cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မော်စီတုံးရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာ
ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာသည် ကမ္ဘာ့လေထု အတွင်းတွင် အနိမ့်ဆုံး အလွှာဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် လေထု၏ ထုထည် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်ပြီး လေထုအတွင်း ၉၉ ရာခိုင်နှုန်းသော ရေငွေ့များ နှင့် အမှုန်အမွှားများ ပါဝင်သည်။
သဲချောင်းကုလားရွာ၊ ဘုမေ
သဲချောင်းကုလားရွာ၊ ဘုမေ
ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာ
ထရိုပိုစဖီးယား ဆိုသော စကားလုံးသည် ဂရိစကား ထရိုပို (tropos) မှ ဆင်းသက်လာပြီး လှည့်ပတ်ခြင်း သို့ ရောနှောခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး လေစီးကြောင်းများ ရောနှောခြင်းသည် ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာ၏ ပုံသဏ္ဌာန် နှင့် အနေအထားပေါ်တွင် အဓိက အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်ကို ဆိုလိုခြင်း ဖြစ်သည်။ နေ့စဉ် မိုးလေဝသနှင့် ဆက်စပ်နေသော အကြောင်းချင်းရာတို့သည် ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာတွင် ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည်။
အုန်းကုန်းကြီးရွာ၊ ဝါးနက်တော
အုန်းကုန်းကြီးရွာ၊ ဝါးနက်တော
တော်ဖျားရွာ၊ သပြေရိုး
တော်ဖျားရွာ၊ သပြေရိုး
မင်းတက်တောင်ရွာ၊ ကမ်းဒီး
မင်းတက်တောင်ရွာ၊ ကမ်းဒီး
ပုလဲပေါက်ရွာ
ပုလဲပေါက်ရွာ
ဗေဒါရွာ၊ ဘုမေ
ဗေဒါရွာ၊ ဘုမေ
ဂျော့လွတ်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဂျော့လွတ်ရွာ(Gorgelut)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဒုံးယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၉၉ ဖြစ်သည်။
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ညောင်ကုန်းရွာ (Nyaungkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ သူဌေးကြီးရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သူဌေးကြီးရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၅ ဦး၊ မ ၂၂၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂျော့လွတ်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုံးစုံရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကုံးစုံရွာ (Koneson)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ယန်းနန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယန်းနန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်တောရွာ၊ သပြေရိုး
သရက်တောရွာ၊ သပြေရိုး
မာဂရီရွာ၊ စကားကုန်း
မာဂရီရွာ (Margari)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ကသာမြို့နယ်၊ စကားကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၂၁၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကသာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တမံကြီးရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
တမံကြီးရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
အရှေ့စုရွာ၊ ဝါးနက်တော
အရှေ့စုရွာ၊ ဝါးနက်တော
သာပေါင်းလေးရွာ၊ ရှမ်းကွင်း
သာပေါင်းလေးရွာ၊ ရှမ်းကွင်း
ရွာကလေးရွာ၊ ထီဟူးသံ
ရွာကလေးရွာ(Ywarkalay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ထီဟူးသံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီဟူးသံကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၂၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၅၀၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းကြီးရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငိုချီးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ငိုချီးရွာ (Ngochee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ လုံဟေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၇၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံဟေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၃၂ ဦး၊ မ ၃၁၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်စုရွာ၊ သပြေရိုး
တောင်စုရွာ၊ သပြေရိုး
ပေကျင်း မြို့တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
ပေကျင်း မြို့တော် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်, (北京首都國際機場; Beijing Capital International Airport) သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ပေကျင်းမြို့အနီး အရှေ့မြောက်ဘက် ၃၂ ကီလိုမီတာ အကွာရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤလေဆိပ်သည် တရုတ်ပြည်တွင် အကြီးမားဆုံးဖြစ်ပြီး တရုတ်အလံတင်ထားသည့် အဲယားချိုင်းနား (Air China) လေကြောင်းကုမ္ပဏီ၏ ဗဟိုအချက်အချာ ဖြစ်သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် ပေကျင်းအိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်သို့ သွားရောက်ကြမည့် ခရီးသည်များ ပိုမိုအဆင်ပြေစေရန် သက်တောင့်သက်သာ ရှိစေရန် ပေကျင်းမြို့တော်လေဆိပ်တွင် တာမီနယ် ၃ ကို ထပ်မံ တိုးချဲ့ ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် တာမီနယ် ၃ စတင်လည်ပတ် အသုံးပြုပြီးနောက် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဋ္ဌမမြောက် ခရီးသည်အများဆုံး၊ နံပါတ် ၁၈ မြောက် ကုန်တင်ကုန်ချ အများဆုံး၊ နံပါတ် ၂၁ မြောက် လေယာဉ် အဆင်းအတက် အများဆုံး လေဆိပ် ဖြစ်လာသည်။
နော့ဂူရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
နော့ဂူရွာ(Nawtgu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဝေါ့ချုံ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝေါ့ချုံ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇၆ ဦး၊ မ ၂၇၅၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၇၃၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခါ့ပေါန်ယန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ခါ့ပေါန်ယန်ရွာ(Hkapawnyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဒုံးယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၃၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆနွင်းမြောင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ဆနွင်းမြောင်ရွာ (Sanwinmyaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ သူဌေးကြီးရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သူဌေးကြီးရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၅ ဦး၊ မ ၂၂၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ယုံးရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နမ့်ယုံးရွာ (Namyone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နမ့်ယုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၆၂၅ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နော်ဝေရွာ
နော်ဝေရွာ
အပေါင်းအနုတ်
အပေါင်းအနုတ်
ကျွန်ုပ်တို့သည် သက်ရွယ်ငယ်စဉ်က ကျောင်းသို့ တက်ရောက်ကြသောအခါ ဂဏန်းများကို ရေတွက်ပြီးလျှင် အပေါင်းကို စတင် သင်ယူခဲ့ကြရ၏။ ဤသို့ သင်ယူ ရခြင်း အကြောင်းမှာ ကြီးပြင်းလာသောအခါ အပေါင်းမတတ်လျှင် အလွန် အောက်ကျနောက်ကျ ဖြစ်တတ်သောကြောင့်တည်း။ နောက်တစ်ကြောင်းကား အပေါင်းသည် အခြေခံ တွက် နည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
အပေါင်းကို ကျွမ်းကျင်စွာ တွက်နိုင်လျှင် ဤတွင်ရေးသား ထာသော အကြံပေးချက် အနည်းငယ်ကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ကြရပေမည်။ အတွက်တွက်ရာ၌ အလျင်စလိုပြုလုပ်ခြင်းနှင့် စိတ်အာရုံပျံ့လွင့်ခြင်းတို့သည် အကျိုးယုတ်စေတတ်သည်။ အပေါင်း လျင်မြန်လာအောင် (ဥပမာအားဖြင့် ၇ နှင့် ၅ ပေါင်း ၁၂၊ သို့မဟုတ် ၉ နှင့် ၈ ပေါင်း ၁၇ ဟု အဖြေမှန်ကို ချက်ချင်းပြောနိုင်အောင်) တစ်ဖက်ပါ အပေါင်းမှန်ကန်ချက် ၈၁ ခုကို ကျွမ်းကျင်သည်တိုင်အောင် လေ့ကျင့်ရာသည်။ မလေ့ ကျင့်မီ လက်တွေ့အလုပ်ကို ဦးစွာ လုပ်ပါ၊ ဥပမာအားဖြင့် အောက်ပါဇယားတွင်ပါသော ၆+၃= ၉ ကို မကျက်မှတ်မီ မန်ကျည်းစေ့၊ သို့မဟုတ် ပဲစေ့ ခြောက်စေ့ကို ယူ၍ တစ်ဖက်ပါပုံအတိုင်း တစ်တန်းပြုလုပ်ပါ။ နောက်သုံးစေ့ကို တစ်တန်း တန်းပါ။ ထိုနောက် ဤနှစ်တန်းကို တစ်တန်းတည်းဖြစ်အောင် ရွှေ့ပါ။(ဝ⁠ဝဝ⁠ဝဝဝ)+(ဝ⁠ဝဝ)= ဝ⁠ဝဝ⁠ဝဝ⁠ဝဝ⁠ဝဝ။ ဒိဋ္ဌတွေ့သောအခါမှ ယုံကြည်နိုင်မည်။ ယုံကြည်သောအခါမှ မှတ်သားပါ၊ အာဂုံဆောင်ပါ။
၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၁ ⁠၁ ၁ ⁠၁ ၁ ⁠၁ ၁ ⁠၁ ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၁ဝ ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၂ ⁠၂ ၂ ⁠၂ ၂ ⁠၂ ၂ ⁠၂ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၃၃ ⁠၃ ၃ ⁠၃ ၃ ⁠၃ ၃ ၃ ၄ ၅ ၆ ရ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၄ ⁠၄ ၄ ⁠၄ ၄ ⁠၄ ၄ ⁠၄ ၄ ၅ ၆ ရ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၁၃ ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၅ ⁠၅ ၅ ⁠၅ ၅ ⁠၅ ၅ ⁠၅ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၁၃ ၁၄ ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၆ ⁠၆ ၆ ⁠၆ ၆ ⁠၆ ၆ ⁠၆ ၆ ၇ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၁၃ ၁၄ ၁၅ ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၇ ⁠၇ ၇ ⁠၇ ၇ ⁠၇ ၇ ⁠၇ ၇ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၁၃ ၁၄ ၁၅ ၁၆ ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၈ ⁠၈ ၈ ⁠၈ ၈ ⁠၈ ၈ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၁၃ ၁၄ ၁၅ ၁၆ ၁၇ ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၉ ⁠၉ ၉ ⁠၉ ၉ ⁠၉ ၉ ⁠၉ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၁၃ ၁၄ ၁၅ ၁၆ ၁၇ ၁၈
မှတ်ချက်။ ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် အထက်ပါ (၇+၉=၁၆)ကို ဤသို့ဦးစွာ စိတ်တွင်တွက်ပါ။ ၇+၉= ၇+ (၃+၆) = ၁ဝ+၆=၁၆။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ခုဂဏန်း ၁ဝ ခုဖြည့်၍ ဆယ်ဂဏန်းတစ်ခုဖြစ်အောင် လုပ်ဖို့ အရေးကြီးသောကြောင့် တည်း။
အထက်ပါ အပေါင်းမှန်ကန်ချက်များတွင် ကျွမ်းကျင်လာ သောအခါ ကြိုးဟူသောပုဒ်ကို စာလုံး မပေါင်းပဲ ဖတ်နိုင် သည့်နည်းတူ ကျွန်ုပ်တို့သည် ၅ အပေါင်းလက္ခဏာ ၇ ကို မြင်လျှင်မြင်ခြင်း ၁၂ ဖြစ်ကြောင်း သိရှိလာကြပေမည်။ အထက်ပါ အပေါင်းမှန်ကန်ချက် ၈၁ ခုအပြင်၊ ဂဏန်းနှစ်လုံး ပေါင်း၍ အဖြေ တစ်မျိုးတည်းရသော အပေါင်းမျိုးကိုလည်း လေ့ကျင့်ကြရာသည်။ ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် ၁ နှင့် ၁ဝ၊ ၂ နှင့် ၉၊ ၃ နှင့် ၈၊ ၄ နှင့် ၇၊ ၅ နှင့် ၆၊ ၆ နှင့် ၅၊ ၇ နှင့် ၄၊ ၈ နှင့် ၃၊ ၉ နှင့် ၂၊ ၁ဝ နှင့် ၁ ဟူသော ဂဏန်းစုံတွဲအသီး အသီးနှင့် ယင်းတို့၏ ပေါင်းလဒ်များကို ရွတ်ဖတ်ကျက်မှတ် ရာသည်။ စိတ်ထဲတွင် ၉ နှင့် ၂ သည် ၁၁ ဟုဆိုကာ ကျက်မှတ်ပါ။
ထိုနောက် လွယ်ကူသော ဂဏန်းနှစ်လုံးစီပေါင်းခြင်းကို လေ့ကျင့်ကြရမည်။ လွယ်ကူသောပေါင်းခြင်း ဟုဆိုရာ၌ အောက်ပါအတွက်မျိုးကို ဆိုလိုသည်။ ဂဏန်း တစ်စုံစီ အောက်တွင် ဆိုင်ရာအဖြေကို ရေးပါ။ ၁ ၃ ၄ ၅ ၁ ၂ ၅ ၁ ၂ ၃ ၁ ၈ ၃ ၃ ၅ ၃ ၄ ၃ ၇ ၂ ၇ ၄ ⁠၄ ၂ ၅ ၂ ၆ ၁ အထက်ပါအပေါင်းမျိုးကို လေ့ကျင့်ပြီးသော် တစ်ဖက်ပါ ပေါင်းရခက်သောဂဏန်းများနှင့် လေ့လာကြ ရမည်။ စိတ်တွင် ဤသို့ တွက်ပါ ၈+၇=၈ +(၂+၅)=၁ဝ+၅။ ဤတွက်နည်း သည် စက္ကူပေါ်တွင် ဤမျှ ရှည်လျားသောလည်း စိတ်တွင် မျက်စိတစ်မှိတ်အတွင်း အဖြေကို ဆောင်ပေသည်။ ၈ ၇ ၆ ၅ ၄ ၉ ၇ ၄ ၇ ၈ ၅ ၆ ၉ ၄ ⁠၄ ၇ ၇ ၅ ၈ ၃ ၆ ၇ ၈ ၃ ၅ ၇ ၃ ၈ ၇ ၆ ၉ ၈ ၈ ၅ ၈ ၆ ၉ ၅ ၉ ၄ ၅ ၈ ၆ ၈ ၅ ၉ ၄ ၉ ၆ ၇ ၈ ၉ ၈ ၄ ၇ ၉ ၆ ၇ ၈ ၉ ၄ ၈ ၉ ၇ အထက်ပါ အပေါင်းပုစ္ဆာများကို တစ်ပုဒ်ပြီးတစ်ပုဒ် တွက် သွားရာသည်။ သို့သော် အနည်းငယ် လျင်မြန်သောအခါ အစဉ် အလိုက်မတွက်ပဲ ကျပန်းတွက်ချက်ရာသည်။ အခြားကောင်းမွန် သော လေ့ကျင့်နည်း တစ်ခုမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ ပုံ၏ ဗဟို၌ ရှိသည့် ကွက်လပ်တွင် ခုဂဏန်းတစ်ခု⁠ခုကိုရေးပါ။ လက်တံဖြင့် ပြထားသော အကွက်များကို တစ်ခုစီထောက်ပြီး ထိုအကွက်တွင်ရှိသော ဂဏန်းတို့ကို ပေါင်းပါ၊ ပေါင်းရကိန်းကို ချက်ချင်း မှန်ကန်စွာ ပြောဆိုနိုင်သည်တိုင်အောင် လေ့ကျင့်ပါ။ အလယ်ကွက်တွင် ရှိသော ဂဏန်းကို မကြာမကြာ ပြောင်းပေး ပါ။ ဤသို့ လေ့ကျင့်နေစဉ် ဘေး၌ အမှားဖမ်းပေးနိုင်မည့်သူ (ဆရာ) တစ်ယောက်ရှိလျှင် သာ၍ ကောင်းပါသည်။ ထိုနောက် မှန်ကန်သွက်လက်စွာ ပေါင်းတတ်အောင် ဂဏန်းများကို အောက်ပါအတိုင်း ဂဏန်းတိုင်များ ပြုလုပ်၍ ပေါင်းပါ။ ၂ ၄ ၅ ၆ ၄ ၅ ၃ ⁠၃ ၄ ၃ ၆ ၉ ၉ ၃ ၅ ၆ ၂ ၅ ၂ ၇ ၄ ၇ ၈ ၉ ၈ ၇ ၄ ၃ ⁠၃ ၃ ၆ ⁠၆ ၄ ၇ ၄ ⁠၄ ၈ ⁠၈ ၈ ၅ ၇ ၄ ⁠၄ ၅ ၃ ⁠၃ ၄ ၈ ၃ ၄ ၅ ၇ ၂ ၄ ၈ ၅ ၆ ၅ ၇ ၅ ၈ ၉ ၃ ၉ ၉ ၁ ၂ ၇ ⁠၇ ၄ ⁠၄ ၅ ၉ ⁠၉ ၃ ၉ ၈ ၅ ၃ ⁠၃ ၃ ၆ ⁠၆ ၆ ⁠၆ ၂ ၇ ၉ ၈ ၆ ၈ ၅ ၄ ၂ ၇ ⁠၇ ၈ ⁠၈ ၆ ၄ ⁠၄ ၉ ⁠၉ ၈ ၄ ၂ ၅ ၇ ၈ ၇ ⁠၇ ၇ ⁠၇ ၃ ၉ ၅ ၄ ၆ ၇ ၆ ၈ ⁠၈ ၈ ၄ ၈ ၃ ၅ ⁠၅ ၆ ၉ ၃ ⁠၃ ၉ ၆ ၅ ၇ ၉ ⁠၉ ၈ ၂ ၈ ၉ ၆ အထက်ပါ ဂဏန်းတိုင်များကို ပေါင်းရာ၌ ဦးစွာ ဂဏန်း တို့ကို အထက်မှ အောက်သို့ ပေါင်း၍ နောက် တစ်ဖန် အောက်မှ အထက်သို့ ပေါင်းခြင်းဖြင့် မိမိရရှိသောအဖြေသည် မှန်မမှန် စစ်ဆေးပါ။ ထိုနောက် ဆယ်ဂဏန်း၊ ရာဂဏန်း၊ ထောင်ဂဏန်း အစရှိသည်တို့ ပါဝင်သော အပေါင်းပုစ္ဆာများကို ဆက်လက် စမ်းသပ်တွက်ချက်ကြည့်ပါ။ ထိုသို့ စမ်းသပ် တွက် ချက်ရမည့် ဂဏန်းများကို ထောင်လိုက်ဖြစ်စေ၊ အလျားလိုက် ဖြစ်စေ တစ်တန်းတည်းဖြစ်အောင် စီစဉ်ရေးသာကြရမည်။ ထို့အပြင် ပေါင်းနေစဉ် စကားလုံး နည်းနိုင်သမျှ နည်းအောင် လေ့ကျင့်ပါ။ ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် ၅၊ ၉၊ ၈ ကို ပေါင်းသော အခါ၊ ၅ နှင့် ၉ ပေါင်း ၁၄၊ ၁၄ နှင့် ပေါင်း ၂၂ ဟု မဆိုဘဲ ၁၄၊ ၂၂ ဟု ဆိုကာ ပေါင်းရသည်။ ဂဏန်းများကို ပေါင်း သောအခါ၌ လက်ချိုးရေတွက်ခြင်း၊ ကယ်ရီခေါ်ဆောင် ဂဏန်းများ ပေါင်းရေးမှတ်ခြင်းတို့ကို အလျဉ်းမပြုလုပ်ဘဲ၊ စိတ် တွင် မှတ်ထားပြီး တွက်ချက်ရန် ကြိုးစားရမည်။ ဤဩဝါဒကို လိုက်နာကာ အောက်ပါပုစ္ဆာများကို တွက်ပါ။
၂၃၄ ၂၇၉ ၅၆၂ ၆၄၅ ၅၁၃ ၃၆၅ ၄၅၆ ၄၇၅ ၄⁠၄၇ ၇၆၉ ၆၃၇ ၆၇၂ ၃၆၈ ၈၂၃ ၅၄၈ ၄၈၅ ၇၆၈ ၅၉၉ ၃၄၆ ၈၅၄
ဤသို့ ရာဂဏန်း၊ ထောင်ဂဏန်းစသည်တို့ကို ပေါင်းသော အခါ အမှားအယွင်းများ မပါရှိရအောင် အောက်ပါနည်းများဖြင့် စစ်ဆေးကြည့်ရသည်။ ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် အောက်၌ ဖော်ပြ ထားသည့် ကိန်းရှစ်လုံး ကို ရိုး⁠ရိုးနည်းဖြင့် ပေါင်းလိုက်သော အခါ ၄⁠၄၃၅ ရသည်။ ဤအဖြေမှန်မမှန် စစ်ဆေးသောနည်း တစ်နည်းမှာ ဤကိန်းရှစ်လုံးကို လေးလုံးစီခွဲ၍ ပေါင်းပြီး ရရှိ သော အဖြေ (ပေါင်းရကိန်းလဒ်)နှစ်ခုကို ထပ်မံပေါင်း ယူသော နည်းဖြစ်သည်။
ရွာသစ်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ရသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရသစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၁ ဦး၊ မ ၁၈၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
အပေါင်းအနုတ်
အပေါင်းအနုတ်
၂၃၄ ၃၆၅ ၆၄၇ ၄၈၅ ၅၃၃ ၇၆၉ ၅၄၈ ၈၅၄ ၄⁠၄၃၅
ပထမကိန်းလေးလုံးကို ပေါင်းလျှင် ၁၇၃၁ ရ၍ ကျန်ကိန်း လေးလုံးကို ပေါင်းသော် ၂၇ဝ၄ ကိုရ၏။ ဤအဖြေ နှစ်ခုကို ထပ်၍ပေါင်းယူသောအခါ မျိုးတူချင်းသာလျှင် ပေါင်းနိုင် ကြောင်းကို သတိပြုပါ။ ခုဂဏန်း ချည်းသက်သက်ကို ပေါင်း၊ နောက် ဆယ်ဂဏန်းချည်း သက်သက်ပေါင်း၊ ဤကဲ့သို့ ရာ ဂဏန်းစသည်တို့ကို လည်း သီးသန့်ပေါင်းသွားပါ။ ဤ ညွှန်ကြားချက်သည် အောက်ပါစာပိုဒ်တွင် ပိုမိုရှင်းပေလိမ့်မည်။
၄၅ ၃၉ ၄ဝ ၄⁠၄၃၅
အခြားတစ်နည်းမှာ ဤကိန်းရှစ်လုံးကို ရိုး⁠ရိုးအပေါင်းတွက် ရာတွင် ပြုလုပ်သကဲ့သို့ စီတန်းထားပြီးလျှင် ထောင်လိုက်ဖြစ် နေသော ဂဏန်းတိုင်အသီးအသီး၏ ပေါင်းလဒ်ကို ရေးချသော နည်း ဖြစ်သည်။ ပုစ္ဆာတွင်ပါသော ထောင်လိုက်ဂဏန်းတိုင် များကို တစ်တိုင်စီပေါင်းသောအခါ ၄၅၊ ၃၉၊ ၄ဝ ဟူသော ပေါင်းလဒ်တို့ကို ရရှိလာသည်။ ထိုနောက် ပေါင်းလဒ်အသီး အသီး၏ဂဏန်းများကို တန်ဖိုးအလျောက် ခုနေရာ၊ ဆယ်နေရာ၊ ရာနေရာစသည်တို့တွင် သူ့နေရာနှင့်သူ ရေးချပြီးပေါင်းလျှင် အဖြေမှန်ရနိုင်သည်။ ဤအပေါင်းနည်းတွင် အခြားပေါင်းနည်းထက်သာသော အချက်မှာ အကယ်၍ တစ်နေရာရာတွင် မှားသွားခဲ့သော် ဂဏန်းအားလုံးကို ထပ်မံမပေါင်းရပဲ မှားသွားသည့် ဂဏန်း တိုင်ကိုသာ ထပ်မံပေါင်းယူရသည့် အချက်ပင် ဖြစ်သည်။ အဖြေမှန်မမှန် စစ်ဆေးသော တတိယနည်းမှာ အထက်တွင် ဖော်ပြပြီးသည့်အတိုင်း ထောင်လိုက် ဂဏန်းတိုင်များကို အထက်မှအောက်နှင့် အောက်မှအထက်သို့ အပြန်အလှန်ပေါင်း ယူနည်းဖြစ်သည်။ အပေါင်းကျင်လျင်အောင် လေ့ကျင့်ရာတွင် နေ့စဉ် လေ့ကျင့် ပေးနိုင်ဖို့လိုသည်။ သို့သော် တစ်နေ့လျှင် ငါးမိနစ်၊ ၁ဝ မိနစ် လောက်သာ လေ့ကျင့်ပါ။ လေ့ကျင့်ရန်အပေါင်းပုစ္ဆာများကို မိမိ ကိုယ်တိုင် ဖြစ်စေ၊ မိတ်ဆွေအနည်းငယ်၏ အကူအညီနှင့် ဖြစ်စေ လွယ်ကူစွာ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ လေ့ကျင့်ခဏ်းများကို အပေါင်းအဖော်များနှင့်တွက်ချက်ပြီး အဖြေကို တိုက်ကြည့် နည်းသည် ကောင်းသောနည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးနှင့် အရေးကြီးဖြစ်သော မှတ်သားရန် အချက်တစ်ခုမှာ အပေါင်း ပုစ္ဆာများကို တွက်ချက်လေ့ကျင့်နေစဉ် အခြား နေရာများသို့ စိတ်ရောက်မသွားအောင် ပေါင်းခြင်းပေါ်မှာသာလျှင် အာရုံ စူးစိုက်ရန် ဖြစ်ပေသည်။ အနုတ်တွင်လည်း အပေါင်းမှာကဲ့သို့ ကျင်လျင်လာစေရန် အလို့ငှာ လွယ်ကူသော အောက်ပါ အနုတ်မှန်ကန်ချက် (အနုတ်သစ္စာ) ၈၁ ချက်ကိုသိဖို့ အရေးကြီးသည်။ မိမိ ကိုယ်တိုင် မန်ကျည်းစေ့၊ သို့မဟုတ် ပဲစေ့တို့ဖြင့် အောက်ပါ မှန်ကန်ချက်အသီးအသီးကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် စစ်ဆေး ပြီးသော် ထိုဟုတ်မှန်ချက်တို့ကို အာဂုံဆောင်ရာသည်။ ခြားနားခြင်းနှင့် အကြွင်းတို့ကို ဤ ၈၁ ချက်တို့ဖြင့် လွယ်ကူစွာ တွက်ချက်နိုင်သည်။
၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၁ဝ ၁ ⁠၁ ၁ ⁠၁ ၁ ⁠၁ ၁ ⁠၁ ၁ ၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၂ ⁠၂ ၂ ⁠၂ ၂ ⁠၂ ၂ ⁠၂ ၂
၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၃ ⁠၃ ၃ ⁠၃ ၃ ⁠၃ ၃ ⁠၃ ၃
၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၁၃ ၄ ⁠၄ ၄ ⁠၄ ၄ ⁠၄ ၄ ⁠၄ ၄
၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၆ ၇ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၁၃ ၁၄ ၅ ⁠၅ ၅ ⁠၅ ၅ ⁠၅ ၅ ⁠၅ ၅
၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၇ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၁၃ ၁၄ ၁၅ ၆ ⁠၆ ၆ ⁠၆ ၆ ⁠၆ ၆ ⁠၆ ၆
၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၁၃ ၁၄ ၁၅ ၁၆ ၇ ⁠၇ ၇ ⁠၇ ၇ ⁠၇ ၇ ⁠၇ ၇
၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၁၃ ၁၄ ၁၅ ၁၆ ၁၇ ၈ ⁠၈ ၈ ⁠၈ ၈ ⁠၈ ၈ ⁠၈ ၈
၁ ၂ ၃ ၄ ၅ ၆ ၇ ၈ ၉ ၁ဝ ၁၁ ၁၂ ၁၃ ၁၄ ၁၅ ၁၆ ၁၇ ၁၈ ၉ ⁠၉ ၉ ⁠၉ ၉ ⁠၉ ၉ ⁠၉ ၉
ညီညွတ်သော ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ
၂၀၁ဝ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရေး ဦးစွာကြေညာခဲ့ပြီး ပါတီတွင်း အခြေအနေကြောင့် ငြိမ်သက်ခဲ့သည့် ကနေဒါအခြေစိုက် ညီညွတ်သော ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ - UDP ကို မြန်မာပြည်တွင်း၌ ပြန်လည်အသက်သွင်းရန် ခဲ့သည်။
ပါတီထူထောင်စဉ်က ပါဝင်ခဲ့သူများဖြစ်သည့် ဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမား ဦးသုဝေ အပါအဝင် အချို့က ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ - DP အမည်ဖြင့် သီးခြားဖွဲ့ပြီးနောက် UDP အသံမှာ ပျောက်သွားခဲ့ရာက နေပြည်တော်ရှိ ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာနသို့ပေးစာတစောင်ဖြင့် စစ်အစိုးရထံ ချဉ်းကပ်လိုက်သည်။
မြတ်ပန်းညိုရွာ၊ ဘုမေ
မြတ်ပန်းညိုရွာ၊ ဘုမေ
ညီညွတ်သော ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ
ကနေဒါတွင် နေထိုင်သူ UDP ဗဟိုကော်မတီဝင် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဦးကျော်မိုးက ယခုလဆန်း ၂ ရက်နေ့တွင် တရုတ်ပြည်အတွင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေးအပြီး၊ UDP - တွဲဘက် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်သူ ဦးလှမြင့်က ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနကို ပေးပို့ခဲ့သည့် စာဖြစ်ကြောင်း အတည်ပြု ပြောဆိုခဲ့သည်။
“ဗဟိုကော်မတီအစည်းအဝေးကအပြန်မှာ UDP ပါတီရဲ့ လုပ်ဆောင်ချက်တွေကို သက်ဆိုင်ရာ လမ်းကြောင်းပေါ်ကနေ တင်ပြတဲ့သဘောပါ” ဟု ပြောသည်။
ပေးစာထဲတွင် အမေရိကန်အစိုးရမှ မြန်မာနိုင်ငံအပေါ် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့အရေးယူမှုများ ရုပ်သိမ်းရေးအတွက် လွှတ်တော် ၂ ရပ်နှင့်သမ္မတ အိုဘားမား အစိုးရထံ ချဉ်းကပ်တိုက်တွန်းသည့်အပြင် သမ္မတ၏ ညီဝမ်းကွဲ တော်စပ်သူတဦးသည် ဦးကျော်မြင့် ကုမ္ပဏီတွင် အမှုထမ်းနေသည်ဟု ရေးထားသည်။
သင်မန်းချောင်းရွာ၊ ဝါးနက်တော
သင်မန်းချောင်းရွာ၊ ဝါးနက်တော
ညီညွတ်သော ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ
ထို့အပြင် လူမျိုးစု ငြိမ်းအဖွဲ့များအား နယ်စပ်ကာကွယ်ရေး၊ နယ်ခြားစောင့်တပ် အသွင်ပြောင်းရေး၊ နိုင်ငံရေး ပါတီများအဖြစ် တည်ထောင်၍ ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရေး (တရုတ်နိုင်ငံဘက်မှနေ၍ တရုတ်အစိုးရ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့်) တိုက်တွန်းခဲ့ရာ သဘောတူမှုများ ရရှိကြောင်းနှင့် ကနေဒါ အမတ်အချို့၏ မြန်မာနိုင်ငံကို အရေးယူပိတ်ဆို့မှု ဆက်ကျင့်သုံးရန် အဆိုပြုချက်ကို သဘောထားပြောင်းရေး ဆောင်ရွက်ရန် မိမိအပေါ် မြန်မာတာဝန်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်များမှ တိုက်တွန်းမှုကို အကောင်ထည်ဖော်နေသည့်အပြင် အဆိုပါကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ကနေဒါဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ပဏာမ ဆွေးနွေးမှုများ ဆောင်ရွက်ပြီးဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
လက်ရှိတွင် ဦးကျော်မြင့်အနေဖြင့် တရုတ်ပြည်တွင် ရောက်ရှိနေပြီး၊ ဒီမိုကရေစီသစ်တပ်မတော်-ကချင် (NDAK) အဖွဲ့ ခေါင်းဆောင် ဦးဇခုန်တိန့်ယိန်းနှင့်အတူ ရှိနေပြီး၊ ၂၀၁ဝ မတိုင်မှီ တပ်မတော်နှင့် တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင်အကြား တစုံတရာ အဖြေရရှိရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ညှိနိုင်းလုပ်ဆောင်မှု ပေးနေကြောင်း ဦးကျော်မိုးက ဆိုသည်။
“လက်ခံတယ်၊ လက်မခံဘူးဆိုတာ ကျနော်တို့ မပြောနိုင်သေးပါဘူး။ လက်ဆုပ်လက်ကိုင် အဖြေက ကာယကံရှင်တွေက မကြေညာပေမဲ့ တိုးတက်မှုတွေရှိနေတယ်လို့ ကြားရပါတယ်။ အထူးသဖြင့်တော့ ဆက်သွယ်မှု လမ်းကြောင်းတွေ ပိုပွင့်လာတယ်” ဟု ပြောသည်။
ယခုလို စစ်အစိုးရနှင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တို့အကြား ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးခြင်းသည် အစိုးရနှင့်တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် တို့အကြား UDP ပါတီက ကိုယ်စားပြုလုပ်ဆောင်နေခြင်း မဟုတ်ဘဲ တတိယ အင်အားစုအနေဖြင့် ရပ်တည်ကာ ဝင်ရောက်ကူညီပေးခြင်းသာ ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဦးကျော်မိုးက ပြောသည်။
ဦးကျော်မြင့်အနေဖြင့် တပ်မတော်အစိုးရ၏ အဆင့် ၇ဆင့် နိုင်ငံရေးလမ်းစဉ် အောင်မြင်ရေးတွင် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်လိုကြောင်းနှင့် နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ဥပဒေ ပေါ်ထွက်သည့်အခါ UDP အဖွဲ့ဝင်လည်းဖြစ် လက်ရှိ အမျိုးသား ပြန်လည်စည်းလုံးညီညွတ်ရေး သုတေသနနှင့် တိုးချဲ့ထုတ်လုပ်မှု ကျောင်းတော်သားစုပါတီမှ ဦးလှမြင့်က ပြည်တွင်း UDP ထူထောင်သူတဦးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သွားမည်ဟု ဝန်ကြီးဌာနသို့ ပေးပို့စာတွင် ဖော်ပြထားသည်။
ထိုကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ဦးလှမြင့်က “မှတ်ပုံတင်ဥပဒေ ထွက်လာရင်တော့ UDP မှာ ဝင်ပြီး ဆောင်ရွက်မယ်။ ကျနော့် အဖွဲ့ကိုလည်း ပြောထားပြီးပါပြီ” ဟု မဇိ္ဈမကို ပြောသည်။
UDP - ကိုယ်စားပြုကာ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနကို လိပ်မူပေးပို့ခဲ့သည့် ပေးစာအပြင် ဗိုလ်မှူးသက်ဆွေကို လိပ်မူ ပေးပို့သည်ဟု ရည်ညွန်းထား သည့် ပါတီဗဟိုကော်မတီဝင် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဦးကျော်မိုး၏ ကိုယ်ရေးရာဇဝင်အပြည့်အစုံ စာမျက်နှာ ၃ ခုကိုလည်း မဇိ္ဈမက လက်ခံရရှိခဲ့သည်။
ကာယကံရှင်အနေဖြင့် မည်သည့် အစိုးရဝန်ကြီးဌာနအတွက် ရည်ရွယ်လျှောက်သည်ကို ရည်ညွန်းထားခြင်း မရှိသော်လည်း ဗဟိုအလုပ်အမှု ဆောင် နေရာအတွက် ဆက်သွယ်ရေး မန်နေဂျာ ရာထူးကို ရည်ညွှန်း လျောက်ထားသည်။
“ကျနော်ပို့တယ်ဆိုတာက ဘာရည်ရွယ်ချက်ရယ်မှ မရှိပါဘူး။ လိုအပ်တဲ့နေရာမှာ လိုအပ်ရင် ဝင်လုပ်မယ် ဆိုပြီးတော့ အဖွဲ့ကို ပို့တာပါ” ဟု ဦးကျော်မိုးက ပြောဆိုပြီး၊ ပြည်တွင်း ဝင်ရောင်ခွင့်ရှိပါက သူ့အနေဖြင့် မြန်မာ့နိုင်ငံရေးတွင် ဝင်ရောက် လုပ်ဆောင်မည် ဖြစ်ကြောင်း ပြောသည်။
ဦးကျော်မြင့် (ခ) မိုက်ကယ်ဟွားဟူ သည် ယခင်က ဝ’ ပြည် သွေးစည်းညီညွတ်ရေး UWSA လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့၏ ဘဏ္ဍာရေးကိစ္စတွင် တာဝန်ယူခဲ့သည့်အပြင် မြန်မာပြည်တွင် ကုမ္ပဏီများ ဖွင့်လှစ်ပြီး ငွေမည်းခဝါချသည့် လုပ်ငန်းများပါဝင် ပတ်သက်သည်ဟု သတင်းထွက်ပေါ် ခဲ့သေးသည်။
ပါတီဖျက်သိမ်းခံရခြင်း
ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးကျော်မြင့်ကို ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ထောင်ပြေးမှုဖြင့် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရကာ ပါတီသို့ တရုတ်နိုင်ငံမှ တရားမဝင် ငွေကြေးထောက်ပံ့မှုများ ရှိနေကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအတွက် ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်က ညီညွတ်သော ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ မှတ်ပုံတင်ထားခြင်းကို ဖျက်သိမ်းကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ပါတီသည် ၂၀၂၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဒုတိယ ကိုယ်စားလှယ်လောင်း အများဆုံးဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် စီစဉ်ထားခဲ့သော်လည်း ပါတီဖျက်သိမ်းခံရခြင်းကြောင့် ရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည့် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများသည်လည်း သက်ဆိုင်ရာလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၀၊ ပုဒ်မခွဲ (ဇ) ဖြင့် ငြိစွန်းကာ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံပိုင်ခွင့် ဆုံးရှုံးခဲ့သည်။
