cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဟမ်မူရာဘီ
အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ခြင်း နှင့် စစ်အောင်နိုင်ခြင်းများ
အီးလန်နိုင်ငံသည် ၎င်း၏ အနေအထားကို ခိုင်မာလာစေရန် ဟမ်မူရာဘီ၏ ဘာဘီလုံနိုင်ငံနှင့် လားစာနိုင်ငံကြားစစ်ပွဲစရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ဤသို့ မာယာလှည့်စားခြင်းကို သိမြင်သောအခါ ဟမ်မူရာဘီနှင့် လားစာနိုင်ငံတို့က မဟာမိတ်ဖွဲ့၍ အီးလန်သားများကို ချေမှုန်းနိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် လားစာက စစ်ရေးပိုင်း၌ များစွာအထောက်အကူမပြုခဲ့ပေ။ လားစာနိုင်ငံ၏ စစ်ရေးထောက်ပံ့ကူညီခြင်း မရသည်ကို ဒေါသထွက်ခဲ့သဖြင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတောင်ပိုင်းလွင်ပြင်အောက်ပိုင်းတစ်ခုလုံးကို ဘီစီ ၁၇၆၄ခန့်၌ တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
တောင်ဘက်အရပ်စစ်ပွဲကြီးတွင် မြောက်အရပ်က ယမ်ဟတ်၊ မာရီကဲ့သို့သော မဟာမိတ်မြို့ပြနိုင်ငံများက ဟမ်မူရာဘီကို ကူညီကြသဖြင့် မြောက်ဘက်ဒေသ စစ်သည်များကင်းမဲ့ခြင်းသည် မတည်ငြိမ်မှုများကို ဖြစ်စေခဲ့၏။ ဤသို့နယ်မြေဆက်လက်ချဲ့ထွင်ရင်း ဟမ်မူရာဘီသည် ၎င်း၏အာရုံကို မြောက်အရပ်သို့ပြောင်းခဲ့ရာ မြောက်ပိုင်း ဆူပူအုံကြွမှုကိုဖြိုခွင်းကာ မကြာမီ အက်ရှ်နန်းနာကို ချေမှုန်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း၌ ကျန်ရှိနေသေးသော မြောက်ဘက်ရှိ မြို့ပြနိုင်ငံများကိုလည်း အောင်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် မာရီမြိုပြနိုင်ငံအားသိမ်းပိုက်မှုသည် စစ်ရေးစစ်ရာတိုက်ပွဲများမရှိဘဲ အညံ့ခံခြင်းဖြစ်နိုင်၏။
ဟမ်မူရာဘီသည် အဆီးရီးယားဘုရင် အစ်ရှ်မေး ဒါဂန် (၁) နှင့် လွန်စွာကြာရှည်ခဲ့သောစစ်ဆင်နွှဲ၍ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားကို ထိန်းချုပ်ရန်ကြိုးပမ်းခဲ့၏။ ဘုရင်နှစ်ပါးလုံးမှာ အပေါ်ပိုင်းဒေသများကို ရရှိရန်အလို့ငှာ မြို့ပြနိုင်ငံငယ်များနှင့် မိတ်ဖက်ပြုထားကြသည်။ အစ်ရှ်မေးဘုရင်ကို နန်းဆင်းစေနိုင်ခဲ့ကာ အဆုံး၌ ဟမ်မူရာဘီအောင်မြင်သည်။ အဆီးရီးယားဘုရင်သစ် မာ့-အက်ရှ်ကာရ် အား လက်ဆောင်ပဏ္ဏာဆက်သစေခဲ့သည်။
နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း၌ပင် ဟမ်မူရာဘီသည် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားတစ်ခွင်လုံးကို စုစည်းညီညွတ်စေပြီး ၎င်း၏အုပ်ချုပ်မှုအောက်၌ သွတ်သွင်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ အဆီးရီးယားတိုင်ပြည်ကား ရှင်သန်တည်ရှိနိုင်သော်လည်းဘဲ ဟမ်မူရာဘီလက်ထက်တွင် ပဏ္ဏာဆက်နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ထိုဒေသကြီးရှိ အဓိကမြိုပြနိုင်ငံများအနက် လက်ဗ်ဗန့်နယ်မြေ (Levant) အနောက်ဘက်က အလက်ပို၊ ကတ်နာ နှစ်နိုင်ငံသာလျှင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်နိုင်ခွင့်ကို ထိန်းထားနိုင်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ဒီယာဘက်ကာရ်မြို့ပြနိုင်ငံကဲ့သို့ မြောက်ဘက်အတော်ဝေးသောနေရာ၌ ဟမ်မူရာဘီ၏ ကျောက်စာတစ်ချပ်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုကျောက်စာ၌ အဲမရိုက်တို့ဘုရင်ဘွဲ့အမည်ခံယူထားသည်။
ဟမ်မူရာဘီစိုးစံမှုကာလမှစ၍ နောင်ဆက်ခံသောမင်းများထိသက်တမ်းရှိသော ရွှံ့စေးစာချပ်များစွာနှင့် ဟမ်မူရာဘီ၏ ကိုယ်ပိုင်စာ (၅၅)စောင်ကိုလည်းရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုစာများ၌ ရေကြီးရေလျှံမှုကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခြင်း၊ မှားယွင်းနေသောပြက္ခဒိန်ကို ပြင်စေခြင်းမှစ၍ ဘာဘီလုံ၏ များပြားလှသော ကျွဲနွားစသည့် တီစ္ဆာန်များကို ထိန်းကျောင်းကိုင်တွယ်ပုံအထိ အင်ပါယာနိုင်ငံအားနေ့စဉ်အုပ်ချုပ်ပုံများကို တစွန်းတစဖော်ပြထားသည်။ ဘီစီ ၁၇၅၀ခန့်တွင် ကွယ်လွန်၍ သားဖြစ်သူ ဆမ်းဆူ-အစ်လူးနာက ဆက်ခံသည်။ သားဖြစ်သူလက်ထက်၌ ဘာဘီလုံအင်ပါယာသည် လျင်မြန်စွာ စတင်ပြိုကွဲခဲ့၏။
ဥပဒေစည်းမျဉ်းများ
ဟမ်မူရာဘီစည်းမျဉ်းဥပဒေသည် ယခုတိုင်ရှင်သန်လျက် ရှိသော စည်းမျဉ်းဥပဒေများ၏ အစောဆုံးပုံစံမဟုတ်ပါ။ အာနန်းမူ၊ အက်ရှ်နန်းနာနှင့် လစ်ပစ်-အစ်ရှ်တာ စည်းမျဉ်းဥပဒေများက ပိုရှေးကျသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ ဟမ်မူရာဘီစည်းမျဉ်းဥပဒေသည် ရှေးယခင် စည်းမျဉ်းဥပဒေများနှင့် သိသိသာသာကွဲပြား၍ ​အခြေခံအားဖြင့် ပို၍ဩဇာညောင်းခဲ့လေသည်။
ဟမ်မူရာဘီစည်းမျဉ်းဥပဒေ ကို ကျောက်ချပ်တစ်ခု၌ ထွင်းထား၍ ပြည်သူအများကြည့်ရှုနိုင်သည့်နေရာတွင် ခင်းကျင်းပြသခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုခေတ်က စာဖတ်နိုင်သူ မရှိသလောက်ဟု ယူဆနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ ထိုကျောက်စာချပ်ကို အီးလန်နိုင်ငံသားများက ခိုးယူ၍ ၎င်းတို့နေပြည်တော် ဆူးစာ သို့ရွှေ့ခဲ့ရာ ထိုကျောက်ချပ်ကို ၁၉၀၁ခုနှစ် အီရန်တွင် ပြန်လည်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ယခုတွင် ပါရီမြို့ လူးဗရာပြတိုက်၌ ပြသထား၏။
ဟမ်မူရာဘီစည်းမျဉ်းဥပဒေ တွင် စည်းမျဉ်းပေါင်း (၂၈၂)ခုပါဝင်၍ စာရေးတော်များက ကျောက်ချပ် (၁၂)ချပ်တွင် ထွင်းထုထားသည်။ ထိုခေတ်မတိုင်မီ ကျောက်စာဥပဒေများနှင့် မတူဘဲ ဘာဘီလုံတွင် နေ့စဉ်ပြောဆိုစကားဖြစ်သော အာကေးဒီးယန်းဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားကာ မြို့အတွင်းရှိ မည်သည့်စာတတ်သူမဆို ဖတ်ရှုနိုင်သည်။ အစောပိုင်း ဆူးမားဥပဒေစည်မျဉ်းများသည် ခံရသူ(တရားခံ) အားနစ်နာကြေးပေးရာ၌ အလေးထားဆောင်ရွက်သော်လည်း ဟမ်မူရာဘီစည်းမျဉ်းဥပဒေသည် အပြစ်ကျူးလွန်သူ၏ ကိုယ်ကာယအား အပြစ်ပေးခြင်းကို အလေးထားသည်။ ဟမ်မူရာဘီစည်းမျဉ်းဥပဒေကမူ ခံရသူက ရန်လိုပြန်လည်လက်စားချေလုပ်ဆောင်မှုအားခွင့်ပြုခြင်းကို ကန့်သတ်ချက်ထားရှိသော ပထမဆုံး စည်းမျဉ်းဥပဒေများထဲက တစ်ခုဖြစ်သည်။
စည်းမျဉ်းဥပဒေတည်ဆောက်ပုံမှာ တိကျသည်။ ပြစ်မှုတစ်ခုတိုင်းအတွက် ဆိုင်ရာပြစ်ဒဏ်ရှိ၏။ ပြစ်ဒဏ်များကို ယနေ့ခေတ်စံနှုန်းများနှင့် တိုင်းတာလျှင် အလွန်ပြင်းထန်၏။ များစွာသော ပြစ်ဒဏ်များသည် သေဒဏ်၊ ရုပ်ပျက်ဆင်းပျက်ဖြစ်အောင် ဒဏ်ခတ်မှု တစ်နည်းဆိုရသော် "မျက်လုံးတစ်လုံးအတွက် မျက်လုံးတစ်လုံး"၊ "သွားတစ်ချောင်းအတွက် သွားတစ်ချောင်း" ဆိုသည့် တန်ပြန်တူညီသောလက်စားခြေခြင်းအယူအဆ ပြစ်ဒဏ်ခတ်ခြင်းမျိုးများဖြစ်၏။ အပြစ်မရှိဟု မှတ်ယူခြင်း(ယူဆခြင်း) စိတ်ကူး၏ ရှေးအကျဆုံးဥပမေယျများထဲက တစ်ခုလည်းဖြစ်၍ စွပ်စွဲသူနှင့် စွပ်စွဲခံများ၌ သက်သေထောက်ပံ့ချပြခွင့်ရှိသည်။ သို့ရာ၌ ပြဋ္ဌာန်းထားသော ပြစ်ဒဏ်ကို ပြောင်းလဲလျှော့ပေါ့ပေးသော အခြေအနေများအား ထောက်ပံ့ပေးထားခြင်းကားမရှိပေ။
ကျောက်ချပ်ပြားအပေါ်ပိုင်းတွင် ပြထားသည်မှာ ဟမ်မူရာဘီသည် ဘာဘီလုံတရားစောင့်နတ်ဘုရား ရှမတ်ရှ် ထံပါးမှ ဥပဒေများရယူနေဟန်ပုံဖြစ်၏။ ပြီးလျှင် ထိုကျောက်စာ နိဒါန်း၌ ဟမ်မူရာဘီကို ရှမတ်ရှ်ကရွေးချယ်၍ ထိုဥပဒေများကို လူအများထံယူဆောင်ရန်ဟု ဆိုသည်။
သမ္မာကျမ်းလာ "ဂျူးလူမျိုးများအစုလိုက် (အီဂျစ်ပြည်)မှထွက်ခွာခြင်း စာအုပ်"တွင် ဆိုင်းနိုင်းတောင်ထိပ် တွင် "ယားဝေး" ဘုရားသခင်က မိုးဇစ်အား စည်းမျဉ်းဥပဒေကျမ်း (Covenant Code)အားပေးခြင်းနှင့် ဤကျောက်ချပ်ပါ ပြောစကားတို့၏ တူညီဆင်တူမှုများ၊ ထိုကျမ်းနှစ်ခု၏ ဥပဒေစည်းမျဉ်းတူညီမှုများက ညွှန်းဆိုပြသသည်မှာ ထိုနှစ်ကျမ်း၏ ဆစ်မစ်တစ်(Semitic) ဘာသာစကားနောက်ခံမှ တူညီသော ဘိုးဘေးတစ်ဦး (ရှေ့ပြေးတစ်ဦး)ရှိသည်ဟုပင်ဖြစ်သည်။   မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ၎င်းမတိုင်ခင် ဥပဒေစည်းမျဉ်းများပါသည့် အပိုင်းအစများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိကြပြီးဖြစ်၍ မိုးဇစ်၏ ဥပဒေများကို ဟမ်မူရာဘီစည်းမျဉ်းဥပဒေက တိုက်ရိုက်စေ့ဆော်သည့်ကိစ္စကား ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရာမရှိပါ။   ပညာရှင်တချို့က ဤအချက်နှင့်ပတ်သက်၍ ငြင်းခုံကြသည်။ ဒေးဗစ် ပီ ရိုက်(David P. Wright)က ဂျူးဘာသာစည်းမျဉ်းဥပဒေသည် ဟမ်မူရာဘီ၏ ဥပဒေများအပေါ် တိုက်ရိုက်၊ မူလအရင်းခံဖြင့်၊ နှံ့နှံ့စပ်စပ် အခြေခံပါသည်ဟုဆိုသည်။ ၂၀၁၀၌ ဟီးဘရူးတက္ကသိုလ်မှ ရှေးဟောင်းသုတေသနအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့သည် ဟမ်မူရာဘီစည်းမျဉ်းဥပဒေမှ တိုက်ရိုက်ဆင်းသက်လာသော ဥပဒေများပါရှိသည့် ထိုရှေးခေတ်၏ သတ်ပုံစာရေးနည်း ကျောက်ပြားကို အစ္စရေးနိုင်ငံ ဟတ်ဇော(Hazor) ရှေးဟောင်းနယ်မြေတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုကျောက်ပြားသည် ဘီစီ ၁၇-၁၈ရာစုနှစ်များကဖြစ်၏။
