cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ထန်းလျက်
ထန်းလျက်အမျိုးအစားများနှင့်ဈေးကွက်
ရိုးရိုးထန်းလျက်နှင့် ထန်းပေါ်ဦး ထန်းလျက်များကို ပွဲရုံများရှိသည့် အနယ်နယ်အရပ်ရပ်တွင် တင်ပို့မှုရှိပြီး ရောင်းချမှုများကိုလည်း နေရာအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိရသည်။ အရှထန်းလျက်အား ထန်းရည် အရက်ချက်လုပ်ရန် ထုတ်လုပ်မှုရှိပြီး နို့ထန်းလျက်၊ နှမ်းထန်းလျက်နှင့် မြေပဲထန်းလျက်များကို ကြိုတင်မှာယူမှသာ ပြုလုပ် ရောင်းချမှု ရှိသည်။ ၎င်းထန်းလျက် များပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အရှထန်းလျက်မှာ အခက်ခဲဆုံး ဖြစ်ပြီး ၎င်းထန်းလျက် ရရှိစေရန် ထန်းရည် ကြည်သည်အထိ စောင့်ပြီးမှ ထန်းလျက်ချက်ခြင်း ပြုလုပ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် အခက်ခဲဆုံး ဖြစ်ပြီး တခြား ဆီးထန်းလျက်၊ ရိုးရိုးထန်းလျက်၊ ထန်းပေါ်ဦး ထန်းလျက်နှင့် အုန်းထန်းလျက်တို့မှာ လွယ်ကူစွာ လုပ်ကိုင်၍ ရလေသည်။ ထန်းလျက်များ ချက်လုပ်ရာတွင် အဓိက ထန်းပင်မှကျသည့် အရည်သည် ပထမဦးရေ ဖြစ်ပြီး ၎င်းထန်းပင်မှ ကျလာသည့် ထန်းရည်ချိုအား ထန်းလျက်များကို စတင် ချက်လုပ်မှု ပြုလုပ်ရသည်။ ၎င်းထန်းလျက်များ ချက်လုပ်ရာ၌ မီးအချိန်အဆပေါ် မူတည်၍ မွှေပေးပြီး စိတ်ရှည်စွာ ချက်လုပ်ရသည်။ ထိုထန်းလျက်များထဲမှ ဆီးထန်းလျက် ထုတ်လုပ်ရသည်မှာ အလွယ်ကူဆုံးနှင့် အဆင်ပြေဆုံး ဖြစ်သည်။ ထန်းရည်ချို အများဆုံး ထွက်ရှိသည့် အချိန်သည် တပို့တွဲ၊ တန်ခူး၊ ကဆုန်၊ ဝါဆို၊ ဝါခေါင်နှင့် တပေါင်း စသည့် ခြောက်လတွင် ထန်းပင် ပိုင်ဆိုင်သူများနှင့် ထန်းလျက် ထုတ်လုပ်သူများ အတွက် အကောင်းဆုံး အချိန် ဖြစ်သည်။ ၎င်းထန်းပင်မှ ထွက်ရှိသည့် ထန်းရည်ချိုများကို ထန်းလျက်အဖြစ် ချက်၍ ကုန်ကြမ်းများကို သိမ်းဆည်းထားပြီး ထန်းပေါ်ချိန် မဟုတ်သည့် ကျန်ခြောက်လတွင် ပြန်လည် ရောင်းချမှု ပြုလုပ်သောကြောင့် ၁၂ ရာသီမပြတ် ထန်းလျက်များ ထွက်ရှိလျက် ရှိသည်။ သို့သော် ထန်းလျက်အား တချို့သော သူများက ကြံသကာများ၊ သကြားများနှင့် ရော၍ ချက်လုပ်မှုများ ရှိနေသည်။ သို့သော် ထန်းလျက်အစစ်နှင့် အတု မှာလည်း စားကြည့်ရုံမျှ ကွဲပြားမှုများ ရှိသည်။ နွေနှင့်မိုးရာသီတို့တွင် ထန်းလျက်ချက်လုပ်မှု အများဆုံး ပြုလုပ်ကြသည်။ ထိုရာသီများသည် ထန်းရည်ပေါ်ချိန် ဖြစ်သောကြောင့် ကုန်ချော အများဆုံး ထုတ်လုပ် နိုင်ခြင်းဖြစ် သည်။ သို့သော် ၎င်းရာသီဥတု အခြေအနေကြောင့် ဝယ်လိုအားမှာ ပွဲရုံများသို့ ပို့ဆောင်ရသည့် ရိုးရိုးထန်းလျက်နှင့် ထန်းပေါ်ဦး ထန်းလျက်များကိုသာ ရောင်းချမှု ရှိလေသည်။ တခြား ထန်းလျက်များမှာ ကုန်ကြမ်း အဖြစ်သာ သိမ်းဆည်းမှု ပြုလုပ်ပြီး ဆောင်းရာသီတွင် ထုတ်လုပ်ရောင်းချမှု ပြုလုပ်ရသည်။ ထန်းပင် အပင် ၄ဝ တွင် ထန်းလျက် အချိန်ပေါင်း ၂၅ ပိဿာခန့် ထွက်ရှိကြောင်း သိရသည်။
ထန်းလျက်ကို အစားအစာနှင့်မုန့်များတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုသကဲ့သို့ ဆေးဖြစ်ဝါးဖြစ်သောက်သုံးကြသည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ထန်းလျက်ကို သကြားအစားထိုး အချိုဓာတ် အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ထန်းလျက် ရောင်းချမှုဈေးကွက်၏ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းကို အိန္ဒိယမှ တင်ပို့လျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် ထန်းလျက်မှ တစ်ဆင့် ချက်လုပ်သည့် အရက်ကိုလည်း ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် တောင်ကိုရီးယား နိုင်ငံတို့မှ ဝယ်ယူမှု အများဆုံးဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ၎င်း ထန်းလျက်အရက်မှာ ထန်းလျက်များကို အရည်ဖျော်ပြီး ရရှိလာ သောထန်းလျက်ရေများကို အချဉ်ဓာတ်ပါသော ဆေးများထည့်၍ နှစ်ရက်ခန့် သိမ်းထားပြီး သုံးရက်မြောက် နေ့တွင် ပြန်၍ ချက်ရသော သဘာဝစစ်စစ် ထန်းလျက်မှ ရရှိသည့် အရက်များကိုလည်း ပြည်ပနိုင်ငံများမှ အထူး ကြိုက်နှစ်သက်ကြသည်။ ထန်းလျက်ပြုလုပ် ရောင်းချကြသူများ အနေဖြင့် တစ်နေ့လျှင် ထန်းလျက် အချိန်ပေါင်း ၃ဝ ကျော်ခန့် နေ့စဉ် ပြုလုပ်ရသည်။ ဆောင်းရာသီ အချိန်ကာလများ၌ ကုန်ကြမ်းများ ရှားပါးခြင်းကြောင့် သိုလှောင်ထားသည့် ကုန်ကြမ်းများကို ထုတ်လုပ်ပြီး ရောင်းချနေရ၍ ဆောင်းရာသီသည် ထန်းလျက်ဈေးနှုန်း အမြင့်ဆုံးအချိန် တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ကုန်ကြမ်းပေါများချိန်တွင် ထန်းလျက် တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ် ၁၈ဝဝ ခန့်သာ ပေးရသော်လည်း ယခုလို အချိန်တွင် ထန်းလျက် တစ်ပိဿာလျှင် ကျပ် ၃ဝဝဝ ဝန်းကျင်ခန့် အထိ မြင့်တက်သွားလေ့ ရှိသည်။ ထန်းလျက်ဈေးနှုန်းများမှာလည်း ရိုးရိုး ထန်းလျက်နှင့် ထန်းပေါ်ဦး ထန်းလျက်တို့သည် တစ်ပိဿာလျှင် ၁၈ဝဝ ကျပ်ခန့်ရှိပြီး အုန်းထန်းလျက်၊ ဆီးထန်းလျက်တို့၏ တစ်ပိဿာမှာ ကျပ် ၃ဝဝဝ ဝန်းကျင်ရှိကာ နို့ထန်းလျက်၊ နှမ်းထန်းလျက်နှင့် မြေပဲ ထန်းလျက်များကို ၅ဝ ကျပ်သားနှင့် အထက် ကြိုတင်မှာယူမှသာ ပြုလုပ်ပေးကြပြီး ဈေးနှုန်းမှာ တစ်ပိဿာ ကျပ် ၄ဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။ ထန်းရည်ပေါ်ချိန် မဟုတ်ခြင်းကြောင့် ထိုသို့ဈေးနှုန်းများ မြင့်တက်နေသော်လည်း ထန်းရည်ပေါ်ချိန်၌ ထိုဈေးနှုန်း၏ တစ်ဝက်ခန့်သာ ရှိပေသည်။
ထန်းလျက်နှင့်ကျန်းမာရေး
ထန်းလျက်တွင် သကြားထန်းလျက်၊ ထန်းသီးထန်းလျက်ဆိုပြီး ၂ မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ အရောင်မှာလည်း အနည်းငယ်ကွဲပြားပြီး သကြားထန်းလျက်ကအဖြူရောင်ကဲပြီး ထန်းသီးနှင့်ချက်သောထန်းလျက်က အညိုရောင်အဆင်းရှိသည်။ ထန်းလျက်မှာ ပါဝင်သည့် အချိုဓာတ်သည် သကြားထက် ပိုများသည်။ ထန်းလျက်သည် အစာခြေစနစ်ကို ကောင်းမွန်စေသော အစွမ်းရှိပြီး အစာကြေလွယ်စေသည်။ ထို့ပြင် ထန်းလျက်ကို မန်ကျည်းသီးနှင့် ရောပြီး မန်ကျည်းဖျော်ရည် အဖြစ်လည်းသောက်သုံးကြသည်။ မန်ကျည်းသီးနှင့် ထန်းလျက်ကို ရေတစ်ဖန်ခွက်ထဲ ရောစိမ်ပြီး ဆားအနည်းငယ်ထည့်ကာ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းက အပူတွေ ကင်းစင်စေရန်အတွက် သောက်နိုင်သည်။ ထန်းလျက်ကို ချင်း နှင့် ရောပြုတ်ပြီး အအေးမိခြင်း၊ နှာစေးခြင်း ကာကွယ်ရန်အတွက် သောက်သုံးကြသည်။ ထန်းလျက်ကို စားသုံးခြင်းအားဖြင့် အသည်းတွင်စုနေသည့် အဆိပ်အတောက်များလည်းပျက်ပြယ်စေနိုင်သည်။ အစာအိမ်၊ အူ တွေထဲတွင် ရှိနေသော ခန္ဓာကိုယ်အတွက် မလိုအပ်သော အဆိပ်အတောက်များကိုလည်း ခြေဖျက်ပေးနိုင်သည်။
ပြင်ချောင်းခမွေးရွာ၊ စေတောင်
ပြင်ချောင်းခမွေးရွာ၊ စေတောင်
ကျွဲနှစ်ကောင်ခတ်တဲ့ကြား မြေစာပင် မခံနိုင်
ကျွဲနှစ်ကောင်ခတ်တဲ့ကြား မြေစာပင် မခံနိုင် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အောင်ဘက်စံရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
အောင်ဘက်စံရွာ (Aungbetsan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ရွာရှည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာရှည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၀ ဦး၊ မ ၇၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲချောင်းရွာ၊ ကျုံတနော် (အနောက်)
သဲချောင်းရွာ၊ ကျုံတနော် (အနောက်)
ကျွဲပါး စောင်းတီး
ကျွဲပါး စောင်းတီး ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ကျွဲ၏အနားတွင် စောင်းကို မည်မျှပင် သာယာစွာ တီးစေကာမူ ကျွဲအဖို့ အချည်းနှီးသာ ဖြစ်သကဲ့သို့ အကောင်းအဆိုး မသိသူအား တန်ဖိုးရှိသော စကားကို နားဝင်အောင် မည်မျှပင် ပြောကြားစေကာမူ ထိုသူအဖို့ အချည်းနှီးသာဖြစ်သည်။
မောက်စဖာရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
မောက်စဖာရွာ (Mauksahpar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မောက်စဖာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၇၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နာဂူးရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
