cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံသို့ လာရောက်နေထိုင်ခြင်း
ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်းမှ ပေါ်ထွက်လာသော စံသဘောထားကွဲလွဲမှု
နိုင်ငံရေးအရ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်းသည် အခြားသောအကြောင်းအရာများ ဖြစ်သော နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေး၊ အကြမ်းဖက်ဝါဒနှင့် အထူးသဖြင့် အနောက်ဥရောပတိုက်တွင်အဓိကကိုးကွယ်လျက် ရှိသော လက်ရှိအစ္စလာမ်ဘာသာနှင့် ပို၍ပို၍ဆက်စပ်ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည်။ လုံခြုံရေးနှင့်သက်ဆိုင်သော ထိုအကြောင်းအရာများသည် ဂျီလန်း-ပို့စတန် မိုဟာမက် (Jyllands-Posten Muhammad) ကာတွန်းများ အငြင်းပွားမှုကို အနောက်ဥရောပတွင် မွတ်စလင်များ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်းမှ ပေါ်ထွက်လာသော စံသဘောထားကွဲလွဲမှု ဥပမာအနေဖြင့် ညွှန်ပြသည့် ၂၀၀၅ခုနှစ် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး ထကြွလှုပ်ရှားမှု ကို ရည်ညွှန်းကိုးကားသည်။ ထိုစဉ်တွင်၂၀၀၅ခုနှစ် ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေး ထကြွလှုပ်ရှားမှုတွင် အများဆုံးပါဝင်သူများမှာ ပြင်သစ်နိုင်ငံသားများ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် လာရောက်နေထိုင်သူများမဟုတ်ကြောင်း၊ ၎င်းတို့ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြရခြင်း၏ အနှစ်သာရမှာ တူညီသောအခွင့်အရေးရပိုင်ခွင့်များကို ငြင်းပယ်ခြင်းနှင့် နိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တဒေသတွင် သိသာထင်ရှားသော လူမျိုးခွဲခြားရေးဝါဒတို့ကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း၊ စသည့်အချက်များကို အသိအမှတ်ပြုရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။ အားလုံးသော ယင်းအသင်းအဖွဲ့များကြောင့် ဥရောပနိုင်ငံ အများအပြားတွင် လာရောက်နေထိုင်ခြင်းသည် စိတ်ခံစားချက်နှင့်သက်ဆိုင်သော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအချက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။
လူ့ကျင့်ဝတ်
အချို့သော အငြင်းပွားဖွယ်ရာများမှာ နိုင်ငံအတွင်း သို့မဟုတ် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနှင့်တစ်နိုင်ငံအကြား လွတ်လပ်စွာလူပ်ရှားခွင့်သည် အခြေခံလူအခွင့်အရေး ဖြစ်ပြီး ကန့်သတ်မှုများပါသော ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်း ဆိုင်ရာမူဝါဒများ၊ နိုင်ငံ့ စံနမူနာများသည် လွတ်လပ်စွာ လူပ်ရှားခွင့်ရှိသော ဤလူအခွင့်အရေးကို ချိုးဖေါက်သည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းကဲ့သို့ အငြင်းပွားမှုများသည် မင်းမဲ့ဝါဒ နှင့် လွတ်လပ်ရေးဝါဒ ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတော်ကို ဆန့်ကျင်သော သဘောတရားများ အကြားတွင် ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ဒဿနပညာရှင်နှင့် "တံခါးဖွင့်ဝါဒ" အတွက်လှုပ်ရှားသူဖြစ်သည့် ဂျက်ကော့အက်ပဲက "လူသားများကို ခြားနားစွာ ဆက်ဆံခြင်းသည် ၎င်းတို့သည် နို်င်ငံတော်နယ်နိမိတ်နှင့် ဆန့်ကျင်ဖက်အခြမ်းတွင် မွေးဖွားခဲ့ခြင်းကြောင့် ၎င်းကို ဒဿနိကဗေဒဆိုင်ရာ ခေတ်ရေစီးကြောင်း၊ ဘာသာရေး သို့မဟုတ် လူ့ကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ သဘောတရား တို့တွင် မည်သည့်သဘောထားနှင့်မဆို ဘောင်ဝင်ရန် ညှိယူရေးမှာ ခက်ခဲလှသည်။" ဟု ရေးသားခဲ့သည်။
တန်းတူညီမျှမှု အခွင့်အရေးများ
နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံသို့ လာရောက်နေထိုင်ခြင်းကို ခွင့်ပြုပါက ၎င်းသည် ထုံးစံအတိုင်း ရွေးချယ်ခွင့် ရှိသည်။ လူဖြူ ဩစတြေးလျ ပေါ်လစီကဲ့သို့ လူမျိုးရေးဆိုင်ရာ ရွေးချယ်ခြင်းသည် တစ်ဖြည်းဖြည်း ကွယ်ပျောက်လာသည်။ သို့သော် များသောအားဖြင့် ပညာတတ်သော၊ တတ်ကျွမ်းသော ကြွယ်ဝသော သူများကို ဦးစားပေးသည်။ ဝင်ငွေနည်းပါးသော နိုင်ငံများမှ ဆင်းရဲသော လူများအပါအဝင် အခွင့်အရေးနည်းသောသူများမှာ ချမ်းသာသော နိုင်ငံများက ပေးသော တရားဝင်ဖြစ်ပြီး အကာအကွယ်လည်းပေးသည့် လာရောက်နေထိုင်ရာ အခွင့်အရေးများကို မရရှိနိုင်ပါ။ ဤတန်းတူညီမျှမှု မရှိခြင်းကိုလည်း ဒီမိုကရေစီစနစ်(အနည်းဆုံး အယူအဆဆိုင်ရာတွင်) ကျင့်သုံးသော နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုသည့် တန်းတူညီမျှမှု အခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများနှင့် ကွဲလွဲမှုအဖြစ် အဝေဖန်ခံရသည်။ ကျွမ်းကျင်မှုမရှိသော သူများအတွက် တံခါးပိတ်ရခြင်းအကြောင်းရင်းမှာ မှတ်တမ်းမရှိဘဲ နိုင်ငံတွင်း လာရောက်နေထိုင်ကြခြင်း၏ အဓိက အကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ ဤပေါ်လစီ၏ ဆန့်ကျင်ဖက်သဘာဝသည်လည်း - ကျွမ်းကျင်မှုမရှိသော လာရောက်နေထိုင်သူများ၏ လုပ်အားကို ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရပြီး ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်စေသည့် အတွက် - လူမျိုးစုဆိုင်ရာ အငြင်းပွားချက်များအရ ဝေဖန်ခြင်း ခံနေရသည်။
လွတ်လပ်စွာ ရွှေ့ပြောင်းခွင့်ကို ရည်ရွယ်သူ တစ်ဦးချင်းအား ရွေးချယ်ပေးအပ်သော နိုင်ငံတွင်းလာရောက်နေထိုင်မှု ပေါ်လစီများသည် အိမ်ရှင်နိုင်ငံအတွက် စီးပွားရေးတိုးတက်မှု ရှိစေရန် ရည်ရွယ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ဦးနှောက်ဖောက်စားခံရခြင်းဖြစ်သည့် ပညာတတ်လူနည်းစုကို ဆုံးရှုံးရသည့်အတွက် ဆင်းရဲသော နိုင်ငံ၏ အသားတင် အရှုံးကိုလည်း ဆိုလိုနိုင်သည်။ ဤသည်မှာ အစဦးပိုင်းတွင် လူများကို ရွှေ့ပြောင်းအခြေချရန် လှုံ့ဆော်ပေးသော လူနေမှုအဆင့်အတန်းဆိုင်ရာ တစ်ကမ္ဘာလုံး တန်းတူညီမျှမှုရှိရေးကို ပိုမိုဆိုးရွားစေနိုင်သည်။ ‘ကျွမ်းကျင်အလုပ်သမား ပြိုင်ဆိုင်မှု’ ဥပမာတစ်ခုမှာ ပထမကမ္ဘာနိုင်ငံများခေါ် ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများက တတိယကမ္ဘာနိုင်ငံများခေါ် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများမှ ကျန်းမာရေးလုပ်သားများကို အမြဲ ခေါ်ယူအလုပ်အကိုင်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
မန်မော်ရွာ၊ ဆပ်ကယား
မန်မော်ရွာ (Manmaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ဆပ်ကယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၄၃၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်တောရွာ၊ ဝါးတောစွန်း
ပေါက်တောရွာ၊ ဝါးတောစွန်း
သာချင်း
သာချင်း
သာချင်းဟူသောအဖွဲ့သည် ဟောစာနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။ သာချင်းမပေါ်မီကဟောစာများပေါ်ပေါက် ၏။ နောက် တစ်ဖြည်းဖြည်းဟောစာများကို သာယာချေငံစွာ တစ်မျိုးတမည်ပြောင်းလွှဲဖွဲ့ဆိုကြကာ သာချင်းဟုအမည် ပေးကြဟန်တူသည်။ သာချင်းစပ်ဆိုရာ၌ စာဆိုသူလက်ထက် မတိုင်မီ ဖြစ်ပေါ်သောအကြောင်းအရာများကိုလည်း ကောင်း ၊ဇာတ်ဝတ္ထုများကိုလည်းကောင်း ဖွဲဆိုလေ့ရှိကြသည်။ စပ်ဆိုပုံ မှာလေးလုံးတစ်ပိုဒ် သို့မဟုတ်၊ငါးလုံးတစ်ပိုဒ်၊ သို့မဟုတ် ခြောက်လုံးတစ်ပိုဒ်ထား၍ရေးစပ်နိုင်သည်။ ရကန်စပ်ပုံစပ်နည်းနှင့် လည်း အနည်းငယ်ဆင်တူလေသည်။
'ဆင်ဖြူနာဂ၊ ဆဒ္ဒန္တလည်း၊ နတ်သစက်အောက်၊ လစဉ်ရောက်၍၊ နတ်လောက်ကညာ။။ တိုင်းအ တည်တည်ပြည် အစို့စို့၊ ထီးတိုင်းတို့က၊ စက်ပို့နိယံ၊ သစ္စာနှံ၍၊ ကျွန်ခံလာသည်၊ ရတနာပူရ၊သားတော်မြေးမြစ်၊ ညွန့်သစ်စည် ပင်၊ ရာဇဝင် အခေါင်၊တပေါင်ကြွေးဟစ်၊ထွန်းရာဖြစ်သည်၊အောက်သေဋ္ဌဟု၊ ရွှေပြည်ဝကြီး' စသည်ဖြင့်ကာရန်အအုပ် အခံ ကန်၍သွား လေသည်။ ကာရန်ကန်ရုံမက ရကန်၌ကဲ့သို့ပင်အခြား ဆရာများကိုကန်ပုံ ရန်ပျိုးပုံလည်းဆင်ဆင် တူသည်။
