cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကျော်စိုး (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
တကိုယ်တော် ဇာတ်ကား
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်က စတန့်ခန်း အများစု ပါဝင်သော တကိုယ်တော် ဇာတ်ကားကို ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးရန် စီစဉ်သည်။ ဘမောင်ကိုပင် မင်းသားအဖြစ် ရွေးချယ်ပြီး ကျော်စိုးဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ မင်းသမီးအဖြစ်မူ ပန်းချီအသင်းတိုက်မှ ကိုယ်ဟန်ပြမယ် မြမြအား မေမေဝင်း အမည်ဖြင့် ရိုက်ကူးစေခဲ့၏။ ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်က ဤတကိုယ်တော် ဇာတ်ကားတွင် ဘမောင် (ခေါ်) ကျော်စိုး၏ အစွမ်းသတ္တိကို အံဝင်ခွင်ကျ ထည့်သွင်းရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဇာတ်လမ်းအရ တစ်ကောင်ကြွက် ဖြစ်နေသူ ကျော်စိုးက မေမေဝင်း၏ အိမ်၌ ကားမောင်းရသည်။ ဤတွင် ကားဒရိုင်ဘာအဖြစ် ကျော်စိုးက ကားအားပုံစံအမျိုးမျိုး မောင်းပြသည်။ လူဆိုးများ၏ ချောက်ချမှုကြောင့် ကျော်စိုး အကျဉ်းချထားခံရပြီး ပြန်လည် လက်စားချေ တိုက်ခိုက်ခန်းတွင် မြင်းစီးခန်းများကို ထည့်သွင်း ရိုက်ကူးသည်။ ဤသို့ဖြင့် စတန့်ခန်း များစွာပါဝင်သော တကိုယ်တော် ဇာတ်ကားမှာ နာမည်ကျော် လူကြိုက်များသွားလေတော့သည်။
၁၀−နာရီ
တစ်ကိုယ်တော် ဇာတ်ကား လူကြိုက်များ၍ ဝင်ငွေကောင်းကာ စွံသွားသောအခါ စတန့်ကားတစ်ကား ဆက်လက် ရိုက်ကူးကြရန် စီစဉ်ကြတော့သည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကျော်စိုး၊ ခင်စန်းနှင့် လူကြမ်းချစ်တင်တို့ ပါဝင်သည့် ၁၀−နာရီ ဇာတ်ကားကို စတင် ရိုက်ကူးပါသည်။ ၁ဝ−နာရီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို အလွမ်းဖြင့် အစပျိုးထားပြီး ဇာတ်ကား အလယ်ပိုင်းမှ နောက်ဆုံးပိုင်းအထိကိုမူ စတန့်ခန်းများဖြင့်သာ စီစဉ်ရိုက်ကူးရန် ပြင်ဆင်ထား၏။ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ ဆရာရွှေ ကလည်း စည်းကမ်းကြီးသည်။ အခန်းတိုင်းကို သေချာကျနစွာ ရိုက်ကူးသည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၀−နာရီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ရိုက်ကူးနေစဉ်အတွင်း ၂၈ မတ် ၁၉၃၀တွင် မင်းသားကျော်စိုး ရုတ်တရက်ကွယ်လွန်သွားသည်။ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ကျော်စိုး၏ ဈာပနအခမ်းအနားကို ထည့်သွင်းရိုက်ကူးပြသခဲ့ရာ ယောက်ျားကြီးများပင် မျက်ရည်ကျခဲ့ရသည် ဆိုသည်။ ၁၀−နာရီရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားမှာလည်း အပိုင်းငါးပိုင်း ပေ ၆၀၀၀ မျှသာ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ မင်းသားကျော်စိုးမှာ ကွယ်လွန်စဉ် အသက် (၂၀)ပင် မပြည့်သေးပေ။
နောက်ဆုံးရိုက်ကွင်း
၁၀−နာရီ ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားတွင် မင်းသားကျော်စိုး သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် နောက်ဆုံးရိုက်ကွင်းမှာ အကျဉ်းထောင်အတွင်းမှ အဖြစ်အပျက်ရိုက်ကွင်း ဖြစ်သည်။ အကျဉ်းသားအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သူကျော်စိုးသည် ထမင်းစားရန် ဟန်ပြင်နေစဉ် ၁၀−နာရီ သံချောင်း ခေါက်သံကြောင့် ထမင်းမစားတော့ဘဲ ဇလုံကို လွှင့်ပစ်ခန်းအား ရိုက်ကူးသည်။ ယင်းအခန်း ရိုက်ကူးအပြီးတွင် ဒါရိုက်တာ ဆရာရွှေက ထမင်းစား ခေတ္တရပ်နား စေလိုက်ပါသည်။ သို့ဖြင့် အားလုံး အလျှိုလျှိုစုဝေး ထမင်းစားကြသည်။ ထိုစဉ် လူကြမ်းမင်းသား ချစ်ရွှေက မင်းသား ကျော်စိုးအား ချောင်တစ်နေရာသို့ ခေါ်သွားပြီး အရက်တိုက်သည်။ ကျော်စိုးက မသောက်။ ထို့နောက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဆက်လက် ရိုက်ကူးရန် ပြင်ဆင်ကြသည်။ ထိုအတောအတွင်း ကျော်စိုး၏ သူငယ်ချင်း လူငယ်တစ်ဦး ရောက်ရှိလာကာ ကျော်စိုးအား အနားကပ်၍ တစ်စုံတစ်ရာ တီးတိုး ပြောဆိုသည်။ ကျော်စိုးသည် ဒါရိုက်တာ ဆရာရွှေအား မိမိအပြင်သွားရန် ကိစ္စပေါ်လာသဖြင့် ခွင့်ပေးပါရန် ပန်ကြား၏။ သို့သော် ဆရာရွှေက ခွင့်မပြု။ ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးနေချိန်တွင် မည်သူကိုမျှ ခွင့်မပေးနိုင်ကြောင်း ပြောဆိုသည်။
အပြင်လောကမှ စတန့်ခန်း
ညနေ အလုပ်ချိန် ကုန်ဆုံးသည်နှင့် ကျော်စိုးက လူကြမ်း ချစ်ရွှေကြီးအား ခေါ်ကာ ကိစ္စရှိ၍ အဖော်လိုက်ခဲ့ရန် ဆိုသည်။ သူ၏ရည်းစား ဖြစ်သူအား နောက်တစ်ယောက်က ပဲခူးမြို့သို့ ကားတင်ပြေးမည့်သတင်း အတိအကျ ရရှိထားပြီဆို၏။ လက်ဦးမှု ရယူနိုင်ရန် ကားတစ်စင်းငှားပြီး သူ့ရည်းစားထံ သွားမည်ပြောသည်။ နှစ်ဦးသား ကားလိုက်ငှားကြရာ မိုးချုပ်စတွင်မှ ရရှိခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် ကျော်စိုး၏ရည်းစား နေထိုင်ရာ တိုက်ခန်းဆီသို့ ဦးတည် မောင်းနှင်သွားကြသည်။
တိုက်ခန်းရှေ့သို့ ရောက်သော အခါ (အာအေ−၈၇၄) နံပါတ် ကပ်ထားသော ကားကလေး မောင်းထွက် သွားသည်ကို တွေ့လိုက်ရသည်။ မျက်စိ အလွန်လျင်သော ကျော်စိုးက ကားပေါ်တွင် သူ့ရည်းစား ပါသွားပြီဟု ဆို၏။ သို့ဖြင့် အရှိန်ပြင်းစွာ မောင်း၍ နောက်က လိုက်ကြသည်။ ၁၈၊ ၁၉ မိုင် အရောက်တွင် ရှေ့ကားကို မီသွားရာ ကျော်စိုးက သူမောင်းနှင် လာသောကားအား ရှေ့မှ ဆီး၍ ရပ်လိုက်သည်။
ထို့နောက် ကားပေါ်မှ ဆက်သွားပြီး သူ့ရည်းစားဆိုသူ အမျိုးသမီးအား အတင်းလက်ဆွဲခေါ်သည်။ အမျိုးသမီးက သူ့နောက်သို့ မလိုက်ဘဲ ငြင်းဆန်၏။ မကြာမီ ကျော်စိုး ရင်ဝကို လက်ဖြင့် ဖိလျက် ကားဆီသို့ ပြန်လာ၏။ သူ ဓားထိုးခံလိုက်ရပြီ ဟုလည်းဆိုသည်။ မျက်နှာတွင် မိတ်ကပ်ပင် မဖျက်ရသေးသော စတန့်မင်းသား ကျော်စိုးမှာ ယင်းဒဏ်ရာဖြင့်ပင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ အတူ လိုက်ပါသွားသော လူကြမ်းချစ်ရွှေကြီးက ကျော်စိုး'''၏ ဘဝနိဂုံးကို ဝမ်းနည်းကြေကွဲစွာ ပြန်လည် ပြောပြခဲ့သည်။
ဇာတာ
မြန်မာ ဗေဒင်ပညာရပ်တွင် ဇာတာသည် အရေးပါလှပေသည်။ ဇာတာသည် လူတစ်ယောက် မွေးသော အချိန် ( နာရီ မိနစ် )၊ နေရာ ပေါ်မူတည်ပြီး ရှေ့ဖြစ်မည့် ကံတရား အကြောင်းကို တွက်ချက်ခြင်းဖြစ်သည်။ လူတစ်ယောက်သည် ဇာတာ ဖွဲ့ထားပြီး ထိုဇာတာ ပေါ်မူတည်၍ မိမိ၏ ကံအခြေအနေကို သိရှိနိုင်သည်။ ဇာတာဟူသည် ဂြိုဟ်သွား ဂြိုဟ်လာ ပြက္ခဒိန် ကို ကြည့်ကာ ဗေဒင် ဟောခြင်း ပညာရပ်လည်း ဖြစ်သည်။
ဇာတာ အယူအဆ
ဇာတာမှာ မြန်မာလူမျိုးများတွင် ရှေးအစဉ်အလာကစ၍ လောကီဗေဒင်ကျမ်းများအရ မွေးဖွားသော နှစ်၊ လ၊ ရက်၊ အချိန်နာရီများနှင့် ထိုအချိန်တွင် ဂြိုဟ်ခွင်တည်နေပုံကို မှတ်သားထားသော အမှတ်အသားပင်ဖြစ်သည်။ ထိုအမှတ်အသားမျိုးကို ထန်းဖူးလွှာ၊ ပေဖူးလွှာများပေါ်တွင်ဖြစ်စေ၊ ဆင်စွယ်ပြား၊ ရွှေပြား၊ ငွေပြား၊ ကြေးပြားစသည်တို့အပေါ်တွင်ဖြစ်စေ ရေးမှတ်စွဲဆောင် ထားလေ့ရှိသည်။ အများအားဖြင့် ထန်းဖူးများပေါ်တွင် ရေးသားသည်ကများသည်။ ဇာတာကို နက္ခတ်ဗေဒင်ပညာတတ်ကျွမ်းသူများကသာ ရေးသားနိုင်စွမ်းသည်။
ဇာတာကို ပြုလုပ်စီမံရာတွင် လိုက်နာအပ်သော သတ်မှတ်ချက်များလည်း ရှိသည်။ ထန်းဖူးလွှာများကို ခိုင်ခံ့အောင်အလွှာ များထပ်၍ ချုပ်ရာ၌ အလွှာအရေအတွက်သည် ၇ လွှာ၊ (မ အရေအတွက်ရှိရသည်။) မလျော့ မပိုရချေ။ အဖျားနှစ်ဘက်တွင် တုံးတိမဖြတ်ရဘဲ၊ မူလထန်းဖူးထွက်စကဲ့သို့ အလယ်တွင် စုချွန်းစေလျက် အညွန့်အတက်လူစေသော မင်္ဂလာနိမိတ်ကိုယူ၍ ပုံပြုရသည်။ အဖျားနှစ်ဘက်တွင် ကြိုးဖြင့် အတိုတစ်ကြောင်း၊ အရှည်တစ်ကြောင်း နှစ်ကြောင်းစီ ဖိချုပ်ထားရသည်။ ဇာတာ၏ အပေါ်ဘက်လွှာတွင် ဂြိုဟ်ခွင်နှင့် အချိန်ဇယားကို ရေးမှတ်၍ အောက်ဘက်လွှာတွင် စာဖြင့် အချိန်နာရီနှင့် အမည်တို့ကို ရေးမှတ်ရသည်။
ဇာတာ၏ အပေါ်ဘက်လွှာတွင် လက်ဝဲဘက်၌ စက်ဝိုင်းစည်းသုံးရစ်ဝိုင်း၍ ဖွားချိန် ဂြိုဟ်ခွင်များကို ဇယားချ၍ရေးရသည်။ စက်ဝိုင်း တစ်ထပ် တစ်ထပ်အကြားတွင် နတ်ကြီး ၄ ပါး၊ မြတ်စွာဘုရားဖြစ်တော်ပေါင်း စသော အမှတ်သင်္ချာဂဏန်း များကို ရေးသွင်းနိုင်သည်။ စည်းသုံးရစ်၏ အပြင်တွင် ဇယားကွက်များချ၍၊ ဇာတာရှင်၏ မွေးနေ့၊ မွေးနံနှင့် မိတ်ဖက်ဖြစ် သော မွေးနံဂဏန်းများကို မိတ်သင်္ဂဟပေါများစေရန် နိမိတ်အလို့ငှာ ထည့်သွင်းရေးသားရသည်။
အလယ်တွင် အဓိပတိတိုင်ဟူ၍ ပြာသာဒ်သဏ္ဌာန်တိုင်ကိုရေးသွင်းရသည်။ တိုင်၏ပတ်လည်တွင် လှပသောပန်းများ ရေးခြယ်နိုင်သည်။ တိုင်အောက်ခြေကွက်လပ်၌ကား၊ မွေးနံသင့် ဂြိုဟ်စီးအရုပ်၊ တနင်္ဂနွေဂဠုန်၊ တနင်္လာကျား စသည်တို့ကိုဖြစ်စေ၊ သာမန်ပန်းခက်ကိုဖြစ်စေ ရေးသွင်းနိုင်သည်။ လကျာ်ဖက်တွင်မူ၊ တိုင်ဆယ်ပါးနက္ခတ်စဉ်နှင့် ရာသီများကို ဇယားများဖြင့် ၃ ဆင့်ရေးသွင်းရသည်။ ပထမအထက်ဆုံးအဆင့်တွင် တိုင်ဆယ်ပါးကို အစဉ်အတိုင်းရေးသွင်း၍ ထိုတိုင်များအလိုက်အရ နက္ခတ်၊ ပါဒ်၊ ဃဋီ၊ ဝိဃဋီ၊ အနုဃဋီတို့ကို ယင်းတို့ အသီးအသီး၏ အောက်၌ရေးသွင်းရသည်။ တိုင်ဆယ်ပါးကို အတိုကောက် ပု၊ ဣ၊ ဋိ၊ ထီး၊ ပ၊ သီ၊ ဆင်၊ မိ၊ ပုံ၊ ထွန်း စသည်ဖြင့်ရေးသည်။ ယင်းတို့မှာ ပုညတိုင်၊ ဣသျှတိုင်၊ ပဋိသန္ဓေတိုင်၊ ထီးဖြူတိုင်၊ ပဝတ္ထိတိုင်၊ သီရိတိုင်၊ ဆင်ဖြူတိုင်၊ မိတ္ထုတိုင်၊ ရတနာပုံတိုင်၊ အထွန်းတိုင် ဟူ၍ဖြစ်သည်။
