cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အမှတ်(၁၄)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ
အမှတ်(၁၄)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ (အတိုကောက်: ကပစ(၁၄)) သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စေတုတ္တရာမြို့နယ်၊ ငဖဲ တွင်တည်ရှိပြီး မြေအကျယ်အဝန်းမှာ ဧက (၁သောင်း) ကျော်ရှိ၍ စစ်သည်အင်အားမှာ (၄၀၀) ကျော်ရှိသည်။ ကပစ(၉) နှင့် ထုတ်လုပ်မှု ဆက်နွယ်မှုရှိပြီး လက်နက်ငယ်ကျည်ဆန်များ ထုတ်လုပ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။
ကဏ္ဍ:ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံများ
ချင်းဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်
ချင်းဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် (Chin League For Democracy Party) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၄ ရက်နေ့တွင် စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မြို့နယ် ၁၂ မြို့နယ်၊ မဲဆန္ဒနယ် ၂၅ နေရာတို့မှ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ချင်းဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၊ ချင်းတိုးတက်ရေးပါတီ (CPP)နှင့် ချင်းအမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (CNDP) ပါတီသုံးခု ပူးပေါင်း၍ ချင်းအမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အမည်ဖြင့် ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ နိုင်ငံရေးပါတီဟောင်းများ
ပန်ဖေ့ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ပန်ဖေ့ရွာ (Panghpayt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကောင်းပီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၈၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ယေးရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ဝမ်ယေးရွာ (Wanyay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နားခံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားခံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၉၆ ဦး၊ မ ၁၈၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
အရှေ့သဲကုန်းရွာ၊ ထိယာလီ
အရှေ့သဲကုန်းရွာ၊ ထိယာလီ
ဝမ်ယေးရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိလောက
တိလောက၊ ဆရာ‌တော်ဘဒ္ဒန္တ၊ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ မိုး‌ကောင်းမြို့၊ မဟာတိ‌လောကာရာမ‌ကျောင်းတိုက် (မြန်မာ-၁၂၆၈)
ဆရာ‌တော် ဘဒ္ဒန္တတိ‌လောကကို ကချင်ပြည်နယ် မိုး‌ကောင်းမြို့ နန့်ရင်းရပ်တွင် ခမည်း‌တော် ဦးဘိုး‌အောင်၊ မယ်‌တော် ‌ဒေါ်စိန် တို့က မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ ခုနှစ် နတ်‌တော်လပြည့်‌ကျော် ၈ ရက် စ‌နေ‌နေ့၌ ဖွားမြင်သည်။
‌ကျောင်းသားအရွယ်တွင် မိုး‌ကောင်းမြို့ အလယ်‌ကျောင်း ဆရာ‌တော် ဘဒ္ဒန္တအရိယမဟာ‌ထေရ်ကို ဥပဇ္ဈာယ် ပြုလျက် ခမည်း‌တော် မယ်‌တော်တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရှင်သာမ‌ဏေ အဖြစ်သို့ ‌ရောက်သည်။ သာမ‌ဏေဘွဲ့မှာ ရှင်တိ‌လောက ဖြစ်သည်။
ထို့‌နောက် သက္ကရာဇ် ၁၂၈၈ ခုနှစ်တွင် မိုး‌ကောင်း အ‌နောက်‌ကျောင်း ဆရာ‌တော် ဘဒ္ဒန္တဝံသမဟာ‌ထေရ်ကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် ခမည်း‌တော် မယ်‌တော်တို့၏ ပစ္စယာနုဂ္ဂဟဖြင့် ရဟန်းအဖြစ်သို့ ‌ရောက်‌တော်မူသည်။
ဆရာ‌တော်သည် သာသနာ‌တော် သန့်ရှင်းတည်တံ့ပြန့်ပွား ‌ရေးအတွက် ‌ဆောင်ရွက်‌တော်မူခဲ့ရာတွင် ၁၃၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ မြစ်ကြီးနားသို့ ကြွ‌ရောက်ပြီး ကချင်ပြည်နယ်တွင် ဗုဒ္ဓသာသနာ‌တော်ပြန့်ပွားရန် ပြည်နယ်‌တောင်တန်းသာသနာပြု‌ကျောင်း ဖြစ်‌မြောက်‌ရေးနှင့် ပြည်နယ်သာသနာတိုးတက်‌ရေးအတွက် ပါဝင်‌ဆောင်ရွက် ‌တော်မူခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ရုပ်ပွား‌တော်နှင့် ‌စေတီ‌တော်ကြီးငါးဆူကိုလည်း‌ကောင်း၊ အစိုးရမူလတန်း‌ကျောင်း ငါး‌ကျောင်းကိုလည်း‌ကောင်း တည်‌ဆောက် ဖွင့်လှစ်‌တော်မူခဲ့သည်။ ၁၃၂၆ ခုနှစ် ‌မှော်ဘီဂိုဏ်း‌ပေါင်းစုံ သံဃာ့အစည်းအ‌ဝေးပွဲတွင်လည်း သံဃာ့ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်‌ရောက် ‌ဆောင်ရွက်‌တော်မူခဲ့သည်။
၁၃၃၅ ခုနှစ်တွင် မိမိသီတင်းသုံးရာ မိုး‌ကောင်းအလယ် ‌ကျောင်းတိုက်ကို မဇ္ဈိမရာမအမည်ဖြင့် စာသင်တိုက်ဖွင့်လှစ်လျက် သံဃာ‌တော် ၇၅ ပါးတို့အား ပရိယတ္တိစာ‌ပေများကို အမြဲမပြတ် သင်ကြားပို့ချ‌ပေး‌တော်မူခဲ့သည်။
၁၃၃၇ ခုနှစ်တွင် ဦးစိန်၊ ‌ဒေါ်‌ထွေးကြည်တို့လှူဒါန်း‌သော ခုနစ်ဧကကျယ်ဝန်းသည့် ‌မြေကွက်တွင် ပရိယတ္တိနှင့် ပဋိပတ္တိ သာသနာအ‌ခြေခံ ခိုင်ခံ့တည်တံ့ပြန့်ပွားမှုကို ‌ရှေးရှုလျက် မဟာတိ‌လောကာရာမစာသင် တိုက်နှင့် မဟာတိ‌လောကာရာမ သာသနာ့ရိပ်သာတို့ကို တွဲဖက်ဖွင့်လှစ်‌တော်မူပြီး ပါဠိပထမပြန် စာ‌မေးပွဲ စာ‌ဖြေဌာနရရှိ‌အောင်လည်း ‌ဆောင်ရွက်‌တော်မူသည်။
ဆရာ‌တော်သည် စာသင်တိုက်ရှိ သံဃာ‌တော် ၁၀၀ ‌ကျော် တို့အား ပါဠိ အဋ္ဌကထာ ဋီကာကျမ်းများကို အမြဲမပြတ် ပို့ချ‌တော်မူခြင်း၊ တရားအားထုတ်ကြ‌သော ရဟန်း‌ယောဂီ လူ‌ယောဂီ များကို တရားဓမ္မ ‌ဟော‌ပြော ပြသ‌တော်မူခြင်း၊ ကချင်ပြည်နယ် သံဃနာယကဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့် ပြည်နယ်အတွင်း ‌ပေါ်‌ပေါက် သည့် သာသနာ‌ရေးကိစ္စများကို ‌ဖြေရှင်း‌တော်မူခြင်းစ‌သော သာသနာ့တာဝန်များကို အားသွန်ထမ်းရွက်‌တော်မူလျက်ရှိသည်။
ဤသို့ သာသနာ‌တော်အကျိုးကို သယ်ပိုး‌ဆောင်ရွက် ‌တော်မူသည့် သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံ‌တော်မူ‌သော ဆရာ‌တော်ဘဒ္ဒန္တ တိ‌လောကသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်‌နေ့တွင် ပြည်‌ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ‌တော်၊ နိုင်ငံ‌တော်‌ကောင်စီက ဆက်ကပ်လှူဒါန်း‌သော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့ တံဆိပ်‌တော်ကို အလှူခံရရှိ‌တော် မူသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ (၃)
ကဏှမဂ္ဂသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ-အစရှိသော တရား ၁၀-ပါးတို့ကို ကဏှမဂ္ဂကဏလမ်းစဉ်, သမ္မာဒိဋ္ဌိ-အစရှိသော တရား ၁၀-ပါးတို့ကို သုက္ကမဂ္ဂ - သုက္ကလမ်းစဉ်ဟု ခွဲခြား၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးသည် ကဏှမဂ္ဂ - ကဏှလမ်းစဉ်၊ ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးမှ ရှောင်ကြဉ်မှုသည် သုက္ကမဂ္ဂ -သုက္ကလမ်းစဉ်ဟု ခွဲခြား၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အရှေ့တစ်ဝက်ဖွင့်အဝိုင်းသရ
အရှေ့တစ်ဝက်ဖွင့်အဝိုင်းသရ (open-mid front rounded vowel) သည် အပြောဘာသာစကားအချို့တွင် အသုံးပြုသော သရသံ အမျိုးအစားများထဲက ပုံစံတစ်ခုဖြစ်၍ နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာတွင် လက်တင်အက္ခရာ o နှင့် e ကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် သင်္ကေတ œ ဖြင့်ပြဆိုထား၍ လက်တင်အက္ခရာ Œ ၏ အသေးစကားလုံးဖြစ်သည်။
ဤသရသံသည် မြန်မာဘာသာစကား၌ အသုံးပြုသော သရသံများထဲ၌မပါဝင်ပေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့သရများ ကဏ္ဍ:အဝိုင်းသရများ ကဏ္ဍ:တစ်ဝက်ဖွင့်သရများ
ဂျောင်ရွာ
ဂျောင်
ထီပေါင်း (နောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ထီပေါင်း (နောက်)ရွာ (Htipawng (West))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နောင်ပီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ပီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၄၁ ဦး၊ မ ၂၇၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စာဖြူစုရွာ၊ ထိယာလီ
စာဖြူစုရွာ၊ ထိယာလီ
နန်ကသူရွာ၊ ကျင်းကြီး
နန်ကသူရွာ၊ ကျင်းကြီး
သင်းပန်းချိုင်ရွာ
သင်းပန်းချိုင်ရွာ
စစ်ရေယာဉ် မုတ္တမ
စစ်ရေယာဉ် မုတ္တမ (1501) သည် တပ်မတော် (ရေ)၏ ပထမဆုံး ဘက်စုံသုံး ထောက်ပံ့ရေး စစ်ရေယာဉ် (Landing Platform Dock) အမျိုးအစားဖြစ်သည့်အပြင် လက်ရှိ တပ်မတော် (ရေ)၏ စစ်ရေယာဉ်စု တစ်ခုလုံး၌ အကြီးမားဆုံး စစ်ရေယာဉ်လည်းဖြစ်သည်။ အခြားသော ဘက်စုံသုံး ထောက်ပံ့ရေး စစ်ရေယာဉ်များကဲ့သို့ပင် စစ်ရေယာဉ် မုတ္တမ သည် ကုန်းရေနှစ်သွယ် တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုများ၊ ဝန်ထမ်းများ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအပြင် သဘာဝဘေးအန္တရာယ် ကယ်ဆယ်ရေးနှင့် လူသားချင်းစာနာမှု အကူအညီပေးရေးများအတွက် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် စစ်ရေယာဉ်ဖြစ်လေသည်။ ၎င်းတွင် ကမ်းကပ်နိုင်သော ကုန်းပတ် တစ်ခု၊ ရဟတ်ယာဉ်ကွင်း (၂)ခုနှင့် သိုလှောင်ရုံများ ပါရှိပြီး ၎င်း၏ ကုန်းပတ်တွင် အနည်းဆုံး အမ်အိုင်-၁၇ ရဟတ်ယာဉ်နှစ်စင်း ထားရှိနိုင်မည်ဟုလည်း ခန့်မှန်းရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသည် Makassar အတန်းအစား စစ်ရေယာဉ်များကို အသုံးပြုနေသော အင်ဒိုနီးရှားနှင့် ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံများအပါအဝင် LPD အမျိုးအစား စစ်ရေယာဉ်များ အသုံးပြုလျှက်ရှိသော အာဆီယံဒေသတွင်းရှိ အခြားသော ရေတပ်များနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျှက်ရှိပြီး စင်ကာပူနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံများမှာ Endurance ဘက်စုံသုံး ထောက်ပံ့ရေး စစ်ရေယာဉ်-class undefinedကို အခြေခံသည့် စစ်ရေယာဉ်များကိုသာ အသုံးပြုကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့တပ်မတော်(ရေ)၏ စစ်ရေယာဉ်များ
