cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နိုင်ဗရှာကန်
နိုင်ဗရှာကန် သည် ကင်ညာနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့်ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် နကုရုမြို့နယ်ရှိ နိုင်ဗရှာမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ နိုင်ရိုဘိမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် တွင် ဖြစ်သည်။ ကန်၏ အမည်သည် ဒေသဘာသာစကား Maasai ဘာသာစကားဖြင့် Nai'posha မှ ဆင်းသက်လာသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ "ကြမ်းတမ်းသည့် ရေ" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ကန်တွင် ရေစီးများသည် ရုတ်တရက် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့်အတွက် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်ညာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဂါထာပေး တေးဖြစ်
ဂါထာပေး တေးဖြစ် ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ဂါထာမန္တန်ကို တွေ့ရာလူအား ပေးမိရာ ရသူများက အလွယ်တကူရသောကြောင့် ပေါ့ပေါ့တန်တန် ရွတ်ဆိုသဖြင့် တေးအဖြစ် ရောက်ရသကဲ့သို့ တန်ဖိုးရှိသော အရာကို တွေ့ရာလူအား ပေးမိရာ အလွယ်တကူ ရခြင်းကြောင့် တန်ဖိုးမရှိ ဖြစ်သွားသည်။
ရုံးပင်ရိုးရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီး
ရုံးပင်ရိုးရွာ (Yonepinyoe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၉၄၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းကုန်းရွာ၊ ဒယ်ပုတ်ကွင်း
ထန်းကုန်းရွာ၊ ဒယ်ပုတ်ကွင်း
အလယ်ရွာ၊ တဘက်
အလယ်ရွာ၊ တဘက်
ဝါယာလစ်ရွာ
ဝါယာလစ်ရွာ
အဇုတ်ကလေး (မြောက်)ရွာ၊ သုံးထပ်
အဇုတ်ကလေး (မြောက်)ရွာ၊ သုံးထပ်
ကုလားမတန်းရွာ၊ ထန်းကုန်း
ကုလားမကုန်းရွာ၊ ထန်းကုန်း
ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
အောက်ပါတို့သည် ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း ဖြစ်သည်။ ကန်များသည် နိုင်ငံပိုင်နယ်နိမိတ်အတွင်း အလုံးစုံ သို့မဟုတ် တစ်စိတ်တပိုင်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
သမိန်ထောဗုဒ္ဓကိတ္တိ
သမိန်ထောဗုဒ္ဓကိတ္တိ သည် ဟံသာဝတီနေပြည်တော်ကို တည်ထောင်အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
မာန်အောင်ရတနာဒါယကာ၏ညီ ပုဂံမင်းက ပုဂံမြို့ပျက်သည်နောက် တောသို့ ရှောင်နေစဉ် ကိုယ်လုပ်တော် ကွေ့လူမျိုး(လားဟူစီအနွယ်ဝင်) သုပဘာမှမွေးသည်။ ကွေ့တို့က စောင့်ရှောက်ထားသည်။ အမည်ရင်းမှာ သာလှ တွင်သည်။
အရွယ်ရောက်သော် အဝမြို့တောင်ဘက်ရှိ ဂဠုန်နှမ်းခင်းဟူသောအရပ်တွင် နေသည်။ နောက် ရှမ်းပြည်တခွင်လှည့်၍ သွားလာပြီးနောက် ပဲခူးမြို့မြောက်ဘက်ရှိ သရက်တပင်ရွာတွင် အခြေချသည်။
မင်းဖြစ်ခြင်း
မြို့ဝန် မင်းရဲအောင်နိုင်ကို သတ်ကာ မင်းလောင်းရှာနေသော ဟံသာဝတီသားတို့အား ကွေ့နှင့်ကရင်တို့က ထိုအကြောင်းကို ပြောလျှင် သုံးမျိုးသောလူတို့ အကြိုက်ညီကြပြီး ကွေ့မင်းဟူ၍ မင်းမြှောက်ကာ သရက်တပင်၌ပင် တပ်တည်၍ နေသည်။
နောက် ဟံသာဝတီမြို့သို့ ချီလာကာ သမိန်ထောအမည်နှင့် မင်းပြုသည်။ စောဗြ၊ စောဗြဆာ၊ စောဗြဟတ္ထိရာဇာ၊ စောဗြပုံရွတ်၊ စောဗြကောင်အိမ်၊ (အဝကခန့်သော ဆင်ဝန် အောင်လှ) ဗညားဒလ ဟူ၍ အမတ် ၆ ယောက် ခန့်သည်။
ဇင်းမယ်မှ မိဖုရားရခြင်း
ဇင်းမယ်နယ်၊ လန်ဖုံးမြို့စားက သမီးတော် နှင်းသီရိစိတ္တကို သမိန်ထောထံ ကမ်း၍ ငြိမ်းချမ်းရေးယူလာသည်။ နောက်ပိုင်းသမိုင်းအထောက်အထားများအရ နှင်းသီရိစိတ္တာသည် လန်ဖုံးမြို့စား၏ သမီးမဟုတ်ပဲ လန်ဖုံး ဘုရားကြီးမှ ကျွန်အကြီးအကဲ၏ သမီးဖြစ်နေကြောင်း သိရသည်။ ထိုအကြောင်းကို သမိန်ထောနှင့် စစ်ပြိုင်နေသော အင်းဝနေပြည်တော်မှ သိရှိခဲ့သဖြင့် သမိန်ထောမှာ အရှက်ရခဲ့သည်။
အင်အားစုခြင်း
သမိန်ထောသည် ဟံသာဝတီမြောက်ဘက် ကျုံးဆိုးချောင်းအနီး အခရံတောတွင် ဆင်ဖမ်းသည်။ နောက် စစ်တောင်းသို့ပင် ကူးကာ ဆက်ဖမ်းသည်။ သို့ဖြင့် စစ်အင်္ဂါစဉ် စုံလာသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗညားဒလဘွဲ့ခံ ဆင်ဝန်အောင်လှ နှင့် အမတ်များက ဟံသာဝတီမှ သမိန်ထောဆင်ဖမ်းနေရာသို့ ချီတက်လာရာ..သမိန်ထောက ပုန်ကန်မှုပြုပြီအထင်နှင့် ဇင်းမယ်သို့ တိမ်းရှောင်ထွက်ပြေးသည်။ ဗညားဒလက ဟံသာဝတီထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်သည်။
သမိန်ထောမှာ ဇင်းမယ်စားထံ ခိုလှုံသော်လည် ဇင်မယ်စားက အယုဒ္ဓယဘုရင်ထံ ပို့လွှတ်လိုက်သည်။ အယုဒ္ဓယဘုရင်ထံ ဟံသာဝတီကို ပြန်တိုက်ရန် စစ်ကူတောင်းသော်လည်း အင်းဝနှင့် ဆက်ဆံရေးတည်ဆောက်ထားသော အယုဒ္ဓယဘုရင်က သံခြေကျင်းခတ်ကာ တရုတ်သင်္ဘောတစ်စီးပေါ်တင်ပေးလိုက်သဖြင့် ဗီယက်နမ်သို့ ရောက်ရှိသွား၏။ တောင်ဗီယက်နမ်မှတဆင့် ဇင်မးယ်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသည်။
၁၇၅၆ အလောင်းဘုရား ပဲခူးမြို့ကို ဝန်းရံစဉ် သမိန်ထောဗုဒ္ဓကိတ္ထိ က ဗညားသာရီဦးဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကိုစေလွှတ်ကာ ဆက်သွယ်လာသည်။ အလောင်းဘုရားက သမိန်ထောနှင့် သမိန်ထောကို လက်ခံထားသူ ဇင်းမယ်စားတို့ကို မိမိထံ လာရောက်အညံ့ခံရန် ၁၇၅၇ မေလ ၂၃ တွင် လွှတ်တော်ဝန်ကြီးများမှ တဆင့်ပြန်ကြားသည်။
မောက်လင်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်ငံတော်အစိုးရသစ် ဖွဲ့စည်းခြင်း
မြန်မာနိုင်ငံသည် ရှေးဘုရင်မင်းများလက်ထက် ကတည်းက ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်းနှင့် နေထိုင်လာခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ နောက်ဆုံးမင်းဆက် သီပေါမင်း လက်ထက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှများ၏ ကျူးကျော်စိုးမိုးမှုကြောင့် ၁၈၈၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်မှစ၍ သူ့ကျွန်ဘဝရောက်ခဲ့သည်။ မြန်မာတိုင်းရင်းသားများသည် ကျူးကျော်သူ နယ်ချဲ့ကို တော်လှန်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာ့မြေပေါ်သို့ ဖက်ဆစ်များ ဝင်ရောက်လာကြသောအခါ၌လည်း တော်လှန်တိုက်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အစိုးရ အနဖြေင့် မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ၏ ယိုယွင်းလျက်ရှိသော အခြေအနေများကြောင့် တပ်မတော်က နိုင်ငံတော်အာဏာကို တာဝန်ယူခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရအနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံကို ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ရပြန်သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီက ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၄ ရက်တွင် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီကို တည်ထောင်သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၄ ရက်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့ကို အသစ်ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းသည်။
နိုင်ငံတော်အစိုးရသစ်ဖွဲ့စည်းခြင်း ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်၌ အဘက်ဘက်မှယိုယွင်းနေသော အခြေ အနေကိုထိန်းသိမ်းနိုင်ရန်အတွက် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၈၈ ဖြင့် နိုင်ငံတော်အာဏာအရပ်ရပ်ကို တပ်မတော်က ထိန်း သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကို နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ စည်းကမ်းပြည့်ဝ၍ ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်သော ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံတော်သစ်ကြီးဆီသို့ ရောက်ရှိရန်အတွက် မူဝါဒလမ်းစဉ် ၇ ရပ်ကို ချမှတ်ကာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၄ နှစ်ကြာ ကျင်းပခဲ့သည့် အမျိုးသားညီလာခံ အစည်းအဝေးတွင် ကိုယ်စားလှယ်များမှ နိုင်ငံတော်အတွက် လိုအပ်သော မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ(၂၀၀၈)ကို ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ ၂၀၀၈ ခုနစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် မေလ ၁၀ ရက်နေ့နဲ့ ၂၄ ရက်နေ့တို့မှာ ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲ ကျင်းပပြုလုပ်ပြီး ထောက်ခံမဲ (၉၃.၈၂%) ဖြင့်အတည်ပြုခဲ့သည်။
၂၀၁၁ မှ ၂၀၁၆ အထိ
ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ပုံမှန် အစည်းအဝေးကို ၁၈ ရက်မြောက်နေ့ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်တွင် နေပြည်တော်ရှိ လွှတ်တော် အဆောက်အအုံ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ခန်းမ၌ ၁၈ ရက်မြောက်နေ့အဖြစ် ဆက်လက်ကျင်းပရာ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ဦးခင်အောင်မြင့်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ သူရဦးရွှေမန်းနှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ၊ အမျိုးသားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်ကြသည်။ ထို့အတူ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမင်းအောင်လှိုင်နှင့် ဒုတိယ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်းတို့လည်း တက်ရောက်ကြသည်။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက က အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်ခွင့်ရှိသည့် ပြည်ထောင်စုလွှတ် တော်ကိုယ်စားလှယ် ၆၅၂ ဦးအနက် ၆၄၉ ဦးတက် ရောက်သည့်အတွက် ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် ၉၉ ဒသမ ၅၄ ရာခိုင်နှုန်း တက်ရောက်သဖြင့် အစည်းအဝေး အထမြောက်ကြောင်းနှင့် အစည်းအဝေးကို စတင်ကြောင်း ကြေညာသည်။ အစီအစဉ်အရ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယက က ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်၏ ဆောင်ရွက်ချက်များဖြစ်သည့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းများ၊ ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရန် သဘောတူညီခြင်းများ၊ မေးခွန်းမေးမြန်းခြင်း၊ အဆိုတင်သွင်းခြင်း၊ ဖွဲ့စည်းခြင်းများ နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ရှင်းလင်းပြောကြားသည်။
ယင်းသို့ ရှင်းလင်းပြောကြားပြီးနောက် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီက ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၀ ရက်ဖြင့် ထုတ်ပြန်သည့် ကြေညာချက် အမှတ် ၅/၂၀၁၁၊ ကြေညာချက်အမှတ် ၆/၂၀၁၁၊ ကြေညာချက်အမှတ် ၇/၂၀၁၁၊ ကြေညာ ချက်အမှတ် ၈/၂၀၁၁တို့ကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နာယက က ဖတ်ကြားကြေညာသည်။ ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ တော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၆၅ နှင့် ပုဒ်မ ၃၇ တို့နှင့်အညီ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင် မြှောက်ခံထားရသည့်ဦးသိန်းစိန်၊ ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံထားရသူများဖြစ်ကြသည့် သီဟသူရဦးတင်အောင်မြင့်ဦးနှင့် ဒေါက်တာစိုင်းမောက်ခမ်းတို့သည် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက ရှေ့မှောက်၌ '"ကျွန်ုပ်သည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားများအပေါ် သစ္စာစောင့် သိရိုသေပြီး ပြည်ထောင်စု မပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသား စည်းလုံးညီညွတ်မှု မပြိုကွဲရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးတို့ကို ထာဝစဉ်ဦးထိပ်ပန်ဆင် ဆောင် ရွက်ပါမည်။ ကျွန်ုပ်သည် ဤနိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ထိန်းသိမ်းစောင့်သိလိုက်နာရိုသေပြီး နိုင်ငံတော်၏ဥပဒေများကို လိုက်နာကျင့်သုံး ဆောင်ရွက်ပါမည်။ မိမိ၏တာဝန်ဝတ္တရားများကို ဖြောင့်မတ် မှန်ကန်စွာဖြင့် အစွမ်းကုန်ဆောင်ရွက်ပါမည်။ ပြည် ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်တွင် တရားမျှတခြင်း၊ လွတ်လပ်ခြင်းနှင့် ညီမျှခြင်းတည်းဟူသော လောကပါလ တရားများ ပိုမိုထွန်းကားရေးအတွက် ဆောင်ရွက်ပါမည်။ ကျွန်ုပ်သည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် အကျိုးငှါ နိုင်ငံတော်အား မိမိအသက်နှင့် ကိုယ်ကို အပ်နှင်းသည်ဟု လေးနက်တည်ကြည်စွာ ကြေညာ၍ ကတိသစ္စာပြုသည်'" ဟူ၍ ကတိသစ္စာပြုကြသည်။
တို့သည် သတ်မှတ်နေရာများ၌နေရာယူကာ ကတိသစ္စာပြုကြသည်။ အစီအစဉ်အရ ကတိသစ္စာပြုပြီးနောက် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်က ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် မိန့်ခွန်း ပြောကြားသည်။ ယင်းနောက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်ပြောကြားသည့် မိန့်ခွန်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က မှတ်တမ်းတင်ကြောင်း ကြေညာသည်။ ဆက်လက်၍ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယကက နှုတ်ခွန်းဆက်စကားပြောကြားသည်။
ယခုအခါတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် “ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်” ဟူသော အမည်သစ်ဖြင့် နိုင်ငံတော်သစ်အား ဒီမိုကရေစီစနစ်ဖြင့် တည်ဆောက် အကောင်အထည်ဖော်ရန် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ဒီမိုကရေစီစနစ်လျော်ညီသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်ဆောင်ရွက်နေပြီ ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့နှင့် လွှတ်တော်တို့မှ အပြန်အလှန် ထိန်းကျောင်းလျက် မိမိနိုင်ငံ၏ ပထဝီအနေအထား ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုများအား ထိန်းသိမ်းကာ ကမ္ဘာ့မျက်နှာစာတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာမျက်နှာသစ်ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
ထို့နောက် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်နာယက က ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ပုံမှန်အစည်းအဝေး၏ နောက်ဆုံးနေ့ဖြစ်သည့် (၁၈) ရက်မြောက် အစည်းအဝေးကျင်းပပြီးစီးကြောင်းနှင့် ပထမအကြိမ် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ပုံမှန်အစည်းအဝေး အောင်မြင်စွာပြီးစီးကြောင်း ကြေညာသည်။
၂၀၁၆ မှ ယနေ့အထိ
၂၀၁၅ နိုဝင်ဘာလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲရလဒ်များအရ ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အစည်းအဝေး နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် အစည်းအဝေးတို့ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် စတင်ခေါ်ယူကျင်းပခဲ့သည်။ ဒုတိယ လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများအတွက် ပြည်သူလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဦးဝင်းမြင့် နှင့် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် မန်းဝင်းခိုင်သန်း တို့ရွေးချယ်ခံရသည်။ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က ဒုသမ္မတလောင်းများစာရင်း တင်သွင်းရန် ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁၇ ရက်နေ့ သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။ မတ်လ ၁ ရက်နေ့ ကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်အစည်းအဝေးတွင် ဒုသမ္မတလောင်းများ စာရင်းတင်သွင်းရန် မတ်လ ၁၀ ရက်သို့ရွေ့ကြောင်း ကြော်ငြာခဲ့သည်။
ရေဝါရွာ၊ ဒယ်ပုတ်ကွင်း
ရေဝါရွာ၊ ဒယ်ပုတ်ကွင်း
ဘုကြီးရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ဘုကြီးရွာ (Bugyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၉ ဦး၊ မ ၁၁၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စံပြရွာ၊ မအူကုန်း
စံပြရွာ၊ မအူကုန်း
နမ့်ကတ်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
နမ့်ကတ်ရွာ (Namkat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နမ့်ကတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၂၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားခေါ်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
နားခေါ်ရွာ (Narkhaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပက်ခွက်ဆိပ်ရွာ၊ ပက်ခွက်ဆိပ်
ပက်ခွက်ဆိပ်ရွာ၊ ပက်ခွက်ဆိပ်
ဘုမေလက်သမားရွာ
ဘုမေလက်သမားရွာ
NGC 3021
NGC 3021 သည် ကြယ်စုတန်း လီယိုမိုင်နာမှ သေးငယ်သော ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၁၀၀ မီလီယံ ကွာဝေးသည်။
ဒိန်ရင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဒိန်ရင်ရွာ(Dingrin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ကရိန်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၀၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလယ်ခေတ်
အလယ်ခေတ်သည် ဥရောပသမိုင်းတွင်ပါဝင်သော အချိန်ကာလတစ်ခုဖြစ်သည်။ အလယ်ခေတ်သည် အနောက်ရောမအင်ပါယာ ကျဆုံးချိန် အေဒီ ၄၇၆ ခုနှစ်ခန့်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ခရစ်စတိုဖာ ကိုလံဘတ် ကမ္ဘာသစ်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် ၁၄၉၂ ခန့်တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ အလယ်ခေတ်ဟု ခေါ်ဆိုရခြင်း အကြောင်းမှာ ထိုအချိန်ကာလသည် ရောမ နန်းစဉ် ပျက်သုံးခြင်းနှင့် ခေတ်သစ်ဥရောပ အစောပိုင်းကာလများ စတင်ခြင်းတို့၏ အလယ်တွင် ရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အလယ်ခေတ်တွင် ပညာရေးမှေးမှိန်နေခြင်းကြောင့် မှောင်သောခေတ် (Dark Ages) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ခရစ်ယာန်ဘာသာ ထွန်းကားလာမှုကြောင့် သက်ဝင်ယုံကြည်မှု၏ ခေတ် (Age of Faith) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ အတိအကျ ပြောရလျှင် မှောင်သောခေတ် ဆိုသည်မှာ ရှာလမိန်း ထီနန်းမပြုခင် အချိန် အေဒီ ၄၇၆ မှ ၈၀၀ အတွင်း အလွန်စောသော ခေတ်ကာလများကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ဥရောပ တခွင်တွင် ရောမအင်ပါယာ ပျက်သုဉ်းပြီးနောက် ယဉ်ကျေးမှုမရှိသော မျိုးနွယ်စုတို့၏ ကျူးကျော်ဝင်ရောင်မှုကြောင့် မြို့များ မြို့တော်များနှင့် ၎င်းမြို့များအတွင်း နေထိုင်သူတို့ ပျက်စီးဆုံးပါးခဲ့ရသည်။ ဥရောပသည် ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်နေပြီး ထိုနေရာတွင် နေထိုင်ရန် မကောင်းလှပေ။ ရောမတို့ အသုံးပြုခဲ့သော သိပ္ပံ၊ နည်းပညာနှင့် စာပေဆိုင်ရာ ဗဟုသုတ အများအပြားမှာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ မှောင်သောခေတ်ကာလတွင် လူတို့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ပြောင်းရွှေ့ခြင်း၊ စစ်ပွဲများနှင့် ကပ်ဆိုက်မှုများ ပြည့်နှက် နေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း အမှောင်ခေတ်ဟု အမည်တွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကံကောင်းထောက်မစွာပင် ထိုအချိန်ကာလမှာ နှစ် ၃၀၀ သာကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ရှာလမိန်းကို အေဒီ ၈၀၀ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့ပြီးနောက် သူသည် အုပ်ချုပ်မှု အမိန့်အာဏာ၊ ပညာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဖွံ့ဖြိုးရေး တို့အတွက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဥရောပသည် အစောပိုင်း ရာစုနှစ်များတွင် သူတို့ ဆုံးရှုံးခဲ့သော အရာများကို တဖြည်းဖြည်းချင်း ပြန်လည် ရရှိလာခဲ့သည်။
