cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘေဖီးလ်
ဤကား မြန်မာမင်းက အသိအမှတ်ပြုခြင်း မခံရသော ရန်ကုန်နေ လက်ထောက်သံကိုယ်စားလှယ် ဘေဖီးလ်၏ အတွေ့အကြုံဖြစ်သည်။ သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်များက ပြန်ခေါ်၍ ၁၈၃၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မှ အပြီး ထွက်ခွာသွားသည်။ ဘေဖီးလ်သည် ၁၈၃၈ -ခုနှစ်အတွင်း မိုးကောင်းဒေသကို သွား၍ ကျောက်တွင်းများကို လေ့လာခဲ့သည်။
Historical Review of the Political Relations between the British Government in India and the Empire of Ava, from the earliast date on record to the present year အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ဆက်ဆံရေးစာတမ်းကို ပြုစုသည်။ ယင်းစာတမ်းကို ဗားနေးက ပြုပြင်ဖြည့်စွက် ရေးသားသည်။
သာဂေါင်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
သာဂေါင်ရွာ (Thargaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ သာဂေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာဂေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၇ ဦး၊ မ ၁၃၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
မောက်လုပ်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
မောက်လုပ်ရွာ (Maukloke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ မောက်လုပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၇၀၂ ဖြစ်သည်။
သာဂေါင်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောက်လုပ်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝန်အိုင် (မြောက်)ရွာ၊ အင်းတရော်
ဝန်အိုင် (မြောက်)ရွာ၊ အင်းတရော်
ဆဲမ်ပီရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ဆဲမ်ပီရွာ(Sempi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ လုံငိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၁၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံငိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၄ ဦး၊ မ ၉၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းတောရွာ၊ ကျောင်း
