cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
စေတီပွတ်ရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
စေတီပွတ်ရွာ (Zaydiput)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၄၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၇၅ ဦး၊ မ ၄၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခင်လှတင်
ငယ်ဘဝ
၁၃၂၁ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၁ ရက် (၂-၉-၁၉၅၉) နေ့၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ရန်ကုန်မြို့၊ မြို့မကျောင်းနှင့် အ.ထ.က(၂)စမ်းချောင်းတို့တွင် ၁၀-တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံ (ရူပဗေဒ) ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် အထက်တန်းရှေ့နေ အောင်ခဲ့သည်။
အဘိဓမ္မာစာပေ
အဘိဓမ္မာပထမအဆင့်၊ ဒုတိယအဆင့်၊ တတိယအဆင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ် အဘိဓမ္မာသီးသန့်စာမေးပွဲတွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး ပထမရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်စာမေးပွဲတွင် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ဒုတိယ၊ ၁၉၈၅ အဘိဓမ္မာဂုဏ်ထူးဆောင်စာမေးပွဲတွင် ရန်ကုန်တိုင်း ပထမ ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ပါဠိ(ဒီပလိုမာ)ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
မင်္ဂလာဗျူဟာအသင်းချုပ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ဆရာကြီး ဦးမြသောင်းနှင့်အတူ တွဲဖက်၍ လက်ထောက်ဆရာမအဖြစ် အဘိဓမ္မာသင်တန်းများ ပို့ချခဲ့သည်။  ရန်ကုန်မြို့၊ ဓမ္မဗျူဟာသာသနမာမကအဖွဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ ဓမ္မစာပေသင်တန်းကျောင်းကြီး၏ သင်တန်းမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ဗုဒ္ဓသာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်ကျိုးမဖက် စေတနာသက်သက် သဒ္ဓါတရားထက်ထက်ဖြင့် အားကြိုးမာန်တက်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အတွက် နိုင်ငံတော်မှ ချီးမြှင့်အပ်သော မဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ (သာသနာပြု) ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ခံယူရရှိခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဓမ္မရေးရာစာပေများ ရေးသားလျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မွန်လူမျိုးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဝိသုဒ္ဓိ
ဝိသုဒ္ဓိ ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ စင်ကြယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဝိသုဒ္ဓိသည် (၇)ပါး ရှိ၏။ ၎င်းတို့မှာ -
စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ - သမာဓိ၏ စင်ကြယ်ခြင်း။
မာနကိုချ ရှက်ကာ ကျဉ်ဖယ် ဂုဏ်ဝယ်ဦးခိုက် မုသားမိုက်ကို သိမ်းပိုက်မပြု ဟောမူဦးတင် မြတ်ရှင်သဒ္ဓါ ဤ ၆ဖြား မှတ်ပါ စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ
ဖဿနာနတ္တသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် စက္ခုဓာတု အစရှိသော ၆-ပါးသော ဓာတုနာနတ္တကို အကြောင်းပြု၍ စက္ခုသမ္ဖဿအစရှိသော ၆-ပါးသော ဖဿနာနတ္တဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဝိသုဒ္ဓိ
ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ - ဉာဏ် အမြင် စင်ကြယ်ခြင်း။
ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိဆိုသည်မှာ "အမြင်စင်ကြယ်" ခြင်း ဖြစ်သည်။ နာမ်ရုပ်တို့ကို ခွဲခြမ်းဝေဖန်၍ မဖောက်မပြန် ဟုတ်မှန်တိုင်းသော သဘောကို မြင်ခြင်းသည် "ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ" မည်၏။
ဖဿနာနတ္တသုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။
ဝိသုဒ္ဓိ
တစ်နည်း
၃။ ဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓိ - ဘုံသုံးပါး၌ ရုပ်နာမ်နှစ်ပါးသာ ရှိသည်ဟု ဧကန်အမှန်မြင်သော နာမရူပ ပရိစ္ဆေဒဉာဏ်၏ စင်ကြယ်ခြင်း၊
၄။ ကင်္ခါဝိတရဏဝိသုဒ္ဓိ - ယုံမှားခြင်းဝိစိကိစ္ဆာကို လွန်မြောက်နိုင်သော ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဉာဏ်၏ စင်ကြယ်ခြင်း၊
၅။ မဂ္ဂါမဂ္ဂဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ - မဂ်ဟုတ်သည် မဟုတ်သည်ကို ဧကန်အမှန်သိသော ဉာဏ်အမြင်၏ စင်ကြယ်ခြင်း၊
၆။ ပဋိပဒါဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ - ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်မှ စ၍ အနုလောမဉာဏ် တိုင်အောင် အားထုတ်၍ နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း အကျင့်ကောင်းကို ဧကန် အမှန်သိသော ဉာဏ်အမြင်၏ စင်ကြယ်ခြင်း၊
၇။ ဉာဏဒဿနဝိသုဒ္ဓိ - နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်း အကျင့်ကောင်းကို အားထုတ်၍ နိဗ္ဗာန်ကို ဧကန်အမှန်သိသော မဂ်ဉာဏ်အမြင်၏ စင်ကြယ်ခြင်း
ကိုးကား
၃။ https://www.facebook.com/264537333669501/posts/348753728581194/ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
စလူချောင်းရွာသစ်ရွာ၊ ဝဲကြီး
စလူချောင်းရွာသစ်ရွာ၊ ဝဲကြီး
ဃရက်စုရွာ၊ သရက်ပင်ကွင်း
ဃရက်စုရွာ၊ သရက်ပင်ကွင်း
ကံသုံးဆင့်ရွာ
ကံသုံးဆင့်ရွာ ရွာသည် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော် မြို့နယ် ယိုးချောင်း၏ လက်ယာဘက် ပန်းဖဲချောင်း လက်တက်တွင် တည်ရှိသော မြိုလူမျိုးတို့နေထိုင်သော ကျေးရွာ တစ်ရွာဖြစ်သည်။ သမိုင်းတွင် ဓညဝတီမြို့၏ ကိန်းခန်း ကုန်သောကြောင့် သိမာနဒီ မည်သော သရေချောင်း လကျ်ာ ကမ်းနား၌ မြို့တည်အုပ်စိုးသည်။ ထို့နောက် အမတ်ကြီး သုံးယောက် ပုန်စား၍ လွန်တော်မူ၏။ ထို့နောက်အမတ်ကြီးသုံးယောက်တို့သည် ခြောက်လစီ အဆင့်ဆင့် မင်းပြု သည်။ မိဖုရား စောစစ်သည် သမီးတော်ကြီး သုန္ဒရီ၊ သမီးတော်ငယ် ဖွားတော် သွေးနှင့်နောက်လိုက်နောက်ပါများကို စုရုံးပြီး ကံသုံးဆင့် မြို့မှ ထွက်ခွာလာ၍ နီလာပန်း တောင်မြို့ကို တည်ထောင် သည်ဟုလာသည်။ လက်ရှိတယ် အိမ်ခြေ ၁၄၀ ရှိသည်။
မြိုလူမျိုးတို့၏ မျိုးနွယ်စုမှ "Thala " လူမျိုးစု တည်သည် ကို အစွဲပြု ၍ မြိုဘာသာစကားဖြင့်  "ThalaVq  " ဟု ခေါ် သည်။
ခန်းပတ်မင်းကြီး
ခန်းပတ်မင်းကြီး (မြန်မာ ၁၁၈၂-၁၂၅၈)
'ပုခန်းမှာလေ၊ • လောင်းရှည်မှာဓား၊ • ခန်းပတ်မှာနား၊ • ရေနံတစ်တိုင် ချင်းရယ်နှင့် လင်းပါ့မလား'။
ဆိုသော ဗန်းမော်ဆရာတော် ချိုးသောစာတိုကလေးကို မြန်မာသမိုင်း လိုက်စားသူတိုင်း ကြားဘူးကြပေလိမ့်မည်။ ဤစာပိုဒ်ကလေးမှာ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးလက်ထက်တွင် ထင်ပေါ် ကျော်စောကြသော လွှတ်တော်ဝန်ကြီး လေးပါးတို့၏ အကြောင်းကို ပြက်ရယ်ပြုကာ ချိုးထားသော စာပင် ဖြစ်သည်။ ပုခန်းဝန်ကြီးမှာ လေနာရောဂါ ရှိကြောင်း၊ လောင်းရှည်ဝန်ကြီးမှာ ၁၂၂၈ ခုနှစ် မြင်ကွန်းနှင့် မြင်းခုံတိုင်မင်းသားတို့ ပုန်ကန်စဉ်က ဓားထိဖူး ကြောင်း၊ ခန်းပတ်မင်းကြီးမှာ နားလေးကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် ရေနံချောင်းမင်းကြီး တစ်ပါးတည်းနှင့် အမှုတော်ကုန်စင်အောင် ထမ်းဆောင်နိုင်ပါ့မလားဟု စာချိုးခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ထိုဝန်ကြီး ၄ ပါးအနက် ခန်းပတ်ဝန်ကြီးမှာ သာယာဝတီမင်း၊ ပုဂံမင်း၊ မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်း လက်ထက်အထိ မင်း ၄ ဆက်တိုင်တိုင် အမှုတော်ထမ်းခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးမှာ မြန်မာစာပေ အစီအကုံး အနှုန်းအဖွဲ့တို့တွင် ကောင်းမွန်သည်သာမက အင်္ဂလိပ်စာ၊ ပြင်သစ်စာတို့ကိုလည်း တတ်မြောက် ကျွမ်းကျင်သည်။ အထူးသဖြင့် ထိုခေတ် အခါက အင်္ဂလိပ်စကား အပြောကောင်းသူများအထဲတွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ပေသည်။ ထို့အပြင် ထိုခေတ် အခါက ကျွမ်းကျင်မှု မရှိသေးသော ငွေရေးကြေးရေး စာရင်းအင်းများကိုလည်း နိုင်နင်းသောပုဂ္ဂိုလ်ဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။
ဖခင်မှာ ဘကြီးတော်ဘုရားလက်ထက် စစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလနှင့်အတူ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲကို ယှဉ်နွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့သူ အတွင်းဝန်မင်း ဦးရန်ငူး ဖြစ်သည်။ ဦးရန်ငူးမှာ သံလျင်တိုက်ပွဲတွင် ကျဆုံးခဲ့သည်။
