cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဝါရင် ဘတ်ဖတ်
ပရဟိတလှူဒါန်းမှုများ
“ငါ့မှာ ပိုက်ဆံနဲ့ပက်သက်ပြီး အပြစ်ရှိတယ် လို့ မရှိဘူး။ ငါမြင်တာကတော့ ငါ့ပိုက်ဆံတွေက လူ့အဖွဲ့အစည်းအပေါ်မှာ အရေအတွက် များပြားလှတဲ့ ချက်လတ်မှတ်တွေအနေနဲ့ ကိုယ်စားပြုတယ်။ ငါ့မှာရှိတဲ့ ဒီစာရွက် အသေးစားလေးတွေကို စားသုံး/အသုံးပြုလိုက်ခြင်း အဖြစ် ငါ ပြောင်းလဲပစ်လိုက်နိုင်တယ်။ ငါလုပ်ချင်တယ်ဆိုရင် လူအယောက် တစ်သောင်းလောက်ကို တခြားဘာမှ မလုပ်ခိုင်းပဲ ငါ့အတွက်ကျန်တဲ့သက်တမ်း တလျှောက်လုံးမှာ ငါ့ပုံ ပန်းချီကားကို နေ ့တိုင်းဆွဲပေးရုံသက်သက် ခန် ့ထားလို ့ရတယ်။ တစ်နိုင်ငံလုံးအသားတင်ထုတ်ကုန် (GDP) ကတော့တက် သွားမယ်။ ဒါပေမယ့် ထွက်ကုန် အနေနဲ့ ဘာမှ မရှိဘူး။ နောက်ပြီး ဒီ လူ အယောက် တစ်သောင်း ကို အေအိုင်ဒီအက်စ် သုတေသန လုပ်ငန်းတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် ပညာရေးလုပ်ငန်းတွေ၊ ဒါမှမဟုတ် ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု လုပ်ငန်းတွေမှာ လည်းခန့်ထားလို့ရတယ်။ ဒီလိုလည်း ကျွန်တော် မလုပ်သေးဘူး။ ဒီ ချက်လတ်မှတ်တွေကို ကျွန်တော် အများကြီးသုံးမှာမဟုတ်ဘူး။ ကျွန်တော့် အနေနဲ့ ငန်းငန်းတက်လိုချင်နေတဲ့ ပစ်စည်းလည်း မရှိဘူး။ ပြီးတော့ ကျွန်တော်နဲ့ ကျွန်တော့် အမျိုးသမီး တို့ ကွယ်လွန်သွားပြီးတဲ့နောက်ပိုင်းမှာ ဒီချက်လတ်မှတ်တွေ အားလုံးနီးပါးကို ပရဟိတ လုပ်ဖို့ ပေးခဲ့မယ်…(လူဝီ ၁၉၉၇၊ ၁၆၅-၁၆၆)”
နယူးယောက် တိုင်းမ်သတင်းစာ၏ ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် “ဆွေစဉ်မျိုးဆက် ချမ်းသာကြွယ်ဝမှုဆိုတာကို အယုံအကြည်မရှိပါဘူး”… ချမ်းသာကြွယ်ဝတဲ့ပတ်ဝန်းကျင်အသိုင်းအဝိုင်းမှာ မွေးဖွားကြီးပြင်းလာကြတဲ့ ကံကောင်းတဲ့ မျိုးရိုးအဆင့်အတန်း ထဲကသူတွေကို ခေါ်တာမျိုးလေ” ဟု Warren ဘတ်ဖတ် ပြောခဲ့သည်။ ဘတ်ဖတ် က ဈေးကွက်စီးပွားရေးနဲ့ ပက်သက်၍ သူ၏ ယုံကြည်မှုဖြစ်သည့် ချမ်းသာတဲ့သူတွေဟာ သူတို့ရဲ့ အစွမ်းအစတွေအတွက် အပိုထပ်ဆောင်းတဲ့ အကျိုးအမြတ်တွေ ရရှိတယ် ဆိုတဲ့ ယုံကြည်မှုကို အကြိမ်ကြိမ်ရေးသားခဲ့သည်။ “ဈေးကွက်စီးပွားရေး ဟာ ပါဝင်ပက်သူတွေကို တချို့သော တစ်ဖက်စောင်းနင်း အကျိုးအမြတ်တွေကိုလဲ ဖန်တီးပေးတတ်တယ်…အသံကြိုး၊ ကိုယ်ခန်ဓာ တည်ဆောက်ပုံ၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ခွန်အားရှိမှု၊ ဒါမှမဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းအားတွေကို မှန်ကန်စွာနဲ့ အစွမ်းအစရှိရှိ အသုံးချနိုင်မယ်ဆိုရင် မြောက်မြားလှစွာသော ငွေကြေးပိုင်ဆိုင်မှုတွေ (စတော့ရှယ်ယာ၊ ဘွန်း(ငွေကြေးစာချူပ်)တွေ၊ နဲ့ အခြားပုံစံနဲ့ အရင်းအနှီးတွေ) ကို အထပ်လိုက် ရရှိ နိုင်တယ်။ ကြွယ်ဝချမ်းသာနေတဲ့ ဘိုးဘေးဘီဘင် တွေကို ရွေးချယ်နိုင် ခဲ့တယ် ဆိုရင်တော့ ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ဒီအထောက်အပံ့တွေလိုမျိုး မွေးလာတာနဲ့ ရလာနိုင်တယ်..တကယ်လို့ အမှန်တကယ် ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု ဘာမှမရှိပဲ ကြီးမားတဲ့ ထွက်ကုန်တွေကို ဒီလိုမျိုး ချမ်းသာတဲ့ လူတွေဆီကနေ ပုံအောပြီးလောင်းကြေးထပ် ကစားတတ်တဲ့ ညဏ်မရှိပဲ အလုပ်ကိုသဲကြီးမဲကြီး ကြိုးစားတတ်တဲ့ လူတွေဆီကို ခွဲဖြာပြီး အညီအမျှ ချမ်းသာအောင်လုပ်နိုင်ခဲ့ရင်.. နတ်ဘုရားတွေရဲ့ အရေးယူမှုခံရမယ့် အန္တရာယ်ရှိလို့  ညီမျှတဲ့ ကမာ်ဘကြီး လုပ်လို့ မဖြစ်နိုင်ဘူးဆိုတဲ့ ပြောကြားချက်တွေ ရပ်သွားနိုင်တယ်….
သားသမီးများကို သူချမ်းသာကြွယ်ဝသမျှ ပိုင်ဆိုင်မှုအတော်များများကို ပေးခဲ့မည် မဟုတ်ပေ။ စည်းစိမ်ချမ်းသာတွေကို မျိုးဆက်တစ်ခုပြီး တစ်ခု လွှဲပြောင်းခြင်းကို ဆန့်ကျင်တဲ့ သဘောကို ရည်ညွှန်းခဲ့တဲ့ အတိတ်က ပြောခဲ့သမျှ နဲ့ထပ်တူကျအောင် ဤကဲ့သို့ လုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ “ကျွန်တော့်ရဲ့ သားသမီးတွေကို လုံလောက်ရုံလောက်ပဲ အမွေပေးခဲ့မယ်၊ သူတို့အနေနဲ့ စိတ်ကြိုက် ဘာမဆို လုပ်လို့ရတယ်လို့ ခံစားရတဲ့ အထိပေးခဲ့မယ်၊ ဒါပေမယ့် ဘာမှ လုပ်စရာ မလိုတော့ဘူးလို့ ခံစားရတဲ့အထိတော့ မများစေရဘူး..” လို့ ဘတ်ဖတ် က တစ်ခါပြောဖူးသည်။ ၂၀၀၆ ဇွန်လတွင် သူ့ပိုင်ဆိုင်တဲ့ပစ္စည်းဥစ္စာတွေကို ပရဟိတလုပ်ငန်းတွေ ကို လှူဒါန်းမယ်လို ့ကြေညာခဲ့တယ် ၈၃% ကိုတော့ Bill Gates ရဲ ့ Bills & Melinda Gates Foundation ကိုလှူဒါန်းမှာဖြစ်တယ်။ Berkshire Hathaway ၏ ၁ဝ မီလီယံ ဒေါ်လာ ခန့် တန်ကြေးရှိ “ဘီ” အဆင့်အတန်းရှိ အာမခံရှယ်ယာ ကို Bill & Melinda Gates Foundation သို့ ပေး ခဲ့ရာ ( ၂၀၀၆ ဇွန် ၂၃ တွင် ခန့်မှန်းခြေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၀.ရ ဘီလီယံ တန် နေပြီး ဖြစ်သည့်အတွက် ) ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပရဟိတ လှုဒါန်းသည့် အဖွဲ့အစည်း အဖြစ် သမိုင်းတွင်စေခဲ့သည်။ ဘတ်ဖတ် လည်း ပရဟိတပြုလုပ်သူ အရင်းရှင် လုပ်ငန်းရှင် အဖြစ် သမိုင်းဝင်သွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ မှစ၍ နှစ်စဉ် ဇူလိုင်လတိုင်း၌ တစ်နှစ်ပတ်လုံး စုစုပေါင်း အလှူငွေ၏ ၅% ကို ဖောင်ဒေးရှင်းအနေနှင့် ရရှိနေမည် ဖြစ်သည်။ (သိသာထင်ရှားသည်မှာ ထို အာမခံရှယ်ယာသည် ဖောင်ဒေးရှင်း၏ တစ်နှစ်စာ လှူဒါန်းခြင်း အခြေအနေ အရ ဖြစ်သော်လည်း ၂၀၀၉ အစပိုင်းတွင် ဘတ်ဖတ် ၏ ယင်းလက်ဆောင်ရှယ်ယာသည် ဖောင်ဒေးရှင်း၏ အသားတင် အရင်းအနှီးရဲ့ ၅% ကို ရရှိတဲ့ အပြင် ယင်းငွေကြေးပမာဏသည် ပြီးခဲ့သည့်တစ်နှစ်လုံးစာ လှူဒါန်းခဲ့သည့်တန်ဖိုးနှင့် အနည်းဆုံး ညီမျှသည်။
ဖောင်ဒေးရှင်းနှင့်ပက်သက်၍ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုများနှင့် ပက်သက်ပြီး တက်ကြွစွာပါဝင်ဆောင်ရွက်ရန် စီစဉ်မထားခဲ့သော်လည်း ဘတ်ဖတ် သည် ဂိတ်စ်ဖောင်ဒေးရှင်း၏ အုပ်ချူပ်ရေးအဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်း ဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းအဖြစ်အပျက်သည် ၎င်းချမ်းသာကြွယ်ဝသမျှကို သူ၏ ဘတ်ဖတ် ဖောင်ဒေးရှင်း၌ပင်ထားခဲ့မည် ဟူသော ယခင်က ပြောခဲ့သည်များနှင့် သိသိသာသာ ပြောင်းလဲသွားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ သူ့ဇနီး၏ ဒေါ်လာ ၂.၆ ဘီလီယံတန်ဖိုးရှိ များပြားလှတဲ့ အိမ်ရာခြံမြေတွေကို ၂၀၀၄ ခုနှစ် သူမသေဆုံးတဲ့ အချိန်မှာ ထိုအဖွဲ့အစည်းကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်ကတည်းက အကြံပေးအရာရှိ အဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည့်နေရာ ဝါရှင်တန်ရှိ နျူကလီယား လက်နက် တိုက်ဖျက်ရေးအစီအစဉ် အတွက် မတည်ငွေ ဒေါ်လာသန်း ၅ဝ ကတိပြု လှူဒါန်းခဲ့သည်။ Girls Inc အဖွဲ့ ရန်ပုံငွေမြင့်တင်ရန်အတွက် သူ၏ ဇိမ်ခံကားတစီးဖြစ်သော 2001 Lincoln Town Car ကို eBay မှ တဆင့် လေလံတင်ရောင်းချခဲ့သည်။(၁၁၀) ၂၀၀ရ တွင် သူနှင့်အတူနေ့လယ်စာစားခွင့်ကို လေလံတင်ခဲ့ရာ နောက်ဆုံးဈေး ဒေါ်လာ ၆၅၀,၁၀ဝ ရရှိခဲ့ပြီး ပရဟိတအဖွဲ ့အစည်းတခုအတွက် ရန်ပုံငွေ မြင့်တင်နိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ဇွန် ၂၇ တွင် Pure Heart China Growth Investment Fund အဖွဲ့မှ General Manager Zhao Danyang သည် ၅ရက် တိုင်တိုင် အင်တာနက်တွင် ပြုလုပ်သော “ Power Lunch with Warren ဘတ်ဖတ်” ပရဟိတ လေလံပွဲတွင် နောက်ဆုံးဈေး ဒေါ်လာ ၂,၁၁၀,၁၀ဝ ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ လေလံပွဲမှ ရရှိသော အမြတ်အစွန်းကို San Francisco Glide Foundation သို့အကျိုးပြုလှူဒါန်းခဲ့သည်။
