cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဟွန်းတယော
မြန်မာနိုင်ငံထဲကို ဟွန်းတယောတွေ ရောက်မလာခင် ဗိုင်အိုလင် တယောပြားတွေက အရင်ဆုံး ရောက်ရှိလာခဲ့တယ်လို့ မှန်းဆရပါတယ်။ တိုင်းတပါးသားတွေနဲ့ အတွေ့အထိ ဆက်ဆံရေးတွေ အထူးများပြားလာတဲ့ ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းအချိန်မှာတော့ ကမ္ဘာသုံး ဗိုင်အိုလင် တယောကို မြန်မာတွေနဲ့ မိတ်ဆက်ထားပြီး ဖြစ်ပေလိမ့်မယ်။
နန်းပြည်နယ်
သင်္ကေတများ
thumb| သစ်ခွပန်း ပြည်နယ်တံဆိပ်တွင်ဘုရာ့ထဒ်ချေဟေင်စေတီကိုတင်ဆောင်လာသော ဥသုပရထဆကျွဲပုံကိုပြသထားသည်။။ ဒဏ္ဍာရီအရအရှင်နှစ်ပါးဖြစ်သည့် နန်းနှင့်ဖရေ့သည်ညီအစ်ကိုများဖြစ်ကြသည်။ အရှင်နန်းကကျွဲစီး၍လည်းကောင်း၊ အရှင်ဖရေ့ကမြင်းစီး၍လည်းကောင်းတောင်တစ်တောင်၌ တွေ့ဆုံကြသည်။ တောင်ပေါ်၌တွေ့ဆုံရသည့်အကြောင်းအရင်းမှာ သူတို့၏မြေများအကြားနယ်နိမိတ်ကို သတ်မှတ်ရန်အတွက်ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏အထိမ်းအမှတ်သစ်ပင်နှင့်ပန်းပွင့်မှာ ဘွဲ့ချဉ်ပင် ( Bauhinia variegata ) ဖြစ်သည်။
ဟွန်းတယော
မြန်မာ စာပေကျမ်းဂန်တွေထဲမှာ ‘တယော’ ဆိုတဲ့ ဝေါဟာရကို တွေ့ရတာက ကုန်းဘောင်ခေတ် ဒုတိယပိုင်း ဘကြီးတော်ဘုရား ခေါ် စစ်ကိုင်းမင်း လက်ထက်၊ မုံရွေးဆရာတော် (မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၈-၁၁၉၆) ရေးခဲ့တဲ့ နာရဒပျို့ ထဲမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မုံရွေးဆရာတော် က မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ နဲ့ ခေတ်ပြိုင်စာဆိုလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ စောင်း၊ ညင်း၊ မိကျောင်း၊ အောင်းကလေး၊ ပတ္တလား၊ တယော အငြိမ့် တူရိယာ ၆ မျိုးထဲမှာ တယောတူရိယာကို တမျိုးအဖြစ် မုံရွေးဆရာတော် က ထည့်သွင်း ရေးစပ်ထားပါတယ်။
နန်းပြည်နယ်
အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲများ
thumb| ခရိုင်၁၅ခု၏မြေပုံ ပြည်နယ်ကို ခရိုင်၁၅ခုဖြင့်ပိုင်းခြားထားသည်။ (အမ်းဖိုး) ။ ထပ်မံ၍ခရိုင်ခွဲ၉၉ခု ( တမ်ဖွန်)နှင့် ကျေးရွာ ( mubans )များ ၈၄၈ရွာခွဲခ​ြားထားပေးပါသည်။
ဟွန်းတယော
မြန်မာတယော က ကမ္ဘာသုံး ကြိုး ၄ ချောင်းတပ် ဗိုင်အိုလင်၊ ဗီယိုလာ တယောတွေကို မွေးစားပြီး မြန်မာမှု ပြုထားတဲ့ တူရိယာဖြစ်လေရော့သလားလို့ စဉ်းစားယူဆနိုင်စရာ အကြောင်းရှိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လုံးဝဥဿုံ ပုံတူကူးထားတာမျိုးတော့လည်း မဟုတ်ပြန်ပါ။ အနောက်တိုင်း ဗိုင်အိုလင်၊ ဗီယိုလာ တယောတွေနဲ့ အကြမ်းအားဖြင့် ပုံစံချင်း ဆင်တူပေမယ့် မြန်မာတယောမှာက ကြိုး ၃ ချောင်းပဲ ပါပါတယ်။ တယောလက်တံကလည်း ဗိုင်အိုလင်၊ ဗီယိုလာ တို့ထက် ပိုပြီးတိုပါတယ်။
နန်းပြည်နယ်
မှတ်စုများ
ထိုင်းအစိုးရမှအစီရင်ခံစာများ (အချက်အလက်များ) သည်မူပိုင်ခွင့်မပြုနိုင်ပါ (Public Domain)၊ မူပိုင်အက်ဥပဒေ ၂၅၃၇ (၁၉၉၄)၊ အပိုင်း ၇ ။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင် ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ဟွန်းတယော
ဒီကနေ့ မွန်ရိုးရာ တီးဝိုင်းတွေမှာ ‘လခြမ်း ကြေးနောင်’၊ ‘မိကျောင်း’ တူရိယာတွေနဲ့အတူ ‘ထောင်တယော’ (Graw) ဆိုတဲ့ ကြိုး ၃ ချောင်းတပ် တယောကို သုံးစွဲနေပါသေးတယ်။ အဲဒီ မွန် ထောင်တယော က မြန်မာတယောနဲ့ ပုံစံချင်းတူပါတယ်။
မန္တလေးမြို့သူ မြို့သားတွေက ဘုရားကြီး လို့ခေါ်ကြတဲ့ မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီးရဲ့ အရှေ့မုခ် မြောက်ဘက်မှာ လိပ်ကန် ဆိုတဲ့ အုတ် အင်္ဂတေကန်ကြီးတခု ရှိပါတယ်။ ဘုရားကြီးလိပ်ကန် လို့ ခေါ်ကြတယ်။ ဘုရားဖူးတွေက အဲဒီ လိပ်ကန်ထဲက လိပ်ကြီးတွေကို ပေါက်ပေါက်ဆုပ်၊ ပေါင်မုန့်ခြောက်၊ ကန်စွန်းရွက် စတဲ့ အစာတွေကျွေးကြရင်းနဲ့ ကန်ဘေးမှာ အပန်းဖြေ ထိုင်နေလေ့ရှိကြတယ်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးမဖြစ်ခင် အချိန်လောက်တုန်းက အဲဒီ ဘုရားကြီးလိပ်ကန်ရဲ့ဘေးမှာ ယောက်ျားက မြန်မာတယောကြီးကိုထိုးပြီး ဇနီးသည်က သီချင်းဆိုလို့ နားထောင်သူပရိသတ် သဒ္ဓါကြေး ပေးကမ်းစွန့်ကျဲကြတာကို စားကြရရှာတဲ့ သက်ကြီးရွယ်အို စုံတွဲ ရှိခဲ့ဖူးတယ်။ အဲဒီ စုံတွဲက မြန်မာ့ရိုးရာ တယောပညာရှင်ကြီး တယောဘိုးကျန် တို့ ဇနီးမောင်နှံဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့မှာ ဝါးပတ္တလား တလက်၊ မြန်မာတယောကြီး တလက်၊ စည်း နဲ့ ဝါးတို့ ရှိကြတယ်။ တယောဘိုးကျန်က မျက်စိမမြင်ရှာတော့ ဒုက္ခိတ ဘဝမှာ တယောတလှည့် ပတ္တလားတလှည့် တီးပြီး တတ်တဲ့ပညာနဲ့ ဝမ်းစာရှာဖွေ အသက်မွေးကြရတဲ့ပုံပါပဲ။ အဲဒီအချိန်မှာ လျှမ်းလျှမ်းတောက် နာမည်ကျော်ကြားနေပြီဖြစ်တဲ့ နေမျိုးဗလကျော်သူဘွဲ့ရ ရွာစားကြီး စိန်ဗေဒါ က တယောဘိုးကျန်ကို ငွေကြေးကန်တော့လို့ သီချင်းတွေ အတီးခိုင်းပြီး ရိုရိုသေသေ နားထောင် မှတ်သား ပညာယူတတ်ပါသတဲ့။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးခါစ ၁၉၄၆-၁၉၅၄ ခုနှစ်လောက်အထိ တယောဘိုးကျန် က သီချင်းဆိုရင်း သူ့မြန်မာတယောကြီးကို ထိုးပြီး တကိုယ်တည်းပဲ မန္တလေးလမ်းဘေးတွေမှာ ဖျော်ဖြေနေခဲ့တယ်။ ဂီတပါရမီဖြည့်ဖက် ဇနီးသည် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက်ပိုင်းကတော့ တယောဘိုးကျန်ရဲ့ ဘဝနေဝင်ချိန် ကာလပါပဲ။ တယောဘိုးကျန် က အဲဒီမြန်မာတယောကြီးမျိုးကို နောက်ဆုံး ထိုးခဲ့တဲ့သူပဲ ဖြစ်ပေလိမ့်မယ်။ ၁၉၅၆-၅၇ လောက်မှာ တယောဘိုးကျန် ကွယ်လွန်သွားခဲ့တယ်လို့ ဘိုးကျန် ကို ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ တွေ့လိုက်ရဖူးတဲ့ ပန်းချီ၊ ဒါရိုက်တာ ဦးဝင်းဖေ က ဘီဘီစီ အသံလွှင့်ဌာန မြန်မာပိုင်း အစီအစဉ်၊ ဝင်းဖေလွယ်အိတ် ကဏ္ဍမှာ ပြောပါတယ်။ ဘိုးကျန် ကွယ်လွန်ပြီးချိန်ကတော့ ကမ္ဘာသုံး တယော ဗိုင်အိုလင်လောက်တောင်မှ အသံထွက် မမြည်တဲ့ မြန်မာတယောတွေရဲ့ ဇာတ်သိမ်းခန်းလို့ပဲ ဆိုရပါမယ်။ အဲဒီအချိန်မှာ ကမ္ဘာသုံးတယော ဗိုင်အိုလင်တွေထက် ပိုပြီးအသံကျယ်ကျယ်မြည်တဲ့ ဟွန်းတယောတွေက မြန်မာ့ကာလပေါ်တီးဝိုင်းတွေထဲကို ဝင်ရောက်နေနှင့်ပါပြီ။ မြန်မာနိုင်ငံကို ရောက်လာတာကတော့ ဟွန်းအကြီးတလုံး နဲ့ ဟွန်းအသေးတလုံးပါတဲ့ ပုံစံပါ။ တယောထိုးတဲ့သူရဲ့ နားဘက်ကိုလှည့်ထားတဲ့ ဟွန်း အသေးတခုနဲ့ ရှေ့ဘက်ကို လှည့်ထားတဲ့ ဟွန်း အကြီးတလုံး ပါလေ့ရှိပါတယ်။
မြန်မာ ဂီတ၊ တူရိယာ ပညာရှင်တွေရဲ့ ထူးခြား ပြောင်မြောက်တဲ့ စွမ်းရည်တခုက မြန်မာ့ ဇာတိဖွား မဟုတ်တဲ့ နိုင်ငံခြား တူရိယာ အမျိုးမျိုးကို မြန်မာမှုပြုပြီး မွေးစားတဲ့အခါမှာ မူရင်းတူရိယာတွေအတိုင်း ပုံတူကူးယူတာမျိုးမဟုတ်ဘဲ မြန်မာ့ဂီတကို တီးမှုတ်နိုင်တဲ့ မြန်မာကြိုက် မြန်မာ့တူရိယာတွေအဖြစ် ဖန်တီးယူကြလေ့ရှိပါတယ်။ မြန်မာ ဟွန်းတယောကလည်း ဒီသဘောမျိုးပါပဲ။ မူရင်း စထြော ဟွန်းတယော ကြိုးညှိစနစ်က ဒီကနေ့ ကမ္ဘာသုံး ဗိုင်အိုလင်အတိုင်းပဲ ကြိုးလေးချောင်းမှာ G D A E ဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာမှုပြုထားတဲ့ ဟွန်းတယောမှာတော့ မြန်မာသီချင်းတွေတီးဖို့ အဆင်ပြေတဲ့ G C G C အတိုင်း ညှိထားတယ်လို့ မှတ်သားဖူးပါတယ်။ မြန်မာကြိုက် တယောကြိုးညှိစနစ်မှာတော့ တီးတဲ့ပညာရှင်စိတ်ကြိုက်အတိုင်း ညှိထားတဲ့ တခြားမူကွဲတွေလည်း ရှိနိုင်ပါတယ်။
မြန်မာဟွန်းတယောတချို့က မြန်မာပြည်ထဲမှာ ကိုယ်ထူကိုယ်ထ ဆင်ယူထားကြတွေပါ။ တယောလက်တံကို သစ်မာ တမျိုးမျိုးနဲ့ လုပ်ပါတယ်။ ဒန်အိုး ဒန်ခွက်လုပ်တဲ့ ဒန်သတ္တုကို ပုံလောင်းပြီး အချောကိုင်ထားတဲ့ အသံအိုး နဲ့ ကြိုးတင်ခုံ ကို တယောလက်တံမှာ တပ်ထားပါတယ်။ အဲဒီအသံအိုးမှာ တယောထိုးတဲ့သူရဲ့ နားဘက်ကိုလှည့်ထားတဲ့ ဟွန်း အသေးတခုနဲ့ ရှေ့ဘက်ကိုလှည့်ထားတဲ့ ဟွန်းအကြီးတလုံး ပါလေ့ရှိပါတယ်။
