cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နာရေစွမ် ရုပ်ရှင်
ရုပ်ရှင်နှင့် နောက်ဆက်တွဲ
ဒီဇာတ်ကား ရုပ်ရှင် ပိုစတာက မှိန်ပျပျ ပုံဂံဘုရား စေတီ ပုထိုးတွေနောက်ခံမှာ အဓိကဇာတ်ကောင်တွေရဲ့ ပုံတွေနဲ့အတူ အလွင့်လွင့်ဖြစ်နေတဲ့ အောက်ခံအနီရောင်အလံပေါ်မှာ လူတစ်ယောက် မြင်းတစ်စီးနဲ့ လှံတံကိုကိုင်ပြီး ဝံ့ကြွားနေတဲ့ပုံကို ထိုင်းရိုးရာ ပုံစံ ကနုတ်တွေနဲ့ ပုံဖော်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ 'နိုင်ငံ၏ ကံကြမ္မာကို ရဲဝံ့စွာ ပြောင်းလဲစေနိုင်ခဲ့သော ဘုရင်' ဆိုတဲ့ ဇာတ်ကားရဲ့ စာစုလေးနဲ့ ဒီရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားအကြောင်းကို ဝက်ဘ်ဆိုက် တစ်ခုလည်း ပြုလုပ်ထားပါတယ်။ ဒီဝက်ဘ်ဆိုက်မှာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားနဲ့ ပတ်သက်တဲ့သတင်းတွေ၊ ဇာတ်လမ်း အကျဉ်းချုပ်၊ သမိုင်းကြောင်း၊ ဒါရိုက်တာ၊ သရုပ်ဆောင်တွေနဲ့ အင်တာဗျူးတွေ၊ ရိုက်ကွင်း ပြင်ဆင်ကြတာတွေ၊ ပုံစံတူမော်ဒယ်တွေ တည်ဆောက်ကြတာတွေ၊ ဆင်မြင်းတွေကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးနေကြပုံနဲ့ ရုပ်ရှင်ကား ပိုစတာတွေ၊ ဇာတ်ကားပိုင်း နမူနာထွေလာတွေ၊ e-Card၊ ဘလော့ဂ်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ဝင်ခန်း ပုံတွေအစရှိသဖြင့် စုံစုံလင်လင် တွေ့ရပါတယ်။ အခု နာရေစွမ်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားရိုက်ကူးရာ ရိုက်ကွင်းကို အများပြည်သူတွေ လည်ပတ်ကြည့်ရှုနိုင်ဖို့ စပြီး ဖွင့်လှစ်ထားတယ်လို့ သိရတယ်။ ထိုင်းလူမျိုးတစ်ယောက် ဘတ် ၁၀ဝ၊ နိုင်ငံခြားသား ဘတ် ၂၀ဝ နဲ့ဝင်ရောက်လေ့လာနိုင်ပါတယ်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား
- ဖွဲ့တည်ရာ မဂ္ဂဇင်း၊ အတွဲ (၁)၊ အမှတ် (၁)
ဝါးလီးရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဝါးလီးရွာ (Warlee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုးပုန်းရွာ
အိုးပုန်းရွာ
အင်ကုန်းကြီးရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
အင်ကုန်းကြီးရွာ (Innkonegyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ရွာဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၉၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုန်းကုန်းရွာ၊ လိန်ကုန်း
အုန်းကုန်းရွာ၊ လိန်ကုန်း
စစ်တုရင်ကစားခြင်း
ခုံငယ်ပေါ်တွင် စစ်ပြိုင်ယှဉ်
ထိုးထွင်းဉာဏ်ချင်း ယှဉ်ပြိုင်ကစားရာ၌ ရှေးအကျဆုံးဖြစ်၍၊ ကမ္ဘာအနှံ့အပြားတွင် ကစားလျက်ရှိသော ကစားနည်းမှာ စစ်တုရင်ထိုးခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာစစ်တုရင်တွင် တပ်ဆင်ပုံက အစ အရေးကြီး၍၊ တပ်ဆင်နည်းလွဲလျှင် ရှုံးရန်သေချာပေသည်။ သိုးဆောင်းတို့၏ စစ်တုရင်ကစားနည်းကိုလည်း ဤ ဆောင်ပါး၌ ဖော်ပြထားသည်။
မြန်မာ့ ရိုးရာ စစ်ဘုရင်ကစားခြင်း သမိုင်း
ယခုအခါ စစ်ဘုရင်ဟုခေါ်ဝေါ်နေကြသော ကစားနည်းမှာ ပင်းယခေတ်တွင် ထွန်းကားနေပြီဟု ခိုင်လုံသော အထောက်အထားများရှိသည်။ ထို့ပြင် ပုဂံခေတ်၌လည်းရှိနေပြီဟု ယူဆနိုင်ဖွယ်အကြောင်းလည်းရှိ၏။ သို့သော် ထိုအချိန်အခါများက စစ်ဘုရင်ဟု ခေါ် မခေါ်ကို တိကျသေချာ စွာမသိရချေ။ စစ် ဘုရင်ဟူသော အရေးအသားကိုမူ ပင်းယစတုရင်္ဂဗလအမတ်ကြီး ပြုစုသော အဘိဓာန်ဋီကာပါဌ်တွင် 'ဒေသန္တရရေဟိ စတုရင်္ဂ ဝေဿဝပဌိကာယံ ပါသက ဇူတမပိဝတ္တတေ'ဟူ၍ တွေ့ရသည်။ ယင်းသို့ စတုရင်ဟူသောရေးထုံးများကိုမူ မောင်းထောင်ဆရာတော်၏ ဋီကာနိဿယတွင် 'စတုရင်္ဂဿ၊ စတုရင်၏'ဟုလည်းကောင်း၊ မန်လည်ဆရာတော်၏ မဃဒေဝလင်္ရာသစ်တွင် 'လေးပါးသေ နင်၊ စတုရင်ဖြင့်'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မုံရွေး ဆရာတော်၏ ကုသပျို့တွင် 'ခြောက်ဆဲ့လေးအင်၊ စတုရင်၌'ဟုလည်းကောင်း၊ အသီးအသီးတွေ့ရှိရ၏။ ဟင်ဒီ စကားတွင် 'စတုရံဂ'၊ ပသျှူးစကားတွင် 'စတုရ်'ဟူ သော ရေးပုံတို့သည် စတုရင်ဟူသော အရေးအသားနှင့် နီးစပ် သော အရေးအသားများဖြစ်၏။
ထိုကစားနည်းကို 'စစ်တုရင်'ဟူ၍ ရေးသားကြသည်ကို လည်း အများအပြားတွေ့ရ၏။ ရှင်ထွေးညို၏ ပြည်စုန်မော် ကွန်းတွင် 'လေးပါးစစ်အင်၊ စစ်တုရင်၌'ဟုလည်းကောင်း၊ ရှင်မဟာရဋ္ဌ သာရ၏ ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီးတွင် 'လေးပါးစုံအင်၊ စစ်တုရင် ဖြင့်' ဟုလည်းကောင်း၊ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ ပုံတောင်နိုင်မော်ကွန်းတွင် 'ခြောက်ဆဲ့လေးခွင်၊ စစ်တုရင်၌၊ မြင်းဆင်နယ်ကပ်၊ စစ်ချက် ထပ်သို့'ဟုလည်းကောင်း၊ ရှင်အဂ္ဂသမာဓိ၏ နေမိမဂ္ဃစိုးခဏ်းပျို့တွင် 'တစ်ယောက်တစ်ပြန်၊ ကြွေအန်လက်ပစ်၊ တကျစ်လည်းဆင်၊ စစ်တုရင်နှင့်'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ နဝဒေကြီးဆို မနောဟရီပျို့တွင် 'လေး ပါးစုံအင်၊ စစ်တုရင်နှင့်၊ မြင်းဆင်ခြေသည်၊ ရံစည်မကွေ၊ ချီတုံ လေသော်'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ တရုတ်မြို့စား သင်္ခယာရေး မဟာဥပရာဇာ ဧချင်းတွင် 'မင်းတို့ထားရိုး၊ အဘိုးခဲညို၊ ရှည်တိုစုံစေ့၊ ကြွေ့ ကြွေ့တစ်သွန်၊ ကြွေအန်စစ်တုရင်၊ စကြာပြင်နှင့် ပျော်ရွှင်စေ ကြောင်း' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'စစ်တုရင်'ဟူသော အရေးအသားများ ကိုတွေ့ရလေသည်။
ယင်းသို့ စတုရင်၊ စစ်တုရင်ဟု အရေးအသားရှိသော ထိုကစားနည်းကို အရပ်ခေါ်အားဖြင့် 'စစ်ဘုရင်'ဟူ၍ ယခုအခါ ခေါ်ဝေါ်လျက်ရှိကြသည်။ အလောင်ဘုရား လက်ထက်တွင် ရေး သားထားသည်ဟု ထင်မှတ်ရသော မနုကျယ်ဓမ္မသတ်တွင်၎င်း၊ လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်၏ ဣန္ဒာဝံသနန်းတွင်းဇာတ်တော်ကြီးတွင် ၎င်း၊ ၁၂၆၆ ခုနှစ်လောက်တွင် ထုတ်ပြန်သော ဓမ္မဝိနယအမိန့် တော်ပြန်တမ်းတွင်၎င်း၊ 'စစ်တုရင်'ဟူသော အသုံးကိုတွေ့ရ သည်။
ယင်းသို့ စတုရင်၊ စစ်တုရင်၊ စစ်ဘုရင်ဟူ၍ အခေါ် အမျိုးမျိုးကွဲပြားနေသည့် ကစားနည်းသည် ထိုးထွင်းဉာဏ် သုံးရသော ကစားနည်းတို့တွင် ရှေးအကျဆုံးကစားနည်းဟု ယူဆရလေသည်။ စစ်ဘုရင်ကစားခြင်းသည် ဉာဏ်ပညာ စိတ် ကူးကို ထက်မြက်စေပြီးလျှင် စိတ်ကိုတည်ငြိမ်စေသော ကစား နည်းဖြစ်သည်။ စိတ်တူ၊ ဉာဏ်တူ၊ အကွက်တူ၊ ကစားရပါ လျှင်၊ အလွန်စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်း၍ အကွက်ရွှေ့ရန်သာ အာရုံစောနေကြသဖြင့် စိတ်တည်ငြိမ်မှုကို အထူးရစေပေသည်။ စစ်ဘုရင်ကစားခြင်းကို ကမ္ဘာအနှံ့အပြားတွင် ကစားကြသည်။ သို့သော် စစ်ဘုရင်ကစားနည်းမှာမူ သူ့လူမျိုးနှင့် သူ့နည်းဟူ၍ အမျိုးမျိုးရှိ၏။ စစ်ဘုရင်ကစားခြင်း၏ မူလစတင်ရာဒေသနှင့် အချိန်ကာလကိုမူ သေချာစွာမသိကြရ၍ အယူအဆမျိုးမျိုး ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။ သို့သော် သုတေသီအများက ယင်းသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅ဝဝဝ ခန့်က အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် စတင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုကြ၏။ စစ်ဘုရင်ကစားနည်းကို အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဟိန္ဒူလူမျိုးများမှပါရှင်းလူမျိုး အာရပ်လူမျိုး များသို့ အဆင့်ဆင့်ရောက်ရှိခဲ့၍ ထိုမှတစ်ဆင့် ၁ဝ ရာစုနှစ် မတိုင်မီတွင် ဥရောပတိုက်၌ ပြန့်ပွား ခဲ့သည်ဟုဆိုကြသည်။
အနောက်နိုင်ငံကစားနည်း
စစ်ဘုရင်ကစားနည်းတွင် အနောက်နိုင်ငံ ကစားနည်းနှင့် မြန်မာစစ်ဘုရင်ကစားနည်းတို့မှာ လူမျိုးဓလေ့ ထုံးတမ်းအရ မတူညီကြချေ။ အနောက်နိုင်ငံကစားနည်းမှာ စစ်ဘုရင်ခုံ သို့မ ဟုတ် စက္ကူချပ်ထူရှိ အကွက် ၆၄ ကွက်ကို အဖြူ အနက်ဖြင့် အကွက်ဖော်ထားသည်။ အရုပ်များကိုလည်း အဖြူ အနက် ခွဲခြားထား၏။ ကစားရာတွင် ကစားသူ၏ လက်ျာဘက်၌ အဖြူ ကွက်ရှိသော ထောင့်ရှိနေအောင် ခုံကိုထားရသည်။ အရုပ်များ ကို စီရာ၌လည်း၊ နောက်ဆုံးတန်း၌ ကစားသူ၏ လက်ဝဲမှစ၍ လကျ်ာဖက်သို့၊ ရဲတိုက်၊ မြင်းစီး သူရဲကောင်း၊ ဂိုဏ်းချုပ်၊ မိဘုရား၊ ဘုရင်၊ ဂိုဏ်းချုပ်၊ မြင်းစီး သူရဲကောင်းနှင့် ရဲတိုက်တို့ကို အကွက် ၈ ကွက်တွင် အစဉ်အတိုင်း စီသွားရသည်။ ရှေ့တန်း တွင်မူနယ် ၈ ရုပ်ကို စီရ၏။ ယင်းသို့စီရာတွင် မိဖုရားရုပ် သည် အရောင်တူကွက်တွင် ရှိရမည်။ ပုံစံအားဖြင့် မိဖုရား အဖြူသည် အဖြူကွက်ပေါ်တွင်၎င်း၊ မိဖုရားအနက်သည် အနက်ကွက်ပေါ်တွင်၎င်း ရှိရမည်ဖြစ်၏။
