cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဂျက္ကဗိုက်
ဒုတိယဂျိမ်း၏မြေးတော် ချားမင်းသားခေါင်းဆောင်လျက် ဒုတိယအကြိမ် ဂျက္ကဗိုက်များ ပုန်ကန်ထကြွကြသည်။ သို့ရာ တွင် ထိုအကြိမ်၌လည်း ဂျက္ကဗိုက်များရှုံးပြန်ရာ ချားမင်းသား သည်ပင် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရ၏။ ထိုအခါမှစ၍ ဂျက္ကဗိုက် တို့သည် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှ ကွယ်ပျောက်၍ သွားသော်လည်း အစဉ်အလာ စွဲလမ်းမှုတစ်ခုကဲ့သို့ အရိပ်အငွေ့ ကျန်ရစ်လေ သည်။ စကော့တလန်ပြည်မှာ ဂျက္ကဗိုက်တို့၏ ပင်ရင်းဌာန ဖြစ် သောကြောင့် ရုတ်တရက် ဝါဒစွဲ မပျောက်နိုင်ခဲ့ပေ။ ပထမ ဂျက္ကဗိုက် အစွဲအလမ်းများသည် ကျန်ရှိနေခဲ့ပေသေးသည်။
ပန်ဖတ်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပန်ဖတ်ရွာ (Panghpat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ဟွေကွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟွေကွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၉၆ ဦး၊ မ ၁၄၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ပန်ဖတ်လွယ် ဖြစ်သည်။
ထောင်ပြင်ရွာ၊ တဘက်
ထောင်ပြင်ရွာ၊ တဘက်
အထက်သင်ပုန်းတန်းရွာ
အထက်သင်ပုန်းတန်းရွာ
ဟိန်းသီဟဇော် (ဘောလုံးသမား)
၂၀၁၅ AFC ဖလား အုပ်စုပွဲစဉ်တွင် New Radiant S.C. အသင်းနှင့် ကစားသော ပွဲ၌ ပထမ ၁၅ မိနစ်တွင်ပင် ကန်သွင်းခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုပွဲသည် ဂိုးမရှိ သရေဖြင့်သာ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။
ကျိုက္ကဘာ (အရှေ့)ရွာ၊ ကျိုက္ကဘာ
ကျိုက္ကဘာ (အရှေ့)ရွာ၊ ကျိုက္ကဘာ
အောင်ဆန်းတံဆိပ်
အောင်ဆန်းတံဆိပ်သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ဆိုင်ရာ စွမ်းရည်သတ္တိအတွက် ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပြည့်စုံရမည့် အရည်အချင်းများ
ရန်သူနှင့်ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရသည့် တိုက်ပွဲတာဝန် မဟုတ်သော်လည်း အထက်မှပေးအပ်သော တာဝန်တစ်ရပ်ရပ်ကို ထမ်းဆောင်ရာ၌ မိမိ၏အသက်ဘေးအန္တရာယ်ကို မငဲ့ကွက်ဘဲ ကြံ့ခိုင်သော စိတ်ဓာတ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စံတင်ထိုက်သည့် စွမ်းရည်သတ္တိဖြင့်လည်းကောင်း ထူးချွန်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်း။
ကညင်ဆိပ်ရွာ၊ ကန်ဘက်
ကညင်ဆိပ်ရွာ၊ ကန်ဘက်
အောင်ကုန်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
အောင်ကုန်းရွာ (Aungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကာမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၇၇ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နက္ကတာ (တိုး)ရွာ၊ ဝက်ကြီးကွင်း
နက္ကတာ (တိုး)ရွာ၊ ဝက်ကြီးကွင်း
နောင်ဟီးရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
နောင်ဟီးရွာ (Nawnghee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြာပတ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ကြာပတ်ရွာ (Kyarpat)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ မောလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၁၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၅ ဦး၊ မ ၄၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုဏ္ဏရိပ်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ပုဏ္ဏရိပ်ရွာ (Ponnayaik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၉ ဦး၊ မ ၁၁၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘီရ် ဘဟာဒူး ရာန
ဘီရ် ဘဟာဒူး ရာန(Nepali: बीर बहादुर राना) သည် နီပေါလူမျိုး ဂျူဒိုခ နည်းပြ ဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၉၅ မဒရပ်၌ ကျင်းပသော ၇ ကြိမ်မြောက် တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲ(SAG)တွင် နီပေါကိုယ်စားပြု ရွှေတံဆိပ်ရ ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။
​သောင်စုကြီးရွာ၊ မအူကုန်း
သောင်စုကြီးရွာ၊ မအူကုန်း
ဖါးကြွယ်ဝရွာ
ဖါးကြွယ်ဝရွာ
ဗုဒ္ဓေါရွာ၊ ပက်ခွက်ဆိပ်
ဗုဒ္ဓေါရွာ၊ ပက်ခွက်ဆိပ်
ကရိန်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကရိန်ဂါးရွာ(Karinggar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ကရိန်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၀၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခုမ် ရတနက်မနီ
ခုမ် ရတနက်မနီ (ဖနွမ်းပင်၊ ၁၉၈၂ နို ၃ ဖွား) သည် ကျား ၆၀ ကီလိုတန်း၌ ယှဉ်ပြိုင်သော ကမ္ဘောဒီးယား ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ နွေအိုလံပစ်၌ ဂျူဒို ကျား ၆၀ ကီလိုပြိုင်ပွဲတွင် ဒုတိယချီ၌ ရှုံးနိမ့်သည်။
ခရင်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ခရင်းရွာ(Khayin)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ခရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၉၅၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ် မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၃၉ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျက္ကဗင်း
ဂျက္ကဗင်း။ ။ ဂျက္ကဗင်းဟူသည် ပြင်သစ် တော်လှန်ရေးအတွင်းက ထင်ရှား သော တော်လှန်ရေးအဖွဲ့ ဖြစ်လေသည်။ ထိုအဖွဲ့ကို ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ဗာဆေးမြို့၌ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့၍ ပထမ၌ ဂျက္ကဗင်း သို့မဟုတ် ဒိုမင်နီကန် ဘုန်းကြီးကျောင်းအလွတ်တစ်ခု အတွင်း တွင် ယင်း၏ဌာနချုပ် ထားရှိခဲ့သည်ကို အစွဲပြု၍ နောင်အခါ ဂျက္ကဗင်းအဖွဲ့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့လေသည်။ အစကနဦးတွင် အဖွဲ့ဝင်များ ပြင်သစ်နိုင်ငံ တဝန်းလုံး၌ အဖွဲ့ခွဲများ ဖြန့်ထား၍ ဘုရင်အစိုးရ ခိုင်မြဲတည်တံ့ရေးကို ကြိုးပမ်း ခဲ့လေသည်။ လူဝီဘုရင် ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးရန် ကြံစည်သောအခါ ဂျက္ကဗင်းတို့သည် ဘုရင်အစိုးရစနစ်ကို မလိုလားကြတော့ဘဲ သမ္မတ အစိုးရစနစ်ကို နှစ်သက် လိုလားလာကြလေသည်။ သူတို့အဖွဲ့ကိုလည်း ရောဗက်စပျဲ (Maximilien Robespierre) (၁၇၅၈-၉၄) စသော တစ်ယူသန်သမားများက ဦးစီး ကြိုးကိုင်လာကြလေသည်။
ဂျက္ကဗင်းအဖွဲ့မှာ တဖြည်းဖြည်း အင်အားကောင်းလာ၍ အရေးပါသောအဖွဲ့ ဖြစ်လာခဲ့ရာ နောက်ဆုံးတွင် တော်လှန်ရေး အတွင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်သော အဖွဲ့ကြီးပင် ဖြစ်လာ လေသည်။ ဂျက္ကဗင်းအဖွဲ့ဝင်တို့သည် လူထုဆန္ဒပြပွဲများ မကြာ ခဏလုပ်ခဲ့သော ပါရစ်ကွန်မျွမ်းကိုလည်း ကြိုးကိုင်ခဲ့၏။ ယင်း အဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ကြသော ရောဗက်စပျဲနှင့် ဒန်တွန် တို့သည် တစ်ယူသန်သမားများ ဖြစ်ကြ၍ နောင်အခါ ဂျက္ကဗင်း ဆိုလျှင် တယူသန်တော်လှန်ရေးသမားဟု အများက မှတ်ယူကြ လေတော့၏။( ဒန်တွန ဂျီ၊ဂျေ။)ထို့ပြင် သူတို့၏ခေါင်းဆောင် ရောဗက်စပျဲသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် သွေးချောင်းစီးမျှ လူအများ ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့စဉ်က အာဏာရှင်တစ်မျှ တန်ခိုးထွားခဲ့ပေ သည်။ သူတို့ကြောင့် လူဝီဘုရင်မှာ ၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင် အသတ် ခံရလေသည်။
၁၇၉၄ ခုနှစ်၌ ရောဗက်စပျဲအား သူ၏ အတိုက်အခံလူစုက သတ်ပစ်လိုက်သည်။ ရောဗက်စပျဲ အသတ်ခံရပြီးနောက် အဖွဲ့မှာ တဖြည်းဖြည်း တန်ခိုးမှိန်၍ ပျက်လုမတတ် ဖြစ်လာ လေသည်။ ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင်ကား ထိုပျက်လုမတတ်ဖြစ် သော အဖွဲ့ကို လုံးဝဖျက်သိမ်းလိုက်ရလေတော့သည်။ ( ပြင်သစ် တော်လှန်ရေး။)
မင်းရပ်ရွာ၊ မင်းရပ်
မင်းရပ်ရွာ၊ မင်းရပ်
ဆမိုးဝါးကျွန်းစု
