cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
စင်းဖုတ်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
စင်းဖုတ်ရွာ(Hsinhpoke)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ စင်းဖုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းဖုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၂ ဦး၊ မ ၁၆၃၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၅၄၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကုက္ကိုစုရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကုက္ကိုစုရွာ (Kokekosu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကိုးရှင်းကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၂၁ ဖြစ်သည်။
ကျွန်းပေါ်ရွာ၊ ပိုက်တော်
ကျွန်းပေါ်ရွာ၊ ပိုက်တော်
ကုက္ကိုစုရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စင်းဖုတ်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲပျော်အထက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
သဲပျော်(အထက်)ရွာ(Theapyaw(Upper))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ အဒိုးသဲပျော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၆၁ ဖြစ်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပြင်ပျဉ်းမချောင်းရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
အပြင်ပျဉ်းမချောင်းရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
ဆတ္တားရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ဆတ္တားရွာ(Sakta)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ဆတ္တားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆတ္တားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၅ ဦး၊ မ ၆၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာကြီးကုန်းရွာ၊ သာဒူးချောင်း
တာကြီးကုန်းရွာ၊ သာဒူးချောင်း
ရွှေကြူရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ရွှေကြူရွာ (Shwekyu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ တောင်ကွင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၇၉ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ပင်စွန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ပေါက်ပင်စွန်းရွာ (Paukpinsun)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဂေါင်း (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဂေါင်း (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၇ ဦး၊ မ ၉၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆား
ဆား သည်လူသားတို့အတွက် လိုအပ်သော သတ္ထုဓာတ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး သတ္တဝါတို့၏ ရှင်သန်မှုအတွက် အရေးကြီးပြီး အပင်တို့အတွက်မူ အဆိပ်ဖြစ်စေသော ဆိုဒီယမ်ကလိုရိုဒ်ဓာတ်ဖြင့် အဓိကအားဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဆားငန်အရသာသည် အခြေခံအရသာတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဆားသည် အစားအစာတို့၏ အရသာတွင် ထင်ရှားသော ဓာတ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထို့ပြင်ဆားသည် အစားအသောက်များကြာရှည်ခံရန်အတွက် အရေးပါသောပစ္စည်းတစ်မျိုးလည်း ဖြစ်သည်။
လူတို့စားသုံးရန်အတွက် ဆားကို ပုံစံအမျိုးမျိုးဖြင့် ထုတ်လုပ်ကြသည်။ ဆားကြမ်း (ဥပမာ - ပင်လယ်ဆား)၊ ဆားနု (ဥပမာ - စားပွဲတင်ဆား) နှင့် အိုင်အိုဒင်းဆားတို့ဖြစ်သည်။ ဆားသည် ကြည်လင်နေသော အစိုင်အခဲဖြစ်ပြီး အဖြူရောင်၊ ပန်းနုရောင် နှင့် မီးခိုးနုရောင်တို့ ရှိတတ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ပင်လယ်ရေ သို့မဟုတ် ကျောက်စိုင်များတွင် တင်ကျန်နေခြင်းမှ ရရှိသည်။ စားသုံးနိုင်သော ကျောက်ဆားများမှာ သတ္တုဓာတ်ပါဝင်မှုကြောင့် မီးခိုးရောင်အနည်းငယ်သန်းသည်။
ဆားတွင် အဓိကပါဝင်သည့် ဓာတ် ၂မျိုးဖြစ်သည့် ကလိုရိုဒ်နှင့် ဆိုဒီယမ် အိုင်းယွန်းများမှာ လူအပါအဝင် သက်ရှိသတ္တဝါတို့ ၏ ဆက်လက်အသက်ရှင် ရပ်တည်ရေးအတွက် လိုအပ်သည်။ ဆားသည် ခန္ဒာကိုယ်အတွင်း ရေတို့လည်ပတ်ရန် (fluid balance) ပြုမူရာတွင် ပါဝင်သည်။ ဆားဓာတ်ကို တောင့်တခြင်းသည် သတ္တုဓာတ်လုံလောက်စွာ မရရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည့်အပြင် ဆိုဒီယမ်ကလိုရိုဒ် မလုံလောက်ခြင်းကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် ဆားဓာတ်ကို အလွန်အကျွံစားသုံးပါက သွေးတိုးခြင်းအပါအဝင် ကျန်းမာရေးပြဿနာများဖြစ်ပေါ်ရန် အန္တရာယ်ရှိသည်။
အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ
အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး ကောင်စီ (အတိုကောက်: ကာလုံ)(National Defence and Security Council အတိုကောက် NDSC) သည် အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးပါဝင်သည့် အမျိုးသားအဆင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ၏ လုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအတွက် တာဝန်ရှိအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ကောင်စီကို ၂၀၁၁ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးအနက် ၅ ဦးကို တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်က ခန့်အပ်သည်။ တပ်မတော်သည် အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီကို အစီရင်ခံရသည်။ ကောင်စီကို မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈) ပုဒ်မ ၂၀၁ အရ ဖွဲ့စည်းခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆား
ကျွန်ုပ်တို့နေ့စဉ် သုံးစွဲလျက်ရှိသော ဟင်းခတ်ဆားကို သိပ္ပံဝေါဟာရအလိုအားဖြင့် ဆိုဒီယမ် ကလိုရိုဒ် (Sodium Chloride) ဟု ခေါ်၏။ ဆိုဒီယမ်ကလိုရိုဒ်၏ ဓာတုသင်္ကေတမှာ NaCl ဖြစ်သည်။ ဆားကို ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရ၏။ ပင်လယ်ရေ တွင် ဆားပါရှိမှန်းလူတိုင်သိ၏။ ထိုသို့ပါရှိရခြင်းမှာ မိုးရေ သည် မြေတွင်ရှိသော ဆားကိုပျော်ဝင်စေပြီးလျှင် ပင်လယ်ထဲသို့ ဆောင်ယူသွားသောကြောင့်ဖြစ်၏။ ပင်လယ်မှရေသည် နေ၏ အပူကြောင့် အငွေ့ပျံတက်သွားပြီးလျှင် မိုးရေအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ တစ်ဖန်မိုးရေသည်မြေသို့‌ရောက်ရှိ ၍ မြေမှဆားကို ထပ်မံယူဆောင်သွားပြန်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်နေ သည်မှာ နှစ်ပေါင်းသန်းပေါင်းများစွာရှိပြီးဖြစ်သောကြောင့် ယခုအခါ ပင်လယ်ရေတစ်ဂါလံတွင် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ဆား ၄ အောင်စခန့် ပါရှိနေ။ အပူပိုင်းဒေသပင်လယ်တွင် အခြားအရပ် ဒေသရှိ ပင်လယ်များထက် ရေငွေ့အလွန်များစွာ ပျံတက်လျက် ရှိသဖြင့် ဆားပိုမိုပါရှိလေသည်။ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာတွင် ပျော်ဝင် ပါရှိသည့် ဆားကို ဖြန့်လိုက်လျှင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကဲ့သို့ ကျယ်ပြောသော မြေနေရာကွက်ကြီးပေါ်တွင် တစ်မိုင်ခန့် ထူထက်လာနိုင်ပေသည်။ ယူးတားပြည်နယ်ရှိ ရေငန်အိုင်ကြီးနှင့် ဒက်ဆီးပင်လယ်(ပင်လယ်သေ) တို့တွင် ဆားအများပါရှိ၏။ ထိုအိုင်ကြီးနှင့် ပင်လယ်တို့သည် သမုဒ္ဒရာနှင့် ဆက်စပ်လျက်မတည်ရှိသောကြောင့် ဆား၏ အတိုင်းအဆမှာ အလွန်များ လေသည်။ ပျော်ဝင်ပါရှိသည့်ဆား၏အတိုင်းအဆမှာ အလွန်များသောကြောင့် ထိုရေငန်အိုင် နှင့် ပင်လယ်ထဲတွင် လူ၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို နစ်မြုပ်အောင်ပြု လုပ်သော်လည်း မနစ်မြုပ်နိုင်ချေ။ အထူးသဖြင့် ဒက်ဆီး ပင်လယ်(ပင်လယ်သေ) တွင် ဆားများလွန်းသဖြင့် ရေထဲတွင် ငါးများမနေနိုင် ကြချေ။ ကမ်းခြေအနီးတွင်လည်း အပင်များ မပေါက်နိုင်ပေ။ ထိုပင်လယ်ရှိရေသည် သမုဒ္ဒရာရေထက် ရှစ်ဆမျှ အလေးချိန်စီး သည်။
