cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဂျပန်နိုင်ငံ
အနုပညာ
ဂျပန်နှင့် ဥရောပ အနုပညာတို့အကြား ဆက်နွယ်မှုမှာ ထင်ရှားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၉ ရာစုတွင် တင်ပို့ခဲ့သော အူကီယို-အဲ ပန်းချီများမှာ ဂျပိုနစ်ဆင်ဟု သိကြပြီး အနောက်တိုင်းတွင် မော်ဒန်ပန်းချီများ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုအတွက် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိကာ အထူးသဖြင့် ပို့စ်အင်ပရက်စ်ရှင်နစ်ဆင် ပေါ်တွင် ဖြစ်သည်။ ထင်ရှားသော အူကီယို-အဲ ပန်းချီဆရာများတွင် ဟိုကုဆိုင်းနှင့် ဟိရိုရှိဂဲတို့ ပါဝင်သည်။ ရိုးရာ သစ်သားတုံးဖြင့် ပုံနှိပ်ခြင်းအား အနောက်တိုင်း အနုပညာနှင့် ရောနှောလိုက်သည့်အခါ ယခု ဂျပန်နိုင်ငံတွင်းနှင့် ပြင်ပ တွင် ကျော်ကြားသော မန်ဂါဟူသည့် ရုပ်ပြစာအုပ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ မန်ဂါ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော တီဗွီနှင့် ရုပ်ရှင်များကို အန်နီမဲ ဟုခေါ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်သော ဗွီဒီယိုဂိမ်းစက်များသည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ စ၍ လူကြိုက်များခဲ့သည်။
ဂီတ
ဂျပန်တို့၏ ဂီတမှာ ရွေးချယ်စရာ များပြားပြီး အမျိုးမျိုး အစားစား ကွဲပြားခြားနားသည်။ ရိုးရာတူရိယာများဖြစ်သော ကိုတို ဟုခေါ်သော ဂျပန်ဒုံမင်း စသည်တို့ကို ၉ ရာစု နှင့် ၁၀ ရာစုနှစ်များကပင် စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ နို ဂီတပဒေသာများနှင့် အတူ ယှဉ်တွဲတင်ဆက်လေ့ ရှိသော စကားပြောဂီတများမှာ ၁၄ ရာစုကတည်းကပင် ရှိခဲ့ပြီး လူကြိုက်များ၍ ရှားမိဆန် ဟုခေါ်သော ဂစ်တာနှင့် အလားသဏ္ဍန်တူသည့် တူရိယာနှင့် တွဲဖက်လေ့ရှိသော ကျေးလက်ရိုးရာ ဂီတများမှာ ၁၆ ရာစုမှပင် အစပျိုးခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစုတွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင် ဂီတမှာ ယခုအခါတွင် ဂျပန် ယဉ်ကျေးမှု၏ အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ဂျပန်နန်းတော်၏ တူရိယာဝိုင်း၏ ဂါဂါကု ဂီတ သည် အချို့သော ၂၀ရာစု အနောက်တိုင်း ဂန္ထဝင် တေးရေးများ၏ အချို့သော သီချင်းများတွင် လွှမ်းမိုးမှု ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံမှ ဂန္ထဝင် ဂီတဖန်တီးသူများတွင် နာမည်ကျော်ကြားသူများမှာ တိုရု တာကဲမိဆု နှင့် ရန်န်တာရိုး တာကီ တို့ ဖြစ်သည်။ စစ်ပြီးခေတ် ဂျပန်၏ လူကြိုက်များသော ဂီတများသည် အမေရိကန်နှင့် ဥရောပတို့၏ ဂီတရေစီးကြောင်းများမှ အကြီးအကျယ်လွှမ်းမိုးမှု ရှိပြီး ထိုမှတဆင့် ဂျေပေါ့ပ် ဂီတ သို့မဟုတ် ဂျပန်လူကြိုက်များဂီတ အမျိုးအစား ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ကာရာအိုကေ သီဆိုခြင်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အနှံ့အပြား ကျင့်သုံးသော ယဉ်ကျေးမှု တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အေဂျင်စီ၏ ၁၉၉၃ စစ်တမ်းအရ ဂျပန်အများစုမှာ နှစ်တစ်နှစ်အတွင် ကာရာအိုကေ သီဆိုချိန်သည် အခြားယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့များဖြစ်သော အိကဲဘာနာ ခေါ် ပန်းအလှဆင်ခြင်းနှင့် လက်ဖက်ရည်ပွဲ ကျင်းပခြင်းတို့ထက် ပို၍ များကြောင်း တွေ့ရသည်။
စာပေ
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစောဆုံး စာပေများတွင် ကိုဂျိကိ မော်ကွန်းနှင့် နိဟွန်းရှိုးကိ မော်ကွန်းတို့ ပါဝင်သည့်အပြင် မန်းယိုးရှုဟုခေါ်သော ကဗျာညွန့်ပေါင်း များပါဝင်သည်။ ထိုစာပေများကို ၈ ရာစုက ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး တရုတ်အက္ခရာများဖြင့် ရေးသားထားသည်။ ဟဲအိအန်ခေတ်တွင် ဟိရာဂန နှင့် ခတ်တာခန အက္ခရာများ တီထွင်ဖန်တီးလာခဲ့သည်။ သစ်ခုတ်သမားပုံပြင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အစောဆုံးပုံပြင်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ဟဲအိအန် နန်းတွင်းဘဝကို ဆဲအိ ရှိုးနာဂွန်၏ ခေါင်းအုံးစာအုပ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့ပြီး မူရာဆာကိ ရှိကိဘု၏ ဂန်းဂျိ ပုံပြင်များမှာ ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ဝတ္တုဟုပင် အမြဲလိုလို ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။
အဲဒိုခေတ်တွင် ချိုးနင်း ဟုခေါ်သော မြို့နေလူထုက စာပေဖတ်ရှုသူနှင့် ဖန်တီးသူများ အဖြစ် ဆာမူရိုင်း အထက်တန်းလွှာတို့ အား ကျော်တက်သွားခဲ့သည်။ ဆိုင်းကကု၏ စာပေများ လူကြိုက်များလာခြင်းက စာဖတ်သူ လူတန်းစားနှင့် စာရေးဆရာ လူတန်းစား ပြောင်းလဲလာမှုကို ဖော်ပြနေခဲ့ပြီး ဘရှိုး က ကိုကင်းရှု ကဗျာ ယဉ်ကျေးမှုကို သူ၏ ဟိုက္ကူ ကဗျာများဖြင့် ပြန်လည်အသက်သွင်းခဲ့ကာ ခရီးသွား ကဗျာမှတ်တမ်း အိုကုနော့ ဟိုဆိုမိချီကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ မေဂျီခေတ်တွင် ဂျပန်ရိုးရာ စာပေများ ယုတ်လျော့လာခဲ့ပြီး ဂျပန်စာပေများမှာ အနောက်တိုင်း လွှမ်းမိုးမှုများဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ နဆုမဲ ဆိုဆဲကိ နှင့် မိုရိ အိုဂါအိတို့မှာ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး ခေတ်သစ် ဝတ္ထုရေး ဆရာများ ဖြစ်ကြပြီး သူတို့နောက်တွင် ရူးနိုဆုကဲ အကုတာဂါဝါ၊ ဂျူးနိချိရို တာနိဇာကီ၊ ရူကီအို မီရှိမာတို့ ပေါ်ထွက်ခဲ့ကာ လတ်တလောတွင် ဟာရူကီ မူရာကာမီ တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဂျပန် စာရေးဆရာ ယာဆုနာရီ ကာဝါဘာတာ နှင့် ကင်ဇာဘူရို အိုအဲ တို့သည် စာပေဆိုင်ရာ နိုဘဲလ်ဆု တစ်ခုစီကို ရရှိခဲ့သည်။
အားကစား
ဆူမို နပန်း သတ်ခြင်း သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသား အားကစားနည်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန် ကိုယ်ခံပညာများ ဖြစ်သော ဂျူဒို၊ ကရာတေး နှင့် ကန်ဒိုတို့ကို လူအများအပြား ကစားကြပြီး နိုင်ငံတဝှမ်းရှိ ပရိသတ် အများအပြား ကြည့်ရှုအားပေးကြသည်။ မေဂျီ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးခေတ်အပြီးတွင် အနောက်တိုင်း အားကစားနည်းများကို ဂျပန်တွင် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ပညာရေးစနစ်အတွင်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် ၁၉၆၄တွင် နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို အိမ်ရှင် အဖြစ်လက်ခံကျင်းပ ခဲ့သည်။ ဂျပန်သည် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ကို နှစ်ကြိမ်တိုင် အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ဆပ်ပိုရို၊ ၁၉၉၈တွင် နာဂါနို တို့၌ ကျင်းပခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် တိုကျိုသည် နွေရာသီ အိုလံပစ် အားကစားပွဲကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံကျင်းပမည် ဖြစ်ပြီး အာရှမြို့တော်များတွင် အိုလံပစ် ကစားပွဲ နှစ်ကြိမ်တိုင် လက်ခံကျင်းပသော ပထမဆုံး မြို့တော် ဖြစ်လာပေလိမ့်မည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် ရပ်ဂ်ဘီ ယူနီယံ ကစားနည်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံးသော အာရှနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အာရှ ငါးနိုင်ငံပြိုင်ပွဲကို စံချိန်တင် ၆ ကြိမ်တိုင် အနိုင်ရခဲ့ကာ အသစ်ဖွဲ့စည်းသော အိုင်အာရ်ဘီ ပစိဖိတ်နိုင်ငံများ ဖလားကို ၂၀၁၁ တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ဂျပန်သည် ၂၀၁၉တွင် အိုင်အာရ်ဘီ ရပ်ဂ်ဘီ ကမ္ဘာ့ဖလားကို အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပမည် ဖြစ်သည်။