အလယ်အဆင့်တွင် တနင်္ဂနွေ၊ တနင်္လာ၊ အင်္ဂါ၊ ဗုဒ္ဓဟူး၊ ကြာသပတေး၊ သောကြာ၊ စနေ၊ ရာဟု၊ ကိတ် ဂြိုဟ်များနှင့် လဂ်တို့၏ ရာသီ၊ အံသာ၊ ဝိလိတ္တာ၊ အနုလိတ္တာ တို့ကို အသီးသီး ရေးသွင်းရသည်။
အောက်ဆုံးအဆင့်တွင် တိထီနက္ခတ်၊ မြင်နက္ခတ်၊ စဉ်နက္ခတ်၊ တိုင်ဦးနက္ခတ်၊ ဓာတ်တိုင်နက္ခတ်၊ ဆည်တိုင်နက္ခတ်၊ သုဝဏ္ဏတိုင်နက္ခတ်၊ ရဇတတိုင်နက္ခတ်စသည်တို့၏ နက္ခတ်၊ ပါဒ်၊ ဃဋီ၊ ဝိဃဋီ၊ အနုဃဋီတို့ကို အသီးသီးရေးသွင်းရသည်။ ကျန်ဇာတာ၏ အောက်ဘက်လွှာသို့မဟုတ် ဝမ်းဖက်တွင် ဇေယျတု သဗ္ဗ မင်္ဂလံ အစချီလျက်၊ ဖွား သက္ကရာဇ် လ ရက်နေ့တို့နှင့် အမည်ကို စာ ၇ ကြောင်းဖြင့် ရေးသွင်းရသည်။ ၅ ကြောင်း သို့မဟုတ် ၉ ကြောင်းစသည်ဖြင့် မ အရေအတွက် အားဖြင့်လည်း ရေးသွင်းနိုင်သည်။ စုံအရေအတွက် မရှိစေရပေ။ စာကြောင်းများ အကူးအဆက်ကိုလည်း မင်္ဂလာရှိရန်နှင့်အဆက်အစပ်လွယ်ကူရန်အလို့ငှာ ကူးစပ်လျက်ရေးရသည်။
ရာသီခွင်အယူအဆ
မြန်မာ့ ရာသီခွင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော မြန်မာ့ရိုးရာ ရာသီခွင်ဖြစ်သည်။ ကောင်းကင်နှင့် သတ္တလောက ဗဟုသုတ(တွေးခေါ်မြော်မြင်မှု) များဖြင့် ပေါင်းစည်းထားသည်။ ဤရှေးကျသော နက္ခတ္တဗေဒ၏ ဘာသာခွဲကို မဟာဘုတ် (ပါဠိ maha bhuta မဟာဘူတ မှလာသော မဟာဘုတျ) ဟုခေါ်ပြီး “သေးငယ်သောခွက်” သို့မဟုတ် “သေးငယ်သော သော့” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ဟိန္ဒူနက္ခတ္တဗေဒစနစ်မှ ခွဲထွက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ ၎င်းကို အိန္ဒိယ ဗြဟ္မာများမှ စတင်အသုံးပြုသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ မြန်မာနက္ခတ္တဗေဒပညာသည် နံပါတ် ရှစ်ဂဏန်းကို အခြေခံကာ စကြဝဠာကြီး၏ဟန်ချက်ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ နံပါတ် ရှစ်သည် မည်သည့် မညီမျှချက်ကိုမဆို ဖယ်ရှားလျက် စွမ်းအင်နှင့် လိုက်လျောညီထွေရှိမှုကို ထင်ဟပ်စေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
မြန်မာတွင် ရှစ် ဂဏန်း၏ မရှိမဖြစ်အရာများ-
ရာသီ
မြန်မာရာသီခွင်များသည် အနောက်တိုင်းကဲ့သို့ပင် သင်္ကေတ ၁၂ မျိုးဖြင့် ခွဲခြားထားကာ ရာသီဟုခေါ်သည်။ ရာသီတစ်ခုသည် ၃၀ ဒီဂရီစီရှိပြီး ထိုသည်ကို အင်္သာဟုခေါ်သည်။ ဒီဂရီတစ်ခုတိုင်းစီတွင် ၆၀ မိနစ်ပါရှိပြီး လိတ္တာဟုခေါ်သည်။ လိတ္တာတစ်ခုတွင် ဝိလိတ္တာဟုခေါ်သည့် စက္ကန့် ၆၀ စီပါဝင်သည်။
ပင်လုံစာချုပ်
ပင်လုံစာချုပ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ ဂုဏ်ဒြပ်ကို ထည်ဝါခန့်ညားစေခဲ့သည် သာမက တိုင်းရင်းသားတို့သွေးစည်းညီညွတ်ခြင်း၏ ကွယ်ဝှက်၍ မရသော အမှတ်သင်္ကေတလည်း ဖြစ်သည်။ အချိန်ကား လွန်ခဲ့သော ၇၀ နှစ်တာကာလ။ အတိအကျဆိုရသော ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ။
နေရာမှာ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းလဲချားစော်ဘွားအပိုင် နယ်အတွင်းရှိ ပင်လုံမြို့ကလေးတွင် ဖြစ်၏။ စင်စစ်ပင်လုံဟု နှုတ်ကျိုးခေါ်ဝေါ်နေ သော်လည်း ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့် ‘ပန်လုံ’ ဟု ခေါ်၍ ‘လွင်ပြင်ကြီး’ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ပန်လုံ ခေါ် ပင်လုံ သည် လွင်ပြင်မြို့ ဟု အနက်ပေးသော်ရသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမှူးပြုသော ဆာမောင်ကြီး၊ ဦးတင်ထွဋ်၊ ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေး၊ သခင်ဝတင်၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဗိုလ်မင်းလွင်၊ ဦးကိုကိုလေး၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် ၊ ဒေါက်တာ စိန်မြမောင်၊ ဗိုလ်သိမ်းဆွေ၊ ဦးတင်ညွန့်၊ ဦးမောင်မောင် စသော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်များသည် လည်းကောင်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသလို ဗြိတိသျှတို့ဘက်မှ ဒိုမီနီယန်အတွင်း ဝန်ကလေး ဘော့တွမ်လေ၊ မစ္စတာ လက်ဝဒ်ချ် (Mr. W.B.T.Leduidge)၊ ဇွန်လေဒင် အမှူးသော အရာရှိကြီးများနှင့် တောင်တန်းဒေသ မင်းကြီး မစ္စတာ စတီဗင်ဆင်တို့လည်း တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) အဖွဲ့မှ ဖဒိုဝိရီကျော်၊ သထုံဦးလှဖေ၊ စောစံကေးနှင့် ဦးချစ်တီး တို့လည်းလေ့လာသူအဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့၏ ခြေထိုးသွေးခွဲမှုများကြောင့် တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးကြိုးပမ်းမှုမှာ လိပ်ခဲတင်းလင်းဖြစ်နေသော်လည်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့ နံနက် ၁၀နာရီအချိန်တွင် သမိုင်းဝင်ပင်လုံစာချုပ်ကြီးကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ကချင်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ ရှမ်းစော်ဘွားကိုယ်စားလှယ်များ၊ ရှမ်းပြည်သူ့ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် ချင်းကိုယ်စားလှယ်တို့သည် သဘောတူညီလက်မှတ်ရေးထိုးနိုင်ခဲ့ကြသည်။   မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီမှ အဖွဲ့ဝင်အချို့နှင့် စဝ်ဖများအားလုံးတို့အပြင် ရှမ်းပြည် နယ်များ၊ ကချင်တောင်တန်းဒေသများနှင့် ချင်းတောင်တန်းဒေသတို့မှ ကိုယ်စားလှယ်များတို့ တက်ရောက်ကြသော ပင်လုံမြို့တွင်ကျင်းပသည့် အစည်းအဝေးကြီးတရပ်တွင် ကြားဖြတ်မြန်မာအစိုးရနှင့် ချက်ချင်းပူးပေါင်းခြင်းအားဖြင့် ရှမ်း၊ ကချင်နှင့် ချင်းတို့သည်လွတ်လပ်ရေးကို ပိုမို၍ လျင်မြန်စွာ ရရှိလိမ့်မည်ဟု အစည်းအဝေးတက်ရောက်သူ အဖွဲ့ဝင်တို့သည် ကန့်ကွက်သူမရှိဘဲ အောက်ပါအတိုင်း သဘောတူညီကြလေသည်။
ရေကြည်ကုန်းရွာ၊ ကုလားခတ်
ရေကြည်ကုန်းရွာ၊ ကုလားခတ်
လက်ပန်ကိုင်းရွာ၊ ရင်းချောင်း
လက်ပန်ကိုင်းရွာ၊ ရင်းချောင်း
ကညင်ချောင်းရွာ၊ သရက်ကုန်းလဲပြောက်
ကညင်ချောင်းရွာ၊ သရက်ကုန်းလဲပြောက်
အကုသလဓမ္မသုတ်
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ... မိစ္ဆာသမာဓိတို့သည် အကုသိုလ်ဓမ္မ၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ... သမ္မာသမာဓိတို့သည် ကုသိုလ်ဓမ္မဟု ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
၆ ဇွန်
ဇွန်လ၊ (၆)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၅၇)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၅၈)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၀၈) ရက် ကျန်သေးသည်။
ကံပေါက်ရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ကံပေါက်ရွာ (Kanpauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ကံပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၄၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မှန်ဒင်းကြီး (တောင်)ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
မှန်ဒင်းကြီး (တောင်)ရွာ (Hmandingyi(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ မှန်ဒင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မှန်ဒင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၈ ဦး၊ မ ၅၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံသင် (အောက်စု)ရွာ၊ ကျုံသင်
ကျုံသင် (အောက်စု)ရွာ၊ ကျုံသင်
အင်လှရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
အင်လှရွာ (Inhla)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ အင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၈၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇလပ်ပန်း
မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဇလပ်ပန်းလို့ ခေါ်တဲ့ အနံ့မွှေးတဲ့အဖြူရောင်ပန်းပွင့်ဖြစ်တဲ့ Tabernaemontana divaricata Variegata ရဲ့ ပန်းအမည်ကတော့ Crepe Jasmine ၊ Double Crepe Jasmine ၊ Indian Carnation Flower ၊ Double White Gardenia ၊ Creme & Green Double Butterfly Jasmine စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ရှိပါတယ်။ Apocynaceae (dogbane family) မျိုးဖြစ်ပါတယ်။
