cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
စေလသုတ်
ပုဆိုးမီးလောင်, ခေါင်းမီးလောင်လည်း ငြိမ်းအောင်းပြုရေး မပြုသေးပဲ အရိယသစ္စာလေးပါးတို့ကို အမှန်အတိုင်းသိမြင်အောင် အလွန်အကဲ ပြင်းပြင်း ထန်ထန် ဆန္ဒ, ဝီရိယ, ဥဿာဟ, ဥဿောဠှီ, အပ္ပဋိဝါနီ, သတိ, သမ္ပဇဉ်တို့ကို ပြုလုပ်အားထုတ်ရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ညောင်လေးပင်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ညောင်လေးပင်ရွာ (Nyaunglaypin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ဆင်ကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၅ ဦး၊ မ ၁၁၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
မန်နားရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
မန်နားရွာ (Mannar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ ခတ်ခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခတ်ခုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၀၃ ဦး၊ မ ၁၈၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂုံမင်းချောင်းကမ်းနားရွာ၊ ထော်ကနွတ်
ဂုံမင်းချောင်းကမ်းနားရွာ၊ ထော်ကနွတ်
ကွင်းပုန်းရွာ၊ သုံးဒါတ်
ကွင်းပုန်းရွာ၊ သုံးဒါတ်
အုန်းကုန်းရွာ၊ အုန်းပင်ကွင်း
အုန်းကုန်းရွာ၊ အုန်းပင်ကွင်း
Drone metal
Drone metalကို drone doom နှင့် power ambient ဟုသိကြပြီး heavy metal၏ ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး slow tempo၊ long-duration tone များနှင့် ရောစပ်ထားသည်။ drone metal သည် တစ်ခါတစ်ရံ post-metal နှင့် experimental metal နှင့်ဆက်နွယ်နေသည်။
ဝိသေသလက္ခဏာများ
ပုံမှန်အားဖြင့် လျှပ်စစ်ဂစ်တာကို ကြီးမားသော reverb နှင့် audio feedback များနှင့် အဆိုမှာ မာန်ဖီသံ(သို့) စူးရှသောအသံများဖြင့် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ကြသည်။ သီချင်းများမှာ lack beat (သို့) rhythm in the traditional sense နှင့် အရည်အသွေးမှာ ကြာမြင့်သည်။ အမေရိကန် drone metal သည် sound sculpture နှင့်အတူ drone metal တီထွင်သည့် တီးဝိုင်းဟု ဖော်ပြခံရသည်။ Jan Tumlir က infra-sound rumble of sub-bass ကိုအကျိုးပြုပါတယ်။ ဒါကို brown noise ဟုခေါ်ပါသည်။
ဂီတဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှု
drone metalသည် အမျိုးများပြားစွာ လွှမ်းမိုးမှုမှ အစိတ်အပိုင်းများကို ရောနှောထားသည် black Sabbath, sleep နှင့် swans၊ ကနေဒါအဆိုတော် သီချင်းရေးဆရာ Neil Young၊ American အဆိုတော် သီချင်းရေးဆရာနှင့် Sonic Youth တီးဝိုင်းမှ ဂီတာသမား Thurston Moore တို့၏ feedback-heavy guitar tone များ၊ တေးရေးဆရာအနည်းစုမှာ Phill Niblock၊ Charlemagne Palestine၊ La Monte Young နှင့် Tony Conrad တို့ပါဝင်သည်။
၂၀၀၀ ခုနှစ်များ
Nadja (တိုရန်တို)၊ Jesus (ယူကေ)၊ Black Boned Angel (ဝယ်လင်တန်၊ နယူးဇီလန်)၊ Khanate (နယူးယောက်စီးတီး)၊ KTL (ဝါရှင်တန်/လန်ဒန်)၊ Ascend and Eagle Twin (USA)၊ Teeth of Lions Rule the Divine (နော်တင်ဟမ်၊ အင်္ဂလန်) နှင့် Moss (ဆောက်သမ်တန်၊ အင်္ဂလန်) များသည် အရေးပါသော drone metal အုပ်စုတို့ဖြစ်ပြီး ၂၁ ရာစု အစောပိုင်းတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ Rhys Chatham ၏ essentialist project သည် drone metal ကိုအထောက်အကူပြုရန် အကြောင်းအချက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဘန်မာရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဘန်မာရွာ(Bangmar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မြို့သစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့သစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၅ ဦး၊ မ ၁၂၂၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၈၂ ဦး နေထိုင်သည်။
သဲဒင် (ဘဲဒက်)ရွာ
သဲဒင် (ဘဲဒက်)ရွာ
ကျေးမင်းအောက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကျေးမင်း(အောက်)ရွာ(Kyaymin(Lower))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးမင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၄၈ ဖြစ်သည်။
ပုဏ္ဏားရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ပုဏ္ဏားရွာ (Ponnar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ကျေးသီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၇၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာမွေလိုက်ခေါ်ရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ကာမွေလိုက်ခေါ်ရွာ (Karmwaylaikkhaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ကာမွေလောရီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗွေတောင်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဗွေတောင်းရွာ(Bwaytaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ချိုင်းစနူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချိုင်းစနူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၆ ဦး၊ မ ၄၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဣန္ဒခီလသုတ်
သစ္စာလေးပါးကို အမှန်အတိုင်း မသိကြကုန်သော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့သည် အခြား သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့၏မျက်နှာကို ချီးမွမ်းအံ့ဩ၍ မော့ကြည့်နေကြရပုံကိုလဲ ဝါဂွမ်းဥပမာဖြင့် ဟောတော်မူပါသည်။ ။ သစ္စာလေးပါးကို အမှန်အတိုင်း သိပြီးသော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့သည် အခြား သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့၏မျက်နှာကို မော့ပြီး မကြည့်ရတော့ကုန်၊ လေမုန်တိုင်းဒဏ်ကို ကြံ့ကြံ့ခံနိုင်သော တံခါးတိုင်ဥပမာဖြင့် ဟောတော်မူပြီး သစ္စာလေးပါးကို အမှန်အတိုင်း သိအောင်အားထုတ်ကြရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မိတ္ထီလာမြို့နယ်
မိတ္ထီလာမြို့နယ် သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင် တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မိတ္ထီလာမြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
​ရှေးယခင်က သျှိသျှားကန်ကို အစွဲပြု၍ သျှိသျှားမြို့ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၄၁၄ခုနှစ်တွင် ထိုကန်ကို ပြုပြင်ဆည်ဖို့ရာ ၄၁၆ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့ပြီး ပြုပြင်​နေစဉ်အချိန်က အ​နော်ရထာမင်း​စောသည် အမတ်ကြီး နရပ​တေ့အား ယာယီနန်းမြို့ တည်​စေခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သျှိသျှားကန်သည် ပုပ္ပါး​တောင်နှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိမရှိကို မြင်းသည်​တော်တစ်ဦးအား သွား​ရောက်စုံစမ်းခိုင်းရာ မထိလာပါဟု ​ဖြေကြားသဖြင့် မထိလာကန်၊ မထိလာမြို့ဟု အမည်တွင်​စေခဲ့သည်။​နောင်တွင် မိတ္ဖီလာကန်၊ မိတ္ထီလာမြို့ဟု ဖြစ်လာခဲ့သည်။၃၁.၂.၁၉၇၃တွင် မိတ္ထီလာမြို့မှာ တရားဝင်မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အ​နေအထား
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၄၀မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၅၃မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၀၀မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ မိုင်၃၀၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၂၂မိုင်ရှိပြီး ၃၇၄.၂၈၇စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ်
မိတ္ထီလာမြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် သာစည်မြို့နယ်၊​တောင်ဘက်တွင် ​​ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊အ​နောက်ဘက်တွင် ​ကျောက်ပန်း​တောင်းမြို့နယ်၊ ​မြောက်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်များ တည်ရှိသည်။
​​မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