နာဂူးရွာ(Nargu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆဖားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၉၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြက်လျှောမြွေ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှ၏ မြွေများ
ဒေ့ပ်လက်ဒပ်
ဒေ့ပ်လက်ဒပ် (Dave Leduc; ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၁ ဖွား) သည် ကနေဒါနိုင်ငံသား မြန်မာ့ လက်ဝှေ့သမား ဖြစ်သည်။ ယခုလက်ရှိတွင် အလွတ်တန်း ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ချန်ပီယံလည်း ဖြစ်သည်။  ဒေ့ပ်လက်ဒပ်သည် ကမ္ဘာအနှံ့သွားလာခဲ့ပြီး ကိုယ်ခံပညာရပ်များကို လေ့လာသင်ယူခဲ့သောကြောင့် သူ၏ nickname သည် "The Nomad" ဖြစ်သည်။
လူးကြီးရွာ၊ ဘုရားကွင်း
လူးကြီးရွာ၊ ဘုရားကွင်း
ရွှေပြည်သာရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ရွှေပြည်သာရွာ (Shwepyithar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ လက်ပန်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၃၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၀၆ ဦး၊ မ ၄၃၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုမင်္ဂလ၊ ဦး
ဦးသုမင်္ဂလ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်၍ ဒယ်အိုးဆရာတော် အမည်ဖြင့်လည်း သိရှိကြသည်။ ဦးသုမင်္ဂလ အလောင်းလျာကို မိဘများဖြစ်သည့် ဦးသက်ထွန်းနှင့် ဒေါ်သန်းတို့မှ မန္တလေးတိုင်း၊ မိုးကုတ်မြို့ရှိ ထင်းရှုးခြံရပ်တွင် ၁၉၆၇ ဇွန်လ ၁၆ တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးချင်းမောင်နှမလေးဦးအနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
မိုးကုတ်မြို. အောင်နန်းရပ် အောင်နန်းကျောင်း အ.မ.က(၃၀) တွင် သူငယ်တန်း မှ စတုတ္ထတန်းထိ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး မိုးကုတ်မြို့ အ.ထ.က (၁)၌ (၅)တန်းမှ (၁၀)တန်းအထိ ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်၌ ဓာတုဗေဒအထူးပြုဘာသာရပ်ဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ.ရသည်။
၁၃၅၆ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်း ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ် မိုးကုတ် ဝိပဿနာမင်္ဂလာရိပ်သာ ကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးတေဇနိယအား ဥပဇ္ဇျာယ်ပြု၍ သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ကျောင်းထိုင်ခြင်း
ရန်ကုန်၊ မှော်ဘီမြို့နယ်ရှိ မင်္ဂလာတိုက် (မိုးကုတ်ဝိပသနာရိပ်သာ) တွင် ကျောင်းထိုင်သည်။
တရားဟောခြင်း
ဦးသုမင်္ဂလ (ဒယ်အိုး) ဆရာတော်အား ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၉ ရက်နေ့ မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့ အထိ တစ်နှစ်တိတိ တရားဟောခွင့် ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် အစိုးရဓမ္မာစရိယ အောင်မြင်ခဲ့သောကြောင့် တရားဟောကြားခွင့်ရပြီး မိုးကုတ်ဝိပသနာတရားတော်များကို မိုးကုတ်ဆရာတော် ၏ ဥပနိသယအတိုင်း ဟောကြား၏။
အိုလီဗာ ဂိုးစမစ်
ကမ္ဘာကျော် အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာကြီး အော်လီဗာဂိုးစမစ်သည် အိုင်းရစ်လူမျိုးဖြစ်၍ ခရစ်ယာန် ဘုန်းတော်ကြီးဖြစ်သည်။ ဒဗ္ဗလင်မြို့ရှိ ထရင်နီတီ ကောလိပ်ကျောင်း၌ ပညာသင်ကြားနေစဉ် ကျောင်းစည်းကမ်း ဥပဒေကို ချိုးဖောက် ဖျက်ဆီးသဖြင့် ၁၇၄၄ ခုနှစ်တွင် ပညာသင်ကြားမှု ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ အပြစ်ပေးခံရသော်လည်း ၁၇၄၉ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ထူးကို အထက်ပါ ကောလိပ်ကပင် ရရှိခဲ့သည်။
ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရပြီးနောက်တွင် ခရစ်ယာန် သာသနာအမှုထမ်းအဖြစ်သို့ ရောက်အောင် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ထိုနောက် ဥပဒေပညာနှင့် ဆေးပညာရပ်များကို လေ့လာလိုက်စားပြန်သည်။
၁၇၅၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၇၅၆ ခုနှစ်အတွင်းက ဖလန်းဒါးနယ်၊ ပြင်သစ်၊ ဆွစ်ဇာလန်နှင့် အီတလီစသော ဥရောပတိုက်ရှိနိုင်ငံများသို့ ပလွေတစ်စင်းကို အဖော်ပြုလျက် လှည့်လည်လေလွင့်ခဲ့သည်။ လန်ဒန်မြို့သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ အလွန်ဆင်းရဲငြိုငြင်စွာ ရှိသည်။ အမည်ဖော်ပြခြင်း မပြုသောတက္ကသိုလ်တစ်ခုမှ ဆရာဝန်ဘွဲ့ထူး ရရှိခဲ့သည်ဟုဆိုကာ ဆရာဝန်ဘဝနှင့် သက်မွေးဝမ်းကျောင်း၍ နေထိုင်သော်လည်း စားလောက်နေလောက်ခြင်း မရှိသဖြင့် ယင်းအလုပ်ကို စွန့်လွှတ်လျက် အခကြေးငွေယူ၍ စာရွက်စာတမ်းတို့ကို ရေးပေးရသော အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၇၆၁ ခုနှစ်၌ ဂိုးစမစ်သည် စာရေးဆရာကြီး ဒေါက်တာ ဂျွန်ဆင်နှင့် သိကျွမ်းပြီးနောက် ဒေါက်တာဂျွန်ဆင် တည်ထောင်သော နာမည်ကျော် 'လွတ်လပ်ရေးကလပ်'တွင် အသင်းဝင်လူကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။ သို့သော် ဂိုးစမစ်သည် ဆင်းရဲငြိုငြင်၍ ကြွေးများ ပတ်ချာဝိုင်းလျက်ပင် ရှိသေးသည်။ ၁၇၆၂ ခုနှစ်၌ကား ကမ္ဘာကျော် 'ဝိတ်ဖီးသင်းအုပ်' ဝတ္ထုကြီးကို ရေးသား၍ ပေါင် ၆ဝ နှင့် ရောင်းချလျက် ကြွေးများကို ပေးဆပ်လိုက်လေသည်။ သို့သော် အထက်ပါဝတ္ထုကြီးသည် ၁၇၆၆ ခုနှစ်ရောက်သောအခါမှ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေဖြစ်သည်။
ထိုနောက် ဂိုးစမစ်သည် ဥရောပတခွင် လှည့်လည်ခဲ့သောခရီးစဉ်များကို ၁၇၆၄ ခုနှစ်၌ 'ခရီးသည်ကြီး'အမည်ရှိ ကဗျာရှည်ကြီးဖြင့် မှတ်တမ်းရေးသား စီကုံးလိုက်လေသည်။ ထိုနည်းတူ ကျော်ကြားခဲ့သော ဂိုးစမစ်၏ အခြားကဗျာရှည်ကြီး တစ်ပုဒ်မှာ ၁၇၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စီကုံးရေးသားသည့် 'ရွာဖုန်းဆိုး'ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းကဗျာရှည်ကြီး၌ စက်မှုအရေးတော်ပုံကြောင့် ကျေးတောနေလူများသည် မိမိတို့ ကျေးရွာဒေသများ စွန့်ပစ် လျက် စက်မှုထွန်းကားရာ မြို့ကြီးများသို့ ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်ကြပုံကို ရေးသား စီကုံးခဲ့သည်။ ဩဗန်းခေါ် မွေ့လျော်ဖွယ်ရာ ရွာကလေးကို ရွာသူရွာသားများက စွန့်ပစ်ထွက်ခွါ သွားခဲ့ကြသည့် အကြောင်းကို ဂိုးစမစ်သည် ကရုဏာရသ ပေါ်လွင်အောင် ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။
သို့သော် ဂိုးစမစ်၏ စာပေအရေးအသားကို အဆုံးအဖြတ်ပေးလျက် ဂိုးစမစ်အား အထွတ်သို့ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သော စာပေကား ၁၇၇၃ ခုနှစ်၌ ရေးသားသော 'အောင်လို၍ အညံ့ခံသည်' ဟူသော ပြဇာတ်ရှည်ကြီးပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းပြဇာတ်ရှည်ကြီးသည် သူ၏ အကောင်းဆုံးသော လက်ရာပင် ဖြစ်ပေသတည်း။ ဂိုးစမစ်သည် စိတ်ရင်းသဘောထား ကောင်းမြတ်ဖြူစင်၏။ လူမှုရေးရာများ၌ လက်တွေ့ဖြစ်မြောက်စွာ ဆောင်ရွက်ခြင်းမရှိ။ တာဝန်လည်း မဲ့သူဖြစ်၏။ သို့သော် မိတ်ဆွေသင်္ဂဟ အပေါင်းတို့သည် သူ့ကို ချစ်ခင်ကြင်နာကြသည်။ ၁၇၇၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့၌ ကွယ်လွန်၍ သူ၏အလောင်းကို တင်ပယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ သင်္ဂြိုဟ်မြှုပ်နှံသည်။ သူ့အား ချစ်ခင်သော လွတ်လပ်ရေး ကလပ်အသင်းဝင် မိတ်ဆွေများက ဝက်စမင်တာအက်ဗေး၌ သူ့အတွက် အထိန်းအမှတ်ကျောက်တိုင်ကို စိုက်ထူပေးကြလေသည်။
လိုင်ချောင်ပြည်နယ်
လိုင်ချောင် (link=|ဒီအသံအကြောင်း ) တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပြည်နယ် ထဲမှာ အနောက်မြောက် ၏ဒေသ ဗီယက်နမ် ။ လိုင်ချူးပြည်နယ်သည်ဗီယက်နမ်တွင်လူ ဦး ရေအထူထပ်ဆုံးနှင့်တရုတ်နိုင်ငံနှင့်နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ဒါဟာ Semi-လွတ်လပ်သောတစ်ချိန်ကခဲ့ အဖြူရောင် Tai အဖြစ်လူသိများ Confederation SIP သီချင်းChâu Tai ပေမယ့် 1880 ခုနှစ်ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်းနားသို့ပြင်သစ်တို့ကစုပ်ယူနိုင်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် 1954 ခုနှစ်တွင်ဗီယက်နမ်လွတ်လပ်ရေးအောက်ပါဗီယက်နမ်၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်  ၎င်းသည် ၁၉၅၅ မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အထိ ဗီယက်နမ်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ ĐiệnBiênပြည်နယ် သည် 2004 ခုနှစ်တွင် Lai Châuမှထွင်းထုခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:Webarchive template wayback links ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