အလယ်ခေတ်တွင် အနောက် ရောမအင်ပါယာမှ ကျန်ရှိသော ဒေသများသည် အင်္ဂလန်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ ဟန်ဂေရီ၊ စပိန်၊ ပေါ်တူဂီ၊ ပိုလန် နှင့် ရုရှား အစရှိသည့် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများအဖြစ် တဖြည်းဖြည်းချင်း ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့သမိုင်း
ကျိုက္ကဘာ (အနောက်)ရွာ၊ ကျိုက္ကဘာ
ကျိုက္ကဘာ (အနောက်)ရွာ၊ ကျိုက္ကဘာ
မမဲကုန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
မမဲကုန်းရွာ(Mamekone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ပိုင်ရပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပိုင်ရပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၆၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၁၆၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုဖဒကန်အမျိုးသားပန်းခြံ
ချင်ပန်ဇီမျက်များသည် ပန်းခြံအတွင်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂင်းနီဗစ်ဆောနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ပုပ္ပါးတောင် အမျိုးသားဥယျာဉ်
ပုပ္ပါးတောင် အမျိုးသားဥယျာဉ် (Popa Mountain National Park) သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ပုပ္ပါးတောင်အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ အပူပိုင်းခြောက်သွေ့ ဂေဟစနစ်ကို ထိန်းသိမ်းရန်၊ ပုပ္ပါးတောင်မကြီးတွင်ရှိသော ဆေးဘက်ဝင်သစ်ပင်ပန်းမန်များကို ထိန်းသိမ်းရန်၊ ဒေသခံများ၏ လူမူဘဝအခြေအနေများကို မြှင့်တင်ရန်၊ သဘာဝအခြေခံ ခရီးသွားလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။
တည်နေရာ
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၀°၅၃'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅°၁၄'၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင်တည်ရှိသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဥယျာဉ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၄၉.၆၃ စတုရန်းမိုင် (၁၂၉ စတုရန်းကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ
အင်းတိုင်းတော၊ သန်းဒဟတ်တော အမျိုးအစားများဖြစ်ပြီး ပုပ္ပါးတောင်မကြီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံတဝန်း ကျော်ကြားလှသော ဆေးဘက်ဝင်သစ်ပင်များ ပေါက်ရောက်သည်။ တကမ္ဘာလုံး ခြိမ်းခြောက်ခံရသော မျိုးစိတ်များတွင် ပါဝင်သည့် ရွှေသမင်၊ မျောက်မျက်ကွင်းဖြူ၊ မျောက်ညို (Capped langur)၊ တောခွေးများ ရှိသည့်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ခြိမ်းခြောက်နေသာအန္တရာယ်များ
ခရီးသွားလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ရန် မြေချဲ့ထင်မှု၊ လက်ဖက်ခင်းများ၊ ငှက်ပျော၊သရက်တို့စိုက်ပျိုးမည်ဟုဆိုကာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းချဲ့ထွင်ရန် တောများခုတ်တွင်ရှင်းလင်းနေမှုတို့ကြောင့် ဒေသခံအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားလျက်ရှိသည်။ ထင်းအလို့ငှာ သစ်ခုတ်ခြင်းများခံရပြီး ဆေးဘက်ဝင်သစ်ပင်များလည်း တရားမဝင် ခုတ်ယူခြင်းခံနေရသည်။ (အထူးသဖြင့် စကားဝါ(Michelia champaca))
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ
ကယ်လီဖိုနီးယားသိပ္ပံအကယ်ဒမီချိတ်ဆက်ကာ ကုန်းနေရေနေသတ္တဝါများကို လေ့လာခဲ့ကြပြီး ပါရဂူစာတမ်းအတွက် မျောက်မျက်ကွင်းဖြူတို့၏ ဂေဟစနစ်ကို လေ့လာနေသူများရှိသည်။
ခရီးသွားလုပ်ငန်းများ
ပုပ္ပါးတောင်သည် သဘာဝအခြေခံခရီးသွားလုပ်ငန်းနယ်ပယ်တွင် ကျော်ကြားလှသော နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ပုဂံရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုနယ်မြေနှင့်လည်း မဝေးလှကာ ဒေသတွင်းနှင့် နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားများ များစွာလည်ပါတ်ကြသည်။ ပုပ္ပါးတောင် တွင် နတ်ကွင်းများလည်းတည်ရှိရာ နတ်နန်းတက်ရန် ဒေသတွင်းခရီးသွားများလာရောက်လေ့ရှိသည်။ ပုပ္ပါးတောင်တွင် အဆင့်မီဟော်တယ်ကြီးများ၊စားသောက်ဆိုင်များလည်း ရှိသဖြင့် ညအိပ်ညနေ ခရီးသွားရန်လည်း သင့်လျော်သည်။
မီးလောင်ကုန်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
မီးလောင်ကုန်းရွာ (Meelaungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကံကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ
ပင်လယ်နက်နှင့် ကက်စပီယံပင်လယ် ၂ ခုကြားတွင် ကော်ကေးဆပ်တောင်တန်းများ ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းများကို အစွဲပြု၍ ထိုဒေသတစ်ဝိုက်ကို ကော်ကေးဆပ်ဒေသဟု ခေါ်တွင်သည်။ ဂျောဂျီးယားပြည်နယ်သည် ထိုဒေသတွင်ရှိ၍ ဆိုဗီယက်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ပြည်နယ်တစ်နယ် ဖြစ်သည်။ ကော်ကေးဆပ်တောင်တန်းနှင့် အာမီးနီးယားနယ်တို့၏အကြားတွင် တည်ရှိ၏။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၂၉၀၀၀ ကျယ်၍ လူဦးရေ ၃၅၄၂၃၀၀ ရှိသည်။ ရုရှနိုင်ငံ၏ ကွယ်လွန်သူ သမ္မတစတာလင်သည် ဂျောဂျီးယားနယ်တွင် ဖွားမြင်သူ ဖြစ်၏။ ထိုနယ်၏ မြို့တော်မှာ တစ်ဖလစ်မြို့ဖြစ်၍ လူဦးရေ ၅၁၉၁၇၅ ခန့်ရှိသည်။ ဗာတွမ်းမြို့သည် ဂျောဂျီးယားနယ်၏ သင်္ဘောဆိပ်မြို့ ဖြစ်၏။
ဂျောဂျီးယားနယ်တွင် အများအားဖြင့် လယ်ယာလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် လက်ဖက်၊ ပြောင်း၊ ဆေးပင်၊ ပိုးစာပင်၊ စပျစ်သီး၊ ဝါဂွမ်းများကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ သဘာဝတွင်းထွက်ပစ္စည်းများစွာ ရရှိ၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် မန်ဂနိ အများဆုံးထွက်ရာဒေသ ဖြစ်သည်။ အဖိုးတန်သစ်တောကြီးများ ရှိသော်လည်း သစ်လုပ်ငန်းကိုကား ကောင်းစွာ မလုပ်ကြသေးချေ။ ဆိုဗီယက်အစိုးရ၏ ကြီးမှူးဆောင်ရွက်ချက်ကြောင့် ရေအားဖြင့် ခုတ်မောင်းသော လျှပ်စစ်စက်ရုံကြီးများ တည်ဆောက်၍ သဘာဝပစ္စည်းများကို တူးဖော်ရာ၌ တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ဂျောဂျီးယန်းဘာသာစကားကို တောင် ဘက် ကော်ကေးကပ်နယ် အားလုံးလိုလို၌ပင် ပြောကြ၍ ယခုအခါ ရုံးသုံးဘာသာစကား ဖြစ်လာလေပြီ။ ဂျောဂျီးယန်းလူမျိုးများသည် ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါလှပကြသည့်အပြင် ကစားခုန်စား၌ လည်း ထူးချွန်ကြပေသည်။
ဂျောဂျီးယားပြည်နယ်သည် နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀ ကျော်အောင်ပင် မင်းဆက်မပြတ်ဘဲ ကိုယ့်မင်းကိုယ်ချင်းနှင့် နေလာသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ၁၈၀၁ ခုနှစ်တွင် တူရကီတို့၏ ဘေးရန်မှ ကင်းလွတ်ရန် ရုရှနိုင်ငံ၏ လက်အောက်ခံအဖြစ် ဝင်ရောက်လာသည်မှာ ရုရှပိုင်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ် ရုရှတော်လှန်ရေးကြီး ပြီးဆုံးအောင်မြင်လာသောအခါ ထိုနယ်၏ လွတ်လပ်ရေးကို ကျေညာခဲ့သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် အဇာဗိုင် ဂျန်နယ်၊ အာမီးနီးယားနယ်တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ထရန်စကောကေးရှန်း ဆိုဗီယက် ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်မှစ၍ ဆိုဗီယက် ရုရှအစိုးရ၏ လက်အောက်ခံ၊ ဆိုဗီယက်သမ္မတနိုင်ငံငယ်တစ်ခုအဖြစ်ဖြင့် သီးခြားတည်ရှိခဲ့လေသည်။
ဂျော်ဂျီယာသမ္မတနိုင်ငံသည် ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဆိုဗီယက် ပြည်ထောင်စု ဟောင်းပြိုကွဲပြီးနောက် အစားထိုးဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ၁၁ နိုင်ငံ ပါဝင်သော လွတ်လပ်သောနိုင်ငံများ ဓနသဟာယအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိဘဲ သီးခြားရပ်တည်ခဲ့သည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းရေး မတည်မငြိမ်မှုများကို ယခုတိုင်ရင်ဆိုင်နေရဆဲ ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မတ်လက ဖွဲ့စည်းဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် ဆိုဗီယက်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဟောင်း ရှီဗာနာဇေ ဦးဆောင်သော ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံတော်ကောင်စီသည် ပြည်တွင်းဆန့်ကျင်ဘက် အင်အားစုများ၏ တုံ့ပြန်မှုကို ရင်ဆိုင် ရင်း ဒီမိုကရက်တကစ် ဂျော်ဂျီယာဖွဲ့စည်း ဖြစ်မြောက်ရေးကို ဦးတည်ကြိုးပမ်းလျက် ရှိသည်။ ဤနေရာတွင် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ၏ နောက်ကြောင်းသမိုင်းဖြစ်စဉ် အချို့ကို ပြန်လည် သုံးသပ်ရန် လိုမည်ဖြစ်သည်။
