cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရွှေပြည်အေး
ငယ်ဘဝနှင့်ဂီတခရီးလမ်း
ထိုမှ ရွှေပြည်အေး ရန်ကုန် သို့ ပြန်ရောက်ပြီး၊ မအေးမိကို ပန်းဟေ ဝန်သီချင်းတက်ပေးကာ အသံတိတ် ကားများ၌ တွဲဖက်သီဆိုတီးမှုတ်ခဲ့ရာ ဂီတလောက၌ ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသွား ခဲ့ပေသည်။
တနေ့တွင် ကိုလံဘီယာ ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၌ သီချင်းတိုက်နေကြခိုက် ရွှေပြည်အေးနှင့် မအေးမိက ပန်းဟေဝန်သီချင်းကို အမှတ်မထင် အလွတ်သဘော သီဆို တီးမှုတ်ကြရာ ကုမ္ပဏီမန်နေဂျာ မစ္စတာကိသ်က သဘောကျ၍ ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ အတွင်း ဓာတ်ပြားသွင်း ရောင်းချခဲ့ရာ ပန်းဟေဝန်သီချင်း မြန်မာပြည်အနှံ့ ထင်ပေါ် ကျော်ကြားသွားပေတော့သည်။ ပန်းဟေဝန် ဓာတ်ပြားသီချင်း အတီးပိုဒ် တနေရာ၌ မအေးမိက 'ကိုအေး၊ ကိုအေး ရွှေဂုံမြို့ အသည်းကြီး ကြိုးစား လိုက်စမ်းပါ' ဟု စကားပြော ထည့်သွင်း ထားသည်ကိုလည်း ကြားနိုင်ကြပေသည်။
ရွှေပြည်အေးအား ပန်းဟေဝန်သီချင်း အဦးအစ တက်ပေးခဲ့သူ ဆရာကြီး ဦးပြာလောင်က တခါတွင် 'မောင်အေး ငါ့သီချင်းကို ဖျက်တယ်' ဟု ပြောခဲ့ဖူးကြောင်းနှင့် အမှန်မှာ ဆရာရွှေပြည်အေးက တီးလုံး တီးကွက် အဆန်း အသစ်များ တီထွင် ဖန်တီး ထည့်သွင်းချင်သူလည်း ဖြစ်သဖြင့် သူ့ကိုယ်ပိုင် တီးလုံးတီးကွက်သစ်များ ကြားညှပ် ဖန်တီး ထည့်သွင်းခဲ့ပုံရသည်။ ဆရာ စစ်ကိုင်းလှရွှေက တခါ ပြောပြဖူးသည်မှာ ပန်းဟေဝန်သီချင်း၏ နောက်ဆုံးအပိုဒ်ဖြစ်သည့် 'တွန်ကြော် ငြာကြွေး' အပိုဒ်မှာ ဦးပြာလောင် တက်ပေးခဲ့သည့် မူအတိုင်း မဟုတ်ကြောင်း ကြားသိ၍ ဟုတ်၊ မဟုတ် မေးကြည့်ရာ ဆရာရွှေပြည်အေးမှာ ပြုံးပြုံးကြီးသာ နေကြောင်းနှင့် ဝန်ခံခြင်း၊ ငြင်းဆိုခြင်း မပြုကြောင်း သိရှိရသည်။ ဖွင့်မပြောခဲ့သော ကွယ်လွန်ခဲ့သူ ဆရာရွှေပြည်အေးသာ အမှန်တရားကို သိမည်ဖြစ်သည်။
အလန် ဝတ်သ်ဟိုင်းမား
အလန် ဝတ်သ်ဟိုင်းမား (၁၉၄၉ ခုနှစ်ဖွား)သည် သူ့အစ်ကိုဖြစ်သူ ဂျရတ် နှင့်အတူ House of Chanel ၏ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ထိန်းချုပ်ထားသူ ပြင်သစ်အခြေစိုက် ဂျူး-ပြင်သစ်လူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ Jacques Wertheimer နှင့် Eliane Fischer တို့၏ သားဖြစ်ပြီး Chanel စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို တည်ထောင်ခဲ့သူ Pierre ၏ မြေးဖြစ်သည်။
တစ်ဦးထဲပိုင် House of Chanel ကို ထိုနာမည်ဖြင့်မဟုတ်ဘဲ Eres Lingerie၊ Tanner Krolle မြင်းကုန်းနှီးနှင့် လယ်သာထုတ်ကုန်များ လုပ်ငန်း၊ Holland &Holland စသည့်အမည်များဖြင့် လုပ်ငန်းများစွာကိုပိုင်ဆိုင်သော အလန် ဝတ်သ်ဟိုင်းမား က စီမံလုပ်ကိုင်နေခြင်းဖြစ်သည်။
ပြင်သစ်တွင် ရုံးထိုင်ကာ Wertheimer ညီအစ်ကိုတို့သည် oenophiles ၏ အထင်ကရ ဝေဖန်ရေးဆုများကို ရထားသော Margaux ရှိ Rauzan-Segla ကဲ့သို့သော စပျစ်ခြံများ၊ Saint-Emilion ရှိ Chate au Canon တို့ကိုပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်စလုံးပင် မြင်းစီးရာတွင် စိတ်အားထက်သန်ကြပြီး La Presle Farm ဟုအမည်ပေးထားသော အရေးကြီးသည့် မျိုးကောင်းမျိုးသန့်မြင်းများအတွက် ပြိုင်ပွဲဝင် မြင်းကွင်းမြင်းဇောင်းများကို ဖွင့်လှစ်လုပ်ဆောင်ထားသည့် အပြင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပြိုင်ပွဲများပြုလုပ်ရန်အတွက် Wertheimer Farm နှင့် ပြင်သစ်ပြည်အတွက် Wertheimer et Frere တွဲဖက်လုပ်ငန်းဟု ပြုလုပ်ထားသေးသည်။
အရင်းမြစ်များ
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် ဘီလျံနာများ
ပန်းကူးရွာ၊ အောက်ပေကုန်း
ပန်းကူးရွာ၊ အောက်ပေကုန်း
ကြံချိန်ရွာ
ကြံချိန်ရွာ
၁၉၈၈ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲဝင် မြန်မာနိုင်ငံအသင်း
မြန်မာနိုင်ငံအသင်းသည် ၁၉၈၈ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲသည် ၁၉၈၈ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၇ရက်နေ့မှ အောက်တိုဘာ ၂ရက်နေ့အထိ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဆိုးလ်မြို့တွင် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံအိုလံပစ်ကော်မတီအနေဖြင့် အမျိုးသမီး ၂ဦးသာပါဝင်သော မြန်မာအားကစားအဖွဲ့ကိုစေလွှတ်ကာ အားကစားနည်း ၁မျိုးတွင် ယှဉ်ပြိုင်စေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ဤအားကစားပွဲမှာ နိုင်ငံ၏ အင်္ဂလိပ်အမည်ကို Burmaအနေဖြင့် နောက်ဆုံးယှဉ်ပြိုင်ခြင်းဖြစ်ကာ နိုင်ငံကုဒ် BIRကိုလည်း နောက်ဆုံးအသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ ပြိုင်ပွဲကျင်းပ​နေသည့်ကာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ နိုင်ငံ​ရေးအ​ခြေအ​နေမတည်မငြိမ် ဖြစ်​နေကာ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားကျင်းပပြီး နောက်တစ်နေ့ဖြစ်သော စက်တင်ဘာလ ၁၈ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သို့သော် အားကစားသမားများမှာ ရောက်နှင့်ပြီးသားဖြစ်၍ ဆက်လက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည်။ နွေရာသီအိုလံပစ်အပြီးကျင်းပသော နွေရာသီ ပါရာလမ်းပစ်ပြိုင်ပွဲကိုမူ ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအသင်း၏ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုများ
အင်းကုန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
အင်းကုန်းရွာ (Innkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ သမန်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၆၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်းချားရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ပင်းချားရွာ (Pinchar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ တောမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၈၈ ဦး၊ မ ၁၇၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလောင်းမင်းတရားကြီးအရေးတော်ပုံ
အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံ
မြန်မာသမိုင်း အမှတ်အသားတို့တွင် ထင်ရှားလှသော အရေးတော် ပုံကျမ်းများ အနက် အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံသည် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
ယင်းသည့် အရေးတော်ပုံ ကျမ်းများအနက် နောက်ဆုံးပေါ်သောကျမ်း ဖြစ်သဖြင့်လည်း အခြားကျမ်းများထက် စုံစုံလင်လင် ရှိသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံကျမ်းကို ပိဋကတ် သမိုင်းစာတမ်း ပုဒ်ရေ ၂ဝ၃၅ ၌ အလောင်းမင်း တရားကြီး လက်ထက် သံတော်ဆင့် လက်ဝဲနော်ရထာ စီရင်သည်ဟုပါ၍ ပုဒ်ရေ ၂ဝ၃၆ ၌ အလုံမြို့ အထက်တိုက် မောင်းထောင်ရွာ ဇာတိ တွင်းသင်းတိုက်ဝန်မင်း မဟာစည်သူ စီရင်ကြောင်းဖြင့် ဆိုသည်။
ထွန်းညို၊ ဦး၊ တွင်းသင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ ယင်းကိုထောက်၍ အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံ ကျမ်းနှစ်စောင်ရှိကြောင်း ထင်ရှား၏။ ၁၉၂၃ ခုနှစ် သုဓမ္မဝတီ တိုက်ထုတ် အရေးတော်ပုံ ငါးစောင်တွဲကျမ်း၌လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဟံသာဝတီ ပိဋကတ်ပုံနှိပ်တိုက်ထုတ် အလောင်း မင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံ၌လည်းကောင်း၊ တွင်းသင်းတိုက် ဝန် မဟာစည်သူ ရေးသားသည်ဟု ဖော်ပြလေသည်။ သို့သော် ဦးကျော်ထွန်း ပြုစုသော မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းကျမ်း တတိယ တွဲ၌မူကား သံတော်ဆင့် လက်ဝဲနော်ရထာ ပြုစုသည်ဟုသာ ဆိုသည်။ အချို့ဆရာတို့ကမူ အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေး တော်ပုံနှင့် ယိုးဒယားနိုင် မော်ကွန်းတို့ကို ရေးသားသော လက်ဝဲနော်ရထာဟူသည်မှာ လက်ဝဲသုန္ဒရဘွဲ့ကိုရပြီးမှ လက်ဝဲ နော်ရထာဘွဲ့ကို ထပ်မံရပြန်သည်။ လက်ဝဲနော်ရထာဘွဲ့ခံ အခြားသူမရှိဟု မှတ်ယူပြောဆိုကြသည်။ လက်ဝဲ နော်ရထာ လျှောက်ထုံးကျမ်း၏ နိဂုံး၌ ''ခမည်းတော် အလောင်းမင်တရား ကြီး လက်ထက် လက်ဝဲနော်ရထာ ဟူသော ဘွဲ့ကိုရ၍ သား တော်ကြီး ကန်တွင်းစည်းခုံစေတီတော် ဒါယကာ မင်းတရား လက်ထက် စည်သူ ကျော်ထင်ဘွဲ့ကိုရသော ပညာရှိအမတ် သည့်''စသည်ဖြင့် ဖော်ပြထားသည်ကိုထောက်၍ အလောင်း မင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် လက်ဝဲ နော်ရထာဘွဲ့ရ၍၊ သား တော်ကြီးလက်ထက် စည်သူ ကျော်ထင်ဘွဲ့ကိုရသော အမတ် တစ်ဦးရှိကြောင်း ထင်ရှားသိသာသည်။ ထိုနိဂုံး၌ လက်ဝဲသုန္ဒရ ဘွဲ့ကို ရသည်ဟု ကား မဖော်ပြချေ။ သို့ရာတွင် ကုန်းဘောင် ဆက် မြန်မာရာဇာဝင်၌ ''သက္ကရာဇ် ၁၁၁၉ ခု ကဆုန်လပြည့် ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အလောင်းဘုရား ဟံသာဝတီ တစ်မြို့ လုံးကို သိမ်းယူတော်မူပြီးနောက် ဝါဆိုလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့ တွင် မှူးမတ်တော်တို့ကို ဘွဲ့အမည်အရည် သနားတော်မူသော အခါ လက်ဝဲသုန္ဒရကို လက်ဝဲနော်ရထာဘွဲ့၊ ဝေလုရာဇာကို လက်ယာနော်ရထာဘွဲ့ပေးကြောင်း'' ဖော်ပြထားသဖြင့် ထို အမတ်သည် လက်ဝဲ သုန္ဒရဘွဲ့ရပြီး အမတ်ဟု ယူကြသည်။ သို့ရာတွင် ထိုလက်ဝဲသုန္ဒရသည် မန်ကျည်းတုံ ဦးမြတ်စံ မဟုတ်ဘဲ ကျောက်စာ၊ ခေါင်းလောင်းစာ၊ မော်ကွန်းစာများအရ မုံရွေးလက်ဝဲသုန္ဒရသာ ဖြစ်လေသည်။
