cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နမ့်ဝေါ်ဝမ်ရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
နမ့်ဝေါ်ဝမ်ရွာ (Namwawwan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ မိုင်းပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈ ဦး၊ မ ၂၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံခိတ္တူပေါသထသုတ်
ဤသုတ်တော်၏ အကျိုးကျေးဇူး
ဤသုတ်တော်သည်ကား ရှစ်ပါးသီလအားစောင့်ထိန်းသောသူများအတွက် အလိုအပ်ဆုံးနှင့် လေ့လာသင့်အပ်ဆုံးသော သုတ်တော်သည်လည်းဖြစ်ပါ၏။ ဤသုတ်တော်၏နည်းအတိုင်းစောင့်ထိန်းသော သီလကျင့်ဝတ်သည်လည်း အကျိုးကြီးမား၏။
သံခိတ္တူပေါသထသုတ်တော် မြန်မာပြန်စကားပြေ
အရှင်ကဿပမဟာထေရ်ဘုရား။
တပည့်တော်အာနန္ဒာသည် ဤတရားတော်မြတ်ကို သာဝတ္ထိပြည်ရှိ အနာထပိဏ်သူဌေး ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည့် ဇေတဝန်ရွှေကျောင်းတော်၌ ဘုန်းတော်ကြီးတော်မူသည့်မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် အဘယ်သို့သောနည်းဖြင့်စောင့်ထိန်းအပ်သောရှစ်ပါးသီလ၏ အကျိုးကြီးမည်နည်းကို  ကျောင်းတော်ရှိရဟန်းများအား ခေါ်တော်မူ၍ ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်ကို ကြားနာမှတ်သားခဲ့ရပါ၏ဘုရား။
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌သီတင်းသုံးနေသော ရဟန်းများကို ရဟန်းများဟု နှုတ်ဖြင့် မိမိထံသို့လာရန်ခေါ်တော်မူ၏။ ကျောင်းတော်ရှိရဟန်းများကလည်း အရှင်ဘုရားဟု ထူးတော်မူပြီး ဝန်းရံ၍ချဉ်းကပ်လာလေသော် မြတ်စွာဘုရားရှင်သည်-
“ရဟန်းတို့။ အင်္ဂါရှစ်ပါးဖြင့်ပြည့်စုံပြီး သတ္တဝါခပ်သိမ်းတို့ ကျင့်သုံးဆောက်တည်လေ့ရှိသော ရှစ်ပါးသောဥပုသ်သီလကိုကျင့်သုံးရခြင်း၏ အကျိုးအာနိသင်သည် ကြီးမြတ်အကျိုးအားရရှိစေတတ်ပြီး ဆောက်တည်သောသူ၏ ဂုဏ်သတင်းသည်လည်း ကျော်စောပျံ့နှံ့၏။ အဘယ်သို့သောနည်းဖြင့်ကျင့်သုံးစောင့်ထိန်းသည့် ရှစ်ပါးသောဥပုသ်သီလသည် တန်ခိုးကြီးမြတ်ပြီးထက်မြက်၍ထိရောက်မှုရှိသနည်း။”
“ရဟန်းတို့။ ရဟန္တာအစရှိသောသူတော်ကောင်တို့ကျင့်သုံးသည့်အကျင့်မြတ်ထူးတို့ အားဆင်ခြင်ကာအတုယူစံထား၍ ကျင့်သုံးအပ်သော အရိယာတပည့်သာဝကများ၏ ဥပုသ်စောင့်ထိန်းနည်းသည် မြင့်မြတ်လှ၏။ အရိယာတပည့်သာဝကများ၏ဥပုသ်စောင့်ထိန်းနည်းသည်ကား ဤသို့တည်း။”
ရဟန်းတို့။ ရဟန္တာအစရှိသောသူတော်ကောင်းတို့သည် တစ်သက်တာလုံး သူတစ်ပါးအသက်ကိုသတ်ခြင်းမှရှောင်ကြဉ်ကြကုန်၏။ တုတ်၊ဓားအစရှိသော လက်နက်အပေါင်းကိုလည်း အဘယ်သောအခါမှ မကိုင်ဆောင်တော့ပေ။ သူတစ်ပါးအသက်ကိုသတ်ရခြင်းအလုပ်ကိုလည်း ပြုလုပ်ရမည်ကို အလွန်ရှက်ကြလေ၏။ သတ္တဝါအပေါင်းတို့အား သနားသောအမြင်ဖြင့်သာ မြင်ကြကုန်၏။ သတ္တဝါခပ်သိမ်းတို့၏ အကျိုးစီးပွားကိုသာ အလိုရှိကြပြီး ဆင်းရဲဒုက္ခကျရောက်နေသည်ကို အလိုမရှိတတ်ပေ။ အရိယာသာဝကတပည့် သည်လည်း  ရဟန္တာသူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ ဤတစ်နေ့လုံးနှင့်ဤတစ်ညလုံး ၌ သူတစ်ပါးအသက်သတ်ခြင်းအလုပ်အား ရှက်ရွံကာရှောင်ကြဉ်လျက် သတ္တဝါအပေါင်းအား သနားသောအမြင်ဖြင့်မြင်လျက် သတ္တဝါတို့၏ အကျိုးစီးပွားကိုသာလိုလားလျက် ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ မည်သော သူအသက်အားမသတ်ခြင်းဟူသော အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် ပထမမြောက်ဥပုသ်အကျင့်မြတ်တစ်ပါးအား ဆောက်တည်၍ စောင့်ထိန်း၏။
ရဟန်းတို့။ ရဟန္တာအစရှိသောသူတော်ကောင်းတို့သည် တစ်သက်တာလုံး သူတစ်ပါးမပေးသောပစ္စည်းဥစ္စာလာဘ်လာဘကိုယူခြင်းမှရှောင်ကြဉ်ကြကုန်ပြီး သူတစ်ပါးပေးလှူသော ပစ္စည်းဥစ္စာလာဘ်လာဘကိုသာယူကြကုန်၏။ တစ်သက်တာလုံး သူတစ်ပါးပစ္စည်းအား မခိုးမယူတတ်ပေ။ အရိယာသာဝကတပည့် သည်လည်း  ရဟန္တာသူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ ဤတစ်နေ့လုံးနှင့်ဤတစ်ညလုံး ၌ သူတစ်ပါးမပေးသောပစ္စည်းဥစ္စာလာဘ်လာဘကိုယူခြင်းအလုပ်အား ရှက်ရွံကာရှောင်ကြဉ်လျက် ပေးလှူသောပစ္စည်းကိုသာ လက်ခံလျက် ၊ သူတစ်ပါးပစ္စည်းအားမခိုးယူလတ္တံ့ဟု အဒိန္နာဒါနာ ဝေရမဏိ မည်သော သူတစ်ပါးမပေးသော ပစ္စည်းအားမယူခြင်းဟူသော အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် ဒုတိယမြောက်ဥပုသ်အကျင့်မြတ်တစ်ပါးအား ဆောက်တည်၍ စောင့်ထိန်း၏။
ရဟန်းတို့။ ရဟန္တာအစရှိသောသူတော်ကောင်းတို့သည် တစ်သက်တာလုံး မမှန်သောစကားအားပြောခြင်းမှရှောင်ကြဉ်ကြကုန်ပြီး မှန်သောစကားကိုသာပြောကြ၏။ တည်ကြည်မှုရှိပြီးယုံကြည်ထိုက်သည့်စကားကိုလည်းပြောကြကုန်၏။ မှန်ကန်ပြီးအကျိုးရှိသည့်စကားကိုသာပြောဆို၏။ အရိယာသာဝကတပည့် သည်လည်း  ရဟန္တာသူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ ဤတစ်နေ့လုံးနှင့်ဤတစ်ညလုံး ၌ မမှန်ကန်သောစကားကိုပြောခြင်းမှရှောင်ကြဉ်၍ မှန်ကန်ယုံကြည်ထိုက်သောစကားကိုသာပြောဆိုမည်ဟု မုသာဝါဒါ ဝေရမဏိ မည်သော သူတစ်ပါးမပေးသော မမှန်ကန်သောစကားအားပြောဆိုမှရှောင်ကြဉ်ခြင်းဟူသော အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် စတုတ္ထမြောက်ဥပုသ်အကျင့်မြတ်တစ်ပါးအား ဆောက်တည်၍ စောင့်ထိန်း၏။
ရဟန်းတို့။ ရဟန္တာအစရှိသောသူတော်ကောင်းတို့သည် တစ်သက်တာလုံး မူးယစ်စေတတ်သောဆေးဝါးတို့ကိုသုံးစွဲခြင်းမှရှောင်ကြဉ်ကြကုန်၏။ အရိယာသာဝကတပည့် သည်လည်း  ရဟန္တာသူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ ဤတစ်နေ့လုံးနှင့်ဤတစ်ညလုံး ၌ မူးယစ်စေတတ်သောဆေးဝါးတို့ကိုသုံးစွဲခြင်း မှရှောင်ကြဉ်မည်ဟူသည့် သုရာမေရယ မဇ္ဇပမာဒဌာနာ ဝေရမဏိ မည်သော မူးယစ်စေတတ်သောဆေးဝါးတို့ကိုသုံးစွဲခြင်းမှရှောင်ကြဉ်ခြင်း ဟူသော အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် ပဥ္စမမြောက်ဥပုသ်အကျင့်မြတ်တစ်ပါးအား ဆောက်တည်၍ စောင့်ထိန်း၏။
ရဟန်းတို့။ ရဟန္တာအစရှိသောသူတော်ကောင်းတို့သည် တစ်သက်တာလုံး ထမင်းတစ်နပ်သာစားကြကုန်၏။ နေ့မွန်းတည့်ပြီး ညရောက်သည့်တိုင်အောင် အစာမစားဘဲ နောက်တစ်နေ့မနက်ရောက်မှသာ အစာစားကြပါပေ၏။ အရိယာသာဝကတပည့် သည်လည်း  ရဟန္တာသူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ ဤတစ်နေ့လုံးနှင့်ဤတစ်ညလုံး ၌ မနက်ပိုင်း ထမင်းတစ်နပ်သာစားပြီးမှ နောက်တစ်နေ့မရောက်ခင်အထိအစားမစားခြင်း ဟူသည့် ဝိကာလဘောဇနာ ဝေရမဏိ မည်သော  ဟူသော နေ့လွဲညစာစားခြင်းအလုပ်အားရှောင်ကြဉ်ခြင်းဟူသော အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် ဆဌမမြောက်ဥပုသ်အကျင့်မြတ်တစ်ပါးအား ဆောက်တည်၍ စောင့်ထိန်း၏။
ရဟန်းတို့။ ရဟန္တာအစရှိသောသူတော်ကောင်းတို့သည် တစ်သက်တာလုံး သူတော်ကောင်းတရားမြတ်တို့၏ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး လူတို့၏စိတ်အား ရစ်ပတ်နှောင်ဖွဲ့တတ်ပြီး ဆွဲနှစ်တတ်သော အကကခြင်း၊သီချင်းဆိုခြင်း၊သီချင်းသံဖြစ်အောင်တီးခတ်ခြင်း၊ကခုန်တီးမှုတ်ပွဲများအားကြည့်ရှုနားဆင်ခြင်း၊ပန်းပန်ခြင်း၊နံ့သာမှုန့်ဖြင့်လိမ်းခြယ်ခြင်း၊နံ့သာပျောင်းဖြင့်ပြင်ဆင်ခြင်းတို့အား မပြုလုပ်ဘဲရှောင်ကြဉ်ကြကုန်၏။ အရိယာသာဝကတပည့် သည်လည်း  ရဟန္တာသူတော်ကောင်းတို့ကဲ့သို့ ဤတစ်နေ့လုံးနှင့်ဤတစ်ညလုံး ၌ အကကခြင်း၊သီချင်းဆိုခြင်း၊သီချင်းသံဖြစ်အောင်တီးခတ်ခြင်း၊ကခုန်တီးမှုတ်ပွဲများအားကြည့်ရှုနားဆင်ခြင်း၊ပန်းပန်ခြင်း၊နံ့သာမှုန့်ဖြင့်လိမ်းခြယ်ခြင်း၊နံ့သာပျောင်းဖြင့်ပြင်ဆင်ခြင်း မှရှောင်ကြဉ်မည်ဟူသည့် နစ္စ၊ဂီတ၊ဝါဒိတ၊ဝိသူကဒဿန၊မာလာဂန္ဓ၊ဝိလေပန၊ဓာရဏ၊မဏ္ဍန၊ဝိဘူသနဌာနာ ဝေရမဏိ မည်သော အကကခြင်း၊သီချင်းဆိုခြင်း၊သီချင်းသံဖြစ်အောင်တီးခတ်ခြင်း၊ကခုန်တီးမှုတ်ပွဲများအားကြည့်ရှုနားဆင်ခြင်း၊ပန်းပန်ခြင်း၊နံ့သာမှုန့်ဖြင့်လိမ်းခြယ်ခြင်း၊နံ့သာပျောင်းဖြင့်ပြင်ဆင်ခြင်း ဟူသော အနက်အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် သတ္တမမြောက်ဥပုသ်အကျင့်မြတ်တစ်ပါးအား ဆောက်တည်၍ စောင့်ထိန်း၏။
ရဟန်းတို့။ ငါဘုရားမိန့်ခဲ့ပြီးသော ဤနည်းလမ်းရှစ်ပါးကိုအသုံးပြုပြီးဥပုသ်ဆောက်တည်ပြီး စောင့်ထိန်းသော ဥပုသ်တော်သီလ၏အကျိုးအာနိသင်သည် ကြီးကျယ်၍မြင့်မြတ်လှပေပါ၏တကား။1
ဇီးချောင်းရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ဇီးချောင်းရွာ (Zeechaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ဇီးချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၉၆၉ ဖြစ်သည်။
မထီဆွတ်ရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
