cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဒပ်သာရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ဒပ်သာရွာ(Datthar)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ စွန်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စွန်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၇ ဦး၊ မ ၂၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတ်အိရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
မတ်အိရွာ(Matei)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ နန်ဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၄၅၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဦးဘဘေ
ဘကြီးဘဘေ(ခေါ်) ဦးဘဘေသည် ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့အောင်သည်မှစ၍ နိုင်ငံရေး စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူသည် ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်း၊ သူရိယသတင်းစာတို့ကို စတင် တည်ထောင်၍ ကိုလိုနီခေတ်တွင် လူထုအား နိုင်ငံရေးမျက်စိဖွင့်ပေးခဲ့သော ဝါရင့် နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။ သူ၏ဝါဒမှာ ဒီမိုကရေစီဝါဒဖြစ်သည်။ မဇ္ဈိမ ပဋိပဒါလမ်းစဉ်ဖြစ်သည်။ ဦးဘဘေသည် ပြည်သူပိုင် လုပ်သောစနစ်ကို မကြိုက်နှစ်သက်ပေ။ ပြည်သူပိုင်လုပ်ငန်းသည် ပြည်သူ့လက်မှအလုပ်ကို အစိုးရလုယူခြင်းသာဖြစ်သည်ဟု ခံယူထားသည်။ ထိုနည်းတူစွာ သမဝါယမစနစ်နှင့် ဖက်ဆစ်စနစ်မှာလည်း လူထုကိုကောင်းကျိုးမပေးဘဲ လူတစုသာ အကျိုးများစေသည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထို့ပြင် လုပ်ခ စားလုပ်ကိုင်သူတို့ ဝင်ငွေနှင့်ထွက်ငွေ မျှတအောင်မဖန်တီးပေးနိုင်ပါက တနေ့ တိုင်းပြည်အကျပ်တွေ့မည်ဟု ကြိုတင်နိမိတ်ဖတ်ခဲ့သည်။
ဘဝ
ဘကြီးဘဘေ (ခေါ်) ဦးဘဘေကို ၁၈၈၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် သာယာ၀တီခရိုင် ကြို့ပင်ကောက်မြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘများမှာ အဖ မြေပိုင်ရှင် ကုန်သည်ဦးအို၊ အမိ ဒေါ်မှင်တို့ဖြစ်ပြီး အထွေးဆုံးသားဖြစ်သည်။ ဖခင်မှာ ကြို့ပင်ကောက် မြူနီစပယ်လူကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်က ကြို့ပင်ကောက်မြို့ အာစီအမ်သာသနာပြုကျောင်း၊ ရန်ကုန် အစိုးရဟိုက်စကူးကျောင်းနှင့် ရန်ကုန်ကောလိပ်တို့တွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ နှစ်တွင် ဘင်္ဂလားအင်ထရင့်စာမေးပွဲကို စကောလားရှစ်ဖြင့် အောင်မြင်သည်။ ၁၉၀၄ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ကော လိပ် အက်ဖ်အေတန်း (ဒုတိယနှစ်) ကို စကောလားရှစ်ဖြင့်အောင်မြင်၍ ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ဘီအေ (ဝိဇ္ဇာ) ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန် ကောလိပ်တွင် ဥပဒေပညာဆက်လက်သင်ယူသည်။
၁၉၀၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်ကောလိပ်၌ ဗုဒ္ဓဘာသာအသင်းတည်ထောင်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုမှတဖန် ၁၉၀၆ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဦးဘဘေသည် သူငယ်ချင်းများ ဖြစ်ကြသော ကိုဘရင်(ဒေါက်တာဘရင်)၊ ကိုမောင်ကြီး(ဆာမောင်ကြီး) တို့နှင့်အတူ ‘ဝိုင်အမ်ဘီအေ’(Y.M.B.A) ခေါ် ‘ဗုဒ္ဓဘာသာကလျဏယု၀’ အသင်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အသင်းကို စတင်တည်ထောင်စဉ်က ကိုမောင်ကြီး၏နေအိမ် (အမှတ် ၈၆၊ ၂၈လမ်း၊ ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်) တွင် ကျောင်းသား ၂၀ ခန့်ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ဝိုင်အမ်ဘီအေ တည်ထောင်ရခြင်းမှာ စွန့်စားခန်းကြီးတခုပင်ဖြစ်သည်။ ဝိုင်အမ်ဘီအေကိုတည်ထောင်ခဲ့သော ကိုဘဘေ၊ ကို မောင်ကြီး၊ ကိုဘရင်တို့ကို အာဏာပိုင်တို့က ‘ထောင်စာလေးတွေ’ဟု ပြောခဲ့ကြသည်။ ဦးဘဘေသည် ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်းတွင် အသင်း ၏ အကျိုးဆောင်၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ အမှုဆောင်လူကြီး စသည့်တာဝန်များကို ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၄ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဦးဘဘေသည် ဦးလှဖေ (နောင်မြင်းခြံ ချည်မျှင်အထည် စက်တည်ထောင်သူ) နှင့် အတူ သူရိယသတင်းစာကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဦးဘဘေသည် ဆေးမင်းကြီးရုံး၌ အလုပ်လုပ်နေစဉ် မျက်နှာဖြူများနှင့် မသင့်တင့်၍အလုပ်မှထွက်ခဲ့ပြီးနောက် သတင်းစာထုတ်ရန်စိတ်ကူးရှိခဲ့ရာ စိန်ပေါကျောင်းတွင် ကျောင်းဆရာအတူလုပ်ခဲ့ဖူးသော ဦးလှဖေ နှင့်တွေ့ဆုံရာမှ သတင်းစာထုတ်ရန် အကြံရခဲ့သည်။ ထိုစဉ်ကဦးလှဖေသည် ဦးမေအောင်၏ The Burman အင်္ဂလိပ်သတင်းစာ၌ အယ်ဒီ တာလုပ်ခဲ့ဖူးသည့်အတွက် အတွေ့အကြုံရှိသူဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် နှစ်ဦးပေါင်းမှ ငွေ ၅၀ သာရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပြည်ကြီးမဏ္ဍိုင်ပုံနှိပ်တိုက်တွင် “သူရိယသတင်းစာ ထုတ်တော့မည်။ ဘာသာရေး၊ နိုင်ငံရေးပါမကျန် မိမိတို့သန်ရာကိုဖတ်ရတော့မည်”ဟု ကြော်ငြာရိုက်နှိပ်၍ ခင်မင်ရာမိတ်ဆွေများကို သတင်းစာဖိုး တနှစ်စာအတွက် ၁၅ ကျပ်စီ ကောက်ခံရာ ငွေ ၅၀၀၀ ကျော်ရခဲ့သည်။ ထိုငွေဖြင့် သူရိယသတင်းစာကို စတင်မွေးဖွားလိုက်လေ သည်။ ဦးဘဘေသည် သူရိယ သတင်းစာ၏ အယ်ဒီတာအပြင် နတ်ကြီးသုံးပါးစကားပြောခန်းကို အပတ်စဉ်ရေး၍ ‘နတ်ကြီးဘဘေ’ အဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုမှတဖန် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် The Burma Observer သတင်းစာကိုလည်း သူရိယသတင်းစာတိုက်မှပင် ထုတေ်၀ခဲ့သည်။ သံတော်ဆင့် ဦးသိမ်း မောင်၊ ဟံသာ၀တီ ဦးစိန်၊ ထွန်းနေ့စဉ် ဦးထွန်းဖေ၊ သမာဓိအမ် ဘိုးချိန်၊ ဦးဘသန်း (ယူပီအိုင်) နှင့် ဇ၀နတို့သည် သူရိယတိုက်မှမွေးထုတ်ပေး လုက်သော သတင်းစာဆရာများပင် ဖြစ်ကြသည်။
၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဦးဘဘေသည် ဒေါ်ဖွားမျှင်နှင့်လက်ထပ်ထိမ်းမြား၍ သားနှစ်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။
၁၉၁၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာဝန်ကြီးမွန်တေဂူ (Edwin Montagu 1879-1924)က ဗြိတိသျှ ပါလီမန်အောက်လွှတ်တော်၌ မြန်မာပြည်အပါအဝင် အိန္ဒိယနိုင်ငံအား ဗြိတိသျှအင်ပါယာအတွင်းမှ တဖြေးဖြေး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးပေး မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မွန်တေဂူ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲသောအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို စုံစမ်းရန်အတွက် ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်းမှ ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ကြသော ဦးဘဘေ၊ ဦးဘဖေ၊ ဦးမေအောင်၊ ဦးစုတို့အား ၁၉၁၇ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ကလကတ္တားမြို့သို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ၁၉၁၈ ဇွန်လ တွင် မွန်တေဂူချမ်းစဖို့စီမံကိန်းအရအိန္ဒိယကို ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးပေးသောအခါ မြန်မာကိုချန် ထားသည့် အစီရင်ခံစာထွက်ပေါ်လာသည်။ ယင်းနောက် ၁၉၁၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ တွင် ဗြိတိသျှအစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံဒုတိယ ဘုရင်ခံ အဖြစ် ဆာရယ်ဂျီနယ်ကရက်ဒေါက်အားခန့်အပ်ပြီး နောက် ၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ရက်တွင် မြန်မာပြည်အုပ်ချုပ်ရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲ စီမံကိန်း (Craddock Scheme) ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်းချုပ်၌ အထူးအစည်းအေ၀းကိုကျင်းပ၍ ကရက်ဒေါက်စီမံကိန်းကိုတိုက်ဖျက်၍ မြန်မာပြည်သူတို့ လိုလား သောအုပ်ချုပ်ရေးတောင်းဆိုရန်အတွက် ဝိုင်အမ်ဘီအေ ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ကြသော ဦးဘဘေ (သူရိယ)၊ ဦးပု (ဝတ်လုံတော်ရ-ရွှေကျင်)၊ ဦးထွန်းရှိန် (ကျောင်းအုပ်ကြီး၊မန္တလေး) (ဘေ၊ ပု၊ ရှိန်) တို့ကိုရွေးချယ်၍ ၁၉၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၇ ရက်တွင် အင်္ဂလန်သို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ဗြိတိသျှအစိုးရကဖိတ်၍ သွားသောအဖွဲ့မဟုတ်ဘဲ ကိုယ့်အစီအစဉ်ဖြင့် ကိုယ်အရေးဆိုရန် သွားသောအဖွဲ့ဖြစ်၍ ပထမတွင်လက်ခံတွေ့ဆုံမည့်သူပင်မရှိချေ။ ထို့နောက် ဘေ၊ ပု၊ ရှိန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် ၁၉၁၉ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ အတွင်းဝန် မွန်တေဂူနှင့်တွေ့ဆုံခဲ့ရပြီး မြန်မာတို့ရေးဆွဲထားသော မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာအုပ်ချုပ်ရေး ပြုပြင်ရေးစီမံကိန်းကို ဗြိတိသျှအစိုးရထံ တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် အိန္ဒိယပြည်နယ်ကြီးများနှင့်တန်းတူထား၍ မြန်မာနိုင်ငံကို ဒိုင်အာခီအုပ် ချုပ်ရေးတိုးပေးမည့်ကတိကို မရခဲ့ချေ။ ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ နောက်ဆုံးအဖြေမှာ မြန်မာနိုင်ငံအတွက် သီးခြားစဉ်းစားပေးမည်ဟုသာ ဖြစ်သည်။ ဘေ၊ ပု၊ရှိန်ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် မူလရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်သော ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးတိုးပေးရေးကိစ္စ မအောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း ရွှေတိဂုံ ဘုရားကုန်းတော် အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် တပ်စွဲထားသော အင်္ဂလိပ်တပ်သားများ ရုပ်သိမ်းပေးရန်သဘောတူခဲ့မှုနှင့်၊ ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း က မြန်မာနိုင်ငံထွက် ဆန်များရောင်းရသည့် အမြတ်ငွေ (၉) ကုဋေကျပ်ကို အိန္ဒိယအစိုးရထံမှ ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။ ဘေ၊ ပု၊ ရှိန် ကိုယ်စား လှယ်အဖွဲ့၏ခရီးစဉ်သည် ကိုလိုနီခေတ်အဖိနှိပ်ခံဘ၀ကျရောက်နေသော မြန်မာပြည်သူလူထုအား နိုင်ငံရေးအသိတရား နိုးကြားစေရန်တပ် လှန့်နှိုးဆော်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဝိုင်အမ်ဘီအေအသင်းနှင့် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအသင်းအဖွဲ့များ၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ မြန်မာနိုင်ငံအား ဒိုင်အာခီ (ခေါ်) ပူးတွဲတာဝန်ခံအုပ်ချုပ်ရေးရရှိအောင်တောင်းဆိုရန် ဦးဘဘေနှင့်အတူ ဦးပုနှင့် ဝတ်လုံတော်ရဦးသိမ်းမောင် (ဘေ၊ ပု၊ မောင်) ပါဝင်သော ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဒုတိယအကြိမ်အင်္ဂလန်သို့ စေလွှတ်ခဲ့ပြန်သည်။ ဘေ၊ ပု၊ မောင် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် မစ္စတာမွန်တေဂူကို မြန်မာပြည်မှ ပေးပို့လိုက်သော စာတမ်းကိုတင်သွင်း၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံထက် မနိမ့်ကျသောအဆင့်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအား ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးပေးရန် တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့က အိန္ဒိယနှင့် တန်းတူအုပ်ချုပ်ရေးပေးမည်ဟု ကတိပေးခဲ့သည်။
၁၉၂၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဂျီစီဘီအေအတွင်း၌ ဦးဘဘေဦးဆောင်သော ၂၁ ဦးဂိုဏ်းသားတို့သည် ဒိုင်အာခီစနစ်ကိုလက်မခံဟု ဆုံးဖြတ် ချက်ချကြသော ဂျီစီဘီအေအသင်းသားများ၏ဆန္ဒကို ဖီလာပြု၍ ဂျီစီဘီအေမှခွဲထွက် ဂိုဏ်းသီးခြားထောင်ခဲ့သည်။ ထိုဂိုဏ်းသားများကို ဂျီစီဘီအေအ ဖွဲ့သားများက ‘ဒိုင်သမား’ဟူ၍ ရှုတ်ချကဲ့ရဲ့ကြသည်။ ဦးဘဘေအဖွဲ့ကမူ ယင်းတို့အဖွဲ့အား ၂၁ဦး အဖွဲ့(ခေါ်)ပြည်သူပြည်သား ပါတီဟုခေေါ်ဝါ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဂျီစီဘီအေအဖွဲ့ချုပ်ကြီးသည် ဦးဘဘေဦးစီးသော ၂၁ ဦး ဂျီစီဘီအေနှင့် ဦးချစ်လှိုင်၊ သာယာ ၀တီဦးပု၊ ဦးထွန်းအောင်ကျော်တို့ကြီးမှူးသည့် ‘လှိုင်၊ပု၊ ကျော်’ ဂျီစီဘီအေ (ဝံသာနုဂျီစီဘီအေ) ဟူ၍ နှစ်ဂိုဏ်းကွဲသွားလေသည်။
ထို့နောက် ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၃၀ မှ မေလ ၂ ရက်နေ့အထိ မန္တလေးမြို့တွင် ညီညွတ်ရေးအစည်းအေ၀းကျင်းပရာ ဦးဘဘေဦးစီးသည့် ပြည်သူပြည်သားအဖွဲ့၊ အမ်အေဦးမောင်ကြီးဦးစီးသည့် ခွဲခွာရေးအသင်းကို အမည်ပြောင်းထားသည့် မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့(Free Burma) ၊ရေဦး ဆရာတော်ကြီးမှူးသည့် ဗဟိုဂျီစီဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးဘစီဦးစီးသည့် သပိတ်မှောက်ဂျီစီဘီအေအဖွဲ့၊ ဦးဘဦး ဦးစီးသည့် မန္တလေး ၂၁ ဦးအဖွဲ့တို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေး၍ အဖွဲ့ငါးဖွဲ့ကိုစုပေါင်း၍ ‘ညီညွတ်ရေးမူ လ ဂျီစီဘီအေအဖွဲ့ချုပ်’ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းအဖွဲ့ကို နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ငါးဖွဲ့စုစည်းထားခြင်းကို ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့(Five Flower Party) ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့၏အကြီးအမှူးအဖြစ် ရေဦး ဆရာတော် ဦးဩဘာသ၊ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် မက္ခရာမင်းသားနှင့် ခင်လေးတို့၏သားတော်အငယ် ထိပ်တင်၀မင်းသားအား ရွေးချယ်တင်မြှောက် သည်။
သို့သော် ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့သည် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမတ်လောင်းများရာထားစဉ်ကပင် ပါတီအတွင်းအားဖြင့် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားနေကြရာ (၄၆) ဦးမျှ အရွေးခံရသည့်အတွက် အားအကြီးဆုံးပါတီအဖြစ် ဦးဘဘေအားဦးဆောင်၍ အစိုးရအဖွဲ့ဖွဲ့ရန် ဘုရင်ခံကအပ်နှင်းသည်။ ဦးဘဘေသည် ငါးပွင့်ဆိုင်ပါတီဝင်တို့နှင့် စေ့စပ်ပြီးဝန်ကြီးရာထူးများရွေးချယ်၍ အစိုးရအဖွဲ့ကို ကြိုးစားဖွဲ့သော်လည်း ညီညွတ်မှုကို မရဘဲ အစိုးရမဖွဲ့နိုင်ချေ။
ကျွန်ုပ်ကြားဝင်လိုက်ရသည်မှာ ဦးဘဘေ၏ နိုင်ငံရေးသမားဘ၀ကိုစိတ်ဝင်စားသောကြောင့်မဟုတ်။ တည်ငြိမ်သော အစိုးရအဖွဲ့ကောင်း တခုကို လိုချင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဦးဘဘေပါတီတွင် အကင်းပါသော၊ ဖြောင့်မတ်သော်၊ ပညာတတ်လူငယ်တချို့ ပါဝင်သည်။
သီတင်းတပတ်ခန့်ကြာပြီးနောက် ဦးအေးပြန်လာပြီး ‘ဦးဘဘေရဲ့အမြင်က အာဏာရှိနေတဲ့ပါတီတွေအနက် ဘယ်ပါတီကမျှ တည်ငြိမ်တဲ့ အစိုးရအဖွဲ့တခုကို သူတို့ဘာသာမဖွဲ့နိုင်ကြဘူး။ ဒါကြောင့် နောက်ထပ်ရွေးကောက်ပွဲတခုလုပ်ပေးရင် တိုင်းပြည်အကျိုးရှိမယ် ရွေးကောက် ပွဲအသစ်ကျင်းပလျှင် သူ့ပါတီအနိုင်ရပြီး အခုထက် အင်အားတောင့်တင်းလာလိမ့်မယ်လို့ ဦးဘဘေက ထင်နေပါတယ်’ ဟူ၍ပြောကြားသည်။
ကျွန်ုပ် ဘာမျှမပြောလိုက်တော့ပါ။ စိတ်ထဲတွင် ဦးဘဘေအား လက်တွေ့မကျသော အရှည်အားဖြင့် မကြည့်တတ်သော နိုင်ငံရေးသမား တယောက်အဖြစ်သာ သတ်မှတ်လိုက်ပါတော့သည်။ တဘက်မှတည်းမှာပင် ဦးဘဘေသည် ဘယ်သောအခါမှ မြန်မာပြည်တွင် ဝန် ကြီး ချုပ်ဖြစ်မလာနိုင်ဟု ကျွန်ုပ်သိလိုက်၏။ သူ၏ နည်းဗျူဟာအမှားများကြောင့် ဦးဘဘေသည် ကိုယ့်ကိုယ်ကို နိုင်ငံရေးဟာရာကီရိလုပ်သည့် အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားပါတော့သည်။”
ဦးဘဘေသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိသော်လည်း ပါတီတွင်းညီညွတ်မှုကို မတည်ဆောက်နိုင်သောကြောင့် အစိုးရမဖွဲ့နိုင်ဘဲရှိရာ ဒေါက်တာဘမော်သည် ငါးပွင့်ဆိုင်ပါတီတွင် သဘောထားကွဲပြားနေသော အမ်အေမောင်ကြီး၊ ဝတ်လုံဦးပု၊ ဒေါက်တာသိန်းမောင်၊ မိတ္ထီလာ ဦးဘရင်၊ မန္တလေးဦးဘဦးစသည့်တို့နှင့် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသားအမတ်များ၊ ကရင်အမတ်များ၊ ဦးချစ်လှိုင်အဖွဲ့၊ တသီးပုဂ္ဂလများနှင့် ညှိနှိုင်း၍အစိုးရဖွဲ့ရန်စည်းရုံးခဲ့ရာ အမတ်ဦးရေ ၇၀ မျှပင် ရရှိသွားတော့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ ကော့ကရိန်းက ဒေါက်တာဘမော်အားတွေ့ဆုံ၍ အစိုးရအဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးစာရင်းကို အမြန်တင်ပြခိုင်းသည်။ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဒေါက်တာဘမော်တင်ပြသောအစိုးရအဖွဲ့ဝင်အမည်စာရင်းကို ဘုရင်ခံက အတည်ပြု ပြီးနောက် ထိုနှစ်မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် မြန်မာအစိုးရအဖွဲ့ ကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီနေ့မှစ၍ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် အတည်ပြုပေးလိုက်လေသည်။
သို့သော် ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဦးဘဘေဦးဆောင်သော ငါးပွင့်ဆိုင်အဖွဲ့က ညွန့်ပေါင်းအစိုးရတဖွဲ့လုံးကို အယုံအကြည် မရှိအဆိုကိုတင်သွင်းရာ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌဦးချစ်လှိုင်က ဝန်ကြီးအဖွဲ့သစ်ကို မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရွေးချယ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း ဧပြီ ၁ ရက်နေ့မှ တာဝန်ထမ်းတောင်ကြရမည့်သူများဖြစ်သောကြောင့် ယခုတင်သွင်းသောအဆိုသည် ဘောင်လွတ်ပြီး အချိန်မကျသေးဟု အကြောင်းပြကာ အဆိုကိုပယ်ချလိုက်သည်။