ဆမိုးဝါးကျွန်းစု (Samoa Islands) သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ကျွန်းစုတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကျွန်းကြီး ကိုးကျွန်းနှင့် ကျွန်းငယ် ငါးကျွန်းပါဝင်၏။ ထိုကျွန်းများသည် တွန်းဂါးကျွန်စုမှ မြောက်ဘက် ၁၃ဝ မိုင် အကွာတွင် ရှိ၍၊ ဖီးဂျီးကျွန်းမှ အရှေ့မြောက်ဘက်မိုင် ၄ဝဝ မှမိုင် ၅ဝဝ အထိ ကွာဝေးလေသည်။ ထိုကျွန်းအားလုံးသည် မီးတောင်များမှ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ကျွန်းများဖြစ်ကြ၏။ ယင်းတို့ အားလုံးလိုလိုပင် သန္တာကျောက်တန်းများနှင့် ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ထိုကျွန်းများ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်မိုင် ၁၂ဝ၃ မိုင်မျှရှိ၍၊ လူဦးရေ ၁၁,ဝဝဝ ယောက်ရှိလေသည်။
ဆမိုးဝါးကျွန်းများတွင် တောင်ကုန်းများရှိ၍ အတွင်းဘက်၌ သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိ၏။ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ ကမ်းပါးစောက်များ ဖြစ်သည်။ တူးတုအီးလားကျွန်းရှိ ပါးဂိုးပါးဂိုးမြို့သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ တောင်ပိုင်းတွင် သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းတစ်ခုဖြစ်၍ အမေရိကန်ရေတပ်စခန်းမြို့လည်း ဖြစ်လေသည်။ ထိုကျွန်းစု၏ ထွက်ကုန်များမှာ အုန်းသီးဆန်ခြောက်၊ ကိုကိုး၊ ကြက်ပေါင်စေး၊ ငှက်ပျောသီးနှင့် သစ်သီးများဖြစ်သည်။
ထိုကျွန်းစုကို ၁၇၂၂ ခုနှစ်က ပင်လယ်ခရီးသွား ဒပ်လူမျိုး တစ်ဦးက စတင်တွေ့ရှိခဲ့၏။ ၁၇၆၈ ခုနှစ်တွင် ဗူးဂင်ဗီးကနဲဗီ ဂေးတားကျွန်းစုဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၈၆၈ ခုနှစ်မှစ၍ ထိုကျွန်းစုရှိ တိုင်းရင်းသားအကြီး အကဲများသည် အချင်းချင်း တန်ခိုးအာဏာလုပွဲဖြစ်ကာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြ၏။ ထိုအခါ ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ ဂျာမနီနှင့် အမေရိကန်တို့သည် တိုင်းရင်းသားများအရေးတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ကြပြီးလျှင်၊ ထိုကျွန်းစုများကို ပိုင်ဆိုင်လွှမ်းမိုးနိုင်ရန်ကို ကြိုးစားလာကြလေ၏။ ၁၈၉၉- ၁၉ဝဝ ခုနှစ်များတွင်ကား သဘောတူ စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ကြရာ၊ ထိုစာချုပ်အရ ဂရိတ်ဗြိတိန်သည် ဆမိုးဝါးကျွန်းစုများတွင် ရရှိထားသော အခွင့်အရေးများကို စွန့်လွတ်၍၊ ဂျာမနီနှင့် အမေရိကန်တို့ကို အလျှော့ပေးရလေ၏။ ယင်းသို့ဖြင့် ထိုနိုင်ငံကြီးနှစ်နိုင်ငံက ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးမဖြစ်မီအထိ ထိုကျွန်းစုများကို ကြီးစိုးနေခဲ့၏။
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ၊ ဗြိတိသျှစစ်တပ်များသည် ဂျာမနီပိုင် အူပိုးလူကျွန်းရှိ အပီယာသင်္ဘောဆိပ်မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်ကြ၏။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင်ကား နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီးက ဆမိုးဝါး ကျွန်းစုထဲမှ ဂျာမန်တို့ကြီးစိုးခဲ့သော ကျွန်းအားလုံးကို နယူးဇီလန်၏ ဩဇာခံအဖြစ် ထားပေးခဲ့၏။ ထိုကျွန်းများကို အနောက်ဘက်ဆမိုးဝါးနယ်ဟု ခေါ်သည်။ အမေရိကန်ပိုင်သော ဆမိုးဝါးကျွန်းများကို အမေရိကန်ရေတပ်က စောင့်ကြပ်အုပ်ချုပ်လျက်ရှိ၏။ တူးတုအီးလားမှာ အမေရိကန်ပိုင် ဆမိုးဝါးကျွန်းစုထဲတွင် အရေးပါဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ထိုကျွန်းသည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာဖက်ရှိ အမေရိကန်စစ်စခန်းများ၊ ရေကြောင်းခံတပ်များနှင့် ဆက်သွယ်ရာ၌ အရာရောက်လှသော ရေတပ်စခန်းဖြစ်၏။
ဆမိုးဝါးကျွန်း ချိုင့်ဝှမ်းဒေသတို့မှာ မြေဩဇာကောင်း၏။ ရာသီဥတုလည်း သင့်တင့်မျှတသည်။ ဆမိုးဝါးတိုင်းရင်းသားများသည် ပေါ်လီနီးရှင်း လူမျိုးစုမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အရပ် ထောင်ထောင်မောင်းမောင်းရှိ၍၊ အသားညိုလျက် ရုပ်ရည်တင့်တယ်သည်။ ရိုးရိုးနှင့် အေးအေးနေတတ်သည်။ စေတနာကောင်း၍ စိတ်ထားမြင့်မြတ်သူများလည်းဖြစ်ကြသည်။ များသောအားဖြင့် ခရစ်ယန်များ ဖြစ်ကြ၏။
အူပိုးလူကျွန်း၌ အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာကြီး ရောဗတ် လူဝီ စတီဗင်ဆန်သည် နှစ်ပေါင်းများစွာ နေထိုင်ခဲ့၍၊ ထိုကျွန်း၌ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ၊ အပီယာမြို့အနီးတွင် မြှုပ်နှံထားလေသည်။
နောင်ဆိုင်ရွာ၊ ဖောင်းဆိုင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ်
thumb|upright|Lucretius thumb|upright|Alfred Russel Wallace thumb|upright|Thomas Robert Malthus thumb|upright|၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင်ချားလ်စ်ဒါဝင်သည်သူ၏ပထမဆုံးမျိုးစိတ်များ၏မူလအစပုံကြမ်း ဇီဝဗေဒ ပညာတွင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ် သို့မဟုတ် အီဗော်လူးရှင်း ဆိုသည်မှာ သက်ရှိအစုအဝေးများတွင် တွေ့ရသော မျိုးရိုးလိုက်သည့် လက္ခဏာရပ်များ အချိန်နှင့် အမျှ ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ မျိုးရိုးလိုက်သည့် လက္ခဏာများတွင် ခန္ဓာဗေဒ ဆိုင်ရာ၊ ဇီဝဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ နှင့် အပြုအမူဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများ ပါဝင်ပြီး ထို လက္ခဏာများသည် မျိုးရိုး တစ်ခုမှ အခြားမျိုးရိုးတစ်ခုသို့ ပြောင်းလဲချိန်တွင် လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်လေ့ရှိသည်။ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုသည် အစုအဖွဲ့အတွင်းတွင် မျိုးရိုးလိုက်သည့် လက္ခဏာများ ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အချိန်တွင် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ထိုသို့ အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ရသည့် အကြောင်းမှာ မျူတေးရှင်း (mutation) ခေါ် ဂျီနုမ်း အစီအစဉ်များ ပြောင်းလဲခြင်း၊ မျိုးဗီဇဆိုင်ရာ ပြန်လည် ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် ဇီဝမျိုးစေ့ စီးဆင်းခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ အီဗော်လူးရှင်းကြောင့် ဘိုးဘွားမိဘတူသော သက်ရှိများမှ တစုနှင့် တစု မတူညီဘဲ ကွဲပြားခြားနားသော သက်ရှိမျိုးကွဲများ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ချားလ်စ်ဒါဝင် က ထိုအဖြစ်အပျက်ကို "အဆုံးမရှိအောင် လှပသော ပုံစံများ နှင့် အံဩဘနန်း ထူးဆန်းသော ပုံစံများ" ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ယခုဆိုလျင်
စောမွန်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
စောမွန်းရွာ (Sawmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နားပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားပုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၂ ဦး၊ မ ၈၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ်
သိပ္ပံပညာရှင်အများရှိရာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်ရာ၌ ဖြစ်သည့်နည်းများတွင် အယူအဆချင်း ကွဲပြားကြသော်လည်း အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည်ဟု ဆိုရာတွင်မူ အငြင်းမပွားကြချေ။ အလွန်ရှေးကျသောအခါကပင် လူသည် တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်များကို အလှအပအတွက် ဖြစ်စေ၊ ဝါသနာပါ၍ဖြစ်စေ ပြောင်းလဲယူခဲ့လေသည်။ ရှေးလူများကမူ သဘာဝကိုယ်တိုင်က တိရစ္ဆာန်နှင့် အပင်များကို ပြောင်းလဲပေးခဲ့သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြ လေသည်။ ဘီစီ လေးရာစုနှစ်အတွင်းက နေထိုင်သွားခဲ့သော ဂရိလူမျိုး ဒဿနိကဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် အယ်ရစ္စတိုတယ်က တန်းမြင့်သက်ရှိများသည် တန်းနိမ့် သက်ရှိများမှ အီဗော်လျူရှင်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာကြခြင်းဖြစ်သည်ဟု ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့ဘူးကြောင်း ရှေးအကျဆုံး မှတ်တမ်းများ အရ သိရလေသည်။
စောမွန်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ်
အီဗော်လျူရှင်းသည် နေ့စဉ်နှင့်အမျှ ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည် ဟု မမျှော်လင့်နိုင်ချေ။ လူက တိရစ္ဆာန်ရိုင်း များကို ခိုင်းစေနိုင်မည့် တိရစ္ဆာန်များ အဖြစ်သို့ဖြစ်စေ၊ အပင်ရိုင်းများကို ဥယျာဉ်၊ သို့မဟုတ် ခြံစိုက် အပင်မျိုးအဖြစ်သို့ဖြစ်စေ ပြောင်းလဲယူခဲ့သည်မှာ မှန်၏။ သို့သော် ထိုသို့ ပြောင်းလဲယူခြင်းမှာ နှစ်ပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာ ကြာညောင်းလေသည်။ ယေဘုယျ အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်လာခြင်းမှာမူ နှစ်ပေါင်းသန်းပေါင်း များစွာပင် ကြာညောင်းလေသည်။
