cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မက်သမ်ဖတမင်း
စိတ်ကြွဆေး၏ ဇီဝရရှိနိုင်မှုမှာ 67% ပါးစပ်၊ 79% အတွင်းပိုင်း၊ ရှူသွင်းခြင်း (ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း) မှ 67% မှ 90% နှင့် သွေးကြောသွင်းခြင်း 100% တို့ဖြစ်သည်။ ပါးစပ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ပြီးနောက်၊ စိတ်ကြွဆေးသည် စားသုံးပြီးနောက် 3.13-6.3 နာရီအတွင်း ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ပလာစမာ စိတ်ကြွဆေးပါဝင်မှု အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိသွားသဖြင့် စိတ်ကြွဆေးသည် သွေးကြောထဲသို့ ကောင်းစွာ စုပ်ယူသွားပါသည်။[124] မက်သာဖက်တမင်းကို ရှူရှိုက်ပြီး ဝမ်းတွင်းသွင်းပြီးနောက် ကောင်းစွာစုပ်ယူနိုင်သည် ။ စိတ်ကြွဆေး၏ မြင့်မားသော lipophilicity ကြောင့်၊ ၎င်းသည် အခြားစိတ်ကြွဆေးများထက် လျင်မြန်စွာ ရွေ့လျားနိုင်ပြီး၊ ၎င်းသည် monoamine oxidase ဖြင့် ပျက်စီးမှုကို ပိုမိုခံနိုင်ရည်ရှိသည်။ အမ်ဖီတမင်း ဇီဝဖြစ်စဉ်သည် ၁၀ နာရီမှ ၂၄ နာရီအတွင်း အမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။ စိတ်ကြွဆေးကို ကျောက်ကပ်မှ စွန့်ထုတ်သည် ။ ပါးစပ်ဖြင့်သောက်သောအခါ ဆေးပမာဏ၏ 30-54% ကို စိတ်ကြွဆေးအဖြစ် ဆီးတွင် စွန့်ထုတ်ပြီး 10-23% ကို အမ်ဖီတမင်းအဖြစ် ထုတ်ပေးပါသည်။[124] IV ထိုးပြီးနောက်တွင် 45% ခန့်ကို စိတ်ကြွဆေးအဖြစ် စွန့်ထုတ်ပြီး 7% ကို အမ်ဖီတမင်းအဖြစ် ထုတ်ပေးသည်။ စိတ်ကြွဆေး၏ သက်တမ်းတစ်ဝက်ကို ဖယ်ရှားခြင်းသည် ၅ နာရီမှ ၃၀ နာရီအထိ ကွဲပြားသော်လည်း လေ့လာမှုအများစုတွင် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ၉ နာရီမှ ၁၂ နာရီအထိဖြစ်သည်။ စိတ်ကြွဆေး၏ သက်တမ်းတစ်ဝက်ကို ဖယ်ရှားခြင်းသည် စီမံအုပ်ချုပ်မှု လမ်းကြောင်းအရ မကွဲပြားသော်လည်း သိသိသာသာ တစ်ဦးချင်း ကွဲပြားမှုအပေါ် မူတည်ပါသည်။
CYP2D6၊ dopamine β-hydroxylase၊ flavin-containing monooxygenase 3၊ butyrate-CoA ligase နှင့် glycine N-acyltransferase တို့သည် စိတ်ကြွဆေး သို့မဟုတ် ၎င်း၏ ဇီဝဖြစ်စဉ်များကို လူတို့၌ ဇီဝဖြစ်စဉ်ဖြစ်စေရန် လူသိများသော အင်ဇိုင်းများဖြစ်သည်။ [124] အခြားအသေးစား ဇီဝဖြစ်စဉ်များတွင်- 4-hydroxyamphetamine၊ 4-hydroxynorephedrine၊ 4-hydroxyphenylacetone၊ benzoic acid၊ hippuric acid၊ norephedrine နှင့် phenylacetone၊ amphetamine ၏ ဇီဝဖြစ်စဉ်များ။[8][124][125] ဤဇီဝဖြစ်စဉ်များထဲတွင်၊ တက်ကြွသော sympathomimetics များမှာ amphetamine၊ 4-hydroxyamphetamine၊[131] 4-hydroxynorephedrine၊[132] 4-hydroxymethamphetamine၊[124] နှင့် norephedrine တို့ဖြစ်သည်။ စိတ်ကြွဆေးသည် CYP2D6 တားဆေးဖြစ်သည်။[107]
အဓိက ဇီဝဖြစ်စဉ်လမ်းကြောင်းများတွင် မွှေးရနံ့ပါရာ-ဟိုက်ဒရောစီခြင်း၊ aliphatic alpha- နှင့် beta-hydroxylation၊ N-oxidation၊ N-dealkylation နှင့် deamination တို့ ပါဝင်ပါသည်။[8][124][134] လူသိများသော ဇီဝဖြစ်စဉ်လမ်းကြောင်းများ ပါဝင်သည်။
ဇီဝအရည်များကို ထောက်လှမ်းခြင်း။
စိတ်ကြွဆေးနှင့် အမ်ဖီတမင်းတို့ကို အားကစား၊ အလုပ်အကိုင်၊ အဆိပ်သင့်ရောဂါရှာဖွေရေးနှင့် မှုခင်းဆေးပညာအတွက် မူးယစ်ဆေးဝါးစမ်းသပ်မှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ဆီး သို့မဟုတ် သွေးတွင် မကြာခဏ တိုင်းတာသည်။[137] ဆေး၏ရင်းမြစ်ကို ခွဲခြားသိမြင်နိုင်စေရန်အတွက် Chiral နည်းပညာများကို တရားမဝင် သို့မဟုတ် တရားဝင်ရရှိခြင်းရှိ၊ အပြုသဘောဆောင်သောစမ်းသပ်မှုရလဒ်ဆီသို့ OTC အချို့သော OTC နှာပိတ်ခြင်းအတွက် တက်ကြွသောပါဝင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် levomethamphetamine ၏ဖြစ်နိုင်ချေပါဝင်မှုကို အကဲဖြတ်ရန် Chiral ခွဲခြားရန် လိုအပ်ပါသည်။[141][142][143] ဇင့်ဓာတ် ဖြည့်စွက်စာများသည် ဆီးထဲတွင် စိတ်ကြွဆေးနှင့် အခြားဆေးများ ပါဝင်မှုကို ဖုံးကွယ်ပေးနိုင်သည်။ Methamphetamine သည် enantiomers, dextromethamphetamine နှင့် levomethamphetamine နှစ်မျိုးပါရှိသော chiral ဒြပ်ပေါင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အခန်းအပူချိန်တွင်၊ စိတ်ကြွဆေးကင်းစင်သောအခြေခံသည် ဂျရေနီယမ်အရွက်၏အနံ့လက္ခဏာရှိသော ကြည်လင်ပြီး အရောင်မဲ့အရည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် Diethyl Ether နှင့် Ethanol တွင် ပျော်ဝင်သည့်အပြင် ကလိုရိုဖောင်ဖြင့် ရောနှောနိုင်သည်။
ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့်၊ စိတ်ကြွဆေး ဟိုက်ဒရိုကလိုရိုက်ဆားသည် ခါးသောအရသာနှင့် အနံ့ကင်းသည်။ ၎င်းတွင် အရည်ပျော်မှတ် 170 မှ 175°C (338 နှင့် 347°F) အကြားရှိပြီး အခန်းအပူချိန်တွင် အဖြူရောင်သလင်းခဲများ သို့မဟုတ် အဖြူရောင်ပုံဆောင်ခဲမှုန့်များအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဟိုက်ဒရိုကလိုရိုက်ဆားသည် အီသနောနှင့် ရေတို့တွင်လည်း လွတ်လပ်စွာပျော်ဝင်နိုင်သည်။ ၎င်း၏ပုံဆောင်ခဲဖွဲ့စည်းပုံသည် P21 အာကာသအဖွဲ့နှင့်အတူ monoclinic ဖြစ်သည်။ 90 K (−183.2°C; −297.7°F) တွင် ၎င်းတွင် ရာဇမတ်ကွက်ဘောင်များ a = 7.10 Å၊ b = 7.29 Å၊ c = 10.81 Å နှင့် β = 97.29°.[145] ပျက်စီးခြင်း။
2011 လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် အရောင်ချွတ်ဆေးကို အသုံးပြု၍ စိတ်ကြွဆေးများကို ဖျက်ဆီးခြင်းတွင် ထိရောက်မှုသည် ထိတွေ့ချိန်နှင့် အာရုံစူးစိုက်မှုတို့နှင့် ဆက်နွယ်နေကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ တစ်နှစ်ကြာလေ့လာမှုတစ်ခု (၂၀၁၁ ခုနှစ်မှလည်း) မြေဆီလွှာတွင်ရှိသော စိတ်ကြွဆေးသည် ညစ်ညမ်းစေသော ညစ်ညမ်းစေသောပစ္စည်းဖြစ်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ ရေဆိုးများတွင် ဇီဝဓာတ်ပေါင်းဖိုများကို 2013 ခုနှစ် လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် စိတ်ကြွဆေးသည် အလင်းရောင်နှင့်ထိတွေ့မှုအောက်တွင် ရက်ပေါင်း 30 အတွင်း ကြီးမားစွာ ပျက်စီးသွားကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။[148] ပေါင်းစပ်ခြင်း။ တရားမဝင် အမ်ဖီတမင်း ပေါင်းစပ်မှုဆိုင်ရာ နောက်ထပ် အချက်အလက်- အစားထိုး အမ်ဖီတမင်း ယဉ်ကျေးမှု § တရားမဝင် ပေါင်းစပ်မှု
Racemic စိတ်ကြွဆေးကို Leuckart[149] သို့မဟုတ် reductive amination နည်းလမ်းများဖြင့် phenylactone မှ စတင်ပြင်ဆင်နိုင်ပါသည်။ Leuckart တုံ့ပြန်မှုတွင်၊ phenylactone ၏ ညီမျှသော တစ်ခုသည် N-methylformamide ၏ ဖော်မလင်အမိုင်အိုင်းနှင့် ဘေးထွက်ပစ္စည်းများအဖြစ် မက်သာဖက်တမင်း နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် နှင့် methylamine ကို ထုတ်လုပ်ရန် ဓာတ်ပြုပါသည်။[150] ဤတုံ့ပြန်မှုတွင်၊ N-methylformamide ၏ ဒုတိယညီမျှသော လျော့ချပေးသည့် အလယ်အလတ်တစ်ခုအဖြစ် imminium cation ကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထို့နောက် အလယ်အလတ် ဖော်မိုင်းအမိုင်ဒ်အား အက်စစ်ဓာတ်ရှိသော ရေအခြေအနေများအောက်တွင် ဟိုက်ဒရောလစ်ပြုလုပ်ပြီး နောက်ဆုံးထွက်ကုန်အဖြစ် မက်သာဖက်တမင်းကို ထုတ်ပေးသည်။ တနည်းအားဖြင့် ဖီနီလက်စတုန်းသည် စိတ်ကြွဆေးအထွက်နှုန်းကို လျှော့ချရန် အခြေအနေများအောက်တွင် methylamine နှင့် ဓာတ်ပြုနိုင်သည်။
စိတ်ကြွဆေးမပေါ်မီ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော အမ်ဖက်တမင်းအား ဖီနီလီဆိုပရာမင်းဟု အမည်ပေးထားသည့် ရိုမေးနီးယားဓာတုဗေဒပညာရှင် Lazăr Edeleanu မှ ဂျာမနီတွင် 1887 ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ပေါင်းစပ်ဖန်တီးခဲ့သည်။ မကြာမီတွင်၊ စိတ်ကြွဆေးကို ဂျပန်ဓာတုဗေဒပညာရှင် Nagai Nagayoshi မှ 1893 ခုနှစ်တွင် ephedrine မှ ပေါင်းစပ်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဆယ်စုနှစ် သုံးခုကြာပြီးနောက် 1919 ခုနှစ်တွင် စိတ်ကြွဆေး ဟိုက်ဒရိုကလိုရိုက်ကို အနီရောင် ဖော့စဖရပ်နှင့် အိုင်အိုဒင်းတို့ကို အသုံးပြု၍ ephedrine လျှော့ချခြင်းဖြင့် ဆေးပညာရှင် Akira Ogata မှ ပေါင်းစပ်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
