cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကျဆုံးရခြင်း
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်တွင် မက်လုံးသည် သာမန်မျှသာဖြစ်သည်။ ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုဖြင့် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ကို ထိန်းချုပ် ထားသဖြင့် ဈေးကွက်တန်ဖိုးနှင့် အကျိုးအမြတ်များပျောက်ကွယ်နေရသည်။ နိုင်ငံတော်က ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှုကို ချုပ်ကိုင်ထားပြီး အရာရာတွင် နိုင်ငံတော်ပိုင်ဖြစ်နေသဖြင့် တိုက်ရိုက်စီးပွားရေးလုပ်ဆောင်နိုင်မှုကို သက်ရောက်နိုင်စွမ်းမရှိပေ။ မက်လုံးပေးမှုကို မလိုအပ်ဟုထင်ခြင်း၊ လူ့သဘော လူ့သဘာဝကို လျစ်လျူရှုခဲ့ခြင်းတို့သည် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကျဆုံးခဲ့ရခြင်း၏ အခြေခံ အကြောင်း တရားများ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
အင်းရွာကြီးရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကျဆုံးရခြင်း
လက်ရှိအနေအထားတွင် မာ့က်စ်ဝါဒီတွေကလည်း ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအနှံ့အပြား၌ သူတို့ကျဆုံးခန်းရောက်နေပြီဖြစ်ကြောင်းကို လက်ခံကြသည်။ သူတို့ကိုယ်တိုင် လက်တွေ့မဆန်သည့်သဘောတရားကြောင့်ကျဆုံးရကြောင်းဝန်ခံခဲ့ကြသည်။ စစ်မှန်သည့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို မကျင့်သုံးနိုင်ခြင်းကြောင့်ဟု ဝေဖန်ပြောဆိုကြသည်။ စစ်မှန်သည့်ဆိုရှယ်လစ်သဘောတရားကို မာ့က်စ်က သဘောတရားနှင့် လက်တွေ့ ပေါင်းစပ်ကျင့်သုံးရန် လမ်းညွှန်ပေးခဲ့ပြီးသားဖြစ်သည်။ သို့သော်လက်တွေ့ဘဝတွင် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ကြရာ၌ ကိုယ်လိုရာဆွဲပြီး အကောင်အထည်ဖော်ကြသောကြောင့် အရင်းရှင်စနစ်ကိုလွှမ်းမိုးနိုင်ရမည်ဟူ၍ ကြွေးကြော်ခဲ့ရာမှ အရင်းရှင်စနစ်ကျောက်ဆောင်ကို ခေါင်းနှင့်သွားတိုက်သလိုဖြစ်သွားခဲ့ရသည်။
မပြည့်ဝသည့်ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ဖြင့်အကောင်အထည်ဖော်ကြရာတွင် စီးပွားရေးသာမဟုတ်၊ နိုင်ငံရေးအရလည်း ကျဆုံးမှုတွေများလှသည်။ နိုင်ငံရေးစနစ်များဖြစ်သည့် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်၊ အရင်းရှင်စနစ်၊ ဖက်ဆစ်စနစ်၊ ကွန်မြူနစ်စနစ် စသည် တို့တွင် သူ့ စနစ်နှင့်သူ ခိုင်မာသည့်မူဝါဒ သဘောတရား၊ လမ်းစဉ်နှင့်ကျင့်သုံးမှုများရှိပြီးသားဖြစ်သည်။
ထိုဝါဒသဘောတရားများကို လိုက်နာကျင့်သုံးသည်ဆိုရာတွင် အတိုင်းအတာတစ်ခုအတွင်း ကန့်သတ်ချက် တစ်စုံ တစ်ရာနှင့် ရင်ဆိုင်ကြရသည်။ လူကြောင့်လည်းကောင်း၊ မူကြောင့်လည်းကောင်း၊ သယံဇာတရင်းမြစ်များကြောင့်လည်းကောင်း မတူညီသည့်ခံယူကျင့်သုံးမှုများဖြစ်နိုင်သည်။ သယံဇာတရှားပါးသည့်နိုင်ငံများ၊ ဆင်းရဲသည့်နိုင်ငံများတွင် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရန် မက်လုံးမည်သို့ ပေးနိုင်မည်နည်း။ သို့ဖြစ်ရာ နှစ်ပိုင်းတစ်ပိုင်းဆိုရှယ်လစ်၊ သုံးပိုင်းတစ်ပိုင်းအရင်းရှင်စနစ်များကို ကျင့်သုံးလာကြရတော့သည်။ တင်းပြည့် ကျပ်ပြည့်မရသည်ချင်းအတူတူ အရင်းရှင်စနစ်က စီးပွားရေးထွက်ပေါက်ကို အမြန်ဆုံး ရှာပေးနိုင်သည့်အတွက်လည်း အရင်းရှင်စနစ် ဆက်လက်အောင်ပွဲခံနေရသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။
အရင်းစနစ်အောင်ပွဲခံနိုင်ခြင်းသည် P သုံးလုံးပေါ်တွင် အခြေခံနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ P သုံးလုံးဆိုသည်မှာ
၁။ ဈေးနှုန်း (Prices) ၊ ဈေးကွက်တွန်းအားဖြင့်ဆုံးဖြတ်ခြင်း
၂။ အရှုံးအမြတ် (Profit-and-loss ) ကိုတွက်ချက်နိုင်ခြင်း
၃။ ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်ခွင့် (Private property rights) တို့ဖြစ်သည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကျဆုံးရခြင်းသည် ထို P သုံးလုံးကို မက်လုံးအဖြစ် မကျင့်သုံးနိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဈေးနှုန်းဆိုသည့် မက်လုံးမရှိလျှင် အရှုံးအမြတ်မတွက်နိုင်၊ အရှုံးအမြတ်မရှိလျှင် ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်ခွင့်လည်းမရှိနိုင်ပေ။ ထိုအကျိုးတရားမက်လုံးမရှိသည့် ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်သည်လည်း ထင်တိုင်းခရီးမပေါက်၊ မြင်တိုင်းမပြီးမြောက်ခဲ့ပေ။ ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစနစ်အောက်တွင် အရေးပါသည့်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသည် မထွန်းကားသဖြင့် ပြည်သူတို့ကို မက်လုံးတစ်ခု အနေဖြင့် ဆွဲဆောင်နိုင်စွမ်းလည်းမရှိခဲ့ပေ။
မည်သည့်နိုင်ငံတွင်မဆို တစ်ဘက်ကလစ်ဟာချက်များကို တစ်ဘက်မှသဘာဝရင်းမြစ်များဖြင့် အစားထိုးကာ ထိန်းလေ့ ရှိကြသည်။ ဥပမာ ရုရှားနိုင်ငံသည် သဘာဝရင်းမြစ်အကြွယ်ဝဆုံးနိုင်ငံကြီးတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ရေနံ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့၊ စိန်၊ ရွှေတို့သည်သုံးမကုန် အောင်ပေါကြွယ်လှသည်။ စိုက်ပျိုးမြေလည်း အလုံအလောက်ရှိသည်။ လယ်ယာ၊ ချောင်းမြောင်း၊ သစ်တော၊ ရေတွင်း၊ ရေကန်ပေါကြွယ်လှသော်လည်း ရုရှားသည်ထင်သလောက်မချမ်းသာ။ သဘာဝရင်းမြစ်များ မည်မျှပေါများသည်ဆိုစေ အမှန်တကယ်မူလရင်းမြစ်သည် လူသားရင်းမြစ်ဖြစ်သည်။
ပြည်သူကိုမြှင့်တင်ခြင်းသည် သဘာဝတရားကိုမြှင့်တင်ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပိတ်ပင်ခြင်းသည် စိတ်ဓာတ်အရရော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုပါ ပိတ်ပင်တားဆီးရာရောက်သည်ဟု ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကမမြင်ဘဲ အရာရာတွင် စီမံကိန်းများ ချမှတ်ပြီး လွတ်လပ်စွာ အကောင်အထည်မဖော်နိုင်သည့်မူကြောင့် အောင်မြင်တိုးတက်မှုများနှင့် အလှမ်းကွာဝေးနေရသည်။ ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကျဆုံးရခြင်းသည် လူတို့၏စိတ်ဓာတ်ကို သတ်ပစ်တတ်သည့်ညာဉ်ဆိုးများကြောင့်ဟုဆိုသည်။
စီးပွားရေးစနစ်သည် ဗဟိုဦးစီးချုပ်ကိုင်မှုမှသည် လွတ်လပ်သောဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်၊ အရင်းရှင်စီးပွားရေးစနစ်၊ ဒီမိုကရေစီသို့အဆင့်ဆင့်ကူးပြောင်း တောင်းဆိုလာကြသည်။ အမေရိကန်ကို အသွင်ကူးပြောင်းရေးအတွက် စံအဖြစ် နိုင်ငံတိုင်း ရှုမြင်သုံးသပ်လာကြသည်။ အမေရိကန်ဆိုသည့်နိုင်ငံကလည်း နှစ်ပေါင်း ၂၅ဝ ခန့် ကန့်သတ်ထားသည့်အစိုးရအောက်တွင် ပွင့်လင်းသည့်ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ကိုကျင့်သုံးသဖြင့် တိုးတက်မှုအရှိန်မကျသည့် စံပြနိုင်ငံဖြစ်နေသည်။ ‘‘လွတ်လပ်ခြင်း’’ နှင့် ‘‘လုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိခြင်း’’ တို့သည်ထွက်ပေါက်လားဟု လူတိုင်းစိတ်ဝင်စားလာကြသည်။
နိုင်ငံနှင့်ပြည်သူတို့ကို ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ဖြင့် လမ်းဖွင့်ပေးရန်၊ လွတ်လပ်ခြင်းနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်အတွက် ဒီမိုကရေစီကို ဖော်ဆောင်ပေးရန်ဆိုသည်မှာ လူတိုင်း၏မျှော်လင့်ချက်များ၊ နိုင်ငံအစိုးရတို့၏တာဝန်ဝတ္တရားများဖြစ်လာခဲ့ရသည်။ ဗဟိုချုပ်ကိုင်မှု သည် ပြည်သူတို့ ချမ်းသာမှုမဟုတ် အစိုးရလက်တစ်ဆုပ်စာချမ်းသာမှုသာဖြစ်သည်ဟု အတွေးအမြင်တွေထုတ်ဖော်လာကြသည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်က ပြည်သူများအား ‘‘လွတ်လပ်မှု နည်းနည်းလေးအဆုံးရှုံးခံလိုက်ပါ ငါတို့က လုံခြုံမှုပေးပါမည်’‘ ဟုအာမခံထားသည်။ သို့သော်ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ‘‘ပေးကားပေး၏မရ၊ ကျွေးကားကျွေး၏မဝ’’ ဖြစ်လာသည့်အခါတွင် ပြည်သူတွေက သံသယဖြစ်လာကြသည်။ သံသယသည် လွတ်လပ်မှုရော၊ လုံခြုံမှုကိုပါ ဆုံးရှုံးစေတော့သည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်တွင် ဆေးဝါးကုသပိုင်ခွင့်၊ သက်သာချောင်ချိရေး၊ လူမှုဖူလုံရေး၊ သာတူညီမျှ လုပ်ခစသည်ဖြင့် မက်လုံးများ ရှိသော်လည်း ‘‘အပေါ်ယံရွှေမှုံကြဲ၊ အတွင်းကနောက်ချေးခံ’’ ဆိုသလိုမျိုးဖြစ်နေသည်ကများသည်။ ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ကျဆုံးရခြင်းသည် အပေါ်ယံကိုသာကြည့်ပြီး အတွင်းကိုမရှုမြင်နိုင်ကြသဖြင့်၊ ရှုမြင်ခွင့်မရစေရန် ဖုံးကွယ်ထားတတ်ကြသဖြင့် ကျဆုံးခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်း ဆိုနိုင်သည်။ ပြည်သူကို မည်သို့မက်လုံးပေးပြီး ဆွဲဆောင်ရမည်ကို လျစ်လျူရှုကာ ‘‘မဟာလိမ်လည်မှုများ’’ အောက်တွင် စီမံကိန်းများကို အကောင်အထည် ဖော်ပြီးရင်းဖော်ကာ နှစ်တို နှစ်ရှည်များဖြင့် အချိန်ကုန်နေကြရသည်။ သို့သော် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ပျောက်ကွယ်သွားမည်လောဟု စောကြောစရာရှိသည်။ ကမ္ဘာမြေမှ လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားရန်ကား မဖြစ်နိုင် သေးပေ။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်ချုပ်ငြိမ်းသည်ဖြစ်စေ မချုပ်ငြိမ်းသည်ဖြစ်စေ လွတ်လပ်ခြင်းနှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်တို့ကို လူသားတိုင်း ခံစားခွင့်ရရှိရေးသည် အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ သမိုင်းတွင် လွတ်လပ်စွာအသက်ရှူခွင့်ရသည့်ကမ္ဘာနှင့် ပိတ်လှောင်ခံထားရသည့် ကမ္ဘာတို့အပေါ် ပြည်သူတို့ သုံးသပ်ဆုံးဖြတ်နိုင်ကြပြီဖြစ်သည်။ အရင်းရှင်စနစ်တိုးတက်ရခြင်းသည် ပြည်သူတို့ စိတ်ဓာတ်ကို ဖွင့်ပေးပြီး၊ လုပ်ပိုင်ခွင့် အပြည့်အဝပေးလိုက်ခြင်းဖြင့် လူသားထံမှပြန်လည်ရယူခံစားခြင်းဖြစ်သည်။ ချွေတာမှဖြစ်မည်၊ အလုပ် လုပ်မှဖြစ်မည်၊ ကျွမ်းကျင်မှဖြစ်မည်ဆိုသည့်အသိများဖြင့် အရင်းရှင်စနစ်က ဓနအင်အားကိုရှာဖွေစုဆောင်းသည်။ ဆိုရှယ်လစ် စနစ်က လုပ်လုပ်,မလုပ်လုပ် ထမင်းတစ်လုပ်ကို ရှာဖွေကျွေးရမှာ အစိုးရအလုပ်ဟုယူဆနေသဖြင့် ပြည်သူတွေ ငုတ်တုတ် ဖြစ်နေကြ ရသည်။
