cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အက္ကပတ်မြင်းဝန်
အက္ကပတ်မြင်းဝန် ဦးဘကြမ်း
၁၈၇၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် သီပေါမင်း နန်းတက်လာပြီးနောက် ခေါသန်တီမြို့စား မင်းလှမင်းထင်သူရိန်ဘွဲ့ခံ ဦးဘကြမ်းအား အက္ကပတ်မြင်းဝန်ရာထူး ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။ ၁၈၇၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဗြိတိသျှသံအဖွဲ့ ရတနာပုံနေပြည်တော်သို့ လာရောက်ခဲ့ရာ အက္ကပတ်မြင်းဝန် ဦးဘကြမ်း စစ်ရေးပြပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့ရ၏။ ထို့ပြင် ၂၈ မေ ၁၈⁠၈၁ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ရာဇဝတ်ဥပဒေပြုရေး စည်းဝေးပွဲ သို့လည်း တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ရာဇဝတ်ကင်းရှင်းရေးအတွက် ၁၂ ဌာန သတ်မှတ်စဉ်၌ တာဝန်ယူခဲ့ရသေးသည်။ ၁၇ မတ် ၁၈⁠၈၂ ခုနှစ်တွင် အက္ကပတ်မြင်းဝန် ဦးဘကြမ်းအား ရနောင်မောင်⁠မောင်တုတ်တို့အဖွဲ့နှင့်အတူ အရေးယူခဲ့သည်။ ဒိုင်းခင်ခင် အရေးတွင် ပါဝင်ပတ်သက်နေသောကြောင့် ဖြစ်၏။
အက္ကပတ်မြင်းဝန် ဦးချုံ
ဦးဘကြမ်းရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံရပြီးနောက် လစ်လပ်သွားသော အက္ကပတ်မြင်းဝန်နေရာကို မင်းကြီးမဟာမင်းထင်ရာဇာဘွဲ့ခံ ဦးချုံ အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးချုံ သည် ပင်လယ်မြို့စား ရွှေမြို့တော်ဝန်အဖြစ်ပါ ပူးတွဲ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသူဖြစ်ရာ အက္ကပတ်မြင်းဝန်ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ၁၁ နိုဝင်ဘာ ၁၈⁠၈၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ တောင်တွင်းကြီး စစ်ကြောင်းအား အက္ကပတ်မြင်းဝန်မြို့စားတော်ဝန် ပင်လယ်မြို့စား မင်းကြီးမဟာမင်းထင်ရာဇာဘွဲ့ခံ ဦးချုံ ဦးစီးချီတက်ခဲ့ရသည်။ ဦးချုံ ဦးစီးသော စစ်ကြောင်းမှာ စစ်သည်အင်အား ၁၆၂၅ ဦး ပါဝင်ခဲ့၏။ အက္ကပတ်မြင်းဝန် ဦးချုံ သည် သီပေါမင်း ပါတော်မူသွားပြီးနောက် ၂၆ မတ် ၁၈⁠၈၆-ခုနှစ်တွင် အဖျားရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသည်။ ဦးချုံ အား အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် တစ်ဦးဟုလည်း ဆိုကြ၏။ သို့သော် ဆရာကြီး ဦးစိန်မောင်ဦး (ရှေးဟောင်း သုတေသနညွှန်ကြားရေးမှူးငြိမ်း)ကမူ ဦးချုံ ၏ သမီးဒေါ်ခင် ဆိုသူသာ အစ္စလာမ် ဘာသာဝင်တစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ကြောင်း ဆိုသည်။
ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါ
ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါ Pyelonephritis (ဂရိစကား πύελο|ς pýelo|s, "ဇလုံ" + νεφρ|ός nepʰrós, "ကျောက်ကပ်" + suffix -itis ဆိုသည်မှာ "ရောင်ရမ်းခြင်း") ဟုဆိုရာတွင် ကျောက်ကပ် အတွင်းအသားစများ၊ ဆီးစုပြွန်များ၊ ကျောက်ကပ်ပြွန်အရင်း ရောင်ရမ်းခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ အများအားဖြင့် ဘက်တီးရီးယားပိုးများဟာ ဆီးလမ်းကြောင်းမှသော်လည်းကောင်း၊ သွေးလည်ပတ်မှုစနစ်မှတဆင့်သော်လည်းကောင်း ကျောက်ကပ်သို့ရောက်ရှိသောကြောင့် ရောင်ရမ်းရခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆီးစုပြွန်များ၊ ကျောက်ကပ်ပြွန်အရင်းများ ရောင်ရမ်းခြင်းကို "pyelitis" လို့ သတ်သတ် ခေါ်ဆိုနိုင်ပါတယ်။ တစ်နည်းဆိုသော် ဆီးစုပြွန်များ၊ ကျောက်ကပ်ပြွန်အရင်းများရောင်ရမ်းခြင်း "pyelitis" နှင့် ကျောက်ကပ်ရောင်ရမ်းခြင်း "nephritis" ကိုပေါင်း၍ ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါ "pyelonephritis" ဟု ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ အခြေအနေဆိုးရွားပါက ကျောက်ကပ်တွင် ပြည်တည်ခြင်း "pyonephrosis"၊ သွေးဆိပ်တက်ခြင်း "sepsis" (ပြင်ပမှဝင်ရောက်လာသော ရောဂါပိုးမွှားများအား ခန္ဓာကိုယ်မှတုံ့ပြန်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်ခြင်း) (a systemic inflammatory response of the body to infection)၊ ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်းနှင့် သေဆုံးခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
အဖျားကြီးခြင်း၊ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း၊ ဆီးသွားလျှင် နာကျင်ခြင်း၊ ဗိုက်နာခြင်း (ကျောအောင့်ခြင်း)၊ ပျို့ခြင်း၊ ရောင်သောဘက်၌ စမ်းလျှင်နာခြင်း စသော ရောဂါလက္ခဏာများ ခံစားရနိုင်သည်။ ကျောက်ကပ်ရောင်ရမ်းခြင်းအဆင့်မှ ဆီးဆိပ်တက်ခြင်း "urosepsis" သို့ တိုးတက်ရောက်ရှိပါက သွေးဆိပ်တက်ခြင်းကြောင့် ရှော့ခ်ရခြင်း "septic shock" လက္ခဏာများဖြစ်သည့် အသက်ရှူမြန်ခြင်း၊ သွေးပေါင်ကျခြင်း၊ ခိုက်ခိုက်တုန်တက်ခြင်းနှင့် ရံဖန်ရံခါ ဂယောင်ဂတမ်းဖြစ်ခြင်းတို့ကို ခံစားရနိုင်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်ပါက ပဋိဇီဝဆေးများဖြင့်ကုသရန် လိုအပ်သည်။ တခါတရံ  ureteroscopy, percutaneous nephrostomy or percutaneous nephrolithotomy ကဲ့သို့သော နည်းလမ်းများဖြင့် ကုသရန်လိုအပ်သည်။ ထို့အပြင် နောက်တစ်ကြိမ်ဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန် နောက်ကွယ်က ဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း ကုသရန် လိုအပ်သည်။ ရှားရှားပါးပါး Xanthogranulomatous ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါတွင်တော့ ကျောက်ကပ်ထုတ်ပယ်ခြင်းသည်သာ အထိရောက်ဆုံးကုသမှု ဖြစ်သည်။
ရောဂါလက္ခဏာများ
နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောင်ရမ်းခြင်းတွင် တာရှည် ခါးဘေး (သို့) ဗိုက်နာခြင်း၊ ရောဂါပိုးဝင်ရောက်သည့် လက္ခဏာများ (အဖျားကြီးခြင်း၊ အလိုလို ကိုယ်အလေးချိန်ကျခြင်း၊ မအီမသာဖြစ်ခြင်း၊ ခံတွင်းပျက်ခြင်း)၊ ဆီးလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများနှင့် ဆီးထဲသွေးပါခြင်း တို့ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ဒါ့အပြင် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများတွင် ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ပရိုတိန်းများ (inflammation-related proteins) စုခဲမှုကြောင့် AA amyloidosis ဆိုသည့် ရောဂါတစ်မျိုးကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
အဖျားရှိခြင်း၊ ရောင်သောဘက်၌ စမ်းလျှင်နာခြင်း စသော ရောဂါလက္ခဏာများ စမ်းသပ်ရရှိနိုင်သည်။.
