cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တဲ ဝီလျံ
တဲသည်ကား လက်တည့်လှ‌သော်လည်း မိမိ၏ရင်‌သွေး က‌လေးဖြစ်‌နေသဖြင့် လက်မရဲနိုင်ရှာ‌ပေ။ ထို့‌ကြောင့် မိမိ၏ ရင်‌သွေးအတွက် အသက်အန္တရာယ်နီးလှ‌သော အလုပ်ကိုမလုပ် လိုရကား မိမိကိုပင် သတ်လိုကသတ်ရန် ‌ပြောဆို‌လေသည်။ သို့ရာတွင် ဂက်စလာက မိမိအမိန့်အတိုင်း ‌ဆောင်ရွက်‌စေ၏။ ရဲစွမ်းသတ္တိနှင့်ပြည့်စုံ‌သော သားငယ်ကလည်း သူ့ဖခင်၏ လက်စွမ်းကို ယုံကြည်သည့်အတိုင်း မိမိအားထိမှန်မည် မဟုတ် ဟု စိတ်ချသဖြင့် ချထား‌သော‌နေရာမှ‌နေ၍ ဖခင်အား မြားနှင့် ပစ်ရန်တိုက်တွန်းကာ အချက်ပင်ပြ‌နေ‌လေသည်။ ဝီလျံတဲသည် မြား‌တောင့်မှ မြားတစ်‌ချောင်းကိုထုတ်ယူပြီး‌သော် ‌သေချာ‌စေ့ငု စွာစစ်‌ဆေး၍ သူ၏ခါးပတ်တွင်ထိုးထားလိုက်၏။
ထို‌နောက် အခြားမြားတစ်စင်းကို ထုတ်ယူပြီးလျှင် မိမိ၏‌လေးတွင် တင်ကာ ချိန်လွှတ်လိုက်‌လေသည်။ အနီးရှိသူတို့ အသက်ပင် မရှူနိုင်ဘဲ ‌ငေး‌မောကြည့်ရှု‌နေကြစဉ် မြားသည် သစ်‌သော့သီးကို တည့်တည့်ကြီးထိမှန်‌လေ၏။
‌ကောက်ကျစ်‌သောစိတ်ထားဖြင့် ‌စောင့်စားကြည့်ရှု‌နေ‌သော မြို့ဝန်ကား မချိပြုံးပြုံးလျက် ‘သင်သည် အလွန် လက်တည့်သူ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အခြားမြားတစ်စင်းကို မည်သည့်အတွက် ထုတ်ထားရသနည်း’ ဟု‌မေး‌လေ၏။ ‘အကျွန်ုပ်၏သားအား မြားမှန်ခဲ့ပါလျှင် ဤထုတ်ထား‌သောမြားဖြင့် မင်းဆိုးမင်းညစ် အသင့်အား ပစ်၍ သတ်ရန် ဖြစ်သည်’ဟု ဝီလျံတဲက ရဲဝံ့စွာ ‌ပြောပြ‌လေ၏။ မြို့ဝန်မှာ ‌ဒေါသအမျက် ‌ခြောင်း‌ခြောင်းထွက် ကာ တဲကိုဖမ်း‌စေ၍ ကြိုးဖြင့်တုတ်ပြီး‌သော် လူစန်းအိုင်ကြီး တစ်ဘက်ရှိ ‌ထောင်အတွင်း၌ အကျဉ်းထားရန် အမိန့်‌ပေး‌လေ၏။
ဝီလျံတဲအား ‌ထောင်သို့ပို့ရန် အိုင်ကိုဖြတ်ကူး‌နေစဉ် ‌လေ ပြင်းမုန်တိုင်းကျသဖြင့် ဝီလျံတဲမှာ ‌လှေပဲ့ကို ကူထိန်း‌ပေး ၇‌လေသည်။ ထို့‌ကြောင့် ‌လှေကို ‌ကျောက်‌ဆောင်‌ပေါများ‌သော ကမ်းစပ်တစ်‌နေရာတွင် ဆိုက်ကပ်ပြီးလျှင် ကမ်း‌ပေါ်သို့တက်ကာ ‌တောအုပ်တစ်ခုအတွင်းသို့ ဝင်‌ရောက်လွတ်‌မြောက်သွား‌လေ၏။ အ‌ခြွေအရံများနှင့် ‌နောက်မှလိုက်ပါလာ‌သော မြို့ဝန်အား ‌တော အုပ်အတွင်းမှ ‌ချောင်း‌မြောင်း၍ မြားဖြင့် ပစ်သတ်လိုက်‌လေ သည်။
ထိုအခါမှစ၍ တဲ‌ခေါင်း‌ဆောင်‌သော ဆွစ်နယ်သုံးနယ်သည် ပူး‌ပေါင်းကာ ဩစတြီးယန်း လူမျိုးတို့အား ‌အောင်မြင်စွာ ‌တော် လှန်ကြ‌လေ၏။ ထို‌အောင်မြင်မှုမှာ ဆွစ်လူမျိုးတို့၏ လွတ်လပ် ‌ရေးအစဖြစ်ရာ မကြာမီ ဆွစ်တစ်မျိုးလုံး ဩစတြီးယန်း လူမျိုး တို့၏ လက်‌အောက်မှ လွတ်‌မြောက်ကြသည်ဟု ဆို‌လေသည်။
ဝီလျံတဲ၏အ‌ကြောင်းမှာ သမိုင်းဝင်ဟု ယူဆ‌လောက်‌ပေသည်။ သို့‌သော် အချို့‌သော သု‌တေသီ ပုဂ္ဂိုလ်တို့ကမူ တဲ၏အတ္ထုပ္ပတ်သည် ဒဏ္ဍာရီမျှသာဖြစ်၏ဟု ဆို ကြသည်။
​ရေငံရွာ၊ ရေနံတောင်
ရေငံရွာ၊ ရေနံတောင်
တဲ ဝီလျံ
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၅)
မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီး
ဘိုးတော်ဘုရားအနေဖြင့် အဆိုပါ ပုထိုး ကို ၁၅၂ မီတာ သို့မဟုတ် ၄၉၉ ပေ အမြင့် ဆောက်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ သို့သော် ပုထိုးတည်မှု ဆိုင်းလိုက်ရသည့်အခါ တည်လက်စမှာ ဉာဏ်တော် မီတာ ၆၀ သို့မဟုတ် ၁၉၈ ပေသာ ရှိသေးသည်။ သူ့၏ အောက်ဆုံးဆင့် စင်္ကြန်သည်ပင် ပေ ၄၅၀ သို့မဟုတ် ၁၃၇ မီတာစတုရန်း အရွယ်ရှိသည်။ အလျား ၄ ရပ် တဖက်စီမှ မုဒ်ဦးပေါ်ထွက်လာ ကြပြီး ဘုရားဆောင်တို့ကလည်း အသင့်ရှိပေသည်။ ဘိုးတော်ဘုရားသည် ဘုရားအဆောင်တို့ ကိုခဲနားသတ်၍ ယင်းအတွင်းဝယ် ရွှေဆင်းထု ၁၅၀၀ ငွေဆင်းထု ၂၅၃၄ အပြင် အခြား ဌာပနာ ၃၇၀၀၀ သို့သွတ်သွင်းရာတွင် ထိုစဉ်ကာလ တီထွင်စစဦး ဆော်ဒါရည် ဖေါက်စက် နမူနာတလုံး ပင်ပါသေးသည်ဟု ဘိုးတော်ဘုရား နန်းတော်သို့ ဗြိတိသျှသံ ဟီရန်ကောက်စ် ပြောသည်မှာ အဆန်းအပြား ပင်ဖြစ်နေသေးသည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၁-ခု (ခရစ်နှစ်-၁၈၁၉)ခုနှစ်တွင် ဘိုးတော်ဘုရား နတ်ရွာစံခဲ့သဖြင့် ဘုရားကြီးမှာလည်း ယနေ့တိုင် အပြီးမသတ်နိုင် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ အကယ်၍ ပြီးစီးအောင် တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့လျှင် ပုထိုးတော်ကြီးသည် မြန်မာပြည်တွင် အမြင့်ဆုံး ဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။ အပြီးသတ် မတည်ဆောက်နိုင်ရုံသာမက မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၀-ပြည့်နှစ် နှင့် ၁၃၁၈-ခုနှစ် တို့တွင် လှုတ်ခဲ့သော မြေငလျင်ဒဏ်များကြောင့် ကွဲအက်ပျက်စီးလျက်ပင် ၍ှိနေပေသည်။ နမူနာပုံစံ စေတီတစ်ဆူကို ဘုရားကြီး၏ တောင်ဘက် (၄)ဖာလုံခန့်အကွာတွင် တည်ထားလျက် ရှိပြီး ပုံတော်စေတီဟု အမည်တွင်သည်။
ခရစ်နှစ် ၁၈၃၈ ခုငလျင်ကြောင့် ပုထိုးကြီး၏ ပထမအဆစ်မှာ အောက်ဘုရားဆောင် အတွင်း ပစ်လဲပြိုလဲ၍ မြစ်မျက်နှာပြင် တင်ကြိုကာကွယ်ထားသော ခြင်္သေ့ကိုယ်နှင့် ဂဠုန် နှုတ်သီး နှင့် ဂဠုန်တောင်ကြီး များတစုံ လည်းပျက်ပြား ဆုံးရှုံးရလေသည်။ သို့ပင်သော်ငြားလည်း မင်းကွန်းဘုရားသည် မပြီးမပြတ်ကျန်လျက်နှင့် ၁၈၁၉ ခုနှစ်အတွင်း သူအနိစ္စရောက်သည့် နောက်၌ပင် သူ့အားဆက်ခံ စိုးစံခဲ့သော မည်သည့်သားမြေးဆက်ကမှ ဆက်လက်၍ဆောက်လုပ်ခြင်း မဆက်ကြတော့ချေ။ အပျက်အစီး အပုံကြီးသည် ၃၂၈ ပေအထိ ခေါင်းလောင်းကြီး ၏ တောင်ဘက်တွင် ယခုတိုင် ခန့်ခန့်ထည်ထည် ရပ်တည်လျက်ရှိသည်။
ပြိုင်းချောင်းရွာ၊ ပြင်ချောင်း
ပြိုင်းချောင်းရွာ၊ ပြင်ချောင်း
NGC 7793
NGC 7793 သည် ပန်းပုဆရာ ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး James Dunlop ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
အခြားကြည့်ရန်
ကဏ္ဍ:ပန်းပုဆရာ (ကြယ်စုတန်း)
တူဗားလူနိုင်ငံ
တူဗားလူနိုင်ငံကို ယခင်က အဲလိုက်စ်ကျွန်းများ ဟု သိရှိ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြပြီး ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းတွင် ရှိသော ပိုလီနီးရှန်း ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဟာဝိုင်အီပြည်နယ် နှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ကြားတွင် ရှိသည်။ ၎င်းနှင့် အနီးဆုံးသော နိုင်ငံများမှာ ကီရီဘတ်စ်နိုင်ငံ၊ နအူရူးနိုင်ငံ၊ ဆမိုးအားနိုင်ငံ နှင့် ဖီဂျီနိုင်ငံ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ တူဗားလူနိုင်ငံတွင် သန္တာကျွန်း ၄ ကျွန်း နှင့် အတိုးလ် (atolls) ကျွန်း ၅ ခု ပါဝင်သည်။ လူဦးရေ ၁၀,၇၄၂ မျှသာ ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် လူဦးရေ အနည်းဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁၀ စတုရန်းမိုင် (၂၆ စတုရန်း ကီလီုမီတာ) မျှသာလျှင် ရှိသည်။ တူဗားလူသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္တမြောက် အသေးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ဗာတီကန်စီးတီးထက် ၀.၄၄ စတုရန်း ကီလိုမီတာ (၀.၁၇ စတုရန်းမိုင်) ၊ မိုနာကိုနိုင်ငံထက် ၁.၉၅ စတုရန်းမီတာ ကီလိုမီတာ (၀.၇၅ စတုရန်းမိုင်)၊ နအူးရူနိုင်ငံ ထက် ၂၁ စတုရန်းမိုင် ကီလိုမီတာ (၈.၁ စတုရန်းမိုင်) မျှသာ ပို၍ ကြီးသည်။
ဒွန်ဘန်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ဒွန်ဘန်ရွာ(Dunbang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဒွန်ဘန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒွန်ဘန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၁၈ ဦး၊ မ ၁၉၄၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၉၆၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဘယာကန်
အဘယာကန် သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၊ မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် အီသီယိုးပီးယားအဓိကမြေနိမ့်ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ဂုတောင်များ (Guge Mountains) ၏ အရှေ့တွင် ဖြစ်သည်။
အာဘမင့်မြို့သည် ကန်၏ အနောက်တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ တောင်ဘက်ကမ်းခြေတွင် Nechisar အမျိုးသားပန်းခြံ တည်ရှိသည်။ တောင်ဘက်နားတွင် ချမိုကန် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ ပတ်လည်တွင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များနှင့် တောတွင်းငှက်များနေထိုင်သဖြင့် လူသိများသည် Savanna ဒေသရှိသည်။ ကန်တွင် ဒေသခံများသည် ငါးများလည်း ဖမ်းကြသည်။ အီသီယိုးပီးဘားငါးလုပ်ငန်းနှင့် ရေထွက်လုပ်ငန်းဌာနက တစ်နှစ်လျှင် တန်ချိန် ၄၁၂ အလေးချိန်ရှိ ငါးများသည် ကန်တွင် ရှိနေသည်။ ဤသည်မှာ ဌာနက ခန့်မှန်းချက်ဖြစ်ပြီး ဤပမာဏသည်ကန်တွင် ရေရှည်ရှိနေသည့် ငါးများ၏ ၆၉ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။
