cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတများ စာရင်း
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ သမ္မတများ
! စဉ် ! ဓာတ်ပုံ ! width=18% |အမည် (မွေးဖွား–ကွယ်လွန်) ! colspan=2 |တာဝန်သက်တမ်း ! နိုင်ငံရေးပါတီ ! colspan=2 |ဒုတိယသမ္မတ ! သက်တမ်း (ရွေးကောက်မှု) ! style="background:#000099; color:white;" |၁ 蔣中正 (၁၈၈၇–၁၉၇၅) (ကိုမင်တန်) ! style="background:#000099; color:white;"| — 李宗仁 (၁၈၉၀–၁၉၆၉) (ယာယီ) ! style="background:#000099; color:white;" rowspan=7|(၁) 蔣中正 (၁၈၈၇–၁၉၇၅) (ကိုမင်တန်) (ကိုမင်တန်) (ကိုမင်တန်) ! style="background:#000099; color:white;"| ၂ (စီကေယန်) 嚴家淦 (၁၉၀၅–၁၉၉၃) ! style="background:#000099; color:white;" rowspan=2| ၃ 蔣經國 (၁၉၁၀–၁၉၈၈) (ကိုမင်တန်) (ကိုမင်တန်) ! style="background:#000099; color:white;" rowspan=3| ၄ 李登輝 (၁၉၂၃–၂၀၂၀) (ကိုမင်တန်) (KMT) ! style="background:#1B9431; color:white;" rowspan=2| ၅ 陳水扁 (၁၉၅၀–) (DPP) ! style="background:#000099; color:white;" rowspan=2| ၆ 馬英九 (၁၉၅၀–) (KMT) (KMT) ! rowspan=2 style="background:#1B9431; color:white;" | ၇ 蔡英文 (၁၉၅၆–) (၂၀ မေ ၂၀၂၄ တွင် သက်တမ်းကုန်ဆုံးမည်ဖြစ်သည်။) (တစ်သီးပုဂ္ဂလ) (DPP)
ခဲကြားရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခိနုအုရရင်းခိုင်တဲဆွတ်ဒိုးဟဒဆင်းဘူတာ
ခိနုအုရရင်းခိုင်တဲဆွတ်ဒိုးဟဒဆင်းဘူတာ  (衣浦臨海鉄道半田線駅 ခိနုအုရရင်းခိုင်တဲဆွတ်ဒိုးဟဒဆင်း- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိချိခရိုင်၊ ဟန်းဒမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လက်မြောင်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
လက်မြောင်ရွာ (Letmyaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ လက်မြောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်မြောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၀ ဦး၊ မ ၈၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လန်ရှိန် (လာလွန်း)ရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အက်ဒွပ်
အက်ဒွပ် (Eduardo Riedel) သည်ဘရာဇီးနိုင်ငံရေးသမားနှင့်စီးပွားရေးသမားဖြစ်ပြီး ဘရာဇီးလူမှုဒီမိုကရေစီပါတီ နှင့်ဆက်နွှယ်သူဖြစ်ပြီး 2022 ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင်ဘရာဇီး တွင် Mato Grosso do Sul ၏အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ်ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ Mato Grosso do Sul ၏ အခြေခံအဆောက်အဦအတွက် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးရာထူးကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂ ရက်မှ ၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
2022 ခုနှစ်တွင်သူသည် Mato Grosso do Sul တွင်ပြည်နယ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် Barbosinha နှင့်အတူဒုတိယအုပ်ချုပ်ရေးမှူးအတွက်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ်ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ 2022 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ 2 ရက်နေ့တွင် သူ 361,981 မဲ (25.16%) ရခဲ့ပြီး ကိုယ်စားလှယ်လောင်း Renan Contar နှင့် ဒုတိယအကျော့သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
အသက်မွေးဝမ်းကြောင်း
သည် Seila Garcia Côrrea နှင့် Nelson Riedel ၏သား 1969 ခုနှစ် ဇူလိုင်လ 5 ရက်နေ့တွင် ရီယိုဒီဂျနေးရိုးမြို့ တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။
1995 ခုနှစ်တွင် သူသည် Maracaju ရှိ မိသားစု၏ကျေးလက်ပိုင်ဆိုင်မှုစီမံခန့်ခွဲမှုကို တာဝန်ယူခဲ့ပြီး စီမံခန့်ခွဲမှုအတွေ့အကြုံများရရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ ရာထူးများကို ရယူခဲ့သည်။
2015 ခုနှစ်တွင် Riedel သည် Famasul (2012-2014) ၏ သမ္မတ ဒါရိုက်တာရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး Reinaldo Azambuja ၏ အစိုးရတွင် အစိုးရအတွက် နိုင်ငံတော်အတွင်းဝန်ရုံး၏ အကြီးအကဲနှင့် Mato Grosso do Sul ၏ မဟာဗျူဟာစီမံခန့်ခွဲမှု အကြီးအကဲအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ 2021 ခုနှစ်အထိ ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။
1994 ခုနှစ်တွင်သူသည် မော်နီကာ နှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး၎င်းတွင်ကလေးနှစ်ယောက်ဖြစ်သော Marcela နှင့် Rafael ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၆၉ မွေးဖွားသူများ
ဆယ်ကြီး (ဝက်ကြီး)ရွာ၊ မိမ္မပြေး
ဆယ်ကြီး (ဝက်ကြီး)ရွာ၊ မိမ္မပြေး
မခုဟရိဟွန်းဂိုးဘူတာ
မခုဟရိဟွန်းဂိုးဘူတာ (幕張本郷駅 မခုဟရိဟွန်းဂို- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘခရိုင်၊ ချိဘမြို့တော်၊ ဟနမိဂဝရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
စာဖြူစုရွာ၊ ကျွန်းအင်း
စာဖြူစုရွာ၊ ကျွန်းအင်း
ထန်းပင်ကုန်းရွာ၊ ကွင်းကြီးဒေါင့်
ထန်းပင်ကုန်းရွာ၊ ကွင်းကြီးဒေါင့်
အေးရွာ၊ မိမ္မပြေး
အေးရွာ၊ မိမ္မပြေး
ရွှန်းတိုခုမိချိဘူတာ
ရွှန်းတိုခုမိချိဘူတာ (俊徳道駅 ရွှန်းတိုခုမိချိ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာခရိုင်၊ ဟိဂရှိအိုဆာကာမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျိုက္ခမီခရိုင်
ကျိုက္ခမီခရိုင်
ကျိုက္ခမီခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း တနင်္သာရီ တိုင်းတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်၍ စတုရန်းမိုင် ၇ဝ၆၂ ခန့် ကျယ်ဝန်းလေသည်။ မြောက်ဘက်၌ သထုံခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်၌ ဒေါနတောင်တန်းနှင့် ယိုးဒယားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်၌ ဒေါန တောင်၏တောင်စွယ်ဖြစ်သော မလွှဲတောင်နှင့် ထားဝယ်ခရိုင်၊ အနောက်ဘက်၌ မုတ္တမကွေ့တို့က ဝိုင်းရံလျက်ရှိသည်။ ကျိုက္ခမီခရိုင်သည် အပူပိုင်းဒေသအတွင်း ကျရောက်၍ ပူပြင်းသော်လည်း ပင်လယ်ကမ်းခြေ ဖြစ်ခြင်း၊ တောင်ထူ ထပ်ခြင်း၊ သံလွင်မြစ်၊ ဂျိုင်းမြစ်၊ အတ္ထရံမြစ်၊ သောင်ရင်း မြစ်ဝများနှင့် နီးကပ်ခြင်းတို့ကြောင့် ရာသီဥတု မျှတ၍ မြေဩဇာကောင်းမွန်သည်။ နှစ်စဉ် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် လက်မ ၁၅ဝ ရှိ၍ ပျမ်းမျှအပူချိန် ၈ဝ ဒီဂရီ ရှိသည်။ ခရိုင်အတွင်း တွင် ရေပူစမ်းများ ရှိသည်။
မြေနိမ့်မြစ်ဝှမ်းများတွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်မှု ဖြစ်ထွန်း၍ ကုန်းမြင့်တောင်တန်းများတွင် အဖိုးတန်သစ်များ ပေါက်ရောက်သည်။ ခရိုင်၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ စပါးစိုက်ပျိုး ခြင်း ဖြစ်၍ ကျွန်းသစ်လုပ်ငန်းလည်း အထူးတွင်ကျယ်သည်။ ဆန်စပါးအပြင် ကြံပင်၊ ဝါဂွမ်း၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ ကွမ်းသီး၊ ဓနိနှင့် သစ်သီးဝလံ များကိုလည်း စိုက်ပျိုးသည်။
ခရိုင်အတွင်းရှိ မြစ်များမှာ သံလွင်မြစ်၊ ဂျိုင်းမြစ်၊ အတ္ထရံမြစ်နှင့် သောင်ရင်းမြစ်များ ဖြစ်ကြ၏။ သံလွင်မြစ် သည် တိဗက်ပြည်၌ မြစ်ဖျားခံ၍ ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ကို ဖြတ်ကာ မော်လမြိုင်မြို့မြောက်ဘက်မှ စီးဆင်းလာပြီးလျှင် အရှေ့ဘက်မှ စီးဆင်းလာသော ဂျိုင်းမြစ်၊ အတ္ထရံမြစ်တို့နှင့် ပေါင်းကာ မုတ္တမကွေ့ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ သံလွင်မြစ်ကြီးမှာ ကျဉ်းမြောင်း သည့်အပြင် ကျောက်ဆောင်ထူထပ်သောကြောင့် ပင်လယ်ဝမှ ၂၈ မိုင်ခန့်အကွာရှိ မော်လမြိုင်မြို့အထိသာ သင်္ဘောကြီးများ ဆန်တက်သွားလာနိုင်၍ ၇၄ မိုင်ကွာ သံလွင်နှင့် သထုံခရိုင် နယ်စပ်အထိ သင်္ဘောငယ်များ သွားလာနိုင်၏။ ကျန်အပိုင်းမှာ သစ်မျှောရန်သာ အသုံးဝင်သည်။
လှိုင်းပွဲမြစ်နှင့် ဟောင်သရောမြစ်တို့မှာ ဂျိုင်းရွာတွင် ပေါင်းဆုံလျက် ဂျိုင်းမြစ်ဟူသော အမည်ဖြင့် အနောက် တည့်တည့်သို့ စီးဆင်းပြီးလျှင် မုတ္တမကွေ့ထဲသို့ စီးဝင်၏။ အတ္ထရံမြစ်သည် ခရိုင်တောင်ဖက်ကုန်း၌ မြစ်ဖျားခံ၍ မော်လမြိုင်မြို့အနီးတွင် သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ သောင်ရင်းမြစ်သည် ဒေါနတောင်တန်းတွင် မြစ်ဖျားခံခဲ့၍ သံလွင်မြစ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။
ခရိုင်အတွင်းရှိ တောင်တန်းများမှာ အရှေ့ဘက်နယ်နိမိတ် ဖြစ်သော ဒေါနတောင်တန်း၊ အနောက်ဘက် ပင်လယ်ကမ်းရိုး တန်းတလျှောက်ရှိ တောင်ညိုတောင်တန်းနှင့် သံလွင်မြစ် တစ်ဘက်ကမ်းရှိ မုတ္တမတောင်တန်းတို့ ဖြစ်၏။ ဒေါနတောင် တန်းသည် ပေပေါင်း ၅၅ဝဝ အထိ မြင့်၍ ထိုတောင်တန်းတွင် ယိုးဒယားနိုင်ငံဘက်သို့ ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သော တောင်ကြား လမ်းများ ရှိသည်။
