cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဗဂ်ဂျစ် အယ်လိခ်ပရော့ဗ်
အထ္ထုပ္ပတ္တိ
သူသည် နိုင်ငံတကာတွင် ဓာတ်ဆီထုတ်လုပ်သည့် အချက်အချာကျရာနေရာဖြစ်သော Baku မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဗဂ်ဂျစ် ၏ဖခင်သည် Vagit ငယ်ငယ်ကပင် သေဆုံးခဲ့ရာ သူ့သက်တမ်းတစ်လျှောက်လုံး ဓာတ်ဆီ ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး သူ့သား အယ်လိခ်ပရော့ဗ် ကို သူ့ခြေရာနင်းစေချင်ခဲ့သည်။ သူသည်စက်ရုံတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် အလုပ်စလုပ်စဉ်က အသက် ၁၈ နှစ်သာရှိသေးသည်။
အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် ၁၉၇၄ တွင် Azerbaijan Oil and Chemistry Institute မှဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ကျောင်းသားဘဝတွင် Kaspmorneft ရှိ Caspian ဒေသဆိုင်ရာထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီတွင် drilling operator တစ်ယောက်အဖြစ် လုပ်ခဲ့သည်။ ဘွဲ့ရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ထိုကုမ္ပဏီတွင် ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၉ တွင်တော့ အင်ဂျင်နီယာ အဆင့်မှ ထုတ်လုပ်ရေးပိုင်း လက်ထောက်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခံရသည်။ သူသည် ပြင်းထန်သောအခြေအနေများအတွက် ကမ်းလွန်ပင်လယ်တွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသည်။ တစ်ကြိမ်တွင် ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခုကြောင့် Caspian ပင်လယ်ထဲသို့ လွင့်စဉ်သွားပြီး သူ၏အသက်အတွက် ကြိုးစား ကူးခတ်ခဲ့ရသည်။
အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် ဆားဘီးယားအနောက်ဘက်ပိုင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ၁၉၇၉ နှင့် ၁၉၈၅ ခုနှစ်ကြားကာလများ တွင် စက်ရုံပိုင်းဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူအဖြစ် ဂုဏ်သတင်းမွှေးသောကြောင့် Surgutneftegaz ၌ အလုပ်ရခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ တွင် Bashneft ကုမ္ပဏီတွင် ပထမဆုံးသော လက်ထောက် General Director အဖြစ် ရာထူးတိုးပေးခံရသည်။ ၁၉၈၇ တွင် အသစ်တည်ထောင်လိုက်သော Kogalymneftegaz ကုမ္ပဏီတွင် General Director ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၉၀ တွင်တော့ အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကြီး၏ ရေနံနှင့်ဓာတ်ငွေ့ဌာန၏ လက်ထောက် ဝန်ကြီးဖြစ်လာပြီး ဆိုဗီယက်သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် စွမ်းအင်ဌာန၌ အသက်အငယ်ဆုံး လက်ထောက်ဝန်ကြီး ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဆိုဗီယက် ဗျူရိုကရက်တစ်အဖွဲ့အစည်းများကို တစ်မူထူးခြားနားသွားစေပြီး စွမ်းအင်ကဏ္ဍကို တိုးချဲ့နိုင်မည့် နိုင်ငံပိုင်စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီကို တည်ထောင်ခဲ့သည့် အယ်လိခ်ပရော့ဗ် ကို အားပေး ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကြီး၏ ရေနံနှင့်ဓာတ်ငွေ့ဌာန လက်ထောက်ဝန်ကြီးတစ်ယောက်အနေဖြင့် အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် ဓာတ်ဆီစက်ဆီနှင့်စွမ်းအင်ဌာန၏ ဌာနခွဲဖြစ်သော နိုင်ငံပိုင်စွမ်းအင်ကုမ္ပဏီ Langepas-Uray-Kogalymneft တွင် ဖွဲ့စည်းရေးအပိုင်း၌ လျာထားခြင်းခံရသည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဧပရယ်လတွင် Langepas-Uray-Kogalymneft ဟူသည့်နာမည်မှ အယ်လိခ်ပရော့ဗ် ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာ သည့် LUKOIL ဟုပြောင်းလဲသွားသည်။ Lukoil ကုမ္ပဏီကို အယ်လိခ်ပရော့ဗ် ဦးဆောင်သည့် ဆိုဗီယက်ဗျူရိုကရက်တစ်အဖွဲ့ငယ်က ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကြီး၏ မှေးမှိန်နေသည့်အချိန်များအတွင်း ပေါ်ပေါက်လာ ခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် သူ၏ ၁၉ နှစ်အရွယ်သားဖြစ်သူ Vadim Schmidt သည် ဖခင်၏အမွေပိုင်ဆိုင်မှုများကို အငိုက်ဖမ်းလိမ်လည်ယူသည့်အတွက် အယ်လိခ်ပရော့ဗ် အပါအဝင် Lukoil ကုမ္ပဏီ အမှုဆောင်များကို တရားစွဲဆိုခဲ့ သော်လည်း အမှုဆောင်များအားလုံးက ငြင်းပယ်ဖယ်ချနိုင်ခဲ့သည်ဟု ၂၀၀၆ ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်နေ့ထုတ် Wall Street ဂျာနယ် မျက်နှာဖုံးပိုင်းတွင်ပါခဲ့သည့် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်အရ သိရှိရသည်။ Vadim သည် Man ကျွန်းရှိတရားရုံးနှင့် Privy Council ဟုသိကြသော UK အထက်တရားရုံးတွင် နစ်နာကြေး တောင်းခံခဲ့သည်။
အတုံ့အပြန်အားဖြင့် Lukoil အမှုဆောင်များအပေါ် တင်ထားသည့်စွဲချက်များသည် တခါတရံတွင် Man ကျွန်းငယ်တွင် Schmidt ဖွက်ထားသည့် ကုမ္ပဏီ၏အမြတ်များကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည်ကို အယ်လိခ်ပရော့ဗ် က “ကံဆိုးတာတစ်ခုက သားဖြစ်သူက အဖေကိုမစောင့်ရှောက်နိုင်ခဲ့ပါဘူး၊ သူ့အဖေငွေလို့ သူထင်နေတဲ့ ပိုက်ဆံကို လိုချင်နေတာပါ” ဟုပြောခဲ့သည်။ Schmidt သည် အယ်လိခ်ပရော့ဗ် မော်စကိုဝန်ကြီးရုံးသို့ ပြောင်းသွားပြီးနောက် Kogalym လုပ်ငန်းစီမံကိန်း တွင် ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အယ်လိခ်ပရော့ဗ် ထိုဝန်ကြီးရုံးရောက်မှ Kogalym စီမံကိန်းထိန်းချုပ်မှုနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုင်ဆိုင်ခွင့် များဖြင့် Lukoil ကုမ္ပဏီကို နိုင်ငံပိုင်ဖြစ်လာအောင် ကူညီတည်ထောင်ခဲ့ သည်။ Lukoil ကုမ္ပဏီ၏ရှယ်ယာအနည်းအကျဉ်းကို နိုင်ငံတော်၏အတိုးများ သုညသို့ တဖြည်းဖြည်း လျော့ကျသွားပြီး နောက်ပိုင်း၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အများပြည်သူသို့ထုတ်ရောင်းခဲ့သည်။
ထိုအချိန်မှစ၍ အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် Lukoil ၏ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်လက်တည်မြဲခဲ့သည်။ အလုပ်သမားတစ်သိန်းကျော်ခန့်ကို ခန့်အပ်ထားရင်း Exxon ကုမ္ပဏီကို ဒုတိယနေရာတွင် ထိန်းထားကာ ယနေ့ခေတ်တွင် Lukoil ကုမ္ပဏီသည် ကမ္ဘာ့အင်အား အကြီးဆုံးဓာတ်ဆီကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်လာသည်။ Lukoil ကုမ္ပဏီသည် အမေရိကန်ကုမ္ပဏီက လေ့လာဆည်းပူးသော ပထမဆုံး ရုရှားကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် Lukoil သည် Getty Petroleum ဈေးကွက်နှင့် United State ရှိ ဓာတ်ဆီဆိုင်ပေါင်း ၁၃၀၀ တို့ကို လေ့လာခဲ့သည်။ အခြားရုရှားအာဏာပိုင် လူနည်းစုများကဲ့သို့ပင် အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည်လည်း မီဒီယာနှင့်ဘဏ်ကိစ္စများကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ မေလ ၄ ရက်နေ့ထုတ် ဗြိတိသျှနေ့စဉ်သတင်းစာက ထုတ်ပြန်သည်မှာ အယ်လိခ်ပရော့ဗ် သည် Tottenham Hotspur ဘောလုံးအသင်းကိုဝယ်ယူရန် စိတ်ဝင်စားနေသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
အဒေါ့ဖ် အိုက်ခမန်း
=အဒေါ့ဖ် အိုက်ခမန်း= ကမ္ဘာကျော် နာဇီဇာတ်ကောင် တစ်ဦး၊ ဂျူးသုတ်သင်ရေးအခန်းကဏ္ဍတွင် အကြီးကျယ်ဆုံးပါဝင်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည့် အဒေါ့ဖ် အိုက်ခမန်းအား တွင် ဖွာမြင်သည်။ ၁၉၃၄ခုနှစ်တွင် SSအဖွဲ့ဟု နာမည်ကျော်သည့် ရှတ်စတဖင်းအဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ပြီးနောက် အချိန်တိုအတွင်းပင် အဖွဲ့၏ ဒု-ဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးသို့ တိုးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ သူ့၏ရာထူးတာဝန်နှင့် ပက်သက်၍ ဂျူးလူမျိုးများ အခြေချနေထိုင်မှု ကြီးကြပ်ရေးဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားရေးမှူး (The Director of Jewish Emigration Office) ဟူ၍ဖြစ်သော်လည်း အမှန်တကယ်တွင်သူ၏ အလုပ်တာဝန်မှာ ဂျူးလူမျိုးများ အား စနစ်တကျပန်းဆီးနှိပ်စက် သတ်ဖြတ်ရေးသာ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါဌာနအနေဖြင့် နာဇီတို့၏ စစ်အောင်နိုင်ရာနယ်မြေများအတွင်းနေထိုင်သည့် ဂျူးလူမျိုးများအား ထွက်ခွာရန် အတင်းအကျပ်နှင်ထုတ်ဖယ်ရှားရှင်းလင်းပစ်သည့် တာဝန်ကိုဆောင်ရွက်ရသည်။၁၉၄၂ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၊ ၂၀ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် ဝမ်းဆီးညီလာခံတွင် အဒေါ့ဖ်အိုက်ခမန်းနှင့် အခြားထိပ်သီးအရာရှိများသည် ဂျူးလူမျိုးများအား ဖျက်ဆီးရေးအတွက် အပြီးသတ်ဆုံးဖြတ်ချက်များကို အသေးစိတ်ချမှတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ နာဇီတို့၏ ပင်မလုံခြုံရေးဌာနတွင် အိုက်ခမန်းတံာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ်ကာလများအတွင်း