cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပီမိုးနင်း
ဘဝနိဂုံး
သို့နှင့် မြန်မာ စာဖတ် ပရိသတ်၏ စိတ်နှလုံးကို ယခုထက် တိုင်အောင်ပင် ယူကျုံး စွဲမက်လျက် ရှိစေသည့် ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုတို အမြောက်အမြား၊ ဆောင်းပါး၊ ကဗျာ အမျိုးမျိုး၊ ကြီးပွား တိုးတက်ရေး ဆိုင်ရာ စာအုပ် စာတမ်း အဝဝကို ကျန သေချာ ရေးသား ဖြန့်ဖြူး ခဲ့ပေသော ဆရာကြီး ပီမိုးနင်းသည် အသက် ၅၆ နှစ် အရွယ် သက္ကရာဇ် ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဆူးလေဘုရားအနီး၌ စက်ဘီး တိုက်ခံသဖြင့် ဒူးဆစ်အထက်ပိုင်း သွင်သွင်ကျိုးသွားကာ ထိုဒဏ်ရာကို ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသို့ ပို့ဆောင်၍ ကုသရလေသည်။ ထိုသို့ အတွင်းလူနာအဖြစ် ကုသနေဆဲတွင် အဆုတ်အအေးမိရောဂါကြောင့် သက္ကရာဇ် ၁၉၄၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့ (မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃၀၁ ခုနှစ် နတ်တော် လဆုတ် ၁၂ ရက်နေ့) နံနက် ၉ နာရီနှင့် ၁၉ မိနစ် အချိန်တွင် အသက်ကုန်၍ ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ရ​​လေတော့သည်။
မုဒြာ
မုဒြာ လေးဆယ့်ငါးပါး
• #ပုပ္ဖ
ပီမိုးနင်း
ပီမိုးနင်း ရာပြည့်ပွဲ
၁၉၈၃-ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ(၆)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဗိုလ်တထောင်ဘုရားလမ်း၊ ရာမခရစ်ရှနာ စာကြည့်တိုက်အဆောက်အဦ၌ စာရေးဆရာကြီး ပီမိုးနင်း ရာပြည့်ပွဲတော် အခမ်းအနား ကျင်းပသည်။
မုဒြာ
မုဒြာ လေးဆယ့်ငါးပါး
• #ဓူမ
ပီမိုးနင်း
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မုဒြာ
မုဒြာ လေးဆယ့်ငါးပါး
• #ဒီပ
• #နိဝေဇ္ဇ
• #မစ္ဆ
ဟူ၍ ဖြစ်ကြကုန်၏။
ပါမောက္ခ ပိုဒုဝါလ် ဖော်ပြထားသော အထက်ပါမုဒြာ အမျိုးမျိုးအနက် အချို့ကိုသာ မြန်မာ့ ရိုးရာ ပဋိမာသိပ္ပံ လေ့လာရာတွင် တွေ့ရှိအသုံးပြုနိုင်ပေသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ ရုပ်ပွား ဆင်းတုတော်များနှင့် သက်ဆိုင်၍ လေ့လာ တွေ့ရှိရသမျှသော မုဒြာများမှာ အခြေခံအားဖြင့် ငါးဆယ်ခန့်မျှသာ ရှိကြပါသည်။ ယင်းတို့ကို မြန်မာ အဘိဓာန် အက္ခရာဝလိအတိုင်း စီစဉ်ပြရပါမူ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြပေသည်။
အဉ္ဇလီမုဒြာ	—	Añjalī mudrā အဒ္ဓစန္ဒြဟတ္ထ	—	Ardha-chandra Hasta အဘယမုဒြာ	—	Abhaya Mudrā အာလိင်္ဂဟတ္ထ	—	Ālinga Hasta ဥတ္တရဗောဓိမုဒြာ	—	Uttarabodhi Mudra ကစ္စဝလမ္ဗိတဟတ္ထ	—	Katyavalambita Hasta ကဋကဟတ္ထ	—	Kataka Hasta ကုသတိဏဟတ္ထ	—	Kusatriṇahasta ကရဏမုဒြာ	—	Karaṇa Mudrā ကဋိဟတ္ထ	—	Kati Hasta ကုသတိဏဟတ္ထ = ကုသမုဒြာ	—	Kusa Hasta; Kusa Mudrā ကေသမဿုပဟာနမုဒြာ	—	Kesamassu pahāna Mudrā. (ကေသဟတ္ထ)	—	(Kesa Hasta) ခေပနမုဒြာ	—	Khepana Mudrā ဂဒါဟတ္ထ	—	Gadā Hasta ဂဇဟတ္ထ	—	Gaja Hasta စပေဋဒါနမုဒြာ	—	Capeţadāna Mudrā စိန္တမုဒြာ	—	Cin Mudra (Cinta Mudra) စီဝရဟတ္ထ	—	Civara hasta ဈာနမုဒြာ	—	Dhyana Mudrā ဉာဏမုဒြာ	—	Jñāṇa Mudrā တဇ္ဇနီမုဒြာ	—	Tajjani Mudrā (Tarjani) တဇ္ဇနီပါသဟတ္ထ	—	Tajjanī pāsa hasta တပ္ပနမုဒြာ	—	Tappana Mudra (Tarpana) တိဏဟတ္ထ (တိဏကိရဏမုဒြာ)	—	Trna Hasta (trnakirana Mudra) တြိပဋကဟတ္ထ	—	Tripataka Hasta တိလောကဝိဇယမုဒြာ	—	Tailokyavijaya Mudrā ဒဏ္ဍဟတ္ထ	—	Danda Hasta ဒမရဟတ္ထ	—	Damara Hasta ဒါနမုဒြာ	—	Dāna Mudrā ဓမ္မစကြမုဒြာ	—	Dharmacakra Mudrā နမက္ကာရမုဒြာ	—	Namaskara Mudrā နိဒြတဟတ္ထ	—	Nidrata Hasta ပတ္တမုဒြာ	—	Patra Mudrā ပဒုမာဟတ္ထ	—	Padma Hasta ပါဋိဟာရိယမုဒြာ	—	Prāțihārya Mudiã ပေါတ္ထကဟတ္ထ (လဉ္ဆကဟတ္ထ)	—	Pustaka Hasta ဗုဒ္ဓသမဏမုဒြာ	—	Buddha sramaņa Mudrā ဗျာချာနမုဒြာ	—	Vyakhyāna Mudrā ဘူတဒါမရမုဒြာ	—	Bhūtadāmarā Mudrā ဘူဖဿမုဒြာ (ဘူမိဖဿမုဒြာ)	—	Bhūphassa Mudra (Bhumisparsa Mudra) မဟာကရုဏာမုဒြာ	—	Mahā karuņā Mudrā ယောဂမုဒြာ	—	Yoga Mudrā လလိတခေပမုဒြာ	—	Lalitaksepa Mudrā လောလဟတ္ထ	—	Lola Hasta ဝဇီရာဟုင်္ကရမုဒြာ	—	Vajrāhumkara Mudrā ဝန္ဒနီမုဒြာ	—	Vandani Mudra ဝရမုဒြာ (ဝရဒမုဒြာ)	—	Vara Mudrā (Varada Mudrā) ဝိတက္ကမုဒြာ	—	Vitarka Mudrā ဝိမှယဟတ္ထ	—	Vismaya Hasta ဝေနာယကိမုဒြာ	—	Vaināyaki Mudrā သန္တိဒမုဒြာ	—	Santidā Mudrā သန္ဒဿနမုဒြာ	—	Sandassana Mudra (Samdarshana Mudra) သဗ္ဗရာဇိန္ဒြမုဒြာ	—	Sarvarajendra Mudrā သမာဓိမုဒြာ (သမာဟိတမုဒြာ)	—	Samadhi Mudrā (Samāhita Mudră) သီဟကဏ္ဏမုဒြာ	—	Simhakarṇa Mudrā သူစိမုဒြာ	—	Sūci Mudra စသည်တို့ဖြစ်ကြပေသည်။
ကိုးကား
http://www.myworld-phyophyo.com/p/buddha-1-16.html
ခါဂျူရာဟို အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး အစုအဝေး
ခါဂျူရာဟို ဘုရားကျောင်း အများစုသည် ချန်ဒဲလားမင်းဆက် လက်ထက် အေဒီ ၉၅၀ ခုနှစ်မှ ၁၀၅၀ ခုနှစ်အတွင်း တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သမိုင်းမှတ်တမ်းများ အရ ၁၂ ရာစုတွင် ခါဂျူရာဟို ဘုရားကျောင်း ဒေသတွင် ဘုရားကျောင်း ၈၅ ခု ရှိပြီး စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၂၀ အတွင်း ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်ဟု ဆိုသော်လည်း ဘုရားကျောင်း ၂၅ ခုသာ ကျန်ရစ်ပြီး ၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ အတွင်း တည်ရှိသည်။ ကျန်ရှိနေသာ ဘုရားကျောင်းများတွင် ကန္ဓာရိယ မဟာဒေဝ ဘုရားကျောင်းတွင် များပြားလှစွာသော ပန်းပုရုပ်များဖြင့် အသေးစိတ် ရှုပ်ထွေးစွာ ချယ်မှုန်းထားပြီး ရှေးခေတ် အိန္ဒိယ အနုပညာ၏ နိမိတ်ပုံဖြင့် သရုပ်ဖော်ခြင်းနှင့် အလိုရှိရာကို ထုတ်ဖော်ပြသနိုင်ခြင်းတို့ကို ပြသနေသည်။
ကာဂျူရာဟို ဘုရားကျောင်းအစုအဝေးသည် အတူတကွ တည်ဆောက်ထားသော်လည်း ကိုးကွယ်ရာ ဘာသာ နှစ်ခု ဖြစ်သော ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် ဂျိန်းဘာသာ တို့အတွက် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ဒေသအတွင်းရှိ ဟိန္ဒူနှင့် ဂျိန်း တို့ အကြားတွင် ကွဲပြားသော ဘာသာရေးအမြင်များကို လက်ခံ၍ လေးစားကြကြောင်းကို ပြသနေသည်။
ပေါက်တောပြင်ရွာ၊ ငါးရန့်ချောင်း(ခ)တောင်ဘဇာ
ပေါက်တောပြင်ရွာ၊ ငါးရန့်ချောင်း(ခ)တောင်ဘဇာ
ညောင်ကားယားရွာ၊ ဗျောသလန်း
ညောင်ကားယားရွာ၊ ဗျောသလန်း
ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ၊ ငါးပိဆိပ်
ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ၊ ငါးပိဆိပ်
မုံရွာစီးပွားရေးတက္ကသိုလ်
မုံရွာစီးပွားရေးတက္ကသိုလ် (Monywa University of Economics) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ မုံရွာစီးပွားရေးတက္ကသိုလ်မှ စီးပွားရေး၊ ဘောဂဗေဒနှင့် စာရင်းအင်းပညာများအတွက် ဘွဲ့ကြို၊ ဘွဲ့လွန်ဒီဂရီနှင့် ဒီပလိုမာ၊ မဟာဘွဲ့ သင်တန်းများကို သင်ကြားပေးနေသည်။
ငှက်ကြီးတောင်ပင်
ငှက်ကြီးတောင်ပင် (Acrostichum aureum) သည် လမုတောနှင့် စိုစွတ်သော ဒီရေတောများတွင် ပေါက်ရောက်သော ဒရင်ကောက်ပင်မျိုး (Fern) ဖြစ်သည်။ ငှက်ကြီးတောင်ပင်သည် ၁.၈ မီတာ (၆ ပေ) ခန့် ကြီးထွားနိုင်သည်။ ကမ္ဘာအနှံ့ အပူပိုင်းဇုန် သမအပူပိုင်းဇုန်တို့တွင် ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်လယ်ရေ ရာသီအလိုက် ရောက်ရှိသော မြစ်ကမ်း၊ ဒီရေတော၊ လမုတောများတွင် ပေါက်ရောက်ပြီး ဆားငန်ရည် ခံနိုင်ရည်ရှိသည့်အပင်ဖြစ်သည်။ ရေချိုတွင်လည်း ကောင်းမွန်စွာ ကြီးထွားနိုင်ပြီး ရေချိုတွင်ဆိုပါက အပင်ပေါက်နှုန်း ပိုကောင်းသည်။ နေရောင်ခြည် အပြည့်အဝရသောနေရာနှင့် လောင်းရိပ်မိသောနေရာတွင်လည်း ကြီးထွားနိုင်သည်။ လမုတောများတွင် ပေါက်ရောက်သော ယင်းအပင်သည် မြန်ဆန်စွာပြန်လည်မျိုးပွားနိုင်ခြင်း၊ ရှင်းလင်းရန်ခက်ခဲသောကြောင့် IUCN ၏ အနီရောင်အဆင့် ခြိမ်းခြောက်ခံရသော မျိုးစိတ်စာရင်းတွင် စိုးရိမ်ရမှုအနည်းဆုံး မျိုးစိတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသည်။ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတွင် အရွက်နုများကို ဟင်းလျာအဖြစ် စားသုံးကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်လည်း ငှက်ကြီးတောင်အပင်များ ပေါက်ရောက်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မျိုးသုဉ်းရန်အန္တရာယ်နည်းပါးသော မျိုးစိတ်
ဓါတ်ကုန်းရွာ၊ ငါးပိဆိပ်
ဓာတ်ကုန်းရွာ၊ ငါးပိဆိပ်
အဝိုင်းလေးရွာ၊ အဝိုင်းနင်းဂျမ်း
အဝိုင်းလေးရွာ၊ အဝိုင်းနင်းဂျမ်း
တောင်စွန်းရွာ၊ ဗျောသလန်း
တောင်စွန်းရွာ၊ ဗျောသလန်း
ရွှေဘိုစု
ရွှေဘိုစု
ကိုးကား
ရွှေဘိုစု
ကြပ်တွင်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကြပ်တွင်းရွာ (Kyattwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ထီးရိုးဘောတထာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၄၀၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြိုးဝိုင်းရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကြိုးဝိုင်းရွာ(Kyoewaing)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ မဲဝိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရုတ်ကန္တာရကြောင်
