cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဂုံရှမ်းလူမျိုး
ဂုံလူမျိုး (Hkun) သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဂုံလူမျိုးကို ခုံဟုလည်း ရေးကြ၏။ ထို့ပြင် တိုင်းခင် လူမျိုးများဟုလည်း ခေါ်သည်။ ဂုံလူမျိုးတို့၏ အနွယ်မှာ ယိုးဒယားတရုတ်ဖြစ်သည်။ ထိုယိုးဒယားတရုတ်လူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓမပွင့်မှီ ဘီစီ-၂၁၆ ခန့်တွင် တရုတ်ပြည်တောင်ပိုင်းမှ အလယ်ပိုင်းသို့ လမ်းကြောင်း ၃ ကြောင်း ခွဲ၍ ဆင်းသက်လာကြဆင်းသက်၍ ဂုံရှမ်းလူမျိုးများသည် ရွှေလီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ဝင်ရောက်လာခဲ့၏။ ထိုလူမျိုးများတွင် ထိုင်း(တစ်နည်း) ရှမ်းနှင့် ကရင်လူမျိုးဟူ၍ လူမျိုး ၂ စု ကွဲလေသည်။ ထို့ပြင် တဖန်ဒေကို လိုက်၍ ထိုင်း(တနည်း) ရှမ်းတို့ကို သုံးမျိုးခွဲနိုင်သေးသည်။ ယင်းတို့မှာ မြောက်ပိုင်းရှမ်း၊ အလယ်ပိုင်းရှမ်းနှင့် တောင်ပိုင်းရှမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ရှေးမြန်မာမင်းတို့ အခေါ်အရ အနောက်ရှမ်း၊ မြောက်ရှမ်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းရှမ်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုရှမ်း ၃ မျိုးတွင် အလယ်ရှမ်း သို့မဟုတ် အရှေ့ရှမ်းလူမျိုးတွင် ဂုံနှင့် လူးလူမျိုးတို့ ပါဝင်လေသည်။
ကျိုင်းတုံဒေသ နမ့်ခင်ချောင်းဘေးတွင် နေထိုင်ကြသော ရှမ်းများဖြစ်သည်နှင့်အညီ နမ့်ခင်ချောင်းကို အစွဲပြု၍ တိုင်းခင် (ခ) ဂုံရှမ်း ဟုခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ဂုံရှမ်းလူမျိုးများသည် ရှမ်းကိုးပြည်ဝင် ကျိုင်းတုံမြို့တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် လူးလူမျိုးတို့ အနေများလေသည်။ ရှေးအခါက ဂုံလူမျိုး တို့နေထိုင်ရာ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ကို စန္ဒာရကွမ်း၊ ခေမရဋ်၊ တုံဂပူရိ စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး ခေမာဝရတိုင်း၊ ဂုံပြည်ဟုလည်း ရေးသားလေသည်။ ကဝိလက္ခဏာသတ်ပုံကျမ်းတွင် 'ကျိုင်းတောင်းကျိုင်းတုံ၊ မြို့မိုင်းလုံ၊ မော်တုံရှမ်းတို့ကျေး' ဟူ၍လည်းကောင်း 'ကချင်နှင့် ဂုံ၊ ပြူနှင့်မြုံ၊ သထုံသည်ကဝေး'ဟူ၍ ၎င်းကျိုင်းတုံနှင့် ဂုံတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။
ကောဇာသက္ကရာဇ် ၆၀၅ အေဒီ-၁၂၄၃ မှစ၍ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၂၄ ခုနှစ် အေဒီ-၁၉၆၂ အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော စော်ဘွားဦးရေမှာ စုစုပေါင်း (၄၉)ပါးရှိသည်။ ဂုံရှမ်း စာပေ ယဉ်ကျေးမှုမှာ ရှေးယခင်ကပင် ရှိခဲ့သည်။ ဂုံရှမ်း စာပေများသည် အိန္ဒိယ ပြည်သုံး ဗြဟ္မီနှင့် သင်္သကရိုက် အက္ခရာတို့မှ တဆင့် ပလ္လဝအက္ခရာအဖြစ်အသုံးပြုပြီး ခမင် (ခ) ခမာ လူမျိုးများမှ တဆင့် ထိုင်းနိုင်ငံ လာအို၊ဇင်းမယ်၊ ကျိုင်းတုံတို့မှတဆင့် ဆစ်ဆောင်ပန်နား အထိ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဂုံလူမျိုးတို့၏ ဘာသာစကားမှာ တောင်ပိုင်း ထိုင်းဘာသာ စကားတွင် ပါဝင်သည်ဟု ဆို၏။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွင်မူ သူတို့၏ စာပေအရေး အသားကို မြန်မာတို့ထံမှ တဆင့်ရသည်ဟု သိရသည်။ ရှမ်း (တစ်နည်း) ထိုင်းစာပေအက္ခရာ အရေးအသား ၆ မျိုးရှိ၏။ ယင်းတို့တွင် လူးနှင့် ဂုံ(ခုံ)တို့၏ စာပေအရေးအသားကို ခွဲခြား ထားလေသည်။ ထို့ကြောင့် စာပေအရေးအသားတွင် လူးနှင့် ဂုံကို မတူဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း မျိုးရိုးနှင့် ဓလေ့ထုံးစံများမှာ များစွာခြားနားခြင်း မရှိလှဟု သိရသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဝ နယ် ဟိုပန်၊ ကွန်လုံ၊ သိန္ဒီ နှင့် နမ့်ဆန် တို့တွင် လည်း ထိုစာပေ သုံးစွဲမှုကို တွေ့ရသည်။
ဂုံလူမျိုးများသည် ဗုဒ္ဓဝါဒီများ ဖြစ်ကြ၏။ သူတို့၏ဝတ်စား ပုံမှာ ရှမ်းလူမျိုးများ၏ အဆင်တန်ဆာများဖြစ်သော အမည်း ရောင်အင်္ကျီ၊ ဘောင်းဘီနှင့် ခေါင်းပေါင်းကြီးများကို ယောက်ျား များက ဝတ်ဆင်ကြ၏။ မိန်းမများကမူ လက်ကောက်ဝတ် ကျပ်သော အင်္ကျီလက်ရှည်ကိုဝတ်၍ ခေါင်းပေါင်းပွကြီးများကို ပေါင်းတတ်သည်။ ဂုံလူမျိုးတို့၏ နေအိမ်မှာ အထူးသဖြင့် အုတ်ကြွပ်မိုးနှင့် အုတ်အင်္ဂတေအကာအရံဖြင့် ဆောက်လုပ် သောအိမ်များ ဖြစ်သည်။
ဂုံရှမ်းတို့ ၏ ရိုးရာ ထုံးစံ ထူးခြားချက်မှာ နှစ်သစ်ကူးပွဲတော် ဖြစ်သည်။ သမိုင်းအကျဉ်းချုပ်မှာ ဖရား ကျောက်မထု ကျိုင်းတုံမြို့ကိုအုပ်ချုပ်စဉ် သက္ကရာဇ် ၇၇၂ ခုနှစ်တွင် ဟွေပွန် ဟူသောနေရာ မီးလောင်ကျွမ်းခဲ့ရာမှ မမျှော်လင့်ဘဲ တနယ်လုံး မိုးခေါင်ရေရှား ဖြစ်သဖြင့် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးသည့်ကပ်ဆိုးကြီးနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ထိုအခါ ဖရားကျောက်မထုက ပုဏ္ဏားများအား တွက်ချက်စေသောအခါ ဥတ္တမ အမည်ရှိ ပုဏ္ဏားက ကျိုင်းတုံမြို့၏ နေ့နံသည် တနင်္လာနံ ဖြစ်သောကြောင့် ဂုံလူမျိုး အယူရှိသူ တစ်ယောက် ၏ ပါးစပ်တွင် တနင်္လာနံ လခြမ်းကို ငုံစေလျက် သင်္ကြန် အကျနေ့တွင် သဲပုံစေတီနှင့်တကွ ဖားရုပ်ကို ပူဇော်ပသပေးခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှပင် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းသဖြင့် တောင်သူလယ်သမားများထွန်ရက်စိုက်ပျိုး နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် သင်္ကြန်ကာလ ရောက်တိုင်း နှစ်စဉ် ကျင်းပလာခဲ့ရာ၁၂၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကျိုင်းတုံမြို့ကို အုပ်ချုပ်သော စော်ဘွားကြီး စဝ်ကွန်ကျောက် အင်တလိုင်းက ကျိုင်းစံရပ်ကွက်ရှိ ဖယားဇာ အမျိုးအနွယ်ကို ရိုးရာသင်္ကြန်ပွဲကို ဦးဆောင်ကျင်းပရန် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ သင်္ကြန်နေ့ မွန်းလွဲ ၁ နာရီတွင် မင်္ဂလာစည်တော်ကို ထုတ်ပြီး ကျိုင်းစံ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ရင်ပြင်တော်မှ မိုင်းယန်းမြို့နယ် ဟာယန်ကင်းတောင်ပေါ်နေ တိုင်းလွယ်လူမျိုးအဖွဲ့ က မင်္ဂလာစည်တော်ကို ထုတ်တီးကာ အခမ်းအနားဖြင့်ချီတက်ကာ ညလုံးပေါက် တီးပေးသည်။ သင်္ကြန်အကျနေ့ မွန်းလွဲ ၁ နာရီတွင် မင်္ဂလာစည်တော်ကြီး၊ သင်္ကြန်မင်း ရုပ်တုနှင့် အလံဖြူ၊ အလံနီ ကိုင်ဆောင်သည့် အဖွဲ့ ကို မျိုးနွယ်ဝင် တစ်ဦးက မြင်းစီးပြီး ဦးဆောင်ကာ စီတန်းလှည့်လှည်ပြီး မိုင်းယန်းလမ်းအတိုင်း နမ့်ခင်ချောင်းသို့ ထွက်ခွာပါသည်။
ထိုအခါ ပြည်သူလူထုက တပျော်တပါး လိုက်ပါပို့ဆောင် ပြီး လမ်းခရီးတွင်လည်း ရေပက်ကစားသူများနှင့် စည်ကားလှပါသည်။ နမ့်ခင်ချောင်း လောင့်ကုတ်သို့ ရောက်သောအခါ မင်္ဂလာသုတ် ရွတ်ဆိုပြီး ရွံ့ ဖြင့် ပြုလုပ်သော ဖားရုပ်သင်္ကြန်မင်း ရုပ်တုတို့ကို ချောင်းထဲသို့ မျှောချလိုက်ပါသည်။ မင်္ဂလာစည်တော်တီး အဖွဲ့သည် လာလမ်းအတိုင်း မြို့ထဲသို့ ဝင်ကာ မြို့လယ်ရှိ ဗောဓိပင်ကြီး၌ ခေတ္တ ရပ်နားပါသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆွမ်တောင်း ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းမှ ရဟန်းတော် ၄ ပါး က အသင့်ပြင်ဆင်ထား သောပရိတ်ရေများဖြင့် ပက်ဖျန်းပြီး အခမ်းအနားကို ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။ သို့ဖြင့် ကျိုင်းတုံမြို့ သင်္ကြန်ပွဲကို ယနေ့ အထိ ကျင်းပဆဲ ဖြစ်သည်။
ကုန်းရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကုန်းရွာ (Koneywar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ကုန်းရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၄၈ ဖြစ်သည်။  အိမ်ခြေ ၆၀၀ ကျော် ရှိပြီး ယင်းမာပင်မြို့၏ အနောက်ဘက် ၅ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၂၃ ဖြစ်ရပ်
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အင်အား ၁၀၀ နီးပါးရှိ စစ်ကောင်စီတပ်က ရွာအား ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့ပြီး မီးရှို့ခဲ့ရာ အိမ်ခြေ ၅၀၀ ကျော်နှင့် သိုလှောင်ထားသော စပါး၊ ကုလားပဲများ ပျက်စီးခဲ့ကာ လူလေးဦး သေဆုံးခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရိဘကန်
ကရိဘကန် သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဖြင့်တူးဖော်ထားသည့် အကြီးဆုံးရေကန်တစ်ခုဖြစ်ကာ ထုထည်အားဖြင့် အကြီးဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၏ အထက်ဘက် ၁၃၀၀ ကီလိုမီတာ (၈၁၀ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံနှင့် ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံအကြား နယ်စပ်လိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဤရေကန်သည် ကရိဘဆည်တည်ဆောက်ပြီးသည့်နောက် ၁၉၅၈ မှ ၁၉၆၃ ကာလကြားတွင် ရေပြည့်သွားခဲ့သည်။ ထိုဆည်သည် ကန်၏ အရှေ့မြောက်စွန်းတွင် တည်ရှိပြီး Zambezi မြစ်ရှိ ကရိဘချောက်နေရာတွင် ရေများကို သိုလှောင်ထားသည်။
