cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရှန်ဟိုင်းမြို့
Religion
Shanghai is also an important center of Christianity in China. Churches belonging to various denominations are found throughout Shanghai and maintain significant congregations. Among Catholic churches, St Ignatius Cathedral in Xujiahui is one of the largest, while She Shan Basilica is the only active pilgrimage site in China. Shanghai has the highest Catholic percentage in Mainland China (2003). The city is also home to Muslim, Jewish, and Eastern Orthodox communities. A predominant religion in Shanghai is Mahayana Buddhism, and Taoism is also followed by many Shanghai residents.
Education
While Beijing is considered the educational center of China, Shanghai is also home to some of the country's most prestigious universities, including Fudan University, Shanghai Jiao Tong University and Tongji University.
Transport
Shanghai has an extensive public transport system, largely based on buses, trolleybuses, taxis, and a rapidly expanding metro system. All of these public transport tools can be accessed using the Shanghai Public Transportation Card, which uses radio frequencies so the card does not have to physically touch the scanner.
The Shanghai Metro rapid-transit system and elevated light rail has eight lines (lines 1, 2, 3, 4, 5, 6, 8 and 9) at present and extends to every core urban district as well as neighbouring suburban districts such as Songjiang and Minhang. According to the development schedule of the municipal government, by the year 2010, another 4 lines (numbers 7, 10, 11 and 13) will be built, while extensions are also underway for lines 2, 6, 8, 9. It is one of the fastest-growing metro systems in the world—the first line opened in 1995, and, the Shanghai Metro is the 11th busiest system worldwide. Shanghai also has the world's most extensive bus system with nearly one thousand bus lines, operated by numerous transportation companies. Not all of Shanghai's bus routes are numbered—some have names exclusively in Chinese. Bus fares are usually ¥1, ¥1.5 or ¥2, sometimes higher, while Metro fares run from ¥3 to ¥9 depending on distance.
Taxis in Shanghai are plentiful and government regulation has set taxi fares at an affordable rate for the average resident—¥12 for 3 km, ¥16 after 23:00, and 2.4RMB/km thereafter. Before the 1990s, bicycling was the most ubiquitous form of transport in Shanghai, but the city has since banned bicycles on many of the city's main roads to ease congestion. However, many streets have bicycle lanes and intersections are monitored by "Traffic Assistants" who help provide for safe crossing. Further, the city government has pledged to add 180 km of cycling lanes over the next few years. It is worth noting that a number of the main shopping and tourist streets, Nanjing Road and Huaihai Road do not allow bicycles.
With rising disposable incomes, private car ownership in Shanghai has also been rapidly increasing in recent years. The number of cars is limited, however, by the number of available number plates available at public auction. Since 1998 the number of new car registrations is limited to 50,000 vehicles a year.
Two railways intersect in Shanghai: Jinghu Railway (Beijing–Shanghai) Railway passing through Nanjing, and Huhang Railway (Shanghai–Hangzhou). Shanghai is served by two main railway stations, Shanghai Railway Station and Shanghai South Railway Station. Express service to Beijing through Z-series trains is fairly convenient. A maglev train route to Hangzhou (Shanghai-Hangzhou Maglev Train) might begin construction in 2010. A high-speed railroad to Beijing is also in the works.
More than six national expressways (prefixed with "G") from Beijing and from the region around Shanghai connect to the city. Shanghai itself has six toll-free elevated expressways (skyways) in the urban core and 18 municipal expressways (prefixed with "A"). There are ambitious plans to build expressways connecting Shanghai's Chongming Island with the urban core. For a city of Shanghai's size, road traffic is still fairly smooth and convenient but getting more congested as the number of cars increases rapidly.
Shanghai has two commercial airports: Hongqiao International and Pudong International, the latter of which has the third highest traffic in China, following Beijing Capital International Airport and Hong Kong International Airport. Pudong International handles more international traffic than Beijing Capital however, with over 17.15 million international passengers handled in 2006 compared to the latter's 12.6 million passengers. Hongqiao mainly serves domestic routes, with a few city-to-city flights to Tokyo's Haneda Airport and Seoul's city airport. Hongqiao airport is about 10 kilometers west of the downtown. One of the airport's advantages is it is much closer to the city center than Pudong airport.
Architecture
Shanghai has a rich collection of buildings and structures of various architectural styles. The Bund, located by the bank of the Huangpu River, contains a rich collection of early 20th century architecture, ranging in style from neoclassical HSBC Building to the art deco Sassoon House. A number of areas in the former foreign concessions are also well preserved, most notably the French Concession. Despite rampant redevelopment, the old city still retains some buildings of a traditional style, such as the Yuyuan Garden, an elaborate traditional garden in the Jiangnan style. In recent years, a large number of architecturally distinctive, even eccentric, skyscrapers have sprung up throughout Shanghai. Notable examples of contemporary architecture include the Shanghai Museum, Shanghai Grand Theatre in the People's Square precinct and Shanghai Oriental Arts Center.
One uniquely Shanghainese cultural element is the shikumen (石库门) residences, which are two or three-story townhouses, with the front yard protected by a high brick wall. Each residence is connected and arranged in straight alleys, known as a lòngtang (弄堂), pronounced longdang in Shanghainese. The entrance to each alley is usually surmounted by a stylistic stone arch. The whole resembles terrace houses or townhouses commonly seen in Anglo-American countries, but distinguished by the tall, heavy brick wall in front of each house. The name "shikumen" literally means "stone storage door", referring to the strong gateway to each house.
The shikumen is a cultural blend of elements found in Western architecture with traditional Lower Yangtze (Jiangnan) Chinese architecture and social behavior. All traditional Chinese dwellings had a courtyard, and the shikumen was no exception. Yet, to compromise with its urban nature, it was much smaller and provided an "interior haven" to the commotions in the streets, allowing for raindrops to fall and vegetation to grow freely within a residence. The courtyard also allowed sunlight and adequate ventilation into the rooms.
The city also has some beautiful examples of Soviet neoclassical architecture. These buildings were mostly erected during the period from the founding of the People's Republic in 1949 until the Sino-Soviet Split in the late 1960s. During this decade, large numbers of Soviet experts poured into China to aid the country in the construction of a communist state, some of them were architects. Examples of Soviet neoclassical architecture in Shanghai include what is today the Shanghai International Exhibition Center. Beijing, the nation's capital, displays an even greater array of this particular type of architecture. The Pudong district of Shanghai displays a wide range of supertall skyscrapers. The most prominent examples include the Jin Mao Tower and the taller Shanghai World Financial Center, which at 492 metres tall is the tallest skyscraper in mainland China and ranks second in the world. The distinctive Oriental Pearl Tower, at 468 metres, is located nearby toward downtown Shanghai. Its lower sphere is now available for living quarters, at very high prices. Another tall highrise in the Pudong area of Shanghai is the newly finished Development Tower. It stands at 269 meters.
Also in Pudong, a third supertall skyscraper topping the other Shanghai buildings called the Shanghai Tower is under construction. With a height of 632 metres (2074 feet), the building will have 127 floors upon planned completion in 2014.
Culture
Besides literature, Shanghai was also the birthplace of Chinese cinema and theater. China’s first short film, The Difficult Couple (難夫難妻, Nanfu Nanqi, 1913), and the country’s first fictional feature film, An Orphan Rescues His Grandfather (孤兒救祖記, Gu'er jiu zuji, 1923) were both produced in Shanghai. These two films were very influential, and established Shanghai as the center of Chinese film-making. Shanghai’s film industry went on to blossom during the early Thirties, generating Marilyn Monroe-like stars such as Zhou Xuan. Another film star, Jiang Qing, went on to become Madame Mao Zedong. The talent and passion of Shanghainese filmmakers following World War II and the Communist revolution in China contributed enormously to the development of the Hong Kong film industry. Many aspects of Shanghainese popular culture ("Shanghainese Pops") were transferred to Hong Kong by the numerous Shanghainese emigrants and refugees after the Communist Revolution. The movie In the Mood for Love, which was directed by Wong Kar-wai (a native Shanghainese himself), depicts one slice of the displaced Shanghainese community in Hong Kong and the nostalgia for that era, featuring 1940s music by Zhou Xuan.
The Shanghai School (海上画派, Haishang Huapai, which is shortened to 海派, Haipai) is a very important Chinese school of traditional arts during the Qing Dynasty and the whole of the twentieth century. Under efforts of masters from this school, traditional Chinese art reached another climax and continued to the present in forms of the "Chinese painting" (中国画) or guohua (国画) for short. The Shanghai School challenged and broke the literati tradition of Chinese art, while also paying technical homage to the ancient masters and improving on existing traditional techniques. Members of this school were themselves educated literati who had come to question their very status and the purpose of art, and had anticipated the impending modernization of Chinese society. In an era of rapid social change, works from the Shanghai School were widely innovative and diverse, and often contained thoughtful yet subtle social commentary. The most well-known figures from this school are Qi Baishi (齊白石), Ren Xiong (任熊), Ren Yi (任伯年), Zhao Zhiqian (赵之谦), Wu Changshuo (吴昌硕), Sha Menghai (沙孟海, calligraphist), Pan Tianshou (潘天寿), Fu Baoshi (傅抱石) and Wang Zhen (Wang Yiting) (王震). In literature, the term was used in the 1930s by some May Fourth Movement intellectuals, notably Zhou Zuoren and Shen Congwen, as a derogatory label for the literature produced in Shanghai at the time. They argued that so-called Shanghai School literature was merely commercial and therefore did not advance social progress. This became known as the Jingpai (Beijing School) versus Haipai (Shanghai School) debate.