ခရိုင်အတွင်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကောင်းမွန် သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ဘီလူးကျွန်းအကာအကွယ်ရှိသော မော်လမြိုင်မြို့ဆိပ်ကမ်းသို့ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများ ဝင်ရောက်ဆိုက်ကပ်နိုင်သည်။ မုတ္တမကွေ့အတွင်း မီးသင်္ဘော အသွားအလာ များစွာပွင့်လင်း၍ သံလွင်မြစ်ကြောင်း၌ ၇၄ မိုင်၊ အတ္ထရံမြစ်ကြောင်း၌ ၇၃ မိုင်နှင့် ဂျိုင်းမြစ်ကြောင်း၌ ၄၂ မိုင် အထိ သင်္ဘောငယ်များ သွားလာနိုင်၏။ ကုန်းလမ်းဘက်တွင် ကား ပဲခူး မုတ္တမကွေ့ကို ဝိုက်၍ ဖောက်လုပ်ထားသော မီးရထားလမ်းသည် မော်လမြိုင်မြို့ တစ်ဘက်ကမ်း မုတ္တမမြို့သို့ ရောက်၏။ မော်လမြိုင်မှ ရေးမြို့သွား မီးရထားလမ်းမှာလည်း မိုင် ၉ဝ မျှ ရှည်လျား၏။ ထိုမှတစ်ပါး ခရိုင်အတွင်းရှိ မော်တော်ကားလမ်းများမှလည်း အသင့်အတင့် ကောင်းမွန် လေသည်။
ကျိုက္ခမီခရိုင်ရှိ မြို့များမှာ မော်လမြိုင်၊ ကျိုက်မရော၊ ချောင်းဆုံ၊ ကျိုက္ခမီ၊ ကော့ကရိတ်၊ မုဒုံ၊ ရေး၊ ကြာအင်းမြို့ များဖြစ်၍ မော်လမြိုင်မြို့မှာ တနင်္သာရီတိုင်းမင်းကြီးနှင့် ကျိုက္ခမီခရိုင်ဝန်တို့ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ် သည်။ (၁၉၅၄ ခုနှစ် တွင် ကော့ကရိတ်နှင့် ကြာအင်းမြို့နယ်များကို ကရင်ပြည်နယ် အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းလိုက်သည်။)
ခရိုင်အတွင်း၌ ၁၉၄၁ ခု သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅၉၄၄၉ဝ ယောက်ရှိ၍ လူမျိုးများမှာ မွန်၊ မြန်မာ၊ ကရင်နှင့် နိုင်ငံခြားသားများ ဖြစ်ကြသည်။ ကျေးရွာများတွင် မြန်မာစာပေ အပြင် မွန်အမျိုးသားများသော ကျေးရွာများ၌ ကရင်စာပေကို သင်ကြားကြသည်။ လူဦးရေအားလုံး၏ ၆၃ ရာခိုင်နှုန်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ကျွန်းသစ်များစွာ ထွက်၍ ရှေးအခါက မော်လမြိုင်မြို့တွင် သင်္ဘောများ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထွက်ကုန်များမှာ ဆန်စပါး၊ ကျွန်းသစ်၊ ကော်ဖတ် စသည်တို့ဖြစ်၍ ထိုပစ္စည်းများကို နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်များသို့ သင်္ဘောကြီးများဖြင့် တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။
၁၉၆၄ခုနှစ် ဇွန်လ (၁၀)ရက်နေ့တွင် ကျိုက္ခမီခရိုင်အား မော်လမြိုင်ခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကျိုက္ခမီမြို့နယ်အား သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်အဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ကိုးကန့်စစ်ပွဲ
မြန်မာ-ကိုးကန့်စစ်ပွဲသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြန်မာစစ်တပ်နှင့် ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့တို့ တိုက်ခိုက်သော စစ်ပွဲလည်းဖြစ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ (၉)ရက်နေ့မှ လက်ရှိ အချိန်အထိ အပြန်အလှန် တိုက်ခိုက်နေကြဆဲဖြစ်သည်။
နောက်ခံ အကြောင်းအရာ
မြန်မာစစ်တပ်၏ လက်အောက်၌ နယ်ခြားစောင့်တပ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းရေးကို ကိုးကန့်တပ်ဖွဲ့မှ မလိုလားခဲ့ခေျ။ ကိုးကန့်အဖွဲ့အနေနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကိုသာ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာစစ်တပ်က ၎င်းတို့နှင့်အတူ ပူးတွဲလုပ်ဆောင်နေသာ ဘိန်းလုပ်ငန်းကို ကိုးကန့်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့တည်း လုပ်ကိုင်သည်ဟု လွှဲချကာ စစ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ကိုးကန့်ခေါင်းဆောင် ဖုန်ကြားရှင်ကိုလည်း ဖမ်းဆီးရန် ကြိုးပမ်းသဖြင့် ဖုန်ကြားရှင်သည် ၂၀၀၉ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် တရုတ်နိုင်ငံအင်တာဗျူးတစ်ခု၌ ဖုန်ကြားရှင်က ၎င်းတို့ ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည့် ကိုးကန့်နယ်မြေကို ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သိမ်းယူမည်ဟု ဖြေကြားခဲ့သည်။
Violence
According to state-run newspaper, Global New Light of Myanmar, 200 Kokang renegades, as opposed to government-loyal Kokang units, attacked an army military base in the Konkyan Township and shelled the army headquarters on 12 February.
Allied group of Ta-ang National Liberation Army (TNLA), Arakan Army (AA) are also fighting alongside the MNDAA. Some sources indicated that the Kachin Independence Army (KIA), United Wa State Army and National Democratic Alliance Army were also involved, but KIA denied its involvement.
The MNDAA is thought to be under the command of former leader Pheung Kya-shin, who was ousted from his position by a government-backed Kokang faction in 2009 and has since lived in relative obscurity in China.
ဒုက္ခသည်များနှင့် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့များ ဖြစ်စေမှု
စစ်ပွဲအတွင်း လူပေါင်း ၄၀,၀၀၀ ကျော် အိုးမဲ့အိမ်မဲ့ဖြစ်ကာ ထွက်ပြေးကြရပြီး ရှမ်းပြည်နယ် လားရှိုးရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများသို့ ထွက်ပြေးလာကြသည်။ တရုတ်ဘက်သို့လည်း စစ်ရှောင်ဒုက္ခသည်များ အများအပြားဝင်ရောက်လာသည်ဟု တရုတ်ပိုင်သတင်းမီဒီယာများက ဆိုကြသည်။
၂၀၁၅ခု မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် မြန်မာစစ်တပ်မှ တိုက်လေယာဉ်တစ်စင်းပစ်ခတ်သည့် ဒုံးလက်နက်လမ်းကြောင်းလွဲကာ တရုတ်ပိုင်နက်ထဲသို့ ကျရောက်ပေါက်ကွဲပြီး တရုတ်လူမျိုး (၄) ယောက်သေကာ (၉)ယောက် ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စနှင့်ပတ်သတ်၍ တရုတ်က မြန်မာအား စစ်ရေးနှင့် သံတမန်ရေး အရ ပြင်းထန်စွာသတိပေးခဲ့သည်။ နယ်မြေကျွံ၍ ဗုံးကြဲမိခြင်းအတွက် မြန်မာအစိုးရမှ တရုတ်အစိုးရကို တောင်းပန်ခဲ့ရသည်။
နိဂုံးချုပ်
မြန်မာစစ်တပ်တွင် အာဆီယံနိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်နိုင်သော လက်နက်များ၊ နည်းပညာများရှိကာ အာဆီယံထိပ်သီး စစ်အင်အားကြီးနိုင်ငံဟု ဒေသတွင်းနိုင်ငံများက သတ်မှတ်ထားသည်။ မြန်မာစစ်တပ်သည် တစ်နိုင်ငံလုံး၏ အသုံးစရိတ် ၉၁% ခန့်ကို စစ်နက်လက်ပစ္စည်းများဝယ်ယူခြင်းနှင့် စစ်တပ်အတွက်သာ အသုံးပြုသည်။ ခေတ်မီ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများကို ပိုင်ဆိုင်ထားသော တပ်လည်းဖြစ်သည်။ ရှိခြင်းကြောင့် မြန်မာစစ်တပ်၏ အောက်ခြေအဆင့် တပ်သားများမှာ အဆင့်နိမ့်လက်နက်များနှင့် တိုက်ပွဲကို ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရခြင်းမှာလည်း စစ်ကို ရှုံးနိမ့်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ မတ်လကုန် ဧပြီလဆန်းပိုင်းများတွင် ခေတ်မီလက်နက်များကို အသုံးချ တိုက်ခိုက်ခဲ့သော်လည်း ခေတ်မီလက်နက်များကို အသုံးချမှုတွင် ကျွမ်းကျင်မှုလိုအပ်ချက်ကြောင့်
ပြင်ပလင်ခ့်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ
ထောက်ကြံ့ကုန်းရွာ၊ ကွင်းကြီးဒေါင့်
ထောက်ကြံ့ကုန်းရွာ၊ ကွင်းကြီးဒေါင့်
သံပရာအိုင်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒယ်ကွင်းရွာ၊ သဖန်းချောင်း
ဒယ်ကွင်းရွာ၊ သဖန်းချောင်း
တမစင်တာဘူတာ
တမစင်တာဘူတာ (多摩センター駅 တမစင်တာ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ တမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မီးပြင်းဖို
ယခုအခါ၌ အလွန်ကြီးမားခိုင်ခံ့လှသည့် စစ်သင်္ဘောကြီး များ၊ သံချပ်ကာကားကြီးများ၊ အမြောက်ကြီးများစသည့် ထုထည် ကြီးမားလှသော အဆောက်အအုံများကို သံမဏိတို့နှင့် ဆောက်လုပ် ကြသည်။ သံ၊ သံမဏိများကို အလိုရှိသောပုံမျိုး သွန်းလုပ်ရန် အရည်ကျိုရာ၌ လည်းကောင်း၊ ပျော့ပျောင်းအောင် လုပ်ရာ၌ လည်း ကောင်း အလွန်ပူပြင်းသည့် မီးပြင်းဖိုများကို လိုအပ်ပေသည်။
မီးဖိုဆိုရာ၌ အိမ်တွင်းရှိ ထမင်းဟင်းချက်ပြုတ်ရန် မီးဖို၊ အေးသောတိုင်းပြည်များတွင် အိမ်တွင်း အပူငွေ့ရစေရန် အတွက် အပူငွေ့ပေးထားသော မီးဖိုများကိုသာ လူသိများကြသည်။ အမှန်မှာ စက်ရုံလုပ်ငန်းများ၌ သုံးသော မီးပြင်းဖိုများမှာ ဆိုခဲ့သော မီးဖိုတို့ ထက် အဆပေါင်းများစွာ အပူအားကြီး၍ စက်ရုံလုပ်ငန်းတွင် အလွန်အရေးပါ အရာရောက်ကြပေသည်။ ယခုအခါတွင် အသုံးအ များဆုံးလည်းဖြစ်၍ အရေးအကြီး ဆုံးလုပ်ငန်း၌ အထိရောက်ဆုံး လည်းဖြစ်သော မီးပြင်းဖိုများမှာ လျှပ်စစ်မီးဖိုများဖြစ်ကြသည်။ ထို မီးဖိုများသည် ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၇ယဝဝဝ မျှရှိသော အပူချိန်ကို ပေးစွမ်းနိုင်သဖြင့် အခြားသာမန် မီးပြင်းဖိုများထက် နှစ်ဆမျှပို၍ အပူအားကောင်းသည်။ အလွန် အရည်ပျော်ခဲလှသော သတ္တုများပင် ထိုမီးဖိုများထဲတွင် အရည်ပျော်နိုင်ကြပေသည်။
