cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်း
"အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်း" ဝတ္ထု ပေါ်ပေါက်လာပုံ
ဇာတ်လမ်းတည်ဆောက်မှုတစ်ခုလုံးသည် စိတ်ကူးယဉ်ဖန်တီးမှုစံနစ်အပေါ် အခြေခံပြီး အတွေးစိတ်ကူးကြွယ်ဝသည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းစကားလုံးများက ထိမိပြီး ဟာသဉာဏ်ပါသည်။ ဇာတ်ကွက် အလှည့်အပြောင်း၊ အချိတ်အဆက်ကောင်းခြင်းကြောင့် စာဖတ်သူကို စွဲဆောင်နိုင်သော ဂန္ထဝင်ဝတ္ထုကြီးဖြစ်သည်။ အရံဇာတ်ဆောင် ကျူးပါကျဲ (豬八戒) သည် စွန်းဝူခုန်းကဲ့သို့ပင် တစ်ချိန်က အစွမ်းရှိသောနတ်မင်းကြီးတစ်ပါးဖြစ်သည်။ သို့သော် သူသည် မူးယစ်သောက်စားပြီး လနတ်သမီးကို ပြစ်မှားခဲ့ခြင်းကြောင့် ယခုကဲ့သို့ ဝက်ကြီးအဖြစ် အပြစ်ဒဏ်ခံနေရခြင်းဖြစ်သည်။ ကျူးပါကျဲ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ (၈)ပါးသီလကို စောင့်ထိန်းရမည့် ဝက်ကြီးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မည်သို့ဖြစ်စေ အနောက်သို့ ခရီးသွားဝတ္ထုကို ခြုံငုံသုံးသပ်သော် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း (၁၀၀၀)နီးပါးက ရိုးရာပုံပြင် တစ်ပုဒ်နှယ် တည်ရှိခဲ့သော ဇာတ်လမ်းသည် ခေတ်အဆက်ဆက် လက်ဆင့်ကမ်းသယ်ဆောင်ခဲ့ရုံမက ပြုပြင်ဆန်းသစ်မှုများ အဆင့်ဆင့်ပြုလုပ်ခဲ့ကြရာ မျက်မှောက် (၂၁)ရာစုသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီဖြစ်၏။ နှစ်ကာလကြာညောင်းပြီဖြစ်သော်လည်း ပရိသတ်အပေါ်စွဲဆောင်မှုက လျော့ကျသွားခြင်းမရှိသည့်အပြင် ပို၍ပို၍ တိုးပွားကျယ်ပြန့်လာနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ယင်း၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ပြောင်မြောက်သော အနုပညာလက်ရာတစ်ခုသည် အချိန်ကာလကြောင့် အိုမင်းဟောင်းနွမ်းခြင်းမဖြစ်နိုင်။
ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တစ်ရပ် ထာဝစဉ် ရှင်သန်စေရန်မှာ အမွေဆက်ခံမည့် နှောင်းမျိုးဆက်များ၏ တီထွင်ဖန်တီးမှုနှင့် ပြုပြင်ဆန်းသစ်မှုများအပေါ် လွန်စွာမူတည်သည်ဟု ယူဆမိပါသည်။ တရုတ်အမျိုးသားတို့သည် အနောက်သို့ ခရီးသွားမှတ်တမ်း၏ မူရင်းအနှစ်သာရကို မပျောက်ပျက်စေဘဲ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့် ဆန်းသစ်မှုများကို တီထွင်ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်း ဝတ္ထုသည် တရုတ်အမျိုးသားတစ်ရပ်လုံး၏ စာပေယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်တစ်ခုအဖြစ် ကမ္ဘာ့အလယ် ဝင့်ထည်စွာ ရပ်တည်နေခြင်းဖြစ်တော့သည်။
အကိုးအကား
ရဲထက်၊ကလျာမဂ္ဂဇင်း (?/၂၀၀၉) နှာ-၁၀၅-၁၀၉
‌ခေါင်နပါရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
‌ခေါင်နပါရွာ(Kawngnapar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၀၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ခုတ်ရွာ၊ ဦးပိတ္ထုတ်ရွာမ
လက်ခုတ်ရွာ၊ ဦးပိတ္ထုတ်ရွာမ
ညောင်ရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
ညောင်ရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
လုတ်ဖဟရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
လုတ်ဖဟရွာ (Lokehpaha)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နားခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၄၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၇ ဦး၊ မ ၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိဖညားရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
မိဖညားရွာ(Mihpanyar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ တရိတခေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တရိတခေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၁၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပြေသာရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
သပြေသာရွာ (Thapyaythar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ အရှေ့သပြေသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အရှေ့သပြေသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၉ ဦး၊ မ ၁၀၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်တိုင်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ပြောက်
အင်တိုင်းကြီးရွာ၊ ကျောက်ပြောက်
ဟွေ့ဟိုင်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ
နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ (Naypyidaw Union Territory)သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိကအကျဆုံးသော အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ဖြစ်သော နေပြည်တော် တည်ရှိရာ နယ်မြေဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
လက်ရှိ နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေသည် ယခင်က မန္တလေးတိုင်း၊ ရမည်းသင်းခရိုင်မှ ပျဉ်းမနား၊ တပ်ကုန်း၊ လယ်ဝေး မြို့နယ်များ ဖြစ်ပြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပျဉ်းမနားမြို့ အနီးတွင် မြို့အသစ်တည်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ကို ထိုနေရာသို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ပျဉ်းမနား၊ တပ်ကုန်း၊ လယ်ဝေး မြို့နယ်များဖြင့် ပျဉ်းမနားခရိုင်အသစ်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၆ရက်နေ့တွင် ထိုမြို့နယ်များမှ နယ်မြေအချို့အား ခွဲထုတ်၍ နေပြည်တော်မြို့နယ်ဟု ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပျဉ်းမနားခရိုင်အား နေပြည်တော်ခရိုင်ဟုလည်းကောင်း၊ မတ်လတွင် နေပြည်တော်မြို့နယ်အား သီရိ (၅)မြို့နယ်အဖြစ် လည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေဟူသော အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် နေပြည်တော်ခရိုင်သည် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး ခရိုင် (၁)ခု၊ မြို့နယ် (၈)မြို့နယ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေသည် အခြားသော ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများအတိုင်း အဆင့်(၁) အဆင့်ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုနယ်မြေကို နိုင်ငံတော်သမ္မတကိုယ်တိုင် တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ကာ နေပြည်တော်မြို့တော်ဝန်က ဥက္ကဋ္ဌလုပ်သည့် နေပြည်တော်ကောင်စီမှ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လုပ်ဆောင်ကြသည်။ နေပြည်တော်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များနှင့် အခွင့်အာဏာ တူညီသည်။
၂၀၁၃ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၁၁) ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ခရိုင် တောင်ပိုင်းကို ဒက္ခိဏခရိုင်၊ မြောက်ပိုင်းကို ဥတ္တရခရိုင် ဟုခွဲခြားခဲ့သည်။ ဒက္ခိဏခရိုင်တွင် ဇမ္ဗူသီရီ၊ ဒက္ခိဏသီရိ၊ ပျဉ်းမနား၊ လယ်ဝေး မြို့နယ်များ၊ ဥတ္တရခရိုင်ကို ဥတ္တရသီရိ၊ ဇေယျာသီရိ၊ ပုဗ္ဗသီရိ၊ တပ်ကုန်း မြို့နယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် အိမ်စောင့်အစိုးရမှ ခရိုင်အသစ်များ ဖွဲ့စည်းရာ နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ခရိုင် (၄)ခု၊ မြို့နယ် (၈) မြို့နယ် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည်။
အုပ်ချုပ်ရေး
နေပြည်တော်ပြည်ထောင်စုနယ်မြေကို နိုင်ငံတော်သမ္မတမှ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲသည်။ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လုပ်ဆောင်ရန် ဥက္ကဋ္ဌတစ်ဦး၊ ကောင်စီဝင် အများဆုံးကိုးဦးတို့ဖြင့် နေပြည်တော်ကောင်စီ ကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။ နေပြည်တော်မြို့တော်ဝန်၊ စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌသည် နေပြည်တော်ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ နေပြည်တော်ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌသည် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များနှင့် အခွင့်အာဏာ တူညီကာ ကောင်စီဝင်များသည်လည်း ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးများနှင့် အလားတူဖြစ်သည်။ ကောင်စီဝင်များသည် မိမိတို့ ကဏ္ဍအလိုက် တာဝန်များခွဲဝေ ယူကြရသည်။
အခြား​သော သက်ဆိုင်ရာ ဌာနဆိုင်ရာများသည်လည်း ပြည်​ထောင်စုနယ်​မြေတွင် အခြား တိုင်း​ဒေသကြီး/ပြည်နယ်ရုံးများကဲ့သို့ပင် ညွှန်ကြား​ရေးမှူးအဆင့် ဦး​ဆောင်​သော ရုံးများ ဖွင့်လှစ်ထားရှိသည်။ အုပ်ချုပ်​ရေးမြို့​တော် တည်ရှိရာ နယ်​မြေဖြစ်သည်နှင့်အညီ ဝန်ကြီးဌာနများ၏ ပြည်​ထောင်စုဝန်ကြီးရုံးများ၊ ညွှန်ကြား​ရေးမှူးချုပ်ရုံးအများစု တို့သည် ပြည်​ထောင်စုနယ်​မြေတွင် တည်ရှိသည်။