ပဆိန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ပဆိန်းရွာ(Pasing)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ လိုင်လင်းတယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၁၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိုင်လင်းတယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၅ ဦး၊ မ ၆၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၅၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကရိဘကန်
ကရိဘ၏ Zimbabwean မြို့သည် ကန်၏ ဆည်တည်ဆောက်မည့် အလုပ်သမားများအတွက် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံမှ ဘင်ဂရွာ၊ လီဘီဇီနှင့် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံမှ Siavonga နှင့် Sinazongwe စသည့်မြို့များမှ လူများသည် ရေမြင့်တက်လာသဖြင့် နေရပ်ကို စွန့်ခွာကာ နေထိုင်လျက်ရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။
ရူပဗေဒသွင်ပြင်
ကရိဘကန်သည် အရှည် ၂၂၃ ကီလိုမီတာ (၁၃၉ မိုင်) နှင့် အကျယ် ၄၀ ကီလိုမီတာ (၂၅ မိုင်) ရှိသည်။ ဧရိယာအားဖြင့် ၅၅၈၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၁၅၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ဤကန်၏ ရေသိုလှောင်နိုင်သည့် ပမာဏသည် ၁၈၅ cubic kilometres (44 cubic miles) ဖြစ်သည်။ ကန်၏ ပျမ်းမျှအနက်သည် ၂၉ မီတာ (၉၅ ပေ) ရှိပြီး၊ အမြင့်ဆုံးအနက်သည် ၉၇ မီတာ (၃၁၈ ပေ) ရှိသည်။ ဤကန်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူလုပ်ကန်များထဲတွင် ရေအများဆုံးသိုလှောင်ထားနိုင်သည့် ကန်ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် Three Gorges Dam များထက် လေးဆ ပိုကြီးသည်။ ရေပမာဏများစွာကို (ခန့်မှန်းခြေ 180,000,000,000,000 ကီလိုဂရမ်, သို့မဟုတ် 180 ပီတာဂရမ်[တန်ချိန် 200 ဘီလီယံ]) သိုလှောင်ထားရခြင်းသည် ရစ်ချာစကေးဖြင့် တိုင်းတာပါက ပမာဏ ၅ ထက် ပိုမိုကြီးသော ငလျင် အခု ၂၀ ကျော်သည် ထိုဒေသတွင် လှုပ်ခတမှုများ ဖြစ်စေခဲ့သည်။
ပဆိန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရိဘကန်
ရူပဗေဒသွင်ပြင်
ကန်တွင် ကျွန်းများစွာ ပါဝင်သည်။ ၎င်းကျွန်းများတွင် Maaze ကျွန်း၊ Mashape ကျွန်း၊ ချီတီကျွန်း၊ ဆီကုလကျွန်း၊ ဆမ်ပကရုမ၊ ဖိုသာဂီ၊ စပါးဝင်း၊ မြွေကျွန်း၊ အန်တီလုပ်ကျွန်း၊ ဘဒ်ကျွန်းနှင့် ချိကန်ကကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။
ကာကွယ်ထားသည့် ဒေသများ
ကရိဘကန်၏ အပိုင်းတို့သည် ဇင်ဘာဘွေအစိုးရက ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ရမည့် ဥယျာဉ်များအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည့် ဇင်ဘာဘွေဥယျဉ်များနှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့နေရာအဖြစ် စောင့်ရှောက်ထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ ကဏ္ဍ:ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
မိုက်ဖျက် (တောင်)ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
မိုက်ဖျက် (တောင်)ရွာ (Maikhpyet (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၁ ဦး၊ မ ၂၂၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရှိဝမိုရိဘူတာ
ခရှိဝမိုရိဘူတာ  (柏森駅 ခရှိဝမိုရိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိချိခရိုင်၊ ဖုဆိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြေလူးငှက်ဗိုက်နီ
မြေလူးငှက်ဗိုက်နီ (Naumann's Thrush) သည် ဆိုက်ဘေးရီးယားအလယ်ပိုင်းမှ မန်ချူးရီးယားဒေသများတွင် သားပေါက်ပြီး တောင်အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ တရုတ်၊ ကိုရီးယားနိုင်ငံတို့တွင် ဆောင်းခိုတတ်သည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ သစ်ပင်များပေါ်တွင် အသိုက်ပြုလုပ်တတ်ကြပြီး ဥ ၃-၅ လုံး ဥတတ်သည်။ တီကောင်၊ ခြင်နှင့် အင်းဆက်များကို စားသောက်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောက်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
နွားတော်ကုန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်သာကုန်းရွာ၊ ဒယူး
အောင်သာကုန်းရွာ (Aungtharkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ဒယူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၇၃၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တက်မ (ခေါ်) မြေစွန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
တက်မ (ခေါ်) မြေစွန်းရွာ (Tetma(Myaysun))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လက်ပံပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၆ ဦး၊ မ ၂၃၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စစ်ပင်ဝဲ
စစ်ပင်ဝဲ
စခမ်းကြီးရွာ၊ ကျွဲဒုံး
စခမ်းကြီးရွာ၊ ကျွဲဒုံး
ခရှိဝနိုဟဘူတာ
ခရှိဝနိုဟဘူတာ  (柏の葉キャンパス駅 ခရှိဝနိုဟ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘခရိုင်၊ ခရှိဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြေလူးငှက်လည်နီ
မြေလူးငှက်လည်နီ (Red-throated Thrush) သည် ဆိုက်ဘေးရီးယား အရှေ့ပိုင်း၊ မန်ချူးရီးယား မြောက်ပိုင်းတွင် သားပေါက်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းများတွင် ဆောင်းခိုလေ့ရှိသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ခရှိဝ - တနခဘူတာ
ခရှိဝ - တနခဘူတာ  (柏たなか駅 ခရှိဝ - တနခ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘခရိုင်၊ ခရှိဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျွဲဒုံးရွာ၊ ကျွဲဒုံး
ကျွဲဒုံးရွာ၊ ကျွဲဒုံး
နောင်ဝီရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
နောင်ဝီရွာ (Nawngwi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၁ ဦး၊ မ ၂၂၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရှိဝဇခိဘူတာ
ခရှိဝဇခိဘူတာ  (柏崎駅 ခရှိဝဇခိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နီးဂတခရိုင်၊ ခရှိဝဇခိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကူတောပလ္လင်ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကူတောပလ္လင်ရွာ (Kutawpalin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ မင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၈၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ဦးရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခကရန်းယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ခကရန်းယန်ရွာ(Hkakaranyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉ ဦး၊ မ ၁၀၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ပန်းဖြူရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ပေါက်ပန်းဖြူရွာ (Paukpanhpyu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ကုန်းရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၄၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တမန်းသားတောင်ရွာ၊ တမန်းသား
တမန်းသားတောင်ရွာ၊ တမန်းသား
ချည်ချောင်း
ချည်ချောင်း(တူရိယာ)
ချည်ချောင်း တူရိယာမှာ ယခု တွဲပြွေဟု ခေါ်ဆိုနေသော လေမှုတ်တူရိယာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း၄၀ဝ လောက်ကတည်းက ပေါ်ပေါက်နေသော တူရိယာ ဖြစ်သည်။ ချည်ချောင်းမှာ နှစ်မျိုးရှိသည်။ တစ်မျိုးမှာ ဝါးဖေါင်ကဲ့သို့ ကြီးစဉ်ငယ်လိုက် ပြွေများကို တစ်ချောင်းစီယှဉ်၍ စုပေါင်း ချည်နှောင်ထားသည်။ တစ်မျိုးမှာ ဝါးချောင်းအတိုအရှည်များကို ထင်းစည်းကဲ့သို့ စုပေါင်းချည်နှောင်ထားသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် ချည်ချောင်းများတွင် ဝါးချောင်း ၁၆-ချောင်း ပါသည်။ ရှေးအခါက ချည်ချောင်း အသံဖို အသံမကို လူနှစ်ယောက် တပြိုင်တည်း ယှဉ်မှုတ်လေ့ရှိသည်။ ချည်ချောင်း တူရိယာမှာ လက်နှိပ်ပေါက် မပါသော ထိပ်အဆစ်ပိတ် အဝတူ ဝါးချောင်းကလေးများကို အသံအနိမ့်အမြင့်အလိုက် အတိုအရှည် ဖြတ်ပြီး ကြိမ်ကြိုးများဖြင့် စု၍ချည်ထားသော တူရိယာဖြစ်သည်။