ကျွဲလမ်းစုရွာ၊ သပြေရိုး
ကျွဲလမ်းစုရွာ၊ သပြေရိုး
ဂျွန် အားရစ်ဆန်
ဆွီဒင်နိုင်ငံ ဝမ်းမလန်းနယ်၊ လန်ဗန်ရှစ်တန်မြို့၌ ၁၈ဝ၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သော ဂျွန် အားရစ်ဆန်(ခရစ် ၁၈ဝ၃-၁၈၈၉)သည် စာမရေးတတ်သေးမီ အရွယ်ကပင် စက် ကိရိယာပုံစံများကို စတင်ရေးဆွဲလာခဲ့သည်။ အသက်ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် မြို့ဘက် ဆိုင်ရာ အင်ဂျင်နီယာရုံး တစ်ရုံး၌ ပုံစံများကို ရေးဆွဲနေပြီ ဖြစ်၍ အသက် ၁၂ နှစ်တွင် ကမ္ဘာကျော် ယူတာတူးမြောင်းကို ဖောက် လုပ်သော ကုမ္ပဏီ၌ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိပေ သည်။ အသက် ၁၇ နှစ်မှ ၂၄ နှစ်အထိ စစ်တပ်တွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့ရာ ဉာဏ်ထက်မြက်သည့်အတွက် အချိန် အနည်းငယ်အတွင်း ဗိုလ်ကြီးရာထူးအထိ တိုးတက်ခဲ့လေသည်။ နောင်သော် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၌ မကြီးပွားနိုင်သည်ကို သိသဖြင့် အားရစ်ဆန်သည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်ပြီး နောက် ၁ဝ နှစ်အတွင်း တီထွင်မှုပေါင်း ၃ဝ ကျော်မျှကို ပြုလုပ်မှတ်ပုံတင်ခဲ့လေသည်။ သူ၏ တီထွင်မှုများအနက် အကျော်ကြားဆုံးမှာ စကရူးပရိုပယ်လာ (ဝက်အူရစ်ပန်ကာ)ခေါ် ငမန်းစက်ပင် ဖြစ်၏။ ထိုတီထွင်ချက်ကို အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ ကို ပထမဦးစွာ ဖြတ်ကျော်ခုတ်မောင်း သင်္ဘောများ၌ တပ်ဆင် သုံးစွဲခဲ့ပေသည်။ အားရစ်ဆန်သည် ၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ တစ်ဖန် ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ပြန်၍၊၁၈၄၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်သားအဖြစ် ခံယူလေသည်။ ပထမတွင် အနေအထိုင် ဆင်းရဲခဲ့သည်။ သို့သော်အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားချိန်အတွင်း တောင်ပိုင်းသူပုန်တို့ဘက်မှ မယ်ရီမက် ဆိုသည့် သံသင်္ဘောကိုတိုက်ခိုက်နိုင်မည့် မော်နီတာခေါ် သံချပ်ကာ တိုက်သင်္ဘောကိုအစိုးရဖြစ်သော မြောက်ပိုင်း အတွက် အောင်မြင်စွာတည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ရာမှ သူ့အမည်သည် ထင်ရှားလာလေသည်။ စစ်ပွဲအတွင်း မော်နီတာထက် သာလွန်ကောင်းမွန်သောအခြားစစ်သင်္ဘောများကိုလည်း တည်ဆောက်ပေးခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးပြီးနောက် နယူးယော့မြို့တွင် နေသားတကျ နေထိုင်ကာအခြား တီထွင်မှုအမျိုးမျိုးကို စမ်းသပ်ကြံစည်ယင်း ၁၈၉၉ ခုနှစ်၊မတ်လ ၈ ရက်နေ့၌ ထိုမြို့မှာပင် ကွယ်လွန်လေသည်။ သူ၏ရုပ်အလောင်းကို ဆွီဒင်အစိုးရက တောင်းသည့်အတိုင်းပေးလိုက်၍ ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင် မြုပ်နှံထား လေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်လည်း နောင်လာနောက်သားများသူ့အား အမှတ်တရ ချီးကျူးဂုဏ်ပြုနိုင်စိမ့် သောငှာ နယူးယော့မြို့ဗက်ထရီဥယျာဉ် အတွင်း၌ သူ၏ကြေးရုပ်ကို မားမားမတ်မတ်စိုက်ထူထားရှိပေသည်။
ကျုံဖါးရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ကျုံဖါးရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ခန္တီးလေးရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ကြာအင်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
တောင်ကြာအင်းရွာ(Taungkyarinn)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ တောင်ကြာအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ကြာအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၃၃၇ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၄၇ ဦး နေထိုင်သည်။ ၃.၀၉ ဧကကျယ် အထက-တောင်ကြာအင်း ရှိသည်။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ် မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၃၉ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်တန်း (ကုလား)ရွာ
ကုန်တန်း (ကုလား)ရွာ
ပွတ်စလီရွာ၊ တော်ကွဲ
ပွတ်စလီရွာ၊ တော်ကွဲ
ဝါယာလစ်ရွာ၊ ဘုမေ
ဝါယာလစ်ရွာ၊ ဘုမေ
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက်၏ တောင်ပိုင်းတွင်ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဇမ်ဘီဇီ နှင့် လင်ပိုပိုမြစ် နှစ်မြစ်ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ တောင်ဘက်တွင် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံ၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ တို့က ဝိုင်းရံထားကြသည်။ ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံတွင် ရုံးသုံးဘာသာစကား ၃ မျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၊ ရှိုနာဘာသာနှင့် အွန်ဒယ်ဘီလီဘာသာတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှနိုင်ငံ၏ တောင်ရိုဒီးရှား ကိုလိုနီတစ်ခု အဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှ တောင်အာဖရိက ကုမ္ပဏီ၏ မြေပေါ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သမ္မတ ရောဘတ်မူဂါဘဲသည် နိုင်ငံအကြီးအကဲနှင့် စစ်တပ်တွင် စစ်သေနာပတိချုပ်ဖြစ်သည်။ မော်ဂန် ဆဗန်ဂီရိုင်း သည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ မူဂါဘဲသည် နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုပြီး တရားဝင် လွတ်လပ်ရေးရသည့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်မှ ယခုအထိ အုပ်ချုပ်ရေး ရာထူးလက်ကိုင် ရှိနေခဲ့သည်။
တည်နေရာ
အာဖရိကတိုက်အရှေ့တောင်ဘက်စွန်း တောင်လတ္တီတွဒ် ၁၅°၃၀′ နှင့် ၂၂°၃၀′ ကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၂၅°နှင့် ၃၃°ကြားတွင် တည်ရှိ။ မြောက်ဘက်တွင် ဇမ်ဘီယာသမ္မတနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မိုဇမ်းဘက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘော့စ်ဆွာနာသမ္မတနိုင်ငံတို့ ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာပြင်
ဇင်ဘာဘွေသည် ဇမ်ဘီဇီနှင့် လင်ပိုပိုမြစ်နှစ်သွယ်ကြားရှိ မြင့်မားသောကုန်းပြင်မြင့်၏ တဘက်တချက်တွင် တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်ကို အမြင့်ပိုင်း ဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသ၊ အလယ်ပိုင်းဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသ၊ အနိမ့်ပိုင်း ဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသ၊ အရှေ့ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသဟူ၍ အပိုင်းကြီးလေးပိုင်း ပိုင်းခြားထားသည်။
အမြင့်ပိုင်း ဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသသည် ပေ ၄၀၀၀ အထက်ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက် တန်းလျက်တည်ရှိသည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် မြက်ခင်းပြင်သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သည်။
အလယ်ပိုင်းဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသသည် ပေ ၃၀၀၀ နှင့် ၄၀၀၀ အကြားတွင် ရှိပြီး အမြင့်ပိုင်း ဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသကို ရံလျက် တည်ရှိ၍ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံးဖြစ်သည်။
အနိမ့်ပိုင်းဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသသည် ပေ ၃၀၀၀ အောက်ဖြစ်ပြီး မြောက်ဘက်ရှိ ဇမ်ဘီဇီမြစ်ဝှမ်း တောင်ဘက်ရှိ ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော လင်ပိုပိုမြစ်ဝှမ်းအရှေ့တောင်ဘက်ရှိ ဆာဘီလွန်ဒီမြစ်ဝှမ်းတို့ ဖွဲ့စည်းပါဝင်သည်။
အရှေ့ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသသည် ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်ပြီး တောင်ထူထပ်သော အသွင်အပြင်လက္ခဏာကြောင့် ထူးခြားထင်ရှားသည်။ တောင်များသည် ပေ ၆၀၀၀ အထက်ဖြစ်ကြပြီး၊ အင်ယန်ဂါ တောင်ထိပ်မှာ ပေပေါင်း ၈၅၀၃ ပေရှိသည်။ တောင်ထူထပ်ကျဉ်းမြောင်းသော ဤဒေသသည် မိုဇမ်းဘစ်နိုင်ငံနှင့် နယ်ချင်းထိစပ်လျက် ရှိပြီး တောင်အာဖရိကကုန်းပြင်မြင့်၏ အမြင့်ဆုံးအစွန်းလည်း ဖြစ်သည်။
အကျယ်အဝန်း
ဧရိယာ စတုရန်း မိုင်ပေါင်း ၁၅၀,၈၇၃ ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။(၁၉၈၃ ခုနှစ်စာစောင်တွင် ဖော်ပြပါသည့်အတိုင်း)
ရာသီဥတု
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံတွင် ရာသီဥတု သုံးမျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ
လင်ပိုပိုမြစ်ဝှမ်းရှိ ဘဒ်ဘရစ်ဂျ်၏ အအေးဆုံးလဖြစ်သော ဇူလိုင်လ၏ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၆၀° ဖာရင်ဟိုက် ရှိပြီး အပူဆုံးလဖြစ်သော အောက်တိုဘာလ၏ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၈၀° ဖာရင်ဟိုက်ရှိသည်။
