cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘန့်ဘွေးရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်
ရွာတွင် အထက်တန်းကျောင်း (၁) ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်း (၁) ကျောင်း ရှိသည်။ မူကြိုကျောင်း (၃) ကျောင်းရှိသည်။ စာကြည့်တိုက် (၁) ခုရှိသည်။ ၁၆ ခုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁) ရုံ ရှိသော်လည်း ‌မြေနေရာ မရရှိသေးသဖြင့် ‌ဆေးရုံ အဆောက်အအုံ မရှိသေး‌ပေ။ ပုဂ္ဂလိက ဆေးခန်း (၂) ခန်းတွင် ဆရာဝန် (၂) ဦး ရှိသည်။ ကရုဏာ အခမဲ့ အာယုဒါန ဆေးခန်း ကို စေတနာ့ ဝန်ထမ်း ဆရာဝန်များ ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ မြန်မာ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း၏ စာတိုက်နှင့် နယ်မြေခံ ရဲစခန်းတစ်ခုလည်း ရှိသည်။ နောင်ချို စည်ပင်သာယာဌာန က တာဝန်ယူ ကြီးကြပ်သော ငါးရက်တစ်ကြိမ်ရောင်းချသည့် ဈေးတစ်ခု ရှိသည်။
ကျေးရွာအုပ်စု အားကစားကွင်း အဖြစ် ဘောလုံးကွင်းတကွင်း ရှိပြီး၊ အထက်တန်းကျောင်း တွင် ဘောလုံးကွင်း တကွင်း ရှိသည်။ ဘာသာရေးအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ စေတီ တစ်ဆူ နှင့် ဘုန်းကြီးကျောင်း တကျောင်းရှိသည်။ ကရုဏာ လူမှုကူညီရေး အသင်း၊ မိခင်နှင့် ကလေး စောင့်ရှောက်ရေး အသင်း များ ရှိသည်။
အစိုးရ သစ်တော ဘိနယ်စခန်းရှိပြီး ယင်းစခန်းတွင် လိပ် မွေးမြူရေး၊ ဆေးကုသရေး နှင့် သား‌ဖောက်စခန်းလည်း ရှိကာ လိပ်အမျိုးအစား ဆယ်မျိုး‌ကျော် ကို ထိန်းသိမ်းထားရှိသည်။
ဆောက်လုပ် ရေး ဝန်ကြီးဌာန လမ်းဦးစီးဌာန ရှေ့တန်း စခန်း တခု ရှိသည်။ စစ်အစိုးရလက်ထက်က ဌာနပိုင်မြေ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း က သိမ်းယူခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်း ကို  ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ အဖြစ် ပြောင်းလဲချိန်တွင် ပါတီပိုင်အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ဝန်ဖို့ (အနောက်)ရွာ၊ ရေဖြူမြို့နယ်
ဝန်ဖို့ (အနောက်)ရွာ (Wun Hpoet (West))သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ​ရေဖြူမြို့နယ်၊ ဝန်ဖို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ဘန့်ဘွေးရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ယန်းရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ဝမ်ယန်းရွာ (Wanyang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းပါလျှိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၇၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပါလျှိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၁ ဦး၊ မ ၁၄၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တာချီလိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာ လှည့်စားမှု
ရောဂါကြောင့်ဖြစ်သော အမြင်ဆိုင်ရာ လှည့်စားမှုသည် ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ အမြင်တစ်ခုကို နားလည်လက်ခံသည့် ယန္တယားစနစ်တွင် ရောဂါ၏ ပြောင်းလဲမှုများမှ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ (စိတ်အာရုံထွေပြားချောက်ခြားခြင်း၊ အပြင်တွင် တကယ်မရှိဘဲ စိတ်၌ ရှိသယောင် မြင်နေခြင်း)
အမြင်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ၎င်းပါဝင်ပတ်သတ်သည့် များစွာသောအာရုံပိုင်းဆိုင်ရာ လှည့်စားမှုကို စစ်ဆေးမှုများ၊ ပြတ်တောက်သွားသော လက်/ခြေ (ကို ရံခါ ပြန်ရ၊ ပြန်ခံစားရ သည်ဟု ထင်မြင်သော) ရောဂါ (phantom limb syndrome) ၊ schizophrenia ကဲ့သို့သော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ မူမမှန်မှုများကို ပြန်လည်ပြုစု ပျိုးထောင်ပေးရာတွင် အသုံးချနိုင်ကြသည်။
ကိုးကား
*
ဟောင်ကော်ရှုရွာ၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်
ဟောင်ကော်ရှုရွာ (Hawngkawngshu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ တာပေါင်းပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၁၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပေါင်းပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၃ ဦး၊ မ ၁၅၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွမ်းလုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိန်းဆွေ
ဦးသိန်းဆွေ သည် အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဟောင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ခုနှစ်မတိုင်မီက တပ်မတော်အစိုးရတွင် ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ်လည်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဝန်ကြီးတာဝန်မှ အနားပေးခံခဲ့ရသည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
ဦးသိန်းဆွေကို ၁၉၄၉ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၄ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ခုနှစ်မှ ၁၉၇၁ခုနှစ်အထိ စစ်တက္ကသိုလ်တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ စစ်တက္ကသိုလ်မှ B.Sc (DSA) ဘွဲ့၊ Honorary Academic Doctorate(Japan International Marine Science & Technology Federation-JIMSTEF)၊ Fellow of the Royal Institution of Naval Architects (UK) တို့ရရှိခဲ့သည်။
အလုပ်အကိုင်
စစ်တက္ကသိုလ် အမှတ်စဉ်(၁၃)မှ ဆင်းပြီးနောက် ၁၉၇၁ခုနှစ် ဧပြီလမှ ၁၉၈၈ခုနှစ်အထိ ဒုဗိုလ်အဆင့်မှ ဗိုလ်မှူးအဆင့်ဖြင့် တပ်မတော် (ကြည်း)တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈မှ ၁၉၉၁အထိ ဒုတပ်ရင်းမှူးရာထူးဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ခုနှစ်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတွင် ပြောင်း၍တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဘဝ
၂၀၀၄ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ တပ်မတော်အစိုးရတွင် ပို့ဆောင်ရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်အစိုးရသက်တမ်းကုန်ဆုံးသည့် ၂၀၁၁ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးတာဝန်မှ အနားယူခဲ့သည်။
ရွေးကောက်ပွဲယှဉ်ပြိုင်ခြင်း
၂၀၁၀ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အတွက် ရခိုင်ပြည်နယ် အမ်းမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ တစ်ဦးတည်သောပြိုင်ဖက်ဖြစ်သူ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးပါတီမှ ဦးညီလွယ်အား မဲအရေအတွက် (၄၀,၀၀၀) နီးပါး အသာဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဆန္ဒမဲ (၄၄,၃၁၃)မဲဖြင့် (၈၈.၅)ရာခိုင်နှုန်း အနိုင်ရခဲ့သည်။ ပါတီ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရသူအဖြစ်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပါတီ၏ ထိပ်ပိုင်းခေါင်းဆောင် သူရဦးရွှေမန်းနှင့် အလွန်ရင်းနှီးသည်။
၂၀၁၅ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း အမ်းမြို့နယ်အတွက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ဖက် (၅)ဦးအနက် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီမှ ဦးကျော်သန်းလှိုင်ကို ကြိုတင်မဲဖြင့် မတိမ်းမယိမ်းအနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
အလုပ်သမား/လဝကဝန်ကြီးဘဝ
၂၀၁၅ရွေးကောက်ပွဲကို အနိုင်ရပြီးတက်လာသော အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ဦးဆောင်သည့် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ဦးသိန်းဆွေ ပါဝင်လာသည်။ သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်ခံရသည့် ဦးထင်ကျော်က အဆိုပြုတင်သွင်းသော ဝန်ကြီး (၁၈)ဦးတွင် ဦးသိန်းဆွေသည် အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာနအတွက် အဆိုပြုဝန်ကြီးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် လွှတ်တော်ကအတည်ပြုခဲ့သဖြင့် ၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လ (၃၀)ရက်နေ့တွင် ဦးသိန်းဆွေမှာ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုဝန်ကြီးဌာနသည် ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ လက်ထက်တွင် သီးခြားတည်ရှိခဲ့သော အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေး ဝန်ကြီးဌာန နှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာနတို့အား ပူးပေါင်း၍ ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုတည်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဦးသိန်းဆွေသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ဦးဆောင်သော အစိုးရအဖွဲ့များဖြစ်ကြသည့် ဦးထင်ကျော်အစိုးရနှင့် ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရတို့တွင် ပါဝင်သည့် တပ်မတော်သားဟောင်းများ အနက်မှ တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းနှင့်အတူ ပါဝင်သော အခြားတပ်မတော်သားဟောင်းများမှာ ဦးအောင်ကို၊ ဦးမင်းသူ စသူတို့ဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူမှုဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဦးသိန်းဆွေသည် ဝန်ကြီးတာဝန်မှ အနားယူခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၂၀၁၅ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သူများ