Shanghai's parks offer some reprieve from the urban jungle. Due to the scarcity of play space for children, nearly all parks have a children's section. Zhongshan Gongyuan in Downtown Shanghai is famous for its monument of Chopin, the tallest statue dedicated to the composer in the world. Built in 1914 as Jessfield Park, it once contained the campus of St. John's University, Shanghai's first international college; today, it is known for its extensive rose and peony gardens, a large children's play area, and as the location of an important transfer station on the city's metro system. One of the newest is in the Xujiahui District, Xujiahui Gongyuan, built in 1999 on the former grounds of the Great Chinese Rubber Works Factory and the EMI Recording Studio (today's glamorous La Villa Rouge restaurant), with entrances at Zhaojiabang Lu and in the west at the intersection of Hengshang Lu and Yuqin Lu. The park has a man-made lake with a sky bridge running across the park, and offers a pleasant respite for Xujiahui shoppers.
Other Shanghainese cultural artifacts include the cheongsam (Shanghainese: zansae), a modernization of the traditional Chinese/Manchurian qipao (fitting. This contrasts sharply with the traditional qipao which was designed to conceal the figure and be worn regardless of age. The cheongsam went along well with the western overcoat and the scarf, and portrayed a unique East Asian modernity, epitomizing the Shanghainese population in general. As Western fashions changed, the basic cheongsam design changed, too, introducing high-necked sleeveless dresses, bell-like sleeves and, the black lace frothing at the hem of a ball gown. By the 1940s, cheongsams came in transparent black, beaded bodices, matching capes and even velvet. And later, checked fabrics became also quite common. The 1949 Communist Revolution ended the cheongsam and other fashions in Shanghai. However, the Shanghainese styles have seen a recent revival as stylish party dresses. The fashion industry has been rapidly revitalizing in the past decade, there is on average one fashion show per day in Shanghai today. Like Shanghai's architecture, local fashion designers strive to create a fusion of western and traditional designs, often with innovative if uncontroversial results.
Shanghai has hosted a number of world events, including the 2007 Summer Special Olympics and a Live Earth concert. The Shanghai International Film Festival is annually held in the city. The city will be the host of the Expo 2010 World's Fair between May and October 2010. Shanghai is also home to a number of professional sports teams, including Shanghai Shenhua of the Chinese Super League, the Shanghai Sharks of the Chinese Basketball Association, and the Shanghai Golden Eagles of the China Baseball League. The city has also hosted the Formula One Chinese Grand Prix at the Shanghai International Circuit every year since 2004. --> ရှန်ဟိုင်းမြို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး သဘေ‡ာဆိပ် ကြီးမြို့ ဖြစ်သည့်အပြင် ကုန်သွယ် စီးပွားရေး အချက်အချာမြို့ ကြီးလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အထင်ရှား အကြီးကျယ်ဆုံး သော မြို့ကြီး ၁ဝ မြို့တွင် တတိယအဖြစ် ပါဝင်လေသည်။ သဘေ‡ာဆိပ်ကောင်းမြှို့ကြီးဖြစ်သော်လည်း ပင်လယ်ဝတွင် မရှိဘဲ ယန်စီမြစ်တွင်းသို့ စီးဝင်သောဟွန်ပူမြစ် အနောက်ဘက် ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိလျက် ယန်စီမြစ်ဝမှ ၁၄ မိုင်ခန့် ကွာဝေး လေသေည်။ ထိုသို့ပင်လယ်နှင့် ဝေးသောကြောင့်ပင် တရုတ်ဘာ သာဖြင့် ရှန်ဟိုင်းမြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့လေသေည်။ ပင်လယ်ကူး သဘေ‡ာကြီးများ ဆိုက်ကပ်နိုင်စေရန် အမြဲလိုပင် နုံးများကို ဆယ်၍ သဘေ‡ာဆိပ်ကို ပြုပြင်နေရလေသည်။ ရှန်ဟိုင်းမြို့သည် ခရစ်နှစ် ၁၈၂၄ ခုနှစ် မတိုင်မီက ဟွန်ပူမြစ်ကမ်း၏ နုံးတင်မြေနုပေါ်တွင် တည်ရှိသော တံငါ ရွာကလေးမျှသာ ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် တရုတ် နိုင်ငံတွင်းသို့ နိုင်ငံခြားသားများ ဝင်ထွက် ကူးသန်းနိုင်ရေး စာချုပ်ကို အင်္ဂလိပ်နှင့်တရုတ်တို့ နန်ကင်းမြို့၌ ချုပ်ဆိုလိုက် သောအခါမှ စ၍ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လာခဲ့ရာ ကမ္ဘာကျော် သင်္ဘောဆိပ် မြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်လာလေသည်။ တရုတ်နိုင်ငံ လူဦးရေ ထက်ဝက်ခန့် နေထိုင်ရာ ယန်စီမြစ်ဝှမ်းဒေသဖြစ်သော တရုတ်နိုင်ငံ နယ်ကြီးဖြစ်နေသည့်အလျောက် ရှန်ဟိုင်းမြို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ထက်ဝက်ခန့်မျှသာ နိုင်ငံခြား ကူးသန်းရောင်း ဝယ်ရေးကို အုပ်စီးကြိုးကိုင်နိုင်သည့် အချက်အချာမြို့ကြီးအဖြစ် သို့ ရောက်လာလေသည်။
ရှန်ဟိုင်းမြို့သည် သုံးပွင့်ဆိုင် မြို့ကြီး အဖြစ်ဖြင့် ကြီးပွား တိုးတက်ခဲ့လေသည်။ သုံးပွင့်ဆိုင်မြို့ကြီးတွင် အပါအဝင်တို့မှာ နိုင်ငံပေါင်းစုံရပ်ကွက်၊ ပြင်သစ်မြို့ခေါ် ပြင်သစ်ရပ်ကွပ်နှင့် တရုတ်ရပ်ကွပ်တို့ပင် ဖြစ်ကြ၏။ နိုင်ငံပေါင်းစုံ ရပ်ကွက်သည် ဟွန်ပူမြစ်ကမ်းတစ်လျှောက်တွင် တည်ရှိ၍ ခေတ်မှီသော အဆောက်အအုံများဖြင့် ခမ်းနား စည်ကားလှသည်။ အထပ် ၂ဝ ကျော်ရှိသော မိုးထိတိုက်ပေါင်း များစွာရှိသဖြင့် ကမ္ဘာ့အရှေ့ဘက် တလွားတွင် အထူးပင် သာယာတင့်တယ်လေသည်။ ပြင်သစ် ရပ်ကွက်သည် မြစ်ကမ်းနှင့်အတန်ငယ်လှမ်း၍ နောက်ဖက်ကျ ကျ၌ တည်ရှိပြီးလျှင် ထိုရပ်ကွက်တွင် ရှိသော အဆောက်အအုံ တို့သည် အနည်းငယ် သေးငယ်ကြ၏။ သို့သော် သပ်ယပ် ကောင်းမွန်သော လူနေအိမ်များပေါများသည်။ မဟာရှန်ဟဲ မျူနီ စီပယ် ပိုင်နက်သည် ထိုနိုင်ငံပေါင်းစုံရပ်ကွက်နှင့် ပြင်သစ်ရပ် ကွက်တို့ကို ပတ်ရံနေသည်သာမက ဆင်ခြေဖုံးမြို့ ကလေးများ ကား မြို့ရိုးကာ ရှန်ဟိုင်မြို့ဟောင်း၊ မြစ်တစ်ဖက် ကမ်းရှိ ပူတွန်းမြို့၊ မြို့တောင်ဘက်ရှိ နန်တော်မြို့နှင့် မြောက်ဘက်ရှိ ချာပေးမြို့၊ ဟောင်ကျူးမြို့၊ ယန်စီပူးမြို့တို့ ဖြစ်ကြ၏။ ရှန်ဟိုင်းမြို့သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် နိုင်ငံခြား ကူးသန်းရေး တွင် အချက်အချာဖြစ်သည့်အတိုင်း နှစ်စဉ်ပင် လူဦးရေ တိုး လျက် ရှိလေသည်။ ထိုအတွက် မြို့ကို တဖြည်းဖြည်း တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ ယခုအခါ ရှန်ဟိုင်းမြို့၏အကျယ်အဝန်းသည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၂၄ဝ ခန့်ပင် ရှိနေပေပြီ။ လူဦးရေ ခန့်မှန်း ခြေအားဖြင့် ၁ဝ သန်းခန့် (၁၉၆၄ ခုနှစ်)ရှိ၍ တရုတ် ပြည်သူ့ ယ သမတနိုင်ငံတွင် လူဦးရေအများဆုံး ဖြစ်လေသည်။ ရှန်ဟန်းမြို့သည် နိုင်ငံပေါင်းစုံနှင့် ဆက်သွယ်နေသော သင်္ဘောဆိပ်မြို့ကြီး ဖြစ်သည့်အလျောက် နိုင်ငံခြားမှ ခြည်ထည်၊ စက်ကိရိယာ၊ ရေနံဆီ၊ ဓာတ်ဆီစသော ရေနံထွက်ပစ္စည်းများကို တင်ဆောင်လာသည့် သင်္ဘောများနှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ လက်ဖက် ခြောက်၊ ဝါဂွမ်း၊ ဆန်၊ သားရေ၊ ပိုးရိုင်း၊ ကြက်ဥ၊ ငှက်ဥ စသော ကုန်များကို တင်ဆောင်ကာ အခြားတိုင်းပြည်တို့သို့ ထွက်မည့် သင်္ဘောများ ဝင်ထွက်ဆိုက်ကပ်ကြ၍ အထူးပင် စည်ကားလှ၏။ ပြည်တွင်း ကုန်သွယ်ရေး၌လည်း ကြီးကျယ် သည်ဖြစ်ရာ ကူးသန်းသွားလာရာ လမ်းကြောင်းကြီးများမှာ ယန်စီမြစ်ကြောင်းနှင့် ဆူချောင်ချောင်းမှ တစ်ဆင့် ဂရင်း တူး မြောင်းလမ်းတို့ ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ပီကင်း၊ နန်ကင်း၊ ဟန်ချောင် စသော မြို့ကြီးများနှင့်လည်း မီးရထားလမ်းများ ဆက်သွယ် လျက် ရှိသည်။