​ပင်လယ်​ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှ ၇၅၀ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကုန်း​မြေမြင့်နည်းပါးပြီး အများအားဖြင့် ​မြေပြန့်ဖြစ်သည်။ အမြင့်ဆုံး​တောင်မှာ ​တောင်မြဲ​တောင်ဖြစ်ပြီး ၁၅၉၆​ပေမြင့်သည်။
လူဦး​ရေ
မိတ္ထီလာမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ကရင်၊ရခိုင်၊ချင်း၊ရှမ်း၊ကချင်၊မွန်နှင့် အခြားလူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ခရစ်ယာန်၊ဟိန္ဒူကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၀.၀၇၀%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊အိန္ဒိယ၊အခြားနှင့် ပါကစ္စတန်စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
စီးပွား​ရေး
မိတ္ထီလာမြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးအရ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အဓိကလုပ်ကိုင်သည်။ ထို့အပြင် လျှပ်စစ်ပစ္စည်း၊ အိမ်​ဆောက်ပစ္စည်း၊ လယ်ယာသုံးပစ္စည်း၊ အဝတ်အထည်နှင့် ​တောင်သူသုံးပစ္စည်းများ​ရောင်းဝယ်ခြင်း စသည့် ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်းများလည်း လုပ်ကိုင်သည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ စပါး၊ပဲ၊​ပြောင်း၊နှမ်း၊ဝါ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် ​ဒေသထွက် ချည်ထည်များဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့သို့ တင်ပို့​ရောင်းချသည်။ အခြား​ဒေသမှ အဝတ်အထည်နှင့် စား​သောက်ကုန်များ အဓိကတင်သွင်းသည်။ မိတ္ထီလာစက်မှုဇုန်မှ စက်ရုံ ၃၅၃ရုံ၊မြို့နယ်အတွင်း အခြားစက်ရုံ ၃၅၃ရုံ၊အလုပ်ရုံ ၅၄ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၇၃ခု တည်ရှိသည်။
ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး
မိတ္ထီလာမြို့တွင် ​​ရှမ်းတဲလေ​​ကြောင်းအတတ်သင် ​လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်ရှိသည်။ မိတ္ထီလာမြို့သည် ကုန်းလမ်း​ကြောင်းများ ဆုံရာ​ဒေသလည်းဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တ​လေး ကားလမ်း၊ ရန်ကုန်-မန္တ​လေး အမြန်လမ်း၊ မိတ္ထီလာ-​တောင်ကြီး-ကျိုင်းတုံ-တာချီလိတ် ပြည်​ထောင်စုလမ်း တို့မှာ ထင်ရှားလှသည်။
အထက
အထက်တန်းကျောင်း ၁၁ကျောင်းရှိသည်။
အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၂၁၄ကျောင်းရှိသည်။
မေ ၂၀၀၅
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မေ ကဏ္ဍ:၂၀၀၅
ဟဲလယ်ရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ဟဲလယ်ရွာ (Helel)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ အုန်းကြောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုန်းကြောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၃ ဦး၊ မ ၄၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်လင် (မြောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
နောင်လင် (မြောက်)ရွာ (Nawnglen (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၅၆ ဦး၊ မ ၁၆၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဦးကြီးတော်ရွာ၊ ဦးကြီးတော်
ဦးကြီးတော်ရွာ၊ ဦးကြီးတော်
သုံးထပ်တံတားချောင်ရွာ၊ သုံးဒါတ်
သုံးထပ်တံတားချောင်ရွာ၊ သုံးဒါတ်
နော်လွီဇာ ဘင်ဆင်
နော်လီဇာ ဘင်ဆင် (Naw Louisa Benson) (၁၉၄၁-၂၀၁၀) သည် ကရင်လူမျိုး အလှမယ်၊ သရုပ်ဆောင်၊ အဆိုတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားရေးရာ လှုပ်ရှားသူ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၄၁ ခု၊ မတ်လ ၁၀ ရက်တွင် ရန်ကုန်၊ ရှစ်မိုင်နေ စောဘင်ဆင်နှင့် နော်ချစ်ခင် တို့မှ မွေးသည်။ စောဘင်ဆင်သည် ယခင်က အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း ခိုဒါ မိသားစုမှ ဖြစ်ပြီး မော့ဆက် ဘန်ဇီယွန် ကိုဒါ (Moses Ben-Zion Kodar) ဟု တွင်သည်။ ဂျူးဘာသာဝင် ဖြစ်သည်။ နော်ချစ်ခင်နှင့် ၁၉၃၉ တွင် လက်ထပ်ပြီးနောက် နှစ်ခြင်းခံကာ ခရစ်ယာန် ဖြစ်လာသည်။ နော်လီဇာမှာ မောင်နှမ ၃ ယောက်အနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်များ ဝင်သည့်အခါ အရီးများရှိသည့် ကာလကတ္တားသို့ ရှောင်သည်။
၁၉၆၃ ခုတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ အင်္ဂလိပ်စာနှင့် ဘွဲ့ရသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ဘော်စတွန်ရှိ တက်ဖ် (Tufts) တက္ကသိုလ်သို့ သွားကာ ပညာဆက်သင်သည်။ ထိုမှပြန်လာသော် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ နည်းပြ ဖြစ်လာသည်။
အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု
ရန်ကုန် အောင်ဆန်းကွင်း၌ ကျင်းပသည့် မယ်ဗမာပြိုင်ပွဲတွင် ၁၉၅၆ ခုနှစ်၌ လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၈ ၌လည်းကောင်း နှစ်ကြိမ်တိုင် ဆုရသည်။
မယ်ဗမာရပြီးနောက် ကမ်းလှမ်းမှုများရှိရာ ရုပ်ရှင် ရိုက်သည်။ သီချင်းလည်း ဆိုသည်။
တိုင်းရင်းသားရေး လှုပ်ရှားမှု
လင်းထင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် လူငယ်များအား စည်းရုံးကာ နော်လွီဇာက ဗိုလ်မြထံ သွားပေါင်းသည်။ တပ်မဟာ(၅) အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်မြမှာ သဘောထားပြင်းသည့်အတွက် ပြန်ထွက်ကာ ထိုင်းသို့ ကူးသည်။
အမေရိကန်သို့ ရောက်ပြီးနောက် ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံတကာရေးရာ ဘာသာဖြင့် မဟာဘွဲ့ ယူသည်။ ဘားမားဖိုရမ် (Burma Forum) နှင့် ဗမာအတွက် အမေရိကားမှလှုပ်ရှားမှု (US Campaign for Burma) တို့တွင် ပါဝင်ကာ ကရင်တိုင်းရင်းသားတို့ အကျိုးအတွက် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ လုပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာ-ထိုင်း နယ်စပ်ရှိ ကရင်ဒုက္ခသည်များကို အကူအညီများ ပေးသည်။
မိသားစု ဘဝ
ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲအတွက် ရန်ကုန်လာသည့် ကရင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်၊ အမှတ် (၅) တပ်မဟာမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် လင်းထင် နှင့် ချစ်ကြိုက်ကာ ၁၉၆၄ ခု၊ မေလ ၁၂ ရက်၌ လက်ထပ်သည်။ ၁၉၆၅ တွင် လင်းထင်က တောပြန်ခိုရန် ကြိုးစားရာ သထုံအခြေစိုက် တပ်ရင်းတစ်ခုက အသေဖမ်းမိသည်။
ထိုင်းအခြေစိုက် အမေရိကန်ရေတပ် အရာရှိ၊ တက်ဖ် တက္ကသိုလ်၌ စာသင်ဖက်ဖြစ်ဖူးသူ ဂလန်းခရေ့ (Glenn Campbell Craig) နှင့် ၁၉၆၇ တွင် လက်ထပ်ကာ အမေရိကန်သို့ သွားသည်။ ချာမိန်း (Charmaine)၊ ကောလန်း (Colleen ) နှင့် ဘရက်ဖို့ (Bradford) ဟူသော သားသမီး ၃ ယောက်ရသည်။
ဘဝနိဂုံး
ဦးနှောက်ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ၂၀၁၀ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်တွင် ဆန်တာ မော်နီကာ၌ ကွယ်လွန်သည်။
မိခင်၏ ဘဝဇာတ်ကြောင်းကို ချာမိန်းက မယ်ဗမာ (Miss Burma) အမည်ဖြင့် စာအုပ်ထုတ်သည်။ မြန်မာဘာသာသို့ ဝင်းငြိမ်းက ပြန်မည်ဖြစ်သည်။
မန်နားရွာ၊ မယ်စလီ
မန်နားရွာ (Mannar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ မယ်စလီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မယ်စလီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၆ ဦး၊ မ ၆၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန်
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင် ဓာတ်တော်ချိုင့် ရေတံခွန် ဒုတိယ အဆင့်မှစတင်ကာ ရေမကျတော့သဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ ဒေသဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်း၊ မီးသတ်တပ်ဖွဲ့နှင့် ဒေသခံ အချို့အပါအဝင် ကွင်းဆင်း စစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ အကျယ် ၂ ပေခန့်ရှိ ရေယိုပေါက်မှတဆင့် မြေအောက်ကလိုင်ထဲသို့ ရေစီးဝင်သွားသောကြောင့် ရေမကျတော့ဘဲ တစ်ရက်ခန့်ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ရေယိုပေါက်ကို ပိတ်ဆို့ပြီးနောက် ဩဂုတ် ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်ရေကျလာခဲ့သည်။
ဂန္ဓဝိလေပနသုတ်