ထို့နောက် ဒေါက်တာဘမော်ဦးဆောင်သော ညွန့်ပေါင်းအစိုးရသည် အစိုးရသက်တမ်း၌ ဒုတိယကျောင်းသားသပိတ်၊ ကုလားဗမာ အဓိက ရုဏ်း၊ ၁၃၀၀ ပြည့်နှစ်အရေးတော်ပုံ၊ ဗိုလ်အောင်ကျော်ကျဆုံးခဲ့ရသည့် ကျောင်းသားအရေးအခင်းများနှင့် မန္တလေးအာဇာနည် ၁၇ ဦးကျဆုံး ခဲ့ရသည့်အရေးများကြောင့် ၁၉၃၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် မျိုးချစ်ပါတီခေါင်းဆောင် ဂဠုန်ဦးစောတင်သွင်းသည့် ညွှန့်ပေါင်း အစိုးရအပေါ် အယုံအကြည်မရှိအဆိုကို ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် ပြုတ်ကျသွားခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အတိုက်အခံ ပါတီခေါင်းဆောင် ရွှေကျင် ဦးပု ဦးဆောင်သော ညွန့်ပေါင်းအစိုးရတက်လာရာ ဦးဘဘေသည် ဦးပုညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့၌ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဖြစ်လာသည်။ သို့သော် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နန်းရင်းဝန်ဦးပုနှင့် အဆင်မပြေသဖြင့် ဦးဘဘေနုတ်ထွက် သွားခဲ့ရသည်။
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ငါးပွင့်ဆိုင်ညီညွတ်ရေးအဖွဲ့အစည်းအေ၀းကိုကျင်းပ၍ ဦးပုအား အယုံအကြည်မရှိ၍ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ်မှ ဖယ်ရှာပြီး ဦးဘဘေအား ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ပြန်လည်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
တဖန် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် အောက်လွှတ်တော်အစည်းအေ၀း၌ ဦးပုကြီးမှူးသော ညွန့်ပေါင်းအစိုးရအဖွဲ့သည် အယုံအကြည်မရှိအဆိုတင်သွင်းခံရပြီးနောက် ပြုတ်ကျသွားသဖြင့် ထိုနှစ်စက်တင်ဘာ ၉ ရက်နေ့ ဂဠုန်ဦးစော နန်းရင်းဝန်အဖြစ် ဦးဆောင် သော ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ တက်လာပြန်သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အောက်လွှတ်တော်၌ ဦးဘဘေသည် ဦးစောဦးဆောင်သည့်အစိုးရအပေါ် အယုံအကြည် မရှိအဆိုကိုတင်သွင်းရာ ထောက်ခံမဲ ၄၇ မဲ၊ ကန့်ကွက်မဲ ၇၂ မဲ ရရှိသဖြင့် ဦးဘဘေ၏အယုံအကြည်မရှိအဆို ရှုံးနိမ့်သွားသည်။
ထို့ကြောင့် ဂဠုန်ဦးစောသည် ဦးဘဘေအား အညှိုးအတေးထားကာ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၆ အရ ဖမ်းဆီး ၍ သရက်အကျဉ်းထောင်၌ အကျဉ်းချခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် သရက်ထောင်မှလွတ်မြောက်၍ ဂျပန်ခေတ်၌ ‘ဗမာပြည်အုပ်ချုပ်ရေး’ ရေးဆွဲရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကျန်းမာရေးကိုအကြောင်းပြု၍ ဂျပန်ခေတ်အုပ်ချုပ်ရေးမှ ရှောင်နေခဲ့သည်။
စစ်ကြီးပြီးနောက် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်အနာဂတ်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သတ်သော ‘ကင်ဘာလင်’ ဆွေးနွေးပွဲသို့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ခုနှစ်တွင် ဖဆပလဗဟိုဦးစီးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်တင်မြှောက်ခံရပြီး ၁၉၄၅ခုနှစ် စက် တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့မှ ၇ ရက်နေ့တွင် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ကန္ဒီမြို့၌ကျင်းပသည့် မြန်မာ့တပ်မတော်ဖွဲ့စည်းရေးနှင့်ပတ်သတ်သည့် ကန္ဒီ စာချုပ်ဆွေးနွေးပွဲ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၇ ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အောင်ဆန်း-အက်တလီစာချုပ် ချုပ်ဆိုရေး ၌ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့ ဖဆပလ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဝင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ ထို့နောက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ် အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ အစည်းအေ၀းကျင်းပ၍ ဘုရင်ခံ၏အမှုဆောင်ကောင်စီ၏ ဖဆပလအဖွဲ့ချုပ်မှ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီး ဦးဘဘေအား ဖဆပလဗဟိုဦးစီးအဖွဲ့မှလည်းကောင်း၊ ဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီမှ လည်းကောင်း ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဦးဘဘေ၏ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ဖွားမျှင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ဇနီးကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဖဆပလအစိုးရအတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးသမား အဖြစ် နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးများကို စာနယ်ဇင်းများ၌ ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဦးဘဘေသည် နိုင်ငံတော်သစ္စာဖောက်ဖျက်မှုဖြင့် အင်းစိန်ထောင်၌ အကျဉ်းချခံရသည်။ ဖဆပလ အစိုးရအဖွဲ့ကိုဖြုတ်ချ၍ စစ်တပ်မှအာဏာသိမ်းရန် အကြံပေးသည်ဟု အသံဖမ်းယူခွဲဆိုသောအမှုဖြစ်သည်။ အင်းစိန်ထောင်တွင် ၃ နှစ် ၉ လ ၂၇ ရက် အကျဉ်းခံရပြီးနောက် ဦးနု၏ဖဆပလအစိုးရလက်ထက် ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရက အမှုကိုရုပ်သိမ်းပေး၍ ပြန်လည်လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၁၉၆၀ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ရက်နေ့တွင် ကျင်းခဲ့သည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားပေါင်းစုံ မဟာမိတ် (တတိယအုပ်စု) ကိုကိုယ်စားပြု၍ အလယ်ပိုင်းမဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်အရွေး ခံခဲ့ သည်။
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အမျိုးသားနေ့ ရွှေရတုသဘင်ကျင်းပရေးဗဟိုကောင်မတီ နယကအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဦးဘဘေ သည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဟံသာ၀တီသတင်းစာ၌ ရေးသားခဲ့သောဆောင်းပါးများကို စုစည်း၍ ဟံသာ၀တီစာအုပ်တိုက်မှ ခေါင်းဆောင်ကြီး ဦးဘဘေ၏ ‘နိုင်ငံရေးရာ အဖြာဖြာ’ စာအုပ်နှစ်တွဲကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမားကြီး ဦးဘဘေသည် ၁၉၇၁ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလ ၈ရက်စနေနေ့ မွန်းလွဲ ၂:၂၀နာရီ တွင် ရန်ကုန်မြို့ လူအိုရုံလမ်း အိမ်အမှတ် ၉၁ ၌ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ အမွေခံ သားသမီး မကျန်ရစ်ခဲ့ချေ။
ဂေါ့သလူမျိုး
ဂေါ့သလူမျိုး
၃၉၅ ခုနှစ် သီအိုဒိုးဆီးယပ်ဘရင် နတ်ရွာစံသောသောအခါ အဲလရစ်ဘုရင်ကြီးမှူးသော ဗီစီဂေါ့သတို့သည် ပုန်ကန်ထကြွကြ ၍ ဂရိပိုင်နယ်များကို သိမ်းယူကြသည်။ ထိုနောက် အီတလီသို့ ချီတက် တိုက်ခိုက်ကြပြန်ရာ ရောမမြို့တော်လည်း ၄ဝဝ ပြည့် နှစ်တွင် ဂေါ့သတို့လက်ထဲသို့ ကျရောက်ရလေသည်။ ခေါင်းဆောင် အဲလရစ်မှာ စစ္စလီနယ်မြေများသို့ သွားရောက် တိုက်ခိုက်ရန် ပြင်ဆင်ဆဲတွင် သေဆုံးသွားလေသည်။ အဲလရစ်၏ နေရာကို ဆက်ဆံသော ဂေါ့သတို့သည် သူတို့ လူများနှင့် အီတလီနိုင်ငံမှ ထွက်ခွါသွားကြ၍ စပိန်နှင့် ဂေါ့သ တောင်ပိုင်း (ယခုပြင်သစ်)တွင် နိုင်ငံသစ် တည်ထောင်ကြသည်။ ဖရန့်လူမျိုးများနှင့် ၅ဝ၇ ခုနှစ်တွင် တိုက်ခိုက်ကြ ပြန်ရာ ဗီစီဂေါ့သတို့ အရေးနိမ့်၍ သူတို့၏ မြောက်ပိုင်းနယ်မြေ များကို ဖရန့်ဘုရင် ကလိုးဗစ်လက်သို့ ပေးအပ်လိုက်ရသည်။
စပိန်ပြည်တွင် တည်ထောင်သော ဂေါ့သနိုင်ငံမှာကား ၇၁၁ ခုနှစ်ကျမှ ပျက်စီး၏။ မူးဝါး(ခေါ်) မွတ်စလင်များက အာဖရိက တိုက်မှ လာရောက်၍ တိုက်ခိုက်ကြရာ ဂေါ့သဘုရင် ရောဒရစ် ကျဆုံးသွားသောအခါ တိုင်းပြည်ကိုပါ အပ်လိုက်ရသည်။ ခရစ်နှစ် ၄ဝဝ ကျော်လောက်တွင် အော့စတြိုဂေါ့သတို့သည် ဒန်းညုမြစ်နှင့် ဆားဗားမြစ်အကြားရှိ ရောမပိုင်နယ်ဖြစ်သော ပန်နိုးနီးယား၌ နေထိုင်ခွင့် ရကြလေသည်။ သူတို့၏ ခေါင်းဆောင်မှာ သီအိုဒေါရစ်ဘုရင် ဖြစ်သည်။ သူသည် ၄၈၈ ခုနှစ် တွင် အီတလီနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သည်။ နှစ်ပေါင်း အတော်ကြာ တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ၄၉၃ ခုနှစ်ကျမှ သူသည် ရောမထီးနန်းကို မတရားသိမ်းပိုက်ထားသော အော်ဒိုစာဘုရင်ကို သတ်ဖြတ်၍ ဂေါ့သနိုင်ငံကြီးတစ်ခု တည်ထောင်နိုင်သည်။ သီအိုဒေါရစ်သည် သူတည်ထောင်ခဲ့သော နိုင်ငံကြီး မပြိုမကွဲအောင် စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းလျက် ၅၂၆ ခုနှစ်၌ ကွယ်လွန်လေသည်။ သီအိုဒေါရစ် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နိုင်ငံကို တည်တံ့ အောင် အုပ်ချုပ်နိုင်မည့် ခေါင်းဆောင်ကောင်းများ မပေါ်ပေါက်တော့ချေ။ အော့စတြိုဂေါ့သတို့ကို အရှေ့တိုင်းမှ ဘုရင်များက မကြာခဏ လာရောက်တိုက်ခိုက် နှောင့်ယှက်ကြ၏။ ဤသို့ နှောင့်ယှက်ဖန် များသောအခါ အော့စတြိုဂေါ့သတို့မှာ ကြာရှည် မခံနိုင်ကြတော့ဘဲ လုံးပါးပါးကာ ၅၅၄ ခုနှစ်လောက်တွင် ဂေါ့သလူမျိုးတို့၏ နိုင်ငံမှာ လုံးဝပျက်စီးသွားတော့၏။
ထိုအခါမှစ၍ ဂေါ့လူမျိုးများသည် တိမ်ကောပပျောက် သွားကြ ကာ ဥရောပနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ဂေါ့သလူမျိုးဟူ၍ သီးခြား မတွေ့ရတော့ချေ။
ပုလောမြို့နယ်
thumb|ပုလောမြို့နယ်အညွှန်ပြမြေပုံ|link=Special:FilePath/Palaw_township_map.jpg ပုလောမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပုလောမြို့နယ်တွင် ပလမြို့၊ ပုလောမြို့နှင့် ပလောက်မြို့တို့ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပုလောမြို့ ဖြစ်သည်။
ပုလောမြို့နယ်ဒေသသမိုင်းအကျဉ်း
ပုလောမြို့နယ်အနီး အရှေ့ဘက် ပုလောချောင်း ပုလောနှင့် နန်းတောင် အကြား လွင်ပြင်၊ မကျည်းကုန်း လယ်ကွင်း မြောင်းဖောက် တို့သည် သစ်နုမြေရိပ်များ ဖြစ်ကြရာ ပုလောမြို့နယ်နှင့် မော်သာယာ တောင်တန်း တို့သည် ယခင်က ကျွန်း တစ်ကျွန်းဖြစ်ဟန်တူသည်။ ပသျှူးဘာသာ စကား ဖြင့်(ပုလို) မြန်မာ အဓိပ္ပာယ်ကျွန်းဟု ခေါ်ဆိုကြရာ ယခုအခါ ပုလောဟု အမည်တွင်လာသည်။ (၁၆)ရာစုမှ(၁၇)ရာစု အတွင်း ပုလော မြို့နယ်တွင် ဝင်ရောက် နေထိုင်သူများ သည် မြောက်ဘက် ဒေသတွင် ဗမာ၊ ကရင်၊ ယိုးဒယား (ရှမ်း)လူမျိုးများ နေထိုင်ကြ ဟန်ရှိသည်။ (၁၈၀၈ - ၁၈၂၄) ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်မြို့၌ ပုန်ကန်မှု များ ဖြစ်ပွား သဖြင့် ထားဝယ်သား အမြောက်အမြား ယခု ပုလော မြို့နယ် တည်နေရာ သို့ ပြောင်းရွှေ့ ရောက်ရှိလာသည်။ ပုလောမြို့သည် မြို့နယ် ၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ကျရောက်ပြီး မြို့နယ် အတွင်း ကုန်လမ်း၊ ရေလမ်းဖြင့် အလွယ်တကူ ဆက်သွယ် သွားလာနိုင်သည်။ ပြည်ထဲ ရေး နှင့် သာသနာ ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ (၃၀.၆.၇၂) ရက်စွဲပါစာအမှတ်၊ ၁၁၃/၂၇/ စိတ် (၁)ဖြင့် ထုတ်ပြန်သည့် အမိန့်ကြော်ငြာစာအရ မြို့အဖြစ် သတ်မှတ် ခဲ့သည်။
ပလောက်မြို့တည်ရှိရာနေရာသည် ရှေးကပင်လယ်ပြင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ပေါ်တူဂီ လူမျိုးများ ကုန်စည် သင်္ဘော များဖြင့် ဝင်ထွက် သွားလာစဉ် သင်္ဘော တစ်စီးမှာ ရှင်မကန် ကျောက်ဆောင်နှင့် တိုက်မိပြီး နစ်မြှုပ်ခဲ့ သည်။ သင်္ဘောနစ်မြှုပ်ရာနေရာတွင် ရေတိမ် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ထားဝယ် ဒေသမှ ထားဝယ်လူမျိုးများ စတင် ဝင်ရောက် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ယိုးဒယား ဘုရင်၏ ကျူးကျော်သိမ်းပိုက်မှုအား အလောင်းမင်းတရားကြီး ချီတက်ရာတွင် ယခု ပလောက် နေရာတွင် စခန်းတစ်ထောက် ရပ်နားခဲ့သည်။ ရပ်နား စဉ် စစ်သည် ရဲမက် များ ထမင်းစားကြရာ ထမင်း မလောက်သဖြင့် မလောက်ရွာဟု အမည်ပေးခဲ့ရာမှ ကာလ ရွှေ့လျား လာသည့် အခါ ပလောက်ဟုအမည်တွင် လာသည်။ (ယခင်ပုလောမြို့နယ်၏ ရပ်ကွက် (၅)ခု၊ကျေးရွာအုပ်စု (၂၇)ခု၊ ကျေးရွာ ခွဲ (၃၁)ရွာ၊ အိမ်ခြေ (၅၁၆၂)၊ အိမ်ထောင်စု (၅၂၀၂)၊ လူဦးရေ (၂၇၉၆၉)ဦးဖြင့် ပုလောမြို့နယ် အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန (၁.၁၁.၂၀၀၂) ရက်စွဲပါ အမှုတွဲအမှတ် (၂/၂၀၀၂-၂၀၀၃)ဖြင့် တင်ပြချက် အရ အသစ်ဖွဲ့စည်း လိုက်ပြီး (၁၀.၄.၂၀၀၃) ရက်နေ့မှစ၍ မြို့နယ်ခွဲ အဖြစ် ဖွင့်လှစ်ကာ ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေး လုပ်ငန်းများအား အထက် အဖွဲ့အစည်းအဆင့်ဆင့်၏ လမ်းညွှန်ချက်နှင့်အညီ လုပ်ငန်းများ အား ဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်။ (၁၅.၇.၂၀၁၄) ရက်စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၁၀၀/ ၆-၃၆/(၉၉၂)/ရေး ၁ (အထဥ) အမိန့်ကြော်ငြာ စာအမှတ် (၃၂၇/၂၀၁၄) ဖြင့် မြို့နယ်ခွဲကိုဖျက်သိမ်း၍ ပလောက် မြို့ အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသတ်မှတ်၍ မြို့ရွာ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေး လုပ်ငန်း များ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ပလမြို့တည်ရှိရာနေရာသည် တိုကျေးရွာနှင့် ပလကျေးရွာ တို့ အားစုပေါင်း၍ ပလမြို့ အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ တိုကျေးရွာသည် (၁၇၅၂) ခုနှစ်အချိန်ခန့်က အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ သည် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီသွားရာတွင် တို ကျေးရွာ၌ ယိုးဒယားတပ်နှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ယိုးဒယားတပ် ၏ လက်ချက်ဖြင့် တပ်မှူးတစ်ဦး၏ လက်တစ်ဖက် ပြတ်သွား ခဲ့ရာမှ ငလက်တိုရွာဟုအမည်တွင်ပြီး နှစ်ကာလ ရွေ့လျား လာခဲ့ရာမှ တိုရွာဟု ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြောင်းနှင့် ပလကျေးရွာသည် (၁၇၆၀) ခုနှစ်ခန့်က ပုလောမြို့ (ယခင်) ပူရိယက္ခမြို့၏ အခွန် အခဆက်သ၍ အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင်ရှိခဲ့ပြီး ပူရိယက္ခမြို့စားများ လာရောက် လည်ပတ်ခဲ့သည့် ရွာတစ်ရွာဖြစ်ခဲ့ရာ ၎င်းပလရွာရှိ မိန်းမများသည် လှပကြော့ရှင်းသဖြင့် မြို့စား၊ နယ်စား များမှ မလှရွာဟုအမည်တွင်ခဲ့ပြီး နှစ်ကာလရှည်လျားလာသည့်အခါ ပလရွာဟုခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ တိုကျေးရွာ အုပ်စုတွင် သင်္ကန်း တောရွာ၊ တန်းရှင်းရွာ၊ ပိတပ်ရွာ၊ တိုကျေးရွာ (၄)ရွာအနက်မှ တိုကျေးရွာအား အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်နှင့် အမှတ်(၂) ရပ်ကွက်ဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ပလကျေးရွာအုပ်စုတွင် မင်းပြင်ရွာ၊ ဘိုင်းပြင် ရွာ၊ တလင်းမိုတောင်ရွာ၊ ပလရွာ (၄)ရွာအနက်မှ ပလကျေးရွာအား အမှတ်(၃)ရပ်ကွက် နှင့် အမှတ်(၄) ရပ်ကွက် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စုစုပေါင်း ရပ်ကွက်(၄)ရပ်ကွက် ပေါင်းစည်းပြီး ပလမြို့အဖြစ် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး ဌာန၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၅၂၀/၂၀၁၆) ဖြင့် (၂၅.၂.၂၀၁၆) ရက်နေ့တွင် ပလမြို့အဖြစ် ဖွဲ့စည်း သတ်မှတ် အတည်ပြု လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
ပုလောမြို့နယ်၏တည်နေရာသည် မြောက်လတ္တီ တွဒ် ၁၂ ဒီဂရီ ၂၀ မိနစ်နှင့် ၁၃ ဒီဂရီ ၂၈ မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီ တွဒ် ၉၈ ဒီဂရီ ၃၃ မိနစ်နှင့် ၉၈ ဒီဂရီ ၅၂ မိနစ် အကြားဖြစ်ကာ အရှေ့အနောက် ၆၅မိုင် နှင့် တောင်မြောက် ၅၄ မိုင်ရှည်လျားပြီး ၁၀၁၆ ဒသမ ၉၂ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းကာ မြို့နယ်ဧရိယာ ၂၀ ဒသမ ၆၁ ရာခိုင်နှုန်းကို သစ်တောများက ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၆၅ မိုင်ရှိပြီး တောင်မှ မြောက်သို့ ၅၄ မိုင် ရှိသည်။ ပုလောမြို့ ဧရိယာ စတုရန်းမိုင် (၂.၇၃) မိုင်၊ ကျေးရွာအုပ်စု စတုရန်းမိုင်(၉၉၁.၃၂)မိုင် ရှိသည်။ ထားဝယ်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ယွန်းယွန်းသို့ ၁၅၈ ကီလိုမီတာ ကွာဝေးသည်။
နယ်နိမိတ်
ပုလောမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တနင်္သာရီမြို့နယ်၊ အနောက် ဘက် တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်၊ တောင်ဘက်တွင် မြိတ်မြို့ နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် သရက်ချောင်းမြို့နှင့် နယ်နိမိတ် ထိစပ် လျက်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ပုလောမြို့နယ်သည် မြေမျက်နှာပြင်ကို အရှေ့ဘက် တောင်တန်း ဒေသ၊ ကမ်းမြောင်လွင်ပြင်ဒေသ၊ ပင်လယ်တွင်းရှိ ကျွန်းများ ဒေသတို့ ဖြစ်ပြီး အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသသည် အရှေ့ဘက် တနင်္သာရီဒေသ တို့နှင့် ပိုင်းခြားထားသော နယ်ခြား တောင် ကျွန်းမကြီးတစ်လျှောက်မှ အနောက်ဘက်မြေပြင်ဒေသထိ ကျယ်ပြန့် သည်။ မြင့်မားသော တောင်များပါဝင်ပြီး မြောက်ဘက် တွင် မြင့်မားပြီး ပေ(၆၀၀၀)ကျော်မှ တောင်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း နှင့် ပေ(၂၀၀၀)ကျော်အထိ နိမ့်ဆင်း သွားသည်။ ပုလောမြို့နယ်၏အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ မှိုတောင်ဖြစ်ပြီး ပေ(၄၂၃၀)အမြင့်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက် တောင်ကျွန်းတွင် မြင့်မားပြီး၊ တောင်ဘက်သို့ နိမ့်ဆင်းသွားသည်။ တောင်တန်း ဒေသသည် အကျယ်ဆုံးမှာ (၁၂)မိုင်၊ အကျဉ်း ဆုံးမှာ (၁၀)မိုင် ခန့်ရှိသည်။ ပုလောမြို့နယ် ကုန်းပိုင်းဒေသ ၏ (၂၁.၄၅) ရာခိုင်မှုန်း ပါဝင်သည်။ ကမ်းမြောင်လွင်ပြင်ဒေသသည် အရှေ့ ဘက် တောင်တန်းဒေသ နှင့် အနောက်ဘက် ကပ္ပလီ ပင်လယ် အကြား တည်ရှိပြီး တောင်ကုန်းအနိမ့်များပါဝင်သည့် လွင်ပြင် ဒေသ ကို ခေါ်သည်။ မြောက်ဘက်အကျဆုံး အပိုင်းမှာ (၂)မိုင် ကျယ်ပြန့်ပြီး ကျန်သော ဒေသအချို့မှာ (၁)မိုင်မှ (၂)မိုင်ထိ ကျယ်ပြန့်သော လွင်ပြင် များပါဝင်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ကျယ်ပြန့် သော လွင်ပြင်ဒေသနှင့် ဒီရေရောက် တောဒေသ၊ မင်းကကြဲ အနီးနှင့် ပင်လယ်ပြင်တွင် လည်းကောင်း၊ ရှပ်ပုံနှင့် ပုလော အနီးတစ်ဝိုက် မြဒေါင်၊ ပလတို့တွင် လွင်ပြင်များတွေ့ရပြီး မြောက်နှင့်တောင် မြေနိမ့်ဒေသတွင် ဒီရေရောက် တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ ပင်လယ်ကျွန်းများတွင် မလိ ကျွန်းငယ်၊ ပုလောကတက်ကျွန်း၊ ပိန္နဲခြံကျွန်းနှင့် ကျွန်းငယ်အချို့မှအပ ကျန်သောကျွန်းများမှာ ကမ်းခြေနှင့်နီးသည်။ ၎င်းကျွန်းများမှာ မြောက်ဘက် မှ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသည်။