HD 102776
HD 102776 (j Centauri) သည် စင်တောရပ် ကြယ်စုတန်းမှ ကြယ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၆၀၀ နီးပါးခန့်အကွာ၌ တည်ရှိသည်။
အုတ်ကျင်းရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
အုတ်ကျင်းရွာ (Okekyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ သီးပင်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၂၈၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ပူရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
နမ့်ပူရွာ (Nampu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ နမ့်ပူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၉၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ပူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၈ ဦး၊ မ ၇၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရိုးတောရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
မရိုးတောရွာ (Mayoetaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ စည်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၇၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စည်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၇ ဦး၊ မ ၁၇၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းကီရွာ၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဝိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်သုံးပင်ရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်
သရက်သုံးပင်ရွာ (Thayetthonepin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ သရက်သုံးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၅၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်သုံးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၆ ဦး၊ မ ၁၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော့ရမ္မာရွာ၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်
ကော့ရမ္မာရွာ(Kawtranmar)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်၊ ကွမ်လှာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၁၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွမ်လှာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၄ ဦး၊ မ ၁၅၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောင်းဆုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရငဲချောင်းရွာ၊ ရေဖြူမြို့နယ်
ရငဲချောင်းရွာ (Ya Nge Chaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ​ရေဖြူမြို့နယ်၊ ဝန်ဖို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ချန်ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ဝမ်ချန်ရွာ (Wanchan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၉၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၈၈ ဦး၊ မ ၂၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စတော်ဘယ်ရီ ပရင့်စ်
စတော်ဘယ်ရီ ပရင့်စ် (すとろべりーぷりんす) ဂျပန် ဂီတအဖွဲ့ ထို့အပြင် စုတိုပုရိ (すとぷり) အဖြစ်လူသိများ အတိုကောက်ဖြစ်ခဲ့သည် အုပ်စု 2016 ခုနှစ်တွင်စတင်ခဲ့သည်
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဂီတအဖွဲ့များ
စန်းတောကုန်းရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
စန်းတောကုန်းရွာ (Santawkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ စည်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၇၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စည်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၇ ဦး၊ မ ၁၇၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂန့်ကော်ရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်
ဂန့်ကော်ရွာ (Gantgaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၇၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၀၅ ဦး၊ မ ၃၇၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Atlantic/Madeira
Atlantic/Madeira သည် IANA အချိန်ဇုန် ဒေတာရင်းမြစ်၏ zone.tab ဖိုင်မှ အချိန်ဇုန်၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ ပါဝင်သော ဒေတာများမှ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
ရည်ညွှန်းအမှတ်မှာ Madeiraဖြစ်သည်။
လွှမ်းခြုံဧရိယာ
ထိုအချိန်ဇုန်၏ လွှမ်းခြုံဧရိယာမှာ Madeira Islands ဖြစ်သည်။
ကျောင်ချီလိတ်ရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ကျောင်ချီလိတ်ရွာ (Kawngchileik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ နမ့်ခင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၇၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ခင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၂ ဦး၊ မ ၁၇၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ထွေထွေကြိုင်ရွာ၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်
ထွေထွေကြိုင်ရွာ (Htwayhtwaykeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ တာပေါင်းပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၁၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပေါင်းပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၃ ဦး၊ မ ၁၅၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွမ်းလုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာသန္တိသုခ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုကျောင်းတော်ကြီး
မဟာသန္တိသုခ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုကျောင်းတော်ကြီး သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာ ကျောင်းတစ်ကျာင်း ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ တာမွေမြို့နယ်၊ နတ်ချောင်းရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်ကြီးကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ပီနန်ဆရာတော် အရှင်ပညာဝံသ က ဦးဆောင်ဦးရွက်ပြုကာ စတင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရမှ ကမကထပြုကာ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။
ပိုင်ဆိုင်မှု အငြင်းပွားခြင်း
၂၀၀၂ ခုနှစ် နှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ကြားကာလတွင် အစိုးရ ဦးခင်ညွန့်၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ကျောင်းတော်ကြီးကို သိမ်းယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့သို့ ပေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ သံဃာတော်များကို အုပ်ချုပ်ရသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် အရှင်ပညာဝံသက ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားနေမှုများအပေါ် ပြန်လည်ဖြေရှင်းပေးပါရန် သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်ထံ စာရေးခဲ့သည်။
ကျောင်းတော်အား ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခြင်း
၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရဲ အယောက် ၃၀၀ နှင့် ရန်ကုန်တိုင်း မဟာသံဃာ့နာယကကော်မတီအဖွဲ့ဝင် ၂၈၀ တို့နှင့် သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာနတို့သည် ကျောင်းတော်အတွင်းသို့ ည ၁၁ နာရီတွင် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဘုန်းတော်ကြီး ၂၀ ပါး နှင့် နေထိုင်သူ အယောက် ၃၂ ဦးတို့ကို ကျောင်းတော်မှ နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုသည် အများအပြား ပျက်စီးစေခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်ကြီးအား တည်ထောင်သူဖြစ်သည့် အရှင်ပညာဝံသသည် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သာသနာပြုခရီးထွက်နေချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် သံဃမဟာနာယကအဖွဲ့ ၄၇ ပါးတို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ကျောင်းတော်အတွင်းရှိ ရဟန်းသံဃာများကို မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထွက်ခွာပေးရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။