1938 ခုနှစ်မှစတင်၍ ဘာလင်အခြေစိုက် Temmler ဆေးဝါးကုမ္ပဏီမှထုတ်လုပ်သော Pervitin အမှတ်တံဆိပ်အမည်အောက်တွင် စိတ်ကြွဆေးပြားကို ဂျာမနီတွင် အကြီးစားဈေးကွက်တင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို Third Reich ၏ပေါင်းစပ် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များ၏ အကိုင်းအခက်များအားလုံးက ၎င်းကို လှုံ့ဆော်ပေးသည့် အာနိသင်များနှင့် နိုးကြားတက်ကြွစေရန် လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ Pervitin ကို ဂျာမန်တပ်များကြားတွင် "Stuka-Tablets" (Stuka-Tabletten) နှင့် "Herman-Göring-Pills" (Hermann-Göring-Pillen) ဟု လူသိများသော Göring ၏ မူးယစ်ဆေးစွဲခြင်းကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် လူသိများသော မူးယစ်ဆေးစွဲခြင်းကို ရည်ညွှန်းခြင်းအဖြစ် လူသိများသည်။ သို့သော်လည်း ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ အထူးသဖြင့် ဆုတ်ခွာခြင်းလက္ခဏာများသည် အလွန်ပြင်းထန်သောကြောင့် စစ်တပ်သည် ၎င်း၏အသုံးပြုမှုကို 1940 ခုနှစ်တွင် သိသိသာသာ လျှော့ချခဲ့သည်။ 1941 ခုနှစ်တွင် ဆရာဝန်၏ဆေးစာတွင် အသုံးပြုမှုကို ကန့်သတ်ခဲ့ပြီး စစ်တပ်သည် ၎င်း၏ဖြန့်ဖြူးမှုကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ထိန်းချုပ်ခဲ့သည်။ စစ်သားများသည် တစ်ကြိမ်လျှင် ဆေးပြားနှစ်ပြားသာ ရရှိကြပြီး တိုက်ပွဲတွင် ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုရန် စိတ်ဓာတ်ကျခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းပညာရှင် Łukasz Kamieński ကပြောပါတယ်
"Pervitin ကို စစ်တိုက်တော့မယ့် စစ်သားတစ်ယောက်က နောက်ရက် ဒါမှမဟုတ် နှစ်ရက်လောက်အထိ သူ့ကိုယ်သူ ထိရောက်စွာ မစွမ်းဆောင်နိုင်တော့တာကို တွေ့ရတယ်။ မူးယစ်ဆေး အရက်နာကျပြီး သူရဲကောင်းစစ်သည်တော်ထက် ဖုတ်ကောင်လို ပိုမြင်လာရပြီး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေကနေ ပြန်ကောင်းလာခဲ့ရတာ။"
အချို့သော စစ်သားများသည် အရပ်သားများကို စစ်ရာဇဝတ်မှုများ ကျူးလွန်ကာ အကြမ်းဖက် အသွင်ပြောင်း၊ အခြားသူများက ၎င်းတို့၏ အရာရှိများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
Obetrol သည် 1950 ခုနှစ်များတွင် Obetrol Pharmaceuticals မှ မူပိုင်ခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး အဝလွန်ခြင်းကို ကုသရန်အတွက် ညွှန်ပြထားသည့် Obetrol သည် ဆေးဝါးစိတ်ကြွဆေးထုတ်ကုန်များ၏ ပထမဆုံးအမှတ်တံဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ကြွဆေးအာနိသင်များကြောင့် Obetrol သည် အမေရိကတွင် 1950 နှင့် 1960 ခုနှစ်များအတွင်း လူကြိုက်များသော အစားအသောက်ဆေးဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင်၊ မူးယစ်ဆေးဝါး၏ စွဲလမ်းစေသော ဂုဏ်သတ္တိများ လူသိများလာသည်နှင့်အမျှ၊ အစိုးရများသည် မက်သာဖက်တမင်း ထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ဖြန့်ဖြူးခြင်းကို တင်းကြပ်စွာ ထိန်းကျောင်းလာကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအစောပိုင်းကာလများတွင် စိတ်ကြွဆေးသည် ထိန်းချုပ်ထားသော ပစ္စည်းများအက်ဥပဒေအောက်ရှိ ဇယား II ထိန်းချုပ်သည့်အရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင်၊ ဒိန်းမတ်ဆေးဝါးကုမ္ပဏီ Lundbeck ၏ ကုန်အမှတ်တံဆိပ် Desoxyn ၏ ကုန်သွယ်မှုအမည် Desoxyn အောက်တွင် စိတ်ကြွဆေးများကို ရောင်းချနေပါသည်။ ဇန်နဝါရီ 2013 တွင် Desoxyn အမှတ်တံဆိပ်ကို အီတလီဆေးဝါးကုမ္ပဏီ Recordati သို့ ရောင်းချခဲ့သည်။
ရှင်းလင်းချက်မှတ်စုများ
၃ အောက်တိုဘာ
အောက်တိုဘာလ၊ (၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၇၆)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၂၇၇)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၈၉) ရက် ကျန်သေးသည်။
တိုက်ကွမ်ဒို
တိုက်ကွမ်ဒိုသည် လက်နက်ကိရိယာမပါဘဲ ‌ခြေနှင့် လက်ကိုအသုံးပြုလျက် တစ်ဘက် ရန်သူကို လျှက်တစ်ပြက် တန်ပြန်တိုက်ခိုက်နိုင်‌သော ကိုရီးယားရိုးရာ ကိုယ်ခံပညာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
တိုက်ကွမ်ဒိုသည် လွန်ခဲ့‌သောနှစ်‌ပေါင်း ၂၀၀၀ ‌ကျော် ခန့်က ကိုရီးယားတို့၏ညီညွတ်‌သော ဘုရင့် သုံးနိုင်ငံ‌ခေတ် (၅ ရာစုဘီစီခန့်)ကပင် စတင်‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့သည်။ ထို့‌နောက် ဆီလာ မင်းဆက်‌ခေတ် (၅ရ ဘီစီ-အေဒီ ၉၃၅)တွင် တစ်နိုင်ငံလုံးသို့ ပြန့်ပွား၍ အဆင့်ဆင့် တိုးတက်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုဂူယိုနိုင်ငံ‌တော် (၃ရ ဘီစီ-အေဒီ ၆၆၈)၏ မြို့‌တော် ဖြစ်‌သောဝမ်ဒိုမြို့ (ယခု မန်ချူးရီးယား‌တောင်ပိုင်း ‌တောင်‌ကောင်း ‌ဒေသအနီး)ရှိ ‌ရှေး‌ခေတ် သင်္ချိုင်းဂူနံရံများမှ နံရံ‌ဆေး‌ရေးပန်းချီ လက်ရာများတွင် တိုက်ကွမ်ဒိုသမားများ၏ တိုက်ကွက်တို့ကို ‌တွေ့ရှိရသည်။ တစ်ဖန် ဆီလာမင်းဆက်‌ခေတ်က ပန်းမန် သူရဲ ‌ကောင်းများ ဟုအမည်တွင်‌သော ဘုရင့်သား‌တော်များနှင့် မှူးကြီး မတ်ရာ၊ စစ်‌သေနာပတိတို့၏ ရင်‌သွေးငယ်များအား ဓား‌ရေး၊ လှံ ‌ရေး၊ ‌လေးမြားအတတ်အစရှိ‌သော ပညာရပ်များကိုမသင်ကြားမီ တေကယွမ် Taekkyeon ‌ခေါ် လက်နက်မဲ့ ကိုယ်ခံပညာရပ်ကို သင်ကြား‌ပေးခဲ့‌ကြောင်း သမိုင်းအ‌ထောက်အထား များလည်း ရှိသည်။ တိုက်ကျွမ်းပညာမှ တိုက်ကွမ်ဒို ကိုယ်ခံပညာသို့ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သု‌တေသီတို့က ‌ကောက်ချက်ချသည်။
ကိုယိုမင်းဆက်‌ခေတ် (အေဒီ ၉၁၈-၁၃၉၂)က ‌ရေးသား ခဲ့‌သော ကန်ယီဂျီအမည်ရှိ သိုင်းပညာညွှန့်‌ပေါင်းကျမ်း၌ ထိုစဉ် ကကတ်ဂျာဂမ်‌ဒေသ (ယခုကိုရီးယား အမျိုးသားတက္ကသိုလ်ဝင်း အတွင်း) တွင် တိုက်ကွမ်ဒိုသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားဖူး ‌ကြောင်းဖြင့် ‌ဖော်ပြထားသည်။ ချိုဆန်မင်းဆက်‌ခေတ် (၁၃၉၂-၁၉၂၀) က နန်းတွင်း ပိဋိကတ်တိုက်မှူး ယီ‌တောက်မူပြု စုသည့် မူယီတို ဘို‌တောင်ဂျီအမည်ရှိ ရုပ်စုံ ကိုယ်ခံပညာစာအုပ် (၁ရ၉၀) တွင် တိုက်ကွမ်းဒို၏သမိုင်း‌ကြောင်းကို အကျယ်တဝင့် ပြုစုထားသည်။
ထို့အပြင် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ ထူ‌ထောင်ပြီး‌သောအခါ တိုက်ကွမ်ဒိုသည်‌ခေတ် မီအားကစား နည်းစနစ်ဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးလာသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်‌နေ့တွင် ဆိုးလ်မြို့‌တော်၌ ကိုရီးယား တိုက်ကွမ်ဒို အသင်းချုပ်စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက် ‌နေ့တွင် ကိုရီးယား အ‌ပျော်တမ်း အားကစားအဖွဲ့ချုပ်၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တိုက်ကွမ်ဒို အသင်းချုပ်ကို လက်ခံခဲ့သည်။ ထို့‌နောက် ၁၉၆၂ ခုနှစ်‌အောက်တိုဘာလအတွင်း၌ ကျင်းပခဲ့‌သော ၄၃ ကြိမ် ‌မြောက် အမျိုးသားအားကစား ပြိုင်ပွဲတွင် တိုက်ကွမ်ဒိုကို ပထမ ဦးဆုံး အကြိမ်အဖြစ် ထည့်သွင်းကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် တွင် ဆိုးလ်မြို့‌တော်၌ ခူကီဝန်ဟု အမည်‌ပေးထား‌သော ‌ခေတ်မီတိုက်ကွမ်ဒို အားကစားရုံကြီးကို ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ် ‌အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်‌နေ့တွင် တိုက်ကွမ်ဒိုကို ကမ္ဘာ့အားကစားအဖွဲ့ချုပ် (ဂျီ‌အေအိုင် အက်စ်အက်ဖ်) ကအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉ရ၆ ခုနှစ်ဧပြီလ ၉ ရက်‌နေ့တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစစ်တပ် အားကစား ‌ကောင်စီ၏ အမှု‌ဆောင် အဖွဲ့က တိုက်ကွမ်ဒိုကို ၂၃ ခု‌မြောက် တပ်လက်စွဲ ကိုယ်ခံပညာ အဖြစ် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်ဇူလိုင်လ ၁၇ ရက်‌နေ့တွင် ‌မော်စကိုမြို့၌ကျင်းပခဲ့‌သော ၈၃ ကြိမ်‌မြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်‌ကော်မတီ၏ အ‌ထွေ‌ထွေညီလာခံ တွင် ကမ္ဘာ့အားကစားနည်းစနစ် တစ်ရပ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ခဲ့သည်။ ထို့‌ကြောင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလ ၁၇ရက်‌နေ့မှ ‌အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်‌နေ့ထိ ကိုရီးယားနိုင်ငံဆိုးလ်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့‌သော ၂၄ ကြိမ်‌မြောက် ကမ္ဘာ့အိုလင်းပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် တိုက်ကွမ်ဒိုကို သရုပ်ပြအားကစားနည်းအဖြစ် ထည့်သွင်းကျင်းပ ခဲ့သည်။
ယခုအခါ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ တစ်ခုတည်းတွင် တိုက်ကွမ်ဒို အသင်းဝင်‌ပေါင်း ၁၉ သိန်းခန့်ရှိသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံ‌ပေါင်း ၃၆ နိုင်ငံ၌ တိုက်ကွမ်ဒိုနည်းပြဆရာများအဖြစ် ‌ဆောင်ရွက်‌နေ‌သော ကိုရီးယား အမျိုးသားတိုက်ကွမ်ဒို ပညာရှင် ‌ပေါင်း ၁,၅၀၀ ‌ကျော်ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံ‌ပေါင်း ၁၀၀ ‌ကျော်၌ တိုက်ကွမ်ဒို အသင်းဝင် ‌ပေါင်း သန်း ၁၀၀ နီးပါးမျှရှိ‌နေပြီဖြစ် သည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)