စင်စစ် သေချာစွာ သုတေသနပြုသောအခါ အစအဆုံး အရေးအသားနှင့် ဖော်ပြပုံခြင်း လုံးဝမတူသော အလောင်းမင်း တရားကြီး အရေးတော်ပုံကျမ်း စာမူ နှစ်စောင်ရှိသည်ကို တွေ့ရ ရာ၊ ပိဋကတ်သမိုင်း စာတမ်း၌ ဆိုထားသည့်အတိုင်း ပုဂ္ဂိုလ် နှစ်ဦး သီးခြားစီ ပြုစုထားသော ကျမ်းနှစ်စောင်ရှိသည်မှာ အမှန်ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားလေသည်။ ကျမ်းတစ်စောင်က ရတနာပူရ အဝမင်းတို့၏ အစသ်ကို ပြဆိုပြီးဟူ၍ အစချီ ပြီးလျှင် ကျန်တစ်စောင်ကမူ အောင်သူတကာတို့၏ အထွတ် ဟူ၍ အစချီလေသည်။ အတွင်းစာသား ဖော်ပြပုံတို့၌ လည်း ကွာခြားသည်။ ကျမ်းတစ်စောင်တွင်ပါသော တပ်အမည်သည် ကျန်တစောင်၌ မပါဘဲရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရဲမက်တို့အမည် လည်း တစ်စောင်၌ပါ၍ တစ်စောင်၌ မပါချေ။ ပုံစံအားဖြင့် ဆိုရသော် ရေး၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ တနင်္သာရီမြို့များ မကျိုးမနွံ ရှိသည်ကို နှိမ်နင်းရန် ချီတက်သည့်အခါ အင်းဝ၌ထားခဲ့သည့် တပ်များအမည်၌ ကျမ်းတစ်စောင်တွင် ''သမိန်ဇိပ်ဗြဲတတပ်၊ ပိုက်သီဟတစ်တပ်၊ အဲနရဲတစ်တပ်၊ တလပန်းနှင့်လည်း ဆယ့်နှစ်တပ်သည် တပ်ပေါင်း ဆယ့်ငါးတပ်တွင် စစ်သည် လေးသောင်းငါးထောင် ဆယ်လုံး မြင်းရင်းနှင့်တကွ တလ ပန်းကို ဗိုလ်ချုပ်ခန့်ခြဲ့ပီးလျှင် အင်းဝမြို့တွင်ထားခဲ့၍'' ဟု ပါရှိပြီးလျှင် ကျမ်း တစ်စောင်၌မူ ''အဲကံကောင်းတပ်၊ ဇိပ်ဗြဲတပ်၊ ပိုက်သီဟတပ်၊ အဲနရဲတပ်နှင့် တပ်ပေါင်း ဆယ့် ငါးတပ်၊ စစ်သည်သူရဲ လေးသောင်းငါးထောင်ကို တလပန်း အုပ်ချုပ်၍ မုဆိုးဖိုမှစ၍ ရန်ဆူးရန်ညှောင့် ရန်ငုတ်တို့ကို သုတ်သင်ရမည်''ဟု ပါရှိလေသည်။
တစ်စောင်နှင့်တစ်စောင် ဖော်ပြပုံကွဲလွဲရုံသာမက ရေးဟန် လည်း ကွဲပြားသည်။ အောင်သူတကာတို့၏ အထွတ် အစချီ သော ကျမ်းသည် ''ရတနာပူရ အဝမင်းတို့၏ အစဉ်ကိုပြဆို ပြီး'' အစချီသောကျမ်းထက် ပိုမို ပြည့်စုံ၍ ဘုရင့်ဘုန်းစက်ကို ရိုသေညွတ်တွား၍ ရေးလေဘိသကဲ့သို့ အခေါ်အဝေါ်တို့၌ ရိုသေမှုကို ပြသထားသည်။ မြေဒူးမင်းကိုပင် မြေဒူးမင်းသခင်၊ အလောင်းဘုရားကိုင် ဘဝရှင် အလောင်းမင်းတရားကြီးဘုရား စသည်ဖြင့် ရေးသားထားလေသည်။
မည်သည့်စာမူကို ထိုပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးအနက် မည်သူရေးသည် ဟုကား အတိအကျ အဆုံးအဖြတ် မပေးနိုင်ကြချေ။ လက်ဝဲ နော်ရတာ (မြန်မာ ၁ဝ၈၅-၁၁၅၃)နှင့် တွင်းသင်းတိုက်ဝန် နှစ်ဦးလုံးသည် အရေးတော်ပုံကျမ်းမျိုးကို ရေးသားနိုင်သော မော်ကွန်းဆရာများဖြစ်၍ လင်္ကာစကားပြေနှစ်ထွေ ကျွမ်းကျင်သူ ချည်း ဖြစ်သည်။ အချိန်ကာလအားဖြင့် ခေတ်ပြိုင်ဟု ဆိုရသော် လည်း လက်ဝဲနော်ရထာက ခေတ်ဦးကျ၍ တွင်းသွင်း တိုက်ဝန် မဟာစည်သူ (မြန်မာ ၁ဝ၈၈ ဖွား)သည် ဘိုးတော်ဘုရား အထွတ်အမြတ်သို့ရောက်မှ မြှောက်စားခြင်း ခံရလေသည်။ လက်ဝဲနော်ရထာသည် အလောင်းဘုရား၏ တပ်များနှင့်အတူ ကိုယ်တိုင်ချီတက်အောင်ပွဲခံယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် လက်ဝဲနော်ရထာသည် အရေးတော်ပုံတွင် ကိုယ်တိုင်ပါခဲ့သည့် အတိုင်း အတွေ့အကြုံမှာ လက်ငင်းနီးစပ် ကြွယ်ဝနိုင်ဖွယ် ရှိသည့်အပြင် စကား အသုံးအနှုန်းအားဖြင့် လက်ထက်တော် တွင်း ဖြစ်သဖြင့် ကျွန်တော်ရင်းပီသသော ရိုသေမှု အသုံးအနှုန်း များကိုသာ သုံးနှုန်းမည်ဖြစ်သောကြောင့် အရေးတော်ပုံ နှစ် စောင်ကို လေ့လာလျှင် အောင်သူတကာတို့၏ အထွတ် ချီကျမ်းကို လက်ဝဲနော်ရထာ၏ လက်ရာဖြစ်သည်ဟု ဆုံးဖြတ် နိုင်ကြောင်း အချို့ပညာရှိတို့ ယူဆကြသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ယင်း၏ကျမ်းတွင် အကြောင်းအရာ အသေးစိတ် ပိုမို ပြည့်စုံ ကျယ်ဝန်းသည့်ပြင် ''မြေဒူးမင်းသခင်၊ အလောင်းမင်း တရားကြီး ဘုရားစသော လက်ထက်တော်သုံး အရေးအသား အခေါ်အဝေါ်များ ပါရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်''ဟု ဆိုလေသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံသည် အဖြစ်အပျက် တစ်ရပ်တည်းကို တချိန် တစ်ခေတ်တည်းတွင် သိမှီသူနှစ်ဦးက တစ်နည်းတစ်ဖုံ ရေးသားခဲ့ကြောင်းကိုကား တိကျစွာ သိရှိရလေသည်။
အလောင်းမင်းတရားကြီး အရေးတော်ပုံကျမ်းသည် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ စစ်မက်ရေးရာများကိုသာ ဖွဲ့ဆို သည်မဟုတ်ပဲ၊ ဖတ်ရှုသူအပေါင်းတို့တွင် ရဲစိတ်ရဲမာန် တဖွားဖွား တက်ကြွရန် မြန်မာများ၏ ဘုန်းတန် ခိုးလက်ရုံး ရည်များကိုလည်း ထည့်၍ဖွဲ့ဆိုသဖြင့် ဧချင်းကဲ့သို့ပင် ဖတ်ရှုသူ တို့စိတ်၌ ဇာတိမာန်တက် ကြွစေသည်။ ဧချင်းစာကို စကားပြေ ဖြင့် ပြန်၍ ရေးသားသကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ ဤကျမ်းပြုစု ရေး သားထားပုံမှာ ခမ်းနားပြေပြစ်၍ ပေါရာဏစကားများ ကွယ် ဝှက်သောအနက်ရှိသည့် စကားများသည် ရာဇာဓိရာဇ် အရေး တော်ပုံကျမ်းများမှာလောက် မပေါများချေ။ ဇာတိသွေး ဇာတိ မာန်ကို ရာဇာဓိရာဇ် အရေးတော်ပုံ၌ထက် ပိုမို ထိခိုက်လှုံ့ကြွ စေသည်။ တပ်ဆင်တပ်ဖွဲ့ပုံ စစ်ဆင်စစ်တက်ပုံများကိုလည်း ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း ရှင်းလင်း ပြတ်သားစွာ ဖော်ပြထား လေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုနှစ် တန်ခူးလတွင် အလောင်းမင်း တရားကြီးအလောင်း ဦးအောင်ဇေယျသည် မုဆိုးဘိုရွာမှ မွန် တို့၏ အန္တရာယ်ကို စတင် တွန်းလှန်ကာ ထီးနန်းသိမ်းယူ သည်မှစ၍ အန္တရာယ်တို့ကို ရဲရည်တပ် သူရဲကောင်းများနှင့် မည်သို့ခုခံ တိုက်ခိုက်ကြပုံများပါ ဖော်ပြထားသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် ဒဂုန်မြို့ကို ရန်ကုန်ဟု အမည်သမိုက်၍ မြို့သစ်တည်ပြီးနောက် တာမွေ တပ်ကြီး လည်းကောင်း၊ ဘောင်နင်မလစ်တပ်ကြီးကိုလည်းကောင်း တိုက် ခိုက်ပုံများနှင့် နောက်တစ်ကြိမ် ရွှေဘိုမှ ချီတက်လာကာ မွန် ဒေသများကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ကြောင်းများကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ဤကျမ်းတွင် မြန်မာ သူရဲကောင်းနှင့် မွန် သူရဲကောင်းတို့ တိုက်ခိုက်ပုံများကို ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း သရုပ်ဖော်ထားသည်။
ဟံသာဝတီတွင် အလောင်းမင်းတရားသည် မွန်ဘုရင်၏ သမီးတော်ကို လက်ခံသိမ်းပိုက်သည့် အခမ်းအနားများ၊ မှူးမတ် ချွေရံတို့အား အထိုက်အလျောက် အဆောင်အယောင် အသီးသီး ခြီးမြှင့်ပုံများ၊ မဏိပူရ ကသည်းမင်း၊ ထားဝယ်မင်း၊ ညောင်ရွှေ စော်ဘွားတို့ ခိုဝင် အညံ့ခံပုံများ၊ အလောင်းမင်းတရား ယိုးဒယားသို့ ချီတက် တိုက်ခိုက်ကြောင်းနှင့် နတ်ရွာစံသည် အထိ အကြောင်းအရာများကို ဖော်ပြထားသည်။ အချုပ်အားဖြင့် အလောင်းမင်းတရား လက်ထက်တော် အချိန်ကာလ တစ်လျှောက်လုံး ဖြစ်ပျက်ပုံများတွင် စစ်မှုစစ်ရေး တိုက်ခိုက်ပုံများကို အဓိကထား၍ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၃ ခုမှ ၁၁၂၂ ခုအထိ နှစ်ပေါင်း ကိုးနှစ် အတွင်း အရေးတော်ပုံကို ဖော်ပြထားသော အသေးစိတ်သမိုင်း ဖြစ်ပေသည်။
ဂျေားဂဲဟမဘူတာ
ဂျေားဂဲဟမဘူတာ  (上下浜駅 ဂျေားဂဲဟမ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နီးဂတခရိုင်၊ ဂျေားအဲဆွတ်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပင်ရင်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပင်ရင်းရွာ (Pinyin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈၆ ဦး၊ မ ၅၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရခါရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
သရခါရွာ (Tharakhar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ သရခါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရခါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၇ ဦး၊ မ ၅၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကေသမုတ္တိသုတ်