ဘေ့စ်ဘောလ် ကစားနည်းသည် ယခုလက်ရှိတွင် ဂျပန်၌ အားပေးသူ အများဆုံး အားကစားနည်း ဖြစ်သည်။ ဂျပန်၏ ထိပ်တန်း ပရော်ဖက်ရှင်နယ် လိဂ် ဖြစ်သော နိပွန် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘေ့စ်ဘောလ် ကို ၁၉၃၆ တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဂျပန် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးလိဂ်ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ဘောလုံး ကစားနည်းကို အားပေးသူ များပြားလာခဲ့သည်။ ဂျပန်သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် တိုက်ကြီးများ ဖလား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့ရာ နေရာဖြစ်ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားကို တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ နှင့် အတူ အိမ်ရှင် အဖြစ် လက်ခံ ကျင်းပခဲ့သည်။ ဂျပန်သည် အာရှတွင် အအောင်မြင်ဆုံး ဘောလုံးအသင်းများတွင် တစ်သင်း အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး အာရှဖလားကို လေးကြိမ်တိုင် ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ ထို့အတူ မကြာသေးမီက ၂၀၁၁ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့အမျိုးသမီး ဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ဂျပန်မှ ဖလားရရှိခဲ့သည်။ ဂေါက်သီးကစားခြင်းမှာလည်း ဂျပန်တွင် လူကြိုက်များသော ကစားနည်း ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ ကားပြိုင်ပွဲများ ဖြစ်သော စူပါ ဂျီတီ နှင့် ဖော်မြူလာ နိပွန် တို့မှာလည်း လူကြိုက်များသည်။ ဂျပန်သည် အမေရိကန် အင်န်ဘီအေ ဘတ်စကက်ဘော လိဂ်တွင် ကစားသော ကစားသမား ယူတာ တာဘုဆဲကို မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
အစားအသောက်
နမ့်တောင်းရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
နမ့်တောင်းရွာ (Namtawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ တောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၈၉ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စေးနန်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
စေးနန်းရွာ (Saynan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကျေးသီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၈၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငဆောင်ချမ်း
ငဆောင်ချံ (ငဆောင်ချမ်း) အရပ်ဆိုသည်မှာ ဗန်းမော်မြို့ (သို့) ဗန်းမော်တစ်ဖက် ဧရာဝတီအနောက်ဘက်ကမ်းတွင် ရှိမည်ဟု ပါမောက္ခ ဂျီ၊ အိပ်ချ်၊ လုစ် က ပြောကြားကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ မြန်မာပြည် အုပ်ချုပ်ရေး၊ စာ-၃၇၅ မှာ တွေ့ရသည်။အချို့မှတ်တမ်းများအရမူ ငဆောင်ချမ်းသည် ယနေ့ခေတ်တရုတ်နိုင်ငံ၊ယူနန်ပြည်နယ်အနောက်ပိုင်းရှိ ပေါင်ရှန်း"Baoshan"ဖြစ်သည်ဟုလည်းယူဆကြသည်။ မှန်နန်းရာဇဝင် (ပ) စာ-၃၉၆ တွင် ငဆောင်ချမ်းဟု ရေးပါသည်။
ပါခက်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ပါခက်ရွာ (Parhket)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၁၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၅၇ ဦး၊ မ ၁၈၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလယ်စုရွာ၊ ကမ်းနီ
အလယ်စုရွာ၊ ကမ်းနီ
ဆီလီနီယမ်
ဆီလီနီယမ်သည် အတွေ့ရနည်းသော ဒြဗ်စင်တစ်ခုဖြစ် သည်။ ထိုဒြဗ်စင်သည် သတ္တုမဟုတ်သော ဒြဗ်စင်မျိုးဖြစ်၍၊ အောက်ဆီဂျင်၊ ကန့်၊ တယ်လျူရီယမ်ဒြဗ်စင် အစုတွင်ပါဝင် သည်။ ၁၈၁၇ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်နိုင်ငံသား ဓာတုဗေဒပညာရှင် ဗာဇီးလီယပ်က စတင်၍တွေ့ရှိသည်။ အက်တမ် နံပါတ်စဉ်မှာ ၃၄ ဖြစ်၍၊ အက်တမ် အလေးဆမှာ ၇၈့၉၆ ဖြစ်သည်။ ဆီလီနီယမ်၌ ထူးခြားသော သတ္တိများရှိသည်။ အမှောင် ထဲတွင် ဆီလီနီယမ်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက် ညံ့သောဒြဗ်စင် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဆီလီနီယမ်ပေါ်သို့ အလင်းရောင်ကျ ရောက်လျှင် ခဏခြင်းပင် ကျရောက်သော အလင်းရောင်၏ အားနှင့်အမျှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အလိုက်မှာ ပို၍ကောင်းလာ၏။ ထိုထူးခြားသည့် သတ္တိကိုအကြောင်းပြု၍ အလင်းရောင်အားကို တိုင်းသောကရိယာ ပြုလုပ်ရာတွင် ဆီလီနီယမ်ကို အသုံးပြု ရခြင်းဖြစ်သည်။
ဆီလီနီယမ်ကို အသုံးပြု၍ အလင်းအားကို တိုင်းပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ပြင်ပနှောင့်ယှက်မှုများမှ ကင်းစေရန်အတွက် ဆီလီနီယမ်ကို အိမ်ငယ်အတွင်းတွင် ထားပြီးနောက် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဆာကစ်နှင့် ဆက်သွယ်ထားရသည်။ ထိုလျှပ်စစ်ဓာတ်ဆာကစ်တွင် ဂယ်လ ဗာနိုမီတာဟု ခေါ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးအားတိုင်းကရိယာကို တပ်ဆင်၍ထား၏။ အလုံပိတ်ထားသော အိမ်ငယ်၏ အလင်း ဝင်ပေါက်ကိုဖြတ်၍ အလင်းတန်းကို လွှတ်လိုက်သောအခါ ထိုအလင်းတန်း၏ အားကို ဆီလီနီယမ်က တိုင်းတာဖော်ပြ လေသည်။ ထိုအပြင် ဆီလီနီယမ်ကို အသုံးချခြင်းဖြင့် အလင်း ရောင်မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးအဖြစ်သို့၎င်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်စီမှတစ်ဖန် စကားပြောကြေးနန်းကရိယာမှာကဲ့သို့ အသံအဖြစ်သို့၎င်း ပြောင်းလဲစေနိုင် သေးသည်။
ဆီလီနီယမ်သည် မျက်မမြင်များအတွက် အထူးအကျိုး များစေသော ဒြဗ်စင်ဖြစ်သည်။ မျက်မမြင်များ စာဖတ်နိုင်ရန် အတွက် ပြုလုပ်ထားသော လင်းသံပြောင်း (အော့ပတိုဖုန်း)ခေါ် ကရိယာတွင် ဆီလီနီယမ်ကို အသုံးပြုထားသည်။ ထိုကရိယာ သည် စာလုံးများမှလာသော အလင်းရောင်ပြောင်းလဲချက်များကို အသံအဖြစ် ကြားစေနိုင်စွမ်းရှိ၏။ ဂရေဟမ် ဗဲသည် စကား ပြောကြေးနန်းကို မတီထွင်မီ၊ ဖိုတိုဖုန်းခေါ် ကရိယာကို ဦးစွာ စမ်းသပ်ကြည့်၏။ ဖိုတိုဖုန်းတွင် စကားပြောလိုက်သောအခါ အသံသည် အဝေး၌ရှိသော ဆီလီနီယမ် အသံဖမ်းခွက်ပေါ်၌ တုန်ခါသော အလင်းတန်းတစ်ခုကို ဖြစ်ပေါ်ကျ ရောက်စေ သည်။
ဆီလီနီယမ်၏ ဓာတုဂုဏ်များသည် ကန့်၏ ဓာတုဂုဏ် များနှင့် ဆင်တူသည်။ ဆီလီနီယမ်သည် ဖန်အရောင်ကို ချုပ် စေရာတွင် အထူးအသုံးဝင်၏။ ညအခါ လမ်းပြမီးတိုင်တွင် ရှိသော အနီရောင်ဖန်မျိုး၌ ဆီလီနီယမ်များစွာပါ၏။ ဆီလီ နီယမ်သည် အလင်းရောင်၏ အားကိုတိုင်းရာတွင် အလွန်အသုံး ဝင်သောကြောင့် နေရောင်၊ လရောင်နှင့် သာမန်မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်သော ကြယ်ရောင်ခြည်များကို တိုင်းတာရန် အတွက် ဆီလီနီယမ် ဓာတ်အိုးများကိုအသုံးပြုရ၏။ စကားပြောကြေးနန်း နှင့် ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းအားဖြင့် ရုပ်ပုံများကို ခရီးဝေးသို့ပေးပို့ရန် အတွက်၎င်း နေ့ဖက်တွင်ငြိမ်း၍ ညဖက်တွင်လင်းသော ဆိပ် ကမ်းဓာတ်မီးများနှင့် လမ်းပြဓာတ်မီးများ ထွန်းရန်အတွက်၎င်း ဆီလီနီယမ်ကို အသုံးပြုရ၏။ ဆီလီနီယမ်သည် အလင်းအား အနည်းအများလိုက် သတ္တိပြနိုင်သည်မှန်သော်လည်း၊ ယခုခေတ် တွင် ထိုဒြဗ်စင်အစား ဖိုတို အီလက်တြစ်အိမ်ကို အသုံးများကြ ပေသည်။ အလင်းအားနှင့်ပတ်သက်သည့်နေရာတွင် ဖိုတိုအီ လက်တြစ်အိမ်က ဆီလီနီယမ် ထက်ပိုမိုလျင်မြန်စွာ သတ္တိပြနိုင် သည်။( ဖိုတိုအီလက်တြစ်ကရိယာများ။)
တစ်ပင်တိုင်ဝါး
ရုက္ခဗေဒအလိုအရ တစ်ပင်တိုင်ဝါးကို 'မဲလိုကန္နား ဗမ်းဗူး ဆွိုက်ဒီး' (melocanna bambusoides) ဟုခေါ်သည်။ တစ်ပင်တိုင်ဝါး ရခိုင်ရိုးမအထက်ပိုင်းနှင့် တနင်္သာရီရိုးမတောင်များ၌ ပေါက် ရောက်သည်။ ထိုဝါးမျိုးသည်အခြားဝါးများကဲ့သို့ ဝါးရုံဖွဲ့၍ မပေါက်ဘဲ၊ မြေကြီးအောက်တွင် ကွေ့ကောက်လျက်ရှိသော ရိုင်းဇမ်းများမှ ထိုးထွက်၍ပေါက်ကြသည်။ ထိုဝါးပင်များသည် အမြင့်ပေ ၃ဝ မှ ၆ဝ အထိရှိ၍၊ အချင်း ၁ လက်မ မှ ၃ လက်မအထိရှိသည်။ ထို ဝါးကို အိမ်ဆောက်ရာ၌၎င်း၊ တောင်းများပြုလုပ်ရာ၌၎င်း အသုံးချကြသည်။ စက္ကူ လုပ်ရာတွင်လည်းအသုံးချကြသည်။ တစ်ပင်တိုင်းဝါး အရိုးငယ်ကလေးများကို ပုသိမ်မြို့၌ထီးရိုးတံများပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
ထီးရိုးလုပ်ရန်အတွက် သက်သက်အသုံးပြုသော ဝါးမျိုးရှိ သည်။ ထိုဝါးကို ထီးရိုးဝါးဟု ခေါ်ကြ၏။ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'သားစိုးစတားချီး ဆိုင်အမ်မင်းစစ်'ဖြစ်သည်။ ထီးရိုးဝါးသည် တည့်မတ်စွာပေါက်၍ ခိုင်ခံ့သော ဝါးမျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့်ပေ ၃ဝ မှ ၄ဝ အထိရှိ၍၊ အချင်း ၁ ၁/၂ လက်မမှ ၂ ၁/၂ လက်မအထိ ရှိသည်။ ထီးရိုးဝါးကို ငါးမျှားတံလုပ်ရာ၌လည်း အသုံးပြုကြသည်။
တစ်ပင်တိုင်ဝါးသည် နှစ်ပေါင်း ၃ဝ တွင် အခါအပွင့်ပွင့် သည်ဟုဆိုသည်။ အပွင့်ပွင့်သောအခါ တစ်တောလုံး တစ်ချိန် တည်း ပွင့်ကြသည်။ တစ်ပင်တိုင်ဝါးပင်များ အသီးသီးသည်။ ထိုအသီးများသည် အလျား ၃ လက်မမှ ၅ လက်မထိ ရှိ၍၊ အနံ ၂ လက်မမှ ၃ လက်မထိ ရှိသည်။ အစေ့ထဲမှ အသားကို စားနိုင်သည်။
တစ်ပင်တိုင်ဝါးကို ကရင်ဝါး သို့မဟုတ် ခရောင်းဝါးဟူ၍ လည်း ခေါ်ကြသည်။ တစ်ပင်တိုင်ဝါးအမည်ဖြင့် အခြားဝါးမျိုး များလည်း ရှိသေးသည်။ ထိုဝါးမျိုးတို့၏ ရုက္ခဗေဒအမည်များ မှာ 'ဗမ်းဗူးဆား ဗိလိုဆူလာ'၊ 'ဂျိုင်ဂင်တိုကလိုအာ မက်ကရို စတက်ချီယား'၊ 'ဒင်ဒရိုကယ်လေးမတ် လောင်ဂျီစပေးသပ်'၊ 'ဗမ်းဗူးဆား တာလဒါ'၊ 'ဗမ်းဗူးဆား လောင်ဂျီစပီကျူလေး တား'၊ 'မယ်လိုကနား ဟျူမီလစ်'တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဗလေဒီမိုင် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေ
ဗလေဒီမိုင် သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ (မေတောင်ကြား) သည် ဆေးရှဲနိုင်ငံ ပရာစလင်ကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသော သဘာဝဥယျာဉ်နှင့် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဥယျာဉ်တွင် ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသော အုန်းတောကြီးရှိပြီး ထိုဒေသရှိ ဒေသရင်းပင် ဖြစ်ပြီး ကျော်ကြားသော ကိုကိုးဒီမာ ဟု ခေါ်သည့် အုန်းပင်များနှင့် အခြား ဒေသရင်း အုန်းပင် ၅ မျိုးတို့ ပါဝင်သည်။ ကိုကိုး ဒီမာသည် အုန်းပင် မျိုးစိတ်ဝင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ရှိသမျှ အပင်ထဲတွင် အကြီးဆုံးသော အဆံ ရှိသည်။ ထိုဥယျာဉ်တွင် သီးသန့် အဖြစ်တည်ရှိနေသော တိရစ္ဆာန်များတွင်လည်း ဆေးရှဲ ကြက်တူရွေးနက်၊ နို့တိုက်သတ္တဝါများ၊ ကဏန်းများ၊ ပက်ကျိများနှင့် အခြားတွားသွားသတ္တဝါများ ပါဝင်သည်။ အခြားလာရောက်စိုက်ပျိုးထားသော အပင်များကို ထိုဒေသမှ ဖယ်ရှားရန် အစဉ်တစိုက် ပြုလုပ်ကြသော်လည်း ကော်ဖီပင်၊ နာနတ်ပင် နှင့် အလှစိုက်အုန်းပင်တို့ကို ဖယ်ရှားရာတွင် ယခုတိုင် မအောင်မြင်သေးပေ။  ယခင်က ဧရာမတိုက်ကြီးဖြစ်သော ဂွန်ဒွါနာ မှ သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းများ အဖြစ်ကွဲထွက်ရာတွင် ဆေးရှဲလ်အား ယနေ့ခေတ် အိန္ဒိယနှင့် မဒါဂတ်စကားကျွန်းတို့ကြားတွင် ကျွန်းများ အဖြစ် ကျန်ရှိစေခဲ့သဖြင့် ဤသစ်တောတွင် ရှိသော ထူးဆန်းသော အပင်များနှင့် သတ္တဝါမျိုးစိတ်များသည် ထိုအချိန်ကတည်း ကြွင်းကျန်ရစ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အာဖရိက ဦးချိုဒေသ
အာဖရိက ဦးချိုဒေသ (Horn of Africa) ကို အရှေ့မြောက်အာဖရိက နှင့် ဆိုမာလီယာကျွန်းဆွယ် ဟုလည်း ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ထိုနေရာမှာ အရှေ့အာဖရိကရှိ ကျွန်းဆွယ်ဒေသတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အာရပ်ပင်လယ်အတွင်းသို့ ကီလိုမီတာ ရာပေါင်းများစွာ ထိုးထွက်နေကာ အေဒင်ပင်လယ်ကွေ့၏ တောင်ဘက်အခြမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုနေရာသည် အာဖရိကတိုက် ၏ အရှေ့ဘက်အစွန်းဆုံး အပိုင်း ဖြစ်သည်။ အလယ်ခေတ် အခါက ဘိလပ်ဒ်အယ်လ် ဘာဘာ (Bilad al Barbar) သို့မဟုတ် ဘာဘာ လူမျိုးတို့၏ မြေ ဟု ညွှန်းဆိုလေ့ ရှိကြသည်။   အာဖရိက ဦးချိုဒေသတွင် အီရီထရီးယားနိုင်ငံ၊ ဂျီဘူတီနိုင်ငံ၊ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ နှင့် ဆိုမာလီယာနိုင်ငံ တို့ပါဝင်သည်။
အာဖရိက ဦးချိုဒေသမှာ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၇၇၂,၂၀၀ စတုရန်းမိုင် ( စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂သန်း) အကျယ်အဝန်းမျာ ရှိပြီး လူဦးရေ သန်း၁၀၀ ခန့် နေထိုင်ကြသည်။ (အီသီယိုးပီးယား ၈၅သန်း၊ ဆိုမာလီယာ ၉.၃ သန်း၊ အီရီထရီးယား ၅.၂သန်း၊ ဂျီဘူတီ ၀.၈၆ သန်း)။ အာဖရိက ဦးချိုဒေသနှင့် ပတ်သက်၍ ဒေသဆိုင်ရာ သင်ယူလေ့လာမှုများ ပြုလုပ်ကြပြီး ထိုအထဲတွင် အီသီယိုးပီးယား လေ့လာရေးပညာနှင့် ဆိုမာလီယာ လေ့လာရေးပညာတို့လည်း ပါဝင်သည်။
အလယ်စိန်ကြီးရိုးရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
အလယ်စိန်ကြီးရိုးရွာ (Ahlelseingyiyoe)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ငှက်ကြီးသိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငှက်ကြီးသိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၁ ဦး၊ မ ၁၀၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းစု (အရှေ့)ရွာ၊ ကျုံသွတ်တညီ
ကျောင်းစု (အရှေ့)ရွာ၊ ကျုံသွတ်တညီ
ရှမ်းစုရွာ၊ ကွင်းလှ
ရှမ်းစုရွာ၊ ကွင်းလှ
ကြက်စင်တလင်းရွာ
ကြက်စင်တလင်းရွာ
ဦးရှည့်ဇွယ်ရွာ၊ ဘုရားကြီး
ဦးရှည့်ဇွယ်ရွာ၊ ဘုရားကြီး
မန့်ဟိုင်းရွာ၊ နောင်ဆိုင်
မန့်ဟိုင်းရွာ (Manthai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နောင်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၀ ဦး၊ မ ၅၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရခိုင်မင်းပြင်ရွာ၊ စနဲမင်းပြင်
ရခိုင်မင်းပြင်ရွာ၊ စနဲမင်းပြင်
ငါးပုတ်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းလှ
ငါးပုတ်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းလှ
ဆီးပင်
ဆီးပင်သည် ပင်လတ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရုက္ခဗေဒအရ 'ဇီဇိုင် ဖတ် ဂျုဂျူဗာ'ဟု ခေါ်သည်။ အကိုင်းများငိုက်၍ ပေါက်ကြ သည်။ အကိုင်းများတွင် ဆူးရှိသည်။ ဆူးလုံးဝကင်းသော ဆီးပင်ဟူ၍ မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။ အရွက်များမှာ အချို့ခပ် ဝိုင်းဝိုင်း၊ အချို့ခပ်မျောမျောဖြစ်သည်။ ၁/၄လက်မမှ ၂ ၁/၂ လက်မအထိ ရှည်သည်။ အပွင့်အရောင်မှာ ဖက်ဖူးရောင် ဖြစ် သည်။ အခိုင်လိုက်ပွင့်တတ်သည်။ အသီးသည် အများအားဖြင့် လုံးဝန်းသည်။ အသီး၏ အရွယ်နှင့် ပုံပန်းတို့မှာ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ အများအားဖြင့် ၁/၂ လက်မမှ ၁/၄ လက်မအထိ ရှည်သည်။ အသီးမှာ အသားများ၍ ချွဲကျိကျိဖြစ်သည်။ မှည့် သောအခါ လိမ္မော်ရောင် သို့မဟုတ် အနီရောင်ဖြစ်သည်။ အစေ့ သည်မာ၍ မညီညာသော မြောင်းများရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြားတွင် ဆီးပင်များကို တွေ့မြင်နိုင် သည်။ အထူးသဖြင့် သွေ့ခြောက်သော မန္တလေး၊ မကွေးနှင့် စစ်ကိုင်းနယ်ပယ်များတွင် ဆီးပင်ပေါသည်။ ထိုဆီးပင်များသည် စိုက်ပျိုးရသော အပင်များ မဟုတ်ဘဲ၊ အလေ့ကျပေါက်သော အပင်များဖြစ်သည်။ တခါတရံ ဥယျာဉ်များတွင် ဆီးပင်များ ကို စိုက်ပျိုး ထားတတ်ကြသည်။
မြန်မာနိုငံ၌ ဆီးပင်ကို အစေ့များမှမျိုးပွားယူကြသည်။ မြေထုပ်စည်းခြင်းဖြင့်လည်း မျိုးပွားယူနိုင်သည်။ အစေ့ကမျိုး ပွားလျှင် ခြောက်နှစ်၊ ခုနစ်နှစ်ကြာမှ အသီးသီးသည်။ သို့သော် မြေထုပ်စည်းခြင်းဖြင့် မျိုးပွားယူလျှင် ပထမနှစ် သို့မဟုတ် ဒုတိယနှစ်တွင် သီးသည်။ ဆီးပင်ကို စိုက်ပျိုးရာတွင် အတန်း လိုက် တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်ပေ ၂ဝ စီခွာ၍ စိုက်ပျိုးသင့်သည်။ ထိုသို့ချိုင်မပေးလျှင် အကိုင်းများငိုက်ကျလျက်နေမည် ဖြစ်၏။ ဆီးပင်သည် အေးသောရာသီဥတုတွင် အပွင့်များပွင့်သည်။ ပူသောရာသီ၌ အသီးမှည့်သည်။
ဆီးတော်သည် အသားများ၍ချို၏။ စလေဆီးသီး ခေါ် ဆီးသီးတမျိုးတွင် အလွန်သေးငယ်သော အစေ့ပျော့များရှိသည်။ ဆီးသီး အမျိုးမျိုးရှိရာ များစွာသော ဆီးသီးတို့မှာချဉ်၏။ ဆီးသီးမှည့်များကိုခူး၍ အခြောက်ခံ ထားတတ်ကြသည်။ ဆီးသီးခြောက်များကို ဆီးယိုထိုးကြသည်။ အမှုန့်ပြု၍လည်း ဆီးပေါင်းလုပ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ဆီးပြားလည်းလုပ်ယူတတ်ကြ သည်။ ပူအိုက်သောရာသီတွင် ဆီးသီးခြောက်မှုန့်များဖြင့် ဆီး ဖျော်ရည် ဖျော်သောက်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ ကဏ္ဍ:အလှဆင်သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:မိုးခေါင်ရေရှားဒဏ်ခံနိုင်သော သစ်ပင်များ
လုံခြုံရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
လုံခြုံရွာ (Lonchon)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ရှုံးရှီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှုံးရှီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃၀ ဦး၊ မ ၂၂၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံသွတ်တညီရွာ၊ ကျုံသွတ်တညီ
ကျုံသွတ်တညီရွာ၊ ကျုံသွတ်တညီ
မအူကုန်းရွာ၊ ကမ်းနီ
မအူကုန်းရွာ၊ ကမ်းနီ
ကောင်းစည်သူ (ဘောလုံးသမား)
ကောင်းစည်သူ(၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၃ ခုနှစ်)သည် ဘောလုံးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း နှင့် မြန်မာ ယူ-၂၀ အသင်းတို့၏ လက်ရွေးစင် တိုက်စစ်မှူးတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။  2013 AFC U-22 Asian Cup qualification ပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာအသင်းအတွက် သုံးဂိုး သွင်းယူပေးခဲ့သည်။ ယခုအခါ ရတနာပုံအသင်းမှ ဇွဲကပင် ယူနိုက်တက် အသင်းသို့ အလွတ်ကြေးဖြင့် ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
