cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တင်မောင်ဝင်း (ခေတ်ပြိုင်ဂျာနယ်)
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ စစ်တပ်မှ အာဏာ သိမ်းပြီးနောက် ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည် ထွန်းကားရေးအတွက် ရန်ကုန်ခရိုင် မြေပေါ် လှုပ်ရှားမှုများနှင့် စည်းရုံးရေး လုပ်ငန်များကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးပါ ဆင်နွှဲရန် အတွက် 'ဗမာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက် ကျောင်းသားများ အဖွဲ့ချုပ်' (All Burma Secret Organization) ဗဟိုဦးစီး အဖွဲ့တွင် ပါဝင် လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ လျှို့ဝှက် ကျောင်းသားများ အဖွဲ့ချုပ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌများ မထားရှိဘဲ ဗဟိုဦးစီး အဖွဲ့နှင့် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး တဦးသာ ထားရှိပြီး၊ အဖွဲ့ချုပ် အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးမှာ ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင် ကိုမြင့်သိန်း ဖြစ်သည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဦးမောင်မောင်ကြီး - ဒေါ်မြမြတို့၏ သမီး ခင်မျိုးအေး (ခ) ဘေဘီနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၅ ခု၊ ဇွန်လထဲတွင် စစ်ထောက်လှမ်းရေးများ၏ ဖမ်းဆီး ထိန်းသိမ်းခြင်းကို ခံခဲ့ရပြီး၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ လကုန်ပိုင်းမှာမှ ဖခင်ဖြစ်သူ ဦးဝင်းနှင့် တရက်တည်း အင်းစိန်ထောင်မှ ပြန်လွှတ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၉ ဒီဇင်ဘာလထဲတွင် ဖခင်ကြီးနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနု ဦးစီးတဲ့ ပီဒီပီ (ခေါ်) 'ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ ပါတီ' (Parliamentary Democracy Party, PDP) သို့ သွားရောက် ပူးပေါင်း လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ အတူလာသူ ဖခင်ကြီး ဦဝင်းမှာ လမ်းခရီး တဝက်တွင်ပင် နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဦးတင်မောင်ဝင်းသည် 'ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ ပါတီ' တွင် ဗဟို ကော်မတီဝင် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ 'ပြည်ချစ် လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်'၊ အထူး တပ်ရင်း (၁) ၏ တပ်ရင်းမှူး (စစ်ရေးနှင့် နိုင်ငံရေး တာဝန်ခံ) အဖြစ် လည်းကောင်း၊ 'ပြည်ချစ်လူငယ် တပ်ပေါင်းစု' ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဗဟို စိတ်ဓာတ် စစ်ဆင်ရေး ဌာန၊ ပြည်ချစ် လူငယ် တပ်ပေါင်းစု အသံလွှင့် ဌာန၏ တာဝန်ခံ အဖြစ် လည်းကောင်း နိုင်ငံရေး စစ်ရေး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ပီဒီပီ ပါတီအတွင်း သူ့လူ ကိုယ့်လူ မွေးမှု ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အကွဲအပြဲမှ စပြီး၊ နယ်မြေခံ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ၏ 'ခွဲထွက်လိုက ခွဲထွက်ခွင့်' တောင်းဆိုမှုကြောင့် အကွဲအပြဲသည် ညှိုနှိုင်းလို့ မရနိုင်လောက်အောင် ကြီးမားသွားပြီး၊ ပထမဆုံး ပေါ်ထွက်လာသည့် ပီဒီပီ အကွဲအပြဲမှာ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး နေရှင်း ဦးလောရုံ နုတ်ထွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မေလတွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း ဦးနုပါ ဥက္ကဋ္ဌ နေရာက နုတ်ထွက်လိုက်သည်။ ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရဲဘော် သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လက်ျာ၊ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဦးသွင်တို့က ဆက်လက် ဦးဆောင်မှု ပေးခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကေအဲန်ယူနှင့် ပီဒီပီတို့ လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခတွေပါ ဖြစ်လာပြီး၊ ကေအဲန်ယူတို့ ပီဒီပီ စခန်းကို ဝင်တိုက်ရာမှာ ၁၉၇၈ နိုဝင်ဘာ ၂၇ တွင် ရဲဘော် သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လက်ျာ ကျဆုံးခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး လက်ျာ ကျဆုံးပြီးနောက် ဦးသွင်က ဆက်လက် ဦးဆောင်မှု ပေးခဲ့သော်လည်း ကွဲပြီးရင်း ကွဲဖြစ်ကာ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သော မဆလ အစိုးရ၏ လွတ်ငြိမ်း ချမ်းသာခွင့် အမိန့် ၂/၈ဝ သည် ပီဒီပီ၏ နိဂုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဦးတင်မောင်ဝင်းသည်လည်း ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမှ နှင်ထုတ်ခဲ့သဖြင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ နိုင်ငံရေး ခိုလှုံ့ခွင့် တောင်းခံကာ သွားရောက် နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုမှာ နေထိုင်ရင်း၊ ၁၉၈၆ စက်တင်ဘာလတွင် ဝါရှင်တန်၌ 'စီအာရ်ဒီပီ' ခေါ် 'မြန်မာပြည် ဒီမိုကရေစီ ပြန်လည် တည်ဆောက်ရေး ဦးစီး ကော်မတီ' (Committee for Restoration of Democracy in Burma, CRDB) ကို ဦးရဲကျော်သူ၊ ဦးဘသောင်း၊ ဦးတင်မောင်သော်၊ ဦးတင်မောင် (သတင်းစာ ဆရာကြီး ကြေးမုံ ဦးသောင်း) တို့နှင့်အတူ ဦးစီး ထူထောင်ခဲ့သည်။ စီအာရ်ဒီပီ နိုင်ငံတကာ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၁၉၈၇ မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ စက်တင်ဘာလတွင် ရှစ်လေးလုံး လူထု အရေးတော်ပုံကြီးကို စစ်တပ်က သွေးထွက်သံယို နှိမ်နင်းပြီးနောက် ကျောင်းသားများ ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုများသည် နယ်စပ် ဒေသအသီးရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများထံသို့ လာရောက် ခိုလှုံကြသော အခါ၊ ဦးတင်မောင်ဝင်းလည်း အမေရိကန်တွင် မနေနိုင်တော့ဘဲ ဗာဂျီးနီးယားရှိ Cheaspeake Bay Sea-food Restaurant မန်နေဂျာ အလုပ်မှ ထွက်ကာ ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်ဒေသသို့ သွားရောက် အခြေချ နေထိုင်ပြီး အချိန်ပြည့် နိုင်ငံရေးသမား အဖြစ် ဒီမိုကရေစီရေး တိုက်ပွဲတွင် ပါဝင် လှုပ်ရှားတော့သည်။
၁၉၈၈ နိုဝင်ဘာလအတွင်းမှာ တိုင်ရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ၊ ဒီမိုကရေစီ အင်အားစု အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကျောင်းသား တပ်မတော်တို့ အပါအဝင် အဖွဲ့အစည်း ၂၂ ဖွဲ့ ပူးပေါင်းပြီး 'ဒီအေဘီ' ခေါ် 'မြန်မာပြည် ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ် အဖွဲ့ချုပ်' (Democratic Alliance of Burma, DAB) ဖွဲ့စည်းနိုင်ရေး အတွက် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍကနေ ပါဝင် စည်းရုံး လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ဒီအေဘီ ဖွဲ့စည်းသည့်အခါ ပထမဆုံး အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ဒီအေဘီ၏ သဘာပတိ အဖွဲ့ဝင်၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ စသည့် တာဝန်များကိုလည်း ယူခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဝါရှင်တန် အခြေစိုက် 'ဒီမိုကရေစီ မြှင့်တင်ရေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့' က "လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းသူ" ဆုကို ဦးတင်မောင်ဝင်းနှင့် ဦးရဲကျော်သူတို့အား ပူးတွဲ ချီးမြှင့် ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၉၂ ခု နှစ်ဆန်းပိုင်းတွင် အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ တပ်ပေါင်းစု (National Democratic Front, NDF)၊ မြန်မာပြည် ဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ် အဖွဲ့ချုပ် (Democratic Alliance of Burma, DAB)၊ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ညွန့်ပေါင်း အစိုးရ (National Coalition Government of the Union of Burma, NCBUG)၊ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် (လွတ်မြောက်နယ်) NLD-LA တို့ကို စုစည်းကာ 'ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ကောင်စီ' (National Council of the Union of Burma, NCUB) တပ်ပေါင်းစုကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာတွင် နိုင်ငံခြားရေးဌာနတွင် တွဲဖက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်က စပြီး ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား ကောင်စီ သဘာပတိ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဒီမိုကရေစီ အင်အားစုတို့၏ အာဘော်ကို ဖော်ပြနိုင်ရန် အတွက် 'ခေတ်ပြိုင် ဂျာနယ်' ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလမှ စပြီး ဦးစီး တည်ထောင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် နှလုံးရောဂါဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ ခင်မျိုးအေး (ခ) ဘေဘီနှင့် သမီး ၂ ဦးဖြစ်သည့် သူဇာဝင်းနှင့် သီတာဝင်းတို့ ကျန်ရစ်သည်။
