ပါဠိ_မြန်မာ_အင်္ဂလိပ်_အဘိဓာန်များ
ပါဠိ မြန်မာ အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်များ ပါဠိအဘိဓာန်တွေနဲ့ပတ်သက်ရင် ယနေ့ခေတ်မြင်တွေ့နိုင်တဲ့ထဲမှာတော့ သက္ကရာဇ် ၁၁၀၈မှာ ထွက်ရှိတဲ့ ပဌမကျော်အောင်စံထားဆရာတော်ရဲ့ အဘိဓာန်နိသျဖြစ်ပြီး ဒီကျမ်းဟာ သက္ကရာဇ် ၇၁၄(ပင်းယခေတ် သီဟသူမင်းလက်ထက်) က စတုရင်္ဂဗလ အမတ်ကြီးရဲ့ အဘိဓာန်ဋီကာကိုဲ မှီတယ်လို့ဆိုပါတယ်။ ဒီကြားမှာ ထွက်ရှိတာတွေရှိပေမဲ့ ( သက္ကရာဇ် ၈၀၄ ဝက်ကြီးအင်း တက်နွယ်ကျောင်းကျောက်စာမူမှာ အလှူစာရင်းမှာ အဘိဓာန်နိဿရေည် လှူတယ်ပါလို့) မတွေ့နိုင်ခဲ့ပါဘူး။ သံတော်ဆင့် ဦးချိန်က အဲဒါကိုဘဲပြုပြင်ပြီး နိသျသစ်နာမည်တတ်လိုက်ပါတယ်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၈၇မှာ အဘယာရာမဆရာတော်က ပြုပြင်ဖြည့်စွက်ပြီး သက္ကရာဇ်၁၂၁၁ ရောက်မှ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်မှာ မောင်းထောင်ဆရာတော်က အဘိဓာန်ဋီကာနိသျ သစ်အဖြစ်ထွက်ရှိပြီးမှသာ ပုံနှိပ်မူအဖြစ် ရောက်ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဆိုလိုတာက နောက်လူကပြင်တိုင်း နိသျသစ်ဖြစ် မူလဟာ နိသျဟောင်းအနေနဲ့ကျန်ရင်း တိုးတိုးသွားတာ ပြောင်းပြောင်းသွားတာပါ။ အဲဒီနောက် တကယ်အက္ခရာစဉ်ရာမှာခေတ်မှီပြီး ပါဠိမြန်မာအဘိဓာန်ကျမ်းတစ်ကျမ်း အဖြစ်ကိုတော့ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၆(၁၉၁၄) မှ လယ်တီပဏ္ဍိတ က ပါဠိအဘိဓာန်ချုပ်အနေနဲ့ ထွက်မှ ရရှိလာပါတယ်။ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၇မှာ မော်လမြိုင်တောင်ပေါက်ဆရာတော်ကလည်း နိသျသစ်ကိုထုတ်ဝေခဲ့ပါတယ်။ ၁၈၈၁ မှာ Pali Text Society ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် ပါဝင်တဲ့ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတွေဖြစ်တဲ့ Prof. Vincent Fausboll က ၁၈၅၅ မှာ ဓမ္မပဒ၊ ၁၈၇၇ မှာ ဇတ်အဋ္ဌကထာ (၆)အုပ်စုံ Hermann Oldenberg က ၁၈၇၉ မှာ ဝိနည်း စတာတွေကို ပါဠိတော်နဲ့ ဘာသာပြန်ထုတ်ဝေလာကြသလို ၁၈၇၅မှာ R.C Childers က ပါဠိ အင်္ဂလိပ်အဘိဓာန်ထွက်ခဲ့ပါတယ်။ ဒီလိုနဲ့ အင်္ဂလိပ်အက္ခရာသုံးပါဠိစာပေတွေများလာလေလေ လက်ရှိအဘိဓာန်ဟာ လုံလောက်မှု့မရှိတာကြောင့် ထိုစဉ်က ကမ္ဘာကျော်ခဲ့တဲ့ မုံရွာ လယ်တီဆရာတော်ကြီးကို ပြုစုဖို့စာဖြင့်တောင်းပန်ခဲ့ပါတယ်။ ဆရာတော်ကြီးက လက်ခံတော်မူပြီး မန္တလေးမြို့မစိုးရိမ် ဆရာတော်အစရှိသည့် ၎င်းအပါအဝင် ဆရာတော်ကြီး (၁၄) ပါး နှင့် အရည်အချင်းပြည့်ဝသည့် သံဃာ (၃၀ဝ) တို့ စတင်ဖွဲ့စည်းလုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ သက္ကရာဇ်၁၂၉၄ အရောက်တွင် သဒ္ဒတ္တရတနာဝလိမဟာပါဠိအဘိဓာန်အမည်တွင်သည့် ပါဠိပုဒ်ကိုမူတည်ပြီးပါဠိဖြင့်ဖွင့်သော ကျမ်းကြီး အတွဲ (၁) အပိုင်း (၄)ပိုင်း စတင်ထွက်ရှိလာပါတယ်။ ပုဒ်ဖွင့် အဆင့်လွန်ပြုစုထားတာကြောင့် ပါဠိစွယ်စုံကျမ်းသဖွယ် ကမ္ဘာက အသုံးပြုခဲ့နိုင်ပါတယ်။ သက္ကရာဇ်၁၃၀၁ မှာ ပဌမကျော် အရှင်တေဇဝန္တာဘိဝံသ ရဲ့ ပုဒ် ၂၀ဝ၀ဝ ခန့်ပါ မြန်မာ-ပါဠိ အဘိဓာန်ထွက်ပေါ်လာပြီး စစ်ကြီးအတွင်း စာချနားစဉ် မန္တလေးဝိသုဒ္ဓါရုံ မှာ စည်ရှင်ဆရာတော်ကြီးက ပုဒ်များသာမက မာဂဒ၊သက္ကတ ကျမ်းဂန်များ မွေနှောက်၍ ပုဒ်၊ပါဌ်၊အနက်၊အဆုံးအဖြတ်များပါသော အဘိဓာန်ကြီးကို ပြုစုခဲ့လို့ သက္ကရာဇ်၁၃၁၅-၁၃၁၈ တွင် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ၎င်းပိဋကအဘိဓာန်ထွက်၍ မကြာမီတွင်ဘဲ ၁၉၅၄-၁၉၅၉ နှစ်များတွင် အတွဲ ၄ တွဲ ပုဒ် ၅၀ဝ၀ဝ ကျော်ပါသည့် ခေတ်မှီပုံစံ အဘိဓာန်ကို ဦးဟုတ်စိန် က စာမျက်နှာ ၁၁၈၀ ဖြင့် ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့ ပြီး သဒ္ဒါဆိုင်ရာများပါပါဝင်သောကြောင့် ပါဠိကိုခေတ်မှီနည်းဖြင့်လေ့လာသူတို့အတွက် အားကိုးထိုက်သောကျမ်းဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဤသို့သော ပုဒ်ကျမ်းများအပြင် အရင်းအမြစ် ဓာတ်များဖြင့်စီရင် ထားသော ဓာတ်အဘိဓာန်များလည်း ရတနာပုံခေတ်မှသည် ဆဋ္ဌသင်္ဂါယနာခေတ်တိုင် ပေါ်ထွက်ခဲ့ကြပါသေးတယ်။ ၁၉၂၁-၁၉၂၅ အတွင်း PTS အသင်းကြီးကလည်း ပါဠိ အင်္ဂလိပ် အဘိဓာန်ကြီးထွက်ပေါ်လာနိုင်ခဲ့ပြီး၎င်းနှင့်ရှေးမနှေင်းပင် ဒိန်းမတ် သိပ္ပံနှင့်စာပေအသင်းက A Critical Pali Dictionary ကို ပိုမိုလေးလံပြည့်စုံစွာထွက်လာနိုင်ပါတယ် သို့သော်လည်း ၁၉၆၂ တိုင် အတွဲနှစ်တွဲသာထုတ်ဝေပြီးစီးခဲ့သည်။ ယင်းသို့ အရင်းအမြစ်များထက် အညွန်းပြည့်စုံမှု့ ကိုပဓာနထားပြီး PTS အသင်းကြီးက pali Tipitakam concordance စတင်ထုတ်ဝေ နိုင်ခဲ့သည်။ အခြားအဘိဓာန်အချို့ သီဟိုတွင်ထွက်ခဲ့ပြီး Dictionary of Pali Proper names မှာ ထင်ရှားပါတယ်။ ပါဠိဘာသာလေ့လာမှု့ဟာ လူပုဂ္ဂိုလ်အမျိုးမျိုး ကိုလိုက်ပြီး ကွဲပြားနေပါတယ်။ တချို့က မသိတဲ့ပုဒ်အနက် သိရတာနဲ့ကျေနပ်ပေမဲ့ တချို့ကတော့ ပုဒ်အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည့် ဓာတ်ခွဲပုံ၊ ဝိဂြိုဟ်၊ ဝစနတ္တ တိုကိုပါလေ့လာလိုကြသူတွေရှိပါတယ်။ နောက် တချို့က လည်း ခိုင်လုံသည့် သဒ္ဒါကျမ်းအကိုးအကားတွေ ပုဒ်တွေနိုင်မည့် ကျမ်းစာပါအကိုးအကားနေရာတွေ သိချင်တာတွေ၇ှိနေကြပါသေးတယ်။ ဒါအပြင် ပုဒ်တစ်ခု ချင်းစီရဲ့ နေရာအလိုက်ကွဲပြားတဲ့ အဓိပ္ပာယ် အယူအဆ အသုံး တင်ပြပုံ ကွဲလွဲပုံတွေ စုစည်းနှိုင်းယှဉ်တာကို သိလိုတာတွေလည်း၇ှိပါတယ်။ ဒါကြောင့်ဒီလိုအပ်နေတဲ့ အဘိဓာန်ကြီးတစ်ခုပေါ်ထွက်လာဖို့ သင်္ဂါယနာတင်မတိုင်မီကတည်းက လိုအပ်ချက်အရ နိုင်ငံတော်ဦးဆောင်မှု့နဲ့စတင်ခဲ့ကြရပါတယ်။ မဟာစည်ဆရာတော်အပါအဝင် သံဃာတော်ကြီးတွေနဲ့ ဦးဖေမောင်တင်၊ဦးလူဖေဝင်း၊ဦးဝန်၊ဦးသိန်းဟန် စတဲ့ လူပုဂ္ဂိုလ်များစွာပါ ပါဝင်တဲ့ အဖွဲ့ စံသတ်မှတ်ချင်းကို သက္ကရာဇ်၁၃၃၂ ကပင် စတင်ခဲ့ပြီး မစိုးရိမ်ဆရာတော် တိပိဋက မင်းကွန်းဆရာတော် စတာတွေကို လိုက်လဲတွေ့ဆုံပြီး ပြည်တွင်းတက္ကသိုလ်များ သာမက အောက်စဖို့ စသော ပြည်ပတက္ကသိုလ် များတိုင် သွားရောက်လေ့လာပြီး စနစ်ကို စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြပါတယ်။ ကျမ်းဂန်အားလုံးမှပုဒ် အစုံကို လိုအပ်ချက်အားလုံးစံမှီပြည့်စုံတဲ့ ကမ္ဘာအဆင့်မှီ ကျမ်းကြီးဖြစ်ဖို့ အားထုတ်ခဲ့ကြပါတယ်။