cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရှဲလ်ဒန် အက်ဒဲလ်ဆန်
COMDEX နှင့် လောင်းကစားရုံများ
၁၉၉၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာအထိ ပေါ်တူဂီလက်အောက်ခံနိုင်ငံဖြစ်နေခဲ့သော တရုတ်လောင်းကစား မြို့တော် Macao SAR တွင် Sands နာမည်ကျော်စေရန် အဒယ်လ်ဆန် သည် အဓိကစီမံကိန်းများကို အကွက်ချလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မေလတွင် စတုရန်းပေ တသန်းရှိ Sands Macau ဖွင့်လှစ်သောအခါ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော Las Vegas ပုံစံလောင်းကစား ခန်းမကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။
သူက ပြောသည်မှာ Four Seasons, Sheraton နှင့် St. Regis ကဲ့သို့ အမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုထဲအောက်တွင် ဟိုတယ်အများအပြားဖွင့်လှစ်ရန် အစီအစဉ်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ သူ၏ Las Vegas Sands သည် ၂၀၁၀ အမှီ Cotai Strip တွင် အခန်း ၂ သောင်းပါ ဟိုတယ်တည်ဆောက်ပြီး ၁၂ ဘီလျံဒေါ်လာ မြှပ်နှံရန်လျာထားသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာတွင် Sands က မကာအိုတွင် ဒုတိယဟိုတယ်ဖြစ်သော Sands Macao Hotel ကို ဤနှစ်၏ အောက်တိုဘာတွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်မည်ဟု သူက ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အဒယ်လ်ဆန် သည် အစ္စရေးလ် သတင်းစာ Maariv တွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ဝယ်ယူရန် အထမမြောက်သော လေလံဆွဲမှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ထိုကိစ္စ မအောင်မြင်သောအခါ သူသည် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တုန်းက ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ပြန်ခွဲထွက်ခဲ့သော နေ့စဉ်ထုတ် Israeil နှင့် စင်ပြိုင်သတင်းစာတစ်ခုကို ထုတ်ဝေရန်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ Israel HaYom သတင်းစာ၏ ပထမဆုံး ဖြန့်ချိမှုကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ပရဟိတလုပ်ငန်းများနှင့် နိုင်ငံရေးပါဝင်မှုများ
အဒယ်လ်ဆန် သည် Las Vagas ရှိ M.I.S Hebrew Academy ကို အထက်တန်းကျောင်းဆောက်ရန် ၂၅ မီလျံဒေါ်လာကျော် ရန်ပုံငွေမတည်ပေးခဲ့သည်။ လက်ရှိ (၂၀၀၈)ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းကျောင်းသည် Grade 9-11 သာရှိပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Grade 12 အထိ တိုးမြှင့်မည်ဖြစ်သည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် သူနှင့်ဇနီးဖြစ်သူတို့သည် သမ္မတ George W.Bush ၏ ဒုတိယအကြိမ်အခမ်းအနားကို အမြင့်ဆုံးဒေါ်လာ ၂ သိန်းခွဲ (ဇနီးမောင်နှံ နှစ်ဦးပေါင်း ၅ သိန်း)ပါဝင်ခဲ့ကာ ၅၃ ယောက်သော မတည်သူများထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အဒယ်လ်ဆန် သည် Birthright Israel ၏ ဂျူးလူငယ်များ အစ္စရေးလ်ခရီးအတွက် ၂၅ မီလျံဒေါ်လာ ထည့်ဝင်ခဲ့သည်။ ထိုလှူဒါန်းမှုသည် အနာဂတ်အစီအစဉ်များအတွက် နှစ်စဉ်ထည့်သွင်းမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်ထဲတွင်ပင် သူသည် Yad Vashem Holocaust Martyrs' နှင့် Heroes' Remembrance Authority အတွက် ၂၅ မီလျံဒေါ်လာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အဒယ်လ်ဆန် သည် အီရတ်စစ်ပွဲအတွင်း အမေရိကန် ပါဝင်ပတ်သက်မှုကို ထောက်ခံအားပေးသည့် မဲဆွယ်အဖွဲ့ ၅၂၇ ဖွဲ့ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြိး သမ္မတ ဘုရှ်၏ စီမံခန့်ခွဲရေးအဖွဲ့မှ အရာရှိအမှုဆောင်များက တဖက်တလမ်းမှ ထောက်ပံ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရီပတ်ပလီကန် လွှတ်တော်အမတ်များအား ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုတွင် မအောင်မြင်ခဲ့ဘဲ ဘားရတ်အိုးဘားမား ၏ သမ္မတရွေးခံရန်မဲဆွယ်ခြင်းများကို နှောင့်ယှက်တိုက်ခိုက်ရန် မီလျံဒေါ်လာ ၂၅၀ အထိ များရန် မူလကရည်ရွယ်ခဲ့သည်။
အိုဘားမား နှင့် မက်ကိန်း နှစ်ဦးစလုံးကပင် သူတို့သည် ထိုကဲ့သို့သော အဖွဲ့များကို သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ပတ်သက်စေလိုမှု မရှိဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ Freedom’s Watch ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူတစ်ဦးက လွှတ်တော်မဲဆွယ်ပွဲများတွင်သာ အာရုံထားမည်ဟု ပြောခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ထဲတွင်ပင် အဒယ်လ်ဆန် သည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူပေါင်း ၂ သောင်းကို အစီအစဉ်တွင်ပါဝင်ရန် Taglit-Birthright Israel အစီအစဉ်ထဲတွင် နောက်ထပ် ၂၅ မီလျံဒေါ်လာကို အာမခံအဖြစ်ထားခဲ့သည်။
သူသည် ဒေါက်တာ မာရီယမ် နှင့် Sheldon G. အဒယ်လ်ဆန် ဆေးပညာသုတေသန ဖောင်ဒေးရှင်းကိုလည်း ငွေကြေးထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ AMRF သည် မသန်မစွမ်းနှင့် အသက်အန္တရာယ်ရှိသော နာမကျန်းဖြစ်မှုများအား တားဆီးရန်၊ လျှော့ချရန်အတွက် ရည်ရွယ်ချက်အခြေခံကောင်းစွာဖြင့် ဆေးသုတေသနပြုလုပ်နေကြသော ထူးချွန်သည့် စူးစမ်းသူများထဲမှ ပူးပေါင်းပါဝင်လိုသူများစုပေါင်းကာ ဖွင့်လှစ်ထားသည့် စံပြနမူနာ ပုဂ္ဂလိကဖောင်ဒေးရှင်းဖြစ်သည်။ ဤဖောင်ဒေးရှင်းသည် အာရုံကြောဆိုင်ရာ ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်မှု (APNRR)လုပ်သည့် အဒယ်လ်ဆန် Program တွင် တက္ကသိုလ် ၁၀ ခုမှ သုတေသီများ လာရောက်ပူးပေါင်းနိုင်ရန် ၇.၅ မီလျံဒေါ်လာကိုလှူဒါန်းခဲ့သည်။
အဒယ်လ်ဆန် သည် ဆေးပညာဆိုင်ရာ သုတေသနသို့ ဘီလျံများစွာ လူသိရှင်ကြားအာမခံထားပြီး သုတေသီများကို ငွေကြေးထောက်ပံ့ရန်လိုအပ်သည်ဟူသော စိတ်ကူးဖြင့် AMRF ကိုဆက်သွယ်ရန်အားပေးခဲ့သည်။ ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာ မာရီယမ် အဒယ်လ်ဆန် နှင့်အတူ သူသည် Smithsonian Institution ၏ Woodrow Wilson နိုင်ငံတကာ ပညာသင်ထောက်ပံ့မှုမှပေးသော ပူးပေါင်းကူညီသူ နိုင်ငံသား Woodrow Wilson ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
အခမ်းအနားကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့၌ Nevada ရှိ Las Vegas တွင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုညက တခြားသော လူထုဆိုင်ရာဝန်ဆောင်မှု Woodrow Wilson ဆုကို ရရှိသွားသူမှာ Wayne Newton ဖြစ်သည်။ ရှယ်လ်ဒန် အဒယ်လ်ဆန် သည် Nevada ရှိ အခွန်လွတ်ဈေးဥပဒေများကို ထပ်မံကျုယ်ပြန့်စေခဲ့သဖြင့် Nevada ဥပဒေသုတေသနကောလိပ်မှ ဥက္ကဋ္ဌချီးမြှင့်သော “Las Vegas ရှိ အခွန်လွတ်ဈေး ရွှေဉာဏ်ရှင်ဆု”ကို ရခဲ့သည်။ ထို့ပြင် သမ္မတ ဂျော့ချ် ဒဗလျူ ဘုရှ် က ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလတွင် အစ္စရေးလ်ပြည်နယ် နှစ် ၆၀ နှစ်ပတ်လည်အခမ်းအတွက် ဂျေရုဆလင်သို့သွားသည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် အဒယ်လ်ဆန် အား သူနှင့်အတူလိုက်ပါရန် ညွှန်ကြားခဲ့ခြင်းခံရသည်။
ငြင်းခုံမှုများ
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လထုတ် New Yorker ကိုယ်ရေးအကျဉ်းများတွင် အဒယ်လ်ဆန် ပါဝင်သော ငြင်းခုံမှုများစွာကို အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် သူ့အား မကာအိုလိုင်စင်ရရှိရန် တရုတ်ထိပ်တန်းအရာရှိများနှင့် ဆက်သွယ်ပေးခဲ့သူ ဟောင်ကောင်စီးပွားရေးသမားဖြစ်သည့် Richard Suen သည် စီးပွားရေးအမြတ်များရရှိရန်အတွက် ကိုးကွယ်မှုဘာသာ ကူးပြောင်းစေခဲ့သည်ဟူသော စွပ်စွဲချက်ဖြင့် အဒယ်လ်ဆန် အား တရားရုံးတင်ခဲ့သည်။ Suen သည် ၄၃.၈ မီလျံဒေါ်လာ တရားနိုင်ခဲ့ပြီး အဒယ်လ်ဆန် ၏ ရှေ့နေကလည်း တောင်းပန်ခဲ့ရသည်။
သူသည် ဤကိစ္စတွင် ပါဝင်ပတ်သက်သည့် အခြားသော ကြားလူ နောက်ထပ်သုံးဦး၏ အနည်းဆုံး ၄၅၀ မီလျံဒေါ်လာတန်ကြေးဖြင့် တရားစွဲခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ Suen ၏ တရားစွဲဆိုမှုတွင် အဒယ်လ်ဆန် ၏ Las Vegas Sands ကုမ္ပဏီမှ အကြီးအကဲဖြစ်သူ Bill Weidner သည် အဒယ်လ်ဆန် နှင့် သူ၏ သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ then-House Majority ခေါင်းဆောင် Tom Delay တို့က ၂၀၀၈ ခုနှစ် နွေရာသီအိုလံပစ်ပွဲတော်ကို တရုတ်က လက်ခံကျင်းပမည့် အဆိုတင်သွင်းမှုအား အမေရိကန် အိုလံပစ်ကော်မတီက ထောက်ခံမည့်အရေးကို တားဆီးရန် ကိုယ်စားလှယ် Tom Lantos က လာဘ်ငွေပေးမည့်အကြောင်း တယ်လီဖုန်းပြောခဲ့ကြသည်ကို သက်သေခံခဲ့သည်။