နောက်တနှစ်တွင် Toronto အခြေစိုက် Salida Capital မှ အလုပ်အမှုဆောင်အရာရှိသည် ဘတ်ဖတ် နှင့် ညစာစားခွင့် အတွက် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁.၆၈ သန်း ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၁ဝ တွင် Fortune မဂ်ဂဇင်း ဝက်ဘ်ဆိုက်သို့ပေးပို့သည့် စာတွင် ဘတ်ဖတ် က ငါကျင်လည်နေတဲ့ ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ကြောင့် ငါ့ရဲ့ ကံဇာတာက အရှိုန်တက်လာခဲ့တယ် … တခါတလေ ငါ့အတွက်အဆုံးအရှုံးရလဒ် ရှိပေမယ့်လို့ အဲ့ဒါဟာ တနိုင်ငံလုံးအတွက်တော့ အကျိုးရှိစေတယ်…ဒီစီးပွားရေးစနစ်ဟာ စစ်မြေပြင်မှာ တိုက်ခိုက်နေတဲ့အချိန် အခြားသူတွေရဲ့ဘဝကို ကယ်တင်ပေးတယ် ဆိုရင် ဆုတံဆိပ် ပြန်ပေးတယ်.. မိဘတွေရဲ့ ကျေးဇူးတင်စာ တွေကို ဆုလာဘ်အဖြစ် စာသင်တော်တဲ့ ဆရာ တွေကို ပေးတယ်…ဒါပေမယ့် အာမခံ ပစ်စည်းတွေနဲ့ပက်သက်လို့ တန်ဖိုးမှားယွင်းသတ်မှတ်တာကို ထောက်လှမ်းနိုင်တဲ့ သူတွေကိုလည်း ပေါင်းခြင်းစုစုပေါင်းတန်ဖိုး ဘီလီယံ များစွာလောက်ထိ ရောက်သွားစေတဲ့အနေနဲ့ ဆုလဒ်ပေးတယ်.. အတိုပြောရရင်..ကောက်ရိုးမျှင်ရှည်တွေကို လှမ်းရတဲ့အခါမှာ ကံတရားရဲ့ မျှဝေပေးထားချက်က ဆိုးဆိုးဝါးဝါး ကို ပြောင်းလဲလွယ်ပြီး မတည်တံ့တဲ့ သဘောရှိတယ်…. “ပြောင်းလဲလွယ်တဲ့သဘောရှိတဲ့” စီးပွားရေးဟာ ဒါနလိုအပ်တယ် ..ဟု ဘတ်ဖတ် ကပြောခဲ့သည်။ ဘီလ်ဂိတ်စ်နှင့် ပူးပေါင်း ၍ အခြားသော ချမ်းသာကြွယ်ဝသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များအား ၎င်းတို့၏ ချမ်းသာမှုအချို့ကို လှူဒါန်းရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် စုထားကြရန် အဆိုပြုချက်တင်သည့်အခါက ယင်းကဲ့သို့ ပြောဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁ဝ ဩဂုတ်လတွင် ဘတ်ဖတ် နှင့် Gates တို့သည် “ဒါန အာမခံ” ကို ဦးဆောင်ခဲ့ကြရာ လူချမ်းသာများအား သူတို့ ပိုင်ဆိုင်မှု၏ ၅၀% နှင့် ထို့ထက်ပိုသည့် ပမာဏကို ဒါနအတွက် ထားရှိရန် ဖိတ်ခေါ် နိုင်ခဲ့ကြသည်။
လူထုတွင်းရေပန်းစားမှု
ဘတ်ဖတ်’s ရဲ့မိန့်ခွန်းတွေဟာ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးချက်တွေနဲ ့ ဟာသကို ရောနှောထားလို ့လူသိများထင်ရှား သည်။ Berkshire Hathaway ၏ နှစ်ပတ်လည်ရှယ်ယာရှင်များအစည်းအဝေးကို နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း Nebraska, Omaha ရှိ Qwest Center တွင် ဘတ်ဖတ် မှ ဦးဆောင်ပြီး ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ အမေရိကန်နှင့် နိုင်ငံတကာမှ တက်ရောက်သူ ၂၀,၀၀ဝ ကျော်ရှိပြီး ထိုအစည်းအဝေးပွဲကို Woodstock of Capitalism ဟု နာမည်ပြောင်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ Berkshire ၏ နှစ်ပတ်လည်အစီရင်ခံစာများ၊ ရှယ်ယာရှင်များသို့ပေးသောစာများကို ဘတ်ဖတ် ကိုယ်တိုင်စီစဉ်ရေးသားပြီး ဘဏ္ဍာရေးသတင်းများတွင် မကြာခဏဆိုသလို ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ ဘတ်ဖတ် ရေးသောစာများတွင် ရယ်မောစရာဟာသများ၊ ကိုးကားချက်များ၊ ဆိုရိုးစကားများပါဝင်ပြီး ထို်ကိုးကားချက် များမှာ သမာကျမ်းစာမှစပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အလယ်ပိုင်းမှ အကြံပေးစာများအထိ စာအုပ်များမှ ထုတ်နုတ်ရေးသားထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဘတ်ဖတ် နှင့် ဆေးရွက်ကြီး
၁၉၈ရ RJR Nabisco, Inc မှ ခေါင်းဆောင်လွှဲပြောင်းရယူရေး အတွက် အပြင်းအထန် တိုက်ပွဲ အတွင်း တွင် ဘတ်ဖတ် က John Gutfreund ကို ပြောခဲ့သည်မှာ… စီးကရက်ထုတ်လုပ်တဲ့လုပ်ငန်းကို ဘာလို့ ငါကြိုက်လဲ ဆိုတာ ငါမင်းကို ပြောပြမယ်….သူ့ရဲ့ ထုတ်လုပ်ကုန်ကျစရိတ်က တစ်ပဲနိလောက်ပဲကုန်တယ်။ ရောင်းတဲ့ အခါမှာတော့ တစ်ဒေါ်လာရတယ်။ စီးကရက်က စွဲလဲစွဲတယ်။ ပြီးတော့ တံဆိပ်စွဲတဲ့အကျင့်လဲ ရှိတယ်။
—Barbarians at the Gate: The Fall of RJR Nabisco စာအုပ်တွင် ဘတ်ဖတ် ၏ ပြောကြားချက်ကို ကောက်နုတ်ဖော်ပြထားသည်။ Berkshire Hathaway အင်ကော်ပိုရေးရှင်း ၏ ၁၉၉၄ ခုနှစ် နှစ်ပတ်လည် အစည်းအဝေးတွင် ပြောကြားရာတွင် ဘတ်ဖတ် က ဆေးရွက်ကြီးလုပ်ငန်းတွေမှာ ရင်းနှီးမြှပ်နှံတာဟာ လူ့အဖွဲ့အစည်းရဲ့ အကျင့်စရိုက်များ နဲ့ပက်သက်ပြီး မေးစရာတွေ အများကြီးကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ချေပ ဖို့လိုသလို လက်ရှိအာဏာရ အုပ်ချူပ်သူ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် လည်း ပြောစရာတွေ ရှိလာနိုင်တယ်။ ကျွန်တော့်ရဲ့ အသားတင်ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုတွေရဲ့ % အတော်များများကို ဆေးရွက်ကြီး လုပ်ငန်းတွေမှာ မထားချင် ပါဘူး။ စီးပွားရေးအရတော့ တွက်ချေကိုက်ပါတယ်.. ဒါပေမယ့် အလားအလာကောင်းတဲ့ လုပ်ငန်းရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုတော့ မဟုတ်ဘူး..။ —Berkshire Hathaway အင်ကော်ပိုရေးရှင်း ၏ ၁၉၉၄ ခုနှစ် နှစ်ပတ်လည် အစည်းအဝေးမှ ပြောကြားချက်။
ဘတ်ဖတ် နှင့် ကျောက်မီးသွေး
၂၀၀ရ သူ၏ MidAmerican စွမ်းအင် ကုမ္ပဏီအား အထောက်အပံ့ပေးနေသော ဘတ်ဖတ် ၏ ပစိဖိတ် ကော်ပိုရေးရှင်း မှ ကျောက်မီးသွေးလောင်စာစွမ်းအင်သုံး စက်ရုံ ၆ ရုံ တည်ဆောက်မည့် အစီအစဉ်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့မှာ ယူတာပြည်နယ်၏ တောင်ကြား စွမ်းအင် ပရောဂျက် အမှတ် ၃၊ Jim Bridger အမှတ် ၅၊ နှင့် ကျန်လေးခုမှာ ပစိဖိတ် ကော်ပိုရေးရှင်း မှ ဦးဆောင်လုပ်ကိုင်နေသည့် သဘာဝအရင်းအမြစ် အစီအစဉ်များ ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ငြင်းပယ်လိုက်ပြီးနောက် Salt Lake City ကော်မာရှယ် အိမ်ခြံမြေ အကျိုးဆောင် Alexander Lofft မှ ဘတ်ဖတ် ထံသို့ တိုက်ရိုက် ရည်ညွှန်း၍ အသနားခံလွှာရေးခြင်းများ ပေါင်းပြီး ဥပဒေ ကျွမ်းကျင်သူများနှင့် နိုင်ငံသားအုပ်စုများအား လှုပ်နှိုးလိုက်သကဲ့သို့ ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ဘတ်ဖတ် ထံသို့ ၁၆၀ဝ သော အသနားခံစာများတွင် သူတို့ကို သူတို့ “Utah ရဲ့ မိတ်ဆွေအပေါင်းအသင်းများနဲ့ ဖောက်သည် အသစ်များဖြစ်ကြတဲ့…. နိုင်ငံသားအစုအဝေး၊ လုပ်ငန်းပိုင်ရှင်များနှင့် မန်နေဂျာများ၊ ကျွမ်းကျင် အတတ်ပညာရှင်ဝန်ထမ်းများ၊ အစိုးရဝန်ထမ်းများ နှင့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ ကိုယ်စားလှယ်များဟာ ဒီမှာ ရောက်နေကြပါပြီ။” သူတို့၏ အမြင်တွင် Utah ၏ ကျောက်မီးသွေး ထုတ်လုပ်မှု ကို ဘယ်လောက်ကလေးပဲ ထပ်ပြီးချဲ့ချဲ့ “ငါတို့ရဲ့ကျန်းမာရေးကို အပေးအယူအနေနဲ့ ပေးလိုက်ရတော့မယ်၊ ငါတို့ရဲ့ သဘာဝမြင်ကွင်းတွေကို ပိတ်လိုက်တော့မယ်၊ သေက်ရေသုံးရေ အရင်းအမြစ်တွေကို နည်းပါးသွားစေပြီး ညစ်ညမ်းစေအုံးမယ်၊ ပြီးတော့ ငါတို့ အချစ်ရဆုံး စနိုးကွင်းပြင်တွေကို ပါးလွှာစေတော့မယ်၊ အချူပ်ပြောရရင်တော့ “နေထိုင်ဖို့အတွက်ရော၊ အလုပ်လုပ်ဖို့အတွက်ရော စွဲဆောင်မှုရှိတဲ့ ငါတို့ရဲ့ ဒီနေရာလေးဟာအခုတော့ အန်တရာယ်ရှိနေပြီ၊ အဲ့ဒီတော့ အဓိက မြေအောက်ဧရိယာ ဖြစ်တဲ့အတွက် စီးပွားရေးအရ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ နေရာတစ်ခု၊ ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်တဲ့အတွက် ငါတို့ရဲ့လက်ရှိ အကျိုးအမြတ်ဝင်ငွေတွေနဲ့ အဖိုးတန်သဘာဝ အနှစ်သာရ တန်ဖိုးတွေကို လဲလိုက်ရတော့မယ်” ဟူ၍ ရှင်းပြထားသည်။
ကာလမမြစ်
အမေရိကန်-အိန္ဒိယ လူမျိုးစုတွေနဲ့ ဆော်လမွန် ငါးဖမ်းသမားတွေ ကတော့ ကာလမ မြစ်မှာ ဆောက်လုပ်မဲ့ ဟိုက်ဒရို အီလက်ထရစ် ဆည် ကြီးလေးခု ကို ဖယ်ရှားဖို့ အဆိုပြုချက်တင်ရန် ဝါရင် ဘတ်ဖတ် ဆီက ထောက်ခံမှုရရှိခဲ့ကြ သည်။
ကုန်သွယ်မှု လိုငွေပြမှု
ကုန်သွယ်မှု လိုငွေပြမှုကို တိုးတိုးလာစေတာဟာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရဲ့ အမေရိကန်ဒေါ်လာ နဲ့ တခြားအမေရိကန် ရင်းနှီးမြှပ်နှံစရာ ပစ္စည်းတွေကို တမင်တန်ဖိုးချဖို့ အလားအလာ ဖြစ်ရမယ် လို့ ဘတ်ဖတ် က မြင်သည်။ အမေရိကန် ရင်းနှီးမြှပ်နှံစရာပစ္စည်းတွေရဲ့ ပိုင်ဆိုင်မှုအတော်များများကို နိုင်ငံခြားသားတွေရဲ့ လက်ထဲမှာ ထား ထားခြင်းရဲ့ နောက်ဆုံးရလဒ် အဖြစ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ တန်ဖိုးဟာ ရေရှည်မှာ ကျလာလိမ့်မယ် လို့ သူက ယုံကြည်သည်။ ၂၀၀၅ မတ်လ ရှယ်ယာပိုင်ဆိုင်သူများထံသို့ ပေးစာတွင် Warren ဘတ်ဖတ် က ခန့်မှန်းထားသည်မှာ နောက်ဆယ်နှစ်ကြာပြီးရင် အမေရိကန်ရဲ့ အသားတင် ပိုင်ဆိုင်မှု မှာ အပြင်ကလူများအနေနဲ့က ၁၁ ထရီလီယံ ဒေါ်လာထိ ရှိနေလိမ့်မယ် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
အမေရိကန်များ……ဟာ နိုင်ငံခြားက ကြွေးရှင်တွေ၊ ပိုင်ရှင်တွေ ကို အမြဲမပြတ် ချီးကျူးထောပနာ ပြုနေရတဲ့ အနေအထားကို ကြာရင် စိတ်ပျက် ညည်းငွေ့လာကြလိမ့်မယ်။ “လုပ်ငန်းပိုင်ဆိုင်သူများ လူ့အဖွဲ့အစည်း” ကို ပြင်းပြတဲ့ ဆန္ဒရှိတဲ့ တိုင်းပြည်ဟာ ပျော်စရာဆိုတာကို ရှာလို့တွေ့တော့မှာ မဟုတ်ပါဘူး.. အဲ့ဒါကို ကျွန်တော်က သေချာ ထောက်ပြချင်တဲ့ ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ ချဲ့ကားသုံးနှုန်းပြီး “ရှယ်ယာလုပ်ကိုင်သူများ လူ့အဖွဲ့အစည်း” မှာ လို့ သုံးပါမယ် လို့ သူက ရေးသားခဲ့သည်။ စာရေးဆရာ Ann Pettifor က သူ့ရဲ့ ဆိုလိုရင်းကို သူမရဲ့ ဝတ္ထုတွေမှာ ယူသုံးပြီး “သူမှန်တယ်။ အခုချိန်မှာကျွန်မတို့ အနေနဲ့ အကြောက်ရဆုံး ဖြစ်နေရ မယ့် အရာက ဘဏ်တွေနဲ့ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှု အဖွဲ့အစည်းတွေ ပြိုလဲခြင်းကိစ်စရပ်လောက် မဟုတ်သလို နိုင်ငံတကာ ငွေကြေး အဆောက်အအုံကြီး ပြိုလဲသွားမယ့်ကိစ်စလဲ မဟုတ်ပါဘူး ဒါပေမယ့် “ရှယ်ယာ လုပ်ကိုင်သူများ လူ့အဖွဲ့အစည်း” ကြီး ရဲ့ ကျဆုံးခြင်းမှာတော့ ဒေါသ အကြီးအကျယ်ထွက်ရတော့မယ်။