ရန်ကင်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ရန်ကင်းရွာ (Yankin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ပျားသုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၄၅ ဖြစ်သည်။
၁၉၇၀
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
သောင်တန်းရွာ၊ ဘုရားဒေါင့်
သောင်တန်းရွာ၊ ဘုရားဒေါင့်
၁၉၇၀
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ထိုးကွင်းထိုးခြင်း
ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ ယဉ်ကျေးသည့် လူမျိုးများ၌ဖြစ်စေ၊ မယဉ်ကျေးသေးသည့် လူမျိုးများ၌ဖြစ်စေ ထိုးကွင်းထိုးခြင်း အလေ့ အထ အနည်းနှင့်အများရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ အထူးသဖြင့် ထိုးကွင်းထိုး ခြင်းအလေ့အထသည် ရှေးရိုးဆန်သော လူမျိုးများတွင် စွဲမြဲနေလေသည်။ ထိုးကွင်းထိုးခြင်းသည် အသားရေပေါ်တွင် အနီအနက်စသည့် ဆေးရောင်များကို ချွန် ထက်သော ဆေးထိုးစုတ်တံဖြင့် ထိုးနှံခြင်းဖြစ်သည်။ ယခု အခါ ထိုးကွင်းထိုးခြင်း အလေ့အထသည် တစ်နေ့တစ်ခြား နည်းပါးသွားပေပြီ။
ထိုးကွင်းထိုးခြင်း အလေ့အထသည် ရှေးအခါက အလွန် ခေတ်စားခဲ့သည်။ တစ်ကြိမ်တစ်ခါက ဂျပန်နိုင်ငံတွင် များစွာ ခေတ်စားခဲ့သည့်နည်းတူ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း အလွန်ခေတ် စားခဲ့သော ဓလေ့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ် ဂျပန်လူမျိုးများ နှင့် ရှေးခေတ် မြန်မာလူမျိုးများသည် ကိုယ်ပေါ်တွင် ထိုးကွင်း ဆေးရုပ်များကို ထိုးနှံခဲ့ကြလေသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ပေါ်လီနီးရှင်းလူမျိုး၊ မာအိုရီလူမျိုးနှင့် မာကေဆကျွန်းသားများသည် လည်း ထိုကွင်းထိုးခြင်း အလေ့အထကို အထူးသဖြင့် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသူများဖြစ်သည်။ ယခုခေတ်တွင် အင်္ဂလိပ် အမေရိကန် စသော အနောက်တိုင်းသားလူမျိုးများ၌ပင် ဆေးရုပ်ထိုးနှံခြင်း အလေ့အထသည် လုံးဝပျောက်ကွယ်သွား ခြင်းမရှိသေးပေ။ အထူးသဖြင့် စစ်သားများတွင် ယင်းအလေ့အထကို အများအပြားတွေ့ရသည်။
ထိုးကွင်းထိုးခြင်းကို စစ်ပွဲတွင် သတ္တိရှိခြင်း အမှတ်အသားအဖြစ်ဖြင့်၎င်း၊ ရန်သူများ ကြောက်လန့်သွားစေရန်၎င်း၊ အလှအပအဖြစ်ဖြင့်၎င်း ရည်ရွယ်၍ ပြုလုပ်ကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ဘာသာရေးကြောင့် ထိုးကွင်း ထိုးကြ၏။ အချို့လူမျိုးများသည်ကား ဝမ်းနည်းသည့် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် တသက်တွင် မမေ့နိုင်အောင် ထိုးကွင်းထိုးကြသည်။
ရှေးခေတ်က ထိုးကွင်းမရှိသော ယောက်ျားသည် ယောက်ျား မပီသဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။ တောင်ငူမင်း နတ်သျှင်နောင်၏ ညီတော် မင်းရဲကျော်စွာသည် ထိုးကွင်းထိုးနှံခြင်း မရှိသဖြင့် နောင်တော်နတ်သျှင်နောင်က သူ၏ ရတုစာတော်အချို့တွင် ညီတော်မင်းရဲကျော်စွာအား ရည်ငံရင်းရှိသည့် မင်းသမီးက ပြက်ရယ်ပြုလေဟန် အောက်ပါအတိုင်း ရေးစပ်ဖွဲ့ဆိုခဲ့ဘူးသည် -
‘ဖြိုးမောက်မသင့်၊ ပတ်မမြင့်တည့်၊ ရှေ့နှင့်နောက်သာ၊ နံမှာ ဖြူရောင်၊ သလင်းတောင်ကို၊ မည်းအောင်ဖြည့်လေ၊ ပြည့်မှစေ လော့၊ မြင်ချေသည်မူ၊ ခြောက်ပြည်သခင်၊ နေလုလင်လည်း၊ သို့စင်လွန်ကဲ၊ တင့်မည်ခဲစွ၊ မင်းရဲကျော်စွာ၊ မည်သာလွှင့်ပေါ်၊ မင်သေ့သော်မူ၊ နံတော်နှစ်ဘက်၊ စွန်းမစက်သည်၊ မရှက် ပတ်လည် ဝေးသေးသည်။’
'ရောသည်တစ်ခါ၊ ခိုင်မာစေ့စပ်၊ မြို့သစ်တပ်ကို၊ ကြပ်ကြပ်ခြေ စုံ၊ ရပ်တဲ့လို့ ခုန်တော့မည်။ စက်စုံ အပ်မြှုပ်၊ လည်ကုပ်ကငုံး၊ ပခုံးဆံစပ်၊ ပိုးဟပ်တသွယ်၊ ဒေါင်းလည်ပြန်ပေါင်၊ ကြောင်ရင်း ဒါလီ၊ ဇော်ဂျီလက်ယာ၊ ဝိဇ္ဇာလက်တွဲ၊ ဖရုံဆွဲကျား၊ တင်ပါးက မျောက်၊ ခါးကောက်ဘီလူး၊ နဖူးပင့်ကူ၊ တက်တူ လက်ညှိုး ပါးရိုးအိမ်မြောင်၊ ဆိုခဲ့ပြီးဂုဏ်ဟိတ်၊ ဆေးကျားကြောင်အအိပ်နှင့် ရိုးရိပ်မျှ မမြင်အောင်၊ ဝိုင်းဆိုတိုင်း ချပ်ပိတ်က လူခြေတိတ်သန်းခေါင်၊ ပတ်မိုးမှောင် ချတော်မူစမ်း။ '
ဟု ရေးသားဖော်ပြထားသည်။
အချို့ကလည်း လက်မောင်း၊ ရင်ပတ်၊ ကျောပြင်၊ ပေါင်တံ နှင့် တကိုယ်လုံး နေရာအနှံ့အပြားတွင် ဆေးနီ ဆေးနက် မင် ကြောင်ရုပ်များ၊ စာနီ၊ စာနက် စမအက္ခရာများ၊ အင်းများကို ကာယသိဒ္ဓိအလို့ငှာ၎င်း၊ ပီယ သိဒ္ဓိအလို့ငှာ၎င်း၊ အလှအပသက်သက် အလို့ငှာ၎င်း၊ ထိုးနှံလေ့ရှိကြသည်။ ယင်းသို့ ထိုးနှံခြင်းကို ကျည်းကန်ရှင်ကြီး မေတ္တာစာတွင်
‘မင်နက်မင်နီ၊ မဟာ ဆီတို့ဖြင့်၊ ပလီပြီပြင်စွာ၊ သာမဏေကျော် သီရိစက်၊ ကပတ် ကွက် သရေကြာ၊ ကတ္တရာနှင့် စမ္ပာနဝဘီလူးခက်၊ အက္ခရာ လေးလုံး၊ ဝါကြိတ်လိမ်အမျက်၊ ဂဏန်းတွေ အဆင်းအတက်၊ ဂါထာမန္တာန်တွေရံလျက်၊ အင်းကွက်ပုံ အသေအခွေတွင်၊ ဆင် သွား မြင်းသွား၊ ဗိုလ်သွား ရထားတိုက်၊ အလိုက်သင့်အနေ အစုံတွင် ဘက်လက်၍၊ လက်ဝဲဘက်ကား ကျားညီနောင်၊ လကျာ်ပေါင်မှာ အိမ်မြောင် အဆင်းအတက်၊ နားရွက်မှာ လိပ်ပြာတောင်၊ ထိပ်ပြောင်မှာ ကြက်ခြေရစ်၊ အဆစ်ဟူသမျှမှာ သုညတွေအလုံးလုံး၊ ပခုံးနှင့်လည်ကုပ်မှာ၊ အဋ္ဌမုတ် ဆယ့်နှစ်ခွင်၊ ကျောပြင်မှာ စမ္ပာနဝပြာသာဒ်၊ အာစပ်နှင့် နှုတ်ရေးမှာ ဧသာဥတ္တိအပြန်အလှန်၊ ဆံစပ်မှာ တိလောမာလောဇာ၊ မြင်ကောင်းရာဟူသမျှ တစ်ခေါင်မှာ၊ အင်းစီးကျား တဟုန်းဟုန်း၊ သားလုံးနှစ်ဘက်က တက်ကြဟန် သက်ကြဟန်၊ မျောက် ကလေးတွေစီရရီ၊ လက်ဖျံမှာ ဆေးနီနင့် စာကြောင်းတွေ့၊ နေဝင်ကြောင် မှိုင်းကြောင်၊ ခိုးကြောင် တိုးကြောင်၊ သဲကြောင် ဗားမဲ့ကြောင်၊ ခါးပတ်ကြောင် ခါးပြတ်ကြောင်၊ မိုးမှောင်ကျ ကြောင်ပက်လက်၊ စားခွက်နှိုက် သံလျက်ကိုက်၊ မြီးချင်းဆိုက် ခေါင်းချင်းတိုက်၊ အရွေလိုက် ကြောင်အလွန်၊ ဂဝံပုတီး၊ ကျား ဘီလူးကြီး၊ အင်းစီးပြည်လုံးမွှေ၊ ကေသရာဇာ တံခွန်စိုက်၊ ထိုက်ဖလို့ကြောင်၊ သူကောင်ချီ ကြောင်ဒါလီ၊ ညောင်ဘီလာ ယဝ၊ ကိုးလုံးဝ အထွေထွေ၊ အခြည်အကွင်းတို့ကို ကိုယ်တွင်း ပြည့် အထပ်ထပ်၊ ဒရစပ် တင်းကျမ်း၊ အလျှမ်းသား စိတ်ရှိနှံ၍’
ဟု ရေးသားထားသည်။
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် ချင်းပြည်နယ်မှ တောင်ပိုင်းချင်းအမျိုးသမီးအချို့သည် များသောအားဖြင့် မျက်နှာတွင် ဆေးမင်များထိုးကြသည်။ ထိုသို့ မျက်နှာတွင် ဆေးမင်ထိုးခြင်းကို ပယဲထိုးခြင်းဟု ခေါ်သည်။
ထိုးကွင်းထိုးခြင်း အလေ့အထသည် ယခုခေတ်မြန်မာလူမျိုး များတွင် လုံးဝမရှိသလောက်ပင် ပျောက်ကွယ် သွားခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ အသားအရေပေါ်တွင် တစ်ခါထိုးပြီးသော ထိုးကွင်းရုပ်သည် လှသော်ရှိ မလှသော်ရှိ၊ ပီသော်ရှိ မပီသော်ရှိ ပြန်ဖျက်၍ကားမရချေ။ ထို့ကြောင့် ဆေးရုပ်လှ/ မလှ၊ ပီ/ မပီမှာ ထိုးကွင်း ထိုးဆရာ၏ ကျွမ်းကျင်မှုပေါ်တွင် တည်လေသည်။ ရှေးခေတ် စာဆိုကျော်တစ်ဦးသည် ထိုးကွင်းထိုးရာတွင် အချက်မပိုင်က နောင်အခါ ပြန်လည်၍ ပြင်ဆင်ရန် ခက်ခဲသည့်အကြောင်းကို -
“တက္ကသိုလ်ဆရာတစ်ဦးက မှာဖူးသည့် နှုတ်ခြည်
အိမ်ထောင်မှု၊ ဘုရားတည်၊ ဆေးမင်ရည် စုတ်ထိုး၊
သည်သုံးချက်မပိုင်လျှင်၊ နောင်ပြင်နိုင် ခက်သည့်အမျိုး”
ဟုပင် စာစပ်ဆိုထားခဲ့လေသည်။
မင်ကြောင်နှင့် ဆေးနီ ဆေးနက်များ ထိုးခြင်းအလေ့အထမှာ ကား ယခုခေတ် မြန်မာလူမျိုးများတွင် အနည်းငယ် ကျန်ရှိပေ သေးသည်။ သို့သော် ယင်းသို့ထိုးခြင်းမှာ အလှအပသက်သက် ထိုးခြင်းဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် လက်ဖျံနှင့် မောင်းအိုးတို့ တွင် မင်ကြောင်နှင့် ဆေးရုပ်အမျိုးမျိုးတို့ကို ထိုးလေ့ရှိကြသည်။ ထိုးသည့်ကိရိယာမှာလည်း ရှေးကအသုံးပြုခဲ့ကြသည့် နှစ်ခွစုတ်၊ လေးခွစုတ်မျိုး မဟုတ်မူဘဲ၊ ဆေးရုပ်ထိုးစက်ကလေးများ ဖြစ် သည်။ ယင်းသို့သော ဆေးရုပ်ထိုးစက်ကလေးများကို အသုံးပြု ခြင်းဖြင့် ရှေးကထက် အချိန်ကုန်သက်သာစေ၍၊ အထိုးခံသူတွင်လည်း အနာအကျင် များစွာသက်သာစေလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု
စွီချောင်းရွာ
စွီချောင်းရွာ
ကိုရင့်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကိုရင့်ရွာ (Koyint)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကိုရင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကိုရင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၆ ဦး၊ မ ၁၄၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဘောက်ကန်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
