cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်
အာယတနတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးကို ဆင်ခြင်ခြင်း အပိုင်း
ဤသို့ မိမိ၏ သဘောတရားတို့၌မူလည်း သဘောတရားတို့ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ သူတစ်ပါး၏ သဘောတရားတို့၌မူလည်း သဘောတရားတို့ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ မိမိ သူတစ်ပါး၏ သဘောတရားတို့၌မူလည်း သဘောတရားတို့ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ သဘောတရားတို့၌ ဖြစ်ကြောင်းတရားနှင့် ဖြစ်ခြင်းသဘောကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍မူ လည်းနေ၏၊ သဘောတရားတို့၌ ပျက်ကြောင်းတရားနှင့် ပျက်ခြင်းသဘောကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍မူလည်း နေ၏။ သဘောတရားတို့၌ ဖြစ်ကြောင်း ပျက်ကြောင်းတရားနှင့် ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်းသဘော ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍မူလည်း နေ၏၊ ထို့ပြင် “သဘောတရားတို့သည်သာလျှင် ရှိကုန်၏”ဟု ထိုရဟန်းအား သတိသည် ရှေးရှုထင်၏၊ (ထိုသတိသည်) အဆင့်ဆင့် အသိဉာဏ် တိုးပွားခြင်းငှါသာ ဖြစ်၏၊ အဆင့်ဆင့် သတိ တစ်ဖန်တိုးပွားခြင်းငှါသာ ဖြစ်၏၊ (ထိုရဟန်းသည် တဏှာဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) မမှီ မတွယ်မူ၍လည်း နေ၏၊ လောက၌တစ်စုံတစ် ရာကိုမျှလည်း (ငါ, ငါ၏ဥစ္စာဟု) စွဲလည်း မစွဲလမ်း။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လည်း ရဟန်းသည်ခြောက်ပါးသော အတွင်း အပ အာယတန သဘောတရားတို့၌ သဘောတရားတို့ကို အကြိမ်ကြိမ်ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏။
အာယတနတစ်ဆယ့်နှစ်ပါးကို ဆင်ခြင်ခြင်းအပိုင်း ပြီး၏။
၁။ ဖြစ်ရာ တည်ရာ အကြောင်း
ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ဆင်ခြင်ခြင်း အပိုင်း
ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် မိမိသန္တာန်၌ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်၂ရှိလျှင်လည်း “ငါ၏သန္တာန်၌ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင် ရှိသည်”ဟု သိ၏၊ မိမိသန္တာန်၌ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်မရှိလျှင်လည်း “ငါ၏သန္တာန်၌ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်မရှိ”ဟု သိ၏၊ မဖြစ်သေးသော သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်၏ ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း သိ၏၊ ဖြစ်ပြီးသော သတိသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ပွားစေခြင်းငှါ ပြည့်စုံခြင်း၏ အကြောင်းကိုလည်း သိ၏။
မိမိသန္တာန်၌ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်၃ ရှိလျှင်လည်း “ငါ၏ သန္တာန်၌ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင် ရှိသည်”ဟုသိ၏၊ မိမိသန္တာန်၌ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်မရှိလျှင်လည်း “ငါ၏ သန္တာန်၌ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်မရှိ”ဟုသိ၏၊ မဖြစ်သေးသော ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင်၏ ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း သိ၏၊ ဖြစ်ပြီးသော ဓမ္မဝိစယ သမ္ဗောဇ္ဈင်ကို့ပွားစေခြင်းငှါ ပြည့်စုံခြင်း၏ အကြောင်းကိုလည်း သိ၏။
မိမိသန္တာန်၌ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်၄ ရှိလျှင်လည်း “ငါ၏ သန္တာန်၌ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင် ရှိသည်”ဟု သိ၏၊ မိမိသန္တာန်၌ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်မရှိလျှင်လည်း “ငါ၏ သန္တာန်၌ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်မရှိ”ဟု သိ၏၊ မဖြစ်သေးသော ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်၏ ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း သိ၏၊ ဖြစ်ပြီးသော ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင်ကိုပွားစေခြင်းငှါ ပြည့်စုံခြင်း၏ အကြောင်းကိုလည်း သိ၏။
မိမိသန္တာန်၌ ဝီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်၅ ရှိလျှင်လည်း “ငါ၏ သန္တာန်၌ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်ရှိသည်”ဟုသိ၏၊ မိမိသန္တာန်၌ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်မရှိလျှင်လည်း “ငါ၏ သန္တာန်၌ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်မရှိ”ဟု သိ၏၊ မဖြစ်သေးသောပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်၏ ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း သိ၏၊ ဖြစ်ပြီးသော ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင်ကို ပွားစေခြင်းငှါပြည့်စုံခြင်း၏ အကြောင်းကိုလည်း သိ၏။
မိမိသန္တာန်၌ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်၆ရှိလျှင်လည်း “ငါ၏ သန္တာန်၌ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင် ရှိသည်”ဟု သိ၏၊ မိမိသန္တာန်၌ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်မရှိလျှင်လည်း “ငါ၏ သန္တာန်၌ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင် မရှိ”ဟု သိ၏၊ မဖြစ်သေးသော ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်၏ ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း သိ၏၊ ဖြစ်ပြီးသော ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်ကိုပွားစေခြင်းငှါ ပြည့်စုံခြင်း၏ အကြောင်းကိုလည်း သိ၏။
ဤသို့ မိမိ၏ သဘောတရားတို့၌မူလည်း သဘောတရားတို့ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ သူတစ်ပါး၏ သဘောတရားတို့၌မူလည်း သဘောတရားတို့ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ မိမိ သူတစ်ပါး၏ သဘောတရားတို့၌မူလည်း သဘောတရားတို့ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ် ၍နေ၏၊ သဘောတရားတို့၌ ဖြစ်ကြောင်းတရားနှင့် ဖြစ်ခြင်းသဘောကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍မူလည်း နေ၏၊ သဘောတရားတို့၌ ပျက်ကြောင်းတရားနှင့် ပျက်ခြင်းသဘောကို အကြိမ်ကြိမ်ရှုလေ့ ရှိသည် ဖြစ်၍မူလည်း နေ၏။ သဘောတရားတို့၌ ဖြစ်ကြောင်း ပျက်ကြောင်းတရားနှင့် ဖြစ်ခြင်းပျက်ခြင်းသဘောကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ မူလည်း နေ၏။ ထို့ပြင် “သဘောတရားတို့သည်သာ လျှင် ရှိကုန်၏”ဟု ထိုရဟန်းအား သတိသည် ရှေးရှုထင်၏၊ (ထိုသတိသည်) အဆင့်ဆင့် အသိဉာဏ် တိုးပွားခြင်းငှါသာ ဖြစ်၏၊ အဆင့်ဆင့် သတိတစ်ဖန် တိုးပွားခြင်းငှါသာ ဖြစ်၏၊ (ထိုရဟန်းသည် တဏှာဒိဋ္ဌိ တို့ဖြင့်) မမှီမတွယ်မူ၍လည်း နေ၏၊ လောက၌ တစ်စုံတစ် ရာကိုမျှလည်း (ငါ, ငါ၏ဥစ္စာဟု) စွဲလည်း မစွဲလမ်း။ ရဟန်းတို့ ဤသို့လည်း ရဟန်းသည် ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါး သဘောတရားတို့၌ သဘောတရားတို့ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏။
ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးကို ဆင်ခြင်ခြင်းအပိုင်း ပြီး၏။
၁။ သစ္စာတို့ကို သိကြောင်း။
၂။ မဂ်ဉာဏ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော အောက်မေ့ခြင်း။
၃။ မဂ်ဉာဏ်၏အကြောင်းဖြစ်သော တရားသဘောကို စူးစမ်းဆင်ခြင်ခြင်း။
၄။ မဂ်ဉာဏ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော အားထုတ်ခြင်း။
၅။ မဂ်ဉာဏ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော နှစ်သိမ့်ခြင်း။
၆။ မဂ်ဉာဏ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော ကိုယ်စိတ်၏ ငြိမ်းချမ်းခြင်း။
၇။ မဂ်ဉာဏ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော တည်ကြည်ခြင်း။
၈။ မဂ်ဉာဏ်၏ အကြောင်းဖြစ်သော အညီအမျှရှုခြင်း။
သစ္စာလေးပါးကို ဆင်ခြင်ခြင်း အပိုင်း
၃၈၆။ ရဟန်းတို့ တစ်ဖန် ထို့ပြင်လည်း ရဟန်းသည် အရိယသစ္စာလေးပါး သဘောတရားတို့၌သဘောတရားတို့ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ ရဟန်းတို့ အဘယ်သို့လျှင် ရဟန်းသည်အရိယသစ္စာလေးပါး သဘောတရားတို့၌ သဘောတရားတို့ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည် ဖြစ်၍ နေသနည်း။
ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် “ဤကား ဒုက္ခတည်း”ဟုဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း သိ၏၊ “ဤကား ဒုက္ခဖြစ်ကြောင်းတည်း”ဟုဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း သိ၏၊ “ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာတည်း”ဟုဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း သိ၏၊ “ဤကား ဒုက္ခချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့် တည်း”ဟုဟုတ်မှန်သည့်အတိုင်း သိ၏။