ထောမဆိပ်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ
တရားစီရင်ရေး
ပြည်ထောင်စုနယ်မြေအတွင်းရှိ မြို့နယ်/ခရိုင် တရားရုံးများ၊ စည်ပင်အထူးတရားရုံးများသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တရားလွှတ်တော် လက်အောက်တွင် ရှိသည်။ တိုင်းပြည်၏ အမြင့်ဆုံး တရားရုံးဖြစ်သော ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် သည် မြို့တော် နေပြည်တော်တွင် တည်ရှိသည်။
ခရိုင်ရှိမြို့နယ်
မြို့ပေါင်း (၈)မြို့၊ ရပ်ကွက်ပေါင်း (၅၇)ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၁၈၇) အုပ်စု၊ ရွာပေါင်း (၇၉၅) ရွာ ရှိသည်။
လည်ပတ်ရန်နေရာများ
နေပြည်တော်တွင် လည်ပတ်စရာကောင်းသော နေရာများအဖြစ် နေပြည်တော်ရေပန်းဥယျာဉ်၊ လှေခွင်းတောင်ရေချိုးဆိပ်၊ ဥပ္ပါတသန္တိ စေတီတော်၊ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်၊ ဆာဖာရီဥယျာဉ်၊ ပျဉ်းမနား သမိုင်းဝင် ကိုးဆူဘုရား၊ လယ်ဝေး သမိုင်းဝင် ဖောင်တော်ချက်မဘုရား၊ လယ်ဝေး သမိုင်းဝင် ရန်အောင်မြင်ရွှေလက်လှဘုရား၊ သတ္တဌာန စေတီတော်၊ အမျိုးသားအထိမ်းအမှတ်ဥယျာဉ် ၊ စစ်သမိုင်းပြတိုက်၊ စာကြည့်တိုက်များ၊ ဥတ္တရသီရိ အိုးရှင်း စသည့်ဖြင့် နေရာများစွာ ရှိသည်။
သရွေးချောင်းရွာ၊ ဖါပွေ
သရွေးချောင်းရွာ၊ ဖာပွေ
ကျောက်စာတိုင်ရွာ
ကျောက်စာတိုင်ရွာ
ကိုးကား
ကျောက်စာတိုင်ရွာ
တူမြောင်းရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
တူမြောင်းရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
ယွန်ယန်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ယွန်ယန်ဂါးရွာ(Yunyanggar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဂေါ့အူမားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၆၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချင်းချောင်းရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
ချင်းချောင်းရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
လန်တိတ်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
လန်တိတ်ရွာ(Lantake)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၀၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော့ဆင်ကုန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကော့ဆင်ကုန်းရွာ(Kawtsinkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ တရိတခေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တရိတခေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၁၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆူးပုတ္တန်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ဆူးပုတ္တန်းရွာ (Supoketan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဇောင်းတောကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇောင်းတောကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၄ ဦး၊ မ ၁၈၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ကုန်းလေးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ပေါက်ကုန်းလေးရွာ (Paukkonelay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဇရပ်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇရပ်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၃ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာဟူး ဂိုရင်း
တာဟူး ဂိုရင်းသည် အင်ဒိုနီးရှား အစားအစာ၊ မလေးရှားအစားအစာနှင့် စင်ကာပူအစားအစာမှ မည်သို့သော တို့ဟူးကြော်အမျိုးအစားကိုမဆို ခေါ်သော ယေဘုယျအမည်ဖြစ်သည်။
ပြင်ဆင်ချက်ပြုတ်ခြင်း
ချက်ပြုတ်ပုံမှာ တို့ဟူးအား ရွှေညိုရောင်သန်းလာသည်အထိ အကျတ်ကြော်ခြင်းဖြစ်သည်။ အများစုတည့်ခင်းသည့်ပုံစံမှာ ကြော်ထားသော တို့ဟူးအား ကန့်လန့်ဖြတ်တစ်ဝက်စီလှီးဖြတ်၍ ပန်းကန်ပြားတွင် ပဲပင်ပေါက်၊ သခွားသီးနှင့် ကြက်သွန်မိတ်တို့ ဖြူး၍ ပြင်ဆင်သည်။ ဆော့စ်မှာ ကြက်သွန်မိတ်၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ငရုတ်သီးတောင့်၊ ငါးပိ၊ ပဲငံပြာရည်နှင့် မန်ကျည်းသီးနှစ်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဆော့အပြစ်ဖြစ်သည်။
အမျိုးကွဲများ
အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တာဟူး ဂိုရင်းအား အကြွပ်ကြော်(Deep fried)နှင့် အကျတ်ကြော်(Mildly fried)၊ ဆီ သို့မဟုတ် ထောပတ်ဖြင့်ကြော်ခြင်းဟူ၍ တွေ့နိုင်သည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တာဟူး ဂိုရင်းအား ဆမ်ဘဲတွင် ကဲဂျပ် မန်နစ်(ပဲငံပြာရည်အချို)ထည့်ထားသည့် ဆမ်ဘဲ ကဲဂျပ်ကို ငရုတ်သီးတောင့်နှင့် ကြက်သွန်မြိတ်တို့ လှီးထားသည်တို့ထည့်ပြီး သုံးဆောင်သည်။ အချို့သော ပုံစံကွဲများတွင် ငရုတ်သီးအစား မြေပဲဆော့ကို အသုံးပြုသည်။ အချို့သော ပုံစံကွဲများမှာ-
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:မလေးရှား အစားအစာ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှား အစားအစာ ကဏ္ဍ:စင်ကာပူ အစားအစာ
ဝမ်တီးရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဝမ်တီးရွာ (Wantee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ယန်းနန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယန်းနန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာကန့်လန့်ရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
ရွာကန့်လန့်ရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
နားခိုရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နားခိုရွာ (Narhko)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နားခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၇ ဦး၊ မ ၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကြီးလဟာရွာ၊ မကြီးလဟာ
မကြီးလဟာရွာ၊ မကြီးလဟာ
မြိုင်ဦးရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
မြိုင်ဦးရွာ (Myaingu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ သရောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၄၄ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မမ္မတ်ဆင်ကြီး
မမ္မတ်ဆင်ကြီးများ (Mammoths) သည် သမိုင်းမတင်မီ ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာက ရှိခဲ့ဘူးကြသော ဆင်အမျိုးဝင် တိရစ္ဆာန်ကြီးများဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့၏ အရိုးများနှင့် အခြားရုပ်ကြွင်းများကို ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် တွေ့ရသည်။ မမ္မတ်ဆင်ကြီးတို့၏ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်မှာ ယခုခေတ် အကြီးဆုံး အာရှတိုက်ဆင်၏ ကိုယ်အရွယ်လောက်ပင် ရှိသည်။ သို့သော်လည်း ယင်းတို့၏ အစွယ်မှာ ယခုခေတ် ဆင်အစွယ်များနှင့်မတူဘဲ အပေါ်သို့ ကော့လန်နေပေသည်။ တစ်ကိုယ်လုံးမှာလည်း ယခုခေတ် ဆင်များကဲ့သို့ အရေထူကြီး များဖြင့် ပြောင်ချော၍ မနေဘဲ ကိုယ်ထည် အနှံ့ ရှည်လျားသော အမွေးအမှင်များဖြင့် လွှမ်းအုပ်လျက်ရှိပေသည်။ တစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှ မတွေ့မြင်ရဘူးသော ရှေးမမ္မတ်ဆင်ကြီးမျိုး၏ ပုံပန်းကို အရိုးတစ်ခု တည်း လေ့လာရုံဖြင့် မလုံလောက်ပေ။ အရိုးကို ကြည့်ရရုံနှင့် ထိုတိရစ္ဆာန် ပိန်သည် ၊ ဝသည်ကို တိတိကျကျ သိဖို့ ခဲယဉ်းပေ သည်။ ဆိုက်ဗီးရီးယားနယ်တွင် ရှေးပဝေဏီ ခေတ်ကတည်းက ရေခဲပြင်တွင် မြုပ်နေသော ယင်းဆင်ကြီးမျိုးကို အမှတ်မထင် တူးဖော်တွေ့ရှိရလေသည်။ ထိုဆင်ကြီးသေဆုံးခဲ့သည်မှာ ကြာပြီဖြစ်သော်လည်း မြေကြီးသည် ထူးဆန်းစွာ ရေခဲခန်းပမာ ထိုဆင်သေကို မပုပ်မသိုးရအောင် ကောင်းစွာသိုမှီး၍ ထားပေသည်။ ထိုကြောင့် မျက်လုံး၊ အမွေးအမှင်တို့နှင့်တစ်ကွ အရေစသည်တို့မှာ မည်သို့မျှ ပျက်စီးခြင်း မရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