ဇလပ်ပန်းပင်ရဲ့ အကိုင်း အခက်များဟာ မြေပြင်နဲ့ အပြိုင်လို ဖြာထွက်နေခြင်းကြောင့် ချုံပုတ်သဏ္ဌာန်ဖြစ်နေပြီး အမြင့် ၆ ပေအထိ မြင့်ပါတယ်။ အရွက်များက အစိမ်းရောင်ဖြစ်ပြီး ၆ လက်မနဲ့ ၆ လက်မထက် ပိုလို့ ရှည်လျားတတ်ပါတယ်။ အရွက်ရဲ့ အကျယ်ကတော့ ၂ လက်မခန့်ရှိပါတယ်။ ဇလပ်ပန်းပွင့်များက အဖြူရောင် ရှိပြီး ဆောင်းရာသီမှာ အများဆုံးပွင့်ပေမယ့်လည်း တစ်နှစ်ပတ်လုံး အနည်းငယ်စီ ပွင့်နေတဲ့ ပန်းများ ဖြစ်ကြပါတယ်။ ပွင့်ဖတ်များ ၅ ခုရှိပြီး နှစ်ထပ်ဖြစ်နေပါတယ်။ ဇလပ်ပန်းပင်ရဲ့ မူလဇာတိနေရာကတော့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရဲ့ ပူနွေးတဲ့ ဒေသများဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နှင်းမကျသော တိုင်းပြည်များတွင်လည်း ပျံ့နှံ့စွာ စိုက်ပျိုးထားကြပါတယ်။
ဇလပ်ပန်းပင်က နေရောင်ကောင်းစွာ ရရှိတာကို နှစ်သက်ပါတယ်။ ခြောက်သွေ့သော ရာသီများတွင် ရေမှန်မှန် လောင်းပေးရန် လိုအပ်ပြီး ရေစီးရေလာကောင်းမွန်သော မြေဆီလွှာကို နှစ်သက်ပါတယ်။ အစေ့မှသော်လည်းကောင်း ၊ ကိုင်းဖြတ်ကူးခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း မျိုးပွားယူနိုင်ပါတယ်။
ဇလပ်ပန်းပင်ကို မိမိနေအိမ်ခြံဝင်းအတွင်းမှာ စိုက်ပျိုးထားရှိလျှင် မွှေးပျံ့သော သင်းရနံ့ကို ခံစားနိုင်ပြီး ဖြူဖွေးလှပသော ဇလပ်ပန်းပွင့်များ ကြောင့် စိတ်နှလုံးကြည်နူးစေနိုင်ပါတယ်။
နေအိမ်ဘုရားစင်ပေါ်တွင် ဗုဒ္ဓ ရုပ်ပွားတော် ခြေရင်းမှာ ပန်းမွေ့ရာ ပြုလုပ်ကာကုသိုလ်ယူ ကြည်နူးစေနိုင်ပါတယ်။
အရှေ့ရွာ
အရှေ့ရွာ
ကိုးကား
အရှေ့ရွာ
စမ်းကြီးရွာ၊ ပိန်းတောကြီး
စမ်းကြီးရွာ၊ ပိန်းတောကြီး
ဖကောန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဖကောန်ရွာ(Hpakawm)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဖကောန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၃၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တားလ်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
တားလ်ရွာ(Taal)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ တားလ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တားလ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂ ဦး၊ မ ၃၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နာဂသိန်းလှိုင်
ဒေါက်တာသိန်းလှိုင် သို့မဟုတ် နာဂသိန်းလှိုင် (၃ နိုဝင်ဘာ ၁၉၃၃–၁၀ ဩဂုတ် ၂၀၂၁)သည် ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး နာဂတောင်တန်းရှိ လူနာများအား မေ့ဆေးမပါပဲ ထုံဆေးဖြင့် လည်ပင်းကြီးရောဂါများအား ခွဲစိတ်ခြင်းဖြင့် ထင်ရှားသော ဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဆေးကျောင်းသားဘဝ
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဆေးကောလိပ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ တွင် မြန်မာနိုင်ငံလူငယ်ဆရာဝန်များအသင်း (YDA)ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးတာဝန် ထမ်းဆောင်ကာ အလုပ်သင်ဆရာဝန်ဘဝတွင် အစိုးရထောက်ပံ့ကြေးမရသည့် အလုပ်သင်ဆရာဝန်များအတွက် ဦးဆောင်သပိတ်မှောက်ခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြမှုကို ခေါင်းဆောင်ခဲ့သည့်အတွက် လက်တွေ့ဆင်းနေရခြင်းကို ဖြုတ်ခံရသည်။
ဆရာဝန်ဘဝ အစောပိုင်း
ဒေါက်တာသိန်းလှိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံကုန်သွယ်ရေကြောင်းဌာနတွင် သင်္ဘောဆရာဝန်အဖြစ် တစ်နှစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မြိတ်မြို့နယ် လက်ထောက် ဆရာဝန်အဖြစ် ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး အဆောင် (၃/၄)၏ တာဝန်ခံဆရာဝန်၊ ဆရာကြီး ပါမောက္ခဒေါက်တာဦးဘသန်း၏ ပထမ လက်ထောက်၊ မန္တလေးပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး၊ အရှေ့ဘက်ခွဲစိတ်ဆောင်ကြီးကြပ်သူ စသဖြင့် တစ်နှစ်စီဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က အပြစ်ပေးသည့် အနေဖြင့် ဒေါက်တာသိန်းလှိုင်ကို ခန္တီးအရပ်ဒေသသို့ ပို့ခဲ့သည်။
နာဂသိန်းလှိုင်ဟု ကျော်ကြားခြင်း
ထိုစဉ်က နာဂတောင်တန်းဒေသတွင် အဖြစ်များနေသည့် လည်ပင်းကြီးရောဂါနှင့် အခြားခွဲစိတ်လူနာများကို အောင်မြင်အောင်ခွဲစိတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဆရာကြီးသည် နာဂတောင်တန်းတွင် အခက်အခဲပေါင်းများစွာနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ပြီး ခွဲစိတ်ကုသမှုကို လက်မခံလိုသည့် နာဂလူမျိုးများကို သဘောပေါက်နားလည်စေရန် ပြောဆိုရှင်းပြစည်းရုံးခဲ့ရသည်။ လူနာခွဲစိတ်မှုကို လက်မခံလိုကြသဖြင့် ကိုယ့်အသက်ကိုယ် အပေါင်ထားကာ ကုသပေးခဲ့ရသည်။
ထိုစဉ်က နာဂတောင်တန်းတစ်ခွင်မှာ လူဦးရေ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်မှာ လည်ပင်းကြီးရောဂါဖြစ်နေကြသည်။ နာဂတိုင်းရင်းသားများမှာ နတ်ကိုးကွယ်သည့်ဓလေ့ရှိကြသဖြင့် ရောဂါတစ်ခုခုဖြစ်တိုင်း နတ်ဆရာထံ သွားရောက်ကာ နတ်ပသခြင်း၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းတို့ ပြုလုပ်ကုသလေ့ရှိကြသည်။ နတ်များက ကုသမပေးနိုင်သည့် လည်ပင်းကြီးရောဂါကို ဒေါက်တာသိန်းလှိုင်က ပျောက်အောင် ကုသပေးနိုင်ခဲ့သဖြင့် "နာဂနတ်" ခေါ်ဆိုကြကာ နာဂတိုင်းရင်းသားများက နတ်တစ်ပါးပမာ ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။
ဒေါက်တာသိန်းလှိုင်သည် နာဂတောင်တန်းတွင် အဆီအကျိတ်များ၊ အလုံးအကျိတ်မျိုးစုံ၊ အူကျခြင်းနှင့် ရင်သားကင်ဆာဖြစ်နိုင်ခြေရှိသည့် အကျိတ်ပေါင်းစုံကို ခွဲစိတ်ကုသခဲ့ရသည်။ ဒေါက်တာသိန်းလှိုင်သည် မပြည့်စုံသည့် ဆေးဝါး၊ ပစ္စည်းကိရိယာများဖြင့် သူ့လူနာများကို မေ့ဆေးဖြင့် ခွဲစိတ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ထုံဆေးပညာဖြင့်သာ ခွဲစိတ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဆရာဝန်ကြီးဒေါက်တာနာဂသိန်းလှိုင်သည် ထုံဆေးပညာသီးသန့်ဖြင့် မေ့ဆေးမသုံးဘဲ ခွဲစိတ်ခဲ့သည့် လူနာပေါင်းမှာ အနားယူချိန် ၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း (၄၇)နှစ်အတွင်း ၂၈၉၅ ဦး ရှိခဲ့သည်။ လူနာများကို ခွဲစိတ်ရာတွင်လည်း သူ့ခွဲစိတ်မှုကြောင့် သေဆုံးသူတစ်ဦးမှမရှိခဲ့ဟု ဆိုသည်။ ထို့အပြင် လူနာကို ခွဲစိတ်နေရင်း အရေးပေါ် သွေးလိုအပ်ပါက မိမိနှင့် သွေးအုပ်စုတူသည့် လူနာကို မိမိသွေးဖောက်၍ ချက်ချင်းသွင်းပေးခဲ့သေးသည်။
လည်ပင်းကြီးရောဂါကို ထုံဆေးသက်သက်ဖြင့် ခွဲစိတ်နိုင်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်မျိုး ဒေါက်တာနာဂသိန်းလှိုင်မှလွဲ၍ ကမ္ဘာ့ဆေးပညာသမိုင်းမှာမရှိသေးဟု သိရကြောင်း ပြင်ဦးလွင်မြို့ G.P ဆရာဝန်များအဖွဲ့မှ ဒေါက်တာကျော်ကျော်မင်းက ရေးသားထားသည်။
တောင်ပေါ်မှ မြေပြန့်သို့ပြောင်းရွှေ့ခြင်း
ဆရာကြီးသည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် နာဂတောင်တန်းမှ ပြန်လည်ဆင်းသက်ခဲ့ရပြီး ဖြူးမြို့နယ်သို့ ဆေးရုံမှူးအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒေါက်တာသိန်းလှိုင်သည် ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာန၊ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးရာထူးဖြင့် ပုသိမ်မြို့သို့လည်းကောင်း၊ မြို့နယ်ဆရာဝန်ကြီး (၁)အဖြစ် နမ့်ခမ်းမြို့သို့လည်းကောင်း၊ မီးရထားဆရာဝန်ကြီးအဖြစ် မန္တလေးမြို့သို့လည်းကောင်း၊ မြို့နယ်ဆရာဝန်ကြီးအဖြစ် သာယာဝတီမြို့သို့လည်းကောင်း ပြောင်းရွှေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် အစိုးရဝန်ထမ်းဘဝမှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
သူ့တွင် နတ်ဆရာဝန်၊ နာဂနတ်၊ နာဂသိန်းလှိုင်စသည့် အမည်များအပြင် "ရွှေဓားဗိုလ်" ဟူသည့် အမည်တစ်ခုလည်း တွင်ခဲ့သေးသည်။ ဖြူးမြို့နယ်မှ ပုသိမ်သို့ ပြောင်းရွှေ့စဉ်က ကျောင်းကုန်းမြို့နယ်ဆရာဝန် ခွင့်ယူထားသဖြင့် အစားဝင်ရောက်တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ကျောင်းကုန်းဆေးရုံတွင် ၂၄ နာရီထိုင် ခွဲစိတ်သောကြောင့် အခြားမြို့နယ်၊ ကျေးရွာများမှ လူနာများ တဖွဲဖွဲလာရောက်လျက်ရှိသည်။ လူနာတို့၏ ရောဂါပေါင်းစုံကို မနားတမ်းခွဲစိတ်နေသဖြင့် ရွှေဓားဗိုလ်ဟူ၍ နာမည်ကြီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ဒေါက်တာနာဂသိန်းလှိုင်သည် ပြင်ဦးလွင်မြို့တွင် ကိုယ်ပိုင်ဆေးခန်းလေး ဖွင့်လှစ်နေထိုင်ခဲ့သည်။ တောင်ကြီးမြို့ ကမ္ဘောဇဆေးရုံ၌ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့ရှိ အောင်ရတနာဆေးခန်း၊ စိတ္တသုခဆေးခန်းတို့တွင်လည်း ကုသမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
ဒေါက်တာနာဂသိန်းလှိုင်သည် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့ မနက်ကိုးနာရီဆယ်မိနစ် တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