ကျန်ရစ်သော အမွေအနှစ်
နောက်ပိုင်းအထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့် ဟမ်မူရာဘီအခန်းကဏ္ဍကို အခြားအောင်မြင်မှုများထက် ကြီးကျယ်သောဥပဒေပြုသမားအဖြစ်ပို၍ အလေးထားသတ်မှတ်ကျသည်။ ၎င်းသေဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းရာစုနှစ်များစွာကြာကြာ ၎င်း၏ ဥပဒေများကို စာရေးတော်များက စာရေးသားခြင်းအလေ့အကျင့်အဖြစ် ကူးယူရေးသားကြသည်။ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကိုလည်း ဆူးမားဘာသာသို့ပြန်ဆိုခဲ့ကြသည်။
ဟမ်မူရာဘီသက်တမ်းတွင် ဘာဘီလုံမြို့သည် ရှေးကရှိဖူးသော နစ်ပူအာရ်မြို့(Nippur) ဆီမှ အမြင့်မြတ်ဆုံးသောမြို့တော် ဂုဏ်ပုဒ်ကို လုယူနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၁၅၈ဘီစီတွင် အီးလန်မိုက်ဘုရင်တစ်ပါးက ဘာဘီလုံကိုကျူးကျော်သိမ်းပိုက်၍ အထိမ်းအမှတ်ကျောက်တုံး၊ ကျောက်ချပ်စသည်တို့ကို သယ်ဆောင်သွားသောအခါ ထိုကျောက်ချပ်များမှ ကျောက်စာများကို ဖယ်ရှား၍ ကျောက်စာအသစ်များထွင်းထုစေခဲ့သည်။
၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်း၌ ဟမ်မူရာဘီစည်းမျဉ်းဥပဒေသည် သမ္မာကျမ်းစာနှင့် ဘာဘီလုံ၏ စာများအကြားဆက်သွယ်မှု အပေါ် ဂျာမနီ၌ "ဘေဘယ်လ် (ဘာဘီလုံ) နှင့် ဘိုင်ဘယ်(သမ္မာကျမ်းစာ)"ဆိုသည့် ခံစားချက်များစွာနှင့် အငြင်းပွားပြောဆိုမှု၏ အဓိကအပိုင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၀၂ ဂျာမန်လူမျိုး အဆီးရီးယားပညာရှင် ဖရီးဒရစ် ဒဲလ်လစ်ချ် (Friedrich Delitzsch)သည် ဟောပြောပို့ချမှုတစ်ခု၌ ဓမ္မကျမ်းဟောင်း၌ မိုးဇစ်၏ ဥပဒေများသည် ဟမ်မူရာဘီစည်းမျဉ်းဥပဒေမှ တိုက်ရိုက်ယူထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း ငြင်းခုံပြောဆိုသွားသည်။ ဒဲလ်လစ်ချ်၏ ပို့ချချက်သည် အလွန်အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်ခဲ့၍ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်များမှ တုံ့ပြန်ဝေဖန်မှုများစွာရရှိခဲ့သည်။ (၂၀)ရာစုအစော၌ သမ္မာကျမ်းစာ၏ ပထမကျမ်း the Book of Genesis 14:1 တွင် ဟမ်မူရာဘီသည် Shinar ၏ ဘုရင် အမ်ရဖဲလ် (Amraphel)ဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင်များစွာက ယုံကြည်ကြသည်။  ဤအမြင်အား ယခု၌ လက်မခံဘဲ ပယ်ချကြ၍ အမ်ရဖဲလ်၏ တည်ရှိမှုကို သမ္မာကျမ်းပြင်ပ မည်သည့်အရေးအသားတွင်မှ သက်သေမပြနိုင်ခြင်းမရိပေ။
ဥပဒေပြုသူတစ်ဦးအဖြစ် ဟမ်မူရာဘီ၏ ဂုဏ်သတင်းကြောင့် ၎င်း၏သရုပ်ဖော်ပုံကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အချို့သော အစိုးရအဆောက်အအုံများ၌ တွေ့နိုင်သည်။ အမေရိကန် အောက်လွှတ်တော်ခန်းမဆောင်တွင် စကျင်ကျောက်ချပ်ရုပ်လုံးကြွ မှုန်းချယ်ထွင်းထုထားသော ဥပဒေပြုသူ (၂၃)ဦးအနက် တစ်ဦးမှာ ဟမ်မူရာဘီဖြစ်၏။ အဒေါ့လ်ဖ် ဝိန်းမန်း (Adolph Weinman)၏ friezeပုံ ၌ သမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးကျယ်ဆုံး ဥပဒေပြုသူများကို ပုံဖော်ထားရာ ဟမ်မူရာဘီလည်းပါဝင်သည်။ ထိုပုံဖော်ထားမှုကို အမေရိကန် တရားရုံးချုပ်အဆောက်အဦး၏ တောင်ဘက်နံရံ၌ရှိသည်။ ဆဒမ် ဟူစိန်လက်ထက်က အီရတ်တပ်မတော်၏ ပထမဆုံးဟမ်မူရာဘီ သံချပ်ကာတပ်ကို ခေတ်သစ်အီရတ်နှင့် အာရပ်ခေတ်မတိုင်မီ မက်ဆိုပိုတေးမီးယား ယဉ်ကျေးမှု ဆက်စပ်ခြင်းကို အလေးပေးရန်ကြိုးပမ်းမှုတစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ထိုတပ်အား ဟမ်မူရာဘီကို အစွဲပြု၍ နာမည်ပေးထားသည်။
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ ရွာပုလဲ
ကျောင်းကုန်းရွာ (Kyaungkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ရွာပုလဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၅၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာပုလဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၃ ဦး၊ မ ၈၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါစဲခူရွာ၊ ဘောလခဲမြို့နယ်
ဒေါစဲခူရွာ(Dawsekhu)သည် ကယားပြည်နယ်၊ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဘောလခဲမြို့နယ်၊ နန်းဖဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၇၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘောလခဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖော့စဖောရပ်
thumb|နာအူရူးရှိ ဖော့စဖောရပ်မိုင်းတွင်း ၂၀၀၇ ခုနှစ် မီးစုန်းဓာတ်ဟုခေါ်သော ဖော့စဖောရတ်(Phosphorus)သည် နိုက်ထရိုဂျင်အုပ်စုထဲမှ ပေါင်းစည်းလွယ်သော သတ္တုမဟုတ်ဒြပ်စင် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ သက်ရှိများ၏ မရှိမဖြစ်လိုအပ်ချက်ဖြစ်သော ၎င်းဒြပ်စင်အား သဘာဝတွင် ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ အဖြူရောင်ဖော့စဖောရတ်၊ အနီရောင်ဖော့စဖောရတ်၊ အမည်းရောင်ဖော့စဖောရတ်ဟု အမျိုးအစားခွဲခြားထားသော်လည်း အရောင်များသည် ထူးထူးခြားခြား ကွဲပြားခြင်းမရှိပေ။ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ထုတ်ယူနိုင်သော အဖြူရောင်ဖော့စဖောရတ်သည် အမှောင်ထဲတွင် တောက်ပစွာ တည်ရှိနိုင်သည်။ လေနှင့် ထိတွေ့သည်နှင့် မီးထတောက်နိုင်ပြီး သေနိုင်လောက်သော အဆိပ်ပြင်းလည်းဖြစ်သည်။ အနီရောင်ဖော့စဖောရတ်သည် ပြောင်းလဲမှု အခြေအနေပေါ်မူတည်ပြီး အရောင်များ ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။ မြင့်မားသော ဖိအားအောက်တွင်သာ တည်မြဲသော အမည်းရောင် ဖော့စဖောရတ်သည် ဂရက်ဖိုက်နှင့်ဆင်တူပြီး ဂရက်ဖိုက်ကဲ့သိုပင် လျှပ်ကူးသတ္တိရှိသည်။
အသုံးပြုခြင်း
ဖော့စဖောရက်စ်အက်ဆစ်ပြင်းအား လယ်ယာစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရေးတွင် ဓာတ်မြေဩဇာအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ဖော့စဖိတ်အား အထူးပြုလုပ်ထားသော ဖန်သားများထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ဆိုဒီယံ မီးသီးများနှင့် သံမဏိများထုတ်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းများတွင် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုပါသည်။ စစ်ဖက် ဆိုင်ရာသုံးပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ခြင်း( မီးလောက်ဗုံး၊ ရောင်ခြည်တန်းမြင်နိုင်ရန်သုံးသော အခိုး အငွေ့ဖြစ် ပစ္စည်းစသည်ဖြင့်…) နှင့် မီးရှူးမီးပန်း ၊ ပိုးသတ်ဆေး ၊ သွားတိုက်ဆေး ၊အရောင်ချွတ် ဆေးများ ထုတ်လုပ်ခြင်းများတွင်လည်း အသုံးပြုပါသည်။
သဘာဝတွင် တွေ့ရှိရမှုအခြေအနေ
သန့်စင်သော ဖော့စဖော့ရက်စ်မှာ သဘာဝတွင် မတွေ့ရှိရပေ။ ဖော့စဖောရက်အက်တမ်နှင့် အောက်ဆီဂျင်လေးလုံးပေါင်းစည်းထားသော ဖော့စဖိတ်အနေဖြင့်သာ တွေ့နိုင်သည်။ ဓာတ်မသတ္တိဆောင်သော ထို(PO43-)ဖော့စဖိတ်သည် သတ္ထုတွင်းများတွင် ၎င်း၏ အော်ဂင်းနစ်မော်လီကျူးများဖြစ်သော အော်ဂင်နိုဖော့စဖိတ် အနေဖြင့် အောက်ဆီဂျင်တစ်လုံး (သို့ )နှစ်လုံး (သို့) သုံးလုံးနှင့် တွဲလျက်ရှိနေတတ်သည်။ အစားအသောက်များတွင် ပါဝင်မှုနှုန်းမှာ အသည်းအမျိုးမျိုးတွင် ၃၇၀မီလီဂရမ်မှ၁၀၀မီလီဂရမ် အနည်းဆုံးအဖြစ် ဟင်းရွက်ဆီများတွင် ပါဝင်နေသည်။ ဖော့စဖောရတ်ပါဝင်နှုန်း မြင့်မားသောအစာများမှာ တူနာငါး ၊ ဆော်လမွန်ငါး ၊ ဆာဒင်းငါး ၊အသည်းအမျိုးမျိုး ၊ ကြက်ဆင်၊ ကြက်သား၊ဥအမျိုးမျိုး ၊ ချိစ် (၂၀၀ဂရမ်မှ ၁၀၀ဂရမ်) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပေါများသော တွင်းထွက်အဖြစ် ဖော့စဖိတ်သတ္ထုတွင်းများမှ ဖလိုရင်းဆက်စပ် တွင်းထွက်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်တူးဖော်ရရှိနိုင်သည်။ အဓိကသတ္ထုတွင်းထွက်ဒေသများမှာ ရုရှား ၊ အမေရိကန် ၊မော်ရိုကို ၊ကူနီးဆီးယားနှင့် တော်ရိုဒေသ တို့ဖြစ်ကြသည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး ထုတ်လုပ်မှုပမာဏမှာ တစ်နှစ်လျှင် တန်ချိန် ၁၅၃သန်း ဖြစ်သည်။ ဓာတ်မြေဩဇာထုတ်လုပ်မှုတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ဖော့စဖောရတ် လျော့နည်းလာမှုသည်ကမ္ဘာစားနပ်ရိက္ခာဖြည့်တင်းမှုအတွက် အရေးကြီးဆုံး ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ သမုဒ္ဒရာမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဖော့စဖိတ် တွေ့ရှိနိုင်မှုမှာ နည်းပါးပါသည်။ သမုဒ္ဒရာထဲမှဖော့စဖိတ်များသည် လျင်မြန်စွာအော်ဂဲနစ် အစ အနများအဖြစ် အနည်ထိုင်သွားခြင်းကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။ မြစ်ချောင်းများနှင့် ရေကန်များတွင် ရေညှိပင်မျိုးစိတ်များ အများအပြား ရှင်သန်ပေါက်ရောက်နေခြင်းမှာ ဖော့စဖိတ်များ အများအပြား ပါဝင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ
လူ့ခန္ဒာကိုယ်တွင် အရေးပါဆုံး အရာဖြစ်သော ဖော့စဖောရတ်ကို အများအားဖြင့် ဖော့စဖိတ် အနေဖြင့်သာ တွေ့ရှိနိင်ပါသည်။ ၎င်းသည် မျိုးဗီဇပစ္စည်း DNA များအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ် လှသည်။ ဖော့စဖိတ်သည် ကိုယ်အလေးချိန် လျှော့ချရာတွင်လည်း လိုအပ်သည်။ ပုံမှန်အလေး ချိန်လျှော့ချရာတွင် တရက်လျှင် ၈၀၀မီလီဂရမ်မျှသာ လျှော့ချနိုင်သော်လည်း ဖော့စဖိတ်ကြွယ်၀ သော အစားအစာများစားသုံးမှုအပေါ်မူတည်ပြီး တစ်နေ့လျှင် ၁၀၀၀မီလီဂရမ်မှ၂၀၀၀မီလီဂရမ် အထိ လျှော့ချနိုင်သည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။ လူများသည် သဘာဝအတိုင်း ရှိပြီးဖြစ်သော မြေဩဇာ အပြင် ဖော့စဖိတ်ပါဝင်သောဆေးများ သုံးခြင်းဖြင့် ပိုမကြွယ်ဝသောမြေဩဇာများ ရရှိစေရန်ဆောင် ရွက်လာကြသည်။ ဖော့စဖိတ်ဓာတ်လွန်ကဲခြင်းကြောင့် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်း ၊ အရိုးပွရောဂါ ဖြစ်ပွားခြင်း စသည့် ကျန်းမာရေးပြဿနာများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ဖော့စဖိတ်ဓာတ် နည်းပါးခြင်း သည်လည်း ကျန်းမာရေးအတွက် မကောင်းပေ။ သန့်စင်သော ဖော့စဖော့ရက်သည် အဖြူရောင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အဖြူရောင်ဖော့စဖော့ရက် သည် အန္တရာယ်သော အရှိဆုံးအဆိပ် ဖြစ်သည်။ ဖော့စဖော့ရက်ပါဝင်သော ကြွက်သတ်ဆေးမျိုး မျိုမိသူများသည် ယင်းတွင်ပါဝင်သော ဖော့စဖော့ရက်များ၏ အာနိသင်ကြောင့် ပျို့အန်ခြင်း၊ ကြွက်တက်ခြင်း၊ငိုက်ခြင်း စသည်များ ခံစားရပြီး သေဆုံးထိအထိ ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အဖြူရောင်ဖော့စဖောရက်သည် အရေပြား လောင်ကျွမ်းခြင်းကိုလည်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ
အဖြူရောင်ဖော့စဖောရတ်သည် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာအတွက် လက်နက်ခဲယမ်းကဲ့သို့ ပစ္စည်းများထုတ်လုပ်သည့် စက်ရုံများမှ ကျွနု်ပ်တို့ပတ်ဝန်းကျင်ထဲသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ ညစ်ညမ်းနေသောရေထဲမှ အဖြူရောင်ဖော့စဖောရတ်ကို ဖယ်ရှားရန်အတွက် ထိုရေပြင်အနီးအနားတွင် ရှိသော အဖြူရောင်ဖော့စဖောရတ် သုံးနေသောစက်ရုံအလုပ်ရုံကို ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်ပါသည်။ အဖြူရောင်ဖော့စဖောရက်သည် အောက်ဆီဂျင်နှင့် လျင်မြန်စွာ ဓာတ်ပြုနိုင်စွမ်း မရှိသဖြင့် ပျံနှံ့ရန် ခက်ခဲပါသည်။ ရေထဲတွင်ရှိသော အဖြူရောင်ဖော့စဖိတ်သည် အခြားအရာများနှင့် ဓာတ်ပြုမည့်အစား ရေနေနေသက်ရှိများ၏ ကိုယ်နှင့်သာ ဆက်နွယ်လျက် ရှိသည်။ မြေကြီးထဲမှ ဖော့စဖောရတ်သည် အချိန်ကြာလာသည့်အခါ အန္တရာယ်နည်းလာ သော်လည်း မြေအောက်ရေများ ထဲတွင် နှစ်ပေါင်းရာထောင်ချီပြီး တည်ရှိနေနိုင်သည်။ ဖော့စဖိတ်ဖော့စဖိတ်သည် သက်ရှိများအတွက် အကျိုးသက်ရောက်မှု များစွာရှိသော အရာ ဖြစ်သည်။ ရေမျက်နှာပြင်တွင် ဖော့စဖိတ်ပါဝင်နှုန်းမြင့်မားမှုကြောင့် ဖော့စဖိတ်မှ သက်ရှိများဖြစ်သော ရေညှိပင်ကဲ့သို့သော အပင်များထူထပ် ပေါများလာနိုင်သည်။ ၎င်းအပင်များသည် နေရောင်ခြည်သုံးပြီး လိုအပ်သော အောက်ဆီဂျင်အများစုအား ရေထဲမှ စုပ်ယူကြသည်။ ယင်း သက်ရှိများသည် ရေထဲသို့ နေရောင်ခြည်ဝင်ရောက်ခြင်းကို တားဆီးဟန့်တားကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရေပြင်ရေထုထဲရှိ အခြားသောသက်ရှိများ အသက်ရှင်နေထိုင်ခြင်းကို ခက်ခဲစေသည်။ ထိုသဘာဝဖြစ်စဉ်ကို eutrophication ဟုခေါ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ
ယူးယောင်ချူး
ယူးယောင်ချူး (유영철) (၁၉၇၀ ဧပြီ ၁၈ ရက်တွင် မွေးဖွား) သည် တောင်ကိုရီးယား ကွင်းဆက်လူသတ်သမား နှင့် ကိုယ်တိုင်ဝန်ခံထားသည့် လူသားစားသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် ပြည့်တန်ဆာနှင့် လူချမ်းသာ သက်ကြီးရွယ်အိုများဖြစ်ကြသော လူ ၂၁ ဦးကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြောင်း သူက ဝန်ခံသော်လည်း (လုပ်နည်းလုပ်ဟန်များ ကြောင့် ၁ မှုကို ပလပ်လိုက်ရသည့်အတွက်) ဆိုးလ်ဗဟိုခရိုင်တရားရုံးက သူ့အား အမှု ၂၀ အတွက်သာ ရုံးတင် စစ်ဆေးနိုင်ခဲ့သည်။ သူ၏ သားကောင်များအနက်မှ ၃ ဦးအား မီးရှို့ပြီး အနည်းဆုံး ၁၁ ဦးအား စိတ်တောက်လှီးဖြတ်ကာ အချို့သူများ၏ အသဲများအား စားသောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ စက်တင်ဘာ နှင့် အဖမ်းခံရချိန် ၂၀၀၄ ဇူလိုင် အကြားတွင် ပြစ်မှုများ ကျူးလွန်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရုပ်မြင်ကင်မရာရှေ့၌ "မိန်းမတွေက မိန်းမရွှင်တွေ မဖြစ်သင့်ဘူး။ လူချမ်းသာတွေ ကလည်း သူတို့ဘာတွေလုပ်ခဲ့ကြသလဲဆိုတာ သိဖို့လိုတယ်" ဟု ယူးက လူသတ်ရန်စေ့ဆော်မှုနှင့်ပတ်သက်၍ ထုတ်ဖော် ရှင်းလင်းသည်။
ဘဝကောက်ကြောင်း
၁၉၉၂ တွင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး သား ၁ ဦးရှိသည်။ အခြားစွဲချက်များအတွက် ၁၄ ကြိမ်တိုင်တိုင် အပြစ်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိရသဖြင့် လူသတ်မှုများမတိုင်မီကပင် ထောင်ဒဏ် စုစုပေါင်း ၇ နှစ်ကျခံခဲ့ရသည်။
ကွင်းဆက် လူသတ်မှု
၂၀၀၃ စက်တင်ဘာမှနိုဝင်ဘာအတွင်း လူချမ်းသာ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ အိမ်ကို ဖောက်ထွင်းဝင်ရောက်ကာ တူဖြင့် ရိုက်နှက်သတ်ဖြတ်သည်။ ကျူးလွန်သည့်အခါတိုင်း ဖောက်ထွင်း-လူသတ်မှု အဖြစ် ဖန်တီးခဲ့သော်လည်း ငွေများ ယူဆောင်သွားခြင်းမရှိသဖြင့် ရဲအမှုလိုက်များအား ရှုပ်ထွေးစေခဲ့သည်။ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှု အရှိန်မြှင့်လာသည့်အခါ အနှိပ်သည်အမျိုးသမီးများအား ပြောင်းလဲ ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ဇန်နဝါရီတွင် အသေးစားခိုးမှုဖြင့် ခေတ္တအဖမ်းခံရ သော်လည်း ၂ ရက် အကြာတွင် ပြန်လွှတ်ပေးခဲ့သည်။
၂၀၀၄ မေမှ စတင်ကာ ပြည့်တန်ဆာများကို ဆိုးလ်မြို့အနောက်ပိုင်းရှိ သူ၏ အိမ်ရာသို့ ခေါ်ဆောင်ကာ ၎င်းတို့နှင့် ပျော်ပါးပြီးသည့်နောက် ရိုက်နှက်သတ်ဖြတ်သည်။ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း ဖုံးကွယ်နိုင်ရန် သားကောင်များအား ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းများအား ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ မြို့ပတ်လည်တောင်ကြောတွင် မြုပ်နှံထားခဲ့သည်။ ယူး အဖမ်းခံရပြီးသည့်နောက် ဘုံဝမ်ဘုရားကျောင်းနောက်ဘက် တောင်ကြောမှ အလောင်း ၁၁ လောင်းကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖော်ထုတ်တွေ့ရှိသည်။
ကနဦးစစ်မေးမှုများအတွင်း လူ ၁၉ ဦးအား သတ်ဖြတ်မှုအတွက် ဝန်ခံခဲ့သည်။ အသက် ၄၅ နှစ် လမ်းဘေးဈေးသည် အမျိုးသား ၁ ဦးအား သတ်ဖြတ်မှုအတွက် ၂၀၀၄ ဇူလိုင် ၁၈ တွင် ထပ်မံ ဝန်ခံသည်။ အသေးစိတ်ကို မပြောသော်လည်း အဖမ်းခံရပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာ ၂၀၀၄ ဇူလိုင် ၁၉ ၌ လူ ၂၆ ဦးအား သတ်ခဲ့ကြောင်း အဆုံးတွင် ဝန်ခံထွက်ဆိုသည်။ အသတ်ခံရသူများတွင် ပါဝင်သူအချို့မှာ ရှေ့က ကျူးလွန်ခဲ့သည့် ကြေးရတတ်သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် အနှိပ်သည် အမျိုးသမီးများအား ရွေးချယ် ကျူးလွန်ဟန်နှင့် ကိုက်ညီမှုမရှိပေ။ အသတ်ခံရသူ အနှိပ်သည်အမျိုးသမီးများအနက်မှ ၂ ဦးမှာ အနှိပ်ကုထုံးတွင် မပါဝင်ဟု ၎င်းတို့ သူငယ်ချင်းများ၏ ပြောပြချက်အရ တိုင်ကြားထားခြင်း မရှိသေးသော အခြားအသတ်ခံရသူများ ရှိနိုင်သေးသည်ဟု ယူဆရသည်။ ဆိုးလ် အနောက်တောင်ဘက်ပိုင်း၌ ညနက်ပိုင်းတွင် အမျိုးသမီးအချို့ကို ဓားထိုးသတ်သည့် "မိုးတဖြိုင်ဖြိုင် ကြာသပတေး" လူသတ်သမားမှာ ၂၀၀၄ ဧပြီမှစတင်၍ လှုပ်ရှားနေခဲ့သော်လည်း အဆိုပါလူသတ်မှုများနှင့် ယူး အကြား ဆက်နွယ်မှုကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ရှာမတွေ့ခဲ့ပေ။