ပါလိပ်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ပါလိပ်ရွာ (Parleik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၁၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၅၇ ဦး၊ မ ၁၈၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းကုန်းရွာ၊ ကွင်းလှ
ထန်းကုန်းရွာ၊ ကွင်းလှ
နားဆင်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
နားဆင်ရွာ (Narhsin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ တောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၈၇ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​တောင်တန်းကုန်းရွာ၊ တောင်တန်းကုန်း
တောင်တန်းကုန်းရွာ၊ တောင်တန်းကုန်း
ရေလဲရွာ၊ ညောင်ပင်သာ
ရေလဲရွာ (Yaele)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၃၉၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ကျန်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နောင်ကျန်ရွာ (Nawngkyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာနောင်ကာ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားချောင်းရွာ၊ ကျုံသွတ်တညီ
ဘုရားချောင်းရွာ၊ ကျုံသွတ်တညီ
ပေါက်ပြင်ရွာ၊ စနဲမင်းပြင်
ပေါက်ပြင်ရွာ၊ စနဲမင်းပြင်
မန့်ဟောင်းရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
မန့်ဟောင်းရွာ (Manthawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန့်နောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၀၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နွားနက်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းလှ
နွားနက်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းလှ
အိုခိုဘို
အိုခိုဘို (お こ ぼ) သည် ပေါ့ခုရိ၊ ဘော့ခုရိ သို့မဟုတ် ခေါ့ပိုရိဂဲတ စသည်ဖြင့်လည်း ခေါ်ဆိုကြပြီး လမ်းလျှောက်သည့်အခါတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် အသံကို ရည်ညွှန်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ခြေညှပ်ဖိနပ်ဖြစ်ပြီး မိုင်းခို(maiko) တို့ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ (maiko ဆိုသည်မှာ ကပြသည့် အမျိုးသမီးများကို ဆိုလိုသည်။ နိမ့်သည့် အိုခိုဘိုများကို ငယ်ရွယ်သည့် အမျိုးသမီးများ ဝတ်ဆင်လေ့ရှိပြီး အရောင်တင်ဆီဖြင့် အရောင်တင်ခြင်း၊ ဘေးနားတွင် ပန်းပွင့်များ ကဲ့သို့သော အရာများဖြင့် ဒီဇိုင်းဆင်ထားကြသည်။
မိုင်းခိုများ ဝတ်ဆင်သည့် အိုခိုဘိုသည် များသောအားဖြင့် ငါးလက်မမှ ခြောက်မအထိ အရှည်ရှိကြသည်။ အိုခိုဘိုကို မိုးမခပင် (Willow) မှ ပြုလုပ်ထားကြပြီး ၎င်းသည် သဘာဝအားဖြင့် ပြုလုပ်မှု ပြီးစီးပြီးဖြစ်သော်လည်း အလုံးစုံပြီးမြောက်မှု မရှိသေးပေ။ နွေရာသီအတောအတွင်းတွင် မိုင်းခိုများသည် အနက်ရောက် အစေးတင်ထားသည့် အိုခိုဘိုများကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အိုခိုဘိုများတွင် အောက်ခြေ၌ သားရေကြိုးအဝတ်ပတ် အသုံးပြုထားပြီး ၎င်း၏ အရောင်သည် မိုင်းခို၏ အချက်အလက်များကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အနီရောင်အဝတ်ပတ်သည် မိုင်းခိုအသစ်များ ဝတ်ဆင်ကြပြီး အဝါရောင်ကို ဝတ်ဆင်ကြသူများသည် သင်ယူမှုကာလ ပြီးဆုံးခါနီးကြောင်း ဖော်ပြသည်။ အိုခိုဘိုကို ကီမိုနိုဝတ်ဆင်ရာတွင် မြေကြီးအား ထိမနေစေရန်အတွက် ဝတ်ဆင်ကြသည်။
မိုးယွန်းကြီးအင်း ဘေးမဲ့တော
မိုးယွန်းကြီးအင်း ဘေးမဲ့တော သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးမြို့နယ်နှင့် ဝေါမြို့နယ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ မိုးယွန်းကြီးအင်းကို ၁၉၀၄ ခုနှစ်တွင် တူးဖော်ခဲ့သည်။ ပြန့်ပြူးသောမြေနေရာဖြစ်ပြီး မိုးရာသီတွင် ရေဝပ်ခါ နွေရာသီတွင်တော့ ရေခမ်းလေ့ရှိသည်။ မိုးယွန်းကြီးအင်းဘေးမဲ့တောကို ဒေသတွင်းငှက်များနှင့် ဆောင်းခိုငှက်များ၏ ကျတ်စားရာနေရာဒေသများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။  မိုးယွန်းကြီးအင်း ဘေးမဲ့တောအား ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ အရေးပါသော ငှက်မျိုးစိတ်များ ကျက်စားနေမူကြောင့် Ramsar Site အဖြစ် ၂၀၀၅ ခုနှစ်မှစ၍ သတ်မှတ်ထားသည်။
တည်နေရာ
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၇°၃၂'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၃၆'၊ ပဲခူးမြို့နယ်နှင့် ဝေါမြို့နယ်အတွင်း ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတွင်တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေးမော်တော်ကားလမ်းအတိုင်း ၆၉ မိုင်ခန့်အကွာ ပျဉ်ပုံကြီးရွာအလွန်မှ အရှေ့ဘက်သို့ ၆ ဖာလုံခန့် ဝင်ရောက်လျှင် အင်းသို့ ရောက်သည်။ ၁၈၇၃ ခုက ဘုံဘေဘားမားကုမ္ပဏီက စစ်တောင်းမြစ်နှင့် ပဲခူးမြစ်တို့ကို ဆက်သွယ်ကာ ပဲခူးစစ်တောင်းတူးမြောင်း ဖောက်လုပ်စဉ် တူးမြောင်းနှင့် ဆက်နွယ်နေသည့် ရေလှောင်ကန်ကြီးကို တူးဖော်သည်။ စတုရန်းမိုင် ၄၀ (ဧရိယာ ၂၅၆၀၀ ဧက) ရှိပြီး ကာလကြာမြင့်သောအခါ သဘာဝအင်းကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲလာသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၀၃.၆ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၄၀ စတုရန်းမိုင်) ကျယ်ဝန်းသည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ
ရေတိမ်စားကျတ်များက ဌာနေနှင့် ဆောင်းခိုငှက်များ၏ဂေဟစနစ်တန်ဖိုးကို မြင့်မားလာစေသည်။ ဆေးဖတ်ဝင်အပင်(Emergent macrophytes)၊ Oxyza officinalis၊ Kaing grass အပါအဝင် သစ်ပင်အမျိုးပေါင်း (၂၀) ခန့်ရှိသည်။ ထို ရေတိမ်ဒေသအပင်များသည် ငှက်များအတွက် စားကျတ်များဖြစ်နေကြသည်။ စာရင်းဇယားများအရ ငှက်မျိုးစိတ် (၁၃၀)၊ တွားသွားသတ္တဝါ (၂၀)၊ ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါ (၉)မျိုး၊ ငါး (၄၅)မျိုးနှင့် အင်းဆတ်(၃၀) မျိုး ကျတ်စားနေထိုင်ကြသည်။
ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ
တရားမဝင်ငါးဖမ်းခြင်း၊ လျှပ်စစ်ရှော့တိုက်ဖမ်းခြင်းတို့အပါအဝင် ငါးအလွန်အကျွံဖမ်းခြင်း နှင့်ကြုံတွေ့နေရသည်။ အလယ်အလတ်ရှိသည့် ခြိမ်းခြောက်မှုကတော့ ခြောက်သွေ့သောရာသီ၌ ဘေးမဲ့တော၏ ရွံနွံထူထပ်သော နေရာဒေသများတွင် ကျွဲများ အမြောက်အမြား ကျောင်းခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ထပ်တစ်ခုအနေဖြင့် မြို့ပြဧရိယာနှင့် စပါးစိုက်ကွက်များတိုးချဲ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်(သတ္တဗေဒဌာန)၊ သစ်တောဦးစီးဌာန၊ ကယ်လီဖိုးနီယားတက္ကသိုလ် သိပ္ပံအကယ်ဒမီနှင့် Wild Bird Society of Myanmar တို့သည် လေ့လာမှုများ ပြုလုပ်နေကြသည်။ ၂၂ ဧပြီ ၁၉၈၈ တွင် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနက မိုးယွန်းကြီးအင်းဘေးမဲ့တောအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ဝန်ထမ်း ၂၂ ဦးဖြင့် ပြုစု ပျိုးထောင်သည်။ ယခုသော် ငှက်မျိုးစုံ၊ ငါးမျိုးစိတ် မျိုးစုံအပြင် မြွေ၊ လိပ်၊ ဖာ စသည့် သတ္တဝါမျိုးစုံတို့ ရှိသည်။ အင်းလယ်၌ ငှက်ကြည့်စင်များကိုလည်း ထားရှိသည်။
ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းများ
၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားခရီးသွားဧည့်သည် ၂,၀၀၀ ကျော် လာရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ငှက်ချစ်သူများနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် မြတ်နိုးသူများ လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။
နားကန့်ပန်းရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
နားကန့်ပန်းရွာ (Narkantpang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ တောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၉၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ
ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှ ကဏ္ဍ:မြောက်အာဖရိက
သူဌေးကုန်းရွာ၊ အစီးကလေး
သူဌေးကုန်းရွာ၊ အစီးကလေး
သီဟဗလတံဆိပ်
သီဟဗလတံဆိပ်သည် မြန်မာ့တပ်မတော်ဆိုင်ရာ စွမ်းရည်သတ္တိအတွက် ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အောင်ဆန်းတံဆိပ်၏ အောက်တစ်ဆင့်နိမ့်သော တံဆိပ်လည်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ ဘွဲ့ / တံဆိပ်များ ကဏ္ဍ:စွမ်းရည်သတ္တိဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ်များ
