cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အုံလမ်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
အုံလမ်းရွာ (Onglan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မွတ်လေ့လိုင်ကွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၂၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥယျာဉ်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ဥယျာဉ်ရွာ (Uyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ရေမြက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၅၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုံးဆာရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲတောင်နှင့်ဘီစီကုန်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
သဲတောင်နှင့်ဘီစီကုန်းရွာ (Theataung+Bisikone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ အလယ်ပဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ပဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၃၈ ဦး၊ မ ၃၃၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထင်းတန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ထင်းတန်းရွာ (Htintan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ပရိမ်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပရိမ်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၁ ဦး၊ မ ၁၃၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားလှရွာ၊ ကြက်ရိုးဆိပ်
ဘုရားလှရွာ၊ ကြက်ရိုးဆိပ်
ဘိုးရာဇာ
ဘိုးရာဇာ (မြန်မာ ၇၈၃ )
ဘိုးရာဇာသည် အင်းဝခေတ်တွင် အလွန်ထင်ရှားသော ပညာရှိ မတ်ကြီး တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မင်းပေးသည့် ရာဇာဟူသော အမည်တွင် ဝယဝုဒ္ဓိကိုထောက်၍ အဘိုးထပ်ဆင့်လျက်၊ မင်းနှင့် တကွ မှူးမတ်ပြည်သူတို့က အဘိုးရာဇာဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြရာမှ ဘိုးရာဇာဟု တွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ မင်းရာဇာဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် မူလနေရပ်ကို အစွဲပြု၍လည်း ဝန်စင်းမင်းရာဇာဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ကြသေး၏။ ဘိုးရာဇာသည် ထွန်တုံးမှ ထိပ်ဆုံးသို့ရောက်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့သူ ဖြစ်လေ သည်။ ဘိုးရာဇာ၏ မိဘမည်ရည် မွေးဖွားသက္ကရာဇ်များကိုမူ အတိအကျ မတွေ့ရပေ။ သုသောဓိတ မဟာရာဇဝင်နှင့် မဏိရတနာပုံ ကျမ်းများ အလိုအရ ဘိုးရာဇာသည် အင်းဝ နေပြည်တော်မှ ၇၂ မိုင်ဝေးကွာသော မိတ္ထီလာနယ် ဝန်စင်းရွာမှ အသည်သား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ထိုအသည်သားသည် ငယ်ရွယ် စဉ်ကပင် ဗဟုသုတကို လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်။ အရွယ် ရောက်ကာလ ဝန်စင်းရွာသူကြီး၏ သမီးနှင့် ရည်ငံသည်။
သူကြီးက ဤသူငယ်သည် ဗဟုသုတကိုသာ လေ့လာလိုက်စား သည်။ ကြိုးကြိုးပမ်းပမ်း ဆင်းရဲ၍ လုပ်ကိုင်စားမည့်သူ မဟုတ်ဟု ယူဆ၍ မနှစ်သက်ချေ။ သို့သော် သမီးနှစ်သက်သူ ဖြစ်သဖြင့် သမီးအလိုကျ ခွင့်ပြုလျက်၊ လယ်နှင့် နွားတရှဉ်းကို ပေး၍ လွတ်ရာတွင် နေစေလေသည်။
မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၇၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မိတ္ထီလာ ကန်တော် ကျိုးပေါက်သဖြင့် အင်းဝဘုရင် မင်းကြီးစွာ စော်ကဲကိုယ်တော်တိုင် လာရောက် ဆည်ဖို့ပြုပြင်ရာ၊ ကန်းရိုးပေါ်တွင် မိန်းမရုပ်နှင့် နတ်ကွန်းတစ်ခုကို တွေ့ရှိ၏။ ထိုနတ်ကွန်း အကြောင်းကို သိမီလောက်သော သူတို့အား မေးမြန်းရာ မတင်မလျှောက်နိုင်ရှိကြသည်။ ပြောကြား နိုင်မည့် သူကို မေးစစ်ရာ၊ ဝန်စင်းသူကြီး သမက်သည် အမှတ်အသား အကြားအမြင်နှင့် ပြည့်စုံကြောင်း လျှောက်၍ ခေါ်စေ၏။ ဝန်စင်းသူကြီးလည်း သမီးကိုခေါ်လျက်၊ အသည်သားအား မင်းဧကရာဇ်က တောင်းခေါ် ကြောင်း ကြောက်လန့်တကြား ပြောသည်။ သမီးဖြစ်သူလည်း စိုးရိမ်ကြီးစွာဖြင့် ခင်ပွန်းသည် ယာထွန်ရာသို့လိုက်ကာ အကြောင်းကြား၏။ အသည်သား လည်း မိမိပညာ အကျိုးကို ခံစားရတော့မည်ဟု ပြောကြား၍၊ ဇနီးသည်၏ ပူပန်မှုကို ပြေပျောက်စေလျှက် ခိုင်းစေနေသော နွားတစ်ရှဉ်း၏ ဦးချိုတွင် သပြေပန်း စည်း၍ အပြီးတိုင် လွှတ်လိုက်ပြီးမှ ဘုရင်ထံ ခစားဝင်လေသည်။
မင်းကြီးစွာက ထိုနတ်ကွန်းအကြောင်းကို မေးမြန်း တော်မူရာ၊ နတ်ကွန်းမဟုတ်ပါ၊ ရှင့်ဘေးလောင်းတော် အနော်ရထာမင်း စောသည် မိတ္ထီလာကန် ဆည်လာရာတွင်၊ အလွန်မြတ်နိုးသော မိဖုရားငယ် ကြမ္မာကုန်၍၊ ရွှေစင် ဖြင့် သွန်းလုပ်ထားသည့် ထိုမိဖုရားငယ်၏ ရုပ်တုကို ကန်ရိုးတွင် အခိုင်ခံ့ မြှုပ်နှံထားပြီးသော်၊ ထိုရွှေရုပ်နှင့်တူသော သစ်သား ရုပ်ကို တန်ဆောင်းပြာသာဒ်ပြုလျက် ကမ်းရိုးပေါ်တွင် ထားတော်မူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအရုပ်ကို လူတို့က စားဦးသောက်ဦးတင်၍ နတ်ကွန်းခေါ်ဝေါ် ပညတ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်ဟူ၍ အသည်သားက တင်လျှောက်၏ ထိုတင်လျှောက်ချက်အရ ကန်ရိုးကန်ပေါင်ကို ဖျက်ယူတူးဖော် စေရာ၊ ရွှေသားရုပ်ပုံကို ရလေသည်။ မင်းကြီးစွာလည်း ဝန်စင်းအသည်သား၏ အမှတ်အသား တင်အလျှောက် ရုပ်ရည်သဏ္ဌာန်တို့ကို နှစ်သက်သဖြင့် ဆုလာဘ်များစွာ ပေးသနားပြီးနောက် နန်းတော်သို့ခေါ်ယူတော်မူ၏။
အသည်သားသည်လည်း အင်းဝသို့ရောက်သောအခါ တောင်မြင့်ကျောင်းတွင်း တည်းနေသည်။ ထိုညဉ့်တွင် ဝန်စင်းအသည်သား ထွေးသော တံထွေး ကို ကျောင်းဦး၌ ကိုးကွယ်သော ရုပ်တုတော်ခံတွင်းဖြင့် ခံသည်ဟု ကျောင်းနေ သူမြတ် အိပ်မက်မြင်၏။ အိပ်မက်ကို ဝန်စင်းအသည်သားအား ပြန်ကြားလျှင်၊ မင်းမြတ်သည် ကျွန်ုပ်လျှောက်လဲသမျှကို ယူတော်မူမည်ဟု ဖတ်ကြား သည်။ ဝန်စင်း အသည်သား အင်းဝသို့ရောက်၍ တစ်နှစ်ခန့် ကြာလျှင်၊ အတွင်းသင်းမှူး ငနု ပုန်ကန်သောကြောင့် ငနု၏ အစ်ကို မင်းကြီး၏ ယောက်ဖတော် ရာဇသင်္ကြန်အား အမျက် တော်ရှိ၍ အရေးယူရန် မင်းကြီးက အသည်သားနှင့် တိုင်ပင် ၏။ အသည်သားသည် မင်းကြီးနှင့်တကွ သားတော်အစဉ် မြေးတော်အဆက် မြစ်တော်အညွန့်တိုင်အောင် အကျိုးများမည့် စကားတို့ဖြင့် လျှောက်ကြားလေသည်။ မင်းကြီးနှစ်သက်တော် မူသဖြင့်၊ စည်းတပြစ်ကြီး မရှိသည်ဖြစ်၍ စည်းတပြစ် အမည်နှင့် အဆောင်အယောင် ပေးတော်မူလေသည်။
ထို့နောက်တွင် ပြည်ရေးပြည်မှု အစုစုကို မင်းကြီးလည်း စည်းတပြစ် အမတ်ကို တိုင်ပင်၏။ စည်းတပြစ် အမတ် လည်း မင်းနှင့်တကွသော တိုင်းပြည်အကျိုးကို ရှေးရှူလျက် အထူးထူးသော ပုံပြင်နည်းနားတို့ဖြင့် အရေးမှန်ရာ ကို လျှောက်ထားခဲ့လေသည်။ သားတော် ဘုရင် မင်းခေါင် လက်ထက်တွင် စည်းတပြစ် အမတ်သည် ရာဇာဟူ သော အမည်နှင့် ကြီးစွာ အဆောင်အယောင် ပေးသနားခြင်း ခံရလေသည်။ မင်းရာဇာကား ဘုရင်မင်းကြီးစွာ လက်ထက် စည်းတပြစ်အမည်ကို ခံသည်။ သားတော် ဘုရင်မင်းခေါင် လက်ထက်တွင်မှ ရာဇာ အမည်ကိုခံသည်။
မင်းရာဇာသည် ပေါ်ပေါက်လာသော ပြဿနာ အရပ်ရပ်တိုင်းကို ချိန်နှိုင်းမှန်းဆလျက် လျော်ကန်သင့် မြတ်လှသည့် ဥပမာ ပုံဆောင်ပြီးလျှင် ဘုရင်မင်းတို့ နားဝင်လွယ်အောင် လျှောက်နိုင်စွမ်း ရှိပေသည်။ မင်းရာဇာ၏ လျှောက်ထားချက် စကားများမှာလည်း နေ့စဉ် တွေ့ကြုံ နေရသည့် အဖြစ်အပျက်များကို ပမာတင်စား ပုံခိုင်း ထားခြင်း ဖြစ်သဖြင့် လူတိုင်းပင် နားလည်လွယ် သိမှတ်လွယ်၏။ ထင်ရှားသော လျှောက်ထုံးတစ်ခုမှာ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၃၂ ခုနှစ်တွင် ကလေးမြို့နှင့် မိုးညှင်းမြို့တို့စစ်ဖြစ်၍ အင်းဝမင်းထံ နှစ်ဖက်လုံးမှ စစ်ကူတောင်းလာလေသည်။ ကလေးကလည်း နိုင်လျှင် မိုးညှင်းကို ဆက်ပါ မည်ဆိုလာ၏။
မိုးညှင်းကလည်း နိုင်လျှင် ကလေးကို ဆက်ပါမည်ဆိုလာ၏။ ထိုအရေးကို မင်းကြီးစွာ စော်ကဲက စည်းတပြစ်အား တိုင်ပင် လေသော်၊ လယ်ထွန်ယောက်ျား ဥပမာပြကာ လျှောက်သည်။ လယ်ထွန်ယောက်ျား တစ်ဦးသည် လယ်ထွန်နေစဉ်တွင် တောစပ်၌ ကြက် ၂ ကောင် ခွပ်နေသည်ကို မြင်၍ ဤသို့ ကြံ၏။ ယခု ကြက်ကိုဖမ်းလျှင် လယ်လည်းမညက်သေး၊ ကြက်လည်းမပန်းသေး၊ လယ်လည်းညက်စေ၊ ကြက်လည်း ပန်းစေဦး ဟူ၍ လယ်ကို ဆက်၍သာ ထွန်လေသည်။
လယ်ညက်၍ ကြက်ပန်းချိန်မှပင် ခြေကိုငင်ကာ ယူလေသကဲ့သို့ပြုတော်မူဟု လျှောက်လေသည်။ လျှောက်ထားချက်အတိုင်း မင်းကြီးလိုက်နာတော်မူခဲ့ရာတွင် နှစ်ပြည်ထောင်လုံးကို ရလေည်။
ဘ၀နိဂုံး
မင်းရာဇာသည် အင်းဝနေပြည်တော်တွင် မင်းကြီးစွာ စော်ကဲလက်ထက်တွင် သာမက၊ ၇ လသာ နန်းစံ ရသော ဆင်ဖြူရှင် တရဖျားအပြင်၊ ဘုရင်မင်းခေါင်၏ လက်ထက်တိုင် မင်းသုံးဆက်၊ နှစ်ကာလ ၅၃ နှစ်မျှကြာအောင် တိုင်းကျိုး ပြည်ပြုမှုများကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၈၃ ခုနှစ် ဘုရင်မင်းခေါင် နတ်ရွာ စံသည့် နှစ်တွင်ပင် ပညာရှိ အမတ်ကြီး ဘိုးရာဇာ ကြမ္မာကုန်လေသည်။