ကန်သည် အရှည် ၆၀ ကီလိုမီတာ၊ အကျယ် ၂၀ ကီလိုမီတာ၊ မျက်နှာပြင်ဧရိယာ ၁၁၆၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ကန်တွင် ကျွန်းများလည်း ရှိသည်။ အကြီးဆုံးကျွန်းသည် အရုရိုကျွန်း (Aruro) ဖြစ်သည်။ အခြားကျွန်းများတွင် Gidicho, Welege, Galmaka, နှင့် Alkali တို့ ပါဝင်ကြသည်။ ကန်သည် အောက်ခြေတွင် အနည်ထိုင်မှုမြင့်မားသဖြင့် ရေအရောင်သည် အနီရောင် ဖြစ်နေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အာဂမနိယဝတ္ထု
အဂမနိယဝတ္ထုဟူသည် အုပ်ထိန်းခြင်းရှိသဖြင့် ယောက်ျားတို့ မသွားလာအပ်သော မိန်းမ ဖြစ်သည်။ အဂမနိယဝတ္ထု အပါး ၂၀ ရှိသည်။
ပထမ(၈)ပါး
မှတ်ချက်။၎င်း ၈-ယောက်သောမိန်းမတို့ကား သူတို့မှာ ကံမထိုက်၊ သွားလာလွန်ကျူးသူ ယောက်ျားများမှာသာ ကံထိုက်သည်ဟူ၏။
ဒုတိယ(၁၂)ပါး
မှတ်ချက်။ ၁၂-ယောက်သောမိန်းမများကို သွားလာလွန်ကျူးခဲ့မူ လင်ရှိမယားဖြစ်၍ မိန်းမရောယောက်ျားပါ နှစ်ဦးစလုံး ကံထိုက်သည်ဟူ၏။
ဂွေးတောက်ကုန်းရွာ၊ ရေနံတောင်
ဂွေးတောက်ကုန်းရွာ၊ ရေနံတောင်
ကိမိလဗေဒ
ကိမိလဗေဒ(Entomology )သည် အင်းဆက်ပိုးများအား လေ့လာသည့် သတ္တဗေဒ ပညာရပ် မျိုးကွဲတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိမျိုးစိတ် ၁.၃ သန်း အနက် အင်းဆက်မျိုးစိတ်မှာ သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်ရှိသည်။ အချို့မျိုးစိတ်များမှာ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း သန်း ၄၀၀ ခန့်ကတည်းက ရှင်သန်ကျက်စားခဲ့ကြသည်။
မရှော့ပင်
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင် အပင်ငယ် မျိုး ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၂ ပေ ခန့် ထိ မြင့်၏ ။ အကိုင်း ဖြာသည်။ ပင်စည် ခပ်မွဲမွဲ ညိုခြောက်ခြောက် အရောင် ရှိ၏ ။ အရွက် ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ အရွက်မှာ ဘဲဥ ပုံမှ လှံစွပ်ပုံ အထိ ရှိသည်။ ထိပ်ဘက် ရှိ အရွက်များ သည် အရင်းဘက် ရှိ အရွက်များ ထက် ပိုကြီးသည် ။ ရွက်ထိပ် ချွန် ပြီး ရွက်ရင်း သွယ်သည်။ ရွက်ညှာ တိုသည်။ ရွက်နားညီ ၍ ရွက်ပြား ချောသည်။ အပွင့် ရွက်ညှာရင်း မှ တစ်ပွင့် ချင်း ထွက်သည်။ ပြား၍ သေးငယ်သော အဝါရောင် ပန်းပွင့် လေးများ ဖြစ်သည်။ အပွင့် နုစဉ်တွင် ပွင့်ဖတ်များ တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ဆက်နေပြီး အသား ထူသည်။ အသီး လုံးဝိုင်းသည်။ ဆီးသီး ကင်းခန့် ရှိသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အရွက်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	ကချင် ပြည်နယ်တွင် အများ ဆုံးပေါက်ရောက်သည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အသုံးပြုပုံ- အရွက် ၁ ။ မူးယစ်စေ တတ်သော အစားအစာ ကို သော် လည်းကောင်း ၊ အစား မှား လျှင် သော် လည်းကောင်း အရွက်ကို စားသုံး လျှင် ချက်ချင်း အဆိပ်ပြေ စေသည်။ ၂ ။ မြွေဆိုး ၊ ပျား ၊ ကင်းမြီးကောက် နှင့် အခြား အဆိပ်ရှိ သတ္တဝါများ ကိုက်မိ ၊ တုပ်မိပါက ယင်းဆေးရွက် ကို ချက်ချင်း စားသုံးခြင်း ဖြင့် နှလုံးသို့ အဆိပ် မရောက် နိုင်ရန် ကာကွယ် ပေး သည်။ အရွက် ကို ဝါးပြီး ဝါးဖတ်နှင့် အနာ ပတ် လည် တွင် လည်း အုံပေးရ ၏ ။ ၃ ။ အရိုး အဆစ် ကျိုးပဲ့၍ သွေးမထွက် သော ဒဏ်ရာ ရရှိသူ အား ဆေးရွက်ကို မလိမ်းဘဲ စားစေပါက အရိုး အဆစ်ကို ဆက်စေ၍ ကောင်းမွန် စေသည်။ (သွေးမထွက် ဘဲလိမ်းမိ ပါက သွေးပုပ်ငုပ် ၍ အနာရင်း ပြီး အောင့်တတ်သည်။) ၄ ။ သွေးထွက်သည့် ဒဏ်ရာ ဖြစ်ပါက အရွက် ကို စားခြင်း ၊ အနာပတ်လည် ဝါး၍ အုံပေးခြင်း ပြုနိုင်၏။ မှတ်ချက်။ ။ မလိုအပ် ဘဲ အရမ်းစားသုံး ပါက ကိုယ်ခန္ဓာ လေးလံ ထိုင်းမှိုင်း တတ်သည်။
မြောက်ကြာအင်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
မြောက်ကြာအင်းရွာ(Myaukkyarinn)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ မြောက်ကြာအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ကြာအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၇၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၉၇ ဦး နေထိုင်သည်။ ဒါးလောင်းစေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်သည်။
နွယ်ပင်
နွယ်ပင် (Vine) ဆိုသည်မှာ ပင်စည် တွယ်၍ကြီးထွားသော အပင်များကို ခေါ်ဆိုသည်။ အချို့အပင်များသည် အချိန်အတိုင်းအတာတခုထိသာ နွယ်ပင်ပုံစံမျိုး ကြီးထွားသည်။ နွယ်ပင်များသည် လောင်းရိပ်ရှိသောနေရာနှင့် နေရောင်ခြည်အပြည့်ရသောနေရာများတွင်လည်း ကောင်းမွန်စွာ ရှင်သန်ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။ နွယ်ပင်နမူနာအပင်များမှာ သခွားပင်၊ သပွတ်ပင်၊ ဘူးပင်၊ ကြက်ဟင်းခါးပင်၊ ဂေါ်ရခါးပင်များဖြစ်ကြသည်။ နွယ်ပင်အချို့သည် မိမိဘာသာ တွယ်တက်နိုင်သော်လည်း အချို့နွယ်ပင်များမှာ မြန်ဆန်စွာကြီးထွားရန်အတွက် လေ့ကျင့်ရန် လိုအပ်သည်။ ဥပမာ နွယ်ပင်များအတွက် ဝါးလုံးတိုင်များ၊ စင်များထိုးပေးခြင်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။ နွယ်ပင်များသည် အခြားအပင်များပေါ်တွင်လည်း တွယ်တက်၍ ကြီးထွားနိုင်စွမ်း ရှိသည်။ နွယ်ပင်အများစုသည် ပန်းပွင့်သော အပင်များ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နွယ်ပင်များ ကဏ္ဍ:အပင်ရုပ်သွင်ဗေဒ
ပန်ပွဲရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ပန်ပွဲရွာ (Pangpwe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ တုံလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၄၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရုပ်မြင်သံကြား
ရုပ်မြင်သံကြားစက် (ခေါ်) တယ်လီဗေးရှင်း ဆိုသည်မှာ ရောင်စဉ်တစ်မျိုးတည်း (အဖြူ၊အမည်း) သို့မဟုတ် ရောင်စုံရုပ်ပုံများကို အများအားဖြင့် အသံနှင့် တွဲဖက်၍ ရုပ်ပုံ ထုတ်လွှင့်ခြင်းနှင့် ဖမ်းယူခြင်းတို့ကို လုပ်ဆောင်ပေးသော ကျယ်ပြန့်စွာ သုံးစွဲလျက်ရှိသော ဆက်သွယ်မှု ကြားခံ ကိရိယာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ `တယ်လီဗေးရှင်း´ ဆိုသော စကားစုသည် တယ်လီဗေးရှင်း စက်၊ တယ်လီဗေးရှင်း အစီအစဉ်ရေးဆွဲခြင်းနှင့် တယ်လီဗေးရှင်း ထုတ်လွှင့်ခြင်းတို့ကိုလည်း အထူးတလည် ရည်ညွှန်းသည်။ တယ်လီဗေးရှင်းဆိုသော ဝေါဟာရသည် လက်တင်နှင့် ဂရိစကားလုံးများမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး အဝေးမှ မြင်ကွင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဂရိ စကားလုံး `တယ်လီ´ မှာ အဝေးမှ ဆိုသော အဓိပ္ပာယ်ရပြီး လက်တင်စကားလုံး ဗစ်စူယို သည် `မြင်ကွင်း´ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ပုံမှန် တယ်လီဗေးရှင်းစက်တစ်လုံးတွင် ရေဒီယိုလှိုင်း ချိန်ညှိ ဖမ်းယူခြင်းနှင့် ရုပ်သံ အချက်ပြတွေလှိုင်းများကို မူရင်း အရုပ်အသံ အချက်ပြများအဖြစ် ပြန်လည်ပြောင်းလဲခြင်း လုပ်ငန်း လုပ်ဆောင်သည့် အီလက်ထရွန်းနစ် လျှပ်စီးပတ်လမ်းအများအပြား ပါဝင်သည်။ ၎င်းလျှပ်စီးပတ်လမ်းများ မပါဝင်သည့် ရုပ်ပုံဖော်နိုင်သော ပစ္စည်းကိုမူ တယ်လီဗေးရှင်းဟု မခေါ်ဘဲ မော်နီတာ ဟူ၍သာ ခေါ်ဆိုကြသည်။ သမားရိုးကျ ရုပ်သံထုတ်လွှင့်မှု နဲ့ အသံသွင်းထားသည့် အချက်ပြများ ထုတ်လွှင့်မှုအပြင် လုံခြုံရေး စနစ်သုံး တယ်လီဗေးရှင်းစနစ်၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် တီဗီစနစ်နှင့် ပြတ်သားမှုမြင့် တယ်လီဗေးရှင်းကဲ့သို့သော စနစ်များအတွက်လည်း တည်ဆောက်နိုင်သည်။ တယ်လီဗစ်ရှင်းသည် အသံကိုကြား‌စေ၍ အရုပ်ကိုလည်း မြင်‌စေ‌သော ‌ရေဒီယို တစ်မျိုးပင်ဖြစ်၏။ တယ်လီဗစ်ရှင်းသည် ယခုအခါ စမ်းသပ်သည့်အဆင့်မှ လက်‌တွေ့အသုံးချသည့် အဆင့်သို့ ‌ရောက်လာပြီဖြစ်ရာ မကြာမီပင် ကမ္ဘာအနှံ့အပြား၌ တယ်လီဗစ်ရှင်း ‌ခေတ်စားလာမည့် အရိပ်အ‌ယောင်ကို မြင်‌နေ ရသည်။ တယ်လီဗစ်ရှင်းဖြင့် အသံနှင့် အရုပ်လွှင့်‌သောရုံများကို အင်္ဂလန်၊ အ‌မေရိကန်စ‌သော နိုင်ငံကြီးအချို့တို့တွင် ‌ဆောက် လုပ်ထားပြီဖြစ်၍ အများသုံးနိုင်‌အောင် အဖိုးနှုန်းချိုသာ‌သော တယ်လီဗစ်ရှင်းစက်‌ခေါ် ရုပ်မြင်သံကြားစက်များကို တီထွင် နိုင်ရန်အတွက်လည်း သိပ္ပံပညာရှင်များက ကြိုးစားလျက်ရှိကြ ‌လေသည်။
