cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မြင့်၊ ဦး(နေရှင်နယ်)
ဦးလွန်းနှင့် ဦးမြင့်
ဦးမြင့်သည် စာသမားဖြစ်သည်၊ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစ်ဘာသာစလုံးကို ကျွမ်းကျွမ်းကျင်ကျင် နိုင်နိုင်နင်းနင်း ရေးသားနိုင်သူ ဖြစ်သည်၊ သပိတ်မှောက်ကာလအတွင်းက တိုင်းပြည်သို့ ကြေညာချက်များ ထုတ်ပြန်ရာတွင် ဦးဖိုးကျား။ ဦးထွန်းဖေ(ထွန်းနေ့စဉ်)တို့ နှင့်အတူ စာနယ်ဇင်းများ၌ ဝင်ရောက်ရေးသားသည်၊ ဦးမြင့်၏ အသိုင်းအဝိုင်းမှာ စာပေ အသိုင်းအဝိုင်းဖြစ်သည်၊ ဆရာမှိုင်း။ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို။ ဦးဖိုးကျား။ ဦးဖိုးလတ်။ ဦးလူဖေဝင်း။ ဦးထွန်းဖေ(ထွန်းနေ့စဉ်)။ သတိုးပီယ။ ဇေယျ။ ဟံသာဝတီဦးဘရင်။ မဟာဂီတ ဦးပြုံးချို စသူတို့ ဖြစ်သည်။ စာပေဩဇာ အရှိန်အဝါကြီးမားသော အသိုင်းအဝိုင်း ဖြစ်သည်။
သူ၏အမျိုးသားပုံနှိပ်တိုက်ကလည်း အမျိုးသားစာပေယဉ်ကျေးမှုကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သော စာအုပ်စာတမ်းများ ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေသည်၊ မှန်သည်။ မြန်မာပညာရှိဦးအောင်၏ ကဝိသေနင်္ဂဗျူဟာကျမ်း၊ ခုံတော်မောင်ကျဘမ်း အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ဦးပြုံးချို၏ မဟာဂီတ။ ဦးဖိုးကျား၏ မြန်မာ့ဂုဏ်ရည်။ ဇေယျ၏ ဇေယျသတင်းစာ။ သတိုးပီယ ခေါ် ဦးချစ်စရာ၏ မြန်မာစာညွန့်ပေါင်းသျှီကာနှင့် မြန်မာကဗျာဖွဲ့နည်းကျမ်း။ မစ္စတာမောင်မှိုင်း ဘွိုင်းကောက် သျှီကာကြီး။ မဟာဆွေ၏ ဘိုးဝဇီရနှင့် လယ်တီတရား သတင်းစာတို့ ဖြစ်သည်။
ဘန်ဒါရာနာခိုက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များ
မြင့်၊ ဦး(နေရှင်နယ်)
ဦးလွန်းနှင့် ဦးမြင့်
၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဦးမြင့်သည် ပြုပြင်ရေးမဂဏ္ဍဇင်းကိုဦးစီးထုတ်ဝေသည်၊ ပါဝင်ရေးသားသူ များမှာ ဆရာမှိုင်း၊ ပီမိုးနင်း၊ ဦးဖိုးကျား၊ ဦးလူဖေဝင်း၊ ဟံသာဝတီဦးဘရင်၊ ဇေယျ စသူတို့ ဖြစ်သည်။ မှိုင်းက ဤသို့ရေးသားခဲ့သည်။ ရှေးအခါယမန်က သာလာယံကောလိပ် အပျက်တွင် အထက် တစ်ခွင် အညာ စစ်ကိုင်းသို့ စိုင်းနှင့်ပြန်တက်ခဲ့ရာ အကြံခက် အစည်ခက် အခက်မျိုးများစွာနဲ့ ဆရာ့မှာ အလုပ်အကိုင် ခက်ပြီး ဘိုင်ကျနေသည်တွင် အကြင်တပည့်မောင်မြင့်က တစ်လတစ်လမှာ အသပြာငွေ ၁၅၀ ကျပ်ကျ လေး ငါး ခြောက်လမျှ ပေးကမ်း လှူဒါန်း၍ ဆွမ်းကွမ်းအတွက် မခက်လွယ်ကူ လက်ရှိသမထ တစ်မျိုးဖြင့် အဂ္ဂိရတ်ထိုးတော်မူရသတဲ့ ကျေးဇူးတော်ကိုလည်း ထိမ်မြူးမမေ့ ရသေ့ယောဂီ တောဆီကအမှတ်ရသဖြင့် မပြတ်ခါခါ မေတ္တာပို့မိတဲ့အပြင် အကြင် တပည့် မောင်မြင့်၏ ယခင်ကျေးဇူးကို အထူးတုံ့လှယ်ဘယ်လိုများဆပ်ရပါ့မလဲလို့ အနည်းနည်း ကြံစည်နေသည့်အတွင်း ယင်းသို့သော မောင်မြင့်သည် အောင်မြင်မှု အောင်ကြာင်းဆုဖြင့် ပြုပြင်ရေး မဂ္ဂဇင်းစာအုပ် ထုတ်ဝေမည့်အလုပ်တွင် ကျွန်ုပ်တို့တောရက ဩဝါဒပေးပို့သည်မှာ...
အို... မောင်မြင့် နောင်အဆင့်ဆင့် မြင့်ထက်မြင့်အောင် ယခင်အခါ ရတနာပူရဆိုတဲ့ အင်းဝက မင်းများဆရာ ရှင်မဟာသီလဝံသ ပုဂ္ဂိုလ်ကျော် ရေးသားစီ ရင်တော်မူသည့် ပါရမီပျို့သစ္စာခန်း စာဟောင်းပေဟောင်းတွင် - (၁) အကြောင်းဖြစ်ငြား၊ ကြိုက်လတ်ငြားမှု သိကြားလူဌာ၊ မလွတ်သာတည့် သစ္စာနှုတ်သီး၊ မန္တာန်ကြီးဖြင့် ကျော်ချီးစေအောင်၊ အငြိမ်းဆောင်သည် အခေါင်မြုတေ၊ လထိတည်း (၂) ဝသုန္ဒြေ ဤမြေသော်လည်း စောင့်စည်းမုသား။ ကြဉ်သောအားဖြင့် စကားသစ္စာ၊ မှန်သောခါကား ဩဇာလေးနက်။ ပေါ်ဆီတက်၍။ နွယ်မြက်သစ်ပင်၊ ဆေးဖက်ဝင်၏၊ ၎င်းပြင် တစ်ခါ ရတနာပူရအင်းဝကို မင်းဓားပြ ရှမ်းမျိုးလွှမ်းတဲ့ခေတ်မှာ သရေခေတ္တရာ မည်သော ပြည်မြို့သို့ စုန်ဆင်းကြွလာတော်မူသည့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ပုဂ္ဂိုလ်ကျော် ထုတ်ဖော်ဆုံးမသည့် သံဝေရပျို့ဖတ်စာမှာ (၃) သစ္စာဓမ္မ၊ ဝီရိယနှင့် စာဂဟူသည်၊ ရန်သူအောင်မှု ကြောင်းလေးခု ရှေးဟောင်းအခါက ဆရာ ဆရာ့များဆုံးမစာအလင်္ကာတို့နှင့်အညီ ဤမည်ထိုမည်သော လုပ်ငန်းတို့ကို အဟုတ်တမ်း လုပ်စမ်းကြ စို့ဆိုလျှင် အောင်မြင်ဖို့အစစ်မှာ သစ္စာရှိရမည် ဆိုလိုသည်၊ ဤခေတ်ဤအခါက မြန်မာတွေကောင်းအောင်ကောင်းအောင်နှင့် ခေါင်းဆောင်လုပ်ကာ ဥစ္စာဓနပြည့်စုံအောင် မြန်မာပြည်သူ ရှင်လူကိုဗန်းပြပီး ပန်းရအောင် ညစ်သဟာကိုလည်း သစ္စာ ဟူ၍ မမှတ်မိကြရာ (ဝါ)တစ်နည်းအားဆိုလျှင် ၎င်းတို့လုချင်သည့် စားကျက်လမ်းကိုပင် အထက်တန်းက မျက်နှာပန်းလှတဲ့ တက်လမ်းအစစ်ပါဟု သစ္စာမရှိ ကတိမတည် လိမ်လည်ကောက်ကျစ် မှုမျိုးကို အတုမခိုးကြရာ တစ်မျိုးလုံး ခေတ်သာအောင် သစ္စာ ပါရမီအလုပ်ကို အားထုတ်ကြရာသည်။
နေရှင်နယ်ဦးမြင့်သည် ဖက်ဆစ်တို့၏လူမဆန်စွာ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကို အစောဆုံး သိမြင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်၊ ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုနှင့် လက်ပံတန်း ဦးဘတင်တို့ကဲ့သို့ ဖက်ဆစ် ဆန့်ကျင်ခဲ့သူ မှန်သည်၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး မြန်မာနိုင်ငံသို့ မကူးစက်မီက စာရေးဆရာမဟာဆွေနှင့်အတူ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ဝါဒဖြန့်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သူ။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် ပြန်ကြားရေးဌာန ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးအရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်၊ နောက်မှ လူထုပညာဌာနသို့ ပြောင်းရေွှ့လုပ်ကိုင်သည်၊ လူထုပညာဌာန တိုင်းမှူးဖြစ်လာ သည်၊ ငယ်စဉ်ကစ၍ ဗုဒ္ဓဘာသာကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်းလေ့လာလိုက်စားခဲ့သည်၊ ဘာသာရေးကိုင်းညွှတ်သည်၊ နေရှင်နယ်ဦးမြင့်နှင့် နီးကပ်သော ပတ်ဝန်းကျင်အသိုင်းအဝိုင်းကလည်း ဘာသာရေး ကိုင်းညွှတ်သူ များသည်။ ဆရာမှိုင်းက တို့မြန်မာဝတ်ရွတ်စဉ်ကို ရေးသည်၊ ဆရာကျားက ကျောင်းသူကျောင်းသားငယ်များ အတွက် ငါးရာ့ငါးဆယ် (ဇာတကဝတ္ထုများ) ကိုအလွယ်နည်းဖြင့် ရေးသည်၊ ဆရာ ဦးဖိုးလတ်ကလည်း ဓမ္မပဒကို ပထမဦးဆုံး အကျဉ်းချုပ် မြန်မာ ပြန်ခဲ့သည်။ နေရှင်နယ်ဦးမြင့်သည် ဝန်ထမ်းအဖြစ်မှအငြိမ်းစား ယူပြီးနောက် သာသနာပြု ဓမ္မကထိကအဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်၊
ကြိုးပမ်းမှုများ
သူ လူဖြစ်ရသော အချိန်ကာလသည် ခေတ်ကျပ်ခေတ်ဆိုး ကြီးဖြစ်သည်၊ သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက် ရှစ်နှစ်အကြာတွင် မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်သည်၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၈ အကြာတွင်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမျိုးသားနေ့ကြိုးပမ်းမှုအရှိန်အဟုန် အပြင်းထန်ဆုံး၊ အခက်ခဲဆုံး၊ အကြမ်းတမ်းဆုံး အချိန်ကာလဖြစ်သည်၊ ထိုသို့သောကာလတွင် သူသည် ပြည်သူလူထုနှင့်အတူ အေးအတူပူအမျှခံစားသည်၊ သူ့တစ်ကိုယ်ရည် ကောင်းစားရေးအတွက် မည်သည့် အခွင့်အရေးမျှ ရယူခဲ့သူမဟုတ်၊ အမျိုးသားရေး လမ်းကြောင်းပေါ်မှ မဖောက်မပြန်သစ္စာရှိရှိလျှောက်လှမ်းခဲ့သည်၊ နေရှင်နယ်ဦးမြင့်သည် တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအတွက် အနစ်နာခံသည်၊ ဇွဲသတ္တိ ရှိပြီး ရိုးဖြောင့်သည်၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ဂုဏ်ပကာသနှင့် အဆောင်အယောင်တို့ကို မမက်မော၊ မှိုင်းကြီးကဲ့သို့ ရှိသမျှနှင့် ရောင့်ရဲတင်းတိမ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် နေရှင်နယ်ဦးမြင့်၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုကြောင့် အမျိုးသားနေ့ဟူ၍ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး နေ့ထူးနေ့မြတ်တစ်နေ့ ပေါ်ပေါက် လာသည်၊ ထိုနေ့ကိုအကြောင်း ပြု၍မြန်မာတို့ နိုင်ငံရေးနိုးကြားလာသည်၊ ပညာရေးမျက်စိ ပွင့်လာသည်၊ စီးပွားရေးအမြင် ကျယ်လာသည်။ အမျိုးသားနေ့မပေါ်ပေါက်မီက မြန်မာနိုင်ငံတွင် တစ်မျိုးသားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သော နေ့ထူး နေ့မြတ်ဟူ၍မရှိခဲ့၊ ကဆုန်လပြည့်။ ဝါဆိုလပြည့်။ သီတင်းကျွတ်လပြည့်။ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်စသော ဘာသာရေးဓလေ့ ထုံးစံများနှင့်သက်ဆိုင် နေ့ထူးနေ့မြတ်များသာရှိ၏၊ တပေါင်းပွဲတော်။ နှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်ရေသဘင်ပွဲတော်များ ရှိသည်၊ အမျိုးသားနေ့ဟူ၍ကား မရှိခဲ့ပေ၊ ပထမကျောင်းသားသပိတ်ကြီး ပေါ်ပေါက်လာသည့်နေ့ကို အမျိုးသားနေ့ဟု သတ်မှတ်ပြီးမှ စာဆိုတော်နေ့၊ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးနေ့၊ ပြည်ထောင်စုနေ့၊လွတ်လပ်ရေးနေ့စသော နေ့ထူးနေ့မြတ်များ တစ်သီကြီး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