ကုန်းစွမ်းရွာ၊ မရမ်းချို
ကုန်းစွမ်းရွာ၊ မရမ်းချို
ချောင်းကြီးရွာ၊ လှဲဆိပ်ချောင်းကြီး
ချောင်းကြီးရွာ၊ လှဲဆိပ်ချောင်းကြီး
ဒင်ရွဲရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဒင်ရွဲရွာ (Dinywei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဘူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဘူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၅၂ ဦး၊ မ ၂၉၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စောင်လှရွာ၊ ကလ
စောင်လှရွာ၊ ကလ
ဘုရားပင့်
ဘုရားပင့်
၁။ နက္ခတ္တေဟိ ပရိဝါရော၊ သိနေရုဂိရိမုတ္တမော ။
ဝိရောစတိ သကာဘာယ၊ ဩဘာသယံ သမန္တတော ။
၂။ တတောပိ အတိက္ကန္တောဝ၊ ဆဟိ ရသ္မီဟိ ယော ဇိနော ။
ဧဝမာဒိဂုဏောပေတော၊ ဌာတု မေ ဝရသီသကေ ။
နက္ခတ္တေဟိ- ရောင်ခြည်တထောင် အလင်းဆောင်သည့် ထွန်းပြောင်ပဝင်း ရှင်နေမင်းမှ စသည်များစွာ နက္ခတ်တာရာအပေါင်းတို့ဖြင့်။ ပရိဝါရော- ခြံရံအပ်သော။ သိနေရုဂိရိမုတ္တမော- လောကတွင် ရှိရှိသမျှ တောင်တကာ တို့ထက် ဆတက်လွန်ကျူး တောင်ထူးတောင်မြတ် ဆတ်ဆတ်ဖြစ်လျှင်း မြင်းမိုရ်မင်းသည်။ သကာဘာယ- မိမိဝဲယာ ခြံရံကာ၍ ရောင်ဝါတင့်ထူး နက္ခတ်စုံဝင့်ကာမြူးသဖြင့် တင့်ထူးကျက်သရေ လက်လက်ဝေသော မိမိရောင်ခြည်ပန်းဖြင့်၊ ဩဘာသယံ- ဩဘာသယန္တော- ရောင်ဝါရွှန်းအိ ထွန်းလင်းဘိလျက်။ သမန္တတော- ဝန်းကျင်ဒိသာ ရပ်မျက်နှာမှ။ ဝိရောစတိ- တောင်မင်းကျက်သရေ ပီပြင်လေအောင် ထွန်းပြောင်ရွှန်းမြ တင့်တယ်တောက်ပပါပေ၏။
တတောပိ- တောင်တကာထွတ်မှူး လွန်ကျူးမြင့်ပို ထိုမြင်းမိုရ်တောင်မင်း၏ တင့်တယ်ခြင်းထက်လည်း။ အတိက္ကန္တောဝ- ဤ၍ဤမျှ ဂဏန်းချ၍ မမှန်းဆနိုင်အောင် ကဲလွန်၍သာလျှင်။ ယောဇိနော- အကြင်ငါးမာရ်အောင်မြင် ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးသည်။ ဆဟိ ရသ္မီဟိ- ကြာညိုရောင် မည်းညိုရောင် ပုလဲညိုရောင် ဖဲညိုရောင် မြစိမ်းညိုရောင်အဆင်းကဲ့သို့ ညိုဝင်းသော နီလရောင်ခြည်တော်, နေမင်းအရောင် ရွှေအဆင်းအရောင် ပယင်းအဝါအရောင် သလင်းအဝါအရောင် သလွဲအဝါအရောင် ရွဲအဝါအရောင်ကဲ့သို့ ဝါဝင်းသော ပီတရောင်ခြည် တော်,တိမ်နီရောင် စိန်နီရောင် ကြာနီရောင် ကမ္ဗလာနီရောင် ပတ္တမြားအနီရောင်အဆင်းကဲ့သို့ နီဝင်းသော လောဟိတရောင်ခြည်တော်, ဘောသာခွါရောင် သော်တာလရောင် မကာရ်းအဖြူရောင် ဂွမ်းအဖြူရောင် ပုလဲ အဖြူရောင် ရွဲအဖြူရောင် စံပယ်အဖြူရောင် ကြယ်အဖြူရောင် ဝရဇိန်အဖြူရောင် ပွတ်သစ်စ ခရုသင်းကဲ့သို့ ဖြူဝင်းသော ဩဒါတရောင်ခြည်တော်, မည်းရောင် နီရောင် ညိုရောင်ထည့်လောင်း ယှက်ကူးပေါင်းသဖြင့် မှည့်မောင်း မှိုင်းအုံ ရည်မှုန်သော အဆင်းရှိသော မဉ္ဖိဋ္ဌရောင်ခြည်တော်,မင်းလွင်မြူးခုန် ကဆုန်မာသ သမယ၌ မိုးဝပြင်ကျယ် ကောင်းကင်လယ်က လျှပ်ပန်းနွယ်ယှက်ကူး ပိုးစုန်းကြူးသဏ္ဌာန် မီးပန်းတွေပျံသလို အလျှံတလက်လက် တက်တဲ့ခြည် သက်တဲ့ခြည် ဝဲတဲ့ခြည် ပျံတဲ့ခြည် ဤမှထိုမှ ထိုမှဤမှ ကူးကာပြိုးပြက် တခဲနက်သော ပဘဿရရောင်ခြည်တော် တည်းဟူသော ခြောက်ပါးသော ရောင်ခြည်တော်တို့ဖြင့်။ ဝိရောစတိ- ဖူးမြင်ရသူ နတ်လူဗြဟ္မာ သတ္တဝါဟူသမျှ ဖူးမြော်၍မဝအောင် ခြောက်ရောင်ခြည်စုံဖြာလင်း၍ ထွန်းလင်း တောက်ပတော်မူပါပေ၏ ဧဝမာဒိ ဂုဏောပေတော- ဤသို့ ဆိုအပ်ခဲ့ပြီး ရောင်ခြည်ခြောက်လီ တင့်ထူးစည်သည့် များဘိလုံးစုံ ဂုဏ်ကျေးဇူးတော် အပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံတော်မူသော ငါးမာရ်အောင်မြင် ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးသည်။ မေ- မမ- ရှင်ပင့်ကိုးဂုဏ် ကြယ်ယုံမပြတ် ပွားများအပ်သော အကျွန်ုပ်၏။ ဝရသီသကေ- ကိုယ်အင်္ဂါတွင် အမြတ်တင်သည့် ဥတ္တမင်္ဂ ဦးသီသ၌။ ဌာတု- မယိမ်းမယိုင် ကျောက်စာတိုင်သို့ ခိုင်ခိုင်မတ်မတ် ရပ်တန့်ရွှင်ပြုံး သီတင်းသုံးတော်မူလှည့်ပါ ရောင်ခြည်တော် နေတနှုန်းတမျှကဲ့သို့ ရွှေဘုန်းတော် အလျှံကြွပါသည့် အောင်တော်မူသခင် အရှင်မြတ်ကြီးဘုရား။
ရောင်ခြည်တော်ဖွင့် ဘုရားပင့်
စတုက္ကရံသိနိက္ခန္တာ၊ မေရုရာဇာ ဂိရုတ္တမော ။
သောဘတေဝ သကာဘာယ၊ ဩဘာသယံ သမန္တတော ။
တထေဝ သောဘနော ဗုဒ္ဓေါ၊ ဆဗ္ဗဏ္ဏရုစိယာ ဘဝံ ။
အနန္တဇုတိမာ ဘန္တေ၊ ဂန္ဃာ မေ ဌာတု သီသကေ ။
ဂိရုတ္တမော- ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှိသမျှ တောင်တကာ့ထွတ်မှူး တောင်ဦးတောင်မြတ်ကြီး ဖြစ်တော်မူပေထသော။ စတုက္ကရံသိနိက္ခန္တာ မေရုရာဇာ- ရွှေ ငွေ မြ ဖလ် လေးတန်ရောင်ခြည် ထွက်လည်ကွန့်မြူး တင့်ထူးလျှံပြိုင် မဏ္ဍိုင် ချက်ဗွေ နေစက်လစက် နက္ခတ်တာရာ ကြယ်တာရာတို့ ဝံယာပတ်ဝိုက် ဦးခိုက်ကြရာ မဟာမြင်းမိုရ်တောင်မင်းသည်။ သကာဘာယ- ဝါဝင်းရောင် ဖြူဝင်းရောင် စိမ်းလဲ့ဝင်းရောင် ဖလ်ဝင်းရောင် မှန်ဝင်းရောင် နေရောင် လရောင် တည်းဟူသော မိမိအရောင်အဝါတို့ဖြင့်။ သမန္တတော- နှစ်ထောင်ကျွန်းငယ် လေးသွယ်ကျွန်းကြီး သီးသီးမွမွ အဏ္ဏဝ လေးသွယ် မြစ်ငယ်ငါးရာ ငါးဖြာမြစ်မ ရှိသမျှအကုန် လုံးစုံဒီပါ ရပ်ဒိသာ၌။ ဩဘာသယံ- ဩဘာသယန္တော- ထွန်းလင်း တောက်ပြောက် မြင်းမိုရ်ရောင်သာစေလျက်။ သောဘတေဝ- သောဘတေ ဣ၀ = လေးကျွန်းလုံးအလယ် လွန်တင့်တယ်သကဲ့သို့။ တထေဝ- ထိုမြင်းမိုရ်တောင်ကြီး ပုံမှီးစံယူ အလားတူသာလျှင်။ ဗုဒ္ဓေါ- ဒုက္ခ သမုဒယ နိရောဓနှင့် မဂ္ဂတဖြာ လေးသစ္စာကို ဆရာမကူ သယမ္ဘူဉာဏ်ဖြင့် အလိုလို ကိုယ်တော်တိုင် သိမြင်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည်။ ဆဗ္ဗဏ္ဏရုစိယာ- ကြာညိုရောင် မည်းညိုရောင် ပုလဲညိုရောင် ဖဲညိုရောင် မြစိမ်းညိုရောင် အဆင်းကဲ့သို့ ညိုဝင်းသော နီလရောင်ခြည်တော်, နေမင်းအရောင် ရွှေအဆင်းအရောင် ပယင်းဝါရောင် သလင်းဝါရောင် သလွဲဝါရောင် ရွဲအဝါရောင် အဆင်းကဲ့သို့ ဝါဝင်းသော ပီတရောင်ခြည်တော်, တိမ်နီရောင် စိန်နီရောင် ကြာနီရောင် ကမ္ဗလာနီရောင် ပတ္တမြားအနီရောင် အဆင်းကဲ့သို့ နီဝင်းသော လောဟိတရောင်ခြည်တော်, ဘော်သာ ခွါရောင် သော်တာလရောင် မကာရ်းအဖြူရောင် ဂွမ်းအဖြူရောင် ပုလဲအဖြူရောင် ရွဲအဖြူရောင် စံပယ်အဖြူရောင် ကြယ်အဖြူရောင် ဝရဇိန်အဖြူရောင် ပွတ်သစ်စခရုသင်းကဲ့သို့ ဖြူဝင်းသော ဩဒါတရောင်ခြည်တော်, မည်းရောင် နီရောင် ညိုရောင်ထည့်လောင်း ယှက်ကူးပေါင်းသဖြင့် မှည့်မောင်းမှိုင်းအုံ ရီမှုန်သော အဆင်းရှိကုန်သော မဉ္ဇိဋ္ဌ ရောင်ခြည်တော်, မင်းလွင်မြူးခုန် ကဆုန်မာသ သမယ၌ မိုးဝပြင်ကျယ် ကောင်းကင်လယ်က လျှပ်ပန်းနွယ်ယှက်ကူး ပိုးစုံးကြူးသဏ္ဌာန် မီးပန်းတွေပျံသလို အလျှံတလက်လက် တက်တဲ့ခြည် သက်တဲ့ခြည် ဝဲတဲ့ခြည် ပျံတဲ့ခြည် ဤမှထိုမှ ထိုမှဤမှ လူးလာပြိုးပြက် တခဲနက်သော ပဘဿရရောင်ခြည်တော် တည်းဟူသော ခြောက်သွယ်သော ရောင်ခြည်တော်အပေါင်းတို့ဖြင့်။ သောဘနော- မြင်သူအများ ရှုမအားအောင် ကြွားကြွားဝင့်ဝင့် ငွါးငွါးဆင့်၍ တင့်တယ် တော်မူပေထသော။ ဘန္တေ- ရွှေဘုန်းတော်သခင် အရှင်မြတ်ကြီးဘုရား။ အနန္တဇုတိမာ- မြေအဆုံး မိုးအဆုံး စကြ၀ဠာဆုံးအောင် ပြိုင်နှုန်းမပြူ ထွန်းလင်းတောက်ပတော်မူနိုင်ပေထသော။ ဘဝံ- ရှင်တော်မြတ်ဘုရားကြီးသည်။ အာဂန္ဃာ- တရာ့ရှစ်ကွက် ရွှေစက်အစုံ ကြာပဒုံကို ညွှန်ရုံဖြန့်မြန်း ကြွလှမ်းတော်မူခဲ့ပါ၍။ မေ- ငါးဝခန္ဓာ သမူဟာကို ငါငါထင်မှတ် အမိုက်ဇာတ်တွင် မပြတ်ခါခါ ကျင်လည်ရပါသော ဘုရားတပည့်တော်၏။ သီသကေ- လူညွန့်လူဖူး ဆံဦး ဗွေထက် ထိပ်လယ်ချက်၌။ ဌာတု- မယိမ်းမယိုင် ကျောက်စာတိုင်ကဲ့သို့ ခိုင်ခိုင်မတ်မတ် တန့်ရပ်တည်နေတော် မူလှည့်ပါ့ နေတနှုန်းတမျှကဲ့သို့ ရွှေဘုန်းတော်ကြွပါတဲ့ အရှင်မြတ်ကြီးဘုရား။
စိန်ရောင်ခြည် ဘုရားပင့်
အင်္ဂီရသဿ ဥဏ္ဏာယ၊ ဒါဌာဟိ သေတရံသိယော ။
၀ဇိရာဝ ဝိရောစန္တိ၊ ဇိနော မေ ဌာတု သီသကေ ။
