cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Post-hardcore
ဝိသေသလက္ခဏာ
hardcore punk သည် အလွန်မြန်သော tempo များ ကျယ်လောင်သော အသံများနှင့် heavy bass levels များပါဝင်သည်။ တီးဝိုင်းများ၏ အဆိုရှင်များသည် လေချွန်သံနှင့်အတူ ကြမ်းရမ်းစွာ အော်ဟစ်ကြသည်။ Allmusic က ထောက်ခံထားသည်မှာ post-hardcore တီးဝိုင်းများသည် တည်ဆောက်ရန် ဖန်တီးရန် နည်းလမ်းများရှာဖွေကြသည်။ punk rock စွမ်းအားအတွက် ထွက်ပေါက်များကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ ၁၉၇၀နောက်ပိုင်းနှင့် ၁၉၈၀အစောပိုင်း ဗြိတိန် post-punkသည် post-hardcore တီးဝိုင်းများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို လွှမ်းမိုးစေခဲ့သည်။ အမျိုးအစားတိုးတက်လာသကဲ့သို့ ထိုအုပ်စုသည် soul, club, funk, jazzနှင့် dance-punk များကို စမ်းသပ်လေ့လာခဲ့သည်။ post-hardcore punk ဘဝတွင် အစပြုခဲ့သူများဖြစ်သည်။ သူတို့ထဲမှတချို့သည် သူတို့၏အသံများ ကျယ်ပြန့်လာစေပြီး ကျွမ်းကျင်သော ဂီတသမားများဖြစ်လာသည်။
သမိုင်းကြောင်း
Saccharine Trust, Naked Raygun နှင့် The Effigies စသော တီးဝိုင်းများသည် ၁၉၈၀ အစောပိုင်းတွင် နိုးကြွလာပြီး post-hardcore အမျိုးအစား၏ရှေ့ပြေးဟု ယူဆရသည်။ Naked Raygun သည် ချီကာဂိုမှဖြစ်ပြီး ၁၉၈၁တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ post-punk လွှမ်းမိုးမှုများကို ပေါင်းစပ်ထားပြီး လွှမ်းမိုးခဲ့သည့်တီးဝိုင်းများမှာ Wireနှင့် Gang of Four တို့ဖြစ်သည်။ စာရေးဆရာ Steven Blush သတိပြုမိသည်မှာ တိုက်ရိုက်မဟုတ်သော စာသားများနှင့် တောင့်တင်းခိုင်မာသော post-punk သံစဉ်များကို တီးဝိုင်းက အသုံးပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ချီကာဂိုဖြစ်ရပ်မှ The Effigies တီးဝိုင်းသည် ဂီတကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး hardcore အုပ်စု Minor Threat နှင့် ဗြိတိန် post-punk တီးဝိုင်းများဖြစ်သည့် Stranglers, Killing Joke နှင့် The Rats စသော တီးဝိုင်းများလွှမ်းမိုးထားသည်။ ၁၉၈၀အစောပိုင်းမှ အလယ်အတောအတွင်းတွင် hardcore ၏ပုံစံပြားများကို စမ်းသပ်လေ့လာရန် ဂီတသမားများဆီသို့ ပျံ့နှံစေခဲ့သည်။ အမျိုးအစားနှင့်ဆက်နွယ်နေပြီး ပြင်းထန်စွာ အမြစ်တွယ်ခဲ့သည်။ ထိုအုပ်စုများသည် ၈၀s noise rock ဖြစ်ရပ်မှ စိတ်ကူးညဏ်များ ယူဆောင်ခဲ့သည်။ တချို့တီးဝိုင်းများသည် independent label ဖြစ်သည့် Homestead Record သို့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ Squirrel Beat, Big Black, Rapeman နှင့် Shellac တို့ပါဝင်သည်။ post-hardcore နှင့်လည်း ဆက်နွယ်နေသည်။ Big Black သည် သူတို့၏ DIY ethic ကြောင့် လူသိများသည်။ တီးဝိုင်း၏ဂီတပုံစံကို drum machine ဖြင့် ဝါကျခွဲထားသည်။ industrial rock တွင်လည်း တွေ့မြင်နိုင်သည်။ အမေရိကန်အပြင်ဘက်တွင် ကနေဒါတီးဝိုင်း Nomeansno ကြောင်း အမျိုးအစားသည် ပုံသဏ္ဌာန်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ကတည်းက နိုးကြွခဲ့သည်။ ၁၉၈၉တွင် အဖွဲ့၏ “Wrong” album ထွက်လာပြီး ထို album သည် post-hardcore ထဲတွင် ရန်လို၍ ပြင်းထန်သော အနုပညာ စီးကုံးချက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
တင်ဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)
စစ်မှုထမ်းခြင်း
ထိုသို့ တိုးမြှင့်ခံခဲ့ရသော အဆင့်၊ ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသော ရာထူးတာဝန်နှင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသော တပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကိုယ်ပိုင်ဘဝ
သူသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဦးလှသောင်း(အဖ)နှင့် ဒေါ်မြကြည်(အမိ)တို့၏ သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်သန်းနွဲ့ နှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ သူတို့ ဇနီးမောင်နှံနှစ်ဦးတွင် သား (၂)ဦး နှင့် သမီး (၃)ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ကွယ်လွန်ခြင်း
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး တင်ဦး သည် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ နှစ်ပေါင်း ၅၀ကျော် နိုင်ငံတော်နှင့် တပ်မတော်အတွက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ၏ အတွင်းရေးမှူး(၂) ၊ တပ်မတော်၏ စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးနှင့် စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ်(ကြည်း) တာဝန်များအား ထမ်းဆောင်နေစဉ် ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၉ ရက် နေ့တွင် ရုတ်တရက်ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
သူ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်ခင်သန်းနွဲ့၊ သားများဖြစ်ကြသော- ဦးဇော်ထွန်းဦး၊ ဦးနေထွန်းဦး၊ သမီးများဖြစ်ကြသော- ဒေါ်ဖြူဖြူဦး၊ ဒေါ်ယဉ်မာဦး တို့နှင့် မြေး(၄)ဦး ကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၃၃ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၀၁ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးခေတ် အကြီးအကဲများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ
ရှောက်ပင်ဂတ် (ဗမာစု)
ရှောက်ပင်ဂတ် (ဗမာစု)
မာလူလဲ့ရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
မာလူလဲ့ရွာ(Marluleit)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ မာလူလဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မာလူလဲ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၀ ဦး၊ မ ၁၂၁၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၁၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖူထီရွာ၊ ဖူထီ
ဖူထီရွာ၊ ဖူထီ
ကျောက်ခံရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကျောက်ခံရွာ(Kyaukkhan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ သဲမဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သဲမဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၀ ဦး၊ မ ၃၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
င/ရဲခက်ရွာ
င/ရဲခက်ရွာ
ကုန်းပြိုင်လောင်းပြိုင်ပွဲ
ရခိုင်ကုန်းပြိုင်လောင်းပွဲ
ပြိုင်လောင်းဟုပြောလျှင် အကျွန်ုပ်ရို့ရခိုင်သားများ ရီကိုပြီးမြင်ကတ်လိမ့်မည်။ အခု အကျွန်ရွီးမည့်ပြိုင်လောင်းအကြောင်းသည် ရီတွင်ပြိုင်ခြင်းမဟုတ်၊ ကုန်ထက်တွင် ထူးထူးဆန်းဆန်း ပြိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ အကျွန်ဘဝတသက်တွင် တခါရာ မြင်ဖူးပါသည်။ အကျွန်အသက် (၁၂) အရွယ်ခန့်တွင်ဖြစ်သည်။ ပေါက်တောတွင် လိုင်ရိုးတော်ဓာတ်စေတီပွဲ ကျင့်ပသည်။ ထိုဘုရားပွဲကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းကျင့်ပ၍ စည်လည်းကကောင်းစည်ပါသည်။
လူပေါင်းထောင်သောင်းများစွာ ပါဝင်ဆင်နွဲကတ်ပါသည်။ ထိုပွဲတွင် ရခိုင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအဖုံဖုံ၊ အက၊ အားကစပ်၊ ခရမ်းသီးဇာတ် ယင်းပိုင်အစုံပါသည်။ အကျွန် ယင်းပြိုင်လောင်းအကြာင်း အသက် (၁၂) အရွယ်ခန့်ဖြစ်၍ လုံးစိပတ်စိမမှတ်မိပါ။ ယေကေလည်း မှတ်မိသလောက်တင်ပြလားပါမည်။
ယင်းကုန်းပြိုင်လောင်းကို ပုံဖော်ရာတွင် ပုတ်၊ ဖျာ (ဝါ) ရိုင်လိပ်များကို လောင်းပုံပိုင် ဓားနှင့်ပိုင်းဖြတ်ပုံဖော်ရသည်။ အားကောင်းမောင်းသန်၊ ဖျတ်လတ်သော လောင်းလှော်သားများက ဘေးတဖတ်တချက်တွင် ထိုလောင်းပုံဖော်ထားသော ပုတ်၊ ဖျာ (ဝါ) ရိုင်လိပ်များကို ဝါး (သို့မဟုတ်) သစ်သားဒဂုံများနှင့် ပူးချိုင်ရသည်။ ဒဂုံကွင်များမှာ တခုနှင့်တခု အကွာအဝီး (၁) ပေ (၇) လက်မလောက် အကွာဟိသည်။ လောင်းလှော်သားများသည် ဒဂုံကွင်းများအလယ်တွင် ရပ်လျှက်အနီထားဖြင့် ကုန်းပြိုင်လောင်းအား ခိုင်မာသောကြိုးများဖြင့် ပက်ခုံးထက်တွင် ထမ်းတင်ထားရသည်။
လောင်းတလောင်းတွင်ဦးရေ (၁၅) ယောက်မှ (၁၇) ယောက်ထိပါဝင်သည်။ အဝီးကကြည့်မည်ဆိုပါ အလွန်လှပခန့်ငြားသော ကုန်းပြိုင်လောင်းကြီးကိုမြင်နိုင်သည်။ ပြိုင်လောင်း၏ပြင်ဘက်နံများကိုလည်း ပန်းချီအလှများဖြင့် ပုံဖော်ထားသည်။ လောင်းလှောင်းသားများအနီထားမှာ ရီပြိုင်လောင်းပိုင် အတူတူဖြစ်သည်။
လောင်းလှော်သားများသည် သူရို့၏လှော်တက်များကို အားမာန်အပြည့်ဖြင့် ကိုင်ထားကတ်ရသည်။ ပြိူင်ပွဲဝင်အသင်းများသည် တာမထွက်မှီ တစင်းနှင့်တစင်းပြိုင်တူရပ်လျှက် ဒိုင်လူကြီးအချက်ပီး ပုလီသံကို စောင့်နီကတ်ရသည်။ ရီပြိုင်လောင်းနှင့် စည်ကမ်းချက်များအတူတူဖြစ်သည်။ ပုလီအချက်ပီးသံကြားလျှင်ကြားချင်း ပန်းတိုင်သို့ အယင်ဆုံးရောက်ရန် လှော်တက်များကိုလှော်၍ ပြိုင်တူပြီးကတ်ရသည်။ အေကုန်းပြိုင်လောင်းပွဲကြည့်ရသည်မှာ ရယ်ဖို့ပျော်ဖို့ကောင်းရေပိုင် အားပါဖို့လည်း ကကောင်းကောင်းပါသည်။ ကုန်းပြိုင်လောင်းသည် ရီပြိုင်လောင်းထက် အဆတရာခက်ခဲသိမ်မွိမည်ဟု အကျွန်ထင်သည်။ ကုန်းပြိုင်လောင်းတွင် အတိုင်ဖောက် ကကောင်းညီရန်လို်ပြီး လောင်းလှော်သားအချင်းချင်း အဟုန်အတူတူပြီးရန် ကကောင်းအရေးကြီးသည်။ မဟုတ်ပါက တစင်းလုံး ဂြမ်းဂြမ်းပြို လဲကျမည်ဖြစ်သည်။
