cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တီဘီရောဂါ
ရောဂါသွင်ပြင်နှင့်လက္ခဏာများ
အထွေထွေရောဂါလက္ခဏာများတွင် ဖျားခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း၊ ညဘက်ချွေးထွက်ခြင်း၊ အစားအသောက်ပျက်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ ဖြူဖတ်ဖြူရော်ဖြစ်နေခြင်းနှင့် ရံဖန်ရံခါ အလွယ်တကူ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း တို့ပါဝင်သည်။
အဆုတ်တီဘီ
တီဘီရောဂါစတင်ဖြစ်ပွားပါက အဆုတ်တွင်ပါဖြစ်ပွားမှုမှာ ၉၀% ခန့်ရှိသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများတွင် ရင်ဘတ်နာခြင်းနှင့် ရက်ရှည်ချောင်းဆိုးပြီး သလိပ်ထွက်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ၂၅% ခန့်မှာ ရောဂါလက္ခဏာမပြတတ်ပေ။ ရံဖန်ရံခါ ချောင်းဆိုးသွေးပါခြင်းများ ဖြစ်တတ်ပြီး၊ ရှားပါးဖြစ်စဉ်အချို့တွင် အဆုတ်သွေးလွှတ်ကြောကို ကူးစက်ထိပါးစေကာ အပြင်းအထန်သွေးယိုစီးခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ တီဘီရောဂါသည် နာတာရှည်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်လာကာ အဆုတ်၏ အပေါ်ခြမ်းတွင် ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်ကြီးကြီးမားမားရစေနိုင်သည်။ အဆုတ်အပေါ်ဘက်ပိုင်းသည် အောက်ပိုင်းထက် တီဘီရောဂါကြောင့် ပိုထိခိုက်စေပြီး အကြောင်းရင်းကို တိတိကျကျမသိရသေးပေ။
အဆုတ်ပြင်ပတီဘီ
ရောဂါဖြစ်ပွားမှု၏ ၁၅-၂၀% ခန့်တွင် ရောဂါသည် အဆုတ်ပြင်ပသို့ ကူးစက်ပြန့်ပွားကာ အခြားသော တီဘီရောဂါများကို ဖြစ်ပွားစေသည်။ ယင်းတို့ကို "အဆုတ်ပြင်ပတီဘီရောဂါ" ဟု တစ်ပေါင်းတည်းခေါ်လေ့ရှိသည်။ ထိုတီဘီရောဂါမျိုးသည် ခုခံအားကျဆင်းနေသည့် လူများနှင့် ကလေးငယ်များတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ရောဂါပိုးရှိနေသူများ၏ ၅၀% ကျော်တွင် ဤရောဂါဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ အဆုတ်ပြင်ပတီဘီရောဂါ ဖြစ်ပွားတတ်သည့် နေရာများမှာ အဆုတ်အမြှေးပါး၊ ဗဟိုအာရုံကြောစနစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ဦးနှောက်အမြှေးရောင် တီဘီရောဂါ၊ ပြန်ရည်ကြောစနစ်တွင်ဖြစ်ပွားသော လည်ပင်းအကျိတ်၊ ဆီးနှင့် လိင်အင်္ဂါလမ်းကြောင်း တို့တွင် ဖြစ်ပွားသော တီဘီရောဂါ နှင့် အရိုးနှင့်အဆစ်များတွင် ဖြစ်ပွားသော တီဘီရောဂါ တို့ ဖြစ်သည်။ အရိုးများသို့ ကူးစက်ဖြစ်ပွားပါက "osseous tuberculosis" ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အရေပြားတွင်လည်း တီဘီအနာများအနေဖြင့်လည်း ဖြစ်တတ်သည်။ အထူးပြင်းထန်သည့် ပုံစံတစ်ခုမှာ ပြန့်ပွားမှုမြန်ဆန်သည့် တီဘီဖြစ်ပြီး "disseminated TB" ဟု သာမန်အားဖြင့် ခေါ်ဆိုသည်။ miliary tuberculosis ဟူ၍လည်းခေါ်သည်။
မိုက်ကိုဘက်တီးရီးယား
တီဘီရောဂါဖြစ်ပွားရသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းမှာ မိုက်ကိုဘက်တီးရီးယမ်း ကျူဘာကလို့ဆစ် ရောဂါပိုးကြောင့်ဖြစ်သည်။
ရောဂါဖြစ်စေရန် အားပေးသောအချက်များ
တီဘီရောဂါဖြစ်ပွားစေရန် အားပေးသောအချက်များစွာ ရှိသည်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးအနေဖြင့် အဓိကအရေးပါသည့်အချက်မှာ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ ဖြစ်ပြီး တီဘီရောဂါရှိသူ ၁၃% တွင် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရပြီးဖြစ်သည်။ အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ မရှိသူများတွင် တီဘီကူးစက်ခံရပါက ၅-၁၀% သာ ရောဂါဖြစ်ပွားပြီး အိတ်ချ်အိုင်ဗွီရှိပြီး တီဘီကူးစက်ခံရသူ ၃၀% တွင် တီဘီရောဂါဖြစ်ပွားသည်။
တီဘီရောဂါသည် လူဦးရေထူထပ်ခြင်းနှင့် အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းများနှင့်လည်း ဆက်စပ်နေသည်။ တီဘီရောဂါရှိသည့် နေရာပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်သူများ၊ မသန့်ရှင်းသော ဆေးထိုးအပ်သုံးစွဲသူများ၊ လူစုလူဝေးများသည့်နေရာများတွင် နေထိုင်သူများနှင့် အလုပ်လုပ်သူများ၊ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်ခံရမှု နည်းသူများ၊ ဝင်ငွေနိမ့်ကျသူများ၊ မျိုးနွယ်စု သို့မဟုတ် လူမျိုးစုလူနည်းစုတွင် အန္တရာယ်ရှိသူများ၊ ရောဂါအန္တရာယ်ရှိ လူကြီးများနှင့် ရောနှောနေတတ်သည့် ကလေးသူငယ်များ၊ HIV/AIDS ကဲသို့ ခုခံအားကျဆင်းနေသည့် လူနာများ၊ ခုခံအားကျဆင်းစေသည့် ဆေးဝါးသုံးစွဲသူများ နှင့် ရောဂါရှိလူနာများအား စောင့်ရှောက်ကုသပေးရသည့် ကျန်းမာရေးလုပ်သားများတွင်လည်း ကူးစက်ခံရနှုန်းမြင့်မားသည်။
နာတာရှည်အဆုတ်ရောဂါသည်လည်း တီဘီရောဂါဖြစ်ပွားစေနိုင်သည့် သိသာထင်ရှားသည့် အချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ စီးကရက်သောက်သုံးသူများသည် မသောက်သူများထက် တီဘီရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ နှစ်ဆရှိသည်။
အရက်ကို စွဲလန်းစွာသောက်သုံးခြင်းသည်လည်း တီဘီရောဂါကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည့် အချက်များတွင် ပါဝင်သည်။ ဆီးချိုရောဂါရှိသူများတွင် တီဘီရောဂါဖြစ်ပွားနိုင်ခြေ သုံးဆများသည်။
ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားပုံ
တီဘီရောဂါဖြစ်နေသူ ချောင်းဆိုးသည့်အခါ နှာချေသည့်အခါ၊ စကားပြောသည့်အခါ သို့မဟုတ် တံတွေးထွေးသည့်အခါ 0.5 မှ 5 µm မိုက်ကရွန်အထိရှိသည့် ရောဂါကူးစက်နိုင်သည့် ပိုးမွှားလေးပေါင်း မြောက်မြားစွာကို လေထဲသို့ လွှင့်ထုတ်လိုက်သည်။ တစ်ကြိမ်နှာချေလျှင် ပိုးမွှားလေးပေါင်း ၄၀,၀၀၀ အထိ ထုတ်လွှင့်ပေးသည်။ ယင်းပိုးမွှားလေးများထဲမှ တစ်ခုသည်ပင်လျှင် ရောဂါဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ ရောဂါကူးစက် နိုင်သည့် အချိန်အဆသည် အလွန်သေးငယ်ပြီး ဘက်တီးရီးကောင်ရေဆယ်ကောင်ထက် နည်းလျှင်ပင်၊ ရောဂါကူးစက်ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
ရောဂါဖြစ်သူနှင့် ကြာရှည်စွာထိတွေ့သူ၊ မကြာခဏထိတွေ့သူနှင့် လက်ပွန်းတတီးထိတွေ့သူများသည် ရောဂါကူးစက်ခံရမှုမြင့်မားတတ်ပြီး ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ရောဂါကူးစက်မှုနှုန်းသည် ၂၂% ရှိသည်။ ရောဂါဖြစ်နေပြီးဆေးမကုသူတစ်ဦးသည် တစ်နှစ်လျှင် ၁၀–၁၅ ယောက်အထိ အခြားသူများအား ရောဂါကူးစက်စေနိုင်သည်။ ကူးစက်ခံရမှုသည် ရောဂါရရှိနေသူ (ရောဂါငုပ်လျှိုးနေသူမဟုတ်)ထံမှ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ တစ်ယောက်မှ အခြားတစ်ယောက် ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ဖြစ်နိုင်စွမ်းမှာ ရောဂါဖြစ်ပွားနေသူမှ ပိုးမွှားပေါင်း မည်မျှလေထဲသို့ လွှင့်ထုတ်ပေးနိုင်သည်၊ လေဝင်လေထွက်ကောင်းသည် မကောင်းသည်၊ မည်မျှကြာအောင် ရောဂါပိုးမွှားနှင့် ထိတွေ့နေရသည်နှင့် တီဘီရောဂါပိုး၏ ပြင်းအားတို့ အပေါ်တွင် မူတည်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် ရောဂါဖြစ်သူလူနာအား သီးခြားခွဲခြားထားခြင်းနှင့် ထိရောက်သည့် တီဘီကုသဆေးများ တိုက်ကျွေးခြင်းတို့ဖြင့် ရောဂါကူးစက်ပြန့်ပွားမှု ကွင်းဆက်ကို ဖြတ်တောက်နိုင်သည်။ ဆေးမယဉ်ပါးသေးသည့် တီဘီရောဂါရှိသူအား နှစ်ပတ်ကြာ ဆေးကုသပြီးပါက ထိုရောဂါရှိသူသည် လေထဲမှ ကူးစက်နိုင်သည့် အဆင့်မှ ကိုင်တွယ်ထိတွေ့မှ ရောဂါကူးစက်နိုင်သည့်အဆင့်သို့ လျော့ကျသွားသည်။ အကယ်၍ တစ်ဦးတစ်ယောက်သို့ ရောဂါကူးစက်ဖြစ်ပွားလာပါက အနည်းဆုံး ၂၁ ရက် သို့မဟုတ် သုံးပတ်မှလေးပတ်အထိ မတိုင်ခင် ထိုသူမှ အခြားသူများသို့ ကူးစက်နိုင်သည်။ နွားများတွင် မိုင်ကိုဘက်တီးရီးယား ဘိုးဗစ်ရောဂါပိုးကြောင့် တီဘီရောဂါဖြစ်သည့် နွားသား/အမဲသားများကို စားမိပါက တီဘီရောဂါ ရရှိနိုင်စေသည်။
စိန်ပြေးတမ်း ကစားနည်း