လွန်ခဲ့‌သောနှစ်‌ပေါင်းများစွာက ဂျာမန်လူမျိုး နစ်ပကို ဆိုသူသည် ရုပ်ပုံများကို လျှပ်စစ်ကြိုးဖြင့် လွှင့်နိုင်‌သော စက် တစ်ခုကို နမူနာပြုလုပ်ခဲ့ဘူးသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကြိုးဖြင့် အသံ ကို သယ်‌ဆောင်နိုင်လျှင် အလင်းကိုလည်း သယ်‌ဆောင်နိုင်ရ မည်ဟု ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကယူဆသည်။ ရုပ်ပုံတို့သည် အလင်း‌ကြောင့် ဖြစ်‌ပေါ်လာရာ ဓာတ်သည် အလင်းကိုသာ သယ်ပို့နိုင်ပါက ရုပ်ပုံများကိုလည်း သယ်‌ဆောင်နိုင်ရမည်ဟု ယူဆကာကြံစည် ခြင်းဖြစ်သည်။ အလွန်ယုတ္တိရှိ‌သော အယူအဆပင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ရုပ်ပုံကို သယ်ယူပို့‌ဆောင်‌သော အလုပ်မှာ လွန်စွာ ခက်ခဲနက်နဲသည်ကတ‌ကြောင်း၊ သူ၏စက်တွင် ချွတ်ယွင်းချက် များ ရှိ‌နေ‌သေးသည်ကတ‌ကြောင်းတို့‌ကြောင့် သူ၏အကြံမှာ အထမ‌မြောက်ခဲ့‌ပေ။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် စ‌ကော့လူမျိုး ဇွန်လိုဂီဗဲယာ့ ဆိုသူက တစ်ဖန် ရုပ်ပုံများကို လွှင့်နိုင်ဖမ်းနိုင်သည့် စက်ရုံကို ကြံစည် ပြန်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဖိုတိုအီလက်တြစ်အိမ်‌ခေါ် အလင်း ‌ကြောင့် လျှပ်စစ်ဓာတ် လှုပ်ရှားမှုကို ဖြစ်‌စေ‌သော ကရိယာနှင့် ဗက်ကျူယမ်ကျူ‌ခေါ် ‌လေဟာပြွန်များ ဖြစ်ထွန်း‌နေပြီ။ သူသည် ထိုကရိယာ နှစ်မျိုးကို အားကိုးပြု၍ နစ်ပကို၏ အယူအဆ အတိုင်း လက်‌တွေ့ပြုလုပ်ရာ ‌အောင်မြင်လာ‌လေသည်။ မကြာမီ ပင် ရပ်‌ဝေးမှပုံများကို လွှင့်နိုင်ဖမ်းနိုင်လာသည်။
တယ်လီဗစ်ရှင်းအ‌ကြောင်းကို နာလည်နိုင်ရန် တယ်လီ ဖုန်း‌ခေါ် စကား‌ပြော‌ကြေးနန်းကို ‌ရှေးဦးစွာ စဉ်းစား ကြည့်၇‌ပေ မည်။ စကား‌ပြော‌ကြေးနန်းတွင် အသံသည်နန်းကြိုးတစ်‌လျှောက် တွင် ‌ပြေးခြင်းလည်းမဟုတ်။ ‌လေထဲမှဖြတ်‌ကျော်၍ ‌ပြေးခြင်း လည်းမဟုတ်‌ပေ။ လျှပ်စစ်ဓာတ်သာလျှင် ဝိုင်ယာကြိုး တစ် ‌လျှောက်တွင်‌ပြေး၍ လျှပ်စစ်ဓာတ် တုန်ခါမှုမှ အသံဖြစ်‌ပေါ်လာ ခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ထို့‌ကြောင့် စကား‌ပြော‌ကြေးနန်းတွင် ကြားရ သည့်အသံသည် လူ၏ပါးစပ်မှ ‌ပြောလိုက်‌သော တိုက်ရိုက်အသံမဟုတ် လျှပ်စစ်ဓာတ်‌ကြောင့် ဖြစ်‌ပေါ်လာ ‌သော တုန်ခါမှုမျှသာ ဖြစ်‌ပေသည်။
တယ်လီဖုန်းသည် အ‌ဝေးမှလွင့်လိုက်‌သောအသံကို နန်းကြိုး တစ်‌လျှောက်စီး‌သော လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ပြန်လည်ဖြစ်‌ပေါ်‌စေ သည်။ ‌ရေဒီယိုသည်လည်း တယ်လီဖုန်းနှင့် သ‌ဘောချင်း အတူတူပင်ဖြစ်၏။
သို့‌သော် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို နန်းကြိုးတစ်‌လျှောက် မစီး‌စေဘဲ အာကာသထဲတွင် လျှပ်စစ် သံလိုက်လှိုင်းများကို ဖန်တီး‌ပေးသည်။ တယ်လီဖုန်းက အသံကို ဖြစ်‌ပေါ်‌စေသကဲ့သို့ တယ်လီဗစ်ရှင်းက အလင်းကိုဖြစ်‌ပေါ်‌စေသည်။ တယ်လီဗစ်ရှင်းလွှင့်စက်တွင် ရုပ်ပုံများ၏အလင်းကို ဖမ်းယူသည်။ ထိုအလင်းကို လျှပ်စစ်ဓာတ်က လှိုင်းများအဖြစ် သို့ ‌ပြောင်းလဲ‌စေ၍ နန်းကြိုးတစ်‌လျှောက် သို့မဟုတ် ‌လေထဲ တွင် ဖြတ်သန်းသွား‌စေသည်။ တယ်လီဗစ်ရှင်းဖမ်းစက်တွင် ထိုလှိုင်းတို့ကို ရုပ်ပုံများအဖြစ် ပြန်လည်ဖြစ်‌ပေါ်‌စေသည်။
ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ အသံကို လွယ်ကူစွာ လွှင့်နိုင်‌သော်လည်း ရုပ်ပုံများကို လွယ်ကူစွာ မလွှင့်နိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်၏။ ပမာအားဖြင့် လှုပ်ရှားသွားလာ‌နေ‌သော လူတစ်စု၏ရုပ်ပုံကို လွှင့်သည်ဆိုပါ စို့။ ထိုလူစု‌ပေါ်သို့ ကျ‌ရောက်‌နေ‌သော အလင်းအ‌မှောင်တို့ သည် တညီတညာတည်း အတူတူပင် မဖြစ်နိုင်‌ချေ။ ရုပ်ပုံတစ်ခု ကိုလွှင့်ရာ၌ အလင်းနှင့် အ‌မှောင်တို့ကို တိကျစွာလွှင့်နိုင်မှသာ လျှင် ပုံတူရုပ်ကို ဖမ်းယူနိုင်‌ပေမည်။ ထို့‌ကြောင့် အလင်း‌ရောင် အမျိုးမျိုးကို အသံကဲ့သို့ တပြိုင်တည်းလွှင့်ရန်မှာ မလွယ်ကူ သည့်အတိုင်း ရုပ်ပုံများကိုလွှင့်‌သော စက်ကရိယာသည် ‌ရေဒီယို ထက်များစွာ ရှုပ်‌ထွေး‌လေသည်။
တယ်လီဗစ်ရှင်းလွှင့်စက်တွင် အိုက်ကွန်နိုစကုပ်‌ခေါ် ‌လေဟာ ပြွန်တစ်ခုရှိသည်။ ပြွန်ထဲတွင် အလွန်ပါးလွှာ၍ လျှပ်စစ်ဓာတ် မလိုက်သည့်ပစ္စည်းဖြင့် ပြုလုပ်ထား‌သော ချပ်ပြားတစ်ခုရှိသည်။ များ‌သောအားဖြင့် လ‌ချေးပြား ဖြစ်တတ်သည်။ လ‌ချေးပြား ‌နောက်ဘက်တွင် သတ္တုတစ်မျိုးမျိုးကို ကာထား၍ ‌ရှေ့ဘက်တွင် ဖိုတိုအီလက်တြစ် အိမ်မှာကဲ့သို့ အလင်း‌ရောင်ကျ‌ရောက်က အီလက်ထရွန်များကို ထုတ်လွှတ်‌သော ပစ္စည်းတစ်မျိုးမျိုးဖြင့် အကွက်ချ၍ဖုံးအုပ်ထားသည်။ အကွက်တစ်ခုနှင့်တစ်ခုကြားတွင် လျှပ်ဓာတ် မလိုက်‌သောပစ္စည်းဖြင့် ကြားခံထားသည်။ အကွက် က‌လေးများသည် အလွန်‌သေးငယ်‌သော‌ကြောင့် ချပ်ပြားတစ်ခု လုံးမှာ အလွန်‌သေးငယ်၍၊ သန်း‌ပေါင်းများစွာပါဝင်‌သော ဖိုတို အီလက်တြစ်အိမ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းပြုလုပ်ထားသကဲ့သို့ရှိသည်။
ဖိုတိုအီလက်တြစ် အိမ်ကဲ့သို့ ပြုမူ‌စေရန်အတွက် အကွက် က‌လေးများ‌ပေါ်တွင် ‌ငွေသားအလိုက် အစက်ချထား၍ ထို‌ငွေ သား‌ပေါ်တွင် အလင်း‌ရောင်နှင့်ထိ‌တွေ့က ဓာတ်‌ဖောက်ပြန်တတ် ‌သော ဆီးဇီယမ်ဒြပ်စင်ဖြင့် ဖုံးအုပ်‌ပေးထား‌လေ့ရှိသည်။ ယခု ‌ခေတ်၌ အိုင်ကွန်နို်စကုပ်ထက်ပို၍ ပုံတူရိပ်ကို ပြတ်သားစွာ ထင်‌စေ‌သော ပုံတူရိပ်‌အောသီ ကွန်‌လေဟာပြွန်ကို သုံးသည်။ ရုပ်ပုံကိုလွှင့်ရာတွင် ဓာတ်ပုံရိုက်ကရိယာတစ်မျိုးဖြင့် ရိုက် ယူ၍ ရုပ်ပုံ၏ ပုံတူရိပ်ကို အဆိုပါ ချပ်ပြား‌ပေါ်သို့ ကျ‌ရောက် ‌စေသည်။ ထိုအခါ ချပ်ပြား‌ပေါ်ရှိအကွက်က‌လေးများသည် မိမိတို့အ‌ပေါ်သို့ ကျ‌ရောက်‌သော အလင်းအနည်းအများ အလိုက် အီလက်ထရွန်များကို ထုတ်လွှတ်သည်။
ထိုအချိန်တွင် အီလက်တရွန် ‌သေနတ်ဟု‌ခေါ်‌သော ‌ပြောင်းတစ်ခုမှ အီလက်ထရွန်‌ရောင်ခြည်ဖြင့် ချပ်ပြားတပြင်လုံး‌ပေါ်သို့ ကွက်လပ်မကျန်‌အောင် ပိုက်စိပ်တိုက် ထိုးပြသည်။ ထိုးပြပုံမှာ ကျွန်ုပ်တို့ စာဖတ်စဉ် မျက်လုံးသည် စာ‌ကြောင်းများကို ဗယ်မှညာသို့ တ‌ကြောင်းစီလိုက်ကြည့်ရင်း စာမျက်နှာထိပ်မှ ‌အောက်သို့ တ‌ရွေ့‌ရွေ့ နိမ့်ဆင်းလာသကဲ့သို့ပင်ဖြစ်၏။ သို့‌သော် စာဖတ် သည်ထက် အဆ‌ပေါင်းများစွာ ပိုမို လျင်မြန်၍ တစ်စက္ကန့် အတွင်း အကြိမ်‌ပေါင်း ၃၀ အထိ ထပ်တစ်လဲလဲ ထိုးပြသည်။ ဤသို့ ထိုးပြရာတွင် အီလက်တရွန် ထုတ်လွှတ်ပြီး‌သော အကွက်‌ပေါ်သို့ ထိုးမိ‌သောအခါ ကုန်ဆုံးသွား‌သော အီလက် ထရွန်များကို အစားဖြည့်‌ပေးသည်။
ဤသို့ အီလက်ထရွန် အစားဖြည့်‌ပေးတိုင်း သက်ဆိုင်ရာအကွက်က‌လေးမှ ဖြစ်‌ပေါ် လာသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်လှုပ်ရှားမှုက‌လေးသည် ချပ်ပြား‌နောက် ဘက်၌ ဖုံးကာထား‌သော သတ္တုနှင့် ဆက်ထားသည့် နန်းကြိုး တစ်‌လျှောက်တွင် ထွက်‌ပေါ်လာသည်။ ထို‌နောက် ‌ရေဒီယို အသံလွှင့်ရာတွင် ပြုလုပ်သကဲ့သို့ အဆိုပါ လျှပ်စစ်လှိုင်းများကို အဆ‌ပေါင်းများစွာ အကြီးချဲ့‌ပေးပြီးလျှင် ‌လေထဲသို့လွှင့်လိုက် ‌လေသည်။
တယ်လီဗစ်ရှင်းဖမ်းစက်တွင် ကင်နီစကုပ်‌ခေါ် အထူးစီမံ ထား‌သော ကက်သုတ်‌ရောင်ခြည်ပြွန်ရှိသည်။ ထိုပြွန်တွင်လည်း အီလက်ထရွန်‌သေနတ်တစ်လက်ရှိ၍ ပြွန်အဆုံးဘက်တွင် အ‌ရောင်ခြည်တစ်မျိုးမျိုးနှင့် ထိ‌တွေ့က အလင်း‌ရောင်ထွက်‌သော ကားချပ် (ဖလူးအိုရက်ဆင့် စကရင်း)ရှိသည်။ အီလက်ထရွန် ‌သေနတ်မှ အီလက်ထရွန်‌ရောင်ခြည်ကို အိုက်ကွန်နိုစကုပ်မှာ ကဲ့သို့ ထပ်တူထပ်မျှ အံကိုက်‌ရွေ့ရှား‌စေ၍ အဆိုပါ ကားချပ် ‌ပေါ်သို့ ထိုး‌ပေးသည်။ ထိုအခါ ကားချပ်‌ပေါ်၌ တယ်လီဗစ်ရှင်း လွှင့်စက်မှ လွှင့်လိုက်သည့် ပုံတူရိပ်များအတိုင်း ထင်‌ပေါ်လာသည်။
အချို့‌သော တယ်လီဗစ်ရှင်းဖမ်းစက်တွင် ရုပ်ပုံများကို မူလအတိုင်း တိုက်ရိုက်ကြည့်နိုင်၍ အချို့တွင်မူ အခြားကားချပ် တစ်ခုခု‌ပေါ်သို့ ပုံကြီးချဲ့၍ တစ်ဆင့်ထိုး‌ပေးသည်ကို ကြည့်ရ သည်။ တယ်လီဗစ် ရှင်းဖမ်းစက်များတွင် အရုပ်ကိုသာမြင်ရ သည် မဟုတ်ဘဲ၊ အသံကိုလည်း တပြိုင်တည်း ကြားနိုင်ရ ‌အောင် ‌ရေဒီယိုအသံဖမ်းစက်ကိုပါ ပူးတွဲတပ်ဆင်‌ပေးထား‌လေ သည်။
တယ်လီဗစ်ရှင်း‌ကြောင့် အနာဂတ်ကာလ၌ တစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံ ဆက်ဆံမှုသည် ပို၍ရင်းနှီးလာဖွယ်ရာရှိ‌ပေသည်။ တစ်နိုင်ငံနှင့်တစ်နိုင်ငံ တိုင်ပင်‌ဆွေး‌နွေးရန်အတွက် လူကိုယ် တိုင် ‌တွေ့ဆုံစည်း‌ဝေးဖို့ရာလို‌တော့မည် မဟုတ်‌ချေ။ တယ်လီ ဗစ်ရှင်းကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် မိမိတိုင်းပြည်မှာပင် ‌နေထိုင်ယင်း တစ်‌ယောက်ကိုတစ်‌ယောက် မြင်‌နေကြား‌နေလျက် ‌ဆွေး‌နွေးနိုင် မည်ဖြစ်သည်။ လူကိုယ်တိုင်‌တွေ့ရန် ခရီးစရိတ်နှင့် အဖိုးတန် ‌သောအချိန်ကို မကုန်‌စေဘဲ ဆက်ဆံနိုင်လိမ့်မည်။ ‌နောင်‌သော် တယ်လီဗစ်ရှင်း တွင်သာမဟုတ် တယ်လီဖုန်းတွင်ပါ စကား ‌ပြောယင်း တစ်ဦးကိုတစ်ဦး မြင်‌နေမည့်‌ခေတ်သို့ ‌ရောက်ဖွယ်ရာ အ‌ကြောင်းရှိသည်ဟု ယူဆရ‌ပေသည်။
