cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကြာတော့သည်လည်း မောင့်စကား (ရုပ်ရှင်)
ကြာတော့သည်လည်း မောင့်စကား သည် ၂၀၁၉ ခုတွင် ရုံတင်ပြသသည့် မြန်မာရုပ်ရှင် တစ်ကားဖြစ်သည်။ ဂျူး ၏ ဝတ္ထုကို မိုးနီလွင် ဇာတ်ညွှန်းခွဲကာ မီးပွား ရိုက်ကူးသည်။ ထွန်းထွန်း၊ ဖွေးဖွေးနှင့် စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်တို့ အဓိက သရုပ်ဆောင်ထားသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရုံတင်သည်။
အိုင်ကြီးရွာ၊ ကျုံပတုပ်ဝကျုံအိုး
အိုင်ကြီးရွာ၊ ကျုံပတုပ်ဝကျုံအိုး
ကန်ကလေးရွာ၊ ရုံးပင်
ကန်ကလေးရွာ၊ ရုံးပင်
သဟာယ ဆရာတင်
သဟာယဆရာတင်သည် ဂီတမျိုးရိုး မဟုတ်ပါပဲလျက် ဂီတဘက်တွင် ထူးချွန်‌ပေါက်‌ရောက်ခဲ့‌သော ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဆရာတင်(ခေါ်) ‌မောင်တင်သည် ပြည်မြို့ ပွဲစားတန်းရပ် ပွဲစားကြီး ဦးဘိုးလူနှင့် ပွဲက‌တော် ‌ဒေါ်‌ဒေါ်အုံးတို့၏ သားသမီး ‌ခြောက်‌ယောက်အနက် တတိယသား ဖြစ်သည်။ ‌မောင်တင်ကို သက္ကရာဇ် ၁၂၇၂ ခု ဝါဆိုလဆန်း ၅ ရက်‌နေ့ (၁၉၁၀ ခုနှစ်)တွင် ဖွားမြင်သည်။
ထို‌နောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ‌ကျောင်းပြန်‌နေခဲ့စဉ်တွင် ရန်ကုန်အ‌ရှေ့ပိုင်း ရေကျော်ရပ်ရှိ လူငယ်များစု‌ပေါင်း ဖွဲ့စည်းထားသည့် လူငယ်များမြှင့်တင်‌ရေး သဟာယအသင်းတွင် အ‌ရေးပါ‌သော သူတစ်‌ယောက် ဖြစ်လာခဲ့‌ပေသည်။ တစ်ခါ‌သော် ထိုအသင်းက ကစားခုန်စားပွဲတွင် အနိုင်ရ၍ ‌အောင်ပွဲခံသည့် အ‌နေနှင့် ယူနီဗာစီတီသည် မြသန်းကြည်အငြိမ့်ကို ငှားရမ်းကပြခဲ့ရာ ‌မောင်တင်သည် အ‌ကြောင်းအား‌လျော်စွာ အသင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်နှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များအ‌ကြောင်း ပါဝင်ခဲ့‌သော သီချင်းတပုဒ်ကို မြသန်းကြည်အတွက် ‌ရေး‌ပေးခဲ့ရသည်။
မြသန်းကြည်သည် ထို‌ခေတ်က ထိပ်တန်းအငြိမ့်မင်းသမီးတစ်ဦးဖြစ်‌နေရာ ‌မောင်တင်၏သီချင်းစာကိုဆိုရသည်ဟူ‌သောအ‌ကြောင်းမှာ ‌မောင်တင်အဖို့ အခွင့်ထူးကြီးပင်ဖြစ်၍ အ‌တော်ပင်‌ကျေနပ် နှစ်သိမ့်လျက် သီချင်း‌ရေးဆရာလုပ်‌တော့အံ့ဟု ‌ကျောင်ဆက်မ‌နေပဲ တူရိယာ ဂီတ‌လောကသို့ ကူး‌ပြောင်းသွား‌လေသည်။ ထို့ပြင် ‌မောင်တင်အား ‌မြေ‌တောင်‌မြှောက်‌ပေးသည်မှာ သဟာယအသင်းဖြစ်၍ ထိုအသင်းကို ‌ခြေကုပ်ယူကာ သီချင်းများကို စတင်‌ရေးသားခဲ့ရသော‌ကြောင့် က‌လောင်အမည် ‌ရွေးရာတွင် အသင်းအမည် ‌ရှေ့ကထားပြီးလျှင် သဟာယ မောင်တင် ဟု ကင်ပွန်းတပ် လိုက်‌လေသည်။
‌မောင်တင်သည် မြသန်းကြည်နှင့် မိတ်‌ဆွေဖြစ်ကြသည်မှစ၍ ‌နောင်တွင်လည်း ယူနီဗာစီတီမြသန်းကြည်၊ ချင်းမက‌လေး အောင်စိန်၊ တက္ကသိုလ်ပြည်သိမ်းတင်၊ ဘားမား‌ဒေးဩဘာကြည်၊ တလိုင်းမ မမြကြင်၊ နဂရာညွန့်၊ ဥဩမယ်တင် စသည့်အငြိမ့်မင်းသမီးများအတွက် သီချင်းများ ၂၀၀ ‌ကျော်‌ရေးသား‌ပေးခဲ့ရ လေသည်။ ‌ခေတ်မှီ အင်္ဂလိပ်‌ကျောင်းသားဖြစ်သဖြင့် အငြိမ့် လောကဂီတ‌လောကမှ ‌မောင်တင်အား အ‌ရေးထား ‌လေးစားလာ၍ သဟာယ‌မောင်တင်အဖြစ် အ‌တော်နာမည်ရလာခဲ့၏။ များမကြာမီ ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီများနှင့် ဆက်သွယ်မိ၍ ‌ခွေး တံဆိပ်ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၊ အမွှာညီ‌နောင် ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီနှင့် အိုဒီအုံးဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတို့အတွက် သီချင်းများ‌ရေးသား ‌ပေးခဲ့ရပြန်‌လေသည်။ နာမည်ရလာသဖြင့် ခွေးတံဆိပ် ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီနှင့် ကိုလံဘီယာဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီတို့အတွက် သီချင်းပုဒ်ရေ (၅၀)ကျော်ရေး၍ ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့ရသည်။
ထို့နောက် အေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီ၏ တူရိယာဆိုင်ရာဘက်တွင် တာဝန်ခံအဖြစ် ဝင်‌ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့၍ ကြယ်တာရာ၊ စိမ်းရွှေရွှေ၊ တောင်ညိုညို၊ ဖူး၊ ဒွေးညီနောင် စသည့် အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ကားများအတွက် နောက်ခံတေးသီချင်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ အသံထွက်ရုပ်ရှင်ခေတ် ရောက်သည့်အခါ အေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီက ရိုက်ကူးသော ချစ်စနိုး၊ မြှားနတ်မောင်၊ တစ်လိမ်နှစ်လိမ်၊ ချစ်ရေစင်၊ ချစ်အမျှ၊ စောင်းတော်ရှင် ဇာတ်ကားများအတွက် ဇာတ်ဝင်တေးသီချင်းများ တာဝန်ယူရေးခဲ့ရသည်။ အေဝမ်းရုပ်ရှင်မှ သဘင်ဝန်ဓာတ်ပြားများ ထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ၌ သဟာယဆရာတင်၏ သီချင်းအပုဒ် (၃၀)ကျော် ဓာတ်ပြားသွင်းခဲ့ရသည်။ သဟာယဆရာတင် သီချင်းများတွင် မလှရွှေ၏ စန္ဒကိန္နရီ၊ မေရှင်၏ အောင်ခြင်းရှစ်ပါး၊ ရွှေပြောင်ပြောင်၊ ချစ်ရေစင်၊ ချစ်ပွဲဝင်၊ မဲဇာမြိုင်၊ ရှေးဘုရင်၊ ပြည်လှဖေ၏ ဂုဏ်မြင့်သူ၊ ဖုတ်သွင်းရထား၊ မောင်တင်မောင်၏ ဘုန်းမောင့်သက်လှယ်၊ မေမြင့်၏ ကလေးစိတ်၊ တင်တင်အေး၏ ပျို့ဆုတောင်း စသည့် သီချင်းများမှာ ကျော်ကြားသည်။
ရုပ်ရှင်ပညာကိုလည်း အစအဆုံး ‌အောက်‌ခြေသိမ်းနားလည် ကျွမ်းကျင်ခဲ့သည်။ ‌အေဝမ်းဖလင်ကုမ္ပဏီ ‌ရောက်မှပင်လျှင် သဟာယ ‌မောင်တင် မှသည် သဟာယ ဆရာတင် ဟု ဆရာအတန်း၌ ထားလာကြသည်။ သဟာယဆရာတင်သည် အငြိမ့်မင်းသမီးများအတွက် သီချင်းပုဒ်‌ရေ ၂၀၀ ‌ကျော်‌ရေး‌ပေးခဲ့ရာ အငြိမ့်‌လောကတွင်‌အောင်မြင်သည်ဟုဆိုရသော်လည်း အထွတ်အထိတ်သို့ မ‌ရောက်ခဲ့‌ပေ။ ထို့ပြင် သဟာယဆရာတင် သည် ရုပ်ရှင်သီချင်း အများဆုံး‌ရေးသားခဲ့၍ ထိုပညာဘက်တွင် သူမတူ‌အောင် ကျွမ်းကျင်ခဲ့‌လေသည်။ သီချင်း‌ရေးရာတွင် မင်ဒိုလင်က‌လေး တစ်လုံးရလျှင် ခဏချင်းနှင့် သီချင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ ခဲခဲယဉ်းယဉ်း ကြိုးပမ်း‌နေစရာမလို၊ အသံများလည်း လွယ်ကူ၍ ‌ချော‌မွေ့‌ပြေပြစ်သည်၊ စကားလုံးက‌လေးများမှာလည်း ချစ်စဖွယ်ရှိလှသည်၊ အ‌ထောင့်အ‌ကွေ့ အဖုအထစ်မရှိ‌ပေ။
လူတိုင်းသီဆိုနိုင်သည့် အသွားမျိုးဖြစ်သည်။ သို့‌သော် ‌အေဝမ်းဓာတ်ပြား‌ခေတ်‌ရောက်မှပင်လျှင် သဟာယဆရာတင်၏ ‌အောင်မြင်မှုသည် အထွတ်အထိတ်သို့ ‌ရောက်ခဲ့‌လေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် သဟာယဆရာတင်သည် အငြိမ့်အဆို‌တော်၊ ဇာတ် အဆို‌တော်များနှင့် များစွာမဟပ်မိဘဲ အရပ်သားအဆို‌တော်များနှင့်ကျခါမှ အဆင်‌ပြေခဲ့သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
သဟာယဆရာတင်သည်‌အေဝမ်း(သဘင်ဝန်တံဆိပ်) ဓာတ်ပြားကုမ္ပဏီ၏ လူထုအသဲစွဲအဆို‌တော်များဖြစ်ကြသည့် ပြည်လှ‌ဖေ၊ ‌မေရှင်၊ မလှ‌ရွှေတို့အတွက် သီချင်းများကို‌ ရေး‌ပေးခဲ့ရလေသည်။ ‌အေဝမ်းဓာတ်ပြား‌ခေတ် တွင်သဟာယဆရာတင် ရေးသားခဲ့သည့် သီချင်းများအနက် စာသားချည်းသက်သက် ဖတ်လျှင်လည်း အဓိပ္ပာယ်အဆက်အစပ်‌ကောင်းမွန်၍ လှပ‌သော စကားလုံး‌လေးများ၊ ကဗျာစပ် ကာရန်ယူထား‌သောစကားစု က‌လေးများကို ‌တွေ့နိုင်သည့်အပြင် အသံအခက်အခဲ၊ အသွားအခက်အခဲမရှိ၊ လွယ်ကူ‌ချော‌မွေ့‌ပြေပြစ်ကာ လူတိုင်းပါးစပ်ဖျားတွင် လွယ်လွယ်ကူကူ သီဆို၍ရသော အသံမျိုးဖြင့် ဖန်တီးထားသည့် ‘‘အောင်ခြင်းရှစ်ပါး’’သီချင်းနှင့် မည်သည့်ရှု‌ထောင့် ကပင်ကြည့်ကြည့် အဘက်ဘက်မှ ပညာသားပါ၍ အနှစ်သာရ နှင့် ပြည့်ဝ‌လေးနက်‌သော ‘‘စန္ဒကိန္နရီ’’ သီချင်းနှစ်ပုဒ်နှင့်ပင် သဟာယဆရာတင်အား ဂီတစာဆိုများ၏ ထိပ်ဆုံးတန်းသို့ ပို့နိုင်သည်ဟု ဆိုကြ‌လေသည်။ ထိုမှတစ်ပါး သဟာယဆရာတင် ရေးသားခဲ့သည့် ချစ်‌ရေစင်၊ ချစ်ပွဲဝင်၊ ‌ရွှေ‌ပြောင်‌ပြောင်၊ ဂုဏ်မြင့်သူစသည့် အချစ်သီချင်းများသည်လည်း ထို‌ခေတ်က လူငယ်လူရွယ်များ၏ ပါးစပ်ဖျားတွင် ထပ်မနားရစ်ဝဲခဲ့သည့် သီချင်းများ ဖြစ်‌လေသည်။ ‌ရှေးဘုရင်၊ ‌ရွှေနန်းတက်ပွဲ၊ ‌ခေတ်‌ပြောင်းချိန်၊ ဖုတ်သွင်းရထား၊ ဗိုလ်‌အောင်‌ကျော်၊ အာရှတိုက်သား၊ ဗမာ့သူရဲ‌ကောင်း၊ အာရှလူငယ်၊ ဥဒါန်းမ‌ကြေ၊ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း စသည့်နိုင်ငံ‌ရေးသီချင်းများကား ‌ခေတ်နှင့်‌လျော်စွာ အမျိုးသားစိတ်ဓာတ် ထက်သန်‌ရေးအတွက် သဟာယဆရာတင် ရေးစီခဲ့‌သော ‌တေးဂီတများဖြစ်သည်။
သဟာယဆရာတင်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီး‌ခေတ်တွင်မူ လခစားမလုပ်‌တော့ပဲ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီများမှ ရိုက်ထုတ်လိုက်‌သော ဇာတ်ကားများအတွက် သီချင်းများကို ကန်ထရိုက်စနစ် များနှင့် ‌ရေးသား‌ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်တို့ ကျဆုံးခဲ့စဉ်က ဗမာ့သား‌ကောင်းသီချင်းနှင့် လွမ်းမ‌ပြေတဲ့ပန်း‌ခွေ သီချင်းနှစ်ပုဒ်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
သဟာယဆရာတင်သည် ၁၃၁၀ ခုနှစ် ‌နှောင်းတန်ခူး လဆန်း ၂ ရက်‌နေ့ ( ၁၉၄၈ ခုနှစ်)တွင် ဝမ်းကိုက်‌ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ရာ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၃၈)နှစ် ဖြစ်သည်။
မန်းတင်