ကောသလနိုင်ငံ ကေသမုတ္တနိဂုံးသား ကာလာမအမျိုးသားတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ ဘုရားရှင် ကောသလတိုင်း၌ ဒေသစာရီကြွတော်မူစဉ် ကေသမုတ္တနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်၏ အမျိုးအနွယ်, အရည်အချင်း, တရားတော်၏ အရည်အချင်း, ဘုရားရှင်၏ လုပ်ဆောင်ချက် ကောင်းသောဂုဏ်သတင်းများကို ကြားသိကြရသဖြင့် ဘုရားရှင်ထံ အဖူးအမြော်ရောက်ရှိလာကြပုံ၊ ကာလာမ အမျိုးသား လေးမျိုးတို့ ဘုရားရှင်နှင့် ဆက်ဆံပုံ၊ ရှေးကရောက်ရှိလာကြသော သမဏ ဗြာဟ္မဏတို့၏ အယူဝါဒရေးရာနှင့် စပ်၍ ဆောင်ရွက်သွားကြပုံ လျှောက်ထားချက်၊ အယူဝါဒရေးရာနှင့် ဆက်စပ်၍ ချက်ချင်းလက်မခံရသော အချက် (၁၀)ချက် -အကုသလ, သာဝဇ္ဇ, ဝိညုဂရဟိတဖြစ်သော လောဘ, ဒေါသ, မောဟတို့ အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ရှိသော် ဖြစ်တတ်သော သဘောတရားနှင့် အပြစ်များ၊ ကုသလ, အနဝဇ္ဇ ဝိညုပသတ္ထုဖြစ်သော အလောဘ, အဒေါသ, အမောဟတို့ အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ရှိသော် ဖြစ်တတ်သော သဘောတရားနှင့် အကျိုးတရားစိစစ်ချက် အကျယ်၊ ဗြဟ္မဝိဟာရတရားလေးပါး ပွားများပုံ၊ ထိုသို့ ပွားများခြင်းကြောင့် မျက်မှောက် ဘဝမှာပင် ထောက်ရာ, မှီရာ, တည်ရာ လေးမျိုး ရနိုင်ပုံ ဟောတော်မူချက်၊ ကေသမုတ္တိ နိဂုံးသား ကာလာမအမျိုးသားတို့၏ ပြန်လည်လျှောက်ထားချက်၊ ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူပုံ-တို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။
ကျီးဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကျီးဝရွာ(Kyeewa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကြက်မအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြက်မအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၀ ဦး၊ မ ၄၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချန်ထွန်း၊ ဦး(ဒါရိုက်တာ)
ချန်ထွန်း၊ ဦး (၁၉ဝ၈ ၁၉၃၈)
စစ်ကြိုခေတ် မြန်မာရုပ်ရှင်လောကတွင် ရှေ့ဆောင်ဒါရိုက် တာ တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သော ဒါရိုက်တာ ဦးချန်ထွန်းကို အဘ ဦးညွန့် (ဗြိတိသျှဘားမားရုပ်ရှင်၊ ယခု ညွန့်မြန်မာရုပ်ရှင် နှင့် ဟံသာဝတီသတင်းစာတိုက်ပိုင်ရှင်)နှင့် အမိ ဒေါ်ဖွားသစ်တို့ က မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းမောင်နှမ ငါးယောက်အနက် ဒုတိယ မြောက်သားဖြစ်သည်။
ဦးချန်ထွန်းသည် စစ်ကြိုခေတ်က အင်းစိန်စက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ ကျောင်းသို့ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး အိုဗာစီယာ (လမ်း ဗိုလ်) အဖြစ် ခေတ္တ အလုပ်ဝင်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာဆရာခန့် ရိုက်ကူး၍ မင်းသား မောင်မောင်အေး၊ မင်းသမီး ခင်မေကြီးတို့ပါဝင်သော အပျို့လင်ဇာတ်ကားအတွက် ဇာတ်ညွှန်း ရေးသားပေးခဲ့သည်။
ထိုနောက် ဦးချန်ထွန်းသည် ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ ရုပ်ရှင်ပညာကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့ပြီး ယင်းနှစ် အတွင်းမှာပင် ဒါရိုက်တာအဖြစ် ပန်းစေတီအသံထွက် ရုပ်ရှင် ကားကို ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီအတွက် ရိုက်ကူးပေးခဲ့ သည်။ ပန်းစေတီဇာတ်ကားတွင် မင်းသား မောင်မောင်အုန်း (နောင်တွင် မိုးဗြဲရေကာတာ တည်ဆောက်ရေး အင်ဂျင်နီယာ ချုပ် ဦးအုန်း)၊ မောင်မောင်အေး၊ မင်းသမီး မေမေဝင်းနှင့် ခင်ခင်ရီတို့ ပါဝင်သည်။
ဒါရိုက်တာ ဦးချန်ထွန်းသည် မင်းသား ခင်မောင်ရင်၊ ဘတင့်နှင့် မင်းသမီး မေမေဝင်းတို့ ပါဝင်သော သူဇာရုပ်ရှင် (၁၉၃၇၊ မင်းသား ဘတင့်၊ မေမေဝင်းတို့ပါဝင်သော အချစ်ဆုံး ရုပ်ရှင်(၁၉၃၉)၊ မင်းသား မောင်မောင်အေး၊ မင်းသမီး ခင်ခင်ရီ တို့ပါဝင်သော မမေ့နိုင် ရုပ်ရှင်(၁၉၄ဝ)၊ မင်းသား ချစ်ဆွေ၊ သောင်းရွှေနှင့် မင်းသမီး ခင်ခင်ရီတို့ပါဝင်သော ဘုန်းတော်ရှင် အသံတိတ်ရုပ်ရှင်(၁၉၄၁) စသည့် နာမည်ကျော် ရုပ်ရှင်ကား များကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဦချန်ထွန်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ အိန္ဒိယနှင့် တရုတ် စသည့်နိုင်ငံများသို့ မြန်မာရုပ်ရှင် တိုးတက်ရေးအတွက် လေ့လာရန် သွားရောက် ခဲ့သည်။ ထိုနောက် ဗြိတိသျှ ဘားမားရုပ်ရှင်မှ မင်းသား တင်ဆွေ၊ မင်းသမီး ခင်ခင်ရီတို့ပါဝင်သော ဂုဏ်ရုပ်ရှင်ကား (၁၉၄၆)၊ မင်းသား ဇေယျ၊ ဘဆွေနှင့် မင်းသမီး မုဒုံမယ် တင်တင်မူတို့ ပါဝင်သော လင်နဲ့အပျိုဇာတ်ကား (၁၉၄၈)၊ မင်းသား အေဝမ်းညွှန့်မောင်နှင့် မင်းသမီး မေမြင့်တို့ပါဝင်သော သူချစ်(၁၉၅၁)နှင့် မင်းသား မျိုးမြင့်၊ မင်းသမီး ထိပ်တင်ထွေး တို့ ပါဝင်သော ချစ်၍ခေါ်ရာ(၁၉၅၃) စသည့် ရုပ်ရှင်ကားများ ကို အဆက်မပြတ် ရိုက်ကူးခဲ့လေသည်။
ဒါရိုက်တာ ဦးချန်ထွန်း ရိုက်ကူးသော ရုပ်ရှင်ကားများ အနက် သူဇာနှင့် သူချစ် ရုပ်ရှင်ကားများမှာ ထူးချွန် ပြောင် မြောက်ခဲ့သည်။ ဂုဏ်ဇာတ်ကားလည်း အောင်မြင်ကျော်ကြား လူကြိုက်များခဲ့သည်။ သူချစ် ဇာတ်ကားသည် ထိုခေတ်က အောင်မြင်သော တောင်သူလယ်သမားတို့ဘဝ သရုပ်ဖော်ထား သောကြောင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံမှ ဝယ်ယူ၍ တရုတ် အသံဖလှယ်ပြီး တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် ပြခဲ့ရသော ရုပ်ရှင်ကားဖြစ်သည်။
ဒါရိုက်တာ ဦးချန်ထွန်းသည် ၁၉၃၉ ခုနှစ်က ၎င်းရိုက်ကူး ခဲ့သော အချစ်ဆုံးဇာတ်ကားအတွက် အထက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဦးမောင်ကြီး ချီးမြှင့်သော ဒါရိုက်တာ ရွှေတံဆိပ်ဆုကို ရရှိခဲ့ သည်။ မြန်မာရုပ်ရှင်နှင့် လူမှုဝန်ထမ်း ကိစ္စများတွင် ထူးခြားစွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အတွက် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ဖြင့် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ဒါရိုက်တာ ဦးချန်ထွန်းသည် ချစ်၍ခေါ်ရာ ရုပ်ရှင် ဇာတ် ကား ရိုက်ကူးပြီးနောက် ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီတွင် အုပ်ချုပ်မှု ဒါရိုက်တာလူကြီးအဖြစ် အတန်ကြာသည်အထိ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းမှ လုံးဝ အနားယူကာ မေမြို့တွင် သွားရောက် အခြေချနေထိုင်သည်။ ဒါရိုက်တာ ဦးချန်ထွန်းသည် ၁၉၈၃ ခုနှစ် မေလတွင် မေမြို့နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ယဉ်ယဉ်လှနှင့် သားသမီးရှစ်ယောက်၊ ယခင်အိမ်ထောင်နှင့် သားသမီးလေးယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ဂေါ်ရခါးလူမျိုး
ဂေါ်ရခါးလူမျိုး(Gurkhas; गोर्खा; ) သည် မြန်မာပြည်၌ မှီတင်နေထိုင်‌သော လူမျိုးနွယ် တစ်စုဖြစ်သည်။ ရှေးကာလကပင် ဗြိတိသျှစစ်တပ်များတွင် စုဆောင်းဖွဲ့စည်း၍ ဂေါ်ရခါးတပ်ဟူ၍ သီးခြားထူထောင်ခဲ့သည်။ ဂေါ်ရခါးများတွင် ခူကူရီးခေါ် လေးလံသော ဓားကောက်ကို ဆောင်ထားလေ့ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်တွင် ဂေါ်ရခါး အရပ်သားများ နေထိုင်ကြသည်။ နွားမွေးခြင်း၊ နွားနို့နှင့် ဒိန်ခဲထောပတ် ပြုလုပ်ခြင်း၊ သီးနှံ့စိုက်ပျိုးခြင်း၊ မုန့်ပဲသရေစာ ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးလေ့ရှိသည်။
ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၁ သန်းနီးပါး ရှိပြီး ယခု ဂေါ်ရခါး အများစုသည် ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ ပြင်ဦးလွင်၊ မိုးကုတ်၊ တမူး၊ ကလေးမြို့၊ တောင်ကြီး နှင့် နိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများသည် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး၊ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး၊ မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု သမိုင်း၊ လွတ်လပ်ရေးကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှု သမိုင်းများတွင် စွန့်စွန့်စားစားပါဝင်ခဲ့သည်။ အောင်ဆန်းသူရိယဘွဲ့ ရရှိသော ဆာ့ခ်ဗဟာ ဒူးရွိုင်း (ကြည်း ၀၁၉၁၄) သည် ဂေါ်ရခါး စစ်သည်တော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု နှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ
ဂေါ်ရခါးလူမျိုးအများစုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် နီပေါနှင့် မြန်မာဘာသာစကားများကို ပြောဆိုကြသည်။ ဂေါ်ရခါးလူမျိုး ၆၀ % သည် ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကို ၄၀ % ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။
