cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မစန္ဒာ
မစန္ဒာ သည် မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဦးထွန်းတင် စာရေးဆရာ မန်းတင် နှင့် ဒေါ်သန်းတင် တို့၏ စတုတ္ထမြောက် သမီး ဖြစ်ပြီး ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ ငယ်နာမည် ချိုချိုတင် ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ရန်ကုန်မြို့ မြို့မ အမျိုးသမီး အထက်တန်း ကျောင်းတက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ် ဝင်တန်း အောင်မြင်သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် စက်မှု တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက် ပညာ သင်ကြားပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဗိသုကာ ဘွဲ့ကို ရရှိ ခဲ့သည်။ ဖခင် ဖြစ်သူ၏ အားပေး ကူညီမှုဖြင့် ငယ်စဉ် ကတည်းကပင် ဝတ္ထုများ ရေးသားရန် ကြိုးစား အားထုတ် ခဲ့သည်။ ပထမဦးဆုံး ပုံနှိပ်စာမှာ ၁၉၆၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ လထုတ် ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်းပါ "ကျွန်မ ဆရာမ" ဝတ္ထုတို ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး လုံးချင်း ဝတ္ထု အဖြစ် "ငယ်သူမို့ မသိပါ" ကို ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း
စာရေးသက် အနှစ် ၄ဝ နီးပါးခန့် အတွင်း မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်ပေါင်း ၁ဝဝ ကျော်ခန့်နှင့် လုံးချင်း ဝတ္ထု ၁၃ အုပ်၊ ဝတ္ထုလတ် ၂ ပုဒ် တို့ကို ရေးသားခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုများ ကိုလည်း စုစည်းပြီး မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတို (၁)၊ (၂)၊ (၃)၊ (၄) တို့ကို လည်းကောင်း၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည် (၁)၊ (၂)၊ (၃) တို့ကို လည်းကောင်း ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ်က ရေးသားခဲ့သော "ဘဝ အိပ်မက် ပန်းအိပ်မက်" ဖြင့် အမျိုးသား စာပေ ဝတ္ထုရှည်ဆု၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတိုများ (၃) ဖြင့် ၁၉၉၉ ခုနှစ် အတွက် အမျိုးသား စာပေ ဝတ္ထုတိုဆု ရရှိခဲ့သည်။ လုံးချင်း ဝတ္ထု ၁၃ အုပ် အနက် ၁ဝ အုပ်ကို ရုပ်ရှင် အဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ဘဝအိပ်မက် ပန်းအိပ်မက်ကို ထိုင်းဘာသာဖြင့် လည်းကောင်း ကွက်လပ်ကလေး ဖြည့်ပေးပါနှင့် ဂျိမ်းဂျိမ်းဂျုတ်ဂျုတ် ဂျိမ်းဂျုတ်ဂျုတ်တို့ကို ဂျပန်ဘာသာသို့ လည်းကောင်း ပြန်ဆို ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ (A fro-Asian Writers Association) မှ ထုတ်ဝေသော (Lotus Journal) တွင် အသေဝနာစ ဗာလာနံကို လည်းကောင်း၊ (Michigan University) မှ ထုတ်ဝေသော (Virtual Lotus -Modern fition of Southeast Asia) တွင် ထီးဝတ္ထုကို လည်းကောင်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ပြန်ဆို၍ ဖော်ပြခြင်း ခံရသည်။ အခြား မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတိုများ ကိုလည်း ရုရှား၊ ဂျာမနီဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခြင်း ခံရသည်။
ယခုအခါ ခင်ပွန်းသည် ဦးစန်းမောင် (ဗိသုကာ)၊ သမီး အေးချမ်းငြိမ်း၊ သား မိုးငြိမ်းချမ်း တို့နှင့် အတူ (၁၇၃) ဂန္ဓမာလမ်း သုဝဏ္ကတွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ကိုးကား.
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ငရုတ်ကောင်းပင်
ငရုတ်ကောင်းပင် Black pepper (Piper nigrum) သည် သစ်ပင်များကိုနွယ်၍ ပေါက်တတ်သော နွယ်ပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ ရုက္ခဗေဒအရ 'ပိုက်ပါနီဂရမ်'ဟု ခေါ်သည်။ အသီးကို မရင့်မှည့်မီခူး၍ အခြောက်လှန်းပြီး ကြိတ်လျှင် ငရုတ်ကောင်းအမည်းမှုန့်ကို ရသည်။ အသီးမှည့်ကို ဖြစ်စေ၊ အသီးနက်အခွံခြောက်ကိုဖြစ်စေ ကြိတ်လျှင် ငရုတ်ကောင်း အဖြူမှုန့်ကို ရသည်။
ငရုတ်ကောင်းပင်၏ မူလပေါက်ရောက်ရာအရပ်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ဂျာဗားကျွန်း၊ ဆူမတြားကျွန်း၊ ဗော်ညိုကျွန်း၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်း၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံနှင့် အနောက် အိန္ဒိယကျွန်းစု အစရှိသော အရပ်ဒေသများသို့ ရောက်သွားသည်။ ငရုတ်ကောင်း အမြောက်အမြား တင်ပို့ ရောင်းချသော အရပ်မှာ စင်္ကာပူနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်အခါက ဥရောပတိုက်သား ကုန်သည်ကြီးများသည် ငရုတ်ကောင်းကို စမဲအမွှေးအကြိုင်အဖြစ် တန်ဖိုးထားကာ ယင်းကို ရလို၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ကုန်ကူးသန်းခဲ့ကြသည်။ ယင်းသို့ ကုန်ကူးသန်းခဲ့ကြရာမှ ပေါ်တူဂီလူမျိုးတို့သည် ဥရောပတိုက်မှ အာဖရိကတိုက် တောင်ဘက်စွန်းကို လှည့်ပတ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိနိုင်သော ရေလမ်းခရီးကို တွေ့ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
ပိတ်ချင်း
ပိတ်ချင်း ခေါ် ငရုတ်ကောင်းတစ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'ပိုက်ပါလောင်ဂမ်'ဖြစ်၍ ငရုတ်ကောင်း အရှည်မျိုး ဖြစ်လေသည်။ ပိတ်ချင်းကို ဘယဆေးဖော်စပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၊ အာသံပြည်နယ်၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် အများအပြား စိုက်ပျိုးကြသည်။
နှာခေါင်းပေါက်ရွာ၊ တမံကြီး
နှာခေါင်းပေါက်ရွာ၊ တမံကြီး
၉ ဧပြီ
ဧပြီလ၊ (၉)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၉၉)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၀၀)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၆၆) ရက် ကျန်သေးသည်။
အိဇုမိ - ချူးအိုးဘူတာ (အိုဆာကာ)
အိဇုမိ - ချူးအိုးဘူတာ  (和泉中央駅 အိဇုမိ - ချူးအိုး - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာခရိုင်၊ အိဇုမိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
နန်းကုန်း (အောက်)ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
နန်းကုန်း (အောက်)ရွာ (Nankone (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ နန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၅ ဦး၊ မ ၆၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချမ်းသာကုန်းရွာ၊ ပြင်အလန်း
ချမ်းသာကုန်းရွာ၊ ပြင်အလန်း
သာယာကုန်းရွာ၊ ဦးနှောက်
သာယာကုန်းရွာ (Tharyarkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ဦးနှောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၃၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်ပြူးမ (ရခိုင်)ရွာ
အောက်ပြူးမ (ရခိုင်)ရွာ
သာယာကွင်းရွာ၊ သာယာကွင်း
သာယာကွင်းရွာ၊ သာယာကွင်း
အပုတ္တကသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ရွှေသိန်း (၈၀) ကြွယ်ဝသော အပုတ္တကသူဌေးကြီးနှင့်စပ်၍ ကောသလဘုရင်က လျှောက်ထားသဖြင့် ဘီလူးစောင့်သောရေကန်နှင့် သူယုတ်မာတို့၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု ရွာ, နိဂုံးအနီးရှိရေကန်နှင့် သူတော်ကောင်းတို့၏ ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုတို့ကို ပမာထား၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ရွှေသိန်း (၁၀၀) ကြွယ်ဝချမ်းသာသော အပုတ္တကသူဌေးကြီးနှင့်စပ်၍ ကောသလဘုရင်က လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားရှင်က ယင်သူဌေးကြီး၏ သူဌေးဖြစ်သော ရှေးကောင်းမှုနှင့် အပရစေတနာ ပျက်စီးခြင်းအကျိုး, မဟာရောရုဝငရဲသို့ ရောက်ရသော မကောင်းမှုကံတို့ကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ချင်းတဲရွာ၊ အဝ
ချင်းတဲရွာ၊ အဝ
အိဇုမိ - ချူးအိုးဘူတာ (မိယဂိ)
အိဇုမိ - ချူးအိုးဘူတာ  (泉中央駅 အိဇုမိ - ချူးအိုး - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိယဂိခရိုင်၊ ဆင်းဒိုင်းမြို့၊ အိဇုမိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကာဂျီရို ယာမာမိုတို
ကာဂျီရို ယာမာမိုတို (山本 嘉次郎) သည် ဂျပန်လူမျိုး ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဇာတ်ညွှန်းဆရာ၊ သရုပ်ဆောင်မင်းသားလည်း ဖြစ်သူဖြစ်သည်။ သူ၏ စစ်ကားများ၊ ဟာသရုပ်ရှင်များဖြင့် လူသိများသည်။ အကီရာ ကူရိုဆာဝါ၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
တိုကျိုမြို့တွင် မွေးဖွားသော ယာမာမိုတိုသည် ကေအို တက္ကသိုလ်တွင် တက်ရောက်ပညာသင်ယူစဉ်ကပင် ရုပ်ရှင် ရသခံစားမှုအဖွဲလေးတစ်ခု တည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ တွင် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်စဖြစ်ခဲ့သည်။ သူ၏ အိမ်က သဘောမတူ အမျက်ထွက်၍ သားအဖြစ်မှ စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်