.fi
၁၉၈၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် တန်ပယ်ရယ်မြို့ရှိ Finnish Unix Users Group မှ နိုင်ငံပိုင် ဒိုမိန်းတစ်ခုရရှိရန် လျှောက်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လျှောက်လွှာများ လက်ခံခဲ့ပြီးနောက် တန်ပယ်ရယ် နည်းပညာ တက္ကသိုလ် သို့ .fi ဒိုမိန်းအား အသုံးပြုခွင့် ချပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒိုမိန်းသည် FICIX ၏ ထိန်းသိမ်းမှု အောက်တွင် ရှိခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ ဖီကော်ရာ လက်အောက်တွင်ဖြစ်သည်။
ဖီကော်ရာသည် .fi ဒိုမိန်အား ဂရုစိုက်၍ စည်းကမ်းချက် များစွာဖြင့် အသုံးပြုခွင့်ပေးသည်၊ ဒိုမိန်းလိပ်စာများကို ကုမ္ပဏီ နာမည်များ၊ သို့မဟုတ် ကုမ္ပဏီ အမှတ်အသားများ မှတ်ပုံတင်ထားမှသာလျင် အသုံးပြုခွင့်ပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင်လည်း ကုမ္ပဏီအများစုသည် .fi ကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဒိုမိန်းပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရရန် မူတချို့ကို ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ရက်နေ့တွင် စကန်ဒီနေဗီးယား စာလုံးများဖြစ်သည့် (ä, å, ö) တို့ကို .fi ဒိုမိန်းလိပ်စာတွင် အသုံးပြုခွင့်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် အဓိက ဒိုမိန်းလိပ်စာအဖြစ် အသုံးပြုရန် ဖီကော်ရာမှ အကြံမပြုခဲ့ပေ။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လူပုဂ္ဂိုလ် အသီးသီးတို့အား .fi ဒိုမိန်းကို ဝယ်ခွင့်ပြုလိုက်သည်။ သို့သော် လွယ်ကူစွာ ဝယ်ယူ၍မရပေ၊ ကုမ္ပဏီများသည် ၎င်းတို့၏ ကုမ္ပဏီအမှတ်အသားများ၊ သို့မဟုတ် မှတ်ပုံတင်ထားသော ကုမ္ပဏီများမှသာလျင် .fi ဒိုမိန်းကို ပိုင်ဆိုင်ခွင့်ရှိသည်။
.ax သည် အာလန် ကျွန်းပိုင် ဒိုးမိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
နှင်းကြီးရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
နှင်းကြီးရွာ (Hningyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ လက်ချိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၃၂ ဖြစ်သည်။
ဘုတ်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ဘုတ်ရွာ (Boke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၈၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အန်ထော်နီ လဗွိုင်စီယာ
ပြင်သစ်သိပ္ပံပညာရှင် အန်ထော်နီလောရင့် ဒီ လဗွိုင်စီယာ(Antoine De Lavoisier )သည် ခေတ်သစ်ဓာတုဗေဒ၏ ဖခင်ကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခံရသူဖြစ်သည်။ ၁၇၄၃ ခုနှစ်တွင် ပါရီ၌ ၎င်းကို မွေးဖွားလာချိန်က ဓာတုဗေဒသိပ္ပံမှာ ရူပဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ နက္ခဗေဒ ပညာရပ်များထက် များစွာအလှမ်းဝေးကျန်ရစ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ဓာတုဗေဒပညာရပ်မှာ စုစုစည်းစည်းမရှိသေး။ ပညာရှင်များက တစ်စစီ ရှာဖွေထားကြသည့် အဆင့်သာရှိသေးသည်။ ၎င်းသည် ဓာတုဗေဒနှင့် ဇီဝဗေဒပညာသမိုင်းတွင်ထင်ရှားသည့်ပြင်သစ်သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ခေတ်သစ် ဓာတုဗေဒဖခင်ကြီးဟူ၍ အမည်တွင်ခဲ့သူ သိပ္ပံပါရဂူကြီး လဗွာစီယေကို ၁၇၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ပါရစ်မြို့တော် ၌ ဖွားမြင်ခဲ့၏။ သူ၏ဖခင်မှာ ရှေ့နေတစ်ဦး ဖြစ်လေသည်၊ လဗွာစီယေသည် ဖခင်၏ ခြေရာအတိုင်း ဥပဒေပညာကို သင်ကြားခဲ့သော်လည်း သိပ္ပံပညာတွင်သာ ဝါသနာထုံခဲ့၏။ ပထမဆုံးသူ၏ အမည်သည် ၁၇၆၆ ခုနှစ်၌ ပါရစ်မြို့တော်ကို မီးထွန်းညှိရန် အကောင်းဆုံးသော နည်းလမ်းအကြောင်း ရေးသားရသော စာစီစာကုံးပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုကို ဆွတ်ခဲ့ရာမှ စတင်၍ ထင်ပေါ် လာခဲ့လေသည်။
လဗွာစီယေသည် ဓာတုဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ သင်္ချာ၊ နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရပ်များကို အလွန်နှစ်သက်သဖြင့် အထူး လေ့လာခဲ့သည့်ပြင် အခြားသော ပညာရပ်များကိုလည်း အလွတ်မပေးဘဲ လေ့လာခဲ့ပေသည်။ လဗွာစီယေသည် ပညာရပ်တိုင်းတွင် လေ့လာလိုက်စားသောကြောင့် ဘာသာရပ်တစ်ခုခုနှင့် စပ်ဆိုင်သောသိမှုတွေ့မှု ဟူ၍ကား အကြီးအကျယ် မရှိခဲ့သော်လည်း သူကြိုးပမ်းရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့သည့်အချက်အလက်များ အားလုံးကို ပေါင်းစည်းလိုက်ခြင်ဖြင့် ရူပဗေဒနှင့်ဓာတုဗေဒပညာအတွက် အရေးကြီးလှသော အခြေခံအချက်ကြီးများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
ရှေးခေတ်များက ယူဆခဲ့ကြသည့် ဖလော်ဂျစ်စတန်ခေါ် မီးဓာတ်အယူကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့၍ အရာဝတ္ထုများ မီးလောင်ကျွမ်းရာ၌ မီးလောင်ခြင်းကို တွေ့ရှိလျက် ထိုအငွေ့အား အောက်ဆီဂျင်ဟု အမည်ပေးခဲ့သူမှာ လဗွာစီယေပင် ဖြစ်သည်။ အောက်ဆီဂျင်နှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်တို့ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် ရေဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း လဗွာစီယေပင် တွေ့ရှိခဲ့၍ ဒြဗ်တည်မြဲမှု သဘောကိုလည်း ပြသခဲ့သေးသည်၊ သူသည် အခြားသောအဖော် သိပ္ပံပညာရှင်များကို အမည်ပေးခြင်း စံနစ်သစ်ကို ကြံစည်ပြုလုပ်ခဲ့၍ ဒြဗ်စင်စာရင်းကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သူ၏ စုံစမ်းရှာဖွေတွေ့ရှိမှုတို့သည် အလွန်စေ့စပ်သေချာ၍ ခေတ်သစ် ဓာတုဗေဒ အခြေခံအချက်ကြီးများ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် သူ့အား ခေတ်သစ် ဓာတုဗေဒ၏ဖခင်ကြီးဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။
လဗွာစီယေသည် ဓာတုဗေဒ၌သာမက ရူပဗေဒတွင်လည်း အတော်နှံ့စပ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ အပူအကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသော သူ၏တွေ့ရှိချက်များသည် အလွန်အရေးကြီးသော အချက်များ ဖြစ်ပေသည်၊သူသည် ၁၇၈၉ခုနှစ်တွင် ဓာတုဗေဒ ဒြဗ်စင်များ အကြောင်း စာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့၍ သူကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၈ဝ၅ ခုနှစ် တွင် သူ၏ဇနီးသည်က သူ၏ဓာတုဗေဒပညာ မှတ်တမ်းစာအုပ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။
ဤခေတ်သစ် ဓာတုဗေဒ ဖခင်ကြီး၏ ဘဝဇာတ်လမ်းမှာ ကြေကွဲဖွယ် အဆုံးသတ်ခဲ့ရလေသည်။ ထိုအချိန်က ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ တိုင်းသူပြည်သားတို့အား အခွန်အမျိုးမျိုး ကောက်ခံကာ နှိပ်စက်နေခဲ့သော အခါမျိုးဖြစ်၍ အခွန်ကောက်ခံသူတို့မှာ အလွန် နာမည်ဆိုးရွားခဲ့လေသည်။ လဗွာစီယေသည် သူ၏ သိပ္ပံလုပ်ငန်းများအတွက် ငွေအမြောက်အမြား အလိုရှိနေသောကြောင့် ထိုအလုပ်မျိုးကို ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရလေသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ တော်လှန်ရေးကြီး ပေါက်ကွဲလာသောအခါတွင် သူ့အား အောင်ပွဲခံ တော်လှန်ရေးသမားများက ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတော်တွင် သိပ္ပံပညာရှင်များကို အလိုမရှိအပ် ဆိုကာ ၁၇၉၄ ခုနှစ် မေလတွင် ခေါင်းဖြတ်၍ သတ်စေ ခဲ့လေသည်။
မွေးဖွား
အန်ထော်နီလော့ရင့် ဒီ လဗွိုင်စီယာကို ၁၇၄၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၆ရက်နေ့တွင် ပါရီမြို့၌ ချမ်းသာကြွယ်ဝသော မိသားစုမှ မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ အသက်ငါးနှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သွားသော မိခင်ထံမှ အမွေများရရှိလိုက်သည်။ သူသည် ၁၇၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၇၆၁ ခုနှစ်ထိ မာဇရင်ကောလိပ်သို့ တက်ရောက်ပညာသင်သည်။ ဓာတုဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် သင်္ချာပညာတို့ကို သင်ယူခဲ့သည်။ ထိုအပြင် သဘာဝသိပ္ပံ ပို့ချချက်များကိုလည်း တက်ရောက်သင်ယူသည်။
ရှင်းလင်းဖော်ထုတ်ချက်များ
တစ်ဖန် ဓာတုဓာတ်ပြုမှုတို့တွင် ဒြပ်ထု တည်မြဲမှုနိယာမကို ပထမဆုံး ရှင်းလင်းဖော်ထုတ်ပေးသည်။ ဓာတုဓာတ်ပြုမှုကြောင့် ဒြပ်စင်များအစီအစဉ်ပြောင်းလဲသွားသော်လည်း အလေးချိန်မပြောင်းလဲကြောင်း ၎င်းကရှင်းလင်းဖော်ထုတ်ပြနိုင်သည်။ ဇီဝဗေဒပညာရပ်တွင်လည်း အပင်နှင့် သက်ရှိသတ္တဝါများသည် လေထုမှ ရှူသွင်းလိုက်သည့် အောက်ဆီဂျင်ဖြင့် အတွင်း ဩဂဲနစ်ပစ္စည်းများကို လောင်ကျွမ်းစေရာမှ စွမ်းအင်ကို ရယူကြောင်း ၎င်းကတင်ပြသည်။
ကွယ်လွန်
၎င်းသည် ဥပဒေဘွဲ့ရရှိခဲ့သော်လည်း ဥပဒေလုပ်ငန်းများကို မလိုက်စားဘဲ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ အခွန်စုဆောင်းရေးအသင်း ဖာမီဂျင်နရဲလီတွင် အမှုဆောင်ဖြစ်သည်။ ၁၇၈၉ ခုနှစ် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး အပြီးတွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရက ၎င်းအားသံသယဝင်ခဲ့ကဖြင့် ဖာမီဂျင်နရဲလီ အဖွဲ့သား ၂၇ဦးနှင့် အတူ အရေးယူခြင်းခံရသည်။ ၁၇၉၄ခုနှစ် မေလ ၈ ရက်တွင် ၎င်းအပါအဝင် ၂၈ဦးတို့ ခေါင်းဖြတ်ကွပ်မျက်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံအတွက်နှင့် သိပ္ပံကဏ္ဍများတွင် ၎င်း၏ အကျိုးပြုမှုများကို လျှောက်လဲပါသော်လည်း ခုံရုံးတရားသူကြီးများက ရိုင်းပျစွာ ပယ်ချပြီး ပြစ်ဒဏ်စီရင်ချက် ချမှတ်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ခေါင်းတစ်လုံးကို ဖြတ်ခြင်းကား တဒင်္ဂမျှသာ ကြာ၏။ သို့သော် "ထိုခေါင်းမျိုးကိုရရှိစေရန်ကား နှစ်ပေါင်းတစ်ရာကြာသော်မှ ရကောင်းနိုင်ခြေမည်မရှိ တကား" ဟူ၍ ၎င်း၏ရဲဘော် သင်္ချာပညာရှင် လာဂရိန့်က မှတ်ချက်ချလိုက်သည်။
