cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လက်ဝှေ့ထိုးခြင်း
ခရစ် ၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် လက်ဝှေ့ပွဲများ၌ လက်အိတ်ကိုပထမ စတင်သုံးခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ ဗိုလ်လုပွဲများ၌ကား ၁၈၉၂ ခုနှစ်အထိ လက်အိတ်မသုံးခဲ့ကြချေ။ ယခုအခါ ကြေးတမ်းစားလက်ဝှေ့ သမားဟူသမျှသည် ခြောက်အောင်စမှ ရှစ်အောင်စထိလေး၍ အထဲတွင် အစာသွတ်ထားသည့် သားရေလက်အိတ်များကို အသုံးပြုကြသည်။ ဤလက် အိတ်မျိုးသည် ထိုးသူတို့၏လက်များ ကိုလုံခြုံစေ၍ ဒဏ်ရာအပြင်းအထန်ရခြင်းမှလည်း ကာကွယ်သည်။ လက်အိတ် အကြီးစားမျိုးမှာ ၁ဝ အောင်စမှ ၁၄ အောင်စထိလေး၍ တစ်ခါတစ်ရံ ထိုထက်ပိုလေး၏။ ယင်းတို့ကိုအပျော်တမ်း လက်ဝှေ့သမားများ နှစ်သက်ကြလေသည်။ ကွင်စဗရီမြို့စား၏ စည်းမျဉ်းဥပဒေများဟူသော ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည့် လက်ဝှေ့စည်းမျဉ်းဥပဒေများကို ယခုအခါတွင် တစ်ကမ္ဘာလုံး အသုံးပြုနေကြလေသည်။ ယင်းဥပဒေများ၏ ပထမရည်ရွယ်ချက်မှာ ကြေးစားလက်ဝှေ့ပွဲများ၏ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မှုကို ဖယ်ရှားပစ်ရန်နှင့် လက်ဝှေ့ထိုးခြင်းကို ကျန်းမာရေးကစားနည်း တစ်နည်းဖြစ်လာအောင် လုပ်ရန်ပင်ဖြစ်၏။ တဖြည်းဖြည်းပြုပြင်ပြောင်းလဲလာခဲ့သော ဤစည်းမျဉ်းဥပဒေ များကို ယခုအခါ ကြေးစားနှင့် အပျော်ထမ်းလက်ဝှေ့ထိုးခြင်း နှစ်မျိုးစလုံး တွင်အသုံးပြုနေပေသည်။ ဤစည်းမျဉ်းဥပဒေများအရ ထိုးသတ်သူများသည် တတ်နိုင်သလောက် လုံးတူရပ်တူဖြစ်ရမည့်ပြင် နပန်းသတ်ခြင်း၊ အတင်းပူး ကပ်ထားခြင်းတို့ကို ခွင့်မပြုချေ။ တစ်ချီလျှင် သုံးမိနစ်ကြာ၍ တစ်ချီနှင့် တစ်ချီကြားတွင် နားချိန် တစ်မိနစ်ထားကာ သုံးချီထိုးရ၏။ အကယ်၍ ထိုးသတ်နေသူ တစ်ဦးဦးသည် အင်အားနည်းသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ လက်သီးချက်မိသွားသောကြောင်းလည်းကောင်း လဲကျသွားလျှင် ၁ဝ စက္ကန့်အတွင်း အကူအညီမယူဘဲ တစ်ယောက်တည်းပြန်ထနိုင်အောင် ကြိုးစားရန် ခွင့်ပေးရလေသည်။
ဒိုင်လူကြီးက တစ်၊ နှစ်၊ သုံး စသည်ဖြင့်တစ်ဆယ်တိုင်အောင် ရေတွက်ပြီးသည်အထိ မထနိုင်လျှင် ထိုသူသည် ရှုံးလေတော့သည်။ အမေရိကန် အပျော်ထမ်း ကစားခုန်စား အသင်းကြီးသည် ကွင်းစဗရီစည်းမျဉ်း ဥပဒေများကို အနည်းငယ်လွှဲပြောင်း၍ လက်ခံခဲ့လေသည်။ အပြောင်းအလဲများမှာ အလေးဆုံးလက်အိတ်သည် ရှစ်အောင်စရှိရမည်ဆိုခြင်းနှင့် လက်ဝှေ့ ထိုးရန် စည်းဝိုင်းသည် ၁၆ ပေမှ ၂၄ ပေပတ်လည်ထိ ရှိရမည်ဆိုခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် မူလစည်းမျဉ်းဥပဒေများကို သင့်တော်သလို ပြင်ဆင်အသုံးပြုလာခဲ့ကြလေသည်။
လုံမတီးရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
လုံမတီးရွာ (Longmatee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈၇ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
လက်ဝှေ့ထိုးခြင်း
ယခုခေတ်တွင် လက်ဝှေ့ထိုးသူများကို ကိုယ်လေးချိန်အားဖြင့် အတန်းရှစ်တန်းခွဲထားလေသည်။ တစ်တန်းစီအတွက် ကန့်သတ်ထားသော အများဆုံး ကိုယ်အလေးချိန်မှာ ဖလိုင်းဝိတ် တန်း ၁၁၂ ပေါင်၊ ဗင်တန်ဝိတ် ၁၁၈ ပေါင်၊ ဖဲသားဝတ် ၁၂၆ ပေါင်၊ လိုက်ဝတ် ၁၃၅ ပေါင်၊ ဝယ်လတာ ဝိတ် ၁၄၇ ပေါင်၊ မစ်ဒယ်ဝိတ် ၁၆ဝ ပေါင်၊ လိုက်ဟဲဗီးဝိတ် ၁၇၅ ပေါင် နှင့် ဟဲဗီးဝိတ် ၁၇၅ ပေါင်အထက်တို့ဖြစ်လေသည်။ ပမာအားဖြင့် လူတစ်ယောက်သည် ကိုယ်အလေးချိန် ၁၁၂ ပေါင်မှ ၁၁၄ ပေါင်သို့ တိုးလာလျှင် သူသည် ဖလိုင်းဝိတ်တန်းမှ ဗင်တန်ဝိတ်တန်းသို့ ရောက်လေသည်။ ကိုယ် အလေးချိန် ၁၁၈ ပေါင်မကျော်မခြင်း သူသည် ဗင်တန်ဝိတ်တန်း၌ပင် ရှိပေသည်။ ထိုးသူများသည် ကိုယ့်ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ အတန်းတူ လူချင်းမှသာ တွဲ၍ ထိုးသတ်ရလေသည်။ အပျော်တမ်း လက်ဝှေ့ထိုးနည်းဟူ၍ ပြင်ဆင်ပြောင်းလဲထားသော စည်းမျဉ်းဥပဒေများ ပေါ်ပေါက်လာကတည်းကပင်လျှင် လက်ဝှေ့ထိုးခြင်းကို ကျန်းမာရေး ကစားနည်းတစ်နည်းအဖြစ်ဖြင့် ကလပ်များ၊ တပ် စခန်းများ၊ ကလေးသူငယ်ရိပ်သာများတွင် လေ့လာလိုက်စားကြ၍ ထိုးပွဲများ ကျင်းပခဲ့လေသည်။
လုံမတီးရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ဝှေ့ထိုးခြင်း
၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်သော အပျော်တမ်းကစား ခုန်စားသမဂ္ဂသည် အတန်းအသီးအသီးအတွက် အပျော်တမ်းအမျိုးသား လက်ဝှေ့ဗိုလ်လုပွဲများကို ကျင်းပခဲ့၏။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် နာမည်ကြီး သတင်းစာအချို့က ဦးစီးခေါင်းဆောင်ကာ 'ရွှေလက်အိတ်' လက်ဝှေ့ပွဲများ ဟူ၍ကျင်းပခဲ့၏။ ထိုအခါမှစ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွင် လက် ဝှေ့ဗိုလ်လုပွဲများကျင်းပသည့် အလေ့သည် ခေတ်စားလာခဲ့လေသည်။ လက်ဝှေ့ဗိုလ်လုပွဲ ဝါသနာအိုး ထောင်ပေါင်းများစွာတို့သည် ရပ်ကွက်လိုက် လက်ဝှေ့ဗိုလ်လုပွဲများတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲကြလေသည်။ အချို့ကောလိပ်ကျောင်းများ၌လည်း လက်ဝှေ့ဗိုလ်လုပွဲများ ကျင်းပကြ၏။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ လုံးဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ် ကစားခုန်စား အသင်းကြီးမှ ကောလိပ်ကျောင်းများ အတွက် လက်ဝှေ့စည်းမျဉ်း ဥပဒေများကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့၏။ အပျော်တမ်းလက် ဝှေ့အသင်းအသီးသီးမှ လက်ဝှေ့ကျော်များကိုလည်း ကမ္ဘာ့အိုလံပစ်ကစား ခုန်စား ပွဲကြီးများတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ပြုခဲ့ပေသည်။ များသောအားဖြင့် အမေရိကန်လက်ဝှေ့ကျော်များသည် ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့ဗိုလ်လုပွဲများတွင် အနိုင် များကြလေသည်။
ပီပင်ရင်းရွာ၊ သံချောင်း
ပီပင်ရင်းရွာ၊ သံချောင်း
ပုဂံမျှော်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ပုဂံမျှော်ရွာ (Baganhmyaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ကြာကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၇၁ ဦး၊ မ ၃၉၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
လက်ဝှေ့ထိုးခြင်း
လက်ဝှေ့ထိုးရာတွင် တစ်ဖက်လူကို တိုက်ခိုက်ထိုးသတ်ရန် နည်းအမျိုးမျိုးရှိ၏။ ပထမနည်းမှာ တည့်တည့်ထောက်၍ထိုးနည်းဖြစ်၏။ လက် ကိုကွေ့ကောက်ခြောက်လှန့်ခြင်းမပြုဘဲ ပခုံးအင်အားနှင့် တည့်တည့် ခပ်ပြင်းပြင်းတင်ကြို၍ ထောက်ရလေသည်။ ခြောက်လှန့်ခြင်းသည် တစ်ဖက်လူ အားလန့်စေ၍ ယောင်မှားကာ အကာအကွယ်မဲ့စေနိုင်၏။ ခြောက်လှန့်နည်း အမျိုးမျိုးရှိပေသည်။ ပမာအားဖြင့် လက်ဝှေ့သမားတစ်ယောက်သည် ညာလက်နှင့် တစ်ဖက်လူ၏ခေါင်းကို ချိန်ဟန်ပြု၍ ဘယ်လက်ဖြင့် ဝမ်းဗိုက် အပေါ်ပိုင်းကို ထိုးနိုင်ပေသည်။ တန်ပြန်ထိုးခြင်းမှာ ထောက်ခြင်းနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သော်လည်း တစ်ဖက်လူက မိမိကိုထိုးချိန်နှင့် တစ်ချိန်တည်းတွင် တုံ့ပြန်ထိုးရလေသည်။ ယင်းကို တန်ပြန် ထောက်ထိုးခြင်းဟုလည်းခေါ်၏။ ကိုယ်အနေအထား အလျင်အမြန်ပြောင်းလဲလိုက်သောအခါမျိုးတွင် ဤထိုး နည်းကို သုံးကြလေသည်။ ပမာဆိုသော် တစ်ဖက်သို့ ခြေတစ်လှမ်းရွှေ့လိုက်သောအခါမျိုး၊ ခပ်ကုန်းကုန်းအနေအထားသို့ ပြောင်းလိုက်သောအခါမျိုးတို့တွင် တစ်ဖက်လူသည် မိမိအား တန်ပြန်ထောက်ထိုးတော့မည်ကို ရိပ်စားမိ ဖို့လိုပေသည်။
ကြက်ခြေခတ် တုံ့ပြန်ထိုးခြင်းမှာတစ်ဖက်လူက မိမိအား ဘယ်လက်ဖြင့် ရိုးရိုးထောက်လိုက်သောအခါတွင်လည်းကောင်း၊ တုံ့ပြန် ထောက်ထိုးလိုက်သောအခါတွင်လည်ကောင်း ညာလက်ဖြင့် တစ်ဖက်လူ၏ ဘယ်လက်အပေါ်မှ ကန့်လန့်ဖြတ် ကျော်ထိုးခြင်းဖြစ်လေသည်။ လက်ဝှေ့ထိုးရာတွင် ကာကွယ်နည်း အမျိုးမျိုးရှိ၏။ ထုံးစံအား ဖြင့် လက်မောင်းလက်ဖျံတို့နှင့်သော်လည်းကောင်း၊ လက်သီးနှင့်သော်လည်း ကောင်း ကာကွယ်ရလေသည်။ လက်သီး ချက်တစ်ခုကို ဦးခေါင်းလျင်မြန်စွာ ငုံ့လိုက်ခြင်းဖြင့် ရှောင်နိုင်၏။ တစ်ဖက် လူ၏လက်သီးချက်ကို တစ်ဖက်သို့ တွန်းလိုက်ခြင်းဖြင့် လည်းရှောင်နိုင်၏။ အချိန်မရသောအခါမျိုးတွင် ကိုယ်ကို နောက်သို့ယိမ်း၍ ရှောင်ရ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ နောက်သို့ခြေတစ်လှမ်းဆုတ် ပေးလိုက်ခြင်းဖြင့် လက်သီးချက်လွတ်နိုင်သည့်ပြင် ထိုးကွက်ကောင်းလည်းရ နိုင်၏။ တစ်ဖက်လူ၏လက်သီးချက်ကို တစ်ဝက်တစ်ပျက်သာ ကာကွယ်နိုင် သော်လည်း ကြောက်ရွံ့စရာမလိုပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုလက်သီး ချက်သည် တစ်ဝက်တစ်ပျက် ကာကွယ်လိုက်သဖြင့် မှန်းရာသို့မရောက်ဘဲ ချော်သွားရကား တစ်ဖက်လူအနေအထားပျက်၍ မိမိအတွက် ထိုးကွက်ပေါ် လာတတ်ပေသည်။