မာလာဂန္ဓ ဝိလေပန ဓာရာဏ မဏ္ဍန ဝိဘူသနဌာနမှ ရှောင်ကြဉ်သော သတ္တဝါတို့သည် နည်းပါးကုန်၏။ မရှောင်ကြဉ်သော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်သာ များပြားကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသောသုတ်။
ရွာမရွာ၊ ရွာမ
ရွာမရွာ၊ ရွာမ
အမတ်မျိုး ၁၄-ပါး
မင်း၏ မှူးမတ်မျိုးပေါင်း ၁၄-ပါးဟူ၏။ အဘိဓာန်မှယူပြသည်၊ ထိုထက်အများလည်းရှိတန်ရာ၏။
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
တိုင်‌တေနီယမ်
တိုင်‌တေနီယမ်သတ္တုကို ၁၇၉၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဝီလျံဂရက်ဂါဆိုသူက စတင်‌တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဂျာမန်လူမျိုး အမ်၊ အိပ်၊ ကလပ်ပရုပ်ဆိုသူက ရူတီး‌ခေါ် တိုင်‌တေးနီယမ်‌အောက် ဆိုက် တွင်းထွက်ပစ္စည်းရိုင်းမှ ‌အောင်မြင်စွာ ထုတ်ယူရရှိ၍ ဂရိဒဏ္ဍာရီ၌ပါ‌သော ယူ‌ရေးနပ်၏သား တိုင်တန်ကို အစွဲပြုပြီးလျှင် တိုင်‌တေးနီယမ်ဟု အမည်‌ပေးခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့အ‌ပေါ်ယံ ‌မြေလွှာတွင် တိုင်‌တေးနီယမ်သည် ရာခိုင်နှုန်း ဝ. ၆၅ မျှပါဝင် သည်။ ကမ္ဘာ‌ပေါ်တွင် အ‌တွေ့ရအများဆုံး ဒြပ်စင်စာရင်းတွင် ယင်းသည် နဝမ‌မြောက် ဒြပ်စင်ဖြစ်သည်။ အစ်လမင်နိုက်နှင့် ရူတီး တွင်းထွက်ပစ္စည်းရိုင်းနှစ်မျိုးသည် တိုင်‌တေးနီယမ်သတ္တုမှ ထုတ်ယူ ရရှိ‌သော အဓိက ပစ္စည်းနှစ်မျိုးဖြစ်သည်။ သို့‌သော် တိုင်‌တေးနီဖာရပ် မက်ဂနက်တိုက်၊ တိုင်တင်းနိုက်၊ ပီ‌ရော့စ ကိုက်နှင့် အခြားတွင်းထွက်ပစ္စည်းရိုင်များတွင်လည်း ဤသတ္တု ပါဝင်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ဆွီဒင်နိုင်ငံ၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘရာဇီးနိုင်ငံ၊ ရုရှနိုင်ငံနှင့် ‌နော်ဝေနိုင်ငံများတွင် တိုင်‌တေနီယမ် တွင်းထွက်ပစ္စည်းရိုင်းကို အနှံ့အပြား ‌တွေ့ရ သည်။
ရိုးနီဈေးရွာ
ရိုးနီဈေးရွာ
စင်းတဝဲ (အနောက်)ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမီးလှကျွန်း
မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ ပုသိမ်မြစ်ဝ၏ တောင်ဘက်တွင် ကျွန်းကလေးများအတော်အသင့်ရှိရာ နဂရသာဂီကျွန်း (ခေါ်)ဟိုင်းကြီးကျွန်းနှင့် ဒိုင်းမွန်းကျွန်း(ခေါ်)သမီးလှကျွန်းတို့သည် ထင်ရှားသောကျွန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ သမီးလှကျွန်းကို လိပ်ကျွန်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ သမီးလှကျွန်းသည် ဟိုင်းကြီးကျွန်းမှ ၁၂-မိုင် ကွာဝေးသည်။ ပုသိမ်မြို့နှင့် မိုင် ၈၀ ကွာဝေးသည်။
ညောင်ခက္ကန် (ရွာဟောင်း)ရွာ၊ ညောင်ခက္ကန်
ညောင်ခက္ကန် (ရွာဟောင်း)ရွာ၊ ညောင်ခက္ကန်
သာယာချောင်းရွာ၊ သုံးဒါတ်
သာယာချောင်းရွာ၊ သုံးဒါတ်
သမီးလှကျွန်း
ကျွန်းပတ်လည်၌ လိပ်များဥလေ့ရှိသဖြင့် လိပ်ဥများ ထွက်သောကြောင့် သမီးလှကျွန်းကို လိပ်ကျွန်းဟုလည်း ခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာလှေသမားများက သမီးလှ ကျွန်း၌ နတ်ကြီးသည်ဟုယုံကြည်ကြသည်။ ထို့ကြောင့်ယင်းကျွန်းအနီးသို့ ရောက်ရှိသည့်အခါ ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်း သောစကားများကို မပြောဝံ့ကြချေ။
တိုင်တားမင်းကြီး
တိုင်တားမင်းကြီးသည် သက္ကရာဇ် ၁၁၄၃-ခုနှစ် နန်းတက်သော အမရပူရ ပထမမြို့တည်နန်းတည် ဘိုး‌တော်မင်းတရား လက်ထက်မှစ၍ ရခိုင်ပြည်၌ အမှုထမ်း‌သော မှူးမတ်အမျိုးအနွယ်မှ ဆင်းသက်သည်။ အဖမှာ ရခိုင်ပြည် သံတွဲဝန် မဟာမင်းကြီး‌ကျော်စွာဖြစ်သည်။ တိုင်တားမင်းကြီး၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးဘိုး ဖြစ်သည်။ ‌မွေးဖွားသည့် သက္ကရာဇ်ကို မသိရချေ။ သို့‌သော် ၁၂၄၅-ခုနှစ် ပြာသိုလတွင်ကျင်းပ‌သော မြင်းခင်းသဘင်‌တော်၌ မင်းညီ၊ မင်းသား မှူးမတ်‌ သေနာပတိ တစ်ဦးမကျန် စက်သွင်းရသော်လည်း ကင်းဝန်မင်းကြီး၊ ‌တောင်ခွင်မင်းကြီးနှင့် တိုင်တားမင်းကြီးတို့မှာ သက်ရွယ်ကြီးရင့်သည်ဖြစ်၍ ခွင့်လွှတ်ခြင်းခံရသည်ကို ‌ထောက်လျှင် ကင်းဝန်မင်းကြီးနှင့် တသက်တရွယ်တည်း‌လောက်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆဖွယ်ရှိ‌လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄-ခုနှစ် နန်းတက်‌သော မန္တ‌လေးရတနာပုံ ပထမမြို့တည်နန်းတည် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးလက်ထက် နန်းတက်‌တော်မူဦးကပင် အထူးယုံကြည်သဒ္ဓါ‌သော မှူးမတ်သား‌မြေး ဖြစ်သည်နှင့်အညီ နန်း‌တော်အတွင်း လက်ဖက်ရည်တော်ရာထူးဖြင့် အပါး‌တော်တွင် မြဲစွဲထမ်းရွက်ရသည်။ ထိုနောက် စလင်း၊ ကျပင်း၊ ဆင်ဖြူကျွန်း၊ စကု၊ လယ်ကိုင်း ‌လေးမြို့စစ်ကဲ၊ မင်းတုန်း ‌တောင်စဉ်ခုနစ်ခရိုင်ဝန်၊ ‌တောင်ထားဝယ် ‌သေနတ်ဗိုလ် မိုင်းလုံမြို့ဝန်အဖြစ် ရာထူးအဆင့်ဆင့် တိုးတက်ထမ်းရွက်ရသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၀-ပြည့်နှစ်၊ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး အသည်းအသန် မကျန်းမမာ ဖြစ်‌တော်မူခိုက်၊ ထီးနန်းအ‌မွေ အရိုက်အရာဆက်ခံမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံ‌တော် မငြိမ်မသက် ဖြစ်မည့်အ‌ရေး ‌ပေါ်‌ပေါက်လာရာ၊ ကင်းဝန်မင်းကြီးစ‌သော မှူးမတ်‌သေနာပတိတို့က ငြိမ်းချမ်းသာယာစွာဖြင့် ပြီး‌မြောက်စေရန် အားထုတ်ကြိုးပမ်းကြရာ၌ တိုင်တားမင်းကြီးသည် အ‌ရေးကြီးသည့်‌နေရာမှ ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုနှစ်ပင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး နတ်ရွာစံ‌တော်မူ၍ သား‌တော် သီ‌ပေါမင်းတရား နန်းတက်‌တော်မူရာ တိုင်တားမင်းကြီးအား မဟာမင်းထင်မင်း‌ခေါင်‌ကျော်ဘွဲ့နှင့် ကုန်း‌ကြောင်းရဲမက်တို့ကို ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ရသော သူရဲဝန်အဖြစ် ခန့်ထား‌လေသည်။
ထို‌နောက် မကြာမီ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၀-ပြည့်နှစ် ပြာသိုလတွင် မင်းကြီးမဟာမင်း‌ခေါင်ဘွဲ့နှင့် အတွင်းဝန်ခန့်ထားခြင်း ခံရသည်။ တိုင်တားမြို့ကိုလည်း စားရသည်။ ဤမှစ၍ တိုင်တားမင်းကြီးဟု အမည်တွင်‌လေသည်။
ထို‌နောက် မန္တ‌လေး‌နေပြည်‌တော်တွင် ထီရုံတစ်ရုံတည်းမ‌လောက်၍ ၁၂၄၁-ခုနှစ် ကဆုန်လတွင် ‌နေပြည်‌တော်အရပ်ရပ်တွင် ထီရုံ‌တော် (၁၀)ရုံဖွင့်လှစ်ရာ အဆိုပါ ၁၀-ဌာနအနက် တစ်ဌာနကို ထီရုံ‌တော်များကို ရုပ်သိမ်းသည်အထိ တိုင်တားမင်းကြီး ကြပ်မတ်ဖွင့်လှစ်ရသည်။
၁၂၄၄-ခုနှစ်တွင် တိုင်တားမင်းကြီးအား သတိုးမင်းကြီး မဟာမင်းလှမင်း‌ခေါင်ဘွဲ့နှင့် နိုင်ငံ‌တော်မှူးမတ်တို့တွင် အမြင့်ဆုံးရာထူးဖြစ်‌သော ဝန်ရှင်‌တော် လယ်ကိုင်းမြို့စား ‌သေနတ်ဝန်ကြီး ဝန်ရှင်‌တော် ‌တောင်ခွင်မြို့စားမင်းကြီးစသည့်ဝန်ကြီးများနှင့် တွဲဘက်၍ အဂ္ဂ‌သေနာပတိဝန်ကြီးအရာ ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။ လွှတ်‌တော်ဝန်ကြီးရာထူးနှင့် တွဲဘက်၍ သမီး‌တော်ဝန် တာဝန်ဝတ္တရားကိုလည်း ထမ်းရွက်ရသည်။
လွှတ်‌တော်ဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းရွက်‌နေစဉ် ၁၂၄၄-ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံ‌တော်စီးပွား‌ရေးအတွက် အ‌ရေးကြီး‌သော သစ်‌တောလုပ်ငန်းများတွင် အခြားဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်ရသည်။ ၁၂၄၄-ခုနှစ်၊ ၁၂၄၅-ခုနှစ် များတွင် ရန်ကုန်မြို့ သစ်သူဌေး ဦးမွန်‌ထော်၊ ဦး‌ပေါက်၊ ဦးဘိုးညှင်း၊ ဦးဘိုးမြှင့်တို့နှင့် ဧရာဝတီမြစ် ဝဲယာ သစ်‌တောအချို့ကို နှစ်စဉ် အခွန်‌တော်ထမ်း‌ဆောင် ခုတ်လုပ်ခွင့်စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုရာ၌ တိုင်တားမင်းကြီး ပါဝင်ရသည်။
တိုင်တားမင်းကြီးသည် နိုင်ငံ‌တော် ရာဇဝတ်‌တော်‌ရေးရာနှင့် စစ်မက်‌ရေးရာဘက်မှ သက်ဆိုင်‌သော လက်ရုံးရည်အမှုထမ်း ဖြစ်‌သော်လည်း၊ နှလုံးရည်နှင့်ဆိုင်‌သော သာသနာ‌ရေးဘက်တွင်လည်း ‌ရေးကြီးခွင်ကျယ်ကိစ္စများ၌ ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်‌လေ့ရှိသည်။ ၁၂၄၅-ခုနှစ်၊ နယုန်လတွင် သာသနာပြုဆရာ‌တော် ကျောင်းတွင် တံဆိပ်‌တော်ရ ဆရာ‌တော် (၇၃)ပါးနှင့်အတူ သာသနာ‌ရေး သာသနာမှုများကို ညှိနှိုင်းတိုင်ပင်‌ရေးဆွဲ‌သော သာသနာပြုဆရာ‌တော်အမိန့်‌တော်နှင့် ပညတ်ရန် အမိန့်‌တော် (၃၂)ချက်တို့ကို တိုင်တားမင်းကြီးက ကြပ်မတ်၍ နန်း‌တော်သို့ သွင်းရသည်။