သဘောက်ကန်ရွာ(Thabaukkan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ရပ်ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရပ်ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၃ ဦး၊ မ ၄၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စစ်ကုန်းရွာ၊ ပကွဲ
စစ်ကုန်းရွာ၊ ပကွဲ
ဇရပ်ဖြူ
ဇရပ်ဖြူ
၁၉၇၀ ဆယ်စုနှစ်
၁၉၇၀ ဆယ်စုနှစ်
ပြာပင်ရင်းရွာ၊ ပြာပင်ရင်း
ပြာပင်ရင်းရွာ၊ ပြာပင်ရင်း
ဣန္ဒြိယသံဝရသီလ
မျက်စိဖြင့် ရှုကြည့်ခြင်း စသည် တို့တွင် ရူပါရုံစသော အာရုံတို့အပေါ်၌
နိမိတ္တဂ္ဂါဟီ (= ယောက်ျား မိန်းမ လှ, မလှ စသည် အမှတ်ပြုခြင်း)
အနုဗျဉ္ဇနဂ္ဂါဟီ (= လက်ခြေသဏ္ဌာန် ပြုံးဟန် ရယ်ဟန် စသော အစိတ်အပိုင်းတို့ကို အာရုံပြုခြင်း) မရှိမူ၍ ဣတ္ထိ ပုရိသ (= မိန်းမဟု ယောက်ျားဟု သိကြောင်း) နိမိတ်အမှတ်အသားတို့ကို မယူအပ်။
အဆင်း အသံ အနံ့ အရသာ အတွေ့အထိ အာရုံတို့ကို ခင်မင်စရာ နှစ်သက်စရာ တွယ်တာစရာ စသည် အလိုကြီးခြင်း အဘိဇ္ဈာ, မုန်းစရာ အမျက်ထွက်စရာ စိတ်ဆိုးစရာ နှလုံးမသာယာစရာ ဒေါမနဿ စသည်တို့ကို မတိုးပွားအောင် သတိထား၍ စောင့်စည်းရ၏၊
ရွာကြီးသစ်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ရွာကြီးသစ်ရွာ(Ywargyithit)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ရွာကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၉၂၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၈၆၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ဣန္ဒြိယသံဝရသီလ
ကာယ, ဝေဒနာ, စိတ္တ, ဓမ္မ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ပွားများနေသင့်သည်။ သတိပဋ္ဌာန်တရား တစ်ခုခု ပွားများနေလျှင် ဣန္ဒြိယသံဝရသီလ လုံခြုံမည် ဖြစ်သည်။
ရွာကြီးသစ်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၅
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖေဖော်ဝါရီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၅
သဲကမ်းချောင်းရွာ
သဲကမ်းချောင်းရွာ
မန်ဖိန်း (အောက်)ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်ဖိန်း (အောက်)ရွာ (Manhpein (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်ဖိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၁၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထောက်ကြံ့ပင်
ထောက်ကြံ့ပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်ရှိ သစ်တောများ၌ တွေ့ရသည်။ ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် 'တာမီနဲလီးယား တိုမင်တိုဆာ (Terminalia tomentosa = T. elliptica )' ဟုခေါ်၍၊ ဖန်ခါးပင်၊ သန်ပင်၊ လိမ်ပင်၊ ရုံးပင်တို့နှင့်အတူ 'ကွန်ဗရီတေးစီအီး (Combretaceae)' မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။ မျိုးကွဲများမှာ ထောက်ကြံ့ရွက်သေး၊ ထောက်ကြံ့ရွက်ရှည် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ထောက်ကြံပင်သည် အထူးပင်ကြီးမားသော အပင်မျိုးဖြစ်၏။ အခေါက်မှာ ကြမ်းတမ်း၍ အရောင်မည်း၏။ ကျွန်းပင်၊ ပျဉ်းကတိုးပင်များနှင့်အတူ မြေညီသစ်တောများ၌လည်းကောင်း၊ တောင်ပေါ် သစ်တောများ၌ လည်းကောင်း ပေါက်ရောက်သည်။ ပင်လယ်မျက်နှာပြင်မှ အထက်အမြင့်ပေ ၂၅ဝဝ အထိ ထောက်ကြံ့ပင်များကို တွေ့ရသည်။ သစ်သားမှာ ညိုပုပ်ပုပ်အရောင်ရှိ၍၊ အစင်းကြောင်းများပါရှိ၏။ ကောင်း စွာရွေပေါ်ထိုး၍ ပါလစ်အရောင်တင်ပေးလျှင် အလွန်လှပသည်။ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂပြုလုပ်ရာ၌ သုံးနိုင်၏။
ဂရုတစိုက် ပြုပြင်၍သုံးလျှင် တာရှည်ခံသောာ သစ်သားမျိုးဖြစ်သည်။ ထောက်ကြံ့သားသည် လျင်မြန်စွာ ခြောက်သွေ့သွားလျှင် ကွဲအက်တတ်သဖြင့်၊ ယင်းကိုအသားသေစေရန် စီမံရာ၌ အထူးပင် ဂရုစိုက်ရ၏။ ထောက်ကြံ့သားကို မီးရထား ဇလီဖားတုံး၊ လှည်း၊ လှေ၊ သင်္ဘောနှင့် အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ ထောက်ကြံ့သားအစိုသည်။ ကုဗပေ တစ်ပေလျှင် အလေးချိန်ပေါင် ၇ဝစီး ၍၊ အခြောက်သည် ပေါင် ၆ဝစီးသည်။
ထောက်ကြံ့သားသည် သစ်မာသားမျိုးဖြစ်သဖြင့် ထင်းအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်၏။ ထို့ပြင် ထောက်ကြံ့သားကို မီးဖုတ်၍ရသော မီးသွေးသည် ပထမတန်းစားမီးသွေးဖြစ်၏။ ထောက်ကြံ့ပင်၏ အခေါက်ထဲ၌ 'တင်နင်'ခေါ် ချုပ်ဆေးသတ္တိရှိသော ဓာတုဗေဒ ပစ္စည်းတမျိုးပါရှိရာ၊ သားရေနယ်လုပ်ငန်း၌ ထောက်ကြံ့သစ်ခေါက်များကို အခေါက်လိုက်ပင်ထည့်၍ သုံးလေ့ရှိကြ၏။ ဝမ်းသက်လျှင်လည်း ထောက်ကြံ့ခေါက်ကို ဆေးအဖြစ်သုံးနိုင်သည်။ ပိုးချည်အတွက် ပိုးမွေးမြူရာ၌ ထောက်ကြံ့ခေါက်ရွက်များကိုလည်း ပိုးစာရွက်ကဲ့သို့ သုံးနိုင်သည်ဟု ဆို၏။
ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ
ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံသည် ကာရစ်ဘီယံ ဒေသအတွင်းရှိ ဂရိတ်တားအန်တေးလ်ကျွန်းစုများထဲမှ ဟစ်စပန်နီအိုလာကျွန်းပေါ်တွင် ရှိသောနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ အနောက်ပိုင်း ၃ ပုံ၁ပုံမှာ ဟေတီနိုင်ငံဖြစ်သဖြင့် ဟစ်စပန်နီအိုလာကျွန်းသည် ကာရစ်ဘီယံဒေသအတွင်း နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံ မျှဝေပိုင်ဆိုင်သော ကျွန်းနှစ်ကျွန်းထဲမှ တစ်ကျွန်း ဖြစ်သည်။ လူဦးရေနှင့် အကျယ်အဝန်းအရ ဒိုမီနီကန် သမ္မတနိုင်ငံသည် ကာရစ်ဘီယံ နိုင်ငံများတွင် ကျူးဘားနိုင်ငံ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဧရိယာအကျယ်အဝန်း ၄၈,၄၄၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၈,၇၀၄ စတုရန်းမိုင်) ရှိပြီး လူဦးရေ ၁၀ သန်းခန့်မျှ ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:သမ္မတနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကျွန်းနိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ
တပ်ရင်း (၉ဝ၄)
ဒီကေဘီအေ လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း ၉၀၄ မှာ အစွန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်အခြေစိုက်ဖြစ်ပြီး တပ်ရင်းမှူးမှာ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး စောကျော်ကျော် ဖြစ်သည်။
ရေတွင်းကြီး
ရေတွင်းကြီး
မက်မှုံရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
မက်မှုံရွာ (Methmon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၈ ဦး၊ မ ၂၆၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တပ်ရင်း (၉ဝ၅)
ဒီကေဘီအေ တပ်မဟာ၅ လက်အောက်ခံ တပ်ရင်း ၉၀၅ မှာ မြဝတီမြို့အခြေစိုက်ဖြစ်ပြီး တပ်ရင်းမှူးမှာ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး နယ်လယ်ဟေး(ခ) နိုင်လွန် ဖြစ်သည်။
ဆွမ်ပီယန်ရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ဆွမ်ပီယန်ရွာ(Tsumpiyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ဆွမ်ပီယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆွမ်ပီယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၇ ဦး၊ မ ၅၂၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၆၁ ဦး နေထိုင်သည်။
အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း
thumb|left|အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း 1964 thumb|left| thumb|left| အာဂျင်တီးနား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ၏ လက်ရွေးစင် ဘောလုံးအသင်းဖြစ်ပြီး ဥရုကွေး နည်းတူ နိုင်ငံတကာ ဘောလုံးပွဲများတွင် အများဆုံး ဗိုလ်စွဲသည့် အသင်းတစ်သင်းဖြစ်သည်။
အာဂျင်တီးနားအသင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခြေစွမ်းအကောင်းဆုံး ဘောလုံးအသင်း တစ်သင်းဖြစ်ပြီး ဖီဖာ အဖွဲ့ချုပ်၏ စာရင်းအရ လက်ရှိ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နံပါတ် ၇ အဆင့်တွင် ရှိသည်။ အာဂျင်တီးနားအသင်းသည် ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားပွဲတွင် ၁၉၇၈ နှင့် ၁၉၈၆ ခုနှစ်၌ ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ နှင့် ၂၀၀၈ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများတွင်လည်း ရွှေတံဆိပ် ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
ဘုရားဒေါင့်ရွာ၊ ဘုရားဒေါင့်
ဘုရားဒေါင့်ရွာ၊ ဘုရားဒေါင့်
ရွာသာလေးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ရွာသာလေးရွာ (Ywartharlay)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ကုက္ကိုစုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၀၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကညင်ချောင်းရွာ၊ ရေကျော်
ကညင်ချောင်းရွာ၊ ရေကျော်
ကာလီခိုရီ (ဂြိုဟ်ရံလ)
ကာလီခိုရီ သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဟာဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်မှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၂ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ၇၆၄.၇ ရက်လျင် တပတ်နှုန်းဖြင့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား  ၂၃၁၁၂၀၀၀ ကီလိုမီတာအကွာမှလှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။ ယင်းအား ယာယီအမည် S/2003 J 11 ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
ပန်းကောက်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထောက်ရှာပင်
ထောက်ရှာပင်ကိုမြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်၌ တွေ့ကြရသည်။ ကြီးမားသော သစ်ပင်များဖြစ်၏။ ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် 'ဗိုင်း တက်ဂလေဗရေးတား'ဟုခေါ်၍၊ 'ဗာဗီနေစီအီး' မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ အခေါက်မှာ မွဲပြာရောင်ရှိ၍ ချောမွတ်၏။ ကန့် လန့်ဖြတ်အစင်းကြောင်းများလည်းပါရှိသည်။ အကိုင်းအခက် များ၌ အမွေးအနည်းငယ်ရှိသည်။ အရွက်အနုကလေးများမှာ ချောမွှတ်၏။ သစ်သားမှာ အတော်အတန်မာကျော၍ ခိုင်ခံ့၏။
အရောင်မှာ မွဲပြာရောင်ရှိ၍ တောက်ပသည်။ ထောက်ရှာသား ကုဗပေ တစ်ပေလျှင် အလေးချိန်ပေါင် ၄ဝ ခန့်စီးသည်။ ယင်း တို့ကို လှည်းဝင်ရိုး၊ လှည်းထမ်းပိုး၊ လှည်းဘီး၊ လှည်းသန်၊ လှော်တက်များ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုသည်။ ပါလစ်ရောင် ကောင်းစွာ တင်ပေးနိုင်သဖြင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများ ပြုလုပ် ရာ၌လည်း အသုံးချနိုင်သည်။ ထောက်ရှာပင် အခေါက်နှင့် အမြစ်များကို ချုပ်ဆေးအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။
ဘုရားကြီးကုန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ဘုရားကြီးကုန်းရွာ (Hpayargyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ကန်ချောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်ချောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၇၄ ဦး၊ မ ၁၅၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျေးနှုတ်သီး
ကျေးနှုတ်သီး သည် လက်သုံးကိရိယာတမျိုးဖြစ်ပြီး ပစ္စည်းများအား မြဲမြဲကိုင်နိုင်ရန် သုံးသည်။ ဥရောပ၌ ကြေးခေတ်တွင် ပူသောသတ္တုထည်တို့အား ကိုင်သည့် ညှပ်မှ တဆင့်မြင့်လာသောပစ္စည်းဟု ယူဆရသည်။ အရာဝတ္ထုများအား ကွေးရန် ဖိရန်လည်း အသုံးတည့်၏။ ကျေးနှုတ်သီးတွင် သတ္တုဖြင့်လုပ်သော တဆင့်သွားလီဗါတစုံပါပြီး အစွန်းတဖက်ဖက်ကို ပိတ်ပြီးနောက် ၎င်းတို့ကို ဗဟိုချက်၌ နေရာချလိုက်သည်။ ထိုအခါ ဗဟိုချက်၏ တဖက်စွန်းတွင် နှုတ်သီးတိုတစုံဖြစ်လာပြီး အခြားတဖက်၌ လက်ကိုင်ရှည် ဖြစ်လာ၏။ ဤနေရာချပုံက ပုဗ္ဗစက္ကမ (စက်မှုဆိုင်ရာ အားသာချက်တမျိုး) ကို ပေးသဖြင့် လက်၏ညှစ်အားကို အားကောင်းစေပြီး ပစ္စည်းကို မြဲမြဲထိန်းနိုင်လာသည်။ နှုတ်သီးတိုတို့သည် လက်ဖြင့်ကိုင်၍ လုပ်ရန် ငယ်လွန်းသော ပစ္စည်းများကိုလည်း ကိုင်တွယ်လုပ်ကိုင်နိုင်စေ၏။
အသွားချွန်ကျေးနှုတ်သီးမှာ အသွင်တူကိရိယာမျိုးဖြစ်သော်လည်း ကိုင်တွယ်ရန်ထက် ဖြတ်တောက်ရန်ကို အသားပေးထားသော ကိရိယာဖြစ်သည်။ ဖြတ်သွားနှစ်ဖက်ကြောင့် ကတ်ကြေးနှင့်ဆင်သော်လည်း ကတ်ကြေးကဲ့သို့ တဖက်နှင့်တဖက်ထပ်မှ ဖြတ်သည်မဟုတ်ဘဲ အသွားနှစ်ဖက် နှုတ်သီးချင်းအပ်ရုံဖြင့် တိခနဲပြတ်စေရန် စီမံထား၏။
ဂျိုဟန်နက် ဗာမီယာ
ဂျိုဟန်နက် ဗာမီယာ (Johannes Vermeer) (၁၆၃၂-၁၆၇၅) သည် ဒပ်ချ်လူမျိုး ပန်းချီဆရာဖြစ်ပြီး လူလတ်တန်းစားတို့၏ အိမ်နေရင်းမြင်ကွင်းတို့ကို အဓိကခြယ်မှုန်းခဲ့သည်။ သူ့နယ်တခွင်တွင် ကျော်ကြားသော်လည်း ပြည့်စုံသည်ဟူ၍ မရှိခဲ့။ ဆွဲသည့် ကားအရေအတွက်မှာ နည်းပါးရကား သူသေသော် မယားနှင့် သားသမီးများက ကြွေးမြီများကြောင့် ပစ်သွားသည်။
ပန်းချီဆွဲသည့်အခါ ဖြည်းဖြည်းနှင့် ဂရုတစိုက် ဆွဲလေ့ရှိသည်။ အရောင်တောက်များသုံးပြီး တခါတရံ ဈေးများသော ခြယ်ဆေးများ သုံးသည်။ အဝါနှင့် ပြောင်းပန်းဝါရောင်ကို နှစ်သက်သည်။ အလင်းအမှောင် အသက်ပါခြင်းကြောင့် သူ၏ပန်းချီကားများမှာ လူကြိုက်များသည်။
အိမ်နေရင်းမြင်ကွင်းများကို ဆွဲလေ့ရှိရာ ဒဲလဖက် (Delft) ရှိ သူ့အိမ် အခန်းကျဉ်းနှစ်ခုမှာ ပုံသေမြင်ကွင်း ဖြစ်နေသည်။ ပရိဘောဂတူများကို ဟိုရွေ့ဒီပြောင်းထည့်ကာ တန်ဆာဆင်တတ်သည်။ ခြယ်မှုန်းသည်မှာလည်း လူတစ်ယောက်ကိုသာ ဖြစ်ပြီး များသောအားဖြင့် သူ့မိန်းမ ဖြစ်သည်။ ဒဲလဖက်နှင့် ဟိ (Hague) တို့တွင် ဘဝကို ကုန်လွန်စေသည်။
အာနိုး ဟူဘရာကန် (Arnold Houbraken) ၏ (၁၇) ရာစု ဒပ်ခ်ျပန်းချီများအကြောင်း စာအုပ်တွင် ရေရေရာရာ မပါခဲ့ပေ။ ရာစုနှစ် ၂ ခုကျော် ကြာအောင် သမိုင်းမှ ပျောက်ကွယ်နေသည်။ ၁၉ ရာစု ရောက်သော် ဂူးစတပ် ဖရိုင်းဒရစ် ဝါဂန် (Gustav Friedrich Waagen) နှင့် သဲရိုဖီး သိုရီဘူဂါ (Theophile Thore-Buger) တို့က သူ၏ပန်းချီ (၆၆) ကားအကြောင်းကို အက်ဆေးရေးရာ လူကြားထဲ ပြန်ရောက်လာသည်။ ပြန်စစ်သော် (၃၄) ကားသာ သူ့ပန်းချီဖြစ်ကြောင်း ယုံကြည်ကြသည်။ ယခုမူ ဒပ်ခ်ျပန်းချီ ရွှေခေတ်၏ အပြောင်မြောက်ဆုံး ပန်းချီဆရာများအနက် တစ်ဦးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုနေကြပြီ ဖြစ်သည်။
ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ
ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ(၊ ၊ Hrvatska၊ )၊ တရားဝင်အသုံးခရို‌အေးရှား သမ္မတနိုင်ငံ (Republika Hrvatska၊ )၊ သည် ဥရောပတိုက်၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင်ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆားဘီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုးဗီးနားနိုင်ငံ၊ မွန်တီနီဂရိုးနိုင်ငံတို့နှင့် ထိစပ်နေပြီး အီတလီနိုင်ငံနှင့် ရေပြင်နယ်နိမိတ်ခြင်း ထိစပ်နေသည်။ နိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဇာဂရက်မြို့(Zagreb)သည် နိုင်ငံ၏ အဓိကဒေသခွဲများထဲတွင် အခြားကောင်တီ ၁၂ ခုနှင့်အတူ ပါဝင်ပေသည်။ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ 56594 km2 ရှိပြီး လူဦးရေမှာ၄.၇ မီလီယံရှိသည့်အပြင် အများစုမှာ ကက်သလစ်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဝန်ရိုးတန်းနိုင်ငံများမှ ယူဂိုစလားဗီးယားအား ကျူးကျော်ခဲ့ပြီးခရိုအေးရှားနယ်မြေအများစုကို နာဇီကျောထောက်နောက်ခံပြု နိုင်ငံဖြစ်သော လွတ်လပ်သော ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ(Independent State of Croatia) အဖြစ် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ ထိုအတွက်ကြောင့် တော်လှန်‌ေရးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး ထိုသည်တို့မှ ခရိုအေးရှား ဖက်ဒရယ်နိုင်ငံ(Federal State of Croatia) ကိုဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကာ နောင်တွင် ယူဂိုစလားဗီးယား ဆိုရှယ်လစ်ဖက်ဒရယ်သမ္မတနိုင်ငံ(Socialist Federal Republic of Yugoslavia)၏ တည်ထောင်သူ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးကြေညာခဲ့ပြီး အပြည့်အဝအကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်မှာ ထိုနှစ် အောက်တိုဘာ ၈ ရက်တွင်မှ ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ရေးကြေညာခဲ့ပြီးနောက် လေးနှစ်လောက်ကြာသည်ထိအောင် ခရိုအေးရှားလွတ်လပ်ရေးစစ်ပွဲများကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
