cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဆိုလာဆဲလ်
အလင်းစွမ်းအင်ကြောင့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အဖြစ်သို့ ပြောင်း လာသော အလင်းလျှပ်စစ်အခြင်းအရာကို ခရစ် ၁၈၇၃ ခုနှစ်က မေ အမည်ရှိသော လူတစ်ယောက်က အမှတ်မထင် တွေ့ရှိခဲ့ သည်။ ထိုတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းမှာ ဆီလီနီယမ်ဒြဗ်စင်ကို ဗာဇီလီယပ် ဆိုသူ တွေ့ရှိခဲ့ပြီးသည့်နောက် နှစ်ပေါင်း ၅၆ နှစ်အကြာတွင် တွေ့ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆီလ်နီယမ် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်သော အချို့ကိရိယာများ၏ လျှပ်စစ်တား(ဝါ) လျှပ်စစ်ခုခံမှုသည် ယင်းတို့အပေါ်သို့ကျသော အလင်းရောင်အား အနည်းအများကို လိုက်၍ ပြောင်းလဲကြောင်း မေ တွေ့ရှိ၏။ ဟက်ဇဆိုသူ တွေ့ရှိခဲ့သော လျှပ်စစ်အလင်းအိမ်၏ အခြေခံ အခြင်းအရာ မှန်ကန်ကြောင်းကို ဟောလဝက် ဆိုသူကလည်း ခရစ် ၁၈၈၈ ခုနှစ်က ထောက်ခံခဲ့၏။ ထိုအခြင်းအရာမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်သွင်း ထားသော သွတ်ပြားသည် အာလတြာဝိုင်အိုလက် ရောင်ခြည် (ခရမ်းဘေးရောင်ခြည်)နှင့် တွေ့ထိသောအခါ လျှပ်စစ် ဓာတ် ထွက်ပေါ်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုနောက် မကြာသေးမှီအတွင်း ဆိုဒီယမ်၊ ပိုတက်ဆီယမ်၊ ဆီဇီယမ် စသော သတ္တုများမှလည်း အီလက်ထရွန်များထွက်ကြောင်း တွေ့လာသည်။ ဤသည်မှစ၍ အလင်းလျှပ်စစ်အိမ် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာလေသည်။ အလင်း လျှပ်စစ်အိမ်၏ အစွမ်းဖြင့် သူခိုးလှန့် ခေါင်းလောင်းတီးနိုင် ခြင်း၊ လမ်းဓာတ်မီးများကို အလိုအလျောက် ပိတ်နိုင်ဖွင့်နိုင်ခြင်း စသည်များကို ပြုလုပ်နိုင်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စွမ်းအင် ပြောင်းလဲခြင်း ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် တီထွင်မှုများ
ကွန်ဇာမြစ်
ကွန်ဇာမြစ်သည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ အရှည်ဆုံးမြစ်များထဲမှ တစ်စင်းဖြစ်ပြီး မြို့တော် လုအန်ဒါတောင်ဘက်မှနေ၍ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
ပထဝီဝင်
မြစ်ဝမှနေ၍ 150 mi ခန့်အထိ သင်္ဘောများသွားလာနိုင်ပြီး လူအန်ဒါမြို့တောင်ဘက် 60 km တွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်း၏ မြစ်လက်တက်များထဲတွင် ကုတေတိုမြစ်နှင့် လုကာလာမြစ်တို့ပါဝင်သည်။
သမိုင်း
မြစ်၏ အောက်ပိုင်းလမ်းကြောင်းများသည် အင်ဂိုလာမြောက်ပိုင်းသို့ ပေါ်တူဂီများ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည့် မူလလမ်းကြောင်းဖြစ်သည်။
မာလန်ရှီပြည်နယ်ရှိ ကာပန်ဒါဆည်ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး ဒေသအား ရေအားလျှပ်စစ်ထောက်ပံ့ပေးနိုင်ခဲ့ပြီး ထိုဒေသ၏ စိုက်ပျိုးရေးအား ကူညီပေးနိုင်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်လျက်ရှိသော လောက်ကာဆည်နှင့်အတူ ကမ်ဘမ်ဘီရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံသည် ထိုမြစ်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ ‌Barra do Kwanza(ကွန်ဇာမြစ်ဝ) သည် ဂေါက်ကွင်းများအပါအဝင် ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့်ပတ်သက်၍ တဖြည်းဖြည်းချင်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။
Nossa Senhora da Victoria ဘုရားကျောင်းသည် ကွန်ဇာမြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ မာဆန်ဂါနူမြို့၊ ကွန်ဇာ‌-နော်တီပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ဆမာတူရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဆမာတူရွာ(Samartu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခင်ဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၉၈ ဖြစ်သည်။
ကွန်ဇာမြစ်
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်
သိပ္ပံနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကွန်ယက် ဝဘ်ဆိုဒ်တွင် ဖော်ပြထားသော စာတမ်းများအရ အင်ဂိုလာမြစ်တွင် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ ကြွယ်ဝစွာတွေ့ရှိရသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အင်ဂိုလာ၏ ပထမဆုံးသော ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲစာရင်းတွင် ကွန်ဇာမြစ်တွင်း၌ ငါးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၅၉ ထိသာ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အမျိုးသား ငါးလုပ်ငန်းသုတေသနဌာနနှင့် အဏ္ဏဝါဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲလေ့လာရေး တောင်အာဖရိကအင်စကျူတို့မှ သုတေသနပညာရှင်များ၏ ပြောဆိုချက်များအရ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ စမ်းသပ်မှုများမှတဆင့် မျိုးစိတ်သစ်များကို ထုတ်ဖော်နိုင်လိမ့်မည်ဟု ဆိုကြသည်။
အမွေအနှစ်
အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၌ အသုံးပြုသော ငွေကြေးဖြစ်သော ကွန်ဇာသည် ထိုမြစ်ကို အစွဲပြု၍ ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်နှင့်အမည်တူသော ပြည်နယ်များဖြစ်သည့် ကွန်ဇာနော်တီ("Cuanza Norte"(မြောက်ကွန်ဇာ))နှင့် ကွန်ဇာဆိုး ("Cuanza Sul"(တောင်ကွန်ဇာ)) ဟူ၍ ရှိသည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:အင်ဂိုလာနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)
ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)
ကျုံသင်ရွာ၊ ကျုံသင်
ကျုံသင်ရွာ၊ ကျုံသင်
အော်ဆီလိုစကုပ်
အော်ဆီလိုစကုပ် ဆိုသည်မှာ အချိန်နှင့် အမျှ ပြောင်းလဲနေသော ဆစ်ဂနယ် များ၏ ဗိုးတေ့ခ်ကို လေ့လာစမ်းသပ်နိုင်ရန် အတွက် ပြုလုပ်ထားသော အီလက်ထရွန်းနစ် စမ်းသပ် ကိရိယာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ထိုဆစ်ဂနယ်ကို ဝင်ရိုးနှစ်ခုပါသော ဂရပ်ဖ်ဖြင့် ပြသလေ့ ရှိပြီး ဝိုင်ဝင်ရိုးတွင် ဗိုးတေ့ခ် ပြောင်းလဲမှုကို ပြသ၍ အိတ်စ်-ဝင်ရိုးတွင်အချိန်ကို ပြသလေ့ ရှိသည်။ ဝိုင်ဝင်ရိုးတွင် ဗိုးတေ့ခ်ကိုသာ မကဘဲ အခြားသော ပမာဏ ပြောင်းလဲမှုများကိုလဲ ပြသလေ့ ရှိသည်။
အော်ဆီလိုစကုပ်များကို လျှပ်စစ်လှိုင်းများ၏ လှိုင်းပုံသဏ္ဌာန် အတိအကျကို လေ့လာနိုင်ရန် အတွက် အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။ လှိုင်း၏ ပမာဏကိုသာ မကပဲ လှိုင်းတွန့်နေပုံ၊ လှိုင်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြား အကွာအဝေး နှင့် လှိုင်းနှစ်ခု၏ အချိန်ပမာဏ ကွာခြားမှု စသည်တို့ကိုလည်း အော်ဆီလိုစကုပ်ကို အသုံးပြု၍ လေ့လာနိုင်သည်။
အော်ဆီလိုစကုပ်များကို သိပ္ပံပညာ၊ ဆေးပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာပညာ နှင့် ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။ ယေဘုယျသုံး အော်ဆီလိုစကုပ်များကို ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် စမ်းသပ်ရန် နှင့် အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာများကို ပြုပြင် ထိန်းသိမ်းရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။ အထူးပြုလုပ်ထားသော အော်ဆီလိုစကုပ်များကိုမူ မော်တော်ယာဉ်များ၏ လောင်စာဆီ လောင်ကျွမ်းမှု စနစ်များ နှင့် အီးစီဂျီ စက်များတွင် နှလုံးခုန်နှုန်း စသည်တို့ကို ပြသရန် အတွက် အသုံးပြုကြသည်။
သိပ္ပံ
မင်းကံကြီးရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
မင်းကံကြီးရွာ (Minkangyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ မင်းကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၁၁ ဖြစ်သည်။
မဂ္ဂလန်တိမ်
မက်ဂျလစ်နစ် တိမ်တိုက်နှစ်ခု (သို့မဟုတ် နက်ဗျူလေး မက်ဂျလင်) သည် ပုံစံအတည်တကျမရှိသော ဂယ်လက်ဆီပု (သို့မဟုတ်) အရန်ဂယ်လက်ဆီ ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် တောင်ဘက်ကောင်းကင်တွင်တည်ရှိပြီး Local Group ၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ကာ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီအား ဗဟိုပြုကာလှည့်ပတ်နေသည်။ သူတို့နှစ်ခုစလုံးသည် ဘားတန်းပုံစံဖြစ်သောကြောင့် တခါတရံ ယင်းတို့အား မက်ဂျစ်လစ်နစ် ခရုံပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီများအဖြစ် ပြန်လည်းခွဲခြားသည်။ ဂယ်လက်ဆီနှစ်ခုမှာ
သမိုင်း
မက်ဂျလစ်နစ် တိမ်တိုက်များအား ပိုလီနီဆီယံဟု လူသိများကြပြီး လမ်းပြအမှတ်အသားများ ဖြစ်ကြသည်။ မက်ဂျလစ်နစ် တိမ်တိုက်အား အာရှ အနောက်ဘက်ခြမ်းတွင် ပထမရာစုနှစ်ကတည်းက သိထားကြသည်။ ကြီးမားသော မက်ဂျလစ်နစ် တိမ်တိုက်ကိုမူ ပါရှန်းလူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင် AI Sufi မှအမည်ပေးခဲ့သည်။ သူ၏ Book of Fixed Stars ဟူသောစာအုပ်တွင် မှတ်သားခဲ့သည်မှာ တိမ်တိုက်အား အာရေဘိယနှင့် ဘဂ္ဂဒတ်မြို့မှ မမြင်ရပေ။
