cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မြို့ပြနိုင်ငံ
အီတလီ
right|thumb| 1494 ခုနှစ်တွင် Lodi ၏ငြိမ်းချမ်းရေး ပြီးနောက်အီတလီ အီတလီ မြောက်ပိုင်း နှင့် အလယ်ပိုင်းတွင် အလယ်ခေတ်နှင့် လက်ရာမြောက်သည့်ကာလများအတွင်း၊ ဆက်စပ်မြေပမာဏအမျိုးမျိုးဖြင့် မြို့ပြနိုင်ငံများသည် စံပြပုံစံဖြစ်လာသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှအချို့သည် အတိအကျလွတ်လပ်သောပြည်နယ်များဖြစ်လင့် ဒီဖက်တို သန့်ရှင်းသောရောမအင်ပါယာ ၏တရားဝင်အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ၁၁ ရာစုမှ ၁၅ ရာစုအထိ အီတလီနိုင်ငံများ၏ ခေတ်သည် ထူးထူးခြားခြား စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု၊ ကုန်သွယ်မှု၊ ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားသည့် အရင်းရှင်စနစ်တို့နှင့်အတူ မြို့ပြချဲ့ထွင်မှု တိုးမြင့်လာကာ မြေထဲပင်လယ်ကမ္ဘာနှင့် ဥရောပတစ်ခွင်တွင် ထူးထူးခြားခြား ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုနှင့်အတူ ထူးခြားသော လက္ခဏာရပ်ဖြစ်သည်။ တစ်ခုလုံး။ ထိုအချိန်တွင် အီတလီမြို့ပြနိုင်ငံအများစုကို Signoria သို့မဟုတ် House of Gonzaga နှင့် House of Sforza ကဲ့သို့သော မင်းဆက်တစ်ခုမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
အီတလီမြို့ပြနိုင်ငံများ၏ အခြားဥပမာမှာ အင်အားကြီး ရေကြောင်းဆိုင်ရာ သမ္မတနိုင်ငံ များဖြစ်ကြသည်- ဗင်းနစ် သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဂျီနိုအာ သမ္မတနိုင်ငံ၊ အမာလ်ဖီ သမ္မတနိုင်ငံ၊ ပီဆာ သမ္မတနိုင်ငံ၊ အန်ကိုနာသမ္မတနိုင်ငံ နှင့် ဂေတာဒုချိုင်း တို့ဖြစ်သည်။
မိုနာကို
မိုနာကို ပဒေသရာဇ်နိုင်ငံတော်သည် ပြင်သစ်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသော လွတ်လပ်သော မြို့ပြနိုင်ငံဖြစ်သည်။ Monaco-Ville (ရှေးဟောင်းခံတပ်မြို့) နှင့် မိုနာကို လူသိများသောဒေသ မွန်တီကာလိုမြို့တို့သည် ၁၉၁၇ ခုနှစ်အထိ သီးခြားမြူနီစီပယ် ( ကွန်မြူနတီများ ) သုံးခုဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းတို့သည် စဉ်ဆက်မပြတ်မြို့ပြဇုန်၏ခရိုင်များဖြစ်သည်။ မိုနာကို၏ကျောင်းအုပ်ကြီးနှင့် မိုနာကိုမြို့ (တစ်ခုစီတွင် သီးခြားအာဏာများရှိသည်) တူညီသောနယ်မြေကို အုပ်ချုပ်သည်။ ၎င်းတို့သည် သေးငယ်သော စစ်တပ်ကို ထိန်းသိမ်းထားသော်လည်း ရန်လိုသောအာဏာကို ရင်ဆိုင်ရာတွင် ပြင်သစ်အား ကာကွယ်ရေးအတွက် အားကိုးနေရဆဲဖြစ်သည်။
စင်္ကာပူ
စင်ကာပူသည် မလေးရှားနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသော အရှေ့တောင်အာရှရှိ ကျွန်းစုမြို့ပြနိုင်ငံဖြစ်သည်။ 728.3 km2 အတွင်း လူပေါင်း 5.6 သန်းခန့် နေထိုင်ပြီး အလုပ်လုပ်ပါသည်။ ၊ စင်ကာပူသည် မိုနာကိုပြီးလျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယလူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။ စင်္ ကာပူသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ဖယ်ဒရေးရှင်းမှ နှင်ထုတ်ခြင်း မခံရမီ နှစ်နှစ်တာကာလအတွင်း လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံ ၊ မြို့ပြနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ Economist က နိုင်ငံကို "ကမ္ဘာ့တစ်ခုတည်းသော အပြည့်အဝလည်ပတ်နိုင်သော မြို့ပြနိုင်ငံ" အဖြစ် ရည်ညွှန်းသည်။ အထူးသဖြင့်၊ ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် ငွေကြေး ၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ လေဆိပ်ကြီးတစ်ခု၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလုပ်အများဆုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ရေကြောင်းဆိပ်ကမ်း များထဲမှ တစ်ခု၊ နိုင်ငံ၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ဒေသတွင်းရန်လာသူများမှ ကာကွယ်ရန် နိုင်ငံ၏အချုပ်အခြာအာဏာကို ကာကွယ်ရန် အပြည့်အ၀ပါဝင် သည့် တပ်ဖွဲ့များ ရှိသည်။
ဗာတီကန်မြို့
ဘုရင်၏အခွင့်အာဏာကို ထိရောက်စွာ အသိအမှတ်ပြုခြင်းမရှိဘဲ ခရီးမသွားနိုင်သောကြောင့် Pius IX နှင့် သူ၏ဆက်ခံသူတိုင်းက " Vatican in the Prisoner " ဟု ဆိုကာ 0.44 km2 မှ မထွက်ခွာနိုင်ခဲ့ပါ။  ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးထီးနန်းတက်ပြီးသည်နှင့်
အီတလီအာဏာရှင် ဗင်နီတို မူဆိုလီနီမှ ဘုရင် Victor Emmanuel III နှင့် Pope Pius XI တို့ကြား ညှိနှိုင်းခဲ့သော Lateran Treaties မှ 1929 ခုနှစ်တွင် သောင်မတင်ဖြစ်မှု ကို ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ ဤသဘောတူညီချက်အရ ဗာတီကန်ကို လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးက ၎င်း၏ခေါင်းဆောင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ဗာတီကန်စီးတီးပြည်နယ်တွင် ၎င်း၏ နိုင်ငံသား ၊ သံတမန်အဖွဲ့ ၊ အလံ နှင့် စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၀၀၀ အောက် (အများစုသော ဓမ္မဆရာများ) ဖြင့် ၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသေးငယ်ဆုံးသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေး ပထဝီဝင် ကဏ္ဍ:မြို့ပြနိုင်ငံများ
ပွဲသာရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ပွဲသာရွာ (Pwethar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ပြလို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြလို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၀၇ ဦး၊ မ ၄၀၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမာ၊ ဒေါ် (လူထု)
လူထုဒေါ်အမာသည် မြန်မာလူမျိုး အမျိုးသမီး စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အဖ ဦးထင်၊ အမိ ဒေါ်စုတို့က ၁၉၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၊ ဂုန္တန်ရပ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၁၂ ယောက်အနက် စတုတ္ထသမီးဖြစ်သည်။
ဒေါ်အမာ (လူထု ဒေါ်အမာ) (၁၉၁၅ - ၂ဝဝ၈)
၂ဝဝ၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့ မြန်မာ စံတော်ချိန် မနက် ၈ နာရီ ၃၇ မိနစ် ခန့်တွင် မန္တလေးမြို့ ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီးရဲ့ နှလုံးရောဂါ အထူး ကုသဆောင်မှာ ကွယ်လွန်ခဲ့သော မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှု၊ မြန်မာပြည် ငြိမ်းချမ်းရေး လှုပ်ရှားမှု၊ မြန်မာ့ စာပေ စာနယ်ဇင်း လောကရဲ့ မီးရှူးတန်ဆောင်၊ အဖိနှိပ်ခံ ပြည်သူတို့ ဘက်က အစဉ်အမြဲ ရပ်တည်ခဲ့တဲ့ နေတစင်း၊ လတစင်း ဖြစ်သူ လူထု ချစ်တဲ့ လူထု မိခင် လူထု ဒေါ်အမာ (အသက် ၉၃ နှစ်)၊ အစား ထိုးစရာလည်း မရှိသလို၊ အစားထိုး လို့လည်း မရတဲ့ မဟာမှိုင်းရဲ့ အမွေခံ သမီး အမေမာ ဒါမဟုတ် လူထုချစ်တဲ့ လူထုရဲ့ မိခင် သတင်းစာ၊ စာရေးဆရာမကြီး လူထု ဒေါ်အမာရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
နဒီ မြန်မာ ဦးအောင်ခိုင်၊ ဒေါ်ညိုမီ မိသားစုမှ နာရေးယာဉ် တစီး လှူဒါန်းပြီး၊ တောင်စလင်း ဆရာတော် ဦးတိက္ခက ကျောင်းဝင်း အတွင်း ပေ နှစ်ရာ ပတ်လည် မြေကွက်ကို အသုံးပြုခွင့် ပေးသဖြင့် ၁၉၉၈ မေ ၇ ရက်နေ့မှာ ဗြဟ္မစိုရ် လူမှု ကူညီရေး အသင်းကို မန္တလေးတွင် စတင် ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ ၎င်းအသင်းတွင် နာယက အဖြစ် တာဝန် ယူသည်။ နာရေး ကူညီမှု အပိုင်းမှာ အသားကျ လာသည့် အခါ ကျန်းမာရေး ကူညီမှု များကို ၂ဝဝဝ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့မှ စပြီး ကူညီ ပေးခဲ့သည်။
ထင်ရှားသော စာအုပ်များမှာ မြန်မာပြည်တွင် စစ်ဆေး ခဲ့သော အမှုအခင်းများ (၁၉၃၈)၊ စန္ဒမာလာ (၁၉၄ဝ)၊ ပြည်သူ ချစ်သော အနုပညာသည်များ (၁၉၆၄)၊ ဘဝချင်း မတူသည့် တရုတ်ပြည် (၁၉၆၆)၊ အောင်ဗလ ဖိုးစိန် စိန်ကတုံး (၁၉၆၇)၊ ရွှေရိုး ဦးဘကလေး (၁၉၆၉)၊ ရွှေမန်း တင်မောင် (၁၉၇ဝ)၊ အငြိမ့် (၁၉၇၃)၊ ရွှေဒေါင်းတောင် ဆောင်းပါးများ (၁၉၇၅)၊ ဆရာကြီး သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်း (၁၉၇၆)၊ အာဖရိက ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၈၉)၊ မန္တလေးသူ မန္တလေးသားများ (၁၉၉၁)၊ ထိုင်း ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၉၂)၊ ထိုင်း ဝတ္ထုတိုများ (၂) (၁၉၉၃)၊ ရတနာပုံ မန္တလေး ကျွန်မတို့ မန္တလေး (၁၉၉၃)၊ သာသနာ့ တန်ဆောင် ဆရာတော်ကြီးများ (၁၉၉၄)၊ ကျွန်မတို့ ငယ်ငယ်က (၁၉၉၄)၊ အမေ့ ရှေးစကား (၁၉၉၇) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား စာအုပ် စာရင်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဟောင်းများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရေလဲအောက်စု ( ရေလဲ)ရွာ၊ ရေပေါ်ရေလဲ