ပန်းတိုင်သို့ စပြီးရာတွင် လှော်တက်များကိုလည်း တပါတည်းလှော်ရသဖြင့် Balanced ဖြစ်ဖို့ ကကောင်းခက်ခဲသောအလုပ်ဖြစ်သည်။ အကျွန့်ရှိတွင်ပင် တချို့သောလောင်းများ ဂြမ်းဂြမ်းပြို လဲကျကတ်ပါသည်။ အကျွန်သည် အချေဘာသာဘာဝအလျှောက် အူပိန်အောင်ရယ်မိပါသည်။ အသင်း တသင်းနှင့်တသင်းလည်း မနာနာအောင် သံကျပ်ထိုးပါသည်။ ရခိုင်ရိုးရာ ကုန်ပြိုင်းလောင်းပြိုင်ပွဲမျိုးသည် ကမ္ဘာ့မည်သည့်နီရာတွင်လည်း ရှာတွိနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။ ရခိုင်ပြည်တွင်လည်း ပျောက်ကွယ်လားယာဟုထင်ပါသည်။
ယင်းပိုင်ချစ်ဖို့ကောင်းသော၊ သိမ်မွိနက်နဲသော ရခိုင်ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုအမွီနှစ်များအား ထိမ်းသိမ်းဖော်ထုတ်ကတ်ပါရန် ရခိုင်တမျိုးသားလုံး ကြိုးပမ်းကတ်စီချင်ပါသည်။
ကိုင်းခုံရွာ၊ ကိုင်းခုံ (တံခွန်တိုင်)
ကိုင်းခုံရွာ၊ ကိုင်းခုံ (တံခွန်တိုင်)
ဦးဆော်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Afro-punk
Afro-punk (တစ်ခါတစ်ရံ Afro-punk, afropunk) သည် အာဖရိကန် အမေရိကန်နှင့် punkဂီတနှင့် alternative ဂီတ ယဉ်ကျေးမှုတွင်ရှိသော လူမည်းအုပ်စုများကို ရည်ညွန်းသည်။ afro-punk သည် မြောက်အမေရိကန် punk ဖြစ်ရပ်မှ လူနည်းစုသာရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ သူတို့သည် punk ယဉ်ကျေးမှုထဲတွင်ရှိသော လူများစု အများအားဖြင့် လူမည်းနယ်ပယ်ဒေသများကို ရည်ညွန်းပြီး punk အမျိုးတူလူစုမှ အစပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အာဖရိကပိုင်းများဖြစ်သည်။ လူမည်းအဖွဲ့ဝင်များနှင့် punk rock တီးဝိုင်းများရှိသည်။
သတိပြုဖွယ်ရာ afro-punk လူမျိုးစုများမှ တီးဝိုင်းများမှာ Death, Pure Hell, Bad Brains, Suicidal Tendencies, Dead Kennedy, Fishbone, Wesley Wills Fiasco, Suffrajett, The Templars နှင့် Roung Francis တို့ဖြစ်သည်။ afro-punk ဖြစ်ရပ်သည် အစောပိုင်း hip hop ရွေ့လျားမှု ၈၀နှင့် နှိုင်းယှဉ်ဖွယ်ဖြစ်သည်။
Afropunk ဂီတပွဲတော်ကို ၂၀၀၂ခုနှစ်တွင် Brooklyn တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
နန်ချိုအထက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောက္ကတော်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
မောက္ကတော်ရွာ (Maukkataw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ မောက္ကတော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၃၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဦးဂရွာ
ဦးဂရွာ
ကျုံကွင်းရွာ၊ မရမ်းကွင်း
ကျုံကွင်းရွာ၊ မရမ်းကွင်း
အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင်
အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ကော်မရှင် (Anti-Corruption Commission of Myanmar; အတိုကောက် ACC) သည် အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းထားသောကော်မရှင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ လက်ရှိကော်မရှင်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၂ ဦးပါဝင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်း အဂတိလိုက်စားမှုများအား စုံစမ်းစစ်ဆေးရသည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက် စစ်ဘေးဒဏ်သင့်မှုကြောင့် ပြည်သူလူထုများကို ထောက်ပံ့ ရေးပစ္စည်းများဖြင့် ထောက်ပံ့ခဲ့ရာ၌ ခိုးယူခြင်း၊ အဂတိလိုက်စားခြင်းများမှ တားဆီးနိုင်ရန်အတွက် ပြည်သူ့ထောက်ပံ့ရေးပစ္စည်းများ ခိုးယူခြင်းမှ ကာကွယ်သည့်ကော်မတီ (Civil Supplies Thefts Preventive Committee)ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဆက်လက်၍ ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်း ကာကွယ်ရေးကော်မတီ (Public Property Protection Committee)နှင့် ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်း ကာကွယ်ရေးရဲအဖွဲ့ (Public Property Protection Police-P4) တို့ကို ခန့်အပ်ပြီး စုံစမ်းစစ်ဆေးရေးများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၎င်းအဖွဲ့သည် ၁၈၆၁ ခုနှစ်က ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် ပြစ်မှုဆိုင်ရာဥပဒေ အခန်း(၉) ပုဒ်မ ၁၆၁ မှ ၁၆၅ အထိတွင် ပါဝင်သည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းများ လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ပျက်ကွက်မှု များကို အရေးယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အဂတိလိုက်စားမှုများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ တားမြစ်နိုင်ရေးအတွက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် အဂတိလိုက်စားမှုတားမြစ်ရေးအက်ဥပဒေကို သီးခြားပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၎င်းဥပဒေတွင် ပုဒ်မ (၆)ခု ပါရှိပြီး၊ ဥပဒေပြင်ဆင်ချက် (၄)ကြိမ် ထုတ်ပြန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။
၁၉၅၁ခုနှစ်တွင် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့နှင့် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေး ဌာနအက်ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းပြီး နိုင်ငံတော်အစိုးရဝန်ကြီးချုပ်၏ တိုက်ရိုက် ကွပ်ကဲမှုအောက်၌ ဝန်ထမ်း (၃၁၅)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးမှုအုပ်ချုပ်‌ရေးအဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဌာနကို ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှု အောက်သို့ ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်မှာ ယနေ့ထိဖြစ်သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေး ရေးဌာနအား အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးရေးဦးစီးဌာနဟု ပြောင်းလဲ ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။
လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုအရေးယူဆောင်ရွက်ရေးကော်မတီဖွဲ့စည်းခြင်း
လာဘ်ပေး လာဘ်ယူမှုများ လျော့နည်းပပျောက်စေရေးအတွက် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၈ ရက်နေ့ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၉/၂၀၁၃ ဖြင့် "လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှု အရေးယူဆောင်ရွက်ရေးကော်မတီ" ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တိုင်ကြားစာလက်ခံခြင်းနှင့် စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် တာဝန်ပေးခြင်း
လူတစ်ဦးချင်း အလိုက်ဖြစ်စေ၊ အဖွဲ့အစည်းအလိုက်ဖြစ်စေ အဂတိလိုက်စားမှုများနှင့် လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုများကို တိုင်ကြားနိုင်သည်။ တိုင်ကြားစာများကို စိစစ်ပြီးနောက် ဌာနဆိုင်ရာ အရေးယူမှုပြုလုပ်ရမည့် တိုင်စာများကို သက်ဆိုင်ရာဌာနများသို့ လွှဲပြောင်းပေးပြီး၊ အရေးယူရန် မလိုအပ်သောတိုင်စာများကို မှတ်တမ်းတင်၍ ဖိုင်တွဲထားသည်။ အရေးယူရန်လိုအပ်သော တိုင်စာများကို အထက်အဖွဲ့အစည်း များထံ တင်ပြ၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများကို ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ ဆက်လက် ဆောင်ရွက် သကဲ့သို့ မိတ်ဖက်အဖွဲ့အစည်းများနှင့်လည်း ပူးပေါင်း၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်သည်။
တိုင်ကြားချက်များ မှန်ကန်ခြင်း ရှိ/မရှိကို ပဏာမစုံစမ်း စစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်၍ စိစစ်ပြီး စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက်များအရ အသေးစိတ်စုံစမ်းစစ်ဆေးရန် လိုအပ်ပါက အဓိကစုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်းကို ဆောင်ရွက်သည်။ စစ်ဆေးချက်များအရ လိုအပ်ပါက ဥပဒေနှင့်အညီ အရေးယူ ဆောင်ရွက် ပါသည်။ လိမ်လည်တိုင်ကြားသည်ကို တွေ့ရှိပါက လိမ်လည်တိုင်ကြားသူအား ဥပဒေကြောင်းအရ အရေးယူသည်။
ခေတ်မီသော ဥပဒေသစ်တစ်ရပ် ပေါ်ထွန်းလာရေး ကြိုးစားဆောင်ရွက်မှု
လာဘ်ပေးလာဘ်ယူမှုပပျောက်ရေးဥပဒေအား လွှတ်တော်တွင် အကြိမ်ကြိမ် ဆွေးနွေး ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ်-၂၃ ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော် သမ္မတက ၂၀၁၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အတည်ပြု လက်မှတ်ရေးထိုး ထုတ်ပြန်ခဲ့သဖြင့် အာဏာတည်ခဲ့သည်။
ဦးသိန်းစိန်အစိုးရ
၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အတည်ပြုထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အဖွဲ့ဝင်အများစုမှာ ယခင်က တပ်မတော်ဖက်မှ ရာထူးကြီးရရှိထားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ကော်မရှင်ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၅ တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတဦးသိန်းစိန်မှ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဦးထင်ကျော်အစိုးရ/ဦးဝင်းမြင့်အစိုးရ
အောက်ပါအဖွဲ့ဝင်များကို ၂၀၁၇ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၃ရက်နေ့တွင် သမ္မတဦးထင်ကျော်မှ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ မှ လက်ရှိ