ပင်လယ်နှင့် ဆားငန်အိုင်တို့အပြင် မြေအောက်တွင် ရှိသောရေ၌လည်း ဆားပါရှိတတ်သည်။ ဤဆားရေ အစုမှာ ဆားလွှာမှရေများ ယိုစိမ့်ထွက်လာသောကြောင့် ဖြစ်လာဟန် တူသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ပင်လယ်လက်ကြား တစ်ခုသည် ပင်လယ်နှင့် အဆက်ပြတ်၍ ခန်းခြောက်သွားတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံဆားအိုင်များသည် တစ်ဖြည်းဖြည်းခန်းခြောက်၍ ဆားလွှာများ အနည်ထိုင်၍ ကျန်ရစ်တတ်သည်။ ဤကဲ့သို့ ရှေးနှစ်ပေါင်း သန်းပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပျက်ခဲ့၍ ကာလကြာမြင့် သောအခါ အထက်မှ မြေနှင့်ရွံ့များ တစ်ဖြည်းဖြည်းပို့လာသဖြင့် မြေအောက်တွင် ဆားလွှာများနစ်မြုပ်လျက်ရှိနေတော့သည်။ ထိုသို့ ခန်းခြောက်၍ ဆားလွှာ ဖြစ်သွားသော ဆားမျိုးကို သိန္ဓောဆားဟု ခေါ်လေ့ရှိ၏။ နယူယောက်မြို့၊ မစ်ရှီဂန်ပြည်နယ်၊ လူဝီးဇီယန္နား ပြည်နယ်၊ ပိုလန်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိကြရသော သိန္ဓောဆားများမှာ ဤနည်းဖြင့်ဖြစ်ခဲ့ကြဟန်တူသည်။ ကမ္ဘာ ပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ဆားတွင်းများကို ပိုလန်နိုင်ငံတွင်တွေ့ရ၏။ ထိုနိုင်ငံရှိ ဆားလွှာတစ်ခုသည် မိုင် ၅ဝဝ ခန့်ရှည်၍၊ မိုင် ၂ဝ ခန့်ကျယ်ပြီးလျှင်၊ ပေ ၁၂ဝဝ ခန့်ထူသည်။ အထူးသဖြင့် ဗျေလိကခေါ်အရပ်တွင် ၁၃ ရာစုကတည်းကပင် ဆားကိုတူး ဖော်ယူခဲ့သည်၊ ထိုအရပ်တွင် ဆားလုပ်ငန်းအတွက် တည် ဆောက်ထားသော အလွန်ထူးဆန်း၍လှပသည့် မြေအောက်မြို့ ကြီးတစ်မြို့ရှိ၏။ မြို့အတွင်း၌ရှိသော မီးရထားဘူတာရုံ၊ လူနေ အိမ်၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းအစရှိသည့် အဆောက်အအုံအားလုံးကို သိန္ဓောဆားဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ ထိုမြို့ရှိလူအချို့တို့မှာ မွေးဖွားသည့်အချိန်မှ သေသည်အထိ မြေပြင်ပေါ်သို့ တခေါက် တစ်ခါမျှပင် မရောက်ဘူးကြချေ။
အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ
အဖွဲ့ဝင်များ
အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေး ကောင်စီကို အောက်ပါအဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဆား
ဆားလွှာရှိသော အရပ်ဒေသများတွင် ဆားကိုမြေအောက်မှ ကျောက်မီးသွေးတူးသကဲ့သို့ တူးဖော်ယူကြရသည်။ အခြားအရပ် ဒေသများတွင် ဆားကိုပင်လယ်ရေမှ ထုတ်ယူကြသည်။ အပူ ပိုင်းဒေသများပ ဆားငန်ရေမှ ဆားထုတ်ယူပုံနည်း တစ်နည်းမှာ နေဖြင့် ရေကို အခြောက်ခံယူသည့်နည်းပင်ဖြစ်၏။ အီဂျစ်နိုင်ငံ အယ်လက်ဇန္ဒြီးယားမြို့တွင် ခြောက်သွေ့လျက်ရှိသော မားယု အိုင်မှ ဆားကို ဤနည်းဖြင့်ထုတ်ယူသည်။ ဆားထုတ်ယူရာ၌ ပထမဆုံး အိုင်ထဲတွင် တိုင်များကို အနှံ့အပြားစိုက်ရသည်။ ထို့နောက် ရေသွင်းပေးရသည်။ ရေသည် အိုင်ထဲ၌တင်လျက် ရှိသော ဆားကို ပျော်ဝင်စေ၍ ဆားရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ သွားစေသည်။ ထိုပျော်ဝင်ရည်သည် နေပူကြောင့်ခန်းခြောက် သွားသောအခါ ဆားသည် တိုင်များပတ်လည်၌ ခဲ၍ကျန်ရစ် သည်။ ထိုဆားကို ပေါက်ချွန်းဖြင့် ပေါက်ယူကြရသည်။ ဤ နည်းအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် မားယုအိုင် တစ်ခုတည်းမှ ဆား တန်ချိန် ၁ဝဝဝဝဝ ခန့်ကို ထုတ်ယူနိုင်သည်။ အခြားတိုင်း ပြည်တို့၌မူ ဆားရည်ကို မီးဖြင့်ချက်၍ ထုတ်ယူကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆားထုတ်ယူသောနည်းမှာ ပထမ၌ ဆား ရည်ကို အသင့်အတင့် ခန်းခြောက်သွားသည်အထိ မြေတွင်းများ တွင်နေလှန်း၍၊ ထိုဆားရည်ကိုတစ်ဖန် မီးဖြင့်ချက်ယူကြသည်။ အချို့သော အရပ်ဒေသ များတွင်မူကား၊ ဆားရေတွင် နစ်မြုပ် လျက်ရှိသော သစ်ဆွေးတုံးများကို ဆယ်တင်၍ အခြောက်ခံထား ပြီးလျှင် မီးတိုက်ပေးသည်။ ကျန်ရစ်သောပြာကို ဆားပြာဟုခေါ် ၍၊ ထိုပြာတွင် ဆားအမြောက်အမြား ပါရှိလေသည်။ ဆားပြာ ကို တစ်ဖန် ပင်လယ်ရေတွင်ဖျော်၍ ထိုရေငန်ကို မီးဖြင့်ချက်ယူ ကြလေသည်။ ဆားကို အဓိကတင်ပို့ရောင်းချသော တိုင်းပြည် များသည်ကား အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အီတလီ၊ ရုရှား၊ အိန္ဒိယ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် တရုတ်နိုင်ငံများဖြစ်ကြ သည်။ ထိုသို့ တင်ပို့ရောင်းချသော ဆားအနက် အချို့မှာ ပင်လယ်ရေကိုချက်၍ ရရှိသည့် ဆားဖြစ်သည်။
အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ
ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ၏ အဖွဲ့ဝင်များ
၂၀၂၁ခုနှစ် အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေမှ ဦးဆောင်သော အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပထမဆုံး အစည်းအဝေး၌ ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်အား အာဏာ (၃)ရပ်ကို လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၃၁)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ဒုတိယမြောက် အစည်းအဝေး၌ ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေက အ​ရေး​ပေါ်အ​ခြေအ​နေကာလအား (၆)လ သက်တမ်းထပ်မံတိုးပေးခဲ့သည်။
သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် လက်ထက် အဖွဲ့ဝင်များ
၂၀၁၃ ဇူလိုင် ၉ ရက်နေ့အထိ ကောင်စီကို အောက်ပါအဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဆား
ရောဂါပိုးများကို သေစေ နိုင်သောကြောင့် လည်ချောင်းနာသည့် အခါ၌ဖြစ်စေ၊ သွားနာ သည့်အခါ၌ဖြစ်စေ ဆားရည်ဖြင့် အာခလောက်ပေးရ၏။ ရေခဲ ပေါ်တွင် ဆားဖြူးပေးသောအခါ ရေခဲမှာ အရည်ပျော်၍၊ ထို အရည်သည် ရေခဲထက်ပို၍ အေးသည်။ ကြွေရည်သုတ်ခြင်း၊ ဖန်ချက်ခြင်း၊ ဆပ်ပြာချက်ခြင်းနှင့် ဓာတ်မြေဩဇာ ပြုလုပ်ခြင်း စသော လုပ်ငန်းတို့တွင် ဆားကို အသုံးပြုရသည်။
ရှေးအထက်ကျော်ကာလကပင် ဆားသည် လူတို့၏ ကျန်းမာမှုနှင့် ပျော်ရွှင်မှုအတွက် အလွန်အရေးကြီးကြောင်း သိရှိခဲ့ကြသဖြင့် ဆားနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အလေ့အထနှင့် အသုံး အနှုန်းများစွာပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရတွင် လစာငွေဟု အဓိပ္ပာယ်ထွက်သော စကားလုံးသည် လက်တင် ဝေါဟာရ ဆာလာရီယမ် ဟုခေါ်သော စကားမှဆင်းသက်ခဲ့ သည်။ ဆာလာရီယမ်မှာ ဆားဝယ်ငွေဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍၊ ရောမ နိုင်ငံ ကောင်းစားစဉ်က စစ်သည်တော်များအား ဆားဝယ်ရန် ပေးကမ်းချီးမြှင့်သော ငွေကို ခေါ်သည့်စကားဖြစ်၏။ မြန်မာ လူမျိုးများတွင် နေရာတိုင်း၌ မပါလျှင်မပြီးသူကို ပဲခူးဆား ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပေါ့သောအဓိပ္ပာယ်ကို ပြောလိုလျှင် ဆားမပါသော ဟင်းလျာကဲ့သို့ဟူ၍ လည်းကောင်း ပြောဆိုလေ့ရှိကြ၏။
အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ
ဝေဖန်မှုများ
ကာလုံတွင် အဖွဲ့ဝင် (၁၁) ဦးရှိသည့်အနက် (၆) ဦးမှာ တပ်မတော်မှ ခန့်အပ်သူများဖြစ်သဖြင့် တပ်မတော်ဘက်က အသာစီးရနေသည်ဟု ဝေဖန်မှုများရှိသည်။
ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်လေး
ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်လေး (Ficedula tricolor) သည် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရှိရသည့် ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
New Horizons
New Horizons အာကာသယာဉ်သည် နာဆာမှ စေလွှတ်သည့် စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ပင်မရည်ရွယ်ချက်မှာ ပလူတိုအား ဖြတ်သန်းပျံသန်းရန်နှင့် ကျူးပါး ခါးပတ်အနီးသို့ ပျံသန်းရေးဖြစ်သည်။   ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၉ တွင် New Horizons အား စတင်ပစ်လွှတ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ တွင် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အနားသို့ ချဉ်းကပ်ခဲ့သည်။ ဂျူပီတာ၏ ဒြပ်ဆွဲအားအကူညီဖြင့် ယာဉ်အမြန်နှုန်းအား အရှိန်တင်စေခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၄ တွင် ပလူတိုမျက်နှာပြင်ပေါ်မှ ဖြတ်ပျံခဲ့သည်။  ယင်းမှတဆင့် အာကာသယာဉ်သည် ကျူးပါးခါးပတ်နားသို့ ဆက်လက်ပျံသန်းမည်ဖြစ်သည်။   ယင်းနေရာသည် နေမှ ၄၃.၄ AU ဝေးကွာပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် ရောက်ရှိမည်ဟု မျှော်လင့်ထားသည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:ဂျူပီတာဂြိုဟ်သို့ စေလွှတ်မှုများ ကဏ္ဍ:ပလူတိုသို့ စေလွှတ်မှုများ
တာလီရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
တာလီရွာ(Tarli)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ စင်းဖုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းဖုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၂ ဦး၊ မ ၁၆၃၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၅၄၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမီလာ၊ ဗြိတိသျှ မိဖုရား
ကမီလာ (၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား) သည် တတိယမြောက် ချားလ်စ်ဘုရင်၏ ဇနီးအဖြစ် ဗြိတိန််နိုင်ငံနှင့် အခြားဓနသဟာယဘုံတို့၏ မိဖုရားဖြစ်သည်။
ကမီလာသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ အရှေ့ဆက်ဆက်စ်နှင့် တောင်ကန်ဆင်တန်တွင်ကြီးပြင်းခဲ့ပြီး အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် သူမသည် ဗြိတိသျှတပ်မတော်အရာရှိ အင်ဒရူး ပါကာ ဘိုလ်စ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သူမတွင်ကလေးနှစ်ယောက်ရှိသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ကွာရှင်းပြတ်စဲခဲ့သည်။ အမီလာနှင့် ချားလ်စ်တို့သည် ၎င်းတို့၏ ပထမအိမ်ထောင်တစ်ခုစီမတိုင်မီနှင့် ကာလအတွင်း အချိန်အခါအလိုက် အချစ်ရေးတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့၏ ဆက်ဆံရေးသည် လူမှုကွန်ယက်များတွင် အလွန်အမင်း လူသိများခဲ့ပြီး ကမ္ဘာတစ်ဝန်း စိစစ်မှုကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။
