ဆဘောင်းထယ်ရွာ၊_မတူပီမြို့နယ်
ဖဘောင်(ဆဘောင်း)မှ "‌တဲယ်"ပါလားခြင်း
ဆဘောင်းရွာသားများ၏ ပထမ ရွာသူကြီးအကြီးအကဲ ဆယ်ရို(၁)မျိုးဆက်များမရှိတော့သည့်နောက်ပိုင်း ခိလှုံရွာ ရွာသူကြီးအကြီးအကဲ ဦးဘီးဟရန်(၁)မျိုးဆက်မှ ဘီဟရီးက ဖဘောင် ရွာသူကြီးအကြီးအကဲဖြစ်နေချိန်၊ ဘီးဟရန်(၃)ခေတ် ၁၈၇၅ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင်၊ ခိလှုံရွာသားများသည်  ဖဘောင်အတူရွာသို့ လာရောက် ပူးပေါင်းလာကြသည်။ ထိုချိန်တွင် ဖဘောင်ရွာ(အတူရွာ)သည် အိမ် ၂၀၀ ခန့်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ၁၈၈၀ ဝန်းကျင်တွင် တိုင်ကွန်း(Taikua) ရွာသားများသည်လည်း ရွာမန်းမှ အိမ်ခြေ(၂၀) ကျော်ဖြင့် ဖဘောင်အတူရွာကို လာရောက်ပူးပေါင်းပြီး ဖဘောင်ရွာနမည်ဖြင့် ဖဘောင်ရွာမ ရပ်ကွက်၊ ခိလှုံရပ်ကွက်၊ တိုင်ကွန်းရပ်ကွက်ဟူ၍ သူတို့၏ ရွာသူကြီးအကြီးအကဲများ သီးသန့်ဖြင့် အတူတကွဲ နေထိုင်ကြသည်။ ဖဘောင်ရွာမ ရွာသူကြီးအကြီးအကဲသည် ဘီးဟရီး(၁)ဖြစ်ပြီ၊ ခိလှုံရွာရပ်ကွက် ရွာသူကြီးအကြီးအကဲသည် ဘီးဟရန်(၃)၊ တိုင်ကွန်းရွာရပ်ကွက် ရွာသူကြီးအကြီးအကဲသည် ဇကဲ(၁)နှင့် ဟွန်ကို(၁)တို့ဖြစ်ကြသည်။ အတူရွာမ ရပ်ကွက်ဖြစ်သော ဖဘောင်ရွာသားများသည် ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် လုံဖင်ရွာကို ပြောင်းရွေးတည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် ဖဘောင်ရွာသူကြီးအကြီးအကဲ ဘီးဟရီးသည် လူကြီးရောဂါဖြင့် လုံဖင်ရွာမှာဘဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သဖြင့် အတူရွာရှိသူ့သား တဲလ်ကို ကျောက်ဂူတွင် သွားရောက် သင်္ဂြိုလ်ခဲ့ကြသည်။ ဖဘောင်ရွာသူကြီးအကြီးအကဲ မျိုးဆက်သည် နောက်ဒုတိယအကြိမ်ပြတ်သွားခဲ့ပြန်သည်။ ထို့ကြောင်း ခိလှုံသူကြီး ဘီဟရန်(၃) သားကြီး ဝါဆိုင်(၃)ကို ပင့်ခေါ်ခဲ့ကြသော်လည်း ကံမကောင်းစွာဖြင့် ဝါဆိုင်(၃)ဖခင် ဘီဟရန်(၃)သည် ၁၉၀၆ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ(၉)ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားသဖြင့် ဖခင်နေရာကို ဆက်ခံမည့်သူ အရေးသကြီးဖြစ်လာသော ဝါဆိုင်(၃)သည် ဖဘောင် ရွာသူကြီးအကြီးအကဲ ဆက်ခံသူအဖြစ် ပြောင်းလာနိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ ညီဖြစ်သူ တေရောင်(၂)ကို စေလွတ်ခဲ့သည်။ တေရောင်(၂)သည်လည်း ဖဘောင် လုံဖင်ရွာသူကြီးအကြီးအကဲအဖြစ် ၂နှစ်ဖြစ်လာပြီးနောက် ၁၉၀၉ ခုနှစ်တွင် သားသမီးများမထွန်းကားဘဲ ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပြန်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ဝါဆိုင်(၃) ညီအထွေးဆုံး မန်းထန်ကို ၁၉၁၀ ခုနှစ်တွင် ပင့်ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ မန်းထန်သည် အရွယ်မရောက်သေးသဖြင့် ခိလှိုရွာတွင် အစ်ကိုကြီးဖြစ်သူ ဝါဆိုင်(၃)နှင့်အတူ အရွယ်ရောက်သည့်အထိ ဖဘောင်ရွာသူကြီးအကြီးအကဲအဖြစ် ခိလှိုရွာတွင် ၁၉၁၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၄ ခုနှစ်အထိ နေထိုင်ကာ ဖဘောင်ရွာသားများ အခွန်တော်များကို ခံစားခွင့်ရခဲ့သည်။ မန်းထန်အရွယ်မရောက်ဘဲ ဖဘောင်ရွာသို့ မပြောင်းမီကာလ ၁၉၁၀ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၄ ခုနှစ်အထိ ဖဘောင်လုံဖင်ရွာကို  ၁၄-နှစ်ကြာ လိုင်ဒေး(၂)က အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဖဘောင်ရွားသားများအခွန်တော်ကို မန်းထန်က ခံစားရမည်ဖြစ်သောကြောင့် လိုင်ဒေး(၂)သည် အခွန်တော်များကို မယူဘဲ စေသနာသက်သက်ဖြင့် ၁၄နှစ်တိုင်အောင် ဖဘောင်ရွာ ရွာသူကြီးအကြီးအကဲ တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သဖြင့် နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်အချို့မှတ်တမ်းတွင် လိုင်ဒေး(၂)ကို ဆဘောင်းတယ် ရွာသူကြီးအကြီးအကဲဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ မန်းထန်အရွယ်မရောက်ခင် အစ်ကိုကြီး ဝါဆိုင်(၃)နှင့် အတူနေပြီး ၁၄ နှစ် ကာလတွင် ဝါဆိုင်(၃)က သူ၏နာမည်ကျော်ကြားမှုအတွက် အခွင့်ကောင်းယူလာပြီး၊ သူ့ညီလေး အကြီးအကဲဖြစ်မည့် ဖဘောင်ကို ဆဘောင်းတဲယ်ဟုလည်းကောင်း၊ သူအကြီးအကဲဖြစ်သော ခိလှုံရွာကို ဆဘောင်းပီဟုလည်းကောင်းထွက်ဆိုခဲ့သဖြင့် မြောက်ပိုင်းရခိုင်တောင်တန်း၊ ခရိုင်က ဆဘောင်းပီး/တဲယ်(Sabong Pi/ Sabong Te)ဟုလည်းကောင်း၊ ချင်းတောင်တန်းခရိုင်ခွဲ၊ ဟားခါးအာဏာပိုင်များ၊ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက ဆဘောင်းပီး/တယ်(Sabawngpi/Sabawngte)ဟုလည်းကောင်း မှတ်တမ်းတင်စေခဲ့သဖြင့် ယနေ့ချိန်ထိ ပြည်ထဲရေးတွင် ဆဘောင်းတဲယ်ဟု တည်ရှိနေခြင်းဖြစ်သည်။  ဖဘောင် ရွာသူကြီးအကြီးအကဲ ပထမမျိုးဆက်မှာ: - မန်လှီ (၂) သားကြီး ဆယ်ရို => ဆယ်ရိုသား ဇော်ရို (၁) => ဇော်ရိုသား သုံးဦး (၁) လိုင်တူ၊ (၂) ချုံတလိန်း(၁)နှင့် (၃) ဒေါ်မာ (ဟေမာ ရွာသူကြီးအကြီးအကဲ မျိုးဆက်ဖခင်) => လိုင်တူသား ဟရန်လိန်။ ဟရန်လိန်သည် သားယောကျ်ား မထွန်းကားဘဲ ဖဘောင်ရွာ သူကြီးအကြီးအကဲ မျိုးဆက်ပြတ်တောင့်သွားသည်။ ချုံတလိန်းလည်း ငယ်ရွယ်စဉ်ဆုံးပါးသွားခဲ့သည်။