မြန်မာတူရိယာများတွင် တံပိုးမျိုး ၈ ပါးဆိုသော လေတူရိယာ ၈ ပါးရှိသည်၊ ထိုတွင် ချည်ချောင်းတူရိယာမှာ တစ်ပါး အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ချည်ချောင်းတူရိယာပြုလုပ်ပုံမှာ ပြွေ အသေးစား ၆ လုံး ၈ လုံးခန့်တို့ကို စု၍ ချည်နှောင်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အသံ အနိမ့်အမြင့်ကိုလိုက်၍ ပြွေကို အရှည်အတို စီ၍ ထားရသည်။
ချည်ချောင်းတူရိယာသည် ချိုသာငြိမ့်လေးသောအသံကို ဖြစ်စေသည်။ ပုဂံခေတ်အခါကပင် ထိုတူရိယာကို ဖြစ်စေသည်။ ပုဂံခေတ်အခါကပင် ထိုတူရိယာကို မြန်မာလူမျိုးတို့ သုံးစွဲနေပြီ ဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထားများရှိသည်။ ပုဂံခေတ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော 'တစ်ပြားနှစ်ပြား၊ ပဲလင်ပြား' အစချီသော ရတုမျိုးကို မိကျောင်း၊ ချည်ချောင်း၊ စောင်းတရောတို့ဖြင့် တီးချက်စည်းချက်မိအောင် သီဆိုနိုင်ကြောင်းနှင့် ပုဂံဦးတင်က ကဗျာ ဗန္ဓသာရကျမ်းတွင် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ထိုတူရိယာမှာ ယခုအခါ ကွယ်ပျောက်နေပြီ ဖြစ်သော်လည်း ရှေးပုဂံခေတ်နှင့် အင်းဝခေတ်များ ကောင်းစားစဉ်က အရေးပါ အရာရောက်သော တူရိယာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည့်အလျောက် တံပိုးမျိုး ၈ ပါးတွင် ထည့်သွင်းထားခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ချည်ချောင်းမှုတ်နေသော မိန်းမရုပ်ပုံကို အာနန္ဒာလိုဏ်ဂူထဲတွင် ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် စီကုံးဖွဲ့ဆိုခဲ့သော သျှင်အဂ္ဂသမာဓိ၏ ဘုံခန်းပျို့တွင် 'သံလေး ချည်ချောင်း၊ သာသည့်စောင်းနှင့်၊ မိကျောင်းညိုလုပ်'ဟု ချည်ချောင်းတူရိယာကို စောင်း၊ မိကျောင်းတို့နှင့် ယှဉ်တွဲကာ ဖော်ပြထားလေသည်။
သင်္ကြန်
သင်္ကြန်ဟူသော ဝေါဟာရသည် သင်္ကန္တခေါ် ပါဠိဘာသာ၊ သင်္ကြန္တခေါ်  သက္ကတဘာသာမှ သက်ဆင်းလာသော ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ သင်္ကန္တ၊ သင်္ကြန္တဟူသည် ကူးပြောင်းခြင်းဟု အနက်အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ တပေါင်းလတွင် မြန်မာနှစ် တစ်နှစ်ကုန်ဆုံးကာ နှစ်ဟောင်းကုန်၍ တန်ခူးလတွင် နှစ်သစ်ကြုံရသောကာလ၊ နှစ်သစ်ကူးပြောင်းသောကာလဟု ဆိုလိုရင်းဖြစ်သည်။
ဟိန္ဒူအယူဝါဒမှ ဆင်းသက်လာသော ရာဇဝင်
သိကြားမင်းနှင့် ဗြဟ္မာမင်းကြီး ( Arsi ) အငြင်းပွားကြရာ သိကြားမင်းနိုင်သဖြင့် ဗြဟ္မာမင်းကြီး၏ ဦးခေါင်းကိုရခဲ့သည်။ ဗြဟ္မာမင်းကြီးမှာ တန်ခိုးကြီးလှသဖြင့် ထိုဦးခေါင်းကြီးကို ပင်လယ်ထဲပစ်ချလျှင် ရေခန်းမည်ဖြစ်ပြီး မြေကြီးမှာထားလျှင် မီးလောင်ပျက်စီးကြမည်ဖြစ်သည်။ လေထဲကို ပစ်လျှင်လည်း သတ္တဝါအားလုံး မီးလောင်ကြမည်ဖြစ်သဖြင့် သိကြားမင်းက မည်သည့်နေရာတွင်မှ မထားလိုဘဲ လက်ထဲ၌သာ ကိုင်ထားရလေသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် တန်ခိုးကြီးသော နတ်မင်းကြီးများကို တာဝန်လွှဲပြီး တစ်နှစ်လျှင် နတ်မင်းတစ်ပါးက ဦးခေါင်းကြီးကို ထိန်းသိမ်းထားရန် မိန့်ဆိုသည်။ ဦးခေါင်းကြီးကို တစ်ဦးလက်မှ တစ်ဦးလွှဲမည့် အချိန်အတိအကျကို ပုဏ္ဏားတို့က တွက်ချက်ဖော်ထုတ်ကြပြီး ထိုအကူးအပြောင်းကာလကို 'သင်္ကန္တ'အခါဟု ဆိုကြသည်။ နှစ်တစ်နှစ်ပြည့်သည်ဟုလည်း သတ်မှတ်သည်။
ထို့အပြင် ဘုရားရှင်များလက်ထက်ကပင် နတ်နှင့်သိကြားတို့သည် တရားနာလိုလျှင် ညသန်းခေါင်ကျော် လူသူကင်းရှင်းချိန်မှသာ လာလေ့ရှိသည့် သာဓကများရှိပေသည်။ မင်္ဂလသုတ်၊ သက္ကပညာသုတ၊ အာနာပါနသုတ် စသည်တို့မှာ ညအချိန်တွင် ဟောကြားခဲ့သည့် သုတ်များဖြစ်ပေသည်။ အကြောင်းမှာ လူတို့၏ ဝမ်းထဲမှ အစာဟောင်းအနံ့ကို နတ်တို့က မခံနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် သင်္ကြန်တွင် သိကြားမင်းက လူတို့အကြားဆင်းသည်ဟူသော အပြောမှာ မဖြစ်နိုင်ပေ။
မည်သို့ဆိုစေကာမူ အထက်ပါ ဇာတ်လမ်းအရဆိုလျှင် သိကြားမင်းဆင်းသည် ဆိုသော်ငြားလည်း ရေလောင်းခြင်းအမှုမှာ မပါဝင်သေးပေ။ နောက်ပိုင်းကာလများမှသာ နှစ်သစ်ကို အေးချမ်းစွာ ကြိုဆိုသည့်သဘောဖြင့် ရေပက်ခြင်း၊ ရေလောင်းခြင်းဖြင့် ဆော့ကစားလာကြခြင်းဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် ကာလရှည်ကြာလာသောအခါ သင်္ကြန်၊ သိကြားမင်းနှင့် ရေပက်ခြင်းတို့မှာ ဇာတ်လမ်းအားဖြင့် တစ်သားတည်း ဖြစ်လာတော့သည်။ သို့ဖြင့် သိကြားမင်းသည် အကျနေ့တွင် လူ့ပြည်သို့ဆင်းသည်၊ အတက်နေ့တွင် လူ့ပြည်မှပြန်သည်၊ စသည်ဖြင့် ဆင့်ပွားဇာတ်လမ်းများပါ ထွက်ပေါ်လာတော့သည်။
နေနှင့်ကမ္ဘာလည်ပတ်ရာမှ ဆင်းသက်လာသော ရာဇဝင်
ယခုဇာတ်လမ်းမှာမူ ဗုဒ္ဓဝင်ကျမ်းများ၊ ဗေဒင်ပညာရပ်များနှင့် ဆက်စပ်ပေသည်။ ကမ္ဘာကြီးက နေကိုလှည့်ပတ်ခြင်းကို မိဿရာသီမှ စတင်ကြည့်လျှင် ပြိဿ၊ မေထုန်... မိန်ရာသီသို့ရောက်သောအခါ သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းအရ ၃၆၅ ရက်၊ ၆ နာရီ၊ ၁၂ မိနစ်၊ ၃၇ စက္ကန့်ပြည့်ကာ တနင်္ဂနွေ ရဝိဖုဋဂြိုဟ်စင်မှ မိဿရာသီအစ သုညအင်္သာသို့ ဝင်သည်ဟု သတ်မှတ်ကာ နှစ်ဟောင်းကုန်ဆုံးကာ နှစ်သစ်သို့ကူးပြောင်းရောက်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ သင်္ကြန်ကျသည်ဟု သတ်မှတ်သည်။ သို့သော် နှစ်သစ်သို့ အမှန်တကယ်ကူးသည့် အချိန်မှာ နောက်ထပ် ၂ ရက်၊ ၄ နာရီ၊ ၄ မိနစ်နှင့် ၄၀ စက္ကန့်ကြာမှဖြစ်သည်။ ထိုသို့ နေသွားလမ်းကို ၁၂ ရာသီခွင်နှင့် ညှိနှိုင်းတွက်ချက်ကာ လပြက္ခဒိန်သုံး မြန်မာတို့အတွက် တန်ခူးလအတွင်းတွင် သင်္ကြန်ကျရောက်လေသည်။
သဘာဝကျသည်တစ်ခုမှာ တန်ခူးဟူသည့် ဝေါဟာရမှာ တာကူးမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး တနင်္ဂနွေ ရဝိဖုဋဂြိုဟ်စင်မှ မိဿရာသီသို့ ကူးပြောင်းသည်ကိုရည်ရွယ်၍ ရှေးမြန်မာပညာရှိတို့က သတ်မှတ်အမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ယူဆပုံတစ်မျိုးမှာ တန်(ဝါ)တန်းမှာ ထန်းဖြစ်၍ ခူးမှာ ခူးဆွတ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထန်းသီးခူးသောလဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ရောက်သည်။
ဗုဒ္ဓကျမ်းဂန်များအရ ထိုကာလတွင် ဘုရားရှင်၏ မယ်တော်ဘက်မှ အမျိုးများရှိသည့် ဒေဝဒဟပြည်မှ မင်းသားမင်းသမီးများ ရေကစားသည့် ကာလဖြစ်သည်ဟုလည်းဆိုသည်။ (ဒေဝမှာ နတ်ဟူသော အဓိပ္ပာယ်သာမက၊ မင်းသားမင်းသမီးဟုလည်း အဓိပ္ပာယ်ရသည်။) ဘုရားရှင်လက်ထက်မတိုင်မီကပင် ထိုပူပြင်းသော မိန်ရာသီမှ မိဿရာသီသို့အပြောင်းတွင် ရေကစားလေ့ရှိသည်ဟုလည်း ဆိုသည်။ ယခုဇာတ်လမ်းများတွင်မူ သိကြားမင်းမပါတော့ပေ။ ဗုဒ္ဓဝင်နှင့် ဗေဒင်ကို ညှိနှိုင်းပြီး ရေကစားကြခြင်းသာဖြစ်သည်။
မြန်မာတို့နှင့် ယဉ်ကျေးမှုခြင်းတူညီသည့် ထိုင်း၊လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယား တို့တွင် မည်သို့သော အစဉ်အလာမျိုးရှိသည်ကိုမူ မသိရပေ။ အမည်အားဖြင့် ထိုင်းတွင် ဆောင်ခရန် (Songkran )၊ လာအိုတွင် ပီမိုင်( Pimai )၊ ကမ္ဘောဒီးယားတွင် (Chaul Chnam Thmey ) စသည်ဖြင့် အသီးသီးခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
နှစ်ဟောင်းမှ နှစ်သစ်သို့
တစ်နှစ်ဟူသော ကာလအပိုင်းအခြား၊ မြန်မာလူမျိုးတို့၏သင်္ကြန်နှင့်၊ သင်္ကြန်အကျ၊ အတက် တွက်ချက်နည်း၊ သင်္ကြန်ကျပြီးဖြစ်သော်လည်း နှစ်သစ်သို့ ချက်ချင်းမကူးသေးသည်မှာ အဘယ်ကြောင့်နည်း၊ အတာပြည့်နှစ်ဟူသည် အဘယ်နည်း။
သင်္ကြန်။ ။ သင်္ကြန်သည် သင်္ကန္တဟူသော ပါဠိပုဒ်မှလာသည့် သက္ကတရရစ်သံနှင့် သင်္ကြန်ဟူသော မြန်မာစကား ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ သင်္ကန္တ၏အနက်မှာ ကူးပြောင်းခြင်း၊ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရောက်ရှိခြင်းဟူ၍ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ကျင်းပမြဲဖြစ်သော ၁၂ ရာသီပွဲတော်များတွင် သင်္ကြန်ရေသဘင်ပွဲတော်သည် အလွန်ကြီးကျယ်စည်ကားသော အမျိုးသားပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသင်္ကြန်ရေသဘင်ပွဲတော်သည် မည်သည့်လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများမှ ဆင်းသက်လာသနည်း၊ အဘယ်ကြောင့် သင်္ကြန်ကျချိန်တက်ချိန်ဟု ဖြစ်လာသနည်း စသောအချက်အလက်များကိုဖြေဆိုရန် သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်း၊ သံဒိဋ္ဌကျမ်းစသော ဗေဒင်တွက်ရိုးကျမ်းများကို လေ့လာရန်လိုပေသည်။
မြန်မာဘုရင်များလက်အောက် ဝင်ရောက်အမှုထမ်း၍ သင်္ကြန်တွက်ရိုးကျမ်း၊ ဝေဒင်္ဂကျမ်း၊ အသီတိဓာတ်ကျမ်း စသည်တို့ဖြင့် မဟာသင်္ကြန်စာများထုတ်ကာ စီးပွားရှာခဲ့ကြ၏။ သင်္ကြန်၊ သက္ကရာဇ် စသောအကြောင်းများနှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်း သိကြားမင်းနှင့် ဗြဟ္မာမင်းတို့ အချင်းဖြစ်ပွား၍ ကဝါလမိုင်း ဆရာထံ အဆုံးအဖြတ်ဝင်သည့်အခါ ဗြဟ္မာမင်းရှုံးသဖြင့် သိကြားမင်းက ဗြဟ္မာမင်းဦးခေါင်းကိုဖြတ်၍ နတ်သမီး ခုနစ်ဖော်အား အလှည့်ကျကိုင်ဆောင်စေသည့် အကြောင်းများ ပါရှိသော သင်္ကြန်သမိုင်းများကို ကြံဖန်ပြုလုပ်ခဲ့သည့်အပြင်၊ သက္ကရာဇ်ကိုတည်၍ ၇ခုနှင့်စား၊ ၈ခုစား၊ ၁၂ခုစား သင်္ကြန်ဟောကိန်းများလည်း တီထွင်ခဲ့ကြသည်။