နောက်ကြောင်းဖြစ်ရပ်များ
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ အောက်တို ဘာလတွင် ကျင်းပသော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားရေးဝါဒီဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား၏ အင်အားစုများက မဲအပြတ်အသတ်ဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဂျော်ဂျီယာပါလီမန်က ဂျော်ဂျီယာ လွတ်လပ်ရေးကို ကြေညာခဲ့သည်။ အခြေအနေများ ဆက်လက်တိုးတက် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ရာ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားရေးဝါဒီခေါင်းဆောင် ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားမှာ ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ၏ သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ယင်းသို့ ရှိနေခဲ့ရာမှ သမ္မတ ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ဦးဆောင်သော ဂျော်ဂျီယာအစိုးရအဖွဲ့အတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဝန်ကြီးချုပ်နှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးတို့ အစိုးရအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်သည်အထိ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
အခြေအနေများ တစ်စတစ်စ တင်းမာလာခဲ့ရာ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ဂမ်ဆတ်ဟာ ဒီးယားအား ထောက်ခံသူများနှင့် ဆန့်ကျင်သူများအား အကြမ်းဖက် တိုက်ခိုက် မှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့မှ ပုန်ကန်သူတပ်သားများ အပါအဝင် အတိုက်အခံ အင်အားစုများက ပါလီမန် အဆောက်အအုံကို စီးနင်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ဆန့်ကျင်သူများက သမ္မတဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား၏ အာဏာရှင်လုပ်ရပ်များကို အဆုံးသတ်ရန်ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားသည်။ ဂမ်ဆတ်ဟာ ဒီးယား သမ္မတရာထူးမှနုတ်ထွက်ပေးရန်ကိုလည်း တောင်းဆိုကြသည်။ သမ္မတ ဂမ်ဆတ်ဟာ ဒီးယားကလည်း အတိုက်အခံများနှင့် စေ့စပ် ညှိနှိုင်းမည်မဟုတ်ကြောင်း၊ ၎င်းတို့၏ တောင်းဆိုချက်များကို လိုက်လျောမည် မဟုတ်ကြောင်း အကြိမ်ကြိမ် ပြောကြားကာ တင်းခံခဲ့သည်။ သမ္မတကို သစ္စာခံသည့် တပ်ဖွဲ့များကလည်း ကြံ့ကြံ့ခံခဲ့သည်။
၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့မှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့အတွင်း အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုများတွင် ၁၁၃ ဦးသေဆုံးပြီး ၄၂၀ ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး အဆုံးအဖြတ်ပေးသည့် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့ တိုက်ပွဲတွင် အဆင့်မြင့် လေ့ကျင့်ထားသည့် လုံခြုံရေးတပ်သား ၆၀ ဦးက သမ္မတကို စွန့်ခွာသွားသဖြင့် မြို့တော် တီဘလီစီရှိ ပါလီမန် အဆောက်အအုံ မြေအောက်ခန်းတွင် ပုန်းခိုနေသောသမ္မတဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားသည်လည်း ပါလီမန်အဆောက်အအုံ နောက်ဘက်ပေါက်မှ ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။ အတိုက်အခံ အင်အားစုများက ၎င်းထွက်ခွာရာ လမ်းကြောင်းကို တားဆီးပိတ်ဆို့ခြင်းမရှိဘဲ ထွက်ပေါက်ပေးခဲ့ရာ သမ္မတဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားသည် အာမေးနီးယား အရှေ့မြောက်ဒေသရှိ အစ်ဇီဗန်သို့ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခဲ့သည်။
သမ္မတမရှိသည့်နောက် အတိုက်အခံပါတီအားလုံး၏ ကိုယ်စားလှယ်များတွေ့ဆုံဆွေးနွေးကာ စစ်ကောင်စီတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယင်းစစ်ကောင်စီက ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အတိုက်အခံတို့၏ အာဏာသိမ်းမှုကို ဒီမိုကရက်တစ်တော်လှန်ရေးအောင်ပွဲအဖြစ် ဆိုဗီယက်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ရှီဗာနာဇေက ချီးကျူးထောမနာပြုခဲ့သည်။ ဒီမိုကရက်တစ် ဂျော်ဂျီယာဖွဲ့စည်းဖြစ်စပေါ်ရေးအတွက်လည်း အစွမ်းကုန် ကူညီဆောင်ရွက်သွားလိုကြောင်း ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။
အာမေးနီးယားနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးခိုလှုံနေသည့် ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် မိမိ၏ နေရပ်သို့ ရုတ်တရက်ပြန်လာခဲ့ပြီး လူထု စည်းဝေးပွဲတစ်ရပ်တွင် ဂျော်ဂျီယာစစ်ကောင်စီ အစိုးရအား ပြည်တွင်းစစ်ဆင်နွဲတိုက်ခိုက်သွားရန်နှင့် ဂျော်ဂျီယာ အနောက်ပိုင်း ဒေသတွင် မက်ဂရယ် - အက်ဘ်ခါဇီယန်နိုင်ငံ ထူထောင် ရေးကို တိုက်တွန်းလှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် စစ်ကောင်စီ အစိုးရအဖွဲ့သစ်အနေဖြင့် ဂျော်ဂျီယာတစ်နိုင်ငံလုံးကို ထိန်းချုပ် နိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်ရာ သမ္မတဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားအား ထောက်ခံသော အင်အားစုများ၏ လှုပ်ရှားမှုများမှာ အရာမရောက်ခဲ့ပေ။
၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး မတည်ငြိမ်မှုများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြို့တော် တီဘလီစီ အပါအဝင် ဂျော်ဂျီယာ နောက်ပိုင်း မြို့ကြီး များတွင် ဖြုတ်ချခြင်းခံရသည့် သမ္မတ ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားအား ထောက်ခံသည့် ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဂျော်ဂျီယာစစ်ကောင်စီက ဂျော်ဂျီယာဒီမို ကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ၏ ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ပြန်လည်ကျင့်သုံးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ဤအခြေအနေတွင် ဂျော်ဂျီယာ အာဏာရခေါင်းဆောင် များက ယခင် ဆိုဗီယက်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဟောင်း ရှီဗာနာဇေအား ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ရှီဗာနာဇေသည် မိမိ၏ မွေးရပ်မြေ ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံသို့ပြန်လာခဲ့သည်။ လေးရက်အကြာတွင် စစ်ကောင်စီတရားစီရင်ရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ ကို အသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် နိုင်ငံတော်ကောင်စီသို့ လွှဲပြောင်း ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ရှီဗာနာဇေသည်လည်း နိုင်ငံတော်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မတ်လအတွင်း ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းတွင် တိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွား ခဲ့ရာ သမ္မတ ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားအား ထောက်ခံသူများက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးဒေသဖြစ်သည့် အက်ဘ်ခါဇီယာရှိဇူဒီဒီမြို့နှင့် ပိုတီပင်လယ်နက်ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဝန်းကျင်တစ်ဝိုက်တွင် ခြေကုပ်ယူနိုင်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ဂျော်ဂျီယာအစိုးရတပ်ဖွဲ့များက ၎င်းတို့အား ပိုတီ ပင်လယ်နက် ဆိပ်ကမ်းမြို့မှ မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့ပြီး ဇူဒီဒီမြို့ အပါအဝင် အနီးဝန်းကျင်မြို့များကိုပါ ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်ဟု ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
အခြေအနေများ ယင်းသို့ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိစဉ် ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ဂျော်ဂျီယာ ဒုတိယ ဝန်ကြီး ချုပ် ဖြစ်သူမှာ ဇူဒီဒီမြို့အနီးတွင် ပြန်ပေးဆွဲခြင်းခံရသည်။ ယင်းဖြစ်ရပ်အတွက် ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားအား ထောက်ခံ သူများကို ရှီဗာနာဇေက ပြစ်တင်ပြောကြားလိုက်ပြီး ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ဇူဒီဒီသို့ကိုယ်တိုင်သွားရောက်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် မည်သို့မျှထူးခြားမလာခဲ့ချေ။