မထီဆွတ်ရွာ(Mahtisut)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၁၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၉ ဦး၊ မ ၆၂၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၀၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ဇီးချောင်းရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မထီဆွတ်ရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဒါးရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်
ကဒါးရွာ (Kadar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ လှည်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၈၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှည်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၉၁ ဦး၊ မ ၃၉၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်စောပု
ရှင်စောပုသည် မွန်ရာဇဝင်တွင် အလွန်ထင်ရှားသည့် ရာဇာဓိရာဇ်ဘုရင် နှင့် မိဘုရား ဒလသုဒ္ဓမာယာ တို့မှာ ဖွားမြင်သော သမီးတော် ဖြစ်သည်။ ရှင်စောပု၏ မွေးနေ့ သက္ကရာဇ်သည် ၇၅၅-ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁၂ ရက်၊ (ခရစ်နှစ် ၁၃၉၄-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက် ) ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ ဖြစ်လေသည်။ နေ့နံအရ ဝိဟာရဒေဝီ ဟု စတင်ခေါ်တွင်ခဲ့ဟန် တူလေသည်။ ယင်းနှင့်အတူ တစ်မိတည်းတွင် ဖွားမြင်သူကား မောင်တော် ဗညားရံ (ဗညာရာံ/ဗညားရာမ်) ဖြစ်လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၇၇၅ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် ရာဇာဓိရာဇ် ရှိစဉ်ကပင် အသက် ၂၀ အရွယ်ရှိပြီဖြစ်သော ရှင်စောပုအား တူတော် သမိန်စည်သူနှင့် စုံဖက်စေခဲ့သည်။ ရှင်စောပုတွင် သမီးနှစ်ယောက်နှင့် သားတစ်ယောက် ထွန်းကားခဲ့လေသည်။ သမီးနှစ်ယောက်ကို မိပကောထော် (မိပ္ကဴထဝ်) နှင့် မိပကောသင် (မိပ္ကဴဩန်)၊ သားကို ဗညားဗရူး (ဗညာဗရောဝ်) ဟူ၍ အမည်ပေးလေ၏။
သက္ကရာဇ် ၇၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗညားဗရူးကို ဖွားမြင်ပြီးနောက် မြောက်သားတော် သမိန်စည်သူ ကံကုန်လေသည်။ ထို့နောက်တွင် ရှင်စောပုသည် မောင်တော် ဗညားကျန်းနှင့်အတူ ဒဂုန်တွင် စံနေရသည်။ သက္ကရာဇ် ၇၈၃ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် ရာဇာဓိရာဇ် နတ်ရွာစံ၍ သားတော်ကြီး ဗညားဓမ္မရာဇာ(ဗညားကျန်း) နန်းတက်လေသည်။ ထိုမင်း၏ လက်ထက်တွင် ရှင်စောပု အင်းဝသို့ ပါတော်မူ၍ သီဟသူ မှအစ မိုးညှင်းမင်းတရားအထိ အင်းဝမင်း(၄)ဆက်တို့၏ မိဖုရားအဖြစ် အင်းဝတွင် (၇)နှစ် ကြာမျှ စံနေခဲ့ရလေသည်။ အင်းဝသို့ ရှင်စောပု ပါတော်မူပုံကို မွန်ရာဇဝင်များတွင် တမျိုးဖြစ်ပြီးလျှင် မြန်မာရာဇဝင်များ၌ တဖုံ ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်ဖုံ ဖော်ပြထားလေသည်။ မြန်မာရာဇဝင်များ ဖြစ်သော ဦးကုလား၊ မှန်နန်း နှင့် သုသောဓိတမဟာရာဇဝင်များအရ သိရသည်မှာ ဟံသာဝတီတွင် ဗညားရံ (ဗညားရာံ/ဗညားရာမ)နှင့် ညီတော်အထွေး ဒဂုန်စား ဗညားကျန်းတို့ ပုန်ကန်ကြလေ၏။(ရာဇာဓိရာဇ်အရေးတော်ပုံကျမ်းတွင်မူ ညီနောင် သုံးပါးဟုမဆိုပဲ ညီနောင် နှစ်ပါးသာပြကာဗညားဓမ္မရာဇာ သည် ဗညားကျန်းဟုဆိုသည်။)ဟံသာဝတီတွင် အချင်းချင်း မညီမညွတ် ဖြစ်နေကြောင်းကို အင်းဝဘုရင် ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူ ကြားရလျှင် အခွင့်ကောင်း အခါကောင်းကို ယူပြီးသော် ဟံသာဝတီသို့ စုန်ဆင်း၍ တိုက်ခိုက်လေ၏။ အင်းဝတို့က တိုက်လာလျှင် ညီနောင်တို့ ပြန်၍ ညီညွတ်ကြသည်။ ဗညားဓမ္မရာဇာသည် ဗညားရံကို ဒဂုန်စားအဖြစ် ပြောင်းပေး၍ ဗညားကျန်းကို မုတ္တမစားအဖြစ် စေလွှတ်သည်။ အင်းဝတပ်တို့သည် ပုသိမ်နှင့် ဒလ(ယခု တွံတေး) တို့ကို အောင်မြင်ပြီးနောက် ဒဂုန်ကို ဆက်လက် တိုက်ခိုက်သော်လည်း ချက်ချင်း မဝင်နိုင်သဖြင့် ကြည်းကြောင်း၊ ရေကြောင်းဖြင့် ဝိုင်းရံထား၏။ ယင်းသို့ ဝိုင်းရံထားရာ၌ တစ်လခန့် ကြာလတ်သော် ဒဂုန်စား ဗညားရံ မခံနိုင်တော့သဖြင့် စစ်ပြေငြိမ်းရန် ကမ်းလှမ်းပြီးလျှင် နှမတော် ရှင်စောပုကို ဆက်သလိုက်လေသည်။ ဗညားရံသည် ပြာသာဒ်သုံးဆောင် ဆောက်ပြီးလျှင် နှမတော်ကို သီရိတြိဘုဝနာဒိတျ ပြဝရအတုလ အဂ္ဂမဟာ ဓမ္မရာဇာဓိရာဇ မဟာဒေဝီ ဟူသော အမည်၊ မိဖုရားကြီးတို့၏ အဆောင်အယောင်နှင့် တကွ ကိုယ်လုပ်အမျိုးသမီး သုံးကျိပ် အထိန်းအချီ ခန့်ရန်း၍ ရွှေဝေါနှင့် မွန် မြန်မာအမတ် ဝိုင်းရံပြီးလျှင် သီဟသူမင်း ထံသို့ ပို့လေသည်။ သီဟသူလည်း မိမိဖောင်တော်ထက်မှ လက်လှမ်းဆီးကြိုကာ အင်းဝသို့ ဆောင်သွားသည်။ ရှင်စောပုသည် အပြင်အလျာ အရောင်အဆင်း ကောင်းမြတ်လှသောကြောင့် သီဟသူမင်း အလွန် လေးမြတ်တော်မူ လေသည်။
သို့ရာတွင် မွန်ရာဇာဝင်၊ ပေမူ၊ ပတ်လတ်ပုံနှိပ်မူနှင့် ပီဒဗျူ ရှမစ်တို့ ပြန်ဆိုသည့် ဟံသာဝတီမင်းဆက် ရာဇဝင်မူများအရ သိရပြန်သည်မှာ ရှင်စောပုသည် ဆံတော်ရှင် ဒဂုန်ဘုရားသို့ မကြာခဏ ကြွရောက်ဖူးမြှော်လေ့ရှိသည်။ ထိုသို့ အစောင့် အရှောက် နည်းပါးစွာဖြင့် ရှင်စောပုသည် ဟံသာဝတီနှင့် ဒဂုန်သို့ ဘုရားဖူးရန် သွားလာနေကြောင်းကို အင်းဝဘုရင် ကြားသိရလျှင် မိမိအား ပမာမခန့်၍သာ ထိုသို့ အစောင့်အရှောက် နည်းပါးစွာဖြင့် သွားလာနေခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ယူဆပြီး ရှင်စောပုအား ဖမ်းယူရန် မင်းနန္ဒသူအား စစ်တပ်အင်အား လုံလောက်စွာဖြင့် ဒဂုန်အနီး တောစခန်းတနေရာသို့ စေလွှတ်လိုက်လေသည်။ ရှင်စောပုလည်း ဟံသာဝတီမှ ဒဂုန်သို့ ဆံတော်ရှင်ဘုရား ဖူးမြော်ရန် ဥပုသ်နေ့တစ်နေ့တွင် ယခင်နည်းအတိုင်း ဆင်စီး၍ အစောင့်အရှောက် နည်းပါးစွာဖြင့် ထွက်ခွာလာရာ ဒဂုန်အနီးတောစခန်းသို့ ဆိုက်ရောက် လာသောအခါ အဆင်သင့် စောင့်နေသည့် မင်းနန္ဒသူသည် စစ်တပ်ဖြင့် ဝိုင်းရံပြီးလျှင် ရှင်စောပုအား ဆင်ထက်မှ မဆင်းစေဘဲ အသာတကြည် အင်းဝသို့ ခေါ်ဆောင်သွားသည်ဟု ဖြစ်လေသည်။ ထို အကြောင်းအရာနှစ်ရပ်တွင် ပထမအကြောင်းအရာမှာ ပိုမိုခိုင်လုံပြီးလက်ခံနိုင်ဖွယ်ရှိပေသည်။
မည်သို့ဆိုစေ ရှင်စောပုသည် အင်းဝသို့ ပါတော်မူခဲ့ရပြီးလျှင် အင်းဝဘုရင်၏ မိဖုရားကြီးအဖြစ် နေခဲ့ရသည်ကိုကား မွန်၊ မြန်မာ ရာဇဝင်များ အားလုံးက ဖော်ပြကြပေသည်။ ရှင်စောပုသည် အင်းဝတွင် မိဖုရားကြီးတပါးအဖြစ် စံနေရလင့်ကစား မပျော်ပိုက်ပေ။ အင်းဝတွင် သီဟသူနှင့် သုံးနှစ်၊ မင်းလှငယ်နှင့် သုံးလ၊ ကလေးကျေးတောင်ညိုမင်းနှင့် ခုနှစ်လ၊ မိုးညှင်းမင်းတရားနှင့် သုံးနှစ် စုစုပေါင်း (၇)နှစ် ကြာခဲ့လေသည်။ ထိုမျှသော ကာလပတ်လုံး မိဖုရားကြီး၏ စည်းစိမ်ချမ်းသာကို တပ်မက်မောခြင်း မရှိဘဲ မိမိ၏နေရင်း ဟံသာဝတီသို့သာ ပြန်လိုလှ၍ ဒဂုန်ဆံတော်ရှင်၏ ခြေတော်ရင်းတွင် ဥပုသ်သီတင်း ဆောက်တည်ကာ ဒါန၊ သီလ၊ ဘာဝနာ အလုပ်တို့ကိုသာ ဆောင်ရွက်နေလိုစိတ် ပြင်းပြနေခဲ့လေသည်။ ဟံသာဝတီတွင် ရှင်စောပု ရှိစဉ်က သားအမှတ်စားခဲ့၍ ရဟန်းပြုပေးခဲ့သော ပိဋကဓရ မည်သော ရဟန်းတစ်ပါးသည် မယ်တော်ကြီးအလား ကျေးဇူးကြီးလှသော ရှင်စောပု ဟံသာဝတီသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိရေးကို တွေးတော အားထုတ်ခဲ့လေသည်။ ပိဋကဓရသည် ရှင်သာမဏေ ဘဝကပင် ပုဂံသို့ သွားရောက်ပြီးလျှင် ပိဋကတ်သုံးပုံကို ငါးနှစ်မျှ သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့၍ ဟံသာဝတီသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ မွန်၊ ဗမာ နှစ်ဘာသာဖြင့် တရားဓမ္မ ဟောကြားရာတွင် အလွန် ကျော်ကြားလေသည်။ ပိဋကဓရသည် ရှင်စောပုအား ကူညီနိုင်ရန် ဓမ္မဉာဏဘွဲဲ့ အမည်ရှိ အခြားမွန်ရဟန်းတစ်ပါးနှင့် တိုင်ပင်နှီးနှောပြီးလျှင် အင်းဝသို့ ကြွလာခဲ့ကြလေသည်။ အင်းဝသို့ရောက်လျှင် ထိုရဟန်းတို့ တရားဟော အလွန်ကောင်းသည်ဟု ကျော်ကြားလေသည်။ ထိုအချိန်ကာလသည် မိုးညှင်းမင်းတရားလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၇၉၁ ခုနှစ်ဖြစ်ပေသည်။
ပိဋကဓရတို့ ရောက်လတ်လျှင် ရှင်စောပုသည် ထိုရဟန်းတို့နှင့် လျှို့ဝှက်စွာ အဆက်အသွယ်ပြုလျက် ဟံသာဝတီသို့ ထွက်ပြေးရန် စီစဉ်သည်။ ထို့နောက် မိဖုရားကြီးသည် ကြိုတင် စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း ချိပ်ရည်ဖြင့် ဖော်စပ်ထားသော ဆေးကို သောက်လေလျှင် ဝမ်းက အနီအဝါ သွေးဝမ်းများ ကျလတ်သည်။ အထိန်းတော်များလည်း စိုးရိမ်စွာဖြင့် မင်းကြီးအား သံတော်ဦးတင်၏။ ရောဂါကူးစက်မည် စိုး၍ ရှင်စောပုအခန်းသို့ နန်းတွင်းသူများ မဝင်လိုကြဘဲ ရှောင်ရှားနေကြသည်။ ရှင်စောပုလည်း မိမိဝေဒနာ ကြီးစွာ ခံစားနေရသဖြင့် ကံမကုန်မီ ပိဋကဓရနှင့် ဓမ္မဉာဏတို့၏ တရားတော်တို့ကို နာကြားလိုသည်ဟု လျှောက်သည်။ မင်းကြီးလည်း ယုံကြည်၍ ရဟန်းနှစ်ပါးအား အချိန်မရွေးပင် ထွက်ခွင့်ပေးသည်။ အချိန်းအချက် ပြုထားသည့်နေ့တွင် ပိဋကဓရ နှင့် ဓမ္မဉာဏတို့ ရဟန်းနှစ်ပါးလည်း သိက္ခာချ၍ သာမဏေအဖြစ်ဖြင့် နေကြသည်။ ထိုညဉ့်သန်းခေါင်ယံအချိန်တွင် အဝတ်အစား သေတ္တာကြီးတလုံးအတွင်းသို့ ရှင်စောပုအား ဝင်စေ၍ အဝတ်အထည်များဖြင့် ဖုံးကွယ်ကာ ရဟန်းနှစ်ပါးတို့က သေတ္တာကို တဖက်စီဆွဲလျက် အခန်းအတွင်းမှ ထွက်သည်။ နန်းတော်တံခါးစောင့်များ မေးလျှင် ရှင်စောပု လှူလိုက်သော ပစ္စည်းများဟု ဆိုသဖြင့် မည်သို့မျှ ရှာဖွေခြင်း မပြုဘဲ လွှတ်လိုက်၏။ ထို့နောက် မြို့အနောက် လုံးတော်ပေါက်မှ ထွက်ကာ ကြိုတင်စီစဉ်ထား သည့်အတိုင်း ရဟန်းနှစ်ပါးနှင့် တကာနှစ်ယောက်တို့သည် ရှင်စောပုအား လှေပေါ်တင်ပြီးသော် ဟံသာဝတီသို့ စုန်ပြေးလေသည်။