ယင်းတို့၏ အထက်ဖက်သို့ ကော့တက်နေသော အစွယ်ကြီးမှာ အလေးချိန် ပေါင် ၂၅ဝ မျှ ရှိလျက် ၊ အလျား ၁၂ ပေ ကျော်မျှ ရှည်သည်ကိုပင် တွေ့ရသည်။ ဆင်စွယ်များတွင် ထိုအစွယ်ကြီးသည် များစွာကျော်စော ထင်ရှားပေသည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ ခန့်က ယနေ့တိုင် တစ်နှစ်လျှင် ဆိုက်ဗီးရီးယားနယ်မှ ရှာဖွေရရှိသော ထိုဆင်စွယ်မျိုးပေါင်း အစုံ တစ်ရာခန့်မျှကို မှန်မှန် တင်ပို့ရောင်းချခဲ့ရလေသည်။ ထိုသတ္တဝါကြီးများ၏ အဓိကအစာမှာ ရှေးခေတ် ထင်းရှူးပင်ပေါက်များနှင့် အသီးများဖြစ်သည်ဟု သိရ၏။ ဤရှေးဆင်ကြီးမျိုး သည် ရှေးနှစ်ပေါင်း ထောင်သောင်းမက ကြာသောအခါကတည်းက နွံအိုင်ကြီးများထဲတွင် နစ်မြုပ်ခြင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အခြားနည်းတစ်မျိုးမျိုးဖြင့်သော်လည်းကောင်း သေဆုံးခဲ့ကြရာတွင်၊ အေးမြလွန်းသော ရာသီဥတုကြောင့် ယခုတိုင် မပျက်မစီးဘဲကျန်ရှိနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။ အချိန်ကာလ ဤမျှကြာမြင့်ခဲ့သော်လည်း အချို့ဆင်ကြီးများ၏ အသားမှာယခုတိုင် လတ်ဆတ်လျက် ်ရှိနေသေးရာ၊ ဟင်းပင်ချက်စားနိုင်သည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။ ယင်းတို့ ကျက်စားခဲ့သော ဒေသများမှာ ဆိုက်ဗီးရီးယား နယ်သာလျှင် ဖြစ်သော်လည်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ဥရောပတိုက် အလယ်ပိုင်းနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်တို့တွင်လည်း အနှံ့အပြား ကျက်စားခဲ့ဘူးကြပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သမိုင်းမတင်မီခေတ်ကာလများမှ ဆင်များ
အင်ဂွမ်းလရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်ဂွမ်းလရွာ(Ingumla)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဂွမ်းလကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၇၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိုင်းမင်းထွန်း (ဘောလုံးသမား)
စိုင်းမင်းထွန်း( ၇ ဇူလိုင် ၁၉၉၄)သည် မြန်မာလက်ရွေးစင်အသင်း၏ တိုက်စစ်မှူးဖြစ်ပြီး တောင်ကြီးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ကမ္ဘောဇလူငယ်အသင်း၌ ဝင်ရောက်ကစားပြီး အားကစားသမားဘဝကို စတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘောဇအသင်းမှ ခေါ်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဇွဲကပင်ယူနိုက်တက်အသင်းသို့ တစ်နှစ်အငှားစာချုပ်ဖြင့် ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ဇွဲကပင်ယူနိုက်တက်အသင်းအတွက် ကစားလျက်ရှိသည်။
ဩရမရွာ၊ ဩရမ
ဩရမရွာ၊ ဩရမ
ရခိုင်ရွာရွာ
ရခိုင်ရွာရွာ
လူရှိုင်းတောင်တန်း
လူရှိုင်းတောင်တန်း (သို့) မီဇိုတောင်တန်း (မီဇို- Mizo Tlângte) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မီဇိုရမ်နှင့် တြိပူရပြည်နယ်ရှိ တောင်တန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ အကွာအဝေးသည် ပတ်ကွိုင်အကွာအဝေးစနစ်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်ပြီး ၎င်း၏အမြင့်ဆုံးအမှတ်မှာ ၂,၁၅၇ မီတာမြင့်သော ဖောင်းပွီး ဖြစ်ပြီး 'တောင်ပြာ' ဟုလည်းလူသိများသည်။
သစ်ပင်ပန်းမန်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များ
တောင်ကုန်းအများစုသည် ထူထပ်သော ဝါးတောများနှင့် ဖုံးလွှမ်းနေပြီး နေရာအများစုတွင် ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများ၊ သို့သော် မိုးရွာသွန်းမှုနည်းပါးသောကြောင့် အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် မြက်ခင်းများဖုံးလွှမ်းထားသော ပွင့်လင်းသော တောင်စောင်းများကို တွေ့ရပြီး ဝက်သစ်ချပင်များနှင့် ထင်းရှူးပင်များကို တောင်ဇလပ်များနှင့် ရောနှောထားသည်။
နေထိုင်သူများ
ဤတောင်ကုန်းများသည် လူရှိုင်းလူမျိုးနှင့် အခြား မီဇိုမျိုးနွယ်စုများ မှီတင်းနေထိုင်ကြသော်လည်း လူဦးရေ အလွန်နည်းပါးပါသည်။ မြောက်ဘက်မှ ခရိုင်ကို ကျူးကျော်သောအခါ၊ ဗြိတိသျှပိုင်နက်ကို ၎င်းတို့၏ ပထမဆုံး တိုက်ခိုက်မှုသည် ၁၈၄၉ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ထိုနေ့စွဲပြီးနောက် အိန္ဒိယ၏ အရှေ့မြောက်နယ်စပ်ရှိ ဒုက္ခအရှိဆုံး မျိုးနွယ်စုများထဲမှ တစ်ခုကို သက်သေပြခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၈၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် စစ်ဆင်ရေးများသည် မြောက်ဘက်ရှိ လူရှိုင်းကျေးရွာများကို ပြီးပြည့်စုံသော တည်ငြိမ်မှု ဖြစ်စေခဲ့ပြီး ၁၈၉၂ တွင် အရှေ့ဘက်ရှိ လူရှိုင်းများကို လျှော့ချခဲ့သည်။
တောင်လူရှိုင်းတောင်တန်းအား ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် ဘင်္ဂလားမှ အာသံသို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ တိုင်းပြည်ကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်စေရန်အတွက် ခရိုင်အား ခရိုင်တစ်ခုစီအား စကားပြန်တာဝန်ခံတစ်ဦးစီအား စက်ဝိုင်းဆယ့်ရှစ်ခုအဖြစ် ပိုင်းခြားထားသည်။.
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ တောင်တန်းများ
ကင်မွန်းခြုံရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
ကင်မွန်းခြုံရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
ကျောက်ဆောင်ရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
ကျောက်ဆောင်ရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
ပြူးချိုင်ရွာ၊ ကျောက်ပြောက်
ပြူးချိုင်ရွာ၊ ကျောက်ပြောက်
မောက်မွန်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
မောက်မွန်းရွာ (Maukmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မောက်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောက်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၅ ဦး၊ မ ၈၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျားဗားကျွန်း
ဂျားဗားကျွန်းသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်းဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၁၃၆သန်း ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံး ကျွန်းတစ်ကျွန်း ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဦးရေ သိပ်သည်းမှု အများဆုံးသော ဒေသတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံရှိ လူဦးရေ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်း နေထိုင်ရာ ဒေသဖြစ်သည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဂျာကာတာမြို့ သည် ဂျာဗားကျွန်း အနောက်ပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။
အာရှတိုက် အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ ရတနာဒီပကျွန်း ဂျားဗားကျွန်း (ဇာဝကျွန်း)သည် အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုတွင် သဘာဝပစ္စည်းကြွယ်ဝသဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ကြက်ပေါင်စေး၊ ကြံ၊ ကွီနိုင်ဆေး အများဆုံးထွက်သောဒေသ ဖြစ်၏။ ဂျားဗားကျွန်းတွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံကြီးများ ရှိသည်။
ဂျားဗားကျွန်းသည် အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုတွင် အရေးပါအရာရောက်ဆုံးကျွန်း ဖြစ်၏။ ဆူမတြားနှင့် ဘာလီကျွန်း ၂ကျွန်းအကြားတွင် တည်ရှိ၍၊ သဘာဝပစ္စည်းများကြောင့် ကမ္ဘာကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ ဂျားဗားကျွန်းသည် အလျားမိုင် ၆၆၀၊ အနံမိုင် ၄၀ မှ ၁၂၅ မိုင် အထိ ရှိ၏။ အကျယ်အဝန်းမှာ မဒူရကျွန်းအပါအဝင် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅၁၀၃၇ မိုင် ဖြစ်လေသည်။
ဂျားဗားကျွန်း၏ အလယ်တွင် တောင်စဉ်တောင်တန်းများရှိ၍ သဘာဝပစ္စည်းများကြောင့် ကမ္ဘာကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ ဂျာဗားကျွန်းသည် အလျားမိုင် ၆၆၀၊ အနံမိုင် ၄၀ မှ ၁၂၅ မိုင် အထိ ရှိ၏။ အကျယ်အဝန်းမှာ မဒူရကျွန်းအပါအဝင် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၅၁၀၃၂ မိုင်ဖြစ်လေသည်။ အမြင့်ဆုံး တောင်ထွတ်မှာ ပေပေါင်း ၁၀၀၀၀ အထိရှိ၏။ မြစ်များသည် အများအားဖြင့် မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းကြသည်။ ဆိုလိုမြစ်နှင့် ဗရန်တတ်စ မြစ်တို့မှာ အကြီးဆုံးမြစ် နှစ်သွယ် ဖြစ်၏။
ဂျားဗားကျွန်းမှ မြစ်များတွင် မိုးအခါ၌သာ လှေသင်္ဘော ငယ်များ သွားလာနိုင်သည်။ သို့သော် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရေး အတွက် ထိုမြစ်များကို အများဆုံး အားထားရလေသည်။ ကျွန်း ၏ တစ်ဝက်ကျော်ကျော်မှာ စိုက်ပျိုးနိုင်သောမြေများ ဖြစ်၍ ကျန်တစ်ဝက်မှာ တောကြီးမျက်မည်းများ ဖြစ်သည်။ ထိုတောကြီး များမှ ကျွန်းသစ်နှင့် အခြားအဖိုးတန်ပစ္စည်းများ ထွက်၏။ ဂျားဗားကျွန်းတွင် တစ်နှစ်ပတ်လုံး အပူချိန်ပြင်းထန်၍ မိုးအမြဲဲ ရွာသွန်းလေသည်။ သို့အတွက် ဆန်စပါး၊ ကာဖီ၊ သကြား၊ ပြောင်းဖူး၊ မြေပဲ၊ ပဲဗိစပ်၊ ဆေးရွက်၊ စင်ကိုးနားပင်၊ ကြက်ပေါင်စေးပင်များကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြလေသည်။ ယင်းတို့တွင် ဆန်စပါးမှာ တိုင်းရင်းသားတို့၏ အရေးအကြီးဆုံး ကောက်ပဲသီးနှံဖြစ်၏။ ကမ္ဘာသုံးကွီနိုင်ခေါ် အဖျားဖြတ်ဆေးကို ဤကျွန်းမှ အများဆုံးရရှိလေသည်။