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၈၈ မှာ မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်တည်ထောင်တဲ့ မြန်မာ အငြိမ့်အဖွဲ့က တူရိယာတွေထဲမှာ ဟွန်းတယော နှစ်လက်နဲ့ ဘင်ဂျို တလက် ပါဝင်နေတာကို တွေ့ရပါတယ်။ ရှေးခေတ် မြန်မာ့ကာလပေါ် တီးဝိုင်းတွေမှာ ဟွန်းတယော ကို အတီးများကြတယ်လို့ မှတ်သားရပါတယ်။ ခရစ်နှစ် ၁၉၂ဝ ဝန်းကျင် မြန်မာပြည်ထဲကို အသံတိတ် ဓာတ်ရှင် (ရုပ်ရှင်) တွေရောက်လာကြတဲ့ခေတ်က ရုပ်ရှင်ပြချိန်မှာ သရုပ်ဖော်တီးကြတဲ့ တီးဝိုင်းတွေမှာလည်း ဟွန်းတယောကိုပဲ သုံးကြပါတယ်။ အပျော်တမ်း တီးကြသူတွေကလည်း ဟွန်းတယောကိုပဲ တီးတတ်ကြတာ အဲဒီအချိန်ကာလရဲ့ အလေ့အထပဲ ဖြစ်ပေလိမ့်မယ်။ ကျနော့်အဖေ လူပျိုတုန်းက တီးခဲ့တဲ့ ဟွန်းတယောကြီး နံရံမှာချိတ်ထားတာကို ကျနော် မူလတန်းကျောင်းရောက်ချိန်လောက်အထိ ရှိနေသေးတာ မှတ်မိနေပါတယ်။ တယောပြားတွေရဲ့ အသံထွက်က ညင်သာပါတယ်။ တီးဝိုင်းထဲမှာ အတူတူတီးကြတဲ့အခါ တယောသံကို တခြားတူရိယာသံတွေက လွှမ်းမိုးသွားတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်ပဲ အသံကျယ်ကျယ်ထွက်စေဖို့ တီထွင်ထားတဲ့ ဟွန်းတယောကို ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှာ သုံးခဲ့ကြတာပါပဲ။ အသံကျယ်ပေမယ့် ဟွန်းတယောရဲ့ အသံထွက်ကတော့ ကြမ်းပါတယ်။ အသံချဲ့စက်တွေ တိုးတက်ထွန်းကားလာတဲ့အခါမှာတော့ ဟွန်းတယောတွေ တဖြည်းဖြည်းနဲ့ ခေတ်ကုန်သွားပြီး တယောပြားတွေ ပြန်ပြီး ခေတ်စားလာတာ ဒီကနေ့အထိပါပဲ။ မြန်မာတယောပညာရှင် တယော ဦးတင်ရီ တယောပြားတွေ ပြန်ပြီး ခေတ်စားလာပြန်တော့ ထပ်ဆင့် တီထွင်မှုတွေပါ တပြိုင်နက်တည်း ထွန်းကားလာပြန်တယ်။ ခရစ်နှစ် ၁၆၈ဝ ကနေ ၁၇၂၅ အတွင်းမှာလုပ်ခဲ့တဲ့ အန်တိုနီယို စထရာဒီဗာရီ Antonio Stradivari ရဲ့လက်ရာ ကမ္ဘာကျော် စထရာဒီဗာရီယပ်စ် Stradivarius တယောရဲ့ အသံထွက်ကို ဘယ်သူမှ မတုပနိုင်ဘူးလို့ ဆိုရိုးစကား ရှိပါတယ်။
ဒီကနေ့ အီလက်ထရစ် တယောတွေ ပုံစံအမျိုးစုံနဲ့ တီထွင်လာကြပြီး မိရိုးဖလာ တယော ဗိုင်အိုလင်တွေကို ယှဉ်ပြိုင်ဖို့ ကြံစည်နေကြတယ်။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်က ကျော်ကြားတဲ့ တယောပညာရှင်တွေကြားမှာလည်း အီလက်ထရစ် တယောတွေကို သုံးတဲ့သူတွေ ရှိလာတယ်။
တခေတ် တချိန်တုန်းက အသုံးတွင်ကျယ်ခဲ့တဲ့ ဟွန်းတယောတွေကို ဒီကနေ့ မြန်မာ့ကာလပေါ်တီးဝိုင်းတွေမှာ မသုံးကြတာ ကြာပြီဆိုတော့ ဟွန်းတယောသံကို ကြားဖူးဖို့ မဆိုထားနဲ့ မြင်ဖူးတဲ့သူတောင်မှ တော်တော်ပဲ နည်းပါးလာပါတယ်။ ရှေးခေတ်က မြန်မာတယောကြီးတွေ၊ ဟွန်းတယော တယောကြီးတွေ၊ ဗိုင်အိုလင်တွေ၊ နောက်ဆုံးပေါ် အီလက်ထရစ် တယောတွေနဲ့ မြန်မာသီချင်း၊ မြန်မာဂီတကို တီးကြတယ်ဆိုရင်ဖြင့် လက်ဖျားသံနှောတဲ့ မြန်မာတယော ဂီတလို့ပဲ ခေါ်ကြရပါလိမ့်မယ်။
ကိုးကား
၁။ မြန်မာဟွန်းတယော၊ စာမျက်နှာ ၃၆၅၊ သမိုင်းအစဉ်အလာ နှင့် ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုဆောင်းပါးများ၊ ဒေါက်တာကျော်ကျော်ဝင်း
NGC 1569
NGC 569 သည် ကြယ်စုတန်း ကျားသစ်ကုလားအုတ် မှ ပုံစံအတည်တကျမရှိသော ဂယ်လက်ဆီပုဖြစ်ပြီး မိမိတို့နှင့် နီးကပ်ကာ ဟာဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်မှ ယ်းအတွင်းရှိကြယ်များကို ခွဲခြားနိုင်သည်။ ယခင်က ဂလက်ဆီ၏ အကွာအဝေးသည် ၂.၄ Mpc (၇.၈ Mly) ဟုယုံကြည်ထားခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် လေ့လာချက်များအရ ယခင်ကထက် အလင်းနှစ် ၄ မီလီယံထိ ပိုဝေးသည်။
လက်မဆိပ်ရွာ
လက်မဆိပ်ရွာ
ရွှေဇင်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ရွှေဇင်ရွာ (Shwezin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ အလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၁ ဦး၊ မ ၆၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆွန်ဟိုက်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဆွန်ဟိုက်ရွာ (Hsunhaik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စူဠဂေါသိင်္ဂသုတ်
ဘုရားရှင် ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ၊ နာတိကရွာ အုတ်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူ နေစဉ် ညနေချမ်းအခါ၌ သုံးပါးတစ်စိတ်တည်းဖြစ်အောင် အညီအညွတ် နေထိုင်ကြသော “ဂေါသိင်္ဂ” အင်ကြင်းတော၌ သီတင်းသုံးနေထိုင်ကြသော အရှင်အနုရုဒ္ဓါ, အရှင်နန္ဒိယ, အရှင်ကိမိလတို့ထံ ကြွသွားတော်မူပြီး ဘုရားရှင်က မေးတော်မူသဖြင့် အရှင်မြတ်သုံးပါးတို့၏ အညီအညွတ်နေထိုင်လိုသောစိတ်ထား၊ အညီအညွတ် နေထိုင်ပြီး ပြုလုပ်ကြသောဆောင်ရွက်ချက်၊ အရိယာအဖြစ်သို့ ရောက်စေနိုင်သော ဉာဏ်အမြင်အထူး ရရှိကြပုံ, အနုပုဗ္ဗဝိဟာရသမာပတ်ဖြင့် နေကြပုံ၊ နိရောဓ သမာပတ်ဖြင့် နေကြပုံ၊ နိရောဓသမာပတ်ဖြင့် နေခြင်းထက် ကောင်းမြတ်သော နေခြင်း မရှိပုံ-တို့ကို အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်က ရှင်းလင်းလျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီး ပြန်ကြွတော်မူပါသည်။
ဒီဃပရဇနနတ်က အရှင်မြတ်တို့ဂုဏ်သတင်းကို ကြွေးကြော်သဖြင့် အရှင်မြတ်သုံးပါးတို့၏ ဂုဏ်သတင်းသည် အကနိဋ္ဌဗြဟ္မာဘုံအထိ ပျံ့နှံ့သွားပုံ၊ ဒီဃပရဇန နတ်သား၏ မေးလျှောက်ချက်အရ “အရှင်မြတ်သုံးပါးတို့ကို ကြည်ညိုသောစိတ်ရှိ၍ အောက်မေ့ခဲ့ကြသူများ အကျိုးစီးပွားချမ်းသာတို့ ရှည်မြင့်စွာဖြစ်နိုင်ပုံ၊ ဤအရှင်မြတ် သုံးပါးတို့သည် များစွာသော လူအပေါင်း၏ လောက၏အကျိုးစီးပွား များစွာဖြစ်ရန် ကျင့်ရာရောက်ကြပုံ၊ သတ္တလောကကို စောင့်ရှောက်ရာရောက်ပုံ၊ နတ်လူတို့ အကျိုး စီးပွားများရန် ကျင့်ကြပုံတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
​နောက်ပြန်တိုး ( ဖိုးဦးစန်း )ရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
နောက်ပြန်တိုး ( ဖိုးဦးစန်း )ရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
မိန်းမလှကျွန်း
မိန်းမလှကျွန်းသည် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဘိုကလေးမြို့နယ်ရှိ မိန်းမလှကျွန်း တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော ဖြစ်သည်။ မိန်းမလှကျွန်း သစ်တောကြိုးဝိုင်းသည် ဒီရေတောအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ၅၂.၇၉ ဧရိယာ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်မှာ ကြိုးဝိုင်း သစ်တော အဖြစ် စတင်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ဒီရေရောက်ဒေသများမှာ ပေါက်ရောက်ရှင် သန်နိုင်သည့် ဗျူး၊ ဗျူးခြေထောက်၊ လမု၊ လမဲ့၊ ကနစို၊ မဒမ စသည့် အပင်များ အများဆုံး ပေါက်ရောက်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဧက အနည်းငယ်သာ ကျန်ရှိသော ဒီရေတောများထဲတွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ဒီရေတောများသည် ဆက်တိုက် ပြုန်းတီးနေပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၌ တစ်နှစ်လျှင် ၅ % ပြုန်းတီးလျက်ရှိကြောင်း သိရသည်။ ဒီရေတောများ ပြုန်းတီးသည့် တန်ဖိုးကို ပြီးခဲ့သည့် နာဂစ်မုန်တိုင်းမှာ တွေ့ခဲ့ရသည်။ ဒီရေတောများသည် အများကြီး အကာအကွယ် ပေးခဲ့သည့်အတွက် ဒီရေတောရှိသည့် ဒေသများသည် မရှိသော ဒေသများထက် အသေအပျောက် အလွန်နည်းခဲ့သည်။ ဧရာဝတီတိုင်းအတွင်း ဒီရေတော ပမာဏ လျော့နည်းလာခဲ့၍ နာဂစ်မုန်တိုင်းဒဏ်ကို အပြင်းအထန် ခံစားရပြီး လူအမြောက်အမြား သေဆုံးရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု အက်ဖ်အေအိုမှ သစ်တောရေးရာ ပညာရှင်တစ်ဦးက အာချောင်သည်။
တည်နေရာ
မိန်းမလှကျွန်းသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၅ ဒီဂရီ ၅၂ မိနစ်နှင့်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ ဒီဂရီ ၁၇ မိနစ် တို့ဆုံရာ၊ ဘိုကလေးမြစ်ဝနှင့် ကဒုံကနိမြစ်ဝ တို့အကြား၊ ရန်ကုန်မြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် ခန့်မှန်း ကီလိုမီတာ ၁၃၀ အကွာ၌ တည်ရှိသည်။ ဘိုကလေးမြို့မှ ဆိုလျှင်တောင်ဘက် ၁၉ ကီလိုမီတာ (၁၂ မိုင်) အကွာ ဖြစ်သည်။
အမြင့်
ကျွန်း၏ ဧရိယာ အများစုသည် ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင်နှင့် တပြေးတည်း ဖြစ်ပြီး အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ပင်လယ် ရေမျက်နှာပြင်ထက် (၂၅) မီတာ ခန့်သာ မြင့်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလ နာဂစ် မုန်တိုင်းကာလမှာ ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဂြိုဟ်ထု ဓာတ်ပုံတွင် မိန်းမလှကျွန်းတစ်ခုလုံး ပင်လယ်အောက်ရောက်နေသည်ကို တွေ့မြင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရာသီဥတု
မုတ်သုံရာသီဥတု ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန် (၂၇၇၇) မီလီလီတာ ရှိသည်။ မိုးရာသီသည် နှစ်စဉ် မေလ ကနေ အောက်တိုဘာလ အထိ တာရှည်လေ့ရှိသည်။