ထိုစစ်ဘုရင်ရုပ် အသီးသီးကို ရွှေ့ပြောင်းသွားလာနိုင်သည့် အကွက်တို့မှာ ရှင်ဘုရင်သည် ဘေးပတ်လည်မည်သည့်ဘက်သို့ မဆို တစ်ကွက်သာသွားနိုင်၏။ ပတ်လည်ရှိ မည်သည့်ဘက် သို့မဆို ရွှေ့နိုင်သည်။ လမ်းရှင်းနေလျှင် သွားလိုသည့်ဘက်၌ ရှိသည့် အကွက်ကုန်သွားနိုင်၏။ သွားလိုရာလမ်းတွင် ရန်သူရှိ လျှင် စား၍ ထိုနေရာကိုယူရသည်။ သို့သော် သွားလိုသည့်လမ်း ၌ မိမိဘက်သားအရုပ်ရှိနေပါမူ ကျော်လွန်မသွားရချေ။ ရဲတိုက် ကမူ ရှေ့နောက်ဝဲယာအကွက်တို့သို့သာ သွားနိုင်၏ အတား အဆီးမရှိလျှင် ထိုလမ်းရှိ အကွက်ကုန်သွားနိုင်သည်။ ဂိုဏ်းချုပ် ကမူ ထောင့်ဖြတ်ရွှေ့၍ ထိုလမ်းရှင်းလျှင် အကွက်ကုန်သွားနိုင် သည်။ မြင်းစီးသူရဲကောင်းမှာမူ၊ ရှေ့နောက်ဝဲယာကြိုက်ရာသို့ တစ်ကွက်သွားပြီးနောက် မည်သည့်ဘက်သို့ဖြစ်စေ ထောင့်ဖြတ် တစ်ကွက်ထပ်၍ သွားနိုင်သည်။ မြန်မာမြင်းသွားအတိုင်းဖြစ် သည်။ မြင်းစီးသူရဲကောင်းသွားရာတွင် သွားတိုင်း သွားတိုင်း၌ အရောင်မတူသော အကွက်ပေါ်သို့ကျရသည်ကို သတိပြုရာ၏။ မြင်းစီးသူရဲကောင်း သည် လမ်းတွင်ရှိသော အဆီးအတားများ ကို ကျော်လွှားသွားနိုင်သည့် ထူးခြားသော အခွင့်အရေးရှိသည်။ နယ်သည် ဦးစွာသွားသည့်အကြိမ်တွင် ရှေ့သို့နှစ်ကွက်ထိ သွား နိုင်၏။ ထို့နောက် ရှေ့သို့ ရှေ့သို့တစ်ကွက်သာ သွားနိုင်သည်။ နောက်ပြန်မဆုတ်ရချေ။ အကွက်သွား ရာတွင် ရှေ့တည့်တည့်သို့ သွားရသော်လည်း၊ ရန်သူကို စားရာတွင် ထောင့်ဖြတ်တက်၍ စားရသည်။
နယ်သည် သူ့အကွက်အတိုင်း တက်သွားရာမှ တစ်ဖက် ရန်သူ၏ နောက်ဆုံးတန်းသို့ရောက်သွားခဲ့လျှင်၊ ကစားသူက မိမိကြိုက်ရာ အရုပ်တစ်ခုနှင့် နယ်ကိုလဲပေးရန် တောင်းပိုင်ခွင့် ရှိ၏။ ဤသို့ဖြင့် တစ်ချိန်တည်းတွင် မိဖုရားစသည့် အခြား အရုပ်များကို ၂ ရုပ်၊ ၃ ရုပ်ထား၍ ကစားသွားနိုင်လေသည်။ နောက်ဆုံးတန်းတွင် ရှိနေသော ဘုရင်နှင့် ရဲတိုက်အကြား အကွက်များလစ်လပ်နေခဲ့လျှင်၊ ဘုရင်နှင့်ရဲတိုက်သည် ဗယ်ညာ ပြောင်း ရွေ့စားနိုင်ကြ၏။ ထိုသို့နေရာပြောင်းပုံမှာ ဘုရင်သည် ရဲတိုက်ရှိရာဖက်သို့ နှစ်ကွက်ရွှေ့လိုက်၍၊ ထိုရဲတိုက်က ဘုရင် ကိုကျော်ကာ ကပ်နေသည့်အကွက်တွင် နေရာယူရသည်။ ယင်း သို့ ဗယ်ညာပြောင်းရွှေ့ရာတွင် ထိုအရုပ် ၂ ခုသည် မိမိတို့မူလ နေရာမပြောင်းမရွှေ့သေးဘဲ ရှိနေမှသာလျှင် ဖြစ်နိုင်သည်။
အကယ်၍ အရုပ်တစ်ခုခုသည် ရွှေ့ပြီးဖြစ်ခဲ့သော်လည်းကောင်း၊ ဘုရင် သည် အခွေခံရသည့်အခါတွင်၎င်း၊ ရန်သူအရုပ်တစ်ခုခုကို တစ်လှည့် ရွှေ့ရုံဖြင့် ဘုရင်နှင့်ရဲတိုက်အကြားသို့ရောက်လာနိုင်ခဲ့ သော်လည်းကောင်း၊ ယင်းအခါမျိုးများတွင် နေရာပြောင်းလဲ၍ မဖြစ်နိုင် တော့ချေ။
ပျူဘာသာစကား
ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ပျူစာရေးသားခြင်းကို အိန္ဒိယ တောင်ပိုင်း စာရေးနည်းပညာကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှိသော လူများက ခရစ်နှစ် (၄) ရာစုခန့်တွင် ရရှိခဲ့ပြီး နိုင်ငံခြားမှ တီထွင်သုံးစွဲခဲ့ကြသော အက္ခရာများကို မိမိတို့ဘာသာစကားအဖြစ် ရေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ် ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ချက်များ ပြုလုပ်ရာမှ ပျူဘာသာစကားဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြောင်းသိရသည်။
အထောက်အထားများ
ပျူဘာသာစကားကို ခရစ်နှစ် (၂) ရာစုခန့်က စတင် အက္ခရာတင် ရေးသားသည်ကို တွေ့ရှိရပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ အစောဆုံး အက္ခရာတင်စာလုံးများဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ပျူလက်ရေးများကို လေ့လာတွေ့ရှိချက်အရ ဗြာဟ္မီအက္ခရာမှ ဆင်းသက်လာပြီး ခရစ်မပေါ်မှီ(၄)ရာစုက အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းတွင် သုံးစွဲခဲ့သော (ကဒံဗ) လက်ရေးနှင့် နီးစပ်ကြောင်း သိရသည်။ ဗြာဟ္မီအက္ခရာကို ခရစ်မပေါ်မီ ၅ ရာစုမှ စတင်ပြီး သုံးစွဲနေသည်ဆိုသော သမိုင်းအထောက်အထားများ ရှိသည်။ အသောကမင်း လက်ထက် ခရစ် မပေါ်မီ ဘီစီ ၂၇၄ မှ ၂၃၂ နှစ်အတွင်း ဗြာဟ္မီ အက္ခရာကို သုံးစွဲကာ ရေးထိုးထားသော ကျောက်စာများကို တွေ့ရှိရသည်။ ပျူလူမျိုးများသည် စာများကို အိုး၊ ကြေးပြား၊ ကျောက်ပြားနှင့် ပေရွက်ပေါ်တွင် စာရေးသား အမှတ်အသားပြုလုပ်ကြသည်ဆိုသော အထောက်အထားများ အများအပြား တွေ့ရှိရသည်။ ပျူစကားတွင် အသံရှစ်မျိုးရှိပြီး နောက်ဆုံး ဗျည်းသတ်သည့် အလေ့အထ မရှိကြောင်း သိရသည်။
စစ်တုရင်ကစားခြင်း
မြန်မာစစ်တုရင်
မြန်မာစစ်ဘုရင်တွင် စစ်ဘုရင်ရုပ်များစီ၍ ချခြင်းကို တပ်ဆင်သည်ဟုခေါ်သည်။ တပ်ဆင်ရာ၌ အင်္ဂလိပ်စစ်ဘုရင် ကဲ့သို့ စစ်ဘုရင်ရုပ်များ၏ နေရာအတိအကျ သတ်မှတ်ထား ခြင်းမရှိပေ။ ကစားသူ၏ဖက်မှ ရှေ့သို့အတန်း ၄ တန်းအတွင်း ရှိ အကွက်များသည် မိမိနယ်မြေဖြစ်၏။ ထိုနယ်မြေအတွင်း၌ မိမိတပ်ကို မိမိ ကြိုက်သလိုဆင်နိုင်သည်၊ ယင်းသို့တပ်ဆင်ရာ တွင် တပ်ဆင်နည်းလွဲလျှင် မကစားခင်ကပင် ရှုံးရန်သေချာနေ တတ်သည်။ ထိုအတွက် အရှေးအခါက တစ်ဘက်နှင်တစ်ဘက် စစ်ဆင်စကပင် စစ်ကွက်အသာမယူနိုင်ကြစေရန် နယ်မြေခြား မျဉ်းပေါ်မှ ကန့်လန့်ကာကို ကာလျက်တပ်ဆင်စေသည်။ တပ်ဆင်ပြီး၍၊ စတင်ကစားသည့်အချိန်မှာမှ ထိုကန့်လန့်ကာကို ဖွင့်ကစားစေသည်ဟု ဆိုကြ၏။ တပ်ဆင်ရာတွင် မိမိကြိုက်သ လို ဆင်နိုင်သည်ဆိုသော်လည်း နယ်ရုပ် ၈ ရုပ်ကိုမူ သူတို့၏ နေရာတွင် အမြဲစီရသည်။ နယ်ရုပ် ၈ ရုပ်၏ သတ်မှတ်ထား သောနေရာများမှာ ကစားသူဖက်မှစ၍ရေလျှင် စတုတ္တအတန်း တွင် လကျ်ာဖက်အစွန်ကွက်မှစ၍ နယ်ရုပ် ၄ ရုပ်ကိုစီရသည်။ ကျန်လေးရုပ်ကိုမူ တတိယအတန်းတွင် လက်ဝဲဘက်အစွန်ဆုံး ကွက်မှစလျက် စီရသည်။ ကျန်အရုပ်များကိုမူ ဖော်ပြခဲ့သည့် အတိုင်း မိမိကြိုက် နှစ်သက်သလို အကွက်ဆင်နိုင်၏။
ထိုသို့တပ်ဆင်ထားသော စစ်ဘုရင်ရုပ်များ၏ သွားလာနိုင် သော အကွက်များမှာ မင်းကြီးသည် မိမိ အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ အကွက် ၈ ကွက်လုံးသို့ သွားနိုင်၏။ စစ်ကဲမှာမူ သွားရာ၌ ၎င်း၊ စားရာ၌၎င်း၊ ထောင့်ကွက် ၄ ကွက်ကို သွားရသည်။ ဆင်သည် စစ်ကဲရွှေ့နိုင်သည့် ထောင့်ကွက် ၄ ကွက်အပြင် ရှေ့တည့်တည့်မှ တစ်ကွက်ကိုပါသွားနိုင်၏။ သို့ဖြစ်၍ စစ်ကဲ သည် ဆင်ထက်တစ်ကွက်သာလျော့သဖြင့်၊ ဆင်နီးပါး အဖိုး တန်သည်ဟုပြောကြသည်။ ဆင်ဦးကို စစ်ချီရာဘက်သို့ အမြဲ လှည့်ထားရ၏။ ဆင်ဦး အလှည့်မှားပါက အကွက်ယောင်ကာ စစ်မရှုံးသင့်ဘဲ ရှုံးတတ်သည်။ ဆင်သည် နောက်၊ ဘေးသို့ မသွားနိုင်ချေ။ မြင်းသည် တည့်တည့်တစ်ကွက်ရွှေ့ပြီး၊ ဆက်၍ ထောင့်တစ်ကွက်စီသွားနိုင်သည်။ ထိုအတွက် မြင်းကွက်မှာ ၈ ကွက်ရှိသည်။ ရထားသည် အနောက်နိုင်ငံစစ်ဘုရင်ကစားနည်းမှ ရဲတိုက်ကဲ့သို့ပင် သွားရာလမ်းကြောင်း၌ အဆီးအတားမရှိ လျှင် ဘေးတိုက်သော်လည်းကောင်း၊ အထက်အောက်သော်လည်းကောင်း၊ တစ်ကွက် သို့မ ဟုတ် အဆုံးအထိသွားနိုင်၏။ လမ်းတွင်ရှိနေသော အရုပ်သည် မိမိဘက်သား အရုပ်မဟုတ်ပါက၊ စားလိုမှစားရသည်။ နယ်မှာ အနောက်နိုင်ငံ စစ်ဘုရင်နယ်ရုပ်၏ ရှေးဦးစွာ သွားနိုင်သော အကွက်မှတစ်ပါး ကျန်အကွက်များတွင် တူညီလေသည်။
နယ်ရုပ်သည် သွားရာ၌ ရှေ့တည့်တည့်သို့သာ သွားရ၍ စားလို လျှင် ထောင့်လိုက်တက်၍စားရသည်။ စားကွက်တွင် ရှိနေသော မည်သည့်အရုပ်ကိုမဆို စားနိုင်၏။ သွားကွက်ရှိ အရုပ်များကိုမူ မစားနိုင်ချေ။
ယင်းကဲ့သို့ စစ်ဘုရင်ရုပ်အသီးသီး၏ ရွှေ့ပြောင်းသွားခြင်း တို့ကိုရည်လျက် 'မင်းရှစ်မျက်နှာ၊ ဧကာကွက်စီ၊ အညီမလွဲ၊ စစ်ကဲထောင့်လေး၊ ဆင်ရေး၎င်း၊ ရှေ့တစ်လျောင်းလျက်၊ မြင်း ကြောင်းရှစ်ကွက်၊ ထောင့်တက်မြင်းသွား၊ ရထားတူရူ၊ နယ်မူ ရှေ့တစ်၊ တစ်ဆစ်ထို့ပြင်၊ ဆင်မဏ္ဍရေး၊ လေးဆဲ့လေးက၊ ခေါ် ရှေးမယွင်း၊ မြင်းမဏ္ဍရေး၊ ခြောက်ဆဲ့လေးသာ၊ ရထားမှာမူ၊ ဆဲ့ခြောက်ဟူသား၊ မှတ်ယူအာဂုံ၊ လက်စွမ်းယုံတို့'ဟူ၍ မန် လည်ဆရာတော်ဘုရားကြီးက မဃဒေဝလင်္ကာသစ်အပိုဒ် ၁၃၄ တွင် ထည့်သွင်းစပ်ဆိုထားခဲ့လေသည်။
ယင်းသို့ ကစားနည်းအသီးသီးရှိကြသော အနောက်နိုင်ငံ စစ်ဘုရင်တွင်၎င်း၊ မြန်မာစစ်ဘုရင်တွင်၎င်း ကစားရာ၌ တစ်ဖက်သားကို အကျပ်ကိုင်ရန်မှာ ကစားပွဲ၏ ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ဘုရင်ရုပ်ကို မရွှေ့နိုင်အောင်ချိန်လိုက် ခြင်းကို ခွေသည်ဟုခေါ်သည်။ ဘုရင်ရုပ်သည် အခွေခံရ၍ အကွက်မှ မလွတ်မြောက် ခဲ့သော် အရှုံးပေးရသည် ဘုရင်ရုပ် ကိုမူ စားနိုင်ခွင့်မရှိပေ။ ညပ်၍ ပိတ်မိနေလျက်၊ မရွှေ့နိုင်အောင် သာ ပြုလုပ်ရသည်။ ယင်းသို့ ပိတ်မိနေနိုင်အောင် အရုပ်များ မကျန် တော့သည့်အခါ၊ သရေပွဲဖြစ်သွားလေ၏။ စစ်ဘုရင်တွင် တစ်ဘက်ရန်သူရုပ်များသည် စားကွက်တွင် ရောက်ရှိနေစေကာမူ မစားလိုက နေနိုင်ခွင့်ရှိသည်။ မစားလျှင် ဒဏ်တပ်ရသည်ဟူ၍ မရှိချေ။
ငှက်လက်မမြီးရှည်
ငှက်လက်မမြီးရှည် (Plain prinia) (Prinia inornata) သည် ပါကာစ္စတန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော ငှက်ဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