တယ်လီဗစ်ရှင်းဖြင့် လူ၏ရုပ်ပုံကို ဟုတ်မဟုတ်၊ မှန်မမှန် တပ်အပ်‌သေချာစွာ ကြည့်မြင်ခွဲခြားနိုင်မည် ဖြစ်ရာ တယ်လီဗစ် ရှင်းသည် ‌နောင်ကာလ၌ အ‌ရောင်းအဝယ်ကိစ္စ နိုင်ငံ‌ရေးရာကိစ္စ များတွင်သာမက ရာဇဝတ်စုံ‌ထောက်မှုကိစ္စများတွင်လည်း အထူး အသုံးဝင်မည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်‌ပေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက တယ်လီဗစ်ရှင်း‌ရေဒါနှင့် တယ်လီဗစ်ရှင်းကင်မရာတို့ကို အသုံးပြုခဲ့ရာ ယခု‌သော် ထို နှစ်ခုကို စစ်ဘက်၌သာ လျှို့ဝှက်စွာအသုံးမပြုကြ‌တော့ဘဲ လူ အများအကျိုးအတွက် စမ်းသပ်အသုံးပြုလျက် ရှိ‌နေပြီ ဖြစ်‌ပေသည်။ တယ်လီဗစ်ရှင်း‌ရေဒါကို သ‌င်္ဘောများတွင် တပ် ဆင်ထားခြင်းဖြင့် ‌ရှေ့၌ရှိ‌သော အန္တရာယ်ဖြစ်‌စေမည့်အရာကို ကြိုတင်သိနိုင်သကဲ့သို့ တယ်လီဗစ်ရှင်းကင်မရာကို အသုံးပြု ခြင်းဖြင့်လည်း ထိုအန္တရာယ်ဖြစ်‌စေမည့်အရာတို့ကို ထင်ရှားစွာ မြင်နိုင်ကြ‌ပေမည်၊
တယ်လီဗစ်ရှင်းကို ယခုအခါ အများသုံးဖြစ်‌အောင် ကြိုးစား ‌နေ‌သော်လည်း အခက်အခဲများ အများပင်ရှိ‌သေး၏။ အထူး သဖြင့် တယ်လီဗစ်ရှင်းကို တစ်‌နေရာတည်းမှ ကမ္ဘာသို့ အနှံ့ ‌ရောက်‌အောင် မလွှင့်နိုင်သည့်အတွက် အဆင့်ဆင့်လွှင့်‌ပေးသည့် ရုံများ ‌ဆောက်လုပ်ရပေမည်။ အမြင့်မှလွှင့်လျှင် ပို၍ ခရီး‌ဝေး ‌ဝေးလွှင့်နိုင်သဖြင့် ‌လေယာဉ်ပျံမှတစ်ဆင့် လွှင့်သည့်နည်းကို စမ်းသပ်လျက်ရှိသည်။ မည်သို့ပင် ဖြစ်‌စေကာမူ အနာဂတ် ကာလတွင် အများသုံးဖြစ်လာရမည်မှာ အမှန်ဖြစ်ရာ တယ်လီ ဗစ်ရှင်းသည် နိုင်ငံ‌ရေး၊ စစ်မက်‌ရေးတွင်သာမက စီးပွား‌ရေး၊ ကူးသန်းဆက်ဆံ‌ရေး၊ ပညာ‌ရေးနှင့် ‌ပျော်ရွှင်‌ရေးတို့တွင်လည်း တကယ်တမ်း အသုံး ဝင်မည့် ကရိယာတစ်ခုဖြစ်လာစရာ အ‌ကြောင်းရှိ‌ပေသည်။
စမ်းသပ်ထုတ်လွှင့်ခြင်း
၁၉၃၆-ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ရုပ်မြင်သံကြား ချယ်နယ်ကို ဘီဘီစီ က ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၁-ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ရောင်စုံ ရုပ်မြင်သံကြား ထုတ်လွှင့်ခြင်းကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အစတွင် အရုပ်များ ရွဲ့စောင်းနေသဖြင့် လူကြိုက်နဲခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပိုမိုကြည်လင်ပြတ်သားသော ပုံများရရှိလာသဖြင့် ရောင်စုံ ရုပ်မြင်သံကြားကို တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် သုံးစွဲလာသည်။ ရုပ်မြင်သံကြားသည် အရေးကြီးသော သတင်းများကို ဖြန့်ဝေသည့် ထိရောက်သော နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်လာသည်။
ဝေးလံသီခေါင်သော အရပ်ဒေသများသို့ ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်ခြင်းကို ဂြိုဟ်တုမှ တစ်ဆင့် ဆောင်ရွက်ရသည်။ ၁၉၆၃-ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံး အသုံးပြုသည့် ဂြိုဟ်တုမှာ ဥရောပကို အမေရိကားနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသည့် တဲလ်စတား(Telstar) ဖြစ်သည်။
ကနဦးတွင် ရုပ်မြင်သံကြားစက်သည် ကားတစ်စီးလောက်တန်ဘိုးရှိသော ဇိမ်ခံပစ္စည်းဖြစ်ခဲ့သော်လည်း သုံးနှစ်အတွင်း နေအိမ်များ၌ ရုပ်မြင်သံကြားစက် အလုံးပေါင်း သုံးသောင်းကျော် တပ်ဆင်ထားပြီး ဖြစ်နေသည်။
၁၉၃၀ နှောင်းပိုင်းတွင် ဈေးကွက်အတွင်း စတင်ရောင်းချခဲ့ပြီး နေအိမ်များ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ နှင့် အဖွဲ့အစည်းများစွာတွင် ဖျော်ဖြေမှုနှင့် သတင်းထုတ်လွှင့်မှုများအတွက် အဓိက ဆက်သွယ်ရေး ကိရိယာအဖြစ် တွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။
၁၉၇၀ မှစတင်၍ ရုပ်မြင်သံကြားကို ထုတ်လွှင့်သည့် အစီအစဉ်များ သာမက ဗီဒီယို အသံသွင်း ဗီဒီယို တိတ်ခွေများ၊ ထိုမှတဆင့် ဒီဗီဒီကဲ့သို့သော ဒစ်ဂျစ်တယ် မီဒီယာများ ဖမ်းယူကြည့်ရှုနိုင်ရန် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုပ်မြင်သံကြား ကဏ္ဍ:ဒစ်ဂျစ်တယ် နည်းပညာ ကဏ္ဍ:အသံလွှင့်ခြင်း ကဏ္ဍ:အမေရိကန် တီထွင်မှုများ ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ တီထွင်မှုများ ကဏ္ဍ:ရုရှား တီထွင်မှုများ ကဏ္ဍ:ဂျာမန် တီထွင်မှုများ
သဖန်းပင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
သဖန်းပင်ရွာ (Thahpanpin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကြိမ်ခါးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြိမ်ခါးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၀၁ ဦး၊ မ ၂၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပွတ်စလီရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
ပွတ်စလီရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
ပိန်းနှဲစမ်း
ပိန်းနှဲစမ်း
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ရေသိုး
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ရေသိုး
ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ)
ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ) သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး စစ်ကိုင်းမြို့နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး မန္တလေးမြို့ တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသော ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတား တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယခင် အင်းဝတံတားဟောင်း၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ)ကို ဧရာဝတီတံတား၊ ရတနာပုံတံတား၊ အင်းဝတံတားသစ် ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။
တည်နေရာ
ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ) သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတို့ နှစ်ခုအကြား၊ အင်းဝတံတား၏ မြောက်ဘက် ပေ ၂၀၀၀ ခန့်အကွာ ရေဆန်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ မြစ်ငယ်မြစ်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဆုံတွေ့သည့် နေရာနှင့် မနီးမဝေးတွင်လည်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့ တည်ဆောက်ခဲ့သော ၃၉၄၈ ပေ အရှည်ရှိ အင်းဝတံတား သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ တစ်ခုတည်းသော ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတားကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။ သက်တမ်းကြာမြင့်လာမှုကြောင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှစ၍ ၁၅ တန်အောက် ကားများသာ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သည်။ ယင်းအတွက် ကုန်တင်ကားများမှာ ဇက်များဖြင့်သာ သွားလာရသောကြောင့် ကုန်စည်စီးဆင်းမှု နှေးကွေးခဲ့ရသည်။
ထို့ကြောင့် တံတားသစ်တည်ဆောက်ရန်အတွက် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ တံတားဒီဇိုင်းအတွက် တင်ဒါခေါ်ယူခဲ့ရာ တရုတ်နိုင်ငံမှ CAMC Engineering ကုမ္ပဏီမှ တင်ဒါအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် တင်ဒါတန်ဖိုး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀.၉ သန်းဖြင့် သဘောတူညီခဲ့သည်။ ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ)အား ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။
တံတားအချက်အလက်များ
thumb|ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ) ဧရာဝတီတံတား (ရတနာပုံ)ကို ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ပြည်သူ့ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းမှ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တံတားအရှည် စုစုပေါင်းမှာ ၅၆၁၄ ပေ (၁၇၁၁ မီတာ)ရှိပြီး ၄၉ ပေ (၁၅ မီတာ) အကျယ်ရှိ လေးလမ်းသွား ကားလမ်းနှင့် ဘေးနှစ်ဖက်တွင် ၆ ပေ (၁.၈ မီတာ) အကျယ်ရှိ လူသွားလမ်းတစ်ခုစီ ပါဝင်သည်။ တံတားခံနိုင်ရည်ဝန်အားမှာ တန် ၆၀ ဖြစ်သည်။ တံတားတွင် ၂၂၄ မီတာစီကျယ်သော တံတားအခုံး ၃ ခုပါရှိသည်။ ပင်မတံတားအရှည်မှာ ၃၆၄၉ ပေ (၁၁၂၆ မီတာ) ဖြစ်သည်။ မန္တလေးဖက်ခြမ်း ချဉ်းကပ်တံတားအရှည်မှာ ၁၁၄၀ ပေ (၃၅၀ မီတာ) ဖြစ်ပြီး စစ်ကိုင်းဖက်ခြမ်း ချဉ်းကပ်တံတားအရှည်မှာ ၇၇၈ ပေ (၂၄၀ မီတာ) ဖြစ်သည်။