မိန်းမလှကျွန်း ဘေးမဲ့ သစ်တောကြိုးဝိုင်း
ဒီရေတောသစ်ပင် အမျိုးအစားပေါင်း ၂၉ မျိုးခန့်ပေါက်ရောက် လျက်ရှိပြီး၊ ရှိပြီးသား သစ်တောကို ထိန်းသိမ်းတာ အပြင် ဒီရေတော အပင်များကို စိုက်ပျိုးပြီး သစ်တောပြန်လည် ထူထောင်ခြင်း လည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ဘေးမဲ့တောတွင် ဒရယ်၊ ဖျံ၊ လိပ်၊ တောဝက်၊ တောခွေး၊ မိကျောင်းများ အပါအဝင် တိရစ္ဆာန် အမျိုးပေါင်းများစွာ ဘေးမဲ့စောင့်ရှောက်ထားသည်။ ထူးခြားချက်မှာ ရှားပါးသည့် ငှက်မျိုးစိတ်များ အပါအဝင်၊ ငှက်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၃၄ မျိုးခန့်ရှိသည့်အတွက် ငှက်ကြည့်ဝါသနာရှင်များ အလွန်ပင် စိတ်ဝင်စားသော နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ရေဝက်နှင့် ဧရာဝတီ လင်းပိုင်များလည်း တခါတရံမှာ လာရောက် ကျက်စားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
မြန်မာ့ ပုလဲနှင့်ငါးလုပ်ငန်းနှင့် သစ်တောရေးရာ ဦးစီးဌာနတို့ ပူးပေါင်းပြီး သဘာဝ မိကျောင်း မွေးမြူထိန်းသိမ်းရေးကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ သာကေတ မိကျောင်းမွေးမြူရေး စခန်းမှ မိကျောင်းသားပေါက်များကို မိန်းမလှကျွန်းမှာ သဘာဝအတိုင်း မွေးမြူပြီး ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသည်။ မိန်းမလှကျွန်းကို အခြေပြုပြီး မိကျောင်းကောင်ရေ ၂၆၀၀ ခန့် နေထိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး၊ ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသတွင် နေထိုင်ကျက်စားသော မိကျောင်းအားလုံး၏ သုံးပုံ နှစ်ပုံ ဖြစ်သည်။ မိကျောင်းများကို စောင့်ကြည့်ထိန်းသိမ်းဖို့ အခြေခံစခန်းကို ထော်ပိုင်ချောင်းမှာ ထားရှိပြီး၊ ကျွန်းပတ်လည်မှာ ကင်းစခန်း ၉ ခုနှင့် စောင့်ကြပ်လျက်ရှိပေသည်။ ကျွန်းပေါ်ရှိ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်နှင့် မိကျောင်းများသာမက ကျွန်းပေါ်နှင့် ကျွန်းအနီး သတ်မှတ် နေရာများတွင် ငါး၊ ပုဇွန် ဖမ်းဆီးခွင့်၊ မွေးမြူခွင့် အားလုံးကို ဥပဒေအရ တားမြစ်ထားသည်။
ဒဏ္ဍာရီ ပုံပြင်များ
သမိုင်းကြောင်း အနေနှင့် ကျွန်းပေါ်လာသည့် သက်တမ်းသည် မကြာမြင့်လှသေးကြောင်း ယူဆစရာရှိပြီး၊ အစောဆုံး အနေနှင့် ၁၈ ရာစု ခန့်တွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်း ရှိသည်။ ရှေးမြန်မာ ရာဇဝင်များနှင့် မွန်ရာဇဝင်များမှာလည်း ကျွန်းအကြောင်း ဖော်ပြထားခြင်း မတွေ့ရှိရပါ။ ခရစ်နှစ် ၁၇၅၉ ခန့်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး အောက်မြန်မာ နိုင်ငံကို သိမ်းသွင်းစဉ် ဩဇာ မခံယူလိုသော ကျုံ့တုံးမြို့စား မွန်မြို့စားကြီး ဗညားဇေယျ (ဘိုကလေးမြို့ သမိုင်းတွင် မွန်မင်းဗညားဇေယျဟု ဖော်ပြပါရှိသည်) နှင့် သူ့နောက်လိုက် နောက်ပါများ ပင်လယ်ပိုင်းသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်စဉ် မိန်းမလှကျွန်း၌ ကာလတစ်ခုအထိ စခန်းချ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု သိရသည်။ (သုသေတန ပြုလုပ်ပြီး အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးသော သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်တစ်ခု သာဖြစ်သည်) မြို့စားကြီး စီးနင်းလာသော လှေကြီး၏ ဦးပိုင်းက ထော်ပိုင်ချောင်းအနီးမှာ ယနေ့ တိုင်ရှိသေးသည်ဟု ဆိုသည်။
ထိုဒေသသည် နတ်ကိုးကွယ် ယုံကြည်မှုမှာ ထင်ရှားသည့် နတ်တစ်ပါး ဖြစ်သော ရေငံပိုင် ဦးရှင်ကြီး၏ ဇာတိလည်းဖြစ်သည်။ ဦးရှင်ကြီး ယနေ့တိုင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်ဟု ဒေသခံများက ယုံကြည်ကြသည့် ကျွန်းညိုကြီးကျွန်းသည် မိန်းမလှကျွန်း၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ရေငံပိုင်ဦးရှင်ကြီး၏ မွေးဖွားရာနေရာနှင့် ပက်သက်၍ အနည်းငယ် သဘောထား ကွဲလွဲနေတာတွေ့ရသည်။ တချို့က ဦးရှင်ကြီးကို ကျွန်းညိုကြီးမှာပဲ မွေးခဲ့တယ်လို့ ယုံကြည်ကြပြီး၊ တချို့ကလည်း ဦးရှင်ကြီး၏ မွေးဖွားရာ ဇာတိသည် ဗြုန်းမွှေးကျွန်းနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်၊ မိန်းမလှ ကျွန်းပေါ်မှာ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ ဒေသခံများဟာ အစွဲအလန်း အလွန်ကြီးမားပြီး ကျွန်းဟာ အင်မတန် နတ်ကြီးတဲ့ နေရာလို့ ယုံကြည်ကြသည်။ (အလွန်အမင်း ထုတ်ယူအသုံးပြုခြင်းဒဏ် ခံရမှု အနည်းဆုံး ဒီရေတောတွေထဲမှာ မိန်းမလှကျွန်းပါဝင်နေတာဟာ ဒီအချက် ကလည်း အထောက် အကူ ပြုတာ ဖြစ်နိုင်သည်။) ကျွန်းအနီးတွင် အပြောအဆိုမှအစ အမှား မရှိစေရန်၊ အထူးသဖြင့် မိကျောင်းများကို ရန်မရှာရန်ဟု ဆိုကြသည်။ ဒီဒေသရှိ မိကျောင်းများအားလုံးသည် ရေငံပိုင်ဦးရှင်ကြီး၏ အစောင့်အရှောက်များ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ တစ်စုံတစ်ရာ အမှားအယွင်း ရှိခဲ့ပါက ဦးရှင်ကြီးမှ မိကျောင်းဖြင့် တိုက်လိမ့်မည်ဟုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။
များမကြာမီနှစ်များ အတွင်းက ဖြစ်ပွားခဲ့တယ့် ဖြစ်ရပ်တစ်ခုတွင် နိုင်ငံခြားသား ပညာရှင် တစ်ယောက်သည် မိကျောင်းများကို ဓာတ်ပုံရိုက်ရန် သစ်တောဌာနမှ တာဝန်ရှိသူများ လိုက်ပါပြီး မိန်းမလှကျွန်းသို့ လာရောက်ရာတွင် မိကျောင်းတစ်ကောင်တစ်လေ မတွေ့ရသောကြောင့် ဒေသခံများ၏ အကြံပေးချက်အရ မော်တော်ဦးတွင် ကန်တော့ပွဲပေးပြီး ဦးရှင်ကြီးကို ကန်တော့သည့်အခါတွင်မှ မိကျောင်းများ ပေါ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
မိန်းမလှကျွန်းဟု ခေါ်ဆိုရခြင်းသည် ကျွန်းအား လှမ်းမျှော်ကြည့်လျှင် ဒီရေတောများသည် ကမ်းစပ်တွင် မိန်းမလှလှကြီးများ တန်းစီ၍ရပ်သယောင် ထင်ရလောက်အောင် လှပဝေဆာသောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ လယ်ယာမြေ တိုးချဲ့လာမှု၊ ငါးပုဇွန်မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းတွေ တိုးချဲ့လာမှု၊ လောင်စာအတွက် ဒီရေတော တွေကို အလွန်အမင်း ထုတ်ယူမှု၊ ဒေသခံတွေမှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး အသိပညာ နည်းပါးမှုတွေ ကြောင့် မိန်းမလှကျွန်း အပါ အဝင် ဒီရေတော တွေဟာ တစစ ပြုန်းတီးလာခဲ့ ရတယ်။ ဒီရေတောတွေဟာ လယ်မြေတွေ ဖြစ်ကုန်၊ ထင်းနဲ့ မီးသွေး အတွက် ဒီရေတောတွေ ကို မတရား ခုတ်ခဲ့ကြတာကြောင့် အခု ဒေသခံ လုထု အတွက်တောင် သုံးစရာ လောင်စာ အခက်အခဲ ဖြစ်နေပါပြီ။
ဒီရေတောတွေကို အခုမှ ပြန်လည် ပျိုးထောင်ဆဲ ဖြစ်ပြီး၊ ဒီရေတောတွေ နဲ့ အတူ ကျေးရွာ အလိုက် တနိုင်တပိုင် ထင်းစိုက်ခင်းတွေ ကိုလည်း စိုက်ပျိုးစေပြီး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး အသိပညာ ပေးတာတွေလည်း ပြုလုပ်နေပါတယ်။ လွန်ခဲ့တယ် ဆယ်စုနှစ် တခုကျော်လောက် အထိ အလွန် နာမည်ကြီးခဲ့တယ့် "ဘိုကလေး မီးသွေး" ကလည်း ဒီရေတောတွေကို အဓိက ပြုန်းတီးစေခဲ့တဲ့ အကြောင်းရင်း တစ်ခုပါ။ ဒီရေတောပင်တွေဟာ မီးသွေးဖုတ်လို့ အင်မတန်မှကောင်းပါတယ်။ ဘိုကလေး မြို့နယ် အတွင်းမှာ ဒီရေတော တွေ အများကြီးပေါက်ရောက် ခဲ့တာ ကြောင့် အများအပြား ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့ ပြီး ဘိုကလေးမီးသွေး ဟာလည်း နာမည်ကျော်ခဲ့ ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ် တစ်ခု အတွင်းမှာတော့ ဘိုကလေး မီးသွေးဆို မမြင်ရလောက်အောင် ရှားသွားပါပြီ။
ဒါဟာ ဥပဒေကြောင်း အရ တားမြစ်ထားတာ ကြောင့်လည်း ဖြစ်သလို၊ ဘိုကလေးမြို့နယ် အတွင်းမှာ မိန်းမလှကျွန်းလို ထိန်းသိမ်းထားတဲ့ သစ်တောကလွဲလို့ တခြားခုတ်စရာ ဒီရေတောပင် တစ်ပင်တစ်လေတောင် မရှိတော့တာကြောင့်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ လေ့လာရေး ခရီးစဉ်အတွင်း ရောက်ရာ ဒေသတွေမှာ ဒေသခံတွေကို သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ပညာပေး ဆွေးနွေးမှုတွေ လုပ်ကြတယ်၊ ဒီရေတော အပင်ပေါက်လေးတွေကို ဒေသခံတွေကို ကျေးရွာအလိုက်ဝေပေးကြတယ်။ ကျွန်တော်တို့ ကိုယ်တိုင် ကဒုံကနိ ကျေးရွာ အနီးနဲ့ မိန်းမလှကျွန်း မျက်နှာချင်းဆိုင်က ဗြုန်းမွှေးကျွန်းပေါ်မှာ ဒီရေတော အပင်လေးတွေ စိုက်ပျိုးခဲ့ကြတယ်။
ပြန်လည် ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းများ