ဖြစ်စေသော အကြောင်းများ
အများစုသော လူထုထဲဖြစ်သည့် ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါများမှာ အူလမ်းကြောင်းမှ ပိုးမွှားများ ဆီးလမ်းကြောင်းသို့ ဝင်ရောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် E.coli (၇၀–၈၀%) နှင့် Enterococcus faecalis တို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဆေးရုံတွင်ဖြစ်သည့် ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါများမှာ coliform နှင့် enterococci ဘက်တီးရီးယားပိုးများကြောင့် ဖြစ်ရသည်၊ ဒါ့အပြင် အခြား လူထုထဲတွင် အဖြစ်နည်းသည့်ပိုးများ (ဥပမာ။ Pseudomonas aeruginosa နှင့် မြောက်မြားစွာသော Klebsiella မျိုးကွဲများ) ကြောင့်လည်း ဖြစ်ရသည်။ ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါအများစုမှာ ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်း၊ ဆီးအိမ်ရောင်ခြင်း၊ ဆီးကျိတ်ရောင်ခြင်းများနှင့် အစပြုတတ်သည်။ E. coli သည် ဆဲလ်များကြားဘက်တီးရီးယားအစုအဝေး {intracellular bacterial communities (IBCS)} အဖြစ် တည်ရှိနေစေရန် ဆီးအိမ်အပေါ်ယံအလွှာရှိ ထီးပုံသဏ္ဌာန်ဆဲလ်များကို ဖောက်ထွင်းဝင်ရောက်လိုက်သည်။ ထိုဘက်တီးရီးယားအစုအဝေးသည် biofilms အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းနိုင်သည်။ biofilm ထုတ်လုပ်နိုင်သော E. coli များဟာ ပဋိဇီဝဆေးများနှင့် ခန္ဓာကိုယ် ကိုယ်ခံအားစနစ်အား ခံနိုင်ရည်ရှိသည်။ ဒါဟာ ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါအပါအဝင် မကြာခဏ ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်း၏ အကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ အောက်ပါအခြေအနေများတွင် ပို၍အန္တရာယ်များပါသည်။
ဓာတ်ခွဲ စမ်းသပ်ခြင်း
ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ရောက်ခြင်း (ဆီးအောင့်ခြင်း)ကို ဆီးအားဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်သည်။ ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါလက္ခဏာရှိသူ၏ ဆီးထဲတွင် (ဆီးစစ်ပြား အသုံးပြု၍) နိုက်တြိုက်နှင့် သွေးဖြူဥများ စမ်းသပ်တွေ့ရှိရပါက ထိုသူတွင် ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါရှိနေပြီဟု သတ်မှတ်နိုင်ပြီး ပဋိဇီဝဆေးပေးရန် လိုအပ်သည်။ သွေးစစ်ပါက သွေးဖြူဥတစ်မျိုးဖြစ်သည့် နူတြိုဖေး "neutrophils" များ များနေနိုင်သည်။ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ဆီးပိုးမွေးမြူခြင်း "Microbiological culture of the urine" {သွေးပိုးမွေးမြူခြင်းနှင့် ပဋိဇီဝဆေး ထိရောက်မှုအား စမ်းသပ်ခြင်းများ ပါဝင်ဝင် မပါဝင်ဝင်} သည်လည်း ရောဂါကိုအတည်ပြုရာ၌ အသုံးဝင်သောကြောင့် မဖြစ်မနေလုပ်သင့်ပါသည်။
ဓာတ်မှန်ရိုက် စမ်းသပ်ခြင်း
ကျောက်ကပ်တွင် ဆီးကျောက်တည်ခြင်းအား သံသရှိပါက (ဥပမာ။ on the basis of characteristic colicky pain or the presence of a disproportionate amount of blood in the urine) ကျေက်ကပ်၊ ကျောက်ကပ်ဆီးလမ်းကြောင်းနှင့် ဆီးအိမ်ဓာတ်မှန် (KUB ဓာတ်မှန်) ရိုက်ခြင်းဖြင့် ဓာတ်မှန်ဖြင့်ရှာတွေ့နိုင်သော ကျောက်များအား တွေ့ကောင်းတွေ့နိုင်သည်။ ဆီးကျောက်တည်သည်ဟု သံသယရှိပါက ဆေးမထိုးရသော ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (၅ မီလီမီတာတိုင်းတွင် တစ်ချပ်) ရိုက်ခြင်းကို ရောဂါရှာဖွေမှုစံအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။  ရှားရှားပါးပါး ဆီးထဲတွင်စွန့်ပစ်သောဆေးများနှင့် ဖွဲ့စည်းဖြစ်ပေါ်သော ဆီးကျောက်မျိုးမှလွဲ၍ ဆီးကျောက်တိုင်းကို ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန်ဖြင့် စမ်းသပ်ဖော်ထုတ်နိုင်သည်။ အထက်သို့ဆန်တက်သော ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းရောဂါကို မကြာခဏ (ထပ်ခါထပ်ခါ) ခံစားရပါက ကိုယ်ခန္ဓာပိုင်းဆိုင်ရာ မူမမှန်မှုများကို ရှာဖွေစစ်ဆေးရန်လိုအပ်သည် {ဥပမာ။ vesicoureteral reflux၊ ကျောက်ကပ်တွင် ရေအိပ်များစွာတည်ခြင်းရောဂါ (polycystic kidney disease)}၊ အဆိုပါ အခြေအနေတွင် ကျောက်ကပ်အား အသံလှိုင်းဓာတ်မှန်/အာထြွာဆောင်း (ultrasonography) ရိုက်ခြင်း (သို့) ဆီးလမ်းကြောင်းမှတဆင့် ဆီးလမ်းကြောင်းတလျှောက်နှင့် ဆီးအိမ်တွင်းသို့ ကင်မရာပါသောပြွန်ထည့်ကြည့်ခြင်း (voiding cystourethrography) များ ပြုလုပ်ရသည်။ ကွန်ပျူတာဓာတ်မှန် (သို့) ဝမ်းဗိုက်အသံလှိုင်းဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်းတို့သည် xanthogranulomatous ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါအား ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရာတွင် အသုံးဝင်ပြီး၊ ဆက်တိုက်ဓာတ်မှန်ရိုက်ခြင်း/ဓာတ်မှန်အတွဲလိုက်ရိုက်ခြင်း (serial imaging) သည် xanthogranulomatous ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါအား ကျောက်ကပ်ကင်ဆာနှင့် ခွဲခြားရာတွင် အသုံးဝင်ပါသည်။
DMSA စကင် (DMSA scan) ဆိုသည်မှာ ဒိုင်မာကပ်တိုဆတ်ဆီးနစ် အက်ဆစ် (dimercaptosuccinic acid) ကို အသုံးပြုထားသော ရေဒီယိုနြူကလိရိုက် စကင်ဖြစ်ပြီး ကျောက်ကပ်၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကို ကြည့်ရှုရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။ DMSA စကင်သည် ယခုအခါ ရုတ်တရတ် ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါအား ရှာဖွေစမ်းသပ်ဖော်ထုတ်ရာတွင် စိတ်အချရဆုံး အားအထားရဆုံး ဖြစ်သည်။
ရုတ်တရက် ကျောက်ကပ်ရောင်ခြင်း
ရုတ်တရက် ကျောက်ကပ်ရောင်ခြင်း ဆိုသည်မှာ ကျောက်ကပ်နှင့် ဆီးစုပြွန်တွင် ရောင်ရမ်းပြီး ပြည်တည်ခြင်းကို ဆိုလိုပါသည်။ ကျောက်ကပ်အတွင်းသားရှိ ကြားနေရာများတါင် ပြည်တည်ခြင်း (suppurative necrosis)တွင် ပြည်အပါအဝင် နျူထရိုဖီးလ်ဟုခေါ်သော သွေးဖြူဥများ၊ ဖိုက်ဘရင် ပရိုတင်း၊ ဆဲလ်သေများနှင့် ပိုးမွှားအစုအဝေးများ ပါဝင်ပါသည်။ ဆီးပြွန်ငယ်များသည် ပြည်များကြောင့် ပျက်စီးသွားပြီး နျူထရိုဖီးလ်အပိုင်းအစများနှင့် ပြည့်နေတတ်ပါသည်။ ကနဦးအဆင့်တွင် ဆီးစွန့်ဇကာများနှင့် သွေးကြောများမှာ ပုံမှန်အတိုင်း ရှိနေတတ်ပါသည်။ ရောဂါဗေဒစစ်ဆေးချက်တွင်မူ ကျောက်ကပ်ပြွန်အရင်းမှ ကျောက်ကပ်အပြင်ခွံအထိ သွေးယိုခြင်းနှင့် ပြည်တည်ခြင်းများ ပြန့်ပွားနေတာကို တွေ့ရနိုင်ပါတယ်။
Acute pyelonephritis is an exudative purulent localized inflammation of the renal pelvis (collecting system) and kidney. The kidney parenchyma presents in the interstitium abscesses (suppurative necrosis), consisting in purulent exudate (pus): neutrophils, fibrin, cell debris and central germ colonies (hematoxylinophils). Tubules are damaged by exudate and may contain neutrophil casts. In the early stages, the glomerulus and vessels are normal. Gross pathology often reveals pathognomonic radiations of bleeding and suppuration through the renal pelvis to the renal cortex.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">[<span title="This claim needs references to reliable sources. (June 2011)">citation needed ]
နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောင်ခြင်း
နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောင်ခြင်း (chronic pyelonephritis) ဆိုရာတွင် မကြာခဏ ကျောက်ကပ်ပိုးဝင်ခြင်း၊ အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ကျောက်ကပ်တွင် အမာရွတ်ကျန်ခဲ့ခြင်းနှင့် ကျောက်ကပ်၏ လုပ်ငန်းစဉ်များ ပျက်ရွင်းခြင်း (အထူးသဖြင့် ဆီးလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့သော အခြေအနေတွင်) တို့ ပါဝင်သည်။ အလွန်အခြေအနေဆိုးသော ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါတွင် ကျောက်ကပ်ပတ်ပတ်လည် ပြည်တည်ခြင်း (ကျောက်ကပ်ပတ်ပတ်လည် ပိုးဝင်ခြင်း) နှင့်/သို့ ကျောက်ကပ်တွင် ပြည်တည်ခြင်းများသို့ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။
Xanthogranulomatous ကျောက်ကပ်ရောင်ခြင်း
Xanthogranulomatous pyelonephritis is an unusual form of chronic pyelonephritis characterized by granulomatous abscess formation, severe kidney destruction, and a clinical picture that may resemble renal cell carcinoma and other inflammatory kidney parenchymal diseases. Most affected individuals present with recurrent fevers and urosepsis, anemia, and a painful kidney mass. Other common manifestations include kidney stones and loss of function of the affected kidney. Bacterial cultures of kidney tissue are almost always positive. Microscopically, there are granulomas and lipid-laden macrophages (hence the term xantho-, which means yellow in ancient Greek). It is found in roughly 20% of specimens from surgically managed cases of pyelonephritis.
ကုသခြင်း
ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါဟု သံသယရှိပါက ဆီးပိုးမွေးမြူခြင်းနှင့် ပဋိဇီဝဆေး ထိရောက်မှုများကို စမ်းသပ်ခြင်းများ ပြုလုပ်သည်၊ ထို့နောက် ပေါက်ဖွားသော အကောင်ပေါ်မူတည်၍ ကနဦးကုသမှုအား ပေးပါသည်။ အများစုသော ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါများသည် ဘက်တီးရီးယားပိုးကြောင့်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋိဇိဝဆေးပေးခြင်းသည် အဓိကကုသမှုပင်ဖြစ်သည်။ ပဋိဇီဝဆေးရွေးချယ်မှုကတော့ ပိုးအမျိုးအစားနှင့် ထိုအကောင်ပေါ်တွင် ပဋိဇိဝဆေး ထိရောက်မှု စမ်းသပ်ချက်ပေါ်၌ မူတည်ပါသည်၊ {ဖလူရိုကွီနိုလုန်း (fluroquinolones)၊ ကက်ဖလိုဆပိုရင် (cephalosporins)၊ အမိုင်နိုဂလိုက်ကိုဆိုက် (aminoglycosides) (သို့) တြွိုင်မီသိုပရင်/ဆာလ်ဖာမီသိုဇဇိုး (trimethoprim/sulfamethoxazole) စသည့် ဆေးတမျိုးချင်းစီသော်လည်းကောင်း၊ တွဲလျက်သော်လည်းကောင်း ပါဝင်နိုင်ပါတယ်}
In people who do not require hospitalization and live in an area where there is a low prevalence of antibiotic-resistant bacteria, an oral fluoroquinolone such as ciprofloxacin or levofloxacin is an appropriate initial choice for therapy. In areas where there is a higher prevalence of fluoroquinolone resistance, it is useful to initiate treatment with a single intravenous dose of a long-acting antibiotic such as ceftriaxone or an aminoglycoside, and then continuing treatment with an oral fluoroquinolone. Oral trimethoprim/sulfamethoxazole is an appropriate choice for therapy if the uropathogen is known to be susceptible. If trimethoprim/sulfamethoxazole is used when the susceptibility is not known, it is useful to initiate treatment with a single intravenous dose of a long-acting antibiotic such as ceftriaxone or an aminoglycoside. Oral beta-lactam antibiotics are less effective than other available agents for treatment of pyelonephritis.
People with acute pyelonephritis that is accompanied by high fever and leukocytosis are typically admitted to the hospital for intravenous hydration and intravenous antibiotic treatment. Treatment is typically initiated with an intravenous fluoroquinolone, an aminoglycoside, an extended-spectrum penicillin or cephalosporin, or a carbapenem. Combination antibiotic therapy is often used in such situations. The treatment regimen is selected based on local resistance data and the susceptibility profile of the specific infecting organism(s).
