cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကချင်သောင်းကျန်းသူသမိုင်း (၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်ထိ )
ကေအိုင်အေခေါင်းဆောင်များလုပ်ကြံခံရခြင်း
ပြည်တွင်းတွင်တာဝန်ယူရသည်။ ဇော်တူးသည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ခရီးထွက်ခွာသွား လေရာ ဇော်တူးနေရာတွင် လမုန်ဟူးဂျိုင်က
တာဝန်ယူအုပ်ချုပ်ရသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်အတွင်း ကေအိုင်အေများသည် ဗကပထိုး၏ထိုးနှက်မှုနှင့် တပ်မတော်၏ချေမှုန်းရေးများကြားတွင်
ညှပ်မိနေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ ဇော်ဆိုင်းနှင့်ဇော်တူးမှာထိုင်းနိုင်ငံတွင်သာရှိနေကြပြီး ပြည်တွင်းသို့ပြန်လည် ဝင်ရောက်၍
ခေါင်းဆောင်မှုပေးခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ဗကပများကလည်း ကေအိုင်အေနယ်မြေများကို တစ်စတစ်စဝါးမျို လာရာ ကေအိုင်အေတို့အနေနှင့်
အကျပ်အတည်းဖြင့်ရင်ဆိုင်လာကြရသည်။
၆၆။	ဇော်ဆိုင်းသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်ကတည်းက ထိုင်းနိုင်ငံတွင်ရောက်ရှိနေခြင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဇော်တူးသည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့စတင်ထွက်ခွာသွား
ခဲ့ရာ ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင်ရောက်ရှိ သွားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းရှိ ကေအိုင်အေအခြေခံနယ်မြေများမှာ တစ်စတစ်စလက်လွှတ်
ဆုံးရှုံးနေရပြီးဖြစ်သည့်အပြင် မေခအရှေ့ခြမ်းဒေသတွင်လည်း ဗကပတပ်ရင်း(၁၀၁)က ဆဒုံးနယ်မြေအထိ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာပြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၇၅ခုနှစ်
မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ကေအိုင်အေတပ်မဟာ(၄) နယ်မြေ ကွတ်ခိုင်အနောက်ခြမ်း၊ နမ့်ဟိုင်းဒေသတွင် ကေအိုင်အေနှင့်ဗကပတို့တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားကြရာ ကေအိုင်အေ
တပ်မဟာ(၄)မှူးနှင့် ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဇော်ဒန်ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ဗကပတပ်ရင်း(၂ဝ၂) သည်အင်အားဖြည့်တင်းပြီး
ကေအိုင်အေတပ်မဟာ(၄)နယ်မြေကို တစ်စတစ်စထိုးဖောက်လျက်ရှိသည်။ ကွတ်ခိုင်အရှေ့ခြမ်းရှိ ကေအိုင်အေတပ်ရင်း(၂) နယ်မြေကိုလည်း
ဗကပတပ်မဟာ(၂)အင်အားစုများက မန်ယုံ မော်ဒေသမှတစ်ဆင့် တိုးချဲ့ထိုးဖောက်လျက်ရှိသည်။ ဇော်ဒန်ကျဆုံးပြီးနောက်တွင် ဇော်ဒန်နေရာအား ဇော်မိုင်က
ဆက်ခံပြီး တပ်မဟာ(၄)မှူးအဖြစ်ကွပ်ကဲကာ ဗကပများကို နမ့်ဟိုင်း၊ နမ့်ဆောင်ကြဲဒေသများမှာ ရင်ဆိုင်ဟန့်တား ထားခဲ့ရသည်။ ဇော်ဒန်ကျဆုံးချိန်တွင်
ဇော်ဆိုင်းရော၊ ဇော်တူးပါ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်ရောက်ရှိနေခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ကေအိုင်အေခေါင်းဆောင် ပုံရွှေဇော်ဆိုင်းနှင့်အဖွဲ့သည်
ထိုင်းနိုင်ငံသို့ထွက်ခွာသွား ကြပြန်သည်။ ထိုကဲ့သို့ ကေအိုင်အေခေါင်းဆောင်များ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေခြင်းကို အောက်ခြေထုက ကျေနပ်ခြင်းမရှိကြပေ။
ထိုးစစ်များကိုပါခုခံဆင်နွှဲနေကြချိန်တွင် ခေါင်းဆောင်ပိုင်းက ထိုင်းနိုင်ငံသို့သွားရောက် ရှောင်တိမ်းနေခြင်း၊ ဦးဆောင်မှုမပေးခြင်းတို့ကြောင့်
ကေအိုင်အေခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင်လည်း သဘောထား ကွဲလွဲလာကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဇော်ဆိုင်း၊ ဇော်တူးနှင့်ပုံရွှေဇော်ဆိုင်းတို့လူစုသည် ကေအိုင်အေ
လှုပ်ရှားမှုကို မျက်ကွယ်ပြုကာ ဘိန်းနှင့်ကျောက်စိမ်းရောင်းချရငွေများအား အလွဲသုံးစားပြုလုပ်ကာ စည်းစိမ်ယစ်မူး နေကြသည်။
၆၇။	ဇော်ဆိုင်းသည် ကေအိုင်အေတို့၏အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်ဖြစ်သော်လည်း ပြည်တွင်းသို့ပြန်လည်ပြီး ဦးဆောင်မှုမပေးနိုင်သည်မှာ ကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
ကေအိုင်အေ အဓိကအင်အားစုများနှင့် ၁၀ နှစ်ခန့် အဆက်အသွယ်ပြတ်နေသောကြောင့်လည်း ဇော်ဆိုင်း၏ခေါင်းဆောင်မှုမှာ မှေးမှိန်နေပြီဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းတွင်
မိန်းမမယူရဟူသောအမိန့်ကိုထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ရဲမေလောခိုင်လုအွန်ကိုယူခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင်လည်း ရဲမေလုဆိုင်းအား
မယားငယ်အဖြစ်သိမ်းပိုက် ခဲ့သည်။ ခေါင်းဆောင်များ၏လူမှုရေးကိစ္စများသည် ငယ်သားများ၏ အကြည်အညိုပျက်စရာဖြစ်၍လာသည်။ ဘိန်းနှင့်
ကျောက်စိမ်းရောင်းရငွေ သိန်း ၁၀ဝ ကျော်ကိုလည်း စာရင်းဖျောက်ခဲ့ကြသည်။
၆၈။	ထိုသို့ ကေအိုင်အေများ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေးအရ အကျပ်အတည်းတွေ့နေချိန် ခေါင်းဆောင်များ၏ ခေါင်းဆောင်မှုကျဆင်းနေချိန်တွင် ၁၉၇၅ခုနှစ်၊
ဩဂုတ် လ ၁၀ ရက်နေ့၌ ယခင်ကေအိုင်အေတပ်ရင်း(၁၁) တပ်ရင်းမှူး ဆိုင်းတူက ဇော်ဆိုင်း၊ ဇော်တူးနှင့် ပုံရွှေဇော်ဆိုင်းတို့အား
ထိုင်းနယ်စပ်ဆက်သွယ်ရေးစခန်းဖြစ်သည့် ထန်ပိုးတွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ပစ်လိုက်လေသည်။ ကေအိုင်အေဗဟိုဌာနချုပ်က ခေါင်းဆောင်များသည် ကိုယ်ကျိုးရှာ
အလွဲသုံးစားပြုလုပ်နေသောကြောင့် ဖယ်ရှားခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ တိုင်းကော်မတီ၊ ခရိုင် ကော်မတီများသို့ ရှင်းလင်းခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှာပင်
ထန်ပိုးတွင်ရှိနေကြသော ဂေါ်လူလဒွဲနှင့် ကျန်ခေါင်းဆောင် များက ဆိုင်းတူးသည်အစိုးရသူလျှိုဖြစ်ပြီး ခေါင်းဆောင်များအား တမင်လုပ်ကြံခြင်းဖြစ်သည်ဟု
ပြည်တွင်းရှိ ဇော်မိုင်ထံသို့ သတင်းပို့ကြပြန်သည်။ ဆိုင်းတူးကိုလည်း ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းပုလိပ်များက
လာရောက်ဖမ်းဆီးသွားခဲ့ကြသည်။ ဇော်မိုင်က တပ်ရင်း(၈)တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးခွန်ချိုအား ထိုင်းနိုင်ငံသို့စေလွှတ်၍ စစ်ဆေးစေခဲ့သည်။ စုံစမ်းရေးအဖွဲ့၏
တွေ့ရှိချက်တွင် ခေါင်းဆောင်များအား ဆိုင်းတူးက တမင်လုပ်ကြံခြင်းဖြစ်ကြောင်း ပေါ်လွင်သော်လည်း မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် လုပ်ကြံခြင်းဖြစ်သည်ကိုမူ
တင်ပြ နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
၆၉။	ဇော်ဒန်ကျဆုံးပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဇော်မိုင်သည် တပ်မဟာ(၄)ကို ခေါင်းဆောင်၍ ဗကပများကို ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်မှစ၍
တိုက်ပွဲပေါင်း (၁၆)ကြိမ်ဖြစ်ပွားပြီး နှစ်ဖက်စလုံး အထိ နာခဲ့ကြသည်။ ဇော်မိုင်သည် ဗကပ(၂ဝ၂)ကို ဦးတည်၍ ၁၉၇၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့အထိ ကြောင်နက်
စစ်ဆင်ရေးကိုဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ခေါင်းဆောင်များသေဆုံးကုန်ကြသောအခါ တပ်မဟာ (၁)မှူး လမုံတူးဂျိုင်က ကေအိုင်အေစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာပြီး
တပ်မဟာ(၄)မှူး ဇော်မိုင်က ဒုစစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာသည်။ ကေအိုင်အေတို့သည် နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့အစည်းအဖြစ် ကချင်ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ
(Kachin Socialist Party, KSP)ကို ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လမှစ၍ ထူထောင်ခဲ့သော်လည်း ကေအက်စ်ပီပီလှုပ်ရှားမှုများကို ကျယ်ကျယ် ပြန့်ပြန့်ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။
၇ဝ။	ကချင်သောင်းကျန်းသူများအတွင်းတွင် ဗကပအားလိုလားသောလက်ဝဲဝါဒီများ၊ ထိုင်းနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် အနောက်အုပ်စုကိုမျှော်ကိုးသူ
ဗကပနှင့်ပူးပေါင်းရေးအတွက် အကြောင်းပြစရာဖြစ်လာရသည်။ တစ်ဖက်နိုင်ငံကလည်း ကေအိုင်အေများအား တိုက်ရိုက်အကူအညီပေးရေးထက် ဗကပမှတစ်ဆင့်