= မန်းတင် (၁၉၁၆ - ၁၉၉၇) =
ကိုယ်ရေး ဖြစ်စဉ်
၁၉၁၆ - ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖကုန်သည် ဦးကံကြီး၊ အမိဒေါ်ဖွားကြီးတို့က မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ဦးထွန်းတင်ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် စတင်ပညာသင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ - ၁၂-နှစ်သားအရွယ်တွင် မိဘများကွယ်လွန်သဖြင့် ဖခင်ဘက်မှ ဆွေမျိုးများ၏ ထောက်ပံ့စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာစာသင်ကျောင်းများတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ် ဒုတိယ ကျောင်းသားသပိတ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝမှ စာစတင်ရေးခဲ့သည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ၁၀-တန်းအောင်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ ဆက်တက်ခဲ့သည်။ (၁၉၃၈ - ၃၉) တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသပိတ်တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ - ၃၉ ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့၍ ခေတ္တကျောင်းထုတ်ခံရသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် အချိန်ပိုင်း နည်းပြဆရာ လုပ်နေစဉ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်ပွား၍ မိသားစုနှင့်အတူ မြောင်းမြသို့တိမ်းရှောင်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်မြို့နယ်ပိုင် ဦးဘသန်း၏ သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်သန်းတင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ် မြောင်းမြ မြို့ရှိ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်မှ ထုတ်ဝေသော မြစ်ဝကျွန်းပေါ် သတင်းစဉ်တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်စစ်ရုံးချုပ်၌ စစ်သားစုဆောင်းရေးနှင့် သတင်းဖြန့်ချိရေး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်ကို ဗမာ့ ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းသောအခါ အုပ်ချုပ်ရေးဘက်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီခရိုင်၌ အလုပ်သင် မြို့ပိုင် အဖြစ် အမှုထမ်းရင်း ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး၌ မင်းလှမြို့နယ်မှ ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့ဝင်၊ အမျိုးသား စာပေစိစစ်ရေး အဖွဲ့ဝင်၊ စွယ်စုံကျမ်း စိစစ်ရေး ဥက္ကဋ္ဌ၊ စာပေလုပ်သားဥက္ကဋ္ဌတို့ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီဝင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် တာဝန်မှ အနားယူခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြားခရီးများ အနေနှင့် (၁၉၅၂) တွင် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စုနှင့် တရုတ်ပြည်၊ ၁၉၅၆ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ၁၉၅၈ တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ၁၉၆၄ တွင် ဂျပန်၊ ၁၉၆၆ တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံများသို့ လေ့လာရေး သွားရောက်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၉ ရက် နံနက် ၉ နာရီ ၂၄ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သမီးဖြစ်သူမှာ မစန္ဒာ ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၅-မှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်အထိ လုံးချင်းဝတ္ထု ၂၆ အုပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် ပထမဆင့်။ ၀ဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ နှင့် ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း ကောင်းတံဆိပ် ရရှိခဲ့သည်။ ကလောင်ခွဲများမှာ မောင်ပြုံးချို၊ ဖိုးလုံး၊ ပေါက်စ ဖြစ်သည်။
မြ
မြ သည် မျက်ရွှဲ (ခေါ်) ဘယ်ရယ် အုပ်စုဝင် တွင်းထွက်ကျောက် အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဓာတုဗေဒဖွဲ့စည်းမှုအားဖြင့် ဘယ်ရယ်လီယံ အလူမီနီယံ ဆီလီကိတ် တွင် ခရိုမီယံဒြပ်စင် အနည်းငယ် ပါဝင်နေခြင်းဖြစ်ပြီး မာဆင့်အားဖြင့် ၇.၅ ရှိသည်။ သိပ်သည်းဆ ၂.၇၁ ရှိကြပြီး ဖန်ရောင်လက်တောက်ပမှုမျိုးရှိကြကာ ပုံဆောင်စနစ်မှာ ဆဌဂုဏ်စနစ်ဖြစ်သည်။ တွဲဖက်ပါဝင်သော ဓာတုဒြပ်စင်အမျိုးအစားကွဲပြားပေါ်မူတည်၍ ပတ္တမြား၊ နီလာ တို့ကဲ့သို့ပင် အရောင်များပြောင်းလဲ ခြားနားသွားတတ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။
ထွက်ရှိရာ ဒေသများ
ရတနာတန်းဝင် မြကျောက်ထွက်ရှိရာ နိုင်ငံများမှာ ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ ၊ ဘရာဇီးနိုင်ငံ ၊ ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ ၊ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ ၊ တန်ဇင်းနီးယားနိုင်ငံ ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ၊ ရုရှားနိုင်ငံ နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တို့ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာ့ ကျောက်မျက်ရတနာဈေးကွက် အတွင်းတွင် နာမည်ကျော်လူကြိုက်များသော သီတာမြ (ခေါ်) အရည်အသွေးအကောင်းဆုံးသောမြ များမှာ ကိုလံဘီယာနှင့် ဘရာဇီးနိုင်ငံများမှ အဓိက ထွက်ရှိခြင်းဖြစ်သည်။
ဝံလူငှက်
ဝံလူငှက်သည် အက်ဆီပီတြီဒီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး ယင်းကို ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် အက်ကွီလာ နီပါလင်း ဆစ် ဟုခေါ်သည့် မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ဝံလူငှက်၏ အရွယ်မှာ ၂၅ လက်မမှ ၂၈ လက်မအထိ ရှိသည်။ ငှက်မသည် ငှက်ဖိုထက် အရွယ်ကြီး၏။ အရောင်မှာအညိုဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင်အညိုရောင်နုမှ အညိုရောင်ရင့်အထိ အရောင်အမျိုးမျိုး ကွဲပြား သောဝံလူငှက်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ဝံလူသည် ကြီးမားသောငှက်ဖြစ်သည်။ နှုတ်သီးမှာချွန်၍ ချိတ်ကဲ့သို့ ကောက်နေ၏။ အမွေးထူသော ခြေထောက်တွင် ချွန်ထက်သော ခြေသည်းများရှိသည်။ ကြမ်းကြုတ်သောအသွင်ကို ဆောင်သော ငှက်ဖြစ်သည်။ သစ်ပင်ထိပ်ဖျားတွင်လည်းကောင်း၊ မြေပေါ်တွင်လည်းကောင်း နားနေတတ်၏။ စွန်များ၏ အထက်တွင် ပျံဝဲနေတတ်၏။ ထိုသို့ ပျံဝဲနေစဉ် ကိုယ်ထည်ကြီးခြင်းနှင့် အမြီးပုံသဏ္ဌာန်ဝိုင်းနေခြင်းကြောင့် စွန် နှင့် ခွဲခြား၍သိနိုင်သည်။ ဝံလူငှက်သည် သစ်ပင်ပါးသော ကွင်းပြင်များတွင် ကျက်စားလေ့ရှိ၍ များသောအားဖြင့် ခပ်နိမ့်နိမ့်ပျံသန်းတတ်၏။ ဝံလူငှက်ငယ်ကလေးများတွင် မထင်ရှားသည့် အပြောက်များပါရှိ၍ အောက်ခံအရောင်မှာ အတော်ပင်ဖျော့တော့သည့်ပြင် အတောင်ပံတွင် အတော်အသင့် ထင်ရှားသည့် သားရေရောင် အစင်းကြောင်းများလည်းပါရှိသည်။ နောင် ကြီးလာသောအခါတွင် ယင်းတို့သည် ကွယ်ပျောက်သွားကြသည်။
အာရှတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် ဝံလူငှက်များ သားပေါက်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အာဖရိကတိုက်အရှေ့မြောက်ပိုင်းနှင့် အာရှတိုက်တောင် ပိုင်း၌ ကျက်စားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းရှိ ကွင်းပြင်များနှင့် တနင်္သာ ရီတိုင်း၌ ဝံလူငှက်များကို ဆောင်းရာသီတွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ ထို ဒေသများ၏ မြောက်ပိုင်းကျကျ နေရာများတွင်လည်း ဝံလူငှက်များကို တွေ့ နိုင်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် ပေ ၄,ဝဝဝ နှင့် ထိုထက်မြင့်သော ဒေသများတွင် ဝံလူငှက်ကို အနှံ့အပြားတွေ့နိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လင်းယုန်များ ကဏ္ဍ:မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ရောင်လန်ရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ရောင်လန်ရွာ (Yawnglan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ရောင်လန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၃၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချင်းမိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
ချင်းမိုင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် (Chiang Mai International Airport; ท่าอากาศยานเชียงใหม่) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်ခရိုင် မြို့တော် ချင်းမိုင်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ချင်းမိုင် လေဆိပ်သည် ထိုင်းနိုင့်ငံ မြောက်ပိုင်း၏ အဓိက တံခါးဝ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း စတုတ္ထမြောက် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်း