နောက်ထပ် အချိန်ကြာပြီးနောက် အဒယ်လ်ဆန် က ဘေဂျင်းမြို့တော်ဝန်ထံ ဖုန်းဆက်သွယ်၍ “ဒီ ငွေပေးပြေစာဟာ ဘယ်တော့မှမပေါ်ပေါက်လာရပါဘူး”ဟု ပြောခဲ့သည်။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်သည် မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ အဒယ်လ်ဆန် က သတင်းများ၏ အခြားသော တရားဝင်အဖွဲ့များ ဆုံးဖြတ်ချက်မကျခြင်းသည် သူ၏ ကျေးဇူးတရားကို ထောက်ပံ့ပေးခြင်းဖြစ်သည်ဟု တရားရုံးတွင် ထွက်ဆိုသွားခဲ့သည်။
New Yorker ၏ ဖော်ပြချက်အရ အဒယ်လ်ဆန် သည် အစ္စရေးလ်နှင့် ပါလက်စတိုင်းတို့၏ “ဆုံးဖြတ်ချက်နှစ်ခုကို ရက်စက်စွာဆန့်ကျင်လိုက်ခြင်း”ဟုဆိုပြီး အစ္စရေးလ်၏ ဝန်ကြီးချုပ် Ehud Olmert ကလည်း “ဥပဒေသတို့ကို သစ္စာဖောက်သူ”ဟု ဖြည့်စွက်ပြောခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်၏ Annapolis ငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံကိုလည်း ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။
သူသည် အာဏာကန့်သတ်ခံ၊ ပါလက်စတိုင်းစစ်တပ်မှု နုတ်ထွက်ရန် တိုက်တွန်းခြင်းခံရပြီး ရာထူးသိမ်းခြင်းခံထားရသည့် ဝန်ကြီးချုပ် Benjamin Netanyahu နှင့်လည်း နီးကပ်စွာမဟာမိတ်ဖွဲ့ထားသူဖြစ်သည်။ New Yorker ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် အဒယ်လ်ဆန် ၁၉ နှစ်အရွယ်တုန်းက တရားဥပဒေနှင့်အစိုးရ အမှုအခင်းများတွင် ဒုတိယအကြီးအကဲအဖြစ် ကူညီထားသည့် Nevada ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ လွှတ်တော်အမတ်ဖြစ်သူ Shelley Berkley က အဒယ်လ်ဆန် အား “ဒီမိုကရက်အဟောင်းကြီးတွေက ပြည်ထောင်စုနဲ့အတူရှိနေပြီး သူက အဲ့ဒီ ဒီမိုကရက်တွေကို ဖြိုချင်တာနဲ့ ပြည်ထောင်စုကို နောက်ကွယ်ကနေ ဖြိုဖျက်ချင်နေတာ” ဟု ပြောဆိုသွားသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။
Boston Globe ကလည်း သူ့အား “Las Vegas မှာ ပြည်ထောင်စုဆန့်ကျင်ရေး စစ်ပွဲဆိုးကြီးတွေ ခင်းနေတာ”ဟု မှတ်ချက်ချခဲ့သည်။ လွှတ်တော်အမတ်ဖြစ်သူ Berkley က New Yorker ဆောင်းပါးတွင် အဒယ်လ်ဆန် သည် “ငွေကြေးအင်အားသုံးပြီး နိုင်ငံရေးနှင့် ပြည်သူ့ဥပဒေတွေကို လွှမ်းမိုးချုပ်ကိုင်ဖို့ လုပ်နေတာ”ဟု ဆိုခဲ့သည်။ အဒယ်လ်ဆန် သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် သူ့အားသိက္ခာချသည့် အရေးအသားများကြောင့် လန်ဒန် Daily Mail သတင်းစာကို တရားစွဲဆိုပြီး နိုင်ခဲ့သည်။ သတင်းစာတွင် သူ့အား “အော့နှလုံးနာစရာ စီးပွားရေးလက်တွေ့လေ့ကျင့်မှု”များနှင့် “နိုင်ငံရေးမျက်နှာသာပေးမှုများကို နှောင့်ယှက်အကျင့်ဖျက် ဝယ်ယူမှု”တို့ဖြင့် စွပ်စွဲရေးသားထားသည်။ သူသည် ထိုအမှုတွင် ခန့်မှန်းချေ ပေါင် ၄ မီလျံ နိုင်ခဲ့ပြီး “မစ္စတာ အဒယ်လ်ဆန် ၏ ရိုးသားဖြောင့်မတ်ခြင်းနှင့် စီးပွားရေးကျော်ဇောမှုတို့၏ ကျဆုံးချိန်”ဟု ဖော်ပြကြသည်။ သူက လန်ဒန်ရှိ တော်ဝင် Marsden ကင်ဆာဆေးရုံအပျက်အစီးများအတွက် လှူဒါန်းမည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။
ကြွယ်ဝမှု
Forbes မှ ဖော်ပြချက်အရ အဒယ်လ်ဆန် ၏ ခန့်မှန်းခြေပိုင်ဆိုင်မှုသည် ၂၆.၅ ဘီလျံဒေါ်လာဖြစ်သောကြောင့် ထိုအချက်က ၂၀၀၈ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွက် အမေရိကန်တွင် သူ့အား တတိယအချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ရောက်စေသည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် Las Vegas Sands ကော်ပိုရေးရှင်း ၏ ရှယ်ယာဈေးများ ထိုးကျသွားခဲ့သည်။၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင် ကော်ပိုရေးရှင်းက အခြေအနေအရ ထူးခြားသော လက်ရှိဒေဝါလီခံရမှုတို့အပေါ် ယုံကြည်ရခြင်းရှိရမည်မှာ ထုံးစံဖြစ်သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
အဒယ်လ်ဆန် သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ၂၄ ဘီလျံဒေါ်လာ ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး အခြားသော အမေရိကန်ဘီလျံနာများထက်ပို၍ ဆုံးရှုံးရခြင်းဖြစ်သည်။၂၀၀၉ ခုနှစ် Forbes ၏ ကမ္ဘာ့ဘီလျံနာစာရင်းတွင် သူသည် ပိုင်ဆိုင်မှုတန်ဖိုး ၃.၄ ဘီလျံဖြင့် အဆင့် ၁၇၈ အထိ ကျဆင်းသွားခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ တွင် ၁၄.၇ ဘီလျံဒေါ်လာ ကြွယ်ဝမှုတန်ဖိုးဖြင့် ကမ္ဘာ့ ၁၃ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးလူအဖြစ် ပြန်လည်ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဘီလျံနာများ
ချီးသူစောအထက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ချီးသူစော(အထက်)ရွာ(Cheethusaw(Upper))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ချီးသူစော(အောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၇၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဘ့်လိုင်ခန်း
အဘ့်လိုင်ခန်း (Ablai Khan) သည် ၁၈ရာစုအတွင်း ကာဇက်စတန်နိုင်ငံ၏ နယ်မြေတစ်ခုဖြစ်သော အလယ်ပိုင်း ဂျဇ့် (Middle Jüz) ၏ အကြီးအကဲ ခန်း ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ၎င်းအား ၁၇၁၁ခုနှစ် တွင် မွေးဖွားသည်။ ၁၇၈၁ခုနှစ်၊ မေလ၂၃ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
သူ၏အမည်အပြည့်အစုံမှာ ဝါလီ အူလာ အဘူ မန်ဆာ ခန်း ဖြစ်သည်။ ၁၅ရာစု တွင် ကာဇက်နိုင်ငံကို တည်ထောင်သူဖြစ်သော ဂျာနီဘာခ့်ခန်းမှ ဆင်းသက်လာ သူ ဖြစ်သည်။ ၁၈ရာစု ပထမထက်ဝက်အတွင်း ၎င်းသည် ဇွန်းဂါးလူမျိုးများကို ဦးဆောင်တွန်းလှန်ကာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အဘ့်လိုင်ခန်းအား ကာဇက်ပြည်သူ များက ဘေတာ (သူရဲကောင်း) ဟု ကင်ပွန်းတပ်ကြလေသည်။
အဘ့်လိုင်ခန်းသည် အင်အားတောင့်တင်းပြီး လွတ်လပ်သည့် ကာဇက်နိုင်ငံတော်ကို ထူထောင်လိုသူ ဖြစ်သည်။
နားရီးရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
နားရီးရွာ (Naryee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ကွန်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၁ ဦး၊ မ ၃၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
အဘ့်လိုင်ခန်း
၁၇၇၁ခုနှစ်တွင် အဘ့်လိုင်ခန်းအား ဂျဇ့်နယ်မြေ သုံးခုစလုံး၏ ခေါင်းဆောင်များ က ကာဇက်ခန်းဘုရင်အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုသည်။ ရုရှားဧကရီက ကာဇက်မှ ခန်းဘုရင်များအနေဖြင့် ရုရှား၏အသိအမှတ်ပြုမှုကို ရရှိရန် လိုအပ်သည်ဟု ဆို လေသည်။
နားရီးရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဘ့်လိုင်ခန်း
အဘ့်လိုင်ခန်းသည် တရုတ်ပြည်မှ ချင်မင်းဆက်နှင့် ဇွန်းဂါးလူမျိုးများအကြား ဖြစ် ပွားသော တိုက်ပွဲများတွင် မည်သူ့ဘက်တွင်မှ မပါ ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
၎င်းအား တရုတ်နှင့် ရုရှား နှစ်နိုင်ငံစလုံးက ကာဇက်ခန်းဘုရင်တစ်ပါးအဖြစ် အ သိအမှတ်ပြုသည်။ သူသည် ကိုးကန်းစော်ဘွားနယ်နှင့် ကာဂျစ်လူမျိုးများအပေါ် တိုက်ပွဲများစွာ ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ သူ၏နောက်ဆုံးတိုက်ပွဲတွင် သူ၏စစ်သည်တော် များသည် ကာဇက်စတန်တောင်ပိုင်းမှ မြို့များကို လွတ်မြောက်စေခဲ့ပြီး တရှ့်ကင့် မြို့ကို ပင် အောင်နိုင်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူသည် ယနေ့ခေတ် ကာဂျစ်စတန်နိုင်ငံနေရာကိုပင် အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး အဆိုပါအရပ်မှ စစ်ဘုရင်များ နှင့်လည်း ပြင်းထန်သောစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
၁၇၈၁ခုနှစ်၊ သက်တော် ၇၀ အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သူ၏ အလောင်းကို ဟာဇရက်အီ တာကီစတန်မြို့တွင် မြှုပ်နှံထားသည်။
စိတ်ဝင်စားဖွယ်အချက်အလက်များ
၁၉၄၁ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်သော အဘ့်လိုင်ခန်း တက္ကသိုလ်သည် ၎င်းအား ဂုဏ်ပြုမှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
၎င်း၏ဘဝကို အခြေခံကာ ရိုက်ကူးခဲ့သည့်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားမှာ ၂၀ဝ၆ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိသော နောမက် အမည်ရှိ သမိုင်းနောက်ခံ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ ယင်းဇာတ်ကားတွင် အဘ့်လိုင်ခန်း (သို့မဟုတ်) မန်ဆာ အဖြစ် မက္ကဆီကန် သရုပ်ဆောင် ကူနိုဘက်ကာ က သရုပ်ဆောင်သည်။
မြေနီကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
မြေနီကုန်းရွာ (Myaynikone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀၈ ဦး၊ မ ၃၅၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရဟန္တာ
ရဟန္တာ အရဟတ္တမဂ်ကို ရသောသူ ဖြစ်သည်။ အရဟာ ဟုလည်း ခေါ်သေးသည်။ ရဟန္တာကို သတ်မိလျှင် ရဟန်းမခံထိုက်သည့်အပြင် အပါယ်ငရဲလည်း ကျရောက်သည်။ ရဟန္တာဓာတ်တော်သည် ကျလိုသောအခါမှ အဓိဋ္ဌာန်ထားသောအခါမှသာ ကျသည်။ ဘုရားရှင် ပွင့်တော်မူပြီးနောက် ဘုရားရှင် ရာဇဂြိုဟ်ပြည်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူလတ်သော်၊ ပျူလူမျိူးဥက္ကလာပတိုင်းမှ လာသော ဘလ္လိက တပုဿ ကုန်သည်နှစ်ယောက်တို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံပါးသို့ကပ်လေ၍၊ မြတ်စွာဘုရားကို ရှိခိုး၍၊ တင့်အပ်သော နေရာ၌ နေကုန်၏။ ဘုရားရှင်လည်း ယင်းတို့ကို တရား ဟောတော်မူရာ တပုဿသည် သောတာပန်ဖြစ်၍ ဥပသကာ လျှင်ဖြစ်ပြီး ဘလ္လိကမူကား အဘိညာဉ်ခြောက်ပါးရှိသော ဘလ္လိကထေရ်မည်သော ရဟန္တာလျှင် ဖြစ်၏။ သမိုင်း အဖြစ်တော်စဉ် အရ မြတ်စွာဘုရားရှင် ဝါတော်(၂ဝ)အရ မဟာသက္ကရာဇ် (၁၂၃)ခုနှစ်၌ သိကြားမင်း ဖန်ဆင်းအပ်သော နတ်ပန်းရထားဖြင့် ရဟန္တာ (၅ဝဝ)ခြံရံပြီး ဧရာပထနတ် နဂါးသားအဖ လှူဒါန်းသော ဇလုံတောင်သို့ ကြွရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ပုဂံပြည်သူတို့ကို စစ်မှန်သော ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဖြင့် လမ်းမှန် ပြညွှန်ပေးခဲ့သူမှာ ရှင်အရဟံဟူသော ရဟန္တာမြတ် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရဟန္တာများ
ဇီးခုံရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
ဇီးခုံရွာ (Zeekhon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ဇီးခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၀၂ ဖြစ်သည်။
ခအုံးမော်ရွာမရွာ
ခအုံးမော်ရွာမရွာ
အနောင်ဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
အနောင်ဝရွာ(Ahnaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဆမီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၁၇ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချယ်ကန်ရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ချယ်ကန်ရွာ(Cheikan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ လန်ဆာထုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လန်ဆာထုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅ ဦး၊ မ ၁၆၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ဇာရီမှု
တရားမမှုများတွင် တရားရုံးတော်က အမှုကို စီရင်ဆုံး ဖြတ်၍ အမိန့်ချမှတ်ခြင်းကို ဒီကရီ ချပေးသည်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းဝေါဟာရမှာ အင်္ဂလိပ်စကားမှ လာသည်။ တရားလို၊ တရားပြိုင်ဟု တရားတွေ့သူ နှစ်ဦး နှစ်ဘက်ရှိရာ၌၊ တစ်ဘက် ဘက်ကို အနိုင်ပေး၍ ဒီကရီအမိန့် ချမှတ်သည်ဖြစ်ရာ၊ တရား နိုင်သူက ဒီကရီအမိန့် ချမှတ်သည်ဖြစ်ရာ၊ တရားနိုင်သူက ဒီကရီရသည်ဟု သုံးနှုန်းလေ့ရှိ၏။ ဤသို့တရားနိုင်ကြောင်း အမိန့် ဒီကရီရရှိသော်လည်း၊ ယင်းအမိန့်ကို အကောင်အထည် ဖော်ရန် အမိန့်အရဆောင်ရွက်မှု၊ ပေးအပ်မှု၊ ရရှိမှုရှိရန် တရားနိုင်က တစ်ဆင့်ထပ်လောင်း၍ ပြုလုပ်စရာရှိသေး၏။
ဒီကရီရရှိထားသူ တရားနိုင်က ထိုဒီကရီ ကိုချပေးသည့် တရား ရုံးတော်အား ဒီကရီကို အတည်ပြုပေးရန် လျှောက်ထားမှုကို ဇာရီမှုဟု ခေါ်သည်။ ကျေညာချက်သဘောမျိုး သက်သက်မျှ သာဖြစ်သော ဒီကရီများအတွက် ဇာရီလုပ်ရန်မလိုချေ။
ဒီကရီရသူ (ဝါ) တရားနိုင်သူက ဇာရီမှုဖွင့်၍ တရားရုံး တော်သို့ လျှောက်ထားသောအခါ စည်းကမ်းသတ်ချက်များအရ၊ တရားရုံးတော်က ဒီကရီအမိန့်ကို ဆောင်ရွက်စေရန် (ဝါ) အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဇာရီအမိန့် ချမှတ်ပေးနိုင်၏။ ဆောင် ရွက်နည်းမှာ (၁) ဒီကရီအမိန့်တွင် အတိအကျ ဖော်ပြပါရှိသော ပစ္စည်းကို ပေးအပ် စေခြင်း၊ (၂) ပစ္စည်းဝါရမ်းကပ်၍ဖြစ်စေ၊ မကပ်ဘဲဖြစ်စေ ပစ္စည်းကိုရောင်းချစေခြင်း၊ (၃) တရားရှုံးသူ အား ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ခြင်း၊ (၄) ပစ္စည်းထိန်းခန့်အပ်ခြင်း၊ (၅) ဒီကရီအမိန့်တွင် ပေးအပ်သောအခွင့်အရေးကို တရားနိုင်က ပြည့်စုံစွာရရှိစေရန် အခြားနည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ဖြစ်၏။ ဆောင်ရွက်ရသူမှာ တရားရုံးတော်၏ အမှုထမ်းဖြစ်သော ဘီး လစ်အရာရှိဖြစ်၏။
ဇာရီလုပ်နိုင်သည့် ဒီကရီများမှာ (၁) အယူခံသည်အထိ ပထမတရားစွဲဆိုရာ ရုံးတော်၏ ဒီကရီ (ဝါ)နောက်ဆုံး တရား စွဲဆိုရာ ရုံးတော်၏ ဒီကရီ၊ (၂) မပျက်မပြယ်တည်နေသေး သော ဒီကရီနှင့် (၃) စည်းကမ်း သတ်ကာလ မကျော်လွန်သေး သည့် ဒီကရီတို့ဖြစ်သည်။
စည်းကမ်းသတ် အက်ဥပဒေအရ ဇာရီလုပ်ပေးရန်အတွက် ပထမဆုံး လျှောက်လွှာကို ဒီကရီချမှတ်ပေးသည့် နေ့မှ သုံးနှစ် အတွင်း တင်သွင်းရမည်ဖြစ်၏။ အကယ်၍ အတည်မပြုသေး သဖြင့် နောက်ထပ်လျှောက်လွှာ တင်ရန်လိုအပ်လျှင်၊ နောက်ဆုံး လျှောက်လွှာ တင်သွင်းခဲ့သည့်နေ့မှ သုံးနှစ်အတွင်း လျှောက် လွှာများ အသီး အသီးတင်သွင်းနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း၊ နောက်ဆုံးလျှောက်လွှာသည် တရားမကျင့်ထုံးဥပဒေနှင့် ညီ ညွတ်ရ မည်ဖြစ်သည်။ တရားမကျင့်ထုံးဥပဒေတွင် ဒီကရီ ချမှတ်သည့်နေ့မှ တဆယ့်နှစ်နှစ်သော အချိန်ကာလအတွက် သာ စည်းကမ်းသတ်ပေးထား၏။
သို့မဟုတ် ပစ္စည်းကို ဝါးရမ်းကပ်၍ လေလံတင် ရောင်းချစေ လိုသည်။ သို့မဟုတ် ပစ္စည်းထိန်းခန့်စေလိုသည်။ သို့မဟုတ် အခြားမည်သည့် သက်သာခွင့်မျိုးရလိုသည် စသည်ဖြင့် ကူညီပြု လုပ်ပေးရန် တောင်းဆိုချက်အတိုင်း ရုံးတော်က အတည်ပြု အမိန့်ထုတ်ပေး၏။ အကယ်၍ မညီညွတ်လျှင် ပယ်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ပြင်ဆင်ခိုင်းနိုင်သည်။ အကယ်၍ အပယ်ခံရလျှင် စည်းကမ်းချက်များနှင့် ညီညွတ်စေလျက် နောက်ထပ်လျှောက် လွှာအသစ် တင်သွင်းနိုင်လေသည်။
လျှောက်လွှာများကို ဒီကရီရထားသူ တရားနိုင်ကသာမက၊ ဒီကရီရထားသူက စာဖြင့်ရေးသားလွှဲပြောင်းပေးထားသူက၎င်း၊ တရားဥပဒေအကျိုးသက်ရောက်မှုကြောင့် ဒီကရီရ တရားနိုင်၏ တရားဝင် အမွေစား အမွေခံများ၊ လူမွဲစာခံထားသည့် ဒီကရီ ရသူဖြစ်လျှင် ပစ္စည်းထိန်းမင်းကြီးစသည်တို့ တစ်ဦးဦးက၎င်း၊ အကယ်၍ တစ်ဦးထက်ပိုသူများအတွက် ဒီကရီချမှတ်ပေးခဲ့လျှင် ယင်းတို့အနက် တစ်ယောက်ယောက်ကသော်လည်းကောင်း လျှောက်ထား နိုင်၏။
ဇာရီလုပ်ပေးရန် လျှောက်လွှာများကို အကယ်၍ တရားရှုံး အသက်ထင်ရှားရှိနေသေးလျှင် ယင်းအပေါ် လျှောက်ထားနိုင်ပြီး၊ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သော် ယင်း၏ အမွေစား အမွေခံများအပေါ် လျှောက်ထားနိုင်၏။ အမွေစား အမွေခံများအပေါ် လျှောက်ထား သည့်အခါ လူအပေါ်တွင် အတည်ပြုပေးရန် လျှောက်ထားခြင်း မပြုနိုင်သည့်ပြင်၊ ယင်းတို့ အမွေရရှိခဲ့၍ ထုခွဲခြင်းမပြုရသေး သော ကွယ်လွန်သူ တရားရှုံး၏ ပစ္စည်းများအပေါ်တွင်သာ လျှောက်ထားနိုင်လေသည်။ ထိုသို့ အမွေစား အမွေခံများအပေါ် တွင် လျှောက်ထားသည့်အခါတွင်၎င်း၊ ဇာရီလုပ်ပေးရန်လျှောက် လွှာကို ဒီကရီအတည်ပြုသည့်နေ့မှ တစ်နှစ်ထက်ကျော်လွန်သော အခါတွင်ဖြစ်စေ၊ ယခင် ဇာရီလုပ်ပေးရန် လျှောက်လွှာ တစ်ခုခု ပေါ်တွင် ချမှတ်ပေးသည့် နောက်ဆုံး အမိန့်ချမှတ်သည့်နေ့မှ တစ်နှစ် ထက်ကျော်လွန်သောအခါတွင်ဖြစ်စေ တင်သွင်းသည့် အခါတွင်၎င်း တစ်ဘက်အမ့သည်များသို့ နို့တစ်ပေး အကြောင်း ကြားရလေသည်။
ဒီကရီချပေးခဲ့သည့် တရားရုံးတော်ကပင် ထိုဒီကရီကို အတည်ပြုပေးနိုင်၏။ ယင်းသည့် တရားရုံးတော်က ဒီကရီကို အတည်ပြုပေးရန် လွဲပြောင်းပေးခဲ့သော တရားရုံးတော်ကလည်း အတည်ပြုပေးနိုင်သည်။ ထိုမျှမကသေး၊ တရားမကျင့်ထုံး ဥပ ဒေပုဒ်မ ၂၄ (၁)အရ လွှဲပြောင်းပေးခြင်းခံရသော တရားရုံး တော်ကလည်း အတည်ပြုပေးနိုင်လေသည်။
ဘုရားကုန်း
ဘုရားကုန်း
ကိုးကား
ဘုရားကုန်း
ရှမ်းပြည်နယ် ကွန်မြူနစ်ပါတီ
ရှမ်းပြည်နယ် ကွန်မြူနစ်ပါတီ (Shan States Communist Party) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တည်ရှိခဲ့သည့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပါတီကို ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ပါတီခေါင်းဆောင်များမှာ ဗိုလ်လှမင်း (ဥက္ကဋ္ဌ)၊ ဗိုလ်မင်းသောင်း (ပေါ်လစ်ဗျူရို အဖွဲ့ဝင်)၊ ဗိုလ်ထွန်းလင်း (ပေါ်လစ်ဗျူရို အဖွဲ့ဝင်)၊ ဗိုလ်မိုးဟိန်း (ပေါ်လစ်ဗျူရို အဖွဲ့ဝင်)၊ စောလွင် (ဒေသကော်မတီအဖွဲ့ဝင်)၊ ဘဒင် (ဒေသကော်မတီ အဖွဲ့ဝင်)၊ အုန်းပွင့် (ဒေသကော်မတီအဖွဲ့ဝင်)နှင့် လှော်ရွက်ကံ (ဒေသကော်မတီအဖွဲ့ဝင်) တို့ ဖြစ်သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် လက်နက်ကိုင် ပါတီဝင် ၂၅၁ ဦးနှင့် အခြားပါတီဝင် ၁၅၀ တို့သည် အစိုးရထံ လက်နက်ချခဲ့ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ ကဏ္ဍ:ရှမ်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ
မြောက်ပြင်ရွာ၊ မြောက်ပြင်
မြောက်ပြင်ရွာ၊ မြောက်ပြင်
ဒန္တသုခပင်
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	-တစ်နှစ်ခံ ပင်ပျော့ပင် မျိုးဖြစ်သည်။ အရွက်သည် ရွက်ဆိုင် ထွက်၍ သေးငယ်ပြီး လှံစွပ်ပုံ ထွက်သည်။ ရွက်ရင်း သည် အနည်းငယ် ချွန်သည်။ ရွက်နား ညီသည်။ အပွင့်သည် အစိမ်းရောင် သန်း၍ အဖြူရောင် ပွင့်ငယ် ကလေးများ ဖြစ်သည်။ အသီးသည် လှံရှည် ပုံဏ္ဌာန် ဖြစ်သည်။ အပင် - တစ်နှစ်ခံ ပင်ပျော့ ပင်ငယ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁-၃ ပေ ခန့် ထိရှိသည်။ ကိုင်းဖြာသည်။ ပင်စည်နှင့် အကိုင်း အခက် လေးထောင့် သဏ္ဌာန် ရှိ၍ သေးငယ်ပြီး အစိမ်း ရောင် ရှိသည်။ ပင်စည် အရင်းပိုင်း နားတွင် အပွေး အနည်းငယ် ရှိသည်။ ပင်စည် ပေါ်ရှိ အဆစ် ကလေး များမှ ကိုင်းဖြာ ထွက်သည်။ အရွက် - ၃ ရွက်ဆိုင် ထွက်သည်။ အလျား ၁ လက်မခန့် ထိရှည်၍ အရွက် အထက်ပိုင်း အနားတွင် ခွေးသွားစိပ် များရှိပြီး အရွက်အောက် ဘက်ပိုင်း အနား ညီသည်။ ရွက်ထိပ် ချွန်၍ ရွက်ရင်း သွယ်သည်။ ရွက်ကြောများ ထင်ရှားသည်။ ရွက်ပြား ချောသည်။ အပွင့်
-တေ့ဆိုင်ရွက် သုံးရွက်ထွက်သော အဆစ်တခုစီတိုင်းတွင် စိမ်းရောင်သမ်းသော နှမ်းစေ့အရွယ်အပွင့်ဖူး နှစ်ခုစီပါရှိသည်။
အက်ဖ်အမ်အိုင် လေကြောင်းလိုင်း
အက်ဖ်အမ်အိုင် လေကြောင်းလိုင်း (FMI Air) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် အခြေစိုက်ခဲ့သော လေကြာင်းလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့တော် နေပြည်တော်သို့ တစ်ပတ်လျှင် ခရီးစဉ် (၁၉) ခု ခန့်ဖြင့် ပျံသန်းနေပြီး စင်းလုံးငှားလေယာဉ် ဝန်ဆောင်မှုပေးကာ မြို့ပေါင်း (၂၀) ကို ပျံသန်းပေးခဲ့သည်။ အဓိက အခြေစိုက်ရာနေရာမှာ ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် ဖြစ်သည်။
သမိုင်း
၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အေတီအာ ၄၂ လေယာဉ်သည် ရန်ကုန်လေဆိပ်မှ စတင်ထွက်ခွာခဲ့သည်။ အဆိုပါ လေယာဉ်ထွက်ခွာမှုသည် အက်ဖ်အမ်အိုင် လေကြောင်းလိုင်း၏ ပထမဆုံး လေယာဉ်ထွက်ခွာမှုဖြစ်ပြီး  မြန်မာ့လေကြောင်းလောကအတွက် စာမျက်နှာအသစ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
အက်ဖ်အမ်အိုင် လေကြောင်းလိုင်းသည် ရန်ကုန် နှင့် နေပြည်တော် အကြား တစ်ပတ်လျှင် ခရီးစဉ် (၁၉) ခု ပျံသန်းခဲ့သည်။
အက်ဖ်အမ်အိုင် လေကြောင်းလိုင်းသည် လေယာဉ် စင်းလုံးငှားခြင်းကိုလည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိပြီး ပြည်တွင်း လေဆိပ် (၂၀) ကျော်သို့ ငှားရမ်း ပျံသန်းနိုင်ခဲ့သည်။
စီးနင်းသူ နည်းပါးမှုကြောင့် ၂၀၁၈ ဩဂုတ်တွင် လေကြောင်းလိုင်းကို ရပ်နားခဲ့သည်။
လေယာဉ်
၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၃ ရက်နေ့အထိ အက်ဖ်အမ်အိုင် လေကြောင်းလိုင်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ လေယာဉ်များဖြင့် ပျံသန်းခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် ရပ်နားသွားသော လေကြောင်းလိုင်းများ
ကန်းဇောက်ရွာ၊ ကန်းဇောက်
ကန်းဇောက်ရွာ၊ ကန်းဇောက်
ကျောက်ကြီးရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကျောက်ကြီးရွာ (Kyaukgyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ မော်ခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၄၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘဲပေါက်ရွာ၊ ဂျိုခေါင်း
ဘဲပေါက်ရွာ၊ ဂျိုခေါင်း
ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၀
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီဇင်ဘာ ကဏ္ဍ:၁၉၉၀
ဇီရာ
ဇီရာပင်သည် တစ်နှစ်ခံ သစ်နုပင်မျိုးဖြစ်၍၊ 'အမ်ဗဲလစ် ဖရီ'မျိုးရင်းဝင် ဖြစ်သည်။ ထိုအပင် မူလပေါက်ရောက်ရာဒေသ များမှာ ဥရောပတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်း တို့ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက အာရေဗျ၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့ အပြင် မြေထဲပင်လယ်ကမ်းခြေရှိ ဒေသများတွင်လည်း ဇီရာပင် ကိုစိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါ မြေထဲပင်လယ်ထဲရှိ စစ္စလီ ကျွန်း၊ မော်လတာကျွန်း၊ မြောက်အာဖရိကတိုက်၊ အိန္ဒိယ၊ ဆီးရီးယား၊ မက္ကဆီကို နိုင်ငံတို့တွင် အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုး ကြသည်။
ဇီရာ၏ ယေဘုယျ ပုံသဏ္ဌာန်သည် စမုန်စပါးနှင့်တူ၏။ ပင်စည်သည် သေးသွယ်၍ ဖြာထွက်နေ၏။ အပင်၏ အမြင့်မှာ တစ်ပေခန့်ရှိသည်။ အပွင့်သည် သေးငယ်၍ အဖြူရောင်ရှိသည်။ အရွက်များသည် ခြည်မျှင်များသဖွယ် အစိတ်စိတ်ပြတ်လျက်ရှိကြ၏။ ဇီရာပင်မှ အစေ့ဟုခေါ်သော အသီးသည် ဘဲဥပုံရှိသည်။ ထိုအသီး၏ အနံ့သည် မွှေး၍ အရသာမှာခါးသည်။ ဇီရာစေ့များကို ရေနှင့်ရော၍ ပေါင်းခံ ယူလျှင် ဇီရာဆီခေါ် ဆီတစ်မျိုးကိုရ၏။ ထိုဆီ၏အရောင်မှာ အဝါနုရောင်ဖြစ်၍၊ အနံ့စူးရှ၏။ တစ်ကမ္ဘာလုံးမှ နှစ်စဉ်ထွက် သော ဇီရာတန်ချိန်ပေါင်းမှာ ၂ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ဇီရာကို ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ ပြုလုပ်ရာတွင်အသုံးပြုကြသည်။ ဇီရာနှင့် စီမံထားသောဆေးဝါးများကို တိရစ္ဆာန်များအား ဆေးကုရာတွင် အသုံးပြု ကြသည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့သည် ဇီရာစေ့ကို ထောင်းပြီးလျှင် လတ် ဆတ်သော သားငါးတို့၏ အနံ့အသက်များ လျော့ပါးစေရန် အမှုန့်ကို ဖြူးပေးလေ့ရှိကြသည်။
ခအုံးမော်အရှေ့ဘက်ရွာ
ခအုံးမော်အရှေ့ဘက်ရွာ
ပုတ်သင်ညို / ​ကျော်ဇောကြီး
ပုတ်သင်ညို / ကျော်ဇောကြီး
နဂါးရွာသစ်ရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
နဂါးရွာသစ်ရွာ (Nagarywarthit)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ နဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နဂါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၄၄ ဦး၊ မ ၁၉၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာအင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား
မြန်မာအင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား (ဗြိတိသျှအင်္ဂလိပ်နှင့်အလားတူ) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား၏ အင်္ဂါစဉ်ဖြစ်သည်။ ၁၈၂၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရချိန်ထိ အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားကို ကနဦး စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
သမိုင်း
ဗြိတိသျှအင်ပါယာသည် မျက်မှောက်ခေတ်မြန်မာနိုင်ငံကို ဆယ်စုနှစ်ခြောက်ဆယ်ကျော် (၁၈၂၄-၁၈၈၅) အဆင့်သုံးဆင့်ဖြင့် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိ သီးခြားကိုလိုနီအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည် ဒေသန္တရဘာသာစကားကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် အစားမထိုးခဲ့သော်လည်း အဆင့်မြင့်ပညာတွင် အင်္ဂလိပ်သည် သင်ကြားပို့ချသည့်ကြားခံဖြစ်သည်။ မြန်မာအင်္ဂလိပ်သည် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီပြုစဉ်က အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် သမိုင်းကြောင်းအရ အဆက်အသွယ်ရှိသောကြောင့် အိန္ဒိယအင်္ဂလိပ်နှင့်တူသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ
ကိုကိုးကျွန်း လေဆိပ်
ကိုကိုးကျွန်း လေဆိပ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ကိုကိုးကျွန်း တွင် တည်ရှိသည်။
တက်တိုး
တက်တိုး [၁၉၁၃ - ၂ဝဝ၃]
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပစာတန်းအောင်သည်။ ဥပစာတန်းအောင်ပြီးနောက် ၁၉၃၈ ခုနှစ်ထိ မကွေးတိုင်း မင်းကြီးရုံး၌ စာရေးလုပ်ခဲ့သည်။ "ခေတ်ညွန့်စာစောင်" စာပေအဖွဲ့ကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။ "ဘားမားဂျာနယ်" တွင် ဆောင်းပါးများစတင်ရေးသားသည်။