၂၀၀၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၆ ၌ အီမန်ဒုံတွင် (အင်္ကျီဆိုင်အလုပ်သမား) မိန်းမငယ် ၁ ဦးအား ပြည့်တန်ဆာဟု ထင်မှတ်သည့် အတွက် သတ်ခဲ့သည်ဟုလည်း ရက်အနည်းငယ်အကြာ၌ ဝန်ခံထွက်ဆိုခဲ့သည်။ ရဲအရာရှိအယောင်ဆောင်၍ စစ်ဆေး မေးမြန်းရန်ဟု သူမအား ဟန်ဆောင်ချဉ်းကပ်ခဲ့သည်။ သက်သေအထောက်အထားများမပြနိုင်သော်လည်း အသတ်ခံရ သူများ၏ အသားကို စားခဲ့သည်ဟု ယူး က အဖမ်းခံရပြီး ၁ လ ခန့် အကြာတွင် ဝန်ခံပြောကြားခဲ့သည်။
လူသတ်မှုဖြင့် အဖမ်းခံရခြင်း
အချုပ်ကျနေစဉ်အတွင်း အတက်ရောဂါလက္ခဏာ ပြဟန်ဆောင်ကာ အချုပ်အနှောင်များ ပြေလျော့သွားချိန်၌ ရဲများထံမှ လွတ်မြောက်သွားခဲ့သေးသော်လည်း ၁၂ နာရီအကြာတွင် ပြန်လည်ဖမ်းဆီးရမိသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၌ မုဒိမ်းမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခံရစဉ်ကလည်း တက်ဟန်ဆောင်ကာ ထွက်ပြေးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ဖူးသည်။
ယူးအား ဇူလိုင်နှောင်းပိုင်းတွင် ရှေ့နေရုံးသို့ ခေါ်ဆောင်လာစဉ် အီမန်ဒုံ လူသတ်မှုမှ သားကောင်၏ မိခင်က ထီးဖြင့်ဝင်ရောက်ရိုက်နှက်ပြီး ရဲများကသာ စောစောစီးစီးဖမ်းနိုင်ခဲ့လျှင် သမီးဖြစ်သူ အသက်ရှင်နေဦးမည်ဖြစ်ကြောင်း အော်ဟစ်ခဲ့သည်။ ရဲဝန်ထမ်း ၁ ဦးက ယူးအား ချုပ်ထားရသည့်အတွက် လက်မအားသောကြောင့်ဟုဆိုကာ မိခင်ဖြစ်သူ ၏ ရင်ဘတ်ကို ခြေဖြင့်ကန်၍ ဟန့်တားခဲ့သည်။
လူသတ်ရန် စေ့ဆော်မှုများ
အဖမ်းခံရပြီးနောက် သူ၏ တိုက်ခန်းတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိရသည့် ပစ္စည်းများအား ထောက်ရှုလျက် Public Enemy, Very Bad Things နှင့် Normal Life စသည့် ရုပ်ရှင်များအား မှီး၍ လူသတ်မှုများအား ယူးက အကွက်ချခဲ့သည်ဟု ခန့်မှန်းချက်များ ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၉-၂၀၀၀ တွင် ဘူဆန်မြို့၌ လူချမ်းသာ ၉ ဦးအား သတ်ခဲ့သော ကွင်းဆက်လူသတ်သမား ဂျုံ ဒူ-ယွန်းအား အားကျအတုယူခဲ့ကြောင်း ယွန်းက နောက်ပိုင်းတွင် ဝန်ခံခဲ့သည်။
ချမ်းသာသူများအား မကျေနပ်ချက်မှာ ဆင်းရဲချို့တဲ့သည့် ငယ်ဘဝကြောင့် အိမ်ကြီးရခိုင်နှင့်နေထိုင်နိုင်သူများအား မနာလိုစိတ်ခံစားရခဲ့ချိန် ငယ်စဉ်တောင်ကျေးဘဝမှ အမြစ်တွယ်လာခဲ့သည်ဟု ယူးက ပြောသည်။ ရာဇဝတ်နှင့် မကင်း သည့် အတိတ်ဘဝကို သိရှိသွားချိန်တွင် စွန့်ခွာထားခဲ့သည့် အနှိပ်သည် ရည်းစားမှတဆင့် မိန်းမများအပေါ် ရန်လို မုန်းထားမှု အစပြုခဲ့သည်။
တရားခွင် နှင့် အပြစ်ဒဏ်
လူသတ်မှုများနှင့် ယူးအား ဆက်စပ်မှုအား လက်ဆုပ်လက်ကိုင်ပြနိုင်မည့် သက်အသေအထောက်ထား အနည်းငယ်သာ ရှိကြောင်း ရဲတပ်ဖွဲ့က ဝန်ခံသည်။ ၂၀၀၄ စက်တင်ဘာ ၆ တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ရုံးထွက်ပြီး ခုခံချေပရန် ငြင်းပယ်ပြီး တရားခွင်ကို သပိတ်မှောက်ရန် နှင့် အသတ်ခံရသူများအား တောင်းပန်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်ဟု ယူး က ကြေညာသည်။ ရပ်တန့်လိုစိတ်မရှိကြောင်း ယူး က ကြွားဝါသည်။ ၂ ပတ်အကြာ အတင်းအကျပ် ရုံးထုတ်ခံရသည့်အခါ တရားသူကြီး ၃ ဦးထံ ခုန်အုပ်ပြီး ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၄ အီမန်ဒုံလူသတ်မှုအတွက် ထွက်ဆိုဝန်ခံချက်ကို ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းသည်။ ၂၀၀၄ အောက်တိုဘာ ၄ ရက် နောက်တရားခွင်၌ ရင်ဆိုင်ရန် ငြင်းဆိုပြီး မတိုင်ခင်ညက မိမိကိုယ်ကို သတ်သေရန် ကြိုးပမ်းသည်။ ၃ ပတ်အကြာ၌ တရားစစ်ဆေးကြားနာမှုအား ထပ်မံနှောင့်ယှက်ပြီး သူ့အား ကျိန်ဆဲသည့် တရားခွင် ကြားနာသူ တဦးအား တိုက်ခိုက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ အဆုံး၌ ရုတ်ရုတ်သဲသဲဖြစ်စေရန် ရှေ့ဆက် မလုပ်ဆောင်တော့ပါဟု ယူးက ခံဝန် လက်မှတ်ရေးထိုးရသည်။
အစိုးရရှေ့နေများက သေဒဏ်ပေးရန် တောင်းဆိုရာ ယူး က ထို့အတွက် ကျေးဇူးတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၃ တွင်  (၂၀၀၄ ဖေဖော်ဝါရီ၌ အီမန်ဒုံမှ အမျိုးသမီး ၁ ဦးအား သတ်မှုမှာ အပယ်ခံရ) လူသတ်မှု ၂၀ အတွက် သေဒဏ် ချမှတ်ခံရသည်။ ၂၁ မှုအဖြစ် ပြင်ဆင်သတ်မှတ်ရန် အစိုးရရှေ့နေများက လျှောက်ထားခဲ့သော်လည်း အောက်တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို တရားရုံးချုပ်က ၂၀၀၅ ဇွန် ၈ တွင် အတည်ပြုလက်ခံလိုက်သည်။
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသားများ ထိတ်လန့်ရွံရှာရသည့် သူ၏ မှုခင်းကြောင့် သေဒဏ်ပေးခြင်းနှင့် ပတ်သက်သည့် ငြင်းခုံစကားရည်လုမှုအား အရှိန်မြင့်စေခဲ့သည်။ ဥပဒေအရ သေဒဏ်ပေးနိုင်သော်လည်း ၁၉၉၇ မှ စ၍ လက်တွေ့ ဆောင်ရွက်မှု မရှိတော့ရာ ယူးအား ဖမ်းဆီးရမိမှုမတိုင်ခင် သေဒဏ်အပြစ်ပေးခြင်းမှာ ဖျက်သိမ်းခဲ့ပုံပေါ်သည်။ သူ့မှုခင်းအား သိရှိပြီးနောက်ပိုင်းတွင် သေဒဏ်အား ထောက်ခံမှုများ တိုးပွားလာသည်။
"လူ ၂၀ ကို သတ်ဖြတ်မှုဟာ ဒီနိုင်ငံမှာ အရင့်အရင်က မဖြစ်ခဲ့ဖူးသေးတဲ့ ပြင်းထန်ဆိုးရွားတဲ့ ရာဇဝတ်မှု ဖြစ်ပါတယ်။ သက်ဆိုင်တဲ့ မိသားစုတွေနဲ့ လူ့အသိုင်းအဝန်း တခုလုံးအပေါ် ကျရောက်ခဲ့တဲ့ နာကျင်မှုတွေအတွက် မင်းအတွက် သေဒဏ်ကတပါး တခြားမရှိတော့ဘူး" ဆိုးလ် ဗဟို ခရိုင်တရားရုံးက ပြောသည်။
လက်ရှိ၌ ဆိုးလ်အကျဉ်းစခန်းတွင် ယူးကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။
ပန်ခူးခေါ့ရွာ၊ မိုင်းခတ်မြို့နယ်
ပန်ခူးခေါ့ရွာ (Panghkuhkawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းခတ်မြို့နယ်၊ နမ့်ယန်းလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၇၃၅ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းခတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာမိသသိက္ခာပုဒ်
အမှု—ထေရ်ကြီးတို့အားစွပ်စွဲမှု။
အမှုသည်—ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းများ။
ဆဗ္ဗဂ္ဂီရဟန်းတို့ စွပ်စွဲမှု
ဘိက္ခုနီတို့အား ဩဝါဒပေးရသော ထေရ်ကြီးတို့မှာ ပစ္စည်း ၄-ပါး ပေါများကြသည်ကို ဆဗ္ဗဂ္ဂီတို့ မြင်၍ “ထေရ်ကြီးတို့သည် တရားကို မြတ်နိုးသောကြောင့် ဘိက္ခုနီတို့အား ဩဝါဒပေးကြသည်မဟုတ်၊ ဆွမ်းသင်္ကန်းစသော အာမိသကို လိုချင်၍ ဩဝါဒပေးကြသည်”ဟု ပြောဆိုစွပ်စွဲမှုကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရသည်။
သိက္ခာပုဒ်
ယော ပန ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ ‘‘အာမိသဟေတု ထေရာ ဘိက္ခူ ဘိက္ခုနိယော ဩဝဒန္တီ’’တိ, ပါစိတ္တိယံ။
သူစိဇာတ်
'''ဆက္ကနိပါတ် - ၂။ ခရပုတ္တဝဂ် -(၃၈၇) - သူစိဇာတ် အပ်လုပ်သည့် ပန်းပဲရွာသို့ အပ်ရောင်းလာသော လုလင်၏ ထူးဆန်းသော အပ်ကြောင့် သမီးကညာ ရရှိသော အကြောင်း။
ပညာတော်ကျေးဇူး လွန်ချီးကျူး
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မြတ်စွာဘုရား၏ ပညာပါရမီကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ပန်းပဲသမီးအလှ ချီးကျူးကြ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ကာသိကတိုင်းဝယ် ပန်းပအမျိုး၌ ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် ပန်းပဲအတတ်၌ အပြီးတိုင် တတ်မြောက်၏။ အမိအဘတို့ကား ဆင်းရဲ နွမ်းပါးကုန်၏။
ထိုပန်းပဲရွာအနီး၌ အိမ်ခြေတစ်ထောင်ရှိသော ပန်းပဲရွာကြီးလည်း တည်ရှိ၏။ အကြီးအကဲ ဖြစ်သော ပန်းပဲသူကြီးသည် မင်းနှင့် အကျွမ်းဝင်၏။ ကြွယ်ဝ၏။ များစွာသော ဥစ္စာရှိ၏။ ထိုပန်းပဲသူကြီး၏ သမီးသည် အဆင်းလှ၏။ နတ်သမီးနှင့်တူ၏။ မိန်းမကောင်းတို့ လက္ခဏာနှင့် ပြည့်စုံ၏။
အနီးရှိ ရွာတို့၌ လူတို့သည် ဓား ပဲခွပ် ပုဆိန် ခက်ရင်း ထွန်သွား စသည်တို့ကို ပြုလုပ်လို၍ ထိုရွာသို့ သွားသည်ရှိသော် များသောအားဖြင့် ထိုသတို့သမီးကို မြင်ကြကုန်၏။ ထိုလူတို့သည် မိမိတို့ရွာသို့ ပြန်လာလတ်သော် ထိုထိုအရပ်၌ ထိုသတို့သမီးကို ချီးမွမ်းကုန်၏။
သံကိုကောင်းစွာ ပန်းပဲလိမ္မာ
ပညာရှိ ပန်းပဲလုလင်သည် ချီးမွမ်းစကားကို ကြားကာမျှဖြင့်လျှင် တပ်စွန်းသောစိတ် ရှိသဖြင့် ထိုသတို့သမီးကို အလုပ်အကျွေးပြုမည်ဟု ကြံစည်လျက် မွန်မြတ်သော သံကို ယူ၍ သိမ်မွေ့လှသော အပ်တစ်ချောင်းကို ပြုလုပ်၏။ နဖားကိုထွင်း၍ ရေ၌ ပေါ်အောင် ပြုလုပ်၏။ အပ်နှင့်တူစွာ နဖားကိုထွင်းလျက် ခုနစ်ထပ်သော အပ်အိမ်တို့ကို ပြုလုပ်၍ ထည့်၏။ အဘယ်သို့ ပြုလုပ်နိုင်မည်းဟု ပြောဆိုခြင်းငှာ မတတ်ကောင်း၊ အလောင်းတော်တို့အား ပညာဉာဏ်ကြီးသောကြောင့် အလိုရှိတိုင်း ပြည့်စုံလေ၏။