အရှေ့ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသသည် မိုးအများဆုံးရရှိသော ဒေသဖြစ်ပြီး မိုးရေချိန်လက်မ ၇၀ ကျော်ရွာသွန်းသည်။ နိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် သိသာစွာ မိုးနည်းပါးသွားသည်။ အမြင့်ပိုင်း မြက်ခင်းဒေသတွင် မိုးရေချိန် ၂၅ လက်မနှင့် လက်မ ၃၀ ကြား ရွာသွန်းသည်။ မိုးအနည်းဆုံးရရှိသော ဒေသမှာ တောင်ပိုင်းရှိ လင်ပိုပိုမြစ်ဝှမ်းဖြစ်၍ နှစ်စဉ်ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၁၅ လက်မအောက် ပုံမှန်ရွာသွန်းသည်။
လူဦးရေ
၁၉၈၂ ခုနှစ်ခန့်မှန်းခြေစာရင်းအရ ဥရောပတိုက်သား ၂ သိန်းနှင့် အာဖရိကတိုက်သား ၇,၅၀၀,၀၀၀ ရှိသည်။
မြို့တော်နှင့် မြို့ကြီးများ
မြို့တော်မှာ ဟာရဲ ခေါ် ဟာရာရေး(Harare) ဖြစ်သည်။ မြို့ကြီးများမှာ ဘူလာဝေယို(Bulawayo)၊ ဂွေလို(Gwelo)၊ မူတာရေး(Mutare)၊ ကွေကွေ(Kwe Kwe)၊ ဂါတူးမား(Gatooma)၊ ဝှမ်ဂေး(Hwangel)၊ ချင်ဟိုယီ(Chinhoyi)၊ ညံဒါ(Nyanda)၊ မာရန်ဒဲလားစ်(Marandellas)၊ ရှာဘာနီ(Shabani)နှင့် ရက်ဒ်ကလစ်ပ်(Redcliff) တို့ဖြစ်ကြသည်။
လူမျိုး
ဘန်တူအနွယ်ဝင် ရှိုနာလူမျိုး ၇၇ ရာခိုင်နှုန်း၊ အင်ဒီဘီလီလူမျိုး ၁၉ ရာခိုင်နှုန်း၊ ဥရောပတိုက်သား သုံးရာခိုင်နှုန်းနှင့် အာရှတိုက်သားတို့ ရှိသည်။
ဘာသာစကား
(၂၀၁၆ အရ)အင်္ဂလိပ်သည် ပညာရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတွင် အဓိကရသုံးသော အဓိကဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ဘန်တူဘာသာစကားများဖြစ်သော ရှိုနာနှင့် စင်ဒီဘလီမှာ တိုင်းရင်းသားများကြား အသုံးများသော ဇင်ဘာဘွေ၏ ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ရှိုနာကို ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေက ပြောပြီး၊ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းမှာ စင်ဒီဘလီပြောသည်။ အခြားအနည်းအကျဉ်းပြောကြသော ဘန်တူဘာသာစကားများမှာ ဗင်ဒ(Venda)၊ တဆွင်ဂ(Tsonga)၊ ရှန်ဂန်း(Shangaan)၊ ကလန်ဂါ(Kalanga)၊ ဆိုသို(Sotho)၊ နဒေါ်(Ndau)နှင့် နမ်ဗျာ(Nambya)တို့ ဖြစ်လေပြီး ၂.၅ ရာခိုင်နှုန်းထက် နည်းသော အထူးအားဖြင့် လူဖြူနှင့် သွေးနှောလူမျိုးအနည်းစုကသာ အင်္ဂလိပ်ကို မိခင်ဘာသာစကားဟု ထင်မှတ်လေသည်။ ရှိုနာစကားတွင် ပါးစပ်ပြောရာဇဝင်များစွာ ပါရှိပြီး ၎င်းကို ၁၉၅၆ တွင် ထုတ်ဝေသော ဆောလမွန် မုဆွိုင်းရို (Solomon Mutswairo) ရေးသည့် ရှိုနာစာဖြင့် ပထမဆုံးဝတ္ထုဖြစ်သော Feso တွင် တွေ့နိုင်လေသည်။ အင်္ဂလိပ်စကားကို အခြေခံအားဖြင့် မြို့တွင်သုံးပြီး၊ ကျေးလက်တွင် အသုံးနည်း၏။ ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်သံသတင်းများကို ယခုသော် ရှိုနာ၊ စင်ဒီဘလီနှင့် အင်္ဂလိပ်လို ထုတ်လွှင့်နေလေပြီ။ ဇင်ဘာဘွေ၌ တရားဝင်ဘာသာစကား ၁၆ မျိုးရှိပြီး၊ ဖွဲ့စည်းပုံအရ ပါလီမန်အက်ဥပဒေက အခြားဘာသာစကားများကို တရားဝင်အသိအမှတ်ပြု ဘာသာစကားများအဖြစ် ဖော်ပြထားလေသည်။
ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ
ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ရာခိုင်နှုန်း ၂၀၊ မိရိုးဖလာကိုးကွယ်မှု ရာခိုင်နှုန်း ၈၀ ရှိသည်။
စက်မှုလုပ်ငန်း
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်က ဇမ်ဘီဇီမြစ်ပေါ်၌ တည်ဆောက်ခဲ့သော ကာရီဘာရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ပေးဆောင်လျက်ရှိသည်။ ၁၉၈၂ ခု စက်တင်ဘာလခန့်က ဇင်ဘာဘွေဒေါ်လာ လေးသန်းခန့် ကုန်ကျဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် အီသိန်းဓာတ်ငွေ့စက်ရုံမှ လောင်စာထုတ်လုပ်သည်။ ဝှမ်ဂေးတွင် အပူဓာတ်အားပေးစက်ရုံလည်း ရှိသည်။
စီးပွားရေး
ဇင်ဘာဘွေ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှာ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ ဓာတ်သတ္တုတူးဖော်ရေးနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်။
စိုက်ပျိုးရေး
အဓိကစားသုံးသီးနှံမှာ ဖူးစားပြောင်းဖြစ်ပြီး၊ အဓိကစီးပွားဖြစ်သီးနှံမှာ ဆေးရွက်ကြီး ဖြစ်သည်။ လယ်ယာထွက်ကုန်ပစ္စည်းတန်ဖိုး၏ ထက်ဝက်ကို ဆေးရွက်ကြီးမှ ရရှိသည်။ ပြည်ပပို့ကုန်တန်ဖိုး၏ ထက်ဝက်မှာလည်း ထိုစီးပွားဖြစ် သီးနှံမှပင် ရရှိသည်။ အခြားလယ်ယာထွက်ကုန်များမှာ ကြံ၊ ကော်ဖီ၊ ဂျုံ၊ နှံစားပြောင်း၊ လူး၊ ဆပ်၊ ပီလောပီနံ၊ စပါး၊ မြေပဲ၊ ပဲပိစပ်၊ လက်ဖက်၊ ဝါဂွမ်းနှင့် ရှောက်အမျိုးမျိုးတို့ ဖြစ်သည်။ ကြံကို ဟစ်ပိုနှင့် ထရိုင်ယံဂယ်ဒေသများတွင် ဧကပေါင်းများစွာ စိုက်ပျိုးသည်။ လက်ဖက်ကို အင်ယန်ဂါနှင့် ချီပင်ဂါဒေသများတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ စိုက်ပျိုးသည်။ ရှောက်အမျိုးမျိုးကို အင်ယန်ဂါနှင့် ဟစ်ပိုဒေသများတွင် စီးပွားဖြစ် စိုက်ပျိုးသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် ပေ ၂,၅၀၀ နှင် ၄,၀၀၀ အကြားရှိ ဒေသများသည် ရှောက်အမျိုးမျိုးစိုက်ပျိုးရန် သင့်လျော်သော ဒေသများဖြစ်ရာ မဲလ်စက်တာနှင့် အင်ယန်ဂါဒေသများတွင် တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးလျက်ရှိသည်။
မွေးမြူရေး
မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းမှ ရရှိသော ပစ္စည်းများသည် ပြည်ပပို့ကုန်တွင် ဆေးရွက်ကြီးနောက် ဒုတိယနေရာလိုက်နေသည်။ မွေးမြူသောတိရစ္ဆာန်များမှာ သိုး၊ နွား၊ ဝက်နှင့် ငါးတို့ဖြစ်ကြသည်။ နှစ်စဉ် နွားနို့ဂါလံ ၁၀ သန်းခန့်၊ ဝက်သား မက်ထရစ်တန်ချိန် ၁၂၅,၀၀၀ နှင့် သိုးသား မက်ထရစ်တန်ချိန် ၉၀၀၀ ထုတ်လုပ်သည်။ ငါးကို ကာရီဘာအိုင်တွင် အကြီးအကျယ်မွေးမြူသည်။
ခရီးသွားလုပ်ငန်း
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တါင် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်လုပ်ငန်းမှ ဇင်ဘာဘွေဒေါ်လာ ၂၃ သန်းခန့် ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၄၅ သန်းမျှ ရရှိခဲ့သည်။
သတ္တုတူးဖော်ရေး
၎င်းသည် အမျိုးပေါင်းများစွာသော တန်ဖိုးမဖြတ်နိုင်သည့် သယံဇာတပစ္စည်းများကြွယ်ဝသော နိုင်ငံတနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ရွှေ၊ ကြေးနီ၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ ခရုမ်း၊ နစ်ကယ်လ်၊ ခဲမဖြူ၊ သံရိုင်း၊ ထုံးကျောက်၊ ဗဟန်းကျောက်၊ မီးစုန်း၊ ကျောက်မီးသွေး၊ လစ်သီယံတို့ တူးဖော်ရရှိ၍ ပြည်တွင်းစက်မှုလုပ်ငန်းတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ တွင်းထွက်ပစ္စည်းကို အမြင့်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဗဲလ်မြက်ခင်းဒေသများ၌ အများဆုံးတူးဖော်ရရှိသည်။
ဝှမ်ဂေးကျောက်မီးသွေးတွင်းမှ မီးသွေးနှင့် မီးသွေးထွက်ပစ္စည်း၊ အမျိုးညံ့သောကျောက်မီးသွေး မြောက်မြားစွာ ထုတ်သည်။ ကျောက်မီးသွေးသုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ နိုင်ငံအနှံ့ရှိသည်။ တွင်းထွက်ပစ္စည်းများသည် ပြည်ပပို့ကုန်တန်ဖိုးစုစုပေါင်း၏ ရာခိုင်နှုန်း ၂၀ ရှိသည်။
ပြည်ပပို့ကုန်
ဆေးရွက်ကြီး၊ ရွှေ၊ ကြေးနီ၊ နစ်ကယ်၊ သံဖြူ၊ သံရိုင်း၊ ခရုမ်းအရိုင်း၊ သံပါသောခရုမ်း၊ ကျောက်ဂွမ်း၊ အထည်အလိပ်၊ ဖိနပ်၊ ပရိဘောဂပစ္စည်းအမျိုးမျိုး၊ အသားနှင့် သားရေထည်ပစ္စည်း၊ ခရီးသွားပစ္စည်း၊ သကြား၊ စက္ကူ၊ ရေဒီယိုနှင့် ရုပ်မြင်သံကြားပစ္စည်း၊ လက်ဝက်ရတနာတို့ကို ပြည်ပသို့ ပို့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်က ပြည်ပပို့ကုန်တန်ဖိုး ကန်ဒေါ်လာသန်း ၁,၁၅၀ ဖိုးရှိသည်။
ငွေကြေး
၁၉၈၁ အရ ကန်တဒေါ်လာသည် ဇင်ဘာဘွေဒေါ်လာ ၀.၇၁ နှင့် ညီမျှသည်၊ ဇင်ဘာဘွေတဒေါ်လာသည် မြန်မာငွေ ၁၂ ကျပ် ၁၀ ပြားနှင့် ညီသည်။
မော်တော်ကားလမ်း
မြို့ကြီးများကိုဆက်သွယ်သောလမ်းမကြီးမှာ ၈,၅၆၈ ကီလိုမီတာရှိပြီး ကျေးလက်ဒေသကို ဆက်သွယ်သောလမ်းငယ်မှာ ၆၉.၃၉၄ ကီလိုမီတာရှိသည်။
မီးရထားလမ်း
မီးရထားလမ်း ကီလိုမီတာ ၃,၂၅၀ ရှိသည်။ နှစ်လမ်းရှိသည့်အနက် တလမ်းမှာ ဇမ်ဘီယာမီးရထားလမ်းနှင့်၊ ကျန်တလမ်းမှာ တောင်အာဖရိကရထားလမ်းနှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
လေကြောင်းလမ်း
တောင်အာဖရိကလေကြောင်းကုမ္ပဏီသည် နိုင်ငံတွင်ပျံသန်းသည့်တခုတည်းသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေကြောင်းကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရေးပါတီများ
ဇင်ဘာဘွေအာဖရိကအမျိုးသားသမဂ္ဂမျိုးချစ်တပ်ဦး(ဇာနူး)(Zimbabwe Africa National Union (ZANU))
အစိုးရ
နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် နိုင်ငံ့အကြီးအကဲနှင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။ သမ္မတကို လွှတ်တော်က ရွေးချယ်သည်။ သက်တမ်း ခြောက်နှစ်ဖြစ်ကာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ဝန်ကြီးချုပ် ဦးဆောင်သည့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့က ကျင့်သုံးသည်။ အောက်လွှတ်တော်၌ အမတ်အရေအတွက် အများဆုံးရရှိသော နိုင်ငံရေးပါတီခေါင်းဆောင်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် သမ္မတက ခန့်အပ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်အကြံပေးချက်ဖြင့် ရွေးထားသော ဝန်ကြီးအဖွဲ့ဝင်များကို သမ္မတက ခန့်သည်။ ဥပဒေကို ပါလီမန်က ပြုသည်။ ၎င်း၌ အထက်လွှတ်တော်၊ အောက်လွှတ်တော် နှစ်ရပ်ပါသည်။ ငါးနှစ်တကြိမ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပသည်။ တရားရုံးချုပ်၌ တရားစီရင်ရေးအာဏာ ရှိပြီးလျှင် အယူခံဌာနနှင့် အထွေထွေဌာနတို့ ပါဝင်သည်။ တရားသူကြီးချုပ်ကို ဝန်ကြီးချုပ် အကြံပြုချက်ဖြင့် သမ္မတက ခန့်သည်။(၁၉၈၃ အရ)
သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်
(၂၀၁၆ အရ) သမ္မတမှာ ယခုလက်ရှိ ရောဘတ်မူဂါဘဲ ဖြစ်လျက်ရှိသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ၂ ဦး(၁)အင်မာဆင် မနန်ဂဂွာ (၂) ဖလီကဇီလာ မဖိုကို
နောက်ခံသမိုင်း
ဗြိတိသျှတို့အာဏာစက်အောက်သို့ ဤဒေသရောက်ရှိလာပုံမှာ တောင်အာဖရိကသန်းကြွယ်သူဌေး ဆီဆီးလ်ရို့ဒ်စ်၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်သည်။ ရို့ဒ်စ်သည် သူပိုင်သတ္တုတွင်းအင်ပိုင်ယာထဲသို့ ကတန်းဂါးရှိ ကြေးနီသတ္တုသိုက်၊ လင်ပိုပိုနှင့် ဇမ်ဘီဇီမြစ်နှစ်သွယ်ကြားရှိ ရွှေရတနာသိုက်ကို သိမ်းလို၍ ၁၈၈၉ မှ ၁၈၉၇ ခုနှစ်များအတွင်း ဗြိတိသျှတောင်အာဖရိကကုမ္ပဏီကို ဖွဲ့စည်းပြီး ဂွတ်ဟုတ်အငူတွင်အခြေချပြီးဖြစ်သော ဗြိတိသျှတို့၏ စစ်အင်အားအကူအညီဖြင့် ၎င်းဒေသများကို သိမ်းပြီး ၂၅ နှစ်ခန့် စိုးမိုးခဲ့သည်။
ငှက်ပျောချောင်းရွာ၊ ကမ်းဒီး
ငှက်ပျောချောင်းရွာ၊ ကမ်းဒီး
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ
ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်
၁၉၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်၌ တောင်ရိုဒီးရှားအုပ်ချုပ်ရေးကို ဗြိတိသျှတောင်အာဖရိကကုမ္ပဏီအုပ်ချုပ်ရေးမှ ဗြိတိသျှကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးလက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးအပ်သည်မှစ၍ တောင်ရိုဒီးရှားကို ဘုရင်ခံတဦး၏ လက်ဝယ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရရှိသော ဗြိတိသျှကိုလိုနီအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၃ ၌ ဗြိတိသျှအစိုးရက မြောက်ရိုဒီးရှား(ယခု ဇမ်ဘီယာ)၊ တောင်ရိုဒီးရှား(ယခု ဇင်ဘာဘွေ)နှင့် ညာဆာလန်(ယခု မာလာဝီ)တို့ကို ပေါင်းစည်းပြီး ရိုဒီးရှား-ညာဆာလန်ပြည်ထောင်စုကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့အစည်းကိုလည်း တောင်ရိုဒီးရှား၏ မျက်နှာဖြူများကသာလျှင် ခြယ်လှယ်သည်။ ၁၉၆၁ ဒီဇင်ဘာ ၆ ၌ အတည်ပြုသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်အရ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို မျက်နှာဖြူတို့ကသာ ဆက်ချုပ်ကိုင်ခွင့်ရသည်။ ထို့နောက် ၁၉၆၃ ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ၌ ရိုဒီးရှား-ညာဆာလန်ပြည်ထောင်စုကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သည်မှစ၍ တောင်ကို ပယ်ပြီး ရိုဒီးရှားဟု ပြောင်းလဲစေသည်။ သို့သော် အမည်သစ်ကို ဗြိတိသျှပါလီမန်က တရားဝင်အတည်မပြု။ ၎င်းနောက် ဗြိတိန်က မြောက်ရိုဒီးရှားနှင့် ညာဆာလန်အား လူမည်းအများစုအုပ်ချုပ်ရေးဖြင့် လွတ်လပ်ရေး ပေးလေသည်။ တောင်ရိုဒီးရှားကိုမူ လူမည်းအများစုအုပ်ချုပ်ရေး ပေးရန်လိုက်လျောခြင်း မရှိ၍ လွတ်လပ်ရေးပေးရန် ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။
တဘက်သတ်လွတ်လပ်ရေးကြေညာခြင်း
ရိုဒီးရှား၌ ၁၉၆၄ ဧပြီ ၁၄ မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသော အီယန်စမစ်သည် ရိုဒီးရှားလွတ်လပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ဗြိတိန်၊ လန်ဒန်သို့ သွားပြီး ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ်များဖြစ်သော ဆာအလက် ဒေါက်ဂလပ်စ် ဟူးမ်နှင့် ထိုနှစ် စက်တင်ဘာ၌၊ ဟာရိုလ် ဝီလ်ဆင်နှင့် ၁၉၆၅ အောက်တိုဘာ၌ ဆွေးနွေးပွဲလုပ်သည်။ တဖန် ရိုဒီးရှားရှိ ဆောလ်စ်ဘာရီမြို့၌ ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ်၊ ဓနသဟာသအတွင်းရေးမှူး၊ နိုင်ငံတော်ရှေ့နေချုပ်တို့ သုံးဦးနှင့်လည်း အောက်တိုဘာလအတွင်း ညှိနှိုင်းခဲ့ပြီး ငါးရက်ခန့်အကြာ နိုဝင်ဘာ ၅ ၌ အရေးပေါ်အခြေအနေ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာ ၁၁ ၌ ရိုဒီးရှားသည် ဗြိတိသျှလက်အောက်မှလွတ်မြောက်ကြောင်း အီယန်စမစ်က တဖက်သတ် လွတ်လပ်ရေးကြေညာသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဗြိတိသျှဘုရင်ခံက အီယန်စမစ်ဦးဆောင်သော လူဖြူအစိုးရအဖွဲ့ကို ထုတ်ပယ်ကြောင်း ကြေညာလေသည်။ ဗြိတိန်ကလည်း တဖက်သက်လွတ်လပ်ရေးကြေညာသော အပြုအမူကို တရားမဝင်ဟု ဆိုကာ အသိအမှတ်မပြုသော်လည်း အီယန်စမစ်အစိုးရသည် ပြည်တွင်းအုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို ဆက်လက်ချုပ်ကိုင်ထားနိုင်သည်။ နိုဝင်ဘာ ၂၀ ၌ ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီက ရိုဒီးရှားအား စီးပွားရေးဖြတ်တောက်ကြရန် တိုက်တွန်းရာ တောင်အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံနှင့် ပေါ်တူဂီတို့မှအပ ကျန်ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများက လိုက်နာသည်။ ဒီဇင်ဘာ ၁၇ ၌ ရေနံတင်ပို့ခြင်း ရပ်ရန် ကောင်စီက ထပ်တိုက်တွန်းသော်လည်း မိုဇမ်းဘစ်နှင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတို့က ရေနံနှင့် ဓာတ်ဆီ တင်ပို့ခဲ့ကြသည်။
ရိုဒီးရှားပြဿနာဖြေရှင်းရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ဗြိတိန်ဝန်ကြီးချုပ် ဝီလ်ဆင်နှင့် ရိုဒီးရှားဝန်ကြီးချုပ် စမစ်တို့သည် ၁၉၆၁ ဒီဇင်ဘာ၌ ဗြိတိသျှပိုင် တိုင်းဝါးရေယာဉ်ပေါ်တွင် ၁၉၆၁ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို အခြေပြုလျက် တရားဝင်လွတ်လပ်ရေးတွင် လိုအပ်သော အဆိုပြုချက်များကို ဆွေးနွေးရေးဆွဲကြသည်။ ၎င်းကို ဗြိတိန်အစိုးရက အတည်ပြုသော်လည်း စမစ်အစိုးရက ပယ်ချခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ၌ ရိုဒီးရှားနှင့် ဗြိတိန်တို့သည် ထိုအရေး၌ ထပ်မံစေ့စပ်သော်လည်း မအောင်မြင်။ ၁၉၆၈ အောက်တိုဘာ ဂျီဘရော်လ်တာရေလက်ကြားတွင် ဗြိတိသျှရေယာဉ် ဖီးယားလက်စ်ပေါ်၌ ထပ်မံဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ပြန်ချေ။ ထို့နောက်ရိုဒီးရှားအစိုးရက တိုင်းရင်းသားလူမည်းငါးဦးကို သေဒဏ်ပေးသည့် ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ ဗြိတိန်ဘုရင်မက လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးရန် မေတ္တာရပ်သည်ကို မလိုက်လျောရာမှ ဗြိတိန်-ရိုဒီရှားဆက်ဆံရေး တင်းမာလာသည်။ ၁၉၆၉ ၌ လူဖြူလူနည်းစုအုပ်ချုပ်ရေးကို အခြေခံသော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို စမစ်အစိုးရက ဆန္ဒခံယူပွဲလုပ်ပြီး အတည်ပြုပေးရန် ရိုဒီးရှားဥပဒေပြုလွှတ်တော်သို့ တင်သွင်းသည်။ ၎င်းတွင် ရိုဒီးရှားကို သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာရန်၊ ဗြိတိန်နှင့် တရားဝင်အဆက်အသွယ်ဖြတ်ရန်တို့ ပါရှိသည်။
ရိုဒီးရှားပြဿနာ အဖြေရှာရေး
၁၉၇၀ ပြည့် မတ် ၂ ၌ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်အရ လူဖြူအစိုးရခေါင်းဆောင် ဝန်ကြီးချုပ် အီယန်စမစ်က ရိုဒီးရှားသမ္မတနိုင်ငံထူထောင်ကြောင်း ကြေညာလိုက်သည်ကို ဗြိတိန်က လုံးဝ အသိအမှတ်မပြုဘဲ ရိုဒီးရှားကို အဆက်အသွယ်ဖြတ်တောက်သည်။ သို့သော် ၁၉၇၁ နိုဝင်ဘာ ၂၄ ၌ ဆက်လက်ဆွေးနွေးရန် သဘောတူသည်။ ၁၉၇၂ ၌ ဗြိတိန်မှ ကော်မရှင်အဖွဲ့တဖွဲ့ ရိုဒီးရှားသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၇၄ နိုဝင်ဘာ၌ ဇမ်ဘီယာရှိ လူဆာကာမြို့၌ ရိုဒီးရှားအစိုးရနှင့် ရိုဒီးရှားအာဖရိကအမျိုးသားကောင်စီခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံ၍ ခြေဥဆိုင်ရာ သဘောတူညီမှုရရှိသည့်အဆင့် ရောက်ခဲ့သော်လည်း ပြည်တွင်း၌ အကြမ်းဖက်မှု ပိုတိုးပွားလာ၍ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး အပိုဒ်ကို ချိုးဖောက်သည့် သဘောသက်ရောက်ပြီး ဆွေးနွေးပွဲသဘောတူညီချက်မှာ ပျက်သွားရသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံဆွေးနွေးပွဲကို ၁၉၇၅ ဩဂုတ်၌ ဗစ်တိုးရီးယားရေတံခွန်အနီး ဆက်လက်လုပ်ရာ ရိုဒီးရှားအာဖရိကအမျိုးသားကောင်စီအတွင်း သဘောထားကွဲလွဲပြန်၍ ပျက်ပြားသွားပြန်သည်။ ၁၉၇၆ ၌ ဂျူရှုဝါအင်ကိုမို ဦးဆောင်သော အာဖရိကအမျိုးသားကောင်စီဝင်များနှင့် ရိုဒီးရှားအစိုးရ သဘောတူညီချက်ရရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်။
ထိုကာလ ရိုဒီးရှားလူဖြူအစိုးရနှင့် လူမည်းမျိုးချစ် နိုင်ငံရေးအုပ်စုများ မကြာခဏ ဆွေးနွေးစေ့စပ်ကြသော်လည်း တိုးပွားလာသော အကြမ်းဖက်မှုကို တားနိုင်မစွမ်း၍ ၁၉၇၈ နှစ်လယ်ရောက်သော် စစ်ဘက်နှင့် အရပ်ဘက်မှ လူပေါင်း ၆၀၀၀ ခန့် သေကြေပျက်စီးလေသည်။ အစိုးရတပ်များသည် ဇမ်ဘီယာနှင့် မိုဇမ်ဘစ်တို့၌ လူမည်းမျိုးချစ်ပြောက်ကျားတပ်များနှင့် တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ မတ်၌ အီယန်စမစ်နှင့် လူမည်းမျိုးချစ်ခေါင်းဆောင် သုံးဦးတို့ ပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးဖြေရှင်းချက်တရပ်ကို လက်မှတ်ထိုးပြီး ၎င်းမှာ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို လူမည်းလူများစုလက်သို့ မလွှဲပြောင်းမီကာလအတွင်း ၎င်းတို့လေးဦးက ခွဲဝေကျင့်သုံးရန် ဖြစ်ပြီး ပြောက်ကျားခေါင်းဆောင်များက လက်မခံ ပယ်ချခဲ့ကြသည်။