ရေလဲအောက်စု ( ရေလဲ)ရွာ၊ ရေပေါ်ရေလဲ
မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ
GMS (Greater Mekong Subregion)
G M S ဆိုသည်မှာ The Greater Mekong Sub-region မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲ၏ အတိုကောက်စာလုံးဖြစ်သည်။ မဟာမဲခေါင်ဒေသခွဲဆိုသည်မှာ မဲခေါင်မြစ်ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ နိုင်ငံ(၆)နိုင်ငံကို စုစည်းတည်ထောင်ထားသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။
G M S အဖွဲ့တွင်ပါဝင်သောနိုင်ငံများမှာ -
G M S ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် ရည်ရွယ်ချက်
G M S အဖွဲ့ ကို ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ မနီလာမြို့အခြေစိုက် ADB (အာရှဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်) ၏အကူအညီဖြင့် ၁၉၉၂ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ G M S အဖွဲ့ အားအောက်ပါရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကုန်သွယ်မှုလျှင်မြန်ချောမွေ့စေရေး လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုအခြေအနေ
၁၉၉၄ခုနှစ်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟနွိုင်းမြို့၌ ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် GMS ဝန်ကြီးအဆင့် ညီလာခံတွင် ကုန်သွယ်မှုလျင်မြန်ချောမွေ့ရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းအဖွဲ့ ( Trade Facilitation Working Group) ဖွဲ့စည်းရန်စတင်ဆွေးနွေးခဲ့ပြီး TFWG ဖွဲ့စည်းရေး ကြိုတင်ပြင်ဆင်သည့် အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲတစ်ရပ်ကို ၁၉၉၄ခုနှစ်တွင် ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံ မနီလာမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအနေဖြင့် စီးပွားရေးနှင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တက်ရောက်ခဲ့ပါသည်။
TFWG - မှဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းအစီအစဉ်များ
TFWG အနေဖြင့် ဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်းအစီအစဉ်များမှာ -
ပြင်ခေါင်ရွာ၊ ဘဒနာ
ပြင်ခေါင်ရွာ၊ ဘဒနာ
ပေါက်ပင် (တောင်)
ပေါက်ပင် (တောင်)
သင်းဝင်
သင်းဝင် (Thinwin) ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ Millettia pendula ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
စကင်ဒီနေးဗီးယားကျွန်းဆွယ်
စကင်ဒီနေးဗီးယားကျွန်းဆွယ် ( Skandinaviska halvön  ; Den skandinaviske halvøy   ( Bokmål ) သို့မဟုတ် Nynorsk; Skandinavian niemimaa   )သည် ဥရောပမြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော ကျွန်းဆွယ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် ဆွီဒင် ၊ နော်ဝေနှင့် ဖင်လန်၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမြေများ ပါဝင်သည်။
ကျွန်းဆွယ်၏အမည်ကို စကင်ဒီနေးဗီးယား၊ ဒိန်းမတ် ၊ နော်ဝေနှင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေဟူသော ဝေါဟာရမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုယဉ်ကျေးမှုအမည်သည် ဒိန်းမတ်၏ဘိုးဘေးအိမ်ဖြစ်သည့် ဒိန်းမတ် နိုင်ငံ၏ ရာစုနှစ်များစွာကြာညောင်းခဲ့သော ကျွန်းဆွယ်၏တောင်ဘက်စွန်းရှိ Scania ဟူသောအမည်မှ ဆင်းသက်လာပြီး ယခုအခါ ဆွီဒင်၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စကင်ဒီနေးဗီးယား
ဇီးဇာမျှင် (မြောက်)ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ဇီးဇာမျှင် (မြောက်)ရွာ (Zeezarhmyin(North))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ဇီးဇမျှင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၃၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးဇမျှင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၃ ဦး၊ မ ၉၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဆောင်ရွာ၊ ကညင်ငူ
ကျောက်ဆောင်ရွာ၊ ကညင်ငူ
ခန္တီးကြီးရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ခန္တီးကြီးရွာ (Khantigyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ခန္တီးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခန္တီးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၁ ဦး၊ မ ၇၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုလော့စီယမ်
ကိုလော့စီယမ် (Colosseum သို့မဟုတ် Coliseum;  ) သည် မူလအခေါ်အားဖြင့် ဖလေဗီယမ် အမိုးပွင့်ဇာတ်ရုံ (Flavian Amphitheatre; Amphitheatrum Flavium; Anfiteatro Flavio )သည် ဘဲဥပုံသဏ္ဌန်ဆောက်လုပ်ထားသော အမိုးပွင့်ဇာတ်ရုံဖြစ်ပြီး အီတလီနိုင်ငံ ရောမမြို့၏ အလည်တွင် တည်ရှိသည်။ ရောမအင်ပိုင်ယာခေတ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သော အဆောက်အဦးများတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုအဆောက်အဦးသည် ရောမဗိသုကာပညာနှင့် ရောမအင်ဂျင်နီယာပညာ၏ အခမ်းနားအကြီးကျယ်ဆုံးသော ပြယုဂ်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
ဂျာရန်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ဂျာရန်ရွာ(Jarran)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ဂျာရန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂျာရန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀ ဦး၊ မ ၈၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၅၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖါရုံရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ဖာရုံရွာ (Hparyon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ နောင်ကလူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၇၀၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ကလူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၆ ဦး၊ မ ၁၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုင်ဒြာကောင်
ရေချိုကန်များတွင် ဟိုင်ဒြာကောင်များကို တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ဆဲလ်မြောက်မြားစွာရှိသော တိရစ္ဆာန်များအနက် ဟိုင်ဒြာကောင်သည် အရှင်းဆုံး တိရစ္ဆာန်တစ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။ အပ်ချုပ်စက်တွင် အသုံးပြုလေ့ရှိကြသော ချည်များတွင် ချည်လုံးကြီးကြီး အရွယ်ရှိသော ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည် ရှိပြီးလျှင် တစ်လက်မ၏ လေးပုံတစ်ပုံနှင့် လက်မဝက်ခန့်ကြားအထိ ရှည်လေသည်။ ခန္ဓာကိုယ်၏ တစ်ဘက်စွန်းတွင် တုတ်များ၊ ကျောက်ခဲများနှင့် သစ်ရွက်များတွင် တွယ်ကပ်၍ နေနိုင်သော ခြေထောက်ရှိပြီးလျှင် အခြားတဘက်တွင် စမ်းလက်ဖမ်းလက်ခေါ် အမွေးကလေးများ ရှိသည်။ ထိုစမ်းလက်ဖမ်းလက်များသည် အရေအတွက်အားဖြင့် ငါးခုနှင့် ၁၂ ခုကြားတွင် ရှိလေသည်။
မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ဟိုင်ဒြာကောင်ကို ကြည့်လျှင် ဟိုင်ဒြာကောင်သည် ယင်း၏ပုံသဏ္ဌာန်ကို အမြဲတစေ ပြောင်းလဲစေသည်ကို တွေ့ရလေသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဟိုင်ဒြာကောင်သည် ယင်း၏ စမ်းလက်ဖမ်းလက်များကို ဆန့်ထုတ်လိုက်သဖြင့် ချည်မျှင်သေးကလေးများနှင့်တူသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင်မူ ယင်း၏ စမ်းလက် ဖမ်းလက်များကို ဆွဲယူထားသဖြင့် ဟိုင်ဒြာကောင်သည် ဥကလေးတစ်လုံးနှင်တူပြီးလျှင် အစွန်းတွင် အဖုကလေးများကို တွေ့ရသည်။ ဟိုင်ဒြာကောင်သည် ယင်း၏ ခြေထောက်ကို ကျုံ့ယူခြင်းဖြင့် တစ်ဖြည်းဖြည်း ရွေ့နိုင်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင်မူ ရေ၏မျက်နှာပြင်တွင် တီကောင်မျိုး ရွေ့ရှားသကဲ့သို့ ရွေ့ရှား၍ သွားသည်။
ဟိုင်ဒြာကောင်သည် ရေသတ္တဝါကလေးများကို မှီဝဲ စားသောက်ကာ နေထိုင်လေသည်။ ဟိုင်ဒြာကောင်၏ စမ်းလက်ဖမ်းလက်များ၌ အဆိပ်ဆဲလ်ကလေးများရှိရာ ထို ဆဲလ်ကလေးများတွင် မျှားထစ်ကလေးများနှင့် အဆိပ်မျှင်ကလေးများရှိသည်။ ထိုအဆိပ်မျှင်ကလေးများကို မှိန်းများအား ပစ်လွှတ်သကဲ့သို့ ရေသတ္တဝါ ကလေးများကို အဆိပ်မွှန်၍ မေ့သွားစေသည်။ ထိုသို့ မေ့သွားသောရေသတ္တဝါကလေးများကို စမ်းလက် ဖမ်းလက်များဖြင့် ပါးစပ်အတွင်းသို့ သယ်ဆောင်ယူလေသည်။
ဇောတိရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ဇောတိရွာ (Zawti)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ တုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၅၂ ဦး၊ မ ၁၉၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ဟိုင်ဒြာကောင်