အင်္ဂီရသဿ- အယုတ်အလတ် အမြတ်ပိုင်းခြား လွန်ကြီးမားသည့် သုံးပါးဆယ်လီ ပါရမီတော်အဟုန် စာဂီတော်ဂုဏ်တို့ကြောင့် ခြောက်ရောင်စုံကွန့်မြူးလျက် အင်္ဂီရသဆိုတဲ့ ဘွဲ့ထူးကို ချီးကျူးခံ့ခိုင် ဘက်မပြိုင်နိုင်အောင် လက်ကိုင်ရရှိတော်မူသော ငါးမာရ်အောင်ပြီး ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီး၏။ ဘမုကန္တရေ- မျက်ခုံးတော်နှစ်သွယ် အလယ်ဗဟိုတည့်တည့်၌။ သဉ္ဇာတာယ- နုဖြူထွားထွား ကောင်းစွာပေါက်ဖွား ဖြစ်ပေါ်၍နေသော။ ဥဏ္ဏာယစ- ဆွဲလို့ ဆန့်လျှင် နှစ်တောင်ခန့်ရှည်လျားသဖြင့် စိန်သားနှစ်အသွင် ငွေနန်းချည်အမျှင်ကဲ့သို့ ဖြူစင်ဝင်းသစ် လက်ယာရစ်ခွေရုံ စိန်ကြယ်ပွင့်အနေပုံလို ဥဏ္ဏလုံခေါ် မွေးရှင်တော်ဓာတ် လွန်ထူးမြတ်သည့် အရပ်တော်မှ၎င်း။ ဒါဌာဟိစ- ပတ္တမြား ခေါင်ရန်း နှင်းဆီပန်းကဲ့သို့ နီမြန်းသော နှုတ်ခမ်းတော်တို့ဖြင့် မပေါ်အောင် ဖုံးပိတ်၍ထားအပ်သော သွားတော်လေးဆယ် စွယ်တော်လေးဆူ ဖြူရာရာဓာတ်တော်ထူးတို့မှ၎င်း။ သေတရံသိယော- ပုလဲအနှစ် စိန်စစ်နမူ ဘော်ဖြူငွေရွက် ဖြန့်ကြက်စီခြယ် ငွေကြယ်ရောင်သန်း ကေလာသငွေတောင်ကို နေအရောင်လွှမ်းဘိသကဲ့သို့ မြလေးပန်းစပယ်ငုံ ကြာဖြူပွင့်ဝတ်မှုန်လို ပုံပမာကပ် စိန်တောင်ကို တိမ်ရောင်ဟပ်ဘိသကဲ့သို့ တလျှပ်လျှပ် တဖိတ်ဖိတ် တရိပ်ရိပ် တလည်လည် ထိန်ပြောင်ကြည်သည့် စိန်ရောင်ခြည်ဓာတ် ဖြူဖွေးသောအဆင်းတော်မြတ် တို့သည်။ ဝဇိရာဝ- စိန်နှစ်စိန်သွေး ဖြူဖွေးတောက်ပြောင်စိန်သားတောင်ကြီးကဲ့သို့။ ဝိရောစန္တိ- ဖူးမြင်ရသူတို့၏ စိတ်ဝယ်အထူး ဘဝင်မှာကြည်နူးလောက်အောင် ရွှင်မြူးတက်ကြွ ဘက်မမျှသဖြင့် လှပဆန်းကြယ် တင့်တယ်တော် မူကြပါပေကုန်၏။ သော ဇိနော- ထူးထွေဆန်းလည် စိန်ရောင်ခြည်တို့ကြောင့် အင်္ဂီရသံ ဘွဲ့ထူးခံသည့် ငါးမာရ်အောင်ပြီး ထိုဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီး သည်။ မေ- မမ- ရုပ်နှင့် နမ်သာ ထိုနှစ်ဖြာကို အတ္တသမုတ် အကျွန်ုပ်၏။ သီသကေ- လေးထွေ ဘူတ ကာယကိုယ်တွင် အမြတ်တင်သည့် ဦးပြင်ထိပ်၌။ ဌာတု- ခိုင်ခိုင်မတ်မတ် တန့်ရပ်တည်တော်မူပါ့ စိန်ရောင်ခြည် နေတနှုန်းကဲ့သို့ ရွှေဘုန်းတော်သခင် အရှင်မြတ်ကြီးဘုရား။
အစိန္တေယျ ဘုရားပင့်
အစိန္တေယျ အစိန္တေယျ အစိန္တေယျ အပ္ပမေယျ သေဋ္ဌဇေဋ္ဌံ အရဟံ-အနုတ္တရ မည်တော်ရလျက် အရိယာစာဂ စရဏပါရမီ အလီလီရှိ ဗောဓိသမ္ဘာရ ဂုဏအပေါင်း မြင့်ညောင်းသမ္ဘာ လေးဖြာသင်္ချေ လွန်လေတသိန်း မတိမ်းမဖင့် ဖြည့်ကျင့်ရွက်ဆောင် အောင်ရာဌာနီ သုံးလီခေတ္တ ဘ၀သုံးစုံ သုံးပါးဘုံ၌ တစုံတရာ ဗြဟ္မာနတ်လူ သူရာမာရ်မင်း ရန်ခပင်းတို့ နှိမ်နင်းဖြိုဖျက် လုယက်တွန်းလှန် ကြံရန်မစွမ်း သောင်းခန်းလောကဓာတ် သုံးရပ်ကျက်သရေ အောင်မြေသာခေါင် ရွှေညောင်မဏ္ဍိုင် ရန်နိုင်သာဘိ အပရာဇိတပလ္လင် ရွှေဦးကင်ထက် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး တရားရိပ်ဖြူ လှစ်တော်မူလျက် လေးဆူသီလ တိကသိက္ခာ ဝိဇ္ဇာသုံးရပ် ဆင့်လတ်ရှစ်တန် ဘိညာဏ်ခြောက်လီ သမ္ဘီဒါလေးရပ် သမာပတ်ကိုး တန်ခိုးရှစ်ဦး ဘုန်းထူးခြောက်လီ ခုနစ်မည်ဝိသုဒ္ဓိ ဗောဓိပက္ခိယ ဓမ္မကရိုဏ်း ရန်နိုင်ကိုယ်ရုံ ဗိုလ်လုံးစုံကို အုပ်ချုပ်စိုးယူ ဂေါတြဘူဝေါဒါန် အရဟံမဂ် သန်လျက်ရတနာ ယဉ်လေးဖြာဖြင့် သံသရာရဟတ် ကျင်လည်စေတတ် နှိပ်စက်တတ်ပေ ကိလေရမ္မက် သုံးထောင်ဝက်ကို ပယ်ဖျက်တွန်းလှန် အောင်ပွဲခံ၍ ခြောက်တန်အသာဓာရဏ စတုဝေသာရဇ္ဇ ဒသဗလ ဉာဏတလီ စသည်ကျေးဇူး ဂုဏ်တော်ထူးဖြင့် မြွက်ကျူးပြီးပိုင် မ,ချီနိုင်၍ စိုးပိုင်နှိမ်နင်း အမင်းမင်းတို့ သစ်ကင်းကြည်နူး အထူးတလည် တင့်တယ်ဆန်းပြား ခြယ်လှယ်ထားသည့် ပတ္တမြားစိန်ခဲ ပုလဲသန္တာ နီလာဂေါ်မုတ် ဥဿဖယား ရွှေငွေအားဖြင့် ကိုးပါးရတနာ မြွစီသွန်းခပ် လုပ်ဆောင်အပ်သည့် သင်းကျစ်ဦးခိုက် ဖိုးထိုက်နဂ္ဃ အနန္တလျှင် အဝိညာဏက သက်မျှကင်းကွာ မြတ်ရတနာတွင် မင်္ဂလာခေါင် ပုံဆောင်တုနှိုင်း နှိုင်းခိုင်းမအပ် မင်းမြတ်အများ ဦးဖျားထိပ်ပြင် ဆင်ယင်စိုက်ထူ သရဖူနွဲ့ညွတ် မကိုဋ်ထွတ်၌ သွင်းသွတ်စေအပ် မြိစ္ဆာညှပ်၍ တင်အပ်ရတနာ စိန္တမဏိ ဇောတိရသ်ပတ္တမြား စိန်ဖူးဖျား၌ ဖဝါးနှစ်မြွှာ ရွှေစကြာဖြင့် စိုက်ကာထိပါး ကြွသွားတင့်တယ် စံပယ်ခြင်းငှါ ထိုက်ပေရာ၏။ အသုရာမှတ် များနတ်ဒေဝါ ဗြဟ္မာသိကြား နဂါးဂဃုန် ကုမ္ဘဏ်ဂန္ဓဗ် စက္ကဝတ်သေဌ်နင်း အမင်းမင်းတို့သခင် ဗောဇ္ဈင်စက္ကရတ် သူမြတ်တကာတို့၏ အဓိပတိ အပရိမာဏ အနန္တဂုဏ်အင် ရွှေဉာဏ်ရှင်ဟု မဂ္ဂင် ပါရဂူ ဖြစ်တော်မူသည့် သုံးဘုံသူဧကရာဇ် ရှင်ချစ်ဇိနော် မြတ်ကိုယ်တော်ဘုရား။
သုံးပါးအာဏာ ဒွါဒသင်္ဂါ သုံးဖြာအစပ် လေးရပ်အလွှာ ခြင်းရာနှစ်ဆယ် သုံးသွယ်ဝဋ္ဋ အာဗဒ္ဓဟု မြစ်မနှစ်မြွာ သံသရာ၌ ခန္ဓာပင်စည် တလည်လည်ဖြင့် ကြာရှည်နစ်မွန်း ပင်ပန်းကြသော တပည့်တော်တို့မှာ ထိုသံသရာစက် ဝဲဂယက်မှ ကူးထွက်လိုလှ ဆန္ဒအာသီ အတီတာနန္တရ ဣဒ္ဓပ္ပစ္စယတာ ကြမ္မာပီဠိတ် ဝိပရိတ်ကြောင့် ဧတ္တိစ္ဆာနု ရှေးသူ့ပညတ် ဥပါဒ် ဌီ ဘင် သုံးအင်တိုင်ကျ စမ္မခန်းယမ္မခန်း လွန်းစန်းပြတ်ကြိမ် ဆိန္နရိတ်ဘိန္နရိတ် အနိဠိသူလာ နမန္တာသုသာန် သုံးတန်ကဏ္ဍ ပါပရန်လား ဂြိုဟ်စားဂြိုဟ်နင်း ယိုယွင်းဒသာ ဇာတာမသန့် စန်းတန့်လဂ်စီး တိတ်ကြီး တဘောင် သူယောသူပျက် အိပ်မက်ခံမည် သံကျည်းငှက်ပင် ဒုမင်္ဂလ ဒုန္နိမိတ္တ ဟူသမျှတို့ ရတနတ္တယ နုဘာဝဂုဏ် ဘုန်းတော်ဟုန်ကြောင့် တစုံတခု မြူဏုဆံခြမ်း ရန်မသမ်းဘဲ ဘေးဘျမ်းအန္တရာယ် အသွယ်သွယ်တို့မှ စင်ကြယ်သန့်ရှင်း ကင်းစေလိုပါ စေတနာနှင့် သမ္မာဆန္ဒ ဥဿာဟဖြင့် အစိန္တေယျ လောကဥက္ကဋ္ဌ် ဘုရားမြတ်သည် လျောက်ပတ်လှစွာ ဗုဒ္ဓါသန သေဋ္ဌဘူမိ အပရာဇိဗိမာန် တန်ခွန်ဆီမီး ထီးနှင့်တကွ မွှေးစွကြိုင်လျှမ်း ဆွမ်းပန်းဩဇာ မြိုက်ရသာကို ကပ်လှူလိုသည်ဖြစ်၍ မြတ်စွာဘုန်းမော် ကိုယ်တော်အရှင်သည် မည်တွင်မှတ်သား ဒါယကာ ဒါယိကာမများ၏ အလှူကိုလည်း ခံတော်မူရန် ကြွလာတော်မူပါမည့်အကြောင်း လက်ဆယ်ဖြာညွတ်ပြောင်း၍ တောင်းပန်လျှောက်ကြား အသနားတော်မြတ်ခံဝံ့ပါသည် အရှင်မြတ်ဘုရား။
မြကြိုးနွယ် ဘုရားပင့်
သိရိန္ဓရဿ ဥဏ္ဏာယ၊ သရီရတော ပဘဿရော ။
မဏိကာဝ ဝိရောစေန္တိ၊ ဗုဒ္ဓေါ မေ ဌာတု သီသကေ ။
သိရိန္ဓရဿ- နေလရွှေမြ ဂဟေသ၍ ဝေကြွမက်မပြေ လက်လက်ပြောင်ပြောင် ကျက်သရေကိုလည်း ဆောင်တော်မူပေထသော။ သရီရတော- ဝင်းဝါရွှေတောင် နေရောင်ဟပ်သလို မြတ်ရွှေကိုယ်၏။ ဥဏ္ဏာယ- သုံးရက်လသဖွယ် ခုန်းမျက်စ နှစ်သွယ်၏အလယ်၌ တင့်တယ်ရောင်ဖြာ နှစ်တောင့်ထွာပမာဏ ကြီးစရောင်စုံ ဥဏ္ဏလုံခေါ် မွေးတော်ရှင်ဓာတ် လွန်ထူးမြတ်သော အရပ်မှ၎င်း။ ပဘဿရာ- ပြိုးပြိုးပြောင်ပြောင် တိမ်တောင်တွေဟပ် လျှပ်လျှပ်ရောင်စုံ အံ့ချီး၍မကုန်အောင် အစုံစုံပေါ်ထွက်လျက်ရှိသော။ မဏိကာဝ- အစိမ်းရောင်က တဖြာ, အဝါရောင်က တလှည့်, ရတနာရွှေတောင်ကို နေအရောင် ဟပ်သကဲ့သို့ ပြောင်တဲ့ခြည်, ဝင်းတဲ့ခြည်, သင်းတဲ့ခြည်, လင်းတဲ့ခြည်ထိန်ဝဲ စိန်စားပွဲပေါ်မှ ဘော်သာခွါ ငွေကလပ်နှင့် ရွှေတရပ်မွေ့ရာဝယ် ကျောက်ရတနာ မြတင်ကာပြလို့ အလှတန်ခိုးကြွယ်သည့် မြကြိုးနွယ်ရောင်တော်ရှင်တို့သည်။ ဝိရောစေန္တိ- ဖူးမြင်ရသူ ကြည်ဖြူမြတ်လေး ဘဝင်အေးအောင် တင့်တယ်ထွန်းပတော်မူပါကုန်၏။ သော ဗုဒ္ဓေါ- အလှတန်ခိုးကြွယ်သည့် မြကြိုးနွယ် ထိုဘုရားရှင် ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးသည်။ မေ- ငါးပါးခန္ဓာ ရွံစရာကို လွန်စွာထင်လွဲ မြင်စွဲသွေချော် တပည့်တော်၏။ သီသကေ- ကိုယ်ဒြပ်တွင် အမြတ်တင်သည့် ဦးပြင်ထိပ်ထက်၌။ ဌာတု- မဏ္ဍိုင်မေရု အခြေစုသဖြင့် အသရေယခု ကြွတဲ့အောင် မားမားကြီး ရပ်တန့်တည်နေတော်မူလှည့်ပါ အလှတန်ခိုးကြွယ်သည့် မြကြိုးနွယ် အရှင်သူမြတ်ဘုရား။
အ.ထ.က(၂)လမ်းမတော်
ရန်ကုန်တိုင်း လမ်းမတော်မြို့နယ် တွင် တည်ရှိသည်။
စည်ကုန်းရွာ၊ ချောင်းဖျား
စည်ကုန်းရွာ၊ ချောင်းဖျား
ဝေဘူလရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ဝေဘူလရွာ(Webula)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဝေဘူလကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝေဘူလကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၇ ဦး၊ မ ၅၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် ဝေဘူလမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
နံ့သာတောင်ရွာ
နံ့သာတောင်ရွာ
တနိုင်းမြို့နယ်
တနိုင်းမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ တနိုင်းခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တနိုင်းမြို့နယ်တွင် တနိုင်းမြို့နှင့် ရှင်ဗွေယန်မြို့တို့ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ တနိုင်းမြို့ ဖြစ်သည်။
ကိုဟီးနိုးစိန်
ကိုဟီးနိုး (Koh-i-Noor)သည် ၁၄၇၁-ခုနှစ်က တွေ့ရှိရသော ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စိန်ကြီးဖြစ်သည်။ ပါရှန်ဘာသာဖြင့် အလင်းတောင်ကြီးဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မဂိုဘုရင် ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ရာမှ ပါရှန်တို့က ရရှိပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့သည်။ ပန်ချပ်ပြည်နယ်ကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်သောအခါ စိန်ကြီးကို သိမ်းယူခဲ့၍ ဗြိတိသျှ သရဖူတွင် တပ်ဆင်ခဲ့သည်။
၄ အောက်တိုဘာ