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ရက် တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက မူလရှိပြီးသား ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များအား ဆက်လက်ခန့်ထားခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ရက်နေ့ အရောက်တွင်မူ ကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်အသစ်များအား ခန့်ထားခြင်းဖြင့် မူလကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်များကို အနားပေးသည်။
ဆောင်ပုဒ်
အဂတိ ပယ်ခွာ ပြည်သာယာ
အမှတ်တံဆိပ်
ပထမစက်ဝိုင်းတွင် မြန်မာပြည်မြေပုံအား ငြိမ်းချမ်းခြင်း၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်းခြင်းဖြစ်သည့် အဖြူရောင်ဖြင့် ပုံဖော်ကာ အေးချမ်းတည်ငြိမ်ခြင်း၊ ရင့်ကျက်ခြင်းဖြစ်သည့် အပြာရောင် စက်ဝိုင်း အတွင်း ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်ကို ပေါ်လွင်စေရန် ထည့်သွင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယစက်ဝိုင်းတွင် နိုင်ငံတော်အလံကို ကိုယ်စားပြုသည့် အဝါရောင်၊ အစိမ်းရောင်၊ အနီရောင်တို့ဖြင့် ထည့်သွင်းရေးဆွဲထားသည်။ တတိယစက်ဝိုင်းတွင်  အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင် မြန်မာနိုင်ငံ ဆိုသည့် စာသားအား ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည်။ အထက်ပါစက်ဝိုင်း(၃)ခုအား အောင်မြင်မှု အထိမ်းအမှတ် လက်ဆောင်ဖြစ်သည့် တံခွန်ပုံစံဖြင့် ထောက်မ၍ ကော်မရှင်ဆောင်ပုဒ်ဖြစ်သည့် အဂတိ ပယ်ခွာ ပြည်သာယာ ဆိုသည့် စာသားအား ထည့်သွင်းထားသည်။
ရုံးများ
ရုံးချုပ် (ယခင်တည်နေရာ) သည် အုပ်စု(၁)၊ အားကစားလေ့ကျင့်ရေးစခန်း၊ ဝဏ္ဏသိဒ္ဓိရပ်ကွက်၊ နေပြည်တော် တွင် တည်ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ်မှစ၍ ရုံးအသစ်တည်နေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးနောက် ကော်မရှင် ရုံးချုပ်၏ လက်ရှိတည်နေရာသည် ရုံးအမှတ်(၅၆)၊ ဇေယျဌာနီလမ်း၊ ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်၊ နေပြည်တော်တွင် တည်ရှိပါသည်။ ရန်ကုန်ရုံးခွဲသည် အမှတ် - ၆၂(က) ရွှေတောင်ကြားလမ်း၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၊ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးရုံးခွဲသည် ဗားဂျီးနီးယားဆေးလုပ်ငန်းစက်ရုံဝင်း၊ ကွင်းအမှတ် (၄၀၇) မြို့ဟောင်းဘူတာဈေး အနီး၊ ၈၂လမ်း၊ တမ္မဝတီရပ်ကွက်၊ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်၊ မန္တလေးမြို့ တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်ကြီးရုံးခွဲနှင့် မော်လမြိုင်ရုံးခွဲများလည်း တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်ထားပါသည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ
ရှောက်ပင်ဂတ် (ကုလားစု)
ရှောက်ပင်ဂတ် (ကုလားစု)
ဗြိဘ (အရှေ့)ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဗြိဘ (အရှေ့)ရွာ (Byiba(East))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဗြိဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗြိဘကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၂ ဦး၊ မ ၁၆၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နွားရေကျော်ရွာ၊ ဖူထီ
နွားရေကျော်ရွာ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အောက်ပိုင်းတွင်တည်ရှိပြီး​ မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့၏အရှေ့တောင်ဘက် ၄ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဤရွာတွင် ကရင်လူမျိုးများ နေထိုင်ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များဖြစ်ကြသည်။ ရွာ၏ချောင်းသည် ရှည်လျားပြီး ချောင်းနားရှိရွာများကို နွားရေကျော် ဟုဗဟိုထားကြသည်။ နွားရေကျော်ချောင်းဝ၊ နွားရေကျော်စာဖြူစု၊ နွားရေကျော်ကျောင်းကြီးစု၊ နွားရေကျော်ချောင်းဖျားဟု အသီးသီးခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ဖူထီ ကျေးရွာအပိုင်တွင် နွားရေကျော်စာဖြူစုဖြစ်သည်။
တောင်ခြေရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တောင်ခြေရွာ (Taungchay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နောင်ပီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ပီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၄၁ ဦး၊ မ ၂၇၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခဆမဆွတ်ဘူတာ (ဂိဖု)
ခဆမဆွတ်ဘူတာ  (笠松駅 ခဆမဆွတ် - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂိဖုခရိုင်၊ ဟရှိမတိုင်း၊ ဆခမဆွတ်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သပြေရိုးရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
သပြေရိုးရွာ (Thapyayyoe)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ သပြေရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၉၁ ဦး၊ မ ၁၅၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းဆုံရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ချောင်းဆုံရွာ (Chaungson)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ချောင်းဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၈၅ ဖြစ်သည်။
ကော့စတာရီကာနိုင်ငံ
ကော့စတာရီကာ (Costa Rica) နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ကော့စတာရီကာသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဗဟိုအမေရိကတွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် နီကာရာဂွါနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်နှင့်အရှေ့ဘက်တွင် ပနားမားနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ် တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။
ချောင်းဆုံရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော့စတာရီကာနိုင်ငံ
ချမ်းသာသောကမ်းရိုးတန်း ဟုအမည်ရသော ကောစတာရီကာသည် ၎င်း၏ စစ်တပ်ကို ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ၁၉၄၉ မှစ၍ တရားဝင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။  ရှေးဦးဒီမိုကရေစီနိုင်ငံ(၂၂)နိုင်ငံစာရင်း  တွင်ပါဝင်သော တစ်ခုတည်းသော လက်တင်အမေရိက နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်တင်အမေရိကနိုင်ငံများထဲတွင် လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုညွှန်းကိန်း  ပုံမှန်မြင့်မားသောတိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ ယူအင်န်ဒီပီ ၏ ၂၀၁၀ခုနှစ် စစ်တမ်းအရ ကမ္ဘာ့အဆင့် (၆၂)ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းမှုညွှန်းကိန်းအဆင့် အနေဖြင့် ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် တစ်ကမ္ဘာလုံး၌ အဆင့်(၃)၊ အမေရိကနိုင်ငံများထဲတွင် အဆင့်(၁) ဖြစ်သည်။
၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် ကော့စတာရီကာအစိုးရက ၂၀၂၁ခုနှစ်အရောက်တွင် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံး ကာဗွန်မဲ့တိုင်းပြည် အဖြစ် ဖြစ်လာရန် အစီအစဉ်ချမှတ် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။  နယူးအီကော်နောမစ် ဖောင်ဒေးရှင်း ၏ အဆိုအရ ကော့စတာရီကာသည် ပျော်ရွင်မှုညွှန်းကိန်း အရ အဆင့်(၁) ဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းမှု အကောင်းဆုံး တိုင်းပြည် ဖြစ်သည်။
နန်ချိုအောက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
နန်ချို(အောက်)ရွာ(Nancho(Lower))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ မိတ်သလင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၄၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိန်းအင်းရွာ၊ အိုင်စောက်
ပိန်းအင်းရွာ၊ အိုင်စောက်
ဆောင်းဒါး ရက်ကန်းကျောင်း
ဆောင်းဒါး ရက်ကန်းကျောင်း(Saunder's Weaving Institute)
ဆောင်းဒါး ရက်ကန်းကျောင်းသည် မြန်မာပြည်တွင် ပထမဆုံး တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော ရက္ကန်းကျောင်း ဖြစ်သည်။ အမရပူရမြို့(တောင်မြို့)ရှိ စစ်ကိုင်း-မန္တလေးလမ်းမ ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံသို့ လွန်းပျံ စက်ရက်ကန်းများ ရောက်ရှိလာပုံကို အနည်းငယ် ဖော်ပြလိုသည်မှာ ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်က အိုင်စီအက်စ် အရာရှိ မစ္စတာ ဘာကဲလ်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ လွန်းပျံရက်ကန်း ပညာအတတ် တတ်ကျွမ်းသူ မစ္စတာ ဘင်တန်ကို ခေါ်ယူပြီး မြန်မာပြည် အကျဉ်းထောင်များတွင် စတင် သင်ကြားစေသည်။ မစ္စတာဘင်တန်ကို ကြည့်မြင်တိုင် ကရင်နှစ်ချင်းသာသနာပြုအသင်းတွင် ရက်ကန်းနည်းပြဆရာအဖြစ် ခန့်ထားလိုက်သည်။ ထိုအသင်းများက လွန်းပျံရက်ကန်းပညာကို ကျေးလက်တောရွာများသို့ တဆင့် သင်ပေးသည်။ ရက်ကန်းဆရာ မစ္စတာဘင်တန် ကွယ်လွန်သောအခါ ရက်ကန်းပညာကို ဂရုတစိုက် မရှိတော့ပေ။