သို့သော်ရကန်ဟူသော အဖွဲ့အနွဲ့သည် သာချင်းများ ပေါ်ပြီးနောက်မှ ပေါ်ပေါက်လာသောကြောင့် သာချင်းသည် ရကန်၏ရှေ့တော်ပြေးဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ သာချင်းဟူသောအဖွဲ့အနွဲ့ကို ရှေးဦးစွာတီထွင်သူမှာ မင်းဇေယျရန္တမိတ်ဘွဲ့ခံ တောင်ခွင်မြို့စားဦးသာအောင် ဖြစ်လေ သည်။
ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ
ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ (ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီ (ခ) USDPပါတီ)သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အင်အားကြီး နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Union Solidarity and Development Party - USDPဟု လူသိများသည်။ ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်းအား အမည်နာမ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းထားသော ပါတီဖြစ်သည်။ ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီသည် လက်ရှိအတိုက်အခံ ပါတီ ဖြစ်သည်။ ပါတီ၏ နိုင်ငံရေး သဘောတရား(political ideology)မှာ ကွန်ဆာဗေးတစ် ဝါဒနှင့် အမျိုးသား​ရေးဝါဒ ဖြစ်သည်။  နိုင်ငံရေးရပ်တည်ချက်မှာ အလယ်-လက်ယာ ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ရဲချုပ်ဟောင်း ဦးခင်ရီက ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူ ဦးဆောင်သည်။
တပ်မတော်အစိုးရလက်ထက် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ မှ ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သောအသင်းကြီးဖြစ်ပြီး ယခုအခါတွင် နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန် ၂ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် ထံတွင် ပါတီမှတ်ပုံတင်ကာ သီးခြားရပ်တည်နေသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲမှာ မြန်မာပြည်တဝှမ်း ၈၈၂ နေရာ အနိုင်ရခဲ့သည်။USDP ပါတီမှ ဦးသိန်းစိန်ကို လွှတ်တော်က သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၁ ကတည်းက ၎င်းတို့ အစိုးရသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများကို ကျယ်ပြန့်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ပြည်တွင်းရော ပြည်ပပါ ထိုလုပ်ဆောင်ချက်များကို လိုလားခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၂၀၁၂ ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ၄၃ နေရာ၌ NLD နှင့် ရင်ဆိုင်ရသည့်အခါများတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်NLD က USDP ကို အနိုင်ရပြီး အာဏာရလာသည်။၂၀၁၈ ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် လစ်လပ်မဲဆန္ဒနယ် သုံးနေရာ၌ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
သမိုင်း
ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ပါတီ ပါတီလာလျှောက်စဉ်က ပါတီခေါင်းဆောင်မှာ ဦးသိန်းစိန်ဟု ဖော်ပြထားပြီး ဒုတိယ ခေါင်းဆောင်မှာ ဦးဋ္ဌေးဦးဟု ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်၏ အင်တာနက် စာမျက်နှာတွင် ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
၂၀၁၅ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်ညတွင် နေပြည်တော်ရှိ ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ဌာနချုပ်တွင် ရှုပ်ထွေးမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ယာယီပါတီဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ယူထားသူ သူရ ဦးရွှေမန်းနှင့် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဦးမောင်မောင်သိန်း တို့မှာ ပါတီတွင် တာဝန်ယူထားသည့် ရာထူး အသီးသီးမှ ဖယ်ရှားခံခဲ့ရပြီးဖြစ်သည်။
ယင်းနောက် ပါတီဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးဋ္ဌေးဦး ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးမှာလည်း ဦးတင်နိုင်သိန်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယင်းအခြေအနေများကို ပြည်ထောင်စု ကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ပါတီက ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်တွင် သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ဦးရွှေမန်းသည် ပါတီဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင်အဖြစ် ဆက်လက်ရှိနေမည်ဟု အဆိုပါနေ့ သတင်းစာ ရှင်းလင်းပွဲတွင် ပြောဆိုခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီအနေနဲ့ သူတို့ရဲ့ ဒုတိယအကြိမ်ပါတီညီလာခံမှာ ဥက္ကဋ္ဌနေရာကို အပြောင်းအလဲ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယခင်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသိန်းစိန်နေရာမှာ ဦးသန်းဌေးကို ပါတီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ဦးသန်းဌေးဟာ ယခင် တပ်မတော်မှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး စွမ်းအင်ဝန်ကြီးဌာနမှာ ဒုဝန်ကြီး နှင့် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး၊ ရထားပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့မှာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသူလည်း ဖြစ်သည်။
ပါတီခေါင်းဆောင်များ
ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ
အောင်ပြည်သာရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
အောင်ပြည်သာရွာ(Aungpyithar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ မိုးဖိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၈၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဖိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၇ ဦး၊ မ ၁၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၉၆၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်နီဆီလင်
ပင်နီဆီလင် (Penicillin) သည် ဘက်တီးရီးယား ကူးစက်မှုကြောင့် ဖြစ်ပွားသည့် ရောဂါများကို ကုသသည့် ပဋိဇီဝ ဆေး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပင်နီဆီလင်ကို စကော့တစ်ရှ် လူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် အလက်ဇန္ဒား ဖလင်းမင်း က ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းမှသာ စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်လာသည်။ ပင်နီဆီလင်ကို ဆစ်ဖလစ်ရောဂါ၊ အာသီးရောင်ရောဂါ၊ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ရောဂါ၊ နမိုးနီးယားခေါ် အဆုတ်ရောင်ရောဂါနှင့် အခြားရောဂါများကို ကုသရာတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ကာလအတွင်း အသုံးများခဲ့သည်။
Alexander Fleming က ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်းရှိ ဘက်တီးရီးယား မွှေးမြူသည့် petri dish ထဲတွင် မှိုတက်နေကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ မှိုတက်သည့်နေရာတွင် ဘက်တီးရီးယားများ ကြီးထွားခြင်း မရှိကြောင်းတွေ့ရှိရာမှ ထိုဖမ်းဂတ်စ်မှို (Fungus) များသည် ပိုးမွှားများကို သေစေကြောင်း စမ်းသပ်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျသား သိပ္ပံပညာရှင် Howard Walter Florey က ပင်နီဆီလင်မှိုများကို ဆေးဝါးအဖြစ် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
အချို့လူများမှာ ပင်နီဆီလင်နှင့် မတည့်ကြပေ။ ထိုလူများ ပင်နီဆီလင်ထိုးမိလျှင် အရေပြား၌ မိတ်ကဲ့သို့ အနီကွက်များ ထခြင်း၊ အော့ချင်အန်ချင်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်းများ ဖြစ်တတ်သည်။ ပိုဆိုးလျှင် ကိုယ်ပူခြင်း၊ အော့အန်ခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အမင်း ယားယံခြင်းတို့ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။