သန်းဆွေ
သန်းဆွေ အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ
မွင်းလူမျိုး
မွင်းလူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်လေသည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။ မွင်းလူမျိုးတို့သည် ချင်းပြည်နယ်တွင်နေထိုင်သော် စီးပွားဖြစ်မည်ဟု ယူဆသော လူမျိုးဖြစ်သည်။
သုံးခွဆိုင်ရွာ၊ အောင်ဘုံ
သုံးခွဆိုင်ရွာ၊ အောင်ဘုံ
ကျိုင်းတောင်း ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ
ကျိုင်းတောင်း ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ'''သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊လင်းခေးခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ
စက်ကုန်းရွာ၊ အထွတ်
စက်ကုန်းရွာ၊ အထွတ်
စိုက်ကွင်းရွာ၊ ဖလံကုန်း
စိုက်ကွင်းရွာ၊ ဖလံကုန်း
ဥသျှစ်ကုန်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ဥသျှစ်ကုန်းရွာ (Okeshitkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကြေးမုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၆၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 5653
NGC 5653 သည် ဘိုးတီ ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီ ဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:ဘိုးတီ
တင်လောင်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
တင်လောင်းရွာ(Tinglong)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ အောက်လားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်လားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၇ ဦး၊ မ ၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လာအမီစတက် နိုင်ငံတကာဥယျာဉ်
လာအမီစတက် နိုင်ငံတကာဥယျာဉ် သည် လက်တင်အမေရိကရှိ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံထက်ပိုသော နိုင်ငံများ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိသော ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး စီမံခန့်ခွဲမှုကို ကော့စတာရီကာနိုင်ငံ နှင့် ပနားမားနိုင်ငံ တို့က မျှဝေစီမံကြသည်။ ထိုသို့ မျှဝေစီမံကြခြင်းကို ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်းသို့ ထည့်သွင်းပြီးနောက် အကြံပေးချက်အရ ပြုလုပ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
လူန ၂
လူန ၂ (Luna 2) သည် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု၏ ဒုတိယမြောက် အာကာသ စူးစမ်းရေးယာဉ်ပျံတစ်စီး ဖြစ်သည်။ လူန ၂ သည် ၁၉၅၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် လပေါ်သို့ ခရီးထွက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နောက်တစ်နေ့တွင် လမျက်နှာပြင်ပေါ် ပျက်ကျခဲ့ရလေသည်။ ခရီးသွားနေစဉ်အတွင် နေရောင်ခြည်သုံး အတောင်ပံမှ ပြဿနာဖြစ်ပေါ်လာကာ ပျက်ကျခဲ့ရသည်။ လူန ၂သည် လူသားတို့ ပြုလုပ်သည့် ပထမဆုံးသော အာကာသအတွင်းရှိ ယာဉ်တစ်စင်းပင်ဖြစ်သည်။
ကွမ်းယာ
ကွမ်းယာဆိုသည်မှာ ပီကေကဲ့သို့ပင် အရသာမရှိ အာဟာရမရှိသော်လည်း အပျင်းပြေဝါးရန် သင့်လျော်သော စားစရာ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မြန်မာတို့သည် ရှေးအခါကပင် ကွမ်းယာနှင့် ပတ်သက်သော စားစရာများကို ကွမ်းအစ်ဖြင့်ထည့်၍ ကိုယ်တိုင်စားသုံးလေ့ ရှိသည့် အပြင် ဧည့်သည်များကိုလည်း တည့်ခင်း ဧည့်ခံလေ့ ရှိသည်။ ကွမ်းယာတွင် အဓိကအားဖြင့် ကွမ်းရွက်၊ ကွမ်းသီး နှင့် ထုံးအပြင် ကွမ်းစားဆေးနှင့် အခြား အဆာပလာများနှင့် ရောယှက်၍ စားသုံးလေ့ ရှိကြသည်။ ကွမ်းယာစားသည့် ဓလေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများဖြစ်သော ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တို့တွင်လည်း ရှိကြသည်။
ပါဝင်သည့် အစာများ
ကွမ်းယာတွင် အဓိကအားဖြင့် ထုံး၊ ကွမ်းသီးနှင့် ကွမ်းရွက်တို့ ပါဝင်သည့်အပြင် ကွမ်းစားဆေး အမျိုးမျိုးနှင့် အခြားဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင် အမျိုးမျိုးကိုလည်း ထည့်၍ စားသုံးလေ့ ရှိသည်။
ထုံး
ထုံးစပ်ခြင်းသည် ကွမ်းယာတွင် အရေးကြီးသည့် အစိတ်အပိုင်းမှ ပါဝင်သည်။ ထုံးကောင်းပါက ကွမ်းယာမှာ စား၍ ကောင်းပြီး ထုံးစပ်ညံ့ပါက ကွမ်းယာမှာ စား၍ မကောင်းပေ။ ထုံးကို ရေအပြင် နွားနို့စသည်တို့ကို ထည့်၍ အထားခံရန်၊ မပေါက်ရန် နှင့် စား၍ ကောင်းရန် ပြင်ဆင်လေ့ ရှိကြသည်။ အချို့သော သူများသည် ကွမ်းယာထဲတွင် ထုံးအပြင် ရှားစေးတစ်ထပ်ကိုလည်း သုတ်လိမ်းလေ့ ရှိကြသည်။
ကွမ်းရွက်
ကွမ်းရွက်သည် ကွမ်းပင်မှ အရွက်ဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်မှ ကွမ်းရွက်သည် စားရန်သင့်လျော်ပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ မှထွက်သော ကွမ်းရွက်မှာ အရသာ အနည်းငယ် ပို၍ ညံ့သည်။
အခြားအဆာပလာများ
ကွမ်းယာထဲတွင် ထည့်၍ စားသုံးလေ့ ရှိသော အခြားဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင်များမှာ စမုန်စပါး၊ ဖာလာ၊ လေးညှင်းပွင့်၊ ဂုန်ခါး၊ အုန်းသီးကြော်၊ မြေပဲဆံ၊ နွယ်ချို နှင့် သံပရာသီးစိတ် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကွမ်းစားခြင်း၏ အကျိုးအပြစ်များ
ကွမ်းစားခြင်းဖြင့် သွားများကို ညစ်ထေးပေကျံ စေနိုင်သည့်အပြင် သွားများအတွင်း ကျောက်ဖြစ်နိုင်သည်။။ ဘေးထွက် ဆိုးကျိုးအနေဖြင့် ဆီးအိမ်တွင် ကျောက်တည်ခြင်း၊ ပါးစောင်ကင်ဆာစသည့် ရောဂါများ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
အကျိုးအနေဖြင့် ခံတွင်းရှင်းခြင်း နှင့် ဆေးလိပ်ဖြတ်ရာတွင် အစားထိုး အနေဖြင့် လွယ်ကူစွာ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း တို့ ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ
မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် အရေးပါသောကွမ်း မြန်မာလူမျိုးတို့ ကျွေးမွေးဧည့်ခံ လောကဝတ်ပြုရာတွင် ကွမ်းဆေးလက်ဖက်မှာ မပါလျှင် မပြီးသလောက် ဖြစ်၏။ ဤသို့ အစဉ်အလာအားဖြင့် မြန်မာလူမျိုးတို့ မပယ်နိုင်သည့် ကွမ်းသည် မြန်မာမင်းများ လက်ထက်တော်၌ တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်မှု၊ အထူးသဖြင့် တရားစီရင်မှုတွင် ပိုမိုအရေးပါခဲ့၏။ ရာထူးဌာနန္တရ အဆင့်အတန်းကိုလည်း ကွမ်းသုံးခွင့်ကို ကြည့်၍ ခွဲခြားနိုင်၏။ ထို့ပြင် ကွမ်းပင်သည် ဆေးဖက်လည်း ဝင်သေး။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှေးပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် ကွမ်းစားခြင်း အလေ့ ရှိခဲ့ဟန်တူသည်။ တစ်ကောင်းမင်းများလက်ထက်က ကွမ်းလောင်းကြီး၊ ကွမ်းလောင်းငယ် အဆောင်အယောင်များ ရှိကြောင်းနှင့် အဆိုရှိသည်။ သက္ကရာဇ် ၆ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ပုဂံပြည်မိဖုရားစော စိုက်ထူသော ကူနီဘုရားကျောက်စာတွင် စာသင်တိုက်ရှိ ရဟန်းတော်များအတွက် ကွမ်းဖိုးကွမ်းသီးဖိုး အဖြစ် စပါးများ လှူဒါန်းကြောင်း ရေးထိုးခဲ့သည်။ အခြား သော ကျောက်စာများတွင်လည်း ကွမ်းစားကြောင်း အထောက် အထားများ ရေးထိုးထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ပုဂံ ခေတ်တွင် ကွမ်းကို ရှင်လူအများပင် စားသုံးနေကြ ပြီဖြစ် ကြောင်း သိသာနိုင်ပေသည်။ ထို့ပြင် ဗျတ်ဝိအား သထုံမြို့ဝန်က သတ်ဖြတ်ရာတွင် သေအောင်မသတ်နိုင်သည့်အတွက် သူ၏ချစ်သူ မအိုဇာအား ကွမ်းတရာ ရေတမှုတ် ကမ်းခိုင်းသည်ဟု ရာဇဝင်တွင် ပါရှိသည်။  ထိုပုဂံရာဇဝင်တွင်ပင် အမတ်ကြီးရာဇသင်္ကြံအား အိမ်ရှေ့မင်း သီဟသူက ကွမ်းသွေးဖြင့် ထွေးဘူးကြောင်း ပါရှိသည်။ ရခိုင် ရာဇဝင်၌လည်း ရခိုင်ဘုရင် မင်းထီးသည် ကွမ်းစားပြီးနောက် နန်းတော်တိုင်ကို ထုံးတို့မိသဖြင့် မိမိထုတ်ပြန်ထားသော အမိန့် အတိုင်း မိမိလက်ညှိုးကို ကိုယ်တော်တိုင် ဖြတ်ပိုင်းဘူးကြောင်း ပါရှိသည်။ ဤအကြောင်းများကို ထောက်ရှုခြင်းအားဖြင့် ကွမ်း ကို ဘုရင်မင်းမြတ်မှအစ သူဆင်းရဲများအထိ အမြတ်တနိုး စားသုံးခဲ့ကြကြောင်း ထင်ရှားသည်။
ကွမ်းရွက်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆေးအဘိဓာန်ကျမ်းတွင် ကွမ်း ရွက်သည် သလိပ်ကိုလည်းကောင်း၊ လေကိုလည်းကောင်း၊ သည်းခြေကိုလည်းကောင်း၊ သွေး ကိုလည်းကောင်း၊ ဖောက်ပြန်၍ဖြစ်သော အထူးထူးသော အနာတို့ကိုလည်းကောင်း အကြောင်းအားလျော်စွာ နိုင်၏ဟု ဆိုသည်။ ဓာတုရသကျမ်း၌ ကွမ်းရွက်သည် လေသလိပ်ကိုလည်းကောင်း၊ အပူကိုလည်းကောင်း၊ မျက်စိမှုန်သည် ကိုလည်းကောင်း၊ ငြိမ်းစေတတ်၏။ ကွမ်းပေါင်း(ပေါင်းပြီးသောကွမ်း) သည် လေကိုငြိမ်စေတတ်၏ဟု ဖော်ပြထား၏။ ထို့ကြောင့် များစွာသော မြန်မာဆေးကုထုံးများတွင် ကွမ်းရွက်နှင့် ကွမ်းရွက်ပြုတ်ရေများ ပါရှိကြသည်။ ထိုမှတစ်ပါး မြန်မာလူမျိုး တို့သည် ကွမ်းရွက်ကို မစားမီ အရင်းအဖျားများကို ဖြတ်ပယ် လေ့ရှိသည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ခြင်းမှာ လောကနီတိကျမ်းတွင် 'ကွမ်းရွက်၏အရင်း၌ ဘီလူးစောင့်၏။ အဖျား၌ ကာလကဏ္ဏီ နတ်မိစ္ဆာ စောင့်၏။ အလယ်၌ ကုဝေရနတ် စောင့်၏။