ပညာရေး
ဂေါ်ရခါးလူမျိုးအများစုသည် ပညာရေးတွင် အလွန်အရေးပါပြီး မြန်မာပြည်တွင် အဆင့်မြင့် (ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ၊ အင်ဂျင်နီယာ သို့မဟုတ် ပါရဂူဘွဲ့) ဒီဂရီရရှိသူများ၏ အချိုးအစား မြင့်မားသောဝေစုကို ကိုယ်စားပြုပါသည်။
သားရေ
သားရေဖြင့်လူသုံးပစ္စည်းအမျိုးမျိုးပြုလုပ်ကြသည်။ သားရေကိုမည်သို့ရရှိသနည်း။ သားရေ ရရှိသော တိရစ္ဆာန်များ၊ ရှေးသမားရိုးကျအတိုင်း ဆောင်ရွက်နေသော သားရေနယ်လုပ်ငန်း၊ လုပ်ငန်းအဆင့်ဆင့်၊ သားရေ အမျိုးမျိုးအစားစားတို့နှင့်တကွ သားရေတုများပေါ် ပေါက်ခဲ့သောလည်း သားရေစစ်၏အဆင့်အတန်း မမီပုံကိုပါတင်ပြထားသည်။
သားရေ
သားရေသည် အလွန်အသုံးဝင်သော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ လူတို့၏အသုံးအဆောင်များဖြစ်သော ဖိနပ်၊ သားရေသေတ္တာ၊ လက်ဆွဲအိတ်စသည်တို့အပြင် အဝတ်အစားများကိုပင်တစ်ခါတစ်ရံ သားရေဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ ထို့ ပြင်အရာဝတ္ထုများကို တုတ်နှောင်ထားရန်လည်းကောင်း၊ အုံးဖုံတို့ကို ဖုံးအုပ်ရန်သော်လည်းကောင်း၊ သားရေကိုအသုံးပြုကြသည်။ မြင်း၊ ဆင်၊ နွားအစရှိသော တိရစ္ဆာန်တို့၏ကကြိုး တန်ဆာများကိုလည်း သားရေဖြင့်သာပြုလုပ်ကြလေသည်။
လူတို့အတွက်ဤမျှအသုံးဝင်သောပစ္စည်းကို မွေးမြူ ထားသော ကျွဲ၊ နွား၊ မြင်း၊ သိုး၊ ဆိတ်နှင့် ဝက် တို့၏ သားရေမှများသောအားဖြင့်ရရှိကြသည်။ ပင်လယ်ထဲ၌ ကျက်စားကြသော ရေသတ္တဝါများနှင့်ကုန်းပေါ်တွင် ကျက်စားကြသော အခြားတိရစ္ဆာန်ရိုင်းများမှလည်း သားရေရရှိကြသည်။ သမင်၊ ဒရယ်၊ သားပိုက်ကောင်၊ စသောတောကောင်တို့၏သားရေများကို အသုံးချသည့်နည်းတူ မိချောင်းခေါင်းတို၊ ငမန်းဟိုင်း၊ ပင်လယ်ဖျံ၊ ဝေလငါးအစရှိ သည့် ရေသတ္တဝါတို့၏သားရေကိုလည်းအသုံးချကြသည်။
များမကြာမီက ဖွတ်၊ မြွေ၊ ဖား၊ မိချောင်းခေါင်းရှည် တို့၏သားရေကိုပင် အလှကုန်ပစ္စည်းများပြုလုပ်ရန်အတွက် အသုံးချလာကြသည်။ ကုလားအုပ်သားရေ၊ ဆင်သားရေ တို့ကိုလည်း အချို့တိုင်းပြည်များ၌ အသုံးပြုကြသည်။ ငှက်ကုလားအုပ်၏သားရေသည်လည်း အသုံးဝင်သည်။ သားရေ ရရှိသောတိရစ္ဆာန်တို့၏အမျိုးအမည်အရေအတွက်ထက် သားရေအမျိုးအစားကပို၍များပြားလေသည်။ သားရေကိုအစား ထိုးရန်ပစ္စည်းဟူ၍ ရှာဖွေမတွေ့ရသေးချေ။
တိရစ္ဆာန်၏ကိုယ်မှသားရေကိုခွာယူပြီးလျှင်ပြီးချင်း ကျွန်ုပ်တို့အသုံးချနိုင်မည်မဟုတ်ချေ။ မပြုပြင်ရသေးသော သားရေပြားများကို သားရေစိမ်းဟုခေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် သားရေစိမ်းများ ပုပ်ပျက်ယိုယွင်းမသွားစေရန်နှင့် အလိုရှိသလိုအသုံးချနိုင်ရန် အဆင့်ဆင့်ပြုပြင်ပေးရသည်။ ယင်းကဲ့သို့ သားရေစိမ်း ကြိုပြုပြင်ပေးခြင်းကို သားရေနယ်သည်ဟု ခေါ်ကြသည်။ သားရေနယ်သည့်အတတ်ကိုလူတို့သည် အလွန်ရှေးကျသော ခေတ်မှစ၍ တတ်မြောက်ခဲ့ကြသည်။
ရှေးအီဂျစ် ခေတ်ကတည်းကပင် သားရေကို ကောင်းစွာအသုံးချတတ်ပြီးဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ ခန့်ကပြုလုပ် ထားသောသားရေကို ယခုတိုင် ကောင်းမွန်စွာတွေ့ရှိကြရသေးသည်။ ရှေးခေတ်လူတို့သည် တိရစ္ဆာန်တို့၏သားရေကို နယ်ရာ၌မူလပါရှိသော အမွေးအမှင်တို့ကို ပယ်မပစ်ဘဲ တစ်ဖက်သတ်သတ်ကိုသာ ပြုပြင်၍ဝတ်ဆင်ရန် သုံးစွဲကြသည် ဟုဆိုရချေမည်။ အမွေးအမှင်ပါသော သားရေမှာပို၍နွေးမည်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အမွေးအမျှင်တို့ကိုပယ်ပစ်ပြီးသားရေကိုလည်း ဖိနပ်ကဲ့သို့အခြားအသုံးအဆောင်များပြုလုပ်နိုင်ကြောင်း သိရှိလာသည့်အလျောက် သားရေနယ်သည့်လုပ်ငန်းမှာ တစ်ဆင့်တက်လာလေသည်။
သားရေနယ်နည်းအမျိုးမျိုးကိုလည်းစမ်းသပ် တွေ့ရှိလာကြပြန်ရာ ယခုအချိန်အခါတွင် သားရေကြမ်း၊ သား ရေနု၊ သားရေပျော့အစရှိသည့် အစားစားတို့ကို ပြုပြင်နိုင်စွမ်းရှိကြပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် အခြားကုန်ချော ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရာ၌ အဘက်ဘက်တွင် တိုးတက်လျက် ရှိသလောက်သားရေနယ်သည့်နည်းစနစ်မှာမူ ရှေးခေတ်အီဂျစ်လူမျိုး တို့တီထွင်ထားခဲ့သော နည်းနိသျထက်လွန်ကဲ၍ စွမ်းဆောင်နိ်ုင်ခြင်းမရှိကြသေးချေ။ သားရေလုပ်ငန်းတွင် ပထမဆုံးအလုပ်မှာ တိရစ္ဆာန်၏ကိုယ်မှသားရေကို နဂိုအတိုင်း မစုတ်မပြတ်စေဘဲ ခွာယူခြင်းပင်ဖြစ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ တိရစ္ဆာန်တို့အတွင်းသို့ လေသွင်းပေးခြင်းဖြင့် သားရေခွာရလွယ်ကူစေသည်။ ယခု အခါတွင် ခေတ်မီ တန်ဆာပလာတို့ဖြင့် သားရေကိုခွာယူကြသဖြင့် သားရေများကိုနဂိုအတိုင်းရရှိနိုင်ကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ သားရေကို အစိမ်းအတိုင်း သားရေနယ်သည့်ဌာနသို့ တင်ပို့ကြသည်။ အကယ်၍ သားရေကိုသားရေနယ်ရာ ဌာနသို့ ရုတ်တရက်မပို့ဖြစ်နိုင်လျှင် မပုပ်ပျက်ရအောင် အခြောက်လှန်း၍ဖြစ်စေ၊ သားရေ၏အတွင်းဘက်ကို ဆားနယ်၍ဖြစ် စေထားရသည်။ သားရေစိမ်း၏ အသားဘက်တွင်ကျန်ရှိနေသော အသားနှင့်အရိအရွဲများကို ကုန်စင်အောင်လှီးဖြတ်၍ ရေတစ်ကြိမ်ဆေး ကြောရသည်။ ရေစစ်သည့်အခါ သားရေစိမ်း၏အတွင်းဘက်ကို ဆားဖြူးပြီးနောက် ဆားပျံ့နှံ့ဝင်စေ ရန်ခြေထောက်ဖြင့် နာနာနင်းနယ်၍ ဆားထည့်ထားရသည်။ ယင်းသို့ငါးရက် တစ်ကြိမ်ကျ ဆားများဖြင့်ထည့်လျက် သုံးကြိမ်ခန့် ဆားဖြင့်သုတ်လိမ်းပေးပြီးလျှင် သားရေများကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခုထပ်ထားကာ တစ်လကျော်ခန့်ကြာရှည်ထား နိုင်သည်။
လူ၏ကိုယ်ခန္ဓာပေါ်တွင်ရှိသော သားရေတွင် အထပ်သုံးလွှာရှိသကဲ့သို့ တိရစ္ဆာန်၏သားရေ၌လည်း အထပ် သုံးလွှာရှိသည်။ အပြင်ဆုံးအထပ်လွှာနှင့် အတွင်းဆုံးအထပ်လွှာတို့ကို ပယ်ပစ်၍ သားရေစစ်ဖြစ်သော အလယ်ထပ်လွှာကို သာလျှင် သားရေနယ်ရန် ခွာထုတ်ရလေသည်။ သားရေနယ်သည့်လုပ်ငန်းမစမီ သားရေချပ်တို့ကို ရေစိမ်ရသည်။ လတ်ဆတ်သော သားရေကိုရေထဲ၌ တစ်နာရီခန့်စိမ်ရ၍ ဆားနယ်ထားသည့်သားရေကို ရေထဲ၌ ငါးနာရီမှ ခြောက်နာရီအထိစိမ်၍ ရေကိုသုံးလေးကြိမ်လဲကာ သားရေ၌ပေကျံနေသောသွေး ရွှံ့ အမှိုက်စသည်တို့ ပြောင်စင်သွားအောင်ဆေးပေးရသည်။ သားရေချပ်၏ တဘက်တွင်ရှိသော အဆီမျှင်အကြောမျှင်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ တစ်ခြားတစ်ဖက်တွင်ရှိသော အမွေးအမှင်တို့ကိုလည်းကောင်း သက်ဆိုင်ရာ စက်ကရိယာများဖြင့် သုတ်သင်ဖယ်ရှင်းရသည်။ ထိုနောက်ကော့စတစ်ဆိုဒါတပေါင်၊သို့မဟုတ် ဆိုဒီယံဆာလဖိုက်နှစ် ပေါင်ကိုရေဂါလံ ၁ဝဝ တွင်ဖျော်၍ ဆောင်းရာသီတွင် ၃၆ နာရီ၊ နွေရာသီတွင် ၁၂ နာရီမှ ၂၄ နာရီစိမ်ထားရသည်။ ယင်းသို့စိမ်စဉ် အတွင်းသားရေချပ်ကို နှစ်ကြိမ်ခန့်ဆယ်၍ သားရေအတွင်းသားကို ထန်းတုံးပေါ် မှောက်တင်ကာဓား ကောက်အတုံးနှင့် နာနာခြစ်ပေးရသည်။ ထိုအခါသားရေသည် ပျော့ပျောင်းလာလေသည်။ ထိုနောက်ကျန်နေသော အမွေးများ အဆီများ အစေးအညှော်များကို အရည်ပျော်ကျ ပျောက်ပျက်သွားစေရန်ထုံးရေစိမ်ပေးရသည်။
ထုံးရေစိမ်လိုက်သောအခါ သားရေသည် ထူပွလာလေသည်။ ထုံးရေမှဆယ်ပြီးနောက် ထုံးများ ကျွတ်သွားစေရန်၊ အရည်ပျော်နေသော အစေးအညှော်များ ထွက်သွားစေရန်၊ အမွေးငုတ်များအညစ်အကြေးများ ထွက်သွားစေရန်နှင့် ထူပွနေခြင်းမှ ပါးလွှာပျော့ပျောင်းသွားစေရန် လက်တစ်အက်စစ်၊ ဗျူတရစ်အက်စစ်၊ အက်ဆီတစ်အက်စစ်နှင့်ဗောရစ် အက်စစ်တစ်မျိုးမျိုးကို သားရေချိန်၏ တစ်ရာခိုင်နှုန်း ထည့်၍ချဉ်ရေစိမ်ရသည်။ ယင်းကိုဗေ့တင်းဟုခေါ်သည်။ ဖွဲနုချဉ်ရည်နှင့်လည်း ထုံးချွတ်တတ်ကြသေးသည်။ ဖွဲနုချဉ်ရေစိမ်ခြင်းသည် များစွာငွေကုန်သက်သာ၍ ခရီးရောက်သည်။ အက်စစ်ဖြင့် ထုံးချွတ်ပြီးနောက် ခိုချေး ခွေးချေးတို့ဖြင့်ထပ်၍ ထုံးချွတ်ရသည်။
ယင်းကိုပျူယားရင်းဟုခေါ်သည်။ ခိုချေး ခွေး ချေး ချဉ်ရည်၏သတ္တိသည်ပိုမိုကောင်းသဖြင့် မာကျောသော ဆိတ်သားရေကိုပင် လွယ်ကူစွာပျော့ပျောင်းစေသည်။ ရွံရှာဖွယ်ကောင်းသော ခိုချေးခွေးချေးတို့အစား သိပ္ပံဆရာတို့ တီထွင်ထားသော အိုရိုပွန်း၊ ပင်ကရိယော၊ အင်ဇိုး၊ ပျူးယားရင်း၊ ပါးရိုးလီ စသောဓာတ်ချဉ်ရည်တို့ဖြင့်လည်း စိမ်ကြသည်။