ဂျားဗားကျွန်း၏ လူဦးရေမျာ ၁၉၅၁ ခုနှစ် သန်းခေါင် စာရင်းအရ မဒူရာကျွန်း အပါအဝင် ၅၁၀၀၀၀၀၀ ခန့် ဖြစ်လေသည်။ ကျွန်း၏ အကျယ်အဝန်းနှင့်တွက်သော် စတုရန်း တစ်မိုင်လျှင် လူဦးရေ ၁၀၀၀ ခန့်မျှ နေထိုင်ကြသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူနေအထူထပ်ဆုံးသော အရပ်တစ်ခုဖြစ်၏။ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများမှာ မလေးအနွယ်များဖြစ်၍ လူမျိုးစုကြီး ၂ စု ကွဲနေသည်။ ယင်းတို့မှာ ဂျားဗားလူမျိုးနှင့် ဆွန်ဒန်လူမျိုးများ ဖြစ်၏။ ထိုလူမျိုးစုတစုစီ၌ လူမျိုးအလိုက် သီးခြားဘာသာ စကား ရှိလေသည်။ တိုင်းရင်းသားများမှာ ရိုးသား၍ ဝီရိယ ရှိပြီးလျှင် အေးချမ်းစွာ လုပ်ကိုင်စားသောက်ကြသည်။ ကြက် တိုက်ပွဲနှင့် ရုပ်သေးပွဲများသည် တိုင်းရင်းသားတို့၏ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုးကဲ့သို့ သစ်ဝါးများဖြင့် အိမ်များကို ဆောက်လုပ်နေထိုင်တတ်ကြ၏။ တိုင်းရင်းသားတို့၏ အိမ်အများမှာ အများအားဖြင့် ခြေတံရှည်အိမ်များ ဖြစ်သည်။ ပျက်စီးနေသော ဟိန္ဒူဘုရားရှိခိုးကျောင်း မြောက်မြားစွာ တို့ကို တွေ့ရခြင်းဖြင့် တိုင်းရင်းသားများသည် ရှေးအခါက ဟိန္ဒူအယူဝါဒီများ ဖြစ်ကြမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ဂျားဗားကျွန်း၏ အလယ်ပိုင်းတွင် ပျက်စီးနေသော ဗုဒ္ဓသာသနာ အဆောက်အအုံကြီး တွေ့ရ၏။ ထိုအထဲတွင် အကြီးဆုံးမှာ ဗောရောဗုဓောခေါ် အဆောက်အအုံများကို ဖြစ်၏။ ယင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများထဲတွင် အကြီးဆုံး အဆောက်အအုံတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ယင်းကို ဆောက်လုပ်ထားပုံနှင့် ဖော်ထားသော ရုပ်လုံးများမှာလည်း အံ့ဩဖွယ်ရာ ထူးဆန်းလှသည်။ ဂျားဗားကျွန်းကို အာရပ်လူမျိုး တို့ သိမ်းပိုက်သည့် ၁၅ ရာစုနှစ်လောက်ကစ၍ ကျွန်းသူ ကျွန်းသားများမှာ မွတ်စလင်များ ဖြစ်လာကြ၏။
ဂျားဗားကျွန်း၏မြို့တော်မှာ ရှေးက ဗတေးဗီးယားဟုခေါ်၍ ယခု ယာကားတားဟုခေါ်သော မြို့ဖြစ်၏။ ထိုမြို့တွင် လူဦးရေ ၂၈၀၀၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။ အရေးပါသော သင်္ဘောဆိပ်မြို့ကြီး များမှာ ဆူးရဗားနှင့် ဆမားရန်းမြို့များ ဖြစ်သည်။ ဂျားဗားကျွန်း တစ်ခုလုံးတွင် လမ်းမကြီးများ၊ မီးရထားလမ်းများ အနှံ့အပြား ဖောက်လုပ်ထား၏။ ဂျာကာတာမြို့တော်နှင့် ဆူးရဗားယမြို့ကို မီးရထားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားလေသည်။ ခရစ် ၁ ရာစုလောက်တွင် ဂျားဗားသို့ ဟိန္ဒူလူမျိုးတို့ ရောက်ရှိလာခဲ့၍ တဖြည်းဖြည်း တန်ခိုးကြီးလာလေသည်။
၁၅၂၀ ပြည့်နှစ်ခန့်တွင် ဟိန္ဒူနောက်ဆုံးမင်း မဂျပဟစ် ပျက်စီးသည်တွင် ဂျားဗားကျွန်း အုပ်ချုပ်ရေးမှာ အကွဲကွဲ အပြားပြား ဖြစ်ခဲ့၍ တိုင်းရင်းသား မင်းငယ်များက အုပ်ချုပ်လေသည်။ ၁၅၆၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ဒပ်ချ အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီသည် ဂျားဗားကျွန်းသို့ ဝင်ရောက်၍ တိုက်ခိုက်ရာမှ ၁၆၁၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒပ်ချဘုရင်ခံချုပ်ကို ခန့်ထားခဲ့၍ ၁၆၁၉ ခုနှစ်တွင် ဗတေးဗီးယားမြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့၏။ နပိုလီယန် စစ်ပွဲများအတွင်း ဂျားဗားကျွန်းကို ဗြိတိသျှတို့က သိမ်းပိုက်ခဲ့ သော်လည်း ၁၈၁၆ ခုနှစ်တွင် ဒပ်ချတို့လက်သို့ပြန်၍ အပ်ခဲ့လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တိုင်အောင် ဂျပန်တို့က ဂျားဗားကျွန်းကို သိမ်းပိုက်ထား၏။ စစ်ပြီးကာလတွင် ဒပ်ချတို့က ပြန်လည် ရရှိပြန်သည်။ သို့ရာတွင် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် လင်ဂဂျာတီ သဘောတူညီချက် စာချုပ်အရ ဂျားဗားကျွန်းသည် ဆူမတြား၊ မဒူရာကျွန်းတို့နှင့် အတူ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၌ အင်ဒိုနီးရှားသမတနိုင်ငံတော်တွင် ပါဝင်ခဲ့လေသည်။ ယာကားတားမြို့သည် အင်ဒိုနီးရှား သမတနိုင်ငံ၏မြို့တော် ဖြစ်လေသည်။ ဂျားဗားကျွန်း၏ မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သော ဗန်ဒုန်းမြို့တွင် ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့မှ ၂၄ ရက်နေ့အထိ အာရှ၊ အာဖရိက ၂၉ နိုင်ငံ ညီလာခံကြီးကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုညီလာခံတွင် ကမ္ဘာ့ပြဿနာအရပ်ရပ်ကို ဆွေးနွေးခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘာ့လူထု၏ အာရုံပြုရာဒေသအဖြစ် ရောက်ခဲ့လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ
လောက်ချန်းရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
လောက်ချန်းရွာ(Laukchang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၀၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငုယန် ချန် သီ
ငုယင် ချန် သီ (၁၉၂၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၃ - ၂၀၀၇ ဇွန် ၂၃) သည် ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (တောင်ဗီယက်နမ်) ၏ စစ်တပ်မှ အရာရှိတဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၆၀ ကာလများတွင် မကြာခဏ အာဏာသိမ်းမှုဖြစ်စဉ်များတွင် ပါဝင်ခြင်းကြောင့်၎င်း၊ ၁၉၆၄-၆၆ ကာလ အာဏာသိမ်းအစိုးရအဖွဲ့တွင် အရေးပါသောရာထူးများ၌ နေရာရခြင်းကြောင့်၎င်း၊ လူသိများသည်။ ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ လေတပ်ခေါင်းဆောင်ရာထူးဖြင့် ဝန်ကြီးချုပ်တာဝန်ယူသည့် ငုယင်ကောင်ကြည်နှင့် အာဏာလုရာတွင် ရှုံးနိမ့်ကာ အမေရိကန်သို့ ထွက်ပြေးရ၏။
သီသည် ပြင်သစ်စစ်တပ်သို့ အသက် ၁၇ နှစ်အရွယ်တွင် စဝင်ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၌ ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသသို့ ဂျပန်တို့ ကျူးကျော်သည့်အခါ အဖမ်းခံရ၏။ လအတန်ကြာပြီးနောက် လွတ်လာသည်။ နောက် ပြင်သစ်ကို ကျောထောက်နောက်ခံပြုသည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ ဗီယက်နမ်အမျိုးသားစစ်တပ်သို့ ဝင်သည်။ ၁၉၅၅ ခု၊ အောက်တိုဘာလတွင် ယင်းတပ်မှာ ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံစစ်တပ် ဖြစ်လာပြီး နိုင်ငံသည်လည်း ဗီယက်နမ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဟု အမည်ပြောင်းသည်။ နာမည်ကြီးသောင်းကျန်းသူ ဘင်ဆုယင်အဖွဲ့အား နှိပ်နင်းသည့် ၁၉၅၅ ဆိုင်ဂုံတိုက်ပွဲတွင် နောက် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာမည့် ငိုဒင်ဒျံလက်အောက်၌ လေထီးစစ်သားအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့၏။ ဒျံမှာ သီအား သဘောတွေ့ကာ "ငါ့ကောင်" ဟု သုံးနှုန်းပြီး လေတပ်ကို အမိန့်ပေးစေသည်။
၁၉၆၀ ပြည့်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်ဘက်ရေးရာတွင် နှောင့်ယှက်သည်ဟု အကြောင်းပြကာ သီက လေတပ်စစ်သားများဖြင့် ဒျံထံမှ အာဏာသိမ်းသည်။ အာဏာသိမ်းမှုမှာ အောင်မြင်လုဖြစ်ခဲ့သော်လည်း သူ့အားထောက်ခံသူများက လာမကယ်မီအထိ ဒျံက မျှော်လင့်ချက်မှားများပေးကာ အချိန်ဆွဲသောကြောင့် အာဏာသိမ်းမှု မအောင်မြင်။ သီက ကမ္ဘောဒီးယားသို့ ပြေးပြီး ၁၉၆၃ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ၌ ဒျံအား ရာထူးမှချကာ ကွပ်သည်နောက် ထိုမှ ပြန်လာ၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၂၃ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၀၇ ကွယ်လွန်သူများ
ကူးဝါးပရရွာ
ကူးဝါးပရရွာ
အင်ဆောခရန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်ဆောခရန်ရွာ(Insawhkayang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဂွမ်းလကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Grunge
Grunge (တစ်ခါတစ်ရံမှာ Seattle sound ဟုလည်း ရည်ညွန်းသည်) သည် alternative rock ၏မျိုးခွဲတစ်မျိုးပြီး ၁၉၈၀ အလယ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဝါရှင်တန်ပြည်နယ်မှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ဆီအက်တယ်မြို့မှ ဖြစ်သည်။ အစောပိုင်း grunge ရွေ့လျားမှုသည် Seattle ရှိ independent record label (Sub Pop) တွင် လှည့်ပတ်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ကယ်လီဖိုးနီးယား grunge အနုပညာရှင်များနှင့် အမေရိကန်အခြားအစိတ်အပိုင်းများမှ အနုပညာရှင်များနှင့်အတူ ၁၉၉၀မှ ကျော်ကြားမှု ပြန့်နှံလာခဲ့သည်။ အဓိက record အရောင်းအဝယ် အဝယ်အဖြစ် လက်မှတ်ထိုးခဲ့သည်။ Grunge သည် ၁၉၉၀ နှစ်ဝက်တွင် စီးပွားရေးအရ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ပဓာနအားဖြင့် Nirvana ၏ Nevermind, Pearl Jam ၏ Tens, Soundgarden ၏ Badmotorfinger, Alice in Chain ၏ Diot နှင့် Stone Temple Pilot ၏ Core တို့တွင် ဖြစ်သည်။ ထိုတီးဝိုင်းများ၏အောင်မြင်မှုသည် hard rock ဂီတ၏ပုံစံများဖြစ်သော alternative rock နှင့် grunge တို့၏ကျော်ကြားမှုကို မြှင့်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ grunge တီးဝိုင်းအများစုသည် ၁၉၉၀ နောက်ပိုင်း ဖျက်သိမ်း ၍ ပျောက်ကွယ်ခဲ့သော်လည်း သူတို့သည် ခေတ်ပေါ် rock ဂီတကို လွှမ်းမိုးသက်ရောက်ဆဲဖြစ်သည်။