ထို့ကြောင့် အရင်းနှင့် အဖျားကို ဖြတ်၍စားငြားအံ့၊ ဘုန်းကျက် သရေ တိုးပွား၏ဟု ဆိုသောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ မင်္ဂလာအခမ်းအနားများနှင့် အလှူပွဲများ၌ ကွမ်းလက်ဖက် တို့ဖြင့် ဧည့်ခံကျွေးမွေးခြင်းမှာ မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာ ယဉ် ကျေးမှုတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ မြန်မာတို့၏ အိမ်တိုင်း၌လိုလိုပင် ကွမ်းအစ်များထားရှိကြ၍ မိမိတို့အိမ်သို့ ကြွရောက်လာသူတို့ အား ကွမ်းအစ်တည်ခင်းပေးလေ့ရှိသည်။ ရုပ်လုံးများဖော်၍ ထုလုပ်မွမ်းမံထားသော ငွေကွမ်းအစ်ကြီးများနှင့် ပန်းချီအရုပ် များဖြင့် ရေးခြယ်ထားသော သရိုးကိုင် ယွန်းထည်ကွမ်းအစ် များသည် မြန်မာလူမျိုးတို့ အမြတ်တနိုးထားသော အိမ်သုံး အဆောင်အယောင်တွင် ပါဝင်၏။
ကွမ်းကို ဖွဲ့ဆိုသော တေးကဗျာ အမျိုးမျိုးများလည်းရှိရာ လူဦးမင်းနှင့် ဖိုးသူတော်ဦးမင်းတို့ စပ်ဆိုသော အောက်ပါဒွေးချိုး ၂ ပုဒ်မှာ ထင်ရှားသော ကွမ်းဖွဲ့များ ဖြစ်ကြသဖြင့် ကွမ်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အလွယ်တကူ မှတ်သားနိုင်ပေသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ကွမ်းစားခြင်းထုံးစံမှာ ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာ ကပင် ရှိသည်ဟု တွေးထင်ရသည်။ ကွမ်းအကြောင်းကို ဘုရား ဟောနိပါတ်တော်များတွင်လည်း တွေ့ရှိရသည်။ သီရိဓမ္မာ သောကမင်းကြီး၏ မိဖုရား အသန္ဓိမတ္တိသည် နန်းတော်၌ ကရဝိက်ငှက်၏ သာယာသောအသံကို ကြားရသဖြင့် အလွန်ပင် နှစ်သက်လှရကား ကရဝိက်ငှက်ကို အမှတ်တရအဖြစ်ဖြင့် ထိုငှက်သဏ္ဌာန် ရွှေကွမ်းအုပ် ပြုလုပ်ခဲ့ကြောင်းနှင့် ရွှေဘုံနိဒါန်း ကျမ်းများတွင် လာရှိသည်။ ဥရောပတိုက်မှ အရှေ့တိုင်းများသို့ ၁၃ ရာစုနှစ်က ရောက်ရှိလာသော ခရီး သည်ကြီး မာကိုပိုလို ၏ မှတ်တမ်းများတွင်လည်း အိန္ဒိယလူမျိုးများ ကွမ်းစားလေ့ရှိ ကြောင်းနှင့် ဖော်ပြပါရှိသည်။
သီအို အဲလ်ဘရက်ချ်
သီအို ပေါလ် အဲလ်ဘရက်ချ် (၁၉၂၂ခုနှစ် မတ် ၂၈ရက်မှ ၂၀၁၀ ဇူလိုင် ၂၄ရက်) သည် ဂျာမန်လူမျိုးစွန့်ဦး တီထွင်သူဖြစ်ပြီး ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် ဖောဘ့်မဂ္ဂဇင်းက ကမ္ဘာ့၃၁ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံးပုဂ္ဂိုလ် (ပိုင်ဆိုင်မှု ဒေါ်လာ ၁၆.၈ ဘီလီယံ) အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။
သူသည် အဲလ်ဒီနော့ဒ် လျှော့ဈေးစူပါမားကတ်ဆိုင်ပေါင်းစု၏ ပိုင်ရှင်နှင့်စီအီးအိုလည်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ထရေးဒါးဂျိုး အထူးကုန်စုံဆိုင်ပေါင်းစုကို လည်းပိုင်ဆိုင်သည်။ သူ၏ညီ ကားလ် အဲလ်ဘရက်ချ်မှာမူ အဲလ်ဒီစက်ထ် လျှော့ဈေးစူပါမားကတ်ဆိုင်ပေါင်းစု၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်။
ထိုဆိုင်ပေါင်းစုနှစ်ခုလုံးမှာ အစပိုင်းတွင်မိသားစုပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဖြစ်ပြီး ၁၉၆၀ တွင် အေးချမ်းစွာ အမွေခွဲဝေ ခဲ့သည်။ အမေရိကန်တွင် အဲလ်ဒီစက်ထ်က အဲလ်ဒီစက်ထ် ကုန်စုံဆိုင်များအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် အဲလ်ဒီစက်ထ်နှင့် ထရေးဒါးဂျိုး အထူးကုန်စုံဆိုင်ပေါင်းစုများကို ညီအစ်ကို နှစ်ဦးကပိုင်သည် ဆိုသော်လည်း သီးခြားပိုင်ရှင်များ၏ သီးခြားလုပ်ငန်းလည်ပတ်မှုပုံစံနှင့် လည်ပတ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၁ခုနှစ်တွင် သီအိုသည် ၁၇ရက်ကြာပြန်ပေးဆွဲခံခဲ့ရသည်။ သူ့ကို ဂျာမန်ငွေ ရသန်း ( ဒေါ်လာ ၂သန်းခန့်) ဖြင့် ရွေးခဲ့ရသည်။ သူတို့ညီအစ်ကိုနှစ်ယောက်မှာ သီအိုပြန်ပေးဆွဲမခံရခင်ကပင် အိမ် ခွဲနေခဲ့ကြသည်။ သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဘဝ အကြောင်းများကို လည်းအနည်းအကျဉ်းသာ သိရှိကြသည်။
ဘုရင့်​နောင်တံတား အမှတ် ( ၁ )
ဘုရင့်​နောင်တံတား အမှတ် ( ၁ ) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး မရမ်းကုန်းခရိုင်၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ် နှင့် အင်းစိန်ခရိုင်၊ လှိုင်သာယာအရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်ကို ဆက်သွယ်ထား လှိုင်မြစ် ကို ဖြတ်ကျော်တည်ဆောက်ထားသော တံတားဖြစ်သည်။
ရေနက်လမ်းဝင် (အနောက်)
ရေနက်လမ်းဝင် (အနောက်)
ဒဂုံမြို့သစ်တံတား
ဒဂုံမြို့သစ်တံတား သည် ရန်ကုန်တိုင်း​ဒေသကြီး ရှိ တံတား တစ်စင်းဖြစ်သည်။
မြို (ဝါကုန်း) လူမျိုး
မြို (ဝါကုန်း) လူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်လေသည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။ မြို (ဝါကုန်း) လူမျိုးတို့သည် သူတို့ကိုယ် သူတို့ ခမီဟု ခေါ်သည်။ “လူ”ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၊ မီးချောင်းနှင့် သမိန်ချောင်းဖျားတစ်ဝိုက်၌ နေထိုင်သူများကို “အဝမရို”ဟု ခေါ်သည်။
မီးသွေးကုန်း (အနောက်စု)ရွာ၊ အထွတ်
မီးသွေးကုန်း (အနောက်စု)ရွာ၊ အထွတ်
အဏ္ဏဝါ
အဏ္ဏဝါသည် မြန်မာဘာသာဖြင့် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာအား ရည်ညွန်းပြောဆိုသော စကားစု တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကျယ်ပြန့်​​​ပြီး နက်​စောက်သော ရေပြင်ကျယ် ဖြစ်သည်။
ခမုံရွာ၊ အောင်ဘုံ
ခမုံရွာ၊ အောင်ဘုံ
တန့်မြစ်
တန့်မြစ် သို့မဟုတ် နမ်တန့်မြစ် သည် မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း ရှမ်းပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည့် မြစ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ သံလွင်မြစ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြစ်ရေစီးဆင်းမှု
ဤမြစ်သည် Mongkung ၏ မြောက်ဘက် ရှမ်းတောင်တန်းများမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာကာ အရှေ့ဘက်သို့ စီးဆင်းပြီးနောက်တွင် တောင်ကဘက်သို့ ဆက်လက်စီးဆင်းကာ Kawnlang, Namsang နှင့် လင်းခေး စသည့်မြို့များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ Langhko ဒေသရှိ မြစ်၏ အနက်ပိုင်းနေရာကို နမ်တန့်မြောင်း ဟု ခေါ်ကြသည်။ ၎င်းနေရာသည် ၁၉၀၆ ခုနှစ် မတိုင်မီကတည်းက ရှိခဲ့သည်။ တန့်မြစ်သည် သံလွင်မြစ်နှင့် လင်းခေးခရိုင်ရှိ Ta - hsopteng ရွာ၏ လက်ယာဘက်ခြမ်းတွင် ဆုံတွေ့သည်။
သမိုင်း
တန့်မြစ်ကို ရှမ်းလူမျိုးတို့၏ ရိုးရာပုံပြင်ဖြစ်သည့် 'နန်းဦးပြင်နှင့် ခွန်ဆန်လော' တွင် ထပ်ခါတလဲလဲ ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ၎င်းတို့သည် သမိုင်းဒဏ္ဍာရီများအရ ကျိုင်းတုံ ဇာတိဖြစ်ကြသည်။ အခြားနေရာများ၌မူ ထိုနေရာသည် ခွန်ဆန်လော က နန်းဦးပြင် နှင့် ပထမဆုံးအကြိမ် တွေ့ဆုံခဲ့သည့်နေရာဖြစ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။ မြစ်ကမ်းနားတွင် နန်းဦးပြင်သည် သေဆုံးနေပြီဖြစ်သည့် သားငယ်လေးတစ်ဦးကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူမသည် ကလေးငယ်၏ သေဆုံးခန္ဓာအား မြစ်ထဲသို့ ပစ်ချလိုက်ပါက ငါးအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားမည် ဖြစ်သဖြင့် မပစ်ချလိုသဖြင့် ငိုကြွေးမြည်တမ်းခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
​ရွှေပြည်သာတံတား
​ရွှေပြည်သာတံတား သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ရှိ တံတား တစ်စင်းဖြစ်သည်။
မတ် ၁၉၉၆
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတ် ကဏ္ဍ:၁၉၉၆
ဝါးတောစုရွာ၊ ဖလံကုန်း
ဝါးတောစုရွာ၊ ဖလံကုန်း
NGC 4984
NGC 4984 သည် lenticular ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ဗာဂိုးကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ယင်းဂလက်ဆီ၌ ဆူပါနိုဗာ 2011iy အား လေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဘင်ခရာ
ဘင်ခရာ
ဘင်ခရာဟူသော ဝေါဟာရသည် ဘင်နှင့် ခရာခေါ် တူရိယာ ၂ မျိုးကို အလိုက်သင့် တွဲခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဘင်သည် အနောက်နိုင်ငံသုံး တီးစရာ တူရိယာဖြစ်၍ ခရာသည် မှုတ်စရာတူရိယာဖြစ်သည်။ ယင်းတူရိယာ ၂ မျိုးကို တွဲဖက်၍ တီးမှုတ်သော တူရိယာသမားများ အဖွဲ့ကို ဘင်ခရာ တီးဝိုင်းအဖွဲ့ဟု ခေါ်ကြ သည်။
ဘင်သည် သစ်သား၊ သို့မဟုတ် သတ္တုဖြင့် ပြုလုပ် ထားသော စည်ပြတ်သဏ္ဌာန် ကိုယ်ထည်တွင် အဝ၌ သားရေကြက်၍ ဖုံးအုပ်ထားသော တူရိယာမျိုး ဖြစ်သည်။ ပုံနှင့် ခပ်ဆင်ဆင် တူသော်လည်း ပုံသည် အ၀ထက်ကိုယ်ထည်ရှည်၍ ဘင်သည် အဝက ကိုယ်ထည်ထက် ကျယ်သည်။ ယခုခေတ်အသုံးများသော ဘင်မှာ ၃ မျိုးရှိ သည်။ (၁) ထိပ် ၂ ဖက်စလုံး သားရေကြက်ထားသော ဘင်မျိုး။ ယင်းကို ထောင်၍ ထိပ်ဖုတပ်ထားသော တုတ်ဖြင့် ၂ ဘက်စလုံး တီးနိုင်သည်။ (၂) အဝတစ်ဖက်၌သာ သားရေကြက်၍ အောက်ဘက်ကို တိရစ္ဆာန်အူကြိုး ဖြင့် ခက်ထားသော ဘင်မျိုး။ ယင်းကို သားရေကြက်သောဘက်ကို အပေါ်ကထားပြီးလျှင် တုတ်ဖြင့် တီးရသည်။ (၃) ခရားပုံ အောက်ဘက်သို့ရှူးလုံးသွား၍ ထိပ်ဝတစ်ခု၌သာ သားရေကြက်ထားသော ဘင်မျိုး။ ယင်းကို တုတ်ဖြင့်ပင် တီးရသည်။ ဘင်သည် ရှေးအီဂျစ်များ ကောင်းစားစဉ်ခေတ်ကပင် သီးဗီးလူမျိုးများ အသုံးပြုခဲ့သော တူရိယာဖြစ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် စစ်တပ်များ၌ စတင် အသုံးပြုသော တူရိယာမျိုးဖြစ်သည်။
စစ်တပ်များတွင် အလေးပြု၊ လူခေါ်၊ သတိပေး စသည်တို့ပြုလုပ်သည့်အခါ ခရာမှုတ်သည် အလေ့သည် ယခုတိုင် ရှိလေသည်။
ယခုခေတ် ဘင်ခရာတီးဝိုင်းမျိုးသည် ၁၇၆၃ ခုနှစ်လောက်က ပရပ်ရှားဘုရင် ဖရက်ဒရစ်-သ-ဂရိတ်က စစ်ဘင်ခရာတီးဝိုင်း ဖွဲ့စည်းရန် အမိန့်ပေးလိုက်သည်မှ စခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ စစ်တပ်များ ချီတက်ရာ၌ မြိုင်မြိုင် ဆိုင်ဆိုင် ညီညီညာညာ ချီတက်ရန် စစ်ဘင်ခရာ တီးဝိုင်းများက ဦးဆောင်ရသည်။
စပ်ကထောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
စပ်ကထောင်ရွာ(Satkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အွမ်လထွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေမြက်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ရေမြက်ရွာ (Yaemyet)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ရေမြက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၄၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေလျှောက်ငှက်လေး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ရွာကန့်လန့်ရွာ၊ အထွတ်
ရွာကန့်လန့်ရွာ၊ အထွတ်
တောက်တာကုန်း
တောက်တာကုန်း
မတူလူမျိုး
မတူလူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်လေသည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။ မတူလူမျိုးတို့သည် မတူပီမြို့နယ်အတွင်း ​​နေထိုင်သော ချင်းအမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။
နထိုးစုရွာ၊ အောင်ဘုံ
နထိုးစုရွာ၊ အောင်ဘုံ
သစ်သီးဝလံ
သစ်သီးနှင့်ဝလံသည် မတူပေ။ အပူပိုင်းဒေသထွက် သစ်သီးနှင့် အအေးပိုင်းဒေသထွက်သစ်သီး၊ စီးပွားကုန်သွယ်ရေးတွင် အရေးပါသော လုပ်ငန်းတစ်ရပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၏သစ်သီးဝလံများ၊ သစ်သီးဝလံ တိုးတက်ထွက်ရှိရေး အလားအလာများ။
ဝေါဟာရ
သစ်သီးဝလံဟူသော မြန်မာဝေါဟာရတွင်အသီးနှစ်မျိုးနှစ်စား ပါဝင်နေသည်။ သစ်သီးဟူသည် သရက်၊ ပိန္နဲ၊ လိမ္မော်၊ စသောသစ်ပင် ကြီးငယ်တို့မှသီးသော အသီးကို ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြ၍ စပျစ်သီး၊ ဖရဲသီးကဲ့သို့သော အနွယ်မှသီးသော အသီးတို့ကို ဝလံဟုခေါ်ကြသည်။ နာနတ်သီးကိုမူ အနွယ်ပင်မျိုးမှ သီးခြင်းမဟုတ်ဘဲ အပင်မှသီးသဖြင့် သစ်သီးအမျိုးအစား၌ပင် ထည့်သွင်းရပေမည်။
မုန်ကန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
မုန်ကန်းရွာ (Monkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မုန်ကန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၁၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန်ကန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၂ ဦး၊ မ ၈၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၇၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ရာဇသူ
ရာဇသူ (c. ၁၂၆၀ – ၁၀ မေ ၁၂၉၁) သည် နရသီဟပတေ့မင်းနှင့် မိဖုရားခေါင် စောလှဝန်းတို့၏ တစ်ဦးတည်းသော သားတော် ဖြစ်သည်။ ရာဇသူသည် အိမ်ရှေ့မင်းသားအဖြစ် ထီးနန်းဆက်ခံရမည့်သူ ဖြစ်သော်လည်း ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် နရသီပဟတေ့မင်းလက်ထက် အိမ်ရှေ့မင်းသားကို တိတိကျကျ ဖော်ပြထားခြင်း မရှိပေ။ အေဒီ ၁၂၈၇ တွင် နရသီဟပတေ့မင်း ကွယ်လွန်သောအခါ ရာဇသူအနေဖြင့် ထီးနန်းဆက်ရခြင်း မရှိဘဲ နရသီဟပတေ့နှင့် အခြားမိဖုရားငယ်တစ်ပါးမှ မွေးဖွားသော ကျော်စွာကို မိဖုရားဖွားစောက အေဒီ ၁၂၈၉ တွင် နန်းတင်ခဲ့သည်။ ၁၂၉၀ တွင် ရေးထိုးခဲ့သော ကျောက်စာမှတ်တမ်းအရ ရာဇသူမင်းသားနှင့် မိခင် မိဖုရားစောတို့ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ရာဇသူမင်းသားသည် အေဒီ ၁၂၉၁ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မုန်ကန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်သီးဝလံ
ဝေါဟာရ
အသီးခွံသည် အသားများသည်လည်း ရှိသည်။ ပျဉ်းတွဲတွဲနေသည်လည်း ရှိသည်။ မာကျောကျောနေသည်လည်းရှိလေသည်။ သစ်သီးများကိုအဓိကအားဖြင့်
အသားထူအသီးမျိုးတွင် အစေ့ကိုဖုံးအုပ်ထားသော အသားသည်ထူ၍ အရည်လည်းရွှမ်းသည်။ ပန်းသီး၊ လိမ်မ္မော်သီး၊ သရက်သီးတို့သည် ထိုအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။ ဤစေ့ခွံမာ သီးမျိုးတွင် အပြင်ဘက်ရှိ အသားသည်ထူ၍ အရည်ရွှမ်းတတ်သော်လည်း မက်မုံသီး၊ ဘင်္ဂလားဆီးသီး၊ ချယ်ရီသီး၊ တို့ကဲ့သို့ အစေ့ကို အခွံမာတထပ် ဖုံး၍နေတတ်သည်။ အခြောက်သီးဆိုသည်ကား အစေ့ဆန်စားရသော အသီးသီးမျိုးနှင့် အသီးတောင့်မျိုးတို့ ပါဝင်သည်။
ရုက္ခဗေဒအရ သစ်သီးစစ်နှင့် သစ်သီးတုဟူ၍ ခွဲခြားပြန်သည်။ သစ်သီးစစ်သည် အစေ့အိမ်နံရံကြီးထွား ဖြစ်ပေါ်သော အသီးမျိုးဖြစ်သည်။ သစ်သီးစစ်တွင် ပဲသီးတောင့်ကဲ့သို့ ကွဲအက်ထွက်သော အသီးမျိုး နှင့် ချယ်ရီ၊ ဗာဒမ်တို့ ကဲ့သို့ အစေ့ခွံမာသီးစသော အစေ့ခွဲကွဲမထွက်သော အသီးမျိုးဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စား ရှိပြန်သည်။ သစ်သီးတုဟူသည်ကား ပန်းသီး၊ သစ်သော့သီးတို့ကဲ့သို့ ပွင့်ရင်းခံကြီးထွား၍ အသားထူထဲကာ ဖြစ်ပေါ်လာသော အသီးမျိုးဖြစ်သည်။ စတြောဗဲရီသီးသည်လည်း သစ်သီးတု တစ်မျိုးဖြစ်လေသည်။
လူတို့သည် စားရသောသစ်သီးများကိုသာ အသိများကြသည်။ သို့သော် မစားရသော သစ်သီးများလည်း အများအစား ရှိပေသည်။ စားရသောသစ်သီးအမျိုးအမည် ရာထောင်မက ရှိသည့်အနက် အသားစားရသော သစ်သီးမျိုးလည်းရှိ၍ အဆန်ကိုသာ စားရသောသစ်သီးမျိုးလည်းရှိသည်။ သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးခြားနားချက်မှာ သစ်သီးဝလံတို့ကို မချက်မပြုတ်ဘဲ နဂိုအတိုင်းစားသုံးနိုင်ကြသည်။
သစ်သီးဝလံတို့သည် အနံ့အရသာနှင့် သဘာဝအလျောက် ပြည့်စုံကြသဖြင့် သစ်သီးဝလံကိုမကြိုက်မနှစ်သက်သူ အလွန်ရှားပါးပေလိမ့်မည်။ သစ်သီးဝလံတို့တွင် အဓိကပါရှိသောအရာများကား သကြားနှင့်ရေ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အက်ဆစ်နှင့် ဗီတာမင်များပါရှိရာ သစ်သီးဝလံများကို စားသောက်ပေးခြင်းဖြင့် ကျမ်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်နိုင်စေသော ကြောင့် သစ်သီးဝလံများသည် လူတို့အတွက် အရေးပါသေ ာအာဟာရတစ်မျိုးပင် ဖြစ်လေသည်။ သစ်သီး လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်များတွင် ရေငွေ့ ၇၅ မှ ၉၆ ရာခိုင်နှုန်းမျှပါရှိတတ်သဖြင့် အာဟာရဖြစ်စေသော အထည်ဒြဗ် အများအပြားမပါရှိပေ။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာတည်ဆောက်ပေးသော ပရိုတင်း အနည်းအကျဉ်းမျှသာ ပေးနိုင်သည်။ အဆီဟူ၍ကားမပါရှိပေ။ သစ်သီးမှည့်များသည် အစာကြေလွယ်သည်။ သို့သော် အခွံနှင့်အစေ့များကိုမူ စွန့်ပစ်သင့်ပေသည်။ သစ်သီးဝလံများမှ ရရှိနိုင်သော အာဟာရဓာတ်များကား ဗီတာမင်များ၊ သတ္တုဓာတ်များနှင့် အက်ဆစ်တို့ဖြစ်ကြလေသည်။ ယင်းတို့သည် လူတို့ ကျန်းမာသန်စွမ်း'အသက်ရှည်ရေးအတွက် ထိန်းပေးကြလေသည်။
သစ်သီးများတွင် အများဆုံးပါရှိတတ်သော ဗီတာမင်စီသည် သွားနှင့်သွားဖုံးများကိုကြံ့ခိုင်စေ၍ ကိုယ်ခန္ဓာကို သွက်လက်ပေါ့ပါးစေသည်။ အခြောက်သီးမျိုးတွင် ပါဝင်သော အချို့သစ်သီးများတွင် ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားခြင်း၊ မျက်စိ ကြက်မျက်သင့်ခြင်းတို့မှ တွန်းလှန်ကာကွယ်နိုင်သော ဗီတာမင်အေ ပါရှိသည်။ အချို့သစ်သီးမျိုးတွင် အာရုံ နာဗ်ကြောတို့ကို ထိမ်းပေးသော ဗီတာမင် ဘီ ၁၊ ကိုယ်ခန္ဓာဖွံ့ဖြိုးမှုကို ဖြစ်စေသော ဗီတာမင် ဘီ ၂၊ တို့ ပါဝင်သည်။ သစ်သီးဟူသမျှသည် ကယ်လစီယမ်၊ ဖော့စဖောရပ်၊ သံဓာတ်တို့ ပါဝင်ရာ သွေးစင်ကြယ်ကောင်းမွန်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြံ့ခိုင်ခြင်းတို့ကို အားပေးသည်။ သစ်သီး များတွင် ပါဝင်သော အရည်နှင့်အဖတ်များသည် ကိုယ်ခန္ဓာတွင်းရှိ အဆိပ်များ၊ အညစ်အကြေးများ စွန့်ထုတ်ပစ်ရာတွင် များစွာ အကူအညီပေးလေသည်။