လက်ပံကျင်းညောင်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
လက်ပံကျင်းညောင်ရွာ (Letpankyinnyaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လယ်ကြီးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်ကြီးတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၅ ဦး၊ မ ၇၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းတောကုန်း
နန်းတောကုန်း
ကန်းကိုင်းပါလိုင်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကန်းကိုင်းပါလိုင်ရွာ (Kankaingparlai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈၇ ဦး၊ မ ၁၃၆၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အထောင်မြို့
အထောင်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ခရိုင်၊ ကျုံပျော်မြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဃဲခီးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဃဲခီးရွာ(Gekhee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကျောက်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စစ်ကိုင်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
စစ်ကိုင်းရွာ (Sagaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဘလဲ့ဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘလဲ့ဘကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၂ ဦး၊ မ ၇၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်
thumb|မန္တလေးမြို့ရှိ မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ်ခွဲတစ်ခုအား ညပိုင်းမြင်တွေ့ရစဉ် မြန်မာ့ခရီးသွားဘဏ် (Myanma Tourism Bank; အတိုကောက် MTB)သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ခရီးသွားလုပ်ငန်းများနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် ဘဏ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘဏ်ရုံးချုပ်ကို ရန်ကုန်မြို့ ၊ ပြည်လမ်းမကြီးပေါ်ရှိ စိုက်ပျိုးရေးမှတ်တိုင်အနီးတွင် ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ၂၀၂၂ စက်တင်ဘာလနောက်ဆုံးစာရင်းများအရ ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ နေပြည်တော်၊ မူဆယ်နှင့် မြဝတီ စသည့်မြို့များတွင် စုစုပေါင်းဘဏ်ခွဲ ၁၂ ခုဖြင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်နေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ
ပလာရိုးရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ပလာရိုးရွာ(Palaro)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ လုံပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံပန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄ ဦး၊ မ ၁၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နျူထရီနို
နျူထရီနို ဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်မဲ့သော အခြေခံအမှုန်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ နျူထရီနို ဆိုသည်မှာ အီတလီဘာသာစကားဖြင့် ဓာတ်မဲ့သော သေးငယ်သည့်အရာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၎င်းကို ဂရိအက္ခရာ ν ဖြင့် အမှတ်အသားပြုသည်။ နျူထရီနို၏ ဒြပ်ထုမှာ အခြားသော အက်တမ်အောက်အမှုန်များဖြင့်နှိုင်းယှဉ်ပါက များစွာသေးငယ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ဒြပ်မှောင် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသည်ဟု သိရှိထားသော တစ်ခုတည်းသော အရာဖြစ်သည်။
နျူထရီနို(Neutrino)သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ရှိသော အီလက်ထရွန်၊ မျူယွန် နှင့် တော အမှုန်များနည်းတူပင် လက်ပတွန်(lepton) အမှုန် ဖြစ်သည်။ နျူထရီနိုတွင် ရနံ့ သုံးမျိုးရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ အီလက်ထရွန်နျူထရီနို၊ မျူယွန်နျူထရီနိုနှင့် တောနျူထရီနိုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းရနံသုံးမျိုးစီတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မဲ့ပြီး ကိန်းပြည့်ဝက်စပင်(half-integer spin) ရှိသော ဆန့်ကျင်အမှုန်များရှိကြသည်။ နျူထရီနိုများကို ထုတ်လွှတ်ရာတွင် လက်ပတွန်နံပါတ်ကို ထိန်းသိမ်းစေသည့် နည်းလမ်းဖြင့် ထုတ်လွှတ်ကြသည်။ ဥပမာ အီလက်ထရွန်နျူထရီနိုတစ်ခုကို ထုတ်လွှတ်တိုင်း ပိုစီထရွန် (ဆန့်ကျင်-အီလက်ထရွန်) တစ်ခုကိုလည်းထုတ်လွှတ်သည်။
နျူထရီနိုများတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ် လုံးဝမရှိသောကြောင့် ၎င်းတို့ကို လျှပ်စစ်သံလိုက်အား(electromagnetic force) သက်ရောက်မှုမရှိသည့်အပြင် လပ်ပတွန်များဖြစ်သောကြောင့် ၎င်းတို့အပေါ်တွင် နျူကလီးယားအားပြင်း( nuclear strong force)သက်ရောက်မှု မရှိပါ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းတို့အပေါ်တွင် နျူကလီးယားအားပျော့( nuclear weak force)နှင့် ဒြပ်ဆွဲအား(gravity)သာ သက်ရောက်မှု ရှိသည်။ နျူကလီးယားအားပျော့သည် သက်ရောက်နိုင်သည့် အကွာအဝေး အလွန်တိုတောင်းပြီး ဒြပ်ဆွဲအားသည် အက်တမ်အောက် အတိုင်းအတာတွင် အလွန်အားပျော့သည်။ ထို့ကြောင့် နျူထရီနိုများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် သာမန်ဒြပ်ဝတ္တုများအား ထိခိုက် သက်ရောက်မှုမရှိဘဲ ဖြတ်သန်းသွားနိုင်သည်။
နျူထရီနိုများသည် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ဖြစ်ပေါ်ကြသည်။ အချို့သော ရေဒီယိုသတ္တိကြွပြိုကွဲမှုများ၊ နေ၏ အလည်ဗဟိုတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် နျူကလီးယားတုံ့ပြန်မှု(nuclear reaction)များ၊ နျူကလီးယားဓာတ်ပေါင်းဖိုများနှင့် စူပါနိုဗာပေါက်ကွဲမှု ဖြစ်စဉ်များတွင် နျူထရီနိုများကို ထုတ်လွှတ်ကြသည်။ ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရှိသော နျူထရီနိုအများစုမှာ နေ၏ နျူကလီးယားတုံ့ပြန်မှု ဖြစ်စဉ်မှ ထွက်ပေါ်လာသော နျူထရီနိုများ ဖြစ်ကြသည်။ တကယ်တမ်းတွင် နေကိုမျက်နှာမူနေသော ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ တစ်စတုရန်းစင်တီမီတာတိုင်း၌ တစ်စက္ကန့်လျှင် နျူထရီနိုပေါင်း ၆၅ ဘီလီယံ ဖြတ်သန်းနေကြသည်။ နျူထရီနိုများသည် ရွေ့လျားသွားလာနေကြစဉ်အတွင်း မတူညီသော ရနံ့များအဖြစ် ပုံမှန်ချိန်ကိုက်ပြောင်းလဲနေကြသည်။ ဥပမာ ဘီတာပြိုကွဲမှု ဖြစ်စဉ်မှ ထွက်ပေါ်လာသော အီလက်ထရွန်နျူထရီနိုသည် ထောက်လှမ်းကိရိယာသို့ ရောက်ရှိသည့်အခါတွင် မျူယွန်နျူထရီနို သို့မဟုတ် တောနျူထရီနို ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နေနိုင်သည်။
ပေါ်လီ၏ အဆိုပြုချက်
ဘီတာပြိုကွဲမှုဖြစ်စဉ်တွင် စွမ်းအင်၊ အဟုန်နှင့် ထောင့်ပြောင်းအဟုန်များကို မည်သို့ ထိန်းသိမ်းနိုင်ကြောင်း ရှင်းလင်းတင်ပြရန်အတွက် နျူထရီနို အယူအဆကို ဝုဖ်ဂန်း ပေါ်လီက ၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် စတင်အဆိုပြုခဲ့သည်။ ဘီတာပြိုကွဲမှု ဖြစ်စဉ်တွင် အက်တမ်၏ နျူကလိယမှနေ၍ ဘီတာအမှုန် သို့မဟုတ် အီလက်ထရွန်နှင့်အတူ အမှုန်အသစ်တစ်မျိုးပါ ထုတ်လွှတ်သည်ဟု ပေါ်လီက ယူဆခဲ့ပြီး ပထမတွင်၎င်းအမှုန်ကို နျူထရွန်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။
၁၉၃၂ တွင် ဂျိမ်းချက်ဝစ်က ပိုမိုလေးလံသည့် နျူကလိယအမှုန်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၎င်းကို နျူထရွန်ဟုပင် အမည်ပေးခဲ့သောကြောင့် အမှုန်နှစ်မျိုးအတွက် အမည် တစ်ခုတည်း ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ ဂျူလိုင်လတွင် ပါရီမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော ကွန်းဖရန် တစ်ခုတွင်မှ အန်ရီကိုဖာမီ က နျူထရီနိုဟုသော အမည်ကို စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင်း ကွန်းဖရန့်တစ်ခု၌ ပေါ်လီသည်လည်း ထိုအမည်သစ်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
မဟာမုနိ (ရခိုင်ပြည်)
မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကျောက်တော်မြို့ရှိ သမိုင်းဝင်ရုပ်ပွားတော် တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော်သည် အေဒီ ၁၇၈၄ ခုနှစ် ရခိုင်ပြည်ကို ဘိုးတော် ဦးဝိုင်း သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မန္တလေး အမရပူရသို့ ယူဆောင်သွားသော မဟာမုနိ ဘုရား၏ နေရာတွင် ရခိုင်ပြည်သူများ အစားထိုး ကိုးကွယ်ထားသည့် တန်ခိုးကြီး မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ရုပ်ပွားတော်သည် ဂေါတမဗုဒ္ဓ သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ်က စစ်မှန်သော ဗုဒ္ဓ၏ကိုယ်ပွား ဖြစ်သည်ဟု ရခိုင်လူမျိုးများက ယုံကြည်ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