ဂရိလူမျိုးတို့၏ ကိုးကွယ်မှုဗေဒအရဆိုလျှင် ဟိုင်ဒြာကောင်သည် ဦးခေါင်းခုနစ်လုံးရှိသော အလွန်ကြီးမားသည့် သတ္တဝါကြီးဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ဦးခေါင်းတစ်လုံးကို ဖြတ်လိုက်လျှင် ထိုနေရာ၌ ချက်ချင်း ဦးခေါင်း နှစ်လုံး ပေါ်လာလေသည်။ ယင်း၏ အလယ်ဦးခေါင်းသည် မသေနိုင်ချေ။ ဟားကျူးလီးသည် အိုင်အိုလော၏ အကူအညီဖြင့် ထိုသတ္တဝါကြီးကို သတ်ပစ်လေသည်။ ဟားကျူးလီးက ဦးခေါင်းတစ်လုံးကို ဖြတ်လိုက်တိုင်းတွင် အိုင်အိုလောက လည်ပင်းကို မီးနှင့်ရှို့လိုက်လေသည်။ ယင်းတို့ နှစ်ဦးသည် မသေနိုင်သော ဦးခေါင်းကို ကျောက်တုံးတလုံးအောက်တွင် မြုပ်နှံလိုက်ကြလေသည်။
ဇောတိရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရုံးငူရွာ၊ ရေပေါ်ရေလဲ
ရုံးငူရွာ၊ ရေပေါ်ရေလဲ
ငပင်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ငပင်ရွာ(Ngapin)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ မရှိန်းလှော် (အမ်တာ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မရှိန်းလှော် (အမ်တာ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၈ ဦး၊ မ ၅၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျဉ်းမချောင်းရွာ၊ ဇရပ်လှ
ပျဉ်းမချောင်းရွာ၊ ဇရပ်လှ
ပေါက်ပင် (မြောက်)
ပေါက်ပင် (မြောက်)
ဇီးကုန်းရွာ၊ ကညင်ငူ
ဇီးကုန်းရွာ၊ ကညင်ငူ
သရက်ပင်ကုလားရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
သရက်ပင်ကုလားရွာ (Thayetpinkular)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ မြင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၅၉ ဦး၊ မ ၂၅၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စပါတာ
စပါတာမြို့ပြနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီ
ရှေးဟောင်းဂရိနိုင်ငံ၏ အစောပိုင်းကာလတွင် မြို့ပြနိုင်ငံငယ်လေးများသည် နိုင်ငံရေး လွတ်လပ်မှုအားနည်းသေးသည်ဟုဆိုရမည်။ မြို့ပြနိုင်ငံအုပ်ချုပ်သူများကို Poleis ဟုခေါ်ကြပြီး လူနည်းစုကိုယ်စားပြုသည့် အုပ်ချုပ်သူများ လည်းဖြစ်ကြသည်။ ဂရိခေတ်အုပ်ချုပ်ရေးအဆင့်အတန်းတွင် ဒီမိုကရေစီသဘောတရား အထွန်းကားဆုံး မြို့ပြနိုင်ငံ နှစ်ခုမှာ အေသင် (Athens) နှင့် စပါတာ(Sparta) မြို့ပြနိုင်ငံများဖြစ်သည်။ စပါတာတို့သည် ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှုကို ငြင်းပယ်ကြသည့်အပြင် လူတန်းစားလည်းခွဲခြားကြသဖြင့် ထူဆန်းသည့် လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဟုဆိုနိုင်သည်။ စပါတန်အစိုးရသည် နိုင်ငံရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့ကို လေးမျိုးခွဲခြားထားသည်။
ပထမ အမျိုးအစားမှာ ဘုရင်အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ဘုရင်အဖွဲ့တွင် ဘုရင်နှစ်ပါး ပါဝင်ရသည်။ စပါတာဘုရင်နှင့် ဂျီရွန်တီ (Gerontes) ဟုခေါ်သည့် အသက်အရွယ်ကြီးသူများကို ကိုယ်စားပြုရသည့်ဘုရင် (Gerousia) တိုဖြစ်သည်။ တတိယတစ်မျိုးမှာ ဘုရင်ကိုကြီးကြပ်ရသည့် (Ephors) ဖြစ်ပြီး၊ စတုတ္ထတစ်မျိုးမှာ စပါတန်ညီလာခံတက်ရောက်ခွင့်ရသူ များ (Apella) တို့ဖြစ်သည်။ ဘုရင်နှစ်ပါးသည် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ရသူများဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ့်နေရာနှင့်ကိုယ် သီးခြားရပ်တည်ကာ အုပ်စိုးမှုကို ညီညွတ်စွာပြုလုပ်ကြရသည်။ သို့သော် ဘုရင်နှစ်ပါးဖြစ်နေသဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ထိရောက်မှုမရှိဘဲ အားနည်းမှု ကတော့ ရှိနေသည်။ ဘုရင်တို့က တရားစီရင်ရေးကို Gerousia တို့ပါမှ စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ Gerousia အဖွဲ့ဝင်များသည် အသက် ၆၀ ကျော် အရွယ်မှရွေးကောက်ခံပိုင်ခွင့်ရှိကြသည်။ သို့သော်လက်တွေ့တွင်မူ ချမ်းသာသူများ၊ သူကောင်း မျိုးနွယ်ဝင်များ ထဲမှသာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ကြသည်ကများသည်။ Gerousia တို့သည် အမှုများတွင် ရှေးဦး ကြားနာမှုများကိုပြုကြရသည်။
Apella များသည် ဒီမိုကရေစီနည်းအကျဆုံး ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများဖြစ်သည်။ အသက် ၃၀ ကျော်မှ ညီလာခံတက်ရောက်ခွင့်အတွက် ရွေးချယ်ခံရပြီး Apella သို့မဟုတ် Ephors များဖြစ်ခွင့်ရှိသည်။ သူတို့သည် ညီလာခံ တွင် Gerousia တို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ငြင်းပယ်ပိုင်ခွင့်ရှိသူများဖြစ်သည်။ Ephors တို့ကို စပါတန်ညီလာခံမှ ဘုရင့်ကို ကြီးကြပ်အကြံဉာဏ်ပေးနိုင်စွမ်းရှိမည့် Apella တို့ထဲမှ ၅ ဦးကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အောက်ခြေလူတန်းစားသည်လည်း ဘုရင့်အကြံပေးဖြစ်နိုင်ခွင့်ကို စပါတန်လူ့ဘောင်တွင် တွေ့ရှိရ သည်။ မျိုးနွယ်ကြောင့်မဟုတ်ဘဲ အောက်ခြေမှတက်လာသည့် နိုင်ငံသားများက ဘုရင့်ကို အကြံပေးနိုင်ရုံမျှမက ဘုရင်ကို မကြိုက်လျှင် ဖြုတ်ချခွင့်ရှိခြင်းသည် စပါတန်ခေတ်အုပ်ချုပ်ရေး၏ ထူးခြားချက်ဟုဆိုနိုင်သည်။
စပါတန်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို တီထွင်သူမှာ ထင်ရှားသည့် ဥပဒေပြုသူ Lycurgus ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၇ ရာစုအလယ် လောက်တွင် စပါတာ၌ ကျေးကျွန်တို့၏ တော်လှန်ရေးတစ်ရပ်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူက ကျေးကျွန်များနှင့်ပူးပေါင်းပြီး စပါတာပြန်လည်ပြုပြင်ရေးစနစ်များကို ရေးဆွဲချမှတ်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ နောက်ထပ် ကျေးကျွန်တို့၏ တော်လှန်ရေးတစ်ရပ် ထပ်မံမပေါ်ပေါက်စေရန်အတွက် Lycurgus သည် အဆင့်မြင့် စစ်တပ်နှင့် စစ်မှုထမ်းအဖွဲ့အစည်း တစ်ခုကို ထူထောင်ကာ ဂရိ မြို့ပြနိုင်ငံများတွင် စပါတာကို အင်အားအတောင့်တင်းဆုံးနိုင်ငံကြီးတစ်နိုင်ငံဖြစ်စေရန် ပြုပြင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ Lycurgus ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုသည် စပါတာကို အားသာချက် သုံးချက်ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
Lycurgus ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ဥပဒေအဖြစ် ရေးသားမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို Great Rhetra ဟုခေါ်သည်။ ကမ္ဘာ့ပထမဦးဆုံး ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေဟူ၍လည်းဆိုနိုင်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် စပါတာတို့သည် စစ်ရေးတွင် စူပါပါဝါအနေအထားသို့ရောက်လာခဲ့သည်။ ဂရိနိုင်ငံတော်ကြီး တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးနှင့် နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုတို့အတွက် စံပြုလောက်သည့် ဥပဒေနှင့် ခိုင်မာတောင့်တင်းသည့် စစ်တပ်အင်အားကို စပါတာတို့ ပိုင်ဆိုင်သွားနိုင်ခဲ့ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ စပါတန်တို့က သူတို့ကိုသူတို့ သာတူညီမျှ လူနေမှုဘဝကိုစတင်ထူထောင် နိုင်ခဲ့သူများအဖြစ် ဂုဏ်ယူဝံ့ကြွားခဲ့ကြသည်။ စပါတာတို့ လူနေမှုမြင့်မားရခြင်းသည် ပညာရေးကြောင့်လည်းဖြစ်သည်။ စပါတာပညာရေးစနစ် (agoge) သည်စပါနိုင်ငံအတွင်းရှိ ဆင်းရဲ ချမ်းသာ မည်သည့်အဆင့်အတန်းရှိသည်ဖြစ်စေ တန်းတူညီမျှ ပညာသင်ကြားခွင့်ရကြခြင်းကြောင့် စိတ်ဓာတ်ရေးရာအရလည်း အတော်လေးမြင့်မားသူများဖြစ်ကြောင်း ဆိုနိုင်သည်။
စပါတန်တို့သည် ခေတ်ပြိုင် သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် ဟီရိုဒိုးတပ်စ်နှင့် ဇီနိုဖုန်းမှသည် အတွေးအခေါ်ပညာ ရှင်များဖြစ်သည့် ပလေတိုနှင့် အရစ္စတိုတယ်တို့အထိ လေးစားကြည်ညိုတန်ဖိုးထားခဲ့ကြသည်။ စပါတန်အမျိုးသမီးများသည် အခြားအမျိုးသမီးများနှင့်မတူ အမွေဆက်ခံပိုင်ခွင့်ရှိခြင်း၊ မိမိကြိုက်နှစ်သက်သူနှင့် လက်ထပ်ခွင့်ရှိခြင်း၊ လွတ်လပ်စွာ ပညာသင်ကြားပိုင်ခွင့်ရှိခြင်းတို့သည် ထိုခေတ်အမျိုးသမီးတို့၏ဘဝတွင် ထူးခြားချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ စပါတန် လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းသည် ပြည်သူကို ဘုရင်၏စိုးမိုးချုပ်ကိုင်မှုကြောင့် ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်အားငယ်နေရမည့် စိတ်တွေကိုပယ်စေပြီး ဘုရင်ကိုမကြိုက်လျှင် ဖြုတ်ချခွင့်၊ ပြည်နှင်ခွင့်များရထားသည့် လွတ်လပ်သောပြည်သူများဟု ဆိုနိုင်သည်။