ယင်းသို့အထပ်ထပ်ချေးချွတ်ပျော့ပျာင်းအောင်လုပ်ပြီးမှ သားရေနယ်ရသည်။ သားရေကို တစ်စုံတစ်ရာပစ္စည်းမပြုလုပ်မီ နယ်ရသည့်ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထိုသားရေကို ပုပ်ပျက်မသွားစေရန်နှင့် ပျော့ပျောင်း၍ ပိုမိုခိုင်ခန့်လာစေရန်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင်နယ့်ပြီးသား သားရေထဲသို့ ရေအလွယ်တကူနှင့် မဝင်နိုင်ချေ။ သားရေနယ်နည်းအမျိုးမျိုးရှိ၏။ နည်းတစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုးသိုးကာသီကာမျှသာခြားနား လေသည်။ ယင်းသို့ ပုံသေနည်းနည်းကိုမထားဘဲ နည်းအမျိုးမျိုးကွဲပြားနေရခြင်းမှာ လိုချင်သောသားရေ အမျိုးအစားကိုလိုက်၍ ထိုသားရေမျိုး ရရှိရန်အတွက် သင့်လျော်သည့်သားရေနယ်နည်းကို အသုံးပြုရခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်လေသည်။
သားရေနယ်နည်းမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် ထင်ရှားသော နည်းသုံးနည်းတို့ကား သစ်ခေါက်ရည်ဖြင့်သားရေနယ် နည်း တစ်မျိုး၊ ကလိုရိုမီယမ်သတ္တုကဲ့သို့ သတ္တုတစ်မျိုးမျိုးဖြင့် သားရေနယ်နည်း တစ်မျိုးနှင့်၊ ငါးဆီ၊ သို့မဟုတ် အမဲ ဆီတို့ဖြင့် သားရေနယ်နည်းတစ်မျိုးတို့ဖြစ်လေသည်။ ဤသားရေနယ် နည်းသုံးမျိုးတို့တွင် သစ်ခေါက်၊ သစ်သီး၊ သစ်စေ့၊ သစ်ရွက်တို့ဖြင့်ပြုပြင်သည့်နည်းမှာ အလွန် ရှေးကျသောသမားရိုးကျနည်းပင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရသော်လည်း အထူးသဖြင့်ထူထဲလှသော သားရေချပ်များအတွက် ဤနည်းကို ယခုထက်တိုင်အသုံးများလျက်ရှိကြသည်။ သားရေနယ်ရန်အသုံးချနိုင်သောသစ်ပင်ကြီး၊ သစ်ပင်ငယ်ပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသည်။ ဝက်သစ်ချခေါက် နှင့် ဟင်းမလုပ်ပင်၏အခေါက်တို့ကို ထူထဲသော သားရေများနယ်ရာ၌ အသုံးများသည်။ မိုးမခပင် သစ်အယ်ပင်နှင့် ဗတ်ချခေါ်ဗုဇပတ်ပင်တစ်မျိုး၏ သစ်ခေါက်များကိုလည်းအသုံးချနိုင်သည်။ ထို့ပြင် သားရေနယ်ရန်အသုံးဝင်သောသစ် ပင်များကို မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်၊ ဩစတြေးလီးယားတိုက်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်တောင်အမေရိကတိုက်များတွင် တွေ့ရှိရလေသည်။ အချို့သစ်ပင်များမှ အခေါက်ကို သော်လည်းကောင်း၊ အချို့အပင်များမှ အသီးတောင့်ကို သော်လည်းကောင်း၊ အချို့ အပင်များမှအရွက်ကိုလည်းကောင်း သားရေနယ်ရာ၌အသုံးချကြသည်။ ဝက်သစ်ချပင်များတွင် နကျယ်ကောင်တစ်မျိုး ကြောင့် ကျည်းပေါင်းများ တတ်နေတတ်ရာ ထိုကျည်းပေါင်းများကိုလည်း သားရေနယ်ရာ၌အသုံးချနိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင်အသီးများမှ ဖန်ခါးသီးနှင့် စွန်လက်သည်းများကိုလည်းကောင်း၊ အခေါက်များမှ လမု၊လမဲ့၊ မဒမ၊ငုစပ်၊ပိတ်သင်းကတ်နှင့် ထနောင်းခေါက်များကို လည်းကောင်း၊ သားရေနယ်ရာတွင် အသုံးပြုကြ၏။ သို့ရာတွင် ဓာတုဗေဒနည်းဖြင့်ဖော်စပ်ထားသောသားရေနယ်ဆေးများနျင့် ဓာတ်သတ္ထုတစ်မျိုးမျိုးဖြင့် သားရေနယ်နည်းများ ခေတ်စား လာသည့်အလျောက် သစ်ပင်များမှရသော ဖန်ရည်ဖြင့်သားရေနယ်နည်းမှာတစ်ဖြည်းဖြည်းနှင့် အသုံးနည်း၍လာပေသည်။
ကရုံးဓာတ်ဆေးရည်၊ သို့မဟုတ်အခြား ဓာတ်ဆေးရည်တို့ဖြင့် သားရေနယ်သည့်နည်းကို ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်လူမျိုးတစ်ဦးက တည်ထွင် ခဲ့လေသည်။ ဤနည်းကိုအသုံးပြုရာ၌ ဓာတ်သတ္တုအမျိုးမျိုးကို အသုံးချနိုင်သည်။ ယခင်အခါကျောက်ချဉ်ကို အသုံးချ သော်လည်း ယခုအခါ ကရိုမီယမ် ဓာတ်ဆားကို ကျောက်ချဉ်အစားအသုံးချလျက်ရှိကြသည်။ ဤဓာတ်သတ္တုဖြင့် သားရေနယ်နည်းကို သားရေပါး၊သားရေပျော့များအတွက် များသောအားဖြင့်အသုံးပြုသည်။ ထူထဲသောသားရေတို့ကိုလည်း ဤသားရေနယ်နည်းဖြင့် ပြုပြင်ပေးလျှင် ပိုမိုခိုင်ခန့် လာမည်ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအရက ရိုမီယမ်ဓာတ်ဆား ပျော်ဝင်ရည်တွင် သားရေချပ်များကိုစိမ်ထားရလေသည်။ ဓာတ်သတ္တုနည်းဖြင့် နယ်ထားသော သားရေကို ကရုံးသားရေဟုခေါ်သည်။ သစ်ပင်တို့မှရသော ဖန်ရည်ဖြင့် ပြုပြင်ထားသည့်သားရေထက် ကရုံးသားရေသည် ပိုမို ၍ ခိုင်ခန့်သည်။
သားရေကိုအရောင်ဆိုးသည့်အတတ်မှာ အနုပညာ တစ်ရပ်ပင်ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့်သားရေကိုဆေးဆိုး သည့် လုပ်ငန်းတွင်ကျွမ်းကျင်မှုလိုသည်။ သို့မှသားရေပေါ်တွင် ဆေးရောင် ညီညာစွာရှိနေပေမည်။ သားရေတစ်မျိုးနှင့် တစ်မျိုးဆေးရောင်တင်သည့်နည်းစံနစ်ချင်းမတူကြချေ။ သားရေတစ်ချပ်တည်း၌ပင် အရောင်ဆိုးသည့်အခါ ကွက်ကျားကျားရှိနေတတ်သည်။ ထို့နောက်သားရေကို အသုံးချလိုသည့်အလိုက်ထပ်မံ၍ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုပြင်ပေးရသည်။
ဖိနပ်အောက်ခံသားရေနှင့်တိရစ္ဆာန်တို့အတွက် ကကြိုးတန်ဆာသားရေမျိုးကိုလိုလျှင် ထိုသားရေမှာမာ၍ ခိုင်ခန့်ရမည်ဖြစ်သည့်အလျောက် ဖိများတပ်ဆင်ထားသော စက်ကရိယာတွင် ကျပ်ကျပ်ဖိနှိပ်ပေးရသည်။ သားရေပါး သားရေနုများကိုလိုလျှင် သားရေချပ်မှာ ပါးလွှားသော အထပ်များကိုခွာယူ၍ ပျော့ပျောင်းလာအောင်အလိုရှိသည့်အတိုင်း ပြုပြင်ပေးရသည်။ ဖိနပ်များ၏အပေါ်လွှာကဲ့သို့ အရောင်တောက်ပြောင်နေသည့် သားရေမျိုးကို လိုသည့်အခါ သားရေ၏အပြင်ထပ်ကို အရောင်တင်၍ မှန်ဒလိမ့်တုံးများဖြင့် ဖိနှိပ်ပေးခြင်းအားဖြင့်သားရေရောင်မှာ တောက်ပြောင် လာပေမည်။ အကယ်၍သားရေအမျိုးမျိုးပေါ်တွင် မိကျောင်းရေကွက်မျိုးကိုဖြစ်စေ၊ မြွေရေခွံအကွက်များကိုဖြစ်စေ အကွက်တုများ ဖော်မည်ဆိုလျှင်လည်း ဒလိမ့်တုံးများဖြင့် ဖော်ပေးနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့်ခေတ်မီစက်ကရိယာများဖြင့် သားရေအမျိုးမျိုးအစားစားကို ရရှိအောင်ပြုပြင်ပေးနိုင်သည်။
သားရေများ၏ငါးပုံလေးပုံခန့်ကို ဖိနပ်ချုပ်ရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ကျန်သားရေတို့ကို ထိုင်ဖုံ၊အဖုံးများ စက်ရုံများတွင်ရှိသော ဘီးများတွင်တပ်ဆင်ရန် သားရေကြိုး၊ ကကြိုးတန်ဆာ၊ သားရေသေတ္တာ၊ သားရေဝတ်သားရေထည်၊ စာအုပ်ဖုံးအစရှိသည်များကို ပြုလုပ်ရန်အသုံးပြုကြသည်။ နွားကြီးသရေနှင့်နွားကလေးသရေကို များသောအားဖြင့် ဖိနပ်ချုပ်ရာ၌အသုံးချသည်။ နွားသားရေမှာအထူးသဖြင့် ခိုင်ခန့်သောသားရေမျိုးဖြစ်သည်။ သိုးနှင့်ဆိတ်များမှရရှိသောသားရေမှာ သားရေနုမျိုး ဖြစ်သဖြင့် မိန်းမစီးဖိနပ် ၊ကလေးစီးဖိနပ်နှင့်လက်အိတ်များ ချုပ်လုပ်ရန်အတွက်အထူးသင့်လျော်သည်။ လူကြီးစီး ဖိနပ်အပေါ်လွှာများကိုလည်း သိုးသားရေ သို့မဟုတ် ဆိတ် သားရေတို့ဖြင့် ချုပ်လုပ်တတ်ကြသည်။ နွားသားရေတွင်လည်း သားရေအစားစားရှိ၍ ပြုပြင်ပေးထားပုံချင်း ကွဲပြားသည့်အလျောက် သားရေ အမည်အမျိုးမျိုးရှိလေသည်။ ထိုသားရေအမည်တို့အနက် ဗောက်စကတ်ခေါ်သားရေမျိုးမှာ နွားကလေးသားရေပေါ်တွင် ရိတဂံပုံယောင်ယောင် အကွက်များဖော်ထားသော သားရေဖြစ်သည်။ ဝက်စကတ်သားရေမှာ ထူထဲသော နွားကလေးသား ရေကိုဖယောင်းဆီ သုတ်လိမ်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ စူအစ်ကတ်ခေါ် နွားကလေးသားရေမျိုးကို တစ်ခါတစ်ရံ ဆိတ်သား ရေဖြင့် ြ့ပုလုပ်ကြသည်။ ထိုသားရေမှာသာမန် သားရေကဲ့သို့ ပြောင်ချော၍မနေဘဲ တဘက်၌အဖုကလေးများကို စက်ဖြင့်ဖော်ထားလေသည်။ ဒါးလကတ်သို့မဟုတ် ဂန်းမက်တဲကတ်ခေါ်သားရေမှာ အရောင်ပြောင်လက်ခြင်းမရှိ၊ အရောင်ထိုင်းသော သားရေချောမျိုးဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက စပိန်နိုင်ငံတွင်ရှိသောကော်ဒိုဗာမြို့၌ မြင်းသားရေဖြင့် ချပ်လုပ်ထားသော ဖိနပ်များမှာ ကျော်ကြားသဖြင့်မြင်းသားရေကို ကော်ဒိုဗန်သားရေဟု အမည်ပေးထားကြသည်။ မြင်းသားရေမှာ အလွန်ခိုင်ခန့်၍ ရေလုံသည်။ ယခုအချိန်အခါတွင်နွားသားရေဖြင့် ကော်ဒိုဗန်သားရေတုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိကြသည်။
ရှံမွားသားရေမှာ မူလက အက်လပတောင်ပေါ်တွင် ကျက်စားသော ရှံမွားဆိတ်၏သားရေပင်ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါ၌ ထိုရှံမွားဆိတ်၏သားရေစစ်စစ်ကို ရခဲသည်ဖြစ်ရာ သိုးမှရရှိသောသားရေကို ရှံမွားသားရေနှင့် တူအောင် ပြုပြင်၍ရှံမွားသားရေအဖြစ် ရောင်းချလျက် ရှိကြသည်။ ( ရှံမွားဆိတ်· ။)
ဗတ်စကင်းခေါ်ဒရယ်သားရေမှာ ဝါကြန့်ကြန့် သို့မဟုတ်ကြက်ဥနှစ်အရောင်ဖြစ်၍ အထည်သားလောက်နီးနီး ပျော့ပျောင်းနူးညံ့သဖြင့် လက်အိတ်များချုပ်လုပ်ရာ၌ အသုံးများသည်။ သို့သော်ဒရယ်သားရေစစ်စစ်ကို ယခုအခါတွင် လိုသလောက်မရနိုင်သဖြင့် နွားကလေး သားရေနှင့်ဆိတ်သားရေတို့ကို ဒရယ်သားရေနှင့်တူအောင် ပြုပြင်ကာ အစားထိုး၍သုံးစွဲလျက်ရှိကြသည်။
သားရေပြောင်ခေါ်အရောင်တောက်နေသည့် သားရေမျိုးမှာ အရောင်တင်ဆေး အထပ်ထပ်သုပ်လိမ်းထားသော သားရေနုဖြစ်၏။ ဤကဲ့သို့အရောင်တင်ဆေး အထပ်ထပ် သုတ်လိမ်းရသဖြင့် သားရေပြောင်သည် အခြောက်လွန်၍ သာမန်သားရေကဲ့သို့ ဆွဲသာဆန့်သာ မရှိနိုင်တော့ချေ။ ဆေးခိုင်နေစေရန် နောက်ဆုံး၌ သားရေကိုပေါင်းရသည်။ မိုရော့ကိုနယ်ရှိဆိ်တ်မှရသော မိုရော့ကိုသားရေကို စာအုပ်ဖုံးများ၌သုံးသည်။ မိုရော့ကို သားရေအချောစားမျိုး ဖြစ်သည်။ သို့သော်အခြား ဆိတ်သားရေများကို မိုရော့ကို သားရေတုများပြုလုပ်ကာ သုံးစွဲလျက်ရှိကြသည်။
