cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ခရစ္စမတ်
ခရစ္စမတ် သို့မဟုတ် ခရစ္စမတ် ပွဲတော်နေ့ သည် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ယေရှုခရစ်တော် ဖွားမြင်သည့် နေ့ကို အထိမ်းအမှတ်ပြုသည့် နေ့ထူးနေ့မြတ် ဖြစ်သည်။ ယခုခေတ်တွင် ခရစ္စမတ်ပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပကြသည်။ ခရစ်တော် မပေါ်မီကလည်း ထိုနေ့ကို ဆောင်းရာသီ၏ နေနှင့် အဝေးဆုံးအချိန်ဖြစ်၍ အဒိုနစ်၊ ဒီယွန်နီဆပ် စသော နတ်ဘုရားများ၏ မွေးနေ့များ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ခရစ္စမတ်ပွဲတော်ကျင်းပမည့်ရက်နှင့် ပတ်သက်၍ ခရစ်တော် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အနှစ် ၃၀၀ အတွင်း ခရစ်ယာန်တို့အချင်းချင်း သဘောထား ကွဲလွဲမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ရှေးဦးစွာ ခရစ္စမတ်ပွဲတော်ကို မေလတွင် ကျင်းပကြသည်။ ထိုနောက် ဧပြီလတွင် ကျင်းပပြန်သည်။ ထိုမှတဖန် ဇန်နဝါရီလတွင် ကျင်းပခဲ့သေးသည်။ အေဒီ ၃၀၀ ပြည့်နှစ်ကျမှသာ ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့ကို ပွဲတော်နေ့အဖြစ် အတည်တကျ သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ခရစ္စမတ်ပွဲတော်ကို ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပလာကြသည်။
ခရစ္စမတ်ပွဲတော်သည် ခရစ်ယာန်များ၏ အထွတ်အမြတ်ဆုံး ပွဲတော်ဖြစ်သည်။ ခရစ္စမတ်ပွဲတော်၏ ဓလေ့ထုံးစံများသည် ဘာသာရေး ပွဲတော်သက်သက် အဖြစ်မှ တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲကာ မိရိုးဖလာ အယူဝါဒ၊ အမျိုးသားရေး စသော လောကီဓလေ့များ ပါဝင်သော ပွဲတော် ဖြစ်လာသည်။ ခရစ်ယာန်နိုင်ငံ အသီးသီး၌ ခရစ္စမတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပရာတွင် မိမိတို့နိုင်ငံ မိမိတို့လူမျိုးဆိုင်ရာ ဓလေ့ထုံးစံများအတိုင်း ကျင်းပကြသည်။ ပွဲတော်နေ့တွင် ယောက်ျား၊ မိန်းမ၊ လူကြီးလူငယ်မရွေး မိမိတို့၏ လုပ်ငန်းများကို ရပ်စဲလျက် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲ စားသောက်ပွဲများကို တခမ်းတနား ကျင်းပကြသည်။ ခရစ်ယာန်နိုင်ငံတိုင်း၌လိုလိုပင် ခရစ္စမတ်သီချင်းများကို တပျော်တပါး သီဆိုလေ့ရှိသည်။ ဗြိတိန်တွင် ပွဲတော်မတိုင်မီ အကြိုညတွင် ပြတင်းများအောက်၌ သီချင်းများ သီဆိုကြသည်။ ပွဲတော်တွင် အရေးပါသည့် ခရစ္စမတ်သစ်ပင်ကိုလည်း မီးပွင့်များဖြင့် လှပစွာ အဆန်းတကြယ် တန်ဆာဆင်ကြသည်။
ခရစ္စမတ်ပွဲတော်နေ့တွင် ခရစ်ယာန်များသည် မိမိတို့ခင်မင်သော မိတ်ဆွေများ၊ ဆွေမျိုးများထံ လက်ဆောင်များ ပေးပို့လေ့ရှိသည်။ ထိုအလေ့အထမှာ ရှေးရောမခေတ်ကပင် အစပျိုးခဲ့သော အလေ့အထဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန် ကလေးသူငယ်များသည် ပွဲတော်အခါတွင် သူတို့အား စန်တာကလော့သည် လက်ဆောင်ပစ္စည်းများ လာရောက်ပေးလေ့ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ စန်တာကလော့မှာ ကက်သလစ် ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးတစ်ဦးဖြစ်သူ စိန့်နီကိုးလပ်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကလေးသူငယ်များသည် ခရစ္စမတ်အကြိုည၌ စန်တာကလော့လာ၍ လက်ဆောင်ထည့်နိုင်ရန် ခြေအိတ်ရှည်များကို အလွတ်ချိတ်ဆွဲထားလေ့ရှိသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ကလေးများသည် လက်ဆောင်များကို ခံယူရန် သစ်သားဖိနပ်များကို မီးဖိုပေါ်တွင် တင်ထားလေ့ရှိသည်။ နော်ဝေးနိုင်ငံတွင်မူ ကလေးသူငယ်များသည် လက်ဆောင် ကစားစရာများကို အိမ်တွင်းအိမ်ပြင်များ၌ တပျော်တပါး လိုက်လံရှာဖွေ တတ်ကြသည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:ခရစ္စမတ် ကဏ္ဍ:ခရစ်ယာန်ဘာသာ
ကထိန်
ဗုဒ္ဓဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်မြတ်၌ ကိန်းဝပ် စံမ္ပာယ် တင့်တယ်စွာ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သင်္ကန်းလျာ နွမ်းနယ် ရှားပါးသော ပါဝေယျကတိုင်းသား ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီညီနောင် သုံးကျိပ်တို့အား အကြောင်းပြု၍ ကထိန်အလှူ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသခင်အား ဖူးမြှော်ရန် ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီ ရဟန်းသုံးကျိပ်တို့သည် မိမိတို့ ဝါဆိုဝါကပ်ရာ သာကေတမြို့မှ ဝါကျွတ်သောအခါ ခြေလျင်ခရီးဖြင့် ကြွလာကြ၏။ ထိုအခါ မိုးကြီး သည်းထန်စွာ ရွာသွန်းသဖြင့် ရဟန်းများ မိုးရေစိုစွတ် ကြကုန်သည်။ ထိုသို့ မိုးရေစိုစွတ်သော သင်္ကန်းဖြင့်ပင် ပူဇော်ကြရသည်ကို မြတ်စွာဘုရားသခင် မြင်တွေ့ရသောအခါ ထိုခရီးသည်ရဟန်းတို့ကို အကြောင်းပြု၍ ပူရိမ ဝါကပ်ခြင်း၌ ပြည့်စုံသော ရဟန်းတို့အား ကထိန်ခင်း ခွင့်ပြုကြောင်း ပညတ်တော်မူခဲ့သည်။
ညီနောင်သုံးကျိပ်
ဘဒ္ဒဝဂ္ဂီညီနောင်သုံးကျိပ်တို့သည် မိဂဒါဝုန်တောတွင် ဇနီးမယားတို့ဖြင့် ပျော်ပါးနေ၏။ ထိုမင်းသားတို့သည် ကောသလမင်းကြီးနှင့် ဆွေမျိုးတော်စပ်ကြ၏။ ကောသလမင်းကြီး၏ အဖေတူ မအေကွဲတော်စပ်သည့် ညီတော်နောင်တော်များ ဖြစ်ကြသည်။ မင်းသားသုံးဆယ်တို့တွင် တစ်ပါးသော မင်းသားမှာ ဇနီးမယားမရှိသည့်အတွက် ရုပ်ရည်ချောမောပြေပြစ်သော ပြည့်တန်ဆာမ တစ်ဦးကို ငှားရမ်းကာ ပျော်ပါး၏။ ထိုပြည့်တန်ဆာမသည် မင်းသားများ ပျော်ပါးမေ့လျော့နေခိုက် ရွှေငွေလက်ဝတ်ရတနာများကို ခိုးယူထွက်ပြေးလေ၏။ မင်းသားသုံးဆယ်တို့သည်လည်း ပြည့်တန်ဆာမကို တောအတွင်း လိုက်လံရှာဖွေလေသည်။
မင်းသားတို့နှင့် မြတ်စွာဘုရားတွေ့ကြပုံ
ထိုအခါကာလသည် မြတ်စွာဘုရားသည် ဗာရာဏသီမြို့၊ မိဂဒါဝုန်တောတွင် သီတင်းသုံးတော်မူပြီး ဥရုဝေလတောသို့ ကြွတော်မူသည်။ ထို့နောက် တောအုပ်ထဲရှိ သစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်အောက်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူနေချိန် ဖြစ်သည်။ လိုက်လံရှာဖွေနေစဉ် မင်းသားသုံးကျိတ်တို့သည် သစ်ပင်အောက်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူနေသော မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို မြင်သွားကာ အနားသို့ ချဉ်းကပ်ပြီး “ အရှင်ဘုရား၊ ဒီအနီးအနားတွင် မိန်းမတစ်ယောက်ကို မတွေ့မိဘူးလားဘုရား ” ဟုမေးသည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက မင်းသားတို့အား “ မင်းသားတို့၊ ဘာအတွက်ကြောင့် မိန်းမကို လိုက်လံရှာဖွေနေကြသလဲ ” ဟုမေး၏။ ထိုအခါ မင်းသားတို့လည်း ရှာဖွေရခြင်း၏ အကြောင်းစုံကို ပြောလေသည်။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက မင်းသားတို့အား “ (၁) ပျောက်သွားတဲ့ မိန်းမကိုရှာခြင်း (၂) မိမိကိုယ်ကို ရှာခြင်း စသည့် ရှာခြင်းနှစ်မျိုးတွင် ဘယ်ဟာက သင်တို့အတွက် ပို၍ မြတ်ပါသလဲ ” မေးလေ၏။ မင်းသားတို့သည် ပါရမီ ရင့်သန်သူများဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ မိမိကိုယ်ကိုရှာခြင်းကသာ မြတ်ကြောင်း ပြောလေ၏။  ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက မင်းသားတို့အား တရားဟောတော်မူလေ၏။ ပထမ အနုပုဗ္ဗီကထာတရား (၄) ပါးကို ဟောတော်မူ၏။ ထို့နောက် သာမုက္ကံသိက တရားဖြစ်သည့် သစ္စာလေးပါးတရားကို ဟောတော်မူ၏။ တရားဆုံးတော်မူသောအခါ မင်းသားတို့တွင် အချို့သည် သောတာပတ္တိမဂ်ဖိုလ်၊ အချို့သည် သကဒါဂါမိမဂ်ဖိုလ် တို့ကို အသီးသီး ရရှိသွားကြ၏။
မင်းသားများ ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းအဖြစ် ရရှိကြပုံ
မင်းသားတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံတွင် ရဟန်းအဖြစ်ကို ရစေရန် ခွင့်ပန်လျှောက်ထားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် မင်းသားသုံးဆယ်တို့အား ပရိက္ခရာ ရှစ်ဖြာပြည့်စုံစွာဖြင့် မင်းသားတို့အား ရဟန်းဘဝကို ရရှိစေတော်မူ၏။ ထိုရဟန်းတော်တို့သည် ကောသလတိုင်း အနောက်အရပ်ရှိ ပါဝေယျတိုင်းတွင် သီတင်းသုံးတော်မူ၏။ ရဟန်းတော်တို့သည် အရညကင်ဓုတင်၊ ပိဏ္ဍိပါတ်ဓုတင်၊ ပံ့သုကူဓုတင်၊ တိစီဝရိတ်ဓုတင် ဆောင်ရဟန်းများ ဖြစ်တော်မူ ကြလေသည်။
သာဝတ္ထိမြို့သို့ ခြေလျင်ခရီး