​ရှောပြာကုန်းရွာ၊ ဆပ်သွား
ရှောပြာကုန်းရွာ၊ ဆပ်သွား
၇ ဇွန်
ဇွန်လ၊ (၇)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၅၈)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၅၉)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၀၇) ရက် ကျန်သေးသည်။
အင်းပလက်ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
အင်းပလက်ရွာ (Innpalet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ တမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တမဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၂ ဦး၊ မ ၁၂၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိစ္ဆတ္တသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သမ္မာမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည် သမ္မတ္တတရား၊ မိစ္ဆာမဂ္ဂင်ရှစ်ပါးသည် မိစ္ဆတ္တတရားဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မိစ္ဆာမဂ္ဂင် ရှစ်ပါးနှင့် မိစ္ဆာဉာဏ၊ မိစ္ဆာဝိမုတ္တိဟူသော မိစ္ဆတ္တတရားကိုအကြောင်းပြု ချွတ်ယွင်းမှုဖြစ်ပုံ၊ သမ္မာမဂ္ဂင်ရှစ်ပါး သမ္မာဉာဏ၊ သမ္မာဝိမုတ္တိယဟူသော သမ္မတ္တတရားကို အကြောင်းပြု၍ ပြည့်စုံမှုဖြစ်ပုံတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဆင်ကူးရွာ၊ ကျုံသင်
ဆင်ကူးရွာ၊ ကျုံသင်
နောင်ဟယ်ရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
နောင်ဟယ်ရွာ (Nawnghei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၁၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာကြီး (အလယ်)ရွာ
ရွာကြီး (အလယ်)ရွာ
နောင်ရဖေရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
နောင်ရဖေရွာ(Naungyahpay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ လှာကမြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှာကမြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၁၀၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၉၃၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်ခြံရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိဇုမိုယရှိရိုဘူတာ
အိဇုမိုယရှိရိုဘူတာ  (出 雲 八 代 駅 အိဇုမိုယရှိရို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်၊ နိတတိုင်း၊ အိုခုအိဇုမိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အကျဉ်းဦးစီးဌာန
အကျဉ်းဦးစီးဌာန(Prisons Department)သည် ပြည်ထဲ​ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်​အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့၏ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နှင့်အတူ စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၈၂၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် စစ်တွေမြို့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသောအကျဉ်းထောင်ကို စတင်ဆောက်လုပ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၈၉၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၁)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံအကျဉ်းထောင်အက်ဥပဒေနှင့် အကျဉ်းထောင်လက်စွဲဥပဒေ၊ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် အကျဉ်းသားများအက်ဥပဒေ စသော ဥပဒေများအား ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး အကျဉ်းထောင်များအား အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ အကျဉ်းဦးစီးဌာနအား ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းဌာနခွဲအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အကျဉ်းဦးစီးဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
အကျဉ်းဦးစီးဌာန၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ရုံး၊ ဦးစီးမှူးရုံးများနှင့် အကျဉ်းထောင်၊ စခန်းများကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်-
ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များ
အကျဉ်းဦးစီးဌာနတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ဆားတွင်းရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ဆားတွင်းရွာ (Sartwin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ကံပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၄၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Gothic rock
Gothic rock (goth rock (သို့) simply goth) post-punk နှင့် alternative rock ၏ မျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ၁၉၇၀ နောက်ပိုင်းတွင် ပုံသွင်းခဲ့သည်။ gothic rock တီးဝိုင်းများသည် English punk rock နှင့် post-punk များ ပေါ်ထွက်ခဲ့ရာမှ ကြီးထွားလာခဲ့သည်။ PitchFork နှင့် NME အရ proto-gothic တီးဝိုင်းများဖြစ်သည်။ Joy Division, Siouxsie နှင့် the Banshees, Bauhous နှင့် the Cure တို့ပါဝင်သည်။ ဤအမျိုးအစားသည် post-punk ကြောင့် introspectiveနှင့် romantic စာသားများဖြင့် ပို၍မှောင်မိုက်သော ဂီတကို လိုက်ပါခဲ့ရမှ သီးခြားလှုပ်ရှားမှုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ gothic rock သည် Subculture သို့ပို၍ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ club များနှင့် fashion များပါဝင်ပြီး ၁၉၈၀တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ပုံစံ၊ အရင်းအမြစ်နှင့် လွှမ်းမိုးမှုများ
ဂီတဂျာနယ်လစ် Simon Reynolds အရ gothic rock၏ standard musical fixtures ထဲတွင် Saything guitar patterns, high-pitche Joy Division basslines ပါဝင်ပြီး melodic role နှင့် beat များလုယူထားပြီး အိပ်မွေ့ချခံထားသော လွမ်းချင်းများ(သို့) tribal (African Polyrhythic) နှစ်ခုစလုံးပါဝင်သည်။ Gothic rock စာပေများသည် အရင်းခံအရိုင်းသဘာဝဖော်ကျူးမှု၊သေခြင်းဝေဒနာ၊ ဘာသာရေးဆိုင်ရာသင်္ကေတများ(သို့) သဘာဝထက်ကျော်လွန်သော ထူးခြားနက်နဲသော ဉာဏ်အမြင်ကို ယုံကြည်သက်ဝင်မှုကို ဖော်ပြထားသည်။ gothic rock ၏ အနုပညာသုခမမူဟန်နှင့် ဂီတဆိုင်ရာ အစဉ်အလာများ ပုံဖော်ခဲ့သောဂီတပညာရှင်များမှာ Marc Bolan, The Velvet Underground, The Doors, David Bowie, Iggy Pop နှင့် Sex Pistols တို့ပါဝင်သည်။
ဘယ်လိုပဲဖြစ်ဖြစ် Reynolds သည် Alice Cooper အား သူ၏ theatrics နှင့် Black humor ကြောင့် အမှန်တကယ်မလျော်ကန်သော goth ၏ လေးစားစရာကောင်းသော ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ယူဆသည်။ Nico ၏ ၁၉၆၉ album The Marble Index သည် တစ်ဦးချင်းလိုက်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ gothic rock သည် drone music ထဲတွင် protopunk အုပ်စု The Velvet underground လွှမ်းမိုးမှုမှ dark atmosphere ကို ဖန်တီးထားသည်။ goth singer အများစုသည် lower pitch များဖြင့် သီဆိုထားသော်လည်း David Bowie ၏ အသံဩဇာဖြစ်သော deep and dramatic ဖြင့် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ အစောပိုင်း gothic rock အုပ်စု Birthday Party သည် J.G Ballard ၏ပြင်းထန်သော ခံစားချက်အပြည့်အဝပါစွာ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။၁၉၇၆ တွင် Anne Rise ၏ interview with the Vampire ကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အဓိက ဝိသေသလက္ခဏာမှာ အဖော်နှင့် အချစ်တို့ကို လိုချင်ခဲ့သည်။ ဤစာအုပ်ဂီတသတင်းရေးဆရာ Dave Thompson အရ gothic rock အတွက် ပရိသတ်ကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ထိုနှစ်အတွင်းတွင် puik တီးဝိုင်း The Damned ပထမဆုံးပွဲဦးထွက်ခဲ့သည်။
မူရင်းနှင့် အစောပိုင်းဖွံဖြိုးတိုးတက်မှု
ဝေဖန်ရေးသမား John Stickney ၁၉၆၇ အောက်တိုဘာတွင် ဂီတ၏တံခါးများဖော်ပြရန် gothic rock ဟုသော စကားရပ်ကို သုံးခဲ့သည်။ စာရေးဆရာသည် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းသော ပြုံးရယ်စေခြင်းတို့ကို ဂရုပြုမိသည်။ ထိုထဲတွင် သူတို့၏ဂီတထဲတွင် အကြမ်းဖက်မှုနှင့် stage မှ သူတို့၏ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုအတောအတွင်း dark atmosphere ကို တွေ့ရှိရသည်။ တံခါးဝ၏ ခံစားချက်စာသားများနှင့် သူတို့၏ ပရိသတ်များက ဖျော်ဖြေရေးအနုပညာများကို ရန်မှုခြင်းသည် gothic rock ၏ စတင်ခြင်းကဲ့သို့တွေ့မြင်ရခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၇၉နောက်ပိုင်းတွင် Bauhaus ၏ပထမဆုံးပွဲဦးထွက် Beta Lugosis Dead တွင်ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် gothic rock အမျိုးအစားအတွက် အသီးသီး ပထမဆုံး ဖြစ်စေခဲ့သည်။ Peter Murphy အရ သီချင်းသည် ဟာသဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဤအုပ်စုသည် အတွေ့အကြုံမရှိသော အလေးအနက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒါဟာပရိသတ်တွေ ဘယ်လိုနားလည်မလဲ ဆိုတာပါပဲ။
