cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး
(၇) ဥပေက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင် = ကမ္မဋ္ဌာန်းအလုပ်တွင်း၌ အချိုးအစားမကျနိုင်သေး၍ ကြောင့်ကြစိုက်ရသော ဗျာပါဒအမှုများစွာရှိသည်။ အချိုးအစားကျလာသောအခါ၌ ကြောင့်ကြစိုက်ရမှု ကင်းရှင်းလာခြင်းဟူသော တတြမဇ္ဈတ္တတာ စေတသိက်။ စကြာရတနာ (၇) ပါးနှင့် ပြည့်စုံသော စကြာမင်းသည် အတုမရှိသော စည်းစိမ်ကို ခံစားရသကဲ့သို့ ဗောဇ္ဈင် (၇) ပါးပြည့်စုံသော ယောဂီသည်လည်း သာသနာတော်အစီးအပွားတွင် အတုမရှိသော သမဏစည်းစိမ်ကို ခံစားရ၏။
မဟာဝဂ္ဂသံယုတ် ပါဠိတော်၊ စာမျက်နှာ (၆ဝ)။ အဋ္ဌကထာ၊ စာမျက်နှာ (၁၇၈)၌ အကျယ်ရှု။
ဗောဓိဿ+အင်္ဂါ=ဗောဇ္ဈင်္ဂါ
အင်္ဂါ- အကြောင်းတို့တည်း၊ ဝါ, အစိတ်အပိုင်းတို့တည်း၊
ဗောဇ္ဈင်္ဂါ- သစ္စာလေးပါး သိကြောင်းမဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်၏ အကြောင်း၊ သို့မဟုတ် အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော တရား ၇-ပါး၊ ၎င်းတို့ကိုပွားစီးစေရသည် ဟူ၏။
ဝါထန်ကောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဝါထန်ကောင်ရွာ(Warhtankawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ လုထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုထောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၄ ဦး၊ မ ၆၅၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိက္ခာပုဒ်
သိက္ခာပုဒ်ဆယ်ပါး
၁။ သူ့အသက်ကို သတ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
ရှောက်ခုံရွာ၊ ရှောက်ခုံ
ရှောက်ခုံရွာ၊ ရှောက်ခုံ
သိက္ခာပုဒ်
သိက္ခာပုဒ်ဆယ်ပါး
၃။ မမြတ်သော (မေထုန်) အကျင့်မှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
၄။ မဟုတ်မမှန်ပြောခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
၅။ ယစ်မူးမေ့လျော့ခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော သေရည်သေရက် သောက်စားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ် ကြောင်း သိက္ခာပုဒ် ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
၆။ နေလွဲညစာ စားခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
၇။ ကခြင်း သီခြင်း တီးမှုတ်ခြင်းနှင့် (သူတော်ကောင်း) တရား၏ ဆူးငြောင့်သဖွယ်ဖြစ်သော ပွဲဲလမ်း သဘင် တို့ကို ကြည့်ရှု နားထောင်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
၈။ ပန်းပန်ခြင်း နံ့သာခြယ်ခြင်း နံ့သာပျောင်းလိမ်းခြင်း တန်ဆာဆင်ခြင်း အပြေအပြစ်ပြုခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
၉။ မြင့်သောနေရာ မြတ်သောနေရာ၌ နေထိုင်ခြင်မှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
၁၀။ ရွှေငွေကို ကိုင်ခြင်း ခံယူခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြောင်း သိက္ခာပုဒ်ကို ဆောက်တည်ပါ၏။
အနုဿတိဆယ်ပါး
အနုဿတိ ၁၀-ပါး။ အဖန်ဖန်အောက်မေ့အပ်သော ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားဆယ်ပါးဟူ၏။
ဝင်းပုတ်ရွာ၊ မြောက်ကြာအင်း
ဝင်းပုတ်ရွာ(Winpoke)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ မြောက်ကြာအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ကြာအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၇၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၉၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကနဂုတ်မြွေ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
လင်းမူရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
လင်းမူရွာ (Linmu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ အင်းသာနတ်စက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းသာနတ်စက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၄ ဦး၊ မ ၁၄၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိုးလင်းဦး
စိုးလင်းဦး (၁၉၉၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား လက်ဝှေ့အားကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ WLC ဝယ်တာဝိတ်တန်းပြိုင်ပွဲများတွင် လက်ရှိအချန်၌ ယှဉ်ပြိုင်ထိုးသတ်လျက်ရှိသည်။ ယခင်က ၆၀ ကီလိုတန်း ရွှေခါးပတ်ချန်ပီယံ ဖြစ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသား လက်ဝှေ့အားကစားသမားများ
ကမ်ဝင်ရိုး
ကမ်ဝင်ရိုး ဆိုသည်မှာ ကမ် တပ်ဆင်ထားသော ဝင်ရိုး သို့မဟုတ် ကမ် မှ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတွင် ရှိနေသော ဝင်ရိုး ကို ခေါ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ကမ်များကို ဘီစီ ၃ ရာစု ဟယ်လင်ခေတ်ကပင် စတင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၁၂၀၆ ခုနှစ် အီရတ်နိုင်ငံ (မက်ဆိုပိုတေးမီးယား) တွင်လည်း အသုံးပြုခဲ့ဖူးသော သာဓက ရှိသည်။ အယ်လ်ဂျာဇာရီက သူ၏ ရေတင်စက်၊ ရေနာရီ တို့တွင် အသုံးပြုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့နောက်တွင် ဥရောပရှိ စက်ပစ္စည်းများတွင် ၁၄ ရာစု သို့မဟုတ် ထို့ထက် ပိုစောသော ခေတ်ကပင် စတင် အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။
အသုံးပြုခြင်း
ကမ်များကို အတွင်းလောင် အင်ဂျင် များတွင် ဘားများကို မောင်းနှင်ရန် အတွက် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
မန်ကြူရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
မန်ကြူရွာ (Mankyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၆၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၁ ဦး၊ မ ၂၁၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
မန်ပန်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
မန်ပန်ရွာ(Manpang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဒွန်ဘန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒွန်ဘန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၁၈ ဦး၊ မ ၁၉၄၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၉၆၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိုးရော (အလယ်စု)ရွာ၊ ချောင်းဇောက်
ဘိုးရော (အလယ်စု)ရွာ၊ ချောင်းဇောက်
မိုးလေဝသဌာနခွဲ
မိုးလေ၀သဌာနခွဲ
မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ မိုးလေ၀သဌာနခွဲသည် မိုးလေဝသဆိုင်ရာခန့်မှန်းချက်များ၊ သတိပေး ချက်များကို ကြိုတင်ပြီး အချိန်မီထုတ်ပြန်ပေး၍ ပြည်သူလူထုတစ်ရပ်လုံး၊ နိုင်ငံတော် အဖွဲ့အစည်းများ နှင့် လုပ်ငန်းများအတွက် မိုးလေဝသဆိုင်ရာ သဘာဝဘေး အန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ပေး လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်၏ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်ရေး၊ တည်ဆောက်ရေး၊ စက်မှု လုပ်ငန်းစသည့် ကဏ္ဍအသီးသီး၏ စီမံကိန်းများနှင့် နေ့စဉ်လည်ပတ်မှု လုပ်ငန်း များအတွက် လိုအပ်သော မှတ်တမ်းများ၊ ခန့်မှန်းချက်များ၊ စူးစမ်း လေ့လာချက်များ အကြံပြုချက်များနှင့် နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကိစ္စရပ်များကို ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ လမ်းညွှန်ချက်နှင့်အညီ မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန မှ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
မိုးလေ၀သတိုင်းတာရေးစခန်းများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိမှုအခြေအနေ
မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၏ မိုးလေ၀သဆိုင်ရာ တိုင်းတာရေးစခန်း/ရုံးများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိမှု အခြေအနေ မှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည် -
(က)   မိုးလေဝသစခန်း                                     (၆၃)စခန်း
(ခ)    မိုးလေဝသနှင့်ဇလဗေဒစခန်း                      (၃၉)စခန်း
(ဂ)    စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသစခန်း                        (၁၇)စခန်း
(င)    ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အခြေအနေတိုင်းစခန်း  (၂)စခန်း
မိုးလေ၀သဆိုင်ရာ တိုင်းတာသည့်အချက်အလက်များ
၉။      ကမ္ဘာ့မိုးလေဝသအဖွဲ့ချုပ်၏ သတ်မှတ်ထားသည့် အချိန်များအတိုင်း တိုင်းတာရေးစခန်းများ မှ တိုင်းထွာချက်များကို တိုင်းတာရယူပြီး ရုံးချုပ်သို့ ပေးပို့ရသည်။ တိုင်းတာရေးစခန်းများအလိုက် တိုင်းတာသည့် တိုင်းထွာချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည် -
(က)  မိုးလေဝသစခန်း
(၁) မိုးရေချိန်                              တစ်နေ့ (၁)ကြိမ်
(၂) အပူချိန်(အမြင့်ဆုံး/အနိမ့်ဆုံး)     တစ်နေ့ (၁)ကြိမ်
(၄) လေတိုက်ရာအရပ်                   တစ်နေ့ (၅)ကြိမ်
(၅) လေထုဖိအား                         တစ်နေ့ (၅)ကြိမ်
(၆) တိမ်ဖြစ်ပေါ်မှု                         တစ်နေ့ (၅)ကြိမ်
(၇) စိုထိုင်းဆ                              တစ်နေ့ (၅)ကြိမ်
လာဝတီ
လာဝတီ
မိုးလေဝသဌာနခွဲ
(က)  မိုးလေဝသစခန်း
(၈) ရေငွေ့ပျံနှုန်း                         တစ်နေ့ (၃)ကြိမ်
(၉) မိုးလေဝသအခြေအနေ             တစ်နေ့ (၅)ကြိမ်
(ခ)   လေကြောင်းမိုးလေဝသစခန်း
(၁) မိုးရေချိန်                              နာရီဝက် (၁)ကြိမ်
(၂) လေတိုက်နှုန်း                         နာရီဝက် (၁)ကြိမ်
(၃) လေတိုက်ရာအရပ်                   နာရီဝက် (၁)ကြိမ်
(၄) လေထုဖိအား                         နာရီဝက် (၁)ကြိမ်
(၅) အဝေးမြင်တာ                        နာရီဝက် (၁)ကြိမ်
(၆) လေဆိပ်အနီးတစ်ဝိုက်              နာရီဝက် (၁)ကြိမ်
မိုးလေဝသအခြေအနေ
အနုဂ္ဂဟနှစ်ပါး
အနုဂ္ဂဟ ၂-ပါး။ သာသနာကို ချီးမြှောက်ထောက်ပံ့ကူညီမှုမျိုး ၂-ပါး။
မိုးလေဝသဌာနခွဲ
(ဂ)   ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အခြေအနေတိုင်းစခန်း
(၂) ပင်လယ်ရေအပူချိန်
အနုဂ္ဂဟနှစ်ပါး
(၁) ပစ္စယာနုဂ္ဂဟ - ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့်ချီးမြှောက်ထောက်ပံ့မှု၊ (၂) ဓမ္မာနုဂ္ဂဟ- မိမိကိုယ်တိုင်တရားစာပေ သင်ကြား ပို့ချ ကျင့်ကြံအားထုတ်မှု။
မိုးလေဝသဌာနခွဲ
(ဂ)   ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အခြေအနေတိုင်းစခန်း
မိုးလေဝသစခန်း၊ စိုက်ပျိုးရေးမိုးလေဝသစခန်းနှင့် လေကြောင်းမိုးလေဝသစခန်းများသည် ပုံမှန် တိုင်းတာချက်များကို သတ်မှတ်ချိန်များတွင် တိုင်းတာရပြီး မုန်တိုင်းဖြစ်ပေါ်စဉ် သို့မဟုတ် မြစ်ရေကြီး နိုင်မည့်အချိန်/မြစ်ရေကြီးစဉ် အချိန်များတွင် တိုင်းတာချက်များကို တစ်နာရီ လျှင် တစ်ကြိမ် တိုင်းထွာချက်ရယူရသည်။
ထုတ်ပြန်သည့် ခန့်မှန်းချက်/သတိပေးချက်/အခြေအနေသတင်းများ
မိုးလေဝသနှင့်ဇလ‌ဗေဒညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာနမှထုတ်ပြန်ပေးသည့် ခန့်မှန်းချက်/သတိပေးချက်နှင့် အခြေအနေသတင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -
(က)  ခန့်မှန်းချက်များ
(၁) နေ့စဉ် မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်
(၂) (၁၀)ရက်ပတ် မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်
(၄) မိုးရာသီယေဘုယျ မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်
(၅) မိုးဦး/မိုးလယ်/မိုးနှောင်း မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်
(၆)ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၊ မြန်မာ့ပင်လယ်ပြင်နှင့် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျောက် ခန့်မှန်းချက်
(၇) ပင်လယ်ပြင်ခရီး မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်
(၈) လေဆိပ်များအတွက်ခန့်မှန်းချက်
(၉) အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ်များ၏ ခရီးစဉ်အတွက် မိုးလေဝသခန့်မှန်းချက်
(ခ)   သတိပေးချက်များ
(၁) မုန်တိုင်းသတိပေးချက်
(၂) မုန်တိုင်းဒီရေသတိပေးချက်
(၄) ဆိပ်ကမ်းများသတိပေးချက်
(၅) အချိန်အခါမဟုတ်မိုးရွာမည့်သတိပေးချက်
(၆) မိုးကြီးမည့်သတိပေးချက်
(၇) မြူထုဆိုင်းမည့်သတိပေးချက်
(၈) လေဆိပ်များတွင်ထူးခြားသည့်မိုးလေဝသအခြေအနေသတိပေးချက်
ပစ်စတန်
ပစ်စတန်များသည် တိုးဆုတ် အင်ဂျင်များ၊ တိုးဆုတ် ပန့်စက်များ၊ ဓာတ်ငွေ့ ကွန်ပရက်ဆာများ နှင့် လေဖိအားသုံး ဆလင်ဒါများ နှင့် ၎င်းတို့နှင့် စက် အလုပ်လုပ်ပုံချင်း တူသော စက်ပစ္စည်း ကိရိယာ များတွင် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
မိုးလေဝသဌာနခွဲ
(ခ)   သတိပေးချက်များ
(၉) လေဆိပ်များတွင်ဆိုးရွားသည့်မိုးလေဝသအခြေအနေသတိပေးချက်
(ဂ)   အခြေအနေသတင်းထုတ်ပြန်ချက်
(၁) မုန်တိုင်းအခြေအနေသတင်းထုတ်ပြန်ချက်
(၃) မိုးဦး/မိုးလယ်/မိုးနှောင်းကာလ မိုးရွာသွန်းမှုအခြေအနေထုတ်ပြန်ချက်
တဖူးကိန်းရွာ၊ စငေါ
တဖူးကိန်းရွာ (Tahpukein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စငေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စငေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁၂ ဦး၊ မ ၃၄၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြင်သာရွာ၊ ရှောက်ခုံ
မြင်သာရွာ၊ ရှောက်ခုံ
ဆတ်ဗျိုင်းမဲ
ဆတ်ဗျိုင်းမဲ (Ixobrychus flavicollis) သည် အာရှတိုက်အပူပိုင်းဒေသ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဩစတျေးလျနိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ အလျား 58 cm ရှိပြီး သစ်ပင်များ၊ ချုံပုတ်များပေါ်တွင် အသိုက်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ဥကို ၃ လုံးမှ ၅ လုံးအထိ ဥတတ်သည်။ အင်းဆက်များ၊ ငါးများနှင့် ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများကို ရှာဖွေစားသုံးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေတိမ်နေငှက်များ ကဏ္ဍ:အိုရှန်းနီးယားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
အနာရောဂါရကြောင်းရှစ်ပါး
အနာရောဂါရခြင်း၏ အကြောင်းရင်း ၈-ပါး။ သဠာယတနသံယုတ်။ ပါ။ ၄၂၈။ (ယေဘုယျနည်း၊)
မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
မိုင်းကိုင်မြို့နယ်သည် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် လွိုင်လင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သော ပထမတန်း စော်ဘွားနယ် တစ်နယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် ၃၅၉၃ ပေ (၁၀၉၅ မီတာ) တွင် တည်ရှိသည်။ နယ်နိမိတ်အားဖြင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ကျေးသီးမြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မိုင်းနောင်မြို့၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် လဲချားမြို့နယ်၊ အနောက် တောင်ဘက်တွင် ရပ်စောက်မြို့၊ မြောက်ဘက်တွင် သီပေါမြို့နယ် တို့ဖြင့် ဝန်းပတ်လျက်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁,၅၉၉ စတုရန်းမိုင်၊ ကျေးရွာပေါင်း ၄၄၃ ရွာနှင့် လူဦးရေမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၃၇,၂ဝ၈ ယောက်ခန့် ရှိသည်။ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်တွင် နေသူအများစုမှာ ရှမ်းလူမျိုးများဖြစ်သည်။ တောင်သူ၊ ပလောင်၊ ယင်းလူမျိုးများလည်း ရှိသည်။
စီးပွားရေး
မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် အလယ်ပိုင်းတို့သည် နမ့်တိန်းမြစ်၏ ရေသောက်နယ်ဖြစ်သည်။ နမ့်တိန်းမြစ်ဖြစ်လာသော နမ့်တိမ်းချောင်းသည် မိုင်းကိုင်မြို့၏ အနောက်တောင်ဒေါင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် မြစ်ဖျားခံသည်၊
မိုင်းကိုင်မြို့နယ်သည် မြေဩဇာကောင်း၍ စပါးထွက်သည်။ ချိုင့်ဝှမ်းတစ်ဝိုက်တွင် ချောင်းရှိလျှင် ဆည်မြောင်းများဖြင့် ရေကိုသွယ်ယူစိုက်ပျိုးသည်။ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းမှာ အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်၏။ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်မှ လက်ဖက်၊ သနပ်ဖက် နှင့် လိမ္မော်သီးများလည်းထွက်၏။
မိုင်းကိုင်မြို့၏မြောက်ဘက် ၅ မိုင်ကွာဖြစ်သော ဟိုနားနှင့် ကုန်းကန်ရွာများတွင် လက်ရာကောင်းသော မြေအိုး၊ မြေခွက်၊ မြေပန်းကန်များ ပြုလုပ်သည်။ မိုင်းကိုင်မြေပန်းကန်၊ မြေအိုး၊ မြေခွက်၊ ပန်းအိုး၊ ငရုတ်ဆုံမှစ၍ အိမ်သုံးပရိဘောဂများ၊ ကလေးကစားစရာ ကြက်ရုပ်၊ ငှက်ရုပ်၊ ကျွဲနွားရုပ်များကို ရှမ်းပြည်နယ် တစ်ဝန်းလုံးရှိသည့် ကျေးလက်တောရွာများနှင့် အချို့သော မြို့များပါ အများ အားဖြင့် အသုံးပြုကြပေသည်။
သမိုင်းကြောင်း
မိုင်းကိုင်နယ်ကိုတီထွင်၍ စတင်အုပ်ချုပ်သူမှာ တုံလော ဟိန်ကူးန ဖြစ်သည်ဟုဆို၏။ ဟိန်ကူးနသည် မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ကို ဟိန်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ လဲချားစော်ဘွား၏လက်အောက်ခံ အရာရှိတစ်ဦး အနေဖြင့်လည်းကောင်း နှစ်ပရိစ္ဆေဒကြာမြင့်စွာ အုပ်ချုပ်လာခဲ့ရာ လဲချားစော်ဘွားမျိုးဆက်ဖြစ်သော ကျမိုင်းခွန်လုံးအား မြန်မာဘုရင် မင်းတုန်းမင်းက လဲချားစော်ဘွား အဖြစ် ခန့်အပ်သည့် ၁၂၂၅ ခုနှစ်တွင် မိုင်းကိုင်နယ်ကို လဲချားနယ်မှ ခွဲထုတ်၍ တစ်သီးပုဂ္ဂလနယ် တစ်နယ်အနေဖြင့် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ဟိန်ကူးနအားလည်း ဇေယျရာဇာဘွဲ့ကို ပေးသနား၍ ဆက်လက်အုပ်ချုပ်စေခဲ့၏။ ၁၂၂၈ ခုနှစ်တွင် မြို့စားရာထူးနှင့်တကွ မဟာသီရိဇေယျ၊ သိုယုံဖဘွဲ့များကို ထပ်လောင်း ချီးမြှင့်ခြင်းခံရလေသည်။ ဤတွင် မိုင်းကိုင်နယ်သည် တစ်သီးပုဂ္ဂလနယ်ရှင် တစ်ဦးပိုင်နယ်တစ်နယ်အဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့၏။ ဤသို့အားဖြင့် ဟိန်ကူးနမှ ဆင်းသက်လာသော မြို့စားအဆက်ဆက်တို့ အုပ်ချုပ်လာခဲ့၍ ၁၉၂၄ ခုနှစ် မြို့စားခွန်မှုံ၏ လက်ထက်တွင် စော်ဘွားရာထူးသို့ တိုးတက်ခန့်ထားခြင်းခံရသဖြင့် စော်ဘွားနယ် ဖြစ်လာလေသည်။ သို့သော် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စော်ဘွားများအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်လိုက်သောအခါ မိုင်းကိုင်နယ်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်း လွိုင်လင်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သော နယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်သည့် နယ်တစ်ခုဖြစ်လာသည်။ မိုင်းကိုင်မြို့မှာလည်း မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်လာလေသည်။
အရိယာ
အရိယာ
အရိယာဇာတ်အစစ်ဖြစ်သည့် မဂ္ဂဋ္ဌာန် ၄ ယောက်နှင့် ဖလဋ္ဌာန် ၄ ယောက်ကိုဆိုသည်။
သံပေါက်ကဗျာ
အရိယာဆိုသည်မှာ-
ဒိ ဝိ သီ ဣ၊ မရှိမှန်စွာ။ မစ္ဆရိယလည်း၊ ထိုနည်းယူပါ။
သောတာပန်များ၊ ပယ်ငြားလေရာ။ တရားငါးပါး၊ မှတ်သားကြလေပါ။
လောဘခေါ်ငြား၊ တရားရာဂါ။ ဒေါသ မောဟ၊ ဓမ္မမှန်စွာ။
နည်းလှ ပါးလှ၊ ဖြစ်ကြသူမှာ။ ခေါ်ဆိုကြ၊ သကဒါဂါမ်ပါ။
ကာမခေါ်ငြား၊ တရားရာဂါ။ ဒေါသတသီး၊ အပြီးမှတ်ပါ။
လုံးဝကင်း၍၊ ရှင်းလင်းသူမှာ။ ခေါ်ဆိုဘိ၊ မှတ်သိ အနာဂါမ်။
ကိလေသာများ၊ တရားဖြာဖြာ။ လုံးစုံကင်းလို့၊ ရှင်းလင်းလေရာ။
ထိုသောသူအား၊ ခေါ်ငြားမှန်စွာ။ ရဟန္တာ ခေါ်ကြမလွဲပါ။ ။
မဂ္ဂဋ္ဌာန် ၄ ယောက်
မဂ်ပုဂ္ဂိုလ် လေးယောက်လည်း ခေါ်သည်။
(၁) သောတာပတ္တိ မဂ်ပုဂ္ဂိုလ်၊
(၂) သကဒါဂါမိ မဂ်ပုဂ္ဂိုလ်၊
(၃) အနာဂါမိ မဂ်ပုဂ္ဂိုလ်၊
(၄) အရဟတ္တ မဂ်ပုဂ္ဂိုလ်။
ဖလဋ္ဌာန် ၄ ယောက်
ဖိုလ်ပုဂ္ဂိုလ် ၄-ယောက်ဟူ၏။
(၁) သောတာပတ္တိ ဖလဋ္ဌာန်၊
(၂) သကဒါဂါမိ ဖလဋ္ဌာန်၊
(၃) အနာဂါမိ ဖလဋ္ဌာန်၊
အရိယာ အပြား ၄ မျိုး
(၁) အာစာရအရိယာ- မြတ်သောအကျင့်ကိုကျင့်သော လူ ရဟန်း တိရစ္ဆာန်၊
(၃) လိင်္ဂအရိယာ- ရဟန်းတော်မြတ်များနှင့် ဝတ်ရုံခြင်းအသွင်အပြင်တူသောပုဂ္ဂိုလ်၊
(၄) ပဋိဝေဓ အရိယာမဂ်တရားဖိုလ်တရားရပြီးသော ဘုရားစသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ရှစ်ဦး။
အရိယာဥစ္စာ ၇-ပါး
(၁) သဒ္ဓါ ဓနံ-ရတနာသုံးပါးဂုဏ်တရားနှင့် ကံ ကံ၏အကျိုးများကိုယုံစားခြင်း၊
(၂) သီလ ဓနံ-သီလတည်းဟူသောဥစ္စာ၊
(၃) ဟိရီ ဓနံ- မကောင်းမှု၌ရှက်ခြင်းဥစ္စာ၊
(၄) ဩတ္တပ္ပ ဓနံ- မကောင်းမှု၌ကြောက်ခြင်းဥစ္စာ၊
(၅) သုတ ဓနံ- အကြားအမြင်များခြင်းဥစ္စာ၊
(၆) စာဂ ဓနံ- ပေးစွန့်လှူဒါန်းခြင်းဥစ္စာ၊
(၇) ပညာ ဓနံ- မဂ်ဖိုလ် ပညာဥစ္စာ။
အရိယာ ကထာမျိုး ၁၀-ပါး
အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ ပြောကြားလေ့ရှိသောစကားမျိုး ၁၀-ပါးဟူ၏။
(၁) အလိုနည်းမှုနှင့်စပ်သောစကား၊
(၃) ဆိပ်ငြိမ်မှုနှင့်စပ်သော၊
(၅) ဝိပဿနာတရားအားထုတ်ကြိုးစားမှုနှင့်စပ်သော၊
(၆) သီလ နှင့်စပ်သောစကား၊
(၇) သမာဓိ နှင့်စပ်သောစကား၊
(၈) ပညာ နှင့်စပ်သောစကား၊
(၉) မဂ်ဖိုလ်နှင့်စပ်သောစကား၊
(၁၀) ပစ္စဝက္ခဏာဉာဏ်နှင့်စပ်သောစကား။
အရိယာတို့ နှလုံးမသွင်းမပြုလုပ်သောတရား ၈-ပါး
(၁) သင်္ခါရတရားစုကို သုခဟုနှလုံးမသွင်းခြင်း၊
(၃) မာတုဃာတက၊
(၄) ပိတု ဃာတက၊
(၅) အရဟန္တဃာတက၊
(၆) လောဟိတုပ္ပါဒက၊
(၈) ဗုဒ္ဓသာသနာတော်မှ တစ်ပါးသောဆရာတို့ကို မရှာမှီးတော့ခြင်း။
အရိယာပုဂ္ဂိုလ် ၉၆-ယောက်
(၁) သောတာပန် ၂၄-ယောက်
(၂)သကဒါဂါမ် ၁၂-ယောက်
(၃) အနာဂါမ် ၄၈-ယောက်
(၄) ရဟန္တာ၁၂-ဦး ပေါင်း ၉၆-ယောက်ဖြစ်၏။
ဣရိယာပုတ် ၄-ပါး
(၁) သွားခြင်း
(၂) ထိုင်ခြင်း
(၃) ရပ်ခြင်း
(၄) လျောင်းစက်အိပ်ခြင်း
အရိယာ ဖိုလ် ၄-ပါး
အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သာ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကိုခံစားနိုင်သော အရိယာမဂ်၏ အကျိုးဖြစ်သော `ဖိုလ်စိတ် ၄-ပါး´ကိုခေါ်သည်။
အရိယာတို့၏ဂုဏ်ကျေးဇူးတော် ၃၀
အရိယာတို့၏တပည့်တို့၌ မွန်မြတ်သောဂုဏ်ကျေးဇူးတော် ၃၀-တို့နှင့်ပြည့်စုံ၏ဟူလို။
(၁) ကောင်းစွာ ပြေပြစ်နူးညံ့သိမ်မွေ့သော မေတ္တာစိတ်ရှိခြင်း၊
(၂) ဖျက်ဆီးအပ် ဖျောက်အပ် နှိမ်အပ်သော မာနရှိခြင်း၊
(၃) ရတနာသုံးပါး၏ဂုဏ် ကံ ကံ၏အကျိုးကို မတုန်မလှုပ် အမြဲထိုးထွင်း၌ယုံကြည်ခြင်း သဒ္ဓါတရားရှိခြင်း၊
(၄) ရွှင်မြူးသောစိတ်ကိုပြည့်စုံစွာဆုံးမခြင်းရှိ၌ ငြိမ်သက်ချမ်းမြေ့သောသမာပတ်ကို ရခြင်း၊
(၅) မြတ်သောသီလရှိသည်ဖြစ်၍ ကောင်းသောအနံ့ဖြင့် ထုံမွမ်းခြင်း၊
(၆) နတ်လူတို့ ချစ်မြတ်နိုးတတ်ခြင်း၊
(၇) နှစ်သက်အပ်သောသူဟူ၍အာသဝကုန်ပြီးသောသူမြတ်တို့ တောင့်တအပ်ခြင်း၊
(၈) နတ်လူတို့ ရိုသေအပ် ရှိခိုးအပ်ခြင်း၊
(၉) ပညာရှိတို့ချီးမွမ်းအပ်ခြင်း၊
(၁၀) လူ့ပြည်နတ်ပြည်၌ လူနတ် အပေါင်းနှင့် မရောနှောခြင်း၊
(၁၁) အနည်းငယ်သောအပြစ်၌လည်း ဘေးဟုရှုမြင်ခြင်း၊
(၁၂) သမ္ပတ္တိနှင့်ပြည့်စုံသောသူတို့အား မဂ်ဖိုလ်အကျိုးကို ပြီးစေတတ်ခြင်း၊
(၁၃) အလိုရှိတောင့်တသော် များမြတ်သောပစ္စည်းကိုရနိုင်ခြင်း၊
(၁၄) မြဲသောကျောင်းအိပ်ယာနေရာမရှိခြင်း၊
(၁၆) ထွေးယှက်သောကိလေသာကွန်ယက်ကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊
(၁၇) မြတ်သောမဂ်ဖိုလ်တရားကို လျှို့ဝှက်ဖုံးလွှမ်းခြင်း၊
(၁၈) လာလတ္တံ့သောဂတိကို တားမြစ်ခြင်း၊
(၁၉) အပ္ပနာသို့ရောက်သော တရားရှိခြင်း၊
(၂၀) နှိမ့်ချစွာနေခြင်း၊
(၂၁) အပြစ်မရှိသောအသုံး အဆောင်ရှိခြင်း၊
(၂၂) ဂတိတရားမှလွတ်ခြင်း၊