Grunge သည် hardcore punk နှင့် heavy metal ၏ အစိတ်အပိုင်းများရောနှောထားသည်။ ဂီတသည် punk ဂီတ၏ raw sound များပါဝင်ထားပြီး စာသားများမှာ ဆင်တူသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ နှေးသော tempo များ၊ မညီညာသော ဟာမိုနီများနှင့် ရှုပ်ထွေးသော တီးခတ်ပုံများ ပါဝင်သည်။ heavy metal ကို ပြန်လည်တွေးတောထားသည်။ စာသားများမှာ လောကကို စိတ်ပျက်မှုများကို ရေးစပ်ထားသည်။
မှုရင်းဝေါဟာရ
စာရေးဆရာ Paul Rambali သည် ၁၉၈၇ တွင် NME ဆောင်းပါးတွင် mainstream rock ကို ဖော်ပြရန် ပထမဆုံး အသုံးပြုမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ Mark Arm သည် Seattle မဂ္ဂဇင်း Desperate Times တွင် သူကိုယ့်သူ Mark Mclaught ဟု နာမည် ဤဝေါဟာရကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သူ၏ ကိုယ်ပိုင်တီးဝိုင်း Mr.Epp နှင့် the Calculation ကို Pure grunge! Pure noise! Pure Shit! ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ Clark Humphrery သည် Desperate Timesတွင် ပါဝင်ကူညီခဲ့သည်။ Seattle တီးဝိုင်းများသို့ ရည်ညွန်းရာတွင် အစောပိုင်းသုံးခဲ့သော် ဝေါဟာရဟု ကိုးကားခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ - ၈၈ တွင် ဂီတဆိုင်ရာ label တွင် ဝေါဟာရ ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ Green River ကိုဖော်ပြသော သီးခြားဖြစ်ရပ်များတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဤဝေါဟာရသည် ၈၀ အလယ်တွင် King Snake Roost, The Scientists, Salamander Jim နှင့် Beasts of Bourbon တို့နှင့်အတူ ဩစတေးလျတွင် ကျယ်ပြန့်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် punke/metal hybrid sound of the Seattle ဂီတဖြစ်ရပ်ဖော်ပြရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
Some bands associated with the တချို့တီးဝိုင်းများသည် အမျိုးအစားနှင့် ဆက်နွယ်ခဲ့သည်။ Soundgarden, Pearl Jam နှင့် Alice in Chains တို့ဖြစ်ပြီး label သို့လက်ခံရန် အသင့်မဖြစ်သေးချေ။ Rock and Roll အစား ရည်ညွန်းရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဝိသေသလက္ခဏာများ
grunge သည် ဂီတာ solo မပါဝင်သော်ငြားလည်း sludgy guitar ကို အသုံးပြုထားသော်လည်း မြင့်မားသော distortion, fuzz နှင့် feedback effect များကို အသုံးပြုထားသည်။ grungeသည် hardcore punkနှင့် heavy metal ၏အစိတ်အပိုင်းများ ရောနှောထားသည်။ ဂီတသည် punk ဂီတ၏ raw sound များပါဝင်ထားပြီး စာသားများမှာ ဆင်တူသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ နှေးသော Tempoများ၊ မညီညာသော ဟာမိုနီများနှင့် ရှုပ်ထွေးသော တီးခတ်ပုံများပါဝင်သည်။ heavy metal ကို ပြန်လည်တွေးတာထားသည်။ တချို့ပုဂ္ဂလိကများသည် grunge ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့ကြသည်။ Sub Pop producer Jack Endinoနှင့် Melvins တီးဝိုင်းတို့ပါဝင်ပြီး grunge ၏ ပေါင်းစပ်ခဲ့ပုံကို ရှင်းပြခဲ့သည်။ Kiss ၏ musical provocation ကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် Nivana၏ stop-start သီချင်းသည် အမျိုးအစားထဲတွင် ပူးပေါင်းလာခဲ့သည်။ Allmusic က grungeကို hyrid of heavy metal and punk ဟုဆိုခဲ့သည်။ keyboard များမှာ grungeဂီတတွင် အသုံးမပြုသော်လည်း Seattle တီးဝိုင်းသည် Gorrila သည် guitar ချည်းသုံးခြင်း ရှောင်ကြဉ်၍ ၁၉၆၀ ပုံစံ Vox organ ကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။
စာသားများမှာ လောကကို စိတ်ပျက်မှုများကို ရေးစပ်ထားသည်။ ကိုယ်စားလှယ်များသည် ဤကိစ္စကိုအာရုံစိုက်ခဲ့သည်။ grunge ဂီတသမားများသည် လူအသိုင်းအဝိုင်း၏လွဲမှားစွာ ယုံကြည်နေခြင်းကို တင်ပြခဲ့သည်။ အပေါင်းအသင်းများနှင့် အဆင်မပြေမှုများကို ဖော်ပြသည်။ အကြောင်းအရာများသည် punk rock ဂီတသမားနှင့်ဆင်တူသည်။ ၁၉၈၀ အတောအတွင်းတွင် rock ဂီတ၏ အခြားပုံစံများသည်လည်း ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ grunge၏ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများသည် မြင့်မားသော ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများဖြစ်သည်။ grunge တီးဝိုင်းများသည် ရှုပ်ထွေးမှုများကို ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ များစွာသော ဂီတအမျိုးအစားများကို စုစည်းတင်ပြထားသည်။ ၁၉၉၆ခုနှစ် documentary Hype တွင် Jack Endino ပြောကြားသည်မှာ Seattle တီးဝိုင်းမျာသည် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ရာ၌ မဆီလျော်ဟု ပြောကြားသည်။
grunge ဂီတသမားများမှာ thrift store များမှာ ပစ္စည်းကို အသုံးပြုကြသည်။ flannel ရှပ်များကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ Designနှင့် imageမှယူဆခြင်းအားဖြင့် grunge တီးဝိုင်းများမှာ lo-fi များကို အသုံးပြုထားပြီး ထုံးစံအတိုင်းမဟုတ်သော album cover များပါဝင်သည်။ ညှို့မှိုင်းသော colorများကို အသုံးပြုထားပြီး ပရိဒေဝဖြစ်နေသော စာသားများပါဝင်သည်။ punk rock ဒီဇိုင်းတွင် သုံးပြီးသားဖြစ်သည်။ computerအသုံးပြုခြင်း တိုးတက်လာသကဲ့သို့ digital ပုံရိပ်များလည်း တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ပုံစံကို grunge typography ဟူလည်း ခေါ်သည်။
အရင်းအမြစ်နှင့်လွှမ်းမိုးများ
grunge၏အသံများမှာ အခြားဂီတအဖြစ်အပျက်များမှ music Seattleမှ ဖြစ်သည်။ Sub Popမှ Jonathon Poneman ပြောကြားခဲ့သည်မှာ “Seattleသည် တက်ကြွနေသာဂီတဖြစ်ရပ်နှင့်အတူ ပြည့်စုံသော ဥပမာဖြင့် ဒုတိယမြို့တော်ဖြစ်သည်။ American မီဒီယာများမှ မသိကျိုးကျွန်ပြုသည်။ Mark Arm ထောက်ခံထားသည်မှာ “အခြားစိတ်ကူးစိတ်သန်းများကို ဆုတ်ဖြဲထားသည်ဟုဆိုသည်။ grungeသည် local punk rockဖြစ်ရပ် ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ လှုံ့ဆော်ခဲ့သောတီးဝိုင်းများမှာ The Fartz, The U-Men, 10 Minute Warning, The Accused နှင့် Fastbacksတို့ဖြစ်သည်။ Melvinsတီးဝိုင်း၏ လေးလံနှေးကွေးသော sludgyပုံစံများမှာ grunge sound တွင် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။
ပစိဖိတ်အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် အနုပညာရှင်များနှင့် ဂီတဖြစ်ရပ်အကြောင်းအရာများသည် grunge အပေါ်တွင် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ Alt-rock တီးဝိုင်းများသည် အမေရိကန်အရှေ့မြောက်အရပ်မှဖြစ်ပြီး Sonic Youth, Pixies, နှင့် Dinosour Jrတို့ပါဝင်ပြီး အမျိုးအစားအပေါ်အရေးကြီးစွာ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ Sonic Youth ၏ “inadventenly nurtured” တွင် grunge ဖြစ်ရပ်တွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ပြင်းထန်စွာအရေးပါလာသည်။ Pixies တီးဝိုင်းသည် Nivanaမှ Kurt Cobain လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ Rolling Stone အင်တာဗျူးတွင် ပြောကြားထားသည်မှာ “ကျွန်တော် ဤတီးဝိုင်းများနှင့် ဆက်သွယ်မှုမှာ ကြီးမားပါတယ်။ ကျွန်တော်အနည်းဆုံးတော့ Pixiesရဲ့ cover တီးဝိုင်းအနေနှင့်ရှိသင့်ပါတယ်။ သူတို့တွေဟာ နှုးညံ့ငြိမ်သက်ပြီး ကျယ်လောင်ပြီး ခက်ခဲပါတယ်။ ၁၉၉၇ ဩဂုတ်လတွင် Guitar World မဂ္ဂဇင်းတွင် Dave Grohlပြောကြားသည်မှာ “Kurt, Kirstနှင့် the Knack, Bay City Rollers, Beatlesနှင့် Abbuတို့ကို Flipperနှင့် Black Flag တို့ကို ကြိုက်သလောက်ကြိုက်ပါတယ်။ Black Sabbath၏ War Pigs တို့လည်းပါဝင်ပါတယ်။