လျှပ်စစ်မီးဖိုတွင် လုံကြီးတစ်ခု ပါဝင်၏။ ထိုလုံကြီးကို ပြင်းထန်သော အပူဒဏ်ကို ခံနိုင်၍ လျှပ်စစ်ဓာတ် မကူးနိုင်သော ပစ္စည်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ အချို့ လျှပ်စစ်မီးဖိုများတွင် ကာဗွန် ဓာတ်ခေါင်း နှစ်ခု အကြား၌သော် လည်းကောင်း၊ ကာဗွန်ဓာတ်ခေါင်းများမှ အပူတိုက်ပေးရမည့် အရာဝတ္တုသို့သော်လည်းကောင်း လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး ဖြတ်ကူးစေသည်။ ထိုအခါတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး သည် ပြင်းထန်သော လျှပ်စစ်မီးစွယ်ကြီးကို ဖြစ်စေသည်။ အချို့ မီးပြင်းဖိုတွင် လုံကို ကြေးနန်းကြိုးများဖြင့် ရစ်ပတ်၍ ကြေးနန်း ကြိုးထဲသို့ လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖြတ်စီးစေပြီးလျှင် အပူတိုက်ပေးသည်။
ကြေးနန်းကြိုး ပြုလုပ်သော သတ္တုများတွင် နစ်ကယ် ကရိုမီယမ်ကိုအပူချိန်စင်တီဂရိတ် ဒီဂရီ ၁ဝဝဝ အထိရှိသော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီး အတွက် အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထိုအပူချိန်ထက်မြင့်သော အပူချိန်များအတွက် ပလက်တီနမ်၊ သို့မဟုတ် မိုလစ်ဒီနမ်ကို အသုံးပြုရသည်။ ထိုသတ္တုတို့ကို အောက်ဆီဂျင်ပါသည့် လေထဲ၌ အသုံးပြု လျက် အောက်ဆိုက်အဖြစ်သို့ ပြောင်းသွားတတ်ကြသဖြင့် ထိုသတ္တု တို့ကို အသုံးပြုနေစဉ်တွင် အနီးတစ်ဝိုက်၌ ဟိုက်ဒြိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့များ ကို လွှတ်ပေးထားရသည်။
အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း လျှပ်စစ်မီးဖိုများသည် အရည်ပျော်ခဲသော သတ္တုများကို သတ္တုရိုင်းများမှ ထုတ်ယူရာတွင် များစွာအသုံးဝင်လေသည်။ ကျောက်မီးသွေးအဖြစ်မှ ဂရက်ဖိုက် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရာ၌လည်းကောင်း၊ ကျောက်သကလင်းမျိုးမှ ဖန်ချိုင့်စသည်တို့ သွန်းလုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ သံမဏိကျိုချက်ရာ၌ လည်းကောင်း လျှပ်စစ်မီးဖိုများကသာ ထိရောက်စွာဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ကြပေသည်။
လျှပ်စစ်မီးဖိုအပြင် အခြားမီးပြင်းဖို အမျိုးမျိုးရှိကြသေးရာ ထိုမီးပြင်းဖိုတို့ကို ၃ မျိုး ခွဲခြားထားနိုင်သည်။
ဤမီးပြင်းဖိုများသည် ပူပြင်းသော အပူကို ပေးစွမ်းနိုင်၍ ဓာတုဗေဒလုပ်ငန်းများတွင် လွန်စွာ အရေးပါအရာရောက်လေသည်။
ကျောင်းစု (ကျောင်း)ရွာ၊ မင်းဂရု
ကျောင်းစု (ကျောင်း)ရွာ၊ မင်းဂရု
ကြိုပင်သာရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကြိုပင်သာရွာ (Kyopinthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကူတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၅၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကူတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၅ ဦး၊ မ ၂၀၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆူးလေကုန်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ဆူးလေကုန်းရွာ (Sulaykone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကဆွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၂၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဆွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၁ ဦး၊ မ ၁၄၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
တန်ဆိုင်ကထောင်ရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
တန်ဆိုင်ကထောင်ရွာ(Tanhsengkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ ဒနိုင်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၃၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယာမရှိနဘူတာ
ယာမရှိနဘူတာ (山科駅 ယာမရှိန- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုခရိုင်၊ ကျိုတိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပေးတေးဒိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိတဲမော်ရန်းရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပကန်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
လက်ပကန်ရွာ (Letpakan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ လက်ပကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၄၅ ဦး၊ မ ၉၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖက်ရင်းကုန်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ဖက်ရင်းကုန်းရွာ (Hpetyinkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၂၄ ဦး၊ မ ၇၆၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုံဖလူးရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
လုံဖလူးရွာ(Lungfalu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ သွီပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သွီပန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၀ ဦး၊ မ ၂၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးပင်အထက်စုရွာ၊ မင်းဂရု
ဇီးပင်အထက်စုရွာ၊ မင်းဂရု
ဇဲဇဲဘူတာ
ဇဲဇဲဘူတာ (膳所駅 ဇဲဇဲ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဂခရိုင်၊ အိုးဆွတ်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဝမ်နမ့်ခေးရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဝမ်နမ့်ခေးရွာ (Wannamhkay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ လွိုင်ကုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်ကုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၇ ဦး၊ မ ၁၀၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ဟင်နရီ ဖို့ဒ်
ဖို့ဒ်ကို ၁၈၆၃ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၃၀ ရက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မစ်ရှီဂန်ပြည်နယ် ဒေဘွန်မြို့၌ ဖခင်ဝီလျံနှင့် မိခင်မေရီတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းမောင်နှမ ၅ယောက် ရှိခဲ့ပြီး ငယ်နာမည်မှာ ဟင်နရီဖြစ်လေ၏။ လယ်သမားမျိုးရိုးမှ မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဖခင်ဖြစ်သူမှာ အိုင်းရစ်အမျိုးအနွယ် ဖြစ်သည်။ မိခင်ဖြစ်သူမှာ ဒတ်ချ်အမျိုးအနွယ်ဖြစ်သည်။ သူသည် ကလေးဘဝတွင် မိသားစုလုပ်ငန်းတွင် လုပ်ကိုင်ပြီး အားလပ်သည့်အချိန်ပို၌ စက်ပစ္စည်းအလုပ်ရုံတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင် တတ်သည်။ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဖို့ဒ်သည် မိသားစုလုပ်ငန်းမှထွက်ကာ ဒက်ထရွိုက်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး စက်ပစ္စည်းအလုပ်ရုံ၌ လုပ်ကိုင်ကာ အထူးသဖြင့် ရေနွေးငွေ့ဖြင့်မောင်းသည့် စက်များကို တာဝန်ယူ ကိုင်တွယ်သည်။
၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် ဖို့ဒ်သည် လက်မှတ်ရ စက်ဆရာတစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။ ရေနွေးငွေ့သုံးစက်များ တပ်ဆင်ပြုပြင်ရန် ဝက်စတင်းဟောက်စ် ကုမ္ပဏီက ဖို့ဒ်အား ငှားရမ်းခဲ့သည်။
၁၈၉၁ ခုနှစ်တွင် ဖို့ဒ်သည် ဓာတ်ဆီကို လောင်စာအဖြစ် အသုံးပြုသည့် အင်ဂျင်စက်ငယ်ကို ပုံစံထုတ်သည်။ သောမတ် အက်ဒီဆင်က ကမ်းလှမ်းသဖြင့် သူ့ကုမ္ပဏီတွင် ဖို့ဒ်သည် အင်ဂျင်နီယာချုပ် ဖြစ်လာသည်။ သုံးနှစ်အကြာတွင် ဖို့ဒ်သည် ဓာတ်ဆီဖြင့် မောင်းနှင်နိုင်သည့် ကားကို တီထွင်သည်။
အက်ဒီဆင်၏ လုပ်ငန်းမှထွက်ကာ ဆက်လက်ကြိုးပမ်းရာ နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပုံစံအေနှင့် ပုံစံတီ အပါအဝင် မော်တော်ကား ဒီဇိုင်းများကို ဖို့ဒ်က ဆက်လက်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ မော်တော်ကား၏ စွမ်းဆောင်မှု မြင့်မားရေးမှာ ဖို့ဒ်၏ မူပိုင်လက္ခဏာ တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဖို့ဒ်သည် မော်တော်ကားများအား စီးပွားဖြစ် ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် မော်တော်ကားတပ်ဆင်ရေးကို တီထွင်ဆောင်ရွက်သည်။ ဖို့ဒ်၏ ဦးတည်ချက်မှာ အမေရိကန်နိုင်ငံသားတိုင်း မော်တော်ကား စီးနိုင်ရေး ဖြစ်သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်း ဖို့ဒ်၏ စက်ရုံကို စစ်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေးတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဖို့ဒ်၏ ဘဝနိဂုံးချုပ် အချိန်ပိုင်းတွင် ကုသိုလ်ဖြစ် အဖွဲ့အစည်း ဖို့ဒ်ဖောင်ဒေးရှင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီ ၇ ရက်တွင် ဖို့ဒ် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အသာတမန္တဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၇။ ဣတ္ထိဝဂ် -၆၁- အသာတမန္တဇာတ်။ ။ တက္ကသိုလ်ပြည်ပါမောက္ခဆရာကြီးက မိမိအမေကို နမူနာထား၍ သင်ပြလိုက်သော အသာတမန္တာန်ကို ကိုယ်တွေ့ကြုံခဲ့ရသဖြင့် သံဝေဂရသောပုဏ္ဏားလုလင် အကြောင်း။