ကြည်တိုင်ကွင်းရွာ၊ ရေနံတောင်
ကြည်တိုင်ကွင်းရွာ၊ ရေနံတောင်
Portal:သိပ္ပံ
)
မဲ့ဘားရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
မဲ့ဘားရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
စက်တင်ဘာ ၁၉၉၀
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စက်တင်ဘာ ကဏ္ဍ:၁၉၉၀
1990
မြစ်ကျစ်ဒွမ်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
မြစ်ကျစ်ဒွမ်ရွာ(Myitkyitdum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ လုထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုထောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၄ ဦး၊ မ ၆၅၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လခရားယန်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
လခရားယန်ရွာ(Lahkayaryang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဒွန်ဘန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒွန်ဘန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၁၈ ဦး၊ မ ၁၉၄၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၉၆၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂေါ်ရခါးရွာ၊ ပေါင်လင်း
ဂေါ်ရခါးရွာ (Gawrakhar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂၀ ဦး၊ မ ၄၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိရိကာဠကဏ္ဏိဇာတ်
(၂)ဇာတ် ရှိပါသည်။ ဒုကနိပါတ် - ၅။ ရုဟကဝဂ် -၁၉၂-သိရိကာဋကဏ္ဏိဇာတ် သည် မဟာနိပါတ် မဟာဥမင်္ဂဇာတ်ခေါ် မဟောသဓဇာတ်နှင့် တူ၏။ --
'''ဆက္ကနိပါတ် - ၁။ အဝါရိယဝဂ် -(၃၈၂) - သိရိကာဠကဏ္ဏိဇာတ် သုစိပရိဝါရ မည်သော သူဌေးကြီးထံ မိမိတို့၏ ကိုယ်ရည်သွေးစကားကို ပြောဆို၍ အိပ်ရာ နေရာကို အပြိုင်အဆိုင် တောင်းကြသော သိရီနတ်သမီး ကာလကဏ္ဏီ နတ်သမီးတို့ အကြောင်း။
သီလစောင့်မှု ညီညွတ်ပြု
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အနာထပိဏ်သူဌေးသည် သောတာပန် ဖြစ်သည်မှစ၍ ပဉ္စသီလကို အမြဲစောင့်၏။ ထိုသူဌေး၏ မယား သားသမီး ကျွန်အမှုလုပ် အလုံးစုံတို့သည် စောင့်ကြကုန်၏။
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်၌ “ငါ့ရှင် … ထိုအနာထပိဏ်သူဌေးသည် ကိုယ်တိုင်လည်း စင်ကြယ်၏၊ စင်ကြယ်သော အခြံအရံလည်း ရှိ၏” ဟု စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ … ယခုအခါ၌ သာ ပညာရှိတို့သည် ကိုယ်တိုင် စင်ကြယ်၍ စင်ကြယ်သော အခြံအရံ ရှိသည်မဟုတ်ကုန်၊ ရှေးအခါ၌ လည်း ပညာရှိတို့သည် ကိုယ်တိုင်စင်ကြယ်၍ စင်ကြယ်သော အခြံအရံ ရှိကုန်သည်သာတည်း” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အကျင့်မြတ်သူ အလေးမူ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် သူဌေးဖြစ်၍ ကိုယ်တိုင် အလှူပေး၏။ သီလ စောင့်ရှောက်၏။ ဥပုသ်ဆောက်တည်၏။ ထိုသူဌေး၏ မယား၊ သားသမီး၊ ကျွန်အမှုလုပ် အလုံးစုံတို့လည်း အလှူပေးကြကုန်၏။ သီလစောင့်ရှောက်ကြ၏။ ဥပုသ်ဆောက်တည်ကြ၏။ ထို့ကြောင့် သူဌေးကြီးသည် သုစိပရိဝါရသူဌေးဟု ထင်ရှား၏။ ထိုသူဌေးသည် ငါ့ထက် သီလစင်ကြယ်သူ လာပါလျှင် ငါ၏ ပလ္လင်၌ အိပ်ရာပေးရန် မလျော်၊ မသုံးဆောင်သေးသော နေရာကို ပေးခြင်းငှာ လျော်၏ဟု မိမိနေရာခုံ ဘေးတစ်ဖက်၌ မသုံးဆောင်သေးသော ပလ္လင် အိပ်ရာနေရာကို အသင့်စီမံထား၏။
ရေချိုးဆိပ်သွား ငြင်းခုံငြား
ထိုအခါ ဝိရူပက္ခနတ်မင်းသမိး ကာလကဏ္ဏီနှင့် ဓတရဋ္ဌနတ်မင်းကြီးသမီး သိရီတို့သည် ပန်းများစွာတို့ကို ယူကြလျက် အနဝတတ်အိုင်သို့ ကစားရန် သွားကုန်၏။ ထိုအနဝတတ်အိုင်၌ များစွာသော ရေဆိပ်တို့သည် ရှိကုန်၏။ ထိုရေဆိပ်တို့တွင် မြတ်စွာဘုရားတို့ဆိပ်၌ မြတ်စွာဘုရားတို့သာ ချိုးကုန်၏။ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါတို့ဆိပ်၊ ရဟန်းတို့ဆိပ်၊ ရသေ့တို့ဆိပ်၊ နတ်သားတို့ဆိပ်၊ နတ်သမီးတို့ဆိပ်တို့၌ လည်း သက်ဆိုင်ရာ ပုဂ္ဂိုလ်တို့သာ ချိုးကုန်၏။
ထိုကာလကဏ္ဏီ နတ်သမီးနှင့် သိရီနတ်သမီးတို့လည်း မိမိတို့ သက်ဆိုင်ရာဆိပ်သို့ရောက်လျှင် သူအလျင်ချိုးမည်၊ ငါအလျင်ချိုးမည်ဟု ငြင်းခုံကြ၏။ ကာလကဏ္ဏီ နတ်သမီးသည် ငါကား လောကို စီရင်သောကြောင့် ငါ အလျင်ချိုးသင့်သည်ဟု ဆို၏။ သိရီ နတ်သမီးသည်လည်း ငါကား လူအများအား အစိုးရစေတတ်သော အကျင့်၌ တည်သောကြောင့် ငါအလျင်ချိုးသင့်ဟု ဆို၏။
သူဌေးထံသွား နတ်သမီးများ
သိကြားမင်း၏ အဆုံးအဖြတ်ကို ကြးလျှင် ကာလကဏ္ဏီ နတ်သမီးသည် ညိုမည်းသော အဝတ်တန်ဆာကို ဝတ်ဆင်လျက် ညိုမည်းသော အရောင်ကို လွှတ်ကာ သူဌေးကြီး အိပ်ရာအနီး ကောင်းကင်၌ ရပ်၏။ သူဌေးကြီးမြင်လျှင် အနှစ်သက်သည်ဖြစ်၍ -
“အရှင်မ … အရှင်မသည် ညိုမည်းသော အဆင်းဖြင့် နှစ်သက်ဖွယ် မရှိပေ၊ သင်ကား အဘယ်အမည်ရှိသနည်း၊ အဘယ်သူနည်း၊ အဘယ်သူ၏ သမီးနည်း၊ ငါတို့ ဘယ်လို သိရမည်နည်း” –
ဟု ပြောဆို မေးမြန်းလေ၏။ ထိုစကားကို ကြားလျှင် ကာလကဏ္ဏီ နတ်သမီးသည် -
ဟု ပြောကြားတောင်းပန်၏။ သူဌေးကြီးသည် -
“အို - ကာလီနတ်သမီး … သင်သည် အဘယ်သီလ ရှိ၍ အဘယ်အကျင့် ရှိသူကို နှစ်သက်သနည်း၊ ငါ မေးအပ်သည်ကို ပြောကြားပါ၊ ငါတို့ သင့်ကို အဘယ်သို့ သိနို်င်ကုန်အံ့နည်း” –
ဟု မေးမြန်းပြန်၏။
မိမိကျင့်သဘော သူဌေးပြော
ထို့နောင်မှ ကာလီ နတ်သမီးသည် -
“သူဌေးကြီး …အမျက်ထွက်သူ၊ ရန်ငြိုးဖွဲ့သူ၊ ကုန်းတိုက်သူ၊ အဆွေခင်ပွန်းကို ဖျက်ဆီးသူ၊ ဒေါသကြီးသူ၊ ကြမ်းကြုတ်သူ၊ ဤသူတို့ကို ဆိုအပ်ပြီးသော သူတို့ထက် အလွန် နှစ်သက်ပါ၏” –
“သူဌေးကြီး … မိမိ အမှုကိစ္စကို ယနေ့ပြုရမည် နက်ဖြန်ပြုရမည် မသိသူ၊ ဆိုဆုံးမသောအခါ အမျက်ထွက်သူ၊ မြတ်သောသူကို မထီမဲ့မြင် ပြုသူ၊ ကာမဂုဏ်တို့၌ မက်မောသူ၊ အဆွေခင်ပွန်း အလုံးစုံမှ ယုတ်သူ ဤသူတို့ကို အလွန်နှစ်သက်ပါ၏၊ ထိုသူတို့နှင့်အတူ အနာရောဂါကင်းလျက် နေပါ၏” –
ဟု မိမိ၏ အကျင့်စာရိတ္တ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ပြောကြားလေ၏။
အကျင့်မရှိ မောင်းနှင်ဘိ
ထိုအခါ သူဌေးကြီးသည် နတ်သမီးအား ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချလျက် -
“အို ကာလီနတ်သမီး … သင်သည် ဤအရပ်မှ ဖယ်သွားလော့၊ ငါတို့၌ ကျေးဇူးချေခြင်း စသော အမှုမရှိ၊ သင်ကား နဂုံး၊ မင်းနေပြည် ဇနပုဒ် တစ်ပါးသို့ သွားလော့” –
ဟု နှင်ထုတ်လေ၏။ ကာလီနတ်သမီးသည် သူဌေးကြီး စကားကို ကြားလျှင် -
ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် ဖယ်သွားလေ၏။
သူဌေးထံ ခညောင်း နေရာတောင်း
“အို - ရှင်မ … အရှင်မကား နတ်တို့အသွင်ဖြင့် မြေ၌ တည်ပေ၏၊ သင်သည် အဘယ်အမည် ရှိသနည်း၊ အဘယ်သူနည်း၊ အဘယ်သူ၏ သမီးနည်း၊ ငါတို့ သင့်ကို အဘယ်သို့ သိရကုန်အံ့နည်း” –
ဟု မေးမြန်းပြန်၏။ သိရီနတ်သမီးသည် သူဌေးကြီးစကားကို ကြားလျှင် -
“အို - သူဌေးကြီး … အကျွန်ုပ်ကား ပညာရှိသော ဓတရဋ္ဌ နတ်မင်းကြီး၏ သမီး ဖြစ်ပါ၏၊ အမည်ကား သိရီ ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ လက္ခီ ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်ကြကုန်၏။ အကျွန်ုပ်ကို မြေကြီးနှင့်တူသော ပညာရှိသော နတ်သမီးဟူ၍ လည်း နတ်တို့ သိကြကုန်၏။ သင့်ထံမှာ နေထိုင်လို၍ တောင်းပန်ပါ၏၊ နေထိုင်ခွင့် ပြုပါ” –
ဟု ပြောကြား၍ နေရာကို တောင်းလေ၏။
အကျင့်ရှိရေး သူဌေးမေး
သူဌေးကြီးသည် -
“အို-လက္ခီ နတ်သမီး … သင်သည် အဘယ်သီလရှိ၍ အဘယ်အကျင့်ှိသူကို နှစက်သက်သနည်း၊ ငါ မေးအပ်သည်ကို ပြောကြားပါ၊ ငါတို့ သင့်ကို အဘယ်သို့ သိနိုင်ကုန်အံ့နည်း”-
ဂျမေကာနိုင်ငံ
ဂျမေကာနိုင်ငံသည် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်အတွင်းရှိ ဂရိတ်တားအန်တီလီးစ်ကျွန်းစု (Greater Antilles) တွင် ပါဝင်သော ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၂၃၄ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားပြီး အကျယ်ဆုံးနေရာတွင် ၈၀ ကီလိုမီတာ (၅၀ မိုင်) မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ ကျူးဘားနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် ၁၄၅ ကီလိုမီတာ (၉၀ မိုင်) ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ဟေတီနိုင်ငံ နှင့် ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံတို့ တည်ရှိရာ ဟစ်စပန်နီအိုလာကျွန်း၏ အနောက်ဘက် ၁၉၁ ကီလိုမီတာ (၁၁၉မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