ဘုန်းတော်ကြီးများစွာတို့သည် ဝင်ရောက်မှုပြီးပြီးနောက်တွင် မထွက်ခွာဘဲ နေလေသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီး (၅) ပါးဖြစ်သည့် ဦးဥတ္တရ၊ ဦးပညာစာရ၊ ဦးစန္ဒရ၊ ဦးနန္ဒိယနှင့် ဦးတေဇိန္ဒတို့ကိုလူဝတ်လဲစေကာ ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓ၏ သားတော်များလိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းများကို ပယ်ရှားမလိုက်နာမှု နှင့် သံဃာ့အဖွဲ့အစည်းနှင့် ပတ်သက်သော ၁၉၉၀ ခုနှစ် ဥပဒေ ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေ ၂၉၅ (က) အရ အပြစ်ပေးခဲ့သည်။ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရသည့် သံဃာတစ်ပါးဖြစ်သည့် ဦးဥတ္တရသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် သာသနာရေးဝန်ကြီး ဦးဆန်းဆင့်ကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှု နှင့် သမ္မတ၏ အမိန့်ကို မလေးမစား ပြုမှုတို့ဖြင့် ရာထူးမှ ဖြုတ်ချခဲ့သည်။
အငြင်းပွားမှုသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၃−၁၄ ရက်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ခရိုင်တရားရုံးက စွပ်စွဲချက်တို့သည် တရားမဝင်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းများ
နောင်ခွန်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်တော (အနောက်)ရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
ပေါက်တော (အနောက်)ရွာ (Pauktaw(West))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၄၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၄ ဦး၊ မ ၇၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သီးပင်အိုင်ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
သီးပင်အိုင်ရွာ (Theepinaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ သီးပင်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၂၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သန္ဓေကုန်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်
သန္ဓေကုန်းရွာ (Thandaykone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ သရက်သုံးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၅၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်သုံးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၆ ဦး၊ မ ၁၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
မန္တလေးမြို့တော်ဝန်
မန္တလေးမြို့တော်ဝန်သည် မန္တလေးမြို့တော်၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော မန္တလေးမြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၉၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသန်းရွှေက လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော မန္တလေးမြို့ စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ဤဥပဒေအရ မန္တလေးမြို့ဖွံ့ဖြိုးသာယာရေးအတွက် မြို့တော်စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့က မိမိရန်ပုံငွေဖြင့် မိမိရပ်တည်ကာ လုပ်ကိုင်နိုင်ခွင့်ရှိလာသည်။ စည်ပင်သာယာရေးဥပဒေ အခန်း(၂)၊ ဖွဲ့စည်းခြင်းအောက်ရှိ အမှတ်စဉ်၄တွင် ကော်မတီ၏ဥက္ကဋ္ဌသည် မြို့တော်ဝန်ဖြစ်သည်ဟု ပါရှိသည်။ ထို့နောက် အလယ်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းကြည် က တာဝန်ယူ၍ မြို့တော်ဝန်အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
Australia/Adelaide
Australia/Adelaide သည် IANA အချိန်ဇုန် ဒေတာရင်းမြစ် ၏ zone.tab ဖိုင်မှ အချိန်ဇုန် ၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ ပါဝင်သော ဒေတာများမှ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
ရည်ညွှန်းအမှတ်မှာ အက်ဒလိတ်မြို့ဖြစ်သည်။
လွှမ်းခြုံဧရိယာ
ထိုအချိန်ဇုန်၏ လွှမ်းခြုံဧရိယာမှာ ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်။
ကြိုလိုင်ကြိုင်ရွာ၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်
ကြိုလိုင်ကြိုင်ရွာ (Kyolaikeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ တာပေါင်းပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၁၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပေါင်းပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၃ ဦး၊ မ ၁၅၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွမ်းလုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါသဲရွာ၊ ဒေါကလော်ဒူ
ဒေါသဲရွာ(Dawthea)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ ဒေါကလော်ဒူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၅၂၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်
ကျောင်းကုန်းရွာ (Kyaungkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၆၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၀၅ ဦး၊ မ ၃၇၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခမောင်းချောင်းရွာ၊ ရေဖြူမြို့နယ်
ခမောင်းချောင်းရွာ (Kha Maung Chaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ​ရေဖြူမြို့နယ်၊ ရလိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ဟိုင်းရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ဝမ်ဟိုင်းရွာ (Wanhai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၉၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၈၈ ဦး၊ မ ၂၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ဝမ်ဟိုက် (ဝမ်ကတ်ခမ်း)ဖြစ်သည်။
ဖုန်းဆိုးရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်
ဖုန်းဆိုးရွာ (Hponesoe)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ သာဇီကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၅၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာဇီကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၄ ဦး၊ မ ၈၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Australia/Brisbane
ရည်ညွှန်းအမှတ်မှာ ဘရစ်စဘိန်းမြို့ဖြစ်သည်။
လွှမ်းခြုံဧရိယာ
ထိုအချိန်ဇုန်၏ လွှမ်းခြုံဧရိယာမှာ ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်။
လီရှီးရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
လီရှီးရွာ (Lishee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ နမ့်ခင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၇၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ခင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၂ ဦး၊ မ ၁၇၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တာချီလိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တွင်းရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
တွင်းရွာ (Twin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ တွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၂၈၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Australia/Broken Hill
Australia/Broken_Hill သည် IANA အချိန်ဇုန် ဒေတာရင်းမြစ် ၏ zone.tab ဖိုင်မှ အချိန်ဇုန် ၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ ပါဝင်သော ဒေတာများမှ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
ရည်ညွှန်းအမှတ်မှာ Broken Hillဖြစ်သည်။
လွှမ်းခြုံဧရိယာ
ထိုအချိန်ဇုန်၏ လွှမ်းခြုံဧရိယာမှာ ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်။
ပရက် ဆိုခွန်
ပရက် ဆိုခွန် (Prak Sokhonn) သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်ပြီး ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်လည်းဖြစ်သည်။ ယခင်က သံတမန်တစ်ဦးလည်းဖြစ်ကာ စာနယ်ဇင်းသမားတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် က​မ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံက အာဆီယံအလှည့်ကျဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာပြီး​နောက် မြန်မာ့အရေး၏ အာဆီယံအထူးကိုယ်စားလှယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ နှစ်ကြိမ်လာရောက်ခဲ့ပြီး စစ်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင် နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ပရတ် ဆိုခွန်းက ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့်ပါ တွေ့ခွင့်တောင်းခဲ့သော်လည်း တွေ့ဆုံခွင့်မရခဲ့ပေ။ မြန်မာ့အရေးသည် ကမ္ဘောဒီးယားလက်ထက်တွင် သိသာစွာပြောင်းလဲတိုးတက်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။