စပါတန်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံတွင် အထက်ပါဒီမိုကရေစီနည်းကျကျစနစ်များ ရှိခဲ့သော်လည်း လူနည်းစုအသိုင်းအဝိုင်းကို ကိုယ်စားပြုသည့်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က အားနည်းချက်လိုဖြစ်နေသည်။ ပထမဦးဆုံးအားနည်းချက်မှာ လွတ်လပ်သည် ဆိုသော်လည်း တစ်ဦးချင်းဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုကိုချုပ်ကိုင်ထားမှုများ ရှိနေကြောင်းတွေ့ရသည်။ Plutarch ဆိုသူက ထိုစဉ်ကတည်းက စပါတာအုပ်ချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဤသို့ဝေဖန်ခဲ့သည်။ "လူတိုင်း မိမိဆန္ဒရှိသည့်အတိုင်း နေထိုင်ခွင့်မရှိ။ စစ်မှုထမ်းချင်သည်ဖြစ်စေ မထမ်းချင်သည်ဖြစ်စေ နိုင်ငံရေးအရ စစ်တပ်သို့သွားကြရသည်"။ ဒုတိယအားနည်းချက်မှာ Gerousia များသည် မိမိတို့အာဏာတည်မြဲရေးနှင့် ဩဇာသက်ရောက်ရေးတို့အတွက် အာဏာကို ချုပ်ကိုင်ကာ အစိုးရအဖွဲ့နေရာအတော်များများတွင် ဖြန့်ကျက်နေရာဝင်ယူနေကြခြင်းဖြစ်သည်။
စပါတန်အုပ်ချုပ်ပုံစနစ်တွင် စနစ်အမျိုးမျိုးရောပြွမ်းနေသည်။ ဘုရင်နှစ်ဦးဖြင့်အုပ်စိုးခြင်းကပင် ပဒေသရာဇ်စနစ်ကို မစွန့်လွှတ်နိုင်သေးပဲ၊ ဥပဒေပြုကောင်စီကလည်း မှူးမတ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နှင့်တူနေသည်။ စပါတန်တို့တွင် ယောက်ျား တိုင်းအုပ်ချုပ်ရေးတွင်ပါဝင်ခွင့် တန်းတူညီမျှရှိသည်ဆိုခြင်းကလည်း အမျိုးသမီးများပါဝင်ခွင့်မရသေးသောကြောင့် စစ်မှန်သည့် ဒီမိုကရေစီဟူ၍ မပြောနိုင်သေးပေ။
သီရိပစ္စယာ
သီရိပစ္စယာသည် ဒုတိယပုဂံ မင်းဆက်များ နန်းတည်သွားသော နေရာဖြစ်သည်။ သီရိပစ္စယာကို ကျောက်စကားအရပ်၌ တည်ထောင်ပြန်သည်။ ၎င်းနေရာမှာ ပုဂံမြို့သစ်၏ တောင်ဘက် ရေအိုးစဉ်ချောင်း၏ မြောက်ဘက်ကမ်းနေရာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သေဉ်လည်ကြောင်မင်း(၃၄၄-၃၈၇)လက်ထက်မှ သာရမွန်ဖျားမင်း(၄၉၄-၅၁၆)အထိ စိုးစံခဲ့ကြသည်။ သီရိပစ္စယာ နန်းတော်ရာ နေရာသည် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄ ၅၁' ၁၇" နှင့် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ ၈' ၂၄" တွင် ကျောက်တိုင်စိုက်ထူထားခြင်းသာ တွေ့ရသည်။ သေဉ်လည်ကြောင်မင်း(၃၄၄-၃၈၇) လက်ထက်တွင် ယုန်လွှတ်ကျွန်းအရပ်မှ ကျောက်စကားအရပ်သို့ မြို့တော်ကို ပြောင်းရွှေ့၍ သီရိပစ္စယာ အမည်ရှိ မြို့တော်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် (၃၄၄ မှ ၅၁၃ အထိ) မင်းဆက်ပေါင်း ငါးဆက် စိုးစံခဲ့သည်။ စမ်းသပ်တူးဖော်မှုဆိုင်ရာ သုတေသနပြုခြင်း မရှိသေးပါ။ နေရာအမှတ်အသား ကျောက်စာတိုင် စိုက်ထူထားခြင်းသာ ရှိသည်။
ကာစီကွင်းရွာ၊ ကညင်ငူ
ကာစီကွင်းရွာ၊ ကညင်ငူ
ရေပေါ်ရေလဲရွာ၊ ရေပေါ်ရေလဲ
ရေပေါ်ရေလဲရွာ၊ ရေပေါ်ရေလဲ
မန်တိမ်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
မန်တိမ်းရွာ (Mantein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းယွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းယွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၉ ဦး၊ မ ၁၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ကလူးရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
နောင်ကလူးရွာ (Naungkulu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ နောင်ကလူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၇၀၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ကလူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၆ ဦး၊ မ ၁၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တမ္ပဝတီ
တမ္ပဝတီ(ပုဂံ)
တမ္ပဝတီသည် တတိယပုဂံ မင်းဆက်များ နန်းတည်သွားသော နေရာဖြစ်သည်။ တမ္ပဝတီသည် ရွာစိုက်ရွာဟောင်း (မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁°၉′၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄°၅၅′)နေရာ၌ တည်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပုဂံခေတ်နှောင်းကာလတွင် ယင်းအရပ်၌ မိဖုရားကြီးဖွားစော နေထိုင်ခဲ့ဘူးသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ဖွားစောရွာဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ သိုက်တိုင်မင်း(၅၁၆-၅၂၃)လက်ထက်မှ ခဲလူးမင်း(၈၂၉-၈၄၆)အထိ စိုးစံခဲ့ကြသည်။
ဟိုတိရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ကရမက်
တောင်ကရမက်ပင်သည် ပင်လတ်မျိုးဖြစ်၍ စိုပြေသည်။ အရွက်သည် သနပ်ရွက်ခန့် ရှိ၍ စန္ဒဝါဟူလည်းကောင်း၊ မှိုက်ချောက် ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ တောင်ကရမက်ဟု ခေါ်သော်လည်း နံ့သာမျိုးထဲမှ မဟုတ်ဘဲ ကရမက်ပင်နှင့် များစွာ ကွာခြားသည်။ ကရမက်နှင့် တောင်ကရမက်တို့သည် အပင်ပေါက်ခါစတွင် အရွက်ချင်း လွန်စွာတူကြသည်။ ကြီးသော အခါတွင် ကရမက်၏ အရွက်သည် သေးငယ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ၎င်း၏ အနှစ်အသားတို့သည် အနံ့မွှေး၍ ကရမက်ဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အရွက်သည် နုစဉ်အခါက ကတ္တီပါ အမွှေးများ ရှိသော်လည်း အရွက်ရင့်တွင်မူ အမွှေးအမှင် မရှိပေ။ အဖျားပေါ်၌ အကြေးအဖြူကလေး များ ရှိသည်။ အခေါက်ဖတ်များ ကွာကျသော အခါတွင် အပြားလိုက် ကွာကျလေ့ ရှိသည်။ အရွက်သည် ၅ လက်မမှ ၁၀ လက်မ အထိ ဖြစ်ပြီး အညှာမှာ ၁ လက်မမှ ၂ လက်မ အထိ ဖြစ်သည်။ အသီးသီးသော အခါ ပွင့်ချပ်ကွက်တွင် တဝက်မြပ် သီးသည်။ ၎င်းသည် သနပ်ပင်မျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ သက္ကတ ဘာသာဖြင့် ဗဟု ဝါရကဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ သိပ္ပံ အခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် Cordia frangrantis sima ဟု ခေါ်သည်။
ရွာသစ်ရွာ၊ ကညင်ငူ
ရွာသစ်ရွာ၊ ကညင်ငူ
ရှီဇွမ်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ရှီဇွမ်ရွာ(Sheezum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ဂျာရန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂျာရန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀ ဦး၊ မ ၈၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၅၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုင်လေဆီလာဆီး ဘုရင်
ဟိုင်လေဆီလာဆီး ဘုရင်(ခရစ် ၁၈၉၁ ဖွား)
ဟိုင်လေ ဆီလာဆီးဘွဲ့ခံ အီသီယိုးပီးယား (အက်ဗီဆီး နီးယား) ဘုရင် တဖာရီမကုန်နင်သည် ၁၈၉၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ရှိုအာဘုရင်ကြီး ဟိုင်လေမီလီကော့၏ မြေးတော် ဖြစ်၍ ခမည်းတော်မှာ ထင်ရှားသော စစ်သူရဲ ကောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဟာရာမြို့ရှိ ပြင်သစ်သာသနာပြု ဆရာတို့ထံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ဘူးသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် မင်းသားကြီး မိုက်ခယ်၏ မြေးတော်ဝိုင်ဇီရိုမာနင်နှင့် လက် ထပ်ခဲ့၍ ၁၉၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် သားဦး ရရှိလေသည်။
ထိုအချိန်က ဘုရင်ဖြစ်သော လက်ဂျယာစုကို ၁၉၁၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ထီးနန်းမှ ချ၍ အရီးတော် ဇောဒိတူက ဧကရီဘုရင်မအဖြစ် ထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်လိုက် သောအခါ ဘုရင်မကြီး၏ ဝမ်းကွဲ မောင်တော်သော တဖာရီ အား နန်းလျာရင်ခွင်ပိုက် ဘုရင်အဖြစ် ခန့်ထားခဲ့လေသည်။ ထိုပြင် နန်းကျဘုရင် လက်ဂျာယာစု၏ ခမည်းတော် မင်းသားကြီး မိုက်ခယ်သည် ဘုရင်မကို ပုန်ကန်ထကြွလေရာ ထိုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၇ ရက်နေ့တွင် လုံးဝနှိမ်နင်းခြင်းခံရ လေသည်။ ထိုအခါ သားတော်ဖြစ်သူ လက်ဂျာယာစုသည် ဖရိုဖရဲဖြစ်နေသော ခမည်းတော်၏ တပ်များကို စုရုံး၍ အင်အားဖြည့်တင်း ပြီးလျှင် ပြန်လည်ထကြွရန် ကြိုးစားခဲ့ သေး၏။ သို့ရာတွင် သူ၏တပ်များသည် ၁၉၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် မဂ္ဂဒါလာအရပ်၌ လက်နက်ချထားလိုက်ကြ ရလေသည်။
တဖာရီသည် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်း ကြီးသို့ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ ပါဝင်နိုင်ရန် ဆောင်ရွက် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ဥရောပတိုက်ရှိ မြို့ကြီး များစွာသို့ လှည့်လည် သွားလာခဲ့သည်။ သူသည် လုံ့လဝီရိယ ရှိ၍ ဖျတ်လတ်သည်။ ပညာဗဟုသုတနှင့်လည်း ပြည့်စုံ၍ သူ၏နိုင်ငံကို ခေတ်မှီလာစေရန် ပြုပြင်လိုသော ဆန္ဒများစွာ ရှိခဲ့သည်။ အရီးတော် ဧကရီဘုရင်မကြီးအား ကျော်လွန်၍ တစုံတရာ ထိရောက်စွာ မဆောင်ရွက်နိုင်သည်ကို သိသဖြင့် မိမိ၏0x100သဇာအာဏာများ တိုးတက်အောင် ပြုလုပ်ကာ ၁၉၂၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် သီးခြား ဘုရင်တစ်ပါးအဖြစ် ကျေညာခဲ့လေသည်။ ဧကရီ ဘုရင်မဇောဒိတူ နတ်ရွာစံသော အခါ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာ ၂ရက်နေ့တွင် ပထမ ဟိုင် လေဆီလာဆီး ဟူသောဘွဲ့ဖြင့် အရီးတော်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံစိုးစံလေသည်။ ဟိုင်လေသည် မိမိ၏နိုင်ငံကို ခေတ်မီ တိုးတက်သော နိုင်ငံတစ်ခုအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိစေရန် ယခင်က စီစဉ်လာခဲ့သော လုပ်ငန်းများကို ဆက်လက် လုပ်ကိုင်ခဲ့လေ သည်။ ကျွန်စနစ်နှင့်ကံကျွေးစနစ်များကို ၁၉၄၂ ခုနှစ် 0x100သဂုတ် လ ၂၆ ရက်နေ့ ထုတ်အမိန့်ဖြင့် လုံးဝ ပယ်ဖျက်လိုက်သည်။ သူသည် ပြည်တွင်း တိုးတက်မှုများကိုသာမက နိုင်ငံခြားတို့နှင့် ဆက်သွယ်ရေးတွင်လည်း ကောင်းစွာပင် အထမြောက် အောင် မြင်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