မိုးညှင်းမင်းတရားသည် အမတ်ကြီးအား လှော်ကားငါးစင်းနှင့် လက်ပြည့်လှော်၍ လိုက်စေသော်လည်း မတွေ့ရချေ။ ရှင်စောပုတို့လူစုသည် နေ့တွင် တောတွင်း၌ ပုန်း၍ ညဥ့်အခါတွင်သာ စုန်ဆင်းကြသည်။ မိုးညှင်းမင်းတရားလည်း ရှင်စောပုသည် အင်းဝ၌ မပျော်ပိုက်သဖြင့် ပြေးလေသည်ကို ဆင်ခြင်မိ၍ ရှိစေတော့ဟု ဆိုကာ ဟံသာဝတီအရောက် လိုက်လံ တိုက်ခိုက်ခြင်း မပြုတော့ပေ။
ထိုအချိန်တွင် ဟံသာဝတီပြည်၌ ဗညားရံ ထီးနန်းစိုးစံနေသည်။ ဗညားရံသည် နှမတော် ပြန်ရောက်လာလျှင် ဝမ်းမြောက် ဝမ်းသာရှိ၍ နန်းတွင်း၌ အိမ်ဆောက်နေစေသည်။ ရှင်စောပုသည် ဟံသာဝတီပြည်သို့ ပြန်ရောက်ပြီးနောက်တွင် ပိဋကဓရနှင့် ဓမ္မဉာဏတို့အား ရဟန်းသိက္ခာ အသစ်ပြန်တင်ပေးခြင်း၊ ရဟန်းနှစ်ပါး သီတင်းသုံးရန် ကျောင်းတဆောင် ဆောက်ပေးခြင်း၊ ရဟန်းသံဃာတော် အများအပြား ဆွမ်းကပ်လှူခြင်း စသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု အများအပြားကို ပြုလုပ်လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၈ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ဗညားရံ လွန်လေရာ ရှင်စောပု၏ သားတော် ဗညားဗရူး နန်းတက်သည်။ ဗညားဗရူး လုပ်ကြံခံရသောကြောင့် လွန်ပြန်သော် ရှင်စောပု၏ မောင်တော် ဖြစ်သော ဗညားကျန်းသည် ထီးနန်းရိုက်ရာကို ဆက်ခံသည်။ (မွန်မူတွင် ဗညားကျန်းထောဟုဆိုသည်။)ဗညားကျန်းလည်း နန်းသက် မကြာရှည်ချေ။ ဗညားကျန်း လွန်လျှင် ဗညားရံ၏ သားတော် လိတ်မွတ်ထော် (မမောဟ်ထာဝ် ရှင်စောပု၏ တူတော်) နန်းတက်၍ မင်းကျင့်တရားနှင့်မညီသဖြင့် မှူးမတ်တို့လုပ်ကြံရာ ခြောက်လမျှသာ နန်းစံရလေသည်။(မွန်မူတွင် ခုနှစ်လဟုဆိုသည်။)
မင်းမော်ဓော ဟုလည်း ခေါ်တွင်သော လိတ်မွတ်ထော်၏ ထီးနန်းရိုက်ရာကို အရီးတော် ရှင်စောပုက ၈၁၄ ခုနှစ်တွင် ဆက်ခံ၍ ဟံသာဝတီပြည်ကြီးအား အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်သည်။ နန်းတက်သည့်အခါတွင် သက်တော် ၆ဝ နီးပါးခန့်ပြီး ဖြစ်ရာ ရှင်စောပုသည် ဗညားထော (ဗညားထာဝ်) သို့မဟုတ် မင်းအို ဟူသော အမည်ကို ခံယူလေသည်။ ဘုရင်မကြီးအား ပြည်သူပြည်သားတို့က ကြည်ဖြူနှစ်လိုကြသည်တကြောင်း၊ ထို့ပြင် အထက်တွင် အင်းဝတို့အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေကြ၍တကြောင်း ဘုရင်မကြီးလက်ထက်တွင် ဟံသာဝတီသည် စစ်မက်ဘေးမှ ကင်းလွတ်နေ၍ အေးချမ်းသာယာနေလေသည်။
နောက်ဆက်တွဲ
ရှင်စောပုသည် ဘာသာရေးတွင်သာ ထက်သန်သူဖြစ်ကာ တိုင်းပြည်ကိုအုပ်ချုပ်ရန် များစွာစိတ်အားထက်သန်လှသူမဟုတ်ချေ။ ရွှေတိဂုံ စေတီတော်အား ဉာဏ်တော်တိုးမြှင့်ကာပြုပြင်ပူဇော်သည်။ ဘဝ၏နောက်ပိုင်းကာလများတွင် မိမိအား ဟံသာဝတီသို့ ပြန်ရောက်အောင် ကျေးဇူးပြုခဲ့သည့် ရဟန်း နှစ်ပါးအနက်မှ ဓမ္မဉာဏ အားလူဝတ်လဲစေပြီး သမီးတော် မိတကာတင်နှင့် လက်ဆက်စေသည်။ ထို့နောက်ဓမ္မစေတီဘွဲ့ဖြင့်အိမ်ရှေ့အရာပေးကာ ကိုယ်စားအဖြစ် တိုင်းရေးပြည်ရွာ ကိစ္စများကိုလွှဲအပ်လေသည်။ မိမိမှာမူ ရွှေတိဂုံစေတီတော် ခြေတော်ရင်းတွင်သာ တရားဓမ္မများကိုလေ့လာအားထုပ်ပြီးနေသည်မှာ နတ်ရွာစံသည့်အချိန်အထိပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရင်မကြီးရှင်စောပု၏ အုတ်ဂူကို ရွှေတိဂုံဘုရားအနီးတွင် တည်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရှင်စောပု လွန်လျှင် သားမက်တော် ဓမ္မစေတီမင်း နန်းတက်ကာ ဟံသာဝတီထီးနန်းကို စိုးစံသည်။ ထိုမင်းသည်လည်း မြန်မာ့သမိုင်းတွင် သာဿနာတော်သန့်ရှင်းရေးအတွက် ပြုပြင်ရေးများကို အင်တိုက်အားတိုက်ပြုလုပ်ခဲ့သည့်အတွက် အလွန်ထင်ရှားသည်။
အပိုင်း(၂)
ဘုရင်မကြီးသည် ဇရာလည်းထောင်းလာပြီဖြစ်၍ တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရန် စိတ်မထက်သန်ချေ။ ထို့ပြင် ပင်ကိုကပင် တရားဓမ္မ အလှူဒါနတို့၌သာ မွေ့လျော်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟံဟာဝတီ ထီးနန်းအား သင့်တော်သူ တဦးကို လွှဲအပ်လိုသည်။ လွှဲအပ်ခံနိုင်မည့်သူကို ဆင်ခြင်ရွေးချယ်သောအခါ ပိဋကဓရ ရဟန်းသည် ဉာဏ်ပညာ အလိမ္မာနှင့် ပြည့်စုံသည်။ ထို့ကြောင့်သာလျှင် အခြားသူတပါးတို့ မပြုဝံ့သော အမှုကို ပြုကာ မိမိအား အင်းဝမှ ဟံသာဝတီအရောက် ဆောင်ကြဉ်းနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပိဋကဓရ၏ ကျေးဇူးသည် မိမိအပေါ်၌ ကြီးမားခဲ့ခြင်းတို့ကို ထောက်ထား၍ ပိဋကဓရအား ထီးနန်းလွှဲအပ်ရန် မှူးမတ်တို့နှင့် တိုင်ပင်သည်။ မှူးမတ်တို့က သဘောမကြိုက်ညီ ရှိကြလျှင် လူအများ ကျော်နင်းသည့် တံတားသစ်သားတိုင်ကို ထုထားသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်အား ရုပ်ပွားတော်ဖြစ်လာသည့်အခါ ယုတ်ညံ့သည့်အသားဖြင့် ထုထားသည့်အပြစ်ကို ပမာဏမထားကြံဘဲ ရှိခိုးပူဇော်သည့် ပုံပမာကိုဆောင်၍ ထိုနည်းတူစွာ ဆင်းရဲသား မုဆိုးမသားဖြစ်သော်လည်း ဘုန်းပညာ လက္ခဏာနှင့် ပြည့်စုံသူ ပိဋကဓရ ဘိက္ခုအား မိမိက ဘုရင်အဖြစ် ချီးမြှင့်ခြင်းကို မှူးမတ်တို့ ကြည်ဖြူလေအောင် ဘုရင်မကြီး ဆောင်ရွက်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
ဘုရင်မကြီးသည် ပိဋကဓရ ဘိက္ခုအား လူထွက်စေပြီးလျှင် သမီးတော် မိပကာထော်နှင့် (မိပ္က’ထဝ်) နှင့် စုံဖက်ပေး၍ အိပ်ရှေ့အရာနှင်းသည်။ ၈၂၁ ခုနှစ်တွင်မူ သမက်တော်အား ဟံသာဝတီထီးနန်းကို လွှဲအပ်လေသည်။ သမက်တော်ကား ဓမ္မစေတီမင်းဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ရာမာဓိမတိမင်းဟူ၍ လည်းကောင်း ထင်ရှားလေသည်။
မင်းအိုဘွဲ့ခံ ဘုရင်မကြီးသည် ကုသိုလ်ဒါနပြုရေး၌ စိတ်ဆန္ဒပြင်းပြခဲ့သည့်အတိုင်း တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ် မင်းလုပ်နေစဉ်တွင်လည်း ကုသိုလ်ဒါနများ ပြုခဲ့သည်။ ထိုကုသိုလ်တော်များအနက် ကျိုက်မရော(ကျာက်မရဟ်) ဆုတောင်းပြည့် ဘုရားကြီး၌ အလှူဒါန ပြုခဲ့ကြောင်းကို ထိုဘုရားကြီး၌ မွန်ဘာသာဖြင့် ကျောက်စာနှစ်ချပ် ကမ္ဗည်းထိုးစေခဲ့သည်။ ထိုကျောက်စာလာ အရေးပါသော အချက်များကား ဆင်ဖြူရှင် ဗညားဦး၏ မြေးတော် သူ့ရှင်ဗညာထာဝ်သည် သက္ကရာဇ် ၈၁၇ ခုနှစ်တွင် ကျိုက်မရောဘုရား၌ ကုသိုလ်ကောင်းမှုများပြုကြောင်း၊ မိမိ၏ အလှူဒါန၌ ဝိုင်းဝန်းကူပံ့သူများအား ကြီးပွားချမ်းသာကြစေရန် လေးနက်စွာမေတ္တာပို့၍ ဆုတောင်းပြီးလျှင် မိမိ၏ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ဖျက်ဆီးသူများအား ကျိန်ထားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ကျိုက်မရောဘုရားတွင်သာမက အနီးအနားရှိ ကော့ဗိန်း(အိုးသည်ကုန်း) ကျောက်တောင်ဂူ၊ ဓမ္မသတ်ဂူ၊ ခရုံဂူ၊ ကော့ဂွမ်းဂူနှင့် ဖားကပ်ဂူ အစရှိသည့် ဂူဘုရားများတွင် ခရစ် ၁၅ ရာစုနှစ် အတွင်း ထုလုပ်ထားသော ရှေးဟောင်းပန်းပုလက်ရာများ ပါရှိသည်ကို ထောက်ရှု၍ ကျိုက်မရောအနီးတဝိုက်ရှိ အထက်ပါဘုရားများသို့လည်း ရှင်စောပု ရောက်ရှိပြီးလျှင် ကောင်းမှုကုသိုလ်များ ပြုခဲ့သေးသည်ဟု ယူဆနိုင်လေသည်။
ရှင်စောပုသည် သမက်တော်အား ထီးနန်းလွှဲအပ်ပြီး နောက်တွင် ကောင်းမှုကုသိုလ် ပြုရေးကိုသာ လုံးလုံးလျားလျား ဆောင်ရွက်ခဲ့ဟန် တူပေသည် ပဲခူး(ဗဂိုး) ဘုရားခုနစ်ဆူ မွန်ကျောက်စာအရ ရှေးဟံသာဝတီပြည့်ရှင် မဟာတိဿမင်းကြီး၏ မိဖုရား သုဘဒ္ဒါဒေဝီ (ဘဒြဒေဝီ) တည်ထားခဲ့သော ဘုရားခုနစ်ဆူတို့ ပျက်စီးယို ယွင်းနေသည်ကို ဒါန သီလ၊ သမာဓိပညာနှင့် ပြည့် စုံသော ရှင်စောပုမင်းသမီးသည် မင်းကျင့်တရား ၁ဝ ပါးကို စောင့်ထိန်းသော သမက်တော် ရာမာဓိပတိမင်းနှင့် အတူတကွ ထိုပျက်စီးယိုယွင်းသော ဘုရားခုနစ်ဆူတို့ကို ခိုင်ခံ့စွာ ပြန်လည်မွမ်းမံသည်။ သက္ကရာဇ် ၈၃၂ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း ၁ ရက်နေ့တွင် ဓာတ်တော်ဟောင်းသစ်များနှင့် တကွ ရတနာခုနစ်ပါးတို့ကို ဌာပနာသည်။ ပြုသောကုသိုလ်အဖို့ကို သတ္တဝါပေါင်းအား အမျှပေးဝေ၍ ထိုကုသိုလ်ကောင်းမှုကြောင့် သံသရာမှ လွတ်မြောက်ပြီးလျှင် ထိုကောင်းမှုသည် သဗ္ဗညုတဉာဏ်အတွက် အထောက်အပံ့ဖြစ်ပါစေဟု ဆုတောင်းထားလေသည်။ ရှင်စောပု၏ ဘွဲဲ့တော်ကို ယင်းကျောက်စာတွင် “ြ၈ီတြိဘုဝနာဒိတျ ပြဝရ ဓမ္မဇေတြ လောကျနာထပြဝရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇာဒေဝီ’’ ဟု ကမ္ဗည်းထိုးထားလေရာ အခြားကျောက်စာများတွင် ပါရှိသည့်ဘွဲဲ့ထက် ပြဝရ ပို၍ပါသည်။