တရုတ်ကန္တာရကြောင် (Chinese Desert Cat) ၏ ဦးခေါင်းနှင့်ကိုယ်အရှည်မှာ ၂၈လက်မမှ ၃၄လက်မအထိ ဖြစ်ပြီး အမြီးအရှည်မှာ ၁၂လက်မမှ ၁၄လက်မအထိ ဖြစ်သည်။ အရောင်အသွေးမှာ အဝါရောင်ဖြစ်ပြီး ကျောကုန်းအရောင်ဖျော့သည်။ ကိုယ်ဘေးဘက်များသည် အ ရောင်အနည်းငယ်ပိုရင့်ပြီး ဝမ်းဗိုက်နှင့် ရင်ဘတ်တို့မူကား အရောင်အနည်းငယ်ဖျော့သည်။ မျက်နှာတွင် အစင်း ကြောင်းအနည်းငယ်နှင့် အမြီးတွင် အမည်းကွင်းများ ရှိပြီး ကိုယ်ဘေးဘက်တွင် အရောင်ဖျော့သောအစင်း ကြောင်းများ ရှိသည်။ တရုတ်ကန္တာရကြောင်များကို ၁၉ ရာစုနှစ်အကုန်တွင်မှ သိပ္ပံပညာရှင်တို့ စတင်တွေ့ရှိကြခြင်း ဖြစ်သည်။ မွန်ဂိုလီးယားနှင့် တရုတ်ပြည် ကန်စုပြည်နယ်နှင့် စီချွမ်ပြည်နယ်တို့ရှိ ခြောက်သွေ့သောမြက်ခင်းပြင်များအတွင်း နေထိုင် ကျက်စားကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြောင်မျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ
ငါးပိဆိပ်ရွာ၊ ငါးပိဆိပ်
ငါးပိဆိပ်ရွာ၊ ငါးပိဆိပ်
ကယ်ဗင် မက်ကာသီ (ကယ်လီဖိုးနီယား နိုင်ငံရေးသမား)
ကယ်ဗင် အိုဝင် မက်ကာသီ (၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့ မွေးဖွား) သည် အမေရိကန်နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ်မှစ၍ အမေရိကန် အောက်လွှတ်တော်တွင် အောက်လွှတ်တော်လူနည်းစုခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီဝင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဂျွန် ဘိုဟန်နာနှင့် ပေါလ် ရိုင်ယန်တို့အောက်တွင် အောက်လွှတ်တော်လူများစုခေါင်းဆောင်အဖြစ် ၂၀၁၄ မှ ၂၀၁၉ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မက်ကာသီသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အထိ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၏ ၂၂ ကြိမ်မြောက် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော် ခရိုင် အတွက် အမေရိကန် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ၂၃ ကြိမ်မြောက် ခရိုင် အတွက် မက်ကာသီသည် ၎င်း၏ အဋ္ဌမမြောက် အောက်လွှတ်တော် သက်တမ်းတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။ သူသည် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင်အောက်လွှတ်တော်ကို ရီပတ်ဘလီကန်များ ချုပ်ကိုင်နိုင်စေရန် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၆၅ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် နိုင်ငံရေးသမားများ
စက်တင်ဘာ ၁၉၉၃
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စက်တင်ဘာ ကဏ္ဍ:၁၉၉၃
တကုံး (၁)ရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားဟုတ်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နားဟုတ်ရွာ (Narhoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ ဟိုယရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုယရွာမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၂ ဦး၊ မ ၁၂၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါကော်ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ပါကော်ရွာ (Parkaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ နောင်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၈၉ ဦး၊ မ ၁၄၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စွယ်တော်ကွင်း
စွယ်တော်ကွင်း
ကျောက်တိုင်ရွာ၊ ဗျောသလန်း
ကျောက်တိုင်ရွာ၊ ဗျောသလန်း
ငါတော်ဆန်းရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ငါတော်ဆန်းရွာ(Ngartawsan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ လာချင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လာချင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၈ ဦး၊ မ ၁၀၀၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၇၉ ဦး နေထိုင်သည်။
မိုးညှင်းသတိုး
မိုးညှင်းသတိုး ဟူ၍လည်း တွင်သော မိုးညှင်းမင်းတရားသည် အင်းဝရွှေနန်းကို သက္ကရာဇ် ၇၈၈-ခုနှစ်မှ ၈ဝ၁-ခုနှစ်တိုင် စိုးစံသော မြန်မာမင်းဖြစ်သည်။ မိုးညှင်းမင်းတရားကြီးသည် ပုဂံလောင်းစည်သူ၏ မိဖုရားငယ်တွင်မြင်သည့် သမီးတော်နှင့် ခင်ပွန်း အနန္တသူရိယအမတ်တို့၏ တီတော်သူ ပေါက် မြိုင်မင်းပုလဲနှင့် ငါးစီးရှင် သမီးတို့ စုံဖက်ရာတွင် မြင်သောသား မြေနဲစောဒိကာ၏ သားဖြစ်သည်။ ငယ်မည်ကား မင်းနံစီ ဖြစ်၏။ နောင်သော ဥဒိန်အမည်နှင့် အင်းဘဲကို စားရသည်။ ပထမ မင်းခေါင်မင်းမဖြစ်မီ မင်းဆွေဘဝက မင်းဥဒိန်သည် မင်းဆွေအား အထိန်းတော်ငခင်ညို၊ ငခင်ဘားတို့အတူ ပင်ပန်းငြိုငြင်စွာ ရှာဖွေကျွေးမွေးခဲ့သည်။ မင်းဥဒိန်သည် ငခင်ညို၊ ငခင်ဘားတို့လောက် အဆင်းရဲမခံနိုင်သဖြင့် မင်းဆွေနှင့်ရှင်သိဒ္ဓတို့ထံမှ ခွာပြီးလျှင် ဦးရီးတော်တူရွင်းတိုင်စား မင်းစောကျိုင်း၏ ထံသို့ ဝင်၍ အမှုတော်ထမ်းသည်။ မင်းခေါင်အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်သောအခါ ဆင်းရဲစဉ် ရောင်းရင်းဖက်ဖြစ်သော မင်းဥဒိန် အားသတိုးအမည်နှင့် မြို့လှကို စားစေသည်။ နောက် မိုးညှင်းကို စားစေသောကြောင့် မိုးညှင်းသတိုးတွင်သည်။
ပထမမင်းခေါင်ဘုရင်၏နောက် သက္ကရာဇ် ၇၈၃-ခုနှစ်မှ ၇၈၇-ခုနှစ်အထိ မင်းခေါင်၏သားတော် ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူ စိုးစံသည်။ အုန်းဘောင်စော်ဘွား တိုက်လာရာတွင် မြားသင့်၍ အနိစ္စရောက်သောကြောင့် သားတော်မင်းလှငယ်သည် ၃ လမျှ နန်းစံ၏။ မိဖုရားဘို့မယ် ဆေးဖြင့်ခတ်၍ အနိစ္စရောက်၏။ မိဖုရားဘို့မယ်၏ အကူအညီဖြင့်ပင် ကလေးကျေးတောင်ညို နန်းတက်သည်။ ကလေးကျေးတောင်ညိုကား မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏ သားတော်အကြီး တရဖျား၏ သားတော် တည်း။ ကလေးကျေးတောင်ညို ၇၈၇ ခုနှစ် နတ်တော်လတွင် နန်းတက်၊ တပေါင်းလတွင် မိုးညှင်းသတိုး လာရောက် တိုက်ခိုက်သည်။ ကလေးကျေးတောင်ညိုကို စစ်ကူပေးနေသော အုန်းဘောင်စော်ဘွားကိုလည်း လက်ဆောင်ကြီးစွာပေး၍ တပ်နုတ် ပြန်စေပြီးသော် အင်းဝကိုရံသည်။ ကလေးကျေးတောင်ညို ရခိုင်သို့သွားမည်ပြုရာ လမ်းတွင်လွန်သည်။ ဤသို့ဖြင့် မိုးညှင်းသတိုးသည် သက္ကရာဇ် ၇၈၈ ခုနှစ် နယ်ယုန်လဆန်းတွင် အင်းဝရွှေနန်းကိုသိမ်းပိုက်သည်။ ထိုသောအခါ သက်တော် ၄၇ နှစ်ရှိလေပြီ။
မိုးညှင်းမင်းတရားကြီးသည် နန်းသက်တစ်လျှောက်၌ ပုန်ကန်ခြားနား ထိပါးလာသော ရန်အသွယ်သွယ်ကို နှိမ်နင်းရ လေသည်။ ဤမင်းလက်ထက် တောင်ငူ၊ တောင်တွင်း၊ ရမည်းသင်း၊ ပင်လယ်မြို့များက ခြားနားကြသည်။ ရပ်စောက်၊ နောင်မွန်၊ အုန်းဘောင်ရှမ်းတို့က မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရေးတွင် လာရောက် စွက်ဖက်သောကြောင့် မြန်မာဘုရင်က ထိုမြို့စားတို့ကို ပဏ္ဏာကာရအများနှင့် စေတော်မူ၍ မဟာမိတ်ပြုရသည်။
ဟံသာဝတီက ပြည်မြို့ကို လုပ်ကြံလာသည်နှင့် ဟံသာဝတီမင်း ဗညားရံကို တူမတော်နှင့် ဆောက်နှင်း၍ မိတ်ပြုရသည်။ ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူလက်ထက်မှစ၍ မိဖုရားဖြစ်ခဲ့သော မွန်ဘုရင် ရာဇာဓိရာဇ်၏ သမီးတော်ရှင်စောပုကိုလည်း မိဖုရားမြှောက်ထားခဲ့ရာတွင် မိုးညှင်းမင်းတရား ချစ်ချစ်ခင်ခင် မရှိ သောကြောင့် မွန်မိဖုရားသည် မွန်ရဟန်း ဓမ္မဓရ၊ ဓမ္မဉာဏတို့၏ အကူအညီဖြင့် ဟံသာဝတီသို့ထွက်ပြေးသည်။ မိုးညှင်းမင်းတရားသည် ပထမမင်းခေါင်၊ သီဟသူ၊ မင်းလှငယ်၊ ကလေးကျေးတောင်ညို၊ ဤမင်းလေးဆက်တွင် နန်းတင်သောမိဖုရားရှင်ဘို့မယ်ကိုပင် နန်းတင်လေသည်။
မိုးညှင်းတရား ကြားတော်မူလျှင် လှော်ကားကြော့လှေ ၄ဝ နှင့် ပြည်တိုင်အောင် ဆီးကြိုပင့်ဆောင်လေရာ ရွာသစ်သို့ရောက်သော် မိဖုရား မောင်းမမိဿံ မှူးမတ်အပေါင်း ခြံရံလျက် ရွှေဖောင်တော်နှင့် ကြို၏။ ထိုအခါ မြေငလျင်လှုပ်၏။ သာသနာတော်မြင့်ရှည်စွာ ပွင့်လင်းထွန်းပစွာဖြစ်မည်ဟု နိမိတ်ဖတ်သည်။ သရီရဓာတ်တော် ငါးဆူကိုပင့်ဆောင်၍ စစ်ကိုင်းအနောက်ဘက် သာယာစွာသော မြေအပြင်၌ ရတနာစေတီဘုရားရှင်ကို တည်တော်မူသည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၉၆-ခုနှစ် (ခရစ် ၁၄၃၅) ခန့်တွင် ဗင်းနစ်မြို့သား နိကိုလို ဒီ ကွန်တီ (Niccolò de' Conti) အမည်ရှိ ကုန်သည်တစ်ဦးသည် တနင်္သာရီသို့ ပထမ ရောက်လာ၍ ထိုနောက် ရခိုင်ပြည်သို့ ရောက်၏။ ဧရာဝတီမြစ်ကို ဆန်တက်ပြီးနောက် အင်းဝသို့ ရောက်၍ အင်းဝက စုန်ဆင်း၍ ပဲခူးသို့ရောက်၏။ မိမိတွေ့မြင်ခဲ့သည်တို့ကို မှတ်တမ်းတင် ရေးသားခဲ့လေသည်။
ထူးခြားချက်မှာ ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူလက်ထက်တည်းက အင်းဝသို့ရောက်ရှိနေခဲ့သည့် မွန်မိဖုရား ရှင်စောပု ဟံသာဝတီသို့ ထွက်ပြေးခြင်းဖြစ်သည်။ အခြား ထူးခြားချက်မှာ အင်းဝကို သတိုးမင်းဖျားစတင်တည်ထောင်ချိန်မှ စကာ ပထမဆုံးအနေဖြင့် နန်းတော်ကို အသစ်ပြုပြင်ခြင်းကိုလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မင်းရဲကျော်စွာ၏သား မင်းငယ်ကျော်ထင်က ပင်လယ်မှနေ၍ လယ်တွင်း ၁၁ခရိုင်ကို သိမ်းပိုက်ပုန်ကန်သည်နှင့်လည်း ရင်ဆိုင်ရသေးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းဝမင်းဆက် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ဗြူးခြေထောက်