ခင်သန်းနု
ခင်သန်းနု (၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၅ မွေးဖွား) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်တွင် အကယ်ဒမီရ သရုပ်ဆောင်မင်းသမီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ခင်သန်းနုသည် ဒီဇင်ဘာလ ၇ရက် ၁၉၄၅ခုနှစ်၊ ပျဉ်းမနားမြို့၊ အောင်းကုန်းကျေးရွာ၌ ဦးအောင်သန်းနှင့် ဒေါ်နုတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည့် သားသမီး လေးဦးအနက် အကြီးဆုံးသမီးဖြစ်သည်။ ခင်သန်းနုသည် ဘယ်သန် ဖြစ်သည်။ မိခင်ဖြစ်သူ၏ တိုက်တွန်းမှုကြောင့် အားကစား လိုက်စားခဲ့ပြီး မန်းတိုင်းမယ်၊ ဥတ္တရ တိုင်းမယ်တို့ကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ကာ ၁၉၆၁-ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမယ်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၁-ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် မယ်ဘွဲ့ရခဲ့ပြီး မေလတွင် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ရိုက်ကူးဖို့ ကမ်းလှမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာ မောင်သင် ရိုက်ကူးသည့် တင့်လှပေဟန် ဇာတ်ကားတွင် စာရေးဆရာ ဆရာဝန် သရုပ်ဆောင် မောင်သင်၊ မေသစ် တို့နှင့်အတူ တွဲဖက်ပြီး ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
တင့်လှပေဟန် ရိုက်ကူးနေဆဲမှာပင် ဒါရိုက်တာ မင်းရှင်နောင်က ချစ်သောသူ တစ်ယောက် ဇာတ်ကားမှာ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ဖို့ ကမ်းလှမ်းလာပြန်ပါသည်။ ထိုကားမှာ နာမည်ကြီး သရုပ်ဆောင် ကြည်စိုး၊ စာရေးဆရာ သရုပ်ဆောင် ဝင်းဦးတို့နှင့် တွဲဖက် ပါဝင်ရမှာ ဖြစ်သည်။ စာရေးဆရာ ဝင်းဦးသည်လည်း မြတ်မော်ဦးရုပ်ရှင် ထုတ်လုပ်ရေးမှ ဒါရိုက်တာ ဦးတင်ယု သရုပ်ပြ အမွှန်းတင် ရိုက်ကူးနေတဲ့ နှစ်ယောက်တည်းနေချင်တယ် ဇာတ်ကားမှာ ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး တင်တင်မူ၊ သမီး ဒေစီကျော်ဝင်း၊ အောင်မိုးတို့နဲ့ ရိုက်ကူးနေဆဲ ဖြစ်သည်။
ချစ်သောသူတစ်ယောက် ဇာတ်ကားသည် ဝင်းဦးရော ခင်သန်းနုပါ ဒုတိယမြောက် လက်ခံခဲ့ကြတဲ့ ရုပ်ရှင်ကားဖြစ်ပေမယ့် ပထမကားများက နောက်ကျပြီး ချစ်သောသူတစ်ယောက်က အရင် ရုံတင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဝင်းဦးနှင့် ခင်သန်းနုတို့၏ ပွဲဦးထွက် ဇာတ်ကားဟု ဆိုနိုင်သည်။
အဲဒီကားများကအစ ရုပ်ရှင်ကားပေါင်းများစွာ ရိုက်ကူးလာတဲ့ ခင်သန်းနုဟာ အဲဒီခေတ်က ရေပန်းစားနေဆဲ ဖြစ်တဲ့ ရွှေဘ၊ တင်ညွန့်တို့နဲ့ တွဲဖက်ပြီး မြေကြီးနဲ့ ရွှေထီး ရိုက်ကူးခဲ့ဖူးပါသေးတယ်။ ဝင်းဦး၊ ခင်သန်းနုတို့ အတွဲဟာ ပရိသတ်များအတွက် အတွဲညီတဲ့ သူများဖြစ်သလို ညွန့်ဝင်း ပေါ်လာချိန်မှာလည်း ညွန့်ဝင်း၊ ခင်သန်းနုတို့ဟာ ပရိသတ်များ ပါးစပ်ဖျားမှာ ရေပန်းစားတဲ့ အတွဲဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်မှာ ဗိုလ်မှူးကြီးမောင်မောင်ခင်နဲ့ အိမ်ထောင်ပြုခဲ့ပြီး သား ဝေယံမင်းခင်၊ သမီး နှင်းလွှာနုတို့ ကို မွေးဖွားခဲ့ပါတယ်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ တရုတ်ပြည်သူ့ သမ္မတနိုင်ငံသို့ စစ်သံမှူး အဖြစ် သွားရောက်တာဝန် ထမ်းဆောင်ရချိန်မှာ ခေတ္တ ခဏ လိုက်ပါသွားခဲ့ပေမယ့် ရုပ်ရှင်လောကနဲ့ အကြာကြီး အဆက်မပြတ်ခဲ့ပါဘူး။ ခင်သန်းနုက သားနဲ့သမီးကို ကိုယ်ဝန်ဆောင်ထားရတဲ့ အချိန်များမှာတောင် ကိုယ်ဝန်ခြောက်လအထိ ရုပ်ရှင်ကား များကို လက်ခံရိုက်ကူးခဲ့သူ ဖြစ်ပါတယ်။
ပိတောက်ကုန်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ပိတောက်ကုန်းရွာ (Pitaukkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ရှုံးရှီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၁၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှုံးရှီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃၀ ဦး၊ မ ၂၂၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။
အောင်သာယာရွာ၊ ဘုရားကြီး
အောင်သာယာရွာ၊ ဘုရားကြီး
ခင်သန်းနု
ခင်သန်းနုရဲ့ မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်နုက သား ကျော်မောင်မောင်သွင် ခေါ် မောင်မောင်၊ သမီး ခင်ချိုဆက်၊ ခင်မြတ်ကြူတို့ကိုလည်း အစ်မဖြစ်သူအား အားကျဖို့ တိုက်တွန်းခဲ့တဲ့ အတွက် သူတို့ သုံးယောက်ဟာလည်း ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင်များ ဖြစ်လာခဲ့ ကြဖူးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် သူတို့ကိုယ်တိုင်က ရုပ်ရှင်ကို ဝါသနာ မထုံခြင်းကြောင့် ကြာရှည်ရိုက်ကူးခြင်း မပြုခဲ့ ကြပါဘူး။
ရုပ်ရှင်လောကမှာ အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး အဖြစ် နာမည်ကြီးလာတဲ့ ကျော်ဟိန်းနဲ့လည်း ခင်သန်းနုဟာ ဇာတ်ကားပေါင်း များစွာမှာ တွဲဖက် ပါဝင်သရုပ် ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ အချစ်တစ်ပွဲ စစ်ပွဲတစ်ရာ၊ ကညာပျိုနဲ့ ဇရာအို အစရှိတဲ့ ကားများဟာ သူတို့နှစ်ဦးရဲ့ နာမည်ကြီး ကားများ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
ပိတောက်ကုန်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခင်သန်းနု
ဝင်းဦး ဒါရိုက်တာ အဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့တဲ့ မှုံရွှေရည် ဇာတ်ကားမှာ အောင်မြင်တဲ့ ဇာတ်ကားတစ်ကား ဖြစ်ခဲ့ပြီး ခင်သန်းနုက မင်းသမီး မှုံရွှေရည် အဖြစ် ပီပီ ပြင်ပြင် သရုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ တာကြောင့် အမျိုးသမီး သရုပ်ဆောင် ထူးချွန်ဆုကို ရရှိလိမ့်မယ်လို့ မျှော်လင့်ခဲ့ ကြပေမယ့် ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် အတွက် ရုပ်ရှင်ထူးချွန်ဆု ချီးမြှင့်ရာမှာ အမျိုးသားဇာတ်ဆောင် ဝင်းဦးသာလျှင် မှုံရွှေရည် ဇာတ်ကားနဲ့ ထူးချွန်ဆု ရရှိသွားခဲ့ပါတယ်။
၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်မှာ ဒါရိုက်တာ မောင်ဝဏ္ဏ ရိုက်ကူးတဲ့ ခုနစ်စဉ်အလွမ်း ဇာတ်ကားနဲ့ ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆုကို ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့ပါတယ်။ မှုံရွှေရည် ရဲ့အဆက် ဖြစ်တဲ့ ခိုင်မာလာနှင်းဆီ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ရိုက်ကူးရာ မှာ မင်းသမီးဇာတ် ဖြစ်တဲ့ အတွက် ဝင်းဦးက ခင်သန်းနု ထူးချွန်ဆု ဆွတ်ခူးနိုင်တယ် လို့ ဆိုခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ရိုက်ရင်းတန်းလန်းမှာ ဝင်းဦး ကွယ်လွန်သွားတဲ့အတွက် ကျန်အပိုင်းများကို ဒါရိုက်တာကြည်စိုးထွန်းက ဆက်လက်ရိုက်ကူးပြီး ဝင်းဦး နေရာမှာ ရန်အောင်က သရုပ် ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ခိုင်မာလာနှင်းဆီ ကို ရုံတင်နိုင်ခဲ့ပြီး ထူးချွန်ဆုပေး ပွဲမှာ နှစ်ကိုယ်ခွဲ ပိုင်ပိုင်နိုင် နိုင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့တဲ့ ခင်သန်းနုကို မျှော်လင့်ခဲ့ကြပေမယ့် ထူးချွန်ဆုနဲ့ လွဲခဲ့ပါတယ်။
ဝမ့်စောင်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဝမ့်စောင်းရွာ (Wantsawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၁၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၅၇ ဦး၊ မ ၁၈၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ခင်သန်းနု
၁၉၈၈ ခုနှစ်မှာ ဗိုလ်မှူးကြီး မောင်မောင်ခင်နဲ့ ကွာ ရှင်းပြတ်စဲပြီးဖြစ်တဲ့ ခင်သန်းနုက ဒေါက်တာမြတ်သူရစိုး နဲ့ ဒုတိယအိမ်ထောင် တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ သမီးလေး မြတ်သန်းနုစိုး မွေးဖွားခဲ့ပြန်ပါတယ်။ သမီးလေးကိုယ်ဝန် ဆောင်စဉ်ကာလ အတွင်းမှာ ဒါရိုက်တာ မီးပွား ရိုက်ကူးတဲ့ သမီးတစ်ကောင် နွားတစ်ထောင် ဗီဒီယိုကားကို သရုပ်ဆောင်ခဲ့ပြန်ပါတယ်။
ဝမ့်စောင်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခင်သန်းနု