စိန်ပြေးတမ်း ကစားနည်း ထိုကစားနည်းတွင် ကစားသူအရေအတွက် မကန့်သတ်ဘဲ ကစာနိုင်လေသည်။ ပထမစ၍ လိုက်သူ၏ အမည်က မောင်မောင်ဖြစ်လျှင် ကစားသူများက မောင်မောင်လေးရေ စိန်၊ ထမင်းစားလို့မြိန်ဟု အထပ်ထပ်ဆိုပြီးသော် ထိုကလေးလိုက် သည်ကို ရှောင်ကာရှားကာ လွတ်အောင်ပြေးကြလေသည်။ လွတ်အောင်မပြေးနိုင်ဟု ထင်လျှင် ဆောင့်ကြောင့်ထိုင်လိုက်က သူ့အားမလိုက်နိုင်တော့ချေ။ လိုက်ဖမ်းသူ၏လက်ဖြင့် အတို့ခံ ရသူသည် နောက်တစ်လှည့်တွင် လိုက်၍ဖမ်းရလေသည်။ မြန်မာကလေးများ ကစားကြရာတွင် များသောအားဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး နားလည်မှုဖြင့် အစတွင် လိုက်သူ၊ သို့မဟုတ် မစာရုလုပ်သူ၊ သို့မဟုတ် မယ်ထွေးလုပ်သူက လုပ်လေ့ရှိကြ သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ထိုသို့မပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သော် ကစားသူများအားလုံး ဝိုင်းဖွဲ့၍ ထိုင်ကြပြီးလျှင်၊ သို့မဟုတ် ရပ်နေကြပြီးလျှင် တစ်ယောက်ယောက်က တစ်ယောက်စီကို လက်ည|ိုးထိုးကာ ငါးပိတလက်၊ ဆားတလက်၊ ရေနံအိုး ခါးတောင်းကျိုက်လိုက်ဟူ၍ လက်ယာရစ်လှည့်ကာ ရေတွက်ရာတွင် လိုက်ဆိုသည့် စကားလုံးကျရာလူကို စ၍လုပ်စေသည်။ သို့မဟုတ်လျှင် စီးပုံသုံးအိမ်၊ တို့ကိုမှိန်၊ လွမ်းစိန်ကယ်ဘုံပြေးဟူ၍ ရေတွက်ကြသည်။ အခြားနည်းတစ်နည်းမှာ ကလေးများ ဝိုင်း၍ရပ်ကြပြီးလျှင် လက်များကို ဆယ်ထားကြသည်။ ထိုနောက် ဗြောင်နောင်နောင် ပဗေပေးဂျိဟုဆို၍ လက်များကို ဖြုတ်လိုက်ကြပြီးလျှင် လက်ဝါးပေါ်တွင် ကျန်လက်တစ်ဘက်ကို တင်လိုက်ကြသည်။ ထိုသို့ တင်ကြရာတွင် လက်ဝါးလှန်၍ တင်သူကလည်းရှိသည်။ မှောက်၍ တင်သူလည်းရှိရာ မှောက်၍ တင်သူ နည်းလျှင် ထိုလူများကိုဖယ်၍ ကျန်လူများကသာဆက်၍ ရှေးကအတိုင်း ပြုလုပ်ကြပြန်သည်။ နှစ်ဦးတည်း ကျန်သောအခါတွင် ဖယ်နေရသူ တစ်ယောက်က ဝင်ကူ၍ လုပ်ပေးရသည်။ သုံးဦးအနက် နှစ်ဦးက လက်ထားပုံချင်းတူလျှင် ကျန်လူကစ၍ လိုက်ရလေသည်။
အောက်ဆိပ်ကွင်းရွာ၊ ဘဝသစ်
အောက်ဆိပ်ကွင်းရွာ၊ ဘဝသစ်
ကံသစ်ရွာ
ကံသစ်ရွာ
စေတီရင်းရွာ၊ နတ်ဆိပ်
စေတီရင်းရွာ၊ နတ်ဆိပ်
င/ပိကျိန်ရွာ၊ ရတန
င/ပိကျိန်ရွာ၊ ရတန
ကြီးတောငူရွာ၊ ညောင်ပင်တဲ
ကြီးတောငူရွာ၊ ညောင်ပင်တဲ
ဂုဂေ
thumb|468x468px|ဗောဓိသတ္တ [[အဝလောကိတေသွာရ ကြေးဝါ သတ္တုရုပ်တု၊ အေဒီ ၁၀၅၀၊ ဂုဂေလက်ရာ။ ]] ဂုဂေသည် အနောက်တိဘက်ဘုရင့်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ thumb| ၁၁ရာစုအတွင်း [[မေယုလ်|မာယုလ်၊ဂုဂေ။]] left|thumb|250x250px| ဆာပါရန်၊ ဂုဂေ၏ရှေးဟောင်းမြို့တော်ပျက်ကြီး thumb| ဆာပါရန်၏အပျက်အယွင်း။
ကိုးကားချက်များ
အထွေထွေကိုးကားချက်များ:
အောင်ကုန်းရွာ၊ ဘဝသစ်
အောင်ကုန်းရွာ၊ ဘဝသစ်
ချိန်ရွှင့်ကျောင်း
ချိန်ရွှင့်ကျောင်း (, ၁၉၉၁ ဖေ ၉ ဖွား) သည် တရုတ် ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ နွေအိုလံပစ်၌ မိခင်တိုင်းပြည်ကို ကိုယ်စားပြု ဝင်ပြိုင်ရာ ကြေးတံဆိပ်ဆု ရသည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:၁၉၉၁ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:တရုတ် ဂျူဒိုမောင်
​ရေနောက်ရွာ၊ လက်ပံပင်
ရေနောက်ရွာ၊ လက်ပံပင်
ပက်ခွက်ဆိပ်ရွာ
ပက်ခွက်ဆိပ်ရွာ
ဖလသမာပတ်
ဖိုလ်သို့ ကောင်းစွာ ရောက်ခြင်း၊ ဖိုလ်ဝင်စားခြင်း၊ ဖလသမာပတ်။ (အရိယာဖိုလ်စိတ်၏ နိဗ္ဗာန်၌ အပ္ပနာ အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းသည် ဖလသမာပတ်မည်၏။ ဖိုလ်ဝင်စားခြင်း ဟု သုံးစွဲသည်၊ မဂ်၏ အခြားမဲ့၌ဖြစ်သော (မဂ္ဂဝီထိ၌ ပါဝင်သော) ဖိုလ်ကိုမူ သီးခြား ပရိကံမရှိ၍ ဖလသမာပတ်မဆိုရချေ (ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၅၁၇)။
ထိုဖလသမာပတ်ကို အရိယာတို့သည် ဝင်စားနိုင်၏၊ သို့သော် အောက်ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ်သည် အထက်အထက်ဖိုလ်ကို(မရသေးသောကြောင့်)မဝင်စားနိုင်ကြ၊ အထက် ဖလဋ္ဌာန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်လည်း အောက် အောက်ဖိုလ်ကို (ပုဂ္ဂိုလ်တပါးအဖြစ်သို့ ရောက်သွားခြင်းကြောင့်) မဝင်စားနိုင်ကြ၊ ကိုယ့်ဖိုလ်ကိုသာ ဝင်စားနိုင်ကြ၏။ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ကိလေသာ အပူငြိမ်း၍ ချမ်းချမ်းသာသာနေရန် ဖလသမာပတ်ကို ပိုင်းခြားကန့်သတ်၍ အလိုရှိသောအခါ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဝင်စားကုန်၏။ နိဗ္ဗာန်မှ တပါးသော သင်္ခါရတို့ကို နှလုံး မသွင်းခြင်း, နိဗ္ဗာန်ကို နှလုံးသွင်းခြင်း - ဤ-၂-ပါးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် ဖလသမာပတ်ဝင်စားသည်။ (ထိုအင်္ဂါ ၂-ပါးသည် အဓိပ္ပါယ်တူလျက် ခွဲခြားပြခြင်း၏ အကြောင်းကို ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၅၁၇-ကြည့်။ အထက်ပါ အင်္ဂါ ၂-ပါးနှင့် သမာပတ်မဝင်စားမီ “မည်သည့်အချိန် ထအံ့”ဟု ကာလ ပိုင်းခြားခြင်း၊ ဤ ၃-ပါးသည် သမာပတ်၏ တည်ခြင်းမည်၏။ နိဗ္ဗာန်အာရုံကို နှလုံးမသွင်းပဲ သင်္ခါရနိမိတ်ကို နှလုံးသွင်းခြင်း (ဘဝင်စိတ်၏ အာရုံကိုယူခြင်း)သည် ဖလသမာပတ်မှ ထခြင်းမည်၏။ ဖလသမာပတ်၏ အကြောင်းစုံ အဓိပ္ပါယ်အကျယ်ကို ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၆-၉။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၃၄၀-၃။ ဝိသုဒ္ဓိ၊ဋီ၊၂၊၅၁၃-၂၀-တို့၌ ကြည့်။) ဓမ္မသွာက္ခာတတာ ကုသလမူလရောပနာယ စ ဖလသမာပတ္တိယာ စ သာဓာရဏံ ပဒဋ္ဌာနံ။ နေတ္တိ။ ၄၃။ (ဝိ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၆၄။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂။ ၁၃၇။ မ၊ဋ္ဌ၊၁၊၁၀၇။) ကာ ဖလသမာပတ္တိတိ? ယာ အရိယဖလဿ နိရောဓေ အပ္ပနာ။ ပဋိသံ၊ဋ္ဌ၊၁၊၂၄၆။ ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၃၄၁။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ဇီးပြားရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ဇီးပြားရွာ (Zeepyar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ဇီးပြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၁၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးပြားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၃ ဦး၊ မ ၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှောက်ခုံရွာ၊ ညောင်ပင်တဲ
ရှောက်ခုံရွာ၊ ညောင်ပင်တဲ
ယန်းခမ်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ယန်းခမ်းရွာ (Yanghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၀၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်မာရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
လွယ်မာရွာ (Loimar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စငေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စငေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁၂ ဦး၊ မ ၃၄၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
တိဘက်သမိုင်း
ကဏ္ဍ:အာရှသမိုင်း ကဏ္ဍ:တိဘက်
လွယ်မာရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်းများစာရင်း
ဤစာရင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဘုရားကျောင်းများ၊ စေတီများ၊ ပုထိုးများ၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ စသည်တို့ကို နေရာအလိုက် စီစဉ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
Goa
Buddhist caves exist in following places in Goa:
Buddha idols have been found in several places, and some temples, some are still in worship and are considered now as Hindu gods. Monasteries used to exist in many places, and it can be seen from the names of the modern villages. For example, Viharas have been found in modern Divachali or ancient Dipakavishaya, Lamgaon or ancient Lamagrama and many other places.