တရဂူရွာဟောင်းရွာ၊ ကေသလာချောင်းဝ
တရဂူရွာဟောင်းရွာ၊ ကေသလာချောင်းဝ
မလင်းရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
မလင်းရွာ(Malin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ နမ့်မဖြစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၇၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်မဖြစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၁၆ ဦး၊ မ ၂၆၀၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၂၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းတက်ရွာ၊ ကွင်းသုံးဆင့်
ကုန်းတက်ရွာ၊ ကွင်းသုံးဆင့်
ကျွန်ယုံ တစ်ဖက်ကန်း၊ သားသမီးယုံ စုံလုံးကန်း
ကျွန်ယုံ တစ်ဖက်ကန်း၊ သားသမီးယုံ စုံလုံးကန်း ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
မိမိ၏ နောက်လိုက်တပည့်များကို ယုံမိလျှင် မျက်စိတစ်ဖက်ကန်းသူကဲ့သို့ ၎င်းတို့၏ အပြစ်များကို အများအားဖြင့် မမြင်နိုင်၊ မိမိသားသမီးအရင်းကို ယုံမိလျှင်မူကား စုံလုံးကန်းသူသကဲ့သို့ လုံးဝအပြစ်မမြင်နိုင်။ ဤကဲ့သို့ပင် မိမိနှင့် ရင်းနှီးမှုအတိုင်းအတာပေါ် မူတည်၍ သူတစ်ဦး၏ အပြစ်ကို မမြင်နိုင်ဘဲ ရှိသည်။
ဓလဝေါရွာ၊ ကျုံတနော် (အနောက်)
ဓလဝေါရွာ၊ ကျုံတနော် (အနောက်)
ဘုရားကွင်းရွာ၊ ဘုရားကွင်း
ဘုရားကွင်းရွာ၊ ဘုရားကွင်း
ငါထုန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ငါထုန်ရွာ(Ngahton)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆဖားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၉၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒိုးခြုံရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ဒိုးခြုံရွာ (Doechon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မင်းယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၈၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်ဝယ်ရာ အဆစ်ပါ
ကျွန်ဝယ်ရာ အဆစ်ပါ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ကျွန်ဝယ်ရာတွင် ဝယ်သည့်ကျွန်အပြင် နောက်ထပ်လူပို အဆစ်ပါသွားသကဲ့သို့ တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ကိစ္စတွင် တိုက်ရိုက် မပတ်သက်ဘဲနှင့် ပတ်သက်သူကို အကြောင်းပြု၍ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပေးရသည်။
တောချောင်း
တောချောင်း
အာဒိစ္စဝံသ
အရှင် အာဒိစ္စဝံသ (Addiccavamsa) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထင်ရှားသော ရဟန်းတော်တစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကျမ်းစာပေါင်းများစွာကို ပြုစုခဲ့၏ ။ သို့ရာတွင် ဘိက္ခုနီသာသနောပဒေသကျမ်းကို ရေးသားခဲ့ရာ ပကာသနိယကံနှင့် အပ္ပသာဒပဝေနီယကံ အပြုခံရသောကြောင့် ရဟန်းဘဝမှ ထွက်ရှိခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသာသနာသမိုင်းတွင် ထူးခြားသော ရဟန်းတစ်ပါးအဖြစ် သတ်မှတ်ယူဆကြသည်။ အရှင် အာဒိစ္စဝံသသည် လောကီ လောကကုတ္တရာ အရာရာတို့၌ တိကျမှန်ကန်သည်ဟု ယူဆအပ်သော မိမိ၏ ယူဆချက်ကို သူတစ်ပါး နှစ်သက်သည်ဖြစ်စေ၊ မနှစ်သက်သည် ဖြစ်စေ ပြတ်ပြတ်သားသား ပြုလုပ်ရဲ၊ ပြောဆိုရဲ၊ ရေးသားရဲသော အစွမ်းသတ္တိရှိသည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ
ငါးနှစ်အရွယ်တွင် ရွာဦးကျောင်း ဦးရီးတော် အရင်း ရမည်းသင်းမြို့ ရွှေဂု၊ ရန်အောင်၊ ဇောင်ခြမ်းတောင် သုံးဂိုဏ်းချုပ် ဓမ္မကထိက မဟာဝိဘင်္ဂဓရ ဘွဲ့တံဆိပ်တောရ ရှင်ဝိလာသထံ၌ သင်ပုန်းကြီး၊ မင်္ဂလသုတ်၊ နမက္ကာရ၊ အောင်ခြင်း နှစ်မျိုး၊ ရတနာရွှေချိုင့်၊ ပရိတ်ကြီး၊ သဒ္ဒါကြီး၊ သင်္ဂြိုဟ် စသော အခြေခံကျမ်းစာတို့ နှင့် ဗေဒင်လက်ရိုးကို သင်ယူခဲ့သည်။ ဆယ့်လေးနှစ်အရွယ်တွင် ရှင်သာမဏေပြုသည် ဘွဲ့အမည်မှာ ရှင်အာဒိစ္စဝံသဖြစ်၏ ။ သာမဏေပြုပြီး မကြာမီ သုံးဂိုဏ်းချုပ် ဆရာတော်ကြီး ပျံလွန်တော်မူသဖြင့် ပညာသင်ကြားရေး နှောင့်နှေးသွားသည်။ ဆယ့်ခြောက်နှစ်အရွယ်တွင် ရမည်းသင်းနယ် ထောက်ကြံ့ခြင်း ကျောင်းတွင် ဂဏန်းသင်္ချာ သင်ယူသည်။
ရဟန်းပြုခြင်းနှင့် စာပေသင်ကြားခြင်း
ထိုနောက် ပျော်ဘွယ်မြို့ ဝေဇယန်ဆရာတော် ရှင်ဝိမလထံ ရောက်၍ ယင်းဆရာတော်၏တူ လေသာ ဆရာတော် ရှင်ဝိလာသထံတွင် ဋီကာကျော်၊ ကင်္ခါ၊ ဝိနည်းငယ်လေးစောင်၊ အဘိဓာန်တို့ကို သင်ယူသည်။၁၂၆၃ ခုနှစ် နတ်တော်လဆန်း ၁၃ ရက်နေ့ နံနက် ၉ နာရီတွင် ပျော်ဘွယ်မြို့ အိုးကုန်းတိုက် ခဏ္ဍ သိမ်တော်၌ ဝေဇယန်ဆရာတော်ကို ဥပဇ္ဈယ်ပြု၍ ကာရက သံဃာ ၅ဝ ကျော်ခြံရံလျက် ရဟန်းဖြစ်သည်။ ရဟန်းနှစ်ဝါတွင် မန္တလေးသို့ရောက်၍ ဘုရားကြီးတိုက် တိုက်အုပ်ဆရာတော်၏ ကျောင်းသစ်ကြီး၌ နေသည်။ သုံးဝါတွင် ဘုရားကြီးတိုက် မြို့အုပ်ကြီးကျောင်း ဂဏဝါစက ရှင်ဝိသုဒ္ဓထံ၌ သဒ္ဒါ၊ ဆန်း၊ အလင်္ကာ၊ အဘိဓာန်၊ ကစ္စာယနသာရ၊ ဘေဒစိန္တာ၊ ပုဒ်စစ်၊ အဘိဓမ္မာညဝါ၊ ဝိနည်းငါးကျမ်း ပါဠိတော် တို့ကို သင်ယူခဲ့သည်။ ထိုနောက် စစ်ကိုင်းတောင် အရိယဝံသချောင်း၌ သုံးလနေပြီးလျှင် ပခုက္ကူမဟာဝိသုတာရာမတိုက်သို့သွား၍ ပိဋကတ်သင်နည်းကို စုံစမ်းရာ ကျေနပ်မှုမရှိသဖြင့် ညောင်တုန်းမြို့ ရွှေဟင်္သာတောရတိုက်သို့ သွားကာ၊ ဋီကာကျော် ယောဇနာ ကျမ်းပြုဆရာတော် ဝေဒ၊ သက္ကတ၊ ဂဏန၊ အင်္ဂလိပ်စသော ဘာသန္တရဆေက ရှင်ဉာဏိန္ဒာသဘထံ သင်ရိုး ပိဋကတ်အဋ္ဌ ကထာစုံနှင့် ပဒရူပသိဒ္ဓိ၊ ဋီကာကျော် သက္ကတဗျာကရုဏ်း ကျမ်းတို့ကို သင်ယူခဲ့သည်။
ထိုစဉ်အခါက ရဟန်းငါးဝါတွင် မူလ ရည်ရွယ်ချက်အတိုင်း ပိဋကတ် တတ်မြောက်ပြီးဖြစ်၍ ဂဏဝါစက စာချပြုလုပ်လျက် ပါဒသိက္ခာ နယူပဒေသကျမ်းကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ထိုစဉ်က ထုတ်ဝေသော ဟံသာဝတီသတင်းစာတွင် ပညာဝန် ဦးဘိုးစဟူသော ကလောင်အမည်ဖြင့် ပိဋကတ်ဆိုင်ရာ ခက်ရာ ခက်ဆစ် ဆောင်းပါးတို့ကို အပြိုင်အဆိုင် ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရှင်ဉာဏိန္ဒာသဘနှင့်အတူ တွံတေးမြို့ ကျောင်းသစ်ကျောင်း ရှင်နာဂထံရောက်၍ စာပေပို့ချလျက် တစ်ဝါနေကာ၊ ပါဠိဘာသာဖြင့် ကစ္စာယနသင်္ဂဟကျမ်းကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုနောက် မော်လမြိုင်မြို့ ရတနာဘုံပျံကျောင်း ဆရာတော် ထံ တစ်ဝါ၊ တောင်ငူမြို့ ပိဋကတ္တယာရာမကျောင်း ဆရာတော်ထံ သုံးလနေထိုင်ခဲ့၍၊ မိခင်ကြီး မကျန်းမာသဖြင့် နေရပ်သို့ ပြန်ကာ ပျော်ဘွယ်မြို့ ဥပဇ္ဈာယ် ဆရာတော်ကျောင်းမှာပင် နေထိုင်လျက် ဝါကျွတ်၍ ရှစ်ဝါရတွင် မိခင်ကြီး ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်သည်။
တစ်ဖန် ပညာဗဟုသုတဆည်းပူးရန် အရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်ရာ၊ ကသာနယ် မန်လည်မြို့သို့ရောက်၍ မန်လည်ဆရာတော်ကြီးထံ တစ်နှစ်နီးပါး ဆည်းကပ်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် မန္တလေး မစိုးရိမ်တိုက်သို့ရောက်၍ ဆရာတော် ရှင်သောမာဘိသီရိထံတွင် ကိုးဝါမှ ဆဲ့သုံးဝါ အထိ ဂဏဝါစက စာချအဖြစ်ဖြင့် နေစဉ် ပါဠိဘာသာဖြင့် ပဒသင်္ဂဟကျမ်းကို ရေးသားခဲ့သည်။ တစ်ဖန် မော်လမြိုင်မြို့သို့ ရောက်ပြန်၍ ကြံခင်းကျောင်း၌ မဟာနာယကအဖြစ် နေစဉ်၊ မိလိန္ဒပဉှာ နိဿယနှင့် ပဒသင်္ဂဟနိဿယတို့ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အခါ ဆယ့်လေးဝါတွင် ဖခင်ကြီး ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်သည်။
နိုင်ငံခြား ခရီးစဉ်များနှင့် နိုင်ငံခြားဘာသာသင်ယူခြင်း