ဆိုရှယ်လစ်စနစ်နှင့် အရင်းရှင်စနစ်တို့ကွာခြားချက်မှာ အရင်းရှင်စနစ်က ဆက်လက်အလုပ်ဖြစ်နေပြီး၊ ဆိုရှယ်လစ်တွေ တဖြည်းဖြည်း ကွယ်ပျောက်ကုန်ခြင်းဖြစ်သည်။
ခတ္တိယထုံးရွာ၊ ခတ္တိယ (အထက်)
ခတ္တိယထုံးရွာ၊ ခတ္တိယ (အထက်)
ထော်သွန်
ထော်သွန်
ပုလဲတန်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြအိုကျွန်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကြအိုကျွန်းရွာ (Kyaohkyun)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကြအိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြအိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၁၅ ဦး၊ မ ၂၈၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြူးနစ်ချ်မြို့
မြူးနစ်မြို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘာဗေးရီးယားပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ဘာဗေးရီးယန်း အဲလ်ပ် တောင်တန်း၏ မြောက်ဘက် အီဆာမြစ်ကမ်း ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ မြူးနစ်သည် ဘာလင်မြို့ နှင့် ဟမ်းဘတ်မြို့တို့ ပြီးလျှင် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် တတိယမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ မြို့၏ ဧရိယာ အတွင်းတွင် လူဦးရေ ၁.၃၅ သန်းခန့် နေထိုင်ကြသည်။ မြူးနစ်ချ်သည် ၁၉၇၂ ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ်အတွက် အိမ်ရှင်မြို့ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်အတွက် အိမ်ရှင်အဖြစ် ပဏာမ ရွေးချယ်ထားသော စာရင်းတွင်လည်း ပါဝင်သည်။
မြူးနစ်မြို့တွင် လှပခမ်းနားသော နန်းတော်များ၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ၊ အစိုးရရုံးများ၊ ကျောင်းများ၊ ဈေးဆိုင်များနှင့် တိုက်တာအဆောက်အဦများစွာ ရှိကြသည်။ ထင်ရှားသော အဆောက်အဦကြီး ၃ ခုတို့မှာကား နန်းတော်ဟောင်း၊ နိုထရာဒမ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် ဂျာမန်ပြတိုက်ကြီးဖြစ်၏။ ဂျာမန်ပြတိုက်ကြီးမှာ ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှားသော ပြတိုက်ကြီးတခုဖြစ်၍ စက်မှုလက်မှုနှင့် သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာများကို ခင်ကျင်းပြသထားပေသည်။
မစ်ဆိုရီပြည်နယ်
မစ်ဆိုရီမြစ်ကြီးကို အစွဲပြု၍ အမည်တွင်သော မစ်ဆိုရီပြည်နယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဖွဲ့စည်းပါဝင်သော ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်၏။ နယ်နိမိတ်အားဖြင့် မစ်ဆိုရီပြည်နယ်ကို မြောက်ဘက်တွင် အိုင်အိုဝါပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် နီဗရက်စကပြည်နယ်နှင့် အိုကလဟိုးမားပြည်နယ်များ၊ တောင်ဘက်တွင် အာကင်ဆောပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တစ်လျှောက်လုံးတွင် မစ္စစ္စပီမြစ်သည် နယ်စပ်ပြုလျက် ထိုမြစ်ကြီး၏ တစ်ဖက်ကမ်းတွင် အီလီနွိုင်ပြည်နယ်၊ ကင်တပ်ကီပြည်နယ်နှင့် တင်နက်ဆီပြည်နယ်တို့ဖြင့် ပတ်ရံလျက်ရှိသည်။
မစ်ဆိုရီပြည်နယ်သည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၆၉,၇၀၉ စတုရန်းမိုင်ရှိ၏။ မစ်ဆိုရီပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ဂျက်ဖာဆန်စီးတီးဖြစ်၍ အခြားမြို့ကြီးများဖြစ်သော စိန်လူဝီ၊ ကန်းဆပ်စီးတီးမြို့နှင့် စိန်ဂျိုးဇက်မြို့ကြီးတို့သည် ဂျက်ဖာဆန်မြို့တော်ထက်ပင် ကြီးမားသေးသည်။ မြောက်ဘက်မှ စီးဆင်းလာသော မစ်ဆိုရီမြစ်သည် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် နယ်စပ်တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အဖြစ်တည်ရှိပြီးသော် အရှေ့ဘက်သို့ ကွေ့သွားကာပြည်နယ်ကို ဖြတ်ဆင်းပြီးလျှင် မစ္စစ္စပီမြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံလေသည်။ မစ်ဆိုရီပြည်နယ်တွင် သဘာဝ အပိုင်းအခြား ၃ ပိုင်းရှိသည်။ ယင်းတို့ကား ပရေရီဒေသ၊ အိုဇတ်ကုန်းမြင့်ဒေသနှင့် အရှေ့တောင် မြေနိမ့်ဒေသတို့ဖြစ်၏။ ပရေရီဒေသသည် မစ်ဆိုရီမြစ်၏ မြောက်ဘက်တစ်ကြောဖြတ်လျက် ပြည်နယ်၏ တစ်ဝက်နီးပါးမျှရှိသည်။ ယင်းဒေသ၌ ရေအစီးနှေး၍ ရေနောက်သော မြစ်နှင့် ချောင်းများရှိရာ ချောင်းကြီးများ၏ ကမ်းပါးရှိမြေမှာ မြေဩဇာကောင်း၏။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး၊ တိရစ္ဆာန် မွေးမြူရေးနှင့် သစ်သီးသစ်နှံ စိုက်ပျိုးရေးတို့ကို ပြုလုပ်သည်။ တွင်းထွက်ပစ္စည်းများကား ကျောက်မီးသွေး၊ မြေစေး၊ ရေနံ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ တို့ဖြစ်သည်။ အိုဇတ်ကုန်းမြင့်ဒေသသည် ပရေရီ ဒေသ၏ တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တစ်လျှောက်တွင် တည်ရှိ၍ ပြည်နယ်၏ ၅ ပုံ ၂ ပုံ ခန့်မျှ ဖြစ်သည်။ မြေပြင် အမြင့်မှာ ပင် လယ်ပြင် အထက် ပေ ၁,ဝဝဝ မှ ၁,၈ဝဝ အထိဖြစ်၏။ ဤဒေသတွင် မြေပြန့်ဟူ၍ ချိုင့်ဝှမ်းများတွင်သာရှိ၏။ အိုဇတ်ကုန်းမြင့် ဒေသတွင် မြင့်မားသောတောင်များ၊ နက်ရှိုင်းကျဉ်းမြောင်းသော ချိုင့်ဝှမ်းများ၊ ကြည်လင်၍ ရေစီးသန်သော ချောင်းများ၊ လှပသော အိုင်များ၊ လိုဏ်ခေါင်းများ၊ စိမ့်စမ်းများရှိကာ၊ ကျန်းမာရေးအတွက် ညီညွတ်သော ရာသီဥတုရှိခြင်းကြောင့် ထင်ရှားသည်။ သစ်တောအများအပြားကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းပြီး ဖြစ်သော်လည်း ဤဒေသ ၏ ထက်ဝက်ခန့်တွင် သစ်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက်ပင် ရှိသေး သောကြောင့် သစ်လုပ်ငန်းသည် အရေးပါသော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ တောင်စောင်းများတွင် သစ်သီးခြံများ၊ စပျစ်ခြံများ၊ တိရစ္ဆာန် စားကျက်များကို တွေ့နိုင်ပေသည်။ ပြည်နယ်မှ ထွက်သမျှသော ခဲ၊ သွပ် စသည်တို့မှာ ဤဒေသမှ ရရှိသည်။ ယင်းတို့အပြင် သံရိုင်း၊ ကျောက်မီးသွေး၊ နှမ်းဖတ်ကျောက်၊ ထုံးကျောက်များလည်း ထွက်သည်။ အရှေ့တောင် မြေနိမ့်ဒေသသည် မစ္စစ္စပီမြစ်၏ အနောက် ဘက်တွင်ရှိ၍ စတုရန်းမိုင် ၃,ဝဝဝ ခန့်  ကျယ်ပြန့်သည်။ ပြည်နယ် တွင်း အနိမ့်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်သည်။ ဤဒေသသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကပင် သစ်ပင်များဖြင့် ထူထပ်စွာဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိခဲ့သော်လည်း နောင်သော် များစွာသော အပင်တို့ကို ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းလိုက် သောကြောင့် ယခုအခါ လယ်ယာစိုက်ပျိုခြင်းနှင့် နွားနို့ပစ္စည်း လုပ်ငန်းများအတွက် အထူးတလည် ကောင်းမွန်သော ဒေသဖြစ်နေလေသည်။
မစ်ဆိုရီပြည်နယ်တွင်းရှိ မြစ်ချောင်းများသည် ကုန်သွယ်ရေး နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းတို့အတွက် အရေးပါအရာရောက်သည်။ မစ်ဆိုရီမြစ်သည် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် နယ်စပ်အဖြစ် တည်ရှိပြီးသော် အနောက်ဘက်မှ အရှေ့ဘက်သို့ ပြည်နယ်ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကာ မစ္စစ္စပီမြစ်နှင့် စိန်လူဝီမြို့အထက်နားတွင် ပေါင်းဆုံသည်။ မစ်ဆိုရီပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြစ်ချောင်းအများအပြားမှ ရေအားဖြင့် လျှပ်စစ် ဓာတ်အား ထုတ်ယူလေသည်။
မစ်ဆိုရီပြည်နယ်တွင် ဆောင်းအခါ၌ အလွန်အေးချမ်း၍ နွေတာရှည်ကာ ပူပြင်းသည်။ ဆောင်းအခါတွင် ဖာရင်ဟိုက် သုည ဒီဂရီအောက်ပင် ရောက်၍ နွေကာလတွင်မူ ဒီဂရီ ၁ဝဝ ကျော် ရှိတတ်ပေသည်။ မြင့်သော အပိုင်းဖြစ်သည့် အိုဇတ်ကုန်းမြင့်ဘက် တွင် ရာသီဥတု ပို၍မျှတသည်။ မိုးရေချိန်မှာလည်း အရှေ့တောင် ပိုင်းတွင် ၅၁ လက်မခန့် ရွာသွန်း၍ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် ၃၄ လက်မခန့် ရွာသွန်းသည်။