အစောပိုင်းဘဝ
၁၉၅၄ခုနှစ် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ခုနှစ်တွင် ကမ်ပူးချားပြည်သူ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘောဒီးယားတော်ဝင်တပ်မတော်တွင် ကြယ် ၄ပွင့်အဆင့်ရှိ ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးဖြစ်လာကာ ပြောရေးဆိုခွင့်ရသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အုပ်စီယက်ရွာ၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်
အုပ်စီယက်ရွာ (Okesiyet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်၊ ကောင်းကီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၆၈၀ ဖြစ်သည်။
ပရက် ဆိုခွန်
အစိုးရအဖွဲ့ရာထူးများ
သူသည် ဥရောပတွင် သံတမန်အဖြစ် ၃နှစ်ကြာသွားခဲ့သေးသည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဒီးယားအစိုးရအဖွဲ့၌ စာတိုက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာသည်။
အုပ်စီယက်ရွာ၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဝိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပရက် ဆိုခွန်
အစိုးရအဖွဲ့ရာထူးများ
နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်သူ ဟော်နမ်ဟွန်းသည် ဝန်ကြီးအဖြစ် ၁၇နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ထိုနေရာမှ အနားယူသွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ပရက်ဆိုခွန်အား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ရာ ၂၀၁၆ခုနှစ် ဧပြီ ၅ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ကိုပါ စွမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ
Australia/Currie
Australia/Currie သည် IANA အချိန်ဇုန် ဒေတာရင်းမြစ် ၏ zone.tab ဖိုင်မှ အချိန်ဇုန် ၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ ပါဝင်သော ဒေတာများမှ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
Australia/Currie
ရည်ညွှန်းအမှတ်မှာ Currie, Tasmaniaဖြစ်သည်။
လွှမ်းခြုံဧရိယာ
ထိုအချိန်ဇုန်၏ လွှမ်းခြုံဧရိယာမှာ ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်။
ကော့ရွဲရွာ၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်
ကော့ရွဲရွာ(Kawtywe)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်၊ ကညှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၁၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကညှော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၄၃ ဦး၊ မ ၃၇၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၁၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောင်းဆုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သူဌေးကုန်းရွာ၊ ညောင်ရမ်းဈေး
သူဌေးကုန်းရွာ (Thuhtaykone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ ညောင်ရမ်းဈေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၄၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ရမ်းဈေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၉ ဦး၊ မ ၁၅၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ကောင်လရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ဝမ်ကောင်လရွာ (Wankawngla)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၉၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၈၈ ဦး၊ မ ၂၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စည်သာရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
စည်သာရွာ (Sithar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ စည်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၇၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စည်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၇ ဦး၊ မ ၁၇၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
အုန်းမောင် (ဝန်ကြီး)
ဦးအုန်းမောင် သည် ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဟောင်းဖြစ်သည်။ ရှမ်းတိုင်းရင်းသားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝ
ဦးအုန်းမောင်ကို ၁၉၄၇ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၀ရက်နေ့တွင် ညောင်ရွှေမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် တောင်ကြီးကောလိပ်တွင် ရူပဗေဒဖြင့် ဒုတိယနှစ်အထိ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ခုနှစ်တွင် ညောင်ရွှေမြို့၌ အင်းလေးအင်းဟုအမည်ရသော တည်းခိုရိပ်သာ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ခုနှစ်တွင် တိုးဒီအင်းလေးခရီးသွား ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး
၁၉၈၈ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မြို့နယ်ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၀ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ညောင်ရွှေမြို့နယ်မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ အနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် ဖျက်သိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၁ခုနှစ်တွင် စစ်ခုံရုံးက ထောင်ဒဏ် ၁၀နှစ် ချမှတ်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၂ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သို့ ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ရွေးကောက်ပွဲတွင်မူ ပါတီအောင်နိုင်ရေးအတွက် ပံ့ပိုးခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးဘဝ
၂၀၁၅ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ အနိုင်ရရှိပြီးနောက် သမ္မတအဖြစ်ရွေးချယ်ခံရသည့် ဦးထင်ကျော်မှ တင်သွင်းသော ဝန်ကြီးအမည်စာရင်းတွင် ဦးအုန်းဝင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် လွှတ်တော်က အတည်ပြုခဲ့သဖြင့် ၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် ဟိုတယ်နှင့် ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အာဏာသိမ်းယူမှု ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ထိန်းသိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ခေတ္တထိန်းသိမ်းခံရပြီးနောက် ၎င်းအား စစ်ကောင်စီ က မည်သည့်ပုဒ်မနှင့်မှ အမှုဖွင့်အရေးယူခြင်းမရှိဘဲ ပြန်လွတ်ပေးသည်။ယင်းနောက် စစ်ကောင်စီက (၇၅) နှစ်မြောက် စိန်ရတုလွတ်လပ်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းတွင် ဦးအုန်းမောင်ကိုလည်း သီရိပျံချီဘွဲ့ ထည့်သွင်းအပ်နှင်းသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၁ရက်တွင်  နေပြည်တော်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ဦးတင်ဦးလွင်နှင့် နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူး ဗိုလ်ချုပ်ဇော်ဟိန်းတို့က  ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလာရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဟောင်း ဦးအုန်းမောင်ထံသို့ သီရိပျံချီဘွဲ့ သွားအပ်နှင်းရာ ၎င်းကိုယ်တိုင်လက်ခံခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ
ပန်ဖျက်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
ပန်ဖျက်ရွာ (Panghpyet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ နမ့်ပူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၉၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ပူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၈ ဦး၊ မ ၇၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်ကန်ကြိုင်ရွာ၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်
လွယ်ကန်ကြိုင်ရွာ (Loikankeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ တာပေါင်းပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၁၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပေါင်းပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၃ ဦး၊ မ ၁၅၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွမ်းလုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်တော (အရှေ့)ရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုံအိုရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
မုံအိုရွာ (Monoh)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ဝက်လူးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၁၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရလိုင်ရွာ၊ ရေဖြူမြို့နယ်
ရလိုင်ရွာ (Ya Laing)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ​ရေဖြူမြို့နယ်၊ ရလိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်သေကန်ရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