ထိုပညာရှိသည် အပ်ကိုယူ၍ ထိုရွာကြီးသို့ သွားကာ ပန်းပဲသူကြီးအိမ်ကို မေး၍ ဝင်ပြီးလျှင် အိမ်တံခါး၌ ရပ်လျက် -
“အချင်းတို့ … အကာမရှိ သိမ်မွေ့၍ သွေးကျောက်ဖြင့် ပွတ်အပ်လျက် နဖားထွင်းအပ်သည် ဖြစ်၍ အဖျားချွန်ထက်သော အပ်ကို အဘယ်သူ ဝယ်လိုသနည်း” ဟု မိမိပြုအပ်သော အပ်၏အကြောင်းကိုသာ ပြောဆို ချီးမွမ်း၏။ နောက်ထပ်တစ်ဖန်လည်း -
“အချင်းတို့ … ကုရုဝိန္ဒက မည်သော ကျောက်မှုန့်ဖြင့် ကောင်းစွာ ပွတ်အပ်သည်ဖြစ်၍ နဖား ကောင်းစွာ ထွင်းအပ်ျက် အစဉ် သဖြင့် ကောင်းစွာ လုံး၍ တူဖြင့်ထုလျှင် ပေကို ထုတ်ချင်း ထွင်းဖောက်နိုင်အောင် မာကျောလှသော အပ်ကို အဘယ်သူ ဝယ်လိုသနည်း” –
ဟူ တစာစာ ပြောဆိုကာ ချီးမွမ်းပြန်၏။
ကိုယ့်ကိုထင်ကြီး ပန်းပဲသမီး
ထိုခဏ၌ ထန်းရွက်ယပ်ကို ခပ်ကာ ဖျော်ဖြေ၍ နေသော သတို့သမီး ကြားလတ်သော် စိုသော အသားစိုင်ဖြင့် နှလုံးကို ခတ်မိသကဲ့သို့ လည်းကောင်း၊ ရေအိုးတစ်ထောင်ဖြင့် သွန်းလောင်းသကဲ့သို့ လည်းကောင်း အေးချမ်းစေလျက် ဤသူကား သာယာစွာသော အသံဖြင့် ချီးကျူးကာ ပန်းပဲရွာသို့လာ၍ အပ်ကို ရောင်းဘိ၏။ အဘယ်သူနည်း၊ အဘယ်ကိစ္စဖြင့် လာသနည်း၊ ထိုသူကို မေးမည်ဟု ထန်းရွက်ယပ်ကို ချခဲ့၍ အိပ်ပသို့ထွက်ကာ အိမ်ဦး၌ ရပ်လျက် -
ဟု စကားစ၍ ပြောလေ၏။
ကဲ့ရဲ့ပြောဆို လုလင်ကို
ပန်းပဲ ပညာရှိလည်း ရည်ရွယ်၍ လာသော သတို့သမီးကိုယ်တိုင် စကားလာ၍ ပြောသဖြင့် လိုအင်ဆန္ဒ ပြည့်စုံလေ၏။ သတို့သမီးလည်း နောက်တစ်ဖန် “အို လုလင် … အဖိုးငွေကို အလိုရှိလျှင် အခြားရွာသို့ သွား၍ ရောင်းလော” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် -
ဟု ပြောဆိုကာ ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချပြန်လေ၏။
လုလင် ပြောရေး သူကြီး ခေါ်မေး
ပန်းပဲပညာရှိသည် သတို့သမီး ပြောဆိုသောစကားကို ကြားလျှင် -
“နှမ … ပညာရှိ ယောကျာ်းသည် အပ်ကို ပန်းပဲရွာ၌ ပင် ရောင်းရမည်၊ ပြုလုပ်စီမံပုံ ကောင်းသည် မကောင်းသည်ကို ပန်းပဲဆရာတို့သာ သိကုန်၏” –
“နှမ … ငါသည် ပြုလုပ်စီမံအပ်သဖြင့် သတ္တိထူးရှိသော ဤအပ်ကို အကယ်၍ သင့်ဖခင် သိပါမူ သင် နှမဖြင့်လည်း ငါ့ကို ဖိတ်ရာ၏၊ ဤအိမ်၌ သင်နှမမှ တစ်ပါးသော ဥစ္စာဖြင့်လည်း ဖိတ်ရာ၏” –
ဟု မိမိ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးမွမ်းကာ သတို့သမီးအား ပြန်ကြား ပြောဆိုလေ၏။ ထိုအခါ ပန်းပဲသူကြီးသည် သမီးနှင့် လုလင်တို့ ပြောဆိုနေသော စကားအလုံးစုံကို ကြားလျှင် “ချစ်သမီး … အဘယ်သူနှင့ စကားပြောသနည်း” ဟု မေး၏။ “ဖခင် … အပ်လာရောင်းသူ တစ်ယောက်နှင့် စကားပြောပါသည်” ဟု ပြော၏။ “ချစ်သမီး … အပ်ရောင်းလာသူကို ခေါ်ခဲ့ပါ” ဟု စေခိုင်းလေ၏။ သတို့သမီးလည်း သွား၍ ခေါ်လေ၏။ ပန်းပဲပညာရှိလည်း အိမ်သို့ဝင်၍ ပန်းပဲသူကြီးကို ရှိခိုးကာနေ၏။
အပ်ကိုကြည့်ရန် စည်းဝေးပြန်
ထိုအခါ ပန်းပဲသူကြီးသည် ပဋိသန္တရာက စကားကို ပြောဆိုပြီးလျှင် “အမောင် … ဘယ်အတွက် လာသနည်း” ဟု မေး၏။ “အရှင် … အပ်ရောင်းလို၍ လာပါသည်” ဟု ပြော၏။ “အမောင် …. သင့်အပ်ကို ကြည့်လိုသည် ပြပါ” ဟု ပြော၏။ ပန်းပဲပညာရှိသည် မိမိကျေးဇူးကို တစ်ရွာလုံး သိစေလိုသဖြင့် “အရှင် … တစ်ယောက်တည်း ကြည့်ခြင်းထက် လူတို့အလယ်မှာ ကြည့်ခြင်းသည် သင့်မြတ်ပါ၏” ဟု ပြောဆိုလေ၏။ ထိုအခါ ပန်းပဲသူကြီးသည် တစ်ရွာလုံး စည်းဝေးစေ၍ “အမောင် … အပ်ကို ထုတ်၍ ပြပါ၊ ကြည့်လိုကြသည်” ဟု ပြော၏။ “အရှင် … ပေတစ်ခုနှင့် ရေပြည့်သော ကြေးခွက်တစ်ခုကို အလိုရှိပါ၏” ဟု ပြောပြန်၏။ “အမောင် … ကောင်းပြီ” ဟု ဆို၍ ယူဆောင်စေ၏။
ထိုခဏ၌ ပန်းပဲပညာရှိသည် အပ်ကျည်ကို ထုတ်၍ ပေး၏။ ပန်းပဲသူကြီးသည် အပ်ကျည်မှ အပ်ကို ထုတ်၍ “အမောင် … ဤကား အပ်လော” ဟု ပြော၏။ “အရှင် … မဟုတ်ပါ၊ အပ်ကျည် ဖြစ်ပါ၏” ဟု ပြော၏။ ပန်းပဲ သူကြီးသည် စုံစမ်းသော်လည်း အစနှင့် အဆုံးကို မမြင်လေ။ ထိုအခါ ပန်းပဲပညာရှိသည် ယူ၍ အစဉ် သဖြင့် လက်သည်းဖြင့် အပ်အိမ်ကို ပယ်၍ ချလေ၏။ အပ်လောဟု မေးပြန်၏။ နောက် အိမ်တစ်ထပ်ကို ခွာ၍ ချပြန်၏။ အပ်လောဟု မေးပြန်၏။ ဤနည်းဖြင့် ခုနစ်ကြီးတိုင်အောင် ခွာ၍ ချလေ၏။ နောက် အပ်ကိုယူ၍ ဤသည်လျှင် အပ်ဖြစ်ပါသည်ဟု ပြောကာ ပန်းပဲသူကြီးလက်၌ ထားလေ၏။ ပန်းပဲတစ်ထောင်တို့သည် လက်ဖျားခါကြကုန်၏။ ဦးရစ်ပုဆိုးတို့ကို ပစ်ကြကုန်၏။
အပ်၏စွမ်းပြ အံ့ဩရ
ထိုအခါ ပန်းပဲသူကြီးသည် အပ်ကိုကြည့်၍ “အမောင် … ဤအပ်ဖြင့် အဘယ် အကျိုးရှိသနည်း” ဟု မေး၏။ “အရှင် … ပေအောက်တွင် ရေခွက်ထား၍ ပေပေါ်တင်ကာ အားကောင်းသော ယောကျ်ားကို ထုပါစေ” ဟု ဆို၏။ ပန်းပဲသူကြီးလည်း ပြောဆိုသည့်အတိုင်း ပြုလေ၏။ အပ်သည် တူဖြင့် ထုသောအခါ ပေကိုဖောက်၍ ရေ၌ ကျပြီးလျှင် မနစ်ဘဲကန့်လန့်ပေါ်၍ တည်၏။ ပန်းပဲတို့ မြင်ကြလျှင် ငါတို့သည် ဤမျှလောက်ကာလတိုင်အောင် ပန်းပဲတို့မည်သည် ဤသို့သဘော ရှိကုန်၏ဟု ပြောသော စကားမျှကိုပင် မကြားစဖူးကုန်၊ အလွန်အံ့ဩ ချီးမွမ်းကြလျက် လက်ဖျားခါကြကုန်၏။ ဦးရစ်ပုဆိုးတို့ကို ပစ်ကြပြန်ကုန်၏။
ထိုနောက် ပန်းပဲသူကြီးသည် သမီးကိုခေါ်၍ ပရိသတ်အလယ်မှာပင် ပန်းပဲပညာရှိနှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်လေ၏။ ထိုပန်းပဲပညာရှိသည် နောက်အဖို့၌ ပန်းပဲသူကြီး သေလွန်သောအခါ ပန်းပဲသူကြီး ဖြစ်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ပန်းပဲသူကြီး သမီးသည် - ရာဟုလာမယ်တော်
ပန်းပဲပညာရှိသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ပညာဉာဏ်စွမ်း၊ အံ့ဘနန်း၊ ချီးမွမ်းမကုန်နိုင်။
(၂) ပညာပြည့်ကြွယ်၊ လူအလယ်၊ တင့်တယ်ကြီးပွားနိုင်။
(၃) ပန်းပဲလိမ္မာ၊ အပ်လုပ်ရာ၊ ကညာရပိုင်ပိုင်။
သူစိဇာတ် ပြီး၏။
လွယ်တန်ရွာ၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်
လွယ်တန်ရွာ (Loitan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းယကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၈၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းယကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၉၈ ဦး၊ မ ၁၆၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၀၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရမ်းရွာ၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်
မရမ်းရွာ (Mayan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊ ညောင်တိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၅၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်တိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၈ ဦး၊ မ ၉၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ယန်းရွာ၊ နမ္မတူမြို့နယ်
ပန်ယန်းရွာ (Pangyang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နမ္မတူမြို့နယ်၊ ပန်ယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၅၄၀ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ္မတူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ဖွတ်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
နမ့်ဖွတ်ရွာ (Namhput)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ ခေးနင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၉၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေးနင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၀၅ ဦး၊ မ ၁၂၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားလီးရွာ၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်
နားလီးရွာ (Narlee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ ဝမ်လုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၈၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်လုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၇ ဦး၊ မ ၉၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်
ရွာသစ်ကုန်းရွာ (Ywarthitkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ ဆပ်သေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၁၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆပ်သေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၂၅ ဦး၊ မ ၁၁၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျွန်းဒိတ်ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်