အီတလီနိုင်ငံသည် ၁၉၂၈ ခုနှစ် သဘောတူညီခဲ့သော အနုညာတ ဆုံးဖြတ်ချက်များသာမက၊ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ ပေါင်းချုပ် အသင်းကြီးက တားမြစ်ချက်များကို လျစ်လျူရှုလျက် ၁၉၃၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၃ရက်နေ့တွင် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သောအခါ ဧကရာဇ် ဟိုင်လေသည် ခုနစ်လတိတိ တင်းမားစွာ ခုခံ ကာကွယ်ခဲ့သည်။ သို့သော် အင်အားချင်းမမျှ သဖြင့် ၁၉၃၆ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့တွင် အဒစ်အဗားဗား မြို့တော်မှ ထွက်ပြေးခဲ့ရလေသည်။ ဣတာလျံတို့သည် အီသီ ယိုပီးယားနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးနောက် ဗစ်တာအီမန်နျူ ယယ်အား ဧကရာဇ်ဘုရင်အဖြစ် ကျေညာကာ ငါးနှစ်တိုင်တိုင် စိုးမိုးခဲ့ကြလေသည်။
စစ်ပြေးဘုရင် ဟိုင်လေသည် ဥရောပတိုက်တွင် ဣတာလျံ တို့က ကျူးကျော်စော်ကား တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်ကို ကူညီတွန်းလှန် နိုင်ရန်အတွက် အကူအညီ တောင်းဆိုခဲ့သည်ကို ကူညီတွန်းလှန် ရန်အတွက် အကူအညီ တောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း မည်သို့မျှ အကြောင်းမထူးပဲ ရှိနေခဲ့သဖြင့် ဗြိတိသျှတို့ထံ ခိုဝင်ကာ နေထိုင်ခဲ့ရလေသည်။ ဗြိတိသျှ စစ်တပ်များက အီသီယိုးပီးယား နိုင်ငံကို ဣတာလျံတို့လက်မှ ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းယူပြီး နောက် စစ်ပြေးဘုရင် ဟိုင်လေဆီလာဆီးအား အပ်နှင်းသဖြင့် ဟိုင်လေသည် ၁၉၄၁ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် မိမိနိုင်ငံသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိသွားလေသည်။ ဟိုက်လေဆီလာဆီးသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကိုင်ရိုမြို့၌ အမေရိကန် သမ္မတရူးဇဗဲ့၊ အင်္ဂလိပ်ဝန်ကြီးချုပ်ချာချီတို့နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေး ခဲ့၏။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်အတွင်းက ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရစ်မြို့တော်၌ ကျင်းပခဲ့သော ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးညီလာခံသို့ အီသီယိုပီးယား ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ထိုညီလာခံတွင် ဣတလီပိုင် ကိုလိုနီနယ်များ ဖြစ်သော အီရစ်ထရီးယားနှင့် ဆိုမာလီလန်ပြည်နယ်တို့ကို အီသီယိုးပီးယားသို့ ပြန်လည် ပေးအပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့လေသည်။ ထိုတောင်းဆိုချက်ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်က လန်ဒန်မြို့၌ ပြုလုပ်ခဲ့သော နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးလေးဦး အစည်းအဝေးတွင်လည်း ထပ်မံ တင်ပြခဲ့လေ သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်က ဧကရာဇ်ဟိုင်လေဆီလာဆီးသည် သူ၏ မွေးနေ့တွင် အဒစ်အဗားဗားရှိ ကျောင်းများ၌ ဆုပေးပွဲများ ကျင်းပခဲ့သည်။ စီးပွားရေးနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးပြပွဲပြိုင်ပွဲ ကြီးများကိုလည်း ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွင်း ရေနံတွင်းများ တူးဖော်ရေးနှင့် အခြားကိစ္စများအတွက် ခရီး ထွက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ အီလီနွိုင်ပြည် နယ် ဝှီတန်ကောလိပ်ကျောင်းမှ သူ့အား ဂုဏ်ထူးဆောင် ဥပဒေ ပါရဂူ ဘွဲ့ထူးကို အပ်နှင်းခဲ့လေသည်။ ဧကရာဇ် ဟိုင်လေဆီ လာဆီးသည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက် လည်ပတ်ခဲ့ဘူးလေသည်။
စာရေး
စာရေးဆိုသည်မှာ အထွေထွေ ရုံးအလုပ်များကို လုပ်ကိုင်သော ရုံးထိုင် ဝန်ထမ်းအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
ပြလို့ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ပြလို့ရွာ (Pyaloet)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ပြလို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြလို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၀၇ ဦး၊ မ ၄၀၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘဏ်
ဘဏ်တစ်ခု၏အထင်ကရအခန်းကဏ္ဍမှာငွေအရင်းအနှီးရှိသူများ (ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများ သို့မဟုတ် ငွေအပ်နှံသူများ ကဲ့သို့သော) ငွေလုံးငွေရင်း လိုက်လံရှာဖွေသူများ (တစ်ဦးချင်းတစ်ယောက်ချင်း ချေးငွေရယူလိုသူများ သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းတိုးချဲ့ လိုသူများ) နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ဘဏ်လုပ်ငန်းသည် ယေဘူယျအားဖြင့် အဆင့်မြင့်၍ စည်းကမ်းကျနသည့် လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ဘဏ်များဖြင့် အစိုးရ၏ ငွေကြေးလုပ်ဆောင်မှုများအပေါ် ကန့်သတ်ချက်များသည် အချိန်နှင့်နေရာဒေသ အပေါ်တွင် ကွဲပြား လျက်ရှိသည်။
ကမ္ဘာနှင့်အဝှန်းစံနှုန်းများ၏လက်ရှိသတ်မှတ်ထားချက်ကို ဘေဆယ်-၂ (Basel II) ဟုခေါ်ဆိုသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံကဲ့သို့သော နိုင်ငံများ တွင် ဘဏ်များသည် သမိုင်းနှင့်ချီ၍ စက်မှု ကော်ပိုရေးရှင်းများတွင် အဓိက ငွေကြေးတာဝန်များကို ပိုင်ဆိုင်ထားကြပြီး၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကဲ့သို့သော အချို့သော နိုင်ငံများ၏ ဘဏ်များကို ငွေကြေးနှင့်မသက်ဆိုင်သည့်ကုမ္ပဏီများမှ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ကို တားဆီး ပိတ်ပင်ထားသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဘဏ်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မျဉ်းသားအစုရှယ်ရာဦးပိုင်မှု၏ နောက်ဆက် တွဲတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ ကေးရဲ့စု (keiretsu) အဖြစ်သိရှိထားသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ဘဏ်အာမခံသည် ခေတ်စား သည်။ အများဆုံးသော ပြင်သစ်ဘဏ်များသည် သူတို့၏ဖောက်သည်များအတွက် အာမခံအကျိုးဆောင် လုပ်ငန်းများ (နှင့် ယခု အိမ်ခြံမြေအကျိုးဆောင်လုပ်ငန်းများ) ဆောင်ရွက်ပေးသည်။
ဆောင်ရွက်မှုစံနမူနာများ
ဘဏ်များသည် ဖောက်သယ်များအတွက် စာရင်းသေ နှင့် စာရင်းရှင် ဘဏ်စာရင်းများကို ဆောင်ရွက်ပေး သည့် ငွေပေးကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဘဏ်မှထုတ်ယူမည့်ဖောက်သယ်အား ငွေပေးအမိန့် လက်မှတ်ထုတ်ပေးခြင်း နှင့် ဖောက်သယ်၏ စာရင်းရှင်ငွေစာရင်းသို့ အပ်နှံမည့် ငွေပေးလက် မှတ်များကို လက်ခံသိမ်းဆည်းခြင်းများ ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ဘဏ်များသည် ဖောက်သယ်သို့ပေးရမည့် ငွေများကို အခြားသောငွေပေးနည်းလမ်းများဖြစ်သည့် ကြေးနန်းဖြင့်ငွေလွှဲခြင်း၊ အကြွေးဝယ်ကဒ် နှင့် အလိုအလျှောက်ငွေထုတ်ပေးသည့်စက် များမှတစ်ဆင့် ဖြင့်လည်းဆောင်ရွက်ပေးသည်။
ဘဏ်များသည် ငွေစာရင်းရှင်များတွင် အပ်နှံငွေများ လက်ခံခြင်းအားဖြင့်ဖြစ်စေ၊ စာရင်းရှင်အပ်နှံငွေ လက်ခံခြင်းအားဖြင့်ဖြစ်စေ နှင့် ဘဏ်ငွေစက္ကူများနှင့် စာချုပ်များကဲ့သို့သော အကြွေးဂတိစာချုပ်များ ထုတ်ပေးခြင်းဖြင့်ဖြစ်စေ ရရှိလာသည့်ငွေများကို ချေးငှားသည်။ ဘဏ်များသည် စာရင်းရှင်ငွေစာရင်း အပေါ် ဖောက်သယ်များသို့ ကြိုတင်ငွေများပေးထားခြင်း၊ အရစ်ကျချေးငွေများထုတ်ပေးခြင်း၊ ဈေးကွက် လွယ်ကူသည့်အကြွေးဂတိစာချုပ်များတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံခြင်း နှင့် အခြားသောငွေချေးငှားသည့်နည်းတို့ဖြင့် ငွေများကိုထုတ်ချေးသည်။
ဘဏ်များသည် အလုံးစုံသောပေးရန်လုပ်ငန်းများအားလုံးကို လုပ်ဆောင်ပေးရပြီး၊ ဘဏ်ငွေစာရင်းတစ်ခု သည် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းများ နှင့် အစိုးရများမှ အငြင်းပွား၍ မရနိုင်သော ကိစ္စတစ်ရပ်ဖြစ်သည်ကို သုံးသပ်ထားကြသည်။ ဘဏ်မဟုတ်သည့် ငွေလွှဲကုမ္ပဏီများကဲ့သို့သော ငွေပေးငွေယူ လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် ဘဏ်ငွေစာရင်းတစ်ခု ထားရှိခြင်းထက် လုံလောက်သည့် အစားထိုးမှုတစ်ခု မဟုတ်ဟု သာမန်အားဖြင့်သုံးသပ်ကြသည်။
ဘဏ်များသည် အိမ်ထောင်စုများ နှင့် ငွေကြေးမပါဝင်သည့်လုပ်ငန်းများမှ ရန်ပုံငွေများကို ချေးယူပြီး၊ အိမ်ထောင်စုများ နှင့် ငွေကြေးမပါသည့်လုပ်ငန်းများသို့ ရန်ပုံငွေများချေးငှားသည်။ သို့သော် ဘဏ်မဟုတ်သည့် ငွေထုတ်ချေးသူများတွင် ရှိသည့် ထူးခြားမှုတစ်ခုမှာ၊ ဘဏ်ချေးငွေများ၊ ငွေကြေးဈေးကွက် ရန်ပုံငွေများ၊ ငွေသားယုံကြည်အပ်နှံခြင်းများ နှင့် အခြားသော ဘဏ်မဟုတ်သည့် အပ်နှံငွေလက်ခံသော ငွေကြေးအဖွဲ့အစည်းများ အတွက် လုံလောက်စွာ အစားထိုးနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိစ္စရပ်အများစုတွင် ဘဏ်မဟုတ်သည့် ငွေချေးငှားသူများသည် ငွေစုငွေချေးများအတွက် ဘဏ်နေရာတွင် လုံလောက်စွာအစားထိုးနိုင်သည်။
ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအခန်းကဏ္ဍ
ဘဏ်များ၏ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး အခန်းကဏ္ဍသည် ဘဏ်လုပ်ငန်းအတွက် အကန့်အသတ်မရှိဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းတို့တွင် –
စုမွှေးရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
စုမွှေးရွာ(Suhmway)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ မရှိန်းလှော် (အမ်တာ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မရှိန်းလှော် (အမ်တာ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၈ ဦး၊ မ ၅၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စပါးတား
စပါးတား
စပါးတားသည် ဂရိနိုင်ငံရှိ ရှေးဟောင်းမြို့ ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ် သည်။ လာကိုနီးယားပြည်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ဘူး၍ ပယ်လိုပွန် နီးဆပ် ကျွန်းဆွယ်တွင် အင်အား တောင့်တင်းဆုံးသော နယ် တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်။ ထိုနယ်ကို ဇုနတ်၏ သားတော် လက်စီဒီးမွန်က စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုရိုးရှိသည်။ ထိုကြောင့် အချို့က စပါးတားနယ်ကို လက်စီဒီးမွန်းဟု ခေါ်ကြ လေသည်။ စပါးတန်း လူမျိုးမှာ ဂရိ အမျိုးအနွယ် ဖြစ်၍ ဒိုရီယန်မျိုးစုဖြစ်လေ၏။ ထိုလူမျိုးတို့သည် ကော်ရင်သီယန ပင်လယ်ကွေ့ကို ဖြတ်၍ ပယ်လိုပွန်နီးဆပ် ကျွန်းဆွယ်ကို အနောက်မြောက်ဘက်မှ ဝင်ရောက် လာသူများဖြစ်သည်။
ယင်းတို့သည် စပါးတားနယ်တွင် ရှိရင်းစွဲ လူမျိုးများကိုကျွန်များ အဖြစ် ထား၍ နယ်ကို အုပ်ချုပ် နေထိုင်ကြ၏။ အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်းအတွက် ဘာမျှလုပ်ကိုင်ခြင်း မရှိကြချေ။ ယင်းတို့၏ ကျွန်များက လယ်ယာများ လုပ်ကိုင်ပေးကြရလေသည်။ စပါးတား နယ်မှာ လူတန်းစား သုံးမျိုးရှိရာ စပါးတန်း လူမျိုးများဖြစ်သော အုပ်ချုပ်ရေးလူတန်းစား၊ ကုန်သည် ပွဲစားများဖြစ်သော ပါရီအိုစီ များနှင့် ကျွန်လူတန်းစားဖြစ်သော ဟဲလော့များဖြစ်ကြ၏။
စပါးတန်း များသည် စပါးတား နယ်ကို ဘုရင် နှစ်ဦးထား၍ လိုင်ကားဂပ် အမည်ရှိ ပညာရှိကြီး ပြုစုခဲ့သော အခြေခံဥပဒေ များအတိုင်း အုပ်ချုပ်ကြသည်။ ထိုအုပ်ချုပ်ရေးအရ စပါးတန်း တို့သည် အသီနီယန်တို့ကဲ့သို့ စာပေနှင့်အနုပညာကို လိုက်စား ခြင်း မရှိဘဲ ကိုယ်ကာယတောင့်တင်းပြီး စစ်ရေး၌လည်း ကျွမ်း ကျင်ရန်သာ အဓိကထား ကြလေ၏။ သားယောကျာ်း ကလေး များကို ခုနစ်နှစ်က ကျော်လွန်လျှင် အစိုးရထံ အပ်၍ စစ်ပညာ သင်စေရ၏။ ကျန်းမာရေးချို့တဲ့သောကလေး၊ ကိုယ်လက်အင်္ဂါ မသန်စွမ်းသော ကလေး များကို မွေးစကပင် တောင်ပေါ်တွင် ပစ်ထားရ၏။ ဤသို့ဖြင့် စပါးတန်း တို့မှာ ကျန်းမာရေးနှင့် ပြည့်စုံ၍ ခွန်အားဗလ တောင့်တင်းသူများသာ ဖြစ်ရ၏။ ရှေး စပါးတန်းတို့မှာ သား ယောကျာ်းကလေး မွေးလျှင် ခုနစ်နှစ် အရွယ်မှ စ၍ မိဘက မပိုင်ရတော့ချေ။ စစ်ပွဲတွင် အမှုထမ်းနိုင် သည့်အရွယ် ဟူသမျှတို့ကို အစိုးရစစ်တပ်၌သာ အမှုထမ်း စေရန် မိဖတို့က အစိုးရအား အပ်ရလေသည်။
စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုတွင်သာ အချိန်ရှိသရွေ့ လုံးပန်းနိုင်စေ၍ စားရေးသောက်ရေး အတွက် တာဝန်နည်းစေရန် အစိုးရက ဘုံအစားအသောက်ရုံကြီးများ ဖွင့်လှစ်ထား၏။ ထိုကဲ့သို့ စားသောက်ခွင့်ရရန်အစိုးရအား ဆက်ကြေးပေးထား ရလေသည်။ ထိုဆက်ကြေးများပေးနိုင်ရန် ကျွန်များက လယ်ယာများကိုလုပ်ပေး ကြရလေ၏။ ထိုကြောင့် စပါးတန်းများမှာ စစ်ရေးလေ့ကျင့်ရန်သာ တာဝန်ရှိလေသည်။
တိုက်ခိုက်မှု၊ ကိုယ်ကာယသန်စွမ်းမှု၊ သတ္တိနှင့်ပြည့်စုံမှုများကိုသာ လေ့ကျင့် နေကြရသဖြင့် အစားအသောက် အနေအထိုင် တို့တွင် စည်းကမ်း ကျပ်တည်းလှ၏။ အပြောသမားများ မဟုတ်ဘဲ အလုပ်သမားများဖြစ်၍ အပြောအဆို တိုတောင်း ဝသီရှိသည်။ အလှအပကို ဂရုမပြုသူများဖြစ်၍ ငွေကြေးသုံးစွဲ ရာတွင်ပင် သံချောင်းကြီးများကို တန်ဖိုးခွဲခြားကာ သုံးစွဲကြလေသည်။
စစ်သားများဖြစ်၍ သူတို့ကိုယ်တိုင် အကြမ်းခံနိုင် ဒုက္ခခံနိုင်ရည် ရှိသလောက် သူတပါးအပေါ်၌လည်း ကြမ်းကြုတ်ရက်စက်လေ၏။ စပါးတန်းတို့မှာ စစ်သားကောင်းများ ဖြစ်ခဲ့ကြလေရာ တိုက်ပွဲ များတွင် သူတို့၏ဒဏ်ကိုခံနိုင်ရန် ခဲယဉ်းလှပေသည်။ သူတို့ကား သေလျှင် မြေကြီး၊ ရှင်လျှင်ရွှေထီး စိတ်ဓာတ်ထားကာ တိုက်မိလျှင် မဆုတ်တမ်း ရှေ့သို့သာ တိုးမည့် လူမျိုး ပေတည်း။ ထိုကြောင့် သတ္တိ အလွန် ကောင်းသူများကို စပါးတန်း သတ္တိဟု သုံးနှုန်း ပြောဆိုကြသည်။
ဘီစီ ၅ ရာစု နှစ်လောက်တွင် စပါးတန်းတို့ တန်ခိုး တက်နေ လေသည်။ ပါးရှင်းစစ်ပွဲများနှင့် ပယ်လိုပွန်နီးရှင်းစစ်ပွဲများနှင့် ပယ်လိုပွန်နီးရှင်းစစ်ပွဲ များတွင် စပါးတန်းတို့ ထင်ရှား ကျော် ကြားလာလေ၏။ ပယ်လိုပွန်နီးရှင်းစစ်ပွဲအပြီးတွင် အက်သင်တို့ တန်ခိုးမှေးမှိန်သွား၍ စပါးတား တန်ခိုးကြီးလာလျက် ဂရိပြည် နယ်များမှာ စပါးတား၏ ဖိနှိပ်ကြမ်းကြုတ်လှသော အုပ်ချုပ်မှုမှာ အနှစ် ၃ဝခန့်သာဠကာရှည်၍ သီးဗီးပြည်နယ် ခေါင်းဆောင်သော ဂရိပြည်နယ် အချို့၏ ပုန်ကန်မှုကြောင့် စပါးတန်းတို့ တန်ခိုး ကျဆင်း လာလေသည်။ မကြာမီ မက်ဆီဒိုးနီးယားပြည် လက်အောက်သို့ အခြား ဂရိပြည်နယ်များ နည်းတူ ကျရောက် သွားလေ၏။ ဤသို့ဖြင့် ဘီစီ ၂ရာစလောက်မှစ၍ စပါးတား နိုင်ငံငယ်မှာ မထင်ရှားသော အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိသွားလေတော့၏။
ယခုခေတ်သစ် စပါးတားမြို့မှာ ရှေးမြို့ဟောင်းနေရာတွင်ပင် ၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ဆောက်လုပ်ထား၍ လက်စီဒေးမန်း စီရင်စု၏မြို့တော် ဖြစ်လေ၏။ လူဦးရေမှာ ၁၁,ဝ၄ဝ ဖြစ်သည်။
အေး
အေး
ကိုးကား
အေး
ထီးမင်းယဉ်
ထီးမင်းယဉ်(၂၄၂-၂၉၉)
သက္ကရာဇ် ၁၆၄-ခု၊ သားတော် ထီးမင်းယဉ် နန်းတက်သည်။ ဘုရား(၉)ဆူ တည်တော်မူသည်။ စည်းစိမ် (၄၄)နှစ်သာ ရှိသောအခါ ဇမ္ဗူဒိတ်ကျွန်းက သီဟိုဠ်သို့ စွယ်တော်ရောက်သောနှစ်တည်း။ မင်းစည်းစိမ် (၅၇)နှစ်တွင် အနိစ္စရောက်တော်မူသည်။
ဖလော်ရင့်စ် နိုက်တင်ဂေးလ်
ဖလော်ရင့်စ် နိုက်တင်ဂေးလ်(Florence Nightingale)(၁၈၂၀-၁၉၁၀) ကို  အီတလီပြည်၊ ဖလော်ရင့်(စ)မြို့၌ ၁၈၂၀ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က ဗြိတိန်နိုင်ငံသားများသည် သား သမီးမွေးဖွားလျှင် မိမိတို့၏ မြို့ရွာဒေသ၏အမည်ဖြင့် မှည့် ခေါ်သည့် စိတ်အစွဲရှိကြသူများ ဖြစ်သောကြောင့် သမီးဖြစ်သူ ကို သူ့မိဘများမှ ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ်ဟု အမည်ပေး ခဲ့သည်ဟူ၏။
ဖလော့ရင့်(စ)၏ မိဘများသည် ချမ်းသာကြ၏။ အထက်တန်းလွှာ အသိုက်အဝန်း၌ ဝင်ဆံ့ကြ၏။ နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးလောကတွင် ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုနေကြသည့် ပုဂ္ဂိုလ် ကြီးများအထိ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ကြ၏။ မတောင့်မတ မကြောင့် မကြ လိုတရ ဘဝများနှင့် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ ဖလော်ရင့်(စ) သည် ကျောင်းပညာအရာ၌လည်း သူ့ခေတ်က ပညာတတ် အမျိုးသမီးလောကတွင် ထိပ်တန်းမှ ရှိခဲ့သည်ဆို၏။ မိတ်ဆွေလည်း ပေါ၏။ ခရီးသွားခြင်းကို ဝါသနာပါ သဖြင့် မိမိတိုင်းပြည်သာမက နိုင်ငံရပ်ခြား တိုင်းပြည်များသို့ ပင် အလည်အပတ်သွားခဲ့၏။ စူးစမ်းဆင်ခြင်နိုင်သည့်သဘော ရှိသလို လူအများအကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်ချင်သည့်ဆန္ဒ မှာ ပို၍ပို၍ ကြီးမားလာခဲ့သည်ဆို၏။ သို့သော် သူမသည် သူမဘဝကို ကျေနပ်အားရနိုင်ခြင်းမရှိ။ မိမိတို့မှာ ရှိသမျှသော အရာတို့သည် အချည်းအနှီးနှင့် အဓိပ္ပာယ်မဲ့သော အဆောင် အယောင် ပကာသနများသာ ဖြစ်သည်ဟူသော အတွေးသစ် တို့ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဆို၏။ ထို့ကြောင့် အသက် ၃ဝ ကျော်အရွယ်တွင် လူသား အများတို့အား အကျိုးကျေးဇူးပြုသည့် လုပ်ငန်းတစ်စုံတစ်ရာ ပြုလုပ်ဆောင်ရွက်နိုင်မှသာလျှင် မိမိဘဝသည် တန်ဖိုးရှိသော၊ အဓိပ္ပာယ် စစ်မှန်ပြည့်ဝသော ဘဝဖြစ်မည်ဟူ၍ သူမစိတ်ထဲတွင် ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိခဲ့သည်ဟူ၏။ မိဘများမှာလည်း မပြော သာ၍ ကြည့်နေခဲ့ပြီး သမီးစိတ်ချမ်းသာစေရန်သာ ခွင့်ပြုခဲ့ကြ ရသည်ဆို၏။
