cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကသုတ်
ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကဓုတင်ဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်ငါးမျိုးကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
သိုးမွေး
သိုးများကိုယ်ပေါ်တွင် ပေါက်သည့် သိုးမွေးသည် အခြားသတ္တဝါများကိုယ်ပေါ်တွင် ပေါက်သော သာမန်အမွေးမျိုးနှင့်တိုက်ရိုက်မတူချေ။ ခြားနားပုံမှာ သာမန်အမွေးမျိုးထက် သိုးမွေးကပို၍ အမျှင်သေးသည်။ ပိုမိုပျော့ပျောင်း၍ ပိုမိုတွန့်လိမ်ရုံမက အလွန်သေးငယ်၍ တစ်ခုပေါ်တစ်ခုထပ်ဆင့်နေသော အကြေးကလေးများ လည်း မြောက်မြားစွာပါရှိသည်။ အဆိုပါအကြေးကလေးများကြောင့် သိုးမွေးအမျှင်များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ယှက်တင် တွယ်ကပ်လျက် ရှိ၍ တွန့်လိမ်နေသည့်အတွက် သိုးမွေးချည်မျှင်များသည်ပြေမထွက်နိုင်အောင် ်ခိုင်မြဲကြသည်။ ကျုံ့နိုင်ကန်နိ်ုင်ခြင်းမှာလည်း သိုးမွေး၏အရည်အချင်းပင်တစ်ခုဖြစ်၏။ ဤအရည်အခြင်းများ ရှိခြင်းကြောင့် အေးသော ဒေသနှင့်အေးသောရာသီတွင် ဝတ်ဆင်ရန် အထည်များရက်လုပ်ရာ၌ သိုးမွေးကို အခြားမည်သည့် အမွေးမျိုးမှမမှီနိုင်ပေ။ သိုးမွေးသည် ပေါ့ပါး၍ ပြင်ပ အအေးနှင့်စိုထိုင်းမှု ကိုကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့်ပင် သိုးကိုလူတို့အဖို့ အရေးကြီးဆုံးသောသတ္တဝါ များစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းထားကြရပေသည်။
သိုးများသည် မ်သည့်အရပ်ဒေသမှ စတင် ရောက်ရှိလာကြသည်ကို မည်သူမျှတပ်အပ်သေချာစွာ မပြောနိ်ု်င် ချေ။ သို့ရာတွင်လူတို့သည် စာရေးစာဖတ်မတတ်မီ ကာလကပင် သိုးများကိုယဉ်ကျေးအောင် မွေးမြူ၍ သိုးမွေးမှအထည်များ ဖြစ်အောင် ရက်လုပ်လာခဲ့ကြပေသည်။ တောင်အမေရိကတိုက်နှင့် ဩစတြေးလီးယားတိုက်တို့မှလွဲလျှင် အာရှတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်၊ ဥရောပတိုက်နှင့် မြောက်အမေရိက တိုက်တို့တွင် ယခုတိုင် သိုးရိုင်းများရှိကြသေးသည်။ သိုးရိုင်းများတွင် သိုးမွေးများစွာမရှိချေ။ သာမန် အမွေးလောက်ကိုသာတွေ့နိ်ုင်လေသည်။ သို့သော် ထိုသိုးရိုင်းများကို ယဉ်ကျေးအောင် လွယ်ကူစွာပြု လုပ်နိ်ုင်၍ နှစ်ပေါင်းများစွာ စံနစ်တကျပြုစုမွေးမြူပေးနိုင်လျှင် ယင်းတို့မှ သိုးမွေးကောင်းများကိုပိုမိုရနိုင်သည်။ ယခုအခါသိုး တစ်ကောင်မှ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၅ဝခန့်ကသိုးတစ်ကောင်ထက် သိုးမွေး သုံးပုံတစ်ပုံပို၍ ထွက်သည်ကိုတွေ့နေရလေသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ရောမလူမျိုးတို့မရောက်မီ အချိန်ကပင် အင်္ဂလိပ်တိုင်းရင်းသားတို့သည် သိုးများကို မွေးမြူလျက်ရှိကြသည်။ ရောမလူမျိုးတို့ရောက်သောအခါ ရက်ကန်းလုပ်ငန်းကို စတင်တည်ထောင်ပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါမှစ၍အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် သိုးများကိုမွေးကာ သိုးမွေးထည်များကို ရက်လုပ်လာခဲ့ကြရာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံကို ချမ်းသာလာသော တိုင်းပြည်တစ်ပြည်ဖြစ်အောင် ဖန်တီးပေးခဲ့သည့် အဓိကလုပ်ငန်းများတွင် သိုးမွေးလုပ်ငန်းလည်း တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပေသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ သမိုင်းသည် သိုးမွေးလုပ်ငန်းသမိုင်းပင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုလျှင်မမှားနိုင်ချေ။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ယော့ရှိုင်ယာနယ်သည် သိုးမွေးလုပ်ငန်း၌ အထင်ရှားဆုံးသောနယ်ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှသိုးများမှရသော သိုးမွေးသည် အခြား တိုင်းပြည်များမှ ရသောသိုးမွေးမျိုးထက် ရှည်သောကြောင့် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှသိုးများတွင် အမျိုးအစား အများအပြားရှိရာ ယင်းတို့ကိုမွေးမြူရာနယ်ပယ်တို့၏ အမည်များဖြင့်ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် သိုးများကိုမွေးမြူလာခဲ့ကြသည်မှာ ကာလကြာပြီဖြစ်သည့် အတိုင်း သိုးမွေးနှင့်သိုးမွေးရက်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းဘက်တွင် အခြားနိုင်ငံများထက် ကျော်ကြားလေသည်။ ယနေ့တိုင်အောင်ပင်လျှင် အကောင်းဆုံးသိုးမွေးထည်များကို အင်္ဂလန် နိုင်ငံမှသာလျှင်ရနိုင်၏။ သို့ရာတွင်အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ ပြည်တွင်းမှရသော သိုးမွေးများဖြင့်မလုံလောက်သည့် အတွက် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းနိုင်ငံခြားများမှ အထူးသဖြင့် ဩစတြေးလီးယားနှင့် နယူးဇီလန်နိုင်ငံများမှအမြောက်အမြားဝယ်ယူ တင်သွင်းရပေသေးသည်။
ဗြိတိသျှကျွန်းမှရသော သိုးမွေးသည် အရှည်ဆုံး ဖြစ်စေကာမူ အနူးညံ့ဆုံးဟူ၍ကားမပြောနိုင်ချေ။ မယ်ရီနိုဟူသည့် သိုးမျိုးမှရသောသိုးမွေးသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှရသော သိုးမွေးတို့ကဲ့သို့ မရှည်ဘဲအမွေးပို၍ ထွက်သည်။ မယ်ရီနိုသိုးတစ်ကောင်လျှင် သိုးမွေး ၂၈ပေါင်ခန့်ထွက်သည်။ အမွေးလည်းပို၍ နူးညံ့သည်။ မယ်ရီနိုသိုးမွေးမျိုးကို စပိန်နိုင်ငံမှရပြီးလျှင် ထိုသိုးမွေးမျိုးသည် ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာမှစ၍ ယနေ့ တိုင်အောင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထင်ရှားဆုံးသိုးမွေးဖြစ်လေသည်။ သိုးမွေးမြူသူတို့သည် နိုင်ငံအသီးသီးမှမျိုးကောင်းသိုးများကို ယူပြီးလျှင်၍ အကောင်းဆုံးသိုးများဖြစ်အောင် ဂရုစိုက်မွေးမြူကြသည်။ အချို့ ဒေသများတွင်မျိုးစပ်ယူသူလည်းရှိ၏။ မည်သည့်အရပ်ဒေသတွင် မွေးမြူသည်ဖြစ်စေ၊ သိုးများကိုမွေးမြူရာ၌ သိုးမွေး ပိုထွက်စေရန်နှင့် ပို၍ကောင်းသော သိုးမွေးမျိုးရစေရန်မှာ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ပင်ဖြစ်လေသည်။
စပိန်နိုင်ငံမှ မယ်ရီနိုသိုးမျိုးသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံတို့သို့လည်း ရောက်ရှိမျိုးပွားသည်။ ဤနည်းဖြင့် အမျိုးကောင်းသိုးမျိုးများသည် ဥရောပတိုက်တွင် တဖြည်းဖြည်းပြန့်ပွားလာသည်။ ပြင်သစ်နှင့်ဗြိတိန်နိုင်ငံမှ သိုးများသည် တောင်အမေရိကတိုက်သို့လည်းကောင်း၊ မယ်ရီနိုသိုးမျိုးသည်တောင်အာဖရိကတိုက်သို့လည်းကောင်း၊ ရောက်ရှိသွားပြန်သည်။ တစ်ဖန် မယ်ရီနိုသိုးမျိုးနှင့် ဗြိတိသျှသိုးမျိုးများသည် ဩစတြေးလီးယားနှင့် နယူဇိီလန်နိုင်ငံများသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ ယခုအခါ ထိုနိုင်ငံမှအခြားနိုင်ငံများထက်ပင် သိုးမွေးများပို၍ ထွက်လျက်ရှိပေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌လည်း အပြည်ပြည်မှ သိုးအမျိုးမျိုး တင်သွင်း၍မျိုးအမျိုးမျိုးစပ်ကာ အကြီးအကျယ်မွေးမြူလျက်ရှိပေသည်။
သိုးမွေးအကောင်းအဆိုးသည် သိုး၏ကျမ်းမာရေး၊ ပတ်ဝန်းကျင် ရာသီဥတု၊ သိုးမွေးသူဂရုတစိုက် မွေးမြူတတ်မှုပေါ်တွင်လည်းတည်သည်။ ကောင်းစွာကျွေးမွေး ထိန်းကျောင်းခြင်းမခံရသောသိုး၏ အမွေးသည်ကြမ်းတတ်သည်။ သာမန်အားဖြင့် သိုးမွေးကိုတစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ ဧပြီလနှင့်မေလတို့တွင် ညှပ်ယူလေ့ရှိကြသည်။ ပူအိုက်သော တိုင်းနိုင်ငံများတွင်မူ တစ်ခါတစ်ရံနှစ်ကြိမ်ပင်ညှပ်ယူကြသေး၏။ သိုးရှစ်လသားအရွယ် လောက်တွင် သိုးမွေးပထမအကြိမ် ညှပ်ယူ၍ ထိုသိုးကလေးအမွေးမှာ အကောင်းဆုံးဖြစ်ပေသည်။ သိုးကိုယ် ပေါ်တွင်နေရာကိုလိုက်၍လည်း သိုးမွေးအကောင်းအညံ့ ဖြစ်နိုင်ရာ သိုးကိုယ်နံဘေးနှင့်ပခုံးမှရသောသိုး မွေးမှာ အကောင်းဆုံးဖြစ်လေသည်။ သာမန်အားဖြင့် သိုးမွေးကိုကျွမ်းကျင်သူကိုယ်တိုင် လက်ဖြင့်ညှပ်ယူကြသော်လည်း သိုးအကြီးအကျယ်မွေးမြူသောနေရာများ၌မူ စက်ဖြင့်ညှပ်ယူကြ လေသည်။ လက်ဖြင့်ညှပ်ယူကြသောအခါ လူတစ်ယောက်သည် တစ်နေ့လျှင်သိုးကောင်ရေ ၂၅ကောင်အထိသာညှပ်နိုင်၍ စက်ဖြင့်ညှပ်ပါက အကောင် ၂ဝဝမျှပြီးနိုင်လေသည်။
စင်ကြယ်သောသိုးမွေးများ ရနိုင်စေရန် သိုးကို အမွေးမညှပ်မီ တစ်ကြိမ်နှစ်ကြိမ်လောက် ရေချိုးပေးရသည်။ သို့မဟုတ်ရေကူးစေရသည်။ သို့တိုင်အောင် လုံးဝမစင်ကြယ် သေးသည့် အတွက်ညှပ်ပြီးသားသိုးမွေးကို စေ့စပ်သေချာစွာ ထပ်မံ၍ ဆေးကြောပေးရသေး၏။ ထိုအခါဖုန်အညစ်အကြေး များသာမက သိုးမွေးတွင်ပါရှိသော ဆီများပါကင်းစင် သွားလေသည်။ ထိုနောက်သိုးမွေးများကိုအခြောက်ခံပေးရ၏။ ထိုနောက်တစ်ဖန် မငင်မရက်မီ သိုးမွေးအကောင်းအညံ့ကို လိုက်၍လည်းကောင်း၊ ရက်လုပ်မည့်အထည်ကိုလိုက် ၍လည်းကောင်း၊ နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ပြုလုပ်စီမံရပြန်သည်။ ပြုပြင်ရာတွင် ရှုပ်ထွေးနေသောသိုးမွေးများကို ဖြေပေးရသည်။ အဖုအထုံးများကို ဓာတ်ဆေးများစက်များဖြင့် ရှင်းလင်း ပေးရသည်။ ရက်လုပ်မည့်အထည် ကိုလိုက်၍ ဝါခြည်၊ ပိုးခြည်စသည်များနှင့်လိုသလိုရောပေးရသည်။ ထိုနောက် သိုးမွေးများကို မူလအတိုင်း ပြန်လည်ပျော့ပျောင်းစေရန် ဆီထည့်ပေးရပြန်သည်။ လိမ်ကောက်၍ မနေအောင်လည်း ဘီးများဖြင့်ဆန့် ပေးဖြီးပေးရ၏။ ထို့ပြင်အခြားအသေးစိတ် ပြုပြင်ပေးမှုများလည်းရှိသေးရာ ယင်းပြုပြင်မှုအားလုံးကိုပင် စက်များဖြင့် ပြုလုပ်ယူကြလေသည်။