ရှန်ဟိုင်းမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ အထူး တိုးတက်လျက် ရှိရာ သကြားလုပ်ငန်း၊ စက္ကူ လုပ်ငန်း၊ ဗိလပ်မြေလုပ်ငန်း၊ သားရေလုပ်ငန်း၊ ခြည်ထည်ပိုးထည်ဇာထည် လုပ်ငန်းများသည် ထင်ရှားသော လုပ်ငန်းများဖြစ်ကြသည်။ စစ် မဖြစ်မီက ရှန်ဟိုင်းမြို့တွင် စက်ရုံပေါင်း ၅ဝဝ ကျော်မျှနှင့် အလုပ်ရုံပေါင်း ၁၆ဝဝဝ ကျော်မျှ ရှိခဲ့၏။ တရုတ်နိုင်ငံရှိ ခြည်စက်အားလုံး၏ ထက်ဝန်ခန့်သည် ရှန်ဟိုင်းမြို့၌ တည်ရှိ လေသည်။
၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ် တိုင်ပင်သူပုန် အရေးအခင်း အတွင်း၌ သူပုန်တို့သည် ရှန်ဟိုင်းမြို့ကို ဝိုင်းဝန်း တိုက်ခိုက်ကြသည်။ ထိုနောက် ၁၉ဝဝ ပြည့်တွင် ဗောက်ဆာ အရေးတော်ပုံကြောင့် ရှန်ဟိုင်းမြို့သည် တိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရပြန်သည်။ ဂျပန်တို့သည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး အဓိကရုဏ်များကို အကြောင်းပြု၍ ရှန်ဟိုင်းမြို့၏ မြောက်ဘက်ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက် တို့ကို တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခဲ့ကြသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်တို့သည် တရုတ်နိုင်ငံကို ဝင် ရောက် တိုက်ခိုက်သောအခါ ရှန်ဟိုင်းမြို့ကို လေးလနီးပါးမျှ အပြင်းအထန် ဝန်းရံ တိုက်ခိုက်ပြီးမှ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြလေ သည်။ ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မဟာမိတ်တို့သည် အကြိမ်ကြိမ် လေကြောင်းမှ တိုက်ခိုက်ရာ မြို့ကြီးမှာ အတော် အတန် ပျက်စီးခဲ့၏။ ပိုးထည်ရက်လုပ်သော စက်ရုံပေါင်း ၄ဝဝ ကျော် ရှိသည့်အနက် ၃ဝဝ ခန့်မျှ ပျက်စီးသွားခဲ့လေသည်။ သို့သော် ကမ်းနားတာရိုးလမ်းမကြီးနှင့် ခေတ်မီ အဆောက်အအုံ များဖြင့် ခမ်းနားလှသော မြို့လယ်ရပ်ကွက်တို့ကား အထိအခိုက် အပျက်အစီး မရှိကြချေ။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ရှန်ဟိုင်းမြို့ ကို ဂျပန်တို့ လက်လွှတ်လိုက်ရ၏။ အင်္ဂလိပ်နှင့် အမေရိကန် တို့သည် ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင်၎င်း၊ ပြင်သစ်တို့သည် ၁၉၄၆ ခုနှစ် တွင်၎င်း ယင်းတို့၏ အခွင့် အရေးတို့ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ကြ၍ တရုတ်ပြည်သူ့အစိုးရ လက်အောက်တွင်မူ နိုင်ငံခြားသားများ သည် ရှန်ဟိုင်းမြို့တွင် အထူးအခွင့်အရေးများကို မရရှိကြတော့ ချေ။
တောရကုန်း
တောရကုန်း
ဥဿရွာ၊ ရေခပ်ချောင်းခွဆုံ
ဥဿရွာ၊ ရေခပ်ချောင်းခွဆုံ
မဲဇလီကုန်းရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
မဲဇလီကုန်းရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
ခရီးတွင်လို့ ရွာစဉ်မသိ
ခရီးတွင်လို့ ရွာစဉ်မသိ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြင်သာ (အရှေ့)ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
မြင်သာ (အရှေ့)ရွာ (Myinthar(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မြင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၃၀၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျင်းစုရွာ၊ လက်ပန်ဇင်ကုန်း
ဂျင်းစုရွာ၊ လက်ပန်ဇင်ကုန်း
စစိန်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
စစိန်ရွာ(Sasein)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ နောင်းမြီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်းမြီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၉၄ ဦး၊ မ ၁၇၈၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၅၈၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြင်းခြံခရိုင်
မြင်းခြံခရိုင် (Myingyan District) သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မြင်းခြံမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
မြင်းခြံခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်သည် ယခင်က မြင်းခြံခရိုင်မှဖြစ်ကာ ၂၀၁၄ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ရက်​နေ့တွင် ညောင်ဦးခရိုင်အတွင်းသို့ ပြောင်း၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်​နေ့တွင် ငါန်းဇွန်မြို့နယ်ကို ခွဲထုတ်ကာ တံတားဦးခရိုင် အတွင်း ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
ယခင်က မြင်းခြံခရိုင်ကို မြင်းခြံနယ်၊ ပုဂံ(ညောင်ဦး) နယ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တဖန် မြင်းခြံနယ်မှာ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ တောင်သာ မြို့နယ်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကာ ပုဂံ(ညောင်ဦး) နယ်မှာ ပုဂံ(ညောင်ဦး)မြို့နယ်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ငဇွန်(ငါန်းဇွန်) မြို့နယ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ခရိုင်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်၂,၇၁ဝ၊ ကျေးရွာပေါင်း ၄၄၈ ရွာနှင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူဦးရေ ၄၇၂,၅၅၇ ယောက်ရှိသည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်မြို့သည် မြင်းခြံမြို့ဖြစ်၍ ခရိုင်တွင်းရှိ မြို့များကား ပုဂံ၊ ညောင်ဦး၊ နွားထိုးကြီး၊ တောင်သာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်း၊ ငဇွန်(ငါန်းဇွန်) တို့ ဖြစ်သည်။
တည်​နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
မြင်းခြံခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း မန္တလေးတိုင်းတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ဗဟိုလောက်တွင် တည်ရှိ၍ မိုးပါးရေရှား ရပ်ဝန်းတွင် အကျုံးဝင်သည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
တောင်သာနယ်အတွင်း တောင်ကုန်း၊ တောင်တန်း၊ တောင်စွယ်၊ ရေဝေရေလဲ ရိုးချောင်းများဖြင့် ပြည့်နေသည့် မညီညာသော ချိုင့်ဝှမ်းများ တည်ရှိသည်။ မြင်းခြံခရိုင်အတွင်းရှိ မြေသည် များသောအပိုင်းတွင် ခြောက်သွေ့၍ လှိုင်းထနေသော မြေမျက်နှာပြင်မျိုး ဖြစ်သည်။ တောင်ကုန်းများလည်း ရှိသည်။ ခရိုင်အတွင်း ကုန်းမြေပြင်နည်းပါးကာ များသောအားဖြင့် မညီညာသော လွင်ပြင်များဖြစ်သည်။ တောင်သာတောင်၊ အိုးတောင်၊ နန်းမြင့်တောင်၊ မြင်စိုင်းတောင် တို့မှာ ထင်ရှားသည်။
ရေဆင်း