ပင်နီဆီလင်မှာ အာနိသင်ထက်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပင်နီဆီလင်ကို လက်လွတ်စပယ် အသုံးပြုလာသောကြောင့် ရောဂါအချို့မှာ ဆေးမတိုးသည့် လက္ခာများ ရှိလာသည်။
ငါးခုန်းမစမ်း
ငါးခုန်းမစမ်း
သက္ကရာဇ် ၉၂၆-ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးက တည်ခဲ့ကြောင်း တွံတေးရွှေဆံတော်သမိုင်းတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် ငါးခုန်းမကျေးရွာနှင့်အတူ ရှမ်းစုကျေးရွာ၊ မူးလမန်းကျေးရွာ၊ ညောင်တံခါးကျေးရွာများကိုလည်း တည်ခဲ့သည်။ ထိုကျေးရွာများသည် တွံတေးရွှေဆံတော်ဘုရားအနီး ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိသည်။
ဆိုနီ ရုပ်သံ ဖျော်ဖြေရေး
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၈၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ကိုလံဘီယာ ရုပ်ရှင် (Columbia Pictures) ကို ပိုင်ဆိုင်သည့် ကိုကာကိုလာ ကုမ္ပဏီမှ ယင်းရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း၏ ရှယ်ယာအချို့ကို Tri-Star Pictures သို့ ရောင်းချခဲ့သည်။ ကိုလံဘီယာ ရုပ်ရှင် လုပ်ငန်းကို ကိုလံဘီယာ ရုပ်သံ ဖျော်ဖြေရေး (Columbia Pictures Entertainment, Inc. သို့ CPE) အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ CPE ကို ကိုကာကိုလာ ကုမ္ပဏီမှ ၄၉%၊ ရှယ်ယာရှင်များမှ ၃၁% နှင့် Tri-Star ရှယ်ယာရှင်များမှ ၂၀% အသီးသီး ပိုင်ဆိုင်ကြသည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် CPE တွင်ပါဝင်သည့် ကိုကာကိုလာ ကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာများအားလုံးကို ဆိုနီ ကော်ပိုရေးရှင်းမှ ဝယ်ယူခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် CPE ၏ လက်ကျန်ရှယ်ယာ ၅၁% ကို ဆိုနီ မှ ထပ်မံ ဝယ်ယူနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် CPE ကို ဆိုနီ ရုပ်သံ ဖျော်ဖြေရေး အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစနစ် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းအဖွဲ့
Myanmar Unicode and NLP Research Centre သည် NGO (non-governmental organization)ဖြစ်သလို၊ NPO (non-profit organization)ဟုခေါ်သော ကိုယ်ကျိုးမဖက် အများအကျိုးအတွက် ဆောင်ရွက်နေသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အတိုကောက် အခေါ် Myanmar NLP ဟု ဖြစ်သည်။
အဖွဲ့၏ ရည်ရွယ်ချက်
NLP နယ်ပယ်ဆိုင်ရာ သဘောထား အမြင်နှင့် သတင်းအချက်အလက် အရင်းအမြစ်များ ဖလှယ်နိုင်ရန်။ NLP နယ်ပယ်၌ ကျွမ်းကျင်သူပညာရှင်များ၊ နည်းပညာများ နှင့် အသိပညာများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန်။ NLP နယ်ပယ်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းသုတေသနပြုမှုများ ပိုမိုတိုးမြင့်လာစေရန်။
အဖွဲ့၏ ပင်မလုပ်ငန်းစဉ်
Myanmar NLP Lab ၏ အဓိက Project မှာ ကွန်ပျူတာဘာသာပြန်စနစ်(Machine Translation) ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကွန်ပျူတာဘာသာပြန်စနစ်အတွက် လိုအပ်သော Project များဖြစ်သည့် Word Segmentation၊ Annotated Parallel Corpus၊ Translation Memory နှင့် OCR တို့ကိုလည်း ပူးတွဲ လုပ်ဆောင်လျက် ရှိသည်။
နောက်ခံသမိုင်း
Myanmar NLP ကို ၂၀၀၃-ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၇)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ အဖွဲ့ဝင် (၁၇)ဦးနှင့် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် Pentium IV Server တစ်လုံး၊ Pentium IV ကွန်ပျူတာ(၆)လုံးနှင့် လုပ်ငန်းစတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် Pentium IV Server တစ်လုံးကို ထပ်မံတပ်ဆင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ကွန်ပျူတာအသင်းချုပ်ရှိ Incubation Center မှာ မြန်မာ ယူနီကုဒ်စနစ်ကို စတင် အကောင်အထည် ဖော်သည်။ အချိန်ပြည့် ပရိုဂရမ်မာ (၃)ဦး၊ မြန်မာစာ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရ (၃)ဦးနှင့် မဟာဝိဇ္ဇာတန်းတက်ရောက်နေသူ (၃)ဦးတို့ဖြင့် အဆိုပါ လုပ်ငန်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးရှိ မြန်မာစာတတ်မြောက်သူတိုင်း ကွန်ပျူတာကို အသုံးပြုနိုင်၍ သတင်းအချက်အလက်များ ရယူအသုံးချနိုင်ရန်၊ နယ်ပယ် အသီးသီးတွင် ကွန်ပျူတာသုံးစနစ်များကို မြန်မာဘာသာဖြင့် အသုံးချနိုင်ရန် စသည့် ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ကျန်ရှိနေသော လုပ်ငန်းများဖြစ်သည့် စာလုံးပေါင်းသတ်ပုံ စစ်ဆေးခြင်း၊ ကမ္ဘာသုံးဘာသာစကားအမျိုးမျိုးကို မြန်မာဘာသာသို့ ကွန်ပျူတာဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း၊ စသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည့် အဆင့်မြင့်မြန်မာစာသုံးစနစ်ကို ပိုမို ထိရောက်မြန်ဆန်စွာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အတွက် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး၏ ၁၄-၁၁-၂၀⁠၀၅ ရက်နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၃၅/၂၀⁠၀၅ ဖြင့် အီလက်ထရောနစ် အမျိုးသားအဆင့် လုပ်ငန်းအဖွဲ့၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်း ဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးစီးသော ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာစံနစ် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းအဖွဲ့ကို တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။
ဦးဆောင်သူများ
မြန်မာတစ်မျိုးသားလုံးအသုံးပြုရန် စံအဖြစ်လုပ်ဆောင်ကြရသည်ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာယူနီကုတ်ဖြစ်မြောက်ရေးအဖွဲ့တွင် နည်းပညာအရရော၊ မြန်မာစာစနစ်ဆိုင်ရာအတွက်ပါ မြန်မာစာအဖွဲ့မှ တတ်ကျွမ်းသူ ပညာရှင်များနှင့် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။ မြန်မာစာအဖွဲ့မှ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ဦးစံလွင်၊ မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင် ဦးထွန်းတင့် ၊ သမိုင်းအဖွဲ့ဝင် ဦးသော်ကောင်းတို့ ပါဝင်ကြသည်။ ကွန်ပျူတာနည်းပညာအတွက် ပညာရှင်များဖြစ်သော ဦးသိန်းထွဋ်၊ ဦးဇော်ထွဋ်၊ ဦးငွေထွန်း၊ ဦးဝေလင်းကျော် တို့က စိတ်ရောကိုယ်ပါ ယနေ့တိုင် အကူအညီပေး ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြသည်။ အတွင်းရေးမှူးမှာ ဒေါက်တာ ဒေါ်မြင့်မြင့်သန်း ဖြစ်သည်။ Myanmar NLP ကို အောက်ပါ ပညာရှင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သည်။
Supervising and Advisory Group
ဦသိန်းဦး
Managing Director,
ACE Data Systems
President, Myanmar Computer Federation (MCF)
ဒေါက်တာကျော်သိန်း
Retired Rector
University of Computer Science,
Yangon
Chairman,
MITSC (Myanmar IT Standardization Committee)
ဒေါက်တာ ဒေါ်မြင့်မြင့်သန်း
e-Learning Center
(a training center funded by Japan)
အခြားအဖွဲ့ဝင်များ
ဦးသော်ကောင်း
Member, Myanmar Language Commission
Retired Chief Librarian, Yangon University Library
ဦးထွန်းတင့်
ဦးသောင်းတင်
MD, KMD Computer Center
President, Myanmar Computer Scientist Association (MCSA)
ဦးအောင်ဇော်မြင့်
MD, Winner Computer Group
President, Myanmar Computer Industry Association (MCIA)
Working Group
Zaw Htut (a) Steven Htut
Executive Committee Member,
Co-ordinator, Myanmar Language SIG (Special Interest Group),
MCSA