စန္ဒသူရိယ ဘုရင် ရခိုင်ပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့စဉ်အခါက ဗုဒ္ဓရုပ်တုတော်ကို သွန်းလုပ်သည်ဟု ရိုးရာဓလေ့ ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ ယုံကြည်ကြသည်။ စန္ဒသူရိယဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဗုဒ္ဓ၏ ဟောကြားပြသမှုတို့၏ သတင်းကို ကြားသိရပြီး ဗုဒ္ဓကိုရိုသေကိုးကွယ်ရန် ဆန္ဒပြင်းပြလာသည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သာဝတ္ထိပြည်တွင် သီတင်းသုံးနေထိုင်တော်မူသော ဂေါတမဗုဒ္ဓသည် ထိုအကြောင်းအရာကို သိရှိလာသောကြောင့် အာနန္ဒာအား ပြောပြလေသည်မှာ "ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ရေနဂါးများ အုပ်ချုပ်ထားသော ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော မြစ်ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကျော်လာရမည်ဖြစ်၍ ဤကဲ့သို့သော ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသောခရီးသည် စန္ဒသူရိယဘုရင်မင်းမြတ်အတွက် အလွန်အန္တရာယ်ရှိလိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် တပည့်ရဟန္တာ (၅၀၀) နှင့်အတူ ဂေါတမဗုဒ္ဓသည် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကြွရောက်လာပြီး ကျောက်တော်မြို့၏ တဖက်ကမ်းရှိ မောရပဗ္ဗတတောင်၌ ဆင်းသက်ရပ်နားတော်မူခဲ့လေသည်။ ဤတွင် ဗုဒ္ဓ၏ ရှေးရှေးဘဝပေါင်းများစွာက ကျင်လည်တော်မူခဲ့သောနေရာတို့တွင် ဗုဒ္ဓ၏ ဓာတ်တော်များကို ဌာပနာထည့်၍ ဘုရားပုထိုးများစွာတို့ကို တိုင်းပြည်အနှံ့ တည်ထားကိုးကွယ်လာကြလိမ့်မည်"ဟု ဗျာဒိတ်တော်ပေးလေသည်။ ဤကဲ့သို့ဗုဒ္ဓ၏ ဗျာဒိတ်ပေးချိန်တွင် မဟာပထဝီမြေကြီးသည် တုန်လှုပ်ပြီး ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာတို့သည် ရေနွေးအိုးဆူသကဲ့သို့ ဆူပွက်လေသည်။ စန္ဒသူရိယဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဤနိမိတ်ဆောင်သော လက္ခဏာများ၏ ဆိုလိုရင်းကို သူ၏ဗေဒင်ဆရာ၊ ဟူးရားတတ်တို့အား မေးမြန်းစုံစမ်းလျှက် တုန်လှုပ်ထိတ်လန့်ရခြင်းဖြစ်လေသည်။ ဂေါတမဗုဒ္ဓ ရခိုင်ပြည်ကို ရောက်ရှိလာသည့်အကြောင်းကို ဘုရင်မင်းမြတ်သိရှိတော်မူသောအခါ ရာပေါင်းများစွာသော အခြွေအရံတို့နှင့်အတူ သူ၏မိဖုရားခေါင်ကြီး စန္ဒရမာလာ၊ သူ၏မှူးမတ် တိုင်းသူပြည်သားတို့နှင့်အတူ ပဗ္ဗတတောင်ပေါ်သို့ သွားရောက်ကြလေသည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ဂေါတမဗုဒ္ဓအား အရိုအသေပေးပြီးနောက် ဗုဒ္ဓက သူ့အား ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်စက်ဝိုင်းတရားတော်ကို ဟောကြားသင်ပြခဲ့လေသည်။ ယင်းပြီးနောက် မြို့တော်တွင် (၇) ရက်ကြာ သီတင်းသုံးနေထိုင်မူမည်ကို ဗုဒ္ဓကသဘောတူလက်ခံလေသည်။ မြို့တော်မှ ဗုဒ္ဓမထွက်ခွာမှီ ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန် ပြုတော်မူပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း (၅၀၀၀) တိုင်တိုင် ကြည်ရိုလေးစားမှုခံရမည်ဖြစ်သော ဆံတော်ဓာတ်နှင့် ဗုဒ္ဓ၏ရုပ်တုကိုယ်ပွားတော်တစ်ဆူထားခဲ့မည်ဟု ဗုဒ္ဓသဘောတူလက်ခံလေသည်။
ဝေသာလီခေတ်မှ ပထမဘုရင်တိုင်အောင် ဗုဒ္ဓရုပ်တုတော်အတွက် ကျောက်ပလ္လင်တစ်ခုတည်ဆောက်ပြီး သိမ်တော်ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်သည်ဟု အဆိုမှတပါး အခြားမည်သည့်အကြောင်းအရာကိုမှ မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ဝေသာလီမှ ပထမဆုံးဘုရင်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသူသည် မဟာမုနိသိမ်တော်အား ပြန်လည်မွမ်းမံပြင်ဆင်မှု ပြုလုပ်လေသည်။ သီရိလင်္ကာနှင့် ပုဂံမှ ဘုန်းတော်ကြီးများသည် ရုပ်တုတော်အားကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ရန် ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ပျူ-ဗမာနှင့် မွန်ဘုရင်များက မဟာမုနိ သိမ်တော်ကြီးအတွင်း အလေးအမြတ်ထားသော ဗုဒ္ဓရုပ်တုတော်အား ပိုင်ဆိုင်လိုသော ရည်ရွယ်ချက်များနှင့် ရခိုင်ပြည်ကိုကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြသည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။ သို့သော်လည်း မည်သည့်ဘုရင်တစ်ပါးမှ အောင်မြင်မှု မရှိခဲ့ပေ။ တချို့သည် သိမ်တော်ကြီးအား ပြန်လည်ပြုပြင် မွမ်းမံရန် ကတိကဝတ်ပြုကြလေသည်။ (၁၂) ရာစုအချိန်တွင် သိမ်တော်နှင့် ဗုဒ္ဓရုပ်တုတော် ပျောက်ဆုံးလေသည်။ သို့သော်လည်း လေးမြို့ခေတ်မှ ဘုရင်တပါး၏ အရိုက်အရာဆက်ခံသူများသည် ယုံကြည်မှုကို ဆက်လက်ထောက်ခံခြင်းဖြင့် ရုပ်တုတော်နှင့် သိမ်တော်ကြီးတို့ကို ပြန်လည်ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး သိမ်တော်အား ပြန်လည်တောက်ဆောက်ခဲ့ကြလေသည်။
မြောက်ဦးမင်းဆက်ကို တည်ထောင်သူ ဘုရင်မင်းစောမွန်သည် သူ၏မြို့တော်မှ မဟာမုနိသို့ လမ်းတခုဖောက်လုပ်တည်ဆောက်ပြီး မင်းမျိုးမင်းနွယ်တို့၏ ရိုးရာထုံးတမ်းစဉ်လာ ဘုရားဖူးခရီးတစ်ခုစတင်ခဲ့လေသည်။ (၁၆) ရာစုတွင် ဘုရင်မင်းဗာသည် မြောက်ဦးမြို့မှ သျှစ်သောင်းဘုရားအပါအဝင် တိုင်းပြည်အနှံ့တွင် တည်ရှိနေသော ဘုရားကျောင်းအဆောက်အဦး အများအပြားတို့အတွင်း မူရင်းနှင့် ဆင်တူဖြစ်သော မရေမတွက်နိုင်သည့် မဟာမုနိရုပ်ပွားတော်များကို ထုလုပ်ထားရှိရန် အမိန့်တော်ချမှတ်ခဲ့လေသည်။
၁၇၈၄-ခု တွင် မြန်မာဘုရင် ဘိုးတော်ဘုရားသည် ရခိုင်ပြည်ကို သိမ်းပိုက်လေသည်။ ထို့နောက် မဟာမုနိရုပ်ရှင်တော်မြတ်အား မန္တလေးသို့ သယ်ယူသွားခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီးအား မြန်မာပြည်တွင် ယနေ့ထိတိုင် အလေးမြတ်ဆုံးထားသော ရုပ်တုတော်အဖြစ် ဆက်လက်မှတ်ယူထားကြဆဲဖြစ်သည်။ ဆုံးရှုံးသွားသော အမွေအနှစ်ကြောင့် ရခိုင်ပြည်သူတို့အား နက်နက်နဲနဲ စိတ်ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ဆက်လက်ပြီး မကြာမီ ဗြိတိသျှတို့၏ အုပ်ချုပ်မှုကို ရခိုင်ပြည်သူတို့ ဆက်လက်ခံရလေသည်။ (၁၈၆၇) ခုနှစ်တွင် မဟာမုနိသိမ်တော်ရာ အနီးပတ်ဝန်းကျင်မှ တွေ့ရှိသော ကျောက်ရုပ်တုတော်တစ်ဆူအတွက် ဘုရားသိမ်တော်ကိုတည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။
လွန်ခဲ့သော နှစ် (၈၀) အတွင်းက နဂိုမူရင်းအတိုင်း သိမ်တော်ကြီးကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်မွမ်းမံမှုတို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ယင်းအချိန်တွင် အောက်ရင်ပြင်များကို ပြန်လည်ထိမ်းသိမ်းပေးပြီး မန္တလေး၌ရှိသော မူရင်းမဟာမုနိ ထိုင်တော်မူပုံစံ ကြေးရုပ်တုတော်အသစ်တစ်ဆူကို သွန်းလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ယနေ့အခါမှာ မဟာမုနိဘုရားသိမ်တော်နေရာသည် ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ ဘုရားဖူးတို့၏ အရေးကြီးသော ဗဟိုအချက်အချာ တစ်ခုအဖြစ် ပြန်လည်စည်ကားလာသည်။
မဟာမုနိသိမ်တော်သည် နန်းတော်ရာကုန်း၏ အရှေ့မြောက်ထောင့်၌ရှိသော တောင်ပူစာတစ်ခုကို လွှမ်းခြုံပြုလုပ်ထားသော နေရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှေးနှစ်ပေါင်း ရာစုများစွာကပင် မဟာမုနိဘုရားသိမ်တော်တွင် ဘုရားဖူးခရီးသည်များ စည်ကားသိုက်မြိုက်နေသော ဗဟိုအချက်အချာလည်းဖြစ်ပြီး ကျူးကျော်ဝင်ရောက်သူများ လက်အောက် ရခိုင်ပြည်ကျရောက်ပြီး ရခိုင်ပြည်သူပြည်သားများ ဆင်းရဲဒုက္ခခံစားခဲ့ရလေသောအခါ ယာယီအားဖြင့် ဘုရားဖူးခရီးသည်များ နည်းပါးမှုရှိခဲ့လေသည်။ မူရင်းအဆောက်အဦး၏အကြွင်းအကျန် လုံးဝမရှိခဲ့သော်လည်း ယင်း၏ မူရင်းပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်ကို ကောင်းကင်ဓာတ်ပုံများတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ဘုရားသိမ်တော်ကို ထောင့်မှန်စတုဂံ နံရံနှစ်ဆင့်က ဝိုင်းရံထားရှိပြီး သိမ်တော်၏အရှေ့ဘက်၊ အနောက်ဘက်၊ တောင်ဘက်နှင့် မြောက်ဘက်တို့တွင် ဝင်ပေါက်လေးပေါက် ဖောက်ထားပြီး အရှေ့ဘက်ဝင်ပေါက်ကို အဓိကဝင်ပေါက်အဖြစ် ထားရှိသည်။ ပထမဆုံး ရင်ပြင်၏ အရှေ့တောင်ထောင့်နှင့် အရှေ့မြောက်ထောင့်တို့တွင် ဗုဒ္ဓရုပ်တုတော်ကြီးအား ရိုးရာဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ ကိုယ်လက်သန့်စင်ရန်အတွက် အသုံးပြုရန် ရေကန်ကြီးနှစ်ခု ထားရှိသည်။ အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်း နာလန္ဒ၌ရှိသော ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဘုန်းတော်ကြီးများ စုဝေးနေထိုင်သော နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရှေး (၆) ရာစုမှပင် အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ တိုးတက်လာသော အဓိက ဂူဘုရားကျောင်းတော်တွင် ယခင်မူရင်းနည်းတူ အနီးစပ်ဆုံး ပုံစံဖြစ်သော ဘုရားကျောင်းဆောင်ကို တွေ့ရှိနိုင်လေသည်။
စလွယ်တော်နှင့် မကိုဋ်တော်များ ဖယ်ရှားခြင်း