အခါတပါး၌ ရဟန်းတော် သုံးဆယ်တို့သည် သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူနေသော မြတ်စွာဘုရားအား ဖူးမြော်ရန် ခြေလျင်ခရီးဖြင့် ကြွချီတော်မူ၏။ ရဟန်းတို့သည် သာဝတ္ထိသို့ရောက်ရန် လိုနေသေးချိန်တွင် ဝါကပ်ရမည့် အချိန်ဖြစ်သည့် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် (၁) ရက်နေ့သည် နီးကပ်လာ၏။ ထို့ကြောင့် သာဝတ္ထိသို့ အရောက်ဆက်သွားရန် မဖြစ်နိုင်တော့သဖြင့် လမ်းခုလပ်ရှိ သာကေတမြို့တွင် ဝါကပ်တော်မူ၏။ မင်းသားတို့ ဝါကပ်တော်မူရာ သာကေတသည် မြတ်စွာဘုရားသီတင်းသုံးတော်မူနေသည့် သာဝတ္ထိမြို့နှင့် ခြောက်ယူဇနာသာ ဝေးတော့၏။ ထိုသို့ အနီးအနားတွင် သီတင်းသုံးရသော်လည်း မြတ်စွာဘုရားကို မဖူးမြော်ရလေခြင်းဟု ရဟန်းတော်တို့သည် တွေးတောကာ ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး သီတင်းသုံးတော် မူရလေသည်။
သာဝတ္ထိမြို့သို့ ခရီးဆက်ခြင်း
ရဟန်းတော်တို့သည် သာကေတမြို့၌ သီတင်းသုံး၍ သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့တွင် မဟာပဝါရဏနေ့တွင် ပဝါရဏာပြုပြီးလျှင် သာဝတ္ထိသို့ ခရီးဆက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်သည် မိုးကာလ ဖြစ်သောကြောင့် ရဟန်းတော်တို့၏ နှစ်ထပ်သင်္ကန်းများတွင် ရေများဝင်ကာ လေးလံလာသည်။ ရဟန်းတော်များသည် ဓုတင်ဆောင် ရဟန်းများဖြစ်သောကြောင့် သပိတ်၊ နှစ်ထပ်သင်္ကန်း စသည်တို့ကို ပခုံးတစ်ဖက်စီမှာလွယ်၍ ဝန်စည် စလွယ်များဖြင့် ပင်ပင်ပန်းပန်း ခက်ခက်ခဲခဲပင် မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ခရီးဆက်ခဲ့ကြသည်။
မြတ်စွာဘုရားထံသို့ ရောက်သောအခါ ရိုသေစွာရှိခိုး၍ သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော နေရာတွင် ထိုင်ကြသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား “ရဟန်းတို့ ကျန်းမာကြရဲ့လား၊ မျှတကြရဲ့လား၊ ဝါတွင်း သုံးလပတ်လုံး ညီညီညွတ်ညွတ် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာနဲ့ အငြင်းအခုံမရှိ ချမ်းသာစွာနေထိုင်ကြရဲ့လား၊ ဆွမ်းအတွက် မပင်မပန်း ချမ်းချမ်းသာသာ ရှိကြရဲ့လား” ဟု မေးတော်မူ၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့ကလည်း ကျန်းမာကြောင်း၊ မျှတကြောင်း၊ ချမ်းသာစွာနေထိုင်ခဲ့ကြောင်း၊ ဆွမ်းအတွက် မပင်ပန်းကြကြောင်း ပြောကြားလေသည်။ ထို့နောက် ရဟန်းတို့သည် မိမိတို့ မြတ်စွာဘုရားထံသို့ လာရာတွင် ဖြစ်ပျက်ခဲ့ပုံများကို လျောက်ထားကြလေသည်။ မြတ်စွာဘုရားလည်း ရဟန်းသုံးဆယ်တို့အား အနမတဂ္ဂိယသုတ္တန်တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူလေ၏။ တရားဆုံးသောအခါ ရဟန်းသုံးဆယ်တို့သည် အရဟတ္တမဂ်ဖိုလ်၊ အရဟတ္တဖိုလ် ကိုရရှိတော်မူကြကာ ဈာန်ဖြင့် ပါဝေယျတိုင်းသို့ ပြန်ကြွလေသည်။
ကထိန်ခင်းရန် ခွင့်ပြုခြင်း
ရဟန်းတော်များ ပြန်ကြွသွားပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားသည်  ကထိန်ခင်းခြင်းကို ခွင့်ပြုပြီးဖြစ်မည်ဆိုပါက ဤရဟန်းတော် သုံးဆယ်တို့သည် နှစ်ထပ်သင်္ကန်းကို ထားပစ်ခဲ့ပြီး သင်းပိုင်၊ ဧကသီဟူသော နှစ်ထည်သော  သင်္ကန်းဖြင့် လာမည်ဆိုပါက ဤကဲ့သို့ ပင်ပန်းမည်မဟုတ်။ ပွင့်တော်မူပြီးခဲ့သော ဘုရားရှင်တို့သည်လည်း ကထိန်ခင်းခြင်းကို ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သည်  ဟုကြံစည်တော် မူလေသည်။ ထို့နောက် ကထိန်ခင်းခြင်းကို ခွင့်ပြုတော်မူလိုသဖြင့် ရဟန်းတော်တို့ကို ခေါ်တော်မူ၍ ရဟန်းတို့ ပုရိမဝါ (ပထမဝါ) သို့ ကပ်တော်မူလျက် ဝါမှ ကျွတ်တော်မူလာကြကုန်သော ရဟန်းတို့ကို ငါဘုရားခွင့်ပြုတော်မူ၏  ဟု မိန့်တော်မူကာ ကထိန်ခင်းခြင်းကို ခွင့်ပြုတော်မူလေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ကထိန်ခင်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
ကထိန်ခင်းခြင်း
ဝါတွင်း သုံးလပတ်လုံး ဝါမကျိုးမပျက်ပဲ ပဝါရဏာပြုသော ရဟန်းရှိရာ ကျောင်းတိုက်၌ ကထိန်ခင်းကြသည်။ ကထိန်ခင်းရာ၌ သင်္ကန်းတစ်ထည်ကို ဖြစ်စေ အများကို ဖြစ်စေ ’ဣမံစီဝရံ သံဃဿဒေမိ’ ဤသင်္ကန်းကို သံဃာတော်များအား လှူဒါန်းပါ၏ဟု လျှောက်ထား၍ ဆက်ကပ် လှူဒါန်းကြသည်။
ကထိန်ပွဲတော်ကို ’မိုးလကုန်စဲ ကထိန်ပွဲ’ဟူသော ဆိုရိုးနှင့်အညီ၊ သီတင်းကျွတ် လပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့မှ တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်နေ့အထိ ခင်းကျင်းရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပုဂံခေတ်အခါကပင်လျှင် အစပြု၍ ကထိန်ခင်းပွဲ ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ယခုခေတ် ကထိန်ခင်းရာတွင် မရှိနွမ်းပါးသော ရဟန်းအားဖြစ်စေ၊ အကြီးဆုံး မထေရ်အားဖြစ်စေ ကပ်လှူရန် ဥတ်သင်္ကန်းအပြင် အခြံအရံ လှူဖွယ်ပစ္စည်းများကို ထည့်သွင်း လှူဒါန်းလေ့ရှိသည်။
ကထိန်ခင်းရာ၌ သံဃိကသင်္ကန်းစစ်စစ် ဖြစ်ရသည့်အတွက် အလှူ့ဒကာများက မည်သည့်ပစ္စည်းကား သံဃိကပစ္စည်း၊ မည်သည့်ပစ္စည်းကား ပုဂ္ဂလိကပစ္စည်း ဖြစ်သည်ဟု ခွဲခြားလျှောက်တင်ကြားသင့်ပေသည်။ သင်္ကန်းနွမ်းပါးသောရဟန်းရှိမရှိသံဃာမှမေး၍ ရှိပါက ထိုရဟန်းအား သံဃာသည် သိမ်ထဲတွင် ဉာတ်ကမ္မဝါစာဖြင့် ကထိန်သင်္ကန်းကိုပေးရသည်။ ကထိန်သင်္ကန်းရရှိသော ရဟန်းမှ ဝိနည်းနှင့်အညီပြုအပ်သောကိစ္စတို့ကိုဆောင်ရွက်ပြီးပါက သံဃာအား တရားသဖြင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော ကထိန်သင်္ကန်းအတွက် ဝမ်းမြောက်တော်မူရန် ဖွင့်ဟကြေညာလျှောက်ထားခြင်း(ခင်းခြင်း)ကိုပြရပါသည်။ သာဓုအနုမောဒနာပြုသောရဟန်းမှန်သမျှ ကထိန်အာဏိသင်ကို အညီအမျှရကြပါသည်။
ကထိန်ခင်းမည့်ရဟန်း၏ အင်္ဂါ ၈-ပါး
၎င်းအင်္ဂါရှစ်ပါးနှင့်ပြည့်စုံသော ရဟန်းမှသာကထိန်ခင်းထိုက်သည် ဆို၏။
ကထိန်အာနိသင် ၅-ပါး
ကထိန်ခင်းရသော ရဟန်းတော်များ ခံစားရသည့် ကထိန်အကျိုး၅-ပါးဖြစ်သည်။
သင်္ကန်းသုံးမျိုး
ကထိန်ခင်းရန်အတွက်ဘုရားရှင်ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သောသင်္ကန်းသုံးမျိုး ရှိသည်။
ကထိန်မြောက်သော သင်္ကန်းများ
သင်္ကန်းအသစ်ဖြင့် ကထိန်ခင်းမှ ကထိန်မြောက်ပါသည်။
ဘယ်သင်္ကန်း၊ ဘယ်အမျိုးအစား သင်္ကန်း စသည်ဖြင့် နိမိတ်မပြပဲ အလိုလို ဖြစ်ပေါ်လာသော သင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းမှ ကထိန်မြောက်ပါသည်။
မငှားသော သင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းလျှင် ကထိန်မြောက်ပါသည်။
ကထိန်ခင်းမည့် နေ့မရောက်မီ ကျောင်း၌ မသိုမှီး မထိန်းသိမ်းထားသော သင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းလျှင် ကထိန်မြောက်ပါသည်။
ကထိန်ခင်းမည့် နေ့မရောက်မှီ ကျောင်းကို ကြိုတင် ပို့မထားသော သင်္ကန်း၊ ကထိန်ခင်းမည့် နေ့ရောက်မှ ကျောင်းကို ပို့သော သင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းလျှင် ကထိန်မြောက်သည်။
ကထိန်ခင်းသည့် နေ့တွင် အိမ်ကြီးအိမ်ငယ်နှင့်တကွ ငါးခန်း (သို့မဟုတ်) ငါးခန်းထက်ပိုအောင် ဖြတ်ချုပ်ထားသော သင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းလျှင် ကထိန်မြောက်သည်။
ကထိန် မမြောက်သော သင်္ကန်းများ
နှစ်လွှာစပ်ကာမျှဖြင့် နှစ်လွှာစပ်ထားသော သင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းလျှင် ကထိန်ခင်းသည် မမည်။ ဤသင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းမည်ဟု နိမိတ်ပြသော သင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းလျှင် ကထိန်မမြောက်။ ဤသင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းမည်ဟု ပရိယာယ်ဆို၍ ရသော သင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းလျှင် ကထိန် မမြောက်။ ခေတ္တ ငှားသော သင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းလျှင် ကထိန် မမြောက်။ ကထိန်ခင်းမည့် နေ့ မရောက်မီ ကျောင်း၌ သိုမှီးထားသော သင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းလျှင် ကထိန် မမြောက်။ ကထိန်ခင်းမည့် နေ့ မရောက်မီ ကျောင်းကို ကြိုတင်ပို့ထားသော သင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းလျှင် ကထိန် မမြောက်။ ကထိန်ခင်းသည့် နေ့တွင် အိမ်ကြီးအိမ်ငယ်နှင့်တကွ ငါးခန်း (သို့မဟုတ်) ငါးခန်းထက် ပိုအောင် ဖြတ်မထားသော သင်္ကန်းဖြင့် ကထိန်ခင်းလျှင် ကထိန် မမြောက်။
ကထိန်သင်္ကန်းအား ဉတ်သင်္ကန်း၊ ကထိန်လျာသင်္ကန်း၊ မိုးပေါ်ကျသင်္ကန်း၊ မသိုးသင်္ကန်းဟု အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ကထိန် ဉတ်သင်္ကန်းဆိုသည်မှာ..