သိုးမွေးကို မငင်မီသော်လည်းကောင်း၊ ရက်ပြီးမှသော် လည်းကောင်း လိုသည့်အရောင်ကိုဆိုးပေးနိုင်သည်။ အထည် ဖြစ်ပြီးသောအခါ ကျုံ့သွားအောင်ချုံးပေးရပြန်သည်။ ထိုသို့ မလုပ်ပေးပါက အဝတ်အစားချုပ်ပြီး နောက်တစ်ခါဝတ်ပြီးလျှင် ဝတ်၍မရအောင်တိုသွားကျုံ့သွားတတ်ပေသည်။ တစ်ဖန်ရက်ပြီးသားအထည် ပေါ်တွင် အမွေးနုများအစ ထောင်လာအောင် စက်ဖြင့်ပြုလုပ်ပေး၍ အခြားစက်ဖြင့်တစ်ဖန် ထိုထောင်နေ သည့်အမွေးစများကို ညီအောင်ညှိပေးရပြန်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် အထည်ကိုခြောက်သွေ့ပြားချပ်၍ အရောင်တောက်လာအောင် စက်အမျိုးမျိုးဖြင့် ဖိနှိပ်ပြုပြင် ပြီးသောအခါ ထိုသိုးမွေးထည်မှာ ရောင်းချရန် အသင့်ဖြစ် လေတော့သည်။ သိုးမွေးထည်တွင် သိုးမွေးစောင် ကဲ့သို့သော အထည်မျိုးနှင့်သက္ကလတ်ကဲ့သို့သော အထည်မျိုး ဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိသည်။ သိုးမွေးစောင်ကဲ့သို့သော အထည်မျိုးတွင် သိုးမွေးခြည်မျှင်ကိုသိုးမွေးအတိုစားမျိုး မှငင်ယူ၍ ခြည်မျှင်၌ပါဝင်နေသော အမျှင်များသည် အစီအရီမဟုတ်ဘဲ ဖြစ်ချင်သလိုဖြစ်နေကြသည်။ ဤအထည်မျိုးမှာ အမွေးပွ၍ ပျော့ပျောင်းသည်။ သက္ကလတ်ကဲ့သို့သောအထည်မျိုးတွင်မူ ခြည်မျှင်ကိုသိုး မွေးအရှည်စားမျိုးမှ ငင်ယူ၍ခြည်မျှင်၌ ပါဝင်သောအမျှင်များကို တစ်ဖက်သတ် အစီအရီဖြစ်နေအောင် ပြုလုပ်ထားသည်။ ထိုကြောင့်ဤအထည်မျိုးသည် အမွေးပွမနေဘဲ ညက်ညော၍ ကျစ်ကျစ်လျစ်လျစ်ရှိလေသည်။
ကျော်တင့်ဆွေ
ဦးကျော်တင့်ဆွေ (၁၉ မတ် ၁၉၄၅ မွေးဖွား ) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား သံတမန်ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသား လူ့အခွင့်အရေးကော်မရှင်တွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ ကုလသမဂ္ဂသို့ မြန်မာနိုင်ငံ သံအမတ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနတွင် စတင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ သူသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဦးကျော်တင့်ဆွေအား နိုင်ငံတော် အတိုင်ပင်ခံပုဂ္ဂိုလ်ဆိုင်ရာ ဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၁၆ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ အတည်ပြု ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုတွင် ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၇ရက် တွင်  နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ က ၎င်းအား  လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် ပြန်လွတ်ပေးသည်။
အတိတ်
အတိတ် ဆိုသည်မှာ ဖြစ်ခဲ့၊ဖြစ်စဲသော အခြင်းအရာတို့သည် နောင်တစ်ချိန်တွင်လည်း တစ်ကျော့ပြန်ဖြစ်နိုင်ကြောင်းအား သတိပေးလိုသောအားဖြင့် ပြောဆိုသည့် စကားများကို ဆိုလိုသည်။
ခမိမုရဂခုအင်းမအဲဘူတာ
ခမိမုရဂခုအင်းမအဲဘူတာ  (神村学園前駅 ခမိမုရဂခုအင်းမအဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါဂိုရှီးမားခရိုင်၊ အိချိခိခုရှိခိနိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အရှေ့ကွမ်းဘုတ်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
အရှေ့ကွမ်းဘုတ်ရွာ(Kunboke(East))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ပိန္နဲတပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပိန္နဲတပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၀ ဦး၊ မ ၅၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၂၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တင်၊ ဦး (ပုဂံဝန်ထောက်)
မောင်သုတ အမည်ခံ ဗိုလ်မှူး ဘသောင်း (မဟာ ဝိဇ္ဇာ၊ ရွှေတံဆိပ်ရ) ပြုစုကာ ဦးခင်အေး (မောင်ခင်မင်၊ ဓနုဖြူ) ပါမောက္ခ၊ မြန်မာစာ ဌာန၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် တည်းဖြတ် ဖြညစွက်တဲ့ ပဉ္စမအကြိမ် ၁၊ ဩဂုတ်၊ ၂ဝဝ၂၊ ရာပြည့် စာအုပ်တိုက်ထုတ် 'စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ' က "ပုဂံ ဝန်ထောက် ဦးတင် (၁၂၂၃ - ၁၂၉၅)" အကြောင်းကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ပုဂံ ဝန်ထောက် ဦးတင် (၁၂၂၃ - ၁၂၉၅)
မြန်မာမင်းပေး 'နော်ရထာ ကျော်ထင်ဘွဲ့'၊ အင်္ဂလိပ်မင်းပေး 'ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရမင်း'၊ 'အမှုထမ်းကောင်း တံဆိပ်ရမင်း' နှင့် 'မဟာဝိဇ္ဇာ' ဘွဲ့များ။ "ဒေလီ နန်းခွင်၊ ရှေ့တော်ပြင်သို့၊ ဝင်ရောက်ရချက်၊ ဂုဏ်ထူးထွက်ကြောင့်၊ ငွေဘယက် တတန်၊ ဖန်ဖန် ထပ်ထပ်၊ ငါးရပ်ငါးဆင့်၊ ချီးမြှင့်ခြင်း" ခံရသော အငြိမ်းစား ဝန်ထောက်မင်း ပုဂံ ဦးတင်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၂၃ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁၄ ရက် စနေနေ့တွင် မန္တလေးမြို့ ရွှေနန်းတော် အနောက်ဘက် ရန်နှည်တံခါး လမ်းမတော်ကြီးရှိ စကြာအိမ်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်မောင်တင် ဖြစ်၏။
အဖကား အသုံး စာရေး ဝမ်းတွင်း ငါးမြို့ဝန် စာဆိုတော်၊ 'မဟာမင်းလှ သင်္ခယာ' ဘွဲ့ခံ ဦးမောင်၊ အမိကား အသုံး စာရေး စာဆိုတော် တောင်အင်းတိုက်စား၊ 'မဟာ မင်းခေါင်ရာဇာ' ဦးဖဲ၏ သမီး ဒေါ်စောတို့ ဖြစ်သည်။
ဖွားမြင်ပြီးနောက် အသက် ၃ နှစ်ကျော် ၄ နှစ် ဝင်လျှင် အိမ်၌ပင် စာပေများကို စတင်သင်ကြားသည်။ အသက် ၉ နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်သော် အမရပူရမြို့ ဘုံကျော်တိုက်တွင် ဘုံကျော် ဆရာတော် ဘုရားကြီးနှင့် ဆရာတော် ကလေးတို့ လက်အောက်တွင် ကျောင်းသား အဖြစ်ဖြင့် ပညာရင်နို့ သောက်စို့သည်။ ၁၁ နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်သော အခါ ရှင်သာမဏေ ပြု၍ ဘုံကျော် ဆရာတော် ဘုရားထံ ဆည်းကပ်ကာ စာပေ ပရိယတ္တိများကို ဆက်လက် သင်ကြား ပြန်လေသည်။ ရှင်မည်မှာ 'နိမလ' ဖြစ်၏။
သက္ကရာဇ် ၁၂၃၅ ခုနှစ်တွင် ဘုံကျော် ဆရာတော် ဘုရားကြီး ပျံလွန်တော်မူသဖြင့် မန္တလေးမြို့ ဘုံကျော် တိုက်သစ်သို့ ဘုံကျော်ကျောင်း ဆရာတော် ကလေးနှင့် အတူ ပြောင်းရွှေ့ကာ စာပေ့ အရသာများကို ထပ်မံ ခံစားရ ပြန်သည်။
ဦးတင် ၁၃ နှစ်ခန့် အရွယ်၊ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၆ ခုနှစ်တွင် ကင်းဝန်မင်းကြီး ရေးသားသော အဋသံခေပ ဓမ္မသတ် လင်္ကာ ၇၂ ပုဒ်ကို နှုတ်တက် အာဂုံ ဆောင်နိုင်ရုံ မျှမက အထွက် အတက်နှင့် အနက် အဓိပ္ပာယ် ကိုပါ ကျန သေချာစွာ ဆရာတော် ဘုရားကြီး သင်ကြား ထားသည့် နည်းအတိုင်း ကင်းဝန်မင်းကြီး ရှေ့၌ ပြန်ဆို ဖြေကြား နိုင်သဖြင့် ကင်းဝန်မင်းကြီး၏ ချီးကျူး ဩဘာ ထောမနာ ပြုခြင်း ခံရသည်မှ အစ ထင်ရှားလာခဲ့သည်။
ရှင်သာမဏေ အဖြစ်နှင့်နေစဉ် အခါတပါးသော် ဘုံကျော် တိုက်သစ်၏ ကျောင်းဒကာ အခွန်ဝန်မင်း ဦးစံဘက ဘုရားရှေ့တော်တွင် ဆွဲထားရန် ခေါင်းလောင်း တစ်လုံး သွန်းလုပ် လှူဒါန်းရာ ကဗျာ ဝါသနာ ပါသူတို့ ခေါင်းလောင်း မော်ကွန်း ရေးသား ပြသကြရမည်ဟု ကျေးဇူးရှင် ဆရာတော် ဘုရားကြီးက အမိန့်တော် ရှိသည် အရ တပည့်များ အသီးသီး ရေးသား တင်ပြ ကြကုန်သည်။ ထိုအထဲတွင် အသက် ၁၃ နှစ် အရွယ်မျှသာ ရှိသေးသော သာမဏေ ဝန်ထောက်မင်း ဦးတင်လည်း ပါခဲ့၏။ ဦးတင် ရေးသားသော စာကို ဖတ်ပြီးသော အခါ၌မူ ဆရာတော်ဘုရားက "ရှင်ကလေး၏ စာသည် စာဆန်း ဖြစ်သည်။ ကမစ္စုတ - ဒေါသသင့်သည်။ သတ်ပုံများနှင့် လင်္ကာများကို အားထုတ်ဦး" ဟု ပရိသတ် အလယ်တွင် ဆုံးမသည်ကို ရှက်ကြောက် ရိုသေစွာ နာခံ၍ သတ်ပုံ သတ်ညွှန်းဘက်တွင် အထူးကြိုးစား အားထုတ် လေတော့သည်။
အသက် ၁၅ နှစ်တွင် ရှင်လူထွက်၍ ရွှေနန်းတော်တွင်း ရွှေတိုက်ဘက်တွင် ဝင်ရောက်၍ ရွှေတိုက်ဝန် တောင်ခွင် မြို့စားမင်း လက်အောက်၌ မြန်မာမင်း ၂ ဆက် အသက် ၂၃ နှစ်အထိ စာရေးတော် အရာနှင့် ထမ်းရွက်လေသည်။ ဤသို့ ထမ်းရွက် နေစဉ် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၂ ခုနှစ် သီပေါမင်း တရား လက်ထက် ဇေတဝန်ဆောင်တော်အတွင်း ကျင်းပသော စာရေးတော်များ ဖြေဆိုရမည့် စာမေးပွဲတွင် ဝင်နွှဲသမျှ အရပ်ရပ်၌ သတ်ပုံ သတ်ညွှန်းဘက်က ပထမ ရသည့်အတွက် အသက် ၁၉-နှစ်အရွယ်တွင် 'နော်ရထာ ကျော်ထင်' ဘွဲ့ ရွှေသား ရွှေပြားကို သနားတော်မြတ် ခံရ၏။