၂၀၀၈ ခုနှစ်မေလ မှာ တိုက်ခိုက်ခဲ့တယ့် နာဂစ်မုန်တိုင်းမှာ မိန်းမလှကျွန်းက ဒီရေတောတွေဟာ ပတ်ဝန်းကျင်ကို အထိုက်အလျောက် အကာအကွယ် ပေးနိုင်ခဲ့တယ်၊ သို့သော် ကျွန်းမှာ ဆောင်ရွက်နေတဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းများ များစွာ ထိခိုက် ပျက်ဆီးခဲ့တယ်။ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် အပြောင်းအလဲ တွေ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး နေထိုင်တဲ့ သက်ရှိမျိုးစိတ်တွေ အပေါ်မှာ များစွာ သက်ရောက်မှုတွေ ရှိပါတယ်။ မိန်းမလှကျွန်းပြန်လည် ထူထောင်ရေးဟာ အထူးတလည် လိုအပ်တဲ့ ကိစ္စရပ် တစ်ခုဖြစ်တယ်။ ပြန်လည် ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းအတွက် သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာနနဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေ၊ ပြည်တွင်းသဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းခြင်းဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတွေ ပူးပေါင်းလုပ် ဆောင်နေကြပါတယ်။
သို့သော် အခက်အခဲ တွေ များစွာရှိနေဆဲ ပဲဖြစ်ပါတယ်။ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး လုပ်ငန်းစဉ် အတွင်း သုတေသန ပြုချက်တွေ အရ မိန်းမလှကျွန်းမှာ ငှက်မျိုးစိတ်(၉) မျိုးကို ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့တယ်လို့ မြန်မာနိုင်ငံ ငှက်ဝါသနာရှင်များ အသင်းမှ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ အပြည့်အစုံကို ဒီမှာ ဖတ်ပါ ခင်ဗျာ။ သက်ရှိမျိုးစိတ်များ ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ရေး။ ဒီရေတောများ ပြန်လည် ပျိုးထောင် စိုက်ပျိုးရေး၊ ဒေသခံများအား သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ပညာပေးမှုများ အပြင် ထင်းအစားထိုး သဘာဝ လောင်စာ ထုတ်လုပ်ရေးတို့ကို သမာဝါယမ အသင်းအချို့ကပါ ပူးပေါင်းပါဝင်ပြီး ဆောင်ရွက်နေကြပါပြီ။
လက်ရှိ အခြေအနေ
မြန်မာနိုင်ငံမှာ ၁၉၂၄ ခုနှစ်က ဧရာဝတီတိုင်း အတွင်း ဒီရေတော ဧကပေါင်း ဟတ်တာ ၂၅၀၀၀ဝ ကျော်ရှိခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဟတ်တာ ၁၁၀၀၀ဝ ကျော်သာကျန်ရှိတော့ သောကြောင့် (၇၇) နှစ်အတွင်း ဒီရေတော ပြုန်းတီးမှုမှာ (၅၅) ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်တယ်လို့ တရားဝင်ထုတ်ပြန်တဲ့ စာရင်းများ အရ သိရပါတယ်။ ဥတုရာသီ တောကို မှီဆိုတဲ့ စကားဟာ အစဉ်အမြဲ မှန်ကန် ခဲ့ သလို သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ပျက်ဆီးခြင်း၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်း တို့နဲ့ အတူ ဧရာဝတီတိုင်း အတွက် ဒီရေတောတွေရဲ့ အခန်း ကဏ္ဍဟာ ပိုလို့ အရေးပါလာနေပါပြီ။ ဒီရေတော တွေကို ကျွန်တော်တို့ အမြန်ဆုံး ပြန်လည် ထူထောင်နိုင်ဖို့လိုတယ်။ ကျွန်တော်တို့ရဲ့ နောက်မျိုးဆက်တွေကို စိမ်းလန်းတဲ့ သစ်တောတွေနဲ့အတူ ဒီရေတောတွေကို ချစ်တတ်၊ ထိန်းသိမ်းတတ်တဲ့ စိတ်ဓာတ်တွေကို အမွေပေး ကြရမယ်။ ဧရာဝတီ လင်းပိုင်များ အပါအဝင် ကမ္ဘာပေါ်မှာ မျိုးတုန်းပျောက်ကွယ်မယ့် အန္တာရယ်နဲ့ ကြုံတွေ့ နေရတယ့် သက်ရှိမျိုး စိတ်များ ဟာ ကျွန်းကို အမှီပြုပြီး ရှင်သန်နေကြရတယ်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာ သုံးကောင်ပဲ ကျန်ရှိတော့တယ့် ဒီရေတောဆင် တွေဟာလည်း မိန်းမလှကျွန်းနဲ့ ပြင်ဒရယ် ကြိုးဝိုင်း အနီးမှာ ကျက်စားကြတယ်လို့ သိရတယ်။ (ဒီဆင်သုံးကောင် လုံးက အထီးတွေ ဖြစ်တဲ့ အတွက် ဒီရေတော ဆင်တွေဟာတော့ မျိုးတုန်းပျောက်ကွယ် ဖို့ သေချာသွားပါပြီ)။
ကျွန်းပေါ်မှာ ဌာနဆိုင်ရာ ကင်းစခန်းတွေက လွဲလို့ မည်သူမျှ အခြေချ နေထိုင်ခွင့် မရှိပါဘူး။ သို့သော်လက်ရှိမှာ ကျွန်းပေါ်က ချောင်းတွေထဲမှာ ငါးခိုးဖမ်းတာတွေ ရှိနေသလို၊ ကျွန်းပေါ်မှာလည်း ထင်းခိုးခုတ်နေတယ့် အနေအထားတွေ ရှိနေတုန်းပါပဲ။ ဥပဒေကြောင်း အရ တင်းကျပ်ထားပြီး ဖမ်းဆီး အရေးယူနေတာတွေ လုပ်နေသော်လည်းပဲ၊ ဒေသခံလူထုရဲ့ တကယ်နားလည် မှုနဲ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု ရရှိမှာ သာလျှင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းဟာ ရာနှုန်းပြည့် အောင်မြင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ကျခတ်ကုန်းရွာ၊ ရွှေမြင်တင်
ကျခတ်ကုန်းရွာ၊ ရွှေမြင်တင်
ဖောက်စ်သတင်း
ဤရုပ်သံလိုင်းကို ဩစတေးလျ-အမေရိကန်သား မီဒီယာလုပ်ငန်းရှင် ရူးပါ့တ် မားဒေါ့ခ် (Rupert Murdoch) က ကွန်ဆာဗေးတစ်ပရိသတ်ကို ဆွဲဆောင်နိုင်စေရန်တည်ထောင်ခဲ့၍ ယခင် ရစ်ပါဘလစ်ကန်ပါတီ မီဒီယာအတိုင်ပင်ခံနှင့် စီအန်ဘီစီရုပ်သံ အလုပ်အမှုဆောင် ရော်ဂျာ အေးလ်ဇ် (Roger Ailes) ကို စီအီးအိုအဖြစ် ငှားရမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ အောက်တိုဘာ ၇ တွင် စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ဖောက်စ်သတင်းသည် ၁၉၉၀ ဆယ်စုနှစ်အကုန်နှင့် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ကာလများတွင် အမေရိက၌ အခပေးကြည့်ရှုရသောလိုင်းများတွင် အင်အားကြီးမားလာသည့် သတင်းကွန်ရက်တစ်ခုဖ့စ်လာခဲ့သည်။ မားဒေါ့ခ်သည် လက်ရှိ စီမံအုပ်ချုပ်ရေးအကြီးအကဲဖြစ်၍ ဆူဇန် စကော့သည် စီအီးအိုအဖြစ် ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောက်စ်သတင်း
ထောဂေါ့ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟန်ဝင်းအောင် (ဘောလုံးသမား)
ဟန်ဝင်းအောင်(၁၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၆ ခုနှစ်)သည် ဘောလုံးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း၏ လက်ရွေးစင် နောက်တန်း ခံစစ်သမား တစ်ယောက်လည်း ဖြစ်သည်။   လက်ရှိကစားနေသော ကလပ်အသင်းမှာ ကမ္ဘောဇဘောလုံးအသင်း ဖြစ်သည်။
ဆိုင်းလျှံရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဆိုင်းလျှံရွာ (Hsenghlyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟွေဟေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟွေဟေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၀ ဦး၊ မ ၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ကောက်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဝမ်ကောက်ရွာ (Wankauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စငေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စငေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁၂ ဦး၊ မ ၃၄၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပံချောင်း / ကျောက်ချောင်းရွာ၊ ကျောက်ချောင်း
လက်ပံချောင်း / ကျောက်ချောင်းရွာ၊ ကျောက်ချောင်း
ပြင်လျှားရှည်ရွာ
ပြင်လျှားရှည်ရွာ
သရက်အုပ်ရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
သရက်အုပ်ရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
ကြိမ်ချောင်းရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
ကြိမ်ချောင်းရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
အလယ်ချောင်းရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
အလယ်ချောင်းရွာ (Ahlelchaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ အလယ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၈ ဦး၊ မ ၅၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
နောင်ကျန့်နောင်ကျန်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
နောင်ကျန့်နောင်ကျန်ရွာ (Nawngkyantnawngkyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဖောင်းဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖောင်းဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၇ ဦး၊ မ ၁၀၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ဖောင်းဆိုင်နောင်ကျန် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လမန်ချောင်းရွာ၊ ပန်းတောပြင်
လမန်ချောင်းရွာ၊ ပန်းတောပြင်
ရင်းတိုက်ကွင်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ရင်းတိုက်ကွင်းရွာ (Yintaikkwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကံဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံဦးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၇၆ ဦး၊ မ ၈၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လှံထိုးကုန်းရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