ယင်းဇူလိုင် ၂၃ ရက်နေ့မှာပင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသဖြစ်သည့် အက်ဘ်ခါဇီယာ ပါလီမန်က အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသအား အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံအဖြစ် ကြေ ညာခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကိုလည်း ပြန်လည်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံ ဥပဒေကိုလည်း ပြန်လည်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံတော် ကောင်စီက အဆိုပါပြန်လည်ပြဋ္ဌာန်းသည့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေမှာ တရားမဝင်ဟု ဇူလိုင်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ရာ ယင်းနေ့ အထိမ်းအမှတ် အခမ်းအနားကို ဩဂုတ်လ ၄ ရက် နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂသို့ ဝင်ခွင့်ရသည့်နေ့ကို အမျိုးသား ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်းနေ့ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။
ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံတော်ကောင်စီကလည်း အရေးပေါ် အခြေအနေနှင့် တီဘလီမြိုတော်တွင် ညမထွက်ရ အမိန့်ကို ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ အမျိုးသား ပြန်လည် သင့်မြတ်ရေး လုပ်ဆောင်ချက် တစ်ရပ်အနေဖြင့် ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားအား ထောက်ခံသူများကို လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ယင်းသို့ရှိနေခဲ့ရာမှ ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ထောက်ခံသူများက ဓားစာခံအဖြစ်ဖမ်းဆီးထားသော ဂျော်ဂျီယာ ဒုဝန်ကြီးချုပ်အား ပြန်လွှတ်ပေးရေးအတွက် စေ့စပ်ဆွေးနွေးရန် အနောက်ပိုင်း ဂျော်ဂျီယာရှိ ဇူဒီဒီမြို့သို့ သွားရောက်ကြသူ အစိုးရကိုယ်စားလှယ်များအား ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ထောက်ခံသူများက ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထပ်မံဖမ်းဆီးခဲ့ပြန် သည်။ အနောက်ပိုင်း ဂျော်ဂျီယာဒေသသည် ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ထောက်ခံသူတို့၏ အခြေခံစခန်းဖြစ်သည်။ ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယားမှာ ချီချန်သမ္မတနိုင်ငံဟု ကိုယ့်သဘောဖြင့်ကိုယ် ကြေညာထားသော ဒေသတွင် ခိုလှုံလျက်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ချီချန်သည် ရုရှားတောင်ပိုင်း ရုရှားပြည်ထောင်စုအတွင်း တည်ရှိသည်။
အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသက လွတ်လပ်ရေးကြေညာခဲ့သည့် ဖြစ်ရပ်နှင့် အထက်ပါဖြစ်ရပ်တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေသည် ၎င်းအားဆန့်ကျင် အတိုက်အခံပြုသူများအား ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စစ်ကြေညာခဲ့သည်။ ဂျော်ဂျီယာ အမျိုးသား ကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့များကိုလည်း အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသသို့ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ အာဏာပိုင်များကလည်း ဤသို့ ဂျော်ဂျီယာတပ်ဖွဲ့များဝင်ရောက်မှုကို ကျူးကျော်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်ပြီး ရှုတ်ချကြသည်။ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၆ ရက်အတွင်း အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ မြို့တော် ဆူခူမီ၌ ဖြစ်ပွားသော တိုက်ပွဲများတွင် လူ ၅၀ ကျော် သေဆုံး ခဲ့ရသည်။
မြွေပူရာ ကင်းမှောင့် ဆိုသလို ဂျော်ဂျီယာတပ်ဖွဲ့များအား ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်လျက်ရှိကြသည့် အက်ဘ်ခါဇီယန် တို့ဘက်မှ ကော့ကေးဆီးယန်းတောင် ပေါ်သားများက ဝင်ရောက်ကူညီ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ပိုမိုရှုပ်ထွေးလာခဲ့ရသည်။ ရုရှားသမ္မတ ဘောရစ်ယဲလ်ဆင်ကလည်း ရှီဗာနာဇေကို ထောက်ခံပြီး ဆန့်ကျင် တိုက်ခိုက်မှုများကို ရှုတ်ချခဲ့သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသအများအပြားကို ဂျော်ဂျီယာအမျိုးသားကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့များက ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ အက်ဘ်ခါဇီယာ ပါလီမန် အဆောက်အအုံကိုလည်း သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ အက်ဘ်ခါဇီယန်ခေါင်းဆောင်များ ဆူခူမီမြို့တော် မြောက်ဘက် ၂၅ မိုင် အကွာရှိ ဂူဒေါတာသို့ ထွက်ပြေးကြသည်။ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားခြင်း ခံရသည့် ဂျော်ဂျီယာအထူးတပ်ဖွဲ့များ၏ ကယ်တင်မှုကြောင့် လွတ်မြောက်ခဲ့ရသည်။
အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသမှ ဂျော်ဂျီယာတပ်ဖွဲ့များ ဆုတ်ခွာ မပေးပါက ဂျော်ဂျီယာအစိုးရနှင့် စေ့စပ်ဆွေးနွေးနိုင်မည် မဟုတ်ကြောင်း အက်ဘ်ခါဇီယန် ခေါင်းဆောင်များက ပြောကြားပြီး တပ်များ ရုပ်သိမ်းပေးရေးကို ဖိအားပေး တောင်းဆို ခဲ့သည်။ ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံတော် ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ ရှီဗာနာဇေကလည်း တပ်များရုပ်သိမ်းမပေးနိုင်ဟု တုံ့ပြန်ပြောကြားခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ဂျော်ဂျီယာကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ကီတိုဗာနီ နှင့် အက်ဘ်ခါဇီယန်၊ ပါလီမန် ဥက္ကဋ္ဌနှင့် အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှု ခေါင်းဆောင် အာဇင်ဘာတို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရာ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှု ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းအပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးမှာ တစ်ရက်အကြာတွင် ပျက်ပြားသွားခဲ့သည်။
ဆွေးနွေးညိ|နှိုင်းမှုများ ဆက်လက်ပြုလုပ်ခဲ့ရာ ရုရှားခေါင်းဆောင် ဘောရစ်ယဲ့လ်ဆင်၊ ဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေနှင့် အက်ဘ်ခါဇီယန်ခေါင်းဆောင် အာဇင်ဘာတို့၏ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့က ပြုလုပ်သော ငြိမ်းချမ်းရေး စေ့စပ်ဆွေးနွေးပွဲ၌ ဂျော်ဂျီယာနှင့် အက်ဘ်ခါဇီယန်တို့နှစ်ဖက် အပစ်အခက်ရပ်စဲရန် သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့ပြန်သည်။
ယင်းသို့ရှိနေခဲ့ရာမှ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ဂျော်ဂျီယာပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပရာရှီဗာနာဇေအောင်ပွဲဆင်ခဲ့ပြီး ပါလီမန်ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်း ကောင်း၊ နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲသစ်(သမ္မတ) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဂျော်ဂျီယာပါလီမန်က ရွေးချယ်တင်မြှောက် အတည် ပြုခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ပါလီမန် အစည်းအဝေးကလည်း ရှီဗာနာဇေအား အစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ အပြည့်အဝပေးအပ်သည့် နိုင်ငံတော်အာဏာဆိုင်ရာ ဒီကရီတစ်ရပ်ကို အတည်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလအတွင်းတွင် ဂျော်ဂျီယာ အမျိုးသားကာကွယ်ရေး တပ်ဖွဲ့များနှင့် အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ခွဲထွက်ရေးသူပုန်မျးအကြား တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသတွင် သုံးလအတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော တိုက်ပွဲများတွင် သေဆုံးသူ ဦးရေမှာ ၄ဝဝ ကျော်အထိ ရောက်ရှိသွားခဲ့သည်။
၁၉၉၃ခုနှစ်အတွင်းဆက်လက်တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်မှုများ - အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသတွင် ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလအတွင်း တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ အက်ဘ်ခါဇီယန် ခွဲထွက်ရေး သူပုန်များက ဂျော်ဂျီယာတို့ ထိန်းချုပ်ထားသည့် အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသမြို့တော် ဆူခူမီကို အပြင်းအထန် ထိုးစစ်ဆင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ဩည်။ သို့ရာတွင် အောင်မြင်မှု မရရှိခဲ့ချေ။
ဤအခြေအနေများတွင် ဂျော်ဂျီယာနှင့် ရုရှားတို့ နှစ်နိုင်ငံအကြား ဆက်ဆံရေး တင်းမာလာရသည့် ပြဿနာကလည်း ရှိနေပြန်သည်။ အဓိက အကြောင်းအရင်းမှာ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသတွင် ရုရှားတပ်များ တပ်စွဲထားရာ ရုရှားတပ်ဖွဲ့များက ဂျော်ဂျီယာတပ်များအား ဆန့်ကျင်မှုပြုသည့် လုပ်ရပ်များအတွက် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက ပြစ်တင်ဝေဖန်ခဲ့သည်။
ဂျော်ဂျီယာ ပါလီမန်ကလည်း ရုရှားတပ်ဖွဲ့များ လုပ်ရပ်အတွက် ရုရှားအစိုးရတွင် တာဝန်အပြည့်ရှိကြောင်းဆုံးဖြတ်ချက်ကို ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသမှ ရုရှားစစ်သားများ မရုပ်သိမ်းပါက ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံအနေဖြင့် စစ်တပ်ဖွဲ့များစည်းရုံး စုစည်းခြင်း ပြုရလိမ့်မည်ဟု ရှီဗာနာဇေက ခြိမ်းခြောက်ပြောကြားခဲ့သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ရုရှား ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး မာရှယ်ပါဗယ်ဂရာချက်သည် အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသတွင်း တပ်စွဲထားသော ရုရှားစစ်သားများကို စစ်ဆေးရန် လာရောက်ခဲ့ရာ ယင်းကိုဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေက ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ဂရာချက် လာရောက်ခြင်းမှာ သံခင်းတမန်ခင်းအရ အကျိုးမထူးသည့် လုပ်ရပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြောက်ပိုင်း ကော့ကေးဆပ်နှင့် ပင်လယ်နက်ဒေသရှိ ၎င်းတို့၏ အကျိုးစီးပွားများကို ကာကွယ်ရန်အတွက် ရာဇသံပေး လုပ်ဆောင်နည်းကို အခြေခံသည့် ချဉ်းကပ်နည်းတစ်ခုသာ ဖြစ်သည်ဟု ဝေဖန်ခဲ့သည်။