ဆင်သေကန်ရွာ (Sinthaykan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ဆင်သေကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၈၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်သေကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၅ ဦး၊ မ ၆၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းလုံးချောင်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်
ထန်းလုံးချောင်းရွာ (Htanlonechaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ သာဇီကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၅၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာဇီကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၄ ဦး၊ မ ၈၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Australia/Darwin
Australia/Darwin သည် IANA အချိန်ဇုန် ဒေတာရင်းမြစ် ၏ zone.tab ဖိုင်မှ အချိန်ဇုန် ၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ ပါဝင်သော ဒေတာများမှ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
ရည်ညွှန်းအမှတ်မှာ ဒါဝင်မြို့ဖြစ်သည်။
လွှမ်းခြုံဧရိယာ
ထိုအချိန်ဇုန်၏ လွှမ်းခြုံဧရိယာမှာ ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်။
ပုံလေရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
ပုံလေရွာ (Ponglay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ နမ့်ပူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၉၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ပူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၈ ဦး၊ မ ၇၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပရိုင်းမိတ်
ပရိုင်းမိတ် (Primates) သည် ဘူမိဗေဒ၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် မနုဿဗေဒအပါအဝင် ပညာရပ်နယ်ပယ်များမှ ပညာရှင်များနှင့် သုတေသီများ စိတ်ဝင်စားသည့် ကျောရိုးရှိသတ္တဝါ မျိုးစဉ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး လူသားများအဖြစ် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲလာမှု၏ မူလဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လူသားမျိုးနွယ်များ၏ မူလအစကို ဖော်ထုတ်နိုင်ရန် ပညာရှင်များသည် လူတူပရိုင်းမိတ် ရုပ်ကြွင်းများကို ရှာဖွေလေ့လာခဲ့ကြသည်။
ပရိုင်းမိတ် (Primate) ဟူသော ဝေါဟာရသည် လက်တင်ဘာသာ ပရိုင်းမတ်စ် (Primus) မှ ဆင်းသက်လာကာ "ပထမဆုံး" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိ၍ သတ္တလောကတွင် အသိဉာဏ်ပညာ ပထမဆုံးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည့် သတ္တဝါဟု ဆိုလိုသည်။ ပရိုင်းမိတ်တွင် အဆင့်နိမ့်ပရိုင်းမိတ်နှင် အဆင့်မြင့်ပရိုင်းမိတ်ဟုရှိရာ လူ၊ လူဝံ၊ မျောက်ဝံတို့သည် အဆင့်မြင့် ပရိုင်းမိတ်မှ ဆင်းသက်လာကြပြီး လူတူပရိုင်းမိတ် ဟုလည်း ခေါ်ဆိုသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် အဆင့်နိမ့်ပရိုင်းမိတ်တွင် အံသွားသုံးချောင်းရှိပြီး အဆင့်မြင့်ပရိုင်းမိတ်တွင် အံသွားနှစ်ချောင်းပါရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်စဉ်တောင်တန်းများနှင့် မြေသားထုသည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်သန်းပေါင်း ၅၀၀ မှစ၍ တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း လူသားများဖြစ်လာမည့် ပရိုင်းမိတ်များ နေထိုင်ခဲ့သည့် အထောက်အထားများကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
မျိုးစိတ်တို့၏ မူလအစ
ဤကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် လူသားများသည် မည်သည့်အချိန်က မည်သို့ စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ကို မလေ့လာ နိုင်သေးမီ ၁၈ ရာစုအထိ လူအများက လူသားများကို ဘုရားသခင်ဖန်တီးခဲ့ သည်ဟူသည့် အယူအဆကို လက်ခံခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၌ နင်းဒါသယ်(Neanderthal) ခေါ် ရှေးဦးလူ အရိုးစုတစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့ပြီးနောက် အာရှ၊ ဥရောပနှင့် အာဖရိကဒေသများတွင် လူသားမျိုးနွယ်၏ အရင်းမူလကို ဖော်ထုတ်နိုင်မည့် အထောက်အထားများကို ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှနိုင်ငံမှ သဘာ၀လောက သိပ္ပံပညာရှင် ချားစ်ဒါဝင်က “မျိုးစိတ်တို့၏ မူလအစ(The Origin of Spieces) စာအုပ်ကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ရာ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ပညာရှင်များ အကြား ဝေဖန်မှုမျိုးစုံ ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ လူသည် ဖန်ဆင်းခံဖြစ်သည် ဟူသော အစဉ်အလာ အယူအဆမှ ခွဲထွက်လျက် လူသည် ကျောရိုးရှိသတ္တဝါတစ်မျိုးမှ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲ ဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း သာ ဖြစ်ကြောင်း အယူအဆအသစ်တစ်ရပ်ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည့် ချားစ်ဒါဝင်၏ စာအုပ်ထွက်ခဲ့ချိန်က ဝေဖန်ငြင်းခုံခဲ့ကြသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် လူမျိုးနွယ် ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ကို အတည်ပြုနိုင်မည့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
လူတူပရိုင်းမိတ် (Anthropoid Primate) အယူအဆများ
ဂရိဝေါဟာရ Anthropoid သည် Anthro (လူ)၊ poid (တူ)၊ လူတူဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။ လူတူ ပရိုင်းမိတ်များသည် အခြားနို့တိုက်သတ္တဝါများထက် ဦးနှောက်အိမ် ပိုမိုကြီးမားကာ မျက်လုံးများသည် မျက်နှာရှေ့တွင်ရှိသဖြင့် ရှေ့တည့်တည့်သို့ ကြည့်မြင်နိုင်သည်။ ပြားကပ်သော ခြေသည်းလက်သည်း များပါရှိသည့် ခြေချောင်းနှင့် လက်ငါးချောင်းစီ ပါဝင်သော ခြေလက်များကို အလွယ်တကူ လှုပ်ရှားနိုင်ခြင်းနှင့် မေးရိုးသည်ရှေ့သို့ ငေါထွက်မနေဘဲ တည့်မတ်နေခြင်းတို့သည် အခြားနို့တိုက် သတ္တဝါများထက် ပိုမိုထူးခြားသည့် လူတူ ပရိုင်းမိတ်များ၏ လက္ခဏာများဖြစ်ကြသည်။
လွန်ခဲ့သည့် နှစ်သန်း ၅၀ က အာဖရိကတိုက်၊ ဥရောပတိုကနှင့် အာရှတိုက်တို့တွင် လူတူပရိုင်းမိတ် များ စတင်ပေါ်ပေါက် ခဲ့သည်။ အာရှတိုက်တွင် လူတူပရိုင်း မိတ် များသည် လွန်ခဲ့ သည့် နှစ်သန်း ၄၀ တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့၍ ဆင့်ကဲပြောင်းလဲ မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီးနောက် လွန်ခဲ့သည့် နှစ် နှစ်သန်းခွဲတွင လူသားများအဆင့်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာမြေပေါ်၊ မြေအောက်တွင် တွေ့ရှိရသည့် လူတူ ပရိုင်းမိတ်ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများသည် ဤကမ္ဘာမြေ၌ အသက်ရှင်နေထိုင်နေကြ သည့် လူသားများ၏ မူလဇာစ်မြစ်ကို လေ့လာရာတွင် အဓိကကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေပေသည်။
လူတူ ပရိုင်းမိတ် (Anthropoid Primates) များသည် ကမ္ဘာသစ်နှင့် ကမ္ဘာဟောင်းတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ယူဆခဲ့ကြရာ ကမ္ဘာသစ်သည် တောင်နှင့်မြောက် အမေရိကတိုက် ဖြစ်၍ ကမ္ဘာဟောင်းသည် အာရှ၊ ဥရောပနှင့် အာဖရိကတိုက် ဖြစ်သည်။ လူ၊ လူဝံ၊ မျောက်၊ မျောက်ဝံများ သည် ကမ္ဘာဟောင်းတွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့၍ နို့တိုက်သတ္တဝါများ၏ မျိုးနွယ်စုဟု ယူဆကြသည့် ပီလိုင်ကိုစော တွားသွားသတ္တဝါငယ်များ သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်း ၂၀၀ ဝန်းကျင်မှ စ၍ က္ဘာမြေပြင် ပေါ်တွင် တည်ရှိခဲ့ကြသည်။ ယင်းတို့သည် အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ကမ္ဘာသစ်မျောက်နှင့် ကမ္ဘာဟောင်း မျောက်ဟူ၍ နှစ်မျိုး ကွဲပြားခဲ့သည်။ ကမ္ဘာဟောင်း မျောက်များသည် လူသားမျိုး နွယ်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်နေသည်ဟု ပညာရှင်များက ယူဆကြပြီး ယင်းတို့သည် လွန်ခဲ့သော နှစ် သန်း ၃၀ မှ နှစ် ငါးသိန်းအတွင်း ကနဦးလူသား Homo Sapien များ အဆင့်သို့ တိုးတက်ပြောင်း လဲခဲ့သည်။
လူသား၏ မူလဇာစ်မြစ်ကို လေ့လာမှုတွင် လူနှင့်မျောက်အကြား ကွင်းဆက်ပြတ်နေသည့် ကွဲပြားခြား နားမှု (Missing Link) ကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ မနုဿဗေဒပညာရှင် ဒေါ်နယ်ဂျိုဟန်ဆင် သည် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံတွင် ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းပျက်စီးနေသည့် ထူးခြားသော ပရိုင်းမိတ်အရိုးစု တစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့ရာ ယင်းရုပ်ကြွင်းသည် အရပ်သုံးပေခွဲသာ မြင့်သော်လည်း ဒူးဆစ်များ၏ ဖွဲ့စည်းပုံ အနေအထားအရ လူ၏သွင်ပြင် လက္ခဏာအတိုင်း မတ်မတ်လမ်းလျှောက်ခဲ့ ကြောင်း ဖော်ထုတ်နိုင် ခဲ့သည်။ ဒေါ်နယ်ဂျိုဟန်ဆင်က ယင်းပရိုင်းမိတ်ရုပ်ကြွင်းကို လူစီဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