ဒေါ်လာဈေးနှင့် ရွှေဈေး ဒေါ်လာဈေးနှင့် ရွှေဈေး ကြောင့် ၂၀၀၂ တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် နိုင်ငံခြားငွေကြေး ဈေးကွက်သို့ ဝင်ရောက်ဖြစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် အတိုးနှုန်းများ ပြောင်းလဲမှုကြောင့် လက်ရှိငွေကြေးစာချူပ်များ၏ တန်ဖိုးများ မြင့်တက်သွားသောကြောင့် ၂၀၀၅ တွင် သူ၏ ရှယ်ယာတန်ဖိုးကို အများအပြား လျော့ချခဲ့သည်။ ဘတ်ဖတ် က ဒေါ်လာဈေးကို ဆက်လက်ကျရိပ်ရှိနေစေချင်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရဲ့ ပြင်ပကနေ အမြတ်ငွေအများအပြားရရှိနိုင်မယ့် ကုမ္ပဏီတွေကို တည်ထောင်စေချင်တယ် ဟု သူက ပြောသည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဟားဗတ် တွင် ဘတ်ဖတ် အမေရိကန်ဒေါ်လာ နှင့်ပက်သက်၍ “ရွှေအဆင့်ဒေါ်လာအား အသုံးဝင်မှု မရှိသော ရှုထောင့်မှကြည့်ခြင်း” ကို အားစိုက်လေ့လာခဲ့သည်။ အာဖရိက သို့မဟုတ် အခြားသော ရွှေများ တူးဆွရမည်။ နောက် ရလာတဲ့ ရွှေကို အရည်ဖျော်ပြီး နောက်တစ်တွင်း ထပ်တူး၊ ပြီးရင်ပြန်မြှပ် ပြန်ရော၊ တစ်ခါ တွင်းနားမှာ လူတွေကို ပိုက်ဆံပေးပြီးစောင့်ခိုင်း ကြတယ်။ အဲ့ဒါတွေ ဘာမှ အသုံးမကျဘူး၊ အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်ကနေ တစ်ယောက်ယောက်ကများ ကြည့်နေခဲ့ရင် သူတို့နားမလည်နိုင်ပဲ ခေါင်းကုတ်နေကြလိမ့်မယ်။ ၁၉၇ရ တွင် ဘတ်ဖတ် က စတော့ဈေးကွက်၊ ရွှေဈေးကွက်၊ မြေဈေးကွက်၊ နှင့် အတိုးနှုန်း တို့နှင့်ပက်သက်၍ ပြောသည်မှာ- ငွေကြေးဖောင်းပွမှု ခေတ်မှာ ရှိတဲ့ အားလုံးသော အရည်အသွေးညံ့တဲ့ ရွေးချယ်စရာတွေထဲမှာ စတော့ဈေးကွက်တွေဟာ အကောင်းဆုံး တော့ ဖြစ်နေသေးတယ်- အနဲဆုံးတော့ သင့်တော်တဲ့ ဈေးနှုန်းနဲ့ ဝယ်နိုင်ခဲ့ရင် တန်သွားပြီ။
အခွန်ငွေများ ဗဟိုအစိုးရဆိုင်ရာ အခွန်များအားလုံးအတွက် သူ့ဝင်ငွေ၏ ၁၉% သာပေးခဲ့ကြောင်း တရားဝင်ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။ ( သူတို ့၏ ရှယ်ယာအစုအပေါ်အမြတ်နှင့် ရှယ်ယာပိုင်ဆိုင်မှုကို ရောင်းချ၍ ရသောအကျိုးအမြတ်များကြောင့် ) သူ၏ အလုပ်သမားများမှာတော့.. ပိုပြီးနည်းတဲ့ဝင်ငွေရသော်လည်းပဲ သူတို့ဝင်ငွေအပေါ် ၃၃ % အခွန်ပေးခဲ့ရတယ်။ တခြားတဖက်တွင်လည်း ၂၀၀၈ တွင် ဗဟိုအစိုးရဆိုင်ရာ ကော်ပိုရိတ်ဝင်ငွေခွန် ဒေါ်လာ ၇.၅ ဘီလီယံတွင် Berkshire Hathaway မှဒေါ်လာ ၁.၉ ဘီလီယံပေးခဲ့ရသည်။ (ဗဟိုအစိုးရဆိုင်ရာ အခွန်တမျိုးထဲမှာပင် ၂၆ % ကျော်သည် ) သူပေးရတဲ့ အခွန်အနည်းအကျဉ်းကိုပင် သူအလုပ်သမားများပေးရသည့် အခွန်နှင့်နှိုင်းယှဉ်ပြီးတော့ ဒီကိစ်စက ဘယ်လိုလုပ်တရားမျှတနိုင်မလဲ .. ဟု ဘတ်ဖတ် ကမေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည်။ “ဒီကိစ်စက ဘယ်လိုလုပ်အမှန်တရား ဖြစ်နိုင်မလဲ” ဟု သူကထပ်မံမေးလိုက်သေးသည်။ ပစ္စည်းမဲ့လူတန်းစားနဲ ့ အရင်းရှင်သူဌေးတို ့ကြားမှာ တိုက်ပွဆိုတာရှိတယ်.. ကောင်းပြီ .. ဒါပေမဲ့ .. ငါ့အဆင့်အတန်းဖြစ်တဲ့ ချမ်းသာတဲ့လူတန်းစားက စစ်ပွဲတခုပြုလုပ်ခဲ့တယ် .. ပြီးတော့ အဲဒီပွဲမှာ ငါတို ့အနိုင်ရနေတုန်းပဲ….. ဘတ်ဖတ် က အမွေဆက်ခံသူကို အခွန်စည်းကြပ်မှုမျိုးကိုထောက်ခံအားပေးသည်။ အဲဒီဥပဒေကို ရုပ်သိမ်းတာနှင့် ပက်သက်ပြီးတော့ ပြောရမယ်ဆိုရင် .. “၂၀၀ဝ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲမှာ ရွှေတံဆိပ်ရသူများ၏ အကြီးဆုံးသားများကို ၂၀၂ဝ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲမှာ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ဖို ့ အတွက် ရွေးချယ်ခဲ့သလိုပဲ ဖြစ်လိမ့်မယ်။ “ လို ့ပြောခဲ့တယ်။ ၂၀၀ရ တွင် ဘတ်ဖတ် သည် အထက်ဥပဒေပြုလွတ်တော်တွင် ဓနရှင်အစိုးရကို ရှောင်ရှားရန်အလို ့ငှာ မြေခွန်ပေးဖို ့အတွက်ကို လေးနက်စွာပြောဆို ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။ အချို့သော ဝေဖန်သူများက ဘတ်ဖတ်သည် (Berkshire Hathawayမှတဆင့်) မြေယာခွန်များ နှင့်ပက်သက်၍ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရာတွင် ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အကျိုးစီးပွားရှိကြောင်း ပြောကြသည်။ Berkshire Hathawayသည် ပြီးခဲ့သည့် လုပ်ငန်းများတွင် မြေယာခွန်များမှ အကျိုးများစွာရရှိခဲ့ခြင်း၊ ပိုမိုတိုးချဲ့လုပ်ဆောင်လာနိုင်ခဲ့ပြီး၊ နောက်ပိုင်းမှာ မြေယာခွန် များမပေးရစေရန် အတွက် အာမခံ ဆိုင်ရာမူဝါဒ များနဲ့ပက်သက်၍ မူဝါဒချမှတ်သူများကို သွားရောက်ဈေးညှိုခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ အစိုးရအနေဖြင့် လောင်းကစားလုပ်ငန်း (သို ့မဟုတ်) တရားဝင် ကာစီနိုကစားခြင်းများတွင် ပါဝင်ပက်သက်ခြင်းမျိုး မရှိသင့်ပဲ ထိုအခွန်မျိုးကို လျစ်လျူရှုထားသည့် အခွန်အဖြစ်သတ်မှတ်ရမည့်ဟု ယုံကြည်သည်။
စတော့ရှယ်ယာ အမျိုးမျိုးအား တန်ဖိုး လျှောချခြင်း သူသည် ဝင်ငွေခွန်နဲ့ပက်သက်ပြီး စတော့ တန်ဖိုးလျှော့ချခြင်းကို အခိုင်အမာ ထောက်ခံသူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နှစ်ပတ်လည်အစည်းအဝေးတွင် ဘတ်ဖတ် သည် အမေရိကန် ဥပဒေပြုလွှတ်တော်တွင် ဥပဒေမူကြမ်းတခုကို အကြီးအကျယ်ရှုံ့ချကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ ယင်းဥပဒေမူကြမ်းမှာ ကုမ္ပဏီကသတ်မှတ်ထားသည့် အချို့သော စတော့ရှယ်ယာများအား ကုန်ကျစရိတ် များနှင့် အစားထိုးနိုင်မည့် ဥပဒေဖြစ်သည်။ တစ်ဦးတည်းအကျိုးရှိရန် ရည်ရွယ်သည့် ယင်းဥပဒေမူကြမ်းအား အင်ဒီးယားနားပြည်နယ် အောက်လွှတ်တော်အမတ်ထံမှ အတည်ပြုခါနီးဆဲဆဲတွင် Pi တန်ဖိုးကို ၃.၁၄၁၅၉ မှ ၃.၂ သို ့ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ရန် ဥပဒေပြုရေး အမိန့်ပြန်တမ်းမှတဆင့် ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ သူ၏အလုပ်သမားများအား သူတို့၏ ဆောင်ရွက်မှုများအတွက် တန်ဖိုးရှိသည့် တစုံတခုကို ပေးသောအခါ ထိုအရာသည် ရှယ်ယာတန်ဖိုးနှင့် အစားထိုးပေးသော ကုန်ကျစရိတ် ဖြစ်သည်မှာ ထင်ရှားသည်။ အကယ်၍ အစားထိုးပေးသော ကုန်ကျစရိတ်သည် ဝင်ငွေစာရင်းရှင်းတမ်းတွင် မသက်ဆိုင်လျှင် ထိုကုန်ကျစရိတ်သည် ကမ္ဘာ့မည်သည့် နေရာနှင့် သက်ဆိုင်၍ အစားထိုးထားခြင်းနည်း။ တရုတ်ပြည်တွင် ရင်းနှီး မြှပ်နှံခြင်း ဘတ်ဖတ် သည် PetroChina Company Limited တွင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံခဲ့ပြီး မကြုံစဖူး ဆောင်ရွက်မှုတခုအနေဖြင့် လှုပ်ရှားပြောင်းလဲရေးပြုလုပ်သူများထံမှ ကုမ္ပဏီအား ရပ်ဆိုင်းရန် ပြောဆိုဆက်သွယ်မှုများရှိသော်ငြားလည်း ဘာကြောင့်ရပ်ဆိုင်းမှုမပြုလုပ်သည့် အကြောင်းကို တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့် အစီရင်ခံချက်တခုအနေဖြင့် Berkshire Hathaway ပိုင် Website တွင် ဖော်ပြထားခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ တွင် ဆူဒန်ပြည်တွင်းစစ်နှင့် ပက်သက်ပြီး ထိုကဲ့သို ့သော ဆက်သွယ်ချက်များကြောင့် Harvard အား ကုမ္ပဏီ အဖြစ်မှ ရပ်ဆိုင်းစေခဲ့သည်။ သို ့သော် သူသည် ကုမ္ပဏီရှိသူ၏ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများကို သိပ်မကြာခင်မှာပင် ထုတ်ရောင်းခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၈ နွေရာသီ အစောပိုင်း တွင် ရေနံဈေးထိုးကျသည့်အခြေအနေတွင် ရောက်ခဲ့သောကြောင့် သူ၏ ထိုကုမ္ပဏီတွင် ပိုင်ဆိုင်သည့် ဘီလီယံဒေါ်လာပေါင်းမြောက်မြားစွာ ဆုံးရူံးရမည့်အရေးမှ လွတ်ကင်းခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၈ အောက်တိုဘာတွင် လျှပ်စစ် မော်တော်ကားများထုတ်လုပ်သည့် BYD Auto ကုမ္ပဏီ၏ လုပ်ငန်းခွဲတခုဖြစ်သော စွမ်းအင်အသစ်သုံး မော်တော်ကားထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သည့် BYD Company တွင် ရှယ်ယာ ၁၀% အတွက် ဒေါ်လာသန်း ၂၃ဝ ဖိုးရင်းနှီးမြုပ်နှံခဲ့သည်။ တနှစ်မပြည့်ခင်မှာပင် ထိုရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုလုပ်ငန်းမှ အမြတ် ၅၀၀% ပြန်လည် ခံစားခွင့်ရခဲ့သည်။