ကညင်ချောင်း (မြောက်)ရွာ၊ ကညင်ချောင်း
ကညင်ချောင်း (မြောက်)ရွာ၊ ကညင်ချောင်း
ကင်ပွန်းခြုံ၊ ရန်ကုန်(တောင်ပိုင်း)
ကင်မွန်းခြုံ
စကားပုံ
စကားပုံဟူသည်
စကားပြောရာတွင် မပါမပြီးသော အဆင်တန်ဆာဖြစ်၍ ပညာရှိများသာမက ကလေးသူငယ်များပင်လျှင် ကြားရဖန်များ၍ အတုယူသုံးနှုန်းပြောဆိုတတ်ကြပေသည်။ စကားပုံကြောင့် စကားရွှင်၍ အသက်ဝင်သည်။ ရှည်ရှည်ဝေးဝေး ဖွဲ့နွဲ့ပြောဆိုရမည့် စကားကို တိုတိုနှင့် ထိထိမိမိပြောနိုင်သည်။
တိုင်းရင်းသား စကားပုံများ
မြန်မာစကားပုံတွင်သာမက တိုင်းရင်းသားတိုင်းတွင်လည်း စကားပုံများ ကိုယ်စီ ရှိကြသည်။
ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း ရွန်နူ
ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း ရွန်နူ သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလတွင် သီရိလင်္ကာနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့တွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် အားပျော့သည့် အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကာ ၎င်းကြောင့် ရေလွှမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ဤဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းသည် ထိုနှစ်၏ မုန်တိုင်းရာသီတွင် ပထမဆုံးတိုက်ခတ်ခဲ့သည့် မုန်တိုင်းဖြစ်သည်။ ရူနူမုန်တိုင်းသည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတောင်ဘက်ပိုင်းတွင် လေဖိအားနည်းဧရိယာတစ်ခုဖြစ်ပေါ်လာပြီး စတင်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် တဖြည်းဖြည်း မြောက်ဘက်သို့ ရွေ့လျားကာ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းတစ်ခုအဖြစ် အင်အားကြီးထွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း လေတိုက်နှုန်းနှင့် ကုန်းမြေအပေါ်သက်ရောက်မှုသည် အတန်ငယ် အားပျော့လျက်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်ကမ်းရိုးတန်းဆီသို့ ရွေ့လျားသည့်အခါတွင် အရှိန်ဖြင့် အင်အားကြီးသွားခဲ့သည်။
မုန်တိုင်းကြောင့် သေဆုံးသူသည် သီရိလင်္ကာတွင် ၂၀၁ ဦးရှိပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့တွင် ၂၆ ဦး ရှိခဲ့သည်။ ပျက်စီးမှုတန်ကြေးသည် သီရိလင်္ကာ၌ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံအထိ ရှိခဲ့သည်။ ရူနူမုန်တိုင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်များဖြစ်သည့် တမီနဒု၊ အန်ဒရာပရာဒေ့၊ ကီရာလာနှင့် ဩရိဿ စသည့်ပြည်နယ်များတွင် မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုကို ဖြစ်စေခဲ့ပြီး ကမ်းရိုးတန်းနှင့် နီးကပ်သည့် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွေ့လျားသွားသည်။
ရေကျော်ရွာ၊ ထိယာလီ
ရေကျော်ရွာ၊ ထိယာလီ
ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း ရွန်နူ
သီရိလင်္ကာ
IMD သည် လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းတစ်ခုအဖြစ် မသတ်မှတ်မီကပင် သီရိလင်္ကာ၌ မုန်တိုင်းအတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ စတင်ခဲ့သည်။ လေဖိအားနည်းဧရိယာသည် နိုင်ငံသို့ နီးကပ်လာသည့်အခါတွင် သီရိလင်္ကာမိုးလေဝသဌာနသည် မေလ ၁၃ ရက်နေ့၌ မုန်တိုင်းသည် နိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ငါးဖမ်းသမားများကို နိုးနိုးကြားကြားရှိကြရန် အကြံပေးခဲ့ကြသည်။ နိုင်ငံတော်အဆောက်အဦသုတေသနအဖွဲ့ (NBRO) သည် Badulla, Monaragala, Kandy, Ratnapura, Kurunegala, Nuwara Eliya, Kegalle နှင့် Matale စသည့်မြို့များသည် မုန်တိုင်းသည် ဖြတ်ကျော်ဝင်ရောက်မည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ သမ္မတ Maithripala Sirisena က မုန်တိုင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်လာမည့် သက်ရောက်မှုများအတွက် ကယ်ဆယ်ရေးများ ဆောင်ရွက်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ သဘာဝဘေးစီမံခန့်ခွဲရေးဝန်ကြီး၊ ကာကွယ်ရေးအတွင်းဝန်၊ Tri Forces' Commanders များနှင့် ရဲထောက်လှမ်းရေးအရာရှိချုပ်တို့သည် ကယ်ဆေးရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရန် ညွှန်ကြားမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
သီရိလင်္ကာသဘာဝဘေးအန္တရာယ်စီမံခန့်ခွဲရေးစင်တာ (DMC) သည် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းကြောင့် နိုင်ငံအတွင်းတွင် မိုးသန်းထန်စွာရွာသွန်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်မည်ဖြစ်၍ ရေလွှမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်မည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ကီလာနီမြစ်နှင့် မဟာအိုယမြစ်တို့သည်လည်း မိုးရွာသွန်းသည့်အတွက် မြစ်ရေများ မြင့်တက်ခဲ့သည်။ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းသည် ကြမ်းတမ်းသည့် မိုးရွာသွန်းမှုများကို သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ကာ ရုတ်တရက် ရေကြီးခြင်းနှင့် မြေပြိုမှုများကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထို့အတွက် လူပေါင်း ၃၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မုန်တိုင်ကြောင့် လူပေါင်း ၁၃၄၀၀၀ ဦးကျော်သည် နေရာပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။ မေလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် လူသေဆုံးမှု စုစုပေါင်းသည် တိုးမြင့်လာကာ ၁၀၄ ဦးအထိ ရှိခဲ့ပြီး ၉၉ ဦးသည် ပျောက်ဆုံးနေခဲ့သည်။ သီရိလင်္ကာသဘာဝဘေးအန္တရာယ်စီမံခန့်ခွဲရေးစင်တာက နိုင်ငံအနေဖြင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ်ကတည်းက အမြင့်ဆုံး မိုးရေချိန်သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ မြေပြိုမှုကြောင့် ကီဂယ်လီခရိုင် (Kegalle) တွင် ရွာသုံးရွာ နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတဝှမ်း ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုတန်ဖိုး အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၂ ဘီလီယံ ရှိခဲ့သည်။
အိန္ဒိယ
ချင်းနိုင်နှင့် တမီနဒုတို့တွင် ၂၄ နာရီအတွင်း၌ မိုးရေချန်သည် ၉၃ မီလီမီတာ (၃.၇ လက်မ) နှင့် ၁၁၆.၀ မီလီမီတာ(၄.၅၇ လက်မ) ရှိခဲ့သည်။ ချင်းနိုင်မြို့နယ်ရှိ ကီလမ်ဘက်ကမ်တွင် မေလ ၁၉ ရက်နေ့၌ မိုးရေချိန်သည် ၂၂၆ မီလီမီတာ ရှိခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ဖော်ပြချက်များအရ မြို့ရှိ မေလမိုးရေချိန်သည် ဆယ်စုနှစ်နှစ်ခုစာအတွင်းတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ အမှုထမ်း ၁၂၀၀၀ သည် မြို့တွင် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လှေများစွာတို့သည် မြို့တွင် အရေးပေါ် ကူညီကယ်ဆယ်မှုမျာ လုပ်နိုင်ရန် ထားရှိခဲ့သည်။ မြေနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် အမျိုးသားသဘဝဘေးအန္တရာယ်ကာကွယ်ရေးအင်အားစုသည် ဝန်ထမ်းအသင်းဖွဲ့ လေးခုကို ထားရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အရေးပေါ်ဖုန်းနံပါတ် ၁၀၇၀ ကိုလည်း ထားရှိခဲ့သည်။ IMD သည် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အန်ဒရာပရာဒေ့နှင့် ဩရိဿ စသည့်ပြည်နယ်နှစ်ခုကို ဒုတိယအမြင့်ဆုံး အသိပေးချက်အဖြစ် လိမ္မော်ရောင်ဆင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ကကိနာဒါမြို့ (Kakinada) တွင် မိုးရေချန်သည် တစ်နေ့တည်းတွင် ၁၇၄ မီလီမီတာ ရှိခဲ့ပြီး လွန်ခဲ့သည့် ၁၀ နှစ်အတွင်းတွင် အမြင့်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘပတ်လာမြို့ (Bapatla) တွင် မိုးရေချိန်သည် ၁၃၄ မီလီမီတာ (၅.၃ လက်မ) ရှိခဲ့သည်။ Visakhapatnam ခရိုင်, Vizianagaram ခရိုင်နှင့် Srikakulam ခရိုင်တို့တွင် မိုးရွာသွန်းမှုများ ရှိခဲ့ကာ မိုးရေချန်သည် မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ၂၁၀ မီလီမီတာ (၈.၃ လက်မ) ရှိခဲ့သည်။  အန်ဒရာပရာဒေ့ဝန်ကြီးချုပ်  N. Chandrababu Naidu သည်  Krishna, East Godavari နှင့်Visakhapatnam ခရိုင်တို့တွင် အဖွဲ့ ၅ ခုကို ထားရှိခဲ့သည်။  အဖွဲ့တစ်ခုချင်းစီတွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၀၀ ပါဝင်သည်။
မုန်တိုင်းအရှိန်ကြောင့် ဩရိဿပြည်နယ်ရှိ နေရာများစွာတို့တွင် မိုးရေချိန်သည် အသင့်အတင့်မှသည် မိုးကြီးသည်အထိ ရွာသွန်းခဲ့သည်။ Paradip တွင် မိုးရေချိန်သည် ၉၆ မီလီမီတာ (၃.၈ လက်မ) ရှိခဲ့ပြီး Puri တွင် မိုးရေချိန်သည် ၈၅ မီလီမီတာ (၃.၃ လက်မ) ရှိခဲ့သည်။ ဩရိဿပြည်နယ်၏ ဝန်ကြီးချုပ် Naveen Patnaik သည် ဩရိဿပြည်နယ်သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆောင်ရွက်ရေးအင်အားစု၏ အသင်း ၁၀ ခုနှင့် မီးသတ်ဝန်ဆောင်မှု ဝန်ထမ်းများကို အလျှင်အမြန် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဩရိဿပြည်နယ်အစိုးရသည် ပြည်နယ်၏ တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်းရှိ ဒေသများဖြစ်ကြသည့် ကမ်းရိုးတန်းရှိ ခရိုင် ၁၂ ခုတို့တွင် အသိပေးကြေညာမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ မေလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် Bhubaneshwar ၏ မေလရှိ ပျှမ်းမျှအမြင့်ဆုံး အပူချိန်သည် 26.2 °C (79.2 °F) ရှိခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားအနောက်ပိုင်း  Digha မြို့တွင် မိုးရေချိန်သည် ၇၃ မီလီမီတာ (၂.၉ လက်မ) နှင့် ဆဂါးကျွန်း (Sagar) တွင် ဆိုင်ကလုန်းသည် နီးကပ်သည့်အတွက် မိုးရေချိန်သည် ၉၆ မီလီမီတာ (၃.၈ လက်မ) ရှိခဲ့သည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်