မိန်းမသဘောထုတ်ဖော်ပြော
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသောမြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မိန်းမတစ်ယောက်ကို အမှီပြု၍သာသနာတော်မှ လူထွက်လိုသော ရဟန်းတစ်ပါး ရှိလေ၏။ ထိုရဟန်းသည် မြတ်စွာဘုရားထံရောက်လာရာ “ချစ်သားရဟန်း ... မိန်းမတို့ မည်သည် ဆင်းရဲအမျိုးမျိုးကို ပေးတတ်၏၊ယုတ်မာသောသဘောရှိ၏။ သင်သည် မိန်းမကို အမှီပြု၍ အဘယ်ကြောင့် သာသနာတော်မှာလူထွက်လိုသနည်း” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
သားကိုပြောပြမိနှင့်ဘ
လွန်လေပြီးသောအခါဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဂန္ဓာရတိုင်းတက္ကသိုလ်ပြည်၌ ဗေဒင်သုံးပုံနှင့်တကွ အတတ်အလုံးစုံကို ကမ်းတစ်ဖက်ရောက်အောင်တတ်မြောက်သော ဒိသာပါမေက္ခဆရာကြီး ဖြစ်လေ၏။
ထိုအခါဗာရာဏသီပြည်၌ တစ်ဦးသော ပုဏ္ဏားမျိုးဝယ် သားယောကျ်ား ဖွားမြင်သောနေ့၌ မီးကိုယူကာမငြိမ်းအောင် ထားလေ၏။ မိခင်သည် သား တစ်ဆယ့်ခြောက်နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ“ချစ်သား ... ငါတို့သည် သင်ဖွားနေ့၌ မီးကို ယူထားခဲ့ကြသည်၊ ဗြဟ္မာ့ပြည့်သွားလိုမူဤမီးကိုယူကာ တောထွက်၍ *မီးကို ရှိခိုးလုပ်ကွေးပါ၊ သို့ တည်းမဟုတ် အိမ်ထောင်လိုမူတက္ကသိုလ်ပြည်သွား၍ ပညာသင်ကြားပြီးမှ ပစ္စည်းဥစ္စာကို ရှာဖွေစုဆောင်းပါ” ဟုပြောကြားလေ၏။
[မီးကို ရှိခိုးလုပ်ကျွေးခြင်းကို ထိုအခါ အိန္ဒိယပြည်တွင် ဗြဟ္မာဖြစ်စေတတ်သော အကျင့်ဟု ပညာရှိသူများ ယူဆကြဟန်တူသည်။]
ပညာစုံကတစ်ခါပြန်ရ
သားဖြစ်သော ပုဏ္ဏားလုလင်သည်ငါကား တောထွက်၍ မီးကို မလုပ်ကျွေးနိုင်၊ ပစ္စည်းဥစ္စာကို ရှာဖွေ စုဆောင်းတော့မည်ဟုကြံစည်လျက် “မိခင် ... ကျွန်ုပ်ကား မီးကို မလုပ်ကျွေးနိုင်ပါ၊ ပစ္စည်းဥစ္စာကို ရှာဖွေစုဆောင်းပါမည်”ဟု ဆရာအတွက် အသပြာတစ်ထောင် ယူလျက် တက္ကသိုလ်ပြည် ဒိသာပါမောက္ခ ဆရာကြီးထံသွား၍ပညာသင်ကြား တတ်မြောက်ပြီးလျှင် အိမ်သို့တစ်ဖန် ပြန်လာ၏။
အမိ အဘတို့လည်းသားကို အိမ်ထောင်ပြုခြင်းကို အလိုမရှိကုန်၊ မီးကိုသာ လုပ်ကျွေးစေလိုကုန်၏။ ထိအခါ မိခင်သည် ငါ့သားအားမိန်းမတို့ အပြစ်ကိုပြ၍ တောထွက်စေမည်ဟု ကြံစည်လျက် “ချစ်သား ... အတတ်ပညာ ပြည့်စုံပြီလော”ဟု မေးသောအခါ “မိခင် ... ပြည့်စုံပါပြီ” ဟု ပြော၏။ “ချစ်သား ... အသာတမန္တန်ကို သင်ခဲ့ပြီလေ” ဟု မေး၏။ “မိခင် ...မသင်ခဲ့ရသေးပါ” ဟု ပြောလျှင် “ချစ်သား ... အသာတမန္တန်ကို မတတ်လျှင် ပညာပြည့်စုံသည်မမည်၊ တစ်ဖန် သွား၍သင်ချေဦး” ဟု စေလွှတ်ပြန်၏။
မိန်းမတို့ကျင့်ကြံအသာတမန္တာန်
လုလင်လည်းတက္ကသိုလ်ဆရာကြီးထံ အသာတမန္တာန်ကို သင်ကြားရန် သွားပြန်၏။ ဆရာကြီးလည်းအသက်တစ်ရာ့နှစ်ရှိ မိခင်ကြီးကို လုပ်ကျွေးနေရာ တပည့်များ ရွံရှာစက်ဆုပ်သည်ကိုသိ၍စားနပ်ရိက္ခာ အပြည့်အစုံ စီမံပြီးလျှင် မိခင်အိုကြီးကို ထမ်းကာ တောသို့သွား၍ အရိပ်၊ ရေ ပြည့်စုံသော နေရာတစ်ခုဝယ်သစ်ရွက်မိုးအိမ် ဆောက်လျက် လုပ်ကျွေးနေခိုက် ဖြစ်လေ၏။
ဆရာကြီးသည် မိမိထ့ပြန်လာသော တပည့်ကိုမြင်လျှင် “အမောင် ... ဘယ်အတွက် ချက်ချင်း ပြန်လာသနည်း” ဟုမေးလေ၏။ ဆရာ ... အသာတမန္တာန်ကို မသင်ရသေး၍ ပြန်လာပါသည်ဟု ပြောလေလျှင် “အမောင် ...အသာတမန္တန်ကို သင်ရမည်” ဟု ဘယ်သူ ပြောသနည်းဟု မေးသောအခါ “အကျွန်ုပ်မိခင် ပြောပါသည်”ဟု ဆိုလေလျှင် ဆရာကြီးသည် ဤလုလင်ကိုသူ့အမိက မိ်န်းမအပြစ်ကို သိစေလို၍ ခိုင်းသည်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ကြံစည်ကာ “အမောင် ...ကောင်းပြီ သင်ပေးမည်၊ ငါ့ကိုစားပြု၍ ငါ့မိခင်အိုကြီးကို လုပ်ကျွေးလော့” ဟုစေခိုင်း၏။ လုပ်ကျွေးပုံ အခြင်းအရာ ကိုလည်း ပြောကြားလေ၏။
မန္တန်အသာတလက်တွေ့ပြ
“အမောင် ... မိမိလက်ဖြင့်ရေချိုးပါ၊ အစားအသောက်ကျွေးပါ၊ လက်၊ ခြေ၊ ဦးခေါင်း၊ ကျော စသည်ကိုနင်းနှိပ်ဆုပ်နယ်ပေးပါ၊ ဆုပ်နယ်ပေးစဉ်‘အဘွား ... သည်လောက် အိုနေပါလျက် မျက်စိ၊ နား၊ နှာ၊ အင်္ဂါ၊ ခြေလက်တို့မှာ နူးညံ့ပြေပြစ်လှပေသေးသည်၊နိုပျိုစဉ်အခါတုန်းက ဘယ်လောက်များ လှပမည်၊ ကြည့်ကောင်းမည်ဟု မပြောတတ်ပါ’ စသည်ဖြင့်သူ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို အဖန်ဖန် ချီးကျူါ်ပါ၊ မိခင်အိုကြီး ပြန်ပြောသောစကားတို့ကိုလည်း လျှို့ဝှက်မထားပါနှင့်၊ ငါ့ကို အကုန်အစင် ပြန်ပြောပါလေ” ဟုစကားထည့်ပြီးလျှင် လုပ်ကျွေးစေ၏။
သားကိုသတ်ရန်အမိကြံ
လုလင်လည်း မိခင်အိုကြီးကိုဆရာကြီး စီမံနည်းပေးသည့်အတိုင်း လိုက်နာလျက် မရွံမရှာ ယုယုယယ ပြုစုလုပ်ကျွေးလေ၏။ပြုစု လုပ်ကျွေးသောအခါ မိခင်အိုကြီး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို မပြတ် မပြတ် ပြောဆိုချီးကျူး၏။ ထိုအခါ မျက်စိလည်းကွယ်၊အသက် တစ်ရာ့နှစ်ဆယ် ရှိပြီး အားအင် နည်းပါးလှသော မိခင်အိုကြီးစဉ်လျက်ကိုယ်တွင်းရှိ အနုသယကိလေသာတို့သည် လုလင်ငယ်နှင့် မွေ့လျော် ပျော်ပါးလိုသောစိတ်တို့သည် မျိုသိပ်ထိန်းသိမ်း၍ မရတော့ချေ။ ထိုအခါ လုလင်ငယ်ကို -
“အမောင် ... ငါနှင့်မွေ့လျော် ပျော်ပါးချင်သလော” ဟု မေး၏။ “အဘွား ... ဟုတ်ကဲ့ မွေ့လျော်ပျော်ပါးချင်ပါသည်၊ သို့သော်လည်း ဆရာကြီးကို ကြောက်ရွံ့ ရိုသေပါသည်” ဟု ဆိုလေ၏။“အမောင်... ငါ့ကို အလိုရှိလျှင် ငါ့သားကို သတ်ပစ်ပါ” ဟု ဆိုပြန်ရာ “အဘွား ...အတတ်သင်ပေး၍ ကျေးဇူးများလှသဖြင့် ကိလေသာကိုစွဲပြီး မသတ်ဝံ့ပါ” ဟု ဆိုလျှင် “အမောင်... ငါ့ကို စွန့်ပစ်မသွားဘူးဆိုလျှင် ငါကိုင်တိုင်ပဲ သတ်ပစ်မည်” ဟု ပြောလေ၏။
သားမောင်သဏ္ဌာန် ပရိယာယ်ဖန်
လုလင်သည် ဆရာကြီးထံသွား၍ဆရာကြီးအား မကွယ်မဝှက် မိခင်အိုကြီးနှင့် ဖြစ်ပျက်သမျှ အကြောင်းစုံကို ပြောကြားလေ။ဆရာကြီးသည် မိခင်အိုကြီး၏ အသက်အပိုင်းအခြားကို ကြည့်လတ်သော် ယနေ့ပင် သေလိမ့်မည်ကိုသိ၍ “တပည့် ... ကောင်းပြီ၊ မိခင်အိုကြီးကို ငါ စုံစမ်းမည်” ဟု ဆို၍ ရေသဖန်းသားကိုအရုပ်တုလုပ်ပြီးလျှင် အိပ်နေကျနေရာတွင် စောင်ခြုံလျက် မိခင်အိုကြီးနေရာသို့ကြိုးတန်းသွယ်ပြီးလျှင် ပုဆိန်တစ်လက်ယူကာ တပည့်အားပေး၍ မိခင်အိုကြီးကို အသတ်ခိုင်းချေလော့”ဟု ပြောဆိုစီမံပြီးလျှင် သစ်သားရုပ်အနီး၌ နေလေ၏။
ရာဂပူးကပ်သားကိုသတ်
လုလင်လည်း မိခင်အိုကြီးထံသွား၍ “ကျွန်တော်နှင့် ပေါင်းသင်း နေထိုင်လိုလျှင် သားကို သတ်ချေ၊ အသင့်ဖြစ်အောင်ကြိုးတန်းသွယ်ထားပြီ” ဟု ဆိုကာ ပုဆိန်ကို ပေး၏။ မိခင်အိုကြီးသည် တစ်ဖန် လုလင်ငယ်အား“အမောင် ... ငါ့ကို စွန့်ပစ်သွားမှာလော” ဟု မေးပြန်၏။ လုလင်လည်း “အဘွားအိုအဘယ်ကြောင့် စွန့်ပစ်ရမည်နည်း၊ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ပါမည်” ဟု ဆိုလေလျှင်မိခင်အိုကြီးသည် ပုဆိန်ကို မနိုင်တနိုင်ကိုင်ကာ တုန်တုန်ယင်ယင်နှင့် ထ၍ကြိုးတန်းကိုင်လျက် သားထံသွားကာ တစ်ချက်တည်း အသေသတ်မည်ဟု သစ်သားရုပ်ကိုလက်နှင့်စမ်း၍ စောင်ကိုလှစ်ပြီးလျှင် လည်ပင်းကို တအား ပေါက်လိုက်သောအခါဒုန်းဒုန်းမြည်သံ ကြားသဖြင့် သစ်သားရုပ်မှန်း သိလေ၏။
ထိုအခါ သားဖြစ်သောဆရာကြီးသည် မိခင်အိုကြီးအား “မိခင် ... ဘာလုပ်သနည်း” ဟု မေးလေ၏။ မိခင်အိုကြီးလည်း“ဆရာတပည့်နှစ်ယောက် ငါ့ကို လှည့်စားကြပြီ” ဟု သိသဖြင့် အရှက်ကြီးကွဲကာ ဤနေရာမှာပင်သေဆုံးလေ၏။ သားလည်း မိခင်အိုကြီး အလောင်းကို ကောင်းမွန်စွာ သင်္ဂြိုဟ်လေ၏။
ကိုယ်တွေ့ထုတ်ပြ သာဓက
မိန်းမတို့ သဘောကား ကိလေသာရာဂစိတ် ဖြစ်လာလျှင် အရွယ်ဝုဒ္ဓိကိုလည်း မထောက်ထား၊ ကျေးဇူးတရားကိုလည်း မဆင်ခြင်မိမိတို့ ထင်မြင်ရာကို ပြုလုပ်တတ်သည့် အတွက် ယုတ်မာသော သဘောရှိ၏။ဆင်ရဲအမျိုးမျိုးကို ပေးတတ်၏။
ထို့နောက်ဆရာကြီးလည်း တပည့်လုလင်ကိုခေါ်၍ “အမောင် ... အသာတမန္တန်မှာ အသီးအခြား မရှိ၊မိန်းမတို့အပြစ်ကို သိရန် အတတ်ပင် ဖြစ်သည်၊ သင့်မိခင်သည် မိန်းမတို့အပြစ်ကိုသိစေလို၍ ခိုင်းခြင်း ဖြစ်သည်၊ သင် ယခု မျက်မြင်ဒိဋ္ဌ မြင်ပြီမဟုတ်လော” ဟု ပြောဆိုဆုံးမကာ “သင့်အမိအဘထံ ပြန်လေတော့” ဟု လွှတ်လိုက်၏။
မိန်းမပြစ်ရှုတောထွက်ပြု
လုလင်လည်း ဆရာကြီးကိုခွင့်ပန်၍ လာခဲ့ရာ မိဘတိုထံ ရောက်လျှင် မိခင်သည် သားအား “ချစ်သား ... အသာတမန္တန်ကိုသင်ခဲ့ပြီလော” ဟု မေး၏။ “မိခင် ... သင်ခဲ့ပါပြီ” ဟု ဆိုလေ၏။ ချစ်သား ... ယခုဘာလုပ်မည်နည်းဟု မေးပြန်ရာ “မိခင် ... ကျွန်ုပ် မိန်းမတို့ အပြစ်ကို ကိုယ်တိုင်မြင်ခဲ့ရပါပြီ၊ အိမ်ထောင်၍ ပစ္စည်းဥစ္စာ မရှာလိုတော့ပါ၊ ရဟန်းပြုကာ တောထွက်၍မီးကိုပင် လုပ်ကျွေးပါတော့မည်” ဟု ပြောဆိုလေ၏။ နောက်တစ်ဖန် -
“မိခင် ...
