cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း
အထူးမှတ်ရန်
အဲဒီတော့ အမှန်က ဂျပန်လူမျိုးတွေက မဆိုး၊ ဂျပန်ဖက်ဆစ်တွေသာ ဆိုးတယ်။ ဒါကြောင့် စစ်ရှုံးမှ သူတို့ဂျပန်မှာ ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်နေတဲ့ သူတော် ကောင်းတွေ
အာဏာရကြမှာ။ အဲဒီတော့ သူတို့စစ်ရှုံး အောင် အထက်ပါအချက်တွေလုပ်။ ဂျပန်စစ်သား များကိုချော့ပြီး ကိုယ့်လူသူ့ဘက်သားဖြစ်အောင်လုပ်။ ထွက်ပြေးလာတဲ့
ဂျပန်စစ်သားများကို ကောင်းကောင်း ကျွေးမွေး ဝှက်ထားကြ၊ ပြီးတော့ ငါတို့ရှိရာပို့၊ ဂျပန် ပြည်တွင်လည်းကောင်း၊ ငါတို့မဟာမိတ် တရုတ်တပ် များတွင်လည်းကောင်း
ဂျပန်လူမျိုးတော်လှန်ရေး တပ်ဖွဲ့ထားပြီး မဟာမိတ်များနှင့်အတူ ဂျပန်ဖက်ဆစ် စနစ်ကို အနည်းနည်း တိုက်ဖျက်လျက်ရှိသည်။ ယခု အခါ ၎င်းတို့၏
ဝါဒဖြန့်မှုကြောင့်လည်းကောင်း၊ စစ် မတိုက်လိုသောကြောင့်လည်းကောင်း ဂျပန်စစ်သား အများအပြားသည် စစ်မြေပြင်မှ ထွက်ပြေးနေကြပြီ။ ထို့ကြောင့် တစ်ဦးစ၊
နှစ်ဦးစ ဂျပန်များကိုတွေ့က မသတ်ဖြတ်ဘဲ ကိုယ့်လူဖြစ်အောင်လုပ်ကြ။ တွေ့သည့် ဂျပန်အနည်းငယ်မျှကို သတ်ဖြတ်ရုံနှင့် ဂျပန်ဖက်ဆစ် များ စစ်မရှုံးနိုင်။ သူတို့
ရိက္ခာတွေဖြတ်၊ ခဲယမ်းမီး ကျောက်ကုန်၊ လမ်းပန်းအသွားအလာပြတ်မှသာ စစ် မတိုက်နိုင်တော့ဘဲ မြန်မာပြည်က ထွက်ပြေးကြမယ်။
မြန်မာပြည် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးအဖွဲ့ချုပ်၏ အောင်လံတော်သည် အနီရောင်ပေါ်တွင် ကြယ်ပွင့်ကို လက်ဝဲအထက်ထောင့်တွင် တပ်ဆင်ထားသည့် အောင်
လံတော်ဖြစ်စေရမည်။ အဘယ့်ကြောင့် အနီကြယ်ကို အသုံးပြုထိုက်ပါသနည်း။
(၁)	အနီရောင်သည် ရဲရင့်ခြင်း အထိမ်းအမှတ် ဖြစ်၏။
(၂)	လူထုများ၏ အရောင်အဆင်းလည်းဖြစ်၏။
(၃)	 ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အားလုံးသောလူမျိုးအပေါင်း တို့၏ သွေးစည်းရေးလည်း မည်၏။
(၄)	ထင်ရှားပေါ်လွင်ပြီးလျှင် အလွယ်တကူ လည်း သိမြင်နိုင်၏။
(၅)	ကြယ်ပွင့်အဓိပ္ပာယ်သည် လွတ်လပ်ရေးကို လည်းကောင်း၊ တိုးတက်သောယဉ်ကျေးမှု ကိုလည်းကောင်း လမ်းညွန်ရာ  ကြယ် တာရာအဖြစ်ကို
ဆောင်နေသည်။
ငါတို့တစ်မျိုးလုံးသည် အနီရောင်နှင့် ကြယ်ပွင့် အောင်လံတော်ကို လွှင့်ထူ၍ တကယ့်လွတ်လပ်ရေး စခန်းသို့ အတူတကွ ချီတက်ကြကုန်အံ့။
လူရိုင်းတပ်တွေကို မောင်းထုတ်ကြ။
လွတ်လပ်တဲ့ ပြည်သူ့အစိုးရ ထောင်ကြ။
သွေးစည်းရေး၊ လွတ်လပ်ရေး၊ အဝတ် အစား၊ ငြိမ်ဝပ်ရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးတို့ကို အရ ဆောင်ယူကြလော့။
ဖက်ဆစ်ဝါဒကို ဖျက်ဆီးလော့။
ဒီမိုကရေစီ မဟာမိတ်အဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်း လော့။
ဒီမိုကရေစီ မဟာမိတ်အဖွဲ့နှင့်
ပူးပေါင်းလော့...။
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေးပြည်သူ့အဖွဲ့ချုပ်
x                          x                       x
အထက်ပါစာတမ်းကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ကြိုတင်ရေးသား ပြုစုပြီး ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့အဖွဲ့ချုပ်ဝင်များ၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့်
လျှို့ဝှက်ဖြန့်ချိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စာတမ်းသည် ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးအတွက် တပ်လှန့်နှိုးဆော်သည်သာမက နိုင်ငံ၏ အနာဂတ်အရေးကိုပါ ဖော်ပြထားသည်။
လယ်သမား၊ အလုပ်သမား၊ တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး၊ တရားစီရင်ရေးကအစ ရှေ့ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ရေးဆွဲထားသည်။ ဂျပန်လူမျိုးများ အား
အင်အားစုနှစ်ခုဖြစ်နေသော ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီတို့က သဘောတူကြသည်။ ထို့နောက် ပုန်ကန်ထကြွရေး ညွန်ကြားချက်အမှတ်(၁) ကို
ထုတ်ပြန်ပြီး (၁) ပုန်ကန်ရန် ပြင်ကြစို့၊ (၂) ပြောက်ကျားစစ်ပရိယာယ်၊ (၃) တရုတ်ပြည်နှင့် ကြယ်နီတပ်၊ (၄) မီးလောင်မြေ ပ-ဒု၊ (၅) ပြောက်ကျား စစ်ဆိုတာ ဘာလဲ၊
(၆) ကျွန်မနှင့် ရဲနီတပ်၊ (၇) ပုန်ကန် ရန် အချိန်ကျပြီနှင့် ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့မှ ထုတ်ဝေသည့် ကြေညာစာတမ်း ၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄ တို့ကို လေ့လာရန် လမ်းညွန်ထားသည်။
ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံအဖွဲ့ ပူးပေါင်းခြင်း
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့အဖွဲ့ချုပ်သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဦးဆောင်စည်းရုံးမှုဖြင့် တပ်မတော်၊ ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံအဖွဲ့နှင့် ကွန်မြူနစ် ပါတီတို့ကို
စုစည်းဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ တပ်မတော် သည် ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဖက်ဆစ်ဂျပန် များအား စတင်တော်လှန်ရန် စီစဉ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သော် လည်း
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်၏ဆန္ဒအရ ရက်ရွှေ့ဆိုင်းခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် တပ်မတော်အတွင်းတွင် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ရေး
အခြေခံသဘောတရားများရရှိလာရန် စည်းရုံးခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီမှ စည်းရုံးရေးမှူး အချို့သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ အမိန့်အရ တပ်မတော်တွင်
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့အဖွဲ့ချုပ်ကို ဖွဲ့စည်း၍ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် စည်းရုံး လှုပ်ရှားလျက်ရှိသော်လည်း တပ်မတော်၊ ပြည်သူ့
အရေးတော်ပုံအဖွဲ့နှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီတို့သည် လုံးဝ ပူးပေါင်းသွားသည်ဟု မဆိုနိုင်သေးပေ။ အဖွဲ့လိုက် သီးခြားစီ လျှို့ဝှက်ဆောင်ရွက်မှုများ ရှိနေဆဲပင်ဖြစ် သည်။