လှံထိုးကုန်းရွာ၊ ကညွတ်ကွင်း
ဗာလည်ကွေး
ဗာလည်ကွေးသည် ရှေးခေတ် မြန်မာစစ်သူကြီးများတပ်မှူးများချပ်ဝတ်တန်ဆာဝတ်ဆင်ရာတွင် ပခုံးပိုင်းအားရှေ့၊ နောက်ကာရံပေးသောအပိုင်းဖြစ်သည်။ ယိုးဒယား၊ မွန်၊ ရှမ်း များလည်းအသုံးပြုကြသည်။ ပါလည်ကွေး ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။
ဆိုင်းလျှံရွာ၊ မိုင်းစံ
ဆိုင်းလျှံရွာ (Hsenghlyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဗြဟ္မဒတ္တဇာတ်
တောင်းရမ်းများမှု ကဲ့ရဲ့ပြု
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် အာဠဝီပြည်ကိုမှီ၍ အဂ္ဂါဠဝ စေတီတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့သည် အတောင်းအရမ်းများကာ ဝိညတ်များကုန်လျက် နေကုန်၏။
ထိုအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူလျှင် ရဟန်းတို့ကို ကဲ့ရဲ့တော်မူ၍ “ရဟန်တို့ ... ရှေးပညာရှိတို့သည် ရေမြေကို အစိုးရသော မင်းသည် ပင့်ဖိတ်အပ်ကုန်လျက်လည်း သစ်ရွက်ထီးနှင့် လွှာချင်းဖိနပ်ကို တောင်းသည်ရှိသော် ဟီရိဩတ္တပ္ပ ပျက်စီးမည်ကို ကြောက်ခြင်းကြောင့် လူများအလယ်၌ မဆိုမူ၍ ဆိတ်ကွယ်ရာအရပ်၌ ဆိုဖူးကုန်ပြီ ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ရသေ့မြတ်ကို မင်းကြည်ညို
လွန်လေပြီးသောအခါ ကပိလတိုင်း ဥတ္တရာပဉ္စာလမြို့ဝယ် ဥတ္တရပဉ္စာလမင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် နိဂုံးရွာဝယ် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အလုံးစုံသော အတတ်ပညာတို့ကို သင်ကြားပြီးလျှင် နောက်အဖို့၌ ရသေ့ရဟန်းပြုကာ ဟိမဝန္တာအရပ်၌ သစ်သီးကြီးငယ်ဖြင့် မျှတလျက် ကြာမြင့်စွ နေလေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ချဉ်ဆားမှီဝဲအံ့သောငှာ လူတို့နေရာသို့ လှည့်လတ်လတ်သော် ဥတ္တရာပဉ္စလမြို့သို့ ရောက်၍ မင်းကြီးဥယျာဉ်တော်၌ နေပြီးလျှင် နံနက်အခါ မြို့တွင်းသို့ ဆွမ်းခံဝင်လတ်သော် မင်းကြီး အိမ်တံခါးသို့ ရောက်လေ၏။ မင်းကြီးသည် ရသေ့၏ ငြိမ်သက်စွာသော ၌ကြည်ညို၍ မြတ်သော ပြာသာဒ်အပြင်သို့ ပင့်ဆောင်လျက် မင်းအားထိုက်တန်သော ဖဲဖွယ်ဘောဇဉ်တို့ကို ကပ်လှူပူဇော်ပြီးလျှင် အမြဲ သီတင်းသုံးရန် ဝန်ခံစေလျက် ဥယျာဉ်တော်၌ နေစေ၏။ ရသေ့လည်း နေ့တိုင်းနေ့တိုင်း မင်းကြီးအိမ်၌သာ ဆွမ်းဘုဉ်ပေးလေ၏။
တောင်းခံပေးမှု စဉ်းစားပြု
တစ်နေ့သ၌ ဥယျာဉ်တော်သို့ လာပြီးလျှင် ရှိခိုး၍ သော မင်းကြီးကို သစ်ရွက်ထီးနှင့် လွှာချင်းဖိနပ်တစ်ရန်ကို တောင်းတော့မည်ဟု ကြံစည်ပြန်ကာ တစ်ဖန် သူတစ်ပါးကို ဤဥစ္စာကို ပေးပါဟု တောင်းသောသူသည် ငိုသည်မည်၏။
မရှိဟု ဆိုသော ဥစ္စာရှင်လည်း အတူငိုသည် မည်၏။ ငိုသောငါနှင့် ငိုသော မင်းကြီးကို လူအများ မမြင်စေပါလင့်၊ ဆိတ်ကွယ်ရာအရပ်၌ ငါတို့နှစ်ဦးလုံး ငိုကြမည်ဟု ကြံစည်ကာ “မြတ်သောမင်းကြီး ... ဆိတ်ကွယ်ခြင်းကို အလိုရှိ၏” ဟု ပြောလေ၏။ မင်းကြီးလည်း ထိုစကားကိုကြားလျှင် မင်းချင်းယောကျ်ားတို့ကို ဖဲလေ၏။ ရသေ့သည် မင်းချင်းတို့ ဖဲလေလျှင် ငါ တောင်းလတ်သော် မင်းကြီးသည် မပေးပါမူ ငါ့အား အချစ်ပျက်လတ္တံ့၊ ထိုကြောင့် ငါ့ မတောင်းဟု ထိုနေ့၌ ထီး ဖိနပ် အမည်မျှကိုပင် ရခြင်းငှာ မတတ်နိုင်လျှင် “မြတ်သောမင်းကြီး ... သွားပါဦးလော့ နောက်နေ့မှ သိရမည်” ဟု ပြောလေ၏။
ဆယ့်နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် မတောင်းနိုင်
နောက်တစ်နေ့ မင်းကြီး လာသော ကာလ၌လည်း ရှေးနည်းအတူလျှင် ဆိတ်ကွယ်ခြင်းကိုတောင်းကာ နှစ်ဦးတည်း ကျန်သောအခါ မတောင်းနိုင်ဘဲ ရှိပြန်၏။ တစ်ဖန် နောက်တစ်နေ့လည်း မတောင်းနိုင်ဘဲ ရှိပြန်၏။ ဤသို့ မတောင်းနိုင်လျှင်ဘဲ ဆယ့်နှစ်နှစ်တို့သည် လွန်ခဲ့ကုန်၏။ ထိုအခါ မင်းကြီးသည် ငါ၏ အရှင်ရသေ့သည် ဆိတ်ကွယ်ခြင်းကို အလိုရှိ၏ဟု တောင်းဆိုကာ မင်းချင်းတို့ ဖဲလတ်သော် တစ်စုံတစ်ရာ စကားကို မပြောဆိုဝံ့ချေ၊ ပြောဆိုခြင်းငှယ အလိုရှိသော အရှင်အား ယခုအခါ ဆယ့်နှစ်နှစ်တို့ လွန်ခဲ့ကုန်ပြီ၊ မြတ်သောအကျင့်ကို ကြာမြင့်စွာ ကျင့်ရသော ရသေ့အား ငြီးငွေ့ပျင်းရိသဖြင့် လူထွက်၍ စည်းစိမ်ခံစားလိုသည် ဖြစ်လိမ့်မည်၊ မင်းအဖြစ်၏ အမည်မျှကိုပင် မပြောဆိုဝံ့၍ ဆိတ်ဆိတ်နေဟန် တူ၏၊ ယနေ့ငါသည် အရှင်ရသေ့အား မင်းအဖြစ်ကို အစပြု၍ လိုရာဝတ္ထုကို လှူဒါန်းမည်ဟု ကြံစည်ကာ ရသေ့ထံသို့ ဆည်းကပ်ရန် သွားလေ၏။
ရသေ့လည်း မင်းကြီး ရောက်လာလျှင် ရှေးနည်းအတိုင်း ဆိတ်ကွယ်ရာကို အလိုရှိ၏ဟု တောင်းဆို၍ မင်းချင်းတို့ ဖဲသွားကြလျှင် စကားတစ်စုံတစ်ရာ မဆိုဝံ့ဘဲရှိပြန်သော် မင်းကြီးသည် ရသေ့အား “အရှင်ဘုရား ... အရှင်တို့သည် ဆယ့်နှစ်နှစ်တို့ပတ်လုံး ဆိတ်ကွယ်ရာ ရသော်လည်း စကားတစ်စုံတစ်ရာကို မပြောဝံ့ဘဲ ရှိခဲ့သည်၊ မင်းအဖြစ်မှ အစပြု၍ အလုံးစုံကို ဖိတ်ကြားပါ၏၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိဘဲ အလိုရှိရာ ဝတ္ထုကို တောင်းဆိုတော်မူပါ” ဟု လျှောက်လေ၏။
ထီး ဖိနပ် လိုမှု အလှူခံပြု
ထိုအခါ ရသေ့သည် “မြတ်သောမင်းကြီး ... ငါတောင်းဆိုရာ ဝတ္ထုကို ပေးမည်လော” ဟု မေး၏။ “အရှင်ဘုရား ပေးပါမည်” ဟု လျှောက်၏။ “ခရီးသွားသော ငါ့အား သစ်ရွက်ထီးနှင့် လွှာချင်း ဖိနပ်တစ်ရန်ကို အလိုရှိပါ၏” ဟု ပြော၏။ “အရှင်ဘုရား ... ဤမျှလောက်သော ဝတ္ထုကို ဆယ့်နှစ်နှစ်တို့ပတ်လုံး တောင်းဆိုရန် မဝံ့ဘဲ ရှိရာသလော” ဟု လျှောက်၏၊ “မြတ်သောမင်းကြီး ... မတောင်းဆိုဝံ့ပါ”ဟု ပြောသောအခါ၊ “အရှင်ဘုရား ... အဘယ်ကြောင့် မတောင်းဆိုဝံ့ဘဲ ရှိသနည်း” ဟု လျှောက်ပြန်၏။ ထိုအခါ ရသေ့သည် -
“မြတ်သောမင်းကြီး ... တောင်းသောသူသည် ဥစ္စာကို ရခြင်း မရခြင်း နှစ်ပါးသောသဘော ဖြစ်ရ၏၊ စင်စစ် တောင်းခြင်းမှာ ဤသို့ ရခြင်း မရခြင်းသဘောရှိရမြဲ ဖြစ်၏။
မြတ်သောမင်းကြီး ... ပညာရှိတို့သည် တောင်းခြင်းကို ငိုခြင်းဟု ပြောဆိုကုန်၏၊ တောင်းသောဥစ္စာကို မပေးဟု မြစ်ပယ်ခြင်းကိုလည်း အတုငိုခြင်းဟု ပြောဆိုကုန်၏။
ငိုသော ငါ့ကိုလည်းကောင်း၊ အတုငိုသော သင်မင်းကြီးကို လည်းကောင်း ပဉ္စာလတိုင်း၌
စည်းဝေးကုန်သော သူတို့ မမြင်ခြင်းငှာ အလိုရှိပါ၏၊ သို့အတွက်ငါသည် ဆိတ်ကွယ်ရာကို အလိုရှိပါ၏” –
ဟု မင်းကြီးအား မိန့်တော်မူ၏။ မင်းကြီးသည် ရသေ့၏စကားကို ကြားလျှင် ရိုသေခြင်းလက္ခဏာ၌ အလွန်ကြည်ညို၍ -
ဟု ရသေ့အား လျှောက်ထားလေ၏။
ရသေ့လည်း မင်းကြီးစကားကို ကြားလျှင် “မြတ်သောမင်းကြီး ... ငါသည် ကိလေသာကာမ၊ ဝတ္ထုကာမတို့၌ အလိုမရှိ၊ ငါတောင်းသော ထီးနှင့် ဖိနပ်ကိုသာ ငါ့အား ပေးပါလော့” ဟု ဆို၍ သစ်ရွက်ထီးနှင့် လွှာချင်းဖိနပ်ကို အလှူခံတော်မူပြီးလျှင် “မြတ်သောမင်းကြီး ... ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့၌ မမေ့မလျော့ပါလင့်၊ အလှူကိုပေးလော့” ဟု မင်းကြီးကို အဆုံးအမပေး၍ မင်းကြီး တောင်းပန်စဉ်လျှင် ဟိမဝန္တာသို့ သွားပြီးလျှင် အဘိညာဉ် သမာပတ်ကို ဖြစ်စေလျက် သေလွန်သောအခါ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ပဉ္စာလမင်းသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
ရသေ့သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) တောင်းခြင်းဟူက၊ ရ, မရ၊ မုချရှိမြဲသာ။
(၂) တောင်းသူလည်းငို၊ မပေးငို၊ ဆိုကြပညဝါ။
(၃) ဝစီဝိညက်၊ တောင်းရမ်းတတ်၊ သူမြတ်စက်ဆုပ်ရှာ။
ဗြဟ္မဒတ္တဇာတ် ပြီး၏။
စူဠဂေါပါလကသုတ်
ဘုရားရှင် ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ၊ ဥက္ကစေလမြို့ ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်း၌ “ဤလောက, တမလွန်လောက, ဘုံသုံးပါး, လောကုတ္တရာတရားတို့၌ မလိမ္မာကုန်သော သမဏ, ဗြဟ္မဏ အချို့တို့၏စကားကို နာယူကြ, ယုံကြည်ကြသောသူတို့ စီးပွားမဲ့၊ ချမ်းသာ မဲ့ဖြစ်ကြပုံကို မလိမ္မာသော နွားကျောင်းသား၏ နွားများကို ဂင်္ဂါမြစ် တစ်ဘက်ကမ်း ဝိဒေဟတိုင်းဘက်သို့ ကူးသွား၍ ပျက်စီးပုံဥပမာဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဆိုအပ်ပြီးသော တရားတို့၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာတော်မူသော မိမိ၏စကားကို နာယူကြ ယုံကြည်ကြသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ခန္ဓမာရ်၏ရေအယဉ်ကို ကျော်ဖြတ်၍ နိဗ္ဗာန်ဘက်ကမ်းသို့ ရောက်သွားကြပုံတို့ကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ ဥက္ကစေလမြို့အကြောင်း၊ ဤသုတ်တော်ကို ဟောတော်မူသည့်အကြောင်း၊ မဂဓနိုင်ငံနှင့် ဝိဒေဟနိုင်ငံတို့တည်ရှိနေပုံ၊ ပညာမဲ့ နွားကျောင်း သား၏ မဆင်မခြင်ပြုလုပ်မှုကြောင့် နွားများ သေကြေပျက်စီးကြပုံ၊ မြစ်ကိုကူးရာ၌ နွားကျောင်းသား၏ ကြိုတင်သိသင့်သောအချက်များနှင့် အကုသလပုဒ်အဖွင့် အစ ရှိသော ဖွင့်ဆိုချက်တို့ကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။