၁၉၈၀ အစောပိုင်းတွင် post-punk တီးဝိုင်းများဖြစ်သော Siouxise နှင့် the Banshees နှင့် The Cure တို့သည် သူတို့၏ဂီတထဲမှ gothic ဝိသေသလက္ခဏာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ တွင်ထွက်ခဲ့သော သူတို့၏လေးခုမြောက် album Juju နှင့်အတူ Reynolds အဆိုအရ Banshees သည် စာသားနှင့် sonic နှင့်ဆိုင်သော gothic အရည်အချင်းများကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ စစ်စစ်ကတော့ The Guardian အဆိုအရ Juju album track များသည် art rock နှင့် pop single ဟုဆိုခဲ့သည်။ The Cure (၁၉၈၀) ထွက်ရှိခဲ့သော Seventeen Seconds, Faith (၁၉၈၁)နှင့် Pornography (၁၉၈၂) album တို့သည် ဤအမျိုးအစားထဲတွင် ဤအုပ်စု၏လေးစားအားကျလောက်သော အတိုင်းအတာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး သေသွားသော်လည်း ကိစ္စမရှိဘူးဟုဆိုသည်။ Pornography album ထွက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းalbum သည် The Cure ၏ gothic အပိုင်းခုခံခြင်းဟု ယူဆခဲ့သည်။ သူတို့သည် ဤအုပ်စု၏ အအောင်မြင်ဆုံးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူတို့၏ခေတ်ပြိုင် Nick Cave ၏တီးဝိုင်း The Birthday Party နှင့် ယှဉ်ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် The Cure၏ Style သည် ဆုတ်ခွာခဲ့သည်။ The Birthday Party ၏ Junkyard album နှင့်အတူ သက်သေအထောက်အထားသည် အပြစ်အကြောင်း နှင့်ကျိန်စာနှင့် အပြစ်ဒဏ်စီရင်ခြင်းနှင့်အတူ Nick Cave သည် အလေးအနက် အထွတ်အမြတ်ထားသော အကြောင်းအရာ ပေါင်းထွက်ခဲ့သည်။ သူတို့၏ ၁၉၈၁ single Release the Bats သည် သီးခြားအောင်မြင်မှုဖြစ်လာခဲ့သည်။
Public image Ltd လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် Killing Joke မှုရင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ Funk, disco, dub နှင့် heavy metalတို့မှ ယူလာခဲ့သည်။ gothic rock သည် ၁၉၈၀ အစောပိုင်းတွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ London တွင် ၁၉၈၂ ဇူလိုင်တွင် goth scene အတွက်ကျင်းပရန်စီစဉ်ရန် Batcave club ကို ဖွင့်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်အတွင်းတွင် Ian Astbury ၏ Southern Death Cut ၏တီးဝိုင်းသည် Sex Gang Children ၏ ဝါသနာရှင်များကို ဖော်ပြရန် gothic goblins ဟူသော စကားရပ်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
အဖြစ်အပျက်ကျယ်ပြန့်ခြင်း
၁၉၈၃ ဖေဖော်ဝါရီတွင် positive punk ဟုဖော်ပြသောဖြစ်ရပ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး NME၏ဆောင်းပါးထဲတွင် Front cover ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သတင်းစာဆရာ Richard North သည် Bauhaus နှင့် Theatre of Hate ကို ယနေ့ ရေကြီးခြင်း၏ ချက်ချင်းဖြစ်သော ရှေ့တော်ပြေးများဟု ဖော်ပြထားသည်။ တရားဝင်ကြေညာသည်မှာ rock ‘n’ roll အဖြစ်အပျက် သို့မဟုတ် ပို၍ ကျယ်ပြန့်သော နိုင်ငံရေးစက်ဝိုင်းမှ တော်လှန်ရေး၏ ကတိဖျောက်ဖျက်ခြင်းမရှိခြင်းနှင့်အတူ ဒီမှာ positive punk အသစ်ရှိပါတယ်။ ထိုနှစ်အတွင်းမှာ goth အုပ်စုအမြောက်အမြား ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည် Flesh for Lulu, Play Dead, Rubella Ballet, Gene Loves Jezebel, Blood and Roses နှင့် Ausgang တို့ပါဝင်သည်။ 4AD label မှထုတ်လွင့်ခဲ့သည့် ဂီတထဲတွင် darkwave ၏ မျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်သော ethereal style ပါဝင်သည်။ ပါဝင်သည့်အုပ်စုများမှာ - Cocteau Twins, Dead Can Dance နှင့် Xmal Deutschland တို့ဖြစ်သည်။ Icelandi အုပ်စု Kuki သည် ဤကာလအပိုင်းအခြားတွင် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ Icelandic experimental singer-songwriter, multic instrumentalist, producer ဖြစ်သည့် Bjork လည်းပါဝင်သည်။ အခြားဂီတသမားမှာ နောက်ပိုင်းတွင် The Sugarcube တီးဝိုင်းလည်း ပါဝင်သည်။
The Sisters of Mercy တီးဝိုင်းကြောင့် တိုးတက်လာခဲ့ပြီး အစောပိုင်း goth မှ gothic rock သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ The Sister of Mercy သည် Leonard Cohen, Gary Glitter, Motorhead, The Stooges လွှမ်းမိုးမှုများတို့မှ ကိုးကားထားသည်။ The Velvet Underground, The Birthday Party, Suicide နှင့် The Fall အသစ်ဖန်တီးထားသော gothic rock မှ ကြမ်းတမ်းသောပုံစံတစ်မျိုးပါပဲ။ ဖြည့်စွက်ချက်အနေဖြင့် drum machaine ကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ Reynold သည် သူတို့၏၁၉၈၃တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော Temple of Love ကို Southern Dealth Cult ၏ Fatman နှင့်အတူ တစ်နှစ်တာစံပြုလောက်သော goth anthem သီချင်းအဖြစ်ရွေးထုတ်ခဲ့သည်။ ဤအုပ်စုသည် သူတို့ရဲ့ record label ဖြစ်သော Merciful Release ဖန်တီးခဲ့သည့် The March Violets လည်းရေးခဲ့သည်။ ဤတီးဝိုင်းသည်လည်း ဆင်တူသော ပုံစံဖြင့် ဖျော်ဖြေကြသည်။ March Violets သည် Joy Division ကိုလည်း အတုခိုးထားသည်။ အခြားတီးဝိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည့် The Danse Society သည်လည်း The Cure ကြောင့် စိတ်တက်ကြွမှုကို ဖြစ်စေသည်။
နောက်ပိုင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု
အမေရိကန် gothic rock သည် 45Grave နှင့် Christian Death နှင့်အတူ စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းတီးဝိုင်းနှစ်ခုစလုံး သည် The Cramps ၏လွှမ်းမိုးမှု ခံရသည်။ ဒါပို၍ ကြမ်းတမ်းပြီး punk လွှမ်းမိုးပြီး ပုံစံသည် deathrock ဟု အသိများသည်။ ဥရောပအုပ်စုများသည် gothic rock ကြောင့် တစ်ဟုန်ထိုးတိုးပွားလာခဲ့ပြီး Clan of Xymox တို့လည်းပါဝင်သည်။
ရိုက်ခတ်ခြင်း
၁၉၉၀ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုအချို့တွင် PJ Harvey, Marilyn Manson, Manic Street Preachers နှင့် Nind Inch Nails တို့ပါဝင်ပြီး အမျိုးအစားသို့ လက်သင့်ခံခြင်းမပါဘဲ သူတို့၏ဂီတတွင် gothic ဝိသေသလက္ခဏာများ ပါဝင်သည်။ Rolling Stone အရ ၁၉၉၃တွင် PJ Harvey ဂီတသည် blues မှ goth မှ grunge ကူးပြောင်းလဲရှိသည်။ single သီချင်းကွက်လပ်နေရာတွင် အမေရိကတီးဝိုင်း Mariyn Manson တီးဝိုင်းပါဝင်ပြီး Industrial sound နှင့်အတူ goth နှင့် disco မှ atmosphere တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ ၁၉၉၇တွင် Spin မဂ္ဂဇင်းတွင် Portishead တီးဝိုင်း၏ ဒုတိယမြောက် album သည် gothic, deadly နှင့် trippy ကဲ့သို့ အရည်အချင်းပြည့်ဝကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဝေဖန်ရေးသမား Barry Walters က သူတို့ ပထမဆုံး album Dummy ကိုနှိုင်းယှဉ်ခြင်းနှင့် အနှောင့်အယှက်ပေးခြင်းများ ပါဝင်သည်။
သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)
သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) (University of Information Technology) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်မြို့၊ လှိုင်မြို့နယ်၊ ပါရမီလမ်းတွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ပါရမီလမ်း၊ လှိုင်မြို့နယ်၌ တက္ကသိုလ်များကွန်ပျူတာဌာန (University Computer Center) အမည်ဖြင့် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် Institute of Computer Science and Technology အဖြစ် အဆင့်တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁) ရက်တွင် ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် အား ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်မှ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန အောက်သို့ လွှဲပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁)ရက်တွင် ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် အမည်သို့ ထပ်မံပြောင်းလဲခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အိုင်စီတီကဏ္ဍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန်နှင့် ကွန်ပျူတာကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ ပိုမိုမွေးထုတ်ပေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (ဗဟန်းနယ်မြေ) ကို တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအရ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တက္ကသိုလ်အဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (ဗဟန်းနယ်မြေ) ကို သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်) အဖြစ် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ ရက်နေ့တွင် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