လေဆိပ်ကို ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် စုတက် လေဆိပ်အဖြစ် စတင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဆန္ဒပြမှုများဖြင့် သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ် ခေတ္တပိတ်ထားခဲ့ရချိန်တွင် ချင်းမိုင်လေဆိပ်သည် တရုတ်လေကြောင်းလိုင်း၊ ဆွစ် အင်တာနေရှင်နယ် လေကြောင်းလိုင်း တို့၏ ရပ်နားရာ တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် တွင် ချင်းမိုင်လေဆိပ်သည် ထိုင်းအဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်း၏ ဒုတိယ အခြေစိုက် လေဆိပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် လေကြောင်းလိုင်း ၁၉ ခုမှ ချိတ်ဆက်ပျံသန်းလျက် ရှိပြီး ခရီးသည် စုစုပေါင်း ၅.၃ သန်း၊ လေယာဉ်အစီးရေ ၄၃,၀၀၀ နှင့် ကုန်တန်ချိန် ၁၈,၀၀၀ တန်ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ဝန်ဆောင်မှု
လေဆိပ်သည် ပင်လယ်ပြင်မျက်နှာပြင်အထက် ၃၁၆ မီတာ (၁၀၃၇ ပေ) တွင် တည်ရှိသည်။ နိုင်လွန်ကတ္တရာ လေယာဉ်ပြေးလမ်း တည်ဆောက်ထားပြီး အရှည် ၃၁၀၀ မီတာ (၁၀၁၇၁ ပေ) ရှိသည်။ လေဆိပ် အဆောက်အဦး (၂) ခု ရှိပြီး (၁) ခုမှာ ပြည်တွင်း ခရီးသည်များအတွက် ဖြစ်ပြီး (၁) ခုမှာ ပြည်ပ လေယာဉ်များအတွက် ဖြစ်သည်။
နောင်ရွှေမြောက်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
နောင်ရွှေ(မြောက်)ရွာ(Naungshwe(North))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ သာယာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၃၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာယာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၈၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၇၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟင်္သာ၊ တောဘဲနှင့် အလားတူငှက်များ
ဟင်္သာ၊ တောဘဲနှင့် အလားတူငှက်များ (Anseriformes) ဆိုသည်မှာ တိရစ္ဆာန်လောကရှိ မျိုးပေါင်း(classis)ဖြစ်သော ငှက်များ၏မျိုးစဉ်(ordo)၌ ပါရှိသော အမည်ဖြစ်သည်။ အန်စာရီ‌ဖောမီး မျိုးစဉ်တွင် ဟင်္သာ၊ တောဘဲနှင့် အလားတူငှက်များ ပါရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟင်္သာ၊ တောဘဲနှင့် အလားတူငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစဉ်များ
မြန်မာ့အသံ
မြန်မာ့အသံ သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ နိုင်ငံပိုင် ရေဒီယိုအသံလွှင့်အစီအစဉ် ဖြစ်သည်။ ရေဒီယို မြန်မာ့အသံမှ နေ့စဉ် နံနက် (၀၅:၃၀) နာရီမှ ည (၂၃:၃၀) နာရီထိ စုစုပေါင်း ထုတ်လွှင့်ချိန် (၁၈) နာရီ အတွင်း မြန်မာပိုင်းအစီအစဉ်၊ အင်္ဂလိပ်ပိုင်းအစီအစဉ်တို့ကို ထုတ်လွှင့်ပေးလျက် ရှိသည်။ ထို့အပြင် တိုင်းရင်းသားဘာသာ (၁၄) ဘာသာဖြင့် ကချင်၊ ကယား၊ ကယန်း၊ ဂေခို၊ ဂေဘား၊ ကရင်(စကော)၊ ကရင်(ပိုး)၊ ချင်း(ဖလမ်း)၊ ချင်း(မင်းတပ်)၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း၊ ဝ၊ ကိုးကန့်နှင့်'ဝ'ဘာသာတို့ကို နံနက်ပိုင်း (၆) နာရီနှင့် ညနေပိုင်း (၆) နာရီ စုစုပေါင်း (၁၂) နာရီကြာ ထုတ်လွှင့်ပေးလျက် ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အသံလွှင့်လုပ်ငန်းကို လွတ်လပ်ရေးမရမီ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင်စတင်ပြီး ၁၉၃၇ ခုနှစ်၌ ရန်ကုန်မြို့၊ မင်္ဂလာဒုံ (ဝါယာလက်) တွင်စမ်းသပ်အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ယခု ပန်းဆိုးတန်းလမ်းနှင့် မဟာဗန္ဓုလလမ်းထောင့်ရှိ ဗဟိုကြေးနန်းရုံးကြီး အောက်ထပ်ရှိ အခန်းအချို့ကို အသံလွှင့်ရုံအဖြစ် ဖန်တီးထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လဆန်းမှ မေလဆန်းအထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ပတ်လမ်း (ယခုနတ်မောက်လမ်း) ရှိ အဆောက်အအုံနေရာ (ယခုဂျာမနီသံရုံး) နေရာတွင် မြန်မာ့တော်လှန်ရေး တပ်မတော်အသံလွှင့်ဌာန အမည်ဖြင့် မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ်ပြင်းထန်သော တော်လှန်ရေးရဲဘော်များက လျှို့ဝှက်တည်ဆောက်ကာ အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာများနှင့် ဟိန္ဒူစတန်နီ ဘာသာများဖြင့် အသံလွှင့်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ မေလဆန်း၌ ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတောင်ကြားရပ် လောင်းဝစ္စလမ်း (ယခု အင်းလျားမြိုင်လမ်း) ရှိ နှစ်ထပ်တိုက်ကို အသံလွှင့်ရုံအဖြစ် ဖန်တီးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အသံလွှင့်ရုံအမည်ကို “Rangoon Radio” (ခေါ်) ရန်ကုန်ရေဒီယိုဟု အမည်ပေးအသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ (၁၅) ရက်နေ့တွင် “ရန်ကုန်ရေဒီယို” မှ “Burma Broadcasting Service (BBS)” (ခေါ်) ဗမာ့အသံအမည်သို့ နာမည်ပြောင်းလဲအသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၂၃) ရက်နေ့တွင် လောင်းဝစ္စလမ်း (ယခု အင်းလျားမြိုင်လမ်း) အသံလွှင့်ရုံမှ ဝင်ဒါမီယာကရက်ဆင့် (ယခုပန်းဝါလမ်း) အသံလွှင့်ရုံသို့ ပြောင်းရွှေ့အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ဝင်ဒါမီယာအသံလွှင့်ရုံဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၈)ရက်နေ့တွင် “ဗမာ့အသံ” အမည်မှ ပြည်ထောင်စုဖွားတိုင်းရင်းသား အားလုံး၏ ကိုယ်စားပြုရာ မြန်မာ့အသံအမည်သို့ နာမည်ပြောင်းလဲအသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၄) ရက်နေ့တွင် ဝင်ဒါမီယာ အသံလွှင့်ရုံမှ ပြည်လမ်း “မြန်မာ့အသံ” အသံလွှင့်ရုံ သစ်ကြီးသို့ ပြောင်းရွှေ့အသံလွှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၁၆) ရက်နေ့တွင် အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်အရ အသံလွှင့်ဌာနခွဲ ညွှန်ကြားရေးဝန်ရုံး အမည်မှ “ပြန်ကြားရေးနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန” အမည်သို့ ပြောင်းလဲခေါ်တွင်ကာ ပြန်ကြားရေးဌာနခွဲနှင့် ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၄) ရက်နေ့တွင် ဤဌာနကို ဦးစီးဌာနအဖြစ်သီးခြားဖွဲ့စည်းကာ “မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြားနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန” Myanma Television and Radio Department (MTRD) ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၂)ရက်နေ့တွင် “မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြားနှင့်အသံလွှင့်ဦးစီးဌာန” အမည်မှ “မြန်မာ့အသံနှင့်ရုပ်မြင်သံကြား” Myanma Radio and Television (MRTV) ဟုပြောင်းလဲဖွဲ့စည်း ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
ရေဒီယိုထုတ်လွှင့်မှုများ
၅၀ ကီလိုဝပ် လှိုင်းတိုလွှင့်စက် (၆)လုံး၊ လှိုင်းလတ်လွှင့်စက်များဖြစ်သော ၅၀ ကီလိုဝပ်(၁)လုံး၊ ၁၀၀ ကီလိုဝပ်(၂)လုံး၊ ၂၀၀ ကီလိုဝပ် (၁)လုံး၊ ၄၀၀ ကီလိုဝပ် (၁)လုံးတို့ဖြင့် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးသို့ အောက်ပါအစီအစဉ်များအတိုင်း ထုတ်လွှင့်ပေးလျက် ရှိသည်။
တောင်လွှဲရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
တောင်လွှဲရွာ (Taunghlwe)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ သင်တောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၄၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သင်တောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၉ ဦး၊ မ ၁၅၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်နားရှား
အင်နားရှား (inertia) ဆိုသည်မှာ ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းတစ်ခု၏ အလျင်ပြောင်းလဲမှုကို ခုခံဆန့်ကျင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ခုခံခြင်းတွင် အရာဝတ္ထုတို့၏ အမြန်ကို ပြောင်းလဲခြင်းများ (သို့) ရွေ့လျားခြင်း၏လားရာကို ပြောင်းလဲခြင်းများပါဝင်သည်။ အင်နားရှားကို "နေမြဲအခြေ" ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။
အင်နားရှားဂုဏ်သတ္တိ၏ လက္ခဏာတစ်ရပ်မှာ အားတစ်ခု အရာဝတ္ထုအပေါ်သို့ သက်ရောက်မှုမရှိသောအခါ ထိုအရာဝတ္ထုသည် ကိန်းသေအလျင်ဖြင့် မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း ရွေးလျားနေစေလိုမှုဖြစ်၏ ။
အင်္ဂလိပ်စကားလုံး Inertia သည် လက်တင်စကားလုံး iners မှ ဆင်းသက်လာပြီး မလှုပ်မရှားသော၊ လေးလံနှေးကွေးသော ဟု အနက်ရသည်။ ရုပ်ဝတ္ထုစနစ်များ၏ ပမာဏပြ ဂုဏ်သတ္တိတစ်ခုဖြစ်သော ဒြပ်ထု၏ သရုပ်များစွာအနက် တစ်ခုမှာ အင်နားရှားပင်ဖြစ်လေသည်။ အိုက်ဇက် နယူတန်က အင်နားရှားကို အားတစ်ရပ်အဖြစ် ယခုကဲ့သို့ ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။
အခြား အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်အချို့ပြီးနောက် နယူတန်သည် ၎င်း၏ ရွေ့လျားမှုဆိုင်ရာ ပထမနိယာမကို ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။