ဆိုင်ကလုန်းသည် ကုန်းမြေသို့ မဝင်ရောက်မီကပင် လူဦးရေ သန်းဝက်ကျော်သည် အစိုးရက စီစဉ်ထားသည့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ခိုလုံရာနေရာများသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။ Shah Amanat နိုင်ငံတကာလေဆိပ်ရှိ လေယာဉ်ခရီးစဉ်များအားလုံးကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရေကြောင်းသွားလာရေးအာဏာပိုင်ကလည်း သင်္ဘောများနှင့် ဖယ်ရီလှေများသွားလာမှုကို ကန့်သတ်ခဲ့သည်။
နေ့လယ်ပိုင်း၌ မုန်တိုင်းသည် ဘင်္ဂလားဒေ့သို့ ဝင်ရောက်သည့်အခါတွင် မုန်တိုင်းကြောင့်ဖြစ်လာသည့် ကမ်းရိုးတန်းသို့ရိုက်ခတ်သည့် လှိုင်းလုံးများသည် ၇ ပေ (၂.၀ မီတာ) အထိ ရှိခဲ့သည်။ ဆိုင်ကလုန်းသည် Sandwip, Hatia, Kutubdia, Sitakundu နှင့် Feni စသည့်ဒေသများ၏ ကမ်းခြေများသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်မှုကြောင့်နိုင်ငံရှိ ခရိုင် ၇ ခုတို့၌ သေဆုံးသူ ၂၆ ဦး ရှိခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းသည် နိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာသည့်အခါတွင် သေဆုံးသူသည် ၃၀ ဦး ရှိခဲ့ကာ ၎င်းတို့ထဲမှ အများစုသည် ဆိုင်ကလုန်း၏ တိုက်ခတ်မှုဖြင့် ဖြစ်လာသည့် လှိုင်းလုံးများသည် တာမမံများကို ကျော်လွန်ခဲ့သည့်အတွက် သေဆုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။  လူနေအိမ် ၄၀၀၀၀ လုံးခန့်မှင့် လုပ်ငန်းအဆောက်အဦးများစွာတို့သည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများ
သင်းကြန်းဖြူရွာ
သင်းကြန်းဖြူရွာ
ကံကလေးရွာ၊ အဝိုင်းကျောင်းစု
ကံကလေးရွာ၊ အဝိုင်းကျောင်းစု
ဝါးလမ်းရွာ၊ ဂြင်းချောင်း
ဝါးလမ်းရွာ၊ ဂြင်းချောင်း
အတ္ထသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
အကျိုးရှိသောတရားသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ ... သမ္မာဝိမုတ္တိ-ဟူသော တရားဆယ်ပါး ဖြစ်၍ အကျိုးမရှိသော (မကောင်းသော အကျိုးရှိသော)တရားသည် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ... မိစ္ဆာဝိမုတ္တိ-ဟူသော တရား (၁၀)ပါးဖြစ်ကြောင်း ဟောကြားတော်မူသည်။ - ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးသည် အကျိုးမရှိ (မကောင်းသော အကျိုးရှိ)သောတရား။ သုစရိုက်ဆယ်ပါးသည် ကောင်းသောအကျိုးရှိသော တရားဖြစ်ကြောင်း ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
မန်စေခွန်ရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
မန်စေခွန်ရွာ(Mansayhkun)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ မန်စေခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်စေခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၀ ဦး၊ မ ၉၃၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၂၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ညီနောင်လေးရွာ၊ ထိယာလီ
ညီနောင်လေးရွာ၊ ထိယာလီ
အမှတ်(၁၅)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ
အမှတ်(၁၅)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ (အတိုကောက်: ကပစ(၁၅)) သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ရွာမထုံးရွာအနီးတွင်တည်ရှိသည်။ မြေဧက (၁သောင်း) ကျော်ရှိပြီး စစ်သည်အင်အား (၄၀၀) ဖြင့် တည်ဆောက်ထုတ်လုပ်ရန် လျာထားချက် ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံများ
စီလန်
စီလန် (Caelum) သည် တောင်ပိုင်းကောင်းကင်၏ မေးမှိန်သောကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၇၅၀ ခုနှစ်များတွင် Nicolas Louis de Lacaille ဆိုသူမှ စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းများစာရင်းတွင်လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ လက်တင်ဘာသာစကားအားဖြင့် ဆောက် (chisel) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယင်းသည် အဌမမြောက် အသေးငယ်ဆုံး ကြယ်စုတန်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ၏ပြင်ညီနှင့် ဝေးကွာပြီး သေးငယ်သောအရွယ်အစားကြောင့် ကြယ်စုတန်းတွင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော အရာဝတ္ထု များစွာ မတွေ့ရပေ။ ကြယ်စုတန်း၏ အတောက်ပဆုံးကြယ်မှာ Alpha Caeli ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
ဂေါပါလသုတ်
အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-ဥပမာနပက္ခ ဥပမေယျပက္ခတို့၏ အကျယ် သိသင့်သော အနက်အဓိပ္ပါယ်တို့ကိုဖွင့်ပြသော ဖွင့်ပြချက်များ ပါရှိပါသည်။
ပလာချီးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ပြောင်သိုရွာ(Pyaungtho)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ပြောင်သိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြောင်သိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၄၂ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၀၇ ဦး နေထိုင်သည်။ ​ပြောင်သိုကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖလံဗိုလ်ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ဖလံဗိုလ်ရွာ (Hpalanbo)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ သစ်ခေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ခေါက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၉ ဦး၊ မ ၁၈၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ကြီးရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကျောက်ကြီးရွာ(Kyaukgyi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ သံထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သံထောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၇ ဦး၊ မ ၈၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၉၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နဘဲတန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
နဘဲတန်းရွာ (Nabetan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ တလင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၁၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တလင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၈ ဦး၊ မ ၁၂၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာခင်၊ သခင်
သခင်သာခင်ကို ၁၉၁၉- ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၆) ရက်နေ့တွင် မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ ကင်းရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့ပြီး မြို့မရပ်ကွက်တွင် နေထိုင်ကြီးပြင်းခဲ့သည်။ သခင်သာခင်သည် ရှမ်းနှင့်အိန္ဒိယသား ကပြားဖြစ်ပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ပါသည်။ မွေးချင်းမောင်နှမ သုံးဦးအနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်၍ ညီမများမှာ ဒေါ်စောမေနှင့် ဒေါ်အေးကြည် တို့ဖြစ်ကြသည်။ ဖခင်မှာ အိန္ဒိယလူမျိုး ဦးရာမသုခဖြစ်၍ မိခင်မှာ ရှမ်းလူမျိုး ဒေါ်ခွန့် တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဖခင်ဖက်မှ အဖိုးဖြစ်သူသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှအစိုးရလက်အောက်ခံ အိန္ဒိယစစ်တပ်တွင် ဗိုလ်မှူး (Major) အဆင့်ဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ Mr. Fagul Singh ဖြစ်သည်။ Mr.Singh သည် အိန္ဒိယစစ်တပ်၏ ပုန်ကန်ထကြွမှုတွင် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရာ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း အိန္ဒိယ အထက်တန်းစားမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူတစ်ဦး ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ၎င်းအား အင်္ဂလိပ်အစိုးရမှ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခဲ့ပြီး မျိုးရိုးစဉ်ဆက် ပိုင်ဆိုင်လာခဲ့သော လယ်ယာမြေများကိုလည်း ဆက်လက်ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် Mr.Singh သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေသော အိန္ဒိယအမျိုးသားကွန်ဂရက် အသင်းကြီးသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။
