cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အင်လောအူမားရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်လောအူမားရွာ(Inlawaumar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်လောအူမားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၁၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင့်ကူလူသား
ပင့်ကူလူသား (Spider-Man) သည် မာဗယ် ရုပ်စုံ မှ ထုတ်ဝေသည့် အမေရိကန်ရုပ်ပြစာအုပ်များတွင် ထင်ရှားသော စူပါဟီးရိုးတစ်ဦးဖြစ်သည်။ စာရေးဆရာ-အယ်ဒီတာ စတန်လီ (Stan Lee နှင့် အနုပညာရှင် စတီဗ် ဒစ်တ်ကို (Steve Ditko) တို့က ဖန်တီးခဲ့သည်။ ပင့်ပူလူသားသည် ရုပ်ပြစာအုပ် ငွေခေတ်တွင်ထွက်ရှိခဲ့သော Amazing Fantasy #15 (သြဂုတ် ၁၉၆၂) ရုပ်ပြစာအုပ်တွင် ပထမဆုံး ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရုပ်ပြစာအုပ်များ၊ ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်များ၊ ရုပ်ရှင်များ၊ ဗီဒီယိုဂိမ်းများ၊ ဝတ္ထုများနှင့် ပြဇာတ်များတွင်ပါ ပါဝင်လာခဲ့သည်။
External links
ကဏ္ဍ:မာဗယ် ရုပ်စုံ စူပါဟီးရိုးများ
ပတဲကောရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ပတဲကောရွာ(Padekaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ဖားဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖားဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၅၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၅၈၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇရပ်ဆိပ်ရွာ၊ ကြောင်ပန်းကုန်း
ဇရပ်ဆိပ်ရွာ၊ ကြောင်ပန်းကုန်း
ကန်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ကန်ရွာ (Kan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၂၃ ဦး၊ မ ၂၅၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျွန် ဂျယ်လီကို
ဗြိတိသျှ ရေကြောင်းဖက်တွင် ထင်ရှားသောပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ တွင် ဆာဂျွန်ရပ် ရှဝပ်ဂျယ်လီကို(John Rushworth Jellicoe, 1st Earl Jellicoe)လည်း တစ်ယောက် အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ဂျယ်လီကိုသည် ၁၈၅၉ ခုတွင် ဆောက်သမ္ပတန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ ငယ်စဉ်အခါကပင် ရေကြောင်းဖက်၌ စိတ်အားထက်သန်သဖြင့် ၁၈၇၂ ခုနှစ် ၁၃ နှစ်သားအရွယ်တွင် ရေတပ်သို့ ဝင်ခဲ့သည်။ သူ၏ဖခင်မှာ ကုန်သွယ်ရေကြောင်းဆိုင်ရာတွင် မာလိန်မှူးဖြစ်၍ သူ၏ဘေးမှာ စစ်ပွဲပေါင်းများစွာ၌ ပါဝင်တိုက်ခိုက်သဖြင့် ပွဲရခဲ့သော ဒုတိယရေကြောင်းဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖိလစ်ပက်တန် ဖြစ်သည်။
ဂျယ်လီကိုသည် ရေတပ်သို့ဝင်ပြီး၍ ၈ နှစ်ကြာသောအခါ ရေတပ်ဗိုလ်ကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ပေးခြင်းခံရသည်။ ဂျယ်လီ ကိုသည် ရေကြောင်းဖက်တွင် အမှုထမ်းသက်ရင့်လေလေ၊ အရည်အချင်း တိုးတက်ထူးချွန်လေလေဖြစ်ရကား အရေးကြီးသော တာဝန်များကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သဖြင့် ဆုတံဆိပ်မြောက်မြားစွာဖြင့် ခြီးမြှင့်ခြင်း ခံရလေသည်။ ရာထူးများလည်း တိုးတက်လာလေသည်။ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် ရေကြောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကလေးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီးနောက် ၁၉၁၄ ခုနှစ် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးတွင် ဂျယ်လီကိုသည် ရေကြောင်း သေနာပတိချုပ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရ၍ မဟာရေတပ်မတော်ကို အုပ်ချုပ်ရသည်။ ၁၉၁၆ ခုနှစ် မေလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တိုက်ခိုက်သော ဂျတ်တလန်စစ်ပွဲတွင် ဂျာမန် ရေတပ်ကြီးကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းလိုက်သောကြောင့် ဘွဲဲ့ထူးဂုဏ်ထူးများစွာဖြင့် သူကောင်းပြုခြင်း ခံရလေသည်။
ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှစ၍ ပထမရေကြောင်းဆိုင်ရာ အမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ဗိုင်းကောင့်ခေါ် သူကောင်းဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြေ|ာက်ခြင်း ခံရပြီးနောက် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ရေကြောင်းဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ ထိုကြောင့် ဂျယ်လီကိုသည် ပထမကမ္ဘာစစ်၏ ရေကြောင်းအာဇာနည်အဖြစ် ယခုတိုင် ကျော်ကြားလျက် ရှိသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၂၄ ခုနှစ်အထိ နယူးဇီယန်ကျွန်းတွင် ဘုရင်ခံချုပ် ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်အထိ ပဉ္စမဂျော့ဘုရင်မင်းမြတ်က'အား'ခေါ် သူကောင်းဘွဲ့ဖြင့် မှူးမတ်ငယ်အဖြစ် အပ်နှင်းချီးမြှင့် ပြန်လေသည်။ ဂျယ်လီကိုကား ရေကြောင်းအမြောက်ပစ်အတတ်များတွင် ထူးချွန်သော ပါရဂူတစ်ဦးဖြစ်သည့်အလျောက် သူ၏ဆောင်ရွက်ချက်အရ ဗြိတိသျှအမြောက်ဌာနသည် အထူးပင် တိုးတက်ခဲ့လေသည်။ ထိုရေကြောင်းအာဇာနည် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကား ၁၉၃၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ရာ သူ၏ ရုပ်အလောင်းကို အခြားသော ဗြိတိန်အာဇာနည်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများနှင့်အတူ စိန်ပေါဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် မြှုပ်နှံထား လေသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ရေးသားခဲ့သော 'မဟာရေတပ်မတော်' (၁၉၁၄-၁၆)နှင့် 'ရေကြောင်းစစ်ပွဲ၏ အဖြစ်အပျက် များ'ဟူသော စာအုပ် ၂ အုပ်ကား ဗြိတိသျှရေကြောင်းဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းကြီးများသဖွယ်ဖြစ်ရာ ရာဇဝင်ကို အထောက်အပံ့ အလွန်ပေးသော အဖိုးတန်သည့်စာအုပ်ကြီးများပင် ဖြစ်ပေသည်။
NGC 110
NGC 110 သည် ကြယ်စုတန်း ကယ်ဆီယိုပီးယားမှ open star cluster ဖြစ်သည်။ ယင်းအား ဝီလီယံ ဟာရှယ် ဆိုသူမှ ၁၈၃၁ အောက်တိုဘာလ ၂၉ တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ကြယ်များသည် ကောင်းကင်ယံတွင် မြင်ရခဲသည်။ cluster တည်ရှိမည်ဆိုပါက အနည်းဆုံး အလင်းနှစ် ၂၀၀၀ ခန့် ဝေးကွာမည်ဖြစ်သည်။
မြဝတီမြို့
မြဝတီမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်တွင်ပါဝင်သော မြဝတီမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၍ မြန်မာ - ထိုင်း နယ်စပ်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်မှမြောက်သို့စီးသော သောင်ရင်းမြစ်၏ လက်ဝဲဖက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ မြစ်၏ တဖက်ကမ်း၌ ထိုင်းနိုင်ငံအပိုင် မယ်တော်ရွာ၊ မဲဆောက်မြို့တို့ရှိသည်။ သံလွင်မြစ်တွင်းသို့ စီးဝင်ပေါင်းဆုံသော သောင်ရင်းမြစ်မှ သစ်ဖောင်သစ်တုံးများ မျှောနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် နွေအခါ၌မူ တစ်ဖက်ကမ်းသို့ မြစ်ကိုဖြတ်ကူးနိုင်သည်။ တဖက်ကမ်းတွင် မယ်တော်ရွာလမ်းရှိသည်။ မြဝတီမှလမ်းနှင့် မယ်တော်ရွာမှလမ်းတို့သည် မြစ်သာမခြားပါက တစ်ဖြောင့်တည်းပင်ရှိပေမည်။ မယ်တော်ရွာမှ နာရီဝက်ခန့် မော်တော်ကားစီးသွားလျှင် မဲဆောက်မြို့သို့ရောက်သည်။ တစ်ဖန် မဲဆောက်မှဆက်လက်၍ ကားဖြင့်လည်းကောင်း၊ လေယာဉ်ပျံဖြင့်လည်းကောင်းသွားသော် ဘန်ကောက်မြို့သို့ ရောက်နိုင်သည်။ ကော့ကရိတ်မြို့နှင့်မူကား ကားလမ်းအားဖြင့် ၃၉ မိုင် သွားရသည်။
ကော့ကရိတ်မြို့နှင့် မြဝတီမြို့အကြားတွင် ဒေါနတောင်စဉ် တောင်တန်းရှိသည်။ ဒေါန တောင်စဉ်၏ နောက်ဆုံးတောင်ပေါ် စခန်းဖြစ်သော သင်္ကန်းညီနောင်နှင့် မြဝတီမြို့သည် ၉ မိုင်မျှသာ ကွာဝေးသည်။ တောင်စဉ်တောင်တန်းများသည် မတ်စောက်သည်။ ဒေါနတောင်စဉ်တွင် အမြင့်ဆုံးတောင်သည် တရုတ်ဖြူတောင်ဖြစ်သည်။ တရုတ်ဖြူတို့ ဝင်ရောက်သောင်းကျန်းစဉ်အခါက တပ်စွဲသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်၏။ အမြင့် ပေ ၅,ဝဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်။ မြဝတီတွင် သစ်တောကြိုးဝိုင်းများ ရှိသည်။
မြဝတီမြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁၁၃,၁၁၅ ဦး ဖြစ်သည်။ နေထိုင်သူများမှာ ရှမ်း၊ မြန်မာ၊ ကရင်၊မွန်၊ ပအိုဝ်း(တောင်သူ)၊ အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်အမျိုးသား အနည်းငယ်တို့ဖြစ်၏။ များသောအားဖြင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြဝတီမြို့သည် နယ်စပ် ဖြစ်သည်အလျောက် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ကူးသန်း ရောင်းဝယ်မှု များစွာပြုသော နေရာဖြစ်၏။ အမှန်သော်ကား မြဝတီသည် အခွန်အကောက်များ စည်းကြပ်ရာ မြန်မာအကောက်ဆိပ်ဖြစ်သော်လည်း ဝင်ရောက်လာသူတို့သည် အကောက်လွတ်အောက်တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်ကွင်းတတ်ကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ နိုင်လွန်၊ ရွှေချောင်းမှစ၍ အခြားကုန်ပစ္စည်းများကို မြဝတီလမ်းမှ ခိုးထုတ်ခိုးသွင်းလေ့ရှိသည်မှာ နာမည်ရဖြစ်တော့၏။ယခုအခါတွင်မူ ထိုင်း-မြန်မာ ဒုတိယ ချစ်ကြည်ရေးတံတားကို ထပ်မံဆောက်လုပ်ခဲ့သည့်အပြင် စိမ်းလဲ့မြိုင် အဝေးပြေးကားကွင်းကိုပါ ထပ်မံ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မြဝတီမြို့သည် ဝန်ကြီးဦးစ စားရသော မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း သရက်ခရိုင်တွင်း၌ ရှိသည့် မြဝတီမြို့ မဟုတ်ချေ။ ပထမ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ စစ်ပွဲအပြီးတွင် အင်္ဂလိပ်တို့ တနင်္သာရီနယ်ကို သိမ်းသောအခါ မြဝတီလည်း အင်္ဂလိပ်ပိုင်နယ်ဖြစ်လာသည်။ထိုအခါ ယိုးဒယား ဇင်းမယ်စသည်တို့သို့ ရောင်းဝယ်မှု စုံစမ်းရာတွင် မြဝတီလမ်းကိုပင် ဝင်ပေါက်ထွက်ပေါက် ပြုခဲ့သည်။ ယခုထက်တိုင်ပင် ယိုးဒယား မြန်မာနယ်ခြားတွင် အကောက်ဆိပ် ဖြစ်၏။မြဝတီမြို့တွင် မူလပင်ရင်းဒါယကာ ကရင်အမျိုးသား သစ်ခေါင်းကြီး ဦးတက်ဖော့ဆိုသူ တည်ထားခဲ့သော ​ရွှေမြင်းဝံစေတီရှိသည်။ မြဝတီမြို့မှာ ရှေးအခါက ရွာဖြစ်၍ ထိုရွာ၏ မူလအမည်ရင်းမှာ မုတ္တမမွန်ဘာသာဖြင့် 'ကွန်ဘရဲ့ဖတိုင်'၊ ပဲခူး မွန်ဘာသာဖြင့်'ကွမ်ဖရဲ့၍ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘာသာဖြင့် 'သဲအေးမြ' ရွာဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယခု မွန်တဝက် မြန်မာတဝက် 'အေး'မပါဘဲ 'မြပတီ'ကို 'မြဝတီ' ဟု ခေါ်သည်ဆို၏။ ဟံသာဝတီ ဆင်ဖြူများရှင် ဘုရင့်နောင် လက်ထက်က မြဝတီကို 'အမြဝတီ' ဟုရေးသားကြောင်း တွေ့ရလေသည်။
မြီးညှောင့်ငှက်မျိုး
မြီးညှောင့်ငှက်သည် အမြီးရှည်၏။ များသောအားဖြင့် အသွေးအရောင် အမျိုးမျိုးရှိသောငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ စိမ့်စမ်းများ၊ တည်ငြိမ်သောရေပြင်များနှင့် ရေဝပ်၍ ရွှံ့ထူသော အရပ်များ၌ ကျက်စား၏။ ထိုငှက်၏ အစာမှာ ပိုးမွှား၊ တီကောင်နှင့် အသီးအနှံ၏ အစေ့များဖြစ်သည်။ ပိုးမွှားများကို အများဆုံး စားသဖြင့် လူတို့၏ မိတ်ဆွေငှက်ဖြစ်လေသည်။ အသိုက်လုပ်ရာတွင် ရေ ညှိ၊ မြက်နှင့် သစ်မြစ်များကို အသုံးပြုပြီးလျှင် အမွှေးအတောင်များဖြင့် အနားကွပ်ထားတတ်သည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ဥ ၄ လုံးမှ ၆ လုံးအထိ အုတတ်သည်။ ဥများမှာ ပြာလဲ့လဲ့၊ သို့မဟုတ် အညိုရောင် ဖြစ်၍ အဝါမှတ်များ ရှိသည်။
မြီးညှောင့်ငှက်ကို ဥရောပတိုက်၊ အာဖရိကတိုက် အနောက် မြောက်ဒေသနှင့် အာရှတိုက် မြောက်ပိုင်းတို့တွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြီးညှောင့်ငှက်မျိုး အားလုံးပင် ဒေသပြောင်းရွှေ့တတ်သော ငှက်များဖြစ်၏။ ဆောင်းတွင်းမှသာ မြန်မာနိုင်ငံသို့လာရောက်ကြသည်။
မြီးညှောင့်ငှက် အမျိုးမျိုးရှိသည့်အနက် ထင်ရှားသော ငှက်မျိုးမှာ မြီးညှောင့်မွဲ၊ မြီးညှောင့်ခေါင်းမွဲ၊ မြီးညှောင့်ခေါင်းဝါတို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြီးညှောင့်မွဲသည် အလျား ၈ လက်မခန့်ရှိ၍ အခြားမြီးညှောင့်မျိုးထက် အမြီးရှည်၍ သေးသွယ်သည်။ အပေါ်ပိုင်းတွင် အပြာရောင် လွှမ်းနေသည်။ မြီးညှောင့်ခေါင်းမွဲသည် အလျား ၇ လက်မ ရှိ၍ ဦးခေါင်းတွင် မွဲပြာပြာ အရောင် လွှမ်းနေသည်။ မြီးညှောင့်ခေါင်းဝါသည် အလျား ၇ လက်မ ရှိ၍ ငှက်ဖို၏ ဦးခေါင်းတစ်ခုလုံး ဝါနေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စာကလေးနှင့် အလားတူငှက်များ
တောက်ကုတ်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
တောက်ကုတ်ရွာ (Taukkoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နောင်အက် (ပန်ကောင်းမူး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၆၁၉ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျိုတိုအန်နီမေးရှင်းမီးရှို့တိုက်ခိုက်ခံရမှု
၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့၊ ဖုရှိမိရပ်ကွက်၌ ကျိုတိုအန်နီမေးရှင်းစတူဒီယိုအဆောက်အဦး (၁) တွင် မီးရှို့တိုက်ခိုက်မှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ နံနက် ၁၀ နာရီခွဲခန့်တွင် အသက် ၄၁ နှစ်အရွယ်ရှိ အတည်မပြုနိုင်သေးသည့် အမျိုးသားတစ်ဦးသည် ဓာတ်ဆီများကို ရုံးအတွင်းနှင့် အလုပ်သမားများပေါ်သို့  လောင်းချကာ “သေစမ်း” ဟု (死ぬ) ဟု ပါးစပ်မှ အော်ဟစ်ပြီး အဆောက်အဦးကို မီးရှို့ခဲ့သည်။ ထိုအမျိုးသားသည် ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ သို့သော် အလုပ်သမားတစ်ဦးသည် လမ်းပေါ်တွင် မိခဲ့ပြီး ရဲများသည် ထိုအမျိုးသားအား ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။
အနည်းဆုံး လူ ၃၃ ဦး သေဆုံးခဲ့ပြီး အခြား ၃၆ ဦးမှာလည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဆေးရုံတင်ခဲ့ရသည်။ ဤဖြစ်ရပ်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးကတည်းက ရှိခဲ့သည့် သတ်ဖြတ်မှုများတွင် သေဆုံးမှုအများဆုံးဖြစ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် မျောဂျော ၅၆ အဆောက်အဦး (Myojo 56 Building) မီးလောင်မှုပြီးသည့်နောက် နိုင်ငံရှိမီးလောင်မှုများတွင် သေဆုံးမှုအများဆုံး  မီးလောင်မှုတစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
နောက်ခံသမိုင်း
ဤဖြစ်ရပ် မဖြစ်ပွားမီ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ်က ကျိုတိုအန်နီမေးရှင်းသည် ခြိမ်းခြောက်သည့် စာပေးပို့ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ကုမ္ပဏီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဟိဒဲအခိဟက်တ ထိုစာသည် ဤမီးရှို့ခံရသည့်ဖြစ်ရပ်နှင့် စပ်ဆက်မှု ရှိမရှိ မသိရှိရကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ ထိုမက်ဆေ့သည်လည်း အမည်နာမ မသိရှိရသူမှ ပေးပို့ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ စတူဒီယို၏ တံခါးများသည် လုံခြုံရေးအရ ပိတ်ထားလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ထိုနေ့နံနက်တွင် ဧည့်သည်လာမည်ဟု မျှော်လင့်ကာ ဖွင့်ထားခဲ့သည်။
ဖြစ်ပွားမှု
မီးသည် ပေါက်ကွဲမှုနှင့်အတူ စတင်ခဲ့ပြီး ဒေသစံတော်ချိန် ၁၀နာရီခွဲ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကျူးလွန်သူသည် စတူဒီယို ၁ သို့ လမ်းလျှောက်လာခဲ့ပြီး အဆောက်အဦးကို လီတာ ၄၀ ရှိ ဓာတ်ဆီများဖြင့် မီးရှို့ခဲ့သည်။  အဆောက်အဦးအနီးတွင် ဓာတ်ဆီများကို လီတာ ၂၀ ဆံ့သည့် ပုံးများကို လက်တွန်းလှည်းဖြင့် သယ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ကျူးလွန်သူသည် “သေစမ်း” ဟု အော်ပြောကာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး အချို့သော သူများ၏ ကိုယ်ပေါ်သို့လည်း ဓာတ်ဆီများကို လောင်းချကာ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ထိုအလောင်းချခံရသူများသည် မီးတောက်များနှင့်အတူ လမ်းပေါ်သို့ ထွက်ပြေးမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ဝင်ပေါက်တွင် မီးတောက်သည် ကြီးထွားလာခဲ့ပြီး လူများသည် အဆောက်အဦးအတွင်းတွင် ပိတ်မိနေခဲ့သည်။ လူ ၁၉ ဦး၏ သေဆုံးနေသည့် အလောင်းများကို တတိယထပ် အမိုးသို့သွားသည့် လှေကားတွင် တွေ့ရှိခဲ့ရသည်။ ကျူးလွန်သူသည် ထွက်ပြေးသွားခဲ့သည်။ သို့သော် ကျိုတိုအန်နီမေးရှင်းဝန်ထမ်းတစ်ဦးသည် ထိုသူကို ဖမ်းဆီးနိုင်ခဲ့ပြီး ထိုနေရာတွင်ပင် ရဲများက ထိန်းသိမ်းဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင်ပင် လဲလျက်ရှိသည့် ထိုကျူးလွန်သူတွင် အသုံးမပြုရသေးသည့် များစွာသောဓားများကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဒုက္ခရောက်မှု
အနည်းဆုံး လူ ၃၃ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို ၃၃ ဦးတွင် ၅ ဦးသည် မီးလောင်ကာ သေဆုံးခဲ့ပြီး ကျန်သည့် ၂၈ ဦးသည် ကာဗွန်မိုနောကဆိုက်အဆိပ်သင့်ကာ သေဆု့းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၃၆ ဦးသည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ထိုထဲမှ ၁၀ ဦးသည် ပြင်းထန်ကာ စိုးရိမ်ရသည့် အခြေအနေတွင် ရှိသသည်။ ထိုမီးလောင်မှု ဖြစ်ပွားချိန်၌ ထိုအဆောက်အဦးတွင် လူအနည်းဆုံး ၇၆ ဦး ရှိနေသည်။
အညာစုရွာ၊ အင်းဂလာ
အညာစုရွာ၊ အင်းဂလာ
ကျိုတိုအန်နီမေးရှင်းမီးရှို့တိုက်ခိုက်ခံရမှု
ကျူးလွန်သူ