ရေဆင်း
ပုလောမြို့နယ်သည် မြစ်ချောင်းများပေါများသည့် ဒေသ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး မြစ်ချောင်းများသည် မြောက်မှ တောင်သို့ စီးဆင်း လျက်ရှိသည်။ ထင်ရှားသော မြစ်ချောင်းများမှာ ပုလောချောင်းဖြစ်ပြီး မီးကျောင်းသိုက်၊ ပုလောဖျား ကျေးရွာမှ စတင်ဖြတ်သန်း၍ ပုလော ကုန်း အနီးတွင် တွေ့ဆုံပြီး ချောင်းမကြီးတစ်လျှောက် ကပ္ပလီ ပင်လယ်ထဲ သို့ စီးဝင်ပါသည်။ ပုလောချောင်းသည် ပင်လယ်ရေ ရေတက်၊ ရေကျချောင်းဖြစ်၍ သောက်သုံး၍ မရ နိုင်ပါ။ ပုလော ချောင်းသည် နွေရာသီ ရေကျချိန်၌ ပင်လယ်ရေမြင့်အနက်မှာ ရေကျ ချိန် ပုလောချောင်းဝ၌ (၂)ပေ ခန့် သာရှိ၍ သင်္ဘောစက်လှေများ သွားလာ ခြင်း မပြုနိုင်ပါ။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်အမြင့်
ပုလောမြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေပြင် မျက်နှာပြင် အထက် ပျမ်းမျှအမြင့်(၁၂)ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံး တောင်မှာ မှိုတောင်ဖြစ်၍ ပင်လယ်ရေ မျက်နှာ ပြင်အထက် (၄၂၃၀)ပေ ရှိသည်။ မြို့နယ်၏အနိမ့်ဆုံး အရပ်ဒေသမှာ ကပ္ပလီ ပင်လယ်နှင့်ထိစပ်လျက် ရှိသည့် ရှပ်ပုံကျေးရွာ၊ လိပ်သောင် ကျေးရွာ၊ ဇရပ်ဆိပ်ကျေးရွာ၊ကျောက်ကမ်းဖဲကျေးရွာ၊ မီးလောင် ချောင်း ကျေးရွာ၊ အောက်သဲပုံ ကျေးရွာ တို့ဖြစ်သည်။
သဘာဝပေါက်ပင်များ
ပုလောမြို့နယ်အတွင်းပေါက်ရောက်သည့် သဘာဝ ပေါက် ပင် များမှာ ကညင်၊ တောင်ဘိန်း၊ ကဒွတ်၊ သစ်ယား၊ ဒညင်း၊ ဝါးဘိုး၊ ဝါးယား၊ ဥပါန်း စသည်အပင်များ ပေါက်ရောက်ပါသည်။
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ
ပုလောမြို့နယ်သည် တောတောင်ထူထပ်သော ဒေသ ဖြစ်သည့် အလျောက် ဆင်၊ ပြောင်၊ ကြံ့၊ ကြံ့သူတော်၊ တောဆိတ်၊ တောင်ဆိပ်၊ ဂျေ၊ ဂျေလောင်၊ ကျားသစ်၊ မျောက်ဝံ၊ ဝက်ဝံ၊ ဒရယ်၊ သင်းခွေချပ်၊ ဖျံ၊ လိပ်၊ မြွေ အမျိုးမျိုးနှင့် ဇီဝဇိုးငှက်အချို့ တွေ့ရှိရသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်လက်ရှိအခြေအနေ
ပုလောမြို့နယ်၏ လက်ရှိသဘာဝပတ်ဝန်းကျင် အခြေ အနေမှာ သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှု (၃၀.၁%) ရှိသည်။ ၎င်းတို့အနက်မှ ကြိုးဝိုင်း သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှုမှာ (၁၅.၆၃၃%) ဖြစ်ပြီး ကြိုးပြင် ကာကွယ်တော ဖုံးလွှမ်းမှုမှာ (၃.၄၅၇%) ရှိသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ
ပုလောမြို့နယ်တွင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းများအနေဖြင့် ကြိုးဝိုင်း သစ်တော (၁၀၁၇၅၃)ဧက၊ ကြိုးပြင် ကာကွယ်တော (၂၂၅၀၀) ဧက ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိသည်။
သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်မှု
ပုလောမြို့နယ်သည် ကမ်းရိုးတန်း တစိတ်တပိုင်း ပါဝင်သည့် အပြင် ကမ်းခြေနှင့် ထိစပ်သော မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ လကုန် အထိ ရေဘေး (၄)ကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဆုံးရှုံးမှု တန်ဖိုးမှာ ကျပ်သန်း (၃.၃၀၀၀၀၀)၊ လေဘေး (၁၇) ကြိမ်၊ ဆုံးရှုံးမှု တန်ဖိုး ကျပ်သန်း(၃.၀၉၀၀၀၀)၊ မြေပြိုဘေး (၁၁)ကြိမ်၊ဆုံးရှုံးမှု တန်ဖိုး ကျပ်သန်း (၇.၀၃၀၀၀၀) ရှိသည်။
နေထိုင်သည့်တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများ
ပုလောမြို့နယ်တွင် နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများမှာ −
(က) ပုလောမြို့
ကချင် − ၁၈ ဦး၊ ကရင် −၂၆၈၈၆ ဦး
ချင်း − ၂ ဦး၊ မွန် − ၃၈၆၁ ဦး
ဗမာ − ၁၀၈၉၂၀ ဦး၊ ရခိုင် − ၄၂ ဦး
ရှမ်း − ၂ ဦး၊ ပေါင်း − ၁၃၉၇၃၁ ဦး
(ခ) ပလောက်မြို့
ကရင် − ၂၁၈၈ ဦး၊ ချင်း − ၃ ဦး
မွန် − ၇၆ ဦး၊ ဗမာ − ၃၇၃၆ ဦး
စုစုပေါင်း ၆၀၀၃ ဦး
(ဂ) ပလမြို့
စုစုပေါင်း− ၁၀၅၅၂ ဦး
မြို့နယ်ချုပ် ၁၅၆၇၂၅ ဦး
(က) ပုလောမြို့
တရုတ် − ၁၂၃ ဦး
အိန္ဒိယ − ၉၃ ဦး
ပါကစ္စတန် − ၁၈၄ ဦး
ဘင်္ဂလားဒေရှ် − ၃၅ ဦး
အခြား − ၂၀ ဦး
ပေါင်း − ၄၅၆ ဦး
(ခ) ပလောက်မြို့
အခြား − ၄၂၂ ဦး
မြို့နယ်ချုပ် − ၈၇၈ ဦး
အိမ်ခြေ / အိမ်ထောင်စု
၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလကုန်အထိ − ပုလောမြို့နယ်တွင် မြို့ပေါ် (၅) ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၂၇)အုပ်စု၊ ကျေးရွာ (၁၆၃)ရွာ ၌ မြို့နေအိမ်ခြေ (၃၇၀၄ )၊ အိမ်ထောင်စု (၃၇၉၆)စု၊ ကျေးလက်နေ အိမ်ခြေ (၂၁၀၉၂)စု၊ အိမ်ထောင်စု (၂၂၀၀၈)စု ရှိသည်။
ပလောက်မြို့တွင် ရပ်ကွက်(၄)ခု ၌ အိမ်ခြေ (၁၁၁၁)၊ အိမ်ထောင်စု (၁၁၂၉)စု ရှိသည်။
ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာ
ပုလောမြို့နယ် တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ (၁၁၈၀၈၅)ဦး၊ခရစ်ယာန်ဘာသာ (၂၁၇၆၉)ဦး၊ ဟိန္ဒူဘာသာ(၁၀၄)ဦး၊ အစ္စလာမ် ဘာသာ(၂၂၉) ဦး၊ စုစုပေါင်း (၁၄၀၁၈၇) ဦး၊
ပလောက်မြို့တွင်ဗုဒ္ဓဘာသာ(၃၈၁၂)ဦး၊ခရစ်ယာန်ဘာသာ(၂၁၉၁)ဦး၊အစ္စလာမ်ဘာသာ(၄၂၂)ဦး၊ စုစုပေါင်း (၆၄၂၅) ဦး၊
ပလမြို့တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ(၁၀၅၄၆)ဦး၊ခရစ်ယာန်ဘာသာ(၆)ဦး၊ စုစုပေါင်း (၁၀၅၅၂) ဦး၊
ပုလောမြို့နယ်လုံးတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ(၁၃၂၄၄၃)ဦး၊ခရစ်ယာန်ဘာသာ (၂၃၉၆၆)ဦး၊ ဟိန္ဒူဘာသာ (၁၀၄) ဦး၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ(၆၅၁)ဦး၊ စုစုပေါင်း (၁၅၇၁၆၄) ဦး၊
စီးပွားရေးဆိုင်ရာအချက်အလက်
ပုလောမြို့နယ်သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင် အတွင်း တည် ရှိပြီး စီးပွားရေး အချက် အချာ ကျသော စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ဒေသခံပြည်သူလူထု များသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း၊ မွေးမြူရေး လုပ်ငန်း၊ ရေလုပ်ငန်း၊ ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို အဓိကထား လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ပုလောမြို့နယ်သည် ပြည်ထောင်စု လမ်းမပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်းများ ဖြင့်သွားလာနိုင်ပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန် သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန် များမှာ ရာဘာ၊ ကွမ်းသီး၊ သီဟိုဠ်၊ သားငါး၊ ပုစွန်တို့ဖြစ်ပြီး မြိတ်မြို့၊ ထားဝယ်မြို့ နှင့် ရန်ကုန်မြို့သို့ အများဆုံးတင်ပို့ ရောင်းချပါသည်။
မွေးမြူရေး
မွေးမြူရေး ဇုန်များ မရှိသော်လည်း ၂၀၁၈−၂၀၁၉ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် −
ပုလောမြို့နယ်အနေဖြင့် ကျွဲကောင်ရေ(၅၆၄၄)၊ နွား(၅၉၈၇)၊ ဝက် (၂၂၈၁၀)၊ ဆိတ်(၉၁၂)၊ ကြက်(၁၇၃၁၀၂)၊ ဘဲ(၂၁၇၅၆၈)၊ ကြက်ဆင်/ ဘဲငန်း(၂၃၄၈)။
ပလောက်မြို့တွင် ကျွဲကောင်ရေ (၄၈၇၄)၊ နွား(၅၅၃၆)၊ ဝက် (၁၁၉၂၀)၊ ဆိတ်(၇၉၆)၊ ကြက်(၁၁၂၇၄၈)၊ ဘဲ(၄၃၀၀)။
ပလမြို့တွင် ကျွဲကောင်ရေ (၃၄၉)၊ နွား(၃၀၀)၊ ဝက် (၂၁၃၈)၊ ဆိတ်(၄၆)၊ကြက်(၂၀၇၉၀)၊ ဘဲ(၁၉၆၅)။
မြို့နယ်ချုပ်အနေဖြင့် ကျွဲကောင်ရေ (၁၀၈၆၇)၊ နွား(၁၁၈၂၃)၊ ဝက် (၃၆၈၆၈)၊ ဆိတ်(၁၇၇၂)၊ ကြက်(၃၀၆၆၄၀)၊ ဘဲ(၂၈၀၂၃)၊ ကြက်ဆင်/ ဘဲငန်း(၂၃၄၈)
ငါး၊ ပုစွန်မွေးမြူမှု
၂၀၁၈−၂၀၁၉ ဘဏ္ဍာနှစ်တွင် ပုလောမြို့နယ်အနေဖြင့် ပုစွန် မွေးမြူရေး (၆၅.၀၇ ) ဧကတွင် (၃၃) တန် မွေးမြူနိုင်ခဲ့သည်။
စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း
ပုလောမြို့နယ် တွင် စက်မှုဇုန်များ၊ စက်ရုံ၊အလုပ်ရုံများ မရှိသော် လည်း အိမ်တွင်းစက်မှု လက်မှု လုပ်ငန်းများ−
ပုလောမြို့နယ်
(၁)စက်ချုပ်လုပ်ငန်း − (၄၆)ခု
(၂)ပန်းတိမ်လုပ်ငန်း − ( ၃)ခု
(၃)ပန်းဘဲလုပ်ငန်း − ( ၂)ခု
(၄)မုန့်လုပ်ငန်း − (၇)ခု
ပလောက်မြို့
(၁)စက်ချုပ်လုပ်ငန်း − (၂၈)ခု
(၂)ပန်းဘဲလုပ်ငန်း − (၁)ခု
(၃)မုန့်လုပ်ငန်း − (၁)ခု
ပလမြို့
(၁)စက်ချုပ်လုပ်ငန်း − (၁၄)ခု
(၂)ပန်းတိမ်လုပ်ငန်း − ( ၂)ခု
(၃)ပန်းဘဲလုပ်ငန်း − ( ၁)ခု
(၄)မုန့်လုပ်ငန်း − (၄)ခု
ပုလောမြို့နယ်ချုပ်
(၁)စက်ချုပ်လုပ်ငန်း − (၈၈)ခု
(၂)ပန်းတိမ်လုပ်ငန်း − ( ၅)ခု
(၃)ပန်းဘဲလုပ်ငန်း − ( ၄)ခု
(၄)မုန့်လုပ်ငန်း − (၁၂)ခု
မြေအသုံးချမှု
(၁) လယ်မြေဧရိယာ − (၂၄၂၁၄) ဧက
(၂) ဥယျာဉ်ခြံမြေ −(၅၂၈၁၂) ဧက
(၃) ဓနိ −(၂၉၂၃) ဧက
(၄) တောင်ယာ − (၅၄) ဧက
(၆) စားကျက်မြေ −(၅၄၀၀) ဧက
(၇) မြို့မြေ −(၅၃၆) ဧက
(၈) ရွာမြေ −(၈၄၅) ဧက
(၁၀) အခြားမြေ −(၇၈၃၅၀)ဧက
(၁၁) ကြိုးဝိုင်း /ကြိုးပြင် ကာကွယ်တော −(၁၀၃၇၁၃)ဧက
(၁၂) တောရိုင်း −(၈၂၁၉၆) ဧက
(၁၃) မြေရိုင်း −(၃၄၁) ဧက
(၁၄) စိုက်ပျိုးခြင်းမပြုနိုင်သော ဧရိယာ −(၅၅၅၃၀)ဧက
ပုလောမြို့နယ်ချုပ် အနေဖြင့် −(၄၀၈၂၈၉) ဧက ရှိသည်။
အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာဌာနခွဲများ
ပုလောမြို့နယ်ကိုကျေးရွာအုပ်စု ၂၇ ခုခွဲထားသည်။ ထိုအုပ်စုများထဲမှ ၆ ခုသည် မြောက်ဘက်သုံးပုံတစ်ပုံတွင်တည်ရှိသည့် ပုလောက်မြို့နယ်ခွဲ သို့ဖွဲ့စည်းထားပြီး ပလောက်မြို့မှအုပ်ချုပ်သည်။
သုဝဏ္ဏဟံသဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၁၄။ အသမ္ပဒါနဝဂ် -၁၃၆ - သုဝဏ္ဏဟံသဇာတ်။ ။ ရွှေအတောင် တစ်ခု တစ်ခု ပေးသည်ကို လောဘမသိမ်းနိုင်ဘဲ ရွှေဟင်္သာမင်း၏ တစ်ကိုယ်လုံးရှိ အမွေးတို့ကို နုတ်ယူသော ပုဏ္ဏေးမကြောင်း။
လောဘအတွက် ကဲ့ရဲ့ချက်
ယာခင်းစောင့်သည် ကဲ့ရဲ့၏။ ယာခင်းစောင့်စကားကို ကြား၍ ရဟန်းမိန်းမတို့သည် ကဲ့ရဲ့ကြကုန်၏။ နောက်တစ်ဆင့်ကြား၍ ရဟန်းယောကျ်ားတို့သည် ကဲ့ရဲ့ကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရား ကြားတော်မူ၍ ထုလ္လနန္ဒာကို ကဲ့ရဲ့တော်မူပြီးလျှင် “ရဟန်းတို့ ... အလိုကြီးသောသူကို မွေးဖွားသော သမီးသည်ပင် မနှစ်သက်၊ လူမကြည်ညို၊ လာဘ်လာဘနည်း၏” ဟု ရဟန်းတို့ကို တရားဟောတော်မူ၍ ထုလ္လနန္ဒာကား ယခုအခါ၌သာ အလိုကြီးသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း အလိုကြီးဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း
ဆင်းရဲလွတ်ရေး ရွှေတောင်ပေး
ထိုအခါ ရွှေဟင်္သာ “ငါ့ဇနီးနှင့် သမီးတို့မှာ ဆင်းရဲလှသည်၊ ငါ့ကိုယ်တွင်ပေါက်သော ရွှေတောင်တို့လည်း အထုအခတ်ခံကုန်၏၊ တစ်ယောက် တစ်တောင်စီပေးမည်၊ ထိုအတောင်တို့ဖြင့် ချမ်းချမ်းသာသာ အသက်မွေးစေမည်” ဟု ကြံစည်ကာ ထိုအရပ်သို့သွား၍ အိမ်ခေါင်အုပ်ဝါးစွန်းတွင် နားလေ၏။
လောဘကြီးလှ ချည်းနှီးရ
တစ်နေ့သ၌ ပုဏ္ဏေးမသည် သမီးတို့ကို “ချစ်သမီးတို့ ... တိရစ္ဆာန်တို့စိတ်ကိုသိရန် ခဲယဉ်းသည်၊ သင်တို့အဖသည် နောက် သူလာလိုမှ လာပေမည်၊ သည်တစ်ခါ လာလျှင် အတောင်တွေ အကုန်နုတ်ယူမည်” ဟု တိုင်ပင်လေ၏။ သမီးတို့သည် “မိခင် ... အဖ ပင်ပန်းလိမ့်မည်” ဟု သဘောမတူကြကုန်။ ပုဏ္ဏေးမကား အလွန်အလိုကြီးလှသဖြင့် တစ်ဖန် ရွှေဟင်္သာ လာသောအခါ ဖမ်း၍ လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် အတင်းကိုင်ကာ အတောင်တို့ကို အကုန်နုတ်၍ ယူလေ၏။ အတောင်တို့သည် ရွှေဟင်္သာ အလိုမတူဘဲ အနိုင်အထက် နုတ်ယူသောကြောင့် ရွှေမဖြစ်ဘဲ ဗျိုင်းတောင်ကဲ့သို့ ဖြူကုန်၏။ ရွှေဟင်္သာသည် အတောင် မရှိတော့သဖြင့် မိမိအရပ်သို့ မပျံနိုင်လေ။
ထိုအခါ ပုဏ္ဏေးမသည် ရွှေဟင်္သာ အိုးစရည်းတွင်ထည့်ကာ မွေးမြူရလေ၏။ တစ်ဖန်ပေါက်သော အတောင်တို့လည်း ရွှေမဖြစ်ဘဲ ဗျိုင်းတောင်ကဲ့သို့ ဖြူကုန်၏။ ရွှေဟင်္သာလည်း အတောင်ပေါက်သည်ရှိသော် မိမိနေရာသို့ ပျံလေ၏။ နောက်တစ်ဖန် ပြန်မလာတော့ချေ။
လောဘမချင် အာပတ်သင့်
မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်ဝတ္ထုကို ဆောင်တော်မူ၍ “ရဟန်းတို့ ထုလ္လနန္ဒာသည် ယခုအခါ၌သာ အလိုကြီးသည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း အလိုကြီးဖူးပြီ၊ အလိုကြီးသည့်အတွက် ရွှေမှ ဆုတ်ယုတသကဲ့သို့ ကြက်သွန်မှ ဆုတ်ယုတ်ကြကုန်လတ္တံ့” ဟု မိန့်တော်မူကာ တစ်ဖန် -
“ရဟန်းတို့ ... များများရလျှင် အတိုင်းအရှည်ကို သိရမည်၊ နည်းနည်းရလျှင် ရသမျှဖြင့် ရောင့်ရဲရမည်၊ အမှန်စင်စစ်မှာ အလွန် အလိုကြီးသူကား ယုတ်မာ၏။ ရွှေဟင်္သာကိုဖမ်း၍ ရွှေမှ ဆုတ်ယုတ်သကဲ့သို့ မှတ်ရမည်” -
ဟု မိန့်တော်မူပြီးလျှင် “ကြက်သွန်စားသော ဘိက္ခုနီမအား ပါစိတ်အာပတ်သင့်စေ” ဟု သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ပုဏ္ဏေးမသည် - ယခုအခါ ထုလ္လနန္ဒာ။
သမီးသုံးယောက်တို့သည် - ညီအစ်မသုံးယောက်။
ရွှေဟင်္သာသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဆောင်ပုဒ်
(၁) များများရဘိ၊ တိုင်းရှည်သိ၊ နည်းဘိရောင့်ရဲရာ။
(၂) တိုင်းရှည်မမြင်၊ လိုကြီးလျှင်၊ လူတွင်လူယုတ်မာ။
(၃) ဟင်္သာကိုင်ချုပ်၊ တောင်ကိုနုတ်၊ ယုတ်၏ရွှေမှသာ။
သုဝဏ္ဏဟံသာဇာတ် ပြီး၏။
ဖောင်တော်ဦးဘုရား (အင်းလေး)
အင်းလေးကန်ရှိ အင်းလေးဖောင်တော်ဦးဘုရားသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ကိုးကွယ်မှုတစ်ခုအနေဖြင့် သာမက၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ခရီးသွားဧည့်သည်များကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည့် အရာလည်းဖြစ်သည်။
သမိုင်း
အင်းလေးဖောင်တော်ဦးဘုရား သမိုင်းနှင့် ပတ်သက်လျှင် အကြောင်းအရာနှစ်မျိုးကွဲပြားနေသည်ကိုလေ့လာတွေ့ရှိရသည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း(၆၄၄)ခန့် ကာလ (ယခု)သန်းထောင် ဘုရားနယ်မြေအတွင်း တစ်ခုသောနေရာတွင် တောခြုံပိတ်ပေါင်းတို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းကွယ်ပျောက်လျက်ရှိသော လိုဏ်ဂူ အတွင်းမှ ဘုရားဓာတ်တော်၊ မွေတော်များ ရောင်ခြည်တော် ကွန့်မြူးသည်ကို သန်းထောင်နယ်သားတို့ ဖူးမြင်တွေ့ရှိကြရသည်။ ထိုအခါ စော်ဘွားကြီး ဆီဆိုင်ဖထံ သွားရောက် သတင်းပေးကြသည်။ ထိုအခါ စော်ဘွားကြီး ဆီဆိုင်ဖသည် အားရဝမ်းသာဖြင့် ဆွေတော် မျိုးတော် မှူးမတ်တို့နှင့် ပရိသတ်လေးပါး မြောက်မြားစွာ ခြံရံ၍ သန်းထောင်အရပ်သို့ ထွက်လာကာ မြက်ခြုံပိတ်ပေါင်းတို့ကို ရှင်းလင်းခုတ်ထွင်ပြီး လိုဏ်ဂူကို တူးဖော်ကြည့်ရာ ဘုရားရှင် ရုပ်ပွားတော် (၅)ဆူတို့ကို ဖူးမြင် တွေ့ရှိရပေသည်။ ၎င်းရုပ်ပွားတော် ငါးဆူတို့အနက် နှစ်ဆူမှာ ရဟန္တာပုံတော် ဟုသိရသည်။ ၎င်းရုပ်ပွားတော် (၅) ဆူကို ဖောင်တော်ဦးရုပ်ပွားတော်ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။
ယင်းသို့ ခေါ်ဝေါ်ရခြင်း အကြောင်းရင်းမှာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၄၀၄) ခုနှစ်တွင် မင်းအဖြစ် ရောက်ရှိတော်မူသော ပုဂံပြည့်ရှင် နရပတိ အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် သာသနာတော်မြတ် စည်ပင်၊ ပြန့်ပွား၊ ထွန်းကားခြင်းကို လိုလားသော မင်းမြတ် ဖြစ်သည်နှင့်အညီ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း အလုံးနှံ့အောင် ဖောင်တော်ဖြင့် တိုင်းခန်း လှည့်လည်တော်မူကာ ရောက်လေရာအရပ်၌ စေတီပုထိုး ဂူကျောင်း စသည်တို့ကို ပြည်သူအများ ဆည်းကပ် ပူဇော်ကြစေရန် ရည်သန်၍ တည်ထားခဲ့ပြီး သီဟိုဠ်ကျွန်းသို့ ရောက်သောအခါ သီဟိုဠ်မင်းက ဆက်သလိုက်သော သစ်ကနက် ဖောင်ကြောဖြင့် လှည့်လည် ပြန်လာတော်မူရာ မလယခေါ် မလ္လာဟုကျွန်းရောက်လျှင် (၎င်းကျွန်းသည် အိန္ဒိယပြည် မဒရပ်နယ် တောင်ဘက် ပင်လယ်တွင်ရှိ၍ အမွှေးနံ့သာ ကရမက်စသည် အလွန်ပေါသည်ဟုဆို၏။) သိကြားမင်းက ဆက်သ အပ်နှင်းလိုက်သော မဟာဗောဓိသား နှင့်တကွ သရက္ခာန် နံ့သာနှစ်သားတို့ကို ရုပ်ပွားတော် (၅)ဆူ ထုလုပ်တော်မူစေပြီးလျှင် ဖောင်တော်၏ ရှေ့ဦးတွင် ပင့်တင် ကိုးကွယ် ယူဆောင်တော်မူစေလျက် နေပြည်တော် ပုဂံမြို့သို့ ရောက်တော်မူလေသည်။ ဤသို့လျှင် ဖောင်တော်ဦးဘုရားဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
စော်ဘွားကြီးဆီဆိုင်ဖသည် ယင်းရုပ်ပွားတော်မြတ်(၅)ဆူကို မိမိ၏ နေပြည်တော် ညောင်ရွှေမြို့တော်သို့ ပင့်ဆောင်ပြီး ဟော်နန်းဦး စံပြဿာဒ် ပေါ်တွင် ကိုးကွယ်တော်မူပြီးမှ သီတင်းကျွတ် လဆန်း (၇) ရက်သို့ ရောက်သောအခါ ဟော်နန်းဦးမှ အောက်သို့ ပင့်ယူပြီး လှပ တင့်တယ်စွာ ဆောက်လုပ်ထားသော ပြဿာဒ် မဏ္ဍပ်အတွင်း ကောင်းစွာစံထားလျက် ပြည်သူပြည်သားတို့၏ အဖူးအမြော် အပူဇော်ခံပွဲသဘင် ဆင်ယင် ကျင်းပတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။ ဟော်နန်းဦးမှ မြို့သို့ ကြွဆင်းတော်မူသည်ကို အစွဲပြု၍ (စစ်ဘုရားလုံးစိုင်း) လူ့ပြည်သို့ကြွဆင်းလာသော မြတ်စွာဘုရားဟု ရှမ်းဘာသာဖြင့် ခေါ်တွင်သောကြောင့် မူလ ဖောင်တော်ဦးဟူသော အမည်မှာ အခိုက်အတန့်အားဖြင့် ကွယ်ပျောက်ခဲ့လေသည်။
ညောင်ရွှေမြို့၌ နှစ်ပေါင်း (၂၅၆)နှစ်ကြာ ပွဲတော်များ ကျင်းပနိုင်ခဲ့၍ သက္ကရာဇ် (၉၉၇) ခုနှစ်တွင် ညောင်ရွှေမြို့ကို စိုးစံသော စော်ဘွားမ (စောက်နန်းမ၊ စဝ်နန်းဟေး ) လက်ထက် ရောက်သောအခါ ၎င်းမြို့တော်၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အခြား စော်ဘွား မြို့စားတို့က မြို့တော်ကို ထိပါး တိုက်ခိုက်နှောင့်ယှက်ဖန် များသောကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ရှမ်းမြန်မာတို့၏ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သော ယင်းဖောင်တော်ဦးရုပ်ပွားတော် (၅)ဆူ တို့ကို စစ်ဘေးစစ်ဒဏ် အန္တရာယ် ကင်းရှင်းရာ ညောင်ရွှေနယ် ရွှေအင်းတိမ်ဘုရားကြီး၏ အရံစောင့် ကျွန်သီးတော်များ နေရာကွက်၌ ကျောင်းတော် ဆောက်လုပ်ပြီးလျှင် ကျွန်သီးတော်တို့အား( ၁၂) မှု မင်းရေးကိစ္စ ခပ်သိမ်းလွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေး၍ ၎င်းတို့၏ သူကြီးအားလည်း ရုပ်ပွားတော်တို့ကို စောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းရေးကိစ္စ ဆောင်ရွက်ဖွယ် အဝ၀တိုင်း အမိန့်အာဏာများ အပ်နှင်းပြီး အထူး ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်စေသည်။ ၎င်း အသည်တော်တို့ နေထိုင်ရာ ရပ်ကွက်၌ စစ်ဘေးစစ်ဒဏ် ရန်အန္တရာယ် ကင်းရှင်းခြင်းမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တို့၌ ဘုရားကိုယ်စား ရုပ်ပွားဆင်းထု၊ စေတီပုထိုးတို့ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သော ကျွန်သီးတော်ခေါ် အသည်တော်များ နေထိုင်ရာရပ်ကွက်ကို မည်သူမဆို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် နှောက်ယှက်ထိပါး ဖျက်ဆီးခြင်း အမှုမပြုလုပ်ရဟူသော ဘာသာတရားအရ ဥပဒေ ပညတ်ချက်ထားရှိသောကြောင့် ၎င်းကို လိုက်နာသောအား ဖြင့် မြို့ပြ ပြည်ရွာ ပျက်ပြားသောအခါ ဖြစ်စေကာမူ ၎င်းရပ်ကွက်၌ ဘုရားသင်္ဃန်းတော်ကိုဖြစ်စေ၊ ဘုန်းကြီးသင်္ဃန်းကို ဖြစ်စေ အောင်လံအဖြစ် စိုက်ထူထားပါက မည်သည့် ရန်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မှ ဝင်ရောက်နှောက်ယှက်ခြင်း မပြုရ ဟူသော ဘာသာထုံးတမ်း ဥပဒေပညတ်ချက်အရ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာစွာနေထိုင်ရသော သူများဖြစ်သည့်အလျှောက် ၎င်းတို့ နေထိုင်ရာ ရပ်ကွက်၌ စစ်ဘေးစစ်ဒဏ် ရန်အန္တရာယ် ကင်းရှင်းခြင်းဖြစ်သည်။