During the course of antibiotic treatment, serial white blood cell count and temperature are closely monitored. Typically, the intravenous antibiotics are continued until the patient is afebrile for at least 24 to 48 hours, then equivalent oral antibiotic agents can be given for a total of 2–week duration of treatment. Intravenous fluids may be administered to compensate for the reduced oral intake, insensible losses (due to the raised temperature) and vasodilation and to optimize urine output. Percutaneous nephrostomy or ureteral stent placement may be indicated to relieve obstruction caused by a stone. Children with acute pyelonephritis can be treated effectively with oral antibiotics (cefixime, ceftibuten and amoxicillin/clavulanic acid) or with short courses (2 to 4 days) of intravenous therapy followed by oral therapy. If intravenous therapy is chosen, single daily dosing with aminoglycosides is safe and effective.
Xanthogranulomatous ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါကို ကုသရာတွင်တော့ ပဋိဇီဝဆေးကော ခွဲစိပ်ကုသမှုပါ ပါဝင်ပါတယ်။ တချို့ ရောဂါမကြီးမား နေရာကွက်ဖြစ်သောသူများတွင် ကျောက်ကပ်တပိုင်းတစ ဖြတ်တောက်ခြင်းသည် အကျိုးများသော်လည်း အများစုသော ပျံ့နှံ့ရောဂါများတွင်တော့ ကျောက်ကပ်ထုတ်ပယ်ခြင်းသည်သာ အကောင်းဆုံးကုသမှု ဖြစ်ပါတယ်။ ဖြစ်တောင့်ဖြစ်ခဲ အခြေအနေများတွင်တော့ ဆက်တိုက်ဓာတ်မှန်ရိုက်၍ စောင့်ကြည့်နိုင်ပါတယ်။
ကာကွယ်ခြင်း
ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းကို မကြာခဏ ဖြစ်လေ့ရှိသူများတွင် နောက်ကွယ်က ဖြစ်ကြောင်းကို ရှာဖွစမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်ရန်လိုအပ်ပါတယ်။ မကြာခဏ ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းကို လျော့ချရန် ခွဲစိပ်ကုသရန် ရံဖန်ရံခါ လိုအပ်သည်။ နောက်ခံ ဖြစ်ကြောင်းကို ရှာမတွေ့ပါက (မရှိပါက) ကာလရှည် ပဋိဇီဝဆေးများကို ကြိုတင်ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် နေ့စဉ်သော်လည်းကောင်း (သို့) လိင်ဆက်ဆံပြီးသည့်အခါတွင်သော်လည်းကောင်း အသုံးပြုရန် တချို့လေ့လာမှုများက အကြံပြုထားသည်။ လက်ရှိစာပေတွေကို ခွဲခြမ်းစိပ်ဖြာလေ့လာထားချက်အရ ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းကို ထပ်ခါထပ်ခါခံစားရနိုင်ခြေများသော ကလေးငယ်များအား ပဋိဇီဝဆေးများ ကာလကြာရှည်ပေးထားခြင်းသည် အကျိုးများစေတယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရန် လုံလောက်သော လေ့လာထားချက်များမရှိလို့ ဆိုပါတယ်။ ခရန်ဘယ်ရီဖျော်ရည်သောက်သုံးခြင်းဖြင့် ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်အကြောင်းကို လေ့လာခဲ့ကြပါတယ်၊ လေ့လာမှုတော်တော်များများကတော့ အကျိုးရှိသည်ဟု အကြံပြုထားကြသည်။   အရည်များများသောက်သုံးခြင်း၊ ခရန်ဘယ်ရီဖျော်ရည်၊ ဘလူးဘယ်ရီဖျော်ရည်နှင့် ကောင်းသောဘက်တီးရီးယားပိုးများပါဝင်သည့် အချဉ်ဖောက်ထားသောနို့ထွက်ပစ္စည်းများ သောက်သုံးခြင်းဟာ ဆီးလမ်းကြောင်း အတွင်းဘက်နံရံများတွင် ပိုးများတွယ်ကပ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးပါတယ်၊ သို့ဖြင့် မကြာခဏ ဆီးလမ်းကြောင်းပိုးဝင်ခြင်းကို လျော့ကျစေနိုင်ပါတယ်။
ပျံ့နှံ့ဖြစ်ပွားပုံ
ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနှုန်းမှာ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် နှစ်စဉ် ပြင်ပလူနာဌာနသို့ လာပြသော အမျိုးသမီးလူနာ ၁၀,၀၀၀ တွင် ၁၂-၁၃ ယောက်ရှိသည်။ ထိုအထဲမှ ၃-၄ ယောက်မှာ ဆေးရုံတင်ရန် လိုအပ်သည်။ ယောက်ျားများတွင်တော့ ၁၀,၀၀၀ တွင် ၂-၃ ယောက်မှာ ပြင်ပလူနာအဖြစ် ပြသလျက်ရှိပြီး၊ ၁၀,၀၀၀ တွင် ၁ ယောက်မှာ ဆေးရုံတင်ရန် လိုအပ်သည်။ လိင်စိတ်တက်ကြွသောအရွယ် အမျိုးသမီးငယ်များတွင် အဖြစ်များကြသည်။ ကလေးငယ်များနှင့် သက်ကြီးပိုင်းများတွင်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေများပါသည်၊ သူတို့တွင်တော့ ခန္ဓာကိုယ်ဖွဲ့စည်းပုံ ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ဟော်မုန်းအခြေအနေများကြောင့် ဖြစ်သည်။ သက်လတ်ပိုင်းအမျိုးသမီးများတွင် Xanthogranulomatous ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါမှာ အဖြစ်အများဆုံးဖြစ်သည်။ ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါဟာ ကလေးငယ်များတွင် မတူကွဲပြားသော ရောဂါလက္ခဏာပုံစံနှင့် လာနိုင်သောကြောင့် Wilms' tumor ဟုခေါ်သော ကျောက်ကပ်အကျိတ်တစ်မျိုးနှင့် မှားနိုင်သည်။
ခေါ်ဆွမ်းရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ခေါ်ဆွမ်းရွာ(Khuasum)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ခေါ်ဆွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါ်ဆွမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅ ဦး၊ မ ၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုသမိုင်း
(တည်းဖြတ်ရန်လို)
၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီလှုပ်ရှားမှုမှတ်တမ်း
၀၃/၁၂ - အနောက်ကြို့ကုန်းရှိ စန္ဒာဝင်း၏ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်တွင် RIT ကျောင်းသားအချို့နှင့် လူအချို့ ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခဲ့ကြသည်။ RIT ကျောင်းသားတစ်ယောက် ဒဏ်ရာရခဲ့ပြီး တရားခံတစ်ယောက် အဖမ်းခံရသည်။ တရားခံသည် ပြန်လွှတ်ပေးခံရပြီး RIT ကျောင်းသား ၂၀၀ ခန့် ပြည်သူ့ကောင်စီရုံးသို့ ချီတက်ပြီး ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ လုံထိန်း (အဓိကရုဏ်းရဲ) များမှ လူအုပ်ကို ဖြိုခွဲခဲ့သည်။ RITကျောင်းသား မောင်ဖုန်းမော်သည် သေနတ်ဒဏ်ရာဖြင့် သေဆုံးခဲ့ပြီး ခြောက်ယောက် ခုနှစ်ယောက်ခန့်လည်း သေနတ်ဒဏ်ရာဖြင့်ပင် ရက်အနည်းငယ် ကြာပြီးနောက် သေဆုံးခဲ့သည်။ RIT ကျောင်းသားများနှင့် လူငယ်များ ကျောင်းဝင်းအနီး လက်ဖက်ရည်ဆိုင်တွင် ခိုက်ရန် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ RIT ကျောင်းသားတစ်ယောက်နှင့် အခြားလူများပါ သေနတ်ဒဏ်ရာနှင့်သေဆုံးခဲ့သည်။
၀၃/၁၄ - RIT ကျောင်းသားများသည် ရန်ကုန်မြို့တွင်းရှိ အခြားတက္ကသိုလ်များ (သို့) လုံထိန်းများ၏ လူမဆန်မှုများကိုရှုံ့ချပြီး စက်တင်ဘာ(၅)တွင် ဆန္ဒပြရန် လက်ကမ်းစာစောင်များ ဖြန့်ဝေခဲ့သည်။ RIT သို့သွားသောလမ်းများကို အစိုးရတပ်များမှ ပိတ်ဆို့ထားလိုက်သည်။
၀၃/၁၅ စစ်တပ်များRIT ကျောင်းအတွင်းဝင်ရောက်ပြီးကျောင်းသားများကိုဆူပူအုံကြွသူများအဖြစ်ကြေညာပြီး အစုလိုက်အပြုံလိုက်အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။
၀၃/၁၆ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်(ပင်မ)ကျောင်းသားများသည်ပြည်လမ်းအတိုင်းလှိုင်တက္ကသိုလ်ကျောင်းဝင်းနှင့် RITကျောင်းဝင်းသို့ချီတက်ကြသည်။ လုံထိန်းနှင့်စစ်တပ်များမှအင်းလျားကန်အနီးတွင်၎င်းတို့အားပိတ်ဆို့ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ကျောင်းသားအများအပြားအသတ်ခံရပြီးရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အတွင်းသို့ဝင်ရောက်တပ်စွဲသည်။
၀၃/၁ရကြံတောသုဿန်တွင်လူထောင်ပေါင်းများစွာမှမောင်ဖုန်းမော်၏ရုပ်အလောင်းကိုအခြားနေရာတွင်လျှို့ဝှက်စွာ မီးသဂြိုဟ်ရန်အတွက်အော်ဟစ်တောင်းဆိုကြသည်။ အစိုးရမှမောင်ဖုန်းမော်၏အလောင်းကိုသေဆုံးမှုအတွက် စစ်ဆေးနေသည့်အတွက်ထုတ်မပေးပါ။ အခြားရည်ရွယ်ချက်မရှိကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားသမဂ္ဂဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးပင်မကျောင်းဝင်းအတွင်းတွင်ဆွေးနွေးပွဲပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အစိုးရဆန့်ကျင်ရေးကြွေးကျော်သံများရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အတွင်းမှပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ကျောင်းသားသမဂ္ဂဖွဲ့စည်းကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။ ကျောင်းသားစည်းဝေးပွဲကျင်းပနေစဉ်တွင်ကျောင်းသား သမဂ္ဂအတွင်းရေမှူးသေနတ်ဒဏ်ရာဖြင့်သေဆုံးခဲ့ပြီးကျောင်းသား၁ဝဝခန့်အဖမ်းခံခဲ့ရပြီးအင်းစိန်ထောင်သို့ပို့ခံခဲ့ရသည်။