မြင်းခြံခရိုင်၏ အနောက်ဘက်သည် ဧရာဝတီမြစ်ဖြစ်ကာ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မကွေးတိုင်းတို့နှင့် နယ်နိမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းနေသည်။ဧရာဝတီမြစ်သည် ကွေ့ကောက်လှသဖြင့် သောင်ခုံများ၊ ရေလယ်ကျွန်းများ ထွန်းလျက် ထိုသောင်ခုံနှင့် ရေလယ်ကျွန်းများ ပေါ်တွင် ဆေး၊ ပဲ၊ မရင်းစပါး အစရှိသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ သို့သော် ကျွန်းများ သောင်များမှာ မတည်တံ့ဘဲ ရေစားသောအခါ နစ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်သွားတတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ကျွန်းဟောင်းများအစား ကျွန်းသစ်ကလေးများ ပေါ်လာတတ်သည်။ မြင်းခြံမြို့နှင့် ဆီမီးခုံမြို့တို့ အကြားတွင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံသည်။ ခရိုင်အတွင်း ထင်ရှားသော ချောင်းများမှာ ဆင်တဲဝချောင်း၊ မီးပြန်ချောင်း၊ ပြောင်းပြာချောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ရာသီဥတု
မြင်းခြံခရိုင်၏ ရာသီဥတုမှာ ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည်။
လူဦးရေ
၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းခြံခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၁,၀၅၅,၉၅၇ဖြစ်သည်။ သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူရာတွင် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ကို မြင်းခြံခရိုင်အတွင်း ထည့်သွင်း ရေတွက်ထားသည်။ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ် လူဦးရေ ၂၆၁,၉၀၈ကို ဖယ်ထုတ်ရေတွက်ပါက မြင်းခြံခရိုင်တွင် လူဦးရေ ၇၉၄,၀၄၉ ဖြစ်သည်။ ခရိုင်လူဦးရေ၏ ၁၅.၉ရာခိုင်နှုန်းသည် မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြသည်။ အမျိုးသမီး ဦးရေမှာ အမျိုးသားဦးရေထက် တစ်သိန်းခန့် ပိုများသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး
မြင်းခြံခရိုင်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့် ဖွံဖြိုးသော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြပြီး ပဲမျိုးစုံ၊ ဆီထွက်သီးနှံ၊ ထန်းလျက်၊ ကြက်သွန်များ ထွက်ရှိသည်။ မြင်းခြံခရိုင်အတွင်း၌ ဧကပေါင်းမျာစွာကို တူးမြောင်းကန်ချောင်းများမှ ရေပေးသွင်း၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သည်။ ဆန်စပါး၊ နှမ်း၊ ဝါဂွမ်း၊ မြေပဲ၊ ပဲအမျိုးမျိုးနှင့် ပြောင်းတို့ကို စိုက်ပျိုးသည်။ မြင်းခြံမြို့နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ ကုန်းမြင့်ဒေသများ၊ နွားထိုးကြီးမြို့ အနောက်ဘက်ရှိ နယ်များနှင့် တောင်သာ အရှေ့ဘက်ရှိ နယ်များတွင် ဝါဂွမ်းအကြီး အကျယ် စိုက်ပျိုးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း ဝါဂွမ်းစိုက်ပျိုးသော နယ်တစ်ဝက်ခန့်မှာ မြင်းခြံခရိုင်တွင်း၌ ရှိသည်။ လူး၊ ဆပ်၊ ကြက်သွန်၊ ငရုတ်၊ အာလူးတို့ကိုလည်း အသင့်အတင့် စိုက်ပျိုးသည်။ မြေပဲ၊ နှမ်းတို့ ထွက်သောကြောင့် မြေပဲဆီ၊ နှမ်ဆီများထွက်သည်။ မြင်းခြံတွင် ဆီစက်များရှိသည်။ ဝါထည်ရက်လုပ်ငန်း၊ ဝါစေ့ထုတ်လုပ်ငန်းတို့သည် မြင်းခြံ၊ တောင်သာ၊ နွားထိုးကြီးဖက်တွင် များသည်။ မြင်းခြံခရိုင်တွင် ထန်းပင်ပေါသောကြောင့် ထန်းလျက်လည်း ထွက်သည်။ မြင်းခြံခရိုင်တွင် သီးသန့် ကြိုးဝိုင်းသစ်တောများရှိ၍ မြင်းခြံမြို့နယ်တွင် သစ်စက်များလည်း ရှိလေသည်။
မန္တလေးမြို့၏ အဓိက စီးပွားရေးဇုံတစ်ခုဖြစ်လာမည့် မြို့သာစက်မှုဇုံစီမံကိန်းသည် မြင်းခြံခရိုင်တွင်တည်ရှိသည်။ ဆီမီးခုံ ဆိပ်ကမ်းသည် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ ဆိပ်ကမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
မြင်းခြံခရိုင်သည် များသောအားဖြင့် ဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။ တောင်သာမြို့နယ်တွင်မူ ဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသည်။ မြို့နယ်ချင်းဆက်လမ်းများဖြင့် ခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့များသို့ လွယ်ကူစွာ သွားလာနိုင်သည်။ မြို့သာစက်မှုဇုံမှ ရန်ကုန်-မန္တလေးအမြန်လမ်း၊ ရန်ကုန်-မန္တလေး ပြည်ထောင်စုလမ်းတို့ဖြင့် ဆက်သွယ်မည့် လမ်းမများကိုလည်း ဖောက်လုပ်လျက်ရှိကာ မန္တလေးမြို့နှင့် အလွယ်တကူ ဆက်သွယ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် နွားထိုးကြီးမြို့နယ် ပြင်စည်လမ်းဆုံမှ ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းပေါ်သို့ တက်ရောက်နိုင်သည်။ မိတ္ထီလာခရိုင်တွင်းရှိ သာစည်မှ ခွဲထွက်လာသော မီးရထားလမ်းသည် မြင်းခြံ၌ ဆုံး၍ ရထားလမ်းအတိုင်း မိုင် ၇ဝ ရှိသည်။
ပညာရေး
မြင်းခြံခရိုင်တွင် အခြေခံပညာကျောင်းများအပြင် မြင်းခြံမြို့နယ်တွင် ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ တက္ကသိုလ်၊ နည်းပညာကောလိပ်တို့ တည်ရှိသည်။
ထင်ရှား​သော​နေရာများ
မြင်းခြံခရိုင်တွင် ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးတို့ကား များလှပေသည်။ နွားထိုးကြီး၊ တောင်သာမြို့များတွင် စေတီပုထိုးများရှိပေသေးရာ နွားထိုးကြီးနယ် စကြာတောင် ဘုရားပွဲကို နှစ်စဉ် ဝါခေါင်လတွင် လည်းကောင်း၊ တောင်သာဘုရားပွဲကို ပြာသိုလတွင် လည်းကောင်း ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ အခြား မြို့ငယ် ရွာငယ်များတွင်လည်း စေတီပုထိုးများ တည်ရှိ၍ ပွဲတော်များလည်း နှစ်စဉ်ကျင်းပသည်။
မြင်းခြံခရိုင်တွင် နေထိုင်သူတို့မှာ များသောအားဖြင့် ဗုဒ္ဓဝါဒီမြန်မာများ၏။ လူမျိုးခြား ဘာသာခြားများ အနည်းငယ်မျှသာ ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓဝါဒီများသဖြင့် ခရိုင်တွင်း၌ ကျောင်းကန်ဘုရား များစွာရှိသည်။ မြင်းခြံခရိုင်တွင် အကျုံးဝင်သော စွန်းလွန်းရွာမှ ဆရာတော်သည် လည်းကောင်း၊ စမ်းကျ(စံကြ) ဆရာတော်သည် လည်းကောင်း ပျံလွန်တော်မူကြသည်မှာ ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သော်လည်း ကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာသီလတန်ခိုးကြောင့် ဆရာတော်ကြီး ၂ ပါး၏ ရုပ်ကလာပ်တို့မှာ မပုပ်မရိ ပကတိ တည်ရှိတော် မူသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီတို့သည် ဆရာတော် (၂)ပါး၏ ရုပ်ကလာပ်ကို သွားရောက် ဖူးမြော်ကြပေသည်။ သို့ဖြင့် စွန်းလွန်းဂူကျောင်းသည် ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝှန်းတွင် ထင်ရှားပေသည်။ ပထမ အင်္ဂလိပ် -မြန်မာ စစ်အပြီးတွင် စာချုပ်ချုပ်ဆိုရာ ဖြစ်သော ရန္တပိုရွာသည်လည်း မြင်းခြံခရိုင်၌ တည်ရှိလေသည်။
လင်းမြီးကြား
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
တာကော (တတ်လော)ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
တာကော (တတ်လော)ရွာ (Tarkaw (Tatlaw))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၇ ဦး၊ မ ၁၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုစိပုဘာ ဝိလိသိဓာ
သုစိပုဘာ ဝိလိသိဓာ ဆိုသည်မှာ သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ ဆုံးမစာ ပင်ဖြစ်သည်။
စာသင်သားတို့အား ဆုံးမသော ဧကပိုဒ်ရတု
သုစိပုဘာ ဝိလိသိဓာ အက္ခရာစွဲသုံး ဤရှစ်လုံးကို သီကုံးပန်းသွင် နေ့တိုင်းဆင်လော့
စာသင်ပျိုနု အခြေပြုတို့ ဥဇုဘူတ လုံ့လပြင်းစွာ သူ့ထက်ငါဟု နှုတ်မှာရွရွ ကြိုးပမ်းကလျှင် သိပ္ပကျေးဇူး အထူးသိမြင် ပညာရှင်ဟု မထင် မပေါ် မကျော်စောဘဲ တီမှာလွဲအံ့
အရဲကြိုးကုတ် ကြက်ရဲသုတ်သို့ အားထုတ်ခုံမင် မသင်မအံ မကြံမမေး ဆွေးနွေးရောနှော ဟောပြောမဲ့ထွေ ပေချပ်ရေဖြင့် ကုန်စေဆန်းသာ သင်ချေပါလည်း ဘယ်မှာဂုဏ်ရှင် ကျော်စောထင်လိမ့်
ယွမ်ယန်ခရိုင်၊ ယူနန်