မိဘများမှ သမီးကို ချစ်ခင်မြတ်နိုးလှသော်လည်း သမီး ဝါသနာပါနေသည့် လူမှုရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သော သူနာပြု လုပ်ငန်းကို မလုပ်ရန် တားမြစ်ကြည့်ကြ၏။ စိတ်အပြောင်း အလဲဖြစ်စေရန် နိုင်ငံရပ်ခြား တိုင်းပြည်များသို့ စေလွှတ်ခဲ့၏။ သို့သော် မပြောင်းလဲခဲ့။ သမီးဖလော်ရင့်(စ)မှာ ထိုဝါသနာကို သာ စွဲမြဲခဲ့လေပြီ။ မိမိ စိတ်ဝင်စားခဲ့သော ထိုလုပ်ငန်းတာဝန်ကြီးကို မထမ်းဆောင်သေးမီ ဖလော်ရင့်(စ)သည် သူဝင်ရောက်လုပ် ကိုင်မည့် ဆေးရုံများ၊ သူနာပြုစုနေသည့် သူနာပြုများ၏ဘဝ များစွာကို လေ့လာခဲ့လေ၏။ ထိုခေတ်က သူနာပြုများ၏ဘဝ သည် လူနာများပေါ်တွင် စေတနာမပါခဲ့သလို ဝတ္တရားကျေ လုပ်သည့်အပြင် ထိုလုပ်ငန်းသည် အောက်ဆုံးအလွှာသူဆင်းရဲ များသာ လုပ်သည့်အချိန် ဖြစ်သည်ဆို၏။ လူတကာရွံရှာ၍ ရှောင်ရှားသည့်လုပ်ငန်း။ ထိုလုပ်ငန်းကိုမှ ဖလော်ရင့်(စ) စိတ်ဝင်စားခဲ့ခြင်း။ ထို့ကြောင့် ကုသပြုစုခြင်းများ မစတင်မီ မိတ်ဆွေများနှင့် ဖလော်ရင့်(စ)သည် ရောမမြို့သို့ စတင်သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထိုရောမမြို့ကြီးတွင် ကမ္ဘာ့သမိုင်းဝင် အဆောက်အဦများကို စိတ်မဝင်စား။ ဖလော်ရင့်(စ) စိတ်ဝင်စားသည်က ရိုမန်ကက် သလစ် ဘာသာဝင် သီလရှင်စစ္စတာများ၏ ကုသိုလ်ဖြစ်လုပ် ငန်းများ။ ထိုရောမမြို့ ဆေးခရက်ဟတ်ကွန်ဗင့်ကျောင်း၌ ဆယ် ရက်မျှ နေထိုင်ခဲ့ပြီး သီလရှင်တို့၏ လူမှုရေးဆိုင်ရာ စေတနာ့ ဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းများတွင် အဖွဲ့အစည်း ပုံသဏ္ဌာန်ဖြင့် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နေကြပုံကို ကိုယ်တွေ့လေ့လာခဲ့သည်။ ထိုမှ ဂျာမနီပြည် ကိုင်ဇာစဝပ်မြို့။ ထိုမြို့၌ ဖလိဒ်နာ အမည်ရှိ ပရိုတက်စတင့် ခရစ်ယာန်ဓမ္မဆရာတစ်ဦး ဦးဆောင် လျက် ဆေးရုံသူနာပြုများအတွင်း သင်တန်းကျောင်းတစ်ခု ဖွင့်လှစ်ထားကြောင်း သူကြားသိခဲ့ရသည်ဆို၏။ ထိုအခါတွင် သူမတို့ အင်္ဂလန်တွင်လည်း ထိုသို့သူနာပြုလုပ်ငန်းများ စနစ် တကျ ဖြစ်ပေါ်လာရေးအတွက် ဆောင်ရွက်မည်။ သို့သော် အီတလီ၊ ဂျာမနီတို့မှာကဲ့သို့ ဘာသာရေး အဖွဲ့အစည်း ဘောင် ထဲမှ မဟုတ်ဘဲ ပြင်ပပုဂ္ဂိုလ်များမှ ဦးဆောင်လုပ်ကိုင်သည့် လူမှုဝန်ထမ်းသက်သက် ဖြစ်စေရမည်ဟူ၍ သူမ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ သည်ဆို၏။
ထိုကာလမှာပင် ဖလော်ရင့်(စ)သည် စေတနာ့ဝန် ထမ်းလုပ်ငန်းတွင် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ခင်မင်လေးစားစွာ ဆက်ဆံရမည့် မိတ်ဆွေကောင်း ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံ ခဲ့ရလေ၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား ဆစ်ဒနီဟားဗတ်။ ဟားဗတ် သည် အင်္ဂလိပ်နယ်စား မျိုးရိုး။ ဝန်ကြီးဟောင်း တစ်ဦး။ ဟားဗတ်တို့ဇနီးမောင်နှံနှင့် ဖလော်ရင့်(စ)တို့ ဆုံတွေ့မိရာမှ စိတ်သဘောထားနှင့် အယူအဆများကို သိရှိသွားပြီး လေးစား ခင်မင်မိခဲ့ကြသည်ဆို၏။
ဖလော်ရင့်(စ)အနေနှင့် သူဝါသနာပါ၍ ပြုလုပ်တော့ မည်ဖြစ်သော လုပ်ငန်းကြီးသည် သူကြီးပြင်းကျင်လည်ခဲ့ရာ ဘဝနှင့် မိုးနှင့်မြေဖြစ်နေသောကြောင့် ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် စတင် လုပ်ကိုင်ရန် နှောင့်နှေး၍ နေမိသည်ဆို၏။ သို့နှင့် ပြင်သစ်ပြည် ပါရီမြို့သို့ ခရီးထွက်ခဲ့ပြန်၏။ ၁၈၄၉။
ပါရီမြို့တွင်လည်း စိန့်ဗင်ဆင့်ဒပေါအသင်းမှ သီလ ရှင် စစ္စတာနှစ်ယောက်နှင့် မိတ်ဆွေဖြစ် ဆုံတွေ့ခဲ့သည်။ စစ္စတာများမှ သူမအား အီဂျစ်ပြည် အလက်ဇန္ဒီးယားမြို့တွင် အခြေစိုက်သည့် ၎င်းတို့အသင်းအကြောင်း ပြောကြားသဖြင့် စိတ်ဝင်စားကာ ဖလော်ရင့်(စ)သည် ဥရောပတိုက်ကို ဖြတ် သန်း၍ အီဂျစ်ပြည်သို့ သွားခဲ့သည်။
အီဂျစ်ပြည် အလက်ဇ`န္ဒီးယားမြို့သို့ ရောက်သော အခါ စိန့်ဗင်းဆင့်ဒပေါအသင်းမှ ထူထောင်ထားသည့် စာသင် ကျောင်းများ၊ ဆေးရုံများကို လိုက်လံကြည့်ရှုလေ့လာခဲ့သည်။ ထိုမြို့မှ ရရှိခဲ့သည့် အကျိုးကျေးဇူးများကား ဆေးရုံလုပ်ငန်း တွင် တိကျသောစည်းကမ်းနှင့် စနစ်တကျ အုပ်ချုပ်နိုင်ရေး သည် အလွန်အရေးကြီးကြောင်း သိမြင်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုမှအပြန် ဂျာမနီသို့ သွားရောက်ကာ ဖလိဒ်နာ၏ ပရိုတက်စတင့် ခရစ်ယာန် အမျိုးသမီးသင်းထောက်သင်တန်း ကျောင်းသို့ဝင်ပြီး လေ့လာခဲ့သေးသည်။ ထိုသူနာပြုသင်တန်း ကိုလည်း အထူးနှစ်သက် သဘောကျခဲ့ပြန်၏။
ထိုခရီးစဉ်အားလုံးတွင် ဖလော်ရင့်(စ)သည် ဆင်းရဲ ဒုက္ခရောက်နေသူများ၊ ရောဂါဝေဒနာရှင်များအတွက် မည်သို့ သော စေတနာ့ဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများ ရှိလေသနည်းဟု မေးမြန်း စူးစမ်းကာ တကူးတက သွားရောက်လေ့လာသည်ဟုဆို၏။
ထိုသို့ကြည့်ရှုလေ့လာခဲ့ရင်းမှ မိမိတို့တိုင်းပြည်တွင် ထိုကဲ့သို့လုပ်ငန်းမျိုးသည် အခြေခံမျှပင် မရှိကြောင်း သူတွေးမိ လာဆို၏။ မွမ်းမံရုံနှင့်မရ၊ အသစ်တည်ထွင်ရမည်ကိုလည်း သဘောပေါက်ခဲ့သည်ဆို၏။ သို့နှင့် မိဘများနှင့် အသိုက် အဝန်းကို ဖလော်ရင့်(စ)မှ ဖွင့်ဟတိုင်ပင်ရာ မိဘများမှသဘော မတူခဲ့ပေ။ သို့သော် ဖလော်ရင့်(စ)မိတ်ဆွေကြီး ဆစ်ဒနီဟား ဗတ်မှ သူမအတွက် မိဘများကို တဖြည်းဖြည်း စည်းရုံး ဖျောင်းဖျပေးခဲ့သည်။ မိဘများမှာ နောက်ဆုံးတွင် ခွင့်ပြု သဘောတူခဲ့ရသည်။
ထို့ကြောင့် ဖလော်ရင့်(စ)သည် ညီမတစ်ဦးကို အဖော် အဖြစ် ခေါ်ဆောင်ကာ ဥရောပခရီး နောက်တစ်ကြိမ်ထွက်ခဲ့ ပြန်လေ၏။ ဂျာမနီတွင် ဖလိဒ်နာ၏သင်တန်း၌ ဖလော်ရင့်(စ) သည် သင်တန်းသူအဖြစ် စာရင်းသွင်းရင်း သင်တန်းတက်ခဲ့ လေ၏။ ထိုသင်တန်းမှ သူတစ်ပါးတို့ အကျိုးအတွက် မိမိမှ အနစ်နာခံ၊ အပင်ပန်းခံရသည့် စေတနာရှင်တို့၏ဘဝကို ကိုယ်တွေ့သိရှိခဲ့ရသည်ဆို၏။ သူနာပြုဆိုင်ရာ ဗဟုသုတများ နှင့် သူမရာသက်ပန် လုပ်ကိုင်သွားမည့် လုပ်ငန်းကြီးအတွက် စိတ်ဓာတ်စွမ်းအားများ ရရှိခဲ့သည်ဆို၏။ ထိုမှ အင်္ဂလန်သို့ပြန်လာကာ လန်ဒန်နှင့် အီဒင်ဘာ ရာမြို့များရှိ ဆေးရုံများရှိ သူနာပြုလုပ်ငန်းနှင့် လိုအပ်ချက် များ၊ ပြင်သစ်ပြည်ပါရီမှ ပြင်သစ်သူနာပြု အဖွဲ့အစည်းများ အကြောင်းများကို အသေးစိတ် လေ့လာမှတ်သားခဲ့သည်။
၁၈၅၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင် ဂေးလ်သည် လန်ဒန်မြို့ကြီးမှာပင် ဆင်းရဲချို့တဲ့၍ ဆွေမျိုး ဉာတိနည်းပါးသော ဂိလာန အမျိုးသမီးကြီးများအတွက် ပထမ ဦးဆုံး ရည်ရွယ်ကာ ဂိလာန အမျိုးသမီးကြီးများ စောင့်ရှောက် ရေးဌာနကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့လေသည်။ ဟာလေလမ်း အမှတ်(၁)။
ဖလော်ရင့်(စ)သည် ဆေးပညာရှင်တစ်ဦး မဟုတ် သော်လည်း သူ့ဆေးရုံ၌ လူနာများအား သူ့ခေတ်ကာလ ဆေးပညာအဆင့်အတန်း ရှိသမျှ အပြည့်အဝ ခံစားစေပြီး ဆေးရုံလုပ်ငန်း တာဝန်များကို အကောင်းဆုံး၊ အချောမွေ့ဆုံး၊ တိကျသော စည်းမျဉ်းများဖြင့် ပြည်သူတို့၏ အဆင့်အတန်းကို မြှင့်တင်ပေးနေသူ တစ်ဦးအဖြစ် အသိအမှတ် ပြုလာခဲ့ကြရ သည်ဆို၏။
သူမ၏စွမ်းဆောင်အောင်မြင်မှုများကို ဆေးဘက်ဆိုင် ရာမှ အထူးပင် လေးစားခဲ့ကြသည်။ ထိုကာလနှစ်များမှာပင် ကရိုင်းမီးယားစစ်ပွဲကြီး ဖြစ်ပေါ်ခဲ့လေ၏။ ရုရှားနှင့် တူရကီ၊ ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလိပ်တို့ စစ်ပွဲကြီး။ ၁၈၅၄ ခုနှစ်။
ထိုတိုက်ပွဲကြီး၏ သတင်းများမှာ ဖလော်ရင့်(စ)ကို စစ်မြေပြင်သို့ သွားရောက်ရန် သတိပေးသလို ဖြစ်ခဲ့လေ၏။ စစ်မြေပြင်တွင် သေဆုံးသူများ၊ ဒဏ်ရာရသူများအတွက် ဆရာဝန် မလုံလောက်၊ ဆေးဝါး မလုံလောက်၊ တာဝန်ယူ မည့်သူမရှိ ဆိုသည့်သတင်းများ။ ထိုအချိန်မှာပင် စစ်ဝန်ကြီး ဖြစ်နေသော ဆစ်ဒနီဟားဗတ်မှ ဖလော်ရင့်(စ)ထံသို့ စာရေး၍ အကူအညီ တောင်းခံခဲ့လေ၏။ ထူးခြားသော တိုက်ဆိုင်မှု။ သူမက ထိုကိစ္စကို လက်ခံခဲ့၍ သူနာပြုဆရာမချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ခန့်စာရရှိပြီး ၁၈၅၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၁ ရက်နေ့မှာပင် စကူတာရီမြို့ (အစ္စတန်ဘူလ်)သို့ ဖလော်ရင့်(စ) သည် အရည်အချင်းပြည့်ဝသော သူနာပြုစေတနာ့ဝန်ထမ်း ၃၈ ဦးတို့နှင့် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။ ထိုသတင်းကြောင့် ဖလော်ရင့်(စ) နိုက်တင်ဂေးလ်ကို တိုင်းပြည်မှ အထူးပင် ချီးကျူး ဂုဏ်ပြုကြသည်။
ဆဲရူးကျောင်းတော်