၁၂၈ဝ ပြည့်နှစ် ရဟန်းဆယ့်ခုနှစ်ဝါတွင် နိုင်ငံခြားဘာသာစကား (ဘာသန္တရ) ကို သင်ယူရန် အိန္ဒိယ၊ သီဟိုဠ်၊ အင်္ဂလန်တို့သို့ သွား၍၊ ကိုးနှစ်ကျော် ဘာသန္တရကို သင်ယူခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်၊ ဟိန္ဒီ၊ ဘင်္ဂါလီ၊ ဂုရုမုခီ၊ အူရဒူ၊ ဂျပန်ဘာသာတို့ကို တတ်မြောက်၍၊ ပြင်သစ်၊ အီတလီ စသော နိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်ပြီးလျှင် ၁၂၉ဝ ပြည့်နှစ် နယုန်လဆုတ် ၇ ရက်နေ့ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်သည်။ ပြန်ရောက်သောအခါ အရှင်အာဒိစ္စဝံသ ကျောင်းတိုက်တွင် မူလရှိရင်းစာသင်တိုက်အပြင် အစိုးရ အထောက်ပံ့ခံ အထက်တန်းကျောင်း၊ အင်္ဂလိပ်စာ အလွတ်ပညာသင်ကျောင်း တို့ကို တိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ်သည်။
၁၂၉၃ ခုနှစ်တွင် အသောကမင်းတရားကြီးကျောက်စာတို့ကို မြန်မာဘာသာ ပြန်ဆို၍၊ အသောက ကျောက်စာတော်ကျမ်း ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ယင်းကျမ်းကား ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်က ဝေလမင်းသားစာပေဆုအဖြစ် ဆုတော် ငွေတစ်ထောင်ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်းကို ခံရသောကျမ်းဖြစ်သည်။
ရဟန်းများ နိုင်ငံခြားဘာသာသင်ယူခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော ပြဿနာ
ရဟန်းတော်တို့ ဘာသန္တရသင် ကြားရေးကိုလည်း စတင်ကြွေးကြော်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဘာသန္တရသင်ကြားရေး ကြွေးကြော်သံလည်း ပိုမိုပြင်းထန်လာသည်။ ကန့်ကွက်သူတို့ကလည်း အပြင်းအထန်ကန့်ကွက်လာကြသည်။ ထိုအခါ ရဟန်းတော်တို့ ဘာသန္တရသင်ကြားသင့် မသင်ကြားသင့် ငြင်းခုံသော ပထမအကြိမ် ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းကြီး ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ တစ်သာသနာလုံး တုန်လှုပ်ချောက်ချား၍ တစ်ကမ္ဘာလုံး ကျော်ကြားသွားသည်။ ဘာသန္တရ မသင်ကြားသင့်သောဘက်မှ ရန်ကုန်မြို့ ဘုရားဖြူ ဆရာတော် ရှင်ရာဇိန္ဒက လောကာယ တာဒိဝိနိစ္ဆယကျမ်းကို ရေးသား၍ ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ သင်ကြားသင့်သောဘက်မှ ရှင်အာဒိစ္စဝံသက ဘာသန္တရ လမ်းညွှန်ကျမ်း ကို ရေးသား၍ ဖြေရှင်းခဲ့သည်။
ထနဝဿ ရတနကိဇဖိုင်သာလ
ထနဝဿ ရတနကိဇဖိုင်သာလ (ธนวัฒน์ รัตนกิจไพศาล, Thanawat Ratanakitpaisan, ၁၉၉၈ အောက်တိုဘာ ၁၃ ဖွား) သည် ခေါင်တန် (Khaotung, ข้าวตัง) ဟူ၍ လူသိများသည့် ထိုင်းသရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
အာဒိစ္စဝံသ
ရဟန်းများအတွက် မှုခင်းဥပဒေ ပြဿနာ
ထိုနောက် ရှင်အာဒိစ္စဝံသသည်ပင် ရဟန်းသံဃာချင်းချင်း ဖြစ်သော မှုခင်းကိစ္စတို့ကို လူရုံးသို့ ရောက်၍၊ လူဥပဒေဖြင့် မဆုံးဖြတ်စေပဲ၊ ရဟန်းသံဃာတော်တို့ကသာ ဝိနည်းတော်ဖြင့် ဆုံးဖြတ်နိုင်ရန် ဝိနယဓရ ဥပဒေကို ရေးသား၍ ကြွေးကြော် ပြန်သည်။ အစည်းအဝေးပြုလုပ်၍ ဆုံးဖြတ်သည်။ ကန့်ကွက် သူတို့လည်း အကြီးအကျယ် ကန့်ကွက်ကြပြန်သည်။ ထိုအခါ ရဟန်းတော်တို့အတွက် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းသင့်၊ မပြဋ္ဌာန်းသင့် ငြင်းခုံသော ဒုတိယအကြိမ် ဝိဒါဝါ ဓိကရုဏ်းကြီး ဖြစ်လာပြန်သည်။ တစ်သာသနာလုံး တုန်လှုပ်ချောက်ချား ၍ တစ်ကမ္ဘာလုံး ကျော်ကြား သွားပြန်သည်။ ဥပဒေ ပြဋ္ဌာန်းသင့်သောဘက်မှ ရှင်အာဒိစ္စဝံသက ဓမ္မဝိနယပြန်တမ်းကို ရေးသား၍ ဖြေရှင်းခဲ့သည်။
ထနဝဿ ရတနကိဇဖိုင်သာလ
ဘဝ
၁၉၉၈ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ မုန်ဖို့အထက်တန်းကျောင်းမှ အထက်တန်းအောင်ပြီး ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်၊ ဆေးသိပ္ပံဌာနတွင် ဝင်ခွင့်ရသော်လည်း ကာဆဲဆတ်တက္ကသိုလ်တွင် အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်ကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ် ဆေးသိပ္ပံဌာနတွင် တက်ရောက်ခဲ့စဉ် AMS Fresh Boy 2017 ၌ winner အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ ဂီတာတီးခြင်းကို ဝါသနာထုံသည်။
အာဒိစ္စဝံသ
ဘိက္ခုနီသာသနာ ပြဿနာ
ထိုနောက် ရှင်အာဒိစ္စဝံသသည်ပင် သာသနာနှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ကျော်လောက်က အဆက်ပြတ်လာ၍ ပျောက်ဆုံးသွား သော ဘိက္ခုနီသာသနာကို ဖော်ထုတ်ရန် ဘိက္ခုနီသာသနောပဒေသကျမ်းကို ရေးသားပြန်သည်။ ကြွေးကြော်သံလည်း ပိုမိုကျယ်လောင်စွာ ကြွေးကြော်ပြန်သည်။ ကန့်ကွက်သူတို့လည်း အပြင်းအထန်ဆုံး ကန့်ကွက်လာကြပြန်သည်။ ထိုအခါ ဘိက္ခုနီသာသနာ ဖော်ထုတ်သင့် မဖော်ထုတ်သင့် ငြင်းခုံသော တတိယအကြိမ် ဝိဝါဒါဓိကရုဏ်းကြီး ဖြစ်ပေါ်လာပြန်သည်။ ယခင် အဓိကရုဏ်းနှစ်ခုထက် ကြီးကျယ်သဖြင့် တစ်ပြည်လုံး တစ်သာသနာလုံး တုန်လှုပ်ချောက်ချားလျက်တစ်မ္ဘာလုံး ကျော်ကြားသွားပြန်သည်။
ထနဝဿ ရတနကိဇဖိုင်သာလ
ဆောင်ရွက်ချက်
၂၀၁၈ ခုနှစ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ထုတ်လွှင့်သည့် My Tee ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် AU အဖြစ် ပွဲဦးထွက် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဘလက်လစ်တ် ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ဂျိုးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ 2gether The Series တွင် Fong အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ကြယ်တစ်ထောင်ပုံပြင်တွင် ​လောင်ထယ်အဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် Tonhon Chonlatee (၂၀၂၀) ဖြင့် ပွဲဦးထွက်သည်။
အာဒိစ္စဝံသ
ပကာသနိယကံနှင့် အပ္ပသာဒပဝေဒနိယကံ ဆောင်ခံရခြင်း
ကန့်ကွက်သူတို့သည် ဘိက္ခုနီသာသနာ ဖော်ထုတ်သင့် မဖော်ထုတ်သင့် ဟူသော မူလဖြစ်ရင်း အဓိ ကရုဏ်းကြီးကို အရေးမယူပဲ၊ ဘိက္ခုနီသာသနော ပဒေသကျမ်း နိဒါန်းစာမျက်နှာ ၂၄-၂၆ တွင် ပါရှိသော စကားတို့ကို အရေးယူကာ ရန်ကုန်မြို့ ကြည့်မြင်တိုင် ဗားကရာတိုက် ဆရာတော်ရှင်ပဒုမ၊ သာဓုတိုက် ဆရာတော် ရှင်ပညာသာမိ စသော ဆရာတော် ၂၄ ပါးနှင့် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၊ ဂဠုန်ဦးစော၊ ဆရာလင်း၊ ဆရာရိပ် စသော လူဒါယကာ ၂၃ ဦးတို့ ကြီးမှူးလျက် ပရိသတ် ၅ဝဝဝ ခန့် တက်ရောက်၍ ၁၂၉၇ ခုနှစ် တော်သလင်းလဆန်း ၁ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဂျူဗလီဟောရုံကြီး၌ ရှင်အာဒိစ္စဝံသအား ပကာသနိယကံနှင့် အပ္ပသာဒပဝေဒနိယကံ တို့ကို ပြုကြသည်။ ပကာသနိယကံနှင့် အပ္ပသာဒပဝေဒနိယကံ ပြုသောဘက်က စာမျက်နှာ ၄၆ ရှိ စာအုပ်ငယ်ကို ရေးသား၍ ဖြေရှင်းခဲ့သည်။
ထနဝဿ ရတနကိဇဖိုင်သာလ
ဆောင်ရွက်ချက်
၂၀၁၈ ခုနှစ်ကစ၍ A*FLEUR အမည်ဖြင့် အိတ်အမျိုးမျိုး၊ တီရှပ်၊ အဝတ်အစားအမျိုးမျိုးကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
အာဒိစ္စဝံသ
ကံဆောင်ခံရပြီး နောက်ပိုင်းကာလ
ရှင်အာဒိစ္စဝံသမှာ ပကာသနိယကံနှင့် အပ္ပသာဒပဝေဒနိယကံ အပြုခံရသော်လည်း ယခင်ကအတိုင်း စာချမြဲချလျက် စာရေးမြဲရေးလျက်ပင်နေသည်။ ၁၂၉၃ ခုနှစ် နယုန်လအထိ ရေးသားပြီးစီးသောကျမ်းပေါင်း ၆ဝ ၏ အမည်စာရင်းကို အသောက ကျောက်စာတော်ကျမ်း အဆုံး ကိုယ်တိုင်ရေးသားသော အတ္ထုပ္ပတ္တိ၌ ပြဆိုလျက် စာရေးမြဲရေးလျက်ပင်နေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်လာသောအခါ၌လည်း အရပ်တစ်ပါး သို့ တိမ်းရှောင်ခြင်းမရှိ၊ မိမိကျောင်းတိုက်၌ပင်နေ၍ စာပေပို့ချခြင်း၊ ကျမ်းစာရေးသားခြင်းတို့ဖြင့် သာသနာ့ဝန်ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ထနဝဿ ရတနကိဇဖိုင်သာလ
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:၁၉၉၈ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:ထိုင်း အမျိုးသား သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:GMMTV အနုပညာရှင်များ
အာဒိစ္စဝံသ
လူပြန်ထွက်ရခြင်း
၁၃၀၄ ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆုတ် ၁၄ ရက်နေ့ အသက် ၆၀ တွင် ရဟန်းဇာတ်သိမ်း၍ လူအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။ အမည်ကား ဦးအောင်မြတ်ထွတ်ဖြစ်၏။ ထိုနောက် ဒေါ်ငွေတင့်နှင့် အိမ်ထောင်ပြုကာ ကျောက်မြောင်းရပ်ကွက် ဘယသုဒ္ဓိလမ်း ဇနီးနေအိမ်၌ နေသည်။ လူမှုကိစ္စစီးပွားရေးကို မဆောင်ရွက်ပဲ၊ ကွယ်လွန်သည်တိုင်အောင် စာပေပို့ချခြင်း၊ ကျမ်းစာရေးသားခြင်း အလုပ်တို့ဖြင့်သာ အချိန်ကုန်ခဲ့သည်။ ဆရာကြီး၏ စားဝတ်နေရေးအတွက် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ငွေတင့်က အစစအရာရာ တာဝန်ယူ၍ ပြုစု လုပ်ကျွေးသည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