၀၃/၁၈ ထောင်ပေါင်းများစွာသောကျောင်းသားတို့သည်ဆူးလေဘုရားသို့ချီတက်ကြရာတွင်ပြည်သူများမှအားပေးကြပြီး ပါဝင်ချီတက်ကြသည်။ ခြေလျင်တပ်မ(၂၂/၆၆/၇၇)တို့ဖြင့်အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ဦးစိန်လွင်ကို ရန်ကုန်မြို့၏ရက်စက်သောလူသတ်သမားအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီးသွေးစွန်းသောသောကြာနေ့အဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ကျောင်းနှင့်တက္ကသိုလ်များပိတ်သည်။ သံချပ်ကားများနှင်စစ်တပ်ကိုအဓိကရုဏ်းဖြစ်ရာနေရာတွင်တပ်စွဲထားသည်။ ဆန္ဒပြသူများကလည်းစစ်တပ်နှင့်လုံထိန်းများကိုခဲများဖြင့်ပြန်လည်ပစ်ပေါက်ကြသည်။ ဆန္ဒပြသူများကိုထရပ်ကား(၁၀)စီးဖြင့် အင်းစိန်ထောင်သို့ပို့ခဲ့သည်။ မတ်လအရေးအခင်းတွင်အနည်းဆုံးကျောင်းသား၂၈၃ယောက်သေဆုံးပြီးထောင်ဂဏန်းမျှ အပြင်းအထန်ဒဏ်ရာရပြီးအဖမ်းခံရသည်။
၀၃/၃၁ အုံကြွလှုပ်ရှားကြသောကျောင်းသားများစစ်တပ်၏ပစ်ခတ်ခြင်းခံရပြီး၁ဝဝကျော်မျှဖမ်းဆီးခံရပြီးထောင်ကျော်မျှ ဖမ်းဆီးခံရသည်။
၄/၃၀ ကျောင်းသားများကစစ်တပ်၏လူမဆန်သောအပြုအမူများကိုလက်ကမ်းစာစောင်များဖြန့်ဝေပြီးဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
၀၅/၉ အစိုးရ၏စုံစမ်းရေးကော်မတီ၏ဖော်ပြချက်မှာ မတ်လ အဓိကရုဏ်းတွင်(၃)ဦးသေဆုံးပြီး(၆၂၅)ဦးဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်း ခဲ့ရာ(၁၄၁)ဦးကိုသာဆက်လက်ထိမ်းသိမ်းထားသည်ဟူ၍ဖြစ်သည်။
၀၅/၁၀ ကျောင်းများ၊တက္ကသိုလ်များပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပြီးတက်ရောက်သူမှာ(၃၀%)သာရှိသည်။ အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး လက်ကမ်းစာစောင်များကျောင်းဝင်းတိုင်းတွင်ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဖမ်းဆီးခံထားရသောကျောင်းသားများပြန်လွတ် လာခဲ့ကြသည်။ ဖမ်းဆီးခံရစဉ်တွင်နှိပ်စက်ညှင်းပမ်းမှုများကိုဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
၀၆/၁၃မတ်လတွင်သေဆုံးသူများအတွက်အခမ်းအနားပြုလုပ်ရန်စီစဉ်ခဲ့သော်လည်းအကောင်အထည်မပေါ်ခဲ့ပါ။ ဇွန်လ(၁၇)မတိုင်ခင်မတ်လ၏အဖြစ်အပျက်များကိုအမှန်အတိုင်းသတင်းမထုတ်ပြန်လျှင်“ဒုက္ခများမည်”ဟုသတိပေးခဲ့သည်။
၀၆/၁ရကျောင်းဝင်းတိုင်းတွင်ဆန္ဒပြမှုများဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ပင်မကျောင်းဝင်းထဲမှစာသင်ခန်းအားလုံး ရပ်ဆိုင်းလိုက်သည်။ ဆန္ဒပြသူများနှင့်လူထုအစည်းဝေးပွဲများသည်ပြည်လမ်းရှိဆေးတက္ကသိုလ်သို့ပြောင်းရွှေ့သွားသည်။
၀၆/၂၀ ရန်ကုန်တွင်(၅၀၀၀-၆၀၀၀)ခန့်ရှိသောကျောင်းသားနှင့်လူထုသည်ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြကြသည်။ သံဃာတော်များလည်း ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ပင်မတွင်ကြွရောက်ပြီးလူထုစည်းဝေးပွဲတက်ကြသည်။၎င်းတို့၏တောင်းဆိုချက်များမှာ “ပျောက်ဆုံးနေသောကျောင်းသားများကိုပြန်လွှတ်ပေးရန်နှင့်မတ်လအရေးအခင်းတွင်အပြစ်ရှိသူများကိုအပြစ်ပေးရန်” ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အနီးမှအထည်အလိပ်စက်ရုံမှကျောင်းသားများနှင့်အတူပါဝင်သပိတ်မှောက်ဆန္ဒပြကြသည်။ တက္ကသိုလ်နယ်မြေကိုရဲများကတံဆိပ်ရိုက်နှိပ်ပြီးညနေ(၆းဝ၀)နာရီတွင်စစ်တပ်တစ်တပ်ဝင်လာသည်။
၀၆/၂၁ဆန္ဒပြသူများတွင်ကျောင်းသားနှင့်သံဃာတော်များအလုပ်သမားများပါဝင်လာကြသည်။ လုံထိန်းများနှင့်မြို့လယ်တွင် ရင်ဆိုင်တွေ့ကြသည်။(၁၂၀)ဦးသေဆုံးခဲ့သည်။ ပဲခူးတွင်ဆန္ဒပြသူု(၇၀)ခန့်သေဆုံးခဲ့သည်။ အစိုးရမှညမထွက်ရအမိန့်ကြေညာခဲ့သည်။ ကျောင်းသားထောင်းပေါင်းများစွာဆေးတက္ကသိုလ်(၁)ပြည်လမ်းကျောင်းဝင်းမှမြို့လယ်သို့နိုင်ငံရေးကြွေးကြော်သံများနှင့်ချီတက်ကြသည်။ ဟံသာဝတီတွင်လုံထိန်းများမှမျက်ရည်ယိုဗုံးများသေနတ်များနှင့်ဖြိုခွင်းခဲ့သည်။ လူထုဖက်မှလည်းဂျင်ကလိများဖြင့်ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ပြည်သူ(၈၀)နှင့်လုံထိန်း(၂၀)တို့သေဆုံးခဲ့သည်။ အစိုးရမှရန်ကုန်တွင်ည(၆းဝ၀)မှနံနက်(၆းဝ၀)အပြင်မထွက်ရ၊ဇွန်(၂၂)မှဩဂုတ်(၁၉)အထိ လူစုလူဝေးမလုပ်ရန်ကြေညာခဲ့သည်။ ဆေးတက္ကသိုလ်(၁)နှင့်သွားဆေးတက္ကသိုလ်ရန်ကုန်အတန်းအားလုံးရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။
၆/၂၂ ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)ရန်ကုန်အတန်းအားလုံးရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ ကျောင်းသားများရွှေတိဂုံဘုရားကိုစုရပ်သတ်မှတ်ပြီးချီတက်ကြသည်။
၆/၂၃ ကျောင်းသားများမှလူစုလူဝေးမလုပ်ရအမိန့်ကိုဆန္ဒပြရန်ရွေတိဂုံဘုရားကိုရွေးချယ်ခဲ့သည်။ လူထုလှုပ်ရှားမှုသည်ပဲခူးသို့ပြန့်နှံသွားသည်။ ပဲခူးသည်ဆန္ဒပြသူ(၇၀)ဦးအသတ်ခံထားရသောမြို့ဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်နှင့်ပြည်တွင်လူထုလှုပ်ရှားမှုများပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ် အတန်းအားလုံးရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။
၆/၃ဝပဲခူးမြို့တွင်ဆန္ဒပြနေစဉ်လက်နက်မဲ့ပြည်သူ(၇၀)နှင့်အထက်သည်စစ်တပ်၏သတ်ဖြတ်မည်ကိုကြောက်ရွံ့နေခဲ့ရသည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား
REF: Asian Humanright Commission Burma Chronlogy of events 1988 Translate by နေမုန်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး
သစ်တော်ပေါက် (တောင်)ရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
သစ်တော်ပေါက် (တောင်)ရွာ (Thittawpauk(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ သစ်တော်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်တော်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၃၇ ဦး၊ မ ၂၇၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အကောက်ဝန်
အကောက်ဝန်သည် မင်းဘဏ္ဍာတော်နှင့် စပ်ဆိုင်သော ဈေး၊ပွဲ၊ ကင်း၊ ကူးတို့များ၌ အကောက်ခွန် ကောက်ခံမှုများကို ကြီးကြပ်ရသူ ဖြစ်သည်။ အကောက်ဝန်၏ လက်အောက်တွင် အကောက်စာရေး ရာထူးများထားရှိသည်။ ဤတွင် အကောက်ဝန်နှင့် သဘောသဘာဝချင်းတူညီသော်လည်း ကောက်ခံရသည့် ပစ်စည်းအမျိုးအစား အပေါ် လိုက်၍ အကောက်ဝန်နှင့် အခွန်ဝန်ရာထူးကွဲပြား ခြားနားမှုရှိသည်။ အကောက်ဝန်ရာထူးများကို ဆိပ်ကမ်းမြို့ကြီးများဖြစ်ကြသော ဓညဝတီ၊ ရမ္မာဝတီ၊ ပုသိမ်၊ ဟံသာဝတီ၊ မုတ္တမ စသော မြို့များ၌ သီးခြားခန့် အပ်ထားရှိသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ
အကောက်ဝန်ရာထူးကို ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလကပင် အထင်အရှားတွေ့ရှိရသည်။ ဗဒုံမင်းလက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် အကောက်ဝန်မှာ သီရိရာဇာဓမ်မရတ်ဖြစ်သည်။ သူသည် ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီစဉ် တပ်တစ်တပ်ကို အုပ်ချုပ်လျက် လိုက်ပါခဲ့ရသည်။ သို့ဖြစ်၍ အကောက်ဝန်မှာ စစ်မက်ရေးရာ ပေါ်ပေါင်လျှက် စစ်ထွက်ရာ၌ လိုက်ပါရသူဟု ဆိုနိုင်သည်။
မဇ္ဈိမဒေသ သို့
ဗဒုံမင်းလက်ထက် ၁ မေ ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် အကောက်ဝန် ပျံချီဇေယနော်ရထာ မဇ္ဈိမဒေသသို့ ကျမ်းစာအုပ်များ ရှာဖွေဝယ်ယူစုဆောင်းရန် သွားရောက်ခဲ့ရ၏။ ယင်းအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်သူမှာ မြိတ်မြို့ဝန်ဖြစ်ပြီး အရေးပါသော ကျမ်းစာအုပ်အများအပြားကို ယူဆောင်လာနိုင်ခဲ့ကြသည်။ အကောက်ဝန်ပျံချီ ဇေယနော်ရထာလိုက်ပါသွားသည့် မြိတ်မြို့ဝန် ဦးဆောင်သော အဖွဲ့သည် ဗုဒ္ဓဂါယာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး လက်ဆောင်တော်များကို ယူဆောင်ကာ ၄ စက်တင်ဘာ ၁၈၀၇ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ကျမ်းစာအုပ်များ
အကောက်ဝန်ပျံချီ ဇေယျနော်ရထာ ယူဆောင်လာခဲ့သည့် စာအုပ်များမှာ ဇေနဂရမင်းက ဆက်သသော ဒီဃပရသိဒ္ဓန္တကျမ်း ၃၄ စုံ၊ ဘေဒံပရကျမ်း ၁၃ စုံ၊ ဗုဒ္ဓမတိသုတ်ကျမ်း ၁၁ စုံ၊ ပုဏ္ဏားတို့ အကျင့်သိက္ခာကို ဟောသော မာနုမေဓမ္မသျှတ္တကျမ်း ပါဠိဿယအစုံ၊ ဗေဒန္တသာရကျမ်း၊ ကူသျှမန္တသာရကျမ်း၊ ဗုဒ္ဓသီရိကျမ်း၊ ကာသိခန္ဓကျမ်း စသည်ကျမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။
စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်) လက်ထက် အစောပိုင်း ကာလတွင် ဦးမိုးဆိုသူက အကောက်ဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ယင်းနောက်ပိုင်းကာလတွင် နေမျိုးသီရိသူရနော်ရထာအား အကောက်ဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့၏။ ၂၀ ဧပြီ ၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင် နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည့် ဗီယက်နမ် သံအဖွဲ့ အပြန်တွင် ပုသိမ်မြို့ဝန် ဦးမြတ်နှင့် ဦးဆောင်သော မြန်မာသံအဖွဲ့ လိုက်ပါသွားကြရာ အကောက်ဝန် နေမျိုးသီရိသူရလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အပြန်ခရီးတွင် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ပထစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားနေပြီဖြစ်သဖြင့် ထားဝယ်မြို့သို့ ရောက်ရှိစဉ် အကောက်ဝန် နေမျိုးသီရိသူရ ဗြိတိသျှ အကျဉ်းသားဘဝသို့ ကျရောက်သွားခဲ့လေသည်။