၁၉၃၈ - တိုးတက်ရေးသတင်းစာ၌ ဘာသာပြန်အယ်ဒီတာ။ တိုးတက်ရေးမဂ္ဂဇင်း၌လည်း ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့။ တိုးတက်ရေး၌ ၃ လခန့်လုပ်ပြီး (နိုဝင်္ဘာလ၌)ဂန္ထလောကမဂ္ဂဇင်းသို့အယ်ဒီတာအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ ဆောင်ရွက်ခဲ့။
၁၉၃၉ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရရှိခဲ့။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ အင်္ဂလိပ်စာနည်းပြဆရာလုပ်။
၁၉၄၀-၄၁ - ပြန်ကြားရေးဌာန၊ မြန်မာနိုင်ငံဘာသာပြန် ဌာနခွဲစာတည်းမှူး။
၁၉၄၁ - ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကဗျာဆရာမ နုယဉ်(ဒေါ် နုယဉ်)နှင့် လက်ထပ်ခဲ့။
၁၉၄၂-၄၃ - ပညာမင်းကြီးရုံး၊ မြန်မာစာပေဌာန၌ စာတည်း။
၁၉၄၃-၄၅ - 'ပညာစွယ်စုံကျမ်း' လက်ထောက် စာတည်းမှူး။ ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာတွင် ပြင်သစ်တ္ထုရေး ဆရာကြီး ဂုစတပ်ဖလောဗဲယား ၏ မဒမ်ဗောဗာရီ ဝတ္ထုကို သုရောနန္ဒီ အမည်ဖြင့် မြန်မာပြန်ခဲ့။
၁၉၄၅-၄၇ - ပြန်ကြားရေးဌာန၊ သုတေသနအရာရှိ။
၁၉၄၆ - တိုင်းမ် မဂ္ဂဇင်း သတင်းထောက်။
၁၉၄၇-၄၈ - အိုးဝေ သတင်းစာ အယ်ဒီတာ။
၁၉၄၇-၄၉ - ဟံသာဝတီ သတင်းစာ ခေါင်းကြီးရေးအယ်ဒီတာ။
၁၉၄၉-၅၀ - ပဒေသာမဂ္ဂဇင်းတည်ထောင်သူ၊ အတိုင်ပင်ခံအယ်ဒီတာ။
၁၉၅၀ - မင်းမှုထမ်းလုံးချင်းဝတ္ထုထွက်။ စာပေဗိမာန်ဆု ရရှိခဲ့။ ဗစ်တာဟူးဂိုး၏ ခါးကုန်းကြီး ဝတ္ထု ဘာသာပြန်ထွက်။
၁၉၅၁ - ဒေးကာနက်ဂျီ၏ သောကကင်းဝေး နေနိုင်ရေး ဘာသာပြန်စာအုပ်ထွက်။
၁၉၅၀-၅၂ - မြန်မာပြည်သတင်းဌာန စာတည်းချုပ်။ အခါလည်သား စာအုပ်ထွက်။
၁၉၅၂-၅၃ - ကွန်မင်တေတာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာထုတ် စာစောင်ကို ဦးစီးထုတ်ဝေ။ နယူးဘားမားဝိကလီး တွင် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်။ စာသင်သားဂျာနယ် ကိုထုတ်ဝေခဲ့။
၁၉၅၃ - စီးပွားရေးသတင်းစာ ခေါင်းကြီးရေး အယ်ဒီတာ။
၁၉၅၅ - တက်တိုး အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အဘိဓာန်ပြုစုထုတ်ဝေ။
၁၉၅၇ - တက်တိုးနည်းပြသင်တန်း ဖွင့်လှစ်တည်ထောင်ခဲ့။
၁၉၅၇-၅၈ - နုယဉ်ပုံနှိပ်တိုက်ကိုတည်ထောင်၍ ကျောင်းသုံးအင်္ဂလိပ်စာအုပ်များ ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့။ အင်ဒိုနီး ရှား၊ သီဟိုဠ်၊ ဂျပန် ၃ နိုင်ငံအကြောင်းရေးသားသောစာအုပ် ၃အုပ်အား ချစ်ကြည်ရေးဘာသာရပ်အဖြစ် ယူနက် စကိုအဖွဲ့ကဆုချီးမြှင့်ခဲ့။
၁၉၅၈-၆၂ - ပုံနှိပ်တိုက်လုပ်ငန်း၊ အလွတ်ပညာသင်လုပ်ငန်းများကို ဦးစီးလုပ်ကိုင်။
၁၉၆၁ - ဘဝနှင့်စာပေ စာအုပ်ထွက်။
၁၉၆၃ - မြန်မာ့သတင်းစဉ် (N.A.B) နိုင်ငံခြားသတင်းဌာန အယ်ဒီတာချုပ်။ ၁၉၈၀ ထိဆောင်ရွက်။
၁၉၆၅ - အာဇာနည်စိတ်နှင့်အညွန့်တလူလူ စာအုပ်ထွက်။
၁၉၆၉ - ပြန်ကြားရေးဌာန ညွှန်ကြားရေးဝန်။
၁၉၆၉-၇၂ - ဂါးဒီးယန်းအင်္ဂလိပ်သတင်းစာ၌ နေ့စဉ် ခေါင်းကြီးရေးခဲ့။
၁၉၇၂-၇၅ - အမျိုးသားစာပေဆုရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်။ ရုပ်ရှင်အကယ်ဒမီဆုရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့ဝင်။ စာပေလုပ် သားအစည်းအရုံး၊ စည်းရုံးရေးအဖွဲ့ဝင်။ (နောင် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဆရာမင်းသုဝဏ် ဂျပန်သို့ ဧည့်ပါမောက္ခအဖြစ်ထွက်ခွာ သွားသဖြင့် ဥက္ကဋ္ဌရာထူးကိုဆက်ခံခဲ့။)
၁၉၇၂ - သတင်းနှင့်စာနယ်ဇင်းကော်ပိုရေးရှင်း ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူး။
၁၉၇၅ - ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အထူးအရာရှိ။
၁၉၇၀-၈၀ - တက္ကသိုလ်ဗဟိုကောင်စီဝင်။ တက္ကသိုလ်ပညာရေးအဖွဲ့များကောင်စီဝင်။
၁၉၈၆-၉၅ - မဂ္ဂဇင်းများတွင် သုတ၊ ရသ (ပင်ကို၊ ဘာသာပြန်၊ ဆောင်းပါးများ-ပုဒ်ရေ ၁၀၀၀ခန့် ရေးသား ခဲ့။
၁၉၉၅ - လောကနီတိ အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ထွက်။
၁၉၉၇ - မိဘမေတ္တာလူမှုရေးအဖွဲ့၏ စာပေဂုဏ်ရည်ဆုရရှိ။ ပခုက္ကူဦးအုန်းဖေ-တစ်သက်တာစာပေဆုရရှိ။
သဲကုန်းကြီးရွာ၊ သဲကုန်းကြီး
သဲကုန်းကြီးရွာ၊ သဲကုန်းကြီး
တက်တိုး
တက်တိုး [၁၉၁၃ - ၂ဝဝ၃]
၂၀၀၃ - ဝိဇ္ဇာပညာထူးချွန်တံဆိပ်(ပထမဆင့်) ရရှိ။ မြန်မာနိုင်ငံစာပေနှင့်စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့၏ ဂုဏ်ပြုတံဆိပ်ရရှိ။
ဘဝနိဂုံး
၂၀၀၃-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့နံနက် ၄းဝဝ နာရီခန့်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ကွယ်လွန်ခဲ့။ သားသမီး ၄ယောက်ကျန်ရစ်သည်။ ''တက်တိုးကလောင်အမည်ကွဲများ ၁၇ ခုတွေ့ရသည်။
စာပေဆိုင်ရာစာအုပ်များ
၁။ ဘဝနှင့်စာပေ (၁၉၆၁) ၂။ နှင့်စာပေ (၁၉၆၃) ၃။ ရွှေစင်နှင်းဆီနှင့် အခြားအက်ဆေးများ (၁၉၆၅) ၄။ နုယဉ်၏ကဗျာများ (တက်တိုးအင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်) (၁၉၇၂) ၅။ အလှပန်းတစ်ပွင့်နှင့်အခြားပုံပြင်ဝတ္ထုများ (နုယဉ်ရေး၊ တက်တိုး အင်္ဂလိပ်ပြန်) (၁၉၈၁) ၆။ ပညာပေး လက်ရွေးစင်မြန်မာပုံပြင်များ (အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆို) (၁၉၉၄)
စိတ်ပညာနှင့်အတွေးအခေါ်စာအုပ်များ
၁။ အာဇာနည်စိတ် ၂။ အညွန့်တလူလူ (ကြီးပွားရေးအိပ်ဆောင်ကျမ်း) ၃။ အချစ်နှင့်စိတ်ပညာ (၁၉၆၃) ၄။ တက်တိုး၏အတွေးအမြင် (၁၉၉၂)
စိတ်ပညာနှင့်အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ (ဘာသာပြန်)
၁။ သောကကင်းဝေးနေနိုင်ရေး (၂) တွဲ၊ (၁၉၅၁) ၂။ သူတို့အတွေးအခေါ်မှတ်စုများ (၁၊ ၂၊ ၃) (၁၉၉၀-၉၁)
အတ္ထုပ္ပတ္တိဘာသာပြန်
၁။ မာတာဟာရီ (၁၉၄၀) ၂။ နပိုလီယံ (၁၉၄၀) ၃။ လေနတ်မောင် (၁၉၄၁) ၄။ အာဇာနည်မာရီ ၅။ ဆောင်တော်ကူး (၁၉၄၇) ၆။ စာဆိုမယ် (၁၉၄၇) ၇။ သမ္မတလင်ကွန်း (၁၉၄၈) ၈။ ကမ္ဘာ့ဆိုးပေကြီးများ (၁၉၆၄) ၉။ ကမ္ဘာ့စာဆိုကြီးများ (၁၉၆၅)
ပင်ကိုရေးဝတ္ထုများ
၁။ ခေတ်နှင့်ကံ (၁၉၄၅) ၂။ မင်းမှုထမ်း (၁၉၅၀) ၃။ သံယောဇဉ်နှင့်အခြားဝတ္ထုတိုများ (၁၉၅၈) ၄။ ပင်ကိုရေးဝတ္ထုတိုများနှင့်ကိုယ်တိုင်ရှင်းပြချက် (၁၉၆၅) တက်တိုးသည် အင်္ဂလိပ်စာဆိုင်ရာစာအုပ်များ အများအပြား ရေးသားခဲ့သည်။ ခါးကုန်းကြီး၊ ငါးဦးကြမ္မာ၊ အခါလည်သား၊ ခုနစ်ဆောင်ပြိုင်အိမ်ကြီး၊ မေတ္တာမွန်၊ တောမီး၊ အိုင်ဗင်ဟို၊ ဆရာမဘဝ၊ ကမ္ဘာကျော်ဝတ္ထု တိုများနှင့်ရှင်းပြချက်။ ကမ္ဘာကျော် ဝတ္ထုရှည်ကြီးများ၊ ချစ်တေးကဗျာဝတ္ထုတိုများ၊ လံခြားသမား စသောဘာသာ ပြန်ဝတ္ထုများရေးသားခဲ့သည်။
စာညွှန်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရာဇဌာန်ပြည်နယ်
အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် ရာဇပုတ္တနနယ် ဟူ၍ ယခင်က ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံဟူ၍ သီးခြားနိုင်ငံနှစ်ခု တည်ထောင်ပြီးသည့် နောက် ရာဇပုတ္တနနယ်ရှိ အိန္ဒိယစော်ဘွားနယ် ၁၉ နယ်နှင့် အကြီးအကဲ အုပ်ချုပ်သောနယ်သုံးနယ်တို့သည် ၁၉၄၉ ခုနှစ် မတ်လ ၃ဝ ရက်နေ့၌ စုပေါင်း၍ ရာဇဌာန်ပြည်နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။ ထိုပြည်နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၃၂၁၅၂ စတုရန်းမိုင်ရှိ၍ လူဦးရေ ၂ဝ၁၅၅၆ဝ၂ ယောက် (၁၉၆၁)ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ ဂျိုင်ပူမြို့ဖြစ်သည်။ ရာဇဌာန်ပြည်နယ်အတွင်းတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ သမ္မတက မဟာမင်းကြီးမှတစ်ဆင့် တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်သော အပ်ဂျမီအာ နယ်ဟူ၍ သီးခြားနယ်ရှိသည်။
အာရဝေလ္လိတောင်တန်းသည် ပြည်နယ်ကို အရှေ့မြောက်မှ အနောက်တောင်သို့ ဖြတ်သန်းလျက် တည်ရှိသည်။ တောင်တန်း အနောက်မြောက်ဘက်ပိုင်းသည် အရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်းထက်ပို၍ ကျယ်ဝန်းသော်လည်း သားသဲကန္တာရအစပ်ဖြစ်သောကြောင့် ခြောက်သွေ့သည်။ နေထိုင်သူများသည်လည်း နွားကျောင်း၊ သိုး ကျောင်း၊ ကုလားအုပ်ကျောင်းအလုပ်ဖြင့် ရေကြည်ရာ မြက်နုရာ သို့ အစဉ်ရွေ့ပြောင်း နေထိုင်သူများ ဖြစ်သည်။ အရှေ့ တောင် ဘက်ပိုင်း၌မူကား လူများသည် နှံစားပြောင်း၊ ဂျုံ၊ မုယော၊ ဝါ၊ ဆေးတို့ကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်၍ အိုးအိမ် အတည်တကျဖြင့် နေထိုင်သည်။ ထိုအပိုင်းတွင် ချမ်းဗောမြစ်နှင့် ယင်း၏ မြစ် လက်တက်များမှ ရေရလေသည်။
ရေသိုးရွာ၊ ဒေါင့်ချောင်း
ရေသိုးရွာ၊ ဒေါင့်ချောင်း
အင်ခွမ်ရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
အင်ခွမ်ရွာ (Inhkum)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ တုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၂ ဦး၊ မ ၂၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းမွန်သော အုပ်ချုပ်ရေး