အမျိုးအစား၏ punkနှင့် alternative rock အရင်းအမြစ်မှ သွေဖည်၍ grunge တီးဝိုင်းများသည် ၁၉၇၀အစောပိုင်းတွင် heavy metal အပေါ်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ “Babylon’s Burning From Punk to Grunge ၏စာရေးဆရာ Clinton Heylonက Black Sabbath ကိုကိုးကား၍ “ အနောက်မြောက်ဖြစ်ရပ်တွင် pre-punk လွှမ်းမိုးခဲ့ပါလိမ့်မည်။ Black Sabbathသည် သူတို့၏ ကိုယ်ပိုင် recordများကို ဖြတ်လျက် grunge sound ကို ပုံဖော်ခဲ့သည်။ ဂီတဗေဒပညာရှင် Bob Gulla Black Sabbath ၏အသံနှင့် ပတ်သက်၍ ပြောကြားသည်မှာ grunge ၏အကျော်ကြားဆုံးတီးဝိုင်းများတွင် အကျိုးလုံးဝသက်ရောက်စေသည်။ Nivana, Soundgardenနှင့် Alice in Chains တို့ ပါဝင်သည်။ Led Zeppelin ၏လွှမ်းမိုးမှုကို Soundgarden ၏အလုပ်တွင် တွေ့ရသည်။ Guitar World တွင် Jon Wiederhorn ပြောကြားသည်မှာ တိကျတဲ့ grunge ဆိုတာဘာလဲ။ Creedence Cleanwater Revival, Black Sabbath နှင့် the Stoogesတို့ဟာ တော်တော်လေးနီးစပ်ပါတယ်။ Los Angeles hardcore punk တီးဝိုင်း Black Flag ၏ ၁၉၈၄ My War album သည် heavy metal နှင့် သူတို့၏ traditional sound များကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ Seattleတွင် ပြင်းထန်သော ရိုက်ခတ်မှုဖြစ်သည်။ Mudhoney တီးဝိုင်းမှ Steve Turner ပြေထားသည်မှာ “နိုင်ငံရှိလူတော်တော်များများဟာ Black Flagကို မကြိုက်ကြပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ဒါဟာ တကယ်ကောင်းပါတယ်။ သူတို့ဟာ တကယ်ဆန်းကြယ်တဲ့အသံတွေပါပဲ။ တီးဝိုင်းများသည် ၁၉၈၄တွင် Seattle ဂီတဖြစ်ရပ်တွင် metalနှင့် punk ကိုစတင်၍ ရောနှောခဲ့သည်။
noise rockတီးဝိုင်းအချို့၏ raw, distortedနှင့် feedback- intensive အသံများသည် grunge အပေါ်လွှမ်းမိုးလျက်ရှိသည်။ ထိုကြားထဲတွင် Wisconsin မှ Killdozerနှင့် San Franciscoမှ Flipper တို့ပါဝင်သည်။ Butthole Sufers တီးဝိုင်း၏ punk, heavy metalနှင့် noise rock တို့ ရောနှောထားသည်မှာ အဓိကလွှမ်းမိုးမှုဖြစ်သည်။ ဩစတေးလျသီးခြားတီးဝိုင်းထဲတွင် The Scientists, Cosmic Psychos နှင့် Feedtime တို့ပါဝင်သည်။ သူတို့သည် grunge၏ ရှေ့ပြေးများဖြစ်သည်ဟု ကိုးကားခံရသည်။ သူတို့၏ဂီတသည် Seattle ဖြစ်ရပ်တွင် လွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။ Neil Youngသည် Pearl Jam နှင့် ဖျော်ဖြေတီးခဲ့ပြီးနောက် Mirror Ball album ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ မီဒီယာအဖွဲ့ဝင်အချို့သည် သူကို Godfather of Grunge ဟုအမည်ပေးကြသည်။ သူ၏ distorted guitar နှင့် ထူးခြားသည်မှာ Rust Never Sleeps albumဖြစ်သည်။ သို့သော်နောက်ပိုင်းတွင် ရုပ်သိမ်းခံရသည်။ Redd Kross တီးဝိုင်း၏ Neurotica album သည်လည်း လွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။ Jonatham Poneman ဆိုထားသည်မှာ Neurotica Seattle ဂီတအသိုင်းအဝိုင်းနှင့်ကျွန်တော်တို့၏ ဘဝကို ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။
အစောပိုင်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု
grunge၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုထဲမှ မှုလဖြစ်သော ဖြန့်ချိမှုများထဲတွင် C/Z Record Deep Six ပါဝင်သည်။ Green River, Soundgarden, Melvins, Malfunkshun, Skin Yard နှင့် The U-Men စသော တီးဝိုင်း၆ခုများ၏ trackများဖြင့် ထူးခြားသည်။ အနုပညာရှင်များသည် hardcore ၏ တင်းမားခြင်းနှင့် heavy metal ၏ slower tempo များဖြင့် လေးလံသိပ်သည်းသော aggressive sound များ ပါရှိသည်။ ထိုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် Brace Pavitt၏ Sub Pop 100နှင့် Green River ၏ Dry As a Bone တို့ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ Sub Popမှ Bruce Pavittနှင့် Jonathan Poneman တို့ပြောကြားသည်မှာ ဂီတသမိုင်းကြောင်းထဲမှ ဂီတဖြစ်ရပ်များလှုံ့ဆော်မှုကြောင့် သူတို့၏ label project ဖြစ်သော Seattle Sound ကို လုပ်ရန်သေချာလာခဲ့သည်။ တူညီသော ပုံစံ album များထုတ်လုပ်ခြင်းကြောင့် တောင့်တင်းခိုင်မာလာခဲ့သည်။ ဂီတစာရေးဆရာ Michael Azerradသည် Mudhoney, Soundgarden စသော အစောပိုင်း grunge တီးဝိုင်းများကို အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
အစောပိုင်း grunge ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများသည် ကြဲသော်လည်း Sub Pop photographer Charles Peterson၏ ပုံများသည် သီဆိုပွဲများမှ အဓိကဖြစ်ရပ်များကို အကူအညီပေးခဲ့သည်။ Sub Pop သည် Seattle grunge ရွေ့လျားမှုတွင် ဦးဆောင်နေစဉ် Green River တီးဝိုင်းတည်ထောင်သူ Mudhoney သည် Sub Popတီးဝိုင်း flagshipတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ပစိဖိတ်အနောက်မြောက်အရပ်မှ အခြား record labelများသည် grunge ကိုထောက်ကူအားပေး ကူညီခဲ့သည်။ C/Z Records, Estrus Records, Empty Records နှင့် PopLIama Records များပါဝင်သည်။ Pavitt နှင့် Poneman တို့သည် ဗြိတိန်မဂ္ဂဇင်း Melody Maker မှ သတင်းစာဆရာ Everett True ကို local ဂီတဖြစ်ရပ်ဆောင်းပါးရေးရန် တောင်းဆိုပြီးနောက် grunge သည် အင်္ဂလန်မှ မီဒီယာများကို ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်းအတောအပိုင်းတွင် local area အပြင်ဘက်တွင် လည်း grunge ကိုသိရှိလာကြသည်။ local show များစွာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ grune ၏ underground ဂီတထဲတွင် ကျော်ကြားမှုသည် တီးဝိုင်းများကို Seattle သို့ပြောင်းရွေ့စေခဲ့သည်။ Grungeတီးဝိုင်းအများစုသည် သူတို့၏ အသံများ သုံးလေးမျိုးခွဲလိုက်သည်။
Mainstream အောင်မြင်မှု
Soundgarden ၏ Badmotorfinger နှင့် Alice in Chain ၏ Dirt album ပြီးနောက် Temple of the Dog တီးဝိုင်းကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ခုနစ်၏ 100 top selling album ဖြစ်လာခဲ့သည်။ grunge တီးဝိုင်းများ၏ ကျော်ကြားမှသည် Rolling Stoneမှ Seattleမြို့ကို “ the new Liverpool”ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းများသည် အောင်မြင်ရန်မျှော်လင့်ချက်ဖြင့် မြို့သို့ပြောင်းရွေ့စဉ် အရေးပါသော grungeတီးဝိုင်းများသည် Seattle မြို့တွင် အဓိက record label များ ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ grunge ဖြစ်ရပ်ထဲတွင် Cameron Crowe ၏ single filmလည်းပါဝင်ခဲ့သည်။ ကျော်ကြားသော Seattle grunge တီးဝိုင်းများဖြစ်သော Pearl Jam, Soundgarden နှင့် Alice in Chains တွင် ဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ တွင် Seattle မြို့တွင် ရိုက်ကူးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ grunge ဂီတသည် ကျော်ကြားလာခဲ့ပြီး Seattle ဂီတဖြစ်ရပ်တွင် ကြီးမားစွာ စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။ Seattle ဂီတဖြစ်ရပ်သည် ၁၉၈၀နောက်ပိုင်းတွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ အစောပိုင်းတွင် ဂီတ၏ ကွဲပြားသော ပုံစံများနှင့် အမျိုးအစားများပါဝင်သည်။ များသော အနုပညာရှင်များသည် သူတို့၏ အောင်မြင်မှုနှင့် အတူ မချောင်မချိဖြစ်လာကြသည်။ Nirvana မှ Kurt Cobain က Michael Azerrad ပြောကြားသည်မှာ “ကျော်ကြားမှုသည် ကျွန်တော်လို ချင်သော နောက်ဆုံးအရာဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ Pearl Jam ကလည်း အောင်မြင်မှု၏ ဝန်ကို ခံစားရသည်။ Nirvana၏ (၁၉၉၃) In Utero album ထွက်လာခဲ့သည်။ Nirvanaမှ ဘေ့စ်ဂီတသမား Krist Novoselic ပြောကြားသည်မှာ “ရိုင်းသော aggressive soundနဲ့တကယ့် alternative မှတ်တမ်းပါပဲ” ဟု ဆိုသည်။ ဖြန့်ချိပြီးမကြာခင် Billboard Charts တွင် ထိပ်သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ Pearl Jam သည်လည်း ၁၉၉၃တွင် ဒုတိယမြောက် album VS ထွက်လာခဲ့ပြီး ပထမအပတ်အတွင်းတွင် ၉၅၀၃၇၈ အချပ်ရေရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ Billboard chart တွင် ထိပ်သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထိုကာလအတောအတွင်းတွင် ဝေဖန်ရေးသမားများက grunge soundသည် Seattle မှ မဟုတ်ဟု ဝေဖန်လာကြသည်။ အမေရိကန်တီးဝိုင်း Stone Temple Pilotsသည် ၁၉၉၄ဇန်နရီတွင် Rolling Stone မှ စာဖတ်သူများမှ Best New Bandနှင့် မဂ္ဂဇင်းဂီတဝေဖန်ရေးသမားများက Worst New Band ဟုမဲပေးခြင်းခံရသည်။ ဝေဖန်ရေးသမားများနှင့် ဝါသနာအိုးများကြားထဲက ကွဲလွဲချက်များဖြစ်သည်။
Mainstream ကျော်ကြားမှု ကျဆင်းခြင်း