ပန်းတောရွာ၊ ကျောင်း
ဗွတ်ခေါင်းမဲ
ဗွတ်ခေါင်းမဲ (black-headed bulbul) ကို သိပ္ပံအမည်အားဖြင့် Brachypodius melanocephalos ဟု ခေါ်သည်။ ကိုင်းနားတေးဆိုငှက်အမျိုးအစား(Passerine)ဖြစ်ပြီး၊ ဗွတ်ငှက် (bulbul) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ၎င်းကို အရှေ့တောင်အာရှဒေသရှိ သစ်တောများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကွင်းဘောရွာ၊ ကွင်းဘော
ကွင်းဘောရွာ၊ ကွင်းဘော
ဖားရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဖားရွာ (Hpar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈၇ ဦး၊ မ ၁၃၆၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျဝါရိန်းရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကျဝါရိန်းရွာ(Kyawaryein)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခင်ဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၉၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာတန်းရှည်ဆောက်ဝိုင်းကြီး
ရွာတန်းရှည်ဆောက်ဝိုင်းကြီး
လက်ပံအိုင့်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
လက်ပံအိုင့်ရွာ (Letpanaint)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လက်ပံအိုင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံအိုင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၁ ဦး၊ မ ၂၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိန်ဒေါ်လာ
ဒိုးပတ်ဆရာကြီး စိန်ဒေါ်လာ (ခ) ဦးအပ္ပဒွလ္လာ
အတိတ်ခေတ်မှ နေ့တစ်နေ့၊ အချိန်တစ်ချိန်၊ ခုနှစ်အားဖြင့် ၁၃၀၀ (၁၉၃၉-ခု) ဒေသက ကသာခရိုင် ကောလင်းမြို့၊ ရာသီက “သားပျိုးငယ်စုံ၊ မြရဂုံသီလာနယ်က၊ နှစ်သွယ်ရေတံခွန်နှင့် စိုးပန်းလဲ့မောင်၊ မုဝတ်ကယ်သင်းလှိုင်သည်၊ စုံဂနိုင်မြိုင်ယံမြင့်ငယ်မှာ၊ နွေလင့်ရွက်ညောင်း … “ဆိုတဲ့ မြဝတီမင်းကြီးဦးစ သဖြန်ဖွဲ့ဆိုခဲ့တဲ့ တပေါင်း ….