ကွန်းဝေါလ်၏ မြို့စားကတော်အဖြစ် ကမီလာသည် သူမ၏ခင်ပွန်းနှင့်အတူ အများသူငှာ ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူမသည် နာယကတစ်ဦး၊ သမ္မတ သို့မဟုတ် ပရဟိတအဖွဲ့များနှင့် အဖွဲ့အစည်းများစွာ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ကမီလာသည် ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှစတင်၍ သူမ၏ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆုများနှင့်ဆုများစွာကိုရရှိထားသည့်အရိုးပွရောဂါအကြောင်းသတိပြုမိစေရန်လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ မုဒိမ်းမှု၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ စော်ကားမှု၊ စာတတ်မြောက်မှု၊ တိရိစ္ဆာန်သက်သာချောင်ချိရေးနှင့် ဆင်းရဲမွဲတေမှုစသည့် ကိစ္စရပ်များကိုလည်း အသိပညာပေးခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ကမီလာသည် သူမ၏ယောက္ခမ ဒုတိယ အယ်လီဇဘက်ဘုရင်မကြီး ခရစ်တော်၌ အိပ်ပျော်ပြီးနောက် မိဖုရားဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဖုလုံးပလို့ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြစ်သာရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရပ်စောက်ဂူဘုရား(ပုဂံ)
ရပ်စောက်ဂူဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောက်ဂူဥမင်၏ဘေးတွင် နောက်မှပြုလုပ်သော လှေကားမှ ကုန်းထိပ်ပေါ်သို့ တက်ပြီး အနဲငယ်ဆက်သွားပါက များစွာမဝေးသောနေရာတွင် ရပ်စောက်ဟု အမည်တွင်သော ဂူဘုရားငယ် တစ်ဆူရှိသည်။ ထိုဂူဘုရားသည် သက္ကရာဇ် ၅၂-ခု၊ ဝါဆိုလဆန်း(၇)ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် တည်၍ပြီးသည်ဟု ဂူဘုရားအတွင်းရှိ နံရံရေး ကမ္ပည်းမင်စာအရ သိရှိရလေသည်။ ထိုဂူဘုရားအတွင်းတွင် ငါးရာ့ငါးဆယ်ဇာတ်ကွက် စသော ပုဂံခေတ် ပန်းချီများ ကမ္ပည်းစာနှင့်တကွ များစွာကျန်ရှိနေသေးသည်။ ၎င်းဂူဘုရား၏ ရှေ့တွင်၎င်း၊ ခတ်လှမ်းလှမ်း တစ်နေရာတွင်၎င်း ရှေးဟောင်းကျောက်စာချပ်များ၊ ကျောက်စာအကျိုးအပဲ့များ ရှိသည်။ ရပ်စောက်ဂူဘုရား အတွင်းနံရံရှိ စာကြောင်းရေ ၄၇-ကြောင်းပါရှိသည့် ထင်ထင်ရှားရှား ကမ္ပည်းမင်စာကြောင့် ဤဂူဘုရားမှာ လူသိများသော ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံပင် ဖြစ်သည်။
ငနက်ကြီးရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
ငနက်ကြီးရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
တူ
မြန်မာဘာသာတွင် တူအမည်ဖြင့် အမျိုးအစားများစွားရှိသည်။ အောက်ပါတို့မှ လိုအပ်သည်များကို ရွေးချယ်လေ့လာနိုင်ပါသည်။
ကလောကုန်းရွာ၊ သာဒူးချောင်း
ကလောကုန်းရွာ၊ သာဒူးချောင်း
ပိုက်တော်ကြီးရွာ၊ ပိုက်တော်
ပိုက်တော်ကြီးရွာ၊ ပိုက်တော်
ဇာထာလ်ရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ဇာထာလ်ရွာ(Zathal)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ဆတ္တားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆတ္တားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၅ ဦး၊ မ ၆၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ဇောက်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ညောင်ဇောက်ရွာ (Nyaungzauk)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ညောင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၁ ဦး၊ မ ၃၀၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဈေးတန်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ဈေးတန်းရွာ (Zaytan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မိုင်းမောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၃၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းကုန်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
မင်းကုန်းရွာ (Minkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကိုးရှင်းကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၂၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်နုတ်သီးရွာ၊ စိုးမေ
ဝက်နုတ်သီးရွာ၊ စိုးမေ
ဓနုံးရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
ဓနုံးရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
အိုင်ကြီး
အိုင်ကြီး
ကိုးကား
အိုင်ကြီး
မိုးကွယ်ရွာ၊ ပိုက်တော်
မိုးကွယ်ရွာ၊ ပိုက်တော်
ဆင်တပ်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ဆင်တပ်ရွာ(Sintat)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ဆင်တပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်တပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၇ ဦး၊ မ ၁၂၀၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၉၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စလောင်းကျရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
စလောင်းကျရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
သဲပျော်အလယ်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
သဲပျော်(အလယ်)ရွာ(Theapyaw(Middle))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ အဒိုးသဲပျော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၆၂ ဖြစ်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဉာဏ်ပေါအိုင်ရွာ၊ သာဒူးချောင်း
ဉာဏ်ပေါအိုင်ရွာ၊ သာဒူးချောင်း
ဆီးဘူးရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဆီးဘူးရွာ (Hseebu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ အလယ်ပဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ပဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၃၈ ဦး၊ မ ၃၃၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းဂေါင်း (တောင်)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
မင်းဂေါင်း (တောင်)ရွာ (Mingaung(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဂေါင်း (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဂေါင်း (တောင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၇ ဦး၊ မ ၉၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ကွင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
တောင်ကွင်ရွာ (Taungkwin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ တောင်ကွင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေနားကွင်း
ရွှေနားကွင်း
နားမွန်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
နားမွန်ရွာ (Narmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ဝမ်နားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၂၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်နားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၀ ဦး၊ မ ၅၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒီ (အက္ခရာ)
D သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၏ စတုတ္ထမြောက် လက်တင်အက္ခရာဖြစ်သည်။ အသံထွက်အားဖြင့် (di/ ) Dee ဟုထွက်သည်။ စီမီတစ်အက္ခရာ Dalet သည် ငါးပုံမှ သို့မဟုတ် တံခါးပုံမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရသည်။ အောက်ပါ ဇယားသည် ဤသင်္ကေတ ဆင်းသက်လာပုံဖြစ်သည်။
အသုံးပြုပုံ
"D" သင်္ကေတ အသုံးပြုသော အကြောင်းအရာပေါင်း မြောက်မြားစွာ ရှိသည်။ ဤသည်တို့အား ဥပမာ အနေဖြင့် ပြလိုသည်။
ကျပိုင်ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကျပိုင်ရွာ (Kyapaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကျပိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟောက်ဆင်ရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ဟောက်ဆင်ရွာ(Hausen)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ဆွမ်ဆင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆွမ်ဆင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၀ ဦး၊ မ ၂၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်တော်ကြီးရွာ၊ လေးကံ(ယခင်ပေါက်တောကြီး)
ပေါက်တော်ကြီးရွာ၊ လေးကံ(ယခင်ပေါက်တောကြီး)
သဲပျော်အောက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