ကြောမ်းပီးရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ကြောမ်းပီးရွာ(Cawmpi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ငါလ်သီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါလ်သီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉ ဦး၊ မ ၁၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကာဂျီရို ယာမာမိုတို
အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းဘဝ
စင်တင်သရုပ်ဆောင်လုပ်ကိုင်ရာမှ နစ်ကတ်ဆုထံတွင် လက်ထောက်ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဝင်လုပ်သည်။ ၁၉၂၄ တွင် ဒါရိုက်တာစဖြစ်သည်။ နစ်ကတ်ဆုတွင် လုပ်နေစဉ်ပင် P.C.Lက ဆွဲဆောင်၍ ၁၉၃၄ တွင် ပြောင်းလာခဲ့သည်။ P.C.Lတွင် ဟာသကားများရိုက်ကူးပြီး နာမည်တစ်လုံးတည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည် P. C. Lသည်  တိုဟိုကုမ္ပဏီဖြစ်လာပြီးနောက် ယာမာမိုတိုသည် ပဲ့ကိုင်ဖြစ်လာသည်။
ကြောမ်းပီးရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာဂျီရို ယာမာမိုတို
အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းဘဝ
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် သူသည် ရုပ်ရှင်များဆက်လက်ရိုက်ကူးခဲ့သော်လည်း ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ရေဒီယို ဘက်တွင် အလုပ်ပိုလုပ်ခဲ့သည်။
အမွေခံသူများ
သူ့အား အကီရာ ကူရိုဆာဝါ၏ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြအဖြစ် လူသိများသည်။ သူ၏ ရုပ်ရှင် ၁၇ကားတွင် ကူရိုဆာဝါက လက်ထောက်အဖြစ် ကူညီခဲ့ဖူးသည်။ သူသည် တိုရှီရို မီဖူနီ၏ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းဘဝအပေါ်တွင်လည်း များစွာ ကျေးဇူးပြုခဲ့၏။
ယောက်သွားအိုင်ရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်
ယောက်သွားအိုင်ရွာ (Yaukthwaraing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ ယောက်သွားအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၅၈၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်ပုတ်ရွာ၊ ပြင်အလန်း
သစ်ပုတ်ရွာ၊ ပြင်အလန်း
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ လက်ပံလှ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ လက်ပံလှ
ဘလောင်ကောင်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဘလောင်ကောင်ရွာ(Balawngkawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဘလောင်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၃၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြာလက်ဆက်ရွာ၊ တောင်ကွင်း
ကြာလက်ဆက်ရွာ၊ တောင်ကွင်း
ထီးကျော်ခီးရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ထီးကျော်ခီးရွာ(Hteekyawkhee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ မဲသနကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၁၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မဲသနကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၇၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၆၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိဇုမိ - ချူးအိုးဘူတာ (ခါနာဂါဝါ)
အိဇုမိ - ချူးအိုးဘူတာ  (いずみ中央駅 အိဇုမိ - ချူးအိုး - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါနာဂါဝါခရိုင်၊ ယိုကိုဟားမားမြို့၊ အိဇုမိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကပ္ပကောင်းရွာ
ကပ္ပကောင်းရွာ
ဖုန်ကြားရှင်
ဖုန်ကြားရှင် (Pheung Kya-shin) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကိုးကန့်အထူးဒေသ၏ ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (MNDAA) ၏ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ၂၀၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉ အထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ဖုန်ကြားရှင်သည် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ MNDAA ဌာနချုပ်တွင် ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ၁၆ရက် မနက်ပိုင်းက  လူကြီးရောဂါဖြင့်ကွယ်လွန်သွားသည်။
ဝက်တိုက်ရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ဝက်တိုက်ရွာ (Wettaik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ရွာရှည် (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၇၄ ဖြစ်သည်။
ဖုန်ကြားရှင်
ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
ဇို့ချွမ် (Szechuan) တရုတ်မျိုးနွယ်မှ ဆင်းသက်လာသော ဖုန်ကြားရှင်ကို ၁၉၃၁ခုနှစ်တွင်ကိုးကန့်ဒေသ ဟောင်ဆော်ထူးဟော် ရွာလေးတွင်မွေးဖွားသည်။
ဝက်တိုက်ရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖုန်ကြားရှင်
ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
၁၉၆၀ ကျော်ကာလများက ဂျင်မီယန်း၏ ကိုးကန့်တော်လှန်ရေး တပ်ဖွဲ့တွင် အရာရှိအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး ၁၉၆၇ခုနှစ်တွင်တရုပ်ပြည်ရှိ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီကေဒါများနှင့် အဆက်အသွယ်ရခဲ့ကာ လက်နက်အထောက်အပံ့ပါရမည်ဆိုသည့် ကတိကဝတ်ပါ ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ဖုန်ကြားရှင်သည် သူ့ညီ ဖုန်ကြားဖူနှင့်အတူ ဘေကျင်းကို သွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၈၊ ဇန်နဝါရီ ၅ရက်နေ့တွင်တရုတ်ပြည်မှနေ၍ကိုးကန့်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်ကို ဦးဆောင်ပြီး ကိုးကန့်ဒေသကို ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
၁၉၇၀ အစောပိုင်းကာလက မူးယစ်ဆေးဝါးရောင်းဝယ်မှုကို စတင်လုပ်ကိုင်သည်ဟု သုံးသပ်သူများကဆိုသည်။
၁၉၈၉ မတ်လတွင်ညီဖြစ်သူ ဖုန်ကြားဖူနှင့်အတူ ကွန်မြူနစ်ပါတီကိုပြန်လည် ပုန်ကန်သည်။ မြန်မာအမျိုးသားအမှန်တရားနှင့် တရားမျှရေးပါတီ (MNTJP) ကို ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ခွဲထွက်ခဲ့သည့် ဖုန်ကြားရှင်က တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်း၏ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့မှာ မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်MNDAA ဖြစ်သည်။
စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည့် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင်ပင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့နှင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူညီစာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ စာချုပ်ချုပ်ဆိုပြီးနောက် ကိုးကန့်ဒေသသည်ရှမ်းပြည်နယ်အထူးဒေသ (၁) ဖြစ်လာခဲ့သည်။
နောက်ပိုင်းအစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးယူပြီး မူးယစ်ဆေးဝါးရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှုများအား တရားဝင်နီးပါး လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းများကဆိုသည်။ ထင်ရှားသော ဘိန်းရာဇာတစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။၁၉၉၃ ခုနှစ်က စစ်အစိုးရကပြုလုပ်ခဲ့သည့် အမျိုးသားညီလာခံကိုပင် တက်ခဲ့သူဟု ဖော်ပြခြင်းလည်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၉၂တွင်ကိုးကန့်ဒေသ ဘိန်းစစ်အတွင်း ဖုန်ကြားရှင်သည်ယန်းမျိုးဆက်တစ်ဦးဖြစ်သော ယန်းမိုလျန်ကို စစ်ရှုံးပြီး ကျိုင်းတုံသို့ပြေးသည်။ ၁၉၉၄အရောက်တွင်ယန်မိုလျန်းကို ဘိန်းမှုဖြင့် ကူမင်းက ကွပ်မျက်သောအခါ ဖုန်ကြားရှင်သည်ကိုးကန့်သို့ ပြန်အခြေချလာခဲ့သည်။
တပ်မတော်နှင့်ဆက်ဆံရေးတောက်လျောက်ကောင်းမွန်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၉ စက်တင်ဘာတွင် MNDAA ကို နယ်ခြားစောင့်တပ်အဖြစ်ပြောင်းလဲရန် တပ်မတော် က ညွှန်ကြားခဲ့ပြီးနောက် လက်မခံသည့်အတွက် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားကာ ဖုန်ကြားရှင်သည် လောက်ကိုင်မှတဆင့်သားမက်ဖြစ်သူ ဦးစိုင်းလင်းရှိရာ မိုင်းလားမြို့တွင် ခိုလှုံခဲ့ခြင်းဖြင့်ဖုန်ကြားရှင်နှင့်  စစ်ခေါင်းဆောင်များ၏  ဆက်ဆံရေးသည် တခန်းရပ်သွားခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖုန်ကြားရှင်ဦးဆောင်သော ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့သည် ကုန်းကြမ်းဒေသရှိ ခမရ-၂၂၅တပ်ကို အင်အားအလုံးအရင်း ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရာ မြန်မာတပ်မှ အကျအဆုံးများခဲ့သည်။   နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာတပ်နှင့် ဖုန်ကြားရှင်ဦးဆောင်သော  ကိုးကန့်တပ်တို့ တိုက်ပွဲများ အကြီးအကျယ်ဖြစ်ပွားကြသည်။