သောမတ် ဂျိုနသန် ဂျက္ကဆန်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမိုင်းတွင် ထင်ရှားသော တောင် ပိုင်းပြည်နယ်များနှင့် မြောက်ပိုင်းပြည်နယ်များတို့၏ ပြည်တွင်းစစ်ပွဲကြီးတွင် တောမတ်ဂျော်နသန်ဂျက္ကဆန်သည် တောင်ပိုင်းစစ်တပ်များကို အုပ်ချုပ်ရသော စစ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖြစ်လေသည်။ တောင်ပိုင်းစစ်တပ်၏ စစ်သေနာပတိချုပ်ကြီးလီ၏ ညာလက်ရုံးလည်း ဖြစ်၏။ ဂျက္ကဆန်သည် ဗာဂျင်နီးယားပြည်နယ်၊ ကလတ်စဗတ်မြို့၌ ၁၈၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင် သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် သူ၏ဖခင်သေဆုံးခဲ့လေရာ မိခင်ဖြစ်သူနှင့် ဆင်းရဲစွာ နေထိုင်ရသည်။ ထိုကြောင့် ဂျက္ကဆန်သည် တောရွာစာသင်ကျောင်းတစ်ကျောင်း၌ ရေးတတ်ရုံ၊ဖတ်တတ်ရုံမျှ ပညာသင်ကြားခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ဂျက္ကဆန်၏ လုံ့လ ဝီရိယ ကြောင့် ရသမျှအခွင့်အရေးဖြင့် ပညာကို အတန်ပင် တတ်မြောက်အောင် သင်ကြားနိုင်ခဲ့လေသည်။ ၁၈၄၂ ခုနှစ် အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင် ဝါရှင်တန်မြို့ စစ်တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ခွင့်ရသည်။ နောက် ၄ နှစ်ခန့်ရှိသော် ဒုတိယဗိုလ်အဖြစ်ဖြင့် အမြောက်တပ်တွင် ပြန်တမ်းဝင်ရာထူး၌ခန့်အပ်ခြင်း ခံရလေသည်။ စစ်တက္ကသိုလ်မှ အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၄၆ ခုနှစ် မက္ကဆီကိုစစ်ပွဲ၌ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းရာ အထူးပင် ထင်ပေါ် ကျော်စောခဲ့၏။ ယင်းသို့ ၇ လအတွင်း စစ်ပွဲ အပွဲပွဲတွင် အောင်ပန်းဆွတ်ခူး၍ နာမည် ကျော်ကြားလာခြင်းကြောင့် ဗိုလ်မှူးရာထူးသို့ တိုးတက်ခန့်ထားခြင်း ခံရလေသည်။ ၁၈၅၁ ခုနှစ်တွင် ဗာဂျင်နီးယား စစ်ပညာသင်ကျောင်း၌ အမြောက် တပ်ဖက်ဆိုင်ရာ ပါမောက္ခအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ လက်အောက် ငယ်သားတို့အား ကြင်နာသနားတတ်မှု၊ တည်ကြည်ဖြောင့်မှန်မှု၊ ရဲရင့်သတ္တိရှိမှု၊ ဘုရားတရား ကြည်ညိုမှုတို့ကြောင့် အားလုံးကုန်သော တပည့်စစ်သားများက သူ့အား ရိုသေလေးစားကြလေသည်။ ဘုရားတရားကို အလွန်ကြည်ညိုသူ ဖြစ်သည့်အလျောက် တိုက်ပွဲမစမီနှင့် တိုက်ပွဲပြီးတိုင်း ဘုရားဝတ်ပြုလေ့ရှိသည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။
ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ
နောက်ကြောင်းဖြစ်ရပ်များ
မတ်လ ၁၄ ရက်မှ ၁၇ ရက် အတွင်းတွင် ဂျော်ဂျီ ယာတို့ ထိန်းချုပ်ထားသော အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ မြို့တော် ဆူခူမီကို အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသခွဲထွက်ရေး သူပုန်များက အဓိကတိုက်စစ်ဆင်ခဲ့ရာ အနည်းဆုံး လူ ၁၁၀ ကျော် သေဆုံးပြီး လူ ၁၀၀၀ ကျော်ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။ အဆောက်အအုံ ၈ဝဝ ခန့်မှာလည်းပျက်စီးခဲ့ရသည်။ တိုက်ပွဲတွင် ရုရှားအက်စ်ယူ - ၂၅ တိုက်ခိုက်ရေးဗုံးကြဲလေယာဉ်များ အသုံးပြုခဲ့သည်ကို ထောက်ပြလျက် ရုရှားတပ်ဖွဲ့များက အက်ဘ်ခါဇီယန် သူပုန်များအား အကူအညီပေးခဲ့သည်ဟုဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက စွပ်စွဲပြောကြား ခဲ့သည်။ ရုရှားနိုင်ငံကလည်း ၎င်းတို့ပါဝင်ပတ်သက်ခြင်း မရှိကြောင်း ငြင်းဆိုပြီး ခုနစ်လကြာမြင့်ခဲ့ပြီဖြစ်သော အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ပြည်တွင်းစစ်တွင် ရုရှားတပ်ဖွဲ့များအနေဖြင့် ကြားနေရေးကို ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဤဖြစ်ရပ်များက ဂျော်ဂျီယာနှင့် ရုရှားဆက်ဆံရေးကို ပိုမိုတင်းမာလာစေခဲ့သည်။ ဧပြီလ အတွင်းတွင်လည်း ဆူခူမီမြို့တော်တွင် တိုက်ပွဲများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
သောမတ် ဂျိုနသန် ဂျက္ကဆန်
၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်သောအခါ ဂျက္ကဆန်သည် စစ်ထဲသို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်း ပြန်လေသည်။ သူ၏လက်ရုံးရည်နှင့် နှလုံးရည်တို့မှာ သူ အုပ်ချုပ်ရသော စစ်တပ်များ၌သာမက ရန်သူစစ်တပ်များသို့ပင် ပျံ့နှံ့ကျော်ကြားခဲဲ့သည်။ သူ၏တပ်သားများနှင့် ရန်သူဖြစ်သော မြောက်ပိုင်းတပ်သားများ နှစ်ဖက်စလုံးပင် သူ့ကို လေးစားကြသည်။ ဗူလရန်းတိုက်ပွဲတွင် မြောက်ပိုင်းတပ်များဖက်မှ အပြင်းအထန် ဖိတိုက်ခြင်းခံရသော တောင်ပိုင်းစစ်တပ် ဗိုလ်ချုပ်ဗီး သည် ဂျက္ကဆန်ထံသို့ ပြေးလာပြီးလျှင် 'ဗိုလ်ချုပ်၊ ဗိုလ်ချုပ် ကျွန်ုပ်တို့ကို ရန်သူတွေ ဖိလိုက်လာကြပြီ'ဟု ပြောသည်။ ထိုအခါ ဂျက္ကဆန်က 'သို့ဖြစ်လျှင် သူတို့အား လှံစွပ်ဖြင့် ဆီး၍ ခံလော့'ဟု ဆိုပြီးလျှင် ဗာဂျင်းနီးယန်စစ်တပ်များ၏ နောက်မှ ကြံ့ကြံ့ခံလေသည်။ ဗိုလ်ချုပ်ဗီးလည်း စိတ်အားတက်ကြွကာ သူစစ်သားများထံ ပြန်သွားပြီးလျှင်'ရဲဘော်တို့ ရှုလော့၊ ဗိုလ်ချုပ် ဂျက္ကဆန်သည် သင်တို့ထံပါး၌ ကျောက်နံရံကြီးသဖွယ် ကြံ့ကြံ့ခံနေပေသည်'ဟု အားပေး၍ ရန်သူတို့ကို ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ တွန်းလှန် တိုက်ခိုက်စေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ဂျက္ကဆန်အား 'စတုန်းဝေါ ဂျက္ကဆန်'ဟု ခေါ်ကြတော့သည်။ 'ကျောက်နံရံဂျက္ကဆန်'ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည့် ထိုအမည်ကား သူနှင့် သင့်လျော်လှပေသည်။ ၁၈၆၃ ခုနှစ်၊ မေလအတွင်း၌ ချန်စယ်လာစဗီးတိုက်ပွဲတွင် သူ၏တပ်အား ဝိုင်းထားသောရန်သူတပ်ကို ပြန်ဝိုင်းမိအောင် စစ်ဆင်ခြင်းဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်ဂျက္ကဆန်သည် စစ်သမိုင်းတွင် ဥဒါန်း တွင်ရစ်သော ရဲစွမ်းသတ္တိကိုပြခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ဂျက္ကဆန်သည် ထိုတိုက်ပွဲဖြစ်ပွားနေစဉ် သူ၏ စစ်သားများက လူမှား၍ ပစ်ခတ်မိသောကြောင့် ဒဏ်ရာအကြီးအကျယ် ရရှိခဲ့လေသည်။ ထိုဒဏ်ရာဖြင့်ပင် လကျာ်လက် ဖြတ်ပစ်ရရုံမက တစ်ပတ်ခန့် အကြာ ၁၈၆၃ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် စစ်သားကောင်းကြီး ဂျက္ကဆန် ကွယ်လွန်လေသည်။
ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ
နောက်ကြောင်းဖြစ်ရပ်များ
အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ပဋိပက္ခတွင် ဂျော်ဂျီယာစစ်သား ၁၀၀၈ ဦးသေဆုံးပြီး ၃၅၀၀ ဦးဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်ဟု ဂျော်ဂျီယာ ရေဒီယိုက ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။ အစ်တာ - တပ်စ်သတင်းဌာန၏ သတင်းပေးပို့ချက်အရ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် တိုက်ပွဲများတွင် အရပ်သား ၁၁၆ ဦး သေဆုံးပြီး ၃၃၆၆ ဦး ဒဏ်ရာရရှိ ခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည်။
ဤသို့ အခြေအနေများ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်နေဆဲမှာပင် ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ် ဘူထရို့စ် ဂါလီ၏ ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အက်ဒူးယတ် ဘရမ်းနားအား ခန့်အပ်မည်ဖြစ်ကြောင်းကို ဧပြီလ နှောင်းပိုင်းတွင် ကြေညာခဲ့သည်။ အဆိုပါကိုယ်စားလှယ်အနေဖြင့် အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေးအတွက် ပိုမိုပါဝင်လုပ်ဆောင်ကြရန် ထပ်မံတိုက်တွန်းပြောကြားခဲ့သည်။
မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေနှင့် ရုရှားသမ္မတ ဘောရစ်ယဲ့လ်ဆင်တို့သည် မော်စကိုမြို့တွင် တွေ့ဆုံကာ အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသအရေးနှင့် စပ်လျဉ်းပြီး ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ရှီဗာနာဇေက အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ပဋိပက္ခတွင် ရုရှားတို့၏ အခန်းကဏ္ဏကို လိုက်လိုက်လျောလျော စေ့စပ်ညှိနှိုင်း ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ဂျော်ဂျီယာ ရုရှား ဆက်ဆံရေး အရေးပါပုံကို ပြောကြားပြီး နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရေးနှင့် ပဋိပက္ခ များဖြေရှင်းရန် အခွင့်အလမ်းများကိုလည်း အလေးအနက်ထားပြောကြားခဲ့သည်။