ဘုရားပိဋကတ်တော်၌ သင်္ကြန်ကျခြင်း၊ တက်ခြင်း အကြောင်းများမပါချေ။ သီတင်းကျွတ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလများ၌ ကျင်းပလေ့ရှိသော နက္ခတ်ပွဲသဘင်များအကြောင်းသာ ဖော်ပြထားလေသည်။ သို့သော် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများအရ နှစ်ဆန်းရက်များ သတ်မှတ်ရပေမည်။ သိုးဆောင်းလူမျိုးများနှင့် ယင်းတို့၏ အယူဝါဒကိုကျင့်သုံးသော လူမျိုးအပေါင်းတို့သည် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက် နှစ်ဆန်းရက်ဖြစ်၍ ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက် ညဉ့်သန်းခေါင်မတိုင်မီ အခါက နှစ်သစ်ကူးရက်ကြို ပျော်ရွှင်ပွဲများ ကျင်းပကြ၏။ အချို့ကလည်း ဘုရားကျောင်းများတွင် နှစ်ကူးအချိန်အခါ၌ ဆုတောင်းမေတ္တာများ ပို့သကြ၏။ ဤသည်ကိုလည်း သိုးဆောင်းနှစ်ကူးသင်္ကြန်ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည်။ တရုတ်လူမျိုးများလည်း နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ကို ဖေဖော်ဝါရီလအတွင်း အကြီးအကျယ် ကျင်းပသကဲ့သို့ ဟိန္ဒူ-ဗင်္ဂါလီ လူမျိုးတို့လည်း မတ်လအတွင်း မိမိတို့လူမျိုး အချင်းချင်း ဆေးနီရေများဖြင့် မေတ္တာရေစင်များ လောင်းစားကြ၍ နှစ်ကူးသင်္ကြန်ပွဲတော်များ ပျော်ရွှင်စွာကျင်းပကြ၏။ နှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့
မြန်မာလူမျိုးတို့၏ နှစ်ကူးသင်္ကြန်ပွဲသည်လည်း ဟိန္ဒူအယူဝါဒမှ ဆင်းသက်သောဓလေ့အတိုင်း ရှေးယခင်ကာလများ၌ မိဘဆရာသမားများနှင့် သက်ကြီး ဝါကြီးများကို သနပ်ခါးနံသာရေများ၊ သပြေခက် ကလေးများဖြင့် ကန်တော့ကြသည့် အလေ့အထရှိခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ယခုခေတ်၌ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး၊ တစ်ဖွဲ့နှင့်တစ်ဖွဲ့၊ အလွန်အကြူးအပြန်အလှန် ရေကစားမှုများ၊ အားကစားစိတ်ဓာတ် သဘောမျိုးဖြင့် အပြိုင်အဆိုင်စကားနိုင်သံချပ်များနှင့် ပျော်ရွှင်ပွဲသဖွယ်ဆင်နွှဲမှုများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပုဂံခေတ်၊ နရသီဟပတေ့မင်းလက်ထက် မိဖုရားစောလုံနှင့် ရေပက်ကစားရာတွင်​ ဘုရင်က အကျီစားလွန်သဖြင့် စောလုံစိတ်ဆိုးကာ ဘုရင်ကို သေကြောင်းကြံသောကြောင့် စောလုံကွပ်​မျက်​ခံရသည်ဟူသော ဖြစ်ရပ်အရ သင်္ကြန်ရေ ကစားသည့်အလေ့သည် ပုဂံခေတ်ကပင်ရှိခဲ့ပြီဟု မှတ်ယူဖွယ်ရှိသည်။
ယင်းကာလအပိုင်းအခြားသည် ၃၆၅ ရက် ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ် ၃၇ စက္ကန့်ဖြစ်၏။ ဤသင်္ချာကိန်းသည် သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းတွင် ဖော်ပြချက် စတု ယုဂ်နှစ်ပေါင်း ၄၃၂ဝဝဝဝ တွင် သာဝရရက်ပေါင်း ၁၅၇၇၉၁၇၈၂၈ မှတွက်ရသော အချိန်ကာလ ဖြစ်၏။ အနောက်နိုင်ငံ ခေတ်သစ်နက္ခတ်ပညာကျမ်းများအရ ရာသီနှစ်တစ်နှစ်လျှင် ၃၆၅ ရက် ၅ နာရီ ၄၉ မိနစ် ၄၆ စက္ကန့်ဖြစ်၏။ ယင်းကဲ့သို့လှည့်လည်ရာ နေသွားလမ်းစက်ဝိုင်းတွင် ရာသီ ၁၂ ပိုင်း ပိုင်းခြား၍ ပထမမိဿရာသီအစ သုညအံသာသည် အဿဝဏီနက္ခတ်နှင့် တနင်္ဂနွေရဝိဖုဋဂြိုဟ်ယှဉ်သည့်အချိန်တွင် အတာသင်္ကြန်ကျ၏။ အိန္ဒိယလူမျိုးတို့သည် ဤအချိန်အခါမှစ၍ နှစ်သစ်ဆန်းချိန်ယူလေသည်။
ဗေဒင်တွက်ရိုးကျမ်းများတွင် ရဝိမဓျဂြိုဟ်သွမ်းနှင့် ရဝိဖုဋဂြိုဟ်စင်ဟူ၍ တနင်္ဂနွေနေမင်း၏ သွားရာလမ်းကို ဌာနအားလျော်စွာ ခွဲခြား၍ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ သူရိယ သိဒ္ဓန္တကျမ်းများကို ကျွမ်းကျင်သူတို့သာလျှင် ခွဲခြားသိနိုင်၏။ သာမန်လူများကား ထိုကျမ်းကိုမလိုက်စားဘဲ သိနိုင်ရန် ခဲယဉ်းပေသည်။ တနင်္ဂနွေရဝိဖုဋဂြိုဟ်စင်သည် မျက်မြင် တနင်္ဂနွေ ဂြိုဟ်သွား၏ ရာသီအံသာစသည်ဖြစ်၏။ ဤရာသီအံသာ စသည်များကို တနင်္ဂနွေရဝိမဓျဂြိုဟ်သွမ်း၏ ရာသီအံသာ စသည်မှတွက်ရ၏။ ထို့ကြောင့်တနင်္ဂနွေရဝိမဓျ ဂြိုဟ်သွမ်းသည် သင်္ကေတအားဖြင့် ၁၂ ရာသီတွင်မှန်မှန် ပျမ်းမျှ၍သွားသော ရာသီအံသာတို့ဖြစ်၏။ တစ်ဖန် သူရိယနေမင်း၏ဗဟိုချက်နှင့် အဝေးဆုံးတနင်္ဂနွေ၏ မန္ဒဥစ်ဂြိုဟ်သည်လည်း တဖြည်း ဖြည်းရွေ့လျားလျက်ရှိသော ရာသီအံသာစသည်ကို အကြောင်းပြု၍ မိဿရာသီသို့ တနင်္ဂနွေရဝိဖုဋဂြိုဟ် စင်ရောက်သည့်ကာလနှင့် တနင်္ဂနွေရဝိမဓျဂြိုဟ် သွမ်းရောက်သည့်ကာလ အပိုင်းအခြားတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ယင်းကာလအပိုင်းအခြားသည် ယခုအခါ တနင်္ဂနွေ၏ မန္ဒဥစ်ဂြိုဟ်သည် မေထုန်ရာသီ ၁၇ အံသာ ၁၇ လိတ္တာ ၃၃ ဝိလိတ္တာ ၁၂ အနုလိတ္တာသို့ရောက်ဆဲဖြစ်၍ မိဿရာသီသို့ တနင်္ဂနွေရဝိဖုဋဂြိုဟ်စင်ရောက်ပြီး နောက်နှစ်ရက် ၄ နာရီ ၄ မိနစ် ၄ဝ စက္ကန့်ကြာပြီးသကာလ တနင်္ဂနွေရဝိမဓျဂြိုဟ် သွမ်းရောက်၏။ (ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ပြက္ခဒိန်အကြံ ပေးအဖွဲ့မှ တွက်သောကိန်းဖြစ်၏။ သံဒိဋ္ဌကျမ်း၏ကိန်းမှာ ၂ ရက် ၄ နာရီ ၁ မိနစ် ၁၂ စက္ကန့်ဖြစ်၏။) တနင်္ဂနွေ၏ မန္ဒဥစ်ဂြိုဟ်သည် အလွန်အသွားနှေး၏။ နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ လျှင် ၁၁ဝ လိတ္တာ ၃၇ အနုလိတ္တာသာ သွား၏။ ကလိယုဂ်နှစ်သုည (သက္ကရာဇ် ၁၃၂၄ နှစ်တွင်နှစ်ပေါင်း ၅ဝ၆၃ လွန်ခဲ့၏။) အခါ ကမန္ဒဥစ်ဂြိုဟ်သည် မေထုန်ရာသီ၁ရ အံသာ၊ ၇ လိတ္တာ၊ ၄၈ ဝိလိတ္တာ၊ ၆ အနုလိတ္တာရှိ၏။ တနင်္ဂနွေ ၏ မန္ဒဥစ်ဂြိုဟ်သည် တူရာသီသို့ရောက်လျှင် မိဿရာသီသို့ ရဝိမဓျဂြိုဟ်က ပထမရောက်သဖြင့် သင်္ကြန်အလျင်တက်၍ ရဝိဖုဋဂြိုဟ်သည် နောက်ကျသဖြင့် သင်္ကြန်နောက်မှကျမည်။ ဤကား တနင်္ဂနွေ မန္ဒဥစ်ဂြိုဟ်၏ သဘာဝတည်း။ ဆိုခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း တနင်္ဂနွေရဝိဖုဋဂြိုဟ်စင်သည် မိဿရာသီအစ သုညအံသာသို့ ဝင်ရောက်ချိန်သည် မြန်မာ လူမျိုးတို့၏ သင်္ကြန်ကျချိန်ဖြစ်သော်လည်း နှစ်သစ်မကူးသေးချေ။ တနင်္ဂနွေရဝိမဓျ ဂြိုဟ်သွမ်းမိဿရာသီအစ သုညအံသာသို့ ဝင်ရောက်ချိန်သာ သင်္ကြန်တက်ချိန်ဖြစ်၍ နှစ်သစ်ဆန်းချိန်ဖြစ် သည်။ ဤကား သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်း၏ မူလဌာနဖြစ်သော ဟိန္ဒူ လူမျိုးတို့၏ အယူဝါဒနှင့်မတူချေ။ တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်သည် မိဿရာသီမှအစပြိဿ၊ မေထုန်၊ ကြဋ်၊ သိဟ်၊ ကန်၊ တူ၊ ဗြိစ္ဆာ၊ ဓနု၊မကာရ၊ ကုမ်၊ မိန် ၁၂ ရာသီအံသာအဆုံးအထိ လှည့်လည် သွားသောအချိန်မှာ ၃၆၅ ရက် ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ် ၃၇ စက္ကန့်ရှိ၏။ ကလိယုဂ်တစ်နှစ်လျှင်ရှိသော ရက်နာရီအပိုင်းအခြားဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သက္ကရာဇ် ၁၃၂၄ ခုနှစ်နှစ်ဆန်းချိန်မှာ ၃ နာရီ ဝ မိနစ် ၃၃ စက္ကန့်တွင် သင်္ကြန်တက်၏။ ထိုအချိန်သည် ဥဇ္ဇေနီပြည်လင်္ကာ၏ ဒေသန္တရနာရီဖြစ်၍ မြန်မာစံတော်ချိန်နာရီ ၃ နာရီ ၂၅ မိနစ် ၅၉ စက္ကန့်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌သင်္ကြန်တက်၍ နှစ်​ဟောင်​မှ နှစ်သစ်သို့ ကူးပြောင်း၏။ (နိုင်ငံတော်ပြက္ခဒိန်အကြံပေး အဖွဲ့၏ဆုံးဖြတ်ချက်၊) သင်္ကြန်ကျချိန်နှင့် သင်္ကြန်တက်ချိန် တွက်လိုလျှင် လွန်ခဲ့သောနှစ်၏ သင်္ကြန်တက်ချိန်၏ နေ့ရက်အချိန်များကို မှတ်၍ ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ် ၃၇ စက္ကန့် (ရံဖန်​ရံခါ ၃၆ စက္ကန့်)နှောလျှင် နောက်နှစ်သင်္ကြန်တက်ချိန်ရ၏။ အင်္ဂလိပ်ရက်တွက်လိုမူ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တစ်ရက်ပိုသော ရက်​ထပ်​နှစ်နှင့် မြန်မာသက္ကရာဇ် အတာပြန်နှစ်များတွင် တစ်ရက်နှုတ်ရာ (အတာပြန်နှစ်ဆိုသည်မှာ ၃၆၅ ရက်ဖြင့် နှစ်မသတ်ဘဲ ၃၆၆ ရက် ဖြင့်သတ်သောနှစ်ဖြစ်၏။)
တွက်ပုံ
သက္ကရာဇ် ၁၃၂၂ ခုနှစ်၏ သင်္ကြန် တက်ချိန်မှာ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၁၅ ရက် သောကြာနေ့ မွန်းလွဲ ၃ နာရီ ဝ မိနစ် ၄၆ စက္ကန့် (မြန်မာစံတော်ချိန်)ဖြစ်၏။ ယင်းကို အထက်ပါကိန်း နှင့်နှောလျှင်-၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၁၅ ရက် မွန်းလွဲ ၃ နာရီ ဝ မိနစ် ၄၆ စက္ကန့် ၆။ ၁၂။ ၃၇ စက္ကန့် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၅ ရက် ။ ၉။ ၁၃။ ၂၃ စက္ကန့် သင်္ကြန်ကျချိန်တွက်လိုလျှင် သင်္ကြန်တက်ရက်အချိန်နာရီတွင် ၂ ရက် ၄ နာရီ ၄ မိနစ် ၄ဝ စက္ကန့်နုတ်လျှင် သင်္ကြန်ကျ ရက်နာရီရ၏။