အကူအညီပေးရေးကိုသာ တိုက်တွန်း လျက်ရှိသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံသည် စီးပွားရေးစားကျက်အလွန်ကောင်းသောနေရာဖြစ်သော်လည်း လက်နက်ခဲယမ်းများ ဝယ်ယူပြီး
ကချင်ပြည်နယ်သို့သယ်ယူရေးမှာမူ ခရီးအလွန်ဝေးကွာသည့်အပြင် ဗကပတို့၏နယ်မြေများကို ဖြတ်သန်းရမည်ဖြစ်သည်။ ကေအိုင်အေတို့သည်
ကချင်ပြည်နယ်အတွင်းမှ ဘိန်းနှင့်ကျောက်စိမ်းများကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ပို့ရန်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံမှလက်နက်များသယ်ယူရန်မှာ အခြား သောင်းကျန်းသူများကိုသာမကဘဲ
အနိမ့်ဆုံး စစ်ရေးမဟာမိတ်ဖွဲ့စည်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်မှစ၍ ဗကပနှင့် ကေအိုင်အေတို့သည် ပြန်လည်၍ပြန်ပေါင်းထုပ်ကြသည်ကို တွေ့ကြရမည်ဖြစ်လေသည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကားစာအုပ်စာစောင်များ
၁။	ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း(၁)၊ (လွတ်လပ်ရေးမရမီကာလများ)။ bias
၂။	ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း(၂)၊ (၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်မတိုင်မီကာလများ)။ bias
၃။	ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း(၃)၊ (၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မတိုင်မီကာလများ)။ bias
၄။	ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း၊ အပိုင်း(၄)၊ (၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိကာလများ)။ bias
၅။	ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းသူသမိုင်း၊ အပိုင်း(၅)၊ (၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အထိကာလများ)။ bias
ဥယျာဉ်စုရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ဥယျာဉ်စုရွာ (Uyinsu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ တောင်ဘီလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဘီလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၁၃ ဦး၊ မ ၃၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီးလှိုင်ရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ထီးလှိုင်ရွာ (Hteehlaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ထီးလှိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီးလှိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၄ ဦး၊ မ ၄၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဂ္ဂနီစီယမ်
မဂ္ဂနီစီယမ် (Magnesium)သည် သတ္တုဒြပ်စင် တမျိုးဖြစ်ပြီး ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (Periodic table) ၏ အုပ်စု အမှတ် -၂ (Group -II) တွင် ပါဝင်ပြီး အတိုကောက်သင်္ကေတ အဖြစ် (Mg) ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်း၏ အက်တမ် အမှတ်စဉ် သည် ( ၁၂ ) ဖြစ်ပြီး၊ အက်တမ် ၏ အလေးချိန်သည် (၂၄.၃၁၂) ဖြစ်သည်။ မဂ္ဂနီစီယမ် သည် ငွေရောင်သန်းနေသော အဖြူရောင်ဖြစ်ပြီး အလွန်ပေါ့ပါး ပါသည်။ ၎င်း၏ သိပ်သည်းဆ သည် ၁.၇၄ (1740 kg/m3 (0.063 lb/in3 or 108.6 lb/ft3) ) ဖြစ်သည်။ မဂ္ဂနီစီယမ် ကို စက်ရုံများတွင် အလွန်ပေါ့ပါးစွာ တည်ဆောက်ထားသော သတ္တုအဖြစ် ရှေးယခင်ထဲက သိရှိထား သည် ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်း၏ နိမ့်ပါးသော အလေးချိန် နှင့် ခံနိုင်ရည် ရှိသောသတ္တုစပ် ပုံစံ ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ကြောင့်ဖြစ်သည်။ မဂ္ဂနီစီယမ် သည် လွယ်ကူစွာ ဓာတ်ပြုနိုင်ပြီး၊ ၎င်းကို ဟိုက်ဒရိုဂျင်ရှိသော ဆူပွက်နေသော ရေထဲတွင်ထားရှိသောအခါ ဆားနှင့် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ပေါင်းကို လျော့နည်းသွားစေခြင်းဖြင့် အကောင်းဆုံး သတ္တုကို ထုတ်လုပ်ပေးနိင်ပါသည်။ ၎င်းသည် non-metals များ၊ အက်စစ်များ နှင့် လည်း အတူတကွ ပေါင်းနိုင်သည်။ မဂ္ဂနီစီယမ် ကို ဓာတ်ကူ ပစ္စည်း အဖြစ် ဇီဝဓာတု ဓာတ်ပြုခြင်းများဖြစ်သော လျော့ချခြင်း၊ ပေါင်းစပ်ခြင်း၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဖယ်ရှားခြင်းတို့တွင် အသုံးပြုပါသည်။ ၎င်းကို အချိန်ကြာမြင့်စွာအသုံးပြုပြီး အထူးသဖြင့် ပေါင်းစပ်ခြင်း နှင့် အစိတ်အပိုင်းများစွားပါဝင်သော organic တွင် Grignard ပေါင်းစပ်ခြင်းနည်းကို လူအများသိရှိပြီးဖြစ်သည်။ အဓိက သတ္တုများမှာ – Aluminium, Manganese, zircon, zinc, rare-earth metals နှင့် thorium တို့ဖြစ်သည်။
အသုံးပြုခြင်း
မဂ္ဂနီစီယမ် ဓာတ်ပေါင်းကို (သတ္တု ၊ဖန်) မီးပြင်းဖိုတွင် ပေါင်းစပ်ရန်ခက်ခဲသော သံ၊ စတီး၊ သံဓာတ်ပါသော သတ္တု၊ ဖန် နှင့် ဘိလပ်မြေတို့တွင် အသုံးပြုပါသည်။ အထူးသဖြင့် aeroplane နှင့် missile တည်ဆောက်ရေးတွင် ၎င်းကို အလူမီနီယမ်၏ အလေးချိန်လျော့ချရာတွင် အရေးကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ၎င်း ကို ဖွဲ့စည်းမှု မရှိသေးသော ဓာတုပစ္စည်းများ၊ သတ္တုစပ်များတွင် အများဆုံးအသုံးပြုပါသည်။ မဂ္ဂနီစီယမ် ပါဝင်သော အရာများကို စက်ရုံများ ၊စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေး များတွင် ကျယ်ပြန့်စွာအသုံးပြုပါသည်။ မဂ္ဂနီစီယမ်ကို အချို့နေရာများတွင်လည်း အသုံးပြုနိင်ပါသည်။ ဥပမာ- သံ နှင့် စတီးများတွင် ကန့်(sulphur) ကိုဖယ်ထုတ်ခြင်း ၊ ယူရေနီယမ် သန့်စင်ရာတွင်အသုံးပြုခြင်း၊ ဓာတ်ပုံ တံဆိပ်တုံး ထုသော အပြားထုတ်လုပ်ခြင်း ၊ မီးရှူးမီးပန်း ဗြောက်အိုးစသည့်လုပ်ငန်းများ၊ အချက်ပြမီးထုတ်လုပ်ခြင်း နှင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ရာတွင် လျှက်တပြက် မီးလုံး ထုတ်လုပ်ခြင်းတို့တွင် အသုံးပြုပါသည်။
သဘာဝတွင်တွေ့ရှိမှုအခြေအနေ
မဂ္ဂနီစီယမ် သည် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ၈ ခုမြောက် အများဆုံပါဝင်သော ဒြပ်စင်ဖြစ်ပြီး မာကြောသော ကမ္ဘာမြေကြီးတွင် ၂ % ပါဝင်ပြီး၊ ပင်လယ်ရေထဲတွင် တတိယ အပေါ များဆုံးပျော်ဝင်နေသော ဒြပ်စင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သဘာဝအားဖြင့် အလွန်ပေါများပြီး များသောအားဖြင့် ကျောက်တုံးကျောက်ခဲတို့နှင့် ပြည့်နှက်နေသော တွင်းထွက်ပစ္စည်း၊ တွင်းထွက်ပစ္စည်း ကဲ့သော အရာများ သံလိုက်ဓာတ် ပါဝင်သောအရာများ၊ များတွင် တွေ့ရှိရတတ်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းကို ပင်လယ်ရေ၊ မြေအောက်ဆားရည် နှင့် ဆားပါဝင်သော အလွှာများတွင်လည်း တွေ့ရတတ်သည်။ ၎င်းသည် မာကြောသော ကမ္ဘာမြေကြီး ၏ မျက်နှာပြင်တွင် တတိယအများဆုံးပါဝင်ပြီး အလူမီနီယမ် ၊သံတို့ထက် သာလွန်စွာပါဝင်သည်။ အမေရိကန်တွင် ၎င်းသည် အဓိက အထောက်အပံ့ သတ္တုဖြစ်ပြီး 1995 ထိ ကမ္ဘာ ၏ ၄၅%ကို ထုတ်လုပ်ပေးပါသည်။ China ၊ Turkey ၊ North Korea ၊ Slovakia ၊Austria ၊ Russia နှင့် Greece နိုင်ငံများတွင် တွင်းထွက်ပစ္စည်း နှင့် သံလိုက်ဓာတ်ပါသော အရာများကို သတ္တုတွင်းများတွင် ၁ နှစ်လျင် တန်ပေါင်း ၁၀ မီလီယံ ထုပ်လုပ်ပေးပါသည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ
လူသားများ သည် မဂ္ဂနီစီယမ် ၁ ရက်ကို ၂၅၀ နှင့် ၃၀၀ မီလီဂရမ် စားသုံးရမှာဖြစ်ပြီး အနည်းဆုံး၂၀၀ မီလီဂရမ် စားသုံးရမှာဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်အတွက် ၎င်းကို အစားအစာများမှ ရယူနိုင်သည်။ မဂ္ဂနီစီယမ် အဆိပ်အတောက် မဖြစ်သော်လည်း ၎င်းကို အလွန်အကျွံ စားသုံးလျှင် ကြွက်သားများအားနည်းခြင်း၊ ထုံထိုင်းခြင်း နှင့် စိတ်ရှုပ်ထွေးမှုများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ မဂ္ဂနီစီယမ် အမှုန့်ထိတွေ့ခြင်းဖြင့် အကျိုးသက်ရောက်မှုများမှာ အဆိပ်တောက်အနည်းငယ် ဖြစ်သော်လည်း လူ၏ ကျန်းမာရေးကို မထိခိုက် စေနိုင်ပါ။ ဂဟေဆော်ရာတွင် မျက်မှန်မတပ်ပဲ ဂဟေဆော်လျှင် မဂ္ဂနီစီယမ် အမှုန့်များ မျက်လုံးထဲဝင်ရောနိုင်ပြီး အန္တရာယ်ရှိနိင်ပါသည်။ အရေပြားထဲသို့လည်း ဝင်ရောက်နိုင်ပြီး မဂ္ဂနီစီယမ် အမှုန့် ပမာဏများပါက အန္တရာယ် ရှိနိုင်သည်။ မဂ္ဂနီစီယမ်အောက်ဆိုဒ် အငွေ့လောင်ကျွမ်းခြင်း၊ ဂဟေဆော်ခြင်း သတ္တု အရည်ကျိုခြင်း လုပ်ငန်းများတွင် ထွက်ပေါ်လာသော အငွေ့များသည် လူသားများကို ကိုယ်ပူခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ အန်ခြင်း၊ ကြွက်သားများ နာကျင်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ သို့သော် ၎င်းသည် မဂ္ဂနီစီယမ်အောက်ဆိုဒ် အငွေ့ ဖြစ်ပေါ်ပြီး ၁၂ နာရီ အတွင်း နှင့် နောက်ဆုံး ၄၈ နာရီအတွင်းသာ တွေ့နိုင်သည်။ မဂ္ဂနီစီယမ်အောက်ဆိုဒ် အငွေ့သည် မဂ္ဂနီစီယမ် ကို လောင်ကျွမ်းခြင်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာအန္တရာယ် များမှာ အမှုန်များသည် လေထုထဲတွင် ရောနှောခြင်းဖြင့် ပေါက်ကွဲနိုင်ခြင်း (သို့) အဖြုန်းစေ့ပုံစံအဖြစ် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ခြောက်သွေ့နေလျှင် ၎င်းသည် လှည့်ပတ်နေနိုင်ခြင်း ၊ လေနှင့်သက်ဆိုင်သော ပို့ဆောင်ခြင်း နှင့် သွန်ထွက်ခြင်း တို့ကြောင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ဓာတုဗေဒနှင့် ပတ်သက်သောအန္တရာယ်များမှာ ၎င်းသည် လေထဲတွင် လောင်ကျွမ်းစေနိုင်ခြင်း (သို့) ရေငွေ့တွင် မအီမသာဖြစ်ခြင်း (သို့) အဆိပ်အတောက် အငွေ့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ၎င်းသည် အောက်စီဂျင် ဓာတ်ပေါင်းများဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ဓာတ်ပြုနိုင်သည်။ အခြားသော ဒြပ်စင်များဖြင့်လည်း ပြင်းထန်စွာဓာတ်ပြု ခြင်းဖြင့် မီလောင်နိုင်ခြင်း၊ ပေါက်ကွဲစေခြင်းဖြင့် အန္တရာယ်ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ အက်စစ်များ နှင့် ဟိုင်ဒရိုဂျင် (see ICSC000 1 ) အရည်များဖြင့် ဓာတ်ပြုပြီး မီးလောင်နိုင်ခြင်း၊ ပေါက်ကွဲစေခြင်းဖြင့် အန္တရာယ်ဖြစ်ပေါ်စေ နိုင်သည်။
ပထမအဆင့်ကာကွယ်ခြင်း
သန့်ရှင်းသော လေထဲသို့ ဖယ်ထုတ်ခြင်း၊ မျက်လုံးကို ရေဖြင့်ဆေးကြောခြင်း၊ အရေပြားကို ဆပ်ပြာဖြင့် ဆေးကြောခြင်းဖြင့် ဖယ်ရှားနိုင်သည်။ အကယ်၍ မဂ္ဂနီစီယမ် အမှုန့် ပမာဏများပါက ကိုယ်တွင်းသို့ဝင်ရောက်နိင်ပြီး အော့အန်ခြင်းကို ဖြစ်စေပြီး ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ရပါမည်။
မဂ္ဂနီစီယမ်ချို့တဲ့ခြင်း၏ လက္ခဏာများ
မဂ္ဂနီစီယမ်သည် အရေးကြီးသတ္ထုဓာတ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာ အများအပြားတွင် ပါဝင်ခြင်းကြောင့် မဂ္ဂနီစီယမ် ချို့တဲ့ခြင်းလက္ခဏာများမှာလည်း အမျိုးမျိုးဖြစ်နိုင်ပေသည်။ အဖြစ်အများဆုံး မဂ္ဂနီစီယမ်ချို့တဲ့ခြင်း လက္ခဏာများမှာ −
အလွန်အမင်း မဂ္ဂနီစီယမ်း ချို့တဲ့ခြင်းဖြစ်ပါက ထိုသူအား သွေးဖောက်စစ်ဆေးလျှင် သွေးတွင်း ကယ်လ်စီယမ်နှင့် ပိုတက်စီယမ်ပမာဏ များပြားခြင်း ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်။ ၎င်းပြောင်းလဲမှုများသည် လူတစ်ယောက်အား နှလုံးရောဂါ ဖြစ်ခြင်း၊ သွေးတိုးခြင်း၊ တက်ခြင်းနှင့် အခြားပြင်းထန်သော အခြေအနေများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။
အသင့်အတင့် အနည်းအကျဉ်းမဂ္ဂနီစီယမ် ချို့တဲ့မှုများတွင်လည်း ပြဿနာအတော်များများ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ၎င်းတို့ထဲတွင် ဝမ်းချုပ်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်းသည် အဖြစ်အများဆုံး လက္ခဏာများ ဖြစ်ကြသည်။ အသင့်အတင့်နှင့် အနည်းအကျဉ်း မဂ္ဂနီစီယမ် ချို့တဲ့သူများသည် အင်ဆူလင် မတိုးခြင်းဖြစ်ပွားကာ အမျိုးအစား (၂) ဆီးချိုရောဂါဖြစ်ပွားမှု များပြားခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။ အခြားလေ့လာမှုများအရ အူလမ်းကြောင်းရောင်ရမ်းခြင်းရောဂါများဖြစ်သော မဂ္ဂနီစီယမ် Crohn's နှင့် irritable bowel syndrome တို့သည် မဂ္ဂနီစီယမ်ချို့တဲ့မှုနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
ဖြည့်စွက်သောက်သုံးခြင်း
မဂ္ဂနီစီယမ်ကို ဖြည့်စွက်သောက်သုံးရန် လိုအပ်ချက်ကို သိရှိရန် မလွယ်ကူပေ။ သွေးတွင်းရှိ မဂ္ဂနီစီယမ် ပမာဏကို တိုင်းတာမှုရလဒ်များအရ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ မဂ္ဂနီစီယမ် ပမာဏအားလုံးကို ခန့်မှန်းနိုင်လောက်အောင် တိကျခြင်း မရှိပါ။
မဂ္ဂနီစီယမ်ချို့တဲ့ခြင်း လက္ခဏာအတော်များများကလည်း ယေဘုယျဆန်ပြီး အခြားရောဂါများ၏ လက္ခဏာများနှင့် မှားယွင်းလွယ်စေနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်းသည် ရေသောက်နည်းခြင်း၊ အမျှင်ဓာတ်များ စားသုံးမှုနည်းပါးခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်တတ်ပြီး အိပ်မပျော်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှုများခြင်း၊ သွေးဆုံးခြင်းနှင့် ဟော်မုန်းမညီမျှခြင်း စသည်တို့ကြောင့်လည်း ဖြစ်ပွားတတ်သည်။
အကြံကောင်းတစ်ခုမှာ အရည်အသွေး (Quality) ကောင်းသော အားဆေးတစ်မျိုးအား ပုံမှန်သောက်သုံးပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ အားဆေးအားစတင်၍ မသောက်မီနှင့် ၎င်းအားဆေးတွင် မဂ္ဂနီစီယမ် မည်မျှပါဝင်သည်ကို သေချာစစ်ဆေးပြီး သောက်သင့်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင်မူ အာဟာရအမျိုးမျိုးအတွက် နေ့စဉ်သောက်သင့်သော ပမာဏညွှန်းကိန်း DRIs (Dietary Reference Intakes) ကို သုံးစွဲသည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးသူများ နေ့စဉ်သောက်သင့်သော မဂ္ဂနီစီယမ်ပမာဏမှာ DRIs အရ အမျိုးသားများအတွက် တစ်နေ့လျှင် ၄၀၀ မှ ၄၂၀ မီလီဂရမ်ဖြစ်ပြီး အမျိုးသမီးများအတွက်မူ ၃၁၀ မှ ၃၆၀ မီလီဂရမ် ဖြစ်သည်။
အခြားစမ်းသပ်ရန် နည်းလမ်းတစ်ရပ်မှာ မဂ္ဂနီစီယမ်ချို့တဲ့ခြင်း၏ လက္ခဏာများ မိမိတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည်ဟု ထင်ပါက ရန်အနည်းငယ်ခန့် ဆက်တိုက် မဂ္ဂနီစီယမ် အနည်းငယ် (၁၀၀) မီလီဂရမ်မျှ သောက်ကြည့်ပါ။ သင်၏ ဝမ်းချုပ်ခြင်း လျော့ပါးသွားသလား၊ ကောင်းကောင်းအိပ်ပျော်သွားသလား၊ ကြွက်သားများ တုန်ယင်ခြင်း သက်သာသလား အစရှိသည်တို့ကို စောင့်ကြည့်ပါ။ ၎င်းလက္ခဏာများ လျော့ပါးမှုရှိပါက သင့်တွင် မဂ္ဂနီစီယမ်ချို့တဲ့ခြင်း ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် တိုင်ပင်သည်က အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ အနည်းဆုံး မည်သို့သော မဂ္ဂနီစီယမ် အမျိုးအစားကို သောက်သင့်သည်ကို မေးမြန်းရမည်။ လေ့လာမှုအမျိုးအစားများအနက် magnesium lactale နှင့် magnesium chloride တို့မှာ ခန္ဓာကိုယ်မှ စုပ်ယူမှ အကောင်းဆုံးဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရသည်။
မဂ္ဂနီစီယမ်၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးသည် အလွန်နည်းပါးသည်။ အဓိက ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများမှာ ဗိုက်နာခြင်း၊ ဝမ်းပျက်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပြီ ၎င်းတို့မှာ ၃၀၀ မီလီဂရမ်ထက်ပိုသော သောက်သုံးသူများမှသာ ရံဖန်ရံခါ ဖြစ်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဝမ်းချုပ်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ ကြွက်တက်ခြင်း၊ ကြွက်သားများတုန်ယင်ခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်ပါက မဂ္ဂနီစီယမ် သောက်သုံးရန်လိုမလိုကို ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများနှင့် တိုင်ပင်သင့်သည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ
မဂ္ဂနီစီယမ် အောက်ဆိုဒ် အငွေ့သည် ပတ်ဝန်းကျင်အကျိုးသက်ရောက်မှု အနည်းငယ်သာ တွေ့ရှိရသည်။ အခြားနို့တိုက်သတ္တဝါများ အတွက်လည်း ၎င်းကို ရှူရှိုက်ခြင်းဖြင့် လူသားတို့ကဲ့သို့ပင် အန္တရာယ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေတတ်သည်။ ၀-၃ မဂ္ဂနီစီယမ်အောက်ဆိုဒ် အငွေ့သည် ပတ်ဝန်းကျင် ရောင်စဉ်အဖြစ် ၀.၈ သတ်မှတ်ထားသည်။ ၃ သည် ပတ်ဝန်းကျင်ကို အန္တရာယ်ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ၊ ဝ သည် အန္တရာယ် ဖြစ်စေမှုမရှိခြင်းကို ကိုယ်စားပြုပါသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ၎င်းသည် သဘာဝအဆိပ်များ၊ အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသောပစ္စည်းများ နှင့် အဆိပ်အတောက် ကင်းမဲ့သောနေများတွင် ပါရှိပြီး ၊ ဇီဝရုပ်ကြွင်းများတွင်လည်း ပါဝင်သည်။ မဂ္ဂနီစီယမ်အမှုန့်သည် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ကြီးမားသော အန္တရာယ်ကို မဖြစ်ပေါ်စေပါ။