ထိုသူကို ရဲများက ဖမ်းဆီးပြီးနောက် ဆေးရုံသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ကျူးလွန်သူ၏ ခြေထောက်၊ ဝမ်းဗိုက်နှင့် မျက်နှာတို့တွင် မီးလောင်မှုများ ရှိခဲ့သည်။  အာဏာပိုင်များသည် ထိုကျိုးလွန်သူကို လက်ရှိအချိန်တွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများကြောင့် ဆေးရုံတွင် ကုသမှုခံယူနေသည့်အတွက် စစ်ဆေးမေးမြန်းမှုများ မပြုလုပ်သေးပေ။ ကျူးလွန်သူ နိုးလာသည့်အခါ စစ်ဆေးသည့် လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်မည် ဖြစ်သည်။
ကျူးလွန်သူသည် ဤမီးရှို့မှုမတိုင်မီက ပြစ်မှုတစ်ခု ကျူးလွန်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုသူသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်က အိဘရခိတွင် ဓားတစ်လက်ဖြင့် ၂၄ နာရီဝယ်ယူနိုင်သည့် ကုန်မျိုးစုံဆိုင်ကို ဓားပြတိုက်ခဲ့သည့် ပြစ်မှုကို ကျူးလွန်ခဲ့ပြီး ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
တုံ့ပြန်မှုများ
ဝန်ကြီးချုပ် ရှင်ဇိုအာဘေး၊ ကနေဒါဝန်ကြီးချုပ် ဂျက်စတင်Trudeau ၊ ထိုင်ဝမ်သမ္မတ Tsai Ing-wen၊ အက်ပဲ၏ စီအီးအို တင်ကွတ်နှင့် တရုတ်၊ ပြင်သစ်၊ ဖိလစ်ပိုင် သံရုံးတို့က ဝမ်းနည်းကြောင်း စကားများ ပြောကြားခဲ့သည်။
​ညောင်ပင်သာ (အရှေ့)ရွာ၊ ညောင်ကျိုး
ညောင်ပင်သာ (အရှေ့)ရွာ၊ ညောင်ကျိုး
နားတောင်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
နားတောင်းရွာ (Nartawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၇၅ ဦး၊ မ ၂၅၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောဖျားကံချောင်းရွာ၊ တောဖျားကံချောင်း
တောဖျားကံချောင်းရွာ၊ တောဖျားကံချောင်း
ကျုံတာရွာ၊ ကျုံတာရှမ်းကွင်း
ကျုံတာရွာ၊ ကျုံတာရှမ်းကွင်း
လှိုင်းတို ရေဒီယို
လှိုင်းတို ရေဒီယို သည် ရေဒီယိုထုတ်လွှင့်မှုတမျိုးဖြစ်ပြီး လှိုင်းတိုရေဒီယိုကြိမ်နှုန်းများ (SW) ကို သုံးသည်။ ထိုလိုင်းအတွက် တိကျသော လိုင်းအကျယ်ဟူ၍ သတ်မှတ်မထား။ သို့သော် ၃-၃၀ မဂ္ဂါဟက် (မီတာ ၁၀ဝ မှ ၁၀ မီတာ အကြား) လွှင့်နိုင်သော ကြိမ်နှုန်းမြင့်လိုင်း (HF)၊ ၃၀၀ ကီလိုဟက် မှသည် ၃ မဂ္ဂါဟက် လွှင့်နိုင်သော ကြိမ်နှုန်းလတ်လိုင်း (MF)၊ ၃၀-၃၀၀ မဂ္ဂါဟက် လွှင့်နိုင်သော ကြိမ်နှုန်းအလွန်မြင့်လိုင်း (VHF) တို့ကိုလည်း လိုင်းတိုဟုပင် သုံးတတ်ကြသည်။
အခြားအသုံးများမှာ စစ်ဘက်၌ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းလွန်ရေဒါအဖြစ်၎င်း၊ သံတမန်ရေး ဆက်သွယ်ရန်၎င်း၊ အပျော်တမ်း ရေဒီယိုဝါသနာရှင်များအနေဖြင့် နိုင်ငံဖြတ်ကျော်ဆက်သွယ်ရေးအတွက်၎င်း၊ ပညာရေးဆိုင်ရာ ထုတ်လွှင့်မှုများအတွက်၎င်း၊ အရေးပေါ်ကိစ္စများကြေညာရန်၎င်း၊ (လေထုပေါ်ရောက်နေသော လေယာဉ်မှ မြေပြင်ရှိ လေဆိပ်တခုခုသို့) လေကြောင်းဆိုင်ရာ ခရီးဝေးဆက်သွယ်ရေးအတွက်၎င်း၊ ရေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးတွင်၎င်း အမျိုးမျိုး အသုံးချကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဒီယို
​တောနားစုရွာ၊ အသုတ်
တောနားစုရွာ၊ အသုတ်
ဆင်နင်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွိုင်နွဲ့ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
လွိုင်နွဲ့ရွာ (Loinwet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နမ့်တိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၄ ဦး၊ မ ၆၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာယာကုန်းရွာ၊ ကံကလေး
သာယာကုန်းရွာ (Tharyarkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကံကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၂၈ ဦး၊ မ ၁၈၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟဲသတ်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ဟဲသတ်ရွာ (Hethat)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ဟဲသတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၆၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာစောင်းကျွန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ရွာစောင်းကျွန်းရွာ(Ywarsaungkyun)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ဖားဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖားဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၅၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၅၈၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 113
NGC 113 သည် lenticular အမျိုးအစား ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး စီတပ် ကြယ်စုတန်းထဲတွင် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၂၁၀ မီလီယံ ဝေးကွာသည်။ ယင်းအား Ernst Wilhelm Leberecht Tempel ဆိုသူမှ ဩဂုတ် ၂၇၊ ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် အလင်းနှစ် ၈၀၀၀၀ ကျယ်ဝန်းသည်။
ကျုံဖဲရွာ၊ ကျုံတာရှမ်းကွင်း
ကျုံဖဲရွာ၊ ကျုံတာရှမ်းကွင်း
မအူတောရွာ၊ ငစိန့်ပြင်
မအူတောရွာ၊ ငစိန့်ပြင်
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် ကာကွယ်ရေးနှင့်ပက်သက်၍ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနထားရှိသည်။ လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်အောင်စန်း ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်မှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်အောင်ကျော်ဟိုး ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၃၅ ခု ဩဂုတ်လ ၂ ရက် နေ့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် မြန်မာပြည်အက်ဥပဒေကို ဗြိတိသျှ အစိုးရက အတည်ပြုထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အထူးအရေးကြီးသော ဌာနများကို အိန္ဒိယနိုင်ငံဘုရင်ခံချုပ် ကိုယ်တိုင်ကြပ်မတ်အုပ်ချုပ်စေရန် အာဏာအခွင့်အရေးများကို အပ်နှင်းခဲ့သော်လည်း၊ ထိုဥပဒေအပိုဒ် ရ (၁)အရ မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံသည် မြန်မာပြည်ကို အိန္ဒိယပြည်အုပ်ချုပ်ရေး နယ်ပယ်ထဲမှ ခွဲထုတ်လိုက်သော ၁၉၃၇ ခုဧပြီလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ တာဝန်ခံ အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနေ့၌ပင် ကာကွယ်ရေးဌာနကို အတွင်းဝန်များရုံးတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
အခြားဌာနများတွင် မြန်မာအမျိုးသားများကို ဝန်ကြီးများ ခန့်အပ်၍ ကြီးကြပ်စီမံ ခန့်ခွဲစေခဲ့သော်လည်း အရေးကြီးသော ကာကွယ်ရေးဌာနတွင်မူ မြန်မာအမျိုးသားဝန်ကြီး မခန့်ဘဲ၊ ဘုရင်ခံ အတိုင်ပင်ခံအရာရှိ များကို မြန်မာပြည်အက် ဥပဒေ အပိုဒ် ရ (၂)အရ၊ ၃ ယောက်ထက် မများခန့်၍ ဘုရင်ခံ ကိုယ်တိုင် စီမံခန့်ခွဲအုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ ဘုရင်ခံက ခန့်ထားသော ထိုအတိုင်ပင်ခံအရာရှိကြီးများမှာ များသောအားဖြင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ သစ္စာတော်ကို အထူးကာကွယ် စောင့်ရှောက်သော အိန္ဒိယပဋိညာဉ်ခံဝန်ထမ်းအဖွဲ့ဝင် အိုင်စီအက်(စ)အရာရှိကြီး များသာ ဖြစ်၏။
အမည်အားဖြင့် ကာကွယ်ရေးဌာနဟု ခေါ်သော်လည်း ထိုဌာနတွင် စီမံခန့်ခွဲခဲ့သော လုပ်ငန်းများမှာ တိုင်းပြည်ကာကွယ်ရေး၊ ခရစ်ယန်ဂိုဏ်းများအုပ်ချုပ်ရေး၊ ရှမ်းစော်ဘွားများနယ်ပယ်၊ ရခိုင်တောင်ရိုးဒေသ၊ ချင်းတောင်များဒေသ၊ ကချင်တောင်တန်းဒေသများ၊ ဆွန်မာရဒေသ၊ တြိဂံနယ်ဒေသ၊ အထက်ချင်းတွင်းမြောက်ဘက် ဟူးကောင်းတောင်ကြားဒေသ၊ သံလွင်နယ်တို့နှင့် အခြား မဖွံ့ဖြိုးသေးသော လူမျိုးများ နေထိုင်သော ဒေသများအုပ်ချုပ်ရေး၊ ငွေရေးကြေးရေ၊ ဒင်္ဂါးနှင့် ငွေစက္ကူများ ထုတ်လုပ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းရှိ မြန်မာပြည် အစိုးရက အုပ်ချုပ်ခြင်းမပြုနိုင်သေးသော ဒေသများနှင့် ဆက်ဆံရေးများ ပါဝင်လေသည်။
ဗြိတိသျှအင်ပိုင်ယာဝင် တိုင်းပြည်အသီးသီးနှင့် ဆက်ဆံရေး၊ လွတ်လပ်သော အခြားတိုင်းပြည်များနှင့် ဆက်ဆံရေး အာဏာ များကိုမူ ဗြိတိသျှဘုရင့်အစိုးရက တိုက်ရိုက်စီမံခန့်ခွဲလေသည်။ အထက်ပါ ဖော်ပြခဲ့သည့် အရေးကြီးသော လုပ်ငန်းများကို ဘုရင်ခံကိုယ်တိုင် စီမံခန့်ခွဲအုပ်ချုပ်ရမည်ဟု မြန်မာပြည် အက်ဥပဒေ အပိုဒ် (၁)အရ ပြဋ္ဌာန်းထားခဲ့သော်လည်း၊ အရေးကြီးသော ကိစ္စဟူသရွေ့တွင် မြန်မာပြည်ဆိုင်ရာ အတွင်းဝန်ထံမှတစ်ဆင့် အမိန့်တောင်းယူပြီးမှသာ ဆုံးဖြတ်ချက်များအတိုင်း လိုက်နာဆောင်ရွက်ရလေသည်။ မြန်မာပြည်တွင်းရေးနှင့်သာ လုံးဝသက်ဆိုင်သော ကိစ္စအဝဝတို့တွင် ဘုရင်ခံနှင့် သူ၏အတိုင်ပင်ခံအရာရှိများ၏ ထောက်ခံချက်များကို ဘုရင့်အစိုးရက များသောအားဖြင့် လိုက်လျောခဲ့သည်။ အင်ပိုင်ယာ နိုင်ငံများနှင့် အိမ်နီးချင်းတိုင်းပြည်များသို့ ဂယက်ရိုက်စေမည့် ကိစ္စများတွင်မူ ဘုရင့်အစိုးရသဘော အတိုင်း စီမံခန့်ခွဲခဲ့သည်။