၁၃၂၃ ခုနှစ်၏ သင်္ကြန်တက်ချိန် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၅ ရက် ၉ နာရီ ၁၃ မိနစ် ၂၃ စက္ကန့် ၂။ ၄။ ၄။ ၄ဝ စက္ကန့် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ။ ၅။ ၈။ ၄၃ စက္ကန့် ဤကဲ့သို့တွက်နည်းဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ကျော်အထိ သင်္ကြန်ကျ သင်္ကြန်တက်ရက်များကို ခရစ်နှစ်ဖြင့်တွက်နိုင်၏။ မြန်မာပြက္ခဒိန်ဖြင့်တွက်ရန် ဝါထပ်ရက်ငင်ပြဿနာအမျိုးမျိုး ကြောင့် သုံးလေးနှစ်ခန့်သာ တင်ကြို၍တွက်နိုင်၏။ အကယ်၍ ဝါထပ်ရက်ငင်မူသေကိန်းများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လျှင် နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ပြက္ခဒိန်၌ သင်္ကြန်ကျ၊ နှစ်ဆန်းနှင့် ဝါထပ်များတင်ကြို၍ စီမံနိုင်မည်ဖြစ်လေသည်။ သင်္ကြန်ကျ ရက်နှင့် သင်္ကြန်တက်ရက်အတွင်းရက်များကို သင်္ကြန်အကြတ်ရက်များဟုခေါ်သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက် သင်္ကြန်ကျရက် ၁၄ ရက် သင်္ကြန်အကြတ်ရက် ၁၅ ရက် ၁၆ ရက် သင်္ကြန်တက်ရက် မြန်မာဗေဒင်ကျမ်းများ၌ တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်သည် တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် မိဿရာသီသို့ဝင်သောအခါ၌ မိဿ သင်္ကြန်ခေါ်၏။ အနောက်နိုင်ငံ သိုးဆောင်းလူမျိုးတို့၏ နိုင်ငံရေးဟောကိန်းများ၌လည်း မတ်လ ၂၁ ရက် နေ့ သာယနရဝိမိဿရာသီဝင် ဇွန်လ၂၁ ရက်နေ့ သာယနရဝိကြဋ် ရာသီဝင် စက်တင်ဘာလ၂၃ ရက် သာယနရဝိတူရာသီဝင် ဒီဇင်ဘာ ၂၂ ရက် သာယနရဝိမကာရရာသီဝင်စသော အချိန်များဖြင့် ဒွာရလေးခွင် သင်္ကြန်ဝင်ဟောကိန်းများကို ရာသီ၏ နှစ်စဉ်ဂြိုဟ်သွားပြက္ခဒိန်နှင့် ဟောကိန်းစာအုပ်တွင် ဖော်ပြလေ့ရှိ၏။ သို့ရာတွင်ဗေဒင်လောကတွင် သင်္ကြန်မည်သည် တနင်္ဂနွေရဝိဖုဋဂြိုဟ်စင် ရာသီများသို့ ဝင်ချိန်ဖြစ်၏။
လက်ရှိကာလ သင်္ကြန်ပွဲဆင်နွဲကြပုံ
သင်္ကြန်နှင့်ပတ်သက်သော သမိုင်းအချက်အလက်များ မည်သို့ပင်ကွဲပြားစေကာမူ လက်ရှိအချိန်တွင် ပိတောက်ပန်းများပွင့်သည့် တန်ခူးလတွင်ကျင်းပသည့် အတာသင်္ကြန်ရေသဘင်ပွဲတော်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစည်ကားဆုံးနှင့် အကြီးကျယ်ဆုံး အခမ်းနားဆုံး မြန်မာနှစ်သစ်ကူးပွဲတော်တစ်ခုအဖြစ် နှစ်စဉ်ကျင်းပလျက်ရှိသည်။ မဏ္ဍပ်များတွင် သင်္ကြန်ယိမ်းများဖြင့် လှပျိုဖြူများ စည်းဝါးညီကာ လှပစွာ ကပြဖျော်ဖြေကြသည်။ မုန့်လုံးရေပေါ်များကျွေးခြင်း အလေ့အထမှာ ကျေးလက်မြို့ပြမကျန် ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည်။ မုန့်လုံးရေပေါ်ထဲတွင် အစာသွတ်ထည့်ထားသော ထန်းလျှက်ခဲအစား ငရုတ်သီးတောင့်များ ထည့်သွင်းကာ စားချင့်စဖွယ် မုန့်လုံးရေပေါ်များထဲတွင် ရောနှောကျွေးတတ်သည်​မှာလည်း ချစ်စရာအလေ့အထတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်ကာလများတွင် သပြေခက်နှင့်ငွေဖလားကို အသုံးပြုကာ ရေကစားကြသည်ဟု အဆိုရှိခဲ့သော်လည်း ယနေ့အခါတွင်မူ ရေသေနတ်များနှင့် ရေပိုက်များအသုံးပြုကာ အတာရေဘသင်ပွဲတော်ကို ခေတ်နှင့်အညီ မဏ္ဍပ်များတည်ဆောက်၍ ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ကျင်းပဆင်နွဲလျက်ရှိကြသည်။ သင်္ကြန်ရေဘသင်ပွဲတော်သည် တောရောမြို့ပါမကျန် အုန်းအုန်းကျွတ်​ကျွတ်​ ပျော်ရွှင်ကြသည့်ပွဲတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ အချို့မြို့များတွင် အိုးမည်းသုတ်ခြင်းမှာလည်း ပျော်ရွှင်ဖွယ် ချစ်စရာကောင်းသည့် အလေ့အထတစ်ခုဖြစ်သလို တောရွာများနှင့် အချို့မြို့များတွင် မိန်းကလေးအား ရေလောင်းခွင့်တောင်းကာ ရေလောင်းရေပက်သည့် မြန်မာ့ဟန်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။
သင်္ကြန်ကာလတွင်း ဥပုသ်​သီလ​ဆောက်​တည်​ကာ တရားဘာဝနာပွားများသူများရှိသကဲ့သို့ ရေကစားသူများကလည်း ​ရေကစားသူများအ​လျောက်​ ရေပက်ခံသူ၊ ရေလောင်းရေပက်သူများနှင့် စည်ကားလှသည်။ ကိုယ်​​လေးလက်​ဝန်​နှင့် မ​ပေါ့မပါးအမျိုးသမီးများ၊ တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ဝန်ထမ်းများနှင့် ဘာသာရေးပုဂ္ဂိုလ်များ(ဘုန်းကြီး၊ ရဟန်း၊ သီလရှင်၊ ဥပုသ်​သည်​)ကို ရေပက်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ကြသည်မှာ ချစ်စရာကောင်းသည့် လက်ရှိအချိန် အတာသင်္ကြန်ကာလ ကျင်းပပုံဖြစ်သည်။ အချို့သော မြို့ကြီးများ၌ မဏ္ဍပ်များတည်ဆောက်၍ ရေကစားကြရာတွင် ယခင်က သင်္ကြန်ယိမ်းအကအလှများအစား ခေတ်ပေါ်တေးဂီတများဖြင့် မလုံမခြုံအဝတ်​အစားများဝတ်ဆင်ကာ ​ဖော်​ချွတ်​ကပြ​ဖျော်ဖြေသည်​တို့ကိုလည်း တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် တွေ့မြင်လာရသည်။ ခေတ်ဟောင်းငွေဖလားနှင့် သပြေခက်ယဉ်ကျေးမှုများ၊ ခေတ်သစ် ဂီတအကအလှယဉ်ကျေးမှုများဖြင့် ရောထွေးလျက်ရှိသော်လည်း သင်္ကြန်သည် မြန်မာပြည်​သူပြည်​သားတိုင်း ပျော်ရွှင်ရသည့် အကြီးကျယ်အခမ်းနားဆုံး မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုဇုန်းလွှာထိန်းသိမ်းရေးနေ့
စက်တင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့သည် ကုလသမ္မဂ အထွေထွေညီလာခံ၏ ချမှတ်သည့်အရ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုဇုန်းလွှာထိန်းသိမ်းရေးနေ့ ဖြစ်သည်။
အင်္ဂတိုင်း
အင်္ဂတိုင်း
အင်္ဂတိုင်း၏မင်းနေပြည်မြို့တော်သည် စမ္ပါမြို့ ဖြစ်လေသည်။ ယင်းစမ္ပါမြို့သည် စမ္ပါမြစ်နှင့် ဂင်္ဂါမြစ်တို့၏ ပေါင်းစုံရာ၌ တည်ထားခဲ့သည်။ စမ္ပါမြို့သည် မိထီလာမြို့မှ ၆၀-ယူဇနာဝေးသော အရပ်၌ တည်ရှိခဲ့သည်။ အင်္ဂတိုင်းသည် ယခုခေတ်အရ ဘာဂလပုရ် ထို့ပြင် မုံဂေရခရိုင်တို့နှင့်တကွ မြောက်ဘက်၌ ကိုဆီမြစ် တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်တည်ရှိလေသည်။ ယင်းအင်္ဂတိုင်းသည် မဂဓတိုင်းအတွင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဖြစ်နိုင်ရာသည်မှာ သမုဒ္ဒရာ ကမ်းတိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်နိုင်ခဲ့ရာသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုဇုန်းလွှာထိန်းသိမ်းရေးနေ့
စတင်လျှော့ချခဲ့
ယနေ့ကမ္ဘာတွင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၊ အိုဇုန်းလွှာပျက်စီးမှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ယိုယွင်းပျက်စီးမှုဆိုင်ရာ အဓိကပြဿနာများ ကြုံတွေ့နေရသည်။ အိုဇုန်းလွှာသည် ဘေးအန္တရာယ်ရှိသော ရောင်ခြည်လှိုင်းများ ကမ္ဘာမြေပြင်ပေါ်ကို မကျရောက်အောင် စုပ်ယူပေးသည့် သဘာဝအကာအရံတစ်ခုဖြစ်သည့်အတွက် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည်။ အိုဇုန်းလွှာထိန်းသိမ်းနိုင်ရန်အတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘောတူစာချုပ်များကို ကုလသမဂ္ဂမှ ဦးဆောင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၅-ခုနှစ် အိုဇုန်းလွှာ ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ ဗီယင်နာကွန်ဗင်းရှင်း ၁၉၈၇-ခု အိုဇုန်းလွှာပျက်စီးစေသော ဒြပ်ပစ္စည်းများ ဆိုင်ရာ မွန်ထရီယယ် နောက်ဆက်တွဲစာချုပ်နှင့် ပြင်ဆင်ချက်စာချုပ်များအဖြစ် လန်ဒန်ပြင်ဆင်ချက်၊ ကိုပင်ဟေဂင်ပြင်ဆင်ချက်၊ မွန်ထရီယယ်ပြင်ဆင်ချက်နှင့် ပေကျင်းပြင်ဆင်ချက်များတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်၍ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ မွန်ထရီယယ်နောက်ဆက်တွဲစာချုပ်ကို ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် ၁၉၇-နိုင်ငံလုံး ပါဝင်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ဆောင်ရွက်မှု ရလဒ်အနေဖြင့် CFC သုံးစွဲမှုတန်ပေါင်း ၁.၁သန်းမှ စတင်လျော့ချခဲ့ရာ ၂၀၁၀-ပြည့်နှစ်တွင် သုံးစွဲမှုအား လုံးဝရပ်ဆိုင်းနိုင်ခဲ့သောကြောင့် ၎င်းစာချုပ်ကို အအောင်မြင်ဆုံး ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက် တစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည့် အနေဖြင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သော စက်တင်ဘာလ ၁၆-ရက်နေ့ကို ကမ္ဘာ့အိုဇုန်းလွှာထိန်းသိမ်းရေးနေ့ အဖြစ် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံက သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး နှစ်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံ အပါအဝင် ကမ္ဘာအနှံ့နိုင်ငံများတွင်  အခမ်းအနားများ ကျင်းပလျက်ရှိရာ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ကမ္ဘာ့အိုဇုန်းလွှာထိန်းသိမ်းရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ် လှုတ်ရှားမှုများကို ၁၉၉၅-ခုနှစ်မှစ၍ နှစ်စဉ်ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။
မြေလူးငှက်လည်မဲ