သဲပျော်(အောက်)ရွာ(Theapyaw(Lower))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ အဒိုးသဲပျော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၆၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောက်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
မြောက်ရွာ(Myaukywar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ တောပုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောပုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၁၁ ဦး၊ မ ၃၄၄၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၉၅၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်တောရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ပေါက်တောရွာ (Pauktaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ညောင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၁ ဦး၊ မ ၃၀၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ကျောမဲ
ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ကျောမဲ (Ficedula superciliaris) သည် ဟိမဝန္တာတောင်ခြေနှင့် ဆောင်းရာသီတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း၌ တွေ့ရှိရသည့် ပိုးကောင်ဖမ်းငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တိဗက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဖား
ဖား သည် ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါဖြစ်သည်။ ရှည်လျားသော နောက်ခြေ၊ တိုတောင်းသောခန္ဓာကိုယ်၊ ဆက်စပ်နေလောလက်ချောင်းနှင့် ခြေချောင်းများ၊ ပြူးကျယ်နေသောမျက်လုံးနှင့် အမြီးမရှိခြင်းတို့ သည် ဖား၏ ထင်ရှားသော လက္ခဏာများဖြစ်သည်။ ဖားများသည် ရေတစ်ဝက် ကုန်းတစ်ဝက်နေတတ်သော သဘာဝရှိပြီး ကုန်းပေါ်တွင် ခုန်ခြင်း တွယ်ကပ်ခြင်းတို့ဖြင့် ရွေ့လျားသွားလာကြသည်။ သူတို့သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ဥများကို ရေအိုင်ငယ်လေးများ၊ ရေအိုင်များနှင့် ကန်များတွင် ဥတတ်ကြသည်။ သူတို့၏ အကောင်လောင်း(larvae) များကို ဖားလောင်းများ(tadpoles) ဟုခေါ်ကြပြီး ပါးဟက်များရှိကာ ရေထဲတွင် ကြီးထွားကြသည်။ ဖားအကောင်ကြီးများသည် အသားစားသတ္တဝါများဖြစ်ပြီး သူတို့၏ အစာမှာ arthropods, annelids နှင့် gastropods တို့ဖြစ်သည်။ ဖားများကို နေ့ဖြစ်စေ ညဖြစ်စေ သူတို့၏အသံဖြင့် သတိပြု နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် မိတ်လိုက်သည့်ရာသီတွင် ပို၍ ကြားရလေ့ရှိသည်။
ဖားမျိုးစိတ်အသစ်
ကမ္ဘာတွင် မှတ်တမ်းမတင်ရသေးသော ဖားမျိုးစိတ် အသစ်နှစ်မျိုးကို ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ ပေါက်အင်းရွာနှင့် ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကန်ပေါက်ရွာတို့မှ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုတွေ့ရှိချက်အသေးစိတ်ကို International peer review journal(Zoological Research-ZR - journal) Volume 40 Issue 4 တွင် ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၈)ရက်‌နေ့က ဖော်ပြကာ အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
အဆိုပါ မျိုးစိတ်အသစ်များကို ပခုက္ကု ဧရာဝတီမြစ်ကူးတံတားအနီး ပေါက်အင်းမှာ တွေ့ရှိခဲ့၍ မျိုးစိတ်အသစ်အမည်ကို Microhyla Irrawaddy ဟုလည်းကောင်း၊ ကန်ပေါက်ရွာအနီးမှ တွေ့ရှိခဲ့သော မျိုးစိတ်သစ်ကို Microhyla fodiens ဟုလည်းကောင်းအသီးသီးအမည်ပေးခဲ့လေသည်။ တွင်းအောင်းသဲဖားအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အရွယ်အစားမှာ လက်သည်းခွန် အရွယ်အစားမျှ ဖြစ်ပြီး အရွယ်ရောက်အကောင်သည် ၅ စင်တီမီတာခန့်သာရှိ၍ ခြေလေးချောင်း သတ္တဝါများတွင် အရွယ်သေးငယ်လွန်းသည်ဟု သိရသည်။ ဒေသအခေါ်အဝေါ်မှာ ဖလတက်၊ ဖလက်နီဟု အမျိုးမျိုး ခေါ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားများ
ဖြူမဲပိုးကောင်ဖမ်းငှက်
ဖြူမဲပိုးကောင်ဖမ်းငှက် (Ficedula westermanni) အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ အရှေ့တောင်အာရှဒေသ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ မလေးရှား၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါ
ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါ
ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါသည် ကြက်ငှက်တုပ်ကွေး ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတစ်မျိုးဖြစ်သော H5N1 ရောဂါပိုးကြောင့် ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုရောဂါပိုးသည် အာရှတစ်ခွင်၌ ပေါ်ပေါက်နေခဲ့သည်မှာ ရှစ်နှစ်ပင် ရှိခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ထိုရောဂါပိုးနှင့် ထိတွေ့မိသော လူသားများအဖို့ အသက် ဆုံးရှုံးသည်အထိ အန္တရာယ်ကြီးမားလှသည်။
တုပ်ကွေးရောဂါ
တုပ်ကွေးရောဂါဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ နှာချေ၍ဖြစ်စေ၊ ချောင်းဆိုး၍ဖြစ်စေ လေထဲမှတစ်ဆင့် လျင်မြန်စွာ ကူးစက်လွယ်သော၊ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ တုပ်ကွေးရောဂါပိုးများကို အေ၊ ဘီ (သို့မဟုတ်) စီ ဟု အမျိုးအစားခွဲခြားသတ်မှတ်လေ့ ရှိသည်။ အေ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် ဘဲများ၊ ကြက်များ၊ ဝက်များ၊ ဝေလငါးများနှင့် လူသားများကို ကူးစက်နိုင်ပြီး အန္တရာယ်အရှိဆုံး ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို မျက်နှာပြင်ပေါ်၌ ပေါ်ထွက်နေသော ပရိုတင်းအမျိုးအစားများအရ ခွဲခြားသတ်မှတ် ထားသည်။
ပရိုတင်း haemagglutinin ပါသော ဗိုင်းရပ်စ်ကို HA ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပရိုတင်း neura-minidase ပါသော ဗိုင်းရပ်စ်ကို NA ဟူ၍ ၎င်း အတိုကောက် သင်္ကေတများနှင့် သတ်မှတ်ခွဲခြားလိုက်သည်။ သိပ္ပံပညာရှင်များက HAA အမျိုးအစားမှ အမျိုးအစားခွဲပေါင်း (၁၆)မျိုးနှင့် NA မှ အမျိုးအစားခွဲပေါင်း (၉)မျိုး ဖော်ထုတ် တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် အေ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးမှ တွဲစပ်၍ရသော အမျိုးအစားပေါင်းမှာ ၁၆ x ၉ = (၁၄၄)မျိုး ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ တုပ်ကွေး ရောဂါသည် ကမ္ဘာပေါ်၌ ဆောင်းရာသီသို့ ရောက်ရှိသည့်အခါတိုင်း ပေါ်ပေါက်လာလေ့ရှိသည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း တုပ်ကွေးရောဂါပိုးသည် တဖြည်းဖြည်းနှင့် သန္ဓေပြောင်းလဲသွားလေ့ရှိသည်။
အချို့သောနှစ်များမှ တုပ်ကွေးရောဂါပိုး အမျိုးအစားများသည် အခြားနှစ်များမှ တုပ်ကွေးရောဂါပိုး အမျိုးအစားများထက် ပို၍ ဒုက္ခပေးလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် တုပ်ကွေးရောဂါပိုး ကူးစက်ခံရသည့် အရေအတွက်မှာလည်း လူဦးရေ၏ ၅ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ကွဲပြားလေ့ရှိသည်။ တုပ်ကွေးရောဂါကြောင့် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်သူများနှင့်နာတာရှည်ရောဂါသည်များ သေဆုံးကြရသည်။ နှစ်စဉ် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး၌ တုပ်ကွေးရောဂါကြောင့် လူဦးရေ တစ်သန်းခန့် သေဆုံးနေကြရသည်။ ကျန်းမာရေးနှင့် ပြည့်စုံသူများအဖို့မူ ရာသီအလိုက် ဖြစ်ပေါ်လာသော တုပ်ကွေး ရောဂါကြောင့် အသက်အန္တရာယ်ကို စိုးရိမ်ဖွယ်မရှိချေ။ ထိုတုပ်ကွေးသည် ယခင် တွေ့ကြုံဖူးခဲ့သော တုပ်ကွေးများနှင့် အနည်းငယ်မျှသာ ကွဲပြားခြားနားသည်ဖြစ်၍ ကျွန်ုပ်တို့က ရောဂါကို အတန်ငယ်ခံနိုင်ရည် ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
သို့ရာတွင် မကြာခဏဆိုသလို အလွန်ဆန်းသစ်သော အေ အမျိုးအစား ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုး ပေါ်ထွက်လာတတ်၏။ ဤကဲ့သို့ ဖြစ်ပေါ်မှုကို ပဋိပစ္စည်းပြောင်းလဲသွားမှု (antigenic shift) ဟု ခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်၏။ ထိုကဲ့သို့ ဖြစ်လာပါက အဆိုပါ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ ဒဏ်ကို မည်သူမျှ ခံနိုင်ရည် မရှိကြတော့ချေ။ ထိုကိစ္စကြောင့် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများနှင့် ကြုံတွေ့ကြရတော့မည် ဖြစ်ပါ၏။ ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခြင်း (epidemic) ဆိုသည်မှာ လူအများအပြားအား ကူးစက်နိုင်သည့်ရောဂါ ရုတ်တရက် ဖြစ်ပွားလာခြင်းဖြစ်၏။ ကပ်ဆိုက်သည် (pandemic) ဆိုသည်မှာ အဆိုပါ ကူးစက်ရောဂါသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားခြင်းပင်ဖြစ်တော့၏။ ၂ဝ ရာစုနှစ်အတွင်းက တုပ်ကွေးရောဂါ ကပ်ဆိုက်မှု သုံးကြိမ်ဖြစ်ပွားခဲ့၏။ ၁၉၁၈-ခုနှစ်၊ ၁၉၅၇-ခုနှစ်နှင့် ၁၉၆၈- ခုနှစ်တို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ၁၉၁၈-ခုနှစ်က ဖြစ်ပွားသော တုပ်ကွေးသည်အဆိုးရွားဆုံးဖြစ်၏။ တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် လူပေါင်း သန်း ၅ဝကျော် အသက် ဆုံးရှုံးခဲ့ရ၏။ စာရေးဆရာ ဂျွန်ဘာရီ (John Barry) က ထိုရောဂန္တရကပ်အကြောင်း စာအုပ်တစ်အုပ်ပင် ရေးသားပြုစုခဲ့၏။
ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု
ကျန်းမာရေးပညာရှင်များ စိတ်ပူနေကြသော ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါပိုးကြောင့် ၁၉၉၇-ခုနှစ်က ဟောင်ကောင်တွင် ကြက်အကောင်ပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာနှင့် လူခြောက်ယောက်သေဆုံးခဲ့ရ၏။ ဤတွင် ဟောင်ကောင် အာဏာပိုင်များက ကျန်ရှိနေသော ကြက်အားလုံးကို သုတ်သင်ပစ်လိုက်၏။ ကြက်အကောင် ရေပေါင်း ၁.၅ သန်းရှိ၏။ ထိုကဲ့သို့ သုတ်သင်လိုက်မှုကြောင့် ရောဂါဖြစ်ပွားမှု ရပ်တန့်သွားတော့၏။ သို့ရာတွင် H5N1ဆိုသည့် ရောဂါပိုးသည် ရှိမြဲပင် ရှိနေသေး၏။ ၂ဝဝ၃-ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဟောင်ကောင်၌ အမျိုးသားတစ်ယောက်သည် ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြန်၏။ ထို့နောက် တစ်နှစ်ခန့်အကြာ ၂ဝဝ၄-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလတွင် တောင်ကိုရီးယား၊ ဗီယက်နမ်၊ ဂျပန်နှင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံတို့က ကြက်အကောင်ရေ များပြားစွာ သေဆုံးကုန်ကြကြောင်းသတင်းပို့ခဲ့ကြ၏။ ထိုလ ကုန်ဆုံးသောအခါ လူ ၂၈ ဦးတွင် ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါ စွဲကပ်လာကြပြီး ဖေဖော်ဝါရီလ စောစောပိုင်းတွင် ၎င်းလူနာများထဲမှ လူ ၂၁ ဦး သေဆုံးခဲ့ကြ၏။ ထို့နောက် အခြားနိုင်ငံများသို့ ကူးစက်ပြန့်ပွားသွားပြန်၏။ ကမ္ဘောဒီးယား၊ တရုတ်၊ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် လာအိုနိုင်ငံတို့ဖြစ်ကြ၏။ မတ်လသို့ ရောက်သောအခါ ကြက်အကောင်ရေပေါင်း သန်း ၁၂ဝ သည် ရောဂါကြောင့်သေဆုံးခြင်း သို့မဟုတ် သုတ်သင် ရှင်းလင်းပစ်ခြင်းတို့ကို ခံခဲ့ကြရ၏။
သို့ရာတွင် ထိုကဲ့သို့ ကြီးမားစွာ ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပါသော်လည်း အောင်မြင်မှု မရခဲ့ပါချေ။ ၂ဝဝ၄-ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် H5N1 ရောဂါပိုးက နောက်တစ်ကြိမ် ထကြွသောင်းကျန်းလာပြန်၏။ ယခင်က ဖြစ်ပွားခဲ့သော နိုင်ငံများအပြင် မလေးရှားနိုင်ငံ၌ပါ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ဤတစ်ကြိမ် ဖြစ်ပွားမှုသည် အန္တရာယ်လည်း အလွန် ကြီးမားလှ၏။ ယိုးဒယားနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် ကျေးလက်တောရွာများ၌ လူကိုးဦး ရောဂါဖြစ်ပွားပြီး ထို လူနာများထဲမှ လူရှစ်ယောက် ကွယ်လွန်ခဲ့ရ၏။ အဆိုပါ နောက်ဆုံးသေဆုံးမှုအထိ ရောဂါကူးစက်မှုသည် ကြက်ငှက်မှ လူသို့ ကူးစက်ခြင်းဖြစ်၏။ မနီလာ အခြေစိုက် ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (W.H.O)၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူပီတာကိုဒင်လီ (Peter Cordingley) က 'အခုထိတော့ သူတို့ကူးစက်ခံရပုံဟာ ကြက်၊ ဒါမှမဟုတ် ဘဲတွေရဲ့မစင်တွေကတစ်ဆင့် ကူးစက်ခံရ တယ်ဆိုတာကလွဲရင် ဘာမျှ ပြည့်ပြည့်စုံစုံ သိပ်မသိရသေးပါဘူး။ သူတို့က ကြက်တွေ၊ ဘဲတွေရဲ့ မစင်ကို ထိမိ ကိုင်မိကြတယ်။ အဲဒီလက်နဲ့ ပါးစပ်၊ ဒါမှမဟုတ် နှာခေါင်းကို တို့ထိမိပြီး ရှူသွင်းမိကြလိမ့်မယ်လို့ ယူဆရတာပါပဲ' ဟု ဆိုလေသည်။
စိုးရိမ်ပူပန်မှု
မေရီလင်းပြည်နယ် ဘီသက်စ်ဒါ (Bethesda) ရှိ အမျိုးသားလုံးဆိုင်ရာ အယ်လာဂျီနှင့် ကူးစက်ရောဂါ အင်စတီကျုမှ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဒေါက်တာ အန်တိုနီအက်စ်ဖော်စီ (Dr. Anthony S. Fauci)က မျိုးစပ်ထားသော ကပြားဗိုင်းရပ်စ်ပိုး အသစ်ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် နည်း လမ်းတစ်ခုကို ရှင်းပြခဲ့သည်။ 'ကဲ အနာဂတ်ဖြစ်နိုင်ချေတစ်ခုကို စိတ်ကူးနဲ့ ဟောဒီလို မှန်းဆကြည့်ကြရအောင်။ ဆိုပါစို့။ ကျုပ်က H3N2 တုပ်ကွေးရောဂါပိုး ကူးစက် ခံနေရသူဖြစ်တယ်။ အဲဒီပိုးက လွန်ခဲ့တဲ့ သုံးနှစ်ကတည်းကရှိနေခဲ့တာ။ ဒီတော့ ကျုပ်ဟာ သာမန်တုပ်ကွေးရောဂါဖြစ်နေသူ ဆိုတော့ ဆိုးဆိုးရွားရွားကြီး နေထိုင်မကောင်း ဖြစ်နေတာလဲ မဟုတ်ပြန်ဘူး။ အပယိက နည်း နည်းပါးပါးလောက်ပဲ မအီမသာဖြစ်နေတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ကျုပ်က အာရှတိုက်မှာ ရောက်နေပြန်တယ်။ အဲဒီမှာ H5N1 ဗိုင်းရပ်စ် နဲ့ ထပ်ပြီး ကူးစက်ခံရပြန်တယ်။ အဲဒီမှာတင် GENE တွေ အလဲအလှယ်ဖြစ်ပြီး ကပြားမျိုးစပ် ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုး ထပ်မံဖြစ်ပေါ်လာနိုင်တယ်။ အဲဒီကပြားမျိုးစပ်ဗိုင်းရပ်စ်မှာ လူလူချင်း ကူးစက်နိုင်တဲ့ အရည်အသွေးတွေ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်တယ်' ပတ်ဝန်းကျင်၌ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပျံ့နှံ့နေခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ သန္ဓေပြောင်းလဲမှုကို ဖြစ်စေနိုင်လေသည်။ '၁၉၅၅-ခုနှစ်ကစပြီးကြက်ငှက်တွေအတွင်း ရောဂါပြန့်ပွားမှုတွေ ဖြစ်ပွားခဲ့တာ အကြိမ်ပေါင်း နှစ်ဒါဇင်ကျော်ခဲပြီ။ ဒါပေမဲ့ အခုလို နိုင်ငံပေါင်းကိုးနိုင်ငံမှာ ကြက်ငှက်ပေါင်းအကောင်ရေ သန်း ၁၅ဝ ကျော်သေကုန်တာ၊ ဒါမှမဟုတ် သုတ်သင်ခံရတာမျိုး မဖြစ်ခဲ့ဖူးသေးဘူး'ဟု ဂျီနီဗာရှိ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ တုပ်ကွေးပရိုဂရမ်မှ ဒေါက်တာ ကလော့စတိုဟာ (Dr. Klaus Stöhr) က ဆိုလေသည်။ ၎င်း၏အလိုအရ H5N1 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် နို့တိုက်သတ္တဝါများအား သေဆုံးစေနိုင်လောက်သည့် ဘေးအန္တရာယ် ပိုရှိလာသလို ဘဲများကိုပါ ကူးစက်စ ပြုလာခဲ့လေပြီ။ ၎င်းတို့သည် နေထိုင်မကောင်း ဖြစ်မလာကြဘဲ အခြားသတ္တဝါများထံ ကူးစက်မှန်းမသိ ကူးစက် စေနိုင်စွမ်း ရှိနေကြလေသည်။
၂ဝဝ၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင်တရုတ်ပြည်အနောက်ပိုင်း Qinghai ရေကန်၌ရှိနေကြသော (တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်လေ့ရှိကြသည့်) ငှက်များအတွင်း ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုတစ်ရပ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို ကနဦးက ကျွန်းငယ်ကလေးတစ်ကျွန်းပေါ်၌သာ တွေ့ရှိခဲ့ရသော်လည်း ထိုဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် လျင်မြန်စွာပျံ့နှံ့သွားခဲ့လေသည်။ မေလ ၄ ရက်နေ့သို့ ရောက်သော် တစ်ရက်လျှင် ငှက်ကောင်ရေ တစ်ရာကျော် သေဆုံးနေကြတော့သည်။ မေလ ၂ဝ ရက်နေ့သို့ ရောက်သောအခါ အခြားကျွန်းငယ်ကလေးများသို့ ကူးစက်သွားတော့သည်သာမက ငှက်ကောင်ရေ ၁၅ဝဝဝ ခန့် သေဆုံးနေကြလေပြီ။ ထိုကိစ္စအား သိရှိလိုက်ရမှုအတွက် နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ကြောက်စိတ်ဝင်စရာ ကောင်းသည့် အကြောင်းအချက်များ ပေါ်ထွက်လာသည်။ H5N1 သည် အိမ်တွင်မွေးထားသော ကြက်နှင့်ဘဲများကိုသာမက ယခု တောငှက်ရိုင်းများကို ကူးစက်နေပြီဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုငှက်များသည်နွေရာသီတွင် Qinghai ရေကန်၌ နေထိုင်လေ့ ရှိကြပြီး ဆောင်းရာသီသို့ ရောက်သောအခါ ဆောင်းခိုရန် အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့ဆီသို့ ပျံသန်းသွား တတ်လေ့ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် H5N1 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူဦးရေ အလွန်ထူထပ်သည့် နေရာများဆီသို့ ရောက်ရှိသွားနိုင်သည့် အလားအလာများ ရှိပြန်လေသည်။
အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်းသော ရောဂါပိုး
ဤဗိုင်းရပ်စ်ပိုး H5N1သည် အခြားအခြားသော တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်များနှင့် လုံးဝမတူချေ။ ကူးစက်ခံရသူ၏ အဆုတ်ထဲသို့ နက်ရှိုင်းစွာ ဝင်ရောက်ထိုးနှက်လေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် လူကိုသေစေနိုင်လောက်သည့် ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်စေသည်။ ထိုဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို တိုက်ဖျက်သော Antiviral ဆေးဝါးဖြစ်သည့် oseltamivir (Tamiflu) သည် စမ်းသပ်စဉ်က အောင်မြင်မှု အလားအလာများစွာ ကောင်းမွန်ခဲ့ပါ၏။ သို့ရာတွင် ရောဂါ လက္ခဏာများအရ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ကူးစက်ခံရကြောင်း သိရှိရပြီး ၄၈ နာရီအတွင်း ထိုကာကွယ်ဆေးကို အသုံးပြုရမည် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ထိုကာကွယ်ဆေးကို အသုံးပြုမည်ဆိုပါက ရောဂါလက္ခဏာကို လျင်မြန်စွာ သိရှိနိုင်ရန် အထူးလိုအပ်လာလေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဤတုပ်ကွေး ရောဂါနှင့် ပတ်သက်၍ ဆောင်ရွက်ရမည့် အကောင်းဆုံးလုပ်ငန်းစဉ်မှာ ရောဂါရှင်များကို ကုသရန်ထက် ကြိုတင်၍ ကာကွယ်ထားရန်ပင်ဖြစ်တော့သည်။ လွန်ခဲ့သော ဩဂုတ်လမှ စမ်းသပ်ချက်များအရ ကာကွယ်ဆေးကို တစ်လအတွင်း နှစ်ကြိမ်ခွဲ၍ ထိုးပေးခြင်းက အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။