သက္ကရာဇ် ၁၂၇၂-ခုနှစ်လောက်တွင် မြန်မာပြည် တရားဌာနမင်းကြီး ဖြစ်သူ မစ္စတာဆောင်းဒါးသည် လွန်းပျံရက်ကန်းပညာကို ထပ်မံအသက်သွင်း ပြန်လေသည်။ အင်္ဂလန်ပြည်မှ လွန်းပျံတစ်ခု မှာယူ၍ ထိုလွန်းပျံနှင့် ရက်လုပ်နိုင်သော ရက်ကန်းစင်များကို စီမံပြုလုပ်သည်။ ၁၂၇၄-ခုနှစ်တွင် အမရပူရမြို့တွင် လွန်းပျံရက်ကန်းများ အောင်မြင်စွာ ပေါ်ထွန်းလာသည်။ သမဝါယမ ဝန်ထောက်မင်း ဦးမောင်မောင်ပြားနှင့် အဖွဲ့သားတို့၏ လှုံ့ဆော်မှုကြောင့် ၁၂၇၆-ခုနှစ်တွင် မင်းကြီးဆောင်းဒါး၏ အမည်ကို ယူပြီး `ဆောင်းဒါးရက်ကန်းကျောင်း´တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၉၂၁-ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြန်မာရက်ကန်း ပညာသည် ဦးရေ ၁၄၁၅၁၉ မျှရှိ၍ ရက်လုပ်သော ချည်ခင်နှင့် ပိုးခင်များမှာ ပေါင်ချိန် သိန်း ၁၀ဝ မျှရှိသည်။ ရက်လုပ်ပြီးသော အထည်ကိုက်ပေါင်း ၄-ကုဋေ၊ အထည်တန်ဘိုး ၁-ကုဋေ မျှပင် ရှိလေသည်။ ရက်လုပ်သော ပိုးရိုင်းများ တစ်နှစ်အတွင်း ပေါင်ချိန် ၄-သိန်း ရက်လုပ်ပြီး ပိုးထည်သန့်သန့် ကိုက်ပေါင်း ၁၅ သိန်း၊ တန်ဘိုး၃၅-သိန်း မျှဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရက်ကန်းမှ ထွက်သည့် ချည်ခင်ပိုးထည် ပစ္စည်းတန်ဖိုးမှာ စုစုပေါင်း ၁၃၅-သိန်းမျှ ရဘူးကြောင်း ဆောင်းဒါးရက်ကန်းကျောင်းအုပ်ကြီး အန်ဘီမန်ဒီ၏ အစီရင်ခံစာအရ သိရသည်။
စာဖြူစုရွာ၊ ဖူထီ
စာဖြူစုရွာ၊ ဖူထီ
အော်စကာ ကာဇက်
အော်စကာ ကာဇက် ဆာရာ (Óscar Casas Sierra) သည်စပိန်နိုင်ငံမှသရုပ်ဆောင်နှင့်မော်ဒယ်ဖြစ်သည်။
အတ်ထုပ်ပတ်တိ
သူ့ကို ဘာစီလိုနာမြို့ စက်တင်ဘာ ၂၁, ၁၉၉၈ တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ရေမွန် ကာဇက် နှင့် ဟိုင်ဒီ ဆာရာ ၏သားဖြစ်ပြီး ကာဇက် ညီအစ်ကိုငါးယောက်တွင် စတုတ္ထမြောက်သားဖြစ်ပြီး ၎င်း၏အစ်ကိုများ၏အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
ကိုယ်ပိုင်ဘဝ
စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သောနယ်ပယ်တွင် ၂၀၁၈ နှင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ်အကြားတွင် မင်းသမီး သူစိမ်း ကြမ်းတမ်းသည်။ နှင့် ဆက်ဆံရေးရှိခဲ့သည်။ အော်စကာသည် နာမည်ကျော် ဗစ်တိုးရီးယားလျှို့ဝှက်မော်ဒယ် အိုင်ရင်း လိုပက်ဇ် နှင့် ၃ နှစ်ကြာ လက်တွဲခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၉၈ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:စပိန် အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
တောင်ဇင်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
တောင်ဇင်ရွာ (Taungzin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၆ ဦး၊ မ ၁၀၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပွီးချောင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ပွီးချောင်းဝရွာ(Pweechaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ သဲမဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၂၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သဲမဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၆ ဦး၊ မ ၁၀၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၂၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ
ဆော်ဒီအာရေဗျ သို့မဟုတ် ဆော်ဒီအာရေးဘီးယားနိုင်ငံ တရားဝင်အားဖြင့် ဆော်ဒီအာရေဗျ ဘုရင့်တိုင်းပြည် (Kingdom of Saudi Arabia) သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် ကုန်းမြေဧရိယာအားဖြင့် တတိယမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အာရေဘီယံ ကျွန်းဆွယ်၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများကို နေရာယူထားသည်။ အာရပ်နိုင်ငံများတွင် တတိယမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံနှင့် အီရတ်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကူဝိတ်နိုင်ငံ၊ ကာတာနိုင်ငံ နှင့် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် အိုမန်နိုင်ငံ နှင့် တောင်ဘက်တွင် ယီမင်နိုင်ငံတို့က ဝန်းရံထားသည်။ ဘာရိန်းနိုင်ငံ နှင့် ကင်းဖာ့ဒ် တံတား (King Fahd Causeway) ကို အသုံးပြု၍ ဆက်သွယ်ထားသည်။ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့သည် အရှေ့မြောက်ဘက်တွင်ရှိပြီး ပင်လယ်နီသည် အနောက်ဘက်တွင် ရှိသည်။ ဆော်ဒီအာရေဗျတွင် လူဦးရေ ၂၅.၇ သန်း ရှိပြီး ၅.၅ သန်းမှာ နိုင်ငံသားမဟုတ်သူများ ဖြစ်သည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂,၁၄၉,၆၉၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၈၃၀,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်) ခန့် ရှိသည်။
ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံကို အဘဒူလ် အာဇစ် ဘင် ဆော့ဒ် က ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အမှန်တကယ်တွင် ၁၉၀၂ ခုနှစ် သူ၏ မျိုးနွယ်စု တို့ အစဉ်အဆက် ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော ရီယာ့ဒ်မြို့ကို သိမ်းပိုက်စဉ် အချိန်ကပင် နိုင်ငံထူထောင်ခြင်းကို စတင်ခဲ့သည်။ ဆော်ဒီနိုင်ငံကို အထွတ်အမြတ် ဗလီနှစ်ခု ရှိရာ နိုင်ငံဟု တစ်ခါတစ်ရံတွင် ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုလေ့ ရှိသည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာ အထွတ်အမြတ် နေရာနှစ်ခုဖြစ်သော မက္ကာနှင့် မဒီနာကို ရည်ညွှန်းခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ
ဆော်ဒီ အာရေဗျနိုင်ငံသည် အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ်အတွင်း ရှိ နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်၏။ အနောက်ဘက်တွင် ပင်လယ်နီ၊ တောင် ဘက်တွင် ယေမင်နိုင်ငံနှင့် ဗြိတိသျှအစောင့်အရှောက်ခံ အေဒင် နယ်များ အသီးအသီးတည် ရှိကြသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် အိုမန် နိုင်ငံနှင့် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့တို့ တည်ရှိလျက်၊ မြောက်ဘက် တွင်မူ ကူဝိတ်နိုင်ငံ၊ အီရတ်နိုင်ငံနှင့် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံတို့ တည်ရှိ ကြသည်။
ဆော်ဒီ အာရေဗျနိုင်ငံမှာ ဟက်ဂျက်နိုင်ငံနှင့် နက်ဂျနိုင်ငံ နှစ်နိုင်ငံကို ပူးပေါင်းထားခြင်းဖြစ်၏။ ၁၉၂၆ ခုနှစ်၌ ထို နှစ်နိုင်ငံကို ပူးပေါင်းပြီးလျှင်၊ သူ၏ အမည်ကိုအစွဲပြုကာ၊ ဆော်ဒီ အာရေဗျနိုင်ငံဟု တွင်စေ၏။ ဟက်ဂျက်နိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်ကို အတိအကျမကန့်သတ်ရသေးသောကြောင့် ဆော် ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ အကျယ် အဝန်းသည် စတုရန်းမိုင် ၉၇၂ဝဝဝ ထက်မပိုဟုခန့်မှန်းကြသည်။ နက်ဂျနိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းရှိ ကုန်းမြေမြင့်သည် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ဖက်သို့ နိမ့်ဆင်းသွား သည်။ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့တစ်ဝိုက်၌ ကျယ်ပြန့်သော မြေနိမ့် လွင်ပြင်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်ရှိ ပင်လယ်နီကမ်းခြေမှာ ကျဉ်း မြောင်းသော သဲကန္တာရ မြေနိမ့်ပိုင်းဖြစ်၏။ ထိုကမ်းမြောင်ဒေသ အနောက်ဘက်တွင် ဟက်ဂျက်တောင်တန်းရှိသည်။ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၌ မြစ်ကြီးများမရှိချေ။ ချောင်းငယ် တို့မှာလည်း ခန်းခြောက်နေသည်သာများ၏။ ရာသီဥတုမှာ ခြောက်သွေ့လှသည်။ နှစ်စဉ်ရွာသွန်းသော မိုးရေချိန်မှာ ပျမ်းမျှ ခြင်းအားဖြင့် ၁ဝ လက်မအောက်သာဖြစ်၏။ ရံဖန်ရံခါရွာသော မိုးကြောင့် သစ်ပင်ငယ်များ ကျိုးကျဲပေါက်ရောက်၏။ အိုအေစစ်များတွင် စမ်းချောင်းနှင့် ရေတွင်းများရှိသဖြင့် စိုက်ပျိုးရေး အနည်းငယ်ဖြစ်ထွန်းသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံးမှာ သဲကန္တာရမြေချည်း လိုလိုပင်ဖြစ်၏။ သို့သော် ထိုသဲမြေများအောက်ရှိ ရေနံကြောင့် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံမှာ ကမ္ဘာတွင် အရေးပါအရာရောက်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ ရေနံတွင်းများကို နိုင်ငံတဝှန်းလုံး တွင်တွေ့ရ၏။ ရေနံတူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းကို ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံတို့မှ ရေနံကုမ္ပဏီကြီး များက ဦးစီးလုပ်ကိုင်နေပေသည်။ ထိုနိုင်ငံမှ ထွက်ကုန်မှာ ပျားရည်၊ စွန်ပလွံသီး၊ သားရေစိမ်း၊ သိုးမွေး၊ မီးသွေးနှင့် ထောပတ်တို့ဖြစ်၏။
ဆော်ဒီ အာရေဗျနိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှာ ဟက်ဂျက်နိုင်ငံ အပိုင်းတွင် ၂ဝဝဝဝဝဝ ကျော်ခန့်၊ နက်ဂျနိုင်ငံဖက်တွင် ၄ဝဝဝဝဝဝ ကျော်ခန့်ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ နှစ်ရပ် ပေါင်းသော် ၇ဝဝဝဝဝဝ ခန့်ရှိမည်ဟု ၁၉၅၂ ခုနှစ် မှန်းခြေ အရသိရသည်။ လူမျိုးမှာ အများအားဖြင့် မွတ်စလင်များသာ ဖြစ်ကြသည်။ လူနေမှု အဆင့်အတန်းသည်လည်း အလွန် ရှေးဆန်လျက်ရှိသည်။ လမ်းပမ်းအဆက်အသွယ်လည်း ညံ့ဖျင်းလျက်ပင်ရှိသေး၏။ ဂျစ်ဒါနှင့် မက္ကာမြို့အကြားရှိ လမ်းတစ်ခုသာလျှင် ကောင်းမွန်ပေသည်။ အရေးပါသောမြို့ကြီး များတွင် လေကြောင်းခရီးလမ်းများ ဖွင့်ထား၏။ မြေပြင်၌ ကူးသန်း သွားလာရာတွင် ကုလားအုပ်များကို အသုံးပြုကြ သည်။