ဘတ်ဖတ် အကြောင်းရေးသားထားသော စာအုပ်များ Warren ဘတ်ဖတ် ၏ အကြောင်းနှင့် သူ၏ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု နည်းဗျူဟာများအကြောင်းကို စာအုပ်ပေါင်းမြောက်မြားစွာရေးသားခဲ့ သည်။ ၂၀၀၈ အောက်တိုဘာတွင် USA Today မှ “ Warren ဘတ်ဖတ် ၏ နာမည်ဖြင့် စာအုပ်အနည်းဆုံး ၄ရ အုပ်ခန် ့ထုတ်ဝေပြီး ပြီဖြစ်ကြောင်း ” ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်တွင် Borders Books မှ CEO George Jones က “ထိုကဲ့သို ့ကျော်ကြားပြီး ရှင်သန်လျက်ရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်များအကြောင်း စာအုပ်ပေါင်းများစွာ ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ရာတွင် အမေရိကန် သမ္မတများ၊ ကမ္ဘာ့ပေါ်ရှိ နိုင်ငံရေးနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အဓိကပုဂ္ဂိုလ်လ်များနှင့် တိဘက်မှဘုန်းတော်ကြီး ဒလိုင်လားမား တို ့အကြောင်းများပါဝင်သည်” ဟုအကိုးအကားဖြင့် ရေးသားထားခဲ့သည်။ သူ၏ ကိုယ်ပိုင် အကြိုက်အနှစ်သက်ဆုံး ကိုယ်ရေး အတ္ထုပတ္တိစာအုပ်မှာ သူ၏ စာတမ်းတိုများကို စုစည်းထုတ်ဝေသော ဝါရင်ဘတ်ဖတ်၏ အက်ဆေးများ (၁၃၈) ဟူသော စာအုပ်ဖြစ်ပြီး ထိုစာအုပ်တွင် ဝါရင်ဘတ်ဖတ်၏ နှစ်ပတ်လည်အစီရင်ခံစာများမှ ထုတ်နုတ်ထားသော အတွေးအခေါ်များကို လွယ်ကူရှင်းလင်းသော အစီအစဉ်ဖြင့် Larry Cunningham မှ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ် ရေးသားထားသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဘီလျံနာများ
ပုံးဆိုးပြင်ရွာ၊ ပုံးဆိုးပြင်
ပုံးဆိုးပြင်ရွာ၊ ပုံးဆိုးပြင်
ညောင်တောစုရွာ၊ ညောင်တောစု
ညောင်တောစုရွာ၊ ညောင်တောစု
တင်အေး၊ ဦး(မြို့မ)
၁၉၅၇-၅၈ တွင် အိုးဝေ မဂ္ဂဇင်း ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၀-၆၁ ခုနှစ်တွင်  ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ  ဥက္ကဋ္ဌ  အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံရသည်။
ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း တွင်ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ မြို့မ ကျောင်းသားဟောင်းများ အဖွဲ့တွင် ရာသက်ပန် အမှုဆောင် တဦး ဖြစ်သည်။ မြို့မ ဦးတင်အေးဟု လူသိများသော ရှေ့နေကြီး တဦး ဖြစ်သည်။ (ကို) အောင်ထွန်း၊ "၈၈ နှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှု သမိုင်း" စာအုပ် ရေးသားရာတွင် ကူညီခဲ့မှုဖြင့် ၁၉၉၈ နှစ်ဦးတွင် ဖမ်းဆီးခံရပြီး ထောင်ဒဏ် ၇ နှစ် ချမှတ်ခံရသည်။ တောင်ငူထောင်မှ ၂၀၀၃ ဩဂုတ်လဆန်းတွင် ပြန်လွတ်လာသည်။ ထောင်မကျခင် ကတည်းက ခါးနာရောဂါ ရှိခဲ့ပြီး၊ ထောင်တွင်း၌ ပိုမို ဆိုးရွားလာကာ ထောင်မှ လွတ်မြောက်ပြီး ၂ လနီးပါး အကြာ ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။ သေဆုံးချိန်တွင် အသက် ၇၃ နှစ်ရှိ၍ သားသမီး ၄ ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ရွှေပြည်ရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ရွှေပြည်ရွာ (Shwepyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ရွှေပြည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေပြည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၉၅ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုဘယ် ဖောင်ဒေးရှင်း
နိုဘယ် ဖောင်ဒေးရှင်း (Nobelstiftelsen)သည် ပုဂ္ဂလိက ဖောင်ဒေးရှင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ နိုဘယ်ဆုငွေကြေးဆိုင်ရာများကို ကိုင်တွယ်အုပ်ထိမ်းဖို့ရန် ၁၉၀၀ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၉ရက်နေ့၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဖောင်ဒေးရှင်းသည် ဒိုင်းနမိုက်တည်ထွင်သူ အဲလ်ဖရက် နိုဘယ်၏ သေတမ်းစာအတိုင်း တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သုတ၊ မောင် (ဗိုလ်မှူးဘသောင်း)
မောင်သုတ (ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း) [၁၉၁၄ - ၁၉၆၈]
မကွေးတိုင်း သရက်မြို့တွင် အဖ လယ်ဝန်ထောက် ဦးထွန်းလှိုင် (A.T.M)၊ အမိ ဒေါ်ခင် တို့က ၁၉၁၄ ခု မတ် ၁၂ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်း ငါးယောက်တွင် စတုတ္ထမြောက် ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့ မက်သဒစ် အမျိုးသား ကျောင်းနှင့် အစိုးရ ဟိုက်စကူး ကျောင်းတို့တွင် ပညာ သင်ခဲ့သည်။ ပညာ ထူးချွန်သူ ဖြစ်ရာ အလယ်တန်း စကောလားရှစ် ပညာ သင်ဆု (၁၉၂၇ - ၃ဝ)၊ ၁၉၃ဝ တွင် ဟိုက်စကူး ဖိုင်နယ်ကို သင်္ချာ၊ ပထဝီဝင်၊ မြန်မာစာ သုံးဘာသာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင် ခဲ့သောကြောင့် အထက်တန်း ပညာ သင်ဆု (၁၉၃ဝ - ၃၉) ရရှိ ခဲ့သည်။ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက် ပညာ သင်ခဲ့၏။ ၁၉၃ဝ တွင် ဥပစာတန်း အပိုင်း (က) နှင့် (ခ) ကို တနှစ်တည်းဖြင့် ဖြေဆို အောင်မြင် ခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာတန်းကို မြန်မာ စာဂုဏ်ထူး ရ၍ အောင်မြင် ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ တွင် မဟာ ဝိဇ္ဇာ အရည်အချင်းစစ် စာမေးပွဲကို ပထမ ဆင့်မှ ပထမ စွဲ၍ အောင်မြင် ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာ ဘွဲ့ကို မြန်မာ စာဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်သည့်ပြင် ဒေါ်စာဥ ရွှေတံဆိပ် ဖြင့်လည်း ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
တက္ကသိုလ်တွင် ပညာ ဆည်းပူး စဉ်ကပင် 'တက္ကသိုလ် မင်းလွင်'၊ 'သီရိမောင်'၊ 'သောင်းထိုက်'၊ 'မောင်ဘသောင်း - ဘီအေ' စသည့် အမည် များဖြင့် ဝတ္ထု၊ ကဗျာ၊ ဆောင်းပါးများ စ ရေးသည်။ မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းတွင် တာဝန် ယူရသော အခါ 'မောင်သုတ' အမည်ဖြင့် မြန်မာစာ မြှင့်ချင် လွန်းလို့နှင့် 'ဗိုလ်ဘသောင်း' အမည်ဖြင့် စာဆိုတော် အတ္ထုပ္ပတ္တိများ ရေးသည်။ ပြုစု ခဲ့သော စာအုပ် များမှာ 'ခေတ်စမ်း ကဗျာများ' (ပထမတွဲ) (အခြား ကဗျာရှင် ခုနစ်ဦး နှင့်အတူ)၊ 'ဘူရှီဒို ခေါ် ဇာနည်သွေး' (၁၉၄၂)၊ (ဂျပန်ပြည်သွား) 'တကျွန်းသို့' (၁၉၄၈)၊ 'သူတို့ လက်ဆောင်' (၁၉၄၆)၊ 'ဇာနည်သွေး' (၁၉၄၃)၊ 'စာပေ လက်ဆောင်' (၁၉၅၃)၊ 'စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ' (၁၉၆၂၊ ၁၉၆၆၊ ၁၉၆၈၊ ၁၉၇၁၊ ၂ဝဝ၂)၊ 'မြန်မာစာ မြှင့်ချင်လွန်းလို့' (၁၉၅၄-၆၂)၊ 'မမေ့တဲ့နိုင်' (၁၉၆၅)၊ 'ဗမာ့ကျေးဇူး' (၁၉၆၈)၊ 'စာပေ့အရသာ' တို့ ဖြစ်ကြသည်။ တည်းဖြတ်ခဲ့သော ကျမ်းများမှာ 'သေနင်္ဂဗျူဟာ စစ်သမိုင်း' [သေနင်္ဂဗျူဟာပျို့နှင့် ဗျူဟစက္ကိပျို့] (၁၉၄၃)၊ 'နန္ဒီသေနပျို့' တို့ ဖြစ်ကြသည်။ 'စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ' စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ် အနုပညာ စာပေ ဆိုင်ရာ စာပဒေသာဆု ချီးမြှင့် ခံရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အုန်းပင်စုရွာ၊ ညောင်တောစု
အုန်းပင်စုရွာ၊ ညောင်တောစု
အလယ်စုရွာ၊ ရှမ်း
အလယ်စုရွာ၊ ရှမ်း
ပတက်ဝရွာ၊ သက္ကယ်ဆိပ်
ပတက်ဝရွာ၊ သက္ကယ်ဆိပ်
တန့်ကြည့်တောင်စေတီ
ပုဂံဒေသတွင် အနော်ရထာမင်း ၏ကောင်းမှု မြတ်စွယ်တော် လေးဆူမှာ-
သီရိဓမ္မာသောကမင်း တည်သောစေတီ
သာသနာ သက္ကရာဇ် ၂၁၈-ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ပါဋလိပုတ် (ယခု ပဋနာ)မြို့၌ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးသည် မြို့ပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင်တို့၌ ရှစ်သောင်းလေးထောင်သော စေတီတို့ဖြင့် ကျောင်းတိုက်ကြီးပေါင်း တစ်သောင်းလေးထောင် တည်ဆောက်စဉ်က မုဋ္ဌောစေတီများ တည်ထားခဲ့ရာ သံတောင် ငါးတောင်၊ ထီးငါးဆင့်ရှိသော စေတီတော်မြတ်တို့ ဟိရညတောင် ဗျာဒိတ်တော်အရ တည်ခဲ့သည်။ ထိုတည်ရာ၌ မင်းကြီး၏ သေနာပတိ ဓမ္မာနုဂ္ဂဟအမတ်ကိုယ်တိုင် ကြပ်မတ်၍ တည်တော်မူသည်။
တန့်ကြည့်တောင် စေတီကို အေဒီ (၁၀၅၉) တွင် အနော်ရထာမင်း တည်ခဲ့သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် သီဟိုဠ် ၌ ဘုရင်ဝိဇယဘာဟု(၁) ဆက်သလိုက်သော စွယ်တော်ကို ထပ်မံပွား၍ တန့်ကြည့်တောင် ပေါ်ရှိ သီရိဓမ္မာသောကမင်းတည်ခဲ့သည့် စေတီကို ပြုပြင်မွမ်းမံကာ စွယ်တော်ပွားကို ဌာပနာခဲ့သည်။
တန့်ကြည့်တောင် စေတီကို အောက်ခြေတွင် ပစ္စယာ အဆင့်ဆင့်ခံ၍ သပိတ်မှောက် ခေါင်းလောင်းပုံ၊ ခေါင်းလောင်းပုံတွင် ပန်းဆွဲများ တန်ဆာဆင်ထားသည့် ရစ်စည်း၊ ဖောင်းရစ် အဆင့်ဆင့်၊ ဖောင်းရစ်များ အထက်တွင် ကြာမှောက်၊ ကြာလန်၊ ငှက်ပျောဖူး၊ ထီးတော်တို့ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။
ယုံကြည်မှု