မစ်ဆိုရီပြည်နယ်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်းသည် အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်၏။ ကြက်၊ ဘဲ၊ ဝက်၊ နွားများကိုလည်း အကြီးအကျယ် မွေးမြူသည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းထွက်ပစ္စည်း များမှာ နွား၊ ဝက်၊ နို့ထွက် ပစ္စည်းများ၊ ဂျုံ၊ ကြက် နှင့် ကြက်ဥ များ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ မုယော၊ ဝါဂွမ်း၊ ပဲကျတ်ပျဉ်၊ အာလူး၊ သစ် သီးများ၊ ဆေးရွက်စသည်တို့ဖြစ်၏။ မစ်ဆိုရီပြည်နယ်တွင် စက်မှု လက်မှု လုပ်ငန်းများလည်း ထွန်းကားသည်။ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းထွက် ပစ္စည်းများမှာ ဖိနပ်၊ မော်တော်ကား၊ အရက်၊ ဆေးဝါး၊ လျှပ်စစ်တန်ဆာပလာများ၊ ဂျုံမှုန့်၊ သံနှင့် သံမဏိထည်များ၊ ဖန်ထည်၊ သားရေထည်၊ အထည်အလိပ်၊ သတ်ဆေး၊ ရေနံထွက်ပစ္စည်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်ထွက် သယံဇာတပစ္စည်းတို့မှာ သွပ်၊ ခဲ၊ ကျောက်မီးသွေး၊ မြေစေး၊ ဆီလီကာ အစရှိသည်တို့ ဖြစ်၏။ မစ်ဆိုရီပြည်နယ်တွင် မော်တော်ကားလမ်း၊ မီးရထားလမ်းများစွာ ရှိသည်။ စိန်လူဝီနှင့် ကန်းဆပ်စီးတီးမြို့တို့သည် မီးရထားလမ်းနှင့် လေကြောင်းလမ်းဆုံ မြို့များဖြစ်၏။
မစ်ဆိုရီပြည်နယ် လူဦးရေမှာ ၆,၀၄၄,၁၇၁ (၂၀၁၃ ခန့်မှန်း) ယောက် ဖြစ်၏။ မစ်ဆိုရီနယ်သို့ ဦးစွာရောက်ရှိခဲ့သော လူဖြူမှာ ဒါဆိုဘို ဆိုသူဖြစ်၍၊ ၁၅၄၁ ခုနှစ်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုနောက် ၁၆၇၃ ခုနှစ်တွင် မားကတ်ဆိုသူ ရောက်ရှိလာသည်။ သို့သော် ၁၇၃၅ ခုနှစ်တွင်မှ ပြင်သစ်တို့က ဦးစွာအခြေစိုက်၍ စိန်ဂျင်နဗီမြို့ကို တည်ထောင်သည်။ ထိုစဉ်က ဤနယ်သည် ပြင်သစ်တို့၏ လူဝီစီယားနားနယ်ကြီး၏ တစ်စိတ် တစ်ဒေသ ဖြစ်ခဲ့၏။ ၁၇၆၃ ခုနှစ်တွင် ထိုလူဝီစီယားနားနယ်ကြီးကို စပိန်တို့အား ပေးအပ်လိုက်ရသည်။ ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့ ပြန်ရသည်။
၁၈ဝ၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုက လူဝီစီယားနားနယ်ကြီးကို ပြင်သစ်တို့ထံမှ ဝယ်ယူလိုက်သော အခါ မစ်ဆိုရီနယ်လည်းပါလာသည်။ ၁၈၁၂ ခုနှစ်တွင် မစ်ဆိုရီနယ်ကို နယ်ပယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းသည်။ ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် မစ်ဆိုရီနယ်ကို အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် ပြည်နယ်တစ်ခုအဖြစ် သွတ်သွင်းလိုက်သည်။ ပထမဆုံးမြို့တော်မှာ စိန်ချားမြို့ဖြစ်၍ ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင်မှ ဂျက်ဖာဆန်စီးတီးကို မြို့တော်အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားစဉ်က မစ်ဆိုရီပြည်နယ်သည် ကြားနေပြည်နယ်ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက်တွင် မစ်ဆိုရီပြည်နယ်သည် တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ကြီးပွားလာခဲ့ရာ ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်း၌ အဋ္ဌမအကြီးဆုံးပြည်နယ် ဖြစ်လာခဲ့၏။ ပထမ နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်များအတွင်း၌ မစ်ဆိုရီနယ်သား ထောင်ပေါင်းများစွာ ပါဝင်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ သတ္တုတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ စက်မှု လုပ်ငန်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းတို့လည်း လျင်မြန်စွာ တိုးတက် ကြီးပွားခဲ့လေသည်။
မတောကုန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
မတောကုန်းရွာ (Matawkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျွဲတလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲတလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၈ ဦး၊ မ ၃၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Thrash metal
Thrash metal သည် heavy metal ၏ပြင်းထန်သောမျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မြန်ဆန်သောအရှိန်နှုန်းနှင့် ကြမ်းတမ်းသောပုံစံများနှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သီချင်းများသည် မြန်ဆန်သော percussive တီးလုံးများနှင့် နိမ့်သော ဂီတာ riff များ၊ ထပ်ဆင့်ထားသော shredding ပုံစံများနှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ စာသားများသည် မကြာခဏလူမူရေးပြဿနာများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများသို့ အပြစ်ရှာခြင်းများဖြင့် ရောစပ် ထားပြီး ၎င်းသည် hardcore အမျိုးအစားဖြင့် ရောနှောထားသည်။ ၁၉၈၀အစောပိုင်းတွင် hardcore punk ဒရမ်တီးလုံးများနှင့် New Wave of British Heavy Metal ၏ဂီတာပုံစံများဖြင့် တိုးတက်လာသော အမျိုးအစားတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ thrash metal သည် သမားရိုးကျနှင့် ကျယ်ပြန့်၍ နှစ်လို့ဖွယ်ကောင်းသော glam metal ၏ တုံပြန်မှုအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ thrash metal သည် နောက်ပိုင်းပြင်းထန်သော အမျိုးအစားများဖြစ်သော death metal နှင့် black metal များအတွက် စိတ်ကူးညဏ်ကွန့်မြူးခြင်းဖြစ်သည်။ အမေရိကန်တီးဝိုင်းများဖြစ်သော Anthrax, Megadeth, Metallica နှင့် Slayer တီးဝိုင်းများ သည် thrash အမျိုးအစားကို တီထွင်ခြင်းနှင့်အတူ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀-၁၉၉၁ ခုနှစ် Clash of the titan tour တွင် thrash metal ကို အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်စေခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းဆယ်စုနှစ်တွင် တောက်လျှောက်တွင် လူကြိုက်များမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ thrash metal သည် မူလတီးဝိုင်း ဟောင်းများနှင့်အတူ မကြာသေးခင်ပြန်လည်၍ နိုးထလာခဲ့သည်။ thrash metal မျိုးဆက်သစ်တီးဝိုင်းများ ၂၀၀၀ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
ဝိသေသလက္ခဏာများ
Thrash metal ကို ယေဘုယျအားဖြင့် မြန်ဆန်သော အရှိန်နှုန်း၊ ရှုပ်ထွေးသော ဂီတာriffများ၊ မြင့်သောဂီတာ solo များ၊ double bass drum များဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သည်ဂီတအမျိုးအစားသည် ၁၉၈၀အစောပိုင်းတွင် hardcore punk ၏ ဒရမ်တီးလုံးများနှင့် New Wave of British Heavy Metal ၏ဂီတာပုံစံများနှင့် ပေါင်းစပ်ရာမှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ rhythm ဂီတအပိုင်းများမှာ တင်းကျပ်၍ အသေးစိတ်တိကျသော အသံများဖန်တီးရန် မကြာခဏ palm-muted နှင့် heavy distortion များကို တီးခတ်ကြသည်။ thrash metal ၏အဆိုပုံစံမှာ ကျယ်လောင်စွာ သီဆိုကြသည်။ ဂီတ solo များမှာ မြင့်မားသောအရှိန်နှင့် ထူးခြားမှုမှာ shredding ဖြစ်ပြီး အသုံးပြုသည့် နည်းပညာများမှာ sweep picking, legato phrasing, alternate picking, tremolo picking, string skipping နှင့် two-hand tapping တို့ဖြစ်သည်။ ဂီတာriff များမှာ သမားရိုးကျ single scale ကို အခြေခံမည်အစား chromatic scales နှင့် triton ကို အသားပေး၍ interval ကို လျော့နည်းစေသည်။ ဥပမာအားဖြင့် Metallica၏ “Master of Puppets” ၏ intro riff ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် tritone chromatic တက်သွားခြင်းကို အခြေခံထားသည်။ Thrash သည် လျင်မြန်သောအရှိန်နှုန်းနှင့် ကြီးမားသော အစိတ်အပိုင်းသည် ဆူညံသောဒရမ်ပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဒရမ်သမားများသည် two bass drum သို့ double-bass pedal များကို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ Cymbal stop/chokes တေးဂီတ၏အရှိန်နှုန်းမြင့်ရန် riff တစ်ခုနှင့်တစ်ခုအကူးအပြောင်းတွင် မကြာခဏအသုံးပြုသည်။ အမျိုးအစား၏လက္ခဏာများမှာ မြန်ဆန်သောဂီတာ Riff များနှင့် ပေါက်ကွဲသော picking style နှင့်မြန်သော ဂီတာ solo များနှင့် ကျယ်ပြန့်သော two bass drum များကို သမားရိုးကျ အသုံးပြုခြင်းများကို ဆန့်ကျင်ပြီး အသုံးပြုကြသည်။ ဘေ့စ်ဂီတာသမားများသည် plectrumများကို အသုံးပြုကြသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ တချို့ထင် ရှားသော ဘေ့စ်သမားများသည် Frank Bello, Greg Christian, Steve DiGiorgio, Robert Trujillo နှင့် Cliff Burton ဂီတသမားများကဲ့သို့တီးခတ်ကြသည်။ အချို့ဂီတသမားများသည် distorted bass tone အသုံးပြုလာကြသည်။ thrash metal စာသားများမှာ အကျင့်ပျက်မှု၊ မတရားမှု၊ လူသတ်မှု၊ မိမိကိုယ့်ကိုသတ်သေမှု၊ အထီးကျန်မှု၊ မူးယစ်ဆေးစွဲနေမှုနှင့် သီးခြားလူမှုရေးများကို အကြောင်းတို့ဖြစ် သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် thrash metal တီးဝိုင်းများကြားထဲတွင် တစ်ဦးလိုက်အဆိုးမြင်ဝါဒနှင့် မကျေမနပ်ဖြစ်ခြင်းများကို နိုင်ငံရေးဆီသို့ ဦးတည်လာခဲ့သည်။