ထို့ပြင် ပဲခူး (ဗဂိုး) ခရိုင် ဘုရားကြီးရွာရှိ ဘုရားကြီးကို ရှင်စောပုနှင့် သမက်တော်တို့ ပြုပြင်မွမ်းမွံခဲ့ကြောင်းကို ရှင်စောပုလွန်ပြီးသည့်နောက် ၈၄၈ ခုနှစ် တော်သလင်းလဆုတ် ၃ရက် တနင်္ဂနွေနေ့၌ ရေးထိုးခဲ့သော ဘုရားကြီးကျောက်စာများအနက် ဘုရားကြီးကျောက်စာသည် အစုံလင်ဆုံးနှင့် အရှည်လျားဆုံးဖြစ်သည်။ ကျောက်စာကိုစီကုံးရေးသားသူအမည်နှင့် ကျောက်စာထုသူ ကျောက်ဆစ်သမား၏ အမည်ကိုပါ ဖော်ပြထားသည်။ ကျောက်စာပါ အခြားအကြောင်းအရာများမှာ ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တွင် ဂဝံမတိထေရ်သည် ရှေးဘဝက ညီတော်ဖြစ်ခဲ့သော သထုံဘုရင် သီရိမာသောက (သီဟရာဇာ) မင်းထံ ကြွရောက်ကြောင်း၊ သီရိမာသောကမင်း၏ လျှောက်တောင်းပန်ချက်အရ ဂဝံပတိထေရ်က မြတ်စွာဘုရားအား သထုံပြည်သို့ ပင့်ဆောင်၍ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာသည်။ သထုံ (သုဓမ္မဝတီ> သုဓမ္မ>သုဓမ်> သုဓိုမ်> သဓီု> သထုံ)ပြည်ရှိ ရသေ့ခြောက်ပါးတို့အား ဆံတော် ဓာတ်တဆူစီ ပေးသနားခဲ့၍ သီရိမာသောကမင်းကိုမူ ဆံတော်မပေး၊ နောက် ၃၇ နှစ်ကြာ၍ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသည့် အခါ၌သာ သွားတော်ဓာတ်တဆူကို ဂဝံပတိထေရ်က သီရိမာသောကမင်းထံ ဆောင်ကျဉ်းပေးလိမ့်မည်။ ထိုသွားတော်ဓာတ်တဆူမှ ၃၃ ဆူပွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဗျာဒိတ်တော် (သက္ကတ-ဝျာဒေဝ>ဗျာဒေသ်> ပါဠိတွင် ဗျာဒိတ္တဟူ၍လုံးဝမရှိပါ) ပေးခဲ့လေသည်။
သုံးဆယ့်ခုနစ်နှစ်ကြာ၍ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုလျှင် သွားတော်ဓာတ်ကို သီရိမာသောကမင်း ရရှိသည်။ ဓာတ်တော် ၃၃ဆူပွား၍ စေတီ၃၃ဆူတည်ပြီးလျှင် ဌာပနာသည်။ ထိုမင်းနတ်ရွာစံ၍ ကာလရှည်ကြာသော် စေတီများပျက်စီးယိုယွင်းသည်။ ထိုစေတီများကို ရာဇာဓိရာဇ်မင်း လက်ထက်ကလည်း ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ယခု ရှင်စောပုလက်ထက်တွင် ရှင်စောပုနှင့် သမက်တော်တို့က ပြန်လည်တည်ထားကြောင်းကို စာကြောင်း ၆၃ ကြောင်းဖြင့် ရေးထိုးထားလေသည်။
ထို့ပြင် သထုံခရိုင် တောင်စွန်းကေလာသ တောင်ပေါ်၌ သက္ကရာဇ် ၈၄၈ ခုနှစ် တပို့တွဲလဆန်း(၁)ရက် ဗုဒ္ဓွဟူးနေ့၌ ရေးထိုးသော မွန်ကျောက်စာအရ ကျောက်စာ၌ ငွေတောင်ဟုခေါ်သော ကေလာသတောင်ရှိ စေတီတော်ကို ရှင်စောပုနှင့် သားမက်တော်တို့ ပြုပြင်မွမ်းမံကြောင်း၊ ထိုငွေတောင်ရှိ စေတီသည် သီရိမာသောကမင်းရရှိသည့် သွားတော်ဓာတ်အစစ် ကိန်းဝပ်ရာစေတီဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုစေတီတော်ကို ဟံသာဝတီမင်းအဆက်ဆက်တို့ ပြုပြင်မွမ်းမံကြောင်း၊ စေတီအနီးတွင် ရှစ်မြှောင့် ပုံသဏ္ဌာန် သိမ်တော်ကြီးတဆောင်ကိုလည်းကောင်း၊ ကေလာသ ဘုရားစေတီအတွက် ဝတ္တက လယ်ယာမြေတို့ကိုလည်းကောင်း၊ သားနှင့်အမိ မင်းနှစ်ပါးက လှူဒါန်းကြောင်းများ ပါရှိလေသည်။
အထက်ဖော်ပြပါ ကျောက်စာများအရ ရာမည ဒေသရှိ ပဲခူး(ဗဂိုး) ခရိုင်နှင့် သထုံခရိုင်အတွင်း၌ ဘုရင်မကြီး ရှင်စောပုနှင့် သမက်တော်တို့သည် ရှေးဟောင်းစေတီတော်များစွာတို့ကို ပြန်လည်တည်ထား မွမ်းမံခဲ့ကြောင်း သိရှိရလေသည်။
ဘုရင်မကြီး ရှင်စောပု အများဆုံး ပြုပြင်မွမ်းမံ၍ ကုသိုလ်ကောင်းမှု အများဆုံး ပြုခဲ့သည်ဟု ယူဆရသော စေတီတော်မှာ ဒဂုန်(ရန်ကုန်)မြို့ရှိ ဒဂုန်ဆံတော်ရှင် ရွှေတိဂုံ စေတီတော်ကြီးပေတည်း။ ဘုရင်မကြီးသည် ရွှေတိဂုံဆံတော်ရှင် စေတီကြီးအား အလွန်တရာ ကြည်ညိုလှ၍ ထိုစေတီတော်ကြီးတွင် သဒ္ဓွါတရား ထက်သန်လှစွာဖြင့် ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ ပြုသည်။ သမက်တော်အား ထီးနန်းလွှဲအပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် ဒဂုန်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းစံမြန်းသည်။
ရွှေတိဂုံဘုရားကြီး၏ အရှေ့ဘက်စောင်းတန်း အလယ်ပစ္စယာတွင် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၁ခုနှစ် (ခရစ်နှစ် ၁၈၈ဝ) တွင် ကျောက်စာဌာနမှ တူးဖော်တွေ့ရှိသော ပါဠိဘာသာ၊ မွန်ဘာသာ မြန်မာဘာသာတို့ဖြင့် ရေးထိုးထားသည့် ကျောက်စာတိုင် သုံးတိုင်ရှိသည်။ ထိုကျောက်စာများတွင် ဘုရင်မကြီး ရှင်စောပုနှင့် သမက်တော်တို့သည် ဒဂုန်ဆံတော်ရှင် စေတီအား မည်ကဲ့သို ဉာဏ်တော်မြှင့်တင်၍ မည်ကဲ့သို့ ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ပုံများကို အကျယ်တဝင့် ဖော်ပြထားသည်။ ထိုမွန်ကျောက်စာတွင် မွန်ကို(ရ္မန်=ရမန်) ဟုရေးထိုးခဲ့သည်။ မွန်တိုင်းဌာန ရာမညဒေသ၏ မင်းအဆက်ဆက်တို့သည် စေတီတော်ကြီးကို အစဉ်အဆက် ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက် ရှင်စောပုနှင့် သမက်တော်တို့သည် သမက်တော်မင်းပြုသော ကာလအတွင်း သားနှင့်အမိတို့ စစ်သည်ဗိုလ်ပါအပေါင်း ခြံရံလျက် ဘုရားခြေတော်ရင်း၌ ကြွရောက်စံမြန်းပြီးလျှင် ကြီးစွာသော အလှူဒါနပြုကြသည်။ စေတီတော်ပတ်လည်ရှိ ချောက်ကမ်းပါးနှင့် ချိုင့်ဝှမ်းများကို ဂဝံကျောက်တုံးကြီးဖြင့် ဖို့စေသည်။ မြင့်သော ကုန်းမြေကို ညီညာစေရန် တူးညှိစေသည်။ အပြင်ဘက်တို့တွင် ဂဝံကျောက်တုံးများဖြင့်စီစေသည်။ စေတီကိုခံသော ပစ္စယာပေါ်တွင် ကျောက်ထီးများပြုလုပ်၍ ရွှေချသည်။ ပန်းတင်ခုံပစ္စယာကို ခါးဖွဲ့၍ ကျောက်ဖြင့်ပြီးသော ဆီမီးအိမ်တို့ဖြင့် ပတ်လည်စီထားသည် စသည်ဖြင့် ရွှေတိဂုံကျောက်စာ၌ ဆံတော်ရှင်အား အထူးတလည် မွမ်းမံပုံများကို ဖော်ပြထားသည်။
ဘုရင်မကြီးသည် ဒဂုန်ဆံတော်ရှင်မြတ်ကို အလွန်တရာကြည်ညိုတော်မူသဖြင့် မိမိ၏ ကိုယ်အလေးချိန်ဖြစ်သော ရွှေ ၂၅ ပိဿာကို မျက်ပါးခတ်ပြီးလျှင် စေတီတော်ကြီးတွင် ရွှေသင်္ကန်း ကပ်လှူတော်မူသည်။ မြို့သူ၊ မြို့သားတို့ကလည်း ရွှေပိဿာချိန် ၅ဝ မျှကို ကူ၍ ပူဇော်ကြသည်။ ဘုရင်မကြီးသည် ကြေးချိန် ၁၇ဝဝ ပိဿာရှိ ခေါင်းလောင်းကြီးတလုံးကိုလည်း သွန်းလုပ် လှူဒါန်းသည်။ စေတီတော်ကြီးအတွက် နယ်မြေလေးရပ် လှူတော်မူရာ ထိုနယ်မြေလေးရပ်မှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။
ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ်တွင် ဘုရင်မကြီး လှူဒါန်းခဲ့သော ကောင်းမှု၊ အလှူဒါနများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စေတီတော်ကြီးများ၏သမိုင်းနှင့် မွန်သမိုင်းတို့၌ ဖော်ပြသည်မှာ ရှင်စောပုသည် စေတီတော်ကြီးတွင် ထီးဖြူလေးစင်း၊ ရွှေသပိတ်လေးလုံး၊ ရွှေပန်းကန် လေးလုံး (ပန်းကန်တလုံးလျှင် ဆန်တတင်းချက် ဝင်သည်။) ငွေပန်းကန်ရှစ်လုံး၊ ရွှေဇွန်းလေးစင်း၊ ငွေဇွန်းရှစ်စင်း၊ (ဇွန်းတစင်းလျှင် ဆန်တစလယ်ချက် ဝင်သည်။) ဆွမ်းသင်ပုတ်တော် ၄၄ ခွက်၊ ရေအိုးကြီးလေးလုံး၊ ထွေးအင်လေးလုံး၊ ကုလားစည်လေးလုံးနှင့် စောင်းတန်းမုခ် လေးဘက်လေးဆောင်တို့ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စေတီတော်ကြီး၏ ဝေယျာဝစ္စ ဆောင်ရွက်ရန် တံခါးစောင့်၊ တံမြက်လှဲ၊ ပန်းတင်သမား၊ ဆီမီးခွက်ထွန်းသမား စသည်တို့ကိုလည်း လှူထား၍ စေတီတော်ကြီးအား မွမ်းမံပြုပြင်ရန် ပန်းထိမ်ဖိုလေးဖိုနှင့် ပတ်ဝိုင်းလေးဝိုင်းကိုလည်း ထားရှိသည်။ ဘုရင်မကြီးသည် စေတီတော်ကြီးအတွက် ထိုမျှ ပြည့်စုံလုံလောက်စွာ လှူဒါန်းထားပြီးလျှင် နေ့စဉ်နေ့တိုင်းလည်း ဥပုသ်သီတင်း ဆောက်တည်သည်။ အနောက်ဘက် စောင်းတန်းမှ ကုန်းပေါ်သို့တက်၍ ဆံတော်ရှင်စေတီတော်ကြီးကို ကြည်လင်သဒ္ဓါကြီးမားစွာဖြင့် ဖူးမြော် ကြည်ညိုလေ့ ရှိပေသည်။
ဘုရင်မကြီး ရှင်စောပုသည် သက္ကရာဇ် ၈၃၄ ခုနှစ် သက်တော် ၇၉ နှစ်တွင် ဒဂုန်မြို့၌ စံနေစဉ် ကံကုန်သည်။ ပြည်ထောင်စု မြန်မာရာဇဝင်တလျှောက်တွင် တစ်ပါးတည်းသောပြည်ကြီးရှင် ဘုရင်မကြီးပေတည်း။ ခမည်းတော်၊ မောင်တော်၊ သားတော်၊ တူတော်နှင့် သမက်တော်တို့သည် မင်းချည်းနှင်နှင်ဖြစ်ကြ၍ ကိုယ်တိုင်လည်း တချိန်က အင်းဝဘုရင်လေးပါး၏ မိဖုရားအဆက်ဆက် တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသော ထူးခြားသည့် မဟာသွေး မဟာဆီတပါး ဖြစ်ပေသည်။
ဘုရင်မကြီး ဒဂုန်တွင် စံမြန်းစဉ်က ဘုရင်မကြီး၏ စံအိမ်တော်သည် ရွှေတိဂုံအနောက်ဘက်ရှိ စစ်တပ်နေရာဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းရကြောင်း ရွှေတိဂုံသမိုင်းတစ်စောင်တွင် ဖော်ပြသည်။