လက်ဝှေ့ပွဲတွင် ထိုးသတ်သူနှစ်ဦး အလွန်ပူးကပ်နေသောအခါ ဒိုင်လူကြီးသည် ခွာထွက်ရန် အမိန့်ပေးရလေသည်။ ထိုသူနှစ်ဦးစလုံး ကလည်း ထိုအမိန့်ကို တစ်သဝေမတိမ်း လိုက်နာရ၏။ ခါးပတ်အောက်ပိုင်း နေရာများကိုထိုးခြင်း၊ လဲနေစဉ်ထိုးခြင်း၊ လဲရာမှထ် စဉ်ထိုးခြင်း တစ်ဖက်လူအား ပူးကပ်ချုပ်ကိုင်ထားခြင်း၊ လက်တစ်ဖက်နှင့်ချုပ်ကိုင်ထား၍ ကျန်လက် တစ်ဖက်ဖြင့် ထိုးခြင်း၊ ခေါင်း၊ ပခုံး၊ ဒူးတို့ဖြင့် ဆောင့်ခြင်း၊ လက်ဖနောင့် လက်ကောက်ဝတ်တံတောင်တို့ဖြင့်ထိုးခြင်း၊ ရိုက်ခြင်း၊ လက်သီးဆုပ်မထားဘဲလက် အိတ်ကိုဖြန့်၍ထိုးခြင်း၊ ကြိုးတန်းကိုင်ထားခြင်း၊ နပန်းလုံးခြင်း၊ အထိုးမခံရဘဲ တမင်လဲချင်ယောင်ဆောင်၍လှဲချခြင်း၊ ဆီးစပ်အပေါ်နားကို အသဲအမဲကြီးကြီးနှင့်ထိုးခြင်း၊ ဦးခေါင်းနောက် ဆက်ကိုထိုးခြင်း၊ ဆဲရေးတိုင်း ထွာခြင်း၊ ဒိုင်လူကြီး၏ အမိန့်ကိုမနာခံခြင်း၊ သို့မဟုတ် အခြားသော အားကစားသမားမပီသသော မည်သည့်အပြုအမူ ကိုယ်ထိလက် ရောက်မှုကိုမဆို ကျူးလွန်လျှင် ထိုသူသည်အပြစ်ကျူးလွန်သူဖြစ်၍ အမှတ်လျှော့ခြင်းသော် လည်းကောင်း၊ အရှုံးပေးခြင်း သော်လည်းကောင်း ခံရတတ်ပေသည်။ ကြက်ပွဲ များတွင် ကြက်ကုတ်ကြက်ဆွဲများထားသကဲ့သို့ လက်ဝှေ့ပွဲတွင်လည်း ထိုးသူ နှစ်ဦးအား ကူညီပြုစုရန် လက်ထောက်တစ်ယောက်စီ သော်လည်းကောင်း၊ နှစ်ယောက်စီသော်လည်းကောင်းထားနိုင်၏။
ထိုသူတို့က စောင်နှင့်ပတ်ခြင်း၊ မျက်နှာသုတ်ပုဝါနှင့်ချွေးသုတ်ပေးခြင်း စသည်ဖြင့် တစ်ချီနှင့်တစ်ချီအကြား လိုအပ်သော အကူအညီများကိုပေးရလေသည်။ ကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်ရေး လေ့ကျင့် ခန်းတစ်ခုအနေဖြင့် လက်ဝှေ့ထိုး ခြင်းသည် အလွန်အဖိုးတန်သော ကစားနည်းတစ်နည်းဖြစ်၏။ လက်မောင်း ခြေထောက်နှင့် ကျောပြင်ရှိကြွက်သားများကို ကြီးထွားစေလေသည်။ ခုခံရာ နှင့် တိုက်ခိုက်ထိုးသတ်ရာတွင် အနေအထားအမျိုးမျိုးနှင့် ထိုးသတ် လှုပ်ရှားရသဖြင့် လက်ဝှေ့သမားသည် တစ်စတစ်စ လျင်မြန်လာ ကာ မိမိခြေပေါ်တွင် ကိုယ်ကို ပေါ့ပါးခိုင်မြဲစွာထိန်းသိမ်းထားနိုင်လာသည်။ အထိုးမခံရဘဲ ထိုးရ အောင်လေ့ကျင့်ရင်းပင်လျှင် စိတ်ဖျတ်လပ်နိုးကြားသော အလေ့အကျင့်ကိုရရှိ လာစေသည်။ အကျင့်စာရိတ္တ ကောင်းမွန်တိုးတက်ရေးကိုလည်း တစ်စိတ် တစ်ဒေသအားပေး၏။ စနစ်တကျ မှန်ကန်စွာလေ့ကျင်လျှင် အားကစား သမားတို့၏ အကောင်းဆုံးအရည်အချင်းများဖြစ်သည် သတ္တိ၊ ရိုးသားမှု၊ အရှုံးနှင့်ရင်ဆိုင်ရန်ဝန်မလေးမှု၊ အခြေအနေအမျိုးမျိုး၌ ဒေါသကိုချုပ်တည်း နိုင်မှု စသည့်အရည်အချင်းများကို တိုးတက်စေလေသည်။
လက်ဝှေ့ထိုးခြင်းသည် ကိုယ်ခံပညာရပ်များအနက် သဘာဝအကျဆုံး ပညာရပ်တစ်ခုဖြစ်၍ မြန်မာလူမျိုးတို့တွင်လည်း ရိုးရာအမွေ အနှစ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသော မြန်မာလက်ဝှေ့ထိုးသတ်ခြင်းသည် လူမျိုးနှင့်အတူ ရပ်တည်ခဲ့ပေ၏။ ပုဂံမြို့ နဂါးရုံဂူဘုရား (ပုဂံ) တောင်ဘက်ရှိ ဂူငယ်၏အရှေ့မုခ် မြောက်နံရံတွင် ကင်းမြီးကောက်ထောင်နေသော လူပုံပါသည့်ကမ္ပတ်ပန်း၊ နပန်းသတ် သူများနှင့် ကချေသည်တို့ကိုတွေ့နိုင်သည်။ ဤဂူဘုရားငယ်တည်သော ခုနှစ် ကို အသေအချာမသိနိုင်သော်လည်း ပုဂံခေတ်နောက်ပိုင်းဖြစ်မည်ဟု ခန့်မှန်းနိုင်သည်။ ပုံမှာ သေးငယ်သော်လည်း ပုဂံသားနှစ်ဦး နပန်းသတ်နေပုံမှာ ပေါ်လွင်ထင်ရှား၍ နှစ်ဦးလုံး ကိုယ်လုံးကိုယ်ဖန်တောင့်တင်းပြီးလျှင် ခါးစီး တိုတိုမျှသာ ဝတ်ဆင်ထားကြသည်မှာ အားကစားသမားပီသလှပေသည်။
ပုဂံခေတ်တွင် ဤကဲ့သို့ ဂျွမ်းနှင့်နပန်းသတ်ခြင်းဟူသော အားစမ်းပွဲနှင့် ပြိုင်ပွဲမျိုးရှိနေလျှင် ယင်းတို့နှင့် ဆက်နွှယ်အကျုံးဝင်နေသည့် လက်ပမ်း သတ်ခြင်း(ဝါ)လက်ဝှေ့သတ်ခြင်းလည်း ပေါ်ပေါက်နေပြီဟု ယူသော်ရတန်ရာ သည်။ သက္ကရာဇ် ၆၈၄ ခုနှစ်တွင် ပင်းယရွှေနန်းတက်တော်မူသော ဥစ္စနာမင်းသည် စကားခုနစ်ကျောင်းဆောက်လုပ် လှူတော်မူသည်။ နောင် အခါ ထိုစကားခုနစ်ကျောင်း သံဃာစုကပင် ပါရာဇိကဏ်၌ လာသော ကိဋာဂီရိတိုင်းသားအဿဇိပုနဗ္ဗသုက ရဟန်းများကဲ့သို့ ယုတ်မာဆိုးသွမ်းကြ၍ ပွဲကျောင်းဂါမဝါသီ ဖြစ်လေကုန်သည်။ လဇ္ဇီပေသလ ရဟန်းတို့လည်း စကားကျောင်းမှထွက်သွား၍ အခြားသင့်ရာနေလေကုန်သည်။ စကားကျောင်း ရဟန်းတို့ပွဲကျောင်း ဂါမဝါသီဖြစ်သော အကြောင်းကား ဥစ္စနာမင်းကြီး လှူဒါန်းခဲ့သည့် ဝတ်မိုးဝတ်မြေအများကိုမှီ၍ အခင်းပွားများသောကြောင့် ပရိယတ်ပဋိပတ် လျော့လေသည်ကို မကြိုက်မနှစ်သက်၍ ရဟန်းတော်အချို့ စကားကျောင်းမှထွက်ပြီးလျှင် တူရွင်းခြေတောင်၊ တောင်ဘီလူးကုန်း စစ်ကိုင်းချောင်များတွင်နေသည်။ ထိုဆရာတို့ကို တောနေ ဧကစာရဟုခေါ် သည်။ မြို့ရွာအနီး ကျန်ရစ်သောရဟန်းတို့ကို ဂါမဝါသီဗဟုစာရဟု ခေါ် ဝေါ်ကြသည်။
ထိုမှစ၍ အရညဝါသီ၊ ဂါမဝါသီ အနေနှစ်ပါးကွဲပြားကြသည်။ ကိဋာဂီရိတိုင်းသား ရဟန်းများတို့ လက်ဝှေ့လက်ပမ်းသတ်ခတ် ကြောင်းကို နိဗ္ဗုဇ္ဈန္တိပိ ဟတ္ထေဟိ ဝိယုဇ္ဈဟု ဝိနည်းပါဠိရှိသကဲ့သို့ ပွဲကျောင်း ဂါမဝါသီတို့သည် ပွဲလမ်းဝင်၍ လက်ဝှေ့လက်ပမ်းသတ်ခတ်ကြသည်။ ပွဲ လမ်းသဘင်အလိုကြိုက်၍ ပရိယတ်၊ ပဋိပတ်ကို ဖြည့်စွမ်းဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိ။ အဂ္ဂိရတ်၊ လက်ဝှေ့လက်ပမ်းကိုသာ အလေ့အလာပြု၍အားထုတ်ကြ သည်။
ဤသို့အားဖြင့် ပင်းယကောင်းစားစဉ် ပွဲကျောင်းဂါမဝါသီဂိုဏ်း ပေါ်လာသည်။ အောင်စည်းခုံ သံဃရာဇာ (ဝတ်မိုးဝတ်မြေမှအဖို့အစု အခွန်ဘဏ္ဍာ ကောက်ခံထိန်းသိမ်းရသောရဟန်း ကို သံဃရာဇာဟုခေါ်သည်။ ပွဲကျောင်းဂါမဝါသီဂိုဏ်းဝင်ဖြစ်သည်။) သည် လက်ဝှေ့သတ်အလွန်ကောင်း သည်။ လက်ဝှေ့ဆုဖြင့် နှစ်တိုင်း မြင်း တစ်ဆယ်ယ့်ငါးစီး၊ အစီး ၂ဝ ရ သည်။ အင်းဝမင်းခေါင်ကြီးလက်ထက် ကုန်းဘောင်စော်ဘွားက လက်ဝှေ့ ကောင်းရှမ်းကြီးကို အင်းဝသို့ခေါ်ခဲ့၍ လက်ဝှေ့မော်ကွန်းတင်မည်လာသည်။
အင်းဝ စစ်ကိုင်း သတ်ဖက်မရှိ၍ သံဃရာဇာကို စုံစမ်းစေသော် ငါကား အထက်မင်းများလက်ထက် လူပျိုလူရွယ်ဖြစ်၍ ကျော်စောရုံမျှသတ်သည်။ ယခုမှာ အသက် ၆၉ နှစ်အရွယ်ရှိပြီဖြစ်၍ သေအောင်သတ်တော့မည်ဆို လက်သည်။ မသေပါစေနှင့် တန်ရုံသာသတ်ပါဟု ဆင့်ဆိုပြီးမှ စကား ကျောင်းတော် မော်ကွန်းစိုက်ရာ မုခ်ဝတံခါး အရှေ့ငါးတာခြားကုန်း၌ လက် ဝှေ့ပွဲကျင်း ပသည်။ မင်စော်ဘွားမှစ၍ ရဟန်းရှင်လူများလည်း ကုန်းပြည့်မျှ ကြည့်သည်။
ထိုအခါ အောင်စည်းခုံ သံဃရာဇာနှင့် ရှမ်းကြီးတို့ သတ်ကြမည် ဟု ကခုန်သီဆိုပြီးလျှင် သံဃရာဇာက ခြေဖြင့်ခေတ်ယောင်ခြောက်ကာ လက်ယာလက်ဖြင့် ရှမ်းကြီးကိုသတ်လိုက်ရာ ရှမ်းကြီး၏ မျက်နှာသည် နောက်မှာနေလေ၏။ ထိုအခါ ကုန်းဘောင်စော်ဘွားက သေသော်ပင် အမြင် ကောင်းသေး၏။ ယခုမှာ အမြင်မကောင်းပါတကားဟု ပြောဆိုလျှင် လက်ဝဲ လက်ဖြင့် သတ်လိုက်ပြန်ရာ ရှမ်းကြီး၏မျက်နှာရှေ့မှာ နေမြဲနေပြန်လေ သည်။ မင်းနှင့်စော်ဘွားတို့လည်း အံ့ဘွယ်သရဲရှိလှပေသည်ဟု မြင်းနှစ် ကောင်၊ ဖျင်းသုံးလိပ်နှင့်ငွေတစ်ပိဿာဆုလပ်ပေးကြသည်။ စစ်သွေး စစ်စိတ်ဖြင့်ပြည့်စုံ၍ သေနင်္ဂဗျူဟာကြွယ်ဝသော မြန်မာ စစ်သည်တော်တို့အား လက်နက်မဲ့တိုက်ခိုက်ရာတွင်အရေးပါလှသည့် မြန်မာလက်ဝှေ့လက်ပမ်းသတ်ခြင်းပညာရပ်ကို သေနင်္ဂဗျူဟာ တစ်စိတ်တစ် ဒေသအဖြစ်ပို့ချခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သည့် သီပေါ မင်းတရားလက်ထက်တွင် လက်ဝှေ့သတ်တော်သူများကို လက်ဝှေ့တော် သတ်ဟု သတ်မှတ်ကာ ရွှေတိုက်စာရင်းဝင်အဖြစ် စာရင်းသွင်းခဲ့သည်ဟု ရာဇဝင်သုတေသီအချို့က ဆိုကြလေသည်။