ပဌမအခန်း ပြီး၏။
ဒုက္ခ အရိယသစ္စာ
၃၈၇။ ရဟန်းတို့ ဒုက္ခသစ္စာဟူသည် အဘယ်နည်း။ ဇာတိ၁ သည်လည်း ဒုက္ခတည်း၊ ဇရာ၂သည်လည်း ဒုက္ခတည်း၊ မရဏ၃ သည်လည်း ဒုက္ခတည်း၊ သောက၄ ပရိဒေဝ၅ ဒုက္ခ၆ ဒေါမနဿ၇ဥပါယာသ၈ တို့သည်လည်း ဒုက္ခတို့တည်း၊ မချစ်ခင် မနှစ်သက်ဖွယ်တို့နှင့် တွေ့ဆုံပေါင်းသင်းရခြင်းသည်လည်း ဒုက္ခတည်း၊ ချစ်နှစ်လိုဖွယ်တို့နှင့် ကွဲကွာကွေကွင်းရခြင်းသည်လည်း ဒုက္ခတည်း၊ အလိုရှိသည်ကို မရခြင်းသည်လည်း ဒုက္ခတည်း၊ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ဥပါဒါနက္ခန္ဒာငါးပါးတို့သည်ဒုက္ခတို့တည်း။
၃၈၈။ ရဟန်းတို့ ဇာတိဟူသည် အဘယ်နည်း။ ထိုထိုသတ္တဝါတို့၏ ထိုထိုသတ္တဝါ အစုအပေါင်း၌ ရှေးဦးစွာဖြစ်ခြင်း ပြည့်စုံစွာဖြစ်ခြင်း (အမိဝမ်းတွင်း ဥခွံတွင်းသို့) သက်ဝင်ခြင်း ကိုယ်ထင်ရှားဖြစ်ခြင်း ခန္ဓာတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်း အာယတနတို့ကို ရခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသဘောကို ဇာတိဟူ၍ခေါ်ဆိုအပ်၏။
၃၈၉။ ရဟန်းတို့ ဇာရာဟူသည် အဘယ်နည်း။ ထိုထိုသတ္တဝါတို့၏ ထိုထိုသတ္တဝါအပေါင်း၌ အိုခြင်းအိုသောအခြင်းအရာ သွားကျိုးခြင်း ဆံဖြူခြင်း အရေတွန့်ရှုံ့ခြင်း ရုပ်အသက်ဆုတ်ယုတ်ခြင်း (မျက်စိစသော) ဣန္ဒြေတို့၏ ရင့်ခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသဘောကို ဇရာဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
၃၉ဝ။ ရဟန်းတို့ မရဏဟူသည် အဘယ်နည်း။ ထိုထိုသတ္တဝါတို့၏ ထိုထိုသတ္တဝါအပေါင်းမှ ရွေ့လျောခြင်း ရွေ့လျောသောအခြင်းအရာ ပျက်စီးခြင်း ကွယ်ပျောက်ခြင်း သက်ပြတ်သေဆုံးခြင်း ကွယ်လွန်ခြင်း ခန္ဓာတို့၏ ပျက်စီးခြင်း ကိုယ်ကိုပစ်ချခြင်း ဇီဝိတိန္ဒြေ၏ ပြတ်စဲခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ဤတရား သဘောကို မရဏဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
၃၉၁။ ရဟန်းတို့ သောကဟူသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့ တစ်မျိုးမျိုးသော ပျက်စီးခြင်းနှင့်မလွတ်ကင်းသော တစ်မျိုးမျိုးသော ဆင်းရဲကြောင်းနှင့် တွေ့သောသတ္တဝါ၏ စိုးရိမ်ခြင်း စိုးရိမ်သောအခြင်းအရာ စိုးရိမ်သည်၏အဖြစ် အတွင်း၌စိုးရိမ်ခြင်း အတွင်း၌ ပြင်းစွာ စိုးရိမ်ခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသဘောတရားကို သောကဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
၃၉၂။ ရဟန်းတို့ ပရိဒေဝဟူသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့ တစ်မျိုးမျိုးသော ပျက်စီးခြင်းနှင့်မလွတ်ကင်းသော တစ်မျိုးမျိုးသော ဆင်းရဲကြောင်းနှင့် တွေ့သော သတ္တဝါ၏ ငိုကြွေးခြင်း ပြင်းစွာ ငိုကြွေးခြင်း ငိုကြွေးသော အခြင်းအရာ ပြင်းစွာငိုကြွေးသော အခြင်းအရာ ငိုကြွေးသည်၏အဖြစ် ပြင်းစွာငိုကြွေးသည်၏အဖြစ်တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသဘောတရားကို ပရိဒေဝ ဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
၃၉၄။ ရဟန်းတို့ ဒေါမနဿဟူသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့ စိတ်၌ဖြစ်သောဆင်းရဲခြင်း စိတ်၌ဖြစ်သော မသာယာခြင်း စိတ်အတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ဆင်းရဲသော မသာယာအပ်သော ခံစားခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသဘောတရားကို ဒေါမနဿဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
၃၉၅။ ရဟန်းတို့ ဥပါယာသဟူသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့ တစ်မျိုးမျိုးသော ပျက်စီးခြင်းနှင့်မလွတ်ကင်းသော တစ်မျိုးမျိုးသော ဆင်းရဲခြင်း၏ အကြောင်းနှင့်တွေ့ကြုံသော သတ္တဝါ၏ ပင်ပန်းခြင်းပြင်းစွာပင်ပန်းခြင်း ပင်ပန်းသည်၏အဖြစ် ပြင်းစွာပင်ပန်းသည်၏အဖြစ်တည်း။ ရဟန်းတို့ ဤသဘောတရားကို ဥပါယာသဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
တောင်ဘုံရွာ၊ ရေးမြို့နယ်
တောင်ဘုံရွာ(Taungbon)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်၊ တောင်ဘုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၄၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဘုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၇၈ ဦး၊ မ ၃၈၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။
မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်
ဒုက္ခ အရိယသစ္စာ
၃၉၆။ ရဟန်းတို့ မချစ်မနှစ်လိုဖွယ်တို့နှင့် တွေ့ဆုံပေါင်းသင်းရခြင်း ဆင်းရဲဟူသည် အဘယ်နည်း။ ဤလောက၌ မလိုလား မနှစ်သက် မမြတ်နိုးအပ်ကုန်သော အဆင်း အသံ အနံ့ အရသာ အတွေ့ သဘောတရားတို့သော်လည်းကောင်း၊ အကျိုးမဲ့ခြင်း အစီးအပွားမဲ့ခြင်း မချမ်းသာခြင်း ဘေးမငြိမ်းခြင်းကိုလိုလားကုန်သော သူတို့သော်လည်းကောင်း ထိုသူအား ရှိကုန်၏၊ ထို (အာရုံသတ္တဝါ) တို့နှင့်တကွ တွေ့ရခြင်း ဆုံရခြင်း ပေါင်းဖော်ရခြင်း ရောနှောရခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသဘောကို မချစ်မနှစ်လိုဖွယ်တို့နှင့် တွေ့ဆုံပေါင်းသင်းရခြင်း ဆင်းရဲဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
၃၉၇။ ရဟန်းတို့ ချစ်ခင်နှစ်လိုဖွယ်တို့နှင့် ကွဲကွာကွေကွင်းရခြင်း ဆင်းရဲဟူသည် အဘယ်နည်း။ ဤလောက၌ လိုလားနှစ်သက် မြတ်နိုးအပ်ကုန်သော အဆင်း အသံ အနံ့ အရသာ အထိ သဘောတရားတို့သော်လည်းကောင်း၊ အကျိုးအစီးအပွားချမ်းသာခြင်း ဘေးကင်းခြင်းကို လိုလားကုန်သော အမိအဖ ညီ အစ်ကို နှမ အစ်မ မိတ်ဆွေ အပေါင်းအဖော် ဆွေမျိုးသားချင်းတို့သော်လည်းကောင်း ထိုသူအားရှိကုန်၏၊ ထို (အာရုံသတ္တဝါ) တို့နှင့် မတွေ့ရခြင်း မဆုံရခြင်း မပေါင်းဖော်ရခြင်း မရောနှောရခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသဘောကို ချစ်ခင်နှစ်လိုဖွယ်တို့နှင့် ကွဲကွာကွေကွင်းရခြင်း ဆင်းရဲဟူ၍ ခေါ်ဆိုအပ်၏။
တောင်ဘုံရွာ၊ ရေးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ်
ဒုက္ခ အရိယသစ္စာ
၃၉၈။ ရဟန်းတို့ အလိုရှိသည်ကို မရခြင်း ဆင်းရဲဟူသည် အဘယ်နည်း။ ရဟန်းတို့ ဇာတိသဘောရှိကုန်သော သတ္တဝါတို့အား “ငါတို့သည် ဇာတိသဘောမရှိကြကုန်မူ ကောင်းလေစွ၊ ဇာတိသည်ငါတို့ထံသို့ မလာမူကား ကောင်းလေစွ”ဟု ဤသို့သော တောင့်တခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်၏၊ ယင်းသို့တောင့်တသော်လည်း ဤ (ဇာတိမလာခြင်း) ကို တောင့်တခြင်းဖြင့် မရအပ်၊ ဤသည်လည်းအလိုရှိသည်ကို မရခြင်း ဆင်းရဲမည်၏။ ရဟန်းတို့ ဇရာသဘောရှိကုန်သော သတ္တဝါတို့အား “ငါတို့သည်ဇရာသဘော မရှိကြကုန်မူ ကောင်းလေစွ၊ ဇရာသည် ငါတို့ထံ မလာမူကား ကောင်းလေစွ”ဟုဤသို့သော တောင့်တခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်၏၊ ယင်းသို့ တောင့်တသော်လည်း ဤ (ဇရာမလာခြင်း) ကိုတောင့်တခြင်းဖြင့် မရအပ်၊ ဤသည်လည်း အလိုရှိသည်ကို မရခြင်း ဆင်းရဲမည်၏။ ရဟန်းတို့ ဗျာဓိ၉သဘောရှိကုန်သော သတ္တဝါတို့အား “ငါတို့သည် ဗျာဓိသဘော မရှိကြကုန်မူ ကောင်းလေစွ၊ ဗျာဓိသည် ငါတို့ထံ မလာမူကား ကောင်း လေစွ”ဟု ဤသို့သော တောင့်တခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်၏၊ ယင်းသို့ တောင့်တသော်လည်း ဤ (ဗျာဓိမလာခြင်း) ကို တောင့်တခြင်းဖြင့် မရအပ်၊ ဤသည်လည်းအလိုရှိသည်ကို မရခြင်း ဆင်းရဲမည်၏။ ရဟန်းတို့ မရဏသဘောရှိကုန်သော သတ္တဝါတို့အား “ငါတို့သည် မရဏသဘော မရှိကြကုန်မူ ကောင်းလေစွ၊ မရဏသည် ငါတို့ထံ မလာမူကားကောင်းလေစွ”ဟု ဤသို့သော တောင့်တခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်၏၊ ယင်းသို့ တောင့်တသော်လည်းဤ (မရဏမလာခြင်း) ကို တောင့်တခြင်းဖြင့် မရအပ်၊ ဤသည်လည်း အလိုရှိသည်ကို မရခြင်းဆင်းရဲမည်၏။ ရဟန်းတို့ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ သဘောရှိကုန်သောသတ္တဝါတို့အား “ငါတို့သည် သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသ သဘောမရှိကြကုန်မူကောင်းလေစွ၊ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသသည် ငါတို့ထံသို့မလာမူကားကောင်းလေစွ”ဟု ဤသို့သော တောင့်တခြင်းသည် ဖြစ်ပေါ်၏၊ ယင်းသို့ တောင့်တသော်လည်း ဤ (သောကစသည်တို့ မလာခြင်း) ကို တောင့်တခြင်းဖြင့် မရအပ်၊ ဤသည်လည်း အလိုရှိသည်ကိုမရခြင်း ဆင်းရဲမည်၏။
၃၉၉။ ရဟန်းတို့ အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ငါးပါးသော ဥပါဒါနက္ခန္ဒာ၁ဝ ဆင်းရဲတို့ဟူသည် အဘယ် နည်း။ ငါးပါးသော ဥပါဒါနက္ခန္ဒာတို့ဟူသည် ရုပ် ဥပါဒါနက္ခန္ဒာ၊ ဝေဒနာ ဥပါဒါနက္ခန္ဒာ၊ သညာ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာ၊ သင်္ခါရ ဥပါဒါနက္ခန္ဒာ၊ ဝိညာဏ် ဥပါဒါနက္ခန္ဒာတို့ပေတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤ (ဥပါဒါနက္ခန္ဒာ ငါးပါး) တို့ကိုအကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် ငါးပါးသော ဥပါဒါနက္ခန္ဒာဆင်းရဲတို့ဟူ၍ ဆိုအပ်ကုန်၏။