သိရိကာဠကဏ္ဏိဇာတ်
အကျင့်ရှိရေး သူဌေးမေး
ဟု မေးမြန်းပြန်၏။
“အို-သူဌေးကြီး …အချမ်း၊ အပူ၊ လေ၊ နေပူ၊ မှက်၊ ခြင်၊ မြွေ၊ ကင်း၊ သန်းတို့ ရှိသော်လည်း လုံ့လပြုသူ၊ အလုံးစုံ ဆာလောင် မွတ်သိပ်ခြင်းကို နှိပ်စက်၍ နေ့ညဉ့်မပြတ် လုံ့လပြုသူ၊ အချိန်ကာလရှိခိုက် အကျိုးမယုတ်စေသူ၊ ဤသူတို့ကို အကျွန်ုပ် နှစ်သက်ပါ၏၊ ထိုသူတို့၌ စိတ်ဝင်စားပါ၏။
ဂျမေကာနိုင်ငံ
ဂျမေးကားဟူသော အမည်မှာ ရေတံခွန်ရှိသောကျွန်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေရာ ထိုကျွန်း၌ စိမ့်စမ်း ရေတံခွန်တို့သည် အပျော်ခရီးထွက်သူတို့၏ စိတ်နှလုံးကို ချမ်းမြေ့အောင် ဖန်တီး ပေသည်။ ထိုမှတစ်ပါးလည်း သစ်ခွပန်း၊ ဂမုန်းပန်း၊ ပေါ်ပီပန်း စသော ရောင်စုံပန်းအမျိုးမျိုးတို့ကြောင့် ၁၄၉၄ ခုနှစ်တွင် ဂျမေးကားကျွန်းသို့ အနောက် နိုင်ငံသားထဲမှ ရှေးဦးစွာ ရောက် ခဲ့သော ကိုလံဘတ်ကနတ်ဥယျာဉ်နှင့်တူသော ကျွန်းဟု အမှတ် တရ ပြောခဲ့ဖူးသည်။
ပက်ထရိုးနက်စ် တာဝါ
ပက္တရိုးနက်စ် တာဝါ သို့ ပက္တရိုးနက်စ် အမြွှာတာဝါသည် မလေးရှားနိုင်ငံ ကွာလာလမ်ပူမြို့တွင် တည်ရှိပြီး၊ ၎င်းကို မလေးဘာသာဖြင့် မနာရာ ပက္တရိုးနက်စ် ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။ ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး အဆောက်အဦးအဖြစ် ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ခုနှစ်အထိ ဗိုလ်စွဲခဲ့သော်လည်း၊ ထိုင်ပေ ၁၀၁ ဆောက်ပြီးသောအခါတွင် ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံးအမည်မှ ဆင်းသက်ပေးခဲ့ရသည်။ ၎င်းသည် ကွာလာလမ်ပူမြို့တော်၏ ပြယုဒ်အင်္ဂါတရပ်ဖြစ်ကာ အနီးတွင် ကွာလာလမ်ပူတာဝါ ဆိုသည့် မျှော်စင်သီးသန့်တစ်ခု ရှိသည်။
ဂျမေကာနိုင်ငံ
ဂျမေးကားကျွန်းသည် ဗြိတိသျှပိုင် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု တွင် အကြီးဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံးကျွန်းဖြစ်၍ အလျား ၁၄၄ မိုင်၊ အနံမိုင် ၄ဝ ခန့် ရှိသည်။ ကျူဘားကျွန်း၏ တောင်ဘက် မိုင် ၉ဝ ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
သိရိကာဠကဏ္ဏိဇာတ်
အကျင့်ရှိရေး သူဌေးမေး
အမျက်မထွက်သူ၊ အဆွေခင်ပွန်းကောင်းရှိသူ၊ စွန့်ကြဲခြင်းရှိသူ၊ သီလရှိသူ၊ မစဉ်းလဲသူ၊ ဖြောင့်မတ်သူ၊ သင်္ဂြီုဟ်ထောက်ပံ့သူ၊ ပြေပြစ်သူ၊ စကားသိမ်မွေ့သူ၊ ကြီးမြတ်သော အဖြစ်သို့ ရောက်သော်လည်း နှိပ့်ချသူ၊ ဤသူတို့ကို အလွန် နှစ်သက်ပါ၏။ သမုဒ္ဒရာလှိုင်းတံပိုး အဆင့်ဆင့်ကဲ့သို့ ဤသူတို့၌ စိတ်ဝင်စားပါ၏” –
ပက်ထရိုးနက်စ် တာဝါ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံရှိ မျှော်စင်များ
သိရိကာဠကဏ္ဏိဇာတ်
ကိုယ်ကျင့်ရှိမှု လုံ့လပြု
“အဆွေခင်ပွန်းဟုတ်သူ၊ မဟုတ်သူ၊ မြတ်သူ၊ တူမျှသူ၊ ယုတ်နိမ့်သူ၊ အကျိုးစီးပွားကိုကျင့်သူ၊ အကျိုးမဲ့ကို ကျင့်သူ၊ ဤသူတို့၌ မျက်မှောက်မျက်ကွယ် သင်္ဂြီုဟ် ထောက်ပံ့ပါ၏။
ဂျမေကာနိုင်ငံ
ရှေးအခါကမူ ဤကျွန်းမှာ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော ပင်လယ်ဓားပြများ၏ စခန်းချရာဌာန ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏။ ကိုလံဘတ် တွေ့ရှိပြီးနောက် ၁၅ နှစ်ခန့်အကြာတွင် စပိန်လူမျိုးတို့ သွား ရောက်ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၆၆၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ပိုင် ကိုလိုနီ တစ်ခု အဖြစ်ဖြင့် ဗြိတိသျှတို့က သိမ်းယူလေသည်။ လူဦးရေ ၁၂ဝဝဝဝဝ ကျော်ရှိသည့်အနက် ၁ဝဝ လျှင် ၂ ယောက်သာ မျက်နှာဖြူတို့ ဖြစ်၍ ၇၇ ယောက်တို့မှာ ကပ္ပလီလူမျိုးများ၊ ၂ဝ ယောက်မှာ ကပြားများနှင့် ကျန်လူတို့မှာ ကူလီများ အိန္ဒိယလူမျိုးနှင့် တရုတ်များ ဖြစ်ကြသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဂျမေးကားကျွန်းနှင့်အတူ တွဲဖက်ထားသော ကျွန်းငယ်များမှာ တာ့ကျွန်း၊ ကေးကပ်ကျွန်းနှင့် ကေးမန်ကျွန်းစုများ ဖြစ်ကြ၏။
သိရိကာဠကဏ္ဏိဇာတ်
ကိုယ်ကျင့်ရှိမှု လုံ့လပြု
သီလပညာ ရှိခြင်းကိုလည်း မိမိကိုယ်တိုင်ပင် ပြုလုပ်၏၊ သီလပညာ မရှိခြင်းကိုလည်း မိမိကိုယ်တိုင်ပင် ပြုလုပ်၏၊ အမှန်အားဖြင့် တစ်ယောက်သည် တစ်ယောက်၏ သီလ ပညာရှိခြင်း မရှိခြင်းကို မပြုလုပ်နိုင်ပါ” –
ဂျမေကာနိုင်ငံ
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် သကြားဈေးကျဆင်းသဖြင့် အလုပ်သမား များသည် မိမိတို့ဝမ်းရေးအတွက် မကျေမနပ်ဖြစ်ကာ ဆူပူမှု များ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ထိုနှစ် ဇူလိုင်လ၌ စုံစမ်းရေးအဖွဲ့တစ်ခုကို စေလွှတ်၍ စုံစမ်းစေခဲ့၏။ သို့ဖြင့် ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ် ရေး ဥပဒေအရ ဘုရင်ခံက ဥပဒေပြုကောင်စီ ဖွဲ့စည်းကာ အုပ်ချုပ်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ၁၉၄ဝ ပြည့် နှစ်တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ရေတပ်စခန်းပြုလုပ်ရန် နေရာ တစ်ခုကို အမေရိကန်သို့ ငှားရမ်းလိုက်ရ၏။
သိရိကာဠကဏ္ဏိဇာတ်
ကိုယ်ကျင့်ရှိမှု လုံ့လပြု
ဟု မိမိ အကျင့်စာရိတ္တ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ပြောကြားလေ၏။
ဂျမေကာနိုင်ငံ
မြစ်များ အတော်များများ ရှိသော်လည်း ဘလက်မြစ်တစ်ခု သာ သွားလာဆန်တက်နိုင်၏။ ဘလူးမောင်းတိန်းခေါ် တောင်တန်းများမှာ ပေ ၇ဝဝဝ ကျော်မြင့်၍ တောင်စောင်းများတွင် မဟော်ဂနီ၊ ထင်ရှူးပင်တို့ဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက် ရှိ၏။ သင်္ဘော ဆိပ်ကောင်းများနှင့် ကားလမ်းများ ရှိ၏။ ထွက်ကုန်များမှာ သကြား၊ ငှက်ပျော၊ ကော်ဖီ၊ ချင်း(ဂျင်း)နှင့် အခြားသီးနှံများ ဖြစ်လေသည်။ 'ဂျမေးကားရမ်'ခေါ် ရမ်အရက်မှာ ထင်ရှား သော ထွက်ကုန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သိရိကာဠကဏ္ဏိဇာတ်
အကျင့်ဖြောင့်မတ် စည်းစိမ်အပ်
သူဌေးကြီးသည် သိရီနတ်သမီး စကားကို ကြားလျှင် အကျင့်စာရိတ္တကို နှစ်သက်၍ “အရှင်မ … မသုံးဆောင်အပ်သေးသော ဤအိပ်ရာနေရာသည် အရှင်မအားသာ လျောက်ပတ်၏၊ အလိုရှိတိုင်း နေလော့” ဟု ခွင့်ပြုလေ၏။
သိရီနတ်သမီးသည် ထိုနေရာ၌ တစ်ညဉ့်မျှ နေပြီးလျှင် မိုးသောက်သောအခါ စတုမဟာရာဇ် နတ်ပြည်သို့သွား၍ အနဝတတ်အိုင်၌ ရှေးဦးစွာ ရေချိုးရ၏။ [ဤအိပ်ရာကား သိရီနတ်သမီး သုံးဆောင်သောကြောင့် (သိရီသယန) ကျက်ကရေရှိသော အိပ်ရာဟု တွင်လေ၏။ ] ဤသို့သော အကြောင်းကြောင့် အိပ်ရာ တိုက်ခန်းကိုလည်း ကျက်သရေတိုက် ကျက်သရေတိုက်ခန်းဟု ယခုတိုင်အောင် ခေါ်တွင်လျက်ရှိကြ၏။
ဂျမေကာနိုင်ငံ
သားရဲတိရစ္ဆာန်များနှင့် အဆိပ်ရှိသော မြွေများ မရှိချေ။ ကျွန်းတွင် မကြာခဏမြေငလျင်လှုပ်၍ လေဆင်နှာမောင်းများ တိုက်ခတ်ကျရောက်တတ်၏။ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်က မြေငလျင် ပြင်းထန်စွာ လှုပ်ခဲ့ဖူးရာ ကျွန်း၏မြို့တော်ဖြစ်သော ကင်းစတောင်းမြို့တွင် လူပေါင်းများစွာ သေကြေခဲ့၏။ ၁၉၁၂ ခုနှစ် တွင် တိုက်ခတ်သော လေနီကြမ်းကလည်း ကျွန်းအနောက် ဘက်ကမ်းရှိ သင်္ဘောဆိပ်တစ်ခုကို အတော်ပင် ပျက်စီးစေခဲ့၏။ ၏
သိရိကာဠကဏ္ဏိဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ သိရီ နတ်သမီးသည် - ယခုအခါ ဥပ္ပလဝဏ်။
ဂျမေကာနိုင်ငံ
ဂျမေးကားကျွန်းသည် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်လာ၍ နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်မှာ မစ္စတာ မိုက်ကယ်မင်လီဖြစ်သည်။ မိုက်ကယ်မင်လီမှာ ပြည်သူ့အမျိုးသား ပါတီခေါင်းဆောင်ဖြစ်၍ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင်သူ၏ ပါတီကအနိုင်ရရှိသဖြင့် အစိုးရဖွဲ့သောအခါသူသည် အစိုးရ အဖွဲ့ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့ လေသည်။
ဂျမေးကား နိုင်ငံတွင် ဥပဒေပြုလွတ်တော် နှစ်ရပ်ရှိရာအောက်လွှတ်တော်ကို ပြည်သူအများကရွေး ချယ်တင်မြှောက်သော အမတ်ဦးရေ ၅၃ ဦးဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်း၍ အထက်လွှတ်တော်တွင် အမတ် ၂၁ ဦးဖြင့် ပါဝင်ဖွဲ့စည်း ထားလေသည်။ ဂျမေးကားနိုင်ငံသုံး ငွေကြေးမှာ ဂျမေးကား ဒေါ်လာဖြစ်သည်။ ယင်းဒေါ်လာငွေကို ၁၉၇၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၇၇ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တစ်ကြိမ်နှင့် ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် တစ်ကြိမ် စုစုပေါင်း သုံးကြိမ် မျှ တန်ဖိုးချခဲ့သည်။