ဘုရင်ကြီး အစ်ဗင်ဆုအူးသည် ဤနိုင်ငံကို စည်းရုံးတည် ထောင်ခြင်းမပြုသေးမီကာလက ဗက်ဒူးအင်း လူမျိုးများသည် နိုင်ငံတဝှန်းတွင် လှည့်လည်ကျက်စားနေကြ၏။ ယင်းလူမျိုးတို့ သည် အုပ်စုဖွဲ့၍၊ မကြာခဏ အုပ်စုတစ်စုနှင့်တစ်စု ရန်စစ် ဖြစ်ပွားလျက် ရှိခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အာရပ်အမျိုးသားရေး လုပ်ငန်း ဖြစ်ထွန်းပေါ်ပေါက်လာခဲ့သဖြင့်၊ တစ်ဖြည်းဖြည်း ညီညွှတ်လာကြသည်။ ဘုရင်ကြီး အစ်ဗင်ဆုအူး၏ အပြင်း အထန် ကြိုးပမ်းမှုများကြောင့်လည်း အကွဲကွဲအပြားပြား ဖြစ်နေ ခဲ့သော လူမျိုးစုများ၏ စည်းရုံးရေးသည် ပိုမိုလျင်မြန်ခဲ့လေ သည်။
ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ အာရပ်အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်ပြင်းပြလှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဖြစ်၏။ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ် မတိုင်မီကပင် အာရပ်လူမျိုးခေါင်းဆောင်များသည် အာရပ်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တည်ဆောက်နိုင်ရေးကို ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ ထိုကြောင့် အီဂျစ်၊ ပါလက်စတိုင်း၊ အီရတ်နှင့် အာရေဗျနိုင်ငံ များရှိ သန်းပေါင်းများစွာသော မွတ်စလင်များကို စည်းရုံးရန် 'ပန်အာရပ်စီမံကိန်း'ကို ရေးဆွဲခဲ့၏။ သို့သော် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံသာလျှင် ထိုသို့စည်းရုံးနိုင်ခဲ့လေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံမှ တူရကီလူမျိုးများ ထွက်ခွာသွားရသည်တွင် အာရပ်လူမျိုးများအဖို့ ကိုယ့်ကြမ္မာကိုယ်ဖန်တီးနိုင်ခွင့်ရခဲ့၏။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်၌ နက်ဂျနိုင်ငံ၏ စူလတန်ဘုရင် ဖြစ်လာသော အစ်ဗင်ဆုအူးသည် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဟက်ဂျက်နိုင်ငံကို သိမ်းယူလျက် နက်ဂျနိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းကာ၊ ထို ၂ နိုင်ငံတို့၏ ဘုရင်အဖြစ်အုပ်စိုးသည်။ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဂျက်ဒါမြို့၌ ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် ဘုရင်အစ်ဗင်ဆုအူးတို့ စာချုပ်ချုပ်ဆိုပြီးသည့်နောက် ထိုနိုင်ငံ၏လုံးဝလွတ်လပ်ရေးကို ဗြိတိန်က အသိအမှတ်ပြုခဲ့၏။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်အစ်ဗင်ဆုအူးသည် မိမိ၏ နိုင်ငံတာ်ကို ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံဟူ၍ ပြောင်းလဲကြေညာခဲ့၏။ မြို့တော်များကိုမူကား၊ ယခင် ဟက်ဂျက်နှင့် နက်ဂျနိုင်ငံများ၏ မြို့ဟောင်းများဖြစ်သော မက္ကာမြို့နှင့် ရီယတ်မြို့ နှစ်မြို့စလုံးကိုပင် ဆက်လက် ထားရှိပေသည်။ သို့သော် မက္ကာမှာ သာသနာရေးဆိုင်ရာ မြို့တော်ဖြစ်၍၊ ရီယတ်မှာ စီရင်အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
၁၉၂၆ ခုနှစ်၌ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ တစ်ရပ်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ များမကြာမီပင် ထိုအခြေခံဥပဒေ၌ အကြံပေးကောင်စီအဖွဲ့များဖွဲ့စည်းရန် ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ခဲ့၏။ သို့သော် ကောင်စီအဖွဲ့ဝင်များကို ဘုရင်၏ သဘောတူညီချက် ဖြင့်သာ ခန့်အပ်နိုင်၏။ ဘုရင်မှာ သက်ဦးဆံပိုင်ဖြစ်လေသည်။ နိုင်ငံသုံး ဥပဒေမှာ အစ္စလာမ်အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပညတ်ချက်များ ဖြစ်သည်။ အမှုအခင်းများကိုလည်း သာသနာရုံးတော်များ၌ စီရင်ဆုံးဖြတ်၏။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဘုရင် မင်းမြတ်ထံ တာဝန်ယူရသော ဝန်ကြီးများကောင်စီအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့၏။
ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံသည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်၌ နိုင်ငံတော်နယ်နိမိတ်များ အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ယေမင်နိုင်ငံနှင့် သဘောတူညီချက်ကို ရယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်၌ ကူဝိတ်နိုင်ငံနှင့် ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ်ကို ချုပ်ဆို ခဲ့သေးသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ၌ အီဂျစ်နိုင်ငံနှင့် စစ်စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံရှိ ဗူရေမီအိုအေစစ်ဒေသနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အဗာဒါဗီနှင့် မက်စက်နိုင်ငံတို့က ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရှိသည်ဟုဆိုသဖြင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံနှင့် ပဋိပက္ခဖြစ်ကြရ၏။ ယင်းသည့်ပဋိပက္ခမှုကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အနုညာတ စီရင်ဆုံးဖြတ် ရေး ရုံးတော်သို့တင်ပြ၏။ ရုံးတော်၌ စစ်ဆေးနေစဉ်အတွင်း ဗြိတိသျှတို့က ဆော်ဒီအာရေဗျသည် ရုံးတော်မှ လက်ခံအတည် ပြုထားသော အချက်အလက်များကို မလိုက်နာသဖြင့် တရားမျှ တသော အဆုံးအဖြတ်မရနိုင်တော့ဟုဆိုကာ အဗာဒါဗီနှင့် မတ်စကက်နိုင်ငံမှ စစ်တပ်များကို ဦးစီးလျက် ဗူရေမီအိုအေစစ်ဒေသကို ၁၉၅၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက် သိမ်းယူလေသည်။ ဆော်ဒီအာရေဗျ အစိုးရသည် ဗြိတိသျှအစိုးရထံ ကန့်ကွက်လွှာပို့သည့်အပြင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ သို့လည်း တိုင်ကြားခဲ့လေသည်။ အာရပ်အမျိုးသားအဖွဲ့သည် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ၏ ကန့်ကွက်လွှာကို ထောက်ခံ၍၊ ကုလ သမဂ္ဂခုံရုံးတော်သည် ထိုအရေးကို ပြန်လည်ဆွေးနွေးဆုံးဖြတ် ပါရန် တောင်းဆိုထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်ရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အနောက်အာရှရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:အရှေ့အလယ်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံများ ကဏ္ဍ:ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
မဟာဗန္ဓုလ
မဟာဗန္ဓုလသည် ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ် တွင် သူကျဆုံးသည်အထိ စစ်သေနာပတိ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မဏိပူရ နှင့် အာသံ တို့ကို နယ်မြေချဲ့ထွင်ရန် ဟူသော ကုန်းဘောင် မင်းဆက်၏ မူဝါဒတွင် Bandula (ဗန္ဓုလ)သည် အဓိက ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၎င်းမူဝါဒသည် နောက်ဆုံး ရလဒ်အဖြစ် စစ်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး မင်းဆက်ကို စတင်ကျဆုံးစေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ စစ်ပွဲ တွင်ကျဆုံးခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီးအား အင်္ဂလိပ်ကို သူ၏ ခုခံတိုက်ခိုက်မှုအတွက် မြန်မာတစ်မျိုးသားလုံးမှ အမျိုးသားသူရဲကောင်းအဖြစ် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုကြသည်။ ယနေ့တွင် တိုင်းပြည်အတွင်းရှိ အထင်ရှားဆုံးသော နေရာအချို့ကို သူ့အားအစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားသည်။
ငယ်ဘဝ
မဟာဗန္ဓုလ၊ (ငယ်အမည် မောင်ရစ်) ကို ဦးပေါက်တော နှင့် ဇနီးဒေါ်ငြိမ်း တို့၏ သာမည လူရတတ် မိသားစုမှ သားဦး အဖြစ် ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ငပရင်းရွာတွင် ၆ နိုဝင်ဘာ ၁၇၈၂ ခုနှစ်၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ထိုခေတ်အခါက မြန်မာယောက်ျားလေးတို့၏ ဓလေ့ထုံးစံအရ၊ မောင်ရစ် သည် ဒေသတွင်းရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုန်းကြီးကျောင်း တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဖခင်ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ငယ်စဉ်ဘဝမှာပင် သူသည် အစော ပိုင်းတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ မိခင်နှင့်အတူ လယ်တောထဲတွင် အလုပ်လုပ်ရ ပြီး၊သူ၏ ညီအငယ်နှစ်ယောက်ဖြစ်သော မောင်အေး၊ မောင်မြ နှင့် သူ၏ ညီမ အငယ်ဖြစ်သူ မဒုတ် တို့ကို ကြည့်ရှု စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။
တာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း
သူ၏ငယ်စဉ်ဘဝနောက်ပိုင်းတွင် မောင်ရစ်သည် ဒီပဲယင်း ဇာတိဖြစ်သော အိမ်ရှေ့မင်းသား သတိုးမင်းစော ၏ တော်ဝင်တပ်မတော်ကြီး၌ အနိမ့်ဆုံးအဆင့် အစေအပါးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန်အတွက် နောင်တွင် မင်းနေပြည်တော် ဖြစ်လာမည့် အမရပူရ သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ မောင်ရစ် သည် လျင်မြန်စွာဖြင့် ရာထူးများတိုးလာပြီး ပထမတွင် သတိုးမင်းစော ၏ လက်အောက်၊ပြီးနောက်တွင် ၁၈၀၈ ခုနှစ်၌ အိမ်ရှေ့မင်းသား အဖြစ်ဆက်ခံသော သူ၏သားဖြစ်သူ စစ်ကိုင်း မင်းသား လက်အောက်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ သူသည် ဒီပဲယင်း မြို့၏ ပထမဦးဆုံးသော မြို့စား ဖြစ်လာခဲ့ပြီး နောက်သုံးနှစ်အကြာတွင် အလုံ-မုံရွာ ၏ မြို့စားဖြစ်ခဲ့သည်။
မဏိပူရ (၁၈၁၉)