အောက်တိုဘာလ၊ (၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၇၇)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၂၇၈)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၈၈) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဌာနီကုန်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ဌာနီကုန်းရွာ(Htarnikone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ဝဲကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၃၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝဲကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၀၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၀၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းခုံရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကျောင်းခုံရွာ (Kyaungkhon)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ မင်းတဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းတဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁၀ ဦး၊ မ ၇၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်မော်အုပ်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
နမ့်မော်အုပ်ရွာ (Nammawoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နားပွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၆၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားပွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၁ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကလချွန်းပိုင်းရွာ၊ ကလ
ကလချွန်းပိုင်းရွာ၊ ကလ
ကျွန်းရွာရွာ၊ လှဲဆိပ်ချောင်းကြီး
ကျွန်းရွာရွာ၊ လှဲဆိပ်ချောင်းကြီး
ကျွဲတက်ရွာ၊ ကျွဲတက်
ကျွဲတက်ရွာ၊ ကျွဲတက်
​လေသာရွာ၊ ကြာဖြူ
လေသာရွာ၊ ကြာဖြူ
ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီ (အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု)
GOP (Grand Old Party) ဟုလည်းရည်ညွှန်းသည့် ရီပတ်ဘလီကန်ပါတီသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ အဓိကခေတ်ပြိုင်နိုင်ငံရေးပါတီနှစ်ခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်း၏အဓိကသမိုင်းဝင်ပြိုင်ဘက် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီလည်းဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ နိုင်ငံရေးပါတီများ
ဝေသော်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ဝေသော်ရွာ (Waithaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ နောင်ကောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၇၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်သာရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ညောင်ပင်သာရွာ (Nyaungpinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၆၁၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေးရွာ၊ လေး
လေးရွာ၊ လေး
၅ အောက်တိုဘာ
အောက်တိုဘာလ၊ (၅)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၇၈)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၂၇၉)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၈၇) ရက် ကျန်သေးသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀
၂၀၂၀ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲသည် အင်္ဂါနေ့၊ နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်၊ ၂၀၂၀ တွင် ကျင်းပသည့် ၅၉ ကြိမ်မြောက် သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ ဖြစ်ကြသော ဒုသမ္မတဟောင်း ဂျိုး ဘိုင်ဒင်နှင့် ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်မှအထက်လွှတ်တော်အမတ် ကားမလာ ဟဲရစ်တို့သည် ထိုအချိန်က သမ္မတ ဒေါ်နယ်လ် ထရန့်နှင့် ထိုအချိန်က ဒုသမ္မတ မိုက်ခ်ပန့်စ်တို့ကို အနိုင်ရရှိခဲ့ပါသည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကိုဗစ် ၁၉ကပ်ရောဂါနှင့် ဆက်စပ်သော စီးပွားရေးကျဆင်းမှု၏ နောက်ခံကို ဆန့်ကျင်သည့် ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ဤရွေးကောက်ပွဲသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပထမဆုံး၊ ၂၁ ရာစုတွင် ပထမအကြိမ်နှင့် လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၁၀၀ အတွင်း ပဉ္စမအကြိမ်မြောက် လက်ရှိသမ္မတ ဒုတိယသက်တမ်း အနိုင်မရသည့် ရွေးကောက်ပွဲဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ရွေးကောက်ပွဲသည် ၁၉၀၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း မဲပေးသူ ရာခိုင်နှုန်းအများဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။ ပင်မလက်မှတ်နှစ်စောင်စီသည် ဆန္ဒမဲ ၇၄ သန်းကျော်ရရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှ ဘားရတ်အိုဘားမား၏ စံချိန်တင်မဲ ၆၉.၅ သန်းကို ကျော်လွန်ခဲ့သည်။ ဘိုင်ဒင်သည် မဲ ၈၁ သန်းကျော်ရရှိခဲ့သည်။ အမေရိကန်သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးအတွက် မဲအများဆုံးရခဲ့သည်။
လက်ရှိဖြစ်ပွားနေသော ကပ်ရောဂါကြောင့် စံချိန်တင်မဲအရေအတွက်များကို စောစောစီးစီးနှင့် စာတိုက်မှတစ်ဆင့် ပေးပို့ခဲ့ကြသည်။ ရီပတ်ဘလစ်ကန်များထက် ဒီမိုကရက်များက စာတိုက်မှတစ်ဆင့် မဲပေးခဲ့သည်။ များပြားလှသော စာတိုက်မဲများ ရလဒ်အနေဖြင့် အချို့သော ပြည်နယ်များသည် မဲရေတွက်ခြင်းနှင့် အစီရင်ခံခြင်းတွင် နှောင့်နှေးမှုများရှိခဲ့သည်။ ယင်းကြောင့် အဓိကသတင်းများတွင် ဘိုင်ဒင်နှင့် ဟဲရစ်တို့ကို ရွေးကောက်ခံသမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး ရွေးကောက်ပွဲအပြီး သုံးရက်ခွဲအကြာ နိုဝင်ဘာ ၇ ရက်အထိ နှောင့်နှေးစေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသောမဲများသည် ခန့်မှန်းထားသည့်အနိုင်ရသူကို ထိုပြည်နယ်ကို နောက်ဆုံးတွင်အနိုင်ရရန် တားဆီးနိုင်မည်မဟုတ်ကြောင်း ကိန်းဂဏန်းဆိုင်ရာယုံကြည်မှုမြင့်မားလာသောအခါတွင် အဓိကမီဒီယာကွန်ရက်များက ကိုယ်စားလှယ်လောင်းတစ်ဦးအတွက် ပြည်နယ်တစ်ခုအား စီမံချက်ချထားသည်။ ဘိုင်ဒင်သည် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ မှထောက်ခံမဲ ၃၀၆ မဲဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် အများစုကို ရရှိခဲ့ပြီး ထရန့်သည် 232 မဲ ရရှိခဲ့သည်။ ဘိုင်ဒင်သည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်ကတည်းက ဂျော်ဂျီယာတွင် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် ပထမဆုံးအနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၉၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အရီဇိုးနားတွင် ပထမဆုံးသော ဒီမိုကရက်တစ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဘိုင်ဒင်သည် ၂၉၇၆ ခုနှစ်မှစ၍ အိုင်အိုဝါပြည်နယ်မပါဘဲပထမဆုံးအနိုင်ရသည့်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၁၈၈၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းပထမဆုံးသောရွေးကောက်ပွဲဖြစ်ပြီးအဓိကပါတီကိုယ်စားလှယ်လောင်းနှစ်ဦးစလုံးသည်ပြည်နယ်အရေအတွက်တူညီသောအနိုင်ရရှိခဲ့ကာ ၁၉၄၈ နောက်ပိုင်းတွင်ပါတီတစ်ခုတည်းကလူကြိုက်များမဲလေးကြိမ်အနိုင်ရခဲ့သည်။
ဒင်ရွဲရွာ၊ မြောက်ထိဗွာ
ဒင်ရွဲရွာ (Dinywe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀၈ ဦး၊ မ ၃၅၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ရွှေဘုန်းပွင့်ဘုရား
ရွှေဘုန်းပွင့် စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ၏ ရန်ကုန် ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ် အဆောက်အအုံများ စာရင်းတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ရွှေဘုန်းပွင့်စေတီတော်ကို ဥက္ကလာပမင်းကြီး တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ပြီး လက်ရှိစေတီတော်၏ ဉာဏ်တော်အမြင့်မှာ (၉၃) ပေ (၁၀) လက်မရှိသည်။ အရံစေတီ (၁၆)ဆူ၊မုခ်ဦး (၁၆) ခုတွင် ဆင်းတုတော် (၁၆) ဆူနှင့် စေတီအောက်ခြေပတ်ပတ်လည်မှာဆင်းတုတော် (၁၀၈) ဆူပါရှိသည်။ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်ကြီးပေးသနားတော်မူတဲ့ဆံတော်များကို တဖုဿ၊ဘလ္လိကညီနောင်မှ တွံတေးမြို့၊ မေရုတကုန်းမြေသို့ ပင့်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ပင့်ဆောင်လာစဉ် ဥက္ကလာပမင်းကြီးကယခု ဗိုလ်တထောင်စေတီတော်မြတ်တည်ရှိသည့် အရပ်တွင်မဏ္ဍာပ်များဖြင့်စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာကြိုဆိုခြင်းပြုခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။ ထို့နောက် ဥက္ကလာပမင်းကြီးက ဆံတော်များကို ဗိုလ်တထောင်စေတီတော်မြတ်တည်ရာမှ မြောက်အရပ်တည့်တည့်ကို(ယခု ရွှေတိဂုံစေတီတော်မြတ်တည်နေရာ)ကရဝိတ်ဖောင်တော်ဖြင့်ပင့်ဆောင်ခဲ့သည်။(ယခင်ကကျွန်းကုန်းကလေး၊ကျင်းပြဲ)ယခုရွှေဘုန်းပွင့်စေတီတော်မြတ်ကြီးတည်ထားရာနေရာသို့ရောက်သည့်အခါဆံတော်ပင့်ဆောင်လာသည့် ဆင်တော်မှာအကြောင်းမရှိဝပ်နေသည့်အတွက် ယင်းနေရာတွင်ပင် ဆံတော်မြတ်များကို ခုနှစ်ရက်တိုင်တိုင်ထပ်မံအပူဇော်ခံခဲ့သည်။ ဥက္ကလာပမင်းကြီးသည် ဆင်တော်ဝပ်သည့်နေရာတွင် အထိမ်းအမှတ်ကျောက်တိုင်စိုက်ထူထားကာ ထိုနေရာတွင်ပင် စေတီတစ်ဆူတည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ယင်စေတီမှာ ယခုရွှေဘုန်းပွင့်စေတီတော်(မူလအမည်-ရွှေကြုတ်ပွင့်) ဖြစ်သည်။ (ဆံတော်မြတ်များ ကိန်းဝပ်ရာ နဝရတ်ကြုတ်ပွင့်တော်မူသည့်အတွက် ရွှေကြုတ်ပွင့်စေတီဟု အမည်တွင် ကြောင်း မှတ်သားရသည်။) ၁၉၂၈ခုနှစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့တဲ့ပဲခူးငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ရွှေဘုန်းပွင့်စေတီတော်၏အင်္ဂတေများအက်ကွဲပျက်စီးခဲ့ရသည့်အတွက် မနောမယဆရာတော်ကြီးကဂေါပကအဖွဲ့ဝင်လူကြီးများနှင့်အတူ စေတီတော်ကိုပြန်လည်ပြုပြင်ပြီးတည်ထားခဲ့ကြောင်းသိရသည်။ စေတီတော်၏ထီးတော်ငှက်မြတ်နားမှာထည့်သွင်းရန် ဆရာတော်ကြီးက ဓာတ်သားဝိဇ္ဇာရုပ်လေးကိုလှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုခေတ်ကာလငွေကြေးအရတန်ဖိုးဖြတ်ပါက မြန်မာငွေကျပ်နှစ်ရာသာ ရှိသော်လည်း ၁၉၉၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် စေတီတော်ကြီး၏ ထီးတော်၊ ငှက်မြတ်နားတို့ကိုဂေါပကအဖွဲ့ကစစ်ဆေးရာ ၎င်းဓာတ်သားဝိဇ္ဇာရုပ်တုလေးမှာရွှေစင်ပုရပိုက်ခေါက်အဖြစ် ပြောင်းလဲနေကြောင်း အံ့ဖွယ်မြင်တွေ့ခဲ့ရသည်ဟု သိရှိရသည်။ ထို့ပြင် ရွှေဘုန်းပွင့်စေတီတော်ကြီး၏အံ့ဖွယ်ကိုးပါးလည်းရှိပါသေးသည်။ ၎င်းတို့မှာ -ဆံတော်ပင့်ဆောင်လာချိန် ဆင်တော်ဝပ်ခြင်း -ဥက္ကလာပမင်းကြီး အဓိဌာန်ကာ ဆံတော် ရတနာ ကြုတ်ဖွင့်ခြင်း(ကြုတ်တော်ပွင့်သွားခြင်း) -ဗုဒ္ဓဆံတော်မြတ် (၈) ဆူ၏ ရောင်ခြည်တော်များ ကွန့်မြူးပြီး ကောင်းကင်၌တည်ခြင်း -ဥက္ကလာပမင်းကြီး သဒ္ဓါစိတ်လွန်ကဲကာ ဦးခေါင်းတော်မှ ဆံတော်များအား ဖြတ်၍ လှူဒါန်းရန် ကြံစည်ခြင်း -ဥက္ကလာပမင်းကြီးမှ ပတ္တမြားကျောက်မျက်များ စီခြယ်ထားသော မကိုဋ်တော်ကို လှူဒါန်းခြင်း -သိကြားမင်းမှ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်စည်ပင်မည့် အရပ်ဟု မိန့်ကြားသည့်နေရာဖြစ်ခြင်း -ဥက္ကလာပမင်း တဖုဿနှင့်ဘလိကတို့ သမိုင်းမှတ်တိုင်စိုက်ထူပြီး ဘုရားတည်ထားခြင်း -ဗုဒ္ဓဆံတော်မြတ် (၈) ဆူ ဗိုလ်ခြေတစ်ထောင်ဖြင့် ၇ ရက်တိုင်တိုင် အပူဇော်ခံရာနေရာ ဖြစ်ခြင်း -ဆင်ဝပ်သည့်နေရာသည် ညီညာပြန့်ပြူးမှုရှိခြင်း တို့ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
ဒင်ရွဲရွာ၊ မြောက်ထိဗွာ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မငေါက်ရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
မငေါက်ရွာ (Mangauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ရောင်အူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရောင်အူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၁ ဦး၊ မ ၃၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုက် တိုင်ဆန်
ကမ္ဘာ့‌ကြေးစားလက်‌ဝှေ့သမိုင်းတွင် အသက်အငယ်ဆုံး ဟဲဗီး ဝိတ်ချန်ပီယံဖြစ်‌သော မိုက်တိုက်ဆင်သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်‌နေ့တွင် အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စု နယူး‌ယောက် မြို့ ဘရွတ်ကလင်းရပ်ကွက်၌ ဆင်းရဲ‌သော လူမည်းမိသားစုမှ ‌မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က ‌ကောင်းစွာ ပညာမသင်ခဲ့၇‌ချေ။
ဆိုးသွမ်း၍ လူငယ်ပြုပြင်‌ရေး သင်တန်း‌ကျောင်းသို့ ပို့ထားခံ၇ သည်။ ‌ကျောင်း၏အတိုင် ပင်ခံလူကြီး ‌ဘော့စတီးဝပ်က တိုက် ဆင်၏ ပင်ကိုအရည်အ‌သွေးကို သ‌ဘောကျ၍ ကပ်စ်ဒီအမာတို့ ၏ လက်‌ဝှေ့သင်တန်းသို့ ပို့‌ပေးခဲ့သည်။ ကပ်စ်ဒီအမာတိုသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၉ ခုနှစ်အထိ ဟဲဗီးဝိတ် ချန်ပီယံဖြစ်ခဲ့‌သော ဖလွိုက်ပက်တာဆင်နှင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်အထိ လိုက်ဟဲဗီးဝိတ် ချန်ပီယံ ဖြစ်ခဲ့‌သော ဟို‌စေး‌တောရက်စ်တို့ကို ‌မွေးထုတ်ခဲ့သည့် ဝါရင့် နည်းပြဆရာကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ‌ကြေးစားလက်‌ဝှေ့ပြိုင်ပွဲ ၁၈ ပွဲထိုးသတ်ခဲ့ရာ ၁၂ ပွဲ တွင် သုံးမိနစ်အတွင်း၌လည်း‌ကောင်း၊ ‌ခြောက်ပွဲတွင် တစ်မိနစ်အတွင်း၌လည်း‌ကောင်း အလဲထိုး အနိုင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့လက်‌ဝှေ့‌ကောင်စီ (ဒဗလျူဘီစီ)၏ လက်‌ဝှေ့ချန်ပီယံ ထ‌ရေဗာဘားဘစ် (က ‌နေဒါ)ကို အလဲထိုး အနိုင်ရရှိကာ အသက်အငယ်ဆုံး ဟဲဗီးဝိတ်ချန်ပီယံဖြစ်လာသည်။
ထိုအချိန်တွင် တိုက်ဆင်သည် အသက် ၂၀ နှစ်မှ ၄ လ ၂၂ ရက်သာရှိ‌သေးသည်။ ယခင်က အသက်အငယ်ဆုံး ချန်ပီယံ ဖလွိုက် ပက်တာဆင်မှာ ချန်ပီယံဖြစ်ချိန်တွင် အသက် ၂၁ နှစ် ၁၁ လရှိခဲ့သည်။
တိုက်ဆင်သည် ၁၉၈ရ ခုနှစ်မတ်လ ရ ရက်‌နေ့တွင် ကမ္ဘာ့လက်‌ဝှေ့အသင်း (ဒဗလျူဘီ‌အေ) ၏ လက်ရှိချန်ပီယံ ဂျိမ်းစမစ်ကို ၁၂ ချီအပြည့်ထိုးသတ်ပြီး‌နောက် အမှတ်ဖြင့် အနိုင် ၇ရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ်‌မေလ ၃၀ ရက် ‌နေ့တွင်ပင်လွန်‌သောမတ်ကို အနိုင်ယူခဲ့ပြန်သည်။ ထိုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ ရက်‌နေ့တွင် လပ်စ်‌ဗေးဂတ်မြို့၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလက်‌ဝှေ့အဖွဲ့ချုပ် (အိုင်ဘီဘက်ဖ်)၏ လက်ရှိချန်ပီယံတိုနီတပ်ကားကို ၁၂ ချီအ ပြည့်ထိုး သတ်၍ အမှတ်ဖြင့်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့‌ကြောင့်မိုက် တိုက်ဆင်သည် ကမ္ဘာ့လက်‌ဝှေ့အဖွဲ့အစည်းသုံးရပ်စလုံးက အသိအမှတ်ပြုရသည့် အငြင်းပွားဖွယ်မရှိ‌သော ကမ္ဘာ့ဟဲဗီး ဝိတ်ချန်ပီယံ ဖြစ်လာသည်။
တိုက်ဆင်သည် ကမ္ဘာ့ဟဲဗီးဝိတ်လက်‌ဝှေ့ ချန်ပီယံ ‌ဟောင်း လာရီဟုမ်းနှင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလ ၂၂ ရက်‌နေ့ တွင် သရဖူကာကွယ်ပွဲ ထိုးသတ်ခဲ့ရာ စတုတ္ထအချီ ၂ မိနစ် ၅၅ စက္ကန့်တွင်အလဲထိုး၍ အနိုင် ယူခဲ့သည်။ လာရီဟုမ်းသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ၁၉၈၅ ခုနှစ်ထိချန်ပီယံ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသူ ဖြစ်သည်။
တိုက်ဆင်သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်ဇွန်လ ၂ရ ရက်‌နေ့တွင် မိုက်ကယ်စပင့်နှင့် အ‌မေရိကန်ပြည်‌ထောင်စု နယူးဂျာစီပြည်နယ် အက်တလန်တစ်မြို့၌ထိုးသတ်ခဲ့ရာ ပထမအချီ ၁ မိနစ် ၃၁ စက္ကန့်တွင် အလဲထိုးအနိုင် ယူခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့လက်‌ဝှေ့သမိုင်း၌ ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျင်ဂျက်ဖရီက ဂျက်ဖင်နစ်ဂန်ကို ၅၅ စက္ကန့်ဖြင့် အလဲထိုးခဲ့သည့်ပွဲ၊ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် မိုက်ကယ်ဒုတ်က မိုက်ဝီဗာကို ၁ မိနစ် ဝ၃ စက္ကန့်ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည့်ပွဲနှင့် ၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် ‌တော်မီဘန်းက ဂျမ်ရို‌ရှေးကို ၁ မိနစ် ၂၀ စက္ကန့်ဖြင့် အနိုင်ယူခဲ့သည့် ပွဲတို့ ပြီးလျှင် မိုက်တိုက်ဆင်က မိုက်ကယ်စပင့်ကို အနိုင်ယူ‌သောပွဲသည် စတုတ္ထ‌မြောက် အချိန် အတိုဆုံးပွဲ ဖြစ်‌ပေသည်။
ဂျွန် လူဒွန် မက္ကဒမ်
ကတ္တရာလမ်းခင်းနည်းသစ် တီထွင်ခဲ့သူမှာ ဂျွန်၊ လူဒွန် မက္ကဒမ်ဖြစ်သည်။
ဂျွန်၊ လူဒွန် မက္ကဒမ်သည် စကော့တလန်၊ အဲယားမြို့၌ ၁၇၅၆-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၁-ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ သူ့အသက် ၁၄-နှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ နယူးယောက်မြို့ရှိ သူ၏ ဦးရီးတော်သူ ကုန်သည်ကြီးထံ သွားရောက်၍ အလုပ်များ ကူညီလုပ်ကိုင်သည်။ သူသည် နယူးယောက်မြို့တွင် ၁၃-နှစ်ခန့် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ နေထိုင်စဉ်အတွင်း ငွေကြေးအတော်အတန် စုဆောင်းမိသည်။ ထို့နောက် သူသည် စကော့တလန်ပြည်သို့ ပြန်လာကာ အဲယားမြို့တွင် မြေကွက်များဝယ်၍ အခြေချနေထိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် မက္ကဒမ်သည် လမ်းတလမ်းကို ရွေးချယ်ကာ သူ့စိတ်ကူး၊ သူ့စရိတ်ဖြင့် စမ်းသပ်ပြင်ဆင်ကြည့်သည်။ အောင်မြင်သည်။ သူသည် လမ်းကိုကျောက်ခဲများခင်း၍ မျက်နှာပြင်ချောမွတ်အောင် လုပ်သည်။ လမ်းပေါ်၌ ရေမတင်စေရန်နှင့် လမ်းဘေးရေမြောင်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်သည်။ ယင်းကဲ့သို့ ပြုလုပ်သဖြင့် သွားလာမှု အထူးကောင်းမွန်သည်။