ထိုစဉ်ကမြန်မာစစ်တပ်မှ လေကြောင်းပစ်ကူများဖြင့် ပြင်းထန်စွာ ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်။ စစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် မြန်မာစစ်တပ်မှ တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းပစ်ခတ်သည့် ဒုံးလက်နက်လမ်းကြောင်းလွဲကာ တရုတ်ပိုင်နက်ထဲသို့ ကျရောက်ပေါက်ကွဲပြီး တရုတ်လူမျိုး ၄ ယောက် သေခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စနှင့်ပတ်သတ်၍ တရုတ်က မြန်မာအား စစ်ရေးနှင့် သံတမန်ရေး အရ ပြင်းထန်စွာသတိပေးခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်တွင်ကျရောက်သည့် ၎င်း၏ မွေးနေ့တွင် ဦးဖုန်ကြားရှင် သည် မွေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် တရုတ်ဘာသာဖြင့် နှုတ်ခွန်းဆက်စကား ပြောခဲ့သေးသည်ကိုတွေ့ရသည်။
အိဇုမိဘူတာ (ခါဂိုရှီးမား)
အိဇုမိဘူတာ  (出水駅 အိဇုမိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါဂိုရှီးမားခရိုင်၊ အိဇုမိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဖုန်ကြားရှင်
ဘဝနိဂုံး
မြန်မာအမျိုးသား ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ် (MNDAA) ကို တည်ထောင်ခဲ့သူ ဦးဖုန်ကြားရှင်သည် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ၁၆ရက် မနက် ၅ နာရီ ၄၀ မိနစ်အချိန်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း MNDAA ဌာနချုပ်တွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ဦးဖုန်ကြားရှင်ကွယ်လွန်သွားခြင်းနှင့်ပတ်သတ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးမင်းအောင်လှိုင်က ထပ်တူထပ်မျှကြေကွဲဝမ်းနည်းရကြောင်း သဝဏ်လွှာပင် ပေးပို့ခဲ့ကြောင်းတွေ့ရသည်။
ဖုန်ကြားရှင်ကို ကိုးကန့်တိုင်းရင်းသားများက တိုင်းရင်းသားများအပေါ် တာဝန်ယူစိတ် ရှိသူ၊ မျိုးချစ်စိတ်ရှိသူ၊ကိုးကန့်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည့် မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးအဖြစ် မှတ်ယူထားကြကြောင်း တရုတ်မြန်မာနယ်စပ်အရေး လေ့လာသူ ဒေါက်တာလှကျော်ဇော မှတ်ချက်ပြုထားသည်။
အစိုးရနှင့် အပစ်ရပ်လက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်း၁၀ဖွဲ့၏ ငြိမ်းချမ်းရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ (PPST)ကလည်း ဖုန်ကြားရှင်ကို ကိုးကန့်ပြည်သူလူထုနှင့်ကိုးကန့်နယ်မြေကို လုံခြုံစွာကာကွယ်ပေးပြီး၊လူမှုဘဝတိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည့် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဟု အသိအမှတ်ပြုထားသည်။
ဘိန်းရာဇာတစ်ဦးအဖြစ် ဖော်ပြခံခဲ့ရသည့်  ဖုန်ကြားရှင်ကို MNDAAကလည်း မူးယစ်ဆေးဝါးတိုက်ဖျက်ရာတွင် စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်ခဲ့သူဟု ဈာပနနာရေးကြေညာချက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဦးဖုန်ကြားရှင်ကွယ်လွန်သွားသော်လည်း MNDAA ၏ နိုင်ငံရေးလမ်းစဉ်များ၊ မူဝါဒများ အပြောင်းအလဲရှိမည်မဟုတ်ကြောင်း MNDAA က ပြောဆိုထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အရေးကိစ္စထဲ ဦးဖုန်ကြားရှင်သည် အရေးပါအရာရောက်သည့် နေရာတစ်ခုတွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်ကို  ၂၀၂၂ မတ်လ၂၉ ရက်ကကျင်းပခဲ့သည့် ၎င်း၏ ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဈာပနက အခိုက်အမာပြသခဲ့သည်။
အသွင်မတူ၊အမြင်မတူကြသည့် တပ်မတော်မှ ခေါင်းဆောင်များက ပေးပို့သော လွမ်းသူပန်းခွေများ၊စုံလင်စွာတက်ရောက်ခဲ့ကြသည့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များ၊ အထူးသဖြင့် အေအေခေါင်းဆောင် ထွန်းမြတ်နိုင်၏ ပြောစကားက ဦးဖုန်ကြားရှင်၏ ဂုဏ်သရေကို  ပိုမိုထင်ပေါ်စေခဲ့သည်။
၁၀ ဧပြီ
ဧပြီလ၊ (၁၀)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၀၀)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၀၁)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၆၅) ရက် ကျန်သေးသည်။
အာယုသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
အထက်သုတ်တော်အတိုင်း ဘုရားရှင်က ရဟန်းတော်တို့အား ဟောတော်မူသည့်အခါ မာရ်နတ်က ဘုရားရှင်အား “သတ္တဝါတို့ အသက်မချုပ်ပုံ”ကို ရထားဘီး နှင့် ပုံတောင်းဥပမာဖြင့် လျှောက်ထားရာ မြစ်ငယ်ရေဥပမာဖြင့် ပြန်လည်၍ ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ပုတ်ဝိုင်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝင်းထက်ဦး
ဝင်းထက်ဦး သည် မြန်မာ ရေကူးသမား ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
ဝင်းထက်ဦးကို မလေးရှားနိုင်ငံတွင် မြန်မာမိဘနှစ်ပါးမှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ၊ Taguig ရှိ International School Manila တွင် အထက်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံ <a href="./နယူးယောက်တက္ကသိုလ်" rel="mw:WikiLink" data-linkid="60" data-cx="{&quot;adapted&quot;:false,&quot;sourceTitle&quot;:{&quot;title&quot;:&quot;New York University&quot;,&quot;description&quot;:&quot;Private university in New York City&quot;,&quot;pageprops&quot;:{&quot;wikibase_item&quot;:&quot;Q49210&quot;},&quot;pagelanguage&quot;:&quot;en&quot;},&quot;targetFrom&quot;:&quot;mt&quot;}" class="cx-link" id="mwFw" title="နယူးယောက်တက္ကသိုလ်">နယူးယောက် တက္က</a>သိုလ် မှာလည်း ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း
ခြောက်နှစ်သားအရွယ်တွင် ပထမဆုံး ရေကူးတက်ခဲ့ပြီး ကြီးလာသောအခါ ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ရေကူးသမား ဖြစ်လာခဲ့သည်။ 2013 နှင့် 2019 အရှေ့တောင်အာရှအားကစား ပြိုင်ပွဲများကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာပြိုင်ပွဲများတွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ပါဝင်ခဲ့သည်။ 2017 တွင် သူသည် ပိုကောင်းသော လေ့ကျင့်မှုရယူရန် ဩစတြေးလျ နိုင်ငံ Melbourne သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ မီတာ ၅၀၊ မီတာ ၁၀၀ နှင့် မီတာ ၂၀၀ အမျိုးသား အလွတ်တန်းပြိုင်ပွဲများတွင် နိုင်ငံစံချိန် ချိုးထားခဲ့သည်။ သူသည် နယူးယောက် တက္ကသိုလ် ၏ ကျောင်းအသင်းတွင်လည်း ပါဝင်ပြီး ပြိုင်ခဲ့သည်။
2019 အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် သူသည် မီတာ 50 အလွတ်ပြိုင်ပွဲတွင် အိုလံပစ် ခြေစစ်ပွဲအောင်မြင်ပြီး 2020 နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရန် အရည်အချင်းပြည့်မီခဲ့သည်။
သို့သော် 2021 ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဝင်းထက်ဦးသည် 2021 ဧပြီလတွင် ကျင်းပမည့် နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရန် ခေတ္တ ရပ်နားထားခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အိုလံပစ်ကော်မတီ (စကခ) လက်အောက်သို့ ကျရောက်သွားကြောင်း သိရှိပြီးနောက် စစ်အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ 2021 ခုနှစ် မတ်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အိုလံပစ်ကော်မတီ အား အိုလံပစ်လှုပ်ရှားမှုမှ ထုတ်ပယ်ရန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ အားကစားသမားများအား ကြားနေ အားကစားသမားများအဖြစ် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စေရန် နိုင်ငံတကာအိုလံပစ်ကော်မတီ ထံ အသနားခံစာတင်ခဲ့သော်လည်း နှစ်ဖက်စလုံးက ငြင်းဆိုထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရေကူး အားကစားသမားများ
ခိယန်းရွန်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အယ်လ်ကာလီ သတ္တု
အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်များ (Alkali Metals) သည် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား/အလျည့်မှန်ဇယား (Periodic Table) ၏ ဒေါင်လိုက်အစု အမှတ်စဉ်-၁ တွင် တည်ရှိသည်။ အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်များ၏ အပြင်ဘက်ဆုံး အခွံ၏ အလက်ထရွန် တည်ဆောက်ပုံတွင် s1 ဖြင့်ဆုံးသောကြောင့် သူတို့သည်s-block သတ္တုများ ဖြစ်ကြသည်။ ဒြပ်စင်အလှည့်မှန်ဇယားတွင် ဒြပ်စင်တို့၏ အုပ်စုအလိုက် ဂုဏ်သတ္တိ ပြောင်းလဲပုံကို ရှင်းပြရာတွင် အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်မျာသည် ကောင်းမွန်သော ဥပမာများဖြစ်ကြသည်။ အလ်ကာလီ သတ္တုဒြပ်စင်များသည် ဓာတ်ပြုမှူ အလွန်လွယ်ကူခြင်းကြောင့် သဘာဝတွင် လွတ်လပ်စွာ မတည်ရှိနိုင်ပါ။ အလ်ကာလီ သတ္တုများတွင် အပြင်ဘက်ဆုံး အီလက်ထရွန် ပတ်လမ်း၌ အီလက်ထရွန်တစ်လုံးသာ ရှိသည်။ သို့ဖြစ်၍ အယ်လ်ကာလီသတ္တုများသည် အိုင်းယွန်းနစ်စည်း (Ionic Bond) ၌ အခြားသော သတ္တုများနှင့် ပေါင်းစပ်ရာတွင် အီလက်ထရွန်တစ်လုံး ဆုံးရှုံးရန်အတွက် အဆင့်သင့် ဖြစ်နေကြသည်။ အခြားသော သတ္တုများ နည်းတူ အယ်လ်ကာလီသတ္တုများသည်လည်း ကွေးဆန့်နိုင်ပြီး ပုံသွင်းရန် လွယ်ကူခြင်းနှင့် အပူနှင့် လျှပ်စစ်ကောင်းစွာ စီးကူးနိုင်သော ဂုဏ်သတ္တိများ ရှိကြသည်။ သီးသန့်ထူးခြားချက်အနေဖြင့် အလ်ကာလီ သတ္တုများသည် အခြားသော သတ္တုများထက် ပိုမိုပျော့ပြောင်းပါသည်။ ထို့ကြောင့်သူတို့ကိုဇွန်းသို့မဟုတ် ဒါးဖြင့်ပင် ဖြတ်နိုင်သည်။ သူတို့သည်လေနှင့်ထိတွေ့လျှင်အောက်ဆိုဒ်အလွှာဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့်အရောင်မှိန်သွားသည်။ အယ်လ်ကာလီအုပ်စု လစ်သီယမ် (Li), ဆိုဒီယမ် (Na) လင်တင်အမည် (Natrium), ပိုတက်ဆီယမ် (K) လက်တင်အမည် (Kalium), ရူဗီဒီယမ် (Rb), ဆေဆီယမ် (Cs) နှင့် ဖရန်စီယမ် (Fr) တို့ထဲမှ Cs နှင့် Fr သည် ဓာတ်ပြုနိုင်မှု အလွယ်ကူဆုံး သတ္တုနှစ်ခုဖြစ်သည်။ အလ်ကာလီ သတ္တုများသည် ရေနှင့် ထိတွေ့စေသောအခါတွင် ပေါက်ကွဲ ပြုကွဲမှု ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အယ်လ်ကာလီ သတ္တုများ ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်များ
နန်းကုန်းဝေးရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
နန်းကုန်းဝေးရွာ (Nankoneway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ နန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၅ ဦး၊ မ ၆၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Rap metal
Rap metal သည် rap rock နှင့် Alternative metal တို့၏ မျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဟစ်ဟော့ နှင့် heavy metal တို့၏ vocal နှင့် ပေါင်းစပ်ထားကာ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် နယူးယောက် မှ thrash metal တီးဝိုင်းဖြစ်သည့် Anrax တီးဝိုင်းသည် hip hop နှင့် heavy metal တို့ရောစပ်ထားသည့် extended pay (vinyl record) တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော I’m the Man နှင့် hip hop နှင့် thrash metal တို့ရောစပ်ထားသော Public Enemy (hip hop group) တို့မှ remake ပြန်လုပ်ထားသည်။
ခေတ်ရေစီးကြောင်းအလိုက် ရေပန်းစားလာခြင်း (၁၉၉၀ - ၂၀၀၀ အစောပိုင်း)
၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် rap metal သည် ခေတ်ရေစီးကြောင်းတွင် ကျော်ကြားမှု ထိပ်ဆုံးသို့ ရောက်ခဲ့သည်။ နမှုနာအားဖြင့် Faith No More ၏ Epic သီချင်းသည် အဓိကကျသော အောင်မြင်မှုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် Billboard Hot 100 တွင် နံပါတ် ၉ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် Rage Against Machine ၏ “Evil Empire” albumသည် Billboard 200 တွင် နံပါတ်၁နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ တွင် သူတို့၏ တတိယမြောက် album ဖြစ်သည့် The Battle of Los Angeles သည် ထွက်ထွက်ချင်းတွင် Billboard 200 တွင် ထိပ်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ပထမအပတ်တွင် အချပ်ရေ ၄၃၀၀၀၀ခွေ ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ဤ album တွင် ပါဝင်သော သီချင်းသည် platinum hit ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၉၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၈ တွင် Kid Rock ၏ “Devil Without A Cause” album ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ တွင် Northampton, Massachusetts ၌ Warped Tour ဂီတပွဲတော်ကျင်းပခဲ့ပြီး ၎င်း album တွင် ပါလာခဲ့သော Welcome 2 the party သီချင်းသည် မက်ဆာချူးဆက် နှင့် နယူးအင်္ဂလန်တွင် စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။ Kid Rock ၏ အရေးပါသော tour ဖြစ်သည့် Limptropolis တွင် Limp Bizkit နှင့် Staind တို့ကို လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ Kid Rock ၏ Cowboy သည် southern rock, country နှင့် rap တို့ကို ရောနှောထားခဲ့သည်။ ၎င်းသီချင်းသည် World Championship Wrestling တွင် American နပန်းသမား Jeff Jarrett ၏ theme ဖြစ်လာခဲ့သည်။ Kid Rock ၏ Only God knows Why သီချင်းသည် Billboard Hot 100 တွင် နံပါတ် ၁၉ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသီချင်းသည် autotune effect effect သုံးထားသော ပထမဆုံးသီချင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ Kid Rock ၏ Devil Without A Cause သည် Recording Industry Associaton of America တွင် ၁၁ကြိမ်မြောက် platinum လက်မှတ် ရေးထိုးနိုင်ခဲ့သည်။
Kid Rock သည် Best New Artist အဖြစ် ၂၀၀၀ Grammy Award တွင် အဆိုပြုခံရသည်။ ၁၉၉၈ American အဆိုတော် Ice Cube War Peace vol 1 တွင် အချို့သီချင်းများတွင် nu metal နှင့် rap metal တို့၏ အခြေခံအပိုင်းများကို ရောနှောထားသည်။ ၎င်း album သည် Billboard 200 တွင် နံပါတ် ၇ နေရာသို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ပထမအပတ်တွင် ၁၈၀,၀၀၀ ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် Florida Hip Hop နှင့် rap metal တို့လွှမ်းမိုးထားသည့် nu metal တီးဝိုင်း Limp Bizikit ၏ Significant Other Billboard 100 တွင် နံပါတ် ၁ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဖြန့်ချိပြီး ပထမအပတ်တွင် ၆၄၃၈၇၄ အချပ်ရေ ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယအပတ်တွင် ၃၃၅,၀၀၀ အချပ်ရေ ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ တတိယမြောက် album “Chocolate Starfish and the Hot Dog Flavored Water သည် US တွင် ၁ သန်းကျော်ရောင်းချနိုင်မှုနှင့်အတူ တစ်ပတ်အတွင်း ရောင်းရဆုံး rock album အဖြစ်မှတ်တမ်းတင်ခံရသည်။ ထို့နှစ်အတွင်းတွင် Pa Pa Roach ၏ ပွဲဦးထွက် album “Infest” platinum hit ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် P.O.D ၏ “The Fundamental Elements of Southtown သည် platinum ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၀ ခုနှစ်၏ ၁၄၃ အရောင်းရဆုံး album ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် Linkin Park ၏ ပွဲဦးထွက် album “Hybrid Theory” ကို ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး the Best-Selling debut album နှင့် the Best Selling Nu Metal Album of All Time ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်ထွက်ရှိခဲ့သော single song “Crawling နှင့် fourth Single “ In The End” တို့သည် Grammy Award ရရှိခဲ့ပြီး ၂၁ရစု၏ ဆယ်စုနှစ်အတွင်း အသိအမှတ်ပြုခံရဆုံးသီချင်းများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ rap rock တီးဝိုင်း Crazy Townသည် သူတို့၏ ၁၉၉၉ ခုနှစ် album “The Gift of Game” နှင့်အတူ nu metal ၏ mainstream အောင်မြင်မှုအဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့သည်။ ထူးထူးခြားခြား သူတို့၏ Butterfly သီချင်းသည် Billboard Hot 100 တွင် နံပါတ် ၁ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ Modern Rock Tracks chart နှင့် Hot Dance Singles chart တွင် နံပါတ် ၁ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး Rhythmic Top 40 တွင် နံပါတ် ၆ နေရာ၊ Top 40 Mainstream chart တွင် နံပါတ် ၂ နေရာ နှင့် Top 40 Tracks chart တွင် နံပါတ် ၄ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ “The Gift of Game” album သည် Billboard 200 တွင် နံပါတ် ၉ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ်အတောအတွင်းတွင် Saliva တီးဝိုင်း၏ “Every Six Seconds” album သည် စီးပွာရေးအရ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ပြီး Billboard 200 တွင် နံပါတ် ၆ နေရာသို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ တွင် P.D.O ၏ “Satellite” albumသည် triple platinum ရရှိခဲ့ပြီး Billboard 200 chart တွင် ၆ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
အိဇုမိဘူတာ (အိဝခိ)