ကောင်းမွန်သော အုပ်ချုပ်ရေး ဆိုသည်မှာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး စာပေများတွင် အသုံးပြုသော မရေရာသည့် အသုံးအနှုန်း တစ်ခု ဖြစ်ပြီး အများပြည်သူဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများ အနေနှင့် အများပြည်သူဆိုင်ရာ အရေးများကို မည်သို့ ဆောင်ရွက်ရမည်၊ အများပြည်သူဆိုင်ရာ အရင်းအမြစ်များကို မည်သို့ စီမံခန့်ခွဲရမည်ကို ဖော်ပြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေး ဆိုသည်မှာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်မည် သို့မဟုတ် အကောင်အထည် မဖော် စသည့် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု လည်း ဖြစ်သည်။. အုပ်ချုပ်ရေး ဆိုသော အသုံးအနှုန်းကို အသင်းအဖွဲ့များဆိုင်ရာ ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ၊ နိုင်ငံ ဆိုင်ရာ နှင့် ဒေသတွင်း အုပ်ချုပ်ရေး တို့အတွက် သို့မဟုတ် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အခြားအစိတ်အပိုင်းများနှင့် ဆက်ဆံမှုပြုရန် အတွက် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
ကောင်းမွန်သော အုပ်ချုပ်ရေး ဟူသော အယူအဆသည် ထိရောက်မှုမရှိသော စီးပွားရေး သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းကို လက်တွေ့ကျသော စီးပွားရေး သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ရာတွင် စံတစ်ခု အဖြစ် အမြဲလိုလို အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။ ထိုအယူအဆမှ အစိုးရ သို့မဟုတ် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်းမှ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအတွင်းမှ အသင်းအဖွဲ့ အချို့၏ ဆန္ဒမဟုတ်ဘဲ အများ၏ ဆန္ဒကို ထပ်တူကျနိုင်ရန် အတွက် တာဝန်ဝတ္တရားများ ပေါ်တွင် မူတည် ဖော်ပြထားလေ့ ရှိသည်။
ဓူဝံကြယ်
ဓူဝံကြယ် (Polaris) ကို အယ်လ်ဖာ ယူမီ (α UMi)၊ အယ်လ်ဖာ အာဆာမိုင်နောရစ် (α Ursae Minoris) စသော အမည်များဖြင့် ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုကြပြီး အများအားဖြင့် မြောက်ဘက်ကြယ် (Northern Star) သို့ ဝင်ရိုးစွန်းကြယ်(Pole Star) စသည့် အမည်များဖြင့် လူသိများကာ တစ်ခါတစ်ရံတွင် လမ်းပြကြယ် (Lodestar) ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ ဓူဝံကြယ်သည် အာရှာ မိုင်နာ (Ursa Minor) ကြယ်အစုအဝေးတွင် အတောက်ပဆုံးကြယ်ဖြစ်သည်။ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းကောင်းကင်နှင့် အနီးစပ်ဆုံးကြယ်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိ မြောက်ဝင်ရိုးစွန်းကြယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်သုံးလုံး စနစ်များ
ကောင်းယွဲ့
ကောင်းယွဲ့သည် လပြည့်ညရဲ့စိန်ခေါ်သံ သို့မဟုတ် ဒဏ္ဍာရီထဲကဓား ဟု လူသိများသည့် ရော်ဘင်ရှန်(ရှန်လီပင်း) ရိုက်ကူးသော တရုတ်ကာတွန်းရုပ်ရှင် ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သည့် ၁၂ နှစ်အရွယ် မိန်းကလေးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
စိတ်နေသဘောထား
ခင်တတ်သည်။ ဖော်ရွေသည်။
ဇာတ်ကွက်
ဖခင်မှာ ယန့်နိုင်ငံ၏ အိမ်ရှေ့မင်းသားဟောင်းဖြစ်ပြီး မော့ဂိုဏ်း ဂိုဏ်းချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ မိခင်ဖြစ်သူမှာ နက္ခတ်တာရာများကို ကျွမ်းကျင်သည်။ ယွဲ့အော်သည် မိခင်ကွယ်လွန်ချိန်မှစ၍ တွမ်းမုလုံနှင့်အတူ နေထိုင်ခဲ့သည်။ မော့ဂိုဏ်းကို ဝေ့ကျွမ်းဦးဆောင်သောအဖွဲ့ လာရောက်တိုက်ခိုက်ချိန်တွင် တွမ်းမုလုံက ယွဲ့အော်ကို မော့ဂိုဏ်းသားအဖြစ်မှ ထုတ်ပယ်ပြီး ထျန်းမင် ရှောက်ယွီတို့နှင့်အတူ စက်မှုမြို့တော်မှ ထွက်ရာလမ်းသို့ ပို့ပေးခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း စက်မှုမြို့တော်တွင်း ပြန်ဝင်လာသည့်အတွက် လနတ်သမီး၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကိုခံရကာ နောက်ပိုင်းတွင် ရင်းယန်ဂိုဏ်းသားတစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။ ရင်းယန်ဂိုဏ်း ဂိုဏ်းချုပ်က ယွဲ့အော်ကို ကျီးလူချင်းလုံဟု အမည်ပြောင်းပေးခဲ့သည်။
ကျီကုန်းရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကျီကုန်းရွာ (Kyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ မော်ခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၄၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချီးသူစောအောက်ရွာသစ်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ချီးသူစော(အောက်ရွာသစ်)ရွာ(Cheethusaw(Lowerywarthit))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ချီးသူစော(အောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၆၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ထပ်
တောင်ထပ်
အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီ
အလံနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီ (Red Flag Communist Party; အခြားအမည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်); Communist Party (Burma)) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် သခင်စိုးမှ ခွဲထွက်တည်ထောင်ခဲ့သော ပါတီဖြစ်သည်။ ပါတီ၏အယူဝါဒ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ မာစ်စ် လီနင် ဝါဒ စတာလင်ဝါဒ ပြန်လည်ပြင်ဆင်​ရေး ဆန့်ကျင်​ရေးဝါဒ
(ပါတီနိုင်ငံ​ရေး အ​နေအထား) လက်ဝဲစွန်း
သမိုင်း ၁၉၄၆ခုနစ်တွင်သခင်စိုးမှဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၁၉၇၀ပြည့်နှစ်တွင်သခင်စိုးလက်နက်ချခဲ့ပြီး​နောက်တွင်ပါတီဖြတ်သိမ်းခဲ့သည်။
ပါတီ​ခေါင်း​ဆောင်များ သခင်စိုး (၁၉၄၆-၁၉၇၀)
နန့်အောရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
နန့်အောရွာ (Namaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀၈ ဦး၊ မ ၃၅၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုံဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဘုံဝရွာ(Bonwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဆမီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၁၆ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခအုံးမော်ဗောဓီကုန်းရွာ
ခအုံးမော်ဗောဓီကုန်းရွာ
အာဟုနေယျသုတ်
(၇)သုတ် ရှိပါသည်။
ဒွါရ ၆-ပါးတို့ဖြင့် အာရုံ ၆-ပါးတို့ကို သိသည်ရှိသော် ဣဋ္ဌာရုံ၌ ဝမ်းမြောက်မှု၊ အနိဋ္ဌာရုံ၌ စိတ်နှလုံးမသာယာမှု မဖြစ်ပဲ လျစ်လျူရှု၍ သတိသမ္ပဇဉ်ဖြင့် နေသည် ရှိသော် အာဟုနေယျ အစရှိသောဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံနိုင်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဤသုတ်၌-ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ အမြဲဖြစ်နေသော နေခြင်းကို ဟောတော်မူသည်ဟု အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ပြထားပါသည်။ --- ဣဒ္ဓိဝိဓ၊ ဒိဗ္ဗသောတ၊ စေတောပရိယ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ၊ ဒိဗ္ဗစက္ခု၊ အာသဝက္ခယ-ဟူသော အဘိညာဏ် ၆-ပါးနှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းတော်သည် အာဟုနေယျ အစရှိသောဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံ၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ -ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏အဘိညာဉ် ၆-ပါးကို ဟောတော်မူသည်ဟု ဖွင့်ပါသည်။