ဇွန်လ အတွင်းတွင် အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်ခဲ့ကြပြန်သည်။ ယင်းကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဂျော်ဂျီယာနှင့် အက်ဘ်ခါဇီယန်တို့သည် တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက် အပြန်အလှန် စွပ်စွဲပြောကြားခဲ့ကြသည်။ ဂျော်ဂျီယာခေါင်းဆောင် ရှီဗာနာဇေသည် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ ငြိမ်းချမ်းရေးထိန်းသိမ်းမှု လုပ်ငန်းများတွင် ဂျာမန်တပ်ဖွဲ့များ ပါဝင်ဆောင်ရွက်စေလိုသည့် ဆန္ဒကို ထုတ်ဖော်ပြောကြားခဲ့ သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံအနေဖြင့် ရှီဗာနာဇေ၏ ဆန္ဒအတိုင်း လုပ်ဆောင်ပေးရန်ဖြစ်နိုင်မည် မဟုတ်ဟု ဆိုသည်။ ဂျာမနီ ဝန်ကြီးချုပ် ဟဲလမွတ်ခိုးလ် အစိုးရအဖွဲ့နှင့် အတိုက်အခံ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ်တို့သည် ဂျမနီနိုင်ငံ၏ အနာဂတ်စစ်ရေးကဏ္ဍနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အငြင်းပွားလျက်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ရှီဗာနညဇေသည် အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ခွဲထွက်ရေး သူပုန်များ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည့် ဒေသတွင် ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့က မော်တော်ယာဉ်ဖြင့် လှည့်လည်သွားလာလျက်ရှိစဉ် အက်ဘ်ခါဇီယန်တို့၏ ပစ်ခတ်မှုကြောင့် ၎င်းစီးနင်းလိုက်ပါလာသော မော်တော်ယာဉ်အနီးတွင် ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားရာ သေဘေးမှ သီသီလေးလွတ်မြောက် သွားခဲ့သည်။ အခြေအနေများ ဆက်လက် ဆိုးဝါးလာခဲ့ပြီး အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ ခွဲထွက်ရေး သူပုန်များ ဆူခူမီမြို့တော်သို့ ရှေ့တိုးချီတက် လာနေသောကြောင့် မာရှယ်လောအုပ်ချုပ်ရေးကို ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ရှီဗာနာဇေက ကြေညာခဲ့သည်။ တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ မြို့တော် ဆူခူမီနှင့် ၎င်း၏ အနီးဝန်းကျင် မြို့ဖြစ်သော အိုချမ်ချီရာတို့မှ လွဲ၍ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများကို ဘက်ဘ်ခါဇီယန်တို့က ထိန်းချုပ်ထားနိုင်သည်ဟု သိရှိရသည်။
ယင်းအခြေအနေတွင် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသမှ ဂျော်ဂျီယာတပ်ဖွဲ့များ ရုပ်သိမ်းပေးမည်ဟုပင် ကမ်းလှမ်းကာ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှု ရရှိရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြန်သည်။ ယင်းကမ်းလှမ်းချက်ကို အက်ဘ်ခါဇီယန်တို့က လက်မခံဘဲ ပယ်ချခဲ့သဖြင့် တိုက်ပွဲများ ပြင်းထန်စွာ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ဤတွင် ရှီဗာနာဗေက ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် စေ့စပ်ညိ|နှိုင်းမှုများ မည်သို့မျှ ထူးခြား မလာပါက ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံအနေဖြင့် လက်ရှိအနေအထားထက် ပိုမိုပြီး အင်အားကို အသုံးပြုရလိမ့်မည်ဟု သတိပေး ပြောကြားခဲ့သည်။
အက်ဘ်ခါဇီယန်တပ်ဖွဲ့များ မြို့တော် ဆူခူမီအနီးရှိ အချက်အချာကျသည့် ကျေးရွာနှစ်ရွာမှ ဆုတ်ခွာသွားရန်နှင့် မြို့တော် ဆူခူမီကို တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရန် ဇူလိုင်လ ၁၃ ရက် နေ့တွင် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက ရာဇသံပေးခဲ့သည်။ လိုက်နာခြင်း မရှိပါက အက်ဘ်ခါဇီယန်တို့၏ ဌာနချုပ်စခန်းတည်ရှိရာ ဂူဒေါတာကို အလုံးအရင်းဖြင့် တိုက်ခိုက်ရလိမ့်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသခွဲထွက်ရေးလှုပ်ရှားမှု ခေါင်းဆောင်များက အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုကို လက်ခံရန် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သဘောတူညီခဲ့ကြသည်။ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ဖြစ်မြောက်ရန် ရုရှား သမ္မတဘော့ရစ်ယဲ့လ်ဆင်က ကြားဝင်စေ့စပ် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဇူလိုင် ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဂျော်ဂျီယာနှင့် အက်ဘ်ခါဇီယန်ခေါင်းဆောင်များ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီမှုကို လက်မှတ်ရေးထိုး ခဲ့ကြသည်။ အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးကို ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ရန်ဖြစ်သည်။
ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီကလည်း အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲနိုင်စေရန်အတွက် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကဲခတ်လေ့လာရေးအဖွဲ့၏ ရှေ့ပြေးအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကို စေလွှတ်ရန် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် တညီတညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ်အတည်ပြုခဲ့သည်။ ဘူထရိုစ်ဂါလီကလည်း ကုလသမဂ္ဂစစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကဲခတ်လေ့လာရေး မစ်ရှင်အဖွဲ့ ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်ရေးကို ထောက်ခံခဲ့သည်။ ယင်းကို လုံခြုံရေး ကောင်စီက အတည်ပြုခဲ့ပါလျှင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုဟောင်း သို့စေလွှတ်သည့် ပထမဆုံးကုလသမဂ္ဂ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကဲခတ် လေ့လာရေးအဖွဲ့ ဖြစ်ပေလိမ့်မည်။
အပစ်အခက် ရပ်စဲရေးသဘောတူညီချက်အရ ဂျော်ဂျီယာနှင့် အက်ဘ်ခါဇီယန်တပ်ဖွဲ့များကိုလည်း စစ်ဆင်ရေးနယ်မြေ ရှေ့တန်းများမှ ဩဂုတ် ၁၄ ရက်နှင့် ၁၅ ရက်နေ့များတွင် စတင်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ ယဲ့လ်ဆင်နှင့် အက်ဘ်ခါဇီယန် ခေါင်းဆောင် အာဇင်ဘာတို့က ကုလသမဂ္ဂက ကြီးမှူးသည့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲ ဖြစ်မြောက်ရန် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက် နေ့တွင် တိုက်တွန်းပြောကြားကြသည်။ အပစ်အခက်ရပ်စဲရေး တည်တံ့ရေးမှာဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံက ၎င်း တပ်ဖွဲ့များ ရုပ်သိမ်း ပေးရန် ကတိပြုမှုဆောင်ရွက်ချက်အပေါ် တည်မှီနေသည်ဟု ယင်းတို့က သတိပေးပြောကြားကြသည်။
ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေး ကောင်စီကလည်း အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေးကို စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရန် အဖွဲ့ဝင် ၈၈ ဦးပါဝင်သောကုလသမဂ္ဂ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အကဲခတ် လေ့လာရေးအဖွဲ့ကို ဂျော်ဂျီယာသို့ စေလွှတ်ရန် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်နေ့မှာပင် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ထောက်ခံမဲ ၁၅ မဲဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည်။ အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက်တွင် အကဲခတ်အဖွဲ့ဝင်များ အနေဖြင့် ခြောက်လကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်စေရန်နှင့် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဆူခူမီမြို့တော်ကို ပိုမိုစောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုရန် ဖော်ပြထားသည်။
ဤသို့ဖြင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို ရှေးရှုသောပြောင်းလဲမှုများ တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိစဉ် ဖြုတ်ချခံရသော သမ္မတ ဟောင်းဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ထောက်ခံသူများက တစ်စခန်းထကာ ပုန်ကန်ထကြွလာပြန်သည်။ ယင်းအင်အားစုများက ဂျော်ဂျီယာ အနောက်ပိုင်းဒေသတွင် ပုန်ကန်ထကြွလာသဖြင့် ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် အရေးပေါ် အခြေအနေအုပ်ချုပ်ရေး ပြဋ္ဌာန်းရန် ရှီဗာနာဇေက ပြောကြားခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော အစိုးရအဖွဲ့ အစည်းအဝေးတွင် ရှီဗာနာဇေက ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးရာထူးနေရာတွင် ၎င်းအနေဖြင့် ထမ်းဆောင်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအနေဖြင့် ရဲတပ်ဖွဲ့ဝင်များကို ကြီးကြပ်ထိန်းချုပ်နိုင်သည့် အခွင့်အာဏာရရှိစေမည်ဖြစ်သည်။ အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းတွင်လည်း ရှီဗာနာဇေက အပြောင်းအလဲများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဂျော်ဂျီယာ နိုင်ငံတွင် အကြီးမားဆုံးကုမ္ပဏီ၏ အကြီးအကဲတစ်ဦးကို ဒုဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အခြားထင်ရှားသည့် လုပ်ငန်းရှင် တစ်ဦးအား ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဤသို့ အစိုးရအဖွဲ့အတွင်း ပြောင်းလဲမှုများမှာ သမ္မဟောင်း ဂမ်ဆတ်ဟာဒီးယား ထောက်ခံသူများအား နှိမ်နင်းချေမှုန်းသည့် လုပ်ဆောင်ချက်များတွင် ကျယ်ပြန့်သည့် ထောက်ခံမှုရရှိရန် ကြိုးပမ်းချက်တစ်ရပ် ဖြစ်ပုံပေါ်သည်။
စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပုန်ကန်ထကြွသူများ အနေဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို ရပ်ဆိုင်းရန် ရှီဗာနာဇေက သတိပေးပြောကြားခဲ့သည်။ ဂျော်ဂျီယာ ပါလီမန်က အရေးပေါ်အခြေအနေ ပြဋ္ဌာန်းပေးရန်ကိုလည်း ရှီဗာနာဇေက တိုက်တွန်းခဲ့ သည်။ ပါလီမန်က အရေးပေါ် အခြေအနေပြဋ္ဌာန်းပေးခြင်း မရှိပါက ၎င်းအနေဖြင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်လွှာတင်သွင်း ရလိမ့်မည်ဟု ပြောကြားကာ ဖိအားပေးလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