အာဟာရဖြစ်စေသော သစ်သီးဝလံများကို လေးမျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ ယင်းတို့မှာ (၁) ပန်းသီး၊ သစ်သော့၊ ငှက်ပျောစသော ပျော့ဖတ်ပါ၍ အားဖြစ်စေပြီးလျှင် ဝမ်းသက်စေတတ်သော အသီးမျိုး၊ (၂) စပျစ်သီး၊ ရက်စဗဲရီ စသည့် သတ္တုဓာတ်ကြွယ်ဝ၍ ကျောက်ကပ်နှင့်အာရုံနာဗ်ကြောများကို အားပေးသည့် ဗဲရီဟုခေါ်သောစေ့များ၊ ခွံပျော့သီးမျိုး၊ (၃) လိမ်မော်၊ ရှောက်စသည့် အယ်လကလိုင်ဓာတ်ပါ၍ အစာကြေလွယ်သော အသီးမျိုးနှင့် (၄) စွံပလွန်၊ ဆီးသီးတို့ကဲ့သို့ အလွန်ခွန်အားဖြစ်စေပြီးလျှင် ဓာတ်မှန်စေသောအသီးမျိုးတို့ ဖြစ်ကြလေသည်။
အင်သီး၊ သစ်စေးသီးတို့သည် လေအဟုန်စီး၍ပါသွားနိုင်ရန် အတောင်သဖွယ် အစိတ်အပိုင်းများ ပါရှိသည်။ အင်သီးတွင် အတောင်အရှည်နှစ်ခုပါ၍ သစ်စေးသီးတွင် ရိုးတံနှင့် ဆက်လျက် အတောင်ငါးခုပါသည်။ လေတိုက်ခတ်၍ ထိုအသီးများကြွေသောအခါ မြေပေါ်သို့ ရုတ်တရက်မကျဘဲ လေအဟုန်ဖြင့် အတော်ဝေးဝေးသို့ လွင့်ပါသွားကြသည်။ ပိတောက်သီးတွင် အမြှေးပါးကဲ့သို့သော ဘေးအသားသည် ဝိုက်လျက်တည်ရှိ၍ ကြောင်လျှာစေ့နှင့် ဒန့်သလွန်စေ့တို့တွင် စက္ကူကဲ့သို့ပါးလွှာသော အတောင်များရှိသဖြင့် လေတိုက်ရာသို့ လွင့်ပါနိုင်ကြသည်။ အချို့အသီးများတွင်မူလေတိုက်ရာသို့ လွင့်ပါနိုင်သော အမွေးများရှိ လေသည်။
ရေစပ်တွင် ပေါက်ရောက်သော အပင်များ၊ သို့မဟုတ် ရေတွင် ပေါက်ရောက်သော အပင်များမှအသီးများသည် ရေပေါ်တွင် ပေါလောမျောပါသွားကြသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် အပူပိုင်းဇုန် ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် အုန်းပင်များပေါက်ရောက်ကြလေသည်။
အချို့အသီးများ၏ အစေ့များသည် တိရစ္ဆာန်တို့၏ ကိုယ်တွင်တွယ်ကပ်၍ပါနိုင်သော ချိတ်သဖွယ် ဆူးကလေးများ သော်လည်းကောင်း၊ အစေးများသော်လည်းကောင်းပါရှိသည်။ ကြက်မောက်သီးနှင့် သမင်မွေးသီးတို့သည် ယင်းသို့အားဖြင့် မျိုးစေ့များပျံ့နှံ့ကြသည်။ ရှဉ့်၊ ကြွက်၊ လင်းနို့စသောအကောင်များသည် အသီးနှင့် အစေ့ကို စုဆောင်းသိုလှောင်ထားကြသဖြင့်လည်း မျိုးစေ့ပျံ့နှံ့ရသည်။ မြေစေး၊ ရွှံ့စေးများပေါ်သို့ ကျရောက်သောအစေ့ငယ်များ သည် ကျေးငှက်များ၏ခြေထောက်များတွင်ကပ်ပါသွား၍ နေရာအနှံ့အပြားသို့ မျိုးစေ့များရောက်ရှိရလေသည်။ လူတို့သည်လည်း သစ်သီးဝလံများကို တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ သယ်ဆောင်စားသုံးကြခြင်းဖြင့် မျိုးစေ့များပြန့်ပွားကြလေသည်။
အချို့အသီးများသည် ခြောက်လာသောအခါ အသီးခွံကွဲ၍ အထဲမှ အစေ့များ အဝေးသို့စဉ်ထွက်ကြသည်။ သစ်ကတိုးသီးသည် ယင်းကဲ့သို့သော အသီးမျိုးဖြစ်သည်။ စဉ်ထွက်သော အစေ့များသည် အဝေးသို့ရောက်ရှိရာ မျိုးပျံ့နှံ့လေသည်။
ရှေးရှေးကလူတို့သည် သစ်သီးဝလံများကို တမင်သက်သက် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်ဟူ၍ မရှိခဲ့ပေ။ အလေ့ပေါက်အပင်များမှ ရာသီအလိုက်သီးသော အသီးများကိုသာ ခူးဆွတ်စားသုံးခဲ့ကြသည်။ နောင်အခါတွင်မူ ပြည်တွင်းသုံးလုံလောက်ရုံမျှစိုက်ပျိုးလာကရာမှ သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရေးကို တစတစတိုးတက် ချဲ့ထွင်လာကြသဖြင့် လုပ်ငန်းကြီးတစ်ရပ်ဖြစ်လာသည်။
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ ရေမြေနှင့်ရာသီဥတုကိုလိုက်၍ သစ်သီးဝလံတို့ကို အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသော တိုင်းပြည်များ ပေါ်ပေါက်များပြားလာသည်။ သစ်သီးဝလံ စိုက်ပျိုးရေးသည် လုပ်ငန်းကြီးတစ်ရပ်ဖြစ်လာသည်နှင့်အညီ သစ်သီးခြံစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သူတို့သည် ကမ္ဘာဦးကရှိခဲ့သော သစ်သီးမျိုးတို့ဖြင့်သာ မတင်းတိမ်မရောင့်ရဲကြဘဲ မျိုးစပ်စိုက်ပျိးခြင်းတို့ကို လည်းပြုခဲ့ကြသည်။ ယင်းသို့ မျိုးစပ်ယူခြင်း၊ အခွံပါးသောအသီး၊ ဆူးမဲ့သောအသီး၊ အစေ့နည်းသောအသီး၊ အဆင်း ပိုလှသောအသီး၊ ပို၍ထွားကြိုင်းသော အသီးများဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်ခဲ့၍ သစ်သီးအမျိုးအမည်များပိုမိုများ ပြားလာခဲ့သည်။ သို့သော် အထူးဂရုစိုက်၍ ပြုစုစိုက်ပျိုးသော မျိုးပင်များနှင့်မျိုးသန့်ထားသည့် အပင်များသည်ပင် အစေ့စိုက်ခြင်းဖြင့် မျိုးပွားယူသောအခါ မူလအရိုင်းပင်၏ ဇာတိလက္ခဏာများ ပြန်၍ ပေါ်လာတတ်သည်။ ထိုအခါ ယင်းသို့အပင်များ ပြန်ရိုင်းမသွားစေရန် တီထွင်ကြံဆခဲ့ရာ အကိုင်းဆက် စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် ထိုအခက်အခဲကို အောင်မြင်နိုင်ကြောင်း တွေ့ကြရလေသည်။
ရှေးက သစ်သီးများကို ယင်းတို့ထွက်ရှိသည့်ဒေသ၌သာ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် စားသုံးကြရသည်။ ယခုအခါတွင်မူ လျင်မြန်သော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစံနစ်နှင့် အအေးခန်းများဖြင့် ကြာရှည်စွာ လတ်ဆတ်နေအောင် ထားနိုင်သည့် စံနစ်များ ပေါ်ပေါက်လာသည့် ကျေးဇူးကြောင့် သစ်သီးမျိုးစုံကိုကမ္ဘာအနှံ့ လတ်ဆတ်စွာ စားသုံးနိုင်ကြအောင်တင်ပို့ကြသည်။ ထို့ပြင် ရာသီမရွေး၊ အချိန်မရွေးရနိုင်သော စည်သွတ်သစ်သီး၊ သစ်သီးခြောက် ၊ သစ်သီးဝလံမှပြုလုပ်သော အဖျော်ယမကာများကိုလည်း ပို၍ပို၍သုံးစွဲလာကြလေသည်။ ကမ္ဘာ့အပူပိုင်းဇုန်ဒေသမှလည်းကောင်း၊ သမပိုင်းဒေသမှလည်းကောင်း သစ်သီးများထွက်ရှိရာ အပူပိုင်းဒေသထွက် ကျော်ကြား၍ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရေး၌ အရေးပါသောသစ်သီးများကို အစီအစဉ်အလိုက် ဖော်ပြရလျှင် ငှက်ပျော၊ အုန်း၊ သရက်နှင့် နာနတ်တို့ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့နောက် ဒုတိယတန်းစား အရေးပါသော သစ်သီးများမှာ ကိုကိုး၊ သင်္ဘော၊ မာလကာ၊ သီဟိုဠ်သရက် စသည်တို့ဖြစ်သည်။
သစ်သီးဝလံလောကတွင်ပို၍ ထင်ရှားကျော်ကြားသော အသီးများမှာ သမပိုင်းထွက်သစ်သီးများ ဖြစ်ကြ၍ ယင်းတို့မှာ စပျစ်သီး၊ ပန်းသီး၊ သစ်သော့သီး၊ မက်မုန်သီး၊ တည်သီး၊ သံလွင်သီး၊ စွံပလွန်သီး၊လိမ်မ္မော်၊ စတော်ဘယ်ရီ၊ ရှောက်၊ သံပရာစသည်တို့ဖြစ်ကြလေသည်။
သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်သော တိုင်းပြည်များ တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ထိပ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ရာသီဥတုရေမြေအနေအထား အမျိုးမျိုးရှိသဖြင့် ကာလဒေသအလိုက် သစ်သီးဝလံ အမျိုးမျိုးကို မြေယာဧကပေါင်းကုဋေကုဋာနှင့်ချီ၍ စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သမပိုင်းထွက်သစ်သီးများ သာမက အပူပိုင်းဇုန်သစ်သီးများကိုပါ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြရာ ဖြစ်မြောက်အောင်မြင်လျက်ရှိသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် သမုဒ္ဒရာနှစ်စင်းအကြား၌ တည်ရှိ၍နိုင်ငံအတွင်း၌လည်း မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်များ အများအပြားရှိပြီးလျှင် မီးရထား၊မော်တော်ကားလမ်းကောင်းများ ဖြင့် ပြည့်စုံသဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလွယ်ကူခြင်း၊ အအေးခန်းများထားနိုင်သဖြင့် အချိန်ရာသီမရွေး သစ်သီးဝလံအမျိုးမျိုးကို ရနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် သစ်သီးဝလံလုပ်ငန်းတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသည် ရှေ့ပြေးခေါင်းဆောင် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ အချို့တိုင်းပြည်များတွင် ခြောက်သွေ့သောဒေသများ၌ပင် ရေသွယ်စံနစ်ဖြင့်သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရေးကို လုပ်ကိုင်ကြရသည်။ ကနေဒါနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အာဂျင်တီးနားနှင့် ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံတို့တွင် ထိုစံနစ်ဖြင့်စိုက်ပျိုးရသော သစ်သီခြံကြီးများရှိလေသည်။
ကမ္ဘာ၌ အများဆုံးစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသော သစ်သီးဝလံတို့မှာ ပန်းသီး၊ သစ်သော့သီး၊ လိမ္မော်၊ ကျွဲကော၊ ရှောက် ၊ ငှက်ပျော၊ စပျစ်သီးတို့ဖြစ်သည်။ ပန်းသီးစိုက်ပျိုးသော တိုင်းပြည်များကို အသီးထွက် အနည်းအများ အစီအစဉ်အလိုက် ဖော်ပြရလျှင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျာမနီ၊ ဆိုဗီယက် ရုရှ၊ ပြင်သစ်၊ ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ ကနေဒါနှင့် ဩစတြေးလီးယား တို့ ဖြစ်ကြသည်။