S/2003 J 2
S/2003 J 2 သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဟာဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်မှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၂ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ၆၀၀ ရက်ခန့်လျင် တပတ်နှုန်းဖြင့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား  ၂၀၆၀၀၀၀၀ ကီလိုမီတာအကွာမှလှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။ ယခင်က အပြင်ဘက်အကျဆုံး ဂြိုဟ်ရံလဟု ထင်မှတ်ချဲ့သာ်လည်း ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။
ပွေးကျစ်ဆူးတပ်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ပွေးကျစ်ဆူးတပ်ရွာ (Pwaykyitsutat)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ပွေးကျစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပွေးကျစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၁၁၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျော်ထင်၊ ဦး (သူရ)
နိုင်ငံကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး (အငြိမ်းစား)၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး (အငြိမ်းစား)၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (အငြိမ်းစား) သူရကျော်ထင်ကို အဖ ဘီအိုစီ စာရေး ဦးဘသိန်း၊ အမိ ဒေါ်စံရွှေတို့က ၁၉၂၄ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၆) ရက်နေ့တွင် ပြည်မြို၌ ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်းသုံးဦးအနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်သည်။ သူရဦးကျော်ထင်သည် ငယ်စဉ်က ၁၉၃၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၂ ခုနှစ်အထိ သဲကုန်းမြို့တွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၇ ခုနှစ်အထိ သာယာဝတီမြို့ အေဘီအမ် ကရင်အထက်တန်းကျောင်းတွင် လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ ပြည်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် လည်းကောင်း ပညာသင်ယူသည်။
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလ
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်သာအခါ ကျောင်းဆက်မနေတော့ဘဲ အာရှလူငယ်အစည်းအရုံးတွင် ပါဝင်သည်။ သူရဦးကျော်ထင်သည် ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (B.D.A) သို့ တပ်သားအဆင့်ဖြင့် ဝင်ရောက်ပြီး ရန်ကုန်မြို့ စမ်းချောင်းရှိ စစ်ဝန်ကြီးရုံးကင်းတပ် နှင့် အလုံရှိ လေယာဉ်ပစ်အမြောက်တပ်တို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ မင်္ဂလာဒုံသင်တန်းကျောင်းဖွင့်လှစ်သော စတုတ္ထအပတ်ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် တပ်ရင်း(၄) ၌ တပ်စုမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ၊ မတ်လ (၂၇) ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သော ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်တိုင်း( ၁) တပ်ရင်း (၁၀၄) ၌ တပ်စုမှူးတာဝန်ဖြင့် ပြည်ခရိုင် ၊ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊ သာယာဝတီခရိုင် ၊ ပဲနွယ်ကုန်း၊ ကညွတ်ကွင်း၊ ဖြူးတို့ တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ၊အောက်တိုဘာလတွင်မျိုးချစ်ဗမာ့တပ်မတော်အား ဖျက်သိမ်းသောအခါ ပြည်မြို့ ၌ ပြန်လည်နေထိုင်သည်။
စစ်မှုထမ်းဘဝ
သူရဦးကျော်ထင်သည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် ပြည်မြို့ အမှတ်(၄)ဗမာ့သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းသို့ တပ်သားအဆင့်ဖြင့် ပြန်လည် ဝင်ရောက်သည်။ ဒုတိယတပ်ကြပ် ၊တပ်ကြပ်အဆင့်များဖြင့် တပ်စိတ်မှူးတာဝန်ကိုလည်းကောင်း၊ တပ်ကြပ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် တပ်ခွဲတပ်ထောက်တာဝန်ကို လည်းကောင်း ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ၊စက်တင်ဘာလတွင် ဒုတိယဗိုလ်အဆင့်ဖြင့် လည်းကောင်း ၊၁၉၄၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဗိုလ်အဆင့်ဖြင့် လည်းကောင်း ၊တပ်စုမှူး နှင့် တပ်ခွဲမှူးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။တပ်စုမှူးနှင့် တပ်ခွဲမှူးတာဝန်များ ထမ်းဆောင်စဉ် ပုသိမ်ခရိုင် ၊မအူပင်ခရိုင် ၊ ဟင်္သာတခရိုင်နှင့် ပဲခူးခရိုင်အတွင်း ပြုလုပ်သော စစ်ဆေးရေးများတွင် ပါဝင်သည်။ သူရဦးကျော်ထင်သည် ၁၉၅၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် တောင်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ် လေ့ကျင့်ရေးနှင့်အင်အားဖြည့်တင်းရေးတပ်၌ တပ်ရေးဗိုလ်ကြီးတာဝန်ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ် မေလတွင် ယာယီဒုတိယ တပ်ရင်းမှူးတာဝန်ကို လည်းကောင်း ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ဧပြီလတွင် ချောင်းမြို့တပ်မဟာ (၁၀) ၌ ယာယီဒုတိယလက်ထောက်စစ်ရေးနှင့် စစ်ထောက်ချုပ်အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်၊ မေလတွင်ဗိုလ်မှူးအဆင့်ကို တိုးမြှင့်ပေးအပ်ခြင်းခံရပြီး ဒုတိယလက်ထောက်စစ်ရေးနှင့် စစ်ထောက်ချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တပ်မဟာ (၁၀) တပ်ပေါင်းစု ဗိုလ်မှူးတာဝန်ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မော်လမြိုင်မြို့ အမှတ် (၁) ချင်းသေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း ယာယီတပ်ရင်းမှူး တာဝန်ကိုလည်းကောင်း ထမ်းဆောင်သည်။
သူရဦးကျော်ထင်သည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ပြင်ဦးလွင်မြို့၌ ဖွင့်လှစ်သော အရာရှိငယ်သင်တန်း အမှတ်စဉ်(၅)၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ မင်္ဂလာဒုံ ၌ ဖွင့်လှစ်သော ဥပဒေနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးသင်တန်း အမှတ်စဉ် (၁)၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွင့်လှစ်သော ပညာဉာဏ်သစ်လောင်းသင်တန်း အမှတ်စဉ် (၇) နှင့် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကပြည်ထောင်စု ၌ ဖွင့်လှစ်သော စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ်သင်တန်း အမှတ်စဉ် (၂၅၀)တို့ကို တက်ရောက်သည်။
သူရဦးကျော်ထင်သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ် ၊ ဇူလိုင်လတွင် ရန်ကုန်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ်တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ဒုတိယကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း)အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၅ ခုနှစ် ၊နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်တာဝန်မှ အငြိမ်းစားယူသည်။
နိုင်ငံရေးဘဝ
သူရဦးကျော်ထင်သည် ၁၉၆၉ မှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်အထိ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ ရန်ကုန်တိုင်း ကြီးကြပ်ရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်တိုင်း လုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို လည်းကောင်းထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ် ပထမအကြိမ် ပါတီညီလာခံတွင် ပါတီဗဟိုကော်မတီဝင်နှင့် ပါတီစည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကော်မတီ ကော်မတီဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၇၁ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ် တိုင်းစည်းရုံးရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ပါတီညီလာခံတွင် ပါတီဗဟိုကော်မတီဝင်နှင့် ဗဟိုအလုပ်မှုဆောင် ကော်မတီဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်မှစ၍ တပ်မတော်ပါတီ အတွင်းရေးမှူးနှင့် တပ်မတော်စည်းရုံးရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၇ ခု တတိယအကြိမ် ပါတီညီလာခံ ၊၁၉၈၁ ခုနှစ် စတုတ္ထအကြိမ် ပါတီညီလာခံနှင့် ၁၉၈၅ခုနှစ် ပဉ္စမအကြိမ် ပါတီညီလာခံများတွင် ပါတီဗဟိုကော်မတီဝင်နှင့် ဗဟိုအလုပ်မှုဆောင်ကော်မတီဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် အရေးပေါ် ပါတီညီလာခံတွင် ပါတီဗဟိုကော်မတီနှင့် ပါတီတွဲဖက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။