ရွှေတိဂုံဆံတော်ရှင်မြတ်၏ အနောက်တောင်ဘက်၌ မြို့နန်းတည်၍ ဆောက်လုပ်ထားသော စံအိမ်တော်၌ အသက်ထက်ဆုံး နေထိုင်ပြီးလျှင် ဥပုသ်သီလ စောင့်ထိန်းကာ တရားဘာဝနာ စီးဖြန်းလေ့ရှိသည်။ ရွှေတောင်ကြီးပမာ ရွှေရောင်တဝင်းဝင်းနှင့် တင့်တယ်သပ္ပာယ်စွာ ရှိနေသော ဆံတော်ရှင်စေတီကြီးကို ဇရာရောဂါ ဖိစီး၍ ဇိဝိန္ဒြေချုပ်လုဆဲခါနီးအထိ သမာဓိတည်စွာဖြင့် အာရုံပြုကာ လက်အုပ်ချီ၍ ကြည်ညိုမြတ်နိုး ရှိခိုးလျက်ပင် ကံတော်ကုန်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။
ဘုရင်မကြီး နတ်ပြည်စံလွန်သောအခါတွင် အလောင်းတော်ကို ဟံသာဝတီသို့ ပြန်မယူဘဲ ဘုရင်မကြီး ပျော်မွေ့သည့် ဒဂုန်(ရန်ကုန်) တွင် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ ဒဂုန်မြို့ မြေနီကုန်း ရဲတပ်စခန်းနှင့် စမ်းချောင်းအကြားတွင် ရှင်စောပုကုန်းဟု ယနေ့တိုင်ခေါ်ဝေါ်နေကြသော အရပ်ရှိရာ ထိုအရပ်သည် ရှင်စောပု၏ သင်္ချိုင်းတော်ရှိရာအရပ်ဟု ယူဆကြသည်။ ဘုရင်မကြီး အသုံးပြုခဲ့သည်ဟုဆိုသော ရွှေခေါင်းဆောင်းတခုကို လန်ဒန်မြို့ ဝိတိုရိယနှင့် အယ်လဗတ်ပြတိုက်ကြီးတွင် ယနေ့တိုင် ပြသထားလေသည်။
= ကိုးကား = <References />
မိုင်းနော့ (ထက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
မိုင်းနော့ (ထက်)ရွာ (Mongnawt (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းပတ် (အထက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၅၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပတ် (အထက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၃ ဦး၊ မ ၁၁၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ မာနော် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကညင်ကုန်းရွာ၊ လှေကွဲလဟာ
ကညင်ကုန်းရွာ၊ လှေကွဲလဟာ
ခေမကသုတ်
ခေမကထေရ်က ရဟန်း ၆၀-အား ဟောသောသုတ်၊ ဝံသ၊ ကောသမ္ဗီ၊ ဗဒရိကာရာမ၊ ခေမကထေရ်
ရှမ်းစုရွာ၊ ရှမ်းစု
ရှမ်းစုရွာ၊ ရှမ်းစု
စောလင်းကျိုင်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
စောလင်းကျိုင်ရွာ (Sawlinkeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ပန်တောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်တောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄ ဦး၊ မ ၁၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ပေါ်တော်မူရွာ၊ ကျုံပဒုတ်
ပေါ်တော်မူရွာ၊ ကျုံပဒုတ်
ဟိုနောင်ရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂဒ္ဒုလဗဒ္ဓသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
သံသရာ၏ စတင်ဖြစ်ချိန်ကို မသိနိုင်၊ “မဟာသမုဒ္ဒရာ” “မြင့်မိုရ်တောင်” “မြေကြီးတို့ ပျောက်ကွယ်ချိန် ရှိနိုင်သော်လည်း အဝိဇ္ဇာဖြင့် (အမှန်တရား “သစ္စာ”ကို) ဖုံးကွယ်ထားပြီး တဏှာဖြင့် (ဘဝ, စည်းစိမ်တို့၌) ဖွဲ့တုတ်ချည်နှောင်ထားသော သတ္တဝါတို့၏ ဒုက္ခကုန်ဆုံးချိန်, ဒုက္ခအားလုံးမှ လွတ်မြောက်ချိန်ကို ငါဘုရားဟောတော်မမူ၊ ခွေးချီသည့်သံကြိုးဖြင့် ဖွဲ့ချည်ထားသော ခွေးကဲ့သို့ အရိယာတို့နှင့် မတွေ့ရ အရိယာ သူတော်ကောင်းတို့၏တရားကို မနာယူရ, အဆုံးအမ မခံရသော အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်၏ ခန္ဓာငါးပါး၌ အတ္တ-ဟု ရှုမြင်ပုံ၊ ခန္ဓာငါးပါးသို့ ပတ်၍ပြေးနေပုံ, အစဉ်လိုက်နေပုံ၊ ဆင်းရဲအားလုံးမှ မလွတ်မြောက်နိုင်ပုံနှင့် အရိယဒဿာဝီ, အရိယဓမ္မသုတဝန္တ သပ္ပုရိသ ဓမ္မ သုဝိနီတဖြစ်သော သုတဝန္တအရိယာသာဝက၏ ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ အတ္တ-ဟု မရှု မြင်ပုံ၊ အစဉ်မလိုက်ပုံ၊ ဒုက္ခအားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်နိုင်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- သံသရာသည် အစမရှိ၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့် (အမှန်တရာ “သစ္စာ”)ကို ဖုံးကွယ်ထား တဏှာဖြင့် (ဘဝ, ဘောဂတို့၌)ဖွဲ့နှောင် ချည်တုတ်ထားသော တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ပြောင်းရွှေ့ နေကြသော သတ္တဝါတို့၏ ရှေ့ပိုင်းအစသည် မထင်ရှား၊ ခွေးချည်သံကြိုးဖြင့် ခိုင်မြဲစွာ ချည်နှောင်ခံနေရသော ခွေးကဲ့သို့ ဤအတူ အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၌ “ငါ့ဥစ္စာ, ငါ, ငါ့အတ္တ”ဟု လျောင်း, ထိုင်, ရပ်, သွား ဣရိယာပုထ် လေးပါးလုံး ရှုမြင်နေ၏။ ထို့ကြောင့် “ဤ(ငါ့)စိတ်သည် ရှည်မြင့်စွာသောကာလပတ်လုံး ရာဂဖြင့် ညစ်နွမ်းနေသလော၊ ဒေါသဖြင့် ညစ်နွမ်းနေသလော၊ မောဟဖြင့် ညစ်နွမ်း နေသလော”ဟု မိမိစိတ်ကို အမြဲမပြတ် ရှုဆင်ခြင်နေရမည်။ သတ္တဝါတို့သည် စိတ် ညစ်နွမ်းခြင်းကြောင့် ညစ်နွမ်းကြသည်၊ စိတ်ဖြူစင်ခြင်းကြောင့် သတ္တဝါတို့ ဖြူစင်ကြ ရသည်။
ပန်းချီကျော်တို့၏ လက်စွမ်းပြ အဆန်းကြယ်ဆုံးပန်းချီကားချပ်ထက် စိတ်သည် ပို၍ဆန်းကြယ်၏၊ ဆန်းကြယ်သော တိရစ္ဆာန်အမျိုးမျိုးထက် စိတ်က ပို၍ ဆန်းကြယ်၏။ ထို့ကြောင့် မိမိစိတ်ကို အမြဲမပြတ် ရှုဆင်ခြင်နေရမည်။ ပင်မင်း (ဆေးဆိုးပန်းရိုက်)သမား, ပန်းချီဆရာတို့ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်ရှိသော် ခန္ဓာငါးပါးသာ ဖြစ်သည်၊ ခန္ဓာငါးပါးသည် နိစ္စလော၊ အနိစ္စလော-အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါး စီကို အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်နည်းဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်ဆိုက်သည်အထိ အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
လောင်မီးရွာ
လောင်မီးရွာ
ဘိုက်သရက်ရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
ဘိုက်သရက်ရွာ (Baikthayet)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ဘိုက်သရက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၉၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကမ်ဒမ်းရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
မကမ်ဒမ်းရွာ(Makandam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၉ ဦး၊ မ ၆၂၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၀၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်မြေကန်ရွာ၊ မင်းဘူးမြို့နယ်
ဝက်မြေကန်ရွာ (Wetmyaykan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ကျွန်းပြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းပြားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၈၃ ဦး၊ မ ၁၈၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စာဖြူစုရွာ၊ လှေကွဲလဟာ
စာဖြူစုရွာ၊ လှေကွဲလဟာ
ခ၊ ဦး (ပဉ္စရူပံ)
=ပဉ္စရူပံ ဦးခ= ပဉ္ဒရူပံဦးခသည် မြန်မာစာပေလောကတွင် ခေတ်မီစာအုပ်ထုတ်လုပ်မှုကို အစောဆုံးစတင်သူဖြစ်သည်။ ပုံနှိပ်စာအုပ် အပြင်အဆင်(ဒီဇိုင်းအထားအသို)နှင့် ထုတ်လုပ်မှုကို အဆင့်မြင့်ခေတ်မီမီ လုပ်ကိုင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ငယ်ဘ၀
မန္တလေးဇာတိဖြစ်သည်။ ၁၈၈၅ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖွားမြင်သည်။ အရဗီအမည်မှာ အဗ္ဗဒူလ်ရဟ်မန် ဖြစ်သည်။ မြန်မာအမည်မှာ ဦးခဖြစ်သည်။ မန္တလေးတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ဖခင်ကွယ်လွန်သည်။ ထို့ကြောင့် သူ့အစ်ကိုက စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။ သူ့အစ်ကို ကွယ်လွန်သည့်အခါ မရီးဖြစ်သူ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၀၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးဈေးချို မီးလောင်သည့်အခါ ရန်ကုန်သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး မိခင်ကြီးကို စောင့်ရှောက်ရင်း ကိုယ်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းကို စတင်လုပ်ကိုင်သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းမ်တွင် စာစီသမားအဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့၌ အိမ်ထောင်ကျသည်။ ထို့နောက် ပြည်မြို့သီရိခေတ္တရာ ပုံနှိပ်တိုက်နှင့် ဆက်သွယ်မိပြီး နှစ်နှစ်ကြာသည့်အခါ ထိုပုံနှိပ်တိုက်တွင် မန်နေဂျာဖြစ်လာသည်။ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် မျက်နှာလိမ်းပေါင်ဒါကို စတင်ထုတ်လုပ်သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင် ပဉ္ဒရူပံပုံနှိပ်တိုက်ကို စတင်တည်ထောင်သည်။
ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ
ပဉ္စရူပံ ဦးခသည် စာအုပ် ၅ အုပ်ရေးသား၍ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ချွေတာခြင်း၊ မိန်းမမှု၊ တစ္ဆေညွန့်ပေါင်းတို့မှာ မြန်မာစာပေတွင် ထင်ရှားပြီး နူရေမိုဟမ္မဒ် ကျေးဇူးတော်ရှင်၊ ဗမာနှင့် မွတ်စလင်လူမျိုးဘာသာ ပြဿနာစာအုပ်တို့မှာ ဘာသာရေး၊ အမျိုးသားရေးဆိုင်ရာ စာအုပ်များ ဖြစ်သည်။ ချွေတာခြင်း နှင့်မိန်းမမှုတို့မှာ ကျောင်းသုံးစာအုပ်အဖြစ် အစိုးရကပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ချွေတာခြင်းစာအုပ်မှာ အလွန်ကျော်ကြားသည်။ ၁၁ ကြိမ်အထိ ပြန်လည်ရိုက်နှိပ် ခဲ့ရသည်။ ယုဝတီများရဲ့စက္ခု မိန်းမမှု မှာ ၇ ကြိမ်အထိ ပြန်လည်ပုံနှိပ်ခဲ့ရသည်။ အသက် ၇၅ နှစ်အရွယ် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာ ၁၀ ရက်တွင် ပြည်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
စာရေးဆရာငွေဥဒေါင်း(၁၉၁၅-၁၉၉၇)က
“စာဖတ်သမားတစ်ယောက်၏ ဘဝခရီး” ဟူသော စာတမ်းတွင် ပဉ္စရူပံဦးခ၏ ချွေတာခြင်းစာအုပ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဤသို့သုံးသပ်ထားသည်။
ချွေတာခြင်းမှာ အဖုံးတွင်သာမက အတွင်းစာသားကဏ္ဍများတွင်ပါ သူ့နေရာနှင့်သူကန့်၍ သက်ဆိုင်ရာပုံများ၊ အဖြတ်အတောက်များဖြင့် စီစဉ်ထားပုံမှာ ထိုအချိန်အရ ခေတ်မီစာအုပ်ဟု ဆိုနိုင်ရုံသာမက အပြင်အဆင်တွင် ခေတ်လွန်စာအုပ်ဟုပင် ဆိုချင်ပါသည်။ အကြောင်းမှာ ဦးခ၏စာအုပ်ပုံစံကို မီသောစာအုပ် ရှားပါးနေသေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်သွားပြီဖြစ်သော ပဉ္စရူပံဦးခမှာ စာရေးဆရာ တစ်ယောက်ဖြစ်ရုံသာမက ကျွန်တော်တို့စာအုပ်လောကတွင် ခပ်စောစောအချိန်မှစ၍ စာအုပ်အပြင်အဆင်နှင့် ထုတ်လုပ်မှုကို ခေတ်မီမီလုပ်ကိုင်တတ်သူဖြစ်သည်။ အခြားသော မိန်းမမှုနှင့် တစ္ဆေပုံပြင်(တစ္ဆေညွန့်ပေါင်း)ဟူသော ဦးခ၏စာအုပ်များမှာလည်း ထိုခေတ်က စာအုပ်သမားတိုင်း လေးစားခဲ့ရသော စာအုပ်များဖြစ်ကြသည်။” ဟူ၍ဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး ဒေါက်တာကျော်စိန် (၁၉၃၂- )
(စိတ်ပညာပါမောက္ခ၊ ပါမောက္ခချုပ်၊ ပညာရေးဝန်ကြီး-ငြိမ်က သူ၏ဘဝကို လွှမ်းမိုးသော စာအုပ် ၃ အုပ်အနက် တစ်အုပ် အပါအဝင်ဖြစ်သော ချွေတာခြင်း စာအုပ်အကြောင်းကို တင်ပြဖူးသည်။ ထိုစာအုပ်များသည် ”ကျွန်တော် ဆယ်ကျော်အရွယ်က ဖတ်ရှုခဲ့ခြင်းဖြစ်၍ ကျွန်တော်၏အတွေးအခေါ်တို့အပေါ် လွှမ်းမိုးကာ လက်ရှိဘဝပုံစံမျိုးဖြစ်အောင် တွန်းအားပေးခဲ့သော စာအုပ်များ ဖြစ်သည်”ဟု ဆိုသည်။ ထို့အပြင်”ပဉ္ဒရူပံဦးခသည် ပြည်မြို့မှ စာပုံနှိပ်တိုက်ပိုင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး စာအုပ် ၃ အုပ်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ရာ (၂) အုပ်မှာ ကျောင်းသုံးစာအုပ်များအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းခြင်းခံရကြောင်း သိရသည်။ စာအုပ် ၃ အုပ်မှာ (၁)ချွေတာခြင်း၊ (၂)မိန်းမမှု၊ (၃) တစ္ဆေညွှန့်ပေါင်းကျမ်း တို့ဖြစ်သည်။”ချွေတာခြင်း” ကို ကျွန်တော် သတ္တမတန်းကျောင်းသားဘဝက ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်အဖြစ် သင်ယူဖတ်ရှုခဲ့ရသည်။ ဤစာအုပ်တွင် (၁)အချိန်ကို ချွေတာခြင်း၊ (၂)ငွေကိုချွေတာခြင်း၊ (၃)အလုပ်ကို ချွေတာခြင်း ဟူ၍ အပိုင်းကြီး ၃ ပိုင်းခွဲကာ တင်ပြထားသည်။ “မီးသို့ရိုသေ၊ ကျွန်ကိုစေ၊ မိတ်ဆွေကဲ့သို့ပင်” စသည်ဖြင့် သံပေါက်လင်္ကာဖြင့်လည်းကောင်း၊ “သူဌေးသားက တစ်ကျပ်ပေးနိုင်သော်လည်း ကျွန်ုပ်အဖေမှာမူ သူဌေးမဟုတ်သောကြောင့် တန်ရာတန်ကြေးထက် ပိုမပေးနိုင်ပါ“ ဟူသော သူဌေးကြီး၏လက်တွေ့မျက်မြင်သာ ဓကများကို ပြ၍ လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ကြီးပွားတိုးတက်နေသူတို့၏ စံနမူနာကိုပြ၍လည်းကောင်း ဝါကျရှင်းရှင်းနှင့် ရေးထားရာ လွန်စွာမှ ဖတ်၍ ကောင်းလှပါသည်။ ထိုစာအုပ်ကိုဖတ်ရှုပြီးနောက် ကျွန်တော်သည် ငွေကိုချွေတာရန်၊ အချိန်ကိုစနစ်တကျ သုံးစွဲရန်၊ အလုပ်ကို တွင်တွင်ကျယ်ကျယ်လုပ်တတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ အချိန်ကိုစနစ်တကျ အသုံးချခဲ့သောကြောင့် ဝိဇ္ဇာတန်း ၄ နှစ်၊ မဟာဝိဇ္ဇာတန်း ၄ နှစ်၊ ပါရဂူတန်း ၄ နှစ်ခွဲ စသည်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသောအချိန်အတွင်း အကျအရှုံးမရှိဘဲ ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ဆရာတည်းဟူသော အလုပ်တစ်ခုတည်းကို စွဲမြဲလုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ အလုပ်နှင့်ပတ်သက်၍ အရည်အချင်း ပြည့်ဝအောင်၊ တာဝန်ဟူသမျှကျေပွန်အောင်၊ အထက်အောက်ဘေးဘီမှ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် သဟဇာတဖြစ်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ယခုကဲ့သို့သက်ဆိုင်ရာဌာန၏ အကြီးအကဲအဆင့်အထိ ရာက်ရှိခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်မိပါသည်။ ဤသည်တို့ကား ချွေတာခြင်းစာအုပ်၏ ဘဝအပေါ် ပြဋ္ဌာန်းမှုများဖြစ်သည်။”ဟူ၍ လည်းကောင်း “ကျွန်တော့်ဘဝ အတွေ့အကြုံအရမူ ချွေတာခြင်းစာအုပ်သည် ကျွန်တော်၏စိတ်ပိုင်းဘဝကို လွှမ်းမိုးသည်” ဟူ၍ လည်းကောင်း မိန့်ဆိုခဲ့သည်။ ပဉ္စရူပံဦးခ၏ စာပေများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မြန်မာစာပါမောက္ခ ဒေါက်တာခင်အေး(မောင်မောင်ခင်-ဓနုဖြူ) က ဤသို့ရေးသားဖူးပါသည်။
“စာဖတ်ရှိန်ရစအရွယ်မှာ စာအုပ်နှစ်အုပ်ကို သတိပြုမိသည်။ တစ်အုပ်က “ချွေတာခြင်း” နောက်တစ်အုပ်က “ယုဝတီများရဲ့စက္ခုမိန်းမမှု” ဖြစ်သည်။ စာအုပ်များနှင့်အတူ ထိုစာအုပ်နှစ်အုပ်စလုံးကိုရေးသော စာရေးဆရာကြီး၏ အမည်ကိုပါ မှတ်မိနေသည်။ ”ပဉ္စရူပံ ဦးခ” ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဆရာငွေဥဒေါင်း၏ စာဝင်္ကပါကို ဖတ်ရသောအခါ ပဉ္စရူပံဦးခအကြောင်းကို ပိုသိရသည်။ ပြည်မြို့ ပဉ္စရူပံပုံနှိပ်တိုက်ပိုင်ရှင်ဖြစ်၍ ပဉ္စရူပံဦးခဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ် နှစ်အုပ်စလုံး စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းသည်။ သရုပ်ဖော်ပုံ ကလေးတွေလည်း ပါသည်။ “ချွေတာခြင်း“ အဓိပ္ပါယ်ကို ဖွင့်ဆိုရာ၌ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် “အီကိုနိုမီ၊ ပါဠိဘာသာဖြင့် သမာဇီဝိတာ၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် ချွေတာခြင်း ဟူ၍ ဖွင့်ဆိုတာကအစ စိတ်ဝင်စားဖို့ ကောင်းသည်။ ယုဝတီများရဲ့ စက္ခုမိန်းမမှု ကတော့ အမျိုးသမီးပညာပေးစာအုပ် ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးတွေကို အပျိုဖျန်း၊ အပျိုစင်၊ အပျိုကြီး၊ အပျိုဟိုင်း ဟူ၍တန်းစီခွဲခြားပြီး ဆောင်စရာ ရှောင်စရာတွေ ကို ရေးပြသွားသည်။ စာအုပ်နှစ်အုပ်စလုံးမှာ မှတ်သားစရာ သံပေါက်ကလေးတွေလည်း ပါဝင်သေးသည်။ “ဓာတ်ပုံကိုပေး၊ ရယ်သွမ်းသွေး၊ စာရေးတတ်တဲ့ပျို၊ နောက်ဆုံးတစ်နေ့ ဒုက္ခတွေ့၊ ကြိတ်၍ရှိုက်ကာငို” ဟူသော သံပေါက်ကလေးကို ယခုတိုင် မှတ်မိနေသည်။ မှတ်သားစရာကောင်းအောင် ထိထိမိမိရေးထားသော သံပေါက်ကလေး ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၀ ဝန်းကျင် ကျွန်တော်တို့ ရန်ကုန်ရောက်စက အိမ်တွေမှာ ဆောင်ပုဒ်ကတ်ပြားတွေ ကပ်သည့် အလေ့ရှိသေးသည်။ ကြွေစက္ကူမှာ စာလုံးအကြီးကြီးဖြင့် ခံ့ခံ့ညားညား ရိုက်ထားသည်။ “ကြိုးစားရှာ၊ ချွေတာသုံး၊ မမွဲတစ်သက်လုံး”၊ “လူမိုက်နှင့်ငွေ အတူမနေ”၊ နှုတ်ဖြင့်မြှောက်၍ စားသောသူကို မပေါင်းနှင့်” စသည့် ဆောင်ပုဒ်များ ဖြစ်သည်။ မှတ်သားလိုက်နာဖွယ် ဆောင်ပုဒ် များဖြစ်၍ ဧည့်ခန်းမှာ လေးလေးစားစား နေရာပေးပြီး ကပ်လေ့ရှိကြသည်။ ဆရာငွေဥဒေါင်း၏ ဝင်္ကပါ ကို ဖတ်ရတော့မှ ထိုကတ်ပြားများကို ပဉ္စရူပံဦးခ တီထွင် ရိုက်နှိပ်ခြင်းဖြစ်ကြောင်းသိ ရသည်။ ထိုအကြောင်းများနှင့် ဆက်စပ်ပြီး ကျွန်တော်မမြင်ဖူးသော ပဉ္စရူပံပုံနှိပ်တိုက်ကို စိတ်ထဲမှာ မြင်ယောင်ရင်း ပုံနှိပ်တိုက်တည်ရာ ပြည်မြို့ကိုပါ သတိရနေပါသည်။” ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အလယ်ကျွန်းဈေးဝရွာ၊ အလယ်ကျွန်း
အလယ်ကျွန်းဈေးဝရွာ၊ အလယ်ကျွန်း
ပုသိမ်စုရွာ၊ ရှမ်းစု
ပုသိမ်စုရွာ၊ ရှမ်းစု
ဝင်းဇားရွာ
ဝင်းဇားရွာသည် ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ဦးခရိုင် မင်းပြားမြို့နယ် တွင်ပါဝင်သော ဝင်းဇားအုပ်စုဖြစ်သည်။ ဝင်းဇားရွာသည် မင်းပြားမြို့မြောက်ဘက်၏ ၆ မိုင် အကွာ၌ရှိပြီး လေးမြို့မြစ်ခွဲတစ်ခု၏ လက်ယာဘက်ကမ်း ရန်ကုန်-စစ်တွေ အဝေးပြေးလမ်းမအောက် ၁မိုင်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။