မိခင်ဖြစ်သူ ဒေါ်ခွန့်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်ဘုရင်ခံ၏ လက်အောက်ခံ ရှမ်းနယ်မှ စော်ဘွားတစ်ဦးဖြစ်သော စဝ်လုံဖ၏ သမီးဖြစ်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ စဝ်လုံဖ၏ အရိုက်အရာကို ၎င်း၏ညီဖြစ်သူက လုယူသိမ်းပိုက်လိုက်သဖြင့် ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ကြရာမှ မိုးကုတ်ရတနာမြေသို့ ရောက်ရှိလာခြင်းဖြစ်သည်။ ဒေါ်ခွန့်၏ မွေးချင်းအစ်ကိုကြီး တစ်ယောက်မှာလည်း တရုတ်နိုင်ငံ ပီကင်းမြို့တော်ရှိ ဘုရင့်စစ်တက္ကသိုလ် သင်တန်းကျောင်းသို့ တက်ရောက်ခွင့်ရရှိခဲ့ပြီး မန်ချူးဘုရင့်တပ်မတော်တွင် စစ်ဗိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၁၁-ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ဒေါက်တာဆွန်ယက်ဆင် ခေါင်းဆောင်သော တရုတ်ဘုရင်စနစ်ကို ဖြုတ်ချသည့် တော်လှန်ရေး၌ ပါဝင်ခဲ့သူ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဖခင်နှင့်မိခင် နှစ်ဖက်စလုံးမှ မျိုးရိုးဆင်းသက် ဆက်နွယ်မှုကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် သခင်သာခင်သည် နိုင်ငံရေးဗီဇ နဂိုကတည်းကရင်း ပါရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။
နိုင်ငံရေးသမားဘဝအစ
အသက်နှစ်ဆယ်အရွယ် ကျောင်းသားကိုသာခင်သည် ၁၉၃၆- ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းမြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ဆယ်တန်းကျောင်းသားအဖြစ် ပညာသင်ယူလျက်ရှိသည်။ ထိုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် မန္တလေးဥပစာကောလိပ် ကျောင်းသားများက ကိုလိုနီအစိုးရကို မကျေနပ်၍ သပိတ်မှောက်ကြရာ မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်ရှိ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းများသို့လည်း သပိတ်ပျံ့နှံ့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မန္တလေးဥပစာကောလိပ်မှ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သူ ဗဟိန်း၊ ကိုနှင့် ကျောင်းသားများသည် စစ်ကိုင်းမြို့သို့ ရောက်ရှိလာကြပြီး အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းကို ဝန်းရံကာ ကျောင်းသားများအား သပိတ်အတွင်း ပါဝင်လာစေရန် ကြွေးကြော်ကြသည်။
ထိုစဉ်က စစ်ကိုင်းအစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၏ ကျောင်းအုပ်မှာ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး မစ္စတာဒေါင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းက မိမိလက်အောက်ရှိ ကျောင်းသားများအား တုတ်များဝေငှ၍ ကိုဗဟိန်းခေါင်းဆောင်သော ကျောင်းသားအဖွဲ့ကို ရိုက်နှက်ရန် စေခိုင်းလိုက်သည်။ ထိုအခါ အထက်တန်းကျောင်းမှ ကျောင်းသားတချို့သည် ကျောင်းဝင်းထရံအနီးသို့ ကပ်လာသော ကိုဗဟိန်းခေါင်းဆောင်သည့် ကျောင်းသားများအား ရိုက်နှက်ကြသည်။ ရိုက်နှက်ခံရသော ကျောင်းသားများထဲတွင် ကိုဗဟိန်းလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကိုသာခင်မှာ ကျောင်းအုပ်ကြီးက စေခိုင်းသောကြောင့် တုတ်ကိုင်သွားသော ကျောင်းသားအဖွဲ့နှင့် လိုက်ပါသွားသော်လည်း ရိုက်နှက်ရာတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။
ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ကိုဗဟိန်းသည် ရုပ်ရည် တည်ကြည်ခန့်ညားပြီး ကိုသာခင်အနေဖြင့် ၎င်းအား ပထမဆုံး မြင်တွေ့ဖူးခြင်း ဖြစ်သည်။ ကိုသာခင်သည် ကိုဗဟိန်း အရိုက်ခံရသည်ကို မြင်တွေ့ရသောအခါ စိတ်ထိခိုက်သွားခဲ့သည်။ ထိုရိုက်နှက်ပွဲတွင် ကိုဗဟိန်းမှာ ဒဏ်ရာပြင်းထန်စွာ မရသော်လည်း အနာတရဖြစ်သွားခဲ့ရသည်။ ကိုသာခင်အနေဖြင့် ထိုသို့ကြုံတွေ့ရပုံကို မိမိတစ်သက်တာတွင် အမှတ်တရ ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် ကိုသာခင်သည် ဆယ်တန်းစာမေးပွဲကို ဖြေဆိုပြီးနောက် မိုးကုတ်မြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။
မိုးကုတ်မြို့သို့ ရောက်ရှိသောအခါ နယ်ပိုင်ဝန်ထောက်ရုံး၌ စာရေးဝန်ထမ်းအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ရုံးစာရေးဝန်ထမ်း လုပ်နေစဉ်အတွင်း မိုးကုတ်သူ ဒေါ်ခင်ရွှေနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့သည်။ ၁၉၃၈-ခုနှစ်တွင် ရုံးစာရေးအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ကျောက်မျက်ရတနာ အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ရင်း မိုးကုတ်မြို့မှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ဆင်းလာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိနေတုန်းအခိုက် ကိုဗဟိန်းသည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေကြောင်း သိရသဖြင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ သွားရောက်ပြီး ကိုဗဟိန်းနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ထိုသို့တွေ့ဆုံကြသည့်အခါ ယခင် စစ်ကိုင်းအထက်တန်းကျောင်းတုန်းက အဖြစ်အပျက်များကို ပြန်လည်ပြောပြရင်း သူ့အနေဖြင့် ကျောင်းအုပ်ကြီး၏ ဆောင်ရွက်မှုအပေါ် မကျေနပ်ခဲ့သည့်အကြောင်း၊ စိတ်ထဲတွင်လည်း မခံမရပ်နိုင် ဖြစ်ရပုံအကြောင်း၊ ကျောင်းသားများအား ရိုက်နှက်သည့်အထဲတွင် မိမိအနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ခြင်း မရှိသည့်အကြောင်းကို ကိုဗဟိန်းအား ပြန်လည်ပြောပြခဲ့သည်။
ကိုသာခင်သည် အထက်တန်းပညာရေးကို Grade A ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်ပညာရေးကို ဆက်လက်သင်ယူနိုင်သော်လည်း ကျောင်းဆက်မတက်တော့ပဲ ၁၉၃၉- ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးလောကထဲသို့ ခြေစုံပစ်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး သခင်လှုပ်ရှားမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကိုသာခင်သည် သခင်သာခင် ဟူသောအမည်ကို ခံယူခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလ သခင်ပေါက်စ
သခင်သာခင်သည် ရန်ကုန်မြို့မှ မိုးကုတ်မြို့သို့ပြန်လာခဲ့ရာတွင် အမရပူရမြို့သား သခင်သိန်းမောင်နှင့်အတူ လိုက်ပါလာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစပြီး သခင်သိန်းမောင်နှင့် သခင်သာခင်တို့သည် မကြာခဏ ဆက်သွယ်မိကြကာ မိုးကုတ်၊ မန္တလေး၊ အမရပူရ၊ စစ်ကိုင်းမြို့ရှိ သခင်အဖွဲ့အချင်းချင်းကြား ရင်းရင်းနှီးနှီး ရှိလာခဲ့သည်။ သခင်သာခင်သည်လည်း ရန်ကုန်မြို့သို့ မကြာမကြာ လာရောက်တိုင်း ဒို့ဗမာအစည်းအရုံးဌာနချုပ်သို့ ဝင်ထွက်သွားလာပြီး ဒို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ သခင်ခေါင်းဆောင်ပိုင်း များနှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က သခင်သာခင်သည် အထက်မြန်မာပြည်လုံးဆိုင်ရာ BIA အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့၏ ဖွဲ့စည်းရေးမှူးအဖွဲ့တွင် တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၁- ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် မြေအောက်တော်လှန်ရေး အဖွဲ့ခွဲတွင် မိုးကုတ်ဒေသတာဝန်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ဇွန်လလယ်တွင် BIA တပ်ဖွဲ့ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သောအခါ မွေးရပ်မြေ မိုးကုတ်မြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။
ဂျပန်ခေတ်ကာလ ရဲဝန်ထမ်းဘဝ
မိုးကုတ်မြို့တွင် တစ်လခန့်အနားယူပြီးသောအခါ ရန်ကုန်သို့ဆင်းလာခဲ့ပြီး သခင်မြ၊ ဦးကျော်ငြိမ်း တို့နှင့် တွေ့ဆုံ၍ ၎င်းတို့၏စီစဉ်ပေးမှုဖြင့် ရဲဗိုလ်သင်တန်းကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ သင်တန်းပြီးဆုံးသည့်အခါ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးမြို့သို့ ခရိုင်ရဲဝန် (DSP) ရာထူးဖြင့် ရဲလုပ်ငန်းတာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သခင်သာခင်သည် ၁၉၄၁-၄၅ ဂျပန်ခေတ် တစ်လျှောက်လုံးတွင် အစိုးရဖက်၌ ခရိုင်ရဲဗိုလ်မှူးအဖြစ် ကသာ၊ လားရှိုး၊ တောင်ကြီးတို့၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅-ခုနှစ် မတ်လတွင် ဖက်ဆစ်ဂျပန်ကို တော်လှန်ရန်အတွက် ရှမ်းပြည်မှ ဦးတင်အေး အစရှိသော လူငယ်ခေါင်းဆောင်များနှင့်အတူ တောခိုခဲ့သည်။ ထိုနောက် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် စစ်တိုင်းအမှတ် (၆)မှ ဗိုလ်မှူးရဲထွတ် ဦးစီးသော ဘယကျော်ထင်တပ်ဖွဲ့တွင် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်၊ ပျဉ်းမနားနယ်စပ် တာဝန်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးပြီး၍ ရန်ကုန်မြို့ရှိ ခေါင်းဆောင်များထံသို့ သတင်းပို့ပြီး မိုးကုတ်သို့အပြန် လမ်းခရီး၌ အဖမ်းဆီးခံရကာ ရွှေဘိုအကျဉ်းထောင်တွင် နှစ်လ အကျဉ်းကျခံခဲ့ရသည်။ ထိုနောက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမှနေ၍ သက်ဆိုင်ရာအာဏာပိုင်များထံသို့ မေတ္တာရပ်ခံ တောင်းဆိုမှုအရ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်တွင် ထောင်အကျဉ်းကျခံနေရသော သခင်နိုင်ငံရေးသမားများ လွတ်မြောက်လာခဲ့ကြသည်။
ဖဆပလခေတ် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု
၁၉၄၇- ခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော ဖဆပလခေတ်တွင် သခင်သာခင်သည် မိုးကုတ်မြို့သို့ပြန်လာပြီး ဖဆပလ အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မိုးကုတ်မြို့နယ် ဖဆပလ အဖွဲ့ကို စတင်ဖွဲ့စည်းရာ၌ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် သခင်ဘသိန်း၊ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် သခင်သာခင် တို့က တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် သခင်သာခင်အား ဖဆပလ ရန်ကုန်ဌာနချုပ်က ခေါ်ယူ၍ အထက်မြန်မာပြည် ဖဆပလ စည်းရုံးရေး တိုင်းမှူးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်ဗဟိုဌာနချုပ်တွင် လက်ထောက်အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။