လောက၌ မိန်းမတို့ကား ဆင်းရဲကို ပေးတတ်ကုန်၏။
ယုတ်မာကုန်၏။
စည်းကမ်း မရှိကုန်။
မီးသည် ကောင်း၊ မကောင်း ဟူသမျှကို လောင်ကျွမ်းသည့်အလား တွေ့တိုင်းတွေ့တိုင်းသော သူတို့ကို မှီဝဲတတ်ကုန်၏။
ထို့ကြောင့်“ အိမ်ထောင်မပြုလို၊ တောထွက်၍ ရဟန်းပြုကာ ဝိဝေကတရားကို ပွားစေလျက် ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့သွားမည်” ဟု မိန်းမတို့ကို ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချကာ တရားဟောပြီးလဆင် အမိအဘတို့ကို ရှိခိုးလျက်တောထွက်၍ ရဟန်းပြုကာ ဝိဝေကတရားကို ပွားများစေလျက် သေသည့်အခြားမဲ့၌ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့လားရလေ၏။
ဤဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ သာသနာတော်မှလူထွက်လိုသော ရဟန်းသည် သောတပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ လုလင်ငယ်၏ မိခင်သည် - ယခုအခါ ဘဒ္ဒကာပိလာနီ။
လုလင်ငယ်ဖခင်သည် - မဟာကဿပ။
လုလင်ငယ်သည် - အာနန္ဒာ။
ဒိသာပါမောက္ခဆရာကြီးသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟုဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ဆင်းရဲပေးကြ၊ ယုတ်မာလှ၊ မိန်းမဓမ္မာတာ။
(၂) ကောင်း, မကောင်းယူ၊ မီးနှင့်တူ၊ လူတိုင်းမှီဝဲရာ။
အသာတမန္တဇာတ် ပြီး၏။
ကော်ဟဲရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကော်ဟဲရွာ(Kawthe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဖာပွန်(အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာပွန်(အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၆၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တုံးတောရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
တုံးတောရွာ (Tonetaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၂၁ ဦး၊ မ ၆၂၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်
သပိတ်ကျင်းမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သပိတ်ကျင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မန္တ​လေးတိုင်း​ဒေသကြီး၏ မြောက်ဘက်အကျဆုံးမြို့နယ် ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ သပိတ်ကျင်းမြို့ဖြစ်သည်။
သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၏ အဓိကလုပ်ငန်းသည် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးခြင်းဖြစ်၍ တောင်ယာစနစ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်ခြင်းများ ပြားလေသည်၊ အင်းလုပ်ငန်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်အတွင်း အဖိုးတန်သစ်တောများ မရှိချေ။ ဝါးပင် နှင့်ထနောင်းပင်များကိုသာ များသောအားဖြင့် တွေ့ရလေသည်။ မိုးကုတ်မြို့နယ်နှင့်နီးစပ်သော်လည်း အဖိုးတန်ကျောက် မျက်ရတနာများ ပြောပလောက်အောင် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်အတွင်းမှ မထွက်ရှိသေးချေ။ သပိတ်ကျင်း မြို့နယ်၏ ဧရိယာ သည် ၉၉၅ စတုရန်းမိုင်ကျယ်ဝန်းသည်။
သမိုင်းကြောင်း
သာသနာသက္ကရာဇ် ၄၃၂ခုနှစ်တွင် သပိတ်ကျင်းမြို့ကို ဦးသိန်းမောင်ဆိုသူမှ တည်ထောင်သည်ဟု သိကြရသည်။
သရေခေတ္တရာပြည် တိုးတက်လာချိန် သက္ကရာဇ် ၄၃၂တွင် နန်းတက်သော သီရိရာဇာမင်းလက်ထက်၌ အမတ်ကြီးတစ်ဦး၏သားဖြစ်သူ ကိုသိန်းမောင်သည် ကုန်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရန် လှေကြီးလှေငယ် နောက်ပါအခြံအရံများဖြင့် အထက်အညာသို့ ဧရာဝတီမြစ်အတိုင်း ဆန်တက်လာရာ သပိတ်ကျင်းမြို့တောင်ဘက် ၂မိုင်အကွာတွင် ရွာကြီးတစ်ရွာကို တွေ့ခဲ့သည်။ ထိုရွာသည် တွင်းထွက်ကျောက်သံပတ္တမြား လဲလှယ်ရောင်းချရာတွင် ထင်ရှားခဲ့သည်။ အထုးသဖြင့် မိုးကုတ်ကျောက်မျက်ရတနာများနင့် အောက်ပြည်အောက်ရွာမှ အဝတ်အထည်၊စားသောက်ကုန်များ လဲလှယ်ရောင်းဝယ်ခြင်းပြုကြသည်ဟု အဆိုရှိခဲ့သည်။ဦးသိန်းမောင်သည် ထိုရွာမှ ကျောက်သံပတ္တမြားနှင့် မိမိထံမှ ကုန်ပစ္စည်းများကို လဲလှယ်ခြင်းပြုပြီး နောက်ပါလက်ရွေးစင်၁၀ဦးကိုထားခဲ့၍ နေပြည်တော်သို့ ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဟင်္သာမော်၊ကြာညှပ်၊စမ္ပါယ်နဂိရ်၊တကောင်း စသောနေရာများတွင် ရွာများတည်ပြီး လူနေထိုင်၍ ထင်ရှားနေပြီဖြစ်သည်။
ကိုသိန်းမောင်သည် တိုက်လှေ၁၀စင်း၊ လှေသား၄၀၀တို့ဖြင့် ကုန်ပစ္စည်းများ၊စားနပ်ရိက္ခါအပြည့်တင်၍ ဒုတိယအကြိမ် ဆန်တက်လာပြန်သည်။ အညာသီဟတောဘုရားအနီးသို့ရောက်လျှင် မူလကစည်ကားသောရွာကြီးသည် သူပုန်များဖျက်စီးခံထားရသည်ကိုမြင်လျှင် ကိုသိန်းမောင်သည် တိုက်လှေ၁၀စင်းကိုနှင်၍ ရန်သူကို ချေမှုန်းစေခဲ့သည်။ ထိုစည်ကားသောရွာကြီးမှာ မီးလောင်ပျက်စီးခဲ့ရသဖြင့် ထိုရွာကို ရွာဆိုးဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။
ထိုရွာသားများသည် မိုးကုတ်နှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပိုကောင်းသောနေရာသို့ ပြောင်းလာကာရွာသစ်တည်၍ ထိုရွာကို ရွာမဟုခေါ်တွင်သည်။ ထို့နောက် ဆိပ်ကမ်းနေရာကောင်းနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းသောနေရာကို ထပ်မံရှာဖွေရာ တောင်ကုန်းများဝန်းရံပြီး အလယ်တွင်ချိုင့်ဝှမ်းတစ်ခုသာရှိသောနေရာကို တွေ့၍ ပြောင်းခဲ့ကြသည်။ သပိတ်ပုံရှိ၍ သပိတ်ကုန်းဟုခေါ်ရာမှဧရာဝတီမြစ်ကျဉ်းအနီးရှိ၍ သပိတ်ကျင်းဟုအမည်တွင်ခဲ့သည်။ ရွာဆိုးနှင့်ရွာမမှ မြို့၏ရပ်ကွက်များဖြစ်လာသည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၂°၅၄'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၈မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၁၂မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၂၄မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၇၅မိုင်ရှိပြီး ၉၉၀.၈၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ်
သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မဘိမ်းမြို့နယ်နင့် မိုးမတ်မြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ ထီးချိုင်းမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် ပေ၅၀၀အထက်တွင်တည်ရှိသည်။ သောင်းပွက်တောင်တန်းသည် တောင်မှမြောက်သို့ သွယ်တန်းနေသည်။ မြို့နယ်၏အနောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်သည် မြောက်မှတောင်သို့စီးဆင်းနေသည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် တောင်ကျချောင်း၆၀ခန့်ရှိသည်။
လူဦးရေ
သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ကချင်၊ရှမ်း၊ချင်း၊ကရင်၊မွန်၊ကယားနှင့် ရခိုင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ခရစ်ယာန်၊အစ္စလာမ်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
စီးပွားရေး
သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှေးကွေးသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကထားလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထို့အပြင် ရွှေတူးဖော်ခြင်းကိုလည်း စီးပွားဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏အဓိကထွက်ကုန်မှာ စပါး၊ပဲမျိုးစုံနှင့် ကြံသီးနှံဖြစ်ပြီး မန္တလေးမြို့သို့ အဓိကရောင်းချသည်။ မန္တလေးမြို့မှ လူသုံးကုန်၊ စားသောက်ကုန်များ တင်သွင်းသည်။ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၁၃ခုရှိသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
သပိတ်ကျင်းမြို့မှ မန္တလေး၊ရွှေဘို၊တကောင်းမြို့မှ မန္တလေးမြို့များသို့ ကားဖြင့်သွားလာနိုင်သည်။
အထက
အထက်တန်းကျောင်း ၇ကျောင်းရှိသည်။
အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၈၂ကျောင်းရှိသည်။
အီလက်ထရွန်းနစ်ဘဏ်စနစ်