ဗြူးခြေထောက် (Rhizophora mucronata) သည် လမုတောပင်မျိုးနွယ်ဝင် မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အာဖရိကအရှေ့ပိုင်း၊ အင်ဒို-ပစိဖိတ်ဒေသများ၏ ကမ်းရိုးတန်းနှင့် မြစ်ဘေးများတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ အလယ်အလတ်အရွယ်အစား အပင်တမျိုးဖြစ်ပြီး အမြဲစိမ်းသစ်ပင်ဖြစ်ကာ 20 မှ ခန့် မြင့်သည်။ မြေကြီးထဲသို့ ဒေါင်လိုက်စိုက်ဝင်သော အမြစ်များစွာရှိပြီး အရွက်များသည် ဘဲဥပုံစံရှိကာ အလျား 12 cm ခန့်နှင့် အကျယ် 6 cm ခန့် ရှိသည်။
ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း
ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ( globalization ) ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာကြီးကို ဖြန့်ကျက်လွှမ်းခြုံထား သော ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ကွန်ယက်မှတစ်ဆင့် ဒေသတွင်းဆိုင်ရာ စီးပွားရေးများ၊ လူ့အ ဖွဲ့အစည်းများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုများသည် စတင်၍ပေါင်းစည်းလာသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ရပ်ကို ဖော်ပြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုစကားရပ်ကိုအထူးသဖြင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ကို ရည်ညွှန်းရန် တစ်ခါတစ်ရံ အသုံး ပြုသည် - နိုင်ငံတွင်း စီးပွားရေးများကို ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ၊ နိုင်ငံခြား တိုက်ရိုက် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ၊ ငွေအရင်း အနှီး စီးဆင်းခြင်း ၊ ရွှေ့ပြောင်းခြင်း နှင့် နည်းပညာ ပျံ့နှံ့ခြင်းတို့မှတစ်ဆင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စီးပွားရေးဆီသို့ ပေါင်းစည်းခြင်းဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းသည် စီးပွားရေး ၊ နည်းပညာ ၊ လူမှု ယဉ်ကျေးမှု ၊ နိုင်ငံရေးနှင့် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာအချက်များ ပေါင်းစုထားခြင်း၏ မောင်းနှင်ခြင်းခံရသည်ဟု အသိ အမှတ်ပြုခြင်း ခံရသည်ထိုအသုံးအနှုန်းသည် ယဉ်ကျေးမှု ပြောင်းလဲရွေ့လျားခြင်းမှတစ်ဆင့် နိုင်ငံများကို ကျော်ဖြတ်၍ အတွေးအခေါ်များ ၊ ဘာသာစကားများ သို့မဟုတ် လူသိများသော ယဉ်ကျေးမှုများ ပျံ့နှံ့လည် ပတ်ခြင်းကိုလည်း ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။
အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ချက်များ
၁၈၉၇ တွင် `ပေါင်းစည်းထားသော ကော်ပိုရေးရှင်း အကြီးစားများ´ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ထွင်ခဲ့သည့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်မှ ဝန်ကြီးဖြစ်လာသူ အမေရိကန် နိုင်ငံသား Charles Taze Russell (ချား(စ်) တေ့(ဇ်) ရာဆယ်) သည် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း၏ အစောပိုင်း ဖော်ပြချက်ကို ရေးသားခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၀ နှစ် များ တိုင်အောင် ထိုအသုံးအနှုန်းကို စီးပွားရေးပညာရှင်များနှင့် အခြားသော လူမှုရေး သိပ္ပံပညာရှင်များက ကျယ် ကျယ်ပြန့်ပြန့် စတင်အသုံးပြုခဲ့ခြင်း မရှိပါ။ ထိုအသုံးအနှုန်းသည် ခေတ်ရေစီးကြောင်း သတင်းစာများတွင် ကျယ် ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုခြင်းကို ၁၉၈၀ နှစ် နောက်ပိုင်းနှစ်ဝက်များတွင်ရရှိခဲ့သည်။၎င်း၏အစပိုင်းကတည်းကဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း အယူအဆသည်မြောက်မြားစွာသောပြိုင်ဆိုင်နေသည့် အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ကို တွေးခေါ်ခဲ့သည်။
သမိုင်း
ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ၏အစနှင့် ပတ်သတ်ပြီး သမိုင်းဆရာများက သဘောတူညီမှုမရှိကြပေ။ အများစုက ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းသည် မျက်မောက်ခတ်တွင် စတည်သည်ဟုမှတ်ယူပြီး အချို့က ရှေးယခင်ကတည်းက အစတည်သည်ဟုမှတ်ယူကြသည်။
ခေတ်ဟောင်းပိုင်းကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေး နှင့် ယဉ်ကျေးမှုသည် ဂရိခေတ်နှောင်းပိုင်း (Hellenistic Age: 323 BC- 146 BC) တွင်ထွန်းကားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က စီးပွားရေးဖွင့်ဖြိုးသော မြိုကြီးများသည် အိန္ဒိယမှ စပိန် အထိသွယ်တန်းတည်ရှိသည်။ ထိုမြို့များထဲတွင် Alexandria (အလက်ဇန်းဒရီးရား), Athens (အေသင်), Antioch (အန်တီရိုး) တို့အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ရောမအင်ပါယာ ခေတ်တွင် ပါရှား၊ တရုတ်ဟန်မင်းဆက် တို့နှင့် ကုန်သွယ်ပြီး စီးပွားရေး နည်းပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှု များဖလှယ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ပိုးထည်လမ်း (Silk road)သည် ပင်မကုန်သွယ်ရေးကွန်ရတ်ကြီးဖြစ်ပြီး တရုတ်အနောက်ပိုင်းမှ ပါရှားအင်ပါယာအထိ၊ ထိုမှဆက်လတ်၍ ရောမနိုင်ငံ Rome မြို့တော် အထိရှည်လျားခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ဂရိသင်္ဘော ၃၀၀ခန့်သည် မြေထဲပင်လယ်အတွင်းမှ တောင်အာရှအထိ ကုန်သွယ်ခဲ့ကြသည်။ နှစ်စဉ်စုစုပေါင်းကုန်သွယ်မှု ပမာဏမှာ တန်ချိန် ၃၀၀၀၀၀ ခန့်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
အစ်စလမ်ရွှေခေတ် (Islamic Golden Age c.750 CE - c.1258 CE)သည် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းအတွက် အရေးပါသော ခေတ်တခေတ် ဖြစ်သည်။ မူဆလင်ကုန်သယ်များသည် ကမ္ဘာဟောင်း (Old World; အာရှ၊ အာဖရိက နှင့် ဥရောပ တို့ကိုဆိုလိုသည်) တလျှောက် ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကျောင်းများကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုလမ်းကျောင်းများ မှတဆင့် ကမ္ဘာစိုက်ပျိုးသီးနှံများ၊ အတတ်ပညာနှင့် နည်းပညာ များဖလှယ်ခဲ့ကြသည်။
၁၃ရာစုအစတွင် မွန်ဂိုအင်ပါယာ ပေါ်ပေါက်လာပြီး စစ်ပွဲများကြောင့် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းသည် အနည်းငယ်နှောက်နှေးခဲ့သောလည်း တချိန်က နာမည်ကြီး ပိုးခြည်လမ်းသည် မွန်ဂိုတို့၏ ထိန်းသိမ်းမှုအောက်တွင် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။ မွန်ဂိုရွှေခေတ် (Pax Mongolica) တွင် မြောက်မြားစွာသော ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို တွေနိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစာတိုက်၊ ကုန်သွယ်မှုကွန်ရက်များ သည်မွန်ဂိုခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရောဂါဘယများလဲ စတင်ဖြစ်ပွားသောနိုင်ငံတွင်သာမက ကမ္ဘာအဝန်း ကူးစက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်။ (ဥပမာ: မဲသေရောဂါ Black Death)
ထို့နောက်တွင်မူ ဥရောပနိုင်ငံများ အင်အားကြီးထွားလာပြီး ပြင်သစ်၊ စပိန်၊ ပေါ်တူဂီနှင့် အင်္ဂလိပ် တို့ကဦးဆောင်၍ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ပင်လယ်ဖြတ်ကူး ကုမ်ပဏီများ တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၄၉၂ခုနစ်တွင် ကိုလန်ဘက်(စ်)က အမေရိကတိုက် ကိုရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးနောက် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း သည်အသွင်သစ်တစ်မျိုး ဖော်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဥရောပနိုင်ငံများက အမေရိကကိုသိမ်းယူပြီး ကိုလန်ဘီယာဖလှယ်ခြင်း(Columbian Exchange) ကိုစတင်ခဲ့သည်။ ကိုလန်ဘီယာဖလှယ်ခြင်းတွင် ယဉ်ကျေးမှု၊ သစ်ပင်မျိုးစေများ၊ တိရစ္ဆာန်များ၊ အစေခံများ မှ ရောဂါဘယများအထိ ပါဝင်သည်။ နဂိုက အမေရိကတွင်သာပေါက်ရောက်သော သစ်ပင်မျိုးစိပ်များသည် ကမ္ဘာအဝန်းသို့ ပြန့်ပွားခဲ့သည်။ ထိုစားသုံးသီးနှံမျိုးစိပ်တို့သည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေတိုးပွားရေးအတွက် များစွာအထောက်အကူပြုခဲ့သည်။