ခန်းပတ်မင်းကြီးကို သက္ကရာဇ် ၁၁၈၂ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ငယ်မည်မှာ ဦးရွှေမောင် ဖြစ်ပေသည်။ သင်ရိုးသင်တန်း ကျမ်းဂန်များကို သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့ပြီးနောက် သာယာဝတီမင်းထံတွင် အမှုတော်ထမ်းရွက်သည်။ ၁၂ဝ၃ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီမင်းသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ စုန်တော်မူလာပြီးနောက် ရွှေတိဂုံစေတီတော်တွင် ရွှေသင်္ကန်းကပ်လှူ၍ ခေါင်းလောင်းတော်ကြီး သွန်းလုပ်လှူဒါန်းတော်မူစဉ်၊ ဦးရွှေမောင်မှာ လွှတ်တော် စာရေးကြီးအဖြစ်ဖြင့် လိုက်ပါအမှုထမ်းရသည်။ သားတော် ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် စာရေးကြီးရာထူးမှ လျှောကျလျက်ရှိသည်။ ညီတော် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ရတနာသိင်္ဃမြို့တွင် ဝန်ထောက်စိုး လေးဆယ်၊ ဒိုင်းဝန်ရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခန့်ထား ခြင်း ခံရသည်။ ထို့နောက် ခန်းပတ်မြို့စား အတွင်းဝန်၊ ဝင်းဒိုင်းခုနစ်စုဆိုင်ရာဝန်ကြီး ခန့်ထားပြန်သည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး မကျန်းမမာရှိသည့်အခိုက် ရှင်ဖြူမရှင် မင်းဖုရားခေါင်ကြီးနှင့် တိုင်ပင်၍ သီပေါမင်းသား အား အိမ်ရှေ့မင်းသားအရာ တင်မြှောက်ကြသော မှူးတော် မတ်တော်ကြီးများအထဲတွင် ခန်းပတ်မင်းကြီးလည်း တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
သီပေါမင်းလက်ထက်တော်တွင် သတိုးမင်းကြီး သီရိမဟာ မင်းခေါင် ဥဇနာဘွဲ့ဖြင့် အမှုတော်ကို ဆက်လက် ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် မင်းကြီးမှာ ကြာရှည်စွာ အမှုတော် မထမ်းဆောင်ရသေးမီ၊ ရာထူးမှ နုတ်ပယ်ခြင်းခံရသည်။ ရာထူးမှ နုတ်ပယ်ခြင်းခံရသည့် အကြောင်းရင်းကား သီပေါမင်းနှင့် ဒိုင်းခင်ခင်တို့ ချစ်ကြိုက်ရည်ငံရှိနေကြောင်းကို မိဖုရားကြီး သိသောအခါ ဒိုင်းခင်ခင်နှင့်တကွ မိဖုရားဆွေမျိုးအားလုံးတို့မှာ သုတ်သင်ပစ်ခြင်း ခံရသည်။ ခန်းပတ်မင်းကြီးမှာ ဒိုင်းဝန်မင်း၏ ဖခင်ဖြစ်၍ ဒိုင်းခင်ခင်၏ အဖိုးဖြစ် သောကြောင့် ကံကောင်းထောက်မသဖြင့် ကွပ်မျက်ခြင်းမခံရဘဲ၊ ရာထူးမှ နုတ်ပယ်ခြင်းသာ ခံရလေသည်။မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှအစိုးရတို့ သိမ်းပိုက်ပြီးသည့်နောက် မင်းကြီးမှာ ရိက္ခာငွေ တစ်လလျှင် ၁ဝဝိ (တစ်ရာကျပ်)မျှ ထောက်ပံ့ခြင်း ရရှိခဲ့ပေသည်။ ၁၂၅၈ခုနှစ်၊ အသက် ၇၆ နှစ်အရွယ်တွင် အနိစ္စရောက်လေသည်။
စက်တင်ဘာ ၂၀၁၂
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စက်တင်ဘာ ကဏ္ဍ:၂၀၁၂
အလယ်ကုန်းရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
အလယ်ကုန်းရွာ (Ahlelkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ စပါယ်မျှောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၈၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စပါယ်မျှောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၇ ဦး၊ မ ၇၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြည်ဆွေ၊ မောင်၊ စာရေးဆရာ
စာရေးဆရာ မောင်ကြည်ဆွေ သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဖျာပုံဇာတိ ဖြစ်သည်။
၁၉၅၅ ခု စက်တင်ဘာလ ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်း အမှတ် ၁ဝဝ ပြည့် အထူးထုတ်တွင် ပါဝင်သည့် 'ကျောက်ခဲ လုံးလေးများ' ဝတ္ထုတိုသည် ထူးခြား ကောင်းမွန် လှသောကြောင့် တင့်တယ်က ရှုမဝတွင် သာမက စာပဒေသာ မဂ္ဂဇင်း တွင်ပါ တပြိုင်တည်း ဖော်ပြ ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၉၅၅ ခု မတ် ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်းပါ "ဆုံကြ လေဦး မည်လော" ဝတ္ထုတိုကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီတွင် ဟိန္ဒီ ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေသော "မနောဟရ" မဂ္ဂဇင်း ၁၉၅၆ ခု ဒီဇင်ဘာလထုတ် စာစောင်၌ ဟိန္ဒီ စာရေးဆရာ "ရှရီ-အမ်-ဂျီ ထယ်ဝါကား" ဆိုသူက ဟိန္ဒီ ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆို ဖော်ပြ ခဲ့သည်။
၉ - ၁၂ - ၁၉၆ဝ နေ့ထုတ် ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာပါ "သတင်းထောက်တု ကြည်ဆွေ ခေါ် မြင့်လွင်" သတင်းနှင့် ၁ဝ - ၁၂ - ၁၉၆ဝ နေ့ထုတ် ကြေးမုံ သတင်းစာပါ "စာရေးဆရာ မောင်ကြည်ဆွေ အတု" သတင်း တို့သည် စာရေး ဆရာ မောင်ကြည်ဆွေနှင့် လုံးဝ မပတ်သက်ကြောင်း ရှုမဝ စာတည်း အဖွဲ့က ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်း ဇန်နဝါရီ ၁၉၆ဝ ပြည့် ထုတ်တွင် ကြေညာ ခဲ့သည်။
ရေးသားခဲ့သော စာပေများ
မောင်ကြည်ဆွေသည် စာရေး အားကောင်းသည်။ ဘဝနှင့် မေတ္တာ ဘွဲ့များကို ဦးစားပေး ရေးဖွဲ့သည်။ စာရေးသက် ၁ဝ နှစ် အတွင်း ဝတ္ထုတို/ ရှည် ၁ဝဝ ကျော် အထိ ရေးဖွဲ့ ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသည့် စာအုပ် အချို့မှာ ခင်ပပ (၁၉၆ဝ)၊ ပန်တော်ဦး (၁၉၆ဝ)၊ နွမ်းလျ ဖြေမဆည် (၁၉၆၁)၊ ဘဝလုံးပုံ ချစ်သူယုံ (၁၉၆၁)၊ နှင်းသက်ဆယ် ကမ္ဘာတိုင် (၁၉၆၂)၊ ပန်းကောင်း ပန်းဦး ပန်းမြတ် (၁၉၆၂)၊ ရင်ဝယ်ပွင့်သော သဇင် (၁၉၆၂)၊ သည်မိုးစဲသော် လိုက်တော်မူခဲ့ (၁၉၆၂)၊ အရှက်ပြေ သက်သေနဲ့ ခွဲရတယ် (၁၉၆၂)၊ ဝေဝေလေး (၁၉၆၃)၊ ကျွန်တော်တို့နှင့် မိန်းမလှများ အကြောင်း (၁၉၆၄) [မြင့်ကျော်၊ ကရမက် တို့နှင့် တွဲဖက်၍]၊ မမတို့ မိန်းမသားများ (၁၉၆၄) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဘဝနိဂုံး
၃ဝ မေ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၁၉၆၄ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကုန်းကော်ရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
ကုန်းကော်ရွာ (Konekaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ပန်းဦးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းဦးတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၁၄ ဦး၊ မ ၁၅၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုဟူးရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဟိုဟူးရွာ (Hohu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ နောင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၂ ဦး၊ မ ၄၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်တင်း (ထက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နမ့်တင်း (ထက်)ရွာ (Namtin (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းငွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၅၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းငွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၆ ဦး၊ မ ၆၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
သူသူရှိန်
သူသူရှိန် သည် ဝဿန်ရုပ်ရှင်ပွဲတော် ဦးဆောင်သူ ပွဲတော်ဒါရိုက်တာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်ဓာတ်ပုံနှင့် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဝဿန်ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ကို စတင်ကျင်းပခဲ့ပြီး ယင်းရုပ်ရှင်ပွဲတော်ဖြစ်မြောက်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဝဿန်ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ဒါရိုက်တာအဖြစ် ထိုစဉ်မှစ၍ ယနေ့အထိ တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေသည်။ ၂၀၁၀ တွင် ချက်သမ္မတနိုင်ငံ အနုပညာအကယ်ဒမီ၏ ရုပ်ရှင်နှင့် ရုပ်မြင်သံကြားကျောင်းမှ ရုပ်ရှင်နှင့် ဒီဂျစ်တယ်မီဒီယာ မဟာဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ၌ ထိုင်ဝမ်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာနက သူသူရှိန်ကို အရှေ့တောင်အာရှအကြံပေးကော်မတီ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့၍ ၂၀၁၈ ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံတကာ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ပွဲတော်၏ ဒိုင်တစ်ဦးအဖြစ်လည်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ဘယ်လိမ် မျှော်စင်
ဘယ်လိမ် မျှော်စင် ၏ တရားဝင်အမည်မှာ စိန့်ဗင်းဆင့် မျှော်စင် ဖြစ်ပြီး ပေါ်တူဂီနိုင်ငံ လစ်စဘွန်းမြို့ တွင် တည်ရှိသော ၁၆ ရာစု ခံတပ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး လစ်စဘွန်းမြို့အတွက် ခံတပ်တစ်ခု အဖြစ်သာ မက ကြိုဆိုသည့်မုခ်ဦး တစ်ခု အဖြစ်ပါ တည်ဆောက်ထားသည်။ ပေါ်တူဂီ ရီနေဆွန်းခေတ်၏ အထွဋ်အထိပ် ရောက်ရှိစဉ်ကာလက တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ပေါ်တူဂီ မန်နျူရယ်လိုင်း စတိုင်လ်၏ သိသာထင်ရှားသော ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်ပြီး အခြား ဗိသုကာ စတိုင်လ်များလည်း အရိပ်အမြွက်မျှ ပါဝင်လျက် ရှိသည်။ ထိုအဆောက်အဦးအား လိုင်းရော့ဇ် ထုံးကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက်ထားခဲ့ပြီး ဘတ်ရှင် နှင့် 30 m မြင့်သော ၄ ထပ် မျှော်စင်တစ်ခု ပါဝင်သည်။