၁၃၁၃ ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆုတ် ၄ ရက်နေ့ အသက် ၇ဝ တွင်ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်။ ရုပ်ကလာပ်ကို အရှင် အာဒိစ္စဝံသကျောင်းတိုက်သို့ယူ၍ ငါးရက်ထားပြီးလျှင် သင်္ဂြိုဟ်ကြသည်။
ရှင်အာဒိစ္စဝံသကား ဇွဲလုံ့လ အလွန်ကောင်းသည်။ ကျမ်းပေါင်းများစွာ ရေးသားခဲ့သည်။ အထူးအားဖြင့် အကြည့်အရှု အသင်အကြား နည်းပါး၍ ကျမ်းအိပ်ဟု သမုတ်သော နိကာယ်ကြီးငါးရပ်ကို တစ်သက်ပတ်လုံး ကွယ်လွန်သည်အထိ အခေါက်ပေါင်းများစွာ ချပို့ခဲ့သည်။ တစ်ခေါက်လျှင် ခြောက်လဖြင့် အပြီးချပို့သည်။
နှိုင်းယှဉ်ချက်
ရှင်အာဒိစ္စဝံသ မပေါ်ပေါက်မီ ဗုဒ္ဓသာသနာ နှစ်ပေါင်း ၂,၅ဝဝ အတွင်း သာသနာကျိုး၊ လောကကျိုးကိုသည်ပိုးဆောင်ရွက်သွားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတို့ကား -
ယင်း ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတို့ကား ဗုဒ္ဓသာသနာဝယ် ရခဲပေါ်ပေါက်ခဲ့သဖြင့် သမိုင်းမော်ကွန်းဝင် ပုဂ္ဂိုလ်များတွင် အလွန်ထူးခြားသော သမိုင်း မော်ကွန်းဝင်တို့ဖြစ်သည်။ ယင်းအင်္ဂလိပ်ခေတ်မှာပင် ခုနစ်ဦးမြောက် ရှင်အာဒိစ္စဝံသပင်ဖြစ်သည်။
ကူဋဝါဏိဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၇။ ဗီရဏထမ္ဘဝဂ် -(၂၁၈) ကူဋဝါဏိဇာတ်။ ။ သံကို ကြွက်စားသည်ဟု ပြောသောသူကို သားကို စွန်ချီသည်ဟု အချင်းချင်းချေပ ပြောဆိုကြသော ကုန်သည်စဉ်းလဲ အကြောင်း။
ကုန်သည်စဉ်းလဲ အချိန်ဆွဲ
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိပြည်ဝယ် ကုန်သည်စဉ်းလဲ တစ်ယောက်နှင့် ကုန်သည်ပညရှိ တစ်ယောက်ဟူ၍ ကုန်သည်နှစ်ယောက်တို့သည် ရှိကုန်၏။
ထိုကုန်သည်နှစ်ယောက်တို့သည် အချင်းချင်း မိတ်ဆွေဖွဲ့ကြပြီးလျှင် လှည်းငါးရာတို့ဖြင့် ဘဏ္ဍာတို့ကို တင်ဆောင်သွားကြရာ အမြတ်အစွန်းများစွာ ရခဲ့ကြသဖြင့် သာဝတ္ထိပြည်သို့ နြပ်လာကြကုန်၏။
ထိုအခါ ကုန်သည်ပညာရှိသည် ကုန်သည်စဉ်းလဲကို “အဆွေ ... ဥစ္စာတို့ကို ခွဲဝေကြမည်”ဟု ပြောလေ၏။ ကုန်သည်စဉ်းလဲကား “ဤသူသည် ကုန်သွယ်သွားရာဝယ် ကြာဖြင့်စွာ ငြိုငြင်သဖြင့် အိမ်ရခြင်း၊ မကောင်းသော အစာအာဟာရကို စားခြင်းတို့ဖြင့် အလွန်ပင်ပန်းဆင်းရဲခဲ့ရ၏။ ယခုအခါ မိမိတို့အိမ်ဝယ် မွန်မြတ်သော အစာအာဟာရကို စားရသဖြင့် အစာမကြေခြင်းကြောင့် သေဆုံးလိမ့်မည်။ ထိုသို့ သေဆုံးလတ်သော် အလုံးစုံသော ဥစ္စာတို့ကို မခွဲဝေရတော့ပဲ ငါ့အဖို့သာဖြစ်လိမ့်မည်”ဟု နှလုံးသွင်းကာ ယနေ့ နက္ခတ်မကောင်းသေး၊ နက်ဖြန်မှ သိရမည်။ သန်ဘက်မှ သိရမည် စသည်ဖြင့် နေ့ရွှေ့ကာ အချိန်ဆွဲ၍ နေလေ၏။
ဘုရားလျှောက်ထား ဟောမိန့်ကြား
ကုန်သည်ပညာရှိသည် ကုန်သည်စဉ်းလဲကို အတင်းနှိပ်စက်ကာ ခွဲဝေစပြီးလျှင် ပန်းနံ့သာကို လက်စွဲလျက် မြတ်စွာဘုရားထံ ဆည်းကပ်ရန် သွားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ကုန်သည်ပညာရှိအား “ဒါယကာ ... ဘယ်အခါ ရောက်လာသနည်း”ဟု မေးတော်မူရာ ကုန်သည်ပညာရှိသည် “ရောက်လာသည်မှာ လခွဲရှိပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ ကုန်သည်စဉ်းလဲသည် အချိန်ဆွဲနေ၍ ဥစ္စာခွဲဝေရသဖြင့် ကြာမြင့်မှ ဆည်းကပ်လာရကြောင်း”ကို လျှောက်ထားလေ၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကုန်သည်ပညာရှိကို “ဒါယကာ ... ထိုကုန်သည်အား ယခုအခါ၌သာ စဉ်းလဲကောက်ကျစ်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း စဉ်းလဲကောက်ကျစ်ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ကုန်သည်လိမ်ငြား သံကြွက်စား
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် အမတ်မျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ တရားဆုံးဖြတ်သော အမတ်ဖြစ်လေ၏။
ထိုအခါ ရွာနေကုန်သည်တစ်ယောက်နှင့် မြို့နေကုန်သည် တစ်ယောက်ဟူ၍ ကုန်သည်နှစ်ယောက်တို့ ရှိကြရာ ရွာနေကုန်သည်ကား ပညာရှိ၏။ မြို့နေကုန်သည်ကား ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲ၏။ ထိုကုန်သည်နှစ်ယောက် တို့သည် အဆွေခလင်ပွန်း ဖြစ်ကြကုန်၏။
တစ်နေ့သ၌ ရွာနေကုန်သည်သည် မြို့နေကုန်သည်ထံ သံထွန်သွား ငါးရာတို့ကို အပ်နှံ၍ထား၏။ ထိုအခါ မြို့နေကုန်သည်သည် သံထွန်သွားတို့ကို ရောင်းချသုံးစွဲပြီးလျှင် သံထွန်သွားတို့ထားရာအရပ်၌ ကြွက်ချေးတို့ကို ကြဲဖြန့်၍ ထားလေ၏။ နောက်အဖို့တွင် ရွာနေကုန်သည်သည် လာလတ်၍ “အဆွေ ... အကျွန်ုပ် အပ်နှံထားသော သံထွန်သွားတို့ကို ပေးပါ” ဟု တောင်းလေ၏။ မြို့နေကုန်သည်သည် “အဆွေ ... သင့် သံထွန်သွားတို့ကို ကြွက်တွေစားကုန်ပြီ”ဆို၍ ကြွက်ချေးတို့ကို ပြလေ၏။
ပညာရှိထုံး ဥပါယ်သုံး
“အဆွေ ... ကြွက်တွေ စားကုန်လျှင်လည်း စားကြပါစေတော့၊ ကြွက်တွေစားကုန်သည်ကို အဘယ်မှာ တတ်နိုင်မည်နည်း” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် မြစ်ဆိပ်သို့ ရေချိုးရန် မြို့နေကုန်သည် သားငယ်ကိုခေါ်၍ သွားကာ အဆွေခင်ပွန်းတစ်ယောက်အိမ်တွင် “ဤသူငယ်ကို ဘယ်မှမသွားပါစေလင့်” ဟု မှာထားအပ်နှံပြီး တိုက်တွင်း၌ ချုပ်နှောင်ထားခဲ့၍ ရေချိုးပြီးလျှင် အိမ်သို့ပြန်လာလေ၏။
မြို့နေကုန်သည်သည် သားငယ်ကို မမြင်လျှင် “အဆွေ ... အကျွန်ုပ်သားငယ် ဘယ်မှာနည်း” ဟု မေးလေ၏။ “အဆွေ သင့်သားငယ်ကို မြစ်ကမ်းနားမှာထား၍ အကျွန်ုပ် ရေငုပ်နေသောအခါ စွန်တစ်ကောင်လာပြီး ချီသွားရာ ဟစ်အော်ကာ လုပ်ခုပ်တီး၍ ခြောက်လှန့်သော်လည်း မချခဲ့ဘဲ ပျံသွားသည်” ဟု ပြောလေ၏။ “အဆွေ ... သင်ကား မဟုတ်မမှန်သောစကားကို ပြောဆိုဘိသည်၊ သူငယ်ကိုချီ၍ ပျံသွားနိုင်သော စွန်မည်သည်မရှိ”ဟု ပြော၏။ “အဆွေ ... ရှိသည်ဖြစ်စေ၊ မရှိသည်ဖြစ်စေ သင့်သားကား စွန်ချီသွားသည်ကို ငါအဘယ်မှာ တတ်နိုင်မည်နည်း”ဟု ပြောဆိုလတ်သော် အချင်းချင်း အမျက်ထွက်ကြ၍ “ဟယ် ... ထွန်သွားသူခိုး ဟယ် .... သူငယ်သူခိုး” စသည်ဖြင့် ငြင်းခုံကာ တရားဆုံးဖြတ်ရာသို့ ရောက်ကြကုန်၏။
နှစ်ဦးကျေအေး ဆုံးဖြတ်ပေး
မြို့နေကုန်သည်သည် ရှေးဦးစွာ စတင်၍ တရားသူကြီးအား “အရှင် ... ဤရွာနေကုန်သည်ကား ကျွန်ုပ်သားငယ်ကို မြစ်ဆိပ်ရေချိုးရာသို့ ခေါ်သွားပါသည်။ အိမ်ပြန်လာ၍ မေးသောအခါ သားငယ်ကို စွန်ချီသွားပါသည်ဟု ပြောပါသည်။ စွန်ချီနိုင်မချီနိုင်ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ ထိုအခါ တရားသူကြီးသည် ရွာနေကုန်သည်ကို -
မေး။ ။ “အချင်း ... သားငယ်ကို စွန်ချီသွားသည်မှာ ဟုတ်မှန်သလော”
ဖြေ။ ။ “အရှင် ... ဟုတ်မှန်ပါသည်”
မေး။ ။ “အချင်း ... လောက၌ သားငယ်ကို ချီသွားနိုင်သော စွန်မည်သည် မရှိ”
ဖြေ။ ။ “အရှင် ... ခွင့်ပြုပါ၊ အကျွန်ုပ် မေးပါရစေ၊ စွန်တို့သည် သူငယ်ကိုချီ၍ ကောင်းကင်၌ မပျံနိုင်ကုန်၊ ကြွက်တို့မူကား သံထွန်သွားတို့ကို စားနိုင်ကုန်သလော”
မေး။ ။ “အချင်း ... သင်သည် ဘယ်စကားကို ပြောသနည်း၊ ဤအမှုနှင့် သက်ဆိုင်ပါသလော”
ဖြေ။ ။ “အရှင် ... သက်ဆိုင်ပါသည်၊ အကျွန်ုပသည် ထိုသူ့အိမ်တွင် သံထွန်သွားငါးရာကို အပ်နှံ၍ ထားပါသည်။ တောင်းသောအခါ သံထွန်သွားတို့ကို ကြွက်တွေ စားကုန်ပြီဟု ပြောဆိုကာ ကြွက်ချေးတို့ကို ပြပါသည်။ အရှင် ... ကြွက်တို့သည် သံထွန်သွားတို့ကို အကယ်၍ စားနိုင်ကုန်အံ့၊ စွန်တို့သည်လည်း သူငယ်တို့ကို ချီသွားနိုင်ကုန်လတ္တံ့၊ ကြွက်တို့သည် သံထွန်သွားတို့ကို အကယ်၍ မစားနိုင်ကုန်အံ့၊ စွန်တို့လည်း သူငယ်တို့ကို မချီနိုင်ကုန်လတ္တံ့၊ ဤသူကား သံထွန်သွားတို့ကို ကြွက်တို့ စားကြသည်ဟု ဆိုပါသည်။ ကြွက်စားနိုင် မစားနိုင်ကို အဆုံးအဖြတ် ပေးတော်မူပါ” –
ဟု လျှောက်ထားပြန်လေ၏။ ထိုအခါ တရားသူကြီးသည် ရွာနေကုန်သည်အား -
“အချင်း ... သင်သည် ကောက်ကျစ်သူကို အတုလိုက်၍ ကောက်ကျစ်ခြင်း၊ စဉ်းလဲသူကို အတုလိုက်၍ စဉ်းလဲခြင်းကိုပြုသည်မှာ အကြံကောင်းလှ၏။ သံထွန်သွားတို့ကို ကြွက်တွေ အကယ်၍ စားနိုင်လျှင် သူငယ်တို့ကို စွန်တွေ အဘယ်ကြောင့် မချီနိုင်ဘဲ ရှိကုန်အံ့နည်း မုချ ချီနိုင်ကြရမည်။