ဤကဲ့သို့ တီထွင်လိုက်ရာ များမကြာမီ တိုင်းပြည်က သူ့ကို အသိအမှတ်ပြုလာလေသည်။ ၁၈၁၅-ခုနှစ် သူ့အသက် ၅၉-နှစ်တွင် ဗရစ္စတိုလမ်းများအတွက် သူ့ကို မြေတိုင်းမင်းကြီးအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။ သူသည် လမ်းပြုပြင်ရေးကို စိတ်ကူးနှင့်သာမက နိုင်ငံတကာသို့ ကိုယ်တိုင်လှည့်လည် သွားရောက်ကာ လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထိုအတွေ့အကြုံများက သူ၏ လမ်းပြုပြင်ရေးလုပ်ငန်းကို အထူးအောင်မြင်စေခဲ့သည်။ သွားလာမှု လုံခြုံချောမွေ့အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်ခြင်းကြောင့် စာဆိုတော်တွမ်မိုးက-ချောမွတ်သော မက္ကဒမ်-ဟု မှည့်ခေါ်ဖူးလေသည်။
မက္ကဒမ်သည် လမ်းပြုပြင်ရေးနှင့်ဆိုင်သော စာအုပ်စာတမ်းများကိုလည်း ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သူ့အသက် ၇၁-နှစ်တွင် နေပြည်တော်လမ်းပန်းဆိုင်ရာ မင်းကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ ထို့အပြင် တီထွင်သူ၏ အမည်စွဲဖြင့် လိပ်ကျောက်ကုန်းကတ္တရာလမ်းခင်းခြင်းကို မက္ကဒမိုက်ဇင်း-(Macadamizing) ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၈၁၈-ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်အောက်လွှတ်တော်က သူ့အား ပေါင်တစ်သောင်း ဂုဏ်ပြုဆုပေးခဲ့သည်။
မက္ကဒမ်သည် ၁၈၃၆-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ၂၆-ရက်နေ့တွင် ဒမ်ဖရီးရှိုင်းနယ်၊ မော့ဖတ်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သူ့အသက် ၈၀-နှစ် ရှိပြီ။
မင်းကျော် (စာရေးဆရာ)
မင်းကျော် (ကျော်လှိုင်ဦး) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ချောက်မြို့ရေနံမြေ ရပ်ကွက်၌ အဖ ကျောင်းဆရာ ဦးဘလှိုင်၊ အမိ ဒေါ်တင်ဦး တို့က ၁၉၃၃ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်တွင် မွေးသည်။ မွေးချင်းငါးယောက်တွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း ကျော်ဆွေ၊ ငယ်မည် ခွေးညို ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ချောက်မြို့ ဘီအိုစီ ရေအိုးစင်ကျောင်း (၁၉၃၈ - ၄၂)၊ မကွေးမြို့နယ် ရှားပင်လှ ကျေးရွာ ဘုန်းတော်ကြီး ဦးဝါသဝကျောင်း (၁၉၄၂ - ၄၅)၊ မကွေး အစိုးရ မူလတန်းလွန် ကျောင်း (၁၉၄၅ - ၄၆)၊ ချောက် အစိုးရ မူလတန်းလွန် ကျောင်း (၁၉၄၆ - ၅ဝ)တွင် ကျောင်းထွက် လက်မှတ်ရ စာမေးပွဲ အထိ၊ ရန်ကုန် ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံ အလယ်တန်းဆရာဖြစ်သင်တန်း (၁၉၅၁ - ၅၃)၊ တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ (၁၉၅၂) အောင်၊ အလယ်တန်းဆရာဖြစ် လက်မှတ်ရ (၁၉၅၃)၊ စာပေဗိမာန် အဋ္ဌမပတ် စာကြည့်တိုက်သင်တန်း (၁၉၅၄)၊ ပြင်ပ ကျောင်းသား အဖြစ် ဥပစာ (က) တန်း (၁၉၅၆) အောင်၊ ဒေလီမြို့ အမျိုးသား မော်ကွန်းတိုက် မော်ကွန်းထိန်း သင်တန်း (၁၉၅၇) တက်၊ ဥပစာ (ခ) တန်းနှင့် ဝိဇ္ဇာ (က) တန်း (၁၉၅၈) အောင်၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (၁၉၆ဝ) ရခဲ့သည်။
ချောက်မြို့ အစိုးရမူလတန်းလွန်ကျောင်း၌ ကျောင်းစာရေး (၁၉၅ဝ - ၅၁)၊ ရန်ကုန်မြို့၌ စက်ဆန်း အလယ်တန်းကျောင်း၊ ထို့နောက် ကြည့်မြင်တိုင် ကွက်သစ် အလယ်တန်းကျောင်းတွင် အလယ်တန်းပြဆရာ (၁၉၅၃ - ၅၅)၊ မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကော်မရှင်တွင် အထက်တန်း ကျောက်စာကူး အမှုထမ်း (၁၉၅၅ - ၅၇)၊ သမိုင်းကော်မရှင် စာကြည့်တိုက်နှင့် မော်ကွန်းလက်ထောက် (၁၉၅၇ - ၅၉)၊ ဗြိတိသျှသံရုံး၌ ဘာသာပြန်သူ (၁၉၅၉) မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကော်မရှင် မော်ကွန်းအရာရှိ (၁၉၆ဝ - ၆၂)၊ စာရေးဆရာ စာပေကလပ် အတွင်းရေးမှူးချုပ် (၁၉၆၂ - ၆၃)၊ မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူး (၁၉၆၃)၊ အမျိုးသားစာပေ ညီညွတ်ရေးကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး (၁၉၆၄)၊ ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၆၆ မှစ၍ တက္ကသိုလ်ဘာသာပြန်နှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဌာနတွင် စာတည်းအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ စာပေလုပ်သား ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီဝင် (၁၉၆၆ - ရ၆)၊ စာပေလုပ်သားအဖွဲ့ အမှုဆောင် (၁၉၈၁)၊ မြန်မာနိုင်ငံစာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ (၁၉၈၉ - ၉၁) တာဝန်များ ယူခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း
၁၉၅ဝ ဇူလိုင်ထုတ် ပဒေသာ မဂ္ဂဇင်းတွင် 'ကြင်နာသူ' ဝတ္ထုတိုကို "မင်းကျော်" အမည်ဖြင့် ရေး၍ စာပေနယ်သို့ ဝင်ခဲ့သည်။ မင်းကျော် အမည်နှင့် လုံးချင်း ဝတ္ထု (၃၉)၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည် ပေါင်းချုပ် (၃)၊ ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ် (၆)၊ ဝတ္ထုဟန် ကိုယ်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိ (၂)၊ အထွေထွေ (၁) ရေးခဲ့သည်။ တွယ်ရာမဲ့ (၁၉၅၇)၊ ငြိမ်းတယ် ချမ်းတယ်မိုး (၁၉၆၃)၊ အာဠာဝက (၁၉၆၄)၊ ပုဂံသား (၁၉၆၄)၊ လှိုင် (၁၉၆၄)၊ တစ္ဆေ (၁၉၆၅)၊ မောင်ကျော်ဇောဟု ခေါ်သည် (၁၉၆၆)၊ မောင်ကျော်ဇာ၏ စွန့်စားခန်းများ (၁၉၆၆)၊ ထီးလှိုင်ရှင် (၁၉၆၉)၊ ငါတို့ ခေတ်နှင့် အပြိုင် [ငါးတွဲ] (၁၉၆၇ - ရ၁)၊ မဟာ (၁၉၇၂)၊ ခွေးညို (၁၉၇၃)၊ အဖြူကို မည်သူ အနက် ဆိုးသနည်း (၁၉၇၆)၊ ပဲခူးသား (၁၉၇၇) တို့မှာ ထင်ရှားသည်။ နတ်နွယ်နှင့် တွဲဖက်၍ "မလိခ" အမည်ဖြင့် မြန်မာဝတ္ထု အညွှန်း (၆) တွဲ၊ မင်းကျော် တဦးတည်း "မလိခ" အမည်နှင့်ပင် မြန်မာ စာပေ အဘိဓာန် (၄) တွဲ၊ ပျို့အညွှန်း တို့ကို ပြုစုခဲ့၏။ ကျော်အောင်၊ ညွန့်ကြူး တို့နှင့် တွဲဖက်၍ "နွယ်သစ်" အမည်ဖြင့် ကမ္ဘာကျော် စာအုပ် ၁ဝဝ (၁၉၅၇) ကို ပြုစုခဲ့သည်။ "ကျော်ဆွေ" အမည်ရင်း ဖြင့်လည်း စာအုပ် အချို့ကို ရေးခဲ့၊ တည်းဖြတ် ခဲ့၏။ "ကျော်လှိုင်ဦး" အမည်နှင့် ဘာသာပြန် (၁၈) အုပ် ရေးခဲ့ရာ လူနှင့် လက်နက် (၁၉၆၅)၊ တော်လှန်သော ကဗျာဆရာ (၁၉၆၆)၊ အောက်ဆုံး အလွှာ (၁၉၆၆)၊ ဦးလေးတွမ် (၁၉၆၉)၊ ဒေါက်တာ ဂျက်ကီးနှင့် မစ္စတာ ဟိုက်၊ လေထန်ကုန်း၊ မဒမ်ဗိုဗာရီ၊ တထောင့်တည ပုံပြင်များ (၅) တွဲ တို့သည် ထင်ရှား၏။ အမျိုးသား စာပေ ဆုများကို ဦးလေးတွမ် (ဘာသာပြန် - ၁၉၆၉)၊ အဖြူကို မည်သူ အနက် ဆိုးသနည်း (ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ် - ၁၉၇၆)၊ တထောင့်တည ပုံပြင်များ - ၁ (ဘာသာပြန်- ၁၉၈ဝ) တို့ဖြင့် ရရှိ ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၇ ဇူလိုင် ၁၉၉၁ တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်တင်တင်ဝင်းနှင့် သား အံ့ဘွယ်ကျော် တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
စာညွှန်း
၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်ထုတ် ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်မှ စာရေးတွေရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျဉ်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အင်တာနက် ပိတ်ဆို့မှုကို ကျော်လွှားခြင်း
အင်တာနက် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်း၏ နည်းပညာရပ်များကို အသုံးပြုသူများ ရှောင်ရှားနိုင်ရန် အရင်းအမြစ်အချို့ ရှိသည်။ ဖြေရှင်းရာနည်းလမ်း တစ်ခုစီသည် အခြားနည်းလမ်းများနှင့် အသုံးပြုမှုလွယ်ကူခြင်း၊ အမြန်နှုန်းနှင့် လုံခြုံရေး တို့တွင် ကွဲပြားခြားနားကြသည်။ သို့သော် အများစုမှာ စစ်ထုတ်ထားသောအကြောင်းမပါပဲ အင်တာနက် ဆက်သွယ်မှုရရှိခြင်းအပေါ် မူတည်ပါသည်။ ၎င်းမှာ တူညီသည့် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်း ဥပဒေများကို အခြေမခံဘဲ ကွဲပြားသော ထိန်းချုပ်မှုများ မကြာခဏ ဖြစ်တတ်သော စစ်ထုတ်ခြင်းကို မူတည်မှုမရှိပါ။ ဤသည်မှာ အင်တာနက် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းတွင် ရှိရင်းစွဲ ပြဿနာဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းမရှိသော အများသုံးစနစ် တစ်ခု ရှိမည်ဆိုပါက ဆင်ဆာပြုလုပ်ထားသော အချက်အလက်များကို ရယူရန် ဖြစ်နိုင်ပါလိမ့်မည်။
=== ပရောက်ဆီ ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် များ ===
Ultrasurf