Managing Director /Chief Technical Officer,
Myanmars.NET & Win Myanmar Systems
ငွေထွန်း
Director, eTrade Myanmar
ထွန်းထွန်းလွင်
Programmer
Myanmar World Distribution
သန့်ဇင်ဦး
Web Development Manager, Myanmars.NET
Devloper
ကျော်လင်း
Myanmar NLP Research Center
Sun Toon
Developer,
လုပ်ငန်းအစီအစဉ်
(က) အခြေခံ မြန်မာစာသုံးစနစ် Basic Language Support (Enabling Kit) (ခ) အဆင့်မြင့် မြန်မာစာသုံးစနစ် အဆင့်(၁) Advanced Support Level 1 (ဂ)အဆင့်မြင့် မြန်မာစာသုံးစနစ် အဆင့်(၂) Advanced Support Level 2 (ဃ) အဆင့်မြင့် မြန်မာစာသုံးစနစ် အဆင့်(၃) Advanced Support Level 3
ရယူနိုင်သော ကွန်ပျူတာသုံးစနစ်များ
ကွန်ပျူတာသုံး မြန်မာစာနစ် အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းအဖွဲ့မှ ထုတ်လုပ်ထားသော ကွန်ပျူတာသုံးစနစ်များကို အများပြည်သူ အသုံးပြုနိုင်ရန် ဖြန့်ချိထားသည်။ အဆိုပါ စနစ်များကို ဒေါင့်လုတ်ခ် ရယူနိုင်သည်။
ဝက်ဘ်ဆိုဒ်
Myanmar NLP Webiste
နမ့်ခိုလုံရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နမ့်ခိုလုံရွာ (Namhkolong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ စုံလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စုံလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၈၉ ဦး၊ မ ၃၀၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုသိုလ်ဖန် ဗိမာန်အသင့် ဘုံအသင့်
ရှင်းလင်းချက်
ကုသိုလ်ကံ ဖန်တီးပေးသူအဖို့ ဘုံဗိမာန်အသင့် ဖြစ်နေသကဲ့သို့ ကံကောင်းသူအဖို့ အရာရာမှာ အဆင်သင့် ဖြစ်နေတတ်သည်ကို ဆိုလိုသည်။
မြေခွေး
လူတယောက်အား မြေခွေးနှင့် တူသည်ဟု ပြောလျှင် ထိုသူမှာ သူတပါးအပေါ်တွင် ပါးနပ်၍ ကောက် ကျစ်စဉ်းလဲသည်ဟု ဆိုလိုကြောင်း လူတိုင်း သိရှိကြသည်။ မြေခွေးသည် တောခွေးတမျိုးပင်ဖြစ်၏။ ကန်နီဒီးမျိုးရင်း တွင်ပါဝင်၍ ယင်း၏ ပါဏဗေဒအမည်မှာ "ဗာလပီး ဗာလပီး"(Vulpes vulpes) ဖြစ်၏။ မြေခွေးသည် ကိုယ်အလျားရှည်သော်လည်း တိုသောခြေထောက်များရှိသည်။ တောတိရစ္ဆာန်များတွင် လိမ္မာပါးနပ်ခြင်း၊ ကောက်ကျစ်ခြင်း၌ စာဖွဲ့လောက်ကြောင်း ရှေးအစဉ်အလာကပင် ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ ချွန်သောနှုတ်သီး၊ ထောင်သောနားရွက်၊ ဖွာသောအမြီးနှင့် မျက်လုံးမှာ ကြောင်မျက်စိကဲ့သို့ အလင်းရောင်ကို လိုက်၍ ပြောင်းလဲတတ်သော သူငယ်အိမ်ရှိသည်။ မြေခွေးသည် အလွန်ပါးနပ်လိမ်မာသဖြင့် အမဲလိုက်ခွေးအုပ်ကြီးနှင့် လူများကိုပင် လွတ်အောင်ရှောင်ကွင်း၍ပုန်းနေနိုင်သည်။ ညဉ့်အခါတောရွာများသို့ ဝင်၍ လယ်သမားများ၏ ကြက်၊ ငှက်များကို ခိုးယူစားသောက်တတ်သော်လည်း မြေခွေးကို ဖမ်းမိရန်ကား မလွယ်ကူချေ။ နေ့အချိန်တွင် သစ်ခေါင်းများ၊ မြေတွင်းများအတွင်း၌ ပုန်းအောင်းနေလျက် ညချမ်းအချိန်များ၌သာ အစာရှာလေ့ရှိကြသည်။ အပြည်ပြည်ရှိမြေခွေးများမှာ အမျိုးအရောင်မတူဘဲ ရာသီဥတုကိုလိုက်၍ ကွဲပြားကြသည်။ တောင်အမေရိကနှင့် ဩစတြေးလျတိုက်များတွင်ကား မြေခွေးကို မတွေ့ရချေ။ ကမ္ဘာ့မြောက်ပိုင်းရေခဲပြင်များရှိ မြေခွေးများမှာ ဆောင်းရာသီတွင် ဆွတ်ဆွတ်ဖြူသော အမွှေးများရှိလာသဖြင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ မုဆိုးများသည် သားမွှေးအတွက် အထူးလိုက်လံဖမ်းဆီးကြသည်။ ငွေရောင်တောက်သော မြေခွေးဖြူ၏ အရေကို လူကုံထံများက အဖိုးများစွာပေးဝယ်၍ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ယခုအခါ လုပ်ငန်းတရပ်အဖြစ် ထိုငွေရောင် မြေခွေးများကို ခြံကြီးများခတ်ကာ မွေးမြူကြသည်။ မြေခွေးသည် အသားစား သတ္တဝါသက်သက်ဖြစ်၍ အခြားတိရစ္ဆာန်ငယ်ကလေးများနှင့် ငှက်များကို စားသောက်နေထိုင်သည်။
ရေးနတ် ဒဏ္ဍာရီ
ရေးနတ်အမည်ရှိသော မြေခွေး (ရှေးဟောင်းပုံဝတ္ထု) တရံရောအခါ မိမိအလိုက်ဖာသာ မနေဘဲ အခြားတိရစ္ဆာန်များအား လိုက်လံနှောင့်ယှက်လေ့ရှိသော အလွန်ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲသည့် ရေးနတ်ခေါ် မြေခွေးတကောင်ရှိသတည်း။ ထိုမြေခွေးသည် အခြားတိရစ္ဆာန်များကို မကြာခဏဒုက္ခပေးသဖြင့် သားတို့၏ဘုရင် ခြင်္သေ့မင်းသည် သူ့အား မကြာမကြာဆင့်ခေါ်စစ်ဆေးရလေသည်။ သို့ရာတွင် ထိုမြေခွေးသည် လိမ္မာပါးနပ်လှသဖြင့် အပြစ်ဒဏ်မှ ကင်းလွတ်ခဲ့သည်ချည်းသာဖြစ်ခဲ့သည်။
တခါသော် သူ့အား ခေါ်လာရန် ခြင်္သေ့မင်းက ဝက်ဝံတစ်ကောင်ကို စေလွှတ်လိုက်၏။ မြေခွေးသည် ထွက်ပြေးရန် ကြံစည်ထားပြီးဖြစ်ရကား သူ့မှာ ပျားလပို့ကို စားထားသောကြောင့် နေထိုင်မကောင်းဖြစ်နေကြောင်း ဝက်ဝံအား ပြောဆို၏။ ထိုအခါ ဝက်ဝံသည် ပျားဟူသော စကားကိုကြားလျှင်ပင် သွားရည်ယိုလာသဖြင့် သူ့အား ထိုပျားလပို့ရှိသောနေရာကိုပြပါရန် မြေခွေးအား တောင်းပန်တော့၏။ သို့ဖြင့် မြေခွေးလည်း ဝက်ဝံကို နေရာတစ်နေရာသို့ ခေါ်သွားလေသည်။ မြေခွေး ခေါ်သွားသောနေရာတွင် အတွင်း၌ အခေါင်းဖြစ်နေသော သစ်တုံးတစ်တုံးရှိ၏။ လက်သမားတယောက်က ထိုတုံးကို ထက်ဝက်ခန့်ခွဲဖြတ်ပြီးလျှင် သပ်လျှိုထားခဲ့ရာ တုံးမှာ အတန်ငယ် ဟ နေ၏။ မြေခွေးက ဝက်ဝံကို ထိုတုံးထဲတွင် ပျားလပို့ရှိကြောင်းပြော၍ ဝက်ဝံသည် လောဘတကြီး စားသောက် စုပ်ယူမည့်သဘောနှင့် သစ်ခေါင်းထဲသို့ ဦးခေါင်းကို သွတ်လိုက်၏။ ထိုခဏ၌ မြေခွေးသည် သပ်များကို ဆွဲနုတ်လိုက်သဖြင့် ဝက်ဝံ၏ဦးခေါင်းမှာ သစ်ခေါင်းထဲတွင် ပိတ်၍ညှပ်မိလျက်ဖြစ်တော့၏။ ဝက်ဝံမှာ အော်ဟစ်ရုန်းကန်သော်လည်း မလွတ်ချေ။ မကြာမီ လက်သမားနှင့် သူ့အိမ်နီးချင်းများသည် ဝက်ဝံအော်သံကြားသဖြင့် ပြေးလာကြစဉ် ဝက်ဝံမှာ ကြောက်အားလန့်အားနှင့် အတင်းဆောင့်၍ ရုန်းလိုက်ရာ သစ်ခေါင်းထဲမှ သူ၏ခေါင်းမှာ အနိုင်နိုင် လွတ်ထွက်သွားလေသည်။ လူများက ဝိုင်းဝန်းရိုက်နှက်ပြန်ရာ မြစ်ထဲသို့ ခုန်ချလိုက်မှသာ ဝက်ဝံသည် လွတ်မြောက်သွားလေသည်။
ထိုမြေခွေးကို ဖမ်းဆီးရန် အမျိုးမျိုး ကြံစည်ကြိုးစားကြသော်လည်း ရုတ်တရက် မအောင်မြင်ချေ။ နောက်ဆုံး ရေးနတ်အား ဖမ်းမိ၍ ခြင်္သေ့မင်းထံ ခေါ်လာသောအခါ၌ပင် သူ၏ ဝင်္ကန္တဉာဏ်၊ သူ၏ပရိယာယ်ကောင်းမှုတို့ကြောင့် အပြစ်မှ ချမ်းသာရာရပြီးလျှင် လွတ်မြောက်သွားလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခွေးမျိုးရင်းဝင် တိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:အသုံးများသော နို့တိုက်သတ္တဝါ အမည်များ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ဆုံလဲ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ဆုံလဲ
မြင်းတွင်းရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
မြင်းတွင်းရွာ (Myintwin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၇ ဦး၊ မ ၅၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
တောင်ငူနဝဒေး
လှော်ကားသုံးထောင်မှူး
တောင်ငူခေတ် စာဆိုတော် လှော်ကားသုံးထောင်မှူးသည် အင်းဝမြို့သားဖြစ်ပြီးလျှင် အင်းဝရွှေနန်းကြော့ရှင် နရပတိလက်ထက်မှစတင်၍ စာဆိုခဲ့သူ ဖြစ်၏။ သက္ကရာဇ် ၈၆၃ ခုနှစ်က ရေတွင်ဖျောက်၍ အသတ်ခံခဲ့ရသော ရွှေနော်ရထာ၏ ကျွန်းရင်းဖြစ်သည်။ ရွှေနော်ရထာ အသတ်ခံရပြီးနောက် တောင်ငူမင်းကြီးညိုထံ ဝင်ရောက်၍ စာဆိုတော်အဖြစ်ဖြင့် ခစားလေသည်။ ထိုသို့ခစားရာ ရေတပ်ဖွဲ့ စစ်သည်တော် ၃ဝဝဝ အပေါ်တွင် အကြီးအမှူး ခန့်ထားခြင်းခံရသောကြောင့် လှော်ကားသုံးထောင်မှူးဟုတွင်၏။
လှော်ကား သုံးထောင်မှူးသည် အင်းဝတွင်ရှိစဉ်က ရတုမော်ကွန်းများကို ဖွဲ့ဆိုခဲ့၏။ မင်းကြီးညို လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၈၇၈ ခုနှစ်တွင် မင်းတရားရွှေထီး ဧချင်း၊ သက္ကရာဇ် ၈၉၂ ခုနှစ် မင်းတရားရွှေထီး သက်တော် ၁၄ နှစ်အရွယ်တွင် တောင်ငူရွေနန်းကို သိမ်းမြန်းတော်မူသည့် အကြောင်းပါသည့် မင်းတရားရွှေထီး ရွှေနားတော်သွင်း၊ မင်းရဲသင်္ခသူ ဧချင်း၊ မင်းရဲကျော်စွာ စုန်ဧချင်းတို့ကို ရေးသားခဲ့၏။ ဧချင်းများအပြင် (၂၈) စီး မြင်းယာဉ်တက်လင်္ကာ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ရတုနှင့် အင်းဝဘုရင် သတိုးမင်းစော၏ ဆင်တော်သန်မြင်စွာ မော်ကွန်းကိုလည်း ရေးသားခဲ့၏။