သစ်သော့သီးစိုက်ပျိုးရေး ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်များကား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဆိုဗီ ယက်ရုရှ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်၊ ဂျပန်၊ အာဂျင်တီးနား၊ ဩစတြေးလီးယား၊ ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် တောင်အာဖရိကတို့ ဖြစ်ကြသည်။ လိမ္မော်၊ ရှောက်၊ ကျွဲကောတို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်၊ စပိန်၊ ဗရာဇီး ၊ကျွဲကောတို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်၊ စပိန်၊ ဗရာဇီး၊ဣတလီ၊ ပယ်လက်စတိုင်၊ တောင်အာဖရိက၊ ဩစတြေးလီးယားနှင့် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုများမှ အများအပြားထွက်ရှိသည်။ စားပွဲတင် စပျစ်သီးများကိုအများအပြားစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သည့် တိုင်းပြည်များမှာ ဗူလဂေးရီးယား၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဣတလီ၊ ဟန်ဂေရီ၊ နယ်သာလန်၊ တောင်အာဖရိက၊ ဗဲလဂျီယမ်၊ အယ်လဂျီးရီးယားနှင့် အာဂျင်တီးနားတို့ဖြစ်သည်။ စပျစ်သီးဝိုင်အရက်များကို ပြင်သစ်၊ ဣတလီ၊ စပိန်၊အယ်လဂျီးရီးယား၊ ပေါ်တူဂီ၊ တောင်အာဖရိကနှင့် ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံတို့မှ ထုတ်လုပ်လေသည်။
စပျစ်သီးခြောက်၊ ဆီးသီးခြောက်စသည်တို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ဂရိ၊ ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံတို့၏ အရေးပါသောထွက်ကုန်များဖြစ်၍ တူရကီနိုင်ငံမှလည်း အတော်အသင့်ထွက်လေသည်။ အပူပိုင်းဇုန် သစ်သီးများအနက် အရေးအပါဆုံးသော ငှက်ပျောသီးကို ဟာဝိုင်းရီကျွန်းစု၊ အမေရိကတိုက်အလယ်ပိုင်း၊ မက္ကဆီကို၊ ကျူးဗား၊ကနေရီကျွန်းစု၊ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ အက်ကွာဒေါ၊ ဗရာဇီး နိုင်ငံတို့တွင်အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်သည်။ အုန်းသီးကို အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သော ဒေသများမှာ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုနှင့် ပိုလီနီရှားတို့ဖြစ်၍ အမေရိကတိုက်အပူပိုင်းဇုန် ဒေသများမှလည်း အများအပြားထွက်သည်။
သရက်သီးသည်အပူပိုင်းဒေသများ၌ အများအပြားထွက်ရှိသော်လည်း ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရန် ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် စိုက်ပျိုးသောနိုင်ငံမှာ အိန္ဒိယတစ်နိုင်ငံတည်းသာ ရှိလေသည်။ နာနတ်သီးကိုလည်း အပူပိုင်းဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်သည်။ သို့သော် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ စည်သွတ်နာနတ်များကိုအသုံးများ၍ ထိုလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်များမှာ ဟာဝိုင်းရီကျွန်းစု၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် ကွင်းစလန်ပြည်နယ် (ဩစတြေးလီးယား) တို့ဖြစ်ကြလေသည်။
သစ်သီးဝလံများကိုစိုက်ပျိုးရာ၌ စိုက်ပျိုးမည့်အပင်နှင့် သင့်လျော်သောရေ၊ မြေ ၊ ရာသီဥတုရှိမည့်ဒေသကို ပထမဆုံး ရွေးချယ်ရသည်။ စိုက်ပျိုးမည့်ဒေသတွင် မြေဩဇာကောင်းမွန်၍ ရေမဝပ်မည့်နေရာမျိုးကို ရွေးချယ်ရမည်။ သစ်သီးခြံ စတင်၍မပျိုးမီ တစ်နှစ်၊ နှစ်နှစ်ခန့်က ကြိုတင်၍ စိုက်ပျိုးခင်းများတွင် အပင်များပျိုးယူရသည်။ ထို့နောက်မှ စိုက်ပျိုးခင်းများသို့ပြောင်းရွှေ့ပြီးလျှင် တစ်ပင်နှင့် တစ်ပင် သင့်တော်သလိုခွာ၍ စိုက်ပျိုးကြရသည်။ ခြံမြေကို မြေဩဇာ ထက်သန်အောင်ပြုလုပ်ရာတွင် အချို့ဒေသများ၌ ကျွဲ၊ နွား၊ ဆိတ်၊ ဝက်များကို ခြံမြေနေရာများ၌ ကျောင်းပေး၍ ယင်းတို့စွန့်ပစ်သော အညစ်အကြေးများကို မြေဩဇာအဖြစ် အသုံးပြုကြလေသည်။
သစ်သီးပင်စိုက်ပျိုးသည့် နေရာတိုင်း၌ အဖျက်ပိုးများနှင့် မှိုရောဂါများ ကျတတ်ပေရာ ယင်းတို့ကို ဆိုင်ရာစိုက်ပျိုးရေးပါရဂူများ၏ ညွှန်ကြားချက်အရ သင့်တော်ရာဆေးရည်နှင့် ဆေးမှုန့်များဖြင့် ပက်ဖျန်းပေးရသည်။ နိုင်ငံကြီးများရှိ သစ်သီးခြံကြီးများတွင် သစ်သီးစိုက်ပျိုးသူတို့သည် မိမိတို့ခြံမှ ပထမတန်းစား အသီးထွက်ရှိနိုင်ရန် ကြိုးစားကြ၍ အဖျက်ပိုးနှင့်ရောဂါများကိုကြိုးစားတိုက်ဖျက် တွန်းလှန်ကြသည်။ ဆေးများပက်ဖျန်းရာတွင်ကျောပိုးရသော ဆေးဖျန်းကိရိယာ၊ လက်လှည့်ဆေးဖျန်းစက်၊ သို့မဟုတ် ဆေးဖျန်းအင်ဂျင်စက်ဖြင့် အပင်များကို ဆေးဖျန်းပေးရသည်။ ခေတ်မှီသော သစ်သီးခြံကြီးများတွင်မူ ဆေးပက်ဖျန်းရန်အတွက် လေယာဉ်ပျံများကိုပင်အသုံးပြုကြလေသည်။
သစ်သီးကောင်းရရှိရေးအတွက် အပင်များကို ဆေးပက်ဖျန်းပေးရသည့်နည်းတူ ဂရုတစိုက်ဆောင်ရွက်ပေးရ သောအလုပ်တစ်ခုမှာ အပင်မှ အကိုင်းအလက်များကို ချိုင်ပေးရခြင်းဖြစ်သည်။ စံနစ်တကျ ချိုင်ပေးခြင်းသည် အပင်များကို အားသစ်တက်လာစေသည်။ ညပ်နေသောအကိုင်းအခက်များကြောင့် အသီး နှင့် တကွ အခြားအစိတ်အပိုင်းများသည် လောင်းရိပ်မိနေရာမှ အလင်းရောင်ကို ရရှိနိုင်လာကြသည်။ ဆွေးနေသော အကိုင်းများ ကို ခုတ်ထွင်ပေးလျှင်စိမ်းလန်းနေသောအခြားအကိုင်းများကို ဆွေးမြေ့လာခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးရာရောက်သည့်ပြင် အပင်ကို အန္တရာယ်ပြုသည့် ပိုးမွှားတို့၏ အသိုက်အအုံကိုလည်း တပြိုင်တည်း ဖျက်ဆီးပေးသကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ စွန့်ပယ်ထားသော အပင်များကိုပင် စံနစ်တကျချိုင်ပေး၍ ကောင်းစွာပြုစုပေးပါက အသီးများထပ်မံ၍ သီးလာနိုင်လေသည်။ အေးသောဒေသများ၌ သစ်သီးများ၏ဆိုးရွားသော အန္တရာယ်တစ်ခုမှာ ဆီးနှင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသများတွင် ဆီးနှင်းကျရောက်သည့်အကြောင်းကို ရေဒီယိုမှ သတင်းကျေညာလိုက်လျှင် ဥယျာဉ်မှူးတို့သည် မိမိတို့ အဖိုးတန်အပင်များမပျက်မစီးရအောင် ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများကို ပြုလုပ်ကြရသည်။ အချို့ သောသစ်သီးခြံကြီးများတွင် ပိုက်လုံးများကိုမြေအောက်၌မြုပ်၍ အအေးဓာတ်လွန်ကဲသည့် အချိန်တွင် ရေနွေးများလွှတ်ပေးကြရသည်။ အချို့ခြံများတွင်မူ ဆီဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ကျောက်မီးသွေးဖြင့်ဖြစ်စေ မီးဖိုပေးကြရသည်။ အပူတိုက်ပေးရသည့်အလုပ်သည် အလွန်စရိတ်ကြီးသော်လည်း ရေရှည်အတွက်ကြည့်လျှင် တွက်သားကိုက်ကြောင်း၊ အပူတိုက်မပေးသည်ခြံများထက် အမြတ်အစွန်းပိုကြောင်း တွေ့ရလေသည်။
သစ်သီးများကိုအချိန်မီဆွတ်ခူးခြင်း၊ စံနစ်တကျ ကိုင်တွယ်ခြင်း တို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်ပါမှ ယင်းတို့၏ နှစ်လိုဖွယ်အရသာကို အပြည့်အဝခံစားနိုင်ကြရသည်။ ဝေးလံသောအရပ်သို့ တင်ပို့ရမည့်သစ်သီးများကို မှည့်စပြုချိန်တွင် ဆွတ်ခူးကြရ၍ ထိုအချိန်တွင် အတန်ငယ် မာနေသေးလင့်ကစား ဈေးသို့အရောက်တွင် ရောင်းပန်းလှလှနှင့် စားသုံးရန်အဆင်သင့် အခြေအနေဖြစ်သွားသည်။ ဆွတ်ခူးစဉ် စိမ်းလွန်းပါကလည်း အရသာညံ့ဖျင်းတတ်၍ မှည့်မှ ခူးပြန်လျှင်လည်း အမှည့်လွန်ကာ ပုပ်ရိသွားနိုင်သည်။ ထိုကြောင့် သစ်သီးလုပ်ငန်းကြီးကျယ်သော နိုင်ငံကြီးများတွင် သစ်သီးခူးရန်သင့် မသင့် စမ်းသပ်သော ကိရိယာကို အသုံးပြုကြသည်။ သစ်သီးခူးစဉ် အကိုင်အတွယ် ကြမ်းက သစ်သီးပွန်းပြီး ပုပ်သွားနိုင်သဖြင့်အကိုင်အတွယ် သတိထားရသည်။ ခေတ်မီ သစ်သီးခြံကြီးများတွင်မူ သီးသန့်တံချုတံများကိုအသုံးပြုကြ၍ သစ်သီးကိုင်တွယ်သူများသည် လက်အိတ် စွတ်ထားကြရလေသည်။
သစ်သီးများကို အကောင်းအညံ့ဟူ၍ အမျိုးအစား ခွဲခြားထုတ်ရာ၌လည်း ခေတ်မီစံနစ်များ အသုံးပြုကာ အလွန်တိုးတက်လာသည်။ သစ်သီးလုပ်ငန်း ကြီးကျယ်သောတိုင်းပြည်ကြီးများတွင် သစ်သီးအမျိုးအစား ခွဲခြားရေးဥပဒေများကိုပင်ပြဋ္ဌာန်းထားလေသည်။ သစ်သီးများကို ထုပ်ပိုးတင်ပို့ရာ၌လည်း ယခင်ကထက် ဂရုတစိုက် ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ သစ်သီးများကို မခူးမီ အပင်ပေါ်၌ရှိစဉ်က ပိုးသတ်ဆေးများပက်ဖျန်းထားသဖြင့် သစ်သီးများကို ထုပ်ပိုးခြင်းမပြုမီ သစ်သီးများကို ဆေးကြောပစ်ရသေးသည်။ နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့သောအခါ သစ်သီးများကို သင်္ဘောရှိ အအေးခန်းများ၌ ထည့်၍ ပို့ဆောင်ကြ ရသည်။ သစ်သီးလုပ်ငန်းကြီးကျယ်သော အချို့တိုင်းပြည်ကြီးများတွင်မူ သစ်သီးတင်အထူးသင်္ဘောကြီးများကိုပင် အသုံးပြုကြလေသည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ် အသီးအနှံထွက်အစီရင်ခံစာအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင်သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးသော ဧကပေါင်း ၄၄ဝဝဝဝ ရှိသည်ဟုသိရှိရလေသည်။ ယင်းတို့အနက် ၉၂ ရာခိုင်နှုန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း မိုးများသော ဒေသများတွင် ရှိကြ၍ သစ်သီးအထွက်များဆုံးဒေသသည် တနင်္သာရီတိုင်းဖြစ်လေသည်။
တနင်္သာရီတိုင်းတွင် သစ်သီးသစ်ပင်အတော်အမျိုးစုံစွာ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းနိုင်သော ရေ၊ မြေ နှင့် ရာသီဥတု ရှိပေသည်။ ထိုဒေသမှအဓိကထွက်သော သစ်သီးများမှာ သရက်၊ မင်းကွတ်၊ ဒူးရင်း၊ မရမ်း၊ မာလကာ၊ မော်လမြိုင်ကြက်မောက်၊ ငှက်ပျော၊ သီဟိုဠ်သရက်၊ နာနတ်၊ ပိန္နဲ၊ သံပရာ၊ ကျွဲကော၊ ဥသျှစ်တို့ဖြစ်ကြ၍ ပေါင်သီး၊ သကြားသီး၊လိမ္မော်၊တောကြက်မောက်၊ ဒူးရင်းဩဇာ တို့လည်း အတော်အသင့် ထွက်ရှိလေသည်။