ဝင်းဇားရွာသည် အရှေ့ဘက်တွင် ဆပ်ကျာရွာ နှင့်ကတီရွာလည်းကောင်း ၊အရှေ့ မြောက်ဘက်တွင် ကံဖေရွာ၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် လောင်မီးရွာနှင့်လည်းကောင်း ၊ တောင်ဘက်တွင် င/ရမရွာ ၊ အနောက်ဘက်တွင် င/ပုကွရွာတို့နှင့်လည်းကောင်း ၊ နယ်နမိတ်ချင်းထိစပ်လျက်ရှိသည်။
ဝင်းဇားရွာသည် မြေဩဇာကောင်းမွန်ထက်သန်သော ကျောထောက်နောက်ခံနယ်ရှိသည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကိုအဓိကလုပ်ကိုင်သဖြင့် ဆန်စပါးထွက်သည်။ ကွမ်းသီးနှင့်အခြား ပန်းများ ရာသီပေါ် သီနှံစိုက်ခြင်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရွာ၏ ကူးသန်းသွားလာရေးမှာ ကုန်းလမ်းကို အဓိကအသုံးပြုရသည်။ ရေလမ်းဖြင့် လွယ်လွယ်ကူကူ သွားလာ၍မရပေ။
ဝင်းဇားရွာနာမည်၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ မြောက်ဦးဘုရင် စန္ဒဝိဇယရာဇာ(ကျိန်းဒုံးညို)လက်ထက်တွင် မင်းမှူးထမ်းတဦးဖြစ်သော 'ဝင်းဇား'ဟုအမည်ရှိသော အမတ် တည်ထောင်ခဲ့သောရွာဖြစ်သည့်အတွက် 'ဝင်းဇား'ရွာဟုခေါ်သည်။ ဝင်းဇားရွာသည် ဧရိယာအားဖြင့် မကျယ်ဝန်းသော်လည်း ဖွဲ့စည်းထားပုံမှာ အလွန် စည်းစနစ်ကျလှသည်။ ရွာ၏အနေအထားသည် အရပ်လေးမျက်နှာ အလိုက်ပဲ အရှေ့အရပ်ကို ရှေ့လှည့်ပြီးတော့ အရှေ့ အနောက် တောင် မြောက် တည်ရှိနေသည်။ ရွာသည် အရှေ့အနောက် ဧရိယာ ကျဉ်း၍ တောင်နှင့်မြောက်ကို အလျားရှည်ရှည် ရှိနေသည်။
ငပုကွရွာ
ငပုကွရွာ
ဝင်းဇားရွာ
ဝင်းဇားရွာ၏အရှေ့ဘက်တွင် ရန်ကုန်-စစ်တွေ အဝေးပြေးလမ်းမနှင့်လေးမြို့မြစ်ရှိသည်။ ရွာ၏ အနောက်ဘက်ဆုံးတွင် စိမ်းစိုနေသော ကွမ်းသီးခြင်း(တော)များရှိသည်။ ရွာထဲတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်း နှစ်ကျောင်း ၊ အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်း၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၊များရှိသည်။ ဝင်းဇားရွာရှိ ရွာသူ/သားများသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် အဓိကအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုကြသည်။
ကြင်ရွှေ၊ ဦး
ပခုက္ကူဝိပဿနာသင်တန်းနည်းပြ ဖြစ်သော ဦးကြင်ရွှေသည် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဟင်္သာတခရိုင်၊ အင်္ဂပူမြို့နယ်၊ လူတော်စုရွာ၌ အဖဦးသာပေါ်၊ အမိဒေါ်မေခင်တို့မှ သက္ကရာဇ် (၁၂၆၁) ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်နာမည်မှာ "မောင်ကြင်" ဖြစ်သည်။ မောင်ကြင်သည် အသက် ခုနစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် လူတော်စုရွာ ကျောင်းဆရာမကြီး ဒေါ်သိန်းလှိုင်၏ မူလတန်းကျောင်း၌ အခြေခံမူလတန်းပညာရပ်များ သင်ယူခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် (၁၂၇၆) ခုနှစ်မှစ၍ ပြည်မြို့ ကန်တွင်းကျောင်းတိုက် ဆရာတော် အရှင်သုဘာသိတ ထံတွင် "ရှင်သာဓုဝတ" ဘွဲ့အမည်ဖြင့် သာမဏေဝတ်ကာ လောကုတ္တရာစာပေများကို သင်ယူခဲ့သည်။ အသက် (၂၀) ပြည့်မြောက်ရာ သက္ကရာဇ် (၁၂၈၁) ခုနှစ်တွင် မအူပင်မြို့ ဒီပဲရင်းကျောင်းတိုက် သိမ်တော်၌ မြင့်မြတ်သော ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။ ရဟန်းသိက္ခာ ခြောက်ဝါအရတွင် ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိဇယာရာမ ပါဠိတက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက်ကြီး၌ ပိဋကတ်စာပေများကို သင်ယူသည်။ ရဟန်းသိက္ခာ (၁၈) ဝါအရတွင် သာသာနာ့ဘောင်မှ လူထွက်ခဲ့ပြီး "ဦးကြင်ရွှေ" အမည်ဖြင့် လေးနှစ်ကြာပြီးနောက် ဒေါ်စိန်ဥနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ သမီးတယောက်ထွန်းကားပြီးနောက် ဇနီးရောသမီးပါ ဆုံးပါးသွားခဲ့ပြီး သောကမီး တောက်လောင်ခဲ့ရသည်။ ယင်းသောကမီးငြိမ်းရာငြိမ်းကြောင်း ဆေးကောင်းကို ဘုရားမြတ်စွာ၏ ပိဋကကျမ်းစာများတွင် ရှာဖွေခဲ့သည်။
ယင်းသို့ စာပေကျမ်းဂန်အရပ်ရပ်ကို ကြည့်ရှုလေ့လာ သုံးသပ်ရှုမှတ် ကြံစည်ရင်း လောကကြီးတွင် ခန္ဓာငါးပါး၊ ရုပ်နာမ်နှစ်ပါးမှတပါး ဘာမှမရှိ သုည၏ အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း၊ ငါ, သူတပါး, ယောက်ျား, မိန်းမ မရှိဘဲ ပရမတ်အပေါ်တွင် ပညတ်ဖုံးနေသည့်အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း ပိုင်ပိုင်မိမိ သိရှိ၍ မိမိသိသည့်အတိုင်း အများတကာသိကြပါစေဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် (၁၃၀၉) ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလမှ စတင်ကာ "ပခုက္ကူဝိပဿနာသင်တန်း" ဟူသော အမည်ဖြင့် စတင်တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ တဝှမ်းရှိ အမြို့မြို့အရွာရွာများတွင်လည်း ဆရာကြီး၏ ဝိပဿနာသင်တန်းခွဲများ ရှိကြသည်။
ဆရာကြီးသည် အသက် (၈၅) နှစ်အရွယ် (၁၃၄၆) ခုနှစ် ဝါဆိုလကွယ်နေ့တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။
စစ်ကုန်းရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်
စစ်ကုန်းရွာ (Sitkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ လှည်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၈၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှည်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၉၁ ဦး၊ မ ၃၉၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
င/လာကြီးရွာ၊ ချောင်းဝ
င/လာကြီးရွာ၊ ချောင်းဝ
ဂရောင်းကွင်းရွာ၊ ကျုံပဒုတ်
ဂရောင်းကွင်းရွာ၊ ကျုံပဒုတ်
လက်ခုတ်ပင်ရွာ၊ မင်းဘူးမြို့နယ်
လက်ခုတ်ပင်ရွာ (Letkhokepin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ လက်ခုတ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၉၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ခုတ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၉ ဦး၊ မ ၁၆၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညာန်ဂယက်ရွာ၊ ရှမ်းစု
ညာန်ဂယက်ရွာ၊ ရှမ်းစု
မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်း
ကလေးမီးဖွားပြီး (၂၄)နာရီအတွင်းတွင် သွေးပမာဏ(၅၀ဝ) သို့မဟုတ် (၁၀ဝ၀) မီလီလီတာထက် ပို၍သွေးသွန်ပါက မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်း (Postpartum bleeding or postpartum hemorrhage PPH) ဟုခေါ်သည်။ အချို့အဆိုအရ မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းဟု သတ်မှတ်ရန် သွေးပမာဏနည်းသွားသည့်ရောဂါလက္ခဏာများလိုအပ်သည်။  ကနဦးဖြစ်ပေါ်တတ်သော ရောဂါလက္ခဏာများမှာ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း၊ မတ်တတ်ရပ်လိုက်သည့်အခါ မူးဝေခြင်းနှင့် အသက်ရှူမြန်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ သွေးပိုဆုံးရှုံးလာသည်နှင့်အမျှ ချမ်းလာခြင်း၊ သွေးပေါင်ချိန်ကျဆင်းခြင်း၊ ဂဏာမငြိမ်ဖြစ်ခြင်းနှင့် သတိလစ်ခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။ ကလေးမီးဖွားပြီးချိန်မှစ၍ နောက်(၆)လအထိ မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။
အများဆုံးဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည့်အကြောင်းရင်းမှာ ကလေးမီးဖွားပြီး သားအိမ်ညှစ်အားမကောင်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ အခြားအကြောင်းရင်းများမှာ အချင်း အကုန်မဆင်းခြင်း၊ သားအိမ်စုတ်ပြဲသွားခြင်းနှင့် သွေးခဲမှုအားနည်းခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းသည် သွေးနီဥပမာဏနည်းပါးသော အာရှလူမျိုးများ၊ ပုံမှန်ထက်ကြီးသော ကလေးမွေးသူများ၊ ကလေးတစ်ယောက်နှင့်အထက် မွေးသူများ၊ အဝလွန်သူများနှင့် အသက်(၄၀)နှင့်အထက် ကလေးမွေးသူများတွင် အဖြစ်များသည်။ ဗိုက်ခွဲ၍မီးဖွားသူများ၊ မီးဖွားရန်အတွက် ဆေးသွင်းထားသောသူများနှင့် မိန်းမကိုယ်ကို ညှပ်၍ မွေးလမ်းကြောင်းချဲ့ထားခြင်း(episiotomy)ခံရသူများတွင်လည်း ဖြစ်တတ်သည်။
အထက်ပါအန္တရာယ်သင့်စေနိုင်သောအချက်များကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်း သို့မဟုတ် မီးဖွားပြီးပြီးချင်း အောက်စီတိုစင်(oxytocin)ဆေးပေး၍ သားအိမ်ညှစ်အားကောင်းအောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်းဖြင့် မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းမဖြစ်အောင် ကာကွယ်နိုင်သည်။ ဆေးပစ္စည်းရှားပါးသောနေရာများတွင် အောက်စီတိုစင်ဆေးအစား မီဆိုပရော့စ်တော(Misoprostol)ဆေးကိုလည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ မီးဖွားပြီးသွေးသွန်ခြင်းကို ကုသရာတွင် အကြောဆေးသွင်းပေးခြင်း၊ သွေးသွင်းပေးခြင်းနှင့် အာဂိုတမင်း(ergotamine)ဆေးပေး၍ သားအိမ်ညှစ်အားကောင်းစေခြင်းတို့ ပြုလုပ်ပေးနိုင်သည်။ အကယ်၍ ဤနည်းလမ်းများဖြင့် ကုသ၍မရပါက သားအိမ်ကို လက်ဖြင့်ဖိနှိပ်ပေးနိုင်သည်။ ဝမ်းဗိုက်ကို ဖိပေးခြင်းဖြင့် အေအော်တာ (aorta) သွေးကြောမကြီးကိုပါ ဖိမိနိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ အကြံပေးချက်မှာ အခြားသောကုသနည်းများ မလုပ်ပေးနိုင်ခင်အချိန်တွင် လေမပါသော ရှော့ဒဏ်ခံနိုင်သည့် အဝတ်အထည်(non-pneumatic anti-shock garment)ကို ဝတ်ထားပေးရန်ဖြစ်သည်။