ခင်သန်းနုဟာ ရုပ်ရှင် လောကထဲဝင်ရောက်လာတဲ့ အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်သစ် များစွာတို့ကို လက်တွဲခေါ်ယူ စင်တင်ပေးခဲ့သူလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဥပမာ လင်းအောင်၊ ဇော်လင်း၊ ထွန်းထွန်း ဝင်း၊ မောင်သန်းဝင်းတို့ဟာ ခင်သန်းနုနဲ့ တွဲဖက်ခဲ့ကြတဲ့ သရုပ်ဆောင်သစ်များ ဖြစ်ပါ တယ်။ အဲဒီနောက်ပိုင်းမှာ ခင်သန်းနုဟာ သူ့အရွယ်နဲ့ လိုက်ဖက်တဲ့ အမေခန်းများမှာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင် လာပါတယ်။ ၂၀၀ဝ ပြည့်နှစ်မှာ ဒါရိုက်တာ ခင်မောင်ဦး၊ စိုး သိမ်းထွဋ်တို့ ရိုက်ကူးတဲ့ သမီးရှင် ဇာတ်ကားမှာ သမီးများကိုမွေးထားတဲ့ အမေ အဖြစ် ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် သရုပ်ဆောင်နိုင်မှုကြောင့် တတိယမြောက် ထူးချွန်ဆုအဖြစ် အမျိုးသမီးဇာတ်ပို့ဆုကို ပထမဆုံးအကြိမ် ရရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒီဆု အပါအဝင် ခင်သန်းနုဟာ အကယ်ဒမီ သုံးထပ်ကွမ်းဖြစ်ပြီး ယနေ့အချိန် အထိ ကျရာ ဇာတ်ရုပ်များမှာ ပါဝင် သရုပ်ဆောင်နေဆဲဖြစ် ပီး ကျန်းမာရေး အခြေအနေ အရ စိတ်ကြိုက်ဇာတ်ကား များကိုသာ ရွေးချယ်ရိုက်ကူးရင်း ကမ္ဘောဇရိပ်သာ နေအိမ်မှာ သမီးမြတ်သန်းနုစိုးနဲ့ အတူ နေထိုင်လျက်ရှိပါတယ်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
စေတီပြင်ရွာ
စေတီပြင်ရွာ
ကိုးကား
စေတီပြင်ရွာ
ငှက်ကြီးသိုက်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ငှက်ကြီးသိုက်ရွာ (Hngetgyithaik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ငှက်ကြီးသိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငှက်ကြီးသိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၁ ဦး၊ မ ၁၀၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝီကီမျိုးစိတ်
ဝီကီမျိုးစိတ် (WikiSpecies) သည် ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်းမှ ပံ့ပိုးကူညီထားသည့် wiki-အခြေပြု အွန်လိုင်းစီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဇီဝမျိုးစိတ်များအားလုံး၏ အချက်အလက်အကြောင်းအရာများ ပြည့်စုံမှုရှိသည့် အခမဲ့-စာရင်းတစ်ခုပြုစုရန်ဖြစ်သောကြောင့် ဤပရောဂျက်သည် သာမန်ပြည်သူများထက် သိပ္ပံပညာရှင်များအတွက် ပို၍ရည်ရွယ်ထားကြောင်းတွေ့နိုင်သည် ။ ဂျင်မီဝေးလ်စ်မှ ပြင်ဆင်တည်းဖြတ်ကြမည့်သူများအနေဖြင့် ဘွဲ့ဒီဂရီများအား ဖက်စ် ပို့ပေးရန် မလိုအပ်သော်လည်း ထည့်သွင်းတင်ပြချက်များအား နည်းပညာပရိသတ်များဖြင့် စုစည်းပြုစုရန် လိုအပ်မည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဝီကီမျိုးစိတ် ကို GNU Free Documentation License နှင့် CC BY-SA 3.0 အောက်တွင် ရရှိနိုင်သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ကမ္ဘာတဝှမ်းမှ ဇီဝဗေဒပညာရှင်တွေအား ကူညီထောက်ပံ့ပေးရန် စတင်ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပြီး ၊ အဆိုပါပရောဂျက်မှာ လင်းနီးယပ်၏ ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြား အမည်ပေးစနစ် လွှမ်းခြုံမှုရှိသည့် မူဘောင် အသုံးပြုကာ ဝီကီပီးဒီးယားရှိ မျိုးစိတ်တစ်ခုချင်း ဆောင်းပါးများဖြင့် ၎င်းထံ ချိတ်ဆက်ခြင်းဖြင့် ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဧပြီလ မှစ၍ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။
သမိုင်း
ဤပရောဂျက်အား အဆိုပြုခဲ့သူ (Benedikt Mandl)သည် စီမံကိန်း၌ ပါဝင်လာကြစေရန်အတွက် စိတ်ဝင်စားသူအများအပြား၏ အားတက်သရောရှိမှုကို ညှိနှိုင်းခဲ့ပြီး ထောက်ပံ့ရန် အလားအလာရှိသူများနှင့် ၂၀၀၄ ခုနှစ် နွေရာသီအစောပိုင်းတွင် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ဒေတာဘေ့စ်များ(Databases)အား စစ်ဆေးအကဲဖြတ်ခဲ့ပြီးနောက် အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ အချို့သည် သူတို့၏ အချက်အလက်များအား ဝီကီမျိုးစိတ်အတွက် ပေးအပ်ရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်။ Mandl သည် အဓိကတာဝန် နှစ်ခု သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည် -
ဝီကီမီဒီယာ-၁  ပေးစာ စာရင်း မှတဆင့် အားသာချက် နှင့် အားနည်းများအား ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်း၏ ဒါရိုက်တာများဘုတ်အဖွဲ့မှ ဝီကီမျိုးစိတ် အား စတင်တည်ထောင်ရန် မဲပေးရွေးချယ်ရာတွင် လေးဦးစလုံးမှ မဲပေးခဲ့လေသည်။  ၎င်းစီမံကိန်းအား၂၀၀၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် species.wikimedia.org ၌ စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့၌ ဝီကီမျိုးစိတ်ကို ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်း၏ ညီအစ်မပရောဂျက် တစ်ခုအဖြစ် တရားဝင် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။
ဇီဝမျိုးခွဲခြားခြင်း နှင့် အမည်နာမမှည့်ခြင်း ဒေတာဘေ့စ်တစ်ခုဖြစ်သည် နှင့်အညီ ဝီကီမျိုးစိတ် တွင်  taxon စာမျက်နှာများ နှင့် အကြောင်းအရာတူ စာမျက်နှာများ၊ taxon အာဏာပိုင်များ၊ ဇီဝမျိုးခွဲခြားခြင်းဆိုင်ရာ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှုများ၊ ပါဝင်ပစ္စည်း အမျိုးအစား နှင့် အသက်မွေးပညာအဖွဲ့အစည်းများ သို့မဟုတ် အမျိုးအစား နမူနာ များ လက်ဝယ် ထိန်းသိမ်းထားသည့်နေရာများ စသည့် အကြောင်းအရာများ ပါဝင်သည်။
မူဝါဒများ
ဝီကီမျိုးစိတ်သည် ၎င်းထံသို့ ပုံတင်ခြင်းများကို ပိတ်ထားပြီး အသုံးပြုသူများအား ဝီကီမီဒီယာ ကွန်မွန်းစ် မှ ပုံများ အသုံးပြုရန်ကိုသာ တောင်းဆိုသည်။ ဝီကီမျိုးစိတ်တွင် လိုင်စင်ကင်းလွတ်မှုမရှိသော အကြောင်းအရာအချက်အလက်များ အသုံးပြုခြင်းကို ခွင့်မပြုပါ။
ပြင်ပ လင့်များ
ကဏ္ဍ:ဝီကီမီဒီယာ ပရောဂျက်များ
ရွှေကျင်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လျင်မြန်တုံ့ပြန်မှုကုဒ်
thumb|200px|ဝီကီပီးဒီးယားမြန်မာ၏ ဗဟိုစာမျက်နှာသို့ ရည်ညွှန်းသော QR ကုဒ် QR ကုဒ် (သို့) လျင်မြန်တုံ့ပြန်မှုကုဒ် (Quick Response Code) သည် မက်ထရစ်ဘားကုဒ် matrix barcode (သို့မဟုတ် နှစ်ဖက်မြင်ဘားကုဒ် two-dimensional barcode) အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်မော်တော်ယာဉ်ကုမ္ပဏီ Denso Wave မှ တီထွင်ခဲ့သည်။ ဘားကုဒ်သည် ၎င်းနှင့်တွဲကပ်ထားသော ကုန်ပစ္စည်းနှင့်ပတ်သက်တဲ့ အချက်အလက်များကို စက်ဖြင့်ဖတ်နိုင်သော အညွှန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ QR ကုဒ်သည် ဝက်ဘ်ဆိုဒ် website (သို့) အပလီကေးရှင်း (application) တစ်ခုကို ညွှန်ပြသော တည်နေရာ၊ အမှတ်အသား (သို့) ခြေရာခံ အချက်အလက်တစ်ခု ပါဝင်ပြီး အချက်အလက်များကို အကျိုးရှိရှိ သိုလှောင်ရန် စံဖြစ်သော စာဝှက်ခြင်းပုံစံ "encoding modes" လေးခု (ဂဏန်း၊ အက္ခရာ၊ ဘိုဒ် byte/ဘိုင်နရီ binary ၊ ဂျပန်စာလုံး ခန်းဂျီး (kanji) နှင့် ခန (kana) ကို အသုံးပြုထားပြီး အခြားဆင့်ကဲများ extensions ကိုလည်း အသုံးပြုထားသည်။
QR ကုဒ်သည် အဖြူရောင်နောက်ခံပေါ် စတုရန်းကွန်ရက်တစ်ခုရှိပြီး ကွန်ရက်အတွင်း အနက်ရောင်စတုရန်းကွက်များစွာဖြင့် အစီအရီလုပ်ထားသော ပုံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကင်မရာကဲ့သို့သော ပုံရိပ်ဖော်စက်ဖြင့် ဖတ်နိုင်ပြီး၊ ပုံကို မှန်ကန်စွာ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူနိုင်မှု မရှိသေးခင် Reed-Solomon error correction ဟုခေါ်သော အမှားပြင်ဆင်ခြင်းစနစ်ကို သုံးသည်။ ထို့နောက် လိုအပ်သောအချက်အလက်များကို ပုံ၏အလျားလိုက်နှင့် ဒေါင်လိုက်အစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုစလုံးတွင် ဖော်ပြထားသော ပုံစံများမှ ထုတ်ယူသည်။
သမိုင်း
QR ကုဒ်စနစ်သည် ဂျပန်မော်တော်ယာဉ်ကုမ္ပဏီ Denso Wave ၏ အင်ဂျင်နီယာ မစဟိရိုဟရ (Masahiro Hara) မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ ကနဦး ဒီဇိုင်းသည် အဖြူ၊ အမဲအပိုင်းအစများဖြင့် ပုံဖော်ထားသည်။ မော်တော်ယာဉ်များ ထုတ်လုပ်နေစဉ်အတွင်း ခြေရာခံရန် ရည်ရွယ်ပြီး မြန်နှုန်းမြင့် စကင် (scan) ဖတ်ခြင်းအတွက် ရည်ရွယ်ပုံစံထုတ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် စံဖြစ်သော UPC ဘားကုဒ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ၎င်း၏ လျင်မြန်စွာဖတ်နိုင်မှုနှင့် သိုလှောင်နိုင်မှုပမာဏတို့ကြောင့် မော်တော်ယဉ်လုပ်ငန်းပြင်ပမှာပါ လူကြိုက်များလာသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ထုတ်ကုန်များခြေရာခံခြင်း၊ အချိန်ခြေရာခံခြင်း၊ ကုန်ပစ္စည်းအမှတ်အသား သတ်မှတ်ခြင်း၊ စာရွက်စာတန်းများ စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ အချက်အလက်များ ဖော်ပြခြင်း၊ ဝက်ဘ်စာမျက်နှာ ဖွင့်ကြည့်ခြင်း၊ ကြိုးမဲ့နက်ဝပ်တစ်ခုကို ချိတ်ဆက်ခြင်း၊ အီးမေးလ်(သို့) စာတိုပို့ခြင်း အစရှိသော ပိုမိုလွယ်ကူအဆင်ပြေစေသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် နေရာတကာ သုံးစွဲနေကြပြီ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် QR ကုဒ် ဖန်တီးပေးသော အခမဲ့၊ အခပေး ဆော့ဖ်ဝဲလ်၊ အွန်လိုင်းကိရိယာ အများအပြား ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန် တီထွင်မှုများ