သူရဦးကျော်ထင်သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ၊ ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲနှင့် ၁၉၈၅ ခုနှစ် စတုတ္ထအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲများတွင် မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၂)မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ် ၊ မတ်လတွင် ကျင်းပသောပထမ အကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပဉ္စမအစည်းအဝေးတွင် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ် ၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ပထမအစည်းအဝေးများတွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ၊ ဇူလိုင်လ တွင် ကျင်းပသော စတုတ္ထအကြိမ်ပြည်သူ့လွှတ်တော် အရေးပေါ်အစည်းအဝေးတွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ၊ စက်တင်ဘာလတွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူသည်။
သူရဦးကျော်ထင်သည် နိုင်ငံတော်တာဝန် ထမ်းဆောင်နေစဉ်အတွင်း ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံ နှင့် ဂျာမာန်ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဒီမိုကရက်တစ် ကမ်ပူးချားနိုင်ငံ (ယခု ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ)များသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု သမ္မတဂျာမနီနိုင်ငံသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၅ ခုနှစ် အနောက်ဂျာမနီ၊ တရုတ်၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်၊ ဂျပန်၊ စင်ကာပူနိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဇာလန်၊ အမေရိကန်၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ မလေးရှား၊ စင်္ကာပူနိုင်ငံများသို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ လည်းကောင်း တာဝန်ဖြင့် သွားရောက်ခဲ့ရသည်။
ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း
သူရဦးကျော်ထင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ ပါဝင်ခြင်း၊ နိုင်ငံတော်နှင့်တပ်မတော်တာဝန်များကို သက်စွန့်ကြိုးပမ်း ရွက်ဆောင်ခြင်းတို့ကြောင့် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သော လွတ်လပ်ရေးစည်းရုံးရေးတံဆိပ်၊ လွတ်မြောက်ရေးတံဆိပ်၊ လွတ်လပ်ရေးတံဆိပ်၊ စတားတံဆပ်၊ ဘားမားစတားတံဆိပ်၊ ကမ္ဘာ့စစ်တံဆိပ်၊ လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်)၊ ပြည်ပရန်နှိမ်တံဆိပ်၊ ပြည်သူ့စစ်တိုက်ပွဲဝင်တံဆိပ်၊ နိုင်ငံတော်စစ်မှုထမ်းတံဆိပ်၊ စစ်မှုထမ်းကောင်းတံဆိပ်၊ သူရဘွဲ့နှင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) တို့ကို အသီးသီး ရရှိခဲ့သည်။
မိသားစုဘဝ
သူရဦးကျော်ထင်သည် ၁၉၅၁ ခုနှစ် ၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၃) ရက်နေ့တွင် ပျဉ်းမနားမြို့နေ ဦးခင်မောင်နှင့် ဒေါ်မြရင်တို့၏ သမီး ဒေါ်ခင်ဝင်းမြင့် နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရာ သားငါးဦး ၊သမီးသုံးဦး ထွန်းကားသည်။ လက်ရှိ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ) ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မောင်မောင်ကျော် သည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးသူရကျော်ထင်၏ သား ဖြစ်သည်။
ဘဝနိဂုံး
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလမှစ၍ နိုင်ငံတော်နှင့် တပ်မတော်တာဝန်များကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ခဲ့သော နိုင်ငံတော်ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး (ဒုတိယအဆင့်၊ အငြိမ်းစား)၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး (အငြိမ်းစား)၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (အငြိမ်းစား)၊ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး (အငြိမ်းစား) သူရဦးကျော်ထင်သည် ၁၉၉၆ ခုနှစ် ၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၆)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ခင်ဝင်းမြင့် ၊ သားငါးဦး၊သမီး သုံးဦးနှင့် မြေး (၁၇)ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ ကဏ္ဍ:တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်များ
ဘကလေး၊ ဦး၊ (ပတ္တလား)
ဘကလေး၊ ဦး၊ (ပတ္တလား) (မြန်မာ ၁၂၄ဝ-၁၃၂၂)
ဦးဘကလေးသည် မြန်မာတူရိယာ ဂီတလောက၊ အထူးသဖြင့် မန္တလေး တူရိယာဂီတလောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသော အနုပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်၏။ ပတ္တလား၊ အပြင်၊ ပြွေ၊ ဘာဂျာစသော တူရိယာများကိုပါ တီးမှုတ်နိုင်သော်လည်း ဦးဘကလေး အကျွမ်းကျင်ဆုံးမှာ ပတ္တလားဖြစ်လေသည်။ ဦးဘကလေး၏ အမည်ရင်းသည် ဦးဘဖြစ်သည်။ သို့သော် တစ်ခေတ်တည်း တစ်ချိန်တည်း၌ပင် မန္တလေးတွင် တူရိယာဂီတလောက၌ အခြားဆရာဘတစ်ဦးလည်း ရှိနေပြန်ရာ၊ အသက်အရွယ်ကို လိုက်၍ ဆရာဘကြီး၊ ဆရာဘကလေးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြရာမှ ဦးဘကလေးဟု ခေါ်တွင်ခဲ့လေသည်။
ဦးဘကလေးသည် ၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ် နတ်တော်လဆန်း ၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့ စိတ္တရမဟီရပ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘများသည် ဦးခင်မောင်နှင့် ဒေါ်သီတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဦးခင်မောင်သည် ဆွေတော် မျိုးတော် အနွယ်ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်၍ ဘုရင့်အပါး၌ တာဝန်ရှိက ခိုင်းစေရန် ရွေးချယ်ထားသော မဟာလေးဆယ်တော် စာရင်းဝင်ဟု ဆိုကြသည်။ ဦးခင်မောင်၏ ဘခင်သည် အမှုတော်ထမ်း ဝန်မင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အမိ ဒေါ်သီသည် မှူးမျိုး မတ်မျိုးမှ ဆင်းသက်သူဟု သိရသည်။ ဦးဘကလေး၏ သားချင်းများမှာ ညီဖြစ်သူ ဦးလှ(ကွယ်လွန်သူ) နှင့် နှမ ဒေါ်ဦးတို့ဖြစ်ကြသည်။ ဘခင် ဦးခင်မောင်သည် တူရိယာဂီတဘက်၌ ဝါသနာထုံသည်။
ပတ္တလားတီး ကျွမ်းကျင်ရုံမက၊ ပတ္တလားကိုပင် လုပ်ကိုင်တတ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဘခင်၏ ဝါသနာဆက်နွယ်ပါလာသော ဦးဘကလေးသည်လည်း ငယ်စဉ် ကပင် ပတ္တလားကို တီးခေါက်တတ်လာခဲ့သည်။ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဟော်ကုန်းရပ်ရှိ ဆရာဦး၏ မြန်မာစာသင်ကျောင်းတွင် ပညာစတင်သင်ကြားခဲ့သည်။ သို့သော် စာသင်ကြားခြင်းထက် ပတ္တလားတီးခေါက်ရန် ပို၍စိတ်ပါခဲ့သည်။ အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် သင်္ကန်းဝတ်၍ အနောက်ပြင် ခင်မကန်တိုက်ရှိ ဦးလေးတော်သူ ဦးဒီပထံ၌ စာပေအနည်းငယ် ဆက်လက် သင်ကြားရပြန်သည်။ သို့သော် သင်္ကန်းဝတ်ဖြင့် ၂ လ ၃ လခန့်သာ နေပြီးလျှင် လူဝတ်လဲခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် စာပေ ပညာကို ရေးနိုင် ဖတ်နိုင်ရုံမျှသာ သင်ကြားဖူးခဲ့သည်။ ပဉ္စင်းလူထွက်ပြီးချိန်တွင် ပတ္တလားကိုကား အတော်အတန် တီးတတ်နေလေပြီ။ ဦးဘကလေး အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်ကပင် မိဘနှစ်ပါးသည် ရှေ့ဆင့် နောက်ဆင့် ကွယ်လွန်သွားကြရာ၊ လယ်မြေ ဥယျာဉ် ပစ္စည်းပစ္စယ အတော်အတန် ကျန်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဆရာ ကြီးသည် ပတ္တလား တီးရန်သာ အာရုံစူးစိုက်နေခဲ့၍ ထိုလယ်မြေ ပစ္စည်းတို့ကို ရောင်းချစားသောက်ခဲ့လေသည်။ ပတ္တလားကောင်းစွာ တီးတတ်ရန်အတွက် ထိုခေတ်က အကျော်အမော်ကြီးများ ဖြစ်ကြသော တူရိယာ ဂီတဆရာ ကြီးများထံ ချဉ်းကပ်၍ ငွေပေးပြီးလျှင် သင်ယူခဲ့သည်။ ဆရာကြီး၏ လက်ဦးဆရာမှာ ပတ္တလားဆရာနု ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ပတ္တလားနှင့် စန္ဒရားဆရာညွန့်ထံတွင် သင်ယူခဲ့ပြန်သည်။ ဆရာကြီး၏ ပတ္တလားတီးပုံ တီးနည်းစံနစ်သည် ဆရာညွန့်ကြီး၏ နည်းဟုဆိုကြသည်။ ယင်းသည့်နောက်တွင် ဆိုင်းဆရာ ဦးကျော်ဇံ၊ ဆရာလတ်နှင့် စောင်းဆရာကြီး ဒေဝ ဣန္ဒာ ဦးမောင်မောင်ကြီးတို့ထံတွင် ဂီတပညာများ ဆက်လက်ဆည်းပူးခဲ့ပြန်သည်။
ပတ္တလားတီးရာတွင် သီချင်းများနှင့်တကွ သီဆိုတီးရသဖြင့် ဦးဘကလေးသည် သီချင်းအများအပြား ရရှိခဲ့သည်။ သူ့ခေတ်သူ့အခါက သီချင်းအရဆုံး ပတ္တလားဆရာ တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