ကျွန်းဒိတ်ရွာ (Kyundeik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ အုတ်ရှစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၄၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုတ်ရှစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၇၄ ဦး၊ မ ၂၈၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းဒိတ်ရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဧကသင်္ခိံယ
အရှင်ဧကသင်္ခံယထေရ်   သည်  မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်ဧကသင်္ခံယထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
အရိဋ္ဌသိက္ခာပုဒ်
အမှု—မိစ္ဆာအယူကို ယူမှု။
အမှုသည်—အရိဋ္ဌရဟန်း၊
အရိဋ္ဌရဟန်း၏ မိစ္ဆာအယူ
အရိဋ္ဌမည်သော ရဟန်း၏အမျိုး၌ ရှေးက လင်းတတို့ကို သတ်ဖြတ်ခဲ့ကြကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် “ဂဒ္ဓါဓိပုဗ္ဗ = လင်းတကိုသတ်သော ပုဗ္ဗပုရိသရှိသူ”ဟု ထင်ရှားသော ထိုအရိဋ္ဌရဟန်းမှာ မိစ္ဆာအယူတမျိုး ဖြစ်နေ၏၊ သူသည် သုတ္တန်ဘက်၌ ကျွမ်းကျင်သော ဓမ္မကထိကပုဂ္ဂိုလ်တည်း၊ ဝိနည်း၌ကား မကျွမ်းကျင်ရှာချေ၊ ထို့ကြောင့် တနေ့သ၌ ဆိတ်ငြိမ်ရာ အရပ်ဝယ် တယောက်ထည်း စဉ်းစားမိသည်မှာ—
“လူဝတ်ကြောင်တို့သည် အိမ်ထောင်ပြုလျက် ကာမဂုဏ်ကို ခံစားကာ သောတာပန် သကဒါဂါမ်များ ဖြစ်နေကြ၏၊ (ကာမဂုဏ် မခံစားလျှင်) လူဝတ်ကြောင် အနာဂါမ်လည်းရှိ၏၊ ရဟန်းများလည်း နူးညံ့သော ပိုး ဖဲ ကတ္တီပါစသည်တို့ကို သုံးစွဲနိုင်ကြ၏၊ ထိုအလုံးစုံကို သုံးစွဲကောင်းလျှင် မိန်းမနှင့်ဆိုင်သော အဆင်းအသံ အနံ့အရသာ အတွေ့အထိလည်း သုံးဆောင်ကောင်းစရာရှိသည်၊ ဤသို့ စဉ်းစားရုံတွင် မကဘဲ သူ အယူဝါဒကို စပ်မိစပ်ရာ ပြောပြသည်မှာ—
“မြတ်စွာဘုရားသည် မေထုန် အကျင့်တို့ကို (ရဟန်းများ ပြုကျင့်လျှင်) လူ့ပြည်နတ်ပြည်နှင့် ဈာန်မဂ်ဖိုလ်၏ အန္တရာယ်ဖြစ်၏ မေထုန်မှီဝဲသော ရဟန်းသည် သေလျှင် လူ-နတ် မဖြစ်နိုင်, ဤဘဝ၌လည်း ဈာန်မဂ်ဖိုလ်ကို မရနိုင်, ဧကန်မုချ အပါယ်ကျလိမ့်မည်”ဟု ဟောတော်မူထား၏၊ (အလွန်အမင်း တပ်မက်ခြင်း မရှိသော) အကြင်နည်းဖြင့် မှီဝဲလျှင် အန္တရာယ်မဖြစ်နိုင်၊ ထိုအန္တရာယ် မဖြစ်နိုင်သော အခြင်းအရာ နည်းလမ်းဖြင့် ဘုရားဟောထားသော တရားကို ငါနားလည်ပါသည်”။
ဤသို့ စပ်မိစပ်ရာ ပြောပြသည်ကို ကြားကုန်သော ရဟန်းတို့က—
“ငါ့ရှင်...ဒီလိုမပြောပါနှင့်, ဘုရားကို(မဟောဘဲနှင့် ဟောတယ် ဟုပြောပြီး) မစွပ်စွဲပါနှင့်၊ ဘုရားကိုစွပ်စွဲခြင်းသည် မကောင်းပါ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် (သင်ပြောသလို ရဟန်းများ မေထုန် မှီဝဲလို့ အန္တရာယ်မဖြစ်ဘူးဟု) မဟောပါ၊ အန္တရာယ်ပြုတတ်သော မေထုန် အမှုတို့ကို ပရိယာယ် အမျိုးမျိုးဖြင့် အန္တ ရာယ် ပြုတတ်သည်ဟုပင် ဟောထားပါသည်၊ ထိုမေထုန်တို့ကို မှီဝဲသောရဟန်းမှာ (ထိုမေထုန် အကျင့်တို့က) အန္တရာယ်ပြုတတ်ကြပါသည်”။
ဤသို့ ရဟန်းများက ပြောဆိုတားမြစ်ကြသော်လည်း မရဘဲ သူ့အယူဝါဒကို ချီမြှောက်မြဲ ချီမြှောက် (ဝါဒဖြန့်မြဲဖြန့်)နေလေရာ, ထိုအကြောင်းကို ဘုရားထံ လျှောက်ကြသဖြင့်, ခေါ်တော်မူ၍ စစ်ဆေးမေးမြန်းသည့်အခါ ထိုကဲ့သို့ ဟောထားသော တရားတော်မရှိဘဲ သူ့အထင်မျှသာ ဖြစ်သောကြောင့် အရိဋ္ဌကို ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်တော်မူကာ ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော် မူရလေသည်။
သိက္ခာပုဒ်
ယော ပန ဘိက္ခု ဧဝံ ဝဒေယျ ‘‘တထာဟံ ဘဂဝတာ ဓမ္မံ ဒေသိတံ အာဇာနာမိ, ယထာ ယေမေ အန္တရာယိကာ ဓမ္မာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, တေ ပဋိသေဝတော နာလံ အန္တရာယာယာ”တိ, သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ ဧဝမဿ ဝစနီယော ‘‘မာယသ္မာ ဧဝံ အဝစ, မာ ဘဂဝန္တံ အဗ္ဘာစိက္ခိ, န ဟိ သာဓု ဘဂဝတော အဗ္ဘက္ခာနံ, န ဟိ ဘဂဝါ ဧဝံ ဝဒေယျ, အနေကပရိယာယေနာဝုသော အန္တရာယိကာ ဓမ္မာ အန္တရာယိကာ ဝုတ္တာ ဘဂဝတာ, အလဉ္စ ပန တေ ပဋိသေဝတော အန္တရာယာယာ”တိ။ ဧဝဉ္စ သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ ဝုစ္စမာနော တထေဝ ပဂ္ဂဏှေယျ, သော ဘိက္ခု ဘိက္ခူဟိ ယာဝတတိယံ သမနုဘာသိတဗ္ဗော တဿ ပဋိနိဿဂ္ဂါယ။ ယာဝတတိယဉ္စေ သမနုဘာသိယမာနော တံ ပဋိနိဿဇ္ဇေယျ, ဣစ္စေတံ ကုသလံ။ နော စေ ပဋိနိဿဇ္ဇေယျ, ပါစိတ္တိယံ။
သိက္ခာပုဒ် မြန်မာပြန်မှာ
ဝတ္ထုကြောင်းအတိုင်း သိသာပြီ၊ ထိုဝတ္ထုကြောင်းအတိုင်း သူ့ဝါဒကိုချီးမြှောက် (ဝါဒဖြန့်) နေသော ရဟန်းကို ဉတ်ကမ္မဝါစာဖြင့် ၃-ကြိမ်ဆုံးမရမည်၊ ၃-ကြိမ် မစေ့ခင် ထိုအယူကိုစွန့်လျှင် ဒုက္ကဋ်အာပတ်လောက်သာ သင့်၏။ ၃-ကြိမ် စေ့၍မျှ မစွန့်လျှင်ကား ပါစိတ်အာပတ်သင့်သည်။
ရောဟီဏီ (ဥပါသိကာ)
ရောဟီဏီ သည် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး၏ ညီတော်ဖြစ်သော သုက္ကောဒနမင်း၏ သမီးတော်ဖြစ်၍ အသျှင်အနုရုဒ္ဓါ၏ ညီမဖြစ်ကာ သောတာပန်အရိယာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အတိတ်ဘဝ
တစ်ခုသောဘဝတွင် ရောဟီဏီသည် ဗာရာဏသီမင်းကြီး၏ မိဖုရားဖြစ်ခဲ့၏။ မင်းကြီးတွင် နှစ်လိုဖွယ်ရှိသည့် ကချေသည်အမျိုးသမီးတစ်ဦး ရှိ၏။ မိဖုရားသည် ထိုကချေသည်အား မနာလိုဝန်တိုဖြစ်ကာ တိုက်ခိုက်ရန် လျှို့ဝှက်စွာ ကြံဆောင်လေသည်။ တစ်နေ့တွင် သူမ၏ အခြွေအရံတစ်ဦးအား ထိုကချေသည် အိပ်စက်ရာ အိပ်ရာတွင် ခွေးလှေးယားသီးအခွံဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အမှုန့်များကို ယားယံစေရန် ထားရှိခဲ့သည်။ ကချေသည်အမျိုးသမီးအားလည်း ခေါ်ငင်ခဲ့ပြီး ရောက်ရှိလာခဲ့သည့်အချိန်တွင် ထိုအမှုန့်များကို သူမ၏ ကိုယ်ပေါ်သို့ ကြဲပက်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ ကချေသည်သည် နာကျင်မှု ယားယံမှုများကို ခံစးရကာ သူမ၏ အိပ်ရာသို့ သွားကာ လဲလျောင်းခဲ့ရာ ပိုမို၍ ယားယံမှုများ ခံစားခဲ့ရသည်။
ဤသို့ဖြင့် မြတ်စွာဘုရားသည်၏ ဤကဲ့သို့သော အတိတ်ကံများကြောင့် ယခုခံစားရကြောင်း ဟောကြားခဲ့သည်။ တရားဟောကြား၍ အဆုံးတွင် များစွာသောသူတို့သည် သောတာပန် အရိယာဖြစ်ကြပြီး ရောဟီဏီသည်လည်း သောတာပန် အရိယာဖြစ်သွားခဲ့ကာ သူမ၏ အနာရောဂါသည်လည်း ပျောက်ကင်းသွားခဲ့သည်။
နောက်ဘဝ
သူမသည် သေလွန်ပြီးနောက်ဘဝ၌ တာဝတိံသာနတ်ပြည်ရှိ နတ်သားလေးပါး၏ ဘုံဗိမာန်အလယ်တွင် ချောမောလှပသည့် နတ်သမီးတစ်ပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုနတ်သားလေးပါးတို့သည် ထိုနတ်သမီးအား ရယူပိုင်ဆိုင်ရန်အတွက် အငြင်းအခုံ ဖြစ်၍ သိကြားမင်းထံသို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။ ထိုအခါ သိကြားမင်းသည် နတ်သမီးအား နှစ်သက်ချစ်ခင်မိသွားသဖြင့် သိမ်းယူခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များ
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ မြိုင်မြို့နယ်
အောင်ချမ်းသာရွာ (Aungchanthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ လင်းကတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၅၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လင်းကတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၂၅ ဦး၊ မ ၂၀၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ဖွေးရွာ၊ မိုင်းခတ်မြို့နယ်
ပန်ဖွေးရွာ (Panghpway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းခတ်မြို့နယ်၊ နမ့်ယန်းလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၇၆၆ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းခတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းဖဲရွာ၊ ဘောလခဲမြို့နယ်
နန်းဖဲရွာ(Nanhpe)သည် ကယားပြည်နယ်၊ ဘောလခဲခရိုင်၊ ဘောလခဲမြို့နယ်၊ နန်းဖဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၇၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘောလခဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မီးဖွားပြီးရောဂါပိုးဝင်ခြင်း