"ပထမ နိယာမ:အရာဝတ္ထုတိုင်းသည် ၎င်းတို့အပေါ်သို့ သက်ရောက်သော အားများက ၎င်းတို့၏အခြေအနေကို ပြောင်းလဲစေမှုမရှိလျှင် ရပ်မြဲအရာတို့က ရပ်ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။ တစ်သမတ်တည်း ရွေ့မြဲအရာတို့က ထိုသို့ရွေ့ရန် ကြိုးပမ်းကြသည်။"
ဤ၌ နယူတန်က မူရင်းစာသားအဖြစ် "ကြိုးပမ်း" (to persevere) ဆိုသည့် ပုဒ်ကို သုံးစွဲထားသည်မှာ သတိပြုမှတ်သားဖွယ်ဖြစ်၏ ။ ယနေ့ခေတ် ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်များတွင် တွေ့ရသော "ရှိမြဲဖြစ်မည်" (သို့) "တည်မြဲလျက်ရှိနေမည်" (to continue or to remain) စသည့်ပုဒ်များသည် နယူတန်၏ မူရင်းမက္ကင်းနစ်ပညာရပ်(စကားလုံးများ)ကို အွိုင်လာ၊ ဒါလမ်ဘဲ တို့ကဲ့သို့သော ပုဂ္ဂိုလ်များက ပြင်ဆင်မှု အချို့ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ပုံမှန်အသုံးဖြင့် အင်နားရှား ဝေါဟာရသည် "အရာဝတ္ထုတစ်ခု၏ အလျင်ပြောင်းလဲမှုကို ဆန့်ကျင်ခုခံသည့်ပမာဏ" (သို့) ပို၍ ရှင်းလင်းစွာဆိုရလျှင် "ရွေ့လျား ပြောင်းလဲမှုကို ဆန့်ကျင်ခုခံခြင်း"ဖြစ်သည်။ (အင်နားရှားနှင့် ဒြပ်ထုတို့သည် တစ်ခုအပေါ်တစ်ခု မူတည်ကြရာ ဒြပ်ထုကြီးလျှင် အင်နားရှားများ၍ ဒြပ်ထုငယ်လျှင် အင်နားရှား နည်းသည်။) ရံခါတွင် အခြေအနေအဆက်အစပ်ပေါ်မူတည်၍ အင်နားရှားသည် (ဝတ္ထု)အဟုန်ကို ဆန့်ကျင်ခြင်းဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။
အင်နားရှား နိယာမသည် ဂန္ထဝင်ရူပဗေဒ ဘာသာရပ်၏ အခြေခံသဘောတရားများထဲက တစ်ခုဖြစ်ကာ အရာဝတ္ထုတို့၏ ရွေ့လျားခြင်း၊ အားများသက်ရောက်သောအခါ အရာဝတ္ထုတို့အပေါ် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိပုံတို့ကို ဖော်ပြရာ၌ ယနေ့ခေတ်အထိပင် သုံးစွဲနေသော သဘောတရားဖြစ်ပေသည်။
ချောင်းဖျားရွာ၊ ကျုံမှော်
ချောင်းဖျားရွာ၊ ကျုံမှော်
၁၈ အောက်တိုဘာ
အောက်တိုဘာလ၊ (၁၈)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၉၁)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၂၉၂)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၇၄) ရက် ကျန်သေးသည်။
ကနီရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ကနီရွာ (Kani)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ညောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၃၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွဲလမ်းရွာ၊ ကျုံပတုပ်ဝကျုံအိုး
ကျွဲလမ်းရွာ၊ ကျုံပတုပ်ဝကျုံအိုး
ကျွန်းပေါက်ဆင်အိုးရွာ
ကျွန်းပေါက်ဆင်အိုးရွာ
တစီးကောက် (အနောက်)ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
တစီးကောက် (အနောက်)ရွာ (Taseekauk(West))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ မိုးနတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးနတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
အိုင်တိုရွာ၊ ကျုံတုံး
အိုင်တိုရွာ၊ ကျုံတုံး
ကျွန်းပင်သာရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ကျွန်းပင်သာရွာ (Kyunpinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ဆင်ဖြူဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၆၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သတ်ပုန်းရွာ၊ သတ်ပုန်း
သတ်ပုန်းရွာ၊ သတ်ပုန်း
နှာခေါင်းပေါက်ရွာ၊ နှာခေါင်းချောင်း
နှာခေါင်းပေါက်ရွာ၊ နှာခေါင်းချောင်း
ဧသနာဒိသုတ်
-တို့၌။ သံ၊၃၊၅၀-အတိုင်း အကျယ်ဟောတော်မူကြောင်း သံဂါယနာတင် ထေရ်အရှင်တို့ ထည့်သွင်း၍ သံဂါယနာတင်တော်မူထားပါသည်။
အောင်းဝင်
ကျောက်မျက် ရတနာဖြစ်လာမည့် တွင်းထွက်ကျောက်များဖြစ်မလာသေးသော စတင်ဖွဲ့စည်းစအချိန်က ထိုကျောက်ချော်ရည်အတွင်းသို့ အစိုင်အခဲ ၊ အရည် (သို့) အငွေ့တို့သည် လှောင်ပိတ်မိသွားမိခဲ့ခြင်းဖြင့် အောင်းဝင်များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သို့ဖြင့် ကျောက်မျက်ရတနာတစ်ခု (သို့) တွင်းထွက်ကျောက်တစ်ခု၏ လားရာ၊ထွက်ရှိရာ ဒေသကို အဆုံးအဖြတ်ပေးရာတွင် ထိုအောင်းဝင်များပါဝင်မှုပေါ်တွင် အခြေခံတွက်ချက်နိုင်သည်။
ပျဉ်းမနားမြို့နယ်
ပျဉ်းမနားမြို့နယ် သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၉ ဒီဂရီ ၁၈' နှင့် ၂၀ ဒီဂရီ ၂၂' အကြားတွင် ၎င်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ ဒီဂရီ ၄၅' အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့မှ ပျဉ်းမနားမြို့သို့ (၂၄၄)မိုင်ရှိ၍ ရန်ကုန်မှ အရှေ့မြောက်ယွန်းယွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ပျဉ်းမနားမြို့နယ် အရှေ့ပိုင်းသည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၄၀၀၀ အမြင့်တွင် ရှိသည်။ အရှေ့ပိုင်း ပဲခူးရိုးမတွင် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပေ ၂၀၀၀ အမြင့်တွင် တည်ရှိသည်။ ဆက်စပ်နေသော နယ်နိမိတ်မှာ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် တပ်ကုန်းမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် လယ်ဝေးမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်တို့ ဖြစ်သည်။ ပျဉ်းမနားမြို့နယ်သည် အလျား ၄၈-မိုင်နှင့် အနံ ၂၀-မိုင်ရှိ ဧရိယာစတုရန်းမိုင် ၇၉၂.၂၇-မိုင်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာပြင်
ပျဉ်းမနားမြို့နယ်သည် အနောက်မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်မှာ မြင့်၍ တောင်ဘက်သို့ တစ်ဖြေးဖြေးနိမ့်ဆင်းသွားသည်။ အနောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တို့တွင် တောင်တန်းတောင်ကုန်း၊ တောင်စွယ်များ တွေ့ရသည်။ ပျဉ်းမနားမြို့နယ်တွင် ပေါင်းလောင်းမြစ်ထဲသို့ ဆင်သေချောင်း၊ ရေဆင်းချောင်း၊ တောင်ညိုချောင်း၊ နန်ချိုချောင်း၊ ချောင်းမကြီးချောင်း၊ စက်စက်ယိုချောင်း၊ လွှဲကြီးချောင်းတို့ စီးဆင်းကြသည်။ ထင်ရှားသော အင်းများမှာ နေရောင်ပြအင်း၊ ငါးပြေမအင်း၊ နွယ်ကူအင်းတို့ ဖြစ်သည်။
အန်ဒရီးယတ်စ် လီဘာဗီရော့စ်
အန်ဒရီးယတ်စ် လီဘာဗီရော့စ် (သို့) အန်ဒရူး လီဘာဗီရော့စ် (Andreas Libavius or Andrew Libavius) သည် ခေတ်ဆန်းချိန်ကာလက ယေးနာတက္ကသိုလ်တွင် သမိုင်းနှင့် ကဗျာလင်္ကာသင်ကြားခဲ့သော ပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဟားလာမြို့တွင် ၁၅၅၀ ဝန်းကျင်ခန့်က မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၁၆၁၆ ဇူလိုင်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ရိုးတန်ဘွတ်ခ်မြို့ (Rothenburg) အားကစားခန်းမ၏ သမတော်ဖြစ်လာပြီးနောက် ခိုးဘွတ်ခ်မြို့ (Coburg) ၌ အားကစားရုံတည်ထောင်ခဲ့သည်။ လီဘာဗီရော့စ်ကို လူသိအများဆုံးမှာ အစောဆုံး ဓာတုဗေဒ ပြဋ္ဌာန်းစာများထဲက တစ်ခုဖြစ်သော Alchemia သင်ရိုးကို ရေးသားခြင်းနှင့် အဂ္ဂိရတ်ထိုးခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျာမန် စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ဂျာမန် အဂ္ဂိရတ်ပညာရှင်များ
ဇီးပင်ချောင်း (တောင်)ရွာ
ဇီးပင်ချောင်း (တောင်)ရွာ
၁၉ အောက်တိုဘာ
အောက်တိုဘာလ၊ (၁၉)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၉၂)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၂၉၃)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၇၃) ရက် ကျန်သေးသည်။
ပိန်းနဲကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပိန်းနဲကုန်းရွာ (Peinhnekone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ခေါင်းပါရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
အင်ခေါင်းပါရွာ(Inkhaungpar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ကွမ်းရှီး (ပွမ်းရှီး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၁၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျိတ်တောရွာ၊ ကျပ်စဉ်ပျို
ကျိတ်တောရွာ၊ ကျပ်စဉ်ပျို
မရဲကွင်းရွာ၊ ရွှေရောင်ချ
မရဲကွင်းရွာ၊ ရွှေရောင်ချ
ဇာထလိရ်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ဇာထလိရ်ရွာ(Zathlir)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဇာထလိရ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇာထလိရ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၀ ဦး၊ မ ၁၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမော်ရွာ၊ ပုဇွန်ဖြေ
အမော်ရွာ၊ ပုဇွန်ဖြေ
ရစ်ချတ် အတ်ကရိုက်
ပထမဆုံးသော ချည်ငင်စက်ကိုတည်ထောင်ခဲ့သူ ဆာ ရစ်ချတ် အတ်ကရိုက်သည် အင်္ဂလန်ပြည် လန်ကရှိုင်ယာနယ် ပရက်စတန်မြို့ ၌ ၁၇၃၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော အလုပ်သမားတစ်ဦး၏ သားသမီး ၁၃ ယောက်အနက် အထွေးဆုံးဖြစ်သည်။ အသက် ၁ဝ နှစ်အရွယ်တွင် ဗိုလတန်မြို့ရှိ ဆတ္တာသည်တစ်ဦးထံ အလုပ်သင်ရန် မိဘများကအပ်နှံသည်။ ဆတ္တာသည်အတတ်ကို ကောင်းစွာတတ် မြောက်ပြီးနောက် ဗိုလတန်မြို့မှာပင် ဆံပင်ညှပ်၍ လုပ်ကိုင်စားသောက်လာခဲ့သည်မှာ ၁၇၆၇ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်လေသည်။အတ်ကရိုက်သည် ဆံပင်ညှပ်ရုံသာမက ဆံပင်များကိုလည်းဝယ်၍ ဆံပင်အတုများပြုလုပ် ရောင်းချသေးသည်။