၁၉ရာစုတွင် ဥရောပကိုအခြေပြု၍ ခေတ်သစ် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ စက်မှုတော်လှန်ရေးများကြောင့် ဥရောပတွင် ပြည်သူများ အိမ်တွင်းသုံး ပစ္စည်းများကိုဈေးနှုန်းချိုချိုသာသာဖြစ် ဝယ်ယူသုံးစွဲနိုင်လာကြသည်။ လူဦးရေတိုးပွားလာမှုက လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများလိုအပ်ချက်ကို မြင့်တင်ပြီး စက်မှုတော်လှန်ရေးကိုအားပေးသည်။ ထို့ပြင် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း သည် ၁၉ရာစုအလယ်တွင် အင်ပါယာမူဝါဒကြောင့် အပြောင်းအလဲများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲသည်။ ဂျပန်သည် မေဂျိတော်လှန်ရေး(၁၈၆၈)ကြောင့် လျင်လျင်မြန်မြန် ဖွင့်ဖြိုးတိုးတက်လာပြီး အင်အားကြီးနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပထမဘိန်းစစ်၊ ဒုတိယဘိန်းစစ် များတွင်ပါဝင်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံကို ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းထဲ ပါဝင်အောင်ခေါ်သွင်းခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ကလည်း အိန္ဒိယနှင့် အဖရိက ကိုသိမ်းယူပြီး ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးကွန်ရက်အတွင်းပါဝင်အောင် ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်သည်လည်း ပြည်တွင်းစစ်အပြီးတွင် လျင်မြန်စွာ ဖွင့်ဖြိုးတိုးတက်လာပြီး ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းတွင် အရေးပါသော အခန်းမှပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၀နောက်ပိုင်းတွင် ဖိုင်ဖာအော့တစ်နည်းပညာ(Fiber-optic communication)ခေတ်စားလာပြီး အလွန်များပြားသောအချက်အလက်များကို တခဏအတွင်းကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ပေးပို့နိုင်သည်။ အင်တာနက် သည်လျင်မြန်စွာဖွံ့ဖြူးလာပြီး လူနေမှုဘဝအတွက် မရှိမဖြစ်အရေးပါသော ဆက်သွယ်ရေးကွန်ရက်ကြီး ဖြစ်လာသည်။ ၂၁ရာစု အစတွင် အင်တာနက်ကို လူသန်းပေါင်း ၂၀၀၀ကျော် အသုံးပြုနေပြီဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ မှ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း
ကုလသမဂ္ဂ (အီးအက်စ်စီဒဗလျူအေ) မှ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း သည် "ကွဲပြားခြားနားသော နည်းမျိုးစုံဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုနိုင်သော ကျယ်ပြန့်သည့် အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။ စီးပွားရေး အကြောင်းအ ရာ တွင် အသုံးပြုသောအခါ ထိုအရာသည် အလုပ်သမား စီးဆင်းမှုတွင် အတားအဆီးများ အများအပြား ရှိနေ ဆဲဖြစ်သော်လည်း ကုန်ပစ္စည်းများ၊ ငွေအရင်းအနှီး ၊ ဝန်ဆောင်မှုများနှင့် အလုပ်သမား စီးဆင်းခြင်းကို လွယ်ကူ ချောမောစေရန် နိုင်ငံများ၏ နယ်စပ်များအကြားတွင် ရှိသော အတားအဆီးများကို လျှော့ချခြင်းနှင့် ဖယ်ရှားခြင်း ကို ရည်ညွှန်းသည်... ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း သည် ဖြစ်စဉ် အသစ်တစ်ရပ် မဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် ဆယ့်ကိုးရာစု နောက်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့သော်လည်း ပထမ ကမ္ဘာစစ်စတင်ချိန်မှ နှစ်ဆယ်ရာစု၏ လေးပုံ သုံးပုံ အချိန်ကာလ အတောအတွင်းတိုင်အောင် နှေးကွေးကျဆင်းခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သိ့ု နှေးကွေးကျဆင်းခြင်းသည် နိုင်ငံအရေအတွက် အတော်များများမှ ၎င်းတို့၏ စက်မှုလုပ်ငန်းများ အသီးသီးကို ကာကွယ်ရန် နိုင်ငံတွင်းကိုသာ ကြည့်သည့် မူဝါဒ များကိုသာ လက်ကိုင်ပြု လုပ်ဆောင်ခြင်းကြောင့်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်… မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ နှစ်ဆယ်ရာစု၏ လေးပုံ တစ်ပုံ အတွင်း ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ခြေလှမ်းများသည် လျင်မြန်စွာ မြင့်တက်လာသည်။ Saskia Sassen (စာကိုင်အာ စေဆန် ) မှ " ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း၏ ကောင်းမွန်သော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု တွင် မြောက်မြားစွာသော သေးငယ်သည့် ဖြစ်စဉ် အမျိုးစုံ ပါဝင်ပြီး ထိုအရာသည် နိုင်ငံတော် နှင့်ဆိုင်သော ဟု တည်ဆောက်ထားသော အရာကို နိုင်ငံပိုင်အဖြစ်မှ ပုဂ္ဂလိကပိုင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းသည် — မူဝါဒများ ၊ ငွေအရင်း အနှီး ၊ နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂလ အဓိဋ္ဌာန်ကျခြင်း ၊ မြို့ပြနေရာလွတ်များ ၊ လောကီ ရေးရာကန့်သတ်ချက်များ သို့ မဟုတ် အခြားသော မည်သည့်အင်အားများနှင့် နယ်ပယ်များမဆို။ "
ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း အားအမျိုးမျိုးသတ်မှတ်ကြပုံ
Cato (ကာတို) တက္ကသိုလ် မှ Tom J. Palmer (တွမ် ဂျေ ပါ(လ်)မာ) သည် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း အား "နယ်စပ်များကို ဖြတ်ကျော်၍ အလဲအလှယ် ပြုလုပ်ခြင်းများပေါ်တွင် နိုင်ငံတော်မှ ပြဋ္ဌာန်းထားသော တားမြစ် ချက်များကို လျှော့ချခြင်း သို့မဟုတ် ဖယ်ရှားပစ်ခြင်းနှင့် အကျိုးရလဒ်အားဖြင့် ပို၍ တိုးပြီး ပေါင်းစည်းလာခြင်း နှင့် အစိတ်အပိုင်းများစွာ ဆက်စပ်ပါဝင်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် အလဲအလှယ်ပြုလုပ်ခြင်း စနစ် တစ်ခုကို ပေါ်ထွက်လာစေသည်ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုသည်။
(သောမတ်(စ်) အယ် ဖရိုင်းမန်း) သည် ကမ္ဘာကြီး၏ "တစ်ပြန့်တည်း ဖြစ်ပေါ်ခြင်း" ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို စစ်ဆေးပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ၊ လုပ်ငန်းများကို အခြား သူများအား ပေးအပ်ဆောင်ရွက်စေခြင်း ၊ အထောက်အပံ့ပေးခြင်း ကွင်းဆက်များနှင့် နိုင်ငံရေးအင်အားများသည် ကမ္ဘာကြီးအား ကောင်းသည်ဖြစ်စေ ဆိုးသည်ဖြစ်စေ နှစ်မျိုးစလုံးအတွက် အမြဲတမ်း ပြောင်းလဲခဲ့သည်ကို အ ငြင်းပွားသည်။״ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း၏ ခြေလှမ်းများသည် အရှိန်မြင့်လာပြီး စီးပွားရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများအပေါ်တွင် ကြီးထွားလာသော အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဆက်လက်၍ တည်ရှိနေမည်ကိုလည်း သူသည် ငြင်းဆန်သည်။
(ဟာမန် အီး ဒယ်(လ်)လီ) သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးတွဲထိန်းသိမ်းခြင်း နှင့် ဂလိုဘယ် လိုက်ဇေးရှင်း အသုံးအနှုန်းများတွင် သိသာထင်ရှားသော သတ်သတ်မှတ်မှတ်ဖြစ်သည့် ခြားနားချက် ရှိသော် လည်း ထိုစကားလုံးများကို အချင်းချင်းဖလှယ်၍ တစ်ခါတစ်ရံ အသုံးပြုနေခြင်းကို ကန့်ကွက်သည်။ "အပြည် ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးတွဲထိန်းသိမ်းခြင်း" အသုံးအနှုန်း (သို့မဟုတ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးတွဲထိန်းသိမ်းခြင်း) သည် နိုင်ငံများအကြား သို့မဟုတ် နိုင်ငံ အတွင်း အလုပ်သမားနှင့် ငွေအရင်းအနှီး မရွေ့လျားနိုင်မှုကြောင့် (အဆိုကြမ်း အယူအဆကို အခြေခံသော) အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ၊ ဆက်သွယ်မှုများ ၊ စာချုပ်များ စသည်တို့၏ အရေးပါမှုကို ရည်ညွှန်းသည်။
နောက်ဆုံးတွင် (တကစ် ဖိုတိုပိုးလော့(စ်)) သည် နိုင်ငံတစ်ရပ်ရပ်တွင် ရုံးချုပ်အတည်တ ကျစိုက်မထားသော နိုင်ငံတကာ ကော်ပိုရေးရှင်းများ၏ လျင်မြန်စွာ ချဲ့ထွင်လာခြင်း နောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာ သော ဈေးကွက် စီးပွားရေး၏ ကြီးထွားခြင်း သို့မဟုတ် ကျဆုံးခြင်း အင်အားကို ပေါ်လွင်စေသည့် ပျံ့နှံ့နေသော ဦးတည်ရာများ၏ ရလဒ်မှာ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ဖြစ်သည်ဆိုသော အချက်ကို ကျိုးကြောင်းပြ၍ ပြောဆိုသည်။ အလုပ်သမား အစည်းအရုံး လှုပ်ရှားမှုနှင့် အခြားသော နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု ပုံစံများမှ ပေါ်ထွက်လာနိုင်သော တန်ပြန် ဖြစ်တတ် မှုများကြောင့် ထိုလမ်းကြောင်းများကို ထိရောက်စွာ ချေဖျက်နိုင်ခြင်းမရှိခြင်း၏ ရလဒ်သည် ဂလိုဘယ် လိုက်ဇေရှင်းဖြစ်သည်။ ထိုအရာသည် ဈေးကွက် စီးပွားရေး၏ စနစ်အတွင်းတွင် ရှုထောင့်များစွာ ပါဝင်ပြီး မူလ အတိုင်း ပြန်၍မဖြစ်နိုင်သော ဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ကာ ၎င်းကို- စီးပွားရေး ဆိုင်ရာ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း၊ အမည် အားဖြင့်၊ ယခုလက်ရှိ လစ်ဘရယ် လက်သစ် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ပုံစံသို့ ဦးတည်စေခဲ့သော လူသုံးကုန် ၊ ငွေအရင်းအနှီး ၊ အလုပ်သမားဈေးကွက်များကို ဖွင့်လှစ်ခြင်းနှင့် ကန့်သတ်ထိန်းချုပ်ထားခြင်းမှ ကင်းလွတ်စေ ခြင်း ၊ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ၊ ဆိုလိုသည်မှာ နိုင်ငံများကို ဖြတ်ကျော်၍ အထက်တန်းလွှာ တစ်ရပ် ပေါ်ထွက်လာပြီး တည်ငြိမ်မှုအရှိဆုံးအချိန်တွင် အင်အားကြီးမားသော နိုင်ငံများအားလုံးကို အဆင့်ဆင့် ရပ်ဆိုင်းသွားစေခြင်း ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ၊ ဆိုလိုသည်မှာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှု တစ်သားတည်းဖြစ်ခြင်း ၊ အတွေးအမြင်စနစ်ဆိုင်ရာ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ၊ နည်းပညာဆိုင်ရာ ဂလိုဘယ် လိုက်ဇေးရှင်း ၊ လူမှုရေးဆိုင်ရာ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ဟူ၍ ဖော်ပြသည်။