အိဇုမိဘူတာ  (泉駅 အိဇုမိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုရှီးမားခရိုင်၊ အိဝခိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဖလွမ်းရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဖလွမ်းရွာ(Hpalum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဘလောင်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၃၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဒွတ်တောင်ရွာ
သဒွတ်တောင်ရွာ
ကျွဲလမ်းရွာ၊ တမံကြီး
ကျွဲလမ်းရွာ၊ တမံကြီး
သာယာကွင်းချင်းရွာ၊ သာယာကွင်း
သာယာကွင်းချင်းရွာ၊ သာယာကွင်း
မနုဿကျော်ဝင်း
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
ဆရာမနုဿ ကျော်ဝင်းကို ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားမြို့တွင် အဖ ဦးအုန်းမောင်၊ အမိ ဒေါ်လှရှိန်တို့က ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ငါးယောက် အနက် သားအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ကျော်ဝင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၆၁-ခုမှ စတင်၍ ပညာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မနုဿဗေဒပညာရပ်တွင် ဝိဇ္ဇာ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ကို၎င်း၊ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို၎င်း ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၈-ခုနှစ် ရန်ကုန်အထိ ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်တွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
'ရွှေအိုးလေး'၊ 'လှမြင့်'၊ 'မောင်ဝင်းနွယ်(ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်)' နှင့် 'တက္ကသိုလ် ဝင်းသူ' စသည့် ကလောင်အမည်ဖြင့် ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ မိမိ အထူးလိုက်စားခဲ့သော မနုဿဗေဒ ပညာရပ်ကို အစွဲပြု၍ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ 'မနုဿကျော်ဝင်း' ဟူသော အမည်ကို ခံခဲ့သည်။ ကွင်းဆင်းလေ့လာမှု အတွေ့အကြုံများကို စာနယ်ဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးနှင့် ဝတ္ထုတိုများအဖြစ် ရေးသားခဲ့သည်။ သုတေသန စာတမ်းများ၊ ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါးများ စုစုပေါင်း ၄၀ဝ-ကျော်ခန့် ရေးသားခဲ့ပြီး မြန်မာ့အသံ ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာ အစီအစဉ်မှလည်း အသံလွှင့်ခဲ့သည်။
၁၉၆၉-ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဌာနသို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နာဂတောင်တန်းနှင့် ပြည်နယ်များသို့ အကြိမ်ကြိမ် ကွင်းဆင်းလေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၃-ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန် စာမူပြိုင်ပွဲ၌ 'အခြေခံ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာ' စာမူဖြင့် သုတပဒေသာ(ဝိဇ္ဇာ)ဆုကို လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် 'တက္ကသိုလ် ဘယ်မှာရှိတယ်' စာမူဖြင့် ဝတ္ထုရှည်ဆုကို လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် 'နောက်အော်နာဂ' စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆုကို ထပ်မံ ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် 'ခရီးကြမ်း ဓလေ့ဆန်းဆန်း' စာမူဖြင့် စာပေဗိမာန် စာပဒေသာဆုနှင့် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် 'အိုးခြမ်းပဲ့များ သက်သေထား' စာမူဖြင့် ပခုက္ကူ ဦးအုန်းဖေ စာပေ ဝတ္ထုရှည်များ ဆက်လက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် 'အခြေခံ ပြတိုက်ပညာ' စာအုပ်ကို ပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဆရာ မနုဿကျော်ဝင်းသည် လုံးချင်း ၆ အုပ် ရေးသားခဲ့ရာ ၅ အုပ် ဆုရခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူ ဦးအုန်းဖေ စာပေဆု ပြိုင်ပွဲ၌ ဝတ္ထုရှည် ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။
ဆရာ မနုဿကျော်ဝင်းသည် ယဉ်ကျေးမှု ဗိမာန် ဦးစီး ဌာန၊ တိုင်းရင်းသား ယဉ်ကျေးမှု သုတေသ ဌာနခွဲတွင် သုတေသန အရာရှိ အဖြစ် စတင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ပြတိုက်မှူးကြီး၊ ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်နှင့် ရှေးဟောင်း သုတေသန ဦးစီး ဌာနတွင် ညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဆရာသည် အမျိုးသား ညီလာခံတွင် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ်လည်း တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့တွင်လည်း ဗဟို အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ရေးသား ပြုစုခဲ့ပြီးသော စာအုပ်များ
၁။ အခြေခံ ရှေးဟောင်း သုတေသနပညာ ၁၉၇၃
၂။ တက္ကသိုလ် ဘယ်မှာရှိတယ် ၁၉၇၅
၄။ ခရီးကြမ်းကြမ်း ဓလေ့ဆန်းဆန်း ၁၉၇၆
၅။ အိုးခြမ်းပဲ့များ သက်သေထား ၁၉၉၅
၆။ အခြေခံ ပြတိုက်ပညာ ၂၀၀၁
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကြာဖြူပန်း
ကြာဖြူပန်း (Nymphaea lotus) (white Egyptian lotus) သည် ကြာမျိုးနွယ်ဝင် ပန်းပွင့်သည့် ရေနေပင်တမျိုးဖြစ်သည်။
အောင်လင်း
အောင်လင်း (၁၉၂၈-၁၉၈၄) သည် မြန်မာလူမျိုး စာရေးဆရာ၊ တေးရေးဆရာ၊ ဂီတပညာရှင်၊ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူနှင့် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၄၇ ခုတွင် ဆယ်တန်းအောင်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တက်သည်။ သထုံဆောင်၌ နေခဲ့သည်။
စာပေခရီး
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တက်စဉ်ကပင် တက္ကသိုလ်ငတိ၊ ပခုက္ကူအပုလေး စသည့် ကလောင်များဖြင့် စာရေးသည်။
စာပေဝေဖန်ရေး မဂ္ဂဇင်း စာပေသစ် ကို တည်ထောင်သူများအနက် တဦးဖြစ်ပြီး စာပေတရားခွင် ကဏ္ဍကို ရေးသည်။ စာပေသစ် အောင်လင်း ဟု ထင်ရှားသည်။ အစောပိုင်းတွင် စာပေဝေဖန်ရေးသာ ရေးသော်လည်း ၁၉၅၅ ဝန်းကျင်မှစ၍ ဝတ္ထုများ စရေးလာသည်။
၁၉၆၁-၆၂ တွင် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာများအသင်းတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူသည်။ ထိုအသင်းမှ ကသည့် ပြဇာတ်များတွင် သီချင်းရေး၊ ဒါရိုက်တာ၊ သရုပ်ဆောင်ကဏ္ဍတို့တွင် ပါဝင်သည်။
နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်သော် မြိုင်သို့ စစ်ပြေးစဉ် ရေစကြို အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးတွင် ပါဝင်သည်။ နဂါးနီတိုက်ထုတ် စာအုပ်များ ဖတ်သည်။
ဂျပန်ခေတ်ရောက်သော် လူငယ်များကြီးပွားရေးအသင်းသို့ ဝင်သည်။ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကာလတွင် ပခုက္ကူ လူငယ်ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။ နေသူရိန်အစည်းအဝေးသို့ ပခုက္ကူခရိုင် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရသည်။ အစည်းအဝေးတက်သည့် အသက်အငယ်ဆုံးသခင်လည်း ဖြစ်သည်။
စစ်ပြီးနောက် ဖဆပလနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီတွင် ဝင်သည်။ နောင် အလံနီ တောခိုသော် နိုင်ငံရေးနယ်မှ ထွက်သည်။ သို့သော် တော်လှန်ရေးကာလတွင် သုံးခဲ့သည့် အမည်ဝှက်ကို ကလောင်အဖြစ်ယူကာ အောင်လင်း အမည်နှင့် စာရေးသည်။
ဂီတခြေလှမ်းများ
အတီးပညာကို မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်၊ စောင်း ဦးဘသန်းတို့ထံမှ သင်သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ကျင်းပသော ၁၉၄၈-၄၉ ဂီတပြိုင်ပွဲတွင် ပတ္တလား ပထမဆု၊ မယ်ဒလင် ပထမဆု၊ တယော ဒုတိယဆု ရသည်။
ဂီတဘက်သို့ စိတ်ပါကာ ကျောင်းထွက်၍ ဆန်းသစ်ဆန်း၊ တေးသစ်လွင် တူရိယာအဖွဲ့များတွင် သီချင်းရေး အသံလွှင့်သည်။ ဂီတနက်သန် ကိုစောညိန်း၏ မိုးသက်လေနှင် ကို တင်ဖေ အမည်ဖြင့် အသံလွှင့်ခဲ့ပြီး လူကြိုက်များသည်။
၁၉၄၉-၅၀ ဝန်းကျင်တွင် အေဝမ်း ဓာတ်ပြားတိုက်၌ အလုပ်ဝင်ရာ စန္ဒရား အေဝမ်းဦးခင်မောင်၏ တီးဝိုင်းတွင် တယော၊ ပတ္တလားတို့ တီးပြီး သီချင်းလည်း ရေးသည်။
မိသားစုဘဝ
ဒေါ်သန်းညွန့်နှင့် လက်ထပ်ပြီး ကိုကိုအောင်၊ မောင်မောင်အောင်၊ချိုမမအောင် ဟူသော သားသမီး ၃ ယောက် ရှိသည်။ သမီးမှာ မေအောင်လင်း ကလောင်ဖြင့် စာရေးသည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၈၄ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်တွင် ရန်ကုန်၊ ဖဆပလတိုက်ခန်းရှိ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။
စာရေးဆရာ အောင်လင်း နှစ် (၃၀) ပြည့် အမှတ်တရပွဲ ကို ပခုက္ကူ၌ လည်းကောင်း၊ နှစ် (၉၀) ပြည့် အမှတ်တရပွဲကို ရေစကြို၌ လည်းကောင်း ပြုလုပ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
သံပုရာကျင်းရွာ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်