။ လတပေါင်းဆိုတော့ အမြို့မြို့အနယ်နယ်တို့မှာ ဘုရားပွဲတော်များကျင်းပကြသည့်လ။ ဒီတပေါင်း လဆန်းပိုင်းမှာပဲ ကောလင်းမြို့ရဲ့ ကိုးတောင်ပြည့်စေတီတော် ကျင်းပတော့မယ့်ရက်ပိုင်းအလို စာရေးသူ အသက်က (၁၇) (၁၈)နှစ်ရွယ် အလယ်တန်းကျောင်းသားဘဝ။
“ကိုးတောင်ပြည့် ဘုရားပွဲတော်မှာ စိန်ဒေါ်လာ ဒိုးပတ်ဝိုင်းပါမယ်တဲ့” တစ်ယောက်မှတစ်ယောက် ဆင့်ပွားလာတဲ့သတင်းကို စာရေးသူကြားရတော့ စိတ်ရွှင်လန်းမှုကို ရစေခဲ့တယ်။ ဒိုးဆရာ စိန်ဒေါ်လာလို့ အခေါ်များ ကျော်ကြားနေတဲ့ ဦးအပ္ပဒွလ္လာဟာ စာရေးသူ၏ဇာတိ၊ မန္တလေးမြို့ စကြာနွယ်စဉ်ရပ် အရပ်သားချင်းတူကြတာမို့တစ်ကြောင်း အဖဘက်မှ ဆွေမျိုးတော်စပ်နေတာကတစ်ကြောင်း အစ္စလာမ် သာသနာ ယုံကြည်ကိုးကွယ်သူ ပသီနယ်ဖွားတစ်ဦးက မြန်မာ့အနုပညာတစ်ရပ်ဖြစ်တဲ့ ဒိုးပတ်တီး ကျော်မော်ဖြစ်တာကတစ်ကြောင်း တို့ကြောင့် စိတ်၏ရွှင်လန်းမှု ဖြစ်ခဲ့ရပုံကို ဒီကနေ့ထိ တွေးမိမြင်ယောင်မိလျက်ပါ။
ဒိုးပတ်ဝိုင်းဆိုတဲ့ အနုပညာ
မြန်မာလူမျိုးတို့ဟာ အလှူအတန်းကြီးကြသူများပါ။ လစဉ် လှူကြတန်းကြတဲ့ ပွဲလမ်းသဘင်များရှိကြတယ်။ လှူကြတန်းကြတဲ့ ပွဲတွေမှာလည်း ဒိုးပတ်ဝိုင်းပါကြသည်။ အတိတ်ခေတ် စာရေးသူ ကျောင်းသားအရွယ်က ကောက်စိုက်ရာမှာလည်း ဒိုးပတ်ဝိုင်းကြသည်။ ဒိုးတီးပြီး ကောက်စိုက်ကြတာဟာ တွင်ကျယ်မှုရှိသည်။ ဒိုးပတ်ဝိုင်းမပါတဲ့ ကောက်စိုက်အဖွဲ့နဲ့ ဒိုးပတ်ဝိုင်းပါတဲ့ ကောက်စိုက်အဖွဲ့ယှဉ်စိုက်။ ဒိုးပတ်ဝိုင်းပါတဲ့အဖွဲ့က သာခဲ့တာအမှန်ပါ။ ခုခေတ်မှာတော့ ကောက်စိုက်ပွဲတွေမှာ ဒိုးဝိုင်းဟ မပါသလောက်ဖြစ်သွားပါပြီ။ လယ်ကသင်းပေါ်က ကက်ဆက်ကို အသံချဲ့စက်တပ်ပြီး အားပေးကြတဲ့ အဆင့်ရောက်နေပါပြီ။
အတိတ်ဆီက ဒိုးဝိုင်းတွေ ခေတ်စားခဲ့ကြတယ်။ ဝိုင်းတစ်ဝိုင်းမှာ လူအင်အားသိပ်လိုလှတာမဟုတ်ပါဘူး။ ဒိုးတီသမားတစ်ယောက်၊ အက၊ ဒါမှမဟုတ် နှစ်ယောက်၊ တချို့ဝိုင်းက နှဲတစ်ယောက်ထည့်ကြပါမှ ငါးယောက်ဆို ဒိုးဝိုင်းဖြစ်တော့တာပါ။ ဒီထက် ပိုချင်လို့ရှိရင်လည်း ဝါးလက်ခုတ်သမား နှစ်ယောက်၊ သုံးယောက်ထည့်လို့ရပါတယ်။