ကောင်းအယ်ဝေ
ကောင်းအယ်ဝေ (၁၉၆၈ မေ ၁၅ ဖွား) သည် တရုတ် ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၂ နွေအိုလံပစ်၌ ကျားဂျူဒို ၆၅ ကီလို(ဟဖ်လိုက်ဝိတ်)ပွဲစဉ်တွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်သည်။
ဟွေပုန်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဟွေပုန်ရွာ (Hwaypong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်
ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (Ultraviolet) ဆိုသည်မှာ မြင်နိုင်သော ခရမ်းရောင်ခြည်ထက် လှိုင်းတိုသော မမြင်နိုင်သည့် ရောင်ခြည်မျိုးဖြစ်သည်။ မိကျောင်းများနှင့် ငှက်ငယ်များကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန် အများစုကမူ မြင်တွေ့နိုင်ပေသည်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ လူတို့မြင်နိုင်သော ခရမ်းရောင်ထက် ကြိမ်နှုန်းနှင့် လှိုင်းအလျားတို့အနေဖြင့် သာလွန်နေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် ခေါ် အာထရာဗွိုင်းအိုရ်လက်  ultraviolet ကို အင်္ဂလိပ်လို အတိုကောက်အားဖြင့် ယူဗွီ UV ဟု ခေါ်ပြီး နည်းပညာ နယ်ပယ်တွင်သာ ခေါ်ဆိုမှုများသည်။
ခရမ်းလွန်ဓာတ်ဖြာခြင်း
ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်သည် ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ဥပမာ − နေရောင်ခြည်တွင် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များ ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့က နေလောင်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေကာ ကင်ဆာ ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည် အထိဖြစ်တတ်သည်။ အိပ်စရေးစက်မှ ဖြာထွက်နိုင်သော လုပ်ငန်းသုံး ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များသည်လည်း ကင်ဆာဖြစ်စေနိုင်ပြီး လူတို့၏ မျိုးပွားနှုန်းကို ကျဆင်းစေသည်။
ကမ္ဘာ့လေထု အမြင့်ပိုင်းရှိ အိုဇုန်းလွှာက ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် အများအပြားကို စုပ်ယူထားသည်။ လူတို့ကြောင့် အများဆုံး ပျက်စီးသွားသော အမြင့်ပိုင်းရှိ အိုဇုန်းလွှာ ပျက်စီးမှုသည် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များ ကမ္ဘာမြေသို့ ကျလာခြင်းကို မတားဆီးနိုင်တော့ပေ။ ထို့ကြောင့် အရေပြား ကင်ဆာများ ပိုမိုဖြစ်ပွားလာသည်။
မြန်မာကလေးချော့ကဗျာများ
နွဲ့ဆိုး ဆိုးလျက်တအာအာ တအီအီ ကန်ကျောက် ငိုမြည်နေသော မိမိတို့၏ ရင်သွေး နုနယ်ကွေးလွေး ကလေးသူငယ်တို့အား သာယာငြိမ့်ငြောင်းသော အသံ၌ အာရုံစိုက်၍ အိပ်ပျော်စေရန် မိခင်တို့သည် သီချင်းဆို၍ သိပ်ကြရသည်။ ငယ်ရာမှ ကြီးခဲ့သော ကျွန်ုပ်တို့သည် မိမိတို့ကိုယ်တိုင် မိခင်က သီချင်းဆိုသိပ်၍ အိပ်ပျော်ခဲ့သည်ကို မမှတ်မိခဲ့ကြစေကာမူ ရင်သွေးငယ်တို့အိပ်ပျော်စေရန် သားသည်မိခင်တို့က တေးဆို၍ သိပ်ခဲ့ကြရသည်ကိုကား၊ မိမိတို့တစ်သက်လျာတွင် မြင်ဘူး၊ တွေ့ဘူး၊ ကြားဘူး ရှိကြ ပေလိမ့်မည်။ ကလေးတို့ အိပ်ပျော်စေရန် ချော့သိပ်ရင်း၊ သို့မဟုတ် ပုခက်လွှဲသိပ်ရင်း သီဆိုကြသောသီချင်းများ ဖြစ်ကြ ၍၊ ယင်းတေးကဗျာစုတို့ကို ကလေးချော့ကဗျာ၊ သို့မဟုတ် သားချော့ကဗျာ၊ သို့မဟုတ် ပုခက်လွှဲကဗျာဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြ လေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုး အသီး သီးတို့၌ လူမျိုးအလိုက် ကလေးချော့ကဗျာများ ရှိကြသည်ချည်း ဖြစ်ရာ၊ ထိုကလေးချော့ ကဗျာများသည် တေးဂီတပေါ်ဦးစ အခါကပင် ရှိနေခဲ့မည်ဟု ယူဆရန် ရှိ၍၊ အချို့ကမူ 'တေးကဗျာ အစ ကလေးချော့က' ဟုပင် ဆိုကြသည်။ နေရာဒေသနှင့် ဓလေ့ထုံးစံအလိုက် စပ်ဆို ကြခြင်းဖြစ်၍၊ အကြောင်းခြင်းရာနှင့် တေးသွားစသည်တို့၌ ကွဲပြားမှု ရှိစေကာမူ၊ ယေဘုယျအားဖြင့် ကလေးချော့တေး ကဗျာတို့ကို အေးငြိမ့်သာယာသော တေးသွားမျိုးဖြင့် စပ်ဆိုလေ့၊ ရှိကြပြီးလျှင်၊ ခက်ခဲနက်နဲသော စကားလုံးများမပါဘဲ၊ ကလေးများ၏ ပတ်ဝန်းကျင်၌ တွေ့လွယ်၊ မြင်လွယ်၊ သဘောပေါက်လွယ် နိုင်သော အကြောင်းခြင်းရာတို့ကိုသာ တေးသား စကားလုံးများအဖြစ် သုံးနှုန်းထားလေ့ ရှိကြလေသည်။ မြန်မာတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ကဗျာလင်္ကာတို့၌ ထိုကလေးချော့ ကဗျာစုတို့ကို ဧချင်း၊ ကျူးချင်း၊ လွှဲချင်းဟူ သော အမည်များဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြ၍၊ ထီးသုံးနန်းသုံး မဟာဂီတဆိုင်ရာ သီချင်းစု၌မူ၊ ထိုကလေးချော့ သီချင်းများကို' ပိဿာ သားကျူး 'ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ အရပ်အသုံးအနှုန်းအားဖြင့်မူ ယင်းတို့ကို သားချော့သီချင်းများ ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ကလေးချော့ သီချင်းများဟူ၍လည်းကောင်း သာမန်အားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြ၍ ထည်ဝါခန့်ညားသော အမည်နာမ မရကြရသည့်ပြင် အရေးအရာ ထားခြင်းလည်း မခံခဲ့ရပေရာ၊ အရပ်သုံး ကလေးချော့ ကဗျာများ၏ နောက်ကြောင်း သမိုင်းသည် မထင်မရှား ရှိခဲ့လေသည်။ ထီးသုံးနန်းသုံး ကလေးချော့ကဗျာစုသည် အရပ်သုံး ကလေးချော ကဗျာများထက် အရေးအရာ ရောက်ခဲ့သည်။ အဖွဲ့အနွဲ့တို့သည်လည်း ထီးသံ နန်းသံပါပါ စပ်ဆိုထားပြီးလျှင် အယဉ်အနု အသုံးအနှုန်း အသိုင်းအဝိုင်း များဖြင့် အလင်္ကာတန်ဆာ ဆင်မှုများလည်း များပြားသည်။ မင်းတို့ ထုံးတမ်းမင်းခမ်းတော်ဆိုင်ရာတို့တွင် သားတော်သမီးတော်များ ဖွားမြင်တော်မူ၍၊ မြပုခက်တင် မင်္ဂလာကျင်းပသည့်အခါ၊ အမတ်စာဆို ပညာရှိတို့က ' ဧချင်း ' ကဗျာလင်္ကာများကို ရေးသားဆက်သွင်း၍ ဝေါကြီးမှူး၊ ပျော့ကြီးမှူး စာဆိုတော်များက ဖတ်လျှောက်သီဆို၍ ရွှေနားတော်သွင်းကြရသည်။ ထိုဧချင်းများသည်ကား သားတော် သမီးတော်နှင့် ယင်းတို့၏ ဆွေတော် မျိုးတော် ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက် တို့၏ ဘုန်းလက်ရုံး တန်ခိုးတေဇာတို့ကို ဖွဲ့ဆို၍ ဇာတိမာန်ကို လှုံ့ဆော်ပေးသော အဖွဲ့အနွဲ့များဖြစ်သည်။
ထိုဧချင်းများမှ တစ်ပါး အထိန်းတော် အချီတော်တို့က သားတော် သမီးတော်များအား မြပုခက်တွင်တင်၍ ဧယဉ်ကျူးပြီးလျှင် ချော့မော့ရသော တေးကဗျာများကို ' ကျူးချင်း '၊ ' လွှဲချင်း '၊ ' ဧယဉ်တော်ချင်း ' ဟု ခေါ်ဆို ကြ၍၊ အောက်ပါတို့သည် ထိုအဖွဲ့အနွဲ့မျိုး၏ နမူနာပုံစံများ ဖြစ်ကြလေသည်။
ကျူးချင်း ဘွေကဉ္စနာ၊ သဉ္စာကြော့ဦး၊ မြတ်ထွတ်ဖူးကို၊ ထိပ်ဦးချွေသ၊ တင်ဆက်ပမည်၊ ပဉ္စမသဂယနာတင်၊ နတ်ရှင် ရှင့်ဘိုး၊ တည်ထောင်စိုးပေသည့်၊ မှောင်မျိုးနှိမ်လွှင့် ပြည်ရန်လုံ။