အရေအတွက် သုံးသန်းကျော်မျှရှိသည့် ဂျူးလူမျိုး အရွယ်စုံတို့သည် အော့ဇ်ဝစ်ဇ်အစရှိသော အကျဉ်းစခန်းများသို့ ပို့ဆောင်ခံရပြီး မပြန်လမ်းသို့ မြန်းကြရရှာသည်။ သို့ရာတွင် အိုက်ခမန်းသည် စစ်အတွင်းတွင် သိုသိုသိပ်သိပ်နေထိုင်ပြီး လူမြင်ကွင်းသို့ ထွက်လေ့မရှိလှသည့် အပြင် စစ်ပြီးကာလတွင်လည်း ဥရောပမြေမှ လျှို့ဝှက်တိမ်းရှောင်ကာ နေနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် ၁၉၄၅ခုနှစ်တွင် မိသားစုဝင်များဖြစ်သည့် ဇနီးနှင့် သားသမီးများကို ခေါ်ဆောင်ကာ အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ၊ ဗျူနိုအေးရိစ်မြို့ရှိ ဂျာမန်-အာဂျင်တီးနား မာစီးတီးဘင့်ဇ် ကုမ္ပဏီတွင် ဝင်ရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်နေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်များအတွင်းတွင် တစ်ဖက်လှည့်ဖြင့် သူ၏သတင်းများကို နေရာအနှံ့မှ ကောလာဟလများ ထွတ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး လျှို့ဝှက်စွာ နေထိုင်နေခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၆၁ခုနှစ်တွင် နာမည်ကျော် အစ္စရေးထောက်လှမ်းရေး မော့ဆက်မှ ခြေရာခံမိကာ အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံမှ အစ္စရေးနိုင်ငံသို့ လျှို့ဝှက်စွာ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခြင်း ခံရပြီး အစ္စရေးနိုင်ငံတွင်းတွင် ရုံးတင်စစ်ဆေးခံရသည်။ ဂျေရူစလမ် တရားရုံး၏ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ပြစ်မှုထင်ရှားသဖြင့် နာဇီ အက်စ်အက်စ် ဒုဗိုလ်မှူးကြီး အဒေါ့ဖ် အိုက်ခမန်းအား ၁၉၆၂ခုနှစ်၊ မေလ၊ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ကြိုးပေးကွပ်မျက်ခံခဲ့သည်။
NGC 2346
NGC 2346 (တနည်း: လိပ်ပြာ နက်ဗျူလာ) သည် ဂြိုဟ်ဆိုင်ရာ နက်ဗျူလာဖြစ်ပြီး မနော်စရပ်စ် ကြယ်စုတန်းထဲတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းအား လေ့လာစောင့်ကြည့်နေခဲ့ရာ အလယ်ဗဟိုမှ အေးမြသောကြယ်များသည် ဒွိစနစ်များဖြစ်ကာ ပုံစံအတည်တကျမရှိကြပေ။ ဒွိကြယ်သည် ၁၆ ရက်ပတ်လမ်းချိန်ရှိကာ ပတ်လမ်းအားမှ ဖုန်မှုန်များကြောင့် အပြောင်းအလဲရှိနိုင်သည်။ ဖုန်မှုန်ကိုယ်တိုင်သည်လည်း ဗဟိုကြယ်ကြောင့် အပူချိန်တက်ကာ NGC 2346 သည် အနီအောက်ရောင်ခြည်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ တောက်ပလာတတ်သည်။ ကြယ်နှစ်စင်းထဲမှ တစ်စင်းသည် ဧရာမ ကြယ်နီအဖြစ် ပတ်သက်လာပါက ပိုကြီးသောအဖော်ကြယ်၏လေထုအား စုပ်ယူပစ်မည်ဖြစ်သည်။ ဧရာမ ကြယ်နီ၏ ပင်မအူတိုင်များ ကုန်ဆုံးသွားလေသောအခါ မြန်ဆန်သော စတီလာလေများသည် ကွင်းတစ်ဘက်ခြမ်းအား ပူဖောင်းနှစ်ခုကဲ့သို့ ဖြစ်စေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မနော်စရပ်စ် (ကြယ်စုတန်း)
ခဂုရအိုခဘူတာ
ခဂုရအိုခဘူတာ  (神 楽 岡 駅 ခဂုရအိုခ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ အရှိခဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကြိမ်ပျော့ရွာ၊ ပိတ္တာလေး
ကြိမ်ပျော့ရွာ၊ ပိတ္တာလေး
ကျောက်ချေရွာ၊ သရက်ချို
ကျောက်ချေရွာ၊ သရက်ချို
သရော်တောရွာ
သရော်တောရွာ
ကိုးကား
သရော်တောရွာ
ဝမ်မိုင်ရွာ၊ ကွန်နား
ဝမ်မိုင်ရွာ (Wanmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ကွန်နားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွန်နားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၇ ဦး၊ မ ၆၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကျေးကုလား (ငှက်)
ကျေးကုလားကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် မေမြို့တဝိုက်နှင့် ပဲခူးရိုးမတောင်တန်းတဝိုက်တွင် တွေ့ရသည်။ ကျေးကုလားသည် ကွင်းပြင်ကို ရှောင်၍ ကျွန်းတောများတွင် ကျက်စားသည်။ ပေ ၅ဝဝဝ အမြင့်အထိ နေနိုင်သည်။
ဦးခေါင်းမှာ ကျောက်သင်ပုန်းရောင်ကဲ့သို့ မဲနေ၏။ ထို့ကြောင့်လည်း ကျေးကုလားကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် “ကျောက်သင် ပုန်းရောင်ဦးခေါင်းရှိသော မြန်မာကြက်တူရွေး” ဟု ခေါ်ခြင်း ဖြစ်၏။
ကျေးကုလားဆိုသည်မှာ ၎င်းကြက်တူရွေးမျိုးကို ခေါ်ခြင်း ဖြစ်၏။ အဖိုကို ကျေးကုလားဟု ခေါ်ပြီး အမကို ကျေးကုလားမ ဟု ခေါ်ခြင်းမဟုတ်ပေ။ ၎င်းကြက်တူရွေးမျိုး အဖိုရော အမကိုပါ ကျေးကုလားဟု ခေါ်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ကျေးကုလားမဟူသော ကြက်တူရွေးမျိုးမှာ သီးခြားရှိပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြက်တူရွေးများ
နမိယူပီရွာ၊ လေရှီးမြို့နယ်
နမိယူပီရွာ (Namiyupiywarma)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ နမိယူပီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၄၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေဝိုင်းရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ရေဝိုင်းရွာ(Yaewaing)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ပကာရီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,047 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုသိနာရသုတ်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် မလ္လနိုင်ငံ ကုသိနာရမြို့အနီး ဗလိဟရဏတောအုပ်ဝယ် သီတင်းသုံး နေတော်မူစဉ် “မိစ္ဆာဝိတက်တို့ကို ကြံစည်လျက် ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့၌ မေ့လျော့နေသော “ပမတ္တရဟန်း”အား လှူဒါန်းအပ်သော အလှူဒါနသည် အကျိုးမကြီးပုံနှင့် သမ္မာဝိတက်သုံးပါးကို ကြံစည်နေသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့၌ မမေ့မလျော့နေသော “အပ္ပမတ္တရဟန်း”အား လှူဒါန်းအပ်သော အလှူဒါနသည် အကျိုးကြီးပုံကို ဘုရားရှင်, ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဘုရားရှင် မလ္လနိုင်ငံ ကုသိနာရမြို့ အနီး အင်ကြင်းဥယျဉ်တောဝယ် ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်တော်မူခါနီးအချိန်၌ “ဘုရား၌ဖြစ်စေ တရားတော်၌ဖြစ်စေ သံဃာတော်၌ဖြစ်စေ မဂ်၌ဖြစ်စေ အကျင့်၌ဖြစ်စေ ယုံမှားတွေးတောမှုရှိသော ရဟန်းသည် ငါဘုရားအား မေးလျှောက်ထားကြ၊ ဘုရားရှင်သက်တော်ထင်ရှားရှိတော်မူစဉ်က မမေးလျှောက်ထားလေခြင်း-ဟု နှလုံးမသာယာမှု မဖြစ်ကြစေနှင့်-ဟု သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် မိန့်ကြားတော်မူသော်လည်း ရဟန်းတစ်ပါးမျှ မေးလျှောက်ခြင်းမရှိကြသည့်အခါ ငါဘုရား၌ရိုသေသောအားဖြင့် မမေးလျှောက်နိုင်လျှင် သီတင်းသုံးဖော် (ရင်းနှီးသည့်)အချင်းချင်း မေးလျှောက်ကြ-ဟု မိန့်ကြားတော်မူသော်လည်း မေးလျှောက်သည့် ရဟန်းတစ်ပါးမျှ မရှိသဖြင့် အရှင်အာနန္ဒာက အံဖွယ်ရှိပုံကို လျှောက်ထားသည့်အခါ ယခုပရိသတ် ၌ရှိသော ရဟန်းတော်များသည် ဂုဏ်အငယ်ဆုံးရဟန်းသည် သောတာပန်ဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင် မိန့်တော်မူသည့်သုတ်။ -- ဘုရားရှင် ကုသိနာရမြို့အနီး ဗလိဟရဏတောအုပ်ဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် စောဒကပုဂ္ဂိုလ်၏ အရည်အချင်းငါးမျိုးနှင့် စောဒနာသည့်အခါ ဆောင်ရွက် ရမည့် စောဒကပုဂ္ဂိုလ်၏ ဆောင်ရွက်ချက်ငါးမျိုးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
(ဝိ၊၄၊၄၃၆။ ဝိ၊၅၊၃၂၈-တို့၌လည်း ပါရှိပါသည်။)
ခါဂိုရှီးမား − ချူးအိုးဘူတာ
ခါဂိုရှီးမား − ချူးအိုးဘူတာ  (鹿児島中央駅 ခါဂိုရှီးမား − ချူးအိုး - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါဂိုရှီးမားမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ခေါင်ဖူးရွာဟောင်းရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
ခေါင်ဖူးရွာဟောင်းရွာ(Hkawnghpuywarhaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ ခေါင်ဖူးရွာဟောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါင်ဖူးရွာဟောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၅ ဦး၊ မ ၄၄၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၁၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျားကြီးရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ကျားကြီးရွာ (Kyargyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ နမ့်ဖွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၆၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ဖွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၁ ဦး၊ မ ၈၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခါဂိုရှီးမားဘူတာ
ခါဂိုရှီးမားဘူတာ  (鹿 児 島 駅 ခါဂိုရှီးမား - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါဂိုရှီးမားခရိုင်၊ ခါဂိုရှီးမားမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အုန်းကုန်း (တောင်)ရွာ၊ ကုန်းကြီး