အီဒီယမ်
အီဒီယမ်(Idiom)
အီဒီယမ် ဆိုသည် အင်္ဂလိပ်စကားမှ လာသည်။ မြန်မာလို ဘန်းစကား/ဗန်းစကား ဖြစ်သည်။ အီဒီယမ်ဟူသည် ဘာသာစကားတစ်ခု၌ မူလအဓိပ္ပာယ် မဟုတ်သော သီးခြားအဓိပ္ပာယ် ဆောင်နေသည့် အပြောအဆို အရေးအသားတစ်ခု ပြင်ဖြစ်သည်။ သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားဖြင့် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုဖော်ပြသော မိမိတို့ လူမျိုး ဓလေ့ထုံးစံအတိုင်း သုံးစွဲသည့် ဓလေ့သုံး စကားလုံးဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။
ဘာသာဗေဒပညာရှင် မာရီယိုပေ့ (Mario Pei)က အီဒီယမ်နှင့် ပတ်သက်၍ သာဓကတစ်ခု ထုတ်ပြပါသည်။ တစ်ခါက ပြင်သစ်အမျိုးသမီး တစ်ယောက်သည် မီးရထားဖြင့် ခရီးထွက်လာရာ ရထားပြတင်းပေါက် အပြင်ဘက်သို့ ဦးခေါင်းထုတ်ပြီး လိုက်ပါလာခဲ့သည်။ မီးရထားသည် လိုဏ်ခေါင်းတစ်ခုအတွင်းသို့ ဝင်မည်ပြုစဉ် ခရီးသွားဖော် အမေရိကန်လူမျိုးတစ်ယောက်က ထိုသူ၏ အင်္ကျီကော်လာကို အတင်းဆွဲပြီး "Look out "ဟု အော်ပြောသည်။ ပြင်သစ်ခရီးသည်က ဦးခေါင်းကို ပြန်သွင်းပြီး အမေရိကန် ခရီးသည်ကို ကျေးဇူးတင်စကား ပြောဆိုသည်။ ထို့နောက် "ခင်ဗျားက ကျွန်တော့ကို (Look in )အတွင်းကြည့်စေချင် ပါရက်နဲ့ ဘာကြောင့် အပြင်ကိုကြည့် (Look out)အပြင်ကို ကြည့်လို့ ပြောရတာလည်း"ဟု မေးမြန်းပါတော့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် Look out ကို တစ်လုံးချင်း အဓိပ္ပာယ် ကောက်ပါက အပြင်ဘက်သို့ ကြည့်ဟု အနက်ရသော်လည်း Look out ဟူသော စကားလုံး နှစ်လုံးတွဲကို "သတိထား"ဟူ၍ သုံးလေ့ရှိသည်။ ထိုသို့ ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်း၏ လုံးချင်း အဓိပ္ပာယ်အတိုင်း မဟုတ်ဘဲ အဓိပ္ပာယ် တစ်ခုခုဖြင့် သုံးသော စကားမျိုးသည် အီဒီယမ် ပင် ဖြစ်သည်။
အိန္ဒြာကျော်ဇင်
အိန္ဒြာကျော်ဇင်သည် အကယ်ဒမီဆု ၃ဆု ရရှိထားသည့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်နှင့် ရုပ်မြင်သံကြား ကြော်ငြာမော်ဒယ်လ် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အပျော်တမ်း ပန်းချီဆရာတစ်ဦးဖြစ်သော အိန္ဒြာကျော်ဇင်သည် မြန်မာ သရုပ်ဆောင်လောကတွင် ထင်ရှားသော မင်းသမီး တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၇၇-ခု၊ ဧပြီလ ၂၄ ရက်တွင် ဦးကျော်ဇင်နှင့် ဒေါ်မြသီတာတို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးသည်။ ငယ်နာမည် အူဝဲဖြစ်ပြီး မောင်နှမသုံးအနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။
အိန္ဒြာကျော်ဇင်သည် ဒဂုန်တာရာ၏ တူမဖြစ်ပြီး ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ဇေယျ၏ မြေးလည်း ဖြစ်သည်။ ရာဇာနေဝင်း၊ ပိုင်ဇေရဲထွန်း တို့နှင့်မောင်နှမ ဝမ်းကွဲ၊ ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၏ တူမ တော်စပ်သည်။
အနုပညာ လှုပ်ရှားမှု
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၂၀ ရက်တွင် မီးပွား ရိုက်ကူးသော အိပ်မက်ရာသီ ဇာတ်ကားရိုက်ရာတွင် မတော်တဆ ချော်ကျဒဏ်ရာရသဖြင့် အာရှတော်ဝင်၌ ကုသခဲ့ရသည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ် ပြင်သစ်နိုင်ငံ Dealnille မြို့ရှိ တတိယအကြိမ် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ကြီးအား မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု တက်ရောက်ခဲ့ရသည်။
မိသားစုဘဝ
၂၀၁၁ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြေတီဦးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်ရောက်သော် သမီးဦးကို ဝိတိုရိယအထွေထွေရောဂါကုဆေးရုံကြီးတွင် မွေးဖွားသည်။
ဖမ်းဆီးထောင်ချခံရခြင်း
အိန္ဒြာကျော်ဇင်သည် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ပြေတီဦး နှင့်အတူ ၂၀၂၁ မြန်မာနိုင်ငံစစ်အာဏာသိမ်းခံရခြင်းအား ဆန့်ကျင်ကန့်ကွက်သည်။ သူမသည်  ဆန္ဒပြမှုများပြုလုပ်သည့်အပြင်  အစိုးရဝန်ထမ်းများအား CDMပြုလုပ်ရန် တိုက်တွန်းခြင်းနှင့် ငွေကြေးထောက်ပံ့ ကူညီခြင်းများဆောင်ရွက်သည်။ထိုသို့သော ဆောင်ရွက်မှုများကြောင့်ဟုဆိုကာ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၉ ရက်တွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူနှင့်အတူ အဖမ်းခံရသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂ရက်နေ့တွင် လွတ်ငြိမ်းဖြင့် ပြန်လွတ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ
စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍ ပြည်ထောင်စုအဆင့် ဝန်ကြီးဌာန တစ်ရပ်ကို ထားရှိသည်။ လက်ရှိပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာဦး အောင်နိုင်ဦး ဖြစ်ပြီး ဒုတိယဝန်ကြီးမှာ ဦးညွန့်အောင် ဖြစ်သည်
သမိုင်း​ကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံစီရင်အုပ်ချုပ်မှုဥပဒေ(၁၉၃၅) အရ ၁၉၃၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ယခင်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ယခု စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို စတင်ဖွဲ့စည်းသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့်အခါ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၄ ခုနှစ်အထိ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အမည်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အထိ ကုန်သွယ်ရေးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်း၍ ကုန်သွယ်မှုလုပ်ငန်း များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက်၌ အခြားဝန်ကြီးဌာနများဖြစ်​သော သမဝါယမနှင့်ကုန်စည်ဖြန့်ဖြူးရေးဝန်ကြီး ဌာနနှင့် ပစ္စည်းထောက်ပံ့ရေးဝန်ကြီးဌာနတို့အား ပူးပေါင်း၍ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သမဝါယမဝန်ကြီးဌာနမှ ထောက်ပံ့ရေးအပိုင်းကို ခွဲထုတ်၍ ကုန်သွယ်မှုတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနသို့ ထည့်သွင်းပြီး ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက်တွင် ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်ကျင့်သုံးခဲ့ရာ ၁၉၆၄ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ပုဂ္ဂလိကပိုင်လုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ကုန်သွယ်ရေးကောင်စီကို ဖွဲ့စည်း၍ ကုန်သွယ်ရေးကောင်စီ မှအပ်နှင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များကို ကျင့်သုံးပြီး အစိုးရအဖွဲ့၏ အတည်ပြုချက်အရအောက်ဖော်ပြပါ ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ ကိုဖွဲ့စည်း၍ ပြည်တွင်းပြည်ပကုန်သွယ်ရေးများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်-
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ စီးပွားရေးမူဝါဒများအရ ကုန်သွယ်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်းများကို ပြန်ကျုံ့ကာ အောက်ပါအတိုင်း စီးပွားရေးဆန်ဆန် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းဆောင် ရွက်ခဲ့သည် -