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဒေသခံပြည်သူ တစ်သောင်းခန့်က မဟာမုနိ ရုပ်ပွားတော်ရှိ စလွယ်တော်၊ နားဋောင်းခေါ် နားကင်းတော်နှင့် ပခုံးပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထားသော စွန်တော်တို့ကို ဖယ်ရှားပေးရန် ဆန္ဒဖော်ထုတ်ခဲ့သည့်အတွက် ဂေါပကအဖွဲ့က ရုပ်ပွားတော်ရှိ စလွယ်တော်၊ နားကင်းတော်၊ စွန်တော်နှင့် မကိုဋ်တော်များကို ဖယ်ရှားပေးခဲ့ရသည်။ မဟာမုနိ ဘုရားရုပ်ပွားတော်မှာ စလွယ်တော်နှင့် ဆက်စပ်ပစ္စည်းများသည် ယခင်က မရှိခဲ့ဘဲ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့်က ကပ်လှူခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရွာသာ
ရွာသာ
ကျောက်ခပ်ကျွန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကျောက်ခပ်ကျွန်းရွာ (Kyaukkhatkyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ သာစည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာစည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၁ ဦး၊ မ ၂၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မူလဇာတာ
မူလဇာတာဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦးမွေးဖွားလာသည့်အချိန်တွင် ကောင်းကင်တွင်တည်ရှိသော ဂြိုဟ်တို့၏ အနေအထားကို နေရာချထားသော ဇယားကွက်ကိုဆိုလိုပါသည်။ ဤသို့ နေရာချထားပေးသော ဇယားကွက် တစ်ခု ပြုလုပ်ရန် အတွက်ပညာတတ်မြောက်ရန်လိုသည်ဆိုသော်လည်း အသင့်တွက်ချက်ပြီးသော ဂြိုဟ်သွားပြက္ခဒိန်ကို သုံး၍ဖြစ်စေ၊ ကွန်ပျူတာကိုသုံး၍ ဖြစ်စေ ရရှိနိုင်ပါသည်။ မူလဇာတာတွင် အောက်ပါတို့ကို သိရှိရန် လိုအပ်ပါသည်-
(က) ရာသီအကြောင်း
(ခ) ဂြုဟ်အကြောင်း
(ဂ) ဘာဝအကြောင်း
(ဃ) ဂြိုဟ်နှင့် ဘာဝ ဆက်သွယ်မှု
(င) ဂြိုဟ်များဆက်သွယ်မှု တို့ဖြစ်သည်။
ဆိန်ချက်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဆိန်ချက်ရွာ(Seinchet)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခင်ဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၀၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ် သည် မြန်မာအစိုးရအဖွဲ့ရှိ ရာထူးနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤရာထူးကို ၂၀၁၆ ဧပြီ ၆ ရက်နေ့တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်အား စတင်ခန့်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီက အများစုအနိုင်ရရှိခဲ့သော်လည်း သူမအား နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်ရန် အခြေခံဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များက အတားအဆီးဖြစ်နေခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ ဥပဒေကြမ်းကို အမျိုးသားလွှတ်တော်က ၂၀၁၆ ဧပြီ ၁ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ၂၀၁၆ ဧပြီ ၅ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း အသီးသီး အတည်ပြုခဲ့ပြီး သမ္မတဦးထင်ကျော်က ဧပြီ ၆ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
တာဝန်နှင့် လုပ်ပိုင်ခွင့်များ
နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ရာထူးသည် အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းရှိ လုပ်ငန်းများကို ချုပ်ကိုင်ထားနိုင်သော နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးနှင့်ဆင်တူပြီး ပြည်ထောင်စုအင်္ဂါစဉ်တွင် သမ္မတပြီးလျှင် နံပါတ် (၂) နေရာတွင်ရှိသည်။ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ဥပဒေပြုရေး နှစ်ခုအကြား အချိတ်အဆက်လည်းဖြစ်သည်။ ရာထူးသက်တမ်းမှာ နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ရာထူးသက်တမ်းအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်၏အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာဥပဒေ
နိုင်ငံတော်၏ အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာဥပဒေကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၆ ရက်​နေ့တွင် နိုင်ငံ​တော်သမ္မတ ဦးထင်​ကျော်က လက်မှတ်​ရေးထိုးကာ ပြည်​ထောင်စုလွှတ်​တော်က အတည်ပြုခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၉ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီသည်လည်း ထိုဥပဒေကို ထပ်လောင်းရေးဆွဲခဲ့ပြီး ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ကို အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ဆက်လက်ထားရှိခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:အောင်ဆန်းစုကြည်
သိန္နီနယ်
သိန္နီနယ် သည် ယခင်ရှမ်းပဒေသရာဇ်ပြည်နယ်များတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ပြည်နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
သိန္နီနယ်ကိုခရစ် ၁၈၈၈ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်တို့ ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက်မှ မြောက်သိန္နီနယ် (သိန္နီနယ်)နှင့် တောင်သိန္နှီနယ်(မိုင်းရယ်နယ်)ဟု ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ရှေးအခါသမယက သိန္နီနယ်ကြီးသည် အစိတ်စိတ်ကွဲပြားခြင်းမရှိဘဲ ရှမ်းပြည်နယ်တဝှမ်းလုံးတွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံး အာဏာအလွှမ်းမိုးဆုံးသောနယ်ကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာဘုရင်များဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ပြီးသည့်နောက် အုပ်ချုပ်ရေးဝါဒအရ ရာထူးလုသည့်နယ်ရှင် စော်ဘွားတို့ကြောင့် သိန္နီနယ်ကြီးသည်ငါးနယ်အထိအစိတ်စိတ် ကွဲပြားခဲ့လေသည်။ ထိုအတွင်း စော်ဘွားအချင်းချင်း စိတ်ဝမ်းကွဲကာ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးတိုက်ခိုက်၍ ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များကို အုပ်ချုပ်ကြသည်။ နောက်ဆုံးခရစ် ၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ အင်္ဂလိပ်တို့ဝင်ရောက်လာမှ အထက်ပါ အတိုင်းနှစ်နယ်ခွဲ၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ နှစ်နယ်ခွဲ၍ အုပ်ချုပ်စက ခွန်ဆိုင်တုံဟမ်းအား မြောက်သိန္နီနယ်အတွက် စော်ဘွားအဖြစ်၎င်း၊ ဆိုင်နော်ဖ၏သား နော်မိုင်းအား တောင်သိန္နီနယ် စော်ဘွားအဖြစ်၎င်း၊ ခန့်အပ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် မြောက်သိန္နီနယ်ကိုစဝ်ဟုံဖက စော်ဘွားအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးမရမီ၊ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ လက်ထက်၌ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းခရိုင်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းခရိုင် ဟူ၍သာ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားခဲ့လေသည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီး၍ စော်ဘွားများအုပ်ချုပ်ရေး အာဏာစွန့်လွှတ်ပြီးသောအခါ အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စအဝဝတို့ကို ပိုမိုတွင်ကျယ်စွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ရှမ်းပြည်နယ်ကို ခရိုင်ခြောက်ခရိုင်ခွဲခြား၍ တိုင်းမင်းကြီး၊ ခရိုင်ဝန်၊ နယ်ပိုင်၊ မြို့ပိုင်စသည်တို့ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ ထိုခရိုင်များအနက် လားရှိုးခရိုင်တွင် မြောက်သိန္နီနယ်သည် လားရှိုးခရိုင်ခွဲ၏ မြို့နယ်တစ်ခုအဖြစ်၎င်း၊ တောင်သိန္နီနယ်(မိုင်းရယ်နယ်)သည် တန့်ယမ်းခရိုင်ခွဲ၏ မြို့နယ်တစ်ခုအဖြစ်၎င်း ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
မြောက်သိန္နီနယ်၏အကျယ်အဝန်းမှာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆၄၂၂ မိုင်ရှိ၍ ၁၉၅၃ခုနှစ်၊ သန်ခေါင်းစာရင်းအရ လူဦးရေမှာ ဝ၂၄၃၄၉၉ ယောက်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဝနယ်နှင့် တောင်သိန္နီနယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် သီပေါနယ်၊ တောင်ပိုင်နယ်၊ မိုးမိတ်နယ် နှင့်ဗန်းမော်ခရိုင်တို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက်တည်ရှိသည်။ မြောက်သိန္နီနယ်၏မြောက်ဘက် ဒေသတော်တော်များများတွင် တောင်ကုန်းများထူထပ်၍ ကချင်လူမျိုးများနေထိုင်ကြသည်။ နေရာအနှံ့အပြားတွင်ပလောင်ရွာများ ရှိ၍ တရုတ်လူမျိုးများလည်း အနည်းငယ် နေထိုင်ကြသည်။
စပါးစိုက်ပျိုးသော မြစ်ဝှမ်းများသည် ရှမ်းလူမျိုးများလက်ထဲတွင် ရှိနေသေးသည်။ သံလွင်မြစ်အရှေ့ဖက်တွင်ကိုးကန့်နယ်ရှိသည်။ တောင်ဘက်ပိုင်းသည် မြေအလွန်နိမ့်၍ နမ္မတူမြစ်(မြစ်ငယ်မြစ်) နှင့် ယင်း၏လက်တက်ဒေသတစ်လျှောက်တွင်မြေညီညာသည်။ ဤအပိုင်းသည် အလွန်အဖိုးတန်သောအပိုင်းဖြစ်၍ ရှမ်းလူမျိုး အမြောက်အမြားနေထိုင်၍ ကချင်နှင့်အခြားတောင်ပေါ်သားများ အနည်းငယ်ရှိကြသည်။