၁၂၄၇-ခုနှစ် နင်းကြမ်းသစ်‌တော ဘုံဘိုင်ဘားမား သစ်မှုကြီး ‌ပေါ်‌ပေါက်လာရာ၊ ယင်းနှစ် ဝါ‌ခေါင်လတွင် လွှတ်တော်က စီရင်မိန့်ချမှတ်ရာတွင် တိုင်တားမင်းကြီး ပါဝင်ဆုံးဖြတ်ရသည်။ ထို‌နောက် အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် စစ်မက်ဖြစ်ပွားမည်ရှိရာ မြန်မာမင်း၏ နန်း‌တော်လွှတ်‌တော်၌ အချို့က လက်နက်အင်အားချင်းမတူ၍ ‌လျှော့‌ပေးသင့်သည်။ အချို့ကမူ တင်းတင်းမာမာ ခုခံတိုက်ခိုက်သင့်သည်ဟု သ‌ဘောနှစ်ခွ ကွဲလွဲကြရာ တိုင်တားမင်းကြီးသည် အညံ့မခံ အရှုံးမ‌ပေး၊ မည်သို့ပင်ဖြစ်‌စေ ခုခံတိုက်ခိုက်သင့်သည်ဟု သ‌ဘောရသူတို့ဘက်မှ ပါဝင်၍ စစ်မက်ပြင်ဆင်‌ရေးတွင် ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်သည်။ ထို‌နောက် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်‌ကျော်(၈) ရက်‌နေ့ အင်္ဂလိပ်များ တက်ရောက်ပြီးလျှင် သီ‌ပေါမင်းတရားအား နန်းမှချ၍ ဖမ်းယူ‌ဆောင်ကြဉ်းသွားသည်အထိ ကင်းဝန်မင်းကြီးစ‌သော မှူးမတ်‌သေနာပတိတို့နှင့်အတူ ‌ဆောင်ရွက်‌လေသည်။
ထို‌နောက် ၁၂၄၇-ခုနှစ် နတ်‌တော်လပြည့်‌ကျော် (၁၁)ရက်နေ့မှစ၍ သီ‌ပေါမင်းပိုင် မြန်မာနိုင်ငံ‌တော်ကို အင်္ဂလိပ်အစိုးရက သိမ်းယူ‌ကြောင်း‌ ကျေညာပြီး‌သော် ‌နေပြည်‌တော်၌ ကျန်ရစ်‌သော မြန်မာမင်း၏ မှူးမတ်များကိုပင် လွှတ်‌တော်‌ကောင်စီဖွဲ့၍ ဆက်လက်အုပ်ချုပ်‌စေရာ ကင်းဝန်မင်းကြီးနှင့်အတူ တိုင်တားမင်းကြီးလည်း ‌ကောင်စီတွင် ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်ရလေသည်။ သို့သော် မကြာမြင့်မီပင် အင်္ဂလိပ်တို့က မယုံကြည်သဖြင့် တိုင်တားမင်းကြီးအား ရုတ်တရက်ဖမ်းဆီးကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဩရိဿနယ်၊ ကတ်တက်မြို့သို့ ပို့ထား‌လေသည်။ ကတ်တက်မြို့တွင် ငါးနှစ်ခန့်မျှ ‌နေရပြီး‌နောက် ၁၂၅၂-ခုနှစ်‌လောက်တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက မြန်မာပြည်သို့ပြန်ပို့ရာ ရန်ကုန်မြို့ အလုံရပ်၊ ဂျင်မခါနာအနီး ‌နေအိမ်တွင် ၁၂၅၈-ခုနှစ် နယုန်လပြည့်‌ကျော် ၆ ရက်၊ တနင်္ဂနွေ‌နေ့တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ‌ရောက်သည်။
ဆင်ကော်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ဆင်ကော်ရွာ (Sinkaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ဆင်ကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၅ ဦး၊ မ ၁၁၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာကသိန
တာကသိန မင်းကြီး(သမတေစ ဗရာစော တာကသိန မဟာရာဇ; สมเด็จพระเจ้าตากสินมหาราช) သို့မဟုတ် (ဇောင်းစောမင်း; )သည် ဓနပုရီမင်းဆက်၏ တစ်ဦးတည်းသော ဘုရင် ဖြစ်သည်။ ၁၇၆၇ခုနှစ်တွင် အယုဒ္ဓယ ပြိုလဲပြီးနောက် အယုဒ္ဓယကို သိမ်းပိုက်ထားသော မြန်မာတပ်များကို တိုက်ထုတ်ကာ သယာမ်ပြည်ကို စစ်ဘေး အန္တရာယ်မှ လွတ်မြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ကြီးမြတ်သော ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြို့တော်ဟောင်း အယုဒ္ဓယ ပျက်ဆီးသွားပြီးနောက် တာကသိနမင်းကြီးသည် ဓနပုရီပြည်တွင် မြို့တော်သစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သူ၏ နန်းသက်သည် မြန်မာတို့၏ ကျူးကျော်မှုကို ချေမှုန်းနိုင်ခြင်း၊ လာအို မင်းဆက်၊ လန်နာနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့ကို သိမ်းပိုက်ခြင်း အပါအဝင် စစ်ပွဲများစွာဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခံခဲ့ရသည်။
မစအထက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မစ(အထက်)ရွာ(Masa(Upper))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးမင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၅၁ ဖြစ်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗီဇဂါမသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် လက်သည်းခွံပေါ်၌တည်ရှိသော မြေမှုံအတူ ဗီဇဂါမ ဘူတဂါမသမာရမ္ဘမှ ရှောင်ကြဉ်သော သတ္တဝါတို့သည် အနည်းငယ်မျှသာရှိကြကုန်၏။ မြေကြီး ပေါ်၌ မြေမှုံများပမာ ဗီဇဂါမ, ဘူတဂါမတို့မှ မရှောင်ကြဉ်သောသတ္တဝါတို့သည်သာ များလှပေကုန်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဒါဆိုင်းရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဒါဆိုင်းရွာ(Darhseng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မြို့သစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့သစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၅ ဦး၊ မ ၁၂၂၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၈၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာမွေလောရီရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ကာမွေလောရီရွာ (Karmwaylawri)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ကာမွေလောရီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်္ကန်းအိုင်ကျောင်းစုရွာ၊ အုန်းပင်ကွင်း
သင်္ကန်းအိုင်ကျောင်းစုရွာ၊ အုန်းပင်ကွင်း
ဒုံးကျရွာ
ဒုံးကျရွာ
​ရေကျော်ရွာ၊ အုပ်ပုံရေကျော်
ရေကျော်ရွာ၊ အုပ်ပုံရေကျော်
ချိုင်စနူးရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ချိုင်စနူးရွာ(Chaingsanu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ချိုင်းစနူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချိုင်းစနူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၆ ဦး၊ မ ၄၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဆေးရုံများ စာရင်း
အောက်ပါတို့သည် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဆေးရုံများ စာရင်း ဖြစ်သည်။
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ ဦးကြီးတော်
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ ဦးကြီးတော်
ဘိုးသာအေးစုရွာ၊ သုံးဒါတ်
ဘိုးသာအေးစုရွာ၊ သုံးဒါတ်
တိုင်းလွယ်လူမျိုး
တိုင်လွီလူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒတွင် သက်ဝင်ယုံကြည် ‌သော ဝအနွယ် လူမျိုးတမျိုး ဖြစ်သည်။ ဝကွပ်ဟူ၍လည်း ‌ခေါ်၏။ ကျိုင်းတုံနယ်‌မြောက်ပိုင်းနှင့် မိုင်းလုံအ‌ရှေ့ပိုင်း ‌တောင် ကုန်းများ‌ပေါ်တွင် ‌နေထိုင်သည်။
‌ရှေးအခါက ကျိုင်းတုံတစ်နယ်လုံးသည် ဝလူမျိုးတို့ ကြီးစိုး ‌နေထိုင်ရာ ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။ ဂုံလူမျိုးတို့ ဝင်‌ရောက်တိုက်ခိုက် ‌သောအခါ ထွက်မ‌ပြေးဘဲ ကြွင်းကျန်ရစ်‌သော ဝတို့သည် ဂုံ လူမျိုး အကြီးအကဲတို့ထံ အညံ့ခံ၍ ‌စေ့စပ်‌ကျေ‌အေးပြီး‌နောက် ‌တောင်‌ပေါ်တွင် အ‌ခြေစိုက် ‌နေထိုင်လာခဲ့ကြ‌လေသည်။ (F:\Data\vol03\C0077.htm ဂုံလူမျိုး။)
တဖြည်းဖြည်းနှင့် ဂုံယဉ်‌ကျေးမှုကို လိုက်နာခံယူခဲ့ရာ ဗုဒ္ဓ အယူဝါဒတွင် သက်ဝင်ယုံကြည်သူများ ဖြစ်လာ‌လေသည်။ ဤ တွင် တိုင်လွီလူမျိုးဟူ၍ ထင်ရှားခဲ့‌ပေသည်။ ရှမ်းတို့ကမူ ဗုဒ္ဓ အယူဝါဒတွင် သက်ဝင်ယုံကြည်‌သော အခြား‌တောင်တန်း သားများကိုလည်း တိုင်လွီဟူ၍ပင်‌ခေါ်‌ဝေါ်၏။
တိုင်လွီတို့သည် ဘာသာတရားကို အထူးကိုင်းရှိုင်း၏။ ‌စေတီပုထိုးများ တည်ထားကိုးကွယ်၏။ သို့‌သော် ဂုံလူမျိုးတို့ ကဲ့သို့ပင် နတ်များကို ပသတင်‌မြှောက်ခြင်းအ‌လေ့လည်း ရှိ၏။ ထိမ်းမြားခြင်း ဓ‌လေ့ထုံစံများလည်း ဂုံတို့၏အ‌လေ့နှင့်တူ၏။ လူ‌သေလျှင် ‌မြေမြှုပ်သင်္ဂြိုဟ်၍ ရဟန်းနှင့် သက်ကြီးဝါကြီး များကိုမူ မီးသင်္ဂြိုဟ်၏။
အသက်‌မွေးဝမ်း‌ကျောင်းလုပ်ငန်းမှာ လက်ဖက်စိုက်ပျိုး‌ရောင်း ချခြင်းဖြစ်၏။ လူဦး‌ရေမှာ ၁၉၀၁ ခုနှစ် သန်း‌ခေါင်စာရင်းအရ ကျိုင်းတုံနယ်တွင် တိုင်လွီလူမျိုး ၁၅ ၆၆၀ ‌ယောက်ရှိ‌လေသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅
ကျီးကန် (မြောက်)ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကျီးကန် (မြောက်)ရွာ (Kyeekan(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၂၉ ဖြစ်သည်။
ရွာမရွာသစ်ရွာ၊ ရွာမ
ရွာမရွာသစ်ရွာ၊ ရွာမ
သမင်
သမင်သည် စာဗီဒီးမျိုးရင်းဝင် တောတိရစ္ဆာန်ဖြစ်၍ ခြေထောက်တွင်ခွာပါရှိသော တိရစ္ဆာန် မျိုးဖြစ်သည်။ အဖိုသတ္တဝါများတွင် ဦးခေါင်း၌ အလွန်လှပသောဦးချိုပါရှိသည်။ အသီးအရွက်သာစားသော စားမြုံ့ ပြန်သတ္တဝါမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းသည်အင်အားကြီး မားသော ကျား၊ ခြင်္သေ့စသည့်သားရဲတိရစ္ဆာန်နှင့် ရန်သူများ၏ဘေးရန်မှလွတ်ကင်းရန် အလွန်လျင်မြန်စွာ ပြေးလွှားသွားနိုင်သောကြောင့် ဒရယ်၊ ချေ၊ စိုင်၊ ဆတ် တို့ကဲ့သို့ပင် ခြေမြန် သတ္တဝါဟုခေါ်သည်။