ရတနာပုံခေတ်
ကုန်းဘောက်ခေတ် အလယ်ပိုင်း အကောက်ဝန်များအမည်ကို မသိရသေးပေ။ ရတနာပုံခေတ် မင်းတုန်းမင်း လက်ထက် အကောက်ဝန်မှာမူ မဟာမင်းလှ ရာဇာဘွဲ့ခံ အန်ထော်နီ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် အာသာဖယ်ရာ လာရောက်စဉ်က လိုအပ်သည့် အကူအညီများပေးအပ်ခဲ့ရပြီး ၃၁ ဇူလိုင် ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင်လည်း အမိန့်တော်အရ သုံးဆယ်မင်းသားအား မြနန်းစကြာသင်္ဘောဖြင့် ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့ရ၏။ သီပေါမင်းလက်ထက် အကောက်ဝန်မှာမူ ဦးစီးဖြစ်ပြီး ၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈⁠၈၈ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အကောက်ဝန် မူလာအစ္စမံအင်
သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားသည့် အကောက်ဝန်တစ်ဦး ဖြစ်သူ မူလာအစ္စမံအင်သည် မူလာအီဗရာဟင်၏ သားဖြစ်၏။ မင်းတုန်းမင်း လက်ထက်တွင် သူဋ္ဌေးကြီးအရာဖြင့် မဟာဘောဂဓနရာဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့ပြီး သီပေါမင်း နန်းတက်လာသောအခါ ကျောက်ရဲမြို့စား မင်းလှစည်သူဘွဲ့ခံ အကောက်ဝန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မူလာအစ္စမံအင်သည် လောက ကဝိမှန် လှေတော်အုပ် ရာထူးအပြင် အခွန်ဝန်အဖြစ်ပါ ပူးတွဲတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသေး၏။ ဗြိတိသျှအစိုးရ လက်ထက်တိုင် သက်ရှိထင်ရှားရှိသေးပြီး ၂၇ နိုဝင်ဘာ ၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် အလ္လာအရှင်မြတ် အမိန့်တော်ကို ခံယူသွားသည်။
ကင်အီဆွန်း
ဆွန်းသည် ၁၉၁၂ ခုနှစ်ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပျန်ယန်မြို့ မန်ယုန်ဒယ် ကျေးရွာ၌ လူဆင်းရဲ မိဘနှစ်ပါးမှ ဖွားမြင်ခဲ့၍ အဘ၏ အမည်မှာ မစ္စတာကင်ဟျုံဂျစ် ဖြစ်သည်။ အမိမှာ မစ်ကန်ဗန်ဆွတ် ဖြစ်သည်။ ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်ကပင် နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး၊ ပြည်သူတို့၏ လွတ်လပ်ရေးအတွက် နိုင်ငံခြား ကျူးကျော်ရေးသမားများကို ဆန့်ကျင်လျက် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့ကြသည်။ ဆွန်းသည် ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး ပုန်ကန်ထကြွမှုကြောင့် ဖခင်အား ဂျပန်နယ်ချဲ့ပုလိပ်တို့က ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်စွာ ဖမ်းဆီးမှုကို မြင်တွေ့ရ၍ ဖခင်ဖြစ်သူ၏ နိုင်ငံရေးဩဇာခံရသူပီပီ ဆန့်ဂျစ် အတွေးအခေါ်များနှင့် တော်လှန်ရေး လူတန်းစား အသိစိတ်ဓာတ်များ ကိန်းအောင်းခဲ့လေသည်။
ကင်အီဆွန်းသည် သွားလေရာသို့ စာအုပ်များကို သယ်ဆောင်လျက် ကိုရီးယားမျိုးချစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများအကြောင်း၊ ကမ္ဘာ့ ခေါင်းဆောင်ကြီးများ အကြောင်းတို့ကို လိုလိုချင်ချင် ဖတ်ရှုတတ်သည်။ ကင်အီဆွန်းသည် ကျောင်းသားဘဝကပင် သတင်းစာများကို မှန်မှန်ဖတ်သည်။ ဆွန်းသည် ၁၄ နှစ်သားအရွယ်တွင် ဖခင် တော်လှန်ရေး တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲရာ တရုတ်ပြည်အရှေ့မြောက်ပိုင်းသို့ သွား၍ ဂျပန်ဆန့်ကျင်ရေး မိန့်ခွန်းများ ပေးလျက် လူကြီးလူငယ် မရွေးကို ဆွဲဆောင်နိုင်သည်။ ၁၉၂၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ဖခင် ကွယ်လွန်သွားသောအခါ ဆွန်းသည် စိတ်ဓာတ် အကြီးအကျယ် လှုပ်ရှားကာ တော်လှန်ရေး တိုက်ပွဲ၌ မိမိကိုယ်ကို စွန့်လှူရန် သန္နိဋ္ဌာန် ချလိုက်ပြီး လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်အတွက် ကေဒါများ လေ့ကျင့် မွေးထုတ်ရန် အမျိုးသားဝါဒီများက တည်ထောင်ထားခဲ့သော ဝှာဆွန်ယူဆွတ် ကျောင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ကင်အီဆွန်းသည် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒဆိုင်ရာ စာအုပ်များကို လျှို့ဝှက်စွာ ဖတ်ရှု၍ မတ်ဝါဒ၊ လီနင်ဝါဒ၏ လမ်းစဉ်သာလျှင် မိမိနိုင်ငံနှင့် ပြည်သူများကို အစစ်အမှန် ကယ်တင်နိုင်မည့် လမ်းစဉ် ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်လာသည်။ သို့ဖြင့် ထိုနှစ် မိုးရာသီ၌ နယ်ချဲ့ဝါဒ တိုက်ဖျက်ရေး သမဂ္ဂ အမည်ရှိ တရားမဝင်သော တော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်ကို တည်ထောင်လိုက်သည်။ ထို့နောက် တော်လှန်သော လူငယ် ကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှု၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ထင်ပေါ်လာသည်။
ဝှာဆွန်ယူဆွတ်ကျောင်းမှ ထွက်၍ ကလေးသူငယ်များအား ပညာပေးရန် စယ်နာလ် (နေ့သစ်) သတင်းစာကို ပုံနှိပ်ထုတ် ဝေသည်။ ထိုမှ တော်လှန်ရေး အောင်ပွဲသို့ ရှေးရှုမည့် လုပ်ငန်း များကို ဆက်တိုက်လုပ်နေရင်း ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အဖမ်းခံရသည်။ သို့သော် ထောင်တွင်း၌လည်း မိမိ လမ်းညွှန်ဖွယ်ရာများကို ဆက်လက် လုပ်မြဲလုပ်ကာ ထောင်မှ ထွက်လာချိန်၌ မတ်လီနင်ဝါဒီနှင့် ကိုရီးယား တော်လှန်ရေး၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာတော့သည်။
ရဲဘော်များနှင့် လူထု၏ အတိုင်းမသိသော ယုံကြည်လေးစားမှုကို ခံယူရရှိခဲ့သည့် ကင်အီဆွန်းကို ယခင်ကရဲဘော် ကင်ဆွန်ဂျူဟု ခေါ်ရာမှ လွတ်မြောက်သော အရုဏ်ဦးဆီသို့ ဦးဆောင်သော မိုးသောက်ကြယ် ဖြစ်စေဟန်၊ ရဲဘော်ဟန်ဗြိုလ်ဟု ခေါ်ကြကာ ရဲဘော်အီဆွန်း ရရှိခြင်းဟု ပြောင်းလဲခေါ်ပြီး ရဲဘော်အီဆွန်းဟု တွင်လာသည်။ ကင်အီဆွန်းသည် ကိုရီးယားတော်လှန်ရေးကို ကိုရီးယား ကွန်မြူနစ်များနှင့် ပြည်သူများ၏ ကိုယ်ပိုင် အားထုတ်မှုဖြင့်ဆောင်ရွက်ရမည်ဟူသော ဂျူချေ အတွေးအခေါ်ကို လည်းကောင်း မိမိကိုယ်ကိုမိမိအားကိုးသော တော်လှန်ရေးစိတ် အမြဲ တင်းကြပ်စွာ တည်ရေးကို၎င်း အားပေးအားမြှောက်လုပ်ရင်း သဘောတရားနှင့် အတွေ့အကြုံများကို ပေါင်းစပ်၍ ပညာပေး စည်းရုံးမှု ကိုယ်တိုင်ကိုယ်ကျ ပါဝင်မှု စသည်တို့ဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နယ်ချဲ့စိုးမိုးမှုမှ အောင်ပွဲဆင်ခဲ့သည်။ ဤသို့ စွမ်းဆောင်နိုင်မှုကြောင့် မေလ ၁ ရက်နေ့ တွင် ကိုရီးယားပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ (မြောက်ကိုရီးယား)ကို ထူထောင်သည်။
တောင်မြောက် ကိုရီးယားစစ်ပွဲသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပေါ်ပေါက်လာပြန်ရာ ကင်အီဆွန်း၏ ဦးဆောင်မှုများကို တွေ့ကြရပြန်သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ကိုရီးယားစစ်ပွဲ ပြီးဆုံးသွားသောအခါ ကင်အီဆွန်းမှာလည်း နိုင်ငံ၏ မာရှယ်ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့်၎င်း၊ သူရဲကောင်း ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့်၎င်း ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ ဆွန်းသည် စာအုပ်နှင့် လမ်းညွှန်စာတမ်း အများအပြား ရေးသားခဲ့သည်။
ရေကျော်ကြီးရွာ၊ တယ်ပင်တိုင်း
ရေကျော်ကြီးရွာ၊ တယ်ပင်တိုင်း
သရက်ချောင်းရွာ၊ ငန်းတက်
သရက်ချောင်းရွာ၊ ငန်းတက်
နတ်စင်ကျောင်းစုရွာ၊ နတ်စင်ကျောင်းစု
နတ်စင်ကျောင်းစုရွာ၊ နတ်စင်ကျောင်းစု
အဝက်ရွာ၊ ကညင်ကုန်း
အဝက်ရွာ၊ ကညင်ကုန်း
အယ်လ်ဘီရူနီ
အဘူ ရေးဟန် အယ်လ်ဘီရူနီ (Abu Rayhan al-Biruni, ) (၉၇၃- ၁၀၅၀ နောက်ပိုင်း) သည် အီရန် *
ရူပဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ နက္ခတ္တဗေဒ၊ သဘာဝသိပ္ပံ တို့၌ လိမ္မာကျွမ်းကျင်သူဖြစ်ပြီး မိမိကိုယ်ကို သမိုင်း၊ ရာဇဝင် ပညာရှင်၊ ဘာသာဗေဒပညာရှင်ဟူ၍လည်း ကင်းပွန်းတပ်သောသူဖြစ်သည်။ ၎င်းခေတ်အတွင်း ရှိရှိသမျှသောရသိပ္ပံပညာရပ်များကို လေ့လာခဲ့သူဖြစ်ပြီး အသိပညာနယ်ပယ်များတွင် သုတေသနများလည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီလ၊ (၂၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၅၄)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၁၁) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၁၂) ရက်) ကျန်သေးသည်။
လုံလွတ်ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
လုံလွတ်ရွာ (Longlut)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ဆင်ခြေဖုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ခြေဖုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၀ ဦး၊ မ ၁၃၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တုံစန်ခရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