သံပရာကျင်းရွာ (Thanpuyarkyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ ယာကြီးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၄၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယာကြီးတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၇၆ ဦး၊ မ ၁၂၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံ သစ်ပင်များ
သတ္တလောက၌ သတ္တဝါဟူသရွေ့သည် သစ်ပင်များမှ ရရှိသော အစာအာဟာရတို့ကို မှီဝဲ စားသောက်၍ အသက်ရှင်ကြပေးသည်။ အချို့သော သတ္တဝါတို့သည် အသားကို မှီတင်း၍ အသက်ရှင်ကြသော်လည်း ထိုအစာအာဟာရဖြစ်သော အသားသည် သစ်ပင်များကို စားသုံးရာမှ ရရှိခြင်းဖြစ်ပေသည်။ သစ်ပင်များသည်သာလျှင် မိမိတို့ အရွက်ပိုင်း တို့၌ အမြစ်မှ ပို့ဆောင်သောရေကို လေတွင်ပါရှိသော ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ်နှင့် ရောနှောပြီးလျှင် မိမိတွင်ရှိရင်စွဲဖြစ်သော ကလိုရှိဖီခေါ် စိမ်းရောင်ဒြဗ်ဖြင့် အလင်းရောင်း၏ အင်အားကိုယူလျက် ကာဗိုဟိုက်ဒြိတ်ခေါ် သကြား ကစီရည် စသည်တို့ကို ချက်လုပ်နိုင်လေသည်။ ထိုတွင်မက သစ်ပင်များတို့၏ အသား၊ အခွံ၊ အခေါက်၊ အသီး၊ အပွင့်၊ အဆီ၊ အစေး အမျိုးမျိုးနှင့် ဘေးဥပဒ်တို့မှ ကာကွယ်ရန် ဆေးဝါးအမျိုးမျိုးတို့သည် မြေမှရရှိသော နိုက်တြိုဂျင်၊ ဖော့စဖောရပ်၊ ကယ်လဆီယမ်၊ ပိုတက်ဆီယမ်၊ မက်ဂနီဇီယမ်၊ ဆိုဒီယမ်၊ ကလိုရင်း၊ သံ၊ ဆီလီကွန်၊ မန်ဂနိ၊ အိုင်အိုဒင်း၊ ဗိုရွန်၊ သွပ်၊ ကြေးနီတို့နှင့် ကာဗိုဟိုက်ဒြိတ်များ ပေါင်းစပ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာရသည်။ ယင်းတို့ကို လူတို့သည် အစားအစာ၊ အဝတ်အထည်၊ ဆေးဝါး၊ အိုးအိမ် စသည်တို့ ပြုလုပ်၍ သုံးစွဲကြသည်။ သစ်ပင်များသည် ကြီးပွားရန်အတွက် အလင်းရောင်၊ သင့်တော်လျောက်ပတ်သော အပူအအေးနှင့် အထက်၌ ဖော်ပြခဲ့သော သတ္တုတို့နှင့် ပြည့်စုံသော မြေဓာတ်များကို အလိုရှိကြသည်။
အလင်းရောင်နှင့် သစ်ပင်လောက
သစ်ပင်တိုင်းပင်လျှင် အလင်းရောင်ကို အလိုရှိကြသော်လည်း အချို့သော သစ်ပင်များသည် တစ်ပင်လုံး လွတ်လပ်စွာ အလင်းရောင်ရရှိမှ ရှင်သန်နိုင်လေသည်။ အချို့သစ်ပင်များမူကား အခြား သစ်ပင်များ၏ လောင်းရိပ်အောက်၌ အနည်းငယ်မျှသော အလင်းရောင်ဖြင့် မျှတစ်လျက် ကောင်းမွန်စွာ ရှင်သန်နိုင်လေသည်။ ပထမအမျိုးအစားဖြစ်သော သစ်ပင်မျိုးကို "လင်းလုပင်မျိုး"ဟု ခေါ်၍ ဒုတိယ အမျိုးအစားကို "လောင်းခိုပင်မျိုး"ဟု ခေါ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ မိုးရေချိန် လက်မ ၄ဝမှ ၈ဝ အထိ ရွာသွန်းသော အရပ်ဒေသများရှိ ရွက်ပြတ်ရောနှောသော တောတို့၌ အုပ်မိုးပင်တို့သည် များသောအားဖြင့် လင်းလုပင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုတောမျိုးများရှိ အောက်ခံ သစ်ပင်ငယ်များနှင့် မိုးရေးချိန် လက်မ ၈ဝ ထက်ပိုမိုရွာသွန်းသော အရပ်ဒေသများရှိ အမြဲစိမ်း တောမျိုးတို့၌ ပေါက်ရောက်သည့် သစ်ပင်မျိုးတို့သည် လောင်းခိုပင်များဟု ယူဆနိုင်ပေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ လင်းလုပင်များမှာ လက်ပံ၊ တမလန်း၊ စင်ပြွမ်း၊ အင်၊ အင်ကြင်း၊ သစ်ယာ၊ သစ်စေး၊ နှံပဲ၊ ပိတောက်၊ ရွေး၊ ရှား၊ နှော၊ ကုက္ကို၊ သစ်မန်ကျည်း၊ ပုန်းမဲဇာ၊ စစ်၊ ရုံး၊ မျောက်ငို၊ စောင်းပလွေ၊ မအူကတုံး၊ ထောက်ကြံ့၊ ကျွန်း၊ ယမနေနှင့် ထင်းရှူးပင်များ ဖြစ်ကြသည်။
အထက်ပါသစ်ပင်များသည် လင်းလုပင်များ ဖြစ်ကြသော်လည်း၊ ဓမ္မတာအလျောက် ငယ်ရွယ်စဉ်အခါ၌ သစ်ပင်ကြီး အနီးအနားတွင် ပေါက်ရောက်ကြရသဖြင့် ထိုအချိန်အခါတို့တွင် လောင်းရိပ်အနည်းငယ် လိုလာကြပေသည်။ သို့သော် သန်စွမ်းရန်အတွက် အလင်းရောင် လုံးဝရရှိမှသာလျှင် ဖြစ်ထွန်းနိုင်ပေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ လောင်းခိုပင်မျိုးများမှာ
(၁) တောများရှိ အောက်ခံအပင်ငယ်များ။ မဏိဩ၊ သတီ၊ ကံ့ကော်၊ သပြု၊ သပြေ၊ မြတ်ရာနှင့် ရေမိန်။
(၂) ပျဉ်းကတိုးနှင့် ကြို့ပင်များ။ (လောင်းရိပ်ကောင်းစွာ ခံနိုင်သော သစ်ပင်ကြီးများဖြစ်ကြသည်။)။
လင်းလုပင်တို့၏ သဘောလက္ခဏာများမှာ အလင်းရောင်ရရှိသည့် ကွက်လပ်နေရာတို့၌ အပင်ကလေးများသည် လျင်မြန်စွာ ကြီးပွား၍ အသက်ကြီးရင့်သည့်အခါ ကြီးပွားခြင်း တဖြည်ဖြည်း ဆုတ်ယုတ်လာသည်။ များသောအားဖြင့် အရွက်ကြီး၍ အစာချက်ရာ၌ လျင်မြန်ခြင်း၊ နွေရာသီ၌ ချွေးထုတ်ခြင်းကို မခံရပ်နိုင်၍ အရွက်များ အခြားသစ်ပင်တို့ထက် ရှေ့ဦးကြွေကျရခြင်းတို့ကို တွေ့ရ၏။ (ချွေးထုတ်ခြင်းဆိုသည်မှာ နေပူရှိန် ကြောင့် သစ်ရွက်များမှ ရေခိုးရေငွေ့များ ထွက်ခွာခြင်းကို ဆိုလိုသည်။) ရွက်နုထွက်ရာ၌လည်း အခြားသစ်ပင်တို့နောက်မှ ထွက်ခြင်း၊ ပင်စည်ကြီးပွားခြင်းနှင့် အမြစ် ကြီးပွားခြင်းတို့တွင် ရှေးဦးစွာ ပင်စည်ကြီးပွားခြင်းကို လုံ့လပြု၍ နောက်မှ အမြစ်တို့ တဖြည်းဖြည်း ကြီးပွားလာခြင်း၊ အမြစ်နှင့် ပင်စည်ရင်းတို့၌ အစာရေစာ သိုမှီးထားရှိ၍၊ အထက်ပိုင်းကို မီးလောင်ကျွမ်းသွားသော်လည်း ငုတ်ရင်းမှ ငုတ်တက်များ လျင်မြန်စွာ ထွက်နိုင်ခြင်း၊ အလင်းရောက်ရှိရာသို့ ကိုင်းညွှတ်၍ ပေါက်ပွားခြင်းတို့ဖြစ်၏။
လောင်းခိုပင်များ၏ သဘောလက္ခဏာများမှာ အခြားသစ်ပင်အောက်တို့၌ အလင်းရောင် အနည်းငယ်ဖြင့် ပေါက်ရောက်နိုင်ခြင်း၊ အပင်ငယ်များသည် တဖြည်းဖြည်း ကြီးပွား၍ နောကမှ အကြီးမြန်ခြင်း၊ အစာချက်ရာ၌ နှောင့်နှေး၍၊ ချွေးထုတ်ခြင်း သက်သာရန် အလို့ငှာ အရွက်တို့၏ အပေါ်ရေ၌ ဖယောင်းဓာတ် များပြားခြင်း၊ အရွက်ကြွေရာတွင် နောက်ကျ၍ အချို့ရွက်နုများ လျင်မြန်စွာ ထွက်ပြီးလျှင် အချို့သစ်ပင်များမှ အရွက်မပြတ်ဘဲ နေနိုင်ခြင်း၊ အမြစ်ကြီးပွားခြင်းကို ရှေးဦးလုံ့လပြု၍ နောက်မှ ပင်စည်ကြီးပွားလေ့ရှိခြင်း၊ ပင်စည်နှင့် အမြစ်များ၌ အစာရေစာ သိုမှီးထားခြင်း နည်းပါး၍၊ မီးဘေးစသည့် ဒဏ်တို့ကို မခံရပ်နိုင်ခြင်း၊ အလင်းရောင်ရှိရာသို့ မကိုင်းမညွတ်ဘဲ ဖြောင့်မတ်စွာ ပေါက်ရောက်နိုင်ခြင်းများ ဖြစ်ပေသည်။ သို့ရာတွင် အထက်ပါ သဘောလက္ခဏာများ အတိုင်း သစ်ပင်များအားလုံးကို နှစ်မျိုး နှစ်စား ခွဲခြားထားရန် မလွယ်ကူလှပေ။ ကျွန်းစသော အချို့လင်းလုပင်များ၌မူကား သဘောလက္ခဏာ အလွန်ထင်ရှားသော်လည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အမြဲစိမ်းတောများ၌ ပေါက်ရောက်သော လောင်းခိုပင်မျိုးတို့၏ သဘောလက္ခဏာများမှာ ငယ်ရွယ်စဉ်အခါ၌ အသင့်အတင့် ပေါ်လွင်ငြားသော်လည်း ကြီးပြင်လာသည့်အခါ လင်းလုပင်မျိုးကဲ့သို့ အမူအကျင့် ကွဲပြောင်း သွားတတ်ကြလေသည်။
ရာသီဥတုနှင့် သစ်ပင်လောက
သစ်ပင်များသည် မြေဩဇာ၊ ရာသီဥတုဟု ဆိုအပ်သော အပူ အအေး၊ မိုးရေချိန်တို့ကို လိုက်လျော၍၊ တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး ဆိုင်ပြိုင်ပေါက်ရောက်ကြရသဖြင့်၊ ဒေသတစ်ခုရှိ သစ်ပင်မျိုးတို့သည်သာလျှင် တည်တံ့နိုင်၍၊ အခြား သစ်ပင်မျိုးများမှာ သေကြေပျက်စီးကြရပေသည်။ မြေဩဇာနှင့် ရာသီဥတုတို့ကို လိုက်လျော၍ ပေါက်ရောက်သော မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောများကို ဒီရေကောက်သော မြစ်ဝကျွန်းပေါ်များ၌ တွေ့ရသည့်ဒီရေတော၊ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတစ်လျှောက် သောင်ပြင်အစပ်မှစ၍တွေ့နိုင်သည့်ပင်လယ်ကမ်းနား သောင်ပြင်နှင့် သဲခုံတော၊ မြစ်၊ ချောင်း၊ အင်း၊ အိုင်နားရှိ ရေလွှမ်းမိုးသော မြေနိမ့်ရပ်များ၌ တွေ့ရသည့် ရွံ့နွံတော၊ သို့မဟုတ် အရိပ်အာဝါသကောင်းသော တောင်ကြားရှိ လျှိုများ၌ အစဉ် စိမ်းလန်းစိုပြည်လျက် တွေ့ရသော တောစို၊ သို့မဟုတ် အမြဲစိမ်းတော၊ ရေစီးရေလာ ကောင်းသည့် တောင်ပေါ် တောင်စောင်းများ၌ ပေါက်ရောက်သော အထက်ရွက်ပြက် ရောတောစိုနှင့် အထက်ရွက်ပြတ်တော တောခြောက်၊ မြေပြန့်၌ အနှံ့အပြား တွေ့နိုင်သည့် သဲကြမ်းမြေ ထူထဲသော အင်တိုင်းတော၊ မြေလွှာသည် ကျောက်စရစ်များ ရောနေသည့် သဲကြမ်းမြေဖြစ်၍ အောက်ခြေ၌မူကားသဲနှင့် ရွံ့စေးတို့သည် နွေအခါ၌ ပပ်ကြားအက်ကြောင်း မပေါ်နိုင်အောင် သွေ့ခြောက် ပြောင်လက်နေသော ကျောက်စရစ်နှင့် သဲကြမ်းပေါသော အင်တိုင်းတော၊ ၈ဝံ ကျောက်တော၊ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း သွေ့ခြောက်သော အရပ်များတွင်ရှိသည့် ဖွတ်ချေးထူမြေ၊ သို့မဟုတ် ဆားနယ်မြေတော၊ နာဂ၊ မဏိပူရ၊ ချင်းတွင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် နယ်ခြားတောင်တန်းတွင် ရှိသည့် ထင်ရှူးတော ဟူ၍ခွဲခြားနိုင်သည်။
ထီးကြူရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ထီးကြူရွာ(Hteekyu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ မဲသနကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၀၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မဲသနကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၇၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၆၀ ဦး နေထိုင်သည်။
အယ်ကာလီ မြေသတ္တုဒြပ်စင်များ