မြတ်စွယ်တော် ၄ ဆူစလုံးအား ဆွမ်း၊ ပန်း၊ ရေချမ်း၊ ဆီမီး နှင့် အလှူငွေများကို အညီအမျှ ကပ်လှူပူဇော်၍ တစ်နေ့တာ အတွင်း အပြီးဖူးမြော် ကြည်ညိုပါက လိုရာဆန္ဒပြည့်ဝမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ တန့်ကြည့်တောင်စေတီကို ခေတ်အဆက်ဆက် စေတနာရှင်များကပြုပြင် မွမ်းမံခဲ့သဖြင့် စေတီအသစ်သဖွယ် ဖြစ်နေသည်။
လက်ပုတိုရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
လက်ပုတိုရွာ (Letputo)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ လက်ပုတိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပုတိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၈ ဦး၊ မ ၄၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုဆူရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဟိုဆူရွာ (Hohsu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၉ ဦး၊ မ ၁၅၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပရက်ဂ်မြို့
ပရက်ဂ်မြို့သည် ချက်သမ္မတနိုင်ငံ ၏ အကြီးဆုံးမြို့ နှင့် မြို့တော် ဖြစ်သည်။ဥရောပယူနီယံတွင်၁၃ခု‌မြောက်အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး ဗော်တာမြစ်အနီးတွင်ရှိသည်။ ပရက်ဂ်မြို့သည်လူပေါင်း၁.၃သန်းခန့်၏အိမ်ဖြစ်သည်။ ပရက်ဂ်တွင်သမုဒ္ဒရာပိုင်းရာသီဥတုရှိပြီးမျှတသော နွေရာသီ၊အေးစိမ့်စိမ့် ဆောင်းရာသီတို့ ရှိသည်။ ပရက်ဂ်သည်အလယ် ဥရောပ၏နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုအချက်အချာဒေသဖြစ်သည်။
ဘိုးထယ်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရှေ့သရ
အရှေ့နီးပါး (Near-front) များသည်လည်း အရှေ့သရများ၏ ပုံစံပင်ဖြစ်၍ အရှေ့သရနှင့် အရှေ့နီးပါးသရများကို လျှာ၏အရှေ့ အနောက် (မဆိုစလောက်သော) ပြောင်းရွှေ့မှုတစ်ခုတည်းဖြင့် သိသိသာသာခွဲ၍ ကွဲအောင်ပြုနိုင်သော မည်သည့်ဘာသာစကားမျှမရှိဟု သိရှိရသည်။
အရှေ့အဝိုင်းသရများသည် စံအနေဖြင့် အလယ်ပိုင်းသရများဖြစ်ကြသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ အသံထုတ်မှုအရ အရှေ့နီးပါးသရများဖြစ်၏ ။ ထို့ကြောင့်ပင် အိုင်ပီအေဇယား၌ အရှေ့အဝိုင်းသရများကို အရှေ့အပြန့်သရများ၏ ညာဘက်၌ (အမည်းစက်တစ်ခုခြား၍) ရေးကြသည်။
ပါဝင်မှု
နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာများတွင် အရှေ့သရများအဖြစ် အောက်ပါသရများ ပါဝင်သည်။
အိုင်ပီအေစနစ်၌ တရားဝင်သတ်မှတ်ခြင်းမရှိသော အရှေ့သရများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
အသံထုတ်လုပ်မှုဆိုင်ရာ အရှေ့သရများ
အသံထုတ်လုပ်ရာ၌ လျှာသည် ပုံမှန် (သို့) အနားယူသော အနေအထားမှ အရှေ့သို့တိုး၍ထွက်ရှိသည့် အရှေ့သရများသည် ဆုတ်တက်သောသရများ (raised vowel) နှင့် ဆုတ်ဆင်းသောသရများ (retracted vowel) နှင့်မတူကွာခြားသည်။ ဤသဘောတရားအယူအဆအရ အိုင်ပီအေဇယား၌ ပြုစုထားသေယ အရှေ့သရများထက် ပိုမိုကျယ်ပြန့်၍, အက္ခရာများနှင့် နီးနီးကပ်ကပ်အားဖြင့် အလယ်တစ်ဝက်သရများလည်း ပါဝင်သည်။ အရေ့သရများအတွင်း သရ၏အနိမ့်အမြင့် (vowel height) ; တစ်နည်း အဖွင့်၊ အပိတ်သရများကို လျှာက တိုက်ရိုက်ဆုံးဖြတ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ မေးရိုး၏အနေအထားကသာဆုံးဖြတ်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။ သံရင်းပိုင်းအရ ဆုတ်တက်၊ ဆုတ်ဆင်းသရများကို ဥပမာ အာခေါင် (palatal) ၌ဖြစ်သော ဗျည်းများက အသံထွက်အရ ရှေ့ပိုင်းသရများဖြစ်စေသည်။ အချို့သောဘာသာစကားများတွင် လည်ချောင်းဝ၌ဖြစ်သော ဗျည်းများက အထက်ပါ ဆုတ်တက်၊ ဆုတ်ဆင်းသရများကို အရှေ့သရများအဖြစ် အသံထွက်အရ ဖန်တီးယူကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် (အာရေးဗစ်ဒေသစကားအချို့တွင်) သို့ တို့ နောက်၌ဖြစ်သော  အသံသည်  ထက်အရှေ့ပိုကျနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရှေ့နောက်သရများ
သပြုပင်ဆိပ်ရွာ၊ ညောင်တောစု
သပြုပင်ဆိပ်ရွာ၊ ညောင်တောစု
ကောင်းဟဲရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကောင်းဟဲရွာ (Kawnghe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းဆောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဆောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၉ ဦး၊ မ ၅၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဓနိတောရွာ၊ သက္ကယ်ဆိပ်
ဓနိတောရွာ၊ သက္ကယ်ဆိပ်
အတ္တဟတသုတ်
(သတ္တ)လောကကို သေခြင်းတရား လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်နေသည်၊ အိုခြင်းဇရာက ဝန်းရံထားသည်၊ တဏှာတည်းဟူသော ငြောင့်က စူးဝင်နေသည်၊ (မရရှိသေးသော အာရုံကို လိုချင်မှု) တဏှာရမ္မက်ဖြင့် အခါခပ်သိမ်း ပြင်းထန်စွာ ပူလောင်နေသည်-ဟု နတ်သားတစ်ယောက်၏ မေးလျှောက်လာသည့် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းပေးတော်မူသည့်သုတ်။
ဝါ့ပုယန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဝါ့ပုယန်ရွာ(Wapuyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မဝန်အူမားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၄၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ လွတ်ကင်းရေး၊ (စာအုပ်)
ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ လွတ်ကင်းရေး နှင့် အခြားစာတမ်းများစာအုပ်သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ရေးသားခဲ့သည့် စာတမ်းများ နှင့် သူ၏ နီးစပ်သူများမှ သူမ၏ ဘဝကို ပြန်လည်ပုံဖော် ရေးသားထားသည့် စာအုပ်ဖြစ်သည်။ မူလထွက်ရှိခဲ့သည့် စာအုပ်သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြစ်သော်လည်း၊ ဒေါက်တာအောင်ခင်မှ မြန်မာဘာသာသို့ ဘာသာပြန်၊ စာတည်းဖြတ်ကာ မြန်မာစာဖတ်သူများအတွက် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ လွတ်ကင်းရေး
ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ လွတ်ကင်းရေးသည် လူ့အခွင့်အရေး၌ အရေးပါသည့် အချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၄၁ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ရက်နေ့၌ အမေရိကန်သမ္မတ ဖရန်ကလင် ဒီလာနို ရုဇဗဲ့မှ ပြည်ထောင်စု လွတ်လပ်ရေး အချက်၄ ချက်၌ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့ပြီးနောက်၊ ၎င်းကို လွတ်လပ်ရေး အချက်ကြီး ၄ချက်ဟူ၍ အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။
ကြောက်ရွံ့ခြင်းမှ လွတ်ကင်းရေး ဆိုသည့်အချက်ကို ခိုင်မြဲစွာ ဆုပ်ကိုင်ထားသည့် မြန်မာ့ဒီမိုကရေစီ အတိုက်အခံခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၌ စာအုပ်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကျွန်းသာယာရွာ
ကျွန်းသာယာရွာ
တအင်းတိုင်ရွာ၊ ပုံးဆိုးပြင်
တအင်းတိုင်ရွာ၊ ပုံးဆိုးပြင်
ကျွန်းသာယာရွာ
ကိုးကား
ကျွန်းသာယာရွာ
​အောက်တံခွန်တိုင်ရွာ၊ အောက်တံခွန်တိုင်
အောက်တံခွန်တိုင်ရွာ၊ အောက်တံခွန်တိုင်
တဏှာသုတ်
(၉) သုတ်ရှိပါသည်။
အညတရနတ်သား၏ လျှောက်ထားချက်အရ လောကကို တဏှာသည် ဆောင်အပ်၏။ တဏှာဖြင့် ဆွဲငင်အပ်၏။ အလုံးစုံသော (တဏှာနှင့်စပ်) သူတို့သည် တဏှာဟူသော တစ်ခုတည်းသောဓမ္မ၏အလိုသို့ လိုက်ပါနေကြရကုန်၏ဟု ဘုရားရှင် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။ - ရူပတဏှာအစရှိသော တဏှာ(၆)ပါးတရားတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အနတ္တ လက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း အရှင်ရာဟုလာအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- -ရူပတဏှာအစရှိသော တဏှာ (၆)ပါး၏ ဥပ္ပါဒသည် ဒုက္ခ၏ဥပ္ပါဒ။
-ရူပတဏှာအစရှိသော တဏှာ (၆)ပါး၏ ပါတုဘာဝသည် ဇရာမရဏ၏ ပါတုဘာဝ။
-ရူပတဏှာအစရှိသော တဏှာ (၆)ပါး၏ နိရောဓသည် ဒုက္ခ၏နိရောဓ။
-ရူပတဏှာအစရှိသော တဏှာ (၆)ပါး၏ ဝူပသမသည် ရောဂါတို့၏ ဝူပသမ။