အချုပ်ခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံဖြစ်သော ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် ပါလီမန်စနစ်အောက်တွင် အုပ်ချုပ်သော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် ဥရောပ သမဂ္ဂ (EU)၊ ကုလသမဂ္ဂ(UN)၊ ဥရောပကောင်စီ(Council of Europe)၊ နေတိုး(NATO)၊ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့(WTO)နှင့် မြေထဲပင်လယ်သမဂ္ဂ(Union for the Mediterranean)၏ တည်ထောင်သူအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ ငြိမ်းချမ်းရေးတပ်ဖွဲ့၏ တက်ကြွသော အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် နေတိုးဦးဆောင်သော အာဖဂန်နစ္စတန်စစ်ဆင်ရေးများတွင် တပ်ဖွဲ့များအား ထောက်ပံ့ကူညီခဲ့ပြီး ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အမြဲတမ်းမဟုတ်သော အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ၂၀၀၈–၂၀၀၉ ခုနှစ်ကာလအတွက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှစ၍ ခရိုအေးရှားအစိုးရသည် အခြေခံအဆောက်အဦဘက်တွင် တသမတ်တည်း ရင်းနှီးမြုပ်နှံခဲ့ပြီး အထူးသဖြင့် Pan-European corridors တစ်လျှောက် လမ်းများနှင့် ဝန်ဆောင်များတွင် ရင်းနှီးမြုပ်နှံခဲ့သည်။
ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ဘဏ်၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်တွင် ဝင်ငွေမြင့်မားသောနိုင်ငံဖြစ်ပြီး လူထုဖွံ့ဖြိုး‌ရေးညွှန်းကိန်းတွင် အဆင့် ၄၆ တွင်ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတွင် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်း၊ စက်မှုကဏ္ဍနှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းတို့မှ လွှမ်းမိုးကြီးစိုးထားသည်။ ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည်လည်း နိုင်ငံ၏ဘဏ္ဍာကို သိသာစွာ ဖြည့်ဆည်းပေးနိုင်သော ရင်းမြစ်ဖြစ်ပြီး ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတွင် ခရီးသွားလည်ပတ်လိုသည့် ရေပန်းစားသော ထိပ်ဆုံးနေရာ ၂၀ တွင် ပါဝင်သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်မှ တောင့်တင်းခိုင်မာသော အစိုးရအသုံးစရိတ်ဖြင့် စီးပွားရေးတစိတ်တပိုင်းအား ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ဥရောပသမဂ္ဂသည် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၏ အရေးကြီးဆုံး ကုန်သွယ်ဖက်ဖြစ်သည်။ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် လူမှုလုံခြုံရေး၊ အထွေထွေ ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုစနစ်၊ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်း အခမဲ့ပညာရေးတို့ကို ထောက်ပံ့ပေးပြီး အများပြည်သူအဖွဲ့အစည်းများအကြား ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ထောက်ပံ့ပေးခြင်းနှင့် မီဒီယာနှင့် ထုတ်လုပ်ရေးတို့တွင် ပူးပေါင်းရင်းနှီးမြုပ်နှံခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်သည်။
ရုရှားတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၄ ရက်မှ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်အထိ ကျင်းပခဲ့သော ၂၁ ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့ဖလားဘောလုံးပြိုင်ပွဲ၌ ခရိုအေးရှားအသင်းသည် အသင်းငယ်လေးပင် ဖြစ်လင့်ကစား အသင်းကြီးများကို ကျော်ဖြတ်ကာ ဖိုင်နယ်အဆင့်အထိ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်လုပွဲ၌ ပြင်သစ်အသင်းကို ၄ ဂိုး-၂ ဂိုး ဖြင့် အရေးနိမ့်ကာ ဒုတိယဆုကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်
ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် ဗဟိုဥရောပနှင့် ဥရောပ အရှေ့တောင်ဒေသတွင်တည်ရှိပြီး အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်ကမ်း‌ခြေတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ အ‌ရှေ့ဘက်တွင် ဆားဘီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗီးနားနိုင်ငံနှင့် မွန်တီနီဂရိုးနိုင်ငံ၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၄၂° နှင့် ၄၇° ကြားနှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၁၃° နှင့် ၂၀° ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဒူဗရော့ဗ်နစ်ခ်မြို့ဝန်းကျင်ရှိ တောင်ပိုင်းအစွန်း နယ်မြေဒေသများသည် အခြားနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ရောက်ရှိ၍နေပြီး ဘောစနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုဗေးနားနိုင်ငံ၏ နင့်မ်မြို့(Neum)ကျွန်းဆွယ်ဒေသမှ ပိုင်းခြားထားကာ ပင်မကုန်းမြေနှင့် ရေကြောင်းနယ်နိမိတ်ဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၏ ပိုင်နက်နယ်မြေသည် 56594 km2 ကျယ်ဝန်းပြီး ကုန်းမြေ 56414 km2 နှင့် ရေပြင် 128 km2 ကျယ်ဝန်းပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၂၇ နိုင်ငံမြောက် အကြီးမားဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။< နိုင်ငံတွင်း အမြင့်ဆုံးနေရာမှာ ဒီနဲရစ် အဲ့ပ်တောင်တန်း(Dinaric Alps)မှ ဒီနာရာ(Dinara)တောင်ထွဋ်ဖြစ်ပြီး 1831 m မြင့်ကာ ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာစီဂိုးဗီးနားနိုင်ငံနယ်စပ်မှာ တောင်ဘက် အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်ထိ ရှည်လျားပြီး နယ်ခြားမျဉ်းသဖွယ်ဖြစ်နေသည်။ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၏ ကျွန်းများသည် ကျွန်းကြီးကျွန်းငယ် တစ်ထောင်ကျော်ပါဝင်ကြပြီး ၎င်းတို့ထဲမှ ၄၈ ခုသာ အမြဲတမ်းနေထိုင်သူများ ရှိကြသည်။ အကြီးဆုံးကျွန်းများမှာ ခရက်ကျွန်း(Cres)နှင့် ကာ့ခ်(Krk)ကျွန်းတို့ဖြစ်ပြီး 405 km2 လောက်နီးပါးစီ ကြီးမားကြသည်။
တောင်များထူထပ်သော မြောက်ပိုင်းဒေသ Hrvatsko Zagorje နှင့် ပန်နိုနီးယန်းမြစ်ဝှမ်း(Annonian Basin)၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည့် အရှေ့ဘက် ဆလိုဗေးနီးယားလွင်ပြင်တွင် ဒန်ညုမြစ်၊ ဒရာဗာမြစ်(Drava)၊ ကူပါမြစ်(Kupa)နှင့် ဆာဗာမြစ်(Sava)တို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနေသည်။ ဒန်ညုမြစ်သည် ဥရောပ၏ ဒုတိယအရှည်ဆုံးမြစ်ဖြစ်ပြီး ဗူကိုဗာမြို့(Vukovar)၏ အရှေ့ဖျားသို့ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီး ဆားဘီးယားနိုင်ငံ ဗာ့ဗိုဒီးနားဒေသ(Vojvodina)နှင့် နယ်ခြားမျဉ်းသဖွယ်ဖြစ်၍ နေသည်။ အေဒြီယက်တစ်ပင်လယ်ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းအနီး အလယ်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဒေသများ၊ ကျွန်းများတွင် သိပ်မမြင့်မားသော တောင်များနှင့် သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းထားသော ကုန်းမြင့်များ တည်ရှိသည်။ နိုင်ငံတွင်း တွေ့ရသော သဘာဝရင်းမြစ်များသည် ထုတ်လုပ်မှုပြုလုပ်နိုင်သည့် လုံလောက်သော ပမာဏရှိပြီး ထိုသဘာဝရင်းမြစ်များတွင် ဆီ၊ ကျောက်မီးသွေး၊ ဘော်ဆိုက်သတ္တု(Bauxite)၊ အဆင့်နိမ့် သံရိုင်း၊ ထုံး၊ ဂျစ်ပဆမ်(Gypsum)၊ သဘာဝ ကတ္တရာ(Natural Asphalt)၊ ဆီလီကာ၊ ကြွေ၊ ရွံ့၊ ဆားနှင့် ရေအားလျှပ်စစ်တို့ ပါဝင်သည်။ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၏ မြေတဝက်လောက်သည် ကရက်စ်မြေမျက်နှာသွင်ပြင်အနေအထားဖြစ်ပြီး သိသာထင်ရှားသော အရာမှာ ဒနဲရစ် အဲ့ပ်တောင်တန်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၌ နက်ရှိုင်းသော ဂူများရှိပြီး ဂူ ၄၉ ခုမှာ 250 m ထက် နက်ရှိုင်းပြီး ၁၄ ခုမှာ 500 m ထက် နက်ရှိုင်းကာ ဂူ ၃ ခုမှာ 1000 m ထက် ပို၍နက်ရှိုင်းသည်။ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၏ အကျော်ကြားဆုံးသော ရေကန်မှာ ပလစ်ဗစ်ရေကန်ဖြစ်ပြီး ရေကန် ၁၆ ခုပါဝင်ကာ dolomite နှင့် ထုံးကျောက်ဆောင်များကို ဖြတ်သန်းသွားသော ရေတံခွန်များဖြင့် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ဆက်သွယ်ထားကြသည်။ ရေကန်များသည် သူတို့၏ စိမ်းပြာရောင်မှ mint green ရောင်ထိရှိသော အရောင်များ၊ အညို သို့မဟုတ် အပြာရောင်စသော မတူကွဲပြားသော အရောင်များကို ပိုင်ဆိုင်ကြသောကြောင့် ကျော်ကြားကြသည်။
လူမှုအခြေပြ
၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေ ၄.၂၄ မီလီယံ ရောက်ရှိလာသော ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၂၇ နိုင်ငံမြောက် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။   ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုသည် ၁ စတုရန်းကီလိုမီတာတွင် နေထိုင်သူ ၇၂.၉ ဦး ရှိပြီး ဥရောပတွင် လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု ပို၍ကျဲပါးသော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၏ မျှော်မှန်း သက်တမ်းမှာ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် ၇၆.၃ နှစ်ဖြစ်သည်။