အုန်းကုန်း (တောင်)ရွာ၊ ကုန်းကြီး
မူဆယ်ခရိုင်
မူဆယ်ခရိုင် ( ၊ Muse District ) သည် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် ၂၅၉၅ ပေ (၇၉၁ မီတာ) တွင် တည်ရှိသည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မူဆယ်မြို့ဖြစ်သည်။ မူဆယ်ခရိုင်တွင်းရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၄၅၂,၂၀၆ ယောက် ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်နှင့်မြို့များ
မူဆယ်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ပိန်ကုန်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ပိန်ကုန်းရွာ(Peinkone)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လောင်ယော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လောင်ယော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၅ ဦး၊ မ ၃၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၅ ဦး နေထိုင်သည်။
လင့်ဘွာရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လင့်ဘွာရွာ (Lintbwar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လိန့်ညားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိန့်ညားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၁၂ ဦး၊ မ ၄၉၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၆၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
အနောက်တောရွာ၊ ဘင်
အနောက်တောရွာ (Ahnauktaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ဘင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၈၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဒွတ်တောင်ရင်းရွာ
သဒွတ်တောင်ရင်းရွာ
မောနေယျသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကာယမောနေယျသုံးပါး၊ ဝစီမောနေယျ လေးပါး၊ မနောမောနေယျတစ်ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။ - အထက်သုတ်တော်အတိုင်း မောနေယျသုံးပါးတို့ကို ဘုရားရှင်အထံတော် နာယူခဲ့ရပုံကို ဝံသနိုင်ငံ၊ ကောသမ္ဗီမြို့ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ ခုဇ္ဇုတ္တရာက သာမာဝတီမိဖုရားအမှူးရှိသော မိဖုရားတို့အား ဟောကြားသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
အဟောင်းတောရွာ၊ လမူးမော်
အဟောင်းတောရွာ၊ လမူးမော်
ခဂိုဟရဘူတာ
ခဂိုဟရဘူတာ  (籠原駅 ခဂိုဟရ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဆိုင်းတမခရိုင်၊ ခုမဂယမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကမ္မန္တသုတ်
ကမ္မန္တဝိပတ္တိ အာဇီဝဝိပတ္တိ, ဒိဋ္ဌိဝိပတ္တိ-ဟူသော ဝိပတ္တိ ၃-မျိုးနှင့် ကမ္မန္တသမ္ပဒါ, အာဇီဝသမ္ပဒါ, ဒိဋ္ဌိသမ္ပဒါ-ဟူသော သမ္ပဒါ ၃-မျိုးတို့ကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
သရက်ရွာ၊ သရက်ချို
သရက်ရွာ၊ သရက်ချို
နမိယူပီစံပြရွာ၊ လေရှီးမြို့နယ်
နမိယူပီစံပြရွာ (Nanmiyupisanpya)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ နမိယူပီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၄၆ ဖြစ်သည်။
မြတ်ဟိန်း
ဦးမြတ်ဟိန်း သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဟောင်းနှင့် တပ်မတော် (လေ) တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ဖြင့် စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (လေ) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ဗိုလ်မှူးချုပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အဆင့်ဖြင့် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (လေ) အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် အဖြစ် တာဝန်ယူစဉ် ကာလအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့နှင့် အနီးကပ်ဆက်ဆံရေးကို ထိန်းထားနိုင်ခဲ့သည်။
ဦးမြတ်ဟိန်းသည် ဒေါ်ထွေးထွေးညွန့်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၃ တွင် တပ်မတော်မှ အနားယူခဲ့ပြီး ဆက်သွယ်ရေးနှင့် သတင်းအချက်အလက် နည်းပညာဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဦးမြတ်ဟိန်းသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီက ပြည်ခိုင်ဖြိုးပါတီကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြန်အသတ်အနိုင်ရပြီး အစိုးရဖွဲ့နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၁၆ ခုနှစ် တွင် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ ၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကိုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဒေါပုံသင်္ဘောကျင်း
ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေးညွှန်ကြားမှုဦးစီးဌာန၊ သင်္ဘောကျင်း-ဒေါပုံကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီ နှစ်ပေါင်း (၃၀) ကျော်က ဘားမားအင်ဂျင်နီယာရင်းကုမ္ပဏီကို အစိုးရမှဝယ်ယူပြီး၊အစိုးရ သင်္ဘောကျင်း-ဒေါပုံ အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ် ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြန်မာတိုင်းရင်းသား လုပ်သားများဖြင့် ပေ(၅၀)မှ ပေ(၁၀၀)ရှိ သစ်သားရေယာဉ်များကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဂျပန်များစစ်ရှုံး၍ မြန်မာပြည်မှ ထွက်ခွာရာတွင် ဤသင်္ဘောကျင်းအား မြေလှန်စနစ်ဖြင့် ထပ်မံဖျက်ဆီးခြင်းခံခဲ့ ရသည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းနိုင်ငံခြားသားလုပ်သားများနေရာတွင်တိုင်းရင်းသားလုပ်သားများက တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေကြောင်းပို့ဆောင်ရေး
လဂျားခန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
လဂျားခန်ရွာ(Lajarhkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အွမ်လထွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်
ရွာသစ်
ကိုးကား
ရွာသစ်
ညောင်ပင်သာရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ညောင်ပင်သာရွာ (Nyaungpinthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ဒေါင့်ကြီးကွေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒေါင့်ကြီးကွေ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃၃ ဦး၊ မ ၁၄၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျင်းခေါင်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကျင်းခေါင်းရွာ (Kyingaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်ချောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ချောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၄ ဦး၊ မ ၁၁၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံလွင်အိပ်မက်
သံလွင်အိပ်မက် အင်တာနက် မဂ္ဂဇင်းသည် စင်္ကာပူအခြေစိုက် စာပေအနုပညာဆိုင်ရာ မဂ္ဂဇင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ သံလွင်မီဒီယာ
“သံလွင်” ဟု အတိုကောက် ခေါ်ဝေါ်ကြသော သံလွင်မီဒီယာကို ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် စာပေဝါသနာရှင် လူငယ်တစ်စုမှ စတင်ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ သံလွင်မီဒီယာ၏ သင်္ကေတ (Logo) မှာ အနက်ရောင် မြန်မာနိုင်ငံမြေပုံတွင် သံလွင်မြစ်ကို ထင်ရှားစွာ ထည့်သွင်းရေးဆွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။ wwww.thanlwin.com တွင် အခြေပြုသည့် သံလွင်မီဒီယာသည် လက်ရှိအချိန်အထိ အင်တာနက်တွင် ဖတ်ရှုနိုင်သည့် Online Media အဖြစ်သာ တည်ရှိနေသော်လည်း အနာဂတ်ကာလတွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်၍ ပြည်သူကို အကျိုးပြုနိုင်သော မီဒီယာတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်သွားနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ သံလွင်အိပ်မက်သံလွင်မီဒီယာနှင့်အတူ ပေါက်ဖွားလာသော သံလွင်အိပ်မက် အင်တာနက်မဂ္ဂဇင်းကို မြန်မာတို့အတွက် လိုအပ်လျက်ရှိသည့် e-zine ခေါ် အင်တာနက်ပေါ်တွင် ဖတ်ရှုနိုင်သည့် မဂ္ဂဇင်းအဖြစ် စီစဉ်ခဲ့သည်။ ပုံနှိပ်မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင် မဟုတ်သော်လည်း မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်တွင် ပါဝင်သင့်သော ကဏ္ဍများ စုံလင်စွာပါဝင်နိုင်ရန် အထူးပင်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