ယွမ်ယန်ခရိုင် ( တရုတ်: 元阳县; traditional Chinese: 元陽縣; pinyin: Yuányáng Xiàn; ဟနီ: Yeiqyaq)သည် ယူနန်ပြည်နယ် အရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ဟောင်ဟေစီရင်စုနယ်တွင်တည်ရှိပြီး မြစ်နီမြစ် တစ်လျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းဒေသ၏လှေကားထစ်စိုက်ခင်းများ​ကြောင့် လူသိများပါသည်။ ထိုဒေသသည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ၄၅ ခုမြောက် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နယ်မြေဖြစ်သည်။
ပထဝီဝင်
ယွမ်ယန်ခရိုင်၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် မြစ်နီမြစ်တစ်လျှောက် ၁၄၀မီတာအမြင့်မှသည် အိုက်လောင်တောင်တန်းများ၏အမြင့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်မီတာ ၃၀၀၀အထိရှိသည်။ ခရိုင်၏​​မြောက်ပိုင်းနယ်နိမိတ်၏ 50 kmခန့်သည် ဗီယက်နမ်နှင့် ထိစပ်နေပါသည်။
Yuanyang ခရိုင်၏အနောက်ဘက်တွင်အနီးဆုံးမြို့ကြီးများမှာ Shiping နှင့် Yuanjiang တို့ဖြစ်သည်။ Gejiu သည်အရှေ့မြောက်ဘက်၏အဓိကမြို့ဖြစ်ပြီး Honghe စီရင်စု ၏မြို့တော်လည်းဖြစ်သည်။ 70 km Yuanyang ၏မြောက်ဘက်သို့တိုက်ရိုက်တည်ရှိပြီး Jianshui မြို့ငယ်လေးဖြစ်ပြီးစိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသောအထိမ်းအမှတ်အဆောက်အ ဦး များရှိသည်။ Yuanyang ၏အရှေ့တောင်ဘက်သို့နာရီအနည်းငယ်အကြာတွင် Luchun သည်အခြားအဓိက Hani လူနည်းစုအခြေချနေထိုင်ရာဖြစ်ပြီးခေတ်သစ်မြို့ဖြစ်လာသည်။
ကြည့်ရှုပါ
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ ကဏ္ဍ:ရိုးရာတရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ရိုးရှင်းသော တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သည့် ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ကန့်လန့်ပိုင်းရွာ၊ လက်ပန်ဇင်ကုန်း
ကန့်လန့်ပိုင်းရွာ၊ လက်ပန်ဇင်ကုန်း
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ ရေကြည်မြို့နယ်
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ ဒေါင့်ကြီးရိုးမဒေါ့
ကျောက်ပုံး
ကျောက်ပုံး
သရက်ကုန်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
သရက်ကုန်းရွာ (Thayetkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ လက်ပန်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၀၆ ဦး၊ မ ၄၃၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိုက်စိတ်ရွာ၊ ပဒင်း
ပိုက်စိတ်ရွာ၊ ပဒင်း
အင်္ဂါဂြိုဟ်စူးစမ်းရေးယာဉ်
အင်္ဂါဂြိုဟ်စူးစမ်းရေးယာဉ်မှာ အမေရိကန် အာကာသယာဉ် ဖြစ်ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂါဂြိုဟ်၏ မျက်နှာပြင် ပေါ်သို့ ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုယာဉ်တွင် ဂြိုဟ်ဆင်းယာဉ် နှင့် ၂၃ ပေါင်မျှ ရှိသော ဘီးတပ်ထားသော စက်ရုပ် ဂြိုဟ်သွားယာဉ် ဆိုဂျွန်နာတို့ ပါဝင်ကြသည်။
၁၉၉၆ ဒီဇင်ဘာ ၄တွင် နာဆာမှ လွှတ်တင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ ဇူလိုင်လ ၄ ရက်တွင် ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအာကာသ လေ့လာရေး အစီအစဉ်တွင် အင်္ဂါဂြိုဟ်၏ လေထု၊ ရာသီဥတု၊ ဘူမိဗေဓ နှင့် ကျောက်တုံး နှင့် မြေသားတို့တွင် ပါဝင်သော အချိုးအစားတို့ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာနိုင်မည့် သိပ္ပံကိရိယာများ ပါဝင်သွားခဲ့သည်။
ခရု ခါးတောင်းကျိုက်ဖမ်း
ခရု ခါးတောင်းကျိုက်ဖမ်း ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ခရုငယ်ကို အလွယ်တကူ ကောက်ယူရုံမျှနှင့် ရနိုင်ပါလျက် ပုဆိုးခါးတောင်းကျိုက်၍ အင်တိုက်အားတိုက်ဖမ်းဘိသကဲ့သို့ အလုပ်တစ်ခုကို အလွယ်တကူနှင့် ပြီးနိုင်ပါလျက် မလိုအပ်ဘဲ အကျယ်ချဲ့ကာ ပင်ပန်းကြီးစွာခံ၍ လုပ်ကိုင်သည်။
ကန်ဒေါင့်ရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
ကန်ဒေါင့်ရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
နောင်စောရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နောင်စောရွာ (Nawngsaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဟွေအွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟွေအွမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၆ ဦး၊ မ ၅၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၃၆ တဲစုရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
၃၆ တဲစုရွာ (36Tesu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဆယ့်လေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၁၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆယ့်လေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၄ ဦး၊ မ ၁၃၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
အာမာဒီလိုကောင်
အာမာဒီလိုသည် စပိန်ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး (Armadillo, အာမာဒီလို) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
အာမာဒီလိုကောင် အမျိုးမျိုးရှိ၍ ယင်း တို့ကို ဗဟိုအမေရိကနှင့် တောင်အမေရိကတိုက် တို့တွင် တွေ့နိုင်လေသည်။ ယင်းတို့သည် နို့တိုက်သတ္တဝါများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် အရိုးကဲ့သို့ မာကျောသော အခွံများရှိသည့် တိရစ္ဆာန်ငယ်များ ဖြစ်ကြလေသည်။ အာမာဒီလိုကောင်များသည် သွေ့ခြောက်သော နေရာများတွင် လိုဏ်ခေါင်းများတူး၍ နေထိုင် ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ညဉ့်ဘက်တွင်ထွက်၍ အစာ ရှာဖွေလေ့ ရှိကြသည်။ ယင်းတို့သည် များသောအားဖြင့် ပိုးကောင်၊ တီကောင်၊ ပင့်ကူများကို စားလေ့ရှိကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အသားပုပ်များကို စားလေ့ရှိကြသည်။ သစ်မြစ်နှင့် သစ်သီးများ ကိုလည်း စားတတ် ကြသေးသည်။ အာမာဒီလိုကောင်၏ ကျောပြင်တလွှားနှင့် ဘေးနှစ်ဘက်တို့တွင် ဦးချိုကဲ့သို့ မာကျော တောင့်တင်းသော အခွံ့ပြားများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဆက်စပ် လျက်ရှိ၍ အလယ်ခေတ်က စစ်မှုထမ်းများက ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိသော သံချပ်အင်္ကျီနှင့် တူလေသည်။
အာမာဒီလိုကောင်၏ အခွံများသည် ယင်း၏အကောင်းဆုံး သော အကာအကွယ်ဖြစ်သည်။ ထိုအခွံများသည် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ဆက်စပ်လျက်ရှိသဖြင့် အာမာဒီလိုကောင်သည် ယင်း၏ ဦးခေါင်းဖြင့် ခြေလက်များကို ကွေးပြီးလျှင် တောင့်တင်း မာကျောသော ဘောလုံးတစ်လုံးကဲ့သို့ ပြုလုပ်နိုင်လေသည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် အာမာဒီလိုကောင်ကို ကိုက်နိုင်သော၊ သို့မဟုတ် ခြေသည်းလက်သည်းများဖြင့် ကုပ်ခြစ်နိုင်သော သတ္တဝါဟူ၍ မရှိသလောက် ရှားပါးလေတော့သည်။ သို့သော် အာမာဒီလိုကောင်သည် ထိုကဲ့သို့လုံး၍ နေခဲလေသည်။ အခြား ကာကွယ်နိုင်သည့် နည်းလမ်းမရှိသောအခါမျိုးတွင်မှသာ ထိုသို့ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ အာမာဒီလိုကောင်သည် ရန်သူကို မြင်သည် နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ယင်း၏ လိုဏ်ခေါင်းရှိရာသို့သာ အရောက် ပြေးသွားလေ့ရှိသည်။ ယင်း၏ လိုဏ်ခေါင်းနှင့် ဝေးကွာလွန်း လျှင် အချိန်ရှိက လိုဏ်ခေါင်းတူး၍ လွတ်အောင် ပုန်းအောင်း နေလေ့ရှိသည်။