၁၉၈၃ ခုနှစ်မှစ၍ ထိုမျှော်စင်သည် ဂျီးရိုနီမို ဘုန်းကြီးကျောင်းနှင့် အတူ ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းဝင်ခဲ့သည်။ ၎င်းအား ဥရောပ၏ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သောနှစ်များ၏ ပြယုဂ်တစ်ခု အဖြစ် ဖော်ပြချယ်မှုန်းလေ့ ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် ပေါ်တူဂီ နိုင်ငံ သို့မဟုတ် လစ်စလွန်းမြို့၏ အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦးတစ်ခု ဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ကြသည်။ ထိုမျှော်စင်သည် တားဂတ်စ်မြစ် အလယ်ခေါင်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ ကမ်းခြေသို့ ရောက်နေခဲ့ရသည်မှာ ၁၇၅၅ ခုနှစ် လစ်စဘွန်း ငလျင်အပြီးတွင် မြစ်လမ်းကြောင်း ပြောင်းသွားသဖြင့် ကမ်းစပ်အနီးသို့ ရောက်ရှိသွားခြင့် ဖြစ်သည်ဟု မမှန်မကန် ပြောဆိုမှုများ ရှိသည်။ အမှန်တကယ်တွင်ပင် ထိုမျှော်စင်အား တားဂတ်မြစ်အတွင်း လစ်စဘွန်းကမ်းစပ် အနီးမှ ကျွန်းအသေးတစ်ခုပေါ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
နောဖဿနာနတ္တသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဓာတုနာနတ္တကိုစွဲ၍ ဖဿနာနတ္တဖြစ်ပုံ၊ ဖဿနာနတ္တကိုစွဲ၍ ဓာတုနာနတ္တမဖြစ်ပုံကို အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက် ရှိပါသည်။
ကွင်းကြီး (မြို့)ရွာ၊ သပေါက္ကံ
ကွင်းကြီး (မြို့)ရွာ၊ သပေါက္ကံ
ဂရက်ဖိုက်
စိန်နှင့်ဂရက်ဖိုက်(ခဲနက်)တို့သည် ကာဗွန်စစ်စစ်ဖြစ်၏။ အခြားဓာတ်ပစ္စည်းများနှင့် ရောနှောပေါင်းစပ်ခြင်း မရှိသော ဒြပ်စင်သက်သက် ဖြစ်၏။
စိန်နှင့် ဂရက်ဖိုက်တို့သည် ကာဗွန်အခဲများ ဖြစ်ကြသော်လည်းစိန်သည် သိရှိရသရွေ့ ပစ္စည်းအားလုံးအနက် အမာဆုံးဖြစ်ရုံမက ကြည်လင်တောက်ပသည့်အတွက် လူအများက တန်ဖိုးထားကြ သည်။ ဂရက်ဖိုက်မှာမူ ပျော့၍ နက်သောအရောင်သာရှိသည်။ ဂရက်ဖိုက်ကို စစ်ဆေးကြည့်သောအခါ ပါးလွှာသော အချပ် ကလေးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားကြောင်းကို တွေ့ရသည်။ ဂရက်ဖိုက်ကို ကမ္ဘာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရသော်လည်း သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် အများဆုံး တူးဖော်ရရှိသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အီတလီနိုင်ငံ၊ ဆိုက်ဘေးရီးယား၊ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ အချို့ သော နယ်များမှလည်း အထိုက်အလျောက် တူးဖော်ရရှိသည်။ ဂရက်ဖိုက်ကို ဤကဲ့သို့ သဘာဝအလျောက် တူးဖော်ရရှိသည့် အပြင် ဓာတုဗေဒနည်းအားဖြင့်လည်း ဖော်စပ်ယူနိုင်ပေသည်။
ဂရက်ဖိုက်သည် စိန်လောက် အဖိုးမတန်လှသော်လည်း စိန်ထက်များစွာ အသုံးဝင်သည်။ ဂရက်ဖိုက် တစ်တုံးကိုယူ၍ စက္ကူပေါ်တွင် ခြစ်ကြည့်လျှင် အမဲကြောင်းများ ထင်ကျန်ရစ် သည်ကို တွေ့ရပေမည်။ ထို့ကြောင့် ဂရက်ဖိုက်ကို အလွန်မှုန့် သော မြေစေးမှုန့်များနှင့် ရောပြီးလျှင် ခဲတံပြုလုပ်ရာ၌ ခဲဆန် အဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။
အမှန်စင်စစ် ဂရက်ဖိုက်ဟူသောစကားသည် ရေးရန်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဂရိဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသည်။အချို့ သော ခဲတစ်မျိုးတွင် ဂရက်ဖိုက်ပိုမို ပါဝင်သောကြောင့် ရေးရာ တွင် ပျော့၍ အရောင်မှာလည်း ပို၍မဲသည်။ ဈေးပေါသော ခဲတံများတွင်မူ ဂရက်ဖိုက်နည်း၍ မြေစေးအပါများသောကြောင့် ရေးရာတွင် မချောမွတ်ဘဲ ခြစ်ကြောင်းလည်း ထင်တတ်သည်။ ဂရက်ဖိုက်ကို ကိုင်တွယ်ကြည့်လျှင် စေးကပ်ကပ်နှင့် ချောနေ သည်ကို တွေ့ရမည်။ ထိုသတ္တိကြောင့် ဂရက်ဖိုက်ကို ချောဆီ အဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးများကြသည်။ ပုံစံအားဖြင့် မော်တော်ကား ဘော ဘယ်ရင်များနှင့် အခြားအပူအားကြီးသော စက်၏ အစိတ်အပိုင်းများအတွက် ဂရက်ဖိုက်မှာ အလွန်ကောင်းသော ချောဆီတစ်မျိုးဖြစ်၏။ ဂရက်ဖိုက်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ကောင်းစွာလိုက်စေနိုင်သောကြောင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဘက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းကိရိယာများ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အများအပြား အသုံး ပြုကြသည်။ အပူကောင်းစွာခံနိုင်သောလုံနှင့် ရီတော့ပေါင်းအိုး များ ပြုလုပ်ရာတွင် ဂရက်ဖိုက်ကို သဲမြေစေးတို့နှင့် ရော၍ လုပ်ယူကြသည်။ ထို့ပြင် ခြယ်ဆေးများ၊ အရောင်တင်ဆေးများ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ဂရက်ဖိုက်ကို များစွာပင်အသုံးပြုကြသည်။
ငြိမ်းသူ၊ မောင်
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
(၁၉၆၃ - ၆၄) ခုနှစ်က ထုတ်ဝေသည့် ရုပ်ရှင် အောင်လံ မဂ္ဂဇင်းတွင် မောင်နှင်းဝေ ဟူသော ကလောင် အမည်ဖြင့် ရေးသား ခဲ့သော တောဓလေ့ ကဗျာဖြင့် စာပေ လောကသို့ စတင် ဝင်ရောက် ခဲ့သည်။
မောင်ငြိမ်းသူ (ကြို့ပင်ကောက်) အမည် အပြင် အခြား ကလောင် အမည်ခွဲများ ဖြင့်လည်း စာပေများကို ရေးသား ခဲ့သည်။ ရေးသား ပြုစု ပြီးသမျှ စာအုပ်များမှာ လုံးချင်း ၈ အုပ်၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည် ၃ဝ ကျော်၊ ဝတ္ထုတို ၃ဝဝ ခန့်နှင့် ဆောင်းပါး ပုဒ်ရေ ၁၀၀၀ ကျော် ရေးသား ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ ကြက်ခြေနီ အသင်းမှ ကြီးမှူး ကျင်းပသော ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲ၌ မော်ကွန်းဝင်ပြီ ကြက်ခြေနီ ဟူသော ဆောင်းပါးဖြင့် အကြီးတန်း အဆင့် ဒုတိယဆု ရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် (၄၈) နှစ်မြောက် တပ်မတော်နေ့ ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲတွင် အထူးဆု ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၈၆ ခုနှစ်၊ မြအဖူးတွေ သစ်သစ်ဝေနှင့် လူငယ် ဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်ဖြင့် အမျိုးသား စာပေဆု (လူငယ် စာပေဆု) (ရသ စာပေဆု) ကို ရရှိခဲ့သည်။ စာပေ တာဝန်များ အဖြစ် စမ်းချောင်းမြို့နယ် စာပေလုပ်သား အဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး၊ မြို့နယ် စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ နာယက တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ဒဂုံမြို့သစ် (မြောက်ပိုင်း) စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်။
ရန်ကုန်မြို့ အမေနေ့ စာပေ ပြိုင်ပွဲနှင့် ဝါမိုးအောင် ဝတ္ထုတို ပြိုင်ပွဲ ဆုရွေးချယ်ရေး အဖွဲ့တွင် ပါဝင် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရွှေသမင် စာပေတိုက်နှင့် သိန်းမင်း စာပေတိုက် တို့တွင် စာပြင် ဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ရွှေသမင် မဂ္ဂဇင်းတွင် အမှုဆောင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ထူးခြား ဂျာနယ်တွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ အဖြစ် လည်းကောင်း ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
ယခုအခါ ဝါမိုးအောင် စာပေတိုက်တွင် စာတည်း အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် လည်းကောင်း။ မှုခင်း ရှုထောင့် ဂျာနယ်၊ မှုခင်း မြင်ကွင်း ဂျာနယ်၊ မှုခင်း ရှုထောင် ရသစုံ မဂ္ဂဇင်းများတွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ အဖြစ် လည်းကောင်း ထမ်းဆောင်လျက် ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဆင်မကျော်ရွာ
ဆင်မကျော်ရွာ (မြို)
NGC 214
NGC 214 သည် အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၇၈၄ စက်တင်ဘာ ၁၀ တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကျွဲလမ်းရွာ၊ သရက်ပင်ကွင်း
ကျွဲလမ်းရွာ၊ သရက်ပင်ကွင်း
​အရှေ့ချောင်းရွာ၊ အရှေ့ချောင်း
အရှေ့ချောင်းရွာ၊ အရှေ့ချောင်း
ကျော်မြင့် (သံတူကြောင်းကွဲ)
ကျော်မြင့် အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ -
ဘဝင်းဆိပ်ရွာ၊ သရက်ပင်ကွင်း
ဘဝင်းဆိပ်ရွာ၊ သရက်ပင်ကွင်း
ဈေးကုန်းရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ဈေးကုန်းရွာ (Zaykone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုနမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၇၅ ဦး၊ မ ၄၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၄၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဓနိချောင်းရွာ၊ ကဒုံကနိ
ဓနိချောင်းရွာ၊ ကဒုံကနိ
NGC 215
NGC 215သည် ဖီးနစ် ကြယ်စုတန်းမှ lenticular ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၃၄ အောက်တိုဘာ ၂၈ တွင် ဂျွန် ဟာရှယ်က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