အလ်ကာလီ မြေသတ္တုဒြပ်စင်များ (Alkaline earth metals) သည် ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား (Periodic Table) ၏ ဒေါင်လိုက်အစု အမှတ်စဉ် ၂ တွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ ဘယ်ရီလီယမ်၊ မဂ္ဂနီစီယမ်၊ ကယ်လဆီယမ်၊ စထရွန်တီယမ်၊ ဘေရီယမ် နှင့် ရေဒီယမ်တို့ဖြစ်ကြသည်။ အလ်ကာလီ မြေသတ္တုများတွင် ဓာတ်ပြုမှုအားကောင်းစေသော ဓာတ်တိုးကိန်း +၂ ကိုယ်စီ ရှိကြသည်။ ဓာတ်ပြုမှု အားကောင်းခြင်းကြောင်း ၎င်းသတ္တုများကို သဘာဝတွင် လွတ်လပ်စွာမတွေ့ရပေ။
ထီးကြူရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံ သစ်ပင်များ
မြေကြီးနှင့် သစ်ပင်လောက
သစ်ပင်များသည် ယင်းတို့၏ အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ ကြီးပွား သန်စွမ်းရန် အလို့ငှာ လေမှ ကာဗွန်ဒိုင်အောက် ဆိုက်ဓာတ်၊ မြေကြီးမှ ရေနှင့် နိုက်တြိုဂျင်၊ ကန့်၊ ဖော့စဖောရပ်၊ ကယ်လဆီယမ်၊ ပိုတက်ဆီယမ်၊ မက်ဂနိဇီယမ်၊ ဆိုဒီယမ်၊ ကလိုရင်း၊ သံ၊ ဆီလီကွန်၊ မန်ဂနိ၊ အိုင်အိုဒင်း၊ ဗိုရွန်၊ သွပ်နှင့် ကြေးနီ စသော ဓာတ်သတ္တုများကို အလိုရှိပေသည်။ ယင်းတို့အနက် သံမှ ကြေးနီအထိ သတ္တုများကို မပြောပလောက်အောင် အနည်းငယ်မျှသာ အလိုရှိသော်လည်း၊ ယင်းတို့ကို မရရှိလျှင် သစ်ပင်များ အင်္ဂါချွတ်ယွင်း၍ မကြီးပွား နိုင်ချေ။ ကျန်ဓာတ်သတ္တုများကိုမူကား ယင်းတို့ထက် ပိုမို၍ လိုအပ် ပေသည်။ အထူသဖြင့် သီးပွင့်သည့် အချိန်အခါတို့၌ အလွန်အရေးကြီးပေသည်။ သာမန် မြေကြီးများသည် ထိုအလိုရှိ အပ်သောသတ္တုများနှင့် ပြည့်စုံပေသည်။ သို့သော် သစ်ပင်များ၏ အသီးအရွက်တို့ကို လူများက ဆွတ်ခူးစားသုံးသောအခါ မြေဩဇာ ညံ့ဖျင်းလာတတ်သည်။ အချို့မြေတို့၌မူ အထက်ပါ ဓာတ်သတ္တုများ မပြည့်စုံ၍ သစ်ပင်များညံ့ဖျင်းသဖြင့် လိုအပ်သည့် မြေဩဇာများကို လူများက ဖြည့်စွက်ပေးရပေသည်။ လူသူမနီးသော တောကြီး တောင်ကြီးတို့၌မူကား မည်သူမျှ အသီးအပွင့်အရွက်တို့ကို မခူးဆွတ်ကြသဖြင့် ယင်းတို့ကြွေကျသည့်အခါ ယင်းတို့၌ပါရှိသည့်ဓာတ်သတ္တုများသည် မြေကြီးသို့ တစ်ဖန်ရောက်လာကြရပြန်၍ မြေကြီး၌ ထိုဓာတ်သတ္တုများ ကုန်ခန်းသည်ဟူ၍ မရှိပေ။ သစ်ပင်၏ အမြစ်များသည် ကြွေကျလာကုန်သော သစ်ပွင့်သစ်သီး သစ်ရွက်များတို့ကို အစာအာဟာရ ချက်လုပ်ခြင်းငှာ အသုံးမပြုနိုင်ပေ။ ထိုအသီးအပွင့် အရွက်တို့ကို ပိုးမွှားတိရစ္ဆာန်တို့ ကိုက်ခဲ၍ အမှုန်အမွှားဖြစ်သွားပြီးနောက် ဗက်တီးရီးယားတို့၏ လက်ချက်ဖြင့် ဆွေးမြည့်ကာ လေ၌ပါရှိသည့် နိုက်တြိုဂျင် အောက်ဆီဂျင်တို့နှင့် ပေါင်းစပ်၍ အမြစ်များဆောင်ယူနိုင်သည့် ဓာတ်ပေါင်းများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အချို့သစ်မြစ်များမှာ ယင်းတို့အတွင်း၌ ဗက်တီးရီးယားများ မှီခိုနေထိုင်၍ ယင်းတို့မှတစ်ဆင့် သစ်ရွက်ဆွေးများကို လွယ်ကူစွာ ဆောင်ယူနိုင်ပေသည်။ အချို့မှာမူကား မိမိထိပ်ဖျားများတို့၌ ဖန်းဂပ်(မှို)များ မှီခိုနေ၍ သစ်ရွက်ဆွေးများကို ယင်းတို့မှတစ်ဆင့် ဆောင်ယူနိုင်ကြပေသည်။ ဤကဲ့သို့ ဗက်တီးရီးယားများနှင့် သစ်မြစ်များ၊ ဖန်းဂပ်(မှို)များနှင့် သစ်မြစ်များ အချင်းချင်း ကျေးဇူးပြုပုံသည် အံ့ဩဖွယ်ဖြစ်ပေသည်။ ဓာတ်သတ္တုများအပြင် မြေကြီး၏ ရုပ်အခြင်းအရာသည်လည်း သစ်ပင်များအတွက် အလွန် အရေးကြီးပေသည်။ မြေကြီးသည် မြေမှုန့်များ အပေါင်းအစပ်ဖြစ်၏။ ထိုမြေမှုန့်တို့ အကြား၌ လေဖြစ်စေ၊ ရေဖြစ်စေ သွားလာနိုင်သည့် ကြားနေ ရာများရှိသည်။ မြေမှုန့်များ၏ အကြီးအငယ် ပုံသဏ္ဌာန်သို့လိုက်၍ ကြားနေရာတို့သည်လည်း အကြီးအငယ် အစားစားရှိ ကြသည်။ ကြားနေရာကြီးက ရေလေတို့ ဝင်လွယ် ထွက်လွယ်၍ ရေကိုထိန်းသိမ်းခြင်း မရှိပေ။ ဥဒါဟရုဏ်မှာ သဲမြေဖြစ်၏။ ကြားနေရာ ငယ်လွန်းက ရေဝင်ရောက်ရန် မလွယ်ကူချေ။ ရောက်ရှိကလည်း မထွက်နိုင်၍ ရေအပြည့်ရှိခြင်းကြောင့် လေ မဝင်ရောက်နိုင်ချေ။ ထို့အပြင်လည်း ရေဖြင့် ပွနေ၍ နေပူရှိကြောင့် ရေများထွက်သွားသည့်အခါ မြေကြီးကွဲတတ်၏။ ဥဒါဟရုဏ်မှာ ရွံ့စေးမြေဖြစ်သည်။ အလယ်အလတ်ဖြစ်သော သဲနုံးမြေသည် သစ်ပင်များအတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်၏။ သစ်ပင်များသည် သင့်တော်သော ရေနှင့် လေကို အလိုရှိပေသည်။ လေကို မရနိုင်လျှင် အမြစ်များ အသက်မရှူနိုင်၍ သေကြေပျက်စီးရပေမည်။ ရေဝပ်သောနေရာများ၌ သစ်မြစ်များ လေမရရှိသည့်အပြင် ဗက်တီးရီးယားများလည်း မနေနိုင်သောကြောင့် ကြွေကျကုန်သော သစ်သီး သစ်ပွင့် သစ်ရွက် သစ်ကိုင်းတို့ မဆွေးမြည့်နိုင်ချေ။
သစ်တောများ ထူထောင်သည့်နည်းများ
လူတို့ မရောက်ရှိနိုင်သော သစ်တောများ၌ အချို့သစ်ပင်တို့သည် အိုမင်း၍သော်လည်းကောင်း၊ မီး၊ လေ တို့ကြောင့် သော်လည်းကောင်း သေကြေ ပျက်စီးကြကုန်သည်ရှိသော် ယင်းတို့အောက်၌ရှိသော အစေ့များမှ အပင်ထါက်၍ သော်လည်း ကောင်း၊ လက်ရှိ အောက်ခံပင်ကလေးများ ကြီပြင်း၍သော်လည်းကောင်း ထိုသေကြေကုန်သော သစ်ပင်ကြီးအစား ပြန်လည် ဖြစ်ထွန်းလာရပေသည်။ ဤကဲ့သို့ သစ်ပင်များ အသစ်တဖန် ပေါက်ရောက်လာရခြင်းသည် အလွန်နှောင့်နှေးခြင်းကြောင့် လူတို့အစဉ်အပြတ် ခုတ်ယူ သုံးစွဲ၍ ကုန်ခန်းသော သစ်ပင်များကို အစားထိုးရန် မလွယ်ကူပေ။ ထိုကြောင့် သစ်တောများ တဖန်ပြန်လည် ဖြစ်ထွန်းရန် နည်းကောင်းများကို ရှာကြံကြရပေသည်။ သစ်တောများ မျိုးဆက်ထူထောင်ရန်အတွက် နည်းနှစ်မျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့ကား (၁) ဓမ္မတာမျိုးဆက် ထူထောင် နည်းနှင့် (၂) ပဝတ္တိမျိုးဆက် ထူထောင်နည်းတို့ပေတည်း။ ဓမ္မတာသဘာဝအလျောက် ကြွေကျလျက်ရှိကြသော မျိုးစေ့များ၊ ငုတ်တက်များ၊ အမြစ်များမှ သစ်ပင်များ တဖန် ဖြစ်ပွားလာရန် ပြုပြင်ပေးနည်းကို ဓမ္မတာမျိုးဆက် ထူထောင် နည်းဟုခေါ်သည်။ အစေ့များကိုကောက်ယူ၍ တဖန် ကြဲဖြန့် စိုက်ပျိုး၍သော်လည်းကောင်း အပင်ငယ်များနှင့် ငုတ်တက်များတို့ကို စိုက်ပျိုး၍သော်လည်းကောင်း ပြုပြင်ပေးနည်းကို ပဝတ္တိမျိုးဆက် ထူထောင်နည်းဟုခေါ်သည်။ ဓမ္မတာ မျိုးဆက် ထူထောင်နည်းကို တဖန် (၁) အပြောင်ခုတ်လှဲ၍ ထူထောင်နည်း၊ (၂) လောင်းရိပ်ခံ၍ ထူထောင်နည်းဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စား ခွဲခြားထားပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
ထွန်းမြင့်၊ ဦး (ဒဂုန်)
ဒဂုန် ဦးထွန်းမြင့် [၁၉ဝ၈ - ၁၉၇၂]
ပဲခူးတိုင်း၊ ကဝမြို့နယ်၊ လသာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၊ မယ်သီလှကန်ရွာ၌ အဖ လယ်သမားကြီး ဦးမောင်ဖေ၊ အမိ ဒေါ်နှင်းရည် တို့က ၁၉ဝ၈ ခု ဇွန်လ ၂၇ ရက် စနေနေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းသုံးယောက်တွင် ဒုတိယသားရတနာ ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးထွန်းမြင့် ဖြစ်သည်။
၁၉၂၀-ခုနှစ်၊ သန်လျင်မြို့နယ်၊ လဟာရက်ရွာကျောင်းဆရာတော် ဦးပဏ္ဍိစ္စထံတွင် အသက် ၁၃ နှစ် အရွယ် ကိုရင်ဝတ်နှင့် အခြေခံပညာ သင်ယူဆည်းပူးသည်။ ကိုရင်ဘွဲ့မှာ 'ရှင်တေဇောသာရ' ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဗဟန်း ဗင်္ဂလားတိုက် အုတ်လှေကား ကျောင်းတွင် နေပြီး၊ ဗင်္ဂလားတိုက် စကားဝါပင်ကျောင်း ဆရာတော် ဦးအရိယဝံသ ထံတွင် ပညာဆည်းပူးသည်။ ၁၈ နှစ်သား အရွယ် ၁၉၂၅ တွင် အစိုးရ ပထမပြန်စာမေးပွဲ ပထမကြီးတန်း အောင်သည်။ ၁၉၂၇ တွင် ဟင်္သာတမြို့ ငွေတိုက် ဝန်ထောက် ဦးဖေသင်၊ ဒေါ်မမကြီး တို့က ရဟန်းဒါယကာ အဖြစ်ခံယူ၍ ရဟန်းဝတ်သည်။ ၁၉၂၈တွင် ပခုက္ကူမြို့ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်သာသနာလင်္ကာရ ကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူပြန်သည်။ တဖန် ဟင်္သာတမြို့၊ မြစ်ကွေ့ ကျောင်းတိုက် စတုတ္ထ မြစ်ကွေ့ ဆရာတော် ဦးပညာဝံသထံတွင် စာပေနှင့် ပတ်သက်၍ နည်းနိဿရည်း ခံယူရင်း၊ တဖက်တွင်လည်း စာချဆရာတော်လေးတစ်ပါးအဖြစ် သံဃာတော်များကို စာပေပို့ချခဲ့သည်။ ဟင်္သာတခရိုင်၊ မယ်ဇလီကုန်းမြို့၊ တက်ဆိပ်ကျောင်းတိုက်တွင်လည်း စာပေပို့ချခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ တွင် မန္တလေးတောင်ပြင် ထီးလင်း တိုက်တွင် သီတင်း သုံးပြီး စာချ ဆရာတော် အကျော်အမော် များထံ စာလိုက်သည်။ ၁၉၃၆ တွင် ငယ်ဆရာကို ကျေးဇူးဆပ်သည့် အနေဖြင့် သန်လျင်မြို့နယ် လဟာရက်ရွာကျောင်းကို 'ပထမပြန် စာသင်တိုက်' အဖြစ် ဖန်တီးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အောင်ချက်ရာခိုင်နှုန်း အကောင်းဆုံး စာသင်တိုက်များထဲတွင် ပါဝင်သည်အထိ ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ တွင် လူဝတ်လဲသည်။ ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း ရပ်သွားသောအခါ သုဓမ္မဝတီ ပုံနှိပ်တိုက် ပါဠိဆရာ (၂၃ မတ် ၁၉၅ဝ)၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ဘာသာပြန်နှင့် စာအုပ် ထုတ်ဝေရေးဌာနတွင် စာပြုဆရာ (၂၁ ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၂)၊ လက်ထောက် စာနည်း (၁၆ မေ ၁၉၅၉)၊ ၁၉၆၈ တွင် သက်ပြည့်ပင်စင်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် အထက်တန်းပညာဦးစီးဌာနတွင် ပညာရေးအထူးအရာရှိအဖြစ် ဆက်လက်ထမ်းဆောင်ကာ မြန်မာစာ ကော်မရှင်၏ မြန်မာအဘိဓာန်လုပ်ငန်းတွင် ဝင်ရောက် လုပ်ဆောင်သည်။ မကြာမီ မြန်မာစာကော်မရှင် အဘိဓာန်ကော်မတီ၏ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။ တဖက်တွင်လည်း မြန်စာပြန့် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်ပညာဌာန စာကြည့်တိုက်ပညာဒီပလိုမာသင်တန်း၌ ပေပုရပိုက် ဆိုင်ရာ အချိန်ပိုင်း ကထိက အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကိုရင်ဘဝကပင် စာများ စတင်ရေးခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၉၃ ခုနှစ်၊ နယုန်လထုတ် လယ်တီတရား သတင်းစာတွင်ပါခဲ့သည့် ကဗျာမှာ ရှေးဦးလက်ရာပင် ဖြစ်သည်။ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာချုပ် လယ်တီ ပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး၏ တပည့်အဖြစ်ခံယူကာ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း ယုဝတီစက္ခုကဏ္ဍတွင် 'ဟင်္သာတ ခင်ညို' အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဟံသာဝတီမဂ္ဂဇင်းတွင် တက်ခေတ်နီတိခေါင်းစဉ်ဖြင့် 'အရှင် တေဇော သာရ၊ မန္တလေးစာသင်သား' အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓယဉ်ကျေးမှုအခြေခံ ဝတ္ထုတိုများကို 'ဒဂုန် တေဇော' ကလောင် အမည်ဖြင့် လည်းကောင်း ဆက်လက်ရေးသားခဲ့သည်။ ပထမပြန် သဒ္ဒါ (၁၉၃၉)၊ တင်တင်မြ ဝတ္ထု [တတိယတွဲ] (၁၉၄၁)၊ လယ်တီ ဦးဇဋိလ ဆရာတော် ဘုရားကြီး၏ ထေရုပ္ပတ္တိကထာ (၁၉၄၈)၊ အခြေခံ ဗုဒ္ဓ ဘာသာ (၁၉၆ဝ)၊ အနန္တ ကဗျာ (တကြိမ် ၁၉၆၂)၊ မင်္ဂလာ ကဗျာ (၁၉၆၅)၊ ဂေါတမ ဗုဒ္ဓ (၁၉၆၅)၊ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘာပြောခဲ့သလဲ (၁၉၆၅)၊ ဗုဒ္ဓ၏ ဩဝါဒအမြုတေ ['ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘာပြောခဲ့သလဲ' ကို ဖြည့်စွက် တိုးချဲ့] (၁၉၆၇)၊ ဗုဒ္ဓတရား [ဒု ကြိမ်တွင် 'ဗုဒ္ဓ၏ဩဝါဒအမြုတေ (၂)' ဟု ပြောင်း] (၁၉၆၇)၊ ပါဠိသက် ဝေါဟာရ အဘိဓာန် (၁၉၆၈)၊ ဇာတ်ကြီး ဆယ်ဘွဲ့ (၁၉၇၃)၊ မဟာရာမ ဝတ္ထု (၁၉၇၃)၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ကမ္မဝါဒနှင့် မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု (၁၉၇၇)၊ စကား (?)၊ ငါးပါး သီလ ကဗျာ (?) တို့်ကို ပြုစုခဲ့သည်။ သုဓမ္မဝတီ ပုံနှိပ်တိုက်အတွက် သုဓမ္မဝတီ အနှစ်ငါးဆယ် (၁၉၅၃)၊ မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်းအတွက် သတ္တုရူပက ဝိလာသနိကျမ်း (၁၉၆၁)နှင့် ဒုတိယ တောင်ဘီလာဆရာတော် ဂုဏရံသာလင်္ကာရ ပြုစုသော အစိန္တေယျဝတ္ထု (၁၉၈ဝ) တို့ကို တည်းဖြတ်ပေးခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၇၂ ခု အောက်တိုဘာ ၈ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်များ ဆေးရုံ၌ အသည်းကင်ဆာရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
စာညွှန်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ငါးရံ့
ငါးရံ့ (Ophiocephalus Striatus) မျိုးတွင် ငါးရံ့အောက်၊ ငါးရံ့ဒိုင်း၊ ငါးရံ့ခေါင်းတို၊ ငါးရံ့ပနော်၊ ငအုံးမတို့ ပါဝင်သည်။ ထိုငါးရံ့မျိုးတို့သည် 'အိုဖီယို ဖာလီဒေး' ငါးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်ကြ၏။ တစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုး ပုံသဏ္ဌာန်ချင်း တူကြသော်လည်း အရောင်အဆင်းမှာ မူကား ခွဲပြား ခြားနားကြသည်။ ကိုယ်အရှည် ၃ ပေအထိ ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ မြေပြန့်ရာအရပ်များတွင် ငါးရံ့တို့ကို တွေ့ရှိရသည်။
ငါးရံ့ကိုယ်သည် ခပ်လုံးလုံးရှိ၍ အမြီးဖက်သို့ ရှူးသွား သည်။ ခေါင်းသည် မြွေခေါင်းကဲ့သို့ ပြားသည်။ အမြီးထိပ် သည် ဝိုင်းသည်။ ကိုယ်ဘေးကြောင်းသည် ထင်ရှားပေါ်လွင် ၏။ အညိုစင်းများနှင့် အကွက်များသည် တစ်ကိုယ်လုံး၌ ထင်ရှားလျက် ရှိ၏။ ကျောဆူးတောင်နှင့် ဝမ်ဆူးတောင်တို့တွင် အဆူးများသည် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ဆက်နေကြသည်။ ငါးရံ့သည် ငါးပြေမကဲ့သို့ လေထဲမှ အောက်ဆီဂျင်ကို တိုက်ရိုက် ရှူနိုင်၏။ စွတ်စိုသောကုန်းမြေ၌ ခရီးအတန်ဝေးဝေး သွားနိုင်၏။ ငါးရံ့ကို ချက်ပြုတ်စားကြသည့်ပြင် ငါးပိငါးခြောက်လည်း လုပ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသောငါး
ဒြပ်စင်အလှည့်ကျဇယား
ဓာတု ဒြပ်စင်များ နှင့် ဒြပ်စင်အလှည့်မှန်ဇယား သမိုင်း
၁၆၆၉ ခုနစ်တွင် ဂျာမန် လူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် (German merchant and amateur alchemist Hennig Brand) သည် စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သော Philosopher’s Stone အား ဖန်တီးရန် စတင်ကြိုးစားခဲ့သည်။ ၎င်းကျောက်တုံးသည် အရာဝထ္တုတစ်ခုကို သန့်စင်ကောင်းမွန်သော ရွှေအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိင်မည်ဟု တွေးထင်ခဲ့သည်။ Henning Brand သည် ပွက်ပွက်ဆူပြီးသော ဆီး( urine ) မှ အကြွင်းအကျန်များအား အပူပေးခဲ့သည်။ အရည်များ ကုန်ဆုံးသွားသည့်အခါ မီးတောက်ငယ်များအဖြစ် တောက်လောင် သွားကြသည်။ ၎င်းစမ်းသပ်မှုသည် ပထမဦးဆုံးသော ဖော့စဖော့ရပ်စ် (phosphorus) ရှာဖွေမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၆၈၀ တွင် Robert Boyle သည်လည်း phosphorus ကို ရှာဖွေ တွေ ရှိခဲ့သည်။
၁၈၀၉ ခုနစ်တွင် ဒြပ်စင် ၄၇ မျိုးအထိ ရှာဖွေနိုင်ခဲ့ကြသည်။ သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ၎င်းဒြပ်စင်များ၏ ဝိသေသ လက္ခဏာများအား သိရှိနိုင်စေရန် ဆက်လက် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ၁၈၆၃ ခုနစ်တွင် အင်္ဂလိပ် ဓာတုဗေဒပညာရှင် John Newlands သည် ရှာဖွေတွေရှိခဲ့သောဒြပ်စင် ၅၆ မျိုးအား အုပ်စု ၁၁ အုပ်စုအဖြစ် ဖွဲစည်းခဲ့သည်။
၁၈၆၉ ခုနစ်တွင် ရုရှား ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဒမီသရီ အီဗန်နိုဗစ် မန်းဒယ်လိယပ် သည်ဒြပ်စင်များ၏ အက်တမ်အမှတ်စဉ်အရ အလှည့်မှန်ဇယားကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ သူသည် နောက်ထပ် တွေ့ရှိမည်ဖြစ်သော ဒြပ်စင်များအကြောင်းကိုပင် ကြိုတင်ပြောကြားခဲ့ပြီး ၎င်းဒြပ်စင်များအတွက် နေရာများအား ဇယားတွင် ချန်လှပ်ထားခဲ့သည်။
၁၈၈၆ ခုနစ်တွင် ပြင်သစ် ရူပဗေဒပညာရှင် (Antoine Bequerel) သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွစွမ်းအင်အား ပထမဆုံးရှာဖွေတွေ့ ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် နယူးဇီလန် တက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းသား သွန်ဆမ်သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်းမှ alpha, beta and gamma ဟုခေါ်သော ရောင်ခြည် ၃ မျိုးအား အမည်နာမ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၁၈၉၄ ခုနစ်တွင် Sir William Ramsay နှင့် Lord Rayleigh တို့သည် အစွမ်းမဲ့ ဓာတ်ငွေ့များ (nobel gas) ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုဓာတ်ငွေ့များအား အလှည့်မှန်ဇယား၏ အုပ်စုနံပါတ် သုညတွင် ထည့်သွင်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၁၈၉၇ ခုနစ်တွင် အင်္ဂလိပ် ရုပဗေဒပညာရှင် ဂျေဂျေ သော်မဆင် (J. J. Thomson) သည် အက်တမ် တခုတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မ စွမ်းအင်ရှိသော အီလက်ထရွန်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ John Townsend နှင့် Robert Millikan တို့သည် ၎င်းအီလက်ထရွန်များ၏ ထုထည် (mass) နှင့် တိကျသော လက္ခဏာ (exact charge) ကို အတိအကျရှာဖွေခဲ့ကြသည်။
၁၉၀ဝ တွင် Bequerel သည် အီလက်ထရွန် နှင့် ဘီတာအမှုန် (beta particles) များကို ဆက်လက် ရှာဖွေနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၃ ခုနစ်တွင် Rutherford သည် အက်တမ်းများ ပျက်စီးယို့ယွင်းခြင်းအားဖြင့် ရေဒီယို သတ္တိကြွမှု ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
၁၉၁၁ ခုနစ်တွင် Rutherford နင့် ဂျာမန် ရူပဗေဒပညာရှင် Hans Geiger တို့သည် အက်တမ်၏ နျူကလိယပ်စ်အား အီလက်ထရွန်များ လှည့်ပတ်နေသည်ဆိုသော အကြောင်းအရာအား ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။
၁၉၁၃ ခုနစ် သိပ္ပံပညာရှင် Bohr ၏ တွေ့ရှိချက်အရ အီလက်ထရွန်များသည် နျူထရွန်များ၏ ဘေးပတ်လည်တွင် ခြားနားသော စွမ်းအင်များနှင့်အတူ ပတ်လမ်း (orbit ) ဟုခေါ်သော လမ်းကြောင်းဖြင့် လှည့်ပတ်နေကြသည်ကို သိရှိခဲ့ကြသည်။ အီလက်ထရွန်များ ပတ်လမ်းကြောင်းတစ်ခု မှ တစ်ခု ရွေ့ပြောင်းသောအခါတွင် ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်ကိုလည်း ဖော်ပြခဲ့သည်။