လောက၌ ကောက်ကျစ်သူကို အတုလိုက်၍ ကောက်ကျစ်သူများ၊ စဉ်းလဲသူကို အတုလိုက်၍ စဉ်းလဲသူများ ရှိကြမြဲဖြစ်၏။ သို့အတွက် သားပျောက်သူသည် ထွန်သွား ပျောက်သူအား ထွန်သွားကိုပေးစေ၊ ထွန်သွားပျောက်သူလည်း သားပျောက်သူအား သားကိုပေးစေ” ဟု တရားဆုံးဖြတ်လေ၏။
သံကြွက်မစား သားစွန်မချီ
ထိုအခါ သားပျောက်သူသည် “အရှင် ... အကျွန်ုပ်၏ သားကို အကယ်၍ ပေးအံ့၊ ထွန်သွားကို ပေးပါမည်”ဟု ဆိုလေ၏။ ထွန်သွားပျောက်သူလည်း “အရှင် ... အကျွန်ုပ်၏ ထွန်သွားကို အကယ်၍ပေးအံ့၊ သားကို ပေးပါမည်” ဟု ဆိုပြန်၏။ ဤသို့ပြောဆိုကာ အချင်းချင်းပေးကြသဖြင့် သားပျောက်သူလည်း သားကိုရ၍ ထွန်သွားပျောက်သူလည်း ထွန်သွားကို ရကြလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မြို့နေကုန်သည်စဉ်းလဲသည် - ယခုအခါ ကုန်သည်စဉ်းလဲ။
ရွာနေကုန်သည်ပညာရှိသည် - ကုန်သည်ပညာရှိ။
တရားဆုံးဖြတ်သော အမတ်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ကောက်ကျစ်သောမှု၊ ကောက်ကျစ်ပြု၊ တုကြကြံပိုင်စွာ။
(၃) ထွန်သွားပျောက်မှု၊ သားပျောက်တု၊ နယုပဒေသာ။
ကူဋဝါဏီဇဇာတ် ပြီး၏။
စီရင်စု
စီရင်စု ( လက်တင်: Praefectura) ဆိုသည်မှာ စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာတရားစီရင်ပိုင်ခွင့်သို့မဟုတ် subdivisionအမျိုးမျိုးရှိသော နိုင်ငံများတွင် လူစုဝေးရာဘုရားကျောင်း သို့အဆောက်အဦများအတွင်းတွင် တည်ရှိကြသည်။ ရှေး တစ်ဦး သည်ရောမ တစ်ဦးခန့်ထားသောအားဖြင့်အုပ်ချုပ်ခရိုင် ဌာနမှူး ။
ဂရိနိုင်ငံ စီရင်စု
၁၈၃၆ မှ ၂၀၁၁ အထိခေတ်သစ် ဂရိ ကို nomoi အဖြစ်ခွဲခြားခဲ့သည် ( νομοί , အနည်းကိန်း νομός နိုင်ငံ၏အဓိကအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် nomos ။ ၎င်းတို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာ သို့ "prefectures" သို့မဟုတ် "counties" ဟုပြန်ဆိုသည်။
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံ နယ်မြေအပိုင်းအခြား အမျိုးအစားများ
လွိုင်ရှို့ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
လွိုင်ရှို့ရွာ (Loishot)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဟွေအွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟွေအွမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၆ ဦး၊ မ ၅၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းစုရွာသစ်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုံးမိုက်ယုံး (ကောင်မဲယုံး)ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကုံးမိုက်ယုံး (ကောင်မဲယုံး)ရွာ (Konemaikyone (Kawngmeyone))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၇ ဦး၊ မ ၁၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာစည်ကုန်းရွာ၊ ဖလောင်းပြင်
သာစည်ကုန်းရွာ၊ ဖလောင်းပြင်
သိုင်းတပုတ်ရွာ၊ သိုင်းတပုတ်
သိုင်းတပုတ်ရွာ၊ သိုင်းတပုတ်
ရုံးဇင်ရွာ၊ ဘုရားကွင်း
ရုံးဇင်ရွာ၊ ဘုရားကွင်း
ကြွေတစ်လက်၊ ကြက်တစ်ခုန်
ကြွေတစ်လက်၊ ကြက်တစ်ခုန် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ကြွေအန်ကစားသူ၊ ကြက်တိုက်သူတို့သည် အရှုံးပင်ပေါ်နေစေကာမူ ကြွေတစ်လက်ပစ်၊ ခွပ်ကြက် တစ်ခါခုန်ဖြင့် အနိုင်ပေါ်နိုင်သကဲ့သို့ ချက်ကောင်းတစ်ချက်ကြုံလျှင် ချမ်းသာကြီးပွားနိုင်သည်။
ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်
ဂျပန် ကိုလိုနီခေတ်ဆိုသည်မှာ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တို့ မြန်မာနိုင်ငံအား အုပ်စိုးခဲ့သည့် ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ကြားကာလဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအား ကိုလိုနီနယ်အဖြစ် အုပ်စိုးနေသည့် ဗြိတိသျှတို့အား မောင်းထုတ်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရနိုင်ရန် မျှော်လင့်ခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ရဲဘော်သုံးကျိပ်တို့သည် စစ်သင်တန်းတက်ရောက်ရန် ဂျပန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဂျပန်ဗိုလ်မှူးကြီး ဆူဇူကီး၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဗမာ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့ (ထိုအချိန်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမှာ ဂျပန်သိမ်းပိုက်မှု အောက်တွင် ရှိသည်) တွင် ထူထောင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၂ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဂျပန်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအား ဝင်ရောက် သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၁ ရက်တွင် ဂျပန်တို့က မြန်မာနိုင်ငံအား လွတ်လပ်ရေးကြေညာပေးခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့က ဒေါက်တာဘမော် ဦးဆောင်သည့် ရုပ်သေးအစိုးရကို စင်တင်ပေးခဲ့ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား စစ်ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ကာ ဗမာ့ လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်ကိုလည်း ဗမာ့အမျိုးသားတပ်မတော် (ဘီအင်အေ) ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။
ဂျပန်တပ်များ မဝင်ရောက်မီကပင် ဖက်ဆစ်တို့၏ အန္တရာယ်ကို ကြိုတင်သတိပေးခဲ့သည့် ကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင်များဖြစ်သော သခင်သန်းထွန်းနှင့် သခင်စိုးတို့၏ အကူအညီဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဂျပန်များအား တိုက်ထုတ်ရန် အိန္ဒိယပြည်ရှိ ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်များနှင့် တိတ်တဆိတ် ဆက်သွယ်ခဲ့ပြီး လျှို့ဝှက်အစီအစဉ်များကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၇ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဘီအင်အေတပ်ကို ဦးဆောင်၍ မဟာမိတ်တို့နှင့် ပူးပေါင်းကာ ဂျပန်ကျူးကျော်သူများအား တိုက်ထုတ်ခဲ့လေသည်။ နောက်အကျိုးဆက် အနေဖြင့် ဗြိတိသျှနှင့် မြန်မာအကြား လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆွေးနွေးမှုများ စတင်ခဲ့သည်။
<!--
နောက်ခံသမိုင်း
Some Burmese nationalists saw the outbreak of World War II as an opportunity to extort concessions from the British in exchange for support in the war effort. Other Burmese, such as the Thakin movement, opposed Burma's participation in the war under any circumstances. Aung San with other Thakins founded the Communist Party of Burma (CPB) in August 1939. Aung San also co-founded the People's Revolutionary Party (PRP), renamed the Socialist Party after World War II. He was also instrumental in founding the Bama htwet yat gaing (Freedom Bloc) by forging an alliance of the Dobama, ABSU, politically active monks and Ba Maw's Sinyètha (Poor Man's) Party. After Dobama Asiayone called for a national uprising, an arrest warrant was issued for many of the organisation's leaders including Aung San, who escaped to China. Aung San's intention was to make contact with the Chinese Communists but he was detected by the Japanese authorities who offered him support by forming a secret intelligence unit called the Minami Kikan, headed by Colonel Suzuki with the objective of closing the Burma Road and supporting a national uprising. Aung San briefly returned to Burma to enlist twenty-nine young men who went to Japan with him in order to receive military training on Hainan, China, and they came to be known as the "Thirty Comrades". When the Japanese occupied Bangkok in December 1941, Aung San announced the formation of the Burma Independence Army (BIA) in anticipation of the Japanese invasion of Burma in 1942.