တူရိယာဂီတပညာ အတော်အတန် လုံလောက် ပြည့်စုံလျှင်၊ ဦးဘကလေးသည် ထိုခေတ်က ထင်ရှား ကျော်ကြားသော အငြိမ့်သဘင်များတွင် တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင် ပတ္တလားဆရာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ပထမတွင် ဆရာဘကြီး၏အငြိမ့်၌ ၆ နှစ်ခန့်ပါဝင်ခဲ့သည်၊ ထို့အငြိမ့်မှ မင်းသမီးများမှာ ဒေလီညွန့်၊ မစိန်တု၊ ဩဘာညွန့်တို့ဖြစ်၍ လူရွှင်တော်များမှာ ဦးသင်္ခါနှင့် ဦးဓာတ်ခိုးတို့ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဦးဘကလေးသည် ဦးချစ်ဖွယ်နှင့် ဒေါ်စိန်သုံတို့၏ အငြိမ့်၊ ထားဝယ်ပြန် အငြိမ့်တို့တွင်လည်း ပတ္တလားဆရာအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
အငြိမ့်လောက၌ အနှစ် ၃ဝ ခန့်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ဦးဘကလေးသည် အသက် ၄၈ နှစ်ခန့်တွင် အနားယူလိုက်သည်။ သို့သော် တတ်သည့်ပညာ မနေသာ၍ မိမိ၏ ပညာကို တောင်းခံလာသူများအား ပညာ ဖြန့်ဝေသင်ကြားပေးနေခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ထူးချွန်သော ဂီတပညာရှင်အဖြစ် နိုင်ငံတော် အစိုးရက အလင်္ကာကျော်စွာ ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် သက်ဆိုင်ရာတို့နှင့် တပည့်တပန်းများ၏ တောင်းပန်မှုကြောင့် ၈ဝ တွင်းသို့ချဉ်းကပ် လာနေသည့် မိမိ၏ အသက်အရွယ်ကို ပဓာနမထားဘဲ မန္တလေးမြို့ နိုင်ငံတော် ပန်တျာကျောင်းတွင် အဆိုနှင့် အတီးပညာများကို သင်ကြားပြသပေးရသော နည်းပြဆရာပြီးအဖြစ် ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်သည်။ ဦးဘကလေး သည် မန္တလေး ပန်တျာကျောင်း၌ ဆက်လက်အမှုထမ်းဆောင်ယင်း အသက် ၈၂ နှစ်အရွယ် ၁၃၂၂ ခုနှစ် ဝါဆို လပြည့်ကျော် ၂ ရက် ( ၁၉၆ဝ-ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့) တွင် မန္တလေးမြို့၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်သွားလေသည်။
ထွန်းရှိန်၊ ဦး
ထွန်းရှိန်၊ ဦး။ (မြန်မာ ၁၂၅၂-၁၂၈၂)
တခေတ်က မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် ဖေ၊ ပု၊ ရှိန် ဟူသောအမည်သည် လွန်စွာထင်ရှားခဲ့သည်။ ဖေနှင့်ပု မှာ ဦးဘဖေနှင့် ဦးပုတို့ဖြစ်၍ ရှိန်ကား ဦးထွန်းရှိန်ဖြစ်သည်။ ဦးထွန်းရှိန်ကို မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၂ ခုနှစ် ပြာသိုလဆန်း ၄ ရက်နေ့တွင် ပုသိမ်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ မိဘများမှာ ဦးမောင် ကြီး၊ ဒေါ်ခင်ဖြစ်၏။ မွေးချင်းပေါက်ဖော် ၇ ယောက်ရှိသည့် အနက်၊ ဦးထွန်းရှိန်သည် စတုတ္ထမြောက်သားဖြစ်သည်။ ငယ် ရွယ်စဉ် သုံးလေးနှစ်သားအရွယ်တွင် မောင်တာရဲဟူသောအမည် တွင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မိဘများလည်း ငသိုင်းချောင်းမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြ၏။ ဦးထွန်းရှိန် အသက် ၇ နှစ်သား အရွယ်တွင် ငသိုင်းချောင်းမြို့၌ အဖဦးမောင်ကြီး ကွယ်လွန်ခဲ့ သည်။ ထိုအခါ အမိဖြစ်သူသည် သားသမီးများကို အုပ်ထိန်း လျက်၊ ပုသိမ်မြို့သို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ခဲ့၏။ ဦးထွန်း ရှိန်သည် ပုသိမ်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ပညာဆက် လက်သင်ယူခဲ့ရ၏။ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းမှ သတ္တမတန်း စာမေးပွဲကို အောင်မြင်သောအခါ၊ ဦးထွန်းရှိန်သည် ပညာသင် ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုနောက် အဌမတန်းနှင့် နဝမတန်းတို့ကို တစ်နှစ်တည်းဖြင့် ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့လေသည်။
အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ် (၁၂၆၉ ခုနှစ်ခန့်)၌ ဦးထွန်းရှိန် သည် ရန်ကုန်ကောလိပ်ကျောင်းတွင် ဆက်လက် ပညာသင်ခဲ့ ရာ၊ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်တွင် ဝိဇ္ဇာတန်းအောင်လေ သည်။ ဦးထွန်းရှိန်သည် ကောလိပ်ကျောင်း၌ ပညာသင်စဉ်၊ ရန်ကုန်မြို့ အပျော်တမ်း လက်နက်ကိုင်စစ်တပ်သို့လည်း ဝင်ခဲ့ သည်။ ဦးထွန်းရှိန် အမှုထမ်းခဲ့သောတပ်စုမှာ ဂျီတပ်စုဖြစ်၍၊ ဥရောပတိုက်သားများသာ ဝင်ခွင့်ရ၏။ ထိုကြောင့် ဦးထွန်းရှိန် သည် တီ၊ အို၊ ရှိန်းဟူသော ဥရောပတိုက်သား အမည်ကို ခံယူ၍ ဝင်ခဲ့လေသည်။
ကောလိပ်၌ စာသင်နေစဉ်အတွင်း၌ပင် ဦးထွန်းရှိန်သည် ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်ရေးကို လိုက်စားခဲ့၏။ ကစား ခုန်စားအမျိုး မျိုးတွင် အလွန်ဝါသနာပါသည့်အပြင်၊ လက်ဝှေ့ထိုးခြင်းကို လည်း အတော်အတန်ကျွမ်းကျင်၏။ ဝိဇ္ဇာတန်း နောက်ဆုံးနှစ် တွင် ဦးထွန်းရှိန်သည် နိုင်ငံရေးကို စတင်လိုက်စားလာခဲ့၏။
ရန်ကုန်ကောလိပ် ဗုဒ္ဓဘာသာအသင်း၌လည်း ဦးထွန်းရှိန်သည် အမျိုးသားဆိုင်ရာ တရားတို့ကို ဟောပြောလေ့ရှိသဖြင့် ထင်ရှား လာလေသည်။ ကောလိပ်ကျောင်းမှ ထွက်ပြီးနောက်၊ ဦးထွန်း ရှိန်သည် ရန်ကုန်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ တစ်နှစ် ကျော်ကျော်မျှ ကျောင်းဆရာဝင်လုပ်လေသည်။ ထိုနောက် မန္တလေးသို့ ဗုဒ္ဓသာသနာ့နုဂ္ဂဟ ကျောင်းကြီး၏ ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီးအဖြစ်နှင့် ပြောင်းရွှေ့ရ၏။
မန္တလေး၌နေထိုင်စဉ် ဦးထွန်းရှိန်သည် ဗုဒ္ဓသာသနာ့နုဂ္ဂဟ ကျောင်းကို ကြီးပွားအောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ထို့ပြင် ဝိုင်၊ အမ်၊ ဘီ၊ အေ အသင်း၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ်၎င်း၊ မန္တလေးကျောင်းဆရာများအသင်း၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး အဖြစ်၎င်း၊ မြန်မာလူငယ်များ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးအသင်း ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်၎င်း၊ ဗုဒ္ဓသာသနာ့နုဂ္ဂဟကျောင်းသား ဟောင်းအသင်း၏ တည်ထောင်ကြည့်ရှုသူအဖြစ်၎င်း၊ မြန်မာ ပြည် လက်မှုပညာအသင်း၏ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်၎င်း၊ သုစရိ တယုဝအသင်း၏ အားပေးကြည့်ရှုသူအဖြစ်၎င်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ လေသည်။
ဦးထွန်းရှိန်သည် ၁၂၇၇ ခုနှစ် တပို့တွဲလ၌ သံတော်ဆင့် မင်း ဦးဘိုးကြွယ်၊ ဒေါ်ခင်ခင်နှစ်တို့၏ သမီး ခင်ခင်ညွန့်နှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်သည်။ ဇနီးဖြစ်သူ ခင်ခင်ညွန့်နှင့် လေးနှစ် ကျော်မျှသာပေါင်းသင်းရပြီးနောက် အိမ်ထောင်ကွဲသွားလေသည်။ ထိုနောက် ၁၂၈၂ ခုနှစ် နယုန်လတွင် မြန်မာညွန့်ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဦးသန့်၊ ဒေါ်ပွင့်တို့၏သမီး မသန်းညွန့်နှင့် ဒုတိယအကြိမ် ထိမ်းမြားလက်ထပ်သည်။ ထိမ်းမြားလက်ထပ်ပြီး၍ တစ်လ မပြည့်မီတွင်ပင်၊ ဦးထွန်းရှိန် ကွယ်လွန်၏။ ပထမဇနီးဖြင့် သားသမီးလေးယောက် ထွန်းကားခဲ့သော်လည်း တစ်ယောက်မျှ အဖတ်မတင်ခဲ့ချေ။ ဒုတိယဇနီးနှင့်ကား သားသမီးတစ်ယောက် မျှ ထွန်းကားခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
ဦးထွန်းရှိန်အင်္ဂလန်ပြည်၌ရှိနေစဉ် ပညာမင်းကြီးမတ်ဟန်း တားက နိုင်ငံရေးကိုစွန့်လျှင်စွန့်၊ မစွန့်လျှင် ကျောင်းဆရာကြီး အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ရမည်ဟု ဆိုသဖြင့်၊ ဦးထွန်းရှိန်လည်း ကျောင်းဆရာကြိးအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်လေသည်။
ဦးထွန်းရှိန်သည် ဇွဲဝိရိယကောင်း၏။ အလုပ်တစ်ခုကို ဖြစ် မြောက်ပြီးပြတ်အောင် လုပ်လိုသောသဘောရှိ၏။ စကားပြော လည်းကောင်း၏။ မည်သည့်အရာကိုမဆို ပွင့်လင်းစွာပြော တတ်၏။ သူတစ်ပါး၏ အတင်းအဖျင်းတို့ကို ပြောလည်း မပြော၊ နားလည်ထောင်လေ့မရှိချေ။ အပေါင်းအသင်း ကောင်း သည်နှင့်အမျှ သဒ္ဓါတရားလည်း ထက်သန်၏။ ရှေ့ဆောင် ရှေ့ရွက်ပြုကာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်သော သတ္တိထူးလည်း ရှိလေသည်။
အင်္ဂလန်ပြည်မှ ပြန်ရောက်လာသောအခါတွင် ဦးထွန်းရှိန် သည် အလုပ်အကိုင်မရှိတော့သဖြင့်၊ မြန်မာအသင်းချုပ်ကြီးက တစ်လလျှင် ၃ဝဝ ကျပ်ပေး၍ထား၏။ ထိုအခါ ဦးထွန်းရှိန် သည် မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းလုံးသို့ လှည့်လည်၍၊ နိုင်ငံရေးတရား များ ဟောကြားလေသည်။ ဦးထွန်းရှိန်၏ နောက်ဆုံး တရားပွဲ ကား ၁၂၈၂ ခုနှစ် နယုန်လဆန်း ၆ ရက်နေ့တွင် ကညွတ် ကွင်းမြို့၌ ဟောသောတရားပွဲဖြစ်သည်။ နယုန်လဆန်း ၇ ရက်နေ့တွင် ဦးထွန်းရှိန် အပြင်းအထန် ဖျားလေတော့သည်။
ဆရာဝန် ဆူဇူကီးဆေးတိုက်သို့တင်ကာ ကုသပါသော်လည်း၊ သက်သာခြင်းမရှိဘဲ၊ ယင်းနယုန်လထဲ၌ပင် ကွယ်လွန်လေ သည်။ ထိုသို့ ကွယ်လွန်သောအခါ ဦးထွန်းရှိန်သည် အသက် ၃ဝ အရွယ်မျှသာ ရှိသေးသည်။ အသုဘအခမ်းအနားကို ၁၂၈၂ ခုနှစ် နယုန်လဆုတ် ၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာအသင်းချုပ်ကြီးက ကမကထပြု၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ဦးထွန်းရှိန်၏ ဈာပနတွင် လိုက်ပို့ကြသော လူထုပရိသတ်မှာ အလွန်များပြားလှပေသည်။