၁။ ပဋိသန္ဓေတည်နေရခြင်း။
၂။ အိုခြင်း။
၃။ သေခြင်း။
၄။ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း။
၅။ ငိုကြွေးခြင်း။
၆။ ကိုယ်ဆင်းရဲခြင်း။
၈။ ပြင်းစွာပူပန်ခြင်း။
၉။ နာချင်း
၁ဝ။ ဥပါဒါန်၏ အာရုံတရားစု
ဒုက္ခသမုဒယ အရိယသစ္စာ
ရဟန်းတို့ ထိုတဏှာ ဖြစ်သည်ရှိသော် အဘယ်၌ ဖြစ်သနည်း၊ တည်သည်ရှိသော် အဘယ်၌ တည်သနည်း။ လောက၌ ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ် သဘောသည် (ရှိ၏)၊ ထို (တဏှာ) သည့်ဖြစ်သည်ရှိသော် ဤ (ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်အာရုံ) ၌ ဖြစ်၏၊ တည်သည်ရှိသော်ဤ (ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်အာရုံ) ၌ တည်၏။
လောက၌ ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ် သဘောသည် အဘယ်နည်း။ လောက၌ မျက်စိသည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာသည် ဖြစ်သည်ရှိသော် ဤမျက်စိ၌ ဖြစ်၏။ တည်သည်ရှိသော် ဤမျက်စိ၌ တည်၏။ လောက၌ နားသည်။ ပ။ လောက၌ နှာခေါင်းသည်။ ပ။ လောက၌ လျှာသည်။ ပ။ လောက၌ ကိုယ်သည်။ ပ။ လောက၌ စိတ်သည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာသည်ဖြစ်သည်ရှိသော် ဤစိတ်၌ ဖြစ်၏။ တည်သည်ရှိသော် ဤစိတ်၌ တည်၏။
လောက၌ ရူပါရုံ၅ တို့သည်။ ပ။ လောက၌ သဒ္ဒါရုံ၆ တို့သည်။ ပ။ လောက၌ ဂန္ဓာရုံ၇ တို့သည်။ ပ။ လောက၌ ရသာရုံ၈ တို့သည်။ ပ။ လောက၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၉ တို့သည်။ ပ။ လောက၌တရားသဘောတို့သည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ် သဘောဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာသည် ဖြစ်သည်ရှိသော်ဤတရားသဘောတို့၌ ဖြစ်၏။ တည်သည်ရှိသော် ဤတရားသဘောတို့၌ တည်၏။
လောက၌ စက္ခုဝိညာဏ်၁ဝသည်။ ပ။ လောက၌ သောတဝိညာဏ်၁၁သည်။ ပ။ လောက၌ ဃာနဝိညာဏ်၁၂သည်။ ပ။ လောက၌ ဇိဝှါဝိညာဏ်၁၃သည်။ ပ။ လောက၌ ကာယဝိညာဏ်၁၄သည်။ ပ။ လောက၌ မနောဝိညာဏ်၁၅သည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာသည်ဖြစ်သည်ရှိသော် ဤမနော ဝိညာဏ်၌ ဖြစ်၏။ တည်သည်ရှိသော် ဤမနောဝိညာဏ်၌ တည်၏။
လောက၌ စက္ခုသမ္ဖဿ၁၆သည်။ ပ။ လောက၌ သောတသမ္ဖဿ၁၇သည်။ ပ။ လောက၌ဃာနသမ္ဖဿ၁၈သည်။ ပ။ လောက၌ ဇိဝှါသမ္ဖဿ၁၉သည်။ ပ။ လောက၌ ကာယသမ္ဖဿ၂ဝသည်။ ပ။ လောက၌ မနောသမ္ဖဿ၂၁သည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာသည်ဖြစ်သည်ရှိသော် ဤမနောသမ္ဖဿ၌ ဖြစ်၏။ တည်သည်ရှိသော် ဤမနောသမ္ဖဿ၌ တည်၏။
လောက၌ စက္ခုသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ၂၂သည်။ ပ။ လောက၌ သောတသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ၂၃သည်။ ပ။ လောက၌ ဃာနသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ၂၄သည်။ ပ။ လောက၌ ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ၂၅သည်။ ပ။ လောက၌ကာယသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ၂၆သည်။ ပ။ လောက၌ မနောသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ၂၇သည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘောဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာသည် ဖြစ်သည်ရှိသော် ဤမနောသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ၌ ဖြစ်၏။ တည်သည်ရှိသော်ဤမနော သမ္ဖဿဇာဝေဒနာ၌ တည်၏။
လောက၌ ရူပသညာ၂၈သည်။ ပ။ လောက၌ သဒ္ဒသညာ၂၉သည်။ ပ။ လောက၌ ဂန္ဓသညာ၃ဝ သည်။ ပ။ လောက၌ ရသသညာ၃၁သည်။ ပ။ လောက၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာ၃၂သည်။ ပ။ လောက၌ ဓမ္မသညာ၃၃သည်ချစ်ခင်ဖွယ် သာယာဖွယ် သဘောဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာသည် ဖြစ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မသညာ၌ ဖြစ်၏။ တည်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မသညာ၌ တည်၏။
လောက၌ ရူပသေဉ္စတနာ၃၄သည်။ ပ။ လောက၌ သဒ္ဒသေဉ္စတနာ၃၅သည်။ ပ။ လောက၌ဂန္ဓသေဉ္စတနာ၃၆သည်။ ပ။ လောက၌ ရသသေဉ္စတနာ၃၇သည်။ ပ။ လောက၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသေဉ္စတနာ၃၈သည်။ ပ။ လောက၌ ဓမ္မသေဉ္စတနာ၃၉သည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာသည်ဖြစ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မ သေဉ္စတနာ၌ ဖြစ်၏။ တည်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မသေဉ္စတနာ၌ တည်၏။
လောက၌ ရူပတဏှာ၄ဝသည်။ ပ။ လောက၌ သဒ္ဒတဏှာသည်။ ပ။ လောက၌ ဂန္ဓတဏှာသည်။ ပ။ လောက၌ ရသတဏှာသည်။ ပ။ လောက၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာသည်။ ပ။ လောက၌ ဓမ္မတဏှာသည်ချစ်ခင်ဖွယ် သာယာဖွယ် သဘောဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာသည် ဖြစ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မတဏှာ၌ ဖြစ်၏။ တည်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မတဏှာ၌ တည်၏။
လောက၌ ရူပဝိတက်၄၁သည်။ ပ။ လောက၌ သဒ္ဒဝိတက်သည်။ ပ။ လောက၌ ဂန္ဓဝိတက်သည်။ ပ။ လောက၌ ရသဝိတက်သည်။ ပ။ လောက၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိတက်သည်။ ပ။ လောက၌ ဓမ္မဝိတက်သည့်ချစ်ခင်ဖွယ် သာယာဖွယ် သဘောဖြစ်၏၊ ထိုတပ်မက်ခြင်း ‘တဏှာ’ သည် ဖြစ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မဝိတက်၌ဖြစ်၏။ တည်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မဝိတက်၌ တည်၏။
လောက၌ ရူပဝိစာရ၄၂သည်။ ပ။ လောက၌ သဒ္ဒဝိစာရသည်။ ပ။ လောက၌ ဂန္ဓဝိစာရသည်။ ပ။ လောက၌ ရသဝိစာရသည်။ ပ။ လောက၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိစာရသည်။ ပ။ လောက၌ ဓမ္မဝိစာရသည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ် သဘောဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာသည် ဖြစ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မဝိစာရ၌ ဖြစ်၏။ တည်သည်ရှိသော်ဤဓမ္မဝိစာရ၌ တည်၏။
ရဟန်းတို့ ဤတရားသဘောကို အရိယာတို့ သိအပ်သော ဒုက္ခသမုဒယအရိယသစ္စာ၄၃ဟူ၍ ဆိုအပ် ၏။
၁။ တပ်မက်ခြင်း
၂။ ကာမဘုံ၌ တပ်မက်ခြင်း
၃။ ရူပအရူပဘုံတို့၌ တပ်မက်ခြင်း
၄။ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိနှင့်တကွဖြစ်သော တပ်မက်ခြင်း
၅။ အဆင်း
၆။ အသံ
၇။ အနံ
၉။ အတွေ့အထိ
၁၁။ နား၌မှီသောစိတ်
၁၂။ နှာခေါင်း၌မှီသောစိတ်
၁၃။ လျှာ၌မှီသောစိတ်
၁၄။ ကိုယ်၌မှီသောစိတ်
၁၅။ မနော၌မှီသောစိတ်
၁၆။ မျက်စိအတွေ့
၁၇။ နားအတွေ့
၁၈။ နှာခေါင်းအတွေ့
၁၉။ လျှာအတွေ့
၂ဝ။ ကိုယ်အတွေ့
၂၁။ မနောအတွေ့
၂၂။ မျက်စိအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားခြင်း
၂၃။ နားအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားခြင်း
၂၄။ နှာခေါင်းအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားခြင်း
၂၅။ လျှာအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားခြင်း
၂၇။ မနောအတွေ့ကြောင့်ဖြစ်သော ခံစားခြင်း
၂၈။ ရူပါရုံ၌ မှတ်သားခြင်း
၂၉။ သဒ္ဒါရုံ၌ မှတ်သားခြင်း
၃ဝ။ ဂန္ဓာရုံ၌ မှတ်သားခြင်း
၃၁။ ရသာရုံ၌ မှတ်သားခြင်း
၃၂။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၌ မှတ်သားခြင်း
၃၃။ ဓမ္မာရုံ၌ မှတ်သားခြင်း
၃၄။ ရူပါရုံ၌ စေ့ဆော်ခြင်း
၃၅။ သဒ္ဒါရုံ၌ စေ့ဆော်ခြင်း
၃၆။ ဂန္ဓာရုံ၌ စေ့ဆော်ခြင်း
၃၇။ ရသာရုံ၌ စေ့ဆော်ခြင်း
၃၈။ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ၌ စေ့ဆော်ခြင်း
၄၁။ ရူပါရုံ၌ ကြံစည်ခြင်း
၄၂။ ရူပါရုံ၌ သုံးသပ်ဆင်ခြင်ခြင်း
၄၃။ ဆင်းရဲဖြစ်ကြောင်း အရိယာတို့ သိအပ်သော အမှန်တရား
ဒုက္ခနိရောဓ အရိယသစ္စာ
၄ဝ၁။ ရဟန်းတို့ ဒုက္ခနိရောဓအရိယသစ္စာသည် အဘယ်နည်း။ ထိုတဏှာ၏သာလျှင် အကြွင်းမရှိ့ကင်းချုပ်ရာ, တဏှာကို စွန့်ရာ, တဏှာကို ဝေးစွာ စွန့်ရာ, တဏှာမှ လွတ်မြောက်ရာ, တဏှာဖြင့်မကပ် ငြိရာ (နိဗ္ဗာန်) တည်း။
ရဟန်းတို့ ထိုတဏှာကို ပယ်အပ်သည်ရှိသော် အဘယ်၌ ပယ်အပ်သနည်း၊ ချုပ်သည်ရှိသော် အဘယ်၌ချုပ်သနည်း၊ လောက၌ ချစ်ခင်ဖွယ် သာယာဖွယ် သဘောသည် (ရှိ၏)၊ ထိုတဏှာကို ပယ်အပ်သည်ရှိသော် ဤချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော၌ ပယ်အပ်၏၊ ချုပ်သည်ရှိသော် ဤချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော၌ ချုပ်၏။
လောက၌ ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘောသည် အဘယ်နည်း။ လောက၌ မျက်စိသည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာကို ပယ်အပ်သည်ရှိသော် ဤမျက်စိ၌ ပယ်အပ်၏။ ချုပ်သည်ရှိသော် ဤမျက်စိ၌ ချုပ်၏။ လောက၌ နားသည်။ ပ။ လောက၌ နှာခေါင်းသည်။ ပ။ လောက၌ လျှာသည်။ ပ။ လောက၌ ကိုယ်သည်။ ပ။ လောက၌ စိတ်သည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာသည် ပယ်အပ်သည်ရှိသော် ဤစိတ်၌ ပယ်အပ်၏၊ ချုပ်သည်ရှိသော် ဤစိတ်၌ ချုပ်၏။