စာရေး (အနောက်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
စာရေး (အနောက်)ရွာ (Saryay(West))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ စာရေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၀၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒုံနာရွာ
ဒုံနာရွာ
လှေးပုကုန်းရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
လှေးပုကုန်းရွာ (Hlaypukone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ စပါယ်မျှောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၈၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စပါယ်မျှောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၇ ဦး၊ မ ၇၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျွဲကွင်းရွာ၊ ဝဲကြီး
ကျွဲကွင်းရွာ၊ ဝဲကြီး
ဗာဟိရဖဿနာနတ္တသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဓာတုနာနတ္တကိုစွဲ၍ သညာနာနတ္တဖြစ်ပုံ၊ သညာနာနတ္တကိုစွဲ၍ သင်္ကပ္ပနာနတ္တဖြစ်ပုံ၊ သင်္ကပ္ပနာနတ္တကို စွဲ၍ ဖဿနာနတ္တဖြစ်ပုံ၊ ဖဿနာနတ္တကိုစွဲ၍ ဝေဒနာနာနတ္တဖြစ်ပုံ၊ ဝေဒနာနာနတ္တကို စွဲ၍ ဆန္ဒနာနတ္တဖြစ်ပုံ၊ ဆန္ဒနာနာနတ္တကိုစွဲ၍ ပရိဠာဟနာနတ္တဖြစ်ပုံ၊ ပရိဠာဟနာနတ္တ ကိုစွဲ၍ ပရိယေသနာနာနတ္တဖြစ်ပုံ ပရိယေသနာနာနတ္တကိုစွဲ၍ လာဘနာနတ္တဖြစ်ပုံကို ဗဟိဒ္ဓါယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ဝေဖန်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော် မူသည့်သုတ်။ - ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဓာတုနာနတ္တကိုစွဲ၍ လာဘနာနတ္တဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူပြီး လာဘနာနတ္တကိုစွဲ၍ ပရိယေသနာနာနတ္တ မဖြစ်၊ ပရိယေသနာ နာနတ္တကိုစွဲ၍ ပရိဠာဟနာနာနတ္တဖြစ်၊ ပရိဠာဟနာနတ္တကိုစွဲ၍ ဆန္ဒနာနတ္တ မဖြစ်၊ ဆန္ဒနာနတ္တကိုစွဲ၍ ဝေဒနာနာနတ္တ မဖြစ်၊ ဝေဒနာနာနတ္တကိုစွဲ၍၊ ဖဿနာနတ္တ မဖြစ်၊ ဖဿနာနတ္တကိုစွဲ၍ သင်္ကပ္ပနာနတ္တ မဖြစ်၊ သင်္ကပ္ပနာနတ္တကို စွဲ၍ သညာနာနတ္တ မဖြစ်၊ သညာနာနတ္တကိုစွဲ၍ ဓာတုနာနတ္တ မဖြစ်-အစရှိသည်ဖြင့် ဗာဟိရာယတန ခြောက်ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အနုလောမ၊ ပဋိလောမ နည်းဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်သည့်သုတ်။
ရှင်စောကြီး
ရှင်စောကြီး သည် အင်းဝဘုရင် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏ မိဖုရားခေါင် တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ပင်းယဘုရင်များဖြစ်သော လေးစီးရှင် ကျော်စွာ နှင့် နရသူ (မောပါမင်း)တို့၏ မိဖုရားလည်း ဖြစ်သည်။ သူမသည် စစ်ကိုင်းထီးနန်း တည်ထောင်သူ အသင်္ခယာ စောယွန်း၏ မြေးတော် ဖြစ်ပြီး၊ အင်းဝထီးနန်း တည်ထောင်သူ သတိုးမင်းဖျားနှင့် မောင်နှမ တော်စပ်သည်။ သူမသည် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏ မြောက်နန်းမတော် မိဖုရားဖြစ်ပြီး ပင်းယကို စားရသည်။ မိဖုရားခေါင် ခမည်းမိလွန်သော် တောင်နန်းမတော် မိဖုရား ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ရွာဟောင်းကန်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ရွာဟောင်းကန်ရွာ (Ywarhaungkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ရွာဟောင်းကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာဟောင်းကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၂ ဦး၊ မ ၁၄၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ရှင်စောကြီး
စွာစော်ကဲလွန်ပြီးနောက် နန်းတက်သော ဆင်ဖြူရှင်တရဖျားသည် မိဖုရားရှင်စောကြီး၏ သားတော်ဖြစ်နိုင်သည်။ ရာဇဝင်သစ်ကျမ်းတွင် ခေတ်ပြိုင်ကျောက်စာတစ်ခုအား ကိုးကား၍ ဖော်ပြရာတွင် ဆင်ဖြူရှင်တရဖျားသည် ရှင်စောကြီး၏ သားတော်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ သို့သော် မှန်နန်းရာဇဝင် က အဆိုပါအချက်ကို ငြင်းပယ်ကာ ယခင်ရာဇဝင်ကျမ်းများနှင့် ဆန့်ကျင်ကြောင်း ဆိုခဲ့သည်။ မှန်နန်းရာဇဝင် က ရှင်စောကြီး၏ သားသမီးနှစ်ဦးဖြစ်သော စောမြတ်ကဲ နှင့် စောဆွေနှစ် တို့ကိုသာ ဖော်ပြထားသည်။
ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်များ
အောက်ပါတို့သည် မှန်နန်းရာဇဝင်လာ မိဖုရားရှင်စောကြီး၏ ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်များ ဖြစ်သည်။ သူမသည် ပုဂံနှင့် ပင်းယမင်းမျိုးမင်းနွယ်တို့မှ ဆင်းသက်လာသည်။ သူမ၏ ဖခင်သည် တကောင်းမင်းမျိုးမင်းနွယ်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်မှအပ သူမ၏ မိဘများအကြောင်းကို မသိရပေ။
ရွာဟောင်းကန်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တစ်တီတူးရွာ၊ အိုင်ကြီး
တစ်တီတူးရွာ၊ အိုင်ကြီး
လောချီတီရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်တိုဘာ ၂၀၁၂
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောက်တိုဘာ ကဏ္ဍ:၂၀၁၂
ဗာဟိရဓာတုနာနတ္တသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ရူပဓာတ်အစရှိသော ဗာဟိရဓာတ် ခြောက်ပါးသည် ဓာတုနာနတ္တပေတည်းဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
နောင်ကျန့်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နောင်ကျန့်ရွာ (Nawngkyant)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းငွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၅၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းငွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၆ ဦး၊ မ ၆၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ခေါ်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
နောင်ခေါ်ရွာ (Nawnghkaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နောင်ခေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၃၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ခေါ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၈၂ ဦး၊ မ ၁၁၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေကျော်ကြီးရွာ၊ ကဒုံကနိ
ရေကျော်ကြီးရွာ၊ ကဒုံကနိ
လဲ့လဲ့ဝင်း
ဒေါ်လဲ့လဲ့ဝင်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ တရုတ်နိုင်ငံ ပေကျင်း အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်တွင် မြန်မာနိုင်ငံလက်ရွေးစင်အဖြစ် ကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သော အပြေးအားကစားသမား တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဒေါ်လဲ့လဲ့ဝင်းကို မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ နတ်မောက်မြို့၊ ဈေးရပ်မြောက်ပိုင်း၊ အဖ ဗိသုကာဆရာကြီးဦးပန်းကြိုင်၊ အမိ ဒေါ်မြကျင်တို့က ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ နတ်မောက်မြို့၊ ကန်ကြီးရပ် အမှတ်(၁) အခြေခံပညာအထက်မူလတန်းကျောင်းတွင် သူငယ်တန်းမှ စတုတ္ထတန်းအထိ၊ ထိုမှတစ်ဆင့် အစိုးရအလယ်တန်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်းများတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။
သူမသည် ဘန်ကောက်တွင် ကျင်းပသော ၂၀၀၇ ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် အမျိုးသမီး မီတာ ၄၀၀ အပြေးပြိုင်ပွဲတွင် ၅၅.၁၁ စက္ကန့်ဖြင့် ငွေတံဆိပ် ရရှိခဲ့သည်။
သပြေကန်ရွာ၊ သပေါက္ကံ
သပြေကန်ရွာ၊ သပေါက္ကံ
ဘက်ကွတ်တေး
ဘက်ကွတ်တေး (Bak kut teh) ဆိုသည်မှာ ဝက်နံရိုးအား ဟင်းရည်တွင်း ချက်ပြုတ်ထားသော ဟင်းလျာတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မလေးရှားနိုင်ငံ နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့ရှိ ဟော့ကလို နှင့် တီယိုချူး လူမျိုးတို့ နေထိုင်ရာ အရပ်တွင် လူကြိုက်များရေပန်းစားပြီး အနီးအနား ဒေသများဖြစ်သော ရီအောကျွန်းများနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတို့တွင်လည်း တွေ့ရသည်။
ဆဗူးကန်ရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ဆဗူးကန်ရွာ(Sabukan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ချီထုဖန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချီထုဖန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၁၄ ဦး၊ မ ၃၉၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၀၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိုင်ဝိုင်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဆိုင်ဝိုင်းရွာ (Hsengwaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ နောင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၂ ဦး၊ မ ၄၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျွန်ဒီး