သင်တန်းများ
သတင်းအချက်အလက်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (ရန်ကုန်)တွင် အောက်ပါဘွဲ့သင်တန်းများကို တက်ရောက်နိုင်သည်။
သင်တန်းဌာနများ
Faculty list
မြန်မာယွန်းထည်လုပ်ငန်း
ပန်းဆယ်မျိုး တွင် တစ်မျိုးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ယွန်းထည်ဟု ဆိုလိုက်လျှင် လက်ဖက်ဆီဝနေပြီးလျှင် နက်မှောင်ပြောင်လက်နေသည့် လက်ဖက်အုပ်ကလေးကို ပြေးမြင်မိသူက မြင်မိပေလိမ်မည်။ နှီးဖြင့် လည်းကောင်း၊ သစ်ပျော့ဖြင့်လည်းကောင်း ပြုလုပ်ထား၍ သစ်စေးသရိုးကိုင် ပန်းပြောက်ခြယ်ထားသော ယွန်းထည်များသည် မြန်မာ့ရိုးရာ အသုံးအဆောင်များတွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဖန်ထည်၊ မှန်ထည်၊ မြေထည်၊ ကြွေထည်၊ ပလပ်စတစ်ထည်များကို ခေတ်သုံးတွင်လျက်ရှိလင့်ကစား၊ ယွန်းထည် အသုံးသည် ယခုခေတ်တိုင် တိမ်ကောပျောက်ကွယ်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ရှေးမြန်မာ မိသားစုတို့သည် ယွန်းဒေါင်းလန်းကြီးတွင် တစုတဝေး လက်ရေတပြင်စီး ထမင်းလက်ဆုံ စားခဲ့ကြသဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ပို၍ ခင်မင်တွယ်တာကြသည်။ မိသားစုစိတ်ဓာတ် ပိုမိုခိုင်မြဲသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ယွန်းရေခွက်ထဲမှ သောက်ရေသည် ပို၍ ရင်အေးသည်ဟု အယူ ရှိခဲ့ကြသည်။ ရုပ်စုံ ကွမ်းအစ်၊ ရုပ်စုံလင်ပန်း၊ ရွှေရေးပန်းစိုက်၊ ရွှေရေး ဆေးလိပ်ဗူး စသည်တို့သည် အိမ်ကျက်သရေဆောင် ပစ္စည်းများအဖြစ် ဝင့်ကြွားစွာ ရှိနေကြသည်။ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အမြတ်တနိုး လက်ဆောင်ပေးရသော ပစ္စည်းများ ဖြစ်နေကြသည်။ ကျေးလက်များတွင် မင်္ဂလာဆောင်နှင့် ရှင်ပြုအခမ်းအနား ဥပုသ်သီတင်း ဆောက်တည်မှု ပြုကြရာ၌ ဆွမ်းအုပ်၊ ဆွမ်း တောင်း၊ ဆွမ်းချိုင့်တို့သည် မပါမပြီးသော အသုံးအဆောင်များ ဖြစ်ကြပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယွန်းထည်များကို ပုဂံနှင့် ညောင်ဦး၊ မုံရွာခရိုင်အတွင်းရှိ ကျောက်ကာရွာနှင့် မောင်းထောင်ရွာများတွင် အများအပြား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်၊ ကျိုင်းတုံနယ်မှ အလှသုံး ရွှေချယွန်းထည်များ ထွက်သည်။ ယွန်းထည်ဟု သိမ်းရုံး၍ဆိုရလင့်ကစား ကျောက်ကာချိုင့်၊ မောင်းထောင်ခွက် စသည့်ဖြင့် ထွက်ရှိရာ အရပ်ဒေသကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းလည်း ပြုကြသည်။ အခြေခံအားဖြင့် လုပ်ကိုင်ပုံ၌ စံနစ်ချင်းတူကြသော်လည်း မွမ်းမံပြင်ဆင်မှု၌ တစ်ရပ်နှင့်တစ်ရပ် တစ်ဒေသနှင့်တစ်ဒေသ တစ်ကျောင်းတစ်ဂါထာ တစ်ရွာတစ်ပုဒ်ဆန်း၍ အနည်းငယ် ကွဲပြားခြားနားမှု ရှိလေသည်။ ပုဂံထွက် ယွန်းထည်များမှာ များသောအားဖြင့် တစ်ကြောင်းဆွဲ ဆေးသွင်း ပန်းချီပုံများဖြင့် ခြယ်လှယ်ထားသည်။ ကျောက်ကာထည်များသည် တောက်ပြောင်သော အနက်ရောင်၊ အနီရောင် ဗိန်းသက်သက်များ များပြားသည်။ ကျိုင်းတုံ ယွန်းထည်များမှာ ရွှေချရုပ်ကြွ၊ ပန်းကြွကလေးများဖြင့် မွမ်းမံထားလေသည်။
ဝေါဟာရရင်းမြစ်
သို့သော် ပုဂံခေတ်ကပင် ယွန်းထည် ပစ္စည်းများသည် ပုဂံပြည်သို့ ရောက်ခဲ့သည် ဟူသော အဆိုတရပ် ရှိပြန်သည်။ ပုဂံမြို့ မင်္ဂလာစေတီ၌ ခရစ် ၁၂၇၄ ခုနှစ်ခန့်က ခန့်မှန်းရသော ယွန်းကြုတ်တစ်ခုကို တွေ့ရသည် ဟုဆိုသည်။ ထိုကြောင့် ပုဂံပြည့်ရှင် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်ကပင် ယွန်းအတတ်ပညာသည်များသည် ဇင်းမယ်နှင့်နီးစပ်သော သထုံပြည်သို့ ရောက်ရှိနေခဲ့ဟန်တူ၍ သထုံကို အနော်ရထာ သိမ်းပိုက်သောအခါ ထိုအတတ်ပညာသည်များလည်း ပုဂံသို့ ပါလာဟန်တူသည်။ အခြားအယူအဆတစ်ခုမှာ ယွန်းလုပ်ငန်း၏ မူလဘူတဖြစ်သော လောနိုင်ငံနှင့်ရှမ်းပြည်သည် နီးစပ်သဖြင့် ယွန်းလုပ်ငန်းသည် ရှမ်းပြည်သို့ ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိခဲ့ရာ အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ရှမ်းပြည်မှ ယွန်းအတတ်ပညာသည်များ ပုဂံသို့ ခေါ်ယူလုပ်ကိုင်စေခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုကြပြန်သည်၊ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ပုဂံယွန်းထည်နှင့် လဲချားယွန်းထည်များ၏ မူလဘူတသည် တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်မည်ဟုယူဆရသည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ရှမ်းပြည်မှ ယွန်းထည်များသည် ပုဂံသို့ ရောက်နိုင်၍ ပုဂံမှ ယွန်းထည်များသည် ရှမ်းပြည်သို့ အပြန်အလှန် ရောက်ရှိနိုင်ပေသည်။ လက်ရာများကို နှိုင်းယှဉ်ကြည့်သည့်အခါ လဲချားယွန်းထည်များသည် ပုဂံယွန်းထည်များကဲ့သို့ ပန်းချီပုံများဖြင့် ခြယ်လှယ်ခြင်း မပြုဘဲ နှီးဖြင့် ယက်လုပ်ထားသည့် အကွက်အဆင်အတိုင်းပေါ်အောင် သရိုးကိုင်ထားသည်။ ရှေးပုဂံယွန်းထည် များတွင် ထိုအကွက်အဆင်များကို ဆေးရောင်ဖြင့် လိုက်ထားသည်။ ထိုအချက်ကို ထောက်ရှု၍ လဲချားယွန်းထည်သည် ပုဂံယွန်းထည်ထက်ပို၍ ရှေးကျပြီးလျှင် ယွန်းအတတ်ပညာသည် လဲချားမှပုဂံသို့ ရောက်လာခြင်း ဖြစ်မည်ဟုလည်း ယူဆဖွယ်ရာ ရှိပေသည်။
ယွန်းလုပ်ငန်းကို ရှေးက ပန်းယွန်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ယွန်းထည်လုပ်ကိုင်ရာ၌ မူလထား၍ အသုံးပြုရသော ပစ္စည်းများမှာ တင်းဝါး၊ သစ်စေးနှင့် ဟင်္သါပြဒါးတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့အနက် သစ်စေးသည် အခရာဖြစ်သည်။ သစ်စေးကို သစ်စေးပင်မှ ရရှိသည်။ သစ်စေးပင်သည် မိုးပါးသောဒေသများတွင် မြေပြင် အမြင့်ပေ ၃၅ဝဝ အထိ ပေါက်ရောက်သော သစ်တောများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ သစ်စေးကို ထိုအပင်၏ အခေါက်မှ ရရှိသည်။ ဟင်္သါပြဒါး ကို တရုတ်နိုင်ငံမှ တင်သွင်းရသည်။ အရောင်တင်ရန်အတွက် ရှမ်းဆီကို အသုံးပြုကြသည်။ တင်းဝါးကို ရရှိရန် မခက်ခဲဘဲ တန်ဖိုးလည်း မများလှသော်လည်း သစ်စေးနှင့်ဟင်္သါပြဒါးမှာ တန်ဖိုးကြီးလှလေသည်။
ယွန်းထည်ပစ္စည်းများ လုပ်ကိုင်ပုံမှာ ဦးစွာ ဝါးကို ခွဲ၍ ဝါး၏အတွင်းအူသားနှင့် အကြောများကို ထုတ်ပစ်ပြီးလျှင် အတွင်းသားကို နှီးဖျာရသည်။ တင်းဝါးတစ်လုံးလျှင် သောက်ရေခွက်အလုံးအစိတ်ခန့် ရနိုင်၍ လက်ဖက်အုပ်ဆိုလျှင် ၁၅ လုံး ခန့်ရနိုင်လေသည်။ နှီးဖျာရာ၌ နှီးပြားနှင့် နှီးလုံးဖျာခြင်းဟူ၍ရှိသည်။ နှီးပြားကို လက်ဖက်အုပ်၊ ဆွမ်းအုပ်စသည်တို့ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြု၍ နှီးလုံးကိုမူ ရေခွက်ရက်လုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြလေသည်။ ကွမ်းအစ်အတွက်ကိုမူ နှီးလုံးသုံးသူသုံး၍ နှီးပြားသုံးသူ သုံးကြသည်။ ရေခွက်များ ရက်လုပ်ရာတွင် သစ်သားဖြင့် ပြီးသောရေခွက် ပုံစံတွင်ကပ်၍ နှီးကိုရက်သည်။ ယင်းသို့ ရက်လုပ်သည်ကို လုပ်ငန်းအခေါ်အားဖြင့် 'ကြောင်လိမ်'ဟုခေါ်၍၊ ရက်လုပ်ပြီး အဖြူထည်များကို 'ခွက်ဖြူကြောင်လိမ်'ဟုခေါ်သည်။ ကွမ်းအစ်စသည်တို့ကို ရက်လုပ်ရာ၌မူ စပါးပုတ်တည်သကဲ့သို့ ရက်လုပ်ရသဖြင့် 'ပုတ်တည်သည်'ဟုခေါ်သည်။ လက်ဖက်အုပ်များ ပြုလုပ်ရာ၌မူ နှီးပြားကလေးများကို နာရီသံပတ်ခွေသကဲ့သို့ ရစ်ခွေ၍ အဆုံးသတ် နေရာတွင် သပ်ကလေးနှက်ရသည်။ ယွန်းသေတ္တာ၊ ယွန်းဆေးလိပ်ဗန်း (အချို့ အခေါ် ကျောက်ကာသေတ္တာ၊ ကျောက်ကာဗန်း)များကိုမူ ဝါးဖြင့် မရက်လုပ်ဘဲ ဘိုင်သား၊ သို့မဟုတ် ရေတမာသား၊ ဒီးဒူးသား စသည်တို့ဖြင့် အဖြူထည် ပြုလုပ်ကြသည်။ အဖြူထည်ပစ္စည်းများကို အဖုအထစ်မရှိအောင် ဓားဦးထက်ထက်ဖြင့် ခြစ်ပေးပြီးလျှင် သရိုးကြမ်းကိုင် (သရိုးကြမ်းဖြင့်သုတ်လိမ်း) ပေးရသည်။ သရိုးကြမ်းမှာ ကျွန်းလွှစာကို သစ်စေးနှင့် ရောပြီးလျှင် သစ်ဆုံတွင်ထည့်၍ ထောင်းတေထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကျွန်းလွှစာသုံးခြင်းမှာ သားရိုးမြဲ၍ ကြာရှည်ခံရန်ဖြစ်သည်။ သားရိုးကြမ်းကိုင်သည်ကို သားရိုးကြမ်း 'ထေ'သည်ဟုလည်း ခေါ်သည်။