တိမ်နဲ့ချည်တဲ့ကြိုး (စာအုပ်)
တိမ်နဲ့ချည်တဲ့ကြိုး စာအုပ် သည် စာရေးဆရာမ ဂျူး ၏ ချင်းပြည်နယ် အကြောင်း နောက်ခံ ဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသော ရသစာပေ ဝတ္ထု တစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ခုနှစ် ဒီဇငိဘာလ တွင် ဂျူးစာပေ မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အောက်မျက်နီကွင်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
အောက်မျက်နီကွင်းရွာ (Aukmyetnikwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၅ ဦး၊ မ ၈၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိဝါပသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မာရ်နတ်ကို မုဆိုး, မာရ်နတ်၏ ပရိသတ်ကို မုဆိုး၏ ပရိသတ် ကာမဂုဏ် (၅)ပါးကို မြက်ခင်း, သားသမင်များကို သမဏဗြာဟ္မဏ-ဟု ဥပမာန, ဥပမေယျ အနေအားဖြင့် ဟောတော်မူပါသည်။ ပထမသမင်အုပ်စုဖြင့် သပုတ္တဘရိယ ပဗ္ဗဇ္ဇသမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။ တဏှာဖြင့် တွေဝေခြင်း, မာနဖြင့် ယစ်မူးခြင်း, ပမာဒဖြင့် သတိလက်လွတ်ဖြစ်ခြင်းတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။
ဒုတိယသမင်အုပ်စုဖြင့် ဗြာဟ္မဏဓမ္မိက ပဗ္ဗဇ္ဇ သမဏ ဗြာဟ္မဏတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။ တတိယသမင်အုပ်စုဖြင့် မိစ္ဆာအယူရှိသော သမဏ ဗြာဟ္မဏတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။
စတုတ္ထသမင်အုပ်စုဖြင့် ဤသာသနာတော်ရှိ သမဏဗြာဟ္မဏတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။
သမာပတ်ကိုးပါး, အရဟတ္တဖိုလ်တို့ကို ရရှိအောင် အားထုတ်မှု ရရှိပေါက် မြောက်ခြင်းတို့ဖြင့် မာရ်နတ်မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ရာဒေသကို ဟောတော်မူပါသည်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားသိမှတ်ဖွယ်တို့ကို ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဖွင့်ဆို ထားပါသည်။
အနောက်မျှားတိန်ရွာ၊ ရတန
အနောက်မျှားတိန်ရွာ၊ ရတန
ကမ်းနားကွင်းရွာ၊ ဘဝသစ်
ကမ်းနားကွင်းရွာ၊ ဘဝသစ်
ဇာမဏီပါးဝါ
တရာဂိုပန်ရစ်
ကဏ္ဍ:ရစ်ငှက်များ
နောင်ခန်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
နောင်ခန်ရွာ (Nawnghkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဖာပွန်လီဆောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၀၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
3C 9
3C 9 သည် lobe-dominated ကွေဆာ ဖြစ်ပြီး Pisces ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တုန်းကမူ ပထမဆုံးသော အဝေးဆုံးမှ အရာဝတ္ထုဖြစ်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် အနီရောင်အရွေ့ ၂ ကျော်သည့် ပထမဆုံး ကွေဆာလည်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
အေဘီစီသတင်း
အေဘီစီသတင်း (ABC News) သည် ဝေါ့လ်ဒစ်စနီ ရုပ်မြင်သံကြား၏ အမေရိကန် ရုပ်သံလွှင့် ကုမ္ပဏီ အေဘီစီကွန်ရက်၏ ဌာနခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသည့် အစီအစဉ်သည် ညနေပိုင်းသတင်း "ABC World News Tonight with David Muir" ဖြစ်ကာ အခြားအစီအစဉ်များတွင် နံနက်ခင်းသတင်းစကားဝိုင်း "Good Morning America" ၊ "Nightline" ၊ "Primetime" ၊ "20/20" နှင့် တနင်္ဂနွေ နံနက် နိုင်ငံရေးရာများအစီအစဉ်ဖြစ်သော "This Week with George Stephanopoulos" တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဤဖော်ပြပါအစီအစဉ်များအပြင် အေဘီစီသတင်းဌာနသည် ရေဒီယိုသတင်း၊ အေဘီစီတိုက်ရိုက်သတင်းနှင့် အခြားထင်ရှားကျော်ကြားသူများ၏ အစီအစဉ်များကိုလည်း ထုတ်လွှင့်ပေးသည်။
ကုန်းကော်ရွာ၊ ဝမ်ဆော့
ကုန်းကော်ရွာ (Konekaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဝမ်ဆော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဆော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၅၉ ဦး၊ မ ၂၄၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
အေဘီစီသတင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်သံလွှင့် ကုမ္ပဏီ
တန်းဇွယ်ရွာ၊ တန်းဇွယ်
တန်းဇွယ်ရွာ၊ တန်းဇွယ်
နတ်ကြီးကုန်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
နတ်ကြီးကုန်းရွာ (Natgyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ မန္တံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန္တံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၄ ဦး၊ မ ၂၁၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖျင်စင်းရွာ၊ စီပင်
ဖျင်စင်းရွာ၊ စီပင်
ဖရဲဝေါ်ဂျန်းရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလပ်လယ်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
အလပ်လယ်ရွာ (Ahlatlel)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ အလပ်လယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလပ်လယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၇ ဦး၊ မ ၄၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်စေတီရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
လွယ်စေတီရွာ (Loizaydi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စငေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စငေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁၂ ဦး၊ မ ၃၄၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ပယ်လေးတန်
“ပယ်လေးတန်” သည် ဘုရားရှင်၏ညီတော်အာနန္ဒာမှ ဘုရားရှင်ထံတွင် အလုပ်အကြွေးတာဝန် မယူခင် ခွင့်တောင်းခဲ့သည့် ပယ်အပ်သောဆုလေးခု နှင့် ပန်အပ်သောဆုလေးခုကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ ပယ်အပ်သောဆုလေးခုမှာ (၁)အရှင်ဘုရားသည် မိမိရသော အဖိုးထိုက် သင်္ကန်းကို တပည့်တော်အား မပေးဘဲ နေတော်မူပါဘုရား၊ (၂) အရှင်ဘုရားသည် မိမိရရှိလာသော ဆွမ်းခဲဖွယ်ကို တပည့်တော်အားမပေးဘဲ နေတော်မူပါဘုရား၊ (၃) အရှင်ဘုရားသည် မိမိ ကျိန်းစက်တော်မူရာကျောင်း၌ တပည့်တော်အား အတူတကွ နေထိုင်ခွင့်ကို မပေးဘဲ နေတော်မူပါဘုရား၊ (၄) အရှင်ဘုရားအား ပင့်ဖိတ်၍ ကျွေးမွေးလှူဒါန်းရာသို့ တပည့်တော်အား မခေါ်ဘဲ ထားတော်မူပါဘုရား ဟူ၍ ဖြစ်ပြီး၊ ပန်အပ်သောဆုလေးခု မှာ (၁) အရှင်ဘုရားသည် တပည့်တော် လက်ခံထားသော ဖိတ်ကြားရာသို့ လိုက်တော်မူပါဘုရား၊ (၂) အရှင်ဘုရားအားဖူးမျှော်ရန် အဝေးရပ်ရွာမှ ရောက်လာကြသော ပရိသတ်အား ရောက်လာသောအချိန်မှာပင် ဘုရားရှင်ထံသို့ ပို့ဆောင်ခွင့်ရလိုသည်ဘုရား၊ (၃) တပည့်တော်၌ ယုံမှားသင်္ကာ တစုံတရာ ပေါ်လာခဲ့သော် ပေါ်လာသော အချိန်မှာပင် ဘုရားရှင်ထံ ချဉ်းကပ်ခွင့် ရလိုသည်ဘုရား၊ (၄) တပည့်တော်၏ မျက်ကွယ်အရပ်တပါးတွင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော တရားဒေသနာများကို ကျောင်းပြန်ရောက်သောအခါ တပည့်တော်အား ထပ်မံဟောကြားတော်မူပါဘုရား ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ပယ်လေးတန်ဟူသော အခွင့်အရေးလေးမျိုးကို ပယ်ရခြင်းမှာ “အာနန္ဒာသည် ဘုရားရှင် ရရှိလာသော အဖိုးထိုက် အဖိုးတန် သင်္ကန်းကို ဝတ်ရုံရ၏။ ဆွမ်းကောင်းဟင်းကောင်းကို စားသောက်ရ၏။ တကျောင်းတည်းမှာ အတူနေရ၏။ ဘုရားရှင်ကို ပင့်ဖိတ်လျှင် သူပါလိုက်ပါရ၏။ ဤသို့သော အခွင့်ထူးလာဘ်ထူးကို ရသဖြင့် ဘုရားရှင်ကို သူပြုစုလုပ်ကျွေးခြင်း ဖြစ်၏။ ဤလို ပြုစုလုပ်ကျွေးရသူမှာ ဘာများဝန်လေးစရာ ရှိမည်နည်း” ဟု မနာလိုသူတို့ ပြောကြားလာခြင်းမှ ရှောင်နိုင်ရန်ဖြစ်ပြီး - ပန်အပ်သောဆုလေးခု တောင်းယူရခြင်းမှာ “သဒ္ဓါထက်သန်သော အမျိုးသားများသည် ဘုရားရှင်နှင့် တွေ့ဆုံခွင့်မရှိကြ၍ နောက်တနေ့မှာ ဘုရားရှင်နှင့်အတူ သူတို့အိမ်သို့ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးကြရန် ပင့်ဖိတ်တတ်ကြသည်။ ထိုဖိတ်ကြားရာသို့ အကယ်၍ ဘုရားရှင်လိုက်ပါတော်မမူပါလျှင်၊ အလိုရှိသော ခဏမှာ ပရိသတ်ကို ဘုရားဖူးပို့ခွင့် မရပါလျှင်၊ ယုံမှားသင်္ကာကင်းရှင်းရန် ချဉ်းကပ်ခွင့် မရပါလျှင် ပြောစရာဆိုစရာများ ပေါ်လာနိုင်ပြီး၊ အာနန္ဒာသည် ဘုရားရှင်ကို မည်သို့များ ပြုစုပါသနည်း၊ သူ့ကို ဘုရားရှင်က ဤမျှလောက်ပင် ချီးမြှောက်မှုပြုတော်မမူပါချေတကား ဟု အပြစ်တင်လာနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ဟောကြားသော ဒေသနာတော် တခုခုနှင့်ပတ်သက်၍ ဘုရားရှင်မျက်ကွယ်ရာမှာ မေးလာကြသောအခါ မိမိမဖြေနိုင်ပါက ‘သင်သည် ဘုရားရှင်နောက်တော်ပါးမှ အရိပ်ပမာ လိုက်ပါခဲ့၏။ နှစ်ရှည်လများ ပြုစုလုပ်ကျွေးခဲ့၏။ သို့ပါလျက် ဤမျှလောက်ပင်မသိလေတကားဟု ဆိုလာကြပါလိမ့်မည်။ ပယ်လေးတန် အစရှိသောဆုများကို ရှင်အာနန္ဒာသည် ဘုရားရှင်အားပြုစုရာတွင် အပြစ်အနာအဆာများ ကင်းစင်၍ စိတ်နှလုံးရွှင်လန်းစွာ ပြုစုနိုင်သော အကျိုးတရားများကို မြင်သောကြောင့် တောင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ဘုရားရှင်မှလည်း ခွင့်ပြုတော်မူခဲ့သည်။        ။ (သုတ်မဟာဝဂ်၊ မဟာပဒါနသုတ် အဌကထာ)
သန်းထွဋ်
သန်းထွဋ် သည် မြန်မာအမျိုးသား သရုပ်ဆောင်နှင့် ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိ
သန်းထွဋ်သည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဝါဝါဝင်းရွှေ၏ ခင်ပွန်းဖြစ်သည်။
3C 299
3C 299 သည် ရေဒီယို ဂလက်ဆီ/ကွေဆာ ဖြစ်ပြီး ကြယ်စုတန်း ဘိုးတီတွင်တည်ရှိသည်။
သန်းထွဋ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
3C 299
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘိုးတီ
ယန်းလှရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ယန်းလှရွာ (Yanghla)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
အာရပ်နွေဦး
ယင်းလူထုလှုပ်ရှားမှုများတွင် ဆန္ဒပြမှုများ၊ သပိတ်မှောက်မှုများ၊ စီတန်းလှည့်လည်မှုများ၊ လူထုစုဝေးမှုများ ပါဝင်သကဲ့သို့ အခြားတူညီသည့် အချက်တစ်ချက်မှာ လူမှုကွန်ယက်ကို အသုံးချ၍ ဆက်သွယ် လှုံ့ဆော်စည်းရုံးနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းမီဒီယာမှတဆင့် အစိုးရက ဖိနှိပ်ရန် ကြိုးပမ်းခြင်း၊ အင်တာနက် ဆင်ဆာဖြတ်ခြင်း၊ ပိတ်ပင်ခြင်း စသည်တို့ကို လူထုက နိုးကြားသိရှိလာအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
ဆန္ဒပြမှု အများစုမှာ အာဏာပိုင်တို့၏ အကြမ်းဖက် တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။  ထို့အတူ အစိုးရအား ထောက်ခံသော စစ်သွေးကြွများနှင့် ဆန္ဒပြမှုအား ဆန့်ကျင်သူတို့၏ တန်ပြန်မှုနှင့်လည်း ကြုံကြိုက်ခဲ့ရသည်။   အာရပ်ကမ္ဘာတလွှား ဖြစ်ပွားသည့် ဆန္ဒပြမှုအတွင်း ထပ်ခါတလဲလဲ ကြားကြရသည့် ကြွေးကြော်သံမှာ ash-shab yurid isqat an-nizam ("အာဏာရှင်အစိုးရပြုတ်ကျရေး တို့အရေး") ပင် ဖြစ်သည်။
ရွာတောင်ရွာ၊ ရတန
ရွာတောင်ရွာ၊ ရတန
ဖော်မော်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ဖော်မော်ရွာ (Hpawmaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဖော်မော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖော်မော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၂ ဦး၊ မ ၅၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
စီပင်ရွာ၊ စီပင်
စီပင်ရွာ၊ စီပင်
ပန်းတောကြီးရွာ၊ စပါးထား
ပန်းတောကြီးရွာ၊ စပါးထား
ရွာသစ်စုရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
ရွာသစ်စုရွာ၊ တယ်ပင်ဆိပ်
ပါသရာသိသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့တော်အနီး ရမ္မကပုဏ္ဏား၏ သင်္ခမ်း ကျောင်း၌ အရိယပရိယေသနာနှင့် အနရိယပရိယေသနာတို့ကို အကျယ်ဟောကြားတော်မူပါသည်။ မိမိ၏ အနရိယပရိယေသနာကို ဟောတော်မူပြီး အရိယပရိယေသနာကို တောထွက်တော်မူပုံ၊ အာဠာရ, ကာလာမရသေ့နှင့် ရာမပုတ္တဥဒက ရသေ့ တို့ထံနည်းခံ၍ သမာပတ်ကိုးပါးကိုရခဲ့ပုံ၊၎င်းရသေ့များထံမှ ဖဲခွါခဲ့ပုံ၊ ပဓာနလုပ် ငန်းများအားထုတ်ပုံ၊ ဘုရားအဖြစ်သို့ရောက်တော်မူပုံ၊ ဗြဟ္မယာစနကထာ, ဥပက အာဇီဝကနှင့်တွေ့ခဲ့ပုံ၊ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တန, အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော်များဖြင့် ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းတော်များ ရဟန္တာဖြစ်ပုံ၊
(က) ကျော့ကွင်း၌မိနေသော သမင်ကဲ့သို့ ကာမဂုဏ် ၅-ပါးတို့ကို သုံးဆောင်ကြသော သမဏ, ဗြာဟ္မဏတို့ အကျိုးမဲ့ပျက်စီး၍ မာရ်ယုတ်၏ အလိုရှိတိုင်း အပြုခံရပုံ၊
(ဂ) မုဆိုးမမြင်ရာသို့ ရောက်နေသောသမင်ကဲ့သို့ သမာပတ် ၉-ပါးကိုရ၍ နိရောဓသမာပတ်ကို ဝင်းစား၍ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်သောရဟန်းသည် မာရ်ယုတ်၏မမြင်ရာသို့ရောက်ပုံကို ဇနပုဒ်မှ တရားနာရန်ရောက် လာကြကုန်သော ရဟန်းတော်ငါးရာတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဘုရားရှင်၏ အမူအရာကို အရှင်အာနန္ဒာ သိမြင်ပုံ၊ သာဝတ္ထိကျောင်းဒကာ, ကျောင်းအမတို့အား ချီးမြှောက်တော်မူပုံ, အစလစေတိယ ဌာန ၄-ပါး, ဘုရားရှင် ရေသုံးသပ်တော်မူပုံ, ပညတ္တာသနအစရှိသော သိမှတ်ဖွယ် များစွာနှင့်တကွ ဒေသနာတော်လာပုဒ်တို့၏ အဓိပ္ပါယ်များကို ဖွင့်ဆိုထားသည့် ဖွင့်ဆို ချက်များ များစွာရှိပါသည်။
အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ
အိုင်ယာလန် သမ္မတနိုင်ငံဟု တရားဝင်ခေါ်ဆိုသော အိုင်ယာလန်နိုင်ငံသည် အနောက်ဥရောပတွင် ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသနှစ်ခု အဖြစ် ခွဲခြားခဲ့သော အိုင်ယာလန်ကျွန်း၏ ခြောက်ပုံငါးပုံမျှကို နေရာယူထားသည်။ ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သော မြောက်အိုင်ယာလန်နှင့် ကုန်းမြေနယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ အခြားနေရာများတွင်မူ အရှေ့ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာနှင့် အိုင်းရစ်ရှ် ပင်လယ်၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် စိန့်ဂျော့ခ်ရှ် ရေလက်ကြား၊ တောင်ဘက်တွင် ဆဲလ်တစ်ပင်လယ်တို့နှင့် ထိစပ်လျက် ရှိသည်။
အိုင်းရစ်ရှ် လွတ်လပ်ရေး စစ်ပွဲအပြီးတွင် အင်ဂလို-အိုင်းရှစ်ရှ် စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ထိုစာချုပ်ကြောင့် ဗြိတိသျှ ဓနသယာယနိုင်ငံ အတွင်းတွင် လွတ်လပ်သော အိုင်းရစ်ရှ်နိုင်ငံကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသအဖြစ် ၁၉၂၂ ဒီဇင်ဘာလ ၆ ရက်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဝက်စ်မင်စတာ ဥပဒေ နှင့် ၁၉၃၆ခုနှစ် နန်းစွန့်ခြင်း အရေးအခင်းကြောင့် အိုင်းရစ်ရှ်နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်ဆိုင်မှုမှာ ပိုမိုတိုးပွားလာခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အသစ်တွင် အိုင်ယာလန်ကိုလုံးဝ အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်ဆိုင်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်မှ အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံ ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းအပြီးတွင် အိုင်ယာလန် ထီးနန်း၏ လက်ကျန် တာဝန်တို့ကို လုံးဝ ပယ်ဖျက်ခဲ့ပြီး ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့် နောက်ဆုံးကျန်နေသေးသော ဆက်စပ်မှု ကို ဖြတ်တောက်ပစ်ခဲ့သည်။ အိုင်ယာလန်သည် ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ နိုင်ငံတွင် အစည်းအဝေးတက်ခြင်းကို ၁၉၃၇ ခုနှစ် ကတည်းက ရပ်တန့်ခဲ့ပြီး ဗြိတိန်မှ ၁၉၄၉ အိုင်ယာလန် သမ္မတနိုင်ငံ ဥပဒေဖြင့် အသိအမှတ် ပြုခဲ့သည်။