ထို့ကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် တစ်ပါတီ တည်းဖြစ်လာရေးကို ဦးတည်ကြိုးစားခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်မှူးကြီးနေဝင်း၊ ဗိုလ်မှူးရဲထွဋ်၊ ကိုဗဆွေနှင့် ကို ကျော်ငြိမ်းတို့သည်
သခင်စိုးနှင့် တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးကြီးနေဝင်းခေါင်းဆောင်သော တပ်မတော်နှင့် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံအဖွဲ့မှ ခေါင်း ဆောင်များသည်
သခင်စိုးနှင့် ဒေးဒရဲမြို့တွင် လျှို့ဝှက် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒသဘောထားများ ကို ယုံကြည်သော ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး နိုင်ငံရေး အင်အားစုအားလုံးက
တစ်ပါတီတည်းဖြစ်ရေးကို သဘောတူကြသည်ဟု ဆိုသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကလည်း  ကိုစံညွန့်ကို ဗိုလ်မှူးဗထူး၏ အထက်မြန်မာပြည် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တွင်လည်းကောင်း၊ ကိုချစ်လှိုင်အား ဗိုလ်ရန်အောင်၏
အနောက်မြောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်တွင်လည်းကောင်း၊ ဗိုလ်သိန်းတန်နှင့် ဗိုလ်လှမော်(တောခို/သေဆုံး)တို့ အား စစ်ဝန်ကြီးရုံးတွင်လည်းကောင်း၊ ကိုဌေးမြိုင်
(တောခိုလက်နက်ချ)နှင့် ဗိုလ်စိုးမောင် (တောခို/ သေဆုံး)တို့အား မင်္ဂလာဒုံဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းတွင် လည်းကောင်း လျှို့ဝှက်နိုင်ငံရေးမှူးများအဖြစ် တာဝန်
ပေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးမှူးများအား တပ်မတော်အတွင်း တွင် အခြားရာထူးများဖြင့် ဟန်ပြခန့်ထားပေးပြီး ဆောင်ရွက်ရန်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးမှူးအားလုံးကို
မှာကြားသည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လကုန်ခန့် တွင် အိန္ဒိယသို့ရောက်ရှိနေသော ကိုသိန်းဖေ၊ သခင် တင်ရွှေ၊ သခင်တင်ရွှေ၏ဇနီး မမြရီနှင့် ကိုညိုထွန်းတို့ အနက်
ကိုညိုထွန်းသည် ရခိုင်တိုင်းအတွင်းသို့ ဝင် ရောက်လာသည်။ ကိုညိုထွန်းထံမှ ပေးပို့သော သတင်း အရ ဗြိတိသျှတို့သည် မြန်မာဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး
ရသည်။
ကိုညိုထွန်းကို ပလက်ဝနယ် ကာကွယ်ရေး ခေါင်းဆောင် ကိုကြာလှအောင်က အိန္ဒိယနယ်စပ် အထိ လိုက်ပို့ပေးသည်။ ရခိုင်မှ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး
စိတ်ထားရှိသူများမှာလည်း ဂျပန်၏ စောင့်ကြည့်ခြင်း ကို ခံနေကြရသည်။ ဆရာတော် ဦးစိန္တာသည် ဂျပန် ဖမ်းဆီးနှိပ်စက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် တော်လှန်
ရေးအင်အားစုများမှာ ဗြိတိသျှတို့၏ထောက်ခံမှုရလာ သောကြောင့် ပိုမို၍ စိတ်ဓာတ်တက်ကြွလာကြသည်။
ပထမအသုတ်အဖြစ် သင်တန်းတက်ရန် အိန္ဒိယသို့ စေလွှတ်ရသည်။ ထိုအဖွဲ့ကို သခင်ဗိုလ် ကခေါင်းဆောင်ပြီး ဒုတိယခေါင်းဆောင်အဖြစ် မန်း ဝင်းမောင်
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ တွင် အိန္ဒိယသို့ ထွက်ခွာသွားကြရသည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ တတိယပတ်တွင် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံအဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ သခင်ချစ် (တောခို/သေဆုံး)က သခင်သန်းထွန်းမှ တစ်ဆင့်
သခင်စိုးနှင့် လက်ဝဲညီညွတ်ရေးအတွက် ဆွေးနွေးလိုကြောင်း ကမ်းလှမ်းလာသည်။ စက်တင်ဘာ လကုန်ခါနီးတွင် ကိုဘဆွေလေး(စာရေးဆရာ ရန်ကုန် ဘဆွေ)၏
စီစဉ်ပေးမှုဖြင့် သခင်ချစ်၊ ဗိုလ်မောင်မောင်၊ ဗိုလ်အောင်ကြီး၊ ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေးနှင့် သခင်စိုး တို့သည် ဖျာပုံနယ်ထဲတွင် လျှို့ဝှက်ဆွေးနွေးခဲ့သည်။  ထို့နောက်
ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံအဖွဲ့နှင့် ကွန်မြူနစ် ပါတီသည် ကွန်မြူနစ်ပါတီအမည်ဖြင့် တစ်ပါတီတည်း ဖွဲ့စည်းရန် သဘောတူလိုက်ကြသည်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီ
ဗဟိုကော်မတီတွင် တပ်မတော်ခေါင်းဆောင်များဖြစ် သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ဗိုလ်မှူးကြီးနေဝင်း၊ ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံအဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဦးကျော်ငြိမ်း တို့ကို
ထည့်သွင်း၍ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ ထို့နောက် အဖွဲ့အစည်းနှစ်ရပ်သည် အောက်ခြေအဆင့် မှစ၍ အဆင့်တိုင်းတွင် တစ်ပါတီတည်းဖြစ်လာစေရေး အတွက်
ညွန်ကြားချက်များကို ထုတ်ပြန်ကြသည်။
နှစ်ပါတီကို ပူးပေါင်းပြီးဖြစ်သော ကွန်မြူနစ်ပါတီ က တော်လှန်ရေးတပ်ဦးအမည်ရှိ စာတမ်းကို ထုတ်ပြန် ကြေညာ၍ နှစ်ပါတီစလုံးနှင့် တပ်မတော်အတွင်းတွင် ပါ
ဖြန့်ဝေပေးသည်။ တော်လှန်ရေးတပ်ဦးစာတမ်းတွင် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီတို့ကို တလုံးတစည်းတည်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းလိုက်ပြီဖြစ်ကြောင်း
အောက်ပါအတိုင်း အစချီ ရေးသားထားသည်-
'ယခင်က ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံအဖွဲ့အမည် တွင်ပါသော ပါတီအဖွဲ့နှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗမာပြည်) နှစ်ဖွဲ့စလုံးတို့တွင် ပါဝင်သော အရေး အရာရောက်သော
ခေါင်းဆောင်တို့သည် ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ကာ အဖွဲ့နှစ်ရပ်၏  တလုံး တစည်းတည်းဖြစ်မှုကို  သဘောတူညီလျက် ပြီးမြောက်အောင် လုပ်ဆောင်လိုက်ပြီ။
(၁) ကွန်မြူနစ်ဝါဒသည် လူမျိုးရေးဝါဒဂ လွတ်လပ်ရေးကို မဆန့်ကျင်သည့်အပြင် လုံးဝ လည်း  ထောက်ခံအားပေးသောကြောင့် လည်းကောင်း။
(၂) ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံအဖွဲ့ကလည်း တကယ့် လုံးဝလွတ်မြောက်ရေးသည် လွတ်လပ် ရေး၊ ဒီမိုကရေစီရေး၊ ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒရေး စသည့် လမ်းအတိုင်း