၁၉၄၇-ခုနှစ်တွင် သခင်ဘသိန်းသည် ကသာခရိုင် မိုးကုတ်မဲဆန္ဒနယ်မှနေ၍ တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် အရွေးချယ်ခံရပြီး သခင်သာခင်မှာမှု ပြည်၊ ကျေးလက်အရှေ့ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက်အရွေးခံခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သခင်သာခင်သည် ယှဉ်ပြိုင်ဖက်မရှိပဲ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့ကာ တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပြည်ထဲရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ နိုင်ငံခြားရေးဌာနများနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတို့တွင် ပါလီမန်အတွင်းဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်၊၊
၁၉၅၁-ခု ရွေးကောက်ပွဲတွင် သခင်သာခင်သည် မိုးကုတ်မဲဆန္ဒနယ်မှ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံရသော ပါလီမန်အမတ် ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အစိုးရအဖွဲ့တွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၊ ကုန်စည်ဖြန့်ဖြူးရေးနှင့် သမဝါယမဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၄- ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ကျန်းမာရေးချို့ယွင်းလာသည့်အတွက် အစိုးရအဖွဲ့မှ ခေတ္တနုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ထိုနောက်ပိုင်း သခင်သာခင်သည် ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်တွင် တွဲဖက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး အနေဖြင့် အမြင့်ဆုံးတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးမှာ ဦးဗဆွေ ဖြစ်၍ ၎င်း၏လက်အောက်တွင် အရေးကြီးသော တာဝန်များကို ဆက်လက် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၆- ခု ရွေးကောက်ပွဲတွင် မိုးကုတ်မဲဆန္ဒနယ်မှ ပါလီမန်အမတ်အဖြစ် ဆက်တိုက်အရွေးခံခဲ့ရပြီး အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး အဖြစ် ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီး နှစ်ခြမ်းမကွဲမှီ အချိန်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇- ခု ဇူလိုင်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းလုပ်ကြံခံရပြီးနောက် သခင်နုသည် ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာခဲ့သည်။ သခင်နု ဖဆပလ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး (၁၁) နှစ်ကျော်အကြာ ၁၉၅၈- ခုနှစ် မေလလယ်တွင် ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီးသည် နှစ်ခြမ်းကွဲခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီးတွင် အဓိကခေါင်းဆောင်များမှာ ဦးနု၊ ဦးကျော်ငြိမ်း၊ သခင်တင်နှင့် ဦးဗဆွေတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဦးကျော်ငြိမ်းသည် ဆိုရှယ်လစ်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားပြီး သခင်သာခင်မှာ ဦးကျော်ငြိမ်း၏ ညာလက်ရုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဖဆပလ နှစ်ခြမ်းကွဲသွားသည့်နောက် ဦးနုနှင့် သခင်တင်၏ အုပ်စုကို သန့်ရှင်း၊ ဦးဗဆွေနှင့် ဦးကျော်ငြိမ်းတို့ လူစုကို တည်မြဲဟု ပြည်သူလူထုက ကင်ပွန်းတပ်ခဲ့ကြသည်။
ထိုသို့ နှစ်ခြမ်းကွဲသွားပြီးနောက် လွှတ်တော်တွင် မဲခွဲဆုံးဖြတ်ရာ သန့်ရှင်းဖဆပလ အဖွဲ့က တည်မြဲဖဆပလ အဖွဲ့အပေါ် (၈)မဲအသာဖြင့် ကပ်၍ အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီး အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ တည်မြဲဖဆပလ အဖွဲ့တွင်ပါဝင်သော သခင်သာခင်သည်လည်း ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ရသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု ဦးဆောင်သော သန့်ရှင်းဖဆပလ လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်မှာ အဘက်ဘက်မှ ယိုယွင်းလာသည့်အတွက် ထိုစဉ်က ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းအား အိမ်စောင့်အစိုးရကို တာဝန်ယူဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် အာဏာလွှဲပြောင်း ပေးခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၈ အောက်တိုဘာ (၂၉)ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းခေါင်းဆောင်သော အိမ်စောင့်အစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ အိမ်စောင့်အစိုးရသည် ၁၉၆၀- ခု ဧပြီလ (၃)ရက်အထိ တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀- ခု ဖေဖော်ဝါရီလ (၆)ရက်နေ့တွင် အိမ်စောင့်အစိုးရမှ ကျင်းပပေးသည့်ရွေးကောက်ပွဲ၌ တည်မြဲအဖွဲ့သည် သန့်ရှင်းအဖွဲ့ကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀- ခုနှစ်တွင်ကျင်းပသော ရွေးကောက်ပွဲ၌ သခင်သာခင်သည် မိုးကုတ်အမတ်အဖြစ် အနိုင်ရခဲ့ပြီး ပါလီမန်လွှတ်တော်တွင် တည်မြဲဖက်မှ အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်အနေဖြင့် တာဝန်ယူခဲ့ရာတွင် အစိုးရဝန်ကြီးအဖွဲ့ဝင်ကဲ့သို့ပင် လစာခံစားရရှိသည်။ ၁၉၅၈- ခုနှစ်မှစ၍ သခင်သာခင်သည် တည်မြဲဖဆပလ အဖွဲ့တွင် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် ရာထူးကို ရရှိခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ အဖမ်းဆီးမခံရမှီ အချိန်တိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သခင်သာခင်သည် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်အဖြစ် ၁၉၆၀- ခုနှစ်မှစ၍ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းဦးဆောင်သော တော်လှန်ရေးကောင်စီမှ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကို မဖျက်သိမ်းမှီ ၁၉၆၂- ခု မတ်လအထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁- ခု ဇွန်လတွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သော အစိုးရကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့တွင် သခင်သာခင်သည်လည်း တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
သခင်သာခင်၏ နိုင်ငံရေးသမားဘဝတွင် ၎င်းနှင့်အရင်းနှီးဆုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၌ ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနု၊ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဦးကျော်ငြိမ်း၊ ဝန်ကြီး ဗိုလ်ခင်မောင်ကလေး၊ ဆိုရှယ်လစ်ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည့် ဦးဗဆွေ အစရှိသော ခေါင်းဆောင်ကြီးများလည်း ပါဝင်သည်။ သခင်သာခင်သည် ထိုခေါင်းဆောင်များ၏ နိုင်ငံရေးတပည့်မျိုး မဟုတ်ပဲ ထိုခေါင်းဆောင်များက ပေးအပ်သော တာဝန်များကို ယုံကြည်စွာ ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ရဲဘော်ရဲဖက်ကောင်း တစ်ဦးသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သခင်သာခင်သည် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံယူရရှိခဲ့သူ နိုင်ငံရေးကေဒါ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် သခင်သာခင်သည် ကိုယ်ကျိုးမရှာသော နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးအဖြစ် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက် နိုင်ငံရေးသမားဘဝ
၁၉၆၂- ခုနှစ် မတ်လ (၂)ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်ပြီး ပြည်ထောင်စုအစိုးရ တစ်ဖွဲ့လုံးကို ဖြုတ်ချ၍ နိုင်ငံတော်အာဏာကို သိမ်းယူခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရ ပေါ်ပေါက်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် လူမျိုးစုလွှတ်တော်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ ထိုအခါ ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် အတိုက်အခံခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသော သခင်သာခင်သည်လည်း ၎င်းရာထူးမှ ဖြုတ်ချခံရသည်။ သို့သော် တော်လှန်ရေးကောင်စီမှ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခံရသော နိုင်ငံရေးသမားများထဲတွင် မပါဝင်ခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် သခင်သာခင်သည်လည်း မိမိနေအိမ်တွင် နေထိုင်ပြီး ရှုပ်ထွေးလာသော နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို စောင့်ကြည့်လေ့လာနေခဲ့သည်။
သခင်သာခင်သည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ကို ထောက်ခံခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းနှင့် နိုင်ငံရေးပါတီ ခေါင်းဆောင်များအကြား စေ့စပ်ဆွေးနွေးရေးကိစ္စ ပျက်ပြားသွားသောအခါ တည်မြဲ ဖဆပလ ခေါင်းဆောင်အချို့ကို အစိုးရက လိုက်လံဖမ်းဆီးရာ သခင်သာခင်သည် အဖမ်းဆီးမခံပဲ တိမ်းရှောင်နေခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရမှ နိုင်ငံရေးပါတီများကို ဖျက်သိမ်းပစ်လိုက်ပြီးနောက် ၁၉၆၃-ခု အောက်တိုဘာလတွင် သခင်သာခင်သည် မြေအောက်လုပ်ငန်းသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကာ အစိုးရကို ဆန့်ကျင်တော်လှန်သူအဖြစ် တံဆိပ်တပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် သခင်သာခင်သည် မိမိလုပ်ဆောင်လိုသော နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများ အနှောင့်အယှက် ကင်းရှင်းစွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း လက်လှမ်းမမှီနိုင်သော ဒေသများသို့ ရွေ့လျားပြီး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ တိမ်းရှောင်လှုပ်ရှား ဆောင်ရွက်နေစဉ် ကာလအတွင်း ၁၉၆၃-ခု ပုပ္ပါး တောင်သူလယ်သမား နှီးနှောဖလှယ်ပွဲတွင် သခင်သာခင်သည် တောင်သူလယ်သမား ကိုယ်စားလှယ်အသွင်ဖြင့် နှီးနှောဖလှယ်ပွဲကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က သခင်သာခင်သည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းနှင့် ခုံတန်းသုံးတန်းအကွာတွင် ထိုင်နေခဲ့ပြီး တက်ရောက်လာသော ကိုယ်စားလှယ်များ အကြားတွင် ရှိနေခဲ့သည်။ ထိုသို့ ပုန်းရှောင်လှုပ်ရှားပြီး နိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်နေစဉ် ၁၉၆၆-ခု ဧပြီလ (၁၄)ရက်နေ့တွင် စစ်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့မှ သတင်းရရှိကာ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်။