သံလွင်အိပ်မက်နှင့် ဝိုင်းတော်သား အယ်ဒီတာများ၏ ရည်ရွယ်ချက်များမှာ - (၁) သုတ၊ရသ အဖုံဖုံပေးစွမ်းနိုင်သည့် စာပေဖန်တီးသူများအား မြေတောင်မြှောက်ပံ့ပိုးရန် (၂) အဆိပ်အတောက်ကင်းသော စာပေများကို စုစည်း၍ စာဖတ်သူများထံ မျှဝေရန် (၃) တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုးအကျိုးကို မီဒီယာ၊ မဂ္ဂဇင်းတစ်ခုအနေဖြင့် တာဝန်ကျေစွာ သယ်ပိုးဆောင်ရွက်သွားရန် တို့ဖြစ်သည်။၂၀၀၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း သံလွင်အိပ်မက်ကို လူသိများလာပြီးနောက် အင်တာနက်ပေါ်တွင် စာရေးသူ၊ စာချစ်သူများအကြား ဆုံစည်းရာ၊ လက်ရည်သွေးရာ၊ ခံစားချက်များ ဖလှယ်ရာ အင်တာနက် စာမျက်နှာတစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်လာသည်မှာ ယခု ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၈ နှစ်တိုင်ပြီဖြစ်သည်။
သံလွင်အိပ်မက် သမိုင်းကြောင်း
ပိတ္တာလေးရွာသစ်ရွာ၊ ပိတ္တာလေး
ပိတ္တာလေးရွာသစ်ရွာ၊ ပိတ္တာလေး
သံလွင်အိပ်မက်
၂၀၀၄
ညီညီ(သံလွင်)၊ စည်သူ(သံလွင်) နှင့် ကိုဇေ(သံလွင်) တို့မှ ဦးစီး၍ ဩဂုတ်လတွင် ပထမဆုံး သံလွင်အိပ်မက် အင်တာနက်မဂ္ဂဇင်းကို စီစဉ်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၄ လ တစ်ကြိမ်ထုတ်ဝေရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်။
၂၀၀၅
ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ ကိစ္စများကြောင့် ကိုဇေ(သံလွင်) အနားယူခဲ့ပြီး နေမျိုး(သံလွင်) (ခ) နေဘုန်းလတ် သံလွင်အိပ်မက် အယ်ဒီတာအဖွဲ့တွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ စည်သူ(သံလွင်)မှ အယ်ဒီတာချုပ်တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၂၀၀၆
အယ်ဒီတာအဖွဲ့တွင် ကိုငယ်(မန္တလေး) ပါဝင်လာခဲ့ပြီး ပိုမိုအင်အားတောင့်တင်းလာသဖြင့် သံလွင်အိပ်မက်ကို ၄ လ တစ်ကြိမ်မှ ၃ လ တစ်ကြိမ် ပြောင်းလဲ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၂၀၀၇
ဘလော့ဂါမောင်ပွတ် အေးချမ်း(သံလွင်) အမည်ဖြင့် သံလွင်အယ်ဒီတာအဖွဲ့တွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။
၂၀၀၈
နေမျိုး(သံလွင်) ကို နိုင်ငံရေးပုဒ်မများဖြင့် ဇန်နဝါရီလတွင် ဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး နိုဝင်ဘာလတွင် ထောင်တွင်းမျက်ကွယ်တရားရုံးမှ ထောင်ဒဏ် နှစ် ၂၀ နှင့် ၆ လ ချမှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ညီညီ(သံလွင်)မှ အယ်ဒီတာချုပ်တာဝန်ကို ယူခဲ့ပြီး သံလွင်အင်တာနက်စာမျက်နှာကို ခေတ်မီအဆင့်မြင့်ပုံစံအသစ်ဖြင့် စတင်လွှင့်တင်ခဲ့သည်။ သံလွင်ပရိသတ်များအတွက် မြန်မာနှင့် ကမ္ဘာ့သတင်းများကို သံလွင်မီဒီယာအနေဖြင့် ဖော်ပြခဲ့သည်။
၂၀၀၉
အပြောင်းအလဲအနေဖြင့် သံလွင်အိပ်မက်ကို အကြောင်းအရာ တစ်ခုအပေါ် အလေးပေးဖော်ပြသည့် Theme များ သတ်မှတ်ကာ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သံလွင်မီဒီယာနှင့် သံလွင်အိပ်မက် ငါးနှစ်ပြည့်အထိမ်းအမှတ် အထူးထုတ် စာစောင်ကို ဇူလိုင်လတွင် စာမူအင်အား တောင့်တင်းစွာဖြင့် ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ရာ အားပေးမှု အထူးရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းနှင့် ပတ်သတ်၍ VOA အသံလွှင့်ဌာနမှ ရေဒီယိုအင်တာဗျူးတင်ဆက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၀-၂၀၁၁
၂ နှစ်အတွင်း သံလွင်အိပ်မက် ၂ ကြိမ်သာ ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သလို ပုံမှန်တင်ဆက်နေသည့် သတင်းကဏ္ဍကိုလည်း ရပ်နားခဲ့ရသဖြင့် ပရိသတ်နှင့် ထိတွေ့မှု အတန်အသင့် ကင်းကွာသွားခဲ့ရသည်။ သံလွင်မီဒီယာအတွက် Facebook စာမျက်နှာ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၂
အကျဉ်းချခံထားရသည့် အယ်ဒီတာ နေမျိုး(သံလွင်) (ခ) နေဘုန်းလတ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာကာ အယ်ဒီတာချုပ်အနေဖြင့် သံလွင်အိပ်မက်ရှေ့ဆက်နိုင်ရန် အားဖြည့်ကူညီခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လတွင် ညီညီ(သံလွင်) သံလွင်အိပ်မက်မှ အနားယူခဲ့သည်။ စာမူများကို စုဆောင်းထားပြီး ၃ လ တစ်ကြိမ်ထုတ်ဝေနေမည့်အစား ပြောင်းလဲမှု မြန်ဆန်သော ခေတ်နှင့် လျော်ကန်မှု ရှိစေရန် သင့်လျော်ရာ စာမူများကို အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း ဖော်ပြရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ မပြောင်းလဲမီ အချိန်အထိ သံလွင်အိပ်မက် အစောင် ၂၀ ခန့် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး စာမူများကို အခြားမီဒီယာများနှင့် ပုံနှိပ်စာနယ်ဇင်းများမှ ဆင့်ပွားဖော်ပြခဲ့ကြသည်။ မီဒီယာတစ်ခုအနေဖြင့် သုတ၊ရသ စာပေများ တင်ဆက်ရုံသာမက အခြားအကျိုးပြုလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် မြန်မာ့အရေးကို ဘက်စုံမှကူညီပံ့ပိုးနေသော အစိုးရမဟုတ်သည့် အဖွဲ့အစည်းများဖြင့် ချိတ်ဆက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
အာနေဉ္ဇသုတ်
ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယအာရုပ္ပဈာန်ကိုရပြီးသော အဿုတဝန္တပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ် နှင့် သုတဝန္တအရိယာသာဝကတို့ ခြားနားချက်များကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ -ဤသုတ်ဝယ် ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်၏ ဥပပတ္တိဈာန်နှင့် အရိယာ သာဝက၏ ဥပပတ္တိဈာန်၊ ဝိပဿနာပါဒကဈာန်တို့ကို ဟောတော်မူကြောင်း ဖွင့်ပြ ထားပါသည်။
အောက်ခြင်းစုရွာ၊ ကျုံတွမ်
အောက်ခြင်းစုရွာ၊ ကျုံတွမ်
Sticky Notes
Sticky Notes သည် ဝင်းဒိုး ၁၀, ဝင်းဒိုး ၈ နှင့် ဝင်းဒိုး ၇ တို့တွင် အသုံးပြုသည့် ကွန်ပျူတာရှိ မှတ်စုမှတ်သားသည့် အက်ပလီကေးရှင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤအပ်သည် လျင်မြန်စွာ ဖွင့်လှစ်နိုင်ကာ အသုံးပြုသူသည် ကွန်ပျူတာ၏ Desktop ပေါ်တွင် မှတ်စုများကို လျင်မြန်စွာ မှတ်သားနိုင်သည်။
Sticky Notes ကို ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် Windows XP Tablet Edition တွင် စတင်ခဲ့သည်။   Windows Vista တွင်မူ  Windows Sidebar ရှိ Gadget အနေဖြင့် ပါဝင်လာခဲ့သည်။မိုက်ခရိုဆော့၏ ပြောကြားချက်အရ Sticky Notes အသုံးပြုသူအရေအတွက်သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ၈ သန်းရှိခဲ့သည်။ ၎င်းကို Outlook.com နှင့် Microsoft Teams တွင်လည်း ထည့်သွင်းထားသည်။
ထုတ်လုပ်မှု
မူလ Sticky Notes သည် Windows Vista တွင် gadget တစ်ခုအနေဖြင့် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ gadget အနေဖြင့် ဝင်းဒိုး ၇ အထိ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ Sticky Notes သည် standalone  အပ်တစ်ခုဖြစ်ကာ ၎င်းကိုယ်တိုင်ပင် ကွန်ပျူတာစတင်သည့်အခါ ဖွင့်နိုင်သည်။ ဤဗားရှင်းတွင် Pen Input ကို ထောက်ပံ့နိုင်ခြင်း မရှိသေးပေ။ ပုံသေအရောင်သည် အဝါရောင်ဖြစ်ကာ အခြားမတူညီသည့် အရောင်ငါးခုကိုလည်း ထောက်ပံ့ပေးထားသည်။ Sticky Notes တွင် Jumplists နှင့် taskbar preview တို့ ပါဝင်သည်။ Sticky Notes သည် အလိုအလျောက် သိမ်းဆည်းသည်။ ၎င်းဗားရှင်းကို ဝင်းဒိုး ၈ နှင့် အစဦး ဝင်းဒိုး ၁၀ များတွင် ပြန်လည် အသုံးပြုခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည့် ဝင်းဒိုး ၁၀ နှစ်ပတ်လည် အဆင့်မြှင့်တင်မှုတွင် Universal Windows Platform ပေါ်တွင် Sticky Notes ဗားရှင်းအသစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် standalone အပ်အနေဖြင့် စတင်နိုင်ကာ Windows Ink workspace ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအနေဖြင့်လည်း အလုပ်လုပ်ဆောင်သည်။ မှတ်စုများ၏ နောက်ကွယ်ရှိ နေရာများကို နောက်ပိုင်းတွင် ဝါးခဲ့သည်။ ဗားရှင်းအသစ်သည် pen input ကို တိုက်ရိုက်လက်ခံနိုင်ပြီး လက်ဖြင့်ရေးထားသည့် စာများ၊ စကားလုံးများကို သိရှိနိုင်စွမ်း ရှိသည်။ Sticky Notes အသစ်သည် ရေးသည့်အခါ သို့မဟုတ် စာရိုက်သည့်အခါများတွင် stock information ကိုလည်း အထောက်အပံ့ပေးထားသည်။ ၎င်းသည် လေယာဉ်ပျံ၏ နံပါတ်ကို ရေးသားသည့်အခါတွင် လေယာဉ်ပျံနှင့် ပတ်သက်သည့်အချက်အလက်ကို အထောက်အပံ့ပေးနိုင်သည်။ ဤဆော့ဝဲနှင့်အတူ Cortana သည်လည်း ပူးတွဲဆောင်ရွက်ပြီး ရက်စွဲများပါသည့်မှတ်စုများမှ သတိပေးချက်များကို ဖန်တီးနိုင်သည်။ ဝင်းဒိုး ၇ တွင် ပါဝင်သည့် ဗားရှင်းနှင့်မတူသည်မှာ အသုံးပြုသူဖန်တီးသည့် မှတ်စုကို taskbar တွင် ပြသမှုမရှိဘဲ stock image တစ်ခုကို ပြသခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့်ဆိုပါက jump list မပါရှိပေ၊ သို့သော် ၎င်းကို နောက်ပိုင်း ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် ဗားရှင်း 1.6.2 တွင် ပြန်လည်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
Cross - platform