၁၉၉၀ အတောအတွင်းတွင် grunge တီးဝိုင်းများပြိုကွဲခဲ့သည်။ Kurt Cobainသည် သမားရိုး မဟုတ်သော အောင်မြင်မှု၏ဒဏ်ကို ခံရသည်။ ဟီရိုအင်းလည်း စွဲလာခဲ့သည်။ ၁၉၉၄အစောပိုင်းတွင် ကောလဟလမှာ Cobain သည်ဆေးလွန်ခဲ့ပြီး Nirvana ပြိုကွဲခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၉၉၄ ဧပြီ ၈ ရက်နေ့တွင် Cobain သည် မိမိဘာသာရရှိသော သေနတ်ဒဏ်ရာနှင့် သေဆုံးနေသည်။ Nirvana တီးဝိုင်းသည်လည်း ပြိုကွဲခဲ့သည်။ Pearl Jamသည် လက်မှတ်ခဈေးကြီးသည်ဟု ယူဆကာ နွေရာသီခရီးစဉ်ကို ဖျက်ပစ်လိုက်သည်။ Pearl Jamသည် company ကို သပိတ်မှောက်ခဲ့သည်။ နောက်သုံးနှစ်အတွင်း အမေရိကန်တွင် တီးဝိုင်း၏ show ပွဲများကို တားဆီးပိတ်ပင်ခြင်းခံရသည်။ Alice in Chains သည် ၁၉၉၆တွင် ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းခေါင်းဆောင် Layne Staleyသည် ၂၀၀၂ခုနှစ်တွင် ကိုကင်းနှင့် ဟီရိုအင်းဆေးလွန်း၍ သေဆုံးခဲ့သည်။ Soundgarden နှင့် Screaming Tree တီးဝိုင်းတို့သည် ၁၉၉၆တွင် Down on the Upside နှင့် Dust တို့ထွက်ရှိလာခဲ့သည်။
၂၁ရာစု
grungeတီးဝိုင်းအချို့သည် recording နှင့် ခရီးစဉ်များမှ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ သိသာထင်ရှားဆုံးမှာ Pearl Jam ဖြစ်သည်။ Kurt Cobain ၏ ပုံကြမ်းလက်ရာများနှင့် စာမူများကို စုစည်းထားသော Journalsနှင့် Nirvana တီးဝိုင်း၏အကောင်းဆုံးတစ်ပေါင်းတည်း စုစည်းထားခြင်းများကို ၂၀၀၂ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည်။ The New York Timesမှ Nirvanaကို ထောက်ခံထားသည်မှာ ၁၉၉၄တွင် Mr.Cobain သတ်သေခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှုများပို၍ ရရှိခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ Nirvana ၏ “You Know You’re Right” သည် Hot Mainstream Rock Tracksတွင် နံပါတ်တစ်နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၁ရာစု၏ပထမဆယ်စုနှစ်အလယ်တွင် The Seattle Times သတင်းစာမှ Seattle မြို့မှ ပေါ်ထွက်လာသည့် grunge လွှမ်းမိုးသည့်အုပ်စုများကို ရေးမှတ်ခဲ့သည်။ Post Stardom Depression, The Valley, The Vines နှင့် Weapons တို့ပါဝင်သည်။ The Guardian နေ့စဉ်သတင်းစာမှလည်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ Yorkshire မှ Dinosaur Pile-Up, The Old Romantic Killer Band, The Tempus, Above Them, Pulled Apart by Horsesနှင့် Wonderswan တို့ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၃တွင် New York Timesသည် နိုးကြားလာသော grunge fashing ကိုမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ Alice in Chains သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး Way to Blue album ထွက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၃တွင် The Devil Put Dinosaur Here album ထွက်ရှိလာခဲ့ပြီး Billboard 200 တွင် နံပါတ် ၂ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ Stoner rock နှင့် sludge metal တို့ လွှမ်းမိုးမှုများပါရှိသည်။ Soundgardenသည် King Animal ထွက်ရှိလာခဲ့ပြီး ဒိန်းမတ်၊နယူးဇီလန် နှင့် အမေရိကန်တို့တွင် နံပါတ် ၅ နေရာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
သံပုရာခုံရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
သံပရာခုံရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
​ညောင်ကုန်းရွာ၊ ဦးပိတ္ထုတ်ရွာမ
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ဦးပိတ္ထုတ်ရွာမ
တဲမြင့်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်းရတနာပုံ လေကြောင်းလိုင်း
မန်းရတနာပုံ လေကြောင်းလိုင်း သည် မန္တလေးမြို့ အခြေစိုက် ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ မန္တလေး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်အခြေပြု ပထမဆုံးသော လေကြောင်းလိုင်းဖြစ်သည်။
ဘွားဘက်စံရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ဘွားဘက်စံရွာ (Bwarbetsan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ အရှေ့သပြေသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အရှေ့သပြေသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၉ ဦး၊ မ ၁၀၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ
ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံခေါ် အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာတွင် စက်မှုအထွန်းကားဆုံးသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံ၏အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၄၀,၆၄၆ ရှိ၍ ၁၉၇၆ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ လူဦးရေ ၁၆၈၅၀၀၀၀ ရှိလေသည်။ မြို့တော်မှာ အရှေ့ဘာလင်မြို့ ဖြစ်သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့က ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အနောက်ဘက် ဇုံနယ်ကြီးများကို စုပေါင်း၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတဂျာမနီနိုင်ငံအဖြစ် တည်ထောင် လိုက်သောအခါ ရုရှကလည်း ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် မိမိတို့ သိမ်းပိုက်ထားသော ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်ဇုံနယ်ကြီးများကို စုပေါင်း၍ ဂျာမန် ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်လိုက်လေသည်။
ထိုစဉ်က သမ္မတမှာ ဗီလဟင်းပက်ဖြစ်၍ ၁၉၅၃ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၇ ခုနှစ်များတွင်လည်း သမ္မတအဖြစ် ပြန်လည် အရွေးခံ ရသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်မှာ ဝီလီစတို့ဖြစ်၍ ကွန်မြူနစ်ပါတီ အတွင်းရေးမှူးမှာ ဝေါ်လတာအူးဗရစ် ဖြစ်သည်။
ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၌ ဗရန်ဒင်ဗတ်၊ မက္ကလင်ဗတ်၊ ဆက္ကဆွန်နီ၊ ဆက္ကဆွန်နီအန်ဟော့နှင့် သူရင်းဂျီယား ပြည်နယ်များ ပါဝင်ကြသည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်က ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် အဆိုပါ ပြည်နယ်ငါးခုကို ဖျက်သိမ်း၍ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်များအဖြစ် ဆက္ကဆွန်နီအန်ဟော့မှလွဲ၍ ပြည်နယ်တစ်ခုကို ခရိုင်သုံးခု ခွဲလိုက်သည်။ ဆက္ကဆွန်နီအန်ဟော့ကိုမူ ခရိုင်နှစ်ခု ခွဲလိုက်သည်။ သို့ဖြင့် အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ခရိုင် ၁၄ ခုနှင့် ကောင်တီ ၂၁၇ ခုပါဝင်သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံအဖြစ် ကြေညာသည်။ သို့သော် လုံခြုရေးနှင့် လေးနိုင်ငံပါဝင်သော ပို့စဒမ်စာချုပ်ကို အကြောင်းပြုပြီး ရုရှတပ်များကို အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံ၌ ဆက်လက်ထားရှိသည်။
ပြည်သူ့လွှတ်တော်သည် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်ကို ပြောင်းလိုက်သည်။ ယင်းစနစ်အရ သမ္မတစနစ်ကို ပယ်ဖျက်၍ နိုင်ငံတော်ကောင်စီသည် အကြီးမြင့်ဆုံးသော အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်လာသည်။ ထိုကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌသည် ဝေါ်လတာအူးဗရစ် ဖြစ်လေသည်။ အရှေ့ဂျာမနီမှ အနောက် ဂျာမနီသို့ ပြောင်းရွေ့ နေထိုင်သူများ အများအပြား ရှိခဲ့ရာ ၁၉၆၁ ခုနှစ် အရှေ့ဘာလင်နှင့် အနောက်ဘာလင် နယ်စပ်ကို၎င်း၊ အနောက်ဘာလင်နှင့် ဂျာမနီ ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်ကို၎င်း ဂျာမနီ ဒီမိုကရက်တစ် အာဏာပိုင်တို့က ပိတ်လိုက်ကြောင်း ကြေညာသည်။
တရားဝင် သွားလာ ဝင်ထွက်နိုင်သော နေရာပေါင်း ၁၃ နေရာကိုသာ ဖွင့်ပေးခဲ့ပြီး လူဝင်လူထွက် စည်းကမ်းသက်မှတ်ချက်များကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းသို့ ဘာလင်နယ်နိမိတ် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်များနှင့် စပ်လျဉ်းသော လုပ်ရပ်များကို ဗြိတိန်၊ ပြင်သစ်နှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတို့က ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။
ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံသည် ရုရှနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး စသော စာချုပ်များကို ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ရုရှဦးဆောင်သည့် အရှေ့ဥရောပ ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံများနှင့် ကာကွယ်ရေး စာချုပ်များကိုလည်း ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် မဲဆန္ဒရှင် ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းကျော်က လက်ခံသည်ဆိုသော အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်သစ်ကို ကြေညာ၍ ထိုနှစ် ဧပြီ ၈ ရက်နေ့မှ စတင်ပြီး ယင်းစနစ်အရ ကျင့်သုံးခဲ့ရာ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဦးဆောင်မှုကို ခိုင်ခိုင်မြဲမြဲ လက်ခံပြီး ရုရှနှင့် ပို၍ နီးစပ်စေလေသည်။
ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံသည် ၁၉၇၀ ပြည့် နှစ်ဦးပိုင်းမှ အစပြု၍ စက်မှုလုပ်ငန်းများကို ဇောက်ချ၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ကမ္ဘာ့စက်မှုနိုင်ငံကြီးများ၏ အဆင့်သို့မှီအောင် တက်လှမ်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ ယခုအခါ ဂျာမန် ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံသည် နဝမမြောက် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စက်မှုနိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဝေါ်လတာအူးဗရစ်သည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်သည်။ သို့သော် နိုင်ငံတော်ကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သည်။ အီရစ်ဟွန္နက္ကာက ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံသည် ၁၉၇၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့် သံတမန် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။
၁၉၆ရ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန် ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် ဝီလီစတို့သည် ဂျာမနီနိုင်ငံ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပြည်ထောင်စုသမ္မတဂျာမနီနိုင်ငံနှင့် ဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှု မရခဲ့ပေ။ ဂျာမနီနှစ်နိုင်ငံ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေးကို နှစ်နိုင်ငံစလုံးက လိုလားခဲ့သော်လည်း အခြေခံ အုပ်ချုပ်ပုံချင်း မတူကြ၍ အကောင်အထည်ဖော်ရန် ခက်ခဲလျက်ရှိသည်မှာ ယနေ့ထက်တိုင်အောင်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတစ်နိုင်ငံကို ဂျီဒီအာဟုလည်းကောင်း၊ အရှေ့ဂျာမနီဟုလည်းကောင်း ခေါ်တွင်သည်။ ဆိုရှယ်လစ်ညီညွတ်ရေးပါတီ(အက်အီးဒီ)ခေါ် အရှေ့ဂျာမန် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။
လက်ရှိပါတီခေါင်းဆောင်သည် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်၍ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သွားသော ဝေါ်လတာအူး ဗရစ်၏ နေရာကို ဆက်ခံသည့် အဲရစ်ဟွန်နက်ကာ ဖြစ်သည်။
အနောက်ဂျာမနီနယ်၏ အနောက်ပိုင်းဆားနယ်တွင် ၁၉၁၂ ခုနှစ်က မွေးဖွားသည့် မစ္စတာဟွန်နက်ကာသည် ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ရှေ့ဆောင်ကွန်မြူနစ် လူငယ်အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ပြီး ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီဝင် ဖြစ်လာသည်။ ဖက်ဆစ်နာဇီ အစိုးရ၏ထောင်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် လွတ်မြောက်ပြီး လွတ်လပ်သော ဂျာမန်လူငယ်အသင်းကို တက်တက်ကြွကြွ ထူထောင်ခဲ့သည်။ မစ္စတာအူးဗရစ်နှင့်အတူ တိုင်းပြည်တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ကာ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
လူတိုင်း အလုပ်လုပ်နိုင်ခွင့်ရှိသည်။ စက်ရုံအလုပ်ရုံများကို ပြည်သူပိုင်သည်ဆိုသော ပါတီမူဝါဒဖြင့် ကုန်ထုတ်စွမ်းအား တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်နေသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဂျီဒီအာနိုင်ငံသည် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် တန် ၄၀၆၀၀၀ ချိန်ရှိသည့် ကုန်တင်သင်္ဘော ၅၈ စင်းကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဗော်လတစ်ပင်လယ် ကမ်းခြေရှိ ရော့စတော့၊ စထရာဆန့်နှင့် စီစမာမြို့များတွင် ခေတ်မီသင်္ဘောကျင်းများကို တည်ဆောက်ခဲ့သည့်အပြင် ဘွိုင်ဇင်းဘတ်၊ ရော့စတော့ စသည်နယ်မြေများတွင် ပြည်တွင်းသင်္ဘောကျင်းကိုလည်း တည်ဆောက်လုပ်ကိုင်လျက် ရှိလေသည်။
ဆိုဗီယက်ယူနီယံအတွက် သင်္ဘောများတည်ဆောက်ပေးရသည့်အပြင် အိန္ဒိယ၊ နော်ဝေနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အတွက်လည်း ကုန်သင်္ဘောနှင့် ငါးဖမ်းသင်္ဘောများကို တည်ဆောက်ပေးနေရသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံသည် သိပ္ပံပညာရပ်တွင် ထူးခြား အောင်မြင်သကဲ့သို့ အားကစားလောကတွင်လည်း အောင်မြင်မှု အများဆုံး ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ် မက္ကဆီကို အိုလင်းပစ်တွင် အရှေ့ဂျာမနီအား ကစားသမားအဖွဲ့သည် စတုတ္ထနေရာကို ရခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ် မြူးနစ်အိုလင်းပစ်တွင် တတိယနေရာသို့ တက်လာနိုင်ကာ ၁၉၇၆ ခုနှစ် မွတ်ထရီယယ် အိုလင်းပစ်၌ တတိယနေရာကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မော်စကိုအိုလင်းပစ်၌ ဒုတိယနေရာသို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့လေသည်။ အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးရေကူးပြိုင်ပွဲနှင့် အမျိုးသား အမျိုးသမီး ပြေးခုန်ပစ်ပွဲ၌ ပို၍ ထူးချွန်ခဲ့ကြသည်။
စီးပွားရေး နိုင်ငံရေးစနစ်ချင်း မတူသော အနောက်ဂျာမနီနှင့် ရေမြေဆက်လျက်ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည့်အလျောက် ကာကွယ်ရေးအင်အားကိုလည်း လျှော့မထားခဲ့ပေ။ စီးပွားရေးတွင် စီမီးယားခေါ် စီးပွားရေးအပြန်အလှန် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သကဲ့သို့ ကာကွယ်ရေး၌ ဝါဆောစာချုပ်ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လေသည်။
အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံသည် ဝါဆောစာချုပ်ဝင် နိုင်ငံများနှင့် အထူးရင်းနှီးစွာ ဆက်ဆံသကဲ့သို့ အနောက် ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့်လည်း ချစ်ကြည်စွာ ဆက်ဆံရေးမူများကို ချမှတ်ထားရှိလေသည်။
သို့ရာတွင် ဘာလင်တံတိုင်းကို ကျော်ဖြတ်၍ ဖြစ်ပွားသော ပစ်ခတ်မှုများကြောင့်လည်းကောင်း၊ လျှို့ဝှက်စုံထောက်(သူလျှို)များ စေလွှတ်ပြီး သတင်းယူကြသောအမှုများကြောင့်လည်းကောင်း၊ အစိုးရနှင့် သဘောထားမညီ၍ ထွက်ပြေးပြောင်းရွေ့ ခိုလှုံကြသူတို့ကြောင့်လည်းကောင်း မကြာခဏ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ခဲ့ကြရလေသည်။
ဖမ်းဆီးထားခြင်းခံရသူ အကျဉ်းသားများကို အပြန်အလှန် အလဲအလှယ်ပြု၍ ထိုမကျေနပ်မှုများကို လျှော့နည်းစေခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်က ထောင်ဒဏ် ၁၃ နှစ် အပြစ်ပေးခံရသော အရှေ့ဂျာမန်အထောက်တော် ဂီလွန်း၏ဇနီး၊ ခရစ္စတယ်ဂီလွန်းကို အနောက်ဂျာမနီ အကျဉ်းထောင်မှ လွှတ်ပေးခဲ့သဖြင့် အရှေ့ဂျာမနီ အကျဉ်းထောင်မှ လွှတ်ပေးခဲ့သဖြင့် အရှေ့ဂျာမနီတွင် ဖမ်းဆီးခြင်းခံရသော အနောက်ဂျာမန်သတင်းစာဆရာပီတာဖဲလတင်းကို ဆိုင်ရာမှ လွှတ်ပေးခဲ့လေသည်။
ဂျီဒီအာနိုင်ငံသည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့် စီးပွားရေးစာချုပ်ကို ၁၉၇၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ချုပ်ဆိုသည်။ ထိုစာချုပ်တွင် ချစ်ကြည်ရေး၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးနှင့်အပြန်အလှန် ကူညီရေးတို့ ပါဝင်သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ယခင်စာချုပ်ထက်ပို၍ တိကျနက်ရှိုင်းသော စာချုပ်ချုပ်ကြပြန်သည်။ ထိုစာချုပ်တွင် စက်မှုလုပ်ငန်းကို ဖွံ့ဖြိုးစေခြင်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ပါရှိရာ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်ထိ တည်နေမည့်စာချုပ်ဖြစ်သည်။ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး စာချုပ်အရ၊ ဂျီဒီအာအမျိုးသား သုတေသနပြုသူ ၁၀၀၀ သည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံသို့ ပညာသင်ရန် သွားရောက်ကြသည်။ အပြန်အလှန်အနေဖြင့် ဆိုဗီယက်သုတေသနပညာရှင် ၅၀၀၀ သည် ဂျီဒီအာသို့ ရောက်ရှိလာကြသည်။
အာကာသ သိပ္ပံပညာကိုလည်း ဂျီဒီအာ အမျိုးသားတို့သည် ဆိုဗီယက်တို့နှင့် ပူးတွဲလေ့လာလုပ်ကိုင်ကြသဖြင့် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီအာ အာကာသယာဉ်မှူး ဆစ်ဂမန်ယန်း ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဆိုယုဇ် ၃၁ အာကာသယာဉ်ဖြင့် အောင်မြင်စွာ ကမ္ဘာပတ်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့် ဆက်ဆံရေး ကောင်းသကဲ့သို့ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့်လည်း သင့်မြတ်စွာ ဆက်ဆံနိုင်သည်။
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံအကြီးအကဲ ဖြစ်သော ဝီလီဗရန့်ချမှတ်ခဲ့သည့် အော့ပိုလစ်တစ်မူအရ နှစ်နိုင်ငံချစ်ကြည်လာခဲ့ရာ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် သံတမန် ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သည့် စာချုပ်ဖြင့် ကီလိုမီတာ ၁၃၀၀ ရှည်သည့် နယ်နိမိတ်ကို သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့သည်။
အကျယ်အဝန်း။ ။၄၀၆၄၆။
လူဦးရေ။ ။၁၆၈၀၀၀၀၀။
မြို့တော်။ ။ ဘာလင်မြို့။