အိုင်ယာလန်သည် ဗြိတိသျှတို့ အုပ်ချုပ်စဉ်အချိန်ကနှင့် လွတ်လပ်ရေး ရခါစအချိန်က ဥရောပတွင် အဆင်းရဲဆုံး နိုင်ငံများတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံသားအဖြစ်မှ စွန့်ပစ်သူ အများအပြား ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုအချိန်က အခြားနိုင်ငံ အများစုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ပိုမို၍ ဒီမိုကရေစီ ပြည့်ဝပြီး ကြွေးမှီကင်းရှင်းသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၀ နှောင်းပိုင်းကာလများတွင် နိုင်ငံ၏ အကျိုးအမြတ် ကာကွယ်ခြင်းကို ရှေးရှုသော စီးပွားရေး စနစ်ကို စတင်ခဲ့ပြီ: ၁၉၇၃ တွင် ဥရောပ သမဂ္ဂ သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင် စီးပွားပျက်ကပ် အပြီးနောက် စီးပွားရေး ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို အကြီးအကျယ် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အခွန်ကောက်ခံခြင်းနှင့် ဥပဒေ စဉ်းမျဉ်းများကို သိသာစွာ လျော့ချပစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ ဆဲလ်တစ် တိုင်းဂါးကာလ ဟု ခေါ်သည့် လျင်မြန်သော စီးပွားရေး တိုးတက်သည့်ခေတ်ကာလ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်မှာ ၂၀၀၇-၂၀၁၀ စီးပွားပျက်ကပ်ဆိုက်သည် အထိပင် ဖြစ်သည်။
အိုင်ယာလန်နိုင်ငံသည် ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီစနစ် ကျင့်သုံးပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေ အရ သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အတိုးတက်ဆုံးသော နိုင်ငံများတွင် အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး လူထုဖွဲ့ဖြိုးရေး ညွှန်းကိန်းတွင် ပဉ္စမနေရာ ရှိသည်။ အီကော်နောမစ် အင်တဲလ်လီးဂျင့် ယူနစ်၏ နေထိုင်မှု အရည်အသွေး ညွှန်းကိန်းတွင် ပထမရှိပြီး ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေး ညွှန်းကိန်းတွင် ဆဋ္ဌမ နေရာ ရှိသည်။ သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့်၊စီးပွားရေး လွတ်လပ်ခွင့်၊ ဒီမိုကရေစီနှင့် နိုင်ငံရေး လွတ်လပ်မှု တို့တွင်လည်း အဆင့်မြင့်မားစွာ သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့နှင့် ကုလသမဂ္ဂတို့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။
ရှားစေးဖိုရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ရှားစေးဖိုရွာ (Sharsayhpo)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ အလပ်လယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလပ်လယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၇ ဦး၊ မ ၄၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရသာလေးရွာ၊ လက်ပံပင်
ရသာလေးရွာ၊ လက်ပံပင်
3C 452
3C 452 သည် Seyfert ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး Lacerta ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။
ရွှေညောင်ပင်ရွာ၊ လယ်ဦး
ရွှေညောင်ပင်ရွာ (Shwenyaungpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ လယ်ဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၃၀၁ ဖြစ်သည်။
ဆယ့်နှစ်ရာသီပင်
ဆယ့်နှစ်ရာသီပင်ကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် 'သီဗက်ရှာ ပီရူးဗီအားနာ'(Thevetia peruviana; ယခုအခါတွင် Cascabela thevetia ) ဟု ခေါ်သည်။ မျိုးရင်းမှာ 'အဲ့ပေါ့ဆီနေစီအီး'(Apocynaceae) ဖြစ် သည်။ ထိုအပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းအရပ်ဒေသများတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ဆယ့်နှစ်ရာသီပင်သည် လှပသော ချုံပင်ကြီးမျိုး ဖြစ်သည်။ အရွက်သည် သေးသွယ်ရှည်လျား၏။ အပွင့်သည် ဖယောင်းကဲ့သို့ ချောမွှတ်၍ အဝါရောင်ရှိသည်။ အနံ့သင်း သည်။ အကိုင်းအရွက်ပင်စည်တို့ကို ချိုးဖဲ့ကြည့်လျှင် အဖြူစေး ထွက်သည်။ အသီး၌ အစေ့များပါရှိသည်။ ထိုအစေ့များမှ မီးလောင်သော အဆီတစ်မျိုးကိုရသည်။ ထိုအဆီသည် ဆေးဖက်ဝင်သည်။ ဆယ့်နှစ်ရာသီပင်အခေါက်မှ 'သက်ဗီတင်'(thevetin) ခေါ် ပြင်းသော အဆိပ်တစ်မျိုးကိုရသည်။ ယင်းကို အစွမ်းထက်သော အဖျားဖြတ်ဆေးဖော်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။
ရွှေညောင်ပင်ရွာ၊ လယ်ဦး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆယ့်နှစ်ရာသီပင်
မြန်မာ့အစဉ်အလာပွဲတော်များ ဆယ့်နှစ်လ ဆယ့်နှစ်ရာသီအတွက် မြန်မာ့ပွဲတော် ဆယ့်နှစ်မျိုးရှိသည်။ ဆယ့်နှစ်ရာသီပွဲတော်ကို ရှေးခေတ်မှစ၍ မင်းမိဘုရားနှစ်ပါးအမှူးပြုလျက် အစဉ်တစိုက် ကျင်းပလာခဲ့ရာ၊ အချို့ပွဲတော်များသည် ယခုအခါတိုင်အောင် ခေတ်စားဆဲပင်ဖြစ်၏။ အချို့မှာမူကား တိမ်ကောပပျောက်ကြ လေပြီ။
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင် ပင်လတ်မျိုး ဖြစ်၏ ။ ပေ ၂၀ ခန့် ထိမြင့်၏ ။ အခေါက်ထူသည်။ ကိုင်းဖြာသည်။ အခေါက်အညိုရောင် ပေါ်တွင် အဖြူကွက်များရှိ၏ ။
အရွက် အကိုင်းထိပ်ဘက်တွင် စုပြုံ၍ ရွက်လွှဲထွက်သည်။ ရွက်ပြား ကျဉ်း ၍ သေးသွယ်ပြီး ကြိုးပြား သေး ပုံရှိသည်။ ထိပ်နှင့် အရင်းပိုင်း ချွန်သည်။ ရွက်ညှာ အလွန်တိုသည်။ ရွက်ပြား ပြောင်ချောပြီး ရွက်လယ်ကြော ထင်ရှား၍ ရွက်နားညီသည်။
အပွင့် အဝါရောင်ရှိ၍ ခေါင်းလောင်းပုံ ဖြစ်သည်။ ဝတ်ဆံ များ ပွင့်ချပ်များတွင် ကပ်နေ၏ ။ အမွေးနု ကလေးများလည်း ရှိ၏ ။ ပွင့်ဖတ်ပြွန်ပိုင်း စိမ်းဝါရောင် ရှိ၏။
အသီး အချင်း ၁၁/၂ လက်မခန့် ရှိ၏ ။ အတွဲလိုက် သီး၏ ။ ပြောင်ချော ၍ တောက်ပပြီး အစိမ်းရောင် ရှိသည်။ အလယ်တွင် လုံးဝိုင်း ၍ ထိပ်နှစ်ဖက်သို့ ချွန်သွယ် သွားသည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အပွင့် ၊ အရွက် ၊ အမြစ် ၊ အခေါက် ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင် ပေါက်ရောက်သည်။
ပေါက်ရောက်ပုံ သဘာ၀အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။
အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင် မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ ဖန် ၊ စပ် ၊ ခါး သောအရသာ ရှိ၏ ။ ပူသောသတ္တိ ရှိ၏ ။ လေကိုနိုင်၏ ။ ယားနာ ၊ အရေပြားနာ ၊ အနာပေါက်ခြင်းတို့ကို ပျောက်စေသည်။ မျက်စိကို အကျိုးပြု၏ ။ အဖျားရောဂါ ၊ နူနာ ၊ မြင်းသရိုက်နာတို့ကို နိုင်၏။ ၎င်းချည်း သက်သက် စားသုံးလျှင် အဆိပ်ဖြစ်စေ၏။
၂ ။ အရွက်ကို ပြုတ်၍ ကြိတ်ပြီး ဆီနှင့် ရောလိမ်းပါက အဆစ် အမျက် ကိုက်ခဲခြင်း ပျောက်၏ ။
အမြစ် ၁ ။ အမြစ်ကို သွေး၍ မုန်ညင်းဆီနှင့် ရောချက်လိမ်းလျှင် အရေပြားနာ ပျောက်စေ၏ ။
၂ ။ အမြစ်ကို ရေနှင့် သွေးလိမ်းလျှင် ပွေးနာပျောက်၏ ။
အခေါက် ၁ ။ အဖျားကျဆေးအဖြစ် လည်းကောင်း ၊ အပူလောင်ခြင်းနှင့် ပွေး ၊ ယားနာများအတွက် လည်းကောင်း သုံး၏ ။
ကိုးကား
[[ကဏ္ဍ:ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ]]
ကဏ္ဍ:မိုးခေါင်ရေရှားဒဏ်ခံနိုင်သော အပင်များ