ကျုံးထိပ်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကျုံးထိပ်ရွာ (Kyonehteik)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဥတည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥတည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈ ဦး၊ မ ၁၅၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မီးချောင်း
မီးချောင်း တချောင်းကို Socket တွင်ဆက်သွယ်ပြီး ခုလုပ်ဖွင့်လိုက်လျှင် မီးလင်းလာမည်သာ ဖြစ်ပါတယ် ။ သို့သော် ထူးခြားချက်မှာ ရိုးရိုးမီးလုံးကဲ့သို့ မီးဇာအတွင်း လျှပ်စစ်စီးဆင်းသွားပြီး မီးလင်းလာခြင်းကဲ့သို့မဟုတ်ပဲ မီးချောင်း မီးလင်းလာပုံမှာ အလွန်ပင်စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းလှပါတယ် ။ မီးချောင်းကို ခလုပ်တွင် တပ်ဆင်လိုက်ပြီး ၊ မီးခလုပ်လိုက်ဖွင့်လိုက်ပါက လျှပ်စစ်သည် မီးချောင်း၏ လျှပ်စစ်ပါတ်လမ်းအတွင်း ဝင်ရောက်စီးဆင်းလာပေမည် ။ လျှပ်စစ်ကို ချုပ်ကွိုင်ရှိရာဘက်မှ စတင်စီးဆင်းသည်ဟု မှတ်ယူမည်ဆိုပါစို့ ( အမှန်တော့ မည်သည့်ဘက်က စီးစီး အတူတူပင်ဖြစ်ပေသည် ) ။ လျှပ်စစ်သည် ချုပ်ကွိုင်ကို ဖြတ်ပြီးနောက် ၎င်း နှင့်ဆက်ထားသော မီးချောင်းအထိုင်မှ တဆင့် မီးချောင်း၏ မီးဇာအတွင်း ဖြတ်စီးသွားမည် ။ ထို့နောက် Starter ( စတာတာ )  ရှိရာသို့ဖြတ်စီးသွားပြီးနောက် ကျန် မီးချောင်း မီးဇာ တဘက်သို့ဖြတ်စီးသွားပြီး လာရာလမ်းသို့ ပြန်သွားမည်ဖြစ်သည် ။
Starter ( စတာတာ  ) နေရာတွင် လျှပ်စစ် ဖြတ်သွားပုံမှာ အလွန်စိတ်ဝင်စားစဖွယ်ကောင်းလှသည့် အပြင် အရေးကြီးဆုံး အပိုင်းဖြစ်ပေသည် ။  စတာတာတွင် မီးကွိုင် ( B ) နှင့် ဘိုင်မက်တယ် ( C ) တို့မှာ ဆက်စပ်နေခြင်း မရှိပေ ။ ( Starter အကြောင်း သီးသန့် ဆောင်းပါးတွင် လေ့လာရန် ) ။ မီးခလုပ်ကို ဖွင့်လိုက်သောအခါ မီးချောင်းစုံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသော လျှပ်စစ်ဖိအားသည် ( လျှပ်စစ်ဖိအား = Voltage ) စတာတာ တဘက်တချက်တွင် မီအားအပြည့် ( ၂၂၀ - ၂၃၀ ) ခန့်ကျရောက်လာပေသည် ။ ထိုအခါ စတာတာ ဖန်ဗူးတွင်ရှိနေသော အင်းနက် ဓာတ်ငွေ့အတွင်းသို့ လျှပ်စစ် ပြန်စီးလာသောအခါ အပူဓာတ်ဖြစ်ပေါ်လာသည် ။ ထိုအပူဓာတ်ကြောင့် ဘိုင်မက်တယ် ( C ) သည် ကားလာပြီးနောက် မီးကွိုင် ( B ) နှင့် ထိသွားပေသည် ။ ထိုအချိန်တွင် လျှပ်စစ်ပါတ်လမ်းသည် ပါတ်လမ်းပြည့်ဖြစ်ပေါ်စေပြီး Short ပုံစံဖြစ်သွားစေသည်  ။ ထိုကဲ့သို့ပါတ်လမ်း ပြည့်သွားသောကြောင့် မီးကွိုင် ၂ ခု ( B ) နှင့် ( C ) တွင် အပူဓာတ်ဖြစ်ပေါ်လာပြီး Starter မီးတဖြတ်ဖြတ်လင်းပြီး ခပ်နေခြင်းကိုမြင်တွေ့ရမှာဖြစ်ပြီး ၊  အင်းနက်ဓာတ်ငွေ့တွင်မူ လျှပ်စစ်စီးဆင်းခြင်း မရှိတော့သဖြင့် အင်းနက်ဓာတ်ငွေ့သည်ပြန်အေးလာပေသည် ။ ပြန်အေးလာသဖြင့် မူလက အပူဓာတ်ကြောင့်ထိကပ်နေသော ကွိုင်ငုတ် ၂ ခုသည် ရုတ်တရက်ပြန်ကွာသွားပေသည် ။ ထိုအခါ ချုပ်ကွိုင်သည် လျှပ်ညှိ့ခြင်း ဂုဏ်သတ္တိကြောင့် လျှပ်စစ် ဗို့အား သည် ၁၀၀၀ ခန့်အထိ လျှပ်တပြတ် ဆောင့်တက်သွားပေသည် ။ ( ချုပ်ကွိုင်အကြောင်း ဆောင်းပါး သီးသန့် )  ထိုအခိုက်အတန့်အချိန်လေးတွင် မီးချောင်းအတွင်းရှိ မီးဇာ ငုတ် ၂ ဘက်စီသို့ အာဂွန်ဓာတ်ငွေ့များကို ဖြတ်ပြီး လျှပ်စစ်ကိုစီးဆင်းသွားစေရန် တွန်းပို့လိုက်သကဲ့သို့ဖြစ်ပေါ်စေပြီး မီးချောင်းကို လင်းသွားစေပေသည် ။ မီးချောင်းအတွင်းရှိ မီးဇာ ၂ ခု ချိတ်ဆက်မိသွားစေရန် ပထမဦးဆုံး တကြိမ်သာ တွန်းပို့ပေးရန် လိုအပ်ပြီး မီးချောင်းလင်းပြီးနောက် ရှိရင်း လျှပ်စစ်ဗို့အားဖြင့်ပင်လုံလောက်နေဆဲဖြစ်၍ မီးချောင်းမှာ ပြန်မှိတ်သွားသည ်မရှိပဲ ဆက်လင်းနေလိမ့်မှာပါ ။ မီးချောင်းအတွင်း လျှပ်စစ်ဖြတ်စီးပြီး မီးချောင်းလင်းနေချိန်တွင် စတာတာ ဆီသို့ ဗို့အားအပြည့်ရောက်ရှိခြင်း မရှိတော့သဖြင့် ပြန်ကပ်သွားစေရန် အပူဓာတ်လည်း မလိုတော့ချေ ။ အကယ်၍ များ မီးချောင်းပြန်ပိတ်သွားခဲ့ပါက စတာတာဆီသို့ ဗို့အား အပြည့်ပြန်ရောက်လာသဖြင့် မူလလုပ်ငန်းစဉ်အတိုင်း မီးချောင်းပြန်မလင်း မခြင်း ပိတ်လိုက်ဖွင့်လိုက်ဖြင့် မီးချောင်း လင်းလာစေရန် စတာတာမှ ကြိုးစားအားထုတ်နေဦးမည် ဖြစ်ပါတယ် ။
ယခုအခါတွင်တော့ မီးချောင်းများတွင် ချုပ်ပါဝင်ခြင်း မရှိတော့ပဲ Electronic စနစ်ဖြင့် အသက်သွင်းထားပြီးဖြစ်သကဲ့သို့ Starter လည်းမပါဝင်တော့ပဲ အကုန်လုံးကို Electronic စနစ်ထိန်းချုပ်စနစ်အဖြစ် အားလုံးကိုဖန်တီးထားနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည့်အပြင် ယခုအခါ LED မီးချောင်းများကိုပါက တိုးတက်အသုံးပြုလာခဲ့ပြီးဖြစ်သောကြောင့် မီးချောင်းများအသုံးပြုခြင်းမှာ ရှေးကထက်လွန်စွာ နည်းပါးသွားစေပါတယ် ။ အကယ်၍များ စတာတာ အတွင်းရှိ ဘိုင်မက်တယ်သည် ထိပြီး ပြန်မကွာတော့လျှင်၎င်း ၊ အမြဲတမ်းကွာနေခဲ့လျှင်၎င်း မီးချောင်းလင်းလာတော့မည်မဟုတ်တော့ပဲ မီးချောင်းအစွန်းတွင်သာအနည်းငယ်လင်းနေမှာဖြစ်ပြီး ၊ ထိုအခါတွင်တော့ စတာတာ အသစ်လဲလှယ်ပေးရန် လိုအပ်လာမှာပါ ။
ကိုလေး၊ ဦး (အင်းဝဂုဏ်ရည်)
အင်းဝမြို့ ဈေးချို ပန်းပဲတန်းရပ် ဇာတိဖြစ်၍ အဖ ဦးချွန်နှင့် အမိ ဒေါ်မမကြီးတို့က ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ကာ အမည်ရင်းမှာ 'ကိုလေး' ဖြစ်သည်။ ဆဋ္ဌမတန်းကစတင်ပြီး ကဗျာများရေးသားခဲ့သည်။ အင်းဝဂုဏ်ရည် အလယ်တန်းကျောင်း၊ ပြဿဒ်ကျောင်းနှင့် တံတားဦးမြို့ အထက တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး၊ မန္တလေးတက္ကသိုလ်၌ ဆက်လက် ပညာဆည်းပူးခဲ့၏ ။
မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းအသင်း ဉာဏဗလမှူး၊ အဆောင်များ စာကြည့်တိုက်မှူး၊ မန်းတက္ကသိုလ် ကလောင်ရှင်အသင်းတို့၌ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လထုတ် မန္တလေး မြန်မာ့လမ်းစဉ်သတင်းစာ၌ “ကျွန်ပ်တို့ ဌာန ရွှေအင်းဝ” ကဗျာ စတင်ပုံနှိပ်ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။ “လမ်းသစ်ကဗျာများ” စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ် အတွက် အမျိုးသားစာပေ (ကဗျာ) ပထမဆု ရခဲ့သည်။
၁၉၉ဝ ခုနှစ်တွင် ကဗျာရှင် ၅ ဦး စုစည်းမှုနဲ့ “နဒီငါးသွယ်” ကဗျာရှည်စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး တံတားဦးမြို့မှာ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ဝါယောင်းပြောက်ခေါင်းမဲ
ဝါယောင်းပြောက်ခေါင်းမဲ (Ianthocincla ocellata) သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင်ငှက်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကိုလေး၊ ဦး (အင်းဝဂုဏ်ရည်)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:၁၉၃၆ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရေတွင်းကုန်းရွာ၊ ခတ္တိယ (အထက်)
ရေတွင်းကုန်းရွာ၊ ခတ္တိယ (အထက်)
အကျ (ချိန်ခါလီ) (အောက်)ရွာ၊ အုန်းတော
အကျ (ချိန်ခါလီ) (အောက်)ရွာ၊ အုန်းတော
လဲခုံကြီးရွာ၊ ကွင်းကြီး
လဲခုံကြီးရွာ၊ ကွင်းကြီး
အင်ဂါးခါးကထောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ဂါးခါးကထောင်ရွာ(Ingarhkarkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ရှကရင်တူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၅၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားခဲလေးရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
နားခဲလေးရွာ (Narhkelay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ဟွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၈၉ ဦး၊ မ ၂၇၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆေးလုံးကြီး
ဆေးလုံးကြီး
လာအိုဘုရင့်နိုင်ငံ
