပ်မှော်တို့သည် မြေဆီလွှာကို ပြုပြင်ပေးကြသည်။ သစ်ကပ်မှော်မျိုးဝင် အပင်များစွာတို့၌ ကစီဓာတ် ပါသဖြင့် အချို့ဒေသများတွင် ယင်းတို့ကို လူတို့အတွက်လည်းကောင်း၊ တိရစ္ဆာန်တို့အတွက်လည်းကောင်း အစားအစာ ပြုလုပ်ကြသည်။ အိုက်စလန်ကျွန်းတွင် အိုက်စလန် ရေညှိပင်ဟု ခေါ်သည့် သစ်ကပ်မှော်တစ်မျိုးကို ပေါင်မုန့် ပြုလုပ်စားကြသည်။ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်း နှင့်နီးကပ်သော ဒေသများ၌ တန်ဒြာ သမင်တို့၏ အဓိကအစာသည် တန်ဒြာရေညှိပင်ဟု ခေါ်သော သစ်ကပ်မှော်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အချို့ သစ်ကပ်မှော်မျိုးတို့ကိုမူ ဆိုးဆေးပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြလေသည်။
ရေတွင်းကြိုင်ရွာ
ရေတွင်းကြိုင်ရွာ
ကျောက်တလုံးရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကျောက်တလုံးရွာ(Kyauktalone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ကျောက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၉၉ ဦး၊ မ ၂၃၂၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၈၂၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီဗွာ (ရှေ့)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ထီဗွာ (ရှေ့)ရွာ (Htibwar (East))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျူပီတာ ဒြပ်ထု
ဂျူပီတာ ဒြပ်ထု သည် ဒြပ်ထုယူနစ်ဖြစ်ပြီး ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ စုစုပေါင်းဒြပ်ထုနှင့် ညီမျှသည်။ ဤတန်ဖိုးသည် ဂြိုဟ်တစ်ခုတည်းသီးသန့် သို့မဟုတ် ဂျူပီတာ၏ ဂြိုဟ်ရံလများပါဝင်သော ဂျူပီတာဂြိုဟ်စနစ်တစ်ခုလုံးကို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ ဂျူပီတာသည် နေအဖွဲ့အစည်းတွင် ကြီးမားသောဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် နေအဖွဲ့အစည်းရှိ အခြားဂြိုဟ်များအားလုံးစုစုပေါင်းထက် ၂.၅ ဆ ပိုကြီးသည်။ ဂျူပီတာ ဒြပ်ထုကို နက္ခတ္တဗေဒတွင် ဂျူပီတာဂြိုဟ်နှင့်ဆင်တူသောဂြိုဟ်များ၊ နေစကြဝဠာပြင်ပဂြိုဟ်များ၊ ကြယ်ပုညိုများ၏ အရွယ်အစားကို ဖော်ပြရာတွင် အသုံးများသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒြပ်ထု၏ ယူနစ်များ ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒ အတိုင်းအတာ ယူနစ်များ
စီးပြားရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
စီးပြားရွာ (Seepyar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ လင်းဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၄၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယ်ခိုဒိုးသာရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
လယ်ခိုဒိုးသာရွာ(Lelkhodoethar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လယ်ခိုဒိုးခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်ခိုဒိုးခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကလေးကျန်းမာပညာ
ကလေးကျန်းမာပညာ ဘာသာရပ်သည် မွေးကင်းစမှစ၍ ကလေးသူငယ်များ၊ ဆယ်ကျော်သက်များ၏ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ၎င်းတို့တွင် ဖြစ်ပွားသော ရောဂါများကို ကာကွယ်ကုသသည့် ဆေးပညာအထူးပြုဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွေးကင်းစမှ အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်အထိဆယ်ကျော်သက်များကို ကလေးကျန်းမာပညာ၏ ပြုစုကုသမှုအောက်တွင် ထားရှိသည် (အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ၁၈ နှစ်အထိ )။ ကလေးကျန်းမာပညာအထူးကုဆရာဝန်များကို ကလေးအထူးကုဆရာဝန် ဟု ခေါ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ဆေးပညာသင်ကြားရေးတွင် ကလေးကျန်းမာပညာကို ဆေးတက္ကသိုလ် ဘွဲ့ကြိုသင်တန်း နောက်ဆုံးနှစ်အပိုင်း (က) နှင့် နောက်ဆုံးနှစ်အပိုင်း (ခ) တို့တွင်သင်ကြားသည်။ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များ မွေးထုတ်ရန်အတွက် ဆေးပညာမဟာသိပ္ပံ (ကလေးကျန်းမာပညာ) ဘွဲ့ ၃ နှစ်သင်တန်း၊ ဆေးလက်တွေ့ပါရဂူ (ကလေးကျန်းမာပညာ) ဘွဲ့ ၃ နှစ်သင်တန်း၊ ဆေးလက်တွေ့ပါရဂူ (မွေးကင်းစဆေးပညာ) ဘွဲ့ ၃ နှစ်သင်တန်းများကို ဆေးတက္ကသိုလ်များတွင် သင်ကြားလျက် ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆေးပညာသင်ကြားရေး