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၇ ခုနှစ် အတွင်း မြန်မာ နိုင်ငံတော်ကို အင်္ဂလိပ်တို့ သိမ်းပိုက်ချိန် အသက် ၂၃ နှစ်မှ စ၍ ၂၆ နှစ်တိုင် အောင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရလက်အောက်၌ မန္တလေး လွှတ်တော်တွင် မြန်မာ အရာရှိကြီး များနှင့် အတူ ထမ်းရွက် ရပြန်သည်။ အသက် ၂၇ နှစ်မှ ၃၃ နှစ် တိုင်အောင်လည်း မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်းဝန်ရုံး စာပြန်တော် ဌာနနှင့် ကျောက်စာဌာနများတွင် ထမ်းရွက်ရပြန်သည်။
သို့နှင့် ဦးတင်သည် အသက် ၃၃ နှစ်ခွဲမှ စ၍ ပုဂံမြို့တွင် မြို့အုပ် ရာထူးဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရရာ အသက် ၃၆ နှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရက 'အမှုထမ်းကောင်း ရွှေတံဆိပ်ရမင်း' (A.T.M) ဘွဲ့တံဆိပ်ဖြင့် ခတ်နှိပ် ပေးအပ်ခြင်း ခံရ၏။ အသက် ၄၄ နှစ်တွင် ခေတ္တ နယ်ပိုင် ဝန်ထောက် အလုပ်တွင် ခန့်ထားခြင်း ခံရပြန်ပြီး အသက် ၄၆ နှစ်မှ အစ ပြု၍ အမြဲတမ်း နယ်ပိုင် ဝန်ထောက် အလုပ်ကို လုပ်ဆောင် သွားရသည်။
အသက် ၄၉ နှစ်တွင် ဒေလီမြို့သို့ သွားရောက်၍ ပဉ္စမမြောက် ဂျော့ဘုရင်၏ ရှေ့တော်သို့ ဝင်ရသေး၏။ အသက် ၅၂ နှစ်တွင် 'ကျက်သရေဆောင် ရွှေစလွယ်ရမင်း' (K.S.M) ဘွဲ့ဖြင့် ထပ်မံ ချီးကျူးခြင်း ခံရပြန်လေသည်။
ဦးတင်သည် အသက် ၆ဝ အဝင်တွင် အငြိမ်းစား ရိက္ခာတော်ကို ရပေ၏။ သို့ရာတွင် အထက်အစိုးရက ပေးထားပြီး အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်ပြန်ကာ အတွင်းဝန်ရုံးတွင် မြန်မာ လွှတ်တော် အမှတ်အသားများကို အထူးအလုပ် ဝတ္တရားနှင့် ၃ နှစ်ကျော်ကျော် ထမ်းဆောင်ရပြန်သည်။ သို့နှင့် အသက် ၆၃ နှစ်တွင်မှ အငြိမ်းစား ရိက္ခာတော်ကို ရပေ၏။
အသက် ၆၅ နှစ်သို့ ရောက်ပြန်သော် အထုံ ဝါသနာ ပါရင်းစွဲ အတိုင်း ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းတွင် မြန်မာ ဆရာကြီး အဖြစ်ဖြင့် တစ်နှစ်တိတိ မြန်မာစာပေ ဗဟုသုတများကို ပို့ချ သင်ကြားပေးပေ၏။ အသက်အရွယ် ကြီးရင့် လာပြီ ဖြစ်သဖြင့် ကျန်းမာရေး ချွတ်ယွင်းမှု ကြောင့်သာ တက္ကသိုလ်မှ ခွာခဲ့ရတော့သည်။ ထိုကျေးဇူးများကို ထောက်ထားသဖြင့်လည်း တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့မှ ဦးတင် အသက် ၇၁ နှစ် အရွယ်၊ သက္ကရာဇ် ၁၂၉၄ ခုနှစ် ဝါဆို လဆုတ် ၁၂ ရက်နေ့တွင် 'မဟာဝိဇ္ဇာ' (M.A) ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ကြပေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၉၅ ခုနှစ် ဝါခေါင် လပြည့်ကျော် ၈ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ ညနေ ၅ နာရီ အချိန် သက်ရွယ် ၇၃ နှစ်တွင် မိမိ နေထိုင်ရာ ရန်ကုန်မြို့ အရှေ့ပိုင်း ကရိလမ်း (ဗိုလ်မြတ်ထွန်းလမ်း) နေအိမ်၌ လူကြီး ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ပါ သတည်း။
ပုဂံ ဝန်ထောက်မင်း ဦးတင် ပြုစုခဲ့သော စာများကား။ ။ ကဗျာ ဗန္ဓသာရကျမ်း၊ ကတညုတ ကတဝေဒီ စာတမ်း၊ ကျောက်စာဝန် တော်စိန်ခို အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ကလျာဏီ ကျောက်စာ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ခွဲထားကျော်၊ ဂူနှင့် ပုထိုး ခွဲခြားပုံ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ငါးရာ့ငါးဆယ်ဇာတ် အတိုကောက်၊ စတုရာရက္ခ စံပြကျမ်း၊ စာစစ်ဆေးနည်း၊ တောပု ရှင်ဥက္ကံသမာလာ မေတ္တာစာ အဖွင့်၊ ဓမ္မဝါဒီ စာတမ်း၊ နန်းသုံး နိဗ္ဗာန် ကမ္မဋ္ဌာန်း၊ ဒေလီသွား ကဗျာ၊ နတ်စာတမ်း၊ ပသင်္ဂဝိသောဓနီ၊ ပေါတကောဝါဒ (ပထမ)၊ ပေတကောဝါဒ (ဒုတိယ)၊ ပုဂံ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အခြားနိုင်ငံများ ဆက်ဆံပုံ၊ မြန်မာမင်း အုပ်ချုပ်ပုံနှင့် ဘိုးတော်ဘုရား၏ ရာဇသတ် ခေါ်သော အမိန့်တော် ပြန်တမ်းကြီး၊ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းရှိ ဘုရားများအကြောင်း၊ ပုဂံနယ် အတွင်းရှိ ဘုရားများ အကြောင်း၊ ဘုရားမြေ ပိဋကတ်မြေ သံဃာမြေ ဝတ္ထုကံမြေ စာတမ်းများ၊ ပန်းတမော့ စာတမ်း၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ အဆောက်အဦ ၄၄ ခု အကြောင်းနှင့် မြင်းခြံနယ် မြို့ရွာများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ဘုန်းတော် မော်ကွန်း၊ မြန်မာစာ အသက်ဆက် စာတမ်း၊ မြန်မာမင်း - အင်္ဂလိပ်မင်းတို့ အုပ်စိုးပုံ နှိုင်းယှဉ်ချက် စာတမ်း၊ ရွှေဘို ဒိုင်းတော်ကြီး - ဒိုင်းတော်ကလေး စာတမ်း၊ သင်္ဃာဂိုဏ်းကွဲပုံ၊ လွှတ်တော် အမှတ်အသား အဖြေ၊ သေလက္ခရ စာတမ်း၊ ဝိဝါဒ မင်္ဂလာ စာတမ်း၊ သန့်စင်ပန်း မေတ္တာစာ၊ ဝေါဟာရ ပြင်မှု ဂရုပြုရန် စာတမ်း၊ လွှတ်မော် အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် ဒိုင်းတော်ကြီး - ဒိုင်းတော်ကလေး မဟာဆွေတော် စာရင်း၊ ရွှေတိဂုံ ဝတ္ထုကံမြေ အကြောင်း၊ သမဝါဒီ သစ္စဝါဒီ စာတမ်း၊ ဘိုးဘပိုင် စာတမ်း၊ သံချက်နည်း အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ယွန်းထည်လုပ်နည်း အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ဝိဇ္ဇာ အမျိုးမျိုး အကြောင်း လင်္ကာ၊ အဇ္စကောဝါဒ၊ အရာတော်မြေ စာတမ်း၊ အာဏာပါဏ မော်ကွန်း၊ အသင်္ခတနိဗ္ဗာန် တရားမှန် မော်ကွန်းတို့ ဖြစ်ပေသည်။
ကင်းချောင်းရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ကင်းချောင်းရွာ (Kinchaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ သစ်ဆိမ့်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၉၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ဆိမ့်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၉၅ ဦး၊ မ ၃၇၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်မင်းကြီးရွာ၊ တယ်ချောင်း
နတ်မင်းကြီးရွာ၊ တယ်ချောင်း
ကျွန်းကြားရွာ
ကျွန်းကြားရွာ
သဲဖြူ
ကိုးကား
သဲဖြူ
ဧကာသနိကသုတ်
ဧကာသနိကဓုတင်ဆောင် ရဟန်းငါးမျိုးနှင့် အမြတ်ဆုံး ဧကာသနိကဓုတင်ဆောင် ရဟန်းကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဆင်မသေရွာ၊ ဆင်မသေ (တလုတ္ထော်)
ဆင်မသေရွာ၊ ဆင်မသေ (တလုတ္ထော်)
ခမိမိုရိုအဲဘူတာ
ခမိမိုရိုအဲဘူတာ  (上諸江駅 ခမိမိုရိုအဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိရှိခါဝါခရိုင်၊ ခနဇဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ခမိမိုရိအိုခဘူတာ
ခမိမိုရိအိုခဘူတာ  (上盛岡駅 ခမိမိုရိအိုခ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိဝတဲခရိုင်၊ မိုရိအိုခမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ယွန်းပြရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ယွန်းပြရွာ (Yunpya)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မင်းဘူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဘူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၅၂ ဦး၊ မ ၂၉၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်သောဧရိယာ
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်သောဧရိယာ (Free Area of the Republic of China) သို့မဟုတ် ထိုင်ဝမ်ဧရိယာဆိုသည်မှာ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အစိုးရက အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသော ဒေသကိုရည်ညွှန်းသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်၏ ပထဝီဝင်
ညောင်ရွှေမြို့နယ်
ညောင်ရွှေမြို့နယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကလောခရိုင်တွင် တည်ရှိသော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်၏ အုပ်ချုပ်မှုရုံးစိုက်သောမြို့မှာ ညောင်ရွှေမြို့ဖြစ်သည်။ ညောင်ရွှေမြို့နယ်တွင် ညောင်ရွှေမြို့၊ နန့်ပန်မြို့တို့ပါဝင်သည်။
၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲ၌ NLD ပါတီအနိုင်ရပြီးမြို့နယ်၏တိုးတက်ပြောင်းလဲမှု မှာ သိသာလာသည်။
ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပခရီးသွားများ၏ အဓိကဆွဲဆောင်ရာ နေရာတစ်ခုဖြစ်သော အင်းလေးကန်သည် ညောင်ရွှေမြို့နယ်၏ တောင်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။ အင်းလေးကန် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောသည် ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်အနီးနှင့် နန့်ပန်မြို့အတွင်းတည်ရှိသည်။ နန္ဒဝန်ရပ်ကွက် သည်ညောင်ရွှေမြို့၏ဧရိယာအကျယ်ဆုံးသောရပ်ကွက်ဖြစ်သည်။ ညောင်ရွှေမြို့သည် အင်းလေးကန် သိုဝင်ရောက်ရာ အဓိကဝင်ပေါက်ကြီးဖြစ်သည့်အတွက် မြို့နေပြည်သူများက ခရီးသွားလုပ်ငန်း၊ စားသောက်ဆိုင်၊ ဟိုတယ် နှင့် တည်းခိုခန်း၊ အခြား ဧည့်ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများဖြင့် အသက် ွေဝန်းျောင်း ပြု ကြသည်။ တန်ခူးလ ၂ကျိပ်၈ဆူ ဆွမ်းလောင်းပွဲနှင့် သီတင်း ကျွတ်လတွင် ကျင်းပသည့် ဖောင်တော်ဦးဘုရား ဒေသစာရီကြွချီပွဲမှာ ညောင်ရွှေမြို့တွင် အထင်ခြား ုံး ပွဲကြီးများ ဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ်များ ကဏ္ဍ:တောင်ကြီးခရိုင်
သံပုရာချောင်းရွာ၊ သပြေချောင်း
သံပရာချောင်းရွာ၊ သပြေချောင်း
နေသဇ္ဇိကသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နေသဇ္ဇိကဓုတင်ဆောင် ပုဂ္ဂိုလ်ငါးမျိုးနှင့် ယင်းတို့တွင် အမြတ်ဆုံး နေသဇ္ဇိကဓုတင်ဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်ကို ဂေါရသငါးမျိုးဥပမာဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ခမိမိုခုဘူတာ
ခမိမိုခုဘူတာ  (上牧駅 ခမိမိုခု - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂွန်းမခရိုင်၊ နုမတမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဇီးဖြူဆိပ်ရွာ၊ ဇီးဖြူဆိပ်
ဇီးဖြူဆိပ်ရွာ၊ ဇီးဖြူဆိပ်
သစ်ပုံရွာ
သစ်ပုံရွာ
ကံပြားရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုးဘိုရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
အိုးဘိုရွာ (Oebo)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ တိန်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၀၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒဇွန်းဒမ်းရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ဒဇွန်းဒမ်းရွာ(Dazundam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ ဒဇွန်ဒမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒဇွန်ဒမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၈ ဦး၊ မ ၁၃၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၀၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုးပြစ်ရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
အိုးပြစ်ရွာ (Oepyit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ လွင်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၃၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခမိမိယောရိ − ရှိအိုဘရ − အွန်းဆင်းဂုချိဘူတာ'
ခမိမိယောရိ − ရှိအိုဘရ − အွန်းဆင်းဂုချိဘူတာ (上三依塩原温泉口駅 ခမိမိယောရိ − ရှိအိုဘရ − အွန်းဆင်းဂုချိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုချိဂိခရိုင်၊ နစ်ခိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အိုဆယ်ဟွန်း (အဆိုတော်)
ဆယ်ဟွန်း (세훈) ဟု လူသိများသော အိုဆယ်ဟွန်း (ဧပြီလ ၁၂၊ ၁၉၉၄ ဖွား ) သည် တောင်ကိုရီးယား အဆိုတော်၊ dancer၊ သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် တောင်ကိုရီးယား-တရုတ် ယောက်ျားလေးအဆိုတော်အဖွဲ့ EXO နှင့် ၎င်းအဖွဲ့ငယ် EXO-Kမှ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝ
ဆယ်ဟွန်းကို ဂျောင်နမ်းဂူ၊ ဆိုးလ်မြို့၊ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီတွင် အနုပညာအထက်တန်းကျောင်းမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဘွဲ့ယူရာတွင် အခြားသော EXO အဖွဲ့ဝင် ၁၁ ဦးတက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဆယ်ဟွန်းတွင် သူ့ထက် အသက်သုံးနှစ်ကြီးသူ အစ်ကိုတစ်ဦး ရှိသည်။
ပြင်စည်စုဖုရား
သုပဘာဝတီဘွဲ့ခံ ပြင်စည်မြို့စားစုဖုရားသည် မန္တလေးမြို့တည်နန်းတည် ဘဝရှင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးနှင့် နှမတော် မကွေး (မြစ်ကွေး) မိဖုရားတို့တွင် မြင်သည့် သမီးတော်ဖြစ်သည်။
အစ်မတော် မင်းခင်းစုဖုရား လုပ်ကြံစွပ်စွဲခံရပြီး နောက်တစ်နေ့၊ ၁၈၈၃ခု ဧပြီလ ၂၃ ရက်၌ မယ်တော်နှင့်တကွ မာန်အောင်ရတနာ ဝါးခင်းကုန်းဘုရားသို့ ကျွန်သီးတော်အဖြစ် အလှူခံရပြီး၊ ထိုမှတစ်ဖန် ဧပြီ ၂၅တွင် မြို့ဝန်ပင်လယ်မြို့စားထံ အပ်ထားခံရသည်မှာ ၁၈၈၅ခု သီပေါမင်း ပါတော်မူသည်အထိ ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလိပ်ခေတ်တွင် ဒုတိယတန်းဝင် မင်းသမီးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရပြီး ၁၈၈၆ခု မတ်လ ၂၁ရက်မှ စတင်ကာ ပင်စင်လစာ ၁၀၀ ကျပ်နှင့် အိမ်လခ ၆၀ ကျပ် ရရှိခံစားရသည်။
ဦးဖေဆိုသူနှင့် အိမ်ထောင်ကျကာ ပြင်စည်သမီးတော်ကြီး၊ ပြင်စည်သမီးတော်လတ်၊ ပြင်စည်ကိုယ်တော်လေး (ငယ်ကလွန်) တို့ကို ဖွားမြင်သည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရက သမီးတော်နှစ်ပါးအတွက် ပညာသင်စရိတ် ၁၅ ရူပီးကျစီ ထောက်ပံ့ပေးသည်။
၁၉၁၅ခု မေလ ၁၈ရက်၊ သက်တော် ၅၄နှစ် အရွယ်တွင် အနိစ္စရောက်ပြီး၊ မန္တလေး ဆွေတော်မျိုးတော်များ သင်္ချိုင်းအတွင်း မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်ထားသည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းသမီးများ ကဏ္ဍ:၁၈၆၁ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၁၅ ကွယ်လွန်သူများ
အဗ္ဘောကာသိကသုတ်
အဗ္ဘောကာသိကဓုတင်ဆောင် ရဟန်းငါးမျိုးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ရေကျော်ရွာ
ကိုးကား
ရေကျော်
ငရုတ်ဆုံ
ငရုတ်ဆုံ ဆိုသည်မှာ ငရုတ်သီးများ ထည့်ထောင်းရသော (ခွက်၊ ဆုံ)ကို ခေါ်ဆိုသည်။
သီအိုဒိုရာ
ပထမ ဂျပ်စတီနီယံ၏ ထက်မြက်သည့် မိဖုရားအဖြစ် သီအိုဒိုရာ (၅၀၀ - ၅၄၈) ကို အသိများသည်။ ကခြေသည်၊ ပြည့်တန်ဆာ အဖြစ် အသက်မွေးခဲ့ပြီး ငယ်ရွယ်စဉ်အခါက လင်ကောင်မပေါ်ပဲ ကလေးတစ်ဦး ဖွားမြင်ခဲ့ဖူးသည် ဟုဆိုသည်။ ဂျပ်စတီနီယံနှင့် အသက် ၂၀ ကျော်အရွယ်တွင် ဆုံဆည်းကာ ကိုယ်လုပ်တော်အဖြစ် ပေါင်းသင်းခဲ့သည်။ ဂျပ်စတီနီယံ ဧကရာဇ်မဖြစ်မှီ ၅၂၅ တွင်မှ တရားဝင်လက်ထပ်ပြီး နောက်ထူးချွန်လိမ္မာသည့် မယားအစွမ်းကို တစစသိလာပြီး ဧကရာဇ်၏ အတိုင်ပင်ခံ၊ အကြံပေးသဖွယ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သံတမန်ရေးရာ၊ နိုင်ငံရေးရာ၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားဥပဒေ ကိစ္စရပ်များတွင်ပါ မိဖုရား၏ ဩဇာအရှိန်အဝါ ကြီးခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေးကို ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ၅၄၈ တွင် မိဖုရား သီအိုဒိုရာ ကွယ်လွန်သည်။
မြင်သာရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
မြင်သာရွာ (Myinthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ စင်မြင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်မြင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၇၆ ဦး၊ မ ၁၄၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေကျော်ရွာ၊ သပြေချောင်း
ရေကျော်ရွာ၊ သပြေချောင်း
အမှတ်(၁၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
အမှတ်(၁၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (အတိုကောက် စကခ(၁၂)) သည် အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်မြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ "စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" ဆိုသည်မှာ 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ တပ်မများ နှင့် စကခများသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၁၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ကြည်း ၁၅၉၀၆၊ ဗိုလ်မှူးချုပ် နေလင်း ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
အမှတ်(၁၂)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့ နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။
နောက်ထပ်ကြည့်ရန်
ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ
ဂျွန်နသန်ဆွစ်
အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာ ဂျွန်နသန်ဆွစ် (Jonathan Swift) သည် သူရေးသော 'ဂါလစ်ဗာ၏ ခရီးစဉ်'ဟူသော စာအုပ်ကြောင့်၊ များစွာကျော်စောလေသည်။ အထူးသဖြင့် ဂါလစ်ဗာ၏ စွန့်စားခန်းတို့မှာကလေးတို့ အဖို့ အံ့ဖွယ်ရာထူးဆန်းသဖြင့်၊ ကလေးငယ်တို့သည် ယင်းစာအုပ်ကို ရှေးဟောင်းဒဏ္ဍာရီအလား ကြိုက်နှစ်သက်ကြသည်။ သို့သော် ယင်းစာအုပ်ကို ဆွစ်ရေးစဉ်က ကလေးတို့ ပျော်ရွှင် ကြစေရန် ရည်စူး၍ ရေးခြင်းမဟုတ်ဘဲ၊ သူ၏ခေတ်တွင် ဖြစ်ပွားနေသော နိုင်ငံရေးအခြင်းအရာတို့ကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်၍၊ လူတို့ မဖွယ်မရာပြုကျင့်နေသော အပြုအမူများ၏ အပြစ်အနာ အဆာတို့ကို ဖော်ပြကာ၊ စောင်းချိတ်ရေးသားခြင်း သာဖြစ်လေသည်။