နိဂုံး
အသက် ၇၃ နှစ်အရွယ် ၁၉၆၆တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မထင်မရှားကွယ်လွန်သွားလေသည်၊
မူရင်း
မောင်မောင်အေး(စစ်ကိုင်း)၊ စံပယ်ဖြူမဂ္ဂဇင်း ဇန်နဝါရီ။ ၂၀ဝ၉
နော်ပယ်ခိုရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
နော်ပယ်ခိုရွာ (Nawpeikho)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ကြက်သောင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၆၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေဘုတ်
ရေဘုတ် (သို့) ဆတ်ဗျိုင်း သည် မျိုးရင်းခွဲ Botaurinae တွင် ပါဝင်ပြီး အခြားအဖွဲ့ဝင်များထက် လည်ပင်းပိုတိုကာ လျှို့ဝှက်နိုင်ကြသည်။ အင်းဆက်၊ ငါး၊ ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများ၊ တွားသွားသတ္တဝါများကို ဖမ်းယူစားသောက်တတ်သည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၄ ခု ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗျိုင်းနှင့် အလားတူငှက်များ
ကဝါလမိုင်း
ကဝါလမိုင်း
ကမ္ဘာဦးအစပိုင်းတွင် ဗေဒင်ကျမ်းဂန်များ၌ အလွန်ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်သော ကဝါလမိုင်း အမည်တွင်သည့် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ သူသည် နက္ခတ်ကျမ်း၊ ဗေဒင်ကျမ်းတို့တွင် တစ်ဖက်ကမ်းခပ် တတ်မြောက်သော ဣန္ဒိဝိဒ္ဓ ရသေ့ကြီး ဝင်စားသည်ဟု ဆို၏။
ကဝါလမိုင်း၏ ပညာစွမ်းကို စုံစမ်းအံ့သောငှာ သိကြားမင်းသည် လူ၏အသွင်ဖြင့် လူ့ပြည်သို့ ဆင်းသက်လာ၍ ယခုအချိန်၌ သိကြားမင်းသည် အဘယ်အရပ်တွင် ရှိသနည်းဟု ကဝါလမိုင်းအား မေး၏။ ကဝါလမိုင်းသည် သေချာကျနစွာ တွက်ချက်ပြီးနောက် သိကြားမင်းသည် လူ့ပြည်တွင်ရှိကြောင်း အသင်ပင် ဖြစ်ကြောင်း ဟောကြားလေလျှင် များစွာ နှစ်ထောင်းအားရ ရှိလေသည်။
တရံရောအခါ အာသီမည်သော ဗြဟ္မာမင်းနှင့် သိကြားမင်းတို့သည် ဗေဒင်ဆိုင်ရာ ပြဿနာ တစ်ခု (သိကြားမင်း နှင့် ဗြဟ္မာမင်းတို့ လူ့ပြည် ပြဿဒါးရက်နှင့် ပတ်သက်၍ အငြင်းအခုံဖြစ်ကြ၏။ သိကြား မင်းက သက္ကရာဇ်ကိုတည်၊ ခုနစ်နှင့်စား၊ သုံးကြွင်းပါက လူ့ပြည် ပြဿဒါး ဟု ဆို၏။ ဗြဟ္မာမင်းကမူ ငါးကြွင်း ပါက လူ့ပြည် ပြဿဒါး ဟု ဆို၏။) အတွက် အငြင်းဖြစ်ပွားကြရာ နောက်ဆုံး၌ လူ့ပြည်မှ ကဝါလမိုင်း ဆရာ၏ အဆုံးအဖြတ် ကို ခံယူပြီးသော် နိုင်သူက ရှုံးသူကို ဦးခေါင်းဖြတ်စတမ်းဟု သဘောတူညီကြသည်။ ကဝါလမိုင်းက သိကြားမင်း၏ အယူအဆ မှန်ကန်ကြောင်း အဆုံးအဖြတ်ပေးလိုက်သည်။ သို့သော် သိကြားမင်းက ဗြဟ္မာမင်း၏ ဦးခေါင်းကို မဖြတ်လိုသောကြောင့် ဗြဟ္မာမင်းက အဓိဋ္ဌာန်ပြုလျှက် မိမိ၏ဦးခေါင်းကို ပြတ်စေ၏။
ထိုအခါ သိကြားမင်းသည် ဗြဟ္မာကြီး၏ ကိုယ်တွင် တပ်ဆင်ရန်အတွက် မြောက်အရပ်မှ တွေ့သော သတ္တဝါ တစ်ဦး၏ ဦးခေါင်းကို ဆောင်ယူခဲ့ရန် ကဝါလမိုင်းအား ပြောကြားသည်။ ကဝါလမိုင်းသည် ဝိင်္ဂလဆင်၏ ဦးခေါင်းကို ယူ၍ သိကြားမင်းအား ပေးရာ၌ သိကြားမင်းသည် နတ်ရေစင်ဖြန်း၍ ဗြဟ္မာမင်း၏ ကိုယ်တွင် တပ်ဆင်လိုက်သောအခါ မဟာပိန္နဲနတ် ဖြစ်လာသည် ဟုဆိုသည်။ မဟာပိန္နဲကား နတ်ကြီးငါးပါး အပါအဝင်တည်း။
ဗြဟ္မာကြီး၏ ဦးခေါင်းကို သမုဒ္ဒရာတွင် ပစ်သော် ရေခမ်းခြောက်မည်။ ကောင်းကင်သို့ ပစ်တင်လိုက်ပါကလည်း ခုနစ်နှစ်တို့ပတ်လုံး မိုးခေါင်မည်။ မြေပြင်တွင် ပစ်သော် မီးဟုန်းဟုန်းလောင်ကျွမ်းမည်။ ထိုကြောင့် သိကြားမင်းသည် ပြောက္က၊ ရဿကာ အစရှိသော နတ်သမီး ခုနှစ်ဖော်အား ဗြဟ္မာကြီး၏ ဦးခေါင်းကို အလှည့်ကျ ပွေ့ချီထားစေသည်။ နတ်သမီး တစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ ပြောင်းလွဲပေးသော ကာလမှာ လူတို့အရေအတွက်အားဖြင့် တစ်နှစ်ပြည့် မြောက်သော အချိန်နှင့် ညီမျှလေသည်။ ထိုသို့ပြောင်းလွှဲပေးသည်ကို သက္ကရာဇ်ဦးခေါင်း ပြောင်းသည်ဟု ခေါ်စမှတ်ပြုကာ အတာ သင်္ကြန် ပွဲများ ကျင်းပကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
နောင်ခမ်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးကင်း (တောင်)ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ငါးကင်း (တောင်)ရွာ (Ngarkin(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ ငါးကင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၈၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘီတာအမှုန်
ဘီတာအမှုန်ကို တခါတရံ ဘီတာရောင်ခြည် ဟုလည်းခေါ်သည်။ ၎င်းကို ဂရိအက္ခရာအသေး ဘီတာ(β)ဖြင့် အမှတ်အသားပြုသည်။ ဘီတာအမှုန်သည် စွမ်းအင်နှင့် မြန်နှုန်းမြင့်မားသော အီလက်ထရွန် သို့မဟုတ် ပိုစီထရွန် အမှုန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ပိုတက်စီယမ်-၄၀ ကဲ့သို့ အက်တမ်နျူကလိယများ ရေဒီယိုသတ္တိကြွပြိုကွဲမှု ဖြစ်သည့်အခါတွင် ထုတ်လွှတ်သည်။ ဤဖြစ်စဉ်ကို ဘီတာပြိုကွဲခြင်း ဟုခေါ်သည်။ ဘီတာပြိုကွဲခြင်း ပုံစံမှာ β− နှင့် β+ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိရာ ပထမတစ်မျိုးသည် အီလက်ထရွန် ကိုထုတ်လွှတ်ပြီး ဒုတိယတစ်မျိုးသည် ပိုစီထရွန်(ဆန့်ကျင်အီလက်ထရွန်) ကိုထုတ်လွှတ်သည်။ ဘီတာအမှုန်များသည် အိုင်ယွန်ပြုရောင်ခြည်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဒီယိုဓာတ်သတ္တိကြွမှု ကဏ္ဍ:နျူကလီးယားရူပဗေဒ
သရက်တောရွာ၊ ကညင်ကုန်း
သရက်တောရွာ၊ ကညင်ကုန်း
အရုပ်စာ
အေဘီစီဒီ၊ ကကြီး ကခွေးတို့ကဲ့သို့သော ယခုခေတ်သုံး အသံထွက်အက္ခရာများ မပေါ်မီ ရှေးခေတ်က လူတို့သည် မိမိ တို့ စိတ်ထဲ၌ ဖြစ်ပေါ်လာသော အကြောင်းအချက်တို့ကို ရေးသားဖော်ပြလိုသောအခါ ရုပ်ပုံများဖြင့် ရေးသားဖော်ပြခဲ့ကြ သည်။ ပမာဆိုသော် လူဟု ဆိုလိုလျှင် လူရုပ်ကို၎င်း၊ နေဟု ဆိုလိုလျှင် နေရုပ်ကို၎င်း၊ လဟု ဆိုလိုလျှင် လရုပ်ကို၎င်း ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်။ ရှေးအီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံနှင့် သင်္ချိုင်းဂူများတွင် ရုပ်စုံစာများကို ထုထွင်း ခဲ့ကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ အီဂျစ်တို့ ရေးဆွဲထုထွင်းခဲ့သော ရုပ်ပုံစာ အမှတ်အသားကို ဂရိတို့က ဟိုင်ယာရိုဂလစ်ဟု အမည်မှည့်ခေါ် ကြသည်။ ရှေးအမေရိကန် ရင်အင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့သည်လည်း ရုပ်ပုံစာဖြင့် ရေးသားခဲ့ကြသည်။
အစအဦးတွင် အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ ဆိုလိုသော အရာဝတ္ထုနှင့် အကြောင်းအရာများကို ရုပ်ပုံဆွဲ၍ တိုက်ရိုက် ဖော်ပြကြ၏။ ထိုနောက် ရုပ်ပုံစာလုံး၏ အသံထွက်ကိုယူ၍ စာလုံးတစ်လုံးနှင့်တစ်လုံး ပေါင်းစပ်ကာ အသံထွက်စကားလုံး များကို ရေးဆွဲလာကြသည်။ နောက်ဆုံးအဆင့်တွင် အသံထွက် အက္ခရာစာလုံးများကို ရေးဆွဲသည်အထိ တိုးတက်ခဲ့လေသည်။ ရုပ်ပုံစာကို တတ်ကျွမ်းသူများမှာ ရှေးခေတ်အီဂျစ်ဘုန်းကြီးများ ဖြစ်၏။ ထိုအခါက များသောအားဖြင့် အထိမ်းအမှတ် ကျောက် တုံး၊ ကျောက်ပြားများပေါ်၌ ရုပ်ပုံစာကို စူးဆောက်တို့ဖြင့် ထုထွင်းလေ့ရှိကြသည်။ ရုပ်ပုံစာရေးသားပုံမှာ အမျိုးမျိုး ကွဲပြား သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ လက်ဝဲဘက်မှ လက်ယာဘက်သို့လည်း ရေး၏။ သို့သော် များသောအားဖြင့် လက်ယာဘက်မှ လက်ဝဲ ဘက်သို့၎င်း၊ အထက်မှ အောက်သို့၎င်း ရေးလေ့ရှိကြသည်။ အီဂျစ်တို့သည် စာရေးအတတ်ပျံ့နှံ့လာသောအခါ ကျောက် တုံး၊ ကျောက်ပြားထက် အရေးရလွယ်ကူသော အရာဝတ္ထုကို ကြံဆ ရှာဖွေကြရာ ပပိုင်းရပ်ခေါ် ကျူပင်တစ်မျိုးကို တွေ့ကြ လေသည်။ ကျူရိုးကို ကလောင်တံအဖြစ်၎င်း၊ ကျပ်ခိုးကို ရေ နှင့် ရော၍ မင်အဖြစ်၎င်း အသုံးပြု၍ ပပိုင်းရပ်ကျူချပ်ပေါ်တွင် ရုပ်ပုံစာကို ရေးသားခဲ့ကြသည်။
ယဟူဒီနှင့် ဖီနီရှန်လူမျိုးတို့က အီဂျစ်တို့၏ ရုပ်ပုံစာမူကို အတုယူ၍ မိမိတို့၏ အက္ခရာများကို တီထွင်ကြသည်။ ထိုမှ တစ်ဆင့် ဂရိအက္ခရာများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဂရိအက္ခရာမှ တစ်ဆင့် ရောမအက္ခရာသည်၎င်း၊ ရောမအက္ခရာမှ လက်ရှိ အင်္ဂလိပ်အက္ခရာသည်၎င်း အဆင့်ဆင့် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ရောမခေတ် ကျဆုံးချိန် အေဒီ ၅ဝဝ ပြည့်နှစ်ခန့်သို့ ရောက်သောအခါ နှစ်ပေါင်း ၃၅ဝဝ မျှ သုံးစွဲလာခဲ့သော အီဂျစ်ရုပ်ပုံစာမှာ တိမ်ကောသွားလေတော့သည်။ ထိုနောက် ၁၇၉၉ ခုနှစ်တွင် နပိုလီယန်၏ စစ်တပ်မှ စစ်ဗိုလ်တစ်ဦးက နိုင်းမြစ်ဝရှိ ရိုဇက်တာခေါ် ရှေးဟောင်းမြို့အနီး၌ ကျောက်တုံး တစ်တုံးကို တွေ့ရှိ လေသည်။ ထိုကျောက်တုံးပေါ်တွင် အီဂျစ် တို့၏ ရုပ်ပုံစာရေးနည်းဖြင့်၎င်း၊ ဒီမိုတစ်ခေါ် ရှေးအီဂျစ်စာ ရေးနည်း ဖြင့်၎င်း၊ ဂရိဘာသာဖြင့်၎င်း ဘာသာသုံးမျိုးဖြင့် ရေးသားထားသည်။၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုး ဖရန်ဆွာရှ် ပိုးလီယွန်ဆိုသူသည် ဂရိဘာသာဖြင့်၎င်း ဘာသာသုံးမျိုးဖြင့် ရေးထားသည်။ ၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုး ဖရန်ဆွာရှမ်ပိုး လီယန်ဆိုသူသည် ဂရိဘာသာစကားကို မူတည်၍ ထိုကျောက် တုံးပေါ်ရှိ အီဂျစ်တို့၏ ရုပ်ပုံစာတစ်ပိုဒ်လုံးကို အနက်ပြန်ခဲ့လေ သည်။ ယခုအခါ အီဂျစ်ရုပ်ပုံစာနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သဒ္ဒါစကား အဘိဓာန်စာအုပ်များ ရိုက်နှိပ်ထားပြီး ဖြစ်သောကြောင့် လူမျိုး ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားကို လေ့လာတတ်ကျွမ်းသူတို့အဖို့ အီဂျစ် တို့၏ ရှေးဟောင်းစာပေများကို ဖတ်ရှုရန် မခဲယဉ်းတော့ချေ။
နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ
နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ ဆိုသည်မှာ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဥပဒေပြုရေး နှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာတို့၏ အချို့သော ပုံမှန်လုပ်ဆောင်မှုများ ဆိုင်းငံ့နိုင်သည့် အတွက် နိုင်ငံသားများအား မိမိတို့၏ ပုံမှန်အလေ့အထများကို ပြောင်းလဲနိုင် စေရန် သို့မဟုတ် အစိုးရဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများကို အရေးပေါ်ပြင်ဆင်ထားသည့် အစီအစဉ်များကို အသုံးပြုနိုင်ရန် အတွက် သတိပေးနှိုးဆော်ထားသည့် အစိုးရ ၏ ကြေညာချက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အခြေခံဥပဒေအောက် တွင် အာမခံ ထားသည်ပင်ဖြစ်စေ အခွင့်အရေးများ နှင့် လွတ်လပ်စွာနေထိုင်နိုင်ရေး တို့အား ဆိုင်းငံ့နိုင်ရေး အတွက် အကြောင်းပြ ချက် အဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်။ သဘာဝ သို့မဟုတ် လူတို့ပြုလုပ်သည့် ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်ချိန်အတွင်း၊ လူထု မငြိမ်သက်မှုဖြစ်နေစဉ်ကာလအတွင်း သို့မဟုတ် စစ်ကြေညာမှု ပြုလုပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် သို့မဟုတ် နိုင်ငံတကာ သို့မ ဟုတ် ပြည်တွင်း လက်နက်တပ်ဆင်မှု ပဋိပက္ခဖြစ်ပေါ်နေသည့် အခြေအနေများတွင် ထိုသို့သော ကြေညာချက်များ ထွက်ပေါ်လာလေ့ရှိသည်။ ရောမ ဥပဒေ တွင် Justitium (ဂျက်(စ်)တီတီယမ်) သည် ယင်းနှင့် တူညီမှုရှိသည်။
အချို့သောနိုင်ငံများတွင် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေ နှင့် ၎င်း၏ လူ့အခွင့်အရေး၊လွတ်လပ်မှုနှင့် အစိုးရ လုပ်ငန်း စဉ် တို့အပေါ်သို့သက်ရောက်မှု တို့ကို အခြေခံဥပဒေ နှင့်/သို့မဟုတ် အာဏာကိုကန့်သတ်ရန် မှီငြမ်းထားသည့် ဥပဒေ တို့မှ ကွပ်ကဲထိန်းချုပ်သည်။ အရေးပေါ်အခြေအနေတစ်ခုအတွင်း အခွင့်အရေးများနှင့် လွတ်လပ်ခွင့်တို့ကို ဥပမာအား ဖြင့်လွတ်လပ်စွာလှုပ်ရှားသွားလာခွင့်တို့ကို ဆိုင်းငံ့ထားနိုင်သော်လည်း အခွင့်အရေးများကို လျော့ချ၊နှိမ့်ချခြင်း မပြုနိုင် ပေ။ နိုင်ငံအများစုတွင် အရေးပေါ်အခြေအနေအတွင်းတွင် အရေးပေါ်ဥပဒေ သို့မဟုတ် အခြေခံဥပဒေတို့ကို ပြုပြင် ပြင်ဆင်မှုသည် တရားမဝင်ဟုသတ်မှတ်ထားသည်။
အသုံးပြုမှုများ နှင့် ရှုမြင်ပုံများ
ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရလေ့မရှိသော်လည်း၊ အာဏာရှင်ဆန်သော အုပ်ချုပ်မှု များတွင် နိုင်ငံအရေးပေါ် အခြေ အနေ ကို ကြေညာ၍ အုပ်ချုပ်မှုသက်တမ်းအတွက် အကန့်အသတ်မရှိ ရှည်ကြာစေသည်။ အချို့သော အခြေအနေများ တွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေး အမိန့် ကိုလည်း ကြေညာပြီး စစ်တပ် အား လုပ်ပိုင်ခွင့်အာဏာကို ပိုမိုခွင့်ပြုထားသည်။ အခြား သော အခြေအနေများတွင် အရေးပေါ်အခြေအနေဟု ကြေညာခြင်းမရှိဘဲ အစိုးရမှ တရားဝင်သည်ဖြစ်စေ၊ မဝင်သည် ဖြစ်စေအုပ်ချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် အမိန့်-ဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ခြင်းတို့ပြုလုပ်သည်။ ယူနိုက်တက်နေရှင်း ၏ ပြန်တမ်း ထုတ်ပြန်ရေး အရာရှိနှစ်ဦးဖြစ်သော Ms. Nicole Questiaux (မစ္စ နီကို ကွတ်(စ်)တပ်(ဇ်))(ပြင်သစ်) နှင့် Mr. Leandro Despouy (မစ္စတာ လင်ဒရို ဒီ(စ်) ပွိုင်) (အာဂျင်တီးနား) တို့မှ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလူ့အဖွဲ့အစည်းထံသို့ အောက်ပါ “သဘောတရားနည်းနာများ” ဖြင့် နိုင်ငံအတွင်း လေ့လာသတိပြုရန် သို့မဟုတ် အရေးပေါ်အခြေအနေတွင်း လက်ရှိ အုပ်ချုပ်သည့်အခြေအနေတို့ကို ခံယူရန် အကြံပြုထားသည်။ ယင်းတို့မှာ နိုင်ငံတကာ ဥပဒေ၏ များပြားလှသော တရားဥပဒေနှင့် ညီညွတ်သည့် သဘောတရားနည်းနာများ၊ ကြေညာချက်များ ၊ သတိပေးချက်များ၊ အချိန်ကန့်သတ်မှု များ၊ ထူးခြားသောခြိမ်းခြောက်မှုများ၊ ဆက်ဆံရေး၊ ခွဲခြားမှုမရှိရေး ၊ အံဝင်ခွင်ကျမှု၊ လိုက်လျောညီထွေမှုများ နှင့် ဖြည့်စွက်ပေးမှုများ ၏ စံသတ်မှတ်ချက် များပါဝင်သည်။ (ညွှန်း “နိုင်ငံအရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် လူ့အခွင့်အရေး အတွက် မေးခွန်းများ” E/CN.4/Sub.2/1997/ 19, အခန်း ၂၊ နှင့် "état d'exception" ကို http://fr.wikipedia.org တွင် ကြည့်ပါ။)
နိုင်ငံသားတို့နှင့်နိုင်ငံရေးရာအခွင့်အရေးများ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပဋိညာဉ် (အိုင်စီစီပီအာရ်) ၏ စာပိုဒ် ၄ တွင် "အများ ပြည်သူနှင့်သက်ဆိုင်သည့်အရေးပေါ်အခြေအနေ" တွင် နိုင်ငံတော်က အချို့သောအခွင့်အရေးများကို လျော့ချ သတ် မှတ် နိုင်ကြောင်းကို ထိုပဋိညာဉ်မှ ခွင့်ပြုအာမခံ ပေးထားသည်။ ပဋိညာဉ်ပါ သဘောတရားများ အောက်မှ ပြုလုပ်သော လျော့ချသတ်မှတ်မှု မှန်သမျှသည် အခြေအနေ၏ အရေးပေါ်ကိစ္စများအတွက် လိုအပ်သည့် အတိုင်းအတာ အထိသာ ပြုရမည်ဖြစ်ပြီး ယင်းတို့ကို နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့မှ ယူနိုက်တက်နေးရှင်း၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး အား အသိ ပေး ရမည်ဖြစ်သည်။ ဥရောပ နှင့် အမေရိကန်တို့၏ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာပဋိညာဉ်တို့တွင် ထိုသို့ဆင်တူသည့် လျော့ချ သတ်မှတ်ခြင်းဆိုင်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်များပါဝင်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလုပ်သမားများပဋိညာဉ်တွင် မည်သည့် လျော့ ချသတ်မှတ်မှုကိုမျှခွင့်မပြုထားပေ။
Carl Schmitt (ကား(လ်) စ(ခ်ျ)မစ်) ကဲ့သို့သော အချို့ နိုင်ငံရေးသဘောတရားသမားများ မှ နိုင်ငံတော်အရေးပေါ် အခြေအနေကို စတင်ဖြစ်ပေါ်ရန် အဆုံးအဖြတ်ပြုသည့် အာဏာအခွင့် ကိုယ်တိုင်သည်ပင် အချုပ်အခြာအာဏာ ဟု ဖွင့်ဆိုနိုင်ကြောင်း ငြင်းဆိုကြသည်။ Giorgio Agamben (ဂျော်ဂျီရို အာဂန်ဘန်) မှ နိုင်ငံတော်ခြွင်းချက်များ (၂၀၀၅) တွင် ထိုသဘောတရားကို နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြအနေ၏ ဖြစ်စဉ်များသည် ပြည်သူလူထု၏ နိုင်ငံသားနှင့် နိုင်ငံရေး ဆိုင်ရာအခွင့်အရေးများ ကို ဆုံးရှုံးစေကြောင်းကို အထူးအလေးပေး၍ သူ၏ homo sacer (ဟိုမို စဆာ) ဟူသော ထင်မြင်ယူဆချက်ကို တင်ပြခဲ့သည်။
အလွဲသုံးစားပြုခြင်း
နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေအပေါ် အကြောင်းပြ၍ အလွဲသုံးစားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်။ ဥပမာ - လူ့အခွင့် အရေး တို့ကို ဂရုပြုစရာမလိုဘဲ နိုင်ငံတော်မှ အတွင်းပဋိပက္ခများကို နှိမ်နင်းနိုင်ရန်ခွင့်ပြုခြင်း။ ၁၉၉၁ ဩဂုတ် ၌် ဆိုဗီယက် ယူနီယံ (ယူအက်စ်အက်စ်အာ) တွင် အာဏာသိမ်းမှုပြုလုပ်ရန်ကြိုးစားခဲ့ပြီး အာဏာသိမ်းထားသော ခေါင်းဆောင်များ သည် နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေဟု အကြောင်းပြကြသည်၊ အာဏာသိမ်းမှုမအောင်မြင်ခြင်း သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ပြိုကွဲခြင်း သို့ ဦးတည်သွားသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသဘောတူညီမှုများဖြစ်သော အိုင်စီစီပီအာရ်၊ အမေရိကန်နှင့် ဥရောပ လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် ပဋိညာဉ်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလုပ်သမားများပဋိညာဉ် တို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ လျော့ချသတ်မှတ်ခြင်း တို့တွင် နိုင်ငံတော်မှ သဘောတူညီမှု သို့မဟုတ် လိုက်လျောမှုများ ပြုလုပ်ခြင်းတို့အား လွတ်လပ်သော ကျွမ်းကျင် ကော်မတီများ၊ ဒေသဆိုင်ရာတရားရုံးများ နှင့် အခြားနိုင်ငံတော်ပါတီများမှ စောင့်ကြည့်ထိ်န်းသိမ်းရသည်။
အာဂျင်တီးနား
အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ခြင်းပြုခဲ့သော ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် အခြေခံဥပဒေ သို့မဟုတ် နိုင်ငံ အာဏာပိုင်များအား ပြည်တွင်းမငြိမ်သက်မှု သို့မဟုတ် ပြည်ပမှတိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အန္တရာယ်ပြုခြင်းကို ခံရသည့်အခါ နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေ (စာဖြင့် estado de sitio (အက်စ်တာဒို ဒီ စီတီအို) ၊ နိုင်ငံတော်အားဝန်းရံ လုပ် ကြံခြင်း) အဖြစ် ကြေညာရမြဲဖြစ်သည်။ ထိုသို့ဖန်တီးပေးခြင်းသည် အာဏာရှင်တို့အုပ်စိုးစဉ် နိုင်ငံတော်အားဝန်းရံလုပ် ကြံမှုကြာရှည်သည်နှင့် အစိုးရအား အတိုက်အခံတို့ကို လက်လွတ်စပယ် ဖိနှိပ်ရန်အတွက် အလွဲသုံးစားပြုစေနိုင်သည်။ (၂၀၁၀ အထိ ၁၅၈၄ ခုနှစ် အခြေခံဥပဒေကို သက်ရောက်ရန်စတင်ပြီးမကြာမီတွင် ဒီမိုကရက်တစ်နှင့် အာဏာရှင် အစိုးရတို့မှ နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေ အဖြစ် ကြေညာမှုပေါင်း ၅၂ ကြိမ် ပြုခဲ့သည် )။ ၁၉၆၉ တွင် အမေရိကန် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ ပဋိညာဉ် (Pacto de San José de Costa Rica) (ပက်တို ဒီ စန် ဂျိုး ဒီ ကော့(စ်)တာ ရီကာ) ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော်လည်း အာဂျင်တီးနားမှ ၁၉၈၄ ခုနှစ် စစ်အာဏာရှင်အစိုးရအုပ်ချုပ်ရေး ပြီးဆုံးပြီးမှသာ လက်မှတ်ထိုး သဘောတူညီမှုပြုခဲ့သည်။ ထိုပဋိညာဉ်မှာ နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို အလွဲသုံးစားပြုခြင်းကို ကန့်သတ် ပေးထားသော်လည်း နိုင်ငံတို့မှ လက်မှတ်ရေးထိုး၍ အခြေအနေများ၊ အချိန်အတိုင်းအတာနှင့် မည်သည့်အခွင့်အရေး တို့ကို အကျိုးသက်ရောက်စေမည်ဖြစ်ကြောင်း အခြားလက်မှတ်ရေးထိုးပြီးသား နိုင်ငံတို့အား အသိပေးရန်အတွက် ကြေညာရန် လိုအပ်သည်။
အီဂျစ်
အီဂျစ် တို့သည် ၁၉၆၇ ကတည်းက အရေးပေါ်အခြေအနေဥပဒေ (၁၉၅၈ ၏ ဥပဒေအမှတ် ၁၆၂ ) [9] အောက်တွင် နေထိုင်လာကြပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ်အတွင်း ၁၈ လတာ ခြွင်းချက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ် အာရပ်-အစ္စရယ်လီ စစ်ပွဲ အတွင်း အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး၊ သမ္မတ Anwar Sadat (အန်နွာ စဒ္ဒတ် ) အား လုပ်ကြံ သတ်ဖြတ်ခြင်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ ဥပဒေမှာ ၁၉၈၁ ခုနှစ်ကတည်းက သုံးနှစ်တစ်ကြိမ် သက်တမ်းတိုးခဲ့သည်။ ဥပဒေ အောက်တွင် ရဲသားတို့ အာဏာသည် ကျယ်ပြန့်ခဲ့ပြီး၊ အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အခွင့်အရေးများမှာ ဆိုင်းငံ့ထားပြီး တားမြစ်ပိတ်ပင် မှုတို့မှာ တရားဝင်ခဲ့သည်။ဥပဒေမှ အခြား အစိုးရမဟုတ်သော နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်မှုများ ဥပမာ- လမ်းမပေါ်တွင် ဆန္ဒပြခြင်း ၊ ခွင့်မပြုထားသော နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းများ နှင့် စာရင်းမသွင်းထားသော ငွေကြေးလှူဒါန်း ခြင်းတို့ကို တရားဝင် ပိတ်ပင်တားမြစ်နိုင်ကြောင်း အထင်အရှားဖော်ပြထားသည်။ ထိုဥပဒေအရ ပြည်သူလူထု ၁၇၀၀၀ ခန့်မှာ အချုပ်ခံရပြီး နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား ပေါင်း ၃၀၀၀၀ ခန့် အထိမြင့်တက်ခဲ့သည်။
ဂျာမနီ
Weimar Republic (ဝီမာ သမ္မတနိုင်ငံ) ၏အခြေခံဥပဒေတွင် ပုန်ကန်မှုများနှင့် ဖြေရှင်းရန် စာပိုဒ် ၄၈ အောက်တွင် နိုင်ငံတော်အရေးပေါ် အခြေအနေကို ခွင့်ပြုထားသည်။ သမ္မတစနစ် ၏ သက်တမ်း ၁၄ နှစ်အတွင်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဥပဒေပြုရေးရာ ယှဉ်ပြိုင်သူအားလုံးထက် ပိုရသော မဲ အရေအတွက် ကို မရရှိနိုင်သောအခါ အစိုးရအား လုပ်ပိုင်ခွင့်ပေး လိုက်ရသည့်အတွက် အခြားအကြောင်းပြချက်မရှိတော့သောအခါမျိုးတွင် စာပိုဒ်ခွဲ ၄၈ ကိုမှီငြမ်းအသုံးပြုသည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ် Reichstag (ရစ်(ခ်ျ)စတက်) မီးလောင်မှု ဖြစ်ပြီး ဖေဖော်ဝါရီ ၂၇ နောက်ပိုင်းတွင် ကွန်မြူနစ်များကို အပြစ် တင်၍ တိုက်ခိုက်မှုဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး Adolf Hitler (အာဒေါ့(ဖ်) ဟစ်တလာ) မှ စာပိုဒ်ခွဲ ၄၈ ကို အသုံးပြု၍ နိုင်ငံအရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာကာ၊ သမ္မတ von Hindenburg (ဗွန် ဟင်ဒန်ဘတ်) အား Reichstag (ရစ်(ခ်ျ)စတက်) မီး လောင်မှုအတွက် အမိန့်ပြန်တမ်း ကိုလက်မှတ်ရေးထိုးစေပြီး ဟစ်တလာခေတ်ဂျာမန်အင်ပါယာ ၏ ကာလတစ်ခု လုံးအတွင်း Weimar (ဝီမာ) အခြေခံဥပဒေ ကိုဆိုင်းငံ့ စေခဲ့သည်။ နာဇီတို့ဂျာမနီကိုအုပ်စိုးစဉ် တွင် Weimar (ဝီမာ) အခြေခံဥပဒေကို လုံးဝပယ်ဖျက်ခြင်းမပြုခဲ့သော်လည်း "ကာလအကန့်အသတ်မရှိ ဆိုင်းငံ့" ထားခဲ့သည်။ မတ်လ ၁ ရက် တွင် ဂျာမနီ ကွန်မြူနစ်ပါတီ မှ တားမြစ်တိုက်ခိုက်မှု ပြုပြီးနောက် ၁၉၃၃ တွင် NSDAP (အမ်အက်စ်ဒီအေပီ) (နာဇီ ပါတီ) မှ မတ် ၂၃ တွင် ၁၉၃၃ တရားဝင်အာဏာပြုခြင်း အက်ဥပဒေ အား လွတ်လပ်စွာမဲပေးခွင့်ရပြီး တရား ဝန်ကြီးချုပ် Adolf Hitler (အာဒေါ့(ဖ်) ဟစ်တလာ) နှင့်သူ၏ ဝန်ကြီးအဖွဲ့ကို Reichstag (ရစ်(ခ်ျ)စတက်) ၏ ပါဝင်ပတ် သက်ခြင်းမလိုဘဲ ဥပဒေထုတ်ပြန်ခွင့်ကို ရရှိစေသည်။ ထိုဥပဒေနှစ်ခုသည် နာဇီတို့၏ အာဏာရှင်ဆန်သော အုပ်ချုပ် ရေး အဖွဲ့ Gleichschaltung (ဂလီချပ်ချယ်တောင်) ကို အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးကာလတွင် ဂျာမနီ သမ္မတနိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ အက်ဥပဒေ မှ အခြေခံ ဥပဒေ ပါ အချို့အခြေခံ ထည့်သွင်းထားသော လုပ်ပိုင်ခွင့်များအား နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး၊ နိုင်ငံတော်ဆက်ဆံရေးတင်းမာမှု၊ သို့မဟုတ် နိုင်ငံတော်တွင်းအရေးပေါ်အခြေအနေ သို့မဟုတ် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် (ပျက်စီးမှု) များဖြစ်လာပါက ထိန်းချုပ်ကန့် သတ်နိုင်သည်ဟု ပါရှိသည်။ ထိုပညတ်ချက်များအား ဥပဒေပြုရေးရာတို့၏ အထူးကန့်ကွက်ချက် ဟူသော အတိုက်အခံ ပြင်းထန်မှုတို့ရှိသော်လည်း ၁၉၆၈ ခုနှစ်မေ ၃၀ တွင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ (ဂျာမန် ကျောင်းသားများ လှုပ်ရှားမှု တွင် အသေးစိတ် ကြည့်ပါ)
အိန္ဒိယ
အိန္ဒိယတွင် စစ်အတွင်း၌ ပြင်ပနိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို သုံးကြိမ်တိုင်ကြေညာခဲ့သည်- •	၁၉၆၂ တွင် Sino-Indian (စီနို- အင်ဒီယန်း) စစ်ပွဲ •	၁၉၆၅ တွင် Indo-Pakistani (အင်ဒို- ပါကစ်(စ်)တန်နီ) စစ်ပွဲ •	၁၉၇၁ တွင် Indo-Pakistani (အင်ဒို- ပါကစ်(စ်)တန်နီ) စစ်ပွဲ ၁၉၇၅ တွင် အိန္ဒိယ ဝန်ကြီးချုပ် အင်ဒရာဂန္ဒီ မှ သူမအား စာရိတ္တခြစားသည်ဟု အတင်းအဖျင်းထွက် စွဲချက်တင်ခံရပြီး အိန္ဒိယ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် အတွင်းမှ နေရာဖယ်ပေးရန် အမိန့်ချလိုက်ပြီးနောက်တွင် နိုင်ငံတော် အတွင်း အရေးပေါ် အခြေအနေ ကို ကြေညာခဲ့ပြီး ဥပဒေပြုခြင်း ဖြင့် သူမကိုယ်တိုင် ၁၉၇၇ မတိုင်ခင်အထိ အုပ်ချုပ်ရန် ခွင့်ပြုစေသည်။ အရေးပေါ်အခြေအနေတွင်းတွင် နိုင်ငံရေးအရအတိုက်အခံများအား အကြီးအကျယ်ဖိနှိပ်မှု ပြုခဲ့သည်။ ပြည်သူတို့ လွတ်လပ်ခွင့်များ ကိုဆိုင်းငံ့၍ အစိုးရမှ သားဆက်ခြားရေးအစီအစဉ်အား မဖြစ်မနေဆောင်ရွက်ရန် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ပြန်လည်ရွေးကောက်ခံရမည်ဟု ယုံကြည်ချက်များရှိသော အင်ဒရာဂန္ဒီ သည် အရေးပေါ်အခြေအနေကို လျော့ချ၍ အစိုးရနှင့်သဘောကွဲလွဲဆန့်ကျင်သူများကိုလည်း လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ယာယီညွန့်ပေါင်း အဖွဲ့ကြီးမှ သူမအား အပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိသွားသည်။
မလေးရှား
မလေးရှား တွင် Yang di-Pertuan Agong (ယောင် ဒိုင်-ပါတူအန် အေဂွန်း) မှ အကယ်၍ ဆိုးရွားလှသော အရေး ပေါ်အခြေအနေဖြစ်ပေါ်လာပြီး လုံခြုံရေး သို့မဟုတ် စီးပွားရေးအသက်သွေး သို့မဟုတ် ဗဟိုအစိုးရအတွင်းမှ ပြည်သူ လူထုနှင့်ဆိုင်သောညွှန်ကြားချက် သို့မဟုတ် ယင်းတို့နှင့်သက်ဆိုင်သမျှ မည်သည့်အပိုင်းပင်ဖြစ်စေ ခြိမ်းခြောက်ခံရ သည်ဆိုပါလျှင် အရေးပေါ်အခြေအနေ ဖြစ်ကြောင်းကြေညာမှုပြုမည်ဖြစ်ပြီး ဤတွင် သက်ရောက်မှုရှိမည့် ကြေညာ ချက်ကိုလည်း ပြုမည်ဖြစ်သည်။ မလေးရှား၏ သမိုင်းကြောင်းတွင် ဗြိတိန်ကိုလိုနီအစိုးရအုပ်ချုပ်စဉ်က နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေကို ကြေညာ ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၀ ခုနှစ်အထိ Chin Peng (ချင်း ပန်) ဦးဆောင် သော ကွန်မြူနစ်များ နှင့် ဖြေရှင်းပတ်သက်ရန် တည်ရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၉ မေ ၁၃ တွင် လူမျိုးရေး အဓိကရုဏ်း ဖြစ်ပေါ် သောအခါ နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာခဲ့သည်။ မလေးရှားသို့ ဥရောပကော်မရှင်၏ သံတမန် Thiery Rommel မှ Reuters အား ၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုင်ဝင်ဘာ ၁၃ (သူ၏ အထူးတာဝန် နောက်ဆုံးနေ့) တွင် တယ်လီဖုန်းမှတဆင့် “ယနေ့ ဤနိုင်ငံသည် နိုင်ငံတော် အရေးပေါ်အခြေအနေ တွင်းတွင် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်” ဟုပြောသည်။ နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ် တရားဝင်ကြေညာ ခြင်း မဟုတ်သော်လည်း အရေးပေါ် အမိန့်ဥပဒေ နှင့် လုံခြုံရေးရာအက်ဥပဒေတို့မှ စိစစ်ခြင်းမပြုဘဲ နှစ်ပေါင်းများစွာ ထိုပြစ်ဒဏ်ကိုခွင့်ပြုခဲ့သည်။