လွှဲချင်း ( ဧယဉ်တော်ချင်း ) အေးကျူးသံချို ညှင်းတယ်ကိုလေ။ အေးကျူးသံချိုညှင်း၊ ဆင်စွယ်လေ ဝန်းယှက်၊ ဧယဉ် မြပုခက်ကယ်နှင့် လေး။ အိုမစက်ကယ်ပါလို၊ နွဲ့ကာ နွဲ့ကာငို၊ စက်ပါဆို မောင်ဒွေး၊ စက်တော့လေး။ ရွှေနနးစဉ်လာ မဟာဂီတ စာရင်း၌ သားချော့ဆိုင်ရာ ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား၊ မွန်သံစသော သီချင်းများလည်း ရှိသေး သည်။ ယခု ' တွင်းသိဂသ္မါပတ်ပျိုး ' ဟူသော အမည်ဖြင့် ထင်ရှားသော ' သိဂသ္မါရွှေရောင် ' အစချီပတ်ပျိုးသည် ပုဂံထိပ်ထား၏ မြပုခက်တင် မင်္ဂလာတွင် ပြင်စည်မင်းသာ ရေးသားဆက်သွင်းသော ပိဿာလွှဲချင်း ပတ်ပျိုး တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ မြဝတီ မင်းကြီး၏ ' ရွှေဘုန်းသမ္ဘာရှိန် လေတည့်မှ နေနှုန်းအသမ္ဘိန် ' အစချီသော ပတ်ပျိုးသည်လည်း အီနောင်ဇာတ်တွင် အီနောင် မင်းသား၏ ကျူးချင်းပတ်ပျိုး ဖြစ်သည်။ ဝက်မစွတ်မြို့စား မင်းကြီးမင်းထင် မဟာစည်သူ ရေးသည့် ' မန်းအောင်မြေခင်း ' အစချီပတ်ပျိုး၊ ' စိန်ခြူးအုံ၊ မှုံညာရွှေအစချီ ယိုးဒယားသီချင်းတို့သည်လည်း ဧယဉ်တော် ချင်းများ ဖြစ်ကြလေသည်။ ထို့ပြင် ပြင်စည်မင်းသား၏ ' စိန်မြရံခြယ်' အစချီနှင့် 'သောင်းကျေး ဒီပါဘွေ' အစချီ မွန်သံနှစ်ပုဒ်တို့သည်လည်း ပိဿာသားလွှဲချင်း ဟူသော အမည်ဖြင့် ဂီတနယ်တွင် ထင်ရှားကြလေသည်။ ယင်းသို့ ထီးသုံးနန်းသုံးသားချော့သီးချင်းတို့သည် ဧချင်း၊ လွဲချင်း၊ ကျူးချင်းစသည်ဖြင့် ထယ်ဝါခန့်ညားသော အမည်နာမတို့ဖြင့် ထင်ရှားနာမည်ကြီးလျှက်၊ အရပ်သုံးကလေးချော့ သီချင်းတို့သည်မူ မျက်နှာငယ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ခြားနား ကြရခြင်းမှာ တော်ဝင်မင်းသုံး ကလေးချော့သီချင်းတို့သည် ထင်ရှားသော စာဆိုပညာရှိ၊ ကဝိအမော်တို့က ရွှေဘုံနိဒါန်း မင်းခမ်းတော်ဆိုင်ရာ လင်္ကာမှု၊ အနုအယဉ်၊ တော်ဝင်မင်းသုံး စကားလုံးတို့ဖြင့် ထီးသံနန်းသံ ဆန်ဆန်ဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့ထားသော ကဗျာစုများ ဖြစ်ကြ ၍ ထီးသုံးနန်းသုံး ဖြစ်ကြသည်။ အရပ်သုံး သားချော့ သီချင်းများသည်မူ ရွာသူတို့အသုံးအနှုန်း ရိုးသားသော စကားလုံးတို့ဖြင့် ထီးသံ နန်းသံမပါ၊ အလင်္ကာ ဟူသော အဆင်တန်ဆာ အဖွဲ့အနွဲ့မရှိ၊ ပကတိမူလ သဘာဝအတိုင်း၊ အသိုင်းအဝိုင်း အမြှောက်အပင့်တိုမှ ကင်းလွတ်စွာ ဖွဲ့နွဲ့ထားသော ကဗျာစုများ ဖြစ်ကြသောကြောင့် မထင်ပေါ်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ထိုသို့ ထီးသုံးနှင့် အရပ်သုံး သားချော့ သီချင်းများ၏ ခြားနားပုံကို ရှေးဦးစွာ ဆင်ခြင်မိသူမှာ လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်ဟု ကဗျာဝင်တွင် ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသော ကနောင်မင်းသား၏ ကြင်ယာတော် မိဖုရား ဖြစ်လေသည်။(လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင် -လည်းရှု။) လှိုင်မင်းသမီးသည် ကုန်းဘောင်မင်း၏ အနောက်နန်း မိဖုရား မမြကလေး၏ သမီးတော် ဖြစ်၍၊ မမြကလေးသည် သာရဝေါ ပဲ့နင်း ပျံချီနှင့် မယ်အိတို့၏သမီး အရပ်သူ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့်ပင် လှိုင်ထိပ်ထားသည် ထီးရိပ် နန်းရိပ်အောက်တွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့ရစေကာမူ၊ အရပ်သူဖြစ်ခဲ့သော မယ်တော်သည် အရပ်သားချော့သီချင်းများဖြင့် ရံဖန်ရံခါ၊ သမီးတော်ကလေးကို၊ ချော့မော့နှစ်သိမ့်ခဲ့ပေမည်။ ထို့ကြောင့် လှိုင်မင်းသမီးသည် ထိုသီချင်းတချို့ကို မှတ်မိတန်သလောက် မှတ်မိနေပေလိမ့်မည်။ မင်းသမီးကလေး ကိုယ်တော်တိုင်ကလည်း တော်ဝင် နန်းသုံး သားချော့သီချင်းများနှင့် အရပ်သုံးသီချင်းများ၏ ခြားနားမှုကို ရိပ်စားမိပြီးလျှင်၊ အရပ်သုံး ကလေးချော့သီချင်းများသည် အမြှောက်အပင့် အဖွဲ့အနွဲ့ မပါသော်လည်း၊ သာယာနာပျော်ဖွယ် ရှိကာ၊ နှစ်လိုဖွယ်ရာကောင်းပုံကို ပိုင်းခြားသိမြင်ခဲ့ဟန် တူပေသည်။ ထိုကြောင့် မိမိတွင် ထန်းတစ်ပင်မင်းသားဟူသော သားတော်ကလေးဖွားမြင်တော်မူ၍၊ မြပုခက်တင်မင်္ဂလာဆင်ယင်ကျင်းပသည့်အခါ၊ အထိန်းတော် အချီတော်တို့က သီဆိုပြီးလျှင် ရွှေနားတော်သွင်းရန် 'ရွှေဗျိုင်းညို'၊ 'ကြောင်ဖားရယ် မြီးတံတို'၊ 'ဟီးလေးပေါက်ပင်' ဟူသော အရပ်သုံး သားချော့ သီချင်းသုံးပုဒ်ကို ထီးသုံးနန်းသုံး လွဲချင်း၊ ကျူးချင်း၊ ဧယဉ်တော်ချင်း တို့နှင့် တတန်းစားတည်းထားနိုင်၍ ထီးသုံးနန်းသုံးဘဝသို့ ရောက်အောင် ရွှေဘုံနိဒါန်း မင်းခမ်းဆိုင်ရာ အလင်္ကာဂုဏ်တို့ဖြင့် ပသိုင်းအဝန်းဖွဲ့ကာ တန်ဆာ ဆင်ပြီးလျှင် 'ရေယမုန်' အစချီသော ပိဿာလွဲချင်း ပတ်ပျိုး တစ်ပုဒ်အဖြစ် ကိုယ်တော်တိုင် ရေးစပ် ဖွဲ့နွဲ့ သီကုံးခဲ့လေသည်။ ထိုပတ်ပျိုးအတွင်း၌ ထည့်သွင်းသုံးစွဲခဲ့သော အရပ်သုံးသားချော့ သီချင်းသုံးပုဒ်အနက်၊ 'ရွှေဗျိုင်းညို၊ ရေကန်ရိုး၊ ထိုးတဲ့ငါးရှင်၊ ကျောင်းအောက်ကို ဝင်တယ်လေမှ၊ မကြီးငယ် ရွှေစာသင်' ဟူသော သီချင်းကို ထီးသုံးတော်ဝင်ဖြစ်အောင် အောက်ပါအတိုင်း တန်ဆာ ဆင်လိုက်လေသည်။
'ရေယမုန်၊ အဿုန်သီတာတိုင်းသို့လေ ။ ။ ငှက်လိမ္မာ၊ မကြာခေါင်စေ ခိုင်းမယ်ပလေး။ ။ တောင်ဝိုင်းစုံလွင့်၊ မြင့်တိမ်ယံဘွေ။ ရေယဉ်စီးပါတဲ့၊ မြစ်ကြီးငယ်သောင်ခြေ။ ။ ရွှေ ရွှေ ရွှေရောင်သား။ ငွေ ငွေ ငွေရောင်သား။ ။ မြရေယဉ်မှော်ပင်ကြား၊ မြူးစံတဲ့ငါး။ လေးမယ်ခင် နတ်သွင်ထား၊ ဘုန်းမယ့်ရို့သား။ နှုတ်ဖျားဝါဝါ၊ ပန်းလွှာငယ်ရွှေသွေး၊ ချီကာယူလို့ပေး။ ကိုယ်မွေးတဲ့ သိဂသ္မါ၊ ဖြူစွာငွေသွေး၊ ကျောင်းဝင်ခဲ့လေး။ ရွှေဘုံသူကလေးတို့၊ ချိုအေးသံသာ၊ စုံဆယ်လီရှိရင် ညောင်းတယ်လေး၊ တောင်းယူခဲ့ပါ' ဟူ၍ ဖွဲ့ဆိုလိုက်ရာ၊ ရေယမုန်၊ အဿုန်သီတာတိုင်း ဟူသော ရေအယဉ်တို့ တသွင်သွင် စီးဆင်းနေသည့် မြစ်ချောင်းများရှိရာ အရပ်သို့မယ်မယ့် သားတော်အား ပေးရန် ငါးကောက်ဖို့ရာ ဗျိုင်းအလိမ္မာကလေးကို မယ်မယ်ထိပ်ခေါင်တင်က မကြာမီ စေလွှတ်လိုက်မည်။ ဗျိုင်းအလိမ္မာကလေးသည် တောင်ပံ နှစ်ဘက်ကို ဝိုင်းနေလေအောင် စုံခတ်၍၊ ကောင်းကင် ခရီးဖြင့် ငွေသဲသောင်ပြင်သို့ အလျင်အမြန်သွားပါလေ။ သဲသောင်ခုံသို့ ရောက်လျှင်၊ စိမ်းလန်းသော မှော်ပင်များ၏အကြား၊ ကြည်လင် သော ရေပြင်အောက်၌ ကူးခတ် သွားလာနေကြသော ရွှေအရောင် ရွှေအဆင်းရှိသည့် ငါးကလေးများအား ငွေအရောင် ငွေအဆင်ရှိသော ဗျိုင်းအလိမ္မာကလေးက နှုတ်သီး ဝါဝါ ကလေးကြားတွင် ကိုက်ချီယူ၍ ဆောင်လာပြီးလျှင်၊ ပန်းလွှာပန်းချပ်တစ်မျှ နုနယ်သော ခေါင်ထိပ်ထား၏ရွှေသွေး သားတော်ကလေးကို ပေးရန် ကျောင်းအောက်သို့ဝင်လှည့်ပါ။ ငါးကလေးကိုချီ၍ ကျောင်းအောက်သို့ဝင်လာသော ဗျိုင်းအလိမ္မာလေးထံမှ မင်္ဂလာဇေယျုံ ရွှေဘုံမြို့သူ အထိန်းတော် အချီတော်တို့က ဗျိုင်းကလေးအား ချော့မော့၍ ငါးကို တောင်းယူခဲ့ကြပါဟူ၍ ဆိုလိုရင်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုနောက် 'ကြောင်ဖားကြီးရယ်တဲ့ ့ ့ ့ မြီးတံတို၊ အဆီကိုစားပါလို့၊ အသားကိုမျို၊ ကြောင်အိုပေမြှေး၊ ကိုက်လိမ့်မယ်လေး' ဟူသော သီချင်းကို အောက်ပါအတိုင်း ထီးသံ နန်းသံပါအောင် ဖွဲနွဲ့လိုက်ပြန်သည်။ ' ့ ့ ့ နွဲ့နွဲ့မာန်ကိုးငယ်နှင့်၊ အို ဆိုးလိုက်တာ။ မြမျက်ရည်ဂေါ်ဇင်ညှာက၊ ငိုရှာလုနီး။ မေ့မောင်ကြီးရယ်တဲ့ စိန်ကြိုးသွယ်၊ ဟာ ့ ့ ့ တိတ်ပကွယ်၊ ကြောင်ညိုဖားငယ်လေး။ စားတတ်လှတယ်' ဟု ဖွဲ့နွဲ့ထားသည်။ ဆိုလိုရင်းမှာ ဂေါ်သဇင် အညှာကဲ့သို့ နုနယ်လှသော သားတော်သည် မယ်မယ်အား နွဲ့ဆိုးဆိုးပြီးလျှင်၊ မျက်ရည်ပေါက်ကြီးများ ကျလုနီး ငိုနေပြန်လေပြီ။ စိန်ကြိုးသွယ်ကဲ့သို့ ရှုချင်ဖွယ် ကောင်းသောသားတော်မောင် အငိုမတိတ်ပါက ကြောင်ညို ဖားကြီးလာ၍ ကိုက်စားပေလိမ့်မည် ဟူသတည်း။ 'ဟီးလေးရယ်တဲ့ ပေါက်ပင်၊ ရေပေါ်လွမ်းပါတဲ့၊ ကန်စွန်းပင်၊ နေဝင်ခါနီး၊ ကန်စွန်းသီး'ဟူသော အရပ်သုံးသီးချင်းကို ထီးသုံးနန်းသုံး ဆန်လေအောင် အဆင့်အတန်းမြှင့်၍ စပ်ဆိုလိုက်ပုံမှာ - ' ့ ့ ့ရေပေါ်မှာ လွမ်းပါတဲ့၊ ကန်စွန်းနွယ်။ ဒေါင်းဖလ်ဝါ ရောင်စုံကွယ်တော့၊ ခိုင်ရွေနွယ်သီး၊ ဇဿူရည်ထီးမှာတဲ့၊ အငြီးတော်ပြေ၊ ယိုလေး သံသာ၊ စိန်ရိုးညှာ လွှဲမယ်လေး၊ နွဲ့ဟန်လို့သာ' ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ နေဝင်သည်ကို (ဒေါင်းဖလ်ဝါ ရောင်စုံကွယ်တော့) ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကန်စွန်းသီးကို (ခိုင်ရွှေနွယ်သီး)ဟူ၍လည်းကောင်း ထီးသံနန်းသံ ပါပါ သုံးနှုန်းထားလေသည်။ ထိုအပိုဒ်တွင် စိန်ရိုးစိန်ရွက် အခက်အညှာနှင့်တူသော သားတော်မောင် အငြီးတော်ပြေစေရန် မယ်မယ်က 'ဟီးလေးပေါက်ပင်' သီချင်းဖြင့် ယိုယီး လေးယီးဆိုပြီးလျှင် မြပုခက်ကို လွှဲ၍ သိပ်ပါမည်။ မယ်မယ့်သားတော်ကလေးသည် အိပ်ပါလေတော့ ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့ထားလေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် အရပ်သုံး သားချော့သီချင်းသုံးပုဒ်သည် လှိုင်ထိပ်ထား၏ ကဗျာဉာဏ်ကြောင့် ရွှေနန်းစဉ်လာ မဟာဂီတစာရင်းဝင် 'ပိဿာလွှဲချင်း ပတ်ပျိုး' ဟူသော ထယ်ဝါခန့်ညားသည့် အမည်နာမကို ခံယူရသည့် ထီးသုံးနန်းသုံး ဧယဉ်တော်ချင်း သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