ဂျာနယ်ကျော် မမလေး
မမလေးကို ဧရာဝတီတိုင်း ဖျာပုံခရိုင် ဘိုကလေးမြို့နယ် ကမာကလူကျေးရွာ၌ အဖ ဦးပျားချို(ဒေါ်ဆင်ဘဏ်မန်နေဂျာ)၊ အမိ ဒေါ်ကွီ တို့က ၁၉၁၇ ခု ဧပြီလ ၁၃ ရက် သောကြာနေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းငါးဦးအနက် စတုတ္ထမြောက် ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း မတင်လှိုင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၂ ခုတွင် ဖျာပုံ အေဘီအမ် ကျောင်း၌ အစိုးရကျောင်းမှ ၁၉၂၇ ခုတွင် သတ္တမတန်းအောင်သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း ရန်ကုန် မြို့မ အမျိုးသမီးကျောင်း၌ နဝမတန်း (၁၉၃၂) အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုတွင် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်ဦးချစ်မောင် နှင့် လက်ထပ်သည်။ ၁၉၄၆ ခု ဧပြီလ ၃ ရက်တွင် ခင်ပွန်း ဂျာနယ်ကျော် ဦးချစ်မောင် ကွယ်လွန်၍ သားနှစ်ဦးနှင့် သမီးတစ်ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခု မေလ ၁၄ ရက်တွင် ဦးအောင်ဇေယျနှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။
ဘိုကလေးမြို့ တို့ဗမာ အစည်းအရုံးတွင် အဖွဲ့ဝင်နှင့် တက်ခေတ်အမျိုးသမီးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၃၆ - ၃၇)၊ ဂျာနယ်ကျော် ထုတ်ဝေသူ၊ ဂျာနယ်ကျော်နှင့် ပြည်သူ့ဟစ်တိုင် သတင်းစာ အယ်ဒီတာ (၁၉၃၉)၊ အမျိုးသမီးကလောင်ရှင်အသင်း ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌနှင့် ကလောင်ရှင်မဂ္ဂဇင်း တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ (၁၉၄၇)၊ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး ကွန်ဂရက် မြန်မာနိုင်ငံ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၅၅)၊ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ စာပေကလပ် အတွင်းရေးမှူးချုပ် (၁၉၆၁ - ၆၂) တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ တရုတ်နှင့် ဆိုဗီယက်သို့ ယဉ်ကျေးမှု ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် (၁၉၅၂)၊ အာရှတိုက် စာရေး ဆရာများ ကွန်ဖရင့် နယူးဒေလီ (၁၉၅၅)၊ အဏုမြူဆန့်ကျင်ရေးကွန်ဖရင့် [ဂျပန်] (၁၉၅၈)၊ ဂျပန် ဘာသာပြန် "သွေး" ဝတ္ထု အတွက် ဂုဏ်ပြုဖိတ်ကြားခြင်း ဂျပန် (၁၉၈ဝ) စသည်ဖြင့် နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ သွားခဲ့သည်။
စာပေရေးသားပြုစုခြင်း
ပုဂ္ဂိုလ်ရေး 'ပစ်စာ' တစ်စောင်ကို တုံ့ပြန်ဆောင်းပါး ရေးရာမှ သတင်းစာတိုက်နှင့် ဆယ်သွယ်မိပြီး စာပေနယ်ထဲ ရောက်ခဲ့သည်ဆို၏။ "အမျိုးသမီးများ 'ဏကြီးသတ်' ဉာဏ် ရှိကြရန်" (မြန်မာ့အလင်း၊ ၁၉၃၆ - ၃၇) သည် ပထမပုံနှိပ်ဆောင်းပါး ဖြစ်သည်။ ပထမ ပုံနှိပ်ဝတ္ထုမှာ "မသိရလေခြင်း" [ဂျာနယ်ကျော်၊ ၃၁ - ၅ - ၁၉၄၁] ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ သူမ (၁၉၄၅)၊ သူလိုလူ (၁၉၄၇)၊ သူလိုမိန်းမ (၁၉၄၈)၊ ရှုမငြီး (၁၉၄၈)၊ စိတ် (၁၉၅၁)၊ ကမ္ဘာမြေဝယ် (၁၉၅၂)၊ မုန်း၍မဟူ (၁၉၅၅)၊ တွေးတစိမ့်စိမ့် (၁၉၆၃) [လှတမျက်နှာ - ၁၉၆၉]၊ ရင်နင့်အောင်မွှေး (၁၉၆၇)၊ ရင်မှတရှိုက် (၁၉၇၉)၊ သွေး (၁၉၇၃)၊ ဂျာနယ်ကျော် မမလေး၏ ဘဝ ပုံရိပ်များ (၂ဝဝ၂) တို့ ဖြစ်ကြ၏။ မုန်း၍မဟူ ဖြင့် ၁၉၅၅ ခု စာပေဗိမာန်ဆု၊ တွေးတစိမ့်စိမ့် ဖြင့် ၁၉၆၃ ခု အနုပညာ စာပေဆု ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ် တတိယဆု ရရှိ ခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြားဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်များမှာ မြက်ကလေးတပင် (ဂျာမန် - ၁၉၆၈)၊ တွေးတစိမ့်စိမ့် (ရုရှ - ၁၉၈၄)၊ သွေး (ဂျပန် - ၁၉၇၇)၊ မုဆိုးမ (အင်္ဂလိပ်)၊ မုန်း၍မဟူ (ရုရှ၊ ဥဇဘက်၊ ပြင်သစ်၊ တရုတ်) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဂျာနယ်ကျော်မမလေး၏ ကလောင်ခွဲ များမှာ ရဝေလှိုင်၊ လှတခိုင်၊ ဘိုကလေး မတင်လှိုင် တို့ဖြစ် ကြသည်။ စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာအဖြစ်သာမက တိုင်းရင်းဆေးပညာရှင် အဖြစ်လည်း ထင်ရှား၏။ ဆေးပညာ ဆောင်းပါးများ (၁၉၆၂) (မြန်မာ့ ဆေးပညာ - ၁၉၆၇) ကို ပြုစု ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၈၂ ခု ဧပြီလ ၆ ရက် အင်္ဂါနေ့ နံနက် ၆:၃ဝ နာရီတွင် ရန်ကုန်မြို့ ပြည်သာယာလမ်း ဘောက်ထော် နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အောင်ဝင်း (ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ)
ဒါရိုက်တာ အောင်ဝင်းဟု အမည်ခံယူသော ဦးကျော်ဝင်းကို အဘ ဦးခင်၊ အမိ ဒေါ်ကြော့တို့က ၁၉၁၆−ခုနှစ်၌ ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားတွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ မွေးချင်းညီအစ်ကို မောင်နှမ ကိုးယောက်အနက် ခုနှစ်ယောက်မြောက် သားဖြစ်သည်။ ဦးကျော်ဝင်းသည် ၁၉၄၇-ခုနှစ်က မွေးချင်းညီအစ်ကို ဖြစ်ကြသည့် ဦးကျော်မင်း၊ ဦးစိန်ဝင်းတို့နှင့် အတူ ဝင်းမင်းဝင်းဘရားသား(စ်) ကုမ္ပဏီ ထူထောင်၍ မန္တလေးမြို့၌ ဝင်းလိုက်ရုပ်ရှင်ရုံ၊ မြို့ဂုဏ်ရောင်ရုပ်ရှင်ရုံနှင့် ရန်ကုန်မြို့၊ ဆူးလေဘုရားလမ်းပေါ်တွင် ဂလုပ် (နောင် ဂုဏ်)ရုပ်ရှင်ရုံများ တည်ထောင်ပြသခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ပြင်ဦးလွင် အနီးစခန်း လေဆိပ်တွင် ဗမာပြည် နိုင်ငံတော်လေကြောင်းလိုင်း UBA ၌ လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းကိုပါ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
အဂ္ဂသာဝကကြီး ၄ ပါး
=အဂ္ဂသာဝကကြီး ၄-ပါး= အမြတ်ဆုံးသော တပည့်သာဝကကြီး ၄-ပါး မှာ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ၏ လက်ဝဲတော်ရံနှင့် လက်ယာတော်ရံများ ဖြစ်သည်။
သင်တောရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
သင်တောရွာ (Thintaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ သင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဂ္ဂသာဝကကြီး ၄ ပါး
အကျယ်ကို ဗုဒ္ဓဝံသ စာမျက်နှာ (၃၈၁) ၌ ဆက်လက်ကြည့်ရှုနိုင်သည်။
အောင်ဝင်း (ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ)
ဝင်းမင်းဝင်းဘရားသား(စ်) ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဦးကျော်ဝင်း၊ ဦးကျော်မင်း၊ ဦးစိန်ဝင်းတို့သည် ၁၉၅၃-ခုနှစ်တွင် ဒါးတန်းဦးသန့်၊ ကာယဗလဦးနေဝင်း၊ ကုန်သည်ဦးအေးမောင်(ဝါးတန်း)၊ ဦးအေးမောင် (ရတနာပုံဆီစက်)၊ ဦးဆန်းရွှေ၊ ဦးမောင်ကို (ရွှေမန်းဆီစက်)၊ ရွှေမန်းဦးတင်မောင်တို့နှင့်အတူ မန္တလေးရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီလီမီတက်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
အဂ္ဂသာဝကကြီး ၄ ပါး
= ရည်ညွှန်းကိုးကား = <References />
အောင်ဝင်း (ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ)
၁၉၅၆-ခုနှစ်မှစတင်ပြီး မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် အထူးထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သော ဘဝသံသရာ၊ ဤလူ့ဘောင်တွင်၊ ရေမြေဆုံးတိုင်၊ ပတ္တမြားမယ်၊ ကံ၊ မောင်တို့ချယ်ရီမြေ၊ ဘုရားမှာတစ်ခါဆုံမယ်၊ ကိုယ်ပိုင်မေတ္တာ၊ လမ်းပေါ်ကချစ်သူ၊ ချစ်တဲ့စိတ်ဟာ ဆန်းကြယ်၊ ကျောက်ဘီလူးနဲ့ပပဝင်း၊ မောင့်မူပိုင်ရှင်၊ သစ္စာမိုးဦး အစရှိသော ရုပ်ရှင်ကားများ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဦးကျော်ဝင်းသည် ကိုယ်တိုင်လည်း ဒါရိုက်တာအောင်ဝင်း အမည်ဖြင့် ကျောက်ဘီလူးနှင့်ပပဝင်း၊ သည်သောင်ယံက မခွာရက်နိုင်တယ်၊ မောင့်မူပိုင်ရှင် ရုပ်ရှင်ကားများကို ရိုက်ကူးခဲ့ရာ ရုပ်ရှင်လောက၌ အောင်မြင်မှုများများရရှိခဲ့သည်။