၁၇၆၅ ခုနှစ်တွင် အတ်ကရိုက်သည် ဆံပင်အတုများ ပြုလုပ်ရန် ဆံပင်များကို လှည့်လည်ဝယ်ယူစဉ် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းနေသော ညဉ့်တစ်ညဉ့်၌ အိမ်ကလေးတစ်ဆောင်အတွင်းသို့ ခေတ္တမျှမိုးဝင်ခိုရာမှ ချည်ငင်စက်ကို တိတ်တဆိတ် တီထွင်ပြုလုပ်လျက်ရှိသော ဂျိမ်းဟားဂရီးဆိုသူ လက်သမားဆရာတစ်ဦးနှင့် တွေ့ဆုံမိလေသည်။
ဟားဂရီးသည် သူ့ကိုမနာလိုသူ အပြိုင်အဆိုင်သမားများမသိအောင် မိမိတီထွင်ပြုလုပ်ထားသော ချည်ငင်စက်ကလေးဖြင့် ချည်ငင်လျက် ရှိ၏။ ဆတ္တာသည်ပင်ဖြစ်လင့်ကစားထိုးထွင်းဉာဏ်ရင့်သန်လှသော အတ်ကရိုက်သည် ယင်းချည်ငင်စက်ကို တွေ့လိုက်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ထိုထက်ကောင်းမွန်အောင် စီမံပြုလုပ်နိုင်သည့် အကြံသစ်ဉာဏ်သစ်များ သူ့ခေါင်းထဲ၌ ချက်ချင်းပေါ်လာသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ချည်ငင်စက် လုပ်ကိုင်ရေးကိုသာ အားကြိုးမာန်တက် ကြံစည်လေတော့ရာ ကြံစည်သည့်အတိုင်းလည်း နောင်နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း၌ အလွန်ကောင်းမွန်သော ချည်ငင်စက်များကို တီထွင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ဟားဂရီး၏ ချည်ငင်စက်သည် ချည်အပင်နှစ်ဆယ်၊ သုံးဆယ်ကို တစ်ပြိုင်တည်းငင်နိုင်သဖြင့် ရှေးကလက်လှည့်ချား များထက် သာလွန်၍ ခရီးရောက်လျင်မြန်သည်မှန်၏။ သို့သော် ထိုချည်များမှာ ကျစ်လျစ် ခြင်းမရှိသည့်အတွက် ယင်းတို့ကို တိုင်ချည်အဖြစ် အသုံးမပြုနိုင်၊ ဖောက်ချည်အဖြစ်နှင့်သာလျှင် သုံးနိုင်သည်။ အတ်ကရိုက်တီထွင်လိုက်သော စက်ဖြင့်ကား ချည်ချော၊ ချည်ကြမ်းအစားစားကို အပင်အရေအတွက် လိုသလောက် ငင်ယူနိုင်လေသည်။
အတ်ကရိုက်သည် သူ၏ချည်ငင်စက်ကို မည်သည့်နေ့ရက်တွင် စတင်တီထွင်သည်ကို အတိအကျမသိရပေ။ သို့သော် ၁၇၆၇ ခုနှစ်၌ ဝါရှင်တန်မြို့မှ နာရီလုပ်သမား ဂျွန်ကေး ဆိုသူအား အကူခေါ်၍ စမ်းသပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ နောက်ဆုံး၌ ပရက်စတန်မြို့၌ နမူနာစက်ကလေးတစ်လုံးကို အစမ်းတည် ကြည့်၍ ထမြောက်အောင်မြင်သဖြင့် ၁၇၆၈ ခုနှစ်တွင် နော့တင်တန်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်း၍ သူ၏ပထမချည်ငင်စက်ကို တည်ဆောက်သည်။ ထိုချည်ငင်စက်ကို မြင်းများဖြင့်လှည့်ပေးရ၏။ ၁၇၆၉ ခုနှစ်ကျမှ အောင်မြင်စွာ တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သော ချည်ငင်စက်ကို အတ်ကရိုက်သည် မှတ်ပုံတင်လေသည်။
အတ်ကရိုက်တီထွင်သော ချည်ငင်စက်တွင် အခရာမှာ ဒလိမ့်တုံးနှစ်စုံဖြစ်သည်။ စက်လည်သောအခါ ဒလိမ့်တုံးများသည် တစ်ခုပေါ်တစ်ခုထပ်၍ လည်ကြသည်။ ထိုဒလိမ့်တုံးနှစ်စုံတွင် ဒလိမ့်တုံးတစ်ခုမှာ သံမဏိဖြင့်ပြုလုပ်ထား၍ သေးငယ် ညီညာသော ပျော့ကြောင်းကလေးများ ထွင်းထားလေသည်။ ကျန်ဒလိမ့်တုံးမှာ သားရေဖြင့် ရစ်ပတ်ထားသည်။ ဝါမျှင်များကို အဆိုပါဒလိမ့်တုံးနှစ်ခုက ဖိပေး၍ ပျော့ကြောင်းများအကြားမှ ဆွဲထုတ်ရသည်။ သို့ဆွဲထုတ်ယူရသော ထိုချည်မျှင်များကို ဓညင်းလုံးများနှင့် ဆက်ပေးထား၍ ဓညင်းလုံးများက ချည်ပင် ဖြစ်အောင် ကျစ်ပေးလေသည်။ ပထမတည်ဆောက်သော ချည်ငင်စက်ကို အတ်ကရိုက်သည် မြင်းများဖြင့်လည်စေ၍ နောက်တည်သောစက်များကိုမူ ရေအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ထိုမှတစ်ဆင့် ဂျိမ်းဝပ်တီထွင်သော ရေနွေးငွေ့အင်ဂျင်စက်ဖြင့်လည်းကောင်း လည်စေသည်။
ဟားဂရီးသည် သူ၏ချည်ငင်စက်ကို ၁၇၇ဝ ပြည့်နှစ် တိုင်အောင် မှတ်ပုံမတင်ခဲ့ပေ။ သို့ရာတွင် အတ်ကရိုက်သည် ဟားဂရီး၏စက်ကို အတုယူပြီးလျှင် ဉာဏ်သစ်လောင်းကာ ချည်ငင်စက်သစ်ကို နှစ်အနည်းငယ်နောက်ကျ၍ တီထွင်နိုင်သော်လည်း မှတ်ပုံတင်ရာတွင် ဟားဂရီးထက်ဦးခြင်းကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ အတ်ကရိုက်၏ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်လျှောက်တွင် အတိုက်အခိုက် အနှောင့်အယှက် အမျိုးမျိုးနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော် လည်း မည်သူမျှသူ့အားဉာဏ်ခြင်း မယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခြင်းကြောင့် တစ်ကြောင်း အတ်ကရိုက်သည် စီးပွားရေး၌ မြတ်စွန်း၍ ဟားဂရီးထက် ပိုမိုကြီးပွားချမ်းသာလေသည်။
အတ်ကရိုက်၏ လုပ်ငန်းထမြောက် အောင်မြင်ရေးတွင် အထောက်အပံ့ဖြစ်သည့် အခြားအကြောင်းများရှိသေး၏။ ယင်းတို့မှာ စက်ရုံလုပ်ကို စနစ်တကျစီမံခန့်ခွဲနိုင်ခြင်း၊ လုပ်သားများကို တကွဲတပြားစီမနေစေဘဲ အလုပ်ရုံအတွင်း တစ်စု တစ်ရုံးတည်း သန့်ရှင်းစွာစနစ်တကျနေထိုင်စေ၍ အလုပ်ချိန် မှန်ကန်စွာ အလုပ်ဆင်းစေခြင်း၊ စက်ရုံမှထွက်သောချည်များကို အမျိုးအစားတွင်လည်းကောင်း၊ အရည်အတွက်တွင်လည်းကောင်း စံချိန်မလျော့အောင် ဂရုစိုက်သတ်မှတ်ထားခြင်းတို့ဖြစ်လေသည်။ လက်ဦးတွင် ငွေပင်ငွေရင်းမပြည့်စုံမှုကြောင့် အတ်ကရိုက်သည် သူ၏လုပ်ငန်းကို စိတ်ရှိတိုင်းမတိုးချဲ့နိုင်ခဲ့သော်လည်း မကြာမီ အစုရှင်နှစ်ဦးပါဝင်လာသဖြင့် ၁၇၇၁ ခုနှစ်တွင် ဒါဗီရှိုင်ယာနယ် ကရွမ်းဖို့မြို့၌ ပထမစက်ထက်ကြီး၍ ရေအားဖြင့်လည်သော ဒုတိယစက်တစ်လုံးကိုတည်ဆောက်နိုင်လာသည်။
မကြာမီ တစ်ဆင့်ထက်တစ်ဆင့်တက်၍လည်း ပိုမိုကောင်းမွန်အောင်ပြုပြင်ခဲ့ရာ ယခင်က အိမ်တွင်းလုပ်ငန်းမျှသာဖြစ်ခဲ့သော ချည်ငင်လုပ်ငန်းသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးရေသောက်မြစ်ကြီး တစ်ရပ်ဖြစ်သော စက်မှုလုက်ငန်းဘဝသို့ ရောက်သည်အထိ အုတ်မြစ်ချသွားခဲ့လေသည်။
၁၇၈၆ ခုနှစ်တွင် တတိယဂျော့ဘုရင်က အတ်ကရိုက် အား ဆာဘွဲ့ဖြင့် သူကောင်းပြုသည်။ ၁၇၉၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ကရွမ်းဖို့မြို့၌ ကွယ်လွန်လေသည်။
ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်
ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ် သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၅၀,၄၃၂ ယောက် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်တွင် ကြည်ညိုဖွယ်ရာ ဘုရားစေတီများလည်းရှိသည်။ ထာဝရငြိမ်းချမ်းရေးစေတီတော်၊
ရွှေတောင်ကွင်းစစ်ကုန်းရွာ၊ ကျုံပတုပ်ဝကျုံအိုး
ရွှေတောင်ကွင်းစစ်ကုန်းရွာ၊ ကျုံပတုပ်ဝကျုံအိုး
စီးစော့ထချယ်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
စီးစော့ထချယ်ရွာ (Seesawthtachei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နားပွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၆၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားပွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၁ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လပိုင်တင်ရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၀ အောက်တိုဘာ
အောက်တိုဘာလ၊ (၂၀)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၉၃)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၂၉၄)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၇၂) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဩဃာဒိသုတ်
ပဌမသုတ်မှ နဝမသုတ်အထိ ကိုးသုတ်။
ဩဃလေးပါးနှင့် ဩဃလေးပါးတို့ကို ထူးသောဉာဏ်ဖြင့် သိရန်, ပိုင်းခြား၍ သိရန်, ကုန်ခမ်းစေရန်, ပယ်စွန့်ရန် ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ဝိရာဂနိဿိတ-စသည် ဖြစ်အောင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပွားများရမည်-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- ဣန္ဒ ၅-ပါးကို ဝိရာဂနိဿိတ-စသည် ဖြစ်အောင် ပွားများရမည်ဟု ဟောတော်မူပါသည်။ ။
-သံ၊၃၊၂၁၂။ (မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၄-ဣန္ဒြိယသံယုတ်၊ ၁၇-ဩဃဝဂ်၌)လည်း ဤနည်း တူ ဟောတော်မူပါသည်။
-သံ၊၃၊၂၁၇။ (မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၅-သမ္မပ္ပဓာနသံယုတ္တ၊ ၅-ဩဃဝဂ်၌) သမ္မပ္ပဓာန် လေးပါးတို့ကို ပွားများရမည်-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။
-သံ၊၃၊၂၁၉။ (မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၆-ဗလသံယုတ္တ၊ ၅-ဩဃဝဂ်၌) ဗိုလ် ၅-ပါးတို့ကို ပွားများရမည်-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။ --- -သံ၊၃၊၂၂၁။ (မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၆-ဗလသံယုတ္တ၊ ၁၀-ဩဃဝဂ်၌) ဗိုလ် ၅-ပါးတို့ကို ပွားများရမည်-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။
-သံ၊၃၊၂၅၅။ (မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၇-ဣဒ္ဓိပါဒသံယုတ္တ၊ ၈-ဩဃဝဂ်၌) ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ပွားများရမည်-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။
-သံ၊၃၊၂၆၉။ (မဟာဝဂ္ဂသံယုတ္တ၊ ၉-ဈာနသံယုတ္တ၊ ၅-ဩဃဝဂ်၌) ရူပါဝစရဈာန် ၄-ပါးတို့ကို ပွားများရမည်-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။