လိုက်မှသာလျှင် တကယ်တမ်း ဖြစ်နိုင်မည်ဟု  လုံးဝယုံကြည်သောကြောင့် လည်းကောင်း စသည်တို့ကြောင့် အထက်ပါ အဖွဲ့အစည်းနှစ်ရပ်စလုံးသည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ
ဗမာပြည်နှင့် တစ်ဖွဲ့တည်းဖွဲ့ကာ ဝါဒတစ်ခု တည်း၊ လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုတည်းနှင့် လမ်းဆုံး တိုင်အောင် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း'
တော်လှန်ရေးတပ်ဦး၏ သဘောတူညီချက် စာတမ်းတွင် ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်၊ ရက်စွဲရေးထိုးထားသည်။ နိုင်ငံရေးသဘောထားကို လည်း
အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည် -
'ဂျပန်က လွတ်လပ်ရေးပေးမည်ဟု ကတိ ဝန်ခံချက်ပေးရုံဖြင့် ငါတို့ သူတို့နှင့် မဟာမိတ် ဖွဲ့ခဲ့ခြင်းမှာ  မှားသကဲ့သို့   ဗြိတိသျှတို့က
လွတ်လပ်ရေးပေးမည်ဟု ကတိမပေးတိုင်းလည်း မဟာမိတ်မဟုတ်ဟု မယူဆအပ်ပေ။'
'အရေးကြီးသောအချက်ကား မြန်မာပြည်မှ ဖက်ဆစ်ဂျပန်များကို မြန်မာပြည်မှ တိုက်ထုတ်ပြီး ပါက မဟာမိတ်တပ်များ မြန်မာပြည်ပြန်ဝင်လာ လျှင်
မည်ကဲ့သို့ ကျင့်သုံးမည်နည်း ဟူသော အချက် ဖြစ်သည်။'
'ငါတို့က ဂျပန်ကို ထိရောက်စွာ မကိုင်နိုင်ဘဲ မဟာမိတ်တို့ပယောဂကြောင့် ဂျပန်များထွက်ပြေး ရလျှင် ငါတို့သည် လွတ်လပ်ရေးစကားကို ဆိုနိုင်
မည်မဟုတ်၊ ဂျပန်ကို ငါတို့က အလုံးအရင်းနှင့် တိုက်ထုတ်နိုင်ပါက ငါတို့သည် တစ်မျိုးသားလုံး ကို စည်းရုံးမိပြီ၊ လွတ်လပ်ရေးနှင့် ထိုက်တန်ပြီ ဟု
အသိအမှတ်ပြုခံရမည်၊ မဟာမိတ်တို့ထံ လွတ်လပ်ရေးအတွက် အရေးဆိုရမည်။'
'အရေးဆိုရာတွင်
(၁)	လွတ်လပ်ရေး ယာယီအစိုးရအဖွဲ့ကို အသိ အမှတ်ပြုရမည်။
(၂)	ကိုယ်ပိုင်လွတ်လပ်သော မြန်မာစစ်တပ်ကို သီးခြား ထူထောင်ခွင့် ပေးရမည်။
(၃)	လွတ်လပ်ရေးကို စစ်ပြီးလျှင် ပြီးချင်း ပေး ရမည်။'
'အထက်ပါ နောက်ဆုံး လိုလားချက်ကို မပေးဘဲနှင့် နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးသည့် နိုင်ငံခြားသားအင်အားစုကိုမဆို ငါတို့သည် ဆက်လက်
တိုက်ခိုက်သွားမည်။'
ထို့နောက် တော်လှန်ရေးတပ်ဦးစာတမ်းတွင် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးအတွက် နှစ်လအတွင်း ပြင်ဆင်ရန် ညွန်ကြားထားသည်။ တပ်မတော်သည်
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ညွန်ကြားချက်အရ ဝင်ဆာ လမ်းရှိ လေ့ကျင့်ရေးတပ်နှင့် ကျိုက္ကလို့ရှိ စစ်သား စုဆောင်းရေးတပ်တို့တွင် ရန်ကုန်၊ အင်းစိန်၊ သန်လျင်၊ ဖျာပုံ၊
ကျိုက်လတ်တို့မှ ဖဆပလအဖွဲ့ဝင် အရပ်သား များကို လျှို့ဝှက် စစ်သင်တန်းများ ပေးခဲ့သည်။
ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံအဖွဲ့နှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင်များသည် ဗဟိုကော်မတီတစ်ခုတည်း ဖွဲ့စည်းပြီး နှစ်ပါတီမှ တစ်ပါတီသို့ ပူးပေါင်းလိုက်ပြီ ဆိုသော်လည်း
နယ်များ၊ အောက်ခြေအဆင့်များတွင် မူ ပူးပေါင်းရန် အခက်အခဲရှိနေသည်။ အချို့မှာ ပုဂ္ဂလိကအငြိုးများ၊ ကျောင်းတော်က ရန်စများရှိနေ ၍လည်းကောင်း၊
ဂိုဏ်းဂဏအစွဲကြောင့်လည်းကောင်း ပူးပေါင်း၍ မရကြပေ။ နယ်များတွင် နှစ်ပါတီသည် သီးခြားအဖွဲ့များအနေနှင့်သာ ရှိနေကြသည်။ နှစ်ပါတီ စလုံးပင်
မြေအောက်လျှို့ဝှက်အဖွဲ့များဖြစ်သဖြင့် ပူးပေါင်းရန် ကျယ်ပြန့်စွာ မကြိုးစားနိုင်ခဲ့ကြပေ။ ထို့ကြောင့် ဗဟိုကော်မတီသည် တစ်ခုတည်းဖြစ်သော် လည်း အောက်ခြေသို့
ညွန်ကြားရာတွင် သူ့လူကိုယ့်လူ သီးခြားစွာ ညွန်ကြားနေရလေသည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ တတိယပတ် တွင် မစောမြသည် ဖျာပုံဘက်ရှိ သခင်စိုးထံမှ သခင်  သန်းထွန်းထံသို့ ပြန်ရောက်လာသည်။ သခင်စိုးက
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းထံသို့ စာတစ်စောင် ရေးလိုက် ရာတွင် အမျိုးသမီးစည်းရုံးရေးတိုးချဲ့ရန်နှင့် မစောမြ သည် ဗဟိုကော်မတီဝင်တစ်ဦးဖြစ်ကြောင်း ထည့်သွင်း
ဖော်ပြထားသည်။ မစောမြအား ဗဟိုကော်မတီခန့် အပ်ခြင်းမှာ သခင်စိုး တစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းကသာ ခန့်အပ်လိုက်ခြင်းဖြစ်ပြီး အခြားဗဟိုကော်မတီဝင်များ
ဖြစ်ကြသော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဗိုလ်မှူးကြီးနေဝင်း၊ သခင်သန်းထွန်း စသော ခေါင်းဆောင်များ မသိခဲ့ကြ ပေ။ ခေါင်းဆောင်များသည် သခင်စိုး၏လုပ်ရပ်ကို
မကျေနပ်ကြသော်လည်း တော်လှန်ရေးက အရေးကြီး နေသဖြင့် သည်းခံခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း သည် မစောမြအား ဗိုလ်လကျာ်ထံ စေလွှတ်၍
အမျိုးသမီးတပ်ဖွဲ့စည်းရန် စီစဉ်စေခဲ့သည်။
နှစ်ပါတီသည် တစ်ပါတီတည်းအဖြစ် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်နေသည်ဆိုသော်လည်း စင်စစ်တွင် အမည် ခံသာဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အထက်မြန်မာပြည်တွင်
နှစ်ပါတီပူးပေါင်းရေးမှာ ပိုမို၍ ခက်ခဲလာရသည်။ တပ်မတော်အတွင်းတွင်လည်း ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် အဆက်အသွယ်ရှိသော တပ်မှူးများ၊ ပြည်သူ့အရေး
တော်ပုံအဖွဲ့နှင့် အဆက်အသွယ်ရှိသော တပ်မှူးများ၊ မည်သည့်ပါတီမှမဝင်သော တပ်မှူးများမှာ မညီမညွတ် ဖြစ်နေကြသည်။ အထူးသဖြင့် ကွန်မြူနစ်များမှာ ဂိုဏ်း
ဂဏစွဲပြင်းထန်သူများဖြစ်သဖြင့် စည်းရုံးရေးပျက်ပြား လာရသည်။ အထက်မြန်မာပြည် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ ဗိုလ်မှူးဗထူးက ပါတီအကွဲအပြဲများကို တင်ပြ၍
စည်းရုံးရေးမှူး ကိုစံညွန့်တွင် တာဝန်ရှိသဖြင့် လူလဲ ပေးပါရန် အကြောင်းကြားခြင်းမျိုး ပေါ်ပေါက်လာ သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဗိုလ်မှူးကြီးနေဝင်းနှင့်
သခင်သန်းထွန်းတို့သည် ကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင်များ နှင့် ဆွေးနွေး၍ မကြာခဏ ဖြေရှင်းကြရသည်။
တပ်ဖွဲ့ကို တာဝန်ပေးထားသည်။ ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့အဖွဲ့ချုပ်သည် အိန္ဒိယ မှ ကိုသိန်းဖေတို့နှင့်လည်းကောင်း၊ အမှတ် ၁၃၆ တပ်ဖွဲ့ နှင့်လည်းကောင်း