ဗြိတိန်နိုင်ငံ
ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် ဘုရင်မင်းမြတ်၊ ဘုရင်၏ အကြံပေးအဖွဲ့ သို့မဟုတ် ဝန်ကြီးချုပ် တို့မှ ၂၀၀၄ခုနှစ် နိုင်ငံသားတို့အခွင့် အရေး အက်ဥပဒေ အရ လူသားတို့ကောင်းကျိုး၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ကို ဆိုးရွာစွာခြိမ်းခြောက်အန္တရာယ်ပြုမှု သို့မဟုတ် စစ်ပွဲသို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်မှုကိစ္စတို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ရှိသော် အရေးပေါ်အခြေအနေ စည်းမျဉ်းများကို ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် မှ အတည်ပြုခြင်းမပြုလျှင် ထိုစည်းမျဉ်းတို့မှာ ရ ရက်အထိတည်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် စက်မှု ဆန္ဒပြခြင်း တို့များပြားလာသဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ် Edward Heath (အက်ဝက်(ဒ်) ဟိ(သ်)) မှ နိုင်ငံတော်အရေးပေါ်အခြေအနေ အဖြစ်သတ်မှတ်တိုင်တည်သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ကန့်သတ်ထားသော နိုင်ငံအရေးပေါ်အခြေအနေအား သမ္မတများစွာ တို့မှ အကြောင်း ပြချက်များစွာတို့အတွက် တရားဝင် ကြေညာဆဲဖြစ်သည်။ ၁၉၉၅ ဇန်နဝါရီ ၂၄ အစတွင် သမ္မတ (ဘီ(လ်) ကလင်တန်) အုပ်ချုပ်မှုရေးရာ ပြန်တမ်း ၁၂၉၄၇ ကိုလက်မှတ်ရေးထိုးခြင်းဖြင့် နိုင်ငံအရေးပေါ်အခြေအနေ စတင်ခဲ့သည်။ အမျိုး သား ရေးရာအရေးပေါ်အခြေအနေ အက်ဥပဒေအရ အုပ်ချုပ်ရေးရာ၏ အမိန့်ဥပဒေသက်ရောက်မှုမှာ အထွေထွေအ ရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်မဖြစ်သော်လည်း “အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသငြိမ်းချမ်းရေး ဆောင်ရွက်ချက်တွင်ပျက် စီးစေရန် ခြိမ်းခြောက်သူအကြမ်းဖက်သမားများ” နှင့်ကုန်သွယ်မှုတွင် ကန့်သတ်ထားသော ကုန်သွယ်ရေးရာ ပိတ်ပင် ခွင့် ဖြစ်စေခဲ့သည်။၎င်း “အမျိုးသားရေးရာအရေးပေါ်အခြေအနေ” သည် ထပ်လောင်းပေါင်းထည့်သော အိုစမာ ဘင်လာဒင် တို့ကဲ့သို့ ပစ်မှတ်မျိုးအတွက် ၁၉၉၈ တွင် အကျယ်ချဲ့ခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး ၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ သမ္မတ ဂျော့်(ခ်ျ) ဒဗလျူ.ဘွတ်(ရှ်) ၏အမိန့်အရ ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။
အခြားသော ထိုပုံစံမျိုးကဲ့သို့ ဆက်လက် တည်ရှိနေသေးသည့် အမျိုးသားရေးအရေးပေါ်အခြေအနေများ လည်းရှိသေးသည်၊ ဥပမာအားဖြင့် Sierra Leone (စီရာ လီရွန်) နှင့် စိန်ကုန်သွယ်မှု။ အထူးစာဖြင့်ဖော်ပြသင့်သော ရှိနေဆဲဖြစ်သည့် အရေးပေါ်အခြေအနေမှာ ၁၉၇၉ နိုဝင်ဘာ ၁၄ တွင် အီရန်ဓားစာခံများပြဿနာ နှင့်ပတ်သက်၍ ကြေညာထားချက်၊ ၁၉၉၅ ခုနှစ် မတ် ၁၅ တွင် အီရန် သို့ကြေညာချက်၊ နှင့် ၂၀၀၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၅ တွင် ၂၀၀၁ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၁ အကြမ်း ဖက်သမားများတိုက်ခိုက်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ဘွတ်ရှ်၏ ကြေညာစာတမ်း ရ၄၆၃ အရ ကြေညာချက် တို့ဖြစ်သည်။ သမ္မတ ဘားရက် အိုဘားမား မှ ဂျော့(ခ်ျ) ဘွတ်(ရှ်)၏ အကြမ်းဖက်မှုနှင့်ပတ်သက်သော အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၀နှင့် နောက်တစ်ဖန် ၂၀၁၀ စက်တင်ဘာ ၁၀တွင် သက်တမ်း တိုးစေခဲ့သည်။
ဥပမာများ
ဆက်လက်တည်နေဆဲများ
သီးကုန်းရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
သီးကုန်းရွာ (Theekone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ထမကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထမကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၈ ဦး၊ မ ၁၄၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ပြင်ကန်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကျောက်ပြင်ကန်ရွာ (Kyaukpyinkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကျောက်ပြင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ပြင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃၂ ဦး၊ မ ၁၃၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရမ်းအိုင်ရွာ၊ ခမောက်စု
မရမ်းအိုင်ရွာ၊ ခမောက်စု
အင်ကန်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
အင်ကန်ရွာ (Inkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ အင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁၁ ဦး၊ မ ၂၀၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Glam punk
သမိုင်းကြောင်း
Glam punk သည် ၁၉၆၀ ၏ hippie folk ဂီတမှ လူမှုရေးကဲ့သို့ တွေ့မြင်ရသည်။ သတင်းစာဆရာမှ lucy O’ Brien သည် New York Doll ပေါင်းစပ်ထားခြင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ တီးဝိုင်းသည် ၁၉၇၀ အစောပိုင်းတွင် New York ၏ club ဖြစ်ရပ်နှင့် ဂီတသမားမျိုးဆက်စပ် သစ်များကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ သူတို့၏ပုံစံသည် နယူးယောခ့်က တီးဝိုင်းတော်တော်များများ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ The Dolls သည် ၁၉၇၆ တွင် ပြိုကွဲခဲ့သည်။ punk ထဲမှ နေ၍ new wave သို့ပြောင်းလဲ့သည်။
ယိုပေါက် (ကွန်ပျူတာ)
စနစ်၏ ပျော့ကွက် သို့မဟုတ် အားနည်းချက်ကို ဆိုလိုသည်။ စနစ်၏ အားနည်းချက် ဆိုသည်မှာ ကွန်ပျူတာကွန်ယက် အစရှိသည့် အင်ဖော်မေးရှင်း စစ္စတမ်များနှင့်ပတ်သက်၍၊ မသက်ဆိုင်သော သူတစ်ဦးမှ လိုခြုံရေးကို ထိခိုက်နိုင်သော အပြုအမူ၊ များကိုပြုလုပ်နိုင်သည့် စနစ်၏ အားနည်းချက်၊ သို့မဟုတ် အာနည်းချက်ကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည့် အကြောင်းအရင်း။ ဤနေရာတွင်ဖော်ပြထားသော လုံခြုံရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သောအပြုအမူဆိုသည်မှာ ဥပမာအားဖြင့် စနစ်နှင့်မပတ်သက်သူတစ်ဦးက စစ္စတမ်အတွင်း တိတ်တစိတ်ဝင်ရောက်ပြီး၊ စနစ်တစ်ခုလုံးကို စိတ်ကြိုက်ထိမ်းသိမ်း၍ လျှို့ဝှက်အချက်အလက်များကို ခိုးယူခြင်း၊ တရားမဝင်ဖြန့်ချိခြင်း တို့ကို ဆိုလိုသည်။
စနစ်၏ အားနည်းချက်ကို ဖြစ်ပွားစေသောအကြောင်းအရင်းမှာ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာပစ္စည်းများ၏ချို့ယွင်းချက်၊ ဆော့ဖ်ဝဲများ၏ချို့ယွင်းချက် တို့ကအများစုဖြစ်သော်လည်း၊ ဖော်ပြပါချို့ယွင်းချက်များသာ အားနည်းချက်ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်မဟုတ်ပဲ၊ အခြားသော အကြောင်းအရင်များလည်းရှိ တတ်သည်။ စစ္စတမ်ကို စတင်ရေးသားသည့်အချိန်တွင် ရေးသားသူက မျှော်လင့်မထားသော အသုံးပြုပုံကိုအသုံးပြုလာခြင်း၊ စနစ် ဒီဇိုင်းရေးသားသည့် အဆင့်တွင် မေ့ကျန်ခဲ့ခြင်း အစရှိသည့် ထိုစဉ်က အားနည်းချက်ဟု မမြင်ခဲ့သော အကြောင်းအရာများက နောက်ပိုင်းတွင် အားနည်းချက်များအဖြစ် ထွက်ပါလာကြသည်က များပေသည်။
အများဆုံး အားနည်းချက်များမှာ ဆော့ဖ်ဝဲ၏ အမှားများနှင့် အသုံးပြုပုံ၏ချို့ယွင်းချက်များကြောင့်ဖြစ်ပေါ်သည်က များပေသည်။ အားနည်းချက်များကို တွေ့ရှိသည့်အခါတွင် နည်းပညာရှင်များက အမှားပြင်ပရိုဂရမ်များကို ရေးသားကြသည်ကများသည်။ အထက်ပါ စစ္စတမ်အားနည်းချက်များ ပေါ်ပေါက်လာပါက ပြုပြင်ထားသည့် ပရိုဂရမ်များကိုအသုံးပြုခြင်းက စစ္စတမ် လုံခြုံရေးကို ထိမ်းသိမ်းရာတွင် အရေးပါသောအချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အချက်အလက်လုံခြုံရေးနှင့်ပတ်သက်၍ အားနည်းချက်ကိုဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်မှာ စစ္စတမ်ပေါ်ရှိ ပြဿနာများသာမက၊ လျှို့ဝှက်အချက်အလက်များကို ထိမ်းသိမ်းထားသော လုံခြုံရေး ဖွဲ့စည်းပုံ၏ အားနည်းချက်ကြောင့်လည်း ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ ဤကဲ့သို့ စစ္စတမ်ကြောင့်မဟုတ်ပဲ လူဖွဲ့စည်းပုံ၏ အားနည်းချက်ကြောင့်ဖြစ်ပွားသော အားနည်းချက်ကို ဖွဲ့စည်းပုံ၏အားနည်းချက်ဟု ခွဲခြားအသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