သို့သော် ထီးကျိုးစည်ပေါက်ဖြင့် သူ့ကျွန်ဘဝသို့ ရောက်ခဲ့ရသော ခရစ် ၁၈၈၅ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ မြန်မာလက်ဝှေ့သည်မှေးမှိန် သေးသိမ်ကာ အချိုးအနှိမ်ခံဘဝသို့ ရောက်သွားခဲ့ရလေသည်။ စစ်ကြိုခေတ်တွင် စီပွားရှာ သမားတို့က ဘုန်းကြီးပျံ၊ ဘုရားပွဲတော်များတွင် လူခေါ်ပွဲအဆင့်ဖြင့် ပွဲသွင်း ပေးချက်ကြောင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပျောက်ချည်တစ်ခါ ပေါ်ချည်တစ် လှည့်ဖြင့် ရပ်တည်ခဲ့ရ၍ အစွမ်းထက်သော လက်ဝှေ့သမားများ ရှားရှားပါးပါး ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ အောက်မြန်မာပြည်တွင်မူ အရည်အချင်းရော၊ အရေအတွက်ပါ ပြည့်စုံသည့် ကရင်၊ မွန်၊ မြန်မာ၊ တောင်သူ လက်ဝှေ့အကျော် အမော်များ စစ်ကြိုခေတ်နှင့် စစ်ပြီးခေတ်တွင် အဆက်မပြတ် ထွက်ပေါ် ခဲ့သည်။ စစ်ကြိုခေတ်မှ လက်ဝှေ့ကျော်ကြီးများသည် ဝါးလုံးများကိုကွဲအောင် ထိုးနိုင်ခြင်း၊ လက်သီးအချိန်အဆတွင်လည်း မျက်နှာတွင် ထုံးတို့ထားသည့် အမှတ်ကိုပင် ထိအောင်ထိုးနိုင်ခြင်း စသည်ဖြင့် အစွမ်းထက်ကြလေသည်။ အလံလုပွဲကြီးများတွင်လည်း နေလုံးပျောက်သည် အထိ အနိုင်မခံ အရှုံးမပေး သောသတ္တိဖြင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်အောင်ပင် သက်လုံကောင်းကြလေသည်။ စစ်ပြီးခေတ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးမှ မြန်မာလက်ဝှေ့သည် အမျိုး သားစွမ်းရည်အဖြစ်ပြန်လည် ဖော်ထုတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် မြန်မာ လက်ဝှေ့အားလုံးဝပျောက်ကွယ်မသွားရလေအောင် ထိန်းသိမ်းကြသည့် ပညာရှင်များမှာ များသောအားဖြင့် တောင်သူလယ်သမားများသာ ဖြစ်ကြ သည်။ မြန်မာမှုကိစ္စတစ်ရပ်ဖြစ်သည့် မြန်မာလက်ဝှေ့ အား မြန်မာအမျိုးသားတို့ ကိုယ်တိုင် အတွင်းကျကျ လေ့လာနိုင်ရန်အတွက် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ရန်ကုန်မြို့တွင် လွတ်လပ်ရေးနေ့၊ တောင်သူလယ်သမားနေ့ စသည့် တရား ဝင် ပြိုင်ပွဲပြပွဲကြီးများတွင် အလျဉ်းသင့်သလို ပွဲထုတ်တင်ပြခဲ့သည်။
သို့သော် ယနေ့ မြန်မာလက်ဝှေ့ပွဲကြီးများအနက် လူစုံတက်စုံနှင့်အစွမ်းကုန် ယှဉ်ပြိုင်ကြရသောပွဲကြီးများမှာ ဖားအံတွင်ကျင်းပသော ကော်သူလေးပြည်နယ်နေ့ပွဲ၊ မော်လမြိုင်တွင်ကျင်းပသော တော်လှန်ရေးနေ့ လက်ဝှေ့ပွဲနှင့် ရန်ကုန်တွင် ကျင်းပသည့် လွတ်သဘင်လက်ဝှေ့ပွဲတို့ပင် ဖြစ်လေသည်။ မြန်မာလက်ဝှေ့သတ်ပွဲ၏ မူလလက်ဝှေ့ဝိုင်းမှာ ၂၄ ပေခန်အကျယ်အဝန်းရှိ၍ ဖွဲ၊ သို့မဟုတ် သဲများခင်းထားသည့် မြေဝိုင်းပင်ဖြစ်၏။
ထိုးသတ်ကြမည့် လက်ဝှေ့သမားများသည် ဝိုင်းကို ပတ်ပတ်လည်လှည့်ထိုင်လျက် ယှဉ်ပြိုင်ထိုးသတ်နေကြသော လက်ဝှေ့သမားများ၏ အလဲအကျ တို့ကို ထိန်းပေးတတ်ကြသည်။ ယခုအခါ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့ကြီးများ တွင် အနောက်တိုင်းစနစ်နှင့်ထိုးသတ်သော လက်ဝှေ့ခုံကြီးများ (ပေ ၂ဝ ပတ်လည်) ပေါ်တွင် ထိုးသတ်လျက်ရှိကြသည်။ သို့သော် မြန်မာလက်ဝှေ့ ထိုးနည်းအဝင်အရ ခုန်ခြင်း၊ ခတ်ခြင်းတို့ကို စိတ်တိုင်းကျမလုပ်နိုင်အောင် ဝိုင်းကျဉ်းနေသည်ဟု ယူဆကာ မြန်မာလက်ဝှေ့ပရိသတ်တို့က မကြိုက်လှ ပေ။ လက်ဝှေ့ပွဲကျင်းပချိန်ကို နေ့မွန်းတည့်ကို မြန်မာ လက်ဝှေ့သမားတို့ နှစ်သက်၏။ မြန်မာလက်ဝှေ့သမားတို့သည် အင်္ကျီမပါ အထက်ပိုင်းကိုယ် ဗလာကျင်းပြီးလျှင် ဘောင်းဘီတိုပေါ် မှ ပုဆိုးကို သုံးမြှောင်းချိုးကာခေါက်၍ ခါးပုံအဖြစ် စည်းနှောင်ထားသည်။ ခါးပုံစကို တစ်ဖက်မှ ဆွဲယူချုပ်ကိုင် ထိုးနိုင်ခွင့်ရှိသည်။
မြန်မာလက်ဝှေ့သတ်ခြင်းတွင် စည်းကမ်းကလနားနှင့် လူယဉ် ကျေးတို့ကျင့်သုံးအပ်သော ဟန်အမူအရာများအပြည့်အဝရှိသည်။ မြန်မာလက်ဝှေ့တွင် ဖျဉ်ဒိုင်၊ ပြောဒိုင်၊ လွှတ်ဒိုင်ဟူ၍ ဒိုင်သုံးမျိုး ရှိသည့်အပြင် အနည်းဆုံး လူသုံးဦးမျှပါဝင်သည့် ခုံသမာဓိလူကြီး အဖွဲ့ လည်းရှိသည်။ မြန်မာလက်ဝှေ့တွင် အတန်းအစားခွဲခြားရာ၌ ကိုယ်အလေး အချိန်ဖြင့်မခွဲခြားပေ။ လွှတ်ဒိုင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သူ က လုံးတူဒေါက်တူများ ကို တွဲဖက်၍ လက်ဝှေ့အဆိုင်းရွေးပေးရသည်။ များသောအားဖြင့် ခုံသမာဓိ လူကြီးများနှင့်တိုင်ပင်၍လုပ် လေ့ရှိသည်။ ပထမတန်းလက်ဝှေ့သမားဖြစ်လာ လျှင်မူ အရပ်၊ အမောင်း၊ အလုံး၊ ဒေါက် မရွေးရတော့ဘဲ လူမရွေး ယှဉ်ပြိုင်ရလေသည်။ ပြောဒိုင်ဆိုသည်မှာ လက်ဝှေ့ထိုးမည့်သူများကို မထိုးမီ အမွှမ်းတင်၍ ကိုယ်ရည်သွေးပေးရသည်။ ထို့ပြင် လက်ဝှေ့ပွဲနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပရိသတ်မကျေနပ်လျှင်လည်း ရှင်းလင်းဖြေဆိုပေးရလေသည်။ ယနေ့မြန်မာလက်ဝှေ့တွင် အတန်းအစားများကို လက်ဝှေ့ပညာ အစွမ်းအစ အရည်အသွေးကိုမှီး၍ ပထမတန်း၊ ဒုတိယတန်းဟု သတ်မှတ် ထား၏။ စတုတ္ထတန်းမှာ နတ်ကတော်တန်းဟုလည်းခေါ်၍ လက်ဝှေ့လောကတွင် ထိုးခါစ လူငယ်လူရွယ်များအတန်းအစားဖြစ်ကာ စစ်ကြိုခေတ်က ကြားပွဲများသာထိုးသတ်စေပြီးလျှင် အပျိုတော်ဆိုင်းဟုခေါ်ဝေါ်၏။ စတုတ္ထတန်းတွင် ထိုးသတ်နေသူကို အခြားစတုတ္ထတန်းပြိုင်ဖက်များက ဝိုင်းပယ်လာလျှင် တတိယတန်းသို့တက်ရသည်။ တတိယတန်း မှ ဝိုင်းပယ်လျှင် ဒုတိယတန်းသို့တက်ရပြီးလျှင် ဒုတိယတန်းမှ ဝိုင်းပယ်ပြန်လျှင် ပထမတန်းသို့တက်ရသည်။ အတန်းတက်ပြီးလျှင် အောက်တန်းသို့ပြန်မဆင်း ရတော့ပေ။
မြန်မာ့လက်ဝှေ့သည် လက်ဝှေ့ဟန်ရေးပြနေခိုက်နှင့် လက်ဝှေ့ သတ်နေခိုက်တွင် ဆိုင်းတီးပေးရသည်။ မြို့ကြီးပြကြီးများတွင် ဆိုင်းဝိုင်းပြည့် အသုံးပြုပြီးလျှင် တောနယ်များတွင်မူ ဝိုင်းခါးပြတ်ခေါ် ခြောက်လုံးပတ်၊ ပတ်မ၊ နှဲ၊ လင်းကွင်းနှင့် ဝါးလက်ခုပ်တို့ကိုသာ သုံးသည်။ လက်ဝှေ့ဟန်ရေးပြသောအခါ လေးခင်းတီးပေးရပြီးလျှင် ဟန်ရေး ပြသူက ဆိုင်းချက်နှင့် အဝင်အထွက်အချီအချ ညီရလေသည်။ ထိုးသတ်နေ ခိုက်တွင် ဗိန်းမောင်းတီးပေးရ၍ ထိုးလုံးကြမ်းလေဆိုင်းသံမာလေဖြစ်သည်။
လက်ဝှေ့ဟန်ရေးပြခြင်မှာ လက်ဝှေ့ထိုးသတ်မည့်သူ၏ ပညာစွမ်း မည်မျှရှိသည်ကို ပရိသတ်လေ့လာနိုင်ရန်နှင့် ယှဉ်ပြိုင်လိုသူကလည်း စိန်ခေါ်ရင်း ဟန်ရေးပြနေသူ၏ ပညာစွမ်းကို အကဲခတ်နိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ လက်ဝှေ့ဟန် ရေးပြရာတွင် နှစ်ဦးတွဲဖက် ဟန်ရေး ပြသည့်အလေ့ရှိ၏။ တွဲဖက်ထိုးသတ်မည့် အဆိုင်းကို ပရိသတ်က အကဲခတ်နိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ အရှုံးအနိုင်ပေါ်ပြီးသောအခါများ တွင်လည်း အောင်ပွဲခံဟန်ရေးပြသကဲ့သို့ ရှုံးသူကလည်း စိတ်မကြေ၍ ဟန်ရေးပြသော အလေ့လည်းရှိသည်။ လက်ဝှေ့ဟန်ရေးပြရာတွင် ယခင်က ကိုယ်ရည်သွေးဆိုင်းဆင့်လင်္ကာများ ရွတ်ဆို လေ့ရှိကြသော်လည်း ယနေ့ မြန်မာလက်ဝှေ့သမားများသည် ဆိုင်းဆင့်လင်္ကာရွတ်ဆိုခြင်း၊ လက် ဝှေ့ဟန်ရေးပြခြင်းတို့နည်းပါး နေလေပြီ။
မြန်မာလက်ဝှေ့ထိုးရာတွင် ဦးခေါင်းမှအစ ခြေဖျားအဆုံးကြိုက် သလိုသုံးနိုင်၏။ ဦးခေါင်းဖြင့် တစ်ဖက်သားပြေးဝင်လာခိုက် ဆောင့်၍ တိုက်ခြင်း၊ လက်နှစ်ဖက်ဖြင့်ချုပ်ကိုင်၍ တိုက်ခြင်းစသည်ဖြင့် ကြိုက်သလို ထိုးနိုင်သည်။ လက်နှစ်ဖက်ကိုမူ ဖမ်း၍ချုပ်ကိုင် ရာတွင်လည်းကောင်း၊ လက်သီးအဖြစ်ထိုးရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ လက်သီးထိုးရာတွင် ဖြောင့်လက်သီး၊ ဝိုက်လက်သီး၊ ပန်းလက်သီး၊ ကျွတ်ခတ်၊ ဖြတ်လက်သီး၊ ပင့်လက်သီး၊ ပေါက်လက်သီး၊ အသွားအပြန်နှင့် နှစ်လုံးထိုး (စုံထိုး) စသည်ဖြင့် အဆင်သင့်သလို သုံးကြသည်။ တံတောင်ဖြင့်လည်း အတွက်၊ အထောက်၊ အထောင်း ကြိုက်သလို သုံးရပြန်၏။ ဒူးနှစ်ဖက်ကိုမူ တစ်ဖက် သားကို လက်နှစ်ဖက်ဖြင့် ချုပ်ကိုင်၍ တိုက်ခြင်း၊ ဗလာခုန်၍ တိုက်ခြင်းမျိုးတွင် အသုံးပြုသည်။ ခြေဖျားကိုကား တစ်ဖက်သားကို ဟန်ရေးပျက်အောင် ခတ်ခြေအဖြစ်လည်းကောင်း၊ တစ်ဖက်သားပြေးဝင်လာလျှင် တားခြေအဖြစ် လည်းကောင်း အသုံးပြု၏။ ဤသို့သော ခေါင်းမှအစ ခြေများအဆုံးကြိုက်သလိုသုံးနိုင်သည့် ထိုးလုံးကွက်၊ သတ်လုံး သတ်ကွက်များအပြင် မြန်မာ့သိုင်းပညာ၏ နည်း ပရိယာယ်တို့ကိုလည်းကောင်း၊ နပန်းသတ်နည်းပရိယာယ်တို့ကို လည်းကောင်း၊ ဂျွမ်းဘားဆန်သော အခုန်၊ အပျံ၊ အလွှားတို့ ကိုလည်းကောင်း အသုံးပြုကြသေးသည်။ မြန်မာလက်ဝှေ့သတ်ပွဲကို ဖျဉ်ဒိုင်နှစ်ဦးက ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်၍၊ ယင်းသည့် ဒိုင်နှစ်ဦးစလုံးသည် လက်ဝှေ့ကျွမ်းကျင်သည့် လက်ဝှေ့သမား ဟောင်းကြီးများသာ ဖြစ်သည်။ ထိုဒိုင်နှစ်ဦးက မိမိတို့အချင်းချင်း ဆွဲကိုင်ထားသော လက်များကို ဖြုတ်ချလိုက်လျှင် ပြိုင်ပွဲဝင်များပြေးဝင်ထိုးနိုင်သည်။ သို့သော် မြန်မာလက် ဝှေ့သမားတို့သည် ဤသို့သော အခွင်းအရေးမျိုးကို ယူလေ့မရှိဘဲ တစ်ဖက်သားအား စိန်ပလားဟေ့ ဟူသည့်အနေဖြင့် လက်ခမောင်းခတ်ကာ စိန်ပြီဆိုသော လက်ခမောင်းခတ်သံပြန်လာမှ တစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် ယှဉ်ပြိုင် ကြ၏။ ထိုမျှသာမဟုတ်သေး တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး သွေးထွက်သံယို ဖြစ်သည် အထိ အကြိတ်အနယ် ယှဉ်ပြိုင်နေကြရာမှ တစ်ဖက်သားမှာ မလှုပ်သာ မယှက်သာအောင် ဖြစ်နေလျှင် ပြိုင်ဖက်ဖြစ်သူအား ကျောပုတ်လိုက်လျှင်ဖြစ်စေ၊ လက်ပြကာ တားလိုက်လျှင်ဖြစ်စေ၊ ဒိုင်လူကြီးက တားလျှင်ဖြစ်စေ ထိုး သတ်နေခြင်းကို ချက်ချင်းရပ် နား၍ စောင့်ရသည်။ တစ်ဖက်မှ အသင့်ဖြစ် မဖြစ်ကိုလည်း လက်ခမောင်းခတ်ကာ (စိန်ပလားဟေ့) မေးပြီးမှ ရင်ဆိုင်ထိုး သတ်လေ့ရှိသည်။ တစ်ဖက်မှအသင့်မရှိသေးခြင်း၊ မိမိကိုယ်မိမိ အကာ အကွယ်မယူနိုင်လောက်အောင် အခြေအနေဆိုးရွားနေခြင်းတို့ကို အခွင့် ကောင်းယူကာ ထိုးသတ်ခြင်းမပြုပေ။ ထိုအပြုအမူမှာ အားကစားစိတ်ဓာတ် ကို အပြည့်အဝပြသသည့် အပြုအမူမျိုးပင်ဖြစ်၏။ ထိုးသူနှစ်ဦး မကြာခဏ နပန်းသမားသတ်သကဲ့သို့ ထွေးလုံးရစ်ပတ်နေလျှင် ဒိုင်များက လူခွဲပေးရ သည်။