ဦးကျော်ဝင်းသည် မွေးချင်းကိုးယောက်အနက် နောက်ဆုံးကွယ်လွန်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ မကွယ်လွန်မီတွင် မန္တလေးရုပ်ရှင်ခေတ်က စုဆောင်းထားသည့် ဖလင်များ၊ ရုပ်ရှင်မှတ်တမ်းများ၊ စာအုပ်များ၊ ဓာတ်ပုံများနှင့် အကယ်ဒမီရွှေစင်ရုပ်တုများသည် မန္တလေး၌ ၁၉၈၄-ခုနှစ်က လောင်သည့်မီးကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့်အတွက် ဦးကျော်ဝင်းသည် နှမြောတသမဆုံးဖြစ်ခဲ့ရကြောင်း ကျန်ရစ်သူသားသမီးများက ကြေကွဲဝမ်းနည်းစွာ ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။
ဦးကျော်ဝင်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အသက် ၇၈-နှစ်အရွယ်ရှိ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်ခင်ဦး၊ သားသမီးများ ဖြစ်ကြသည့် ဒေါ်စီစီဝင်း၊ ဦးအောင်အောင်၊ ဒေါ်သဲသဲဦးနှင့် မြေးငါးယောက်၊ မြစ်သုံးယောက် ကျန်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
မန္တလေးရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ဝင်းမင်းဝင်း ဘရားသား(စ်) ကုမ္ပဏီထူထောင်ခဲ့သည့် ဦးကျော်ဝင်း(ဒါရိုက်တာ-အောင်ဝင်း)၊ အသက် (၉၆)နှစ်သည် ၂၀၀၇-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၉)ရက်၊ ည (၁၂)နာရီက ၉၆-ပါးသော ရောဂါဝေဒနာဖြင့် နေထိုင်ရာ မန္တလေးမြို့ ၃၂-လမ်းနှင့် ၈၃-လမ်းထောင့်၊ အမှတ်(၂၆၁)နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
ပုပ္ပါးရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ပုပ္ပါးရွာ (Popa)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ပုပ္ပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုပ္ပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၃၄ ဦး၊ မ ၃၃၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
တောင်စုလေးရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကွင်း
တောင်စုလေးရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကွင်း
ထီဗွာတောင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ထီဗွာတောင်ရွာ (Htibwartaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လနရွာ၊ မံစီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မံစီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥက္ကာမင်းမောင်
ဥက္ကာမင်းမောင် (၁၉၈၅ မွေးဖွား) သည် မြန်မာလူမျိုး သရုပ်ပြမောင်၊ သရုပ်ဆောင်နှင့် အဆိုတော် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
၁၉၈၅ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာနှင့် ဘွဲ့ရသည်။ အသက် ၂၄ နှစ်တွင် နယူးယောက်သို့ မိသားစုလိုက် ပြောင်းနေသည်။ ဘာကလေကောလိပ်မှ စီးပွားစီမံ ဘာသာရပ်နှင့် ဘွဲ့ထပ်ယူသည်။
အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု
အသက် ၁၈ နှစ်တွင် သရုပ်ပြမောင်မှသည် သရုပ်ဆောင်ဘဝသို့ ကူးသည်။ ဇာတ်ကား ၄၀ ကျော် ရိုက်ကူးသည်။
၂၀၁၆ ခုတွင် တိုးရစ်ဇင်မြန်မာဆု ရကာ မြန်မာကိုယ်စားပြု ကိုယ်ဟန်ပြမောင်အဖြစ် နိုင်ငံတကာပွဲသို့ သွားပြိုင်ရသည်။ ၂၀၁၆ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်တွင် မနီလာသို့ သွားပြိုင်ရာ သရဖူရသည့်အပြင် အခြားဆု ၃ ခုလည်း ရသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရာ
၂၀၁၈ ခုတွင် အင်စတာဂရမ်မှ ယောက်ျားချင်း စိတ်ဝင်စားသူဖြစ်ကြောင်း ဖွင့်ဟခဲ့သည်။
အပြင်နှုံးကော်ရွာ၊ ညောင်တုံးစု
အပြင်နှုံးကော်ရွာ၊ ညောင်တုံးစု
အိုင်အိုကပ်စ် (ဂြိုဟ်ရံလ)
