မြိုဟူသောဝေါဟာရ
thumb|278x278px မြိုလူမျိုးများကို မြူ(မရူ)=Mru ၊ မြုံ(မြုန်)=Murung ၊မရောင်=Moorang ဟူသည့် စကားလုံးအရေးအသားနှင့် ပတ် သက်ပြီး ၁၀နှစ်ဝန်းကျင်အထိ စာအုပ်စာပေ၊ သမိုင်း၊စာတမ်း များနှင့် မိမိတို့ကို မိမိတို့အခေါ် မူကွဲအခေါ်အဝေါ်များ ကိုရှာဖွေ လေ့လာစုဆောင်းခဲ့ပါသည်။ ယင်းသို့ စာအုပ်စာတမ်း ၊သမိုင်းကျမ်းများကို လေ့လာဖတ်ရှုရာတွင် အချို့သော သမိုင်းစာအုပ် ၊စာတမ်းများတွင် ထိုစကားလုံးအရေးအသားနှင့် သံတူကြောင်းကွဲ ရေးသားချက် အချို့ကိုလည်းတွေ့ရှိပါသည်။ မူလဘူတမိမိ ကိုယ်ကိုယ် ခေါ်သော မြူ(မရူ) Mru or Maru လူမျိုး အမည်နာမှ နှင့် ဆင်တူသည့် ကချင်းမျိုးနွယ် စုတွင် ပါဝင်သော လောင် ဝေါလ်(မရု)Maru တစ်မျိုး ၊ မိမိအခေါ် မရူလူမျိုးကို ဘဂ်လီတို့အသံဖြင့် မြုံ ဟုခေါ်ဆိုသော Murung or Morung လူမျိုးအမည် နာမှ နှင့် ဆင်တူသော တိပါရလူမျိုးတစ်မျိုး ၊ဤသံတူကြောင်းကွဲသည် နာမည်သာတူပြီး သူ့လမ်းကြောင်း သူရှိပေသည်။ မူလ ဘူတ “မရူ”အမည်မှ မြို(မရို) ဟူသည့်  ဝေါဟာရကိုစတင်၍ အစောဆုံးတွေ့နိုင်သည့်ကျမ်းမှာ ခရစ်နှစ် ၁၄၅၈-ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပညာရှိ အဒူမင်းညိုရေးစပ်ထားသော ဘ စောဖြူသမီး ဧချင်းတွင်ဖြစ်ကြောင့်ဆိုသည်။ မြန်မာကျောက်စာများတွင်လည်း ခရစ်နှစ် ၁၄၄၂-ခုနှစ် နရသီဟ ပတေ့မင်း ရေးထိုးသော စစ်ကိုင်း ထူပါရုံကျောက်စာ စာကြောင်းရေ (၂၁၊၂၂) တွင်လည်း တွေ့ရ သည်။ ထို့အပြင် ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းများဖြစ်ကြသည့် ရခိုင်မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး ဓညဝတီရာဇဝင်သစ် မရာယုနှင့် ဗေဒါရှင်း တမ်းစ သည့် ကျမ်းကန်များတွင်လည်းကောင်း၊ အချို့သောသုတေသနပြု စာတမ်းကြီးများတွင်လည်းကောင်း၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားသုံးသပ် ချက်ကျမ်းကြီး Linguistic Survey of India အမည်ရှိ စာအုပ်ကို ပြုစုသူ ဒေါက်တာကြီး ဂရီဆန် Grierson ရေးသားချက်တွင် လည်းကောင်း ၊ မြိုလူမျိုးကိုရေးသားရာတွင် “မြို”ဟူသော ဝေါဟာရအပြင် “တောင်မြူ/Toung Mru”ဟူ၍လည်းကောင်း ၊ “မြူရိုင်း wild Mru”ဟူ၍လည်းကောင်း ၊ “မြို့/Mroo”ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “မြူ(မရူ)/Mru” ဟူ၍လည်း ကောင်း မူကွဲစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံဖြင့်ရေးသားဖော်ပြထားပါသည်။ Brauns and Loffler တို့ ဖော်ပြချက် မြို /Mro,မြူ/ Mru ,မူရောင်/ Moorang (Brauns and Loffler,1971,1990),လုစ်ဖော်ပြချက် မြို(မရူ-စာ) /Luce, wrote Mro(Maru-ts’a, မြူ /Mru, မြို/Mro pp,iv), မြုံ(မြို)/Mrun(Mro)စာမျက်နှာ-၁၇, (Pamela. Gutman,1976 ), Latham ၏ ဖော်ပြချက် မြူ သို့မဟုတ် တောင်မြူ/“Mru or Tung Mru” စာမျက်နှာ -၈၆ ၊ မြူသည် မြုံဖြစ်ကြောင်း စာမျက်မှာ-၈၇“ the Mru are the same as the Mrung pp,87, “ချင်းနာမည်သည် လူမျိုးတစ်မျိုးထက် လူဦးရေ ပိုသော လူမျိုးကို  ပေးသောနာမည်ဖြစ်သည်။ မြူ ကို တစ်ခါတစ်ရံ ချင်းဟု ခေါ်သည် ကို သတိထားမိ၏။ ငါထင်တာလည်း မြူ ဟာ မိရိဖြစ် နိုင်တယ်” Khyen is a name given to more population than one; and the very Mru of the last noticed are sometimes called khyen; I also think that Mru is Miri.(R.G.Latham,1997), တဖန် မြန်မာအုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်းနှင့် ဘိုးတော်ဘုရား၏ ရာဇသက်ခေါ်သော အမိန့်တော်တမ်းကြီး (ဒုတိယပိုင်း) စာမျက်နှာ- ၂၂ တွင် လည်း” စူဠတဥ္စန္တရာမင်း ၊တကောင်းကအပြန် ၊လမ်းတွင် လွန် လေသော်၊ မင်းလည်းမရှိပြည်သူတို့ညှိးငယ်သည်အတွင်း ၊ချင်းလူမျိုး ၊မြတူ ၊ပဲပြူ တို့ ၂ ယောက် ၊ ဝိလုပ္ပန္ဒပြု၍၊ ၂၄ နှစ်မင်းမူလေသည်ဟု့ ၍လည်း၎င်း”ဟု ဖော်ပြထားသည်။ Eales ဖော်ပြချက် မြိုသို့မဟုတ် မျို ဟူ၍၊ စာမျက်နှာ-၁၉၃ Mro or Myo,pp, 193,ချင်းမြို ဟူ၍၊ Chin Mro (H.I .Eales,1891), Henry G. Bell ၏ ဖော်ပြချက် မြုံ သို့မဟုတ် မြို /The Mroongs, or Mroos (Henry G. Bell. 1852). တဖန် Mostafa Rashel ဖော်ပြချက်မှာလည်း “ Mros are also known as Maru ,Marung, Niopring and Murong “Murong “ means stranger and the word “Mro” mean Human .(Md. Mostafa Rashel.2009 ),” မြိုဟူသော ဝေါဟာရအပြင် မရူ ဟူ၍လည်းကောင်း ၊ မရုံ ဟူ၍လည်းကောင်း ၊ နောက်ပြည်သား ဟူ၍ လည်းကောင်း ၊ မြုံ အနက်သည် “သူစိမ်း” ၊ မြို အနက်သည် လူသား ဖြစ်သည် ဟူ၍ ပညာရှင် များ သုတေသီတို့ တညီတ ညွတ်တည်း ရေးသားဖော် ထုတ်ကြ ပါသည်။  တဖန် M.Shaheed Hossain Chowdhury ၏ ရေးသားချက်မှာလည်း ထပ် တူပင်ဖြစ်သည် “ the Mro are called as “Murong “. The name “Murong “ was originated from the word “Mro” which means “Human and “Murong “ mean the “human Society” မြိုတို့ကို မြုံဟူ၍ လည်း ခေါ်၏ ။ မြုံ နာမည်သည် မူလ မြို စကားလုံးမှ ပြောင်းလဲလာပြီး ယင်း မြို အနက်အဓိပ္ပါယ်သည် “လူသား” ဖြစ်ပြီး ၊ မြုံ အနက်သည် “ လူ့အဖွဲ့အစည်း” ဟု အနက်ရပါသည်။ ဟူ၍ ဆိုလေသည်။ ရခိုင်ရာ ဇဝင်ကျမ်းများ ၊မြန်မာ့သမိုင်းတို့တွင် တွေ့ရသော မူကွဲအရေးအသားများမှာလည်း  မြို(မရို)၊ မြူ(မရူ)၊ မြုန် (မြုံ)  ဟူသောအရေးအသားတို့ကို တွေ့ရပြီး “မြို(မြူ)လူမျိုးတစ်မျိုးကိုပင် ရေးသားသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်ပေသည်။ အဂ်လိပ် ယူရိုးပီးယမ်း သုတေသန သမိုင်းကျမ်း၊ စာတမ်းတို့တွင် လည်း မြိုလူမျိုးကို ဝေါဟာရ စာလုံးပေါင်း မူကွဲမှုဖြင့် ဤသို့ရေး သား သည် Mro, Mru, Murung, Morung ,Mroo,Moorang, ဟူသည့် စာလုံးပေါင်းအရေးအသားများကို တွေ့ရပါသည်။  ယင် ကဲ့သို့ စာလုံးပေါင်းမူကွဲမှု ရှိသော်လည်း အဓိက ဦးတည်ရာဖော်ပြချက်သည် မြို(မရူ)လူမျိုးကိုပင် ရေးသား ခြင်း ကိုတွေ့ရ ကြောင့်၊ အိန္ဒိယလူမျိုးများက “မြိုလူမျိုး”များကို “မြုံဂျာ”ဟုခေါ်ဝေါ်နေကြသည်။ မြိုလူမျိုးများသည် မျက်မှောက်ကာလ ခေတ်အထိ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စု တစ်စုအဖြစ် ထင်အရှားနေ ထိုင်ကြခြင်းစသည့် အကြောင်းအချက်များကို ထောက်လျှင် ဖော်ပြပါ ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းများ၊ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှင့် အခြားသော စာအုပ်စာတမ်းများအပြင် ပြည်ပပညာရှင်တို့ တညီတ ညွတ် တည်း ဖော်ပြကြသော “မြုံ ၊ မြို့၊ မြို၊ မြူ၊  “ ဟူသော စာလုံးပေါင်းရေးသားဟန်များသည် မြို(မရူ)လူမျိုးပင်ဖြစ်သည်ကို ထောက်ခံလျက်ရှိပါသည်။ ဖော်ပြပါ မြို/Mro ၊မြူ/Mru ၊ မြုံ/Murung ၊ မြို့/Mroo ၊ မရောင် /Moorang ဟူသောခေါ်ဝေါ်လာပုံ၊ရေးသားပုံကို လေ့လာကြည့်သောအခါ “မြို”ဟူသောစကားလုံးအပြင် “မရို”ဟူ၍လည်းကောင်း ၊ “တောင်မြို”ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “မရိုစာ ”ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “မြိုစာ” ဟူ၍လည်းကောင်း  ။ “မြူ”ဟူသောစကားလုံးအပြင် “မရူ”ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “တောင်မြူ” ဟူ၍လည်းကောင်း ၊ “တောင်မရူ”ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “မရူစာ”ဟူ၍လည်းကောင်း။ “မြုံ”ဟူသောစကား လုံးအပြင် “မြုန်” ဟူ၍လည်းကောင်း၊ “မြုမ်”ဟူ၍လည်းကောင်း တွေ့ရှိပါသည်။ ယင်းသို့ အရေးအသားရှိခြင်းသည် ထိုလူမျိုးစုများနှင့် နီးစပ် သောအခြားလူမျိုးစုတို့က ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသာဖြစ်ကြောင်း လေ့လာတွေ့ရှိပါသည်။ “မြို(မရို)”ဟူသော ဝေါဟာရသည် ရခိုင်တို့ လေသံဖြင့် ခေါ်သောနာမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ “မြုံ(မြုန်)” ဟူသောဝေါဟာရသည် ဘဂ်လီကုလားတို့လေသံဖြင့် ခေါ်သောနာ မည် ဖြစ် ကြောင်း၊ “မြူ(မရူ”ဟူသောဝေါဟာရသည် မူလနာမည် မိမိကိုယ်ကိုယ် ခေါ်သောနာမည်ဖြစ်ကြောင်း ဘူချာနန်က ရေးသား ဖော်ပြထားပါသည်။ “Moroong by Bengalese called, they are those, whose name is pronounced Mroo by the Rakain and Myoo by the Burmas. They call themselves Mo-roo-sa,(Francis Buchanan,1798) “မရူ”နှင့် မရူစာ ဟူ၍ သူတို့ကိုယ် သူတို့ ခေါ် ကြောင်းဆက်လက်ဖော်ပြထားပါသည်။ တဖန် Brauns & Loffler တို့ကလည်း အသို့ရေးသား ဖော်ပြသည် “The name “Mru” spelled and pronounced differently by different group, for instance, “Murong “or “Murung” as it is called by Bangali, “Mro” by the Marma and “Mru” by themselves (Brauns & Loffler, 1990) “ မြူ(မရူ)” ဟူသောစာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ ကို အခြားအုပ် များက မတူညီသော အသံထွက်ဖြင့်ခေါ်ကြသည်  ဘဂ်လီတို့ က “မြုံ” သို့မဟုတ် “မြုန်” ဟု ခေါ်ကြောင်း၊ မာမ(ရခိုင်) တို့က “မြို” ဟုခေါ်ကြောင်း ၊ မိမိကိုယ် ကိုယ်က “မရူ”ဟု ခေါ်ကြောင်း “ဖော်ပြထား လေသည်။ “မြို/Mro” or “မြူ/Mru” ဟူသော ဝေါဟာရသည် “လူ”ဟုအဓိပ္ပါယ်ရသည်။ မူလ ”မြူ”Mru စကား လုံးကို ရခိုင်တို့က “မြူ/Mru”ဟုပီသစွာအသံမထွက်တတ်သောကြောင့် “မြို/Mro”ဟု အသံ ထွက်ရ၏ ။ ရခိုင်တို့က “မြို/Mro” ဟုအသံထွက်သည်ကို ဗမာတို့က “မျို/Myo”ဟုအသံထွက်ကြောင်းကို ဤသို့ဆိုလေသည်”In the Burmese word Myo,Mro, or in its Arakanese from Mru=race ,and seed, possibly also this word may originally have signified man in the Burmese, as now in the Mru language (see P,34: Mr.J.R. Logan , in the journal of the Ind.Arch,for 1857) Vol.II .သက္ကမာတို့က သူတို့ကို လင်ဂ်တာ/Lengta၊ ကူကီး/ Kuki သို့မဟုတ် လင်းချေ /Langye သို့မဟုတ် ရှေးဟောင်းလူရိုင်း များဟုလည်းခေါ်ကြောင်း ကို အောက်ဖော်ပြပါကောက်နုတ်ဆက်မှာ-“Mru are also known as Mro and Murong Chakmas and Marmas call them Lengta, Kuki or Langye or wild/primitive people while some people of the plains designated them as Murongs.