အချီကောက်ရာတွင် အချိန်နှင့် ကန့်သတ်ခြင်းမရှိ၊ လေးကြိမ် လေးလားတိတိ ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းကို တစ်ချီဟုခေါ်ပြီးလျှင်၊ လေးချီမှာ တစ်ပွဲ ဖြစ်သည်။(အချို့ဒေသများ၌ သုံးချီသုံးလား ထိုးသတ်သည်။)လက်သီး၊ ဒူးခေါင်း၊ တံတောင်တို့၏ ဒဏ်ရာဒဏ်ချက်ဖြင့် သွေး ထွက်သံယို ဖြစ်လာသောအခါ အရှုံးအနိုင်ပေါ်လေသည်။ နှာခေါင်းမှ သွေးယိုစီးခြင်း၊ ပါးစပ်အတွင်းမှ သွေးများယိုစီးခြင်းတို့ကို အတွင်းကွဲခေါ်၍ မည်သည့်အကွဲတွင်မဆို သွေးကို သုံးကြိမ်သုံးခါ သုတ်သိမ်းနိုင်ခွင့်ရှိသည်။ သွေးရပ်သွားလျှင် ဆက်ထိုးနိုင်သည်။ သွေးမရပ်ဘဲ ငေါက်ငေါက်ထွက်နေလျှင် ကွဲရှုံးရှုံးရသည်။ အပြင်ကွဲဆိုသည်ကား ဒူးကွဲ၊ ခြေဖျားကွဲ၊ လက်သီးကွဲနှင့် လက်သည်းကွဲတို့ဖြစ်၏။ ထိုးသူက လက်သီး၊ ဒူးတို့ဖြင့် တစ်ဖက် သားကွဲအောင် ထိုးသတ်ရ၏။ လက်သည်းဖြင့် ကွဲအောင် မကုတ်ဖြတ်ရ။ ကုတ်ဖြတ်၍ကွဲသည့် အကွဲကို အရှုံးအနိုင်မပေးပေ။ လက်ဝှေ့သမားနှစ်ဦး ထိုးသတ်ရာတွင် တစ်ဦးသည် နဖူးသော် လည်းကောင်း၊ ဦးခေါင်းသော်လည်းကောင်း၊ မျက်ခုံးသော်လည်းေ ကာင်း၊ မေးရိုးသော်လည်းကောင်း ကွဲသွားခဲ့လျှင် ဖျဉ်ဒိုင်လုပ်သူက ကွဲသည့်ဒဏ်ရာ ကို သူ့လက်နှင့် မပွတ်၊ မကိုင်တွယ်ရ၊ ခုံသမာဓိ အကဲဖြတ်လူကြီးများက သာကိုင်တွယ်ဆုံးဖြတ်ပေးရလေသည်။ ခုံသမာဓိလူကြီးများက ထိုးသားနှစ်ဦး လက်တို့ဖြင့်ကုတ်ခြင်း၊ ကိုက်ခြင်း၊ ဆံပင်ဆွဲခြင်း၊ လည်ပင်းည|စ်ခြင်း၊ မအားပုတ်ခတ်ကန်ကျောက်ထိုးခြင်း မပြုရအောင် အထူးတားမြစ်ရသည်။ တားမြစ်၍ မနာခံသူကို ထိုက်သင့်သည့်အပြစ်ပေးရသည်။ ထိုးသတ်ရင်း တစ်ဦးဦးကြိုးတန်းအပြင်ဘက်သို့ လက်တစ်ဖက်၊ ခြေတစ်ဖက်ရောက်သွား လျှင် အခြားသူကလိုက်၍ ဆက်မထိုးရပေ။ ထိုးလျှင် ဒိုင်က ထိုက်သင့် သလိုအပြစ်ပေးခွင့်ရှိသည်။ ထို့ပြင် လဲကျနေသူအား ထိုးခြင်း၊ တိုက်ခြင်း၊ ကန်ခြင်းမပြုရပေ။ သို့သော် လဲကျနေသူကလည်း ကျောမြေထိ၊ ရင်မြေထိ၊ ဘေးမြေထိဖြင့် ထိခြင်းသုံးမျိုးနှင့်အညီ ပြားပြားဝပ်နေရပေသည်။ သွေးထွက်သံယိုမဖြစ်ဘဲ ပြိုင်ပွဲကို ဆက်လက် မထိုးသတ်နိုင်အောင် အနာတရဖြစ်ခဲ့လျှင်လည်း အရှုံးအနိုင်ရှိသည်။ အနိုင်အရှုံးကို လွှတ်ဒိုင်နှင့် ခုံသမာဓိလူကြီးများ ညှိနှိုင်း၍ဆုံးဖြတ်၏။ သို့သော် ယခုခေတ် မြန်မာလက်ဝှေ့တွင် ဆရာဝန်စောင့်ကြပ် ဆုံးဖြတ်ထားသောစနစ် ပေါ်ပေါက် နေလေပြီ။
မြန်မာလက်ဝှေ့တွင် ကွဲရှုံး၊ ကြောက်ရှုံး၊ သရေရှုံးနှင့် သက်လုံ ရှုံးခြင်း လေးမျိုးရှိသည်။ စည်းမျဉ်းဥပဒေအရ ကွဲရှုံးနှင့် သရေရှုံး တို့ကိုသာ အသိအမှတ်ပြုသည်။ ကြောက်ရှုံးနှင် သရေရှုံးတို့ကို အသိအမှတ်မပြု၊ အခကြေးငွေလည်းမပေးပေ။ ထို့ပြင် မြန်မာလက် ဝှေ့တွင် ကြားပွဲနှင့် အလံပွဲဟူ၍ရှိရာ ကြား ပွဲမှာ တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦးစိန်ခေါ်၍ထိုးကြသောလေးချီတိတိ ယှဉ်ပြိုင်ရသည့်ပွဲ သာဖြစ်ပြီးလျှင် လေးချီစေ့၍ အရှုံးအနိုင်မရှိလျှင်သရေပွဲပင်ဖြစ်သည်။ အလံပွဲမှာမူ ရှုံးထွက်စနစ်ဖြင့် ထိုးသတ်ရသည့်ဗိုလ်လုပွဲဖြစ်သည်။ လေးချီစေ့လျှင် အရှုံးအနိုင်မပေါ်မချင်း ထိုးသတ်ကြရလေသည်။ ယင်းအလံ ပွဲကြီးများမှာ မြန်မာလက်ဝှေ့သမားတို့၏ ဇွဲသတ္တိနှင့်ကြံ့ခိုင်မှုကို စမ်းသပ် သော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီးလျှင် တောနယ်ကြီးများတွင် ထိုးသတ်ကြရသော အလံပွဲကြီးများတွင် နေ့ခင်းမွန်းတည့်မှ အလံလုကြရ သည်မှာ နေလုံပျောက် သည်တိုင် အရှုံးအနိုင်မရှိသဖြင့် သရေဖြစ်ယူရသည်ဟု ဆိုလေသည်။ မြန်မာလက်ဝှေ့ကို ကမ္ဘာ့အားကစား စည်းကမ်းအရ ကြေးစားဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သော်လည်း အခကြေးငွေများမှာ မပြောပလောက်ပေ။ စင်စစ်သော်ကား မြန်မာလက်ဝှေ့ သမားများသည် အခကြေးငွေမြတ်နိုး၍ ထိုးသတ် နေသူများမဟုတ်ပေ။ ယင်းတို့တွင် လယ်ယာကိုင်းကျွန်း၊ ခြံမြေပိုင်သူ အမြောက်အမြားပါရှိကြပြီးလျှင် အမျိုးသားစွမ်းရည်ကို မြတ်နိုးခုံမင်စွာ ထိန်း သိမ်းလိုသဖြင့် ထိုးသတ်နေကြသူများသာ ဖြစ်ပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများသည့် ကမ္ဗောဒီးယား၊ လောနှင့် ထိုင်းလင်းနိုင်ငံတို့တွင် မြန်မာလက်ဝှေ့ ပုံသွင်းထိုးသတ်ကြသည့် လက်ဝှေ့ထိုးနည်းများရှိသည်။ သို့သော် အဆိုပါနိုင်ငံများ၌ လက်သီးတွင် လက်အိတ်များစွပ်၍ ထိုးသတ်ခြင်းကို တီထွင်ထားလေသည်။
နားစိုက်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နားစိုက်ရွာ (Narsaik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
အစ္စေန္တိသုတ်
နံနက်ခင်းအစရှိသော အချိန်ကာလများကို ကျော်လွန်ခဲ့ပြီ၊ ညဉ့်တို့လည်း ကျော်လွန်နေခဲ့ပြီ၊ ပဌမ၊ မဇ္ဈိမ၊ ပစ္ဆိမအရွယ်များက အရွယ်အဆင့်ဆင့်ကို စွန့်ပယ်ခဲ့ကုန်ပြီ။ ကုန်လွယ်ရခြင်း၌ ဤဘေးသုံးပါးကို ရှုမြင်သူသည် ချမ်းသာကိုဆောင်နိုင်သော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုရမည်ဟု နတ်သားက လျှောက်ထားသည်ကို ဘုရားရှင်က “ဤဘေး သုံးပါးကိုရှုမြင်လျက် ငြိမ်းချမ်းမှုချမ်းသာကို အလိုရှိသူသည် လောကီချမ်းသာတို့၌ တပ်မက်မောမှု တဏှာကို ပယ်စွန့်ရမည်” ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ပန်းဇင်းမရွာ၊ ကန်းဇွန်း
ပန်းဇင်းမရွာ၊ ကန်းဇွန်း
နားစိုက်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်းမြစ်
နိုင်းမြစ်သည် အလျားမိုင်ပေါင်း ၄၀၀၀ ခန့်ရှိ၍ အာဖရိကတိုက်တွင် အရှည်ဆုံးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် အရှည်ဆုံး မြစ်တသွယ်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အီကွေတာအနီးတွင် မြစ်ဖျားခံ၍ သမပိုင်းဇုန်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည့် တစ်ခုတည်းသော မြစ်လည်း ဖြစ်သည်။
နိုင်းမြစ်၏ မြောက်ဘက်၌ မြေထဲပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်၌ အာရေဗျ သဲကန္တာရနှင့် ပင်လယ်နီ၊ တောင်ဘက်၌ ဆူဒန်နိုင်ငံနှင့် အနောက်ဘက်၌ လစ်ဗျန်သဲကန္တာရတို့ အသီးသီး တည်ရှိသည်။
နိုင်းမြစ်သည် မြစ်ညာတွင် နိုင်းမြစ်ပြာနှင့် နိုင်းမြစ်ဖြူဟူ၍ မြစ်နှစ်သွယ်အဖြစ် တည်ရှိရာ နိုင်းမြစ်ပြာသည် အက်ဗီးဆီးနီးယန်း တောင်တန်းများတွင် မြစ်ဖျားခံ၍ နိုင်းမြစ်ဖြူသည် အာဖရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းရှိ ဝိတိုရိယအိုင်၊ အဲလဘတ်အိုင်နှင့် အက်ဒွပ်အိုင်တို့၌ မြစ်ဖျားခံသည်။ နိုင်းမြစ်ဖြူသည် ယင်းသို့ မြစ်ဖျားခံကာ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားရာ ကွန်ဂိုမြစ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် အရပ်တွင် များပြားလှစွာသော မြစ်ချောင်းတို့ စီးဝင်ပေါင်းဆုံသည်။ ခါတွမ်းမြို့အနီးသို့ ရောက်သောအခါ နိုင်းမြစ်ပြာနှင့် ပေါင်းဆုံမိလေသည်။