-ရူပတဏှာအစရှိသော တဏှာ (၆)ပါး၏ အတ္ထင်္ဂမသည် ဇရာမရဏ၏ အတ္ထင်္ဂမ။ ဖြစ်ပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ရူပတဏှာအစရှိသော တဏှာ(၆)ပါးတို့၌ (ဖြစ်သော) ဆန္ဒရာဂသည် စိတ်၏ ဥပက္ကိလေသတည်း။ ဤတဏှာတရား (၆)ပါးတို့၌ စိတ်၏ဥပက္ကိလေသကို ပယ်ပြီးသောအခါ စိတ်သည် နေက္ခမ္မ၌ ညွတ်ကိုင်း၏။ နေက္ခမ္မ၌ ပွားများအပ် ထုံအပ်သော စိတ်သည် ထူးသောဉာဏ်ဖြင့်သိ၍ မျက်မှောက်ပြုအပ်သောတရားတို့၌ပြုရန် သင့်လျော်သည်ဖြစ်၍ထင်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကာမတဏှာ၊ ဘဝတဏှာ၊ ဝိဘဝတဏှာဟူသော တဏှာသုံးပါးတို့ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ရန်၊ ပိုင်းခြား၍သိမြင်ရန် ယင်းတို့ကို ကုန်စေရန် ပယ်စွန့်နိုင်ရန် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်ကို ဝိဝေကနိဿိတ, ဝိရာဂနိဿိတ, နိရောဓနိဿိတ, ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီဖြစ်အောင် ပွားများရမည်ဟု အရိယာမဂ် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပွားများရန် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - တဏှာသည် လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်အပ်သော ထက်ဝန်းကျင်မှ မြှေးယှက်ထားအပ်သောကြောင့် ရက်ကန်းသည်တို့၏ ချည်ထွေးကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ စာပေါင်းသိုက်ကဲ့ သို့လည်းကောင်း၊ ဖြူဆံမြက် ဗြိတ်မြက်ကဲ့သို့ဖြစ်နေသော ဤသတ္တလောကသည် အပါယ၊ ဒုဂ္ဂတိ၊ ဝိနိပါတဖြစ်သော သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲကို မလွန်မြောက်နိုင်။ ကွန်ယက် နှင့်တူသော ရွှေ့ပြောင်းလှည့်လည်တတ် ကပ်ငြိတတ်သောတဏှာဟူသည် တဏှာ ဝိစရိုက်တရား (၁၀၈)ပါးတို့ပေတည်း။ အဇ္ဈတ္တခန္ဓာငါးပါးကို စွဲ၍ဖြစ်သော တဏှာဝိစရိုက်တရား (၁၈)ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓခန္ဓာ ငါးပါးကို စွဲ၍ဖြစ်သော တဏှာဝိစရိုက်တရား (၁၈)ပါး၊ နှစ်ခုပေါင်းလိုက်လျှင် ပစ္စုပ္ပန် တဏှာဝိစရိုက်တရား (၃၆)ပါး၊ အတိတ်တဏှာဝိစရိုက်တရား (၃၆)ပါး၊ အနာဂတ် တဏှာဝိစရိုက်တရား (၃၆)ပါးအားဖြင့် တဏှာဝိစရိုက်တရား (၁၀၈)ပါး ဖြစ်နေပုံကို ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။ - ကာမတဏှာ ဘဝတဏှာ ဝိဘဝတဏှာဟူသော တဏှာသုံးပါး၊ မာန ဩမာန အတိမာနဟူသော မာနသုံးပါးတို့ကို ပယ်ပြီးသောရဟန်းကို တဏှာကို အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် ဖြတ်ပြီးသူ၊ သံယောဇဉ်တို့ကို လွန်မြောက်ပြီးသူ၊ မာနကို အရဟတ္တ မဂ်ဖြင့် အကြွင်းမဲ့ပယ်ခြင်းကြောင့် ဝဋ်ဆင်းရဲ၏အဆုံးကို ပြုပြီးသူဟု ဆိုအပ်ကြောင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- ဘဝတဏှာ၏ ရှေးအစွန်းသည် မထင်ရှား၊ ထိုသို့ မထင်ရှားသော်လည်း ဘဝတဏှာ၏အကြောင်းကား အဝိဇ္ဇာ၊ အဝိဇ္ဇာ၏အကြောင်းကား နီဝရဏငါးပါး၊ နီဝရဏငါးပါး၏အကြောင်းကား ဒုစရိုက်သုံးပါး၊ ဒုစရိုက်သုံးပါး၏အကြောင်းကား ဣန္ဒြိယအသံဝရ၊ ဣန္ဒြိယအသံဝရ၏အကြောင်းကား အသတာသမ္ပဇည၊ အသတာ သမ္ပဇည၏အကြောင်းကား အယောနိသောမနသိကာရ၊ အယောနိသောမနသိကာရ၏အကြောင်းကား အဿဒ္ဓိယ၊ အဿဒ္ဓိယ၏အကြောင်းကား အဿဒ္ဓမ္မဿဝန၊ အဿဒ္ဓမ္မဿဝန၏အကြောင်းကား အသပ္ပုရိသသံသေတည်း။
အသပ္ပုရိသသံသေဝပြည့်လျှင် အသဒ္ဓမ္မဿဝနပြည့်၏ အစရှိသည်ဖြင့် ဘဝတဏှာဖြစ်သည့်တိုင်အောင် အနုလောမ၊ ပဋိလောမဖြစ်နေပုံကို တောင်ထိပ်၌ မိုးရွာသောဥပမာဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူပါသည်။
ဝိဇ္ဇာဝိမုတ္တိ၏အကြောင်းကား ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါး၊ ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါး၏အကြောင်းကား သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး၊ သတိဋ္ဌာန်လေးပါး၏အကြောင်းကား သုစရိုက်သုံးပါး၊ သုစရိုက်သုံးပါး၏အကြောင်းကား ဣန္ဒြိယသံဝရ၊ ဣန္ဒြိယသံဝရ၏အကြောင်းကား သတိသမ္ပဇည၊ သတိသမ္ပဇည၏အကြောင်းကား ယောနိသောမနသိကာရ၊ ယောနိသောမနသိကာရ၏အကြောင်းကား သဒ္ဓါ၊ သဒ္ဓါ၏အကြောင်းကား သဒ္ဓမ္မဿဝန၊ သဒ္ဓမ္မဿဝန၏အကြောင်းကား သပ္ပုရိသသံသေတည်း။ သပ္ပုရိသသံသေဝပြည့်လျှင် သဒ္ဓမ္မဿဝနပြည့်သည်အစရှိသည်ဖြင့် တောင်ပေါ်၌မိုးရွာသော ဥပမာဖြင့်ပင် အနုလောမ၊ ပဋိလာမဒေသနာနည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- ကာမတဏှာ၊ ဘဝတဏှာ၊ ဝိဘဝတဏှာ-ဟု တဏှာသုံးပါးရှိကြောင်း၊ တဏှာယောဂနှင့် ယှဉ်ခြင်းကြောင့် ဘဝကြီးငယ်၌ တပ်မက်မောသော စိတ်ရှိကြကုန်သော ယောဂမရှိရာ နိဗ္ဗာန်, အရဟတ္တဖိုလ်ကို မရရှိကြကုန်သော သတ္တဝါတို့သည် မာရ်မင်း၏ ကျော့ကွင်းနှင့်တူသော ယောဂနှင့်ယှဉ်ခြင်းကြောင့် ပဋိသန္ဓေနေခြင်း၊ သေဆုံးရခြင်းသို့ရောက်ကုန်လျှက် သံသရာ၌ ဖြစ်ကြရကုန်၏။
ဘဝကြီးငယ်တို့၌ တပ်မက်မောမှုတဏှာ ကင်းပြီးကြကုန်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့၌ တဏှာကို ပယ်ကြကုန်ပြီးသောကြောင့် အာသဝေါတရားတို့၏ ကုန်ဆုံးရာနိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြကုန်သဖြင့် နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ဆိုက်ရောက်ကြကုန်၏ ဟု ဘုရားရှင်အထံတော်မှ နာယူခဲ့ရပါကြောင်း ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိ သော မိဖုရားငါးရာတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ တဏှာသုံးပါးအဖွင့်၊ ယင်းတဏှာသုံးပါးကို အာရုံ (၆)ပါးဖြင့် ဝေဖန်လိုက်လျှင် တဏှာ (၁၈)ပါးဖြစ်ပုံ၊ ယင်းတဏှာ (၁၈)ပါးကို အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ သန္တာန်နှစ်ပါးဖြင့် ဝေဖန်လိုက်လျှင် တဏှာ (၃၆)ပါးဖြစ်ပုံ၊ ယင်း (၃၆)ပါးကို ပစ္စုပ္ပန် အတိတ် အနာဂတ် ကာလသုံးပါးနှင့် ဝေဖန်လိုက်လျှင် တဏှာ (၁၀၈)ပါးဖြစ်ပေါ်လာပုံ နှင့် သိမှတ်ဖွယ်ပုဒ်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
လိုင်ဇိုလူမျိုး
လိုင်ဇိုလူမျိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် တိုင်းရင်းသား (၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်လေသည်။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးကြီး (၈)မျိုးအနက်၊ ချင်းတိုင်းရင်းသားထဲမှ လူမျိုးစု တစ်စုဖြစ်သည်။
ဥဍ္ဍိတသုတ်
အညတရနတ်သား၏ လျှောက်ထားချက်အရ -လောကကို တဏှာဖြင့်ဆွဲချိတ် အပ်ပြီ၊ ဇရာဖြင့် ခြံရံအပ်ပြီ၊ သေခြင်းသည် ပိတ်ထားအပ်ပြီး ဒုက္ခ၌တည်လေ၏-ဟု ဘုရားရှင် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
သမ္ဗာန်ကွဲရွာ၊ သက္ကယ်ဆိပ်
သမ္ဗာန်ကွဲရွာ၊ သက္ကယ်ဆိပ်
တောင်စုရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
တောင်စုရွာ (Taungsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ဘလောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၇၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘလောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၂၁ ဦး၊ မ ၁၇၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗန္ဓနသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ကောသလ ဘုရင်သည် ကြိုး, လက်ထိပ်, သံခြေကျဉ်းတို့ဖြင့် နှောင်ဖွဲ့ခံထားရသော လူတို့ အကြောင်းကို ရဟန်းတို့အား လျှောက်ထားခြင်းကြောင့် “သံ, သစ်သား, လျော် တို့ဖြင့်ပြုအပ်သော အနှောင်အဖွဲ့တို့ကို ခိုင်မြဲသောအနှောင်အဖွဲ့တို့ဟု ပညာရှိတို့ မမိန့်ဆိုကြကုန်၊ ကျောက်မျက်ရတနာ, နားချောင်း သားသမီး, ဇနီးမယားတို့၌ အလွန်အမင်း တပ်နှစ်သက်ခြင်း ငဲ့ကွက်ခြင်းတို့သည် အပါယ်သို့ဆောင်နိုင်သော, အဖြေရခက်သော မြဲမြံသောအနှောင်အဖွဲ့ဟူ၍ ပညာရှိတို့ မိန့်ဆိုကြကုန်၏။ ပညာရှိတို့သည် ထိုအနှောင်အဖွဲ့တို့ကိုဖြတ်လျှက် ကာမချမ်းသာကိုပယ်လျက် ငဲ့ကွက်ခြင်း မရှိကြကုန်ဘဲ လွတ်မြောက်တော်မူကြကုန်၏”ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက် အနည်းငယ်ပါရှိပါသည်။ - ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်က မိန်းမက ယောက်ျားတို့အားနှောင်ဖွဲ့ပုံ အနှောင်အဖွဲ့ ၈-မျိုးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ယောက်ျားက မိန်းမအားနှောင်ဖွဲ့သည့် အနှောင် အဖွဲ့ ၈-မျိုးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ပိဟိတသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ၊ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရနတ်သား၏ မေးမြန်းလျှောက်ထားချက်အရ “သေခြင်းတရားသည် လောကကို ပိတ်ဆို့အပ်၏။ လောကသည် ဆင်းရဲ၌တည်၏။ တဏှာသည် လောကကို ဆွဲချိတ်အပ်၏။ ဇရာသည် လောကကို ခြံရံအပ်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက် အနည်းငယ်ရှိပါသည်။
တင်းကုတ်ကြီးရွာ၊ ရှမ်း
တင်းကုတ်ကြီးရွာ၊ ရှမ်း
မန့်နောင်ကောင်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
မန့်နောင်ကောင်ရွာ (Mantnawngkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန့်စယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန့်စယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၃ ဦး၊ မ ၃၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောက်တော်ပါမြင်းဝန်
နောက်တော်ပါမြင်းဝန်