ကာကွယ်ရေးဌာနဆိုင်ရာ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက် အဆိုများကို ဘုရင်ခံထံ ကြိုတင်အမိန့်မခံဘဲ လွှတ်တော် (၂)ရပ်လုံးတွင် ဆွေးနွေးပြုလုပ်နိုင်ခွင့် မရှိချေ။
မြန်မာပြည်ကာကွယ်ရေးဌာနကို ၁၉၃၇ ခု ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့မှ စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သောအချိန်၌ မြန်မာပြည် (ကြည်း)တပ်မတော်တွင် ခြေလျင်တပ်ရင်း ၄ ခု၊ အရံတပ် ၂ခု၊ နယ်စောင့်အရံ တပ် ၂ခု၊ အရာရှိအရံတပ်ဖွဲ့ ၁ခု၊ နယ်ခြားတပ် အနည်းငယ်နှင့် မြို့စောင့်တပ်တို့ ရှိခဲ့သည်။
အထက်ပါ တပ်များအနက် ခြေလျင်တပ်ရင်းများ၊ အရံတပ်များနှင့် အရာရှိအရံတပ်ဖွဲ့များတွင် ဝင်ရောက် အမှုထမ်းသော အရာရှိ၊ အရာခံ၊ တပ်သားများမှာ အရေးရှိက မြန်မာပြည် နယ်နမိတ်ကို ကျော်လွန်၍ တိုင်းတစ်ပါးသို့ သွားရောက် အမှုထမ်း တိုက်ခိုက်ရန် တာဝန်ယူ လက်မှတ်ရေးထိုးကြရသည်။ နယ်စောင့်အရံ တပ်၊ နယ်ခြားတပ်များနှင့် မြို့စောင့်တပ်များ ကိုမူ နယ်စပ်ကိုကျော်လွန်၍ တိုက်ခိုက်ရန် အမိန့်ပေး နိုင်ခွင့် မရှိချေ။
ခြေလျင်တပ်ရင်းများတွင် တောင်တန်းဒေသသားများကို အရာခံဗိုလ်များနှင့် စစ်သားများအဖြစ် ခန့်အပ်၍ မြန်မာလူမျိုး တစ်စုံတစ်ယောက်ကိုမှ ခန့်အပ်ခြင်း မပြုခဲ့ချေ။ သူတို့ အကြောင်းပြချက်မှာ မြန်မာ လူမျိုးများသည် ပျင်းရိခြင်း၊ စိတ်မြန်ခြင်းတို့ကြောင့် စစ်သားမပီသနိုင်ဟု ဆိုထားလေသည်။ နိုင်ငံရေး အခြေအနေအရ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ခြေလျင်တပ်ရင်းများတွင် မြန်မာလူမျိုးများကိုလည်း ဝင်ခွင့်ပေးမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့၏။ သို့သော် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင်မှ မြန်မာလူမျိုးများထဲမှ ဆာမောင်ကြီးကို အတိုင်ပင်ခံ အရာရှိကြီးအဖြစ် ခန့်ထားပြီးလျှင်၊ မြန်မာစစ်သားများသာ ပါဝင်သော မြန်မာတပ်စိပ်တစ်ခုလောက်ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့၍ ထိုသူများကို အခြားတပ်ရင်းများတွင်လည်း အနည်းငယ်စီခွဲ၍ သွတ်သွင်း စမ်းသပ်ထားရန် မူအားဖြင့် သဘောတူသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအချိန်နှင့် မရှေးမနှောင်း၌ပင် အရှေ့ဖျားမှ ဂျပန့်ရန်သည် နီးသည်ထက်နီးလာသဖြင့် ကြည်းတပ်မတော်ကို အပြင်းတိုးချဲ့ရန် ဆုံးဖြတ်ပြီးနောက် စစ်ရဲတပ်များ၊ နယ်ခြားတပ်များကို တပ်မတော် ခြေလျင်တပ်ရင်းများဖွဲ့၍ ရရှိနိုင်သမျှသော အရာရှိအရံ တပ်ဖွဲ့ ဝင်များကို ခေါ်ယူပြီးလျှင် ထိုတပ်များတွင် အရာရှိများ ခန့်ထားကာ တနင်္သာရီတိုင်းမှ ဂျပန့်ရန်ကို ခုခံစေခဲ့သည်။
မြန်မာလူမျိုးတစ်ဦးကို ဘုရင်ခံ၏ အတိုင်ပင်ခံအရာရှိကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်သည့်နှစ်၌ပင် မြန်မာပြည် အပျော်တမ်း ရေတပ် အဖွဲ့နှင့် အပျော်တမ်းလေတပ်အဖွဲ့တို့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သို့သော် လေတပ်အဖွဲ့တွင် လေယာဉ်ပျံဟူ၍ ကိုယ်ပိုင်မရှိသေးဘဲ ရေတပ်အဖွဲ့တွင်သာ ကမ်းစောင့်သင်္ဘောငယ်ကလေး အနည်းငယ် လောက်နှင့် စတင်တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။ ဂျပန်တပ်မတော်နှင့် ပူးတွဲ၍ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် သည် ယိုးဒယားနိုင်ငံကိုဖြတ်ကာ တနင်္သာရီမှ ဒလကြမ်း ဝင်လာသောကြောင့် ရန်ကုန်နေပြည်တော်ရှိ ကာကွယ်ရေးဌာနနှင့်တကွ ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ အသီးအသီးတို့ကို ၁၉၄၂ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မေမြို့မှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယသို့ ပြောင်းရွေ့ သွားလေသည်။ ထိုဌာနအောက်ရှိ တပ်ဖွဲ့အသီးသီးတို့ လည်း ဖရိုဖရဲ ပြိုကွဲပြီးသော် အချို့တပ်သားများ တပ်ဗိုလ် များမှာ အိန္ဒိယသို့ ပါသွားကြ၍ အချို့မှာ မိမိတို့နေရပ်များသို့ ပြန်သွားနေထိုင်ကြသည်။
၁၉၄၂ ခု ဇွန်လအလယ်လောက်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာနကို အိန္ဒိယပြည် ဆင်းမလားမြို့တွင် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းရုံးထိုင်လေသည်။ ပြိုကွဲပျက်စီးလာသော ကြည်းတပ်ဖွဲ့ အသီးအသီးကိုလည်း ပြန်လည်စုဆောင်း ပြီးသော် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည် ဝင်တိုက်ခိုက်ရန် ကြိုးစားကြပြန်သည်။ ရေတပ်နှင့် လေတပ်အဖွဲ့ဝင် အရာရှိအရာခံများကိုမူ၊ အိန္ဒိယရေတပ်နှင့် ဗြိတိသျှဘုရင့်လေတပ်မတော်တို့တွင် အသီးအသီး ထည့်သွင်းပေးခဲ့လေသည်။
၁၉၄၅ ခု မတ်လတွင် ရန်ကုန်ကို ဗြိတိသျှတပ်များ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးက အုပ်ချုပ်နေခဲ့သောကြောင့် ကာကွယ်ရေးဌာနကို ၁၉၄၅ ခု နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် မှသာ ဆင်းမလားမြို့မှ ရန်ကုန် သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့လေသည်။
မြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ၁၉၄၆ ခု စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးအခြေအနေမှာ အထူးလှုပ်ရှားလျက်ရှိသောကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား ပထမအကြိမ် မြန်မာလူမျိုး ဘုရင်ခံ၊ အတိုင်ပင်ခံအရာရှိကြီးအဖြစ် ကာကွယ်ရေးဌာနတွင် ခန့်အပ်ခဲ့လေသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကာကွယ်ရေး အတိုင်ပင်ခံ အရာရှိကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် နိုင်ငံခြားရေးဌာနကို ခွဲထုတ်ရန် အစီအစဉ်များ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဒင်္ဂါးနှင့်ငွေစက္ကူများ ထုတ်လုပ်ရေးကိုမူ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဝန်ကြီးဌာနသို့ ပြောင်းပြီးသားဖြစ်၍ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်တန်းဒေသများ၊ မဖွံ့ဖြိုးသေးသော နယ်ပယ်များ အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စများကိုမူ တောင်တန်း ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနသို့ လွှဲအပ်ပြီး ဖြစ်လေသည်။
ကာကွယ်ရေးဌာနသည် ထိုအချိန်မှစ၍ တိုင်းပြည်ကာကွယ် ရေးကိစ္စများကို လုံးလုံးလျားလျား တာဝန်ယူပြီးလျှင် အနည်းငယ်ရှိသော ခရစ်ယန်ဂိုဏ်း အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စများကို ဆက်လက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခု ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ကြံခြင်းခံရ၍ ဗိုလ်မှူးချုပ်လက်ျာကို အတိုင်ပင်ခံ အရာရှိကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ထားလေသည်။ ၁၉၄၇ ခု ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည် အပျော်တမ်းလေတပ်နှင့် အပျော်တမ်းရေတပ် အဖွဲ့အစည်းများကို မြန်မာလေတပ်မတော်နှင့် မြန်မာရေတပ်မတော်အဖြစ်သို့ ပြောင်း ပြီးလျှင် ကိုယ်ပိုင် စစ်လေယာဉ်ပျံများနှင့် သင်္ဘောများကို ဝယ်ယူကာ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။ ရေတပ်မတော်တွင် ပထမဆုံး အလံတင်သင်္ဘောမှာ ယူဗီအက်(စ) မေယုသင်္ဘော ဖြစ်သည်။
၁၉၄၈ ခု ဇန္နဝါရီ ၄ရက် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် နိုင်ငံတော် အလံကို လွှင့်တင်ပြီးနောက် လွတ်လပ်ရေး ကျေညာသည့် နေ့မှစ၍ ၁၉၃၅ ခုနှစ် မြန်မာပြည်အက်ဥပဒေသည် သက်တမ်းကုန်ဆုံး ခဲ့ပြီးလျှင် နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းကျေညာခဲ့လေသည်။
ထိုနေ့မှစ၍ ကာကွယ်ရေးဌာနတွင် နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးကိစ္စ တစ်ခုတည်းကိုသာ စီမံခန့်ခွဲခဲ့လေသည်။ မြန်မာ ကြည်း တပ်မတော်၊ မြန်မာရေတပ်မတော်၊ မြန်မာလေတပ်မတော်များ သည် ပွင့်သစ်စပန်းများကဲ့သို့ ငွားငွားစွင့်စွင့် ကိုယ့်အလံ ကိုယ်တံဆိပ်များဖြင့် တလူလူ ပေါ်ထွက်လာတော့သည်။ မြန်မာ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် အသီးသီး တို့ကိုလည်း မြန်မာ့သားကောင်းရတနာများ ဦးစီးပြီးလျှင် နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး၊ တိုးတက်ရေး၊ ဖွံ့ဖြိုးရေး၊ သာယာရေးပန်းတိုင်များသို့ ရောက်အောင် မြန်မာ့အလိုအတိုင်း ပြုပြင် ချဲ့ထွင်ကြ နိုင်ပေတော့ သည်။ မြန်မာ့သားကောင်းရတနာများသည်လည်း ရှေးရှေးကကဲ့သို့ ဗြိတိသျှဘုရင့်အစိုးရ၏ အကျိုးကိုသာ ရှေးရှု၍ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ကာကွယ်ရခြင်း ကိစ္စများမှ ကျွတ်လွတ် ပြီးဖြစ်ရကား ဇာတိသွေး ဇာတိမာန် တက်လျှမ်းကာ အမျိုး၊ ဘာသာ၊ သာသနာများကို စောင့်ရှောက် ရန်တည်းဟူသော မွန်မြတ်သော ဝတ္တရားများကို ထမ်းဆောင်ကြရတော့သည်။