နောင်လုံရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
နောင်လုံရွာ (Nawnglong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၂၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ်
ထိုသို့ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာကြာအောင် အီဗော်လျူရှင်းဖြစ် လာကြရာတွင် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာကြသော အခြေအနေများသည် ယခင်ကရှိခဲ့ဘူးသည့် အခြေအနေများထက် အဆင့်အတန်းများတွင်လည်းကောင်း၊ ရှုပ်ထွေးရာတွင် လည်းကောင်း၊ ပိုမို၍မြင့်မားလာခဲ့လေသည်။ သက်ရှိများ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြရာတွင် -
နောင်လုံရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ်
ကမ္ဘာ့ ကျောက်လွှာများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို လေ့လာကြည့်ခြင်းဖြင့် အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည့် အထောက်အထားများကို ရရှိနိုင်လေသည်။ ရှေးကျသော ကျောက်လွှာများမှ တန်းနိမ့်သက်ရှိများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကိုသာ တွေ့ရ၍ တန်းမြင့်သက်ရှိများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို မတွေ့ရချေ။ တွေ့ရသော တန်းနိမ့်သက်ရှိများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ၏ အမျိုးအစားများမှာ များပြား၍ အရေအတွက်မှာလည်း များပြားလေသည်။ ထိုအချိန်က ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို မတွေ့ရသေးချေ။ နောက် နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသောအခါတွင်မှ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တွေ့နိုင်လေသည်။
ပထမစ၍ တွေ့ရသော ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများသည် ရှေးငါးများဖြစ်ကြသည်။ နောက်နှစ်သန်းပေါင်း မြောက်မြားစွာ ကြာသောအခါတွင် ဖားနှင့် ယင်း၏အနွယ်ကဲ့သို့သော ရေနေကုန်းသတ္တဝါများကို တွေ့ရသည်။ ထို့နောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသောအခါတွင် ရှေးကျသော ငှက်များနှင့် ရှေးကျသော နို့တိုက်သတ္တဝါများကို တွေ့ရလေသည်။ ထိုရှေးနို့တိုက် သတ္တဝါများမှ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာသောအခါတွင် ယခုအခါ၌ တွေ့နေကြရသောအမွေးရှိ သတ္တဝါများ အဖြစ်သို့ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲကြလေသည်။
အီဗော်လျူရှင်းစနစ်ဖြင့် သက်ရှိ အမြောက်အမြား ဖြစ်လာကြရာမှ နောင်တွင် ပျောက်ကွယ်သွားသော သက်ရှိများကို လည်း တွေ့ရလေသည်။ ထိုအချက်သည် တွားသွားသတ္တဝါတွင် ထင်ရှား၏။ ထိုတွားသွားသတ္တဝါများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ အတွင်း၌ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြလေသည်။ တချိန်တွင် တွားသွားသတ္တဝါ မျိုးစဉ်ပေါင်း နှစ်ဆယ်ထက်ပိုသော တွားသွားသတ္တဝါများကိုပင် တွေ့နိုင်လေသည်။ နှစ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာကြာသော တွားသွားသတ္တဝါခေတ် ဟုခေါ်သည့် ခေတ်အတွင်းက ကမ္ဘာကို လွှမ်းမိုးခဲ့သော ဒိုင်နိုဆောကောင်များ၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တွေ့ရလေသည်။
နောင်နှစ် သန်းပေါင်းများစွာ ကြာသော အခါတွင် နို့တိုက်သတ္တဝါများ၏ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်ရေးကို အားပေးသော ရာသီဥတု ဖြစ်ပေါ်မှုကြောင့် တွားသွားသတ္တဝါမျိုးများ နည်းပါးလာခဲ့သဖြင့် ယခုအခါတွင် တွားသွားသတ္တဝါမျိုးစဉ်ပေါင်း ငါးခုသာ ကျန်ရှိတော့လေသည်။ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို လေ့လာခြင်းဖြင့် အချို့အမျိုးအစားများ၏ အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်ပေါ်လာပုံကို တွေ့နိုင်လေသည်။ ထိုအချက်သည် မြင်း၏ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်ပေါ်လာပုံတွင် ထင်ရှား၏။ ပထမစ၍ တွေ့ရရာတွင် မြေခွေးအရွယ်မျှသာရှိသော မြင်းနှင့်တူသည့် တိရစ္ဆာန်များကို တွေ့ရသည်။ ယင်းတို့၌ ခြေချောင်းကလေးများ ငါးချောင်းရှိသည်။ ထိုနောက် အီဗော်လျူရှင်းစနစ်ဖြင့် အလယ်ခြေချောင်းသာ ကျန်ရစ်ရာမှ တဖြည်းဖြည်း အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်ခြင်းဖြင့် ခွာဖြစ်လာသည်။ ထိုအခြေအနေရောက်ရန် ဆင့်ပေါင်း ၁၂ ဆင့် ပြောင်းလာခဲ့ ရပြီးလျှင် နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသောအခါတွင် ယခုအခါ၌ မြင်ရသော မြင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲလာသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
သိပ္ပံပညာရှင်များက ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ၏အထောက်အထားများမှာ မပြည့်စုံဟု ဝန်ခံကြသည်။ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ မကျန်ရစ်သည့် သက်ရှိများ အမြောက်အမြား ရှိသေးကြောင်းယုံကြည်ကြ၏။ သို့သော် ထိုသို့ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း အချို့ကို မတွေ့ကြရသော်လည်း ယေဘုယျမှတ်တမ်းများကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သက်ရှိများ၏ သမိုင်းစဉ်တလျှောက်၌ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည်မှာ ထင်ရှားသည် ဟုဆိုကြသည်။ ရှေးကျသည့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တူညီကြသဖြင့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု အဆက်အသွယ် ရှိကြသည်မှာလည်း ထင်ရှားသည်ဟု ဆိုကြသည်။
တိရစ္ဆာန်များ၏ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သော အနာတမီကို (ခန္ဓာဗေဒ) လေ့လာခြင်းဖြင့် အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်လာသည့် အထောက်အထားများကို ပြသနိုင်ပေသည်။ တန်းနိမ့်ငါးများမှ တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များအထိ ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါမှန်သမျှတွင် ဦးနှောက်၏ အနေအထားမှာ အတူတူသာ ဖြစ်ပြီးလျှင် ဦးနှောက်နာဗ်ကြောများသည်လည်း ဦးနှောက်၏အလားတူ အစိတ်အပိုင်းများနှင့်သာ ဆက်သွယ်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ နို့တိုက်သတ္တဝါများ၊ သို့မဟုတ် အမွေးရှိသတ္တဝါများ၏ ခြေလက်အင်္ဂါများကို ကြည့်လျှင်လည်း အနေအထားမှာ အတူတူသာ ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရ လေသည်။ လင်းနို့၏အတောင်နှင့် ဝေလငါး၏ ရှေ့ရေယက်တို့၏ အဓိကအရိုးများမှာ လူ၏လက်မောင်းနှင့် လက်တို့၏ အဓိကအရိုးများနှင့် အတူတူဖြစ်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။ သို့သော် အပင်၌ မြင်ရရာတွင်မူ လွန်စွာကွာခြားလှပေသည်။
ထိုနည်းအတိုင်း တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်လောကတို့မှ သာဓကများကိုလည်း တွေ့ရလေသည်။ နို့တိုက်သတ္တဝါတို့တွင် ယေဘုယျအားဖြင့် ဆင်တူသော သွားနှစ်စုံရှိ၏။ လူ၌လည်း ထိုနည်းအတူ ရှိလေသည်။ ဝှေးဗုန်း ဝေလငါးတွင်လည်း အလားတူ သွားနှစ်စုံရှိသည်။ သို့သော် ထိုသွားများလည်း ဝေလငါးငယ်ကလေး မမွေးဖွားမီတွင် တိုးပွားလာပြီးနောက် ပျောက်ကွယ်သွားလေသည်။ ထိုသွားများကို မည်သည့် အခါတွင်မျှလည်း အသုံးပြုလေ့ မရှိချေ။
တဖန် လူ၏အစာလမ်းကြောင်းအတွင်းရှိ အူအတက်သည် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါတစ်ခု၏ အကြွင်းအကျန်ကလေး ဖြစ်လေသည်။ ထိုကိုယ်တွင်းအင်္ဂါသည် အခြား နို့တိုက်သတ္တဝါ အမြောက်အမြားတွင် အသုံးဝင်ကြလေသည်။ အလားတူ အခြေခံဖြစ်သည့် ပစ္စည်းအမြောက်အမြားသည် ရှေးလူများမှ ဆက်ခံရရှိပြီးလျှင် ထိုပစ္စည်းများသည် ရှေးလူများတွင် အသုံးဝင်ခဲ့ကြလေသည်။
တိရစ္ဆာန်အမျိုးမျိုး၏ ဇီဝကိစ္စဗေဒကို လေ့လာသောအခါတွင်လည်း ထူးခြားသော တူညီမှုများကို တွေ့ရ လေသည်။ တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များကို ကြည့်လျှင် ယင်းတို့အားလုံးသည် အသက်ရှူခြင်း၊ အိပ်ခြင်းနှင့်ရွေ့လျားသွားလာခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်ကို တွေ့ရပေမည်။ အစာစားရာတွင်လည်း တူညီသောယေဘူယျ အစာစုများကို စားကြပြီးလျှင် တူညီသည့် အညစ်အကြေးများကို ဖြစ်စေကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရပေမည်။