ယခင်ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအမည်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနနှင့် ကော်ပိုရေးရှင်း ၁၁ ခုအား ဝန်ကြီးရုံး၊ကုန်သွယ်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၊ ရောင်းဝယ်ရေး ၆ ခုနှင့် လုပ်ငန်း ၄ ခုတို့ဖြင့် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တဖန် ၁၉၉၆ ခုနှစ်ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့မှစ၍ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအမည်မှ စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဟူ၍ ယနေ့အထိ အမည်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၁၉၉၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ဝန်ကြီးရုံး၊ ကုန်သွယ်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန ၊နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနနှင့် မြန်မာ့လယ်ယာ ထွက်ကုန် ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရေးတို့ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကုန်ရောင်းဝယ်ရေးနှင့်လုပ်ငန်း ၈ ခုအား ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သော ဆန်စပါး မူဝါဒအသစ်အရမြန်မာ့လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရေးကို နိုင်ငံတော် လိုအပ်ချက်နှင့်အညီ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းကာ နိုင်ငံတော်၏စီးပွားရေးကဏ္ဍတွင်ချမှတ်ပေးထားသည့် မူဝါဒများနှင့်အညီ လုပ်ငန်းတာဝန်များ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရသစ်လက်ထက်တွင် နိုင်ငံတော်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် ရေးအတွက် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုလုပ်ငန်းစဉ် ၄ ရပ်ကို ချမှတ်အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိရာတွင် စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် နိုင်ငံတော်၏ စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု များနှင့်အညီပြုပြင်ပြောင်းလဲ ဆောင်ရွက်ရန်လိုအပ်သည့် ဝန်ကြီးဌာန၏လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲ၍လုပ်ငန်းတာဝန်များ ဆောင်ရွက်ရာတွင် ပိုမိုအောင်မြင်အောင် စီမံဆောင်ရွက် လျက်ရှိရာ စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနရှိ လုပ်ငန်းဌာနကြီးများကို ၁-၁-၂၀၁၃ မှ စတင်၍လုပ်ငန်းစွမ်း ဆောင်ရည် ပိုမိုမြင့်မားစေရန်အတွက် စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၅-၃-၂၀၁၃ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ် (၂၄/၂၀၁၃) အရ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ဦးစီးဌာနကို ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့်စားသူရေးရာဦးစီးဌာနအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့ လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းရောင်းဝယ်ရေးကို ကုန်သွယ်မှုမြှင့်တင်ရေးဦးစီးဌာန အဖြစ်လည်း ကောင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့်လိုက်လျောညီထွေဖြစ်စေရန် ဝန်ကြီးဌာနများကို ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ယခု စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို အောက်ပါအတိုင်း ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
ဝန်ကြီး ဌာနနှင့်  ဆက်စပ်သော အဖွဲ့အစည်းများ
(၁) မြန်မာနိုင်ငံယှဉ်ပြိုင်မှုကော်မရှင် (၂) မြန်မာနိုင်ငံစားသုံးသူကာကွယ်ရေးကော်မရှင်(၃) မူပိုင်ခွင့်ဆိုင်ရာဗဟိုကော်မတီ
စာဖြူစုရွာ၊ အစီးကလေး
စာဖြူစုရွာ၊ အစီးကလေး
ဒိုးကုန်း (ရှမ်းစု)ရွာ၊ တောင်တန်းကုန်း
ဒိုးကုန်း (ရှမ်းစု)ရွာ၊ တောင်တန်းကုန်း
ခင်မောင်လွင် (ဘောလုံးသမား)
ခင်မောင်လွင်(၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်)သည် ဘောလုံးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး လသာမြို့နယ်၊ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မြန်မာ လက်ရွေးစင်အသင်း၏ အသင်းခေါင်းဆောင် ကပ္ပတိန်ဟောင်း တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာ့စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ
သမိုင်း ။ ။ ရှေးယခင် မြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံ၌ လူဦးရေ နည်းပါးသော်လည်း တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ ဝင်ငွေမှာ များသောအားဖြင့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် လက်မှုပညာများ ကို အမှီပြု၍ ရရှိကြ၏။ အကြမ်းအားဖြင့်ဆိုသော် တိုင်းပြည် ၏ ဝင်ငွေ ကျပ် ၁ဝဝ လျှင် ၅ဝ ကျပ်မှာ စိုက်ပျိုးရေးမှ ရ၍ ၅ဝ ကျပ်မှာ စိုက်ပျိုးရေးမှ ရ၍ ၅ဝ ကျပ်မှာ လက်မှုပညာများ ကို အမှီပြုခဲ့၏။ ထိုခေတ်တွင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းကြီးများဖြစ်သော စက်ရုံကြီးများ မရှိသလောက်ဖြစ်၍ လက်မှုပညာ လုပ်ငန်းကလေးများသာ ရှိခဲ့၏။ ထိုအခါက မြန်မာနိုင်ငံ၌ တောင်သူလယ်သမားများသည် လယ်လုပ်ချိန်၌ လယ်လုပ်၍ အားလပ်ချိန်များတွင် ရက်ကန်းရက်ခြင်း၊ တောင်း ရက်ခြင်း၊ အိုးဖုတ်ခြင်း၊ မီးသွေးဖုတ်ခြင်း အစရှိသည့် အိမ်တွင်းလက်မှုများဖြင့် ဝင်ငွေကို ဖြည့်တင်းခဲ့ကြသည်။ လူကြီးလူငယ်မရွေး အားလုံးကိုယ်စီကိုယ်င အလုပ်ရှိခဲ့သည်။ လယ်ယာမလုပ်သူများသည် ရက်ကန်း၊ ယွန်းထည်၊ ထန်းလျက်၊ ဆား၊ ရေနံ အစရှိသည့် များစွာသော လုပ်ငန်းကေးလများဖြင့် အသက်မွေးမှုကို အားထုတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါ နိုင်ငံခြားမှ ကုန်ချောများ မရောက်သေးသဖြင့် ပြည်တွင်းလက်မှုပညာများ ထွန်းကား၍ လူတိုင်းလိုလိုပင် အလုပ်အမြဲတမ်း ရှိခဲ့သည်။ သူဌေးကြီး သူကြွယ်ကြီးများ နည်းပါးသည်။ လူတိုင်း အသက် မွေးမှု ရှိနေသဖြင့် အလုပ်လက်မဲ့ပြဿနာ မရှိသလောက်ဟု ဆိုရပေမည်။
ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အခြေစိုက်သောအခါ၌ မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေးအခြေသည် ထူးခြားစွာ ပြောင်းလဲလာ သည်။ ၁၇၅ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်အထိဖြစ်သော အနှစ်တစ်ရာအတွင်း ဗြိတိသျှကျွန်းစု၌ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း များ အထူးထွန်းကားတိုးတက်လာ၍ ကုန်ချောများကို လွယ် ကူစွာ ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် အိန္ဒိယပြည် မြန်မာပြည် အစရှိသည့် ကိုလိုနီတိုင်းပြည်များ၌ စိုက်ပျိုးရေး ကို အားပေး၍ ရရှိသော ကုန်ရိုင်းကုန်ကြမ်းများကို ဗြိတိသျှ ကျွန်းစုမှ ထုတ်လုပ်သော ကုန်ချောများနှင့် လဲလှယ်ရေးကို စီမံဆောင်ရွက်လေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗြိတိသျှ ကျွန်းစုနှင့် ဥရောပနိုင်ငံ စက်ရုံကြီးများမှထွက်သော အထည်အလိပ်၊ သံကိရိယာ အစရှိသည့် ကုန်ချောများသည် မြန်မာပြည်တွင်း သို့ အဆီးအတားမရှိ တစိမ့်စိမ့် တဖွဲဖွဲ ဝင်လာသောကြောင့် မြန်မာတိုင်းရင်းသား အိမ်တွင်းလက်မှုပညာများ တစ်စတစ်စ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ယုတ်ပပျောက်သွားလေသည်။ အထူးသဖြင့် လက်ရက်ကန်း၊ ပန်းဘဲ၊ ပန်းထိမ်၊ ယွန်းထည်၊ ဆား၊ ဖျာ၊ တောင်း အစရှိသည့် လုပ်ငန်းများ သိသိသာသာ ဆုတ်ယုတ် ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံတော် အဖြစ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသောအခါ၊ ပြည်တွင်းစက်မှု လက်မှု အထူးသဖြင့် အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများ တိုးတက်စေရန် နိုင်ငံတော်အစိုးရသည် နှစ်နှစ်စီမံကိန်းအရ နိုင်ငံခြားမှ အထည်အလိပ်ကုန်ချောများ ဝင်ခွင့်ကို ကန့်သတ် ၍ ခြည်ထုပ်များ၊ ရက်ကန်းပစ္စည်းနှင့် ဆိုးဆေးများ အစရှိသည် တို့ကို ပိုမိုဝင်ခွင့်ပြုခြင်းဖြင့် ပြည်တွင်းရက်ကန်းလုပ်ငန်းများ တစ်နေ့တစ်ခြားတိုးတက်လာစေသည်။
အိမ်တွင်းလက်မှုလုပ်ငန်းများ တိုးတက်လာစေရန် လက်မှုပညာပြပွဲကြီးများ မကြာမဏ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ထုတ် ပေးရန် စီမံကိန်းများ ရှိကြောင်း သိရှိရ၏။ ယင်းလုပ်ငန်းများ အတွက် ခေတ်မီစက်ကိရိယာများ ပြသထားရန် ပြတိုက်ကြီး များ ဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ လက်မှု ပညာသင်ကျောင်းများ တည် ထောက်ခြင်းဖြင့် အားပေးကူညီရန် အစိုးရက ဆောင်ရွက် လျက်ရှိကြောင်းကိုလည်း သိရ၏။
မြန်မာနိုင်ငံ စီးပွားရေး အခြေခိုင်ခံ့စေရန် မြန်မာ ဘုရင်များ လက်ထက်၌ကဲ့သို့ လုပ်သားတစ်ရာလျှင် ၅ဝ ကိုသာ ကျန်လုပ်သားများကို များသောအားဖြင့် ကုန်ချော လုပ်ငန်းများတွင် အမှီပြုစေရန် ရည်မှန်းဆောင်ရွက်သင့် ပေသည်။ ကုန်ချောလုပ်ငန်းဆိုရာ၌ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းကလေးများသာမက သင့်တော်သော ခေတ်မီ စက်ရုံကြီးများ၊ အလုပ်ရုံကြီးများ စသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်း ကြီးများကို ဆိုလိုသည်။
စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းကြီးများဆိုရာ၌ ဆန်စက်၊ သစ် စက်၊ ရေနံဆီနှင့် ဓာတ်ဆီ၊ သတ္တုတွင်း အစရှိသည့် ကုန် ပစ္စည်းထုတ် လုပ်ငန်းများကို ဆိုလိုသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ စက်ရုံကြီးများ၏ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် စာရင်းမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏။ (စက်ရုံကြီးဆိုရာ၌ စက်အားကို သုံး၍ အနည်းဆုံး လုပ်သား ၂ဝ ရှိသော အလုပ်ရုံကို ဆိုလိုသည်။)
အမျိုးအမည် လုပ်သား စက်ရုံ ဦးရေ ဦးရေ