ဆဘောင်းထယ်ရွာ၊_မတူပီမြို့နယ်
ခိလှုံရွာမှ ဆဘောင်းပီဖြစ်လာခြင်း။
ဘီဟရန်သည်သား မန်တလိန်း(၁)နှင့် ဝါဆိုင်(၁)ကို သားနှစ်ဦးကို ထွန်းကားခဲ့သည်။ မန်တလိန်းသည် တိုင်ကွန်း ရွာသူကြီးများ၊ ဖဘောင်ရွာရှိ တီးရှိန်မျိုးရိုးများနှင့် ပါရာရွာသူကြီးအကြီးအကဲမျိုးဆက် ဖခင်ကြီးဖြစ်သည်။ မန်တလိန်း(၁)၏ ခြံဝင်းထဲသို့ ဝါးခြမ်းပိုက်ဖြင့် ရေသွန်သဖြင့် သူ့အား တီးရှိန်(ရေသွန်သောမျိုးဆက်)ဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဝါဆိုင်(၁)သည် ခိလှုံရွာသူကြီးအကြီးအကဲမျိုးဆက်နှင့် နောက်ဆုံး ဖဘောင်ရွာသူကြီးဖြစ်ခဲ့သော မန်းထန်မျိုဆက်တို့၏ ဖခင်ကြီးဖြစ်သည်။ ဘီဟရန်နှင့် အဖွဲ့များ တေလောင်အရပ်တွင် နေထိုင်နေစဉ် မရာနယ်နှင့်ဇိုဖင်နယ်များတွင် ကျောက်ရောဂါး ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ကျောက်ရောဂါဖြင့် ဝါဆိုင်း(၁)ကို သတ်မည်ဟု ဇိုဖင်နယ် လေတပ်ရွာ နတ်ကတော်(နတ်ပူးအမျိုးသမီး)က နမိတ်ဖတ်ခဲ့သဖြင့် ဝါဆိုင်က သူ့အစ်ကို မန်တလိန်းအား ညီလေးကိုတော့ ကျောက်ရောဂါဖြင့် သေရတော့မည် အစ်ကိုက ဒီကမ်းဘေးကြီးမှ လွတ်မြောက်သောငှာ ရွာခွဲထွက်လိုက်ပါဟု အကြုပြုသဖြင့် မန်းတလိန်သည် ဝူမြူ(Vaohmao) အရပ်ဒေသသို့ ရွာသား(ပြည်သူ)များနှင့် ခွဲထွက်ပြီး ဝါဆိုင်နှင့် ပြည်သူအချို့ တေလောင်အရပ်တွင် ဆက်လက်နေထိုင်သည်။ ။ ဝါဆိုင်(၁)နှင့် အဖွဲ့သည် တေလောင်ရွာမှ လောင်းတလန် (လက်ရှိ ဖန်တလန် မရာလို့ မီးဆာကုန်းတောင်)ရွာတွင် ပြောင်းရွေးပြီး ၎င်းရွာသည် ခူမီးလူမျိုးများ၏ ရှေးရွာဟောင်းနေရာဖြစ်သဖြင့် ခိလှုံ(ရှေးကျသောရွာ)ဟု နာမည်အတည်တကျ ပိုင်ဆိုင်လာခဲ့ကြသည်ဟု ရှေ့လူကြီးများစကားအားဖြင့်သိရှိရသည်။ ဝါဆိုင်(၁)သည် ကျောက်ရောဂါကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင်း အစ်ကို မန်းတလိန်း(၁)က ရွာခွဲစဉ်တွင် ပြည်သူအများအပြားကို ခေါ်သွားသဖြင့် သူပြည်သူများ အင်အားနီးပါးနေသည်ကို ပြည်သူအင်အားဖြည့်ဆည်းနိုင်ရာ အဇွန်(ဇိုတုန်)ဒေသကိုသွားပြီး "ဝါဆိုင် ခိလှုံရွာအား လာရောက်ပူးပေါင်းပါက သူ့ရွာမှာ ရူရင်စကားမရှိစေရပါဘူး" ဆိုလိုသည်မှာ "စားဝမ်းနေရေးအခက်အခဲ၊ အဆင်မပြင်ခြင်းကြောင်းစပါးကျီရှိ စပါးများခိုးယူမိရင်တောင်မှ အရေးမယူဘူးဟု" သွားရောက် ဟောပြောစည်းရိုးရေးသွားလုပ်ခဲ့သဖြင့် အဇွန်(ဇိုတုန်နယ်မှ) ပြည်သူအများအပြားသည် ဝါဆိုင် ခိလှုံရွာကို လာရောက်ပူးပေါင်းလာကြကာ ခိလှုံရွာအင်အားကို ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့သည်။ လောင်းတလန် (လက်ရှိဖန်တလန်ခေါ် မီးဆာကုန်းတောင်)တွင် ခိလှုံရွာသားများနှင့် ဝါဆိုင်(၁)တို့နေထိုင်စဉ် ဆီးဇိုးပင်မရွာမှာ လိုင်းထန်နိုရိန် မျိုးဆက်မှ ဇထန်သေဆုံးမှုကြောင်း ထန်တလန်မှ ကလဲစားချေလာသဖြင့် ဝါဆိုင်(၁)သည်လည်း