အရေးပေါ်အခြေအနေ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ပါက ရှီဗာနာဇေ အနေဖြင့် ညမထွက်ရအမိန့်ထုတ်ပြန်ခြင်း၊ လူထု စည်းဝေးပွဲများ ကျင်းပခြင်းကို တားမြစ်ခြင်းနှင့် လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်နေသူ များအား လက်နက်ဖျက်သိမ်းခွင့်အာဏာကို ရရှိစေမည် ဖြစ်သည်။ ဂျော်ဂျီယာ ပါလီမန်ရှိ လူနည်းစု အတိုကအခံများက အရေးပေါ် အခြေအနေ ပြဋ္ဌာန်းခြင်းကို ပထမတွင် ပိတ်ပင် တားမြစ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း ရှီဗာနာဇေအား ထောက်ခံ သူ ၁၀၀၀၀ ကျော်တို့က ပါလီမန်တစ်ဝိုက် စုရုံးဆန္ဒပြသည့် အခါကျမှ ပါလီမန်က ယင်းကိစ္စကို အလျော့ပေး လိုက်လျောခဲ့သည်။ ဤသို့ အခက်အခဲမ အကျပ်အတည်း ကြုံနေရသည့် အခြေအနေကို အခွင့်ကောင်းယူကာ အက်ဘ်ခါဇီယာ ဒေသ ခွဲထွက်ရေးသူပုန်များက စက်တင်ဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင် ထိုးစစ်ဆင်နွှဲခဲ့ပြန်သည်။ ယင်းမှာ အပစ်အခက်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ စင်စစ် အားဖြင့် အပစ်အခက်ရပ်စဲရေးမှာ အိတ်ပေါက်နှင့် ဖားကောက် သည့်ပမာ သဘောတူညီမှုရလိုက်၊ ချိုးဖောက်လိုက်ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် ပျက်ပြားခဲ့ရသည်။ ယင်းလုပ်ရပ်ကြောင့် ရှီဗာနာဇေမှာ ပို၍ အခက်ကြုံခဲ့ရသည်။
တင့်ကားများနှင့် သံချပ်ကာကားများ အကူအညီဖြင့် အက်ဘ်ခါဇီယန် သူပုန်များသည် မြို့တော် ဆူခူမီတောင်ဘက် ပိုင်းရှိ ကမ်းရိုးတန်းကျေးရွာ အများအပြားကို သိမ်းပိုက်နိုင် ခဲ့သည်။ မြို့တော်ဆူခူမီနှင့် ရထားလမ်း၊ ကားလမ်း၊ အဆက်အသွယ်များကိုလည်း ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ ဆူခူမီ အရှေ့ တောင်ဘက် မိုင် ၃ဝ အကွာရှိ အိုချမ်ချီရာမြို့ကို သိမ်းပိုက်ရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိကြသည်။
ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ အက်ဘ်ခါဇီယာဒေသတွင် ယခုတိုင်တိုက်ပွဲများ ဆက်လက် ဖြစ်ပွားလျက်ပင်ရှိသည်။ ယနေ့အထိ သေဆုံးသူဦးရေမှာ ၂,၀၀၀ ကျော်ရှိပြီဟု သိရှိရသည်။ အက်ဘ်ခါဇီယာသည် ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးဒေသဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ငါးသိန်းကျော်ခန့် ရှိသည့်အနက် မူဆလင်ဘာသာဝင် အက်ဘ်ခါဇီယန် လူမျိုးစုများက ကိုးသောင်းခန့် ရှိသည်။
အုန်းပေါက်ရွာ၊ တဘက်
အုန်းပေါက်ရွာ၊ တဘက်
ဒယ်ပုတ်ကွင်းရွာ၊ ဒယ်ပုတ်ကွင်း
ဒယ်ပုတ်ကွင်းရွာ၊ ဒယ်ပုတ်ကွင်း
နောင်ဟန်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
နောင်ဟန်ရွာ (Nawnghan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းလှကွင်းရွာ၊ ဝက်ကြီးကွင်း
ပန်းလှကွင်းရွာ၊ ဝက်ကြီးကွင်း
တင်ဘီရွာ
တင်ဘီရွာ
အမြင့်မင်းသား
အမြင့်မင်းသား (၁၇၄၃–၁၇၇၇) သည် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ ၏ သားတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူရှင်မင်းတရားလက်ထက် ၁၁၂၆ ခုနှစ်၊ နယုန်လပြည်ကျော် ၂ ရက်နေ့တွင် ဥကင်တော်ကြီး ဖွင့်တော်မူကာ ဆွေတော် မျိုးတော် မှူးတော် မတ်တော်တို့အား ဘွဲ့များချီးမြှင့်သည့်အခါ၌ ၁၁၂၆ ခုနှစ်၊ နယုန်လပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အမြင့်မင်းသားအား သုသီရိ ဓမ္မရာဇာဘွဲ့  ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဆင်ဖြူရှင်ဘုရား တံဆိပ်နာမံတော်နှင့် မိဖုရားသားတော် ညီတော် မှူးတော် မတ်တော် အမှုထမ်း အရာထမ်း ဘွဲ့စာရင်းပေမူ၌ ဖော်ပြထားလေသည်။
ပင်လုံးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ပင်လုံးရွာ (Pinlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နားပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားပုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၂ ဦး၊ မ ၈၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မွေးစားစကားလုံးများ
မွေးစားစကားလုံးဟူသည် ဘာသာစကားတစ်ခု၏ ပင်ရင်းစကားလုံး မဟုတ်သည့် အခြားဘာသာစကားမှ စကားလုံးကို တိုက်ရိုက်အသံဖလှယ်၍ ယူသုံးသော စကားလုံးဖြစ်သည်။ ဤ အကြောင်းအရာတွင် မြန်မာဘာသာ စကား အတွင်း အသုံးပြုနေသော မြန်မာစကားပင်ရင်းမဟုတ်သည့် အခြားဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသော မွေးစားစကားလုံးများကို စာရင်းပြုစုဖော်ပြပါမည်။
သိရှိသူများက ထပ်မံဖြည့်စွက်ပေးပါရန်။
ခွတ်ကလောင်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ခွတ်ကလောင်ရွာ(Khutkalaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ပိုင်ရပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပိုင်ရပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၆၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၁၆၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒွမ်နာဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဒွမ်နာဂါးရွာ(Dumnargar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ကရိန်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၀၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖော့လုံး
ဖော့လုံး သည် မြန်မာအမျိုးသားများ ဆင်မြန်းတန်ဆာဆင် အသုံးပြုသည့် ခေါင်းပေါင်းအမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ပဝါဖြူကို လိပ်၍ ဝတ်ဆင်ကြကာ ရှေးယခင်ခေတ်များတွင် ဘုရင်၊ မှူးမတ်တို့၏ ခေါင်းလည်းဖြစ်သည်။
ခေါင်းဘက်ပိုင်းတွင် လိပ်၍ ပတ်ထားကာ အနောက်ဘက်တွင်မူ သစ်ရွက်ကဲ့သို့ ချွန်ထွက်နေသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ကြိုကာလတွင် ဖော့လုံးကို မြန်မာ့တရားရုံများတွင် အမျိုးသားတရားရုံးရှေ့နေများက ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ လက်ရှိခေတ်ကာလ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖော့လုံးကို ယောက်ျားလေးများသည် ရှင်ပြုအလှူပွဲနှင့် မြန်မာ့အကဖျော်ဖြေပွဲများတွင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။
ကျိုက္ကဘာရွာ၊ ကျိုက္ကဘာ
ကျိုက္ကဘာရွာ၊ ကျိုက္ကဘာ
နမ့်ကတ်ရွာ၊ ဝိန်းဆိုင်
နမ့်ကတ်ရွာ (Namkat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဝိန်းဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝိန်းဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၃ ဦး၊ မ ၅၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရှေ့စုရွာ၊ ဒယ်ပုတ်ကွင်း
အရှေ့စုရွာ၊ ဒယ်ပုတ်ကွင်း
မော်ရွာ၊ ပက်ခွက်ဆိပ်
မော်ရွာ၊ ပက်ခွက်ဆိပ်
ဂျက္ကဗိုက်
ဂျက္ကဗိုက်။ ။ ဥရောပတိုက်နိုင်ငံများတွင် ၁၆ ရာစုနှစ်များအထိ ဗရင်ဂျီ ဂိုဏ်းသည် ပြိုင်ဖက်မရှိ ဩဇာကြီးခဲ့သည်။ ပြည့်ရှင်မင်းမှအစ ဆင်းရဲသားများအထိ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များဖြစ်၍ ထိုဂိုဏ်းကို ဦးစီးသော ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ ဩဇာအာဏာကို ရိုသေ လေးစားကြသည်။ သို့ရာတွင် ခရစ်နှစ် ၁၅ဝဝ ကျော်လောက် မှစ၍ ဂျာမနီပြည်က အစပြုကာ ပြန့်ပွားလာသော ပရိုတက် စတန့်ဂိုဏ်းကြီးထွန်းကားလာရာ ထိုဂိုဏ်းကို သက်ဝင်ယုံကြည် သူ ပေါများလာသည်။ ယင်းသို့ဖြစ်ရကား ထိုစဉ်အခါက အဂ‡ လန်ပြည်၌ အုပ်စိုးနေသော ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် စတူးဝပ်မင်းဆက် ဒုတိယဂျိမ်းသည် ဗဘုရင်ဂျီဂိုဏ်း ပြန်လည် ထွန်းကား လာစေ ရန်အတွက် တိုင်းပြည်ဝန်ထမ်းများအတွက် ဗရင်ဂျီးဂိုဏ်းဝင် များအားသာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ထိုအခါ တိုင်းသူပြည်သားတို့ သည် ဒုတိယဂျိမ်းဘုရင်အား စက်ဆုပ်မုန်းတီးသဖြင့် ဂျိမ်း၏ သမီးတော် ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းဝင်ဖြစ်သော ဟော်လန်နိုင်ငံ မိဖုရားမေရီနှင့် မြောက်သားတော် ဝီလျံဘုရင်တို့အားခေါ်၍ နန်းအပ်ရာ ဂျိမ်းသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ရ လေသည်။
၁၆၈၉ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ထီးနန်းဆက်ခံခွင့် ဥပဒေကို အတည်ပြုလိုက်လေရာ အင်္ဂလိပ်ထီးနန်းဆက်ခံခွင့်ကို ပရိုတက် စတန့် ဂိုဏ်းဝင်များသာ ရရှိနိုင်ပေရကား ဂျိမ်းဘုရင်နှင့် သား တော် ဂျိမ်းမင်းသားတို့အား လိုလားကြသောသူများက ဂျိမ်း ဘုရင် ထီးနန်း ပြန်လည်ရရှိရေးကို ကြိုးစားကြလေသည်။ ထိုလူတစ်စုကို ဂျက္ကဗိုက်ဟု ခေါ်လေသည်။ ဂျက္ကဗိုက်ဟူသော အမည်မှာ 'ဂျိမ်း'ဟူသော အမည်၏ လက်တင်ဘာသာအခေါ် အဝေါ် ဖြစ်လေရာ ထီနန်းမှ နှင်ထုတ်ခြင်းခံရသော ဒုတိယ ဂျိမ်းဘုရင်နှင့်တကွ ဆွေစဉ်မျိုးဆက်များကို ဠကည်ညိုသူများဟု အဓိပ္ပာယ်ရလေသည်။
၁၇၁၄ ခုနှစ် ပထမဂျော့ဘုရင် နန်းတက်သောအခါ ဘုရင် သည် ဂျာမန်လူမျိုးသာဖြစ်သဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကားကိုလည်း မတတ်၊ အင်္ဂလိပ်ဓလေ့ ထုံးစံကိုလည်း နားမလည်၊ အဂ‡လိပ် လူများကိုလည်း မလေးစားဘဲ ရှိနေပေရာ ဂျက္ကဗိုက် အဖွဲ့ဝင် များသည် အလွန်စိတ်နာကြည်းလျက် ၁၇၁၅ ခုနှစ်တွင် ပထမ ဂျက္ကဗိုက် ပုန်ကန်မှုကြီး ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ သို့ရာတွင် ခေါင်း ဆောင်ကောင်း မရှိမှု၊ လက်နက်၊ရိက္ခာ၊ ကြေးငွေ မလုံလောက် မှုစသော အကြောင်းများကြောင့် ဂျက္ကဗိုက်များ အရေးနိမ့် ရလေသည်။