နိုင်းမြစ်ဝှမ်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် မြေဩဇာ အကောင်းဆုံးသော ဒေသများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်၍ ဘီစီ ၅၀၀၀ ခန့်ကပင် အီဂျစ်တောင်သူလယ်သမားတို့ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ နှစ်စဉ် နွေရာသီနှောင်း ကာလများတွင် နိုင်းမ်ြစသည် ပတ်ဝန်းကျင် မြေနိမ့်ဒေသတခွင်ကို ရေလွှမ်းမိုးလေ့ရှိသည်။ ယင်းသို့ လျှံတက်လာသော မြစ်ရေများ ပြန်လည်ကျဆင်းသွားသောအခါ ထိုမြေနိမ့်ဒေသများတွင် နုံးတင်မြေနု၊ မြေဆီမြေနှစ်များ တင်ကျန်ခဲ့လေသည်။
နိုင်းမြစ်ရေလွှမ်းမိုးခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အထူးခံစားရသော ဒေသမှာ အက်ဆူးဝန်မြို့၏ မြောက်ဘက်ဒေသပင် ဖြစ်သည်။ အက်ဆူးဝန်တွင် ဆည်ရိုးကြီးတစ်ခု ဆောက်လုပ်ထားသည်။ နိုင်းမြစ်ဝှမ်းမှ ဝါဂွမ်းတစ်ဧကထွက်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ဝါဂွမ်းတစ်ဧကထွက်၏ နှစ်ဆခွဲခန့်ရှိသည်။ နိုင်းမြစ်၏ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသသည် လူဦးရေ ထူထပ်သည်။ မြေဩဇာ ထက်သန်သည့် မြေတစ်လက်မမျှပင်မချန် တနှစ်ပတ်လုံး စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ နွေရာသီတွင် ဆည်မြောင်းများဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးသည်။ နိုင်းမြစ်ဝှမ်း၌ ဆောင်းရာသီတွင် ဂျုံ၊ မုယောစပါး၊ ကလိုဗာပဲပင်၊ ပဲတောင့်နှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက် စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုး၍ နွေရာသီတွင် အများအားဖြင့် ဖူးပြောင်း၊ ကြံနှင့် ဝါဂွမ်း စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြသည်။
နိုင်းမြစ်ကမ်းပါး တလျှောက်တွင် ကမ္ဘာ့ယဉ်ကျေးမှု အစပြုခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံနှင့် ဆူဒန်နိုင်ငံတို့အပေါ်တွင် နိုင်းမြစ်၏ ကျေးဇူးကား ကြီးမားလှပေသည်။ မြေကြီးကို မြေဩဇာ ထက်သန်စေရန်နှင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရန်အတွက် လိုအပ်သမျှ ရေကို ရရှိစေရန် နိုင်းမြစ်သည် နှစ်စဉ်ရေလျှံခြင်း မရှိခဲ့သော် ပတ်ဝန်းကျင် ဒေသတစ်ခုလုံးသည် သဲကန္တာရအတိ ဖြစ်သွားဖွယ်ရှိသည်။
အရက်သေမရွာ
အရက်သေမရွာ
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ ဟေမန်
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ ဟေမန်
ရွှေယပ်တောင်ကုန်းရွာ၊ အပြင်လေးဘက်တွား
ရွှေယပ်တောင်ကုန်းရွာ၊ အပြင်လေးဘက်တွား
NGC 160
thumb|NGC 160 NGC 160 သည် အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၇၈၅ ဒီဇင်ဘာ ၅ တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
တစ်ဝက်သရ
တစ်ဝက်သရ (mid vowel or true-mid vowel) ဆိုသည်မှာ အပြောဘာသာစကားများစွာတွင် အသုံးပြုသော သရသံ အမျိုးအစားများထဲက ပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသရ၏ အရည်အသွေးကို အောက်ပါအတိုင်းဖွင့်ဆို၏ ။ "တစ်ဝက်သရဆိုသည်မှာ လျှာသည် အဖွင့်သရနှင့် အပိတ်သရကြားရှိ အလယ်တစ်ဝက်၌တည်ရှိသော သရမျိုးဖြစ်သည်။"
ဤသရကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် mid vowel ဟုသုံးစွဲသည့်အပြင် lowered close-mid vowel (တစ်ဝက်ပိတ် အနိမ့်သရ) နှင့် raised open-mid vowel (တစ်ဝက်ဖွင့် အမြင့်သရ) ဟူ၍လည်းသုံးစွဲကြသည်။
သရများ
နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာများတွင် တစ်ဝက်သရအဖြစ် အောက်ပါသရ တစ်ခုသာပါဝင်သည်။ ၎င်းသရမှာ အလယ်တစ်ဝက်သရ ဖြစ်သည်။
အထက်ပါ IPA စတုဂံကို အပိုင်းသုံးပိုင်း ပိုင်းနိုင်သည်။ တစ်ဝက်ပိတ်သရများ (ဥပမာ: or ) နှင့် တစ်ဝက်ဖွင့်သရများ (ဥပမာ:  or ) သည် အဖွင့်သရများ (ဥပမာ:  or ) နှင့် အပိတ်သရများ (ဥပမာ:  or ) ကြားရှိ သရအရည်အသွေးနေရာ၌ အကွာအဝေး တူညီကြသည်။ ထို့ကြောင့် စစ်မှန်သော အရှေ့တစ်ဝက်အပြန့်သရကို အသံဖလှယ်ရာ၌  ( ထက်နိမ့်သည့်ပုံစံ ) ရေးနိုင်သကဲ့သို့  ( ထက်မြင့်သည့်ပုံစံ) ဟူ၍လည်း ရေးသားနိုင်သည်။ စံပြအနေဖြင့် အောက်ပါသရများပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိမ့်မြင့်သရများ
ရွှေဂုဏ်တိုင် - ၂ရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ရွှေဂုဏ်တိုင် - ၂ရွာ (Shwegontaing(2))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ရွှေဂုံတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၁၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေဂုံတိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၀၁ ဦး၊ မ ၁၇၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှမ်းကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ရှမ်းကုန်းရွာ (Shankone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကြို့ပင်စခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ပင်စခမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၂၉ ဦး၊ မ ၁၃၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလင်းဓာတုဗေဒ
အလင်းဓာတုဗေဒ (Photochemistry) ဆိုသည်မှာ အလင်းရောင်ကြောင့် ဓာတ်ပြောင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းကို ခေါ်သည်။ဆိုးဆေးနှင့် အခြားအရောင်များကို နေပူကျဲကျဲတွင် ထားကြည့်လျှင် အရောင်လွင့် သွားခြင်း၊ ချည်ထည်နှင့် အခြားအလားတူ အထည်များကို နေရောင်၌ အရောင်ချွတ်ခြင်းများသည် အလင်းဓာတုဗေဒ၏ သာဓကများပင် ဖြစ်သည်။
ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့နှင့် ကလိုရင်းဓာတ်ငွေ့များကို ပုလင်း တစ်လုံးတွင် ရောထည့်ပြီးလျှင် မှောင်ထဲတွင် ထားသော် ဓာတ် ပြောင်းမှု အလျဉ်းမရှိချေ။ သို့သော် ယင်းကို နေပူကျဲကျဲတွင် ထားလိုက်ပါက ဓာတ်ငွေ့ နှစ်ခုပေါင်းစပ်သွားပြီးလျှင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ကလောရစ် အက်ဆစ်ဖြစ်လာတော့၏။ ဓာတ် ပြောင်းမှုဖြစ်စေရန် အလင်းရောင်၏ စွမ်းအင်ကို လိုအပ် ပေသည်။
အပင်များတွင်ရှိသော ကလိုရိုဖီခေါ် စိမ်းရောင်ဓာတ်သည် အလင်းကို စုတ်ယူပြီးလျှင် ထိုအလင်း၏ စွမ်းအင်ဖြင့် လေမှ ရသော ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်နှင့် အမြစ်မှရသော ရေတို့ကို သကြားနှင့် ကစီများဖြစ်ကြသော ကာဗိုဟိုက်ဒရိုက်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေလေသည်။ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ကား အပြင်သို့ လွတ်ထွက်သွားသည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိဟူသမျှသည် အသက်တည်တံ့ရေးအတွက် အပင်များကို တိုက်ရိုက်သော် လည်းကောင်း၊ သွယ်ဝိုက်၍သော်လည်းကောင်း မှီခိုနေကြ ရသည်။ ထိုအပင်များ ကြီးထွားရှင်သန်ရေးအတွက် နေရောင် ခြည်သည် အလွန်အရေးပါအရာရောက်သော စွမ်းအင်ဖြစ် ပေသည်။
အလင်းရောင်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရိပ်ဖမ်းကော်ပြား၊ သို့မဟုတ် ရိမ်ဖမ်းမှန်ပေါ်တွင် ပုံရိပ်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည်လည်း ဓာတ် ပြောင်းမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကင်မရာ (ဓာတ်ပုံရိုက် ကိရိယာ) ထဲသို့ အလင်းရောင် ဖြတ်သန်းသွားစေသောအခါ ထိုအလင်း ရောင်သည် အလင်းမိလွယ်သော ရိပ်ဖမ်းကော်ပြားပေါ်သို့ ကျ ရောက်၏။ ရိမ်ဖမ်းကော်ပြားပေါ်တွင်ကား ဂျယ်လတင်ကော်ဖြင့် ရောထားသော ဆီလဗာဗရိုမိုက် ဓာတ်ပစ္စည်းမှုန့်များ သုတ် လိမ်းစီမံထားသည်။ အလင်းရောင်ကျရောက်သော ဓာတ်ပစ္စည်း မှုန့်များတွင် ဓာတ်ပြောင်းမှု ဖြစ်ပေါ်သည်။ ပုံဖော်ဆေးရည်တွင် စိမ်ပေးသောအခါ အမည်းရောင် ပုံရိပ်ပေါ်လာသည်။ တစ်ဖန် ယင်းရိပ်ဖမ်းကော်ပြားကို ပုံချုပ်ဆေးရည် စသော အခြားဆေး ရည်များတွင် ထပ်မံစိမ်ပေးသောအခါ နောက်ထပ် အလင်း ကြောင့် ဓာတ်ပြောင်းမှု မရှိတော့ဘဲ ကျွန်ုပ်တို့ အလိုရှိသည့် ဓာတ်ပုံ နက်ဂတစ်ကို ရရှိလေသည်။
အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ရာ၌ မဆောက်လုပ်မီ ယင်း အဆောက်အအုံ၏ ပုံစံကို စကေးနှင့်တကွ တိတိကျကျ ရေးဆွဲ ရ၏။ ထိုပုံစံမှ ပုံစံပြာများကို လိုသလောက် ထုတ်ယူကြသည်။ ယင်းပုံစံပြာများသည် သံဓာတ် ဆားနှင့် အလင်းရောင်တို့၏ ဓာတ်ပြောင်းမှု သာဓကပင် ဖြစ်သည်။