ရုရှနိုင်ငံတွင်နွားကလေးသားရေဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော သားရေ အကောင်းစားတစ်မျိုးရှိ၏။ ထိုသားရေကို ရပ်ရှင်းသားရေဟုခေါ်သည်။ ထိုရပ်ရှင်းသားရေကို ဗုဇပတ်ပင်မှရသောဆီဖြင့်ပြုပြင်ထားသဖြင့် ထူးခြားသော အနံ့ထွက်နေသည့်ပြင် အနီရောင်ရင့်ဆိုးထားသည်ဖြစ်ရာ လှပသောသားရေမျိုးဖြစ်ပေသည်။ သို့သော်ယခုအခါ၌ ဥရောပတစ်ခွင် နှင့်အမေရိကတိုက်တွင် ထူထဲသော သားရေအမျိုးမျိုးဖြင့်အညိုရောင်၊ ဇော်ဂျီရောင်နှင့်အနက်ရောင် ရပ်ရှင်းသားရေတို့ကို ပြုလုပ်လျက်ရှိကြသည်။ ရပ်ရှင်း သားရေသည် ခိုင်ခန့်၍ ရုတ်တရက်ရေမဝင်နိုင်သည့်အပြင် ပိုးမွှားများမဖျက်ဆီးနိုင် သဖြင့် မိုရော့ကိုသားရေကဲ့သို့ စာအုပ်ဖုံးများအတွက်အသုံးချကြသည်။
သားရေသည်တစ်နေ့တစ်ခြား လူသုံးများလာသော ပစ္စည်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည့်အလျောက် သားရေဈေးမှာလည်း ကြီးမြင့်၍ သာလာတော့သည်။ ယင်းသို့ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သားရေကိုအစားထိုးရန်သားရေတုများကို တီထွင်၍ ထားကြလေသည်။ သားရေတုများမှာ သားရေစစ်နှင့် ခွဲခြား၍မရနိုင်လောက်အောင် အဘက်ဘက်တွင် တူညီသည်ဟုဆိုရစေကာမူ သားရေတုသည် သားရေစစ်ကဲ့သိုမခိုင်ခံ့ချေ။ သားရေတုများကို ခိုင်ခံ့သောအထည်များနှင့် ကိုလိုဒီယန်ကော့တွန်းခေါ် ဖော်စပ်ထားသောအရည်ဖြင့် ပေါင်းဖက်၍ပြုလုပ်ကြသည်။ သို့ရာတွင်အထူးသဖြင့်ဖိနပ်ချုပ်လုပ်ငန်း၌ သားရေစစ်ကို အစားထိုး၍ ရသောပစ္စည်းဟူ၍ ရှာမတွေ့သေးချေ။
ဗောဓိချောင်းရွာ၊ ကံလှ
ဗောဓိချောင်းရွာ၊ ကံလှ
မကြီးပင်ရွာ၊ သုံးခွ
မကြီးပင်ရွာ၊ သုံးခွ
သုဝဏ္ဏဘူမိ
သုဝဏ္ဏဘူမိ (သင်္သကရိုက်: Suvarnabhumi; ပါဠိ: Suvannabhumi) ကို မြန်မာတို့က ရှေးသထုံပြည်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်းကျမ်းများအလို အရမူ ထိုထက်ကျယ်ဝန်းသော ဒေသဟုဆိုကြသည်။
အဓိပ္ပာယ်
သုဝဏ္ဏဘူမိဟူသည် သုဝဏ္ဏ=ရွှေ၊ ဘူမိ= မြေ၊နှစ်ရပ်ပေါင်းသော် "ရွှေထွက်သောမြေ"ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။ မြန်မာတို့အလိုအရမူ သုဝဏ္ဏဘူမိသည် ရှေးသထုံပြည်ကို ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဟုယူဆကြသည်။ အိန္ဒိယ ရှေးဟောင်းကျမ်းတို့တွင် ဖော်ပြပါရှိသော သုဝဏ္ဏဘူမိသည် ထိုထက်ကျယ်ဝန်းသော ဒေသဖြစ်သည်။ ဇာတကကျမ်းများ၊ ဗရိဟတ်ကထာကျမ်းများ၊ ကထာကောသျှာကျမ်းများတွင် ဖော်ပြပါရှိသော သုဝဏ္ဏဘူမိသည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ရှေးရာမညတိုင်းနှင့် တနင်္သာရီကျွန်းဆွယ် အပါအဝင် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်၊ ယိုးဒယား၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ လော(လာအို)တို့ပါဝင်သော အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်၊ စူမတြားကျွန်း၊ ဂျားဗားကျွန်း၊ ဗော်နီယိုကျွန်းတို့ ပါဝင်သည့် တစ်ခွင်တစ်ပြင်ကြီးကို သုဝဏ္ဏဘူမိ ဟုခေါ်ဆိုကြောင်း ယူဆရသည်။ သုဝဏ္ဏဘူမိကို သုဝဏ္ဏဒီပဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြလေသည်။
ကလျာဏီကျောက်စာ အရ
မြန်မာတို့က ရှေးသထုံပြည်ကို သုဝဏ္ဏဘူမိဟု ခေါ်ဆိုခြင်း၏အထောက်အထားမှာ ဓမ္မစေတီမင်းကြီးရေးထိုးခဲ့သော ကလျာဏီကျောက်စာအရဖြစ်သည်။ ထိုကျောက်စာအရ သုဝဏ္ဏဘူမိဟူသော သထုံပြည်သည် ယခုသထုံခရိုင်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ တောင်စွန်းရဲစခန်းအပိုင်ရှိ ကေလာသတောင် ခြေရင်းတွင်ရှိသော ယက္ကန်းသည်မ (အရက်သမ)ရွာတစ်ဝိုက်တွင် တည်ရှိခဲ့လေသည်။ မင်းနေပြည်တော်အဖြစ်ထားရှိသော သုဝဏ္ဏဘူမိမြို့၏ အရှေ့ထက်ဝက်သည် တောင်စောင်း၌ရှိသည်။ အနောက်ထက်ဝက်သည် မြေညီ၌ရှိသည်။ ဟံသာဝတီပဲခူး၌ ဓမ္မစေတီမင်းကြီး မင်းပြုသည့်အချိန်တွင် ထိုမြို့ကို ဂေါဠတ္တိကာနဂရ (တိုက်ဂလာ-တိုက်ကုလား)ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြောင်းသိရသည်။ ယင်းသို့ခေါ်ဝေါ်ခြင်းမှာ ဂေါဠ သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ယခု ဘင်္ဂလားပြည်နယ် အောက်ပိုင်းကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်၍ ဂေါဠှဂလ၊ ဂလမှ ဂလာသို့ အဆင့်ဆင့် အသံပြောင်းလာပြီးလျှင် ထိုဒေသရှိ လူတို့၏ အိမ်ကဲ့သို့ မြေတိုက်အိမ်များ ရှိသောကြောင့် ဂလာတိုက်မှ တိုက်ဂလာဟု အမည်ဖြစ်ပေါ်လာသည် ဆိုလေသည်။ ကလျာဏီကျောက်စာသည် ရာမညဒေသ၏ ဗုဒ္ဓသာသနာ့သမိုင်းအကျဉ်းကိုလည်း ဖော်ပြထားပြီးလျှင် ရှင်သောဏနှင့် ရှင်ဥတ္တရမထေရ်မြတ်နှစ်ပါး အမှူးပြုလျက် ထိုဒေသသို့ သာသနာပြုကြွလာပုံများလည်း ပါရှိသည်။
အရှင်နှစ်ပါးတို့ ကြွရောက်လာချိန်တွင် သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း၌ သီရိမာသောက အမည်ရှိသောမင်းသည် စိုးမိုးအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ အရှင်မြတ်တို့သည် မင်းအိမ်၌ဖွားလေတိုင်းသော သူငယ်ကို အမြဲမပြတ် လာရောက်စားလေ့ရှိသော ရက္ခိုက်ဘီလူးမအား နှိမ်နင်းအောင်မြင်သည့်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ထိုအရပ်နေလူတို့သည် အရှင်မြတ်တို့က ဘီလူးမအား ခြောက်လှန့်နှင်ပစ်ရန် ဖန်ဆင်းပြသော ဦးခေါင်းတစ်ခု၊ ကိုယ်နှစ်ခုရှိသည့် ခြင်္သေ့ရုပ်သဏ္ဌာန်ကို ကျောက်ရုပ်တုလုပ်ပြီးလျှင် မြို့၏အရှေ့မြောက်ထောင့် တောင်ထိပ်တွင် ထားခဲ့ကြရာ ဓမ္မစေတီမင်း၏ လက်ထက်တိုင်အောင် ထင်ရှားရှိသေးသည်။ ထို့ပြင် ထိုရုပ်ပုံသဏ္ဌာန်ကို ထန်းရွက်စသည်တို့၌ ရေး၍ ဖွားစသူငယ်တို့၏ ဦးခေါင်းပေါ်တွင် တင်စေကာ ရက္ခိုက်ဘီလူးတို့မှ အရံအတားပြုလေ့ရှိသော အစဉ်အလာဓလေ့ထုံးစံကိုလည်း ဓမ္မစေတီမင်းကြီးက ကျောက်စာတွင်ဖော်ပြခဲ့လေသည်။
ကေလာသတောင်ခြေရှိ သရက်သည်မရွာသည် ယခုရှိသော မြသိန်းတန်ဘုရား၏ ရင်ပြင်ပေါ်တွင်ကျောက်စာ တိုင်ကြီးတစ်ခုရှိခဲ့ရာ၊ ၁၈၈၃ ခုနှစ်ခန့်ကပင် ထိုနေရာက ရွှေ့ပြောင်းသယ်ယူလာပြီးလျှင် ယခုအခါ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက်အတွင်းတွင် စိုက်ထူထားခဲ့သည်။ ထိုကျောက်စာတိုင်ကြီးတွင် အလွန်ရှေးကျသော မွန်ဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသည်။ ကျောက်စာတိုင်၌ ဖော်ပြပါရှိသော အကြောင်းအချက်တို့မှာ ပုဂံပြည့်ရှင်ကျန်စစ်မင်းကြီးသည် ပျက်စီးယိုယွင်းနေသော ကျိုက်တလင် ဘွဲ့တော်ရှိသည့် စေတီကို ပြန်လည်ပြုပြင်ကောင်းမှုပြုသည့်အကြောင်း ပါရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြသိန်းတန်စေတီသည် ကျောက်စာတွင်ပါသော ကျိုက်တလင်စေတီပင်ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ ကျောက်စာတွင် ကျန်စစ်မင်းကြီးသည် ထိုစေတီကို သက္ကရာဇ် ၄၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ကြောင်းပါရှိလေရာ ထိုစေတီတော်သည် ထိုသက္ကရာဇ်တွင် ပျက်စီးယိုယွင်းလျက် ရှိသည်ဟူသော အချက်ကိုထောက်ထား၍ ထိုနှစ်ထက်အလွန်ရှေးကျသော အခါက တည်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေမည်။ ထို့ကြောင့် ထိုဒေသသည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဗုဒ္ဓသာသနာ အလွန်စောစွာရောက်ရှိခဲ့သော ဒေသတစ်ရပ် ဖြစ်ကြောင်းကား ယုံမှားဖွယ်ရာမရှိချေ။ အိန္ဒိယကျမ်းဂန်များအရ ရွှေထွက်သည်ဆိုသော သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ အလွန်ရှေးကျသော ကာလကပင် အိန္ဒိယအမျိုးသားတို့သည် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာကို စွန့်စွန့်စားစား ဖြတ်ကျော်လာရောက်ကြသည်။ မြန်မာလူမျိုးတို့ကြားဖူးနားဝ ရှိကြသော မဟာဇနကဇာတ်တော်တွင် ဇနကမင်းသားသည် ကုန်သွယ်အံ့သောငှာ သမုဒ္ဒရာကိုဖြတ်၍ သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ သင်္ဘောလွှင့်ခဲ့ကြောင်း ပါရှိလေသည်။ အိန္ဒိယကျမ်းများအလာ သုဝဏ္ဏဘူမိသည် ရွှေထွက်သည်သာမက နောင်အခါ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များလည်း ထွက်ရှိသောကြောင့် ခရစ် ရှစ်ရာစု၊ ကိုးရာစုနှစ်များတွင် အာရပ်ကုန်သည်များသည်လည်းကောင်း၊ ၁၅ ရာစု၊ ၁၆ရာစုနှစ်များတွင် ဥရောပနိုင်ငံသားများသည်လည်းကောင်း သုဝဏ္ဏဘူမိသို့ ခရီးလမ်းပေါက် ရောက်ခဲ့ကြလေသည်။
တိုင်း၏အမည်