မှတ်ချက်။ ။ တစ်ဝဂ် တစ်ဝဂ်၌ ၉-သုတ်စီ ရှိပါသည်။ ဩဃာဒိသုတ်ပေါင်း (၇၂)သုတ် ရှိပါသည်။
မန်နော့ရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်
ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ် သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၁၀၉,၃၃၄ ယောက် ဖြစ်သည်။
မြင်သာကုန်းရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
မြင်သာကုန်းရွာ (Myintharkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ညောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၃၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာယာကုန်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
သာယာကုန်းရွာ(Tharyarkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ သာယာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၃၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာယာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၈၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၇၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းလံရွာ၊ မင်းလံကစကဲ
မင်းလံရွာ၊ မင်းလံကစကဲ
ချောင်းရှည်ရွာ၊ ချောင်းရှည်
ချောင်းရှည်ရွာ၊ ချောင်းရှည်
ပိန်းနဲကုန်းရွာ၊ သပြေကုန်း
ပိန်းနဲကုန်းရွာ (Peinhnekone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးပင်ချောင်း (အလယ်)ရွာ
ဇီးပင်ချောင်း (အလယ်)ရွာ
မကြီးတောရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
မကြီးတောရွာ (Magyitaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ မြစကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြစကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၀ ဦး၊ မ ၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆပ်ပြာအိုင်ရွာ၊ ကျုံတုံး
ဆပ်ပြာအိုင်ရွာ၊ ကျုံတုံး
မျိုးစဉ်
သတ္တလောကရှိ တိရစ္ဆာန်များအား အမျိုးတူသော အုပ်စုများ ခွဲခြားထားခြင်းကို မျိုးပေါင်း (Class)ဟု ခေါ်သည်။
center|thumb|410x410px|ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားခြင်းဆိုင်ရာ အဓိကအဆင့်များ၊ နယ်ပယ်(Domain)၊ [[လောက (ဇီဝဗေဒ)|လောက(kingdom)၊ မျိုးပေါင်းစု(phylum)၊ မျိုးပေါင်း(class)၊ မျိုးစဉ်(order)၊ မျိုးရင်း(family)၊ မျိုးစု(genus)၊ မျိုးစိတ်(species)။ မြေခွေးနီ၏ ဇီဝမျိုးရိုးခွဲပုံအဆင့်များကို ဤပုံတွင် နမူနာအနေဖြင့် ယှဉ်ကြည့်နိုင်ရန် ပြထားသည်။]]
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုက္ခဗေဒ ပညာရပ်ခွဲများ
ကလန်ဂျာရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကလန်ဂျာရွာ(Kalangjar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ကွမ်းရှီး (ပွမ်းရှီး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၅၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သခင်တင်
သခင်တင်ကို ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ‌ပျော်ဘွယ်မြို့၌ အဘ ရာဇဝတ်ဝန် ဦးမြတ်သာ၊ ‌ဒေါ်‌အေးမြတို့မှ ‌မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းနှစ်‌ယောက်အနက် အငယ်ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က လက်ပံတန်းမြို့နယ် မဟာ‌ပေါင်းရွာ၌ မူလတန်းပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ဖြူးမြို့တွင် ကြီးပြင်းလာရပြီး ‌ပေါင်းတည်မြို့ အစိုးရအထက်တန်း‌ကျောင်းမှ ၁၀ တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထို‌နောက် ‌ရှေ့‌နေစာ‌မေးပွဲ‌အောင်မြင်၍ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သာယာဝတီခရိုင်၌ ‌ရှေ့‌နေလိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဆရာစံသူပုန်များဘက်မှ ‌ရှေ့‌နေလိုက်ခဲ့သည်။ သခင်တင်သည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် လက်ပံတန်းမြို့နယ် ခွဲခွာ‌ရေးအသင်းသို့ ဝင်‌ရောက်ခဲ့သည်။ ခွဲခွာ‌ရေး အသင်းဆိုသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်‌ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်‌သော အသင်းဖြစ်သည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် သုံးဆယ်မြို့၌ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး တည်‌ထောင်‌သောအခါ သခင်တင်သည် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သခင်တင်သည် သခင်အမည်ကို ခံယူ၍ နိုင်ငံရေး ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့‌လေသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် စစ်ကွင်း၌ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ညီလာခံကြီး ကျင်းပခဲ့ရာ သခင်တင်သည် သာယာဝတီခရိုင် ‌တောင်သူလယ်သမား အစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အ‌ရွေးခံရပြီး တို့ဗမာအစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အ‌ရွေးခံရပြီး တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဌာနချုပ်အမှု‌ဆောင်လည်း ဖြစ်လာသည်။
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် ပဲခူးညီလာခံကြီးတွင် သခင်မြက ဗမာ နိုင်ငံ‌ရေးဆိုင်ရာ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာ၍ သခင်တင်က ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ‌တောင်သူလယ်သမားအစည်းအရုံး ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်။ ဗမာ့လွတ်လပ်‌ရေးတပ်မ‌တော် (ဘီအိုင်အေ) ‌ခေတ်တွင် သခင်တင်သည် ဗိုလ်မှူးဖြစ်ပြီး ‌မြေ‌အောက် ‌တော်လှန်‌ရေး အဖွဲ့ချုပ်၏ တာဝန်ခံတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဂျပန်ခေတ်၌ သခင်တင်သည် အဓိပတိ‌ဒေါက်တာဗ‌မော်၏ နိုင်ငံရေးရာ အတွင်းဝန်နှင့် တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝါဒဖြန့်ချိ‌ရေးမှူး အဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်ရသည်။ ဖဆပလ (ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်‌ရေး နှင့် ပြည့်သူ့လွတ်လပ်‌ရေး)တပ်ဦး ဖွဲ့စည်းရာတွင် သခင်တင် သည် ဌာနချုပ်အလုပ်အမှု‌ဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူရသည်။ ‌အောင်ဆန်းအက်တလီစာချုပ် မချုပ်ဆိုနိုင်‌သေးမီ နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်ကို ဆက်လက်‌တော်လှန်ရန် စီစဉ်ကြရာတွင် သခင်တင်ကို အထက်ဗမာပြည် ဖဆပလတိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်‌ပေးခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ‌ဟော်လန်နိုင်ငံ၌ ကျင်းပ‌သော ကမ္ဘာ့ တောင်သူလယ်သမားများ ညီလာခံသို့ မြန်မာနိုင်ငံ ‌တောင်သူလယ်သမား အစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တက်‌ရောက်ခဲ့သည်။ သခင်တင်သည် တိုင်းပြည်ပြု လွှတ်‌တော်အမတ်အဖြစ်ဝါးခယ်မ (မြောင်းမြအ‌ရှေ့ပိုင်း) မဲဆန္ဒနယ်မှ အ‌ရွေးခံခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်ချုပ် ‌အောင်ဆန်း နှင့် အာဇာနည်များ ကျဆုံးပြီး‌နောက် အ‌ရေး‌ပေါ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်း‌သော ဖဆပလအစိုးရလက်ထက်တွင် သခင်တင် သည် လယ်ယာနှင့် သစ်‌တောဌာနဝန်ကြီးအဖြစ် စတင်‌ဆောင်ရွက်ရသည်။
၂၁ အောက်တိုဘာ
အောက်တိုဘာလ၊ (၂၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၉၄)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၂၉၅)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၇၁) ရက် ကျန်သေးသည်။
သခင်တင်
၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဖြူးမဲဆန္ဒနယ်မှလည်း‌ကောင်း၊ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ သိမ်ဖြူမဲဆန္ဒနယ်မှ လည်း‌ကောင်း ပြည်သူ့လွှတ်‌တော်အမတ်အဖြစ် အကြိမ်ကြိမ် ‌ရွေး‌ကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး ဘဏ္ဍာ‌ရေးနှင့် အမျိုးသားစီမံကိန်းဌာန ဝန်ကြီး၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်(လူမှု‌ရေး) စသည်ဖြင့် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
‌တော်လှန်‌ရေး‌ကော်စီ အစိုးရလက်ထက်တွင် ပြည်တွင်း ညီညွတ်‌ရေးအကြံ‌ပေးအဖွဲ့ဝင် ၃၃ ဦး၌ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သခင်တင်သည် လွတ်လပ်‌ရေး‌မော်ကွန်းဝင် ပထမဆင့်နှင့် နိုင်ငံဂုဏ်ရည် ပထမဆင့် ဘွဲ့ထူးများဖြင့် ချီးမြှင့် ဂုဏ်ပြုခံရသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
သခင်တင်သည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်‌နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သခင်တင်၌ ဇနီး ‌ဒေါ်မြ‌ရွှေနှင့် သား၊ သမီးနှစ်‌ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
မျိုးရင်း