ဇင်ဘာဘွေသမ္မတနိုင်ငံ
နိုင်ငံတွင် အရွယ်ရောက်သူတိုင်းမဲပေးခွင့်ရှိသော ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၇၉ ဧပြီ ၂၁ ၌ ပထမဆုံးအကြိမ် ကျင်းပရာ ဘုန်းတော်ကြီးမူဇိုရီဝါ၏ ယူနိုက်တက်အာဖရိကအမျိုးသားကောင်စီက နိုင်၍ လူမည်းကြီးစိုးသော ပါလီမန်ကို ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်၊ မာဂရက်သက်ချာအစိုးရကလည်း ရိုဒီးရှားနှင့် ပုံမှန်ဆက်ဆံနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းသည်။
ထိုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၀ မှ ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ထိ ဗြိတိန်၊ လန်ဒန်ရှိ လန်ကတ်စတာအိမ်တော်၌ ဖွဲ့စည်းပုံဆွေးနွေးရာ လွတ်လပ်သော ဇင်ဘာဘွေသမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်ရေးဆိုင်ရာ ခြေဥ ရေးဆွဲရန်၊ လွတ်လပ်ရေးမရမီကာလ ၎င်းကို ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ခံ တောင်ရိုဒီးရှားအဖြစ် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုရန်နှင့် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပပြီး ပြောက်ကျားစစ်ကို အဆုံးသတ်ရေးအတွက် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရန် စသည်ဖြင့် သဘောတူညီသည်။ လန်ကတ်စတာသဘောတူညီချက်ကို ၁၉၇၉ ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ၌ ရေးထိုးပြီးနောက် နိုင်ငံတွင် မျိုးချစ်ပြောက်ကျားများနှင့် အစိုးရတပ်ဖွဲ့များ အပစ်အခတ်ရပ်စဲခြင်း၊ ၁၉၈၀ ဖေဖော်ဝါရီ၌ ပါလီမန်ရွေးကောက်ရာ ရောဘတ်မူဂါဘဲ ဦးဆောင်သော ဇာနူး မျိုးချစ်တပ်ဦးက အနိုင်ရခြင်းနှင့် မတ် ၃၁ ၌ မစ္စတာမူဂါဘဲက အစိုးရသစ်ဖွဲ့စည်းခြင်းတို့ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။
ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများ
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပထမဆုံးဖွဲ့စည်းသော ဇင်ဘာဘွေအစိုးရအဖွဲ့တွင် မူဂါဘဲ၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီ၊ ဂျိုရှုဝါအင်မိုကို၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီနှင့် လူဖြူအီယန်စမစ်၏ ရီပတ်ဘလစ်ကန်တပ်ဦးပါတီတို့ ပါသည်။ ၎င်းအဖွဲ့၌ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရောဘတ်မူဂါဘီက တာဝန်ယူပြီး၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဂျိုရှုဝါအင်မိုကိုက ဆောင်ရွက်သည်။ မူဂါဘဲသည် အစိုးရအဖွဲ့၌ ဝန်ကြီး ၂၃ ဦးရှိသည့်အနက် လူဖြူကို နှစ်နေရာ၊ ဂျိုရှုဝါအင်မိုကို၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးကို လေးနေရာပေးခဲ့သည်။
ယင်းနောက် စီးပွားရေးကဏ္ဍ၌ လယ်ယာမြေ၊ ဘဏ်၊ အမြတ်ခွန်လုပ်ငန်းတို့ကိုလည်းကောင်း၊ လူမှုရေးကဏ္ဍ၌ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်းကောင်း ပြုပြင်သည်။ နိုင်ငံရေးကဏ္ဍ၌ ဆီဆီးလ်ရို့ဒ်စ်ရုပ်တုကို ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးအပြင်ဘက်မှ ဖယ်ပစ်ခြင်း၊ ဂျိမ်းတင်ရိပ်သာလမ်းကို ဆမိုရာမာရှဲလ်ရိပ်သာလမ်းဟူ၍၊ မြို့တော်ဆောလ်ဘာရီကို ဟာရာရေး(ဟာရဲ)ဟူ၍ တွင်စေခြင်း၊ ဗြိတိသျှတောင်အာဖရိကပုလိပ်တပ်ဖွဲ့ကို ဇင်ဘာဘွေသမ္မတနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့ဟူ၍ ပြောင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ပြန်ကြားရေးကဏ္ဍ၌ သတင်းနှင့် စာနယ်ဇင်း၊ အသံလွှင့်ရုံစသည်တို့တွင် ကိုလိုနီခေတ်အမည်များကို အာဖရိကအမျိုးသားအမည်များဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။
အစိုးရအဖွဲ့အပြောင်းလဲ
၁၉၈၁ ဇန်နဝါရီ ၁၀ ၌ မူဂါဘဲသည် အစိုးရအဖွဲ့ကို ပထမဆုံးအကြိမ် ပြောင်းလဲရာ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအင်ကိုမိုကို ပြည်သူ့လုပ်ငန်းဝန်ကြီးအဖြစ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတွဲဖက်ဝန်ကြီးဝစ်နက်စ်မန်ဝန်ဒါကို နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းခန့်သည်။ လူဖြူဝန်ကြီး ၂ နေရာကို မူလအတိုင်း ထားခဲ့သည်။ တဖန် အင်ကိုမို၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီဒုဥက္ကဋ္ဌ ဂျိုစီယာချီနာမာနိုကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်သည်။ မိမိ၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဂ္ဂါတီကီရီကို လူအင်အားစီမံဝန်ကြီးရာထူးမှ ထုတ်ပယ်သည်။
လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော ဝန်ကြီးဌာနများကို မျိုးချစ်ပါတီနှစ်ခုက ခွဲဝေတာဝန်ယူမည်ဟူသော သဘောတူညီချက်ကို မူဂါဘဲ ချိုးဖောက်ခြင်းကြောင့် အပြောင်းအလဲကို လက်မခံနိုင်ဟု အင်ကိုမိုက ကြေညာသည်။ ထိုအခါ မူဂါဘဲက အင်ကိုမိုကို ဌာနလက်ကိုင်မရှိဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းခန့်လိုက်လေသည်။
အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့်ဆက်ဆံရေး
အိမ်နီးချင်းလူမည်းနိုင်ငံများနှင့် ချစ်ကြည်စွာ ဆက်ဆံခဲ့သည်။ ဇမ်ဘီယာနှင့် နှစ်နိုင်ငံပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကော်မရှင် ဖွဲ့ပြီး၊ မိုဇမ်ဘစ်နှင့် လုံခြုံရေးသဘောတူညီချက်စာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သော်လည်း လူဖြူအနည်းစုအုပ်စိုးသော တောင်အာဖရိကနှင့်မူ လူမည်းအစိုးရ အာဏာရလာချိန်မှစ၍ ဆက်ဆံရေး ပျက်ပြားလာသည်။ တောင်အာဖရိကလူဖြူအစိုးရက ကျင့်သုံးသော အသားအရောင်ခွဲခြားရေးဝါဒကို မူဂါဘဲက ဆန့်ကျင်သည်။ ၁၉၈၀ စက်တင်ဘာလက ဇင်ဘာဘွေပြည်ပြေး ၅၀၀၀ ခန့်ကို မိမိအစိုးရအား ဖြုတ်ချရန် လေ့ကျင့်ပေးနေသည်ဟု ဆိုကာ တောင်အာဖရိကနှင့် သံအဆက်အသွယ် ဖြတ်လေသည်။ နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးမှာမူ ပုံမှန်အတိုင်း ထားရှိခဲ့သည်။
ပြည်ပနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး
အစိုးရသည် ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံများနှင့်လည်း၊ အနောက်အုပ်စု နိုင်ငံများနှင့်လည်း ရင်းနှီးစွာ ဆက်ဆံသွားမည်၊ ဘက်မလိုက်မူဝါဒကို ကျင့်သုံးကာ အင်အားကြီးနိုင်ငံများ၏ နောက်လိုက်ဘဝ အရောက်ခံမည်မဟုတ်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
မူဂါဘဲသည် ၁၉၈၁ မေအတွင်းက တရုတ်၊ ဂျပန်၊ အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်သို့ ချစ်ကြည်ရေးသွားရောက်ပြီး၊ တရုတ်ဝန်ကြီးချုပ် ကျောက်ကျိယန်သည် ၁၉၈၂ ဒီဇင်ဘာ၌ ဇင်ဘာဘွေသို့ လာရောက်လည်ပတ်သည်။
မမ်မိုရီ ကတ်ဒ်
မမ်မိုရီကဒ် (Memory Card) သည် အီလက်ထရောနစ် မှတ်ဉာဏ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဒစ်ဂျစ်တယ်ကင်မရာများ၊ မိုဘိုင်းကွန်ပြူတာများ၊ မိုဘိုင်းဖုန်းများ၊ အိပ်ဆောင် သီချင်းပလေယာများ၊ ဗီဒီယို ဂိမ်းခလုတ်များ နှင့်တခြားသော အီလက်ထရောနစ် ပစ္စည်းများတွင် အသုံးပြုကြသည်။ မမ်မိုရီကဒ် များသည် သိမ်းဆည်းနိုင်သော စွမ်းအင် မြင့်မားကြပြီး ပါဝါ မလိုအပ်ပေ။
ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ
နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်း
ဇင်ဘာဘွေ၌ လူမည်းဦးရေ၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့် ရှိသော ရှိုနာလူမျိုးစု၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိသည့် ဝန်ကြီးချုပ်မူဂါဘဲ၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးပါတီနှင့် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသော အင်ဒီဘီလီလူမျိုးစု၏ ထောက်ခံမှုကို ရရှိသော အင်ကိုမို၏ မျိုးချစ်တပ်ဦးတို့အကြား သံသယ တိုးပွားနေပြီး ၎င်းနိုင်ငံရေးပါတီ နှစ်ခုတို့ကို အခြေခံ၍ ဖွဲ့ထားသော ဇန်လာနှင့် ဇီပရာတပ်ဖွဲ့များအကြား ပဋိပက္ခများ၊ သေဆုံးမှုများ၊ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
၁၉၈၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ၌ ဝန်ကြီးချုပ်မူဂါဘဲက ဂျိုရှိုဝါအင်ကိုမိုနှင့်တကွ ဝန်ကြီးချီနာမာနိုနှင့် သယံဇာတပစ္စည်းဝန်ကြီးဂျိုးဇက်မာစီကာတို့ကို အစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ပစ်သည်။ ထုတ်ပယ်ရခြင်းမှာ တောင်အာဖရိကအကူအညီဖြင့် အာဏာသိမ်းရန် ကြံနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု မူဂါဘဲက ဆိုသည်။ ယင်းကို အင်ကိုမိုက ငြင်းဆိုပြီး မူဂါဘဲသည် တပါတီစနစ်ကို ကျင့်သုံးလိုသောကြောင့် မိမိကို အစိုးရအဖွဲ့မှ ထုတ်ပယ်ရန် အကြောင်းရှာခြင်းသာဟု ပြန်လည်ပြောဆိုသည်။
ဇင်ဘာဘွေလွတ်မြောက်ရေးအတွက် အနှစ် ၂၀ နီးပါးမျှ ပူးပေါင်းတိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသော အင်ကိုမိုနှင့် မူဂါဘဲသည် ၁၉၈၀ လွတ်လပ်ရေးရရှိချိန်မှစ၍ သဘောထားကွဲလွဲ အလှမ်းကွာခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ မတ်၌မူ တင်းမာနေသော ဆက်ဆံရေး ပေါက်ကွဲသွားပြီး အင်ကိုမိုသည် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ ဘော့ဆွာနာမှတဆင့် လန်ဒန်သို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံသည်။ ထွက်ပြေးလာရခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အင်ကိုမိုက မိမိအသက်အန္တရာယ်ရှိသောကြောင့်ဟု ပြောကြားသည်။