ဆွစ်သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး မိဖနှစ်ပါးမှ ဒဗ္ဗလင်မြို့တွင် ခရစ် ၁၆၆၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ ပညာသင်ချိန်အရွယ်၌ ဒဗ္ဗလင်မြို့ ထရင်နီတီကောလိပ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူသည်။ အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် ဆာ ဝီလျံတင်ပယ် အမည်ရှိသော နိုင်ငံရေးသုခမိန်တစ်ဦး၏ လက်အောက်တွင် အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဘူး သည်။ ဆာ ဝီလျံ ပိုင်ဆိုင်သော လယ်မြေကိုင်းကျွန်းတို့တွင် ဆယ်နှစ်ခန့်မျှ နေထိုင်ယင်း အားလပ်သောအချိန်တို့တွင် စာများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဤအချက်သည် နောင်သောအခါ ဆွစ်အား စာပေလောက၌ ထင်ရှားကျော်စောစေရန် အထောက်အပံ့ ဖြစ်စေလေသည်။ ဆာ ဝီလျံသည် ဆွစ်၏အကျိုးကို လိုလားသူဖြစ်သောကြောင့် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက်ပညာရှာစေ သဖြင့်၊ ဆွစ်သည် ၁၆၉၂ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၆၉၅ ခုနှစ်တွင် ဆာဝီလျံ ကွယ်လွန်သောအခါ၊ ဆွစ်သည် အင်္ဂလန် သာသနာဂိုဏ်းဝင် သိက္ခာတင် ဘုန်းတော်ကြီးဖြစ်သည်။ ထိုနောက် အိုင်ယာလန်ရှိ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် သာသနာရေးကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ ဤသို့ ဆောက်ရွက် နေခိုက်ဝယ်၊ ပိုက်ဆံကြေးငွေ အတန်ငယ်ချောင်လည်လာသည် နှင့် ဆွစ်သည် လန်ဒန်မြို့သို့ မကြာခဏ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ခရစ် ၁၇ဝဝ ပြည့်နှစ်၌ကား လန်ဒန်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင် လေသည်။
လန်ဒန်မြို့၌ နေထိုင်စဉ်၊ ထိုခေတ်ကစာပေအရာ၌ နာမည်ကျော်များဖြစ်သော အက်ဒီဆန်နှင့် စတီးတို့နှင့် ရင်းနှီးသော မိတ်ဆွေသော မိတ်ဆွေဖြစ်ခဲ့သည်။
တိုရီအဖွဲ့ကလည်း သူ့အား လက်လွှတ်ရမည်ကို များ စွာစိုးရိမ်လေသည်။ ထိုကြောင့် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ကြီး နှစ်ရပ်စလုံးကပင် သူ့ကို ဝိုင်းဝန်းမြောက်စားထားလေရာ၊ သူသည် များစွာမာနတက်ခဲ့လေသည်။ နိုင်ငံရေး အဆက်အသွယ်များကို အကြောင်းပြု၍၊ ဆွစ်သည် ဒဗ္ဗလင်မြို့ စိန်ပက်ထရစ် ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် ဂိုဏ်းထောက်ဘုန်းကြီး ဖြစ်လာ လေသည်။
လန်ဒန်မြို့ နိုင်ငံရေးလောကထဲ၌ ကျင်လည်ကျက်စားခဲ့ရာ တွင် ဆွစ်သည် နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်သူတို့၏ အဂတိလေးပါးလိုက်စား၍၊ ပျက်စီးယိုယွင်းမှုများ၊ လောက၏ မတရားမှုနှင့် အဆင်မပြေမှုများကို မျက်ဝါး ထင်ထင်ကြုံတွေ့ခဲ့လေရာ၊ ထို ချွတ်ချော် လွဲမှားနေသောကိစ္စတို့ကို အမှန်သို့ရောက်အောင် ပြုပြင်ပေးရန် စေတနာသည် ဆွစ်၏စာပေ အရေးအသားတို့၌ အရင်းခံ စေတနာဖြစ်လာလေသည်။ ဤကဲ့သို့ လောက၏ အဆင်မပြေမှုတို့ကို ကိုယ်တွေ့ကြုံရ၍၊ ဆွစ်၏စိတ်ဓာတ်သည် အမှောင်တွင်းသို့ ရောက်နေရသည့်ပုံပမာ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း၊ အက်စတာ ဂျွန်ဆန်ဟု အမည်ရင်းရှိသူ စတယ်လာခေါ် မိန်းမတစ်ဦးနှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးသည့်အဖြစ်သို့ ရောက်သောအခါ၌မူ၊ အမှောင်မှ အလင်းသို့ထွက်လာရသကဲ့သို့ရှိလေသည်။ စတယ်လာကို ဆွစ်သိရှိသည်ခဲ့သည်မှာ ဆာ ဝီလျံတင်ပယ်၏အိမ်၌ နေစဉ်ကပင်ဖြ်၏။ ထိုအချိန်၌ စတယ်လာသည် ရှစ်နှစ်သမီးမျှသာရှိ၍၊ သူ့အားဆွစ်ကိုယ်တိုင်ကပင် စာသင်ပေးခဲ့ရသည်။ ကြီးပြင်းလာကြသောအခါ၊ ဆွစ်သည် စတယ်လာအပေါ်၌ များစွာစွဲလမ်းခဲ့သည်။ ဆွစ်သည် စတယ်လာထံသို့ မှာတမ်း စာများစွာ ရေးသားပေးပို့ခဲ့သည်။ ယင်းမှာတမ်းများကို ၁၉၄၈ ခုနှစ်ကမှသာ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဆွစ်နှင့် စတယ်လာတို့ လက်ထပ်သည် လက်မထပ်သည်ကို သေချာစွာ မသိကြရလေ။ သို့သော် အများအားဖြင့် ၁၇၁၅ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ကြသည် ဟု ယူဆကြသည်။
ဆွစ်၏ အိမ်ထောင်ရေးသည် လုံးဝချမ်းသာသုခရှိသော အိမ်ထောင်ရေးဟု ဆိုရန်ခက်သည်။ ဆွစ်သည် မိတ်ဆွေတစ်ဦး အနေနှင့် အလွန်ပေါင်းသင်း၍ ကောင်းသူဖြစ်လင့်ကစား၊ ချစ်သူတစ်ဦးအနေနှင့်မူ မိမိချစ်သူကို ပျော်ရွှင်စွာထားတတ်ဟန် မတူချေ။ စတယ်လာနှင့် အိမ်ထောင်မပြုမီ၊ အခြားမိန်းမတစ်ဦးနှင့်လည်း ရင်းနှီးခဲ့ဘူးသည်။ ထိုမိန်းမသည် ဆွစ်ကြောင့်ပင် စိတ်သောကရောက်ကာ ၁၇၂၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ရသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် ဆွစ်၏ အိမ်ထောင်သည်ဘဝမှာ များသောအားဖြင့် တိမ်မြုပ်လျက်ရှိလေရာ၊ အမှန်ကို ခန့်မှန်းရန် ခဲယဉ်းလှသည်။
သို့ရာတွင် အဆင်မပြေသော လောကတွင် အဆင်မပြေသော အိမ်ထောင်ရေးကိစ္စသည် ဆွစ်၏ စိတ္တဇ အခြေအနေကို မီးလောင်လေပင့်ပြုလုပ်လိုက်လေရာ၊ နောက်ဆုံး၌ ရူးသွပ်သွားရရှာသည်။ ဆွစ်သည် ၁၇၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁ ရက် နေ့တွင် ကွယ်လွန်ရာ၊ သူ၏ရုပ်ကလာပ်ကို ဒဗ္ဗလင်မြို့ စိန်ပက်ထရစ် ကသီ ဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၌ စတယ်လာ၏ ဂူအနီးတွင်ပင် မြှုပ်နှံသင်္ဂြီုဟ်လိုက်ကြသည်။
ဆွစ်သည် အင်္ဂလိပ်စာပေလောက၌ လောကကြီး၏ အချိုးမကျ အဆင်မပြေပုံကို သရော်သော စာပေအရေးအသားတွင် ထိပ်တန်းဟု အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသည်။ ဆွစ်၏ 'ထေ့'တတ်သောသဘောမှာ သေသည်အထိပါခဲ့သည်။ စိတ္တဇရောဂါ ဖိစီး နှိပ်စက်လေသောအခါ၊ ဆွစ်သည် သူပိုင်ပစ္စည်းဘဏ္ဍာအရပ်ရပ်ကို ဒဗ္ဗလင်မြို့၌ စိတ္တဇဆေးရုံ တည်ဆောက်ရန်အလို့ငှာ သေတမ်းစာ ရေးပေးခဲ့သည်။ ဤအကြောင်းအရာကို ရည်စူး၍၊ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့အတွက် စိတ္တဇဆေးရုံ ခပ်များများလိုလျက်ရှိကြောင်းဖြင့် ဆွစ်သည် ကဗျာတစ်ပုဒ်တွင် ငေါ့၍ရေးခဲ့သေးသည်။ ဆွစ်သည် ကမ္ဘာလောကကြီးကို အလွန်စိတ်နာခဲ့သူဖြစ် ၏။ ထိုကြောင့် လူ့ဘောင်တွင် တွေ့ရတတ်သော စိတ်သဘောထား သေးသိမ်ခြင်း၊ တရားမျှတမှု ကင်းမဲ့ခြင်း၊ သစ္စာစောင့်ထိန်းမှုမရှိခြင်း၊ ဟန်ဆောင်ခြင်း စသည်တို့ကို အလွန်တရာ မုန်းတီးရွံရှာသည်။ ဤအချက်တို့ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရေရွတ်ရှုတ်ချသောအားဖြင့် 'ဂါလစ်ဗာ၏ခရီးစဉ်'ဟူသော စာအုပ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်၌ ကျွန်ုပ်တို့က ကျွန်ုပ်တို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်လောကကို အတိုင်းမသိ အနန္တဟုထင်မြင်နေကြသည်ကို ပြောင်းပြန်ဆင်ခြင် သုံးသပ်ကြည့်သည်ရှိသော်၊ ဘာမျှအနှစ်သာရမရှိချေဟူသော အကြောင်းကိုလည်းကောင်း၊ လူတို့၏ သေးသိမ်မှုတို့ကို တိရစ္ဆာန်တို့၏ သဘောထားမြင့်မြတ်မှုတို့နှင့်ယှဉ် ကြည့်အပ်သည်ဟူသော အချက်ကိုလည်းကောင်း၊ ဆွစ်သည် ဖော်ပြခဲ့လေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်လည်း လူဟူသည် သိမ်ဖျင်းကြစို့ဟုဆိုလျှင် အောက်အဝီစိရောက်အောင် သိမ်ဖျင်းလျှောကျနိုင်စွမ်း ရှိ၍၊ မြင့်မြတ်ကြစို့ဟု ဆိုလျှင်လည်း အထက်ဘဝဂ်သို့ရောက်အောင် တက်လှမ်းနိုင်စွမ်းရှိပုံကို ဆွစ်သည် စာပေအနုပညာဖြင့် ပြဆိုခဲ့ပေသည်။
ကွမ်းသီးတောရွာ
ကွမ်းသီးတောရွာ
ကွမ်းသီးပတ်ကုလားရွာ၊ ကံပြင်ရွာဟောင်း
ကွမ်းသီးပတ်ကုလားရွာ၊ ကံပြင်ရွာဟောင်း
ရွှေကျင်ကန်ရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ရွှေကျင်ကန်ရွာ (Shwekyinkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ မကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၃၀ ဦး၊ မ ၂၃၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခမိမိဇိုဘူတာ
ခမိမိဇိုဘူတာ  (上溝駅 ခမိမိဇို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါနာဂါဝါခရိုင်၊ ဆဂမိဟရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အယူတော်မင်္ဂလာဦးနိုး