ကလေးမီးဖွားပြီး သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျပြီးနောက် အမျိုးသမီးမျိုးပွားလမ်းကြောင်း (reproductive tract)တွင် ဘက်တီးရီးယားရောဂါပိုးကူးစက်ခြင်းကို မီးဖွားပြီးရောဂါပိုးဝင်ခြင်း (Postpartum or puerperal infections) ဟုခေါ်သည်။ ကိုယ်အပူချိန် (၃၈) ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် သို့မဟုတ် (၁၀ဝ.၄ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်)ထက် မြင့်မားခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်းအောင့်ခြင်းနှင့် မိန်းမကိုယ်မှ အနံ့ဆိုးသောအရည်အချွဲဆင်းခြင်းစသော လက္ခဏာများ ဖြစ်တတ်သည်။  ကလေးမီးဖွားပြီး သို့မဟုတ် ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျပြီး (၂၄)နာရီအတွင်းမှ (၁၀)ရက်အတွင်းတွင် ဖြစ်တတ်သည်။
ဗိုက်ခွဲ၍မီးဖွားရာတွင် ရောဂါပိုးများဝင်နိုင်ခြေရှိသောကြောင့် ခွဲစိတ်နေချိန်အတွင်းတွင် အမ်ပစလင် (ampicillin) စသော ပဋိဇီဝဆေးများ (Antibiotics) ကို ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့်ပေးသင့်သည်။ အကယ်၍ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရလျှင် ပဋိဇီဝဆေးများဖြင့်ကုသလေ့ရှိပြီး နှစ်ရက် သို့မဟုတ် သုံးရက်ခန့်တွင် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာလေ့ရှိသည်။ ရောဂါလက္ခဏာမပြင်းထန်သူများကို သောက်ဆေးများသာ အသုံးပြုပြီး ရောဂါလက္ခဏာပြင်းထန်သူများကိုသာ ထိုးဆေးများပေးလေ့ရှိသည်။ အမ်ပစလင်နှင့် ဂျန်တာမိုင်စင် (gentamicin) ဆေးနှစ်မျိုးကို သာမန်သားအိမ်လမ်းကြောင်းမှမီးဖွားသူများကို ပေးလေ့ရှိပြီး ဗိုက်ခွဲ၍မီးဖွားသူများကို ကလင်ဒါမိုင်စင် (clindamycin)နှင့် ဂျန်တာမိုင်စင်ဆေးတို့ကို ပေးလေ့ရှိသည်။ သင့်တော်သောဆေးများဖြင့်ကုသပြီးသော်လည်း ရောဂါလက္ခဏာမသက်သာပါက ပြည်တည်နာ (abscess) ဖြစ်ခြင်းစသော နောက်ဆက်တွဲဆိုးကျိုးများကိုပါ ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည်။
(၂၀၁၅)ခုနှစ်အတွင်းတွင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်များ (၁၁.၈)သန်းခန့် ရောဂါပိုးကူးစက်ခံခဲ့ရသည်။ တိုးတက်သောနိုင်ငံများတွင်တော့ သာမန်သားအိမ်လမ်းကြောင်းမှမီးဖွားပြီး (၁)မှ(၂)ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာ ကူးစက်ခံရသည်။ ခက်ခဲစွာမီးဖွားသူများတွင် (၅)မှ(၁၃) ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ ကူးစက်ခံရနိုင်ခြေရှိပြီး ဗိုက်ခွဲ၍မီးဖွားသူများတွင် ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် ပဋိဇီဝဆေးများကိုမပေးပါက (၅၀) ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ ကူးစက်ခံရနိုင်သည်။ (၁၉၉၀)ခုနှစ်တွင် မီးဖွားပြီးရောဂါပိုးကူးစက်ခံရခြင်းကြောင့် အမျိုးသမီးပေါင်း (၃၄၀ဝ၀)ခန့် သေဆုံးခဲ့သော်လည်း (၂၀၁၅)ခုနှစ်အတွင်းတွင် (၁၇၉၀ဝ)ခန့်သာ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ ကိုယ်ဝန်ဆောင်နှင့်ဆိုင်သော အသက်ဆုံးရှုံးမှုများ၏ (၁၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်။ ဆေးပညာရှင် ဟစ်ပိုကရေးတီး(Hippocrates)၏ မှတ်တမ်းများအရ ပထမဆုံးသော မီးဖွားပြီးရောဂါပိုးကူးစက်ခံရခြင်းကို ဘီစီအီး(BCE) (၅)ရာစုနှစ်လောက်တွင် စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ (၁၈)ရာစုမှစ၍ ပဋိဇီဝဆေးများစတင်ပေါ်ပေါက်လာချိန်ဖြစ်သည့် (၁၉၃၀)နှစ်ပိုင်းများအထိ အလွန်အဖြစ်များခဲ့သည်။ (၁၈၄၇)ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယားနိုင်ငံမှ အစ်နက် ဆမ်မယ်ဝစ်ဒ် (Ignaz Semmelweiss) အမည်ရှိသော ပညာရှင်မှ ကလိုရင်း (chlorine)နှင့် လက်ဆေးခြင်းဖြင့် ရောဂါပိုးဝင်ခြင်းကြောင့်အသက်ဆုံးရှုံးခြင်းကို (၂၀)ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ လျှော့ချနိုင်ခဲ့သည်။
ဂျာမေနီယမ်
သန့်စင်သော ဂျာမေနီယမ် Germanium သည် ကြွပ်ဆတ်သော အဖြူရောင်သမ်းနေသည့် metalloid ဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံမှာ စိန်နှင့် တူနေပြီး ရုပ်ဂုဏ်သတ္တိ၊ ဓာတ်ဂုဏ်သတ္တိတို့တွင် ဆီလီကွန်နှင့် တူနေပါသည်။ ဂျာမေနီယမ်သည် လေထုထဲနှင့် ရေထဲတွင် မည်သူနှင့်မျှ ဓာတ်မပြုပဲ တည်မြဲသောပုံစံနှင့် နေနိုင်ပြီး နိုက်ထရစ်အက်ဆစ် မှလွဲပြီးမည်သည့် အက်ဆစ်တွင်မှ ဂျာမေနီယမ်အပေါ် သက်ရောက်နိုင်ခြင်း မရှိပါ။
အသုံးပြုခြင်း
ဂျာမေနီယမ်သည် အရေးကြီးသော တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းဖြစ်ပြီး ထရန်စစ်စတာ (Tarnsistor) နှင့် ဆားကစ်ပြားများတွင် အဓိကအသုံးပြုပါသည်။ ထရန်စစ်စတာများ ဆားကစ်ပြားများတွင် ဂျာမေနီယမ်ကို အဓိကထားပြီး အာဆဲနစ်၊ ဂယ်လီယမ် နှင့် အခြားသတ္တုများကို အနည်းငယ်စီ ရောစပ်ပြီး ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂျာမေနီယမ်ကို အခြားသော ဒြပ်ပေါင်းများ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။ ဂျာမေနီယမ် အောက်ဆိုဒ်ကို အလင်းယိုင်ညွန်းကိန်း တိုးမြင့်စေရန် ဖန်ထဲသို့ ပေါင်းထည့်ပါသည်။ သန့်စင်သော ဂျာမေနီယမ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ရေဒီယိုသတ္တုကြွခြင်း (Radiation) စမ်းသပ်ကိရိယာများသည် တိကျစွာ စမ်းသပ်နိုင်သောကြောင့် ၎င်းကိုရိယာများကို လေဆိပ်လုံခြုံရေးတွင် အထူးအသုံးပြုကြသည်။ ဂျာမေနီယမ်သည် သံဖြူနှင့် ခဲ တို့လောက်ပင် သဘာဝတွင် ပေါများခြင်းမရှိပါ။ ဂျာမေနီယမ်ကို သဘာဝတွင်းထွက် အနေဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာ ထုတ်နိုင်သည့်အတွက် ထုတ်လုပ်မှု ပမာဏနည်းနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂျာမေနီယမ် အရိုင်းတုံးများသည် အလွန်ကိုရှားပါးပါသည်။ copper-iron-germanium sulfide (germanite) သည် ရှားပါးသောဂျာမေနီယမ် အရိုင်းတုံး ဖြစ်ပြီး ရှာပါးစွာ တူးဖော်ရရှိသည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ
ဂျာမေနီယမ်ကို နေ့စဉ်တစ်မီလီဂရမ် စားသုံးသင့်ပါသည်။ ဂျာမေနီယမ်ကို သိပ္ပံနည်းကျ သက်သေပြနိုင်မှု မရှိသေးသော်လည်း လူ့ကျန်းမားရေးကို ကောင်းကျိုး ဖြစ်ထွန်းစေနိုင်သည်။ ဂျာမေနီယမ်သည် လူ့ခန္ဓာကိုယ် အတွက် အောက်ဆီဂျင် ရယူရာတွင်လည်း များစွာအထောက်အကူပေးနိုင်ပြီး လူ့ကျန်းမာရေး ကိုလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်စေသည်။ နောက်ပြီးဆိုးကျိုးဖြစ်စေသော free radicals များကိုလည်း ချေဖျက်ပေးပါသည်။ ဂျာမေနီယမ်သည် သုံးစွဲသူကို ဓာတ်ရောင်ခြည်သင့်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးပါသည်။ Germaniumhydride နှင့် germaniumtetrahydride တို့သည် မီးလောက်လွယ်ပါသည်။ လေနှင့်တွေ့လျှင် ပေါက်ကွဲ စေနိုင်သည်။ ရှူရှိုက်မိပါက ဗိုက်နာခြင်း၊ ချောင်ဆိုးခြင်း၊ အရေပြားနာကျင်ယားယံခြင်း၊ မျက်စိအောင့်ခြင်း တို့ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ ကဏ္ဍ:တပိုင်းသတ္တုများ
မသာတစ်ခေါက် ကျောင်းဆယ်ခေါက်
မသာတစ်ခေါက် ကျောင်းဆယ်ခေါက် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အနက်အဓိပ္ပာယ်
အသုဘ တစ်ကြိမ်ရှု၍ ရသော သတိသံဝေဂသည် ဘုန်းကြီးကျောင်းသို့ အခေါက်ခေါက်သွား၍ တရားနာရာမှ ရသော သတိသံဝေဂနှင့် ညီမျှသည်။
အလုံမြို့
အလုံမြို့သည် လူသာမန်များ မသိစေရန် သူတော်စင်များ လျှို့ဝှက်သိပ်သည်းစွာ တောင်ယာစပါးစိုက် နေထိုင်၍၊ နေ့နေ့ညည တရားကျင့်ကြံကြသော ပါးစပ်ရာဇဝင်လာ ဒဏ္ဍာရီဒေသ ဖြစ်သည်။
နေထိုင်ပုံ
ဘားအံမြို့နယ်အထက်ပိုင်းတွင် နေသူ ဦးစောချစ်တင်သည် ခေါင်းမူးနေသော အသက် ၈၀ ကျော် အဘိုးအို တဦးကို ထင်းစည်း ကူထမ်းပြီး သွားလိုရာသို့ လိုက်ပို့ရာ မမျှော်လင့်ဘဲ ၎င်းအလုံမြို့သို့ ရောက်ရှိသွားပြီးနောက်၊ ရက်ပေါင်း ၉၀ ကြာမှ မိမိနေရာ ဖလံတောင်ရွာသို့ ပြန်ရောက်လာသည်ရှိသော် မိသားစုဝင်များက ဆွမ်းသွတ်ထားနှင့်ပြီ။
၎င်းမြို့က လူများသည် ကိုယ်တိုင် စပါးစိုက်၊ ခြေနင်းမောင်းထောင်းဆုံ၊ လက်ဆုံများဖြင့် ကိုယ်တိုင် ဆန်ဖွတ်စားသည်၊ မည်သည့် စက်ပစ္စည်းကိရိယာ အသုံးအဆောင်မှ မသုံးစွဲ၊ သားငါးမစား၊ တနေ့သုံးကြိမ် ဘုရား ဝတ်ပြုသည်၊ ရသေ့ရဟန်းများနှင့်အတူ ဝတ်ဖြူစင်ကြယ်နှင့် သူတော်စင်များသည် နေ့နေ့ညည တရားထိုင်နေသည်ဟု ရောက်ဖူးသူက ပြန်ပြောင်း ပြောပြသည်။
နတ်ဝှက်
သို့သော် ၎င်းနေရာဆန်းကို တဖန် ရောက်လို၍ သွားရောက် ရှာဖွေသော် နတ်ဝှက်ထားသကဲ့သို့ မတွေ့ရှိရတော့ချေ။
မြစ်မခမီဒီယာဂရု
မြစ်မခမီဒီယာဂရုသည် လွတ်လပ်သော သတင်းအေဂျင်စီတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၌ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အယ်ဒီတာချုပ်မှ မေသင်္ကြန်ဟိန်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွက် Knight International Journalism Award ကို ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဝန်ဆောင်မှုများ