(၂၃) ယုံမှားသင်္ကာမှ ကူးမြောက်ခြင်း၊
(၂၄) ဝိမုတ္တိဈာန်ကို အလိုရှိခြင်း၊
(၂၅) မြင်အပ်သောတရားရှိခြင်း၊
(၂၆) မတုန်မလှုပ်မြဲသည်ဖြစ်၍ ဘေးကိုတားမြစ်စေသောသူတို့၏ မှီခိုရာသို့ရောက်ခြင်း၊
(၂၇) ကောင်းစွာပြတ်အပ်သော အနုသယရှိခြင်း၊
(၂၈) အာသဝေါကုန်ခြင်းသို့ ရောက်ခြင်း၊
(၂၉) ငြိမ်သက်ချမ်းမြေ့သောသမာပတ်၌ များစွာနေလေ့ရှိခြင်း၊
(၃၀) ရဟန်းကျေးဇူးဂုဏ်နှင့် အလုံးစုံပြည့်စုံခြင်း။
စောက်မိုင်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
စောက်မိုင်းရွာ (Sawkmong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ တုံလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၄၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချင်းကုန်းရွာ၊ ရေသိုး
ချင်းကုန်းရွာ၊ ရေသိုး
ကိုကကန်
ကိုကကန် (Haroo Qooqaa) သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် အဝက်မြစ်ကို (Awash) မြစ်ကို ဖြတ်ကာ ကိုကဆည်ဆောက်လုပ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ကန်သည် ဧရိယာ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၈၀ ရှိသည်။ ကန်သည် အိုရိုမီယာဒေသ၏ အရှေ့ရှီဝဇုန်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် ခရီးသွားများနှင့် မြို့ဒေသခံများအကြားတွင် ထင်ရှားသည်။ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များနှင့် ငှက်များသည် ကန်၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ကန်တွင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၏ ငါးနှင့်ရေထွက်ပစ္စည်းဌာနက ထုတ်ပြန်ချက်အရ ငါး ၆၂၅ တန်ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ကန်ရှိ အမြဲတည်ရှိနေသည့် ငါးအရေအတွက်၏ ခန့်မှန်းခြေ ၅၂ ရာခိုင်နှုန်း သို့မဟုတ် ၈၉ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မဂရန်ယန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
မဂရန်ယန်ရွာ(Magaranyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ မဂရန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မဂရန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၁ ဦး၊ မ ၁၀၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေအေးရွာ၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ်
ရေအေးရွာ (Yae Aye Village)သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ်၊ ရေအေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေအေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ထောင်စုအရေအတွက် ၁၀၂၉ စု၊ လူဦးရေ ကျား ၁၈၁၉ ဦး၊ မ ၂၀၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၅၆ ဦး နေထိုင်သည်။
အနန္တောအနန္တငါးပါး
အနန္တဂုဏ်ရှင် ၅-ပါး။ အနန္တော အနန္တ ငါးပါး ငါးပါးလည်းဟူ၏။ ပညာရှိသူတော်ကောင်းတို့ ပညတ်ထားရှိခဲ့သော အနန္တကျေးဇူးဂုဏ်ရှင်ငါးပါး။
ဘိုးရော (အနောက်စု)ရွာ၊ ချောင်းဇောက်
ဘိုးရော (အနောက်စု)ရွာ၊ ချောင်းဇောက်
ကြိတ်စု (မြောက်)ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကြိတ်စု (မြောက်)ရွာ (Kyeiksu(North))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅၁ ဦး၊ မ ၃၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်နှီးခေါင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
သင်နှီးခေါင်းရွာ (Thinhneegaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကြိမ်ခါးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြိမ်ခါးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၀၁ ဦး၊ မ ၂၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းဝတံတား
အင်းဝတံတား (သို့) စစ်ကိုင်းတံတားသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတို့ နှစ်ခုအကြားတွင် တည်ရှိကာ စစ်ကိုင်းမြို့နှင့် အင်းဝမြို့ဟောင်းတို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့ တည်ဆောက်ခဲ့သော တံတားဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်အဝင် အင်္ဂလိပ်အပြေးတွင် ဗြိတိသျှတပ်များက တံတားကြီးကို ဖောက်ခွဲဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် တံတားကြီးကို ပြန်လည်ပြင်ဆင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ တစ်ခုတည်းသော ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတားကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သက်တမ်းကြာမြင့်လာမှုကြောင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှစ၍ ၁၅ တန်အောက် ကားများသာ ဖြတ်သန်းသွားလာခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ယခုအခါ အင်းဝတံတားအနီးတွင် ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ) ကို တည်ဆောက်ဖွင့်လှစ်ထားပြီး ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
စစ်ကိုင်းမြို့အနီး ဧရာဝတီမြစ်တစ်ဆစ်ချိုး နေရာတွင် တံတားကြီးတည်ဆောက်ရန် ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဘုရင်ခံ ဆာ ဟာကုတ် ဘတ်တလာက အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်။ တံတားမှာ သံပေါင်ပေါင်းကူးတံတားဖြစ်ပြီး ရက်မကြီးကိုးခု၊ ရက်မလတ်တစ်ခု၊ ရက်မငယ် ခြောက်ခုရှိသည်။ ရက်မကြီးတစ်ခုလျှင် အလျားပေ ၃၅၀ အရှည်ရှိပြီး ရက်မလတ် မှာ ပေ ၂၅၀ ရှည်သည်။ အပိုင်းဆက်ရက်မတိုမှာ ပေ ၆၀ စီရှည်ပြီး သံတန်ချိန်ပေါင်း ၁၁,၁၄၅ တန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးသွားသော အင်းဝတံတားကြီးကြောင့် ၇၂၄ မိုင်ရှည် ရန်ကုန်-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းသည် မန္တလေးမှတစ်ဆင့် အကြားအလတ်မရှိ တောက်လျှောက်ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့၏။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ ၂ ရက်တွင် ဘုရင်ခံ ဆာ ဟျူးစတီဗင်ဆင် Sir.Huge Stevenson က တံတားကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃ ရက်၌ မန္တလေးကို ဂျပန်လေတပ်က အကြီးအကျယ်ဗုံးကြဲပြီး နောက် အင်္ဂလိပ်စစ်တပ် မှ ဗိုလ်ချုပ် ဂျင်နရယ် ဝီလျံစတင်းသည် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃ ရက် ည ၁၂ နာရီထိုးရန် တစ်မိနစ်အလို၌ စစ်ကိုင်းတံတားကြီးကို မိုင်းခွဲဖျက်ဆီးကာ မြစ်ကြီးနားလမ်းအတိုင်း ဆုတ်သွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တံတားကုန်း အမှတ်(၇)နှင့် (၈)မှာ မြစ်အတွင်း ကျိုးကျ ပျက်စီးခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရသော်လည်း ပျက်စီးပြတ်တောက်နေသော အင်းဝတံတားကို ပြင်ဆင်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ချေ။ စစ်ကိုင်းဆိပ်ကမ်းနှင့် မန္တလေးဘက်မှ အမရပူရ စံရွေးဆိပ်ကမ်းကို ကူးတို့ဖြင့် ကူးကြရသည်။ မီးရထားတွဲများလည်း ကူးတို့ဖြင့်ကူးကြရ၏။
၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ မေလ၌ ထိုစဉ်က ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု ကိုယ်တိုင် အင်းဝတံတားကြီး ပြင်ဆင်နိုင်ရေးအတွက် ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ကြပ်မတ်ကာ မီးရထားဌာန၏ စီမံမှုတွင် မြန်မာအမျိုးသား အလုပ်သမားများ၏ လုံ့လ ဝီရိယ ဖြင့် အားကြိုးမာန်တက် ပြင်ဆင်မှုကြောင့် ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက် နံနက် ၁၀ နာရီ ၃၀ မိနစ်၌ ထိုအချိန်က နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဒေါက်တာ ဘဦးကိုယ်တိုင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ ကုန်ကျ ငွေ ၅၇ သိန်းကျော်သည်ဟု ဆိုသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရထားတံတားများ
နတ်ပမောင်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
နတ်ပမောင်းရွာ (Natpamaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ အင်းသာနတ်စက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းသာနတ်စက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၄ ဦး၊ မ ၁၄၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖန်းခါးကုန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ဝင်းပုတ်ရွာ(Winpoke)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ မြောက်ကြာအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ကြာအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၇၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၉၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ခေတ်နှောင်း
ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ခေတ်နှောင်း ဆိုသည်မှာ ပေလီယိုလစ်သစ်ခေါ် ကျောက်ခေတ်ဟောင်း၏ နောက်ဆုံး အပိုင်းအခြား ဖြစ်ပြီး ဥရောပ၊ အာဖရိက နှင့် အာရှတို့တွင် ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်။ ထိုကာလကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅ သောင်း အတွင်းမှ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း တစ်သောင်း အတွင်း အချိန်ကာလဟု ကျယ်ပြန့်စွာ သတ်မှတ်ကြသည်။ ခေတ်သစ် အပြုအမူတို့ ပေါ်ထွက် မလာမီ နှင့် စိုက်ပျိုး မွေးမြူရေး ထွန်းကား မလာမီ အချိန်ကာလပင် ဖြစ်သည်။
ဓာတုဗေဒ
ဓာတုဗေဒပညာရပ်သည် ဒြပ်ဝတ္တုတို့၏ ပါဝင်ပေါင်းစပ်ပုံ၊ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ဂုဏ်သတ္တိ များနှင့်အတူ ဓာတု ဓာတ်ပြုခြင်း ဖြစ်သောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ပြောင်းလဲခြင်းတို့ကို လေ့လာသော သိပ္ပံဘာသာရပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဓာတုဗေဒသည် ရုပ်ဝတ္တု သိပ္ပံဘာသာရပ် ဖြစ်ပြီး အက်တမ်၊ မော်လီကျူး၊ ပုံဆောင်ခဲ နှင့် အခြား စုပေါင်းထားသော ဒြပ်ပေါင်း၊ ဒြပ်နှော များတွင် ဓာတုဖြစ်စဉ်များ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း ပတ်သက်သော စွမ်းအင်နှင့် အင်ထရိုပီ သဘောတရားများကို လေ့လာသည်။ ခေတ်သစ်ဓာတုဗေဒသည် ဗိန္ဓောပညာရပ်မှ ဓာတုတော်လှန်ရေးဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသည်။
ဓာတုဗေဒရှိ ပညာရပ်ခွဲများမှာ ရှေးရိုးအစဉ်အလာအရ လေ့လာသော အရာဝတ္ထုအပေါ်မူတည်၍ ခွဲခြားသည်။ ၎င်းတို့မှာ-
ပိုမို၍ အဏုစိတ် ဘာသာရပ်ကွဲများဖြစ်သည့် ဦးနှောက် ကွန်ယက်များကို လေ့လာသော နျူရိုဓာတုဗေဒ (neurochemistry) များလည်း ယခုနှစ်ပိုင်းများတွင် ပေါ်ထွန်းလာလျက် ရှိသည်။
အကျဉ်းချုပ်
ဓာတုဗေဒသည် အက်တမ် သို့မဟုတ် ၎င်းတွင်ရှိ ပရိုတွန်၊ အီလက်ထရွန်နှင့် နျူထရွန် တို့ပါဝင်သည့် ရုပ်ဝတ္ထုများ၏ အပြန်အလှန် သက်ရောက်သော အကြောင်းအရာကို သိပ္ပံနည်းကျကျ လေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ ဓာတုဗေဒကို တစ်ခါတစ်ရံ သိပ္ပံ၏ဗဟိုချက်ဘာသာရပ် အဖြစ် မြင်ကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည်များမြှောင်လှစွာသော ဘာသာရပ်များဖြစ်သည့် နက္ခတ္တဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ material science၊ ဇီဝဗေဒ နှင့် ဘူမိဗေဒ တို့ကို အချက်ကျကျ ဆက်သွယ်နေ၍ဖြစ်သည်။
ဓာတုဗေဒပညာရပ်၏ အစဦးပုံကို ဆန်းစစ်လျှင် လက်တွေ့ပညာများဖြစ်သည့် ဗိန္ဒောပညာရပ်မှ စလာသည်ကို လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်းပေါင်းများစွာမှ ကမ္ဘာ အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ အထောက်အထားများအရ သိနိုင်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့ အသုံးပြုနေကြဖြစ်သော အရာဝတ္တု ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် သဘောသဘာဝများမှာ ၎င်းဒြပ်ဝတ္တု၏ ဂုဏ်သတ္တိများနှင့် ၎င်းတို့ အပြန်အလှန် ဒြပ်သက်ရောက်မှု များပင်ဖြစ်သည်။ ဥပမာ သံမဏိ သည် သံထက်မာကြောသည် အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သံမဏိ၏ အက်တမ်များသည် ပိုမို၍ခိုင်မာသော ပုံဆောင်ခဲအကွက် (crystalline lattice) များဖြင့် တွယ်ဆက်ထား၍ဖြစ်သည်။ သစ်သားစများသည် မီးလောင်သည် အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့သည် တစ်စုံတစ်ခုသော အပူချိန် အထက်တွင် အောက်စီဂျင် နှင့် အလိုအလျောက် ဓာတ်ပြုပြီး ဓာတ်လျော့ (oxidation) သွားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆား နှင့် သကြား တို့မှာ ရေတွင် ပျော်ဝင်သည် အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းတို့၏ မော်လီကျူး သတ္တိတို့မှာ သာမန် အခြေတွင် ပျော်ဝင်ခြင်းက အကောင်းဆုံးအခြေကို ရောက်ရှိခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဒြပ်ပြောင်းလည်းခြင်းကို ဓာတုနည်းဖြင့် လေ့လာရာတွင် မတူညီသော ဓာတုပစ္စည်းများ သို့မဟုတ် အရာဝတ္တုနှင့် စွမ်းအင် ခြားနားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ သာမန်အားဖြင့် ဓာတုပညာကို စူးစမ်းမှုပြုရာတွင် ဓာတ်ခွဲခန်းများရှိ laboratory glassware များကို အသုံးပြုသည်။
ဓာတ်ပြုခြင်းတွင် အရာဝတ္တုများသည် တစ်မျိုးမှ တစ်မျိုးသို့ ပြောင်းလဲသည်။ ၎င်းကို ဓာတုညီမျှခြင်းများသုံး၍ သင်္ကေတများဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ ညီမျှခြင်း ဘယ်ဖက်နှင့် ညာဘက်ရှိ အက်တမ် အလုံးရေမှာ အမြဲလိုလို တူညီကြသည်။ ဓာတ်ပြုခြင်း၏ သဘောသဘာဝမှာ အရာဝတ္တုများ ထိုသို့ပြောင်းလဲကြရာတွင် မလွဲမသွေ လိုက်နာကြမည့် အချင်းအရာများရှိပြီး ၎င်းတို့ကို ဓာတုနိယာမဟု ခေါ်ဆိုသည်။
ဓာတုဗေဒ လေ့လာမှုအားလုံးတွင် စွမ်းအင်နှင့် အင်ထရိုပီတို့ကို စဉ်းစားကြရမည်မှာ မလွဲမသွေပင်ဖြစ်သည်။ ဓာတု ဒြပ်ဝတ္တုတို့ကို ၎င်း၏ structure ဖြင့် သက်မှတ်နိုင်ပြီး ၎င်း၏အခြေကို ဓာတုပေါင်းစပ်ပုံ များဖြင့် သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းအခြင်းအရာများကို spectroscopy၊ chromatography စသည့် chemical analysis များသုံး၍ လေ့လာနိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဓာတုဗေဒ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဓာတုဗေဒ ဓာတ်ဆေး (Chemicals) များကို ပုဂံခေတ် ကတည်းကစ၍ သုံးစွဲတတ်သည့် အလေ့အထ ရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်း ကျောက်စာ အထောက်အထားအရ သိရသည်။ ပုဂံမြို့ဟောင်း စောလှဝန်းဘုရားအနီး အမတ် အသဝတ် ဓမ္မာမယား ကျောက်စာတွင် တွေ့နိုင်သည်။ ကျမ်းကိုး ကျမ်းကားနဲ့ စပြီး တွေ့ရတာကတော့ ၁၇၅၉ ခုနစ်က သင်္ဘောဆေးစာ အမည်ရှိတဲ့ ပေစာမူအရ သိရသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်အစ အလောင်းမင်းတရား လက်ထက်မှာ ရေးမှတ်ထားခဲ့တဲ့ သင်္ဘောဆေးစာ ဆိုတဲ့ ပေမူဟာ ဓာတုဗေဒကျမ်း တစ်ဆူပါပဲ။ အထဲမှာ ပါတဲ့ စာသားတချို့အရ အဲဒီကျမ်းဟာ မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ အဲဒီအချိန်က အဆက်အသွယ် ရှိနေတဲ့ ပေါ်တူဂီတွေ ဆီကနေ ကူးယူထားတယ်လို့ သိရသည်။ မူရင်းကျမ်းမှာ ထုတ်လုပ်နည်းပေါင်း ၁၀ဝ ကျော် ဖော်ပြထားသည်။ အဲဒါတွေကို မျိုးတူမျိုးတူ အစုပဲ ဒီအတိုင်း အဆင်ပြေသလို ပြထားတော့ အားလုံးဟာ ပြန့်လျားကြီး ဖြစ်နေသည်။ ဒါကို တူရာတူရာ စုစည်းပြီး အုပ်စုဖွဲ့လိုက်ရင် အုပ်စု (၃၀) ရလာသည်။ အဲဒါကို အကျဉ်းချုပ်မျှ ဖော်ပြချင်ပါသည်။