ကောလင်းရောက်လာတဲ့ စိန်ဒေါ်လာ
ဘုရားပွဲစမယ့်ရက်က နီးလာလို့ စိန်ဒေါ်လာနဲ့အဖွဲ့ဟာ ကောလင်းရောက်ရှိလာကြပါတယ်။ သူတို့နဲ့အတူ လင်းကွင်းသမားတစ်ယောက်၊ နှဲသမားတစ်ယောက်၊ အဆို-အကတစ်ယောက် ပေါင်းမှ စိန်ဒေါ်လာပါ လေးယောက်သာ ပါခဲ့တယ်။ စိန်ဒေါ်လာ နာမည်ကြီးခေတ်စားနေချိန် မန္တလေးမှာ အကျော်အမော် ဒိုးဝိုင်းတွေကတော့ မိကျောင်းတံတား အနောက်ဘက်က ဘယ်ကျော် ကိုထွန်းမြတ်၊ အောင်ပင်လယ်က ဦးထွန်းသာ၊ ဇီးအုပ်ရွာက ဦးရုံ၊ တံခွတိုင်က ဦးစံရ၊ မတ္တရာက ဦးဘရန်တို့ ဦးဆောင်ကြတဲ့ ဒိုးဝိုင်းတွေဟာလည်း နာမည်ကြီးဝိုင်းတောပါ။ စိန်ဒေါ်လာ (ခ) အပ္ပဒွလ္လာဟာလည်း ဖော်ပြပါ ဒိုးသမားတွေနဲ့ ခေတ်ပြိုင်ပါ။ မန္တလေးမှာလည်း နာမည်ကြီးဝိုင်း တစ်ဝိုင်းဖြစ်လေတော့ နယ်တွေပါခြေဆန့်လာရတာကြောင့် ကောလင်းမြို့က တန်ခိုးကြီး “ကိုးတောင်ပြည့်”ဘုရားပွဲကိုပင် ရောက်လာကြတာပါ။
စိန်ဒေါ်လာနဲ့အဖွဲ့ ကောလင်းကိုရောက်ကြတယ်ဆိုရင်ပဲ ပွဲတော်ဖြစ်မြောက်ရေးကော်မတီက နားဖို့နေဖို့ နေရာချထားပေးကြလို့ ခဏနားကြ၊ ရပ်ဆွေရပ်မျိုးတို့အိမ်များကို တွေ့ဆုံ နှုတ်ဆက်ကြတယ်။
နယ်ခံဆွေမျိုးတွေကလည်း စကြာနွယ်စဉ်ရပ် မန္တလေးက ရေကြည်ရာ မြက်နုရာ လာနေကြသူများ၊ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး မန္တလေးမြို့တည်ပြီး သီးသီးသန့်သန့် ဘုရင့်အမြောက်တပ် အမှုထမ်းများ စကြာအမြောက်တပ်ဗိုလ်မင်းဟာရှင်ရဲ့ အနွယ်များဖြစ်ပြီး စိန်ဒေါ်လာကလည်း ဗိုလ်မင်းဟာရှင်ရဲ့ အနွယ်၊ စာရေးသူကိုယ်တိုင်လဲ ဒီအနွယ်ဝင်ဆိုတော့ ပျော်ခဲ့ ဂုဏ်လည်းယူခဲ့မိတယ်။
ဦးဒေါ်လာနဲ့ ပါတဲ့အဖွဲ့ဟာ ကံကောက်ရွာက လင်းကွင်းသမားကြီးဦးဘဂျမ်း၊ တံခွန်တိုင်က ဦးတုန်ပေါ့၊ ဆီဆုံကုန်းက ဆိုင်းမင်းသား ဦးဘခိုင်တို့လည်း ပါခဲ့ကြတယ်။
ဦးအပ္ပဒွလ္လာတစ်ဦးတည်း နာမည်က သုံးမျိုး။ ဒါကိုတော့ နည်းနည်းရှင်းချင်ပါတယ်။ စနေမင်း၊ မင်းတုန်းမင်း၊ သီပေါမင်း သုံးဆက် မင်းမှုထမ်းခဲ့တဲ့ အမြောက်တပ်သားကြီး ဦးဒူရာမန်း၊ အမိဒေါ်ဖီတို့က သားတစ်ဦး သမီးတစ်ဦးမွေးခဲ့တယ်။ မိဘနှစ်ဦးက ပသီမျိုးနွယ် အစ္စလာမ်သာသနာအရ အပ္ပဒွလ္လာလို့ အမည်ပေးခဲ့ကြတယ်။ ဒိုးတီးသမားဖြစ်လာတော့ မြန်မာလူမျိုးတို့က နာမည်အခေါ်ရခက်လို့ ကိုဒေါ်လာလို့ ခေါ်ခဲ့ကြတယ်။ စစ်မဖြစ်ခင်ကေဝလမင်းသား မြန်မာပြည်ရောက်လာပြီး မန္တလေးကိုလာတော့ ကြိုကြတဲ့အဖွဲ့ထဲမှာ ဦးဒေါ်လာရဲ့ ဒိုးဝင်းလည်းပါဝင်ခဲ့ရတယ်။ ဝေလမင်းသားကို ကြိုကြတဲ့အခါ ဦးဒေါ်လာရဲ့ ဒိုးထူးချွန်တာတွေ့ရလို့ ရွှေတံဆိပ် ချီးမြှင့်ခံရတယ်။ အဲဒီနောက်တော့ စိန်ဒေါ်လာဖြစ်လာတော့တယ်။ ဒိုးတီးကလည်းကောင်းပြန်၊ ဝေလမင်းသားကလည်း ရွှေတံဆိပ်ချီးမြှင့်ပြန်တော့ နာမည်ပိုကြီးလာတာပေါ့။ ဘယ်အထိ ဖြစ်ခဲ့ရသလဲဆိုရင် တောရွာတွေက ကြက်တိုက်ပွဲတွေမှာ အခွပ်ကောင်းတဲ့ကြက်ဖကို စိန်ဒေါ်လာကွ … တီးပေး … မလျော့နဲ့ … တီးပေးလို့ ရွာတွေထိ စိန်ဒေါ်လာ ခေတ်စားခဲ့တယ်လို့ သိရတယ်။
ဒိုးတီးနဲ့စိန်ဒေါ်လာ
ကောလင်းကို ရောက်ကြပြီး နောက်တစ်နေ့ ဘုရားပွဲက စပါတယ်။ စိန်ဒေါ်လာရဲ့ ဒိုးဝိုင်းဟာ လူတော်တော်စည်တဲ့ဝိုင်းပါ။ စိန်ဒေါ်လာ ဒိုးတီးကောင်းတဲ့အကြောင်းအရာတွေကတော့ လူက ထွားထွားကြိုင်းကြိုင်း၊ အားကကောင်းကောင်း၊ မောင်းကသန်သန်၊ လက်ချောင်းများကလည်းရှည်၊ ဒါကြောင့် သူ့ဒိုးတီးကွက်ဟာ စိတ်တဲ့အပြင် တီးချက်ကလဲပြင်းတယ်။ လက်နဲ့သက်သက်တီးတာမဟုတ်ပဲ ခြေဖဝါးတို့ကိုပါသုံးပြီး ဒိုးတီးတယ်။ ဒိုးမှာတပ်ထားတဲ့ ကြိုးကို ကတ္တီပါစွပ်ပြီးချုပ်ထားတယ်။ ကြယ်ပွင့်လေးတွေလဲစီပြီးတပ်ထားသေးတယ်။ ဒိုးကိုတီးရင်း လည်ပင်းမှာလွယ်ပြီး မင်းသား ပုလဲပုတီးလှည့်သလို ဒိုးကို အားနဲ့လှည့်လိုက်၊ နောက်ရောက်လာတဲ့ဒိုးကို ခြင်းလုံး စလွယ်ခတ်တီးဟန်နဲ့ ခြေဖဝါးနဲ့တီးပြီး ရှေ့ကိုပြန်ရောက်စေတယ်။ ဒိုးကို လည်ပင်းမှာဆွဲထားပြီး ဘယ်ဖဝါး ညာဖဝါးနဲ့လဲတီးတယ်။ ဒိုးကို ခြေရောလက်ပါတီးနေပေမယ့် ဟန်ချက်မပျက်စေရဘူး။
ကျားကိုက်ကျွမ်းထိုးဆိုတာလဲ တီးလိုက်သေးတယ်။ ကျားကိုက်ကျွမ်းထိုး တီးတော့မယ်ဆိုရင် တိုက်ပုံအင်္ကျီချွတ် ပုဆိုးခါးတောင်းကျိုက်၊ ဒိုးတပ်ကြိုးကို ပါးစပ်နဲ့ကိုက်ပြီး မယ်ဥကျားချီပုံ၊ ဘယ်ယိမ်းညာယိမ်းလုပ်၊ ဒေါမာန်တွေထဟန်ပြု၊ ကျားဟန်ပါပါနဲ့ ဒိုးတီးချက်မပျက်စေဘဲ ရှေ့ကျွမ်းထိုးနောက်ကျွမ်းထိုး အမျိုးမျိုးတီးတယ်။ ဒါတွေဟာ စာရေးသူကိုယ်တိုင် ၁၇-နှစ်၊ ၁၈-နှစ်သားအရွယ်က တွေ့ခဲ့ရတာပါ။ စာဖတ်သူအနေနဲ့တော့ မျက်မြင် ကိုယ်တွေ့လောက် ခံစားရမှု အပြည့်မရှိနိုင်ပါဘူး။ အလေးအနက်ထားပြီး တွေးကြည့်ရင်တော့ ဒိုးလဲတီး၊ လှုပ်ရှားမှုမျိုးစုံကလည်းအဆက်မပြတ်လုပ်နေမယ့် ဟန်ပန်မူရာ စိတ်ဝင်စားစရာတွေ တရေးရေးမြင်လာလိမ့်မယ်လို့ ထင်ပါတယ်။
စိန်ဒေါ်လာရဲ့ ဒိုးတီးကွက်ကို မြူးကြွစေဖို့ အပို့သမားကတော့ ကံကောက်ရွာက လင်းကွင်းဆရာကြီး ဦးဘဂျမ်းပါ။ ဦးဘဂျမ်းလင်းကွင်းတီးပုံကလည်း ပညာပါလှပါတယ်။ လင်းကွင်း ၂-ချပ် ရိုးရိုးတီးတာမျိုးမဟုတ်ဘူး။ လင်းကွင်းမှာတပ်ထားတဲ့ကြိုးဟာ တစ်ခုကို ခြောက်ပေလောက်ရှည်မယ်ထင်တယ်။ ကြိုးကို ကတီပါစွပ်ထားသေးတယ်။ လင်းကွင်းကြိုးမှာလဲ ငွေ ကြယ်လေးတွေစီလို့ပါ။ ကြိုးအဖျားမှာတော့ အဖွားတစ်ပေခန့်လောက်ရှိမယ့် ပန်းပွားတပ်ထားသေးတယ်။ လင်းကွင်းကြိုးကို ဝေ့ကာဝိုက်ကာ သိုင်းကွက်နင်းဟန်ကပြီး တီးပုံက စိန်ဒေါ်လာရဲ့ ဒိုးတီးကွက်နဲ့ စီးကိုက်လှတယ်။
ကသာခရိုင် ကောလင်းမြို့ ကိုးတောင်ပြည့်ဘုရားပွဲက ၇-ရက် စိန်ဒေါ်လာတို့က တစ်ခြားမြို့မှာ ပွဲဆက်မလို့ ၃-ရက်ပဲ တီးကြတယ်။ ဒါတွေကတော့ စိန်ဒေါ်လာရဲ့ ဘဝဖြစ်စဉ် ကိုယ်တွေ့သိသမျှကလေးပါ။
စိန်ဒေါ်လာဟာ စကြာနွယ်စဉ် အမြောက်တပ်သားတို့မှ ဆက်နွယ်ခဲ့သူ သူကိုယ်တိုင် စကြာနွယ်စဉ်ဖွားဇာတိ။ ယနေ့တိုင် သူ့ဆွေမျိုးရင်းခြားများ စကြာနွယ်စဉ်ရပ်ကွက်တွင် ရှိလျက်ပါ။ ဗမာဘုရင်များလက်ထက် ပသီလူမျိုးလို့ သတ်မှတ်ခံကြရတဲ့ အစ္စလာမ်သာသနာဝင် မိဘနှစ်ပါးမှဆင်းသက်လာသူ၊ စကြာနွယ်စဉ်ရပ်မွေး စကြာနွယ်စဉ်ရပ်ကြီးခဲ့သူ၊ ဒိုးတီးကိုလဲ စကြာနွယ်စဉ်မှာပဲ တတ်မြောက်ခဲ့သူ။
နယ်နိမိတ်ချင်းဆက်စပ်နေတဲ့ ဗောဓိကုန်း၊ ပုဏ္ဏားအမျိုးသားများ စုဝေး နေထိုင်တဲ့ရပ်ကွက် ပုဏ္ဏားအမျိုးသားတို့ရဲ့ ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု၊ ယဉ်ကျေးမှုပွဲတွေမှာ စိန်ဒေါ်လာရဲ့ ဒိုးဝိုင်းမပါရင်မပြီးဘူး။ မင်္ဂလာအခမ်းအနားတွေမှာ သတို့သမီးဘက်က စိန်ဒေါ်လာရဲ့ ဒိုးဝိုင်းပါရမယ်လို့ တောင်းဆိုတာ ရှိခဲ့ဘူးတယ်လို့သိရတယ်။