၁၉၇၇ခု မေလ၌ အမေရိကန် သမ္မတကတော် ရိုစလင်ကာတာသည် ဂျမေးကားကျွန်းသို့ အလည်အပတ် သွားရောက် ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂျမေးကားနိုင်ငံသို့ အမေရိကန် အစိုးရအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှု အေဂျင်စီမှ အမေရိကန်ဒေါ်လာငွေ ၆,၃၄,ဝဝ,ဝဝဝ ကို ထောက်ပံ့ ချေးငှားခဲ့သည်။ များမကြာမီက ပင် ဂျမေးကားဝန်ကြီးချုပ် မိုက်ကယ်မင်လီသည် အမေရိကန်သမ္မတ ဂျင်မီကာတာနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဝါရှင်တန်မြို့သို့ ၁၉၇၇ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလ ၁၆ရက်နေ့တွင် သွားရောက်ခဲ့သည်။
မိုက်ကယ်မင်လီသည် အောက်တိုဘာလကုန် ရက်များနှင့် နိုဝင်ဘာလဆန်း ရက်များတွင် အနောက် ဥရောပနော်ဝေးနှင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ကာ စီးပွားရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး မြှင့်တင်ရန် သဘောတူညီချက် ရခဲ့လေသည်။
သိရိကာဠကဏ္ဏိဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ပညာရှိပြီး၊ သီလမှီ၊ သိရီစောင့်သတတ်။
ညောင်စဉ် (ပြည်တော်သာ)ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ညောင်စဉ် (ပြည်တော်သာ)ရွာ (Nyaungsin(Pyitawthar))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ မီးလောင်ဖျားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးလောင်ဖျားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၉ ဦး၊ မ ၂၂၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
သိရိကာဠကဏ္ဏိဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
(၂) ပညာလည်းနည်း၊ သီလမွဲ၊ စောင့်မြဲကာလီမှတ်။
(၃) သိရီစောင့်ပေ၊ ကျက်သရေ၊ တက်နေထွန်းသို့မှတ်။
ဂျမေကာနိုင်ငံ
ဂျမေးကားနိုင်ငံသည် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု အစိုးရနှင့် စီးပွားရေးကျွမ်းကျင်မှု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူစာချုပ်ကို ၁၉၇၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင်လက်မှတ်ရေးထိုး ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ဂျမေးကားနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း၌ ဘိလပ်မြေစက်ရုံ တည်ဆောက်ရန် သယံဇာတ ဓာတ်သတ္တုများ တူးဖော်ရန်နှင့် ရေအားလျှပ်စစ် အခြေအမြစ်များလေ့လာရှာဖွေရန် ကိစ္စများအတွက် ဆိုဗီယက်အစိုးရက ဂျမေးကားနိုင်ငံသို့ အမေရိကန်ဒေါ်လာငွေ သန်းပေါင်း ၇ဝ ကူညီထောက်ပံ့ ရမည်ဖြစ်ပေသည်။ ယင်းစာချုပ်အရ ဂျမေးကားကျောင်းသားများသည် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုရှိ စက်မှုအသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာသင် ကျောင်းများတွင် တက်ရောက်သင်ကြားခွင့်ရှိပြီး ဆိုဗီယက် ကျောင်းဆရာများကိုလည်း ဂျမေးကားနိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ခဲ့လေသည်။
ညောင်စဉ် (ပြည်တော်သာ)ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိရိကာဠကဏ္ဏိဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
သိရီကာဠကဏ္ဏိဇာတ် ပြီး၏။
ဂျမေကာနိုင်ငံ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကာရစ်ဘီယံဒေသရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
ကဒူးခုံရွာ၊ ရေနံတောင်
ကဒူးခုံရွာ၊ ရေနံတောင်
ဘုရားလေးငူ
ဘုရားလေးငူ
ဝိဇ္ဇာကုန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ဝိဇ္ဇာကုန်းရွာ(Weikzarkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ မြောက်ကြာအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ကြာအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၇၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၉၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေသီးရွာ၊ ပြင်ချောင်း
ရွှေသီးရွာ၊ ပြင်ချောင်း
ကျွန်းသာယာရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကျွန်းသာယာရွာ (Kyuntharyar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ အင်းသာနတ်စက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၁၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းသာနတ်စက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၄ ဦး၊ မ ၁၄၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မာကွမ်းစာချုပ်
မာကွမ်းစာချုပ်သည် မန်ချူးအစိုးရနှင့် ဂျပန်အင်ပါယာတို့ ၁၈၉၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့ ဂျပန်နိုင်ငံ ရှီမိုနို စဲအိကိတွင် ရေးထိုးခဲ့သည့် စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ဂျပန်တို့က ရှီမိုနို စဲအိကိ စာချုပ်ဟု ခေါ်သည်။ မာကွမ်းစာချုပ် ချုပ်ဆိုပြီးနောက် တရုတ်နှင့် ဂျပန်အကြား ကျာဝူစစ်ပွဲ (ပထမတရုတ်ဂျပန်စစ်ပွဲ) ကို အဆုံးသတ်စေခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးမှုများကို ၁၈၉၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ မှ ဧပြီ ၁၇ အထိ ကျင်းပခဲ့သည်။
အနောက် အင်အားစုများ စွက်ဖက်ခြင်း
မာကွမ်းစာချုပ် ချုပ်ဆိုပြီး ၆ ရက်အတွင်း တရုတ်ပြည်၏ ဆိပ်ကမ်းအချို့ကို နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်ခွင့် ပြုခဲ့ခြင်းကို တရုတ်ပြည်တွင် မူလက ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှု များပြားသည့် ရုရှ၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီတို့က ဝင်ရောက် စွက်ဖက်လာသည်။ ၎င်းတို့က ထိုစဉ်က အနောက်တိုင်းသားများ အာသာဟုခေါ်သည့် လွီရွှင့်ဆိပ်ကမ်း ဂျပန်လက်အောက် ကျရောက်သွားမည်ကို စိုးရိမ်၍ ဂျပန်တို့ လျောင်တုန်းကျွန်းဆွယ်မှ နောက်ဆုတ်ပေးရန် တောင်းဆိုကြသည်။
စစ်ရေးခြိမ်းခြောက်မှုကြောင့် ၁၈၉၅ နိုဝင်ဘာတွင် ဂျပန်တို့က လျောင်တုန်းကျွန်းဆွယ်ကို စွန့်လွှတ်ရန် သဘောတူ လိုက်သည်။ တဆက်တည်းတွင် တရုတ်တို့ထံ စစ်လျော်ကြေး လျန် သန်း ၃၀ ထပ်တိုးပေးရန် တောင်းဆိုသည်။ လအနည်းငယ်အတွင်း ရုရှတို့သည် လျောင်တုန်းကျွန်းဆွယ်တွင် မန်ချူးအစိုးရ ကန့်ကွက်သည့် ကြားမှာပင် ဟာပင်းမှ အာသာဆိပ်ကမ်းသို့ ရထားလမ်း ဖောက်လုပ်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် မျက်နှာမပျက်ရလေအောင် ရုရှတို့က လျောင်တုန်းဒေသကို ငှားရမ်းဖို့ သဘောတူလိုက်သည်။ ၂ နှစ်တာ ကာလအတွင်း ဗြိတိသျှ၊ ဂျာမနီနှင့် ပြင်သစ်တို့သည် စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေးအရ အင်အားနည်းနေသည့် တရုတ်အပေါ် အခွင့်ကောင်းယူခဲ့ပြီး တရုတ်ရှိ အရေးပါသည့် ဒေသများကို ထိန်းချုပ်လာသည်။
ဤသို့သော ကြီးနိုင်ငယ်ညှဉ်းအဖြစ်ကို နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းက လက်ပိုက်ကြည့်ခဲ့တာ ဂျပန်တို့၏ မျက်စိရှေ့မှာပင် ဖြစ်သည်။ ဤသင်ခန်းစာကို ကြည့်၍ ဂျပန်တို့သည် စက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် စစ်ရေးအပိုင်းတွင် ခေတ်မှီတိုးတက်သည့် နိုင်ငံဖြစ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ရာ ဆယ်စုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားသည့် ရုရှ ဂျပန်စစ်ပွဲတွင် ဂျပန်တို့၏ အင်အားကို အထင်းသား တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ကွင်းရားကြီးရွာ၊ ရေနံတောင်
ကွင်းရားကြီးရွာ၊ ရေနံတောင်
ကြပ်စုရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကြပ်စုရွာ (Kyatsu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅၁ ဦး၊ မ ၃၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လန်ဂနိုကန်
လန်ဂနိုကန် သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၊ အိုရိုမီယာဒေသတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် မြို့တော် Addis Ababa ၏ တောင်ဘက်လမ်းမမှ ၂၀၀ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။  Misraq Shewa နှင့် Arsi Zones တို့၏ အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် အဘိဂျတ်တကန်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၁၅၈၅ မီတာတွင် တည်ရှိသည်။
အကျဉ်းချုပ်