Ultrareach ကို သတင်းစိစစ်ဖြတ်တောက်ခြင်းကို ဆန့်ကျင်သည့်ဆော့ဖ်ဝဲအဖြစ် ဖန်တီးခဲ့ပြီး Ultrasurf ဟုလည်းသိကြသည်။ ultrasurf ကို ဒီမှာ ဆွဲချရယူနိုင်ပြီးဝင်းဒိုး တွင်အသုံးပြုနိုင်အောင် လုပ်ဆောင်ပေးထားသည်။ အသုံးပြုသူတစ်ဦးက ဆွဲချရယူရုံဖြင့် (တပ်ဆင်ထားရန်မလိုအပ်ပေ) ကွန်ပျူတာတွင်အသုံးပြုနိုင်သည်။ ၎င်းသည် အခမဲ့ဆော့ဖ်ဝဲ ဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် တရုတ်ဘာသာတို့နှင့် ရရှိနိုင်သည်။ ၎င်းကို တစ်ကြိမ်စတင်ပြီးလျှင် ဆော့ဖ်ဝဲသည် အိုင်အီး ကို အလိုအလျောက် ပွင့်စေပြီး လိုအပ်သော အချက်အလက်များကို ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ပြီးမှ ဆော့ဖ်ဝဲကို အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အခြားအင်တာနက်စောင့်ကြည့်စနစ်များ (browsers) တွင် မိမိ ကိုယ်တိုင် အချက်အလက်များ ပြင်ဆင်ဆောင်ရွက်ရန် လိုအပ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ဆက်သွယ်မှုများကို ဝှက်စာအသုံးပြုမည်ဖြစ်ပြီး၊ မပိတ်ဆို့ထားသော လိပ်စာများကိုလည်း နည်းပညာစုံသုံးကာ ရှာဖွေမှု လုပ်ဆောင်ထားသည် ultrasurf သည် အခြားသူများကိုယုံကြည်လိုသော သာမန်သုံးစွဲသူများအတွက် အကောင်းဆုံးရွေးချယ်မှု ဖြစ်ပြီး လက်ခံနိုင်သော အမြန်နှုန်း ကိုလည်း အခမဲ့ရရှိစေသည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် ultrareach ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ကို ပိတ်ဆို့ထားပြီးဖြစ်ပါလိမ့်မည်။ ထိုအခါ သုံးစွဲသူအနေဖြင့် ထိုဆော့ဖ်ဝဲကို တစ်စုံတစ်ယောက်ထံမှ ရယူရန်လိုအပ်သည်။ ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ကို ပိတ်ဆို့ထားခဲ့သောငြားလည်း ဝန်ဆောင်မှုများကိုမူ ရယူသုံးစွဲနိုင်ပါလိမ့်မည်။ မပိတ်ဆို့ထားသော IP လိပ်စာများကို နည်းမျိုးစုံဖြင့် ရှာဖွေရယူပေးပါလိမ့်မည်။ သို့သော်လည်း တိကျသေချာစွာ စိစစ်နေမည်ဆိုပါက ပိတ်ဆို့ကောင်းပိတ်ဆို့နိုင်လိမ့်မည်ဖြစ်သည်။
ဂျာဗား အနွန် ပရောက်ဆီ (Java Anon Proxy)
ဂျာဗား အနွန် ပရောက်ဆီ သည် လုပ်ဆောင်ခြင်းစနစ် OS အားလုံးတွင် အသုံးပြုနိုင်သော အမည်မပေါ်အောင် ပြုလုပ်ပေးသည့် ခိုင်မာသည့် အခမဲ့ open source ဆော့(ဖ်)ဝဲ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် အထိ ၎င်းတွင် ပိတ်ဆို့မှုကို တွန်းလှန်နိုင်သော လုပ်ဆောင်ချက်များလည်း ပါဝင်သည်။ ဆော့(ဖ်)ဝဲ၏ အခြားအသုံးပြုသူများမှ တဆင့် ၎င်းကို အသုံးပြုခြင်း (သုံးစွဲသူကို ထပ်ဆင့်ပို့လိုက်ခြင်း) ဖြင့် အသုံးပြုသူကို အခြေခံ လျှို့ဝှက်ဝန်ဆောင်မှု AN.ON ၏ ပိတ်ဆို့ခြင်းမှ ရှောင်ရှားနိုင်စေသည်။
ပို့လွှတ်သော ဆာဗာတစ်ခုကို ပေးသော JAP အသုံးပြုသူများ၏ လိပ်စာများကို AN.ON ၏ InfoService ကွန်ယက်သို့ အလိုအလျောက် ဆက်သွယ် ရယူခြင်းဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ အကယ်၍ ဤကွန်ယက်သည်လည်း ပိတ်ဆို့ခံထားရပါက ဤ InfoService များထဲမှ တစ်ခုခုထံသို့ အီးမေးလ် ရေးခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း ရရှိနိုင်သည်။ အသုံးပြုသူက CAPTCHA ကို ဖြည့်စွက်ပြီးသည်နှင့် JAP ဆော့(ဖ်)ဝဲသည် အလိုအလျောက် အဖြေကို လျှို့ဝှက်ကုတ်ဖော်ပေးသည်။ ယခုအခါ ဖန်တီးပြုလုပ်သူများက [ကိုးကားရန်လိုသည်] ထပ်မံဖြည့်စွက်ထားသော၊ ပို၍ပင် ခိုင်မာသော ပိတ်ဆို့မှုကိုတွန်းလှန်သည့် လုပ်ငန်းများကို ပေါင်းထည့်ရန် စီစဉ်နေကြသည်။
ပုဂ္ဂလိက ကွန်ယက် ယောင်များ (Virtual Private Networks (VPNs))
အင်တာနက် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းခံရသော အသုံးပြုသူသည် ပုဂ္ဂလိက ကွန်ယက်ယောင် များကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ပို၍လွတ်လပ်မှုရှိသော နိုင်ငံသို့ လုံခြုံစိတ်ချရသည့် ဆက်သွယ်မှုကို ဖန်တီးနိုင်ပြီး ထိုနိုင်ငံတွင် နေထိုင်အသုံးပြုနေသကဲ့သို့ အင်တာနက်ပေါ်တွင် သွားလာကြည့်ရှုနိုင်သည်။ အချို့မှာ လစဉ်ကြေးဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ပေး၍ အချို့ဝန်ဆောင်မှုများကို ကြော်ငြာများကထောက်ပံ့ကြသည်။
ဆီဖွန် (Psiphon)
Psiphon software သည် တရုတ်နိုင်ငံကဲ့သို့ ဆင်ဆာပြုခြင်းခံရသော နိုင်ငံများတွင် အသုံးပြုသူများကို Wikipedia ကဲ့သို့သော တားမြစ် website များကို ဆက်သွှယ် ရရှိနိုင်စေသည်။ ဝန်ဆောင်မှု ရရှိရန် software ကို အင်တာနက်ကို ဆက်သွယ် အသုံးပြုရာတွင် ဆင်ဆာပြုခြင်း မခံရသော ကွန်ပျူတာတွင် တပ်ဆင်ရန် လိုအပ်သည်။ ထိုနည်းအားဖြင့် ကွန်ပျူတာသည် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်း ခံရသော ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အသုံးပြုသူများ အတွက် ကိုယ်စားလှယ် proxy  အဖြစ် အလုပ်လုပ်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ဖြစ်သည်။
I2P
I2P သည် အမည်မဖော်ပဲ ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များ ကြည့်ရှုခြင်း၊ စကားပြောခြင်း၊ ဘလော့ဂ် ရေးသားခြင်းနှင့် ဖိုင်ပို့ခြင်း တို့အတွက် အသုံးပြုနိုင်သော open source ဆော့(ဖ်)ဝဲ ဖြစ်သည်။
Tor
ဝက်ဘ် တောင်းဆိုမှုများကို ပြောင်းလဲဆက်သွယ်စေခြင်းနှင့် စကားဝှက်များ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုစေခြင်းဖြင့် မည်သည်နေရာမှ လာသည်၊ မည်သည်နေရာသို့ သွားမည်ကို ကိရိယာများဖြင့် ကွန်ယက်အတွင်းမှ မမှန်းဆနိုင်အောင် လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အမည်ဝှက်ခြင်းကို အရေးကြီးလိုအပ်သူများအတွက် ရွေးချယ်ရန်ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အစိုးရအနေဖြင့် မည်သို့ ဆက်သွယ်မှုများပြုလုပ်သည်ကို Tor ကွန်ယက်ကိုသုံးစွဲနေသူအား ရှာဖွေရခက်ခဲသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ Tor သည် လျှို့ဝှက်သွယ်တန်းခြင်းကို ကွန်ယက်အတွင်း တိုက်ရိုက်စကားပြောခြင်း နှင့် အီးမေးလ် စသောဆော့ဖ်ဝဲများအတွက် အခြားပုံစံမျိုးစုံဖြင့် ဆက်သွယ်မှုများကို ပံ့ပိုးပေးထားသည်။ ထိုဆော့ဖ်ဝဲတွင်ပါသော ထူးခြားမှုတစ်ခုမှာ ကွယ်ဝှက်မှုဝန်ဆောင်ခြင်း hidden services သုံးစွဲသူများ အမည်ဝှက်ကာ ကိုယ်ပိုင်ဝက်ဘ် စာမျက်နှာများ ရေးသားတင်ပြခြင်းကို Tor မှတဆင့် လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုဆော့ဖ်ဝဲစုကို ကူးယူသုံးစွဲရမည်ဆိုပါက အများသုံးစွဲသောနေရာများတွင် သုံးစွဲခြင်းနှင့် ကွန်ပျူတာအတွင်း ရှာဖွေဖမ်းဆီးနိုင်သောအနေအထားရှိသည့် သုံးစွဲသူများအတွက် မသင့်တော်ပါ။ ဘာသာစကားမျိုးစုံဖြင့်ရယူနိုင်ပြီး လူအများ တီထွင်ရေးသားနိုင်ရန် ပံ့ပိုးထားသည်။ အလွန်ကောင်းမွန်သော လုပ်ဆောင်မှု အဖွဲ့အစည်းနှင့် စာရွက်စာတမ်းများ ကိုလည်း ရရှိနိုင်သည်။ တပ်ဆပ်မှုများလုပ်ဆောင်ပြီးသောအခါ၊ ဝန်ဆောင်မှု စတင်မည် ဖြစ်သည်။ Firefox browser ကိုပိုမိုဦးစာပေးရွေးချယ်ပါသည်။ Torbutton ကို တွေ့မြင်နိုင်ပြီး လွယ်ကူစွာဖြင့် ဖွင့်ခြင်း၊ ပိတ်ခြင်းများကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ အခြား အင်တာနက် ကြည့်သော ဆော့ဖ်ဝဲများတွင် ကိုယ်တိုင် ပြောင်းလဲလုပ်ဆောင်မှုများ လိုအပ်သည်။ Tor သည်ကျော်လွှားခြင်းနည်းပညာအား လုံခြုံမှုအရေးကြီးသော နည်းပညာကျွမ်းကျင်သူများ ဆော့ဖ်ဝဲအမျိုးမျိုးကို မမြန်သောနှုန်းဖြင့် အသုံးပြုနိုင်ပေသည်။ Tor ဝက်ဘ်ဆိုဒ်ကို ပိတ်ဆို့ထားမှုများ တခါတရံ နိုင်ငံအချို့တွင် ရှိနိုင်သော်လည်း ဝန်ဆောင်မှုများကိုမူ ရယူသုံးစွဲနိုင်ပါလိမ့်မည်။ တိကျသေချာစွာ စိစစ်သော နိုင်ငံများတွင့် ပိတ်ဆို့နိုင်လိမ့်မည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ပရိုဂရမ်ရေးသားသူများသည် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကျော်လွှားခြင်းနည်းပညာများ ကိုဆက်လက် ရေးသားနေပါသည်။ များပြားသော Router များကို ဖြတ်သန်းရသောကြောင့် အင်တနက်ကို Tor ဖြင့်သုံးစွဲခြင်းသည် နှေးကွေးနေမည်ဖြစ်သည်။ Tor ကို အသုံးပြုမည်ဆိုပါက ကွန်ပျူတာ တတ်ကျွမ်းသူများအတွက်သာဖြစ်ပြီး စတင်အသုံးပြုသူများအတွက် မသင့်တော်ပေ။
စံရွှေ
သက်ကြီးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး ဦးစံရွှေ
"မြန်မာ့ ပညာရေးလောကတွင် ထင်ရှားသည်။ အထူးသဖြင့် သက်ကြီးတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် လူသိများသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ်မှ အစောဆုံး ဘီအေဘွဲ့ရသူများတွင် တဦး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦး အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း အမြဲတမ်း ကျောင်းအုပ်ကြီး ရာထူးကို မြန်မာ တိုင်းရင်းသားများထဲမှ ပထမဦးဆုံး ခန့်ထားခံရသူ၊ အိန္ဒိယ ပဋိညာဉ်ခံ ပညာရေးဝန်ထမ်း သတ်မှတ်ချက်ကို ငြင်းပယ်ခဲ့သူ၊ အမျိုးသား ပညာရေးကို အားပေးကူညီ၍ ဗြိတိသျှ အစိုးရ၏ အငြိုအငြင်ခံရသူ၊ အင်္ဂလန်မှ ထိပ်တန်းဝတ်လုံဘွဲ့ (Barrister at Law) ရခဲ့သော်လည်း ပညာရေးသမား တဦးအဖြစ် ဘဝတလျှောက်လုံး ပညာရေး နယ်ပယ်တွင်သာ အစဉ်တစိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်"
ငယ်ဘဝ
၁၈၈၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် စစ်တွေ၌ ဖွားသည်။ အဖ မြေပိုင်ရှင် ကျောင်းဆရာကြီး ဦးစံလှအောင်၊ အမိ ဒေါ်သုနန္ဒာ ဖြစ်သည်။ ရခိုင် တိုင်းရင်းသား ဖြစ်သည်။