ကထိန် ခင်းထိုက်သော ရဟန်းအား ကထိန်ခင်းမည့် သင်္ကန်းကို ဉတ္တိဒုတိယ ကမ္မဝါစာဖတ်ပြီး ပေးအပ်ရသည်ကို စွဲ၍ ကထိန် ဉတ်သင်္ကန်းကြီးဟု ခေါ်ကြသည်။ ကထိန်ခင်းမည့် သင်္ကန်းသည် ဒုကုဋ် နှစ်ထပ်သင်္ကန်းမှ ဉတ်သင်္ကန်းဟု မဆိုလိုပါ။ သင်းပိုင်၊ ဧကသီ တထည်ထည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ သင်းပိုင်၊ ဧကသီ ထွဲထားသည့် ဒွိစုံဖြင့် လည်း လှူဒါန်း နိုင်သည်။
ကြာဂရက်ရွာ၊ ပိတောက်ကုန်း
ကြာဂရက်ရွာ၊ ပိတောက်ကုန်း
အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် အမျိုးသားစီမံကိန်း၊ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာနထားရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတ ဦးထင်ကျော် လက်ထက်တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းကာ စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သမိုင်းနောက်ခံ
လွတ်လပ်ရေး ရပြီးစတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး အခြေအနေကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန်၊ နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး တို့နှင့် စပ်လျဉ်းသော ဖွံ့ဖြိုးမှု စီမံကိန်း အရပ်ရပ်တို့ကို စိစစ်ပြုစု ရေးဆွဲရန်တို့ အတွက် အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သို့သော် အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန သည် စက်မှုလက်မှု ဝန်ကြီးဌာနနှင့် တွဲ၍လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန သည် သာသနာရေးနှင့် ပြည်ထောင်စု ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနနှင့် တွဲ၍လည်းကောင်း၊ အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန သည် ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် တွဲ၍လည်းကောင်း တည်ရှိခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ စ၍သာ အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန အနေနှင့် သီးသန့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းကာလများတွင် စီမံကိန်းများ ရေးဆွဲရန် အတွက် အမျိုးသားစီမံကိန်း ဘုတ်အဖွဲ့ (National Planning Board) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေး စီမံကိန်း ဘုတ်အဖွဲ့ (Economic Planning Board) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး ဘုတ်အဖွဲ့ (Economic and Social Board) ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ အမည် အမျိုးမျိုးဖြင့် စီမံကိန်းအရပ်ရပ် တို့ကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထို့ပြင် စက်ပစ္စည်း ကြီးကြပ်မှုကော်မတီ၊ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး သဘောတူစာချုပ် အကောင်အထည်ဖော်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့ နှင့် ဗဟိုစာရင်းအင်း နှင့် စီးပွားရေးဌာန တို့ကိုလည်း အထောက်အကူပြုကော်မတီ၊ အဖွဲ့၊ ဌာနများအဖြစ် ဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ ကာလများတွင် အမျိုးသားစီမံကိန်း ဝန်ကြီးဌာန သည် လေးနှစ် စီမံကိန်းများကို ရေးဆွဲ၍ နှစ်ချင်းဆောင်ရွက်ရန် လုပ်ငန်း စီမံကိန်းများ ပြန်လည် ဆန်းစစ် ညှိနှိုင်းခဲ့သည်။ စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများ ပြည်သူပိုင် ပြုလုပ်ရေး၊ စာချုပ်များ စိစစ်ခြင်း၊ စီမံကိန်းများ ညှိနှိုင်းခြင်း၊ နိုင်ငံခြားမှ စီးပွားရေး ပူးပေါင်းမှု အကူအညီများနှင့် ကုလသမဂ္ဂ ကျွမ်းကျင်မှု အကူအညီများရရန် တို့အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် (၁၂/၉၃) ဖြင့် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးဌာနကို အမျိုးသားစီမံကိန်း နှင့် စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ဘဏ္ဍာရေး နှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဝန်ကြီးဌာန ၂ ခု ခွဲ၍ ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အထက်ဖော်ပြခဲ့သော ဦးစီးဌာနများအပြင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများ ညွှန်ကြားမှု ဦးစီးဌာနကိုလည်း တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုကာလမှစ၍ ယနေ့ အထိ အမျိုးသားစီမံကိန်း ရေးဆွဲခြင်းနှင့် နိုင်ငံတော်စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေသော ပြည်ထောင်စုအဆင့် ဝန်ကြီးဌာန အနေနှင့် လုပ်ငန်းတာဝန်များ ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
ရည်မှန်းချက်များ
အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဝန်ကြီးဌာန၏ ရည်မှန်းချက်တာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ
ခြစ်ရာ မာဆင့်
ခြစ်ရာမာဆင့်စမ်းသပ်မှု ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထု/ပစ္စည်းတစ်ခုခု၏ခြစ်ခြင်းနှင့်ပွန်းပဲ့မှုများ၏ မာဆင့်ကို ဆုံးဖြတ်ရန်အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ အစောဆုံးစမ်းသပ်မှုကို ၁၈၂၀ တွင် တွင်းထွက်ဗေဒပညာရှင် Friedrich Mohs မှတီထွင်ခဲ့သည် (Mohs စကေး ကိုကြည့်ပါ)။ ၎င်းသည်ခြစ်ရာ၊ မာဆင့်နှိုင်းယှဉ်ခြင်းတန်ဖိုးပေါ်တွင်အခြေခံသည်။ talc အား ၁ နှင့်စိန်ကို ၁၀ ဟုတန်ဖိုးသတ်မှတ်သည်။ Mohs ၏စကေးသတ်မှတ်ချက်သည်ကန့်သတ်ချက်နှစ်ခုရှိသည်။ ၎င်းမှာ အစဉ်အတိုင်း မဟုတ်ကြဘဲ ခေတ်သစ်ပွတ်တိုက်၊ ပွန်းပဲ့၊ ပွန်းရှတတ်သောပစ္စည်းများအများစုသည် ၉ နှင့် ၁၀ တန်ဖိုးကြားတွင်ကျရောက်သည်။
ရေမွန် R. Ridgway, Norton ကုမ္ပဏီ သုတေသနအင်ဂျင်နီယာ မှ ဥဒေါင်အား မာဆင့်တန်ဖိုး 10 နှင့်စိန်အား 15 ပေးခြင်းအားဖြင့် Mohs စကေးကို ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ Carborundum ကုမ္ပဏီ တွင်အလုပ်လုပ်နေသော Charles E. Wooddell သည်လည်းပွန်းပဲ့ခြင်းအား ခုခံကာကွယ်ခြင်းအားဖြင့်စကေးအားထပ်မံ၍ တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ သလင်း တွင်တန်ဖိုး ၇ နှင့် ၉ ကို ပတ္တမြား၊ နီလာအုပ်စုကြီး အပေါ်အခြေခံထားပြီး တွက်ချက်ခန့်မှန်းချက်အရတောင်အမေရိကအညိုရောင်စိန်bort အတွက်တန်ဖိုး ၄၂.၄ ရှိသည်။ ပွန်းပဲ့ခြင်းကိုခံနိုင်ရည်ရှိခြင်းသည် အခြားထုထည်နည်းနည်းအခွက်၊ အထစ်၊ အချိုင့်များမျက်နှာပြင်ကွဲပြားမှုကြောင့်ထက်သက်ရောက်မှုနည်းနိုင်သည်။
စုစုပေါင်းစွမ်းအင်သိပ်သည်းဆ (lattice energy per volume) နှင့် Wooddell ဝတ်ဆင်မှုခံနိုင်ရည်အကြား ပတ္တမြား၊ နီလာအုပ်စုကြီး (H = 9) နှင့်စိန် (H = 42.5)တို့သည် အစဉ်အတိုင်း ဆက်နွယ်ပက်သက်မှုရှိသည်။
ကိုးကားစာအုပ်၊ စာတမ်းများ
ကဏ္ဍ:မာဆင့်စစ်ဆေးခြင်း
လွိုင်ဆိုင်ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
လွိုင်ဆိုင်ရွာ (Loihseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ နောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၂၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၂၆ ဦး၊ မ ၃၅၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရုချောင်းရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
ခရုချောင်းရွာ(Hkayuchaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ လက်ပန်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံတန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၀ ဦး၊ မ ၉၅၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် နန်းမားမြို့ပေါ်ရှိ ချောင်းသာရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝေသာလီ အားကစားကွင်း
ဝေသာလီ အားကစားကွင်းသည် ရခိုင် ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းဖြစ်ပြီး စစ်တွေမြို့၊ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ လက်ရှိတွင် တည်ဆောက်ဆဲဖြစ်ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်မည် ဟုဆိုသည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း
မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း (Myanmar National Airlines; ယခင်အမည် Union of Burma Airways, Burma Airways, မြန်မာ့လေကြောင်း) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော နိုင်ငံပိုင်၊ ပြည်တွင်းအလံတင် လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်တွင် ဌာနချုပ် နှင့် အမှတ် (၁၀၄) ကမ်းနားလမ်း၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် ရုံးချုပ် ထားရှိသည်။ မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်းသည် ပြည်သူများ အဆင်ပြေချောမွေ့စွာ သွားလာနိုင်ရေးအတွက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသည့်ဒေသများ၊ အခြား ပုဂ္ဂလိကလေကြောင်းလိုင်းများ မပြေးဆွဲသည့် လေယာဉ်ကွင်းများကို ပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
လွတ်လပ်ရေးမရမီ (BOAC) လေကြောင်းကုမ္ပဏီမှ မြန်မာ့မြို့ ပြလေကြောင်းလုပ်ငန်များကို တာဝန်ယူ စီမံ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး လွတ်လပ်ရေးရရှိလာသောအခါ ယင်းလေကြောင်း ကုမ္ပဏီ လက်အောက်တွင် မြန်မာ့မြို့ပြ လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေး လုပ်ငန်းများအား ဆက်လက်ထားရှိရန် မသင့်လျော်သဖြင့် International Aeradio Limited ခေါ် IAL ကုမ္ပဏီနှင့် ဆက်သွယ်မိခဲ့ပြီး မြို့ပြလေကြောင်း ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ရန် ငှားရမ်း၍ မြန်မာ့မြို့ ပြလေကြောင်းလုပ်ငန်း ဆက်သွယ်ရေး၏ အခြေခံအုတ်မြစ်ကို ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ချီကာဂို ကွန်ဗင်းရှင်း (Chicago Convention) အား ပြဋ္ဌာန်း၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြို့ပြ လေကြောင်း အဖွဲ့ချုပ် ICAO ကို ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့်လည်း ၁၉၄၈ ခုနှစ်ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး UBA - Union of Burma Airways ဘုတ်အဖွဲ့တစ်ခုကို တည်ထောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မှာပင် လေကြောင်းပျံသန်းမှုလုပ်ငန်း စတင်ဆောင်ရွက်ချိန်၌ ပြည်တွင်း လေယာဉ်ခရီးစဉ် ပျံသန်းမှုကို ခရီးသည် (၉) ယောက်စီး ဂျိုးဖြူလေယာဉ် (၆) စီးဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ရှေးဦးစွာ ပြည်တွင်းလေဆိပ်မြို့ (၁၉) မြို့ သို့ ဆက်သွယ် ပျံသန်းခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝခုနှစ်တွင် ပြည်ပခရီးစဉ်များ အဖြစ် ဘန်ကောက်၊ ကာလကတ္တား နှင့် စစ်တကောင်းမြို့များသို့ တိုးချဲ့ ပျံသန်းခဲ့သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့အဖြစ် အက်ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းချက်ဖြင့် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ တိုးချဲ့ ပျံသန်းမှုအစီအစဉ်အရ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ပီနန်၊ စင်ကာပူနှင့် ခတ္တမန္ဒူ မြို့များသို့ စတင်ပျံသန်း ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ် စတင်သည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ လေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့မှ လေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်း (BAC) အဖြစ် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာလေကြောင်းအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး အမှတ်အသားတံဆိပ် အသစ်ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ပြည်ပခရီးစဉ်များအဖြစ် ဘန်ကောက်၊ စင်ကာပူ၊ ခတ္တမန္ဒူ၊ ဒက္ကာ၊ ဟောင်ကောင်၊ ဂျာကာတာ ခရီးစဉ်မြို့များသို့ ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်အထိ ပျံသန်းခဲ့သည်။
မြန်မာ့လေကြောင်း၏အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှုများကို Myanmar Airways International (MAI) ဖက်စပ်လေကြောင်းလိုင်းဖြင့်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့လေကြောင်း (MA) သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင်တည်ထောင်ခဲ့သော Joint Venture ကုမ္ပဏီ MAI ၏အစုရှယ်ယာအများဆုံးပိုင်ဆိုင်သူဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် အစုရှယ်ယာ၏ ၈၀% ရာခိုင်နှုန်းအား KBZ Group သို့ရောင်းချခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ကျန် ၂၀%ရာခိုင်နှုန်းအား KBZ Group သို့ထပ်မံရောင်းချခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှ စ၍ မြန်မာ့လေကြောင်း (MA) တွင် MAI လေကြောင်းလိုင်း၏ ရှယ်ယာများ မရှိတော့ပါ။
၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အဲမန္တလေး (Air Mandalay) ၏ အစုရှယ်ယာ အများဆုံးကို မြန်မာ့လေကြောင်း (MA) မှပိုင်ဆိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ရက်နေ့ တွင် မြန်မာ့လေကြောင်း (MA) ပိုင်ဆိုင်သော အဲမန္တလေး (Air Mandalay) အစုရှယ်ယာများအားလုံးကို အဲမန္တလေး (Air Mandalay) သို့ရောင်းချခဲ့သည်။
၂၀၁၄ ဒီဇင်ဘာတွင် မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း (Myanmar National Airlines) အမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အစောပိုင်းမှ စတင်၍ စင်ကာပူ၊ ဘန်ကောက်၊ ချင်းမိုင်၊ ဖူးခက်၊ ဟောင်ကောင်၊ ချန်ဒူး၊ ဂါယာမြို့တို့နှင့် ချိတ်ဆက်ပြီး နိုင်ငံတကာ ခရီးစဉ်များကို ပြန်လည်ပျံသန်းခဲ့သည်။
လေကြောင်းလိုင်းချဲ့ထွင်မှုနှင့် အဆင့်မြှင့်တင်မှုများ (၂၀၁၀ မှ ယနေ့အထိ)
မြန်မာလေကြောင်းသည် ဖော်ကာအက်ဖ်-၂၇ လေယာဉ်အမျိုးအစားများကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှစတင်၍ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုလေယာဉ်အမျိုးအစားကို နှစ်၄၀ထက်မနည်း ပျံသန်းခဲ့ကြပြီး မြန်မာလေကြောင်းပိုင် လေယာဉ်များထဲတွင် မတော်တဆဖြစ်မှုအများဆုံး လေယာဉ်လည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံလုပ် အမ်အေ-၆၀ လေယာဉ် ၃စီးဖြင့် အစားထိုးကာ ဖော်ကာအက်ဖ်-၂၇ လေယာဉ်များအားလုံးကို ပျံသန်းမှုမှ အနားပေးခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ၂၀၁၂ နှစ်ကုန်ပိုင်းမှ စတင်ကာ သက်တမ်းနှစ် ၃၀ကျော်ပြီဖြစ်သော ဖော်ကာအက်ဖ်-၂၈-၄၀၀၀ အမျိုးအစားလေယာဉ်များကိုလည်း တစ်စီးပြီးတစ်စီး ပျံသန်းမှုမှ ရပ်နားခဲ့သည်။ ထိုလေယာဉ်များနေရာတွင် အစားထိုးရန် အမေရိကန် လေယာဉ်ငှား ကုမ္ပဏီ GE Civil Aviation Services Limited မှ အမ်ဘရေရာ ၁၉၀ အမျိုးအစားလေယာဉ်နှစ်စီး ငှားရန်းခဲ့သည်။ ယခင် ဖော်ကာအက်ဖ်-၂၈ ပြေးဆွဲခဲ့သော လမ်းကြောင်းများတွင် ဝင်ရောက် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကြပြီး မြန်မာ့လေကြောင်းသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အဆိုပါလေယာဉ်အမျိုးအစား ပထမဦးဆုံး အသုံးပြုသော လေကြောင်းလိုင်း အဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စင်္ကာပူနိုင်ငံတွင် အမေရိကန်အခြေစိုက် GECAS လုပ်ငန်းနှင့် ဒေါ်လာ သန်း ၉၆၀ တန်ဖိုးရှိ Boeing 737-800s လေယာဉ် (၆) စီးနှင့် Boeing 737 MAX လေယာဉ် (၄) စီး ငှားရမ်းသည့်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ စာချုပ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ လေကြောင်းလိုင်းများမှ အကြီးမားဆုံး လေယာဉ်မှာယူမှု ဖြစ်ပြီး အမေရိကန် နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့အကြား ရောင်းဝယ်မှု အကြီးမားဆုံး စာချုပ်လည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလအတွင်း မြန်မာ့လေကြောင်းမှ မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်း အဖြစ် နာမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
မြေပြင်ဝန်ဆောင်ထောက်ပံ့မှုဌာန
မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်းသည် ပြည်တွင်းလေဆိပ်ပေါင်း ၃၃ ခု အထူးသဖြင့် ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် နှင့် ပုဂံညောင်ဦးလေဆိပ် တို့တွင် မြေပြင်ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှစတင်၍ မြေပြင် ဝန်ဆောင်မှုဌာနသည် ရန်ကုန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် တွင် မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် အခြားသော လေကြောင်းလိုင်းများ ကိုလည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ မြေပြင် ဝန်ဆောင်မှုဌာန၏ အဓိက လုပ်ငန်းစဉ်များမှာ ခရီးသည်နှင့် လက်ဆွဲအိတ်များ အတင်အချ ပြုလုပ်ခြင်း၊ လေယာဉ်ရပ်နားရာနေရာများ၊ လေယာဉ်သန့်ရှင်းရေး လုပ်ငန်းများ၊ ကုန်စည် ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှုနှင့် ဆက်သွယ်ရေး၊ ကုန်စည်၊လေကြောင်း ခရီးစဉ်များ ပျံသန်းခြင်း၊ မြေပြင်သယ်ယူ ပို့ဆောင်မှုနှင့် အိုင်အေတီအေ၏ မြေပြင်ဝန်ဆောင်မှုဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့်အညီ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲ ထိန်းချုပ်ပေးခြင်းများ ပါဝင်သည်။ မြေပြင် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပျံသန်းနေသော နိုင်ငံတကာ လေကြောင်းလိုင်းများ ဖြစ်သည့် ကာတာလေကြောင်းလိုင်း၊ ကိုရီးယားလေကြောင်းလိုင်း၊ နော့ခ်အဲလေကြောင်းလိုင်း၊ ဗီယက်နမ်လေကြောင်းလိုင်း၊ အဲချိုင်းနား၊ တရုတ်လေကြောင်းလိုင်း၊ တရုတ်အရှေ့ပိုင်းလေကြောင်းလိုင်း၊ တရုတ်တောင်ပိုင်းလေကြောင်းလိုင်း နှင့် အဲအိန္ဒိယ စသည့် လေကြောင်းလိုင်းများကို အပြည့်အဝ ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။