Sticky Notes သည် မှတ်စုများကို ဝင်းဒိုး ၁၀ မဟုတ်သည့် ကိရိယာများစွာမှ sync လုပ်နိုင်သည်။ iOS, Android စသည့် ကိရိယာများမှတစ်ဆင့် Microsoft OneNote ကို အသုံးပြုကာ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ OneNote ဝဘ်ဆိုက်တွင်လည်း web client တစ်ခုရှိကာ sticky notes များကို တည်းဖြတ်နိုင်သည်။ ၎င်းကို   တည်နေရာတွင် သိမ်းထားသည်။
အန်းဒရွိုက်ကိရိယာများရှိ Microsoft Launcher သည် စက်အတွင်းရှိ OneNote အပ်နှင့်အတူ sync လုပ်ကာ မှတ်စုများကို ပြသပေးနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဆော့ဖ်ဝဲလ်များ
မော်လမြိုင်
မော်လမြိုင်မြို့ (မတ်မလီု၊ Mawlamyine (သတ်ပုံဟောင်း – Moulmein)) သည် မွန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့မှ ကီလိုမီတာ ၃၀၀ (၁၈၅ မိုင်) ကွာဝေးပြီး သထုံမြို့မှ ၇၀ ကီလိုမီတာ အသီးသီး ကွာဝေးကြသည်။ ဤမြို့သည် သံလွင်မြစ်ဝ၏ ဝဲဖက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး မြန်မာ့အရှေ့တောင် ဆိပ်ကမ်းမြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းသို့ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရန် အဓိကနေရာကြီးဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် ရှေးမွန်မြို့ဟောင်းကြီး တစ်မြို့ဖြစ်ခဲ့ပြီး ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပထမဆုံး မြို့တော် လည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည်  မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြို့တော်အသစ် နေပြည်တော်မြို့ မတည်ထောင်ခင် ၂၀၀၆ ခုနှစ်ထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယအကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဝေါဟာရရင်းမြစ်
မော်လမြိုင်မြို့၏ အမည်ဖြစ်ပေါ်လာပုံကို သမိုင်း၌ ဤသို့ဆိုလေသည်။
ယခင်က မော်လမြိုင်မြို့နေရာတွင် ဘုရင်တစ်ပါးအုပ်စိုးခဲ့သည်။ ထိုဘုရင်သည် သူတစ်ပါးနှင့်မတူဘဲ ပုံမှန် မျက်လုံးနှစ်လုံးအပြင် နှဖူးအလယ်တည့်⁠တည့်တွင် မျက်လုံးအပိုတစ်လုံး ရှိသည်။ ထိုမျက်လုံးတန်ခိုးနှင့် ဘုရင်ကြီးသည် သူ့တိုင်းပြည်နယ်နိမိတ်အတွင်းမှာ ဘာတွေဖြစ်နေသလဲ ဆိုတာကို အကုန်သိနေလေသည်။ တနေ့သောအခါ ယိုးဒယားရှမ်းများ စစ်မက်ပြုဖို့ရောက်လာကြသည်။ မွန်လူမျိုးများသည် ထိုင်းလူမျိုးများကို ရှမ်းဟုခေါ်ကြသည်။ ရှမ်းဘုရင်တပ်များ၏ လှုပ်ရှားမှု မှန်သမျှကို မွန်ဘုရင်က သူ့၏ မျက်လုံးတန်ခိုးဖြင့် အကုန်လုံးမြင်နေရလေတော့ ရှမ်းတို့၏ အစီအစဉ် အားလုံးကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ရှမ်းများသည် သူတို့၏ တပ်တွင်းမှာ သစ္စာဖောက် ရှိသည်ဟု ယူဆလာကြသည်။ ရှမ်းဘုရင်သည် သူ့၏ မှူးမတ်များကို မေးမြန်းသောအခါ အကြောင်းစုံကို သိရှိလာပါတော့သည်။ ရှမ်းများသည် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းရန်အတွက် ညီလာခံကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ထိုညီလာခံမှ နေပြီး သူတို့သည် မွန်ဘုရင်၏ တတိယမျက်လုံးကို ဖျက်စီးပစ်ဖို့အတွက် သူတို့၏ သမီးတော်ကို လက်ဆောင်ပဏ္ဍာဆက်သရန် သဘောတူညီလိုက်ကြသည်။ ရှမ်းများသည် သံအဖွဲ့စေလွှတ်ပြီး ဘုရင်မင်းကြီး၏ ဘုန်းတန်ခိုးတော်ကြောင့် သမီးတော်ကို လာရောက်ဆက်သပါကြောင်း ပြောကြားသည်။ မင်းသမီး၏ လက်ချက်ကြောင့် ဘုရင်ကြီး၏ တတိယမျက်လုံးသည် ဖျက်ဆီးခြင်းခံလိုက်ရသည်။ ထိုမျက်လုံးတစ်လုံး ပျက်သွားခြင်းကို အစွဲပြုပြီး ရှေးမွန်များက ထိုဘုရင်ကြီး အုပ်ချုပ်သောမြို့ကို မွန်ဘာသာဖြင့် မတ်မွဲလို လို့ခေါ်ဆိုကြသည်။ မတ်- ဆိုသည်မှာ မျက်လုံးဖြစ်သည်။ မွဲ-ဆိုသည်မှာ တစ်၊ လို-ဆိုသည်မှာ ပျက်စီးခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မတ်မွဲလို ၏ မွန်လိုအသံထွက်က မွတ်မော်လုံမ် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အခြားသော တိုင်းရင်းသားများက တုပခေါ်ဝေါ် ပြောဆိုလာသော အခါ မတ်မွဲလို မှနေ မော်လမြိုင် ဖြစ်လာသည်။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူပြီးသည်နောက် သာသနာနှစ် ၁၅၇ ခုတွင် ရှမ်းမင်းဆက် ပြတ်၍ မွန်မင်းတို့လက်ထက်သို့ကျရောက်သောအခါ ရာမညရာဇာမင်းသည် မူလမြို့တည်ရာမှ သံလွင်မြစ်၊ ဂျိုင်းမြစ်၊ အတ္တရံမြစ်နှင့် သောင်ရင်းမြစ်တို့၏ မြစ်လေးမြွာဆုံရာ ယခုမော်လမြိုင်မြို့ တည်ရှိရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီးလျှင် မြို့သစ် နန်းသစ် တည်ထောင်စိုးစံတော်မူ၏။ မြို့၏အမည်ကို ရမ္မာပူရ၊ ရမ္မာဝတီဟူ၍ပင် ဘွဲ့ချည်သတ်မှတ်တော်မူသည်။ ရာမညရာဇမင်းသည်၄ နှစ်မျှ မင်းပြုပြီးသည်နောက် သာသနာနှစ် ၁၆၁ ခုတွင် နတ်ရွာစံသည်။ ထိုအခါ သားတော်ကြီး အိမ်ရှေ့မင်းသည်မွတ်ပိရာဇဟူသော ဘွဲ့ဖြင့် ထီးနန်းဆက်ခံ စိုးစံလေသည်။ မွတ်ပိရာဇမင်း၏ မျက်မှောင် နှစ်ခုအလယ်တွင် တင့်တယ်လှပသော မှဲ့ရှင်တလုံးပါသောကြောင့် မျက်စိ သုံးလုံးထင်ရလောက်အောင် ထူးခြားတော်မူရကား မွန်ဘာသာဖြင့် မွတ်ပိရာဇာ၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် မျက်စိသုံးလုံး ဘုရင်ဟုခေါ်တွင်သည်။ ထိုမင်းလက်ထက် မြို့ပြ စည်ပင်သာယာဝပြော၍ ထင်ရှားကျော်ကြားလာ၏။ နောင်အခါ အကြောင်းမသင့်သောကြောင့် မှဲ့ရှင်မျက်လုံး ကွယ်ပျောက်သွားရလေသည်။ ယင်းကို အစွဲပြု၍ မွတ်ပိရာဇမင်းကို မွန်ဘာသာဖြင့် မွတ်မယ်လိန်းဟုခေါ်တွင်သည်။
မျက်စိတလုံးကွယ်သောမင်းဟူ၏။ မြို့၏အမည်ကိုလည်း ရမ္မာပူရ၊ ရမ္မာဝတီမှ မွတ်မယ်လိန်းဟူ၍ပင်ခေါ်ဆိုကြသည်။ မွတ်မယ်လိန်း ခေါ်တွင်ရာမှ ကာလရှည်လျားသောအခါ မော်လမိန်း၊ ထိုမှ မော်လမြိုင် အခေါ်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့လေသည်။ ဤသည့်နောက်ပိုင်းတွင် မော်လမြိုင်မြို့သည် စစ်ပွဲအမျိုးမျိုးတို့၏ဒဏ်ကြောင့် အကြိမ်ကြိမ် ပျက်စီးခဲ့သည်ဖြစ်ရာ လက်အောက်ခံမြို့ကလေးအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့သည်သာ များသည်။
ရှေးမွန်တွေက မုဟ်ၜဳလီု လို့ခေါ်တယ်(မုဘီလိန်း)ပါ အဓိပ္ပာယ်က မြစ်ဝအစွန်းတွေပျက်စီးနေတဲ့နေရာပါ မြစ်ဝပျက်စီးနေတာသိချင်ရင် မုတ္တမတောင်ပေါ်ကို ကား ဆိုင်ကယ်နဲ့တက်ပြီး ကြည့်ပါက မြစ်ဝဟာ ကျယ်ပြန့်ပြီး ကျွန်းတွေကွက်ကြားဖြစ်နေတာ တွေ့ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးမွန်တွေဟာ လှေနဲ့ခရီးသွားရင်း ပန်းလောင်မြစ်ကို ပါင်လီု(မြစ်၀ပျက်နေသောမြစ်)ဟုလည်းခေါ်ခဲ့ကြပါတယ်။
အေဒီ ၈ မှ ၁၈ ရာစု
မွန်တို့၏ မဂဒူးမင်းဆက် ခေါ် (ဝါရီရူးမင်းဆက်)တွင် (၁၅) ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သော ဘုရင်မကြီး ရှင်စောပု ပြီးနောက် နန်းတက်သည့် ဟံသာဝတီ မွန်နိုင်ငံဘုရင် ဓမ္မစေတီမင်းကြီး သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၀၂၃၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၈၄၀၊ ခရစ်နှစ် ၁၄၇၉ ခုနှစ်တွင် ရေးထိုးခဲ့သော ကလျာဏီကျောက်စာ အရ မော်လမြိုင်မြို့သည် မုတ္တမတိုင်းဒေသအတွင်း မွန်သုံးဆယ်နှစ်မြို့၌ ပါခဲ့လေသည်။
အေဒီ ၁၈ မှ ၁၉ ရာစု
ကုန်းဘောင်မင်းဆက် ထူထောင်သော အလောင်းမင်းတရား သည် ယိုးဒယား(ထိုင်း) သို့ ချီတက်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစဉ် မကျန်းမမာ ဖြစ်ကာ မော်လမြိုင်အနီး မုတ္တမကျေးကင်းရွာ၌ ခရစ်နှစ် ၁၇၆၀ မေ ၁၁ တွင် နတ်ပြည်စံတော်မူသဖြင့် ရွှေဘိုနေပြည်တော်သို့ တော်ဝင်တပ်တော်များ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ် စစ်သူကြီး ဗိုလ်ချုပ် မင်းခေါင်နော်ရထာ ခေါ် (မုဆိုးချုံ ဗိုလ်တွန်)သည် ရသမျှသော သုံ့ပန်းလူစုများနှင့် မော်လမြိုင်ကို ပြုပြင်ခဲ့လေသည်။ အလောင်းမင်းတရား၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသော နောင်တော်ကြီးမင်းက မင်းခေါင်နော်ရထာကိုပင် မြို့ပြတည်ထောင်ခြားနား၍ ပုန်ကန်သည် အထင်မှားခြင်းကို ခံခဲ့ရဖူးလေသည်။ တစ်ဖန် ပထမ အင်္ဂလိပ်- မြန်မာစစ်ပွဲတွင် စကြာဝန်ကြီးအား မော်လမြိုင်မြို့ကို ပြုပြင်ခိုင်းပြန်သည်။ တိုင်းပြည်မအေးချမ်းသဖြင့် ပြန်လည်ပျက်စီး ယိုယွင်းခဲ့ရပြန်သည်။
ကိုလိုနီခေတ် မော်လမြိုင်မြို့ (၁၈၂၄ မှ ၁၉၄၈)
Lookin' lazy at the sea There's a Burma girl a-settin' and I know she thinks o' me". ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့အိုဝယ်(George Orwell)၏ ဘိုးဘွားမိဘများ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ရာမြို့ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဂျော့အိုဝယ် ကိုယ်တိုင်လဲ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည့်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင်သူ၏ စာအုပ် Shooting an Elephant ၌ ဤသို့ရေးသားထားလေသည်။ "'In Moulmein, in Lower Burma, I was hated by large numbers of people -- the only time in my life that I have been important enough for this to happen to me'."
ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် ဂျာမနီ၊ စီယမ်(ယခု ထိုင်းနိုင်ငံ)၊ ပါးရှား (ယခု အီရန်နိုင်ငံ)၊ ဒိန်းမတ်၊ နော်ဝေးနှင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံတို့သည် မော်လမြိုင်၌ ကောင်စစ်ဝန်ရုံးများကို ဖွင့်လှစ်ထားရှိခဲ့ပြီး အီတလီနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့သည် မော်လမြိုင်၌ ကောင်စစ်ဝန်အေဂျင်စီများ ထားရှိခဲ့သည်။  ကိုလိုနီခေတ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ လူမျိုးစပ်များဖြင့် ပြည့်နှက်နေပြီး ထို အင်္ဂလိပ်နွယ်ဖွား မြန်မာအသိုင်းအဝိုင်း အများအပြား ရှိနေမှုကြောင့် အင်္ဂလန်အသေးစားလေး (Little-England) ဟုပင်ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ထိုသူတို့သည် ရော်ဘာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် မအားရအောင်ပင် ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ  ယနေ့ခေတ်တွင်မူ ထိုသူတို့သည် မရှိသလောက်ပင် ရှားပါးသွားပြီဖြစ်သည်။
မော်လမြိုင်မြို့သည် (မြူနီစီပယ်နယ်နမိတ်နှင့် ရေဝန်ဆိပ်ကမ်းအပါအဝင်) ၂၁ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၏။ မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ခရစ် ၁၈၇၄ ခုနှစ်ကစ၍ တည်ထောင်ကာ မြို့၏ စည်ပင်သာယာမှုကို စီမံအုပ်ချုပ်သည်။ မြို့၏ အရှေ့တောင်တန်းတလျှောက်တွင် ကျိုက်သလ္လံစေတီတော်၊ မဟာမြတ်မုနိဘုရား၊ ဇိနမာရ်အောင်စေတီတော်တို့ရှိကြသည်။ မြို့လယ်တွင်ကား ကျိုက်သုတ်စေတီရှိသည်။ ယင်းတောင်တန်းတလျှောက်နှင့် မြို့တွင်းမြို့ပတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်း အများအပြား ရှိသည့်အပြင် ပရိယတ္တိစာသင်တိုက်ကြီးများလည်း ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့ တောင်ဘက် ၄ မိုင်အကွာရှိ တောင်ဝိုင်းတောင်နှင့် ရွှေနတ်တောင်ကြားတွင် မြို့သို့ရေပေးသော ကင်မွန်းချုံ ရေလှောင်ကန်ကြီးကို မြူနီစီပယ်အဖွဲ့မှ ငွေပေါင်း ၉ သိန်း ခွဲ အကုန်ခံ၍ ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ခရစ်နှစ် ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ မြို့သို့ ရေကောင်းရေသန့်များ ပေးသွင်းနိုင်ခဲ့သောကြောင့် နှစ်စဉ်နွေဥတုတွင် ဖြစ်တတ်သော ဝမ်းရောဂါဘေးမှ ကင်းလွတ်ကြရလေသည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရပိုင်အထက်တန်းကျောင်း ၂ကျောင်းရှိသည့်ပြင် ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ အမျိုးသမီး အထက်တန်းကျောင်းနှင့် နိုင်ငံခြားသာသနာပြု အထက်တန်းကျောင်းများ အတော်များ⁠များရှိသည်။ မူလတန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်းများလည်းရှိ၏။ တိုင်းမင်းကြီးရုံး၊ ခရိုင်ဝန်ရုံး၊ မြူနီစီပယ်ရုံးကြီး၊ နာရီစင်၊ အကျဉ်းထောင်၊ အမေရိကန်သာသနာပြုဆေးရုံ(Ellen Mitchell Hospital)၊ ဗြိတိသျှအစိုးရပိုင်ဆေးရုံကြီး၊ ဗဟိုစာတိုက်ကြီးနှင့် စာတိုက်ငယ်များ၊ မော်တင်လိန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်း၊ မျက်မမြင်ကျောင်း၊ Wellesley Bailey တည်ထောင်သော အခမဲ့ကုဋ္ဌနူနာဆေးရုံ တို့ရှိခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးဖခင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဇနီး ဒေါ်ခင်ကြည်သည် စကော့လူမျိုး (စကော့တလန်လူမျိုး) အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော မော်တင်လိန်းဆရာဖြစ် သင်တန်းကျောင်း(ABM ကျောင်း)၌ ပညာသင်ခဲ့သည်။
လက်ရှိ မော်လမြိုင်မြို့ (၁၉၄၈ မှ ယခု)
၁၉၄၈ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့ပြီးနောက် မော်လမြိုင်မြို့သည် မြန်မာ့အရှေ့တောင်၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ ပညာရေး နှင့် စီးပွားရေး ဗဟိုချက်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ပြည့်နှစ်တွင် ကရင်သောင်းကျန်းသူတို့ သိမ်းပိုက်ထားသော မော်လမြိုင်မြို့ကို တပ်မတော် (ရေ) တပ်သားများနှင့် စစ်ရေယာဉ် (မေယု)တို့မှ ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင် သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်မှစတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော မော်လမြိုင်ဥပစာကောလိပ်ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ ဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်း သန်းကောင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁⁠၁၅၉၃၁ ယောက်ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် အပူပိုင်းဒေသအတွင်း ကျရောက်သော်လည်း ပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် နီးခြင်း၊ တောင်အခံရှိခြင်း၊ မြစ်လေးမြွာတို့၏ဆုံရာ၌ တည်ထားခြင်းတို့ကြောင့် ရာသီဥတုမျှတ၍ မြေဩဇာကောင်းမွန်သည်။ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန် ၁၈၈ လက်မရှိ၍ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ဒီဂရီ ၈ဝ ခန့်ရှိသည်။ မော်လမြိုင်မြို့သည် မြို့တော်အသစ် နေပြည်တော်မြို့ မတည်ထောင်ချိန်ထိ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တတိယအကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေး
မော်လမြိုင်ရှိ ရှေးဘာသာရေး အမွေအနှစ်အဆောက်အဦးများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သင့်သည်မှာ အမှန် ဖြစ်သလို ပျက်စီး လုနီးဖြစ်နေသော ကိုလိုနီခေတ် ဗိသုကာလက်ရာ အမွေအနှစ်များကလည်း ထူးခြားသည့် အတွက် ထိန်းသိမ်း သင့်သည်ဟု ပညာရှင်များမှ ဆိုသည်။ သို့သော်လည်း ပြည်နယ် အစိုးရနှင့် ပြည်သူများက အဆောက်အဦးဟောင်းများကို တန်ဖိုး ရှိသည် ဟု မမြင်ကြဟု ပညာရှင်များကဆိုသည်။ ရန်ကုန်မြို့ပြ အမွေအနှစ် စောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့က ဦးဆောင်၍ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ကိုလိုနီ ခေတ် ဗိသုကာ လက်ရာ အဆောက်အဦးဟောင်းများကို ဖြိုဖျက်ခံရမည့် အန္တရာယ်နှင့် ပျက်စီးပျောက်ကွယ်တော့မည့် အန္တရာယ်များမှ ကယ်ဆယ်ရန် ကြိုးစားမှုများ အောင်မြင်နေခြင်းကြောင့် မော်လမြိုင်မြို့အတွက်လည်း မျှော်လင့်ချက် ခပ်ရေးရေးတော့ ရှိနေပါသေးသည်။
ပထဝီအနေအထား
ထို့ကြောင့် ကင်းဝန်မင်းကြီးဦးကောင်း သည် သံအရာရှိကြီးအဖြစ်ဖြင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့တော်သို့အသွား မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၅ ခုနှစ် တန်ခူးလ (ခရစ်နှစ် ၁၈၇၃ ခုနှစ်)၌ မော်လမြိုင်မြို့သို့ ခေတ္တရောက်လာရာတွင် မြို့၏ရှုမျှော်ခင်းကို ခရီးစဉ် ရကန်၌ ကို⁠ကိုနာဒ၊ သာစွမည်တွင်၊ စက်ယာဉ်ညင်နှင့်၊ ရေပင်လယ်ချက်၊ စခန်းသို့ထွက်ခဲ့၍၊ တရက်နှင့်တည၊ ကာလမကြာ၊ ရှုလေရာပင်၊ နတ်ရွာတပြိုင်၊ မော်လမြိုင်သို့၊ ရောက်တိုင်ဝင်ဆိုက၊ တွေ့ကြုံကြိုက်ရသည်၊ မျှော်လိုက်တိုင်း လွန်ပျိုနု၏။ဟူ၍ ဖွဲ့ဆိုခဲ့လေသည်။
မီးရထား၊ ကား
thumb|သံလွင်တံတား(မော်လမြိုင်) မော်လမြိုင်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့တောင်သို့ သွားရာတွင် အဓိက မုဒ်ဝ လမ်းမကြီးပင် ဖြစ်သည်။ သံလွင်တံတားကြီးသည် မော်လမြိုင်မြို့နှင့် မုတ္တမမြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော မီးရထား၊ ကားသွားနိုင်သော တံတားကြီး တစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မီးရထားလမ်းနှင့် ကားလမ်းပါဝင်သော တံတားများတွင် အရှည်ဆုံးတံတား တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုတံတားသည် ပေပေါင်း ၁၁, ၀⁠၀၀⁠ ကျော် ရှည်ပြီး နိုင်ငံ၏ အရှေ့တောင်ပိုင်းနှင့် ရန်ကုန်မြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ထို့ပြင် မော်လမြိုင်မြို့သည် ကရင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဘားအံမြို့၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၏ မြို့များဖြစ်သော မြို့တော် ထားဝယ်မြို့၊ မြိတ်မြို့များနှင့်လည်း ဆက်သွယ်ပေးထားသေးသည်။ ရှေးယခင်က ထိုမြို့များသို့သွားရန်အတွက် မုတ္တမမြို့မှ ကူးတို့လှေ၊ သင်္ဘောများကို တဆင့်စီးရပြီး ယခုအခါ ထို သံလွင်တံတားကြီးမှ မီးရထား၊ ကားဖြင့် တိုက်ရိုက် သွားလာနိုင်ပေသည်။ သံလွင်တံတားကြီးကို ၂၀⁠၀၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့လေသည်။ မော်လမြိုင်တောင်ဘက် ရေးမြို့အထိ ဖောက်လုပ်ထားသော မီးရထားလမ်းမှာ မိုင် ၉ဝ ရှည်၏။ မော်လမြိုင်မှ ကျိုက္ခမီမြို့သို့ သွားသော မော်တော်ကားလမ်းမှာ ၅၅ မိုင်ရှည်လျားသည်။ မော်လမြိုင်မြို့ အရှေ့တောင်ရှိ ကျိုက်မရောမြို့သို့ သွားသော မော်တော်ကားလမ်းမှာ ၁၅ မိုင်ရှည်၏။ ဘီလူးကျွန်းကို မော်လမြိုင်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်နိုင်သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတံတား (ဘီလူးကျွန်း) ကို ၂၀၁၇ မေ ၉ တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်မြို့တွင်းတွင် မော်တော်ဆိုင်ကယ်နှင့် သုံးဘီးကားများကို တက္ကစီအဖြစ် အသုံးပြုရန် မှတ်ပုံတင်ထားကြသည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင်းတွင် မြောက်မှတောင်သို့ အများအားဖြင့် ဖြန့်ကျက်သော ဘတ်စ်ကားကွန်ရက်များဖြင့်လည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးသည်။
ရေကြောင်း
thumb|ခရစ်နှစ် ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် British-India Steam Navigation Company မှ ပိုင်ဆိုင်သော ရေနွေးငွေ့ သင်္ဘောတစ်စီး ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းကို စကော့တလန်ပိုင် British-India Steam Navigation ကုမ္ပဏီနှင့် Irrawaddy Flotilla (ဧရာဝတီ ဖလော်တီလာ) ကုမ္ပဏီတို့ အပါအဝင် ဥရောပသင်္ဘောကုမ္ပဏီများက ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့ကြသည်။