အပေါ်မှာ ပြထားတဲ့ နည်းတွေကို အခြေခံ ဓာတုကုန်ထုတ် ပညာနည်းစဉ်တွေ ဖြစ်တဲ့ ကျိုချက်ခြင်း၊ အငွေ့ပြန်ခြင်း (Evaporation) ၊ ပေါင်းခံခြင်း (Distillation) ၊ မီးဖြင့်လှော်ခြင်း၊ ပြုတ်ခြင်း၊ အပူတိုက်ခြင်း၊ မီးအုံးခြင်း၊ မီးကင်ခြင်း၊ မီးဖုတ်ခြင်း၊ အခြောက်ခံခြင်း၊ အအေးခံခြင်း၊ အမှုန့်ကြိတ်ခြင်း၊ စကာချခြင်း၊ မွှေခြင်း၊ နှဲခြင်း၊ အရည်စိမ်ခြင်း၊ အရည်ဖျော်ခြင်း၊ အနည်ထိုင် အကြည်ခံခြင်း၊ အရည်စစ်ခြင်း၊ ဓာတ်စွဲကပ်ခြင်း (Absorption)၊ အဆီထုတ်ခြင်း (Oil Extraction) စတဲ့ လုပ်ငန်းစဉ်တွေနဲ့ ဆောင်ရွက်တယ်။ အပူပေးတဲ့နေရာမှာ ထင်းမီး၊ မီးသွေးမီးကို သုံးတယ်။ တစ်ခါတစ်လေ တိုက်ရိုက် အပူပေးပြီး တစ်ခါတစ်ရံ ရေ၊ သဲ၊ ဖွဲ၊ နွားချေး၊ မြင်းချေးတွေနဲ့ ကြားခံထားပြီး အပူပေးလို့ မီးအရှိန်ကို လိုသလို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ အဲဒီလို ထုတ်လုပ်တဲ့နေရာမှာ သုံးတဲ့ ကိရိယာတွေ၊ ကုန်ကြမ်းတွေ ( ဓာတုပစ္စည်းများ၊ သစ်ပင်ထွက် ပစ္စည်းများ နဲ့ လူ တိရစ္ဆာန်ရဲ့ ပစ္စည်းများ ) ကို ကြည့်ပြီး အဲဒီခေတ်က သိပ္ပံပညာ အဆင့်အတန်းကို လေ့လာနိုင်သည်။
ဓာတုဗေဒ ပစ္စည်းများ
ရေပြင်း၊ ငရဲမီး (Acid) ၊ ပုံးရည်ပြင်း၊ သုံးခါပြန် ပုံးရည်၊ ထန်းရည်ပုံးရည် (Acetic Acid) ၊ အသစ်ညှစ် သံပရာရည် (Citirc Acid) ၊ အိန္ဒနံပုံးရည် (Lead monoxide) ၊ အာဂေါ်ရေဆီ၊ ရေဘုရင် (တော်ဝင် အက်ဆစ်၊ Aqua regia) ၊ ကက္ကူကမည်း (Benzonic Acid) ၊ ပြဒါး၊ ဟင်္သပဒါး၊ အမာလာဂမာ (Amalgam) ၊ ရွှေဆိုင်း၊ စိန်ဖြူ (Arsenic) ၊ ဆေးဒန်း၊ ကန့်၊ ခဲမ၊ ခဲမပုတ်၊ ခဲပြာ၊ ခဲမပြာ၊ ခဲမနက် (Graphite) ၊ ဝှော်ဆဝရော၊ လောင်မီး (Phosphorus) ၊ ခဲမဖြူ (ဘင်၊ သလွဲဖြူ၊ Pewter) ၊ ခနောက်စိမ်း (Antimony) ၊ ဘော် (Silver) ၊ ရွက်နီဘော်၊ ဂျွတ် (Bismuth) ၊ မီးသွေး၊ ကျပ်ခိုး၊ သံ၊ သံမှုန့်၊ သံတစဉ်းစာ၊ သံပြာ၊ သံမဏိပြာ၊ သံဂုံဂမံ (Ferric oxide) ၊ ကြေးနီ၊ ကြေးဝါ၊ ဒုတ္ထာ၊ ဒုတ္ထာဆီ၊ ဒုတ္ထာရည် (Blue vitorial, Copper sulphate) ၊ ယမ်း၊ ယမ်းပြန်ပြီး၊ ယမ်းစိမ်း၊ တာတရု၊ တာတဂူ၊ တာတလူ (Nitre, Salpeter, Potassium nitrate) ၊ ဇဝက်သာ (Salammoniac, Ammonia chloride) ၊ လက်ချား (Borax, Sodium Pyroborate) ၊ သစ်ရွက်ပြာ၊ စဖိုပြာ (Potassium carbonate) ၊ မဖောက်ထုံး၊ မြေဖြူ၊ အာရုဒါ၊ အာရုဝါ (အရက်ဆား)၊ ကျောက်ချဉ်၊ ဆား (Sodium chloride) ၊ သဲ၊ အုတ်မှုန့်၊ အုတ်နီခဲ၊ မြေအိုးမှုန့်၊ အရက်နီ၊ ဘရံအရက် (Brandy) ၊ အရက် (Alcohol) ၊ သင်းတွဲစိမ်းမှုန့်၊ သန္ဓောဆား၊ တရေမင်တီနာဆီ၊ ရောဘာရဘူ (ထင်းရှူးဆီ)၊ အိန္ဒနံကျောက်၊ နှင်းရည်၊ ပရုပ်၊ ရေနံဆီ၊ ကတ္တရာဆီ၊ မြေဖယောင်း၊ နိပဆေး၊ သေနတ်ကျောက်၊ အင်ကြင်းကျောက်၊ သံလိုက်ကျောက်၊ ကျောက်သလင်း၊ ကျောက်စစ်။
အပင်ထွက် ပစ္စည်းများ
ဖုံးမသိမ်ရွက်၊ သမင်စမ၊ သမင်စဖို၊ ငှက်ပျော၊ လိပ်စရွေ၊ မဲကြီးရွက်၊ ထနောင်းကြူ၊ သက်ကယ်၊ အမှော်နရကူစေ့၊ ရှားပေါက်စေ့၊ သရက်ပွင့်၊ သရက်စေ့၊ အုတ်ရှစ်စေ့၊ အုတ်ရှစ်ဆီ၊ ပေါင်ပဲစေ့ (မာလတိ) ၊ ပေါင်ပဲ့ဆီ၊ ပိုက်ဆံစေ့၊ ပိုက်ဆံဆီ၊ ချဉ်သီးစေ့၊ ငရုတ်ကောင်း၊ ဖာလာ၊ ဇီယာ၊ စမုံမျိုးငါးပါး၊ ပဉ္စကနီသီး၊ ကညင်သီး၊ သပြေစေ့၊ သပြေသား၊ သပြေဆီ၊ ရုံးပတီသီး (ပဉ္စငါးပါး)၊ ကျစုသီး၊ လင်းနေဆီ၊ သင်းတွဲကညင်ဆီ၊ အုန်းဆီ၊ ရှားဆေးအဆီ၊ ဘိန်း၊ သစ်ကျပိုး၊ တောရပ်ခေါက်၊ ဇာတိပ္ဖိုလ်ပွင့်၊ လေးညှင်းပွင့်၊ သစ္စေး၊ ချိပ်၊ ရှိန်းခို၊ ကနခို၊ ကြောင်ပန်း၊ မုတ်၊ ရှောက်ခွံ၊ ချင်းခြောက်၊ ဟင်းနုနွယ်၊ ပိန္နဲနွယ်၊ နနွင်းတက်၊ ထန်းနို့၊ မဲနယ်၊ သကြားပွင့်၊ ဂျုံမှုန့်၊ တိန်းညက်၊ ထန်းလျက်။
လူတိရစ္ဆာန်တို့၏ ပစ္စည်းများ
လူ့အံဘတ်၊ လူ့ကျင်ကြီး၊ လူ့ကျင်ငယ် (Urine phosphate) ၊ မြင်းချေး၊ နွားချေး၊ ထောပတ်၊ ဝက်ဆီ၊ ဆိတ်ဆီ၊ နွားဆီ၊ ကျွဲဆီ၊ ခွေးဆီ၊ ဝမ်းဘဲဆီ၊ ကင်းပုစွန်ဆီ၊ ခွေးမနို့၊ ခွာအမျိုးမျိုး၊ သမင်ဂျို၊ ဂျိုအမျိုးမျိုး၊ အမဲရိုး၊ အမွှေးအတောင် အမျိုးမျိုး၊ ကြက်ဥအကာ၊ ပရွက်ကောင်၊ ခါချဉ်ကောင်။ ကျမ်းကြီး တစ်စောင်လုံးမှာ အရေးအသားပိုင်း အံဩရလောက်အောင် တိကျမှုရှိသည်။ စနစ်ကျသည်။ ရေပြင်းချက်တဲ့ဖို တည်ဆောက်ပုံ ဖော်ပြတဲ့နေရာမှာ ဟာကွက် မရှိအောင် အသေးစိတ် ဖော်ပြထားပုံက နှစ်လိုဖွယ်ကောင်းသည်။ မီးပေးမီးယူ ထုတ်လုပ်မှု ထိန်းချုပ်ပုံ စနစ်ကလည်း အလွန် သိပ္ပံနည်း ကျလှသည်။ လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်ပေါင်း ရာနဲ့ချီတဲ့ အချိန်ကတည်းက ပြုစုထားတဲ့ မြန်မာတို့ရဲ့ ဓာတုဗေဒ ထုတ်လုပ်ရေးတစ်ရပ် ဖြစ်ပေမယ့် အခုခေတ် အဆင့်နဲ့ ချိန်ထိုးကြည့်ရင် ရေးသားပုံက ရေပက်မဝင်အောင် ရှိနေလို့ ဂုဏ်ယူစရာ သိပ်ကောင်းသည်။ ဓာတုဗေဒ ပညာရပ် ပိုင်းက သုံးသပ်ရင်လည်း ဓာတုပညာရပ်ကို စခဲ့တဲ့ ရှေးခေတ် အဂ္ဂိရတ် ဆရာကြီးတွေရဲ့ ယမ်းငရဲမီး၊ ကန့်ငရဲမီး၊ ဆားငရဲမီး နဲ့ ရွှေစား ငရဲမီး ထုတ်လုပ်ပုံ နည်းစနစ်တွေနဲ့ ပုံစံတူတာ တွေ့ရသည်။ ဒါကြောင့် မြန်မာတွေဟာ အဲဒီ အချိန်ကတည်းက မှန်ကန်တဲ့ ဓာတုဗေဒ ပညာ လမ်းကြောင်းပေါ်ကို ခြေချမိနေပြီ ဆိုတာ သိသာ ထင်ရှားပါသည်။ ဒါတွေကို ကြည့်ပြီး ရှေးခေတ် ဓာတုဗေဒ ပညာရပ်ဟာ ရွှေဖြစ် ငွေဖြစ် စိတ်ကူးယဉ်ဆန်တဲ့ ဝိဇ္ဇာ ပညာရပ်ချည်း မဟုတ်ဘဲ သိပ္ပံပညာရပ်တွေလည်း ရှိသေးသည်ဆိုတာ မြင်သာထင်သာအောင် တင်ပြလိုက်ပါသည်။
အခြေခံ သဘောတရားများ
ဓာတုဗေဒကို လေ့လာရာတွင် များစွာသော အရေးပါသည့် အခြေခံ သဘောတရားများ ရှိသည်။ ၎င်းတို့များ -
အက်တမ်
အက်တမ်သည် ဒြပ်စင်၏ အခြေခံ ယူနစ် ဖြစ်သည်။ အက်တမ်တစ်ခုတွင် ပုရိုတွန်နှင့် နျူထရွန်များပါဝင်သော အဖိုဓာတ်ရှိ မံတိုင်ရှိပြီး ၎င်းကို တူညီသော အမဓာတ် ပမာဏရှိ အီလက်ထရွန်ကဝန်းရံ ထားသည်။ အက်တမ်သည် ဒြပ်စင်တစ်ခု၏ electronegativity, ionization potential, oxidation state, coordination number, bond စသည့် ဓာတု ဂုဏ်သတ္တိကိုလေ့လာမည်ဆိုလျှင် အသေးငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။
ဒြပ်စင်
ဒြပ်စင်ဆိုသည်မှာ ဓာတု အမြင်အရဆိုလျှင် ဓာတုပစည်း နှင့်ပတ်သက်သည်။ ဓာတုဒြပ်စင် တစ်ခုကို ၎င်း၏ အက်တမ်ရှိ နျူကလိယမှ ပရိုတွန်အရေအတွက်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်သည်။ ၎င်းအရေအတွက်ကို ၎င်းဒြပ်စင်၏ atomic number ဟုခေါ်သည်။
ဒြပ်စင်များကို အကောင်းဆုံးဖော်ပြရန်မှာ atomic number အရ အုပ်စုခွဲထားသော periodic table ပင်ဖြစ်သည်။ periodic table သည် ညဏ်ကျယ်ကျယ်ဖြင့် စနစ်တကျစီစဉ်ထားသောကြောင့် ၎င်းဇယားတွင် အုပ်စု (ဒေါင်လိုက်) နှင့် နရီ (period) (အလျားလိုက်) ဒြပ်စင်၏ တူရာ ဂုဏ်သတ္တိအလိုက် စီစဉ်ထားသည်။
လဲဝါးကွင်းရွာ၊ ရှောက်ခုံ
လဲဝါးကွင်းရွာ၊ ရှောက်ခုံ
တကူခြံ
တကူခြံ
ထီတခေါ့ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ထီတခေါ့ရွာ (Htitahkawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၃၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်တင်ဘာ ၁၉၅၂
ကိုးကား
1952
မြဟန်ရွာ၊ ချောင်းဇောက်
မြဟန်ရွာ၊ ချောင်းဇောက်
သရက်ပြင် (ကုလား)ရွာ၊ သရက်ပြင်
သရက်ပြင် (ကုလား)ရွာ၊ သရက်ပြင်
မြန်မာစုရွာ၊ ပေါက်နွယ်စမ်း
မြန်မာစုရွာ၊ ပေါက်နွယ်စမ်း
သိုးရော်ဖ် ရွပ်ဖ်တို အောက်မေ့ဖွယ်ဆု
ရဖ်တိုဖောင်ဒေးရှင်းမှ ဆုများကို ၁၉၈၇ နှစ်မှစ၍ စတင်ပေးအပ်ခဲ့ပြီး၊ နှစ်စဉ် လူ့အခွင့်အရေးလုပ်ဆောင်သူများ နှင့် ဒီမိုကရေစီအရေးအတွက် ဆောင်ရွက်နေသူများအတွက် လူ့အခွင့်အရေး ရွပ်ဖ်တိုဆုဟူ၍ စတင်ခဲ့သည်။ ထိုဆုသည် နော်ဝေနိုင်ငံ ဘာဂန်မြို့ရှိ စီးပွားရေးကျောင်း၌ စီးပွားရေး သမိုင်း ပါမောက္ခဖြစ်သူ သိုးရော်ဖ် ရဖ်တိုဆိုသူအား ဂုဏ်ပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ပါမောက္ခရွပ်ဖ်တိုသည် သူ၏ဘဝတလျှောက် အထူးသဖြင့် ဥရောပအရှေ့ပိုင်း၌ ဒီမိုကရေစီနှင့် လူ့အခွင့်အရေးများ တိုးပွားရရှိစေရန် အင်တိုက်အားတိုက် အသုံးချခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဒွန်ဘုန်းခရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆပုဂံ
ဆပုဂံ
အေးမြသာယာရွာ၊ ပေါက်နွယ်စမ်း
အေးမြသာယာရွာ၊ ပေါက်နွယ်စမ်း
ရှားတောရွာ၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ်
ရှားတောရွာ (Shar Taw Village)သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ တပ်ကုန်းမြို့နယ်၊ ရှားတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှားတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ထောင်စုအရေအတွက် ၁၄၅၀ စု၊ လူဦးရေ ကျား ၂၇၇၅ ဦး၊ မ ၃၁၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၆၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကြက်တန်းရိုးရွာ၊ ချောင်းဇောက်
ကြက်တန်းရိုးရွာ၊ ချောင်းဇောက်
ကျားသေမှ လူစွမ်းကောင်းပေါ်
ကျားသေမှ လူစွမ်းကောင်းပေါ် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဂျပန်သမိုင်း
ဂျပန်သမိုင်းတွင် သမိုင်းမတင်မှီခေတ်မှစ၍ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာသည့် ခေတ်နီးသမိုင်းအထိ ဂျပန်ကျွန်းနှင့် ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သမိုင်းများ ပါဝင်သည်။ ဂျပန်ကို မှတ်တမ်းအဖြစ် ပထမဦးဆုံး ပထမရာစုနှစ်အတွင်း ရေးသားပြုစုသည့် ‘၂၄ သမိုင်း’ခေါ် တရုတ်သမိုင်းကျမ်းတွင် အကျဉ်းချုံး ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော်လည်း ဂျပန်ကျွန်းပေါ်တွင် ကျောက်ခေတ်ဟောင်း ခေတ်ဦးပိုင်းမှစ၍ လူများ နေထိုင်လျက် ရှိပြီဖြစ်ကြောင်း သက်သေ အထောက်အထားများ ရှိသည်။ နောက်ဆုံး ရေခဲခေတ်အပြီး ဘီစီ ၁၂၀၀၀ ခန့်တွင် ဂျပန်ကျွန်းစုပေါ်၌ လူသားများ ကျက်စားနေထိုင်သည့် ခြေရာများကို တွေ့ရှိရသည်။ ပထမဦးဆုံး သိရှိရသည့် မြေထည်ပစ္စည်းများမှာ ဂျိုမွန်ခေတ်မှ ဖြစ်သည်။
ကျောက်ခေတ်ဟောင်း
ဂျပန်ကျောက်ခေတ်ဟောင်းသည် ကျောက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ကိရိယာ တန်ဆာပလာများ အစောဆုံး တွေ့ရှိရသည့် ဘီစီ ၁၀၀၀၀၀ မှ ၃၀၀၀၀ ခန့်အထိ ဖြစ်ပြီး နောက်ဆုံးရေခဲခေတ် ဘီစီ ၁၂၀၀၀ ခန့်တွင် အဆုံးသတ်သည်။ ဘီစီ ၃၄၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည် မြောက်ပိုင်းဒေသမှ ဓားငယ်သဏ္ဌာန် ကျောက်ထည်ပစ္စည်းများ ဂျပန်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဒေသတဝန်းတွင် ကျယ်ကျယ်ပျံ့ပျံ့ အသုံးပြုလာသည်။ သို့သော်လည်း ဘီစီ ၂၀၀၀၀ ခန့်တွင် ဆိုက်ဘေးရီးယားမှ ကျောက်ဓားပါးဟုခေါ်သည့် ကျောက်ထည်ပစ္စည်းသစ် ရောက်ရှိလာကာ ဂျပန်အရှေ့ပိုင်းဒေသတွင် တွင်ကျယ်လာသည်။ ကာလတစ်ခုအတွင်း ဤပစ္စည်းနှစ်မျိုးစလုံးကို တပြိုင်နက်တည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဘီစီ ၁၅၀၀၀ ခန့်တွင် ဓားငယ်သဏ္ဌာန် ကျောက်ထည်ပစ္စည်း အလျင်အမြန် ပျောက်ကွယ်သွားသည်။
ရေခဲခေတ် အဆုံးသတ်ပြီးနောက် ရာသီဥတုပူနွေးလာပြီး လူသားများ၏ စားဝတ်နေရေး ကြီးကြီးမားမား ပြောင်းလဲကာ အိုကီနာဝါ ကျွန်းစုမှလွှဲ၍ ကျန်ဒေသများတွင် ကျောက်ခေတ်လယ် ဂျိုမွန်ခေတ်အတွင်း စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
ဂျိုမွန်ခေတ်
ဂျိုမွန်ခေတ်သည် ဘီစီ ၁၄၀၀၀ မှ ၃၀၀ ခန့်အထိ ကြာမြင့်သည်။ ဂျိုမွန် ယဉ်ကျေးမှုနှင့်အတူ ပထမဦးဆုံး အတည်တကျ နေထိုင်မှုများသည် ဘီစီ ၁၄၀၀၀ ခန့်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဂျိုမွန်ယဉ်ကျေးမှု၏ ထူးခြားချက်မှာ ထိုခေတ်အခါက လူများသည် အမဲလိုက်ခြင်း၊ တဲများဆောက်လုပ်ခြင်း၊ တွင်းအောင်းနေထိုင်ခြင်းနှင့် ကနဦးအဆင့် စိုက်ပျိုးခြင်းများကို တတ်မြောက်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်က လူများသည် ယက္ကန်းမယက်တတ်သေးပေ။ သားရေဖြင့် ချုပ်လုပ်သည့် အဝတ်အထည်များကို ဝတ်ဆင် ကြသည်။
ယင်းအိမ်သုံးပစ္စည်းများသည် အိုကီနာဝါအထိ ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများ ဖောက်ကားလျက် ရှိနေပြီဟု ယူဆနိုင်သည်။ ဒီအန်အေ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချက်အရ ယခု ဟိုကိုင်ဒိုတွင် နေထိုင်သည့် အိုင်နုတိုင်းရင်းသားများသည် ဂျိုမွန်လူများမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေ
နိဒါန်း
1/   ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေ
(1)   နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀၁၀ - ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေ
(2)   ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၆/၂၀၁၁ - ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ
(3)  ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၃/၂၀၁၂ - ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေ
(4)  ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၄၀/၂၀၁၅ - ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ
(5)  ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ် ၂/၂၀၁၇ - ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေကို ဒုတိယအကြိမ် ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေ
အခန်း(၁) အမည်နှင့် အဓိပ္ပါယ်ဖော်ပြချက်
၁။      ဤဥပဒေကို ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။
၂။      ဤဥပဒေတွင်ပါရှိသော အောက်ပါစကားရပ်များသည် ဖော်ပြပါအတိုင်း အဓိပ္ပါယ်သက်ရောက်စေရမည် −
(က)    ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ဆိုသည်။
(ခ)     လွှတ်တော် ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့ကို ဆိုသည် −
(၂)  အမျိုးသားလွှတ်တော်၊
(၃)  တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်။
(ဂ)     လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် ဆိုသည်မှာ လွှတ်တော်တစ်ရပ်ရပ်သို့ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည့် လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်ကို လည်းကောင်း၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်က ဥပဒေနှင့်အညီ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသော တပ်မတော်သား လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်ကိုလည်းကောင်း ဆိုသည်။
(ဃ)    ရွေးကောက်ပွဲ ဆိုသည်မှာ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲနှင့် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲတို့ကို ဆိုသည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် သက်ဆိုင်ရာ လွှတ်တော် ပုံမှန်သက်တမ်း အတွင်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် လစ်လပ်လျက်ရှိသော မဲဆန္ဒနယ်များအတွက် ကော်မရှင်က အခါအားလျော်စွာ သတ်မှတ် ကျင်းပသည့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲလည်း ပါဝင်သည်။
(င)     မဲဆန္ဒနယ် ဆိုသည်မှာ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရန် ဥပဒေနှင့်အညီ ကော်မရှင်က သတ်မှတ် သော ပြည်သူ့လွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်မဲဆန္ဒနယ်၊ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် သို့မဟုတ် ပြည်နယ်လွှတ်တော် မဲဆန္ဒနယ်ကို ဆိုသည်။
(စ)     မဲစာရင်း ဆိုသည်မှာ မဲဆန္ဒနယ်များအတွက် ပြုစုထားသော ဆန္ဒမဲပေးခွင့်ရှိသူများ၏ စာရင်းကိုဆိုသည်။
(ဆ)    ကော်မရှင် ဆိုသည်မှာ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများကို ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေးပါတီများကို ကြီးကြပ်နိုင်ရေး အတွက်လည်းကောင်း ဤဥပဒေနှင့်အညီ ဖွဲ့စည်းသော ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်ကို ဆိုသည်။