ဝိုင်ယာလက်စက်များဖြင့် အဆက် အသွယ်ရလျက် ရှိသည်။ မြန်မာလူငယ်များ အိန္ဒိယ ပြည်သို့ တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ် သွားရောက်ပြီး စစ် သင်တန်းတက်ကြရသည်။
ထို့နောက် မြန်မာပြည်တွင်း သို့ လေထီးဖြင့်ခုန်ဆင်းပြီး ပြန်လာကြသည်။ ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးကြီးမှာ  အမျိုးသားရေးဖြစ်သည့် အလျောက် ပြည်သူတစ်ရပ်လုံး
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့အဖွဲ့ချုပ်အနေနှင့်သာ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြ လေသည်။
သခင်စိုး၏ မိန်းမကိစ္စများ
သခင်စိုးသည် နိုင်ငံရေးမလုပ်ခင်ကပင် မိန်းမ နှစ်ယောက်(ညီအစ်မနှစ်ယောက်)အား တစ်ပြိုင်တည်း ပေါင်းသင်းနေခဲ့သူ ဖြစ်သည်။  အဆိုပါ  မိန်းမ နှစ်ယောက်ကို
ငွေငါးရာပေး၍ ကွာပြီးမှ နိုင်ငံရေး လောကထဲဝင်လာသူဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးလောကတွင် ထင်ရှားလာသောအခါတွင်ကား သခင်စိုးသည် မခင်စီနှင့်
အိမ်ထောင်ပြုပြီးဖြစ်သည်။ သခင်စိုးသည် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးအတွက် မြေအောက် လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် ရန်ကုန်မြို့နှင့် မနီး မဝေးရှိ ဒေးဒရဲ၊ ဖျာပုံ၊
ကျိုက်လတ် စသောနယ်များ တွင် တစ်နေရာစီရွှေ့၍ ခိုအောင်းလှုပ်ရှားခဲ့ရသည်။ သခင်စိုးသည် မခင်စီနှင့် တောက်လျှောက်အတူနေ သည့်အခါတွင်နေပြီး
ခွဲနေသည့်အခါများလည်း ရှိခဲ့ သည်။ မခင်စီသည် သခင်စိုးနှင့် အခြားပါတီဝင်များ ဆက်သွယ်ရေးကို တာဝန်ယူခဲ့ရသည်။
သခင်စိုးက ဂွကလေးရွာတွင် ပုန်းအောင်းနေစဉ် မခင်စီက ကျိုက်ထော်ရွာတွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ သခင်စိုးသည် ဂွကလေးရွာမှ ကိုမောင်တင်နှင့် မငွေစံ
တို့၏အိမ်တွင် နေထိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ မငွေစံသည် နောင်သောအခါ သခင်စိုး၏ဇနီးဖြစ်လာပြီး အလံနီ ပါတီ၏ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ မခင်စီ နှင့်
သခင်စိုးသည် ဂွကလေးရွာ၌ မကြာခဏ စကား များရန်ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ရန်ဖြစ်ရသည့်အကြောင်းရင်း ကိုကား မသိကြရပေ။ ထို့နောက် ၁၉၄၄ ခုနှစ်အတွင်း မှာပင်
သခင်စိုးသည် မခင်စီကို အဆက်အသွယ်ဖြတ် တောက်လိုက်သည်။ သခင်စိုးရှိသည့်နေရာကို မခင်စီ အား အသိမပေးတော့ပေ။
၁၉၄၄ ခုနှစ် အကုန်ပိုင်းခန့်တွင် သခင်စိုးသည် ဒေးဒရဲ၌ ပုန်းအောင်းနေရာမှ မနှင်းမေနှင့် တိတ်တိတ် ပုန်း ပေါင်းသင်းတော့သည်။ မနှင်းမေမှာ သခင်စိုးက
ထောင်သစ်ထူကြောင်း သတင်းမှာ မကြာခင်ပင် ပြန့်၍သွားသည်။ ပါတီခေါင်းဆောင်ပိုင်းသည် သခင် စိုးအား ပါတီ၏ အိမ်ထောင်ရေးစည်းကမ်းဖောက်ဖျက် သူဟု
မြင်လာကြသည်။ သခင်စိုးကလည်း အပြစ်ကို ဝန်ခံသည်။ ဇနီးကြီးဖြစ်သူ မခင်စီနှင့် စိတ်သဘော ထားချင်းမတိုက်ဆိုင်သဖြင့် အကြီးအကျယ်ရန်ဖြစ်ကြ ကြောင်း၊
မခင်စီနှင့် လင်ခန်းမယားခန်းပြတ်စဲပြီး အဆက်အသွယ်မရှိတော့ကြောင်း၊ ဤကိစ္စကို ပါတီသို့ မတင်ပြခဲ့သည်မှာ မှားယွင်းကြောင်း သခင်စိုးက ရှင်းပြ ခဲ့သည်။
ပထမဇနီးနှင့် ပြတ်စဲသည့်ကိစ္စ၊ မနှင်းမေနှင့် နီးစပ်ရာမှ အိမ်ထောင်သစ်ထူသည့်ကိစ္စများကို ပါတီ သို့ အသိမပေးဘဲထားခြင်းသည် အပြစ်ရှိကြောင်း
သခင်စိုးကိုယ်တိုင် ဝန်ခံခဲ့သည်။
ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင်များသည် သခင်စိုး၏ကိစ္စနှင့်ပတ်သက်၍ ထိပ်ဆုံးခေါင်းဆောင် တစ်ယောက်အနေနှင့် မဖြစ်သင့် မဖြစ်ထိုက်ဟု ယူဆ ကြသည်။
ယင်းကိစ္စသည် သခင်စိုး၏ ခေါင်းဆောင်မှု ကို များစွာကျဆင်းစေပြီး ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကိုပါ ထိခိုက်နိုင်သည်ဟုလည်း သုံးသပ်ကြသည်။ သခင်စိုး က
ပါတီကပေးသည့်အပြစ်ကို ခံယူပါမည်ဟု ပြော ကြားသဖြင့် သခင်သန်းထွန်းနှင့် ဗဟိုကော်မတီဝင် များက သခင်စိုးအား ပြင်းထန်စွာ သတိပေးရှုတ်ချ သောပြစ်ဒဏ်ကို
ချမှတ်ကြသည်။ သခင်စိုးသည် တော်လှန်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ်  လိုအပ်သော ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သဖြင့် သက်ညှာစွာ ဆုံးဖြတ်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
သခင်စိုးသည် မိန်းမကိစ္စ ကြောင့် ခေါင်းဆောင်မှု ကျဆင်းသွားရပြီး သခင် သန်းထွန်း၏ခေါင်းဆောင်မှုမှာ ကွန်မြူနစ်ပါတီအတွင်း တွင် တိုးတက်လာရတော့သည်။
ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံအဖွဲ့ ပြန်လည်ကွဲကွာသွားခြင်း
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၏ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့ အဖွဲ့ချုပ်ကြီး ပေါ်ပေါက်လာပြီး  ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊
အောက်တိုဘာလတွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ပြည်သူ့ အရေးတော်ပုံပါတီသည် တစ်ပါတီတည်းအဖြစ် ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။ သို့သော် တစ်ပါတီတည်းဖွဲ့စည်း ခါစ၌သာ
ပါတီခေါင်းဆောင်များသည် စိတ်အား ထက်သန်စွာ ဆောင်ရွက်ကြသော်လည်း မကြာမီပင် ဂိုဏ်းဂဏကွဲပြား၍ လာပြန်သည်။ အောက်တိုဘာလ တွင်
အခက်အခဲများကို လိုက်လျောစွာ ညှိနှိုင်းခြင်း ဖြင့် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ကြသော်လည်း နိုဝင်ဘာလ ရောက်သောအခါ တစ်ဖက်နှင့်တစ်ဖက် ဂိုဏ်းဂဏစွဲ များကြောင့်
ဆက်ဆံရေး မပြေမလည်ဖြစ်လာသည်။ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံရေးသဘောတူညီချက်ရ နေသော်လည်း အောက်ခြေအဆင့်တွင်မူ နှစ်ပါတီ  သည်
တစ်ပါတီတည်း ဖြစ်မလာဘဲ သီးခြားစီသာ လှုပ်ရှားနေကြသည်။
ကြာသောအခါ ဗဟိုခေါင်းဆောင်များသည် အောက်ခြေခေါင်းဆောင်များ၏ မညီညွတ်မှု၊ ဂိုဏ်း ဂဏစွဲပြင်းထန်မှုများကို မတိုက်ဖျက်နိုင်ရုံသာမက