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေအရ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအတွက် လိုအပ်သော ဥပဒေများကိုပါလီမန်လွှတ်တော် ၂ရပ်တွင် အများဆန္ဒအရ ရေးဆွဲ လျက် စီမံခန့်ခွဲသည်။ အရေးကြီးသော ကိစ္စအရပ်ရပ်များကို တစ်ဦးတည်းသောဘုရင်ခံ အမိန့်အစား အစိုးရဝန်ကြီး အဖွဲ့သို့ တင်၍ အမိန့်များကို နာခံကြသည်။
ကာကွယ်ရေးဌာနအတွက် စီမံခန့်ခွဲရန် ကာကွယ်ရေး အတိုင်ပင်ခံအရာရှိအစား ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟူ၍ ပထမအကြိမ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ယင်းဌာနအောက်တွင် ကြည်းတပ်မတော် ဌာနချုပ်ရုံး၊ ရေတပ်မတော်ဌာနချုပ်ရုံး၊ လေတပ်မတော်ရုံးများ ထားရှိလေသည်။
၁၉၄၈ ခု ဧပြီလ ၈ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံစစ်ရုံး၊ ကာကွယ်ရေးဌာန အောက်တွင်ရှိသော ဌာနအသီး အသီးတို့ကိုနေသားတကျ အကောင်အထည်ဖော်ပြီးလျှင် စစ်ရုံးအမြဲတမ်း အတွင်းဝန်ဌာနဟူ၍ အမည်ပြောင်း ခဲ့လေသည်။
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံး ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် နေရာများ
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၈ ရက်တွင် ကာကွယ်ရေးဌာန၊ မြန်မာ့တပ်မတော်စစ်ဌာနချုပ်၊ မြန်မာ့ရေတပ်မတော်ဌာနချုပ်နှင့် မြန်မာ့လေတပ်မတော်ဌာနချုပ်တို့ကို စုစည်း၍ စစ်ရုံးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက် ဗိုလ်လက်ျာက ဝန်ကြီးအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးရုံးနှင့် အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ရုံး တို့သည် ရန်ကုန်မြို့၊ အလံပြဘုရားလမ်း၊ အမှတ် (၇၇)၊ စစ်ရုံးဝင်းတွင် ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
စစ်ရုံး၊ အမြဲတမ်းအတွင်းဝန်ဌာနသည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် စစ်ရုံးမှ ကာကွယ်ရေးဌာန၊ အတွင်းဝန်ရုံး အဖြစ် ဆက်လက်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ အတွင်းဝန်ရုံးတွင် ဌာနစု ၁၇ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး အရာထမ်း ၁၀ ဦး၊ အမှုထမ်း ၁၃၅ ဦး၊ စုစုပေါင်းအင်အား ၁၄၅ ဦးဖြင့် ရုံးလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်တွင် စစ်ရုံးမှ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးမှာ ဦးဗဆွေ ဖြစ်၏။ ထိုသို့ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၊ စစ်ရေးချုပ်ရုံး၊ စစ်ထောက်ချုပ်ရုံး၊ အတွင်းဝန်ရုံး(ကာကွယ်ရေး)၊ စစ်ရာထူးခန့် အတွင်းဝန်ရုံး၊ တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်ရုံး၊ ငွေစာရင်းရုံး(ကာကွယ်ရေး)များ ပါဝင်သည်။
၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလမှ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လထိ အိမ်စောင့်အစိုးရကာလတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းက ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိသော ပြည်ထောင်စုပါတီ အစိုးရလက်ထက်တွင်လည်း ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုက ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရ တက်လာပြီးနောက် တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေဝင်းက ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး တာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်စွဲပါ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်လှန်ရေးကောင်စီကြေညာချက် အမှတ် ၉၇ အရ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်ကိုဖော်ထုတ်ခဲ့ရာ ကာကွယ်ရေးဌာန၊ အတွင်းဝန်ရုံးကို ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်းမှစ၍ ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံးအဖြစ် အဖွဲ့ခွဲ(၃)ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်း၍ ရုံးလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးရုံးသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၂ ရက်အထိ ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ အလံပြဘုရားလမ်း၊ အမှတ် ၇၇ ၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဝင်းအတွင်း တည်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၃ ရက်တွင် မင်္ဂလာတောင်ညွန့်မြို့နယ်၊ အလံပြဘုရားလမ်း၊ အမှတ် ၄၄ ရှိ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်နေရာဟောင်း အဆောက်အဦ (ယခု ယုဇနဂါးဒင်းဟိုတယ်)နေရာသို့ ရုံးနေရာပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် အဆိုပါရုံးနေရာမှ ရန်ကုန်မြို့၊ ဒဂုံမြို့နယ်၊ မော်ကွန်းတိုက်လမ်းနှင့် မင်းကျောင်းလမ်းထောင့်ရှိ ခြံအမှတ် ၂၄ ပြန်လည်နေရာချထားရေးညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး နေရာဟောင်း အဆောက်အဦသို့ ရုံးနေရာပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး အဆိုပါနေရာမှ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၈ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မရမ်းကုန်းမြို့နယ်၊ ကမ္ဘာအေးစေတီလမ်း၊ နဝဒေးဝင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၇ ရက်၌ နေပြည်တော် ရုံးအမှတ် ၂၀ သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်တွင် ရုံးအမှတ် ၂၄ သို့ ထပ်မံပြောင်းရွှေ့ ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။
ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် / တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တာဝန်နှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး တာဝန် ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့သည့်သူများ
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းမှ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေအထိ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်/တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသူ ၆ ဦးရှိပြီး ယင်း ၆ ဦးမှာ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး တာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ဖော်ပြပါကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးတာဝန်ကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့ကြသူ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ၆ ဦး၏ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည့် ကာလများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
ဖွဲ့စည်းပုံ
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် အခြားသောဝန်ကြီးဌာနများနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံချင်းမတူဘဲ ကွဲပြားခြားနားလေသည်။ အခြားသောဝန်ကြီးဌာနများသည် ၎င်းတို့၏လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာန၊ ကော်ပိုရေးရှင်း၊ ဘုတ်အဖွဲ့များကို ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင်ထားရှိပြီး ဝန်ကြီးဌာနမှ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်သည်။
ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှာမူ ဝန်ကြီးရုံး၊ ကြည်း၊ ရေ၊ လေ၊ ရေး၊ ထောက် စသည့် ဦးစီးရုံးများနှင့် လက်ရုံးဝန်ထမ်းညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများ ပူးပေါင်းပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် ပေါင်းစည်းဝန်ကြီးဌာနဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဝန်ကြီးဌာနအတွင်းရှိ ဦးစီးရုံးများမှ လုပ်ငန်းတာဝန်ဆောင်ရွက်ရာတွင်လည်း ရုံးအချင်းချင်း ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ကြလေသည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး တပ်မတော် ကို တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ရုံး၏ လက်အောက်တွင် တိုက်ရိုက်ထားရှိပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် အစိုးရအဖွဲ့နှင့်ပတ်သက်သော တပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုများ ပြုလုပ်ရသည်။ ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေအရ တပ်မတော်သည် လွတ်လပ်သော စီမံခန့်ခွဲမှုရှိသော်လည်း နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးပါဝင်သည့် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ လက်အောက်တွင် မူဝါဒအရ ကွပ်ကဲမှုကိုခံယူရသည်။
ကွမ်းခြံစုရွာ၊ ကြောင်ပန်းကုန်း
ကွမ်းခြံစုရွာ၊ ကြောင်ပန်းကုန်း
လူနေမှု တိုးတက်လာခြင်း