ထိုအခါက မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် ပြည်တွင်းရေကြောင်းသွားလာရေးသာမက နိုင်ငံတကာ သင်္ဘောများအတွက်လည်း အရေးပါခဲ့သည်။ မော်လမြိုင် ဆန်စက်နှင့်လွှစက်များမှ ဆန်နှင့် ကျွန်းများကို အဆိုပါ သင်္ဘောကုမ္ပဏီများက ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ တင်ပို့ခဲ့သည်။ British-India Steam Navigation Company ၏ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၀ခုနှစ်ထုတ် လမ်းညွှန်စာအုပ်တွင်
ကာလကတ္တား - ရန်ကုန်- မော်လမြိုင် (ခရစ်နှစ် ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်)
မော်လမြိုင်-ပီနန်-မလက္ကာ-စင်္ကာပူ (ခရစ်နှစ် ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်)
မော်လမြိုင်-ပီနန်-ကိုလံဘို-ဘုံဘေလိုင်းများ ပြေးဆွဲခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြပါရှိသည်။
ထိုခေတ်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပတ်ဖူးသူ အမေရိကန်နိုင်ငံသား ပါမောက္ခစာရေးဆရာတစ်ဦး၏ မှတ်တမ်းအရ ခရစ် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ဘားလမ်း ဆိပ်ခံတံတားမှ မော်လမြိုင်ဆိပ်ခံတံတားသို့ ရေနွေးငွေ့သင်္ဘောပေါ်တွင် ဒုတိယတန်းစား(second class) ဖြင့်စီးနှင်းလိုက်ပါပါက ၁၀ ရူပီးနှုန်းကျသင့်ပြီး အချိန် ကိုးနာရီခန့် ကြာမြင့်သည်ဟုဆိုသည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် ယခင်က ထင်ပေါ်ကျော်ကြားမှုထက် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် များစွာလျော့နည်းလာသော်လည်း ရေကြောင်းအခြေခံသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးသည် မော်လမြိုင်နှင့် ၎င်းအထက်ပိုင်းမြို့များကြား ချိတ်ဆက်ရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေဆဲဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်းသည် လက်ရှိတွင် မြန်မာ့ဆိပ်ကမ်းအာဏာပိုင်၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအောက်တွင်ရှိသည်။
သံလွင်မြစ်ကြီးမှာ သဲသောင်ထူထပ်သောကြောင့် ပင်လယ်ဝမှ ၂၈ မိုင်ခန့်အကွာရှိ မော်လမြိုင်မြို့အထိသာ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများ ဆန်တက်သွားလာနိုင်သည်။ သို့သော် မော်လမြိုင်မြို့မှ သံလွင်မြစ်ကြောင်း၌ ၇၄ မိုင်၊ အတ္ထရံမြစ်ကြောင်း၌ ၇၃ မိုင်နှင့် ဂျိုင်းမြစ်ကြောင်း၌ ၄၂ မိုင်အထိ ပြည်တွင်းရေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေးအဖွဲ့ပိုင် သင်္ဘောများဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ မော်လမြိုင်မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပင်လယ်ကြောင်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ ပင်လယ်ရေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အဖွဲ့ပိုင်နှင့် နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများပိုင် ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းသွား သင်္ဘောများဖြင့် တစ်ပတ်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ မှန်မှန် သွားလာပို့ဆောင်လျက်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် မော်လမြိုင်မြို့သည် ပြည်တွင်းပြည်ပ ကုန်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး၌ များစွာ စည်ပင်သည်။
လေကြောင်း
မော်လမြိုင်လေဆိပ်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဗြိတိသျှတော်ဝင်လေတပ်ကွင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို ဗြိတိသျှတို့သာမက မဟာမိတ် အမေရိကန် လေသရဲအဖွဲ့ဖြစ်သည့် ကျားပျံလေသရဲအဖွဲ့(Flying Tigers) တို့လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။ ခရစ်၁၉၄၈ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် မြန်မာ့လေကြောင်းလိုင်း (Union of Burma Airways) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး မော်လမြိုင်လေဆိပ် အပါအဝင် ပြည်တွင်းလေဆိပ်များသို့ ပြည်တွင်း ဝန်ဆောင်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ထိုင်းလေကြောင်းလိုင်း Nok Air Mini (နော့ လေကြောင်းလိုင်း)သည် ထိုင်းနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော တာ့ခ်ခရိုင်ရှိ ထိုင်းနယ်စပ်မြို့ဖြစ်သည့် မဲဆောက်နှင့် မော်လမြိုင်ကြား ပျံသန်းမှု စတင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုင်းNok Air Mini သည် ပြေးလမ်းနှင့် အဆောက်အဦများ ညံ့ဖျင်းမှုကြောင့် ၎င်း၏ ဝန်ဆောင်မှုကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်လေဆိပ်မှ ရန်ကုန်မင်္ဂလာဒုံလေဆိပ်သို့ ပုံမှန် လေကြောင်းပျံသန်းမှု ဝန်ဆောင်မှုများလည်း ရှိသည်။
ကျိုက်သံလန်စေတီ
ဤဘုရားကို အေဒီ ၈၇၅ ခုနှစ်တွင် မွန်ဘုရင် မွတ်ပိရာဇာမင်း လက်ထက်တွင် စတင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို မူလအမြင့် ၅၆ ပေမှ ၁၇ မီတာမှအမြင့် ၁၅၀ (၄၆ မီတာ) အထိ မွန်ဘုရင် ဗညားဝါရူး (ခေါ်) ဝါရီရူးမင်း (မဂဒူးမင်း) အပါအဝင် ဆက်ခံသော မွန်ဘုရင်များက ပြုပြင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မော်လမြိုင်၏ ဝိသေသလက္ခဏာ ပျောက်ကွယ်မသွားစေရန် ခရစ်နှစ် ၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင် စစ်ကဲ တရားသူကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ စစ်ကဲ မောင်ထော်လေး သည် အများပြည်သူမှ ရရှိသောရန်ပုံငွေများဖြင့် ဘုရားကို ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သည်။ စာပေ နိုဘဲလ်ဆုရ အင်္ဂလိပ် ဂန္ထဝင် ကဗျာဆရာ ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင် (Rudyard Kipling) သည် ၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင်ကျော်ကြားသော“ Lookin 'lazy at the sea” ကဗျာစာကြောင်းကို ဤစေတီ၌ ရေးသားခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ thumb|229x229px|ကျိုက်သံလန်စေတီရှိ ခရစ်နှစ် ၁၅၃၃ တွင် မွန်ဘုရင် သင်္ဂသူရမင်း လှူဒါန်းခဲ့သော  ရှေးခေါင်းလောင်းthumb|226x226px|ရတ်ဒ်ယတ် ကစ်ပလင် - ခရစ်နှစ် ၁၈၉၂ ခုနှစ်
ဦးဇိနစေတီ
ဦးဇိနစေတီတော်သည် တောင်တန်းများပေါ်တွင် တည်ရှိသည့် အဓိကဘုရားများအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဆံတော်များပါဝင်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကို ကာကွယ်ပေးသော ဘုရင်အသောကမင်း တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၃၈ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့သူ ရသေ့ကြီးဦးဇိနကို အစွဲပြုကာ အမည်ပေးခဲ့လေသည်။ ထိုမတိုင်မီက ဘုရားကို ကျိုက်ပဒန် (Kyaik Pa-dhan) ဘုရားဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ thumb|ဦးဇိနစေတီတော် ခေါ် (ကျိုက်ပဒန်စေတီတော်)
ယုဒသန်၏ ပထမနှစ်ခြင်းဘုရားရှိခိုးကျောင်း
ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းဖြစ်ပြီး ခရစ်နှစ် ၁၈၂၇ တွင် ရှေးဦး ပထမဆုံး မြန်မာ - အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်ကို ရေးခဲ့သော အမေရိကန်လူမျိုး ခရစ်ယာန် သာသနာပြု ပုဂ္ဂိုလ် အဒိုနီရမ် ဂျပ်ဆင် (ယုဒသန်) မှတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန် လှုပ်ရှားမှုအတွက် အရေးပါသော သမိုင်းမှတ်တိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ရှင်မဿဲ အင်္ဂလိကန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း
ဤရှင်မဿဲ အင်္ဂလိကန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သော အင်္ဂလိပ်အင်္ဂလီကန်ချာ့ချ် (Church of England) ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ခရစ်နှစ် ၁၈၃၂ ခုနှစ်တွင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် လက်ရှိလှပတင့်တယ်သော ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ အဆောက်အအုံကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လန်ဒန်မြို့မှ နာမည်ကျော်ကြားသော ဗြိတိသျှဗိသုကာပညာရှင်များဖြစ်သော James Piers St Aubyn နှင့် Henry J Wadling ၏ ဒီဇိုင်းဖြစ်ပြီး ဘုရားရှိခိုးကျောင်း အုတ်မြစ်ကျောက်ကို မြန်မာနိုင်ငံ မဟာဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး ဆာချားလ်စ် ကရော့စ်ဝိတ်က အုတ်မြစ်ချပေးခဲ့သည်။ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းအဆောက်အအုံသည် အုတ်နီများဖြစ်ပြီး အတွင်းပိုင်းတိုင်များ ကျောက်တုံးများဖြစ်သည်။ Dresden ရှိအင်္ဂလိပ်ဘုရားကျောင်း၏ စံနမူနာဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်ရှိ Imperial Policeman အဖြစ် ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် သူ့ဆွေမျိုးများ၏ ကမ္ပည်းများရှိသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တို့သိမ်းပိုက်ရာတွင် ဂျပန်စစ်တပ်သည် ဤဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် ဆားသိုလှောင်ထားခဲ့သည်။ ဘုရားကျောင်းသည် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သော်လည်း ပျက်စီးယိုယွင်းနေပြီး ထိန်းသိမ်းရန် အရေးတကြီးလိုအပ်နေသည်။
ပုလိပ်မင်းကြီးရုံး
ခရစ်နှစ် ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် သံလွင်ပန်းခြံရှိ တောင်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ လှပတင့်တယ်သည့် ဤကိုလိုနီခေတ်အဆောက်အအုံတွင် ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် လက်ထောက်ခရိုင် ပုလိပ်မင်းကြီး (Assistant District Superintendent) အဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
မော်လမြိုင်ထောင်ဟောင်း