ဗီတာမင် အမျိုးမျိုးသည် လူ၏ ကျန်းမာရေးအတွက် လိုသကဲ့သို့ တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကျန်းမာရေးအတွက်လည်း လိုလေသည်။ ထိုဆေးများ၏ စွမ်းပကားများကို သိနိုင်ကြခြင်းမှာ သိပ္ပံပညာရှင်များကထိုဆေးများကို တန်းမြင့်တိရစ္ဆာန်များတွင် စမ်းသပ်ကြည့်ကြရာမှ သိရှိကြသဖြင့် လူများက အသုံးပြုကြခြင်းဖြစ်သည်။ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များနှင့် လူက စိုက်ပျိုးယူသော အပင်များကို ကြည့်ခြင်းဖြင့်လည်း လူက ကြံဖန်ရွေးချယ်သည့်နည်း၊ သို့မဟုတ် မျိုးဖောက်ခြင်းဖြင့် ယင်းတို့အား မည်မျှအထိပြောင်းလဲပစ်နိုင်သည်ကို တွေ့နိုင်လေသည်။ ထင်းရှားစေရန် သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြရလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှရရှိသည့် ကြက်တစ်ကောင်မှ ၁ဝ ပေါင် လေးသော ကြက်နှင့် တစ်ပေါင်သာလေးသည့် ကြက်များဖြစ်လာစေသည်အထိ လူက မျိုးဖောက်၍ ယူနိုင်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များတွင်လည်း အလားတူပင် လူက အပင်ရိုင်းများမှ ကြံဖန် ရွေးချယ်သည့်နည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးယူလေသည်။
အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်ပေါ်စေရန် အခြေခံအကြောင်းများကို စဉ်းစားကြရပေမည်။ လူတွင်ဖြစ်စေ၊ တိရစ္ဆာန် တွင်ဖြစ်စေ မတူညီမှုကလေးများကို အမြဲတစေ တွေ့ရလေသည်။ အပင် နှစ်ပင်၊ သို့မဟုတ် လူနှစ်ယောက်သည် မည်သည့်အခါတွင်မျှ အတိအကျ မတူသည်ကို လူတိုင်းသိသည်။ မွေးဖွားသော အရေအတွက်ထက် ကြီးထွားလာပြီးလျှင် အရွယ်ရောက်သည်အထိ ကြီးထွားလာသော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်အရေအတွက်က နည်းပါးလေသည်။ တိရစ္ဆာန် နှင့် အပင်မျိုးစိတ်အမြောက်အမြား တွင် မိဘနှစ်ဦးမှ အရေအတွက်များစွာသော တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်များကို ဖြစ်ထွန်းလေသည်။ ဖားပြုပ်အမ တစ်ကောင်သည် တစ်နှစ်လျှင် ဥပေါင်း ၂ဝ,ဝဝဝ မျှကို အုပေး၏။ သို့သော် ထိုဥများသည် ဥလိုက် ဖြစ်စေ၊ အကောင်ဖြစ်မှဖြစ်စေ သေကြေပျက်စီးကုန်သော အရေအတွက်မှာ အလွန် များပြားသဖြင့် မူမှန်အခြေအနေအတွင်း၌ ဖားပြုပ်နှစ်ကောင်မျှသာ မိဘ၏နေရာကို ယူရန် ကျန်ရစ်လေ့ရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ထိုအခါ သဘာဝ ရွေးချယ်ခြင်းသည် ဖြစ်လာလေသည်။ အခြေအနေနှင့် မကိုက်ညီသော အခြေအနေ မကောင်းမွန်လှသည့် ဖားပြုပ်များ သေကြေကုန်ကြလေသည်။ တာရှည်တွင် မွေးဖွားသည့် သားသမီးများအနက် အခြေအနေ အကောင်းမွန်ဆုံး သားသမီးများသာ ကျန်ရစ်လေ့ရှိသည်။ အခြေအနေ ယာယီအားဖြင့် ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် ဖားပြုပ်များပို၍ အသက်ရှင်က ကျန်ရစ်ပြန်လျှင်လည်း ဖားပြုပ် အရေအတွက် မြောက်မြားလာခြင်း ကြောင့် ရောဂါကပ်ဆိုက်ရောက် လာပြီးလျှင် သေကြေကုန်လေ့ရှိသည်။ ထိုနည်းအားဖြင့် ဖားပြုပ်၏ အရေအတွက်သည် သူအခြေအနေနှင့်သူ ကိုက်ညီလျက် ရှိလေ့ရှိသည်။ အခြေအနေ ပြောင်းလဲလာလျှင် ထိုပြောင်းလဲလာသည့် အခြေအနေနှင့် အလွန်ကိုက်ညီအောင် အကျိုးပြု လိုက်လျောခြင်း ရှိနိုင်သော ဖားပြုပ်များသာ ကျန်ရစ်နိုင်၍ ကျန်ဖားပြုပ်အားလုံးသည် သေကြေကုန်ကြရပေမည်။ အခြားနေရာများရှိ ဖားပြုပ်များသည်လည်း ထိုနေရာမျိုးရှိ အခြေအနေများနှင့်ကိုက်ညီအောင် အကျိုးပြု လိုက်လျောမှုများရှိသည့် ဖားပြုပ်များသာ ကျန်ရစ်နိုင်လေပေလိမ့်မည်။ ထိုနည်းဖြင့် အီဗော်လျူရှင်းဖြစ်လာသော ဖားပြုပ်များကို တွေ့နိုင်လေသည်။ ထိုဖားပြုပ်များသည် ပထမပေါက်ဖွားပေးခဲ့သော ဖားပြုပ်များနှင့် တူနိုင်ကြတော့မည် မဟုတ်ချေ။
သိပ္ပံပညာရှင်များ အချင်းချင်း အငြင်းပွားရဆုံး အချက်များအနက် တစ်ချက်မှာ ပေါက်ဖွားလာသည့် တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များတွင် ကွဲလွဲရသည့်အကြောင်းများနှင့် ထိုအကြောင်းများကြောင့် သက်ဆိုင်ရာ တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များသို့ မည်ကဲ့သို့သော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ရှိလာသည်ဆိုသော အချက် ဖြစ်သည်။ ဒါဝင် ချမှတ်ထားသော စနစ်အရဆိုလျှင် အကျိုးသက်ရောက်စေသော ကွဲလွဲချက်များသည် များသောအားဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာ ရှိပြီးလျှင်၊ ထိုကွဲလွဲချက်များသည်လည်း မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် ရှိလာသည်ဟုမပြောနိုင်ချေ။ ထိုနည်းဖြင့် တိရစ္ဆာန်တစ်ကောင်၊ သို့မဟုတ် အပင်တစ်ပင်သည် အခြား တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ ကံအားလျော်စွာ ပြောင်းလဲချက်ကလေးများ ပါလာခြင်း ကြောင့် ကျန်တိရစ္ဆာန်များ၊ သို့မဟုတ် အပင်များထက် ပို၍ အသက်ရှည်နိုင်လေသည်။ ထိုပြောင်းလဲချက် ကလေးများကိုသာ သားသမီးများက အမွေဆက်ခံနိုင်ကြလျှင် ထိုအမွေဆက်ခံကြသော တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်များသည် အသက်ရှည်နိုင်ရန် ပို၍ အလားအလာ ရှိကြလေသည်။ သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးကမူ လေ့လာရရှိသောသွင်ပြင် လက္ခဏာကို အမွေဆက်ခံခြင်းကြောင့် ပြောင်းလဲချက်ကလေးများ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုပညာရှင်၏ အယူအဆမှာ တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်က ယင်း အသက်ရှင်နေစဉ်အတွင်း လေ့လာရရှိခဲ့ခြင်းကို သားသမီးများအား တဆင့် အမွေပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် ပြောင်းလဲချက်ကလေးများ ရှိခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်မှာ အားကစား လိုက်စားသော မိဘက ကိုယ်အင်္ဂါတွင် အခြားကလေးများထက် သန်စွမ်းသောကလေးများကို မွေးဖွားစေနိုင်ခြင်းနှင့် ဉာဏ်ပညာနှင့် ပြည့်စုံသော မိဘက အခြားကလေးများထက် ပို၍ ဉာဏ်ပညာနှင့်ပြည့်စုံသော ကလေးများကို ပေါက်ဖွားစေနိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ အခြားပညာရှင်တစ်ဦးကမူ ထိုအဆိုပြုချက်ကို လက်မခံနိုင်ဟု ဆိုပြီးလျှင် အထက်ဖော်ပြပါ ပညာရှင် ပြောဆိုသကဲ့သို့ ဖြစ်လာသည် ဆိုသည်မှာ အထောက်အထား မရှိဟု ဆိုသည်။ ဒုတိယပညာရှင်ပေးသော ဆင်ခြေကို ထင်ရှားစေရန် တရုတ်မများ၏ ခြေထောက်များကို သာဓက အဖြစ် ဖော်ပြလေသည်။ ထိုသို့ဖော်ပြရာတွင် တရုတ်မက ခြေထောက်များကိုသာ မပြုပြင်ဘဲထားလျှင် ထိုခြေထောက်များသည် မူမှန်အရွယ်အထိ ကြီးထွားလာနိုင်သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ထိုသို့ မူမှန်အရွယ်ထိ ကြီးထွားလာနိုင်သော ခြေထောက်များရှိသည့် တရုတ်မလေးကို နှစ်ရာပေါင်းများစွာက သေးငယ်အောင် တရုတ်မက မွေးဖွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အခြားအမှန်အရေးကြီးသော သီအိုရီတစ်ခုကို အခြားသိပ္ပံပညာတစ်ဦးက တင်ပြပြန်သည်။ သူ၏ တင်ပြချက်မှာ ပြောင်းလဲချက်များကို သဘာဝက အခွင့်ကောင်း ယူတတ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုပြောင်း လဲချက်သည် အခြား အတူမွေးဖွားလာသော တိရစ္ဆာန်များ၊ သို့မဟုတ် အပင်များနှင့်မတူဘဲ ထူးခြားသော ပြောင်းလဲမှုများ ရှိလာခြင်းကို သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြထားသည်။ ထိုသာဓကမှာ တခါတရံတွင် တိရစ္ဆာန်များ၊ သို့မဟုတ် အပင်များ၌ တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ တခါတရံတွင် လက်ချောင်းများ၌ ရှိနေကျ အဆစ်သုံးဆစ်အစား နှစ်ဆစ်သာ ပါလေ့ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြသည်။ သို့မဟုတ် လက်ချောင်း၊ သို့မဟုတ်ခြေချောင်း ငါးချောင်းအစား ခြေချောင်း ခြောက်ချောင်းပါလေ့ရှိသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ထိုသို့ပြောင်းလဲချက်က ပြောင်းလဲလာသည့်တိရစ္ဆာန်၊ သို့မဟုတ် အပင်သစ်အဖို့ အဓိကအချက် ဖြစ်လာနိုင်ကောင်း ဖြစ်လာနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုပြောင်းလဲချက်က ပိုင်ဆိုင်သစ်အား အကျိုးပြုနိုင်လျှင်၊ ကျန်ကလေးများ ပျက်စီးကုန်သည့်တိုင်အောင် ထိုပြောင်းလဲချက် ရှိနေသော ကလေးသည် ကျန်ရစ်နိုင်ပေလိမ့်မည်။ ထိုကလေးမှတစ်ဆင့် အလားတူ အကျိုးပြုနိုင်သော အချက်ကို အမွေဆက်၍ ပေးနိုင်လျှင် မျိုးစိတ်သစ်တစ်ခုပင် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင် သည်ဟုဆိုသည်။ ထိုပြောင်းလဲချက်ကသာ ပိုင်ရှင်အား အကျိုးမပြုနိုင်လျှင် ပိုင်ရှင်သည် သေကြေ ပျက်စီး သွားနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။