ဤစာအုပ်ကို ဖတ်နေစဉ်တွင်ပင် သင်၏မျက်စိတွင် ဓာတ် ပြောင်းမှုအစဉ်များ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိ၏။ မျက်စိ၏ မြင်လွှာတွင် အနီရောင်ပစ္စည်းတစ်ခုရှိရာ ယင်းသည် အလင်းရောင်နှင့် တွေ့ ထိသည့်အခါ အဝါရောင်သို့ ပြောင်းသွား၏။ ထိုဓာတ်ပြောင်းမှု ၏ သတ္တိကြောင့် ဦးနှောက်တွင် ပုံရိပ်အဖြစ်ဖြင့် ထင်လာလေ သည်။ မျက်စိကို မှိတ်လိုက်သည့်အခါ အဝါရောင်မှတစ်ဖန် မူလအနီရောင်သို့ ပြန်ပြောင်းသွားလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အလင်းဓာတုဗေဒ ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ
ရွာသစ်ရွာ၊ ငနုချောင်း
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ငနုချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၇၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငနုချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၁ ဦး၊ မ ၁၂၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးတောရွာ၊ မင်းမနိုင်
ဝါးတောရွာ၊ မင်းမနိုင်
အပြင်လေးဘက်တွားရွာ၊ အပြင်လေးဘက်တွား
အပြင်လေးဘက်တွားရွာ၊ အပြင်လေးဘက်တွား
ရမ်းဝရွာ
ရမ်းဝရွာ
လင်းတိုင်ရွာ၊ ပေပင်ကြီး
လင်းတိုင်ရွာ၊ ပေပင်ကြီး
မန်းဝင်းခိုင်သန်း
မန်းဝင်းခိုင်သန်း (၂၃ ဧပြီ ၁၉၅၂ မွေးဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမား၊ ရှေ့နေနှင့် ဒုတိယအကြိမ် အမျိုးသားလွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကရင်ပြည်နယ် မဲဆန္ဒနယ်မြေ ၈ မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီး ဝန်ကြီးမန်းဘခိုင် ၏ မြေးဖြစ်သည်။
ဟင်္သာတမြို့နယ်၊ ယုန်သလင်းရွာအထက်တန်း‌ကျောင်းနှင့် ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံတက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်မှစ၍ ရှေ့နေလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်ထောင်စုကရင်အမျိုးသားများအဖွဲ့ချုပ် (UKL) ပါတီတွင် ကော်မတီဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်း၊ ကျုံပျော်မြို့၊ ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး မူကြိုကျောင်းတွင် ကော်မတီဝင်အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၉ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီမှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ခေတ္တဒုသမ္မတအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ခန့်အပ်မှုအရ တာဝန်စတင်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်၊ဧပြီလ ၁၆ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ကိုယ်စားပြုကော်မတီ မှဖွဲ့စည်းသော အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရအဖွဲ့တွင် ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတများ
ရည်ညွှန်းစာအုပ်
ရည်ညွှန်းစာအုပ်
ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဟူသည် ရည်ညွှန်းစာအုပ်၏ သဘောသဘာဝနှင့် ကြန်အင်လက္ခဏများ အကြောင်းကို ရှင်းလင်းတင်ပြသည်။ ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဆိုသည်မှာ သိလိုသော အချက်ကို အလွယ်တကူ တမုဟုတ်ချင်း အမြန်ရှာဖွေရ လွယ်အောင် စီစဉ်ထားသော စာအုပ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်း၊ ရည်ညွှန်းစာအုပ်များကို နှစ်မျိုး ခွဲခြားနိုင်ကြောင်း၊ များကို စနစ်တကျ စီစဉ်ထားကြောင်း၊ ညွှန်ပြထားသော အညွှန်းစာအုပ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်း စသည်ဖြင့် ရှင်းလင်းတင်ပြထားသည်။
ဘာသာစကား ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတွင် ဘာသာ စကား ရည်ညွှန်းစာအုပ်ဆိုသည်မှာ ဘာသာစကားကို သုံးစွဲ ရာတွင် သိလိုသည့် အချက်အလက်များကို လွယ်ကူစွာ ရှာဖွေ နိုင်ရန် အထူးတလည် စီစဉ်ထားသည့် စာအုပ်မျိုးဖြစ်ကြောင်း ရှင်းလင်းပြသည်။ ဘာသာစကားအထွေထွေ အဘိဓာန်၊ ဘာသာ စကား အထူးပြု အဘိဓာန်နှင့် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အဘိဓာန်၊ ဘာသာစကား အညွှန်းစာအုပ်များ အကြောင်းကို တင်ပြသည်။ စာပေရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတွင် စာပေနှင့် သက်ဆိုင်သော ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ ဖြစ်ကြသည့် စာစုစာရင်း၊ စာပေလမ်းညွှန်၊ စာပေအဘိဓာန်၊ စွယ်စုံကျမ်း၊ စာပေသမိုင်း၊ စာညွန့်ပေါင်း၊ စာကိုးစကားကိုး၊ စာဆိုတော်များ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ ဝေဖန်စာစသော စာပေဆိုင်ရာ ရည်ညွှန်းကျမ်းများ အကြောင်း ကို ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာ၍ တင်ပြသည်။
မှတ်တမ်းမှတ်ရာ ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတွင် မှတ်တမ်းမှတ်ရာ ရည်ညွှန်းစာအုပ်များဖြစ်သည့် အဘိဓာန်၊ စွယ်စုံကျမ်း၊ လမ်းညွှန်၊ နှစ်စဉ်ထုတ်စာအုပ်၊ လက်စွဲစာအုပ်၊ မြေပုံစာအုပ်၊ ဂေဇက်တီးယား စသည့် စာအုပ်များ အကြောင်း ကို ရှင်းလင်း တင်ပြသည်။
မြန်မာရည်ညွှန်းစာအုပ် စာတမ်းဖတ်ပွဲ
မြန်မာရည်ညွှန်းစာအုပ် စာတမ်းဖတ်ပွဲကို ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့မှ ၁၃ ရက်အထိ ကုန်သည်လမ်း၊ စာပေဗိမာန် ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက် ခန်းမ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ အဆိုပါ စာတမ်းဖတ်ပွဲတွင် ဦးသော်ကောင်းက ရည်ညွှန်း စာအုပ်ဟူသည် စာတမ်း၊ ဦးမောင်မောင်ညွန့် (မင်းလှ ညွန့်ကြူး)က ဘာသာစကား၊ ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်း၊ ဦးကျော်အောင် (ကျော်အောင်)က စာပေရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်း၊ ဒေါ်ကြန်က မှတ်တမ်းမှတ်ရာ ရည်ညွှန်းစာအုပ်များ စာတမ်းတို့ကို အသီးသီး တင်သွင်းဖတ်ကြားခဲ့သည်။
ဥပနီယသုတ်
“သတ္တဝါတို့၏ အသက်ကို ဇရာသည် မရဏ၏အနီးသို့ဆောင်အပ်ပေ၏။ သတ္တဝါတို့၏ အသက်ရှင်နေရခြင်းသည် အလွန်တိုတောင်းလှချေ၏၊ ဇရာသည် မရဏသို့ အသက်ကိုဆောင်သည်ရှိသော် မရဏသို့မရောက်အောင် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည့် အားကိုးစရာတစုံတစ်ယောက်မျှ မရှိပေ၊ အသက်ကို မရဏသို့ဆောင်ခြင်း၊ အသက်ရှည်ခြင်း၏ တိုတောင်းလှခြင်း၊ အသက်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင်မည့်ပုဂ္ဂိုလ် မရှိခြင်း-ဟူသော ဤဘေးသုံးမျိုးကို သေရခြင်း၌ရှုကြည့်လျက် ကပ္ပါပေါင်းများစွာ အသက်ရှည်သော ဗြဟ္မာဘုံသို့ ရောက်ကြောင်းချမ်းသာကို ဆောင်နိုင်ကုန်သော ကောင်းမှုတို့ကို ပြုရမည်”ဟု လျှောက်ထားလာသော အညတရနတ်သား၏ လျှောက်ထားချက် ဝဋ္ဋကထာကို ဘုရားရှင်က နိဗ္ဗာန်ရှုငဲ့လျက် လောက၌တဏှာဖြင့် သုံးသပ်အပ်သော ပစ္စည်းလေးဝ “လောကာမိသကို စွန့်လွှတ်ရမည်ဟု ဝိဝဋ္ဋကထာဖြင့် ပယ်ရှား၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-မှတ်သားဖွယ်များကို လေ့လာနိုင်ပါသည်။
သာယာကုန်းရွာ၊ အပြင်လေးဘက်တွား
သာယာကုန်းရွာ၊ အပြင်လေးဘက်တွား
ကျိန်ချောင်းရွာ၊ ဟေမန်
ကျိန်ချောင်းရွာ၊ ဟေမန်
ဘာညိုရွာ
ဘာညိုရွာ
ဝိုင်းခုန်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဝိုင်းခုန်ရွာ (Wainghkon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဆိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၀၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၂ ဦး၊ မ ၁၁၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
မဆခန်းရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
မဆခန်းရွာ(Masahkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မဒန်တူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၁၁ ဖြစ်သည်။
ဝိုင်းခုန်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဆခန်းရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံချောင်းရွာဟောင်းရွာ၊ သံချောင်း
သံချောင်းရွာဟောင်းရွာ၊ သံချောင်း
ရှမ်းကုန်းရွာ၊ ကျွန်းကုန်း
ရှမ်းကုန်းရွာ (Shankone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကျွန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၇ ဦး၊ မ ၉၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုင်းပျန်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