၁၉၆၈-ခု ဒီဇင်ဘာလ (၄)ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရသည် ပြည်တွင်းညီညွှတ်ရေး အကြံပေးအဖွဲ့အဖြစ် အဖွဲ့ဝင် (၃၃)ဦး ပါဝင်သော ကော်မတီတစ်ရပ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထို (၃၃)ဦး ကော်မတီအဖွဲ့တွင် သခင်သာခင်သည်လည်း အရွေးချယ်ခံရသည့်အတွက် ၁၉၆၈-ခု နိုဝင်ဘာလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် ထောင်မှလွှတ်ပေးခဲ့သည်။
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုတွင် ပါဝင်ကူညီခြင်း
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈-ခု ဇန်နဝါရီလ (၄)ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီ လက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သော်လည်း ထိုစဉ်က အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် ဒတ်ချ်ကိုလိုနီလက်အောက်တွင် ကျရောက်နေခဲ့သည်။ ဒတ်ချ်ကိုလိုနီအစိုးရကို ဆန့်ကျင်တိုက်ပွဲဝင်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်းနေသော တော်လှန်ရေးသမားများထံသို့ မြန်မာအစိုးရမှနေ၍ ရှိစုမဲ့စု လက်နက်ခဲယမ်းများကို လေယာဉ်ပျံဖြင့် အခေါက်ခေါက် အခါခါ ပေးပို့ခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသို့ လက်နက်အကူအညီများ သွားရောက်ပေးပို့ရာတွင် မြန်မာအစိုးရကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဦးဆောင်ခဲ့သူမှာ သခင်သာခင်ဖြစ်သည်။ သခင်သာခင်သည် ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံပါတီတွင် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေအောက်လုပ်ငန်းများကို တာဝန်ခံလုပ်ဆောင်စဉ် စွန့်လွှတ်စွန့်စားမှုများစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ဖူးသည်။ ဂျပန်ခေတ် ခရိုင်ရဲဝန်ရာထူးဖြင့် ဂျပန်ကင်ပေတိုင် စစ်ပုလိပ်များ မျက်စိအောက်မှာပင် လျှို့ဝှက်တော်လှန်ရေး မြေအောက်လုပ်ငန်းများကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့ အတွေ့အကြုံရှိပြီး၊ အစမ်းသပ်ခံပြီး ဝါရင့်တော်လှန်ရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်သည့်အတွက် မြန်မာအစိုးရကိုယ်စား အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသို့ လျှို့ဝှက်သွားရောက်ရန် စေလွှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် သခင်သာခင်သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများကို တင်ဆောင်ပြီး လေယာဉ်ပျံဖြင့် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသို့ လျှို့ဝှက်ပျံသန်းကာ ပို့ဆောင်ပေးခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က အသုံးပြုခဲ့ရသော လေယာဉ်များမှာ ဒီစီ-၃၊ ဒီစီ-၆ လေယာဉ်အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုသို့ မြန်မာနိုင်ငံက လက်နက်များ လျှို့ဝှက်ကူညီနေကြောင်းကို ဒတ်ချ်ကိုလိုနီအစိုးရက သိရှိသွားခဲ့ရာ တစ်ကြိမ်တွင် သခင်သာခင် စီးနင်းလိုက်ပါလာသော လေယာဉ်အား ဒတ်ချ်လေယာဉ်များက လိုက်လံပစ်ခတ်ရာ မနီလာလေဆိပ်သို့ အရေးပေါ်ဆင်းသက်ခဲ့ရလေသည်။ သခင်သာခင်သည်လည်း ကံကောင်း၍ အသက်ဘေးမှ သီ⁠သီလေး လွတ်မြောက်ခဲ့ရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလတွင် နိုင်ငံရေးအရ၊ စိတ်ဓာတ်ရေးရာအရ အထောက်အကူပေးခဲ့သည်။ ၁၉၄၈-ခု ဒီဇင်ဘာလတွင် ကုလသမဂ္ဂ၏ ကြီးကြပ်မှုအရ လွတ်လပ်သော အင်ဒိုနီးရှားပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။
မွေးရပ်ဒေသ ဖွံ့ဖြိုးရေးဆောင်ရွက်ချက်
သခင်သာခင်သည် အစိုးရအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ပြီး ဝန်ကြီးဌာနအသီးသီး၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ကာလအတွင်း မွေးရပ်ဇာတိမြေဖြစ်သော မိုးကုတ်မြို့နယ်၏ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ရပ်ရေးရွာရေးကိစ္စများ၊ ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးကိစ္စများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇-ခု ဇန်နဝါရီလ (၂၆)ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရက မိုးကုတ်ပတ္တမြားကျောက်တွင်းနယ်ကို ရှမ်းပြည်တောင်တန်းနယ် အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းရန် စီမံခဲ့ရာ မြို့လူထုက ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြကြပြီး ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းရန် အရေးဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုကန့်ကွက်ဆန္ဒပြပွဲတွင် မြို့လူထု (၃၀⁠၀၀)ကျော် စီတန်းလှည့်လည်ကာ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ မိုးကုတ်နယ်ကို ရှမ်းပြည်အတွင်းသို့ မသွတ်သွင်းပဲ မြန်မာပြည်မနှင့် ပူးပေါင်းစေရန် လူထုဆန္ဒပြပွဲကြီးကို ဆင်နွှဲရာတွင် သခင်သာခင်သည် ခေါင်းဆောင်မှုပေးခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရသည် ၁၉၄၇-ခု ဇူလိုင်လ (၁၇)ရက်တွင် မိုးကုတ်နယ်ကို ကသာခရိုင်မှ ရွှေဘိုခရိုင်အပါအဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
၁၉၅၈-၅၉ ခုနှစ် အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက်တွင် မိုးကုတ်မြို့ ရေပေးဝေမှု အဆင်ပြေလွယ်ကူစေရေး အတွက် သခင်သာခင်မှ ဦးစီးဦးဆောင်ပြုကာ မြို့မိမြို့ဖများနှင့် ပူးပေါင်းပြီး အုန်းကိုင်းရွာအထက် ရေထွက်ဦးနေရာမှ ယခုရေလှောင်ကန်အထိ ပေ(၇၀⁠၀၀) ကျော်ရှည်သော ဒုတိယ ရေပိုက်လိုင်းကို သွယ်ယူနိုင်ခဲ့သည်။ သခင်သာခင်သည် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ကာလအတွင်း၌ မိုးကုတ်-မန္တလေးကားလမ်း ဖောက်လုပ်ရေး အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် မိုးကုတ်ဒေသခံ တာဝန်ရှိသူများနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ အကောင်အထည်ဖော်နေစဉ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း၏ အိမ်စောင့်အစိုးရ တက်လာ၍ လုပ်ငန်းများ ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် သခင်သာခင် စပြီး အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သော မိုးကုတ်-မန္တလေးကားလမ်း စီမံကိန်းကို အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်တွင် စတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သန့်ရှင်း ဖဆပလ အဖွဲ့ အာဏာပြန်လည် ရရှိခဲ့ပြီး မိုးကုတ်-မန္တလေးလမ်းကို ဆက်လက် အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀-ခုနှစ်တွင် မိုးကုတ်-မန္တလေးကားလမ်းကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနှင့် စာတိုက်ကြေးနန်းဌာနဝန်ကြီး သတိုးသီရိသုဓမ္မ ဗိုလ်မှူးအောင်က ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
အိမ်စောင့်အစိုးရလက်ထက် ၁၉၆၀-ခု ဒီဇင်ဘာလတွင် သခင်သာခင်သည် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင်တံဆိပ် (ပထမဆင့်)ကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြီး ၁၉၈၀-ပြည့်နှစ် ဇွန်လ (၇)ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်ကောင်စီက နိုင်ငံဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်)ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည်။ သခင်သာခင်သည် မိုးကုတ်သူ ဒေါ်ခင်ရွှေနှင့် ၁၉၃၆-ခု တွင် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ဒေါ်ခင်ပြုံး၊ ဦးညီညီ၊ ဒေါ်ရီရီ၊ ဦးအောင်ခင်၊ ဒေါ်ညိုညို တို့ကို ဖွားမြင်ခဲ့ကာ ၁၉၅၅-ခု ဧပြီလတွင် ကွာရှင်းခဲ့သည်။ ဒုတိယအိမ်ထောင်အဖြစ် ဒေါ်မြသန်းတင်နှင့် ၁၉၅၉-ခု မေလ (၁၁)ရက်နေ့တွင် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ဒေါ်ဥမ္မာသာခင်နှင့် ဦးနန္ဒာသာခင်တို့ကို မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဦးချစ်လှိုင် (စာရေးဆရာ ကို⁠ကိုမောင်၊ ယခင် တပ်မတော်စိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရေးဌာန ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး၊ ဗဟိုနိုင်ငံရေးသိပ္ပံ သင်တန်းမှူးချုပ်) သည် သခင်သာခင်နှင့် ယောက်ဖတော်စပ်ပါသည်။ သခင်သာခင်သည် ၁၉၈၆-ခု ဧပြီလ (၁၉)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ အမှတ် ၆၀(ခ)၊ ရွှေတောင်ကြားလမ်း၊ ဗဟန်းမြို့နယ်ရှိ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
www.mogokmedia.comhttps://www.myanmarisp.com/2009-1/PB/pol0117/
နဘဲအိုင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
နဘဲအိုင်ရွာ (Nabeaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၈၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘောင်ဘဲ့တန်း (မြောက်)ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဘောင်ဘဲ့တန်း (မြောက်)ရွာ (Baungbeittan(North))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဘောင်ဘဲ့တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘောင်ဘဲ့တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၁ ဦး၊ မ ၁၂၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပလင်မော်ရွာ၊ ကျင်းကြီး