ထိုသို့ စာပေအရာ၌ ပြောင်မြောက်လှသဖြင့် ရာဇဒေဝဘွဲ့၊ ရာဇဗလဘွဲ့၊ ရာဇာဗာဟု ဘွဲ့၊ တောင်ငူနဝဒေးဘွဲ့တို့ကိုပင် ရခဲ့လေသည်။ သို့သော် နဝဒေးဘွဲ့နှင့် ကောင်းစွာ မကျော်ကြားခဲ့ပေ။ ရတုများကို လည်းဆိုခဲ့သေး၏။ ထိုရတု များအနက် မေရုဗဟိုချီ ဘုန်းတော်ဘွဲ့ရတုသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ရတုစာဆိုကျော် နဝဒေးကြီးနှင့် တစ်ခေတ်တည်းတွင် ပြိုင်၍ စာဆိုခဲ့ရသူဖြစ်သဖြင့် နဝဒေး၏ ရတုများက လွှမ်းမိုးသွားသောကြောင့် ရတုအဖွဲ့၌ မကျော်စောခဲ့ပေ။ အာဘော်ချင်းမှာကား မတိမ်းမယိမ်းရှိ၏။ အချို့အဖွဲ့အနွဲ့များတွင် လှော်ကားသုံးထောင်မှူးက နဝဒေးကြီးထက် သာမယောင်ရှိသည်ကိုတွေ့ရ၏။
သဲတွင်းကုန်းရွာ၊ တောင်လယ်
သဲတွင်းကုန်းရွာ၊ တောင်လယ်
ရာဇာနေဝင်း
ရာဇာနေဝင်း (၁၉၆၈ မွေးဖွား) သည် မြန်မာလူမျိုး ရုပ်ရှင်နှင့်ကြော်ငြာ သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။ ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၏ သားဖြစ်ပြီး အဆန်းတကြယ် ဖက်ရှင်တို့ကြောင့် ၂၀၀၀ ပြည့်ဝန်းကျင်၌ ပရိသတ်၏ အာရုံကိုဖမ်းစားနိုင်ခဲ့သည်။ အတွဲခွေအချို့တွင် သီချင်းအနည်းငယ်သီဆိုခဲ့သည်။ အဆိုတော် ဟေမာနေဝင်း၏ အကိုအရင်းဖြစ်ပြီး၊ သရုပ်ဆောင် အိန္ဒြာကျော်ဇင်၏ အကိုတစ်ဝမ်းကွဲဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ နောက်ပိုင်းတွင် အနုပညာလောကမှ နှစ်အတန်ကြာပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ နောက်ပိုင်းမှ ရုပ်ရှင်ဗီဒီယို အချို့တွင်ပြန်လည်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဝါးရုံစွန်းရွာ၊ ဝါးတောစွန်း
ဝါးရုံစွန်းရွာ၊ ဝါးတောစွန်း
ပုလင်းကြီးရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ပုလင်းကြီးရွာ (Pulingyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ပုလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၈ ဦး၊ မ ၈၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုးဆူရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးဆူရွာ (Koesu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ မကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၅ ဦး၊ မ ၁၀၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်တံခါး
ညောင်တံခါး
သက္ကရာဇ် ၉၂၆-ခုနှစ်တွင် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးက တည်ခဲ့ကြောင်း တွံတေးရွှေဆံတော်သမိုင်းတွင် ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးသည် ညောင်တံခါးကျေးရွာနှင့်အတူ ရှမ်းစုကျေးရွာ၊ မူးလမန်းကျေးရွာ၊ ငါးခုန်းမစမ်းကျေးရွာများကိုလည်း တည်ခဲ့သည်။ ထိုကျေးရွာများသည် တွံတေးရွှေဆံတော်ဘုရားအနီး ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိသည်။
လကျောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
လကျောင်ရွာ(Lakyaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖုန်ကရော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုန်ကရော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀ ဦး၊ မ ၃၀၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၂၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော့လဘိုရွာ၊ မြပတိုင်
ကော့လဘိုရွာ(Kawtlabo)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ မြပတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြပတိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၂၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၆၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောင်းတုံရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
မောင်းတုံရွာ (Maungton)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ပုပ္ပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုသိုလ်လည်း ရ၊ ဝမ်းလည်း ဝ
ကုသိုလ်လည်း ရ၊ ဝမ်းလည်း ဝ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ကောင်းသော အသက်မွေးခြင်းဖြင့် ကုသိုလ်လည်း ရ၊ ဝမ်းလည်း ဝသကဲ့သို့ ကောင်းသော အမှုကို သူတစ်ပါးအတွက် စေတနာကောင်းနှင့် ဆောင်ရွက်ပေးခြင်းဖြင့် မိမိအကျိုးလည်း တစ်ပါတည်းပြည့်စုံသည်ကို ဆိုလိုသည်။
ဆိုရိုးအဖြစ်အသုံးရှိကြောင်း ဖော်ပြချက်
ကုသိုလ်လည်း ရ၊ ဝမ်းလည်း ဝ- ဆိုရိုးလည်းရှု။
မိုးဖိန်းရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မှန်ချောင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ
ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ (Shan Nationalities Democratic Party; အတိုကောက် SNDP) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကျားဖြူပါတီဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ပါတီကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ ပါတီ၏ ဌာနချုပ်မှာ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ပါတီဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးစိုင်းအိုက်ပေါင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်နှင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတို့မှ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲပြီးနောက် ပါတီဝင် ရှမ်းပြည်နယ် လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နှစ်ဦးဖြစ်သော ဦးစိုင်းအိုက်ပေါင်းနှင့် ဦးစိုင်းနော်ခမ်းတို့ကို ရှမ်းပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားရေးရာဝန်ကြီးများ အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ပါတီဌာနချုပ်ကို တောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
ဒုဗ္ဘိယမက္ကဋဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၃။ ကလျာဏဝဂ် -၁၇၄ - ဒုဗ္ဘိယမက္ကဋဇာတ်။ ။ မိမိအား သောက်ရေပေးသော ကျေးဇူးရှင် ပုဏ္ဏား၏ ဦးခေါင်းပေါ်သို့ မစင်စွန့်ချသော မျောက်အကြောင်း။
ကျေးဇူးမသိလတ် ဒေဝဒတ်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် တစ်နေ့သ၌ တရားသဘင်ဝယ် ရဟန်းတို့သည် ဒေဝဒတ် ကျေးဇူးမသိသည့် အဖြစ်၊ အဆွေခင်ပွန်း ပြစ်မှားတတ်သည့် အဖြစ်ကို ပြောဆိုနေကြစဉ် မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ မေးမြန်းတော်မူသဖြင့် ထိုအကြောင်း လျှောက်ထားကြရာ မြတ်စွာဘုရားသည် “ရဟန်းတို့ ... ဒေဝဒတ်သည် ယခုအခါ၌သာ ကျေးဇူးကို မသိတတ်သည်၊ အဆွေခင်ပွန်းကို ပြစ်မှားတတ်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ဤသို့သော သဘောသည် ဖြစ်ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ခရီးသွားများစွာ ရေလှူကာ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ကာသိကရွာငယ်တစ်ခုဝယ် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် အိမ်ထောင်ပြုကာ နေလေ၏။
ထိုအခါ ကာသိကတိုင်း လမ်းမကြီးတစ်ခု အနီးဝယ် နက်သဖြင့် တိရစ္ဆာန်တို့ဆင်း၍ ရေမသောက်နိုင်သော ရေတွင်းတစ်ခု ရှိသတတ်။ ခရီးသွားရင်း ကုသိုလ်ပြုကုန်သော သူတို့သည် ရေပုံးဖြင့်ရေကို ဆွဲငင်ကာ ကျင်းတစ်ခုတွင် ထည့်၍ တိရစ္ဆာန်တို့အား သောက်စေကုန်၏။ ထိုရေတွင်းပတ်လည်၌လည်း ကြီးစွာသော တောရှိလေ၏။ ထိုတော၌ မျောက်များစွာတို့သည် နေကုန်၏။
မောပန်းဖြေကာ လျောင်းစက်ရာ