ဦးထွန်းရှိန် ကွယ်လွန်သောအခါ ထိုစဉ်က မစ္စတာမောင်မှိုင်း အမည်ခံ ဆရာကြီးဦးလွန်းသည် အမိမြန်မာပြည်အနေနှင့် အောက်ပါလေးချိုးကို ကြေကွဲဖွယ် ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။ 'ဒေါင်းအမေ ဆွေတမိမှာဖြင့်၊ မကောင်းစေ ဖြေမချိနိုင်ဘု၊ နေမထိ ထိုင်မသာ။ ။ သားတစ်ယောက်ကယ်နှင့် တအား မြောက်ပြီလို့၊ ခါးထောက်ကာ ဟန်ပန်ယူသမို့၊ မြန်ဇမ္ဗူ အမေ့ဘက်တော်သားတွေနှင့်၊ အလျှံတစ်လူလူ အရှေ့ဘက်မနော် ကြွားမဟဲ့လို့၊ ထားမိစိတ်မှာ။ ။ ဗြဟ္မစိုရ်တကယ် ရွယ်ရည် ဟိတ်တွေကြောင့်၊ ကိုယ်စားလှယ် 'ဒယ်လီဂိတ်'ကယ်လို့၊ နယ် ပြည်မိတ်တကွ ကြည်သာတယ်၊ သမ္မတတည်ပါတဲ့ ဇာနည် ဘွား။ ။ တွေ့ကြည့်လျှင်၊ မွေးမိခင် ငါအမေမှာဖြင့်၊ ကြာလေ လေ စိတ်မကောင်းအောင်လို့၊ ခပ်မြန်မြန်နတ်ဌာန် ပြောင်းရော့ သလေး၊ သေမင့်တမန်ကို အမေခွင့်ပန်လို့ တောင်းချင်ရဲ့၊ ဒေါင်းမြေ့ပြေဘွားပေပါ့၊ ကောင်းပေ့မေ့သား။
တခေတ်က ကျော်ကြားခဲ့သော ဦးထွန်းရှိန်
တစ်ခေတ်က မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုတွင် ‘ဖေ၊ ပု၊ ရှိန်’ ဟူသော အမည်သည် လွန်စွာ ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သည်။ ‘ဖေ၊ ပု၊ ရှိန်’ ဆိုလျှင် လူကြီး၊ လူငယ်၊ လူရွယ်ပါ မကျန် အားလုံးက သိကြသည်။ ဖေနှင့် ပုမှာ ဦးဘဖေနှင့် ဦးပု ဖြစ်ပြီး၊ ရှိန်မှာ ဦးထွန်းရှိန် ဖြစ်သည်။
ဦးထွန်းရှိန်ကို မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၂ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၄ ရက်နေ့တွင် ပုသိမ်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ အဘမှာ ဦးမောင်ကြီး ဖြစ်ပြီး၊ မိခင်မှာ ဒေါ်ခင် ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းပေါက်ဖော် ၇ ယောက် ရှိသည်။ ဦးထွန်းရှိန်မှာ စတုတ္ထမြောက်သား ဖြစ်သည်။ ၃၊ ၄ နှစ်သား အရွယ်တွင် ဦးထွန်းရှိန်ကို မောင်တာရဲဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။ မောင်တာရဲ၏ မိဘမှာ ထိုစဉ်အခါက ပုသိမ်မြို့မှ ငါးသိုင်းချောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။ မောင်တာရဲ ခေါ် မောင်ထွန်းရှိန် ၇ နှစ်သား အရွယ် အဘဖြစ်သူ ဦးမောင်ကြီးသည် ငါးသိုင်းချောင်းမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ထိုအခါ အမိဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်သည် သားသမီးများကို အုပ်ထိန်းလျက် ပုသိမ်မြို့သို့ ပြန်လည် ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ခဲ့သည်။
မောင်ထွန်းရှိန်သည် ပုသိမ်မြို့ အစိုးရ အထက်ကျောင်း၌ ပညာ ဆက်လက် သင်ယူသည်။ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းမှ သတ္တမတန်း စာမေးပွဲကို ဝင်ရောက် ဖြေဆိုရာ ချောမောစွာပင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ပညာသင်ဆုကိုပင် ရရှိခဲ့သည်။ ထိုနောက် မောင်ထွန်းချိန်သည် အဋ္ဌမတန်းနှင့် နဝမတန်းကို တနှစ်တည်းဖြင့် ဝင်ရောက် ဖြေဆိုရာ အောင်မြင် ခဲ့ပြန်သည်။
မောင်ထွန်းချိန်သည် အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ် (၁၂၆၉ ခုနှစ်ခန့်) ၌ ရန်ကုန် ကောလိပ်ကျောင်းတွင် ပညာ ဆက်လက် သင်ယူခဲ့သည်။ အသက် ၂၁ နှစ် အရွယ်တွင် ဝိဇ္ဇာတန်းကို အောင်မြင်သည်။ ကောလိပ်ကျောင်း၌ ပညာယူစဉ် ရန်ကုန်မြို့ အပျော်တမ်း လက်နက်ကိုင် စစ်တပ်သို့လည်း ဝင်ခဲ့သည်။ မောင်ထွန်းရှိန် အမှုထမ်းခဲ့သော တပ်စုမှာ ဂျီတပ် ဖြစ်သည်။ ယင်း ဂျီးတပ်စုမှာ ဥရောပ တိုက်သားများသာ ဝင်ရောက်ရသော တပ်စု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်ပင် မောင်ထွန်းရှိန်သည် ‘တီ-အို-ရှိန်’ ဟူသော ဥရောပတိုက်သား အမည် ခံယူ၍ ဝင်ခဲ့ရသည်။
ကိုထွန်းရှိန်သည် ကောလိပ်၌ ပညာ ယူနေစဉ် အတွင်း၌ပင် ကိုယ်လက် ကြံ့ခိုင်ရေးကိုလည်း လိုက်စားခဲ့သည်။ ကစားခုန်စား အမျိုးမျိုးကို အလွန် ဝါသနာ ပါသည်။ လက်ဝှေ့ ထိုးခြင်းကိုလည်း ကိုထွန်းရှိန် အတော်အတန် က္ဆွမ်းကျင်သည်။ ဝိဇ္ဇာတန်း နောက်ဆုံးနှစ်တွင် ကိုထွန်းရှိန်သည် နိုင်ငံရေးကို စတင် လိုက်စား လာခဲ့သည်။ ရန်ကုန် ကောလိပ် ဗုဒ္ဓဘာသာ အသင်း၌လည်း ကိုထွန်းရှိန်သည် အမျိုးသား ဆိုင်ရာ တရားများကို ဟောပြောလေ့ ရှိသည်။ ယင်းသို့ ဟောပြောမှုကြောင့် ကိုထွန်းရှိန် လူသိများလာသည်။ အတော်အတန် ထင်ရှားလာသည်။
ကောလိပ်ကျောင်းမှ ထွက်ပြီးနောက် ဦးထွန်းရှိန်သည် ရန်ကုန်မြို့ အထက်တန်းကျောင်း၌ တနှစ်ကျော်ကျော်မျှ ကျောင်းဆရာ ဝင်လုပ်သည်။ ထိုနောက် မန္ဈလေးသို့ ဗုဒ္ဓသာသနာ့ နုဂ္ဂဟ ကျောင်းကြီး၏ ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီး အဖြစ်ဖြင့် ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ရသည်။ ဦးထွန်းရှိန်သည် မန္ဈလေး၌ နေထိုင်စဉ် ဗုဒ္ဓသာသနာ့ နုဂ္ဂဟ ကျောင်းကြီးကို ကြီးပွား တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် ဦးထွန်းရှိန်သည် မန္ဈလေးကျောင်း ဆရာအသင်း၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီး၏ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြန်မာ လူငယ်များ ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေး အသင်း၏ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓသာသနာ့ နုဂ္ဂဟ ကျောင်းသားဟောင်း အသင်း၏ တည်ထောင် ကြည့်ရှုသူ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြန်မာပြည် လက်မှုပညာ အသင်း၏ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ သုစရိတယုဝ အားပေး ကြည့်ရှုသူ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး အဖြစ် လည်းကောင်း အသီးသီး ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင်သည်။
ဦးထွန်းရှိန်သည် ၁၂၇၇ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလ၌ သံတော်ဆင့်မင်း ဦးဘိုးွွ့ကယ် ဒေါ်ခင်ခင်နှစ်တို့၏ သမီး ခင်ခင်ညွှန့်နှင့် ထိမ်းမြား လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ခင်ညွှန့်နှင့် သားသမီး ၄ ယောက် မွေးဖွားခဲ့သည်။ တယောက်မျှ အဖတ်မတင်ခဲ့။ ၄ နှစ်မျှ ပေါင်းသင်းပြီး အိမ်ထောင် ကွဲသွားကြသည်။ ဦးထွန်းရှိန်သည် ဒေါ်ခင်ခင်ညွှန့် နှင့် ကွဲသွားပြီးနောက် တနှစ် နီးပါးမျှ ကြာသောအခါ မသန်းညွှန့်နှင့် နောက်အိမ်ထောင် ပြုသည်။
ဦးထွန်းရှိန်သည် နိုင်ငံရေးကို အဘက်ဘက်မှ ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင်နေစဉ် ၁၉၁၈ ခုနှစ် (၁၂၈ဝ ပြည့်နှစ်) တွင် အိန္ဒိယပြည် အုပ်ချုပ်ရေး ပြုပြောင်းလဲရန် မွန်တေဂူ ချမ်းစဖို့ စီမံကိန်း ရေးဆွဲလေသည်။ မြန်မာပြည် အတွက်ကား ဘာမျှ မပါရှိခဲ့ချေ။ သို့သော် မြန်မာပြည်အတွက် စီမံကိန်းကို မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံ ဆာရယ်ဂျီ ကရက်ဒေါ့ခ်က ရေးဆွဲသည်။ ထိုစီမံကိန်းကို မြန်မာတို့ မနှစ်သက်၍ တနိုင်ငံလုံး ဆူပူ ကန့်ကွက်ကြသည်။ ထိုကြောင့် ၁၉၁၉ ခုနှစ် (၁၂၈၁ ခုနှစ်)၊ မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီးသည် ဦးဘဖေ၊ ဦးပုနှင့် ဦးထွန်းရှိန်တို့ ၃ ဦးကို အင်္ဂလန်သို့ လွှတ်ကာ အရေးဆိုရန် ဆုံးဖြတ်ကြသည်။
ဦးထွန်းရှိန် အင်္ဂလန်၌ ရှိနေစဉ် ပညာမင်းကြီး မတ်ဟန်းတားက နိုင်ငံရေးကို စွန့်လျှင်စွန့် မစွန့်လျှင် ကျောင်းဆရာကြီး အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ရမည်ဟု ဆိုလာသည်။ ဦးထွန်းရှိန်သည် ကျောင်းဆရာကြီး အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်သည်။ နိုင်ငံရေးကိုလည်း အထူး ဝါယမ စိုက်၍ ခြေစုံပစ် လုပ်တော့သည်။
ဦးထွန်းရှိန်ကား ဇွဲဝီရိယ ကောင်းသူ ဖြစ်၏။ အလုပ် တခုခုကို ဖြစ်မြောက် ပြီးပြတ်အောင် လုပ်လေ့ရှိ၏။ စကားပြောလည်း ကောင်း၏။ မည်သည့် အရာကို မဆို ပွင့်လင်းစွာ ပြောဆိုတတ်၏။ သူတပါး၏ အတင်းအဖျင်းများကို ပြောလည်းမပြော၊ နားလည်း ထောင်လေ့မရှိ၊ အပေါင်းအသင်းလည်း ကောင်းသည်။ သဒ္ဓါတရားလည်း ထက်သန်သည်။ ရှေ့ဆောင် ရှေ့ရွက်ပြုကာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်သော သတ္တိထူးလည်း ရှိသည်။
ဦးထွန်းရှိန် ပါဝင်သော ‘ဖေ၊ ပု၊ ရှိန်’ မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့သည် အင်္ဂလိပ်ပြည်၌ ၇ လမျှ ကြာခဲ့သည်။ ၇ လမျှ ကြာညောင်းအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်သော လုပ်ရပ်မှာ နယ်နယ်ရရ လုပ်ဆောင်ရသော လုပ်ရပ် မဟုတ်ပါ။ အခက်အခဲ အမျိုးစုံနှင့် ကြုံတွေ့ရသော လုပ်ရပ်များ ဖြစ်သည်။ ၇ လအထိ ကြာအောင် ဆောင်ရွက်သော်လည်း ကိစ္စကား မပြီးပြတ်သေး။ သွာရောက်သော ကိစ္စ မပြီးပြတ်သေးမီ တိုင်းပြည်၏ အကြံဉာဏ်များ ရယူ ဆွေးနွေးရန် အတွက် ‘ဖေ၊ ပု၊ ရှိန်’ တို့ အဖွဲ့များသည် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။