ဂျွန်ဒီး (၁၃ ဂျူလိုင် ၁၅၂၇ - ၁၆၀၈ သို့မဟုတ် ၁၆၀၉) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သင်္ချာပညာရှင်၊နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်၊ နက္ခတ်ဗေဒင်ဆရာ၊ဂမ္ဘီရပညာရှင်နှင့် နယ်ချဲ့ဝါဒီတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အယ်လီဇဘက် ပထမ၏ အကြံပေးတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ သူ့ဘဝ၏ အချိန်အများစုကို အဂ္ဂိရတ်၊ ဂမ္ဘီရဉာဏ်နှင့် ဝိဇ္ဇာဓိုရ်အတတ်များအား လေ့လာခြင်းဖြင့် ကုန်ဆုံးခဲ့သူဖြစ်သည်။
ဤသို့ တဖက်တွင် ကြိုးသားအားထုတ်နေသကဲ့သို့ အခြားတဖက်တွင်လည်း ဒီးသည် ဝိဇ္ဇာဓိုရ်ပညာ၊ မှော်ပညာနှင့် နက္ခတ်ဗေဒင်ပညာကို နှစ်မြုပ်လေ့လာနေလေသည်။ သူ့ဘဝ၏ နှောင်းပိုင်းနှစ်သုံးဆယ်တွင် ကောင်းကင်တမန်တော်(ဝါ) နတ်များဖြင့် ဆက်သွယ်မှုပြုကာ စကြ၀ဠာ ဘာသာစကားကို လေ့လာနိုင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။
သူ့ဘဝတစ်လျောက် ဒီးသည် အင်္ဂလန်တွင် အကြီးမားဆုံးသော စာကြည့်တိုက်ဖြစ်အောင်ပင် စာအုပ်များ စုဆောင်းခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ
ဒီးကို လန်ဒန်မြို့၊ တာဝါရပ်တွင် ဖွားမြင်သည်။    သူ၏ မျိုးရိုးနာမည် "ဒီး"ဟူသည်မှာ ဝေ့လရှ်စကား ဒူ (အနက်ရောင်)မှဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး သူ၏အဖိုးမှာ ဘေဒိုဒူဖြစ်သည်။ သူ၏အဖေ ရိုလန်မှာ ပိုးကုန်သည်တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် ဟင်နရီ အဌမဘုရင်မင်းမြတ်ထံ ခစားရသည့် ဂုဏ်သရေရှိ လူကြီးလူကောင်း နန်းတွင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဒီးမိသားစု လန်ဒန်သို့ စတင်ရောက်ရှိလာချိန်မှာ ကျူဒေါမင်းဆက်၏ ဟင်နရီ သတ္တမ နန်းတက်နေစဉ်ဖြစ်သည်။
၁၅၅၅တွင် ဒီးသည် ပိုးကုန်သည်များအသင်းဝင်ဖြစ်လာသည်။
ထို ၁၅၅၅ခုနှစ်မှာပင် မေရီဘုရင်မနှင့် အယ်လီဇဘက် ပထမတို့၏ ဇာတာခွင်ကို တွက်ချက်ကာ ဟောကိန်းထုတ်၍ အဖမ်းခံလိုက်ရသည်။ ဒီးသည် ကြယ်ခန်းမဆောင်တွင် မိမိအပြစ်မှကင်းလွှတ်ကြောင်း လျှောက်လှဲခဲ့သော်လည်း ကတ်တလစ်ဘုန်းတော်ကြီး ဘိုနာ၏ ဘာသာရေးအရ စစ်ဆေးမှုကို ခံယူရ၏။ လျှို့ဝှက်မှုအပေါ် သူ၏ ခိုင်ခံ့သော ရာသက်ပန်ခုံမင်မှုမှာ အဆိုးဘက်သို့သာဦးတည်လာပြီး ဤဖြစ်ရပ်ကြောင့် သူ့ဘဝတစ်လျောက်လုံး ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်မှုများကို ကြုံရလေသည်။
၁၅၅၈ခုနှစ်တွင် အယ်လီစဘက် နန်းတက်လာသောအခါ ဒီးသည် ဘုရင်မကြီး၏ သိပ္ပံနှင့် နက္ခတ္တပိုင်းဆိုင်ရာ ယုံကြည်ရသော အကြံပေးဖြစ်လာသည်။ နန်းတက်ပွဲ ကျင်းပမည့်ရက်ကိုပင် ဒီးက အခါတော်ပေးရသည်။ ၁၅၅၀မှ ၁၅၇၀ထိ အင်္ဂလန်၏ နယ်မြေရှာဖွေရေး ရေကြောင်းခရီးစဉ်များတွင် အကြံပေးတာဝန်ယူခဲ့ပြီး ရေကြောင်းသွားလာရေးအတွက် နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာကူညီခဲ့သည်။ ထို့အပြင် "ဗြိတိသျှ အင်ပါယာ"တည်ထောင်နိုင်ရေးအတွက် နောက်ကွယ်မှ နိုင်ငံရေးသဘောတရားတည်ဆောက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ("ဗြိတိသျှ အင်ပါယာ"ဟူသော အသုံးကို ဒီးက ပထမဆုံးစသုံးစွဲခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။)
၁၅၇၀တွင် ယူကလစ်၏ အခြေခံသဘောတရားများကျမ်းကို ဟင်နရီ ဘီလင်စလေက အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုသော ကျမ်းတွင် ဒီးက သင်္ချာဆိုင်ရာ ကျမ်းဦးနိဒါန်းရေးသားခဲ့သည်။ ထိုကျမ်းဦးနိဒါန်းတွင် ဒီးက သင်္ချာ၏ ဗဟိုအရေးပါမှုနှင့် သိပ္ပံနှင့် အခြားအနုပညာများအပေါ် သင်္ချာ၏လွှမ်းမိုးမှုများကို အကြမ်းဖျဉ်းဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ထိုဆွေးနွေးချက်သည် တက္ကသိုလ်ပြင်ပမှ လေ့လာသူများကိုရည်ရွယ်ပြီး ဒီး၏ လွှမ်းမိုးမှုအရှိဆုံးနှင့် အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လည်ရိုက်နှိပ်ရသော လက်ရာဖြစ်သည်။
နှောင်းပိုင်းဘဝ
၁၅၈၀ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ဒီးသည် သူ၏ သဘာဝတရားလျှို့ဝှက်ချက်များကို လေ့လာမှုများနှင့် လွှတ်ရုံးအတွင်း သူ၏ ဩဇာအခြေအနေကျဆင်းလာခြင်း အပေါ် မကျေမနပ်ဖြစ်လာသည်။ ပြက္ခဒိန်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန်နှင့် မြောက်အမေရိကကို စူးစမ်းရှာဖွေရန် သူပေးသမျှ အကြံတို့ကျရှူံးခဲ့ရသည့်အတွက် သူ၏ နိုင်ငံရေးမှာ ဆုံးခန်းတိုင်ပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် အခြားတစ်ဖက်ကကြည့်လျင်မူ သဘာဝလွန်ကိစ္စများကို ပိုမိုစူးစမ်းလေ့လာနိုင်လာသည်။ အထူးသဖြင့် သူသည် ဖန်လုံးကြည့်သူများကို ကြားခံအဖြစ်သုံး၍ ကောင်းကင်တမန်တို့နှင့် ဆက်သွယ်နိုင်ရန် အပူတပြင်းကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
၁၅၈၇ ခုနှစ်၌ ဘိုဟီးမီးယားဘုရင့်နိုင်ငံအတွင်း ပြုလုပ်သော ဝိဉာဉ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွေ့ဆုံပွဲတစ်ခုအတွင်းတွင် ကယ်လီက ကောင်းကင်တမန်တော် ယူရီယယ်သည် လူသားတို့အား မိမိတို့ပိုင်ဆိုင်သမျှ(ဇနီးမယားများပါ အပါအဝင်) အရာအားလုံးကို မျှဝေသုံးစွဲကြရန် ညွှန်ကြားလာသည်ဟု ဒီးအားသတင်းပို့သည်။ ထိုကာလတွင် ကယ်လီသည် အဂ္ဂိရတ်ဆရာတစ်ယောက်အဖြစ် လူသိလူသိများလာပြီဖြစ်သည်။ ဒီးမှာမူ ကောင်းကင်တမန်တို့နှင့် ဆက်သွယ်ရန်သာ အားသန်နေပြီး ၎င်းတို့က သူ့အား ကောင်းကင်ဘုံ၏ လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်မှုများကို အလင်းဆိုင်ရာပညာရပ်၊ နက္ခတ်အတတ်၊ သိပ္ပံနှင့် သင်္ချာမှတဆင့် ဖြေရှင်းနိုင်ရန် ကူညီလမ်းညွှန်စောင်မမည်ဟုသာ ယုံကြည်နေသည်။ တကယ်တမ်းတွင် ကယ်လီသည် သူ့အားကြားခံအဖြစ် ဒီး၏မှီခိုနေရမှုကို အဆုံးသတ်စေချင်၍ဖြစ်သည်။ မယားမျှသုံးရေးညွှန်ကြားချက်သည် ဒီးအား အတော်ကလေး မချိတင်ကဲဖြစ်စေခဲ့သော်လည်း သံသယနည်းနည်းမှ ဖြစ်ပုံမရချေ။ တကယ်တမ်းလည်း မယားများကို မျှသုံးခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် နောက်ပိုင်းတွင် ဒီးက တွေ့ဆုံပွဲများကို တောက်လျှောက်ဆက်တိုက် ချက်ချင်းဖျက်ပစ်သည်။ ၁၅၈၉ခုနှစ်တွင် ဒီး အင်္ဂလန်သို့ပြန်လာသည်။ ကယ်လီကမူ ရူးဒေါ့ ဒုတိယထံတွင် အဂ္ဂိရတ်ဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းရစ်သည်။ ကိုးလကြာအပြီး ၁၅၈၈ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်တွင် ဒီး၏ဇနီးမှ သားကလေးတစ်ယောက်ဖွားမြင်သည်။ ထိုကလေးကို ဒီးက သီယိုဒိုးယတ်စ် ထရီဘနျောယတ်စ် ဒီးအဖြစ် နှစ်ခြင်းခံကာ သူ၏သားအရင်းကဲ့သို့ ပြုစုပျိုးထောင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဒီးမှာ အသက် ၆၀ ရှိနေပြီး ကယ်လီမှာ ၃၂နှစ် သာရှိသေး၍ ထိုကလေးမှာ ကယ်လီ၏ ကလေးသာဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
နောက်ဆုံးနှစ်များ
၁၆၀၅ ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာမှ လန်ဒန်သို့ပြန်လာသည်။ သို့သော်လည်း သူသေသည်အထိ သူ့အား ကြီးကြပ်မှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ထားဆဲဖြစ်သည်။ အယ်လီစဘက် နတ်ရွာစံ၍ ဂျိမ်းစ် ပထမ နန်းတက်လာသော် ဒီးမှာ အထောက်အပံ့မရတော့ပေ။ ကွယ်လွန်သည်အထိ သူနှင့်အတူနေကာ စောင့်ရှောက်သော သမီး ကတ်သရင်းနှင့်အတူ သူ့ဘဝနောက်ဆုံးကာလကို ရှိစုမဲ့စုမှန်သမျှ ကို ရောင်းချစားသောက်ကာ အသက်ဆက်ရလေသည်။ အသက် ၈၂ နှစ်ဝန်းကျင် ၁၆၀၈ သို့မဟုတ် ၁၆၀၉ခုနှစ်တွင် မော့လိတ်၌ ကွယ်လွန်သည်။ (ကွယ်လွန်သည့် ရက်စွဲအတိအကျကို မှတ်တမ်းမှတ်ရာမရှိပေ။ ဒီး၏ သင်္ချိုင်းဂူ အမှတ်တရကျောက်တိုင်မှာလည်း ပျောက်ဆုံးနေသည်။) ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် စိန့်မေရီဘုရားကျောင်း၏ တောင်ဘက်နံရံတွင် ဒီးအမှတ်တရ ပလိတ်ပြားတစ်ခုကို ချိတ်ဆွဲခဲ့သည်။
ပုဂ္ဂလိက ဘဝ
ဒီးသည် အိမ်ထောင် သုံးကြိမ်ပြုခဲ့ပြီး သားသမီး ရှစ်ယောက်ထွန်းကားခဲ့သည်။ ၁၅၆၅ တွင် ကတ်သရင်း ကွန်စတေဘယ်နှင့် ပထမဆုံး အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။ သူမမှာ ၁၅၇၄ တွင် ကွယ်လွန်သည်။ သားသမီးမရရှိခဲ့ပေ။ ဒုတိယအိမ်ထောင်မှာ အမည်မသိအမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အိမ်ထောင်သက်မှာလည်း သူမကွယ်လွန်သွားသည့် ၁၅၇၆ ထိ တစ်နှစ်သာကြာမြင့်ပြီး သားသမီးမထွန်းကားခဲ့ပေ။ ၁၅၇၇ခုမှ ၁၆၀၁ခုထိ ဒီးသည် ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း မှတ်တမ်းရေးလေ့ရှိရာ ထိုကာလအတွင်း ကျွန်ုပ်တို့သိရသမျှ သူ့အကြောင်းသတင်းတို့မှာ ထိုမှတ်တမ်း၌ ပါသမျှသာဖြစ်သည်။ ၁၅၇၈ တွင် တတိယအိမ်ထောင်အဖြစ် အသက် ၂၃ နှစ်အရွယ် ဂျိန်း ဖရိုမွန်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဒီးမှာ ငါးဆယ့်တစ်နှစ်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ၁၅၈၇တွင် ကယ်လီလုပ်ဇာတ်ထိုးသည့် ဇနီးမယားမျှသုံးရန် ကောင်းကင်တမန်က မှာကြားသည်ဆိုသောကာလက ဇနီးမှာ ထို ဂျိန်း ဒီး( အပျိုဘဝက ဖရိုမွန်)ပင်ဖြစ်သည်။