သတ္တလောကရှိ တိရစ္ဆာန်များအား အမျိုးတူသော အုပ်စုများ ခွဲခြားထားခြင်းကို မျိုးပေါင်း (Class)ဟု ခေါ်သည်။
ဗလာဒိသုတ်
ယင်းဗလကရဏီယဝဂ်တို့၌
၁ -ဗလသုတ်၊ ခွန်အားဖြင့်ပြုလုပ်သော အလုပ်များ မြေကြီး၌ တည်,မှီ၍။
၂ -ဗီဇသုတ်၊ မျိုးစေ့ဗီဇဂါမ်နှင့် အပင်ဘူတဂါမ်ဟူသမျှ။
၃ -နာဂသုတ်၊ နဂါးတို့ အဆင့်ဆင့် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးမားပြန့်ပြောခြင်းသို့ရောက်ပုံ။
၄ -ရုက္ခသုတ်၊ အရှေ့အရပ်သို့ ကိုင်းရှိုင်းသောသစ်ပင်။
၅ -ကုမ္ဘသုတ်၊ ရေအိုးကိုမှောက်ထားရာဝယ်၊
၆ -သူကသုတ်၊ ထောင်နေသောစူး၊
၈ -ပဌမမေဃသုတ်၊ ဝါဆိုလ၌ အထက်သို့တက်နေသောမြူမှုံကို မိုးကြီးက ပယ်ဖျောက်နိုင်ပုံ။
၉ -ဒုတိယမေဃသုတ်၊ လေမုန်တိုင်းသည် မိုးကြီးကို ကွယ်ပျောက်စေပုံ၊
၁၀ -နာဝါသုတ်၊ ရေ၌သွားလာပြီး ကုန်းပေါ်၌တင်ထားသောလှေ၊
၁၁ -အာဂန္တုကသုတ်၊ ဧည့်သည်တို့တည်းခိုရာအိမ်၊
၁၂ -နဒီသုတ်၊ အရှေ့ဖက်သို့ စီးဆင်းနေသော ဂင်္ဂါမြစ်ကို အနောက်ဖက်သို့ စီးဆင်းအောင် မပြုနိုင်ပုံ၊အားဖြင့် ၁၂-သုတ် ပါရှိလေသည်။
အထက်သုတ်တော် ဥပမာ (၁၂)မျိုးတို့ဖြင့် အဋ္ဌိကအရိယာမဂ္ဂရှစ်ပါး၊ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး၊ ဣန္ဒြေငါးပါး၊ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး၊ သမ္မပ္ပဓာန်လေးပါး၊ ဗိုလ်ငါးပါး၊ ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါး၊ ရူပဈာန်လေးပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ပွားများ, ကြိမ်ဖန်များစွာ ပွားများခြင်းကြောင့် ရရှိနိုင်သော လောကုတ္တရာအကျိုးအမျိုးမျိုးကို အကျယ်အားဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မဂ္ဂသံယုတ်၌သာ အကျယ်တဝင့် ဟောတော်မူပြီး ဗောဇ္ဈင်္ဂ, သတိပဋ္ဌာန, ဣန္ဒြိယသံယုတ်, သမ္မပ္ပဓာနသံယုတ်, ဣဒ္ဓိပါဒ, ဈာနသံယုတ်တို့၌ ပေယျာလထိုး၍ ပြဆိုထားပါသည်။
စိန်တူ
ဒေါက်တာ စိန်တူသည် ဗမာလူမျိုး ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံ အကယ်ဒမီမှ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် စိတ်ပညာ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ဆက်လက်သင်ယူရန် စေလွှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် သူသည် စိတ်ပညာ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ပညာရေးကောလိပ်၊ ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် လူမှုစိတ်ပညာ ပါရဂူဘွဲ့ကို ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်မှ ရရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ်တို့တွင် ၁၉၈၄ ခုနှစ် အနားယူချိန်မတိုင်မီအချိန်အထိ စိတ်ပညာဘာသာရပ်ကို သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မူလ တက္ကသိုလ်ကြီး ၂ ခု အနက် မန္တလေး တက္ကသိုလ်၌ ဆရာကြီး ဒေါက်တာ ဦးစိန်တူ၏ အမြော်အမြင် ကြီးစွာ ဝီရိယနှင့် ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် စိတ်ပညာဌာန/ ဘာသာရပ် ဖွံ့ဖြိုးလာရခြင်း ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ဦးစိန်တူအား ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဖခင်မှာ ဦးဘတူနှင့် မိခင်မှာ ဒေါ်မြကြည်တို့ဖြစ်ကာ အငယ်ဆုံးသားလည်းဖြစ်သည်။ ညီအစ်ကိုမောင်နှမအားလုံးမှာ ပညာတက်များဖြစ်ကြပြီး ဆရာကြီးသည်လည်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှာ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ စိတ်ပညာဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ကိုလံဘီယာ တက္ကသိုလ်မှ မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ (MA) ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာကျော် ဟားဗတ် တက္ကသိုလ် (Harvard University) မှ ပါရဂူဘွဲ့ (PhD) ကို ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
သင်ကြားပုံနည်းနိဿျှ
နိုင်ငံခြားသို့ ပညာတော်သွားရောက်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်ရောက်လာသောအခါ ဆရာသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ်တို့တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မန္တလေးတက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်သောအခါ ဒေါက်တာ ဦးစိန်တူသည် အသက် (၂၉) နှစ် အရွယ်သာ ရှိသေးကာ လူပျိုအနေဖြင့် ဒသနဗေဒဌာန ပါမောက္ခ၊ ဌာနမှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ထားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မန္တလေး တက္ကသိုလ် စိတ်ပညာ ဌာန အစပြုစဉ်က သေးငယ်၍ ဆရာ အင်အား နည်းပါးလှပါ၏။ ဆရာကြီးက မြန်မာပြည်တွင် ခေတ်မီ အဆင့်မြင့်သော ပညာသင်ကြား ပို့ချခြင်းနှင့် သင်ယူခြင်း နည်းနိဿျှတို့ကို တပည့်များအတွက် အစ ပျိုးခဲ့သည်။ လူကြီးသင်ယူမှု ဆန်သော (adult learning) ဖြစ်သည့် မိမိကိုယ်ကို မိမိ အားကိုး၍ မိမိဘာသာ ပညာကို စူးစမ်း လေ့လာ ရှာဖွေသည့်နည်းဖြင့် တပည့်အားလုံးကို သင်ပြ ပို့ချပေးခဲ့၏။ ယေဘူယျအားဖြင့် တက္ကသိုလ်တွင် သင်ကြားမှု အဓိကနည်းမှာ ဆရာက အတန်းတွင်း၌ စာသင်ဟောခြင်း (lecture) နည်းကို အထူးသဖြင့် ဘွဲ့ကြို အတန်းများနှင့် ဘွဲ့လွန် အပါအဝင်၌ပင် အသုံးပြုလေ့ ရှိသည်။ ဆရာကြီးကမူ တပည့်များအား ဘာသာရပ်နှင့် သက်ဆိုင်သော စာအုပ်များ၊ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသန ဂျာနယ်များ၊ စာစောင် အစရှိသည်တို့ကို ခေါင်းစဉ်များ၊ အခန်းများ စသည်တို့ကို ဖတ်ရှူ့ လေ့လာရန် တာဝန်ချမှတ် (assignment) ပေး၏။ ထို့နောက် အတန်းရှိသည့် နေ့ရက် အချိန်ရောက်လျှင် ဖတ်ရှူ့ လေ့လာခဲ့သည့် အကြောင်းရပ်များ (topics) ကို မေးမြန်း စစ်ဆေးကာ တပည့်များနှင့် အကျေအလည် ဆွေးနွေး တင်ပြခိုင်းပြီး သူ၏ ဝေဖန်မှုကိုလည်း မှတ်သားခွင့် ရခဲ့၏။
ဆရာကြီး ဦးစိန်တူ ပြုစု ပျိုးထောင် ပေးလိုက်သော ပထမဦးဆုံး တပည့် အသီးသီးတို့သည်လည်း ကမ္ဘာနိုင်ငံရပ်ခြား ကျော်ကြားသော တက္ကသိုလ်တို့မှ ဘွဲ့များ အောင်မြင်စွာ ဆွတ်ခူးနိုင်ကြောင်း ပေါ်လွင်နေပေ၏။
ပညာရပ်ဆိုင်ရာနှင့် သုတေသန လုပ်ဆောင်ချက်များ
ဆရာကြီးသည် ဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံတကာတို့မှ သိပ္ပံနည်းကျ စိတ်ပညာကို မြန်မာနိုင်ငံ လူမျိုးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု နယ်ပယ်တို့၌ အသုံးချနိုင်သော အကြောင်းအရာ အသီးသီးတို့ကို ဖော်ညွှန်း၍ သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့၏။ တပည့်ဖြစ်သူ အားလုံးကိုလည်း မြန်မာမှု နယ်ပယ်မှ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာ အမျိုးမျိုးတို့ကို ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးတန်းနှင့် မဟာဝိဇ္ဇာတန်း ကျမ်းများအတွက် သုတေသန ပြုစေခဲ့၏။ ပညာသင်ယူမှု ပြီးဆုံးသော အခါ၌လည်း မြန်မာမှု နယ်ပယ်မှ မကုန်ဆုံးနိုင်၍ မည်သည့်အခါကမျှ သိပ္ပံနည်းကျ မလေ့လာရသေးသော အကြောင်းအရာများကို သုတေသန ပြုလုပ်နိုင်အောင် တွန်းအားပေးခဲ့၏။
ဆရာကြီး ဒေါက်တာ ဦးစိန်တူသည် မြန်မာ့ လူ့အဖွဲ့အစည်း၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သုတေသနနှင့် တီထွင် ဖော်ထုတ်မှု များစွာတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်၏။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုမျိုးစုံ (psychological tests)၊ ဥပမာ၊ ဉာဏ်ရည် (Intelligence)၊ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေး (personality)၊ အထုံများ (aptitudes) တို့ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာတို့၌သာ ထင်ရှားသော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာ ဖြစ်သည့် အားနာမှုကို စိတ်ပညာ သဘောအရ မည်သို့သော အင်္ဂါရပ်များ ပါဝင်နေကြောင်းကို စိစစ် သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့၏။ ဤမျှမက ဆရာသည် မြန်မာတို့၏ စိတ်ပိုင်း၊ အပြုအမူ နှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေသော အတွေးအခေါ်၊ အယူအဆ၊ လူမှုရေး တန်ဖိုးများ (social values) တို့ကိုလည်း စာပေမှ ကိုးကား ထုတ်ဖော်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လောကနီတိကျမ်းကို မြန်မာစာ မူရင်းမှ အင်္ဂလိပ်စာနှင့် ပါဠိဘာသာ နှစ်ရပ်စလုံးဖြင့် ပြန်ဆိုပြီး စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဝါသနာနှင့် စိတ်နေသဘောထား
ဆရာကြီးသည် စာပေအပြင် အမဲလိုက်ခြင်း (hunting) ကိုလည်း တင်းပြည့်ကျပ်ပြည့် လိုက်စားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်ကြီးသော စိုင် သို့မဟုတ် တောနွား (banteng) နှင့် ပြောင် (Asian bison) တို့ကို အမဲလိုက်၍ မိမိအိမ်၌ ထိုသတ္တဝါတို့၏ ဦးချိုများကို ချိတ်ဆွဲထား၏။ နောက်ဆုံး ဆရာကြီးသည် မြန်မာပြည်မှ ကြီးမားသော နို့တိုက် သတ္တဝါကြီးများ (Large Mammals of Myanmar) စာအုပ်ကိုပင် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ပြုစုခဲ့သည်။