ဂွေးကောင်းပင်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ဂွေးကောင်းပင်ရွာ (Gwaykaungpin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၅ ဦး၊ မ ၈၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းဆာရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ကုန်းဆာရွာ (Konehsar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟိုပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုပုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၀ ဦး၊ မ ၁၀၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောလုံငှက်
ဇီဝ‌ဗေဒအလိုအရ တောလုံငှက် (Collared Scops Owl) သည် ‘စတြစ်ဂျီ‌ဖောမီး’မျိုးစဉ် တွင်လည်းကောင်း၊ ‘စတြစ်ဂျီဒီး’မျိုးရင်းတွင်လည်းကောင်း ပါဝင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြက်ဝက်‌ခြောက်‌ကောင် အမည်ဖြင့် လူသိများသည်။ အလျား ၈ လက်မခန့်ရှိ၍ နားရွက်‌မွှေးများပါရှိသည်။ တောလုံငှက်၏ အရောင်မှာ မွဲပြာရင့်‌ရောင် သို့မဟုတ် နီညိုရောင်ဖြစ်သည်။ တောတွင်း၌ ကျက်စား‌သော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။‌
မှောင်စပျိုးသည့်အခါ တောလုံငှက်သည် “ကြက်ဝက်‌ခြောက်ကောင်” ဟု ထပ်တစ်လဲလဲ အချိန်ကြာမြင့်စွာ‌အော်သည်ဟုဆိုသည်။ ထိုအသံကို တောင်‌ခြေရင်းရှိ ကျွန်း‌တောအတွင်း၌ တစ်နှစ်ပတ်လုံးကြားရတတ်သည်။ သို့‌သော် မိုးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီ၌ အသံစဉ်အတိုင်း အပြည့်အစုံ မအော်‌ချေ။ နွေရာသီ၌မူ တောလုံငှက်၏အော်သံကို ကြက်ဝက်‌ခြောက်‌ကောင်ဟု အပြည့်အစုံ အဆက်မပြတ်ကြားရသည့်ပြင်‌ နေ့အခါ၌ပင် တစ်ခါတစ်ရံ ကြားရသေး၏။
တောလုံငှက်သည် ကျွန်း‌တောများ၌သာ ကျက်စား‌လေ့ရှိသည်။ ထူထပ်စွာ‌ပေါက်‌သော အရွက်တို့၏အကြား၌ နေ့အခါ တွင် ပုန်းလျှိုးအိပ်‌နေတတ်သဖြင့် တွေ့ရခဲသည်။ ညအခါ၌သာ ထွက်လာတတ်သည်။ ယင်း၏အစာမှာ ပိုးဖလံ၊ ချေးထိုးပိုး၊ တိရစ္ဆာန်ငယ်များနှင့် ငှက်ငယ်များဖြစ်သည်။ ဖေ‌ဖော်ဝါရီလမှ ဧပြီလအထိ တောလုံငှက်များ သား‌ပေါက်ကြသည်။ မေလနှင့် ဇွန်လတွင် ဒုတိယအကြိမ် သား‌ပေါက်ပြန်သည်။ ဥများကို သစ်‌ခေါင်းထဲ၌ ဥအုလေ့ရှိသည်။ တစ်မြုံလျှင် ၃ ဥမှ ၄ ဥထိ ရှိတတ်သည်။ ဥသည် ခပ်လုံး⁠လုံးဖြစ်၍ ဥခွံမှာ နူးညံ့‌ချောမွတ် သည်။ တောလုံငှက်ကို အရှေ့နိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြား‌တွေ့ရသည်။ အနောက်ဘက် ဟိမဝန္တာ‌တောင်အထိ ယင်းကို တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ သစ်‌တောများတွင် အမြဲ‌တွေ့ရသော ငှက်မျိုးဖြစ် သည်။ ပေ ၆၀⁠၀၀ အမြင့်ထိ နေနိုင်သည်။
တောလုံငှက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကွက်
မျောက်လုပ်
မျောက်လုပ်ပင်၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ Artocarpus lakoocha ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ သစ်ပင်အမြင့် ပေ ၆ဝ အထိရှိ၍ အကိုင်းအခက်အရွက်တို့ဖြင့် ဝေဝေဆာဆာ အုပ်အုပ်ဆိုင်းဆိုင်း ပေါက်ရောက်တတ်သော မျောက်လုပ်ပင်များကို အောက်မြန်မာနိုင်ငံရှိ သစ်တောများ၌ လည်းကောင်း၊ ဥယျာဉ်များတွင် တခါတရံ စိုက်ပျိုးထားကြသည်ကိုလည်းကောင်း တွေ့ကြရသည်။ မျောက်လုပ်ပင်တို့သည် အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်၍ စိမ်းလန်းသော အရွက်တို့ဖြင့် အရိပ်ကောင်းရသော အပင်များဖြစ်ကြသည်။ မျောက်လုပ်ပင်သည် ပိန္နဲပင်၊ ပေါင်သီးပင်တို့နှင့်အတူ မိုရေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ယင်းကို အာတိုကားပပ် လာကူချာ ဟုခေါ်သည်။ မျောက်လုပ်ပင်ကို နေရာတကာ အနှံ့အပြား၌ စိုက်ပျိုးကြသောကြောင့် ယင်း၏ မူလပေါက်ရောက်ရာ ဒေသအမှန် တပ်အပ်သေချာ မပြောနိုင်ပေ။ ဟိမဝန္တာတောင်ခြေ တစ်လျှောက် ဩရိဿပြည်နယ်နှင့် အနောက်ဂတ်တောင်ဒေသတို့တွင် အလေ့ပေါက်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်တို့၌လည်း တွေ့ရသည်။
မျောက်လုပ်ပင်၏ အရွက်များသည်ထူ အလျား ၆ လက်မမှ ၁ဝ လက်မအထိ၊ အနံ ၃ လက်မမှ ၅ လက်မအထိရိသဖြင့်ဝိုင်းရှည်ရှည်ဖြစ်သည်။ အရွက်၏ အပေါ်ဘက်သည် အစိမ်းရင့်ရောင်ဖြစ်၍ ပြောင်ချောသည်။ အောက်ဘက်တွင်ကား အမွေးနုကလေးများရှိသည်။ အပွင့်များသည် သေး၍ ပိန္နဲပွင့်များကဲ့သို့ အဖိုအမ နှစ်မျိုးကွဲသည်။ ပွင့်ဖိုများသည် အတက်ဟောင်းများပေါ်၌ ပွင့်၍ အပွင့်တစ်ပွင့် တွင် ဝတ်ဆံဖို တံငယ်တစ်ခုစီနှင့် ပွင့်ချပ် ၂ ခုမှ ၄ ခုအထိပါသည်။ ပွင့်မများကား အတက်သစ်ပေါ်၌ ပွင့်၍ အပွင့်တစ်ပွင့်တွင် ဝတ်ဆံမ တစ်ခုစီပါ ပြွန်ပုံပါင့်ဖတ်အုံအတွင်း၌ ငုံလျက်ရှိသည်။
အသီး၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် ပုဝိုင်းဝိုင်း၊ လူ၏လက်သီးဆုပ်ခန့်ရှိ၍ အချင်း ၃ လက်မမှ ၄ လက်မအထိ ရှိသည်။ မညီညာသော အသီးခွံသည် ချော၍ ကတ္တီပါသားကဲ့သို့ ရှိသည်။ အသီးမှည့်လာသောအခါ အရောင်ဝါလာသဖြင့် စားကြသည်။ မျောက်လုပ်သီး အနုများကို ပိန္နဲသီးအနုများကဲ့သို့ အချို့ ဟင်းချက်၍ လည်းကောင်း၊ ပြုတ်ပြီးသော် တို့စရာအဖြစ်လည်းကောင်း စားသုံးကြသည်။ အပွင့်များသည် မတ်လနှင့် ဧပြီလများတွင်ပွင့်ကြ၍ အသီးများကား မိုးရာသီ ဇွန်နှင့်ဇူလိုင်လများ၌ မှည့်ကြသည်။ မျောက်လုပ်ခေါက်သည် နီညိုရောင်ရှိ၍ အပင်အိုလာသောအခါ ကြမ်း၍ အကြေးအဖတ်များ ပေါ်လာသည်။ ကွမ်းသီးရှားပါးသောအခါ ကွမ်းသီးအစားမျောက်လုပ်ခေါက်ကို ကွမ်းသီးအဖြစ် စားကြသည်။ ကွမ်းသီးအရသာကဲ့သို့ ရှိသည်။
အစေ့များကို ပျိုး၍ မျောက်လုပ်ပင်ကို စိုက်ကြသည်။ အစေ့များသည် ကြာရှည်မခံသောကြောင့် လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်စိုက်ပျိုးရသည်။ မြေအိုးများ၊ ခြင်းတောင်းများ၌ အစေ့များကို ဦးစွာပျိုးပြီးနောက်မှ လိုသည့်နေရာ၌ ပြောင်းရွှေ့စိုက်နိုင်သည်။ တစ်အိုးတစ်အိုးတွင် သုံးလေးစေ့ထည့်၍ ပျိုးပြီးလျှင် အပင်တက်လာသောအခါ သန်သော အပင်ကြီးတစ်ပင်ကို ချိန်လှပ်၍ အခြားအပင်များကို နုတ်လိုက်ရသည်။ အတော် အသင့်ကြီးလာသောအခါမှ စိုက်လိုက်ရာ၌ အမြဲစိုက်သင့်ပေသည်။ မျောက်လုပ်ပင်သည် ပိန္နဲပင်လောက် အရိပ်ကောင်းမရနိုင်သော်လည်း ပို၍အကြီးမြန်သော သစ်ပင်ဖြစ်သောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှန်းလုံး၌ စိုက်ပျိုးထားကြသည်။ မျောက်လုပ်ပင်တို့သည် နွေအခါတွင် ပင်လုံးကျွတ်မျှ ရွက်ဟောင်းများကြွေ၍ ရက်အနည်းငယ်အတွင်းတွင် ရွက်သစ်ရွက်နုများ ထွက်လာတတ်သောကြောင့် လမ်းဘေးတလျှောက်၌ အရိပ်ရရန် စိုက်ပျိုး ထားတတ်ကြသည်။
မျောက်လုပ်သား၏ အရောင်မှာ ညို၍ ပြုပြင်ရလွယ်သော သစ်သားဖြစ်သည်။ အသားသေအောင် ပြုလုပ်ရ လွယ်ကူသည့်ပြင် လက်လာအောင် အရောင်တင်နိုင်သော သစ်သားလည်းဖြစ်သောကြောင့် အိမ်အသုံးအဆောင်များလုပ်ရာ၌ အလွန်အသုံးဝင်သည်။ ကြာရှည်ခံသော သစ်သားဖြစ်သည်သာမက ခြကောင်တို့ မဖျက်ဆီးနိုင်သဖြင့် အိမ်တိုင်၊ ထုတ်လျောက်များ၊ လှေများ၊ လှော်တက်များ၊ရေတွင်းဘောင်များ ပြုလုပ်ရန် ကြံကြိတ်ဆုံများအတွက် အထူးသင့်လျော်သည်။
မျောက်လုပ်ပင် အမြစ်မှ အဝါရောင် ဆိုးဆေးရသည်။ မျောက်လုပ်သီးမှ ရသော အရည်နှင့် အစေ့တို့ကို ဝမ်းနုတ်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည် မျောက်လုပ်သီးမှည့်သည် ရသာအားဖြင့် ချိုသည်ဖြစ်၍ သည်းခြေနာကို နိုင်သည်။ မျောက်လုပ်သီးစိမ်းမူကားရသာအားဖြင့် ချဉ်သည် ဖြစ်၍ သလိပ်၊ သည်းခြေကို ပျက်စေတတ်သည်။ မျောက်လုပ်ပင်ကို မျောက်လောင်းပင်ဟုလည်း ခေါ်သည်။ တနင်္သာရီတောင်ပိုင်းတွင် မျောက်လုပ်နီပင်ဟု ခေါ်သော အပင်တစ်မျိုးပေါက်ရောက်သည်။