ထိုလမ်းမကြီး၌ လူတို့ နှစ်ရက်၊ သုံးရက် အသွားအလာ ပြတ်သဖြင့် တိရစ္ဆာန်တို့သည် ရေမသောက်ရကုန်၊ မျောက်တစ်ကောင်သည် ရေအလွန်ငတ်သဖြင့် ရေကို ရှာဖွေကာ ရေတွင်းအနီးသို့ သွားလေ၏။ ပုဏ္ဏားလည်း တစ်စုံတစ်ခုပြဖွယ်ကိစ္စဖြင့် လမ်းမကြီးသို့ ရောက်လေ၏။ ရေတွင်း၌ ရေကိုဆွဲငင်၍ သောက်ပြီးလျှင် လက်ခြေတို့ကို ဆေး၌နေသောအခါ ထိုရေငတ်နေသော မျောက်ကိုမြင်၍ သနားသဖြင့် ရေကိုဆွဲငင်၍ ကျင်း၌ထည့်ပြီးလျှင် အပန်းဖြေရန် သစ်ပင်ရင်း တစ်ခုတွင် ခေတ္တလျောင်းစက်ကာ နေလေ၏။
ကျေးဇူးရှင်အား မျောက်ပြစ်မှား
မျောက်သည် ရေကို သောက်ပြီးလျှင် မနီးမဝေးသော အရပ်တွင်နေ၍ နှုတ်သီးဖြင့် ဖောက်ပြန်သော အမူအရာကိုပြုလျက် ပုဏ္ဏားကို ခြောက်လှန့်လေ၏။ ပုဏ္ဏားသည် ထိုမျောက်၏ အမူအရာကို မြင်လျှင် -
“ဟယ် - မျောက်ပျက် ... နေပူသဖြင့် ရေငတ်နေသာသင့်အား ငါသည် များစွာသောရေကို ပေးဘိ၏။ သင်သည် ရေကိုသောက်ပြီး၍ ယခုအခါ ငါ့အား နှုတ်သီးဖြင့် ဖောက်ပြန်သော အမူအရာကိုပြုလျက် ကရီကရီမြည်ကာ ခြောက်လှန့်ပြန်၏။ သူယုတ်မာနှင့် ပေါင်းဖော်ရခြင်းသည် မမွန်မြတ်စွတကား” –
ဟု ပြောဆိုလေ၏။ ထိုအခါ ကျေးဇူးကိုမသိ အဆွေခင်ပွန်းကို ပြစ်မှားသော မျောက်ပျက်သည် ပုဏ္ဏား၏ စကားကို ကြားလျှင် -
“အို-ပုဏ္ဏား ... သင်သည် သီလရှိသော မျောက်ကို ကြားဖူး၊ မြင်ဖူးပါသလော၊ ယခုအခါ သင့်ဦးခေါင်းပေါ်မှာ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ် စွန့်ချဦးမည်၊ ဤသို့ ကျင်ကြီးစွန့်ချခြင်းမှာ ငါတို့ မျောက်မျိုး၏ ဓမ္မတာသဘောဖြစ်၏” –
ဟု ပြန်ပြောလေ၏။ ပုဏ္ဏားလည်း မျောက်ပျက်၏ စကားကိုကြားလျှင် လျောင်းနေရာမှထမည်ဟု ပြင်လေ၏။ မျောက်သည် ခဏချင်းဖြင့် သစ်ပင်သို့ ခုန်တတ်၍ သစ်ခက်ကိုင် ကိုင်လျက် တွဲလျားဆွဲကာ ပုဏ္ဏား ဦးခေါင်းပေါ်၌ ကျင်ကြီးစွန့်ပြီးလျှင် မြည်လျက် တောအုပ်ထဲသို့ ဝင်လေ၏။ ပုဏ္ဏားလည်း ရေချိုး၍ သွားရလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မျောက်သည် - ယခုအခါ ဒေဝဒတ်။
ပုဏ္ဏားသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ကျေးဇူးမဲ့ငြား၊ ဆွေပြစ်မှား၊ ရမ်းကားသူယုတ်မာ။
(၂) ရေပေးသူထက်၊ ကျင်စွန့်ချက်၊ မျောက်ပျက်ကျင့်ယုတ်မာ။
ဒုဗ္ဘိယမက္ကဋဇာတ် ပြီး၏။
သဲဖြူရွာ၊ ဆုံလဲ
သဲဖြူရွာ၊ ဆုံလဲ
ကျောက်လှပြင်ရွာ၊ လက်ဝဲဒက်ပြင်ရှည်
ကျောက်လှပြင်ရွာ၊ လက်ဝဲဒက်ပြင်ရှည်
သဲကုန်းရွာမရွာ၊ ဝါးတောစွန်း
သဲကုန်းရွာမရွာ၊ ဝါးတောစွန်း
ပထမ ဘိန်းစစ်ပွဲ
ပထမ ဘိန်းစစ်ပွဲ（၁၈၄၀ ဇွန်လ ၂၈ － ၁၈၄၂ ဩဂုတ်လ）သည် ဗြိတိသျှမှ တရုတ်အား ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ပွဲဖြစ်သည်။ စစ်ဖြစ်ရသည့် အဓိကအကြောင်းအရင်းမှာ ဗြိတိသျှကုန်သည်များက တရုတ်ပြည်တွင် ဘိန်းများ အတားအဆီးမရှိ ရောင်းချနိုင်ရေး ဖြစ်သည်။ ဤစစ်ပွဲတွင် တရုတ်တို့ စစ်ရှုံးခဲ့ပြီး ပထမဦးဆုံးသော မတရားသည့်စာချုပ် နန်ကျင်းစာချုပ် (南京條約) ကို ရေးထိုးခဲ့ပြီး ဟောင်ကောင် (香港) အား ဗြိတိသျှတို့ထံ အပ်နှင်းခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ဗြိတိသျှသည် အထူးအခွင့်အရေးများ ခံစားခွင့် ရခဲ့သည်။ တရုတ်တို့အဖို့ မိမိအပိုင်မြေများအား စစ်လျော်ကြေးအဖြစ် ခွဲပေးရသည်မှာလည်း ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ဖြစ်သည်။
ချင်းမင်းဆက်၏ တံခါးပိတ်မူဝါဒ
တရုတ်ပြည်သည် သမိုင်းအကြောင်းကြောင့် ရှေးခေတ်ရှေးအခါမှစ၍ မိမိကိုယ်ကို ကမ္ဘာ့ဇာတ်ခုံ၏ အလယ်ဗဟိုအဖြစ် ယူဆကာ အခြားနိုင်ငံများအား မိမိလောက် ယဉ်ကျေးမှု မတိုးတက်ဟု ရှုမြင်ထားသည်။ အထူးသဖြင့် အနောက်တိုင်း နိုင်ငံများအကြောင်း သိရှိနားလည်မှု မလုံလောက်ပေ။ မင်မင်းဆက် (明朝) နှောင်းပိုင်း ချင်း (မန်ချူး) မင်းဆက် (清朝) ခေတ်ဦးပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်သို့ သွားရောက်ကာ ကုန်သွယ်ကြသည့် ဥရောပသား တနေ့တခြား များပြားလာသည်။ သို့သော်လည်း ခန်းရှီးဧကရာဇ် (康熙) လက်ထက်မှစ၍ ကုန်သွယ်ရေးကို အလေးမထားပဲ တံခါးပိတ်ဝါဒကို ကျင်းသုံးခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားကုန်သည်များ ကွမ်တုန်း (廣東) တွင်သာ အရောင်းအဝယ် လုပ်ခွင့်ပြုသည်။
၁၇၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီ၏ ကိုယ်စားလှယ် ဂျိမ်းစ် ဖလင့် (James Flint) က ဗြိတိသျှသင်္ဘောများအား ဦးဆောင်ကာ ထျန်းကျင်း (天津) သို့တက်ပြီး ချဲန်လုန် (乾隆) ဧကရာဇ်ထံ တိုင်စာသွင်းသည်။ ကွမ်ကျိုး အကောက်ခွန် အရာရှိများက နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များအား ငွေညှစ်သည်ဟု တိုင်တန်းကာ မန်ချူးအစိုးရမှ ဆိပ်ကမ်းများ ပိုမိုဖွင့်လှစ်ပေးဖို့ တောင်းဆိုသည်။ ချဲန်လုန်ဧကရာဇ်က ဗြိတိသျှတို့ ဤသို့ အဆင့်ကျော် တိုင်တန်းခြင်းသည် မန်ချူးအစိုးရအား သိက္ခာချရာကျသည်ဟု ယူဆကာ အမျက်တော်ရှပြီး ဂျိမ်းစ် ဖလင့်အား တရုတ်ပြည်မှ ထွက်ခွာရန် ပြည်နှင်ဒဏ်ချမှတ်သည်။
၁၇၆၀ ခုနှစ်တွင် ကွမ်ကျိုးရှိ သွင်းကုန်ပို့ကုန် တစ်ဦးတည်း မူပိုင်ခွင့်ရှိသည့် ‘ကုန်းဟန်’ (公行) ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ကာ နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များအပေါ် ကန့်သတ်မှု ပိုမိုတင်းကြပ်လာသည်။ နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များ မှူးကြီးမတ်ရာများနှင့် တိုက်ရိုက် ထိတွေ့ ဆက်ဆံခွင့် မပြုပေ။ နိုင်ငံခြားသား ကုန်သည်များ တရုတ်အရာရှိများအား ဆက်သွယ်လိုလျှင် ကုန်းဟန်မှ တဆင့် ဆက်သွယ်ရမည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဤကဲ့သို့သော ရှေးရိုးစွဲအမြင်နှင့် တံခါးပိတ်ဝါဒသည် တရုတ်နှင့် ဗြိတိသျှအကြား ပဋိပက္ခဖြစ်ရသည့် အကြောင်းအရင်းပင် ဖြစ်သည်။
နှစ်နိုင်ငံ ကုန်သွယ်ရေး မညီမျှခြင်း
ဗြိတိန်တွင် စက်မှုတော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ထုတ်လုပ်သည့် ကုန်ပစ္စည်းများအား တင်ပို့နိုင်မည့် ကြီးမားသည့် ဈေးကွက် လိုအပ်လာသည်။ တရုတ်တွင် လူဦးရေများသောကြောင့် ဗြိတိသျှကုန်သည်များ အမြောက်အမြား တင်ပို့နိုင်သည့် ဈေးကွက်ဖြစ်နေသည်။ တရုတ်ပြည်မှ ထွက်ရှိသော လက်ဖက်ခြောက်၊ ပိုးထည်၊ ကြွေထည်စသည့် ဇိမ်ခံပစ္စည်းများသည် ဥရောပဈေးကွက်တွင် လူကြိုက်များသောကြောင့် ဗြိတိသျှတို့က တရုတ်ပြည်မှ ကုန်သွယ်ရေးဖွင့်လှစ်ပေးနိုင်ရန် မျှော်လင့်သည်။ သို့သော်လည်း ဗြိတိန်ထုတ် သိုးမွေး၊ နိုင်လွန်စသည့် ကုန်ပစ္စည်းများကို တရုတ်တို့က မနှစ်ခြိုက်ကြပေ။ ချဲန်လုန်ဧကရာဇ်က တရုတ်ပြည်တွင် အစစအရာရာ ဖူလုံသည့်အတွက် ဗြိတိန်တို့နှင့် ကုန်သွယ်ရန် မလိုအပ်ဟု ယူဆထားသဖြင့် ဗြိတိန်အဖို့ များပြားသည့် ကုန်သွယ်မှု လိုငွေပြလာသည်။
ထိုစဉ်အခါက ဗြိတိန်တွင် ရွှေကို အခြေခံထားသည့် ငွေကြေးစနစ်ကို ကျင့်သုံးပြီး တရုတ်ပြည်တွင်မူ ငွေသားစစ်စစ်ဖြင့် သွန်းလုပ်သည့် ဒင်္ဂါးကို အသုံးပြုသည်။ တရုတ်ပြည်အတွင်း ရောင်းဝယ်ရာ၌ ငွေဒင်္ဂါးဖြင့် တွက်ချက်သဖြင့် ဗြိတိသျှကုန်သည်များအဖို့ တရုတ်နှင့် ကုန်သွယ်နိုင်ရန် ဥရောပမှ ငွေသားများကို ဝယ်ယူရသည်။ ဤသို့ ရွှေသားနှင့် ငွေသား ရောင်းတလှည့် ဝယ်တလှည့် လုပ်ရသည့်အတွက် ဗြိတိသျှတို့၏ အကျိုးအမြတ်ကို ထိပါးစေသည်။ အခွန်နှုန်းအပိုင်းတွင် ဗြိတိသျှကုန်သည်များ တရုတ်သို့ တင်ပို့သည့် ကုန်ပစ္စည်းများအတွက် အကောက်ခွန် ၂၀ % ပေးဆောင်ရသောကြောင့် ဗြိတိန်တို့က မကျေမနပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆက်ဆံရေး တင်းမာလာခြင်း
၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှသံအမတ် ဂျော့ဂ်ျ မက္ကားနီ (George Macartney) တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်လာသည်။ မန်ချူးအစိုးရက မက္ကားနီသည် ချဲန်လုန်ဧကရာဇ်၏ မွေးနေ့တွင် ကောင်းချီးပေးရန် ရောက်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု ထင်မှတ်နေသည်။ မက္ကားနီက ဧကရာဇ်အား သွားရောက်တွေ့ဆုံရာတွင် တရုတ်၏ နန်းတွင်းအစဉ်အလာကဲ့သို့ ဒူး ၃ ကြိမ်ထောက်၊ ဦး ၉ ကြိမ်ညွှတ် (三跪九叩) ကာ အရိုအသေပေးရန် ဝံလေးနေသည်။ အခြေအတင် ဆွေးနွေးပြီးနောက် မက္ကားနီက ဗြိတိသျှတို့ ဘုရင်အား ခစားရာတွင် ပြုကျင့်သည့်အတိုင်း ဒူးတဖက်ထောက် အရိုအသေပြုရန် သဘောတူခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ချဲန်လုန်ဧကရာဇ် အလိုတော်မကျသေး၍ ဗြိတိသျှ သံတမန်များအား မတွေ့ခဲ့ပေ။ မက္ကားနီက တင်ပြသည့် ဆိပ်ကမ်းဖွင့်လှစ်ပေးရန်၊ အခွန်လျှော့ချရန် တောင်းဆိုချက်များကို တရုတ်တို့၏ စနစ်နှင့် မညီညွတ်ဟု အကြောင်းပြကာ ငြင်းပယ်လိုက်သည်။
၁၈၁၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ သံအမတ် ဝီလီယမ် အမ္မတ်စ် (William Amherst) တရုတ်ပြည်သို့ ရောက်လာပြန်သည်။ အမ္မတ်စ်သည်လည်း မက္ကားနီနည်းတူ ဒူးထောက်ဦးညွှတ် အရိုအသေပြုရန် ငြင်းဆိုခဲ့သဖြင့် ကျားချင့်ဧကရာဇ် (嘉慶) အား တွေ့ခွင့်မရခဲ့ပေ။
၁၈၃၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဘုရင်က အထက်လွှတ်တော်အမတ် ရေတပ်ဗိုလ်မှူးကြီး ဝီလီယမ် နေပီယာ (William John Napier) အား တရုတ်သို့ စေလွှတ်ကာ ကုန်သွယ်ရေး အရေးကိစ္စများကို ကြီးကြပ်စေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ဘက်ဆက်ဆံရေးမှာ တရုတ်နှင့် အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီအကြား ဆက်ဆံရေးမှ ဗြိတိသျှအစိုးရနှင့် ဆက်ဆံရေးအဖြစ် ပြောင်းလဲသွားသည်။ ၁၈၃၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် နေပီယာသည် မန်ချူးအစိုးရ၏ သတ်မှတ်ချက်များနှင့် ဖီလာဆန့်ကျင်စွာ မကာအိုမှ ကွမ်ကျိုးသို့ ခွင့်ပြုချက်မယူပဲ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ လျန်ကွမ်နယ်စား (兩廣總督) လူခွန်းက နေပီယာအား ပြည်နှင်ဒဏ်ပေးပြီး ဗြိတိသျှတို့နှင့် ကုန်သွယ်မှုရပ်ဆိုင်းမည်ဟု ကြိမ်းဝါးလေသည်။ နေပီယာက လူငှားပြီး ကွမ်ကျိုးမြို့အနှံ့ ပိုစတာကပ်ကာ လူခွန်းအား အပြစ်တင်သည်။ စက်တင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် လူခွန်းက ဗြိတိသျှတို့နှင့် ကုန်သွယ်မှု အားလုံးရပ်ဆိုင်းရန် အမိန့်ချပြီး စစ်သားများ စေလွှတ်ကာ ဗြိတိသျှကုန်သည်များရုံးကို ဝိုင်းရံသည်။ ဤသို့ဖြင့် တရုတ်နှင့် ဗြိတိသျှအကြား ဆက်ဆံရေး တင်းမာလာခဲ့သည်။
တရုတ်ပြည်သို့ ဘိန်းတင်သွင်းခြင်း
ကုန်သွယ်ရေး တဖက်စောင်းနင်း ဖြစ်လာသောကြောင့် ဗြိတိသျှတို့သည် အိန္ဒိယကိုလိုနီနယ်မှ ဘိန်းများကို တရုတ်သို့ ခိုးသွင်းကြသည်။ မန်ချူးအစိုးရသည် ယုံးကျိန့် (雍正) ဧကရာဇ် လက်ထက် ၁၈ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းကတည်းက ဘိန်းကိုတားမြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဗြိတိသျှကုန်သည်များက တားမြစ်မိန့်ကို မမှုပဲ အရာရှိများအား လာဘ်ထိုးပြီး ကွမ်ကျိုးအနီးတဝိုက်တွင် အထူးဆောက်လုပ်ထားသည့် သင်္ဘောများဖြင့် ဘိန်းကို ခိုးသွင်းကြသည်။ အကျိုးအမြတ် ကြီးမားသောကြောင့် ဘိန်းမှောင်ခိုမှု တနေ့တခြား ဆိုးဝါးလာသည်။ ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် ဘိန်းသေတ္တာပေါင်း ၄၀၀၀ ကျော် ခိုးသွင်းခဲ့ရာမှ ၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် သေတ္တာပေါင်း ၄ သောင်းကျော်အထိ ၁၀ ဆနီးပါး တိုးမြင့်လာသည်။
ဤကဲ့သို့ ဘိန်းအမြောက်အမြား တင်သွင်းမှုကြောင့် တရုတ်တို့ ငွေဒင်္ဂါးများ ဆုံးရှုံးရကာ ပြည်တွင်း၌ ငွေရှားပါးခြင်း၊ ကုန်ဈေးနှုန်း မြင့်တက်ခြင်း ဖြစ်စေကာ ဘဏ္ဍာတိုက် ခန်းခြောက်လုမတတ် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ပြည်သူများ ဘိန်းစွဲခြင်းကြောင့် စာရိတ္တပျက်ပြားမှု၊ ကျန်းမာရေး ချို့ယွင်းမှု သာမက ကုန်ထုတ်စွမ်းအားနှင့် စီးပွားရေးကိုပင် ထိခိုက်လာသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် တရုတ်တို့သည် ‘အရှေ့အာရှမှ လူမမာများ’ (東亞病夫) ဟုပင် ပြောစမှတ်ပြုခဲ့သည်။
ဘိန်းမီးရှို့ဖျက်ဆီးခြင်း
ဘိန်း၏ ဆိုးကျိုးများ တနေ့ထက်တနေ့ ပိုမိုဆိုးဝါးလာသောကြောင့် တရုတ်နန်းတော်အတွင်း မူးကြီးမတ်ရာများက ဘိန်းတားမြစ်ရန် အဆိုပြုလာကြသည်။ ၁၈၃၈ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် တောက်ကွမ်းဧကရာဇ်က ဘိန်းတားမြစ်မိန့် ချမှတ်ခဲ့ပြီး ဟူကွမ်နယ်စား (湖廣總督) လင်ကျယ်ရွှီအား ကွမ်ကျိုးသို့ စေလွှတ်ကာ ဆောင်ရွက်စေသည်။ ၁၈၃၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် လင်ကျယ်ရွှီ ကွမ်ကျိုးမြို့သို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် နိုင်ငံခြား ဆေးလိပ်ကုန်သည်များ တရုတ်အာဏာပိုင်ထံ ဘိန်းများအပ်နှင်းရန် အမိန့်ချခဲ့သည့်အပြင် နောင်ဘိန်းမရောင်းရန် ကတိကဝတ်ခံစေခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့မှ ၆ ရက်နေ့အကြားတွင် ဗြိတိသျှတို့ပိုင်ဆိုင်သော ဘိန်းအများစုအား မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဘိန်းမီးမှသည် စစ်မီးတောက်လောင်စေခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတို့ စစ်ဆင်ပြီ
၁၈၃၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ကျိုလုန် (ကောင်းလုန်) ၌ ဗြိတိသျှရေတပ်သားတဦး အမူးလွန်ကာ ရွာသားတစ်ဦးကို ရိုက်သတ်မှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ လင်ဂျယ်ရွှီက လက်သည်အား ပေးရန် ဗြိတိသျှတို့ထံ တောင်းဆိုပေမဲ့ ဗြိတိသျှတို့က ကိုယ်တိုင်စီရင်လိုက်သည်။ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လင်ဂျယ်ရွှီက ကုန်သွယ်မှုအားလုံးကို တားမြစ်ကြောင်း အမိန့်ချမှတ်ကာ မကာအိုသို့ စစ်တပ်စေလွှတ်ရုံသာမက ဗြိတိသျှတို့ကို နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဤအရေးအခင်းသည်လည်း ဘိန်းစစ်ပွဲဖြစ်ပွားရခြင်း၏ စနက်တံပင်ဖြစ်သည်။
၁၈၄၀ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် လင်ဂျယ်ရွှီသည် တောက်ကွမ်း ဧကရာဇ်၏ ဘုရင့်အမိန့်တော်အရ ဆိပ်ကမ်းကို ပိတ်ကာ ဗြိတိသျှတို့နှင့် ကုန်သွယ်မှုကို ရာသက်ပန် ဖြတ်တောက်လိုက်သည်။ ဇန္နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဗိုလေ့ဂျအမည်ရှိ စစ်သင်္ဘော၏ ကပ္ပတိန်က ကွမ်ကျိုးဆိပ်ကမ်းနှင့် ပုလဲမြစ်ဝကို ပိတ်ဆို့မည်ဟု ကြေညာလိုက်သည်။ ဇန္နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ ဗြိတိသျှ ပါလီမန်တွင် ဟောပြောရာ၌ တရုတ်ပြည်ရှိ ဗြိတိသျှတို့၏ အကျိုးအမြတ်နှင့် နိုင်ငံတော်၏ ဂုဏ်သိက္ခာကို အနီးကပ်စောင့်ကြည့်နေကြောင်း ပြောကြားခဲသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက Sir George Elliot နှင့် Sir Charles Elliot တို့အား ဗြိတိသျှကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် အာဏာကုန် လွှဲအပ်ခဲ့သည်။ Sir George Elliot သည် ထိုစဉ်အခါက ဗြိတိသျှ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
ဧပြီလတွင် ဗြိတိသျှပါလီမန်၌ အခြေအတင် ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှု တရပ်အား ထောက်ခံမဲ ၂၇၁ မဲ၊ ကန့်ကွက်မဲ ၂၆၂ မဲဖြင့် ဆုံးဖြတ် အတည်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဗြိတိသျှအစိုးရသည် တရုတ်အား တရားဝင် စစ်ကြေညာခြင်းမရှိပါ။ ပါလီမန်၏ ဆုံးဖြတ်ချက်သည် တရုတ်အား လက်တုံ့ပြန်ခြင်း သက်သက်သာဖြစ်သည် စစ်ပွဲမဟုတ်ဟု ယူဆခဲ့သည်။
ဇွန်လတွင် Sir George Elliot ကြီးမှူးသည့် စစ်သင်္ဘော အစင်း ၄၀ နှင့် အင်အား ၄၀၀၀ တို့သည် အိန္ဒိယမှ ထွက်ခွာကာ တရုတ်ပြည် ကွမ်တုန်းပြည်နယ်အနီးရှိ ပင်လယ်ပြင်သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ ဤသည်မှစ၍ ပထမ ဘိန်းစစ်ပွဲ စတင်လေတော့သည်။
<!--簽訂《廣州和約》，不但率部撤离了广州，还勒索广州商家向英军支付了600万银元的赎城费. 英军收钱后也撤出广州. 期間廣州民間反英氣氛熾熱，發生了三元里抗英事件. 而奕山為了不被皇帝懲罰，便虛報戰功，甚至將該戰役的慘敗說成大勝.