ဋီကာ၌ -ပါဠိတော်လာ ပါဠိအဖွင့်တို့ကို အကျယ်ဖွင့်ပြထားပြီး၊ ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂဋီကာ (၂။ ၅၆)၌ အကျယ်ယူပါလေ-ဟု ဖွင့်ပြထားပါသည်။ - (၁)သီလရှိခြင်း၊ (၂)ဗဟုဿုတရှိခြင်း၊ (၃)ကလျာဏမိတ္တရှိခြင်း၊ (၄)သမ္မာဒိဋ္ဌိ ရှိခြင်း၊ (၅)ရူပသမာပတ်ကို ရပြီးခြင်း၊ (၆)ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိအဘိညာဉ်ကို ရပြီးခြင်း၊ (၇)ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ကို ရပြီးခြင်း၊ (၈)အာသဝက္ခယဉာဏ်ကို ရပြီးခြင်း-ဟူသော တရား ၈-ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းသည် အာဟုနေယျ-အစရှိသော ဂုဏ်လေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံ၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- သီလရှိခြင်း၊ ဗဟုဿုတရှိခြင်း၊ အာရဒ္ဓဝီရိယဖြစ်ခြင်း၊ အာရညိကဖြစ်ခြင်း အရတိ ရတိသဟဖြစ်ခြင်၊ ဘယဘေရဝသဟဖြစ်ခြင်း၊ ရူပသမာပတ်လေးပါးကို ရပြီးခြင်း၊ အာသဝက္ခယဉာဏ်ကို ရပြီးခြင်း-ဟူသော တရား ၈-ပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောရဟန်းတော်သည် အာဟုနေယျ-အစရှိသော ဂုဏ်လေးပါးနှင့် ပြည့်စုံပေ၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- အရဟာ၊ အရဟတ္တာယပဋိပန္န၊ အနာဂါမီ၊ အနာဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယပဋိပန္န၊ သကဒါဂါမီ၊ သကဒါဂါမိဖလသစ္ဆိကိရိယာယ၊ သောတာပန္န၊ သောတာပတ္တိဖလ သိစ္ဆိကိရိယာယပဋိပန္န၊ ဂေါတြဘူ-ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ် (၉)ယောက်သည် အာဟုနေယျ၊ ပါဟုနေယျ၊ ဒက္ခိဏေယျ၊ အဉ္ဇလီကရဏီယ၊ အနုတ္တရံ ပုညက္ခေတ္တလောကဿဖြစ်သည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။ -- သဗ္ဗညုဘုရားရှင်၊ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ၊ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တပုဂ္ဂိုလ်၊ ပညာဝိမုတ္တပုဂ္ဂိုလ်၊ ကာယသက္ခီပုဂ္ဂိုလ်၊ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တပုဂ္ဂိုလ်၊ သဒ္ဓါဝိမုတ္တပုဂ္ဂိုလ်၊ သဒ္ဓါနုသာရီပုဂ္ဂိုလ်၊ ဓမ္မာနုသာရီ ပုဂ္ဂိုလ်၊ (သိခါပတ္တဝိပဿနာဉာဏ်ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ကိုအာရုံပြုသော)ဂေါတြဘူဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံသော တိဟိတ်ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်-ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်ဆယ်မျိုးတို့သည် အာဟုနေယျအစရှိသော ဂုဏ်လေးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံပေကုန်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
(၁)သီလရှိခြင်း၊ (၂)ဗဟုဿုတရှိခြင်း၊ (၃)ကလျာဏမိတ္တရှိခြင်း၊ (၄)သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဖြစ်ခြင်း၊ (၅)ဣဒ္ဓိဝိဓ၊ (၆)ဒိဗ္ဗသောတ၊ (၇)ပရစိတ္တဝိဇာနန၊ (၈)ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိ၊ (၉)ဒိဗ္ဗစက္ခု-ဟူသော အဘိညာဉ်ငါးပါးနှင့် (၁၀)အာသဝက္ခယဉာဏ်ကို ရပြီးခြင်း-ဟူသော တရားဆယ်မျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်သည် အာဟုနေယျ-အစရှိသော ဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံပေ၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အနောက်တိုင်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
အနောက်တိုင်းရွာ (Ahnauktaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ အနောက်တိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၄၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနုတ္တရိယသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
(၁) ဘုရားရှင်, ရဟန်းသံဃာတော်, ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံတို့ကို ရှုမြင်မှု၊ (၂) ရတနာ သုံးပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူး, ဘုရားမြတ်စွာ တရားတော်ကိုကြားနာမှု၊ (၃) သဒ္ဓါအစရှိသော အရိယာဥစ္စာခုနစ်ပါးကိုရရှိမှု၊ (၄) အဓိသီလ အစရှိသော သိက္ခာသုံးပါးကို ဖြည့်ကျင့် မှု၊ (၅) ရတနာသုံးပါးအား ပြုစုလုပ်ကျွေးမှု၊ (၆) ရတနာသုံးပါး ဂုဏ်တော်များကို အမှတ်ရမှု-ဟူသော လောကီ လောကုတ္တရာအမြတ်ဆုံး (အနုတ္တရိယ) တရားခြောက်မျိုးကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။ --- အထက်ပါ အနုတ္တရိယတရား ခြောက်ပါးကိုပင် အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောပြသည့်သုတ်၊
ရဟန်း
ရဟန်းဟူသည် - တရားကို ကောင်းစွာကျင့်ခြင်း၊ မှန်စွာကျင့်ခြင်း၊ ကုသိုလ်ပြုခြင်းသည် ကောင်း၏၊ကောင်းမှုပြုခြင်းသည် ကောင်း၏၊ မညှင်းဆဲခြင်းသည်ကောင်း၏၊ သတ္တဝါတို့ကို သနားခြင်းသည် ကောင်း၏ ဟု နှလုံးသွင်း ကျင့်နေသူ ဖြစ်သည်။ သာမဏေရ ပဗ္ဗဇ္ဖ လို့ အခေါ်ပြောင်းလိုက်လျှင် - လွတ်မြောက်အောင်ကျင့်နေသူ၊ အနှောင်အဖွဲ့ကင်းသူ၊ (တဏှာကင်းအောင် ကြိုးစားနေသူ ) ဖိအားကင်းအောင်နေသူ၊ ငြိမ်းချမ်းအောင်နေသူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ဗုဒ္ဓသာသနာတွင်း ရဟန်း(သံဃာ) နှင့် သာသနာပ ရဟန်း နှစ်မျိုးလုံးနှင့်လည်း ဆက်ဆံသည်။ ထိုသို့ ဆက်ဆံသော်လည်း ပဗ္ဗဇ္ဇလေးမျိုးမှလာသော ရဟန်းတို့တွင် ဘိက္ခုပဗ္ဗဇ္ဇမှ လာသော ရဟန်းနှင့် သာမဏေရ ပဗ္ဗဇ္ဇမှ လာသော ရဟန်းကား ဗုဒ္ဓ သာသနာတွင်း ရဟန်းသာ ဖြစ်သည်။ ဣသိပဗ္ဗဇ္ဇမှ လာသော ဗုဒ္ဓသာသနာတွင်းနှင့် သာသနာပနှစ်မျိုးလုံး ရဟန်းဖြစ်သည်။ ဥပသမ္ပဒါ ရှစ်မျိုးမှလာသော ရဟန်းကား ဗုဒ္ဓသာသနာတွင်း ရဟန်းသာ ဖြစ်သည်။ ရဟန်းသာမဏေများ သင်ကြား လေ့ကျင့်ရမည့်တရားများမှ ၇၅-မျိုး သိက္ခာပုဒ်များကိုလည်း စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်း၍ နေရသည်။
ရဟန်း ၈-မျိုး
သာသနာ့ဝန်ထမ်း ရဟန်းဘဝနှင့် စပ်၍ ရဟန်းရှစ်မျိုးရှိကြောင်းကို ဦးစွာသိအပ်ပေ၏။ ထို ၈-မျိုးတို့တွင် ၁၊ ၃၊ ၄၊ ၅ တို့သည် ဗုဒ္ဓကိုယ်တော်တိုင် ရဟန်းပြုပေးသော ရဟန်း အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည်။
ယင်း ဥပသမ္ပဒါရှစ်မျိုးကား အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
(၁) ဧဟိဘိက္ခူပသမ္ပဒါ-မြတ်စွာဘုရားက ရဟန်းလောင်းအား ရဟန်းလာလှည့်၊ ဝဋ်ဆင်းရဲအဆုံးကိုပြုခြင်းငှာ မြတ်သော အကျင့်ကို ကောင်းစွာကျင့်လှည့်ဟု ခေါ်တော်မူသော စကားမျှ ဖြင့် ဖြစ်သော ရဟန်း၊ (ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းများ)၊ ( ဧဟိ ဘိက္ခု ။)
(၂) သရဏဂမဏူပသမ္ပဒါ-ဗုဒ္ဓံသရဏံ ဂစ္ဆာမိ စသော သရဏဂုံသုံးပါးကို ခံယူဆောက်တည်ကာမျှဖြင့် ဖြစ်သော ရဟန်း၊(ဉာတ်ကမ္မဝါ မပေါ်မီက ခွင့်ပြု သောရဟန်း)၊ ( သရဏဂုံ။)
(၃) ဩဝါဒပဋိဂ္ဂဟဏူပသမ္ပဒါ-မြတ်စွာဘုရားက ဤပုံ ဤနည်း ကျင့်ရမည်ဟု ပေးထားသော အဆုံးအမ ဩဝါဒကို လိုက်နာခံယူကာမျှဖြင့် ဖြစ်သောရဟန်း၊ (အရှင်မဟာကဿပ)
(၄) ပဉှာဗျာကရဏူပသမ္ပဒါ-မြတ်စွာဘုရား၏ အမေး တော်ကို ဖြေဆိုကာမျှဖြင့် ဖြစ်သောရဟန်း၊ (ရှင်သောပါက)
(၅) ဂရုဓမ္မ ပဋိဂ္ဂဟဏူပသမ္ပဒါ-ဂရုဓံတရားရှစ်ပါးကို တစ်သက်လုံး ကောင်းစွာကျင့်ပါမည်ဟု ဝန်ခံကာမျှဖြင့် ဖြစ် သောရဟန်း၊ (မိထွေးတော်ဂေါတမီ)
ဂရုဓံတရားရှစ်ပါးကား
(၁)ရဟန်း ဝါတော် တစ်ရာ ရှိပြီးသော ရဟန်းမိန်းမ(ဘိက္ခုနီ) သည် ယနေ့ ဖြစ်သစ်စရဟန်း ယောက်ျားငယ်အား ရှိခိုးခြင်း၊ ခရီးဦး ကြိုဆိုခြင်း၊ လက်အုပ်ချီခြင်းအမှုကို ပြုရခြင်း၊ (၂) ရဟန်း မိန်းမသည် ရဟန်းယောက်ျားနှင့် ကင်းကွာသောကျောင်း၌ ဝါမဆို ဝါမကပ်ရခြင်း၊ (၃) ရဟန်းမိန်းမသည် လခွဲတိုင်း လပြည့်လကွယ် အဖိတ်နေ့၌ ရဟန်းယောက်ျားများထံ သွား၍ ဤဥပုသ်သည် တစ်ဆဲ့လေးရက် ဥပုသ်လော၊ တစ်ဆဲ့ငါးရက် ဥပုသ်လောဟု ဥပုသ်ကို မေးမြန်းရခြင်းနှင့် ဥပုသ်နေ့ ဥပုသ် မပြုမီ ရဟန်းမိန်းမတစ်ဦးကို ရဟန်းယောက်ျားများထံ စေ လွှတ်၍ ရဟန်းမိန်းမများ ဩဝါဒခံယူရန် တောင်းပန်ရခြင်း၊ (၄) ရဟန်းမိန်းမသည် ဝါကျွတ်သောအခါ ရဟန်းမိန်းမ သံဃာနှင့် ရဟန်းယောက်ျားသံဃာ နှစ်ပါးစုံ၌ ပဝါရဏာ ပြုရခြင်း၊ (၅) သံဃာဒိသေသိ အာပတ်သင့်သော ရဟန်းမိန်းမ သည် ရဟန်းမိန်းမသံဃာနှင့် ရဟန်းယောက်ျားသံဃာ နှစ်ပါး စုံ၌ လခွဲပတ်လုံး မာနတ်ကျင့်ရခြင်း၊ (၆) ရဟန်းမိန်းမလောင်း သေက္ခမာန်မသည် နှစ်⁠နှစ်ပတ်လုံး ကျင့်ဝတ်တရား ခြောက်ပါး ကို ကျင့်ပြီးမှ ရဟန်းမိန်းမ သံဃာနှင့် ရဟန်းယောက်ျားသံဃာ နှစ်ပါးစုံ၌ ရဟန်းခံရခြင်း၊ (၇) ရဟန်းမိန်းမသည် မည်သည့် ပရိယာယ် တစ်စုံတစ်ရာ မျှဖြင့် ရဟန်းယောက်ျားကို မဆဲရေး ရ၊ မရေရွတ်ရ၊ (၈) ရဟန်းမိန်းမသည် ရဟန်းယောက်ျားအား မဆုံးမရ၊ ရဟန်းယောက်ျား၏ အဆုံးအမကိုသာ လိုက်နာ ရမည်။)
(၇) အဋ္ဌဝါစီ ကူပသမ္ပဒါ.ရဟန်းမိန်းမသသံဃာ၌ ဉာတ်တစ်ကြိမ်တမ္မဝါ သုံးကြိမ်အားဖြင့် လေးကြိမ်၊ ရဟန်း ယောက်ျား သံဃာ၌ ဉာတ်တစ်ကြိမ်၊ ကမ္မဝါသုံးကြိမ် အားဖြင့် လေးကြိမ်၊ ဤသို့ ဉာတ်-ကမ္မဝါရှစ်ကြိမ် ရွတ်ဖတ်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်သော ရဟန်း၊ (ရဟန်း မိန်းမများ)