Total fertility rate(TFR) သည် မိခင်တစ်ဦးလျှင် ကလေး ၁.၄၂ ဦးရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်ပြီး ၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသမီးတစ်ဦးလျှင် ၆.၁၈ ရှိခဲ့ရာမှ အတော်လေး နိမ့်ကျလာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်မှစ၍ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၏ သေဆုံးနှုန်းမှာ မွေဖွားနှုန်းထက် ဆက်တိုက်မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် နောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သက်ကြီးဦးရေများသော နိုင်ငံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၄၃.၃ နှစ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ်များနှောင်းပိုင်းမှစ၍ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသို့ ရွေ့ပြောင်းအခြေနေထိုင်မှုများ တိုးလာပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အသားတင် ရွေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်မှု ၂၆,၀၀၀ ကျော် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ မွေးနှုန်းမှန်နှင့် အသားတင်ရွေ့ပြောင်းမှု အဆင့်များပေါ်မူတည်၍ ခရိုအေးရှား စာရင်းအင်းဗြူရိုသည် ၂၀၆၁ တွင် လူဦးရေသည် ၃.၈၅ သို့ လျော့ကျသွားနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းခဲ့သည်။ ၁၈၅၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်ထိ ကမ္ဘာစစ်နှစ်ခုဖြစ်ခဲ့‌သော ၁၉၂၁ နှင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မပါ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၏ လူဦးရေသည် ၂.၁ မီလီယံမှ တသမတ်တည်း မြင့်တက်ခဲ့ရာ အမြင့်ဆုံးအချိန်တွင် ၄.၇ မီလီယံရှိခဲ့သည်။ လူဦးရေတိုးပွားမှုနှုန်းသည် demographic transition ပြီးဆုံးသည့် ၁၉၇၀ ခုနှစ်များကာလနှင့်စာလျှင် အနှုတ်ဘက်သို့ ပြ၍နေသည်။ မကြာသေးမီနှစ်များက ခရိုအေးရှားအစိုးရကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း နိုင်ငံခြားသားလုပ်သား ခွင့်ပြုမှုပမာဏတိုးမြှင့်ရန် ဖိအားပေးခြင်းခံ၍နေရသည်။ ရွေ့ပြောင်းအခြေချမှုဆိုင်ရာ မူဝါဒအရ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် နိုင်ငံမှာ ထွက်ခွာသွားသူတို့ကို ပြန်လာရန် သိမ်းသွင်းမှု ပြုလုပ်နေကြသည်။
ခရိုးအေးရှား လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ၏ ရလဒ်ကြောင့် လူဦးရေသည် လျော့ကျသွားခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ စစ်အတွင်း လူဦးရေ၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်းများအား ရွေ့ပြောင်းခြင်းနှင့် နိုင်ငံပြောင်းရွေ့ခြင်းတို့ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် အဓိက သိမ်းပိုက်ခံရသော ဒေသများတွင် ခရိုအေးရှားလူမျိုး(Croats)များ ၄၀၀,၀၀၀ ကျော်သည် သူတို့အိမ်များအား ဆာ့ဘ်သူပုန်တပ်ဖွဲ့များ၏ ရွေ့ပြောင်းမှုခံရခြင်း သို့မဟုတ် အကြမ်းဖက်ခံရမှုကြောင့် ထွက်ပြေးရခြင်းတို့နှင့် ကြုံတွေခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ် စစ်ပွဲ၏ နောက်ဆုံးနေ့ရက်များတွင် မုန်တိုင်းစစ်ဆင်ရေး(Operation Storm)ကာလအတွင်း ခရိုအေးရှားတပ်ဖွဲ့များ မရောက်လာမီ ဆာ့ဘ် ၁၅၀–၂၀၀,၀၀၀ ခန့်သည် ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။ စစ်ပွဲပြီးဆုံးသည့်နောက် ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ရသူ အရေအတွက်သည် ၂၅၀,၀၀၀ ခန့်ထိ ကျဆင်းသွားခဲ့သည်။ ခရိုအေးရှားအစိုးရသည် ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ရသူတို့အား ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာမှစတင်၍ ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ရသူနှင့် ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ရုံး(Office of Displaced Persons and Refugees)မှတဆင့် လူမှုလုံခြုံရေးစနစ်ဖြင့် စောင့်ရှောက်မှု ပေးခဲ့သည်။ အချို့သော ရွေ့ပြောင်းသူများသည် ၎င်းတို့၏ နေအိမ်သို့ ပြန်ချိန်၌ ခရို‌အေးရှား လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲများအတွင်း စွန့်ပစ်ခဲ့ရသော နေရာဒေသအများစုကို ဘော့စနီးယားနှင့် ဟာဇီဂိုးဗီးနားမှ ခရော့ထ်ဒုက္ခသည်များမှ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ပြီး ထိုဒေသများသည် ဘော့စနီးယားကနေဆိုလျှင် အနောက်မြောက်ဘက်ရှိ ဒေသများဖြစ်သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂအစီရင်ခံစာအရ ခရိုအေးရှားလူဦးရေ၏ ၁၇.၆% သည် နိုင်ငံခြားဖွား ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ၌ အဓိကနေထိုင်သူများမှာ ခရော့ထ်(Croats)(၉၀.၄%)၊ ၎င်းနောက်တွင် ဆာ့ဘ်(၄.၄%)၊ ဘော့စနီးခ် (၀.၇၃%), အီတလီ (၀.၄၂%), အာဗေးနီးယား (၀.၄၁%, ရိုးမား (၀.၄၀%), ဟန်ဂေရီ (၀.၃၃%), ဆလိုဗန်နီး (၀.၂၅%), ချက် (၀.၂၂%), မွန်တီနီဂရင်း (၀.၁၁%), ဆလိုဗက် (၀.၁၁%), မက်ဆီဒိုးနီးယား (၀.၁၀%)နှင့် အခြားလူမျိုး (၂.၁၂%) ရှိသည်။ ခရော့ထ် ၄ မီလီယံနီးပါးသည် တိုင်းတစ်ပါးတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ဘာသာရေး
ခရိုအေးရှားနိုင်ငံတွင် တရားဝင်နိုင်ငံတော်ဘာသာ သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိပေ။ ဘာသာရေးလွပ်လပ်ခွင့်ကို အခြေခံဥပဒေ၌ ဖော်ပြထားပြီး ဥပဒေ၏ ရှေ့မှောက်တွင် ဘာသာရေးအဖွဲ့အစည်းအားလုံးသည် တူညီမှုရှိပြီး နိုင်ငံတော်နှင့် သီးခြားစီ တည်ရှိသည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသား ၉၁.၃၆%သည် ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြကြပြီး ထိုအထဲမှ ကက်သလစ်ဘာသာသည် အကြီးမားဆုံးဖြစ်ပြီး လူဦးရေ၏ ၈၆.၂၈% ရှိပြီး ၎င်းနောက်တွင် အရှေ့ပိုင်း အော်သိုဒေါ့(၄.၄၄%)၊ ပရိုတက်စတင့်(၀.၃၄%)နှင့် အခြားသော ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းခွဲ(၀.၃၀%)တို့ အသီးသီး ရှိကြသည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာပြီးလျှင် ကိုးကွယ်မှုအများဆုံးမှာ အစ္စလာမ်ဘာသာ(၁.၄၇%) ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ၏ ၄.၅၇%သည် ဘာသာရေးယုံကြည်မှု မရှိသူများအဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် Eurostat Eurobarometer Poll တွင် ခရိုအေးရှား လူဦးရေ၏ ၆၉% သည် "ဘုရားသခင်ရှိသည်ကို ယုံကြည်သည်" ဟူဖြေဆိုထားကြသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် Gallup poll တွင် "သင်၏နေ့စဉ်ဘဝတွင် ဘာသာရေးသည် အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သလား" မေးခွန်းကို ၇၀% သည် မှန်ပါသည်ဟု ဖြေဆိုထားကြသည်။ သို့ပေမယ့်လည်း လူဦးရေ၏ ၂၄%သာ ဘုရားကျောင်းတက်ခြင်း ပုံမှန်ပြုလုပ်ကြသည်။
အစားအစာ
ခရိုအေးရှား ရိုးရာအစားအစာများသည် ဒေသတစ်ခုမှတစ်ခု ကွဲပြားကြသည်။ Dalmatia နှင့် Istria တို့တွင် ဟင်းချက်နည်းများသည် အမယ်ကြီးများဖြစ်သော ပင်လယ်စာများ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ချက်များနှင့် ပါစတာ တို့အပြင် ဟင်းခတ်သော သံလွင်ဆီနှင့် ကြက်သွန်ဖြူတို့အပါအဝင် အီတလီနှင့် အခြား မြေထဲပင်လယ်ဟင်းလျာများပေါ်တွင် အရင်းခံသည်။ ဥရောပဟင်းလျာများသည် ဩစတီးယား၊ ဟန်ဂေရီနှင့် တူရကီ ဟင်းချက်နည်းပုံစံများ များစွာလွှမ်းမိုးမှုရှိသည်။ ထိုဒေသတွင် အသား၊ ရေချိုငါးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဟင်းလျာများကို အဓိကစားသုံးကြသည်။
အားကစား
ခရိုအေးရှားနိုင်ငံတွင် အားကစားတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ ၄၀၀,၀၀၀ ကျော်ရှိသည်။ ထိုကိန်းဂဏန်းများအပြင် ၂၇၇,၀၀၀ ဦးသည် အားကစားအဖွဲ့အစည်းများမှ အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ကြပြီး ၄,၀၀၀ နီးပါးသည် စစ်တုရင်နှင့် Contract bridge association တို့၏ အဖွဲ့ဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဘောလုံးအားကစားသည် နာမည်အကြီးဆုံးအားကစားဖြစ်ပြီး ခရိုအေးရှား ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (Hrvatski nogometni savez)တွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော အားကစားသမားပေါင်း ၁၁၈,၀၀၀ ဦးရှိရာ နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး အားကစားအဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ခရိုအေးရှား ပထမတန်း ဘောလုံးလိဂ်(Prva HNL)သည် နိုင်ငံတွင်း အခြားသော အားကစားလိဂ်များထက် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ပရိသတ်စိတ်ဝင်စားမှု အများဆုံးသော လိဂ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀-၁၁ ဘောလုံးရာသီတွင် ပွဲကြည့်ပရိသတ် ၄၅၈,၇၄၆ ဦး ကြည့်ရှုခဲ့ကြသည်။.
၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိကတည်းက ခရိုအေးရှားအားကစားသမားများသည် နိုင်ငံတကာအားကစားပြိုင်ပွဲများကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြရာ အိုလံပစ်ဆုတံဆိပ် ၄၄ ခုရရှိခဲ့ပြီး ထိုအထဲတွင် ရွှေတံဆိပ် ၁၅ ခုပါဝင်ခဲ့ကာ ၁၉၉၆ နှင့် ၂၀၀၄ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် handball အားကစားမှ၊ ၂၀၀၀ ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ဝိတ်မ အားကစားမှ၊ ၂၀၀၂ နှင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် alpine skiing အားကစားမှ၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် discus throw၊ trap shooting နှင့် water polo အားကစားပြိုင်ပွဲမှ၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင်  shooting၊ rowing၊ discus throw၊ sailing နှင့် javelin throw အားကစားများမှ ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ခရိုအေးရှားအားကစားသမားများသည် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံရှစ် အားကစားပြိုင်ပွဲများတွင် ရွှေတံဆိပ် ၁၆ ခု ရရှိခဲ့ပြီး ထိုသည်တို့မှာ ၂၀၀၇၊ ၂၀၀၉၊ ၂၀၁၃ နှင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သော World Championship in Athletics တွင် ၄ ခု၊ 2003 World Men's Handball Championship တွင် handball အားကစားမှ ၁ ခု၊ 2007 World Aquatics Championships နှင့် 2017 World Aquatics Championships တွင် ဝါးတားပိုလိုအားကစားတွင် ၂ ခု၊ 2010 World Rowing Championships တွင် ၁ ခု၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သော FIS Alpine World Ski Championships တွင် Alpine skiing အားကစားမှ ၆ ခု၊ ၂၀၁၁ ခုနှင့် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သော ကမ္ဘာ့တိုက်ကွမ်ဒို ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲတွင် ၂ ခု ရရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ခရိုအေးရှားကစားသမားများသည် ၂၀၀၅ နှင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Davis Cup ကိုလည်း အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ခရိုအေးရှား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် ၁၉၉၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် တတိယနှင့် ၂၀၁၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် ဒုတိယ ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ခရိုအေးရှားနိုင်ငံသည် များစွာသော အားကစားပြိုင်ပွဲကြီးများကိုလည်း အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပပေးခဲ့သည်။ ထို့အထဲတွင် 2009 World Men's Handball Championship၊ 2007 World Table Tennis Championships၊ 2000 World Rowing Championships၊ 1987 Summer Universiade၊ 1979 Mediterranean Games နှင့် များစွာသော ဥရောပချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲများတို့ ပါဝင်သည်။
နိုင်ငံ၏ အားကစားနှင့်သက်ဆိုင်သော အစိုးရအာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းမှာ ၁၉၉၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ခရိုအေးရှား အိုလံပစ်ကော်မတီ(Hrvatski olimpijski odbor)ဖြစ်ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီ၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ၁၉၉၂ နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရရှိခဲ့ကာ ထို့သို့ ခွင့်ပြုခဲ့သည်နောက်တွင် အယ်ဘတ်ဗယ်လီ(Albertville)တွင် ကျင်းပခဲ့သော ၁၉၉၂ ဆောင်းရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးရရှိလာသော နိုင်ငံသစ်ကို အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။
ပကွဲ (အနောက်)ရွာ၊ ပကွဲ
ပကွဲ    (အနောက်)ရွာ၊ ပကွဲ
ကဏန်းလက်မ
ကဏန်းလက်မ သည် ဝတ္ထုပစ္စည်းများအား လိမ်အားပါပါဖြင့် ပုဗ္ဗစက္ကမ (စက်မှုဆိုင်ရာ အားသာချက်တမျိုး) အရ လှည့်ညှစ်နိုင်အောင် သုံးသည့် ကိရိယာဖြစ်သည်။ အလှည့်ခံပစ္စည်းများမှာ များသောအားဖြင့် မူလတိုင်နှင့် မူလီတို့အတွဲ ဖြစ်လေ့ရှိသည်။
ဆင်ဦးတိုက်ရွာ
ဆင်ဦးတိုက်ရွာ
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၆
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖေဖော်ဝါရီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၆
တပ်ရင်း (၇)
တပ်မဟာ၉၉၉မှ တပ်ရင်း (၇)၏ တပ်ရင်းမှူးမှာ ဒု-ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ရှိသူ စောစံပြုံး (ခေါ်) ဗိုလ်ဆန်ပြုတ်ဖြစ်သည်။
တပ်မဟာ၉၉၉မှတပ်ရင်း (၇)၏ တပ်ရင်းမှူး ဒု-ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ရှိသူ စောစံပြုံး (ခေါ်) ဗိုလ်ဆန်ပြုတ်နှင့်အဖွဲ့ကို အမည်မသိအဖွဲ့တဖွဲ့က ယနေ့နံနက်၌ ချုံခိုတိုက်ခိုက်ရာ ၎င်း၏ရဲဘော်များနှင့်အတူ သောင်ရင်းမြစ်အတွင်း သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
ယနေ့နံနက်ပိုင်းက ဗိုလ်ဆန်ပြုတ်နှင့်အဖွဲ့သည် တပ်မဟာ (၇) ဒေသအား ထိုးစစ်ဆင်အပြီး ၉၉၉ အထူးတပ်ရင်းတည်ရှိရာ မြဝတီခရိုင် ရွှေကုက္ကိုရွာသို့ တပ်မဟာ (၇) ဒေသမှတဆင့် စက်လှေဖြင့် သောင်ရင်းမြစ်အတိုင်း ဆန်တက်ရာ မယ်တန်နှင့် မယ်လအကြားရှိ မောင်ကလာဝဲဟုခေါ်သည့် နေရာအရောက် တွင် မြန်မာနိုင်ငံဘက်အခြမ်းမှ အမည်မသိ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ တဖွဲ့၏ ချုံခိုတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဗိုလ်ဆန်ပြုတ် အပါအဝင် တပ်ဖွဲ့ဝင် (၁၀) ဦး သေဆုံးသွားသည်ဟု မျက်မြင်သက်သေ တစ်ဦးက ပြောသည်။
သေဆုံးသူများ၏ ဈာပနကို ရွှေကုက္ကိုရှိ ၉၉၉ အထူးတပ်ရင်းတွင် စစ်အခမ်းအနားဖြင့် ပြုလုပ်မည်ဖြစ်ပြီး သေဆုံးသူများအတွက် မဲဆောက်မြို့မှ ဝယ်ယူသွားသည့် အခေါင်း (၁၀) လုံးဖြင့် ပြင်ဆင်ထားသည်ဟု ဒီကေဘီအေ အရာရှိတဦးက ပြောသည်။
ယခုသေဆုံးသွားသူ ဗိုလ်ဆန်ပြုတ်သည် ၂၀၀၈ ခု ဖေဖော်ဝါရီလက မဲဆောက်မြို့တွင် လုပ်ကြံခံရသည့် ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး (ကေအန်ယူ) အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ပဒိုမန်းရှာလားဖန်းအား လုပ်ကြံခဲ့ရာတွင် အဓိကဦးဆောင်သူဟု ကရင်အမျိုးသားထုအတွင်း သင်္ကာမကင်းခံရသူဖြစ်သည်။
ဗိုလ်ဆန်ပြုတ်နှင့်အဖွဲ့ တိုက်ခိုက်ခံရသည့်ဒေသမှာ ကေအန်ယူ/ကေအန်အယ်လ်အေ ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီအဖွဲ့နှင့် နအဖတပ်များ လှုပ်ရှားသည့်နေရာဖြစ်သည့်အတွက် မည်သူမည်ဝါ၏လက်ချက်ဟု ပြောရန်ခက်ကြောင်း ဒေသခံ များက ပြောသည်။
တိုက်ခိုက်ခံရသည့် ဗိုလ်ဆန်ပြုတ်အဖွဲ့မှ ဒဏ်ရာအပြင်းအထန်ရရှိသည့် တပ်ဖွဲ့ဝင် (၈) ဦးကို ယနေ့ညနေပိုင်းတွင် မဲဆောက်ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်ကုသရာ ဆေးရုံတွင် (၁) ဦး ထပ်မံသေဆုံးသွားသည်ဟု မျက်မြင်သက်သေတဦးက ပြောသည်။
ယခုလဆန်း (၂) ရက်နေ့မှစ၍ တပ်မဟာ (၇) ဒေသတွင် ဖြစ်ပွားသည့်တိုက်ပွဲများသည် ကရင်အဖွဲ့များအချင်းချင်း ဖြစ်ပွားသည့် တိုက်ပွဲသာဖြစ်ပြီး မိမိတို့အနေဖြင့် တစုံတရာပါဝင်ပတ်သက်မှုမရှိကြောင်း နအဖက ပြောကြားခဲ့သော် လည်း ဒီကေဘီအေတပ်ဖွဲ့ဝင်များကမူ ဤထိုးစစ်အား နအဖတပ်နှင့် ပူးတွဲတိုက်ခိုက်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ပြောသည်။ ကရင်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် တပ်မဟာ (၇) ဘားအံခရိုင်ဒေသကို နအဖနှင့်ဒီကေဘီအေ ပူးပေါင်းအဖွဲ့က ယခုလဆန်း (၂) ရက်နေ့မှစတင် ထိုးစစ်ဆင်ရာတွင် ဗိုလ်ဆန်ပြုတ်သည် ဒီကေဘီအေတပ်ဖွဲ့ကို အဓိကဦးဆောင်ပြီး တိုက်ခိုက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ရေကျော်ရွာ၊ ဘုရားဒေါင့်
ရေကျော်ရွာ၊ ဘုရားဒေါင့်
ပင်ခင် (အောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပင်ခင် (အောက်)ရွာ (Pinhkin (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၈ ဦး၊ မ ၂၆၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခွေးအိပ်ချောင်း
ခွေးအိပ်ချောင်း
NGC 2613
NGC 2613 သည် ပစ်ဆစ် ကြယ်စုတန်းရှိ ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး နက္ခတ္တပညာရှင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်က ၁၇၈၄ ခုနှစ် ဣိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပစ်ဆစ် (ကြယ်စုတန်း)
သူဌေးကုန်းရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
သူဌေးကုန်းရွာ(Thuhtaykone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ရွာကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၉၂၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၈၆၉ ဦး နေထိုင်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုရင့်ကျွန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကိုရင့်ကျွန်းရွာ (Koyintkyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကိုရင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကိုရင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၆ ဦး၊ မ ၁၄၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါဒတ်ရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ဝါဒတ်ရွာ(Wardat)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ဆွမ်ပီယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆွမ်ပီယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၇ ဦး၊ မ ၅၂၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၆၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုလဲနားဆွဲနဲ့ မိန်းကလေး
ပုလဲနားဆွဲနဲ့ မိန်းကလေး (Meisje met de parel) သည် ၁၆၆၅ ခုတွင် ဒပ်ခ်ျပန်းချီဆရာ ဂျိုဟန်နက် ဗာမီယာရေးသည့် ဆီဆေးပန်းချီ ဖြစ်သည်။ ပန်းချီကားအမည် မတပ်ထားသဖြင့် အမည်အမျိုးမျိုး ပေးခဲ့ကြသော်လည်း ၂၀ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် ထိုမိန်းကလေးဝတ်ထားသော နားဆွဲကို သညာပြုကာ ပုလဲနားဆွဲနဲ့ မိန်းကလေးဟူသော အမည် တည်လာသည်။