လောက၌ ရူပါရုံတို့သည်။ လောက၌ သဒ္ဒါရုံတို့သည်။ လောက၌ ဂန္ဓာရုံတို့သည်။ လောက၌ရသာရုံတို့သည်။ လောက၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံတို့သည်။ လောက၌ ဓမ္မာရုံတို့သည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာကို ပယ်အပ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မာရုံတို့၌ ပယ်အပ်၏၊ ချုပ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မာရုံတို့၌ ချုပ်၏။
လောက၌ စက္ခုဝိညာဏ်သည်။ လောက၌ သောတဝိညာဏ်သည်။ လောက၌ ဃာနဝိညာဏ်သည်။ လောက၌ ဇိဝှါဝိညာဏ်သည်။ လောက၌ ကာယဝိညာဏ်သည်။ လောက၌ မနောဝိညာဏ်သည် ချစ်ခင်ဖွယ် သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာကို ပယ်အပ်သည်ရှိသော် ဤမနောဝိညာဏ်၌ ပယ်အပ်၏၊ ချုပ်သည်ရှိသော် ဤမနောဝိညာဏ်၌ ချုပ်၏။
လောက၌ စက္ခုသမ္ဖဿသည်။ လောက၌ သောတသမ္ဖဿသည်။ လောက၌ ဃာနသမ္ဖဿသည်။ လောက၌ ဇိဝှါသမ္ဖဿသည်။ လောက၌ ကာယသမ္ဖဿသည်။ လောက၌ မနောသမ္ဖဿသည်ချစ်ခင်ဖွယ် သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာကို ပယ်အပ်သည်ရှိသော် ဤမနောသမ္ဖဿ၌ပယ်အပ်၏၊ ချုပ် သည်ရှိသော် ဤ (မနောသမ္ဖဿ) ၌ ချုပ်၏။
လောက၌ စက္ခုသမ္ဖဿဇာဝေဒနာသည်။ လောက၌ သောတသမ္ဖဿဇာဝေဒနာသည်။ လောက၌ဃာနသမ္ဖဿဇာဝေဒနာသည်။ လောက၌ ဇိဝှါသမ္ဖဿဇာဝေဒနာသည်။ လောက၌ ကာယသမ္ဖဿဇာဝေဒနာသည်။ လောက၌ မနောသမ္ဖဿဇာဝေဒနာသည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာကို ပယ်အပ်သည်ရှိသော် ဤမနောသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ၌ ပယ်အပ်၏၊ ချုပ်သည်ရှိသော် ဤမနောသမ္ဖဿဇာဝေဒနာ၌ ချုပ်၏။
လောက၌ ရူပသညာသည်။ လောက၌ သဒ္ဒသညာသည်။ လောက၌ ဂန္ဓသညာသည်။ လောက၌ရသသညာသည်။ လောက၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသညာသည်။ လောက၌ ဓမ္မသညာသည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာကို ပယ်အပ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မသညာ၌ ပယ်အပ်၏၊ ချုပ်သည်ရှိသော်ဤဓမ္မသညာ၌ ချုပ်၏။
လောက၌ ရူပသေဉ္စတနာသည်။ လောက၌ သဒ္ဒသေဉ္စတနာသည်။ လောက၌ ဂန္ဓသေဉ္စတနာသည်။ လောက၌ ရသသေဉ္စတနာသည်။ လောက၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗသေဉ္စတနာသည်။ လောက၌ ဓမ္မသေဉ္စတနာသည်ချစ်ခင် ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာကို ပယ်အပ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မသေဉ္စတနာ၌ ပယ်အပ်၏၊ ချုပ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မသေဉ္စတနာ၌ ချုပ်၏။
လောက၌ ရူပတဏှာသည်။ လောက၌ သဒ္ဒတဏှာသည်။ လောက၌ ဂန္ဓတဏှာသည်။ လောက၌ရသတဏှာသည်။ လောက၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗတဏှာသည်။ လောက၌ ဓမ္မတဏှာသည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ့်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာကို ပယ်အပ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မတဏှာ၌ ပယ်အပ်၏၊ ချုပ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မတဏှာ၌ ချုပ်၏။
လောက၌ ရူပဝိတက်သည်။ လောက၌ သဒ္ဒဝိတက်သည်။ လောက၌ ဂန္ဓဝိတက်သည်။ လောက၌ရသဝိတက်သည်။ လောက၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိတက်သည်။ လောက၌ ဓမ္မဝိတက်သည် ချစ်ခင်ဖွယ်သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာကို ပယ်အပ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မဝိတက်၌ ပယ်အပ်၏၊ ချုပ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မဝိတက်၌ ချုပ်၏။
လောက၌ ရူပဝိစာရသည်။ လောက၌ သဒ္ဒဝိစာရသည်။ လောက၌ ဂန္ဓဝိစာရသည်။ လောက၌ရသ ဝိစာရသည်။ လောက၌ ဖောဋ္ဌဗ္ဗဝိစာရသည်။ လောက၌ ဓမ္မဝိစာရသည် ချစ်ခင်ဖွယ် သာယာဖွယ်သဘော ဖြစ်၏၊ ထိုတဏှာကို ပယ်အပ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မဝိစာရ၌ ပယ်အပ်၏။ ချုပ်သည်ရှိသော် ဤဓမ္မဝိစာရ၌ ချုပ်၏။
၁။ ဒုက္ခ၏ချုပ်ရာ အရိယာတို့ သိအပ်သော အမှန်တရား
ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ အရိယသစ္စာ
၄ဝ၂။ ရဟန်းတို့ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါအရိယသစ္စာ၁သည် အဘယ်နည်း။ မြတ်သော အင်္ဂါရှစ်ပါးရှိသော ဤမဂ်အကျင့်လမ်းတည်း။ ဤမဂ်အကျင့်လမ်းတို့သည် အဘယ်တို့နည်း။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၂သမ္မာသင်္ကပ္ပ၃ သမ္မာဝါစာ၄ သမ္မာကမ္မန္တ၅ သမ္မာအာဇီဝ၆ သမ္မာဝါယာမ၇ သမ္မာသတိ၈ သမ္မာသမာဓိ၉တို့ပေတည်း။
ရဟန်းတို့ သမ္မာဒိဋ္ဌိသည် အဘယ်နည်း။
ဒုက္ခ၌ သိမြင်ခြင်း၊ ဒုက္ခ၏ ဖြစ်ကြောင်း၌ သိမြင်ခြင်း၊ ဒုက္ခ၏ ချုပ်ရာ (နိဗ္ဗာန်) ၌ သိမြင်ခြင်း၊ ဒုက္ခ၏ချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ ရောက်ကြောင်းအကျင့်၌ သိမြင်ခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤ (သိမြင်ခြင်း) ကိုမှန်စွာသိမြင်ခြင်း ‘သမ္မာဒိဋ္ဌိ’ ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။
ရဟန်းတို့ သမ္မာသင်္ကပ္ပသည် အဘယ်နည်း။
(ကာမအာရုံမှ) လွတ်ကင်းသော ကြံစည်ခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော ကြံစည်ခြင်း၊ ညှဉ်းဆဲခြင်းမှ လွတ်ကင်းသော ကြံစည်ခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤ (ကြံခြင်း) ကို မှန်စွာကြံခြင်း ‘သမ္မာသင်္ကပ္ပ’ ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။
မဟုတ်မမှန်ပြောခြင်းမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်း၊ ကုန်းစကားမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်း၊ ရုန့်ကြမ်းသော စကားမှကြဉ်ရှောင်ခြင်း၊ ပြိန်ဖျင်းသော စကားမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤကြဉ်ရှောင်ခြင်းကို မှန်စွာပြောဆိုခြင်း ‘သမ္မာဝါစာ’ ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။
ရဟန်းတို့ သမ္မာကမ္မ န္တသည် အဘယ်နည်း။
အသက်ကို သတ်ခြင်းမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်း၊ မပေးသည်ကို ယူခြင်းမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်း၊ ကာမဂုဏ်တို့၌မှားယွင်းစွာ ကျင့်ခြင်းမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းတည်း။ ရဟန်းတို့ ဤ (ကြဉ်ရှောင်ခြင်း) ကို မှန်စွာပြုလုပ်ခြင်း ‘သမ္မာကမ္မန’ ္တ ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။
ရဟန်းတို့ သမ္မာအာဇီဝသည် အဘယ်နည်း။
ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ အရိယာဖြစ်သော တပည့်သည် မှားယွင်းစွာ အသက်မွေးခြင်းကို့ပယ်စွန့်၍ မှန်စွာ အသက်မွေးခြင်းဖြင့် အသက်မွေး၏။ ရဟန်းတို့ ဤ (အသက်မွေးခြင်း) ကို မှန်စွာအသက်မွေးခြင်း ‘သမ္မာအာဇီဝ’ ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။
ရဟန်းတို့ သမ္မာဝါယာမသည် အဘယ်နည်း။
ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် မဖြစ်သေးသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့ကိုမဖြစ်ပေါ်စေရန် ဆန္ဒကို ဖြစ်စေ၏၊ အားထုတ်၏၊ လုံ့လပြု၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏၊ ဆောက်တည်၏။ ဖြစ်ပြီးသော ယုတ်မာသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို ပယ်ရန် ဆန္ဒကို ဖြစ်စေ၏၊ အားထုတ်၏၊ လုံ့လပြု၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏၊ ဆောက်တည်၏။ မဖြစ်သေးသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို ဖြစ်စေရန် ဆန္ဒကိုဖြစ်စေ၏၊ အားထုတ်၏၊ လုံ့လပြု၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏၊ ဆောက်တည်၏။ ဖြစ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့ကို တည်မြဲစေရန် မပျောက်ပျက်စေရန် တိုးတက်ဖြစ်ပွားစေရန် ပြန့်ပြောစေရန် ပွားများမှု ပြည့်စုံစေရန် ဆန္ဒကို ဖြစ်စေ၏၊ အားထုတ်၏၊ လုံ့လပြု၏၊ စိတ်ကို ချီးမြှောက်၏၊ ဆောက်တည်၏။ ရဟန်းတို့ ဤ (အားထုတ်ခြင်း) ကို မှန်စွာ အားထုတ်ခြင်း ‘သမ္မာဝါယာမ’ ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။
ရဟန်းတို့ သမ္မာသတိသည် အဘယ်နည်း။
ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ပြင်းစွာ အားထုတ်သော လုံ့လရှိသည်ဖြစ်၍ သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ရှိသည်ဖြစ်၍ သတိရှိသည်ဖြစ်၍ လောက၌ အဘိဇ္ဈ ာ ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်၍ ရုပ်အပေါင်း၌ရုပ်အပေါင်းကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ ပြင်းစွာ အားထုတ်သော လုံ့လရှိသည်ဖြစ်၍သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ရှိသည်ဖြစ်၍ သတိရှိသည်ဖြစ်၍ လောက၌ အဘိဇ္ဈ ာ ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်၍ ဝေဒနာတို့၌ ဝေဒနာတို့ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ ပြင်းစွာအားထုတ်သော လုံ့လရှိသည်ဖြစ်၍သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ရှိသည်ဖြစ်၍ သတိရှိသည်ဖြစ်၍ လောက၌ အဘိဇ္ဈ ာ ဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်၍ စိတ်၌စိတ်ကို အကြိမ်ကြိမ် ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏၊ ပြင်းစွာအားထုတ်သော လုံ့လရှိသည်ဖြစ်၍ သမ္ပဇဉ်ဉာဏ်ရှိသည်ဖြစ်၍ သတိရှိသည်ဖြစ်၍ လောက၌ အဘိဇ္ဈ ာဒေါမနဿကို ပယ်ဖျောက်၍သဘောတရားတို့၌ သဘောတရားတို့ကို အကြိမ်ကြိမ်ရှုလေ့ရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏။ ရဟန်းတို့ဤ (အောက်မေ့ခြင်း သတိ) ကို မှန်စွာအောက်မေ့ခြင်း ‘သမ္မာသတိ’ ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။
ရဟန်းတို့ သမ္မာသမာဓိသည် အဘယ်နည်း။
ရဟန်းတို့ ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ကာမဂုဏ်တို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းဆိတ်၍သာလျှင် ဝိတက်နှင့်တကွဖြစ်သော ဝိစာရနှင့်တကွဖြစ်သော နီဝရဏကင်းခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည့် ပီတိသုခရှိသော ပဌမဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။
ဝိတက် ဝိစာရ ငြိမ်းခြင်းကြောင့် မိမိသန္တာန်၌ စိတ်ကို ကြည်လင်စေတတ်သော၊ သမာဓိကို ဖြစ်ပွားစေတတ်သော၊ ဝိတက်လည်းမရှိသော၊ ဝိစာရလည်းမရှိသော၊ သမာဓိကြောင့်ဖြစ်သည့် ပီတိသုခရှိသောဒုတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။
ပီတိ၏လည်း ကင်းခြင်းကြောင့် အမျှရှုလျက် သတိရှိလျက် ဆင်ခြင်လျက် နေ၏၊ သုခကိုလည်းကိုယ်ဖြင့် ခံစား၏၊ အကြင် (တတိယဈာန်)ကြောင့် ထိုသူကို “အမျှရှုသူ သတိရှိသူ ချမ်းသာစွာ နေလေ့ရှိသူ”ဟု အရိယာ (ပုဂ္ဂိုလ်) တို့သည် ချီးမွမ်းပြောဆိုကုန်၏၊ ထိုတတိယဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။
ချမ်းသာ ဆင်းရဲကို ပယ်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ရှေးဦးကပင် ဝမ်းသာခြင်း နှလုံးမသာခြင်းတို့၏ချုပ်နှင့်ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း ဆင်းရဲချမ်းသာ ကင်းသော ဥပေက္ခာကြောင့်ဖြစ်သည့် သတိ၏ စင်ကြယ်ခြင်းရှိသော စတုတ္ထဈာန်သို့ ရောက်၍ နေ၏။ ရဟန်းတို့ ဤ (သမာဓိ) ကို မှန်စွာတည်ကြည်ခြင်း ‘သမ္မာသမာဓိ’ ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။ ရဟန်းတို့ ဤတရားသဘောကို ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ အရိယသစ္စာဟူ၍ဆိုအပ်၏။
သစ္စာအပိုင်း ပြီး၏။
သဘောတရားကို ဆင်ခြင်ခြင်း ပြီး၏။
————————
ရဟန်းတို့ ခုနစ်နှစ်ကို ထားဘိဦး။ ရဟန်းတို့ မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်မဆို ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကိုခြောက်နှစ်တို့ပတ်လုံး ဤဟောပြသော နည်းဖြင့် ပွားငြားအံ့။ ပ။ ငါးနှစ်တို့ပတ်လုံး။ လေးနှစ်တို့ပတ်လုံး။ သုံးနှစ်တို့ပတ်လုံး။ နှစ်နှစ်တို့ပတ်လုံး။ တစ်နှစ်တို့ပတ်လုံး။
ရဟန်းတို့ တစ်နှစ်ကို ထားဘိဦး။ ရဟန်းတို့ မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်မဆို ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကိုခုနစ်လတို့ပတ်လုံး ဤဟောပြသော နည်းဖြင့် ပွားငြားအံ့၊ ထိုပွားသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင်အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်စေ ဥပါဒါန်အကြွင်းရှိသေးလျှင် အနာဂါမိဖိုလ်ဖြစ်စေ ဤဖိုလ်နှစ်ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးသော ဖိုလ်ကို (အမှန်ရပေမည်ဟု) အလိုရှိအပ်၏။
ရဟန်းတို့ ခုနစ်လကို ထားဘိဦး။ ရဟန်းတို့ မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်မဆို ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကိုခြောက်လတို့ပတ်လုံး ဤဟောပြသောနည်းဖြင့် ပွားငြားအံ့။ ပ။ ငါးလတို့ပတ်လုံး။ လေးလတို့ပတ်လုံး။ သုံးလတို့ပတ်လုံး။ နှစ်လတို့ပတ်လုံး။ တစ်လပတ်လုံး။ လခွဲပတ်လုံး။
ရဟန်းတို့ လခွဲကို ထားဘိဦး။ ရဟန်းတို့ မည်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်မဆို ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကိုခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ဤဟောပြသော နည်းဖြင့် ပွားငြားအံ့၊ ထိုပွားသော ပုဂ္ဂိုလ်အား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင်အရဟတ္တဖိုလ်ဖြစ်စေ ဥပါဒါန်အကြွင်းရှိသေးလျှင် အနာဂါမိဖိုလ်ဖြစ်စေ ဤဖိုလ်နှစ်ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးသော ဖိုလ်ကို (အမှန်ရပေမည်ဟု) အလိုရှိအပ်၏။
၄ဝ၅။ “ရဟန်းတို့ ဤခရီးလမ်းသည် သတ္တဝါတို့၏ စိတ်စင်ကြယ်ရန်, စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း ငိုကြွေးခြင်းတို့ကို လွန်မြောက်ရန်, ကိုယ်ဆင်းရဲခြင်း စိတ်ဆင်းရဲခြင်းတို့ ချုပ် ငြိမ်းရန်, အရိယမဂ်ကို ရရန်, နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုရန် တစ်ကြောင်းတည်းသော ခရီးလမ်းဖြစ်၏၊ ယင်းသည့် ခရီးလမ်းကား ဤသတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ပင်တည်း”ဟု ဤသို့ အကြင်သတိပဋ္ဌာန်တရား ကြေညာချက်ကို ငါဆိုခဲ့၏၊ ဤကြေညာချက်ကို ဤ (အကျိုးနှစ်ပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါး အမှန်ရရှိနိုင်ခြင်း) ကို ရည်ရွယ်၍ ဆို၏ဟု မြတ်စွာဘုရားသည် ဤတရားတော်ကို ဟောတော်မူ၏။ ထိုရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူသော တရားတော်ကို နှစ်လိုကုန်သည်ဖြစ်၍ ဝမ်းမြောက်စွာ ခံယူကြလေကုန်သတည်း။
ကိုးခုမြောက် မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ် ပြီး၏။
၁။ ဆင်းရဲချုပ်ရာသို့ ရောက်ကြောင်း အကျင့်ဟူသော အရိယာတို့ သိအပ်သော အမှန်တရား
၂။ မှန်စွာသိမြင်ခြင်း
၃။ မှန်စွာကြံခြင်း
၄။ မှန်စွာပြောဆိုခြင်း
၅။ မှန်စွာပြုလုပ်ခြင်း
၆။ မှန်စွာအသက်မွေးခြင်း
၇။ မှန်စွာအားထုတ်ခြင်း
၈။ မှန်စွာအောက်မေ့ခြင်း
၉။ မှန်စွာတည်ကြည်ခြင်း
အကိုးအကား
Sutta Central
လက်ပံပင်စုရွာ၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်
လက်ပံပင်စုရွာ (Letpanpinsu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ မြို့ခင်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၁၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ခင်းသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၉ ဦး၊ မ ၁၇၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ဝေဒဂူသုတ်
ဝေဒဂူသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သိတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဝေဒဂူမည်ပုံကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ဝေဒဂူသုတ်
သိတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဝေဒဂူ မည်၏။
ရဟန်းတို့ ဤသိတတ်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ဝေဒဂူမည်၏ ဟု(မိန့်တော်မူ၏)။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
နာဆူးရွာ၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်
နာဆူးရွာ (Narhsu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းပေါက်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်၊ နမ့်အူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၂၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်အူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၁ ဦး၊ မ ၈၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
လှဖေ၊ ဦး (ဒဂုန်)
ဒဂုန်ဦးလှဘေ (၁၄ ဇူလိုင် ၁၈၉၉–၉ ဇူလိုင် ၁၉၈၆) သည် သတင်းစာအယ်ဒီတာ၊ ထုတ်ဝေသူ၊ စာရေးဆရာနှင့် မြန်မာစာအဖွဲ့ဝင်ဟောင်း တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ဦးလှဘေကို ၁၈၉၉-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ရေတာရှည်မြို့၌ အဖ တောင်သူ ဦးရေချမ်းနှင့် အမိ ဒေါ်ပန်းဥတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပညာရေး
ဆရာကြီးသည် တောင်ငူမြို့ ဦးလက္ခဏာနော်မန်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားရာ ခေတ်ပညာနှင့် သဒ္ဒါ၊ သင်္ဂြုဟ် စသော ဘုန်းကြီးကျောင်းပညာများကိုပါ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၁၈-ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကိုးတန်းအောင်မြင်သည်။ ၁၉၂၀-၂၁ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ရှိ သမဝါယမပညာနှင့် စာရင်းစစ်ပညာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
အလုပ်တာဝန်များ
၁၉၂၁-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတိုင်း သမဝါယမဝန်ထောက် ဦးမောင်မောင်ပြားထံတွင် တွဲဖက်စာရင်းစစ် အဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၂၉-ခုနှစ်တွင် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်စာစောင်အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-၄၆ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီ သတင်းစာ တွဲဖက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ကိုယ်ပိုင်ရွှေပြည်တန် စာပုံနှိပ်တိုက်နှင့် စာပေထုတ်ဝေရေးများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇-ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာ တည်ထောင်သူတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်သည်။ ၁၉၇၁-ခုနှစ် မြန်မာစာကော်မရှင် (ယခု မြန်မာစာအဖွဲ့) တွင် ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်၊ ၁၉၇၅-ခုနှစ်တွင် မြန်မာစာအဖွဲ့ တွင် အချိန်ပြည့်အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ မြန်မာသဒ္ဒါနှင့် မြန်မာစာအဘိဓာန်ကျမ်းပြုစုရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
လင်ချန်း
လင်ချန်း ( သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ် အနောက်တောင်ဘက်တွင် စီရင်စုအဆင့်မြို့ဖြစ်သည်။ ကဏ္ဍ:ရိုးရာတရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ရိုးရှင်းသော တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သည့် ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:တရုတ်ဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်
လှဖေ၊ ဦး (ဒဂုန်)
အလုပ်တာဝန်များ
ဆရာကြီးသည် ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် မြန်မာ-အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန် ပြုစုနေသော အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သုတေသီများနှင့် မြန်မာပညာရှိတို့ဆက်သွယ်၍ မြန်မာမှု မြန်မာစာပေဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရာတွင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာမင်းအုပ်ချုပ်ပုံ စာတမ်းတို့ကို တည်းဖြတ်ရာတွင် အကူအညီပေးခဲ့ရသည်။ သစ္စာဝါဒီသတင်းစာနှင့် မန္တလေးထုတ် သမဝါယမဟိတဂျာနယ်တို့တွင် ဆောင်းပါးများ စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ဒဂုန်ဦးလှဘေအမည်ဖြင့် မြန်မာ့စာပေယဉ်ကျေးမှုဆောင်းပါးများ အစဉ်တစိုက် ရေးသားခဲ့သည်။ ဗိုလ်တထောင်သတင်းစာ တွင် ခေါင်းစီးနှင့် စာပေယဉ်ကျေးမှုဆောင်းပါးများ ပင်တိုင်ရေးပေးခဲ့သည်။ စာတံခွန်၊ စာပေနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဦး တွေးခေါ်သိမြင်မှုဒဿနမြင်ကွင်း၊ ရွှေပြည်တန်နီတိ စသည့် စာအုပ်များကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
၁၉၈၆-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၉ ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် မြန်မာစာအဖွဲ့၏ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရင်း ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
နမ့်လင်ရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
နမ့်လင်ရွာ (Namlen)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ မန်လွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၈၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်လွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၄ ဦး၊ မ ၃၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သီးကုန်းရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်
သီးကုန်းရွာ (Theekone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ နတ်မောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၇၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်မောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၅ ဦး၊ မ ၁၅၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ခူး (လားဟူ)ရွာ၊ ပန်ခမ့်မြို့နယ်
ပန်ခူး (လားဟူ)ရွာ (Pangku (Larhu))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ပန်ခမ့်မြို့နယ်၊ နာလော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၄၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နာလော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၂၁ ဦး၊ မ ၅၆၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၇၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ခမ့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ယန်းရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်
ပန်ယန်းရွာ (Pangyang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ မန်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇ ဦး၊ မ ၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သိန္နီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်တဲရွာ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်
ညောင်ပင်တဲရွာ (Nyaungpinte)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၊ ချောင်းမကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၇၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းမကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၁၉ ဦး၊ မ ၂၇၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလယ်စုရွာ၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်
အလယ်စုရွာ (Ahlelsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ပျဉ်ထောင်တွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၀၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပျဉ်ထောင်တွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၁ ဦး၊ မ ၆၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်ပံတန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းဂမုန်း
အင်းဂမုန်းတွင် အဖို အမ နှစ်မျိုးရှိကာ လူသိများသော ဂမုန်းပင် တမျိုး ဖြစ်သည်။ နေပူရှိန်ကို မခံနိုင်၊ အပူရှိန်များလျှင် ညှိုးခြောက် သေဆုံးတတ်သည့်အတွက် အင်းဂမုန်းပင်များကို အရိပ်တွင် ထားရှိရသည်။ စိုက်ပျိုးသူကို ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်၍ ပစ္စည်းဥစ္စာ တိုးတက်စေသည်၊ အရောင်းအဝယ် ကောင်း၍ လာဘ်ရွှင်ကာ အလုပ်အကိုင် အကြံအစည် အောင်စေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
အဖို
ပိန်းရွက်နှင့် တူ၍ အစိမ်းရင့်ရောင် ကတ္တီပါကဲ့သို့ နက်မှောင်သည်။ အလယ်ဗဟို ညှာရင်းထိပ်မှ ရွက်ဖျားထိလည်းကောင်း၊ ရွက်ရင်းစွန်း နှစ်ခု၏ အဖျားထိလည်းကောင်း အဖြူရောင် အကြောကြီး ထင်ရှားသည်။ အကြော၏ ဝဲယာတွင် ရွက်နှုတ်ခမ်း အနားတိုင်အောင် နံတကူကဲ့သို့ အဖြူကြောင်းခွဲများ အကန့် အကန့်လိုက် သွယ်တန်းနေသည်။ အရွက်နားတလျှောက် ငွေချည် ကွပ်ထားသကဲ့သို့ အဖြူရောင် အတွန့်အခွေများ လှပစွာ ရှိသည်။ အရွက်အောက်ဘက် မျက်နှာသည် ကတ္တီပါ အညိုရောင် ရှိ၍ အကြောများ ယှက်နေသည်။ ပင်ညာရိုးတံမှာ အဖျားတွင် စိမ်း၍ အရင်းတွင် နီညိုရောင် ရှိသည်။ အမြစ်ခေါင်းသာ ရှိ၍ ဥကျသော အပင်မျိုး မဟုတ်ချေ။
အမ
ပိန်းရွက်နှင့် တူသော်လည်း ဝန်းဝိုင်းခြင်း မရှိ၊ မြားဦးသဏ္ဌာန် အလျားရှည်သည်။ အဖိုပင်ကဲ့သို့ပင် အလယ်ကြောနှင့် အကြောခွဲ ရှိသော်လည်း ငွေရောင် အနားမကွပ်ချေ။ အစိမ်းရင့်ရောင် အရွက်များမှာ မတောက်ပ။ အစိမ်းနုရောင် ရိုးတံတွင် အစက်အပြောက်ကလေးများ ပါသည်။ အမြစ်ခေါင်းသာ ရှိ၍ ဥမရှိချေ။
စိမ့်ကြီးရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