အီဗော်လျူရှင်းကို ဖြစ်စေသည်ဆိုသော အခြား အလားတူ သီအိုရီ အမြောက်အမြားလည်း ရှိသေးသည်။ သို့သော် ဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သော အချက်အလက်များနှင့်ပင် သိပ္ပံပညာရှင် အချင်းချင်း အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းပြချက်များတွင် ကွဲလွဲကြကြောင်းမှာ ထင်ရှားပေပြီ။ ထိုကြောင့် ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော အချက်ကိုပင် တဖန်ပြန်၍ ဖော်ပြရလျှင် သက်ရှိများ အီဗော်လျူရှင်း ဖြစ်လာကြသည်ကို ဆိုရာတွင်မူ သဘောတူညီကြလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ် ကဏ္ဍ:ဇီဝဗေဒ အယူအဆများ ကဏ္ဍ:ဇီဝဗေဒ သီအိုရီများ
ဆလွမ်ကောင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဆလွမ်ကောင်ရွာ(Salumkawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ကရိန်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၀၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖရုံပေါက်ရွာ
ဖရုံပေါက်ရွာ
ဦးရှမ်းဘောစုရွာ၊ ကဇောင်း
ဦးရှမ်းဘောစုရွာ၊ ကဇောင်း
ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်
ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်သည် ဘော်နီယိုကျွန်း  အနောက်မြောက်ဘက် ကမ်းခြေဒေသရှိ မလေးရှားနိုင်ငံ ပိုင် ပြည်နယ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုနယ်၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၊အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် မလေးရှားနိုင်ငံပိုင် ဆာဘားပြည်နယ် ရှိသည်။
ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်သည် စတုရန်း မိုင် ၄၇ဝဝဝ မိုင်ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်အတွက် လူဦးရေခန့်မှန်းခြေ ၆ဝဝဝဝဝ ရှိသည်။ လူများစုမှာ ဒယက်လူမျိုး၊ မလေးလူမျိုးနှင့် တရုတ် လူမျိုးတို့ဖြစ်ကြသည်။ မြစ်ကြီးမြစ်ငယ် အသွယ်သွယ် တို့သည် ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိကြသည်။ အချို့သော မြစ်များသည် လှေသင်္ဘောများ မိုင်ပေါင်းများစွာ ဆန်တက်သွားလာနိုင် လောက်အောင်ကြီးကျယ်လေသည်။ ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းမှာ မိုင် ၄၅ဝ မျှရှည်လျားသည်။ ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်သည် အပူပိုင်းဒေသတွင် တည်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတုမှာ ပူအိုက်စိုစွတ်သည်။ မိုးများစွာရွာသွန်း၍ သစ် တောကြီးများ ထူထပ်စွာပေါက်ရောက်သည်။ ကာဖီ၊ ငရုတ် ကောင်း၊ သာဂူ၊ ကော်ဖတ်၊ ပရုတ်၊ ပီလောပီနံစသော အသီး အနှံများကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်၏ အရေး ကြီးဆုံး တွင်းထွက်ပစ္စည်းမှာ ရေနံဖြစ်၍၊ မိရိဆိပ်ကမ်းမြို့အနီးတစ်ဝိုက်တွင် အများဆုံးထွက်သည်။ အခြား တွင်းထွက်ပစ္စည်းများမှာ ရွှေ၊ ကျောက်မီးသွေး၊ခနောက်စိမ်း၊ စိန်၊ ကြေးနီနှင့် မန်ဂနိဖြစ်သည်။
တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် မီးသင်္ဘောများကို၎င်း၊ အတွင်းဘက်ကုန်းပိုင်း တွင် မော်တော်ကားများနှင့် မြစ်ကြောင်းခရီးကို၎င်း အသုံးပြု ကြသည်။ မီးရထားလမ်း ဟူ၍ မရှိချေ။ ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ကူချင်းမြို့ ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့မှာ ဆာရာဝပ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍၊လူဦးရေ ၃ဝဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။ ယခုရှိရင်းစွဲဆာရာဝပ်ပြည်နယ်မှာ ခရစ် ၁၈၄၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဗရူးနေးနယ်စား စူလတန် ထံမှ ဆာဂျိမ်းဗရွတ်က ရရှိလိုက်သော နယ်ဖြစ်သည်။ ထိုအခါ မှစ၍ ဗရွတ်၏ သားစဉ်မြေးဆက် တို့သည် စော်ဘွားအဖြစ်ဖြင့် အုပ်စိုးခဲ့၏။ ခရစ် ၁၈၈၈ ခုနှစ် စာချုပ်အရ ဆာရာဝပ်ပြည်နယ် သည် ဗြိတိသျှ အစိုးရအစောင့်အရှောက်ခံ (ဝါ) ဩဇာခံနယ် ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့၌ ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်မှာ ဂျပန်တို့ လက်သို့ကျရောက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးသောအခါ ဆာဂျိမ်းဗရွတ်၏ အနွယ်ဖြစ်သော ဆာရာဝပ် ရာဇာသည် အခြေခံဥပဒေဖြင့် အုပ်စိုးခဲ့၏။ သို့သော် ၁၉၄၆ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဆာရာဝပ်ပြည်နယ်ကို ဗြိတိသျှအစိုးရကခန့်အပ်သော ဘုရင်ခံက ဥပဒေပြုလွှတ်တော် နှင့် လူမျိုးစု ကိုယ်စားလှယ် အကြံပေးကောင်စီတို့၏ အကူ အညီဖြင့် အုပ်ချုပ်သည်။
သက်ကယ်ကျင်းကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
သက်ကယ်ကျင်းကုန်းရွာ (Thetkeikyinkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၉ ဦး၊ မ ၁၁၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောလယ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
မောလယ်ရွာ (Mawlel)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ မောလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၁၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၅ ဦး၊ မ ၄၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လှိုင်လာဘရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
လှိုင်လာဘရွာ(Hlainglarba)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ခရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၉၅၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာမဲရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကာမဲရွာ (Karme)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကာမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၇၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ဒေါင့်ကြီးဘက်ရွာ၊ ရေကြည်မြို့နယ်
ဒေါင့်ကြီးဘက်ရွာ၊ ဒေါင့်ကြီးဘက်
င/ပြောက်ဆည်ရွာ၊ င/ပြောက်ဆည်
င/ပြောက်ဆည်ရွာ၊ င/ပြောက်ဆည်
သုပတ္တဇာတ်
တိကနိပါတ် - ၄။ အဗ္ဘန္တရဝဂ် -(၂၉၂) သုပတ္တဇာတ်။ ။ သုမုခ မည်သော ကျီးစစ်သူကြီးသည် သုပတ္တ ကျီးမင်း၏ ကျီးမိဖုရား ချင်ခြင်းအတွက် အသက်စွန့်ကာ ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ စားတော်ပွဲကို ထိုးသုတ်ယူစဉ် အဖမ်းခံရခြင်းဖြင့် သုပတ္တကျီးမင်း လိုက်လာ၍ တရားဟောခြင်းအကြောင်း။
လေနာပျောက်ရေး အစာရှာပေး
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဗိမ္ဗာဒေဝီမထေရ်မအား ဝမ်း၌ လေနာသည်ထလေ၏။ ထိုအါ ရာဟုလာသာမဏေသည် ထိုအကြောင်းကို ရှင်သာရိပုတ္တရာကို လျှောက်ထားရာ ရှင်သာရိပုတ္တရာသည် ကောသလမင်းကြီး နန်းတော်သို့သွား၍ ငါးကြင်းသားကို ထောပတ်သစ်နှင့် ရောသော သလေးဆွမ်းကို ဆောင်ယူခဲ့ပြီးလျှင် ရာဟုလ သာမဏေအား ဗိမ္ဗာဒေဝီ မထေရ်မထံသို့ ပို့စေရာ ဘုဉ်းပေးကာမျှဖြင့် ဝမ်းလေနာသည် လွတ်ငြိမ်းလေ၏။ မင်းကြီးသည် မင်းချင်းတို့ကို စုံစမ်းစေ၍ ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် ထိုအခါမှစ၍ ဗိမ္ဗာဒေဝီ မထေရ်မအား ထိုသို့ သဘောရှိသောဆွမ်းကို လှူဒါန်းစေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် “ငါ့ရှင်တို့ ... ရှင်သာရိပုတ္တရာသည် ဗိမ္ဗာဒေဝီ မထေရ်မအား ဤသို့ သဘောရှိသော ဘောဇဉ်ဖြင့် ရောင့်ရဲစေသည်” ဟု စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... သာရိပုတ္တရာသည် ယခုအခါ၌သာ ရာဟုလာမယ်တော်အား တောင့်တအပ်သော ဘောဇဉ်ကို ပေးသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ပေးခဲ့ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။ ။ [ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုသည် အဗ္ဘန္တရဇာတ် ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုနှင့်တူပြီ။]
ကျီးမင်းမိဖုရား ချင်ခြင်းပွား
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ကျီးမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် ကျီးရှစ်သောင်းတို့ အကြီးအမှူးဖြစ်၍ သုပတ္တမည်သော ကျီးမင်း ဖြစ်လေ၏။ မိဖုရားကား သုဖဿ မည်၏။ စစ်သူကြီးား သုမုခ မည်၏။ ထိုကျီးမင်းသည် ကျီးရှစ်သောင်း အခြံအရံဖြင့် ဗာရာဏသီပြည်ကို အမှီပြုကာ နေလေ၏။