သိန္နီမြို့သည်ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်း လားရှိုးခရိုင် သိန္နီမြို့နယ်၏ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ လားရှိုးမြို့မှ ၃၂မိုင်ဝေးကွာ၍တုတ်·မြန်မာလမ်းမကြီးပေါ်တွင်တည်ရှိရာ ကွမ်းလုံသွားကားလမ်းခွဲမြို့ လည်းဖြစ်သည်။ မြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာစတုရန်တစ်မိုင်ခန့်ရှိ၍ ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ သန်းခေါင်စာရင်းအရလူဦးရေ ၃၅၇၆ ယောက်ရှိသည်။
သိန္နီမြို့ဟု ခေါ်တွင်လာရခြင်းမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်၊ သိန္နီနယ်ကိုအုပ်စိုးသော ရှေးစော်ဘွားကြီးတစ်ဦးသည် ကျောက်စိမ်းထွက်ရာဒေသဖြစ်သော မိုးညှင်း၊ မိုးကောင်း တို့ကိုပင် အုပ်စိုးခဲ့ဘူးသည်။ တရုတ်လူမျိုးတို့သည် ကျောက်စိမ်းကို အလွန်မြတ်နိုးသောသူများဖြစ်သဖြင့် ထိုစော်ဘွားပိုင်သည့်နယ်ကို ရှေးတုတ်ဘာသာစကားဖြင့် ဆိုင်ဇီဟုခေါ်တွင်ခဲ့၏။ ကျောက်စိမ်းပြည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ နောင်ကာလရွေ့လျောသော အခါ ဆိုင်ဇီမှဆိုင်ဝီဖြစ်လာသည်။ သိန္နီစော်ဘွားကြီး နန်းစိုက်ရာမြို့ကိုဝိုင်းဆိုင်ဝီဟုခေါ်သည်။
မျာဇင်ရွာ၊ လောင်းဒုံ
မျာဇင်ရွာ၊ လောင်းဒုံ
သိန္နီနယ်
သမိုင်းကြောင်း
မြို့တွင်း၌အလွန်ထင်ရှားသောမဟာမြတ်မုနိ ရုပ်ပွားတော်တဆူရှိသည်။ မြို့အနီးတောင်ကုန်းပေါ်တွင် 🇸🇭 မြန်မာဘာသာဖြင့် ကောင်းမူတော်စေတီတော်တည်ရှိသည်။ နှစ်စဉ် မြို့လယ်ဘုရားပွဲတော်ကျင်းပသည်။ ထိုပြင်ဆေးရုံ၊ အစိုးရအ ထက်တန်းကျောင်း၊ အစိုးရရုံးအဆောက်အအုံများ၊ စာပို့တိုက်၊ မြို့လယ်မင်္ဂလာရုံ၊ ပတ္တမြားကျောင်းနှင့် မုံဆာကျောင်း၊ ကမ္မဋ္ဌာန်းကျောင်းများလည်းရှိသည်။
တောင်သိန္နီနယ်၏အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၃၅၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ၁၉၅၃ခုနှစ်၊ သန်းခေါင်စာရင်းအရလူဦးရေမှာ ၈၂၆၇၂ ယောက်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် မြောက်သိန္နီ၊ တောင်ဘက်တွင် မိုင်းလွန်းနယ်နှင့် ကျေးသီးမံစံနယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင်သံလွင်မြစ်၊ ဝနယ်နှင့် အနောက်မိုင်းလွန်းနယ်၊ တောင်ဘက်တွင် သီပေါနယ်နှင့် မြောက်သိန္နီနယ်တို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက်တည်ရှိသည်။
ယင်းနယ်အလယ်တွင် တောင်တန်းတစ်ခု ဖြတ်သန်းလျက် ရှိသည်။တောင်ယာနှင့်လယ်ယာများ အညီအမျှစိုက်ပျိုးကြသည်။ ဆန်စပါးအပြင်ဝါ ဂွမ်းနှင့်ကြံစိုက်ပျိုးကြသည်၊ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့သည် မိုင်းရယ်မြို့ဖြစ်သည်။ ယခင်ကလက်ထောက် နိုင်ငံရေးအရာရှိတို့သည် တောင်ရန်မြို့၌ရုံးထိုင်ခဲ့ကြသည်။
ကန်းကိုင်းရှမ်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကန်းကိုင်းရှမ်းရွာ (Kankaingshan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈၇ ဦး၊ မ ၁၃၆၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကြီးကုန်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
မကြီးကုန်းရွာ (Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကျောင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၀၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းကံတိုက်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
မင်းကံတိုက်ရွာ (Minkantaik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ မင်းကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၁၂ ဖြစ်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ မင်းကံထိုက် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချင်းပြည်နယ် လွှတ်တော်
ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် (Chin State Hluttaw) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ချင်းပြည်နယ်၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွှတ်တော်တစ်ရပ်တည်းရှိသော လွှတ်တော်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အမတ်ဦးရေ ၂၄ ဦး (ရွေးကောက်ခံ ၁၈ ဦးနှင့် တပ်မတော်သား ကိုယ်စားလှယ် ၆ ဦး) ရှိသည်။
၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်များအရ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် လွှတ်တော်၏ အမတ်နေရာအများစုကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
ကွာ့
ကွာ့ ( or ) ဆိုသည်မှာ အခြေခံအမှုန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပရိုတွန်တွင် up quark နှစ်ခု၊ down quark တစ်ခုနှင့် ဂလူယွန်တို့ပါရှိကာ ယင်းတို့ကို အားဖြင့်အတူတကွ ဖွဲ့တည်ထားသည်။
အထရောင်
အထရောင်
ဝေါရန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဝေါရန်ရွာ(Wawran)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခင်ဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၀၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖတ်ချင်းရွာ၊ နားဟွယ်
ဖတ်ချင်းရွာ (Hpatchin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ နားဟွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဟွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀၂ ဦး၊ မ ၁၁၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းစုရွာ၊ နှဲမောက်တန်း
ကုန်းစုရွာ၊ နှဲမောက်တန်း
ကျားကွင်းရွာ၊ ကျုံသင်
ကျားကွင်းရွာ၊ ကျုံသင်
ငဟစ်မွဲ
ငဟစ်မွဲ (Ardea cinerea) ကို ယူရေးရှား၊ အာဖရိကတိုက်တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူရေးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဗျိုင်းနှင့် အလားတူငှက်များ
သူရဲဈေး
အမရဌာနီ အနောက်ရပ် အမှတ်(၁၀)လမ်းနှင့် ၇၉-လမ်းထောင့်တွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ပြင်သူရဲတပ်အနီး တည်ရှိသဖြင့် သူရဲဈေးဟု ခေါ်ဆိုကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ရွှေဘုံသာဘုရား၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ရှိခဲ့ဖူးသည့် သူရဲဈေးမှာ ရှေးခေတ်အခါက ထင်ရှားသော ဈေးကြီးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ သူရဲဈေးအနီးရှိ မီးရထားဘူတာရုံမှာလည်း သူရဲဈေးဘူတာဟု အမည်တွင်ပါသည်။ ရတနာပုံခေတ်ကာလ၌ သူရဲဈေး၊ သမီးတော်ဈေး၊ ယိုးဒယားဈေး၊ ပုဏ္ဏားဈေး စသည်တို့မှာ မန္တလေးဆင်ခြေဖုံးဒေသများနှင့် ကုန်ဖလှယ်ရောင်းဝယ်ရာဌာနများ ဖြစ်ကြ၏။ သူရဲဈေးဟောင်းမြောက်ဘက် အကွက်အမှတ် ၃၆ နေရာမှာ ဆရာစံဘောလုံးကွင်းကို အကြောင်းပြု၍ ဆရာစံဈေးဟု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ခန်ကျာရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ခန်ကျာရွာ(Khengca)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ မားဒူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မားဒူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၀ ဦး၊ မ ၅၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေတိုင်
မြေတိုင်
ဧပြီ ၁၉၃၂
ကိုးကား
1932
မဒမပင်
ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် မဒမပင်ကို ဒယ်လဗား ဂျီးယား အိုဗားတားဟု ခေါ်သည်။ ထိုအပင်သည် လီဂူမီနိုးစီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ မဒမင်သည် အပင်လတ်မျိုးဖြစ်၍ အမြင့်ပေ ၃ဝ မှ ၄ဝ အထိရှိသည်။ အသီးတောင့်သည် အလွန်ပြား၍ အထဲတွင် အစေ့တစ်ခုနှစ်ခုသာ ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း၊ အောက်ပိုင်း ရှိ နွေအခါ အရွက် ကြွေသော သစ်တောများတွင့် မဒမပင်များ ပေါက်ရောက်ကြ သည်။ သို့ရာတွင် အခြား တောသစ် ပင်များလောက် ယင်းတို့ကို အမြောက်အမြား မတွေ့ရပေ။
သစ်သား၏ အရောင်သည် ညိုမွဲရောင်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ညိုဝါရောင်ဖြစ်စေ ရှိတတ်၍ အတော်အသင့် မာသောကြောင့် လှည်းသန်နှင့် လှေရွက်တိုင်များတွက် အသုံးပြုကြသည်။ ပုဆိန်၊ ရဲတင်း စသည်တို့၏ လက်ကိုင် ရိုးများ ပြုလုပ်ရန်အတွက်လည်း အလွန်အသုံးကျသော သစ်သားဖြစ်သည်။ မဒမခေါက်များကို ပြုတ်၍ ရသော အရည်ကို မြန်မာ လှေရွက်များဆိုးရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။
တနင်္သာရီတိုင်း တောင်ပိုင်းနှင့် ပင်လယ်ကမ်းရိုး တစ်လျှောက်၊ လမုတော၊ လမဲ့တောများ၌ ကတိုင်ပင်ခေါ် မဒမပင် တစ်မျိုးကို တွေ့ရှိရသည်။ ထိုမဒမပင်တို့သည် သစ်ပင်ငယ်များဖြစ်၍ ထင်းနှင့် မီးသွေးဖုတ်ရန်အတွက်သာ ခုတ်ယူ အသုံးပြုကြသည်။
မဒမ သားသည် အတော်အသင့် တာရှည်ခံသော သစ်သားဖြစ်သဖြင့် အချို့ဒေသများတွင် အိမ်တိုင်၊ ထုတ် လျောက်၊ ဒိုင်းစသည်တို့ကို မဒမသားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ မုတ်ဆိုးမပင်ခေါ် မဒမပင် တစ်မျိုးကိုလည်း မြန်မာ နိုင်ငံ၌ တွေ့ရှိရသေးသည်။ ကချင်ဘာသာဖြင့် ထိုသစ်ပင်မျိုး ကို နုဝါဥလန်ဟူ၍ ခေါ်သည်။ တနင်္သာရီတိုင်း၌ ထိုမဒမပင်ကို ဝန်ဗြောင်ပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ သာမန် မဒမပင်၏ အရွက် ထက် ဤမဒမပင်၏ အရွက်တို့ကပိုကြီး၍ အဖျားတုံးသည်။