နမ့်ခတ် (အောက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နမ့်ခတ် (အောက်)ရွာ (Namhkat (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းပတ် (အထက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၅၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပတ် (အထက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၃ ဦး၊ မ ၁၁၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ နမ့်ခမ်း (ထက်)ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခဝမတဘူတာ
ခဝမတဘူတာ (川俣駅 ခဝမတ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂွန်းမခရိုင်၊ မဲအိဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရွှေပြည်ရွာ၊ အလယ်ကျွန်း
ရွှေပြည်ရွာ၊ အလယ်ကျွန်း
မရီရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
မရီရွာ(Mayi)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၁၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လာတားကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၉ ဦး၊ မ ၆၂၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၀၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးအိမ်တန်းရွာ၊ ရှမ်းစု
ငါးအိမ်တန်းရွာ၊ ရှမ်းစု
ဘုတ်စုရွာ၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်
ဘုတ်စုရွာ (Bokesu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ဘုတ်စုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၀၄၅ ဖြစ်သည်။
ဖိုင်တင်ရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ဖိုင်တင်ရွာ (Hpaitin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ နမ့်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၉ ဦး၊ မ ၉၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိန္ဒုရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
အိန္ဒုစံပြကျေးရွာသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သော ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်သည်။ ဘားအံ-ကော့ကရိတ်-မြဝတီလမ်းနှင့် ဘားအံ-ဇာသပြင်-မော်လမြိုင်လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
အိန္ဒုရွာ(Eindu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ အိန္ဒုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၃၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိန္ဒုကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၇၆၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၇၆၁ ဦး နေထိုင်သည်။ ဘားအံ-မြဝတီ လမ်းဘေးတွင် အိန္ဒုဈေး ရှိသည်။ နောင်လုံကျေးရွာ ဘားအံ-အိန္ဒုလမ်းတွင် မြပုဝါဈေး ရှိသည်။ အစိုးရပိုင် အိန္ဒုတိုက်နယ်ဆေးရုံသည် ကုတင် ၁၆ လုံး ဆန့်သည်။ အိန္ဒုတိုက်နယ်ကျန်းမာရေးဌာန ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကချင်ပြည်နယ်နေ့
၁၉၄၈ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ဗြိတိသျှအစိုးရအုပ်ချုပ်ခဲ့သည့် လက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့ပြီး နောက်ထပ် ၆ ရက်အကြာ ဇန်နဝါရီလ (၁၀) ရက်နေ့ကို ကချင်ပြည်နယ်နေ့ သတ်မှတ်ပေးလိုက်သည်။
ထိုနေ့တွင် မြစ်ကြီးနားမြို့၊ စီတာပူမနောကွင်း၌ နံနက် ၈ နာရီတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော သမ္မတကြီး စဝ်ရွှေသိုက်ကိုယ်တိုင်တက်ရောက်၍ မနော မဏ္ဍပ်ကြီးဖွင့်လှစ်ကာ ပထမဆုံးသော ကချင်ပြည်နယ်၏ ပြည်နယ်ကောင်စီကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အဆိုပါ ပြည်နယ်ကောင်စီ အစည်းအဝေး၌ ဦးဆမားဒူးဝါး ဆင်ဝါးနောင်အား ကချင်ပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးသော ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်လျက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ရှေ့မှောက်တွင်ပင် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုစေခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေကျမ်းကို ကချင်ပြည်နယ်၏ ဥက္ကဋ္ဌသစ်ဖြစ်သော ဦးဆမားဒူဝါဆင်ဝါးနောင်၏ လက်သို့ နိုင်ငံတော် သမ္မတကြီးမှ အပ်နှံပေးခဲ့သည်။
ယခုနှစ်ကျရောက်မည့် ကချင်ပြည်နယ်နေ့သည့် ၆၃ ကြိမ်မြောက် ကချင်ပြည်နယ်နေ့ မနောပွဲတော် အထိမ်းအမှတ်နေ့ဖြစ်သည်။ မြန်မာစစ်အစိုးရ မြောက်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်မှ တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇေယျာအောင်မှ ဦးဆောင်ကာ မနောပွဲတော်အား ကျင်းပနေခြင်းဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:ကချင်ပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:နေ့ထူးနေ့မြတ်များ
ကြက်မကြေရွာ
ကြက်မကြေရွာ
သဲကျောရွာ၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်
သဲကျောရွာ (Theakyaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ညောင်လေးပင်မြို့နယ်၊ လှည်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၈၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှည်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၉၁ ဦး၊ မ ၃၉၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်လေးပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​လှေကွဲလဟာရွာ၊ လှေကွဲလဟာ
လှေကွဲလဟာရွာ၊ လှေကွဲလဟာ
မိုရိုဒေါ့ တက်ကို အမျိုးသားအားကစားပြိုင်ဝင်း
သမိုင်းကြောင်း
ဖနွမ်းပင်မြို့ရှိ ၂၃၀ဧက ကျယ်ဝန်းသောမြေပေါ်တွင် တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများ စတင်ရန်အတွက် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဟွန်ဆန်က ၂၀၁၂ ဩဂုတ်လတွင် ဝန်ကြီးအဆင့် ကော်မတီတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ကမ္ဘောဒီးယားအမျိုးသား အိုလံပစ်ကော်မတီ၏ အဆိုအရ ဤအားကစားရုံစုမှာ နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော ခေတ်မီနှင့် နိုင်ငံတကာအဆင့်မီ အားကစားကွင်းများဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း၂၀၀နီးပါး ကုန်ကျမည့် ဤစီမံကိန်းကို ၂၀၁၃ခုနှစ် ဧပြီလတွင် စတင်ခဲ့သည်။ဤစီမံကိန်းအား တရုတ်နိုင်ငံအစိုးရမှ ကူညီထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။
စီမံကိန်း၏ ပထမအဆင့်ကို ၂၀၁၇ ဧပြီလ ၄ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒုတိယအဆင့်အဖြစ် အဓိက အားကစားကွင်းဖြစ်သော မိုရိုဒေါ့ တက်ကို အမျိုးသားအားကစားကွင်းကို ဆက်လက် တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
ပုံစံ
လက်ရှိပုံစံမှာ ကွင်း (၆)ကွင်းနှင့် လူ ၁၅၀၀လေ့ကျင့်နိုင်သော အားကစားခန်းမတစ်ခု ပါဝင်သည်။ မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံမှာ ပရိသတ် ၁၅၀၀၀ဝင်ဆံ့ပြီး ရေကူးကန်မှာ ပရိသတ် ၆၀၀၀ဝင်ဆံ့သည်။
ပရိသတ် ၃၇၀၀ဆံ့သော ကြက်တောင်နှင့် တင်းနစ်ခန်းမ၊ ပရိသတ် ၃၇၀၀ဆံ့ ကျွမ်းဘားနှင့်ရိုးရာအားကစားလန်းမ၊ဘက်စကက်ဘော၊ဘော်လီဘောနှင့် ဖူဆယ်ကစားနည်းများအတွက် ပရိသတ်၃၀၀၀ဆံ့ကွင်းများ လည်းပါဝင်သည်။ ခြောက်ထပ်အဆောက်အဦး ၄လုံး၊ ရှစ်ထပ်အဆောက်အဦး ၄လုံးလည်း ပါဝင်ပြီး အခနိးပေါင်း ၄၀၀နှင့် စားသောက်ခန်းမ ၂ခုပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံရှိ အားကစားကွင်းများ
နမ့်ခတ် (ထက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နမ့်ခတ် (ထက်)ရွာ (Namhkat (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းပတ် (အထက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၅၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပတ် (အထက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၃ ဦး၊ မ ၁၁၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ နမ့်ခမ်း (အောက်)ဖြစ်သည်။