မျက်မှောက်ခေတ် ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မှစတင်၍ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းသည် ချမ်းသာကြွယ်ဝခြင်းနှင့် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အမှီပြု ခြင်းကို တိုးမြှင့်ရန် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများကို ဟန့်တားသည့် နယ်နိမိတ်များကို ပယ်ဖျက်သည့် နိုင်ငံရေး သမားများရေးဆွဲသော အစီအစဉ်၏ ကြီးမားသော ရလဒ်ဖြစ်ပြီး ထိုနည်းအားဖြင့် အနာဂတ်စစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားနိုင်သည့် အခွင့် အလမ်းကို လျော့ကျစေသည်။ ထိုသူတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်သည် Bretton Woods conference (ဘရီတန် ဝုဒ်(စ်) အစည်းအဝေး) ကို ဦးတည်စေခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင် နိုင်ငံရေးသမားများသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စီးပွားရေးနှင့် ဘဏ္ဍာရေးအတွက် ကန့်သတ်ချက်တစ်ခုကို ချမှတ်ရန် သဘောတူညီချက် တစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ဂလို ဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ဖြစ်စဉ်များကို ကြီးကြပ်ရန် ရည်ရွယ်သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများစွာကို ထူ ထောင်ခဲ့သည်။
ထိုအဖွဲ့အစည်းများတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဘဏ် (ကမ္ဘာ့ဘဏ်) နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့တို့ပါဝင်သည်။ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းသည် မူလ က (GATT) အခွန်အကောက်များနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ အခြေခံ သဘောတူညီချက်များ၏ ဦး ဆောင်မှု အောက်တွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ကုန်ကျစရိတ်များ နှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ သဘော တူညီချက် ပုံမှန်လုပ်ငန်းစဉ်များကို လျှော့ချသောနည်းပညာ တိုးတက်မှုများဖြင့် အဆင်ပြေချောမွေ့စေရန် ပြု လုပ်ခြင်းခံရပြီး လွတ်လပ်စွာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အပေါ်တွင် ထားရှိသော တားမြစ်ချက်များကို ဖယ်ရှားရန် သဘောတူညီချက်များ အစဉ်လိုက်ဆီသို့ ဦးတည်ခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မှစတင်၍အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအတွက် အတားအဆီးများသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်များမှတစ်ဆင့် အတော်အတန်လျော့စေခဲ့သည် — GATT သီးခြား စတင်ခြင်းများ ကို GATT နှင့် (ကမ္ဘာ့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အဖွဲ့အစည်း) ၏ ရလဒ်အဖြစ် ဆောင် ရွက်ခဲ့ပြီး ၎င်းအတွက် GATT သည် အခြေခံ ဖြစ်ကာ အောက်ပါအချက်တို့ ပါဝင်သည်-
ဆက်သွယ်ရေး နည်းပညာ နှင့် အနောက်တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာစက်မှု လုပ်ငန်းများ၏ တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် ဈေးကွက် ဖြစ် တည်မှုတို့၏ မောင်းနှင်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းသည် ပထမတွင် တစ်သားတည်း ဖြစ်တည်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်အဖြစ် နားလည်ခြင်းခံသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် အမေရိကန် ယဉ်ကျေးမှု၏ တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် လွှမ်းမိုးခြင်းသည် အစဉ်အလာအရ အမျိုးအစားကွဲပြားခြင်းကို အထိခိုက်ခံပြီး ဖြစ်ပေါ်လာ၍ ဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ဆန့်ကျင်ဘက် လမ်းကြောင်းတစ်ရပ်သည် မကြာမီ ဂလိုဘယ်လိုက် ဇေးရှင်းအား ဆန့်ကျင်သည့်လှုပ်ရှားမှုများ ထွက်ပေါ်လာခြင်းတွင် ထင်ရှားလာပြီး ပြည်တွင်းပြိုင်ဘက်ကင်းခြင်း ၊ ပင်ကို လက္ခဏာ နှင့် မည်သည့်အရာဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထားတို့ကို ကာကွယ်ရန် အရှိန်အဟုန် အ သစ်များ ပေးလိမ့်မည်ဖြစ်သော်လည်း အဓိကအားဖြင့် အောင်မြင်မှု ရှိမည်မဟုတ်ပါ။
လွိုင်လိန်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
လွိုင်လိန်းရွာ (Loilein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မြို့မဆင်ခြေဖုန်း (ရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့မဆင်ခြေဖုန်း (ရှေ့)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၉ ဦး၊ မ ၅၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း
ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်း ၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ
ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းသည် ကမ္ဘာကြီးအား အောက်ဖော်ပြပါ များကဲ့သို့ ခြားနားသော နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ကဏ္ဍမျိုးစုံမှ နေ၍ သက်ရောက်မှုရှိသည်-
လွိုင်လိန်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေးစခန်းရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
အေးစခန်းရွာ(Ayesakhan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ မရှိယောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မရှိယောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၃ ဦး၊ မ ၇၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၉၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပြေစမ်းရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
သပြေစမ်းရွာ (Thapyaysan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ စွယ်တုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စွယ်တုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅ ဦး၊ မ ၄၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းရိုးကုန်းရွာ၊ သရက်တော
ချောင်းရိုးကုန်းရွာ၊ သရက်တော
အနောင် (ကာတွန်း)
မြန်မာကာတွန်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ ကာတွန်းဦးအနောင်ကို (၁၉၃၆)ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၁၀)ရက်တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ အဖ ဦးသာအောင်၊ အမိ ဒေါ်စိုးမြင့်တို့၏ သားဖြစ်သည်။ ပြွန်တန်ဆာဇာတိ ဖြစ်သည်။ (၁၉၆၉)ခုနှစ်တွင် သတင်းဂျာနယ်တွင် ကာတွန်းစတင်ရေးဆွဲသည်။ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ (၁၉၈၈)ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းပြကျောင်းဆရာ၊ ပညာရေးဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူကာ ကာတွန်းဆရာဘဝကို ခံယူပြီး စာနယ်ဇင်းများတွင် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ (၁၉၉၂)ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၃)ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကလောခီးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြပ်တွင်းရွာ၊ ဆိပ်ချောင်
ကြပ်တွင်းရွာ (Kyattwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ဆိပ်ချောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၄၁၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အကိန်း (ကာတွန်း)
မြန်မာကာတွန်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ ကာတွန်းဦးအကိန်းကို (၁၉၄၈)ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂၀)ရက်တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ အဖ ဦးကောင်း၊ အမိ ဒေါ်စိုးကြည်တို့၏ သားဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တိုင်း၊ ကျောက်တန်း ဇာတိ ဖြစ်သည်။ (၁၉၆၉)ခုနှစ်တွင် အိုးဝေဂျာနယ်တွင် ကာတွန်းများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ မြင်ဆရာအဖြစ် ကာတွန်းဦးမောင်စိန်၊ ကာတွန်းဦးအောင်ရှိန်၊ ကာတွန်းဦးဖေသိန်းတို့၏လက်ရာများကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ စာနယ်ဇင်းများတွင် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲလျက် ရှိသည်။ ထင်ရှားသော ကာတွန်းဇာတ်ကောင်မှာ “မုဆိုးကြီးတာတီးနှင့် တပည့် ကျော်ပဲလှော်” ဖြစ်သည်။
ဆွေဇင်ထိုက်
ဒေါ်ဆွေဇင်ထိုက် (၁၃ ဇွန် ၁၉၅၃ မွေးဖွား၊ Grace ဟုလည်း သိကြ) သည် မြန်မာရုပ်ရှင် အကယ်ဒမီသရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး
ဒေါ်ဆွေဇင်ထိုက်ကို ရန်ကုန်မြို့တွင် ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၃ နေ့ရက်က မွေးဖွားခဲ့သည်။ အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်းမှ ၁ဝ တန်း အောင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် စီးပွားရေး တက္ကသိုလ် မှ B.Com. (I.T.) ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် Burma Council of Account မှ စာရင်းကိုင် ဒီပလိုမာ ရခဲ့သည်။
ဒေါ်ဆွေဇင်ထိုက် ၁၉၈၉ တွင် Alliance Francaise မှ ပြင်သစ်ဘာသာ ဒီပလိုမာ (Diplome de Langue Francaise) ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ် ရှိ University of Southern California က ပို့ချသော မီဒီယာ ခေါင်းဆောင်သင်တန်းကို (Media Leadership Training Program, specialization in Social Content Media Production Course) တက်ရောက် လေ့လာခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