အမေရိကန် သဘာဝသမိုင်းပြတိုက်မှ အော်လ်ဆင် (Olson) သည် ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ ကိုင်ရိုမြို့အနီး ဆာဟာရ သဲကန္တာရအစပ်ရှိ ဖာယွန်မှ ပရိုင်းမိတ် မေးရိုးတစ်ခုကို ရရှိခဲ့ကာ Aegyptopithecus Zeuxis ဟုအမည် ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်အတွင်း ယေးလ်တက္ကသိုလ်မှ အယ်ဝင်ဆိုင်မွန် (Elwyn Simons) ဦးဆောင်သည့် အဖွဲ့က ယင်းရုပ်ကြွင်းနှင့် မျိုးတူ ဦးခေါင်းခွံ၊ အရိုးများနှင့် မေးရိုးများကို ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ကြွင်းသည် လူနှင့်မျောက်တို့ စတင်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော အစောဆုံး ပရိုင်းမိတ်မျိုးနွယ်ဖြစ်ပြီး သက်တမ်းနှစ်သန်း ၃၀ ဖြစ်သည်။
အထောက်အထားအသစ်များ တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းနှင့်အတူ ပညာရှင်များအကြား ငြင်းခုံမှုများဖြစ်ပွားခဲ့ကာ အာဖရိက သီအိုရီကို စိန်ခေါ်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ လူသားများသည် အာဖရိကမှ စတင်ပျံ့နှံ့ ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာနေရာအနှံ့တွင် တစ်ပြိုင်တည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း အယူအဆများ ထွက်ပေါ်ခဲ့ သည်။
မြန်မာ့မြေပေါ်မှ ပရိုင်းမိတ်များ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး လူတူပရိုင်းမိတ်ရုပ်ကြွင်းကို ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘူမိဗေဒ တိုင်းတာ ရေးဌာနမှ ဘူမိဗေဒပညာရှင် ဒေါက်တာကော့တာ (G.de.P.Cotter)က မကွေးတိုင်းဒေသကြီး ပုံတောင်ဒေသ မြိုင်မြို့နယ် ဖန်းကန် ရွာအနီး ကျစ်ချောင်မှ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ (ရွံ့စေးပြင်ကျယ်နေရာ (Clay Gully) ကို ကျစ်ချောင်ဟု ခေါ်ဆိုသည်။)
အဆိုပါ လူတူပရိုင်းမိတ်ရုပ်ကြွင်းသည် ညာဘက် အောက်မေးရိုး အပိုင်းအစနှင့် အံသွားနှစ်ချောင်းစီ ပါဝင်သော ဘယ်ဘက်အောက်နှင့် အထက်မေးရိုး အပိုင်းအစတို့ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကို အင်္ဂလိပ် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းပညာရှင် GE Pligrim က ပုံတောင်ဂျီးယားကော်တာရိုင်း(Pondaungia cotteri)ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် သဘာဝသမိုင်းပြတိုက်မှ ဘူမိဗေဒ ပညာရှင် ဒေါက်တာဘာနမ်ဘရောင်း (Barnum Brown)သည် မုံရွာခရိုင် ပုလဲမြို့နယ် မိုးကောင်းရွာအနီးမှ ပရိုင်းမိတ်ရုပ်ကြွင်း အောက် မေးရိုး အပိုင်းအစတစ်ခုကို ထပ်မံတွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်အတွင်း အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် သက်တမ်း နှစ်သန်း ၃၀ ရှိသည့် ရုပ်ကြွင်းကို တွေ့ရှိခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့ပရိုင်း မိတ်များသည် ထင်ရှားခြင်း မရှိခဲ့ချေ။
၁၉၇၈ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ် ဘူမိဗေဒဌာနမှ ကထိက ဦးဘမော်နှင့် ကျောင်းသူ ကျောင်းသားများသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ပုံတောင်ဒေသ မိုးကောင်း ကျေးရွာအနီးမှ ပရိုင်းမိတ် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း နှစ်ခုဖြစ်သည့် ပုံတောင်ဂျီးယား ရုပ်ကြွင်း အံသွားနှင့် မိုးကောင်းဂျင်းနစ်ရုပ်ကြွင်း အံသွားတို့ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ် ဘူမိဗေဒဌာနမှ ကထိက ဦးသော်တင့်ကလည်း ပုံတောင်ဂျီးယား မေးရိုးအပိုင်း နှစ်ခုကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဦးဘမော်နှင့် ဦးသော်တင့်တို့ တွေ့ရှိခဲ့သည့် ပရိုင်းမိတ် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းလေး ခုကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားပြတိုက် (ရန်ကုန်)သို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်ခဲ့ပြီးနောက် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ပိုမိုပြည့်ပြည့်စုံစုံ ရရှိနိုင်စေရန် နိုင်ငံတော် အစိုးရက“ပုံတောင်ပရိုင်းမိတ် ရှာဖွေလေ့လာရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းအဖွဲ့က ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းလေ့လာ ရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ မြိုင်မြို့နယ် ဗဟင်းကျေးရွာအနီး ယာရှည်ကျစ်ချောင်မှ သွားတန်းအပြည့်နီးပါး ပါရှိသော အောက် မေးရိုးတစ်စုံကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ပရိုင်းမိတ် ရုပ်ကြွင်း များနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲ တစ်ရပ်ကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် စိန်ရတု ခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့ရာ တက်ရောက်လာကြသည့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း ပညာရှင်များ၊ ဘူမိဗေဒ ပညာရှင်များနှင့် မနုဿဗေဒ ပညာရှင်များက ယင်းရုပ်ကြွင်းများသည် လူတူပရိုင်းမိတ်များဖြစ်ကြောင်း လက်ခံခဲ့ကြသည်။
ဆက်လက်၍ ပုံတောင်ပရိုင်းမိတ် ရှာဖွေလေ့လာရေး အဖွဲ့သည် နိုင်ငံတကာ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း ပညာရှင်များအား ဖိတ်ခေါ်၍ အဆင့်မြင့် ပရိုင်းမိတ်ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း သုတေသန လုပ်ငန်းများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာ အမေရိကန်၊ မြန်မာ ဂျပန်၊ မြန်မာ ပြင်သစ် ပရိုင်းမိတ်ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း လေ့လာရေးအဖွဲ့များသည် ကွင်းဆင်းသုတေသန လုပ်ငန်းများကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန(ထိုစဉ်က ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီး ဌာန)သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပုံတောင်ပရိုင်းမိတ် ရှာဖွေလေ့လာရေးလုပ်ငန်းကို စစ်မဟာဗျူဟာ လေ့လာရေးဌာနထံမှ လွှဲပြောင်းရယူကာ ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှ ယနေ့တိုင် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိနေသည်။
ပုံတောင်ဒေသမှ ပရိုင်းမိတ်များ
ပညာရှင်များသည် မြန်မာနိုင်ငံ ပုံတောင်ဒေသမှ တွေ့ရှိခဲ့သည့် လူတူပရိုင်းမိတ် ရုပ်ကြွင်းများကို ပုံတောင်ဂျီးယားမျိုးစု (Pondaungia)၊ အမ်ဖီပီသီး ကပ်မျိုးစု(Amphiptithecus)၊ ဗဟင်းနီးယားမျိုးစု (Bahinia)နှင့် မြန်မာပီသီးကပ်မျိုးစု (Myanmar Pithecus) ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ပုံတောင်ဂျီးယား ပရိုင်းမိတ်များကို ၁၉၁၄ ခုနှစ်၊ ၁၉၇၈ နှစ်နှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တို့တွင်လည်းကောင်း၊ အမ်ဖီပီသီးကပ် ပရိုင်းမိတ်များကို ၁၉၂၃ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တို့တွင်လည်းကောင်း၊ ဗဟင်းနီးယား ပရိုင်းမိတ်နှင့် မြန်မာပီသီးကပ် ပရိုင်းမိတ်များကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဘူမိဗေဒပညာရှင်များက ယင်းပုံတောင်ပရိုင်းမိတ်ရုပ်ကြွင်းများ၏ သက်တမ်းသည် နှစ်သန်း ၄၀ ဖြစ်ကြောင်း ယူဆခဲ့ကြသည်။
ပုံတောင်ပရိုင်းမိတ် တွေ့ရှိမှုများကို ပြည်သူများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် သိရှိနိုင်ကြစေရန် ၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀ ရက်တွင် အမျိုးသားပြတိုက်(ရန်ကုန်)၌ မြန်မာနိုင်ငံ ပုံတောင်ကျောက်လွှာစု နှင့် ဧရာဝတီကျောက်လွှာစုတို့ရှိ ပရိုင်းမိတ် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများနှင့် ပတ်သက်၍ သုတေသနပြု လေ့လာတွေ့ရှိချက်များအကြောင်း ပြည်တွင်းပြည်ပ ပညာရှင်များ၏ ဟောပြောပွဲတစ်ရပ်ကို ကျင်းပခဲ့ သည်။