ဦးထွန်းရှိန်တို့ အဖွဲ့သားများသည် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက် (၁၂၈၁ ခု၊ တပိုတွဲလဆုတ် ၃ ရက်) နေ့တွင် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဦးထွန်းရှိန်တို့အား မြန်မာနိုင်ငံ တဝန်းလုံးက ကြီးကျယ် ခမ်းနားစွာ ကြိုဆိုကြသည်။ ကမ်းလုံကျွတ်မျှ စည်ကား သိုက်မြိုက်လှသည်။ ထိုခေတ် ထိုအခါက နိုင်ငံခြားပြန် ပုဂ္ဂိုလ်များကို ကြိုဆိုသော အခမ်းအနားမှာ ဦးထွန်းရှိန်တို့ အဖွဲ့အား ကြိုဆိုသော အခမ်အနားသည် အကြီးအကျယ်ဆုံးနှင့် အခမ်းအနားဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလျှင် မှားမည် မထင်ပေ။
ဘ၀နိဂုံး
ဦးထွန်းရှိန်သည် အင်္ဂလန်မှ ပြန်ရောက်လာသော အခါ အလုပ်အကိုင် မရှိတော့ချေ။ မြန်မာ အသင်းချုပ်ကြီး က တလလျှင် ၃ဝဝိ/ ပေးထားရ လေသည်။ ထိုအခါ ဦးထွန်းရှိန်သည် နိုင်ငံတဝန်းလုံး လှည့်လည်၍ နိုင်ငံရေး တရားများကို ဆတက်ထမ်းပိုး ဟောကြား လေတော့သည်။ ဦးထွန်းရှိန်၏ နောက်ဆုံး တရားပွဲကား ၁၂၈၂ ခု၊ နယုန်လဆန်း ၆ ရက်နေ့ (၁၉၂၁ ခု) တွင် တောင်ငူခရိုင် ကညွှတ်ကွင်းမြို့၌ ဟောပြောသော တရားပွဲ ဖြစ်သည်။ နယုန်လဆန်း ၇ ရက်နေ့တွင် ဦးထွန်းရှိန် အပြင်းအထန် ဖျားလေတော့သည်။ ဆရာဝန် ဆူဇူကီး ဆေးတိုက်သို့ တင်ကာ ကုသ ပါသော်လည်း သက်သာခြင်း မရှိချေ။ ၎င်း နယုန်လထဲ၌ပင် ကွယ်လွန်ရှာသည်။
ထိုသို့ ကွယ်လွန်သွားသော အခါ ဦးထွန်းရှိန် အသက်သည် ၃ဝ အရွယ်မျှသာ ရှိသေးသည်။ အသုဘ အခမ်းအနားကို ၁၂၈၂ ခု၊ နယုန်လဆုတ် ၅ ရက်နေ့တွင် မြန်မာ အသင်းချုပ်ကြီးက ကမကထ ပြု၍ ဆောင်ရွက် သင်္ဂြိုဟ်ခဲ့သည်။ ဦးထွန်းရှိန်၏ ဈာပနတွင် လိုက်ပို့ကြသော လူထု ပရိသတ်မှာ အလွန် များပြားလှသည်။
ဦးထွန်းရှိန် မကွယ်လွန်မီ တလ အလိုလောက် ၁၂၈၂ ခု၊ ကဆုန်လတွင် မြန်မာညွှန့် ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဦးသန်း - ဒေါ်ပွင့်တို့၏ သမီး မသန်းညွှန့်နှင့် ထိမ်းမြား လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ထိမ်မြား လက်ထပ်ပြီး တလပြည့်မီ ဦးထွန်းရှိန် ကွယ်လွန်ရှာခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ဇနီးနှင့် သားသမီး တယောက်မျှ ထွန်းကားခြင်း မရှိခဲ့ချေ။
ဦးထွန်းရှိန်အား လေးစားသော အားဖြင့် လန်ဒန်အတ် ဦးအုန်းမောင်က ဈာပန သတင်းကားကို နှစ်ပိုင်းမျှ ရိုက်ကူး ပြသခဲ့သည်။ ဖလင်ကော်ပြား အခက်အခဲကြောင့် ဈာပန သတင်းကားကို နှစ်ပိုင်းမျှသာ ရိုက်ကူးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးသော ဈာပန သတင်းကား ဖြစ်ပြီး မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် မျိုးစေ့ ချပေးသော ရုပ်ရှင်ကားလည်း ဖြစ်သည်ဟု အဆိုပြုကြသည်။ ဦးထွန်းရှိန် ကွယ်လွန်သော အခါ ဆရာကြီး ဦးမှိုင်းကလည်း ‘ဒေါင်းမြေ့ ပြေဘွားပေပေါ့၊ ကောင်းပေ့ မေ့သား’ ဟု လေးချိုးကြီးဖြင့် ကြေကွဲဖွယ် စပ်ဆို ထားခဲ့သည်။
၁၉၄၆ စစ်ကိုင်းငလျင်များ
၁၉၄၆ စစ်ကိုင်းငလျင်များ ("ဝန်းသိုငလျင်များ" ဟုလည်း သိကြ) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့ ဒေသစံတော်ချိန် ၁၅ နာရီ ၁၇ မိနစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ငလျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့်ငလျင်သည် ၈.၀ ဖြစ်ပြီး နောက်ထပ်ငလျင်သည် အဓိကငလျင်ဖြစ်ကာ M7.8 ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဤငလျင်နှစ်ခုစလုံးသည် ၁၇၆၂ ရခိုင်ငလျင်ဖြစ်ပြီးကတည်းက နိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အကြီးမားဆုံး ငလျင်များ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပထဝီသွင်ပြင်ဆိုင်ရာ
ငလျင်ကြီးနှင့် နောက်ဆက်တွဲငလျင်နှစ်ခုစလုံးသည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် မြန်မာ့ကျောက်ချပ်လွှာနှင့် Sunda ကျောက်ချပ်လွှာတို့အကြား နယ်နိမိတ်ကို သတ်မှတ်ပေးထားသည်။ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ရှားမှုအရှိဆုံး ပြတ်ရွေ့ကြော ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ နေပြည်တော် စသည့်မြို့ကြီးများကို လှုပ်ခတ်ကာ ထိခိုက်မှုများဖြစ်စေခဲ့သည့် ပြတ်ရွေ့ကြောတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ငလျင်
ပမာဏ M 8.0 ရှိသည့် အဓိကငလျင်သည်စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော၏ စစ်ကိုင်းအပိုင်းတစ်လျှောက် လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။ ငလျင်ဗဟိုချက်သည်  လဲသတောင်၏ တောင်ဘက်တွင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး အနက် ၁၅.၀ ကီလိုမီတာတွင် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအကြိမ်လှုပ်ခတ်သည့် ပမာဏ ၇.၈ ရှိသသည့် ငလျင်သည် ပထမငလျင်အပြီး သုံးမိနစ်အကြာတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့ကာ ပထမငလျင်၏ မြောက်ဘက် ၁၅၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ဟိုက်ပိုစင်တာ (Hypocenter) သည် အနက် ၁၅.၀ ကီလိုမီတာတွင် ဖြစ်သည်။
အခြားဖြစ်ရပ်များ
စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောတစ်လျှောက်တွင် အခြားငလျင်ကြီးများလည်း ၁၉၄၆ ငလျင်များ၏ ငလျင်ဗဟိုချက်နှင့် နီးကပ်စွာ အကြိမ်များစွာ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
ကောင်မူးလုန်ရွှေဆတ်မင်းစေတီတော်
ကောင်မူးလုန်ရွှေဆတ်မင်းစေတီတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ဖျားဖြစ်သည့် ကချင်ပြည်နယ်၊ ခမ်းတီလုန်ဒေသ (မချမ်းဘောမြို့နယ်မြောက်ဘက်၊ မချမ်းဘောမြို့မှ ၁၂မိုင်၊ ပူတာအိုမြို့၏ အရှေ့ဘက် ဆယ်မိုင်၊ နမ့်ကျို ခေါ် မလိခမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်း)၌ ခံ့ညားထယ်ဝါစွာ ကိန်းဝပ်တော်မူလျက်ရှိသည်။
ချောင်းဦးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ချောင်းဦးရွာ (Chaungu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မုန်တိုင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၂၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးတောစု
ဝါးတောစု
ကိုးကား
ဝါးတောစု
​မှော်သေအိုင်မရွာ၊ ကွင်းသာ
မှော်သေအိုင်မရွာ၊ ကွင်းသာ
ပျားမွတ်ရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
ပျားမွတ်ရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
စည်
စည်
အခေါင်းပါသောသစ်သား သို့မဟုတ် အလားတူပစ္စည်းကို သားရေဖြင့်ပိတ်၍ တင်းအောင်ကြက်ပြီးလျှင်၊ ထိုသားရေမျက်နှာ ပြင်ကို လက်ဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တုတ်တံ၊ လက်ခတ် စသည်တို့ဖြင့်ဖြစ်စေ တီးခတ် အသံမြည်စေသော တူရိယာများမှာ စည်ဖြစ် သည်။ စည်သည် လူတို့ ရှေးဦးစွာပြုလုပ်သုံးစွဲခဲ့သော တူရိယာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးအများအပြားပင် စည်တူရိ ယာကို အမျိုးသားတူရိယာအဖြစ်ဖြင့် သုံးစွဲကြသည်။
သို့ရာတွင် အဘိဓာန်များ၌ တူရိယာငါးမျိုးကို စည်ငါးမျိုးဟု ပြဆိုထားသည်။ အဘိဓာန်နိဿယအရ၊ ထိုစည်ငါးမျိုးမှာ အာတတစည်၊ ဝိတတစည်၊ အာတတ ဝိတတစည်၊ ဃနစည်၊ သုသိရစည်ဟူ၍ဖြစ်၏။ အာတတစည်သည် အိုးစည်၊ စည်ပုတ် အစရှိသည်တို့ကဲ့သို့ တစ်ဘက်ပိတ်စည်ဖြစ်၏။ ဝိတတစည် သည် မုရိုးစည်ကဲ့သို့ နှစ်ဘက်ပိတ်သောစည် ဖြစ်၏။ အာတတ ဝိတတစည်ဆိုသည်ကား ထက်စည်ကဲ့သို့ အလုံးစုံ သားရေပိတ် ၍ ကြက်သောစည်ဖြစ်၏။ ဃနစည်မှာ ခွက်ခွင်း ကြေးနင်းတို့ ကဲ့သို့ တစ်ခဲနက်သော စည်ဖြစ်၍ သုသိရစည်မှာ ပြွေ၊ ခရုသင်း၊ နှဲ တို့ကဲ့သို့ အခေါင်းရှိသောစည် ဖြစ်၏။ အထက်ပါ ငါးမျိုးအနက် အာတတစည်၊ ဝိတတစည်၊ အာတတ ဝိတတ စည်ဟူသော စည်သုံးမျိုးမှာ ယခုခေတ်အခေါ် စည်ဟူသော အသုံးအနှုန်းနှင့် ကိုက်ညီ၏။
ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်ကြီးနှင့် မှန်နန်းရာဇဝင်တို့တွင် လာသော တူရိယာစာရင်း၌ စည်မျိုး ၁၂ ပါးဟု ပြသည်။ ယင်းတို့ကား
ကဗျာ့ဗန္ဓသာရကျမ်းတွင်ကား၊ မြန်မာပြည်ဖြစ် စည် (၁၂) မျိုး၊ နိုင်ငံခြားမှရသော စည်မျိုးစုံ ၁ ဟူ၍ စည် (၁၃) မျိုးပြသည်။
မြန်မာပြည်ဖြစ်စည် ၁၂ မျိုးကား-
စည်တူရိယာမျိုးကို သုံးမျိုးသုံးစား ခွဲခြားနိုင်၏။ လုံးတီးခတ်ရသောစည်၊ တစ်ဖက်တည်းသာ တီးခတ်ရသောစည် ဟူ၍ အမျိုးကွဲပြားသည်။