ဝက်မင်စတာကျောင်းတွင် အာသာကျောင်းတက်နေစဉ် ဒီးက ထိုကျောင်းအုပ်ထံ သူ့သားအတွက် စိတ်ပူကြောင်း စာရေးပို့ခဲ့သည်။ အာသာသည် သူ့ဖခင်၏ သိပ္ပံပညာ၊ အဂ္ဂိရတ်ပညာများကို လက်ဆင့်ကမ်းသင်ယူနိုင်သူဖြစ်ပြီး အထူးသဖြင့် ကယ်လီနှင့် လမ်းခွဲပြီးနောက် သူ့ဖခင်၏ နတ်ဝင်သည်အဖြစ် ကူညီခဲ့သူဖြစ်သည်။ အာသာသည် နောက်ပိုင်းတွင် အဂ္ဂိရတ်ဆရာဖြစ်လာပြီး အဂ္ဂိရတ်၊ ဂမ္ဘီရစာရေးဆရာလည်းဖြစ်လာပြီး သူ၏စာအုပ်များကို အဲလိယတ်စ် အတ်ရှ်မိုးက ထုတ်ဝေပေးခဲ့သည်။
ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများ စုဆောင်းလေ့လာသူ ဂျွန် အော်ဘရေ က ဒီး၏ ရုပ်ပုံသွင်ပြင်နှင့်ပတ်သက်၍ ဤသို့ဆိုခဲ့သည်။ "သူက အရပ်ရှည်ပြီး ကျစ်လျစ်သွယ်လျတယ်။ အနုပညာရှင်တစ်ယောက်ဝတ်လေ့ရှိတဲ့ ဝတ်ရုံလိုမျိုး ဝတ်ရုံကိုဝတ်ဆင်ထားတယ်။ လက်ကသီစတွေကျလျက်နဲ့ဟာပေါ့။ အဆင်းလှပြီးရှင်းလင်းတဲ့ အသားအရည်မျိုးရှိတယ်။ နို့လို ဖြူဖွေးနေတဲ့ မုတ်ဆိတ်ဖြူကြီးတွေနဲ့။ ရုပ်အရမ်းဖြောင့်တယ်။"
အတွေးအမြင်
ဒီးသည် အပြင်းအထန် ဘာသာတရားကိုင်းရှိုင်းသော ခရစ်ယာန်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူ၏ယုံကြည်မှုအမြင်တွင် ဝိဇ္ဇာဓိုရ်နှင့် ရီနေးဆွန့်ကာလတွင် ပျံ့နှံ့ခဲ့သော ပလေတိုးနစ် ပိုက်သာဂိုရီယန် အယူဝါဒ၏ လွှမ်းမိုးမှုများပါသည်။ ကိန်းဂဏန်းတို့သည် အရာအားလုံးတို့၏ အခြေခံအကြောင်းတရားဖြစ်ပြီး အသိဉာဏ်ပညာအတွက်အခရာဖြစ်ကာ ဘုရားသခင်၏ ဖန်ဆင်းမှုသည် ကိန်းဂဏန်းအရဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ ဝိဇ္ဇာဓိုရ်အတတ်မှ သူ၏ယုံကြည်ချက်မှာ လူသားတို့သည် သိဒ္ဓိတန်ခိုးရရှိနိုင်သည့် အလားအလာရှိပြီး ထိုသိဒ္ဓိတန်ခိုးကို ကိန်းဂဏန်းများကို လေ့ကျင့်ခြင်းမှ ရရှိနိုင်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ သူ၏ လျှို့ဝှက်နက်နဲသော ဒေဝတာမှော်နှင့် လက်တွေ့အသုံးချသင်္ချာတို့သည် ၎င်းတို့အား ယနေ့အများက ဖြောင့်ဖြောင့် ဆန့်ကျင်ဘက်နယ်ပယ်နှစ်ခုအဖြစ်မြင်နေသကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ တူညီသောလမ်းစဉ်တစ်ခုတည်းမှ ကြီးမြတ်သောနှင့် သူလိုငါလိုဟူသည့် အစွန်းနှစ်ဖက်သာဖြစ်သည်။ သူ၏ အန္တိမရည်မှန်းချက်မှာ ရိုးရှင်း၍ ညီညွှတ်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘာသာတရားတစ်ရပ်ကို တည်ထောင်ရန်ဖြစ်သည်။
ပြက္ခဒိန်
ဒီးသည် တိုင်ချို ဘရာဟီ၏ သူငယ်ချင်းတစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် နီကိုးလတ်စ် ကော့ပါးနိကတ်စ်၏ လုပ်ငန်းစဉ်နှင့် အကျွမ်းတဝင်ရှိသူဖြစ်သည်။ သူ၏ နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုအများအပြားမှာ ကော့ပါးနိကတ်စ် ယူဆချက်များအပေါ် အခြေခံထားခြင်းဖြစ်သည်။ ပြက္ခဒိန်ပြန်လည်ပြုပြင်ရာတွင် ဒီးသည် ကော့ပါးနိကတ်စ် သီအိုရီကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၅၈၃ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မကြီးမှ ဒီးအား ဂရီဂိုရီယန် ပြက္ခဒိန်ကို ပြုပြင်ရာတွင် အကြံပေးရန် အကူအညီတောင်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း သူအကြံပေးခဲ့သည်များကို ငြင်းဆန်ခဲ့သည်။
ဗွိုင်းနစ်ချ် လက်ရေးမူ
ဗွိုင်းနစ်ချ် လက်ရေးမူနှင့် ဒီးမှာ မကြာခဏ အတူဆက်နွယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် မူလလက်ရေးမူကို ပြန်လည်ဝယ်ယူခဲ့သော ဆက်ခံသူ ဝီးလ်ဖရစ် မိုက်ကယ် ဗွိုင်းနစ်ချ်က ဒီးသည် မူလလက်ရေးမူကို ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ပြီး ရိုမန်အင်ပါယာပြည့်ရှင် ရူးဒေါ့ ဒုတိယထံရောင်းချခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု မှန်းဆသည်။ သို့သော် ဒီး၏ မှတ်တမ်းစာအုပ်တွင်မူ ရောင်းချမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ရေးမှတ်ထားသည့် အထောက်အထားမတွေ့ရပေ။ အခြား သက်သေပဟေဠိဝှက် စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်သည့် "ဆွိုင်ဂါ စာအုပ်"ကိုလည်း ဒီးပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်ဟု သိကြသည်။
ရှေးခေတ်လူ့အသုံးအဆောင်ပစ္စည်း
ဒီးပိုင်ဆိုင်သည့် ဝိဉာဉ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွေ့ဆုံပွဲများနှင့် ပတ်သက်သော ပစ္စည်းအများအပြားကို ဗြိတိသျှ ပြတိုက်တွင် ပြသထားသည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် "ရှူးကျောက်တုံး"နှင့် နစ်ကိုးလတ်စ် ကူလ်ပက်ပါ ရေးသည့် ၁၇ ရာစု အလယ်မူ ၎င်းကျောက်တုံး အသုံးပြုနည်း နှစ်ခုလုံးကို လန်ဒန်ရှိ ပြတိုက်မှ အခိုးခံရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ညွှန်းဆိုခံရမှု
ဒီးသည် သူ့ခေတ်ပြိုင်များ၏ စာပေ အရေးအသားများတွင် ထင်ရှားသော ပုံရိပ်တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ကျူးခံခဲ့ရသည်။ ဆက်လက်၍လည်း မှော်၊ အစီအရင်တို့နှင့်သက်ဆိုင်ကာ ဒီး၏ဘဝကာလအချိန်တွင် အခြေတည်ထားသော စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုများတွင် ထင်ရှားသော ပုံရိပ်အဖြစ် သရုပ်ဖော်ခံရဆဲဖြစ်သည်။
၁၆ နှင့် ၁၇ ရာစုများ
၁၉ ရာစု
၂၀ ရာစု
၂၁ ရာစု
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ
ဗန်းမတ် (အရှေ့)ရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ဗန်းမတ် (အရှေ့)ရွာ (Banmat (East))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထွန်းစိန်၊ ဦး(တကသ)
ဦးထွန်းစိန် B.Sc, B.L.. (၁၉၃၁ - ၃၂)
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ၏ ဒုတိယမြောက် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ ရခိုင်ပြည် သံတွဲမြို့ ဇာတိ ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်တွင် စတင် ပညာ ဆည်းပူး၍၊ ၁၉၂၈ ခုတွင် ဝိဇ္ဇာ သိပ္ပံ ဘွဲ့ထူးကို ဆွတ်ခူး ခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၁ - ၃၂ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေ ပညာ များကို လေ့လာ ဆည်းပူး နေစဉ်၊ တကသ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်၏။
အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့ သမားများ ဘုန်းမီး နေလ တောက်ပသည့် ကာလ ဖြစ်၍ အစည်းအဝေး ပွဲများတွင်၊ ဂျော့ဘုရင် မင်းမြတ်၏ ဘုန်းတော် ဘွဲ့များကို သီဆိုကာအစည်းအဝေး ဖွင့်လှစ် ခဲ့ကြ ရ၏။ ဦးထွန်းစိန် တကသ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သော အခါ၊ ဂျော့ဘုရင် ဘုန်းတော်ဘွဲ့ အစား တို့ဗမာ အမျိုးသား သီချင်း ဖြင့်ဖွင့်လှစ် ခဲ့လေသည်။
တက္ကသိုလ် ဘွဲ့နှင်း သဘင် ခန်းမသည် မြန်မာမဆန်၊ တရုပ် ဘုရား ကျောင်းနှင့် တူနေ၍ မြန်မာ အမျိုးသား သရုပ် ပေါ်စေရန် ခြင်္သေ့ ရုပ်များ ထားရန် တောင်းဆို ခဲ့၏။ တက္ကသိုလ် အဆောက်အဦ များတွင် အင်္ဂလန် ပြည်လုပ် သံတံခါး များကို သုံးမည့် အစား၊ မြန်မာပြည်ဖြစ် သစ်သား တံခါး များကို အသုံး ပြုရန်လည်းတောင်းဆို ခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ခုတွင် အမျိုးသား အောင်ပွဲနေ့ စတင် ကျင်းပရာ၊အမျိုးသား အောင်ပွဲနေ့တွင် ဒေါင်းလံ (ခွပ်ဒေါင်းလံ မဟုတ်) ကို သမဂ္ဂမှ စတင် အသုံး ပြုခဲ့၏။ စီးကရက် သပိတ် မှောက်ရေးတွင်၊ သမဂ္ဂသည် ဗမာ နိုင်ငံ လူငယ်များ အစည်းအရုံး (ယခု ဗလစ မဟုတ်)၊ ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံး တို့နှင့်ပူးတွဲ လုပ်ဆောင် ခဲ့သည်။
ဦးထွန်းစိန်သည် သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် သက်တမ်း မကုန်မီ နုတ်ထွက် သွားခဲ့သည်။
တကသမှ ထွက်ပြီးနောက် ကျောင်းဆရာ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဥပဒေ မေးပွဲ အောင်မြင် ပြီးနောက်၊ ရှေ့နေ အဖြစ်လည်းကောင်း လုပ်ဆောင် ခဲ့သည်။ ဂျပန် ခေတ်တွင် ခရိုင်ဝန်အဖြစ် နိုင်ငံ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့၏။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီး၊ အင်္ဂလိပ်များ ပြန်ဝင် လာသော အခါ ဦးထွန်းစိန်အား ထောင်ဒဏ် ၂၅နှစ် အပြစ် ပေးခဲ့၏။ ၉ လနှင့် ၄ ရက် အကြာတွင် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ယခု ရန်ကုန်မြို့တွင် လွှတ်တော် ရှေ့နေကြီး တဦး အဖြစ်ဆောက်ရွက်လျက် ရှိသည်။
ကျုံဒရယ်ရွာ၊ အိုင်ကြီး
ကျုံဒရယ်ရွာ၊ အိုင်ကြီး
သနောင်ပုဂံစုရွာ၊ အရှေ့ချောင်း
သနောင်ပုဂံစုရွာ၊ အရှေ့ချောင်း
ကြိမ်ချောင်းဖျားရွာ၊ ကဒုံကနိ
ကြိမ်ချောင်းဖျားရွာ၊ ကဒုံကနိ
နောပရိယေသနာနာနတ္တသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် ဓာတုနာနတ္တ, သညာနာနတ္တ, သင်္ကပ္ပနာနတ္တ, ဆန္ဒနာနတ္တ, ပရိဠာဟနာနတ္တ, ပရိယေသနာနာနတ္တတို့တွင် နောက်နာနတ္တကို စွဲ၍ အစဉ်အတိုင်း ရှေ့နာနတ္တတို့ ဖြစ်ပုံ, ရှေ့နာနတ္တကိုစွဲ၍ နောက်နာနတ္တတို့ မဖြစ်ပုံ၊ ဗာဟိရာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို နာနတ္တနှင့်ဆက်စပ်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