နောက်တော်ပါ မြင်းဝန်သည် မြင်းတပ်အစုသားများအနက် နောက်တော်ပါ မြင်းတပ်စုကို အုပ်ချုပ်ကွက်ကဲရသူ ဖြစ်သည်။ နောက်တော်ပါ မြင်းအစုသားများသည် ခါးနောက်ဘက်၌ မြင်းရုပ်တံခွန်စိုက်ပုံ သဏ္ဌာန်ကို စုတ်ဆေးဖြင့် ရေးထိုးထားကြရ၏။ နောက်တော်ပါ မြင်းဝန်၏ လက်အောက်တွင် နောက်တော်ပါ မြင်းစာရေးတစ်ဦးကိုလည်း ခန့်ထားပေးပြီး ၎င်းတို့နှစ်ဦးက နောက်တော်ပါ မြင်းတပ်စစ်သည်များကို ထိန်းသိမ်းကြီးကြပ်ရ၏။
နောက်တော်ပါ မြင်းဝန် အပြောင်းအလဲ
၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီမင်း နန်းတက်လာသောအခါ မဟာမင်းလှ ကျော်ထင်ဘွဲ့ခံ ဦးတုတ်ကြီးကို နောက်တော်ပါ မြင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးတုတ်ကြီးမှာ ဝန်ထောက်အရာနှင့် ပူးတွဲတာဝန် ထမ်းဆောင်ရြခင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းဦးတုတ်ကြီးမှာ နောင်မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင်၏ ဖခင်ဖြစ်သည်။ ၁၈၄၆ ခုနှစ်တွင် ပုဂံမင်းနန်းတက်လာသောအခါ နောက်တော်ပါ မြင်းဝန်ရာထူး အပြောင်းအလဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် နောက်တော်ပါ မြင်းဝန်မှာ မင်းကြီးမဟာမင်းလှ သီရိဘွဲ့ခံ ဦးရွှေမောင် ဖြစ်၏။
မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်
မင်း တုန်းမင်း (၁၈၅၃-၁၈၇၈) လက်ထက် အစောပိုင်းကာလတွင် နောင်တော်ပါ မြင်းဝန်အြဖစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ မင်းကြီး မဟာမင်းခေါင်ဘွဲ့ခံ ဦးပို ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၂ မေ ၁၈၅၉ တွင် မန္တလေးမြို့တော် နန်းမြို့၏ တံခါးများ ဆောက်လုပ်ရာ၌ မြောက်ဘက် မျက်နှာ အနောက်စွန်းရှိ စည်သာတံခါးကို တာဝန်ယူ ဆောက်လုပ်ရသူဖြစ်၏။ မင်းတုန်းမင်း၏ အနောက်နန်းမတော် ပင်းတလဲထိပ်ခေါင်တင်နှင့် ယင်းခဲထိပ်ခေါင်တင်တို့၏ ဦးရီးတော်ဖြစ်၏။ ဦးပိုအား ဆက်ခံခဲ့သူ နောက်တော်ပါ မြင်းဝန်မှာ ဦးအုန်းခိုင် ဖြစ်၏။ သို့သော် နောက်တော်ပါ မြင်းဝန် ဦးအုန်းခိုင်မှာ ရေရှည်အမှုထမ်းရွက်ခွင့် မရခဲ့ပေ။ ၈ နိုဝင်ဘာ ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းတရား၏ မယ်တော်ကြီးနှင့် နန်းမတော်ကြီးတို့နှစ်ပါး သာသနာပြုဆရာတော်၏ ဈာပနသို့ သွားရောက်ဖူးမြော်ရန် မြင်းရထားများနောက်ကျနေမှုဖြင့် ရာထူးမှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရသည်။ နောက်တော်ပါ မြင်းဝန် ဦးအုန်းခိုင်နှင့်အတူ စာရေးကြီး ဦးကြယ်ပင် အဆစ်ပါသွား၏။
နောက်တော်ပါ မြင်းဝန် ဦးဘားကြီး
၁၈၇၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် သီပေါမင်း နန်းတက်လာပြီးနောက် မင်းထင်ရာဇာသခင်္ယာဘွဲ့ခံ ဦးဘားကြီးအား နောက်တော်ပါ မြင်းဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးဘားကြီးမှာ ၁၈၆၆ ခုနှစ် မြင်ကွန်း မြင်းခုံတိုင် အရေး၌ ကျဆုံးခဲ့သူ ကင်းဝန်ဦးမာလိန်၏ သားဖြစ်သည်။ နောက်တော်ပါ မြင်းဝန် ဖြစ်လာပြီးနောက် ဦးဘားကြီးသည် စည်ရှည်မြို့ကိုလည်း မြို့စားအရာ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၈၇၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဗြိတိသျှသံအဖွဲ့ လာရောက်စဉ် နောက်တော်ပါ မြင်းဝန် ဦးဘားကြီးလည်း စစ်ရေးပြအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ခဲ့ရ၏။ ထို့ပြင် ၂၈ မေ ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ရတနာပုံမြို့တော်ကြီး လုံခြုံရေးအတွက် နယ်မြေ ၁၂ ရပ် သတ်မှတ်ကာ တာဝန်ခွဲဝေရာ၌လည်း နောက်တော်ပါ မြင်းဝန် ဦးဘားကြီးသည် ရွှေတချောင်းအတိုင်း တောင်ဘက်ကို ပိုက်ကျိုး၊ အနောက်ဘက်ကို မြေမြို့ရိုးအထိ တာဝန်ယူ ခဲ့ရသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက် ဦးဘားကြီး နောက်တော်ပါ မြင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့စဉ်က နောက်တော်ပါ မြင်းအမှုထမ်း ၁၁၈ ဦးရှိခဲ့ပြီး လစာငွေ ၁၉၂၀ ကျပ် သုံးစွဲကုန်ကျကြောင်း သိရှိရသည်။ ဦးဘားကြီးသည် ကိုလိုနီခေတ်ဦး ကာလ ၁၃ ဇွန် ၁၈၉၅ တွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ချီးနားဒေရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ချီးနားဒေရွာ (Cheenarday)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၀၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လင်းဒိုင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
–လင်းဒိုင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ဓမြချောင်းရွာ၊ သက္ကယ်ဆိပ်
ဓမြချောင်းရွာ၊ သက္ကယ်ဆိပ်
NGC 171
NGC 171 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး အလင်းနှစ် ၁၂ မီလီယံ ကွာဝေးသောနေရာ၌ တည်ရှိသည်။
နမ့်ဟွေရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နမ့်ဟွေရွာ (Namhway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၉ ဦး၊ မ ၁၅၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပန်ကိုင်းရွာ
လက်ပန်ကိုင်းရွာ
ပထမအီဂျစ် ပြည်ထောင်စု
ပေါ်ပေါက်လာပုံ
ထိုသို့ အထက်နှင့် အောက် အီဂျစ်နိုင်ငံနှစ်ခု၏ အားပြိုင်မှုတို့သည် ခန့်မှန်းအားဖြင့် ဘီစီ ၄၃၀၀ခန့်အရောက်တွင် စစ်ဖြစ်ပွားကာ အောက်အီဂျစ်(မြောက်ပိုင်း)က တောင်ပိုင်း အထက်အီဂျစ်ကို အနိုင်ရသဖြင့် ပထမ အီဂျစ်ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်နိုင်သည်။ အုပ်စိုးသည့် ရှင်ဘုရင်များအနေဖြင့်လည်း တောင်မြောက်ဒေသ နှစ်ခုလုံး၏ အကြီးအကဲဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားစေလိုသဖြင့် မြောက်ပိုင်းသရဖူအနီအတွင်း တောင်ပိုင်းသရဖူအဖြူကို နှစ်ထပ်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အဆိုပါ ပထမပြည်ထောင်စုသည် နှစ်ပေါင်း ရှစ်ရာခန့် တည်တံ့ကာ မြို့တော်အဖြစ် ဟယ်လီယိုပိုလစ် (နေမြို့တော်) တွင် နန်းစိုက်သည်။
အုပ်ချုပ်ရေး
အဆိုပါ ဖေရိုးမင်းများ နောက် ဒုတိယနေရာမှ ဘုန်းတန်ခိုးကြီးစိုးသူများမှာ မင်းညီမင်းသားများ ဖြစ်သည်။ ဖာရိုးမင်းများနည်းတူ လယ်ယာမြေပိုင်စိုးကြသဖြင့် ၎င်းတို့ကို နယ်စားများဟုလည်း သတ်မှတ်ကြသည်။ နယ်စားတို့သည် အုပ်ချုပ်ရေးအရ အရေးပါသည့် ရာထူးများကိုလည်း ရယူထားသေးသည်။
နယ်စားများ အောက်တစ်ဆင့် တန်ခိုးထွားသူတို့မှာ ဘာသာရေးဆရာ(နတ်ဆရာ၊ ဝတ်ကျောင်းဘုန်းကြီး)များဖြစ်ကြသည်။ ဘာသာရေးဆရာများ နောက်တွင်မှ မင်းမှုထမ်းများ၊ ထိုနောက်တွင်မှ စာရေးစာချီများ၊ ထိုနောက်မှ ထူချွန်သော လက်မှုပညာရှင်များ၊ ထိုနောက်မှ လယ်သမားများ စသဖြင့် အဆင့်ဆင့် အတန်းအစားခွဲခြားထားသည်။
ဖာရိုးတို့၏ နန်းတော်သည် အလွန်ခန်းနားကြသည်မှာ ပြောရန်မလိုပေ။ ထိုနည်းတူပင် နယ်စားများ၏ အိမ်ဂေဟာမှာလည်း အဖိုးတန်အိမ်ကြီးအိမ်ကောင်းများ၊ဥယျာဉ်ခြံမြေများဖြင့် ထည်ဝါကြသည်သာ ဖြစ်သည်။ စည်းစိမ်ကိုလည်း ရက်ရက်ရောရောခံစားကြသည်။ သို့သော် ပြည်သူတို့၏ လူနေမှုမှာမူ အုပ်စိုးသူလူတန်းစားနှင့် အထူးကွာခြားသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ သာမန်ပြည်သူတို့မှာ အလွန်ပင်ဆင်းရဲကြရှာသည်။
တီထွင်ဆန်းသစ်မှုများ
ပထမအီဂျစ်ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် တိုးတက်မှုများကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းအားဖြင့်လည်း ရေချိန်မြင့်မားသည့် အတွက် ထိုကဲ့သို့ တီထွင်မှုများပေါ်ထွန်းလာရခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ လူ့ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းအရ ဤခေတ်သည် အစပြုခြင်းပင်ဖြစ်သည်ဟု ပညာရှင်အတော်များများက ထောက်ခံချက်ပေးကြသည်။
စိုက်ပျိုးရေး
ရှေးခေတ်လူသားများမှ ယဉ်ကျေးလာသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အီဂျစ်တို့သည် နိုင်းမြစ်ကိုအခြေပြုကာ စိုက်ပျိုးရေးကို တွင်ကျယ်အောင် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ အစဦးတွင် လူကိုယ်တိုင် ထယ်ထိုးခြင်းနည်းဖြင့် စိုက်ပျိုးကြသော်လည်း အင်မတန်ပင်ပန်းကာ အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှုနည်းလှသည်။ မကြာမီပင် ထွန်ဖြင့် ထပ်ထိုးခြင်းနည်းကို အသုံးချကာ စိုက်ပျိုးလာကြသည်။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် လယ်ယာမြေစိုက်ပျိုးခြင်းကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လုပ်ဆောင်လာနိုင်သဖြင့် အစားအသောက်ကို ပေါပေါများများစာသုံးလာနိုင်သည်။ သို့ဖြင့် ငွေကြေးစနစ်မဟုတ်ဘဲ ကောက်ပဲသီးနှံဖြင့် အဟောင်းပေးအသစ်ယူခြင်း(မြှီစားခြင်း)၊ အခွန်ဆောင်ခြင်း တို့ကိုပြုလုပ်ကြသည်။
ဆည်မြောင်းတာတမံ