အယူတော်မင်္ဂလာ ဟူသောဘွဲ့အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားလာမည့် မောင်နိုးအား ၁၆ရက်နေ့၊ ဇွန်လ၊ ၁၇၆၂ခုနှစ်က ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ ကိုးသန်းတိုက်နယ်၊ အရှမ်း ကြခတ်ကျေးရွာတွင် ဖွားမြင်သည်။ အဖ ဦးရွှေညို၊ အမိ ဒေါ်မင်းလှ ဖြစ်ပြီး မိခင်ဘက်မှ ဦးကြီးမှာ မင်းကြီးမဟာကျော်ထင်ဘွဲ့ဖြင့် အမတ်အဖြစ်ထင်ရှားခဲ့သူဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က မောင်နိုးသည် ဘုံသာတုလွတ်ကျောင်း ဆရာတော်ထံတွင် စာပေသင်ကြားခဲ့ပြီး အရွယ်ရောက်သည့်နောက်တွင် တရားသူကြီး သတိုးမဟာသီဟသူရ ထံတွင် စာရေးအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၁၇၈၂တွင် ဗဒုံမင်း နန်းတက်လာသောအခါတွင် မောင်နိုးအား နေမျိုးလေခပျံချီဘွဲ့ချီးမြှင့်ကာ အနားခေါ်၍ အမှာတော်ရေးခန့်သည်။ မောင်နိုးသည် အတိတ်၊ နိမိတ်၊တဘောင်၊စနည်း၊ဘဝေါ စသည်တို့ကို အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူရာတွင် ထက်မြက်သည့်သတင်းထွက်ပေါ်လာပြီးနောက်တွင် ဗဒုံမင်း၏ သဘောကျခြင်းခံရသဖြင့် အယူတော်မင်္ဂလာ ဟူသောဘွဲ့ကို ပေးလေသည်။
=အယူတော်မင်္ဂလာ၏ ထင်ရှားသည့် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူခြင်းများ=
ဗဒုံမင်းနန်းသက်
"ညအခါ လသာသာ၊ ဘုရားတကာ(ဒကာ) ဆေးတံသောက်ပြီး လူပျိုလှည့်တယ်။"
အထက်ပါ တဘောင်ပေါ်သည့်အခါ ဗဒုံမင်းက သူ၏နန်းသက်ကို ၃၆နှစ်ဟု တွက်သည်။ သို့သော် အယူတော်မင်္ဂလာက ဂဏန်းဗေဒင်အရ ၃၇နှစ်ကို ယတိယူဆသည်။
တဖန် ဗဒုံမင်းအိပ်မက်တွင် နတ်တစ်ပါးက ပုတီး ၇၅ လုံးပါ တစ်ကုံးပေးသည်ဟု မက်မြင်၍ အယူတော်မင်္ဂလာအား အဓိပ္ပာယ်ဖော်စေရာ နန်းသက် ၃၈နှစ်၊ သက်တော် ၇၅နှစ် ဟုကောက်ယူသည်။
ရခိုင်သိမ်းရန် စနည်းနာခြင်း
ဗဒုံမင်းလက်ထက်တွင် ရခိုင်ကို သိမ်းယူရန် စီစဉ်ကာ အယူတော်မင်္ဂလာအား စနည်းနာစေသည်။ "ကေတုမတီ၊ ညာချီရင်သား၊ လွန်ကြီးပွား၊ ဘုရားကိုယ်တိုင်ကြွလတ္တံ၊ မုဆိုး ဆတ်သားစားလတ္တံ။"-ဟု စနည်းရသည်။
အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူသောအခါ အိမ်ရှေ့မင်း ဦးပေါ်မှာ တောင်ငူ(ကေတုမတီ)စား ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ဆတ်ဟုယူသော ရခိုင်ကို မုဆိုးဘိုမင်းဆက်မှ အောင်နိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ မဟာမုနိ ရုပ်ရှင်တော်မြတ်ကြီးကိုလည်း ပင့်ဆောင်လာနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း လျှောက်သည်။ လျှောက်သည့်အတိုင်း မှန်သည်။
စနည်းဖြင့် အပြစ်ပေးခြင်း
မိုးတားစား သတိုးမင်းကြီးမင်းထင်သည် လွှတ်တက်တရားသူကြီးတစ်ဦးဖြစ်ကာ မဆင်မခြင် လာဘ်စားသဖြင့် အများကကြောက်ရွှံ့ပြီး နှိပ်စက်သမျှကို ခံရသည်။ ဗဒုံမင်းက စနည်းနာရန် ပြောသောအခါတွင် အယူတော်မင်္ဂလာက နန်းတော်သို့လာစဉ်ကပင် စနည်းရပြီးကြောင်းလျှောက်သည်။ မိခင်က သမီးဖြစ်သူအား ဆန်ဝယ်ရန် ငွေစ တစ်မူး(တစ်ကျပ်၏ဆယ်ပုံတစ်ပုံ) လည်းမဟုတ်၊ တစ်မတ်(တစ်ကျပ်၏လေးပုံတစ်ပုံ)လည်းမဟုတ်သဖြင့် ပြည်တောင်းမှောက်၍ ဆန်ချင်ပေးရမည်ဟု ဆူပူသည်ကို ကြားခဲ့ကြောင်း၊ တဆက်တည်းဆိုပါက-
တရုတ်စကားသုပ် စနည်းနှင့် ယတြာ
၁၃ရက်နေ့၊ မတ်လ၊ ၁၈၁၀ခုနှစ်တွင် ရွှေမြို့တော်ရှိ တရုတ်ငရွှေကြည်အိမ်မှစကာ မီးကြီးလောင်သဖြင့် နန်းတော်၊ရွှေတိုက်နှင့်တကွ တစ်မြို့လုံးပင် မီးထဲပါလေသည်။ တိုက်ဆိုင်စွာဖြင့် တရုတ်သံအဖွဲ့ကလည်း ဝန်တင်လား ခုနှစ်ထောင်၊ ကုန်စည်ဝယ်ရန် ငွေရှစ်သိန်းတို့ဖြင့် အမရပူရသို့ရောက်လာသည်။ မြေးတော်စစ်ကိုင်းမင်းသား၏ လူများက တစ်ညတွင် တရုတ်သံအဖွဲ့အား ဓားပြဝင်တိုက်လေသည်။ ထိုအခါ တရုတ်သံအဖွဲ့က ငွေပြန်ပေးရန်၊ အပြစ်ရှိသူများအား ဒဏ်ခတ်ရန် တောင်းဆိုလာသည်။ ဗဒုံမင်းအနေဖြင့်လည်း ရွှေတိုက်မီးလောင်ထားသဖြင့် ငွေလည်းပြန်မဆပ်နိုင်၊ မြေးတော်စစ်ကိုင်းစားကိုလည်း ဒဏ်မခတ်နိုင်သဖြင့် ဦးပေါ်ဦးအား တရုတ်ငရွှေကြည်ကြောင့် မြို့တော်မီးထဲပါသည်ကို အကြောင်းပြုကာ တရုတ်သံအဖွဲ့အား ငွေသိန်းသန်းကုဋေဖိုး အလျော်ပြန်ပေးရန် တောင်းစေသည်။ အယူတော်မင်္ဂလာအား စနည်းနာစေသည်။
"တရုတ်စကား မိဘများ၊ လက်သုပ်လည်းစားကိန်းဖြစ်လာ။ ကျေးသားစစ်ပွဲအောင်၊ ပြည်ထောင်လွမ်းခြင်းအေး၊ ကျင်စွမ်လူ့ပဂေး။"- ဟူသော စနည်းကို ရလေသည်။
သို့ဖြင့် စနည်းအတိုင်း ဦးပေါ်ဦးစကားစစ်ထိုးချိန်နှင့် အကိုက်တွင် မင်းမိဖုရား နှစ်ပါးမှ တရုတ်စကားပွင့်အား သုပ်၍ စားစေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဦးပေါ်ဦး စကားကပ်ကောင်းသဖြင့် တရုတ်တို့ အသာတကြည်ပင် ပြန်ရလေသည်။
အတင်အရုံနှင့် သာသနာပိုင်
၁၈ရာစုဦးမှ စကာ သာဿနာအတွင်းတွင် သံဃာများအနေဖြင့် အတင်နှင့် အရုံဟူ၍ အငြင်းအခုံကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။ ဥတ္တရာသဂ် ဟုခေါ်သည့် အပေါ်ဝတ်ရုံအား အလုံခြုံသင့်၊ ပခုံးတစ်ဖက်လှပ်သင့် စသည်ဖြင့် အငြင်းပွားကြခြင်း ဖြစ်သည်။  ပခုံးတစ်ဖက်သာတင်လျှင် အတင်(ဧကံသိက)၊ အပြည့်ဝတ်ဆင်လျှင် အရုံ(ပရုပဏ)ဟူ၍ သတ်မှတ်သည်။ သို့သော် ၁၈၁၄ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသည့် စကားအခြေတင် ဆွေးနွေးပွဲ(အပြိုင်အဆိုင်)အဆုံးသတ်တွင် အရုံဖက်မှ ဝိနည်းဝိနယတို့ဖြင့် ညီညွှတ်အောင် တင်နိုင်သဖြင့် အတင်ဖက်မှ အတုလဆရာတော် (မောင်ပန်းထွေး) ရှုံးလေသည်။
အယူတော်မင်္ဂလာအနေဖြင့်လည်း - 'ဦးပြည်းယောက်ျား၊ လဘက်စားသည် တိုင်းကားပြည်ရွာ ဆူလတ္တံ။ ဦးပြည်းမိုးကြိုး ပစ်ခတ်ချိုး၊ အရိုးနေလ မှိန်လတ္တံ။ ဦးပြည်းလူမော် ရေကြောင်းပျော်သည် လှေပေါ်တောင်းမှောက်ဖြစ်လတ္တံ။ ထိုရောအခါ သာဿနာသည် ရောင်ဝါနေသို့ ထွန်းလတ္တံ။"- ဟူသည့်စနည်းကို ရလေသည်။
စနည်းအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်ယူ၍ ဗဒုံမင်းအား လျှောက်တင်သော် ဗဒုံမင်းကလည်း နှစ်ခြိုက်သဖြင့် (အတုလလူထွက်)မောင်ပန်းထွေးအား အဝတ်ဗလာဖြင့် လှောင်အိမ်တွင်ထည့်ပြီး သရက်မြို့အထိ ဧရာဝတီမြစ်အတိုင်း မျှောလေသည်။ ထိုအဖြစ်ပြီးသောအခါတွင် သာဿနာပိုင်ဖြစ်သည့် မန်လည်ဆရာတော်မှာလည်း မောင်ပန်းထွေးနှင့် အပေါင်းအပါဖြစ်သည်ဟု ဆိုကာ သာဿနာပိုင်အဖြစ်မှ ရုပ်သိမ်းပြီး သာဿနာပိုင်တင်မြှောက်ရန် ဆရာတော်တစ်ပါးအား ရှာဖွေစေသည်။ အယူတော်မင်္ဂလာလည်း- "ပရံနဝါ မစုံသေး၍ မောင်းထောင်ခွက်ကလေးနှင့် နို့ရည်ပေးပါ့ မခွေးရယ်၊ ဇွန်ပန်းကို ပန်ဆင်ရမှ နို့ဝတော့မယ်၊ နို့ချိုအေးကိုတဲ့ တိုက်ကျွေးတယ်၊ နို့မျက်ငယ်တို့ မာစေကြောင်း၊ ညွှတ်ခဆုတောင်း။" -ဟုစနည်းရသည်။ တဘောင်အတိုင်းပင် မောင်းထောင်ဆရာတော် သာဿနာပိုင်ဖြစ်လေသည်။
ကုန်တိုက်တဘောင်
တွဲဖက်ရုံး(Mixed Court)ဆောက်ရန်အတွက် အင်္ဂလိပ်တို့တောင်းဆိုလာသောအခါတွင် ဗဒုံမင်းက အယူတော်မင်္ဂလာအား မေးသော်-
"ပြုံးပြုံး ပြုံးပြုံးနှင့် ပါးပါးမုံးနှင့် ပျို့သခင်၊ ဆေးတံနှင့် ချော့လာက ပြောပါနှင့်ရှင်။" - ဟူသောတဘောင်ကို လျှောက်သည်။ သို့ဖြင့် ဗဒုံမင်းလည်း တွဲဖက်ရုံးဆောက်ရေး ကိစ္စအား ငြင်းလေသည်။
မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီး နှင့်ပက်သက်သည့် တဘောင်
ဘိုးတော် ဗဒုံမင်း မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီးတည်နေစဉ်တွင်-
"ဘုရားကြီးအပြီးတိုင်၊ မုဆိုးမဏ္ဍိုင်ကျိုးလိမ့်မလွဲ၊ ထိုမင်းကောင်း အလောင်းမှန်၊ ရထားပျံပင် စိုက်လိမ့်မလွဲ။ "-ဟူ၍တဘောင်ပေါ်လေသည်။
မင်းကွန်ပုထိုးကဲ့သို့သော ကြီးမားသည့် ဆောက်လုပ်ရေးကြီးမှာ တိုင်းပြည်စီးပွားရေးကို ဆုပ်ယုတ်စေသည်မှာ မလွဲပေ။ သို့ဖြင့် မင်းကွန်းပုထိုးကြီး တည်ဆောက်ရေးရပ်ဆိုင်းကာ၊ အင်္ဂလိပ်ဖက်မှ ဆက်သသည့် မြင်းရှစ်ကောင်ဆွဲသည့် ရထားလုံးကိုလည်း လက်ခံရရှိသည်။
ယိုးဒယားစစ် တဘောင်
၁၇၈၅ခုနှစ်တွင် ဗဒုံမင်း ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရန် စနည်းနာစေသည်။ အယူတော်မင်္ဂလာက မချီသင့်ကြောင်း တဘောင်ကို အနက်ကောက်၍ လျှောက်သည်။
ချီထွက်လျှင် ရတက်တော် ပူဗျာငွေ့ တွေ့လိမ့်နောင်တ။ "-ဟူ၍ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗဒုံမင်းက အခြားလောကီပညာရှင်များထံမှ ယတြာအစီအရင်များ ရယူကာ စစ်ထွက်သည်။ စစ်မျက်နှာတိုင်းရှုံးကာ တပ်ဆုတ်ခဲ့ရသည်။
လင်းတအနက်
အမရပူရနန်းတည်စဉ် အရှေ့စနုဆောင်အမိုးတွင် လင်းတနားလေသည်။ ဗဒုံမင်းလည်း လင်းတနားခြင်းအား နိမိတ်မကောင်းဟု ယူဆကာ ဗုဒ္ဓယတြာအဖြစ်နှင့် ရဟန်းသံဃာများ ပင့်ဖိတ်ကာ ပရိတ်တရာတော်များ ရွတ်ဖတ်စေသည်။ အယူတော်မင်္ဂလာကမူ လင်းတသည် (၁၁)ဂဏန်းဖြစ်သဖြင့် လက်အောက်ခံလိုသဖြင့် ပဒေသရာဇ်တစ်ပါးပါးက ၁၁ရက်တွင်းတွင် သမီးကညာအဆက်သလာမည်ဟု အနက်ကောက်သည်။ အမှန်ပင် တိုးလျားစော်ကဲက သမီးဆက်သည်။ ဆန္ဒြကန္တသိင်္ဃကလည်း သမီးဆက်လာသည်။ ထို့အတွက် ဗဒုံမင်းက ပုလဲလက်စွပ်တစ်ကွင်းချီးမြှင့်သည်။
ပုဏ္ဏားနှင့် ကျမ်းစာအုပ်များ အနက်ကောက်ယူခြင်း
၁၈၁၄ခုနှစ်တွင် ဗဒုံမင်းသည် ဆူးတဲနှင့် မတဲတံတားများ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသဖြင့် ရက် ၅၀ကြာ ပစ္စည်းအစုံအလင်ဖြင့် အလှုကြီးပြုလေသည်။ ထိုသို့ စွန့်ကျဲလှုဒန်းစဲတွင် အနောက်အရပ်မှ စိတ်ဖောက်ပြန်နေသည့် ဗြဟ္မာဏနွယ်အဘိုးအို တစ်ဦးသည် ပေရွက်ကိုလက်တစ်ဖက်၊ ကလေးမငယ်ငယ်တစ်ဦးအား အခြားလက်တစ်ဖက်တွင်ဆွဲ၍ ရောက်လာပြီးလျှင်