အိုင်အိုကပ်စ် (Jupiter XXIV) သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ဟာဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်မှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၅ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး အရောင်မှာ မီးခိုးရောင်သမ်းသည်။ အိုင်အိုကပ်စ်သည် ၆၄၀.၉၇ ရက်လျင် တပတ်နှုန်းဖြင့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား ၂၀.၇၂၃ မီလီယံ ကီလိုမီတာအကွာမှလှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။ ယင်းအား ယာယီအမည် S/2000 J 3 ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုံမှန်မဟုတ်သော ဂြိုဟ်ရံလများ
မေရဉ္စရာမြို့ဟောင်း
မေရဉ္စရာမြို့ဟောင်းဟူသည် အမည်ဖြင့် ဗမ္ဗူဒီပဥဆောင်းကျမ်းပါ စစ်တမ်းတို့၌ မတွေ့ရ။ သို့ရာတွင် ဟံသာဝတီ (၃၂)မြို့စာရင်း အပါအဝင်မြို့များကို သုတေသီတို့ရေတွက်ဖော်ပြသည့် စာရင်းတွင်မူ တွေ့ရှိရသည်။ ကင်းဝန်စာစုပုရပိုဒ် အမှတ် ၄၇၁စာရင်းတွင်လည်း တွေ့ရသည်။ မေရဉ္စရာ၏ တည်နေရာကို မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်းဂျာနယ် မြေပုံဟောင်း၌လည်း ထွင့်သွင်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ဤမြေပုံငယ်ကို အမာခံထား၍ မေရဉ္စရာကိုနေရာချထား လေ့လာကြည့်မိသည်။
ပဲခူး(ဟံသာဝတီ)နှင့် ကောလိယတို့၏ တည်နေရာကိုအခြေပြုလျှင်၊ မြေပုံဟောင်းတွင် မေရဉ္စရာသည် ဟံသာဝတီထက်၊ ကောလိယဖက်သို့ပိုနီးသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ပို၍မြောက်ဘက် ကျသည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ဘုရားကြီးမြို့ဟောင်းသည် မေရဉ္စရာမြို့ဟောင်းဖြစ်နိုင်သလောဟု စောကြောမိသည်။ သို့ရာ တွင် ဘုရားကြီးမြို့ဟောင်းသည် ဟံသာဝတီ(ပဲခူး)နှင့် နီးလွန်းလှသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဘုရားကြီးထက်ပို၍ မြောက်ဘက်ကျပြီး ကောလိယ၏ တောင်ဘက်၌ ကျရောက်သည့် မြို့သည်သာ မေရဉ္စရာဖြစ်ဟန်ရာ သည်ဟူသော အခြေခံဖြင့် မေရဉ္စရာကို အခြေခံနေရာချခဲ့ရသည်။
ရန်ကုန်မန္တလေးကားလမ်းနှင့် ရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် ပျဉ်ပုံကြီးမြို့ကလေးကို သတိရကြလိမ့်မည်။ ပျဉ်ပုံကြီးမှ အနောက်မြောက်ဘက်စူးစူး ၅မိုင်သာသာလောက်တွင် မြို့ဟောင်း ရာတစ်ခုကို တွေ့ပေသည်။
ပျဉ်ပုံကြီးမှ အနောက်မြောက်ဘက် သုံးခွတင်းတန်းကျေးရွာသို့သွားသည့် လမ်းရှိသည်။ လမ်း၏တောင်ဘက်တစ်လျှောက် ခပ်လှမ်းလှမ်းတွင် ချောင်းရိုးကလေးတစ်ခုရှိသည်။ သုံးခွကင်းတန်း မှ ရှော်တုံးရွာဖက်သို့သွားသည့် လမ်းအတိုင်း တစ်မိုင်ခွဲခန့် ဆက်၍သွားလျှင်ချောင်းရိုး၏ အနောက် ဘက်ကမ်းကို မေးတင်လျက် မြို့ဟောင်းကလေးတစ်ခုတည်ရှိနေသည်ကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ဤမြို့ဟောင်းကလေးကို မေရဉ္စရာမြို့ဟောင်းဟုပင် ကင်ပွန်းတပ်လိုက်ရသည်။
တည်နေရာ
မေရဉ္စရာမြို့ဟောင်းသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၇ဒီဂရီ ၃၂မိနစ်ခန့်နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်သာသာတွင် တည်ရှိ၏။ ပျဉ်ပုံကြီးမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် (၁၀)မိုင်ကျော် ကျော်တွင်တည်ရှိသည့် မြို့ငယ်ကလေးမျှသာ ဖြစ်သည်။ အမှန်မှာ ခံတပ်မြို့မျှသာ ဖြစ်ဟန်ရှိ၏။ သို့ရာတွင် မွန်ပြည်နယ်ဒေသများ၌တွေ့ရသည့် ကတ်ကတစ်နှင့် ကော့ထင်း စသည့်ခံတပ်များနှင့် စာလျှင်မူကား ၎င်းကပိုကြီးသည်။ မြို့ရိုးမြို့တာလည်းရှိသည်။ ကျုံးရိုးကျုံးရာလည်းရှိသည်။
ပုံသဏ္ဌာန်
မေရဉ္စရာ၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ စတုဂံပုံသဏ္ဌာန်ပင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထောင့်များမှာ ထောင့်မှန်ဖက်သို့မနီးစပ်။ မျဉ်းမတ်များမဟုတ်။ မျဉ်းယိုင်များဖြစ်သဖြင့် မှန်ကူကွက်ပုံဆန်သည်။ နနွင်းမကင်းမုန့်လှီးသည့် ပုံမျိုးဖြစ်သည်။ ချောင်းငယ်တစ်ခုကို မေးတင်လျက်ရှိသည်။
ညောင်ဝိုင်းရွာ
ညောင်ဝိုင်း
မေရဉ္စရာမြို့ဟောင်း
ပုံသဏ္ဌာန်
မြို့ရိုး၏ ၅၀ဝမီတာခန့်နှင့် အနံ ၃၅၀-၄၀ဝမီတာခန့်မျှသာရှိသည်။ ဧရိယာအနေဖြင့် ဧရိယာ ခန့်မှန်း ၃၀-၃၇ဧကခန့်မှရှိပြီး ၁၂ မှ ၁၃ ဟက်တာခန့်မျှရှိလေသည်။
ညောင်ဝိုင်းရွာ
ကိုးကား