ဧရာဝတီနှင့်ပဲခူးတိုင်းတို့တွင် တနင်္သာရီတိုင်းလောက် သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်ထွန်းလေ့မရှိချေ။ ယင်းဒေသတို့မှ အဓိကထွက်သော သစ်သီးများမှာ သရက်၊ မရန်း၊ ငှက်ပျော၊ ပိန္နဲ၊ ရှောက်၊ သံပရာတို့ဖြစ်ကြ၍ မြောင်းမြနှင့် ပုသိမ်ခရိုင် ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် သီဟိုဠ်သရက်ပင်များကို တွေ့ရသည်။ မိုးပါးသော ပြည်နှင့် သာယာဝတီခရိုင်များမှ ဩဇာသီးနှင့် လိမ်မ္မော်သီးတို့ထွက်လေသည်။ ရခိုင်တိုင်းသည် တနင်္သာရီတိုင်းနည်းတူ မိုးရေချိန်ရှိ၍ သရက်၊ မရမ်း၊ ငှက်ပျော၊ ပိန္နဲ၊ ရှောက်၊ သံပရာတို့ အများအပြား ထွက်သည်။ တောကြက်မောက်နှင့် သီဟိုဠ် သရက်ပင်တို့ကိုလည်း ရံဖန်ရံခါ တွေ့ရ သည်။ သို့သော် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအခက်အခဲများကြောင့် ပြည်မသို့တင်ပို့ခြင်း အလွန်တရာနည်းပါးလှပေသည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် မိုးအလွန်ပါးသဖြင့် သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရေး မဖြစ်ထွန်းလှချေ။ သို့သော်မြေဩဇာကောင်း၍ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးနိုင်သော မန္တလေး၊ ကျောက်ဆည်၊ သရက်မြို့နှင့် မုံရွာခရိုင်များတွင်မူ သစ်သီးဝလံအထွက်ကောင်းသည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံထွက် သစ်သီးဝလံများမှာ သရက်၊ ငှက်ပျော၊ မရန်း၊ ပိန္နဲ၊ သံပရာ၊ ရှောက်၊ သင်္ဘော၊ ဥသျှစ်သီးနှင့်ဆီးသီးတို့ဖြစ်ကြ၍ တည်သီး၊ဩဇာသီး၊ သင်္ဘောဩဇာနှင့် စပျစ်သီးတို့လည်း အနည်းအကျဉ်းထွက်သည်။ ဗန်းမော်မြို့အနီး၌ တရုတ်တည်သီးနှင့် တရုတ် ဆီးသီး ခေါ် တရုတ်ကြက်မောက်သီး တို့ ပေါက်ရောက်ဖြစ်ထွန်းလေသည်။
ရှမ်းပြည်နယ်တွင် လိမ်မ္မော်နှင့် စတော်ဘယ်ရီခြံများကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၌ သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရေးကို ပိုမိုလုပ်ကိုင်လာကြရာ သစ်သော့သီး၊ ရှောက်ချိုသီးများ၊ ပိုမိုထွက်ရှိလာခဲ့လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရန်ကုန်လူထုသည် သစ်သီးဝလံကို အများဆုံးစားသုံးကြကြောင်း တွေ့ရသည်။ ရန်ကုန်မြို့သို့တင်ပို့ကြသောသစ်သီးဝလံများနှင့် ထွက်ရှိတင်ပို့ကြသော ဒေသအရပ်ရပ်တို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်လေသည်။ ရန်ကုန်မြို့သို့ရောက်ရှိလာသောငှက်ပျောသီးတို့သည် ဟင်္သာတနှင့် ပုသိမ်နယ်များအတွင်းရှိ ယုံသလင်းနှင့် ခမောက်စုတို့မှ တင်ပို့ခြင်းဖြစ်သည်။ မုတ္တမနယ်သည် ငှက်ပျောအထွက်ကောင်းသော်လည်း မှန်မှန်တင်ပို့နိုင်ခြင်း မရှိချေ။ ဖူးကြီး၊ ပျဉ်းမနား၊ တောင်ငူ၊ ရေတာရှည်တို့မှလည်း တင်ပို့ကြလေသည်။
သရက်သီးသည် ရန်ကုန်ဆင်ခြေဖုံးဒေသများမှလည်း အများအပြားထွက်သည်။ မြစ်ငယ်၊ ပျဉ်းမနားနှင့် ကျောက်ဆည် နယ်တို့မှလည် ရန်ကုန်သို့တင်ပို့ကြလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီခေတ်က ပြည်တွင်းထွက်သရက်များ တုံးချိန်တွင် မဒရပ်နှင့် ကာလကတ္တားမှ ဗင်္ဂလားသရက်များကို နှစ်စဉ် ကျပ်ငွေ နှစ်သိန်းဖိုးခန့် တင်သွင်းခဲ့လေသည်။ လိမ်မ္မော်သီးများကို သီပေါနှင့် အောင်ပန်း(ရပ်စောက်)တို့မှတင်ပို့ သည်။ ရန်ကုန်မှတဆင့် မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်သို့ဖြန့်ဖြူးရသည်။ သီပေါလိမ္မော်သည် အောင်ပန်းလိမ္မော်ထက် ပို၍အမျိုးအစားကောင်းသည်။ တောင်ငူခရိုင် တောင်ကုန်းဒေသများနှင့်ရွှေကျင်နယ်မှလည်းလိမ္မော်သီး အနည်းအကျဉ်းထွက်ရှိ၍ ရန်ကုန်သို့ တင်ပို့ကြလေသည်။
နာနတ်သီးသည်အောက်မြန်မာနိုင်ငံဒေသများစွာ၌ အများအပြားထွက်ရှိ၍ ရှမ်းပြည်နယ်၌လည်း အတော်အသင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြန်မာနာနတ်မျိုးထက် အလုံးပိုကြီး ၍ အရသာပိုကောင်းသော ကျူးနာနတ်မျိုးကို မော်လမြိုင်ဘက် ၌ စတင်စိုက်ပျိုးရာမှ အောက်မြန်မာနိုင်ငံ အချို့အရပ်ဒေသများ ၌လည်း တိုးချဲ့ စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးလျက် ရှိကြသည်။ ရာသီအလိုက်ရန်ကုန်သို့ရောက်ရှိလာသောအခြား သစ်သီးများမှာ ရမည်းသင်း၊ ပြည်နှင့်သာယာဝတီတို့ဘက်မှ လာသောဥသျှစ်သီးများ၊ ပြည်ခရိုင်မှလာသောဩဇာသီး၊ ကျိုက္ခမီနှင့် သထုံတို့မှလာသော ကြက်မောက်သီးတို့ဖြစ် ကြသည်။ ဖရဲသီးများကို ပဲခူးနှင့် တောင်ငူဖက်မှလည်းကောင်း၊ဖရုံသီးများကို ပြည်မီးရထားလမ်းဘက်မှလည်းကောင်း တင်ပို့ကြလေသည်။ အုန်းသီးများကိုထားဝယ်၊ မြိတ်၊ ပုသိမ်၊ စစ်တွေစသော ကမ်းရိုး တန်းဒေသများနှင့်မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မြို့များမှ တင်ပို့ကြ သည်။ ကုန်းကျသောမြို့များအနက် ပျဉ်းမနားနယ်မှ သာလျှင် အုန်းသီးအများအပြား တင်ပို့နိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းထွက်အုန်းများနှင့်မလုံလောက်သဖြင့် စင်္ကာပူ၊ ကာလကတ္တား၊ မဒရပ်၊ ကိုကိုးကျွန်းတို့မှလည်း တင်သွင်းခဲ့ရလေသည်။ ပိန္နဲသီးများကို ရန်ကုန်ဆင်ခြေဖုံးဒေသများမှ တင်ပို့ကြသည်။ သင်္ဘောသီးသည် နိုင်ငံအရပ်ရပ်၌ ထွက်ရှိသော်လည်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရန် မလွယ်ကူသဖြင့် နီးစပ်သောမြို့နယ်များမှသာ အနည်းအကျဉ်း တင်ပို့ကြလေသည်။ ဆီးသီးများကို ပြည်မီးရထားလမ်းရှိ မှော်ဇာနှင့် ပုတီးကုန်းတို့မှလည်းကောင်း၊ မန္တလေးမီးရထားလမ်းရှိ ရမည်းသင်း စသောမြို့များမှလည်းကောင်းတင်ပို့ကြလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်တွင် ရှောက်ချိုသီးများကို အများအပြားစားသုံးလာကြ၍ ယင်းတို့ကို မန္တလေး၊ စစ်ကိုင်း၊ တောင်ငူ၊ မော်လမြိုင်၊ စစ်တွေ၊ မှော်ဘီခရိုင်များနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်များတွင် အများအပြား စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်လာကြလေသည်။
လေဗာကူဆင်
လေဗာကူဆင် သည် Rhine ၏အရှေ့ဘက် ဂျာမနီနိုင်ငံ North Rhine-Westphalia ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ လေဗာကူဆင်သည် တောင်ဘက်တွင် Cologne မြို့၊ မြောက်ဘက်တွင် ပြည်နယ် မြို့တော် Düsseldorf နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။
လူဦးရေ ၁၆၁,၀၀၀ ခန့်ရှိသော လေဗာကူဆင်သည် ပြည်နယ်၏အသေးစားမြို့များထဲမှ တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ အဆိုပါမြို့သည် ဆေးဝါးကုမ္ပဏီ Bayer နှင့် ၎င်း၏ အားကစားကလပ် ဘေယာ ၀၄ လေဗာကူဆင် တို့ကြောင့် လူသိများသည်။
သမိုင်း
ယခု လေဗာကူဆင် ၏ နှလုံးသားမှာ Rhine ပေါ်ရှိ ရွာတစ်ရွာဖြစ်သည့် Wiesdorf ဖြစ်ပြီး ၁၂ ရာစုမှ စတင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ပေါင်းစည်းထားသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကျေးရွာများနှင့်အတူ၊ ထိုဒေသသည် Wupper နှင့် Dhünn မြစ်များ ပါဝင်ပြီး ၁၅၇၁ နှင့် ၁၆၅၇ ခုနှစ်များ တွင် ရေလွှမ်းမိုးမှုဒဏ်ကို ခံခဲ့ရပြီး နောက်ပိုင်းတွင် Wiesdorf အား မြစ်၏အရှေ့ဖက်နေရာမှ လက်ရှိနေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
သစ်သီးဝလံ
ဝေါဟာရ
သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုးရေးတွင်လည်း အထူးသဖြင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ မန္တလေးနှင့် ကျောက်ဆည်ခရိုင်တို့တွင် သရက်နှင့် ငှက်ပျောဥယျာဉ်များကိုလည်းကောင်း၊ အောက်မြန်မာနိုင်ငံ အချို့မြို့ကြီးများအနီးအနားမှ ဥယျာဉ်များကိုလည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်၌ လိမ်မ္မော်၊ စတော်ဘယ်ရီနှင့် သစ်သော့များကိုလည်းကောင်း၊ စံနစ်တကျအကွက် ချ၍စိုက်ပျိုးသည်မှလွဲ၍ စိုက်ပျိုးပြုစုပုံစံနစ်များသည် ခေတ်မမီလှသေးချေ။ အခြားအရပ်ဒေသများတွင် သရက်ခြံ၊ မရမ်းခြံများသည်လည်း အခြားအပင်များပါရောနှောပေါက်သော ခြံဥယျာဉ်များဖြစ်ကြ၍ အပင်များကျန်းမာသန်စွမ်းကာ အသီးထွက်များအောင် မြေတောင်မြှောက်ပေးခြင်း ၊အကိုင်းအခက်ချိုင် ပေးခြင်းတို့ကိုဆောင်ရွက်ခဲလှသည်။ အသီးမျိုးကောင်းရရန် ဆောင်ရွက်ခြင်းလည်းမရှိကြဘဲ အပင်မှသီးသမျှကို ဆွတ်ခူးစားသုံးရောင်းဝယ်ဖောက်ကားခြင်းကိုသာ ပြုခဲ့ကြလေသည်။
လေဗာကူဆင်
သမိုင်း
Cologne စစ်ပွဲ အတွင်း ၁၅၈၃ မှ ၁၅၈၈ အထိ လေဗာကူဆင်သည် စစ်ပွဲကြောင့် ပျက်စီးခဲ့သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်းက လေဗာကူဆင်မြို့ကို ဦးတည်စေသည့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို တွန်းအားပေးသည့်နောက် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ ကျေးလက်ဒေသဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ဂျာမန်ဓာတုဗေဒလုပ်ငန်း၏ အရေးကြီးဆုံးအချက်အချာများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။