မော်လမြိုင်ကိုလိုနီခေတ်ထောင်ကို ခရစ်နှစ် ၁၈၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကာနတကပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဘန်ဂလိုမြို့ (ယနေ့ အိန္ဒိယဆီလီကွန်တောင်ကြား) ၏ လှပသော အခြေခံအဆောက်အအုံများစွာကို ဒီဇိုင်းရေးဆွဲမှုအတွက် ဂုဏ်ပြုခံရသည့် နာမည်ကျော် အိုင်ယာလန်လူမျိုး စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဆာရစ်ချတ်ဟီရမ်ဆန်ကီသည် ခရစ်နှစ် ၁၈၆၀တွင် ထောင်တွင်းကြီးကြပ်သူအဖြစ် ဤထောင်တွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့စာပေလောကတွင် လျှမ်း⁠လျှမ်းတောက်ကျော်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ် စာရေးဆရာ ဂျော့ခ်ျအော်ဝဲလ်၏ ၁၉၃၁ ခုနှစ်ထုတ် ဇာတ်လမ်းတို "A Hanging (1931)"သည် ဤထောင်ထဲမှ ဖြစ်ရပ်မှန်ကို အခြေခံထားသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် စင်ကာပူကျဆုံးပြီးနောက် စင်ကာပူနိုင်ငံ ချန်ဂီအကျဉ်းထောင်မှ ပြောင်းရွှေ့လာသော စစ်သုံ့ပန်း မဟာမိတ်စစ်သားများကို သေမင်းတမန် ရထားလမ်း ဆောက်လုပ်ရေးသို့ မပို့မီ မော်လမြိုင်အကျဉ်းထောင်တွင် ဂျပန်စစ်တပ်မှ ထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။
စိန့်ပက်ထရစ် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း
thumb|စိန့်ပက်ထရစ် ချာ့ချ်၏ ခရစ်နှစ် ၁၈၅၄ တွင် ဆောက်လုပ်ခဲ့သော နာရီမျှော်စင် စိန့်ပက်ထရစ် ရိုမန်ကက်သလစ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကို ခရစ်နှစ် ၁၈၂၉ တွင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ပြင်သစ်လူမျိုးတို့က ခရစ်နှစ် ၁၈၅၄ တွင် ဤချာ့ချ်၏ နာရီမျှော်စင်ကို ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ချာ့ချ်ဝင်းရှိ စိန့်ပက်ထရစ်ကျောင်းသည် ကိုလိုနီခေတ်တွင် အထက်တန်းလွှာကလေးများအတွက် ကျော်ကြားသော ဘော်ဒါကျောင်းဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ချင်းမိုင် တော်ဝင်မင်းသား Sukkasem နှင့် မွန်မိန်းကလေးတို့၏ ဝမ်းနည်းဖွယ် ချစ်ခြင်းမေတ္တာဇာတ်လမ်းသည် ခရစ်နှစ် ၁၈၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ဤကျောင်း၌ဖြစ်ခဲ့သည်။
စိန်တုံးမိဖုရားကျောင်း
စိန်တုံးမိဖုရားကျောင်း ခေါ် (ရတနာဘုံမြင့်ကျောင်း) သည် ကောင်းမွန်သော လက်မှုလက်ရာကြောင့် ကျော်ကြားသည်။ စုဖုရားလတ်၏ မယ်တော် ဆင်ဖြူမရှင်၏ အန္တရာယ်ကို ရှောင်တိမ်းသည့်သဘောဖြင့် သီပေါမင်းပိုင် အထက်ပြည် မန္တလေးရတနာပုံမှ စုန်ဆင်းကာ ဗြိတိသျှပိုင် အောက်ပြည်ရှိ မော်လမြိုင်မြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့သည့် စိန်တုံးမိဖုရား၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် မန္တလေးမှ ဗိသုကာပညာရှင်တို့ကို ခေါ်ယူကာ ခရစ်နှစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်မှု ကုန်ကျစရိတ်အားလုံးကို မော်လမြိုင်မြို့ခံ သူဌေးမ ဒေါ်ရွှေပွင့်က လှူဒါန်းခဲ့သည်။ စိန်တုံးမိဖုရားသည် မင်းတုန်းမင်း၏ မိဖုရား ၆၄ ပါးတွင် "သီရိပုဗ္ဗာရတနာဒေဝီ"ဘွဲခံ မိဖုရားတစ်ပါးဖြစ်သည်။
ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ နာရီစင်
thumb|[[ဝိတိုရိယ ဘုရင်မ|ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ နာရီစင်]] ဝိတိုရိယခေတ်ပုံစံ နာရီမျှော်စင်ကို ဝိတိုရိယပန်းခြံ (Victoria Park) ခေါ် (ယခု မောရဝတီပန်းခြံ) အနီး အရှေ့ဘက်တွင် မော်လမြိုင်သားများက ဗြိတိသျှအင်ပါယာထီးနန်း၏ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးပြီးနောက် နန်းတက်သည့်  သတ္တမမြောက် အက်ဒဝပ်ဘုရင် အမှတ်တရအဖြစ် ခရစ်နှစ် ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် စိုက်ထူခဲ့သည်။
စီးပွားရေး
မော်လမြိုင်မြို့သည် မန္တလေး စကား၊ ရန်ကုန် အကြွား၊ မော်လမြိုင် အစား ဟူသော မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု အဖြစ်ကျန်ရစ်အောင်ပင် စားသောက်စရာ သီးနှံများနှင့် ဟင်းလျာများအတွက် ကျော်ကြားမှု ရှိလှသည်။ မော်လမြိုင်မြို့တွင် သစ်စက်အချို့နှင့် စပါးကြိတ်စက် လုပ်ငန်းများ၊ ကျွန်းသစ်နှင့် စပါးများအား သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများအား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မော်လမြိုင်သည် တစ်ချိန်က အလုပ်များသော သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး စင်တာတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိက သင်္ဘောဆိပ်တစ်ခု အဖြစ်လည်း ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တွင် ဗြိတိန်သင်္ဘောလိုင်းတို့၏ သင်္ဘောအချို့ကို ဤသင်္ဘောကျင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၂၀⁠၀၉ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့၌ ဗုံးသုံးလုံး ပေါက်ကွဲခဲ့သော်လည်း ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိမှုများကိုမူ အာဏာပိုင်များက ဖော်ပြခြင်း မရှိခဲ့ချေ။
ဒေါင်းမင်းရပ်
မော်လမြိုင်မြို့၏ အစည်ကားဆုံးနေရာသည် ဒေါင်းမင်းရပ် ဖြစ်သည်။ အောက်လမ်းမကြီးရှိ အမှတ် (၁) ဈေးကြီးနှင့် အထက်လမ်းမကြီးရှိ အမှတ်(၂) ဈေးကြီးကို ဒေါင်းမင်းရပ်ဈေးက ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားကြသူများဖြင့် အထူးစည်ကားလှသည်။ ကုန်စည်ဒိုင်နှင့် အဝေးပြေးကားဂိတ်၊ မီးရထား ဘူတာရုံ၊ သင်္ဘောဆိပ်တည်ရှိခြင်းကြောင့် ဒေသခံပြည်သူများ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း အပြည့်အဝ ရရှိနေကြပြီဖြစ်သည်။
စက်မှုဇုန်
မော်လမြိုင်မြို့တွင် စက်မှုဇုန် နှစ်ခုရှိသည်။ မော်လမြိုင်စက်မှုဇုန်အတွင်း စက်မှုလုပ်ငန်းများအဖြစ် အကြီးစား ၄၃ ခု၊ အလတ်စား ၁၃၀ ခု၊ အငယ်စား ၁၅ ခု စုစုပေါင်း ၁၈၈ ခု အား နိုင်ငံတော် အစိုးရထံတွင် မှတ်ပုံတင်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လကုန်အထိ ရင်းနှီးမြုပ်နှံမှု တန်ဖိုး ကျပ် ၁၉⁠၉၈.၉၆ သန်း ရှိပြီး ထုတ်လုပ်မှု တန်ဖိုး ကျပ် သန်း ၉၆၅၈.၉၆ သန်း ရှိပြီးဖြစ်သည်။ ရော်ဘာပြား ကြိတ်စက်လုပ်ငန်း၊ သံရည်ကျိုလုပ်ငန်း၊ သံအမာတင်ခြင်း လုပ်ငန်း၊ ဓာတ်မြေဩဇာ ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်း၊ ရေလုပ်ငန်းသုံး ဘော့သီးလုပ်ငန်း၊ မော်တော်ယာဉ် ထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်း စသည်တို့ကို အဓိက လုပ်ကိုင်လျက် ရှိကြသည်။ ရော်ဘာစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်သော မြို့ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ရော်ဘာစိုက်ပျိုးမှု အခြေခံလျက် ရော်ဘာလုပ်ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများအပြင် လယ်ယာလုပ်ငန်းသုံး စက်ကိရိယာများကို လည်းကောင်း၊ စပါးခွံလောင်စာဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်ယူနိုင်သော စပါးခွံဓာတ်ငွေ့သုံး အသေးစား ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများကို လည်းကောင်း၊ အခြားစက်မှု အထွေထွေသုံး စက်ကိရိယာများကိုလည်းကောင်း ဒေသအခြေအနေနှင့် လိုက်ဖက်ညီမည့် နည်းပညာတို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖလှယ်ကာ ထုတ်လုပ်ပေးနေလေသည်။
အသစ်ဖွင့်လှစ်လိုက်သော ကျောက်တန်းစက်မှုဇုန်တွင် သွပ်၊ဆူးကြိုး၊ ရောနှောဘိလပ်မြေ၊ အစားအသောက်နှင့်အချိုရည်ထုတ်လုပ်ရေး၊ အထည်အလိပ်၊ ရွှေသန့်စင်၊ ရေခဲစက်ရုံများ၊ ဖိနပ်ထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံများ၊ ပရိဘောဂလုပ်ငန်း၊ ပလပ်စတစ်လုပ်ငန်းများ၊ အေးမြသောပင်လယ်စာများ အပါအဝင် လုပ်ငန်းမျိုးစုံကို ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ သိုလှောင်ရုံနှင့် ကားဆက်စပ်ပစ္စည်း လုပ်ငန်းများရှိကြသည်။
နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတစ်ခုအနေဖြင့် မော်လမြိုင်တွင် ခေတ်မီဆန်းသစ်သော ပေါင်းစပ်စက်သုံးဓာတ်ငွေ့သုံး ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသစ်ကို စင်ကာပူနိုင်ငံ၏ United Overseas Bank (UOB) ကျောထောက်နောက်ခံ စင်ကာပူကုမ္ပဏီ Asiatech Energy က တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ဤမော်လမြိုင်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံသစ်သည် မွန်ပြည်နယ်အတွင်း နေထိုင်သူများနှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ ရေရှည်တည်တံ့ခိုင်မြဲသော ဓာတ်အားရရှိရေးကို ဆောင်ကြဉ်းပေးမည်ဖြစ်သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း ပိုမိုထိရောက်စေရန် မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင် (MIC) သည် မော်လမြိုင်ဆိပ်ကမ်း အရှေ့ဘက်မြေ ၄၆ ဧကတွင် ကမ်းလွန်ထောက်ပံ့ရေးစခန်းတစ်ခု တည်ဆောက်ရန် စင်ကာပူအခြေစိုက် ကုမ္ပဏီတစ်ခုအား မြန်မာနိုင်ငံ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု ကော်မရှင် (MIC) မှ ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်ရှိ ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်ရှိ ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများအတွက် ကျယ်ပြန့်သော ဝန်ဆောင်မှုများကို ပေးဆောင်မည်ဖြစ်သည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဗဟို
မော်လမြိုင်သည် အရှေ့တောင်အာရှ အရှေ့အနောက် စီးပွားရေးစင်္ကြံ(East–West Economic Corridor)၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ အရှေ့-အနောက် ကီလိုမီတာ ၁၄၅၀ ရှည်လျားသော ဤစီးပွားရေးစင်္ကြံသည် တောင်တရုတ်ပင်လယ်ရှိ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဒါနန်မြို့မှ မော်လမြိုင်သို့ လာအိုနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့ကို ဖြတ်၍ ဆက်သွယ်ထားသည်။ အရှေ့-အနောက် စီးပွားရေးစင်္ကြံကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်နှင့် ရန်ကုန်အကြား ခရီးသွားလာချိန်သည် သုံးရက်သာရှိပြီး မလက္ကာရေလက်ကြားမှတဆင့် သမားရိုးကျ ရေကြောင်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးအတွက် နှစ်ပတ်မှ သုံးပတ်အထိ လိုအပ်သော ခရီးဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏  Nippon Express ပို့ဆောင်ရေးကုမ္ပဏီသည် ဤလမ်းကိုသုံး၍ ထိုင်းနှင့်မြန်မာကြား ကုန်းလမ်းကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးဝန်ဆောင်မှုကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။