သမင်သည် ဆတ် ထက်ကိုယ်လုံး ကိုယ်ထည်သွယ်သည်။ သမင်အမသည် ကိုယ်လုံးပို၍သေးသည်။ ပခုံးမှ အမြင့် လေးပေခန့်ရှိသည်။ ကျွဲ၊ နွား၊ ဒရယ်စသော တိရစ္ဆာန်တို့၌ ကဲ့သို့ဦးချိုပါသော်လည်း သမင်ဦးချိုသည် ကျွဲ၊ နွား၊ ဒရယ်ဦးချို မျိုးမဟုတ်ဘဲ အခက်အတက်တို့နှင့်လှပသော ဦးချို မျိုးဖြစ်သည်။ အခက်အတက်များ နှစ်ခုမှရှစ်ခု အထိ ပါတတ်သည်။ ဦးချိုအလျား ၄၂ လက်မခန့်ရှိတတ်သည်။
ကျွဲ၊ နွား၊ ဒရယ်တို့၏ဦးချိုသည် နှစ်စဉ်အသစ်လဲလေ့မရှိ သော်လည်း သမင်ဦးချိုသည် နှစ်စဉ်အသစ်လဲရစမြဲဖြစ်သည်။ နှစ်ခါလည်သားအရွယ်တွင် ချိုစပေါက်၍ ခုနှစ်နှစ်သားအရွယ် တွင်စုံစုံလင်လင်ပြည့်ပြည့်ဝဝ ပေါက်သည်။ ဆတ်၊ ဒရယ် စသည်တို့၏ဦးချိုတို့ထက် ဘေးမှကြည့်လျှင် ပိုဝိုင်းနေသကဲ့ သို့ထင်ရသည်။ ချိုသည် ဩဂုတ်လ လယ်တွင်စ၍လဲတတ်သည်။ အစွမ်းကုန်ပြည့်ပြည့်ဝဝ ပြန်ဖြစ်ရန်အတွက်ရက်သတ္တပတ် ၁ဝ ပတ်မှ လေးလအထိကြာ တတ်သည်။ ဦးချိုလဲချိန်တွင်သမင်များသည် အပြင်သို့ထွက်၍ ကျက်စား လေ့မရှိဘဲ တောနက်ထဲ၌ခိုအောင်းနေလေ့ ရှိတတ်ကြသည်။ ဦးချိုများအသစ်လဲနေသည့်အခါတွင် ပေါက်ကာစ ဦးချိုကလေးများကို ကတ္တီပါကဲ့သို့နူးညံ့သောအရေတစ်မျိုး ကဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ ထိုအရေကလေးသည် အလွန် နူးညံ့လှသည်ဖြစ်ရာ အတန်ငယ်မျှ ထိခိုက်မိရုံနှင့်သွေးထွက် တတ်လေသည်။ ထို့ကြောင့်ပင်ဤအခါအမျိုးတွင် သမင်သည် လှည့်လည်သွားလာခြင်းမပြုဘဲ တစ်နေရာရာတွင် ခိုအောင်း နေလေ့ရှိခြင်းဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင်အချိန်အတန်ကြာလျှင် ဦးချိုများသည်မူလအတိုင်း ပြန်လည်မာကျော လာလေသည်။ သမင်သည်ကောင်းစွာ အရွယ်မရောက်မချင်း၊ နှစ်တိုင်း နှစ်တိုင်းဦးချိုတွင် အကိုင်းအခက်ကလေးများ ထပ်လောင်း ပေါက်ပွားတတ်သည်ဖြစ်ရာ သမင်၏ဦးချိုအကိုင်းအခက်များ ကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ထိုသမင်၏အသက် အရွယ်ကို ခန့်မှန်းနိုင်ပေသည်။
များသောအားဖြင့်သမင်ဟူသမျှသည် သစ်ရွက်၊သစ်ညွန့်၊သစ်ညှောက်၊ မြက်ပင်စသည်တို့နှင့်တကွရေညှိ၊ အရည်ရွှမ်းသော အပင်၊ အသီးစသည်တို့ကို အမှီပြုစားသောက်အသက်မွေးကြလေသည်။ ယင်းတို့ကိုယဉ်ပါးအောင်လည်း လွယ်ကူစွာပင်ပြုလုပ်သင်ကြားနိုင်သည်။ သမင်ငယ်ကလေးများသည် ပုံပန်းအားဖြင့် မိဘဖြစ်သော သမင်တို့နှင့်တူညီသော်လည်း ကိုယ်ပေါ်၌အပြောက်အစင်း အကြားများဖြစ်လျက်ရှိတတ်သည်။ သမင်မွှေးသည် သိပ်သိပ်သည်းသည်းမရှိ၊ ပါး၍အနည်းငယ်ကြမ်းသည်။ သမင်ဖို၏ အရောင်သည် သမင်မ၏ အရောင်ထက်ပိုရင့်သည်။ ယင်းတို့သည်ရာသီဥတုအလိုက်လည်း အမွှေးအရောင်ပြောင်းတတ်သေးသည်။ အေးသည့်ရာသီတွင်အမွှေးရောင်ရင့်၍ နွေရာသီ တွင်အရောင်ဖျော့ကာ ဝါညိုညိုအရောင် ဖြစ်လာသည်။
သမင်တို့သည် တစ်သားလျှင် တစ်ကောင်သာ ပေါက်လေ့ရှိသည်။ အထူးသဖြင့်အောက်တိုဘာလတွင်ပေါက်တတ်သည်။ အမြီးဖြူသမင်သည် တစ်ကောင်မှသုံးကောင်အထိ အများဆုံးပေါက်သည်။ သမင်သည်များသောအားဖြင့် ထူထက်သော သစ်တောနှင့်တောင်မြင့်များတွင် နေလေ့မရှိချေ။ တောစပ်ခြုံကွယ်တွင် လှည့်လည်ကျက်စား တတ်သည်။ အကောင်အနည်းငယ်သာအုပ်ဖွဲ့နေတတ်သည်။ နေအေးချိန် နံနက်နှင့်ညနေစောင်း တွင်းသာအစာအလို့ငှာထွက်၍ နေ့လယ်နေပူချိန်တွင်အရိပ်ခိုနေတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ညဉ့်ဘက်တွင် ထွက်၍ လယ်ယာများ၌ဝင်ရောက်စားသောက်တတ်သည်။
တိရစ္ဆာန်ဗေဒပညာရှင်အသီးသီးသည် သမင်အမျိုးအစား ကိုခွဲခြားရာ၌ များစွာအယူဝါဒကွဲပြားကြသည်။ သို့ သော်လည်း အဓိကအားဖြင့်အစုနှစ်စုမျှသာ ခွဲခြားမှတ်သားရန်လိုလေသည်။
ပထမအစုတွင်အာရှတိုက် ဟိမဝန္တာ စသောတောတောင် ဒေသများ၌ တွေ့မြင်ရသော ကတိုးသမင်တစ်မျိုးတည်းသာ ပါရှိသည်။ ဤအာရှတိုက်ကတိုးသမင် မျိုးသည် ဦးချိုမရှိသည်သာမက ထင်ရှားသော ကတိုးဂလင်းများ ပါရှိလေသည်။ ယင်းကတိုးသမင်များကို ကတိုးကောင်ဟုလည်း ခေါ်သေးသည်။
ဒုတိယအစုကြီးတွင်မူ ကျန်သောသမင် အားလုံးပါရှိ၏။ ဤဒုတိယသမင်မျိုးကို ဩစတြေးလျတိုက်၊ နယူးဇီလန်ကျွန်း၊ အာဖရိကတောင်ပိုင်းဒေသနှင့် မက်ဒါဂက်စကာကျွန်းများမှလွဲ၍ မည်သည့်အရပ်တွင်မဆို နေရာမရွေး တွေ့ရှိရတတ်သည်။ သမပိုင်းဒေသများရှိ သမင် များသည် အပူပိုင်းဒေသရှိသမင်တို့ထက် အရွယ်အစား တွင်သော်လည်းကောင်း၊ အလှအပအသွင်ပြင်တွင်သော်လည်း ကောင်း၊ များစွာသာလွန်သည်။ သို့သော်လည်း သမပိုင်းဒေသရှိသမင်များထက်မညံ့လှသော အပူပိုင်းသမင်မျိုးလည်း ရှိပေသေးသည်။ ထိုသမင်မျိုးမှာ အိန္ဒိယနှင့်သီရိလင်္ကာနိုင်ငံများတွင် ရှိတတ်သည့် အက်ဇစ်ခေါ် သမင်ပြောက်မျိုးဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သမင်အသီးသီးအနက် အတွေ့ရအများဆုံးသော သမင်မျိုးမှာ ဗာဂျင်းနီးယား ခေါ် အမြီးဖြူသမင် မျိုးဖြစ်၏။ ၁၇၈၄ ခုနှစ်က ဗာဂျင်းနီးယားပြည်နယ်မှ သတ်ဖြတ်ဖမ်းမိသော ယင်းသမင်မျိုးကို ပထမဆုံးနမူနာ မျိုး ခွဲနိုင်သည်ကိုအစွဲပြု၍ ဗာဂျင်းနီးယားဟုခေါ်သည်။ ယင်းကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဒဲလဝဲယား၊ဩရိဂန်၊နီဗားဒ၊ ကာလီဖိုးနီးယားစသော ပြည်နယ်တို့မှလွဲလျှင်နေရာမရွေး အနှံ့အပြားတွေ့ ရတတ်သည်။ ကနေဒါနိုင်ငံတွင် ထို ဗာဂျင်းနီးယားအမြီးဖြူသမင်မျိုးကိုပင် ဆတ် ဟူ၍ ခေါ်မှတ်မှားနေကြ၏။ အကယ်စင်စစ် ဗာဂျင်းနီးယားအမြီးဖြူသမင်မျိုး၏ အမြီးမှာ အောက်ဘက်ပိုင်းနှင့်အစွန်းအနားနေရာများတွင် ဆွတ်ဆွတ် ဖြူလျက်ရှိသည်။ မြောက်အမေရိကတိုက် တွင်အမြီးနက် သမင်မျိုးဟူ၍ ပင်သီးသန့်ရှိသေး၏။
တရုတ်နိုင်ငံ၌ တွေ့ရတတ်သော ရေသမင်များသည် ဦးချိုဟူ၍မပါ ရှိဘဲရှည်လျားသောအစွယ်သာပါရှိသည်။ ရေစပ်မြစ်ကမ်းနဖူးတို့၌ ပုန်း၍နေတတ် သည်။ တင်ပါးဆုံတစ်ဝိုက်တွင် အမွှေးဖြူကွက်များ ပါရှိသည်။ စိတ်လက်အေးချမ်းငြိမ်သက်စွာနေသည့်အခါတွင် ယင်းအမွှေးအားလုံးမှာစုနေသော် လည်းထိတ်လန့်သည့်အခါ ထိုအမွှေးများသည် ပြန့်ကား၍ ထွက်လာတတ်သော ထူးဆန်းသည့် ဂျပန်စီကာသမင်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။ ယင်းသမင်မျိုးကို မန်ချူးရီးယားပြည်၌တွေ့နိုင်သည်။
အခြား ထင်ရှားသောသမင်မျိုးများမှာ နှင်းဖုန်းသော အအေးပိုင်း ဇုန်ဒေသ၌ တွေ့ရတတ်သည့် တန်းဒြသမင်၊ မြောက်အမေရိကတိုက်တွင်အတွေ့များသော ကဲရီးဗူးသမင် တို့ဖြစ်သည်။ ကဲရီးဗူးသမင်သည် လှည်းဆွဲရန်နှင့်နို့အလို့ငှာ အလွန် အသုံးဝင်သောသမင်မျိုးဖြစ်သည်။
မြောက်အမေရိကတိုက်သည် သမင်မျိုးတို့ပေါက်ဖွားရာ ပင်ရင်းဒေသဟုဆိုသည်။ ရှေးအခါကအမေရိကတိုက်တွင် နေရာမရွေးတွေ့ရှိရသော ဝါ့ပတိခေါ်သမင်ကြီးမျိုးသည် ထွားကြိုင်းကြီးမားလှသည်ဖြစ်ရာ တစ်ခါတစ်ရံငါးပေပင် ကျော်တတ်လေသည်။ ထိုသမင်ကြီးမျိုးသည်အမဲပစ်သူတို့ စည်းမဲ့ကမ်းမဲ့ပစ် ခတ်သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် မျိုးဆက်ပပျောက် လုမတတ်တိမ်ကောသွားလေပြီ။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ပင် ရှေးအခါက သမင်အလွန်ပေါသော်လည်း စစ်ပြီးခေတ်တွင်အမျိုး တိမ်လု နီးနီး နည်းပါးလျက်ရှိသည်။ သမင်သည်တောစပ်၌တွေ့ရတတ်ရုံမက ယဉ်လည်းယဉ်လွယ်သဖြင့် အဖမ်းရလွယ်မှုကြောင့် အမျိုးတုံး လွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဘုရားလောင်းသုဝဏ္ဏသာမသည် သမင်နှစ်ကောင်ကို တစ်ပေါင်းတည်းပြုပြီးလျှင် ထိုသမင် နှစ်စီးတို့၏ ကျောက်ကုန်းထက်၌ သောက်ရေအိုးကိုတင်၍ အမိအဖတို့ကိုလုပ်ကျွေးရန် ရေခပ်ဆင်းလေ့ ရှိကြောင်း သုဝဏ္ဏသာမဇာတ်တော်ကြီး၌ ပါရှိသည်ကိုထောက်လျှင်သမင်မျိုး တို့သည်ရှေးလွန်လေပြီးသောအခါ ကပင် အလွန်ယဉ်လွယ်သော သတ္တဝါမျိုးဖြစ်ကြောင်းသိသာသည်။ ယခုအခါမြန်မာနိုင်ငံ၌ သမင်များကိုမသတ်ဖြတ်ရန် အစိုးရကတားမြစ်ထားသဖြင့် အကောင်ရေတိုးလာသည်ဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သော်လည်း ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့်အကောင်ရေ ၂၅ဝဝ မှ ၃ဝဝဝ ထက်မပိုသေးကြောင်းဖြင့် သစ်တောဌာနမှအဆိုရှိသည်။ သမင်သားရေကိုမြန်မာနိုင်ငံတွင် ရွှေမျက်ပါးလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။