လာအိုဘုရင့်နိုင်ငံ (Kingdom of Laos) ၁၉၅၃မှ ၁၉၇၅အတွင်း တည်ရှိခဲ့သော တိုင်းပြည် ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၅တွင် ကွန်မြူနစ် ပက်သက်လာအို (Pathet Lao) များက အာဏာသိမ်းယူခဲ့ပြီး လာအိုပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ (Lao People's Democratic Republic) ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉တွင် ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်းနား ၏ အစိပ်အပိုင်း တစ်ခုအဖြစ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ပြင်သစ်-လာအိုစာချုပ်အရ ၁၉၅၃တွင် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အာဏာကို မည်သူ့အား အပ်နှင်းမည်ကို မဖော်ပြထားပေ။ ထို့ကြောင့် မင်းသား ဆူဗန္နဖိုမ (Souvanna Phouma) ဦးဆောင်သော ကြားနေအဖွဲ့၊ ချမ်ပါဆက် မင်းသား ဘွန်အွန် (Boun Oum) ဦးဆောင်သာ လက်ယာယိမ်းအဖွဲ့ နှင့် ဗီယက်နမ်နောက်ခံပြီး မင်းသား ဆူဖန္နိုဗောင် (Souphanouvong) နှင့် နောင်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသော ကေဆုန်ဖုန်ဗီဟိန်း (Kaysone Phomvihane) တို့ ဦးဆောင်သော လာအိုမျိုးချစ်တပ်ဦး (Lao Patriotic Front) (ခေါ်) ပက်သက်လာအို (Pathet Lao) တို့အကြား ပြင်းထန်သော ပြိုင်ဆိုင်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
အစိုးရအဖွဲ့
၁၉၅၃ ပြင်သစ်-လာအို စာချုပ်အရ လာအိုနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် တော်ဝင်လာအိုအစိုးရ (Royal Lao Government) က တိုင်းပြည်ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ စာချုပ်အရ စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်ကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ဆီဆာဗန်ဗောင် (Sisavang Vong) အား ဘုရင်အဖြစ်လည်းကောင်း မင်းသား ဆူဗန္နဖိုမ အား ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်လည်းကောင်း အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြကာ မြို့တော်မှာ လွမ်ပရာဘွမ် (Luang Phrabang) ဖြစ်သည်။
၁၉၅၈တွင် မင်းသား ဆူဗန္နဖိုမ ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေးအစိုးရ ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း လအနည်းငယ်သာ ခံခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်က အ‌ခြေခံဥပဒေအရ ဘုရင်၏ အကြံဉာဏ်ကို ရယူပြီး သူ၏ အစ်ကိုဖြစ်သော မင်းသား ဆူဖန္နိုဗောင် နှင့် ညှိနှိုင်းကာ ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်ခဲ့သော်လည်း ကွန်မြူနစ်များက ဝန်ကြီး ၂နေရာသာ ရရှိခဲ့သည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ဆူဖန္နိုဗောင်က အင်အား ၆၀၀၀ ရှိသော ကွန်မြူနစ်တပ်အတွင်းမှ အင်အား၁၅၀၀ ကို တော်ဝင် တပ်မတော်အတွင်းသို့ ပူပေါင်း ပေးခဲ့ရသည်။
စစ်ရေး
စစ်ဒေသကြီး ၅ခု ပိုင်းခြားထားသည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး လက်အောက်တွင် တော်ဝင်ကြည်းတပ်၊ တော်ဝင်ရေတပ် နှင့် တော်ဝင်လေတပ် တို့ ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂မှ ၁၉၇၁အတွင်း အမေရိကန်မှ တော်ဝင်လာအိုရေတပ်အတွက် မြစ်တွင်းသွားကင့်လှည့်ရေယာဉ် (၂၀)နှင့် ကုန်းရေနှစ်ထွေသုံးရေယာဉ် (၁၆)စီး ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၅၀၀ တန်ဖိုးရှိ စစ်ရေးအကူအညီများ ပေးခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး
တော်ဝင်လာအိုအစိုးရအဖွဲ့သည် ကွန်မြူနစ် ပက်သက်လာအို အဖွဲ့ နှင့် မြောက်ဗီယက်နမ် ကွန်မြူနစ်များကို တိုက်ခိုက်နေသောကြောင့် အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်ခဲ့သည်။ ဘုရင် ဆာဗန်ဗဿနာ သည် ၁၉၆၃တွင် အမေရိကန် သမ္မတ ဂျွန်အက်ဖ်ကနေဒီ နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ပြင်သစ်၊ ဩစတြေးလျ၊ မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ဂျပန် တို့၏ ထောက်ပံ့မှုများကိုလည်း ရရှိခဲ့သည်။
နောက်ဆက်တွဲအခြေအနေ
အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အစိုးရအဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများနှင့် ပြည်သူအတော်များများသည် ဝေးလံခေါင်ဖျားဒေသတွင် ပညာပေးစခန်းများသို့ ပို့ဆောင်ခံရသည်။ ၁၉၇၅ ကွန်မြူနစ်တို့ အာဏာရလာပြီးနောက် အစိုးရဝန်ထမ်းများ၊ ပြည်သူများ ထဲမှ ကွန်မြူနစ်ဆန့်ကျင်သူဟု သံသယရှိသူများကို သတ်ဖြတ်ရာ လူပေါင်း ၂သန်းခန့် သေဆုံးခဲ့သည်။
ကျော်ရွဲ့၊ ဦး
ဦးကျော်ရွဲ့
မြန်မာသဘင်လောကတွင် ထင်ရှားသော လူရွှင်တော်များ အနက် ဦးကျော်ရွဲ့သည် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းတွင် မွေးဖွား၍ ဇာတ်သဘင်နယ်ထဲသို့ မြေဝိုင်းဗုံရှည်ခေတ်က မြေဝိုင်းလူပျက်အဖြစ် စတင်ဝင်ရောက် ခဲ့သည်။ ထို့နောက် နာမည်ကြီးသော ဆရာပုရုပ်သေးစင်တွင် ရုပ်သေးလူရွှင်တော်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့၏။
ဦးကျော်ရွဲ့နှင့် တွဲဖက်အသုံးတော်ခံသူမှာ လူရွှင်တော် စန္ဒရော် ဖြစ်၏။ စန္ဒရော်၏ ရုပ်သေးရုပ်မှာ ကြက်တောင်စည်း နှင့် ဖြစ်၍ ကျော်ရွဲ့၏ ရုပ်သေးရုပ်မှာ နာမည်နှင့်လိုက်အောင် မျက်နှာရွဲ့၍ နားပန်ဆံနှင့် ထုလုပ်ထားသည်။ ဆရာပုစင်တွင် သူတို့ ၂ ဦးအပြင် မင်းသားကြီး ပိဋကတ်ဆရာမောင်လည်း ပါသည်။ ဆရာပုစင်သည် ရန်ကုန်မြို့သို့ဆင်း၍ ကပြလေ့ရှိရာ ဇာတ်စင်နေရာမှာ ရှေးကမုံ့တီကုန်းဟု ခေါ်သော စစ်ကဲ မောင်ထော်လေးလမ်း ခရစ်ယန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်နေရာ ကွက်လပ်ဖြစ်သည်။
ဦးကျော်ရွဲ့၏ ပျက်လုံးများမှာ ယဉ်ယဉ်နှင့် အဓိပ္ပာယ် ပါလှ၍ ပရိသတ်များ တသောသောရယ်ရအောင် စွမ်းဆောင် နိုင်လေသည်။ ညတစ်ညတွင် ဦးကျော်ရွဲ့နှင့် ဦးစန္ဒရော် လူရွှင်တော် ၂ ဦးတို့ ပျက်လုံးထုတ်ပုံမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
'ရွှေတိဂုံတည်သူများ မင်းသိရဲ့လား'ဟု သီချင်းသွားဖြင့် ဆင့်ကာဆင့်ကာ ပထမလူက မေးလိုက်သည်။ ဆိုင်းကလည်း သီချင်းသွားအလိုက် တီးပေးသည်။ ထိုအခါ ဒုတိယလူက 'မသိလို့မောင်ရယ် မောင်ရယ် မေးပါရတယ်'ဟု သီချင်းကို ဆိုင်းချက်နှင့် ဆင့်ကာဆင့်ကာ ဆို၍ ဖြေသည်။ ထိုသို့ အပြန်အလှန် သီဆိုနေကြပြီးနောက် ပထမလူက ဒုတိယလူ၏ ကုပ်ကိုနှိမ်၊ ကျောကို ထုထောင်း ပြီးလျှင် 'မသေမခြင်းမှတ်ထား၊ ပန်းရန်တည်တယ်၊'ဟု ပြောလိုက်သည်။ ဦးကျော်ရွဲ့သည် စကားဝှက်ဖြင့် ပျက်လုံးများကို ထွင်၍လည်း ပျက်တတ်သည်။ 'အထိုင်မတော် တံမြက် စည်း'ဆိုသော စကားဝှက်ကို 'အထိုင်မတတ်တော့ မပေါ်ဘူးလား၊ တံမြက်စည်းက မလှဲဘူးလား။' 'ပေါ်လှဲ ပဲလှော်'ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်လိုက်ရာ ပရိသတ်များ နှစ်သက် ရယ်မောကြသည်။ သူသည် ဇဝနပဋိဘာန် ဉာဏ် ထက်မြက်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက် ဟာသပျက်လုံးများကို နိုင်နင်း သည်သာမက ဇာတ်ကွက် ဇာတ်လမ်း အဆင်ပြေသွားစေရန် စကားဖန်ထိုးတတ်သူလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သူ့အား လူကြိုက်များသည်။
ဦးကျော်ရွဲ့သည် ရုပ်သေးလူရွှင်တော်အဖြစ်မျှ အသုံးတော်ခံရသည်ကို မကျေနပ်နိုင်သဖြင့် ရုပ်သေးစင်မှ ထွက်ပြီးသော် ဦးစိန်ကတုံးဇာတ်အဖွဲ့တွင် ဝင်ရောက်၍ ဇာတ်ခုံပေါ်သို့ လူကိုယ်တိုင် တက်ရောက်ဖြေဖျော်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဦးဖိုးစိန်ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ကူးပြောင်း၍ ကပြ အသုံးတော်ခံသည်။ ဦးကျော်ရွဲ့မှာ မြန်မာဘုရင် လက်ထက်ကို မီလိုက်သော သဘင်သည်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်ပေသည်။
ယောင်ရန်းရွာ၊ တုတ်တတ်
ယောင်ရန်းရွာ (Yawngyang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ တုတ်တတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၈၂ ဖြစ်သည်။
ဝတ်ကုန်းရွာ၊ ဝတ်ကုန်း
ဝတ်ကုန်းရွာ၊ ဝတ်ကုန်း
သဲကုန်းရွာမရွာ၊ သဲကုန်း
သဲကုန်းရွာမရွာ၊ သဲကုန်း
ဧပြီ ၂၀၁၅ နီပေါ ငလျင်
ဧပြီ ၂၀၁၅ နီပေါငလျင် (ဂေါ်ခါငလျင်) သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၅ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ နီပေါစံတော်ချိန် ၁၁:၅၆ နာရီ (၆:၁၁:၂၆ UTC) တွင် လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သော ပြင်းအား ၇.၈ Mw ရှိ ငလျင် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ငလျင်ဗဟိုချက်မှာ နီပေါနိုင်ငံ၊ လမ်ဂျန် ခရိုင် အရှေ့-အရှေ့တောင်ဘက် 34 km အကွာ၊ အနက် 15 km ကို ဗဟိုပြု၍ လှုပ်ခတ်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။
ငလျင်ကြောင့် ဧဝရတ်တောင်တွင် ဆီးနှင်းရေခဲထုများ တစ်ဟုန်ထိုး ပြိုကျစေခဲ့ကာ အနည်းဆုံး ၁၉ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ လူသေဆုံးမှုမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧဝရတ်တောင် ဆီးနှင်းပြိုကျမှုကြောင့် သေဆုံးမှုထက် ကျော်လွန်ခဲ့ကာ ဧဝရတ်တောင်တွင် လူအများဆုံးသေဆုံးစေခဲ့သော နေ့တစ်နေ့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် နီပေါနိုင်ငံနှင့် တိဗက်နယ်စပ်ရှိ လန်တန်တောင်ကြားဒေသတွင်လည်း ဆီးနှင်းရေခဲထုကြီးပြိုကျခဲ့ပြီး လူ ၂၅၀ ခန့် ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။