စိမ့်ကြီးရွာ (Saintgyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ဟဲသတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၆၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်လေးရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါတော်ရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ပါတော်ရွာ (Partaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ မန်လွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၈၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်လွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၄ ဦး၊ မ ၃၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေဝင်ရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ရေဝင်ရွာ (Yaewin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ နတ်မောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၇၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်မောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၅ ဦး၊ မ ၁၅၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်းဆန်း (၂)ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ဝမ်းဆန်း (၂)ရွာ (Wansang (2))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ တာကော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၁၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာကော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၇၀ ဦး၊ မ ၂၆၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့ခင်းသာရွာ၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်
မြို့ခင်းသာရွာ (Myokhinthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ မြို့ခင်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၁၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ခင်းသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၉ ဦး၊ မ ၁၇၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။ 'မှိုက်ပင်ကုန်း ၊သရက်ပင်စု၊လက်ပံပင်ကုန်း ရွာလေးရွာနှင့်တစ်ဆက်တည်းတည်ရှိသည်။ရွာဦးကျောင်းနှင့် ရှားပင်ကျောင်းဟူ၍ ဘုန်းကြီးကျောင်းနှစ်ကျောင်းရှိသည်။ဆုတောင်းပြည့်မြတ်စွာဘုရားပွဲတော်ကို တော်သလင်းလတွင်ကျင်းပလေ့ရှိသည်။'
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပခုက္ကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများမှိုက်ပင်ကုန်း
ဝမ်းကောင်းရွာ၊ ပန်ခမ့်မြို့နယ်
ဝမ်းကောင်းရွာ (Wankawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ပန်ခမ့်မြို့နယ်၊ နာလော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၄၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နာလော့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၂၁ ဦး၊ မ ၅၆၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၇၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ခမ့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဌမ ဒီဃစာရိကသုတ်
ပဌမ ဒီဃစာရိကသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ရှည်လျားစွာ ခရီးသွားခြင်း, အပိုင်းအခြားမရှိပဲ ခရီးသွားခြင်းကို အဖန်တလဲလဲ အားထုတ်သော ရဟန်း၏ အပြစ်ငါးမျိုးနှင့် အပိုင်းအခြားရှိသော ခရီးသွားခြင်း၌ အကျိုးငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ပဌမ ဒီဃစာရိကသုတ်
ရဟန်းတို့ ရှည်လျားစွာ ခရီးသွားခြင်း အပိုင်းအခြားမရှိဘဲ ခရီးသွားခြင်းကို အဖန်တလဲလဲ အားထုတ်သော ရဟန်း၏ အပြစ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိုးနည်း ဟူမူ -
ရဟန်းတို့ ရှည်လျားစွာ ခရီးသွားခြင်း အပိုင်းအခြားမရှိဘဲ ခရီးသွားခြင်းကို အဖန်တလဲလဲ အားထုတ်သော ရဟန်း၏ အပြစ်တို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း ဟု(မိန့်တော်မူ၏)။
ရဟန်းတို့ အပိုင်းအခြားရှိသော ခရီးသွားခြင်း၌ အကျိုးတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း။ အဘယ်ငါးမျိးတို့နည်း ဟူမူ -
ရဟန်းတို့ အပိုင်းအခြားရှိသော ခရီးသွားခြင်း၌ အကျိုးတို့သည် ဤငါးမျိုးတို့တည်း ဟု(မိန့်တော်မူ၏)။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
နာဆူး (သစ်)ရွာ၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်
နာဆူး (သစ်)ရွာ (Narhsu (New))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းပေါက်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်၊ နမ့်အူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၂၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်အူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၁ ဦး၊ မ ၈၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ဆန်းမြို့
ပန်ဆန်းမြို့ သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ပန်ဆန်းမြို့နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ဝကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတွင် ပါဝင်သည်။
ပန်ခမ်း (ဗမာ: ပန်ခမ်းမြို့; MLCTS: pan kham: mrui.; တရုတ်: 邦康; မြန်မာနိုင်ငံအရှေ့ဖျားရှမ်းပြည်နယ်ရှိ နယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်ပြည်နယ် နယ်စပ်အနီး၊ မန်လျန်မြို့နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက် ခါမြစ်ကွေ့တွင် တည်ရှိသည်။ ပန်ခမ်းသည် ရှမ်းပြည်နယ် မက်မန်းခရိုင် ပန်ဆန်းမြို့နယ်၏ အဓိကမြို့ဖြစ်သည်။ ပန်ဆန်းမြို့သည် ဝတပ်မတော်၏ အခြေစိုက်မြို့တော်လည်းဖြစ်သည်။
၎င်းတွင် ဟိုတယ်များ၊ ဈေးဆိုင်များ၊ စူပါမားကတ်များ၊ ကာရာအိုကေဘားများ၊ ဘိုးလင်းလမ်းနှင့် 24 နာရီ ကာစီနိုများ ရှိသည်။ ကာစီနိုတွင် ဗဟိုပြု၍ အောင်မြင်သောညဘဝတစ်ခုရှိသည်။ ပန်ခမ်းမြို့ရှိ အစားအစာများကို တရုတ်နိုင်ငံမှ အများဆုံး တင်သွင်းသည်။ အဓိကအားဖြင့် Land Rovers၊ Land Cruisers နှင့် နိုင်ငံခြား ပစ်ကပ်ကားများကို ထိုင်းနိုင်ငံမှ ခိုးသွင်းခဲ့သည်။
သမိုင်း
ပန်ခမ်းမြို့သည် ဝပြည်နယ်၏ မြို့တော်အဖြစ် တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသော ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းဖြစ်ပြီး ဟိုပန်သည် မြန်မာအစိုးရက ပေးအပ်သော ၎င်း၏မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗကပ) ပြိုကွဲပြီးနောက် ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဝပြည်သွေးစည်းညီညွတ်ရေးတပ်မတော် (UWSP) ၏ စစ်ရေးယိမ်းအဖွဲ့ (UWSA) မှ ထိန်းချုပ်ထားသည်။[4][5]
၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပန်ခမ်းမြို့တွင် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ အာဏာသိမ်းမှု နှစ် ၂၀ ပြည့် အခမ်းအနားကို တပ်မတော် အစိုးရ၊ ကိုးကန့်၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (KIO)၊ ရှမ်းပြည်တပ်မတော် မြောက်ပိုင်းနှင့် CPB အဖွဲ့ဝင်ဟောင်းများ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ 6]
နောက်တစ်နေ့၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ပန်ခမ်းမြို့ရှိ အကြီးဆုံးစက်သုံးဆီဆိုင်နှင့် ကျွန်းသစ်တန်ချိန် ၁၀၀၀၀ ကျော်ရှိသည့် ဂိုဒေါင်တွင် မီးလောင်မှုဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဝ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဝေရှုးကန်မှ နှစ်ဦးစလုံးက မီးလောင်ခဲ့သည်။
ပန်ခမ်းမှ မက်မန်းအထိ လမ်းသည် ၄၈ မိုင်ရှည်သည်။
အလယ်ကာလီမန်တန်ပြည်နယ်
အလယ်ပိုင်း ကာလီမန်တန် ( ကာလီမန်တန် တက်ငါဟ်   ), အင်ဒိုနီးရှား၏ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည် ။ ၎င်းသည်အင်ဒိုနီးရှား ဘော်နီယိုကျွန်း၏ ကာလီမန်တန်အမည်ရသည့် ပြည်နယ်ငါးခုတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်မှာ ပါလင်ကာရာယာ
ဖြစ်ပြီး ၂ခုနှစ်၁၀ တ ွငလူဦး မှာ ၂.၂ သန်းကျော်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၂.၄၉ သန်းအ မြင့်တက်ခဲ့ပြီးနောက်ဆုံးတရားဝင်ခန့်မှန်းချက်အရက် (၂၀၁၁ ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင်) ၂၆၄၉,၈ဦးရေ၀၃ ဖြပါစ်သည်။
လူဦးရေတိုးနှုန်းမှာ ၁၉၉၀ မှ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင်တစ်နှစ်လျှင် ၃.၀% နီးပါးရှိခဲ့သည်။ နောက်ဆယ်စုနှစ်မှ ၂၀၁၀ အတွင်းနှစ်စဉ်ပျမ်းမျှတိုးတက်မှုနှုန်းသည် ၁.၈% အထိသိသိသာသာနှေးကွေးခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ ခုနှစ်မှစ၍ ဆယ်စုနှစ်တွင်ထပ်မံမြင့်တက်ခဲ့သည်။ ဒေသတွင်းရှိအခြားပြည်နယ်များနှင့်စာလျင် အလယ်ပိုင်း ကာလီမန်တန်သည် ဘော်နီယို ဌာနေတိုင်းရင်းသားများဖြစ်သော ဒိုင်းယက် များနေထိုင်ရာဒေသဖြစ်သည်။
သမိုင်း