ထိုအဆင့်မှ လွန်သောအခါ မွမ်းမံသည့်အဆင့်သို့ ရောက်သည်။ ပုဂံ၊ ညောင်ဦး ယွန်းထည်များတွင် ယွန်းထိုးသည့်အဆင့်သို့ ရောက်ပေပြီ။ ယွန်းထိုးသည် ဆိုသည်မှာ ဖော်ပြခဲ့သော လုပ်ငန်းအဆင့်ဆင့် ဆောင်ရွက်ပြီးသည့် အထည်များတွင် တစ်ကြောင်းဆွဲ ပန်းချီပုံစံများဖော်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ပန်းချီပုံဖော်သူများကို ယွန်းသမားဟု ခေါ်သည်။ ယွန်းထိုးမည့် အထည်များပေါ်တွင် သံစုတ်ဖြင့် ခြစ်ကာ ပုံဖော်ရသည်။ များသောအားဖြင့် အစဉ်အလာ ရေးရိုးပြုကြသော ဇာတ်နိပါတ်များမှ ထုတ်နုတ်ဖော်ပြသည့် ဘုရင်မိဖုရား၊ မင်းညီ မင်းသား စသည်တို့နှင့် မင်းခမ်းမင်းနားတို့ ပါဝင်သော ပန်းချီခန်းများ၊ ခြူးပန်း၊ ခြူးနွယ်၊ ကြာလိပ်၊ ကြာခွေများ၊ ဆဲ့နှစ်ရာသီခွင်အရုပ်များ၊ နဂါး၊ ဂဠုန်၊ ကိန္နရီ ကိန္နရာ၊ ဆင်မြင်းစသော တိရစ္ဆာန်များ၏ ပုံများကို တစ်ကြောင်းဆွဲ မျဉ်းဖြင့်ပုံဖော်သည်။ ထိုနောက် ပုံဖော်ထားသော ခြစ်ကြောင်းကလေးများထဲသို့ အသင့် ဖျော်ထားသော ဆေးရည်ဝင်အောင် သုတ်လိမ်းပေးရသည်။ ဆေးသွင်းသည်ဟု ခေါ်သည်။ သွင်းသည့် ဆေးအရောင်တို့မှာ အဝါ အနုအရင့်၊ အနီ၊ အစိမ်းဟူ၍ လေးရောင်မျှသာ ဖြစ်သည်။ ဆေးဒန်းကို ဖျော်လျှင် အဝါနုရောင်ရ၍ ဆေးဒန်းနှင့်ဟင်္သပြဒါး စပ်၍ ဖျော်လျှင် အဝါရင့်ရောင်၊ သို့မဟုတ် စံကားဝါရောင်ရသည်။ အနီရောင်အတွက် ဟင်္သပြဒါးကို ဖျော်ရသည်။ ဆေးရောင်လေးမျိုးကို တစ်ကြိမ်တည်း မသွင်းပေ။ ဆေးရောင်တစ်မျိုးနှင့်ဆိုင်သောပုံများကို ရေးခြစ်ပြီး၍ ဆေးတစ်ရောင် သွင်းပြီးလျှင် တိုက်တစ်ခါသွင်းသည်။ ရက်စေ့လျှင်တိုက်မှထုတ်ကာ နောက်ထပ် ဆေးတစ်ရောင်သွင်းမည့် ပန်းချီပုံများကို ခြစ်ကြောင်းပေး၍ ဆေးသွင်းပြန်သည်။ အထည်၌ ပုံဖော်သည့် ပန်းချီခန်းများ၌ ဆေးရောင်တစ်မျိုး သုံးလျှင် တစ်ထပ်ယွန်း၊ နှစ်မျိုးသုံးလျှင် နှစ် ထပ်ယွန်း၊ သုံးမျိုးသုံးလျှင် သုံးထပ်ယွန်း စသဖြင့် ခေါ်သည်။ အရပ်သုံးဝေါဟာရအားဖြင့်မူ တစ်စုတ်ထိုး၊ နှစ်စုတ်ထိုး၊ သုံးစုတ်ထိုး စသည်ဖြင့် သုံးနှုန်းကြသည်။
ခြစ်ကြောင်းများအတွင်းသို့ ဆေးသွတ်သည့်အခါ ခြစ် ကြောင်းများသည် မြောင်းကလေးများသဖွယ် ချိုင့်ဝင်နေသဖြင့် ဆေးတင်၍ ကျန်ရစ်သည်။ ကျန်မျက်နှာပြင်တွင် ပေကျံ နေသော ဆေးများကို သုတ်ပစ်ရသည်။ ရုပ်ပုံများ၊ ပန်းလိမ်ပန်းခက်များ၊ ဓနုကွက်များ ဖော်ရာ၌ အသေအချာ ပန္နက်ပုံမချဘဲ လက်မှန်းဖြင့် ရေးခြယ်သွားပုံမှာ သေချာကျနစွာ အတိုင်းအတာ ချ၍ ရေးခြယ်သကဲ့သို့ အထည်၏ပုံပန်းသဏ္ဌာန် အနေအထား၊ ပမာဏနှင့်လျော်စွာ အံဝင်ခွင်ကျ ဖြစ်အောင် ရေးသားနိုင်သည်မှာ ချီးကျူးဖွယ်ရာ ဖြစ်သည်။ ပုံစံမှာ ရေခွက်တစ်လုံးတွင် ဆယ့်နှစ်ရာသီခွင်အတွက် ဓနုကွက် ၁၂ ကွက်ကို ရေခွက်၏ပမာဏ၊ ရေခွက်၏အနေအထားဖြင့် ကိုက်ညီအောင် ရေခွက်ပတ်လည်၌ အကွက် ၁၂ ကွက် အညီအညွတ် ပေါ်စေရန် လက်မှန်းဖြင့် ပုံဖော်နိုင်ကြသည်။ ကွမ်းအစ်တစ်လုံးမှ ပန်းချီခန်းနှင့်အခြားတစ်လုံးမှ ပန်းချီခန်းတို့သည် လက်ဖြင့်ရေး ထားလင့်ကစား တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရွေးမရလောက်အောင် တူလှသဖြင့် စက်ဖြင့် ရေးလေသလောဟု ထင်မှားဖွယ်ရှိလေသည်။
ရွှေယွန်းရေးဟုလည်း ခေါ်သော ရွှေဇဝါထည်များကိုမူ သံစုတ်ဖြင့် ယွန်းမထိုးချေ။ အရောင်တင် သစ်စေး ကိုင်ပြီးလျှင် အနက်အောက်ခံပေါ်၌ ဆေးဒန်းနှင့် တမာစေးကောက်ကို ဖျော်၌ စုတ်အနုကလေးဖြင့် ခြူးပန်း ခြူးနွယ်၊ ကြာခွေကြာ လိပ်ရေးခြင်း၊ ဓနုကွက်ဆင်ခြင်းများကို ပြုလုပ်ပြီး သည့်အခါ ရွှေပိန်းချသည်။ ပြီးမှ ရေဖြင့် ဆေးချလိုက်လျှင် မူလပန်းပုံစံများတွင်သာ ရွှေများတင်၍ ကျန်ရစ်ပြီးလျှင် ရွှေရောင်တဝင်းဝင်းဖြင့် လှပသော ရွှေဇဝါထည်များ ဖြစ်လာကြလေသည်။ ဆေးလိပ်သေတ္တာ၊ ဆေးလိပ်ဗန်းကလေးများ၊ လင်ဗန်းကလေးများကို သင်္ဘောဆေးဖြင့် ပန်းပုံစံများ ခြယ်လှယ် မွမ်းမံခြင်းလည်း ပြုကြသည်။ သင်္ဘောဆေးဖြင့် ရေးခြယ်ခြင်းမှာ အထက်ဖော်ပြခဲ့သော မွမ်းမံနည်း နှစ်မျိုးလောက် လက်မဝင်လှဘဲ ထိုအထည်မျိုးမှာ တန်ဖိုးလည်း မများလှပေ။ ယွန်းထည်လုပ်ငန်းသည် တဆင့်ပြီးလျှင် တိုက်သွင်း၊ တိုက်ပိတ်ပြုရခြင်း၊ အထည်နု အထည်ချောလေ လုပ်ငန်းအဆင့်များလေဖြစ်ရာ အချို့အထည်နုများဆိုလျှင် လုပ်ငန်းအဆင့်ပေါင်း ၂၆ ဆင့်ထက် မနည်းရှိ၍ အချိန်ကာလအားဖြင့် ငါးလ၊ ခြောက်လခန့်ပင် ကြာတတ်လေသည်။ သာမန်ရောင်းတန်း အထည်များသည်ပင် တစ်လခွဲ၊ နှစ်လခန့် ကြာတတ်လေသည်။ ပုဂံယွန်းထည်သမားများသည် မိမိတို့အထည်များကို ပေါ့နိုင်သမျှ ပေါ့အောင် ကြံဆလျက် ရှိကြသည်။ ရှေးက ဝါးနှီးကို အလွန်နုအောင်စိတ်ဖျာ၍ ရက်လုပ်ခဲ့ကြရာ အလွန် ပေါ့ပါး ပျော့ပျောင်း၍ ချိုးခေါက်၍ပင် ရနိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
မှန်စီရွှေချရာတွင် အောက်ခံယွန်းထည် သစ်သားထည်များကို အပေါက်အပဲ့၊ အဖုအထစ် မရှိရအောင် ဖာထေးပြုပြင်ရသည်။ ပြီးလျှင် သစ်စေး၊ သားရိုးနှင့်အခံရည်တို့ကို အထပ်ထပ် သုတ် ပေးခြင်းဖြင့် အောက်ခံ အထည်များကို ပိုးမွှားဖျက်ဆီးခြင်း၊ ရာသီဥတုဒဏ်ခံရခြင်းတို့မှ ကာကွယ်ပေးသည်။ ထို့ကြောင့် မှန်စီရွှေချခြင်းသည် ယွန်းပညာရှင်၊ ပန်းပုပညာရှင်တို့၏ လက်ရာများကို ကာလရှည်ကြာစွာ ခိုင်ခံ့စေသည်။ ရွှေရောင် မှန်ရောင် တဝင်းဝင်းဖြင့် တမျိုးတဖုံ ခန့်ညားတင့်တယ် စေလေသည်။ ယွန်းထည်များ၌၎င်း၊ မှန်စီရွှေချထည်များ၌၎င်း ခြူးပန်း ခြူးနွယ်များ၊ ဘုရင်၊ မိဖုရား၊ မင်းညီမင်းသားအရုပ်များ၊ ဂဠုန် နဂါးအစရှိသော အရုပ်များဖြင့် မြန်မာ့ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်များကို ရှုချင်စဖွယ် မွမ်းမံတန်ဆာဆင်ထားသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် မြန်မာမှု လိုလားသူတို့သည် ယွန်းထည်များကို မြတ်နိုး ခုံမင်ကြသည်။ ထိုသို့ ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာသရုပ်ပြ ယွန်းထည်၊ မှန်စီရွှေချထည်များကား အလွန် လက်ဝင်လှသည်။ အနု စိတ်လှသည်။ လုပ်ငန်းကျယ်ပြန့်လှသည်။ အချိန်ကုန်လှသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုလုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသူ ပညာရှင်များမှာ မသေရုံစား၍ မအားရုံ နေရလင့်ကစား၊ ရိုးရာ လုပ်ငန်းကို မြတ်နိုးတွယ်တာစွာဖြင့် ယခုကဲ့သို့ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်မှာ ခြီးကျူးဖွယ်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာအစိုးရသည် ယွန်းလုပ်ငန်းကို တိုးတက်စေ၍ အရှည်တည်တံ့စေရန် ပုဂံမြို့တွင် ယွန်းကျောင်း ဖွင့်လှစ်ထားပြီးလျှင် ယွန်းလုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးကျောင်းလိုသူတို့ကို ထိုကျောင်း၌ တက်ရောက် သင်ကြားခွင့်ပြုလေသည်။
အင်းငဖြူရွာ၊ ကုလားခတ်
အင်းငဖြူရွာ၊ ကုလားခတ်
ကျွန်းလှမြို့
ကျွန်းလှမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း ရွှေဘိုခရိုင်ကန့်ဘလူနယ်အပါအဝင် ကျွန်းလှမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ ကန့်ဘလူမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် မိုင် ၂၀ ကျော်အကွာ မူးမြစ်၏ လက်ျာဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ သာယာသော မြို့ကလေးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ မူးမြစ်ကြောင်းမှတစ်ပါး လမ်းပန်းအဆက်အသွယ် မကောင်းလှ၍ တစ်ကြောင်း၊ ငှက်ဖျားရောဂါ ထူထပ်သောဒေသဖြစ်၍ တစ်ကြောင်း လူနေမစည်ကားလှချေ။ ကျွန်းလှမြို့ဟု ဆိုသော်လည်း ရွာကြီးတစ်ရွာမျှသာဖြစ်၍ လူဦးရေ ၁၀၀၀ ခန့်သာ ရှိသည်။ မြို့နယ်အရာရှိ ရုံး၊ သစ်တောဌာနရုံး၊ ရဲဌာနနှင့် ဗိုလ်တဲများ ရှိသည်။ ကျွန်းလှမြို့တွင် ရုံးဦးစေတီခေါ် ပွဲတော်ရစေတီတစ်ဆူ ရှိသည်။ ထိုပွဲတော်ကို ကန့်ဘလူနယ် မြေဒူမြို့ ရွှေဂူကြီးဘုရားပွဲတော်အပြီးတပေါင်းလပြည်ကျော် ၄ ရက်နေ့မှ ၈ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပမြဲဖြစ်သည်။
တည်နေရာ နှင့် အကျယ်အဝန်း