လူနေမှု တိုးတက်လာခြင်းဟူသည်မှာ လူနေမှုအဆင့်အတန်းသည် တဖြည်းဖြည်းနှင့် တစ်ဆင်ပြီးတစ်ဆင့် တိုးတက်လာပြီးလျှင် အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ရောက်ခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ သမိုင်းမ တင်မီခေတ်ကဆိုလျှင် လူသားတို့သည် သဘာဝ၏ ပြုပြင်မှု ှုအတိုင်းသာ နေထိုင်စားသောက် နေကြရသည်။ သဘာဝ အလျောက်ပေါက်သည့် သစ်ဥသစ်ဖုများ၊ အသီးအနှံများနှင့် တောတွင်းတိရစ္ဆာန်များကိုသာ ရသမျှစားသောက်၍ အသက်ရှင် နေကြရသည်။ သဘာဝဓာတ်ကြီးများ ဖြစ်ကြသော လေဒဏ်၊ ရေဒဏ်၊ မီးဒဏ်နှင့် မိုးဒဏ်များကို အားကိုးရာမဲ့ဖြစ်ကာ အလူးအလိမ့် ခံကြရပြီး အသက်ပေါင်းများစွာ သေကြေပျက်စီးခဲ့ကြ ရသည်။။ တစ်ခါတစ်ရံ သဘာဝအစားအစားများ ကုန်ခန်းသွားသည့်အခါလည်း ရှိခဲ့၏။ ထိုအခါမျိုးတွင် လူပေါင်းများစွာ စိုက်ပျိုးခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်များ မွေးမြူခြင်း၊ အိမ်ရာဆောက်လုပ်ခြင်း၊ အနာဂတ်အတွက် ကြံစည်အားထုတ်ခြင်း များကို စတင်ပြုလုပ်သည့်အခါ ထိုအချိန်သည် လူနေမှုတိုးတက် ်လာခြင်း၏ အခြေခံအရိပ်အရောင်များပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေသည်။ အမေရိကန်လူမျိုး မနုဿဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် လူးဝစ် အိပ်မော်ဂန် ဆိုသူက လူ့အဖွဲ့အစည်းသမိုင်းကို (၁) ကြမ်းကြုတ်သည့်အဆင့်၊ (၂) ရိုင်းစိုင်းသည့်အဆင့်နှင့် (၃) လူနေမှု တိုးတက်သည့်အဆင့်ဟူ၍ အဆင့်သုံးဆင့်ဖြင့် ပိုင်းခြားထား သည်။
ကြမ်းကြုတ်သည့် အောက်ဆုံးအဆင့်။ ။ ဤအဆင့်တွင် လူတို့၌ ပစ္စည်းတန်ဆာပလာ လက်နက်နှင့် မီးဟူ၍ဘာမျှမရှိကြချေ။ မျှတသောရာသီဥတုရှိသည့်နေရာများ၌ နေထိုင်၍ ပေါက်ရောက်သောစားပင်၊အသီးအရွက်များကိုသာ စားသောက်ကြရသည်။ အနီးအနားရှိတောကြီးများ၊ ဂူများတွင် ဓားကောက်သွား ကျားများ၊ ကြံများ၊ဆင်များ၊ ဝက်ဝံများ၊ ဝံပုလွေများစသောကြမ်းကြုတ်သည့် တိရစ္ဆာန်များရှိကြ၏။ ထိုတိရစ္ဆာန်များသည် လူထက်သန်စွမ်းသဖြင့် ဘဝမြဲမှု လုံးပန်းရေးတွင် လူထက် များစွာသာပေသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုခေတ်တွင် လူများသည် အသက်အန္တရာယ်များစွာရှိရာ လုံခြုံမှုအတွက် မြင့်မားသော သစ်ပင်၏အကိုင်းများတွင်သာ ခိုလှုံနေကြရသည်။ ဤသို့နေခဲ့ရာမှ လျှပ်စစ်ပြက်ခြင်းကြောင့် တောမီးများလောင်သည်ကို တွေ့ကြရ၏။ ထိုသူတို့သည် အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော သားရဲတိရစ္ဆာန်တို့ကို ကိုးကွယ်သည့်နည်းတူ မီးကိုလည်း ကိုးကွယ်ကြ၏။ အချို့က သစ်ပင်ရင်းရှိ မီးကြောင့် ထိုနေရာသို့ တိရစ္ဆာန်ရိုင်းများ မကပ်ဝံ့သည်ကို မြင်တန်ရာ၏။ သို့ဖြင့် သစ်ပင်မှ ဆင်းလာပြီး လျှင် မြေပေါ်တွင် အိမ်ဆောက်၍နေ၏။ အခြားသစ်ပင်နေ လူများလည်း ဤအခြင်းအရာကိုမြင်သည်နှင့် အလားတူ သစ်ပင်များမှဆင်း၍ နေအိမ်များဆောက်လုပ်ကြ၏။ ဤသို့ဖြင့် တဖြည်းဖြည်း မီးကိုချက်ပြုတ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ အမဲလိုက်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ လက်နက်များပြုလပ်ရာ၌လည်းကောင်း အသုံးပြုလာနိုင်ကြသည်။ မီးကို အသုံးပြုလာနိုင်သည်နှင့် ကြမ်းကြုတ်သည့် အောက်ဆုံးအဆင့်မှ အလယ်ဆင့်သို့ ရောက်လာ ကြလေသည်။ ကြမ်းကြုတ်သည့် အလယ်ဆင့်တွင် မှတ်သားဖွယ်ရာကား လူတို့သည် မီးကို အသုံးပြုလာတတ်သဖြင့် ့်သားရဲတိရစ္ဆာန်များကို ရှေးကကဲ့သို့ မကြောက်ကြတော့ချေ။ ဂူများမှ တိရစ္ဆာန်များကို မောင်းထုတ်ကာ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြ၏။ အတော်အသင့်ကောင်းသော လက်နက်များကို ပြုလုပ်လာနိုင်ကြ၏။ တောဆင်ရိုင်းကြီးများကိုပင် ရှိသောလက်နက်များနှင့် စုပေါင်းဝိုင်းဝန်း သတ်ဖြတ်ပြီးလျှင် စားသောက်ကြ၏။ အချို့လည်း မြစ်နား၊ ချောင်းနားသို့သွားပြီးလျှင် ငါးများကို လှံနှင့်ထိုး၍ ဖမ်းယူကြ၏။ ဤခေတ်ကို ကျောက်တုံးကျောက်ပြား များနှင့် လက်နက်လုပ်ကြသောကြောင့် ကျောက်ခေတ်ဟုခေါ်သည်။ ကြမ်းကြုတ်သည့် အထက်အဆင့်သို့ရောက်သောအခါ လူသည် လေးနှင်မြားကို တီထွင်လုပ်ကိုင်လာနိုင်ခဲ့သည်။ဤလက်နက် ်ကြောင့်တိရစ္ဆာန်များသည် လူကိုကြောက်ရွံ့လာကြ၏။ ထိုမှ ှတစ်ဆင့်ဓား၊ တံစဉ်း၊ လွှ၊ အပ် စသော ကိရိယာ တန်ဆာပလာများကိုလုပ်လာနိုင်ကြ၏။ ထိုတန်ဆာပလာများဖြင့် အရိုး၊ ဦးချိုနှင့် ဆင်စွယ်စသော ပစ္စည်းရိုင်းများမှ လက်နက်များကို ိုတီထွင်ပြုလုပ်လာနိုင်ကြပြန်သည်။ တစ်ဖန် ခွေးများကို ပထမဆုံး အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်အဖြစ် ယဉ်ပါးအောင် မွေးမြူလာတတ်ကြသည်။ ခွေများသည် အမဲလိုက်ရာတွင်သာမက မြက်စားတိရစ္ဆာန်များကို ယဉ်ပါးအောင် လေ့ကျင့်ပေးရာ၌လည်း အထောက်အကူရကြောင်း သိရှိလာကြသည်။
ရိုင်းစိုင်းသည့် အောက်ဆုံးအဆင့်။ ။ ကြမ်းကြုတ်သည့်အဆင့်မှ ရိုင်းစိုင်းသည့် အောက်ဆုံးအဆင့် သို့ရောက်လာသည့်အခါလူသည် အိုးခွက်ဖုတ်လုပ်ခြင်း အတတ်ကို သိလာရာ အပူဒဏ်ခံနိုင်သည့် ချက်ပြုတ် ်အိုးခွက်များပြုလုပ်လာနိုင်လေသည်။ ထိုခေတ်မတိုင်မီကဆို ိုလျှင်အစားအစာများကို အစိမ်းလိုက်စားကြသည်။ အိုးခွက်များပြုလုပ်တတ်လာသည့် အချိန်မှစ၍ချက်ပြုတ် ်စားကြသည်။ မိန်းမများသည် ခြံဥယျာဉ်များပြုလုပ်၍ စားပင်သီးပင်များ စိုက်ပျိုးစပြုလာကြ၏။ အမဲလိုက်ရာမှ မိလာသော တိရစ္ဆာန်ငယ်ကလေးများကို မွေးမြူတတ် ်လာကြသည်။ ရိုင်းစိုင်းသည့် အလယ်ဆင့်သို့ ရောက်သည့် ်အခါ စိုက်ပျိုးရေးကို မိန်းမများသာမက စစ်သုံ့ပန်း ကျွန်ယောက်ျားများကပါ ပို၍လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ နောက်တွင် မိန်းမရောယောက်ျားများပါ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးတွင် ပိုမိုလုပ်ကိုင်လာကြရာ တိရစ္ဆာန်အုပ်ကြီးများ လျင်မြန်စွာတိုးပွားလာသည်ကို တွေ့ကြရသည်။ ထိုခေတ်တွင် မွေးမြူထားသော တိရစ္ဆာန်များကို ဝန်တင်ဆွဲရန် ပထမဆုံး အသုံးပြုလာကြသည်။ ထို့ပြင် နေလှန်းအုတ်များဖြင့် နေအိမ်များကို ဆောက်လုပ်နေထိုင် ်လာကြသည်။ ရိုင်းစိုင်းသည့် အထက်ဆင့်သို့ ရောက်လာသည့်အခါ လူတို့သည် သတ္တုရိုင်းများကို အရည် ်ကျိုတတ်လာပြီးလျှင် ကိရိယာတန်ဆာပလာနှင့် လက်နက်များကို ပြုလုပ်လာနိုင်ကြသည်။ ထိုတန်ဆာပလာများနှင့် သစ်တောများကိုရှင်း၍ မြို့ရွာများ တည်ထောင်ကြ၏။ မြို့ကို မြို့ရိုးနှင့် ကျုံးကာရံ၍ ဘုရင်များနေထိုင်ပြီးလျှင် မြို့ပြင်တွင် ကျွန်များနေထိုင်ကာ မြေများကိုထွန်ယက်စိုက်ပျိုးကြရသည်။
လူနေမှု တိုးတက်သည့် အောက်အဆင့်။ ။ ရှေးအခါက အသိပညာကို ဆွေစဉ်မျိုးဆက်ယူလာရသည်မှာ မလွယ်ကူချေ။ ကြမ်းကြုတ်ခေတ်နှင့် အရိုင်းခေတ်က ထားရှိခဲ့သော နံရံဆွဲရုပ်ပုံများမှာလည်း တီထွင်လာနိုင်သည်နှင့် အသိပညာတိုးတက်လာ၏။ တစ်ဆက်မှတစ်ဆက်သို့ လွယ်ကူစွာ ယူဆောင်လာနိုင်ကြ၏။ အက္ခရာများ တီထွင်နိုင်ခြင်းသည် လူနေမှု တိုးတက်သည့်အဆင့်နှင့် ကြမ်းကြုတ်ရိုင်းစိုင်းသည့်အဆင့်တို့၏ ခြားနားသည့် အချက်ပင်တည်း။ လူနေမှုတိုးတက်လာသည့် အောက်အဆင့်သည် ဘီစီ ၅ဝဝဝ ခန့်မှ အေဒီ ၁၄ဝဝ အထိ ကြာခဲ့သည်။ ဤခေတ်တွင် ဘုရင်များသည် စစ်သုံ့ပန်း ကျေးကျွန်များကို အမြောက်အမြားဖမ်း၍ အလုပ်လုပ်ကိုင်စေသသည်။
လူနေမှု တိုးတက်သည့် အလယ်ဆင့်သို့ ရောက်လာသည့်အခါ လူတို့သည် ယမ်းမှုန့်များကို တီထွင်ပြုလုပ်လာနိုင်ကြ၏။ ယမ်းမှုန့်ဖြင့် အရိုင်းအစိုင်းများကို တိုက်ထုတ်နိုင်ခဲ့၏။ နောက်တွင် ယမ်းမှုန့်ကြောင့် အထက်တန်းစားများတန်ခိုး လျှောကျခဲ့လေသည်။ ဤကဲ့သို့ တန်ခိုးလျှောကျခဲ့စဉ် ပုံနှိပ်စက်များကို စတင် တီထွင်လာနိုင်ခဲ့ရာ လူအများကို အသိပညာများစွာ ပေးနိုင်ခဲ့လေ သည်။ အသိပညာများစွာ ရရှိခဲ့သည့်အလျောက် အခြား နိုင်ငံများနှင့် လူများကိုရှာဖွေရန် ဆန္ဒပြင်းပြခဲ့လေသည်။ ကိုလံဗပ်သည် ကမ္ဘာသစ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့၏။ သိပ္ပံပညာလည်း စတင်အခြေခံ ရရှိခဲ့ရာမှ ကော့ပါနီကပ်နှင့် ဂယ်လီလေအို စသည့်သိပ္ပံပညာရှင်များ စတင်ပေါ်ထွန်းလာခဲ့လေသည်။ ဤလူနေမှုတိုးတက်သည့် အလယ်ဆင့်သည် အေဒီ ၁၄ဝဝ မှ စတင်ခဲ့ရာ အေဒီ ၁၇ဝဝ နောက်ဆုံးနှစ်များတွင် အဆုံးသတ်ခဲ့၍ ထိုအချိန်တွင် ဝါဂွမ်းထည်များလုပ်ကိုင်သည့် ရေနွေးငွေ့စက်များ စတင်ပေါ်ထွက်လာခဲ့လေသည်။ လူနေမှုတိုးတက်သည့် အထက်ဆင့်သို့ရောက်သည့်အခါ လူတို့သည် ရေနွေးငွေ့၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်နှင့် အနုမြူဓာတ်အား များကို အသုံးပြုလာနိုင်သဖြင့် သဘာဝကို တော်လှန်နိုင်ခဲ့သည်အလျောက် ဘာမဆို အလိုရှိသလို ဖြစ်နိုင်မလောက်ရှိခဲ့လေသည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေ၊ လေ၊ ကုန်းလမ်းခရီးတို့ဖြင့် အမြန်ဆုံးသွားနိုင်၏။ သိပ္ပံပညာတိုးတက်လာမှုကြောင့် လူနေမှုအဆင့်အတန်း အလွန်မြင့်လာပြီးလျှင် လူ့အသက်တမ်းလည်း ရှည်လာသည်။ အနုမြူဓာတ်အားကို နိုင်နိုင်နင်းနင်း အသုံးပြုလာနိုင်သဖြင့် သဘာဝ တော်လှန်ရေးတွင်များစွာ လုပ်ကိုင်နိုင်၏။ ယခုအခါတွင် လူနေမှုတိုးတက်ရေးသည် အဆင့်အတန်း အလွန်မြင့်လာရကား လကမ္ဘာဆီသို့ပင် သွား ရောက်နိုင်ရန် အပြိုင်အဆိုင်ကြိုးပမ်းလျက်ရှိကြပေသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် လမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ လူသားတို့အောင်မြင်စွာ ပထမဆုံး ခြေချနိုင်ခဲ့သည်။