ညောင်ဝိုင်း
တီထွင်ခြင်း
ကနဦးက မရှိသေးသော ဝတ္ထုပစ္စည်းတို့ကို စတင်ဖန်တီး ပြုလုပ်ခြင်းသည် ထွင်ခြင်း (Invention) ဝါ တီထွင်မှု ဖြစ်၏။ ယခုခေတ်တွင် လူ့အသုံး အဆောင်ပစ္စည်းအရပ်ရပ်တို့ကို လျင်မြန်လွယ်ကူစွာ ပြုလုပ်ပေးနိုင်သော စက်ကရိယာများကို အဓိကထား၍ တီထွင်ပြုလုပ်ကြသည်။
အသစ်အဆန်းကို ထွင်ခဲ့ကြသည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ၏ ဇွဲရှိပုံ၊ အဆင်းရဲခံပုံ၊ အကဲ့ရဲ့ခံပုံနှင့် နောက်ဆုံးတွင် ဆင်းရဲဒုက္ခများနှင့် တွေ့ကာ သေဆုံးကြရပုံများကို သာလျှင်သိကြရပါမူ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ၏ စိတ်ထားမြင့်မြတ်မှုတို့ကို ချီးကျူး၍ပင် ဆုံးနိုင်တော့မည် မဟုတ်ချေ။
မေရဉ္စရာမြို့ဟောင်း
ပွန်းတီးမှု
မြို့ရိုးများ၏ အခြေအနေကို လေ့လာရာ၌ ပွန်းတီးမှု၊ အတော်အတန်ရှိခဲ့ပြီကို ရိပ်စားမိနိုင် သည်။ မျဉ်းမတ်ဖြင့် ထောင့်မှန်ကျသည့် ဖွဲ့စည်းမှုသည်လည်းကောင်း၊ ပွန်းတီးမှုသည်လည်းကောင်း၊ ဤမြို့ငယ်သည် စောသည့် အချိန်ပိုင်း၌ တည်ဆောက်ခဲ့သည့် မြို့ကလေးဖြစ်လောက်ပေသည်။ သို့ရာတွင် စောလွန်းသည့်ခေတ်ပိုင်းမဟုတ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စတုဂံပုံသဏ္ဌာန်ပီပြင်ခြင်း၊ မြို့ရိုးများဖြောင့်စင်းခြင်းကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
တီထွင်ခြင်း
သမိုင်းမတင်မီခေတ်တွင် လူတို့သည် မီးအသုံးချပုံများကို ထွင်ခဲ့ကြလေသည်။ ပုဆိန်၊ ဓား၊ ထယ် အစရှိသည့် အသုံးအဆောင် ကရိယာများကိုလည်း ထွင်ခဲ့ကြလေသည်။ လေး၊ မြား၊ ဓား၊ လှံ စသည့်လက်နက်များကိုလည်း ထွင်ခဲ့ကြလေသည်။ ထို့ပြင် လေနှင့် လှေကိုလိုရာသို့ သွားစေနိုင်သည့် ရွက် များကိုလည်း ကမ္ဘာအနှံ့အပြား၌ ထွင်ခဲ့ကြလေသည်။ အချို့ဒေသများ၌ သတ္တုကိုကျို၍၊ လိုသောကရိယာများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြလေသည်။ ရေကို လိုသည့်နေရာသို့ ရောက်အောင် သွင်းယူနိုင်သည့် တူးမြောင်းများကိုလည်း ထွင်ခဲ့ကြလေသည်။ ဘီစီ ၃ဝဝ ခန့်က ဂရိပညာရှိ အားခီးမီးဒီးသည် စက်သီးနှင့် ဝက်အူရစ်စံနစ်ဖြင့် ရေသွယ်နည်းကို ထွင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် စက္ကူ၊ ဖန်၊ အုတ်၊ ရေရဟတ်များကို ထွင်နိုင်ခဲ့ကြပြီးလျှင်၊ စာရေးခြင်းကိုလည်း ထွင်ခဲ့ကြလေသည်။ စက္ကူကို ခရစ် ၁ဝ၅ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ ဆိုင်လွန်ဆိုသူက တီထွင်ခဲ့သည်။ စာရေးသားခြင်းကို ထွင်ခဲ့ကြသည်မှအစပြု၍ သမိုင်းတင်သော လုပ်ငန်းများလည်း စတင်ပေါ်ပေါက်လာတော့၏။
ဤသို့ အစဉ်အလာအတိုင်း ထွင်လာခဲ့ကြပြီးနောက်၊ စာဟူ၍ပေါ်လာသောအခါ၊ လူ့အသုံးအဆောင်အတွက် အရေးပါသော တီထွင်မှုများမှာ နည်းပါးသွား လေသည်။ သို့ရာတွင် ထွင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သောပစ္စည်းများ ကိုသာ တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင်ပေးခဲ့ကြလေသည်။ ယခင်သင်္ဘောများထက် ပို၍ကြီးသော သင်္ဘောများကို ဆောက်လုပ်ကြသည်။ ပိုမိုကောင်းမွန်သော အဝတ်အစားများကိုလည်း ရက်လုပ်ကြသည်။ ဤသို့ဖြစ်ရသည်မှာ စာရေးတတ်လာကြ၍၊ လူတို့၏အာရုံသည် လူမှုရေးရာများ၊ စာပေများ၊ သမိုင်းများ၊ သိပ္ပံပညာရပ်များ၊ သဘာဝတ္ထဗေဒများသို့သာ ယိမ်းယိုင်လာဟန် လက္ခဏာရှိ၏။
ထူးခြားသော တီထွင်မှုများ မပေါ်ပေါက်ဘဲ နှစ်ပေါင်း ၅ဝဝ မျှကြာရှိခဲ့ပြီးနောက်၊ တစ်ဖန် ထွင်မှုများ ရှိလာပြန်သည်။ ခရစ် ၁၂ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်မှစ၍ သံလိုက်ဓာတ် ရှိသည့် အိမ်မြှောင်ကို ထွင်ကြသည်။ ထိုနှစ်လောက်မှာပင် ယမ်းကိုထွင်ကြပြီးလျှင်၊ ခရစ် ၁၄၅ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် ပုံနှိပ်စက်ကို ထွင်ကြလေသည်။
မေရဉ္စရာမြို့ဟောင်း
ပွန်းတီးမှု