​ရှော်ကုန်းရွာ၊ ရှော်ကုန်း
ရှော်ကုန်းရွာ၊ ရှော်ကုန်း
အိုင်ကြီးရွာ၊ အိုင်ကြီး
အိုင်ကြီးရွာ၊ အိုင်ကြီး
လိပ်သောင်ရေကျော်ရွာ၊ ကဒုံကနိ
လိပ်သောင်ရေကျော်ရွာ၊ ကဒုံကနိ
ချောင်းဦးရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
ချောင်းဦးရွာ (Chaungu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ပန်းဦးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၁၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းဦးတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၁၄ ဦး၊ မ ၁၅၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိမ်ပြိန်ရွာ၊ အောင်လှပြင်
သိမ်ပြိန်ရွာ၊ အောင်လှပြင်
စပါယ်မျှောင်ရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
စပါယ်မျှောင်ရွာ (Sabaihmyaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ စပါယ်မျှောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၈၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စပါယ်မျှောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၇ ဦး၊ မ ၇၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ဝဲကြီးဒေါင့်ရွာ၊ ဝဲကြီးဒေါင့်
ဝဲကြီးဒေါင့်ရွာ၊ ဝဲကြီးဒေါင့်
အပ္ပဿုတမူလကသုတ်
အပ္ပဿုတပုဂ္ဂိုလ်ချင်း ကုသီတပုဂ္ဂိုလ်ချင်း, ဒုပ္ပညပုဂ္ဂိုလ်ချင်း, ဗဟုဿုတပုဂ္ဂိုလ်ချင်း, အာရဒ္ဓဝီရိယပုဂ္ဂိုလ်ချင်း, ပညဝန္တပုဂ္ဂိုလ်ချင်း, မုဋ္ဌဿတိပုဂ္ဂိုလ်ချင်း, ဥပဋ္ဌိတဿတိ ပုဂ္ဂိုလ်ချင်း နှီးနှောကြ ပေါင်းသင်းကြသည် (တပေါင်းတည်း တသားတည်းဖြစ်ကြသည်)ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ငွန့်အွဲ့ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ငွန့်အွဲ့ရွာ (Ngunaweit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းငွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၅၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းငွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၆ ဦး၊ မ ၆၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 217
NGC 217 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၇၈၅ နိုဝင်ဘာ ၂၈ တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
သပြေကွင်းရွာ၊ သပြေကွင်း
သပြေကွင်းရွာ၊ သပြေကွင်း
အိုင်ကြီးကွင်းရွာ၊ ကဒုံကနိ
အိုင်ကြီးကွင်းရွာ၊ ကဒုံကနိ
ရွာသာယာရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ရွာသာယာရွာ (Ywartharyar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ စာရေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၀၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှီးနားတော်ရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ရှီးနားတော်ရွာ(Sheenartaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ချီထုဖန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၁၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချီထုဖန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၁၄ ဦး၊ မ ၃၉၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၀၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဒ္ဒဗေဒ
သဒ္ဒဗေဒ (သို့) အသံထွက်ပညာ (phonetics) သည် ဘာသာဗေဒပညာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်၍ လူသားတို့၏ အသံထုတ်လုပ်ပုံ၊ ထိုအသံကို သိမြင်နားလည်ပုံ ကိုလေ့လာသောပညာရပ်ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတဘာသာစကားများ၌ အသံ၏တူညီသောအရမှာ သင်္ကေတများဖြစ်ကြသည်။ သဒ္ဒဗေဒပညာရှင် ဆိုသည်မှာ စကားသံ၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိများကို အထူးပြုလေ့လာသောသူများဖြစ်သည်။ သဒ္ဒဗေဒနယ်ပယ်ကို အစဉ်ဆက်အားဖြင့် ပညာရပ်ခွဲသုံးခု ထပ်မံခွဲနိုင်ရာ ၎င်းတို့မှာ အသံထုတ်လုပ်ခြင်းဆိုင်ရာ သဒ္ဒဗေဒ (articulatory phonetics)၊ အသံလှိုင်းဆိုင်ရာ သဒ္ဒဗေဒ (acoustic phonetics) နှင့် အကြားအာရုံဆိုင်ရာ သဒ္ဒဗေဒ (auditory phonetics) တို့ဖြစ်ကြသည်။ အစဉ်ဆက်အနေဖြင့် သဒ္ဒဗေဒ၌ အခြေခံအကျဆုံး၊ အသေးငယ်ဆုံး အသံအသိတ်အပိုင်းမှာ စကားသံဖြစ်၍ စကားသံဆိုသည်မှာ ဘာသာစကားတစ်ခုခု၏ သံရင်းနှင့်မတူ ကွာခြားသည်။ သံရင်းဟူသည် စကားသံကို စိတ်ကူးအယူအဆပေါ်၌သာ အမျိုးအစားခွဲခြားထားခြင်းဖြစ်ပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သဒ္ဒဗေဒ
ကံနှစ်ဆင့်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ကံနှစ်ဆင့်ရွာ (Kanhnitsint)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ရွာသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၄ ဦး၊ မ ၁၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတ်မုံလောရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
မတ်မုံလောရွာ (Matmonlaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ နောင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၂ ဦး၊ မ ၄၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗန်းမတ် (ကျောင်းနား)ရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ဗန်းမတ် (ကျောင်းနား)ရွာ (Banmat (Kyaungnar))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်မရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
နောင်မရွာ (Nawngma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နောင်ခေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၃၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ခေါ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၈၂ ဦး၊ မ ၁၁၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အစုကြီးရွာ၊ ရှော်ကုန်း
အစုကြီးရွာ၊ ရှော်ကုန်း
ဝါးတောရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်
ဝါးတောရွာ (Wartaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ ဝါးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၃၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝါးတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
NGC 218
UGC 480 သည် အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၇၆ အောက်တိုဘာ ၁၇ တွင် Édouard Stephan ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
အစုကြီးရွာ၊ သပြေကွင်း
အစုကြီးရွာ၊ သပြေကွင်း
သက္ကယ်ကုန်းရွာ၊ ရုံးတော
သက္ကယ်ကုန်းရွာ၊ ရုံးတော
ဇီးဖြူကွင်းရွာ၊ ကဒုံကနိ
ဇီးဖြူကွင်းရွာ၊ ကဒုံကနိ
ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်
ဂ ရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန် ကို အနောက်တိုင်းပြက္ခဒိန်၊ ခရစ်ယာန်ပြက္ခဒိန်  ဟုခေါ်ပြီး နိုင်ငံတကာတွင် အများဆုံး အသုံးပြုနေသော ပြက္ခဒိန် ဖြစ်သည်။  ၁၅၈၂ ခုနှစ်တွင် စတင် အသုံးပြု၊ ပြင်ဆင်စေခဲ့သူ  ပုပ် ဂရီဂေါရီ (၁၃)ကို အစွဲပြု၍ ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်ဟု ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၅၈၂ ခုနှစ်တွင် ဂျူလီယန် ပြက္ခဒိန် ကို ပြန်လည်စိစစ် ရေတွက်ပြီး တစ်နှစ်တာ အချိန်၏ ၀.၀၀၂% အမှန်သို့ ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်း၏ အခြေခံ အကြောင်းမှာ အီစတာပွဲတော်ကို ကျင်းပမည့်ရက်ကို အစောပိုင်း ခရစ်ယာန်ကျောင်းတော်မှ ကြေညာသည့်ရက်ကို ပြောင်းရွေ့ရန် ရည်ရွယ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် အီစတာပွဲတော်ကျင်းပမည့်ရက်သည် နွေဦး၏ နေ့ညညီချိန်နှင့် ဆက်နွယ်၍ နေသောကြောင့် ရိုမန်ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းတော်မှ အီစတာပွဲတော် ကျင်းပချိန် အစဉ်အလာကို တည်မြဲစေရန် မနှစ်သက်ဖွယ်ရာ တဖြည်းဖြည်းရွေ့လျားလာသော အချိန်ကို ပြင်ဆင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ ထိုပြောင်းလဲအသုံးပြုခြင်းကို အစောပိုင်းတွင် ဥရောပရှိ ကက်သလစ်ဘာသာ ကိုးကွယ်သော နိုင်ငံများတွင် စတင်ခဲ့သည်။ ပရိုတက်စတင့် နှင့် အရှေ့ပိုင်း အောသိုဒေါ့ ခရစ်ယာန် နိုင်ငံများတွင် ရိုးရာ ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်ကိုသာ ဆက်လက်အသုံးပြုခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ ကုန်သွယ်မှုလမ်းကြောင်း အခွင့်အလမ်းများ ပေါ်ပေါက်လာသော အခါမှသာ ဂရီဂေါရီယန်းပြက္ခဒိန်ကို ပြောင်းလဲအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ နောက်ဆုံးပြောင်းလဲခဲ့သော ဥရောပနိုင်ငံမှာ ဂရိနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင်မှ ပြောင်းလဲအသုံးပြုခဲ့သည်။