အလယ်ပိုင်းဒေသစာရင်းအင်းအေဂျင်စီ၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ လန်ဂနိုကန်သည် အရှည် ၁၈ ကီလိုမီတာ၊ အကျယ် ၁၆ ကီလိုမီတာ၊ မျက်နှာပြင်ဧရိယာ ၂၃၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ၊ အမြင့်ဆုံးအနက် ၄၆ မီတာ ရှိသည်။ ၎င်း၏ ရေဝေရေလဲဧရိယာသည် ၁၆၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာရှိသည်။ ဤကန်မှရေများသည် ဟိုရကယ်လိုမြစ်အတွင်း စီးဆင်းသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
စက်တင်ဘာ ၁၉၅၀
ကိုးကား
1950
ဖွားဖက်တော်ခုနစ်ပါး
ဖွားဖက်တော် ၇-ပါး။ သုတ်မဟာဝါ။ အဋ္ဌကထာ၊ စာမျက်နှာ (၁၈)။
ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်နှင့် အတူဖွားမြင်ပေါ်ပေါက်လာကြသော အရာဝတ္ထု ၇-ပါး။ အာ, ဗော, ကာ, ယ, ဆန်, ရွှေ, ကဏ်တို့ပင်တည်း။ မှတ်ချက်။ ဗုဒ္ဓဝင်အဋ္ဌကထာ၌ အရှင်အာနန္ဒာထေရ်မြတ်ကို ဖွားဘက်တော် တစ်ပါးအဖြစ်ဖြင့် ပြဆို၏၊ ထိုမှတပါး အရှင်အာနန္ဒါအစား အာရောဟဏ ဟတ္ထီ ဟူ၍ မင်္ဂလာစီးတော်ဆင်ကို ဖွင့်ပြသောကျမ်းများလည်း ရှိသေး၏။
အနုသယခုနစ်ပါး
အနုသယ ၇-ပါး။ မဟာနိဒ္ဒသေ။ ပါ။ ၇၇။ ဋ္ဌ။ ၂၀၅-ကအကျယ်ရှုပါ။ အကြောင်းတစ်စုံတစ်ခုနှင့် ပေါင်းဆုံမိကအဆင်သင့်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ရန် သတ္တဝါတို့သန္တန်က ကိန်းဝပ်နေသောတရား ၇-ပါး။
ရူပီး
ရူပီး သည် အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာ၊ နီပေါ၊ ပါကစ္စတန်၊ မောရစ်ရှ၊ ဆေးရှဲ၊ မော်လဒိုက် နှင့် အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံများမှ အသုံးပြုသည့် တရားဝင်ငွေကြေးဖြစ်သည်။ ရူပီးငွေကို မြန်မာ နှင့် အာဖဂန်နစ္စတန် နိုင်ငံများတွင် ယခင်က အသုံးပြုခဲ့ဖူးသည်။ သမိုင်းများအရ mahajnapadas များမှ ၉၀၀ ဘီစီခန့်တွင် "ရူပီယာ" အမည်ဖြင့် စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
သင်္ကေတများ
"ရူပီး" (Rupee) ကို အတိုကောက် Re. (အနည်းကိန်း)၊ Rs. (အများကိန်း)၊ နှင့် အိန္ဒိယရူပီးငွေအတွက် ₹ (အိန္ဒိယရူပီးသင်္ကေတ) ကို အသုံးပြုသည်။
တဖူးကိန်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
တဖူးကိန်းရွာ (Tahpukein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါင်လင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂၀ ဦး၊ မ ၄၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ချောင်
တောင်ချောင်
သရက်အုပ်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
သရက်အုပ်ရွာ (Thayetoke)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကြိမ်ခါးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြိမ်ခါးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၀၁ ဦး၊ မ ၂၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ဝန်း (တောင်)ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ညောင်ဝန်း (တောင်)ရွာ (Nyaungwun(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ရိုးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရိုးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၇၁ ဦး၊ မ ၁၇၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ရွာသစ်ရွာ၊ ရေသိုး
ရွာသစ်ရွာ၊ ရေသိုး
ညောင်ဝန်း (တောင်)ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်တု (အနောက်စု)ရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
စက်တု (အနောက်စု)ရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
နီယိုဒိုင်မီယမ်
နီယိုဒိုင်မီယမ်(Neodymium)သည် ပြောင်လက်တောက်ပသော အဝါရောင်ရှိ သတ္တု တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်း သတ္တုသည် ဓာတ်ပြုမှု အလွန်မြန်သောကြောင့် လေထုထဲ၌ ထားပါက လျင်မြန်စွာ အညှိတက်ပြီး အရောင်မှိန် သွားသည်။ အပေါ်ယံအပိုင်းသည် အောက်ဆီဂျင်နှင့် ဓာတ်ပြုပြီး ဓာတ်တိုးသွားခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ လေထုနှင့် ထိတွေ့ခြင်းမှ ဝေးကွာသော နေရာတွင် ထားသိုရသည်။ ရေအေးနှင့် နှေးကွေးစွာ ဓာတ်ပြုပြီး ရေနွေးနှင့် လျင်မြန်စွာ ဓာတ်ပြုသည်။
သဘာဝတွင်တွေ့ရှိမှုအခြေအနေ
နီယိုဒိုင်မီယမ်(Neodymium)သည် Ce ပြီးနောက် ရှားပါးဒြပ်စင်များထဲတွင် ဒုတိယ အပေါများဆုံး ဒြပ်စင် တစ်ခုဖြစ်ပြီး သဘာဝတွင် Copper နီးပါးပင် ပေါများပါသည်။ ၎င်းကို Monazite နှင့် Bastnasite ကဲ့သို့သော တွင်းထွက် အရင်းအမြစ်များတွင် တွေ့ရှိရသည်။ အဓိက ထွက်ရှိသော နေရာများမှာ ဘရာဇီး၊ တရုတ်၊ အမေရိကန်၊ အိန္ဒိယ၊ သီရိလင်္ကာ နှင့် ဩစတြေးလျ တို့ဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်ပြီး နီယိုဒိုင်မီယမ်(Neodymium)ပမာဏ မှာ တန်ပေါင်း ၈ သန်းခန့်ရှိနေပြီ ဖြစ်ပြီး တစ်ကမ္ဘာလုံ အတိုင်းအတာဖြင့် Nd ထုတ်လုပ်မှုနှုန်းမှာ တစ်နှစ် လျှင် ၇တန် ခန့်ရှိသည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ
လူ့ခန္ဓာထဲတွင် နီယိုဒိုင်မီယမ်(Neodymium)ပါဝင်မှု အတော်လေး နည်းပါသည်။ ဇီဝဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိသေးသော်လည်း လူ့ခန္ဓာ အစိတ်အပိုင်းများတွင် အကျိုးသက်ရောက်မှု ရှိသည်။ နီယိုဒိုင်မီယမ်(Neodymium)အမှုန့်များ နှင့် ဆားများသည် လူ့မျက်လုံးများကို နာကျင်ကျိန်းစပ် စေနိုင်သည်။ Nd ၏ ပျော်ဝင်နိုင်သော ဆားများသည် အနည်းငယ်အဆိပ် သင့်မှုရှိပြီး မပျော်ဝင်နိုင်သော ဆားများမှာ အဆိပ် သင့်မှုမရှိပေ။
နီယိုဒိုင်မီယမ်(Neodymium)အသုံးပြုသော အလုပ်ခွင် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်ပါက လူကို အများဆုံ အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည်။ ၎င်းအစိုဓာတ် နှင့် ဓာတ်ငွေ့များသည် လေနှင့်အတူ အသက်ရှူ လမ်းကြောင်းအတွင်း ဝင်လာနိုင်ပြီး အဆုတ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ အချိန်ကြာရှည်စွာ ရှူရှိူက်မိလေ ပိုမို ဆိုးရွားလေဖြစ်သည်။ Pr သည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း စုဆောင်းမိသော အခါ အသည်းကို ဒုက္ခ ပိုမိုပေးနိုင်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့သက်ရောက်မှုများ
နီယိုဒိုင်မီယမ်(Neodymium)သည် ပတ်ဝန်းကျင်၏ များစွာသောနေရာများတွင် ပျံ့နှံ့နေတတ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် လောင်စာဆီ ထုတ်လုပ်သော စက်ရုံများမှ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများကြောင့် ဖြစ်သည်။ နီယိုဒိုင်မီယမ်(Neodymium)ပါဝင်သော အိမ်သုံး ပစ္စည်းများ ကို စွန့်ပစ်ခြင်းမှလည်း ပတ်ဝန်းကျင်သို့ Nd ရောက်လာနိုင်ပါသေးသည်။ နီယိုဒိုင်မီယမ်(Neodymium)သည် ကုန်းတွင်းနှင့် ရေအောက်ပိုင်း မြေဆီလွှာတို့တွင် ဖြည်းဖြည်းချင်း စုပုံနေပြီး ၎င်းမှတစ်ဆင့် လူ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့် သဘာဝမြေဆီ များတွင် ပါဝင်မှု တိုးပွားလာသည်။ မျိုးပွားမှုနှင့် အာရုံကြော စနစ် လုပ်ဆောင်မှုအပေါ်ကို ပျက်စီးစေသည့် သက်ရောက်မှုရှိသော ရေသတ္တဝါတို့၏ ဆဲလ် အမြှေးပါး များကို နီယိုဒိုင်မီယမ်(Neodymium) က ပျက်စီးစေသည်။
မဂျီဘွမ်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
မဂျီဘွမ်ရွာ(Majibum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဒွန်ဘန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒွန်ဘန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၁၈ ဦး၊ မ ၁၉၄၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၉၆၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး
ဗောဇ္ဈင် (၇) ပါး ဟူသည် သစ္စာ (၄)ပါး မြတ်တရားကို သိမြင်တတ်သော မဂ်ဉာဏ်၏ အတောင်အလက် အစိတ်အပိုင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိသည်။ ဗောဇ္ဈင် (၇) ပါးမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြ၏။
(၁) သတိသမ္ဗောဇ္ဈင် = သတိပဋ္ဌာန်၊ သတိန္ဒြေ၊ သတိဗိုလ်၊ သမ္မာသတိမဂ္ဂင်ခေါ်သော သတိစေတသိက်
(၃) ဝိရိယသမ္ဗောဇ္ဈင် = သမ္မပ္ပဓာန် (၄) ပါး၊ ဝီရိယိဒ္ဓိပါဒ်၊ ဝီရိယိန္ဒြေ၊ ဝီရိယဗိုလ်၊ သမ္မာဝါယာမခေါ်သော ဝီရိယစေတသိက်။
(၅) ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင် = စိတ်မငြိမ်သက်မှု၊ စိတ်အကြံများမှုကြောင့်ဖြစ်သော ကိုယ်စိတ်ပူပန်ခြင်းများ၏ ငြိမ်းချမ်းခြင်း။
(၆) သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင် = သမာဓိန္ဒြေ၊ သမာဓိဗိုလ်၊ သမာဓိမဂ္ဂင်ဟူသော သမာဓိတရား။