ကျွန်းလှမြို့နယ်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းအလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၃ ဒီဂရီ ၁၅ မိနစ်နှင့် ၂၃ ဒီဂရီ ၅၂ မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄ ဒီဂရီ ၅၀ မိနစ်နှင့် ၉၅ ဒီဂရီ ၃၁ မိနစ် အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ယာဉ်စွန်းတန်းသည် ရှမ်းကုန်းရွာအနီးတွင် ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ကျွန်းလှမြို့သည် ရန်ကုန်မြို့၏ မြောက်ဘက် အနောက်ယွန်းယွန်း ၅၂၅ မိုင် ကွားေ၀းပါသည်။ ကျွန်းလှမြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ (၅၀၀ နှင့် ၁၅၀၀ ) အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ကျွန်းလှမြို့နယ်နှင့် နယ်နမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိသော မြို့နယ်များမှာ အရှေ့ဘက်တွင် ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကောလင်းမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ပင်လယ်ဘူးမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မော်လိုက်၊ ကလေး၀မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် တန့်ဆည်မြို့နယ်များ တည်ရှိပြီး အရှေ့အနောက်မိုင် ၄၀ နှင့် တောင်မြောက် ၅၄ မိုင် ရှိသည်။ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်း စတုရန်းမိုင်မှာ ၁၀၁၀.၅၆၃ ဖြစ်သည်။ ကျွန်းလှမြို့နယ်မှာ စတုရန်းမိုင် ၁၉၈ဝ မျှ ကျယ်ဝန်း၍ သစ်တောကြီးများဖြင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ကျေးရွာပေါင်း ၂၇ ရွာ ပါဝင်၍ လူဦးရေ ၂၁၄၆၁ (၁၉၅၂) နေထိုင်လေသည်။ ကျွန်းလှမြို့နယ် ချောင်းကွေ့ရွာတွင် ဗမာမွတ်စလင် အများ နေထိုင်ကြသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ကျွန်းလှမြို့နယ်ကို ယေဘုယျ အားဖြင့် တောတောင်ထူထပ်သည့်ဒေသဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ ကျွန်းလှမြို့နယ်အနောက်ဘက်ဒေသတွင် အလယ်ရိုးမတောင်တန်းကြီး၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်သော ဇီးဖြူတောင်တန်းကြီးသည် မြောက်မှတောင်သို့ သွယ်တန်းလျက်ရှိသည်။ ၎င်းတောင်တန်းတွင် အမြင့်ဆုံး ၂၃၉၄ ပေနှင့် အနိမ့်ဆုံးပေ ၁၅၀၀ အထိရှိကြောင်း မြေပုံမှတ်တမ်းတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းတောင်တန်းသည် မော်လိုက် ကလေး၀မြို့နယ်များနှင့် သဘာ၀နယ်နမိတ်များအဖြစ် ခြားထားသည်။ ယင်းတောင်တန်း၏ အရှေ့ဘက် မူးမြစ်ဝဲယာတွင် ပေ ၅၀၀ အောက်နိမ့်သော မြေပြန့်လွင်ပြင်ကို တွေ့ရှိရသည်။၁၉၉၆ ခုနှစ်မှာ စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သော သဖန်းဆိပ်ဆည်သည် ကျွန်းလှမြို့နယ်မှာတည်ရှိသည်။ ကျွန်းလှ၊ ကန့်ဘလူနှင့် ကောလင်းမြို့နယ်တို့မှ လူနေရပ်ကွက်များ၊ ရွာများ အများအပြားရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်က တည်ဆောက်ခဲ့သည့် သဖန်းဆိပ်ဆည်ကြောင့် ဆုံးရှုံးခဲ့တဲ့ မြေယာဧက ၁၂၀၀ ကျော် ယခုချိန်ထိ အစားပြန်မရသေးတာတွေ ရှိနေသည်။ အရှေ့တောင် အာရှတွင် အကြီးဆုံး ဆည်ကြီးတစ်ဆည်ဖြစ်သည့် သဖန်းဆိပ်ရေလှောင်တမံက စစ်ကိုင်းတိုင်းတွင်းရှိ စိုက်ဧက များအတွက် ဆည်ရေ ပေးဝေမှုြဖင့် အထောက်ကူြပုသည်။သဖမ်းဆိပ်ဆည်အတွင်းတွင် ရွှေတွင်းမှ ရွှေများ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်အတွင်းတွင် ရေနံတွင်းမှရေနံများထွက်ရှိသည်။ ကျွန်းလှမြို့နယ်အတွင်းက ရေနံတွင်းတွေဟာ လျှံတွင်းအဖြစ် နေ့စဉ် ပီပါ ထောင်ချီပြီး ထွက်ရှိနေပြီး သဖမ်းဆိပ်ဆည်အတွင်းမှာ ရွှေမျောပေါင်း ၅၀၀ ကျော် ရှိနေပါသည်။ မူးမြစ်ဝှမ်းလွင်ပြင်သည် မြေဩဇာ အလွန်ကောင်းမွန်၍ သီးနှံစိုက်ပျိုးမှုများ များစွာ ဖြစ်ထွန်းသည်။ ကျွန်းလှမြို့နယ်၏ ကျယ်ပြန့်သော လွင်ပြင်ဖြစ်သည့်အပြင် မြို့နယ်လူဦးရေ အများစု နေထိုင်ရာဒေသဖြစ်သည်။ မူးမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်နေသော ချောင်းများ၏ အနေအထားကို ကြည့်၍ မြို့နယ်၏ မြေမျက်နှာပြင်အနောက်ဘက် ဇီးဖြူတောင်တန်းနှင့် ဇီးဖြူတောင်တန်း၏ အဆက်အနွှယ်တောင်ကုန်းများမှ အရှေ့ဘက်ရှိ မူးမြစ်သို့ တဖြေးဖြေးနိမ့်ဆင်းသွားကြောင်း သိသာထင်ရှားပါသည်။ မူးမြစ်သည် ဇီးဖြူတောင်တန်းမြောက်ဘက်ရှိ တောင်သုံးလုံးတောင်တန်းမှ စတင်မြစ်ဖျားခံ၍ မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိသည်။ မူးမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းနှင့်အနောက်ဘက်ပိုင်းဟူ၍ နှစ်ပိုင်းခွဲခြားထားနိုင်သည်။ အနောက်ပိုငး်သည် အရှေ့ဘက်ပိုင်းထက် ပိုမိုကျယ်ဝန်းသည်။
တောင်ကုန်းပေါများသည့် မြို့နယ်ဖြစ်၏။ ချောင်းမြောင်းပေါများသည်။ မူးမြစ်၏ အနောက်ဘက်တွင် ဇီးဖြူတောင်တန်း၏ အဆက်အနွှယ်တောင်ကုန်းများမှ မြစ်ဖျားခံ၍ မူမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်ကြသည်။ ချောင်းများမှာ မြောက်မှတောင်သို့ အမည်အလိုက် နမ်းဘရမ်းချောင်း၊ နန်းကြီးသာ ချောင်း၊ ပြောင်သွယ်ချောင်း၊ ရွာဘင်းချောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ မူးမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်ကြသော ချောင်းတိုများမှာ စရိပ်သာချောင်း၊ ဆားတွင်းချောင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ မူးမြစ်ထဲသို့ အရှေ့ဘက်ပိုင်းမှ စီးဝင်သော ချောင်းများမှာ ဒေါင်းယူးချောင်း နှင့် စမြစ်ချောင်းတို့ ဖြစ်ကြပြီး ၎င်းတို့သည် ရေစီးသန်ပါသည်။ ကြီးကျယ်သော အင်းအိုင်များ မရှိ။ ကျီးပင်အင်း၊ ချောင်းဖြူအင်းနှင့် ဘတ်အင်းစသည့် မြစ်ကျိုးအင်းများကို တွေ့ရှိရသည်။ ကျွန်းလှမြို့မှ အနောက်ဘက် ၂၆ မိုင်ကွော၀းသည့် နောင်ကောက်ကျေးရွာအနောက်ဘက် ၃မိုင်ခန့်အကွာတွင် မိုးဦးကျမှ ဇန္နဝါရီလကုန်အထိ ရေစီးဆင်းသော တန့်တွဲရေတံခွန်တစ်ခု ရှိသည်။
ရာသီဥတု
ကျွန်းလှမြို့နယ်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်း၏မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး၊ ယေဘုယျအားဖြင့် ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုမျိုးဖြစ်သည်။ ဤဒေသအတွင်း နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၄၄.၁၇ လက်မ နှင့် ပျမ်းမျှ အပူချိန် ၈၇.၅ ဒီဂရီဖာရိဟိုက်ရှိသည်။
ဤဒေသအတွင်း နှစ်စဉ်မေလတတိယပတ်အတွင်းတွင် မုတ်သုန်ရာသီစတင်ဝင်ရောက်လေ့ရှိပြီး အောက်တိုဘာ လယ်ခန့်တွင် ခွါလေ့ရှိသည်။ နှစ်စဉ်မေ၊ ဇွန်နှင့် ဇူလိုင်လများတွင် မိုးရေချိန်ရွာသွန်းမြဲဖြစ်ပြီး ဩဂုတ်လနှင့် စက်တင်ဘာလများတွင် ရွာသွန်းမြဲ၏ အထက်ရှိတတ်သည်။ ဆယ်နှစ်၊ ဆယ့်ငါးနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်ခန့် အောက်တိုဘာလနှင့် နိုဝင်ဘာလအတွင်း မူးမြစ်ရေလျှံသည်အထိ မိုးကြီးတတ်ရာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ သိသိသာသာထူးခြားမှု ကြုံတွေ့ခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဧပြီးလနှင့် မေလအတွင်း မုတ်သုန်မိုးနှင့်အတူ လေပြင်းများလည်း တိုက်ခတ်လေ့ ရှိသည်။ ကျွန်းလှမြို့နယ်အတွင်း ဇလဗေဒ တိုင်းတာရေးစခန်းများအဖြစ် မူးမြစ်ဝှမး်စီမံကိန်း သဖန်းဆိပ်စခန်းတွင် တစ်ခု၊ ကျွန်းလှမြို့နယ် ပြည့်သူ့ဆေးရုံဝင်းတွင် တစ်ခု ရှိသည်။
ကျွန်းလှနယ်တွင် ကျွန်း၊ ပျဉ်းကတိုးနှင့်သစ်ယာ၊အင်ကြင်း စသောသစ်ကောင်းများ ထွက်သည်။ ကျွန်းလှနှင့် မိုင် ၃ဝ ခန့် ကွာ သစ်ချို့ရွာမှ ကျောက်မီးသေးအနည်းငယ် တူးဖော်ရရှိ သည်။ သို့ရာတွင် ကျောက်မီးသွေးမှာ သက်နုဖြစ်၏။ ထိုနယ်မှ ဆန်စပါးနှင့် ပဲအမျိုးမျိုး၊ ခရမ်၊ မုန်လာ၊ ဂေါ်ဘီထုပ် စသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ စိုက်ပျိုးသည်။ ဝါဂွမ်း၊ နှမ်း၊ ဝါး၊ ပွဲ့လျက်၊ အင်တွဲ၊ သစ်စေး၊ ပျားရည်၊ ပျား ဖယောင်း၊ ချိပ်တို့ လည်း ထွက်သည်။
ကျွန်းလှနယ်တွင်းရှိ ပျောင်သွယ်ချောင်း၊ ဖန်သာချောင်း စည်သာယပင်းချောင်းများမှာ သစ်မျှောရာ အဓိကရေလမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုနယ်ရှိ ချောင်းများမှ ရွှေအနည်းငယ် ထွက်၍ မိုးကုန်၍ ရေစစ်ချိန်တွင် ရွှေကျင်လေ့ရှိကြသည်။ ယခုအခါ ကျွန်းလှမြို့အားကန့်ဘလူမြို့မှ(၁၀)မိုင်အကွာတွင်မြို့အားပြောင်းရွေ့ထားပြီးဖြစ်သည်။
တိရစ္ဆာန်များ
သစ်တောတွင် တွေ့ရသော တိရစ္ဆာန်များမှာ ဆင်၊ ပြောင်၊ ကျား၊ ကျားသစ်၊ သားမင်၊ ဂျီ၊ ဆိုင်၊ ဆတ်၊ ဒရယ်၊ တောဆိတ်၊ တောင်ဆိတ်၊ ဝက်ဝံ၊ တောခွေး၊ ခွေးအ၊ ယုန်၊ တောကြောင်၊ တောဝက်၊ ခွေးတူဝက်တူ၊ ဖွတ်၊ မြွေအမျိုးမျိုး၊ ရှူး၊ ရှူးပျံ၊ ရှဉ့်နှင့်လိပ်၊ ပဒတ်များဖြစ်သည်။ ငှက်သတ္တဝါများမှာ ဒေါင်းကြီး၊ ဒေါင်းမင်း၊ ငှက်ကြီးဝံပို၊ ဗျိုင်း၊ ဟင်္သာ၊ မောက်တင်၊ ကြိုးကြာ၊ တောကြက်၊ သာလိကာ၊ ရေဘဲ၊ ရေဘလုံ၊ သိမ်းငှက်၊ လင်းယုန်၊ စွန်၊ ချိုး၊ ချည်ခင်စွတ်၊ သစ်တောက်ငှက်၊ ဘီးတောင်ဘို့၊ စစ္စလီ၊ ငုံးများ ရှိကြသည်။ ရေသတ္တဝါများမှာ ငါးရွေး၊ ငါးကြင်း၊ ငါးဘတ်၊ ငါးရံ့၊ ငါးချောင်း၊ ငါးမောင်းမ၊ ငါးမြှီးနီ၊ ငါးလဝါ၊ ငါးရှဉ့်၊ ငါးမြွေ၊ မြွေနဂါး၊ ငါးခူ၊ ငါးစင်ရိုင်း၊ ငါးဖန့်ဝိုင်း၊ ငါးစုန်း၊ ငါးပူစီ၊ စသည့်ငါးသတ္တဝါများ ရှိကြသည်။ အများအပြားရှိသော သတ္တဝါများမှာ ဂျီ၊ ဒရယ်၊ ယုန်၊ ကြက်တူရွေး၊ ချိုး၊ ခါငှက်များ ဖြစ်ပြီး၊ ရှားပါးသော သတ္တဝါများမှာ ဆင်၊ စစ္စလီ၊ ဒေါင်းငှက်မှားဖြစ်သည်။ အင်းဆက်ပိုးများအဖြစ် ပျားကြီး၊ ဝါးရင်းပျား၊ သစ်ခေါင်းပျား၊ လိပ်ပြာ၊ ပိတုန်း၊ မှက်၊ ခြင်၊ ယင်၊ ဖြုတ်၊ ပိုးကုန်း၊ ပုရစ်၊ ဖလံ၊ ကျွတ်၊ တီ၊ မြှော့၊ ပုစဉ်း၊ စသော ပိုးမွှားများ ရှိကြသည်။