မဲင်းရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
မဲင်းရွာ(Min)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ဒုံအိမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒုံအိမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၁ ဦး၊ မ ၂၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ဘူခန်းရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ဘူခန်းရွာ(Inbuhkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ရှကျွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၂၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှမ်းဖတ်ကျောက်
နှမ်းဖတ်ကျောက်ဆိုသည်မှာ အင်္ဂလိပ်လို ဂရင်းနိုက်ကျောက်ကို ဆိုလိုသည်။ ဂရင်းနိုက် ဟူသော စကားမှာ ကောက်သီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤကျောက်ကို ဂရင်းနိုက်ဟု မှည့်ခေါ်ရခြင်းမှာ ကောက်သီးကဲ့သို့ တည်ဖွဲ့ သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ မြန်မာတို့ကမူ နှမ်းဖတ်ကျောက်ဟု ခေါ်သည်။ နှမ်းဖတ်ကျောက်သည် မီးသင့်ကျောက်မျိုးဖြစ်၍ အတွင်း၌ ခရစ္စတယ်ပုံဖွဲ့စည်း ပါရှိသည်။ ကြေအောင် ချေ၍ စစ်ဆေးကြည့်လျှင် ကျောက်သလင်း၊ လချေးနှင့် ဖဲလစပါးတို့ အဓိက ပါရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ လချေးကို မတွေ့ရဘဲ ဟွန်းဗလင်း ခေါ် ဆီလီကိတ်တစ်မျိုးကို တွေ့ရသည်။ ဤသို့ ဖြစ်ရခြင်းမှာ မူလ နှမ်းဖတ်ကျောက်တွင် လချေးမပါ၍ မဟုတ်ချေ။ ဟွန်းဗလင်းသည် လချေးကို ဖယ်ရှား၍၊ ကျောက်နှင့် ပေါင်းစပ်သွားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဇာကွန်နှင့် အက်ပါတိုက်တို့ကိုလည်း နှမ်းဖတ်ကျောက်တွင် အမြဲတမ်း လိုပင် တွေ့ကြရသည်။ thumb|နှမ်းဖတ်ကျောက်အား အနီးကပ်မြင်တွေ့ရပုံ
နှမ်းဖတ်ကျောက်သည် အများအားဖြင့် မွဲပြာရောင် အဆင်းရှိ၏။ အကယ်၍ ကျောက်အတွင်း၌ မည်းစေသော ပစ္စည်းနည်းလျှင် အရောင်မှနု၍၊ များလျှင် အချိုးအစားအတိုင်း အရောင်ရင့်လာသည်။ ကျောက်တွင် ပါရှိသည့် ဖဲလစပါး အမျိုးမျိုးတို့ကြောင့် အစိမ်းရောင်၊ ပန်းရောင်နှင့် အနီရောင်ရှိသော ကျောက်များကို မကြာခဏတွေ့ရတတ်သည်။ အရောင် တွင် ကွာခြားမှု ရှိသည်နှင့်အမျှ ကျောက်အတွင်း၌ ပေါင်းစပ် ပါရှိသည့် ပစ္စည်းတို့၏ အချိုးအစားမှာလည်း ကွာခြားကြလေသည်။ thumb|ကမ်းခြေပေါ်ရှိ ဧရာမနှမ်းဖတ်ကျောက်ဆောင်ကြီးများ
အညာတန်းရွာ၊ ငါးအိုက်ကွင်း
အညာတန်းရွာ၊ ငါးအိုက်ကွင်း
ထွက်ချက် (တော်ချစ်)ရွာ၊ ကညင်ကုန်း
ထွက်ချက် (တော်ချစ်)ရွာ၊ ကညင်ကုန်း
မာလာဗာရီဆိပ်ကမ်း
မြေပြန့်သော ကမ်းခြေတွင် အသုံးပြုနိုင်၍ ရေတက်ရေကျ အလိုက် ပေါလောပေါ်နေနိုင်သော ဆိပ်ကမ်းတံတားအရှင်များကို ပြုလုပ်စီမံရန် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံ စစ်အတွင်း နန်းရင်း ဝန် ဝင်စတန်ချာချီ၏ အမိန့်အရ ကွန်ကရစ်ဖြင့်ပြီးသည့် ရေကာတံတိုင်းများနှင့် ဆိပ်ကမ်း တံတားအရှင်များကို ဗြိတိသျှတို့ ဦးစီးပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းတို့ကို 'မာလဗာရီ' ဟု လျှို့ဝှက်စွာခေါ်တွင်စေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မာလဗာရီ ဆိပ်ကမ်းများသည် များစွာအရေးပါခဲ့၏။ ယင်းဆိပ်ကမ်းများမှတစ်ဆင့် ပြင်သစ်နယ် တွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ၊ အနောက်ဥရောပတိုက်ရှိ တိုင်းပြည်များကို ရန်သူတို့ လက်တွင်းမှ ကယ်တင်နိုင်အောင် လမ်းဖွင့်ပေးနိုင်ခဲ့လေ သည်။
ဂျာမန်တို့သည် စစ်ဖြစ်စကတည်းကပင် ပြင်သစ်ကမ်းခြေ ပေါ်သို့ မဟာမိတ်တပ်များ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်မည့် အရေးကို ကာ ကွယ်ရန် အမျိုးမျိုးစီမံထားခဲ့၏။ မဟာမိတ်စစ်တပ်များ တက် ရောက်မည် ထင်ရသော ဆိပ်ကမ်းဟူသမျှ၌ စစ်တပ်များ ချထားပြီး လျှင် ခုခံတိုက်ခိုက်ရန် အလွန်လုံခြုံစွာ စီမံထားခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် ပြင်သစ်ဆိပ်ကမ်းမြို့များမှ တစ်ဆင့် ဥရောပတိုက်တွင်းသို့ ဝင် ရောက်မည့်အကြံကို မဟာမိတ်တို့ စွန့်လွှတ်ခဲ့ရပြီးနောက်၊ ထို ဆိပ်ကမ်းမြို့များမှမဟုတ်ဘဲ မြေပြန့်သောကမ်းပါးများမှတစ်ဆင့် တက်ရောက်ရန် ကြံစည်ခဲ့ရလေသည်။ ဤသို့အားဖြင့် မြေပြန့်သုံး ဆိပ်ကမ်းတံတားရှင်များကို စီမံဆောက်လုပ်စေကာ၊ နော်မန်ဒီ ကမ်းခြေကို ရွေးချယ်၍ ထိုမှတစ်ဆင့် ကုန်းပေါ်သို့တက်ရောက်ခဲ့ ၏။ မဟာမိတ်တပ်တို့သည် ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက်နေ့တွင် နော်မန်ဒီကမ်းပေါ်သို့ မာလဗာရီ ဆိပ်ကမ်းများအားဖြင့် တက် ရောက်ခဲ့သည်။ နော်မန်ဒီနယ်မှ အစပြု၍ ဝင်ရသဖြင့် ယင်းထိုး စစ်သည် နော်မန်ဒီတိုက်ပွဲဟူ၍ စစ်သမိုင်းတွင် ထင်ရှားပေသည်။
မာလဗာရီ ဆိပ်ကမ်းများသည် အရေအတွက်အားဖြင့် ၂ ခု ဖြစ်၏။ တစ်ခုမှာ အမေရိကန်စစ်မျက်နှာတွင် အသုံးပြုရန်ဖြစ်ရ ကား 'မာလဗာရီအေ' ဟုတွင်၍ ကျန်တစ်ခုမှာ ဗြိတိသျှ စစ် မျက်နှာတွင် အသုံးပြုရန်ဖြစ်ပြီးလျှင် 'မာလဗာရီ' ဟုတွင်၏။ တံတားများဆောက်လုပ်ရာ၌ လျှို့ဝှက်စွာ အချိန်ယူ၍ တင်ကူးကြံ စည်ရ၏။ ပြုလုပ်ရမည့် ဆိပ်ကမ်းပမာဏမှာ အဂ‡လန်ပြည် ဒိုဗာဆိပ်ကမ်းတမျှပင်ရှိသည်။ ယင်းအတွက် အစိတ်အပိုင်းများကို တင်းဆိုက်နှင့် စကော့တလန်ပြည် ကမ်းခြေမြို့များအစရှိသော ဝေးလံသည့် အရပ်များတွင် လျှို့ဝှက်စွာ ပြုလုပ်ရ၏။ စုစုပေါင်း တန်ချိန်တစ်သန်းရှိသော အစိတ်အပိုင်းများကို အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြားကြီး၏ တစ်ဖက်ကမ်း မိုင် ၁ဝဝ ကျော် ကွာဝေးသောနေရာသို့ ယူဆောင်၍ ထိုနေရာ၌ ရေထဲတွင် တွဲယူတည်ဆောက်ရသည် ဖြစ်ရကား သေးငယ်သည့် လုပ်ငန်းမဟုတ်ချေ။ ရေကာတံတိုင်း ပြုလုပ်ရပုံမှာ ဤသို့တည်း။ တက်ရောက် မည့် ကမ်းတစ်လျှောက် ပေ ၂ဝ,ဝဝဝ ခန့် ရှည်လျားအောင် သင်္ဘောများကိုမြှုပ်၍ အကာအရံတံတိုင်းများ ပြုလုပ်ယူသည်။ ဤ တံတိုင်းကို ၅ ပိုင်းပိုင်း၍ ထားသည်။ အဂ‡တေဖြင့် ပြုလုပ်သော ကေဆွန်ခေါ် ရေလုံပြွန်ခေါင်းကို ရေကာတံတိုင်းတွင် ဆက်ပေး ထားသည့်အပြင် ရေကာတံတိုင်း တစ်ပိုင်းနှင့်တစ်ပိုင်းကိုလည်း ကေဆွန်ဖြင့် ဆက်ထားသည်။ ရေကာ တံတိုင်း၏ အတွင်းဘက်တွင် ဆိပ်ကမ်းတံတား၏ တံတားဦးရှိ သည်။ တံတားဦးသည် သာမန် တံတားများတွင်ကဲ့သို့ ရေတွင် ပေါ်နေရန် လိုပေသည်။ ရေသည် အတက်အကျရှိသဖြင့် ရေမျက်နှာ ပြင်၏ ခြားနားမှုသည် ပေ ၂ဝ ခန့်ပင် ရှိ၏။ ထိုကြောင့် တံတား၏အခန်းတစ်ခန်းလျှင် ပေ ၈ဝ စီရှိ၍ ထိုအခန်းများကို အောက်မှနေ၍ ဘောများဖြင့် ဆောင်ထားသည်။ ဆိပ်ကမ်း အေ တံတားနှင့် ဘီ တံတားတို့၏ စုစုပေါင်းအလျားမှာ ၇ မိုင် ခန့် ရှည်သည်။ မာလဇာရီ ဘီတွင် တံတားဦးမှ ကမ်းအထိ ၆ ဖာလုံမျှ ရှည်၏။ တံတားဦးများမှာ အလျားပေ ၂ဝဝ၊ အနံ ပေ ၆ဝ ရှိ သည်။ ဤတံတားဦးများကို သံမဏိတိုင် ၄ ချောင်းဖြင့် ထိန်းပေး ထားသော ဘောဖြင့်ခံထား၍ သံမဏိတိုင်များကို တစ်ဖန် ပင်လယ် အောက်မြေပေါ်တွင် စိုက်ထားသဖြင့် တံတားဦးသည် ရေအတက် အကျအလိုက် အထက်အောက် တက်နိုင် သက်နိုင်သည်။ တံတား အခန်းများကို ဘေးတိုက် ဆက်ထားသဖြင့်လည်း လေတိုက်သည့် အခါ အထက်မှသွားလာနေသော ယာဉ်ရထားများကို မည်သို့မျှ အနှောင့်အယှက် မဖြစ်စေနိုင်ချေ။ ရေတံတိုင်းအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုရန် ဖြစ်သော သဘေ‡ာများ သည် တိုက်ခိုက်ရန် အင်အားစုနောက်မှ လိုက်သွားပြီးလျှင် ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၆ ရက် လွန်မြောက်သည့် နောက် ၅ ရက် အတွင်း တွင် ယင်းတို့ကို ယမ်းဘီလူးများဖြင့် ဖောက်ခွဲနှစ်မြုပ်ပစ်သည်။ ထို နောက် ကေဆွန်ရေကာတံတိုင်းနှင့် ဆိပ်ကမ်းတံတားများကို တပ် ဆင်ခဲ့ကြသည်။ ဇွန်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အဆောက်အအုံ တစ်ခု လုံးမှာ အသုံးပြုရန် အဆင်သင့် ဖြစ်နေသည်။ ထိုအချိန်တွင် ၃ ရက်တိုင်တိုင် လေမုန်တိုင်း တိုက်ခိုက်လိုက်သဖြင့် မာလဗာရီအေသည် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးသွားသည်။ သို့သော် အမေရိကန်တပ် များသည် ဇွန် ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ရှားဗုဆိပ်ကမ်းမြို့ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်မိသဖြင့် သူတို့ စီမံပြုလုပ်ခဲ့သည့် မာလဗာရီ အေကို အသုံးပြုရန် မလိုဘဲ စွန့်ပစ်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ဤလေမုန်တိုင်း အပြင်နောက်တစ်ကြိမ် လေမုန်တိုင်းကျရောက်သဖြင့် မာလဗာရီ တံတားများ တွဲယူရန်ကိစ္စကို ရက်ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ သို့သော် ဇူလိုင်လလယ်တွင် ထိုဆိပ်ကမ်းကို စတင် အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ကြ လေသည်။ ဤ ဆိပ်ကမ်းကို အသုံးပြု၍ ဇွန်လ ၆ ရက်မှ ရက်ပေါင်း တစ်ရာ အတွင်းတွင် လူပေါင်း ၂,၂ဝဝ,ဝဝဝ နှင့် တကွ စစ်ပစ္စည်းတန်ချိန် ၄,ဝဝဝ,ဝဝဝ နှင့် ယာဉ်ရထား ၅ဝဝယဝဝဝ မျှ နော်မန်ဒီကမ်းခြေ ပေါ်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့လေသည်။