ဘဏ် ဆိုသည်မှာ အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရ (Bank) ကို အသံလှယ် စနစ်ဖြင့် တိုက်ရိုက်ခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။ Bank ဆိုသည်ကလည်း အီတလီစကား Banco မှဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ ဘင်ကိုးဆိုသည်မှာ "ခုံ" ဟူ၍အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
အီလက်ထရွန်းနစ်ဘဏ်စနစ်သည် "e-banking" ကို မြန်မာမှု ပြုကာခေါ်ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။ E-banking ဆိုသည်မှာ electronic banking ၏အတိုကောက်စာလုံးဖြစ်သည်။ ဘဏ်အဆောက်အဦး ရှိရာသို့ သွားစရာမလိုဘဲ ဘဏ်နှင့်ဆက်သွယ် ဆောင်ရွက်ရမည့် ကိစ္စများကို အီလက်ထရွန်းနစ်နည်းဖြင့် မိမိရှိနေသည့်နေရာမှ စီမံ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
E-banking အနေဖြင့် ဆက်စပ်သိထားသင့်သည့် အခြား ဝေါဟာရများမှာ PC banking, Internet banking, Virtual banking, Online banking, Home banking, Remote electronic banking, Phone banking တို့ဖြစ်သည်။ PC, Internet, Online banking စနစ်များသည် ယနေ့ခေတ်အစားဆုံးနှင့် အသုံးအများဆုံး ဘဏ်စနစ်များဖြစ်သည်။ အီလက်ထရွန်းနစ်ဘဏ်စနစ်ကို နိုင်ငံနှင့် ဒေသအသီးသီးတွင် အမျိုးမျိုးခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲနေကြသော်လည်း ရည်ရွယ်ချက်နှင့် ဦးတည်ချက်များမှာ အားလုံးအတူတူပင်ဖြစ်သည်။
E-banking စနစ်အောင်မြင်ရန် ဝန်းကျင်တစ်ခုတည်ဆောက် ရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုဝန်းကျင်မှာ အီလက်ထရွန်းနစ် စနစ်အခြေခံ နှင့် ဖွံ့ဖြိုးသည့်ဈေးကွက် ရှိနေရမည်ဖြစ်သည်။ အနည်းဆုံး တယ်လီဖုန်းဖြင့် ဘဏ်ကို ဆက်သွယ်နိုင်ခြင်း၊ ခရက်ဒစ်ကတ်များ အသုံးပြုနိုင်ခြင်း၊ အလိုအလျောက်ငွေထုတ်စနစ် (ATM) နှင့် တိုက်ရိုက် ဘဏ်တွင်ငွေအပ်နှံနိုင်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ E-banking တွင် အရေးပါသည့်အခြားလုပ်ငန်းတစ်ခုမှာ ပေးဆောင်ရမည့် ငွေတောင်းခံလွှာများကို ဘဏ်မှတစ်ဆင့် အွန်လိုင်းပေးချေနိုင်မှု ဖြစ်သည်။ အင်တာနက်ကိုအသုံးပြုပြီး Smart card/ Smart money တို့ဖြင့် အမြန်ဆုံးငွေပေးချေနိုင်ခြင်းသည် e-banking ၏ အနှစ်သာရ ဖြစ်သည်။
Internet Banking
အွန်လိုင်းဘဏ်စနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပီစီဘဏ်စနစ်၏ နောက်တစ်ဆင့် တိုးတက်လာသည့် လမ်းကြောင်းဖြစ် သည်။ အင်တာနက်ဘဏ်စနစ်သည် အင်တာနက်ကိုအသုံးပြုပြီး ဆက်သွယ်ရသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။ ငွေသွင်း၊ ငွေထုတ်၊ ငွေစု၊ ပေးဆောင်ရန် ချေးငွေများကို ပေးဆောင်ခြင်း၊ အတိုးများကို ပေးဆောင်ခြင်း၊ အခွန်အခများကို ပေးဆောင်ခြင်းစသည့် ငွေကြေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများကို ဘဏ်သို့သွားစရာမလိုဘဲ လုပ်ဆောင်နိုင် သည့်စနစ်ဖြစ် သည်။
အင်တာနက်ဘဏ်စနစ်ကို အသုံးပြုသူသည် မိမိဘဏ်စာရင်း account ကို အင်တာနက် browser မှတစ်ဆင့် ရယူနိုင်သည်။ မိမိဆက်သွယ်မည့်ဘဏ်သည် အသုံးပြုရမည့်ဘဏ်ပရိုဂရမ်ကို World Wide Web server အတွင်း ထည့်သွင်းပေးထားရမည်ဖြစ်ပြီး အသုံးပြုသူ၏ ကွန်ပျူတာအတွင်း ထည့်သွင်းပေးထားရန်မလိုပေ။  ပီစီဘဏ် စနစ်တွင် သုံးစွဲသူ၏ကွန်ပျူတာအတွင်းဆော့ဖ်ဝဲကိုထည့် ပေးထားရပြီး မိုဒမ်မှတစ်ဆင့် ဆက်သွယ်ရခြင်း ဖြစ်သော်လည်း၊ အင်တာနက်ဘဏ်စနစ်တွင် ဆာဗာအတွင်းထည့်သွင်းထားသော ဆော့ဖ်ဝဲမှတစ်ဆင့် သုံးစွဲသူ customer များသည် မိမိတို့ဆက်သွယ် လိုသောဘဏ်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
အင်တာနက်ဘဏ်စနစ်ဆိုသည်မှာ အင်တာနက်ရနိုင်၊ သုံးနိုင်သည့်နေရာတိုင်းတွင် မိမိတို့ငွေကြေးဆိုင်ရာ ကိစ္စများကို ဘဏ်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်အသုံးပြုနိုင်မည့်စနစ်လည်းဖြစ်သည်။ အင်တာနက်ဘဏ်စနစ်ကို (virtual, cyber, net, interactive, web) ဘဏ်စနစ်ဟူ၍လည်း သုံးစွဲကြသည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် အင်တာနက် Web site များအတွင်း ဘဏ်လုပ်ငန်းများ၊ ဘဏ်စနစ်များ၏ ကြောငြာများ ထည့်သွင်းလာကြကြောင်းတွေ့ရသည်။ အထူးသဖြင့် နာမည်ကြီး Web site တိုင်းလိုလိုတွင် ဘဏ်လုပ်ငန်း ကြော်ငြာများကို တွေ့လာရသည်။ သို့သော် ထူးခြားသည်က ထိုဘဏ်ကြီးများ၏ ကိုယ်ပိုင် Web site များတွင် ဘဏ်၏ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်များလောက်ကိုသာ ဖော်ပြလေ့ရှိပြီး ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို သီးခြားစီစဉ် ဆောင်ရွက်ပေးမှု များ သိပ်မတွေ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
အင်တာနက်ဘဏ်သည် အစဉ်အလာဘဏ်များအတိုင်း ဝန်ဆောင်မှုများကို ပိုပေးဆောင်နိုင်သည့်အပြင်၊ ခေတ်မီမြန်ဆန်သည့် နည်းပညာများကို အသုံးပြုနိုင်သောကြောင့် သုံးစွဲသူပို၍ များပြားလာစေခဲ့သည်။ အင်တာနက်ကို လူတိုင်းသုံးပြီး လူတိုင်း ဘဏ်စနစ်ကိုသုံးနိုင်အောင် လမ်းပွင့်လာခြင်း၏နောက်ကွယ်တွင် ဘဏ်စနစ်ဆိုင်ရာ လုံခြုံရေးအတွက် ၊ သုံးစွဲသူများ၏ ငွေစာရင်း လုံခြုံရေးအတွက် သီးခြားစီစဉ်ဆောင်ရွက်မှုများ လည်း ပြုလုပ်လာရသည်။
အင်တာနက်ဘဏ်စနစ်သည် အစဉ်အလာဘဏ်လုပ်ငန်းများထက် ကုန်ကျစရိတ်သက်သာစေသည်။ ဘဏ်လုပ်ငန်းဆိုသည်မှာ အဆောက်အအုံကောင်းကောင်းဖြင့် အခိုင်အမာတည်ရှိရမည်ဆိုသည့် ယူဆချက်များသည် ပျောက်ကွယ်လာသည်။ အချို့သော ဘဏ်များသည် ရုပ်ဝတ္ထုအားဖြင့်မပြနိုင်သောဘဏ်များအဖြစ် တည်ရှိ နေကြောင်းလည်းတွေ့ရသည်။ ဥပမာ ဗာဂျီးနီးယားပြည်နယ်၊ အာလင်တန်မြို့ရှိ Telebank ၊ ဗြိတိန်ရှိ Banknet တို့သည့် ဘဏ်ကိုမပြနိုင်သည့် အင်တာနက်ဘဏ်လုပ်ငန်းဖြစ်နေကြောင်း တွေ့ရသည်။ အနာဂတ်တွင် web bank ဆိုသည်မှာ တားမြစ် ချုပ်ချယ်ခြင်းကင်းသော၊ ချက်ချင်းလက်ငင်း အချိန်မရွေးဆက် သွယ်ဆောင်ရွက် နိုင်စွမ်းရှိ သော၊ လွတ်လပ်သောဘဏ်စနစ်တစ်ခု အနေဖြင့် တည်ရှိလာမည်ဖြစ်သည်။ စက်မှုလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက် လာသည်နှင့်အမျှ အီလက်ထရွန်းနစ်ဘဏ်စနစ်သည် ပိုပြီးအသုံး ဝင်လာရသည်။ ကမ္ဘာ့အီလက်ထရွန်းနစ် ဘဏ်စနစ် ထွန်းကား လာရခြင်းကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရလျှင်
EFT စနစ်
အီလက်ထရွန်းနစ်ဘဏ်စနစ် ဆိုသည်မှာ ၂၄ နာရီဘဏ်ဝန် ဆောင်မှုလုပ်ငန်းစနစ်ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်း ဆိုကြသည်။ ATM (automated teller machine) ဆိုသည့် ငွေထုတ်စက်များ ထွန်းကားလာသောကြောင့်လည်း e-Banking စနစ်ထွန်းကားလာရသည်။ ငွေပေးငွေယူစနစ်များကို Direct Deposite of paycheck စနစ်ဖြင့် လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း၊ ငွေစုနိုင်ခြင်း၊ ဘဏ်တွင် ငွေစာရင်း ဖွင့်နိုင်ခြင်းတို့သည် အခြားအီလက်ထရွန်းနစ်ဘဏ်စနစ်၏ ထူးခြား ချက်များဖြစ်သည်။
အီလက်ထရွန်းနစ်ဘဏ်စနစ်ကို EFT (electronic fund transfer) စနစ်ဟူ၍လည်းခေါ်ဆိုသေးသည်။ စာရွက် စက္ကူများဖြင့် ပေးပို့ စစ်ဆေးနေရမည့်အစား အီလက်ထရွန်းနစ်နည်းပညာဖြင့် ပေးပို့ လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ EFT စနစ်သည် မိမိငွေစာရင်းကို သတ်မှတ်ထားသည့်စက်အတွင်း ကတ်များ သို့မဟုတ် code များ ကိုဖြည့်စွက်ပြီး ငွေထုတ်ယူသုံးစွဲနိုင်သည့်စနစ်ဖြစ်သည်။ အဖွဲ့အစည်းကုမ္ပဏီကြီးများတွင် ATM စနစ်ဖြင့် ငွေစာရင်းဖွင့်ထားသည့် debit ကတ်များကို အသုံးပြုကာ PIN (personal identification numbers) များရိုက်သွင်းပေးထားပြီး ငွေထုတ်သုံးစွဲနိုင်စေရန် လည်း စီစဉ်ပေးထားသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ၁၉၇၈ ခုနှစ်ကတည်းက EFT Act ကို ထုတ်ပြန်ပေးထားပြီး အစိုးရမှ အကာအကွယ်ပေးထားသည်။
PSP စနစ်