ကိုလိုနီခေတ်ကာလ
The BIA formed a provisional government in some areas of the country in the spring of 1942, but there were differences within the Japanese leadership over the future of Burma. While Colonel Suzuki encouraged the Thirty Comrades to form a provisional government, the Japanese military leadership had never formally accepted such a plan. Eventually, the Japanese Army turned to Ba Maw to form a government. During the war in 1942, the BIA had grown in an uncontrolled manner, and in many districts officials and even criminals appointed themselves to the BIA. It was reorganised as the Burma Defence Army (BDA) under the Japanese but still headed by Aung San. While the BIA had been an irregular force, the BDA was recruited by selection and trained as a conventional army by Japanese instructors. Ba Maw was afterwards declared head of state, and his cabinet included both Aung San as War Minister and the Communist leader Thakin Than Tun as Minister of Land and Agriculture as well as the Socialist leaders Thakins Nu and Mya. When the Japanese declared Burma, in theory, independent in 1943, the Burma Defence Army (BDA) was renamed the Burma National Army (BNA).
It soon became apparent that Japanese promises of independence were merely a sham and that Ba Maw was deceived. As the war turned against the Japanese, they declared Burma a fully sovereign state on August 1 1943, but this was just another façade. Disillusioned, Aung San began negotiations with Communist leaders Thakin Than Tun and Thakin Soe, and Socialist leaders Ba Swe and Kyaw Nyein which led to the formation of the Anti-Fascist Organisation (AFO) in August 1944 at a secret meeting of the CPB,the PRP and the BNA in Pegu. The AFO was later renamed the Anti-Fascist People's Freedom League(AFPFL). Thakins Than Tun and Soe, while in Insein prison in July 1941, had co-authored the Insein Manifesto which, against the prevailing opinion in the Dobama movement, identified world fascism as the main enemy in the coming war and called for temporary cooperation with the British in a broad allied coalition which should include the Soviet Union. Soe had already gone underground to organise resistance against the Japanese occupation, and Than Tun was able to pass on Japanese intelligence to Soe, while other Communist leaders Thakins Thein Pe and Tin Shwe made contact with the exiled colonial government in Simla, India.
ကိုလိုနီခေတ် အဆုံးသတ်ခြင်း
There were informal contacts between the AFO and the Allies in 1944 and 1945 through the British Force 136. On March 27 1945, the Burma National Army rose up in a country-wide rebellion against the Japanese. March 27 had been celebrated as 'Resistance Day' until the military renamed it 'Tatmadaw (Armed Forces) Day'. Aung San and others subsequently began negotiations with Lord Mountbatten and officially joined the Allies as the Patriotic Burmese Forces (PBF). At the first meeting, the AFO represented itself to the British as the provisional government of Burma with Thakin Soe as Chairman and Aung San as a member of its ruling committee. The Japanese were routed from most of Burma by May 1945. Negotiations then began with the British over the disarming of the AFO and the participation of its troops in a post-war Burma Army. Some veterans had been formed into a paramilitary force under Aung San, called the Pyithu yèbaw tat or People's Volunteer Organisation (PVO), and were openly drilling in uniform. The absorption of the PBF was concluded successfully at the Kandy conference in Ceylon in September 1945. -->
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ မြန်မာနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ ဂျပန်နိုင်ငံ
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကျုံတနီး
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကျုံတနီး
အပျော်စီးသင်္ဘော
အပျော်စီးသင်္ဘောသည် အပန်းဖြေခရီးထွက်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် ခရီးသည်တင် သင်္ဘောဖြစ်သည်။ နှစ်စဉ် အပျော်စီးသင်္ဘောဖြင့် ခရီးထွက်သူ သန်းနှင့်ချီရှိသောကြောင့် အပျော်စီးသင်္ဘောခရီးစဉ်သည် ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်း၏ အဓိက အပိုင်းကဏ္ဍ တစ်ရပ် ဖြစ်လာပါပြီ။ ဤလုပ်ငန်း အရှိန်အဟုန်နှင့် တိုးပွားလာသည့်အလျောက် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှစ၍ မြောက်အမေရိက ခရီးသည်များအား အကျိုးဆောင်ပေးမည့် သင်္ဘောအသစ် နှစ်စဉ် ၉ စင်းနှင့် အထက် ရှိလာသည်ကို တွေ့ရသည်။
အပျော်စီးသင်္ဘောများသည် များသောအားဖြင့် ခရီးသည်များအား စထွက်ရာ ဆိပ်ကမ်းသို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်သည့် ရောင်းထရစ်ပ် (round trip) ခရီးစဉ်များကို ခုတ်မောင်းကြသည်။ သို့သော်လည်း ပင်လယ်ကူး သင်္ဘောကြီးများသည် ရောင်းထရစ်ပ်ခရီးစဉ်ထက် ခရီးသည်များအား တစ်နေရာမှ အခြားတစ်နေရာဆီသို့သာ ပို့ဆောင်ပေးသည်။ အချို့ သင်္ဘောများတွင် လပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်သည့် ခရီးစဉ်များရှိသည်။
သမိုင်းတွင် နာမည်အကျော်ကြားဆုံး အပျော်စီးသင်္ဘောမှာ ၂၀ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်း ဗွေဆော်ဦးခရီးစဉ်မှာပင် ရေခဲတုံးကြီးများအား တိုက်မိကာ နစ်မြုပ်သွားသည့် တိုင်တဲနစ် (Titanic) ဖြစ်သည်။ လက်ရှိစာရင်းအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးမားဆုံး အပျော်စီးသင်္ဘော ‘Oasis of the Seas’ (ပင်လယ်ပေါ်မှ အိုအေစစ်) သည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ရေချပြီး ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်နေ့တွင် ဗွေဆော်ဦးခရီးစဉ်ကို စတင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။
ကိုင်းရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကိုင်းရွာ(Kaingywar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ မနီအောဂကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မနီအောဂကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၅ ဦး၊ မ ၁၈၁၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ထန်းတောစု
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ထန်းတောစု
ကမာကလွန်း
ကမာကလွန်း
ဟွေယောရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ဟွေယောရွာ (Hwayyaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မိုင်းဟမန်မုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဟမန်မုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၁ ဦး၊ မ ၁၃၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ဟွေဟော ဖြစ်သည်။
ဦးတိုရွာ၊ ကွင်းသုံးဆင့်
ဦးတိုရွာ၊ ကွင်းသုံးဆင့်
ဟွေယောရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော်ကမ်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကော်ကမ်းရွာ (Kawkan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မင်းယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၉၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်များနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသောနဖူးစည်းစာတမ်းများသည် တရုတ်ပြည်၏ ခရိုင်အဆင့် အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲများ ဖြစ်သည်။ အမည်နှစ်ခုမှာ အမည်နာမအားဖြင့် ကွဲပြားသော်လည်းတူညီကြသည်။
တရုတ်ပြည်တွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ၁၁၇ခုရှိသည်။ နှင့်သုံးကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ။​ မွန်ဂိုလီးယားကိုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင်း ၌တွေ့ရပြီး၊
သမိုင်း
ကဏ္ဍ:တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ
ပါဂျောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ပါဂျောင်ရွာ(Parjawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆဖားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၉၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဲခူးမြ
မ မြလေး ( - ၁၉၄၃ ဝန်းကျင်) သည် မြန်မာလူမျိုး သဘင်သည် ဖြစ်သည်။ မင်္ဂလာအောင်မောင်း၊ ရွှေကျီးညို စသည့် မင်းသားများနှင့် တွဲကာ ထင်ရှားခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ
သုံးဆယ်မြို့၊ စံရွေးတန်းလမ်းနေ ကြေးတီးဆရာ ဦးအောင်ကျော်၊ ဒေါ်ရွှေညွန့်တို့မှ ဖွားသည်။ ဦးအောင်ကျော်မှာ လက်ဆွဲဘာဂျာကိုလည်း ကျင်လည်သည်။
ဖခင်က အနုပညာပိုး သွင်းပေးရာ မမြလေးမှာ အသက် ၁၂ နှစ် ၁၃ နှစ် အရွယ်ကပင် အရပ်ယိမ်း၊ ဘုန်းကြီးပျံယိမ်းတို့တွင် ပါဝင်နေပြီ ဖြစ်သည်။
အနုပညာခရီး
မမြလေး အရွယ်မရောက်မီ မိခင်တိမ်း၍ ဖခင်က ဖိုးစိန်ဇာတ်နောက် လိုက်သည်။ မမြလေးမှာလည်း ယိမ်းသမ ဖြစ်လာသည်။ ထို့နောက် ဦးဖိုးစိန်ဇာတ်မှ ထွက်ကာ အခြားဇာတ်များတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် လိုက်သည်။ ငွေကြေးအဆင်ပြေသည့်အခါ ပဲခူးမြို့၊ ဈေးလမ်း၌ အခြေချသည်။ မကြာမီပင် ဖခင် ဆုံးသည်။ ဘဝသစ်စသည့် မြို့ကို စွဲ၍ ပဲခူးမြ ဟူသော အမည်ကို ခံယူသည်။
ဘဝနိဂုံး
ဂျပန်ခေတ်၌ အိမ်ပေါ် ဗုံးကျ၍ ဘဝဆုံးသည်။
ညောင်ချောင်းရွာ၊ ကျုံတနီး
ညောင်ချောင်းရွာ၊ ကျုံတနီး
ငါးစင်
ငါးစင်ဟုခေါ်သော ငါးမျိုးတွင် ငါးစင်ရိုင်း (မိစတပ်တန်ဂါးရား)၊ ငါးစင်ရိုင်းကြဲ (မိစတပ်ဗလီကာရီ)၊ ငါးစင်(မိစတပ် လီဂူ လီယို)၊ ငါးစင်ရိုင်းကြက်ချေး (မိစတပ်ဗစ်တားတပ်)စသော ငါးများ ပါဝင်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ မိစတပ်ကာ ဗာစီယပ်ကိုပင် ငါးစင်ရိုင်းဟူ၍လည်း ခေါ်သေးသည်။ မိစတပ်မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်ကြသောငါးများ နှုတ်သီးမွေး လေးစုံပါရှိသည်။ အထက်မေးရိုးရှိ နှုတ်သီးမွေးသည် တင်ဆူးတောင်ထိအောင် ရှည်လျားသည်။ နှာတံမှာ ဆောက်ပုံသဏ္ဌာန်ရှိ ကိုယ်သည် သေးသွယ်ရှည်လျား၏။ တင်ဆူးတောင်၏ အနောက်ဘက်မှ အမြီးပိုင်းတိုင်အောင် ကိုယ်သည် ချိုင့်ဝင်လျက်ရှိသည်။ အမြီးဆူးတောင်မှာ ခွသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ခွအထက်ပိုင်းသည် အောက်ပိုင်းထက် အနည်းငယ်ရှည်ထွက်နေ၏။ အရွယ်အားဖြင့် ငါးစင်သည် အတော်အတန်ကြီးထွား၏။ တွေ့မြင်နေကျအရွယ် မှာ လက်မ ၂ဝ ခန့် ရှိသည်။ ငါးစင်သည် များသောအားဖြင့် ရေချို ရေငန် နှစ်ဌာနတွင် ကျက်စားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသောငါး
ထန်တောစုရွာ၊ ထန်းတောစု
ထန်တောစုရွာ၊ ထန်းတောစု
လင်းမျက်ပြူး
လင်းမျက်ပြူး (သို့) တရုတ်လင်းမြွေ ဟု လူသိများသော Ptyas korros သည် အရှေ့တောင်အာရှ၏ ဒေသရင်း အဆိပ်မရှိသော မြွေ မျိုးစိတ်ဖြစ်သည် ။
ဖြန့်ကျက်တွေ့ရှိရသော ဒေသများ
နီပေါ၊ မြန်မာ၊ ကမ္ဘောဒီးယား၊ တရုတ်(Zhejiang, Jiangxi, Fujian, Guangdong, Hainan, Guangxi, Hunan, Yunnan, Hong Kong)၊ ထိုင်ဝမ်၊ အိန္ဒိယ(အာသံ၊ မဏိပူရ၊ Arunachal Pradesh (Namdapha - Changlang ခရိုင်၊ Chessa၊ Chimpu၊ Itanagar - Papum Pare ခရိုင်)၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ အင်ဒိုနီးရှား(ဆူမတြား၊ ဘော်နီယို၊ ဂျာဗား၊ ဘာလီ)၊ လာအို၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်၊ အနောက် မလေးရှား နှင့် စင်ကာပူတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကျောက်ပြင်ဆိပ်ရွာ၊ သိုင်းတပုတ်
ကျောက်ပြင်ဆိပ်ရွာ၊ သိုင်းတပုတ်
အနောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း
အနောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်း ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာအား ပထဝီဝင်ရှုထောင့်မှ ပိုင်းခြားခေါ်ဝေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ပရိုင်းမီရီဒီယန် (သုညဒီဂရီ လောင်ဂျီတွဒ်မျဉ်း)၏ အနောက်ဘက်မှ အန်တီမီရီဒီယန် (၁၈၀ ဒီဂရီ လောင်ဂျီတွဒ်မျဉ်း) ၏ အရှေ့ဘက်အထိ ကမ္ဘာတစ်ခြမ်းကို ဆိုလိုသည်။ အနောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် အမေရိက၊ ဥရောပနှင့်အာဖရိကတို့၏ အနောက်ဘက်အပိုင်း၊ ရုရှားနိုင်ငံ၏ အရှေ့ထိပ်စွန်းဖျား၊ အိုရှန်းနီးယားရှိ နယ်ပယ်ဒေသများ၊ အန္တာတိက တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း၊ အလူးရှင်းကျွန်း၏ အချို့နေရာမှလွဲ၍ အလက်စကာပြည်မကြီး တို့ပါဝင်သည်။ အနောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းရှိ လူဦးရေမှာ သန်းတစ်ထောင်ကျော် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာလုံးခြမ်းလေးခုအနက် တောင်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းသည် လူဦးရေ အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။
အနောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်မှာ အေကွန်ကွာဂွါတောင်ဖြစ်ပြီး အမြင့်မှာ ၆၉၆၀.၈ မီတာ (၂၂၈၃၇ ပေ) ရှိသည်။
ကမ္ဘာလုံးခြမ်းနှစ်ခုတွင် ပါဝင်သောနိုင်ငံများ
IERS Reference Meridian (ပရိုင်းမီရီဒီယန်) ပေါ်တွင်ရှိပြီး အရှေ့နှင့် အနောက် ကမ္ဘာလုံးခြမ်းနှစ်ခုစလုံးတွင် ပါဝင်သည့်နိုင်ငံများမှာ (မြောက်မှတောင်သို့ အစဉ်အတိုင်း)
၁၈၀ ဒီဂရီ လောင်ဂျီတွဒ်မျဉ်းပေါ်တွင် တည်ရှိကာ အနောက်နှင့် အရှေ့ကမ္ဘာလုံးခြမ်း နှစ်ခုစလုံးတွင် ပါဝင်နေသောနိုင်ငံများမှာ (မြောက်မှတောင်သို့ အစဉ်အတိုင်း)
အနောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် ပါဝင်သည့် အမေရိကပြင်ပရှိ နိုင်ငံများ
အောက်ပါနိုင်ငံများမှာ အနောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် အားလုံး သို့ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းပါဝင်သည့် အမေရိကပြင်ပရှိ နိုင်ငံများဖြစ်သည်။
အာနန္ဒာထေရ်
အာနန္ဒာထေရ်သည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တွင် အလုပ်အကျွေး အပါးတော် မြဲဖြစ်၍ အထူးထင်ရှားသည်။ အာနန္ဒာသည် မြတ်စွာဘုရား၏ ခမည်းတော်သုဒ္ဓေါဒနမင်း၏ညီတော် အမိတ္တောဒနမင်း၏ သားတော်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုရား၏ ညီတော်ဝမ်းကွဲ တော်စပ်သည်။ မြတ်စွာဘုရား၏ ဖွားဘက်တော်ခုနစ်ဦးတွင်လည်း တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်သောအခါ အခြားသာကီဝင် မင်းသားတို့ကဲ့သို့ မြတ်စွာဘုရားထံ သို့ သွားရောက်၍ ရဟန်းပြုသည်။ အာနန္ဒာ နှင့်အတူ ညီတော်နောင်တော်များ ဖြစ်ကြသော အနုရုဒ္ဓါ၊ ဘဒ္ဒိယ၊ ကိမိလ၊ ဒေဝဒတ်စသော မင်းသားလေးပါးနှင့် ဆတ္တာသည် ဥပါလိတို့အတူ ပါသည်။ အာနန္ဒာသည် ရဟန်းပြုပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရား၏ ဘယ်လက်ရုံးအ​ဖြစ်လဲ နေရာရသည်။တရားတော်ကို နာကြားရသဖြင့် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်သည်။ မြတ်စွာဘုရားအား ရိုသေစွာ လုပ်ကျွေးသည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဝါတော်နှစ်ဆယ်ရသော အခါမှစ၍ အစဉ်အမြဲ လုပ်ကျွေးရသည်။ အာနန္ဒာထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားထံတွင် လုပ်ကျွေးခြင်း ပြုခွင့်ရသောအခါ လေးပါးသောဆုကို တောင်း၍ လေးပါးသော ဆုကို ပယ်သည်။
အရှင်အာနန္ဒာ၏ တောင်းဆိုချက်
အာနန္ဒာတောင်းသောဆု လေးပါးမှာ - (၁) မိမိဝန်ခံဖိတ်ကြားအပ်သောဆွမ်းကို ခံတော်မူရန်၊ (၂) အဝေးအနီးမြို့ရွာ ကျေးလက်မှ ရောက်လာသော ပရိသတ်တို့က မြတ်စွာဘုရားအား ဖူးမြော်လိုသဖြင့် မိမိကတစ်ဆင့် လျှောက်ထားလျှင် ဖူးမြော်ခွင့်ပေးတော် မူရန်၊ (၃) မိမိ၌ ယုံမှားမှုရှိသောအခါ မြတ်စွာဘုရားအား လျှောက်မေးလိုသော် မေးခွင့်ပြုပါရန်၊ (၄) ကွယ်ရာ အခြားတစ်ပါးသော နေရာ၌ ဟောကြားတော် မူသော တရားတော်ကို မိမိအားပြန်၍ ဟောကြားပါရန်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ ရှင်အာနန္ဒာပယ်သောဆုလေးပါးမှာ (၁) မြတ်စွာဘုရားရအပ်သော ဆွမ်းကွမ်းပစ္စည်းဖြင့် မိမိအား မချီးမြှောက်ရန်၊ (၂) မွန်မြတ်သော သင်္ကန်းပစ္စည်းဖြင့် မချီးမြှောက်ရန်၊ (၃) ကိုယ်တော်မြတ်ကျိန်းဝတ်သော ဂန္ဓကုဋိသို့ ဝင်၍ မကျိန်းရစေရန်၊ (၄) ဆွမ်းဖိတ်သော ဒါယကာတို့အိမ်သို့ အတူလိုက်ပါ ရန်အတွက် မခေါ်ဆောင်ရန်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ အာနန္ဒာထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရားအား အသွယ်သွယ်သော နည်းတို့ဖြင့် လုပ်ကျွေးပြုစုတော်မူခြင်းကြောင့် ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက တရားမှူး၊ တရားထိန်း၊ တရားဘဏ္ဍာစိုးအရာ၌ ချီးမြှောက်တော်မူသည်။
ဧတဒဂ်
မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော်တွင် အာနန္ဒာထေရ်သည် ငါးပါးသော ဧတဒဂ်ဘွဲ့ကို ရသည်။ ဧတဒဂ် ငါးတန် ရရှိ သဖြင့် ထူးမြတ်သောမထေရ်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်လာသည်။ ရှင်အာနန္ဒာရရှိသော ဧတဒဂ်ငါးပါးကား - (၁) အကြားအမြင်များခြင်းအဖြစ်၊ ဗဟုသုတ ဧတဒဂ်။ (၂) သတိအမှတ်ကောင်းခြင်းအဖြစ်၊ သတိမန္တဧတဒဂ်။ (၃) ပညာရှိခြင်းအဖြစ်၊ ဂတိမန္တဧတဒဂ်။ (၄) တည်ကြည်ခြင်းအဖြစ်၊ ဓိတိမန္တဧတဒဂ်။ (၅) အလုပ်အကျွေးပြုနိုင်ခြင်းအဖြစ်၊ ဥပဋ္ဌာက ဧတဒဂ်၊ ဟူ၍ဖြစ်သည်။