မဂ္ဂနီစီယမ်သည် ပေါ့ပါးသောသတ္တုတစ်မျိုးဖြစ်၏။ မဂ္ဂနီစီယမ်သန့်သန့်ကို တူးဖော်မရနိုင်ဘဲ၊ မဂ္ဂနီစီယမ် ပါဝင်သည့် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်နေသော အက်စဗက်စ တော့ (ကျောက်ဂွမ်း) နှင့် မက်ဂနီဆိုက်တို့မှ ထုတ်ယူနိုင်ပေ သည်။ မဂ္ဂနီစီယမ်ကို ၁၈ဝ၈ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး ဆာဟမ်ဖရီဒေဗီဆိုသူက ပထမဆုံးတွေ့ရှိခဲ့သည်။ မဂ္ဂနီစီယမ် ထုတ်ယူပုံမှာ များသောအားဖြင့် ကာနဲလိုက်ခေါ် မဂ္ဂနီစီယမ် ပါသော သတ္တုရိုင်းကို ပထမ အပူတိုက်ပေး၍ အရည်ပျော်စေ ပြီးနောက်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို ထိုအရည်တွင် ဖြတ်သန်းသွား စေခြင်းဖြင့် ထုတ်ယူသည်။ ရရှိသောသတ္တုကို ထပ်မံ၍ ပေါင်း ချွေ ခံယူသောအခါ မဂ္ဂနီစီယမ် သန့်သန့်ကို ရရှိသည်။ မဂ္ဂနီစီယမ်စစ်လျှင် ငွေရောင်အဆင်းရှိ၍ စိုထိုင်း သောလေ၌ထားလျှင် တဖြည်းဖြည်း အရောင်မှိန်သွားသည်။ မဂ္ဂနီစီယမ်သည် အထုအရိုက်ခံ၏။ နန်းဆွဲခံ၏။ မီးရှို့လျှင် ဖြူဝင်းတောက်ပသော အလင်းရောင်ကို ဖြစ်စေသောကြောင့် ဓာတ်ပုံရိုက်ရန် အလင်းရောင်ပေးရာ၌ မဂ္ဂနီစီယမ်ကို မီးရှိူ့ ကာ အသုံးပြုကြသည်။ မဂ္ဂနီစီယမ်၏ သိပ်သည်းဆမှာ ၁.၇၄ ရှိ၍ အပူချိန်စင်တီဂရိတ် ၆၃၂.၇ ဒီဂရီ၌ အရည်ပျော်ပြီး လျှင် စင်တီဂရိတ် ၁၁ဝဝ ဒီဂရီ၌ ဆူပွက်သည်။ မဂ္ဂနီစီယမ်ဖြင့် ပေါ့ပါးသောသတ္တုရောများ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ မဂ္ဂနီစီယမ် ဆာလဖိတ်မှာ ကျွနု်ပ်တို့ အများဆုံးအသုံးပြုကြသော ဆားခါးပင်ဖြစ်၍ ဝမ်းနုတ်ရန်ကောင်းသောဆေး ဖြစ်သည်။ အခြား မဂ္ဂနီစီယမ် ဓာတ်ဆားများဖြစ်သော ကာဗွန်နိတ်၊ ဟိုက်ဒရောက်ဆိုက်နှင့် အောက်ဆိုက်တို့မှာလည်း အစာအိမ်နှင့် သက်ဆိုင်သောဆေးများ ဖော်ရာ၌ အသုံးဝင်ကြသည်။ မဂ္ဂနီစီယမ်ကလိုရိုက်နှင့် မဂ္ဂနီစီယမ်အောက်ဆိုက်တို့မှာ မီးခံအုတ် များ ပြုလုပ်ရာ၌ များစွာအသုံးဝင်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အယ်ကာလိုင်း သတ္တုများ
နတ်စင်ငူရွာ၊ နတ်စင်ငူ
နတ်စင်ငူရွာ၊ နတ်စင်ငူ
UTC+04:30
UTC+04:30 သည် UTC offset အား+04:30 ပေါင်းထည့်ထားသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါအချိန်ဇုန်အား အောက်ဖော်ပြပါဒေသများတွင် အသုံးပြုကြသည်:
ဇူလိုင် ၁၉၉၄
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇူလိုင် ကဏ္ဍ:၁၉၉၄
ယော်ဂျောရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ယော်ဂျောရွာ(Yawjaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ယော်ဂျောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၄၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယော်ဂျောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၃ ဦး၊ မ ၃၁၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၄၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရမ်းကြီး
ခရမ်းကြီး
စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့်
စာနယ်ဇင်းလွတ်လပ်ခွင့် သို့မဟုတ် မီဒီယာလွတ်လပ်ခွင့် သို့မဟုတ် သတင်းလွတ်လပ်ခွင့်သည် ပုံနှိပ်ခြင်းနှင့် အီလက်ထရွန်နစ် မီဒီယာများ အပါအဝင် မီဒီယာအမျိုးမျိုးမှ တစ်ဆင့် ဆက်သွယ်ပြောဆိုခြင်းနှင့် ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း အထူးသဖြင့် ထုတ်ဝေသည့်ပစ္စည်းများကို လွတ်လပ်စွာ ကျင့်သုံးပိုင်ခွင့်ဟု မှတ်ယူသင့်သည်။ ထိုသို့သော လွတ်လပ်မှုသည် လွန်ကဲသော အခြေအနေ မှ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခြင်း မရှိခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်း၏ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်မှုကို ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ သို့မဟုတ် အခြား တရားရေးဆိုင်ရာ အကာအကွယ်နှင့် လုံခြုံရေးအားဖြင့် ရှာဖွေနိုင်သည်။
ကုန်းမကြီးရွာ၊ မရွေးကုန်း
ကုန်းမကြီးရွာ၊ မရွေးကုန်း
အစာချေခြင်း
ကျွန်ုပ်တို့ စားလိုက်သော အစာသည် ခန္ဓာကိုယ်၌ အားအင်ပြည့်တင်း၍ အသားအရေ ကောင်းလာစေရန်အတွက် မြူမှုန်ကလေး(ဝါ) မောလီကျူးများဖြစ်သွားအောင် ကြိတ်ချေပေးရခြင်းကို အစာချေသည်ဟု ခေါ်သည်။ ဤသို့ အစာကြေသွားခြင်းအားဖြင့် အစာမှုန်ကလေး များသည် အူနံရံများမှတဆင့် သွေးထဲသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင် လေသည်။ သွေးကြောမှတဆင့် ခန္ဓာကိုယ် တစ်ခုလုံးသို့ ပျံ့နှံ့ သွားလေသည်။ အစာကြောင်း အားလုံးလောက်မှာပင် အစာချေ ခြင်းကိစ္စကို ပြုလုပ်လျက် ရှိသည်။ ဤအစာကြောင်း များတွင် အစာသည် အင်ဇိုင်းခေါ် ဓာတ်ပစ္စည်းတစ်မျိုးနှင့် ရောသွား၏။ ဤအင်ဇိုင်းသည် အစာကို လျင်မြန်စွာ ကြေသွားအောင် ကူညီ ပြုလုပ်ပေးသော ဓာတ်ကူပစ္စည်း ဖြစ်သည်။
ကစီ၊ သကြား (ဝါ) ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်၊ အဆီနှင့် ပရိုတင်း စသော အစာများသည် အလွန်ရှုပ်ထွေးသော မော်လီကျူးတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနေရကား ကြေအောင် ချေပေးရမည် ဖြစ်သည်။ အစာ ကြေသွားပြီးသောအခါ ကစီနှင့် ရှုပ်ထွေးသော သကြားများ သည် သကြားရိုးရိုးအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲဲသွား၍ အဆီများသည် ဖက်ဘီး အက်ဆစ်နှင့် ဂလစ်ဆရင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲကာ ပရိုတင်းများမှာ အမီနိုအက်ဆစ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းသွားလေသည်။ ရိုးရိုး သကြား၊ ဖက်ဘီး၊ အက်ဆစ်၊ ဂလစ်ဆရင်နှင့် အမီနို အက်ဆစ်များသည် ကြေပြီးအစာများ ဖြစ်သည် အားလျော်စွာ သွေးကြောများထဲသို့ ရောက်သွားနိုင်လေသည်။ ဗီတာမင် ်သတ္တု ဓာတ်နှင့် ရေတို့ကား နူးညံ့သော အစာများဖြစ်သောကြောင့် ချေရန် မလိုချေ။
အစာချေခြင်း ကိစ္စကို ပါးစပ်တွင်ပင် အစပြုသည်။ ပါးစပ်တွင် အစာထည့်၍ ဝါးလိုက်ခြင်းသည်ပင် အစာချေ ခြင်းအတွက် အလွန်အရေးကြီး၏။ ဝါးပြီးသော အစာသည် အလွန်သေးငယ်သော အမှုန့်ကလေးများ အဖြစ်သို့ ရောက် သွားသောအခါ အင်ဇိုင်းပါသော အစာချေရည်သည် ထိုအစာ များနှင့် ကောင်းစွာ ရောနှော သွားပြီးလျှင် စိုစွတ်လာသည်။ တံတွေးတွင် သွားရည်ပါစကခေါ်သော အင်ဇိုင်းပါရှိရာ ယင်း သည် ကစီအချို့ကို သကြားအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပေးလိုက်လေ သည်။
အစာကို မျိုချလိုက်သောအခါ အစာသည် အစာပြွန်မှတဆင့် အစာအိမ်သို့ ရောက်သွား၏။ ရောက်သွားသော အစာကို အစာ ချေရည်များက ခပ်ပြင်းပြင်း ရောနှော မွှေနှောက်ပေးလိုက်၏။ ဤသို့ ရောနှော မွှေနှောက်ပေးနိုင်ခြင်းမှာ အစာအိမ်နံရံရှိ သန်မာသော ကြွက်သားများ၏ ရှုံ့လိုက်ကြွလိုက် လုပ်ပေးမှုများ ကြောင့် ဖြစ်သည်။ အစာအိမ်ရှိ အစာများချေရည်ကို အစာအိမ် ရည်ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းတွင် ဟိုက်ဒရို ကလောရစ်အက်ဆစ် နှင့် ပက်ပဆင်တို့ ပါရှိသည်။ အစာအိမ်ရှိ အစာများအားလုံး အစာအိမ်ရည်နှင့် သမအောင် ရောနှောသွားသည်အထိ ဆက်လက်၍ မွှေလျက်ရှိနေလေသည်။
အစာအိမ်ရည်သည် အသား၊ ဥနှင့် နို့ကဲ့သော ပရိုတင်း အစာများကို စတင်ချေသည်။ ကီ၊ သကြားနှင့် အဆီများကို အစာအိမ်ရည်က မချေပေ။ အစသည် အစာအိမ်၌ အစာအမျိုး အစားကိုလိုက်၍ နှစ်ရာရီမှ ၅ နာရီထိ တည်သည်။ အစာအိမ် ရည်သည် အစာများကို ရောမွှေ၍ တစိတ်တဒေသ ကြိတ်ချေပြီး သောအခါ မူလက ခဲနေသော အစာသည် ပျော့အိအိ ဖြစ်လာ သည်။ ထိုအခါ အစာသည် အစာအိမ်မှ အူသိမ်သို့ သက်ဆင်း သွားလေသည်။