ဗဟိုခေါင်းဆောင်များကိုယ်တိုင်က  ဂိုဏ်းဂဏစွဲ ပြင်းထန်မှုနောက်ကို လိုက်ပါကုန်ကြသည်။ ဒီဇင်ဘာ လကုန်ခန့်တွင် မြေအောက်၌ရှိနေသော သခင်စိုးထံ မှ
စာတစ်စောင်ပေးပို့လိုက်ရာ စာမှာ တော်လှန်ရေး တပ်ဦးသဘောတူညီချက်ဖြင့် တစ်ပါတီတည်းအဖြစ် ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သော လက်ဝဲညီညွတ်ရေးကို သခင်
စိုးတစ်ဦးတည်း၏သဘောဖြင့် ဖျက်သိမ်းလိုက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည် -
'ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီ ခေါင်းဆောင် များသည် သူတို့၏ပါတီကို  ဖျက်သိမ်းပြီး ကွန်မြူနစ်ပါတီတွင် တစ်ပါတီတည်းအဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက်ကြမည်။
သီးခြား စည်းရုံးမှုများ မပြုလုပ်ပါဟု ကတိပြုခဲ့ကြသော်လည်း ပြည်သူ့ အရေးတော်ပုံပါတီအနေဖြင့် အမည်မခံတော့ စေကာမူ သီးခြားစည်းရုံးရေးများကို ဆက်လုပ်
နေကြသည်။ အထက်မြန်မာပြည်နှင့်  မြစ်ဝ ကျွန်းပေါ် ဘိုကလေး၊ ကျိုက်လတ်ဘက်တွင် သီးခြားစည်းရုံးနေခဲ့ကြသည်။ ဤသို့ သီးခြား စည်းရုံးနေကြခြင်းသည်
တစ်ပါတီတည်းတွင် ဂိုဏ်းအစုဖွဲ့နေခြင်း ဖြစ်သည်။  ထို့ကြောင့် စည်းရုံးရေးအခြေခံမူများအရ သည်းခံနေ၍ မဖြစ်။ ဂိုဏ်းအစုဖွဲ့နေသူများနှင့် တစ်ပါတီ  တည်း
ညီညွတ်နေပါက ပါတီ၏ညီညွတ်မှု ပျက်စီးလာမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ပါတီ၏ ညီညွတ်ရေးကို ထိန်းသိမ်းရန်အတွက် ဂိုဏ်းဖွဲ့ နေသော
ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီဝင်များနှင့် လမ်းခွဲလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။'
သခင်စိုးသည် တော်လှန်ရေးတပ်ဦး သဘော တူညီချက်ဖြင့် တစ်ပါတီတည်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထား သော  လက်ဝဲညီညွတ်ရေးကို မိမိတစ်ဦးတည်း၏ သဘောဖြင့်
ဖျက်သိမ်းကြောင်းကို ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင် များထံသို့ ပထမဦးစွာ အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဗိုလ်မှူးကြီးနေဝင်းနှင့် ကိုဗဆွေ တို့ မသိရှိစေရန်ကိုမူ
လျှို့ဝှက်ထားခဲ့သည်။ ၁ဝ ရက် ခန့်ကြာမှ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကို အကြောင်းကြား သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် မိမိကြိုးစားခဲ့သည့် လက်ဝဲညီညွတ်ရေး
ပျက်စီးသွားသဖြင့် များစွာ ဒေါသ ထွက်ခဲ့သော်လည်း ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့ အဖွဲ့ချုပ်ကြီးကိုမူ ညီညွတ်မှုမပျက်ပြားစေရန် ခက်ခဲ စွာ ကြိုးစားခဲ့ရသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအောင်မြင်စေရန် တပ်မတော် ကို အဓိကအင်အားအဖြစ်ထား၍ လျှို့ဝှက် ပြင်ဆင် ခဲ့ရသည်။
=ကြိုတင်တော်လှန်ရေးများ=
ရခိုင်ပြောက်ကျားတို့၏ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး
ရခိုင်မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်သည်။ ဦးပညာ သီဟ၊ ဦးစိန္တာ၊ ဗုံပေါက်သာကျော်၊ ဦးကြာလှအောင် စသော ရခိုင်မျိုးချစ်များသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ သခင်မြ၊
သခင်သန်းထွန်း၊ ဗိုလ်ရန်အောင်၊ ဗိုလ် ဖိုးကွန်း၊ သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း စသော ခေါင်းဆောင် များနှင့် မကြာခဏတွေ့ဆုံ၍ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး၊
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး မြေအောက်လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ကိုသိန်းဖေထံ သို့လည်း ရခိုင်လူငယ်များကို မကြာခဏစေလွှတ်၍
သင်တန်းများတက်ရောက်စေခဲ့သည်။
ဂျပန်များသည် ဘီအိုင်အေကို ဖျက်သိမ်းပြီး ဘီဒီအေဖြင့် အစားထိုးခဲ့သော်လည်း ရခိုင်တိုင်းတွင်မူ ဘီဒီအေကို ဖွဲ့ခွင့်မပေးခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ရခိုင်
ခေါင်းဆောင်များသည် တရားဝင် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့ အစည်းတစ်ရပ် ထူထောင်ရန် ကြိုးစားခဲ့ကြရသည်။ အင်္ဂလိပ် အဆုတ်တွင်ကျန်ခဲ့သည့် လက်နက်ခဲယမ်း
များကိုလည်း သိုဝှက်ထားဆဲပင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၂ ရက်တွင်  မြို့ဟောင်း၌ ရခိုင်တိုင်းရင်းသားအစည်းအရုံး   ခေါင်းဆောင်များ ဆွေးနွေးကြရာ
ယင်းဆွေးနွေးပွဲတွင် ရခိုင်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းရန် သဘောတူခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဂျပန်စစ်ရုံးက ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့စည်းရန်
ခွင့်မပြုပေ။  ထို့ကြောင့်  နောက်  လေးရက်တွင် အပျော်တမ်းတပ်အသွင် ပြောင်းလိုက်ရသည်။ ထိုအချိန် တွင် ဂျပန်စစ်ဗိုလ် တာနာကာက ရှေ့တန်းစစ်မြေပြင်
အတွက် ရခိုင်လူငယ်များကို စုစည်းလေ့ကျင့်ပေးလျက် ရှိသည်။ ဂျပန်စစ်ဗိုလ် နာဂါမီ၊ မီကီနှင့် ကိုဂါတို့ကလည်း ပလက်ဝတွင် အထူးအစီအစဉ်ဖြင့်
ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ တစ်ခုကိုဖွဲ့စည်းရာ တပ်ဗိုလ်မှာ ပလက်ဝ ရှိ ကိုစောဦး ဖြစ်သည်။ ယင်းတပ်ဖွဲ့များမှာ ဂျပန်ကသင်တန်းပေးပြီး ထောက်လှမ်းရေးလုပ်ငန်းအဖြစ်
သုံးစွဲရန်ဖြစ်သည်။ နောင်တွင် အပျော်တမ်းကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရေး အဖွဲ့အဖြစ် ဂျပန်က အသိအမှတ်ပြုလာခဲ့သည်။
ဗြိတိသျှတပ်များသည် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ လယ်ခန့်ကတည်းက နတ်မြစ်ကို ဖြတ်ကျော်၍ ပထမ ထိုးစစ်ကို ဆင်နွှဲသော်လည်း အောင်မြင်မှုမရခဲ့ကြ ပေ။
ထို့ကြောင့် ဂျပန်တပ်များအား လေကြောင်းမှသာ ရံဖန်ရံခါ ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နေကြရသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊  မေလ ၃ ရက်တွင် စစ်တွေထောင်ကို အင်္ဂလိပ်
လေယာဉ်ငါးစင်းက ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်ရာ ထောင်ပိုင်နှင့် ခရိုင်ဝန်တို့ သေဆုံးခဲ့ကြရသည်။ ခရိုင်ဝန်အသစ်မှာ ဦးကျော်ထွန်းဦးဖြစ်ပြီး နောင်တွင် ဦးထွန်းဦးက