တောင်ပေါက်ဆရာတော်ရေးသား ပြုစုသော ဗုဒ္ဓသာသနိက ပထဝီဝင်ကျမ်း၌မူ သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း အကြောင်းကို ဤသို့ဖော်ပြထားလေသည်။ သုဝဏ္ဏဘူမိသည် တိုင်း၏အမည်ဖြစ်၍ ကျမ်းဂန်စကားကို အရင်းထားရသော် သုဝဏ္ဏဘူမိဖြစ်ထိုက်သော လက္ခဏာများမှာ မဟာဇနက ဇာတကအဌကထာအရ - (၁) ဝင်္ဂေါပသာဂရခေါ်ဗင်္ဂလားပင်လယ်မှအရှေ့ ဘက်မှတည်ရှိခြင်း၊ (၂) ကာမလိတ္တိသင်္ဘောဆိပ်မှယူဇနာ ၇ဝဝ ဝေးကွာခြင်း၊ (၃) ပါရာဇိကဏ်အဌကထာ၊ မဟာဗောဓိပင် အဌကထာများအရကုန်းမြေမဟုတ်၊ ရေပတ်လည် ဝိုင်းလျက်ရှိသော ကျွန်းဖြစ်ခြင်း၊ (၄) လှေသင်္ဘောလမ်းရေကြောင်းလေကြောင်း သင့်၍ အသွားအလာများရာ ဌာနဖြစ်ခြင်း၊ (၅) ရှေးဟောင်းသာသနအဆောက်အအုံများ ယခုတိုင်ရှိနေခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ထိုလက္ခဏာများအရ ရှေးသထုံပြည်သည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၏ အရှေ့ဘက်၌ရှိခြင်း၊ အိန္ဒိယမှလှေ သင်္ဘော ရေကြောင်း လေကြောင်းသင့်၍ ကူးလူးဆက်ဆံမှု များသော ဌာနဖြစ်ခြင်း၊ ရှေးသာသနအဆောက်အအုံများ ယခုတိုင်ရှိသေးခြင်းဟူသော လက္ခဏာရပ်များနှင့် ပြည့်စုံသည်ကား မှန်ပေသည်။ သို့သော် ကမလိတ္တိ သင်္ဘောဆိပ်မှ ယူဇနာ ၇ဝဝ ကွာဝေးခြင်း၊ ကျွန်းမြေပေါ်၌ တည်ရှိခြင်းစသော လက္ခဏာရပ်များနှင့် မပြည့်စုံသောကြောင့် အထက်ပါလက္ခဏာရပ်များ အပြည့်အစုံ ညီညွတ်ခြင်းမရှိဟု ဖော်ပြထားလေသည်။
ထိုပထဝီဝင်ကျမ်းအရမူ ရှင်သောနနှင့် ရှင်ဥတ္တရမထေရ်နှစ်ပါး အမှူးရှိသော ရဟန္တာငါးပါးတို့ သာသနာပြုကြွရောက်ရာ မူလသုဝဏ္ဏဘူမိသည် ယခု ဆူမတြားဟု ခေါ်ဆိုကြသော သုမာတြာကျွန်းဟု အခိုင်အမာ ဆိုလေသည်။ သုမာတြာကျွန်းသည် အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော လက္ခဏာရပ်များနှင့် အလုံးစုံညီညွတ်သည်။ ကျမ်းဂန်တို့၌ ပြဆိုသော ကာမလိတ္တိ သင်္ဘောဆိပ်နှင့် သုမာတြာကျွန်းသည် ယူဇနာ ၇ဝဝ နီးပါးကွာဝေးသည်။ ထိုစဉ်က ပင်လယ် သင်္ဘောဆိပ်မြို့ဖြစ်သော ကာမလိတ္တိသည် ယခု ကာလကတ္တားမြို့၏ အနောက်တောင် ထောင့်မိုင် ၂၃ဝ အကွာတွင်ရှိသည်။ တစ်ယူဇနာသည် အင်္ဂလိပ်မိုင်အားဖြင့် တွက်မူ ရေလမ်းခရီးဖြစ်၍ တာတစ်ထောင်ကို တစ်ယူဇနာနည်းဖြင့်ယူသော် ယူဇနာ ၇၀၀ သည် မိုင်ပေါင်း ၁၃၉၂၁/၂ဖြစ်သည်။ ကာလကတ္တားနှင့်သုမာတြာကျွန်းသည် အင်္ဂလိပ်မိုင် ၁၆၃ဝ ဖြစ်၍ ယင်း၌ ကာမလိတ္တိနှင့် ကာလကတ္တားအကွာအဝေး (မိုင်၂၃ဝ)ကိုနုတ်လျှင်မိုင် ၁၄ဝဝ ကျန်ရာ၊ ယင်းသည် ကာမလိတ္တိနှင့်သုမာတြာအကွာ အဝေးမိုင်ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့်မိုင်ပေါင်း ၁၃၉၂၁/၂ (ယူဇနာ ၇ဝဝ) နှင့်မိုင် ၁၄ဝဝ သည် နီးစပ်ပေသည်။ သထုံပြည်နှင့် ကာမလိတ္တိအကွာအဝေးမှာ ယူဇနာ ၇ဝဝ (၁၃၉၂၁/၂) မိုင်တွင် မိုင် ၄ဝဝခန့်လျော့နေသည်။
ထို့ပြင် အိန္ဒိယကမ္ဗည်းကျောက်စာဌာနမှ ထုတ်ဝေသော နလန္ဒာတက္ကသိုလ်ကြီးအကြောင်းစာအုပ်၌ နလန္ဒာ ကျောင်းတိုက်ကြီး တူးဖော်ရာမှတွေ့ရှိရသော ကြေးပရပိုက် တစ်ဆူ၌ပါရှိသည်ကို ဤသို့ ဖော်ပြထားသည်။ သုဝဏ္ဏဒီပ ခေါ်သုမာတြာကျွန်းဘုရင် သီရိဗလပုတ္တဒေဝသည် နလန္ဒာကျောင်းတော်ကြီး တည်တံ့ရေးအတွက်နှင့် အစောင့်အရှောက် အထောက်အပံ့ဖြစ်စေရန်လည်းကောင်း၊ ယင်းကျောင်းတော်ကြီး၌လာရောက်သီတင်းသုံးကြကုန်သော ရဟန်းတော်များ ချမ်းသာစေရန် အလို့ငှာလည်းကောင်း၊ သီရိနဂရခေါ် ပါဋလိပုတ်ခရိုင်နိုင်ငံအတွင်း ရာဇဂဟဂယာ စီရင်စုတွင်ရှိသော ရွာငါးရွာကို ပေးလှူသည်။
သာသနိကကျမ်း၊ လောကိယကျမ်းများ၌ ပါရှိသော သုဝဏ္ဏဘူမိ၊ သုဝဏ္ဏဘောမ၊ သုဝဏ္ဏဒီပဟူသောအမည်များသည် ဗင်္ဂလားအော်အရှေ့ဘက်ရှိ တိုင်းပြည်နယ်ပယ်များနှင့် သက်ဆိုင်ကြောင်းသိရသည်။ ရာမယနကျမ်းတွင်လည်း သီတာမိဖုရားကိုရှာဖွေရန် သုဂြိတ်အမှူးရှိသော ရာမမင်း၏ မျောက်စစ်သည်တော်များသည် ရာဝဒီပ ခေါ် ဇာဝရ(ဂျာဗား)ကျွန်းသို့လည်းကောင်း၊ ရွှေမြေ၊ ရွှေချောင်း၊ ရွှေတောင် အပေါင်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်သော သုဝဏ္ဏရူပက အမည်ရှိသော သုဝဏ္ဏဘူမိသို့လည်းကောင်း သွားရောက်ကြကြောင်း ပါရှိသည်။ ထိုကျမ်းလာစကားအရ သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း၌ ပါဝင်သင့်သော နယ်မြေဒေသများကား ဂျားဗား၊ဆူမတြား၊ ဗာလီ၊ ဗော်နီယို၊ သိင်္ဃပူရ၊ စင်္ကာပူ၊ မလ္လာယုခေါ်မလေးရှား၊ ယိုးဒယား၊ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် တနင်္သာရီစသော မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းတို့ ဖြစ်သင့်သည်ဟုဆိုလေသည်။
ဗုဒ္ဓသာသနာသည် မူလသုဝဏ္ဏဘူမိခေါ် ဆူမာတြာကျွန်းမှ သုဝဏ္ဏဘူမိတိုင်း၌ ပါဝင်သော ဌာနများသို့ ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။ သို့သော် သာသနာအရှည်တည်တံ့ရေးသည် ပရိယတ္တိအဆက်အသွယ်ရမှ ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း ရာမညတိုင်းနှင့် ယိုးဒယား၊ ကမ္ဗောဒီးယား၊ လောနိုင်ငံတို့သည် သီဟိုဠ်ကျွန်း မှသော်လည်းကောင်း၊ ပိဋကတ်စာပေနှင့်တကွ သာသနာရေး အဆက်အသွယ်များ နည်းပါးခဲ့ဟန် တူသဖြင့် ဗုဒ္ဓသာသနာအရောင်အဝါ မှေးမှိန် ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရလေသည်။ ခရစ်ခြောက်ရာစု၊ ခုနစ်ရာစုခန့်က သုမာတြာကျွန်း(ဆူမတြားကျွန်း) နှင့်နီးကပ်သောဂျားဗားကျွန်း၊ ဗော်နီယိုကျွန်းများ၌ သာသနာ စည်ပင်ထွန်းကား၍ ရဟန်းသံဃာများ သီတင်းသုံးခဲ့ဖူးကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၅၅ဝ ပြည့်နှစ် နရပတိစည်သူမင်း လက်ထက်တွင် သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ ဆပ္ပဋမထေရ်နှင့် အတူလိုက်ပါလာသော ရာဟုလာမထေရ်သည် မလ္လာယုကျွန်းသို့ ကြွရောက်၍ ကျွန်းပိုင်ရှင်ဘုရင်အား ဋီကာနှင့်တကွ ခုဒ္ဒသိက္ခာ ကျမ်းစာကို သင်ကြားပို့ချကြောင်း ကလျာဏီကျောက်စာ၌ ဖော်ပြထားလေသည်။
တူးဖော်တွေ့ရှိမှု
ဝင်္ကရွာတွင် တူးဖော်ရာတွင် ၆၉ ပေ ပတ်လည် တိုင်းအတာအရ အဆောက်ဦးတစ်ခုတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုအဆောက်ဦးတွင် လူတို့ဦး၏ အသုံးအဆောင်များဖြစ်သော မြေပုတီများ၊ မဟူရာပုတီးစေ့များကို တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းအပြင် ရေအိုးများ၊ ရေကရားအိုး၊ ချက်ပြုတ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်ဟု ယူဆရသော အပိုင်းအစများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဂျင်းမူ ဧကရာဇ်
ဂျင်းမူ ဧကရာဇ် (神武天皇၊)နိဟွန်းရှောခိနှင့် ခိုဂျိခိအရ ဒဏ္ဍာရီလာ ပထမဆုံး ဂျပန်ဧကရာဇ်ဖြစ်သည်။ သူ၏ နန်းတက်ပွဲကို ရိုးရာအားဖြင့် ၆၆၀ ဘီစီဟု သတ်မှတ်ထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒဏ္ဍာရီလာ အုပ်ချုပ်သူများ
လင်းနေချောင်းရွာ၊ မန်းကလဲ့ငုတော
လင်းနေချောင်းရွာ၊ မန်းကလဲ့ငုတော
သိုင်းချောင်းရွာ
သိုင်းချောင်းရွာ
ဂျေားဂဲဘူတာ
ဂျေားဂဲဘူတာ  (上下駅 ဂျေားဂဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ ဖုချူးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရေဂေါင်းခြိမ်ရွာ၊ ရေခေါင်းချိန်
ရေဂေါင်းခြိမ်ရွာ၊ ရေခေါင်းချိန်
ဗလာဒီမာ ပတ်ထရိုဗစ်ချ် ယာ့ဗ်တူရှန်ခါ့ဗ်
ဗလာဒီမာ ပတ်ထရိုဗစ်ခ်ျ ယာ့ဗ်တူရှန်ခါ့ဗ် ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ကိုယ်ပိုင်ငွေကြေး ၇.၅ ဘီလျံဒေါ်လာရှိသော ဩဇာအာဏာရှိသည့် ရုရှားစီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ မျက်နှာကြီး ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သော Sistema ၏ ပင်မရှယ်ယာရှင်၊ ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦးဖြစ်သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ထိုကုမ္ပဏီ၏ ရှယ်ယာ ၆၂%ကို သူက ထိန်းချုပ်ကိုင်တွယ်သည်။
သိကြား
မြန်မာဘာသာစကားတွင် သိကြားမင်း ဟုခေါ်ဆိုသော နတ်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ စကြဝဠာအယူအဆ၌ တာဝတိံသာနတ်ပြည်ကို အစိုးရသောသူဖြစ်၍ နတ်တို့သနင်း သိကြားမင်း ဟူ၍ တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ဝေါဟာရရင်းမြစ်
သက္ကတဘာသာစကား တွင် "သကြ" ဟူ၍ ခေါ်သည်။ သက္ကတဘာသာ "သကြ" ဟူသော ပုဒ်တွင် သ၌ မှီသော "အ" သရကို "ဣ/အိ"၊ "ကြ" ၌ မှီသော"အ" သရကို 'အား' သို့ပြောင်းလည်း၍ မြန်မာဘာသာတွင် သိကြား ဟုခေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဟတ္ထိပါလကိုးခန်းပျို့တွင်
မြောင်းတောင်ရွာ၊ သဒွန်
မြောင်းတောင်ရွာ၊ သဒွန်
သိကြား
ဝေါဟာရရင်းမြစ်
သက္ကသကြ၊မာဂဓနှင့်၊ သက္ကတဘာသာ၊ ဝေါဟာအပြား၊ ထိုနှစ်ပါးတွင်၊ "ဣ" "အား" အက္ခရာ၊ လွှဲကာလည်းပြု၊ မြန်မာမှုဖြင့်၊ ယခုလူတွင်၊ သိကြားထင်သည် ဟု ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရက စပ်ဆိုတော်မူခဲ့သည်။ ပါဠိဘာသာစကားတွင် "သက္က" ဟူ၍ သုံးနှုန်းသည်။
အရည်အချင်းများ
အဘိဓာန်ကျမ်းတွင်[which?]