မဟာဗန္ဓုလ သည် သူ၏အရှင်သခင်ဖြစ်သူ စစ်ကိုင်း မင်းသားသည် ဘကြီးတော်မင်း အဖြစ် ၁၈၁၉ ဇွန်လတွင် မြန်မာ့ထီးနန်းကို စိုးစံပြီးနောက် စစ်သေနာ ပတိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မဟာဗန္ဓုလ ၏ စစ်သေနာပတိအဖြစ် ပထမဦးဆုံး အဓိက ကျသော စစ်ရေးဆိုင်ရာတိုက်ခိုက်မှုမှာ များမကြာမီ မဏိပူရ တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အနောက် ဘက်ရှိ နိုင်ငံအငယ်မှာ ၁၇၅၆ ခုနှစ် ကတည်းက ပုန်ကန်ထကြွသူများ ထိန်းသိမ်းထားသည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၁၈၁၃ ခုနှစ်အချိန်ကပင် ဘိုးတော်ဘုရားမင်း တရားဝင်တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့သည်။ အစောပိုင်းခြောက်နှစ်ခန့် မြန်မာတို့က နန်းတင်ပေးခဲ့သောမဏိပူရ ရာဂျာမာဂျစ် ဆင်း(န်) သည် လက်အောက်ခံဘုရင်များက ပြုလုပ်ရန်တာဝန်ရှိသည့်အတိုင်း၊ ဘုရင်အသစ်၏ နန်းတက်ပွဲအခမ်းအနားကို မတက်ရောက်သည်မျှသာမက သံရုံး မှတဆင့် လက် ဆောင်ပဏ္ဏာ ဆက်သခြင်းကို မပြုလုပ်ခဲ့သည့်အတွက် ဘကြီးတော် သည် စစ်ဆင်ရေး အတွက်ဖွဲ့စည်းထားသောတပ်ကို မဏိပူရ အားပြန်သိမ်းယူရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။
၁၈၁၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင်၊ ဗန္ဓုလ သည် မြန်မာစစ်တပ်များ၏ စစ်ကဲ) (တပ်မှူးချုပ်) အဖြစ် မဏိပူရ ကို ကျူးကျော်ခြင်းတွင် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် ခြေ လျင်တပ်သား အယောက် ၅၀၀၀ နှင့် မြင်းတပ်သား ၅၀၀ ကို အမိန့်ပေးကွပ်ကဲခဲ့ပြီးနောက်တွင်မှ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေမျိုးသူရမင်းလှနော်ရထာ ၏ ခြေလျင်တပ်သား ၂၀၀၀၀ နှင့် မြင်းတပ်သား ၂၅၀၀ လိုက်ပါခဲ့သည်။ မဏိပူရလူမျိုးများ သည် သူတို့၏ မြို့တော် အနီးတွင် ခံတပ်ကို တည်ဆောက်ထားသည်။ ဘေးနှစ်ဖက်တွင် မြင့်မားသော တောင်များနှင့် ဝန်းရံ ထားပြီး ကျန်တစ်ဖက်တွင် တောင့်တင်းသောသစ်သားဝင်းတံခါး များဖြင့် အခိုင်အမာပြု လုပ် ထားသောခံတပ်သည် မထိုးဖောက်ဝင်နိုင် လုနီးပါးရှိသည်ဟုဆိုခဲ့ကြသည်။ ဗန္ဓုလ သည် အထူးတပ်သားများကို စေလွှတ်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့သည် ညဘက်တွင်တောင်များကို ဖက် တက်၍ ဂိတ်များကိုချိုးဖျက်ဖွင့်ပြီး ဗမာများကို ခံတပ်နှင့်မြို့တော်ကို ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်ရန် ခွင့်ပြု ခဲ့သည်။ ရာဂျာ မာဂျစ်ဆင်း (န်) သည် သူ၏ ညီအကိုတော်သူ ချော်ဂျစ် ဆင်း(န်) အုပ်ချုပ်သော အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံဖြစ်သည့် ကချာ သို့ထွက်ပြေး သွားခဲ့သည်။ ထိုရဲရင့်သော စစ်ဆင်ရေးသည် သူ့အားကျော်ကြားစေခဲ့သည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် သူ့အား နေမျိုး သူရ ရဲခေါင် ဘွဲ့ကို ချီးမြှင့်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ အနိုင်ရပြီးနောက်တွင် မြန်မာတို့သည် မဏိပူရ တွင် မြို့စောင့်တပ်ကို ထားခဲ့ပြီး ၎င်းကို ရှည် လျားသော ချင်းတွင်း မြစ် အထောက်အပံ့အစီအစဉ်ဖြင့် ကာကွယ်ထားခဲ့သည်။
အာသံ (၁၈၂၁ - ၁၈၂၂)
မဏိပူရ ကဲ့သို့ပင် အာသံ သည် ဘိုးတော်ဘုရား ထီးနန်းစိုးစံချိန် နောက်ပိုင်းတွင် သိမ်းပိုက်ထားခြင်းများမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်မာတို့ သည် ၁၈၁၇ မတ်လတွင် အဟွမ်း တိုင်းပြည်ကို ပထမဦးဆုံးကျူးကျော် ဝင်ခဲ့ပြီး ရုပ်သေးဘုရင် တစ်ယောက်အဖြစ် ချန်ထရာ ကန်တ ဆင်း (န်) ကို ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာစစ်တပ်များ နိုင်ငံအတွင်းမှ ထွက်ခွာပြီးနောက် မကြာမီတွင် ရုပ်သေးဘုရင်မှာ နန်းချခံရပြီး ဘိုးတော်ဘုရားမင်း၏ အုပ်စိုးချိန် နောက်ဆုံးနေ့ရက်များအတွင်း ၁၈၁၉ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် မြန်မာတပ်များကို ပြန်လာစေခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် ရုပ်သေးဘုရင်သည် ဗြိတိသျှ တို့ထံတွင် ပြောင်းလဲ၍ သစ္စာခံခြင်းဖြင့် ဗမာတို့ကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ ဘကြီးတော်မင်း သည် နောက်တစ်ဖန် ဗန္ဓုလ အား အာသံ ကို ပြန်လည်သိမ်းယူရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။
၁၈၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အယောက် ၂၀၀၀၀ ရှိသော မြန်မာစစ်တပ် တစ်တပ် ခမ်းတီး ရှမ်းနှင့် ကချင် အပါအဝင်) သည်ဟူးကောင်း တောင်ကြား တစ်လျှောက်ရှိ ၎င်းတို့၏ မြောက်ဘက်စွန်းအကျဆုံးခံတပ်များမှနေ၍ နှင်းထူထပ်သော တောင်တန်း များကို ကျော်ဖြတ်ပြီး အာသံ ကို ချီတက်ခဲ့ကြသည်။ တစ်နှစ်ခွဲနီးပါးမျှ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အခက် အခဲ အကြမ်းတမ်းဆုံး သော မြေအနေအထားအချို့တွင် ပြင်းပြင်းထန်ထန်တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားပြီး နောက်ဆုံးတွင် မြန်မာတပ်များသည် ချန်ထရာ ကန်တ ဆင်း(န်)နှင့် အာသံ စစ်တပ်ကို ၁၈၂၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် အနိုင်ရခဲ့ပြီး အာသံ အား စစ်တပ် ဘုရင်ခံချုပ် အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ဗမာနယ်ပယ်တစ်ခုအဖြစ် သွတ်သွင်းခဲ့ကာ သက်တမ်း နှစ် ၆၀၀ ရှည်ကြာခဲ့ သော အဟွမ်း နန်းတော်ကို တစ်ကြိမ်တည်းနှင့် အားလုံးအတွက် အဆုံးသတ်စေခဲ့ သည်။ အရေးနိမ့်ခဲ့သော အာသံ လူမျိုးဘုရင်သည် ဗြိတိသျှ ပိုင်နက်နယ်မြေဖြစ်သော ဘင်္ဂလားနယ် သို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ဗန္ဓုလ၏ တောင်းဆိုချက် ဖြစ်သော ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသည့်ဘုရင် လက်နက်ချရန် ဆိုသည်ကို ဗြိတိသျှတို့ အနေဖြင့် လျစ်လျူရှုပြီး ၎င်းအစား စစ်ကူတပ်စိပ်များကိုနယ်ခြားခံတပ်များသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ မဟာဗန္ဓုလ သည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မဟာ သီလဝ အုပ်ချုပ်သော စစ်သား အယောက် ၂၀၀၀ ပါဝင် သည့် မြို့စောင့်တပ်ကိုထားခဲ့ပြီး အင်းဝ သို့ ပြန်ခဲ့သည်။ ယခင် မောင်ရစ်သည် သတိုးမဟာဗန္ဓုလ (သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာဖြင့် မဟာဗန္ဓုလ) ဟူသော ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည့် အာသံ ကို အောင်နိုင်ပြီး နောက်ပိုင်းမှ စတင်၍ သူ့အား ထိုကဲ့သို့ သိစေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ စစ်ပွဲ (၁၈၂၄ - ၁၈၂၆)
၁၈၂၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဗန္ဓုလသည် သူ၏ထိပ်တန်း ဒုတိယအကြီးအကဲများမှ တစ် ယောက်ဖြစ်သော သတိုး သီရိမဟာ ဥဇန ကို ကချာ နှင့် ဂျိမ်းရှ သို့ သူပုန်များကို တိုက်ထုတ်ရန် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့မှ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင် တပ်ကို မြန်မာတို့နှင့် ကချာတွင် ရင်ဆိုင်တွေ့စေရန် စေလွှတ်ခဲ့ပြီး၊ အကျိုးဆက် အားဖြင့် နှစ်ဦးနှစ်ဘက်အကြားတွင် ပထမဦးစွာ ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်။ စစ်ပွဲသည် ရခိုင်၌ နယ်စပ် ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်မှုများ ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ၁၈၂၄ ခုနှစ် မတ်လ ၅ ရက်တွင် တရားဝင်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
အနောက်ဘက်ခြမ်း စစ်နယ်ဝန်း
မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် စစ်သေနာပတိဖြစ်သည်နှင့်အညီ မဟာဗန္ဓုလ ၏ ကိုယ်ပိုင် ကွပ်ကဲမှု အောက်တွင်ရှိသော တပ်တစ်တပ်အပါအဝင် စုစုပေါင်း လူအရေအတွက် တစ်သောင်းနှင့် မြင်းအကောင်ရေ ငါးရာရှိသည့် တိုင်းပြည်၏ အကောင်းဆုံးဖြစ်သော တပ်ရင်း တစ်ဆယ့်နှစ်ခုဖြင့် အထောက်အပံ့ပေးထားသည်။ သူ၏ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများတွင် တိုင်းပြည်၏ ဘွဲ့တံဆိပ်ချီးမြှင့် ခံထား ရသော လူများဖြစ်သည့် စလေ မင်းကြီး နှင့် ဓညဝတီ၊ ဝန်းသိုနှင့် တောင်ငူမြို့စားများတို့ ပါဝင်သည်။ ဗန္ဓုလ ၏ အစီအစဉ်မှာ ဗြိတိသျှကို မျက်နှာစာ နှစ်ခုတွင် တိုက်ခိုက်ရန်ဖြစ်သည်။ အရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်းရှိ အာရကန် မှ စစ်တကောင်း နှင့် မြောက်ပိုင်းတွင် ကချာ နှင့် ဂျိမ်းရှ မှဆိုင်ဟက် တို့ဖြစ်သည်။ ဗန္ဓုလ သည် အာရကန် ကို ကိုယ်တိုင် ကွပ်ကဲ နေစဉ် ဥဇန သည် ကချာ နှင့် ဂျိမ်းရှ တို့ကို ကွပ်ကဲခဲ့သည်။ စစ်ပွဲအစောပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲအတွေ့အကြုံရင့်ကျက်သော ဗမာတပ်များသည် ဗြိတိသျှတပ်များကို ပြန်လည်တွန်းလှန်နိုင်ခဲ့သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် မဏိပူရ နှင့် အာသံ ရှိ တောများတွင် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုနီးပါးမျှ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသော ဗမာများသည် `ဥရောပတပ်များ ချီ တက်ခြင်းအတွက် ရှိန်လောက်သော အနှောင့်အယှက်´ ဟု ကိုယ်စားပြုသော မြေအနေအထားတို့နှင့် ပို၍ ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ပြီးသားဖြစ်၍ ဖြစ်သည်။[8] ဇန်နဝါရီလတွင် ဥဇန သည် ဗြိတိသျှတပ်များကို ကချာ နှင့် ဂျိမ်းရှ တို့တွင် အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ မေလတွင် မြဝတီမင်းကြီး ဦးဆောင်သော ဗမာတပ်များက ဗြိတိသျှ-အိန္ဒိယ စစ်တပ်များကို ဗြိတိသျှနယ်မြေအတွင်းရှိ ရာမူးစစ်ပွဲ တွင် အနိုင်ရလိုက်ခြင်းမှာ ကာလ ကတ္တား တွင် အကြီးအကျယ်တုန်လှုပ်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ သို့သော် ဗန္ဓုလ သည် ဝန်နှင့်အား မမျှအောင် ထမ်းရန်ဆန္ဒမရှိ၍ စစ်တကောင်း သို့ ချီတက်ခြင်းမပြုဘဲ မြဝတီ မှာပင် ရပ်ခဲ့သည်။ အကယ်၍ ဗန္ဓုလ သည် စစ်တ ကောင်း သို့ ချီတက်ခဲ့ပါက သူ သတိမထားမိသောအချက် အနည်းငယ်ရှိသည်၊ ၎င်းမှာ သူသည် ဤအခွင့်အရေးကိုယူနိုင်ခဲ့ပြီး ကာလကတ္တား သို့ လမ်းကြောင်းမှာ ပွင့်ခဲ့လိမ့်မည်။(မြန်မာတို့သည် လက်နက်ချင်းကွာဟချက်ကြောင့်၊ စစ်ပွဲတွင်မည်သည့်အကြောင်းကြောင့်နှင့်မျှ အောင်မြင်နိုင်ခဲ့မည်မဟုတ်ပါ။ သို့သော် အကယ်၍ သူတို့သည် ကာလကတ္တားကို ခြိမ်း ခြောက်နိုင်ခဲ့ပါက၊ နောက်ပိုင်းငြိမ်းချမ်းရေး စေ့စပ်ဆွေးနွေးခြင်းများတွင် မြန်မာတို့အနေဖြင့် ပို၍ အလေးသာသော သတ်မှတ်ချက်များကို ရရှိနိုင်ခဲ့မည် ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန် စစ်ပွဲ (မေ-ဒီဇင်ဘာ ၁၈၂၄)