အူသိမ်တွင် တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ကြေခဲ့ပြီးသော အစာကို ပန်ကရိရည်၊ အူရည်နှင့် သည်းခြေရည်တို့က တစ်ဖန် ချေကြ ပြန်သည်။ ပန်ကရိမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ပန်ကရိရည်သည် အူသိမ်သို့ ပြွန်မှတစ်ဆင့် ဝင်လာသည်။ ပန်ကရိရည်တွင် အင်ဇိုင်းများဖြစ်ကြသော တြစ်ပဆင်၊ အမီလော့ ပဆင်နှင့် စတီ အပ္ပဆင်တို့ ပါဝင်ကြရာတွင် တြစ်ပဆင်သည် တစ်စိတ် တစ်ဒေသ ကြေခဲ့ပြီးသော ပရိုတင်းကို ထပ်၍ချေ၏။ အမီ လော့ပဆင်က ကစီကို သကြားအဖြစ်သို့ ပြောင်းပေး၏။ စတီအပ္ပဆင်ကမူ အဆီကို ဖက်တီးအက်ဆစ်နှင့် ဂလစ်ဆရင် အဖြစ် ခွဲပေးလိုက်သည်။ အူရည်သည် အူသိမ်နံရံများမှ ဖြစ်ပေါ်လာ၍ ပန်ကရိရည်လောက် အစာချေရာတွင် ခရီး မရောက်လှချေ။ သည်းခြေရည်သည် သည်းခြေအိတ်တွင်ရှိသော အသည်းမှ ထွက်၍ သည်းခြေပြွန်မှ တစ်ဆင့် အူသိမ်ထဲသို့ စီးဝင်သွားလေသည်။ သည်းခြေရည်သည် အဆီကိုချေ၍ အစာ ကို မပုပ်မသိုးအောင် ဆောင်ရွက် ပေးသည်။
အစာသည် လုံးလုံးကြေသွားသောအခါ နို့ရည်နှင့် ဆင်တူ၍ အနည်းငယ်ချဉ်သည်။ ပျော့အိအိလည်း မဖြစ်တော့ချေ။ ဤ ကြေပြီးသားအစာများကို အူသိမ်နံရံများရှိ သေးငယ်သောသွေး ကြောများနှင့် သွေးဖြူကြော များက စုတ်ယူသွားသည်။ ထိုမှ တစ်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ် အာဟာရဓာတ် ဖြည့်တင်းရေးအတွက် တစ်ကိုယ်လုံးသို့ လှည့်ပတ်သွားလေသည်။ အစာမှုန့်များသည် လုံးဝကြေသွားမှသာ အူနံရံများနှင့် သွေးကြောများသို့ ရောက် သွားနိုင်သည်။
အူမတွင် အစာချေခြင်းကိစ္စ မရှိသလောက်ပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အစာဟောင်းသို့ သိုလှောင်၍ ရေနှင့်သတ္တုဓာတ် အနည်းငယ်လောက်ကို စုတ်ယူသည်။ အူမတွင် စု၍နေသော အစာဟောင်းကား ချေ၍ မရနိုင်သောအစာကြမ်းများဖြစ်ရာ ယင်းတို့ကို မကြာမကြာ ခန္ဓာကိုယ်မှ စွန့်ထုတ်ရလေသည်။
ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ
ထမ်းဆမ်းလိုဏ်ဂူ သည် တောင်ကြီးမြို့ မှ ဟိုပုံးသို့ ၁၂ မိုင်၊ ဟိုပုံးမှ လွိုင်လင် လမ်းအတိုင်း ၁၄ မိုင်ခန့်တွင် တည်ရှိသည်။ ကားလမ်းအောက်ဘက် ပေ ၁၅၀ ခန့်တွင် ရှိပြီး ဂူ အမြင့်က အမြင့်ဆုံးနေရာတွင် ပေ ၆၀ ခန့် မြင့်ပြီး အကျယ်ဆုံးနေရာတွင် ပေ ၂၀၀ ခန့် ကျယ်ပါသည်။ ထမ်းဆမ်းဂူသည် သက်ရင့်ထုံး ကျောက်ဂူ အတွင်း အလွန်လှပသော ကျောက်စက်ပန်းဆွဲများ ပုံစံအမျိုးမျိုး၊ မြေပေါ်မှ ထိုးထွက်နေသော ကျောက်သားတိုင် ပုံစံ အမျိုးမျိုး တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ကျောက်စက်ပန်းဆွဲများသည် အဖြူရောင်၊ အဝါရောင်၊ အညိုရောင် စသည် ဖြင့် အရောင်အမျိုးမျိုး ရှိသကဲ့သို့ သစ်သီးပုံများ၊ လှံ၊ ဓားပုံများ၊ လိုက်ကာကဲ့သို့ အတွန့်အလိပ်များ၊ ထီးဖြူ၊ မီးခိုးရောင် ပုံသဏ္ဌာန်များ စသည်ဖြင့် လှပစွာ ရှိသည်။ ကျောက်သားတိုင်များ ၏ အရစ်လိုက် ဖွဲ့စည်းဖြစ်ပေါ်နေမှုများ၊ နံရံများ၌ ကျောက်စက် ပန်းဆွဲများ ကျနေပုံများသည် လွန်စွာထူးခြား လှပသည်။
ဆရာတော် ဦးပေါရိဿ (ဟိုပုံးကိုရင်လေး)သည်၎င်း၏ အိပ်မက်အရ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့မှစ၍ ဖွင့်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်း ခဲ့သည်။
ဂူအရှည် မှာ အတိအကျ မသိရသော်လည်း ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသမှ  ပအိုဝ်း တိုင်းရင်းသားများက ပေ ၆၀၀၀ ခန့် အထိ ရှင်းလင်းပြီး ဖြစ်သည်။ ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်သည့် ဂူအလျားမှာ ပေ ၃,ဝဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်။
ကားမလာ ဟဲရစ်
ကာမာလာ ဒေဗီ ဟဲရစ် (Kamala Devi Harris  အောက်တိုဘာလ ၂၀၊ ၁၉၆၄ခုနှစ်ဖွား)  သည် ၂၀၁၇ခုနှစ်မှစ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်အတွက် အငယ်တန်း ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော နိုင်ငံရေးသမား နှင့် ဥပဒေအရာရှိ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမသည် ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏  ဒုသမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်ခံရသည်။
သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရမ့်နှင့် ဒုသမ္မတ မိုက်ပန့်စ်ကို ဂျိုး ဘိုက်ဒန်နှင့် ဟဲရစ်တို့က ယှဉ်ပြိုင်အနိုင်ရခဲ့၏ ။ ၂၀၂၁ ဇန်နဝါရီ ၂၀ တွင် ဘိုက်ဒန်နှင့်အတူ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသော ဟဲရစ် သည် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဟဲရစ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသမိုင်း၌ ပထမဆုံးသော အာဖရိကနွယ်ဖွား အမေရိကန်၊ ပထမဆုံးသော အာရှနွယ်ဖွား အမေရိကန်၊ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီး ဒုတိယသမ္မတတစ်ဦးဖြစ်လာပေမည်။ ထို့ကြောင့်ပင် ယူအက်စ်သမိုင်းတွင် အမြင့်ဆုံးအဆင့် ရွေးကောက်ခံပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်၏ ။ အိန္ဒိယ-တမီလ် နှင့် အာဖရိက-ကာရစ်ဘီယံ မျိုးနွယ်မှဆင်းသက်လာသူ ဖြစ်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၆၄ မွေးဖွားသူများ
ဂျိန်ဖော့လူမျိုး
ဂျိန်းဖော ဝါ ဂျိန်ဖော့ တို့သည် ကချင်‌လူမျိုး များထဲမှ အင်အားအကြီးဆုံးမျိုးနွယ်စု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကချင်ပြည်နယ်တွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်း ဆယ်မျိုးခန့် ရှိရာ ဂျိန်ဖော့တို့သည် လူဦးရေ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ထက်ဝက်ခန့်မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များဖြစ်၍ ကျန်သူများမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နတ်ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်သည်။ လော်ဝေါ်၊ အဇီး၊ လရှီ၊ ရဝမ်လူမျိုးများနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ ယဉ်ကျေးမှုများတွင် ၇၀%ခန့် တူညီကြလေသည်။
ဂျိန်ဖော့အနွယ်ဝင်တို့မှာ မရစ်၊ မရမ်၊ အင်ခွန်၊ လဖိုင်၊ လထော၊ မဂေါင်၊ ဒူးလင်း၊ ဂျဆင်းဟူ၍ ရှစ်မျိုးရှိသည်။ လဖိုင်တို့သည် မိုင်းလင်းအနောက်ဖျားနှင့် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့လျက်ရှိပြီးလျှင် မရစ်တို့သည် တြိဂံနယ်မြေ၊ ဟူးကောင်းဒေသ လိုင်ဆိုင်းနှင့် ကာမိုင်းနယ်များတွင် နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။ ဂျိန်ဖော့ အများစုတို့သည် ဗန်းမော်ခရိုင် တောင်တန်းဒေသ၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင် ခန္တီးနယ်အတွင်းပိုင်း၊ နန်းပမောက်မြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်း၊ ကသာခရိုင် အတွင်းပိုင်းနှင့် ကချင်တောင်တန်း ဒေသများတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်လျက် ရှိကြပြီး မိုးမိတ်၊ ခိုတောင်၊ မြောက်သိန္နီ၊ ကိုးကန့်၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကွတ်ခိုင်နယ်များတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့လျက် ရှိကြလေသည်။ ဂျိန်ဖော့လူမျိုးတို့၏ ခံယူချက်အရ ဂျိန်ဖော့ဟူသော စကား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ လူဟူ၍ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့၏ စကားဖြင့် မရှဖြစ်သည်။ ဂျင်းဆိုင်၊ ဖောဆိုင် ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ အတည်တကျဖြစ်ပြီး အမြင်ကျယ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် ဂျိန်ဖော့ဟူသည် အတည်တကျ ဖြစ်ပြီး အမြင်ကျယ်လာသောလူမျိုးဟု  အဓိပ္ပာယ်ကောက်နိုင်သည်။
ရိုးရာခံယူချက်အရ ဂျိန်ဖော့အုပ်စုထဲတွင် ပထမဆုံး ဂျိန်ဖော့မှာ ပေါင်ယောင် ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ ပထမဦးဆုံးဖြစ်သော ပေါင်ယောင်မှာ ဂရင်၊ မဂေါင်၊ ဝါခယက်ဝါ စသည်ဖြင့် အဆင့်ဆင့် ပေါက်ဖွားလာကြရာ ဂွမ်ဆာအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးသူများသည်။ ဝါခယက်ဝါ မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ခံယူကြသည်။ ဂျိန်ဖော့များသည် ပေါင်ယောင်လက်ထင်မှစ၍ ကျိုင်ခူးမဂျွယ် ဒေသတွင် အတည်တကျ ရောက်ရှိနေထိုင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် ဂျိန်ဖော့စကား အုပ်စု၏ ခံယူချက်အရ ဂျိန်ဖော့တို့၏ မူရင်းဒေသမှာ ဧရာဝတီမြစ်အထက်ပိုင်း မေခနှင့် မေလိခမြစ်တို့အကြား မြောက်တြိဂံနယ်မြေ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
ဩဇာတောရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျေးသမျှား (အနောက်)ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ကျေးသမျှား (အနောက်)ရွာ (Kyaythahmyar(West))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ကျေးသမျှားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၆၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (အိုင်အမ်အက်ဖ်) (International Monetary Fund, IMF) သည် ကမ္ဘာ့ငွေရေး ကြေးရေးစနစ်ကို ကြီးကြပ်သည့် အဖွဲ့အစည်း တရပ်ဖြစ်ပြီး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံမှ အစိုးရများ ပါဝင်ဖွဲ့စည်း ထားသည်။ ယင်းအဖွဲ့အစည်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးလဲလှယ်နှုန်း တည်ငြိမ်စေရေး၊ စီးပွားရေးမူဝါဒ ပိုမိုလွတ်လပ်လာစေရေးတို့ ဖြစ်သည်။ အိုင်အမ်အက်ဖ်၏ ဗဟိုဌာနချုပ်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဝါရှင်တန်ဒီစီတွင် တည်ရှိသည်။
အလယ်စုရွာ၊ ညောင်ဝိုင်း
အလယ်စုရွာ၊ ညောင်ဝိုင်း
အဝပြင်ရွာ (ခမောင်းချောင်း)
အဝပြင်ရွာ (ခမောင်းချောင်း)
နားဟွယ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နားဟွယ်ရွာ (Narhwei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ နားဟွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဟွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀၂ ဦး၊ မ ၁၁၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စွတ်ကရူးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
စွတ်ကရူးရွာ (Sutkaru)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဂုံမင်းကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂုံမင်းကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၉၃ ဦး၊ မ ၃၀၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရမ်းဖျား
ခရမ်းဖျား
ကိုအင်ဘတောမြို့
ကိုအင်ဘတောမြို့သည် တမီးလ်နာဒုပြည်နယ်၏ အရေးပါသော အဝတ်အထည် နှင့် ကုန်ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း အချက်အချာ ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အခြားအရေးပါသော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများမှာ ဆော့ဖ်ဝဲလ် ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်း၊ ပညာရေး နှင့် ကျန်မာရေး လုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းများ အဖွဲ့အစည်းက စစ်တမ်းကောက်ယူရာတွင် ကိုအင်ဘတောမြို့အား ရင်းနှီးမြှုပ်နှံ မှုပြုရန် စတုတ္ထမြောက် အကောင်းဆုံး မြို့ အဖြစ် တွေ့ရှိသတ်မှတ် ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အောက်ဆို့စ်ဆင်း သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းများ ပြင်ပသို့ ပေးအပ်လုပ်ကိုင်စေခြင်း ပြုလုပ်ရာ ထိပ်တန်းမြို့များတွင် နံပါတ် ၁၇ နေရာ၌ ရှိသည်။
အင်တောကိုင်းရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
အင်တောကိုင်းရွာ (Intawkaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ထီးလှိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီးလှိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၄ ဦး၊ မ ၄၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ရှမ်းတောရွာ၊ မရွေးကုန်း
ရှမ်းတောရွာ၊ မရွေးကုန်း
အင်တောကိုင်းရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေးသမဂ္ဂ
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေးသမဂ္ဂ(အိုင်တီယူ)။ International Telecommunication Union (ITU)
နှုတ်သီးကောက်ပါးညို
နှုတ်သီးကောက်ပါးညို (Erythrogenys erythrogenys) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဟိမဝန္တာမှ မြန်မာနိုင်ငံအထိ တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ခွေးတောက်ပင်
ခွေးတောက်ပင်(အသံထွက် ဂွေးတောက်ပင်)သည် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်၍ တနင်္သာရီတောင်ပိုင်းတွင် အများအပြား တွေ့ရသည်။ အသီးသည် အတောင့်ဖြစ်၍ ကြက်သွေးရောင် ရှိသည်။ အရွက်ကို စိမ်းလဲ့လဲ့ အရောင်ရှိသော ဆိုးဆေးမျိုးလုပ်နိုင်၏။ ထိုဆိုးဆေးသည် ဆေးခိုင်သည့် လက္ခဏာ မရှိချေ။ ခွေးတောက်သားသည် ခိုင်မာ၍ လေးလံသည်။ ခွေးတောက်ရွက်သည် ခါးသက်သောအရသာရှိ၍ လူတို့ ဟင်းချိုချက်သောက်ကြသည်။
ခွေးတောက်ရွက်၏ ခါးသက်သော အရသာသည် စွဲမြဲလှသဖြင့် ခွေးတောက်မြစ်ရှက်၊ စိုက်ရောဖက်က၊ သရက်ပင်မင်း၊ သီးချိုကင်း၏၊ ဟူ၍ပင် စာပေတို့တွင် ဖွဲ့ဆိုထားပေသည်။ သို့သော် ခွေးတောက်သီးကိုမူ ခွေးစားမိလျှင် သေတတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ပုံသဏ္ဌာန်
ရှည်လျားသော နွယ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။ ပင်စည်လုံးသည် အခေါက် ဘော်ငွေရောင်ပေါ်တွင် အညိုရောင်အဖု အစက်ကလေးများ ရှိသော်လည်း ချောမွေ့၏။ ပင်စည် မှ အခက်အလက်များထွက်၍ ထပ်မံ နွယ်တက်သည်။ အရွက်သည် ရွက်ဆိုင်ထွက်သည်။ နှလုံးပုံရှိ၍ ရွက်ထိပ်ချွန်ပြီးရွက်ရင်းအဝိုက်များ ညီညာသည်။ ရွက်ကြော ၄ စုံမှ ၅ စုံထိ ရှိ၍ ထင်ရှားသည်။ ရွက်ပြားပြောင်ချော၍ ရွက်နားညီ၏။
အပွင့်မှာ ကြားထွက်ပန်းခိုင် ဖြစ်၍ ပန်းခိုင်မှာ ငိုက်ကျနေပြီး ထိပ်တွင် သေးငယ်၍ စိမ်းဝါရောင်ရှိသော အပွင့်များ စုပြုံ၍ ပွင့်သည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပွင့်၏။ အသီးမှာ ကြီး၍ ပြောင်ချောပြီး ကျယ်ပြန့်သော လှံစွပ်ပုံရှိသည်။ အစိမ်းရောင်ရှိသည်။ အလျားလိုက်မြောင်းပါရှိသည်။ အတွင်း၌ ပြောင်ချောသော အစေ့ကလေးများရှိ၏။ အစေ့ထိပ်ဘက်တွင် ချည်မျှင်ကဲ့သို့သော နူးညံ့သော အမွေးကလေးများ ရှိသည်။
အသုံးဝင်ပုံ
မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ခွေးတောက်သည် ခါးသက်သက်အရသာ ရှိ၏။ ပူ၏၊ ခါး၏၊ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏ ၊ ကြေပျက်လွယ်၏ ၊ ဓာတ် ၊ လေများကို ခိုင်မာစေ၏ ၊ သွေးကို ပွားစေ၏၊ ကာမကို အားပေး၏။ နှုတ်ကို မြိန်စေ၏။ လေကို သက်စေ၍ သလိပ်ကို ကြေစေ၏။ လည်ချောင်းနာ၊ လေရောဂါ ၊ ညောင်းကျနာ ၊ ပန်းနာ ရင်ကျပ် ၊ ဒူလာနှင့် ကြွက်အဆိပ်သင့်နာများကို နိုင်၏။ ချွေးထွက်စေ၍ ရေငတ်ပြေစေသည်။
အမြစ်
ခွေးတောက်မြစ်ကို ခွေးရူးပြန်ဆေး ၊ အန်ဆေးနှင့် သလိပ်ရွှင်ဆေးများတွင် ထည့်သွင်း အသုံးပြုသည်။
ခွေးရူးပြန်ရောဂါ
ခွေးရူးပြန်ရောဂါ (Rabies) သည် ကျည်ဆန်ထိပ်ဖူးပုံရှိသည့် ရပ်ဘဒိုဗီရီဒေး(Rhabdoviridae) ခေါ် ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုးကြောင့် ဖြစ်ပွားရပြီး ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၂၃၀၀ ခုနှစ်ခန့်မှ စတင်၍ ကမ္ဘာတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ခွေးရူးရောဂါဟုလည်းခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းရောဂါသည် ခွေးတွင် မူလဖြစ်ပေါ်၍ ထိုခွေးမှ တစ်ဆင့် အခြားတိရစ္ဆာန်နှင့် လူတို့သို့ ကူးစက်ပြန့်ပွား တတ်သည်။ ခွေးရူးနာစွဲကပ်သော တိရစ္ဆာန် သို့မဟုတ် လူ၏ အာရုံကြောဆဲလ်များတွင် နက်ဂရီဗောဒီကို အစဉ်တွေ့ရ၏။ နက်ဂရီ ဗောဒီဟု ခေါ်ခြင်းသည် နက်ဂရီအမည်ရှိ သူတစ်ဦးက စတင် တွေ့ရှိသောကြောင့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုနက်ဂရီဗောဒီသည် အလွန်သေးငယ်သည့် ဗိုင်းရပ်များဖြစ်၍ အခြားရောဂါမျိုးတွင် မတွေ့ရချေ။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ကမ္ဘာတွင် ခွေးရူးပြန်ရောဂါကြောင့် ၁၅ မိနစ်လျှင် လူတစ်ဦးနှုန်းသေဆုံးလျက်ရှိပြီး တစ်နှစ်လျှင် လူ ၅၅၀၀၀ အသက်ဆုံးရှုံးလျက်ရှိသည်။ ၎င်းအနက် ၃၁၀၀၀ မှာ အာရှဒေသမှဖြစ်ပြီး အာဖရိကမှ လူ ၂၄၀၀၀ ခွေးရူးရောဂါဖြစ်ပွား၍ အသက်ဆုံးရှုံးလျက်ရှိသည်။
ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးရှိနေပုံ
ထို့ကြောင့် ခွေးရူးနာစွဲကပ်သည်ဟု သင်္ကာမကင်းသော လူနာနှင့် တိရစ္ဆာန်များကို စစ်ဆေးသောအခါ ထိုနက်ဂရီဗောဒီ များကို တွေ့ရလျှင် ရောဂါရှင်တွင် ခွေးရူးနာ ဧကန်စွဲကပ်နေပြီ ဟု တိကျစွာ ပြောနိုင်ပေသည်။ လက်တွေ့ စမ်းသပ်သည့် သဘောဖြင့် ခွေးရူးနာ စွဲကပ်သောတိရစ္ဆာန်မှ ရောဂါကို အခြား တိရစ္ဆာန်သို့ ကူးစက်ပြန့်ပွားစေ၍ စစ်ဆေးကြည့်ရှုသောအခါ ဆိုခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း နက်ဂရီဗောဒီကို ထိုတိရစ္ဆာန်၏ နဗ်ကြော ဆဲတွင်သာမက ဦးနှောက်၌ပင် တွေ့ရလေသည်။ ထိုရောဂါသည် ခွေး၌သာဖြစ်သော ရောဂါမဟုတ်။ မြေခွေး၊ ဝံပုလွေ၊ ခွေးအ ၊ ကြောင်၊ လင်းနို့နှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး ရောဂါဖြစ်ပွားနေသည့် တိရစ္ဆာန်၏ တံတွေးတွင် ခွေးရူးရောဂါဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ပါရှိသည်။ ၎င်းတိရစ္ဆာန်အကိုက်ခံရပါက ၎င်းတိရစ္ဆာန်၏ တံတွေးရည်တွင် ပါရှိသည့် ဗိုင်းရပ်စ်မှ ရောဂါတိုက်ရိုက်ကူးစက်ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်သည်။
ရောင်ငေါ်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခွေးရူးပြန်ရောဂါ
ရောဂါလက္ခဏာများ
ထိုရောဂါ စတင်ဖြစ်ပွားသည်မှစ၍ တစ်ဆင့်ထက်တစ်ဆင့် တွင် ရောဂါပြင်းထန်လာသည်။ သို့ဖြစ်၍ ထိုရောဂါ စွဲကပ်နေ သော တိရစ္ဆာန်သည် ရောဂါ၏အဆင့်တစ်ဆင့်တွင် စိတ်တက်ကြွမှု အနည်းငယ်ရှိခြင်းကြောင့် ရန်မူလိုတတ်သည်။ ခွေး၌ ထိုရောဂါ စွဲကပ်ကြောင်းကို ၇ ရက်တစ်ပတ်အတွင်းတွင် သိသာနိုင်၏။ ရောဂါစွဲစ၌ ခွေး၏ရှိရင်းစွဲ အလေ့အထများသည် ပြောင်းလဲလာ၏။ သာဓကပြရသော် မိမိသခင် အိမ်သို့ပြန်လာသောအခါ သခင်ထံသို့ အပြေးအလွှားသွား၍ ကြိုဆိုခြင်း၊ သခင်ကိုတွေ့သောအခါ အမြီးနန့်ခြင်း စသော အလေ့အကျင့်ကို မပြုတော့ပေ။ ခွေးသည် ထိုင်းမှိုင်းလာတတ်ပြီးလျှင် ခပ်ဝေးဝေး ရှောင်ခွာ၍ သီးသန့်နေတတ်သည်။ ကောက်ရိုးစသော အသုံး မဝင်သည့်အရာများကို စုဆောင်းခြင်း၊ သံနှင့်ကျောက်ခဲ စသည့် အေးသောအရာပစ္စည်းများကို လျက်ခြင်း၊ အခြားတိရစ္ဆာန်များကို လျက်ခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်လို၏။ ထိုရောဂါစွဲသော တိရစ္ဆာန်တိုင်းတွင် ရောဂါစွဲစအချိန်၌ ကာမစိတ် တက်ကြွခြင်းကို တစ်ခါတစ်ရံ တွေ့ရ၏။ ထိုအချိန်မျိုး၌ ခွေးတွင် ကိုက်လိုစိတ်မရှိချေ။ ရောဂါလက္ခဏာများသည် ခွေးရူးနာရင့်လေ ပို၍ ထူးခြားလာလေဖြစ်ပြီးလျှင် တစ်ဆင့်ထက်တစ်ဆင့် ဆိုးရွားလာတတ်၏။ ထိုအချိန်တွင် ရုတ်တရက်ဟတ်ခြင်း၊ ရိုးရိုးရွရွနှင့် လှုပ်ရှားသွားလာခြင်း စသည်တို့ကို ပြုတတ်သည်။ ထိုအခြေ၌ ခွေးသည် မိမိသခင်၏အသံကို မှတ်မိသေးသည်။ ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်း ရောဂါတိုးလာ၍ တုန်လှုပ်ချောက်ချားခြင်း၊ တည်ငြိမ်မှုမရှိခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာလေသည်။
ခွေးရူးသည် ရေကိုမြင်လျှင် မကြောက်ရွံ့တတ်ချေ။ ရောဂါစွဲစအချိန်တွင် ရေကို အလွန်ငတ်တတ်သည်။ အကယ်၍ ထိုခွေးအား ရေတိုက်လျှင် ရေကို လောဘကြီးစွာ သောက် တတ်၏။ ရောဂါစွဲကပ်ပြီးနောက်တွင် ခွေး၌ လည်ချောင်း ကျုံ့လာ၍ စားသောက်ရာတွင် အကျပ်အတည်းတွေ့လာ၏။ ထိုအခြေ၌ ရေကိုတိုက်လျှင် သောက်နိုင်ရန် ကြိုးစားအားထုတ် ပေသေးသည်။ လည်ချောင်းကျုံ့လာခြင်းသည် ခွေးရူးရောဂါ၏ လက္ခဏာတစ်ရပ်ဖြစ်၏။ ရောဂါစွဲအချိန်၌ ခွေးသည် အများအားဖြင့် အစာကို ကောင်းစွာစားနိုင်သေး၏။ ထို့နောက် တဖြည်းဖြည်းတွင် အစာကို စားနေကျအတိုင်း မစားနိုင်တော့ပေ။ ကောက်ရိုး၊ မြက်စသော ခွေးအိပ်ရန် ခင်းထားသည့် ပစ္စည်းများကိုပါ ကိုက်တတ်သည်။
ခွေးရူးနာစွဲကပ်လျှင် အသံသည် ပင်ကိုအသံမျိုး မဟုတ်တော့ချေ။ လည်မျိုတွင် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ပြောင်းလဲမှုကြောင့် အသံသည် သူငယ်နာချောင်းနက် စွဲကပ်သော ကလေး၏ အသံကဲ့သို့ ဖြစ်လာ၏။ အက်ကွဲခြောက်ကပ်သောအသံဖြင့် ဟောင်တတ်၏။ ၆ ကြိမ် သို့မဟုတ် ၈ ကြိမ် ဖြည်းညှင်းစွာ ဟောင်ပြီးနောက် ပါးစပ်ကို ဖွင့်၍ ကျယ်လောင်စွာ အူတတ်၏။ ဤသို့ အသံပြောင်းလာခြင်းသည် ဤရောဂါ၏ အစလက္ခဏာဖြစ်ကြောင်း တစ်ခါတစ်ရံ တွေ့ရပေသည်။ ခွေးရူးနာ စွဲကပ်ခိုက်တွင် အရေပြားနှင့် ခံစားရသော အာရုံများသည် နည်းပါးသွားသော်လည်း စိတ်အာရုံတက်ကြွမှုများသည် တိုးလာ၏။ ခွေးရူးနာစွဲသော တိရစ္ဆာန်အားလုံးသည် ခွေးကိုမြင်လျှင် အမျက်ဒေါသ ပြင်းစွာထွက် လာ၍ ရန်မူလို၏။ ခွေးရူးနာစွဲကပ်သော သိုးပင်လျှင် ထိုကဲ့သို့ သောအမူအရာကို ပြတတ်သည်။
ခွေးရူးနာ စွဲစတွင် ခွေးရူးသည် ရင်းနှီးခင်မင်သူတို့အား အများအားဖြင့် ရန်မမူတတ်ချေ။ သို့သော် အချုပ်အနှောင်မှ လွတ်မြောက်သောအခါ ဦးတည့်ရာသို့ ပြေးတတ်၏။ လမ်းခရီးတွင် တွေ့သမျှ သက်ရှိသတ္တဝါများကို ရန်မူတတ်သည်။ ရန်မူ၍ ကိုက်ဖြတ်လိုလျှင် ခွေးရူးသည် အသံမပြုချေ။ တိတ်ဆိတ်စွာ သာ ကိုက်တတ်လေသည်။ အကယ်၍ ခွေးရူးသည် ထိခိုက်မိ၍ ဒဏ်ရာအနာတရဖြစ်လျှင် သို့မဟုတ် အခြားသက်ရှိသတ္တဝါ၏ အကိုက်ခံရလျှင်လည်း နာပင်နာကျင်စေကာမူ မအော်ချေ။ ခွေးရူး၏ ကြမ်းကြုတ်ခြင်း အရှိန်သည် ခွေး၏စိတ်တွင် တည်၏။ လိမ်မာသောခွေးတစ်ကောင်ရူးလျှင် ခက်ထန်ကြမ်းကြုတ်ခြင်း နည်းပါး၏။ အချို့ခွေးများသည် ဦးတည့်ရာသို့ ပြေးခိုက် တွေ့သမျှကို ကိုက်ရုံသာကိုက်ကြ၏။ အချို့ခွေးများ ကမူကား တွေ့သမျှကို သွားများကျိုးသည်အထိ ပြင်းထန်စွာ ကိုက်တတ်သည်။ မောဟိုက်နွမ်းနယ်နေခိုက်တွင် ခွေးရူး၌ သွက်ချာပါဒမိသော လက္ခဏာများ ပေါ်လာတတ်၏။ ခြေလက်တို့သည်လည်း အားနည်းလာပြီးလျှင် လမ်းပင် ကောင်းစွာမလျှောက်နိုင်တော့ချေ။ နောက်ခြေများကို တရွတ် တိုက်ဆွဲရသည့် အခြေသို့ပင် ရောက်လာ၏။ အမြီးကို ထောင်၍မထားနိုင်သဖြင့် အောက်သို့ကျနေ၏။ ဦးခေါင်းသည် လည်း ရှေ့သို့ငိုက်လျက် ရှိ၏။ ပါးစပ်ပွင့်လျက် လျှာသည်လည်း ပါးစပ်အပြင်သို့ ထွက်လာ၏။
လူတွင်ဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာ
ရောဂါစွဲကပ်သည့်အချိန်မှ ရောဂါသိသာ ဖြစ်ပေါ်လာသည့်အချိန်အထိကို ပိုးမျိုးပျိုးရက်ဟု ခေါ်၏။ ပိုးမျိုး ပျိုးရက်သည် လူနာတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူချေ။ အချို့လူနာတွင် အနည်းဆုံး ၂ သီတင်းကြာ၍ အချို့တွင် လပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် နှစ်ပေါင်းများစွာပင်လျှင် ကြာတတ်၏။ သို့သော် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ထိုရောဂါပိုးပျိုးချိန်မှာ သီတင်းပတ် ၆ ပတ်မှ ၃ လအထိ ကြာတတ်၏။ ခွေးရူးကိုက်ခံရသော ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းကိုလိုက်၍ ပိုးမျိုးပျိုးချိန်သည် ရက်တိုသည်လည်း ရှိ၏။ ရက်ရှည်သည်လည်း ရှိ၏။ ပိုးမျိုးပျိုးရက်သည် ကလေးများတွင် ပို၍ တိုတောင်း၏။ ခွေးရူးကိုက်ခံရသော အနာသည် လျင်မြန်စွာ ကျက်သွားပြီးနောက် ခွေးရူးရောဂါ ထလာလျှင် အနာနေရာတွင် ရောင်ရမ်းယားယံ နာကျင်လာတတ်သည်။ အနာတစ်ဝိုက်၌လည်း ထုန်လာတတ်၏။ ခွေးရူး ကိုက်ခံရ၍ ရောဂါဖြစ်စ လူနာတွင် စိတ်ညိုးငယ်ခြင်း၊ တည်ငြိမ်မှုမရှိခြင်း၊ အလွန်ကြောက်ရွံ့ခြင်း စသော လက္ခဏာများကို တွေ့ရပေမည်။ လူနာစကားပြောပုံလည်း တစ်မျိုးပြောင်းလဲလာ၏။ စကားကို တိုတောင်းစွာနှင့် လျင်မြန်စွာပြောတတ်၏။ အဖျားဝင်ခြင်း၊ စားသောက်ချင်စိတ်မရှိခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ ခေါင်းကိုက် ခြင်း၊ စိတ်မတည်ငြိမ်ခြင်း၊ သက်ပြင်းချ၍ အသက်ရှူခြင်း စသော လက္ခဏာများကိုလည်း တွေ့ရ၏။ လူနာသည် အရည်ကို တစ်ခါတစ်ရံ စက်ဆုပ်တတ်၏။ ထိုလက္ခဏာများကို ၁ ရက် ၂ ရက်အတွင်း တွေ့ရတတ်သည်။