နီပေါနိုင်ငံတစ်ဝန်း ရွာလုံးကျွတ်ပျက်စီးမှုများကြောင့် လူပေါင်းသောင်းချီ အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ခတ္တမန္ဒူတောင်ကြားဒေသရှိ ခတ္တမန္ဒူ ဒါဘာစကွဲ၏ အချို့နေရာများ၊ ပါတန်ဒါဘာစကွဲနှင့် ဘက်တပါ ဒါဘာစကွဲ အပါအဝင် ရာစုနှစ်များစွာ သက်တမ်းရှိသော ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ လည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။ ဘူမိရူပပညာရှင်များနှင့် အခြားပညာရှင်များက နီပေါနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်၊ လူနေထိုင်မှုနှင့် အဆောက်အအုံဆောက်လုပ်မှုများကြောင့် ငလျင်ဒဏ်ကို ခုခံနိုင်စွမ်းနည်းနိုင်ကြောင်း လွန်ခဲ့သော ဆယ်စုနှစ်များစွာကတည်းက သတိပေးပြောကြားခဲ့ကြသည်။
ဧပြီ ၂၆ ရက် နီပေါစံတော်ချိန် ၁၂:၅၄:၀၈ နာရီတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သော ပြင်းအား ၆.၇ ရှိ ငလျင်တစ်ခု အပါအဝင် နီပေါတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် နောက်ဆက်တွဲငလျင်များ ၁၅ မိနစ်မှ ၂၀ မိနစ်အတွင်း ဆက်တိုက် လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် မြေပြိုကျမှုအန္တရာယ်နှင့် ကြုံတွေ့နိုင်ဖွယ်ရှိနေသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက် နီပေါစံတော်ချိန် ၁၂:၃၅ အချိန်တွင် ပြင်းအား ၇.၃ Mw ရှိ ဒုတိယမြောက် အကြီးစားငလျင်တစ်ခု ထပ်မံလှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။ ငလျင်ဗဟိုချက်မှာ ခတ္တမန္ဒူမြို့တော်နှင့် ဧဝရတ်တောင်တို့အကြားရှိ တရုတ်နယ်စပ်အနီး အနက် 18.5 km တွင်ဖြစ်သည်။ ယင်းငလျင်ကြောင့် လူပေါင်း ၈၀ ကျော်သေဆုံးခဲ့ပြီး ၂,၀၀၀ ခန့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။
ငလျင်
ငလျင်သည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၅ ရက် နီပေါစံတော်ချိန် ၁၁:၅၆ နာရီ (၆:၁၁:၂၆ UTC) အချိန်တွင် နီပေါနိုင်ငံ လမ်ဂျန်ခရိုင် အရှေ့-အရှေ့တောင်ဘက် 34 km အကွာ၊ မြေအနက် ခန့်မှန်းခြေ 15 km ကို ဗဟိုပြု၍ ခန့်မှန်း စက္ကန့် နှစ်ဆယ်ကြာ လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဘူမိဗေဒ ဆာဗေးအဖွဲ့ (USGS) ၏ မှတ်တမ်းများအရ ကနဦးငလျင်ပြင်းအားပမာဏမှာ ၇.၅ Mw ရှိကာ ၇.၉ Mw အထိတက်သွားပြီး နောက်ဆုံး ၇.၈ Mw ဖြင့် အဆုံးသတ်ကြောင်းသိရသည်။ တရုတ် မြေငလျင်ကွန်ယက်စင်တာ (CENC) မှ ငလျင်ပြင်းအားပမာဏမှာ ၈.၁ Ms ရှိသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယမိုးလေဝသဌာန မှ ၀၆:၁၁ UTC နှင့် ၀၆:၄၅ UTC အချိန်များတွင် နီပေါနိုင်ငံ၌ အင်အားပြင်းငလျင်နှစ်ခု လှုပ်ခတ်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။ ပထမငလျင်မှာ ၇.၉ ရစ်တာစကေးရှိပြီး နီပေါနိုင်ငံ မြို့တော် ခတ္တမန္ဒူ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာ ၈၀ ခန့်အကွာ ကို ဗဟိုပြု၍ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယငလျင်မှာ ၆.၆ ရစ်တာစကေးရှိကာ ငလျင်ဗဟိုမှာ ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်အောက် 10 km အကွာတွင် ဖြစ်သည်။ Bharatpur မြို့မှာ ငလျင်ဗဟိုချက်နှင့် 53 km အကွာတွင် တည်ရှိကာ ငလျင်နှင့် အနီးဆုံး အဓိကမြို့ကြီး ဖြစ်သည်။ ဒုတိယငလျင်သည် မြို့တော် ခတ္တမန္ဒူ၏ အနောက်မြောက်ဘက် 81 km အကွာတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ပြင်းအား ၄.၅ Mw နှင့်အထက် နောက်ဆက်တွဲ ငလျင်ပေါင်း သုံးဆယ့်ငါးခုကျော် ထပ်မံလှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၆ ရက်နေ့ နီပေါစံတော်ချိန် ၁၂:၄၅ (၀၇:၀၉ UTC) အချိန်တွင် ၆.၇ Mw ရှိ နောက်ဆက်တွဲငလျင်ကြီးတစ်ခုမှာ နီပေါနိုင်ငံ Kodari ရွာ၏ တောင်ဘက် 17 km ကို ဗဟိုပြု၍ လှုပ်ခတ်သွားခဲ့သည်။ နောက်ဆက်တွဲငလျင်ကြောင့် ဧဝရတ်တောင်ရှိ ဆီးနှင်းရေခဲထုများ တစ်ဟုန်ထိုးလျောကျခဲ့သည်။
သေဆုံးဒဏ်ရာရမှုများ
၂၀၁၅ ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်နေ့အထိ ငလျင်ကြောင့် လူပေါင်း ၈,၀၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ကာ ဒဏ်ရာရသူဦးရေမှ သေဆုံးသူဦးရေထက် နှစ်ဆကျော်အထိဖြစ်သည်။ နီပေါနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် Sushil Koirala က သေဆုံးမှုသည် ၁၀,၀၀၀ အထိ ရှိလာနိုင်သည်ဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ငလျင်လှုပ်ချိန်တွင် ကျေးလက်ဒေသများရှိ ရွာသူရွာသားများ အလုပ်ဆင်းချိန်ဖြစ်သဖြင့် ကျေးရွာများရှိ လူသေဆုံးမှုများမှာ ခန့်မှန်းထားသည်ထက် နည်းပါးနိုင်သည်။
ငလျင်လှုပ်ခတ်ချိန်တွင် နိုင်ငံခြားသား ၂,၀၀၀ ခန့် နီပေါနိုင်ငံတွင်း၌ ရောက်ရှိလည်ပတ်နေခဲ့ကြသည်ဟု ဟိမဝန္တာတိုင်းမ် သတင်းစာမှ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ လူပေါင်းရာချီ ပျောက်ဆုံးလျက်ရှိကြောင်း ယူဆထားပြီး လူပေါင်း ၄၅၀,၀၀၀ ကျော် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗီဟာပြည်နယ်တွင် ၅၈ ဦး၊ ဥတ္တရပဒေသပြည်နယ်တွင် ၁၆ ဦး၊ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်တွင် ၃ ဦးနှင့် ရာဇဌာန်ပြည်နယ်တွင် ၁ ဦး၊ စုစုပေါင်း ၇၈ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ထားသည်။
တိဗက်ဒေသမှ ၂၅ ဦးသေဆုံးခဲ့ပြီး ၄ ဦးပေျာက်ဆုံးလျက်ရှိသည်။
ဧဝရတ်တောင် ရေခဲဆီးနှင်းထုများ တစ်ဟုန်ထိုးပြိုကျခြင်း
အိန္ဒိယလေတပ်၏ ရဟတ်ယာဉ်များမှာ ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရန် ဧဝရတ်တောင်သို့ ဧပြီ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရောက်ရှိခဲ့ကြသည်။ ပြင်းထန်စွာ ဒဏ်ရာရရှိသူ ၂၂ ဦးကို ကယ်ဆယ်ရေး ရဟတ်ယာဉ်ဖြင့် Pheriche ရွာသို့ ရာသီဥတု ဆိုးဝါးမှုကြောင့် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ မရပ်တန့်မီ အချိန်အထိ ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ Pheriche ရွာမှာ တောင်တက်သမားများအတွက် အရေးကြီးသော ရပ်နားရာနေရာဖြစ်ကာ၊ ဒေသခံများနှင့် နိုင်ငံခြား စေတနာ့ဝန်ထမ်းများ တာဝန်ယူကုသပေးနေသည့် ဆေးရုံအမည်ခံနေရာလည်းဖြစ်သည်။
လန်တန်တောင်ကြားတွင် ရေခဲဆီးနှင်းထုများ တစ်ဟုန်ထိုးပြိုကျခဲ့ခြင်း
လန်တန် အမျိုးသားဥယျာဉ်တွင်းရှိ လန်တန်တောင်ကြားဒေသတွင် လန်တန်ကျေးရွာနှင့် ဂိုဒါတာဘဲလာကျေးရွာတို့ကို ရေခဲဆီးနှင်းထုများ တစ်ဟုန်ထိုးပြိုကျခဲ့ပြီးနောက် လူပေါင်း ၂၅၀ ခန့်ပေျာက်ဆုံးလျက်ရှိကြောင်း ထုတ်ပြန်ထားသည်။ ဂိုဒါတာဘဲလာကျေးရွာမှာ လန်တန် တောင်တက်လမ်းပေါ်ရှိ နာမည်ကြီးနေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြိုကျခဲ့သည့် ရေခဲဆီးနှင်းထုကြီးမှာ ခန့်မှန်းခြေ ၂ မှ ၃ ကီလိုမီတာခန့် အကျယ်ရှိသည်။ လန်တန်ရှိ ဆင်ခြေဖုံးဒေသများတွင် လူ ၃၀၀ ခန့် သေဆုံးကာ ငလျင်လှုပ်ချိန်တွင် တပါတည်းမြှုပ်နှံခံခဲ့ရသည်။ ဒေသခံ ၁၂ ဦးနှင့် နိုင်ငံခြားသား ၂ ဦး အသက်ရှင်လွတ်မြောက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ မေလ ၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြားသား ၇ ဦးအပါအဝင် ရုပ်အလောင်း ၅၂ ခုကို လန်တန်ဒေသတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရကြောင်း သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ပျက်စီးမှုများ
ခတ္တမန္ဒူမြို့ပြင်ရှိ ထရစ်ဘူဗန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ကို ငလျင်လှုပ်ပြီးပြီးချင်း ပိတ်ထားခဲ့သော်လည်း ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ယင်းရက်တွင် ပြန်လည်ဖွင့်ခဲ့ပြီး ဧပြီ ၂၆ ရက်နေ့တွင် လေကြောင်းလိုင်းများ ပြန်လည်ပြေးဆွဲရန် စီစဉ်ထားသည်။
ခတ္တမန္ဒူ ဒါဘာစကွဲရှိ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော အဆောက်အအုံများပြိုကျခဲ့ရာ ၁၈၃၂ ခုနှစ်က ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ဒါရာဟာရ မျှော်စင်လည်းအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး အနည်းဆုံးလူပေါင်း ၁၈၀ ခန့်သေဆုံးခဲ့သည်။   ဂေါ်ရခါးခရိုင်ရှိ မနကမနဘုရားကျောင်းလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။ ဂျနာကီမန်ဒါဘုရားကျောင်း၏ မြောက်ဘက်ခြမ်း ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ Kasthamandap၊ Panchtale ဘုရားကျောင်း၊ ကိုးထပ်အမြင့်ရှိ Basantapur Durbar၊ Dasa Avtar ဘုရားကျောင်း၊ Krishna Mandir အစရှိသည့် ဘုရားကျောင်းများစွာ ငလျင်ကြောင့် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။ ဒါဘာအထက်တန်းကျောင်းလည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။
ထောက်ရှာကုန်း (မြောက်)ရွာ၊ ခတ္တိယ (အထက်)
ထောက်ရှာကုန်း (မြောက်)ရွာ၊ ခတ္တိယ (အထက်)
မှင်ပတေသာရှေ့ (မှင်ပတော)ရွာ၊ ခတ္တိယ (အထက်)