သရုပ်ဆောင်ဘဝ
ဒေါ်ဆွေဇင်ထိုက်သည် ၇ တန်း ဖြေဆိုပြီးနောက် နွေရာသီ ကျောင်းပိတ်ရက်တွင် ရှုမဝ ဦးကျော်၏ 'ရှုမဝ သရုပ်ဆောင် သင်တန်း' ကို တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်ဆွေဇင်ထိုက်သည် ရှုမဝဦးကျော် ရိုက်ကူးမည့် စေလိုရာစေရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားအတွက် သရုပ်ဆောင်သစ် လျှောက်လွှာခေါ်ရာမှစ၍ အနုပညာလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုဇာတ်ကားတွင် ဇော်ဝမ်း၊ လင်းထင်တို့နှင့်အတူ တွဲဖက်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ဆွေဇင်ထိုက်သည် ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကူး မရိုက်ကူးမီ ၁ဝ တန်း စာမေးပွဲ ဖြေဆိုပြီးမှ ပထမနှစ် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသူဘဝတွင် ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
မင်းသား ညွန့်ဝင်း၊ မင်းသမီးများအဖြစ် ဝါဝါဝင်းရွှေ၊ မေဝင်းမောင် တို့နှင့် တွဲဖက် သရုပ်ဆောင် ရိုက်ကူးခဲ့သော မိန်းကလေးရှင်ရဲ့ဆန္ဒ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြင့် ၁၉၇၇ ခုနှစ် အတွက် အကယ်ဒမီဆု (အကောင်းဆုံး အမျိုးသမီး ဇာတ်ပို့) ကို ဒေါ်ဆွေဇင်ထိုက်က ရရှိခဲ့သည်။
ဒေါ်ဆွေဇင်ထိုက်သည် အောင်မြင်နေချိန်တွင် ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သော စိန်မြင့် နှင့် ခိုးရာ လိုက်ပြေးခဲ့သည့်အတွက် ဟိုးလေးတကျော် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော သတင်းစာများ၏ မျက်နှာဖုံးတွင် "ကိုကို့ကို ကျမက ခိုးတာပါ" ဟူသော ခေါင်းစဉ်များဖြင့် ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ရုံတင် ပြသခဲ့သော အဖေတခု သားတခု ဇာတ်ကားတွင် စိန်မြင့်၊ ဇော်လင်း၊ အောင်ထွန်းလေး၊ ဆွေဇင်ထိုက်တို့ သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး မိန်းကလေးရှင်ရဲ့ ဆန္ဒ ဇာတ်ကားတွင် ညွန့်ဝင်း၊ ဝါဝါဝင်းရွှေ၊ ဆွေဇင်ထိုက်၊ မေဝင်းမောင်၊ နန်းဝေဝေ ၊ မိုးမမမျိုး တို့ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်လောကမှ အနားယူခဲ့သည်။ ဒေါ်ဆွေဇင်ထိုက်သည် ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ် အတွင်း ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားပေါင်း ၂၀ဝ ကျော်တွင် ပါဝင် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ဇာတ်လမ်းပေါင်း ၅ဝ ကျော်ကို ထုတ်လုပ်သူ သို့မဟုတ် ဒါရိုက်တာ အဖြစ် ရိုက်ကူး တင်ဆက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတကာ ခရီးစဉ်များ
၁၉၉၅ နှင့် ၁၉၉၇ နှစ်များတွင် ဟောင်ကောင် တက္ကသိုလ်တွင် ကျင်းပသော အသိဉာဏ်ပညာ ဆိုင်ရာ တီထွင်မှုများနှင့် ပတ်သက်သော မူပိုင်ခွင့် အခွင့်အရေးများ (Intellectual Property Rights Seminar) စီမီနာကို မြန်မာ ရုပ်ရှင်ထုတ်သူများ ကိုယ်စား တက်ရောက်ရန် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၂၀၀ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ Natal University တွင် ကျင်းပခဲ့သော (၁၃) ကြိမ်မြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အေအိုင်ဒီအက်စ် ညီလာခံကို လေ့လာသူ အဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့ ဆိုဘုန်း တက္ကသိုလ် (Sorbonne University) နှင့် သုတေသန ဝန်ကြီးဌာန (Ministry of Research) တို့ ပူးတွဲ ကျင်းပသော အရှေ့တောင် အာရှ ဒေသအတွင်း ရွှေ့ပြောင်း အလုပ်သမားများ အတွက် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သတင်းအချက်အလက်များ 'Health Information for Migrants in South East Asia' ဆွေးနွေးပွဲကို တက်ရောက်ပြီး စာတမ်း တင်သွင်းခဲ့သလို၊ ရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်သူများ ကိုယ်စား ကွာလာလမ်ပူ ကမ္ဘာ့ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် (KL World Film Festival) ကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘုံဘေမြို့တွင် ကျင်းပသော (၅) ကြိမ်မြောက် အာရှရုပ်ရှင် ပွဲတော် (Fifth Asian Eye Film Festival) ကို တက်ရောက်ပြီး 'Myanmar movies: Past, Present & Future' စာတမ်းကို ဖတ်ကြားခဲ့သလို၊ မြန်မာနိုင်ငံ အကြောင်း မီးမောင်း ထိုးပြနိုင်သော ဇာတ်ကား ရှစ်ကားကိုလည်း အင်္ဂလိပ် စာတန်းထိုးကာ ပြသနိုင်ခဲ့သည်။
အလုပ်အကိုင်
၁၉၇၈ မှ ၁၉၈၁ ခုနှစ် အထိ Commerce Graduate Association (Myanmar) ၏ အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၈၉ မှ ၁၉၉၁ အထိ ရုပ်ရှင် အစည်းအရုံး အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၉ဝ မှ ၁၉၉၂ အထိ ရန်ကုန် ယူနီဆက် (UNICEF)၊ IDD project သတင်း ပြန်ကြားရေး အရာရှိ၏ အတိုင်ပင်ခံ၊ ၁၉၉၃ မှ ၂၀၀၃ အထိ မိခင်နှင့် ကလေး စောင့်ရှောက်ရေး အသင်း (Myanmar Maternal & Child Welfare Association) ၏ အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၉၉ မှ ၂၀၀၆ အောက်တိုဘာ အထိ Population Services International Myanmar (PSI - Myanmar) ၏ ဆက်သွယ်ရေး အရာရှိ (အသံလွှင့် ဌာနများ၊ Broadcast Media)၊ ၂၀၀၅ ဖေဖော်ဝါရီ မှ ၂၀၀၇ ဖေဖော်ဝါရီ အထိ မြန်မာ ခရစ်ကက် ဖက်ဒရေးရှင်း အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး၊ ၂၀၀၅ ဇွန် မှ ၂၀၀၇ ဇူလိုင် အထိ ရုပ်ရှင် အစည်းအရုံး တွဲဖက် အတွင်းရေးမှူး (၃) အစရှိသော တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သလို၊ ၂၀၀၇ မှစ၍ မြန်မာ ဟော်ကီ ဖက်ဒရေးရှင်း၏ အတွင်းရေးမှူး (အမျိုးသမီးရေးရာ) အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်လျက်ရှိပြီး အတွေ့အကြုံ နှင့် အမြင်များကို ဘလောက်ရေးသားခြင်းဖြင့် မျှဝေနေလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
နံ့သာ (ကာတွန်း)
မြန်မာကာတွန်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ ကာတွန်းဦးနံ့သာကို (၁၉၄၈)ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၂၃)ရက်တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ အဖ ဦးရင်ထောင်၊ အမိ ဒေါ်မြရင်တို့၏ သားဖြစ်သည်။ လှည်းကူးဇာတိ ဖြစ်သည်။ လျှို့ဝှက်သည်းဖိုမဂ္ဂဇင်းတွင် ကာတွန်းစတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ စာနယ်ဇင်းများတွင် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ အသက် ၆၈နှစ်အရွယ်၊ ၂၀၁၆ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ၁ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ပါမြစ်ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ပါမြစ်ရွာ (Parmyit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ နောင်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၈၉ ဦး၊ မ ၁၄၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဆေးဘက်‌ဆိုင်ရာနည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)
ဆေးဘက်‌ဆိုင်ရာနည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ယခင်အမည် ဆေးဘက်ပညာသည်တက္ကသိုလ်(မန္တလေး) မှ ဆေးဘက်‌ဆိုင်ရာနည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး) အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲထားခြင်းဖြစ်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာကို သင်ကြားပေးသော တက္ကသိုလ် (၃)ခုအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)သည် ၄ နှစ်ကြာသင်ယူရသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာဘွဲ့ (BMTech) အတွက် အရိုး၊ အကြော၊ အဆစ် ပြန်လည်သန်စွမ်းရေး ဆေးပညာ၊ ဓာတ်မှန်ပညာနှင့် ဆေးဝါးနည်းပညာ များကို သင်ကြားပေးသည်။ နှစ်စဉ် ကျောင်းသားကျောင်းသူဦးရေ ၁၈၀ ခန့် လက်ခံသင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။
ရင်းတိုက်ကုန်းရွာ၊ သရက်တော
ရင်းတိုက်ကုန်းရွာ၊ သရက်တော
ကျွန်းဦးရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကျွန်းဦးရွာ (Kyunu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ငါးဆူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးဆူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၉ ဦး၊ မ ၅၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဝိုင်းကြီးရွာ၊ အဝိုင်းနင်းဂျမ်း
အဝိုင်းကြီးရွာ၊ အဝိုင်းနင်းဂျမ်း
စာပေဗိဗာန် စာတမ်းဖတ်ပွဲ(၁၉၃၈)
စာပေဗိဗာန် စာတမ်းဖတ်ပွဲ(၁၉၃၈)
ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး ကော်ပိုရေးရှင်း၊ စာပေဗိမာန်အဖွဲွ့သည် စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း လုပ်ငန်း၏ အရည်အသွေး မြင့်မားတိုးတက်စေရန် စာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲများ၊ စာတမ်းဖတ်ပွဲများကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အထိ ၂၁ နှစ်အတွင်း ၁၇ ကြိမ် ကျင်းပခဲ့သည်။