(Ref: SAJFEEPs)”  မြိုတိုင်းရင်းသားတို့သည် မိမိကိုယ်ကိုယ် “မြူ” ဟူ၍အပြင် “ မြိုစာ(မရိုစာ)/Mro-cha” ၊“မြူစာ(မရူစာ)/ Maru-sta” ဟုလည်းခေါ်ဆိုသည်။ “မရူ” အသုံးနှုန်းသည် အများ ဆိုင်”နာမ်”ကိုလည်းခေါ်ဝေါ် သုံးနှုန်းသည်။ ဥပမာ-မရူမရင်မ် ဟုဆို လျှင် အခြားလူမျိုး တစ်မျိုးမျိုးကို ခန်းနှိုင်းပြောဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ “ မြိုစာ” သို့မဟုတ် “မြူစာ” အသုံးအနှုန်းသည် မိမိတို့လူမျိုး တစ် မျိုးကို ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းခြင်းဖြစ်သည်။ “မြိုစာ”သို့မဟုတ် “မြူစာ” (Mro-cha or Mru-cha/Mru-sta) စကားလုံး အဓိပ္ပါယ်မှာ လည်း “လူသား” ဟုရပါသည်။ “မြို(မရူ)/Mro(Mru)အနက်သည် “လူ” စာ/cha or sta အနက်သည် “သား”, “Mro+ cha  or “Mro(Mru)+Cha(sta)”, “လူ+သား” ၊ “လူသား” ဟုအနက်ရပါသည်။အဆိုပါမြိုလူမျိုးများကို ခေတ်သစ်ပညာရှင် ရေးသားချက်များနှင့် ရခိုင်ရာဇဝင်တွင် ဖော်ပြချက်တို့သည်လည်း တညီ တညွတ်တည်း “မြို” ၊”မြုံ” ၊ “မြူ” ၊”မြို့” ဟုဆိုထားပါသည်။ မြိုလူမျိုးတို့သည် မြို့ထောင်သား ၊ ပြည်အုပ်သား၊ ဖြစ်ကြောင်း ကို အမတ်ကြီး ဘဒူမင်းညိုရေးစပ်သော ရခိုင် မင်းသမီးဧချင်း သို့မဟုတ် မောက်တော်‌‌ ‌‌ဧချင်း အပိုဒ်(၁၄) တွင် မြို့တွင်ထင်ရှား = ညွန်း (၂၂၇) မြိုလူမျိုးတွင်ထင်ရှားသော ရွာသူကြီး (သင်းကြီး) ကို ညွန်း၍ မြို့ထက် “မြို”က ပိုသင့်သည်ဟု ယူဆ သည် ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်။ “မြုံ” “မြူ” ဟူသော ဝေါဟာရကို ထပ်မံလေ့လာသော် ရခိုင်၊ ဗမာတို့က တောထူထပ်သော အရပ် ၊ လူသူ မပေါက်ရောက်သည့် အရပ်ကို “မြုံ”သောအရပ် ၊”မြူ”သောဒေသ ဟုခေါ်ပါသည်။ ထို့ပြင် အမျိုးသမီး သား/သမီး မရနိုင် သည် ကိုလည်း မြုံသောမိန်းမ ၊ အမျိုးသမီးဟု ခေါ်ပါသည်။ ထို့ပြင် ကြက်ထားသည့် ခြင်းတောင်းကိုလည်း မြုံဟု ခေါ်ပါသည် ။ ဖော် ပြပါရေးသား ချက်၏“မြုံ “ “မြူ” ဟူသော စကားလုံးသည် မြုံသောအမျိုးသမီး ၊ကြက်ထားရာခြင်းတောင်း”မြုံ”ကို ရည်ညွန်း မဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားပေသည်။ သံတူကြောင်းကွဲ ၊ နာမည်တူအကြောင်းကွဲ များစွာ ရှိ သည်ကို တွေ့ရှိ၏ ။ သို့ရာတွင် အဆို ပါ မြို ၊ မြုံ ၊ မြို့ ၊ မြူ အရေးအသားသည် ၎င်း နှင့် သံတူကြောင်းကွဲ ၊အမည်တူကြောင်းကွဲ ရှိသည် ကို တွေ့ရှိရပေမည် ဖြစ်ပါ သည်။