မှင်ပတေသာရှေ့ (မှင်ပတော)ရွာ၊ ခတ္တိယ (အထက်)
ကျောက်စောင်းရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကျောက်စောင်းရွာ (Kyauksaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ အင်းရွာကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းရွာကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၁ ဦး၊ မ ၅၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ပွ
ကျောက်ပွ သည် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်နေသော ကျောက်မျိုးမဟုတ်၊ သဏ္ဌာန်အားဖြင့် စပန်းရေမြှုပ်၊ ဖန်တုံး အရိုင်းတို့နှင့် ဆင်တူ၍ အဖြူရောင်မှ အညိုရောင်အထိ အရောင်အမျိုးမျိုးဖြင့် တွေ့မြင်ရတတ်သည်။ မီးတောင်ပေါက်ကွဲ ရာတွင် ထွက်လာသော ချော်ရည်တို့မှ အမြှုပ်များသည် ပြင်ပ အအေးဓာတ် နှင့် တွေ့သောအခါ ခရစ္စတယ်များ မဖြစ်မီ လျင်မြန်စွာ ခဲသွားကြသည်။ ထိုချော် မြှုပ်ခဲသည် ကျောက်ပွ ဖြစ်လာသည်။
ကျောက်ပွသည် ပွ၍ ပေါ့ပြီးလျှင် ရေ၌ ပေါလောပေါ် သည်။ အမြှုပ်အဖြစ်မှ ရုတ်ခြည်းခဲရသောကြောင့် မွှေးညှင်း ပေါက်ကဲ့သို့သော အပေါက်ငယ်တို့ဖြင့် ပြည့်လျက်ရှိ၏။ လက်၌ ဆီချေး စသော ချေးများတင်လျှင် ဤကျောက်ပွနှင့် ပွတ်၍ ဆေးကြောကြသည်။ ထိုမျှသာမက၊ သစ်သား၊ သတ္တု၊ ဆင်စွယ်၊ စကျင်ကျောက် စသည်တို့ကို အရောင်တင်ရာတွင် လည်း ဤကျောက်ပွနှင့် တိုက်ရသည်။ အမှုန့်ပြု၍ ချေးညှော် ချွတ်သော ဆေး၊ သွားတိုက်ဆေးများ အဖြစ်လည်း သုံးရ၏။ အထူးသဖြင့် ဖန်ဗူးဆို့များကို ကျောက်ပွဖြင့်ပွတ်၍ ချောမွတ်ယူ ကြသည်။
ကျောက်ပွများကို စစ္စလီကျွန်း မြောက်ဘက် မိုင် ၂ဝဝ ခန့် ဝေးသော လစ်ပါရီကျွန်းများမှ အများအပြား ရရှိ၍ နိုင်ငံခြား သို့ တင်ပို့ကြသည်။ ကျောက်ပွတွေ့ရှိသော အခြားနေရာများမှ အိုက်စလန်ကျွန်း၊ နယူးဇီလန် ကျွန်း၊ ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအတွင်းရှိ နေရာအချို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ရှစ်ဝါသားရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ရှစ်ဝါသားရွာ(Shiitwathar)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ရောင်လောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရောင်လောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၂ ဦး၊ မ ၂၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါယောင်းပြောက်
ဝါယောင်းပြောက် (Trochalopteron subunicolor) သည် စာကလေးမျိုးနွယ်ဝင်ငှက်ဖြစ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကက်စီနို
ကက်စီနို ဆိုသည်မှာ လောင်းကစားနိုင်သည့် ကစားဝိုင်းများ တည်ရှိရာ နေရာကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကက်စီနိုများကို ဟိုတယ်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များ၊ ဈေးဝယ်ထွက်ရန် နေရာများ၊ အပျော်စီးသင်္ဘောများ နှင့် အခြားသော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်များ လည်ပတ်လေ့ ရှိသည့် အရာများနှင့် တွဲဖက် ဖွင့်လှစ်ထားလေ့ ရှိသည်။ အချို့သော ကက်စီနိုများမှာ ဟာသ ဇာတ်ပွဲများ၊ ဇာတ်ပွဲများ နှင့် အားကစားပွဲများ ကျင်းပလေ့ ရှိသည်။ ယခင်က လောင်းကစား အဓိက ထားရာနေရာကို ကက်စီနိုဟု ခေါ်လေ့ ရှိသော်လည်း ကက်စီနိုသည် လောင်းကစားရာ နေရာသက်သက်ဟု ပြော၍ မရပေ။
အခေါ်အဝေါ်
ကက်စီနိုဆိုသည့် စကားလုံးသည် အီတလီဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသည်။ မူလက Casa ဆိုသည် မှာ ကျေးလက်ဒေသတွင် တည်ဆောက်လေ့ ရှိသည် ဗီလာ၊ နွေရာသီ အပန်းဖြေအိမ်နှင့် ပါဗီလီယံများကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် Casa မှာ ပျော်ရွှင်မှု ရရန် ရည်ရွယ်၍ဆောက်လုပ်ထားသော ကြီးမားသော ဗီလာများနှင့် ပါလာဇို စသည့် အဆောက်အဦးများကို ရည်ညွှန်းလာခဲ့သည်။ ထိုအဆောက်အဦးများမှာ ကခုန်ခြင်း၊ သီချင်းနားထောင်ခြင်းနှင့် လောင်းကစားခြင်း စသည့်အမှုများကို ပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ် ဆောက်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
လောင်းကစားအိမ်များ၏ အစ
လောင်းကစား မည်သို့ စခဲ့သည်ကို မည်သူမျှ ရေရာသေချာစွာ မပြောနိုင်ကြပေ။ တရုတ်တို့၏ မှတ်တမ်းအရ ပထမဆုံးတွေ့ရသည်မှာ ဘီစီ ၂၃၀၀ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်သည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် ယုံကြည်ကြသည်မှာ သမိုင်းကြောင်းရှိ မည်သည့် လူ့အဖွဲ့အစည်းမဆို လောင်းကစားခြင်းသည် ပုံစံ တစ်မျိုးမဟုတ် တစ်မျိုးဖြင့် တည်ရှိခဲ့သည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ် ဂရိ နှင့် ရောမတို့မှ စ၍ နပိုလီယန်၏ ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် အဲလိဇဘက်၏ အင်္ဂလန်တို့ တိုင်အောင် သမိုင်းတွင် ကံကို အလောင်းအစားပြုခြင်းဖြင့် ဖျော်ဖြေရေး လုပ်သည့် ပုံပြင်များ အများအပြား ရှိနေခဲ့သည်။
အွန်လိုင်းကာစီနိုလောင်းကစားများသည်ယနေ့ခေတ်။ ၎င်းသည် ကစားသမားတိုင်းကို ပိုမိုတွင်ကျယ်စွာ ရင်းနှီးမြှပ်နှံရန် ဖွင့်ထားသည်။ ထို့အပြင် ကာစီနိုအွန်လိုင်းတွင် တတ်နိုင်သမျှ လွယ်ကူစွာ လွတ်လပ်စွာ ကစားခွင့်ကိုလည်း တိုးမြှင့်ပေးပါသည်။ ကစားသမားများသည် ၎င်းတို့အလိုရှိရာ နေရာတိုင်းတွင် ကစားနိုင်သည်။ အင်တာနက်အချက်ပြမှုရှိသော ကစားသမားတစ်ဦးသည် ဝန်ဆောင်မှုကို ရယူနိုင်သည်။ ယခင်ကနှင့်မတူဘဲ၊ ကာစီနိုကစားခြင်းကို နိုင်ငံခြားတွင်ဖွင့်သည့် ကာစီနိုများသာ ကန့်သတ်ထားသည်။ လက်ရှိနည်းပညာတွေ တိုးတက်လာတာကြောင့်ပါ။ ထို့ကြောင့်၊ တကယ့်ကာစီနိုလောင်းကစားရုံများမှ အချိန်နှင့်တပြေးညီ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုရှိပါသည်။ ၎င်းသည် ကစားသမားများအား တကယ့်နေရာ၌ ကစားနေသကဲ့သို့ ခံစားရစေသည်။
အုတ်ကျင်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
အုတ်ကျင်းရွာ (Okekyin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ဟွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၈၉ ဦး၊ မ ၂၇၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိဒလူမျိုး
ရှေးအထက်ကျော်ကာရီက အာရှတိုက်အနောက်ပိုင်းတွင် တန်ခိုးကြီးခဲ့သော လူမျိုးတစ်မျိုးမှာ မိဒလူမျိုးဖြစ်သည်။ ပါးရှင်း လူမျိုးများကဲ့သို့ပင် အင်ဒိုဥရောပလူမျိုး အဆက်အနွယ်များ ဖြစ် ကြ၍ ယခုကာလ ဥရောပတိုက်သား အားလုံးလောက်သည် ယဟူဒီလူမျိုးများမှတစ်ပါး ထိုမိဒလူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာ ကြသည်။
မိဒလူမျိုးတို့၏ နိုင်ငံဖြစ်သော မီးဒီးယားမှာ ယခု အီရန် နိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းဒေသဖြစ်သည်။ ယင်းလူမျိုးတို့၏အရင်း အမြစ်ကို အသေအချာ မသိရသော်လည်း၊ ဘီစီ ၉ဝဝ ခန့်လောက် တွင် အဆီးရီးယားနိုင်ငံ၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်လာရာမှ စတင်၍ မိဒလူမျိုးများရှိကြောင်း သိရှိရသည်။
မိဒလူမျိုးတို့သည် အစပထမတွင် ရိုင်းစိုင်းကြမ်းတမ်းသော လူမျိုးများဖြစ်သော်လည်း လခြမ်းဒေသကြီးဖြစ်သည့် အနောက် တောင်ဒေသများမှ ယဉ်ကျေးမှုများကို တစ်စတစ်စ ရရှိကြလေ သည်။ အဆီးရီးယားလူမျိုးတို့သည် နိုင်ငံတော်ကြီး တန်ခိုးထွားမှုကိုအကြောင်းပြုကာ စည်းစိမ်ယစ်မူးနေယင်း တဖြည်းဖြည်း အင်အား ယုတ်လျော့လာချိန်တွင် မိဒတို့သည် အင်အားတောင့်တင်းလာပြီး လျှင် ခေါင်းထောင်လာကြသည်။
ဘီစီ ၇ဝဝ ခန့်တွင် တိုင်းဂရစ်မြစ် အရှေ့ဘက်တောင်တန်းဒေသ၌ အင်အားကောင်းသော အိုင်ရေးနီးယန်းနိုင်ငံတစ်ခုကို တည်ထောင်လာကြလေသည်။ ထိုနိုင်ငံမှာ ပါရှင်းပင်လယ်ကွေ့ဘက်မှ မြောက်ဘက် ပင်လယ်နက်ဒေသများသို့ တိုင်၏။ ထိုနိုင်ငံ၏မြို့တော်မှာ အက်ဗာတာနာဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၆၁၂ ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ မိဒတို့သည် ဗက်ဗီလုံးနှင့်ပူးပေါင်း ကာ အဆီးရီးယားနိုင်ငံနှင့် နင်းနိဗမြို့တော်ကြီးကိုပင် သိမ်းပိုက် လိုက်ကြလေသည်။
ဤသို့ဖြင့် မိဒတို့သည် အာရှတိုက် အနောက်ပိုင်းဘက် တွင် တန်ခိုးကြီးသော လူမျိုးတစ်မျိုး ဖြစ်လာလေသည်။ သို့သော် လည်း သူတို့၏ခေါင်းထောင်နိုင်မှုသည် တာမရှည်လှချေ။ အနှစ် ၅ဝ ခန့် ကြာသောအခါ သူတို့နှင့် အဆက်အနွယ်တူ၊ အယူဝါဒတူ ဖြစ်၍ သူတို့၏ စိုးမိုးခြင်းကို ခံနေခဲ့ရသော ပါးရှင်းလူမျိုးများ ထ ကြွလာတော့၏။
ဆိုင်းရပ်ဦးစီးခေါင်းဆောင်ပြုကာ ပုန်ကန်၍ ဘီစီ ၅၅၉ ခုနှစ်လောက်တွင် မိဒဘုရင် အက်စတျာဂီး၏ ထီးနန်းကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ အောင်ပွဲဆင်ခဲ့သဖြင့် မိဒတို့သည် ပါးရှင်းတို့၏ လက်အောက်သို့ ရောက်သွားလေ၏။