ပုံတောင်မှ တွေ့ရှိခဲ့ရသည့် ပရိုင်းမိတ်ရုပ်ကြွင်းများသည် အီယိုဆင်း သက်တမ်းကာလ မြေလွှာတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသဖြင် သက်တမ်း နှစ်သန်း ၄၀ ရှိကြောင်း စစ်ဆေး အတည်ပြုခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကမ္ဘာတွင် သက်တမ်းအရင့်ဆုံးဟု သတ်မှတ်ထားခဲ့သော ပရိုင်းမိတ်သည် သက်တမ်း နှစ် သန်း ၃၀ သာရှိသဖြင့် ပုံတောင်ပရိုင်းမိတ်ရုပ်ကြွင်းများက နှစ် ၁၀ သန်း စောနေခဲ့ပေသည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်ထုတ် တိုင်းမ် မဂ္ဂဇင်းတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်း ၄၀ မှ အဆင့်မြင့် ပရိုင်းမိတ် ရုပ်ကြွင်းများကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့ရှိ ဟူသည့် သတင်းကို ဖော်ပြခဲ့သဖြင့် လူသား၏ ဇာစ်မြစ်မူလသည် အာဖရိကဟု ယူဆထားကြရာမှ မြန်မာနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အတူပင် ၁၉၉၇ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့ထုတ် The Boston Globe သတင်းစာက လူသားများ၏ ဇာတိနေရာ အာရှမှာတွေ့ပြီဟု ခေါင်းစည်းတပ်ထားသည့် ဆောင်းပါးကိုဖော်ပြခဲ့သည်။ အေးရှားဝိခ်မဂ္ဂဇင်းက မြန်မာ့မေးရိုးများက လာရာလမ်းကို ညွှန်ပြနေပြီ ဟုလည်းကောင်း၊ တိုင်းမ်မဂ္ဂဇင်းက ၁၉၉၇ ခုနှစ် ဩဂုတ် လ ၅ ရက်တွင် မြန်မာ့အရိုးများက အာဖရိက ဇာစ်မြစ်ကို စိန်ခေါ်လိုက်ပြီ ဟုလည်းကောင်း ဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလထုတ် Nature မဂ္ဂဇင်းက ကမ္ဘာပေါ်တွင် တွေ့ရှိပြီးသမျှ အဆင့်မြင့် ပရိုင်းမိတ်ရုပ်ကြွင်းများအနက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည့် ပရိုင်းမိတ်ရုပ်ကြွင်းများ သည် အစောဆုံးဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြုခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်က အိန္ဒိယနိုင်ငံ မွန်ဘိုင်းတွင်တွေ့ရှိခဲ့သည့် ပရိုင်းမိတ်သည် နှစ် ၄၂ သန်းရှိပြီဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သော်လည်း ယင်းပရိုင်းမိတ်သည် လူတူပရိုင်းမိတ် မဟုတ်သဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ တွေ့ရှိထား သည့် လူတူပရိုင်းမိတ် ရုပ်ကြွင်းသည် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ "ရှေးဦးလူတူ ပရိုင်းမိတ်များ သည် အာရှတိုက်၌ စတင်ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်၍ နောက်ပိုင်းတွင် အာဖရိကတိုက်သို့ ရွှေ့ပြောင်း ဝင်ရောက်ခဲ့သည်" ဟူသောအချက်ကို Afrasia djijidae ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းကို အခြေခံ၍ သက်သေပြ နိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်း ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပွန်တီယာတက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးက ပြောကြားခဲ့သည်။
လူသားမျိုးနွယ်၏ အစကိုရှာဖွေဖော်ထုတ်ရာတွင် အလွန်အရေးပါသည့် လူတူပရိုင်းမိတ် ကျောက်ဖြစ် ရုပ်ကြွင်းများကို မြန်မာနိုင်ငံ ပုံတောင်ကျောက်လွှာစုများအတွင်းမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ရာ ယင်းတို့၏ သက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်း ၃၇ ဒသမ ၂ သန်းမှ နှစ်သန်း ၄၀ အကြားဖြစ်သည်။ အလွန် ရှေးကျသော လူတူပရိုင်းမိတ် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို မြန်မာနိုင်င်အတွင်း တွေ့ရှိရသည့်အတွက် လူသား မျိုးနွယ်အစသည် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အာရှဒေသမှ ဖြစ်သည်ဆိုသော အဆိုသည် ပိုမိုခိုင်မာလာ သည်နှင့်အမျှ လူသားအစ၊ မြန်မာကဟု ဂုဏ်ယူနိုင်ကြမည်ဖြစ်ပေသည်။ သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနသည် စဉ်ဆက်မပြတ်သောမြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းကို ဖော်ထုတ်ပြသနိုင်ရန် နေပြည်တော်နှင့် ရန်ကုန်ရှိ အမျိုးသားပြတိုက်တို့တွင် ပရိုင်းမိတ်နှင့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း ပြခန်း တစ်ခုစီကို ဖွင့်လှစ်ပြသထားသည်။ ယင်း ပြခန်းများတွင် လူသားအစမြန်မာက ဟု ဂုဏ်ယူကြရမည့် လွန်ခဲ့သော နှစ်သန်း ၄ဝမှ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို လေ့လာနိုင်ကြသည်။
နောက်ဆက်တွဲ ပရိုင်းမိတ်သုတေသနများ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ ရှာဖွေခြင်းလုပ်ငန်းများကို ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ပေါက်၊ ပခုက္ကူ၊ ဆိပ်ဖြူ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်တို့မှ ပရိုင်းမိတ် အပေါ်သွားသုံးခုကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဧရာဝတီ ကျောက်လွှာစုမှလည်း ရှေးဦး ကြံ့၊ ဆင်၊ ကျွဲ၊ နွား၊ ရေမြင်း၊ ဝက်တို့၏ သွားနှင့် အပိုင်းအစများ အပါအဝင်ကျောက်ဖြစ် ရုပ်ကြွင်း ၃၇၇ ခုကိုရရှိခဲ့သည်။
ထို့အတူ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပွိုင့်တီးယေး တက္ကသိုလ်မှ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းပညာရှင် ပါမောက္ခ Jeans Jacques JAE- GER ဦးဆောင်သော အဖွဲ့သည် မြန်မာအဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းကာ မကွေး၊ ရေနံချောင်း၊ မြိုင်မြို့နယ်များနှင့် ကလေး၀ ကျောက်မီးသွေးတွင်းတို့တွင် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ ရှာဖွေခဲ့သည်။ ထို့အတူ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ - ဂျပန် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်း ရှာဖွေလေ့လာရေးအဖွဲ့သည် ဆိပ်ဖြူမြို့နယ် ဂွေးပင်ကျေးရွာမှ ပရိုင်းမိတ် အပေါ် အံကျိုးတစ်ခုနှင့် ဧရာဝတီ ကျောက်လွှာစုမှ နို့တိုက်သတ္တဝါ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းအပိုင်း အစများကို တွေ့ရှိစုဆောင်းနိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် လူသားမျိုးနွယ်စု ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှု ဖြစ်စဉ်တွင် ကျန်ရှိနေသည့် ကွင်းဆက် များနှင့် လူသားရင်းမြစ်အစကို ခိုင်မာစွာဖော်ထုတ်နိုင်ရန် လူတူပရိုင်းမိတ်ရှာဖွေခြင်း လုပ်ငန်းများကို ပြည်ပပညာရှင်အဖွဲ့များနှင့် ပူးပေါင်းလျက် နှစ်စဉ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိရာ ပိုမိုပြည့်စုံသော လူသားအစ မြန်မာက အထောက် အထားများကို ဖော်ထုတ်လာနိုင်မည် ဖြစ်ပေသည်။
ကမ္ဘာ့ရှေးအကျဆုံး လူတူမျိုးနွယ်များနေထိုင်ခဲ့သည့် ပရိုင်းမိတ်ကျောက်ဖြစ် ရုပ်ကြွင်းကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘူမိဗေဒလေ့လာရေးအဖွဲ့က ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် မကွေးတိုင်း၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ ဖန်းကန်ရွာ အနီး၌ စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ ပရိုင်းမိတ်ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မိုးကောင်းရွာအနီးတွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ယခုအထိ မြိုင်မြို့နယ်နှင့် ပုလဲမြို့နယ်များရှိ ပုံတောင်ကျောက်လွှာစုများတွင်လည်းကောင်း ဆက်တိုက်တွေ့ရှိ ခဲ့သည်။ အာရှတိုက်တွင် လူတူပရိုင်းမိတ်ရုပ်ကြွင်းများကို တရုတ်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ တို့တွင်တွေ့ရှိခဲ့ပြီး လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း (၃၃.၇ သန်းမှ ၅၄.၈ သန်းကြား) ကာလဖြစ်ကြောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံမှတွေ့ရှိသော ပရိုင်းမိတ်ရုပ်ကြွင်းများသည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ ပရိုင်းမိတ်များထက် နှစ်(၃)သန်းခန့် စောကြောင်းသုံးသပ်ကြပြီး၊ တရုတ်နိုင်ငံမှ ပရိုင်းမိတ်ရုပ်ကြွင်းများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပရိုင်းမိတ် ရုပ်ကြွင်းများသည် သက်တမ်းမတိမ်းမယိမ်း ဖြစ်သော်လည်း ပုံတောင်ပရိုင်းမိတ်များက အရွယ်အစား ပိုမိုကြီးမားပြီး ပို၍အဆင့်မြင့်ကြောင်း ပြည်တွင်းပြည်ပ ပညာရှင်များက သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ပရိုင်းမိတ်ကျောက်ဖြစ် ရုပ်ကြွင်းများကို ၁၉၉၆-၁၉၉၇ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်မှစ၍ နှစ်စဉ်ကွင်းဆင်း သုတေသနပြု စုဆောင်းလျက်ရှိရာ မိမိတို့ ဦးစီးဌာနနှင့် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနတို့မှ ပညာရှင်များ၊ ဂျပန်၊ ပြင်သစ်၊ အမေရိကန်၊ ထိုင်းနိုင်ငံတို့မှ ပညာရှင်များနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်၍ ကွင်းဆင်း သုတေသနလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ခဲ့ ယနေ့ (၂၀၂၃ ခုနှစ် မေလ) အထိ (၇၄)ကြိမ် ကွင်းဆင်းသုတေသနပြုပြီး ဖြစ်သည်။
မန်ဟွယ်ရွာ၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်
မန်ဟွယ်ရွာ (Manhwei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ တာပေါင်းပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၁၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာပေါင်းပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၉၃ ဦး၊ မ ၁၅၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွမ်းလုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖားချောင်းအင်းရွာ၊ ရေဖြူမြို့နယ်
ဖားချောင်းအင်းရွာ (Hpar Chaung Inn)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ​ရေဖြူမြို့နယ်၊ ဇာဒီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မယ်ဟုန်းရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