ဗဒုံမင်းလည်း စိတ်တွင် ထူးဆန်းသဖြင့် အယူတော်မင်္ဂလာအား အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူစေရာ-
မကြာမီတွင် အနောက်ဘက် အိန္ဒိယမှ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ရောက်လာမည်။ လက်ဆောင်ပဏ္ဏာတော်အဖြစ် လောကီဆိုင်ရာကျမ်းစာများ ပါလာမည့်အကြောင်း၊ ဗထက်ချိုင့်နေသို့မျက်နှာမူသည် ဆိုသည်မှာလည်း နေမျိုးနွယ်ဖြစ်သည့် မြန်မာဘုရင်အား၊ ဗာရာဏသီမင်းမှ လေးမြတ်ကြည်ညိုခြင်းကို ခံယူရရှိမည့် အကြောင်း စသည်ဖြင့် လျှောက်တင်လေသည်။ ထိုသို့လျှောက်တင်သည့် နေ့တွင်ပင် ဗာရာဏသီမှ သမီးကညာ အဆက်သလာလေသည်။
မြောက်ကိုင်း (တောင်)ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
မြောက်ကိုင်း (တောင်)ရွာ (Myaukkaing(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ မြောက်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈၂ ဦး၊ မ ၁၃၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ပျဉ်ထောင့်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကျောက်ပျဉ်ထောင့်ရွာ(Kyaukpyinhtaunt)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ပိန္နဲတပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၃၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပိန္နဲတပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၀ ဦး၊ မ ၅၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၂၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ ရဟိုင်ကူးတို့
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ ရဟိုင်ကူးတို့
ခမိမိတဘူတာ
ခမိမိတဘူတာ  (上三田駅 ခမိမိတ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ ဟီရိုရှီးမားမြို့၊ အဆခိတရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အာရညိကသုတ်
(၁) အသိဉာဏ်ပညာမရှိ အကျိုးအာနိသင်ရှိသည်ကိုမသိဘဲ တော၌နေသောရဟန်း၊
(၂) (လာဘသက္ကာရသိလောကကိုအလိုရှိခြင်းဟူသော)ယုတ်မာသောအလို (အလိုဆိုး)ဖြင့် တော၌နေသောရဟန်း၊
(၃) ရူးသွပ်ခြင်း၊ စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်းကြောင့် တော၌နေသောရဟန်း၊
(၄) မြတ်ဗုဒ္ဓနှင့် မြတ်ဗုဒ္ဓ၏သာဝကတို့သည် ချီးမွမ်းအပ်၏ဟု (နှလုံးသွင်း၍) တော၌ နေသောရဟန်း၊
(၅) အလိုနည်းမှု၊ ရောင့်ရဲလွယ်မှု၊ ကိလေသာနည်းပါးမှု၊ ကိလေသာတို့မှ ကင်းဆိတ်မှု၊ ကောင်းသောအကျင့်ဖြင့် အကျိုးရှိမှုတို့ကိုမှီ၍ တော၌နေသောရဟန်း၊ နွားမမှ နို့ရည်၊ နို့ရည်မှ နို့ဓမ်း၊ နိုခမ်းမှ ဆီဦး၊ ဆီဦးမှ ထောပတ်၊ ထောပတ်မှ ထောပတ်ကြည်ဖြစ်ရာတွင် ထောပတ်ကြည်ကိုအကောင်းဆုံးဟုဆိုရသကဲ့သို့ အထက်ပါတောရကျောင်းနေရဟန်းငါးမျိုးတို့တွင် အမှတ် (၅)တောကျောင်းနေ ရဟန်းသည် အမြင့်မြတ်ဆုံးဖြစ်၏ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
နရောတ္တမ သီဟမုနီ
နရောတ္တမ သီဟမုနီ(នរោត្តម សីហមុនី; ၁၉၅၃ မေ ၁၄ ~ )သည် ယခုလက်ရှိ ကမ္ဘောဒီးယားဘုရင်ဖြစ်သည်။
ခမည်းတော် နရောတ္တမ သီဟနု နန်းစွန့်ပြီး တစ်ပတ်အကြာ ၂၀၀၄ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၄ရက်နေ့တွင် နန်းတက်ခဲ့သည်။ ဘုရင် သီဟနုနှင့် မိဖုရား Norodom Monineathတို့၏ အကြီးဆုံးသားတော်ဖြစ်ပြီး ထီးနန်းကောင်စီမှ အဖွဲ့ဝင် ကိုးဦးဖြင့် ဘုရင်ဖြစ်လာရန် မရွေးချယ်မီ ယူနက်စကိုဆိုင်ရာ ကမ္ဘောဒီးယား သံအမတ်ကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။ နန်းမတက်မီ သီဟမုနီသည် ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဥရောပရှိ ယဉ်ကျေးမှုသံတမန်အဖြစ်နှင့် ဂန္ထဝင်အကနည်းပြတစ်ဦးအဖြစ် လူသိများသည်။
ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၇
(၁) ရက်
နော်ဝေးအစိုးရသည် ပင်လယ်ငါးဖမ်းဒေသကို ကမ်းလွန်မိုင် ၂၀၀ သတ်မှတ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ဥရောပ၌ အကြီးမားဆုံး ငါးဖမ်းနိုင်ငံဖြစ်လာသည်။
(၁၀) ကြိမ်မြောက် မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနကွန်ဂရက်၏ ၃-ရက်ကြာ စာတမ်းဖတ်ပွဲ ပြီးဆုံးသည်။ သုတေသနအဖွဲ့ ၁၄ ဖွဲ့မှ နောက်ဆုံးနေ့တွင် စာတမ်း ၁၀၁ စောင် ဖတ်သည်။
(၂) ရက်
ဗင်္ဂလားဒေ့ရှနိုင်ငံ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂျီယာအူးရ်ရာမန် ဦးဆောင်သည့် ဗင်္ဂလားဒေ့ရှနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ပီကင်းမြို့သို့ ရောက်ရှိသည်။
(၄) ရက်
ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ၂၉ ကြိမ်မြောက် လွတ်လပ်ရေးနှစ်ပတ်လည်နေ့ဖြစ်သည်။
အီဂျစ်အစိုးရက တောင်းခံလျှင် ပြင်သစ်က မီးရပ်-၂၀၀၀ လေယာဉ်သစ်များ အီဂျစ်သို့ ပေးကမ်းကောင်းပေးကမ်းမည်ဟု ပြင်သစ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဗုဂတ်စက ပြောကြားသည်။
ကင်မွန်းချောင်းရွာ၊ သပြေချောင်း
ကင်မွန်းချောင်းရွာ၊ သပြေချောင်း
ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၇
(၆) ရက်
ဆီးရီးယားနိုင်ငံ ဒမက်စပ်နှင့် အလက်ပိုတီမြို့တွင် ဗုံးဖောက်ခွဲခဲ့သူ ၃ ဦးအား လူမြင်ကွင်းတွင် ကြိုးပေးသတ်လိုက်ကြောင်း ကြေညာသည်။
(၇) ရက်
လက်ဗနွန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ ပယ်လက်စတိုင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဖွဲ့များအား လက်ဗနွန်နိုင်ငံတွင်းမှ ဇန္နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့ နောက်ဆုံးထား၍ ထွက်ပေးရမည်ဟု လက်ဗနွန်သမ္မတ အီလီယာပ်ဆာကစ်က အမိန့်ထုတ်ပြန်သည်။
(၁၀) ရက်
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှ ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရောင်းချသော ရေနံစိမ်းဈေးကို ဇန္နဝါရီ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ ရေနံအမျိုးအစားအလိုက် မြှင့်တင်ရန်ဆုံးဖြတ်ကြောင်း ကြေညာသည်။
ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်သည် ၁၉၇၆-၇၇ ဘဏ္ဍာနှစ်အတွက် ကြားရွေးကောက်ပွဲများပြုလုပ်ရန်ပြင်ဆင်ရေးနှင့် ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့်အတွက် ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ရေးအတွက် တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲများနှင့် ရန်ကုန်မြို့တွင် ဆွေးနွေးကြသည်။
(၁၁) ရက်
ဗီယက်နမ်အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် ဒုတိယငါးနှစ်စီမံကိန်း (၁၉၇၆-၈၀) ဆွေးနွေးပွဲကို ဖွင့်လှစ်သည်။
(၁၂) ရက်
လောပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံသမ္မတ ဆူဗန်နိုဖောင်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ အစိုးရဧည့်သည်တော်အဖြစ် ၈-ရက်ကြာ လည်ပတ်ရန်အသွား မန္တလေးမြို့သို့ ခေတ္တဝင်ရောက်ရပ်နားသွားသည်။
(၁၄) ရက်
အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ကမ်းရိုးမှ ပင်လယ်များအထိ ရေမိုင် ၂၀၀ ကို စီးပွားရေးဇုံအဖြစ်သတ်မှတ်ကြောင်း တရားဝင်ကြေညာသည်။
(၁၅) ရက်
သီရိလင်္ကာသမ္မတ ဝီလျံဂိုပါလာဝါက သီရိလင်္ကာ၏ရေပိုင်နက်မှာ ရေမိုင် ၁၂ မိုင်၊ ပင်လယ်ရေနက်ပိုင်းနှင့်ဆက်စပ်နေသောဇုံကို ရေမိုင် ၂၄ မိုင်၊ စီးပွားရေးဇုံ ရေမိုင် ၂၀၀ ထိ ရှိသည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းကြေညာသည်။
(၂၆) ကြိမ်မြောက် ကယားပြည်နယ်နေ့ ကျင်းပသည်။ ထိုနေ့တွင် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့၌ လေယာဉ်ဆိပ်အဆောက်အအုံသစ်ဖွင့်လှစ်ပွဲ ကျင်းပသည်။
(၁၆) ရက်
အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် အင်ဒီရာဂန္ဓီက အိန္ဒိယနိုင်ငံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို လက်ရှိလွှတ်တော်ဖျက်သိမ်းပြီးနောက် မတ်လတွင် ကျင်းပမည်ဟု ကြေညာသည်။
(၁၇) ရက်
ဒေသကောလိပ်များအကြောင်းကို နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးအဖွဲ့၊ လူမှုရေးရာနှင့်အုပ်ချုပ်မှုကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထဲရေးနှင့်သာသနာရေးဝန်ကြီး ဦးကိုကို၊ ပညာရေးဝန်ကြီး ဦးခင်မောင်ဝင်းတို့သည် မြန်မာ့အသံခန်းမတွင် သတင်းစာဆရာများနှင့် တွေ့ဆုံပြောကြားသည်။
(၁၈) ရက်
ယူဂိုစလားဗီးယားဝန်ကြီးချုပ် ဗီသီဒစ်နှင့်ဇနီးအပါအဝင် လူပေါင်း ၈ ဦး လေယာဉ်ပျက်ကျရာတွင် ကွန်လွန်သွားသည်။
(၁၉) ရက်