ဆရာကြီးသည် အပေါင်းအသင်း တပည့်တပန်းများနှင့်အတူ အလွန် ပျော်ရွှင်စွာ စကားဝိုင်းဖွဲ့၍ စားသောက်တတ်သူ တဦးလည်း ဖြစ်ပါ၏။ ဆရာကြီးသည် အလွန်ခင်မင် ဖော်ရွေတတ်သူဖြစ်ပြီး လူပျိုဘဝတွင် တဦးတည်း တက္ကသိုလ်အိမ်တွင် နေစဉ်၊ မိမိနှင့် ရင်းနှီးသော တပည့် တစုဖြစ်သည့် သူ့အိမ်တွင် ခေါ်၍ နေစေ၏။ ထို့အခါ ထိုလူတစုနှင့် ဆရာသည် ဘုန်းကြီးကျောင်းနေ ကျောင်းထိုင်ဘုန်းကြီးနှင့် ကိုယ်ရင်များကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏။ ဆရာတပည့် ခင်မင် ရင်းနှီးကြသော်လည်း တပည့်တို့သည် ဆရာကြီးကို အစဉ်သဖြင့် လေးစား လိုက်နာကြ၏။ ဒေါက်တာစိန်တူသည် အလုပ်ခွင်တွင်လည်း ခင်မင်လေးစားသူ ပေါများ၏။
ဆင်ဖြူဆိပ်ရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ဆင်ဖြူဆိပ်ရွာ (Sinhpyuseik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ဆင်ဖြူဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၅၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝံလိုငှက်
ဝံလိုငှက် (White-bellied Sea Eagle) သည် အက်ဆီပီတြီဒီး မျိုးရင်းဝင် လင်းယုန်ငှက်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး မျိုးစိတ်အမည်မှာ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ဟယ်လီအေးတပ် လျူကိုဂတ်စတား ဟု ခေါ်သည်။ ဝံလိုငှက်၏ အရွယ်မှာ အလျား ၂၈ လက်မရှိသည်။ ဦးခေါင်းတစ်ခုလုံးနှင့် ကိုယ်ထည်အောက်ပိုင်းသည် ဆွတ်ဆွတ်ဖြူ၏။ ကျောဖက်တွင် မွဲပြာရောင်သန်းသည့် အညိုရောင်ရှိ၍ အတောင်၏အဖျားသည် မည်း၏။ အမြီးမှာလည်း မည်းပြီးလျှင် အဖျား တွင် ကျယ်ပြန့်သော အဖြူစင်းပါရှိသည်။ ပျံသန်းသည့်အခါအတောင် သည် ကိုယ်အထက်တွင် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ 'ဉ္စ' ပုံကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏။ ဝံလိုငှက်ငယ်ကလေးများ၏ ဦးခေါင်း၊လည်ပင်းနှင့် ကိုယ်ထည်အောက်ပိုင်း တို့၏ အရောင်သည်ညို၏။ ဝံလိုငှက်၏အသံမှာ ကျယ်လောင်ပြီးလျှင် သတ္တုချင်း ထိခိုက်သံနှင့်တူသည်။ ထိုသံကို ခပ်လှမ်းလှမ်းမှ ကြားနိုင်သည်။ ပင်လယ်ကမ်းစပ်တွင် ကျက်စားလေ့ရှိသော ငှက်မျိုးဖြစ်သော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ ဒီရေအတက်အကျရှိသည့်မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသများတွင်လည်း တွေ့ရတတ်သည်။ ဝံလိုငှက်သည် သားပေါက်ရာဒေသမှ အဝေးသို့ ထွက်ခွာသွားလေ့မရှိချေ။ အဓိကအစာမှာ ငါးနှင့် ရေမြွေများဖြစ်သည်။ ဝံလိုငှက် သားပေါက်ချိန်မှာ အောက်တိုဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအထိဖြစ်သည်။ မြင့်မားသော သစ်ပင်ထက်တွင် အသိုက်ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ အသိုက်၏အရွယ်မှာ အလွန်ကြီး၍ အသိုက်ဟောင်းကိုပင် ပြန်လည်အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ဝံလိုငှက်ဥမှာ အဖြူရောင်ဖြစ်၍ တစ်မြုံလျှင် နှစ်လုံးရှိသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ သီဟိုဋ္ဌ်ကျွန်းတို့၏ ပင်လယ်ကမ်းခြေ တစ်လျှောက်မှ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်ကိုဖြတ်၍ ဩစတြေးလျတိုက်အထိ ဝံလိုငှက်ကို အနှံ့အပြား တွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကမ်းရိုးတန်းတွင် အနှံ့ အပြား တွေ့ရပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်ကြီးများတစ်လျှောက်တွင်လည်း မြစ်ဝမှ မိုင် ၆ဝ နီးပါးခန့် ကွာဝေးသည့်ဒေသများ၌ အနှံ့အပြား တွေ့ရ သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လင်းယုန်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မင်္ဂလဘုရား
ဗုဒ္ဓဝင်
၁။ ကောဏ္ဍညမြတ်စွာဘုရား၏ နောက်အဖို့၌ မင်္ဂလမည်သော မြတ်စွာဘုရား သည် ပွင့်တော်မူလေ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည် လောက၌ အမိုက်မှောင်ကို ပယ် ဖျောက်၍ တရားတည်းဟူသော မီးရှူးတိုင်ကို ညှိထွန်းတော်မူ၏။
၂။ ထိုမြတ်စွာဘုရားအား အခြားသော မြတ်စွာဘုရားတို့ထက် လွန်ကဲသော အတုမရှိသော အရောင်သည် ရှိလေ၏၊ ထိုမြတ်စွာဘုရား၏ အရောင်သည် လ နေ တို့၏ အရောင်ကို ပယ်ဖျောက်၍ တစ်သောင်းသော လောကဓာတ်၌ တင့်တယ်၏။
၃။ ထိုမြတ်စွာဘုရားသည်လည်း အမြတ်ဆုံး သစ္စာလေးပါးတရားတို့ကို ပြတော်မူ ၏၊ ထိုထိုနတ် လူတို့သည် သစ္စာလေးပါးတည်းဟူသော အမြိုက်ရေကို သောက်ကြ ရ၍ ကြီးစွာသော အမိုက်မှောင်ကို ပယ်ဖျောက်ကြကုန်၏။
၄။ ထိုမင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားသည် အတုမရှိသော သမ္မာသမ္ဗောဓိဉာဏ်သို့ ရောက်၍ ရှေးဦးစွာ တရားဟောပြရာ အခါ၌ ကုဋေတစ်သိန်းသော နတ် လူ ဗြဟ္မာတို့၏ သစ္စာလေးပါး တရားကို သိခြင်းသည် ဖြစ်လေ၏။
၅။ မြတ်စွာဘုရားသည် သိကြားမင်းစံရာ တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌ အဘိဓမ္မာတရား ကို ဟောတော်မူ၏၊ ထိုအခါ ကုဋေတစ်ထောင်သော နတ်ဗြဟ္မာတို့၏ သစ္စာ လေးပါးကို သိခြင်းသည် နှစ်ကြိမ်မြောက် ဖြစ်လေ၏။
၆။ အကြင်အခါ သုနန္ဒစကြဝတေးမင်းသည် မြတ်စွာဘုရားသို့ ချဉ်းကပ်၏၊ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် မြတ်သော တရားတည်းဟူသော စည်တော်ကြီးကို တီးခတ် တော်မူ၏။
၇။ ထိုအခါ သုနန္ဒစကြဝတေးမင်း၏ နောက်လိုက် လူအပေါင်းတို့သည် ကုဋေ ကိုးဆယ်တို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ထိုနောက်လိုက်လူ အားလုံးတို့သည်လည်း အကြွင်းမဲ့ ဧဟိဘိက္ခုရဟန်းတို့ ဖြစ်ကုန်၏။
၈။ မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားအား သုံးကြိမ်သော အစည်းအဝေးတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏၊ ပထမ အစည်းအဝေးသည် ကုဋေတစ်သိန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေး ဖြစ် လေ၏။
၉။ ဒုတိယ အစည်းအဝေးသည် ကုဋေတစ်သိန်းသော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေး ဖြစ်လေ၏။ တတိယ အစည်းအဝေးသည် ကိလေသာ အညစ်အကြေး ကင်းသော ကုဋေကိုးဆယ်သော ရဟန္တာတို့၏ အစည်းအဝေး ဖြစ်၏။
၁၀။ ထိုမင်္ဂလဘုရား လက်ထက်တော်အခါ၌ ငါ (ဘုရားလောင်း)သည် ဗေဒင်ကို သရဇ္ဈာယ်တတ်သော ဗေဒင်ကို ဆောင်သော သုံးပါးသော ဗေဒကျမ်းတို့၏ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်သော သုရုစိ မည်သော ပုဏ္ဏား ဖြစ်ခဲ့၏။
၁၁။ ငါသည် ထိုမင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားထံသို့ ချဉ်းကပ်၍ မြတ်စွာဘုရားကို ကိုးကွယ် ရာဟူ၍ ဆည်းကပ်ပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရား အမှူးရှိသော သံဃာတော်ကို နံ့သာပန်း ဖြင့် ပူဇော်ခဲ့၏၊ နံ့သာပန်းဖြင့် ပူဇော်ပြီးလျှင် နို့အဖျော်ဖြင့် (နို့ဃနာဆွမ်းဖြင့်) ရောင့်ရဲစေခဲ့၏။
၁၂။ ခြေနှစ်ချောင်းရှိသူ နတ် လူတို့ထက် မြတ်သော ထိုမင်္ဂလမြတ်စွာဘုရားသည် လည်း ငါ့ကိုဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူ၏-ဤသုရုစိပုဏ္ဏားသည် ဤကမ္ဘာမှ မရေမတွက်နိုင်သော ကမ္ဘာ၌ ဘုရား ဖြစ်လတ္တံ့။
၁၃။ ကမ္မဋ္ဌာန်း စီးဖြန်းခြင်း လုပ်ငန်းကို အားထုတ်၍။ ပ။ ဤ(ဂေါတမ) မြတ်စွာ ဘုရား၏ မျက်မှောက်၌ ဖြစ်ရပါလိုကုန်၏ (ဟု ဆုတောင်းကုန်၏)။
၁၄။ ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား စကားကိုလည်း ကြားနာရ၍ စိတ်ကို အလွန် ကြည်ညိုစေခဲ့၏၊ ပါရမီဆယ်ပါးကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်းငှါ လွန်ကဲသော အကျင့်ကို ဆောက်တည်ခဲ့၏။
၁၆။ ငါသည် သုတ္တန်ကို လည်းကောင်း၊ ဝိနည်းကို လည်းကောင်း အင်္ဂါကိုးပါးရှိ သော မြတ်စွာဘုရား အဆုံးအမတော် အားလုံးကို သင်ကြား၍ မြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်ကို တင့်တယ်စေခဲ့၏။
၁၇။ ငါသည် ထိုမြတ်စွာဘုရား သာသနာတော်၌ မမေ့မလျော့ဘဲ နေလျက် ဗြဟ္မ ဝိဟာရ ဘာဝနာကို ပွားများ၍ အဘိညာဉ်၏ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ပြီးလျှင် ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားခဲ့၏။
၁၈။ မင်္ဂလမြတ်စွာဘုရား၏ မြို့တော်သည် ဥတ္တရမည်၏၊ ခမည်းတော်သည် ဥတ္တရမင်း မည်၏၊ မယ်တော်သည် ဥတ္တရာမိဖုရား မည်၏။
၁၉။ ထိုဘုရားလောင်းသည် အနှစ်ကိုးထောင်တို့ပတ်လုံး ထီးနန်းကို အုပ်စိုး၍ နေ၏၊ ထိုဘုရားလောင်းအား ယသဝါ သုစိမာ သိရီမာအားဖြင့် မြတ်သော ပြာသာဒ် သုံးဆောင်တို့သည် ရှိကုန်၏။
၂၁။ ဘုရားအလောင်းသည် နိမိတ်လေးပါးတို့ကို မြင်၍ မြင်းယာဉ်ဖြင့် တောထွက် တော်မူ၏၊ မယုတ်မလျော့သော ရှစ်လတို့ပတ်လုံး ကမ္မဋ္ဌာန်း စီးဖြန်းခြင်း လုံ့လကို အားထုတ်တော်မူ၏။
၂၂။ ကြီးသော လုံ့လ ရှိတော်မူသော မင်္ဂလမည်သော မြတ်စွာဘုရားသည် ဗြဟ္မာ မင်းသည် တောင်းပန်အပ်သည်ဖြစ်၍ အမြတ်ဆုံး ကျက်သရေရှိသော သိရီ ၀ရုတ္တမ တော၌ ဓမ္မစကြာကို ဟော တော်မူ၏။
၂၄။ သီဝလာသည် လည်းကောင်း၊ အသောကာသည် လည်းကောင်း ထိုမြတ်စွာ ဘုရား၏ မြတ်သော တပည့်မ အဂ္ဂသာဝိကာ တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုမြတ်စွာ ဘုရား၏ ဗောဓိပင်ကို ကံ့ကော်ပင်ဟူ၍ ခေါ်ဆို အပ်၏။