လာစာသာ (ကြယ်စုတန်း)
လစာသာ ကြယ်စုတန်း သည် ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းထဲတွင် ပါဝင်ပြီး နိုင်ငံတကာ နက္ခတ္တအသင်းမှ သတ်မှတ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၆၇၈ ခုနှစ်တွင် နက္ခတ္တပညာရှင် Johannes Hevelius မှ ဖန်တီးခဲ့သည်။ ယင်းကြယ်စုတန်းသည် မြောက်ဘက်ကောင်းကင်၏ ကပ်ဆီယိုပီးယား၊ အင်ဒရိုမီဒါ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်ခြမ်းသည် နဂါးငွေ့တန်းဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ လစာသာ ကြယ်စုတန်းတွင် Messier object များ မရှိပေ။
သောကြာဂြိုဟ်
သောကြာဂြိုဟ်၏ အမည် ဗီးနပ်စ်မှာ အချစ်နှင့် အလှတရားတို့နှင့်သက်ဆိုင်သော ရောမနတ်ဘုရားကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
သောကြာဂြိုဟ်သည် နေကို တစ်ပတ်ပတ်ရန် ၂၂၄.၆၅ ရက်ကြာပြီး ဝင်ရိုးပေါ်တွင် တစ်ပတ်ပတ်ရန် ၂၄၃ ရက်ကြာသည့်အတွက် သောကြာဂြိုဟ်၏ နေ့တစ်နေ့သည် နှစ်တစ်နှစ်ထက် ပို၍ ရှည်ကြာသည်။ သောကြာဂြိုဟ်နှင့် ကမ္ဘာတို့၏ကြားတွင် ကီလိုမီတာပေါင်း သန်း ၄၀မျှကွာဝေးသည်။ သောကြာဂြိုဟ်၏ ဆွဲငင်အားသည် ကမ္ဘာမြေ၏ ဆွဲငင်အားနှင့် အတူတူခန့်ရှိသည်။
သောကြာဂြိုဟ်သည် ကမ္ဘာနှင့် အလွန်နီးသည့်အတွက် ကောင်းကင်ယံတွင် အမြဲလိုပင်တွေ့မြင်နိုင်သည်။ မနက်မိုးမလင်းမီအချိန်နှင့် နေဝင်ပြီး နာရီအနည်းငယ်မျှ ကြာသောအချိန်တို့တွင် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။ သောကြာဂြိုဟ်သည် ကောင်းကင်၌ နေနှင့်လတို့ မှအပ အလင်းလက်ဆုံး ဖြစ်သည်။ မနက်ခင်းနှင့် ညနေခင်းတို့တွင် မကြာခဏမြင်ရလေ့ ရှိသည့်အပြင် အဝေးကြည့်မှန်ပြောင်း ဖြင့် ကြည့်ရှုခြင်းမဟုတ်ပါက ကြယ်နှင့် ဆင်တူသည့်အတွက် ၎င်းကို မနက်ကြယ် သို့ ညနေကြယ်အနေဖြင့် အချို့က ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
အရုဏ်ကြယ်
နေနှင့်ဒုတိယအနီးဆုံးကြယ်ကြီး၊ ကမ္ဘာထက်ပင် သောကြာဂြိုဟ်က နေကိုလှည့်ပတ်ရာ၌ပိုမြန်သည်။ လဆန်း လဆုတ် ပုံသဏ္ဌာန် ပြောင်းသကဲ့သို့ သောကြာ ဂြိုဟ်လည်းပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းသည်။ ယခုအခါ အာကသယာဉ်များပစ်လွှတ်၍ သောကြာဂြိုဟ်အကြောင်း စူးစမ်းမှုများ ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။
သောကြာဂြိုဟ်
နံနက်နေမထွက်မီ အရုဏ်တက်အချိန်တွင် အရှေ့ကောင်းကင်ယံသို့ ကြည့်လိုက်လျှင် အလွန်တောက်ပသော ဂြိုဟ်တစ်လုံးကို တွေ့ရပေသည်။ အလွန်ထွန်းလင်းတောက်ပ သောကြောင့် ယင်းကို ကောင်းကင်တွင်အခြားဂြိုဟ်များထက် လွယ်ကူစွာမြင်ရသည်။ ထိုဂြိုဟ်ကား အရုဏ်ကြယ်၊သို့မဟုတ် သောက်ရှူးကြယ်ဟု ခေါ်လေ့ရှိသော သောကြာဂြိုဟ်ပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းကို နေဝင်ပြီးနောက် ဆည်းဆာအချိန်တွင် အနောက်ကောင်းကင်ယံ၌လည်း မြင်ရတတ်သေးသည်။ သောကြာဂြိုဟ်ကို ရှေးဂရိလူမျိုးတို့က ဗီးနပ်အမည်ရှိသော သူတို့၏ သူရဿတီနတ်သမီးကို အစွဲပြု၍ 'ဗီးနပ်'ဟု ခေါ်ကြသည်။
နေကိုဗဟိုပြု၍ လှည့်ပတ်နေကြသော နေစကြဝဠာ မိသားစုထဲရှိ ဂြိုဟ်ကြီးကိုးလုံးအနက် သောကြာဂြိုဟ်သည် နေနှင့်ဒုတိယအနီးဆုံးသောဂြိုဟ်ဖြစ်၍ နေမှပျမ်းမျှမိုင်ပေါင်း ၆၇၂ဝဝဝဝဝ မျှသာကွာဝေးသည်။ အကယ်၍ နေ၏ တစ်ဖက်တွင်ကမ္ဘာရှိ၍ နေ၏အခြားတစ်ဘက်တွင် သောကြာဂြိုဟ်ရှိနေလျှင်ကား ကမ္ဘာနှင့်သောကြာဂြိုဟ်တို့၏ အကွာအဝေးသည် မိုင်ပေါင်း ၁၆ဝဝဝဝဝဝဝ အထိရှိသည်။ နေနှင့်လတို့ကလွဲလျှင် သောကြာဂြိုဟ်သည် ၂၂၅ ရက်နှင့်နေကို တစ်ပတ်ပြည့်အောင် လှည့်သဖြင့်ကျွန်ုပ်တို့ကမ္ဘာထက် နေကိုလှည့်ပတ်ရာ၌ မြန်သည်။ သောကြာဂြိုဟ်လုံး၏ အချင်းမှာမိုင် ၇၇ဝဝရှိသောကြောင့်အရွယ်အားဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့ကမ္ဘာနီးပါးမျှရှိသည်။
လသည်လဆန်းလဆုတ်အလိုက် ပုံသဏ္ဌာန်မျိုးမျိုး ပြောင်းလဲသကဲ့သို့ သောကြာဂြိုဟ်သည်လည်း ပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲသည်။ နေ၏တစ်ဖက်တွင် ကမ္ဘာလုံးရှိနေ၍ နေ၏အခြားတစ်ဖက်တွင် သောကြာဂြိုဟ်ရှိနေသည့်အခါ ယင်းသည်ကမ္ဘာနှင့်အလွန်ဝေးသောကြောင့် အလွန်သေးငယ်စွာ မြင်ရသည်။ သို့သော် နေ၏အလင်းရောင်ကိုအပြည့်အဝ ရသောကြောင့် ယင်း၏ပုံသဏ္ဌာန်မှာ လပြည့်ဝန်း ကဲ့သို့ရှိပြီးလျှင် တောက်ပ၏။ သောကြာဂြိုဟ်သည် ကမ္ဘာနှင့်နေအကြားတွင် တစ်တန်းတည်းဖြစ်၍ ကမ္ဘာနှင့်အနီးဆုံး ရှိနေသည့်အခါ ယင်းကိုသေးငယ်သော ဆန်းကာစလ ပုံသဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ ရေးရေးလေးမျှသာမြင်ရသည်။ သို့သော် ဤသို့ကမ္ဘာနှင့်အနီးဆုံးနေရာသို့မရောက်မီ ၃၆ ရက်နှင့်ရောက်ပြီး ၃၆ ရက်အလွန်နေ့တို့၌သာသောကြာဂြိုဟ်၏ပုံသဏ္ဌာန်ကို ငါးရက်မြောက်လခြမ်းပုံအရွယ်အထိ ခပ်ကြီးကြီးမြင်ရပြီးလျှင် ထိုအချိန်ထိုအရွယ်တွင်သောကြာဂြိုဟ်သည် အထွန်းလင်းဆုံး ဖြစ်သည်။ နေ့ခင်းအချိန် တွင်ပင်ပကတိ မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သည့်အပြင် နေဝင်ပြီးသည့်နောက်၌လည်း အရိပ် ပေါ်လောက်အောင် ထွန်းတောက်သည်။
သောကြာဂြိုဟ်သည် ၂၂၅ ရက်နှင့်နေကို တစ်ပတ်ပြည့်အောင်လှည့်ပတ်ကြောင်း သိရသော်လည်း ယင်း၏ဝန်ရိုးပေါ်၌ တစ်ပတ်လည်ရန်မည်မျှကြာသည်ကိုကား အငြင်းပွားလျက်ရှိသည်။ အချို့နက္ခတ်ဆရာများက နေကို တစ်ပတ်ပြည့်အောင် ၂၂၅ရက်ကြာသလောက်ယင်း၏ ဝန်ရိုးပေါ်၌လည်း တစ်ပတ်လည်အောင် ၂၂၅ရက်ပင်ကြာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ အချို့ကမူဤမျှကြာ သည်မဟုတ်ဘဲ ရက်သတ္တသုံးပတ်မှလေးပတ်အထိသာ ကြာသည်ဟုဆိုကြသည်။ သို့သော်မည်သူမျှ အတိအကျမသိရှိကြသေးချေ။ သောကြာဂြိုဟ်၏ပတ်ဝန်းကျင်၌ တိမ်တောင် တိမ်လိပ်များ အမြဲဖုံးအုပ်နေသောကြောင့်လေ ရှိကြောင်း သိရသည်။ သို့သော်ထိုလေမှာ အလွန်ထူထပ်သော လေထုဖြစ်သောကြောင့် မှန်ပြောင်းဖြင့်ကြည့်သည့်အခါ ဂြိုဟ်၏ မျက်နှာပြင်ကိုထင်ထင်ရှားရှားမမြင်ရချေ။ နေမှရရှိသောဂြိုဟ်၏ အပူရှိ်န်သည် လည်းသက်ရှိသတ္တဝါ တစ်မျိုးမျိုးတို့ နေထိုင်ရန်အတွက် လုံလောက်သည်ဟု ယူဆနိုင်စရာအကြောင်းရှိ သည်။ သို့သော်လူတို့နေနိုင်ရန်အတွက် လိုအပ်သော ဓာတ်ငွေ့များလုံလောက်စွာရှိမရှိကိုမူကားမည် သူမျှသေချာစွာ မပြောနိုင်ချေ။
ယခု ကျွန်ုပ်တို့ခေတ်လူသားများသည် ကျွန်ုပ်တို့ နေထိုင်သော ကမ္ဘာကြီး၏နေရာအနှံ့အပြားသို့ သွားလာရသည်ကို တင်းတိမ်ခြင်းမရှိတော့ချေ။ ထိုကြောင့်ယခုအခါ ကမ္ဘာ အပြင်ဘက်သို့ထွက်၍ အခြားဂြိုဟ်များသို့သွားရောက်ရန် ကြံစည်အားထုတ်လျက်ရှိနေကြလေသည်။ ယင်းသို့အားထုတ်ကြ ရာ၌ မရီးနား (၂) အာကာသယာဉ်ကိုအမေရိကန်နိုင်ငံ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်ကင်နဒီအငူမှနေ၍ ၁၉၆၂ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂ရ ရက်နေ့တွင် အက်တလက်ဒုံးပျံကြီး၏ ထိပ်တွင်ထည့်၍ပစ်လွှတ်ခဲ့လေသည်။ မရီးနား (၂)၏ပန်းတိုင်မှာ သောကြာဂြိုဟ်ပင်ဖြစ်သည်။ သောကြာဂြိုဟ်အနီးမှ ဖြတ်သန်းသွားပြီးလျှင် အချက်အလက်များကို သိပ္ပံပညာရှင် များထံသို့ပို့ရမည်ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင်ပါသွားသော ကရိယာများဖြင့် အာကာသကိုစူးစမ်းရှာဖွေသွားရပေမည်။ အမေရိကန်အာကာသယာဉ်မရီးနား(၂)သည် စီစဉ် ထားသည့်အတိုင်း ၁၉၆၂ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ရက်နေ့၌ သောကြာ ဂြိုဟ်အားမိုင်ပေါင်း ၂၁၅၉၄ အကွာမှနေ၍ ၄၂မိနစ် ကြာမျှဖြတ်သန်း စူးစမ်းခဲ့ပြီးနောက် နေကိုလှည့်ပတ်လျက် အဆုံးမရှိသောခရီးကို ဆက်လက်ထွက်ခွာသွားလေသည်။ သောကြာဂြိုဟ် အနီးမှဖြတ်သန်းသွားခဲ့စဉ်မရီးနား (၂)ပေါ်တွင် ပါသွားသော သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ ကရိယာများ၏ တွေ့ရှိချက်များကို သိပ္ပံပညာရှင်များထံသို့ပြန်လည်ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုနောက်တွင် မရီးနား (၂) အာကသယာဉ်သည်ကမ္ဘာမှ တဖြည်းဖြည်းဝေးသည်ထက်ဝေးကွာသွားပြီးလျှင် မြေပြင်ရှိ စခန်းများနှင့်အဆက်အသွယ်လုံးဝမရှိတော့ပေ။ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသည်လည်း သောကြာဂြိုဟ် စူးစမ်းမှုကို ၁၉၆၁ခုနှစ်မှစတင်ခဲ့သည်။ ယနေ့အထိ အာကာသယာဉ် ဆယ်စီးထက်မနည်းပစ်လွှတ်ခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ ၁၉၇၂ခုနှစ် ဇူလိုင်လအတွင်း သောကြာဂြိုဟ်ပေါ်သို့ ရုရှလုပ်ဗီးနပ်အာကာသယာဉ် (၈)အောင်မြင်စွာဆင်းသက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ မိနစ် ၅ဝကြာမျှ ကမ္ဘာသို့သောကြာဂြိုဟ်၏ စိတ်ဝင်စားဖွယ်သိပ္ပံသတင်းဆန်းများကို ပြန်လည်ပေးပို့ခဲ့သည်။ ယခင်ဗီးနပ် (၇)ကိုပစ်လွှတ်ခဲ့စဉ်ကလည်း အလားတူပင် သက်ဆင်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း ၂၃ မိနစ်မျှသာကမ္ဘာသို့ ပြန်လည်အသံလွှင့်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ သောကြာဂြိုဟ်ပေါ်ရှိ ဓာတ်ပစ္စည်းများမှာကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဓာတ်ပစ္စည်းများနှင့်အလွန်တူသည်ဟုဆို၏။ သောကြာဂြိုဟ်၏ မျက်နှာပြင်အပူချိန်သည် ဖာရင်ဟိုက်ဒီဂရီ ၈၈ဝမျှရှိသည်။ ထိုအပူချိန်သည် လူနေ၍ ရေခဲပင်အရေပျော်ဝင်နိုင်သော အပူချိန်ဖြစ်သည်။