ရောဂန္တရကပ်နှင့် နီးကပ်မှု
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ အတွင်းက ကမ္ဘာအနှံ့ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရောဂါကပ်ဆိုက်မှုပေါင်း ၁ဝ ကြိမ်အထိ ရှိခဲ့သည်။ အနီးစပ်ဆုံး ကပ်ဆိုက်မှုမှာ ၁၉၆၈-ခုနှစ်က ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် 'ဟောင်ကောင်တုပ်ကွေး' ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် သိပ်မပြင်းထန်လှပါ။ ယခု ပူပန်သောကဖြစ်နေကြရသည့် အချက်တစ်ချက်မှာ H5N1သည် မနေမနား လှုပ်ရှားနေပုံရခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ယခုနှစ် နွေဦးရာသီက တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း၌ ဘဲငန်းရိုင်းများကို ထောင်နှင့်ချီ၍ သေစေခဲ့သည်။
နွေရာသီကမူ ဆိုက်ဗေးရီးယားရှိ ငှက်များအတွင်း ဤဗိုင်းရပ်စ်ပိုး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြန်သည်။ လွန်ခဲ့သော မေလက ဂျာဗားကျွန်း အနောက်ပိုင်းတွင် ဝက်အချို့၌ ဤဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကူးစက်ခံရကြောင်း သတင်းရရှိခဲ့ပြန်သည်။ ပို၍ပင် သောကဖြစ်စရာကောင်းသည့် ကိစ္စများ၊ ဂျကာတာမြို့တော်ရှိ ကြက်ငှက်မွေးမြူရေး စခန်းအချို့မှ ကြက်များသည် နေမကောင်းသည့် ပုံသဏ္ဌာန်မျိုး အလျဉ်းမပြဘဲ ၎င်းတို့တွင် H5N1 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများ ရှိနေကြောင်း စစ်ဆေးတွေ့ရှိရသည်ဆိုသော အချက်ပင်ဖြစ်သည်။ သေနေသောကြက်များ မရှိတော့ပါက အဆိုပါ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် မည်သည့်နေရာဆီသို့ ရွေ့လျားနေကြောင်း သိရှိနိုင်ရန် ပို၍ ခက်ခဲသွားပေလိမ့်မည်။
ရောဂန္တရကပ်၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ကျန်းမာရေးနှင့် လူမှုဝန်ထမ်းဌာန ဝန်ကြီး မိုက်ကယ် လေးဗစ်(Michael Leavitt) သည် ကက်ထရီနာ မုန်တိုင်း တိုက်ခတ်ခံခဲ့ရသော မြို့ကြီး ၁၇ မြို့၏ အပျက်အစီးများကြားထဲ၌ လျှောက်သွားနေရင်း အကယ်၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ် ၅ဝ စလုံး၌ သဘာဝဘေးဒဏ်များ ကျရောက်ခဲ့သည်ရှိသော် မည်သို့မည်ပုံ ရှိလေမည်နည်းဟု တွေးကြည့်မိခဲ့သည်။ 'ရောဂန္တရ ကပ်ဘေးကြီး ဆိုက်ရောက်တယ် ဆိုတာက သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်ကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ အရေးပေါ်အခြေအနေမျိုးနဲ့ အလွန် ကွဲပြားခြားနားပါတယ်။ ရောဂန္တရကပ်ဘေးဆိုက်မယ်ဆိုရင် တစ်နှစ်လောက် အချိန်ယူပြီးမှ ဖြစ်လာမှာပါ။ ပြီးတော့လဲ နေရာပေါင်း ၅ဝဝဝ လောက်မှာ တစ်ချိန်တည်းမှာလဲ ဖြစ်ပွားနိုင်ပါတယ်'ဟု လေးဗစ်က ဆိုသည်။
ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်မှု
တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် ဆယ်နိုင်ငံထက် မပိုသော နိုင်ငံများ၌သာ မိမိနိုင်ငံအတွင်း၌ သုံးစွဲရန်အတွက် ကြက်ငှက် တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးများကို ထုတ်လုပ်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်။ သာမန် တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးများသည်ပင်လျှင် အကျိုးအမြတ် ရရှိရန် မလွယ်ကူလှချေ။ ထိုဆေးများ၏ သက်တမ်းမှာ တိုတောင်းလှသောကြောင့် နှစ်စဉ် သက်တမ်းကုန်သည့် ဆေးများကို စွန့်ပစ်နေကြရသဖြင့် အမေရိကန် ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီများက ထုတ်လုပ်ရန် လက်ရှောင်ခဲ့ကြလေသည်။ ယခု ဤကြက်ငှက် တုပ်ကွေးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို ထုတ်လုပ်တော့မည်ဆိုပါက မိမိတို့ လိုလားသလောက် လျင်မြန်စွာ ထုတ်လုပ်နိုင်ကြမည်မဟုတ်ပါ။ ကာကွယ်ဆေး ဖော်စပ်ရန် အဆင့်ပေါင်း များစွာကို ကျော်ဖြတ်ရန် ရှိနေသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် ကာကွယ်ဆေး ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်မည့် စုစုပေါင်း ပမာဏမှာ တစ်နှစ်လျှင်သန်း ၃ဝဝ မျှသာရှိသည်။ လူ ၂ဝ လျှင် တစ်ယောက်အတွက် လုံလောက်ရုံမျှသာ ရှိသည်။
လက်ရှိ ကာကွယ်ဆေးမှာ ရောဂါဖြစ်နိုင်ချေရှိသည့် တုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုး သုံးမျိုးကို ကာကွယ်နိုင်ရန် ပေါင်းစပ်ထား ခြင်းဖြစ်သည်။ ရောဂန္တရကပ် ဆိုက်ရောက်လာပြီဆိုပါက ဤဆေးဝါးလုပ်ငန်းက ရောဂန္တရကပ် နှင့်ဆိုင်သော ကာကွယ်ဆေး တစ်မျိုးတည်းကိုသာ အာရုံပြု၍ ထုတ်လုပ်သွားတော့မည်ဖြစ်သည်။
ကြက်ငှက်တုပ်ကွေး ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုး ပျံ့နှံ့မှုကို တားဆီးနည်း
ရောမမြို့ရှိ ကမ္ဘာ့ စားနပ်ရိက္ခာနှင့် စိုက်ပျိုးရေးအဖွဲ့(F.A.O) မှဒါရိုက်တာ ဒေါက်တာ ဆင်မြူရယ်ဂျပ်ဇီက 'ရောဂါပိုး ကပ်ငြိနေတဲ့ တိရစ္ဆာန်တွေကို သုတ်သင်ပစ်လိုက်တာဟာ ဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါပိုး ထပ်မပြန့်ပွားအောင် အကောင်းဆုံး တားဆီးတဲ့ နည်းပါပဲ'ဟုဆိုသည်။ ၂ဝဝ၄-ခုနှစ် နှစ်လယ်က ယိုးဒယားနိုင်ငံသည် စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဆောင်ရွက်ပေးသူ လူပေါင်း တစ်သန်းအား နယ်များသို့ ကွင်းဆင်း၍ ရောဂါဖြစ်ပွားမှု ရှိ မရှိ စစ်ဆေးစေခဲ့သည်။ အဆိုပါ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို နှိမ်နင်းရန်အတွက် ကြက်ကောင်ရေ ၃.၅ သန်းကို သုတ်သင်ပစ်ခဲ့သည်။ ယိုးဒယားနိုင်ငံတွင်၂ဝဝ၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှစ၍ကြက်ငှက်တုပ်ကွေးရောဂါပိုးကြောင့် ကွယ်လွန်သူ တစ်ဦးမျှ ထွက်ပေါ်မလာတော့ချေ။
ကာကွယ်ဆေး
ကာကွယ်ဆေး အသုံးပြုနိုင်သည်။ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်အတွင်းက အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံတို့တွင် စမ်းသပ်ချက်များအရ အဆိုပါ ကာကွယ်ဆေးအား ကြွက်သားထဲသို့ ထိုးသွင်းမည့်အစား အရေပြားမှ အလွှာ ၂ ခုကြားထဲသို့ တိုက်ရိုက်ထိုးသွင်းခြင်းဖြင့် အင်တီဂျင်(Antigen ပဋိပစ္စည်းကို ကြွစေသောပစ္စည်း)အား အသုံးပြုရမှု နည်းပါးသွားစေကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ မိမိရရှိထားသော ဆေးပမာဏကို ၅ ဆအထိ တိုးမြှင့်၍ သုံးစွဲနိုင်ခွင့်ရရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ကာကွယ်နည်း
H5N1 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် အခြားတုပ်ကွေးဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများကဲ့သို့ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းနှင့် ဆိုင်သည့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးဖြစ်ပြီး လေထဲမှတစ်ဆင့်ကူးစက်နိုင်သည်။ ၂ဝဝ၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လကုန်အထိ လူသားများအတွက် စိုးရိမ်လောက်အောင်ကူးစက်မှုမျိုး မဖြစ်ပွားသေးပါ။ ရောဂါဖြစ်ပွားသူပေါင်း ၁ဝ၉ ဦးတွင် လူ ၅၅ ဦး သေဆုံးကြောင်းသိရသည်။ လူသားတစ်ဦးမှ အခြားတစ်ဦးသို့ ကူးစက်မှုမှာ ယိုးဒယားနိုင်ငံမှ မိခင်တစ်ဦးတည်း၌သာ ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အကယ်၍ H5N1 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် သန္ဓေ မပြောင်းဘဲ ကူးစက်မှု ပိုမိုဖြစ်ပွားလာပါက အဆိုပါ ဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါပိုးသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် နေထိုင်သူများအတွက် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာတစ်ရပ်အဖြစ်ဆက်လက် တည်ရှိနေလိမ့်မည်။ အကယ်၍ ထိုဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် သန္ဓေပြောင်းလဲသွားသည်ဆိုပါက မည်သည့် ပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်လာသည် (ပို၍ ဆိုးရွားပြင်းထန်လာမည် သို့မဟုတ် ဆိုးရွားမှုများ လျော့နည်းသွားမည်တို့)ကို သိရှိရန် ခက်ခဲပေလိမ့်မည်။ ဤအခြေအနေ နှစ်မျိုးအနက် မည်သည့်အခြေအနေမျိုးတွင်မဆို သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ယခင်က မရှိခဲ့ ဖူးသေးသော နည်းစနစ်သစ်များ၊ လက်နက်ကိရိယာများကို ရရှိထားကြပြီ ဖြစ်သောကြောင့် ထိုနည်းစနစ်များနှင့် ရောဂန္တရကပ် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ပွားမလာအောင် တားဆီးပေးနိုင်လိမ့်မည်သာ ဖြစ်သည်။
ငါးကျည်းကန်