တာဝန်ယူသည်။ ထို့နောက် ဦးသာဇံလှက တာဝန်ယူ သည်။ ဦးသာဇံလှ သေဆုံးသောအခါ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းနှင့် ဒေါက်တာဘမော်တို့ အသုဘအခမ်း အနားသို့
တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
ဗြိတိသျှဗိုလ်မှူးကြီးကဗန်းဒစ်၏ တပ်ရင်း (၆)သည် မယူတောင်ကိုကျော်၍ ချီတက်လာရာ ဂျပန် နှင့် ရခိုင်ကာကွယ်ရေးများက ခုခံတိုက်ခိုက်သဖြင့် မောင်တောသို့
ဆုတ်သွားရသည်။ အင်္ဂလိပ်တပ်များ သည် ဇန်နဝါရီလ ၁၇ ရက်တွင် ပလက်ဝဘက်သို့ လှည့်၍ ကျောက်တော်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ထားနိုင်ခဲ့  သည်။
ဗြိတိသျှစစ်ဌာနချုပ်မှာ အပေါက်ဝတွင် ဖွင့်လှစ် ထားသည်။
ဆင်းများကိုပါ ပါဝင်ချီတက်စေသည်။ ဗိုလ်ကြာနီ အောင်နှင့် ဗိုလ်စံလှဦးတို့ခေါင်းဆောင်သော ရခိုင် ပြောက်ကျား ၂ဝဝ ခန့်သည် ဂျပန်တို့နှင့်ပူးပေါင်း၍
အင်္ဂလိပ်တပ်များကိုတိုက်ရာ အင်္ဂလိပ်တပ်များ ဘူးသီး တောင်သို့ ဆုတ်ခွာသွားရသည်။ ပြောက်ကျားခေါင်း ဆောင်များတွင် ဦးဘစံ၊ ဦးမောင်နီ၊ ဦးထွန်းဝင်း၊
လက်မှ ပြန်သိမ်းနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်တာနာကာ၏ အစီအစဉ်ဖြင့် ဦးပညာသီဟနှင့် ဗိုလ်ကြာလှအောင်တို့ ဦးစီးသော ပြောက်ကျားအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့ပြန်သည်။
ယင်းတပ်ဖွဲ့တွင် တာနာကာနှင့် နာဂါမီက အကြံပေး အရာရှိများအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ရခိုင်ပြောက်ကျား များသည် ဂျပန်နှင့်  ပူးပေါင်းနေကြသော်လည်း
ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်၍ လျှို့ဝှက်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြသည်။
ကိုညိုထွန်း၊ ဦးဘစံ၊ ဦးထွန်းဝင်းနှင့် ဦးကျော်မြ တို့သည် ဗမာဆင်းရဲသားအစည်းအရုံးနှင့် ဆက်သွယ် ၍ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက် ခဲ့ကြသည်။
ဦးညိုထွန်းသည် သခင်စိုးနှင့် မကြာခဏ အဆက်အသွယ်ရှိပြီး အိန္ဒိယမှ ပြန်လာသူဖြစ်သည်။ ရခိုင် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး အင်အားစုများသည် မြို့ဟောင်းနယ်
မောင်းဆွဲကို အခြေခံ၍ လျှို့ဝှက် လှုပ်ရှားခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက် တွင် စစ်တွေမြို့ကို အင်္ဂလိပ်လေယာဉ်များက နံနက် (၁၁)နာရီမှ
ည(၇)နာရီအထိ ငါးကြိမ်တိုင်တိုင် ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်ရာ ဂျပန်စစ်သား ၄ဝဝ ခန့်သေဆုံးပြီး အဆောက်အအုံပစ္စည်းပစ္စယများစွာ ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရ သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်ကုန်ပြီး ၁၉၄၄ ခုနှစ် နှစ်ဆန်းတွင် ကား ရခိုင်စစ်မျက်နှာတွင် မဟာမိတ်တို့က သိသိ သာသာ စစ်ရေးအကဲသာမှု ရရှိလာကြသည်။ သခင် တင်ရွှေသည်
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (ပြာသို လကွယ်နေ့)တွင် ဂွကမ်းခြေသို့ ရေငုပ်သင်္ဘောဖြင့် ရောက်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး အတွက်
အခြေအနေများကိုညှိနှိုင်း၍ ဖေဖော်ဝါရီလ တွင် ကိုညိုထွန်းကိုပါခေါ်ပြီး အိန္ဒိယသို့ လျှို့ဝှက်စွာ ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားသည်။ ထိုအချိန်တွင် အင်္ဂလိပ် တပ်များသည်
ကျောက်တော်ဘက်သို့ ကုလားတန် မြစ်ကြောင်းအတိုင်း ချီတက်လာပြီဖြစ်သည်။ ပလက်ဝ တွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာဖြစ်ပွားရာ ဂျပန်တပ်များ
စတင်ဆုတ်ခွာလာကြရသည်။
သခင်တင်ရွှေနှင့်ကိုညိုထွန်းသည် ကာလကတ္တား မြို့သို့ ရောက်ရှိသောအခါ  ဆန်းဒေးဗီလာတွင် ကိုသိန်းဖေနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ကိုညိုထွန်း သည် ၁၉၄၄
ခုနှစ်၊ မေလတွင် သခင်တိုးလှနှင့် သခင်ထွန်းစိန်တို့ကိုခေါ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ပြန်ထွက် လာရာ သခင်တိုးလှနှင့် သခင်ထွန်းစိန်ကို ဂျပန် ဖမ်းမိသွားပြီး သခင်တိုးလှကို
ဂျပန်က သတ်ပစ်လိုက် သည်။ သခင်ထွန်းစိန်မှာမူ ဂျပန်လက်မှ ထွက်ပြေး လွတ်မြောက်သွားသည်။ ကိုညိုထွန်းက စံသာကျော်  နှင့် စံအောင်ကိုခေါ်၍ အိန္ဒိယသို့
ပြန်သွားပြန်သည်။ ကိုညိုထွန်းသည် ဗြိတိသျှတို့၏ ဂျီအက်စ်အိုင်အေအဖွဲ့ နှင့် နားလည်မှုယူလိုက်သည်။ ဗြိတိသျှတို့က ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးသမားများအား
စစ်ရေးအကူအညီ တိုက်ရိုက်ပေးရန် အမှတ်(၁၃၆)တပ်ဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း လေ့ကျင့်ပေးသည်။  ဦးသာကျော်   (နိုင်ငံတော် ကောင်စီဝင်)နှင့်
ဗိုလ်ခင်မောင်လေးတို့သည်လည်း ကိုသိန်းဖေထံသို့ ရောက်သွားကြသည်။ ဗုံပေါက် သာကျော်ကလည်း ထွန်းအောင်ကျော် နှင့် မောင် လှကျော်ကို အိန္ဒိယသို့
သင်တန်းတက်ရန် စေလွှတ်ခဲ့ သည်။
ရခိုင်စစ်မျက်နှာအခြေအနေတွင် မဟာမိတ်များ က စစ်ရေးအကဲသာလာသည်နှင့်အမျှ ရခိုင်တိုင်းတွင် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကို ကြိုတင်ဆင်နွှဲရန် အခြေ အနေ
ဖြစ်ပေါ်လာတော့သည်။ ဗိုလ်ရန်အောင်သည် ရခိုင်တိုင်း ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး စတင်ရန်အတွက် အနောက်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်မှ အရာရှိအချို့ဖြင့် ရခိုင်
လျှို့ဝှက်သင်တန်းများပေးခြင်း၊ လက်နက်များ သိုဝှက်ခြင်းတို့ကို ဂျပန်ကင်ပေတိုင်များ၏ အန္တရာယ် ကြားမှ စွန့်စား၍ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ မဟာမိတ်များ
လေထီးဖြင့်ချပေးခဲ့သည့် ဆက်သွယ်ရေးစက်များကို အသုံးပြု၍လည်း မဟာမိတ်စစ်ဌာနချုပ်သို့ ဂျပန် စစ်တပ်လှုပ်ရှားမှုသတင်းများကို ပို့ပေးခဲ့ကြသည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင်မဟာမိတ် တို့သည် မေယုဒေသကို စတင်၍ ထိုးစစ်ဆင်နွှဲတော့ သည်။ ထိုလတွင် မေဂျာကရူး(ကြူ)၊ ကိုညိုထွန်း၊ မောင်စောဖြူ၊