ထို့နောက် လူနာသည် စိတ်ဓာတ်ပိုမို ပြင်းထန်စွာ တုန်လှုပ် ချောက်ချားလာ၏။ အသက်ရှူကျပ်လာ၏။ ဤအဆင့်တွင် လူနာသည် အရည်ကို မျိုချနိုင်ရန် ကြိုးစားအားထုတ်ရ၏။ ရေအလွန်ငတ်၏။ အသက်ရှူ ကျပ်၍ မွန်းသွားတတ်၏။ ဤသို့ မွန်းရခြင်းမှာ အစာမျိုချရာ၌ အခရာဖြစ်သော ကြွက်သားနှင့် အသက်ရှူရာ၌ အခရာဖြစ်သော ကြွက်သားတို့ အလိုအလျောက် လှုပ်ရှားနေသောကြောင့် ဖြစ်၏။ မွန်းရာမှ သတိရလာသော် လူနာသည် ထိတ်လန့်၏။ ခန္ဓာကိုယ် နွမ်းနယ်၏။ လူနာသည် တောက်ပြောင်သောအလင်း၊ ကျယ်လောင်သောအသံ၊ တိုက်ခတ်သော လေအေး စသည်တို့ကို သိလွယ်၏။ ရောဂါတိုးလာ သည်နှင့်အမျှ ရောဂါလက္ခဏာများသည် ပြင်းထန်၍ ထပ်ကာ ထပ်ကာ ပေါ်လာတတ်၏။ သို့သော် ရောဂါအတက်အကျကား ရှိသေးသည်။ ရောဂါကျချိန်တွင် လူနာသည် ငြိမ်၍နေတတ်၏။ ထိုအချိန်တွင် လူနာသည် စိုးရိမ်ကြောင့်ကြသော လက္ခဏာ ရှိ၍ အသက်ရှူရာတွင် အသံမြည်လာ၏။ ထိုအသက်ရှူသံမျိုး ပေါ်လာသည်ကို ခွေးကဲ့သို့ အူသည်ဟု ဆိုကြသည်။ လူနာသည် စိတ်နောက်ချည် တစ်လှည့် ကောင်းချည်တစ်ခါ ဖြစ် တတ်၏။ ထိုအခြေတွင် လူနာသည် မိမိ၏ပါးစပ်မှ ထွက်လာသည့် တံထွေးစေးတို့ကို မျိုချခြင်းငှာ မစွမ်းနိုင်သဖြင့် အစဉ်တံထွေးကို ထွေးလျက် ရှိ၏။ လူနာသည် ပစ္စည်း တစ်ခုခုကို ဟပ်သကဲ့သို့ ပါးသွယ်ရိုးကို လှုပ်ပေးတတ်၏။ အဖျားကျသွားသော်လည်း ဝမ်းချုပ်ခြင်း၊ ဆီးနည်းခြင်း ဖြစ်တတ်၏။ ကာမစိတ်တက်ကြွမှု တစ်ရံတစ်ခါရှိတတ်၏။ ဖော်ပြသည့်အတိုင်း လူနာသည် ၂ ရက် သို့မဟုတ် ၃ ရက်မျှ ဝေဒနာကို ခံစားပြီးနောက် သေဆုံးသွားတတ်၏။
ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများနှင့် ခွေးရူးပြန်ရောဂါ
ကမ္ဘာတွင် ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံတို့မှအပ အမေရိကန်နိုင်ငံအပါအဝင် ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံများတွင်ပင် ခွေးရူးရောဂါဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ၌ပင် တစ်နှစ်လျှင် လူ ၄၀၀၀၀ခန့် ခွေးရူးရောဂါဖြစ်ပွားမှုကြောင့် ဆေးကုသမှု ခံယူလျက်ရှိသည်။ အာရှတွင်လည်း ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် စင်္ကာပူနိုင်ငံတို့တွင် နှစ်စဉ်ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းဖြင့် တိရစ္ဆာန်နှင့် လူများတွင် ဖြစ်ပွားစေသော ခွေးရူးရောဂါကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည်။ အရှေ့တောင်အာရှတွင် ခွေးရူးရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ပက်သက်၍ အမျိုးသားအဆင့် ခွေးရူးရောဂါကာကွယ်ရေးနှင့် ထိန်းချုပ်ရေး စီမံကိန်းများကို မလေးရှားနိုင်ငံ၊ စင်္ကာပူနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် ရေးဆွဲအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ အမျိုးသားအဆင့် စီမံကိန်းကို ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှစ၍လည်းကောင်း၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း ရေးဆွဲခဲ့ကြောင်းသိရှိရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ခွေးရူးရောဂါကို ၁၉၁၅ ခုနှစ်မှ စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းများအရ သိရှိခဲ့ရသည်။ ကျန်းမာရေးဦးစီးဌာန အမျိုးသားဓာတ်ခွဲခန်းမှ ခွေးရူးရောဂါစူးစမ်းရှာဖွေမှု၊ အတည်ပြုမှု ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ နှစ်စဉ် စက်တင်ဘာလ (၂၈) ရက် ကိုကမ္ဘာခွေးရူးပြန်ရောဂါနေ့(World Rabies Day) အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသည်။၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ"ခွေးရူးရောဂါအဆုံးသတ်ရေးကာကွယ်ဆေးထိုးကာ ပူးပေါင်းပေး"(End Rabies: Collaborate,Vaccinate) ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ခွေးရူးပြန်ရောဂါ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၈ က ခွေးကိုက်ခံရမှု တစ်နိုင်ငံလုံး အတိုင်းအတာဖြင့် တစ်သိန်းကိုးသောင်းကျော် ရှိသည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှ ဇွန်လအထိ လူ (၆၀,၀၀၀) ခန့် ခွေးကိုက်ခံရသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ခွေးရူးပြန်ရောဂါကြောင့် သေဆုံးသူ (၆၉) ဦးရှိသည်။ မွေးမြူရေးနှင့် ကုသရေးဦးစီးဌာန၏ တွက်ချက်မှုအရ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်း ခွေးအကောင်ရေ (၃.၈) သန်း ရှိကာ (၇၀) ရာခိုင်နှုန်းသည် ခွေးလေခွေးလွင့်များ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၁၆ ခုနှစ်က ရန်ကုန်မြို့တွင် ပြုလုပ်သော စစ်တမ်းတစ်ခုအရ ခွေးနှစ်ကောင်လျှင် တစ်ကောင်သည် ခွေးရူးရောဂါရှိနိုင်သည်ဟု သိရသည်။
ကာကွယ်ခြင်း
ခွေးရူးရောဂါသည် ခွေး၊ ကြောင်၊ လင်းနို့နှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိပြီး ရောဂါဖြစ်ပွားနေသည့် တိရစ္ဆာန်၏ တံတွေးတွင် ခွေးရူးရောဂါဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ပါရှိသည်။ ၎င်းတိရစ္ဆာန်အကိုက်ခံရပါက ၎င်းတိရစ္ဆာန်၏ တံတွေးရည်တွင် ပါရှိသည့် ဗိုင်းရပ်စ်မှ ရောဂါတိုက်ရိုက်ကူးစက်ဖြစ်ပွားခြင်းဖြစ်သည်။ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များဖြစ်သည့် ခွေးနှင့် ကြောင်များအား ကြိုတင်ကာကွယ်ဆေးထိုးထားခြင်းသည်သာလျှင် ရောဂါမဖြစ်ပွားအောင် ကာကွယ်သည့် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာပြမှ သိရှိပြီး ကုသသော်လည်း ၉၉ ရာခိုင်နှုန်း အသက်ဆုံးရှုံးစေနိုင်သည်။ သို့ဖြစ်၍ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် ခွေး၊ ကြောင်များ၊ ခွေးလေခွေးလွင့်များ အကိုက်ခံရပါက ခွေးရူး၊ မရူးစောင့်ကြည်နေသည်ထက် ကာကွယ်ဆေးကို လက်ဦးမှု ရအောင် ထိုးသင့်သည်။
အနောက်ကုန်းရွာ၊ နတ်စင်ငူ
အနောက်ကုန်းရွာ၊ နတ်စင်ငူ
ဇူလိုင် ၁၉၉၅
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇူလိုင် ကဏ္ဍ:၁၉၉၅
ထော်ရီရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ထော်ရီရွာ(Htawri)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ သရက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၉၂ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၉၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိတ်သလင်ကုန်းရွာ၊ ညောင်ဝိုင်း
မိတ်သလင်ကုန်းရွာ၊ ညောင်ဝိုင်း
ဂွေးဂေါင်းဂုံရွာ၊ မရွေးကုန်း
ဂွေးဂေါင်းဂုံရွာ၊ မရွေးကုန်း
ကလီထော်
ကလီထော်ရွာသည် လှည်းကူးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
UTC+05:00
UTC+05:00 သည် +05:00 ပေါင်းထည့်ထားသော UTC offset ၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ အဆိုပါအချိန်ဇုန်အား အောက်ဖော်ပြပါဒေသများတွင် အသုံးပြုကြသည်:
နားဆန်းရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နားဆန်းရွာ (Narsang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ လုတ်ခိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုတ်ခိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၀ ဦး၊ မ ၉၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စစ်ကိုင်း ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း
စစ်ကိုင်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း Sagaing United FC) သည် မြန်မာဘောလုံးအသင်းဖြစ်ပြီး အိမ်ကွင်းမှာ မုံရွာ အားကစားကွင်းဖြစ်ကာ မုံရွာမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ စစ်ကိုင်းယူနိုက်တက် အသင်းသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ကို ကိုယ်စားပြူသည်။ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင် ပညာရှင် ဖြစ်သူ ဖိုးချစ်သည် စစ်ကိုင်းယူနိုက်တက်အသင်းအား ၂၀၁၅ ခုနှစ် တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်-၂ တွင်ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ် တွင် ပါဝင်ခွင့်ရခဲ့ပြီး အဆင့်၁၀၌ ရပ်တည်ခဲ့သည်။
သမိုင်း
ဖိုးချစ်သည်စစ်ကိုင်းယူနိုက်တက်အသင်းကို ၂၀၁၅ ခုနှစ်၌တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အသင်း၏ အမည်အား မဟာယူနိုက်တက် မှ စစ်ကိုင်းယူနိုက်တက် သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
အောင်ငြိမ်းချမ်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
အောင်ငြိမ်းချမ်းရွာ (Aungnyeinchan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ကြက်ရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၀၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