第三階段
英国政府認為穿鼻草約所获权益太少，撤换义律，改派璞鼎查来华为全权代表，扩大侵略. 1841年8月27日，英军再次北上，攻陷鼓浪屿、廈門、定海、鎮海（今寧波）及乍浦（浙江平湖）. 其中定海是第二次被攻破，總兵葛雲飛及四千將士戰死，英军也损失惨重. 英軍後來又攻打長江的門戶吳淞，江南提督陳化成率軍堅守西砲台，兩江總督牛鑑欲求和，下令撤退被拒. 牛鑑逃走，東砲台被攻陷，陳化成與部下死守西砲台，孤軍作戰，直至戰死. 吳淞的失利，使英軍军舰开入长江. 镇江驻防副都统海龄自闻乍浦、吴淞不守，认为汉人通敌，纵兵杀害汉人. 7月21日，英军6600余人击败镇江城外绿营守军，越城而入，与1500蒙古八旗兵巷战，英军死37人伤129人，旗兵死约600人，海龄自杀. 全城惨遭焚掠，废墟一片. 镇江对岸的扬州绅商，惶恐万状，向英军交纳五十万两赎城费，免收军事占领. 8月4日，英军直逼南京，清廷處於不利位置.
和約簽訂
清軍節節敗退，道光帝派耆英和伊里布為欽差大臣，與英軍交涉议和. 1842年8月4日，英國軍艦駛抵南京下關江面，璞鼎查威脅限日定議，否則發砲攻城，這使耆英和伊里布只好全面接受英方提出的提款. 1842年8月29日，中英雙方簽訂《南京條約》，戰爭結束.
戰爭結果
清政府被迫在南京的静海寺与英国政府议约，双方共在寺内议约四次. 8月29日，中国清政府全部接受了英国提出的议和条款，在英军旗舰「汗華」（亦译康华丽）号上正式签订了中国近代第一个不平等条约中英《南京条约》，满足了英国大多数的要求. 香港岛因此被割让给英国，上海、广州、福州、廈門、寧波五大口岸被迫开放给英国人贸易和居住.
列強不欲英國坐大，紛紛與中國簽訂更多不平等條約. 1844年7月3日，中美簽訂《中美望廈條約》. 1844年10月24日，法國與中國簽訂《黃埔條約》，享有領事裁判權和傳教權等. 1843年10月8日，中英簽署了《虎門條約》，重新規定了英國所享有的最惠國待遇和領事裁判權.
နိုင်ငံရေး
ဘိန်းစစ်ပွဲ အနှိုင်အရှုံးသည်လည်း ထိုစဉ်အခါက အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများသည် နည်းပညာတွင် စစ်ရေးကို အဓိကထားကြောင်း ထင်ဟပ်ပြနေသည်။ တရုတ်တွင် လင်ကျယ်ရွှီကဲ့သို့သော လူပုဂ္ဂိုလ်အနည်းစုသာလျှင် အနောက်နိုင်ငံများ၏ နည်းပညာတိုးတက်မှုကို ဂရုပြုမိကာ အနောက်တိုင်းအကြောင်း ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း နန်းတွင်းရှိ အုပ်ချုပ်သူ လူတန်းစား အများစုမှာ ဘိန်းစစ်ပွဲကြောင့် အနောက်တိုင်းသားများအပေါ် ရှုမြင်ချက် ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း မရှိပေ။ ယခင်က အထင်မကြီးခဲ့သည့် ‘အပြင်လူ’ထံမှ သင်ယူရကောင်းမှန်း မသိခဲ့ပေ။ စစ်ရှုံးပြီးနောက် မန်ချူးအစိုးရသည် ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း မရှိသည့်အပြင် ရှေးရိုးစွဲ တံခါးပိတ်ဝါဒကို ဆက်လက်ကျင့်သုံးခဲ့သောကြောင့် နောက်ဆက်တွဲ ဒုတိယ ဘိန်းစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။
而英國享有最惠國待遇，其後各國紛紛要求此一條款，清廷失去某一特權於一國，等於失去該特權於列強，這使清廷外交上處於不利的弱勢位置. 軍艦停泊口岸等特權，英國可在五個通商口岸各駐兵艦一艘，以後商港越開越多，深入內地，使國防受到威脅. 香港島被割讓給於英國，開外國人要求割地先例，在後來的戰爭中更多土地被外國所奪去，使中國領土失去完整. 領事裁判權使中國司法主權受到破壞，外國人犯法不受中國法律制裁，清廷無法管制外國人在華的違法行為.
鴉片戰爭是中國簽下不平等條約的開端，一場戰爭竟簽下多達5條條約，分別為《穿鼻草約》、《南京條約》、《望廈條約》、《虎門條約》和《黃埔條約》，其中《黄埔條約》中法國取得傳教權，入侵中國傳統文化；美国人更通过《望厦条约》中取得治外法权. 這使以後與列強簽下更多更不合理的不平等條約，使中國國際地位下降，而割地和賠款對中國來說也是第一次的. 這些不平等條約要到半个多世纪後的民國時期才能正式廢除.
စီးပွားရေး
战争后中国的对外政策仍是旨在“羁縻”. 对于《南京条约》的不平等性反应并不激烈，反而对中英两国文件采用平等体制感到不安. 但是经济上，对外贸易迅速增长，同时也对外国开放了中国市场.
五口通商後，清朝海关及税率被英国控制，關稅主權受到破壞，進口貨只抽百分之五的低稅率，外國商品大量倾销中國，無法保障中國國內工商業. 鴉片繼續銷售，吸食者不斷增加，白銀外流，銀價上漲，銀貴錢賤的情況更加嚴重. 英國輸入中國的貨品大增，1837年英國出口到中國的商品總價值為90多萬英鎊，到1845年已到達239萬4千英鎊. ，嚴重打擊中國民族工商業，使原本問題重重的社會經濟更加惡劣.
新開的五個條約口岸中，只有長江口的上海最接近主要出口物資絲綢和茶葉的產地，又位於江、浙富庶之區，同時是國內南北海運的中間站，原在廣州的英美商人及其雇佣的買辦蜂擁而至，開設洋行. 英美法三國相繼沿黃浦江設立租界，並不斷擴展，形成上海公共租界和上海法租界. 後來上海公共租界的中心道路為紀念《南京條約》開放上海而被命名為南京路. -->
တောင်မြင့်ကြီးရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
တောင်မြင့်ကြီးရွာ (Taungmyintgyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၇ ဦး၊ မ ၅၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံကောင်းတဲ့ကျား သွားရင်း သမင်တွေ့
ကံကောင်းတဲ့ကျား သွားရင်း သမင်တွေ့ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ကံကောင်းသော ကျားသည် သွားရင်းလာရင်း မမျှော်လင့်ဘဲ သမင်နှင့် ပက်ပင်းတိုး၍ သမင်သားစားရသကဲ့သို့ ကံကောင်းသူသည် မမျှော်လင့်ဘဲ အခွင့်ကောင်းနှင့် ကြုံတွေ့ရသည်ကို ဆိုလိုသည်။
ကက်နက်စိန်
ကက်နက်စိန် (၁၉၁၆−၁၉၇၃) သည် မြန်မာလူမျိုး သဘင်အနုပညာရှင် ဖြစ်ပြီး တိုင်းသိပြည်ကျော် မင်းသားကြီး ဂရိတ်ဘိုးစိန်၏ သားကြီး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
၁၉၁၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် ဦးဖိုးစိန်၊ ဒေါ်ကြင်ယုံတို့မှ ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ မောင်နှမ (၇) ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး မွေးချင်းများမှာ စိန်ကြိုင်၊ တင်မြင့်၊ မူမူ၊ သက်စိန်၊ မြင့်မြင့်စိန်၊ မောင်ချိုတို့ ဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ ခက်စိန် တွင်၏။
လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု
ဂျပန်ခေတ်တွင် ရှင်ဥတ္တမကျောင်း၌ လူငယ်များအား ဂျပန်စာ သင်ပေးသည်။
၁၉၄၆ ခု၊ မတ်လ ၁၆ ရက်၌ ဗဟန်း နေသူရိန်ရုံတွင် ကျင်းပသော လူထုအစည်းအဝေးတွင် မြန်မာနိုင်ငံတော် တူရိယာဂီတ အဖွဲ့ချုပ်၏ ဝါဒဖြန့်ချိရေးနှင့် ပြန်ကြားရေးမှူး အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားပြုကာ အမေရိကန်၊ ဂျပန်၊ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့သို့ ယဉ်ကျေးမှုဖလှယ်ပွဲများ သွားရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၁ ရက်၊ မန္တလေး ပန်းချီ၊ ပန်တျာနှင့် ပြဇာတ်ကျောင်း ဖွင့်ပွဲဂုဏ်ပြု ညစာစားပွဲတွင် ဖျော်ဖြေပေးသည်။
မကွယ်လွန်မီအထိ သဘင်ကောင်စီ ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရေးနှင့် အနုသဘင်ပညာရှင်များ ယဉ်ကျေးမှုထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ နာယက အဖြစ် တာဝန်ယူထားသည်။
ဝါသနာ
မြင်းပွဲကို ဝါသနာထုံသည်။ ရန်ကုန်မြင်းပြိုင်ကွင်း တပ်ကလပ်၌ အသင်းဝင်ဖူးသည်။
ဘွဲ့ထူး ဂုဏ်ထူးများ
နိုင်ငံတော်က ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြင့်ထားသည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၇၃ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် ညနေ ၄ နာရီ၊ မိနစ် ၄၀ အချိန်၌ ရန်ကုန်ရှိ နတ်မောက်ရိပ်သာ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။
ကျောက်စရစ်ကုန်းရွာ၊ ဆုံလဲ
ကျောက်စရစ်ကုန်းရွာ၊ ဆုံလဲ
ထော်သို
ထော်သို
ပုပ္ပါရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ပုပ္ပါရွာ (Pokepar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ပုပ္ပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၇၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြောင်ရှာကုန်းရွာ၊ ဝါးတောစွန်း
ကြောင်ရှာကုန်းရွာ၊ ဝါးတောစွန်း
နားဖိုင်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နားဖိုင်ရွာ (Narhpai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၄၀ ဦး၊ မ ၁၀၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စလင်းကုန်းရွာ၊ တောင်လယ်
စလင်းကုန်းရွာ၊ တောင်လယ်
မကျီးချောင်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
မကျီးချောင်းရွာ (Magyichaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ မကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၃၆ ဦး၊ မ ၃၇၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် စလေမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်များ ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေတောရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ပေတောရွာ (Paytaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ လမ်းခွကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လမ်းခွကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၂၉ ဦး၊ မ ၂၄၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာဝ
တာဝ
ရွှေစည်ရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ရွှေစည်ရွာ(Shwesi)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ မိုးဖိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၈၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဖိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၇ ဦး၊ မ ၁၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၉၆၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကံဆိုးမသွားလေရာ မိုးလိုက်လို့ရွာ
ကံဆိုးမသွားလေရာ မိုးလိုက်လို့ရွာ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။