မြေလူးငှက်လည်မဲ (Black-throated Thrush) သည် မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ ဆိုက်ဘေးရီးယား အနောက်ပိုင်းတို့တွင် သားပေါက်လေ့ရှိပြီး အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၊ အာရေဗီယန် ကျွန်းဆွယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းဒေသများတွင် ဆောင်းခိုလေ့ရှိသည်။ ဂျပန်၊ ထိုင်း၊ ထိုင်ဝမ်တို့တွင် တခါတရံ တွေ့ရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
အင်္ဂတိုင်း
အင်္ဂတိုင်း
စမ္ပါမြို့မှ သုဝဏ္ဏဘူမိသို့သွားရန်အတွက် ကုန်သည်များသည် မြစ်ကြောင်းလမ်းခရီးဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ သမုဒ္ဒရာ လမ်းခရီးဖြင့်သော်လည်းကောင်း သွားခဲ့ကြကုန်သည်။ အင်္ဂတိုင်း၌ ရွာပေါင်း (၈၀,ဝ၀ဝ)-ရှစ်သောင်းရှိခဲ့သည်။ အာပဏမြို့သည် အင်္ဂတိုင်း၏ တစ်ခုသော ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသော အရောင်းအဝယ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုဇုန်းလွှာထိန်းသိမ်းရေးနေ့
ဆောင်ပုဒ်
ယခုနှစ် ကမ္ဘာ့အိုဇုန်းလွှာ ထိန်းသိမ်းရေးနေ့ ဆောင်ပုဒ်မှာ  ကမ္ဘာ့အပူချိန် လျော့ချဖို့ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်စို့ (Keep Cool and Carry On) ဖြစ်သည်။၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၏ ဆောင်ပုဒ် မှာ " ၃၅ နှစ်တာ အိုဇုန်းလွှာကာကွယ်ထိန်းသိမ်းမှု၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့်သက်ရှိများအတွက် အိုဇုန်းလွှာက အကျိုးပြု "ဖြစ်သည်။
မြေလူးငှက်လည်မဲ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုဇုန်းလွှာထိန်းသိမ်းရေးနေ့
ဘယ်လို အန္တရာယ်
ကမ္ဘာမှာ လူဦးရေတိုးတက်များပြားလာမှုနှင့်အတူ လူသားများ စားဝတ်နေရေး၊ လုံခြုံရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု ဓလေ့ထုံးစံ လိုအပ်ချက်များကြောင့် သယံဇာတများ အလွန်အကျွံ ထုတ်ယူအသုံးပြုခြင်း၊ သဘာဝနှင့် လိုက်လျောညီထွေ နေထိုင်မှုပုံစံများ မရှိခြင်း၊ ကမ္ဘာ့အပူချိန် မြင့်တက်လာခြင်း၊ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲခြင်းများကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ နိုင်ငံအချို့မှာ အလွန်ပြင်းထန်သော လေမုန်တိုင်းများ တိုက်ခတ်ခြင်း၊ ရေကြီးခြင်း၊ မြေပြိုခြင်း စသည့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များ တွေ့ကြုံခံစားနေရသည်။
အိုဇုန်းလွှာ ပျက်စီးမှုကြောင့် သက်ရှိသတ္တဝါများအတွက် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် တိုက်ခိုက်ထိတွေ့မှုများကို ခံစားရစေပြီး အရေပြားကင်ဆာ ရောဂါများ၊ မျက်စိတိမ်စွဲရောဂါများ၊ ခုခံစွမ်းအား ကျဆင်းမှုများ၊ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများတွင် သီးနှံပင်များ ကြီးထွားမှုနှောင့်နှေးခြင်း၊ အာဟာရဖြစ်စေမှုကို ကျဆင်းစေပြီး အဆိပ်အတောက် ဖြစ်မှုကို တိုးပွားစေခြင်း၊ ဂေဟစနစ်များကို ပြင်းထန်သော ဆိုးကျိုးများစေနိုင်သည်။ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် သက်ရှိသတ္တဝါများအတွက် အန္တရာယ် မကျရောက်စေရန် အိုဇုန်းလွှာနှင့် ပတ်သက်၍ ထိန်းသိမ်းကာကွယ် စောင့်ရှောက်ကြရမည်။
အင်္ဂတိုင်း
အင်္ဂတိုင်း
မဟာဂေါဝိန္ဒသုတ်လာအရ သိသာထင်ရှားသည်မှာ အင်္ဂတိုင်းသည် ဘာရတနိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင်ဘုရင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်သော တိုင်းကြီး ၇-တိုင်းတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။ ဗုဒ္ဓခေတ်မတိုင်မီက အင်္ဂတိုင်းသည် တိုင်းပြည်စွမ်းအားနှင့် ပြည့်စုံသော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ဇာတကလာအားဖြင့် သိရသည်မှာ အမှတ်မရှိ တစ်ချိန်က မဂဓသည်ပင် အင်္ဂမင်း၏ လက်အောက်ခံ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုဇုန်းလွှာထိန်းသိမ်းရေးနေ့
မြန်မာနိုင်ငံ
မြန်မာနိုင်ငံ အနေဖြင့် မွန်ထရီယယ်နောက်ဆက်တွဲစာချုပ်ကို နိုင်ငံအတွင်း အကောင်အထည်ဖော်နိုင်ရန် အတွက် အိုဇုန်းလွှာပျက်စီးစေသော ဒြပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခြင်းအမိန့်ကို ၂၀၁၄-ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ပြီး သက်ဆိုင်ရာဌာန၊ အဖွဲ့အစည်း၊ လုပ်ငန်းရှင်များနှင့် ပူးပေါင်းအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ဟိုက်ဒရိုကလိုရိုဖလူရိုကာဗွန်(HCFC) သုံးစွဲမှုလျှော့ချရပ်ဆိုင်းနိုင်ရေးအတွက် ဟိုက်ဒရိုကလိုရိုဖလူရိုကာဗွန် (HCFC)များ သုံးစွဲမှု လျော့ချ ရပ်ဆိုင်းရေး လုပ်ငန်းစီမံကိန်း (HPMP) ကို UNEP နှင့် UNIDO တို့၏ အကူအညီဖြင့် ရေးဆွဲခဲ့ပြီး နည်းဗျူဟာများ ချမှတ်အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိ ကြောင်း၊ ပစ္စုပ္ပန်နှင့် အနာဂတ်မျိုးဆက်များအတွက် ကမ္ဘာ့လေထုအတွင်း အိုဇုန်းလွှာပျက်စီးစေသည့် ဒြပ်ပစ္စည်းများ ကင်းဝေးစေရန် နှင့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု လျော့ချနိုင်ပြီး ရေရှည်စဉ်ဆက်မပြတ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအတွက် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းများတွင် သက်ဆိုင်ရာဝန်ကြီးဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် အိုဇုန်းလွှာပျက်စီးစေသည့် ဒြပ်ပစ္စည်းများဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်နေသော လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ပြည်သူများမှ   ကမ္ဘာ့အပူချိန် လျော့ချဖို့ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်စို့ (Keep Cool and Carry On) ဆောင်ပုဒ်နှင့်အညီ စိတ်အားထက်သန်စွာ ပူးပေါင်းပါဝင် ဆောင်ရွက်သင့်သည်။
အင်္ဂတိုင်း
အင်္ဂတိုင်း
ဗုဒ္ဓခေတ်၌ အင်္ဂတိုင်းသည် မိမိ၏ကိုယ်ပိုင်ဘုရင်စနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့သော မြင့်မြတ်သော အဖြစ်ကို အလိုမတူပဲ အပ်နှင်းခဲ့ရသည်။ တစ်ကြိမ်စစ်ပွဲဖြစ်ပြီးနောက် အင်္ဂတိုင်းသည် မဂဓမင်း သေနိယ ဗိမ္ဗိသာရ၏လက်အောက်ခံအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ရသည်။
စမ္ပါဘုရင်၏မိဖုရားကြီးဖြစ်သော ဂဂ္ဂရာ သည် ဂဂ္ဂရာပေါက္ခရိဏီ ရေကန်ကြီးကို တူးစေအပ်ခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် ရဟန်းအပေါင်းနှင့်တကွ ထိုရေကန်သို့ ရောက်တော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထိုဂဂ္ဂရာ ရေကန်ပေါင်၌ သီတင်းသုံးနေထိုင်ခြင်းကို ပြုတော်မူခဲ့သည်။
အင်္ဂတိုင်း၏တခြားသောမြို့တစ်မြို့မှာ အဿပုရ် ဖြစ်လေသည်။ ယင်း အဿပုရ်မြို့မှ များစွာကုန်သော အမျိုးကောင်းသားတို့သည် ဘုရားရှင်ထံသို့ လာရောက်၍ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ကြကုန်သည်။
ကျုံတနော်ရွာ၊ ကျွဲဒုံး
ကျုံတနော်ရွာ၊ ကျွဲဒုံး
ကုန်းမဲဇလီရွာ၊ တောကြီး
ကုန်းမဲဇလီရွာ၊ တောကြီး
ခရှိဝရဘူတာ
ခရှိဝရဘူတာ  (柏原駅 ခရှိဝရ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာခရိုင်၊ ခရှိဝရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကုန်းတန်းကြီးရွာ၊ ကျွဲဒုံး
ကုန်းတန်းကြီးရွာ၊ ကျွဲဒုံး
နားလင်းရွာ၊ ဆန်ဟ
နားလင်းရွာ (Narlin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဆန်ဟကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆန်ဟကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၅ ဦး၊ မ ၃၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မီးသွေးကျင်း
မီးသွေးကျင်း
ခဆုဘုချိဘူတာ
ခဆုဘုချိဘူတာ  (粕淵駅 ခဆုဘုချိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်၊ အိုးချိတိုင်း၊ မိဆတိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လိုင်လင်းပီရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
လိုင်လင်းပီရွာ(Lalengpi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ လိုင်လင်းပီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၁၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိုင်လင်းပီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၆၆ ဦး၊ မ ၁၂၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၀၆ ဦး နေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် လိုင်လင်းပီမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြပ်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ပက် (ဟောင်း)ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ပန်ပက် (ဟောင်း)ရွာ (Pangpet (Haung))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၁ ဦး၊ မ ၂၂၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုံးတောရွာ၊ ကျုံဝါး