"မင်္ဂလာပါ" ဝန်ဆောင်မှု - "Mingalabar Service"
မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်းမှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် "မင်္ဂလာပါ" ဝန်ဆောင်မှုအား စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
Mingalarbar Service ဟုခေါ်သော မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်း ၏ ဝန်ဆောင်မှုသည် “Business Class” ဝယ်ယူထားသောခရီးသည်များအတွက်ဖြစ်ပြီး ထိုဝန်ဆောင်မှုတွင် အမြန်သီးသန့်လမ်းကြောင်းဖြင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးဌာန နှင့် လေဆိပ်လုံခြုံရေးဌာနကို ဝင်ရောက်နိုင်ခြင်း ၊ Mingalarbar Service ၏ ဝန်ထမ်းမှ လိုက်ပါကူညီဆောင်ရွက်ပေးခြင်း ၊ ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် မှ/သို့ ပို့ဆောင်ပေးခြင်း၊ Check in counter တွင် စောင့်ဆိုင်းစရာမလိုခြင်း ၊ ရန်ကုန်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်၏ ပြည်တွင်း / ပြည်ပ ဂိတ် ၏ Mingalar Lounges အားအသုံးပြုခွင့်များ ပါဝင်သည်။
လေယာဉ်အမျိုးအစားများ
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ လေယာဉ်ငှားရမ်းရေး ကုမ္ပဏီ နှင့် ဒေါ်လာသန်း ၉၆၀ တန် စာချုပ်တစ်ခုကို စင်္ကာပူနိုင်ငံတွင် ချုပ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
အောက်ဖော်ပြပါ လေယာဉ်အမျိုးအစားများမှာ မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်းတွင် လက်ရှိ အသုံးပြုနေသော လေယာဉ်များ ဖြစ်သည်။
မြန်မာအမျိုးသားလေကြောင်း ၏ လေယာဉ်အသစ်ဖြစ်သော Boeing 737-800 နှင့် ATR 72-600 လေယာဉ်များ၏ အတွင်းပိုင်း ပုံစံ အသစ် နှင့် “in-flight entertainment” တို့အား ဇွန်လ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။
Business Class
Business Class သည် Boeing 737-800 လေယာဉ်အမျိုးအစားတွင်သာရရှိသည်။ Business class ထိုင်ခုံသည် ဘယ်ညာ ၂၁ လက်မ (၅၃စင်တီမီတာ)၊ အရှေ့အနောက် ၄၂ လက်မ (၁၀၇ စင်တီမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည်။ ခြေထောက်တင်ရန် ၉လက်မ (၂၃ စင်တီမီတာ)ကျယ်ဝန်းပြီး electric outlet အားထားရှိပေးထားကာ personal TV အားထိုင်ခုံဘေးတွင် ထားရှိပေးထားသည်။
Premium Economy Class
Premium Economy Class သည် Embraer 190 နှင့် Boeing 37-800 လေယာဉ်များတွင် ရရှိသည်။ ထိုင်ခုံ အရှေ့အနောက် အကျယ်မှာ ၃၆ လက်မ ရှိပြီး Economy Class ထက် ၄ လက်မ ပိုမိုကျယ်ဝန်းပသည်။ In-seat power outlet နှင့် streaming inflight Entertainmentအား Boeing 737-800 လေယာဉ် အမျိုးအစားတွင်သာ ရရှိသည်။
Economy Class
Economy Class သည် MNA လေယာဉ် အမျိုးအစားအားလုံးတွင် ရရှိနိုင်သည်။ Economy Class သည် Boeing 737-800 လေယာဉ်အမျိုးအစားတွင် ဘယ်ညာ ၁၇.၂ လက်မ (၄၄စင်တီမီတာ)နှင့် အရှေ့အနောက် ၃၂ လက်မ (၈၁ စင်တီမီတာ)၊ Embraer 190 လေယာဉ်အမျိုးအစားတွင် ဘယ်ညာ ၁၈လက်မ (၄၆စင်တီမီတာ) နှင့် အရှေ့အနောက် ၃၂ လက်မ (၈၁ စင်တီမီတာ) ကျယ်ဝန်းပြီး ATR 72-600 နှင့် Grand Caravan တွင် ဘယ်ညာ ၁၇ လက်မ (၄၃ စင်တီမီတာ)နှင့် အရှေ့အနောက် ၃၀လက်မ မှ ၃၂ လက်မ အတွင်း ရှိသည်။ In-seat power outletနှင့် streaming inflight Entertainmentအား Boeing 737-800 လေယာဉ် အမျိုးအစားတွင် ရရှိနိုင်သည်။
ပြည်တွင်း
မြန်မာအမျိုးသား လေကြောင်းလိုင်း ပြည်တွင်းခရီးစဉ်များ၊ စင်းလုံးငှား ခရီးစဉ်များကို အောက်ပါမြို့ များသို့ ပျံသန်းပြေးဆွဲပေးလျက်ရှိသည်။
ပုံမှန်ပြေးဆွဲနေသောခရီးစဉ်များ
• 3
စနိုက်ကြီး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ
နောင်သရန်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
နောင်သရန်းရွာ(Naungthayan)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ နောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၁၅၁ ဖြစ်သည်။ အရပ်အခေါ်မှာ နောင်တရန်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၉၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၆၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မူလာရစ် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော
မူလရစ် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
တည်နေရာ
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၆°၀၆'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၈°၂၉'၊ ကြာအင်းဆိပ်ကြီးမြို့နယ် ကရင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၃၈,၅၄ စတုရန်း ကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
သဘာဝရင်းမြစ်များ
သစ်တောအမျိုးအစားများမှာ အမြဲစိမ်းတော၊ ရွက်ကြွေတာ(အပေါ်ပိုင်းစိုစွတ်)၊ တောင်ပေါ်တော(အမြဲစိမ်း) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ချေ၊ (ဂျီ)၊ကျားသစ်၊ ကျား တို့ ကျတ်စားနေထိုင်ကြပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်ထိ ဂျာဗားကြံ့များကို တွေ့ရှိခဲ့ရပြီး ယခုအခါ မျိုးတုံး ပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စောင်း
မြန်မာ့စောင်း (သို့မဟုတ် စောင်းကောက်) ကို အောက်ပါစာမျက်နှာတို့တွင်ကြည့်ရှုနိုင်ပါသည်။
အညင်းတောင်ရွာ၊ အိုးပျဉ်တောင်
အညင်းတောင်ရွာ၊ အိုးပျဉ်တောင်
မကြီးအုပ်ရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်
မကြီးအုပ်ရွာ (Magyioke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ မကြီးအုပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၄၈၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာဆိုးရွာ၊ အထူး
ရွာဆိုးရွာ၊ အထူး
ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်
ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (Arakan Liberation Army; ALA) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရခိုင်တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ (ALP) ၏ လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့လည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဧပြီ ၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။
၁၉၆၈–၁၉၆၉
ရခိုင်ပြည် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်ကို ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ၏ အကူအညီဖြင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် စတင် ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ALP ၏ ဗဟိုကော်မတီဝင်ဖြစ်သော ခိုင်ရဲခိုင်နှင့် အခြား ၉ ဦးသည် စစ်တွေမြို့တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ALP ခေါင်းဆောင်အများအပြား ထပ်မံဖမ်းဆီးခံခဲ့ရခြင်းကြောင့် ALA နှင့် ALP တို့ ပြိုကွဲခဲ့သည်။
၁၉၇၁–၁၉၇၇