သစ်သီးဝလံ
ဝေါဟာရ
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်တွင်မူ သစ်သီးဝလံစိုက်ပျိုး ရေးကို ပြည်ပိုင်အစိုးရများက ဦးဆောင်အားပေးခြင်း ပြုလာသည်။ သစ်သီးအမျိုးအမည်တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးရေးကိုလည်း ဆောင်ရွက်လာသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် သစ်သော့ခြံများကို တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်လာကြ၍ ကချင်ပြည်နယ်၊ ချင်းတောင်တန်းဒေသ တို့၌လည်း စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးအောင်မြင်လျက်ရှိသည်။ ပုပ္ပါးတောင်တဝိုက်ဒေသများ၌ မျိုးကောင်းလိမ္မော်၊ သစ်သော့၊ စပျစ်၊ ပန်းသီးတို့ကို စမ်းသပ်စိုက်ပျိုး အောင်မြင်လျက်ရှိ၍ ပြည်တွင်းသုံး လုံလောက်အောင်ချဲ့ထွင် စိုက်ပျိုးသွားရန် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိပေသည်။ သရက်၊ နာနတ် စသည်တို့ စည်သွတ်ခြင်း၊ အဖျော်ယမကာပြုခြင်း တို့ကိုလည်း အောင်မြင်စွာထုတ်လုပ်နိုင်လာပေပြီ။
လေဗာကူဆင်
သမိုင်း
ဓာတုဗေဒပညာရှင် Carl Leverkus သည် ဆိုးဆေး စက်ရုံတည်ဆောက်ရန် နေရာရှာရင်း Wiesdorf ကို ၁၈၆၀ ခုနှစ်တွင် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သူသည် ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် Wiesdorf ရှိ Kahlberg တွင် လူလပ် ultramarine blue ထုတ်လုပ်မှုအတွက်စက်ရုံကိုတည်ဆောက်ခဲ့ပြီး Lennep တွင်သူ၏မိသားစုနေအိမ်ဂေဟာအမည်အတိုင်း အခြေချနေထိုင်ရာနေရာသစ်ကို "Leverkusen" ဟုခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ စက်ရုံကို ၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် Bayer ကုမ္ပဏီမှ လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။ Bayer သည် ၎င်း၏ဌာနချုပ်ကို Wiesdorf သို့ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီး ပြည်သူပိုင်အဖြစ် သိမ်းပြီးနောက် IG Farben ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် Wiesdorf၊ Schlebusch၊ Steinbüchel နှင့် Rheindorf တို့ စုစည်းပြီး လေဗာကူဆင်မြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် Carl Leverkus ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း IG Farben စက်ရုံများကို RAF မှ ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့ နှင့် နိုဝင်ဘာလ ၁၉/၂၀ တွင် လည်းကောင်း၊ USAAF အဋ္ဌမမြောက်လေတပ်မှ ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ နောက်ဆုံး ၁၀/၁၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၃ တွင် RAF မှ လည်းကောင်း ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် Opladen (၁၉၃၀ ခုနှစ်ကတည်းက Quettingen နှင့် Lützenkirchen အပါအဝင်) Hitdorf နှင့် Bergisch Neukirchen တို့သည် Leverkusen သို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ လက်ရှိမြို့ကို မူလက Wiesdorf၊ Opladen၊ Schlebusch၊ Manfort၊ Bürrig၊ Hitdorf၊ Quettingen၊ Lützenkirchen၊ Steinbüchel၊ Rheindorf နှင့် Bergisch-Neukirchen ဟုခေါ်သော ရွာဟောင်းများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြို့တော်အတွင်း Chempark နေရာ၌ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် လူ ၂ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၁ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။
လူဦးရေစာရင်း
1832 ခုနှစ်မှစ၍ လူဦးရေ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာပုံ-
မြို့တော်ဝန်
လက်ရှိ လေဗာကူဆင်၏ မြို့တော်ဝန်သည် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (SPD) မှ Uwe Richrath ဖြစ်ပြီး သူသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ရွေးချယ်ခံရကာ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်အရွေးခံရသည်။ မကြာသေးမီက မြို့တော်ဝန်ရွေးကောက်ပွဲကို စက်တင်ဘာ ၁၃ ရက်၊ ၂၀၂၀၊ စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက်တွင် အရွေးခံကာ ကျင်းပခဲ့ပြီး ရလဒ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ ! rowspan=2 colspan=2| Candidate ! rowspan=2| Party ! colspan=2| First round ! colspan=2| Second round ! Votes ! % ! Votes ! % ! colspan=3| Valid votes ! 60,790 ! 98.8 ! 42,057 ! 99.1 ! colspan=3| Invalid votes ! 744 ! 1.2 ! 362 ! 0.9 ! colspan=3| Total ! 61,534 ! 100.0 ! 42,419 ! 100.0 ! colspan=3| Electorate/voter turnout ! 126,846 ! 48.5 ! 126,801 ! 33.5
မြို့တော်ကောင်စီ
thumb|300x300px| 2020 မြို့တော်ကောင်စီ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များ။ လေဗာကူဆင်မြို့တော်ကောင်စီသည် မြို့တော်ဝန်နှင့်အတူ မြို့ကို အုပ်ချုပ်သည်။ မကြာသေးမီက မြို့တော်ကောင်စီ ရွေးကောက်ပွဲကို ၂၀၂၀ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့ပြီး ရလဒ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ! colspan=2| Party ! Votes ! % ! +/- ! Seats ! +/- ! colspan=2| Valid votes ! 60,661 ! 98.6 ! ! ! ! colspan=2| Invalid votes ! 866 ! 1.4 ! ! ! ! colspan=2| Total ! 61,527 ! 100.0 ! ! 52 ! ±0 ! colspan=2| Electorate/voter turnout ! 126,846 ! 48.5 ! 2.3 ! !
လက်နက်အင်္ကျီ
လက်ရုံးအင်္ကျီတွင် ငွေရောင်နောက်ခံတွင် အပြာရောင်သရဖူတစ်ခုနှင့် အမြီး နှစ် ချောင်း ရှိသော ခြင်္သေ့အနီရောင် ခြင်္သေ့ကြီးပါရှိသည်။
အဓိက မြင်ကွင်းများနှင့် စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ
right|thumb|349x349px| Bayer မျှော်စင်ရှေ့မှ ဂျပန်ဥယျာဉ်
အားကစား
အဆိုပါမြို့သည် ဘောလုံးအသင်း Bayer 04 လေဗာကူဆင် နှင့် ဂျာမန် အမျိုးသားဘတ်စကက်ဘောချန်ပီယံရှစ် ပြိုင်ပွဲ များ၏ စံချိန်တင်ဘတ်စကတ်ဘောအသင်း Bayer Giants လေဗာကူဆင် တို့အခြေစိုက်ရာဖြစ်ဖြစ်သည်။ Bayer Giants လေဗာကူဆင် အသင်းသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်အထိ  ဂျာမန် ProA လိဂ်တွင် ကစားပြီး Ostermann-Arena တွင် ၎င်း၏ အိမ်ကွင်းပွဲများကို ကစားသည်။
ယခင်က Wilhelm Dopatka Halle နှင့် Smidt-Arena ဟုလူသိများသော Ostermann-Arena သည် FIBA EuroBasket 1985 (တရားဝင်ဥရောပဘတ်စကက်ဘောချန်ပီယံရှစ်) အတွက်အိမ်ရှင်ကွင်းများထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည်။
ညီနောင်မြို့များ - ညီအစ်မမြို့များ
right|thumb| BayArena လေဗာကူ ဆင် သည် ဖော် ပြ ပါ မြို့ များ နှင့် အမွှာ မြို့ ဖြစ်သည် -
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:Articles with hAudio microformats ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
ဝါဆီဆောင်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘလေးရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ဘလေးရွာ(Balei)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဘလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၁၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၁ ဦး၊ မ ၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပရိမ်သာရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ပရိမ်သာရွာ (Pareinthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ပရိမ်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပရိမ်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၁ ဦး၊ မ ၁၃၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်ကြီး (ရခိုင်)ရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီး
ညောင်ပင်ကြီး (ရခိုင်)ရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီး
3C 390.3
3C 390.3 သည် ရေဒီယို ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ကြယ်စုတန်း Draco တွင် တည်ရှိသည်။ X-ray ပင်ရင်းဖြစ်သည့် ယင်းအား Seyfert 1 ဂလက်ဆီဟုလည်း ခေါ်သည်။
မီးသွေးကုန်း (တောင်စု)ရွာ၊ အထွတ်
မီးသွေးကုန်း (တောင်စု)ရွာ၊ အထွတ်
တောညို (အရှေ့)
တောညို (အရှေ့)
မကျီးအုပ်ရွာ၊ ရွာသစ်
မကျီးအုပ်ရွာ (Magyioke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၂၉၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