အုံးတောရွာ၊ ကျုံဝါး
ဆတ္တရာသီ
ရဲအရာရှိ အမီတက် သာကာသည် နှစ်ပေါင်းကြာခဲ့ပြီဖြစ်သော်လည်း ကယ်လာ့ရှ် ဆတ္တရာသီကို ပထမဆုံးတွေ့ခဲ့ရသည့် အဖြစ်အပျက်ကို မမေ့နိုင်အောင်ဖြစ်နေသည်။ ဆတ္တရာသီ ဆိုသူမှာ လွန်ခဲ့သည့် ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့က ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုရရှိသူအဖြစ် ကြေညာထားခြင်းကို ခံထားရသူဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်က ဆတ္တရာသီသည် မြေပြင်ပေါ်တွင် လဲနေသည်။ သူ့ခေါင်းတွင် သွေးတွေ အလွန်အမင်းထွက်နေသည်။ သူ့ကို လူတစ်စုက သစ်သားဘတ်တံများ၊ သံချောင်းများဖြင့် ရိုက်နှက်သွားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုလူစုသည် ဂရိတ်ရိုမင်ဆပ်ကပ်အဖွဲ့တွင် အလုပ်လုပ်နေကြသူများဖြစ်သည်။ ဆပ်ကပ်အဖွဲ့အမည်ခံထားပြီး နီပေါနိုင်ငံမှ မိန်းကလေးများကို အကမယ်များအဖြစ် ရောင်းစားသည့် လူကုန်ကူးအဖွဲ့တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ဆတ္တရာသီသည် အဖြူရောင် ချည်သားဝတ်စုံကို ဝတ်ထားပြီး ဖမ်းထားသော မိန်းကလေးများကို လာပြီးလွှတ်ပေးသောကြောင့် ထိုသို့ ပြင်းထန်စွာ ရိုက်နှက်ထားခြင်းကို ခံခဲ့ရခြင်းဖြစ် သည်။
ရဲအရာရှိ သာကာသည် အခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာသို့ ရောက်ရှိလာချိန်တွင် ဆတ္တရာသီမှာ အပြင်းအထန်ရိုက်နှက်ထားခြင်း ခံရသောကြောင့် လူမှန်းသူမှန်း မသိတော့။ “ကျွန်တော်မှတ်မိတာကတော့ အဲဒီကို ရောက်သွားချိန်မှာ သူအတော်လေး အခြေအနေဆိုးနေပြီ။ ကျွန်တော်သူ့ကို ကြည့်ပြီး တော့ အတော်လေးစိတ်ပျက်သွားမိတယ်။ သူဘာဖြစ်လို့ ဒီလောက် အသက်အန္တရာယ်များတဲ့ အလုပ်ကို လိုက်လုပ်နေရသလဲ လို့လည်း တွေးမိတယ်” ဟု သာကာကဆိုသည်။
ဆတ္တရာသီသည် သူနှင့်အတူ နိုဘယ်ဆု တွဲဘက်ရသည့် မာလာလာလောက် နိုင်ငံတကာက လူသိမများသူ တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်း ကလေးလုပ်သား ကျေးကျွန်များဘဝကို သူလိုက်လံ ကယ်တင်ပေးနေသည်ကတော့ နှစ်ပေါင်း သုံးဆယ်ခန့်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ သူသည် သူ့ဆန္ဒအတိုင်း ကင်မရာတစ်လုံးနှင့် အမှောင်ခန်းအတွင်း အသက်ရှူစရာ လေနည်းသည့်ကြားမှာ အလုပ်လုပ်နေကြရရှာသည့် ကလေးများ၊ မိုင်းတွင်းများထဲ၌ ထိန်းသိမ်းထားသည့် ကလေးများကို လိုက်လံဖော်ထုတ်ကာ ကျေးကျွန်ဘဝ၊ အဓမ္မခိုင်းစေခြင်း ခံနေရသည့် ဘဝများက လွတ်မြောက်စေရန် ဆောင်ရွက်ပေးနေသူ လည်းဖြစ်သည်။
ဆပ်ကပ်တွင် သူအရိုက်ခံလိုက်သည့်အတွက်ကြောင့်လည်း အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အနှောင်အဖွဲ့အတွင်း အဓမ္မခိုင်းစေနေသည့် အလုပ်ရှင်နှင့် အလုပ်သမားများရှိနေကြောင်းကို လူအများ သိရှိသွားခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ အဓမ္မခိုင်းစေခြင်း ခံနေရသူများထဲတွင် ဇာတ်အမျိုးအနွယ်ပေါင်းစုံ၊ ဘာသာကိုးကွယ်မှုအမျိုးမျိုး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးအဆင့် အမျိုးမျိုးပါဝင်ကြသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အသက် ၆ နှစ်မှ ၁၄ နှစ်အတွင်း အလုပ် လုပ်နေကြသည့် ကလေးသူငယ်ပေါင်း ၂၈ သန်းခန့်ရှိကြောင်း ကုလသမဂ္ဂကလေးများအဖွဲ့ ယူနီဆက်ဖ်၏ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်အရ သိရှိရသည်။ ဆတ္တရာသီ အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်း လှုပ်ရှားလုပ်ကိုင်နေသည့် အဖွဲ့အမည်ကို BBA (Bachpan Bachao Andolan) ဟုခေါ်ကြသည်။ “ကလေးသူငယ်များကယ်တင်ရေးအဖွဲ့” ဟုလည်း လူသိများသည်။ ယခုအချိန်အထိ သူနှင့် သူ့ အဖွဲ့လွှတ်ပေးခဲ့သော ကလေးပေါင်း ၇၀၀၀၀ ကျော်ခန့်ရှိသွားပြီဖြစ်သည်။
သူ့ကို အရင်ကဘာတွေလုပ်ကိုင်ခဲ့သနည်းဟု မေးကြည့်သည့်အခါတွင် ဆတ္တရာသီက သူ့ကလေးဘဝအကြောင်းကို ပြန်ပြောင်း ပြောပြသည်။
သူပထမဆုံးကျောင်းလာတက်သည့်နေ့က သူနှင့်သက်တူရွယ်တူခန့်ရှိမည့် ကောင်လေးတစ်ယောက်သည် သူ့ကို ကျောင်းဂိတ် ပေါက်ဝမှစောင့်ကြည့်နေကြောင်း တွေ့လိုက်ရသည်။ ထိုကောင်လေးသည် ဖိနပ်ချုပ်သမားတစ်ဦး၏ သားဖြစ်သည်။ သူက ဘာကြောင့်သူ့လို ကျောင်းမတက်သည်ကို သိလိုသောကြောင့် ဖိနပ်ချုပ်သမားထံ အရဲစွန့်ကာသွားလိုက်ပြီး အဘယ်ကြောင့် သားဖြစ်သူကို ကျောင်းမတက်ခိုင်းရသနည်းဟု သွားမေးလိုက်သည်။ ဖိနပ်ချုပ် သမားက “ဆရာ… ကျွန်တော်တို့က အလုပ် လုပ်ဖို့ မွေးလာတဲ့သူတွေပါ” ဟုဖြေလိုက်သည်။
“ကျွန်တော် အရမ်းစိတ်မကောင်းဖြစ်သွားရတယ်။ ဘာဖြစ်လို့ ကျွန်တော်တို့မှာပဲ စိတ်ကူးယဉ် အိပ်မက်တွေရှိပြီး သူတို့မှာ မရှိရသလဲလို့လည်း မေးခွန်းထုတ်မိတယ်။ အဲဒီမေးခွန်းက ကျွန်တော့် နှလုံးသားထဲကို စွဲနစ်သွားတယ်။ ဒါကြောင့်လည်း ကျွန်တော် ဆင်းရဲသားတွေအတွက် အလုပ်စလုပ်ဖြစ်တာ။ ကျွန်တော်တို့တိုင်းပြည်မှာ သူတို့ဟာ ဘယ်နေရာမှာမှ အရာအသွင်း မခံရတဲ့သူတွေ” ဆတ္တရာသီသည် အိန္ဒိယလူမျိုးများထဲတွင် ရှစ်ယောက်မြောက် နိုဘယ်ဆုရရှိထားသူဖြစ်သည်။ ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆု အနေနှင့်ကား မာသာ ထရီဆာပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် ရရှိသူဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်နေသည့် နိုင်ငံတစ်နိုင်ဟုဆိုရမည်။ လူလတ်တန်းစားများ စီးပွားတက် လာသော ကြောင့် အလုပ်အကိုင်အခွင့်အလမ်းတွေလည်း တိုးတက်များပြားလာသည်။ ပြည်တွင်း၌ အလုပ် လုပ်ကိုင်ရန်အတွက် ကျိုးနွံသောလုပ်သား၊ အမိန့်ပေးလျှင် တသွေမတိမ်းလုပ်ဆောင်နိုင်သည့် လုပ်သားအများအပြား လိုအပ်လျက်ရှိသည်။ ထိုလုပ်သားများအတွက် ကလေးသူငယ်များသာ အဆင်အပြေဆုံးဖြစ်နေသောကြောင့် ကလေးအလုပ်သမား ရှာဖွေ စုဆောင်းခြင်း၊ ရောင်းဝယ်ခြင်းတို့သည် ဈေးကွက်ကြီးတစ်ခုလို ထွန်းကားလာခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်း အလုပ်သမားဥပဒေကလည်း ကလေးသူငယ်များကို ခိုင်းစေခြင်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး ထိရောက်စွာ အရေးယူ ဆောင်ရွက်နိုင်မှုများ အားနည်းနေသေးကြောင်းတွေ့ရသည်။ သတင်းစာများတွင် ကလေးများ အရောင်းအဝယ်လုပ်သည့် သတင်းများ မကြာခဏပါနေသော်လည်း အရေးယူနိုင်ခြင်းများ မရှိခဲ့ပေ။ ကလေးများသည် လုပ်ခလစာမရခြင်း၊ အစား အသောက်များ မကျွေးသည်အထိ ရက်စက်စွာ ပြုမူဆက်ဆံခြင်း ခံနေကြရသည်။ ကလေးများကို နယ်လှည့်ပြီး ဝယ်သူ တွေကဝယ်၊ ငါ့ဝမ်းပူဆာ မနေသာဆိုသလို ရောင်းသည့် မိဘတွေကလည်းရောင်း၊ ဆင်းရဲတွင်းနက်သည့်အထဲတွင် ရုန်းမထွက်နိုင်ကြသည့်အတွက် ကလေးများသည် ဓားစာခံများ ဘဝနှင့် ဇာတ်သိမ်းနေကြရရှာသည်။
ဆတ္တရာသီနှင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ မိတ်ဆွေများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည့် ဆိုင်မွန် စတေနီက ကလေးသူငယ်လုပ်သားများ လျှော့ပါး သွားစေရန်အတွက် အစိုးရနှင့် ဥပဒေပြုသူများတွင် တာဝန်ရှိကြောင်း ပြောကြားသည်။
“ကျွန်တော်ထင်တယ် ဆတ္တရာသီက ၁၆၈ သန်းလောက်ပမာဏရှိတဲ့ ကလေးတွေကို သွားကယ်ကြရအောင်လို့တော့ ပြောနိုင်ဦးမယ် မထင်ဘူး” ဟု သူကဆိုသည်။ သို့သော် ဆိုင်မွန်က သူ့သူငယ်ချင်းသည် အောက်ခြေသို့ ဆင်းပြီး လုပ်သင့် လုပ်ထိုက်သည်များကို အရေးတကြီးလုပ်ဆောင်နေကြောင်း၊ သတင်းများကို စုဆောင်းပြီး ထုတ်ပြန်ပေးနေသူဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားသည်။ “သေသေချာချာ လိုက်စုံစမ်းမယ်ဆိုရင် ရထားတွေပေါ်မှာ ကလေးတွေကို လူကုန်ကူးနေတာတွေ အများကြီး တွေ့ရလိမ့်မယ်။ သူတို့ပဲ အဲဒီကလေးတွေကို ဘူတာတွေမှာ လိုက်ကယ်နေကြတာ” ဟု ဆိုင်မွန်ကဆိုသည်။ ဆိုင်မွန်သည် နိုင်ငံတကာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ ILO တွင် လုပ်ကိုင်နေသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ “ရထားတစ်စင်းဆိုက်လာပြီဆိုရင် သူတို့အဖွဲ့ပဲ ရထားတွေပေါ်တက်ပြီး ကလေးတွေကို ကယ်တင်လာကြတာ” ဟု သူကဆိုသည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ခြောက်နှစ်ခွဲခန့်ကာလတွင် မွေးဖွားလာသည့် ဆတ္တရာသီသည် ယခုအခါ အသက် ၆၀ ခန့်ရှိပြီဖြစ်သည်။ သူသည် မဟတ္တမ ဂန္ဒီကြီး သင်ကြားပို့ချမှုများကို ငယ်စဉ်ကတည်းက အလွန်လေးစား တန်ဖိုးထားသူ ဖြစ်သည်။ လူငယ်ဘဝကတည်းက သူသည်ဇာတ်အမျိုးမြင့်မြတ်သူများ၊ လူကုံတန်များကို စည်းရုံးပြီး ဇာတ်နိမ့်များအပေါ် နှိမ့်ချဆက်ဆံခြင်းအား တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။ သူကထိုသို့ ဇာတ်နိမ့် အနှိမ်ခံများအတွက် လိုက်လံလုပ်ဆောင်နေသောကြောင့် မိဘများကပင် သူ့ကို စွန့်ပယ်ထားခဲ့ကြသည်။ သူသည် မိဘများ၏ ဇာတ်ခွဲခြားမှုကို စိတ်ပျက်သောကြောင့် သူ့မိဘများ၏ မျိုးရိုးဗြဟ္မဏအမည်ကို စွန့်လွှတ်ခဲ့ပြီး ဆတ္တရာသီဆိုသည့် အမည်ဖြင့်သာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဆတ္တရာသီဆိုသည်မှာ “အမှန်တရားကို ရှာဖွေသူ” ဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ်ရသောကြောင့် ထိုအမည်ကိုပင် သူသည် ကျေနပ်စွာဆက်ခံခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အင်ဒီယာ ဂန္ဒီသည် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးရပြီးနောက် နိုင်ငံအတွင်း အရေးပေါ် အခြေအနေ ထုတ်ပြန်သည့် အချိန်တွင် ဆတ္တရာသီသည် အင်ဂျင်နီယာကောလိပ်တွင် ပညာသင်ကြားနေချိန်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် နိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲကိုလည်း ရွှေ့ဆိုင်းလိုက်ကြောင်း ကြေညာလိုက်သည်။ ကောလိပ် ကျောင်းသားဘဝတွင် မာ့ခ်စ်ဝါဒီ တစ်ဦး ဖြစ်နေသူ ဆတ္တရာသီသည် ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှုတိုင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး ဖမ်းဝရမ်းမကြာခဏ အထုတ်ခံရသူလည်း ဖြစ်သည်။