ဆဲရူးကျောင်းတော် (青龍寺)သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိုမိုရိစီရင်စု၊ အအိုမိုရိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဂိုဏ်းချုပ်ကျောင်းတော်တစ်ခု (Kōyasan Betsuin) ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို Great Acharya Ryūkou Oda (織田隆弘) က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သူသည် နောက်ပိုင်းတွင် ရှောဝဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးကို ၁၉၈၄ ခုနှစ်၌ တည်ထားခဲ့သည်။ ရုပ်ပွားတော်ကြီးသည် အကြမ်းဖျဉ်းအားဖြင့် ၂၁.၃၅ မီတာ အမြင့်ရှိပြီး ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ထိုင်တော်မူကြေးညိုဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များထဲတွင် ဒုတိယမြောက် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။
ဖလော်ရင့်စ် နိုက်တင်ဂေးလ်
ဖလော်ရင့်သည် ထိုကာလများ၌ စတင်၍ နေ့စဉ်နာရီ ၂၀ နှုန်း အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်ဆို၏။ ညဆိုလျှင်လည်း မီးအိမ် တစ်လုံးနှင့် ကိုင်ဆောင်လှည့်လည်၍ လူနာများ၏ အခြေအနေ ကို စစ်ဆေးကြည့်ရှုခဲ့ပြီး လိုအပ်သလို ပြုစုဆောင်ရွက်ပေးလေ့ ရှိသည်ဆို၏။ ထိုအခြင်းအရာကို အကြောင်းပြု၍ မီးအိမ်ရှင်မ အဖြစ် တဖြည်းဖြည်း ပြောစမှတ်ပြုခံခဲ့ကြသည်ဆို၏။ နောင် သောအခါ ဆေးရုံပြင်ပလောကသို့ပါ ပျံ့နှံ့ခဲ့ရာ ဖလော်ရင့်(စ) အား မီးအိမ်ရှင်မ နိုက်တင်ဂေးလ်အဖြစ် ကမ္ဘာမှပင် အသိ အမှတ် ပြုခဲ့ကြရသည်။
ဆဲရူးကျောင်းတော်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားကျောင်းများ
ဖလော်ရင့်စ် နိုက်တင်ဂေးလ်
ဖလော်ရင့်(စ)သည် ဒဏ်ရာရစစ်သည်များသာမဟုတ်၊ စစ်မြေပြင်သို့ပင် သွားရောက်ကာ ဒဏ်ရာရသူများအား ပိုမို ထိရောက်မြန်ဆန်မည့်နည်းများ၊ အစီအစဉ်သစ်များ ချမှတ် ပေးခဲ့သည်။ နာလန်ထလူမများအတွက်လည်း စာအုပ်စာတမ်း များ၊ ဖျော်ဖြေမှုများ၊ ကာယလေ့ကျင့်ခန်းများ တီထွင်ပေးခဲ့ သည်။ ထိုကာလတွင် ဖလော်ရင့်(စ)သည် အပင်ပန်းခံလွန်း သဖြင့် ရောဂါကြီးစွာနှင့် ဖျားခဲ့လေ၏။ နေကောင်းခဲ့သော် လည်း ယခင်ကလောက် ပင်ပင်ပန်းပန်း မလုပ်နိုင်တော့ပေ။ ထိုသို့နှင့် ၁၈၅၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအထိ ဆက်လက်လုပ်ကိုင် နေခဲ့သည်။ တူရကီမှ ပြန်လာခဲ့သော ဖလော်ရင့်(စ)ကို အင်္ဂလန်မှ အထူးပင် လေးစားကြည်ညိုခဲ့ကြသည်။ ကရိုင်း မီးယားစစ်မြေပြန် သူမအတွက် တိုင်းပြည်မှ စုဆောင်းကောက် ခံ ချီးမြှင့်သည့်ငွေများကို ကိုယ်တိုင်မယူဘဲ စိန့်သောမတ် ဆေးရုံတွင် သူနာပြုသင်တန်းသူများအတွက် နိုက်တင်ဂေးလ် သင်တန်းကျောင်းနှင့် အဆောင်တစ်ခု ဆောက်လုပ်ရန် မတည် ပေးခဲ့သည်။ သူမ၏ နည်းစနစ်သစ်များကို အင်္ဂလန်ပြည်မှ ခေတ် သစ်သူနာပြုစနစ်ကို စတင်ပုံဖော်ခဲ့သူအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ ကြရသည်။
ဖလော်ရင့်(စ)သည် သူ့ဘဝ တစ်လျှောက်လုံးတွင် သူနာပြု အတတ်ပညာနှင့် ဆေးရုံစီမံ အုပ်ချုပ်မှုပညာဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းများ ရေးသားပြုစုခြင်း၊ နိုင်ငံတကာရှိ သူနာပြု အသင်းအဖွဲ့များနှင့် အဆက်အသွယ်ပြုခြင်း၊ လုပ်ပုံကိုင်ပုံ နည်းနာများ ဝေငှပေးခြင်း၊ နည်းနာယူခြင်း၊ အကြံဉာဏ်များ ပေးခြင်းတို့ကို အသက်အရွယ် ကြီးမြင့်သည်အထိ ဆောင်ရွက် ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့နှင့် မီးအိမ်ရှင် ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ် သည် ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့လေသည်။
ကိုးကား
<References />
ဖိုးသောင်းစုရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ဖိုးသောင်းစုရွာ (Hpoethaungsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ဝဲကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝဲကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၁၂ ဦး၊ မ ၂၃၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သန်းဆွေ (စာရေးဆရာ)
သန်းဆွေ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်၍ ဂီတနှင့် ရုပ်ရှင်နယ်ပယ်များတွင်လည်း ဝင်ရောက်ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ လူသိများထင်ရှားသည်။
ဘဝအကျဉ်း
ရန်ကုန် ကမာရွတ်တွင် အဖ ဦးဘသောင်း၊ အမိ ဒေါ်တင် တို့က ၁၉၂၆ အောက်တိုဘာ ၂၂ ရက် (စံပြ ဦးတင်ဦး၏ "မြန်မာ စာရေး ဆရာ အဘိဓာန်" နှင့် သန်းဆွေ စာစု စာရင်း တွင်မူ ၁၉၂၄ ဟု ဖော်ပြသည်။) ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ဒုတိယမြောက် သား ဖြစ်သည်။ ငယ်မည် ကျောက်တိုင်၊ မူလ အမည် သန်းရွှေ ဖြစ်၏။
ငယ်စဉ် ကတည်း ကပင် ကျောင်းစရိတ်ကို ကိုယ်တိုင် ရှာဖွေကာ ကိုယ်ထူး ကိုယ်ချွန် ပညာ သင်ကြား ခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ စံပယ်ပန်း ကိုယ်တိုင် သီကုံး ရောင်းခဲ့ ဖူးသည်။ သတင်းစာ ရောင်းခဲ့ ဖူးသည်။ ပန်းတိမ်ပညာ သင်ယူခဲ့ဖူးသည်။ ဂျပန် ခေတ်တွင် ဂျပန်စာ သင်ယူပြီး ဂျပန် စကားပြန် အဖြစ် တနင်္သာရီတိုင်း အနှံ့ ရောက်ခဲ့ ဖူးသည်။ ဂျပန် ခေတ်တွင်ပင် ငယ်မည် "သန်းရွှေ" ကို "သန်းဆွေ" အဖြစ် ပြောင်း၏။ သို့သော် အမည် တွင်ခြင်း မရှိ။ "ငါ့အသက် အစိတ် ကျရင် ငါရေးတဲ့ စာတွေကို ပုံနှိပ် စာလုံး အဖြစ်ကို ရောက်အောင် လုပ်မယ်" ဟု အသက် ၁၃ နှစ်သား အရွယ် ကတည်းက ကြုံးဝါး ခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ် လက်ရေး စာစောင် တို့၌ ဝတ္ထုတို၊ ကဗျာ စသည်တို့ ရေးသော အခါ "မင်းလွင်" ကလောင် အမည် တပ်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီး ခေတ်တွင် ရှေးဦးစွာ ပေါ်ထွန်း ထင်ရှား လာကြသည့် လူငယ် ကလောင်ရှင် များတွင် တယောက် အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ စာရေး ဆရာ ဒါရိုက်တာ သုခ၏ 'ချမ်းသာ စာစောင်' မှ နေ၍ ပထမဆုံး လက်ရာ ချစ်ကြွေးမပြေကို ၃ဝ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၆ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ တည်းဖြတ်သူ သုခက မင်းလွင် ဟူသော ကလောင် အမည်ကို မကြိုက် သဖြင့် မိမိ ကိုယ်ကို မိမိ မှည့်ထားသော သန်းဆွေ အမည် တပ်ခဲ့၏။ ဝတ္ထု အဖုံးတွင် "သုခ၏ ဝတ္ထုကို နှစ်သက် သူတိုင်း ဤဝတ္ထုကို မုချ ကြိုက်ရမည်" ဟု သဘော ပါရှိသော စာတန်း ကလေး ရေးထိုး ထား၏။ ချစ်ကြွေးမပြေ သည် ကြားဖူးသည့် နိုင်ငံခြားမှ အဖြစ်အပျက် တခုကို အခြေတည်ကာ ရေးသား ထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ချစ်ကြွေးမပြေ ဝတ္ထု ဖြစ်ပင် စတင် ကျော်ကြား လူကြိုက် များလာခဲ့၏။ ဤသို့ဖြင့် အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် စာပေလောက၌ စတင် ခြေချခဲ့လေသည်။
ချစ်ကြွေးမပြေထုတ်ဝေ ပြီးနောက် အရှေ့တိုင်း မဂ္ဂဇင်းတိုက် တွဲဖက် အယ်ဒီတာ ဦးစိန်မောင် ထံတွင် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းနှင့် ဆိုင်ရာ များကို လေ့လာ ဆည်းပူးရင်း ဂျာနယ်ကျော်သို့ ဝတ္ထု ကလေးများ ရေးသား ပေးပို့သည်။ ထို့နောက် အရှေ့တိုင်း မဂ္ဂဇင်းမှ ထွက်ခဲ့ကာ ချမ်းသာ စာစောင်တွင် တွဲဖက် ထုတ်ဝေသည့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင်ပင် စာပေလောကထဲသို့ ခြေစုံပစ် ဝင်ခဲ့သည်။
ချမ်းသာ စာစောင်ကို ရှုမဝ ပုံနှိပ် စက်တွင် ရိုက်နှိပ် နေစဉ် စာပဒေသာကို ကူညီ လုပ်ကိုင် ပေးခဲ့သည်။ ချမ်းသာ စာစောင် ရပ်သွားသော အခါ စာပဒေသာတွင် စိတ်ရော ကိုယ်ပါ မြှုပ်နှံ လုပ်ကိုင် ခဲ့ပြန်သည်။ ဤတွင် တင့်တယ်နှင့် ဆုံတွေ့ခဲ့ရာမှ အနောက်တိုင်း စာပေ လောကနှင့် ဆုံစည်း ခဲ့ရသည်။ ဝတ္ထုရေးနည်း အတတ်ပညာ စာအုပ်များကို ဖတ်ခဲ့ ရသည်။ တက်တိုးနှင့် တွေ့သည့် အခါ ကမ္ဘာ့ဂန္ဓဝင် စာအုပ် များနှင့် ဆုံရ ပြန်သည်။ မကြာမီပင် ချစ်သုံးလီ ဝတ္ထုကို ထုတ်ဝေ ခဲ့ပြန်ရာ ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိ စေသည် အထိ အောင်မြင် ခဲ့ပေသည်။ အလွမ်း ဝတ္ထုရေး ဆရာဟု အသိအမှတ် ပြုလာ ရတော့သည်။
၁၉၄၇ ခု ဇွန်လ ရှုမဝ ရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်း စတင် ထုတ်ဝေသော အခါ ရှုမဝ ဝိုင်းတော်သား၊ ၁၉၄၇ ခု မတ်လတွင် ရှုမဝ လခစား စာရေး ဆရာ၊ ၁၉၄၇ ခု အောက်တိုဘာ လကုန်တွင် ပဒေသာ မဂ္ဂဇင်းသို့ ရောက်ပြန်သည်။ ၁၉၄၈ ခု အောက်တိုဘာ လလောက်တွင် သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်း၊ ဒီဇင်ဘာတွင် သွေးသောက် မဂ္ဂဇင်းမှ ပြန်ထွက်ကာ ၁၉၄၉ ဇန်နဝါရီတွင် ရှုမဝ၌ အလုပ် ပြန်ဝင် ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် အရှေ့တိုင်း မဂ္ဂဇင်း၊ ချမ်းသာ စာစောင်၊ စာပဒေသာ၊ သွေးသောက်၊ ဘာသာပြန် မဂ္ဂဇင်း၊ မြဝတီ၊ သောတရှင် စသည့် စာစောင် မဂ္ဂဇင်းကြီး များတွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။
စီးပွားရေး၊ ရှေ့ဆောင်၊ ဗမာ့ခေတ်၊ မိုးကြိုး၊ ကြေးမုံ စသည့် သတင်းစာ များတွင်လည်း အယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့် မြန်မာ နိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း စာပေပြိုင်ပွဲတွင် စာပေဆု ရွှေတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။