သို့ရာတွင် အများအပြားလိုသောပစ္စည်းမဟုတ်သဖြင့် စီးပွားရေး အလို့ငှာသမင်များကို ဖမ်းယူသတ်ဖြတ်ခြင်းမရှိချေ။ သမင် သားကိုစားလျှင် သမင်ကွက်ခေါ် အရေပြားရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်တတ်သည်ဟု အများကအယူရှိကြသဖြင့် လူတိုင်းမစားကြ သောကြောင့် ယင်းကိုအသားအလို့ငှာသတ်ဖြတ်သူနည်းပြီးလျှင် အပျော်ထမ်းတောလိုက်ရင်း ဖမ်းယူသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံရမှုသာရှိလေသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘာဝထိန်းသိမ်းမှုအဖွဲ့ကြီး၏ညီလာခံ၌ မြန်မာနိုင်ငံရှိ သမင် အကောင်ရေစာရင်းကိုတင်ပြရာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ သမင်မျိုး တိမ်ကောမည်ကို စိုးရိမ်ရသည့်အခြေအနေမရှိတော့ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကြသည်။
ပါဏဗေဒအလို အရ ဇီဝမျိုးခွဲခြားခြင်းနှင့် အမျိုးအနွယ်များ
=== ပြင်ပကိုယ်ခန္ဓာ သွင်ပြင်လက္ခဏာအရ ဆက်နွယ်မှု ===
=== ===
=== ကိုယ်ခန္ဓာ အတွင်းပိုင်း သွင်ပြင်လက္ခဏာအရ ဆက်နွယ်မှု ===
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ  ကဏ္ဍ:အသုံးများသော နို့တိုက်သတ္တဝါ အမည်များ
တတ်မောက်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
တတ်မောက်ရွာ (Tatmauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ တုန်ဟုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၆၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုန်ဟုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၈ ဦး၊ မ ၃၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရန်အောင်မောင်မောင်
ရန်အောင်မောင်မောင်(၁၉၂၉-၁၉၉၄)
၁၉၂၉ - ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ(၁၀)ရက်နေ့တွင်၊ ရမည်းသင်းခရိုင် ရန်အောင်မြို့၌ အဖ-ဦးမင်းကို၊ အမိ-ဒေါ်သိန်းတို့က ဖွားမြင်သည်။ မန္တလေးအမှတ်(၁)အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ (၁၀)တန်းအောင်သည်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်တွင် ဥပစာ-ဝိဇ္ဇာ(က)တန်း၌ ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်။
၁၉၅၀ - ပြည့်နှစ်တွင်ကျောင်းထွက်၍ မြန်မာနိုင်ငံအကျဉ်းဌာနတွင် ထောင်မှူးအဖြစ်ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့ သည်။ ကျောင်းသားဘဝမှစ၍ ကျောင်းနံရံကပ်စာစောင်များ နှစ်ပတ်လည်စာစောင်များတွင် စာပေများရေးသားခဲ့ သည်။
၁၉၅၁ - ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာမှထုတ်သော ယု၀တီဂျာနယ်တွင် 'ရန်အောင်မိမိထွေး' အမည်ဖြင့် ဝတ္ထုတိုများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၅၃ - ယု၀တီကလောင်ရှင်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၅၆ - နိုဝင်ဘာထုတ် 'နှစ်ပတ်လည်မြ၀တီမဂ္ဂဇင်း'တွင် 'ရန်အောင်မောင်မောင်'အမည်ဖြင့် 'မြစ်တွင်း ထောင်ထမှုကြီး' ဝတ္ထုကို စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ အကျဉ်းဌာနဝန်ထမ်းစာပေလောကတွင် စာရေးကြသူများထဲ၌ ရှေးဦးကျသောပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဗန်းမော်မြို့၊ ခရိုင်အကျဉ်းစခန်းတွင် ထောင်မှူးကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်း ဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ - 'မော'လုံးချင်းဝတ္ထု၊'အမှုတစ်ရာဝတ္ထုများ'စာအုပ်များထွက်ခဲ့။ 'ရန်အောင်မိမိထွေး' အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော 'အချစ်ရူးလေး' အမည်ရှိဝတ္ထုကို မြန်မာ့အသံမှ ပေဖူးလွှာအမည်ဖြင့် ဇာတ်လမ်းပမာနားဆင် စရာအခန်းမှ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ထိုဝတ္ထုကိုပင်'အေဝမ်း'ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ 'မေတ္တာမွန်' အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့ သည်။
၁၉၆၄ - ဒေါ်အေးမြင့်အောင်နှင့်လက်ထပ်ခဲ့သည်။ 'ကြမ္မာရဟတ်တစ်ပတ်လည်' ဝတ္ထုထွက်။ (၎င်းဝတ္ထုကို စာရေးဆရာဒါရိုက်တာဦးသုခက သိကြားစေသက်သေညွှန်း အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။) အကျဉ်းထောင် လုပ်ငန်းတစ်ရပ်အဖြစ် ရဲဘက်များနှင့်လမ်းဖောက်သည့် လုပ်ငန်းများကိုသရုပ်ဖော်ထားသည့် အသည်းကွဲစခန်း လုံးချင်းထွက်(၎င်းဝတ္ထုကို ညွန့်မြန်မာရုပ်ရှင်မှ သည်လမ်းနှင့်သည်စခန်းအမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်သည်။)
၁၉၆၆ - ကြိုးစင်ပေါ်မှမှတ်စုများဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ထွက်။ (ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဝတ္ထုတိုပေါင်း ချုပ်ဆု တတိယဆုရရှိ။) နရသိမ်စံအိမ်ထက်ဆီကစာအုပ်ထွက်။ မောင်မနမ်း၍နွမ်းသောပန်းဝတ္ထုထွက်။
၁၉၆၇ - ဗန်းမော်မြို့ ခရိုင်အကျဉ်းစခန်းတွင် ထောင်မှူးကြီးအဖြစ်တာဝန်ထမ်း။
၁၉၆၈ - မိနစ်(၂၀)မှအနှစ်(၂၀)စာအုပ်ထွက်။
၁၉၇၀ - မောရရင်ခွင် မိုးသံလွင်စာအုပ်ထွက်။
၁၉၇၁ - ထောင်ကြေးမုံစာအုပ်ထွက်။
၁၉၇၂ - ဘဝမှောင်မှောင် ညမှောင်မှောင်စာအုပ်ထွက်။
၁၉၇၃ - စောရအိုင်စိမ်း ဝတ္ထုထွက်။ (ထိုဝတ္ထုကို ဒါရိုက်တာဦးသုခက ချစ်စရာမို့ချစ်ပါသည် အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ခဲ့။) ရန်အောင်မောင်မောင်၏ဝတ္ထုများမှ ရုပ်ရှင်ကား(၆)ကားရိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၄ - ထောင်တံခါးကြီးဖွင့်ပါအုံးဝတ္ထုထွက်။
၁၉၇၅ - ဒုတိယထောင်ပိုင်။
၁၉၇၆ - ကြိုးစင်နှင့်ကြိုးသမားဝတ္ထုထွက်။
၁၉၇၇ - တမာမချို၊ငါမငိုဝတ္ထုထွက်။ မပျံတတ်ဘူး ဝဲချင်တယ်ဝတ္ထုထွက်။
၁၉၇၉ - ထောင်ပိုင်အဆင့်(၁)။ လလူမိုက်-အမှောင်ကြိုက်ဝတ္ထုထွက်။
၁၉၈၁ - ပဲခူးတိုင်း တိုင်းကောင်စီဝင်။
၁၉၈၈ - ထောင်ပိုင်အဆင့်(၂)။
၁၉၉၁ - ထောင့်တစ်သက်အတွေ့အကြုံစာအုပ်ထွက်။
၁၉၉၂ - မြစ်တွင်းထောင်ထမှုကြီးနှင့် ထောင်ဝတ္ထုများစာအုပ်ထွက်။
၁၉၉၄ - ဧပြီ(၉)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ နေအိမ်၌ကွယ်လွန်ခဲ့။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်အေးမြင့်အောင်နှင့် သားသမီး(၉)ယောက်ကျန်ရစ်ခဲ့။
ထင်ရှားသောစာအုပ်အချို့
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မစအလယ်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မစ(အလယ်)ရွာ(Masa(Middle))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးမင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၅၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပံရွာ
လက်ပံရွာ
ထိန်ရားရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ထိန်ရားရွာ(Htingyar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မြို့သစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့သစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၅ ဦး၊ မ ၁၂၂၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၈၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်လင် (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
နောင်လင် (တောင်)ရွာ (Nawnglen (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၅၆ ဦး၊ မ ၁၆၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိုင်းဂရစ်မြစ်
တိုင်းဂရစ်မြစ်သည် မိုင်‌ပေါင်း ၁၁၅၀ မျှရှည်လျားသည်။ မိုဆူမြို့မှ ‌အောက်သို့ ၂၁ ရာသီပတ်လုံး သင်္ဘောများ ဆန် တက်သွားလာနိုင်၏။ အာရှတိုက်အ‌နောက်ပိုင်းရှိ ကူးဒစ္စ တန်‌တောင်တန်းများမှာ မြစ်ဖျားခံ၍ စီးဆင်းခဲ့ရာ မြစ်ညာတွင် အ‌ရှေ့ဘက်မှစီးဝင်‌သော မြစ်လက်တက်များ၏ ‌ရေလုံးအားကြီး သဖြင့် ‌ရေစီးသန်၏။
ယခု‌ခေတ် မြို့ကြီးများဖြစ်‌သော ဗာဆရာ၊ ဗဂ္ဂဒက်နှင့် မိုဆူစ‌သော မြို့ကြီးများသည်လည်း ဤမြစ်ကမ်း‌ပေါ်တွင် တည် ရှိ‌လေသည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းတွင် ဂျာမန်တို့က တိုင်းဂရစ်မြစ်နှင့် ယူဖ‌ရေးတီး မြစ်နှစ်သွယ်ကြားရှိ ‌မြေဩဇာ ‌ကောင်း‌သောနယ်ကို သိမ်းပိုက်ရန်ကြိုးစားသဖြင့် ဗြိတိသျှတို့က ဝင်‌ရောက်သိမ်း ပိုက်ခဲ့၇‌လေသည်။ ‌ရှေး‌ခေတ်မှစ၍ ယ‌နေ့တိုင် ‌အောင်ပင် ဤမြစ်မှ‌ရေကို တူး‌မြောင်းများဖြင့် သွယ်ယူ၍ ‌ကောက်ပဲသီးနှံများကို စိုက်ပျိုးကြ‌လေသည်။
ညောင်ခက္ကန် (ရွာသစ်)ရွာ၊ ညောင်ခက္ကန်
ညောင်ခက္ကန် (ရွာသစ်)ရွာ၊ ညောင်ခက္ကန်