မိုင်းပျန်းရွာ (Mongpyang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈၇ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ မိုးပျန်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိမောက္ခသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတရနတ်သား၏ မေးလျှောက်ချက်အရ သတ္တဝါတို့၏ နိမောက္ခ၊ ပမောက္ခ၊ ဝိဝေကတို့ကို သိတော်မူပုံအကြောင်းကို ဘုရားရှင် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။ ဗုဒ္ဓသီဟနာဒသုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
နားစန်းရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နားစန်းရွာ (Narsang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အတွင်းလေးဘက်တွားရွာ၊ အတွင်းလေးဘက်တွား
အတွင်းလေးဘက်တွားရွာ၊ အတွင်းလေးဘက်တွား
ခရစ် ပရတ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
NGC 161
thumb|NGC 161 NGC 161 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ဘဲဥပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၈၆ နိုဝင်ဘာ ၂၁ တွင် Lewis A. Swift ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဗြဲတရော်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ဗြဲတရော်ရွာ (Byetayaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ဗြဲတရော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၉၅၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြာကန်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ကြာကန်ရွာ (Kyarkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ကြာကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၇၁ ဦး၊ မ ၃၉၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုညင်းချောင်းရွာ
မုညင်းချောင်းရွာ
လယ်တီရွာ၊ မင်းမနိုင်
လယ်တီရွာ၊ မင်းမနိုင်
NGC 162
NGC 162 သည် အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စုတန်းမှ ကြယ်တစ်စင်းဖြသ်ပြီး ၁၈၆၂ တွင် Heinrich d'Arrest ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကုဋိကာသုတ်
(ဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို မသိနားမလည်သော) အညတရနတ်သား၏ လျှို့ဝှက် မေးမြန်းချက်အရ -ဘုရားရှင်က မိမိမှာ အမိဝမ်းခေါင်း၌ ကိန်းအောင်းမှု နေရာအိမ်၊ မယားဟူသော အသိုက်အအုံ၊ သားသမီးဟူသော အမွှေးအယှက်တို့ မရှိတော့ပုံ၊ တဏှာဟူသော အနှောင်အဖွဲ့မှ ကင်းလွတ်ပြီးတို့ကို ဖြေကြားတော်မူရာ “သာဟု တေ “အစရှိသော ဂါထာဖြင့် ဘုရားရှင်အား ချီးကျူးပူဇော်ပြီး နတ်ပြည်သို့ ပြန်သွားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
(အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ရှင်းလင်းချက်ပါရှိပါသည်။)
စကော့ပေါရွာ၊ အတွင်းလေးဘက်တွား
စကော့ပေါရွာ၊ အတွင်းလေးဘက်တွား
သံပုရာချောင်းရွာ၊ ပေပင်ကြီး
သံပရာချောင်းရွာ၊ ပေပင်ကြီး
နကန်ရွာ
နကန်ရွာ
ကြည်ညွန့် (ချစ်ကြည်ရေး)
ချစ်ကြည်ရေး ကြည်ညွန့် (၁၉၃၅-၂၀၀၄)
၂။ မိဘအမည် - ဦးဖိုးထွား + ဒေါ်ခင်ပု
၃။ မွေးသက္ကရာဇ် - ၄၊ ၇၊ ၁၉၃၅
၄။ မွေးဖွားရာဒေသ - ရန်ကုန်တိုင်း၊ ဥက္ကံမြို့
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
ဦးကြည်ညွန့် (ချစ်ကြည်ရေး ကြည်ညွန့်) ကို အဖ ဦးဖိုးထွား (အငြိမ်းစား ရဲမှူး - ကွယ်လွန်) နှင့် အမိ ဒေါ်ခင်ပု (ကွယ်လွန်) တို့မှ ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ယခု ရန်ကုန်တိုင်း ဥက္ကံမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ဟင်္သာတမြို့ ရန်ကုန်မြို့ ရန်ကင်းမြို့နယ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်သည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအလင်း သတင်းစာတိုက်၌ လခစား သတင်းထောက် (Staff Reporter) အဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် စာပေအသင်း (စာပေဗိမာန်) နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာ ဆရာ အသင်းတို့ ပူးပေါင်း ဖွင့်လှစ်သော သတင်းစာ ပညာ အတတ်သင်ကျောင်းသို့ တက်ရောက် သင်ကြားခဲ့ရာ သတင်းစာ ပညာ ဒီပလိုမာကို ထူးချွန် အဆင့်ဖြင့် ရရှိ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ အာဏာသိမ်း စစ်အစိုးရ လက်ထက်တွင် သတင်း အယ်ဒီတာ တာဝန်နှင့် အယ်ဒီတာ့ အာဘော် ခေါင်းကြီးပိုင်းရေး အယ်ဒီတာ တာဝန်ကို ပူးတွဲ ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်၌ ဒုတိယ အယ်ဒီတာချုပ် ရာထူးသို့ တိုးမြှင့် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ အကြိမ် စစ်အာဏာသိမ်း အစိုးရ နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေး အဖွဲ့ (နဝတ) လက်ထက်၌ နိုင်ငံတာ်ပိုင် သတင်းစာ ခြောက်စောင် အနက် လုပ်သားပြည်သူ့ နေ့စဉ် သတင်းစာ (မြန်မာ) နှင့် လုပ်သား ပြည်သူ့ နေ့စဉ် သတင်းစာ (အင်္ဂလိပ်) တို့ကိုသာ ထုတ်ဝေရာ ဦးကြည်ညွန့်အား မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတိုက်မှ လုပ်သားပြည်သူ နေ့စဉ် သတင်းစာ (မြန်မာ) သို့ ပြောင်းရွှေ့ တာဝန် ထမ်းဆောင် စေခဲ့သည်။
၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် လုပ်သား ပြည်သူ့ နေ့စဉ် သတင်းစာ (မြန်မာ) ကို မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ အဖြစ် ပြောင်းလဲ ထုတ်ဝေရာ ဦးကြည်ညွန့်အား အယ်ဒီတာချုပ် ရာထူးသို့ တိုးမြှင့် ခန့်အပ် တာဝန် ပေးခဲ့သည်။
ဦးကြည်ညွန့်သည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် အကုန်အထိ အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန် ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့၌ အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန်မှ အနားယူခဲ့ပြီး အကြံပေး အရာရှိ အဖြစ်နှင့် ရွှေမောင်းသံ ဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။
ဦးကြည်ညွန့်သည် ၁၉၅၅ မှ ၁၉၉၅ ခုနှစ် အထိ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် လူမှုရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုရေးရာ ဆောင်းပါးများ၊ ခရီးသွား စာပေ ဆောင်းပါးများ အပါအဝင် သုတ၊ ရသ ဆောင်းပါးပုဒ်ရေ ၁,၀၀၀ ကျော် ရေးသားခဲ့ပြီး လုံးချင်းစာအုပ် ၁၅ အုပ် ရေးသား ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။
ရေးသား ပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
၁။ ချစ်ကြည်ရေး - ချစ်ကြည်ရေးလို့ ဆိုကာ (ပ-တွဲ) ၁၉၆၇
၂။ ချစ်ကြည်ရေး - ချစ်ကြည်ရေးလို့ ဆိုကာ (ဒု-တွဲ) ၁၉၆၇
၄။ စီအိုင်အေ အရှုပ်တော်ပုံများ ၁၉၆၈
၅။ စီအိုင်အေ အရှုပ်တော်ပုံများနှင့် နောက်ဆက်တွဲများ ၁၉၆၈
၇။ ဦးနု-ဦးလောရုံ အပေါင်းပါများနှင့် နယ်ချဲ့ဂိုဏ်း (ပ-တွဲ) ၁၉၇၀
၈။ ဦးနု-ဦးလောရုံ အပေါင်းပါများနှင့် နယ်ချဲ့ဂိုဏ်း (ဒု-တွဲ) ၁၉၇၀
၉။ သမိုင်းဝင် သူရိယ - မြန်မာ့အလင်းနှင့် မြန်မာ့နိုင်ငံရေး (ပ-တွဲ) ၁၉၇၀
၁၀။ သတင်းစာဆရာကြီးများ၏ သူတို့ဘဝ သူတို့ အတွေ့အကြုံ ၁၉၇၁
၁၁။ တရုတ်-မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး မှတ်တမ်း ၁၉၇၃
၁၃။ ခေတ်လေးခေတ် တရုတ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေး ၁၉၇၆
၁၄။ ဇာတိမာန် စာပေ စာတမ်းများ (ထီလာစစ်သူနှင့်တွဲ၍) ၁၉၇၉
၁၅။ မနေ့က ဂျပန်နှင့် ယနေ့ ဂျပန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
နမ့်လင်ခန်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
နမ့်လင်ခန်ရွာ (Namlenhkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန့်မိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန့်မိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇ ဦး၊ မ ၁၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံလွှတ်သစ်ရွာ၊ ဟေမန်
ကျုံလွှတ်သစ်ရွာ၊ ဟေမန်
အလင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းခြင်း