အာမာဒီလိုကောင်၏အရောင်မှာ နီညိုရောင်ဖြစ်ပြီးလျှင် အပေါ်ဘက်တွင် အဝါရောင်သန်းလျက် အောက် ဘက်တွင်မူ အဝါဖျော့ရောင် သမ်းနေလေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အခွံပြားကိုးခုရှိသော အာမာဒီလိုကောင်တစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသည်။ ထိုအာမာဒီလို ကောင်မျိုးသည် အမြီးအပါအဝင် နှစ်ပေခန့်ရှိပြီးလျှင် အလေး ချိန် ဆဲ့ငါးပေါင်အထိ လေးတတ်သည်။ အချို့အာမာဒီလို အကောင်ကြီးမျိုးသည် ကိုယ်ထည်အရှည် သုံးပေနှင့် အမြီး၏ အရှည်မှာလည်း ထိုမျှပင် ရှိတတ်လေသည်။ အခြားအာမာဒီလို ကောင်မျိုးများမှာမူ ခြောက်လက်မထက်ပို၍ ရှည်ခဲလေသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်ကျသော အခြားနိုင်ငံများ၌ တွေ့ရလေ့ရှိသော အခြားအာမာဒီလိုကောင်မျိုး များတွင် အခွံ ပြားကိုးပြားအစား သုံးပြား၊ သို့မဟုတ် ခြောက်ပြားပါရှိကြ သည်။ အာမာဒီလိုကောင်၏ အသား ကို စားနိုင်လေသည်။ ယင်းတို့၏အခွံများကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် တောင်းများအဖြစ် ရက်ပြီးလျှင် ရောင်းချလေ့ ရှိကြသည်။
အာမာဒီလိုကောင်သည် သွားမဲ့၊ သို့မဟုတ် သွားမရှိသလောက် နည်းပါးသော ပုရွက်ဆိတ်စားကောင်‎ ပါဝင်သော အုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီးလျှင် ယင်းကို ပါဏဗေဒအလိုအရ အီဒင်တေးတား ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည် ဒေဆီပိုဒီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။ သမိုင်းမတင်နိုင်သေးသော ရှေးအခါက ဂလစ်တိုဒွန်ကဲ့သို့ အလွန် ကြီးမားသည့် အာမာဒီလိုကောင်များ ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ထိုအာမာဒီလိုကောင်သည် ရှစ်ပေရှည်၍ ယင်း၌ လွန်စွာလေးလံသော စည်ပုံသဏ္ဌာန်အခွံ ရှိလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ
လက်ပန်ဇင်ကုန်းရွာ၊ လက်ပန်ဇင်ကုန်း
လက်ပန်ဇင်ကုန်းရွာ၊ လက်ပန်ဇင်ကုန်း
လူးရှပ်စ် ကွင်းရှပ်စ် စင်စင်နေးတပ်စ်
လူးရှပ်စ် ကွင်းရှပ်စ် စင်စင်နေးတပ်(ဘီစီ ၅၁၉-၄၃၀) သည် နိုင်ငံရေးအာဏာကို စုံမက် ခင်တွယ်ခြင်း မရှိဘဲ၊ နိုင်ငံနှင့် အမျိုး၏အကျိုးကို သည်ပိုးဆောင်ရွက်သူ ရောမလူမျိုး မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၄၅၈ ခုနှစ်လောက်တွင် အီကွီယန်လူမျိုးတို့သည် ရောမပိုင်နယ်များကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ကြရာ၊ ရောမမြို့တော်ကြီးသည် ရောမစစ်တပ်ကြီးနှင့်တကွ ရန်သူတို့ ဝန်းရံခြင်းကို ခံရလေသည်။
ထိုအချိန်တွင် စင်စင်နေးတပ်သည် မှူးမတ်မျိုးနွယ်ပင် ဖြစ်လင့်ကစား၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါး၍ လယ်သမားအဖြစ်နှင့် လယ်ထွန်ဆင်းနေခိုက်ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ ရောမနိုင်ငံ ဆီနိတ်အဖွဲ့သည်၊ ရန်သူတို့ကို နှိမ်နင်းပေးရန် စင်စင်နေးတပ်အား ဖိတ်ခေါ်၍ ရန်သူတို့ကို နှိမ်နင်းနေသမျှသော ကာလအတွင်းတွင် ရောမနိုင်ငံ၏ အာဏာရှင်အဖြစ်နှင့် ဆောင်ရွက်ရန် ပန်ကြားလေသည်။ ရောမနိုင်ငံ၏ စိုးရိမ်ဖွယ်အခြေအနေကို သိသောအခါ၊ စင်စင်နေးတပ်သည် ထွန်တုံးကိုပစ်၍၊ ရောမမြို့တော်သို့ ချက်ချင်းလိုက်လာပြီးသော်၊ စစ်တိုက်နိုင်သူဟူသမျှကို စည်းရုံးကာ၊ ရန်သူတို့ကို တွန်းလှန် ဖြိုဖျက်လိုက်လေသည်။
စင်စစ်နေးတပ် အာဏာရှင်အဖြစ်နှင့် ရန်သူတို့ကို နှိမ်နင်းရန်၊ ၁၆ ရက်နေ့အကြာတွင် ရန်သူကို ရှင်းလင်းသော လုပ်ငန်းသည် ပြီးစီး၍ သွားခဲ့သည်။ ထိုအခါ စင်စင်နေးတပ်သည် အာဏာရှင်အဖြစ်ကို ဆီနိတ်အဖွဲ့အား ပြန်အပ်၍ လယ်ထွန်မြဲ ထွန်လေသည်။ ဘီစီ ၄၃၉ ခုနှစ်တွင် အသက် ၈ဝ အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ၊ စင်စင်နေးတပ်သည် ပြည်တွင်းစစ်ပြဿနာ တစ်ခုနှင့် ရင်ဆိုင်ရပြန်သည်။ ဤအကြိမ်၌လည်း ၂၁ ရက်တာမျှ အာဏာရှင်အဖြစ် ခံယူ၍ တိုင်းပြည်၏ရန်ဆူးရန်ငြောင့်တို့ကို ဖယ်ရှားပြီးသော် အာဏာရှင်ဘဝကိုစွန့်၍ လယ်လုပ်မြဲ လုပ်ပြန်သည်။ ထိုကြောင့် ရောမလူမျိုးတို့က စင်စင်နေးတပ်ကို ရာထူးဌာနန္တရ မမျှော်ကိုးဘဲ၊ နိုင်ငံ၏ အကျိုးကို ရွက်ဆောင်သော အာဇာနည် ယောက်ျားကောင်း တစ်ဦးအနေနှင့် အလေးအမြတ် ပြုကြသည်။
စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်း
စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး (Agribuniess) ဆိုသည်မှာ အပင်များကို စိုက်ပျိုးခြင်း နှင့် လူနှင့်ယဉ်ပါးသော တိရစ္ဆာန်များကို မွေးမြူခြင်းတို့ဖြင့် ကုန်စည်များကို ထုတ်လုပ်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးနှင့်ဆိုင်သော ဘာသာရပ်ကို စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး သိပ္ပံ (agricultural science) ဟုခေါ်သည်။ ဥယျာဉ်စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော ဘာသာရပ်ကို ဥယျာဉ်စိုက်ပညာရပ် (horticulture) ဟုခေါ်သည်။
မြန်မာပြည်တွင်း အသုံးများသော ပိုးသတ်ဆေး၊ မှိုသတ်ဆေးများကို ဖော်ပြလိုက်ပါသည်။
တိရစ္ဆာန်များ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် လူသားမျိုးနွယ်များ၏ အသား၊ နို့၊ ဥ စားသုံးနိုင်ရေး၊ ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်ပြီး တိရစ္ဆာန်ရောဂါများ လူသို့ ကူးစက်မှုမဖြစ်စေရေး သင်ကြားလေ့လာ အသုံးပြုရသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။
ခရမ်းသီးပိန် ဓားတုံး
ခရမ်းသီးပိန် ဓားတုံး ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ခရမ်းသီးပိန်ကို ဓားတုံးတုံးဖြင့် လှီးလျှင် အလွယ်တကူမပြတ်သကဲ့သို့ ပစ္စည်းဂုဏ်သိန် အရှိန်အဝါ ညှိုးမှိန်နေသောအခါ၌ အရာရာကို ဆောင်ရွက်၍ အလွယ်တကူ မအောင်မြင်နိုင်။
ခေါင်းကြီးရွာ၊ သေကံခွဆုံ
ခေါင်းကြီးရွာ၊ သေကံခွဆုံ
အင်ဆန်းကောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြင်သာ (အနောက်)ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
မြင်သာ (အနောက်)ရွာ (Myinthar(West))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မြင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၃၀၆ ဖြစ်သည်။
အထက်စဗွေရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
အထက်စဗွေရွာ(Ahhtetsabway)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိပ်မူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၈၈၄ ဦး၊ မ ၃၁၉၂၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၃၈၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
Reikersdorf
Reikersdorf အထက်ဩစတြီးယားဩစတြီးယားပြည်နယ်အတွက် စိန့်ပေတရုသည်နံနက်ဟတ် နာရီမှာဟတ်၏မြှို့နယ်အတွက်တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ Reikersdorf Braunau am Inn ၏ခရိုင်တွင်တည်ရှိသည်။ အိမ်နီးချင်းမြို့များကို Oberreikersdorf, Burgstall နှင့်Nöfingဖြစ်ကြ၏။
Reikersdorf မှဝေးကွာသော
နောက်ထပ်ကြီးမားတဲ့မြို့ (Braunau am Inn): 4,4 ကီလိုမီတာ
မဲရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
မဲရွာ (Me)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ တောင်ဘလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဘလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၁ ဦး၊ မ ၉၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တော်ခလူး
တော်ခလူး
အိုင်ကလောရွာ၊ လယ်ကြီးကွင်း
အိုင်ကလောရွာ၊ လယ်ကြီးကွင်း
သပြေဖြူရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