ဂလမ်ဒန်းရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ဂလမ်ဒန်းရွာ(Galamdan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ ဖီမောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖီမောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၁ ဦး၊ မ ၉၁၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၁၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စီဘီအက်စ်သတင်း
စီဘီအက်စ် သတင်း (CBS News) သည် အမေရိကန် ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ရေဒီယိုလုပ်ငန်း စီဘီအက်စ် (CBS) ၏ သတင်းဌာနဖြစ်သည်။ အစီအစဉ်များတွင် ညနေသတင်း၊ မနက်သတင်း၊ မိနစ် ၆၀၊ ၄၈ နာရီ၊ တနင်္ဂနွေမနက်ခင်း နိုင်ငံရေးရာအစီအစဉ်ဖြစ်သော "Face the Nation" များ ပါဝင်သည်။ ရေဒီယိုသတင်းထုတ်လွှင့်မှု၌လည်း များစွာသော ရေဒီယိုဌာနများမှ နာရီအလိုက် သတင်းများကို တင်ဆက်ကြသည်။ စီဘီအက်စ် သတင်းဌာနသည် ၂၄ နာရီ ဒီဂျစ်တယ်သတင်းကွန်ရက် စီဘီအက်စ်အန် (CBSN) ကိုလည်း ဆောင်ရွက်သည်။ ၂၀၂၁ ဧပြီအထိ စီဘီအက်စ် သတင်းဌာန၏ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အကြီးတန်းဦး‌ဆောင်ထုတ်လုပ်သူအရာရှိသည် ဆူဆန် ဇာရင်စကီးဖြစ်၍ ဤသတင်းကွန်ရက်၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီးဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ ဧပြီ ၁၅ တွင် စီဘီအက်စ် ရုပ်သံဌာနနှင့် စီဘီအက်စ်သတင်းဌာနတို့က ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာဌာနအသီးသီးကို တစ်ခုတည်းအဖြစ် ပေါင်းစပ်ကာ စီဘီအက်စ်သတင်းနှင့် ရုပ်သံဌာနများ (CBS News and Television Stations) အမည်တွင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စီဘီအက်စ်သတင်း
ဗော့စတော့ ၁
ဗော့စတော့ ၁ (Восток-1, East 1 or Orient 1) သည် ဗော့စတော့ စီမံကိန်း၏ပထမဆုံးအာကာသပျံသန်းမှုဖြစ်ပြီး လူ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ပထမဆုံးလူလိုက်ပါသည့် အာကာသယာဉ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၁၊ ဧပြီ ၁၂ တွင် လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ ပျံသန်းမှုတွင် ဆိုဗီယက်အာကာသယာဉ်မှူး ယူရီဂါဂါရင် အာကာသသို့ လိုက်ပါသွားသည်။ ပျံသန်းမှုသည် အာကာသသို့လူသား ပထမဆုံးရောက်ရှိမှုဖြစ်ပြီး လူလိုက်ပါသောယာဉ်ဖြင့် ပထမဆုံးကမ္ဘာပတ်ခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ဗော့စတော့ ၁ကို ဆိုဗီယက်အာကာသစီမံကိန်းကလွှတ်တင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ဒုဗိုလ်ချုပ်ကြီးကီရင်ကီရင်မော့ဗ်နှင့်အခြားသူများ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် ဆာဂေးကိုရိုလက်ဗ်ဦးဆောင်သည့် ဆိုဗီယက်သိပ္ပံပညာရှင်များက ဒီဇိုင်းထုတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အာကာသယာဉ်သည် ကမ္ဘာကိုတစ်ကြိမ်တည်းသာပတ်ခဲ့သည်။ ယင်းခေတ်ကာလအရ ကမ္ဘာပတ်ရှိ လူသားလိုက်ပါပျံသန်းသော အတိုဆုံးအာကာသပျံသန်းမှုဖြစ်သည်။ တရားဝင်မှတ်တမ်းများအရ ယာဉ်စတင်ပစ်လွှတ်ချိန်မှပြန်လည်ဆင်းသက်ချိန်အထိ စုစုပေါင်း ၁၀၈ မိနစ်ကြာခဲ့သည်။ ဂါဂါရင်သည် ကြိုတင်စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း အမြင့် ၇ ကီလိုမီတာ(၂၃,၀၀၀ ပေ) ခန့်တွင် လေထီးဖြင့်ခုန်ထွက်ပြီး အာကာသယာဉ်မှ သီးခြားဆင်းသက်ခဲ့သည်။  ယင်းအချိန်က ဆိုဗီယက် အာကာသစီမံကိန်း၏ လျှို့ဝှက်တတ်မှုကြောင့် အာကာသပျံသန်းမှု၏ အသေးစိတ်အချက်အလက်များသည် နှစ်အနည်းငယ်ခန့်ကြာမှ ထုတ်ဖော်လေ့ရှိပြီး မူလထုတ်ပြန်ထားသော သတင်းစာရှင်းလင်းချက်များသည် အမှားဖြစ်နေသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။
နောက်ခံ
ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးဂြိုဟ်တုဖြစ်သည့် စပွတ်နစ် ၁ အား ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုမှ ၁၉၅၇ တွင်လွှတ်တင်ခဲ့ချိန်မှစတင်ပြီး ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုနှင့်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့ကြားတွင် အာကာသပြိုင်ပွဲစတင်ခဲ့သည်။ နှစ်နိုင်ငံလုံးသည် အာကာသပျံသန်းခြင်းနည်းပညာလျင်မြန်စွာဖွံ့ဖြိုးလိုကြပြီး ပထမဆုံးလူလိုက်ပါသည့်အာကာသယာဉ်ကို အောင်မြင်စွာလွှတ်တင်လိုကြသည်။  ဤအတွက်လုပ်ဆောင်နေသော ဆိုဗီယက်စီမံကိန်းမှာ ဗော့စတော့စီမံကိန်းဖြစ်သည်။ လူလိုက်ပါသည့် အာကာသယာဉ်မလွှတ်တင်မီတွင်  ဆိုဗီယက်တို့သည် ဗော့စတော့ဒုံးပျံများနှင့်ဗော့စတော့အာကာသယာဉ်နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့်စမ်းသပ်ရေးအတွက် ၁၉၆၀၊ မေလနှင့် ၁၉၆၁၊ မတ်လကြားကာလတွင် လူမဲ့ခရီးစဉ်များစွာကိုလွှတ်တင်ခဲ့ကြသည်။ ဤခရီးစဉ်များတွင် အမျိုးမျိုးသောအောင်မြင်မှုများရရှိခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံးလွှတ်တင်ခဲ့သည့် လူမဲ့ခရီးစဉ် Korabl-Sputnik 4 နှင့် Korabl-Sputnik 5 တို့မှာ အပြည့်အဝအောင်မြင်မှုရရှိခဲ့ကြပြီး လူလိုက်ပါနိုင်ဖို့လမ်းဖွင့်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ယာဉ်အဖွဲ့သားများ
အသက် ၂၇ နှစ်အရွယ်ရှိ ယူရင်ဂါဂါရင်သည် ဗော့စတော့ ၁ ၏တစ်ဦးတည်းသောယာဉ်အဖွဲ့သားဖြစ်သည်။ ဗော့စတော့အာကာသယာဉ်များသည် ယာဉ်မှူးတစ်ဦးသာတင်ဆောင်နိုင်ရန်ပုံစံထုတ်ထားသည်။ ပင်မအရံနှင့်ဒုတိယအရံအာကာသသူရဲကောင်းများမှာ Gherman Titov နှင့် Grigori Nelyubov တို့ဖြစ်သည်။ စီစဉ်မှုများကို ခရီးစဉ်မတိုင်မီ လေးရက်အလို ဧပြီ ၈ တွင် တရားဝင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ လျှောက်လွှာရှင်အာကာသူရဲကောင်းများအကြားတွင် ဂါဂါရင်မှာ လပေါင်းများစွာကတည်းက ရေပန်းအစားဆုံးဖြစ်သည်။
ခရီးစဉ်တွင်မည်သူလိုက်ပါပျံသန်းမည် နောက်ဆုံးဆုံးဖြတ်ချက်မှာ နီကိုလိုင်ကမန်နင်( Nikolai Kamanin)ပေါ်လုံးဝမူတည်နေသည်။ ဧပြီ ၅ ရက်နေ့ဒိုင်ယာရီတွင် ကမန်နီက သူသည် ဂါဂါရင်နှင့်တီတော့ဗ် မည်သူ့ကိုရွေးရမည်ကိုမဆုံဖြတ်နိုင်သေးကြောင်းရေးသားထားသည်။ He wrote: "The only thing that keeps me from picking [Titov] is the need to have the stronger person for the one day flight." Kamanin was referring to the second mission, Vostok 2, which would last a full day, compared to the relatively short single-orbit mission of Vostok 1. ဂါဂါရင်နှင့်တီတော့ဗ်တို့အား ဧပြီ ၉ ရက်နေ့အစည်းအဝေးတွင် ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုသိရှိစေခဲ့ရာ ဂါဂါရင်မှာများစွာဝမ်းမြောက်ခဲ့ပြီး တီတော့ဗ်မှာစိတ်ပျက်သွားခဲ့သည်။ On April 10, this meeting was reenacted in front of television cameras, so there would be official footage of the event. This included an acceptance speech by Gagarin. As an indication of the level of secrecy involved, one of the other cosmonaut candidates, Alexey Leonov, later recalled that he didn't know who was chosen for the mission until after the spaceflight had begun.
ဆေးစစ်ခြင်း
ဂါဂါရင်သည် ပျံသန်းမှုမတိုင်မီ ဆရာဝန်အဖွဲ့နှင့်ဆေးစစ်ခြင်းခံယူရသည်။ One doctor gave her recollection of the events in an interview with RT in April 2011: "Gagarin looked more pale than usual. He was unsociable and quiet, which was not like him at all. He would answer by nodding or a short 'yes' to all questions. Sometimes he would start humming some tunes. This was a different Gagarin. We geared him up, and hugged. And I said, "Yuri, everything will be fine." And he nodded back."