တောင်ငူနယ်နှင့် ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်များ၌ မဒမပင်ခေါ် နွယ်ပင်တစ်မျိုးကို တွေ့ရသေးသည်။ မဒမပင်များမှ ချိပ်ရရှိနိုင်သည်။
ကရင်ရွာသစ်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကရင်ရွာသစ်ရွာ (Kayinywarthit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈၇ ဦး၊ မ ၁၃၆၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေပင်စု (တောင်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ပေပင်စု (တောင်)ရွာ (Paypinsu(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ မင်းကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၁၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဃဲထရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဃဲထရွာ(Gehta)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကျောက်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၉၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံအိုရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကံအိုးရွာ (Kanoh)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ပလ္လင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၄၅ ဖြစ်သည်။
သိပ်သည်းခြင်း
အရွယ်တူ၊ ပုံစံတူ ပုံးနှစ်လုံးကို ယူ၍တစ်လုံးတွင် သဲအပြည့်ထည့်ပြီးလျှင် အခြားတစ်လုံးတွင် ရေအပြည့်ထည့်လျက်ချိန်ကြည့်လျှင် သဲတစ်ပုံးသည် ရေတစ်ပုံးထက် အလေးချိန်အလွန်ပိုနေမည်ကိုတွေ့ရလိမ့်မည်။ သို့သော်သဲ၏ထုထည်ကား ရေ၏ထုထည်နှင့်တူညီ၏။
ထုထည်ခြင်းတူညီပြီး အလေးချိန်ကွာခြားနေရခြင်းမှာ သဲ၏ဒြဗ်ထုသည် ရေ၏ဒြဗ်ထုထက် ပိုမိုကျစ်လျစ် သိပ်သည်း ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ သဲသည်ရေထက်သိပ်သည်း ၏။ တစ်ဖန်သံနှင့်သဲတို့ကို နှိုင်းဆကြည့်လျှင် သံသည် သဲထက်သိပ်သည်းကြောင်းတွေ့ရပြန်သည်။ ဒြဗ်ထုဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ကိုယ်ထည်တွင်ပါရှိသော ပစ္စည်းထုဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ဒြဗ်ထုကို ဂရမ်ဖြင့်ပြ၍ ထုထည်ကို ကုဗစင်တီမီတာဖြင့် ပြသော် ထိုအရာဝတ္ထု၏ သိပ်သည်းခြင်း သည် တစ်ကုဗစင်တီမိတာတွင်ရှိသော ဂရမ်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ဒြဗ်ထုကိုပေါင်ဖြင့်ပြ၍ ထုထည်ကိုကုဗပေဖြင့်ပြသော် ထိုအရာဝတ္ထု၏သိပ်သည်းခြင်း သည် တစ်ကုဗပေတွင်ရှိသော ပေါင်ဖြစ်သည်။
အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ဒြဗ်ထုသည် ၄၈ ဂရမ်ရှိ၍ ထုထည်သည် ၁၂ ကစ(ကုဗစင်တီမီတာ)ရှိသည်ဆိုပါစို့။ ထိုအရာဝတ္ထု၏ သိပ်သည်းခြင်းသည် တစ်ကုဗစင်တီမီတာတွင် ရှိသောဂရမ်ဖြစ်သောကြောင့် ဒြဗ်ထု= ၄၈ ဂရမ် ထုထည်= ၁၂ ကစ သိပ်သည်းခြင်း= ဒြဗ်ထု/ထုထည်=၄၈/၁၂ = ၄ ဂရမ်ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် ထိုအရာဝတ္ထု၏သိပ်သည်းခြင်းသည် တစ်ကုဗစင်တီမီတာလျှင် ၄ ဂရမ်လေးသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တစ်ဖန် အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ဒြဗ်ထုသည် ပေါင် ၂ဝလေး၍ ထုထည်သည် ၈ကုဗပေရှိလျှင် ဒြဗ်ထု= ၂ဝပေါင်၊ ထုထည်= ၈ ကုဗပေ၊ သိပ်သည်းခြင်း= ဒြဗ်ထု/ထုထည် =၂ဝ/၈ ပေါင် = ၂.၅ပေါင်ဖြစ်သည်။ အရာဝတ္ထုအမျိုးမျိုးတွင် သိပ်သည်းခြင်းအမျိုးမျိုးရှိ၏။ ရေ၏သိပ်သည်းခြင်းသည် တစ်ကုဗစင်တီမီတာလျှင် တစ်ဂရမ် ဖြစ်သည်။ ပြဒါး၏သိပ်သည်းခြင်းသည် တစ်ကုဗစင်တီမီတာ လျှင် ၁၃.၆ ဂရမ်ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့်ပြဒါးသည် ထုထည်တူညီသော ရေထက် ၁၃.၆ ဆလေးသည်။
အင်းစောင်းရွာ၊ နှဲမောက်တန်း
အင်းစောင်းရွာ၊ နှဲမောက်တန်း
မိုးငြိမ်းဧ
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၃ ရက်၊ စနေ့နေ့တွင် အဖ ဦးတင်ဦး၊ အမိ ဒေါ်သန်းမြင့်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ခုနှစ်ယောက်အနက် သမီးဦး သမီးကြီးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဒေါ်တင်မိုးအေး ဖြစ် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် B.A.B.Ed ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
စာရေးဆရာမဘဝ
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ချိုတေးသံမဂ္ဂဇင်း၌ "ကွန်းရိပ်ငြိမ်" ဟူသော ဝတ္တုတိုကို "တက္ကသိုလ် ခင်ပွင့်လန်း" အမည်ဖြင့် ရေးသားကာ စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ယင်းကလောင်အမည်ဖြင့် ဝတ္တုတို သုံးပုဒ်ခန့်ရေးသားကာ ကျောင်းဆရာမဘဝ စတင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လထုတ် ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်းပါ "အလှရှာ ရင်မှာတွေ့" ဟူသော ဝတ္တုတိုကို "မိုးငြိမ်းအေး" ကလောင်အမည်ဖြင့် စတင်ပြောင်းလဲ ရေးသားပြီး ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလပါ "ဘဝစာအုပ်မှ ပန်းသွေးရောင် ကဗျာတစ်ပုဒ်"ဟူသော ဝတ္တုတိုတွင် "မိုးငြိမ်းဧ" ဟု ကလောင်အမည် ထပ်မံပြောင်းလဲကာ ထိုကလောင် အမည်ဖြင့်ပင် ဝတ္တုများ ဆက်လက်ရေးသားခဲ့သည်။
ရူမဝ မဂ္ဂဇင်းတွင် ၁၉၇၆ မှ ၁၉၈၁ အထိ ဝတ္တုတိုပေါင်း ၁၄ ပုဒ်ရေးသားခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၂ မှ ၁၉၈၈ အထိ ၇ နှစ်ခန့် စာရေးသားခြင်း ခေတ္တ အဆက်ပြတ်သွားခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင်မှ ဟန်သစ်မဂ္ဂဇင်းတွင် "နွေနေအောက်မှ ကြွေ" အခန်းဆက် ဝတ္တုရှည်ကို ပြန်လည်ရေးသားပြီး ကွယ်လွန်ချိန် ၁၉၉၃ ခုနှစ်အထိ ဝတ္တုရှည်များ ဆက်လက်ရေးသားခဲ့သည်။
ဟန်သစ်မဂ္ဂဇင်းတွင် ဝတ္တုတို-ရှည်ပေါင်း ၁၀ ပုဒ်၊ စံပယ်ဖြူမဂ္ဂဇင်းတွင် ၁ ပုဒ်၊ ရုပ်ရှင်တေးကဗျာ မဂ္ဂဇင်းတွင် တစ်ပုဒ်နှင့် ရင်ခုန်ပွင့်မဂ္ဂဇင်းတွင် ၁ ပုဒ် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် တိုယိုတာဖောင်ဒေးရှင်းမှ မြန်မာအမျိုးသမီး ၁၂ ယောက်တို့၏ ဝတ္တုတိုများကို ဂျပန်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထုတ်ဝေသည့် "ပတ္တမြား တစ်ဒါဇင်"(A Dozan Red Stones) ဝတ္တုတိုပေါင်းချုပ် စာအုပ်တွင် ဆရာမ၏ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းပါ "ထိုအကြည့်" ဝတ္တုတို ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၃ ခု၊ မတ်လထုတ် ဟန်သစ် မဂ္ဂဇင်းတွင် ပါဝင်သည့် "အလွမ်းမျက်နှာ" ဟူသော ဝတ္တုမှာ ၁၉၉၃ ခု၊ဇန်ဝါရီလ ရေးခဲ့သော ဆရာမ၏ နောက်ဆုံးလက်ရာ ဖြစ်သည်။ ဆရာမ ဒုတိယ နောက်ဆုံးရေးသားခဲ့သော "လှိုင်ထိပ်ထားနှင့် တွေ့ဆုံခြင်း" ဝတ္တုတိုမှာ ဆရာမ ကွယ်လွန်ပြီးမှ ၁၉၉၃ ခု၊ ဧပြီလထုတ် ရင်ခုန်ပွင့် မဂ္ဂဇင်းတွင် ပုံနှိပ်ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။
ဘဝနိဂုံး
စာရေးဆရာမ မိုးငြိမ်းဧ သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်၊ သောကြာနေ့ ည ၁၁ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင် ကျောက်ကပ်ရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါတို့ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်၊ ဦးကြွယ်ဟိုးလမ်းနေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ကျောင်းဆရာမအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကုလားမချောင်းရွာ၊ ကျုံသင်
ကုလားမချောင်းရွာ၊ ကျုံသင်
ဗုဒ္ဓကိစ္စငါးပါး
ဗုဒ္ဓကိစ္စငါးပါး
(၁)ပုရေဘတ္တကိစ္စ = နံနက်ပိုင်း၌ ဆွမ်းခံကြွတော်မူခြင်း၊ အလှူရှင် တို့အား အခွင့်အားလျော်စွာ အနုမောဒနာပြုခြင်း ကိစ္စ။
(၂)ပစ္ဆာဘတ္တကိစ္စ = နေလွဲအခါ နဲ့ ညနေပိုင်း၌ ပူဇော်ရန်လာသူတို့၏ အပူဇော်ခံပြီး သင့်တော်သော တရားဟောခြင်းကိစ္စ။
(၃)ပုရိမယာမ ကိစ္စ = ညဉ့်ဦးယံ၌ ရဟန်းတို့အား တရားဟောခြင်း၊ကမ္မဌာန်းပေးခြင်း စသောကိစ္စ။
(၄)မဇ္စိုမယာမကိစ္စ = သန်းခေါင်ယံ ၌ စကြဝဠာ တိုက်တစ်သောင်းမှ လာရောက်ကြကုန်သော နတ်၊ဗြဟ္မာတို့၏ အမေးပုစ္ဆာပြဿနာတို့ကို ဖြေဆိုတော်မူခြင်းကိစ္စ။
(၅)ပစ္ဆိမယာမ ကိစ္စ = မိုးသောက်ယံ ၏ ၃ ပုံ ၊ ၁ ပုံ တွင် - ပထမတစ်ပုံ၌ စင်္ကြံကြွတော်မူခြင်း ၊ ဒုတိယတစ်ပုံ၌ သီဟသေယျဖြင့် လက်ယာနံတောင်း လျောင်းစက်တော်မူခြင်း၊ တတိယအပုံ၌ မဟာဂရုဏာဖြင့် စတုတ္ထဈာန်သမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူ၍ ထို ဂရုဏာသမာပတ်မှ ထတော်မူသောအခါ (အရုဏ်တက်ခါနီး) ယနေ့ ချွတ်ထိုက်သော သတ္တဝါကို ဗုဒ္ဓစက္ခုဖြင့် လောက(၃)ပါးကို ကြည့်တော်မူခြင်း ကိစ္စ ။
အစိမ်းရောင် ပါတီ