PSP (payment service provider) စနစ်သည် အွန်လိုင်း ငွေပေးငွေယူစနစ်များအတွက် ဝန်ဆောင်မှု ပေးသည့်စနစ်ဖြစ်သည်။ ကြွေးဝယ်ခွင့်ကတ် (credit card) ၊ ဘဏ်ကိုအခြေခံသည့် ငွေပေး စနစ်များဖြစ်သော direct debit, bank transfer နှင့် real time ဘဏ်ငွေပေးချေစနစ်ဖြစ်သော အွန်လိုင်းအခြေခံဘဏ်စနစ်များကို အခြေခံထားသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် PSP စနစ်အတွက် FinCEN (Financial Crimes Enforcement Network) အဖွဲ့ကြီး၏ ကြီးကြပ်ဆောင် ရွက်စီမံပေးမှုကိုယူရသည်။ ထိုအဖွဲ့သည် အမေရိကန်ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာလုံခြုံရေးကို တာဝန်ယူ ရပြီး ငွေပေးငွေယူစနစ်များတွင် ငွေခဝါချမှု၊ အကြမ်းဖက်သမားများ၏ငွေကြေး၊ ငွေကြေးဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုများ ဟုတ်မဟုတ်တို့ကို စစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်ဆောင်ရွက် လျက် ရှိသည်။
အီးကောမာ့စ်နှင့် အီလက်ထရွန်းနစ်ဘဏ်စနစ်
အင်တာနက်ကိုအသုံးပြုပြီး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရာတွင် အီးကောမာ့စ် (e-commerce) စနစ်သည် အကျိုးများသည့် စနစ်တစ်ခုဖြစ် လာသည်။ ထိုစနစ်ကို e-banking၊ e-tailing နှင့် online publishing သို့မဟုတ် online retiling စနစ်များက အထောက်အကူပြုလျက် ရှိသည်။
E-banking စနစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိမှသာလျှင် အီးကောမာ့စ် စနစ်လည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ အစဉ်အလာအရ လူတို့ အသုံးပြုခဲ့ကြသည့် ငွေသား၊ ချက်လက်မှတ် သို့မဟုတ် စာရွက်စာတန်းဖြင့် လုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်ကြရာမှ အီလက် ထရောနစ် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကိုအသုံးပြုနိုင်ရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖြင့် အီးကောမာ့စ်လုပ်ငန်းစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော်နိုင်မည် ဖြစ်သည်။
အစဉ်အလာငွေပေးချေမှုစနစ်
အွန်လိုင်းဖြင့် အရောင်းအဝယ်လုပ်ရာတွင် မိမိတို့လိုချင်သည့် ကုန်ပစ္စည်းကို အွန်လိုင်းမှ မှာယူခြင်းဖြစ်ပြီး ငွေပေးချေ သည့်စနစ် မှာ ပစ္စည်းရောက်မှ ငွေပေးချေသည့်စနစ်ဖြစ်သည်။ အွန်လိုင်းမှ ကုန်ပစ္စည်းကိုမှာပြီး၊ ငွေကိုပေးချေရာတွင် ဘဏ်ကိုကြားခံထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဘဏ်တွင် ငွေစာရင်းဖွင့်ထား ပြီး ဘဏ်ကဝယ်ယူသည့်ပစ္စည်းတန်ဖိုးကို ဝယ်သူကိုယ်စား ပေးချေခြင်းဖြစ်သည်။
အီလက်ထရွန်းနစ်ငွေပေးချေမှုစနစ်
Credit နှင့် debit ကတ်များကိုအသုံးပြုခြင်း၊ အလိုအလျောက် ငွေထုတ်စက် ATM (automated teller machines) များကို အသုံးပြုခြင်း၊ stored value ကတ်များနှင့် e-banking စနစ်များ ကိုအသုံးပြုခြင်း။
E-cash ၊ e-checks ၊ smart cards နှင့် အထူးစီမံပြုလုပ်ထားသည့် ခရက်ဒစ်ကတ်များကိုအသုံးပြုခြင်း။ ဤငွေပေးချေမှု စနစ်သည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ခေတ်စားမှုသိပ်မရှိသေးပေ။ ထိုစနစ်ကို အသုံးပြုနိုင်ရန်အတွက် လုံခြုံမှုပေးနိုင်သည့်စနစ်များ၊ တာဝန်ခံမည့် ကုမ္ပဏီများရှိရန်လိုသည်။
ဘဏ်နှင့် ဆက်သွယ်သူဖောက်သည်များအကြား ငွေပေး ငွေယူ ပြုလုပ်နိုင်သည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ ဘဏ်အချင်းချင်း အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်မှုရှိခြင်း၊ ဘဏ်တစ်ခုခုတွင် ငွေထားသည် မှန်လျှင် အချိန်မရွေး၊ နေရာမရွေး ပေးချေနိုင်ခြင်း။
အီလက်ထရွန်းနစ်ငွေပေးစနစ်၏အရေးပါမှု
အီလက်ထရွန်းနစ်ငွေပေးချေမှုစနစ် EPS (electronic payment system) သည် ဝယ်သူနှင့်ရောင်းသူကြားတွင် ငွေကြေးကို အွန်လိုင်းမှ တစ်ဆင့်ပေးချေရာ၌ ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးကိရိယာ၊ ခရက်ဒစ် ကတ်နံပါတ်၊ အီလက်ထရွန်းနစ် ချက်လက်မှတ်၊ ဒစ်ဂျစ်တယ် ငွေသား တစ်ခုခုဖြင့် ဘဏ်အားကျောထောက်နောက်ခံထားခြင်း၊ ကြားခံငွေကြေးဖလှယ်ပေးသူ သို့မဟုတ် တရားဝင် ငွေကြေး ထိန်းသိမ်းပေးသူအဖြစ်ဆောင်ရွက်စေခြင်းဖြစ်သည်။
EPS သည် အီးကောမာ့စ်စနစ်တွင် အဓိကကျသည့် အခန်းကဏ္ဍတွင်ပါဝင်လာသည်။ အီးကောမာ့စ်စနစ်၏ ကွင်းဆက်တစ်ခု ဟုဆိုနိုင်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ခေတ်နောက်ကျသည့် ငွေပေးချေမှုစနစ်ကိုပင် ဆက်လက် ကျင့်သုံးနေမည်ဆိုပါက အီးကောမာ့စ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုလည်း နှောင့်နှေးနေဦးမည်ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အခြေခံအဆောက်အအုံ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့်လည်း တိုင်းတာရသည်။ အထူးသဖြင့် အီလက်ထရွန်းနစ်ငွေပေးစနစ်ကို ကမ္ဘာ့စံအဖြစ်သုံးနေချိန်တွင်၊ အသုံးမပြုနိုင်သေးသည့် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံသည် ခေတ်နောက်ကျကျန် နေခဲ့မည်သာဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင် ဘဏ်စနစ်ကို လည်ပတ်ရာ၌ ဝန်ဆောင်မှုအမြန်ဆုံးပြုလုပ်ပေးနိုင်သည့်စနစ်မှာ e-banking စနစ်သာဖြစ်သည်။
ခရက်ဒစ်ကတ်ကို ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများအနေဖြင့် အသုံးမပြုနိုင် သေးပါက အီးကောမာ့စ်လုပ်ငန်းစဉ်အတွက် များစွာနှောင့်နှေးနေဦးမည်ဖြစ်သည်။ ခရက်ဒစ်ကတ်အသုံးပြုရာတွင် တိကျသည့် သဘောတူညီချက် မျိုးရှိရန် လိုသည်။ ဥပမာ (signature) ဖြစ်သည်။ ကတ်ပိုင်ဆိုင်သူတစ်ဦးသည် ငွေပေးချေမှုမပြုမီ ငွေကြေးအရ ခိုင်လုံမှုတစ်ခုခုကိုပြရန်လိုသည်။
E-tailing စနစ်
E-tailing သို့မဟုတ် electronic retailing ဆိုသည်မှာ ကုန်ပစ္စည်းများကို အင်တာနက်မှတစ်ဆင့် လက်လီ လက်ကား ရောင်းဝယ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အီးကောမာ့စ်အနေဖြင့်ဆိုလျှင် B2C စနစ်၊ လုပ်ငန်းမှ တိုက်ရိုက်သုံးစွဲသူ ထံသို့ဆက်သွယ်ရောင်းချခြင်း စနစ်ဟူ၍လည်းဆိုနိုင်သည်။
၁၉၉၇ ခုနှစ်မှစတင်ပြီး အီလက်ထရွန်းနစ်ရောင်းဝယ်ရေး စနစ် စတင်ဖွံ့ဖြိုးလာသည့်နှစ်ဟုဆိုနိုင်သည်။ Dell ကွန်ပျူတာများကို Web site မှတစ်ဆင့် ဒေါ်လာသန်းချီပြီး မှာယူခြင်း ခံခဲ့ရ သည်။ Amazon.com သည်လည်း ၁၉၉၆ ခုနှစ်ခန့်ကတည်းက အွန်လိုင်းအရောင်းစနစ်ကို ကိုင်တွယ်လိုက်သဖြင့် အောင်မြင်မှုတွေ ရလာသည်။ အင်တာနက်မှတစ်ဆင့် ကုန်မှာယူရခြင်းအပေါ် သံသယတွေလည်း တစ်ဖြည်းဖြည်းကွယ်ပျောက်လာသည်။ ထိုနှစ် မှာပင် Auto-by-Tel သည် Web site မှတစ်ဆင့် ကားများကို သန်းချီပြီး ဝင်ငွေရအောင်ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ CommerceNet/Nielsen Media ၏မှတ်တမ်းအရ လူ ၁ဝ သန်းခန့်သည် Website မှ တစ်ဆင့် ဈေးဝယ် နေကြောင်းသိရသည်။ E-tailing သည် ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်လောက်ကတည်းက ဒေါ်လာ ၃၇ ဘီလီယံဖိုးခန့် ရောင်းချခဲ့ရသည်လုပ်ငန်းကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။
Electronic Money စနစ်
Electronic money ဆိုသည်မှာ ငွေ သို့မဟုတ် ပိုက်ဆံကို အီလက်ထရွန်းနစ် နည်းစနစ်ဖြင့်သာ အပေးအယူ၊ အလဲအလှယ် ပြုလုပ်ခြင်းကိုခေါ်ဆိုသည်။ အီလက်ထရွန်းနစ်ပိုက်ဆံကို (e-money, electronic cash, electronic currency, digital money, digital cash, digital currency) ဟူ၍လည်း အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲကြသည်။