လောနိုင်ငံရှိ လယ်သမားများသည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးခွန်များ ပေးကြရတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ပသက်လောသတင်းဌာနဖြစ်သော ခါအိုဆန်သတင်းဌာနမှ ကြေညာသည်။
လောနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ဆူဗန်နိုဖောင်သည် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးနေဝင်း၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ လာရောက်လည်ပတ်ရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာသည်။
(၂၀) ရက်
ဂျင်မီကာတာသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ၃၉ ဦးမြောက်သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုသည်။
မျက်ခမ်းစပ်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး နှစ်ပတ်လည်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပွဲကို ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန တိုင်းရင်းဆေးပညာဌာန၌ ကျင်းပသည်။
(၂၂) ရက်
အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအဖွဲ့ (အေစီယင်) ဝင် နိုင်ငံများအချင်းချင်း ကုန်သွယ်ရာတွင် ဦးစားပေးကုန်သွယ်ရေးစနစ်ဖြင့် လုပ်ဆောင်ကြရန် အေစီယင်ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးများက သဘောတူညီကြသည်။
ပြင်သစ်သမ္မတ ဂစ်စကတ်ဒက်စတိုင်းသည် ဆအူးဒီအာရေဗျနိုင်ငံတွင် အစိုးရဧည့်သည်တော်အဖြစ် ၃-ရက်ကြာ လည်ပတ်ရန် ရီယဒ်မြို့သို့ ရောက်သည်။
(၂၄) ရက်
ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးကော်ပိုရေးရှင်း စာပေဗိမာန်အဖွဲ့က ကြီးမှူး၍ ၅-ရက်ကြာ ကျင်းပမည့် သုတစာပေဆွေးနွေးပွဲကို ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းရှိ ဂျူဗလီခန်းမ၌ စတင်ကျင်းပသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆေးပညာသင်ကြားရေးကို လေ့လာကြည့်ရှုရန် ရောက်ရှိနေသော ဆာ ရောဗတ်ရိုက် ခေါင်းဆောင်သည့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ အထွေထွေဆေးကောင်စီ ကိုယ်စားလှယ်အား ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး ဦးကြည်မောင်က လက်ခံတွေ့ဆုံသည်။
(၂၇) ရက်
အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအဖွဲ့ (အေစီယင်) ရှိ အမျိုးသားသတင်းဌာနများနှင့် အစိုးရပြန်ကြားရေးဌာနများမှ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးများညီလာခံကို ဂျကာတာမြို့၌ ကျင်းပသည်။
နိုင်ငံတော်ကောင်စီအတွင်းရေးမှူး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စန်းယုသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာသော ထိုင်းနိုင်ငံနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါက်တာ ဥပဒစ်ပချာရီယန်ကွန်အား လက်ခံတွေ့ဆုံသည်။
(၂၉) ရက်
အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် အင်ဒီရာဂန္ဓီသည် မတ်လ၌ကျင်းပမည့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲအတွက် မဲဆွယ်လုပ်ငန်းများကို စတင်ပြုလုပ်သည်။
အခွန်နှစ်ထပ်ကွမ်းကောက်ခံမှုမရှိစေရန်နှင့် ဝင်ငွေခွန်မှရှောင်တိမ်းမှုကိုကာကွယ်ရန်အတွက် စင်္ကာပူနှင့်ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့သည် အကောက်ခွန်သဘောတူစာချုပ်တရပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်။
(၃၁) ရက်
ဗီယက်နမ်အမျိုးသားညီညွတ်ရေးတပ်ဦး၏ညီလာခံကို ဟိုချီမင်းမြို့တော်၌ ကျင်းပသည်။
ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်ကောင်စီစည်းရုံးရေးကော်မီတီနှင့်ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းပညာသည်များ၏ ပထမအကြိမ်ဆွေးနွေးပွဲကို ကျင်းပသည်။
ကိုးကား
1977
ဂျပ်စတီနီယံ၊ (ပထမ)
အရှေ့ရောမအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ် ပထမ ဂျပ်စတီနီယံ (Justinian-I) (၄၈၃-၅၆၅) သည် သူစိုးစံနေချိန်အတွင်း ရောမဥပဒေကို ကျမ်းအဖြစ် ပြုစုပေးခဲ့သူအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ဂျပ်စတီနီယံ ကိုဒဥပဒေ (the Code of justinian) သည် ရောမ တရားစီရင်ရင်ရေးဆိုင်ရာ အဖြစ်သာမက နောင်ဥရောပနိုင်ငံများကပါ မှီငြမ်း အသုံးပြုကြရသည်အထိ ဥပဒေကျမ်းကြီး ဖြစ်လာသည်။
ဂျပ်စတီနီယံကို တာရက်စီယံ (Tauresium) (ယနေ့ ဆားဘီးယားနိုင်ငံ) ၌ ခရစ်နှစ် ၄၈၃ တွင် ဖွားမြင်သည်။ တောင်သူလယ်သမားမျိုးရိုး ဖြစ်သည်။ ကျေးတောသား၊ စာမတတ် ပေမတတ်ဘဝမှ စစ်ဘက်သို့ ဝင်ရောက်ပြီးနောက် တောင်သူလယ်သမားမျိုးရိုးမှ မင်းဖြစ်ခဲ့သော အရှေ့ရောမအင်ပါယာ၏ အရှင်သခင် ဖြစ်လာသည့် ဦးလေးဖြစ်သူ ပထမဂျပ်စတင်း (Justin-I) ၏ မစမှုဖြင့် ပညာကောင်းစွာ သင်ခွင့်ရပြီး အမြင့် ရောက်ခဲ့သည်။ သားသမီးမရှိသည့် ဂျက်စတင်းက ၅၂၇ တွင် ဂျက်စတီနီယံကို တွဲဖက်ဧကရာဇ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့ပြီးနောက် တစ်နှစ်အကြာတွင် ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် ဂျက်စတီနီယံမှာ အရှေ့ရောမအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ်အဖြစ် အချိန်တိုအတွင်း ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဂျပ်စတီနီယံ မမွေးခင်ကပင် အနောက်ရောမအင်ပါယာကို ဂျာမန်မျိုးတူစုများက တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးလိုက်သဖြင့် ပျက်စီးသွားခဲ့ရကာ ဂျက်စတီနီယံ စိုးစံရမည့် အရှေ့ရောမအင်ပါယာသာ ကျန်ရှိတော့သည်။ ထို့ကြောင့် ဂျပ်စတီနီယံသည် အနောက်ဘက်မှ လက်လွတ်လိုက်ရသည့် နယ်မြေများကို ပြန်ရနိုင်ရန်၊ ရောမအင်ပါယာကြီးကို တဖန်ပြန်ထူထောင်နိုင်ရန် ကွယ်လွန်ချိန် ရောက်သည်အထိ အချိန်ရှိသ၍ ကြိုးပမ်းခဲ့သော်လည်း အကျိုး အနည်းငယ်သာ ခံစားခဲ့ရရှာသည်။ အီတလီ၊ မြောက်အာဖရိကနှင့် စပိန်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းသာ ပြန်လည် ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
ဧကရာဇ်ဖြစ်ပြီး နောက်တစ်နှစ် ၅၂၈တွင် ရောမနိုင်ငံရှိ ဥပဒေဟူသမျှတို့ကို ညှိနှိုင်းပြုစု တည်းဖြတ်စေ၍ ဧကရာဇ် ဓမ္မသတ်ကို ပြုစုနိုင်ရန် ကော်မရှင် တရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဤကော်မရှင်သည် ရောမနိုင်ငံ ဓမ္မသတ် ၁၂ စောင်တွဲ ပါဝင်သော ဓမ္မသတ်ကျမ်း တစ်စောင်ကိုလည်းကောင်း၊ ရောမနိုင်ငံ ရှေ့နေရှေ့ရပ်၊ ခုံသမာဓိ တရားသူကြီးတို့၏ ဖြတ်ထုံးသင်္ခေပကျမ်းကို လည်းကောင်း၊ ဥပဒေလေ့လာသူ စာသင်သားတို့အတွက် ဥပဒေပေါင်းချုပ်ကို လည်းကောင်း ပြုစုစီရင်ခဲ့သည်။ မူကြမ်းကို ၅၂၉ တွင် ပုံနှိပ်ပြီးနောက် လိုက်နာရန် ပြင်ဆင် ဖြည့်စွက်မှုများ ပြုထားသည့် အတည်ပြုသည့် ဥပဒေကျမ်းကို ၅၃၄ တွင် ပြဋ္ဌာန်းသည်။ ထိုပြဋ္ဌာန်းချက်၊ ကြေညာချက်အရ ဤဥပဒေတွင် မပါရှိသည့် ယခင် ဥပဒေများကို ပယ်ဖျက်သည်။
ကျမ်းအနေဖြင့် ထိုကျမ်း (Codex) မှာ ကော့ပါးစ် ဂျူစီ ဆီဗီလစ် တရားမ ကျင့်ထုံး ပေါင်းချုပ် ( the Copus Juris Civilis) ၏ ပထမပိုင်းဖြစ်သည်။ နောက်ဆက်တိုက် ဆိုသလိုပင် ဒုတိယပိုင်းအဖြစ် ပန်ဒက် (Pandects) (ကျော်ကြားသည့် ရောမ ဥပဒေ ပညာရှင်များ၏ အကြောင်း)၊ နောက် တတိယပိုင်းအဖြစ် အင်စတီကျု (the Instutites) တို့ ထွက်ရှိခဲ့သည်။ ဂျပ်စတီနီယံ ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင် အထက်ပါ ဥပဒေများ၏ ပေါင်းချုပ်အဖြစ် နိုဗယ်လေ (the Novellae) ထွက်ရှိလာခဲ့သည်။ ယနေ့ ခေတ်မီနိုင်ငံတို့၏ တရားဥပဒေမှာ ယင်းရောမဓမ္မ သတ်ပေါင်းချုပ်ကိုမှီ၍ပြုသော ဥပဒေများဖြစ် လေသည်။
ဂျပ်စတီနီယံ အနေဖြင့် စစ်ရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးဘက်တွင် အချိန်ပေးနေရသည် များသဖြင့် တရားရေးဖြစ်သည့် ကော့ပါးစ် ဂျူစီ ဆီဗီလစ် တရားမ ကျင့်ထုံးပေါင်းချုပ် ( the Copus Juris Civilis) ကို ရေးရာတွင် ကိုယ်တိုင်ဦးစီး နိုင်ခြင်းမရှိပေ။ ကိုယ်စားအဖြစ် အလွန်ထူးချွန်သည့် ဥပဒေပညာရှင် ထရီဗောနီယံ (Tribonian) ၏ ကြီးကြပ်မှုဖြင့်သာ ရေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်းကို အရှေ့ရောမအင်ပါယာ၊ ဘန်ဇင်တိုင်းအင်ပါယာ တို့တွင် နှစ်ထောင်ချီ သုံးစွဲခဲ့ပြီး အတန်ကြာ မေ့ပျောက်ခံနေရရာမှ ခရစ်နှစ် ၁၁၀၀ လောက်မှစကာ အီတလီ တက္ကသိုလ်များတွင် ဥပဒေ လေ့လာသင်ယူသူများအား ပို့ချသည့်ကျမ်းအဖြစ် ပြန်လည်ကျော်ကြားလာသည်။ ထိုနောက်တွင် ဥရောပတစ်ဝှမ်းသို့ ပျံနှံပြီး မှီးငြိမ်းပြုရာ ကျမ်းအဖြစ်အထူးပြုရသည့် အဆင့်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ကျမ်းတစ်ခုလုံးကို ဆွဲယူသည့် ပုံစံမဟုတ်သည့်တိုင် ကိုက်ညီမှုရှိလျှင် ရှိသလို အသုံးပြုကြခြင်း ဖြစ်သည်။