ငါးကျည်းကန် (ခေါ်) ငကျီးကန်းသည် ပင်လယ်ငါးမျိုးဖြစ်သည်။ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် 'ဒီကပ်တားရပ် ရပ်ဆဲလီ'ဟု ခေါ်၍ 'ကာရင် ဂျီဒီ' မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ထိုငါးမျိုး၏ ကိုယ်သည် ရှည်လျား၍ ခပ်ပြားပြားနေသည်။ မျက်လုံးများသည် ခေါင်း၏ ဘေးဖက်တွင်ရှိ၍ ကြီးမားသည်။ ကျောဆူးတောင်နှင့် စအိုဆူးတောင်တို့သည် အမြီးသို့ထိအောင် ရှည်လျားကြသည်။ အမြီးခွ ရှည်သည်။ ကိုယ်နှင့်ပါးတို့အပေါ်တွင် အကြေးခွံများရှိသည်။ အရောင်မှာ ရွှေရောင်/ငွေရောင် ဖြစ်သည်။ ပါးဟက်ဖုံးတွင် အမည်းစက်ပါတတ်သည်။ အရှည် ၁၂ လက်မအထိ ရှိသည်။ ထိုငါးမျိုးသည် အုပ်ဖွဲ့၍ တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ လှည့်လည်ကျက်စားလေ့ရှိသည်။
ငါးကျည်းကန် ငါးသည် ပြား၍ ရှည်လျားသော ငါးမျိုးဖြစ်သည်။ ပင်လယ်တွင် ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ မျက်လုံးကြီးမား၍ ကျောဆူးတောင်နှင့် စအိုဆူးတောင်တို့မှာ အမြီးထိ ရှည်လျားသည်။ အမြီးနှစ်ခွရှိ၍ ကိုယ်နှင့်ပါးပေါ်တွင် အကြေးခွံများ ရှိသည်။ ရွှေရောင်၊ ငွေရောင်သန်းနေတတ်သည်။ ပါးဟက်ဖုံးတွင် အမည်းစက်များ ရှိတတ်သည်။ အရှည်မှာ ၁၂ လက္မခန့်ရှိ၍ အုပ်ဖွဲ့နေတတ်သည်။
ဆိတ်
ဆိတ်များကို လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၉၀၀၀-ကျော်ခန့်မှစ၍ မွေးမြူခဲ့သည်ဟု အထောက်အထားများအရ သိရသည်။ ဆိတ်သည်လည်း လူတို့အတွက် အလွန်အသုံးဝင်သော အဖိုးတန်တိရစ္ဆာန်တမျိုးပင် ဖြစ်သည်။ ဆိတ်များကို အသားစားရန်အတွက်သာမက ဆိတ်နို့အလို့ငှါလည်း မွေးမြူကြသည်။ အသားနှင့်နို့အပြင် ဆိတ်သားရေသည်လည်း အသုံးဝင်ပေသည်။ အချို့ဒေသများတွင် ဆိတ်သားရေဖြင့် လူ့အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂပစ္စည်းများ စသည်တို့ကို ပြုလုပ်သုံးစွဲကြသည်။ အချို့ဒေသများတွင် ဆိတ်များကို ပေါ့ပါးသော ပစ္စည်းတင်လှည်းဆွဲရန်အထိ သုံးနိုင်သည်ဟု သိရသည်။ သို့သော် ယခုအခါ အချို့နိုင်ငံများတွင် ဆိတ်ပေါက်ဖွားနှုန်း အလွန်မြင့်မားနေသောကြောင့် ခြံဖြင့် စနစ်တကျ မမွေးမြူနိုင်တော့ဘဲ သဘာဝအတိုင်း လွှတ်ကျောင်းထားရသည်။ ထိုဆိတ်များသည် ၎င်းတို့စားကျက်ရရှိရန် သဘာဝတောရိုင်းပင်များကို ဖျက်ဆီးစားသောက်ကြသည်ကို ကြုံတွေ့နေရသည်။
ဆိတ်ရိုင်းများကို ဥရောပတိုက်၊ အာဖရိကမြောက်ပိုင်းနှင့် ဟိမဝန္တာတောင်များပေါ်၌ တွေ့ရသည်။ လူတို့မွေးမြူကြသော ဆိတ်ယဉ်တို့မှာ ပါးရှားနိုင်ငံရှိ ဆိတ်ရိုင်းများမှ ဆင်းသက်လာကြသည်ဟု ယူဆရသည်။ ရှေးပဝေသဏီကာလမှစ၍ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အရပ်ရပ်တွင် ဆိတ်ကိုမွေးမြူခဲ့ကြသည်။ အာရှမိုင်းနားရှိ အန်ဂိုးရားမြို့ကို အစွဲပြု၍ အန်ဂိုးရားဆိတ်ဟု အမည်တွင်သော ဆိတ်မျိုးမှာ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းစာခေတ်မှစ၍ ထင်ရှားခဲ့သည်။ အန်ဂိုးရားဆိတ်သည် အရှေ့တိဗက်နိုင်ငံမှ ပေါက်ပွားလာသည်။ အန်ဂိုးရားဆိတ်တွင် ရှည်လျား၍ ပိုးသားကဲ့သို့သားမွေးများ တစ်ကိုယ်လုံးကို ဖုံးအုပ်လျက်ရှိသည်။ ထိုသားမွေးများဖြင့် မိုးဟဲခေါ် ဆိတ်မွေးထည်ကို ရက်လုပ်သည်။ အန်ဂိုးရားဆိတ် မျိုးပေါင်း များစွာရှိရာ၊ အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်း၊ ဩစတြေးလျတိုက်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့တွင် ဤဆိတ်မျိုးကို သားမွေးအတွက် မွေးမြူကြသည်။
သားမွေးအတွက်မွေးမြူကြသော အခြားဆိတ်တစ်မျိုးမှာ ကသ္မီရဆိတ်မျိုးဖြစ်သည်။ ကသ္မီရဆိတ်သည် သာမန်ဆိတ်နှင့်ပို၍တူသည်။ အန်ဂိုးရားဆိတ်မှာ သိုးနှင့်ပို၍ ဆင်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ထင်ရှားသော ကသ္မီရရှောစောင်ကို ထိုကသ္မီရဆိတ်မှရသော သားမွေးဖြင့် ရက်လုပ်လေသည်။ ကသ္မီရဆိတ်၏ အတွင်းထပ် သားမွေးကို ရှောစောင်အဖြစ် ရက်လုပ်သည်။ အပြင် အမွေးများရှည် လေလေ၊ အတွင်းဘက် သားမွေးထပ်မှာ ထူထဲပေါများလာလေလေ ဖြစ်သည်။ အလျားနှင့်အနံ တစ်ကိုက်ခွဲစီရှိသော ရှောစောင်ရရှိရန်အတွက် ဆိတ်ဆယ်ကောင်မှ သားမွေးများကို လိုလေသည်။ ထို့ပြင် လက်ဖြင့်သာ ရက်လုပ်သောကြောင့်၊ စောင်တစ်ထည်ပြီးမြောက်ရန် တစ်နှစ်ခန့်မျှကြာသည်။ ထိုကြောင့် ကသ္မီရ ရှောင်စောင်သည် အလွန်အဖိုးထိုက်တန်၏။ အဆင်ဆန်း ရှောစောင်တစ်ထည်ကို တစ်ခါတစ်ရံ ပေါင် ၃ဝဝ မျှ ပေးရသည်။ အန်ဂိုရားဆိတ်နှင့် ကသ္မီရဆိတ်နှစ်မျိုးလုံးမှာ အရွယ်ငယ်၍၊ နားရွက်များတွဲလျားကျသည့်အပြင် ဦးချိုများ လိမ်နေသည်။
တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံ၊ ဥရောပတိုက်နှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်တို့တွင် ဆိတ်များကို နို့စားရန်အတွက် မွေးမြူကြသည်။ နို့စားဆိတ်မျိုးတွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံမှ တော်ဂင်ဗုနှင့် ဆာနင်မျိုးများမှာ အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဆိတ်မျိုးတွင် စူရတ်မြို့မှ စူရတီဆိတ်မျိုးသည် ထင်ရှား၏။ အများအားဖြင့် အရောင်ဖြူသည်။
သားမွေးအတွက်နှင့် ဆိတ်နို့အတွက်သာလျှင် ဆိတ်ကို မွေးမြူကြသည်မဟုတ်ပေ။ အသားစားရန်အတွက် ဖြစ်စေ၊ သားရေအတွက်ဖြစ်စေ၊ ဆိတ်ကို မွေးမြူကြသေးသည်။ ဆိတ်ကလေး သားရေကို လက်အိတ်နှင့် ဖိနပ်ချုပ်ရာ၌ အသုံးများသည်။ သို့သော် ယခုအချိန်တွင် ကြွက်သားရေနှင့် ခွေးသားရေတို့ကို ဆိတ်ကလေး သားရေတုများပြုလုပ်၍ ရောင်းချလျက်ရှိကြသည်။ ဖိနပ်များ၊ စာရွက်စာတမ်းများထည့်ရန် လက်ဆွဲအိတ်၊ စာအုပ်များအတွက် မိုရော့ကို သားရေဖုံးနှင့် အခြားပစ္စည်းများကို ဆိတ်ရေဖြင့် ချုပ်လုပ်ကြသည်။ သားမွေး စောင်နှင့် သားမွေး ကိုယ်ရုံထည်များ ချုပ်လုပ်ရန် အင်ဂိုးရားဆိတ်ရေကို သားမွေးများမပယ်ဘဲ အသုံးပြုကြသည်။
သို့ဖြစ်၍ လူတို့အတွက် ဆိတ်သည် များစွာအသုံးဝင်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ထို့ပြင် ဆိတ်သည် အလွန်ကြံ့ခိုင်သဖြင့် ရောဂါရုတ်တရက်မကူးစက်တတ်ချေ။ ဆိတ်သည် ရွက်ကြမ်း ရွက်နုမရှောင်၊ သစ်ပင်တို့၏ အခေါက်ကိုခွာစား၍ အသက်ရှင် နေနိုင်သည့် သတ္တဝါမျိုးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အခြားတိရစ္ဆာန်များကို မွေးမြူ၍မဖြစ်နိုင်အောင် အစာရေစာ အလွန်ရှားသော အရပ်မျိုးတွင် ဆိတ်ကိုမွေးမြူနိုင်၏။ ဆိတ်၏ သာမန်သက်တမ်းမှာ ၈ နှစ်မှ ၁၂ နှစ်ထိဖြစ်သည်။ ဆိတ်မတို့သည် တစ်ကြိမ်လျှင် ဆိတ်ကလေးနှစ်ကောင် သုံးကောင်မျှ မွေးဖွားလေ့ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ တစ်ကြိမ်လျှင်ဆိတ်ကလေး လေးကောင်မှ ငါးကောင်အထိလည်း မွေးတတ်သည်။ ဆိတ်မတွင် ဇီးကပ်၍၊ ၂၁ သီတင်း၊ ၂၂ သီတင်းအတွင်းသို့ရောက်မှ သားဖွားတတ်သည်။ ဆိတ်မ၏ အသက် ၁၅ လကျော်မှ မျိုးစပ်ပေးသင့်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:ဆိတ်များ ကဏ္ဍ:မွေးမြူရေး
နရသိင်္ခ
နရသိင်္ခ (၁၁၄၁–၁၁၇၄) သည် ပုဂံခေတ် ထီးနန်းကို အေဒီ ၁၁၇၁ မှ ၁၁၇၄ အထိ စိုးစံခဲ့သော ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ နရသိင်္ခသည် ညီတော် နရပတိစည်သူအား ထီးနန်းဆက်ခံသူနှင့် စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ရာဇဝင်သမိုင်းတလျောက်တွင် တပ်မတော်အား အုပ်ချုပ်ခွင့်ကို ဘုရင်မှ အခြားသူတစ်ဦးအား အာဏာလွှဲပြောင်းပေးမှုကို ပထမဆုံး မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ နရသိင်္ခမင်းသည် နရပတိစည်သူ၏ ဇနီးကို မိဖုရားမြှောက်ခဲ့ပြီးနောက် နရပတိစည်သူ၏ တပ်မှူး အောင်စွာက နရသိင်္ခကို လုပ်ကြံသဖြင့် ကံကုန်ရလေသည်။
ဂျီအိပ်လုစ်၏ အဆိုအရ အေဒီ ၁၁၆၅ မှ ၁၁၇၄ အတွင်း နန်းတက်သော ဘုရင်များအကြောင်း ကျောက်စာမှတ်တမ်းများ မရှိခဲ့ပေ။ ဒေါက်တာထင်အောင်ကဲ့သို့သော အခြားသမိုင်းပညာရှင်များက လုစ်၏ မှန်းဆပြောဆိုချက်ကို လက်မခံခဲ့ကြပေ။
အစောပိုင်းဘဝ
နရသိင်္ခသည် နရသူမင်းနှင့် မြောက်ပြင်သည်မိဖုရားတို့၏ သားတော်နှစ်ပါးအနက် သားတော်ကြီးဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် နရသိင်္ခ၏ မွေးဖွားချိန်ကို အမျိုးမျိုး ဖော်ပြကြသည်။ အောက်ဖော်ပြပါဇယားသည် ရာဇဝင်ကျမ်းလေးစောင်တွင် ဖော်ပြထားသော ရက်စွဲများ ဖြစ်သည်။ ပညာရှင်များကမူ ဇာတာတော်ပုံတွင် ပါရှိသော မွေးဖွားခုနှစ်ကို လက်ခံကြသည်။
အေဒီ ၁၁၆၇ တွင် ခမည်းတော် နရသူက အလောင်းစည်သူနှင့် မင်းရှင်စောတို့ကို လုပ်ကြံ၍ ထီးနန်းရယူခဲ့သဖြင့် နရသိင်္ခသည် ထီးနန်းဆက်ခံမည့်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ထီးနန်းအုပ်ချုပ်ကာလ
အနောက်အရပ် အိန္ဒိယရှိ ပဋိက္ခယားမင်းမှ စေလွှတ်လုပ်ကြံသဖြင့် နရသူမင်းလွန်ပြီးနောက် အေဒီ ၁၁၇၁ တွင် နရသိင်္ခ နန်းတက်လာခဲ့သည်။ နန်းတက်ပွဲတွင် ညီတော် နရပတိစည်သူကို ထီးနန်းဆက်ခံသူနှင့် စစ်ဦးစီးချုပ်ရာထူးကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ရာဇဝင်သမိုင်းတလျောက် တပ်မတော်အုပ်ချုပ်ခွင့်အား ဘုရင်မှ အခြားတစ်ယောက်ကို ပထမဆုံး လွှဲပြောင်းပေးသည်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ နန်းတက်ရာတွင် ၐြီတြိဘုဝနာဒိတျပဝရဓမ္မရာဇဒါနပတိဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။