ကျီးမင်းသည် တစ်နေ့သ၌ သုဖဿ ကျီးမကိုခေါ်၍ အစာရှာထွက်သွားလတ်သော် ဗာရာဏသီမင်း စားဖိုအိမ်အထက်ဖြင့် သွားလေ၏။ စားဖို့သည်လည်း မင်းကြီး သုံးဆောင်ရန် အထူးထူးသော ငါး၊ အမဲ၊ ဘောဇဉ်တို့ကို ချက်ပြုတ်ကာ အိုးတို့ကို ဖွင့်ပြီးလျှင် အငွေ့လွှတ်၍ထား၏ သုဖဿကျီးမသည် အနံ့ရ၍ စားလိုသော်လည်း ထိုနေ့တွင် မပြောသေးဘဲ နေ၏။
နှစ်ရက်မြောက်နေ့၌ ကျီးမင်းသည် “ရှင်မ .. အစာရှာသွားမည်” ဟု ဆိုလတ်သော် “အရှင် ... အရှင်တို့သာ သွားပါကုန်၊ အကျွန်ုပ်မှာ တစ်ခုသောချင်ခြင်းသည်ရှိ၏” ဟု ပြောလျှင် “ရှင်မ ... အဘယ်ချင်ခြင်းနည်း” ဟု မေး၏။ “အရှင် ....ဗာရာဏသီမင်း၏ ဘောဇဉ်ကို စားလိုသည်၊ အကယ်၍ မရလျှင် အသက်ကိုစွန့်မည်” ဟု ပြောပြန်လျှင် ကျီးမင်းသည် အကြံရကြပ်၍နေလေ၏။
ထိုအခါ သုမုခ စစ်သူကြီးသည် ကျီးမင်းထံ လာလတ်၍ “အရှင်းမင်းကြီး ... အဘယ်ကြောင့် နှလုံးမသာသနည်း” ဟု မေးလျှင် ကျီးမင်းသည် ထိုအကြောင်းကို ပြောကြားလေ၏။ သုမုခ စစ်သူကြီးသည် အကြောင်းကိုသိလျှင် “အရှင်မင်းကြီး ... မစိုးရိမ်လင့်” ဟု လျှောက်ထားပြီးလျှင် မိဖုရားကြီးကိုလည်း “အရှင်မင်းကြီး ... မစိုးရိမ်လင့်၊ ရအောင်ယူပေးမည်၊ ဤနေရာကသာ စောင့်၍နေပါကုန် ” ဟဟု လျှောက်ထား၍ ဖဲခဲ့လေ၏။
ကျီးမင်းစစ်သူ အစာယူ
စစ်သူကြီးသည် ကျီးတို့ကို စည်းဝေးစေ၍ ထိုအကြောင်းကို ပြောကြားပြီးလျှင် ဗာရာဏသီပြည် စားဖိုအိမ်အနီးတွင် ကျီးတို့ကို အစုလိုက် အစုလိုက် အစောင့်အရှောက်ထားကာ မိမိမူကား ကျီးသူရဲ ရှစ်ကောင်နှင့် စားဖိုခန်းအနီးသို့ဝင်၍ မင်းကြီးထံ စားတော်ခွက်အပို့ကို စောင့်ဆိုင်းကာ နေလေ၏။ ကျီးတို့ကိုလည်း “အမောင်တို့ ... မင်းကြီးထံ စားတော်ခွက် အပို့ထွက်သည်ရှိသော် ငါသည် စားတော်ခွက်တို့ကို အောက်သို့ကျအောက် လုပ်မည်၊ ကျလတ်သော် ငါ၏အသက်မရှိပြီ၊ သို့အတွက် ကျီးလေးကောင်တို့သည် နှုတ်သီးပြည့်အောင် ထမင်းကို ယူကြလော့၊ ကြွင်းသော ကျီးလေးကောင်တို့သည် နှုတ်သီးပြည့်အောင် ဟင်းကို ယူကြကုန်လော့၊ ယူကြပြီးလျှင် ကျီးမင်းနှင့် သုဖဿာ မိဖုရားကြီးကို ကျွေးကြကုန်လော့၊ ငါမူကား နောက်မှလာမည်” ဟု စီမံ၍ထားလေ၏။
ထိုအခါ စားဖိုသည်သည် ဘောဇဉ် အထူးထူးတို့ကို ပြည့်စုံအောင် စီရင်ပြီးလျှင် စားတော်ခွက်တို့ကို ထမ်းပိုးဖြင့် ထမ်းကာ မင်းကြီးအိမ်သို့သွားလေ၏။ မင်းရင်ပြင် ရောက်သောအခါ ကျီးစစ်သူကြီးသည် ကျီးသူရဲတို့ကို အချက်ပေး၍ ပျံဝဲကာ စားဖိုသည်၏ ရင်ဘတ်ကို ခြေဖြင့်ကုတ်လျက် နှုတ်သီးဖြင့် နှာခေါင်းဖျားကိုဆိတ်၍ အတောင်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့် မျက်နှာကို အုပ်လေ၏။
မင်းကြီးလည်း ပြာသာဒ်တွင် စင်္ကြံသွားရင် လေသာတံခါးဖြင့် ကြည့်လတ်သော် ကျီး၏အမူအရာကိုမြင်လျှင် စားဖိုသည်ကို အသံပေးလျက် “အချင်း စားဖိုသည် ... စားတော်ခွက်တို့ကို စွန့်ပြီးလျှင် ကျီးကိုသာ အရဖမ်းလော့” ဟု အမိန့်ပေးလေ၏။ စားဖိုသည်သည် ထိုအခါ စားတော်ခွက်တို့ကို စွန့်ပြီးလျှင် ကျီးကို မြဲစွာဖမ်း၍ မင်းကြီးထံ ပို့လေ၏။ ကျီးသူရဲ ရှစ်ကောင်တို့လည်း စီစဉ်ထားသောအတိုင်း ပျံလာကြကာ ဝအောင်စားပြီးလျှင် ထမင်းဟင်းတို့ကို နှုတ်သီးပြည့် ယူဆောင်ကာ ကျီးမင်းနှင့် ကျီးမိဖုရားကြီးတို့အား ကျွေးကုန်၏။ ထိုအခါမှ သုဖဿ မိဖုရားလည်း ချင်ခြင်းငြိမ်းလေ၏။
တရားဟောဆို လွန်ကြည်ညို
မင်းကြီးလည်း ကျီးစစ်သူကြီးကို “အသင်ကျီး ... အသင်ကား ငါ့ကိုလည်း မရှက်၊ စားဖိုသည်၏ နှာခေါင်းကိုလည်း ဖြတ်၏၊ စားတော်ခွက်တို့ကိုလည်း ခွဲ၏၊ အသက်သေရမည်ကိုလည်း မကြောက်၊ အဘယ်ကြောင့် ဤလို ပြုရဘိသနည်း” ဟု မေးလျှင် ကျီးစစ်သူကြီးသည် မင်းကြီးအား -
“မြတ်သောမင်းကြီး .... ကျွန်ုပ်၏ ကျီးမင်းကား သုပတ္တ အမည်ရှိပါ၏။ မိဖုရားကြီးကား သုဖဿာအမည်ရှိပါ၏၊ ကျီးရှစ်သောင်း အခြံအရံဖြင့် ဗာရာဏသီပြည်ကို အမှီပြု၍ နေပါ၏၊ အကျွန်ုပ်ကား ထိုကျီးမင်း၏ စစ်သူကြီး ဖြစ်ပါ၏၊ ထိုသုဖဿာ မိဖုရားကြီးသည် အသင်မင်းကြီး သုံးဆောင်သော ထမင်းဟင်း ဘောဇဉ်တို့ကို စားလိုသော ချင်ခြင်း ဖြစ်ပါ၏၊ သို့အတွက် အကျွန်ုပ်သည် ထိုမိဖုရားကြီးအတွက် အသက်ကိုစွန့်ကာ စားဖိုသည်ထံမှ ထမင်းဟင်းတို့ကို အတင်းလုယူပါ၏၊ ယခုအခါ ကျီးမင်းနှင့် မိဖုရားကြီးအား ဆက်သပြီးပြီဖြစ်၍ အကျွန်ုပ်၏ အလိုပြည့်ပါပြီ၊ အကျွန်ုပ်အား အရှင်းမင်းကြီးတို့ ပြုလိုသောဒဏ်ကို ပြုပါ” –
ဟု ရဲရင့်စွာ ပြောဆို လျှောက်ထားလေ၏။ မင်းကြီးသည် ကျီးစစ်သူကြီးစကားကို ကြားလျှင် လူဖြစ်ကြသောငါတို့မှာ ကြီးစွာသော စည်းစိမ်ကို ပေးထားပါလျက် ငါ့အား ချစ်နှစ်သက်သောသူကို မရကုန်၊ အသက်ကိုစွန့်သောသူကို မရကုန်။ ဤကျီစစ်သူကြီးကား တိရစ္ဆာန်ဖြစ်လျက် မိမိအသက်ကို ကျီးမင်းအား စွန့်နိုင်ပေ၏။ အလွန်ကောင်းမြတ်သောစိတ် ရှိပေ၏။ သာယာသောအသံ ရှိပေ၏။ တရားဟောတတ်ပေ၏ - ဟု ချီးကျူးကာ ဂုဏ်ကျေးဇူး၌ ကြည်ညိုသဖြင့် ကျီးစစ်သူကြီးအား ထီးဖြူဖြင့် ပူဇော်လေ၏။
ကျီးစစ်သူကြီးလည်း မိမိရသော ထီးဖြူဖြင့်ပင် မင်းကြီးအား တစ်ဖန် ပူဇော်ပြန်၍ ကျီးမင်း၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို ချီးကျူးကာ လျှောက်ထားပြန်၏။ ထိုအခါ မင်းကြီးသည် ကျီးမင်းအား ခေါ်စေပြီးလျှင် တရားတော်ကို ကြားနာရ၍ အလွန်ကြည်ညိုလှသဖြင့် ကျီးမင်းနှင့် ကျီးစစ်သူကြီးအား မိမိ စားသောနည်းဖြင့် ထမင်းအစာကို မပြတ်ပို့စေ၏။ ကြွင်းသော ကျီးတို့အားလည်း နေ့စဉ် *တစ်အမ္ဗဏချက် ထမင်းကို ပေးလှူစေ၏။ မိမိလည်း ကျီးမင်း၏ အဆုံးအမ၌တည်လျက် ခပ်သိမ်းသော သတ္တဝါတို့အား ဘေးမဲ့ပေး၍ ပဉ္စသီလကို စောင့်ထိန်းလေ၏။ [ထိုသုပတ္တကျီးမင်း၏ အဆုံးအမသည် နှစ်ပေါင်း ခုနစ်ရာတိုင်အောင် တည်ရှိသတတ်။]
ဇာတ်ပေါင်း
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒ။
သုမုခကျီးစစ်သူကြီးသည် - သာရိပုတ္တရာ။
သုဖဿာ ကျီးမိဖုရားသည် - ရာဟုလာမယ်တော်။
သုပတ္တ ကျီးမင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၂) အရှင်အတွက်၊ မှုဆောင်ရွက်၊ အသက်စွန့်ရမည်။
(၃) ကျီးသုမုခ၊ လုပ်ထုံးပြ၊ အားကျအပ်ပေသည်။
သုပတ္တဇာတ် ပြီး၏။
ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင်
၁၉ ရာစု ဆန်းစလောက်အထိ လူတို့သည် ရိုးရိုးအဆင်များ ကို ရက်ကန်းစင်များဖြင့်သာ ရက်လုပ် နိုင်ခဲ့ကြသည်။ အဆင် ဆန်းများကို ရက်လိုသောအခါ ရက်ကန်းစင် တစ်စင်လျှင် လူ ၃ ယောက်ကျစီ အလုပ်လုပ်ကြရ၏။ ဤ ၃ ယောက်တွင် ပထမလူသည် အဆင်ပုံစံကို ကြည့်၍ ဒုတိယလူအား မည်သည့် နှတ်ကို နင်းပေးရမည်ကို၎င်း၊ တတိယလူအား လိုသောအရောင် ရရှိအောင် မည်သည့်လွန်းကို အသုံးပြုရမည်ကို၎င်း အမြဲတစေ ညွှန်ကြားပေးနေရပေသည်။ ခရစ် ၁၈ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ဂျိုးဇက်မာရီဂျက္ကတ်ဆိုသူ ပြင်သစ် ရက်ကန်းသမားတစ်ဦးသည် ရက်ကန်းတစ်မျိုးကို တီထွင်လိုက် သည်။ ထိုရက်ကန်းစင်မှာ ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင်ဟုတွင်၍ များစွာ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ရက်ကန်းစင်မျိုးဖြင့် အဆင်ဆန်း များကို လူတစ်ယောက်တည်းဖြင့် ရက်လုပ်နိုင်သည်။ ဂျက္ကတ် လက်ထက်မတိုင်မီက အခြားပြင်သစ်လူမျိုးတစ်ဦး ဖြစ်သူ ဇက်ဒါဗိုကန်ဆန်သည်လည်း လိုသည့်အဆင်မျိုးရအောင် ဒလိမ့် တုံး၌ အပေါက်ငယ်များ စီတန်း၍ ဖောက်လုပ်ထားသည့် အထိန်းကရိယာတစ်မျိုးကို တီထွင်ခဲ့သည်။ ဗိုကန်ဆန်သည် တိုင်ခြည်တိုင်း၌ ယင်းတို့ကို မြှင့်တင်ပေးရန် (မြှင့်ကြိုး) တစ်ပင်စီ ချည်၍ ထိုကြိုးစများကို ဘောင်တစ်ခုသို့ ဆက် ထားသည်။ ဘောင်တွင် ဒလိမ့်တုံး မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ စပရင် ဖြင့် ဖိပေးသည့်အပ်များ တပ်ဆင်ထားသည်။ ဒလိမ့်တုံးပတ် လည်၌ အဆင်ပုံစံအလိုက် ပေါက်ဖောက်ထားသော စက္ကူ ကပ်ပြားတစ်ခု ရှိလေသည်။ အပ်များသည် စက္ကူကပ်ပြားရှိ အပေါက်များမှတဆင့် ဒလိမ်တုံးရှိ ဆိုင်ရာ အပေါက်များထဲသို့ ဝင်သွားသည်။ ထိုအခါ မြှင့်ကြိုးက တိုင်ခြည်ကို အထက်သို့ ဆွဲတင်ပေးသည်။ ဗိုကန်ဆန်၏ကရိယာသည် ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင် ဖြစ်မြောက် အောင်မြင်ရန် လမ်းခင်းပေးခဲ့သည်။ ဗိုကန်ဆန်၏ ကရိယာကို အသုံးပြုရာတွင် ရက်လုပ်သော ဒီဇိုင်းပုံတစ်ခုလုံးကကို ဒလိမ့် တုံးပေါ်ရှိ ကပ်ပြား၌ ဖော်ပေးရန်လိုသည်။ ယင်းသို့ လိုသည့် အတိုင်း ဤကရိယာဖြင့် အထည်ငယ်များကိုသာ ရက်လုပ် နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ဒလိမ့်တုံးကိုလည်း စက်မှု အခက်အခဲများ ကြောင့် ကြီးကြီးမားမား မပြုလုပ်နိုင်ပေ။ ဂျက္ကတ်သည် ဗိုကန် ဆန်၏ ကရိယာကို အတုယူ၍ တစ်မျိုးတစ်ဖုံ တိုးချဲ့ပြုပြင် လိုက်သည်။ သူပြုလုပ်သည့် ကရိယာတွင် ဒလိမ့်တုံး လုံးဝ မပါတော့ချေ။ ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင်တွင် ဒလိမ့်တုံး အစား အပေါက်ဖောက်ထားသော လေးထောင့်ကပ်ပြားများကိုသာ အသုံးပြုထားလေသည်။
ဂျက္ကတ်ရက်ကန်းစင်သည် ပုံဖော်ရက်ကန်းအတတ်ကို တစ်ခါတည်း ခေတ်မီပြောင်းလဲဲသွားစေသည်။ နောင်သော် အပေါက်ဖောက်ထားသော ကပ်ပြားဖြင့် အလိုအလျောက် ထိန်းပေးသည့်ကရိယာမျိုးကို ခေတ်မီရက်ကန်းစင်များတွင် သာမက ဂဏန်းတွက်စက်၊ စန္ဒရား၊ ဇာထိုးစက် စသည့် စက်များတွင်လည်း အနှံ့အပြား တပ်ဆင်အသုံးပြုလာကြသည်။
မတ်ချီးနုရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
မတ်ချီးနုရွာ (Matcheenu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နားတစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားတစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၆ ဦး၊ မ ၄၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
နောင်မယ်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
နောင်မယ်ရွာ (Nawngmae)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိပ်တင်ရွာ၊ မင်းရပ်
လိပ်တင်ရွာ၊ မင်းရပ်
မြင်းခင်းသဘင်
မြင်းခင်းသဘင်သည်ကား ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်က ပြာသိုလတွင် ကျင်းပမြဲဖြစ်သော ရာသီပွဲတော်ဖြစ်၏။ ဤသဘင်ကိုမြင်ခင်းစက်သွင်းသဘင်တော်ပွဲ၊ သို့မဟုတ် မြင်းခင်းစက်ထိုးပွဲ ဟုလည်းခေါ်သည်။
ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်တွင် စစ်ပွဲများ၌ ဆင်စီး၊ မြင်းစီးချင်း၊ စစ်ထိုးတတ်ကြကြောင်း ရာဇဝတ် ကျမ်းများ၌ လည်းကောင်း၊ အရေးတော်ပုံ ကျမ်းများ၌လည်းကောင်း ဆိုခဲ့ကြလေသည်။ ထိုအခါက မင်းနှင့်တကွ မင်းညီမင်းသား ဗိုလ်မှူးတပ်မှူးစသည် တို့သည် ဆင်စီး၊ မြင်းစီး၊ လေးမြား၊ လှံဓားအတတ်တို့ကို ပိုင်နိုင်စွာ ကျွမ်းကျင်ကြသည်ဟုဆိုသည်။ ကျွမ်းကျင်အောင် အလေ့အကျင့်၌ စိတ်ပျော်မွေ့ခြင်းရှိအောင် တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ပြာသိုလတွင် ပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပ၍ မင်းမိဖုရားတို့က ခြီးမြှင့်တတ်ကြသည်မှာ အထင်အရှား ဖြစ်သည်။
မြင်းခင်းစက်သွင်းသည် ဆိုသည်မှာ မြင်းကို ကျင်လျင်စွာ အပြေးစီးယင်း ထူထားသော စက်တိုင်တွင် အဆင့်ဆင့်ရှိသော စက်ဝန်းများကို မှန်အောင် လှံလျင် ပစ်သွင်းသောသဘောပင် ဖြစ်တန်ရာသည်။ မင်းညီမင်းသား အမှူးအမတ်တို့သည် မျဉ်းမောက်တို စစ်ဝတ်တန်ဆာများ ဆင်ယင်လျက် မြင်းကြိုးကစုံပါရှိသော မြင်းကိုစီး၍ လှံလျင်ကိုပစ်ကြသည်။ လှံလျင်ကို လှံတိုဟူ၍လည်းခေါ်လေသည်။ လှံလျင်ပစ် လက်တည့်သူသည် ရှေးမြန်မာစစ်ပွဲများ၌ အရေးပါမည့်သူ ဖြစ်နိုင်လေသည်။ ဆင်စီးချင်းထိုးသည်၊ မြင်းစီးချင်းထိုးသည်ဆိုရာ၌ တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက် လှံလျင်လွှတ်၍ တိုက်ခြင်းမျိုးလည်း ပါလေသည်။ အလောင်းမင်းတရား အရေးတော်ပုံကျမ်းတွင် ခင်ဦးစား ဦးချစ်ညိုနှင့် သေနတ်ဝန်တို့ လှံလျင်လွှတ်၍ မြင်းစီးချင်းတိုက်ကြပုံကို အောက်ပါအတိုင်း ရေးမှတ်ခဲ့လေသည်။
''ငါနှင့် မြင်းစီးချင်း ကစားကြမည်။ ယောက်ျားကောင်းထွက်ခဲ့စေ ငချစ်ညို ဆိုလျှင်၊ မင်းကျော်ဗညားထွက်သည်ကို ငမြတ်ထွန်းငယ်နှင့် ငါတိုက်ဘက်မတန်။ ငါ့လှံသာ သွေးစွန်းတော့မည် ဆိုသဖြင့်၊ မုဆိုးခြုံဗိုလ် မင်းလှမင်းတောင် ထွက်ပြန်သည်ကိုလည်းငထွန်ငယ် ငါ့လက်စဉ်းကို ငစဉ့်ကိုမှာ နေကြစဉ်ပင် နင်အသိဖြစ်သည်။ ငါနှင့် ဘက်မတန်ဆိုပြန်၍၊ ယင်းမကန်ဗိုလ်၊ ယင်ပါဗိုလ်တို့ မြင်းနှစ်ဆယ်သား အသီးသီး ထွက်ကြသည်ကိုလည်း မဖက်မပြိုင်လို၊ သေနတ်ဝန်ဆိုသူသာ ထွက်လာစေဆို၍ သေနတ်ဝန်ထွက်ရာတွင်မှ သည်ခါ ယောက်ျားချင်းတွေ့ရတော့မည်။ ကိုတို့မှာ ပွဲကြည့်၍သာနေ။ သေနတ်ဝန်နှင့် ငါနှင့်တန်စေ၊ ကြုံးဝါးသံပ၍ မြင်းကိုအကုန်လွှတ်၍ ခြေတစ်ဖက်ထောင်လျက် ရပ်၍ စီးသည်။ ပက်လက်အိပ်၍စီးသည်။ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေလျက် စီးသည်။ မြင်းနံပါး၌ ကပ်လျက်စီးသည်။ လှံကို လက်ဝဲလကျာ် ဘယ်ညာလဲ၍ စီးသည်။ သေနတ်ဝန်မူကား လှံမကို ချိန်ဆကာနေသည်။ ငချစ်ညိုလည်း စီးနည်းအထွေထွေပြီးလျှင် လှံလျင်နှင့် လွှတ်လိုက်သည်။ သေနတ်ဝန်၏ လှံရိုးကို ခတ်မိချေ၏။
ဤကား မြင်းစီးချင်း တိုက်ပုံတစ်မျိုးဖြစ်လေသည်။ ဤတိုက်ပုံမျိုး ရှိသည်ကို ထောက်လျှင် ရှေးမြန်မာမင်းများ လက်ထက်တွင် ရွှေမြို့တော် အစ ကျေးလက်များ၌ပင် လှံလျင်ပစ် အလေ့အလာ အကြံအစည် ခေတ်စားမည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ပြာသိုလရောက်သည့် အခါတိုင်း မြင်းခင်းစက်သွင်းပွဲ ကျင်းပမြဲ ရှိသည် ဆိုသည်မှာ ထိုအလေ့အလာ အကြံအစည်ကို အားပေးလိုသော သဘောပင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်လေသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက် မြင်းခင်း စက်သွင်းပွဲ ကျင်းပပုံကို ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး တတိယအုပ်၌ အောက်ပါအတိုင်း ဆိုခဲ့လေသည်။ ယင်းသည့်(၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ်) ပြာသိုလပြည့်ကျော် နှစ်ရက်နေ့၊ ရှေးမင်းတကာတို့လက်ထက်၊ ဗျူဟာသဘင် စီစဉ်ကျင်းပမြဲဖြစ်သော ဆင် မြင်း ရထား လေးမြား စသော မင်းမှုဝိဇ္ဇာ အတတ်မျိုးတို့၌ အကျုံးဝင်သော ဆင်ခင်း မြင်းခင်း စက်သွင်းသဘင်တော် ကျင်းပရန်ကို ရွှေနန်း​တော်အတွင်း မြေနန်းတော် လက်ဝဲဘက်တွင် အမြင့် တစ်ဆယ့် ငါးတောင်ကစ၍ နှစ်ဆယ်၊ နှစ်ဆယ့် ငါးတောင်၊ သုံးဆယ်၊ ငါးဆယ်၊ အနောက်က အရှေ့သို့ အတည့်အတန်း စက်တိုင် ငါးစိုက်ထူပြီးလျှင် မြေနန်းတော်ဦး မင်းတက်သက္ကဒါန် လှေကားတော်မြောက် စံတော်မူရန် တဲကန္နား ဖျင်းတော် ဆောက်လုပ်၊ ပိတ်ဖြူမျက်နှာကြက်၊ ဗိတာန်ကြာ ယပ်၊ လှဇရွဲကြက်လုပ်၊ ဆွဲဆင်အသင့်ရှိစေ၍၊ ပြာသို လပြည့်ကျော် သုံးရက်နေ့တိုင် မင်းညီမင်းသား၊ ဝန်ကြီး၊ အတွင်းဝန် ဝင်းတော်မှူး၊ မှူးတော် မတ်တော်၊ လက်သုံးတော်၊ လက်စွဲတော်တို့ သနားတော်မြတ်ခံရသည့် မျဉ်းမောက်တို စစ်ဝတ်တန်ဆာ ဆင်ယင်ပြီးလျှင် မြင်းကြိုးကစုံများကို စီးနင်း၍၊ တစ်ကိုယ်လျှင် ဆယ်ခေါက်က လှံလျင် ဆယ်စင်းစီ ကုန်အောင် ထိုးကြရသည်။ မင်းညီ မင်းသားများမှာ မျဉ်းတို မျဉ်းရှည် စစ်ဝတ်တန်ဆာ အဆင်အယင်နှင့်၊ ပေါင်းထုပ်ပုဝါ ပေါင်း၍ ထိုးကြရသည်။ ဆဒ္ဒန်ဆင်မင်း သခင်ဘဝရှင် မင်းတရားကြီး ဘုရားမှာ အဖိုးအနဂ္ဃထိုက်တန်သော ရတနာ အပေါင်းတို့ဖြင့်ပြီးသော မျဉ်းမောက်တို စစ်ဝတ်တန်ဆာ ဆင်ယင်တော်မူပြီးလျှင် အသျှင်မိဖုရား ခေါင်ကြီးနှင့်တကွမင်းမိဖုရား မောင်းမမိဿံ ခြံရံတော်မူလျက် မြေနန်းတော်အတက် ကန္နားဖျင်းတဲတော်သို့ ထွက်စံကြည့်ရှုတော်မူသည်။ စက်ထိုး သဘင် တော်တွင် စက်စွဲသည့် မင်းညီမင်းသား မှူးတော်မတ်တော်၊ လက်သုံးတော်၊ လက်စွဲတော်တို့မှာ တလက်စွဲလျှင်၊ ငွေပွင့်ထိုး ပန်းပုဝါတစ်၊သဇင်ပန်းခိုင် တစ်စီ သနားတော်မူသည်။ မင်းညီ မင်းသား မှူးတော် မတ်တော် လက်သုံးတော် လက်စွဲတော်တို့ စက်ထိုသဘင်ပြီးလျှင်ကသည်းအက္ကပတ် မြင်းတပ်ဗိုလ် အရာရှိတို့နှင့် မြင်းအမှုထမ်းတို့ ရှောက်သီးဓားခုတ်၊ လှံထိုး၊ ငှက်ပျောပင်စိုက်၊ ရေအိုးတင် ဓားခုတ်၊ မြင်းအစိုင်းအနှင် အရေးအရာများကို ထိုးခုတ်ပြပြီးနောက်၊ ရွှေနန်းတော်သို့ ဝင်တော်မူသည်။
ဘုန်းမိုးရွာစေ သွန်းဖျန်း၊ ရွှေပြည်တော်သာ ငြိမ်းချမ်း။ အောင်ပန်းလူလူ နန့်မြေငူ၊ သပြေ ဇမ္ဗူ တိုင်းခန်း။ ပိုင်တည့်သာပိုင်စိုးမြန်း။ လွှတ်နန်းဘွေလယ် ဘုံဦး၊ ကွန့်မြူးစကြာ ရွှင်ချည့်ချည့်လေ။ ရွှေနန်း တိုင်ပြင်၊ စီးပုံခွင်၊ အဲမောင်း လှံယဉ်ရေးရာဆင်၊ ရောင်တင်လျှံဖြာ၊ မှောင်လွယ်ပယ်ခွာ၊ ယိမ်းလှနွဲ့မူရာတည့်လေ။ လျှပ်စံပန်းတင်၊ ရွှေနန်းခွင် ယဉ်လှလှလေး။
ကဇောင်းကံဘဲ့ရွာ၊ ကဇောင်း
ကဇောင်းကံဘဲ့ရွာ၊ ကဇောင်း
အဝင်းတောင်ရွာ
အဝင်းတောင်ရွာ
ထန်လေးပင်လင်းဝင်းကြီးရွာ၊ ထိန်းလေးပင်လင်းဝင်းကြီး
ထိန်လေးပင်လင်းဝင်းကြီးရွာ
ကာယနိဗ္ဗိန္ဒဇာတ်
တိကနိပါတ် - ၄။ အဗ္ဘန္တရဝဂ် -(၂၉၃) ကာယနိဗ္ဗိန္ဒဇာတ်။ ။ အနာရောဂါ နှိပ်စက်ခြင်းကို တာရှည်စွာခံစားနေရ၍ မိမိကိုယ်ခန္ဓာကို စက်ဆုပ်ငြီးငွေ့လာသဖြင့် ရဟန်းပြုရန် တောထွက်ခြင်းအကြောင်း။