ပလင်မော်ရွာ၊ ကျင်းကြီး
ကင်မွန်းပင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကင်မွန်းပင်ရွာ (Kinmunpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နောင်ပီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ပီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၄၁ ဦး၊ မ ၂၇၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာသေဝိတဗ္ဗဓမ္မသုတ်
ပါဏာတိပါတ ... မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ-ဟူသော ဒုစရိုက်တရားများသည် နာသေဝိတဗ္ဗ ဓမ္မ၊ ပါဏာတိပါတာ ဝေရမဏိ ... သမ္မာဒိဋ္ဌိ-ဟူသော သုစရိုက်တရားများသည် အာသေဝိတဗ္ဗဓမ္မများဖြစ်သည်ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ထောက်ကြံ့တောရွာ
ထောက်ကြံ့တောရွာ
ယောင်မွေ့ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်မွေ့ရွာ (Yawngmwayt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကောင်းပီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၈၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကညင်ချောင်း (တောင်)ရွာ၊ ကညင်ချောင်း
ကညင်ချောင်း (တောင်)ရွာ၊ ကညင်ချောင်း
အမှတ်(၃)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ
အမှတ်(၃)ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံ (အတိုကောက်: ကပစ(၃)) သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဆင်တဲစခန်းတွင်တည် ရှိသည်။ မြေဧရိယာ အကျယ်အဝန်းမှာ ဧက (၃၀၀၀) ကျော်ရှိပြီး စစ်သည်အင်အား (၉၀၀) ကျော်ရှိသည်။ ထုတ်လုပ်မှုများမှာ 120mm, 60mm, 105mm, 81mm, အစရှိသော ကျည်များဖြစ်သည်။ လက်ရှိထုတ်လုပ်မှုနှုန်းမှာ လစဉ်ပုံမှန် ကျည်တစ်မျိုးလျှင် (၄သောင်း) ဝန်းကျင်ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ ကပစ (၃) တွင် ပေါင် ၅ဝဝဗုံး၊ မီးလောင်ဗုံး၊ အမြောက်ကျည်ဆန်မျိုးစုံ၊ စိန်ပြောင်းကျည်ဆန်မျိုးစုံ နှင့် လက်ပစ်ဗုံးမျိုးစုံတို့ကို ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကာကွယ်ရေးပစ္စည်းစက်ရုံများ
ဘာဝေတဗ္ဗဓမ္မသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မပွားများအပ်သော ဒုစရိုက်ဆယ်ပါးနှင့် ပွားများအပ်သော သုစရိုက်တရားဆယ်ပါးတို့ကို ဘုရားရှင်, ရဟန်းတော်တို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဝိုင်း (အထက်)
အဝိုင်း (အထက်)
ခေါပုပ်
ခေါပုပ်သည် ကောက်ညှင်းပေါင်း သို့မဟုတ် ငချိပ်ပေါင်းအား ထောင်း၍ ပြုလုပ်ထားသော ရှမ်းလူမျိုးတို့၏ မုန့်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ပြုလုပ်ပြီးခါစ ပူပူနွေးနွေး ခေါပုပ်ကို ဆားအနည်းငယ်ပါသော နှမ်းလုံးမှုန့်ဖြူး၍ စားလေ့ရှိသည်။ အေးသွားသော ခေါပုပ်ကိုမူ ကင်၍သော်လည်းကောင်း၊ ကြော်၍သော်လည်းကောင်း စားလေ့ရှိသည်။ အချိုကြိုက်သူများမှာမူ ထန်းလျက်ခဲ သို့မဟုတ် ကြံသကာခဲနှင့် တွဲဖက်၍ စားသုံးကြသည်။
နှမ်းနှင့် ကြံသကာကို ဌာပနာအဖြစ်ထည့်ကာ လက်တထွာခန့် အဝိုင်းသဏ္ဌာန် ခေါပုပ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။ ခေါပျဉ်လည်းရှု
ထိယာလီရွာ၊ ထိယာလီ
ထိယာလီရွာ၊ ထိယာလီ
ဖရီးဒရစ်ဆားဖန်းမြို့
ဖရီးဒရစ်ဆားဖန်းမြို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ တောင်ပိုင်း ကွန်းစတန့်ကန်၏ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသော တက္ကသိုလ်မြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ နှင့် ဩစတြီးယားနိုင်ငံ တို့၏ နယ်စပ် အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘေဒန်-ဝါးတန်းဘတ်ခ် ပြည်နယ် ဘိုဒန်ဆီးခရိုင်၏ ခရိုင် မြို့တော် ဖြစ်ကာ လူဦးရေ ၅၈,၀၀၀ မျှ ရှိသည်။
ဇရပ်ဆိပ်ရွာ၊ အဝိုင်းကျောင်းစု
ဇရပ်ဆိပ်ရွာ၊ အဝိုင်းကျောင်းစု
ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ
ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံကို ယခင်က ဇိုင်ယာနိုင်ငံဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ အာဖရိကတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာဘက်တွင် ပင်လယ်ထွက်ပေါက် ကမ်းရိုးတန်း ၃၇ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။ ၎င်းသည် အာဖရိကတိုက်တွင် ဧရိယာအကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ဆူဒန်နိုင်ငံနှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံတို့ပြီးလျှင် တတိယမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင်မူ (၁၂)ခုမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ (၇၁)သန်းကျော်ရှိသည်။ လူဦးရေအနည်းအများအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် နံပါတ်(၁၈)မြောက် အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ အာဖရိကတွင် စတုတ္ထမြောက် လူဦးရေအများဆုံး တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်ဘာသာစကားကို ရုံးသုံးဘာသာစကား အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော နိုင်ငံများ တွင် လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်တွင် ရှိသော အိမ်နီးချင်း ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ နှင့် ကွဲပြားမှု ရှိစေရန် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံကို DR Congo (သို့မဟုတ်) DROC (သို့မဟုတ်) DRC (သို့မဟုတ်) RDC (သို့မဟုတ်) မြို့တော်အမည်နှင့်တွဲလျှက် ကွန်ဂို(ကင်ရှားဆား) ဟုခေါ်ဆိုသည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ ဆူဒန်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၊ ရဝမ်ဒါနိုင်ငံ၊ ဘူရွန်ဒီနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံနှင့် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသည်။ ထို့အပြင် အရှေ့ဘက်တွင် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် တန်ဂန်ညီကာရေကန် ကြီးခြားလျှက် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ထွက်ပေါက်အနေဖြင့် မွမ်ဒါမြို့တွင် (၉)ကီလိုမီတာအကျယ်ရှိသော ကွန်ဂိုမြစ်ဝ အပါအဝင် ၄၀ကီလိုမီတာနီးပါး ရှိသော ကမ်းရိုးတန်း ဖြင့် ဂီနီပင်လယ်ကွေ့ ဘက်သို့ ထွက်ပေါက် ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် လွတ်လပ်သောကွန်ဂိုနိုင်ငံ၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်ကွန်ဂို၊ ကွန်ဂိုလီယိုပိုဗီးလ် (Congo-Léopoldville)၊ ကွန်ဂို(ကင်ရှားဆား)၊ ဇိုင်ယာ ဟု အမည်အမျိုးမျိုး ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ပထဝီဝင်အနေအထားအရ အာဖရိကအလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိနေသော်လည်း စီးပွားရေးနှင့် ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ကိစ္စများတွင် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံများနှင့်သာ ပူးပေါင်းပြီး တောင်အာဖရိကနိုင်ငံများဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
၁၉၉၈တွင် စတင်ခဲ့သော ဒုတိယကွန်ဂိုစစ်ပွဲကြောင့် တိုင်းပြည်သည် တော်တော်အထိနာပျက်စီးခဲ့သည်။ ယင်းစစ်ပွဲတွင် နိုင်ငံပေါင်း (၉)ခုမှ စစ်တပ်များပါဝင်ဆင်နွှဲကြသဖြင့် အာဖရိကကမ္ဘာစစ် ဟုပင် တင်စားပြောဆိုကြသည်။ ၂၀၀၃ခုနှစ်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းတွင် တိုက်ပွဲများဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေသေးသည်။ ဤစစ်ပွဲသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးနောက်တွင် အသေအပျောက် အများဆုံးသော စစ်ပွဲကြီးဖြစ်သည်။ လူပေါင်း ၅.၄သန်းခန့် သေကြေ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် လူတစ်ဦးချင်းဝင်ငွေအနည်းဆုံးတိုင်းပြည်လည်းဖြစ်သလို၊ ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံပြီးလျှင် ကမ္ဘာ့ဒုတိယမြောက် အဆင်းရဲဆုံးတိုင်းပြည်လည်း ဖြစ်သည်။
နမ်ဖန် (၁)ရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
နမ်ဖန် (၁)ရွာ(Namhpan(၁))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ မန်စေခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်စေခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၀ ဦး၊ မ ၉၃၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၂၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုဓမ္မာရွာ
သုဓမ္မာရွာ
ဘိုခါလေးခိုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ဘိုခါလေးခိုရွာ(Bokharlaykho)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ဘိုခါလေးခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘိုခါလေးခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၃၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၃၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုနောင်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ဟိုနောင်ရွာ (Honawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နားလွိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၂၀ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။