အစိမ်းရောင် ပါတီ ဆိုသည်မှာ ၉၀ ရာစုကာလမှစ၍ စတင်တည်ထောင်လာခဲ့ကြသည့် နိုင်ငံရေးပါတီများကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အစိမ်းရောင် နိုင်ငံရေး နှင့် လူမှု တရားမျှတရေး၊ အခြေခံ ဒီမိုကရေစီ၊ အကြမ်းမဖက်ရေး နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးများ ကို အဓိကအားထားသည်။ အစိမ်းရောင်အဖွဲ့ဝင်များသည် ကမ္ဘာငြိမ်းချမ်းရေးရပ်တည်နိုင်ရန် ထိုအချက်အလက်များအပေါ် မူတည်နေသည်ဟုဆိုသည်။
စပရင်းဗုတ်‌တောဆိတ်
စပရင်းဗုတ်တောဆိတ်သည် အရွယ်အစား အလယ်အလတ်ရှိပြီး အဖြူရောင်နှင့် အညိုရောင်ရှိသည့် တောဆိတ် (အန်တီလုပ်) တစ်မျိုး ဖြစ် သည်။ စပရင်းဘော့တောဆိတ်ဟုလည်း အသံထွက်သည်။ အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်းနှင့် အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် တွေ့ရသည်။ တောင်အာဖရိက၊ နမီးဘီးယား၊ ဘော့ဆွာနာနှင့် အင်ဂိုလာနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။
သွင်ပြင်လက္ခဏာ
အာဖရိကတိုက်ရှိ အလှပဆုံး ‌တောဆိတ်များတွင် ပါဝင်သည်။ ထို‌တောဆိတ်၏ ‌တောက်ပ‌သော အ‌မွေးများသည် အနီ‌ရောင်သန်းလျက်ရှိ၍ ‌အောက်ခံ အ‌မွေး‌ရောင်မှာ ဖြူသည်။ ‌ကျောရိုးတစ်‌လျှောက်‌ အောက်ဘက်သို့လည်း အဖြူစင်းရှိသည်။ စပရင်းဗုတ်‌တောဆိတ်၏ ကွင်းပုံ ဦးချိုများသည် မည်းနက်၍‌ကောက်သည်။ နှစ်ဘက်ညီညာစွာ ‌ထောင်လျက်ရှိသည်။ ထို‌တောဆိတ်မျိုးသည် ‌လေထဲသို့ တဟုန်ထိုးခုန်လွှားနိုင်သည်။
ရေတွင်းဖြူ
ရေတွင်းဖြူ
ဒူဝေါရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဒူဝေါရွာ(Duwaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဖုန်အင်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုန်အင်ယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈ ဦး၊ မ ၇၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံတာကြီးရွာ၊ ကျုံတာကလေး
ကျုံတာကြီးရွာ၊ ကျုံတာကလေး
အက်မီးလ် သီအိုဒိုကော့ချား
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသားဆေးပညာရှင် အက်မီးလ် သီအိုဒိုကော့ချား (Theodor Kocher) သည် ၁၉၀၉ ခုနှစ်အတွက် နိုဘဲလ်ဆုကို ဆေးပညာရပ်ဆိုင်ရာ ထူးချွန်သူတစ်ဦးအဖြစ်ရရှိခဲ့သည်။ သူသည်လည်ပင်းကြီးရောဂါကိုကုသရန် သိုင်းရျွိုက်ဂလင်းကို ပထမဦးဆုံဖယ်ထုတ်ခဲ့သော ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ဖြစ်ပြီး "Father of Thyroid Surgery" ဟုထင်ရှားခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
ဥယျာဉ် (အရှေ့)ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ဥယျာဉ် (အရှေ့)ရွာ (Uyin(East))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဥယျာဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥယျာဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၅ ဦး၊ မ ၁၄၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စီဒီဓာတ်ပြား
စီဒီ ချပ်ပြားများကို ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် Philips နှင့် ဆိုနီကုမ္ပဏီတို့က စတင်တီထွင်ထုတ်ခဲ့သည်။
တောင်စုရွာ၊ နှဲမောက်တန်း
တောင်စုရွာ၊ နှဲမောက်တန်း
ဆင်နင်းရိုး
ဆင်နင်းရိုး
အင်းဖျားရွာ၊ အထောင်
အင်းဖျားရွာ၊ အထောင်
ကျုံတာကလေးရွာ၊ ကျုံတာကလေး
ကျုံတာကလေးရွာ၊ ကျုံတာကလေး
နန်းခင်ဇေယျာ
နန်းခင်ဇေယျာ (၄ရက်၊ မတ်လ၊ ၁၉၈၈ခုနှစ်၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွား)သည်။ မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဆု ရရှိထားသော မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြုအလှမယ်ဖြစ်သည်။ သူသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသားဖြစ်သော ပအိုဝ်းလူမျိုးဖြစ်သည်။ သူမဟာ မယ်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ, အိုကီနာဝါ၊ ဂျပန်ပြိုင်ပွဲကြီးမှာ Miss People's Choice ဆုနဲ့ Miss Internet ဆုကို မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြုအလှမယ်အနေနဲ့ ဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။
ဘဝအစ
နန်းခင်ဇေယျာကို ၄ရက်၊ မတ်လ၊ ၁၉၈၈ခုနှစ်၊ တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမှတ်(၄) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၊ တောင်ကြီးတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ တောင်ကြီးတက္ကသိုလ်တွင် ဥပဒေပညာ နှင့် ကျောင်းပြီးခဲ့သည်။ သူမသည် ကျောင်းပြီးပြီးနောက် ရှေ့နေမလုပ်ဘဲ ခရီးသွားလမ်းညွှန် လုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မော်ဒယ်လ်သင်တန်း ဆက်တက်ခဲ့သည်။ သူမသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား နှင့် ဂျာမန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုနိုင်သည်။
အသက်မွေးမှုလုပ်ငန်း
နန်းခင်ဇေယျာသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် မော်ဒယ်လ်စတင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ မဂ္ဂဇင်းများ၊ ဂျာနယ်များ၊ မော်ဒယ်လ် ဝဘ်ဆိုဒ်များစွာ အတွက် ဓာတ်ပုံရိုက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆုကိုရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကြော်ငြာအချို့ကိုလည်း ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ၂၀၁၂
၂၅ရက်၊ မတ်လ၊ ၂၀၁၂ခုနှစ်၊ Myanmar Convention Center (MCC)၊ ရန်ကုန် တွင် ကျင်းပေသော မယ်မြန်မာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ၂၀၁၂ ဝင်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲကို မြန်မာ့ခရီးသွားအဖွဲ့Myanmar Travel Board (MTB) လက်အောက်တွင် ရှိသော မြန်မာ့ခရီးသွားဝန်ဆောင်မှုကုမ္မဏီအဖွဲ့ Myanmar Tourism Services (MTS) Co. မှကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲကို နိုင်ငံတွင် ခရီးသွားလုပ်ငန်း အထောက်ကူဖြစ်ရန် နှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းအစိတ်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံသားများ၏ စိတ်ဝင်စားမှု တိုးတက်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။ နန်းခင်ဇေယျာသည် Miss Yangon title ဆု၊ Miss Myanmar 2012 title ဆု များကိုရရှိထားသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခရီးသွား သံအမတ်အဖြစ်လည်းခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
Miss International 2012
အိုကီနာဝါ, ဂျပန်တွင်ကျင်းပသော Miss International 2012 တွင် ဝင်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ဒါဟာ ၁၉၆၂ခုနှစ် ကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအလှမယ် ပြိုင်ပွဲဝင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးပြိုင်ပွဲကို ၂၁ရက်၊ အောက်တိုဘာလ၊ ၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုနေ့ညတွင် Missosology ၏ Miss International 2012 People's Choice ဆု ကိုဆွတ်ခူးရရှိခဲ့သည်။ သူသည် Miss Internet ဆုကို ထိုပြိုင်ပွဲတွင် ရရှိခဲ့သည်။
ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန
​ကျေးလက်​ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်​ရေး ဦးစီးဌာန (Department of Rural Development) သည် သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယခင်က မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန၊ စိုက်ပျိုးရေး၊မွေးမြူရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန တို့လက်​အောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာနသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျေးလက်ဒေသများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျေးလက်နေပြည်သူများ၏ လိုအပ်ချက်များ ဖြည့်ဆည်းပေးရန်အတွက် ကဏ္ဍပေါင်းစုံ ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အစီအစဉ်များ၊ ကျေးလက်ပြည်သူများ၏ လူမှုစီးပွား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးနှင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုပပျောက်ရေး လုပ်ငန်းများကို ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဦးစီးဌာနသည် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန အောက်တွင် စည်ပင်သာယာရေးဦးစီးဌာန အမည်ဖြင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဒီမိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေး စနစ်သစ်အရ စည်ပင်သာယာရေးဦးစီးဌာနမှ ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဦးစီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန၏ သန္ဓေအဖြစ်စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သောဌာနမှာ စည်ပင် သာယာရေးဦးစီးဌာနဖြစ်ပြီး ယင်းဌာနမှာ ဗြိတိသျှကိုလိုနီလက်ထက်လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း (၁၄ဝ) ခန့်မှပင် မြူနီစီပါယ်အဖွဲ့များအဖြစ် စတင်ဖွဲ့စည်းခြင်းခံခဲ့ရသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။၁၈၇၄ ခုနှစ်တွင် မြူနီစီပါယ်အက်ဥပဒေကို ထုတ်ပြန်ကြေညာပြီး ရန်ကုန်မြို့ အပါအဝင် မြို့ကြီး(၇)မြို့ တွင် စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီ ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းများကို စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြူနီစီပါယ်ကော်မတီများ နှင့် မြို့နယ်ကော်မတီများကို မြို့ပြဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အတွက် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းများကို ထိထိရောက် ရောက်လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ကျေးလက် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး အက်ဥပဒေကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် ခရိုင်ကောင်စီများကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းပါးသည့် ဝေးလံခေါင်ဖျား ဒေသများအတွက် ခရိုင်ဝန်မင်းကြီး၏ ဒေသဆိုင်ရာ ရန်ပုံငွေအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။
၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ မထုတ်ပြန်မီ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ် အစပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် ခရိုင်များတွင် အခြေပြုဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ခရိုင်ဝန်မင်းကြီး၏ ဒေသဆိုင်ရာ ရန်ပုံငွေအဖွဲ့နှင့် ခရိုင်ကောင်စီများကို ဖျက်သိမ်းပြီး မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့များကို မြို့ပြနှင့်ကျေးလက် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရန်အတွက် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အသစ်ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းလိုက်သည့် မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့များသည် ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးရာဝန်ကြီးဌာန အောက်ရှိ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာနတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
လဂျီနန်းပဲရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
လဂျီနန်းပဲရွာ (Lajinangpe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈၇ ဦး၊ မ ၁၃၆၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ လဂျီးနန်းပဲ ဖြစ်သည်။
ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအရ နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် စည်ပင်သာယာရေးဦးစီးဌာနကို ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာနဟု ကျစ်လျစ်စွာ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြို့ပြနှင့် ကျေးလက် ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းများကို အဓိကထား လုပ်ဆောင်နေရာမှ ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်ရေးလုပ်ငန်း တစ်ခုတည်းကိုသာ ပြောင်းလဲလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
လဂျီနန်းပဲရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန
သမိုင်းကြောင်း
၂ဝ၁၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ (၉)ရက်နေ့ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ အမိန့်ကြော်ငြာစာ (၆၇/၂ဝ၁၃) အရ "မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန" အား ​"​မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန် ကြီးဌာန" အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာနအား နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနကွပ်ကဲမှုအောက်မှ "မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ်ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာန" ကွပ်ကဲ မှုအောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂ဝ၁၆ ခုနှစ် မတ်လ (၃ဝ) ရက်နေ့မှစတင်ပြီး ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးဌာနများပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ယခင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာန၊ သမဝါယမဝန်ကြီးဌာနနှင့် မွေးမြူရေး၊ ရေလုပ် ငန်းနှင့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးဝန်ကြီးဌာနတို့အား ပူးပေါင်း၍ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေးနှင့်ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာနကို အဆိုပါဝန်ကြီးဌာန လက် အောက်၌ ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ရက်​နေ့တွင် သမဝါယမနှင့် ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဝန်ကြီးဌာနကို အသစ်ဖွဲ့စည်းကာ ထိုဝန်ကြီးဌာန လက်​အောက်သို့ ​ပြောင်း၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ရည်ရွယ်ချက်
ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
လုပ်ငန်းတာဝန်
ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာနသည် အဓိက လုပ်ငန်းစဉ်(၁၂)ရပ်ချမှတ်ပြီး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ-
ဖွဲ့စည်းပုံ
ကျေးလက်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဦးစီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဌာနခွဲများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
လက်ရှိတွင် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဦးစီးဌာန၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် ၁၄ ခု၊ ပြည်နယ်စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့များ၏ ရုံးခွဲ ၂ ခု၊ မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ ၂၈၄ ဖွဲ့၊ မြို့နယ်ခွဲ စည်ပင်သာယာရေးအဖွဲ့ ၈၂ ဖွဲ့ ရှိကြသည်။
ပေပင်စု (မြောက်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ပေပင်စု (မြောက်)ရွာ (Paypinsu(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ မင်းကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၀၇၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကြီးကုန်းရွာ၊ ပလ္လင်ကုန်း
မကြီးကုန်းရွာ (Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ပလ္လင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၄၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘလဲ့ဘရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ဘလဲ့ဘရွာ (Baleitba)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဘလဲ့ဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘလဲ့ဘကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၂ ဦး၊ မ ၇၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငဟစ်ညို
ငဟစ်ညို (Ardea sumatrana) ကို အရှေ့တောင်အာရှ၊ ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
မားဒူးရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
မားဒူးရွာ(Madu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ မားဒူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မားဒူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၀ ဦး၊ မ ၅၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ငဟစ်ညို
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နယူးဂီနီနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဗျိုင်းနှင့် အလားတူငှက်များ
မားဒူးရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိုင်တန်းနစ် (၁၉၉၇ ရုပ်ရှင်)
တိုင်တန်းနစ် သည် ၁၉၉၇ ခုထွက် ရင်သပ်ဆန်းကြယ် အချစ်နှင့် ဘေးဆိုးအကြောင်း ရိုက်ကူးသည့် ဟောလိဝုဒ် ရုပ်ရှင်တစ်ကား ဖြစ်သည်။ ဂျိန်း ကင်မရွန်း ရိုက်ကူးသည်။ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘော တိုင်တန်းနစ် နစ်မြုပ်ပုံကို မတူသော အလွှာများမှ ထိုသင်္ဘောပေါ်သို့ ရောက်လာသည့် လီယိုနာဒို ဒီကာပရီယိုနှင့် ကိတ် ဝင်းစလက်တို့၏ အချစ်ဇာတ်လမ်းမှတစ်ဆင့် မှုန်းခြယ်ထားသည်။
ရိုက်ကူးရေးကို ၁၉၉၅ ခုတွင် စတင်သည်။ ပုံစံတူသင်္ဘော ဖန်တီးခြင်း၊ ကွန်ပျူတာ အထူးပြုလုပ်ချက်များ အသုံးပြုရခြင်းတို့ကြောင့် ထိုခေတ်ထိုအခါက အကုန်အကျအများဆုံးဇာတ်ကား ဖြစ်ခဲ့သည်။
တိုင်တန်းနစ် သုံးဘက်မြင်ပုံစံသစ်ကို ၂၀၁၂ ခု၊ ဧပြီလ ၄ ရက်တွင် ဖြန့်ချိရာ ဒေါ်လာ ၃၄၃.၆ သန်း ထပ်ရသည်။ ၂၀၁၇ ခုတွင် အမေရိကန် အမျိုးသားရုပ်ရှင်မှတ်တမ်းဝင် အဖြစ် ဤဇာတ်ကားအား သိမ်းဆည်းထားသည်။