ဂရီဂေါရီယန်းပြက္ခဒိန် ပြောင်းလဲခြင်းတွင် အပိုင်း (၂) ပိုင်းပါဝင်းပြီး ၎င်းတို့မှာ အစောပိုင်းအချိန်ထိ အသုံးပြုခဲ့သော ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်ကို ပုပ် ဂရီဂေါရီ (၁၃) အချိန်ထိ ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့်အီစတာပွဲတော်ရက် သတ်မှတ်ခြင်းကို ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်နှင့်အတူ ခရစ်ယာန်ကျောင်းတော်မှ အသုံးပြုသော လလည်ပတ်ချိန်စက်ဝန်းကို ပြုပြင် ပြောင်းလဲ ပြင်ဆင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ထိုပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းသည် Aloysius Lilius ၏ အဆိုပြုချက်အရ ပြင်ဆင်၍ ထားသည်။ သူ၏ အဆိုပြုချက်တွင် ၄ ရာစုအတွင်း မှ ၃ နှစ်ကို ဖယ်ထုတ်၍ ၄ ရာစုအတွင်း ပါဝင်သော ရက်ထပ်နှစ် ၁၀၀ မှ ၉၇ ထိ ရက်ထပ်နှစ်များကို လျော့ချခြင်းဖြစ်သည်။ လီလီရက်စ်၏ မူလနှင့်လက်တွေ့ စီမံချက်တွင် နှစ်စဉ် အီစတာပွဲတော်နေ့ကို တွက်ချက်ရန် epacts of the moon ကို ထိန်းညှိခြင်းဖြင့် ကာလကြာရှည်စွာ တည်ရှိနေသာ အမှားကို ပြင်ဆင်၍ ပြက္ခဒိန်ကို ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်သည်။
ဝါကျ
ဝါကျဆိုသည်မှာ အဓိပ္ပာယ်ပြည့်စုံသော စကားစုကိုဆိုလိုသည်။ ဝါကျ၏အင်္ဂါတို့မှာ နာမ်၊ နာမဝိသေသန၊ ကြိယာ၊ ကြိယာဝိသေသန အစရှိသည်တို့ဖြစ်၏၊ ဝါကျဖွဲ့ခြင်း အတတ်သည် နာမ်၊ နာမဝိသေသန၊ ကြိယာ၊ ကြိယာဝိသေသန အစရှိသော ဝါကျ၏ အင်္ဂါတို့အပေါ်တွင် တည်လျက်ရှိ၏။ ထိုအင်္ဂါတို့ကို အလိုရှိသည့်အတိုင်း စပ်ဟပ်စီစဉ်ခြင်းအားဖြင့် ဝါကျအမျိုးမျိုးတို့ကို ဖွဲ့နိုင်၏။
ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်
ဂရီဂေါရီယန်ပြက္ခဒိန်သည် ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်၏ ရက်ထပ်နှစ်ကို အောက်ပါအတိုင်း ပြင်ဆင်ထားသည်-
ဝါကျ
လူတစ်ဦးတစ်ယောက်သည် မိမိ၏စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကို သူတစ်ပါးအား ကြားသိစေလိုလျှင် ဘာသာစကားဖြင့် ပြောဆိုရေးသား၍ ကြားသိစေနိုင်သည်။ ဘာသာစကား၏ ရင်းမြစ်သည် ဝါကျဖြစ်၍ ဘာသာအစ ဝါကျက ဟူ၍ ဆိုသင့်ပေသည်။
ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်
လေး(၄)နှင့်စား၍ပြတ်သောနှစ်တိုင်းကို ရက်ထပ်နှစ်ဟု ခေါ်စေခဲ့သည်။ ချွင်းချက်အနေဖြင့် ၁၀၀ နှင့်စား၍ ပြတ်သော နှစ်များမှာ ရက်ထပ်နှစ်မဟုတ်ပေ။ ထိုနှစ်များထဲမှ ၄၀၀ နှင့် စား၍ ပြတ်ခဲ့လျှင်တော့ ထိုနှစ်သည် ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁၇၀၀,၁၈၀၀,၁၉၀၀ ခုနှစ်တို့မှာ ရက်ထပ်နှစ် မဟုတ်ပဲ သက္ကရာဇ် ၂၀၀၀ ခုနှစ်သည် ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်သည်။
ဝါကျ
ဝါကျ၌ အယုတ်သဖြင့် ကတ္တား(နာမ်)နှင့် ကြိယာဟူသော အင်္ဂါနှစ်ခုပါရှိ၏။ ကတ္တားသည် ပြသူ၊ ဖြစ်သူ၊ ရှိသူကိုဆိုသည်။ ကြိယာသည်ပြုသည်၊ ဖြစ်သည်၊ ရှိသည်ကိုဆိုသည်။ မြန်မာဘာသာတွင် အဓိပ္ပာယ် မငုပ်ပါက ကတ္တားကို တစ်ခါတစ်ရံ မြှုပ်ထားလေ့ရှိရကား ဝါကျဖွဲ့ရာ၌ ကြိယာသည် ကတ္တားထက် ပို၍အရေးကြီး၏။ ကြိယာသည် ဝါကျ၏ အချုပ်အချာဖြစ်၏။
ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်
ပြောင်းလဲခြင်းကို ထပ်မံပြောရမည်ဆိုလျှင်၃၆၅.၂၅ ရက်(၃၆၅ ရက် ၆ နာရီ)ပါသော ပြက္ခဒိန်မှ ၃၆၅.၂၄၂၅ ရက်(၃၆၅ ရက် ၅ နာရီ ၄၉ မိနစ် ၁၂ စက္ကန့်)သို့ တစ်နှစ်၏ အချိန် ၁၀ မိနစ် ၄၈ စက္ကန့် လျော့ချလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန် ပြောင်းလဲခြင်းသည် ထိုအချိန်အလျားနှစ်ခု ခြားနားမှုကြောင့် ပိုနေသော အချိန်များကို ဖြေးရှင်းပေးလိုက်ခြင်းပင်။ နေ့နှင့်ည အချိန်အတိုင်းအတာ တူညီသော နွေဦး၏ ၂၀ မတ် သို့ ၂၁ မတ်(ရက်ထပ်နှစ်ပေါ် မူတည်၍)ကို သမ္မာကျမ်းစာလာ အီစတာအချိန်အဖြစ် သုံးရာစုမြောက်အဆုံးမှာ ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်။ ထိုဥပဒေသများအရ အီစတာပွဲမတိုင်ခင် လပြည့်သည် ရှေးယခင်က တွက်ချက်ထားသော ၂၁ မတ်ကို မကျော်ရပေ။ ထို့ကြောင့် အီစတာပွဲ၏ အစောဆုံးနေ့ရက်သည် မတ်လ ၂၂ နှင့်ကိုက်ညီခဲ့သည်။ ထိုအခြေအနေများအတွက် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်ကို ၁၀ ရက်နှုတ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ပြန်လည်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဝါကျ
ဝါကျတို့သည် ကြိယာတစ်ခုရှိသော ဝါကျ၊ ကြိယာနှစ်ခုရှိသော ဝါကျ၊ ကြိယာသုံးခုရှိသော ဝါကျ အစရှိသည်ဖြင့် ရှိကြသည်။
ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်
ရက်စွဲများတွင် သတ်မှတ်ရာတွင် မရောထွေးစေရန် ဒွေးနာမရက်စွဲ (သို့)Old Style (O.S.) and New Style (N.S.) ရက်စွဲများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ဒွေးနာမရက်ကို ဆက်တိုက်နှစ် ၂ နှစ်၏ နှစ်တစ်နှစ်၏ အစရက်များ မတူညီ၍ ဖြစ်စေ (သို့) ဂျူလီယန်နှင့် ဂရီဂေါရီးယန်း နေ့စွဲများ ပါဝင်နေ၍ ဖြစ်စေ အသုံးပြုကြသည်။ Old Style နှင့် New Style (N.S.) သည် ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်၏ နှစ်သစ်ကို ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်ဖြင့် စ၍ထားခြင်း(N.S.) နှင့် မတူညီသော ရက်တို့ဖြင့် စ၍ထားခြင်း(O.S.) အတွက် ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် ရက်စွဲများ ကိုက်ညီစေရန်အတွက် ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်(O.S.) နှင့် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်(N.S.) အဖြစ် ဖော်ပြခြင်းဖြစ်စေ နှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခု ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
ဝါကျ
ကြိယာတစ်ခုရှိသော ဝါကျဖွဲ့နည်းများ
ပုံစံ - မိုးကြိုး(ကတ္တားပုဒ်) နန်းမှာ (နေရာပြပုဒ်) ကျသည်။ (ကြိယာပုဒ်)
ဂရီဂေါရီးယန်း ပြက္ခဒိန်
ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်ကို ခရစ်တော်ဖွားမြင်သောနေ့ (အေဒီ)မှစတင် တွက်ချက်သော ရက်အတိုင်း ယခင် calendar era (နှစ်ရေတွက်ပုံစနစ်) တွက်ချက်ခဲ့သည်။ ထိုရေတွက်ပုံကို ၆ရာစုတွင်  Dionysius Exiguus ဆိုသူက တွက်ချက်ခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် ထိုနှစ်ရေတွက်ပုံနည်းစနစ်ကို Dionysian era or  Common Era ဟု သိကြသည်။ ယခုအချိန်တွင် ထိုစနစ်သည် ကမ္ဘာနိုင်ငံတဝန်း အသုံးပြုမှုရှိသည် အထိ အဓိကကျလာပြီ ဖြစ်သည်။
ဝါကျ
ကြိယာတစ်ခုရှိသော ဝါကျဖွဲ့နည်းများ
ကြိယာတစ်ခုရှိသော ဝါကျဖွဲ့နည်းတို့တွင် ကတ္တားနှင့် ကြိယာ နှစ်ပုဒ်တည်းဖြင့် ဖွဲ့သောဖွဲ့နည်း (၁) သည် အတိုဆုံးသော ဝါကျဖြစ်သည်။ ဖွဲ့နည်း(၄)၊ (၅)၊ (၁၁)တို့သည် အရှည်ဆုံးဖြစ်ကြသည်။ ပြောဆိုရေးသားရာ၌ ကြိယာတစ်ခုရှိသော ဝါကျတို့ချည်းနှင့်သာ နေရာတိုင်း မလုံလောက်ရကား ကြိယာနှစ်ခုဝါကျ၊ ကြိယာသုံးခုဝါကျ အစရှိသည်ဖြင့် ဝါကျရှည်များကိုလည်း လိုအပ်သည့်အတိုင်း ပြောဆိုရေးသားကြရ၏။ ကြိယာတစ်ခုမကရှိသော ဝါကျတွင် ကတ္တားကြိယာပါဝင်သော စကားစုကို ပုဒ်စုဟုခေါ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ကတ္တားမြုပ်နေတတ်သည်။ သို့ဖြစ်၍- ဘကြီးတော် ပြေးလေသောကြောင့်သာ ဒလမြို့တွင်ငါနေသည် ဟူသော ဝါကျ၌ ဘကြီးတော် ပြေးလေသောကြောင့်သာ ဟူသော ပုဒ်စုတစ်ခုနှင့် ဒလမြို့တွင် ငါနေသည် ဟူသော ပုဒ်စုတစ်ခု ပေါင်းနှစ်ခု ပါဝင်၏။ ထိုပုဒ်စု နှစ်ခုတို့တွင် ဒုတိယပုဒ်စုသည် ကတ္တားကြိယာနှင့် ပြည့်စုံရကား မိမိဘာသာ တည်နေနိုင်သော ပုဒ်စုဖြစ်၏။ 'နေသည်' ဟူသော အဆုံးသတ်ကြိယာပုဒ် ပါဝင်သောကြောင့် အဆုံးသတ်ပုဒ်စုဟု ခေါ်အပ်၏။ ပထမပုဒ်စုကား ထိုသို့ မိမိဘာသာ တည်နေနိုင်သည်မဟုတ်၊ ကတ္တားနှင့် ကြိယာရှိသော်လည်း ဒုတိယပုဒ်စုကို ကြိယာဝိသေသန သဘောဖြင့်မှီလျက်ရှိ၏၊ ဒုတိယပုဒ်စု၏ ရှေ့ကနေသဖြင့် ပထမပုဒ်စုကိုရှေ့ပြေးပုဒ်စု ဟုခေါ်အပ်၏။ ကြိယာတစ်ခုမက ဝါကျတွင်ရှေ့ပြေးပုဒ်စုသည် အဆုံးသတ်ပုဒ်စုကို မှီလျက်ရှိ၏။ အဆုံးသတ် ပုဒ်စုကား အနက်အားဖြင့် ရှေ့ပြေးပုဒ်စုနှင့် ဆက်စပ်သော်လည်း မိမိဘာသာတည်နေနိုင်၏၊ ရှေ့ပြေးပုဒ်စုတို့သည် ကြိယာဝိသေသန သဘောသက်ရောက်သကဲ့သို့ နာမ်သဘောသက်ရောက်၍ နာမ်ကဲ့သို့ အမှုဆောင်ရွက်သည်လည်း ရှိ၏။ နာမဝိသေသနသဘော သက်ရောက်၍ နာမဝိသေသနကဲ့သို့ အမှုဆောင်ရွက်သည်လည်းရှိ၏။ သို့ဖြစ်၍ ကြိယာနှစ်ခုဝါကျ၌ ရှေ့ပြေးပုဒ်စုတို့သည် ကြိယာ(ဝိသေသနသဘော သက်ရောက်သော)ပုဒ်စု၊ နာမ်(သဘောသက်ရောက်သော) ပုဒ်စု၊ နာမဝိသေသန(သဘောသက်ရောက်သော)ပုဒ်စုဟူ၍ သုံးမျိုးသုံးစား ရှိလေသည်။