အင်ခန်းအင်ဒုံရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ခန်းအင်ဒုံရွာ(Inhkanindone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ရှကရင်တူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၅၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝင်းစိန်ရတနာတောင်တောရ ဆရာတော်
ဝင်းစိန်ရတနာတောင်တောရ ဆရာတော် ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တကေသရ (၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၂ - ၂၆ ဧပြီ ၂၀၁၅) သည် မြန်မာ မွန် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ရှင်ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ခြင်း
၁၃၃၃ ခုနှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း(၁၃)ရက်နေ့၊ နံနက် ၇ နာရီ ၄၅ မိနစ်အချိန်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်မြို့၊ ဈေးကြိုရပ်၊ ဇောတိကာရာမကျောင်းတိုက် ခဏ္ဍသိမ်တော်မြတ်၌ ဇောတိကာရာမကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တသောဘိတကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ပရိယတ္တိစာပေသင်ယူခြင်း
ဆရာတော်သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ ကတိုးကော့နှပ်ကျောင်းဆရာတော်နှင့် ကျောင်းသစ်ကျောင်းဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝေပုလ္လ တို့ထံတွင် ပိဋကတ်အခြေခံကျမ်းစာများကို သင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့ပြီး ကျမ်းအစောင်စောင်တို့ကို သင်ယူလေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။
သာသနာရေးအားပေးဆောင်ရွက်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် သာသနာပြုသက်တမ်း နှစ် ၅ဝ အတွင်း မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်ရပ်ရှိ သုဿာန်ပေါင်း ၁၃၃ ခုတွင် ကမ္မဋ္ဌာန်းအားထုတ်ခြင်း နှင့် ဓုတင် ၁၃ ပါးကို ကျင့်ကြံအားထုတ်ခဲ့ပြီး ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ဇာသပြင်သာသနာပြုစခန်း၊ မုဒုံမြို့နယ် ခပ်ရခပ်ယူ သာသနာပြုစခန်း၊ ကမာချိုင့်သာသနာပြုစခန်း၊ ကမာတာသာသနာပြုစခန်း၊ ကမာခရဲသာသနာပြုစခန်း၊ ကော့ဟဘင်ကွင်းကလေးသာသနာပြု စခန်း၊ ကွေ့ဝမ်းကျေးရွာ သာသနာပြုစခန်း၊ နိုင်းပြိုင်ကျေးရွာသာသနာပြုစခန်း၊ မော်လမြိုင်မြို့နယ်၊ ဖားအောက်ကျေးရွာသာသနာပြုစခန်းတို့ကို ထူထောင်၍ ပဋိပတ္တိသာသနာတော်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဝင်းစိန်တောရသာသနာပြုစခန်း တွင် အတောင် ၄ဝဝ ပြည့် ဇိနသုခရန်အောင်ချမ်းသာ လျောင်းတော်မူဘုရားကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခြင်းအပါအဝင် စေတီပုထိုးပေါင်း ၆ဝဝ ကျော်တို့ကို ပြုပြင်မွမ်းမံတည်ထားခြင်း၊ သာသနိကအဆောက်အအုံ ၃ဝ ကျော်တို့ကို ပြုပြင်မွမ်းမံတည်ဆောက်ခြင်းများအပြင် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ကြွရောက်သာသနာပြုခြင်း၊ အခြေခံပညာမူလတန်းကျောင်းဆောင်များ ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခြင်းနှင့် ပရဟိတလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ အခြားဘာသာဝင်လူမျိုးပေါင်းများစွာကို ဗုဒ္ဓဘာသာသို့ သက်ဝင်ယုံကြည်လာအောင် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဘွဲ့တံဆိပ် အလှူခံရရှိတော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၂ဝ၀၁ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော အဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိကဓဇ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုလည်းကောင်း၊ ၂ဝ၁၄ ခုနှစ်တွင် ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသော အဘိဓဇအဂ္ဂမဟာသဒ္ဓမ္မဇောတိက ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဘဝနတ်ထံပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်ကြီးသည် သက်တော် ၉၄ နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၄၄ ဝါအရ ၁၃၇၇ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၉ ရက် (၂၆-၄-၂ဝ၁၅) တနင်္ဂနွေနေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီ အချိန်၊ နှလုံးရောဂါဖြင့် ရန်ကုန် အာရှတော်ဝင်ဆေးရုံတွင် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ မဟာချူလာလောင်ကွန်း ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဒေါက်တာဘွဲ့ကို ဆက်ကပ်လှူဒါန်းခြင်း မခံယူမီ လပိုင်းအလိုတွင် ပျံလွန်တော်မူခြင်းဖြစ်သည်။ ဆရာတော်ရုပ်ကလာပ်ကို ညနေ ၄နာရီခွဲအချိန်ခန့်တွင် မွန်ပြည်နယ်၊ မုဒုံမြို့သို့ ပြန်လည်ပင့်ဆောင်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၂၀၁၅ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:၁၉၂၂ မွေးဖွားသူများ
နီကိုလတ် စပါ့
နီကိုလတ် ချား စပါ့ (Nicholas Charles Sparks၊ ၁၉၆၅ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ဖွား) သည် အမေရိကန်လူမျိုး ဝတ္ထုရေးဆရာ၊ ဇာတ်ညွှန်းဆရာနှင့် ရုပ်ရှင်ထုတ်ဝေသူ ဖြစ်သည်။ ဝတ္ထု (၂၂) အုပ် ရေးခဲ့ရာ (၁၁) အုပ်ကို ရုပ်ရှင်အဖြစ် ရိုက်ကူးခြင်း ခံရပြီး ထိုဇာတ်ကားများမှာလည်း လူကြိုက်များခဲ့သည်။
နီဘရာစကာ ပြည်နယ်၊ အိုမာဟာ (Omaha) မြို့၌ မွေးသော စပါ့၏ ပထမဆုံး ဝတ္ထုမှာ တက္ကသိုလ်တက်စဉ် ရေးသည့် ဖြတ်သန်းခြင်း (The Passing) ဖြစ်သည်။
ချင်ရွှေဗြန်း
ချန်ဆွေပြန်（၁၉၅၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၁၂ - ）ထိုင်ဝမ် (台灣) တောင်ပိုင်းဒေသရှိ ထိုင်နန်ခရိုင် (台南縣)၊ ကွမ်းထျန်ကျေးရွာ (官田鄉) ဇာတိဖြစ်ပြီး ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ (中華民國) ၁၀ ဆက်နှင့် ၁၁ ဆက်မြောက် သမ္မတအဖြစ်ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
ငယ်မည်မှာ အားပြန်ဖြစ်သောကြောင့် ရင်းနှီးဖော်ရွေမှုကို ဖော်ပြသည့်အနေဖြင့် မိမိကိုယ်ကို အားပြန် (阿扁) ဟု ပြောလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ထိုင်ဝမ်သတင်းမီဒီယာများက ချန်ဆွေပြန်ဦးဆောင်သည့် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (အာအိုစီ) အစိုးရအား အားပြန်အစိုးရဟု ရေးသားဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။
ချန်ဆွေပြန်သည် ထိုင်ဝမ်လူထုမှ တိုက်ရိုက်မဲပေး ရွေးကောက်တင်မြောက်ခဲ့သည့် ဒုတိယမြောက် သမ္မတဖြစ်သည့်အပြင် ပထမဦးဆုံးသော ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ရေးပါတီဝင် (民主進步黨) သမ္မတဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း အမည်နာမတွင် “တရုတ်”ဟုပါသော နိုင်ငံပိုင်လုပ်ငန်းကြီးများ အပါအဝင် အဖွဲ့အစည်းများ ဌာနများ၏ အမည်များအား “ထိုင်ဝမ်”ဟု ပြောင်းလဲခြင်း၊ လက်ရှိထိုင်ဝမ်တွင် ကျင့်သုံးနေသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် (၁၉၄၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့ တရုတ်ပြည် နန်ကျင်းမြို့တွင် ကွန်မင်တန်ပါတီမှ အတည်ပြုခဲ့သည်) ထိုင်ဝမ်၏ လက်တွေ့အခြေအနေနှင့် မကိုက်ညီဟုဆိုကာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ် ရေးဆွဲရေးနှင့် ကုလသမဂ္ဂသို့ ဝင်ရောက်နိုင်ရေးများကို အင်တိုက်အားတိုက် တွန်းအားပေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ စီးပွားရေးအပိုင်းတွင် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံရေးနှင့် တရုတ်ပြည်မ၌ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူ ထိုင်ဝမ်စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များအား အားတက်သရော စီမံထိန်းကွပ်ရေးနှင့် ထိထိရောက်ရောက် ဖွင့်လစ်ပေးရေး မူဝါဒကို (積極管理，有效開放) စွဲကိုင် ကျင့်သုံးခဲ့သည်။
သမ္မတရာထူးသက်တမ်း ကုန်ဆုံးပြီးနောက် အဂတိလိုက်စားမှုနှင့် ငွေခဝါချမှုကြောင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ထိုင်ပေမြို့နယ်တရားရုံးမှ ထိန်းသိမ်းခြင်းခံရသဖြင့် ချန်ဆွေပြန်သည် အာအိုစီသမိုင်းတွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရသည့် သမ္မတဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အဂတိလိုက်စားမှု အပါအဝင် အမှုတွဲ သုံးတွဲအား ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထိုင်ပေဒစ္စရိတ် တရားရုံးမှ ပထမအဆင့် စီရင်ချက်ချရာတွင် ချန်ဆွေပြန်သည် ပြစ်မှုထင်ရှား၍ ထောင်ဒဏ် တစ်သက်တစ်ကျွန်းနှင့် ဒဏ်ငွေ ထိုင်ဝမ်ဒေါ်လာ သန်း ၂၀၀ ပေးဆောင်ရန် ပြစ်ဒဏ်ချမှတ် ခံရသည့်အပြင် အစိုးရဝန်ထမ်း အခွင့်အရေး (ပင်စင်၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် စသည့် အခွင့်အရေးများ) တစ်သက်တာ မခံစားရဟု တရားရုံးမှ တားမြစ်ထားသည်။