မြန်မာသားချော့ကဗျာအများအပြားရှိပေရာ၊ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း အရပ်သုံး ကဗျာများသည် အရေးအရာ ထားခြင်းမခံခဲ့ရသည့်အတွက်၊ မည်သည့် ကဗျာသည် အစောဆုံး ပေါ်ထွက်ခွဲသည်ဟူ၍ ယင်းတို့၏ နောက်ကြောင်း သမိုင်းကို ပိုင်းခြား ခန့်မှန်းပြနိုင်ရန် ခဲယဉ်းပေသည်။ 'ရေယမုန်' ပတ်ပျိုးပါ အရပ်သုံး ကလေးချော့ကဗျာသုံးပုဒ်သာလျှင် လှိုင်မင်းသမီး၏ ကျေးဇူး ကြောင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ပေါ် သီးချင်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့လေမည်ဟု ခန့်မှန်းရပေသည်။ ရှေးခေတ် အရပ်သုံး ကလေးချော့သီးချင်း အများအပြားရှိခဲ့သည့်အနက် 'လူကလေးရယ်ငို၊ ခိုဖမ်းလို့ပေး။ ခိုဖြူခိုပြာ နက်ကယ် ဖမ်းခက်လှသေး' ။ ။ ဟူသော သီချင်းသည် အသုံးများသော သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်ခဲ့၍၊ မြန်မာကလေးသူငယ်များစွာတို့သည် မိခင်၊ အဒေါ်၊မိကြီး၊ မိဒွေးတို့၏ ထိုသီချင်း သီဆိုသံကို နားစိုက်ကာ နှစ်သိမ့် ကြည်နူးစွာဖြင့် အိပ်ပျော်ခဲ့ကြပေသည်။ ထိုအတူ 'လူကလေးရဲ့ ချော့စရာ။ မိတ္ထီလာ ကန်တော်အောက်က၊ ဖားကောက်ခဲ့ပါ။ ဖားပါလျှင် တစ်ကောင်ပေးပါ့။ မျက်လုံးရယ် ကြောင်တောင်တောင်နှင့် ဖားကောင်ကသေး။ ဟူသော သားချော့သီချင်းတွင် ကလေးများ စိတ်ဝင်စားသော 'ဖား'ကို ဖွဲ့ဆိုထားခဲ့၍ လူသိများသော သားချော့သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် 'ရွှေလမှာ ယုန်ဝပ်လို့၊ ဆန်ဖွပ်သည့် အဖိုးအို။ ဟောကြည့်ပါဆို။ ဆိုသာဆို၊ ပိုမိုသည့်စကား။ ကလေးအငိုတိတ်အောင်၊ အရိပ်အရောင် ပြတယ်၊ ဖိုးလ နတ်သား။' ဟူသော ကလေးချော့ကဗျာသည်လည်း ကလေးများစွာတို့စိတ်ဝင်စားသော သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ သီချင်းတွင်ပါသော လထဲ၌ ဝပ်နေသည့် ယုန်ကလေးနှင့် လထဲတွင် ဆန်ဖွပ်နေသော အဖိုးအိုတို့ကို ကလေးများစွာ တို့သည် စိတ်ကူးဖြင့် တွေးကြည့်မိကြလေသည်။ ကလေးချော့ တေးကဗျာများကို အခြား တေးကဗျာများလောက် စပ်ဆိုသီကုံးမှု မများခဲ့သဖြင့် ရှေးကလေးချော့ သီချင်းများတွင် နောက်ထပ် တိုးပွားမှု အလွန်နည်းခဲ့လေသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ ကာလက၊ ကဗျာစာဆို မင်းသုဝဏ်သည် 'မောင်ခွေးဘို့'ဟူသော အမည်ဖြင့် ကလေးသူငယ်များအတွက် နှစ်လိုဖွယ်ရာ ကောင်းသော တေးကဗျာစုကို စပ်ဆိုသီကုံးခဲ့သည့်အနက် ပုခက်လွှဲသားချော့သီချင်း တစ်ပုဒ်လည်း ပါဝင်သည်။ ထိုသီချင်းတွင် ကလေး၏ ပတ်ဝန်းကျင်၌ ရှိနေသော ငှက်ကလေးများ၊ ပန်းကလေးများ၊ နေမင်း၊ လမင်း၊ မိုး၊ လေ၊ ချောင်းရေစသော သဘာဝ၏ အခြင်းအရာ အခြေအနေများကို ကလေးတို့၏ နား၌ ယဉ်ပါး၍ ကလေးတို့နှင့် နီးစပ်အောင် အောက်ပါအတိုင်း ထည့်သွင်းစပ်ဆိုထားလေသည်။
ပုခက်လွှဲသီချင်း မုန်တိုင်းကထန်၊ ချောင်းကလျှံ၊ ဝဲသံကကြွေး၊ လှိုင်းကဖွေး၊ ရည်းလေလေ့၊ ရည်းလေလေး။ ။ မိုးပေါက်ကနာ၊ ဖြုတ်ကလာ၊ လမ်းတာကဝေး၊ လေကအေး၊ ရည်းလေလေ့၊ ရည်းလေလေး။ ။ ဖော်ချင်းတို့ရေ၊ တို့တစ်တွေ၊ လှော်လေအပြေး၊ ယက်ဖွေးဖွေး၊ ရည်းလေလေ့၊ ရည်းလေလေး။ ။ နေမင်းဖန်ဝါ၊ ယွန်းတော့ရှာ၊ အိပ်ပါ လူလေး၊ မေ့ရင်သွေး၊ ရည်းလေလေ့၊ ရည်းလေလေး။ ။ ငှက်မငှက်ဖို သိုက်မြုံခို၊ သံချိုမကြွေး၊ အိပ်ပြီလေး၊ ရည်းလေလေ့၊ ရည်းလေလေး။ ။ ယနံ့မထုံ၊ ပန်းဝတ်မှုံ၊ ပန်းငုံမှာကွေး၊ အိပ်ပြီလေး၊ လမင်းသော်တာ၊ ရောင်ခြည်ဖြာ၊ အိပ်ပါလူလေး၊ မေ့ရင်သွေး၊ ရည်းလေလေ့၊ ရည်းလေလေး။ ။ မြန်မာလူမျိုးတို့တွင် သာမက၊ ပြည်ထောင်စုဖွား တိုင်းရင်းသာ လူမျိုးအသီးသီးတို့၌လည်း သားချော့သီချင်း၊ သို့မဟုတ် ကလေးချော့ ပုခက်လွှဲ သီချင်းတို့ ရှိကြသည်ဖြစ်ရာ၊ အချို့တိုင်းရင်းသာလူမျိုးတို့၏ ကလေးချော့ သီချင်းများတွင် ယင်းတို့၏အနေအထိုင် ဓလေ့စရိုက်များကိုလည်း ထည့်သွင်းစပ်ဆိုထားသည်။ ရခိုင် ပုခက်လွှဲ သီချင်းတို့တွင် ယင်းသို့ ထည့်သွင်းစပ်ဆိုထားသည်ကို အောက်ပါနမူနာ တစ်ပုဒ်တွင် ကြည့် ပါလေ။
သားလှဧယင် အဘိုးသျှင်ရက်၊ နှီးပုခွက်။ အဘာပြင်၊ သျှော်ကြိုးခက်။ အဘောင်သျှေင်ရို့၊ လင်းညှီလက်။ အထက်ကေခြင်ဆင်၊ ယောင်စောင်းပြင်။ အမင်လွှဲ၊ ယိုင်းကြိုးငင်။ သားသျှင်ဇုဝေ၊ အိပ်ပါမေ။ ဧလည်း ယင်ယင် ့ ့ ့ ဧ။ ဇုဝေဝေ ့ ့ ့ လေ။ ။ ထိုပုခက်လွှဲ သီချင်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ သားမောင် အိပ်ရန်နှီးပုခက်ကို အဖိုးကိုယ်တိုင် ရက်လုပ်၍၊ အဖကိုယ်တိုင် လျှော်ကြိုးဖြင့် ခက်ပြီးလျှင် အိမ်ခန်း အဝင်ဝ အထက်ခြင်တိုင်၌ ချည်၍ ပုခက်ဆင်ပေးရှာသည်။ အဖွားကမူ သားမောင် အိပ်ရာကို သပ်ရပ်စွာ ပြင်ဆင်ပေး၍ အမိက သားမောင်အား ပုခက်တွင်း၌ ထည့်ကာ တေးဆို၍ သိပ်ပါမည်။ အိပ်ပါလေတော့လေ။ ယိုယီးလေး ့ ့ ့ ဟူ၍ ဖြစ်ပေသည်။ သားကလေး မျက်ရှုအတွက် အဖိုးအဖွား အမိအဘတို့က ချစ်ခင်မြတ်နိုးစွာဖြင့် ဝိုင်းအုံယုယလျက် လုပ်ကိုင် ပေးကြပုံကို သရုပ်ဖော်ထားလေရာ၊ ရခိုင်မိသားစု၏ အနေအထိုင် စရိုက် ဓလေ့ကလေးများကိုပါ တစ်စေ့တစ်စောင်း လေ့လာ အကဲခက်နိုင်ကြပေသည်။ ရှေးမွန်ကလေးချော့ သီချင်းများတွင် အောက်ဖော်ပြပါ သီချင်းတစ်ပုဒ်သည် မွန်ဒ၊ မွန်ည၊ မွန်ဒိုင် ဟူသော မွန်သုံးမျိုးတို့အနက်၊ မွန်ဒလူမျိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းသို့ မည်ကဲ့သို့ရောက်ရှိလာပုံ စပ်ဆိုထားသဖြင့် မွန်လူမျိုးများ၏ မူလဘူတနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စဉ်းစားဆင်ခြင်ဖွယ် အချက်များလည်းပါသည်။
အင်း ့ ့ ့ ့ အင်း ့ ့ ့ ့၊ လိန်လိုင်း လုပ်ငေါင်ဆောင်၊ လိုင်းထောင် နာ ကွန်းဟောင်း။ နွမ်း ့ ့ ့ ့ နွမ်း ့ ့ ့ ့။ ပူထောက်အွမ် ကွန်းလျို၊ ရစ်တန် ဆတ်ခေါဟျီုတံခေါက်၊ နွမ်း ့ ့ ့ ့ နွမ်း ့ ့ ့ ့ အင်း ့ ့ ့ ့ အင်း။ ။ (မြန်မာဘာသာပြန်) အို ့ ့ ့ ့ အိုး ့ ့ ့ ့။ ရွှေလရောင်ထိုး၊ အိမ်ခေါင်မိုး၊ ထိုးလာပါနဲ့ မျက်နှာပေါ်၊ သားလေး နိုးမယ်နော်။ အိပ်ပျော်ကာစ၊ သားသားလေး၊ နိုးမှာစိုးလှသေး။ အဖိုးအို တစ်ကိုယ်တည်း၊ ဆန်ဖွပ်ကာ တေးဆိုညည်း၊ အိပ်ပါ လူလေး၊ မယ့်ရင်သွေး။ ။ ကရင် အမျိုးသား ကလေးချော့ ကဗျာများတွင်လည်း မိမိ၏ ရင်သွေးသားငယ်အပေါ် မိခင်၏ ကြီးမားသော စေတနာ မေတ္တာထားရှိပုံတို့ကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ မိခင်သည် မိမိသားငယ်၏ ပုခက်ကြိုးကို ရွှေကြိုး သံကြိုးဖြင့်ပင် ဆင်လိုပုံ၊ မိခင်၏ မေတ္တာကြီးမားလှသဖြင့် ပျားသကာရည်ကဲ့သို့ ချိုမြိန်သော နို့ရည်စီးဆင်းရပုံ၊ သားငယ်အား ပြုစုယုယ ချစ်၍ မဝနိုင်ပုံကို အောက်ပါ ပုခက်လွှဲသီချင်းတစ်ပုဒ်အားဖြင့် သဘောပေါက်နိုင်ကြပေသည်။ မိုထိုးဝအမိုး
ကံကုန်းရွာ၊ ကျောက်ချောင်း
ကံကုန်းရွာ၊ ကျောက်ချောင်း
ယုပ္ပေးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လာဂျွမ်းရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
လာဂျွမ်းရွာ(Largyum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ ထောဂေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထောဂေါ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆ ဦး၊ မ ၄၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်လာချောင်းရွာ၊ ရွှေမြင်တင်
ဝက်လာချောင်းရွာ၊ ရွှေမြင်တင်
ဒေါင်းနွယ်ဆွေ၊ စာရေးဆရာ
ဒေါင်းနွယ်ဆွေ [၁၉၃၁ - ၁၉၈၅]
ဧရာဝတီတိုင်း သာပေါင်းမြို့၌ အဖ ရာဇဝတ် ဝန်ထောက် ဦးဘထိန်၊ အမိ ဒေါ်ဖုန်ရိန် တို့က ၁၉၃၁ ခု ဇန်နဝါရီ ၁၆ (အုတ်ဂူကမ္ပည်းစာ ဓာတ်ပုံတွင်မူ ၂၄ - ၁ - ၃၂ ဟု ဖော်ပြထားသည်) ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းသုံးယောက်တွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း 'မောင်အောင်သာ'၊ နောင်တွင် 'မောင်အောင်ဆွေ' ဟု အမည် ပြောင်းခဲ့သည်။ ငါးသိုင်းချောင်းမြို့ အမျိုးသားကျောင်း (၁၉၄ဝ - ၄၂)၊ ရန်ကုန် ဗဟိုအစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း (၁၉၄၆ - ၄၇)၊ ရန်ကုန် ပြည်သူ့ သိပ္ပံ အလွတ် ပညာသင်ကျောင်း (၁၉၄၇ - ၄၈)၊ ရန်ကုန် ရေကျော် မက်သဒစ်ကျောင်း (၁၉၄၉ - ၅ဝ) တို့တွင် တက္ကသိုလ် ဝင်တန်း အထိ ပညာ သင်ယူ ခဲ့သည်။ စီးပွားရေး သတင်းစာ ဘာသာပြန် အယ်ဒီတာ (၁၉၅ဝ - ၅၁)၊ ကလောင်သစ် မဂ္ဂဇင်း၊ စာပေသစ် မဂ္ဂဇင်း၊ သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်း တို့၌ အယ်ဒီတာ (၁၉၅၂)၊ တိုင်းရင်းမေ ဂျာနယ် အယ်ဒီတာ (၁၉၅၃ - ၆၁)၊ အလွတ် ပညာသင် ကျောင်းဆရာ (၁၉၆၁ - ၆၃)၊ ဖြူနီညိုပြာ မဂ္ဂဇင်း တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ (၁၉၆၉)၊ အိုးဝေ ဂျာနယ် အုပ်ချုပ်မှု အယ်ဒီတာ (၁၉၆၉ - ၇၂) အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ 'ပြည်ဟိန်းကျော်' အမည်ဖြင့် လက္ခဏာ၊ ဗေဒင် ဟောပြော ခဲ့သည်။