(ဇ)     ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲအဆင့်ဆင့် ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့ကိုဆိုသည် −
(၁)  တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ၊
(၂)  ပြည်ထောင်စုနယ်မြေရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ၊
(၃)  ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ၊
(၅)  မြို့နယ်​ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ၊
(၆)  ရပ်ကွက် သို့မဟုတ် ကျေးရွာအုပ်စု ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ။
(ဈ)     နိုင်ငံရေးပါတီ ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ နှင့်အညီ မှတ်ပုံတင်ထားသော နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းကို ဆိုသည်။
(ည)    ရွေးကောက်ပွဲခုံအဖွဲ့ ဆိုသည်မှာ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းဆိုင်ရာ အငြင်းပွားမှုများကိုလည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ တိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဦးစီးအဖွဲ့ဝင်ရွေးချယ်ခန့်ထားခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ကန့်ကွက်ချက်ကိုလည်းကောင်း ကြားနာစစ်ဆေးရန် ကော်မရှင်က ဤဥပဒေနှင့်အညီ ဖွဲ့စည်းသောအဖွဲ့ကို ဆိုသည်။
ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့်ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း
၃။      နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်တစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းရမည်။ ယင်းသို့ဖွဲ့စည်းရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင် အနည်းဆုံး ငါးဦးကို ခန့်အပ် တာဝန်ပေးနိုင်သည်။
၄။      ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ သို့မဟုတ် အဖွဲ့ဝင်သည် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဖြစ်လျှင် ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ သို့မဟုတ် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်း ခံရသည့်နေ့မှစ၍ တည်ဆဲ ဝန်ထမ်းစည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းများနှင့်အညီ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးဖြစ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။
ဇလဗေဒဌာနခွဲ
ဇလဗေဒဌာနခွဲ
၁။      မိုးလေ၀သနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၊ ဇလဗေဒဌာနခွဲသည် ၁၉၆၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ မြစ်ရေဆိုင်ရာ တိုင်းတာရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ခြင်း၊ နေ့စဉ် မြစ်ရေခန့်မှန်းချက်များထုတ်ပြန်ပေးခြင်း၊ မြစ်ရေကြီးခြင်း သတိပေးချက်နှင့် အခြေအနေသတင်းထုတ်ပြန်ချက်များ အချိန်နှင့် တစ်ပြေးညီ ထုတ်ပြန် ပေး၍ ဇလဗေဒဆိုင်ရာ သဘာ၀ဘေးအန္တရာယ် လျော့ပါးရေးကို ကာကွယ်ပေးလျက်ရှိသည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်မှ စတင်၍ သင်္ချာပုံစံပြု Model များဖြင့် မြစ်ရေခန့်မှန်းရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် UNDP/WMO Project ဖြင့် ကွန်ပျူတာများနှင့်  သင်္ချာပုံစံပြု Model များအား အဆင့်မြှင့် တင်ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် JAXA ၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် မြစ်သေးများနှင့် မြစ်အထက် ပိုင်းဒေသများအတွက် Satellite Rainfall ကို အခြေခံပြီး Integrated Flood Analysis System (IFAS) ကို အသုံးပြု၍ Flood Simulation များ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ခန့်မှန်းရေးဆိုင်ရာ နည်းပညာများကို မြှင့်တင်နိုင်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေ
အရည်အချင်းများ
၅။      ကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌ သို့မဟုတ် အဖွဲ့ဝင်သည် အောက်ပါအရည်အချင်းများနှင့် ပြည့်စုံရမည် −
(က)    အသက် (၅၀)နှစ် ပြည့်ပြီးသူများဖြစ်ရမည်။
ဇလဗေဒဌာနခွဲ
ဇလဗေဒဌာနခွဲ
၃။      နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ သဘာ၀ဘေးအန္တရာယ် လျော့ပါးရေးလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရာတွင် ပိုမို ထိရောက်အကျိုးရှိစေရန်အတွက် Geographic Information System နည်းပညာကို အသုံးပြုလျက် ရေလွှမ်းဧရိယာ ပြမြေပုံ ဖော်ထုတ်နိုင်ရန်နှင့် မြစ်ရေခန့်မှန်းရေးလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုရန် TNTmips GIS Software ကို နိုင်ငံတော် ဘက်ဂျက်ဖြင့် တပ်ဆင်ပေးခဲ့သည်။ ယင်း Software ကို အသုံးပြု၍ မြစ်ရေခန့်မှန်းရေဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုရန် ဇလဗေဒဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ဖော်ထုတ်လျက်ရှိသည်။
ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေ
အရည်အချင်းများ
(ခ)     အသက်ကန့်သတ်ချက်မှအပ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များအတွက် သတ်မှတ်ထားသည့် အရည်အချင်းများနှင့် ပြည့်စုံသူ ဖြစ်ရမည်။
(ဂ)     (၁)  ပြည်ထောင်စုတရာသူကြီးချုပ် သို့မဟုတ် ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးချုပ် အဖြစ်ဖြစ်စေ၊ အလားတူ ရာထူးတာဝန် တစ်ခုခုတွင်ဖြစ်စေ၊ အနည်းဆုံး ငါးနှစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်ရမည် သို့မဟုတ်၊
ဇလဗေဒဌာနခွဲ
ဇလဗဒေဌာနခွဲ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ
၅။      မိုးလေ၀သနှင့် ဇလဗေဒ ညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၊ ဇလဗေဒဌာနခွဲ၏ ဇလဗေဒဌာနခွဲ လက်အောက် တွင် မြစ်ရေ ခန့်မှန်းရေးဌာနစု၊ ကွန်ပျူတာဌာနစု၊ တိုင်းတာရေးဌာနစု၊ ဇလဗေဒဓာတ်ခွဲခန်းတို့ကို ဖွဲ့စည်း ထားရှိလျက် လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ပါသည်။
ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေ
အရည်အချင်းများ
(၂)  တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အဆင့်ထက် မနိမ့်သော တရားရေးအရာရှိ သို့မဟုတ် ဥပဒေအရာရှိရာထူးတွင် အနည်းဆုံး ဆယ်နှစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်ရမည် သို့မဟုတ်၊
ဇလဗေဒဌာနခွဲ
ဇလဗဒေဌာနခွဲ၏ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ချက်များ
၆။      မြစ်ရေခန့်မှန်းရေးဌာနစုသည် ဌာနလက်အောက်ခံ ဇလဗေဒစခန်းများ၊ မိုးလေဝသနှင့် ဇလဗေဒ စခန်းများမှ နေ့စဉ်တိုင်းတာရရှိသည့် မြစ်ရေမှတ် တိုင်းထွာချက်များကို လက်ခံရယူခြင်း၊ စိစစ်ခြင်း၊ တိုင်းတာချက်များကို စခန်းများအလိုက် ဂရပ်ရေးဆွဲခြင်း၊ တွက်ချက်ခြင်းနှင့် ခန့်မှန်းချက် ထုတ်ပြန်ခြင်း များကို နေ့စဉ်ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ မြစ်ရေကြီးမည့်ခန့်မှန်းချက်၊ မြစ်ရေ အခြေအနေသတင်း၊ ထူးခြား မြစ်ရေ အခြေအနေသတင်း၊ ရေနည်းသတိပေးချက်တို့ကို ကြိုတင် ထုတ်ပြန်ပေးပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မြစ်ကြီးများ၏ မြစ်ရေအခြေအနေများကို ဆန်းစစ်လေ့လာ၍ လစဉ်နှင့်နှစ်စဉ် အစီရင်ခံစာပြုစု တင်ပြ ပေးပါသည်။ မြစ်ရေကြီးမှုဖြစ်ပေါ်ခြင်းအတွက် အစီရင်ခံစာများကို ပြုစုရေးသားတင်ပြရသည်။
ပြည်ထောင်စုရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ဥပဒေ
အရည်အချင်းများ
(၃)  တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေအဖြစ် အနည်းဆုံး၂၀နှစ် အမှုလိုက်ပါဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်ရမည် သို့မဟုတ်၊