ဆိုဗီယက်သိပ္ပံပညာရှင်များ ခန့်မှန်းချက်အရသောကြာ ဂြိုဟ်ကြီးသည်ကမ္ဘာကဲ့သို့ပင် တစ်ချိန်က အရည်ပျော်ခဲ့ဖူး၍ နောင်မှတဖြည်းဖြည်းခဲကာ အပေါ်ယံမြေသားများ မာလာပြီးလျှင် ယခုမြင်တွေ့နေရသည့် အသွင်အပြင်အတိုင်း ဖြစ်လာသည်ဟု ဆို၏။ ထို့ပြင် နေမှလာသော ရောင်ခြည်သုံးပုံနှစ်ပုံသာ သောကြာဂြိုဟ်၏ တိမ်ထုကိုဖောက်၍မျက်နှာပြင် ပေါ်သို့ ရောက်နိုင်ကြသည်။ သို့သော် ထိုတိမ်ထုကာဆီးထားသည့်အတွက်ပင် ထိုရသောရောင်ခြည်များ အာကာသ အတွင်းသို့ ပြန်လည်ထုတ်လွှင့်သောအခါ၌ အတားအဆီးဖြစ် နေပြီးလျှင် ကျွန်ုပ်တို့ ကမ္ဘာကြီးကဲ့သို့ သောကြာဂြိုဟ်ပေါ်တွင် သမသောအပူချိန်မရှိဘဲ အပူချိန်လွန်ကဲ၍နေသည်ဟုဆိုသည်။ သောကြာဂြိုဟ်၏တစ်နေ့တာမှာ ကမ္ဘာမှရက်ပေါင်း ၁၁၆ရက်နှင့်ညီမျှအောင် ရှည်လျားလှ၏။ ညဉ့်များသည်လည်း အလားတူပင်ရှည်ကြာလှသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရသည်မှာ သောကြာ ဂြိုဟ်သည်မိမိဝင်ရိုး ပေါ်တွင် ၂၄၃ ရက်တွင်မှ တစ်ပတ်ပတ်နိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟုဆို၏။ သောကြာဂြိုဟ် ပေါ်တွင်တိုက် ခတ်နေသည့်လေအရှိန်မှာလည်း မုန်တိုင်း ကျနေသည်ဟုထင်ရလောက်အောင် ပြင်းလှသည်ဟုဆိုလေသည်။
ကျမ်းဂန်လာ သောကြာဂြိုဟ်
လှေသင်းအတွင်းဝန်မင်းကြီး မဟာဇေယသင်္ခယာ ရေးသားစီရင်အပ်သော ဝေါဟာရလီနတ္ထဒီပနီတွင် 'သောကြာ ဂြိုဟ်ဟုခေါ်ဝေါ်ရေးသားကြသည်မှ ရာဇမတ္တဏ်ကျမ်း ဂဟာဘိဓာနတွင် ဘဂုဇော· သောကြာ၊ ဒေစ္စမန္တိ·သောကြာ၊ ဒစ္စဈက္ခိ·သောကြာ၊ ပုရောဟိတော·သောကြာ၊ ဥသနော· သောကြာ၊ ဘဂ္ဂဝေါ·သောကြာ၊ သုက္ကောသောကြာ၊ ဘဂု·သောကြာ၊ ဒေစ္စဂုရု·သောကြာဟူ၍ ပရိယာယ်ကိုးပါး ပြသည်။ အဘိဓာန်ဋီကာတွင်လည်း သုက္ကံ·သောကြာဟူ၍ ဂြိုဟ်ကိုးပါးအဖွင့်တွင်ဆိုသည်။ ထိုပရိယယ်အစုတွင် မြန်မာဘာသာမှသုက္ကဟူသောပုဒ်နှင့်အညီပုဂံ၊ အင်းဝမင်းတို့ လက်ထက်ရေးမှတ်သည့် ကျောက်စာများတွင်ဥသရနှင့် 'သုကြာနေ့'ဟုရေးမှတ်ကြကုန်သည်။ ယခုအခါ 'သု'တွင်ရှိသော 'ဥ'သရကို'ဩ'ပြု၍ သင်္သကရိုဋ်အလို ကအက္ခရာမှာ ရရစ်နှင့်သောကြာဂြိုဟ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ရေးသားကြလေသည်။ သက္ကသဒ္ဒါ၏အနက်ကား ဖြူသောအရောင်အဆင်းကို ဟောသည်။ သောကြာဂြိုဟ်မှာ လည်းဖြူသောအရောင်အဆင်း ရှိသောကြောင့် ကမ္ဘာဦးသူတို့သက္ကဟူ၍ အမည်သုမုတ် ခေါ်ဝေါ်ကုန်သည်။ 'ထိုသောကြာကြယ်ဥဒည်းမူသောအခါ၊ တက်သောအခါ ရှေးသူဟောင်းတို့ဆေးဝါးရှာယူသည်။ ထိုသောကြာကြယ်ကိုပင် ရှေးမြန်မာသူဟောင်းတို့သောက်ရှူး ကြယ်ခေါ်ဝေါ်ကြကုန်သည်။ ကြေးနီကျောင်း ဒုတိယ ကျော်အောင်စံထားဆရာတော်စီရင်သည့် ဝေါဟာရတ္ထ ပကာသနီမှာ ·သောက်ရောင်အချိန်တွင် မြူးသောအရောင် ထင်သည်ကိုအစွဲပြု၍ခေါ်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်လေသည်။ ကမ္ဘာတန်းဆာရာဇမန္တဏ် ယောဂယာတြာနှစ်ကျမ်းတွင် ဘောဇကဋတိုင်းသားသေတဗျအမျိုး ဘဂုရ ရသေ့မယား သုဇိတာသား သောကြာဖြစ်ကြောင်း ကိုဆိုသည်။ သောကြာဂြိုဟ်ကို အစွဲပြု၍ရက်သတ္တပတ်၏ ခြောက်ရက်နေ့ကို သောကြာနေ့ဟု ခေါ်သည်။
သောကြာဂြိုဟ်နတ်မင်းစီးသော ဂြိုဟ်ကောင်သည် ပူးဖြစ်သည်။ 'သောကြာမှာပူး၊ မြောက်စူးစူး၊ အထူးနှစ်ဆယ် စွန်းကယ်တစ်နှစ်မျှ'ဟူသောဂြိုဟ်လင်္ကာအရ သောကြာဂြိုဟ် သက်မှာ ၂၁နှစ်ဖြစ်၍ တည်ရာအရပ်သည် မြောက်အရပ်ဖြစ်၏။ ဗေဒင်အခေါ်အားဖြင့် သ၊ ဟ ဟူသော အက္ခရာနှစ်လုံးကို သောကြာနံ အက္ခရာဟုခေါ်သည်။
အခြားဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်များ
ကဏ္ဍ:သောကြာဂြိုဟ် ကဏ္ဍ:နေအဖွဲ့အစည်း၏ ဂြိုဟ်များ
နတ်ဆယ်ရွာ၊ ကညင်ကုန်း
နတ်ဆယ်ရွာ၊ ကညင်ကုန်း
ခမောက်စုရွာ၊ ခမောက်စု
ခမောက်စုရွာ၊ ခမောက်စု
ငါးကင်းရွာမရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဈေးကုန်းတန်းရွာ၊ အလယ်သံကျော်
ဈေးကုန်းတန်းရွာ၊ အလယ်သံကျော်
ပေါခမ်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ပေါခမ်းရွာ (Pawhkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ဖေါင်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖေါင်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၄ ဦး၊ မ ၁၉၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါယောင်းငှက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တိဗက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
​တော်ကွဲလေးရွာ၊ ကညင်ကုန်း
တော်ကွဲလေးရွာ၊ ကညင်ကုန်း
Horror punk
Horror punk (တစ်ခါတစ်ရံတွင် horror rock)သည် gothic နှင့် punk rock တို့ရောစပ်ထားသည်။ ဂီတအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကြမ်းကြုတ်သောပုံရိပ်နှင့် စာသားများပါရှိသည်။ horror films (သို့) science fiction B-movies တို့ အပေါ်ဩဇာလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ဤအမျိုအစားသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် deathrock နှင့် ထပ်ထားသည်။ deathrock သည် gothic rock sound အပေါ်ဦးတည်ထားသော်လည်း horror punk ၁၉၅၀မှ doo-wop နှင့် rockabilly တို့အပေါ်တွင် တိမ်းညွတ်ထားသည်။ horror punk ဂီတသည် deathrock ထက် aggressive နှင့် melodic ကို ဦးတည်သည်။
The Misfit သည် horror punk အမျိုးအစားဟု အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ သူတို့၏ ပထမဆုံး ၁၉၈၂ Walk Among Us- album မထွက်ခင် singles နှင့် Eps များထွက်ရှိခဲ့သည်။ horror punkသည် ယေဘုယျအားဖြင့် တချို့သီချင်းများသည် နိုင်ငံရေးအဖြစ်အပျက်များကို ရည်ညွန်းထားသော်လည်း အခြား punk rock အမျိုးအစားများနှင့် ယှဉ်လျှင် နိုင်ငံရေးကင်းရှင်းသည်။ တချို့အနုပညာရှင်များမှာ Jack Grisham နှင့် Michale Graves တို့သည် သူတို့၏ နိုင်ငံရေးအမြင်များကို အပ်နှင်းပြခဲ့သည်။ horror hardcore သည် horror punk နှင့် hardcore punkတို့နှစ်မျိုးကို တွဲထားသည့် ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ The Misifit ၏ ၁၉၈၃ album Earth A.D တွင် ဤပုံစံကို စတင်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းများဖြစ်သည့် Septic Death, The Banner နှင့် integrity တို့ ဤအမျိုးအစားထဲတွင် ပါဝင်သည်။
အင်ဒါးခန်းရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ဒါးခန်းရွာ(Indarhkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ရှကျွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၂၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်ပရင်းရွာ၊ မန်ကွေ့လုံ
ယောင်ပရင်းရွာ (Yawngpayin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်ကွေ့လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၆၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိုင်းလျန်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဆိုင်းလျန်ရွာ (Hsenghlan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဆန်ဟကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆန်ဟကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၅ ဦး၊ မ ၃၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းပင်ဆိပ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကျွန်းပင်ဆိပ်ရွာ (Kyunpinseik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျွန်းပင်ဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းပင်ဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၄ ဦး၊ မ ၁၃၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထောက်ကြံ့တိုင်းရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ထောက်ကြံ့တိုင်းရွာ (Htaukkyanttaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ထောက်ကြံ့တိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထောက်ကြံ့တိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၆ ဦး၊ မ ၈၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။