လယ်ယာမြေများကို တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးနိုင်ရန်အတွက် ရှေးအီဂျစ်တို့သည် ပထမပြည်ထောင်စုခေတ်ကပင် ဆည်မြောင်းတာတမံတို့ကို အစိုးရ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဖော်ထုတ်တည်ဆောက်လာကြောင်း တွေ့ရသည်။ ဖာရိုးမင်းအဆက်ဆက်တို့သည် ဆည်မြောင်းဗဟိုဌာန ဟူ၍ဖွဲ့စည်းပေးကာ ဆည်မြောင်းများအုပ်ချုပ်ရေးကို ကိုယ်တိုင်တာဝန်ယူသည်။ စိုက်ပျိုးရေ အလဟဿမဖြစ်စေရေး၊ ဆည်မြောင်းများ အသစ်တူးဖော်ခြင်း စသည်ဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ပက်သက်၍ ဆည်မြောင်းကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်စေသည်။
အခြေခံအားဖြင့် ရှင်ဘုရင်တို့သည် ကာကွယ်ရေးနှင့် ငြိမ်ဝမ်ပိပြားရေးဆိုရာ ကိစ္စများနှင့်သာ သက်ဆိုင်သဖြင့် စစ်ပွဲကာနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကာလများတွင် လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရန် မရှိသကဲ့သို့သော အခြေအနေတွင် ထိုကဲ့သို့ ဆည်မြောင်းတာတမံများအတွက် အုပ်ချုပ်မှုကို ဦးဆောင်ရသဖြင့် ကမ္ဘာ့ရှေးအကျဆုံး အရပ်ဖက်ဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေး ယန္တရားအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်။
ပြက္ခဒိန်
စိုက်ပျိုးရေးကို အမှီပြုကာ အသက်မွေးကြသည့် ပထမအီဂျစ်ပြည်ထောင်စုအတွက် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အရေးပါသော အထောက်အကူအဖြစ် ပြက္ခဒိန်ကိုလည်း တီထွင်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ပြည်ထောင်စုခေတ် မစတင်မှီကပင် မြောက်ပိုင်းအီဂျစ်နိုင်ငံမှ လူတို့အနေဖြင့် တစ်နှစ်တွင် ၃၆၅ရက်ရှိသည်ကို တွက်ချက်မိပြီးဖြစ်ဟန်တူသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်အရောက်တွင်လည်း ထိုကဲ့သို့ပင် သတ်မှတ်ကာ တစ်နှစ်တာအတွင်းရှိ နေ့ရက်များကို အုပ်စုဖွဲ့၍ လ ဟုသတ်မှတ်ရာတွင်လည်း ကောင်းကင်ပေါ်ရှိ လ၏ အခြေအနေကိုမူတည်ကာ တွက်ချက်သတ်မှတ်ကြသည်။ သို့ဖြင့် ဘီစီ ၄၂၄၁ခုနှစ်အရောက်တွင် ပထမပြည်ထောင်စုမှ အီဂျစ်လူမျိုးများသည် ပြက္ခဒိန်သစ်တစ်ခုကို တီထွင်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တွင် ၁၂လ၊ ၃၆၅ရက် ရှိကာ တစ်လတွင် ရက်ပေါင်း ၃၀ ဟုသတ်မှတ်သည်။ အစွန်းထွက်ကာ ပိုလျှံနေသော ၅ ရက်ကို ပွဲတော်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ကြသည်။ ထို ပြက္ခဒိန်ကို မှီတည်ကာ ဖြည့်စွပ်ပြင်ဆင်ထားသော ပြက္ခဒိန်ကို နှစ်ကာလတာရှည်စွာဖြင့် ဂရိ၊ ရောမခေတ်များမှသည် ယနေ့တိုင် အသုံးပြုနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။
စာပေအရေးအသား
ပြက္ခဒိန်တီထွင်မှုအပြင် အီဂျစ်တို့သည် ကမ္ဘာ့ရှေးအကျဆုံး စာပေအရေးအသားကိုလည်း တီထွင်သွားကြသေးသည်။ တွဲဖက်အနေဖြင့် စက္ကူကလောင်တံ နှင့် မှင် စသည်တို့ကိုလည်း တီထွင်ပြန်သည်။ ရှေးဦးလူသားများအနေဖြင့် မိမိတို့ရေးမှတ်လိုသည့် အကြောင်းအရာများကို အရုပ်များရေးဆွဲခြင်း အားဖြင့် မှတ်တမ်းတင်သည့် အလေ့အကျင့်မှသည် အီဂျစ်တို့၏ ပထမပြည်ထောင်စုခေတ် အရောက်တွင် ပထမဆုံးသော စာပေအဖြစ်ဖြင့် အီဂျစ် အရုပ်စာပေါ်ထွန်းလာသည်။ အဆိုပါ အီဂျစ်အရုပ်စာရေးသားနည်းကို ဟီအာရိုဂလစ် ရေးနည်း(Hieroglyphs/အရုပ်စာရေးနည်း) ဟုခေါ်သည်။ နောက်ဆက်တွဲအနေဖြင့် စက္ကူကိုလည်း တီထွင်နိုင်သည်။ နိုင်းမြစ်ထဲတွင် အလေ့ကျပေါက်သည့် ပပိုင်းရပ်စ်(Papyrus) ကျူပင်များကို ခွဲစိတ်ပြုပြင်ကာ စက္ကူအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ထိုအသုံးအနှုန်းမှ ဆင်းသက်ကာ ယနေ့ စက္ကူကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာအားဖြင့် ပေပါ(Paper) ဟုခေါ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ချက်ပြုတ်သည့် အိုးခွက်များမှ အိုးမဲအား သစ်စေး တစ်မျိုးဖြင့် ဖျော်စပ်ကာ မှင်ရည် အဖြစ်သုံးစွဲကြသည်။ ကျူရိုးအား ခပ်ချွန်ချွန်ဖြတ်တောက်ပြုပြင်ကာ ကလောင်တံ အဖြစ် သုံးစွဲကြသည်။
အလယ်တယ်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
အလယ်တယ်ရွာ (Ahleltei)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ လင့်မြင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လင့်မြင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၂၉ ဦး၊ မ ၂၀၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျိုင်းဟောင်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကျိုင်းဟောင်းရွာ (Kenghawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းဆောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဆောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၉ ဦး၊ မ ၅၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်ကြီးကုန်းရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ကန်ကြီးကုန်းရွာ (Kangyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ကန်ကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၈၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိုဟီးမီးယား
ဘိုဟီးမီးယား (Bohemia, ; ) (Čechy ; ) သည် ဥရောပ အလယ်ပိုင်း ချက်သမ္မတနိုင်ငံတွင် ရှိသော သမိုင်းဝင်နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကွက်သစ်ရွာ၊ သက္ကယ်ဆိပ်
ကွက်သစ်ရွာ၊ သက္ကယ်ဆိပ်
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ဘန်ဒါရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
ဘန်ဒါရွာ (Bandar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ဘန်ဒါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၇၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန်ဒါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၄၀ ဦး၊ မ ၉၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂုန်းချောင်းရွာ၊ ပုံးဆိုးပြင်
ဂုန်းချောင်းရွာ၊ ပုံးဆိုးပြင်
နကန်ရွာ၊ နကန်
နကန်ရွာ၊ နကန်
ဖာ့ဝါရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဖာ့ဝါရွာ(Hpawa)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မိုင်ရွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၁၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဣစ္ဆာသုတ်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်။
အလိုရမ္မက် “ဣစ္ဆာသည် လောကကို နှောင်ဖွဲ့၏၊ အလိုရမ္မက် “ဣစ္ဆာကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းကြောင့် (လောကမှ)ထွက်မြောက်၏၊ အလိုရမ္မက် ဣစ္ဆာကို အရဟတ္တ မဂ်ဖြင့် ပယ်ခြင်းကြောင့် အနှောင်အဖွဲ့အားလုံး ပြတ်ဆဲ၏-ဟု အညတရနတ်သားအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဝိပဿနာဘာဝနာအလုပ် အားထုတ်နေစဉ် လာဘ်ကို အလိုရှိခြင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဝိပဿနာ သူတော်ကောင်းတရားမှ လျောကျပျက်စီးသော ရဟန်း လေးမျိုး မလျောကျ မပျက်စီးသောရဟန်းတော်လေးမျိုးတို့ကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခနည်းဖြင့် ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- အထက်သုတ်ဒေသနာတော်နည်းအတိုင်း အရှင်သာရိပုတ္တရာက ရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
NGC 172
NGC 172 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ အလင်းနှစ် ၃.၁ မီလီယံ ကွာဝေးသော ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။
ကွန်ဆော့ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကွန်ဆော့ရွာ (Kunhsawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းဆောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဆောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၉ ဦး၊ မ ၅၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
သိမ်ချောင်းရွာ
သိမ်ချောင်းရွာ
ကွန်ဆော့ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Alternative dance
Alternative dance (သို့) indie dance (underground dance in the US)သည် electronic dance ဂီတနှင့် အတူကွဲပြားသော rock မျိုးခွဲများနှင့် ရောနှောထားသည်။ ၁၉၈၀ တွင် New Order တီးဝိုင်း၏ American တွင်တင်ဆက်မှုနှင့် ၁၉၉၀တွင် The Prodigy နှင့် Bjork တီးဝိုင်းတို့ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများကို တွေ့ရသည်။