ခက်ခဲကြမ်းတမ်းသော မြေပြင်အနေအထားတွင် တိုက်ခိုက်သည့်အစား ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာ့ ပင်မ နယ်မြေပေါ်တွင် တိုက်ပွဲဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ၁၈၂၄ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်တွင် လူအယောက် ၁၀၀၀၀ ကျော် ပါဝင် သော (ဗြိတိသျှ စစ်သား ၅၀၀၀ နှင့် အိန္ဒိယ စစ်သား ၅၀၀၀ ကျော်) ဗြိတိသျှ ရေတပ်တစ် တပ်သည် ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မြန်မာတို့ကို အံအားသင့်စေခဲ့သည်။ မြန်မာတို့သည် ချေဖျက် ထားသောမြေမူကို ကျင့်သုံးပြီး မြို့တော်ကို အလွတ်ထားခဲ့ကာ ၎င်းအစားမြို့အပြင်ဘက် အရှေ့- အနောက် ၁၀ မိုင် အနီးအနား တပ်ချထားသောနေရာများကို အခိုင်အမာပြုလုပ်ရန် ရွေးချယ် ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အာခီဘော ကမ်းဘဲ(လ်) ဦးဆောင်သော ဗြိတိသျှတပ် များသည် အခိုင်အမာရှိပြီးဖြစ်သော ရွှေတိဂုံဘုရား ပရဝုဏ်အတွင်းတွင် တပ်စွဲခဲ့ကြသည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ဗမာ ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင်ကို စတင်၍ထိုးစစ်များ ဆင်ခဲ့ပြီး ၁၈၂၄ ဇူလိုင် လတွင် ရွှေတိဂုံမှ ငါးမိုင်အကွာရှိ ကမာရွတ်ဆီသို့ ဗမာတို့ကို အောင်မြင်စွာ မောင်းထုတ် နိုင်ခဲ့ သည်။ ရွှေတိဂုံကို စက်တင်ဘာလတွင် ပြန်လည်သိမ်းယူရန် ဗမာတို့၏ ကြိုးစားမှုများသည် မအောင် မြင်ခဲ့ပါ။
ဘကြီးတော် မင်းသည် အနောက်ဘက်စစ်မျက်နှာစာမှ တပ်အကုန်လုံးနီးပါးကို ပြန်လည် ဆုတ်ခွာရန် အမိန် ပေးခဲ့သည်။ ဗန္ဓုလ အား အာရကန် နှင့် ဘင်္ဂလား မှ လည်းကောင်း၊ ဥဇန အား အာသံ၊ ကချာ နှင့် ဂျိမ်းရှ မှ လည်းကောင်း ပြန်လည်ဆုတ်ခွာစေခဲ့ပြီး - ရန်သူကို ရန်ကုန်တွင် ရင်ဆိုင်စေခဲ့သည်။ မုတ်သုံ ရာသီ၏ အလယ်ဖြစ်သော ဩဂုတ်လတွင် ဗန္ဓုလနှင့် သူ၏စစ်တပ်သည် ရခိုင်ရိုးမကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့သည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်သည် စစ်တပ်၏ အမြင့်ဆုံးရာထူးအဆင့် ဖြစ်နိုင်သည့် အဂ္ဂ မဟာ သေနာပတိ ဟူသော ဘွဲ့ကို ဗန္ဓုလနှင့် ဥဇန နှစ်ဦးစလုံးအား ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဗန္ဓုလအား စစ်တောင်းမြို့ စား အဖြစ်လည်း ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာလတွင် ဗန္ဓုလ သည် ရန်ကုန်အပြင်ဘက်တွင် အင်အား ၃၀၀၀၀ ရှိသော တပ်အစု အဝေးကို ကွပ်ကဲခဲ့သည်။ ဗန္ဓုလ သည် အင်အား ၁၀၀၀၀ ရှိသော လက်နက်အင်အား အ ပြည့်အစုံဖြင့် ဗြိတိသျှတပ်ကို ထိပ်တိုက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ဗမာတို့သည် အရေ အတွက်အားဖြင့် သာလွန်သော်လည်း ၃၀၀၀၀ ၏ ၁၅၀၀၀ သာ စစ်သုံး ပြောင်းချောသေနတ်များ ကိုင် ဆောင်ကြသည်။ ဗမာအမြောက်မြားသည် အမြောက်ဆံအလုံးများကိုသာ ပစ်ခတ်နိုင်သော်လည်း ဗြိတိသျှအမြောက်မြားမှာ ပေါက်ကွဲစေနိုင်သော အမြောက်ဆံများကို ပစ်ခတ်နိုင်သည်။ သူ့အား မသိစေခဲ့သောအချက်မှာ ဗမာများအနေဖြင့် တစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှမမြင်ဖူးသော ကွန်ဂရိ(ဖ်) ဒုံးကျည်လက်နက် ကဲ့သို့ အသစ်ဆန်းဆုံးသော လက်နက်များကို စစ်အတွင်းတွင်ပထမဦးဆုံးအဖြစ် ဗြိတိသျှတို့သည် မကြာ သေးမီကမှ ရရှိခဲ့ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ သူ၏ အလုပ်သက်တမ်းတွင် အကြီးဆုံးအမှားဖြစ်လာမည့် ဗြိတိသျှတို့တပ်နေရာချထားခြင်းများကို ထိပ်တိုက် တိုက်ခိုက်ရန် အမိန့်ပေးခဲ့ခြင်းအား ၃၀ နိုဝင်ဘာလတွင် ဗန္ဓုလ သည် ပြုလုပ် ခဲ့သည်။ အလွန် သာလွန်သောလက်နက်များဖြင့် ဗြိတိသျှတို့သည် ရွှေတိဂုံ ခံတပ်တွင် မြန်မာတို့၏ ရဲရင့်သောတိုက်ခိုက်မှုများစွာကို ခံနိုင်ခဲ့ကြပြီး ဗမာစစ်သား ထောင်ပေါင်းများ စွာကို သေဆုံးစေခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်တွင် ဒုံးကျည်လက်နက်များဖြင့် အထောက်အပံ့ပေးထား သော ဗြိတိသျှတပ်များသည် စတင်၍ အသာစီးရခဲ့ကြသည်။ ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက်တွင် ဗမာများသည် ၎င်းတို့ နောက်ဆုံးကျန်ရှိသည့် အခိုင်အမာတပ်စွဲထားသော ကုက္ကိုင်း မှ မောင်းထုတ်ခြင်းခံ ခဲ့ရ သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဗမာစစ်သား ၃၀၀၀၀ အနက် ၇၀၀၀ သာ ပြန်လာခဲ့သည်။
ဓနုဖြူ တိုက်ပွဲ (မတ်-ဧပြီ ၁၈၂၅)
ဗန္ဓုလ သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်း ပေါ်ရှိ ရန်ကုန်မှ သိပ်မဝေးသောမြို့ ငယ်တစ်ခုဖြစ်သည့် ဓနုဖြူ ရှိ သူ၏နောက်တန်း စစ်အခြေစခန်းသို့ ပြန်ဆုတ်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန် စစ်ပွဲတွင် အတွေ့အကြုရှိသောလူများကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရသော မြန်မာစစ်တပ်သည် ယခုအခါ အရည်အသွေးမျိုးစုံရှိသည့် အယောက် ၁၀၀၀၀ ခန့် အရေအတွက်ရှိပြီး ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အတော်ဆုံး စစ်သားအချို့ပါဝင်သော်လည်း အများစုမှာ လေ့ကျင့်သင်ကြားထားခြင်းမရှိသေးသောသူများနှင့် လက်နက်တပ် ဆင်ထားခြင်းမရှိသော ဥပဒေအရ စစ်မှုထမ်းရသူများဖြစ်သည်။ သစ်လုံးခံတပ်သည် မြစ်ကမ်းနဖူး တစ်လျှောက်တွင် တစ်မိုင်ခန့်ရှည်လျားပြီး ၁၅ ပေ အမြင့်အောက်မလျော့သော ကျွန်းသစ်လုံး ရက်မ များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။
၁၈၂၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် အမြောက်တင်သင်္ဘောများပါဝင်သော ရေယာဉ်စုဖြင့် အထောက်အပံ့ပေးထား သည့် အင်အားလေးထောင်ရှိ ဗြိတိသျှအင်အားကြီး တပ်တစ်တပ်သည် ဓနုဖြူ ကို တိုက် ခိုက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ ပထမအကြိမ်တိုက်ခိုက်မှုသည် အရေးနိမ့်ခဲ့ပြီး ဗန္ဓုလ သည် တန်ပြန်တိုက်ခိုက်မှုကို ခြေလျင်တပ်သားများ၊ မြင်းတပ်နှင့် တိုက်ဆင် ၁၇ ကောင်တို့ဖြင့် ကြိုးစားခဲ့ သည်။ သို့သော် ဆင်များသည် ဒုံးကျည်လက်နက်ပစ်ခတ်မှုများကြောင့် ရှေ့မတိုးနိုင်ဖြစ်ပြီး မြင်းတပ် သည်လည်း အားဖြည့်ထားသော ဗြိတိသျှ ဒုံးကျည်လက်နက် ပစ်ခတ်မှုများကို ဆန့်ကျင်၍ ရှေ့တိုးရန် မဖြစ်နိုင်ကြောင်းကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဧပြီလ ၁ ရက်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ကြီးမားသော ထိုးစစ်တစ်ခုကိုစတင်ခဲ့ပြီး ၎င်းတို့၏ လက်နက်ကြီး များဖြင့် မြို့ကို စိစိညက်ညက်ကျေစေခဲ့ကာ မြန်မာရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာပြင်၏ နေရာတိုင်းကို ၎င်းတို့ ၏ ဒုံးကျည်လက်နက်မိုးရွာချခဲ့သည်။ ဗန္ဓုလ သည် မော်တာအမြောက် ဆန်ထိမှန်၍ ကျ ဆုံးခဲ့သည်။ ဗန္ဓုလသည် သူ၏အဆောင်အယောင်အပြည့်အစုံဖြစ်သော ရွှေရောင်တဝင်းဝင်း လက်နေသည့်ထီးအောက်တွင် နေ၍ ခံတပ်ပတ်လည်ကို လျှောက်သွားပြီး သူ၏ လူများ၏ စိတ်ဓာတ် မြှင့်တင်ပေးခြင်းသည် သူ၏ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများ၏ သတိပေးချက်ဖြစ်သော သူသည် ရန်သူ့ သေ နတ်အတွက် လွယ်လင့်တကူပစ်မှတ်ဖြစ်လိမ့်မည်ဆိုသောအချက်ကို စွန့်ပယ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဗန္ဓုလ သေဆုံးပြီးနောက်တွင် ဗမာတို့သည် ဓနုဖြူ မှထွက်ခွာ ခဲ့သည်။
ရန္တပို စာချုပ်