စာပေ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲများတွင် စာတမ်းရှင် တင်ပြသော စာတမ်းကို ဆွေးနွေးအကြံပြုလိုသူများ စင်မြင့်ပေါ်သို့ တက်၍ ဆွေးနွေးနိုင်ကြသည်၊ မရှင်းသောအချက်များကို စာတမ်းရှင်က ဖြေကြားရသည်။ စာတမ်းဖတ်ပွဲတွင်မူ ဆွေးနွေးလိုသူများက ဆွေးနွေးလိုသော အချက်များကို စာရွက်တွင်ရေးပြီး စာတမ်းရှင် ထံ တင်ပြရသည်။ စာတမ်းရှင်က တူညီသော ဆွေးနွေးမေးမြန်း ချက်များကို တပေါင်းတည်းဖြေဆို၍ မတူညီသော မေးမြန်းချက် များကို သီးခြားခွဲ၍ ဖြေဆိုသည်။ ကျေနပ်မှုမရှိပါက လူကိုယ် တိုင် ထရပ်၍ မေးနိုင်သည်။ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ မြန်မာစာပေ စာတမ်းဖတ်ပွဲကို ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့မှ ၂၈ ရက်နေ့အထိ ရန်ကုန်မြို့ မြို့တော်ခန်းမတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဆေးပညာစာပေစာတမ်း၊ စက်မှုကုန်ထုတ်ရေး စာပေစာတမ်း၊ လူမှုရေး စာပေစာတမ်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှု စာပေစာတမ်းဟူ၍ စာတမ်းငါးမျိုး တင်သွင်း ခဲ့သည်။
ဖတ်ကြားတင်သွင်းသော စာတမ်းများ
လူမှုရေးစာပေစာတမ်းသည် လူနေမှု မြင့်မား ခိုင်မာရေး အတွက် ဦးတည်သည်။ ယင်းတွင် လူတန်းစားကိစ္စ၊ မိန်းမနှင့် ယောက်ျား ဆက်ဆံရေးကိစ္စ၊ မိသားစုကိစ္စ၊ မြို့ရွာနိုင်ငံ အခြေ အနေနှင့် စပ်လျဉ်းသော စာပေကို လေ့လာတင်ပြထားသည်။ ယဉ်ကျေးမှုစာပေစာတမ်းသည် ယဉ်ကျေးမှု ခိုင်မာစေရန် ရည်သန်သည်။ ယင်းတွင် အတွေး၊ အယူအဆ၊ ကိုယ်ကျင့် တရား၊ ဓလေ့၊ အခမ်းအနား၊ ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှု၊ ပုံပြင်၊ ဂီတ၊ ဇာတ်သဘင်၊ အက၊ ရုပ်ရှင်၊ ပန်းချီ ပန်းပု၊ ဗိသုကာ၊ ကစား ခုန်စား၊ အချက်အပြုတ်စသော အကြောင်းများနှင့် စပ်လျဉ်း သည့် စာပေကို ထုတ်နုတ်တင်ပြထားသည်။
တကုံး (၂)ရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
တကုံး (၂)ရွာ (Takone(2))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ တကုံး (၁)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၇၀၁၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောဒပ် လီယိုနတ် ဟပ်စလေ
အောဒပ် လီယိုနတ်ဟပ်စလေ(ခရစ် ၁၈၉၄ ဖွား)သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ဆားရေးနယ်၌ ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အောဒပ်သည် ကမ္ဘာကျော် သိပ္ပံပညာရှင် တောမတ်ဟင်နရီ ဟပ်စလေ၏ သားဖြစ်သူ လီယိုနတ်ဟပ်စလေ၏ တတိယသား ဖြစ်သည်။ သူသည် အီတန်ကောလိပ်ကျောင်းနှင့် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့လေသည်။ ဦးစွာ၌ သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း မျက်စိအားမကောင်းသဖြင့် ထိုရည်ရွယ်ချက်ကို ဖျက်ပြီးလျှင် စာရေးဆရာအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်လေသည်။ သူ၏ ပထမဝတ္ထုများသည် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီး၍ မကြာမီအတွင်း၌ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုဝတ္ထုများတွင် လူ့လောက ပျက်စီးယိုယွင်းနေပုံများကို ပေါ်လွင်စွာ ဖော်ပြထားလေသည်။ သူသည် စာမွန်များနှင့် ကဗျာများကိုလည်း ရေးသားခဲ့၏။
ဟပ်စလေသည် သူ့ခေတ်ကမ္ဘာကြီးကို မနှစ်မြို့သဖြင့် ရဲရင့်သည့် ကမ္ဘာသစ်ခေါ် ဝတ္ထုကို ရေးသားခဲ့၏။ ထိုဝတ္ထုတွင် စက်ဖြင့်ပြီး၍ ဝိဉာဉ်ကင်းမဲ့သည့် စိတ်ကူးယဉ် ကမ္ဘာကို ဖန်တီးထားလေသည်။ ၁၉၃ဝ ပြည့်လွန်နှစ်များအတွင်းတွင် ဟပ်စလေသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကာလီဖိုနီးယား ပြည်နယ်သို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သူသည် အယူဝါဒနှင့် ဒဿနိကဗေဒဘက်တွင် စိတ်ပါဝင်စားလာခဲ့ပေသည်။
သောမတ် ဟင်နရီ ဟပ်စလေ
သောမတ် ဟင်နရီ ဟပ်စလေ(ခရစ် ၁၈၂၅-၁၈၉၅)သည် ၁၈၂၅ ခုနှစ် မေလ ၄ ရက်နေ့၌ လန်ဒန်မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ဖခင်သည် ကျောင်းဆရာ တစ်ယောက် ဖြစ်သော်လည်း ဟပ်စလေသည် ဆရာနှင့် စည်းကမ်းတကျ ပညာမသင်ကြားခဲ့ရချေ။ ပညာရပ်များကို ကိုယ်တိုင် လေ့ကျက် ဆည်းပူးခဲ့ရ၏။ အစပထမ၌ သူသည် အင်ဂျင်နီယာတစ်ယောက်ဖြစ်အောင် စိတ်ထက်သန်ခဲ့သော်လည်း အသက် ၁၃ နှစ်လောက်တွင် မမာမကျန်းဖြစ်သဖြင့် လက်လျှော့လိုက်ရလေသေည်။ အသက် ၁၇ နှစ်သို့ ရောက်သော် ဆေးပညာများကို သူ့အစ်ကို ဂျိမ်းနှင့် ချားရင်းခရော့စ ဆေးရုံ၌ လေ့လာ၍ ၁၈၄၅ ခုနှစ် အသက် ၂ဝ တွင် ဆေးဒီဂရီဘွဲ့ကို ရရှိလေသည်။ ထိုနှစ်တွင် ဟပ်စလေသည် သိပ္ပံပညာရပ်နှင့်ဆိုင်သော မွေးညှင်းအတွင်းရှိ အမြှော်လွှာအကြောင်းကို ရေးသား၏။ ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် ရက်တဲစနိတ်ခေါ် သင်္ဘောပေါ်၌ ဆရာဝန်အဖြစ်ဖြင့် ဩစတြီးယားတိုက်ဘက်သို့ လေးနှစ်ကြာမျှ ခရီးထွက်ခဲ့၏။ ယင်းသို့ ခရီးထွက်နေစဉ် ဒါဝင်ကဲ့သို့ ဗိုင်ဩလိုဂျီပညာရပ် သုတေသနလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်ခွင့် ရလေသေည်။
ဟပ်စလေသည် မိမိရှာဖွေ တွေ့ရှိသော အကြောင်းအရာများကို ရေးသား တင်ပြခဲ့၍ တော်ဝင်အသင်း တစ်ဦး အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံရလေလေသည်။ သပ်စလေ၏ သုတေသနလုပ်ငန်းများမှာ သိပ္ပံပညာဘက်တွင် အလွန်အဖိုးတန် အသုံးကျ၍ သူ၏ကြိုးစားမှုကို ချီးကျူး သောအနေဖြင့် အသက် ၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဘုရင့် တံဆိပ်တော် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရလေသည်။ ထိုနောက် ဟပ်စလေသည် ကျောင်းများ၌ ဗိုင်ဩလိုဂျီပညာရပ်ကို သင်ကြားပို့ချယင်း သုတေသနလုပ်ငန်းကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်မြဲ ဆောင်ရွက်နေ၏။ သိပ္ပံပညာရပ်များကိုလည်း ရေးသားမြဲ ရေးသား ထုတ်ဝေနေ၏။ မျိုးစိတ်ဇာစ်မြစ် အကြောင်းကို တိုင်းပြည်သို့ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် တင်ပြ ကျေညာလိုက်၏။
ဟပ်စလေသည် ဒါဝင်၏ အဆိုကို ထောက်ခံသူဖြစ်သော်လည်း တိုင်းပြည်သို့ ဟုတ်မှန်သည့် အတိုင်းသာ ရှင်းလင်းဖော်ပြလေသည်။ သိပ္ပံပညာရပ်၏ ဆန်းကြယ်မှုများကို လူပြိန်းများ နားလည်လာအောင် ဟောပြောနိုင်၏။ ဟပ်စလေရေးသားသော စာစောင်များကလည်း လူတို့၏ သိပ္ပံမျက်စိကို ဖွင့်ပေးသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ယင်းကဲ့သို့ လူများ သိပ္ပံပညာရပ်ဘက်တွင် စိတ်ဝင်စားလာကြသဖြင့် ယခုအခါ၌ စာသင်ကျောင်းတိုင်း၌ သိပ္ပံပညာရပ်ကို သင်ကြားပို့ချလျက် ရှိလေပြီ။ ဟပ်စလေသည် မှန်သည်ထင်သည့်အရာကို အမှန်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မှားသည်ထင်သည့်အရာကို အမှား ဟူ၍လည်းကောင်း ပြောရမည်ကို လုံးဝမကြောက်သူဖြစ်၍ မှန်သည့်ဘက်က အတိုက်အခံ ပြောရမည်ဆိုလျှင် အလျှော့ပေးလိုသူ မဟုတ်ချေ။ သစ္စာရှိရှိနှင့် မှန်ကန်စွာ ပြောရသည့်အခါတွင် ဟပ်စလေသည် ရှေ့ဆုံးမှ ထွက်ပြောဝံ့သူ တိုက်ဝံ့သူတစ်ယောက် ဖြစ်၏။ သူ့အလိုအားဖြင့် လူတိုင်းသည် ဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း ဖွင့်ပြောသူကို ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချ ဆဲရေးခြင်း မရှိစေရ။ ဟပ်စလေသည် နိုင်ငံပြု သုခမိန်ဂလက်စတုန်း၊ သာသနာဂိုဏ်းအုပ် ဝီလဗာဖို့ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်များနှင့် ဒါဝင်၏အဆိုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အတိုက်အခံ ပြောဆိုခဲ့လေသည်။ ဟပ်စလေသည် သိပ္ပံပညာဘက်၌ အရေးပါ အရာရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက် ၁၈၈၁ ခုနှစ်မှ ၁၈၈၅ ခုနှစ်အထိ တော်ဝင်အသင်းတွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့၏။ သူ့အား ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူး အမျိုးမျိုးဖြင့် ခြီးမြှင့်သော်လည်း လက်မခံပဲ ငြင်းပယ်ခဲ့လေသည်။ ၁၈၉၂ ခုနှစ်၌ ပရီဗီကောင်စီ လူကြီးအဖြစ် ချီးမြှောက်ခြင်းကိုကား လက်ခံခဲ့၍ သုံးနှစ်ကြာသောအခါ အနားယူလိုက်လေသည်။ ထိုသို့ အနားယူချိန်တွင် သူ၏နာမည်မှာ သိပ္ပံပညာဘက်၌ လည်းကောင်း၊ ပညာရေးဘက်၌ လည်းကောင်း၊ အယူဝါဒဆိုင်ရာဘက်၌ လည်းကောင်း၊ လူမှုရေးရာ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုဘက်၌လည်းကောင်း အထင်အရှား ကျန်ရစ်လေသည်။
သူ၏ ဉာဏ်ရည်မျိုးကို သားစဉ်မြေးဆက်များထဲမှ အချို့ ဆက်ခံနိုင်ကြ၏။ သူ့သားကြီးဖြစ်သူ လီယိုနတ် ဟပ်စလေ သည် သူ့ဖခင်အကြောင်းအပြင် ထိပ်တန်းကျသော ကဗျာ အချို့ကို ဖွဲ့ဆိုရေးသားခဲ့၏။ သူသည် ကွန်းဟီးမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ ဖြစ်၏။ ဟပ်စလေ၏ မြေးများဖြစ်သော ဂျူလီယန်နှင့် အောဒပ်ဟပ်စလေတို့သည် ပါဏဗေဒပါမောက္ခနှင့် အင်္ဂလိပ် ပုံဝတ္ထုရေးဆရာများ အသီးသီး ဖြစ်ကြလေသည်။ တောမတ် ဟင်နရီ ဟပ်စလေသည် ၁၈၉၅ ခု ဇွန်လ ၂၉ ရက်နေ့၌ အီးစဗုန်းမြို့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
ဂျွန် မက်အာသာ (အမေရိကန် သင်းအုပ်ဆရာ)