ကုန်းသာယာရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ကုန်းသာယာရွာ (Konetharyar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၂၃ ဦး၊ မ ၂၅၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွာပြီ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟင်္သာတဦးမြ
ဟင်္သာတဦးမြ သည် မြန်မာလုပ်ငန်းရှင် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
မှော်ဝင်းစုရွာ၊ ကျုံတာရှမ်းကွင်း
မှော်ဝင်းစုရွာ၊ ကျုံတာရှမ်းကွင်း
ဒူးတောင်းယန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဒူးတောင်းယန်ရွာ(Dutawngyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်မန်ခဂျန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၆၈ ဖြစ်သည်။
ရွာသစ်ကေရွာ
ရွာသစ်ကေရွာ
ကိုးကား
ရွာသစ်ကေရွာ
ဖဖာရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စွန်ရဲအင်း
စွန်ရဲအင်းသည် စဉ့်ကိုင်မြို့နှင့် ကျောက်ဆည်မြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည့် သဘာဝသန့်ရှင်းကြည်လင်သည့် အင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ "အင်းလေးကန်လေး" ဟု လူအများ သိကြသည်။ ကန်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းများ တည်ရှိသည်။ စွန်ရဲအင်းသည် ဆောင်းရာသီ၌ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြသည့် ငှက်များနှင့် မိုးရာသီ၌ ကန်ထဲတွင် ပွင့်ဖူးနေကြသည့် ကြာပန်းများ၏ အလှကြောင့် ခရီးသွားသူများအကြားတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။  ကန်ကို ထိမ်းသိမ်းကာကွယ်ရမည့် စိမ့်မြေအရပ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကာ ထိန်းသိမ်းမှုများ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။    စွန်ရဲအင်းကို သမိုင်း၌ ရှေးခတ်ဘုရင်များက ထိမ်းသိမ်းပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်များလည်း ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ
ကျောက်ပြင်ဆိပ်ရွာ၊ ကျောက်ပြင်ဆိပ်
ကျောက်ပြင်ဆိပ်ရွာ၊ ကျောက်ပြင်ဆိပ်
ရှမ်းကွင်းရွာ၊ ကျုံတာရှမ်းကွင်း
ရှမ်းကွင်းရွာ၊ ကျုံတာရှမ်းကွင်း
ဝါးတောရွာ၊ ငစိန့်ပြင်
ဝါးတောရွာ၊ ငစိန့်ပြင်
NGC 114
NGC 114 သည် နှစ်ဖက်ခုံး အမျိုးအစား ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး စီတပ် ကြယ်စုတန်းထဲတွင် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၁၉၅ မီလီယံ ဝေးကွာသည်။ ယင်းအား Truman Henry Safford ဆိုသူမှ စက်တင်ဘာ ၂၃၊ ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် အလင်းနှစ် ၅၅၀၀၀ ကျယ်ဝန်းပြီး နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ၏ ထက်ဝက်ခန့်ရှိသည်။
ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်လီမိတက်
thumb|ရန်ကုန်မြို့ မဟာဗန္ဓုလမ်းမပေါ်ရှိ ကျေးလက်ဘဏ်ခွဲပုံ ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်လီမိတက် (Rural Development Bank Limited; အတိုကောက် RDB) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုးရေးဘဏ်လီမိတက် ကို မြန်မာနိုင်ငံတော်ဗဟိုဘဏ်က ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇွန် ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဘဏ်လုပ်ငန်းလိုင်စင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ထိုဘဏ်သည် ကမ္ဘောဇဘဏ်၊ရိုးမဘဏ်၊အင်းဝဘဏ် စသည့်ဘဏ်များနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဘဏ်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ဘဏ်ရုံးချုပ်အား နေပြည်တော် ဇမ္ဗူသီရိမြို့နယ်၊သိရီမင်္ဂလာဈေးဝင်း၊မြတ်ပန်းသဇင်လမ်း၊ဘဏ်အကွက်ကြီးအမှတ်(၂)တွင်  ဖွင့်လှစ်ထားသည်။နှစ်ပေါင်း ၂၇နှစ်အတွင်း ရန်ကုန်၊မန္တလေးနှင့်နေပြည်တော်တို့တွင် ဘဏ်ခွဲ(၃)ခု ဖွင့်ထားသည်။ရန်ကုန်ဘဏ်ခွဲအား  မဟာဗန္ဓုလလမ်း ပုဇွန်တောင်မြို့နယ် ရန်ကုန်မြို့တွင်ဖွင့်လှစ်ထားပြီး မန္တလေးဘဏ်ခွဲအား ပြည်ကြီးတံခွန်မြို့နယ် ကျွဲဆည်ကန်၊မွေးကုဦးစီးဌာနဝန်း၊ဇောင်းကလော့ကွင်း ကွင်းအမှတ်(၅၁၆)တွင် ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ
သာယာကုန်းရွာ၊ ကြာအင်းကုန်း
သာယာကုန်းရွာ (Tharyarkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကြာအင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၁၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာအင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၄၉ ဦး၊ မ ၂၈၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၈၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုက်ကွမ်းရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
မိုက်ကွမ်းရွာ (Maikkun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နမ့်တိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၄ ဦး၊ မ ၆၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လူပုများ
လူပုများ
လူပုများသည် လူသာမန်တို့၏ အရပ်အမောင်းကို မမီဘဲ သုံးပေကျော် လေးပေမျှသာရှိ၍ လူတမ်းစေ့ အရပ်မမြင့်သူများဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် လေးပေအောက် အရပ်နိမ့်သူများကို လူပုဟူ၍ ခေါ်ကြသည်။ အရပ်ပုခြင်းမှာ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိလေရာ ပထမအမျိုးအစားမှာ လူ ၏မျိုးရိုးကို လိုက်၍အရပ်ပုခြင်းဖြစ်သည်။ ဥဒါဟရုဏ်အားဖြင့် အာဖရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော ပစ်ဂမီလူမျိုးသည် လေးပေခန့်မျှသော အရပ်မြင့်၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပုဆုံးသော လူမျိုးဖြစ်သည်။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ တောင်ပိုင်းရှိ ကျွန်းစုများ၌လည်း လူပုမျိုးများကိုတွေ့ရသည်။
ဒုတိယအမျိုးစားမှာ သဘာဝဖောက်ပြန်မှုကြောင့် အရပ်ပုခြင်းဖြစ်လေသည်။ သမိုင်းစဉ် တစ်လျှောက်တွင် လူပုကလေးများရှိခဲ့ရာ ထိုသူတို့ကိုနန်းတော်များ၌ ဘုရင်၊ မိဖုရားနှင့် မင်းညီမင်းသားတို့က ချစ်စနိုးမွေးမြူ ထားတတ်ကြသည်။ ပထမမေရီ ဘုရင်မကြီးသည် ဂျွန်ဂျာဗစ်ဆိုသူ လူပုကလေးတစ်ယောက်ကို မွေးမြူထားခဲ့သည်။ အရပ်မှာ နှစ်ပေမျှသာမြင့်သည်။ အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ထင်ရှားသော အခြားလူပု တစ်ယောက်မှာ ဂျက်ဖရီ ဟဒ်ဆင် ဆိုသူဖြစ်သည်။ သူသည် ကိုးနှစ်သားအရွယ်တွင် ၁၈ လက်မသာ အရပ်မြင့်လေသည်။ နောင်ကြီးပြင်းလာသောအခါ ဟဒ်ဆင်၏ အရပ်မှာ သုံးပေကိုးလက်မထက်ပို၍ မမြင့်တော့ချေ။ တစ်ခါသော် ပထမ ချားဘုရင်အား ညစာစားပွဲဖြင့် ဧည့်ခံရာတွင် ဘုရင့်ရှေ့၌ တည်ခင်းထားသော အသားမုန့်ပန်းကန်ထဲမှ လူပုကလေးဟဒ်ဆင် ခုန်ထွက်ပြေးခဲ့ဖူးသည်။ ထိုအခါ ဟင်နရစ်တာ မာရီးယား မိဖုရားကြီးသည် သူ့ကိုတစ်ခါတည်း ကောက်ယူမွေးမြူခဲ့လေသည်။ ဂျက်ဖရီဟဒ်ဆင်သည် အသက် ၆၃ နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်မှ အနိစ္စရောက်သွားသည်။ ဟဒ်ဆင်သည် လူတမ်းစေ့အရပ်မြင့်သူ မိဘများမှပေါက်ဖွားလာသူဖြစ်၏။ ဟင်နရစ်တာ မာရီးယားမိဖုရားကြီးတွင် ရစ်ချတ် ဂစ်ဗဆင်နှင့် အန်းခေါ် လူပုမောင်နှံစုံရှိလေသေးသည်။ သူတို့ကို သူ၏အမိန့်ဖြင့်ပေးစားထားရခြင်းဖြစ်ရာ အရပ်အမောင်းမှာ နှစ်ယောက်ပေါင်းမှ ခုနှစ်ပေ ကျော်ကျော် မြင့်လေသည်။ သူတို့တွင် သားသမီး ကိုးယောက်ထွန်းကားရာ ငါးယောက်သာ အဖတ်တင်သည်။ သို့သော် ထိုငါးယောက်စလုံးပင် လူတမ်းစေ့ အရပ်မြင့်ကြလေသည်။ အမေရိကန် လူပုချား စထရက်တန်သည် ်၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်၍ ၁၈၈၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၅ ရပ်နေ့ တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။ သူ့အား ဗိုလ်ချုပ်ငလက်မ ခေါ်ကြလေသည်။ သူ့ကို လန်ဒန်မြို့တွင် ၁၈၄၄ ခုနှစ်၊ ၁၈၅၇ ခုနှစ်များ၌ အံ့ပွဲ တင်ပြခဲ့သည်။ စထရက်တန်၏ အရပ်မှာ ၃၁ လက်မသာ မြင့်သည်။ ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် သူ့ထက်တစ်လက်မ ပိုမြင့်သော လဗီးနီးယားဝါရင်းဆိုသူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့လေသည်။ မေရီဂျိန်းယန်းမင်းဆိုသူ ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံသူ ူတစ်ဦးသည် ၁၅ နှစ်အရွယ်တွင် ၃၅ လက်မမျှသာ မြင့်လေသည်။ သူ့ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်မှာ ပခုံးဆီတွင် သုံးပေ ခြောက်လက်မ၊ ခါးဆီတွင် လေးပေ သုံးလက်မ၊ ခြေထောက်ဆီတွင် နှစ်ပေမျှရှိသဖြင့် သူ့ကို ဘီလူးမ အပုကလေး ဟုခေါ်ကြသည်။ ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်က လန်ဒန်မြို့၌ အံ့ပွဲ တင်ပြခဲ့သော တရုတ် အမျိုးသမီး ချီမားသည် ထိုစဉ်က ၄၂ နှစ်မျှ ရှိပြီးဖြစ် ်သော်လည်း ၂၅ လက်မသာ မြင့်လေသည်။ ဝိတိုရိယခေတ်က ပါလီမန်တွင် ရုံးစေအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သော ဂျော့ပရု (၁၇၇၄ - ၁၈၅၁)၏ အရပ်သည် သုံးပေ အောက်လျော့သည်။ ဗိုရူလွားစကီး(၁၇၃၉ - ၁၈၃၇) ဆိုသူ ပိုးလူမျိုး လူပုကလေး တစ်ယောက်သည် အသက် ၃ဝ အရွယ်တွင် ၃၉ လက်မမြင့်သည်။ သူ့တွင် သူ့အောက် ်ခေါင်းတစ်လုံးခန့်နိမ့်သော နှမတစ်ယောက်ရှိလေသည်။ သူသည် ရုပ်ချော၊ စာတတ်ပြီးလျှင် ဉာဏ်ရွှင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းခရိုင်အတွင် နေထိုင်ကြသော ထရုံလူပုများကို နယ်ခြားဒေသအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့မှ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။ ထိုလူပုများမှာ အရပ်လေးပေမှ လေးပေခွဲအထိသာ မြင့်ကြသည်။ ထိုလူပုများနေထိုင်ရာဒေသမှာ အဒုံးလောင်မြစ်ဝှမ်းဖြစ်၍ ပူတာအိုမြို့မှ မချမ်းဘော့မြို့သို့၊ မချမ်းဘော့မှတစ်ဆင့် ဂေါ်လဲထု၊ ပန်းနန်းဒင်၊ အဒုံးလောင်မြစ်ဝှမ်းအထိ မော်တော်ယာဉ်များဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဝန်တင်လားတို့ဖြင့် လည်းကောင်း ခရီးသွားရသည်။ ထိုလူပုများသည် မွန်ဂိုအဆက်အနွယ်များ ဖြစ်၍ တောင်ယာလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရေခဲတောင်မှ မချစ်ဥနှင့် ကတိုးကို ရှာဖွေရောင်းကြသည်။ အဝတ်အစားကို လျှော်ပင်မှရသော လျှော်များဖြင့် ပြုလုပ်ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ယင်းတို့သည် ယခုအခါ လူဦးရေ ၁၁ဝ မျှလောက်သာ ရှိတော့သည်ဟု ဆိုလေသည်။
နောင်ပုတ်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
နောင်ပုတ်ရွာ (Nawngpoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၇၅ ဦး၊ မ ၂၅၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြူနှင့် မြူထူ
မြူနှင့် မြူထူသည် များစွာ ကွဲပြားမှုမရှိ၊ မတိမ်းမယိမ်းတူကြသသည်။ မြေပြင်နှင့် ပင်လယ် ရေပြင်ပေါ်တွင် ဖြစ်စေ၊မနီးမဝေးတွင် ဖြစ်စေ စုဝေးနေသည့် တိမ်ကဲ့ သို့သော အခြင်းအရာကို မြူထူဟုခေါ်သည်။ ဤကဲ့သို့သော တိမ်တွင် ရေပေါက် ကလေးများသည် များစွာ မထူထပ်ဘဲ ခရီးဝေးဝေးသို့ မြင်နိုင်သည့်အခါ ထိုအခြင်းအရာကို မြူဟု ခေါ်သည်။လေထဲတွင် ဖုံမှုန်ကလေးများ လွှင့်ပါး လျက်ရှိသည်။ မည်မျှပင် သန့်ရှင်းသောလေ ဖြစ်လင့်ကစား ဖုံမှုန်များပါရှိ၏။ လေသည်အပူဓာတ်ဖြင့် ရေခိုးရေငွေ့များကို စုတ်ယူခဲ့ရာ ထိုရေခိုးရေငွေ့များသည် လေထဲရှိ ဖုံမှုန်ကလေးများပေါ်တွင် တင်လျက်ရှိနေကြ၏။ နွေး၍ စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်း သော ထိုလေသည် အေးမြသော မြေပြင်၊ သို့မဟုတ် ပင်လယ်ရေပြင်ပေါ်သို့ ဖြတ်၍ တိုက်ခတ်သောအခါလေထဲတွင်ပါသည့် ရေခိုးရေငွေ့တို့သည် တဖြည်း ဖြည်း စုခဲ၍ ရေသီးရေပေါက်ကလေးများ ဖြစ်လာပြီးလျှင် ဝေဆိုင်း၍ နေတော့၏။ ထိုရေသီးရေပေါက်ကလေးများသည် အတော်များများ ဝေဆိုင်းနေသည့်အခါ လမ်း ခရီးများကိုပင် မမြင်နိုင်အောင် ပိတ်ဆို့၍ နေလေသည်။ ဤကဲ့သို့သော အခြင်းအရာကို မြူထူဟု ခေါ်သည်။ ဤမြူထူမျိုးသည် နျူးဖောင်း လန်းကျွန်း ကမ်းခြေအလွန်တွင် မကြာခဏကျတတ်သည်။ ထိုနေရာရှိ နွေး၍စိုစွတ် ်သောလေသည် လားဗရာဒေါရေအေးစီးကြောင်းပေါ်သို့ ဖြတ်တိုက်သွားသဖြင့် မြူထူများ ပိတ်ဆိုင်းနေရကာ အနီးကပ်၍ပင် မမြင်နိုင်သောကြောင့် ခရီးအသွားအ လာများ မကြာခဏ ရပ်ဆိုင်းထားရလေသည်။ လန်ဒန်မြို့တော် လေသည် ဖုံ မှုန်များ၊ မီးခိုးများနှင့် ရောထွေးလျက်ရှိနေရာ မြူထူများသည် အလွန်ထူထပ်စွာ ပိတ်ဆို့နေသဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံ ၄ ပေ ၅ ပေ အတွင်းလောက်မှာပင် တစ်ဖက်နှင့် ့်တစ်ဖက် မမြင်နိုင်ချေ။ လေလွင့် ဝေဆိုင်းနေသော ရေသီးရေပေါက်ကလေးများ သည် ထိုမျှလောက် မထူထပ်ဘဲ ခရီးဝေးဝေးသို့ မြင်နိုင်သည့်အခါ ထိုမြူထူကိုပင် မြူဟုခေါ်သည်။ မြူအထူအပါးသာ ခြားနားကြသည်။ မြူထူများ ပိတ်ဆိုင်းလျက်ရှိသောအခါ မြေပြင်၌လည်းကောင်း၊ ရေပြင်၌လည်း ကောင်း ခရီးအသွားအလာလွန်စွာ ခဲယဉ်းလျက်သဘေ‡ာများတွင် မြူထူခေါင်း လောင်းများ ထိုးခြင်း၊ ဥဩမှုတ်ခြင်းစသည်တို့ကို ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ မြူထူပိတ်ဆို့နေသဖြင့် သွားလမ်းမမြင်နိုင်သော မီးရထားများမှာမူ ပေထုပ်များဖြင့် မြူထူကို ဖြိုခွဲရလေသည်။လေတိုက်သောအခါ၌လည်းကောင်း၊ အပူဓာတ်များလာ သောအခါ၌ လည်းကောင်း မြူထူများကို မတွေ့ရတော့ချေ။ ထိုကြောင့် နေထွက်လာသောအခါ မြူထူများကွယ်ပျောက်ရစမြဲ ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် အနောက် နိုင်ငံရှိ မြို့ကြီးများ၌ကား မြူထူသည် များလှသဖြင့်ဖုံမှုန့်၊ မီးခိုးတို့နှင့် ရစ်ဆိုင်းနေ ၍ တော်တော်နှင့် မြူထူမကွဲနိုင်ချေ။
ဆိုက်ဘေးရီးယားကတိုးကောင်
ဆိုက်ဘေးရီးယား ကတိုးကောင် (Siberian Musk Deer) ကို အာရှတိုက်အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ တောင်ပေါ်တောအုပ်များတွင်တွေ့ရသော ကတိုးကောင်တစ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။ သိပ္ပံအမည်မှာ မော့စ်ချက်စ် မော်ချီဖားရက်စ် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကို ဆိုက်ဘေးရီးယား တောင်ပိုင်းရှိ အဖျားချွန်သောအရွက်များရှိသည့်အပင်များပေါက်သောတောအုပ်များတွင် တွေ့ရလေသည်။ သို့သော်လည်း ယင်းတို့ကို မွန်ဂိုလီးယား၊ အတွင်းမွန်ဂိုလီးယား၊ မန်ချူးရီးယား (တရုတ်ပြည်အရှေ့မြောက်ပိုင်း) နှင့် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်တို့၏ အစိတ်အပိုင်းတချို့တွင်လည်း တွေ့ရလေသည်။ ညအချိန်တွင်သာ အများဆုံးကျက်စားတတ်လေသည်။ ရာသီအလိုက် ခရီးတိုများ ရွှေ့ပြောင်း ကျက်စားတတ်သည်။ မီတာ၂၆၀ဝအထက် မြင့်သောအရပ်တွင်သာ ကျက်စားသည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးသော ကတိုးကောင်များသည် သေးငယ်ပြီး ကိုယ်အလေးချိန်သည် ၇ မှ ၁၇ ကီလိုဂရမ်သာ လေးလေသည်။
ဆိုက်ဘေးရီးယားကတိုးကောင်ကို အိုင်ယူစီအန်က မျိုးပြုန်းတီးနိုင်သည့်မျိုးစိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားလေသည်။ ယင်းတို့ ၏ ကတိုးကျိတ်ကိုအလိုရှိမှုကြောင့် အမဲလိုက်ခံကြရသည်။ ကတိုးသည် တစ်ကီလိုဂရမ်လျှင် ဒေါ်လာ ၄၅၀ဝ၀ တန်လေ သည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးသောအဖိုတစ်ကောင်ထံမှ ကတိုးဂရမ် ဆယ်ဂဏန်း အနည်းငယ်ကိုသာ စစ်ထုတ်ရယူနိုင်လေ သည်။ ကတိုးကောင်ကို မသတ်ဘဲလျက် ကတိုးကျိတ်ကို ဖယ်ရှားယူနိုင်ခြေ ရှိလေသည်။ သို့သော်လည်း မည်သူမှ ဤကဲ့သို့ မလုပ်ဆောင်ကြချေ။
ဆာခါလင်ကျွန်းတွင် မျိုးစိတ်ခွဲတစ်မျိုး ကျက်စားလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကတိုးကောင်များ
လာလျှပ်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
လာလျှပ်ရွာ(Larhlyat)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ဖားဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖားဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၅၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၅၈၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မလိမ်းတုံးရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
မလိမ်းတုံးရွာ (Maleintone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ဟဲသတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၆၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက္ကေပြင်ဈေးရွာ
သက္ကေပြင်ဈေးရွာ
ညောင်ကျိုးရွာ၊ ညောင်ကျိုး
ညောင်ကျိုးရွာ၊ ညောင်ကျိုး
ညောင်ကျိုးဒေသသည် ဧရာဝတီတိုင်း၊ မြန်အောင်ခရိုင်၊ အင်္ဂပူမြို့နယ်၏ အရှေ့ဖက် ၁၄ မိုင်ခန့်အကွာ ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းဘေးတွင် တည်ရှိသည်။
အင်္ဂပူမြို့နယ်ရှိ ဒေသကြီး လေးခုအနက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲမှုကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနောက်အကျဆုံးသော ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။