ပြင်ဆင်မှုများ
နောက်ပိုင်းဗော့စတော့ခရီးစဉ်များနှင့်မတူသည်မှာ အာကာသယာဉ်မှအချက်ပြမှုကိုဖမ်းယူမည့်လမ်းကြောင်းရှာသင်္ဘောမရှိခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းအစား အာကာသယာဉ်ကို ဆက်သွယ်ရန်အတွက် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတစ်ဝှမ်းလုံးတွင်တည်ရှိသော အမိန့်ပေးနေရာများဟုခေါ်သော မြေပြင်အခြေစိုက်စခန်းများကွန်ရက်အပေါ်အားထားခဲ့ရသည်။ အလေးချိန်လျှော့ချရသောကြောင့် အရံ ပြောင်းပြန်တွန်းကန်သည့်အင်ဂျင်မရှိခဲ့ပေ။ အာကာသယာဉ်သည် ပြောင်းပြန်တွန်းကန်အင်ဂျင် အလုပ်မလုပ်တော့ပါက သဘာဝအတိုင်း ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းကြောင်းတွင် ဆင်းသက်ရန် ၁၀ ရက်ခန့် ခွင့်ပြုပေးသည်။
အလိုအလျောက်ထိန်းချုပ်စနစ်
ခရီးစဉ်တစ်ခုလုံးကို အလိုအလျောက်ထိန်းချုပ်စနစ်ဖြင့် သို့မဟုတ် မြေပြင်စခန်းမှ ထိန်းချုပ်မည်ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဆေးပညာရှင်များနှင့် အာကာသ အင်ဂျင်နီယာများက လူသားလိုက်ပါအာကာသပျံသန်းမှုသည် အလေးချိန်မဲ့သည့်အခြေနေတွင် လူသားများ မည်ကဲ့သို့တုံ့ပြန်မည်ကို သေချာမသိရသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အာကာသယာဉ်မောင်းအား ကိုယ်တိုင်ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်ခွင့်အား ပိတ်ပင်ထားရခြင်းဖြစ်သည်။ အခြားမမျော်လင့်နိုင်သော အရေးပေါ်အခြေနေတွင် လက်ဖြင့်မောင်းနိုင်သောစနစ်ကိုဖွင့်နိုင်မည့် ကုဒ်အား ဂါဂါရင်အတွက် စာအိတ်ဖြင့်ချန်ထားပေးခဲ့သည်။ သို့သော် အစောပိုင်ပျံသန်းမှုတွင် ကရင်မလင်မှ ဂါဂါရင်အား ကုဒ်နှင့်ဝေးဝေးနေရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။
April 11, 1961
၁၉၆၁၊ ဧပြီ ၁၁ မနက်၌ ဘီကိုနာအာကာသလွှတ်တင်ရေးစခန်းတွင် ဗော့စတော့-ကေ ဒုံးပျံ သည် ဗော့စတော့ ၃ ကေအေ အာကာသယာဉ်တွဲလျက်သားဖြင့် ပစ်စင်ဆီသို့ မိုင်ပေါင်းများစွာအဝေးမှ ရေပြင်ညီအနေအထားဖြင့်သယ်လာကြသည်။ ပစ်စင်သို့ရောက်ရှိချိန်တွင် ဆာဂေးကိုရိုလက်ဗ်ကဒုံးပျံနှင့်အာကာသယာဉ်ကို စစ်ဆေးသည်။ ထူးခြားမှုမတွေ့ရသဖြင့် ဒုံးပျံအားထောင်လိုက်သည်။ At 10 am (Moscow Time), Gagarin and Titov were given a final review of the flight plan. They were informed that launch was scheduled to occur at 9:07 am Moscow Time. This time was chosen so that when the spacecraft started to fly over Africa, which was when the retrorockets would need to fire for reentry, the solar illumination would be ideal for the orientation system's sensors.
At 6 pm, once various physiological readings had been taken, the doctors instructed the cosmonauts not to discuss the upcoming missions. That evening Gagarin and Titov relaxed by listening to music, playing pool, and chatting about their childhoods. At 9:50 pm, both men were offered sleeping pills, to ensure a good night's sleep, but they both declined. Physicians had attached sensors to the cosmonauts, to monitor their condition throughout the night, and they believed that both had slept well. Gagarin's biographers Doran and Bizony say that neither Gagarin nor Titov slept that night. Korolev didn't sleep that night, due to anxiety caused by the imminent spaceflight.
ခရီးစဉ်
မော်စကိုစံတော်ချိန် နံနက် ၅:၃၀ တွင် ဂါဂါရင်နှင့်အရံလူ တီတော့ဗ်တို့အားနှိုးကြသည်။ They were given breakfast, assisted into their spacesuits, and then were transported to the launch pad. ဂါဂါရင်သည် ဗော့စတော့ ၁ အာကာသယာဉ်ထဲသို့ဝင်ရောက်ပြီးနောက် ဒေသစံတော်ချိန် ၇:၁၀(နိုင်ငံတကာစံတော်ချိန် ၀၄:၁၀)တွင် ရေဒီယိုဆက်သွယ်မှုစနစ်စတင်သည်။ ဂါဂါရင် ဗော့စတော့ ၁ အာကာသယာဉ်ထဲသို့ထပ်မံဝင်ရောက်ပြီးနောက် အာကာသယာဉ်မောင်းခန်းကင်မရာနှင့်ဆက်ထားသော ထိန်းချုပ်ခန်းရှိ ရုပ်မြင်သံကြားမြင်ကွင်းတွင် ဂါဂါရင်၏ရုပ်ပုံပေါ်လာသည်။ နောက်ထပ် ၂ နာရီကြာသည့်တိုင် လွှတ်တင်ခြင်းမပြုသေးပေ။ ထိုအတောအတွင်း ဂါဂါရင်သည် ယာဉ်ဆက်သွယ်ရေးအရာရှိ၊ ဒီဇိုင်းအင်ဂျင်နီယာချုပ် ဆာဂေကိုရိုလက်ဗ်၊ နီကိုလိုင်ကမန်နင်၊ အခြားသူအနည်းငယ်တို့နှင့်စကားလက်ဆုံကျနေသည်။ စမ်းသပ်စစ်ဆေးမှုတွဲပြီးဆုံးပြီးနောက် ဂါဂါရင် ယာဉ်ထဲဝင်ရောက်ပြီး မိနစ် ၄၀ အကြာတွင် ဂယ်ပေါက်ကိုပိတ်လိုက်သည်။ အဆို့မလုံကြောင်းတွေ့ရသဖြင့် စက်ပိုင်းပညာရှင်များသည် ဝက်အူတိုင်များဖြုတ်ချပြီး ဂယ်ပေါက်ကိုထပ်မံဆို့ရသည်။.
Time in orbit
Ground controllers did not know if a stable orbit had been achieved until 25 minutes after launch.
The automatic system brought Vostok 1 into alignment for retrofire about 1-hour into the flight.
ပြန်ဝင်လာခြင်းနှင့်ဆင်းသက်ခြင်း
At 07:25 UT, the spacecraft's automatic systems brought it into the required attitude (orientation) for the reentry engine firing, and shortly afterwards, the engine firing occurred, also known as retrofire. This took place over the west coast of Africa, near Angola, about 8000 km from the desired landing point. The liquid-fueled retrorockets fired for about 42 seconds.
Ten seconds after retrofire, commands were sent to separate the Vostok service module from the reentry module (sharik), but the Vostok equipment module unexpectedly remained attached to the reentry module by a bundle of wires. At around 07:35 UT, the two halves of the spacecraft begin reentry and went through strong gyrations as Vostok 1 neared Egypt. At this point the wires broke, the two modules separated, and the descent module settled into the proper reentry attitude. Gagarin telegraphed "Everything is OK" despite continuing gyrations; he later reported that he did not want to "make noise" as he had (correctly) reasoned that the gyrations did not endanger the mission (and were apparently caused by the spherical shape of the reentry module).
မင်းကန်ရွာ၊ တန်းဇွယ်
မင်းကန်ရွာ၊ တန်းဇွယ်
ဗော့စတော့ ၁
ပြန်ဝင်လာခြင်းနှင့်ဆင်းသက်ခြင်း
As Gagarin continued his descent, he experienced about 8 g (Gagarin's own report states "over 10 g") during reentry but remained conscious. In case of reentry engine malfunction, the spacecraft was designed to descend within 10 days due to orbital decay. However, the actual orbit differed from the planned and would not have allowed descent until 20 days postlaunch while the life support system was designed to function for only 10 days.
At 07:55 UT, when Vostok 1 was still 7 km from the ground, the hatch of the spacecraft was released, and two seconds later Gagarin was ejected. At 2.5 km altitude, the main parachute was deployed from the Vostok spacecraft. Two schoolgirls witnessed the Vostok landing and described the scene: "It was a huge ball, about two or three metres high. It fell, then it bounced and then it fell again. There was a huge hole where it hit the first time."
ဂါဂါရင်၏လေထီးချက်ချင်းပွင့်သွားပြီးနောက် ၁၀ မိနစ်အကြာ နိုင်ငံတကာစံတော်ချိန် 08:05 တွင် ဂါဂါရင်မြေပြင်ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဂါဂါရင်ရောအာကာသယာဉ်ပါ  26 km south west of Engels, in the Saratov region at 51.27068°N, 45.99727°Wလေထီးဖြင့်ဆင်းသက်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။. It was 280 km to the west of the planned landing site (near Baikonur).
A farmer and her daughter observed the strange scene of a figure in a bright orange suit with a large white helmet landing near them by parachute. Gagarin later recalled, "When they saw me in my space suit and the parachute dragging alongside as I walked, they started to back away in fear. I told them, don't be afraid, I am a Soviet citizen like you, who has descended from space and I must find a telephone to call Moscow!"
Soviet reaction
The Soviet press later reported that minutes before boarding the spacecraft Gagarin made a speech: "Dear friends, you who are close to me, and you whom I do not know, fellow Russians, and people of all countries and all continents: in a few minutes a powerful space vehicle will carry me into the distant realm of space. What can I tell you in these last minutes before the launch? My whole life appears to me as one beautiful moment. All that I previously lived through and did, was lived through and done for the sake of this moment." He actually recorded the speech—"a stream of banalities prepared by anonymous speechwriters", according to historian Asif Siddiqi—in Moscow.
American reaction
Officially, the U.S. congratulated the Soviet Union on its accomplishments.
Writing for the New York Times shortly after the flight, however, journalist Arthur Krock described mixed feelings in the United States due to fears of the spaceflight's potential military implications for the Cold War, and the Detroit Free Press wrote that "the people of Washington, London, Paris and all points between might have been dancing in the streets" if it were not for "doubts and suspicions" about Soviet intentions. Other US writers reported worries that the spaceflight had won a propaganda victory on behalf of communism. President John F. Kennedy was quoted as saying that it would be "some time" before the US could match the Soviet launch vehicle technology, and that "the news will be worse before it's better." Kennedy also sent congratulations to the Soviet Union for their "outstanding technical achievement." Opinion pages of many US newspapers urged renewed efforts to overtake the Soviet scientific accomplishments.
Adlai Stevenson, then the US ambassador to the United Nations, was quoted as saying, "Now that the Soviet scientists have put a man into space and brought him back alive, I hope they will also help to bring the United Nations back alive," and on a more serious note urged international agreements covering the use of space (which did not occur until the Outer Space Treaty of 1967).
Other world reactions
Prime Minister Jawaharlal Nehru of India praised the Soviets for "a great victory of man over the forces of nature" and urged that it be "considered as a victory for peace." The Economist voiced worries that orbital platforms might be used for surprise nuclear attacks. The Svenska Dagbladet in Sweden chided "free countries" for "splitting up and frittering away" their resources, while West Germany's Die Welt argued that America had the resources to have sent a man into space first but was beaten by Soviet purposefulness. Japan's Yomiuri Shimbun urged "that both the United States and the Soviet Union should use their new knowledge and techniques for the good of mankind," and Egypt's Akhbar El Yom likewise expressed hopes that the cold war would "turn into a peaceful race in infinite space" and turn away from armed conflicts such as the Laotian Civil War.
World record
The FAI rules in 1961 required that a pilot must land with the spacecraft to be considered an official spaceflight for the FAI record books. Although some contemporary Soviet sources stated that Gagarin had parachuted separately to the ground, the Soviet Union officially insisted that he had landed with the Vostok; the government forced the cosmonaut to lie in press conferences, and the FAI certified the flight. The Soviet Union did not admit until 1971 that Gagarin had ejected and landed separately from the Vostok descent module.