တုံစန်ခရွာ(Tonsanhka)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၆၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၁၈ ဦး၊ မ ၂၃၄၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၈၆၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တယ်ပင်တိုင်းရွာ၊ တယ်ပင်တိုင်း
တယ်ပင်တိုင်းရွာ၊ တယ်ပင်တိုင်း
မဲဇလီရွာ၊ နတ်စင်ကျောင်းစု
မဲဇလီရွာ၊ နတ်စင်ကျောင်းစု
တောင်ပြိုရွာ
တောင်ပြိုရွာ
ကိုးကား
တောင်ပြိုရွာ
ဘားကပ်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ပင်ရွာ၊ ဆိပ်သာ (ချင်ဘို့)
ပေါက်ပင်ရွာ၊ ဆိပ်သာ (ချင်ဘို့)
၂၄ ဖေဖော်ဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီလ၊ (၂၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၅၅)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၁၀) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၁၁) ရက်) ကျန်သေးသည်။
ဗာဟိရဒုက္ခဆန္ဒာဒိသုတ်
၁၃-၁၅သုတ်။
(ဆန္ဒပဟာတဗ္ဗသုတ်၊ ရာဂပဟာတဗ္ဗသုတ်၊ ဆန္ဒရာဂပဟာတဗ္ဗသုတ်။)ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗာဟိရာယတန ခြောက်ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီသည် ဒုက္ခပေတည်း၊ ထိုဒုက္ခဖြစ်သော ဗာဟိရာယတနတို့၌(ဖြစ်သော) ဆန္ဒကို ပယ်ရမည်၊ ရာဂကို ပယ်ရမည်၊ ဆန္ဒရာဂကို ပယ်ရ မည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့် (၃)သုတ်။
တုံလုံရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာယာကုန်းရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
သာယာကုန်းရွာ (Tharyarkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ဝါးရငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၅၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းခြားရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ချောင်းခြားရွာ (Chaungchar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ မိုင်းလီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၉၅ ဦး၊ မ ၃၁၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၃၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိုးမင်းဦး၊ စာရေးဆရာ
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်း စိုးမင်းဦး၊ ငယ်စဉ်က ရန်ကုန်မြို့ ဗဟိုတန်းမြင့် ကျောင်းတွင် စတင် ပညာ သင်ကြား ခဲ့ပြီး ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (ဒဿနိက) ရရှိ ခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်း၌ ဝတ္ထုတိုများ စတင် ရေးသား ခဲ့သည်။ နောက် ဖြစ်တည်မှု ပဓာန ဝါဒ စာပေ ဆောင်ပါး များလည်း ရေးသား ခဲ့သည်။ ဟန်သစ်၊ မဟေသီ၊ ချယ်ရီ၊ သရဖူ မဂ္ဂဇင်း များတွင် ဝတ္ထုတိုနှင့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ Reporter ဂျယ်နယ် အယ်ဒီတာ အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ဝတ္ထုတို လုံးချင်း (၁) အုပ်နှင့် စာပေဆိုင်ရာ စာအုပ် (၁) အုပ် ရေးသား ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။
ကိုးကား
<References />
မဲဇလီကွင်းပေါက်ရွာ၊ မဲဇလီကွင်းပေါက်
မဲဇလီကွင်းပေါက်ရွာ၊ မဲဇလီကွင်းပေါက်
ဝယ်လင်တန်မြို့
ဝယ်လင်တန်မြို့
၁၈၄ဝပြည့်နှစ်တွင် ဝယ်လင်တန်မြို့စတည်ခဲ့ကြသည်။ ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် နယူးဇီလန်ပြည်၏ မြို့တော်ကို အော့ကလန်မြို့မှ ဝယ်လင်တန်မြို့ သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ လူဦးရေ ၁၅၅၄ဝဝ ယောက်(၁၉၆၃) ရှိသည်။
ခေါ်ထီရ်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ခေါ်ထီရ်ရွာ(Khuathlir)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ခေါ်ထီရ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါ်ထီရ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၃ ဦး၊ မ ၃၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဋိသလ္လာန(ဏ)သုတ်
(၄)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဖော်မမှီ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေသောရဟန်းသည် ခန္ဓာငါးပါး၏ ဖြစ်ခြင်း, ချုပ်ခြင်းကို အမှန်အတိုင်းသိမြင်နိုင်၏။ “အားထုတ်ကြ” အစရှိသည်ဖြင့် ခန္ဓာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို (သမာဓိသုတ်၊ သံ၊၂၊၁၄။)၌ အကျယ်တဝင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာရှိပါသည်။ - ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အဖော်မမှီ တစ်ပါးတည်း ကိန်းအောင်းနေသောရဟန်းသည် သစ္စာလေးပါး အမှန်တရားကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်နိုင်၏။ သစ္စာလေးပါး အမှန်တရားကို အမှန်အတိုင်း သိမြင်အောင် အားထုတ်ကြရမည်ဟု သစ္စာတစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ အဖော်မလောက် တစ်ယောက်တည်း ကိန်းအောင်းရာရှိကြကုန်သော နောက်လိုက်နောက်ပါ အဖော်မ တစ်ပါးတည်းသာ ကိန်းအောင်းမှု၌ မွေ့လျော်ပျော်ပိုက် နှစ်ခြိုက်ကြကုန်သော အဇ္ဈတ္တ သန္တာန်၌ စေတောသမထကို အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် မပြတ်အားထုတ်နေကြကုန်သော မပျက်မစီးသော ဈာန်ရှိကြကုန်သော ဝိပဿနာဘာဝနာ အားထုတ်မှုနှင့် ပြည့်စုံကြကုန်သော ကိလေသာတို့ကင်းဆိတ်ရာကျောင်းကို ပွားစေကြကုန်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့အား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် အရဟတ္တဖိုလ်ကိုလည်းကောင်း၊ ကိလေသာ အကြွင်းအကျန် ရှိသေးလျှင် အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်ကိုလည်းကောင်း မချွတ်ဖြစ်လတ္တံ့ဟု မှတ်အပ်၏ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူအပ်သော စကားတော်ကို ကြားနာခဲ့ရပါသည်။ -ဟု ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ဟောပြသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
နောင်ထမ်းများရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
နောင်ထမ်းများရွာ (Nawnghtammyar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ဆင်ခြေဖုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ခြေဖုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၀ ဦး၊ မ ၁၃၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိန်းနှဲကုန်းရွာ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်
ပိန်းနှဲကုန်းရွာ (Peinhnekone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ တည်တော (၂)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၄၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တည်တော (၂)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၉ ဦး၊ မ ၁၁၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသာအေးရွာ၊ နတ်စင်ကျောင်းစု
ရွာသာအေးရွာ၊ နတ်စင်ကျောင်းစု
ဘိုးသက်ရှည်ရွာ၊ တယ်ပင်တိုင်း
ဘိုးသက်ရှည်ရွာ၊ တယ်ပင်တိုင်း
ရဲမြင့်
ဦးရဲမြင့် အမည်ရှိ မြန်မာလူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ
ဘော်တော်လာရွာ
ဘော်တော်လာရွာ
ကောဋ္ဌိကအနိစ္စသုတ်
အနိစ္စဖြစ်သော အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး အစရှိသော အထက်သုတ်ဒေသနာတော်လာတရားတို့၌ ဆန္ဒကိုပယ်ရမည်ဟု မဟာကောဋ္ဌိကထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီလ၊ (၂၅)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၅၆)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၀၉) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၁၀) ရက်) ကျန်သေးသည်။
အိုက်စလန်ကျွန်း
ဥရောပတိုက်ရှိကျွန်းများတွင် ဂရိတ် ဗြိတိန်ကျွန်းနောက် ဒုတိယအကြီးဆုံးဖြစ်သော အိုက်စလန်ကျွန်းသည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာမြောက်ဘက်ပိုင်း အာတိတ်စက်ဝိုင်း၏ တောင်ဘက် အလွန်ကလေးတွင် တည်ရှိ၏။ ထိုကျွန်းသည် ဂရင်းလန်ကျွန်း၏ အရှေ့ဘက် မိုင် ၁၃ဝ ခန့်အကွာနှင့် စကော့တလန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေမှ မိုင် ၅ဝဝ ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
အိုက်စလန်ကျွန်းသို့ လူများလာရောက်နေထိုင်ခဲ့ကြ သည်မှာ ရှေးနှစ်ပေါင်း တစ်ထောင်ကျော်က ဖြစ်သည်။ ခရစ် ၉၃ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ပါလီမန်စနစ်ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီးလျှင် သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် တည်ရှိလေသည်။