တံတားချောင်းရွာ၊ သုံးဒါတ်
တံတားချောင်းရွာ၊ သုံးဒါတ်
အိုးဘိုရွာ၊ ရေချို
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပခုက္ကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မေ ၂၀၀၆
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မေ ကဏ္ဍ:၂၀၀၆
ပေသုညသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “ပိသုဏဝါစာမှ ရှောင်ကြဉ်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့ နည်းပါးလှပုံ၊ မရှောင်ကြဉ်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့သာ အလွန်များပြားလှပုံ၊ သစ္စာလေးပါးတို့ကို ထိုးထွင်း၍ မသိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရပုံ”တို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဖရုသဝါစာသုတ်
(၂)သုတ်ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်က လက်သည်းဖျားပေါ်၌ မြေမှုံ့များကိုတင်ထားပြီး လက်သည်းဖျားပေါ်က မြေမှုံ့နှင့် မဟာပထဝီမြေကြီးပေါ်ရှိ မြေမှုံ့တို့ ဘယ်ဟာကများသနည်းဟု မေးတော်မူပြီး မြေကြီးပေါ်ရှိ မြေမှုံ့များနှင့်ထောက်ဆပါက လက်သည်းခွန်ပေါ်ရှိ မြေမှုံက ရေတွက်ထောက်ဆလို့ အစိတ်အပိုင်းမျှဟု မဆိုလောက်အောင်ပင် နည်းပါးလှပုံကို ရဟန်းတို့၏ လျှောက်ထားလာမှုကို အကြောင်းပြု၍ “ဖရုသဝါစာမှ ရှောင်ကြဉ်သော သတ္တဝါတို့ထက် မရှောင်ကြဉ်သောသတ္တဝါတို့က ပို၍များပြားလှပုံ”ကို ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “မိမိကိုယ်တိုင် ကြမ်းတမ်းသောစကားကို ပြောဆိုခြင်း၊ သူတစ်ပါးကိုလည်း ထိုစကားကို ပြောဆို စေခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းသောစကားကို ပြောဆိုခြင်း၌ နှစ်သက်သဘောတူခြင်း၊ ကြမ်းတမ်းသောစကားကို ပြောဆိုခြင်း၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးကျူးပြောဆိုခြင်း ဟူသော တရားလေးမျိုးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောသူသည် ကွယ်လွန်သည်၏အခြားမဲ့၌ ငရဲသို့ ရောက်ရ၏။ ထိုတရားလေးမျိုးမှ ရှောင်ကြဉ်သောသူသည် ကွယ်လွန်သည့်အခါ နတ်ပြည်သို့ရောက်ရ၏”ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဟဲထင် (ရွာဟောင်း)ရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ဟဲထင် (ရွာဟောင်း)ရွာ (Hehtin (Ywarhaung))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ ဟဲထင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟဲထင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၆ ဦး၊ မ ၄၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြံတော (တောင်)ရွာ၊ အုန်းပင်ကွင်း
ကြံတော (တောင်)ရွာ၊ အုန်းပင်ကွင်း
ဂီးလဗတ် ကိသ် ချက်စတာတန်
ဂီးလဗတ် ကိသ် ချက်စတာတန် (Gilbert Keith Chesterton)မှာ သတင်းစာဆရာအဖြစ်နှင့်လည်ကောင်း၊ စာရေး ဆရာအဖြစ်နှင့်လည်းကောင်း ထင်ရှားသည်။ စာရေးဆရာအနေနှင့်ကား၊ ကဗျာနှင့် ဝတ္ထုတို့အပြင်၊ အက်ဆေးခေါ် စာဖွဲ့ခြင်း၌လည်း စွမ်းရည်သတ္တိရှိသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ချက်စတာတန်သည် ၁၈၇၄ ခုနှစ် မေလ ၂၉ ရက်နေ့ တွင် လန်ဒန်မြို့၌ မွေးဖွား၍၊ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက် နေ့တွင် ဗီးကွန်စဖီး၌ ကွယ်လွန်သည်။
ချက်စတာတန်သည် လန်ဒန်မြို့ စိန်ပေါကျောင်းတွင် ငယ်စဉ်က ပညာသင်စဉ်၊ အင်္ဂလိပ်ကဗျာ အရေးအသား အတွက် အင်္ဂလိပ်ကဗျာဆရာကြီး မီလတန်ကို ရည်စူး၍ ချီးမြှင့်သောဆုကို ရခဲ့ဘူးသည်။ ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ဆလိတ်ပန်းချီ ကျောင်း၌ ပန်းချီအတတ်ကို သင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အနုပညာ နှင့် ဆိုင်ရာတို့ကို ဝေဖန်သူအဖြစ်နှင့် စာပေဘက်သို့ ရောက် လာသည်။ ချက်စတာတန်မှာ ကိုယ်ခန္ဓာ ဝဖြိုးကြံ့ခိုင်သူတစ်ဦး ဖြစ်ရာ၊ စာပေများစွာတို့ကို အဆက်မပြတ် ရေးသားနိုင်ပေ သည်။ သူ၏နာမည် အတိုကောက် ဂျီကေစီကို အစွဲပြု၍ ဂျီကေစီ သီတင်းစဉ်ကို အပတ်စဉ်ထုတ်ဝေနေစဉ်ပင် လန်ဒန်မြို့ရုပ်စုံ သီတင်းစဉ်ထဲ၌ အပတ်စဉ် ဆောင်းပါးများ ရေးသား ခဲ့သည်။
သူ၏ အက်ဆေးခေါ် စာဖွဲ့ခြင်းတို့၌ စိတ်ကူးဉာဏ် နက်နဲခြင်းနှင့် အရေးအသား ထူးခြားခြင်းတို့သည် ပေါ်လွင်လျက် ရှိပေသည်။ သို့သော်သူ၏ဝတ္ထုတို့မှာ ပို၍ထင်ရှားသည်။ အထူးသဖြင့် 'ဖားသားဗရောင်း'အမည် ရှိသော စုံထောက်ဝတ္ထုများကို လူကြိုက်များကြသည်။ သူ၏စုံထောက်ဝတ္ထုတို့မှာ စုံထောက်ဝတ္ထုမည်ကာမတ္တ မဟုတ်ချေ။ လူ့သဘာဝနှင့် လူ့စိတ် တို့ကို ဝိပဿနာတင်၍ ကြည့်သော စိတ္တဗေဒနှင့် ယှဉ်သည့် ဝတ္ထုများ ဖြစ်သည်။
ဝတ္ထုအပြင်၊ စာပေဝေဖန်မှုနှင့် စာဆိုများအကြောင်း အတ္ထုပ္ပတ္တိများစွာတို့ကို ရေးသားခဲ့ရာ၊ သူရေးခဲ့သော 'ရောဗတ် ဗရောင်းနင်း'၊ 'ချားဒစ်ကင်း၊' 'ဗားနတ်ရှော၊' 'စတီဗင်ဆန်'၊ 'ချော်စာ'တို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိများမှာ လူသိများပေသည်။ သူ၏ ကဗျာများကို ရံဖန်ရံခါ စုပေါင်း၍ ရိုက်နှိပ်လေ့ရှိသည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ရှေးက သူရေးခဲ့သော ကဗျာများကို နှောင်းတွင် ရေးသောကဗျာများနှင့် စုပေါင်း၍ ကဗျာညွန့်ပေါင်းစာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်သမိုင်းအကျဉ်းချုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ရာ၌ ချက်စတာတန်၏ အသစ်ထွင် ရေးသားသော အဖွဲ့အနွဲ့ကြောင့် လူကြိုက်များသည်။ စိတ်ကူးဉာဏ် ဆန်းကြယ်စွာ ကွန့်မြူးထားသော စာပေအမြောက်အမြားကို လည်း ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်၌ သူကိုယ်တိုင်ရေး သူ့ အကြောင်းအတ္ထုပ္ပတ္တိကို ရေးသားပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
လက်ပံဖျားရွာ
လက်ပံဖျားရွာ
လုံဝသင်္ခရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
လုံဝသင်္ခရွာ (Lonwathinkha)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ကာမွေလောရီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၈၀ ဖြစ်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ လဝသင်္ခ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျီးကန် (တောင်)ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကျီးကန် (တောင်)ရွာ (Kyeekan(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၂၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုက်ရိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
ဟိုက်ရိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် (Hat Yai International Airport; ท่าอากาศยานหาดใหญ่) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ တောင်ဘက်အတွက် အဓိကလေဆိပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဟိုက်ရိုင်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ မက္ကာသို့ သွားရောက်ဘုရားဖူးမည့် မူစလင်ဘာသာဝင်များအတွက် အရေးပါသည့် လေဆိပ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် ခရီးသည် ၁ သန်းခွဲ ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိပြီး လေယာဉ်အစီးရေ ၉၅၀၀ နှင့်  ကုန်တန်ချိန် ၁၂၀၀၀ ကို ကိုင်တွယ်လျက်ရှိသည်။
ယေဘုယျအချက်အလက်
လောင်ဂျီကျူ့ 100° 23' 55" E နှင့် လတ္တီကျူ့ 06° 55' 46" N တွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ပြင်မျက်နှာပြင်အထက် ၂၈ မီတာ နှင့် ဟိုက်ရိုင်မြို့မှ ၉ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ၄၁၃၅ အဝေးပြေးလမ်းမကြီးသည် လဆဆိပ်ကို လာရောက်ချိတ်ဆက်ထားသည်။ မနက် ၆ နာရီမှ ည၁၂ နာရီအထိ ဖွင့်လှစ်သည်။ လေယာဉ်ပြေးလမ်းသည် ၁ နာရီလျှင် လေယာဉ်  အစီး ၃၀ အတက်အဆင်းပြုလုပ်နိုင်သည်။
တိုင်းပင်
တိုင်းပင်သည် ‌မွှေးကြိုင်သည့် ဥယျဉ်သစ်နုပင်မျိုးဖြစ်သည်။ ထိုအပင်သည် ပူဒီနာအပင်မျိုးဖြစ်၏။ မျိုးစဉ်မှာ ‘လာဗီယတိ’ ဖြစ်သည်။ ဥယျဉ်များတွင်‌ပေါက်သည့် တိုင်းပင်မှာ ‘ဟိုင်းမတ် ဗာလဂါရစ်’ဖြစ်သည်။ တိုင်းပင်သည် အရွက်နှင့်ပင်စည်အတွင်း ရှိ ဆီ‌ကြောင့် ‌မွေးကြိုင်သည်။ မျိုးစိတ်တိုင်းတွင် ထိုဆီမျိုးရှိ သည်။ အရွက်များသည် အလွန်‌သေးငယ်၏။ အပွင့်များသည် လည်း ‌သေးငယ်၍ အများအားဖြင့် စက်ဝိုင်းပတ်ပုံဖြင့် ပွင့်ကြ သည်။