သာထွန်းအောင်၊ မောင်ကလေး၊ သာကျော် (နိုင်ငံတော်ကောင်စီဝင်)၊  စံသာကျော် (ဗိုလ်မှူးဟောင်း) စသော ပြောက်ကျားများသည် တစ်သုတ်ပြီးတစ်သုတ်
လေထီးဖြင့် ဆင်းလာကြတော့ သည်။ ဗြိတိသျှတပ်မှ  ကပ္ပတိန်ကော့သည်လည်း ပြောက်ကျားများနှင့်အတူ ပါလာသည်။ မဟာမိတ် တပ်များကလည်း ဒီဇင်ဘာလ ၁၄
ရက်တွင် ဘူးသီး တောင်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်တွင် ရသေ့တောင်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှာပင် ဗိုလ်ကြာလှ အောင်နှင့် ဗိုလ်စောဦး(အောင်ကျော်)တို့၏ ကာကွယ် ရေးတပ်ဖွဲ့များ စတင်  တပ်ဖျောက်သွားကြသည်။  ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊
ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်တွင် ဦးပညာသီဟ နှင့် ဗုံပေါက်သာကျော်တို့ဦးဆောင်သော ပြောက်ကျား များသည် မြို့ဟောင်းမြို့နယ် ပြတေးရွာရှိ ဂျပန်တပ် အား
စတင်တိုက်ခိုက်၍ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး စတင် လိုက်ကြသည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် ဗုံပေါက်သာကျော် တို့လူစုသည် မေဂျာကရူး (Major Crew)၊ ကိုညိုထွန်း၊
လှအောင်က ခေါင်းဆောင်ပြီး ခြင်္သေ့အောင်တပ်ဖွဲ့ကို ဗုံပေါက်သာကျော်က ခေါင်းဆောင်သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလထဲတွင် ဦးဘစော (ရုရှားနိုင်ငံ သံအမတ်ဟောင်း)၊ ရဲအောင် (ခေါ်) စောဖြူ၊ အောင်စောနှင့် အင်္ဂလိပ်စစ်တပ်မှ မေဂျာ ကင်းဘဲလ်တို့
လေထီးဖြင့် ဆင်းလာပြီး ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးတပ်သားများအား အင်အားဖြည့်ပေး ကြသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလဆန်း ၄ ရက်တွင် မဟာမိတ်တပ်များက
စစ်တွေမြို့ကို သိမ်းပိုက်နိုင် သကဲ့သို့ ဗုံပေါက်သာကျော်နှင့် ခြင်္သေ့အောင် ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့ကလည်း တစ်နေ့တည်း တစ်ရက်တည်းမှာ ပင် ပေါက်တောမြို့ကို
သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ကြူ တပ်ဖွဲ့သည်လည်း မဟာမိတ်တပ်မှ လေထီးဖြင့်ချပေး သည့်လက်နက်များကို ကိုင်စွဲ၍ ဂျပန်တပ်များအား လိုက်လံတိုက်ခိုက်လျက်ရှိသည်။
ရခိုင်ပြောက်ကျား အင်အားမှာလည်း တစ်စတစ်စ တိုးပွားလာရာ ရာနှင့် ချီ၍ ရှိလာသည်။
မဟာမိတ်တပ်များသည် ရခိုင်ဒေသတစ်ခုလုံးကို သိမ်းပိုက်မိသွားချိန်တွင်   ရခိုင်ပြောက်ကျားတို့၏ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးမှာ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ပထမ
ပတ်ထဲမှာပင် ပြီးဆုံးသွားရသည်။ အင်္ဂလိပ်စစ်တပ် များသည် ရခိုင်ပြောက်ကျားများအား စိတ်မချသဖြင့် လက်နက်သိမ်းခြင်း၊ ဖမ်းဆီးနှိပ်ကွပ်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်
လာသည်။ ရခိုင်ပြောက်ကျားများနှင့် ရခိုင်တိုင်းရင်းသား များအပေါ် အင်္ဂလိပ်တပ်များ၏ ဆက်ဆံပုံနှင့် ပတ်သက်၍ ဗုံပေါက်သာကျော်က တော်လှန်ရေးခရီး
ဝယ်စာအုပ် စာမျက်နှာ ၁၈၈ နှင့် ၁၈၉ တွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည် -
'တိုင်းမင်းကြီးသည် အိုင်ဝိုင်းရွာသူကြီးနေအိမ်မှ နေပြီး ကျေးရွာသားများကို စုစည်းစေကာ အင်္ဂလိပ် ပြန်ရောက်လာပြီဖြစ်၍ ဝဝဖြိုးဖြိုး စားရမည်၊ ဝတ်ရ
မည်ဖြစ်ကြောင်း၊ မြေခွန်မြေခများကိုလည်း ပေးကြ ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဓားပြလိုလို  လုပ်နေကြသော နိုင်ငံရေးသမားများ  (ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေး သမားများကို
ဆိုလိုသည်)သည် ပခြုပ်ထဲမှ ကြက်များ သာဖြစ်ရာ သတ်စားချင်သည့်အချိန်တွင် သတ်စားမည် ဖြစ်ကြောင်းတို့ကို ပြောသွားကြောင်း သိရသည်။ အိုင်စီအက်စ်
တိုင်းမင်းကြီးပြောသွားသော စကားများ သည် ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့၏ပေါ်လစီဖြစ်ရာ မကြာမီ ဆရာတော် ဦးနာရဒနှင့်တကွ ခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းခြင်း၊
စာမျက်နှာ ၁၉၆ တွင်လည်း -
'ဆရာတော် ဦးနာရဒ၊ ဦးသိန်းကျော်အောင် စသော ခေါင်းဆောင်များကိုလည်း အစီအစဉ်အရ တစ်ပြိုင်တည်း ဖမ်းသည်။ ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့စစ်တပ်နှင့် ပုလိပ်တပ်များက
အပျို၊ အအို၊ အရွယ်ရောက်၊ အရွယ် လွန် မရွေးဘဲ ရွာလုံးချီ၍ မုဒိမ်းကျင့်ပွဲပြုလုပ်သည်။ ကျေးရွာနေအိမ်များကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးသည်။ ဗမာ့ မျိုးချစ်တပ် လည်ဆွဲရှိသော
ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး သမားများကို ရာလိုက်ချီပြီးဖမ်းကာ လူမဆန်သော ညှဉ်းဆဲမှုများဖြင့် လူစဉ်မမီအောင်၊ နာလန်မထူအောင် ညှဉ်းဆဲနှိပ်စက်သည်။ မြေခွန်၊
မြေဆီခများကို အကြမ်း ဖက်တောင်းယူသည်' စသည်ဖြင့် ရေးသားဖော်ပြ ထားသည်။
တပ်ဖွဲ့သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၇ ရက် တွင် စစ်တွေမြို့၌ လက်နက်အပ်ကြရသည်။ သို့သော် ရခိုင်ခေါင်းဆောင်များသည် လက်နက်အများအပြား ကို
ကဖိတ်သဖြင့် ဦးပညာသီဟ၊ ကြာလှအောင်၊ သာထွန်းအောင်၊ ကျော်မြ၊ အောင်ပန်း၊ မြအောင်၊ ထွန်းလှ၊ စောဖြူ၊ စိန်ထွန်း၊ ချစ်လှဖြူ၊ စောထွန်း၊ ဝေလာ၊ စံထွန်း၊
ကျော်သာ၊ မိုးသာ၊ ဘဟိန်းတို့လူစုကို အင်္ဂလိပ်များက အိန္ဒိယသို့ ပို့ပေးသည်။ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းသည် ရခိုင်မျိုးချစ်တပ်သားစာရင်းကို တောင်းယူပြီး
တစ်ဦးချင်းထံသို့ ဂုဏ်ပြုလက်မှတ်နှင့် ဆုများ ပေးပို့ခဲ့သည်။
မဟာမိတ်တပ်များ စစ်ရေးအကဲသာလာခြင်း
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ရာတွင် တပ်မတော်ကို အင်အားတောင့်တင်းခိုင်မာစေရန် အထူးဂရုပြု၍ ကြိုးစားခဲ့သည်။
သရက်မြို့တွင် အနောက်တိုင်းကို ဖွင့်သည်။ မန္တလေးမြို့တွင်လည်း အနောက်မြောက် တိုင်း ဟူ၍ ဖွင့်သည်။ တိုးချဲ့ထားသော ခြေလျင် တပ်ရင်းများအပြင်
လေ့ကျင့်ရေးတပ်ရင်း(၁)မှ (၄) အထိကိုလည်း တိုးတက်ချဲ့ထွင်လိုက်သည်။ ထိုအချိန် တွင် ဘီဒီအေကို ဗမာ့တပ်မတော် (The Burmese  Army) ဟု