မြို့ရိုးလေးဖက်လေးတန်နှင့် ကျုံးများလည်းရှိခဲ့ဖူးသည့် ပုံကိုဆောင်လျက်ရှိသည်။ ချောင်းကလေးကိုအမှီပြုနေသည့် အရှေ့ဘက်မြို့ရိုးမှတပါး၊ မြောက် တောင်နှင့်အနောက်ဘက်မြို့ရိုး တို့မှာ ပီပြင်ထင်ရှားသည့် မြို့ရိုးများရှိသည်။ ချောင်းနှင့်ကပ်မြှောင်လျက်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်သည် ပင်လျှင် မြို့ရိုးကုန်းတန်းကို ချောင်းနှင့်မြှောင်၍ တည်ဆောက်ခဲ့ဖူးဟန်ရှိ၏။ အနောက်ဘက်တွင်မူ အပြင်ဘက်၌ မြို့ရိုးတစ်ဖက် ရှိသေးသဖြင့် အနောက်ဘက်မြို့ရိုးသည် ၂ ထပ်မြို့ရိုးဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။
တီထွင်ခြင်း
အချို့က ထိုပစ္စည်းကို တရုတ်နိုင်ငံ၌ ဦးစွာတီထွင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ အချို့ကမူ အနောက်နိုင်ငံများ၌ ပုံနှိပ်စက်ကို သီးခြားထွင်ယူကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုအချိန်လောက်မှစ၍ တီထွင်မှုများ ပေါများလာပြန်ရာ၊ ၁၆ဝ၈ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဒပ်ချ်လူမျိုး လစ်ပါဟိုင်းဆိုသူက အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်းကိုထွင်၍၊ ၁၆၅၇- ခုနှစ် လောက်တွင် ဒပ်ချ်လူမျိုး ဝှိုင်ဂင်းဆိုသူက ချိန်သီးပါသည့်နာရီကို ထွင်လေသည်။ ၁၆၆ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် ဒပ်ချ်လူမျိုး လေးဗင်ဟုဆိုသူသည် မိုက္ကရိုစကုပ်ခေါ် အနီးကြည့်မှန်ဘီလူးကို၎င်း၊ ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် စကော့လူမျိုး ဝပ်ဆိုသူက ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင်စက်ကို၎င်း၊ ၁၇၆၃-၇၉ ခုနှစ်များတွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးဖြစ်သော ဟားဂရီး၊ အတ်တရိုက်နှင့် ကရွမ်တန်ဆိုသူတို့က စက်ယက်ကန်းကို၎င်း၊ ၁၇၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ကတ္တရိုက်ဆိုသူက လွန်းစက်ကို၎င်း၊ ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် စကော့လူမျိုး မားဒေါ့ဆိုသူက ဓာတ်ငွေ့ဖြင့် မီးထွန်းခြင်းကို၎င်း၊ ၁၈ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ဆိုင်မင်တန်ဆိုသူက မီးသင်္ဘောကို၎င်း၊ ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စတီဖင်ဆန်ဆိုသူက မီးရထားကို၎င်း၊ ၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဖားရဒေးဆိုသူက လျှပ်စစ်မော်တာနှင့် ဒိုင်နမိုကို၎င်း၊ ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်လူမျိုး မကော့မစ်ဆိုသူက ကောက်ရိတ်စက်ကို၎င်း၊ ၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုး ဒါဂဲဆိုသူက ဓာတ်ပုံရိုက်ခြင်းကို၎င်း၊ ၁၈၄၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်လူမျိုး မော့ဆိုသူက ကြေးနန်းရိုက်ခြင်းကို၎င်း၊ ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်လူမျိုး ဟောင်းဆိုသူက အပ်ချုပ်စက်ကို၎င်း၊ ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် စကော့လူမျိုး ဗဲဆိုသူက စကားပြောကြေးနန်းကို၎င်း၊ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်လူမျိုး မာဂင်တားလာဆိုသူက လက်နှိပ်စက် ကဲ့သို့ ရိုက်နှိပ်နိုင်သော လိုင်နိုတိုက်ခေါ်သည့် စာစီစက်ကို၎င်း၊ ၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်လူမျိုး အော့တိုးဆိုသူက ဓာတ်ငွေ့ အင်ဂျင်စက်ကို၎င်း၊ ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် စပါလေဆိုသူက စက်ဘီးကို၎င်း၊ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် အီတာလျံလူမျိုး မာကိုနီ ဆိုသူက ဝိုင်ယာလက်ခေါ် ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းကို၎င်း အသီးအသီး ထွင်ခဲ့ကြလေသည်။
မေရဉ္စရာမြို့ဟောင်း
ပွန်းတီးမှု
ယခုအခါတွင် မေရဉ္စရာမြို့ဟောင်းအနီး၌ တပ်သို့မဟုတ် စက်ရုံအလုပ်ရုံတန်းများ အနောက် ဘက်မြို့ရိုး၏ အပြင်ဘက်၌ ပြည့်လျက်ရှိလေပြီ။ မြို့ရိုးအတွင်းဘက်၌ပင်လျှင် အဆောက်အအုံအချို့ ကို တွေ့နေရပြီဖြစ်၏။
တီထွင်ခြင်း