သပြေဖြူရွာ (Thapyayhpyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၇ ဦး၊ မ ၁၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကင်းချောင်းရွာ၊ (ဒု)ချီးရားတန်း
ကင်းချောင်းရွာ၊ (ဒု)ချီးရားတန်း
စင်ဒရဲလား
စင်ဒရဲလားပုံပြင်ကို ပြင်သစ်စာရေးဆရာပဲရိုး ဆိုသူက ခရစ် ၁၆၉၇ ခုနှစ်ခန့်က ပထမဦးစွာ ပြုစုရေးသားခဲ့ လေသည်။ သို့သော် ထိုသူ မရေးသားမီကပင် ဤပုံပြင်ကို ရှေးစကားတစ်ခုအဖြစ် လူသိများလေသည်။ စင်ဒရဲလား၏ မြန်မာပြန်အနက်မှာ 'စားဖိုသည်မ'ဖြစ်သည်။
ဇာတ်လမ်းမှာ ဆင်းရဲသော်လည်း ရုပ်လှပသော စင်ဒရဲလားဆိုသူ မိန်းကလေး၏အကြောင်း ဖြစ်သည်။ မိထွေးနှင့် နေရသူ ဖြစ်သည်။ မိထွေးဖက်မှ အစ်မတော် များသည် စင်ဒရဲလားလောက် ရုပ်အဆင်းမလှကြသဖြင့် မနာလိုဖြစ်ကာ စင်ဒရဲလားအား မနားမနေ ခိုင်းစေထား လေသည်။
တစ်ခါသော် စင်ဒရဲလားသည် မင်းသားကလေးတပါး၏ ကပွဲသို့ အများနည်းတူ သွားရောက်လိုသောဆန္ဒ ဖြစ်ပေါ် လာ၏။ ထိုကပွဲသို့ သွားရောက်နိုင်ရန်အတွက် သူ့အား မိခင်သဖွယ် ကြင်နာသနားနေသော နတ်သမီးတစ်ပါးက ကူညီလေသည်။ နတ်သမီး၏တန်ခိုးဖြင့် ရွှေဖရုံသီးတလုံးကို လှပသော မြင်းရထားတစီး ဖြစ်စေပြီးလျှင် ကြွက်ဖြူကလေး များကို ကကြိုးတန်ဆာဖြင့် ဆင်ယင်သော မြင်းဖြူကြီးများ ဖြစ်လေသည်။ စင်ဒရဲလားအား ဝတ်စားတန်ဆာတို့ဖြင့် မင်းသမီး ကလေးတမျှ လှပတင့်တယ်စေ၍ ထိုမြင်းလှည်း ကလေးဖြင့် သွားရောက်စေ၏။ သို့သော် ညသန်းခေါင်ယံ မတိုင်မီ ပြန်ခဲ့ရမည်ဟု မှာလိုက်လေသည်။
မင်းသားကလေးသည် ဖိနပ်ရှင်ကို တွေ့လျှင် ကြင်ယာ မြှောက်မည်ဟု ကျေညာ၍ ဖိနပ်ရှင်ကို ရှာစေ၏။ နောက်ဆုံး၌ ဖိနပ်ရှင် စင်ဒရဲလားကို တွေ့ရှိသဖြင့် ကတိအတိုင်း ထိမ်းမြားလက်ထပ်လိုက်လေသည်။
အချို့က ဤပုံပြင်ကို သဘာဝကို တင်စားထားသော ပုံပြင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ စင်ဒရဲလားသည် နံနက် အရုဏ်တက်ချိန် ဖြစ်၍၊ ညှင်းဆဲကလူ ပြုကြသူများမှာ ညအချိန်တွင် တက်လာသော တိမ်တိုက်များ ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် စင်ဒရဲလားကို ကယ်ဆယ်သူ မင်းသားမှာ နေမင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြလေသည်။
မန္တလေးတောင်
မန္တလေးတောင်သည် မန္တလေးမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်မှ ၂၃၀ မီတာ မြင့်သည်။ မန္တလေးတောင်ထိပ်သည် ပင်လယ်ပြင်မှအထက် ပေပေါင်း ၇၇၆-ပေ၊ တောင်ခြေမြေပြင်မှ ပေပေါင်း ၅၀၀ ကျော်မြင့်သည်။
နာမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ဂေါတမ ဘုရားအလောင်းတော်သည် ပါရမီမရင့်မီ အတိတ်ဘဝနုစဉ်အခါက ဆင်မင်းဘဝ၊ ခြင်္သေ့မင်းဘဝ၊ ဆတ်မင်ဘဝ၊ ဖွတ်မင်းဘဝ၊ ကြက်မင်းဘဝ၊ ငုံးမင်းဘဝ၊ မုဆိုးသားဘဝ အားဖြင့် ဤမန္တလေးတောင်အနားတစ်ဝိုက်တွင် ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။
ဘုရားဖြစ်တော်မူသောအခါ ညီတော်အာနန္ဒာနှင့် ဤမန္တလေးတောင်ထိပ်သို့ ကြွရောက်တော် မူလာရာ၌ ထိုအခါ- စန္ဒမုခိ အမည်ရှိသော နတ်ဘီလူးမသည် ဘုရားရှင်ကို လွန်စွာ ကြည်ညိုခြင်း သဒ္ဓါတရားရှိလှသဖြင့် ဒါနဥပ ပါရမီထိုက်သော မိမိ၏ ရင်သားမြတ်ကို လှီးဖြတ်၍ လှူဒါန်းလေရာ ဘုရားရှင်က ပြုံးတော်မူ၏။
မန္တလေးဟူသော အမည်သည် 'မဏ္ဍလ' ဟူသော ပုဒ်မှ'မဏ္ဍလေး'၊ ထိုမှ 'မန္တလေး'ဖြစ်လာသည်ဟု ယူဆဖွယ်ရှိ၏။ အဓိပ္ပာယ်မှာ 'ပျံပျူးသာယာသော နယ်မြေ' ဟု ယူဆသော်ရ၏။ အချို့က 'မန္ဓရေး' မှ ပြောင်းလာဟန်ရှိသည် ဟုဆိုကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ 'ကျက်သရေတို့ကို ဆောင်အရပ်' ဖြစ်၏။ အချို့ကလည်း ရှေးပုံဂံခေတ်က မင်းရှင်စော မင်းကလေး မှီခိုနေသွားသော တောင်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မင်းကလေးတောင်ဟု တွင်ရာမှ မန္တလေးတောင်ဟူ၍ ဖြစ်လာပြီးလျှင်၊ နောင်သော် ထိုတောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မန္တလေးအရပ်တွင် မြို့တည်သဖြင့် မန္တလေးမြို့ဟု ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟုဆိုကြသည်။ ဘုရားအလောင်း ငါးရံ့မင်းသည် ထိုမှ အန္တရာယ်ကင်းရာသို့ မှန်း၍ ကူးခတ်ပြေးခဲ့ရသောတောင်ကို  ထိုစဉ်က မှန်းပြေးတောင်ဟု တွင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ မန္တလေးတောင်ဟု ထင်ရှားစွာ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။
တောင်တော်သခင်မ မရွှေဥ
မန္တလေးတောင် မြောက်ဘက်စောင်းတန်းတွင် ရှိသော တောင်တော်သခင်မ မရွှေဥမှာ တစ်နေ့သောအခါ မန္တလေးတောင်ထိပ်ရှိ ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီ ထံသို့ ရပ်ရည်ရူပကာယ ချောမောလှပသော အမျိုးသမီးတစ်ယောက် ရောက်ရှိလာပြီး ရွှေထည်ပစ္စည်းများနှင့် ငွေဒင်္ဂါး အမြောက်အမြားတို့ကို လှူဒါန်းသဖြင့် အမည်၊ နေရပ်၊ လိပ်စာတို့ကို မေးမြန်းသောအခါ တပည့်တော် မဥပါဘုရားဟုသာ လျှောက်ထားပြီး မြောက်ဘက်သို့ ဆင်းသွားသဖြင့် ကျောင်းသားတစ်ယောက်ကို နောက်ယောင်ခံ အကြည့်ခိုင်းလိုက်ရာ ထိုနေရာအရောက်တွင် ပျောက်ကွယ်သွားကြောင်း ကျောင်းသား၏ ပြန်လည်လျှောက်ထားချက်အရ ယခု ဤနေရာ၌ မရွှေဥ၏ပုံ ကိုထားရှိခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပါးစပ်ရာဇဝင်အရ လေ့လာသိရသည်။
တောင်ကိုးလုံး
မန္တလေးတောင်ကို တောင်ကိုးလုံး ဝန်းရံရစ်ပတ်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။ တောင်ကိုးလုံးတွင် အချို့သော တောင်ငယ်များမှာ စေတီပုထိုးကျောင်းဆောင်များ တည်ရှိနေသောကြောင့် တောင်ကုန်းဟုပင် မထင်ရတော့ပေ။ အချို့သောတောင်များမှာ ယနေ့တိုင် လှပစွာ တည်ရှိနေသေးသည်။ မန္တလေးတောင် သမိုင်းအချို့တွင် "'မဏ္ဍလေးတောင်"'ဟု ခေါ်တွင်ကြောင်းနှင့် မန္တလေးတောင်သည်
ရှုမျှော်ခင်း
ဆုတောင်းပြည့်ဘုရားပေါ်မှ ရှုမျှော်ကြည့်လျှင် မန္တလေးမြို့တစ်မြို့လုံးကို ကောင်းမွန်စွာ မြင်ရသည်။ နန်းတော်ဟောင်း၊ ကျုံးနဲ့နန်းမြို့ရိုး၊ သုဓမ္မာဇရပ်တန်း၊ ကျောက်တော်ကြီးဘုရား၊ ကျောက်စာအချပ်ပေါင်း ၇၂၉ ချပ် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးစာအုပ်ကြီး တည်ရှိရာနှင့်  ကုသိုလ်တော်ဘုရား နှင့် စန္ဒာမုနိဘုရား၊ ဧရာဝတီမြစ် နှင့် အနောက်ဘက်ကမ်းရှိ မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီး၊အရှေ့ဘက်ရှိ ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းကြီးတို့ကို လှမ်းမြင်ရသည်။ ညနေ နေဝင်ချိန်တွင် လာရောက်ကြည့်ရှုသူ အလွန်များပြားသည်။
မြွေကြီးနှစ်ကောင်
မြွေကြီး နှစ်ကောင်နှင့် ပတ်သက်၍ မရေမရာ အမျိုးမျိုးပြောကြ ရေးသားကြသည်မှာ ဤမြွေကြီးနှစ်ကောင်သည် ရှေးအခါက ဆန်တပြည် ငွေတစ်မတ်ဖြင့် အရပ်လည်၍ ပြသော မြောက်ပြင် ထားဝယ်ရပ်က အလမ္ပာယ် ဆရာတစ်ယောက်က သူခိုင်းစားလာသော စာချုပ်နှစ်စေ့သဖြင့် လာရောက်လွှတ်ထားသည့် မြွေကြီးနှစ်ကောင်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဗျာဒိတ်ပေး ဘုရားကြီးထုလုပ်ရန် ယူလာသော ကျွန်းသစ်တုံးကြီး၏ သစ်ခေါင်းသစ်ခွံတို့ အကြားတွင် ကပ်၍ပါလာသော မြွေကြီးနှစ်ကောင် ဟူ၍လည်းကောင်း ယနေ့တိုင်အောင် ထင်မြင်ချက်အမျိုးမျိုးတို့ကို ပြောဆိုနေကြကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိရသည်။ စာဖြင့် တွေ့ရှိရသည်မှာလည်း ဤမြွေကြီးနှစ်ကောင်သည် မန္တလေးတောင်ကို ပြုပြင်ရန် တောများရှင်းစဉ်က တွေ့ရှိရသော မြွေကြီးနှစ်ကောင်ဟု ဆရာတော် ဦးပဏ္ဍိစ္စ၏ ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ စာ-၄၇ တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ဖြစ်ရပ်အမှန်မှာ ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီသည် ဗျာဒိတ်ပေးဘုရားကြီး၏ အနောက်ဘက်၌ ထန်းရွက်မိုးသော တဲကျောင်းဖြင့် သီတင်းသုံးလျက် အလှူခံစဉ်အချိန်က တရားအားထုတ်နေသော ညဉ့်အချိန်၌ ကျောင်းအောက်သို့ ရောက်ရှိလာသော မြွေကြီးနှစ်ကောင်ဖြစ်သည်။ မည်သူ့ကိုမျှ ရန်မမူကြပါ။ ရသေ့ကြီးကလည်း ထိုက်သင့်သော အစာရေစာတို့ကို ကျွေးမွေးပြုစု စောင့်ရှောက်ထားသည်။ မန္တလေးမြို့နှင့်တကွ မြန်မာပြည်အနှံ့အပြားမှ ဘုရားဖူးများသည် မန္တလေးတောင်သို့ လာရောက်၍ အထူးစည်ကားလျက် အလှူငွေများလည်း တိုးပွားလာသည်နှင့်အမျှ သာသနိက အဆောက်အဦများမှာ လျင်မြန်ကာ ပြီးစီးခြင်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရသေ့ကြီးက ဤမြွေနှစ်ကောင်သည် သွယ်ဝိုက်သောနည်းအားဖြင့်  မန္တလေးတောင်၏ ဘုရားဒါယကာ၊ ဘုရားဒါယိကာမများ ဖြစ်ကြသည် ဟု ထာဝရမှတ်တမ်းတင် ဂုဏ်ပြုလိုသည့်အတွက် တောင်ပြင်ကျွန်းလုံးဥသျှောင်ရပ်ကွက်၊ အမှတ် ၅၀၀မှ ဒေါင်းတံဆိပ် သံစိမ်းအလုပ်ရုံ ပိုင်ရှင် ရှေးခေတ်သံရည်ကျို နာမည်ကျော် ဖိုထောင်ဆရာကြီး ဦးဝင်းအား တောင်ပေါ်သို့ အရောက်ခေါ်ယူပြီး၊ ကျောင်းအောက်ရှိ မြွေကြီးနှစ်ကောင်တို့ကို ပြသလျက် မြွေနှစ်ကောင်ပုံကို သံရည်ကျို ပုံစံသွန်းလောင်း ပြုလုပ်ပေးရန် တာဝန်ပေးလိုက်ပါသည်။
ပါးပြင်းထောင်နေသည့် ပုံမှာ ရန်မူနေပုံ မဟုတ်ပါ။ မြွေတို့၏ သဘာဝအလှကို ပေါ်လွင်စေရန် ရသေ့ကြီး၏ အကြံပြုစီစဉ်ပေးမှုဖြင့် ဖိုထောင်ဆရာကြီး ဦးဝင်းက ၎င်း၏ နာမည်ကြီး တပည့်များဖြစ်ကြသော (၁) ဦးမောင်ကြီး၊ (၂) ဦးလှဘော်၊ (၃) ဦးအောင်တင်တို့ဖြင့် ဝိုင်းဝန်း၍ သံရည်ကျို ပုံစံကို အနုပညာစွမ်းဖြင့် လက်စွမ်းပြ ပုံဖော်ထားသည့် အတွက် ယနေ့ ကမ္ဘာလည့် ခရီးသည်များနှင့် တကွ ဘုရားဖူးလာသူများ၏ မျက်စိအောက်တွင် ရှု့ကြည့်၍ မဝနိုင်လောက်အောင် ဖြစ်နေပေသည်။ လာရောက် ဖူးမြော်ကြသူများက မြွေကြီးနှစ်ကောင်၏ ပါးစပ်အတွင်းသို့ ငွေများထည့်သွင်းကာ လှူဒါန်းကြသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်
၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်း အင်္ဂလိပ်တို့က ဂျပန်တို့ဝင်ရောက်လာသည်ကို မန္တလေးတောင်တွင် ခြေကုတ်ယူ၍ တိုက်ခဲ့သည်။
ဦးတိုရွာ၊ လက်ပန်ဇင်ကုန်း
ဦးတိုရွာ၊ လက်ပန်ဇင်ကုန်း
ခလုတ်ထိမှ အမိတ
ခလုတ်ထိမှ အမိတ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ဖြောင့်ဖြူးသော လမ်းကို လျှောက်နေစဉ် မိခင်ကို သတိမရ၊ ခလုတ်တိုက်မိသောအခါမှ အမယ်လေးဟု အမိကို တသကဲ့သို့ ဒုက္ခနှင့် ကြုံတွေ့ရမှ ကိုးကွယ်ရာကို သတိရသည်။
ထန်းတောကြီးရွာ၊ ဒေါင့်ကြီးရိုးမဒေါ့
ထန်းတောကြီးရွာ၊ ဒေါင့်ကြီးရိုးမဒေါ့
ရှားဖြူပင်ဆိပ်ရွာ၊ လယ်ကြီးကွင်း
ရှားဖြူပင်ဆိပ်ရွာ၊ လယ်ကြီးကွင်း
မတ်ဇီနီ၊ ဂျီ
ဂျူးဇက်ပေ မတ်ဇီနီသည် အီတာလျံ မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးဖြစ်၍ သူ့အမျိုးသားများကို တစ်လုံးတစ်စည်းတည်း ဖြစ်အောင်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့ လေသည်။ သူ့ကို ၁၈ဝ၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဂျီနိုးအာမြို့၌ ဖွားမြင်လေသည်။ သူသည် ဂျီနိုးအာတက္ကသိုလ်၌ ဥပဒေပညာ ဆည်းပူးခဲ့၍ ငယ်စဉ်ကပင် စာပေ၌ ဝါသနာပါခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်က အီတလီ ပြည်ကြီးမှာ ဝါးအစည်းပြေသကဲ့သို့ အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာ ကွဲလျက် ရှိပေရာ၊ မတ်ဇီနီသည် သူ၏ ကလောင်လက်နက်ဖြင့် အီတာလျံ အမျိုးသားများအားနိုင်ငံရေးမျက်စိ ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ သူသည် နိုင်ငံရေးတွင် အထူးပင် စိတ်အား ထက်သန်လှရကား တက်လမ်းရှိသော ရှေ့နေ အလုပ်ကိုပင် စွန့်လွှတ်ခဲ့လေသည်။
ထိုနောက် ကာဗော်နာရီခေါ် လျှို့ဝှက်သော အီတလီတော်လှန်ရေး အသင်းနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့ရာတွင် သတ္တိရှိရှိနှင့် အလုပ်လုပ်ဆုံး ရဲဘော်ဖြစ်သဖြင့် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်၌ အဖမ်းခံရလေသည်။ နောက် ၆ လခန့်အကြာ ထောင်မှ လွတ်လာသောအခါ ပြည်နှင်ခံရလေသည်။ ပထမ သူသည် မာဆေးမြို့တွင်နေထိုင်ခဲ့၍ နောက်တွင် ဆွစ်ဇာလန်ပြည်တွင် သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့လေသည်။ မည်သည့်နေရာတွင်နေစေကာမူ အီတလီပြည်ရှိ သမ္မတဂိုဏ်း သားများနှင့်ကား အဆက်အသွယ် ရှိနေခဲ့၏။ သို့သော် သူ၏ မျိုးချစ်စိတ်မှာ ယခင်ကထက် ပိုမို ပြင်းထန်လာ၍ ကာဗော်နာရီအသင်းမှာ မှန်းခြေကိုက်အောင် ဆောင်ရွက်နိုင်တော့မည် မဟုတ်ဟု သိရှိလာသဖြင့် အီတလီလူငယ်များအဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအဖွဲ့၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အီတလီပြည်ကို နိုင်ငံခြားသားများလက်မှ ကယ်တင်ရန်နှင့်အီတလီပြည်နယ်များကို သွေးစည်းကာ သမ္မတအစိုးရ ထူထောင်ရန်ဖြစ်၍ သူတို့အကြံ အောင်မြင်ရန်အတွက် လူထုကို ပညာမျက်စိဖွင့်၍အခါအခွင့်သင့်သလို ပြောက်ကျားစံနစ်ဖြင့် ပုန်ကန်ထကြွရန် စီစဉ်ထားလေသည်။ မတ်ဇီနီ၏ တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်းများမှာ အီတလီပြည်နယ် အာဏာပိုင်များအား များစွာ စိတ်အနှောင့်အရှက် ဖြစ်စေသဖြင့် ထို အာဏာပိုင်တို့၏ တောင်းဆိုမှုကြောင့် သူ့အား ပြင်သစ်အစိုးရက ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးလိုက်ရာ၊ ၁၈၃၂ ခုနှစ်၌ ဆွစ်ဇာလန် ပြည်သို့ ထွက်ခွာသွားရလေတော့၏။
ထိုသို့ ပြည်နှင်ဒဏ် ခံနေရစဉ် သူသည် အငြိမ်မနေဘဲ ရောက်ရာအရပ်၌ လူများ အား တော်လှန်ရေး စိတ်ဓာတ်တက်ကြွလာအောင် ကြိုးစား ဆောင်ရွက်ခဲ့ လေသည်။ ၁၈၃၄ ခုနှစ်၌ သူနှင့် သူ့ရဲဘော်များသည် လူမျိုးအားလုံး သာတူညီမျှ ကြီးပွားချမ်းသာရေးကို မျှော်မှန်း၍ ဥရောပ လူငယ် အသင်းကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသေးသည်။ သူလှုံ့ဆော်သဖြင့် ဆွစ်ဇာလန်လူမျိုးများမှာ နိုင်ငံရေးဖက်၌နိုးကြားလာကြ သောကြောင့် ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် သူသည် ဆွစ်ဇာလန်ပြည်မှ နှင်ထုတ်ခြင်းခံရပြန်လေသည်။ ၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သွားရောက်နေထိုင်ခဲ့၏။ သူသည် အင်္ဂလန်ပြည်၌ ၇ နှစ်ကြာမျှ ဆင်းဆင်းရဲရဲနေထိုင်ခဲ့ရစဉ် အင်္ဂလိပ်စာကို တတ် ်အောင်သင်၍ သတင်းစာများတွင် ဆောင်းပါးမျး ရေးကာ အသက်မွေးခဲ့ရလေသည်။
၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စစ္စလီကျွန်း ပါလာမိုမြို့တွင် သမ္မတဂိုဏ်းသားများ တော်လှန်ရေးအတွက် စီစဉ်ရန် အသွားလမ်းခရီးတွင်အဖမ်းခံရပြီးလျှင် ၂ လမျှ ထောင်ထဲ၌ နေခဲ့ရသေး၏။ ထိုနောက် သူသည် အီတလီနိုင်ငံရှိ အလုပ်သမားများကို သွေးစည်းပေးရန် ကားလမတ်စသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများနှင့် အဆက်အသွယ် ပြုခဲ့သေး၏။ သို့ရာတွင် အခြေအနေမလှသဖြင့် သူ၏ ကြံရွယ်ချက်များကို စွန့်လွှတ် လိုက်ရပြီးလျှင် ၁၈၇၂ ခုနှစ် အသက် ၆၇ နှစ် အရွယ်၌ ပီစာမြို့တွင် ဆင်းဆင်းရဲရဲ နေထိုင်ယင်း အနိစ္စရောက်သွားလေသည်။ မတ်ဇီနီကား မျိုးချစ်စိတ် အလွန်ထက်သန်၍၊ ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ အနစ်နာခံကာ ဆောင်ရွက် ပြီးလျှင် မိမိ၏မျှော်မှန်းချက်များနောက်ဆုံး၌ အောင်မြင်ရမည်ဟု မမှိတ်မသုံ စွဲမြဲစွာ ယုံကြည်သူဖြစ်သဖြင့် ထင်ရှားသော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ညောင်ကုန်းရွာ (Nyaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မြင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၃၀၈ ဖြစ်သည်။