၁၉၇၁-၇၂ ကာလတွင် ရခိုင်ပြည်လွတ်မြောက်ရေးပါတီ (ALP) မှ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားများ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဖြစ်သော ခိုင်မိုးလင်း လွတ်မြောက်လာပြီးနောက် ရခိုင်လွတ်မြောက်ရေးပါတီကို ပြန်လည်စတင်နိုင်ရန်အတွက် KNU ခေါင်းဆောင်များနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ KNU ၏ အကူအညီဖြင့် ALP ကို ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့ရာတွင် ခိုင်မိုးလင်းသည် ALA ၏စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်လာကာ စစ်သည် ၃၀၀ ခန့်ကို သင်တန်းပေးခဲ့သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ် ဧပြီ-မေလ တွင် ခိုင်မိုးလင်းဦးဆောင်သော ALA စစ်သည် ၁၂၀ ခန့်သည် အိန္ဒိယ-မြန်မာ နယ်စပ်တွင် အိန္ဒိယစစ်တပ်နှင့် တပ်မတော်တို့နှင့် ထိတွေ့တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ခိုင်မိုးလင်းအပါအဝင် ALA တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၀ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး ၇၀ ခန့် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲမှ ဆုတ်ခွာသွားသော တပ်ဖွဲ့ဝင် ၂၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးခဲ့ကာ၊ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသော တပ်ဖွဲ့ဝင် ၃၀ ခန့်မှာ ပစ်သတ်ခံခဲ့ရသည်။ တပ်ဖွဲ့ဝင် ၅၅ ဦးမှာ ပုဒ်မ ၁၂၂ ဖြင့် တရားစွဲဆိုခံခဲ့ရပြီး ယင်းတို့အနက် ၁၁ ဦးမှာ သေဒဏ်ချမှတ်ခံခဲ့ရကာ ကျန်သူများ ထောင်ဒဏ်တစ်သက်တစ်ကျွန်း ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ယင်းနောက် လှုပ်ရှားရန် အန္တရာယ်ကြီးမားခြင်းကြောင့် အဖွဲ့မှာ ရပ်နားသွားခဲ့သည်။
၁၉၈၀–လက်ရှိ
၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ALA အကျဉ်းသားများ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် လွတ်မြောက်လာခဲ့ကြသည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် KNU ၏ အကူအညီဖြင့်ပင် ALA ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသော ALA ကို ခိုင်ရဲခိုင်က ဦးဆောင်သည်။ လက်ရှိတွင် ALA သည် အမျိုးသားရေးကို အဓိက လှုပ်ရှားကာ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင်းရှိ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများသည် ရခိုင်ဒေသခံများမဟုတ်ဘဲ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်မှ တရားမဝင် ဝင်ရောက်လာသူများဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ပြိန်းတောရွာ
ပြိန်းတောရွာ
ကိုးကား
ပြိန်းတောရွာ
မိချောင်းအိုင်ရွာ၊ ရှော်ချောင်း
မိချောင်းအိုင်ရွာ၊ ရှော်ချောင်း
ဆပ်ချေးကူးရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ဆပ်ချေးကူးရွာ (Satchayku)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ပကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၇၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းသာရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ကုန်းသာရွာ (Konethar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ အုန်းကြောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုန်းကြောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၃ ဦး၊ မ ၄၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကနူးရွာ၊ ဗလီခြံ (ဗလီခြံရေကျော်)
ကနူးရွာ၊ ဗလီခြံ (ဗလီခြံရေကျော်)
အိတိုအိဘူတာ
အိတိုအိဘူတာ  (糸井駅 အိတိုအိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ တိုမခိုမအိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လွိုင်နန်းရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
လွိုင်နန်းရွာ (Loinan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ နောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၂၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၂၆ ဦး၊ မ ၃၅၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ ဘုရားကုန်း
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ ဘုရားကုန်း
ဆီးကျအင်းရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ဆီးကျအင်းရွာ (Hseekyainn)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ထွက်နီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထွက်နီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၂ ဦး၊ မ ၈၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကကရန်ရွာ၊ ဗလီခြံ (ဗလီခြံရေကျော်)
ကကရန်ရွာ၊ ဗလီခြံ (ဗလီခြံရေကျော်)
တုံးတွောင်ရွာ၊ တွန်းဇံမြို့နယ်
တုံးတွောင်ရွာ(Tungtuang)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ တွန်းဇံမြို့နယ်၊ တုံးတွောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၇၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံးတွောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၄ ဦး၊ မ ၃၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တွန်းဇံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စနိုက်ငှက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ
အိတိုးဘူတာ
အိတိုးဘူတာ  (伊東駅 အိတိုး - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်၊ အိတိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှမ်းကုန်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ရှမ်းကုန်းရွာ(Shankone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ နောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၁၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၉၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၆၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စင်းသင်းရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
စင်းသင်းရွာ (Sinthin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ပကာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၇၉၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒင်္ဂါးသွန်းစက်ရုံ
ဒင်္ဂါး ခတ်လုပ်ရန် အုတ် အင်္ဂတေ တို့ဖြင့် ကြီးကျယ် ခိုင်ခံ့သည့် စက်ရုံကြီး တစ်ခုကို နန်းတော် သစ်တပ်အတွင်း ပဟိုရ်စင် မြောက်ဘက်၌ ၁၂၂၇ ခု၊ (ခရစ် ၁၈၆၅) တန်ဆောင်မုန်းလအတွင်း ဆောက်လုပ် ပြီးပြေခဲ့သည်။ ယင်း စက်ရုံတွင် ဒင်္ဂါးခတ် လုပ်ရန် - ငွေရည် ကျိုရာ တိုက်ခန်း၊ ငွေပြားကြီး ကြိတ်ရာ တိုက်ခန်း၊၎ ကြိတ်ပြီး ငွေပြားကို ပျော့ပျောင်းအောင် ဆေးရည်ဓာတ် စိမ်ရာ တိုက်ခန်း၊၎ ငွေပြားကို ညီညွတ်အောင် အဆင့်ဆင့် သံလုံး စက်ဖြင့် ကြိတ်လုပ်သည့် တိုက်ခန်း၊ ငွေပြားကြီးကို ဒင်္ဂါးပြား၊ ငါးမူးပြား၊ မတ်စေ့ပြား၊ မူးစေ့ပြား ဖြစ်အောင် ဘောက်စက်နှင့် ဘောက်ယူသည့် တိုက်ခန်း၊ ဘောက်ပြီး ဒင်္ဂါးကို ထောင့်ဘိရာ တိုက်ခန်း၊ ထောင့်ဘိပြီး ဒင်္ဂါးကို ပျော့ပျောင်းအောင် ထပ်မံ လုပ်သည့် တိုက်ခန်း၊ ဒင်္ဂါး ဖြူစင် သန့်ရှင်းအောင် ဆေးရည် ဓာတ်ရည်တို့ဖြင့် ဆေးကြောသည့် တိုက်ခန်း၊၎ ဆေးကြောပြီး ဒင်္ဂါးကို ပွတ်သပ်သည့် တိုက်ခန်း၊ ပွတ်သပ်ပြီး ဒင်္ဂါးများကို အရုပ် ပန်းထောင့်ပိတ် ဖြစ်အောင် ရိုက်သည့် စက်ခန်း၊၎ ရိုက်ပြီး ဒင်္ဂါး များကို ချိန်မှတ်ရန် ချိန်ခွင်ထားသည့် တိုက်ခန်း တို့ဖြင့် ပြည့်စုံစွာ ရှိခဲ့သည်။ ဒင်္ဂါး ခတ်စက်ကို အင်္ဂလိပ် ကုန်သည်ကြီး ဝီလျံဝါလစ်က ပြင်သစ်မှ မှာထား ဝယ်ယူ ပေးသွင်း သည်ဟု ယူဆ ရသည်။ ထိုသို့ ဒင်္ဂါးစက် ဝယ်ယူ ပေးသွင်းသည့် အတွက် ဝီလျံဝါလစ်ကို တောင်ငူ သစ်တောရှိ သစ်များ ဝယ်ယူ နိုင်ခွင့် ပေးခဲ့ဟန် တူသည်။ ဒင်္ဂါးစက် တန်ဖိုးကို ဝီလျံဝါလစ် တင်ပြ တောင်းဆိုသည့် အတိုင်းပင် ငွေပေးခဲ့သည် ဆိုသော်လည်း တန်ဖိုးငွေ မည်ရွေ့ မည်မျှဟု တိတိကျကျ မသိရချေ။ ထို့နောက် ၁၂၂၈ ခု၊ ကဆုန်လမှ သီတင်းကျွတ်လ (ဧပြီ၊ အောက်တိုဘာ ၁၈၆၆) အတွင်း မောင်ရွှေလှ နှင့် ဟာရီ ဆိုသူ တို့ကို ဘင်္ဂလားသို့ ငွေဒင်္ဂါး၊ ရွှေဒင်္ဂါးရိုက် တံဆိပ် ဝယ်ယူရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၂၂၇ ခု၊ ဝါဆိုလ (ဇူလိုင် ၁၈၆၅) အတွင်း ယောမင်းကြီး ဦးဘိုးလှိုင် သည် ကာလကတ္တား ဒင်္ဂါး စက်ရုံ စီမံ အုပ်ချုပ်ပုံ စည်းမျဉ်း ဥပဒေများ၊ ငွေကို စင်အောင် ပြုလုပ်နည်း၊ ငွေဒင်္ဂါး တစ်ကျပ်လျှင် သတ္တု ရောသည့် စံနှုန်းနှင့် ဒင်္ဂါး စက်ရုံနှင့် ပတ်သက်၍ သိသင့် သိထိုက် သမျှ အကြောင်းအရာ များကို ကာလကတ္တား ဒင်္ဂါး စက်ရုံမှ ရယူ ပေးရန် ဗြိတိသျှ အစိုးရ ကိုယ်စားလှယ်ထံ စာရေးသား အကြောင်း ကြားခဲ့သည်။