နောက်ပိုင်း ဆတ္တရာသီသည် ကလေးသူငယ်များကို ခိုင်းစေသည့်လုပ်ငန်းခွင်များအား ဝင်ရောက်စီးနင်းပြီး ကလေးများကို လွှတ်ပေးသည့် လုပ်ငန်းများကို စတင်လုပ်ကိုင်လာခဲ့သည်။ သူသည် ကလေးဝယ်သူအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အလုပ်ရှင် အဖြစ်လည်းကောင်း ဟန်ဆောင်ပြီး ကလေးလုပ်သားများ စုဆောင်း ခိုင်းစေနေမှုများကို ဖော်ထုတ်ကာ လိုက်လံဖမ်းဆီးသည့် လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။
A2002 ဆိုသည့် PBS ကမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သော ဗီဒီယိုအခွေတွင် ဆတ္တရာသီသည် နံနက် ၅ နာရီအချိန်တွင် အလုပ်သမားများ နေထိုင်သည့် တိုက်တန်းလျားတစ်ခုအတွင်း ဝင်စီးပုံကို ရိုက်ကူးထားသည်။ ထိုတိုက်တန်းလျားကြီးထဲတွင် သူသည် ကလေးလုပ်သားပေါင်းများစွာကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ အချို့သောကလေးများက သူ့ကိုဖက်ပြီး ငိုနေကြသည်။ ကလေး များသည် သူတို့ပိုင် ပစ္စည်းလေးများကို အထုပ်လေးများထုပ်ကာ ခေါင်းပေါ်တွင် ရွက်ထားကြသည်။ သူသည် ကလေးပေါင်း ၅၂ နှစ်ယောက်ကို ထရပ်ကားကြီးတစ်စင်းဖြင့် တင်ဆောင်သွားပြီး လွှတ်ပေးခဲ့သည်။ “သူတို့ကို ပြန်ဖမ်းမိသွားရင် ကောင်းကောင်း အပြစ်ပေးခံရမှာ သေချာတယ်။ သူတို့ ရက်ရက်စက်စက် အရိုက်ခံရ လိမ့်မယ်။ ဆေးလိပ်မီးနဲ့ထိုးတာ၊ သစ်ပင်မှာ ဇောက်ထိုးဆွဲပြီး ခဲနဲ့ပေါက်တာတွေကိုပါ ခံကြရမှာ။ သူတို့ကို လွတ်မြောက်အောင် ကယ်ဖို့ဆိုတာ တကယ့်ကို မလွယ်တဲ့အလုပ်ပါ” ဟု သူက ကင်မရာကိုကြည့်ပြီး ပြောကြားခဲ့သည်။
နယ်မှလာသော ကလေးများသည် သူတို့နေရပ်များသို့ မပြန်မီ BBA စခန်းတွင် ခေတ္တခိုလှုံခွင့်ရကြသည်။ စခန်းအတွင်း နေထိုင်သူများထဲတွင် မိုဟာမက် မာနန် အန်ဆာရီဆိုသည့် ကောင်လေးတစ်ယောက်လည်းပါသည်။ သူသည် အသက် ၆ နှစ်သားလောက်ကတည်းက အဖြိုက်နက်သတ္တုတွင်းတစ်ခုတွင် တူးဖော်သည့် အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ရသူဖြစ်သည်။ ယခုအခါ အန်ဆာရီသည် ကောလိပ်ကျောင်းသားတစ်ယောက်ဘဝဖြင့် ကျန်ဘဝများကို ရပ်တည်ခွင့်ရတော့မည်ဖြစ်သည်။ သူက သူ့သူငယ်ချင်းများ မိုင်းတွင်းပြိုပြီး ပိတ်မိသွားသည့်မြင်ကွင်းကို ယနေ့တိုင် မျက်စိထဲက မထွက်နိုင်သေးကြောင်း ပြောပြ သည်။ မစ္စတာ ဆတ္တရာသီသည် သူ၏ကယ်တင်ရှင်ဖြစ် သောကြောင့် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ကျေးဇူးဆပ်မကုန်တော့ကြောင်း ပြောရှာသည်။
“ကျွန်တော့်အပျော်ဆုံးအချိန်ကို ပြောပါဆိုရင် BBA အဖွဲ့က ကျွန်တော်တို့ကို လာကယ်တဲ့ အချိန်ပဲ။ ခုတော့ မစ္စတာ ဆတ္တရာသီ နိုဘယ်ဆုရတယ်ဆိုတာ သိလိုက်ရတော့ ကျွန်တော့်ဘဝရဲ့ ဒုတိယအပျော်ဆုံးနေ့လို့ပဲ ပြောရတော့မယ်။ ကျွန်တော် ဘယ်လောက် ပျော်သလဲဆိုတာ စကားနဲ့တောင် ဖော်ပြလို့ မရတော့ပါဘူးဗျာ” ဟုသူက ဆိုလိုက်သည်။
ကယ်လာ့ရှ် ဆတ္တရာသီ (ကိုယ်ရေးအကျဉ်း)
ဆတ္တရာသီကို ၁၉၅၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မဒရာ ပရာဒက်ရှ်ပြည်နယ် ဗီဒီရှား၌ မွေးဖွားသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ကလေးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်သူတစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ပြီး ဘွဲ့လွန် အင်ဂျင်နီယာသင်တန်းများကိုလည်း တက်ရောက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ဘိုပါးကောလိပ်တွင် ဆရာ အဖြစ်နှစ်အနည်းငယ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးသည်။
၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဆရာအလုပ်မှထွက်ပြီး Bonded Labor Liberation Front တွင် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် BBA (Bachpan Bachao Anolan) အဖွဲ့ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့ကို “ကလေးသူငယ်များကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့” ဟုလူသိများသည်။
၁၉၉၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ Global Campaing for Education အဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ သည်။ သူသည် Rugmark ဆိုသည့် ကော်ဇောစက်ရုံကို ထူထောင်ကာ တောင်အာရှတွင် ကလေးသူငယ်များ၏ လုပ်အားကို မသုံးသည့် ကော်ဇောစက်ရုံအဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ယင်းကော်ဇောစက်ရုံကို Goodweave ဟု ပြောင်းလဲထား သည်။
သူသည် ကလေးသူငယ်များအခွင့်အရေးကို ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် တိုက်ပွဲများဝင်ခဲ့သည်။ ဆင်းရဲခြင်း၊ စာမတတ်ခြင်း၊ အလုပ်အကိုင်မဲ့ခြင်းများကြောင့် ကလေးသူငယ်များကို ကလေးလုပ်သားများအဖြစ် ခိုင်းစားနေ ကြောင်းသိသဖြင့် “အားလုံးအတွက်ပညာရေး” ကို ရှေ့ဆောင်လှုပ်ရှားခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ ဆတ္တရာသီသည် ယခုအခါ နယူးဒေလီတွင် ဇနီး၊ သားတစ်ဦး၊ ချွေးမ၊ သမီးတစ်ယောက်နှင့်အတူ နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ သူသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်ခန့်ကစတင်ပြီး ကလေးသူငယ်များအခွင့်အရေးကို အကာအကွယ်ပေးခဲ့ရာ ကလေးပေါင်း ၈၃၀၀၀ ကျော်ကို ကယ်တင်နိုင်ခဲ့ပြီဟုဆိုသည်။ သူ့ကို ၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွက် ငြိမ်းချမ်းရေးနိုဘယ်ဆုရှင်အဖြစ် ပါကစ္စတန်နိုင်ငံမှ မာလာလာ ယူဆပ်ဖ်ဇိုင်ယာနှင့် အတူ ပူးတွဲချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။
တုတ်တတ် (ရွာဟောင်း)ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
တုတ်တတ် (ရွာဟောင်း)ရွာ (Toketat (Ywarhaung))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ တုတ်တတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခဆွတ်ရဂဝဘူတာ
ခဆွတ်ရဂဝဘူတာ  (桂 川 駅 ခဆွတ်ရဂဝ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ အိုရှိမခရိုင်ခွဲ၊ ခယဘဲတိုင်း၊ မိုရိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ခါ့လင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ခါ့လင်ရွာ(Hkalen)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉ ဦး၊ မ ၁၀၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
မင်းရွာ (Min)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ မင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၈၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းယျ (တောင်)ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ပန်းယျ (တောင်)ရွာ (Panya(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ပန်းယျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းယျကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၆ ဦး၊ မ ၆၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လာလွီးရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
လာလွီးရွာ(Lalui)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ လာလွီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လာလွီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃ ဦး၊ မ ၁၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိန္ဓော
ဘိန္ဓော
​တောကြီး (အနောက်)ရွာ၊ တောကြီး
တောကြီး (အနောက်)ရွာ၊ တောကြီး