၁၈ ရာစုကတည်းက ကာလီမန်တန်၏ အလယ်ပိုင်းဒေသနှင့် ဒိုင်းယက်လူမျိုးများကို ဘန်ဂျာရ်မွတ်စလင် ဆူလတန်ဘုရင်မှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင်အင်ဒိုနီးရှားလွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဒိုင်းယက်အနွယ်များသည် တောင်ကာလီမန်တန်ပြည်နယ်နှင့် သီးခြားပြည်နယ်တစ်ခုပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။
ပထဝီဝင်
အလယ်ပိုင်းကာလီမန်တန်သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက်အကြီးဆုံးပြည်နယ်ဖြစ်ပြီး ဧရိယာအကျယ်ဖြစ်ပြီးအရွယ်အစားမှာ ၁၅၃၅၆၄.၅ ကီလိုမီတာရှိသည်။ ၎င်းသည်ဂျာဗားကျွန်း၏ ၁.၅ ဆမျှရှိသည်။ ၎င်းနှင့် နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည် အနောက် ကာလီမန်တန် နှင့်မြောက်ဘက်၌ အရှေ့ ကာလီမန်တန် ၊တောင်ဘက်၌ ပြည်န ဂျာဗားပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်၌ တောင် ကာလီမန်တန် နှင့် အရှေ့ ကာလီမန်တန် ပြည်နယ်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် အနောက် ကာလီမန်တန်ပြည်နယ်ရှိသည်။
Schwaner တောင်တန်း သည်ပြည်နယ်၏အရှေ့မြောက်မှတောင်ဘက် - အနောက်ဘက်အထိကျယ်ပြန့်သည်။ ၈၀ ရာနှုန်းကိုသစ်တောထူထပ်သော၊ သစ်တောထူထပ်သော ရွှံ့ နွံ များ ၊ ဒီရေတောများ ၊ မြစ်များနှင့်ရိုးရာစိုက်ပျိုးရေးမြေများဖြင့်ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိကုန်းမြင့်ဒေသများသည်ဝေးလံခေါင်ဖျား။ အလွယ်တကူလက်လှမ်းမမှီနိုင်ပါ။ Kengkabang, Samiajang, Liang Pahang နှင့် Ulu Gedang အပါအ ၀ င်ဤဒေသတွင်မီးတောင်မဟုတ်သောတောင်များပြန့်ကျဲနေသည်။
မြစ်ချောင်းများ
ကာလီမန်တန် အလယ်ပိုင်းတွင်မြစ်ဆုံများမှ Schwaner တောင်တန်းများ ရှိမြစ်များစွာနှင့် ဂျာဗား ပင်လယ် သို့စီးဆင်းသည်။ အဓိကမြစ်ကြီးများမှာ -
မြစ်ချောင်းများသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အတွက်အရေးကြီးသောနေရာဖြစ်ပြီးအခြေချရန်အဓိကနေရာဖြစ်သည်။ အခြေခံအဆောက်အအုံများဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းပါးသောကြောင့် ပြည်နယ်၏စီးပွားရေးသည်မြစ်များပေါ်တွင်များစွာမှီခိုနေရသည်။ <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" data-ve-ignore="true" style="white-space:nowrap;">[ <span title="This claim needs references to reliable sources. (August 2008)">ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်  ]
အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲများ
ဗဟို ကာလီမန်တန် အုပ်ချုပ်ရေးဆယ်သို့ကွဲပြား ရင်ခွင်ပိုက် တစ်ဦးအရွယ်မရောက်ကဦးဆောင်ဦးချင်းစီ - - တမြို့ (kotamayda), အဆုံးစွန်သောဖြစ်လျက်ရှိ (kabupaten) Palangka Raya (ပြည်နယ်မြို့တော်) ။ ဒါတွေဟာအောက်ပါအတိုင်းဖြစ်တယ် -
လူ ဦး ရေ
ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
အီလွန် မက်စ်
အီလွန် မက်စ် (Elon Reeve Musk) (၁၉၇၁ ဇွန် ၂၈ ဖွား) သည် စွန့်ဦးတီထွင်သူနှင့် ရင်းနှီးမြုပ်နှံသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။  သူသည် တောင်အာဖရိက၊ ကနေဒါနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံသားဖြစ်ပြီး SpaceX ကုမ္ပဏီ၏ အမှုဆောင်အရာရှိနှင့် ခေါင်းဆောင်ဒီဇိုင်နာဖြစ်ပြီး Tesla ကုမ္ပဏီ၏ ထုတ်ကုန် ဗိသုကာပညာရှင်လည်းဖြစ်ကာ Paypal နှင့် Neuralink ၏ ပူးတွဲတည်ထောင်သူလည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် Forbes မဂ္ဂဇင်း၏စာရင်းတွင် ၂၁ ယောက်မြောက် ကမ္ဘာ့ဩဇာအရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလှိုင်လ ၂၀ရက်နေ့တွင်ဖော်ပြသော Forbes မဂ္ဂဇင်း အရ ပျမ်းမျှဝင်ငွေအမေရိကဘီလီယံ 300ကျော်ဖြင့် ကမ္ဘာ အချမ်းသားဆုံး စာရင်းတွင် ၁ နေရာမြောက်တွင် ရပ်တည်နေသည်။ ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် အဆင့် ၅၄ နေရာတွင် ရှိနေရာမှ ယခုလို အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။
အီလွန် မက်စ်ကို ကနေဒါသူ မိခင်နှင့် တောင်အာဖရိကသား ဖခင် တို့မှ ၁၉၇၁ ဇွန် ၂၈ တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မက်စ် သည် သူ၏ ငယ်စဉ်ဘဝကို တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ ၊ ပရီတိုးရီးယားဒေသ ၌ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် ကနေဒါနိုင်ငံသို့ ရွေ့ပြောင်းခဲ့ကာ Queen's University သို့ တက်ရောက်ခဲ့ကာ ၂ နှစ်ကြာသော် ပင်နဆင်ဗေးနီးယားတက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းခဲ့သည်။ စတန်းဖို့တက္ကသိုလ်တွင် အသုံးချရူပဗေဒနှင့်သိပ္ပံဘာသာရပ်ဖြင့် ပါရဂူဘွဲ့ကို တက်ရောက်ခဲ့သော်လည်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအတွက် ထွက်လိုက်သည်။ မက်စ်သည် X.com ဟူသော အွန်လိုင်းဘဏ်ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ယင်းအား eBay မှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၅ ဘီလီယံဖြင့် ဝယ်ယူလိုက်သည်။ ယင်းသည် နောင်တွင် နာမည်ကြီး အွန်လိုင်း ဘဏ်ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်း PayPal ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ် မေလတွင် SpaceX ဟူသော လေကြောင်းဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်ရေးနှင့် အာကာသ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ကုမ္ပဏီအား ထူထောင်လိုက်သည်။ သူသည် လျှပ်စစ်ကားများ ထုတ်လုပ်သော Tesla ကုမ္ပဏီအားလည်း ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ ထုတ်ကုန်ဗိသုကာရှင် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ အောက်တိုဘာလတွင် CEO ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် မက်စ်သည် SolarCity ဟူသည့် နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်သုံး ဝန်ဆောင်မှုပေးသော ကုမ္ပဏီ (ယခုတက်စလာ၏လက်အောက်ခံကုမ္ပဏီ)အား ထူထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ တွင် မက်စ် သည်အကျိုးအမြတ်မယူသည့်သုတေသနကုမ္ပဏီဖြစ်သော OpenAI ကိုပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်သောဉာဏ်ရည်တုကို မြှင့်တင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် သူသည် ဉာဏ်ရေးတု နည်းပညာ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို အထူးပြုလုပ်ဆောင်နေသော Neuralink ကုမ္ပဏီ ကိုပူးတွဲတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် အဆောက်အဦနှင့် လှိုဏ်ခေါင်းဖောက် ကုမ္ပဏီ ဘိုရင်းကုမ္ပဏီအားလည်း ထူထောင်လိုက်သေးသည်။ မက်စ် သည် သူ၏ ပင်မစီပွားရေး လုပ်ငန်းများ အပြင် Hyperloop ဟု ခေါ်သော မြန်နှုန်းမြင့် သယ်သူပို့ဆောင်ရေး စနစ် ကို အောင်မြင်ဖို့ရာ မျှော်လင့်နေသည်။ Hpyerloop သည် တစ်ဖြောင့်တည်း ရှိနေသော (သို့မဟုတ်) အထူးပြုထားသော ပြွန်ခေါ် အထူးကြီးမားသော ပိုက်ကြီးမှ အတွင်းမှ ဖိအား တစ်ခုကို အသုံးချကာ လူလိုက်ပါနိုင်သော ယာဉ်ကို အထူးမြန်နှုန်းဖြင့် တွန်းပို့နိုင်သော ခေတ်သစ် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စနစ် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
သူသည် ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှုကို လျှော့ချရန် လိုလားသူဖြစ်ပြီး လူသားမျိုးနွယ်များ မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်ခြင်းမှာ ရှောင်လွဲနိုင်ရန်အတွက် အင်္ဂါဂြိုဟ်တွင် ကိုလိုနီနယ်ချဲထွင်ရန် နှင့် ကျွန်ပြုရန် ရည်မှန်းထားသူလည်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဘီလျံနာများ ကဏ္ဍ:တိုင်းမ်မဂ္ဂဇင်း ဩဇာအရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်
ကလာရာ ရော့ခ်မိုး
ကလာရာ ရော့ခ်မိုး (1911 ခုနှစ်တွင်မွေးဖွား) တစ်ဦးတယောစူပါစတားများနှင့် virtuoso ဖျော်ဖြေခဲ့ပါတယ်။ သူမသည် Nadia အမည်ရှိညီမခဲ့ရောဘတ်အမည်ရှိသောသူတယောက်လက်ထပ်နှင့် 1977 ခုနှစ်တွင်ဖြန့်ချိသူမ၏ပထမဦးဆုံးစီးပွားဖြစ်အယ်လ်ဘမ်နှင့်တကွ, theremin ဖျော်ဖြေခဲ့ပါတယ်။
ကလေးမွေးဖွား, အသက်ရှင်ခြင်းနှင့်သေခြင်း
အလှမယ် C. ရော့ခ်ဂျူးလူမျိုး၏မိသားစုမှလစ်သူမွေးဖွားခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေးပြီးနောက်သူမ၏မိသားစုအသက် 10 နှစ်မှာအမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကိုပြောင်းရွှေ့မီ, လစ်သူမှ, ပြီးတော့ပိုလန်နိုင်ငံဝါဆောသို့ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ သူမကသူမ၏ဆယ်ကျော်သက်နှစ်များတွင်အခါသို့သော်သူမ၏လေးကိုလက်မောင်းသူမ၏တယောသင်ခန်းစာများဖျက်သိမ်းခံရ၏ကျန်မှုအရာ, သူမ၏လက်မောင်းများတွင်သူမ၏ရွတ်ရောင်ရာရွတ်ကထိခိုက်ခဲ့ပါတယ်။