ရတနာပုံ ဒင်္ဂါး စက်ရုံထွက် တစ်ကျပ်သုံး ဒေါင်းတံဆိပ် ငွေဒင်္ဂါး များမှာ အိန္ဒိယသုံး ငွေဒင်္ဂါးနှင့် အလေးချိန်နှင့် အရည်အသွေးတို့ တတန်းတစားတည်း ဖြစ်စေရန် ရည်သန် လုပ်ဆောင် ခဲ့သည်။ ယင်းသို့ လုပ်ဆောင် ခြင်းဖြင့် ဗြိတိသျှ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး ဖြောင့်ဖြူး လွယ်ကူ စေရန် စီမံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာစက်မှုခေတ်ပြောင်းတော်လှန်ရေး၏ ပြယုဂ်ဖြစ်သော ဒင်္ဂါးသွန်းစက်ရုံကို မင်းတုန်းမင်းကြီးနှင့် အိမ်ရှေ့စံ ကနောင်မင်သားတို့ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
တည်နေရာ
အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၊ မန္တလေး နန်းမြို့တွင်း၌ တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် အတွင်းမြို့ရိုးသစ်တပ်နှင့် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်ရုံး၊ အနောက်ဘက်တွင် မြနန်းစံကျော်ရွှေနန်းတောကြီး၊ တောင်ဘက်တွင် မင်းတုန်းမင်း အုတ်ဂူပြာသာဒ်နှင့် ဗဟိုရ်စင်၊ မြောက်ဘက်တွင် စစ်အကျဉ်းထောင်ဟောင်းတို့ တည်ရှိသည်။
ထူးခြားချက်
မြန်မာစက်မှုခေတ်ပြောင်းတော်လှန်ရေး၏ ပြယုဂ်ဖြစ်သည်။ ရတနာပုံခေတ် ဒင်္ဂါးသွန်းစက်ရုံဖြစ်သည်။
သမိုင်းအကျဉ်း
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ညီတော် အိမ်ရှေ့စံကနောင်မင်းသား ကိုယ်တော်တိုင် ကြီးကြပ်၍ ဒင်္ဂါးခတ်လုပ်ရန် ဒင်္ဂါးသွန်းစက်ရုံကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခုနစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ရာ သက္ကရာဇ် ၁၂၂၇ ခုနစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၉ ရက်၊ (၁၁-၁၁-၁၈၆၅)၊ နံနက်၌ အမြောက်သုံးချက်ပစ်ဖောက်၍ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဒေါင်းဒင်္ဂါး၊ ဒေါင်းပိုက်ဆံ၊ မူးစေ့၊ မတ်စေ့၊ ပဲစေ့၊ ရွှေဒင်္ဂါးခတ်စက်ကို အင်္ဂလိပ်ကုန်သည်ကြီး ဝီလျံဝါလစ်က ပြင်သစ်မှ မှာယူပေးသွင်းခဲ့သည်။
အမျိုးအစား
အုတ်အင်္ဂတေဖြင့် ဆောက်ထားသော အဆောက်အအုံဖြစ်သည်။ ခေါင်းတိုင်နှင့်တကွ အခန်း ခုနစ်ခန်းပါ ထောင့်မှန်စတုဂံပုံ အဆောက်အအုံဖြစ်၍ လုပ်ငန်းစဉ်အလိုက် အခန်းများ ခွဲခြားထားသည်။
လက်ရှိအခြေအနေ
အဆောက်အအုံမှာ အနောက်ဘက်သို့ မျက်နှာပြုတည်ဆောက်ထားပြီး ဝင်ပေါက်ကို သံတံခါးတပ်ထားသည်။ ပုံစံမှာ ထောင့်မှန်စတုဂံပုံ အဆောက်အအုံဖြစ်ပြီး အလယ်တွင် ကွက်လပ်ထား၍ အရှေ့တောင်ထောင့်တွင် မြင့်မားသော ခေါင်းတိုင်ပါဝင်တည်ဆောက်ထားသည်။ ရတနာပုံခေတ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး တိုင်များတွင် ကြာပန်းများမပါရှိပဲ ဝင်္ကပါပုံဖော်ထားသည်။ အမိုးတိုင်များတွင် ဖရုံမြှောင့်အပြင် အဝင်ပေါက်များ၏ အပေါ်ခုံးပန်းများမှာ အတုမရှိကျောင်းအမွှမ်းပန်းပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။ အခန်းများမှာလည်း လုပ်ငန်းစဉ်အလိုက် ငွေအရည်ကျိုခန်း၊ သတ္ထုရောခန်း၊ ပုံနှိပ်ခန်း စသည်ဖြင့်ခွဲခြားထားသည်။
မိုက်ဟုတ်ခေးရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
မိုက်ဟုတ်ခေးရွာ (Maikhokehkay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ နောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၂၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၂၆ ဦး၊ မ ၃၅၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိဘတ်
နာမ်၊ နာမ်စားတို့၏ နောက်၌တည်၍ ၎င်းတို့သည် ကတ္တားဖြစ်သည်၊ ကံဖြစ်သည် စသည်ကိုလည်ကောင်း၊ ကြိယာ၏ နောက်၌တည်၍ ၎င်းကြိယာ၏ ကာလ နှင့် အမျိုးအစားကို လည်းကောင်း ဝေဖန်ပိုင်းခြားပြသော စကားလုံးကို ဝိဘတ် ဟုခေါ်သည်။
ရင်းမြစ်
ဝိဘတ်ဟူသော ဝေါဟာရသည် သဒ္ဒါကျမ်းမှလာသော ဝေါဟာရ ဖြစ်သည်။ ဝါကျအပေါင်းဖြင့် ဖွဲ့စပ်တည်ဆောက်ထားအပ်သော အရာကို ကျမ်းဂန်၊ ပုဒ်အပေါင်းဖြင့် ဖွဲ့စပ်တည်ဆောက်ထားအပ်သော အရာကို ဝါကျဟုဆိုသဖြင့် ပုဒ်တို့သည်ဝါကျ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသည်။ ဝိဘတ်သည် ထိုပုဒ်တို့၏အသက်ဝိညာဉ်သဖွယ်ဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် ပုဒ်ဟူသမျှသည် ဝိဘတ်နှင့်မကင်းစကောင်း၊ ဝိဘတ်ဖြင့် အဆုံးသတ်လျက်ရှိ ရမြဲဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် ဝိဘတ်ဟူသည် ပုဒ်တို့ကိုသိရှိရေး၏ အမှတ် သင်္ကေတဖြစ်သည်။
အနက်
ထိုဝိဘတ်သည် နာမ်၊ အာချာတ် ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ အမည်ဟောပုဒ်တို့၏အဆုံးသတ်ကို နာမ်ဝိဘတ်၊ သွားခြင်း၊ ချက်ခြင်းစသောကြိယာဟောဓာတ်တို့၏အဆုံးသတ်ကို အာချာတ်ဝိဘတ်ဟု ခေါ် သည်။ နာမ်ဝိဘတ်သည် ပထမာ၊ ဒုတိယာ၊ တတိယာ၊ စတုတ္ထီ၊ ပဉ္စမီ၊ ဆဋ္ဌီ၊ သတ္တမီဟူ၍ ခုနစ်သွယ်(ခုနစ်လုံး) ရှိသည်။
တစ်သွယ်တစ်သွယ်၌ ဧကဝုစ်၊ ဗဟုဝုစ်အားဖြင့် နှစ်မျိုးစီရှိသဖြင့် ၁၄ သွယ်ရှိသည်။ ယင်းတို့ကို မြန်မာအနက်အားဖြင့် အစဉ်အတိုင်းသည် ကား - က၊ ကို - သို့၊ ဖြင့်၊ အား၊ မှ - က - ထက် - အောက်၊ ၏၊ ၌ - မှာ - ဝယ်ဟူ၍ ပြန်ဆိုကြသည်။ ယင်း ၁၄ သွယ်သည် လိန် အနက်ကို ကတ္တား၊ ကံစသည် အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဧကဝုစ် - ဗဟုဝုစ်အားဖြင့်လည်းကောင်း ခွဲခြားဝေဘန်တတ်သည်။ ထိုကြောင့် ဝိလတ်ဟူသော အမည်ကိုရသည်။
ယောက်ျား ဟူသော သဒ္ဒါသည် သည် နှင့်တွဲဖက်၍ ''ယောကျ‡ား သည် ဟူသော ပုဒ်ဖြစ်လာသည်။ ကို နှင့်တွဲဖက်၍ ယောကျ‡ားကို'' ဟူသော ပုဒ်ဖြစ်လာသည်။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် ယောကျ‡ား ဟူသော သဒ္ဒါသည် အဆုံးသတ် ဝိဘတ်တို့နှင့်တွဲဖက်ကာ ပုဒ်တိုင်း ပုဒ်တိုင်းတွင် ပါဝင်နိုင် သည်။ ယင်းသို့ ပါဝင်နိုင်သောသဒ္ဒါကို ဤ၌ 'လိန်' ဟုခေါ်သည်။ ဝိဘတ်သည် ယင်းအဖြူထည်သက်သက် လိန်အနက်ကို ကတ္တား အနက်ပြ 'သည်'နှင့် တွဲဖက်၍ 'ယောက်ျား' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကံနက်ပြ 'ကို' နှင့်တွဲဖက်၍ 'ယောက်ျားကို' ဟူ၍လည်းကောင်း ဤသို့စသည်ဖြင့် ကရိုဏ်းအနက်ပြ 'ဖြင့်'၊ သမ္ပဒါန်အနက်ပြန်'အား'၊ အပါဒါန် အနက်ပြ'မှ'၊ သမ္ဗန်အနက်ပြ'၏'၊ ဩကာသအနက်ပြ '၌' တို့ဖြင့် တွဲဖက်ကာ ကတ္တား၊ ကံ စသည်ဖြင့် ခွဲခြားဝေဖန်တတ်သည်။ ထို့ပြင် ကတ္တား၊ ကံ စသည် ကွဲပြားပြီးကိုပင် အနည်းဖြစ်လျှင် ဧကဝုစ်၊ အများဖြစ်လျှင် ဗဟုဝုစ်အားဖြင့် ထပ်၍ ခွဲခြားဝေဖန်တတ်ပြန်သည်။ ဤသို့ လိန်အနက်ကို ကတ္တား၊ ကံ စသည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဧကဝုစ်၊ ဗဟုဝုစ်အားဖြင့်လည်းကောင်း ခွဲခြားဝေ ဖန်တတ်သောကြောင့် 'သည်' 'တို့သည်' စသော ၁၄ သွယ်ကို ဝိဘတ်ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်။
အာချာတ် ဝိဘတ်သည် ဝတ္တမာန်၊ ပဉ္စမီ၊ သတ္တမီ၊ ပရောက္ခာ၊ ဟိယျတ္တနီ၊ အဇ္ဇတနီ၊ ဘဝိဿန္တိ၊ ကာလတိ ပတ္တိဟူ၍ရှစ်မျိုးရှိသည်။ တစ်မျိုးတစ်မျိုးတွင် ဝိဘတ် ၁၂ လုံးစီရှိသဖြင့် စုစုပေါင်း ၉၆ လုံးရှိသည်။ ယင်းတို့သည် ကြိယာဟောဓာတ်၏အနက်ကို အတိတ်၊ အနာ ဂတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်ကာလအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကတ္တား-ကံ-ဘောကာရက အားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဧကဝုစ် ဗဟုဝုစ်အားဖြင့်လည်းကောင်း ခွဲခြားဝေဖန် တတ်ကြသည်။ ထိုကြောင့် ဝိဘတ်ဟု ခေါ်ဆိုရလေသည်။ 'ဂစ္ဆတိ' ဟုသောပုဒ်သည် အရင်းခံအားဖြင့် ဂမုဓာတ်၊ တိဝိဘတ်တို့ဖြင့် ဆက်သွယ်ပေါင်းစပ်ထားသောပုဒ်ဖြစ်သည်။ ဝိဘတ်မပါ သော ဂမုဓာတ်သက်သက်ဆိုလျှင် သွားခြင်းအနက်တစ်ခုကိုသာ သိရသည်။ ဂစ္ဆတိဟု 'တိ'နှင့်တွဲဖက်သည့်အခါ ပစ္စုပ္ပန်ကာလ၊ ကတ္တုကာရက၊ ဧကဝုစ် အနက်တို့ကိုသိရသည်။ ဤသို့ စသည်ဖြင့် ကြိယာဟောဓာတ်၏အနက်ကို ကာလအမျိုမျိုး၊ ကာရကအမျိုးမျိုး၊ ဝုစ်အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် ခွဲခြားဝေဖန်တတ် သောကြောင့် တိ၊ အန္တိ စသော သဒ္ဒါတို့ကို ဝိဘတ်ဟု ခေါ်ဆိုလေသည်။
ဝိဘတ် (၂) မျိုး
ဝိဘတ် (၂) မျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ’
(က) နာမ်ဝိဘတ်
ဝိသာခသူဌေး
ဝိသာခသူဌေး
ဂေါတမ မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တွင် ဓမ္မ ကထိကအရာ၌ ဧတဒဂ်ရသော ဓမ္မဒိန္နာထေရီလောင်း၏ခင်ပွန်းမှာ ဝိသာခ သူဌေးဖြစ်သည်။ ဝိသာခသည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင် ဗိမ္ဗသာရမင်း၏ ငယ်သူငယ်ချင်း ဖြစ်သည့်အပြင် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အတူပညာသင်ဖက်လည်းဖြစ်သည်။ ရာဇဂြိုဟ်ပြည်သို့ မြတ်စွာဘုရားရှေးဦးစွာ ကြွလာသောအခါ ဝိသာခသူဌေး သည် ဗိမ္ဗိသာရမင်းနှင့်အတူသွားရောက်၍ တရားနာရာ တရားတော်၏အဆုံး တွင် သောတာပတ္တိဖိုလ်တည်သူဖြစ်သည်။