ရောဂါကင်းပျောက် ရဟန်းဘဝရောက်
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိပြည်ဝယ် ယောကျ်ားတစ်ယောက်သည် ဖျော့တော့သောရောဂါ နှိပ်စက်သည်ရှိသော် ဆေးသမားတို့သည် လက်လွှတ်ကြကုန်၏။ သားမယားတို့လည်း လုပ်ကျွေးပြုစုခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ကြကုန်၏။ ထိုအါ ရောဂါနှိပ်စက်သော ယောကျ်ားသည် ငါသည် ဤရောဂါမှ လွတ်မြောက်ပါမူ ရဟန်းပြုတော့မည်ဟု ကြံစည်လေ၏။
နှစ်ရက် သုံးရက်မျှဖြင့် တစ်စုံတစ်ရာ သင့်လျော်သောဆေးကို မှီဝဲရ၍ ရောဂါကင်းလတ်သော် မိမိ ကြံစည်ထားသောအတိုင်း ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့သွား၍ မြတ်စွာဘုရားထံ ရဟန်းအဖြစ်ကို တောင်းပန်လျှင် သာမဏေအဖြစ် ရဟန်းအဖြစ်ကိုရ၍ မကြာမြင့်မီ ရဟန္တာ အဖြစ်သို့ ရောက်လေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် ထိုရဟန်းအကြောင်းကို စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ယခုအခါ၌သာ ရောဂါကင်းလျှင် ရဟန်းပြု၍ မိမိ အကျိုးစီးပွားကို ပြုသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ပညာရှိတို့သည် ရောဂါကင်းလျှင် ရဟန်းပြု၍ မိမိ အကျိုးစီးပွားကို ပြုကြဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ဈာန်ကိုဆွတ်ခူး ဥဒါန်းကျူး
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် အိမ်ထောင်ပြုကာ ရောဂါစွဲကပ်လတ်သော် ဆေးသမားတို့သည် ကုသခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ကုန်။
ထိုအခါ ပုဏ္ဏားသည် ရောဂါမှ ထမြောက်သည်ရှိသော် ရဟန်းပြုမည်ဟု ကြံစည်ကာ နှစ်ရက်သုံးရက်မျှဖြင့်ပင် သင့်လျော်သောဆေးကို မှီဝဲရ၍ ရောဂါမှ ထမြောက်ပျောက်ကင်းလတ်သော် ဟိမဝန္တာသို့ဝင်ကာ ရသေ့ရဟန်ပြု၍ အဘိညာဉ် သမာပတ်တို့ကို ဖြစ်စေ၏။ ဈာန်ချမ်းသာဖြင့် နေသောအခါ ဤမျှလောက်သော ကာလပတ်လုံး ဤသို့သဘောရှိသော ဈာန်ချမ်းသာမည်သည်ကို မရခဲ့ဖူး၍ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ -
“ငါ၏ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးကား ... စွန့်ပစ်အပ်၏၊ ကိုးဆယ့်ခြောက်ပါးသော ရောဂါတို့တွင် တစ်ပါးပါးသော ရောဂါသည် ပြင်းထန်စွာ နှိပ်စက်သဖြင့် ဆင်းရဲဖောက်ပြန်တတ်၏။ ပူသော သဲပြင်တွင် ပစ်ချအပ်သော သိမ်မွေ့စွာသော ပန်းကဲ့သို့ လျင်စွာ ခြောက်သွေ့တတ်၏။ ဤခန္ဓာကိုယ်ကြီးကား .... နှစ်သက်ဖွယ်မရှိ၊ သူမိုက်တို့သာ နှစ်သက်ဖွယ်ရှိ၏ဟု သမုတ်အပ်ပေ၏။ မစင်ကြယ်ပေ၊ သူမိုက်တို့သာ စင်ကြယ်၏ဟု သမုတ်အပ်ပေ၏။ အထူးထူးသော အပုပ်တို့ဖြင့် ပြည့်၏၊ မမြင်သော ပုထုဇဉ်မိုက်အား နှစ်သက်ဖွယ်သဘောရှိ၏။” သတ္တဝါတို့သည် ခန္ဓာကိုယ်ကြီး၌ မေ့လျော့ကာ အလွန်တပ်စွန်း တွေဝေကြသောကြောင့် သုဂတိရောက်ကြောင်း ဖြစ်သော လမ်းကြောင်းကို ဆုတ်ယုတ်စေကုန်၏။ ကျင်နာ၍ စက်ဆုပ်ဖွယ်ဖြစ်လျက် မစင်မကြယ် ဖျားနာတတ်သော ထိုခန္ဓာကိုယ်ကြီးကား စက်ဆုပ်ဖွယ် ရှိပေ၏တကား” – ဟု ဥဒါန်းကျူးလေ၏။ ဤသို့လျှင် ရသေ့သည် ခန္ဓာကိုယ် အကောင်ပုပ်ကြီး၏ အပြစ်တို့ကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်လျက် အသက်ထက်ဆုံး ဗြဟ္မဝိဟာရတရား လေးပါးတို့ကို ပွားများအားထုတ်ကာ မဆုတ်ယုတ်သော ဈာန်ရှိသည်ဖြစ်၍ သေလွန်သောအခါ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားရ၏။ဤဒေသနာတော်ကို ဆောင်ပြီးလျှင် သစ္စာကို ပြသည်၏ အဆုံး၌ များစွာသော ပုထုဇဉ်တို့သည် သောတာပတ္တိဖိုလ် စသည်တို့၌ တည်ကြကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် - ယခုအခါ ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ရောဂါယှဉ်တွဲ၊ နှိပ်စက်မြဲ၊ ဆင်းရဲဤခန္ဓာ။
(၂) မနှစ်သက်ဖွယ်၊ မစင်ကြယ်၊ ရွံဖွယ်ဤခန္ဓာ။
(၃) ပုပ်သိုးပြည့်ကြွယ်၊ မတင့်တယ်၊ မဖွယ်ဤခန္ဓာ။
(၄) ပုထုဇဉ်ကန်း၊ လွန်တပ်စွန်း၊ နတ်လမ်း ယုတ်သည်သာ။
ကာနိဗ္ဗိန္ဒဇာတ် ပြီး၏။
သရက်ချောင်း (အထက်စု)ရွာ၊ ဒေါင့်ကြီးဘက်
သရက်ချောင်း (အထက်စု)ရွာ၊ ဒေါင့်ကြီးဘက်
ယာဆင် ဇိုင်ယာ
မိုဟာမက် ယာဆင် ဇိုင်ယာ သည် အာဖဂန် စစ်မှုထမ်းဟောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဟောင်း၊ ဒုတိယ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟောင်းနှင့် တက္ခာပြည်နယ်ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဖြစ်သည်။ အာဖဂန်နစ္စတန်၏ အကြမ်းဖက်နှိပ်နင်းရေးတပ်ဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ၂၀၀၁ ခုတွင်၎င်း၊ အမျိုးသားလုံခြုံရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးတွင် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် ၂၀၁၁-၁၅ ကာလတွင်၎င်း တာဝန်ထမ်းဖူးသည်။
ဇိုင်ယာသည် စစ်ဘက်နှင့်ထောက်လှမ်းရေးပညာတွင် ဒီဂရီဘွဲ့ ရဖူးပြီး ဂျမီယာတီအစ္စလာမီပါတီ နောက်ခံရှိသူ ဖြစ်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံသားများ ကဏ္ဍ:အာဖဂန်နစ္စတန် စစ်ဘက်အရာရှိများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
သာယာကုန်းရွာ၊ ကန်ဘက်
သာယာကုန်းရွာ၊ ကန်ဘက်
နောင်ဆိုင်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
နောင်ဆိုင်ရွာ (Nawnghseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နောင်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၀ ဦး၊ မ ၅၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ထီမိုးဖော်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ထီမိုးဖော်ရွာ(Htimoehpaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ခရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၉၅၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ပါသက်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ပါသက်ရွာ (Parthat)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကာမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၇၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရင်းတိုက်ပင်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ရင်းတိုက်ပင်ရွာ (Yintaikpin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၉ ဦး၊ မ ၁၁၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စကြဝဠာ
ရှေးအိန္ဒိယ နက္ခတ်ဗေဒလာစကြဝဠာ (Pāli: ; Thai: จักรวาล or จกฺกวาฬ) ဆိုသည်မှာ နေတစ်စင်း၊ လတစ်စင်း၊ ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းနှင့် သမုဒ္ဒဒရာကြီး လေးစင်း ပါဝင်သည် ဆိုသော် အချင်းအကျယ် ယူဇနာပေါင်း 1,203,450 ရှိသည့် ရပ်ဝန်းပမာဏ ဖြစ်သည်။  တစ်ယူဇနာလျှင် အများဆုံးအားဖြင့် 15 km ရှိသည်  ဟု အကိုးအကားယူလျှင် စကြဝဠာ၏ အကျယ်အလျားမှာ ကီလိုမီတာပေါင်း ၁၈ သန်းခန့် ဖြစ်သည်။ နေနှင့်ကမ္ဘာဂြိုဟ်ကြားရှိ အကွာအဝေးမှာ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ကီလိုမီတာပေါင်း သန်း ၁၅၀ ဝန်းကျင် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် အင်္ဂလိပ်တို့ ရူပဗေဒ၌ သုံးနှုန်းသော Universe ၏ သတ်မှတ်ချက်မှာမူ ခပ်သိမ်းသော အာကာသ၊ အချိန် တို့နှင့်တကွ ၎င်းတို့အတွင်း ရှိသမျှသော ဒြပ်-စွမ်းအင်တို့ ဖြစ်လေရာ ခပ်သိမ်းလောကကို ဆိုလိုသည်။
စကြဝဠာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မြန်မာတို့၏ ရှေးအယူအဆများ
ဤအယူအဆများမှာ ရှေးဟိန္ဒူကျမ်းများမှ အဆင့်ဆင့် ဆင်းသက်လာသော အယူအဆများ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုအယူအဆများသည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ဆိုင်ရာ ကျမ်းဂန်များနှင့်ဆက်စပ်အကျုံးဝင်လျက်ရှိသည်ဟု အချို့က ယူဆကြ၏။ မြန်မာစာပေ အစဉ်အလာ တစ်လျှောက်တွင်လည်း အောက်၌ဖော်ပြအံ့သော အယူအဆများကို လက်ခံ ကိုးကားမှီငြမ်းပြု၍ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာ၊ ရတု စသည်တို့ကို ရေးသားခဲ့ကြ၏။ မြန်မာတို့ရေးခဲ့သည့် ရာဇဝင်တော်ကြီးများ၌လည်း ကမ္ဘာတည်ဟန်နှင့် ကမ္ဘာဦးလူတို့အကြောင်းမှ ချီ၍ ရေးသားဖော်ပြလေ့ရှိရာ စကြဝဠာတည်ပုံ၊ ပျက်ပုံ စသည်ကို ထည့်သွင်းဖော်ပြကြ၏။ စကြဝဠာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စစ်ကဲတော်ကြီးဦးရွှေနော် ပြုစုခဲ့သော အာဒိကပ္ပကမ္ဘာဦးကျမ်းသည် အကိုးကားခံရဆုံး၊ အပြည့်စုံဆုံးကျမ်း ဖြစ်ပေသည်။