မြစ်မခမီဒီယာသည် နေ့စဉ်သတင်းများကို ရုပ်သံလိုင်းများ၊ ရေဒီယိုလိုင်းများနှင့် ဂျာနယ်များမှတဆင့် ထုတ်လွှင့်လျက်ရှိသည်။ မြစ်မခမီဒီယာဝက်ဘ်စာမျက်နှာကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် အဝေးရောက်မြန်မာစာဖတ်ပရိသတ်များကို ရည်ရွယ်၍ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာစာဖတ်ပရိသတ်များအတွက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် စာမျက်နှာကို ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် လွှတ်တင်နိုင်ခဲ့သည်။
NGC 259
thumb|NGC 259 NGC 259 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၇၈၆ ခုနှစ်တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကောင်းနှိမ်ရွာ၊ နမ္မတူမြို့နယ်
ကောင်းနှိမ်ရွာ (Kawnghnein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နမ္မတူမြို့နယ်၊ ဝိန်းမြင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၅၃၅ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ္မတူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆားတောင်ရွာ၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်
ဆားတောင်ရွာ (Sartaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ ဆားတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၇၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆားတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၉ ဦး၊ မ ၈၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နွားထိုးကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မလှူတတ် ဈေးရောင်း
အနက်အဓိပ္ပာယ်
အလှူအတန်း မလုပ်နိုင်သေးလျှင် ဈေးရောင်းသည့်အခါ ဝယ်သူအား ပိုပိုသာသာပေးခြင်းဖြင့် ကုသိုလ်ရနိုင်သည်။
ရွှေကဇောင်းရွာ၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်
ရွှေကဇောင်းရွာ (Shwekazaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ ရွှေကဇောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၀၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေကဇောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၅၄ ဦး၊ မ ၁၉၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေတာရှည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားမွန်းရွာ၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်
နားမွန်းရွာ (Narmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်၊ ဝမ်လုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၂၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်လုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၇ ဦး၊ မ ၉၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းဖြတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွမ်းပိုအေးစုရွာ၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်
လွမ်းပိုအေးစုရွာ (Lwanpoayesu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ်၊ အုတ်ရှစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၈၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုတ်ရှစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၇၄ ဦး၊ မ ၂၈၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒိုက်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ်ဂျူးဟွတ်
နမ်ဂျူဟျော့ (၂၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၄ မွေး) သည် တောင်ကိုရီးယားမော်ဒယ်နှင့် သရုပ်ဆောင်တဦးဖြစ်ပြီး၊ Who Are You: School 2015 (၂၀၁၅)နှင့် အလေးမယ်ကင်ဘို့ဂျူ(၂၀၁၆)၌ သရုပ်ဆောင်သည်။
အနုပညာခရီး
၂၀၁၅ ၌ နမ်သည် အထက်တန်းကျောင်း ဇာတ်လမ်းတွဲ Who Are You: School 2015 ၌ ယုစန်ဂျေနှင့် အတူ ပါသည်။  သူ့ဇာတ်ရုပ်ကြောင့် လေးကြိမ်မြောက် အေပန် ကြယ်ပွင့်ဆုပေးပွဲ၌ အကောင်းဆုံးမျက်နှာသစ်သရုပ်ဆောင်ဆုကို ရရှိစေခဲ့သည်။
ဆက်လက်ကာ ၂၀၁၆ ၌ Cheese in the Trap(ထောင်ချောက်ထဲဒိန်ခဲ)နှင့် Moon Lovers: Scarlet Heart Ryeo(လချစ်သူများ)၌ ဇာတ်ရံပါခဲ့သည်။ ၂၆ ဇွန်၌ ပထမဆုံး ထုတ်လွှင့်သော တနေ့သုံးနပ် ဟင်းချက်အစီအစဉ်၌ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာသည်။  ထို့နောက် အလေးမယ်ကင်ဘို့ဂျူး လူငယ်ဇာတ်လမ်းတွဲ၌လည်း ခေါင်းဆောင်မင်းသားအဖြစ် သရုပ်ဆောင်ထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
လေးဆယ့်ငါးထွေ မြင်းတို့ဗွေ
လေးဆယ့်ငါးထွေ မြင်းတို့ဗွေ ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
လေးဆယ့်ငါးထွေ မြင်းတို့ဗွေ
အရင်းခံ မြင်းကြန်ထွက်ကယ်နှင့်၊ မှန်ချက်ဗွေ၊ သက်သေနှုန်းလိုက်တော့၊ မျက်လုံးဝယ် ဗဟိုတည့်စေရ၊ ထိုသည့်ဗွေ အောက်ခြေလျောလို့၊ နှာကြောတွင် ဗွေမြင်ပြန်ခဲ့လျှင်၊ မျက်ရည်ခံနှစ်တန်ထွက်လိမ့်၊ မှန်ထက်တွင်ဗွေတလုံးနှင့်၊ နှစ်လုံးပင်စင်လှာတို့ခဲ့လျှင်၊ တစို့ဗေကျမ်းဂန်မှတ်ခဲ့၊ ပန်းချပ်ဗွေဆံပင်ရိပ်နှင့်၊ လိပ်စရို ထိပ်မိုတွင်တွေ့လိမ့်၊ လက်ဖွေ့ဆိုင်ဗွေနှစ်လုံးနှင့်၊ သုံးလုံးပြိုင်မြခုံလောက်တဲ့၊ နားပေါက်တွင်ငိုသံနာနှင့်၊ နားအောက်မှာ ငိုသံကြားငဲ့ပြင်၊ နားဖျားနေ ဗွေတန်ဆောင်တို့၊ အရှေနောင်အကျိုးမျှော်ဆလို့၊ ဖိုးကျော်လှဆိုသည့်စာ။
နှုတ်တံဆိပ်ကယ်က၊ နှုတ်ထိပ်တွင်သူနေလို့၊ မုတ်ဆိတ်ဗွေအောက်ညှာမေးနှင့်၊ အစာကျွေးလျှင်ကြားမြင်ခက်စေဘို့၊ စခွက်ဗွေပုံသေနှိပ်ခဲ့၊ ပါးချိတ်စွယ်နယ်အနီးတွင်မှ၊ ပါးဒီးဗွေပါးပြင်နှစ်ဖက်တဲ့၊ နားရွက်အပေါ်ခေါ်နစောင့်နှင့်၊ အာထောင့်စောင်၊ အာပေါင်ညွန့်က၊ ဇက်ခွန့်ဗွေထိုမှာတည်လိမ့်၊ ရွှေချူတမည်၊ ဆည်လည်ဝတ်က၊ လယ်ညွတ်ခွေ၊ ရေမျိုအောက်က၊ ဂွမ်းပေါက်လို၊ ဖြူတုံလာခဲ့ရင်၊ ပဒုမ္မာကြာသမုတ်ကြ၊ ကြဆုပ်မှာ ဂုတ်ညှာကဆင်းခဲ့၊ လည်ပင်းတွင် ပြင်အဖက်ကယ်က၊ အထက်ကိုတခါဆန်တော့၊ သန်လျက်ခံသန်လျက်ထမ်းနှင့်၊ အလှမ်းမှာထွာတညိုတဲ့၊ သာမပိုမောက်တိုရိပ်ကဲ့ပြင်၊ မြုံထိပ်တွင်မင်အကူးက၊ ကဦးဗွေသူတမျိုးနှင့်၊ တင်ပစောင်းဝယ်စွန်းနရန်းက၊ မြီးပြန်ဗေသူတဖုံနှင့်၊ အမြီးအုံလှန်ကာဖွေခဲ့ရင်၊ ၎င်းအနေဆောင်ဗွေရစ်တဲ့၊ ခြေဆစ်ချွန်၊ နွံမဆင်းပေဘု၊ ပေါင်အတွင်းတွင် ထောင်ကာတန်းလို့၊ မျှောင်သန်းသည်သပွတ်ဆွဲနှင့်၊ ခွေးဆွဲဗွေ ပေါင်တွင်နောက်က၊ မစင်ပေါက်ဝယ်၊ ပင်လယ်လှဲ့လို့၊ ပါခဲ့လျှင်သည်ဗွေမျိုးတို့၊ ငွေအဖိုးမတန်မဝယ်အပ်ဘု၊ ဆိုးတတ်လှပါ။
အထက်မှာလက်ညှာအတွင်းက၊ ပါးရင်းဗွေသင်းခွေပန်းကဲ့သို့၊ ကင်းသန်းဗွေပေါ်လှာပြန်ကဲ့ရင်၊ သုံးထပ်ခံရွှေကြာကြီးတဲ့၊ ခွာသီးပေါ်ဗွေကနက်နှင့်၊ လက်ဆစ်ခွေ၊ မျက်ရည်သုတ်ခဲ့ပြင်၊ ရင်အုပ်နယ်၊ လည်တိုင်ပြန့်တွင်မှ၊ ကန့်လန့်နေဗွေတံကျင်နှင့်၊ လက်မောင်းတွင် တွင်းပြင်ချဲ့လို့၊ လက်ဖွဲ့ဗွေ မည်နာမံငဲ့ပြင်၊ ဗွေအဲ့ခံလက်ပြင်ရင်းက၊ နင်းဆင်းမှာ ဆင်ရာဘတ်တဲ့၊ နင်းတက်ဝယ် ဘယ်နံဘေးက၊ မဝေးပေါင်၊ ချစ်ခုံစွန်းနှင့်၊ ဗိုက်ဝမ်းရေ ဂဟေစပ်တွင်မှ၊ ခရုပတ်ဗွေ၊ လိုက်ကာရှောက်လိုက်တော့၊ ဗိုက်အောက်တွင်ရှေ့ရင်ဒူးထိ၊ သင်ဖူးဗွေ ထိုကဆုတ်ခဲ့ရင်၊ သိုမှုတ်ဆို၊ သိုအိမ်ရှေ့နှင့်၊ လိန်ကွေ့လယ်၊ ထိုနယ်စပ်တွင်မှ၊ သိုစပ်ပါ၊ မှတ်စရာ ဆုံးကြပေါ့၊ နှလုံးခွံငယ်လို့မရှိပါ၊ အတိတာမူဟောင်း။
သကောင်တင်၊ ခတောင်နှစ်ဖက်ကဲ့သို့၊ အကွက်ပင်မြင်ကြအုံးလိမ့်၊ ကကုန်အသွင်၊ မြင်တပုံနှင့်၊ တင်ပဆုံဖြူလို့ ဖွေးရင်ဖြင့်၊ လူရွေးချယ်၊ သူဌေးသကြွယ်တို့ မကြိုက်ပေဘု၊ ခွေးမိုက်အသွင်၊ ဖခင်ကိုစားလို့၊ ကြင်သွားရာ၊ အဖျားလျှာနှင့် ရက်ရင်ဖြင့်၊ စွာထွက်မှာ သဒ္ဒါပြန်တဲ့၊ ဒွါရံကို၊ ဝါဠံဝင်ခဲ့ရင်၊ သဒ္ဒါဝင် ခွာကြဉ်မှီးရမတဲ့၊ မြင်းထီးငယ်၊ အစွယ်ပရင်ဖြင့်၊ ဟိုင်းခေါ်သည်၊ နှိုင်းမျှော်ဆပါတော့၊ မြင်းမငယ်၊ အစွယ်ဖူးရင်ဖြင့်၊ ဘီလူးပင်အထူးအထင်လျားတဲ့၊ ဗွေရွေးချယ်၊ လေးဆယ်ငါးထိ၊ ရှေးဌကထာညီ၊ ရေးကာသားလိုက်တဲ့၊ များမှတ်စိမ့်ကြောင်း။
မှတ်ချက်
ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော ခေါင်းစဉ်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။