ဟိ (Hague) မြို့ရှိ မော်ရစ်ရှို့ (Mauritshuis) ပြတိုက်တွင် ၁၉၀၂ ခုကတည်းက ပြသထားသည်။ ၂၀၀၆ ခုတွင် ဒပ်ခ်ျလူထုက နယ်သာလန်နိုင်ငံ၏ အလှဆုံးပန်းချီအဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ကြသည်။
ရပ်ချောင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ရပ်ချောင်းဝရွာ(Yatchaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ရပ်ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၃၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရပ်ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၃ ဦး၊ မ ၄၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၁ ရာစုနှစ်
အကူးအပြောင်းနှင့် ပြောင်းလဲမှုများ
၂၁ ရာစုနှစ်၏ ပထမဆုံး မှတ်သားဖွယ်မှာ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ စီးပွားရေး မြင့်တက်မှုနှင့် တတိယကမ္ဘာမှ ပြည်သူများသည် အကြမ်းဖက်သများ၊ ပုဂ္ဂလိကအဖွဲ့အစည်းများ၏ အာဏာသက်ရောက်မှုနှင့်ပတ်သက်ပြီး အစိုးရအပေါ် ယုံကြည်မှု ပျောက်ဆုံးခြင်းဖြစ်သည်။  ရေရှည် ဂလိုဘယ်ဇေးရှင်း သက်ရောက်မှုသည် မသိရသေးပေ။ သို့သော် အာရတ်နွေဦးအကြောင်း စိုးရိမ်သူများသည် များပြားလှသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်များမှ အစောပိုင်း အာရပ်နွေဦးသည် အာရတ်ကမ္ဘာများသို့ သက်ရောက်စေခဲ့သည်။ ဒယ်ဂျစ်တယ် တော်လှန်ရေးသည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များမှ ယနေ့အထိ တည်ရှိလျက်ရှိသည်။
၂၀၁၁ ယူနန်ငလျင်
၂၀၁၁ ယူနန်ငလျင် သည် ပမာဏ ၅.၄ ရှိပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၀ရက် 12:58 CST အချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ငလျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ငလျင်ဗဟိုချက်သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ Yingjiang မြို့တွင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းနေရာသည် မြန်မာနိုင်ငံနယ်နိမိတ်နှင့် နီးကပ်စွာတည်ရှိသည်။ လူစုစုပေါင်း ၂၆ ဦး သေဆုံးခဲ့ရပြီး ၃၁၃ ဦးသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ကြကာ ထိုအထဲမှ ၁၃၃ ဦးသည် အလွန်ပြင်းထန်သည့် အနေအထား ဖြစ်သည်။ တရုတ်စင်ဟွာသတင်းဌာနက မူလငလျင်ကြီးကြီးနောက်တွင် ငလျင်ငယ်များ ၇ ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့တွင် အမြင့်ဆုံးငလျင်သည် ပမာဏ ၄.၇ ရှိခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၂၇၀၀၀ ဦးသည် အနီးအနားရှိ ကယ်ဆယ်ရေးအဆောက်အဦများသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။ ဤငလျင်မလှုပ်ခတ်မီကပင် အကြိုငလျင်အနေဖြင့် နှစ်လမတိုင်မီကပင် ထိုဒေသ၌ ငလျင်အသေးစားကလေးများသည် ၁၀၀၀ ကျော် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုများကို ကွင်းဆင်းစာရင်းကောက်ပြီးနောက်တွင် လူနေအိမ် ၁၀၃၉ လုံး ပျက်စီးခဲ့ရပြီး ၄၉၉၄ လုံးကျော်သည် ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ဤငလျင်သည် ဆူနာမီလှိုင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည့် ဂျပန်ရှိ ပိုမိုကြီးများသည့် ငလျင်မလှုတ်ခတ်မီ တစ်ရက်စောကာ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။
ပျက်စီးမှုနှင့် သက်ရောက်မှုများ
ငလျင်ဗဟိုချက်သည် မြို့၏ ဗဟိုမှ ၂ ကီလိုမီတာ (၁.၂ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းမြို့သည် လူဦးရေ ၂၇၀,၀၀၀ ဦးကျော်နေထိုင်လျက်ရှိကာ လူနည်းစုတရုတ်လူမျိုးနယ်များစွာတို့ မှီတင်းနေထိုင်လျက်ရှိသည့် နေရာဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏ သတင်းအေဂျင်စီက အိမ်များနှင့် အဆောက်အဦ ၁၂၀၀ သည် ပျက်စီးခဲ့ရပြီး ၁၇၅၀၀ ပတ်ဝန်းကျင်ခန့်သည် ဆိုးရွားစွာပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ငလျင်နှင့် နောက်ဆက်တွဲငလျင်များများကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိဒေသများတွင်လည်း မီးပြတ်တောက်မှုများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ ထိခိုက်ပျက်စီးမှုအခြေအနေကိုမူ မသိရှိရပေ။ မီးပြတ်တောက်မှုများကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း တယ်ကီကွန်းဆက်သွယ်ရေးများသည် ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက်တွင် ဆက်လက်အလုပ်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လူပေါင်း ၁၂၇,၀၀၀ ဦးနီးပါးကို ငလျင်လှုပ်ခတ်ပြီးနောက်တွင် Yingjiang မြို့မှ ရွှေ့ပြောင်းပေးခဲ့ရသည်။ ၎င်းငလျင်သည် လူပေါင်း ၃၄၄၆၀၀ ဦးအပေါ် သက်ရောက်မှု ရှိခဲ့သည်။
တရုတ်ဗဟိုတယ်လီဗွီးရှင်းက ပျက်စီးနေသည့်အဆော်ကအဦများကို ပြသခဲ့သည်။ ပျက်စီး၍ ပရမ်းပတာဖြစ်နေသည့် လမ်ပေါ်တွင် ရဲဝန်ထမ်းများသည် ယာဉ်သွားလာမှုကို ညွှန်ကြားနေသည်။ ဒေသခံတစ်ဦးက ဘီဘီစီကို ပြောပြသည်မှာ "စူပါးမားကတ်အဆောက်အဦတစ်ခုသည် ပြိုလဲသွားခဲ့ပြီး အနီးအနားရှိ အခြားအဆောက်အဦ သုံးခုသည်လည်း ဆိုးရွားစွာပင် ပျက်စီးခဲ့သည်" ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် "အိမ်တိုင်းနီးပါး၏ နံရံများသည်လည်း ပြိုကျနေသည်" ဟု ဆိုခဲ့သည်။
တုံ့ပြန်မှုများ
ဖြစ်ပွားသည့်ဒေသသို့ တဲ ၅၀၀၀၊ စောင် ၁၀၀၀၀ စသည်တို့နှင့် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်ရန်အတွက် အင်အား ၁၀၀၀ နီးပါးကို စေလွှတ်ခဲ့သည်။ မကာအိုကြက်ခြေနီအသင်းက ၂၀၀၀၀၀ RMB ကို ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုအတွက် ကယ်ဆယ်ရေးများ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ စင်ဟွာက ဖော်ပြသည်မှာ ထိုဒေသသည် "ငလျင်ကျရောက်သည့်ခါးပတ်နေရာ" ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထိုဒေသတွင် မကြာသေးသည့်လများက ငလျင်ငယ်ပေါင်း ၁၀၀၀ သည် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။  မီးသတ်သမားများနှင့် အခြားကယ်ဆယ်ရေးသများများသည် မြေအောက်တွင် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်နေချိန်တွင်လည်း ငလျင်အပြီးများစွာသော ငလျင်များ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ တရုတ်အစိုးရသည် မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် ယွမ် ၅၅ သန်းကို သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင်ပင် ငွေကြေးဝန်ကြီးဌာနက အဆောက်အဦပြင်ဆင်ရန်အတွက် ယွမ် သန်း ၅၀ ကို ပေးခဲ့သည်။ ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် Nujiang မြစ်ချိုင့်ဝှမ်းရှိ ၁၈၉,၀၀၀ ကီလိုဝပ်ထုတ်လုပ်မည့် ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းသည်လည်း ကြန့်ကြာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
သုံးအိမ်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
သုံးအိမ်ကုန်းရွာ (Thoneeinkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဒီးဒုတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒီးဒုတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၂၀ ဦး၊ မ ၃၁၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားရိုးရွာ၊ ဘုရားဒေါင့်
ဘုရားရိုးရွာ၊ ဘုရားဒေါင့်
ပကွဲရွာမရွာ၊ ပကွဲ
ပကွဲရွာမရွာ၊ ပကွဲ
ညောင်ပင်လှ (ခေါ်) ခွေးတောက်ချောင်းရွာ၊ ညောင်ပင်လှ
ညောင်ပင်လှ (ခေါ်) ခွေးတောက်ချောင်းရွာ၊ ညောင်ပင်လှ
မာကျောက်
တရုပ်အက္ခရာနှင့်သင်္ကတများပါသော အတုံး ၁၄၄ တုံးဖြင့် လုပ်ထားသည်။ အချို့ဒေသများတွင် အတုံးအတိုးအလျှော့ ရှိနိုင်သေး၏။ အများအားဖြင့် ကစားသူတဦးသည် ၁၃ တုံး စရသည်။ တတုံးကောက် တတုံးချဖြင့် ကစားသွားပြီး သုံးတုံးပါ လေးတွဲနှင့် နှစ်တုံးပါ တစုံဖြစ်ပါက အနိုင်ရ၏။ အချို့အတုံးများ ရကာ နိုင်နိုင်သေးသည်။
ပေါ်လော်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ပေါ်လော်ရွာ (Pawlaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ပျဉ်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လျှောင်ခြုံရွာ
လျှောင်ခြုံရွာ
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၇
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖေဖော်ဝါရီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၇
ဖလုံကံကုန်း
ဖလုံကံကုန်း
ထန်းတပင်မြို့ (အင်းစိန်ခရိုင်)
အင်းစိန်ခရိုင်၏ အနောက်မြောက်တွင် မအူပင်ခရိုင်နှင့် နယ်စပ်လျက်ဖြစ်သော မြို့နယ်သည် ထန်းတပင်မြို့နယ်ဖြစ်၍၊ လှိုင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း ခန့်မှန်းခြေအရ မြို့နယ်၏ လူဦးရေသည် ၈၅ဝဝဝ ယောက်ခန့်ရှိသည်။
ဝါးခရိုင်ရွာ၊ ဝါးရခိုင်
ဝါးခရိုင်ရွာ၊ ဝါးရခိုင်
ပင်ခင် (အပေါ်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပင်ခင် (အပေါ်)ရွာ (Pinhkin (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၈ ဦး၊ မ ၂၆၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းတပင်မြို့၊ တောင်ငူခရိုင်
ထန်းတပင်မြို့သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ငူခရိုင် ထန်းတပင်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ စစ်တောင်းမြစ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိ၍၊ စစ်တောင်းမြစ်တစ်ဘက်မှ တောင်ငူမြို့သို့ မော်တော်ကားလမ်း ဖောက်ထားသည်။ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၆၄၇ မိုင်ရှိ ပြီးလျှင် မြို့နယ်၏မြေမျက်နှာပြင်သည် စစ်တောင်းမြစ်မှ ကရင်ပြည်နယ်စပ်ရှိ တောင်ခြေများအထိ တည်ရှိလေသည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့နယ်၏ လူဦးရေမှာ ရှစ်သောင်းခန့်ရှိသည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့်တောင်ယာလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဆန်စပါး နှင့် မက်ပဲ ကိုအဓိကစိုက်ပျိုးကြသည်။