ပထမအစတွင် လူများသည် ထိုတီထွင်မှုတို့၏ အကျိုးများကို မသိခဲ့ကြချေ။ အထည်ရက်စက်များ၊ ချည်မျှင်ငင်စက်များကို တီထွင်လိုက်သောအခါ၊ လက်ဖြင့် ပင်ပန်းကြီးစွာ လုပ်ကိုင်ရသူတို့က ငါတို့၏ ထမင်းအိုးကို ခွဲမည့်ကရိယာဖြစ်သည်ဟု အထင်မှားကာ၊ ထိုတီထွင်လိုက်သည့် ကရိယာများကို ရိုက်ချိုးခဲ့ ဘူးလေသည်။ စက်မှုကရိယာများကို တီထွင်လိုက်သည့်အတွက် ရရှိသောအကျိုးကို လူတို့ ကောင်းစွာသိအပ်လှပေသည်၊ ရှေးကလူအများ လုပ်ကိုင်လာခဲ့ရသော အလုပ်တစ်ခုကို ယခုအခါ လူအနည်းငယ်လောက်နှင့် ပစ္စည်းမြောက်မြားစွာထွက်အောင် လုပ်ကိုင်နိုင်ကြသည်၊ အလုပ်လက်မဲ့များရှိနိုင်သည် မှန်သော်လည်း၊ ကမ္ဘာ့လူဦးရေသည် အမြဲတည်နေသည်မဟုတ်၊ တိုးတက်များပြားလျက်ရှိသည်ကိုလည်း သတိမူအပ်လှပေသည်။ ယခု ကမ္ဘာ့လူဦးရေသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းသုံးရာလောက်က လူဦးရေထက် လေးဆမျှ များပြားလာ၏။ ခရစ် ၁၆၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကမ္ဘာ့လူဦးရေသည် ၅၄၅ သန်းမျှသာရှိ၍၊ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ၂ဝ၅၇ သန်းအထိ တိုးတက်လာပြီးလျှင်၊ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင်ကား ၂၁၇၄ သန်းအထိ ရှိလာလေသည်။ ထိုသို့ တိုးတက်လျက်ရှိသည့် လူဦးရေများသည် လွယ်လင့်တကူ စားသောက်နေထိုင်သွားနိုင်ရန်မှာ အထက်ဖော်ပြပါ ကရိယာများရှိရန် လိုအပ်လှပေသည်။ ထိုပစ္စည်းများကိုသာ မထွင်နိုင်ခဲ့လျှင်၊ လူများ ၏ နေမှုထိုင်မှု၊ ဝတ်မှုစားမှု၊ သွားမှုလာမှု၊ ဆက်ဆံမှုများမှာ ယခုအခြေ၌ရှိသကဲ့သို့ ရှိနိုင်ကြမည်မဟုတ်တော့ပေ။
မေရဉ္စရာမြို့ဟောင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ ကဏ္ဍ:ရှေးဟောင်းသုတေသန ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းမြို့များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
တီထွင်ခြင်း
ခြည်များကို ငင်ပေးနိုင်သည့်စက်များနှင့် ထိုခြည်မျှင်များကို အထည်ဖြစ်အောင် ရက်ပေးကြသော စက်များသာ မရှိခဲ့ပါမူ၊ ယခုကဲ့သို့ တိုးတက်လျက်ရှိသည့် လူဦးရေသည် အဝတ်အစားများအတွက် များစွာပင် ဒုက္ခရောက်ကြရမည်မှာ မလွဲနိုင်တော့ချေ။ ယခုအခါ မိုင်ပေါင်းများစွာ ဝေးကွာသောခရီးကို ကိုယ်တိုင်သွားလာရန် မလိုတော့ဘဲ တီထွင်မှုများ၏ အကျိုးများကြောင့် နေရာမထ လိုရာသို့ စကားပြောကြေးနန်းများဖြင့်၊ လိုအပ်သည့်ကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်နိုင်ကြလေပြီ။ ရှေးအခါက ရန်ကုန်မှ မန္တလေးမြို့သို့ သွားလိုသူတစ်ဦးသည် တစ်လနီးပါးမျှ ကြာအောင်သွားခဲ့ရသည်။ ယခုအခါတွင်ကား နေ့ချင်းပေါက် သွားနိုင်လေပြီ။ တောင်အမေရိကတိုက်နှင့် နယူးဇီလန်ကျွန်းမှ အမဲသားနှင့် သိုးသားကို အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ လူများသည် ပကတိ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် စားသုံးနိုင်ကြခြင်းမှာလည်း၊ တင်ဆောင်ယူသွားသည့် သင်္ဘောကြီးများတွင် စက်ဖြင့် အအေးခန်းများ ထားရှိနိုင်ခြင်းကြောင့်သာ ဖြစ်ပေသည်။
ဝိုင်ယာလက်ခေါ် ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းများကို တီထွင်လိုက်ခြင်းကြောင့်၊ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ သတင်းမျိုးစုံကို ကြားသိလာနိုင်လေသည်။ ဓာတ်ငွေ့မီးနှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးကိုသာ မတီထွင်ခဲ့လျှင်၊ ညအခါ မြို့ကြီးများတွင် ယခုလောက် ဓာတ်မီးလင်းလျက် ရှိလိမ့်မည် မဟုတ်ချေ။
ယခုခေတ်အလျောက် လူတို့ နေထိုင်စားသောက်နိုင်ကြခြင်းမှာ ပညာရှင်ကြီးများ၏ တီထွင်မှုများကြောင့်သာလျှင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။ ထိုပညာရှင်ကြီးများ၏ ကျေးဇူးများစွာ တင်ထိုက်ပေသည်။ လူအများ ချမ်းသာမှုရှိရေးအတွက် စက်မှု ကရိယာများကို တီထွင်ခဲ့သော်လည်း၊ နောက်ဆုံးတွင် မိတ် သင်္ဂဟမရှိ၊ ဆင်းရဲကြီးစွာဖြင့် သေသွားရှာရသော ပညာရှင်ကြီးများလည်း အများပင် ရှိခဲ့လေသည်။ အချို့သောပညာရှင်ကြီးများသည် မိမိတို့ ကြံစည်တီထွင်ခဲ့သော ကရိယာများကြောင့် ချမ်းသာကြွယ်ဝခဲ့ကြလေသည်။