နရပတိစည်သူ၏ ဇနီးဖြစ်သူ ဝေဠုဝတီအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းက နရသိင်္ခဘုရင်အား ကျဆုံးမှုကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဝေဠုဝတီအား လက်ထပ်ခွင့် ရခဲ့သော်လည်း ညီတော်အား ပေးအပ်ခဲ့သည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို နောင်တရခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၁၇၄ တွင် နရပတိစည်သူအား ပရိယာယ်ဖြင့် ငဆောင်ချမ်းအရပ်သို့ စစ်ချီစေခဲ့ပြီး ဝေဠုဝတီကို မိဖုရားအဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။
ငဆောင်ချမ်းသို့ အသွား လမ်းခရီးတွင် နရပတိစည်သူ၏ ဆက်သား မြင်းခံငပြည့် လိုက်လံတင်လျှောက်မှုကြောင့် နောင်တော် နရသိင်္ခ၏ လုပ်ရပ်ကို ကြားသိခဲ့သည်။ ယင်းနောက် နရပတိစည်သူသည် အမတ် အောင်စွာကို ခေါ်၍ လက်ရွေးစင်တပ်သားတို့နှင့် နောင်တော် ဘုရင်ကို လုပ်ကြံစေသည်။ အောင်စွာလည်း လက်ရွေးစင် တပ်သား ၈၀ ကို ဦးဆောင်၍ မြစ်ကြောင်းတလျောက် လှေဖြင့် စုန်ဆင်းကာ နန်းတော်သို့ဝင်ပြီး နရသိင်္ခမင်းကို လုပ်ကြံလေသည်။
စိန်မှန်းရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
စိန်မှန်းရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
စစ်စကို
Cisco သည် ကွန်ပျူတာ ကွန်ရက် ချိတ်ဆက် ခြင်းနှင်. ဆက်သွယ်ရေးအသုံးချသိပ္ပံပညာ ကိရိယာများ ထုတ်လုပ်ရောင်းချသော အမေရိကန် နိုင်ငံစုံ ကွန်ပျူတာကွန်ရက် ချိတ်ဆက် ခြင်း နည်းပညာ ကော်ပိုရေးရှင်း ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် တွင် ရုံးချုပ်တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၉ နှစ်တွင် Cisco သည် ဝန်ထမ်းအင်အား ၆၅,၀၀၀ ထက် ပို၍ ရှိ ပြီး နှစ်ပတ်လည် အခွန် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၆.၁၁ ဘီလီယံ ရှိခဲ့ သည်။ Cisco ထုတ်ကုန်များ ကို ဇွန်လ ၈ ၂၀၀၉ Dow Jones Industrial Average သို့ ပေါင်းခဲ့သည်။
Cisco သမိုင်း
Stanford Universityကွန်ပျူတာ ဝန်ထမ်း လုပ်ကိုင်ခဲ့ တဲ့ Len Bosack နှင်. Sandy Lerner စုံတွဲ မှာ Richard Troiano ဆိုသူ နှင်.ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး ၁၉၈၄ တွင် Cisco System ကို တည်ထောင်ခဲ့ပါတယ်။ Lerner ဟာ Schlumberger မှာ ကွန်ပျူတာ ဝန်ထမ်း အဖြစ် ထပ်မံ လုပ်ကိုင်ခဲ့ ပြီး ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် Cisco သို့ အချိန်ပြည့် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ သည်။ "Cisco" အမည် ဟာ "San Francisco" မြို့ အမည် မှရရှိခဲ့တယ်။ ဘာကြောင့်လဲ ဆိုတော့ ကုမ္ပဏီ အင်ဂျင်နီယာများ ဟာ စာလုံးအသေး "cisco" ကို အသုံးပြု နှင်.ပြီးသားဖြစ်နေသည်။ Cisco ရဲ့ ပထမဆုံး ထုတ်ကုန် ဖြစ်တဲ့ router ဟာ, ပြီးခဲ့သော နှစ်အနည်းငယ်က William Yeager ( Stanford ဝန်ထမ်း နောင်တွင် Sun Microsystems ဝန်ထမ်း ဖြစ်ခဲ့) ဆိုသူရေးခဲ့သော multiple-protocol router software ကို Bosack က ပြန်လည် ပြင်ဆင်ထုတ်လုပ် ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး အမှုဆောင်အဖွဲ့ အရာရှိ ကတော့ Bill Graves ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၇ မှ ၁၉၈၈ ထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့ပါ တယ်။ ၁၉၈၈ တွင် John Morgridge ဆိုသူအား အမှုဆောင်အဖွဲ့ အရာရှိ ခန့်အပ် ခဲ့ပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ် John Chambers လက်ထက်တွင် အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ Cisco သည် ပထမဆုံး router ထုတ်လုပ်ရောင်းချသော ကုမ္ပဏီ မဟုတ်သော် လည်း ပထမဆုံး ဈေးကွက်တွင် အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သော router ထုတ်လုပ်  နိုင်ခဲ့သည်။ Internet Protocol (IP) အသုံးပြု မှု ကြီးထွားလာခဲ့ ပြီး  နောက်  multi-protocol routing  အရေးပါမှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ယနေ့အခါမှာ IP packets များ deliver လုပ်ဖို့  Cisco 's router များသည်အဓိကအင်အား အကြီးဆုံး  ဖြစ် လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ တွင် Nasdaq သိုလှောင်ကုန်စည် လဲလှယ်ခြင်း တွင်စာရင်း ထည့်သွင်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ Lerner အလုပ်ထုတ် ခံခဲ့ရ ပြီးနောက် Bosack လည်း ဒေါ်လာသန်း ၂၀၀ ယူ ပြီးထွက်ခဲ့သည်။  ထို အကျိုးအမြတ်များကို လည်း  အကျိုးဆောင်အဖွဲ့များ သို့ အလှူ ပေးခဲ့သည်။  ထို့နောက် တရားဝင်ကွာရှင်းခဲ့ ကြသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင်  Cisco   အတွက် မူပိုင်ခွင့် ကို ၁၉၈၈ ဇွန် ၆  မှာ  ခွင့်ပြုခဲ့ပြီး  ဇွန် ၁၃ တွင်ကုမ္ပဏီ  ဖွင့်လှစ်   ခဲ့ သည်။ မူလ စိတ်ကူးကို ဆက်စပ်ပြီး  Cisco လိုဂို ပုံစံ အား ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့ ရှိဂိုးလ်ဒင်းဂိတ် တံတား ပုံအဖြစ် မှတ်ပုံတင် ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ မေ ၁၈ တွင် ကုမ္ပဏီ ၏ ပထမ ဆုံး ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာလိုဂို အဖြစ်အသုံးပြု ခဲ့ သည်။ ဤ Cisco လိုဂို အား  ကုန်ထုပ်ပိုးမှုပြင်ဆင်ခြင်း နှင့် ထုတ်ကုန်များ ပေါ် တွင်  ပထမ ဆုံးအသုံးပြုခဲ့သည်။ သူတို့၏ ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာလိုဂို မူပိုင်ခွင့် ကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မူပိုင်ခွင့် ရုံး တွင်" အက္ခရာ  "U"   နှစ်ခု ဆက် နေ ပြီး အောက်ခြေပိုင်း မျဉ်းကြောင်း လိုင်း တွင် ကွန်ရက်ကြိုး များ သွယ်တန်း ထားသကဲ့သို့  ရှိသည်ဟုအဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ " လိုဂို တွင် Cisco ၏ Gateway နှင့် Bridge  လျှပ်စစ်ဆိုင်ရာ ထုတ်ကုန်များ ကlocal area networkအဖြစ် ပေါင်းစပ် ကာ  ပင်လယ်အော် ဒေသ ၏ အထိမ်း အမှတ်ဖြစ် သော တံတား အား လည်း ကိုယ်စားပြု ခြင်း ဖြစ် သည်။ Cisco သည် အမျိုးမျိုးသော ကုမ္ပဏီများ ကို ဝယ်ယရရှိ ခဲ့ပြီး မိမိ၏ ပင်ကိုစွမ်းရည် ထဲသို့ ပူးပေါင်း နိုင်ရန်ကြိုး စားသည်။ ဝယ်ယူ ရရှိ ခဲ့သော ကုမ္ပဏီများအနက် Stratacom သည် Cisco ၏အကြီးဆုံး  လုပ်ငန်း အပေးအယူ  ရရှိခဲ့ သော ကုမ္ပဏီဖြစ် ခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ Dot-com Boom  တွင် Cisco သည် Petaluma, California ရှိ  ကုမ္ပဏီ သစ်      Cerent Corporation ကို ဒေါ်လာ ၇  ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူ ရရှိ ခဲ့ သည်။   ထိုပမာဏ သည် Cisco ၏ ဝယ်ယူ ရရှိမှု  တွင် ဈေး အများဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောင်တွင်  Scientific-Atlanta ၏ ဝယ်ယူ ရရှိမှု သည် ပိုမို လာခဲ့သည်။  ဝယ်ယူ ရရှိခဲ့ သော ကုမ္ပဏီ များ ၏ လုပ်ငန်းများ သည် ကြီးမား လာပြီး ဒေါ် လာ ၁ ဘီလီယံ အထက်သို့ ရောက် ရှိ ခဲ့ ကြသည်။ ထင်ရှားသော လုပ်ငန်း များ မှာ LAN switching, Enterprise Voice over Internet Protocol (VOIP), and home networking တို့ ဖြစ် သည်။ ၂၀၀၃ တွင်  Linksys ကို ဝယ်ယူခဲ့ သည်။ ၂၀၁၀  တွင် Moto Development Group ကို ဝယ်ယူခဲ့ သည်။  Cisco's Flip video camera ထုတ်လုပ်ရေးတွင် အသုံးပြု ရန် ဖြစ်သည်။
၂၀၀၀ ခုနှစ် မတ်လ ကုန်တွင် dot-com boom ဂယက် မှာ အမြင့်မား ဆုံးရောက်ရှိခဲ့ ပြီး Cisco သည် ကမ္ဘာ့ တန်ဖိုး အရှိဆုံး ကုမ္ပဏီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ Cisco ၏ market capitalization မှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၅၀၀ ဘီလီယံ အထက် ရှိခဲ့ သည်။  In July 2009, with a market cap of about US$108.03 billion, it is still one of the most valuable companies. ၂၀၀၉ ဇူလိုင် တွင် market capitalization မှာ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁၀၈.၀၃ ဘီလီယံ အထက် ရှိခဲ့ သည်။ သို့ ရာတွင် ကမ္ဘာ့ တန်ဖိုး အရှိဆုံး ကုမ္ပဏီ အဖြစ်ရပ် တည် နေ သေးသည်။ CISCO သည် ဆယ်စုနှစ် အတွင်း NASDAQ ၏ မဲ အပေးခံရဆုံး ကုန်စည် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂-၀၃ တွင် Ron Brown Award ဆု "ဝန်ထမ်းများ နှင့် လူစုများ ဆက်သွယ်မှု စံပြ အရည်အချင်း ရှိ  ကုမ္ပဏီများ အတွက်    အသိအမှတ်ပြု  ဖို့  အမေရိကန် သမ္မတ ပေးအပ်သော ဂုဏ်ပြုဆု"  ရရှိခဲ့သည်။
ဂုံညင်းတန်းကျောင်းစုရွာ၊ သာဒူးချောင်း
ဂုံညင်းတန်းကျောင်းစုရွာ၊ သာဒူးချောင်း
သာလိကာ (ကရင်)
သာလိကာ (ကရင်)