ကိုးကား
နိုင်ငံတကာရေးရာသတင်းစဉ် (၅/၈၃)
သပြေသာရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
သပြေသာရွာ (Thapyaythar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ရွှေညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၁၁၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်တောရွာ၊ ဝါးနက်တော
သရက်တောရွာ၊ ဝါးနက်တော
အိုဇုန်းလွှာ
အိုဇုန်းလွှာ (Ozone layer) သည် ကမ္ဘာ့လေထု အတွင်းတွင် ရှိသော အလွှာတစ်လွှာဖြစ်ပြီး ထိုအလွှာထဲတွင် အိုဇုန်း ဓာတ်ငွေ့ စုစည်းမှု အများအပြား ပါဝင်သည်။ အိုဇုန်းလွှာသည် နေ မှလာပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိတို့ကို ပျက်စီးစေနိုင်သော ခရမ်းလွန် ရောင်ခြည် များ၏ ၉၇ ရာခိုင်နှုန်း မှ ၉၉ ရာခိုင်နှုန်း အထိကို စုပ်ယူ ပေးလေ့ ရှိသည်။ ၎င်းသည် စထရာတိုစဖီးယား အလွှာ၏ အောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်မှ ၁၉ မိုင် မှ ၂၅ မိုင် ( ၃၀ ကီလိုမီတာ မှ ၄၀ ကီလိုမီတာ) ခန့် အကွာတွင် ရှိပြီး အထူမှာမူ ရာသီဥတုနှင့် ပထဝီ အနေအထားပေါ်တွင် မူတည်၍ ပြောင်းလဲမှု ရှိသည်။ အိုဇုန်းလွှာကို ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ် ရူပဗေဒပညာရှင် ချားလ်စ် ဖာဘရီ နှင့် အွန်နရီ ဘွီဆန် တို့မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၎င်း၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို ဗြိတိသျှ လေထုပညာရှင် ဂျီ အမ် ဘီ ဒေါ့ဘ်ဆန်က အသေးစိတ် လေ့လာခဲ့သည်။ ဒေါ့ဘ်ဆန် သည် စပက်ထရို ဖိုတိုမီတာ သို့ ဒေါ့ဘ်ဆန်မီတာ ဟု ခေါ်သော အိုဇုန်းလွှာကို မြေကြီးပေါ်မှ တိုင်းတာသည့် ကိရိယာကို တီထွင် ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၁၉၂၈ မှ ၁၉၅၈ အတွင်းတွင် ဒေါ့ဘ်ဆန်သည် ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးတွင် အိုဇုန်း စောင့်ကြည့်သည့် စတေရှင်များကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အင်ဒုံးဇွပ်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်ဒုံးဇွပ်ရွာ(Indonzwut)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဒုံးယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၀၀ ဖြစ်သည်။
အိုဇုန်းလွှာ
ကျွန်တော်တို့နေထိုင်ရာ ကမ္ဘာမြေကြီးကို လေထုက ဝန်းရံထားသည်။ အဆိုပါလေထုသည် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ ဆွဲအားကြောင့် ကမ္ဘာနှင့်အတူ လိုက်ပါလည်ပတ်နေပါသည်။ ကမ္ဘာ့လေထုကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာကြည့်မည်ဆိုပါက အလွှာလေးလွှာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်ကို တွေ့မြင်ရမည်ဖြစ်သည်။ လေထုအလွှာ လေးလွှာမှာ-
အင်ဒုံးဇွပ်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုဇုန်းလွှာ
(၁) ထရိုပို စဖီးယားအလွှာ
လေထု၏အောက်ဘက်အကျဆုံးဖြစ်ပြီး လူသားတို့နှင့် ထိတွေ့နေသော အလွှာဖြစ်သည်။ အမြင့် ၁၀-ကီလိုမီတာအထိ မြင့်ပါသည်။
(၂) စထရာတို စဖီးယားအလွှာ
ထရိုပိုစဖီးယားအလွှာ၏ အထက်တွင် တည်ရှိသည်။ အမြင့် ၁၀-ကီလိုမီတာမှ ၅၀-ကီလိုမီတာအထိ ရှိသည်။ ၎င်းအလွှာ၏ အပေါ်ဘက်ဆုံးကို အိုဇုန်းလွှာဟု ခေါ်ပါသည်။
(၃) မီဆို စဖီးယားအလွှာ
လေထု၏ တတိယအလွှာဖြစ်သည်။ အမြင့် ၅၀-ကီလိုမီတာမှ ၉၀-ကီလိုမီတာအတွင်း တည်ရှိသည်။ လေထုအလွှာ လေးလွှာအနက် အပူချိန်အနည်းဆုံး (အအေးဆုံး) အလွှာဖြစ်သည်။ ၎င်းအလွှာတွင် လေထုသည် သုညအောက် ၈၀-ဒီဂရီအထိ အေးပါသည်။
(၄) သာမို စဖီးယားအလွှာ
လေထု၏ အပေါ်ဆုံးအလွှာ ဖြစ်သည်။ အမြင့် ကီလိုမီတာ ၉၀-မှ ၁၂၀-အတွင်း တည်ရှိသည်။ ၎င်းအလွှာတွင် လေထုသိပ်သည်းမှု အလွန်နည်းပါးပါသည်။ အထက်တွင်ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း အိုဇုန်းလွှာသည် စထရာတို စဖီးယားအလွှာ၏ အပေါ်ဆုံးအပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ကမ္ဘာမြေအထက် ၁၉-မှ ၄၈-ကီလိုမီတာအတွင်း တည်ရှိပြီး ကမ္ဘာ့လေထုကဲ့သို့ပင် ကမ္ဘာမြေလှည့်ပတ်ရာ လမ်းကြောင်းတွင် အတူလိုက်ပါနေသော အလွှာတခုဖြစ်သည်။ စင်စစ် အိုဇုန်းဆိုသော ဓာတ်ငွေ့သည် အောက်စီဂျင်အက်တမ် ၃-လုံး ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ (O3), ကျွန်ုပ်တို့အသက်ရှင်သော အောက်စီဂျင်ဓာတ်ငွေ့မှာမူ အောက်စီဂျင်အက်တမ် ၂-လုံးပေါင်းစပ် ထားခြင်းဖြစ်သည်။ (O2) သို့ပါ၍ ရိုးရိုးအောက်စီဂျင် မော်လီကျူး သုံးခု (3O2) ပြိုကွဲပါက အိုဇုန်းမော်လီကျူးနှစ်ခု (2O3) ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ဤသို့ အောက်စီဂျင်မှ အိုဇုန်းသို့ ပြောင်းလဲရန်အတွက် စထရာတို စဖီးယားအလွှာမှ အပူချိန်က ကူညီသလို လေထုတွင်ပါဝင်သော နိုက်ထရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့များကလည်း ဓာတ်ကူပေးပါသည်။ အိုဇုန်းလွှာ တည်ရှိနေခြင်းသည် လူနှင့်သတ္တဝါတို့အတွက် ကောင်းကျိုးများစွာကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ အိုဇုန်းလွှာသည် နေမှလာသော ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များကို စုပ်ယူထားသည်။ ထိုအခါ ကမ္ဘာပေါ်သို့ ကျရောက်လာသော နေရောင်ခြည်တို့တွင် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်များ ပါမလာတော့ပါ။
အကယ်၍ ထိုရောင်ခြည်များသာ ပါလာမည်ဆိုပါက လူ့အသားကိုထိလိုက်လျှင် မီးလောင်သလို အဖုများ ထွက်လာနိုင်သည်။ အနည်းငယ်သင့်ရုံမျှဖြင့် အရေပြားကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ပါသော နေရောင်ကြောင့် မျက်စိတွင် တိမ်စွဲတတ်သည်။ ဗီတာမင်များ၊ ဆိုးဆေးများ၊ သတ္ထုများ၊ အဆီများသည် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်သင့်ပါက နေမှ အပူများကို စုပ်ယူပြီး သိပ္ပံရုပ်ရှင်များတွင် တွေ့မြင်ရသလို အရောင်များ တဖျတ်ဖျတ် လက်လာပါလိမ့်မည်။ ၎င်းပစ္စည်းများမှာ ပူလွန်းလှသည့်အတွက် စား၍လည်း မရတော့ပါ။ ထို့ပြင် သတ္တဝါတို့၏ အရေပြားသည် ရောင်ခြည်သင့်မှုကြောင့် ဓာတ်ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်ကာ ရောဂါအသစ်အဆန်းများလည်း ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဤသည်တို့ကို မဖြစ်အောင် အိုဇုန်းလွှာက ကာကွယ်ပေးထားရသည်။
၁၉၇၀-ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်တွင် သိပ္ပံပညာရှင်များသည် အိုဇုန်းလွှာကို အန္တရာယ်ပြုနေသည့် ဓာတ်ငွေ့တခုကို တွေ့ရှိလာရသည်။ ၎င်းကို ကလိုရိုဖလိုရိုကာဗွန် (အတိုကောက်အားဖြင့် CFC) ဟုခေါ်ပါသည်။ အဆိုပါ စီအက်ဖ်စီ ဓာတ်ငွေ့သည် ကျွန်ုပ်တို့ အသုံးပြုနေသော ရေခဲသေတ္တာများ၊ ရေမွှေးဘူး၊ ခြင်ဆေးဘူး စသော စပရေးဘူးများ၊ တီဗွီ၊ ကွန်ပျူတာများမှ ထွက်ရှိနေပါသည်။ ၎င်းစီအက်ဖ်စီ မော်လီကျူးတခုသည် အိုဇုန်းမော်လီကျူးပေါင်း တသိန်းခန့်ကို အသာအယာ ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်သည်။ စီအက်ဖ်စီ ဓာတ်ငွေ့ကဲ့သို့ပင် အိုဇုန်းလွှာကို အန္တရာယ်ပေးတတ်သည့် ဓာတ်ငွေ့နှစ်ခု ကျန်ပါသေးသည်။ တခုမှာ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများမှထွက်သော မီးခိုးခေါ် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ဖြစ်ပြီး လူတို့နေ့စဉ်ထုတ်လုပ်နေသာ ဓာတ်ငွေ့ပင်ဖြစ်သည်။ အခြားတခုမှာ ပိုးသတ်ဆေးနှင့် ဓာတ်မြေဩဇာများတွင် ပါဝင်သော နိုက်ထရိုဂျင်ဒြပ်ပေါင်းများ ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ဒြပ်ငွေ့များကြောင့် အိုဇုန်းလွှာသည် တဖြည်းဖြည်း ပါးလွှာလာခဲ့ရာ ၁၉၈၀-ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အန္တာတိကတိုက်ပေါ်ရှိ အိုဇုန်းလွှာတွင် အပေါက်ဖြစ်နေကြောင်း ထိတ်လန့်စဖွယ် တွေ့ရှိလာရသည်။ အစပထမတွင် အိုဇုန်းလွှာပေါက်မှုသည် စိုးရိမ်စရာဟု ကမ္ဘာ့ခေါင်းဆောင်များက မထင်မှတ် မယူဆခဲ့ကြပါ။ နောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာ့အခြားတဖက်ဖြစ်သော အာတိတ်စက်ဝိုင်းတွင်ပါ အိုဇုန်းလွှာပေါက်လာကြောင်း တွေ့ရှိလာကြသည်။ အဆိုပါ အာတိတ်နှင့် အန္တာတိကဒေသများမှာ ရေခဲဖုံးသောဒေသများ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အပေါ်ရှိ အိုဇုန်းလွှာပေါက်ခြင်းကြောင့် အလွန်ပြင်းသော နေရောင်ခြည်များသည် ရေခဲများပေါ်သို့ တိုက်ရိုက်ကျရောက်လာသည်။ ထိုအခါ ဧရာမ ရေခဲတုံးကြီးများ၊ ရေခြဲပင်များသည် ပင်လယ်များအတွင်း အရည်ပျော်လာပြီး ပင်လယ်ရေထု မြင့်တက်လာသည်။ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများတွင် ရေကြီးခြင်း၊ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲခြင်း၊ မုန်တိုင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းတို့ ပေါ်ပေါက်လာရသည်။