မယ်ဟုန်းရွာ (Maehuong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ နမ့်ခင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၇၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ခင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၂ ဦး၊ မ ၁၇၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တာချီလိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါဖာရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်
ဒေါဖာရွာ(Dawhpar)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ ဒေါတမကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၅၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြူးတူးရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
ပြူးတူးရွာ (Pyutu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ဝက်လူးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၁၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ကောရွာ၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်
ပန်ကောရွာ (Pangkaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်၊ ကောင်းကီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၆၈၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဝိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ကုန်းရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်
ညောင်ကုန်းရွာ (Nyaungkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၆၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၀၅ ဦး၊ မ ၃၇၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Australia/Eucla
Australia/Eucla သည် IANA အချိန်ဇုန် ဒေတာရင်းမြစ် ၏ zone.tab ဖိုင်မှ အချိန်ဇုန် ၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ ပါဝင်သော ဒေတာများမှ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
Australia/Eucla
ရည်ညွှန်းအမှတ်မှာ Eucla, Western Australiaဖြစ်သည်။
လွှမ်းခြုံဧရိယာ
ထိုအချိန်ဇုန်၏ လွှမ်းခြုံဧရိယာမှာ ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏တစိတ်တပိုင်း ဖြစ်သည်။
အိန်ဂျယ်လ်ရေတံခွန်
အိန်ဂျယ်လ်ရေတံခွန် (Angel Falls) သည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့အမြင့်ဆုံး ရေတံခွန် ဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်းအမြင့်မှာ ၉၂၉ မီတာ (၃၂၁၂ ပေ) ရှိသည်။ ရေတံခွန်၏ ရေစတင်ကျဆင်းရာ နေရာမှ အမြင့်မှာ ၈၀၇ မီတာ(၂၄၆၈ ပေ) ရှိသည်။ ရေများသည် Auyantepui တောင်၏ အစွန်မှ စီးဆင်းသည်။ ၎င်းတောင်သည် Bolívar ပြည်နယ်၊ Gran Sabana ဒေသအတွင်းရှိ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်တစ်ခုဖြစ်သော Canaima National Park အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ၉၂၉ မီတာ (၃၂၁၂ ပေ) တွင် ရေတံခွန်၏ အဓိက ရေစတင်စီးဆင်းရာမှ အောက်သို့ အမြင့်၊ နိမ့်ဆင်းသွားသော ရေတံခွန်ငယ်၏ အမြင့် ၄၀၀ မီတာ (၀.၂၅ မိုင်) ခန့်နှင့် ရေတံခွန်၏အောက် စမ်းချောင်းအဖြစ် စီးဆင်းသွားသော အမြင့် ၃၀ မီတာ (၉၈ ပေ) တို့ကိုပါ ထည့်သွင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ရေများသည် Rio Kerepacupai မြစ်ဆုံတစ်လျောက် စီးဆင်းကြပြီး  Carrao River မြစ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော Churun River အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ Carrao River သည်လည်း Orinoco River မြစ်၏မြစ်လက်တက် တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။
အမည်
၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းကတည်းက အိန်ဂျယ်လ်ရေတံခွန်ဟု လူသိများခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ ဂျင်မီအိန်ဂျယ်လ်(Jimmie Angel) ကိုအစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ Jimmie Angel သည် အမေရိကန် လေယာဉ်မှူးတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်များအထက်တွင် ပျံသန်းသော ပထမဆုံးသူလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ၊ ၂ ရက်နေ့တွင် သူ၏ အရိုးပြာများကို ရေတံခွန်ထဲသို့ ကြဲဖြန့်ခဲ့သည်။
စပိန်အမည်ဖြစ်သော Salto Ángel သည် ၎င်း၏ မိသားစုအမည် မှဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် သမ္မတဖြစ်သူ Hugo Chávez က အမည်ကို မူလတိုင်းရင်းသားဘာသာစကားဖြစ်သော Pemon ဝေါဟာရ ("Kerepakupai Vená", အဓိပ္ပာယ် - အနက်ဆုံးသော ရေတံခွန်) သို့ ပြောင်းလဲ ခေါ်ဆိုစေခဲ့သည်။ ထိုအမည်သည် နိုင်ငံ၏ အထင်ရှားဆုံးအမှတ်အသား တိုင်းရင်းသားအမည်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ နာမည်ပြောင်းရခြင်းနှင့် ပက်သက်၍  Hugo Chávez  က  "This is ours, long before Angel ever arrived there ... this is indigenous property." ဟု ပြောခဲ့သည်။ သူသည် နောက်ပိုင်းတွင် နာမည်ပြောင်းလဲခြင်းကို မတတ်နိုင်ဘဲ Kerepakupai Vená  ဟူသော အသုံးအနှုံးကို ကာကွယ်ရန်သက်သက်သာ ပြုနိုင်ခဲ့သည်။
စူးစမ်းရှာဖွေခြင်း
ဗင်နီဇွဲလား စူးစမ်းရှာဖွေသူ Ernesto Sánchez La Cruz သည် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ရေတံခွန်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်ဆိုသော်လည်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ သူသည် Sierra Pacaraima ဒေသရှိ မွန်တိုရာရေတံခွန် (Montoya Falls) ကို တွေ့ရှိခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်နိုင်သည်။ မွန်တိုရာရေတံခွန်သည် ၅၀၀ မီတာ (၁၆၀၀ ပေ) မက မြင့်မားသည်။ သူတို့သည် တွေ့ရှိခဲ့ကြသော်လည်း ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူအများတို့ သိရှိအောင် မပြုနိုင်ခဲ့ကြပေ။  Jimmie Angel ၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုကသာ လူအများကို ရေတံခွန်အကြောင်း သိရှိစေခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဂျင်မီအိန်ဂျယ်နှင့်  Fèlix Cardona တို့သည် တန်ဖိုးကြီးသော သတ္ထုရိုင်းကို ရှာဖွေရင်း ရေတံခွန်ပေါ်သို့ လေယာဉ်ပျံဖြင့် ပျံသန်းခဲ့ကြသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ၊ ၉ ရက်နေ့တွင် ဂျင်မီအိန်ဂျယ်လ်သည် သူ၏လေယာဉ်  Flamingo monoplane  ဖြင့်  Auyan-tepui တောင်ပေါ်တွင် ဆင်းသက်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ သို့သော် လေယာဉ်ပျံဘီးသည် မြေကြီးထဲသို့ ကျွံဝင်သွားသောကြောင့် လေယာဉ်ပျံ ပျက်စီးခဲ့သည်။ အိန်ဂျယ်၊ သူ၏ဇနီး မာရီ (Marie) နှင့် အခြားအပေါင်းအသင်းနှစ်ယောက် တို့သည် tepui ပေါသို့ ဆင်းသက်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ အချိန် ၁၁ ရက်ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး ခက်ခက်ခဲခဲဖြင့် ဆင်းသက်နိုင်ခဲသည်။ ရေတံခွန်ကိုလည်း အိန်ဂျယ်လ်ရေတံခွန်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ Salto Angel  ဟူသော အမည်မှာ ဗင်နီဇွဲလားအစိုးရက ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလက ပထမဆုံး ခေါ်တွင်စေခဲ့သော အမည်ဖြစ်သည်။
အိန်ဂျယ်တို့ စီးနင်းခဲ့သော လေယာဉ်သည် tepui တောင်ထိပ်ပေါ်တွင် ၃၃ ရက်ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်မှ ဟယ်လီကော်ပတာဖြင့် မတင်ယူခဲ့သည်။ ၎င်းလေယာဉ်ကို Maracay ရှိ Aviation ပြတိုက်တွင် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ ယခုမူ Ciudad Bolívar ရှိလေဆိပ်၏ အရှေ့ အပြင်ဘက်၌ ထားရှိသည်။
ဥရောပလူမျိုးများထဲမှ ရေတံခွန်၏ အောက်ခြေသို့ ပထမဆုံးရောက်ရှိခဲ့ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သူမှ Latvia နိုင်ငံသား စူးစမ်းရှာဖွေသူ Aleksandrs Laime ဖြစ်သည်။ သူသည် ရေတံခွန်သို့ တစ်ယောက်တည်း ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရောက်ခဲ့သည်။ သူသည်ပင် ရေတံခွန်၏ အထက်နားဆီသို့ ပထမဆုံး ရောက်ရှိခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ရေတံခွန်၏ အနောက်ဘက် ဆင်ခြေလျောကုန်းတက်မှ အထက်သို့တက်ခဲ့သည်။ အထက်နားသို့ ရောက်ရှိခဲ့ချိန်မှာ ၁၉၄၆ နောက်ပိုင်း ဖြစ်၏။ အိန်ဂျယ်၏လေယာဉ် မှားယွင်းဆင်းသက်မှုဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၈ နှစ်ကြာပြီးနောက် ရေတံခွန်သို့ ရောက်ခဲ့ပြန်သည်။ Lativa နိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးနေ့ဖြစ်သော ၁၉၅၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ၊ ၁၈ ရက်နေ့တွင် သူသည် ဗင်နီဇွဲလားသတင်းစာ El National သို့ နာမည်မရှိသေးသော စမ်းချောင်းကို Gauja ဟုခေါ်သင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အဲ့သည်နှစ်တွင်ပင် ထိုအမည်ကို ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံရှိ Nation Cartographic Institution က အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။