တာဝတိံသာနတ်ပြည်
ထိုဥယျာဉ်အတွင်း၌ ဘဒ္ဒါ၊ သုဘဒ္ဒါဟူ၍ ရေကန်နှစ်ကန်ရှိ၏။ အနောက်မျက်နှာ၌ ရတနာ မျိုးဖြင့်ပြီးသော တံတိုင်း မုခ်တံခါးဖြင့် ဝန်းကျင်ရံအပ်သော စိတ္တလတာဥယျာဉ်ရှိ၍ အဝန်းယူဇနာငါးရာရှိသည်။ ထိုဥယျာဉ်တွင်း၌ ဝိစိတ္တာ၊ စူဠဝိစိတ္တာဟူ၍ ရေကန်နှစ်ကန်ရှိ၍ အာသဝတီနွယ်ပင် ပေါက်သည်။ မြောက်မျက်နှာ၌ ရတနာတို့ဖြင့် အတိပြီးသော တံတိုင်းမုခ်တံခါးဖြင့် ဝန်းကျင်ရံအပ်သော မိဿက ဥယျာဉ်ကား အဝန်းယူဇနာငါးရာရှိ၍ ထိုဥယျာဉ် တွင်း၌ ဓမ္မာ၊ သုဓမ္မာဟူ၍ ရေကန်နှစ်ကန်ရှိသည်။
မြို့၏အရှေ့မြောက်ထောင့်၌လည်း မဟာဝန်ဥယျာဉ်ရှိ၍ အဝန်းယူဇနာခုနစ်ရာရှိ၏။ ထိုဥယျာဉ်တွင်း၌ သိကြားမင်းစံရာ ရတနာခုနစ်ပါးတို့ဖြင့်ပြီးသော ပြာဿဒ်ကွန်းဘုံဗိမာန်ကား တစ်သောင်းမျှလောက် အရေအတွက်ရှိ၏။ တာဝတိံန်သာပြည်၏အရှေ့မြောက်ပင်လယ် ကသစ်ပင်၏အနီး၌ နတ်အပေါင်းတို့ညီလာခံရာ သုဓမ္မာသဘင် ရှိ၏။ ထိုသုဓမ္မာသဘင်ကား အလျားအနံအားဖြင့် ယူဇနာသုံးရာ၊ အဝန်းယူဇနာကိုးရာ၊ အမြင့်ယူဇနာငါးရာရှိ၏။ သုဓမ္မာသဘင်၏မြေပြင်သည်ဖလ်ဖြင့်ပြီး၍ တိုင် အခြင် ထုတ် လျောက်စသည်တို့ကား ကိုးပါးသောရတနာ တို့ဖြင့် ခြယ်လယ်စီမံကံလျှင် အကြောင်းပြု၍ ဥတုသမုဌ် နတ်မလုပ်ဘဲပြီးစေအပ်၏။ ထိုသုဓမ္မာသဘင်အနီးရှိ ပင်လယ် ကသစ်ပင်ကားအမြင့် အချင်းယူဇနာတစ်ရာရှိ၏။ လူတို့၏အရေအတွက် အနှစ်တစ်ရာတိုင်မှ တစ်ကြိမ်ပွင့်၍ ပင်လယ် ကသစ်ပွင့်၏အရောင်အဝါကား ကသစ်ပင် ပတ်ဝန်းကျင် ယူဇနာတစ်ရာတိုင်တိုင်ထွက်၍ ပျံ့နှံ့၏။ မွှေးသောအနံ့သည် အကြေသို့ ယူဇနာတစ်ရာ တိုင်တိုင်လှိုင်၏။
တာဝတိံသာပြည်၏အလယ်၌ သိကြားမင်းစံရာ ဝေဇယန္တာနန်းပြာဿဒ်သည် အမြင့်ယူဇနာခုနစ်ရာရှိ၏။ ထိုပြာဿာဒ်ကိုခြံရံ၍ ပတ်ဝန်းကျင်အောင်လံ တံခွန်ကြီးတို့ဖြင့် အများအပြားစိုက်ဆောက်ထား၏။ ထိုအလံတို့၏အမြင့်ကား ယူဇနာသုံးရာမြင့်၏။ ရဲရဲညီးသောရွှေအလံတိုင်၌ ပတ္တမြားညို၊ မြ၊ နီလာ အလံအရွက်တို့ရှိ၏။ မြ၊နီလာ၊ပတ္တမြား အလံတိုင်၌ ရွှေဖြင့်ပြီးသောတံခွန်ရွက်တို့ရှိ၏။ ဥန္တာအလံတိုင်၌ ပုလဲအလံရွက်တို့ရှိ၏။ ၌ုလဲအလံတိုင်၌သန္တာ အလံရွက်တို့သည် ဤသို့သောနည်းဖြင့် အသင့်ခြယ်လယ်စီမံ၍ အလုံးစုံသော အလံတိုင်အလံရွက်တို့သည် ရတနာ ခုနစ်ပါးတို့ဖြင့် ပြီးကုန်၏။ မာတလိနတ်သားအမှူးရှိသောသိကြားမင်း၏ ဝေဇယန္တာရထားသည်ကား ရထားဦးရှေ့မှသည် အဖျားတိုင်အောင် ယူဇနာတစ်ရာ့ငါးဆယ်ရှိရာ ရှေ့ဦး ကရထားအထိယူဇနာငါးဆယ်၊ အလယ်ရထားအိမ်လည်း ယူဇနာငါးဆယ်၊ နောက် စွန်းသည်ယူဇနာငါးဆယ်ဖြစ်သည်။ အနံကားယူဇနာငါးဆယ်ရှိ၍ အဝန်းအားဖြင့် ယူဇနာလေးရာရှိ၏။ ရထားအိမ်၏ အလယ်၌သိကြားမင်းနေရာ ရတနာပလ္လင်ကား တစ်ယူဇနာအမြင့်အကျယ်ရှိသည်။
ထိုပလ္လင်၌စိုက်ဆောက်ဖြန့်မိုးအပ်သောထီးဖြူအဝန်းကား သုံးယူဇနာရှိ၏။ ထိုရထား၏တခုတည်းသောထမ်းပိုး၌ အာဇာနည်သိန္ဓောမြင်းပျံတစ်ထောင် တို့ကို တစ်ပေါင်း တစ်စည်းတည်းကစေ၏။ ထိုမြင်းတစ်ထောင်ကား တိရစ္ဆာန်မြင်းမဟုတ်၊ သိကြား မင်း၏အမှုတော်ဝန်ကို ထမ်းရွက်သောနတ်သားတို့သည် ကမ္မဇိဒ္ဓိတန်ခိုးအစွမ်းအားဖြင့် ဖန်ဆင်းအပ်သောမြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ထိုရထား၌ စိုက်ဆောက်အပ်သောအောင်လံတို့ကား ယူဇနာ တစ်ရာ့ငါးဆယ်မြင့်ကုန်၏။ အလံရွက်တို့သည်လည်း ရတနာခုနစ်ပါးတို့ ဖြင့်ပြီး၏။ စည်မျိုးငါးပါးဖြင့် တိီးမှုတ်အပ်သောအသံတို့ကဲ့သို့ လေခတ်တိုင်းလှုပ်သော အလံရွက်တို့မှ အသံတို့သည် ညံညံညိမ့်ညိမ့်နှစ်သိမ့် သာယာနာ၍ မငြီးနိုင်အောင်ထွက်ကုန်၏။ ထိုမှတစ်ပါး ရထား၌စီယင်အပ်သော တန်ဆာတို့သည် အတိုင်းအရှည် ပမာဏမရှိ အထူးအဆန်းတင့်တယ်လေသည်။
ဘယ်ထူရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဘယ်ထူရွာ(Beihtu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဇီးဝုန်းဂေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၉၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုံကိုင်လုံရွာ၊ လေရှီးမြို့နယ်
ကုံကိုင်လုံရွာ (Konkainglon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ ကုံကိုင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၅၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကကလူရွာ၊ မန်းကလဲ့ငုတော
ကကလူရွာ၊ မန်းကလဲ့ငုတော
ပြဒိန်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပြဒိန်ရွာ (Pyadein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈၆ ဦး၊ မ ၅၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောပြိန်ရွာ
တောပြိန်ရွာ
အကုသလမူလသုတ်
(က) လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ဟူသော အကုသိုလ်မူလတရားသုံးပါးနှင့် ယင်းတရားသုံးပါးတို့ လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်မှု ခံရသူတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်၊ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်ကို “အကာလဝါဒီ” “အဘူတဝါဒီ “အနတ္တဝါဒီ” “အဓမ္မဝါဒီ” “အဝိနယဝါဒီ” ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်ပုံ၊ ယင်းတရားသုံးပါးကြောင့် ယခု ဘဝ၌ပင်လျှင် ဆင်းရဲပင်ပန်း ပူလောင်လျက်နေရပုံ၊ တမလွန်ဘဝ၌ ဒုဂ္ဂတိဘုံဌာနသို့ ရောက်နိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း၊
(ခ) အလောဘ၊ အဒေါသ၊ အမောဟ တရားသုံးပါးတို့သည် ကုသိုလ်မူလတရားဖြစ်ကြောင်း၊ ယင်းတရားသုံးပါးတို့နှင့် ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်၊ ယင်းပုဂ္ဂိုလ်ကို “ကာလဝါဒီ” “ဘူတဝါဒီ” “အတ္ထဝါဒီ” “ဓမ္မဝါဒီ” “ဝိနယဝါဒီ” ဟု ခေါ်ဆိုထိုက်ပုံ၊ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟတရားတို့ကို အကြွင်းမဲ့ပယ်စွန့် ပြီးသူသည် ယခုဘဝ၌ပင် ဆင်းရဲမှု၊ ပင်ပန်းမှု၊ ပူလောင်မှုမရှိဘဲ ချမ်းသာသုခ စံစားရပုံ၊ မျက်မှောက်ဘဝမှာပင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံရပုံတို့ကို မာလာနွယ် ဥပမာဖြင့် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ကံစာရေးရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကံစာရေးရွာ (Kansaryay)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ သမန်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘယ်ရီလီယမ်
ဘယ်ရီလီယမ် (Beryllium) သည် alkaline earth သတ္တုတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အရောင်မှာ မီးခိုးရောင် ရှိသည်။ အက်တမ် အမှတ်မှာ ၄ ဖြစ်ပြီး Be ဆိုသော သင်္ကေတဖြင့် ဖော်ပြလေ့ ရှိကြသည်။ ထို သတ္တုမှာ အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေနိုင်သည့် အတွက် စနစ်တကျ လေ့ကျင့် သင်ကြားထားသူ မဟုတ်ပါက မကိုင်တွယ်သင့်ပေ။
လက္ခဏာများ
ယင်းကို ခရမ်းကျောက်၊ သို့မဟုတ် ဖရဲအူကျောက်နှင့် ပင်နဆိုက်ကျောက်များမှလည်း ထုတ်ယူရရှိသည်။ ဗယ်ရီကျောက်တွင်ပါဝင်သော ဘယ်ရီလီယမ်ဆားကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ခွဲခြင်းဖြင့်လည်း ဘယ်ရီလီယမ် ဒြပ်စင်ရအောင် အနည်းအကျဉ်း လုပ်ယူနိုင်သည်။ ဗယ်ရီလီယမ်သည် အလျူမီနမ် သတ္တုနှင့် အလွန်နီးစပ်သည်။ သို့သော်လည်း ဗယ်ရီလီယမ်အောက်ဆိုက်သည် အလျူမီနာနှင့် ကွဲပြားကြောင်း ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် လူဝီနစ်ကလတ်ဗိုးကလင်းက ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဗယ်ရီလီယမ်ကို အရောအနှောများမှ သီးသီးသန့်သန့် ပထမဆုံး ခွဲထုတ်ခဲ့သူများမှာ ဖရီးဒရစ်ဗျူးလားနှင့် အန်တွန်းဗျူးဆီတို့ ဖြစ်၍ ၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။
ဗယ်ရီလီယမ်ဒြပ်စင်ကို ၁၉၁၆ ခုနှစ်မှစ၍ ဂျာမနီနိုင်ငံ စက်မှု ထုတ်လုပ်ရေးတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ အများအားဖြင့် ထိုဒြပ်စင်ကို အခြားသတ္တုများနှင့် ရောစပ်အသုံးပြုကြသည်။ ကြေးနီ၊ အလျူမီနမ်၊ သံ၊ နီကယ်စသော သတ္တုများတွင် ဗယ်ရီလီယမ်ကို ရောစပ်လျှင် ပို၍မာကျော ခိုင်ခံ့ပြီးလျှင် သံချေးမတက်နိုင်သော သတ္တုစပ်များ ရရှိသည်။ ကြေးနီတွင် ဗယ်ရီလီယမ်အနည်းငယ်ရောစပ်လျှင် ကြေးနီထက် ၆ ဆခန့် ပို၍ ခိုင်မာကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ကတ်ကျေးကဲ့သို့ဖြတ်တောက်ရန် ကရိယာများ၊ စပရင်များနှင့် လေယာဉ်တို့၏ နုနယ်သော စက်ပစ္စည်းများကို ဗယ်ရီလီယမ် သတ္တုစပ်ဖြင့် ပြုလုပ်ကြလေသည်။