အလင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းခြင်း။ ။ သစ်ရွက်များတွင် အပင်စာဖြစ်သော ကစီချက်လုပ်ရန် ကလိုရိုဖီ၊ နေရောင်ခြည်၊ ကာဗွန်ဒိုင် အောက်ဆိုက်နှင့် ရေတို့ လိုအပ်၏။ အပင်များသည် ရေကို မြေဆီလွှာမှရ၍ ကာဗွန်ဒိုင် အောက်ဆိုက်ကို လေထဲမှ ရကြသည်။ အပင်စာ ပြုလုပ်ရန် ပစ္စည်းကြမ်းများဖြစ်သော ထိုရေနှင့်ကာဗွန်ဒိုင် အောက်ဆိုက်တို့ကို ကလိုရိုဖီနှင့် နေရောင်ခြည်တို့က သစ်ရွက်စိမ်းများတွင် အပင်စာ(သကြား)ဖြစ်လာအောင် ပြုလုပ်ပေးကြသည်။ ကစီချက်လုပ်သည်ဆိုရာ၌ ဦးစွာ ဖြစ်ပေါ် လာသော ပစ္စည်းမှာ သကြားဖြစ်၍ သကြားအားလုံးလိုလိုပင် ကစီအဖြစ်သို့ ချက်ချင်း ပြောင်းလဲသွားသည်။ ဤကဲ့သို့ သစ်ရွက်စိမ်းများ၌ နေရောင်ခြည် တွင် သကြားချက်လုပ်၍ ကစီအဖြစ် ချက်ချင်း ပြောင်းလဲသွားခြင်းကို အလင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းခြင်း(ဖိုတိုဆင်း သဆစ်)ဟု ခေါ်သည်။
သကြားနှင့် ကစီတို့သည် ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်များဖြစ်ရာ ကာဗွန်၊ အောက်ဆီဂျင်နှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ပါဝင်သည်။ အလင်း ဖြင့် ဖွဲ့စည်းစဉ်က ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်သည် ကာဗွန်နှင့် အောက်စီဂျင်အဖြစ် ဓာတ်ကွဲသွားသည်။ ဓာတ်ကွဲလာသော ကာဗွန်သည် သစ်ရွက်တွင် ရေမှ အောက်ဆီဂျင် ဟိုက်ဒရိုင်ဂျင် တို့နှင့် ပေါင်းစပ်၍ သကြားဖြစ်လာသည်။ ဤဓာတ်ပြောင်းမှု တွင် လိုအပ်သော စွမ်းအင်ကို နေရောင်ခြည်မှ ရရှိသည်။ ကလိုရိုဖီသည် နေရောင်ခြည်၏ စွမ်းအင်ကို ယူနိုင်၍ သကြား ဖြစ်မြောက်ရန် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သည့် သတ္တိရှိသည်။ ကာဗွန် ဒိုင်အောက်ဆိုက်မှ ကာဗွန်သာလျှင် သကြားဖြစ်မြောက်ရာ၌ ပါဝင်၍ အောက်ဆီဂျင်ကား လေထဲသို့ ပြန်ထွက်သွားသည်။ အလင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းချိန်တွင် ကာဗွန်ကိုသာသုံးခြင်းကြောင့် ယင်းသို့ ဖွဲ့စည်းခြင်းကို ကာဗွန်ဓာတ် စုဆောင်းခြင်းဟုလည်း ခေါ်သည်။
အလင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းချိန်တွင် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ကွဲ၍ ထွက် လာပုံကို အောက်ပါစမ်းသပ်မှုဖြင့် ပြသနိုင်သည်။ ဖန်စလုံတစ်ခု တွင် ရေပြည့်လုနီးပါးထည့်ပါ။ ထိုရေတွင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက် ဆိုက်ဓာတ် အလုံအလောက် ပျော်ဝင်လျက်ရှိစေရန် ဆိုဒီယမ် ဗိုင်ကာဗွန်နိတ်အပျော့ရည် အနည်းငယ် ရောထည့်ပေးပါ။ ထိုနောက် ရေထဲသို့ အလိုဒီယာခေါ် ရေတွင်ပေါက်သောသည့် အပင်မျိုး၊ သို့မဟုတ် အခြားရေတွင်အပင်မျိုး အနည်းငယ် ထည့်ပြီးလျှင် ပုံတွင်ပြထားသည့်အတိုင်း အပင်များပေါ်တွင် ဖန်ကတော့တစ်ခုမှောက်၍ အုပ်ပေးပါ။ ထိုနောက် ဖန်ကတော့ တံပေါ်သို့ ရေအပြည့်ပါသော စမ်းသပ်ဖန်ပြွန်တစ်ခုကို မှောက် တင်ထားပါ။ ပြီးလျှင် ယင်ကိရိယာတန်ဆာများကို နေရောင် ရသောနေရာတွင် ထားပါ။ မကြာမီရေထဲမှ ဓာတ်ငွေ့ပလုံစီများ စမ်းသပ်ဖန်ပြွန်အထက်သို့ တက်လာမည်။ ဓာတ်ငွေ့အသင့် အတင့် စုဆောင်းမိသောအခါ ဖန်ပြွန်ဝကို လက်မဖြင့်ပိတ်၍ ယူပြီးလျှင် မီးရဲနေသော ထင်းစကလေးတစ်ခုကို ဖန်ပြွန်ထဲသို့ ထိုးသွင်းကြည့်ပါ။ ထင်းစကလေးမှ မီးထတောက်လာမည် ဖြစ်သောကြောင့် ဖန်ပြွန်အတွင်းရှိ ဓာတ်ငွေ့သည် အောက်ဆီ ဂျင်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ ကိရိယာတန်ဆာကို အဝတ်မည်း နှင့် ဖုံးအုပ်၍ နေရောင်ခြည်မရအောင် ပိတ်ပင်လိုက်သော် ဓာတ်ငွေ့ပလုံစီများ ထွက်လာခြင်း နှေးကွေးသွားမည် ဖြစ်၏။ ဤကား အလင်းဖြင့် ဖွဲ့စည်းချိန်တွင် ကစီချက်လုပ်ရာ၌ အောက်ဆီဂျင်ဓာတ် လွတ်ထွက်သွားပုံ ဖြစ်သည်။
နမ့်ကျင် (အောက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နမ့်ကျင် (အောက်)ရွာ (Namkyin (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈၇ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဦးတိုဝရွာ၊ အတွင်းလေးဘက်တွား
ဦးတိုဝရွာ၊ အတွင်းလေးဘက်တွား
ရှားစီးဘိုရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ရှားစီးဘိုရွာ (Sharseebo)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဘုရားကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၄၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၉ ဦး၊ မ ၇၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်ဘောင် (ရွာသစ်)ရွာ
ကုန်ဘောင် (ရွာသစ်)ရွာ
ကောက်ကြီးကုန်းရွာ၊ ကောက်ကြီးကုန်း
ကောက်ကြီးကုန်းရွာ၊ ကောက်ကြီးကုန်း
ပိတ်ချော
ပိတ်ချော
လီနင်ဟု ခေါ်ကြသော ပိတ်ချောမျိုးသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံးသော အထည် မျိုးဖြစ်သည်။ ရှေးအနှစ်တစ်သောင်းလောက်ကပင် ဆွဇ်ဇာလန်ပြည်ရှိ အိုင် ကြီးများထဲ၌ တဲခြေတံရှည်ကြီးများ ထိုး၍ နေထိုင်ကြသော ရှေးလူများသည် ပိတ်ချောထည်ကို သုံးခဲ့ကြကြောင်း အထောက်အထားများ တွေ့ရ သည်။ ထို့ပြင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၄,ဝဝဝလောက်က အီဂျစ်လူမျိုးများသည် နိုင်းမြစ်ကမ်းပါး တစ်လျှောက်၌ ဘီသွာလျှော်ပင်များကို စိုက်ပျိုး၍၊ ယင်းမှရသော ခြည်မျှင်များဖြင့် ပိတ်ချောများရက်လုပ်ခဲ့ ကြသည်။ အီဂျစ်နှင့် ဟီဗြူ ဘုန်းတော် ကြီးများသည် မိမိတို့၏ အယူဝါဒဆိုင်ရာ အခမ်းအနားများတွင် ယင်းသည့် ပိတ်ချောဖြင့် ချုပ်လုပ်သော ဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင် ကြသည်။ အီဂျစ်ဘုရင်တို့၏ အလောင်းများကိုလည်း ပိတ်ချောဖြင့် ပတ်ထုတ်ပြီးမှဂူသွင်း သဂြုလ်လေ့ရှိကြသည်။ ခေါမယဉ်ကျေးမှု ထိပ်တန်းရောက်စဉ်ကာလက ငွေကြေး ချမ်းသာသူ၊ အထက်တန်းကျသူများသာပိတ်ချောကို ဝတ်ဆင်နိုင် ကြသည်။ အလယ်ခေတ်အတွင်းက ဥရောပတိုက်သား အားလုံးလိုလိုပင် ပိတ်ချောထည်ကို ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့ကား ခရစ် ၄ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်ကပင် ပိတ်ချောရက်နည်းကို သိရှိပြီး ဖြစ်ကြသည်။
အမေရိကတိုက်သို့ ဦးစွာလာရောက် နယ်သစ်တည်ထောင် နေထိုင်ကြသူတို့သည် မိမိနှင့်အတူ ဘီ သွာလျှော်မျိုးစေ့များကို ဥရောပမှ သယ်ဆောင်လာ၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဘီသွာလျှော်ပင်များမှ ရသော ချည်မျှင်များကို လက်ဖြင့်ငင်၍၊ လက်ဖြင့်ပင် ပိတ်ချောထည် ရက်လုပ်ကြသည်။
လက်ဖြင့်ငင်၍ရသောချည်သည် အကောင်းဆုံးဖြစ်၏။ သို့သော်စရိတ်စက ကြီးလှသည်။ ဘယ်ဂျီယံ၊ နယ်သာလန်နှင့် ဆိုဗီယက်၊ ရုရှ စသော နိုင်ငံများတွင် ဈေးသက်သာစွာဖြင့် ချည်ငင်နိုင်၍ ပိတ်ချောများ ရက်လုပ်နိုင်သည်။ ဆိုဗီယက် ရုရှနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဘီသွာလျှော်ပင် အများဆုံးစိုက်ပျိုးသည့် နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသည် တစ်နှစ်လျှင် ပိတ်ချောဒေါ်လာ ရ၌ဝဝဝ၌ဝဝဝ ဖိုးမျှ ယက်လုပ်ရောင်းချသည်။ သို့သော် လက်ယက်ပိတ်ချောများမှာ အကောင်းဆုံးနှင့် အချောမွေ့အနူးညံ့ဆုံး ဖြစ်၍၊ ဗယ်ဂျီယံ၊ ဂျာမနီ၊ ပြင်သစ်နှင့် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံများမှ ဝယ်ယူတင်သွင်းရလေသည်။
လက်ရက်ပိတ်ချောသည် စက်ရက်ပိတ်ချောထက် ဈေးကြီးသည်။ ပိတ်ချောရက်လုပ်သည့် ဘီသွာလျှော် ချည်မျှင်သည် ဝါချည်မျှင်တက် နှစ်ဆမျှ ပို၍ခိုင်သည်။ ယင်းတို့ကို အလွန်သေးငယ်သော ချည်မျှင်ဖြစ်အောင်လည်း ပြုလုပ်နိုင်သဖြင့် အလွန်နုသော ဇာများပင် ယက်လုပ်နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ဝါချည်မျှင်ထက် ပိုလေးသည့်ပြင်၊ ဝါချည်မျှင်လောက် ဆေးမစုတ်နိုင်ချေ။
ကန်ကလေးရွာ၊ ကျွန်းဦး
ကန်ကလေးရွာ၊ ကျွန်းဦး
ဂွမ်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဂွမ်ဂါးရွာ(Gumgar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မထော်အူမားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၉၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာဆီယံ အမွေအနှစ်ဥယျာဉ်
အာဆီယံ အမွေအနှစ်ဥယျာဉ် (Association for Southeast Asian Nations (ASEAN) Heritage Parks)