ဂျွန် ဖူလာတန် မက်အာသာ ဂျူနီယာ (၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဇွန် ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား) သည်အမေရိကန် ပရိုတက်စတင့် သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်ပြီးသူ၏နိုင်ငံတကာတွင်စုစည်းထားသောခရစ်ယာန်သွန်သင်ချက်ရေဒီယိုနှင့်ရုပ်မြင်သံကြားအစီအစဉ် Grace to You ကြောင့်လူသိများသောစာရေးဆရာဖြစ်သည်။ သူသည် ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ်ကတည်းက ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ Sun Valley ရှိ ဂိုဏ်းဂဏမဟုတ်သော ဘုရားကျောင်းဖြစ်သည့် ဂရေ့စ် ကွန်မျူနတီ အသင်းတော် ၏ သင်းအုပ်ဆရာဖြစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် သူသည် Santa Clarita ရှိ The Master's University နှင့် Master's Seminary ၏ အဓိပတိဖြစ်သည်။
မက်အာသာ သည် expository ဟောပြောခြင်း အတွက် ခိုင်မာသောထောက်ခံသူဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ်ခရစ်ယာန်ဘာသာ မှ အသိအမှတ်ပြုခံရပြီး သူ၏ခေတ်တွင် ဩဇာအရှိဆုံးတရားဟောဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ MacArthur သည် စာအုပ်ပေါင်း 150 ကျော်ကို ရေးသား တည်းဖြတ်ခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် အုပ်ရေ တစ်သန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ရသော MacArthur Study Bible သည် Gold Medallion Book Award ကို ရရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၃၉ မွေးဖွားသူများ
ခခိုခီးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ခခိုခီးရွာ(Khakhokhee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ မဲဝိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၆၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တူရွင်းတိုင်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
တူရွင်းတိုင်ရွာ (Tuywintaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ တူရွင်းတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တူရွင်းတိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၇၉ ဦး၊ မ ၃၀၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရုဏာကမ္ဘာ ဘိုးဘွားရိပ်သာ (နေပြည်တော်)
ကရုဏာကမ္ဘာ ဘိုးဘွားရိပ်သာသည် နေပြည်တော် ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်၊ မြတ်မင်္ဂလာလမ်းနှင့် ရွှေကြာပင်လမ်းထောင့်၌ အကျယ်အဝန်း ၃၃.၈၇ ဧကပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ စစ်သည်တော်များ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုးအတွက် ကျရာတာဝန်ကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံစွန့်စွန့် စားစား နောက်ဆံမတင်းဘဲ ထမ်းဆောင်နိုင်ရန်နှင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ နိုင်ငံတော်နှင့်တပ်မတော်အတွက် သက်စွန့်ကြိုးပမ်း တာဝန်ထမ်း ဆောင်ခဲ့ကြသည့် စစ်သည်တော်များ၊ ကျဆုံးစစ်သည်နှင့် ကိုယ်လက်အင်္ဂါ စွန့်လွှတ်ခဲ့ရသည့် စစ်သည်တော်များ၏ မိသားစုများ အတွက် ရည်ရွယ်ပြီးတည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဦးဆောင်သူမှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းကြည်(ငြိမ်း) ဖြစ်သည်။ ရိပ်သာ၏ဆောင်ပုဒ်မှာ စွန့်လွှတ်စွန့်စားသူတို့၏ ကွန်းခိုရာ ဖြစ်သည်။
ရိပ်သာ၏ ရည်ရွယ်ချက်
စစ်ဆင်ရေးတာဝန်များကို နှစ်ရှည်လများ ဆင်းရဲပင်ပန်းစွာ သက်စွန့်ကြိုးပမ်းထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည့် စစ်သည်နှင့် မိသားစုများဘဝရှေ့ရေး စိတ်အေးစေရန်နှင့် နောက်ဆံမတင်းဘဲ တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုး အတွက် ရွပ်ရွပ်ချွံချွံစွန့်စွန့်စားစား တိုက်ပွဲဝင်မည့် သူရဲကောင်းစစ်သည်များ တိုးပွားလာရန်ဖြစ်သည်။
တည်ဆောက်မှု မှတ်တမ်း
၂ဝ၁၅−ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂ရက်နေ့တွင် မြေသန့်မင်္ဂလာပြုလုပ်၍ စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်လျက်ရှိသည့် စေတီတော်တစ်ဆူအပြင် အဆောက်အအုံ ၃၇ လုံးဆောက်လုပ်ရန် လျာထားသည်။ အဆောက်အအုံ ၃၃လုံးကို တပ်မတော် (ကြည်း၊ ရေ၊ လေ) မိသားစုများ၊ ဆောက်လုပ်ရေး ကုမ္ပဏီများ၊ ဝန်ကြီးဌာနများက လှူဒါန်းသည်။
၂ဝ၁၆−ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၄)ရက်တွင် ဖွင့်လှစ်သည်။
ရိပ်သာတွင် အဘိုး ၁၈၀ ဦး၊ အဘွား ၁၂၀ ဦး၊ အဘိုးအဘွားစုံတွဲ ၃၆ တွဲ၊ ကျဆုံးဒဏ်ရာရစစ်သည်များ၏ မိသားစု ၃၆ စု၊ ကိုယ်လက်အင်္ဂါစွန့်လွှတ်ထားရသည့် စစ်သည်လူပျိုနှင့် ကျဆုံးစစ်သည်များ၏ ဇနီးများ လက်ခံမည်။
သန့်စင် (ကာတွန်း)
မြန်မာကာတွန်းဆရာတစ်ဦးဖြစ်သူ ကာတွန်းဦးသန့်စင်ကို (၁၉၅၃)ခုနှစ်၊ မေလ(၄)ရက်တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ အဖ ဦးပေါ်ကြင်၊ အမိ ဒေါ်ချိုယဉ်တို့၏ သားဖြစ်သည်။ ကာတွန်းပညာကို အစ်ကိုရင်းဖြစ်သူ ကာတွန်းမောင်မောင်ထံမှ သင်ကြားဆည်းပူးခဲ့သည်။ (၁၉၇၁)ခုနှစ်၊ လုပ်သားသတင်းစာတွင် ကာတွန်းစတင်ရေးဆွဲသည်။ ဘဲဥဇာတ်ကောင်အမည်ဖြင့် ရေးဆွဲသော စာမဲ့ကာတွန်း စာအုပ်များ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ စာနယ်ဇင်းများတွင် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ရေအေးရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ရေအေးရွာ (Yaeaye)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ စွယ်တုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စွယ်တုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅ ဦး၊ မ ၄၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သခင်မြသန်း
နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး တိုက်ပွဲ၊ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်း အားထုတ်မှု၊ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး တိုက်ပွဲ၊ ဆိုရှယ်လစ် ရေးနှင့် ဒီမိုကရေစီရေးစသည့် လှုပ်ရှားမှုအားလုံး ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့သူ၊ ထို့နောက် စာရေးဆရာတစ်ယောက်အဖြစ် ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သူ သခင်မြသန်းကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဟင်္သာတ ခရိုင်၊ ဇလွန်မြို့နယ်၊ အဖျောက်ရွာ၌ အဖ ဦးအေးရှား၊အမိ ဒေါ်ဖွားစိန်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့၏။ ညီအစ်ကို မောင်နှမ ခြောက် ယောက်ရှိသည့်အနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ၁၃ဝဝ ပြည့်နှစ် အရေးတော်ပုံ မပေါ်ပေါက်မီ ဓနုဖြူအစည်းအရုံးကို သခင်မြသန်းအပါအဝင် လူငယ် ၁ဝ ဦးက စတင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၁၃ဝဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံ ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဌာနချုပ် ခေါင်းဆောင် သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်လှမောင် တို့က ဓနုဖြူသို့လှမ်းပြီး အသေခံဗိုလ် တောင်းသည့်အခါ သခင်မြသန်းမှ တက်ကြွစွာ စာရင်းပေးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သခင်မြသန်းမှာ ၁၇ နှစ်သာ ရှိသေး၏။ သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်လှမောင်တို့၏တာဝန်ပေးချက်အရ ရန်ကုန် အထွေထွေ သပိတ်ကြီးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၃ဝဝ ပြည့် အရေးတော်ပုံ ကြီးတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီးနောက် ဓနုဖြူသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ပြန်လည် ထူထောင်သည့်အခါ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် သခင်ဗသိန်းက ဆောင်ရွက်ပြီး သခင်မြသန်းမှာ အတွင်းရေး မှူး ဖြစ်လာခဲ့၏။ သခင်မြသန်းသည် တို့ဗမာအစည်းအရုံး ကြီး ဌာနချုပ်ခေါင်းဆောင် သခင်များ၏ အနီးကပ် နိုင်ငံရေး ပြုစုပျိုးထောင် လမ်းညွှန်မှုများနှင့်အတူ နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်ထဲ တွင် ဘဝကို မြှုပ်နှံခဲ့လေသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ပုဒ်မ ၁ဝ၇ နှင့် အဖမ်းခံရ၏။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး သာယာဝတီညီလာခံ နှင့် ဇလွန်ညီလာခံတို့တွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့၏။ ဇလွန်ညီလာခံတွင် 'စစ်မကူရေး'ဆုံးဖြတ်ချက် ထောက်ခံကြောင်း အဆိုတင် သွင်းမှုကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရက ကာကွယ်ရေး ဥပဒေပုဒ်မ၃၈ နှင့် ထောင်တစ်နှစ်၊ နောက်တစ်မှုဖြစ်သည့် ကာကွယ်ရေး ဥပဒေပုဒ်မ ၃၈-ကအရ ခြောက်လ၊ စုစုပေါင်း ထောင်တစ်နှစ် နှင့်ခြောက်လ ကျခံခဲ့ရသည်။ အင်းစိန်ထောင် ပြောင်းရပြီး ထောင်တွင်း၌ သခင်စိုး၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်နု၊ သခင် သန်းမြိုင်၊ သခင်ခင်အောင်၊ သခင်လေးမောင်၊ သခင်ဖေဌေးတို့ နှင့်အတူ နေခဲ့ရသည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်လောက်မှ စ၍ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့၏။ သို့သော် နာမည်မထွက်ခဲ့ပေ။