စည်များကို သားရေကြက်ရာ၌ စည်မျက်နှာပြင် တင်း၍နေရန်၊ သားရေကြိုးဖြင့်လည်းဆွဲကြသည်။ ဝက်အူရစ်ပါသော ချိတ်များဖြင့်လည်း စွဲကြသည်။ ဥရောပတိုက်၌ သုံးသောစည်များသည် အများအားဖြင့် ဝက်အူရစ်နှင့်ဆွဲ၍ အတင်းအလျော့ လုပ်နိုင်သော စည်များဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင်ဖြစ်သော အရှေ့တိုင်းတွင်သုံးသော စည်များမှာ အများအားဖြင့် သားရေကြိုးဖြင့်ဆွဲ၍ ကြက်သော စည်များဖြစ်ကြသည်။
စည်ကို နှဲ၊ ပြွေ၊ စောင်းညှင်း စသည်တို့နှင့် တွဲဖက်၍ လည်းတီးနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် တစ်ခုချင်းလည်း တီးနိုင်သည်။ စည်၏ သဘောမှာ တုန်သံ ဟည်းသံဖြင့် လူတို့၏စိတ်ကို လှုပ်ရှားစေရန်ဖြစ်သည်။ အသံအမျိုးမျိုး၊ တီးခတ်ပုံအမျိုးမျိုးဖြင့် လူ၏ စိတ်ကိုလှုပ်ရှားစေ၏။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ လူအမျိုးမျိုးတို့သည် စစ်ချီတက်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ သုမင်္ဂလာ၊ ဒုမင်္ဂလာကိစ္စများတွင်လည်းကောင်း၊ ကခုန်ပွဲများတွင်လည်းကောင်း၊ မိမိတို့ဓလေ့ ထုံးစံများအရ စည်များကိုတီးခတ်ကြသည်။
စည်ကို တူရိယာအဝိုင်း၌ ထည့်သွင်းအသုံးပြုသောအခါ၊ တယော၊ စောင်း၊ ပြွေ၊ ခရာ စသည်တို့ကဲ့သို့ အဆက်မပြတ် တီးမှုတ်ရသည်မဟုတ်၊ စည်းချက်သဖွယ်သာ တီးခတ်ရသည်။ ခေတ်ဦးနိုင်ငံတို့တွင် စည်တစ်မျိုးတည်းကိုသာ တီးခတ်၍ သီဆိုကခုန်ခြင်းပြုလေ့ရှိသော်လည်း၊ ယခုခေတ်၌ များစွာသော နိုင်ငံတို့ တွင် စည်ကို အခြားတူရိယာများဖြင့် တွဲဖက်၍ အသုံး ပြုလျက်ရှိကြသည်။
မြန်မာတို့တွင် စည်သဘောသက်ရောက်သော သားရေကြက် တူရိယာများရှိသည့်အနက်၊ စည်များကို အကြီးအငယ်ခွဲ၍ အသံ အမျိုးမျိုးညှိကာ အခြားတူရိယာများကဲ့သို့ သီချင်းသံဖြစ်အောင် တီးသော စည်များကို 'ဗုံ' သို့မဟုတ် 'ပတ်'ဟုခေါ်သည်။ တီးကွက်၏ အပိုင်းအခြား သို့မဟုတ် သီချင်း၏ အပိုင်းအခြား သို့မဟုတ် အချိန်၏ အပိုင်းအခြားကို တီးခတ်သော အခြားစည်များလည်း ရှိသေးသည်။ ပုံစံပြရမည်ဆိုသော် အိုးစည်ကို လုံးချင်းတီးသည့်အခါ တီး၍၊ တီးကွက်၏ အပိုင်းအခြားတွင် တီးသည့်အခါလည်း တီးသည်။ ဗုံကြီးကိုကား သီချင်း၏ အပိုင်းအခြားအတွက်သာ တီး၏။
မြန်မာဘုရင်များသည် နန်းသုံးတူရိယာများအဖြစ် စည်များ ကို အသုံးပြုခဲ့၏။ မြန်မာမင်းသုံး စည်များအနက် စည်တော် နှင့် ပဟိုရ်စည်များသည် ပမာဏအားဖြင့် ကြီးသောစည်ကြီးများ ဖြစ်၏။ ပဟိုရ်စည်ကဲ့သို့ စည်ကြီးများကို ယခုခေတ်အချို့ ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် တွေ့ရှိရ၏။ ထိုစည်များသည် ထိပ်ဝ အချင်း ၂ ပေခွဲမှ ၃ ပေအထိရှိတတ်၍ အလျား ၅ပေအထိ ရှိတတ်သည်။ စည်ဗြောကို အလှူဒါနပြုသောအခါ အသုံးများ သည်။ သီချင်းသွားကို နှဲဖြင့်မှုတ်၍ လင်းကွင်းတီးသည်ကို ဗြောနှစ်လုံးသုံးလုံးဖြင့် စည်းချက် လိုက်ပေးရသည်။ ယင်းစည် တီးရာတွင် ပလုတ်တုတ်စည်ကိုလည်းထည့်သွင်းတီးလေ့ရှိ၏။ ကရင်လူမျိုးတို့တွင် ဖားစည်ခေါ် စည်ဝိုင်းတစ်မျိုးရှိ၏။ ယင်းစည်ကို မိုးဦးကျအခါများတွင် ပွဲတော်များ၌ တီးကြ၏။
(ဖားစည်ပွဲ။) ဖားစည်ဟုခေါ်ခြင်းမှာ စည်နှုတ်ခမ်းတွင် ဖားရုပ် ကလေးများရှိ၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု အချို့ကဆိုသည်။ အချို့ ကမူ မိုးခေါ်ရန်တီးခတ်သော စည်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဖားစည် ခေါ်သည်ဟုဆို၏။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူအမျိုးမျိုးတီးသည့် စည်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ယုံကြည်မှု အမျိုးမျိုးရှိကြ၏။ ဤမည်သော စည်ကိုတီးလျှင် စစ်အောင်သည်။ ဤမည်သော စည်ကိုတီးလျှင် မိုးရွာသည် စသည်ဖြင့် အထူးပြုတီးသော စည်များကို ရှေးကထားရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အချို့နိုင်ငံများတွင် ကွယ်ပျောက်ခဲ့ပြီဖြစ်၏။ အချို့နိုင်ငံများတွင်ကား ယနေ့တိုင်ရှိနေသေး၏။
မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
မောင်နု အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှုသည် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မောင်တောမြို့နယ် မောင်နူရွာ ရွာသူရွာသားများဖြစ်သော ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများအား မြန်မာ တပ်မတော် (ကြည်း)က အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သော ဗီဒီယိုဖိုင်အရ အစိုးရနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုထားသော အလုပ်သမားများက မောင်နူရွာ နေရာဒေသများကို ဘူဒိုဇာများဖြင့် ဖြိုခွင်းခဲ့သည့်ကို ရိုက်ကူးထားသော ဗီဒီယိုဖိုင်တွင် ရုပ်အလောင်းများနှင့် အလောင်းထည့်ထားသော အိတ်များကို မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်။
နောက်ခံ
ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရခိုင်ပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းတွင် အဓိကနေထိုင်ကြပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုအရှိဆုံး လူနည်းစုများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခံထားရသူများ ဖြစ်သည်။  မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရိုဟင်ဂျာများကို နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုသည် ၁၉၇၀ ဆယ်စုနှစ်ကတည်းက ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများသည် အစိုးရနှင့် အမျိုးသားရေးဝါဒီ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် များ၏ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုရာ ပစ်မှတ်အနေဖြင့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နိုင်ငံတွင်းရှိ ဘာသာရေးအုပ်စုအမျိုးမျိုးကြား တင်းမာမှုများအပေါ် ယခင်စစ်အစိုးရများက မကြာခဏ အမြတ်ထုတ်လေ့ရှိသည်။ နိုင်ငံတကာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့၏ အဆိုအရ ရိုဟင်ဂျာများသည် လွန်ခဲ့သည့် ၁၉၇၈ ခုနှစ်က  စစ်အာဏာရှင်များလက်ထက်ကတည်းက လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရပြီး ရလဒ်အနေဖြင့် အိမ်နီးချင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ အများအပြားထွက်ပြေးခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံးသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံမှ ရိုဟင်ဂျာများ နေရပ်ပြန်ရေးတွင် အကူအညီပေးခဲ့သော်လည်း ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှု စွပ်စွဲချက်များသည် ယင်းကြိုးပမ်းမှုကို ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် လူမျိုးရေးအဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၂၀၁၅ ခုနှစ်က ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင်  ရိုဟင်ဂျာ ၁၄၀,၀၀၀ ခန့် ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။
သိန်းအုပ်ကျော်မြင့်
ဒေါက်တာသိန်းအုပ်ကျော်မြင့် သည် မြန်မာကလေးအထူးကုဆရာဝန်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် တရားသူကြီးဦးကျော်မြင့်၊ ဒေါ်လှကြည်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၇ ဦးအနက် စတုတ္ထမြောက်သားဖြစ်သည်။ အိုင်စီအက်စ် ဦးတင်ထွဋ်၏ တူလည်းဖြစ်သည်။
မောင်နူ အစုအပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်မှု
သတ်ဖြတ်မှု
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ နံနက် ၁၁:၀၀ နာရီခန့်တွင် တပ်မတော် (ကြည်း) တပ်ရင်း (၅၆၄) မှ တပ်ဖွဲ့ဝင် ဒါဇင်ပေါင်းများစွာသည် မောင်နူရွာသို့ ရောက်ရှိလာပြီး ရိုဟင်ဂျာ ရွာသားများအား ၎င်းတို့၏နေအိမ်များတွင် ပုန်းအောင်းနေရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်မှုမှ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ ၃၇ ဦး၏အဆိုအရ စစ်သားတစ်ဦးက ရွာသားများကို အပြင်ထွက်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ပြီး မည်သူမျှမရှိချိန်တွင် စစ်သားများက နေအိမ်များကို ပစ်ခတ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။  ထို့နောက် စစ်သားများသည် နေအိမ်များသို့ ဝင်ရောက်စီးနင်းကာ အဖိုးတန်ပစ္စည်းများကို ယူငင်ခြင်း၊ အမျိုးသမီးများအား နှိပ်စက်ခြင်း၊ အမျိုးသားနှင့် ယောက်ျားလေးများအား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။  ဖမ်းဆီးခံထားရသော အမျိုးသားအချို့ကို ကွပ်ကဲရေးမှူး၏ အမိန့်ဖြင့် ကွပ်မျက်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။