(၈) ဉာတ္တိ စတုတ္ထ ကမ္မူပ သမ္ပဒါ ရဟန်းယောက်ျား သံဃာ၌ ဉာတ်တစ်ကြိမ်၊ ကမ္မဝါသုံးကြိမ် အားဖြင့် လေးကြိမ်ရွတ်ဖတ်ခြင်းဖြင့် ဖြစ်သော ရဟန်း (ရဟန်း ယောက်ျားများ) ထိုဥပသမ္ပဒါ ရှစ်မျိုးတို့တွင် ဧဟိဘိက္ခူပသမ္ပဒါ၊ သရဏဂမဏူပ သမ္ပဒါ၊ ဩဝါဒပဋိဂ္ဂဟဏူပ သမ္ပဒါ၊ ပဉှာဗျာကရဏူပ သမ္ပဒါ၊ ဉာတ္တိစတုတ္ထ ကမ္မူပသမ္ပဒါ၊ ဤငါးမျိုးကား ရဟန်း ယောက်ျားများနှင့်သာ သက်ဆိုင်သည်။ ဂရုဓမ္မပဋိဂ္ဂဟဏူပမ္ပဒါ၊ ဒူတေနူပ သမ္ပဒါ၊ အဋ္ဌဝါစိကူပ သမ္ပဒါ၊ဤသုံးမျိုးကား ရဟန်း မိန်းမများနှင့်သာ သက်ဆိုင်သည်။ အထူးအားဖြင့် ရဟန်း ယောက်ျားများနှင့် သက်ဆိုင်သော ဥပသမ္ပဒါ ငါးမျိုးတွင် လည်း ရှေ့လေးမျိုးကား မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်၌သာ ဖြစ် သောကြောင့်၎င်း၊ ရဟန်းမိန်းမများနှင့် သက်ဆိုင်သော ဥပသမ္ပဒါ သုံးမျိုးသည်လည်း ယခုအခါ ရဟန်းမိန်းမများ မရှိ သောကြောင့်၎င်း ရဟန်းယောက်ျားများနှင့် သက်ဆိုင်သော ပဉ္စမမြောက် ဉာတ္တိစတုတ္ထကမ္မူပသမ္ပဒါဖြင့်ဖြစ်သော ရဟန်းများ သာ ကျန်ရှိတော့သည်။ သို့အတွက် ယခုအခါ ရဟန်းခံကြသည် ကား ဉာတ္ထိစတုတ္ထ ကမ္မူပသမ္ပဒါဖြင့်သာ ရဟန်းခံကြရသည်။ ရဟန်းခံဆိုသည်မှာလည်း သိမ်တွင်း၌ ငါးပါး၊ ငါးပါး ထက်လွန်သော သံဃာစည်းဝေး၍ ရဟန်းလောင်းအား မြတ်စွာ ဘုရား ခွင့်ပြုပညတ်ထားသော သိက္ခာပုဒ်တို့ကို စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်းရန် တာဝန်ပေးအပ်ကာ သံဃဘောင်သို့ သွင်းခြင်းကို ဉာတ်ကမ္မဝါရွတ်ဖတ်၍ သံဃာအား သဘောတူ၊ မတူ ပန်ကြား လျှောက်ထားရာ၊ ကန့်ကွက်သူရှိလျှင် ကံပျက်၍ ရဟန်းမဖြစ် ဘဲ၊ ကန့်ကွက်သူမရှိလျှင် သဘောတူ သံဃဆန္ဒဖြင့် ရဟန်း အဖြစ်သို့ ရောက်သည်။ ရဟန်းခံခြင်း၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက် မှာလည်း ဝဋ်ဆင်းရဲကုန်ဆုံးရာ အရဟတ္တဖိုလ် နိဗ္ဗာန်သို့ ဆိုက် ရောက်ရန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုရဟန်းမိန်းမ(သီလရှင်) ကား မြတ်စွာဘုရား လက်ထက် တော် ကပင် ရှိခဲ့၏။ မိထွေးတော် ဂေါတမီသည် သာကီဝင် မင်းသမီး ငါးရာ နှင့်တကွ ရှေးဦးစွာ ရဟန်းပြု၏။ နောက် အဆင့်ဆင့် ပွားများလာ ၍ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းမိန်းမ သာသနာ ရဟန်းမိန်းမသံဃာဟု သီးခြားဖြစ်လာသည်။ ထိုစဉ်အခါက မဇ္ဈိမဒေသတွင် ရဟန်းမိန်းမတို့သည် အလွန်များကုန်၏။
ရဟန်းဖြစ်ထိုက်သော အင်္ဂါ
ရဟန်းတပါး ဖြစ်မြောက်ရန် ဉတ္တိစတုတ္ထကံကို နည်းလမ်းတကျ အောင်အောင်မြင်မြင် ဆောင်ရွက်နိုင်ဖို့ လိုအပ်၏။ ယင်းသို့ ဉတ္တိစတုတ္ထကံ အောင်မြင်ရန်-
၁။ ဝတ္ထု-ရဟန်းလောင်း။
Time Lord rock
Time Lord Rock သည်(တစ်ခါတစ်ရံမှာ Trock) သည် geek rock ဂီတကို အခြေခံထားသည့် အမျိုးအစားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် Chameleon Circuit ပုံသွင်းခြင်းနှင့်အတူ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် စတင်ဖန်တီးခဲ့သည်။
ရဟန်း
ရဟန်းဖြစ်ထိုက်သော အင်္ဂါ
၂။ ဉတ္တိ-ဉတ်။ ( ကမ္မဝါစာ နိဒါန်း )
Time Lord rock
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၈၈ တွင် The KIF က Doctorin the Tradis single သီချင်းကို ထုတ်လွင့်ခဲ့ပြီး UK single chart နှင့် အခြားနိုင်ငံများတွင် နံပါတ်တစ်နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် Youtuber နှင့် Doctor Who (television series) ၏ ဝါသနာရှင်ဖြစ်သူ Alex Day ကို wizard rock ၏အသွင်ဖြင့် Doctor Who အကြောင်းသီချင်းရေးရန် လှုံ့ဆော်ခြင်းခံရသည်။ Time Lord Rock ဟူ၍ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ Mc Donnell သည်လည်း ဝါသနာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး Blink ၏ acoustic video performance ကို ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ Liam Dryden နှင့် Chris Battle တို့နှင့်ပေါင်းစပ်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံး Time Lord rock တီးဝိုင်း Chamelron Circuit ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ရဟန်း
ရဟန်းဖြစ်ထိုက်သော အင်္ဂါ
၄။ အနုဿာဝန-ကမ္မဝါစာ။
၅။ ပရိသာ-ပရိသတ်။ ( ကံဆောင်သံဃာ ) ( ဝတ်-ဉတ်-သိမ်-ကံ၊ ပရိသံ၊ ငါးတန္ သမ္ပတ္တိ ။)
ဟူသော အင်္ဂါငါးပါး ညီညွတ်ပြည့်စုံဖို့ လိုအပ်၏။
ထိုတွင် ဝတ္ထုအရ ရဟန်းလောင်းသည် ယောက်ျားစစ် ဖြစ်ရခြင်း၊
အသက် ၂၀-ပြည့်ရခြင်း၊
တိတ္ထိ ( ဒိဋ္ဌိအယူရှိသူ ) မဟုတ်ရခြင်း၊
ဉတ္တိအနုဿာဝနတို့အရ ဉတ်ကမ္မဝါစာကို ဌာန်၊ ကရိုဏ်း၊ ပယတ်၊ သိထိလ၊ ဓနိတ ပီသစွာ မှန်မှန်ကန်ကန် ရွတ်ဖတ်နိုင်ရ၏။
သီမာ-အရ သိမ်သည် အောင်အောင်မြင်မြင် သမုတ်ခဲ့သော သိမ်ကောင်းဖြစ်ရ၏။
ပရိသာ-အရ ကံဆောင်သံဃာသည် အနည်းဆုံး ရဟန်းစစ်စစ် ငါးပါးရှိရ၏။
( မဇ္ဈိမဒေသဖြစ်လျှင် ၁၀-ပါးရှိရ၏။ ယင်းသံဃာတော်များက စုပေါင်းညီညာ ဆောင်ရွက်ကြရ၏။ )
သံဃာက ရဟန်းခံပေးရာ၌လည်း လူမြင်တိုင်း ရဟန်းခံ ပေးရသည်မဟုတ်။ အပြစ်ဒေါသ လွတ်ကင်း စင်ကြယ်၍ အသက်နှစ်ဆယ်ပြည့်သော သူကိုသာ ရဟန်းခံပေးရသည်။ (၁) ပဏ္ဍက--ပဏ္ဍုတ်၊ ဖိုမလိင်အင်္ဂါ ထင်ရှားမရှိသောသူ၊ (၂) ထေယျသံဝါသက--ကိုယ်တိုင် သင်္ကန်းဝတ်၍ ရဟန်းအသွင်ကို ခိုးယူသောသူနှင့် ရဟန်းစစ်မဟုတ်ဘဲလျက် ရဟန်းစစ်ယောင် ရဟန်းစစ်တို့နှင့် ပေါင်းသင်းနေထိုင်သူ၊ (၃) တိတ္ထိယပက္ကန္တက --ရဟန်းစစ်ဖြစ်လျက် ရဟန်းဘောင်မှ စွန့်ခွာ၍ တိတ္ထိဘောင်သို့ ဝင်ကာ ရဟန်းခံသောသူ၊ (၄) တိရစ္ဆာန-ဗြဟ္မာ၊ နတ်၊ ဂဠုန်၊ နဂါး စသော တိရစ္ဆာန်၊ (၅) မာတုဃာတက--အမိရင်းကို သတ်သောသူ၊ (၆) ပိတုဃာတက--အဘရင်းကို သတ်သောသူ၊ (၇) အရဟန္တဃာတက--ရဟန္တာကို သတ်သောသူ၊ (၈) လောဟိတုပ္ပါဒက--မြတ်စွာဘုရားအား သွေးစိမ်းတည်အောင်၊ သွေးခြည်အုအောင် ပြုသောသူ၊ (၉) သံဃဘေဒက --သံဃာကို ဝိနည်းကံဖြင့် ဂိုဏ်းခွဲသောသူ၊ (၁ဝ) ဘိက္ခုနီ ဒူသက--ရဟန်းမိန်းမကို ပေါင်းဖော်ဖျက်ဆီးသောသူ၊ (၁၁) ဥဘတောဗျဉ္စနက--ဖိုမလိင်အင်္ဂါ နှစ်မျိုးပါရှိသောသူ၊ ဤသူ တစ်ကျိပ်တစ်ယောက်တို့ကား အပြစ်မလွတ်ကင်း၊ မစင်ကြယ်သော အဘဗ္ဗ ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်၍ ရဟန်းမခံထိုက်၊ ရဟန်းခံ မပေးရ။ သံဃာက မသိ၍လည်းကောင်း သိလျက်နှင့်လည်းကောင်း ရဟန်းခံပေးသော်လည်း ရဟန်းမဖြစ်။
အပြစ်ဒေါသ လွတ်ကင်း၍ စင်ကြယ်သော ပုဂ္ဂိုလ်ပင် ဖြစ်သော်လည်း ရဟန်းခံရာ၌ (၁) ဝတ္ထုသမ္ပတ္တိ -အဘဗ္ဗပုဂ္ဂိုလ် တစ်ကျိပ်တစ်ယောက်မှ လွတ်ကင်း၍ အသက်နှစ်ဆယ်ပြည့်သဖြင့် ရဟန်းလောင်း၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ (၂) သီမသမ္ပတ္တိ-- သိမ်၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ (၃) ဉာတ္တိသမ္ပတ္တိ--ဉာတ်၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ (၄) အနုသာဝန သမ္မတ္တိ--ကမ္မဝါ၏ ပြည့်စုံခြင်း၊ (၅) ပရိသ သမ္ပတ္တိ--ရဟန်းစစ် ငါးပါး၊ ငါးပါးထက်အလွန်ရှိသဖြင့် ပရိသတ်၏ ပြည့်စုံခြင်းဟူ၍ အင်္ဂါငါးပါးရှိသည်။ ထိုအင်္ဂါ ငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံမှ ရဟန်းဖြစ်သည်။ ထိုအင်္ဂါငါးပါး နှင့် ပြည့်စုံခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ရဟန်းကိုပင် ပဉ္စင်းဟု ခေါ်ဆိုကြပြန်သည်။ ရဟန်းဖြစ်ကြရာ၌ ကောဏ္ဍညထေရ်သည် ဤဘုရားသာသနာ၌ အစအဦးဆုံး ရဟန်းဖြစ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တည်း။
ရဟန်းများမှာ (၁) ကျောင်း၊ (၂) သင်္ကန်း၊ (၃) ဆွမ်း၊ (၄) ဆေးဟူ၍ မှီရာပစ္စည်း လေးပါးရှိသည်။ ထိုပစ္စည်းလေးပါး ကိုမှီ၍ သာသနာ၌ ရှည်မြင့်စွာ တရားအားထုတ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် (၁) ခါးဝတ်သင်းပိုင် သင်္ကန်း၊ (၂) ကိုယ်ဝတ်ဧကသီ သင်္ကန်း၊ (၃) နှစ်ထပ်ဒုကုဋ်သင်္ကန်းကြီး (၄) သပိတ်၊ (၅) ပဲခွပ်၊ သို့မဟုတ် သင်ဓုန်းထား၊ (၆) အပ်၊ (၇) ခါးပန်းကြိုး၊ (၈) ရေစစ်-ဓမကရိုဏ်ဟူ၍ ပရိက္ခရာရှစ်ပါးရှိသည်။ ( ပရိက္ခရာ။) ထိုပရိက္ခရာ ရှစ်ပါးကို သုံးဆောင်ကာနေထိုင်ရသည်။ ထို့ပြင် (၁) ရဟန်းယောက်ျား၊ (၂) ရဟန်းမိန်းမ၊ (၃) သာမဏေယောက်ျား၊ (၄) သာမဏေမိန်းမ၊ (၅) ရဟန်းမိန်းမလောင်း သေက္ခမာန်မဟူ၍ သီတင်းသုံးဖော် ငါးဦးရှိသည်။ ထိုသီတင်းသုံးဖော်ငါးဦးတို့ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အမှီပြုကာ နေထိုင်ရသည်။ ယခုအခါ ရဟန်းယောက်ျားနှင့် သာမဏေ ယောက်ျားနှစ်ဦးသာ ရှိတော့သည်။
ထို့ပြင် ရဟန်းများ၏ ကျင့်ဝတ်သိက္ခာပုဒ်မှာလည်း အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ရဟန်းယောက်ျားများအတွက် နှစ်ရာ နှစ်ဆယ် ခုနစ်ပါး၊ ရဟန်းမိန်းမများအတွက် သုံးရာတစ်ဆယ့်တစ်ပါး၊ အကျယ်အားဖြင့် ''နေ-နတ်-ဦး-တိုင်-၈-နိုင်-မိုး- နံ-ဟုန်-ယာဉ်-ဈာန်၊ မှတ်ရန် သိက္ခာဂဏန်းတည်း။''ဟု ရှေးဆရာကြီးများ စပ်ဆိုထားသည့် ပဋိလောမအားဖြင့် ကောက်ယူရသော ပိဋကတ် သင်္ချာ လင်္ကာအရ ကုဋေ ကိုးထောင်-တစ်ရာ-ရှစ်ဆယ်-ငါးသန်း-သုံးသောင်း-ခြောက် ထောင် အရေအတွက်ရှိသည်။ ထိုသိက္ခာပုဒ်များကို စောင့်ရှောက် ထိန်းသိမ်း၍ နေရသည်။