၎င်းရပ်ကွက်ကား ရွှေအင်းတိန် ဘုရား၏ အရှေ့ဘက် မြောင်ဆုံရွာ အနောက်တောင် အင်းတိမ်မြို့ဟောင်း တောင်ဘက် ယခု ဆော်မရွာဟု ခေါ်သော ရပ်ကွက်ပင်ဖြစ်သည်။ ယခုဆော်မရွာ အနောက်ဘက်တွင် ဖောင်တော်ဦးရွာဟု ရှေးကရှိသည်။ ၎င်းရွာသည် အယုတ်တော်များ နေရာ ရပ်ကွက်ဖြစ်သည်ဟု ယခုလက်ရှိ အသည်တော်များ လူကြီးများ နှုတ်အမှတ်အသား ထားကြကြောင်း မှတ်သားရသည်။ ၎င်းဖောင်တော်ဦးရွာတွင် သီတင်းသုံးတော်မူသော အချိန်မှစ၍ ၎င်းရုပ်ပွားတော်များကို ဖောင်တော်ဦးဘုရား ဟုတင်စား၍ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ။
ဘီလူးမတစ်ဦးသည် သားငယ်ကိုပိုက်၍ မြစ်ကမ်းနားက ကြည့်နေရာ သားငယ်သည် မြစ်အတွင်းသို့ ကျသွားသည်။ အလောင်းစည်သူမင်းကြီး သိတော်မူလျင် ယမထာကြိမ်လုံးဖြင့် ရေကိုပုတ်ခတ်ရာ ရေစောင့်နတ်က ဘီလူးမ၏သားကို ဆယ်ယူပေးအပ်လိုက်သည်။ ဘီလူးမသည် ဝမ်းသာလွန်း၍ ဟိမဝန္တာတောရှိ အနံ့မွှေးကြိုင်လှသော သရက္ခာန်အစစ်ကိုဖြတ်ယူ၍ အလောင်းစည်သူမင်းကြီးအား ဆက်သသည်။ သိကြားမင်းသည် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးထံမှ သရက္ခာန်သားဖြင့် သရက္ခာန်ရုပ်တုတော်မြတ်ငါးဆူ၊ မြတ်ပေါင်းမဉ္ဇူတစ်ဆူ၊ ရှင်ဖြူ ရှင်လှနှစ်ဆူ၊ ပေါင်း ရှစ်ဆူထုလုပ်ပြီး အလောင်းစည်သူမင်းကြီးအား ဆက်သလေသည်။ သက္ကရာဇ်(၄၈၂)တွင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ နှင့် စတုတ္ထသရက္ခာန် ရုပ်တုတော်လေးဆူကို သန်းထောင်အရပ် ဖောင်တော်ပေါက်တောင်ခြေရင်း၌ ဌာပနာတိုက်တည်ဆောက်ပြီး လိုဏ်ဂူသွင်းထားသည်။ မြတ်ပေါင်းမဉ္ဇူဘုရား ရုပ်တုတော်ကို မဟာဂါမရွာကျောင်းဆရာတော် အရိယဓဇ ဓမ္မရာသီ ထံအပ်နှံခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ်(၇၂၁)တွင် သန်းထောင်အရပ် လိုဏ်ဂူသွင်းဌာပနာထားသည့် ရုပ်တုတော်မြတ်လေးဆူသည် ရောင်ခြည်တော်များ ကွန့်မြူးခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရှိ၍ တူးဖော်ကာ ညောင်ရွှေမြို့ ရွှေအင်းတိမ်ဘုရားကြီးသို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ မဟာဂါမရွာကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော မြတ်ပေါင်းမဉ္ဇူဘုရားရုပ်တုတော် နှင့်အတူ ကိန်းဝပ်တော်မူသည်။ သက္ကရာဇ်(၁၂၅၂)မှစ၍ ရုပ်တုတော်ငါးဆူကို နန်းဟူးရွာ၌ ထာဝရ ကျောင်းတော်ကြီးတည်ဆောက်ပြီး ကိုးကွယ်လာခဲ့ကြမှာ ယနေ့တိုင်ဖြစ်သည်။
ဖောင်တော်ဦးစေတီ ပွဲတော်ကျင်းပ
ဖောင်တော်ဦးစေတီတွင် ဗုဒ္ဓဆင်းတု ၅ ဆူ စံပါယ်တော်မူလျက် ရွှေချရွှေသင်္ကန်းအကပ်များလွန်း၍ သဒ္ဓါလွန်မှုကြောင့် ဆင်းတုတော်ခမျာတို့မှာ မူလရုပ်သွင်ပင်ပျောက်၍ မမှတ်မိ နိုင်တော့ပါ။ စောစောပိုင်း အင်းလေးဒဏ္ဍာရီပိုင်းမှာ တင်ပြခဲ့သလို ယင်းဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တို့ကို မာလာယုမှယူခဲ့ရာ ၁၂ ရာစုနှစ်အတွင်း မြန်မာဘုရင် အလောင်းစည်သူဖြစ်သည်။
ဖောင်တော်ဦးစေတီပွဲတော်ကို ဝါကျွတ်သည့် အောက်တိုဘာလတွင် နှစ်စဉ်ကျင်းပမြဲဖြစ်၍ ၃ ရက်ကြာပါသည်။ ယင်းပွဲတော်မှာ နိုင်ငံအဆင့်အထိအရေးပါတတ်၍ ဗုဒ္ဓဆင်းတု ၄ ဆူ ကို တော်ဝင်ကရဝိတ်ဖောင်ပေါ်တင်၍ အခြားအင်းလေးအတွင်း စေတီပုထိုးများအားဖြတ်၍ လှည့်လည်အပူဇော်ခံလေ့ရှိသည်။ ဤဘာသာရေးအခါသမယမှာ ပါဝင်လိုသူအများကိုစွဲဆောင်နိုင်သည့်အ ပြင် တပြည်ထောင်လုံးမှ တက်ရောက်ဆင်နွှဲသူတို့လည်းရှိကြသည်ကို အားပါးတရကြည့်ရှုနိုင်ကြသည်။ အင်းသားအချင်းချင်း စွမ်းအားပြိုင်သည့်ပွဲဟုလည်း ခေါ်နိုင်သည်။
ဗုဒ္ဓမြတ်စွာအတွက် ကြာချည်များလောင်းလှူကြခြင်းကိုလည်း အထူးကြာသင်္ကန်းယက်ဖို့ ပြုလုပ်ကြသည်။ အင်းလေးကန်အတွင်းနှင့် ဝန်းကျင်နေကြသူများအဖို့ ပဓာနသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးက ရှေးရိုးအစဉ်အလာအသုံးပြုကြသည့် လောင်းလှေငယ်များဖြစ်ကြ၏။ သို့သော်လည်းယနေ့ဆို လျှင် အတန်ငယ်ကြီးသောရေယာဉ်တို့ကို စက်အင်ဂျင်ယန္တရားတပ်ဆင်၍ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက်သုံးနေကြပါပြီ။
ကိုဗစ်ကာလ
ကိုဗစ်ကာလအတွင်း စည်းကမ်းချက်များအရ ၂၀၂၀ ခုနှစ် သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်တွင် ညောင်ရွှေမြို့အပါအဝင် အင်းလေးဒေသ ၂၁ ဌာနသို့ အပူဇော်ခံ ကြွချီနေကျ ဖောင်တော်ဦးဘုရား ဒေသစာရီလှည့်လည်ပွဲကို ဖျက်သိမ်းသည်ဟု ထုတ်ပြန်သည်။
ကိုးကား
<References />
ရွှေမျက်ပါး
ရွှေမျက်ပါးခတ်သည့် လုပ်ငန်းကို လွန်ခဲ့သည့် အနှစ် ၂ဝဝ ခန့် ကစ၍ မြန်မာတို့ တတ်ကျွမ်းခဲ့လေသည်။ မြန်မာတို့သည် ယိုးဒယားတို့ထံမှ ယင်းအတတ်ကို ရခဲ့ကြသည် ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ မြန်မာ့လက်ရာ ရွှေမျက်ပါးလောက် ယိုးဒယား လက်ရာ ရွှေမျက်ပါးက မကောင်းတော့သဖြင့် ဝယ်သူနည်း သောကြောင့် ယိုးဒယား၌ ထိုလုပ်ငန်း တိမ်ကောမည့်အခြေ ရောက်နေလေပြီ။
အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်
အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်သည် အပြည်ဆိုင်ဆိုင်ရာမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် အားကစားနည်း မျိုးစုံပါဝင်သည့် ကစားပွဲကြီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ အိုလံပစ်အားကစားပွဲအား ကာလအပိုင်းအခြား နှစ်ခုဖြင့်ရှုမြင်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ဂရိလူမျိုးတို့၏ မူလပထမရှေးဟောင်း အိုလံပစ်ပွဲနှင့် ဒုတိယတစ်မျိုးမှာ ယခုနိုင်ငံတကာမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့် ခေတ်ပေါ်အိုလံပစ် အားကစားပွဲတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမဆုံးခေတ်သစ် အိုလံပစ်ပွဲအား ၁၈၉၆ တွင်ဂရိနိုင်ငံ အေသင်မြို့တွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ခေတ်သစ် အိုလံပစ်အားကစားပွဲတွင် နွေရာသီအိုလံပစ်ပွဲတော် နှင့် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ် ပွဲတော်တို့ ပါဝင်သည်။ ပါရာလံပစ် (paralympic) နှင့် လူငယ်အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများသည်လည်း ခေတ်သစ်အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများ၏ တစိတ်တဒေသ အဖြစ်ကျင်းပကြသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီ (I.O.C) အား ၁၈၉၄ တွင်ပြင်သစ်လူမျိုး ဗဲရွန်ဘွဲ့ရ ပီယဲကူဗာတင်(Baron de Coubertin) က စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သူ၏ အမြင်မှာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အပျော်တမ်း အားကစားသမားများအား ပြိုင်ပွဲအမျိုးမျိုးတွင် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ကြစေရန်ဖြစ်သည်။ အပျော်တမ်း အားကစားသမားများအား ယှဉ်ပြိုင်စေခြင်းမှာ စပွန်ဆာများ၏ ဖိအားမှ ကင်းလွတ်၍လည်းကောင်း နိုင်ငံရေးဖိအားများမှ ကင်းလွတ်၍ သန့်ရှင်းသောအားကစားနည်းများ ပိုမိုတိုးတက် လာစေရန်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးမှ အားကစားနည်းများအားလည်း ထည့်သွင်းကျင်းပလာခြင်းဖြင့် အားကစားနည်းများစွာလည်း ပါဝင်လာသည်။ အိုလံပစ်ပွဲတော်ကြီးသည် နိုင်ငံရေးဆန္ဒပြမှုများ၊ တားမြစ်ဆေးသုံးစွဲမှုများ၊ အကြမ်းဖက်ခြင်းများ စသည့်စိန်ခေါ်မှုများစွာအား ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ သို့သော် ကူဗာတင်၏ လက်ထက်မှစ၍ ထိုစိန်ခေါ်မှုများအား အရှုံးမပေးပဲ ဖြေရှင်းလာကာ ယခုအချိန်ထိ အိုလံပစ်ကော်မတီသည် ရှင်သန်ဖွံ့ဖြိုးနေဆဲဖြစ်သည်။ ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀ ရာစုအစမှ စတင်ကာ အားကစားနည်း ကိုယ်စားပြု သင်္ကေတများနှင့် ဆောင်ပုဒ်၊ စာတန်းများအား ထည့်သွင်းအသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများအားလည်း ဖွင့်ပွဲနှင့် ပိတ်ပွဲ အခမ်းအနားများတွင် ပွဲတော်ကျင်းပသည့် အိမ်ရှင်နိုင်ငံများမှ ဖော်ထုတ်တင်ဆက်ကြသည်။ အိုလံပစ်ပွဲတော်၏ အဓိကဆောင်ပုဒ်မှာ
ခေတ်သစ်အိုလံပစ်ပွဲတော်၏ လက္ခဏာရပ်များ
နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ဝ ကျော် တိမ်မြုပ်နေသော အိုလံပစ်ပွဲတော်အား ပြင်သစ်လူမျိုး ပီယဲကူဗာတင်၏ ကြိုးစားစွမ်းဆောင်မှုဖြင့် ပြန်လည်ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီကို စတင်တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ခေတ်သစ်အိုလံပစ် စည်းမျဉ်းများအား ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုစဉ်ကချမှတ်ခဲ့သော စည်းမျဉ်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
အိုလံပစ်အလံ
အိုလံပစ်အလံမှာ အဖြူခံဖြစ်သည်။ အဖြူခံပေါ်တွင် ကွင်းချင်းဆက်နေသော စက်ဝိုင်းငါးဝိုင်းရှိရမည်။ စက်ဝိုင်းကွင်းများ၏ အရောင်သည် အပြာ၊ အဝါ၊ အနက်၊ အစိမ်းနှင့် အနီရောင်တို့ဖြစ်ရမည်။ စက်ဝိုင်းငါးဝိုင်းဆက်နေသည့် သဘောမှာ ကမ္ဘာ့တိုက်ကြီးများကို ရည်ရွယ်ပြီး တိုက်ကြီးငါးတိုက် စည်းလုံးညီညွတ်ခြင်းကို ပြသခြင်းလည်းဖြစ်သည်။
အိုလံပစ် မီးရှူးတိုင်
အိုလံပစ်ပွဲတော်မကျင်းပမှီ မူလပွဲတော်ကျင်းပရာ ဂရိနိုင်ငံ အေသင်မြို့ရှိ အိုလံပီယာ တောင်ကုန်းတွင် အဆက်မပြတ် တောက်လောင်နေသော မီးရှူးတိုင်မှ ထွန်းညှိကူးယူရသည်။ အိုလံပစ် မီးရှူးတိုင်အား ကျင်းပရာဒေသသို့ လက်ဆင့်ကမ်း သယ်ဆောင်၍ ပွဲတော်ကျင်းပရာ အဓိကအားကစားကွင်းအတွင်း တွင်ပွဲမပြီးမချင်း ထွန်းညှိထားရမည်ဖြစ်သည်။ မီးငြိမ်း မသွားစေရန် အထူးစောင့်မတ် ထိန်းသိမ်းရမည်ဖြစ်သည်။
အိုလံပစ် သစ္စာအဓိဌာန်
အိုလံပစ် သစ္စာအဓိဌာန်အား အောက်ပါအတိုင်းရေးသားထားသည်။
ကျွန်ုပ်တို့သည် အိုလံပစ်ပွဲတော်ကြီးတွင် အားကစားစိတ်ဓာတ်အပြည့်ဖြင့် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ပါမည်။ အိုလံပစ်ကော်မတီမှ ချမှတ်ထားသော စည်းမျဉ်းများအား လိုက်နာပါမည်။ အားကစားသမား တစ်ဦးအနေဖြင့် ရှိသင့်ရှိထိုက်သော အားကစား စိတ်ဓာတ်ဖြင့် တိုင်းပြည်၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် အောင်မြင်မူ့တို့ကို စွမ်းဆောင်မြှင့်တင်ပါ့မည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
အိုင်စီအိုနှင့် ခေတ်သစ်အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများ
ပြင်သစ်နိုင်ငံက သမိုင်းပညာရှင် `ပီရာရီကော်ဘာတင်´၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီကို ၁၈၉၄ တွင် ဖွဲ့စည်းပြီး အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများ ပြန်လည်ကျင်းပရန် ပြင်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြင့် ၁၈၉၆ တွင်နိုင်ငံပေါင်း ၁၄ နိုင်ငံက ကစားသမားပေါင်း ၂၀ဝ ကျော် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သော ပထမဆုံး ခေတ်သစ်အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကြီးကို အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများ၏ သန္ဓေတည်ရာ မူလအစဖြစ်သည့် အေသင်မြို့တွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ ပါဝင်သောအားကစား အမျိုးအစားမှာ ၉ မျိုးသာရှိခဲ့သည်။ ထိုမှအစပြုကာ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများကို တစ်စတစ်စ တိုးချဲ့ကျင်းပလာရာ ယခုဆိုလျှင် အားကစားနည်းပေါင်း ၂၈ မျိုး၊ အားကစားအမျိုးအစားပေါင်း ၃၀၂ ခု တိတိ ရှိသည်အထိ ကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ခါနီး အာဏာရှင်ဟစ်တလာ၏ နာဇီအလံအောက်တွင် ကျင်းပခဲ့ရသော မြူးနစ်အိုလံပစ်၊ နောက် ၁၉၇၂ မြူးနစ်အိုလံပစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပါလက်စတိုင်း အကြမ်းဖက်သမားများက အစ္စရေး ကစားသမား ၁၁ ယောက်အား သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့်အဖြစ်၊ ၁၉၇၀ နောက်ပိုင်းကာလများတွင် နိုင်ငံအချို့က ဆန့်ကျင်ခဲ့သည့် အဖြစ်မျိုးများ အပါအဝင် ဖြေရှင်းမပြီးနိုင် ဖြစ်နေရသော တားမြစ်ဆေး ပြဿနာများမှလွဲလျှင် အောင်မြင်သည့် အတိုင်းအတာမှာ ရှိနေမြဲပင်။ နောက် အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများကို နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲနှင့် ဆောင်းရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဟူ၍နှစ်မျိုးခွဲ ကျင်းပကြသည်။ ပို၍အဓိကကျသည့် ပြိုင်ပွဲကတော့ အားလုံးသိကြသော နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင်မူ အားကစားနည်း ၇ မျိုးသာ ပါဝင်သည်။
သင်္ကတနဲ့အဓိပ္ပာယ်
အိုလံပစ်၏ သင်္ကတ အမှတ်လက္ခဏာမှာ အရောင်တစ်မျိုးစီရှိပြီး ချိတ်ဆက်ထားသည့် ကွင်း ၅ ကွင်း ဖြစ်သည်။ ကွင်း ၅ ကွင်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ကမ္ဘာ့တိုက်ကြီး ၅ တိုက်ကို ကိုယ်စားပြုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အနီ၊ အဝါ၊ အပြာ၊ အစိမ်းနှင့် အနက် ဟူသည့် အရောင် ၅ မျိုးမှာ နိုင်ငံတိုင်း၏ အလံတွင် တစ်ရောင်မဟုတ်တစ်ရောင် ပါဝင်သောကြောင့် ရွေးချယ်ထားဖြင်းဖြစ်သည်။ ဤသင်္ကတကို စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သူမှာ `ကော်ဘာတင်´ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါပုဂ္ဂိုလ်မှာ `အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲမှာ အရေးကြီးဆုံးအရာမှာ အနိုင်ယူရန်မဟုတ်။ အနိုင်ယူခြင်းမှာ ပြိုင်ပွဲ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုသာဖြစ်သည်။ အရေးကြီးဆုံးမှာ အောင်ပွဲရရန်မဟုတ်ဘဲ ရင်ဆိုင်ရုန်းကန်နိုင်ရန်သာဖြစ်ပြီး အောင်နိုင်ရန်ထက် ကောင်းစွာယှဉ်ပြိုင်ခြင်းသည်သာ အဓိကဖြစ်သည်။´ ဟုဆိုခဲ့သည်။
ဒဏ္ဍာရီများ
အိုလံပစ်ဟူသော အမည်သည် ရှေးနှစ်ပေါင်း ၂၇၀ဝ ကျော်လောက်က ဂရိနိုင်ငံ အိုလံပီယာမြို့တွင် ဂရိလူမျိုးတို့ လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ်ရာမှ အစပြု၍ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဇုနတ်ဘုရားကြီးအား ပူဇော်ပသရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ နတ်များအား ပူဇော်ပသပွဲများတွင်လည်းကောင်၊ စားသောက်ပွဲကြီးများတွင်လည်းကောင်း ကစားခုန်စားပွဲများ ကျင်းပခဲ့ကြပြီး ထိုပွဲများသည် အိုလံပစ်ပွဲတော်၏ သမိုင်းအစလည်းဖြစ်ကြသည်။ ရှေးဟောင်းအိုလံပစ်ပွဲတော်များသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သောကြောင့် မည်သည့်အချိန်တွင် မည်သည့်အကြောင်းကြောင့် ကျင်းပခဲ့ကြမှန်း အတိအကျ မသိရချေ။ သို့သော် အိုလံပစ်ပွဲတော်နှင့် ပတ်သတ်၍ ဂရိလူမျိုးတို့တွင် ရှေးဟောင်းဒဏ္ဍာရီ ကလေးများရှိကြသည်။
အိုလံပစ်အားကစားပြိုင်ပွဲများသည် ဂရိနိုင်ငံက အစပြုခဲ့သည့် ပြိုင်ပွဲဖြစ်သောကြောင့်လည်း ဂရိတို့၏ နတ်ဘုရားပုံပြင်ဆန်ဆန် သမိုင်းကြောင်းများနှင့် ဆက်နွယ်နေပါသည်။ ပုံပြင်တွေအများကြီးထဲတွင်မှ အများစုမှ လက်ခံသဘောတူသော သမိုင်းကြောင်းမှာ `ဇု´နတ်မင်းကြီး၏ သားတော် `ဟီရာကလိစ်´အမည်ရှိ သူရဲကောင်းသည် ဖခင်၏ အောင်မြင်မှုများကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် အားကစားပြိုင်ကွင်းကြီး တစ်ခုကို ကိုယ်တိုင်တည်ဆောက်ပြီး အားကစားပြိုင်ပွဲများကို ကျင်းပစေခဲ့သည်။ `ဟီရာကလိစ်´သည် သူကိုယ်တိုင် လမ်းလျှောက်ပြီး အားကစားကွင်း၏ အလျားကို ခြေလှမ်း ၄၀ဝ သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ထိုအကွာအဝေး သတ်မှတ်ချက်မှာ နောင်တစ်ချိန် သင်္ချာပညာတွင် အကွာအဝေးယူနစ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ အချိန်ကာလအားဖြင့် ဘီစီ ၅ ရာစုနှင့် ၆ ရာစုအတွင်း ကျင်းပခဲ့ကြပြီး အနိုင်ရသူများသည် ကဗျာစပ်ဆိုပြီး ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း၊ ကျောက်သားတွင် ထွင်းထုမှတ်တမ်းတင် ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း အစရှိသည်ဖြင့် ဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများကို ဂရိနိုင်ငံများတွင် စတင်ကျင်းပခဲ့သည့် အချိန်မှာ ဘီစီ ၇၇၆ ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ သံလွင်ခက် သရဖူသည် အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ၏ ထင်ရှားသော အမှတ်အသားဖြစ်ပြီး အနိုင်ရသူများကို ငြိမ်းချမ်းခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထိုသံလွင်ခက်သရဖူဖြင့် ဂုဏ်ပြုသည့် အလေ့အထလည်းရှိသည်။
ဒဏ္ဍာရီတစ်ခု၏ အဆိုအရ အဲလစ်ပြည့်ရှင် အိုနိုးမော့က သူ၏လှပချောမောသော သမီးတော် ဟစ်ပိုဒေးမီးယားအား လာရောက် တောင်းရမ်းသူများအား မိမိနှင့်မြင်းလှည်းပြိုင်ပွဲများ ဆင်နွှဲစေသည်။ ဟစ်ပိုဒေးမီးယား၏ မြင်းများမှာ ဂရိတစ်ပြည်လုံးတွင် အသန်ဆုံး၊ အမြန်ဆုံး ဖြစ်သောကြောင့် ပြိုင်ပွဲဝင်များမှာ ဘုရင်ကြီးကို မနိုင်ပဲ ဇီဝိန်ကြွေရသည်သာ များလေသည်။ ထိုအခါ သမီးတော်ကို ကြိုက်သောကြောင့် ပီးလော့ဆိုသော လူငယ်သည် ဘုရင်ကြီးနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ရန်အတွက် တောင်းဆိုလေသည်။ ဘုရင်အိုနိုးမော့က မိမိအားနိုင်လျင် သမီးတော်နှင့်ပေးစားမည်ဟု ဆိုသောအခါ ပီးလော့သည် ဘုရင့်ကိုနိုင်ရန်အတွက် ဉာဏ်ဆင်တော့လေသည်။