ဝိဘတ်
ဝိဘတ် (၂) မျိုး
(ခ) ကြိယာဝိဘတ်
နာမ်ဝိဘတ်
နာမ်၊ နာမ်စားတို့၏ နောက်၌တည်၍ ၎င်းတို့သည် ကတ္တားဖြစ်သည်၊ ကံဖြစ်သည် စသည်ကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားပြသော စကားလုံးကို နာမ်ဝိဘတ် ဟုခေါ်သည်။
ဝိသာခသူဌေး
ဝိသာခသူဌေး
ဓမ္မဒိန္နာသည်လည်း ရာဇဂြိုဟ်ပြည် သူဌေးကြီးတစ်ဦး၏ သမီး ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်သောအခါ ဓမ္မဒိန္နာအားသူဌေးအမြောက်အမြားက ထိမ်းမြားရန် စကားကမ်းလှမ်းခဲ့ကြသော်လည်း ဗိမ္ဗိသာရမင်းက ပညာသင် ဖက် မိတ်ဆွေ ဝိသာခသူဌေးနှင့်သာ ဓမ္မဒိန္နာကို လက်ထပ်ပေးသည်။ ဝိသာခသူဌေးသည် အိမ်ထောင်သည်ဘဝနှင့် နေသော်လည်း မြတ်စွာဘုရား၏ ကျောင်းတော်သို့ မပြတ်တရားနာသွားလေ့ရှိသည်။ ဇနီးဖြစ်သူ ဓမ္မဒိန္နာကို မြတ်စွာဘုရားထံ၌ တရားနာလိုက်ပါရန် မကြခဏ ခေါ်ဖူးသော်လည်း ဓမ္မဒိန္နာသည် တစ်ကြိမ်တ်စခါမျှ မလိုက်ပါဘဲ နေခဲ့၏။ တစ်နေ့တွင် ဝိသာခသူဌေးသည် ဘုရားကျောင်းတော်သို့ သွား ကာ တရားကိုနာယူရာ နက်နဲသည့် ရုပ်တရားနာမ်တရားများကို နာကြားရ သဖြင့် ဉာဏ်နှင့်အခန့်သင့်ပြီးလျှင် အနာဂါမိဖိုလ်သို့တည်လေသည်။ ထိုသို့ အနာဂါမ် ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သွားသဖြင့် ဇနီးဖြစ်သူ ဓမ္မဒိန္နာနှင့် ဆက်ဆံခြင်းသည် ယခင်သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်စဉ်က ဆက်ဆံခြင်းမျိုးနှင့်လုံးဝမတူတော့ချေ။ ဓမ္မဒိန္နာအကျိုးအကြောင်းမေးမြန်းသည့်အခါဝယ် ဝိသာခသူဌေးက မိမိသည် အနာဂါမ်အဖြစ်ကို ရရှိပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ သို့ဖြစ်၍ မိမိကိုမောင်ဖွားကဲ့သို့ အောက်မေ့၍ ဓမ္မဒိန္နာ နောက်ထပ်အိမ်ထောင်ပြုလိုက ပြုနိုင်ကြောင်းပြောပြ လေသည်။
ဝိဘတ်
နာမ်ဝိဘတ် (၁၇) မျိုး
နာမ်ဝိဘတ်ကို အနက်အဓိပ္ပာယ်အရ (၁၇) မျိုး ခွဲထားသည်။ ၎င်းတို့မှာ ’
ဝိသာခသူဌေး
ဝိသာခသူဌေး
ထိုအခါ ဓမ္မဒိန္နာသည် ပူဆွေးငိုယိုပြီးနောက် မခံချင်စိတ်ကြောင့် ဘုရားကျောင်းတော်သို့သွား၍ ဘိက္ခုနီမပြုလုပ်ပြီးလျှင် တရားကို အားထုတ် ရာ အာသဝေါကုန်ခမ်းသည့်ရဟန္တာမအဖြစ်သို့ရောက်ရှိသွားသည်။ အနာဂါမ် ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သော ဝိသာခသူဌေးမှာ ရဟန်းမပြုနိုင်သည့်အတွက် အိမ်၌ ဝတ် ကြောင်ဖြင့်ကျန်ရစ်လေသည်။ ထိုနောက် ဓမ္မဒိန္နာထေရီသည် ဝိသာခ သူဌေးအား စူဠဝေဒလ္လသုတ်ကိုဟောကြေားသည်။
ဝိဘတ်
နာမ်ဝိဘတ် (၁၇) မျိုး
(က) ကတ္တားဝိဘတ် − သည်၊ က၊ မှာ။
ဝိသာခသူဌေး
ဝိသာခသူဌေး
ဝိသာခ သူဌေးကြီးကဲ့သို့ အနာဂါမ်အဖြစ်သို့ ရောက်သော်လည်း လူဝတ်ကြောင်နှင့်နေသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များမှာ အများအပြားပင်ဖြစ်သည်။ ရှေးရှေးဘဝများတွင် ရဟန်းမပြုဖူးသူများ၊ သင်္ကန်းမလှူဖူးသူများသည် ရဟန်းဘဝကိုမရနိုင်ကြဟု အဋ္ဌကထာဆရာကြီးများက အကြောင်းပြကြလေ သည်။
ဝိဘတ်
နာမ်ဝိဘတ် (၁၇) မျိုး
(ခ) ကံဝိဘတ် − ကို။
(ဂ) ထွက်ခွာရာပြဝိဘတ် − မှ၊ က။
(ဃ) ရှေးရှုရာပြဝိဘတ် − သို့။
(င) ဆိုက်ရောက်ရာပြဝိဘတ် − သို့၊ ထိ၊ အထိ၊ ထိအောင်၊ တိုင်အောင်။
(စ) အသုံးခံပြဝိဘတ် − ဖြင့်၊ နှင့်။
(ဆ) အကြောင်းပြဝိဘတ် − ကြောင့်၊ ဖြင့်။
(ဇ) လက်ခံပြဝိဘတ် − အား။
(ဈ) နေရာပြဝိဘတ် - ၌၊ မှာ၊ တွင်၊ ဝယ်၊ က။
(ည) အချိန်ပြဝိဘတ် − ၌၊ မှာ၊ တွင်၊ ဝယ်၊ က။
(ဋ) ပိုင်ဆိုင်ခြင်းပြဝိဘတ် − ၏။
(ဌ) လိုက်လျောပြဝိဘတ် − အလိုက်၊ အရ၊ အတိုင်း၊ အလျောက်၊ အားလျော်စွာ။
(ဍ) ယှဉ်တွဲပြဝိဘတ် − နှင့်၊ နှင့်အတူ၊ နှင့်အညီ၊ နှင့်အမျှ။
(ဎ) ခွဲထုတ်ရာပြဝိဘတ် − တွင်၊ အနက်၊ အထဲမှ၊ အထဲမှာ။
(ဏ) ရည်စူးချက်ပြဝိဘတ် − ငှာ၊ အလို့ငှာ၊ ဖို့၊ အဖို့၊ အတွက်။
(တ) နေရာဆက်တိုက်ပြဝိဘတ် − တိုင်တိုင်၊ တိုင်အောင်။
(ထ) အချိန်ဆက်တိုက်ပြဝိဘတ် − တိုင်တိုင်၊ တိုင်အောင်၊ ပတ်လုံး၊ လုံးလုံး။ ။
လိုက်လျောပြဝိဘတ်
အဖြစ်အပျက်၊ သဘောတရား၊ လူပုဂ္ဂိုလ်၊ ပမာဏတို့နှင့် ဆန့်ကျင်ခြင်းမရှိဘဲ လိုက်လျောညီညွတ်ခြင်းရှိသည်ကို ပြသော ဝိဘတ်ကို လိုက်လျောပြဝိဘတ် ဟုခေါ်သည်။
တောင်သူကြီးများသည် သီးနှံမျိုးစုံကို ရာသီအလိုက် စိုက်ပျိုးကြသည်။
ဤဝါကျ၌ တောင်သူကြီးများ သီးနှံမျိုးစုံကို မည်သို့စိုက်ပျိုးကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ တောင်သူကြီးများသည် သီးနှံမျိုးစုံကို အချိန်ရာသီနှင့် လိုက်လျောအောင် စိုက်ပျိုးကြောင်းကို ရာသီ ဟူသော နာမ်နောက်ရှိ အလိုက် ဝိဘတ်က ပြသည်။ ထို့ကြောင့် အလိုက် သည် လိုက်လျောပြဝိဘတ် ဖြစ်သည်။
ယှဉ်တွဲပြဝိဘတ်
ယှဉ်တွဲခြင်း၊ ပေါင်းစည်းခြင်းကို ပြသော ဝိဘတ်ကို ယှဉ်တွဲပြဝိဘတ် ဟု ခေါ်သည်။
ဥပမာ − ပြည်သူ့တပ်မတော်သားများသည် လယ်ယာဦးကြီးများနှင့်အတူ ရွှေဝါမြေစစ်ဆင်ရေး၌ ပါဝင် ဆင်နွှဲကြသည်။
ဤဝါကျ၌ ပြည်သူ့တပ်မတော်သားများသည် ပြည်သူတို့နှင့်အတူ ရွှေဝါမြေစစ်ဆင်ရေးတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ လယ်ယာဦးကြီးများနှင့်အတူ ပါဝင်ဆင်နွှဲကြသူများမှာ ပြည်သူ့တပ်မတော်သားများ ဖြစ်ကြောင်းကို လယ်ယာဦးကြီးများ ဟူသော နာမ်နောက်ရှိ နှင့်အတူ ဝိဘတ်က ယှဉ်တွဲ ဖော်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် နှင့်အတူ သည် ယှဉ်တွဲပြဝိဘတ် ဖြစ်သည်။
ခွဲထုတ်ရာပြဝိဘတ်
အစုအပေါင်းမှ တစ်စုံတစ်ရာ၊ တစ်စုံတစ်ခု၊ တစ်စုံတစ်ယောက် စသည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို ခွဲထုတ်ပြသော ဝိဘတ်ကို ခွဲထုတ်ရာပြဝိဘတ် ဟု ခေါ်သည်။
ဥပမာ။    ။
ရေသတ္တဝါများအနက် ဝေလငါးသည် အကြီးဆုံး ဖြစ်၏။
ဤဝါကျ၌ အကြီးဆုံးသတ္တဝါသည် ဝေလငါးဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ဝေလငါးသည် ရေသတ္တဝါများအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်ကြောင်းကို ရေသတ္တဝါများ ဟူသော နာမ်နောက်ရှိ အနက် ဟူသော ဝိဘတ်က ပြသည်။ ထို့ကြောင့် အနက် သည် ခွဲထုတ်ရာပြဝိဘတ် ဖြစ်သည်။
ရည်စူးချက်ပြဝိဘတ်
တစ်စုံတစ်ဦး၊ တစ်စုံတစ်ရာကို ရည်စူးကြောင်း ဖော်ပြသော ဝိဘတ်ကို ရည်စူးချက်ပြဝိဘတ် ဟုခေါ်သည်။
ဥပမာ။    ။
တပ်မတော်သားတို့သည် နိုင်ငံအတွက် အသက်ကို ပေးလှူထားသူများ ဖြစ်ကြသည်။
ဤဝါက၌ တပ်မတော်သားတို့သည် မည်သူ့အတွက်ရည်စူး၍ အသက်ပေးလှူထားသူများ ဖြစ်ကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ တပ်မတော်သားတို့သည် နိုင်ငံအတွက် အသက်ပေးလှူထားကြသူများဖြစ်ကြောင်းကို နိုင်ငံ ဟူသော နာမ်နောက်ရှိ အတွက် ဟူသော ဝိဘတ်က ရည်စူးဖော်ပြသည်။ ထို့ကြောင့် အတွက်သည် ရည်စူးချက်ပြဝိဘတ် ဖြစ်သည်။
နေရာဆက်တိုက်ပြဝိဘတ်
နေရာအဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်းကို ပြသော ဝိဘတ်ကို နေရာဆက်တိုက်ပြဝိဘတ် ဟု ခေါ်သည်။
ဥပမာ။     ။
ဤဝါကျ၌ ကြက်ခြေနီတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် မည်သည့်နေရာမှ မည်သည့်နေရာထိ ဆက်တိုက် လမ်းဖို့ လုပ်အားပေးကြကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့ဝင်များသည် ရွာလယ်မှ ရွာဦးကျောင်းအထိ ဆက်တိုက် လမ်းဖို့ လုပ်အားပေးကြကြောင်းကို ရွာဦးကျောင်း ဟူသော နာမ်နောက်ရှိ တိုင်အောင် ဟူသော ဝိဘတ်က ပြသည်။ ထို့ကြောင့် တိုင်အောင် သည် နေရာဆက်တိုက်ပြဝိဘတ် ဖြစ်သည်။
အချိန်ဆက်တိုက်ပြဝိဘတ်
အချိန်အဆက်မပြတ်ဖြစ်ခြင်းကို ပြသော ဝိဘတ်ကို အချိန်ဆက်တိုက်ပြဝိဘတ် ဟု ခေါ်သည်။
ဥပမာ။    ။
ဆရာတော်ဦးဝိစာရသည် နယ်ချဲ့ကို ရက်ပေါင်း (၂၁၀) တိုင်တိုင် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြခဲ့သည်။
ကြိယာဝိဘတ်
ကြိယာ၏ နောက်၌တည်၍ ၎င်းကြိယာ၏ ကာလနှင့် အမျိုးအစားကို ဝေဖန်ပိုင်းခြားပြသော စကားလုံးကို ကြိယာဝိဘတ် ဟု ခေါ်သည်။
ကြိယာဝိဘတ် (၂) မျိုး
(က) ကာလပြကြိယာဝိဘတ်
(ခ) အမျိုးအစားပြကြိယာဝိဘတ်
အမျိုးအစားပြကြိယာဝိဘတ်
ကြိယာ၏ အမျိုးအစားကို ဖော်ပြသော ဝိဘတ်ကို အမျိုးအစားပြကြိယာဝိဘတ် ဟုခေါ်သည်။ အမျိုးအစားပြကြိယာဝိဘတ်ကို (၄) မျိုးခွဲသည်။ ၎င်းတို့မှာ ’
(က) စေခိုင်းဝိဘတ်။    ။ စေခိုင်းခြင်းကို ပြသည့် ဝိဘတ်ကို စေခိုင်းဝိဘတ် ဟု ခေါ်သည်။
ဥပမာ။    ။
(ခ) ညှိနှိုင်းဝိဘတ်။     ။ ဆောင်ရွက်သူ အချင်းချင်း ညှိနှိုင်းခြင်းကို ပြသည့် ဝိဘတ်ကို ညှိနှိုင်းဝိဘတ် ဟု ခေါ်သည်။
ဥပမာ။     ။
(ဃ) အမိန့်ချဝိဘတ်။    ။ အမိန့်ပေးခြင်းကို ဖော်ပြသည့် ဝိဘတ်ကို အမိန့်ချဝိဘတ် ဟု ခေါ်သည်။
ဆင်ဖြူမရှင် အုတ်ဂူပြာသာဒ်
ဆင်ဖြူမရှင် အုတ်ဂူပြာသာဒ်
ဆင်ဖြူမရှင်မိဖုရားကြီး၏ ဆွေတော်မျိုးတော်များက တည်ဆောက်ခဲ့သည်။