အီလက်ထရွန်းနစ်ငွေကြေးစနစ်ကိုသုံးစွဲရာတွင် ကွန်ပျူတာ Network ၊ အင်တာနက်နှင့် digital stored value စနစ်များသည် မဖြစ်မနေပါဝင်လာရသည်။ အီလက်ထရွန်းနစ်နည်းဖြင့် ငွေကြေး လွှဲပြောင်းခြင်း EFT (Electronic Funds Transfer) နှင့် တိုက်ရိုက်ဘဏ်တွင်ငွေအပ်နှံခြင်း (direct deposit) များသည်လည်း အီလက် ထရွန်းနစ် ငွေကြေးသုံးစွဲရာတွင်အရေးကြီးသည်။ ဘဏ္ဍာရေး ဆိုင်ရာ လျှို့ဝှက်ချက်များကို နည်းပညာဖြင့် ပေါင်းစပ်ပြီး ထိန်းသိမ်းရခြင်းသည်လည်း ဤစနစ်တွင်ပါဝင်သည်။ ဟောင်ကောင်တွင်အသုံးပြုသည့် Otopus ကတ်စနစ်သည် ခရီးသွား (transit payment) စနစ် အနေဖြင့်စတင်သုံးစွဲခဲ့သော်လည်း အီလက်ထရွန်းနစ်ငွေကြေးစနစ်အဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာသုံးစွဲလာခဲ့ကြသည်။ စင်ကာပူတွင် အီလက်ထရွန်းနစ်ပိုက်ဆံကို အများပြည်သူ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းတွင် ရထား၊ ဘတ်စ်ကား များအတွက် အခကြေးငွေပေးဆောင်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ စင်ကာပူတွင် အသုံးပြုသည်ကတ်စနစ်သည် ဟောင်ကောင်တွင်အသုံးပြုသည့် ကတ်စနစ်နှင့်တူညီပြီး (FeliCa) ကတ်အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ နယ်သာလန် နိုင်ငံတွင် အီလက်ထရွန်းနစ်ငွေကြေးစနစ်ကို Chipknip ဟူ၍ခေါ်ဆိုသည်။
အီလက်ထရွန်းနစ် သို့မဟုတ် ဒစ်ဂျစ်တယ်ပိုက်ဆံသည် credit & debit ကတ်စနစ်ဖြစ်ပြီး online ဖြင့်ဖြစ်စေ offline ဖြင့်ဖြစ်စေ သုံးစွဲခွင့်ရှိသည့်စနစ်လည်းဖြစ်သည်။ သီးသန့်ငွေကြေး လှည့်ပတ်မှု စနစ်တစ်ခုတွင် လုံခြုံမှုအပြည့်ပေးကာ ရွှေကိုအသုံးပြု ခြင်းသည်လည်း တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ကစစ်ရေးတွင် သီးခြားလုံခြုံမှုတစ်ခုအနေဖြင့် Eagle cash ကိုအသုံးပြုသည်။
အီလက်ထရွန်းနစ်ငွေကို သုံးစွဲသူသို့တိုက်ရိုက်ရောင်းချသည့် စနစ်ကိုသာကျင့်သုံးကြသည်။ Paypal, WebMoney နှင့် Wirex စနစ်များသည် တိုက်ရိုက်ရောင်းစနစ်ကျင့်သုံးပြီး၊ Liberty Reserve သည် third party ဒစ်ဂျစ်တယ်ငွေကြေးအရောင်းဒိုင်မှ တစ်ဆင့် ရောင်းချသည်။
ဟောင်ကောင်တွင်သုံးသည့် Octopus ကတ်စနစ်သည် သုံးစွဲ သူများထံမှ ဘဏ်သွင်းငွေကို ကြိုတင် လက်ခံထားပြီး ဘဏ်တွင် ဦးစွာထည့်သွင်းထားရသည်။ ထိုကြိုတင်ငွေကို သက်ဆိုင်ရာဘဏ် ကတစ်ဆင့် ဗဟိုဘဏ်တွင်ပြန်ထည့်သွင်းပေးခြင်းဖြင့် ကတ်ကို အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် AMT နှင့် AVR နည်းစနစ်သုံး အလိုအလျောက်ငွေထုတ်စက်များ ထွန်းကားရေးသည် အီးကောမာ့စ်ကို များစွာအထောက်အကူပြုနေကြောင်းတွေ့ရသည်။ အသေးစားဘဏ်များကအစ အင်တာနက် ဘဏ်များဖြစ်ရန် ပြုပြင်ပြောင်းလဲ ဖို့လိုသည်။ အလယ်အလတ်နှင့် အထက်တန်းအဆင့် ဝင်ငွေရှိ သူများအား အာရှတွင် McKinsey မှသုတေသနပြုကြည့်ရာ ၂ ဒသမ ၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့် အွန်လိုင်းဘဏ်စနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ သည်ဟုဆိုသည်။ တရုတ်နှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံများတွင် အွန်လိုင်းဘဏ်စနစ် အသုံးအများဆုံးဟုသိရသည်။ အာရှတွင် အွန်လိုင်းဘဏ်စနစ် အသုံးပြုမှုနှုန်းသည် နည်းသေးသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ အင်တာနက် အသုံးပြုခွင့်များကို ကန့်သတ်ခြင်းကလည်း နှောင့်နှေးစေသည့် အချက်ဟုဆိုရမည်။ လုံခြုံမှုကိုအပြည့်အဝ တာဝန်ယူနိုင်စွမ်း မပေးနိုင်လျှင် ဘဏ်အပေါ်စိတ်ဝင်စားကြမည် မဟုတ်ပေ။ အွန်လိုင်းဖြင့် အသုံးပြုရန် ဘဏ်များတွင် ငွေစာရင်းလာမဖွင့်ကြခြင်းသည် အင်တာနက်အသုံးပြုရန် ရုပ်ပတ်ဝန်းကျင် အနေအထား မပြည့်စုံခြင်း ကြောင့်လည်းဖြစ်နိုင်သည်။ ကွန်ပျူတာ မသုံးနိုင်၊ လျှပ်စစ်မီးအပြည့်အဝမရ၊ အင်တာနက်က နှေးလျှင် အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့် ဘဏ်များကိုဆက်သွယ်ရခြင်းအပေါ် စိတ်ဝင် စားမှု လျှော့ပါးစေနိုင်သည်။
တယ်လီဖုန်းဘဏ်စနစ်
Telephone banking စနစ်သည် တယ်လီဖုန်းမှတစ်ဆင့် ဘဏ်လုပ်ငန်းကို ဆက်သွယ်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်။ တယ်လီ ဖုန်းဖြင့်ဆက်သွယ်ရာတွင် အလိုအလျောက်ဖုန်းဖြေကြားသည့်စနစ်ကို ဘဏ်မှအသုံးပြုရသည်။ ဖုန်းများတွင် အသံကိုမှတ်မိစေသည့် voice recognition စနစ်ကိုထည့်သွင်းထားရသည်။ ဘဏ်ကိုဖုန်း ဖြင့် ဆက်သွယ်လိုက်သည်နှင့် ပထမဦးဆုံး သက်သေခံအထောက် အထားအဖြစ်  ဂဏန်းများကို Password အနေဖြင့် ရွတ်ပြရသည်။  သို့မဟုတ် လုံခြုံရေးအတွက် စီမံထားသည့်အတိုင်း မေးခွန်းအနည်း ငယ်ကိုဖြေကြားပေးရသည်။ တယ်လီဖုန်းဘဏ်စနစ်သည် ငွေထုတ် ခြင်း၊ ငွေအပ်နှံခြင်းမပြုနိုင်သည်ကလွဲပြီး ဘဏ်တွင်မိမိအပ်ထားသော ငွေများထဲမှ ငွေစာရင်း balance ကိုစစ်ဆေးနိုင်ခြင်း၊ အရောင်းအဝယ်ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း၊ လျှပ်စစ်မီတာခ၊ ဖုန်းဘီလ်များပေး ဆောင်ခိုင်းစေနိုင်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။
မိုဘိုင်းလ်ဘဏ်စနစ်
မိုဘိုင်းလ်ဘဏ်စနစ် (Mobile banking) ကို (M-Banking, mbanking, SMS Banking) ဟူ၍လည်းခေါ်ကြသည်။ ဝင်ငွေ ထွက်ငွေ၊ ငွေစာရင်းစစ်ဆေးခြင်း၊ အခွန်အခများပေးဆောင်ခြင်း စသည့်လုပ်ငန်းများကို မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းမှ တစ်ဆင့် လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် မိုဘိုင်းလ်ဘဏ်စနစ်အား SMS စနစ်ဖြင့် လည်းကောင်း၊ မိုဘိုင်းလ်အင်တာနက်စနစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်ကတည်းက လုပ်ဆောင်လာနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ထိုသို့လုပ် ဆောင်နိုင်ရန် clients ဟုခေါ်သည့် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းသုံး ပရိုဂရမ်ကို ဖုန်းထဲတွင် သီးခြား download ယူထားရမည်ဖြစ်သည်။
အင်တာနက်ခေတ်ဖြစ်ထွန်းလာခြင်းသည် ဘဏ်လုပ်ငန်းစနစ် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးစေရန် များစွာ အထောက်အကူ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အင်တာနက်ကြောင့် အွန်လိုင်းဘဏ်စနစ်၊ အွန်လိုင်း စီးပွားရေး အကျိုးဆောင်လုပ်ငန်း၊ ငွေကြေးစီမံခန့်ခွဲသူများ ပိုပြီးထွန်းကားလာ ခဲ့ရသည်။ မိုဘိုင်းလ်နှင့် ကြိုးမဲ့ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ကမ္ဘာ တွင် အလျှင်အမြန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသည့် လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ GSM အဖွဲ့ကြီးနှင့် Ovum သုတေသန ဌာန၏အဆိုအရ ၂ဝဝ၅ ခုနှစ်စက်တင်ဘာလကတည်းက မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းသုံးစွဲသူ ပေါင်း ၂ ဘီလီယံခန့် ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အတိုင်ပင်ခံအဖွဲ့အစည်းကြီးတစ်ခုဖြစ် သည့် Celent ၏အစီရင်ခံစာတွင် ၂ဝ၁ဝ အတွင်း အွန်လိုင်းဘဏ်စနစ်ဆောင်ရွက်သည့်လုပ်ငန်းများတွင် မိုဘိုင်းလ်ဖြင့်လုပ်ဆောင် နေမှုသည် ၃၅ ရာခိုင်နှုန်း ရှိသည်ဟု သိရသည်။ ဘဏ်များအနေဖြင့် မိုဘိုင်းလ်ဖုန်းဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုပေးလာနိုင်သည့်အတွက် လုပ်ငန်း ၇ဝ ရာခိုင်နှုန်းခန့် တိုးတက်လာသည်ဟုဆိုသည်။
မိုဘိုင်းလ်ဘဏ်စနစ်ဖြင့် ငွေပေးငွေယူလုပ်လာရခြင်းကို ပြည်သူများနှစ်သက်လာရခြင်းသည်။ အစဉ်အလာအရ ဘဏ်များသို့သွားစရာမလိုဘဲ ဘဏ်နှင့်ဆက်သွယ်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဟုဆိုသည်။ ၂ဝ၁ဝ တွင် "Mobile contactless payments" စနစ် သည် ၁ဝ ရာခိုင်နှုန်း ဈေးကွက်တွင် တိုးတက်လာသည်။ Berg Insight အဖွဲ့ကြီး၏အဆိုအရ ၂ဝဝ၉ တွင် အမေရိကန်၌ မိုဘိုင်းလ် ဘဏ်စနစ်ကိုအသုံးပြုသူပေါင်း ၁၂ သန်းရှိပြီး၊ ၂ဝ၁၅ တွင် ၈၆ သန်းအထိ တိုးတက်လာနိုင်စရာအကြောင်းရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ အလားတူ ဥရောပဈေးကွက်တွင်လည်း ၂ဝဝ၉ ခုနှစ်က မိုဘိုင်းလ်ဘဏ်စနစ်ကို အသုံးပြုသူ ၇ သန်းရှိခဲ့ပြီး၊ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ် တွင် ၁၁၅ သန်းအထိ တိုးမြင့်သွားနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထားသည်။