အမည်ပြောင်းလဲခေါ်ပြီး ဖြစ်သည်။ ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ချုပ်၏ လျှို့ဝှက်ညွန်ကြား မှုအောက်တွင် ဗမာ့တပ်မတော်သည် လေ့ကျင့်မှုများ ကို
အပြင်းအထန်ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။
ရခိုင်စစ်မျက်နှာတွင် မဟာမိတ်များက ထိုးစစ် ဆင်လာသဖြင့် ရခိုင်ပြောက်ကျားများသည် ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးကို ၁၉၄၄ ခုနှစ်အကုန်ကတည်းက စတင်
ဆင်နွှဲခဲ့ကြရသည်။ ထို့အတူပင် မြန်မာပြည် မြောက်ပိုင်းတွင်လည်း မဟာမိတ်များက ထိုးစစ်ဆင်လာ သဖြင့် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးသည် အချိန်ဆွဲ၍ မရ
တော့သည့်အခြေအနေသို့ ဆိုက်ရောက်လာသည်။
မဟာမိတ်တို့သည် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ကတည်းက ရခိုင်စစ်မျက်နှာတွင် ပထမအကြိမ် ထိုးစစ်ကိုဆင်နွှဲသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊
ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ဝင်းဂိတ်သည် လက်ရွေးစင် လူ ၃ဝဝဝ ဖြင့် အင်ဖားမြို့မှ စတင် ချီတက်၍ ဂျပန်တပ်တို့၏နောက်ပိုင်းကို ဝင်ရောက်
ထိုးနှက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဝင်းဂိတ်၏တပ်များသည် လမ်းပန်းမရှိသော တောကြီးမျက်မည်းများကို ဖြတ် ကျော်၍ ခက်ခဲစွာ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်။ သုံးလအတွင်း တွင်
ဝင်းဂိတ်၏ လူ ၃ဝဝဝ အနက် ၁ဝဝဝ ခန့်မှာ သေကျေပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် ဝင်းဂိတ်၏ လူ ၂ဝဝဝ ခန့်သာ အင်ဖားသို့ ပြန်လည်
ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ဂျင်နရယ်ဝီလျံစလင်း၏ အမှတ်(၁၄)တပ်မတော် သည် စစ်ကြောင်းသုံးကြောင်းဖြန့်ခွဲ၍ ဒုတိယထိုးစစ် စတင်ရန် ရခိုင်ဒေသသို့ ဝင်ရောက်ပြန်သည်။ မယု
တောင်တန်းပေါ်တွင် အမှတ်(၇)တပ်မှာ ဂျပန်အဝိုင်း ခံရလေရာ ရက်ပေါင်း(၂ဝ)ခန့် တိုက်ပွဲပြင်းထန်ခဲ့ သည်။ စစ်ကူတပ်များ၏အကူအညီဖြင့် အမှတ်(၇)တပ် သည်
ဖောက်ထွင်းထွက်ခဲ့ရသည်။ ဂျပန်များလည်း စစ်နှစ်ဖက်ညှပ်သဖြင့် လူ ၆ဝဝဝ ကျော်တွင် တစ်ဝက် ကျော်ကျော်ခန့် သေဆုံးခဲ့ကြသည်။  အမှတ်(၁၄) တပ်မတော်၏
ဒုတိယထိုးစစ် ရခိုင်တွင်ဆင်နွှဲနေစဉ် ဂျပန်များသည် ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သို့ ချင်းနင်းဝင်ရောက်လာသည်။ ထို့နောက် အင်ဖား နှင့် ကိုဟီးဒမားကို
ဝိုင်းလိုက်ကြသည်။ သို့သော် ဂျပန် တပ်များသည် ဆက်သွယ်ရေးညံ့ဖျင်းခြင်း၊ နောက်ပိုင်း ပို့ဆောင်ထောက်ပံ့မှု မရှိခြင်း၊ စစ်ရေးသတင်းများ
အင်ဖားနှင့် ကိုဟီးဒမားတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားနေ ချိန်မှာပင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ဝင်းဂိတ်၏ ချင်းဒစ် (Chindits) တပ်ဖွဲ့ဝင် ၁၂ဝဝဝ သည် ဝန်တင်တိရစ္ဆာန်ပေါင်း ၁၂ဝဝ
ခန့်နှင့်အတူ အင်းတော်၊ ဗန်းမော်၊ ကသာ နယ်မြေများသို့ လေကြောင်းမှဆင်းသက်ပြီး အခိုင်အမာ စခန်းများ တည်ဆောက်ထားလိုက်သည်။ ဂျင်နရယ် စတီးဝဲလ်၏
အမေရိကန်တပ်များကလည်း တရုတ်တပ် များနှင့်အတူ ဟူးကောင်းနှင့် မိုးကောင်းနယ်ကို သိမ်း ယူ၍ မြစ်ကြီးနားလေယာဉ်ကွင်းကို ဂျပန်များလက်မှ
တိုက်ခိုက်ယူနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အင်ဖားနှင့် ကိုဟီးဒမားမှ ဂျပန်တပ်များမှာ ကစဉ့်ကလျားနှင့် ဆုတ်ခွာကြရာ မဟာမိတ်တပ်များသည် မြန်မာပြည်
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစလင်း၏ အမှတ်(၁၄)တပ်မတော် သည် မန္တလေးကို ရည်မှန်းချက်ထားပြီး ချီတက်လာ သည်။ မဟာမိတ်တပ်များသည် ဖောင်းပြင်မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊
နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်တွင် စတင်ချီတက်ရာ ဗန်းမောက်မြို့ကို ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် သိမ်းပိုက် လိုက်နိုင်သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် ဝန်းသိုမြို့ သို့ရောက်ရှိပြီး
၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၇ ရက်တွင် ရွှေဘိုမြို့သို့ ရောက်ရှိလာသည်။ ကလေးဝမြို့မှ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက်တွင် စတင်ထွက်ခွာလာ သော
စစ်ကြောင်းသည် ရေဦးသို့ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်တွင် ရောက်ရှိလာပြီး ဝန်းသိုမှ ဆင်းလာသောတပ်နှင့် ရွှေဘိုတွင် ဆုံသည်။ ထို့နောက်
မန္တလေးကိုသိမ်းပိုက်ရန် စစ်ကြောင်းနှစ်ကြောင်း ခွဲ လိုက်ကြသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် တရုတ်ဖြူဘက် မှ ဂျင်နရယ်ဒင်နီရယ်စူလတန်ကြီးမှူးသော တပ်များ ကလည်း အရှေ့မြောက်မှဝင်ရောက်၍ မိုးကုတ်၊ နမ္မတူ နှင့် လားရှိုးမြို့များကို တိုက်ခိုက်လာသည်။
မဟာမိတ်တပ်များ မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းမှ ဖြန့်ခွဲ၍ ထိုးစစ်ဆင်လာသောကြောင့် ဂျပန်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ကီးမူရားသည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတွင်ရှိနေသော
ဂျပန်တပ်များနှင့် တောင်ကုတ်နယ်မှ ဂျပန်တပ်များ အပါအဝင် ရှိရှိသမျှ ဂျပန်တပ်များကို မန္တလေးတွင် ပြင်ဆင်စုရုံး၍ ခံစစ်ဆင်ရန် ပြင်ဆင်တော့သည်။
ကလေးမြို့မှ မဟာမိတ်စစ်ကြောင်းသည် ဂျပန် တို့၏အလစ်အငိုက်ကိုယူ၍ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်တွင် ဂန့်ဂေါ၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်တွင် ပေါက်၊
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်တွင် ပခုက္ကူမြို့တို့အား ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသည်။ ထို့နောက် ပုဂံ၊ ညောင်ဦးကိုဖြတ်၍ မိတ္ထီလာသို့ အပြင်းချီတက်တော့ သည်။
ဂျပန်တို့သည် မန္တလေးတွင် စုရုံးထားသောတပ် များကို မိတ္ထီလာသို့ စေလွှတ်၍ ခုခံစေရာ တိုက်ပွဲ အပြင်းအထန်ဖြစ်ပွားပြီး မိတ္ထီလာလေယာဉ်ကွင်းကို မဟာမိတ်များ