သည် နောက်ထပ် ၁၀ လကြာအောင်ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှတပ်များသည် ဖြည်းဖြည်း ချင်းရှေ့သို့ချီတက်လာကာ နောက်ဆုံးတွင် အင်းဝမှ လေးရက်ခရီး ချီတက်ရသည့် ရန္တပို ရွာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၂၆ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မြန်မာတို့သည် ရှုံးနိမ့်ခြင်းကို လက်ခံခဲ့သည်။ ရန္တပို စာချုပ် အရ အင်းဝ ရွှေနန်းတော်မှ ဖော်ပြပါတို့ကို သဘောတူခဲ့ရသည်။ (၁) ဗြိတိသျှ အား အာရကန် (ရခိုင်)၊ တန်နစ်စီရင် (တနင်္သာရီ)၊ မဏိပူရ နှင့် အာသံ တို့ကို ပေးအပ်လိုက်ရသည်၊ (၂) ကချာနှင့် ဂျိမ်းရှ တို့ကို ဗြိတိသျှ ပိုင်နက်နယ်မြေများအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရသည်၊ (၃) လျော်ကြေးငွေ ပေါင်စတာလင် တစ်သန်းကို လေးရစ်ခွဲပြီး ပေးရသည်။ ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲသည် ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ သမိုင်းတွင် အရှည်ကြာဆုံးနှင့် တန်ဖိုးအကြီးဆုံးစစ်ပွဲဖြစ်သည်။ ဥရောပနှင့် အိန္ဒိယစစ်သား တစ်သောင်းငါးထောင်နှင့်အတူ ပို၍မြင့် မားသော (အတိအကျအားဖြင့် အလွန်မြင့်မားလုနီးပါး) အရေအတွက်ရှိသည့် မြန်မာစစ်သားများ သေဆုံးခဲ့သည်။ ထိုတိုက်ပွဲစဉ်သည် ဗြိတိသျှတို့အား မည်သည့်နေရာတွင်မဆို စတာလင်ပေါင် ငါး သန်းမှ (အကြမ်းအားဖြင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၈.၅ ဘီလီယံ) စတာလင်ပေါင် ၁၃ သန်း အထိ ကုန်ကျစေခဲ့ပြီး ၁၈၃၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယတွင် ဆိုးရွားသော စီးပွားရေးကပ်ဆိုက်မှု တစ်ခုကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာတို့အတွက်မူ ဤအရာသည် သူတို့၏လွတ်လပ်ရေး အဆုံးသတ်ခြင်း၏ တကယ့်အစ ဦးဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယအတွက် ကြောက်စရာကောင်းခြင်းကို တိုတောင်းသောအချိန်ကာလ တစ်ခု ဖြစ်စေခဲ့သော တတိယ ဗမာ အင်ပါယာသည် ထိထိရောက်ရောက် မပြီးစီးခဲ့ဘဲ အကြီးအ ကျယ် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ကာ ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယ၏ အရှေ့ပိုင်း ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာပြင်ကို ခြိမ်းခြောက်မှု တစ်ခုအဖြစ်ရှိနေနိုင်တော့မည် မဟုတ်ပါ။ ဗမာတို့ကို ထိုအချိန်ကပင် ဥရောပ၌ ကြီးမားသော ငွေ ပမာဏ ဖြစ်သည့် ကြီးမားသော လျော်ကြေးငွေ ပေါင်တစ်သန်း (ထို့နောက်တွင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၅ သန်း) ကို ပြန်လည်ပေးဆပ်စေခြင်းဖြင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ နှိမ်နှင်းထားခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် အလွန်အင်အားချည့်နဲ့နေပြီဖြစ်သော ဗမာတို့အပေါ်တွင် နောက်ထပ်စစ်ပွဲနှစ်ကြိမ်ပြုလုပ်ပြီး တစ်နိုင်ငံ လုံးအား ၁၈၈၅ အရောက်တွင် ဝါးမြိုသိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
အမွေအနှစ်
မဟာ ဗန္ဓုလ သည် ဗြိတိသျှကို ယှဉ်ပြိုင်ရဲသည့် သူ၏သတ္တိကြောင့် မြန်မာ့သမိုင်း တွင် အကြီးအကျယ်စိုးမိုးနေရာယူသည်။ ဗန္ဓုလ ၏ ကြီးကျယ်သော ခေါင်းဆောင်မှုကြောင့် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ သုံးခု အနက် ပထမ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ စစ်ပွဲ တွင်သာ ဗမာတို့သည် တိုက်ပွဲဝင်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာတို့သည် ဗန္ဓုလ ၏ နောက်ဆုံးစကားများမှာ- ကျွန်ုပ်တို့သည် တိုက်ပွဲတွင် ရှုံးကောင်းရှုံးမည်။ ဤအရာသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကံကြမ္မာဖြစ်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့ အကောင်းဆုံးတိုက်ခိုက်ကြပြီး ကျွန်ုပ်တို့၏ အသက်များကို ပေးဆပ်ကြမည်။ မည်သို့ ပင်ဖြစ်စေ သတ္တိနှင့် တိုက်ခိုက်မှုစွမ်းရည် ကင်းမဲ့သည့်အတွက် တိုက်ပွဲရှုံးနိမ့်ရခြင်း ကြောင့် ဂုဏ်သိက္ခာမဲ့ခြင်းနှင့် အရှက်ရခြင်းကို ကျွန်ပ်မခံစားနိုင်ပါ။ မြန်မာတို့ တိုက်ပွဲရှုံးနိမ့် ရခြင်းမှာ သူတို့၏အကြီးအကဲ တပ်မှူးချုပ်ကိုဆုံးရှုံးရခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကြောင်း သူတို့အား သဘော ပေါက်ပါ စေ။ ဤအရာသည် အမြဲတည်ရှိနေမည့် မြန်မာတို့၏ တိုက်ခိုက်မှုစိတ်ဓာတ်ကို သက်သေပြ လိမ့်မည်ဖြစ်ပြီး အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများအလယ်တွင် ကျွန်ုပ်တို့တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး၏ ဂုဏ်သိက္ခာ နှင့် ခမ်းနားထည်ဝါခြင်းကို ပို၍ ပြည့်စုံစေလိမ့်မည်ဖြစ်သည်။
တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် မဏိပူရ နှင့် အာသံ တွင် ဖြစ်နိုင်ဖွယ်မရှိသော အောင်နိုင်မှုများကို ဦးတည်စေခဲ့သည့် ရန်သူကို ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ရန် တကယ့်သတ္တိနှင့် ရဲရင့်သောစစ်နည်းဗျူဟာများကို အသုံးပြုခြင်းသည် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုမျှအစောပိုင်းကသာ နပိုလီယန် ၏ စစ်တပ်ကို အနိုင်ရ ခဲ့သော အလွန်ကောင်းမွန်သည့် လက်နက်များ တပ်ဆင်ထားပြီး ကမ္ဘာကိုသိမ်းပိုက် စိုးမိုးထားသည့် ဗြိတိသျှ တို့ကို ဆန့်ကျင်သည့် သူ၏ အကျိုးပျက်စီးရာပျက်စီးကြောင်းကို သက်သေပြခဲ့သည်။ သူသည် ထင် ပေါ်ကျော်စောသော်လည်း အလွန်သာလွန်သော ဗြိတိသျှလက်နက်များကို ရင်ဆိုင်ရာတွင် နည်းဗျူ ဟာများကို ပြောင်းလဲရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။ ပြောက်ကျားနည်းဗျူဟာ သို့မဟုတ် နည်းဗျူဟာ အသစ် များကို အသုံးပြုခြင်းအား စဉ်းစားရန် သူပျက်ကွက်ခဲ့သည်။ အကယ်၍ သူသည် ပြောက်ကျားစနစ် နည်းဗျူဟာကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့ပါက စစ်ပွဲ၏ နောက်ဆုံးရလဒ်သည် ပြောင်းလဲမှုရှိချင်မှရှိမည်ဖြစ် သော်လည်း သတ်မှတ်ချက်များမှာ အနည်းငယ်လျော့ပေါ့သက်ညှာကောင်းသက်ညှာနိုင်မည်။
လူကြိုက်များခြင်းနှင့် ထင်ပေါ်ကျော်စောခြင်း
ဗန္ဓုလ ၏ အောင်မြင်မှုများသည် ကျွမ်းကျင်ပြီး အတွေ့အကြုံရင့် ကျက်သော ဒုတိယအကြီးအကဲများဖြစ်သည့် မဏိပူရ တိုက်ပွဲတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေမျိုးသူရ မင်းလှ နော်ရထာနှင့် အာသံ တိုက်ပွဲတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မဟာ သီလဝ တို့နှင့်အတူ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တိုင်းပြည်တွင် လူသိ များပြီး ပို၍အောင်မြင်သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများဖြစ်သည့် မန်ချူး(Manchu ) ကျင်း မင်း ဆက် ၏ ၁၇၆၇ ခုနှစ် နှင့် ၁၇၆၉ ခုနှစ်များတွင် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုများကို အနိုင်ရခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီးမဟာသီဟသူရ၊ ၁၇၆၇ တွင် အယုဒ္ဓယ မင်းနေ ပြည်တော် ကို အစိတ်စိတ်အမြွာမြွာပြိုကွဲစေခဲ့သည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မဟာနော်ရထာ နှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နေမျိုးသီဟပတေ့ သို့မဟုတ် ၁၆ ရာစုတွင် အရှေ့တောင် အာရှ၏ အနောက်ပိုင်း ပင်မနယ်မြေအတော်များများကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့သည့်စစ်သည် ဘုရင် ဘုရင့်နောင် မင်းတရားကြီးတို့ ဖြစ်သည်။
အထိမ်းအမှတ်များ
ဗန္ဓုလ အသင်း သည် မြန်မာမူလတန်းနှင့် အလယ်တန်း ကျောင်းတိုင်းရှိ ကျောင်းသားများ အားလုံးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကျောင်းသားအသင်းလေးသင်းအနက်မှ တစ်သင်းဖြစ်သည်။ အခြား အသင်းသုံးသင်းမှာ မြန်မာ့ရာဇဝင်တွင် အကြီးကျယ်ဆုံးသော ဘုရင်များကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေး ထားခြင်းဖြစ်သည်- ကျန်စစ်သား အသင်း၊ ဘုရင့်နောင် အသင်း နှင့် အလောင်းဘုရား အသင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာပြည်ရှိ အထင်ရှားဆုံးသော နေရာအချို့မှာ တိုက်ပွဲအတွင်းကျဆုံးခဲ့ကြသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများကို အစွဲပြု၍ အမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
မဟာဗန္ဓုလလမ်း ရန်ကုန် မြို့လယ်တွင် အဓိကလမ်း ကြောင်းကြီး လေးခုအနက်မှတစ်ခု၊ မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံ ရန်ကုန် မြို့လယ်၏ ဗဟိုအချက်အချာ၊ မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံလမ်း ရန်ကုန် မြို့လယ်တွင် လူသူ လှုပ်ရှားမှု ထူထပ်သောလမ်းနှင့်မဟာဗန္ဓုလတံတား ရန်ကုန် အရှေ့ပိုင်းရှိ တံတားတစ်စင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် အထက်ဖော်ပြပါ အမည်များမှာ ရန်ကုန်မြို့ အတွင်း၌သာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် အခြား မြို့ရွာတိုင်း၌ ဤသို့သော ဂုဏ်ပြု အမည် နာမများ ရှိကြသည်။
သိုင်ယိုးနီ (ဂြိုဟ်ရံလ)
သိုင်ယိုးနီ (Thyone) ( Jupiter XXIX) သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော သဘာဝဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ဟာဝိုင်အီသတက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံပညာရှင်အဖွဲ့က ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းအား ယာယီအမည် S/2001 J 2 ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ယင်းဂြိုဟ်ရံလသည် အချင်း ၄ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား ၂၁၆၀၅၀၀၀ ကီလိုမီတာအကွာမှ ၆၀၃.၅၈ ရက်လျင်တပတ်နှုန်းဖြင့် လှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။
C (ပရိုဂရမ်းမင်း ဘာသာစကား)
ကွန်ပြူတာအသုံးတွင် C သည် ယူးနစ်စ် စက်လည်ပတ်ရေး စနစ် တွင်သုံးရန် ဘဲလ် တယ်လီဖုန်း လက်ဘော်ထရီ မှ ၁၉၇၂ တွင် ဒင်းနစ် ရစ်ချီ တီထွင်သော ယေဘူယျသုံး block structured, procedural, imperative programming language ဖြစ်သည်။
C ကို စက်လည်ပတ်ရေး စနစ်များတွင်သုံးရန် တည်ဆောက်ခဲ့သော်လည်း အသုံးချ ဆော့ဖ်ဝဲလ် ပြုလုပ်ရန် တွင်လည်း သုံးသည်။
C ကို software platformများစွာ နှင် computer architecture တို့တွင် သုံးပြီး များစွာသော compiler ရှိသည်။ C သည် များစွာသော နာမည်ကျော် programming language ၏တည်ဆောက်ပုံကို လွှမ်းမိုးစေခဲ့သည်။၎င်းအနက် C ၏ extension အဖြစ် မှုလရည်ရွယ် ခဲ့သော C++ မှာ ထင်ရှားသည်။
ကဏ္ဍ:ပရိုဂရမ်းမင်း ဘာသာစကား
သဲကုန်းရွာ၊ ဂြင်းချောင်း
သဲကုန်းရွာ၊ ဂြင်းချောင်း
ဖူထီချောင်းဝရွာ၊ ဖူထီ
ဖူထီချောင်းဝရွာ၊ ဖူထီ