ပန်းပွင့်၏ အ‌ရောင်မှာ ခရမ်း‌ရောင်၊ အနီ‌ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူ‌ရောင်ဖြစ်သည်။ ရိုးရိုးတိုင်းပင်သည် နွယ်၍ ‌ပေါက်‌လေ့ရှိသည်။ ထိုအပင်မျိုးသည် ‌အေးသည့်ကမ္ဘာလုံး ခြမ်းတွင် အလွန်‌ပေါများစွာ ‌ပေါက်သည်။ ‌ရှောက်နံ့ထွက်‌သော တိုင်းပင်တစ်မျိုးလည်းရှိသည်။ ဥယျာဉ်များတွင်‌ပေါက်‌သော တိုင်းပင်မျိုးသည် ရိုးရိုးတိုင်းပင်ထက် ပို၍မြင့်သည်။ ထိုအပင် ၏ မူရင်း‌ဒေသမှာ ‌မြေထဲပင်လယ်‌ဒေသဖြစ်သည်။ တိုင်း‌မော‌ခေါ် ပိုးသတ်‌ဆေးတစ်မျိုးကို တိုင်းပင်၏ အရွက် နှင့်ပင်စည်တို့မှ ၇‌သောဆီဖြင့် လုပ်ယူသည်။
မစအောက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မစ(အောက်)ရွာ(Masa(Lower))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးမင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကတာရာဝရွာ၊ အုပ်ပုံရေကျော်
ကတာရာဝရွာ၊ အုပ်ပုံရေကျော်
ဂုံမင်းချောင်းရွာ၊ ဦးကြီးတော်
ဂုံမင်းချောင်းရွာ၊ ဦးကြီးတော်
ကွန်ဒိုင်းကလေးရွာ၊ သုံးဒါတ်
ကွန်ဒိုင်းကလေးရွာ၊ သုံးဒါတ်
လှုပ်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
လှုပ်ရွာ(Hloke)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ချိုင်းစနူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချိုင်းစနူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၆ ဦး၊ မ ၄၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၁ ဦး နေထိုင်သည်။
အုန်းကြောရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
အုန်းကြောရွာ (Ohnkyaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ အုန်းကြောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုန်းကြောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၃ ဦး၊ မ ၄၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းတော်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကျွန်းတော်ရွာ(Kyuntaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မြို့သစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့သစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၅ ဦး၊ မ ၁၂၂၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၈၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်္ဘောမှောက်ရွာ
သင်္ဘောမှောက်ရွာ
ခမောင်းချိုင်ရွာ၊ ရွာမ
ခမောင်းချိုင်ရွာ၊ ရွာမ
ထော်ကနွတ်ရွာ၊ ဦးကြီးတော်
ထော်ကနွတ်ရွာ၊ ဦးကြီးတော်
အကယ်ချောင်းဝရွာ၊ သုံးဒါတ်
အကယ်ချောင်းဝရွာ၊ သုံးဒါတ်
မေ ၂၀၀၇
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မေ ကဏ္ဍ:၂၀၀၇
နောင်မူ (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Funeral doom
Funeral doom သည် death-doom နှင့် funeral dirge ဂီတတို့ ရောစပ်ထားသည့် ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ slow tempo ဖြင့် တီးခတ်ကြသည်။ ထုံးစံအတိုင်း လျှပ်စစ်ဂစ်တာများမှာ heavily distorted နှင့် dark ambient တို့နှင့်အတူ keyboardsn (သို့) synthesizer အသုံးပြုထားသည်။ အဆိုပုံစံမှာ မာန်ဖီသံများနှင့် သီဆိုကြသည်။ funeral doom သည် Mournful Congregation (ဩစတြေးလျ), Esoteric (ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း), Evoken (အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု), Funeral (နော်ဝေ), Thegothon (ဖင်လန်) နှင့် Corrupted (ဂျပန်) တို့ဖြင့် တီထွင်ခဲ့သည်။
ကားရော်ထေလာရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ကားရော်ထေလာရွာ (Karyawhtaylar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ကားရော်နောက်ညိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၉၁ ဖြစ်သည်။
မုသာဝါဒသုတ်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်။
ကားရော်ထေလာရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုသာဝါဒသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မုသာဝါဒမှရှောင်ကြဉ်သော သတ္တဝါတို့နည်းပါးလှပုံ၊ မုသာဝါဒမှ မရှောင်ကြဉ်သောသတ္တဝါတို့ များပြား လှပုံ၊ သစ္စာလေးပါးကို မသိမမြင်ကြပုံ ထို့ကြောင့် အရိယသစ္စာလေးပါးတို့ကို သိမြင်ရန် အားထုတ်သင့်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဝစီဒုစရိုက်လေးပါးကို ပြောဆိုသောပုဂ္ဂိုလ်သည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ငရဲသို့ရောက်ရမည်၊ ဝစီဒုစရိုက် လေးပါးတို့မှ ရှောင်ကြဉ်သောပုဂ္ဂိုလ်သည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နတ်ပြည်သို့ရောက်လိမ့်မည်ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- သမ္ပဇာန မုသာဝါဒဟူသော တစ်ခုသောဓမ္မကို ကျူးလွန်သောပုဂ္ဂိုလ်အား တစ်စုံတစ်ခုသောမကောင်းမှုကို မပြုလုပ်တော့သည်မရှိဟု ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ခုဇ္ဇုတ္တရာက သမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဘုရားရှင် အထံတော်ကကြားနာခဲ့ပုံကို ဟောပြသည့်သုတ်။
ငန်းတောင်ရွာ၊ ငန်းတောင်
ငန်းတောင်ရွာ၊ ငန်းတောင်
ကာမေသုမိစ္ဆာစာရသုတ်
ကာမေသု မိစ္ဆာစာရမှ ရှောင်ကြဉ်သောသတ္တဝါတို့သည် နည်းပါးလှကုန်၏။ မရှောင်ကြဉ်သော သတ္တဝါတို့သည် များလှကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ပန်းရထားဆွဲပွဲ
သမိုင်းအကျဉ်း
ဗုဒ္ဓရှင်တော် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားရှင် ခမည်းတော်မှာ ကပိလဝတ်ပြည်ရှင် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး ဖြစ်ပြီး မယ်တော်မာယာမှာ ဒေဝဒဟတိုင်းပြည်သူဖြစ်သည်။ မယ်တော်မာယာမှာ ဗုဒ္ဓလောင်းလျာအား ပဋိသန္ဓေယူချိန်၌ မိမိဇာတိမြေ ဒေဝဒဟပြည်သို့ ပဋိသန္ဓေအမှန်ရှိနေကြောင်းသက်သေပြရန်ပြန်လာစဉ် လမ်းခရီးဝက် တိုင်းပြည်နှစ်ပြည်ကြား ``လုမ္ဗိနီတော´´ရှိ ဗုဒ္ဓလောင်းလျာ သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားအား ဖွားသန့်စင်တော်မူပြီး နောက်ခုနစ်ရက်နေ့တွင် လွန်တော်မူသည်။ ထိုစဉ် ကပိလဝတ်တိုင်းနှင့် ဒေဝဒဟတိုင်း နှစ်ပြည်ထောင်သားအပေါင်းတို့မှာ မယ်တော် မာယာ အကြွင်းအကျန် ရုပ်ကလာပ်တော်ကို သင်္ဂြိုဟ်တာဝန်ယူလိုသည့် တစ်ပြည်နှင့်တစ်ပြည် အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်လာသည်။ သို့ဖြစ်ပါ၍ မယ်တော်မာယာ၏ ကြွင်းကျန်ရုပ်ကလာပ်တော်ကို ပန်းယိုင်ရထားဆင်ပြီး နှစ်ပြည်ထောင်သားအပေါင်းတို့က အပြိုင်ဆွဲကာ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ရကြောင်း သိရသည်။
ရခိုင်ရိုးရာ ရထားဆွဲပွဲအစ
သက္ကရာဇ် (၈၇၈) ခုနှစ် မြောက်ဦးနန်းတက်စိုးစံ ဘုရင်မင်းဘာ လက်ထက်၌ မဟာပညာ ကျော်နှင့် ဦးမြဝါ (သျှင်ငယ်မြဝါ) ကဲ့သို့ ပညာရှိများနှင့် လောကီပညာရှင်များ ပေါ်ထွန်းခဲ့ ကြောင်း သိရသည်။ ဦးမြဝါ (သျှင်ငယ်မြဝါ) မှာ ဘုရင့်တိုင်းပြည်ရေးရာကို လောကီပညာဖြင့် ကူညီထမ်းဆောင်နေသူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ တစ်ခါသော် သျှင်ငယ်မြဝါသည် တိုင်းပြည်ရှေ့ရေးအတိတ်နိမိတ် မကောင်းခြင်းကို မြင်ရာ မင်းဘာဘုရင်ထံ သွားရောက်ပြီး ကြာသပတေးရက်သားရှင်တစ်ဦး၏ ရင်ကိုခွဲ၊ အူကို ထုတ်ကာ ၎င်းလဲကျကွယ်လွန်ရာနေရာတွင်သာ မြုပ်နှံရန် လျှောက်တင်သည်။ ထိုစဉ်လောကီ ပညာရှင်ဦးမြဝါမှာ ကြာသပတေးရက်သားဖြစ်ပြီး မိမိ၏ရင်ကိုခွဲကာ အူကိုထုတ်၍ နန်းတော်အား ပတ်စဉ် ယုတ်ညံ့သောအရပ်၌ လဲကျကွယ်လွန်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ထိုသို့ မျိုးချစ်တိုင်းပြည်ရတနာဖြစ်သူအား ဘုရင်က ယုတ်နိမ့်အရပ်တွင် မမြုပ်စေဘဲ မြင့်မြတ်အရပ်၌သာ မြုပ်နှံစေရာ ပြည်သူအပေါင်းနှင့် သဘောထားကွဲလွဲပြီး သျှင်ငယ်မြဝါ၏ ကြွင်းကျန်ရုပ်အလောင်းအား ပန်းရထားပေါ်တွင်တင်ပြီး ပြည်သူတစ်ဘက်၊ ဘုရင်ဖက်တော်သားတို့က တစ်ဘက်၊ သူ့ဘက်ကိုယ့်ဘက် အနိုင်ရရှိစေရန် အပြိုင်ဆွဲခဲ့ကြ ကြောင်း သမိုင်းအရ သိရှိရသည်။ ထိုအချိန်မှစတင်ကာ လောကီပညာရှင် သျှင်ငယ် ဦးမြဝါအား ဂုဏ်ပြုပြီး နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း တပို့တွဲလ ရောက်တိုင်း ရထားဆွဲပွဲ ကျင်းပကြခြင်းဖြစ်သည်။