ဇထန်သေဆုံးမှုမှာပါဝင် ပတ်သက်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံခဲ့သဖြင့် ခိလှုံရွာကိုလည်း ထန်တလန်က တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး ပြည်သူအများအပြားသေဆုံးခဲ့ရသည်ဟု မရာသမိုင်းကို ရေးသားသူ ဦးဟွန်ကိုက ဖော်ပြရေးသားခဲ့သည်။ ဦးဟွန်ကိုက ခီးပီးလူရွာမှာ ထန်တလန်က လာရောက်တိုက်ခိုက်သည်ဟု ဖော်ပြသော်လည်း ဦးလီတုံ(၁၉၁၈-၂၀၂၂)က လောင်းတလန်(မီးဆာကုန်းတောင်)နေရာဖြစ်ပြီး သေဆုံးခဲ့သော ရွာသားများသွေးသည် လကွာချောင်း(Lakaevah) သို့ သွေးချောင်းဆင်းသကဲ့သို့ဖြစ်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ ထန်တလန်က တိုက်ခိုက်လားပြီးနောက် ခီးပီးလူ(လက်ရှိခွန်ပီးလူရွာ)အရပ်ဒေသတွင်လည်းကောင်း၊ ဗန်းတလေး(၁)သား ဝါဆိုင်(၂) ခေတ်တွင် လကွာချောင်းဝအနီး ဘီးနိုလွင်ပြင်တွင်လည်းကောင်း ခိလှုံရွာနာမည်ဖြင့် နေထိုင်လာခဲ့သည်။ လကွာချောင်းဝ ဘီးနို(ကုလာတန်) ချောင်းဝတွင် နေထိုင်နေစဉ် တောင်ယာမှာ အလုပ်လုပ်နေသော ခိလှူံရွာသား သုံးဦးကို ထန်အောင် (Tha-au)ရွာသားများက သတ်ဖြတ်ခဲ့သဖြင့် ခိလှုံရွာသားများသည် ကုလာတန်(ဘီးနို)ကို ကူးလာကာ ဝါဆိုင်(၂) ကွယ်လွန်ပြီး ဘီဟရန်(၃) အရွယ်ရောင်ခါစ ၁၈၇၅ ခုနှစ် ဝန်ကျင်တွင် အိမ်ခြေ(၄၀) ဝန်းကျင်ဖြင့် ဖဘောင်အတူရွာကို ပူးပေါင်းလိုက်ကြသည်။ ထိုအချိန် ဖဘောင်အတူရွာသည် အိမ်ခြေ (၂၀၀)ကျော်ရှိနေပြီးဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ဖဘောင်အတူရွာ သူကြီးအကြီးအကဲသည် ဘီးဟရီး ဝါဆိုင်(၂)အစ်ကို ဝါးတလိန်း(၁)သားဖြစ်သဖြင့် ဖဘောင်အတူရွာသူကြီးအကြီးအကဲသည် ဘီဟရန်(၃) ဦးလေးအရင်းဖြစ်သည်။ ဘီးဟရီးကဘဲ ဘီဟရန်(၃) အမျိုးသမီး တဲလ်တား၊ ထန်တလန်သူ တင်တောင်းပေးပြီး အိမ်ထောင်ချပေးခဲ့သည်။ တိုင်ကွန်ရွာသူကြီးအကြီးအကဲ ဇကဲအမျိုးသမီး ဟားခါးသူကြီးအကြီးအကဲ သမီးဖြစ်သူ နောင်းဇိန်၏ သူမဖြစ်သည်။ ဘီဟရန်(၃) အမျိုးသမီးသည် တဲလ်တားသည် အတူရွာတွင် မနေပဲ သူ့၏အဒေါ်ဖြစ်သူ တိုင်ကွန်းအကြီးအကဲ ဇကဲအမျိုးသမီး နောင်ဇိန်ရှိရာ တိုင်ကွန်း ရွာမန်း၌ နေနေသဖြင့် ဖဘောင်ရွားသားနှင့် ခိလှုံရွာသားများသည် ဇကဲအမျိုးသမီးကို ညချိန်၌ ထမ်းစင်ဖြင့် သွားထမ်းပြီး အတူရွာကို ခေါ်လာခဲ့သဖြင့် ဇကဲ၊ ဟွန်ကိုနှင့် ရွာသားအိမ်ခြေ ၂၀ ခန့်သည် ၁၈၈၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် အာတူရွာကို ပြောင်းရွေးလာခဲ့ကြပြီး အတူရွာတွင် အတူရွာမရပါကွက် (ဖဘောင်းရွာသားများ)၊ အာတူခိလှုံရပ်ကွက်၊ အာတူတိုင်ကွန်းရပ်ကွက်များဟူ၍ ရပ်ကွက်သုံးခုဖြင့် မိမိတို့အကြီးအကဲ သီးသန့်အခွန်တော်များပေးဆောင်၍ ဖဘောင်ရွာနာမည်ဖြင့် အာတူရွာတွင် ၁၈၉၈ခုနှစ်အထိ အတူတကွ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။