အိုက်စလန်ကျွန်းသည် မိုင် ၃ဝဝ ခန့်ရှည်လျား၍ မိုင် ၂ဝဝ နီးပါးကျယ်သည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ ၃၉ယ၇ဝ၉ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၏။ ထိုအကျယ်အဝန်း၏ လေးပုံတစ်ပုံခန့်တွင် လူသူနေထိုင်ရာ၊ ထိုသို့ လူနေထိုင်နိုင်သည့်ဒေသများမှာ အဓိကအားဖြင့် ကျွန်း၏တောင်ဘက်နှင့် အနောက်တောင်ဘက်ရှိ မြေနိမ့်ပိုင်းများ၊ ပင်လယ်အော်များနှင့် ကမ်းပါးပြတ်များမှ အတွင်းဘက်သို့ ထိုးဝင်လာသော ချိုင့်ဝှမ်းများဖြစ်သည်။ အတွင်းဘက်ပိုင်းသည် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်၍ ပေပေါင်း ၂ယ၄ဝဝ မှ ၂ယ၇ဝဝ အထိမြင့်သည်။ ထိုနေရာတွင် ရေခဲမြစ်များ၊ မီးတောင် ချော်ပြင်များ၊ မီးတောင်များ၊ ရေပူစမ်းများ၊ မြစ်များ၊ အိုင်များနှင့် ရေတံခွန်များရှိသည်။ ၅ယဝ၉၅ ပေမြင့်သည့် မီး တောင်ရှင် ဟက်ကလာသည် ကျွန်း၏တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုမီးတောင်သည် ၁၉၁၂ ခုနှစ်က တစ်ကြိမ်နှင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ်ကတစ်ကြိမ် ပြင်းထန်စွာ ပေါက်ကွဲခဲ့ဖူးလေသည်။
အိုက်စလန်ကျွန်းသည် ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသဖြင့် နေ့တာတိုသော ဆောင်းရာသီ၌ နေ့တာသည် နှစ်နာရီသာသာကလေးမျှသာကြာ၍ နေ့တာရှည်သောနွေရာသီ၌ မူ ညဉ့်တာသည် နေ့တာနှင့်အတူတူမျှလောက်ရှိသည်။ ရေခဲ ကုန်းမြေဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ထိုကျွန်းရှိရာသီဥတုသည် ကျွန်း ၏ အမည်ဆိုးသကဲ့သို့ မဆိုးရွားလှချေ။ ထိုသို့ဖြစ်ရသည်မှာ ဂပ်စထရင်း ပင်လယ်ရေပူကြောင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ကျွန်း၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် မြောက်ဘက်ပိုင်းထက် မိုးပိုမိုရွာသွန်း သည်။ ထိုကျွန်း၌ သစ်ပင်ကြီးများ အပေါက်အရောက်နည်းပါး သော်လည်း မြက်ခင်းကောင်းများရှိခြင်းကြောင့် သိုးနှင့်မြင်းများ ကို မွေးမြူနိုင်ကြလေသည်။
အိုက်စလန်ကျွန်း၌ ကန့်သတ္တုနှင့် လစ်ဂနိုက်ခေါ် ကျောက်မီးသွေးညိုတစ်မျိုး ထွက်သော်လည်း ယင်းတို့ကို အများအပြား တူးဖော်လုပ်ကိုင်ခြင်း မရှိချေ။ သံ၊ ကြေးနီနှင့် ရွှေအနည်းအကျဉ်းကိုလည်း တွေ့ရသည်။
ကျွန်း၏တောင်ဘက်ပိုင်းရှိ ကုန်းမြေသည် ကောက်ပဲ သီးနှံ စိုက်ပျိုးနိုင်လောက်အောင် မြေ0x100သဇာကောင်းသည်။ ကောက်ပဲသီးနှံစိုက်ပျိုး၍ မဖြစ်နိုင်လောက်အောင် ကြမ်းတမ်း သည့်နေရာများတွင် မြက်ခင်းများရှိသည်။
အိုက်စလန်ကျွန်းတွင်တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်အဖြစ်ပင်လယ် ဖျံလောက်ကိုသာ တွေ့ရသည်။ ငှက်မျိုးပေါင်း တစ်ရာကျော် တွေ့ရသည့်အနက် အရေးပါဆုံးငှက်မျိုးမှာ အိုင်ဒါဝမ်းဘဲဖြစ် သည်။ ထိုငှက်မျိုး အရေးပါခြင်းမှာ ယင်းတို့၏ နူးညံ့သော အမွေးအတောင်များကြောင့်ဖြစ်သည်။ အိုက်စလန်ကျွန်း၏ မြစ် များနှင့်ကမ်းခြေဒေသတစ်လျှောက်ရှိ ရေပြင်များတွင် ငါးအမျိုး မြောက်မြားစွာကို တွေ့ရလေသည်။
အိုက်စလန်ကျွန်းတွင် ရေအားကို အမြောက်အမြား အသုံးပြုနိုင်သော်လည်း တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးပြုခြင်းမရှိ သေးပေ။ မြို့ကြီးများနှင့် အလှမ်းကွာလျက်ရှိသော ကျေးလက် လယ်ယာခြံမြေများတွင်သာ လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးထွန်းညိ|ရန်နှင့် အပူ ပေးရန်တို့အတွက် ရေတံခွန်များမှရေအားကို အသုံးပြုကြသည်။ ရေပူစမ်းများမှ ရေပူများကို မြို့တော်ကိုအပူပေးရန်နှင့် ပြည်သူ့ ခဝါလုပ်ငန်းကြီးများအတွက် အသုံးပြုကြလေသည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ် ကုလသမဂ္ဂခန့်မှန်းခြေ စာရင်းအရ အိုက် စလန်ကျွန်း၏ လူဦးရေမှာ ၂၁ဝဝဝဝ ယောက်ဖြစ်၍ အားလုံး လိုလိုပင် ကျွန်း၏တောင်ဘက်ပိုင်းနှင့် အနောက်တောင်ဘက် ပိုင်းလွင်ပြင်များတွင် တည်ရှိသော မြို့ကြီးပြကြီးများ၌ နေထိုင် ကြသည်။
အိုက်စလန်ကျွန်းတွင် ပထမစတင်၍ နေထိုင်ခဲ့ကြသူ များမှာ နော်ဝေးလူမျိုးများဖြစ်ရာ ယင်းတို့မှ ဆင်းသက် ပေါက် ဖွားလာကြသူများသည် ရှေးခေတ်နော်သမန်လူမျိုးနှင့် လွန်စွာတူ သည်။ အိုက်စလန်ကျွန်းသူကျွန်းသားများသည် များသောအား ဖြင့် မျက်လုံးပြာ၍ ဆံပင်နီကြန်ကြန်ဖြစ်သည်။ အလုပ်ကိုကြိုး စားလုပ်ကိုင်၍ အသုံးအစွဲကျစ်လျစ်သည်။
အိုက်စလန်ကျွန်း၌ နွေရာသီသည်တိုတောင်းလှသဖြင့် အာလူးနှင့် ခါးဥဖြူတို့ကဲ့သို့ အကြီးထွားမြန်သော အသီးအနှံ ပင်များကို စိုက်ပျိုးကြသည်။
နွား၊ သိုး၊ ဆိတ်နှင့် မြင်းများ မွေးမြူခြင်းသည် အိုက်စလန်ကျွန်းသူကျွန်းသားများ၏ အရေးပါသော လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ နို့ထွက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းများမှာ သမဝါယမစနစ်ဖြင့် တိုးတက်ဖြစ်ထွန်းလျက်ရှိသည်။
အိုက်စလန်ကျွန်းသူကျွန်းသားများသည် များသောအား ဖြင့် တံငါအလုပ်ဖြင့် အသက်မွေးမြူကြသည်။ ဖမ်းဆီးရမိသော ငါးများကိုအဓိကအားဖြင့် ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ ဂျာမနီ၊ အီတလီနှင့် စပိန်နိုင်ငံများသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။
အိုက်စလန်ကျွန်းတွင် မီးရထားလမ်းဟူ၍ မရှိချေ။ ပြည်တွင်းကူးသန်းသွားလာမှုကို မော်တော်ဘတ်စကား၊လေယာဉ် ပျံများဖြင့် ပြုလုပ်ကြရသည်။ ကမ်းရိုးတစ်လျှောက် ကူးသန်း သွားလာမှုကို သင်္ဘောများဖြင့် ပြုလုပ်ကြရလေသည်။ အိုက်စလန်ကျွန်းတွင် စာတတ်ဦးရေ အထူးပေါများ ၏။ အတည်တကျနေထိုင်လျက်ရှိသော လူမျိုးစုများမှ ကလေး သူငယ်တိုင်း အသက် ခုနစ်နှစ်အရွယ်မှ ၁၄ နှစ်အရွယ်ထိ ကျောင်းနေကြရသည်။ ကျောင်းများသို့သွား၍ စာမသင်ကြားနိုင် သော ကလေးများအတွက် ယင်းတို့ရှိ လယ်ယာခြံမြေများသို့ အရောက် ကျောင်းဆရာများက လာရောက်သင်ကြားပေးကြရ ၏။ မြို့တော်ဖြစ်သော ရေးကျာဗစ်မြို့တွင် အိုက်စလန် တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၁၁ ခုနှစ်က တည်ထောင်ခဲ့သည်။ စာသင် ကြားခြင်းမှာ အခမဲ့ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် စီးပွားရေးကောလိပ် ကျောင်း တစ်ကျောင်း၊ စက်မှုလက်မှုကျောင်းတစ်ကျောင်း၊ ရေကြောင်း သွားလာရေး အတတ်သင်ကျောင်းတစ်ကျောင်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေး ကောလိပ်ကျောင်းများလည်း ဖွင့်လှစ်ထားသည်။
အိုက်စလန်ကျွန်းသူကျွန်းသားများသည် များသောအား ဖြင့် စာဖတ်ဝါသနာပါကြ၏။ သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်စာပေဖတ်ကြ ရာ၌ ဂန္ထဝင်စာပေများနှင့် ကမ္ဘာ့အကြောင်းအရာများကို ရေး သားထားသည့် ကာလပေါ်စာပေများကိုလည်း ဖတ်ရှုကြသည်။ ယင်းတို့သည် ခေတ်ရေးရာများတွင်လည်း များစွာစိတ်ဝင်စား ကြသည်။ အိုက်စလန်ကျွန်းသူကျွန်းသားတို့၏ ဘာသာစကား သည် အခြားစကန်ဒီနေဗီယန် ဘာသာစကားများနှင့် ဆင်တူ၍ ရှေးနှစ်ပေါင်းတစ်ထောင်ခန့်က နော့သမန်လူမျိုးတို့ ပြောဆိုခဲ့ ကြသော ဘာသာစကားနှင့်မူ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
အိုက်စလန်ကျွန်းသည် ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက် နေ့မှစ၍ သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။ သမ္မတသည် အစိုးရအဖွဲ့၏ အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ သမ္မတ၏လက်အောက်တွင် အဖွဲ့ဝင် ခြောက်ဦးပါဝင်သည့် ဝန်ကြီးအဖွဲ့ရှိသည်။
အော်လသင်းပါလီမန်တွင် အထက်လွှတ်တော်နှင့် အောက်လွှတ်တော်ဟူ၍ရှိရာ လွှတ်တော်အမတ်များကို အသက် ၂၁ နှစ်ပြည့်ပြီးသူ ယောက်ျား၊ မိန်းမတိုင်းက မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေး ကောက်တင်မြေ|ာက်လေသည်။
အိုက်စလန်ကျွန်းသို့ ၈၇၄ ခုနှစ်တွင် နော်ဝေပြည်မှ နိုင်ငံရေးအရ တိမ်းရှောင်လာရသူများ ရောက်ရှိလာကာ အခြေ စိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြ၏။ ၉၃ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် တည်ထောင်လိုက်ပြီးလျှင် ပထမဆုံးအော်သလင်းပါလီမန်က တိုင်းပြည်ကိုအုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁ဝဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ခရစ် ယာန် အယူဝါဒကိုလက်ခံကာ နိုင်ငံတော်အယူဝါဒအဖြစ် အသိ အမှတ်ပြုလိုက်သည်။ သို့သော် ၁၂၆၃ ခုနှစ်တွင် နော်ဝေနိုင်ငံ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ သစ္စာတော်ခံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ရာမှ သမ္မတနိုင်ငံအသွင်အပြင်ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရ၏။ နောက်နှစ်တစ်ရာ ခန့်အကြာတွင် နော်ဝေနိုင်ငံနှင့်အတူ ဒိန်းမတ်ဘုရင်များ၏ အအုပ်အချုပ်ကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် နော်ဝေပြည် သည် ဆွီဒင်နိုင်ငံလက်အောက်သို့ လက်ပြောင်းရောက်ရှိသွား ပြီးနောက်တွင်လည်း အိုက်စလန်ကျွန်းသည် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ၏ ပိုင်နက်တစ်ခုဖြစ်နေခဲ့သေးသည်။ နပိုလီယန်စစ်ပွဲများအတွင်းက အင်္ဂလန်နိုင်ငံသည် အိုက်စလန်ကျွန်းကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့ သော်လည်း ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံသို့ ပြန်ပေး ခဲ့သည်။ ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း အိုက်စလန်ကျွန်း၌ စီးပွားရေး နှင့် လူမှုရေးရာတိုးတက်မှုများရှိခဲ့၏။ အိုက်စလန်ကျွန်းသူ ကျွန်းသား များသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို ပိုမိုလိုလို ချင်ချင်ရှိလာခဲ့ကြ သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း ဝိုင်းဝန်း ဆို့ပိတ်ထားခြင်း ခံနေရသည့်အခိုက် ဒိန်းမတ်နှင့် အိုက်စလန် ကျွန်းတို့သည် အဆက်အသွယ် ပြတ်သွားခဲ့၏။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံက အိုက်စလန်ကျွန်းကို လွတ် လပ်သော နိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သော်လည်း ဒိန်းမတ် ပြည့်ရှင်ဘုရင်သည် အိုက်စလန်ကျွန်း၏ဘုရင်အဖြစ် ဆက်လက် တည်နေသေးသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဒိန်းမတ်နိုင်ငံကို ဂျာမန်တို့ သိမ်းပိုက်မိပြီးသည့်နောက်တွင် အော်လသင်းလွှတ်တော်က တိုင်းပြည်ကို ကိုယ်စားအုပ်ချုပ်မည့်သူတစ်ဦး ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလတွင် ဂျာမန်တို့၏ရန်ကိုကာကွယ်ရန် ဗြိတိသျှစစ်တပ်များသည် အိုက်စလန်ကျွန်းသို့ တက်ရောက် သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အမေရိကန်တပ်များက လက်ပြောင်းသိမ်းပိုက်ထားခဲ့လေသည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်မေလတွင် ကျွန်းသူကျွန်းသားများက အိုက်စလန်သမ္မတနိုင်ငံထူထောင်ရန် တညီတညွတ်တည်းလိုပင် မဲပေးဆန္ဒပြခဲ့ကြ၍ ထိုနှစ် ဇွန်လ၊ ၁၇ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ နိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာလိုက်လေသည်။ အိုက်စလန်သမ္မတနိုင်ငံ သည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂဝင်နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ် လာခဲ့၍ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် မြောက်အတ္တလန္တိတ်စာချုပ် အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံအဖြစ် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့လေသည်။
ညောင်ခြုံရွာ၊ ငန်းတက်
ညောင်ခြုံရွာ၊ ငန်းတက်
မြောက်စုရွာ၊ ပရိုက်ကြံခင်း
မြောက်စုရွာ၊ ပရိုက်ကြံခင်း
ကိမတ္ထိယဗြဟ္မစရိယသုတ်
အဇ္ဈတ္တိကာယတန ၆-ပါး၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန ၆-ပါး၊ ဖဿ ၆-ပါးတို့သည် ဒုက္ခ ဖြစ်ပုံ၊ ထိုဒုက္ခကို ပိုင်းခြား၍ သိရန် ဘုရားရှင် အထံတော်၌ ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်သုံး နေပါသည်-ဟု အညတိတ္ထိယပရိဗိုဇ်တို့၏ မေးမြန်းလျှင် ဖြေကြားနိုင်ရန် ရဟန်းတော်တို့အား အာယတန တစ်ပါးစီ ခွဲခြား၍ အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
စစ်ကုန်းရွာ၊ ပရိုက်ကြံခင်း
စစ်ကုန်းရွာ၊ ပရိုက်ကြံခင်း
ရွာသာအေးရွာ၊ တယ်ပင်တိုင်း
ရွာသာအေးရွာ၊ တယ်ပင်တိုင်း
၂၆ ဖေဖော်ဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီလ၊ (၂၆)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၅၇)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၀၈) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၀၉) ရက်) ကျန်သေးသည်။
တဲကြီးရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်
တဲကြီးရွာ (Tegyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ စောကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၅၆၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိပ်ကြီးရွာ၊ မဲဇလီကွင်းပေါက်
ဆိပ်ကြီးရွာ၊ မဲဇလီကွင်းပေါက်
အဇ္ဈတ္တအနိစ္စဟေတုသုတ်
စက္ခုသည် မမြဲ၊ စက္ခုဖြစ်ပေါ်ခြင်း၏ အကြောင်းအထောက်အပံ့တရားတို့သည်လည်း မမြဲ၊ မမြဲသော အကြောင်းအထောက်အပံ့တို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော စက္ခုသည် အဘယ်မှာမြဲလိမ့်မည်နည်း-အစရှိသည်ဖြင့် အဇ္ဈတ္တိကာယတန တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၏ သဘောများကို သိမြင်သော အရိယာသာဝက၏ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
နောင်စံဖူးရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုင်လေးတူရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
အိုင်လေးတူရွာ(Ainglaytu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ ပန်းလားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၆၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းလားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၀၃ ဦး၊ မ ၁၈၇၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၆၈၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်သုခရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
အောင်သုခရွာ (Aungthukha)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ တုတ္တလုပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၁၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝယ်လင်တန်၊ လော့
thumb သံမဏိမြို့စားဟု ခေါ်တွင်သော ပထမဝယ်လင်တန်မြို့စားကြီး၏ အမည်ရင်းမှာ အာသာဝဲ့စလိဖြစ်သည်။ အိုင်းရစ်မျိုးရိုးမှ ပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်၍ မောနင်းတန်မြို့စား ကြီး၏ စတုတ္ထသားဖြစ်သည်။ ၁၇၆၉ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ ဒဗ္ဗလင်မြို့၌ဖွားမြင်ခဲ့ရာ ပြင်သစ်ဧကရာဇ် နပိုလီယန်ဗိုနာပတ်နှင့် တစ်နှစ်တည်း၌ မွေးဖွားခဲ့သူဖြစ်၏။ ဝဲ့စလီသည် ဥရောပတိုက်တွင် အောင်ပွဲများရ၍ မင်းမူ လျက်ရှိသော နပိုလီယန်၏တပ်များကို စပိန်နှင့် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံတို့၌ နှိမ်နင်းခဲ့ပြီးလျှင် နောက်ဆုံးဝါးတာလူးတိုက်ပွဲတွင် နပိုလီယန်ကို အပြီး အပိုင် အနိုင်ယူလိုက်သဖြင့် နာမည်ထင်ရှားသော ဗြိတိသျှဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်ပေသည်။
အာသာဝဲ့စလီသည် အီတန်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး နောက် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ အန်ဂျားမြို့ရှိ စစ်ကောလိပ်ကျောင်း၌ စစ်ပညာသင်ယူ ခဲ့သည်။ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် စစ်ဖက်၌ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့ရာ ရာထူးအဆင့်ဆင့်သို့ လျင်မြန်စွာ တိုးမြှင့်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသဖြင့် ၁၇၉၆ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ ရောက်ရှိလေသည်။
၁၈ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ် ဝဲ့စလီသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာပြီးနောက်မကြာမီ ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။ နှစ်နှစ်မျှကြာသောအခါ အိုင်ယာလန်ပြည်ဆိုင်ရာ အတွင်းဝန်ချုပ် အဖြစ်ဖြင့်ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၈ဝ၈ ခုနှစ်တွင် နပိုလီယန်ကို တော်လှန် ပုန်ကန်ခဲ့သော စပိန်တပ်များကိုကူညီရန်အတွက် အင်္ဂလိပ်တို့ကစစ်ကူတပ်ပို့ ရာ၌ ဝဲ့စလီသည်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဖြစ် တပ်မဟာတစ်ခုကိုကွပ်ကဲ၍ လိုက်ပါခဲ့ လေသည်။ ပေါ်တူဂီနိုင်ငံသို့ ဆိုက်ရောက်ပြီးနောက် ရက်သတ္တပတ်သုံးပတ် ကြာသောအခါ ဗီမီးရိုးတိုက်ပွဲတွင် ပြင်သစ်တပ်များကို အောင်မြင်စွာ တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ၁၈ဝ၉ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝဲ့စလီသည် စပိန်နှင့် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှ တပ်ပေါင်းစု၏ သေနာပတိအဖြစ် နပိုလီ ယန်တပ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ငါးနှစ်အတွင်း အောင်ပွဲတစ်ပွဲပြီးတစ်ပွဲ ရခဲ့ လေသည်။ နောက်ဆုံး ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် တူးလူးတိုက်ပွဲ၌ အနိုင်ရပြန်သဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင်းသို့ပင် ချင်းနင်းဝင်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ဧပြီလတွင် နပိုလီယန် နန်းစွန့်၍ စစ်ပွဲပြီးဆုံးလေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရက ဥရောပ တိုက်တွင် အောင်ပွဲရခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဝဲ့စလီကိုလည်း ဝယ်လင်တန်မြို့ စားဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။