စိန်ဒေါ်လာရဲ့ ဒိုးတီးကောင်းတဲ့ခေတ်ကို ရွာသားစိန်ဗေဒါကြီးကလည်း မီလိုက်တယ်လို့ဆိုတယ်။ “မင်းလိုလူတော့ ငါမတွေ့ဖူးသေးဘူး။ တို့က နှစ်ဘက်ပိတ်ကို မတီးတတ်ဘူး။ မင်းက ပသီဖြစ်ပေမယ့် ဒိုးကိုဆိုင်းဝိုင်းလောက်ကောင်းအောင်တီးနိုင်တာ တော်ပေတာပေါ့”လို့ ချီးကျူးသတဲ့။ (၁၉၇၁-ခု နိုဝင်ဘာလ ကြီးပွားရေးပုံနှိပ်တိုက် လက်ဆည်ကန်၊ မန္တလေး။ မှတ်ပုံတင်အမှတ် မြဲ-ဝဝ၄၅၇ မှာ ရိုက်နှိပ်ပြီး လူထုဦးလှမှတ်ပုံတင်အမှတ် မြဲ-ဝ၉၉၆ က တာဝန်ခံထုတ်ခဲ့တဲ့ စာပေလုပ်သား အင်အားသစ် အထက်ဗမာပြည် စာရေးဆရာများအသင်း စာအုပ်၊ စာမျက်နှာ (၁၅၀-၁၅၁)ကို ကြည့်ပါ။
မြို့ရောတောပါ စိန်ဒေါ်လာ
အစ္စလာမ်သာသနာသက်ဝင်ယုံကြည်တဲ့ ပသီအမျိုးသားကြီးဖြစ်သော်လည်း စိန်ဒေါ်လာ ဒိုးတီးပိုင်ပုံ တီးကွက် ပြောင်မြောက်မှုတို့ကြောင့် အထက်ဗမာပြည်မှာ နာမည်ကျော်ခဲ့တယ်။ တန်ခိုးကြီးဘုရားပွဲတို့မှာ ကောက်စိုက်ပြိုင်ပွဲတို့မှာ နာမည်ကြီးဒိုးဝိုင်း(၅)ခုရှိတဲ့အထဲ စိန်ဒေါ်လာဝိုင်းပါရစမြဲပါ။
စိန်ဒေါ်လာမှီခဲ့သူများနဲ့ကိုယ်တွေ့သိခဲ့တာတို့ကို တင်ပြတာပါ။ ဆရာတော် ဦးဥတ္တမ မန္တလေးကြွလာတော့ ဘုရားကြီး ၄၅-တာမှာ အငြိမ့်ပွဲ ဒိုးတီးပွဲတွေနဲ့ ကြိုဆိုခဲ့တယ်ဆိုပဲ။ စိန်ဒေါ်လာရဲ့ ဒိုးဝိုင်းနဲ့ အငြိမ့်စင်ကနီးနေတော့ အငြိမ့်ပွဲကြည့်တဲ့လူနည်းပြီး စိန်ဒေါ်လာရဲ့ ဒိုးဝိုင်းမှာသာ ပွဲကြည့်များလို့ အငြိမ့်ပွဲပျက်ခဲ့ရတယ်လို့ အဆိုရှိခဲ့ပါတယ်။
ဒိုးနဲ့ ဇာတ်လမ်း
ဒိုးပတ်တီးကြတယ်၊ အလှူပွဲ၊ မင်္ဂလာပွဲ၊ ကထိန်ပွဲတို့မှာ ဒိုးပတ်ဝိုင်းဆိုတာ ဒီနေ့ထိလည်းပါကြစမြဲပါ။ ဒိုးပတ်ဝိုင်းပါတော့ ပိုပြီးစည်တယ်။ ပိုပြီးမြူကြွတယ်။ ဒါပေမယ့် ခုခေတ် ဒိုးပတ်ဝိုင်းတွေရဲ့ တီးကြ မှုတ်ကြတာတွေဟာ ခေတ်ပေါ်သီချင်းတို့သာများကြတာ တွေ့ရမှာပါ။ စိန်ဒေါ်လာတို့က နမည်ကြီးဝိုင်းတွေဟာ ဒိုးတီးပညာ တက်လာတာနဲ့တစ်ပါတည်း ရုပ်သေးကြိုးဆွဲပညာကိုပါ တက်လာကြရတယ်လို့ဆိုတယ်။
မိုးရာသီကောက်စိုက်ချိန်တို့မှာ လယ်စိုက်သူများ အလုပ်တွင်ကျယ်စေဖို့ ဒိုးဝိုင်းဟာ မန္တလေးမြို့ရဲ့ အေ့ရှဘက်ဆုံးအောင်ပင်လယ်ကွင်းမှာ မပါလို့ မဖြစ်ပါဘူး။
စိန်ဒေါ်လာတို့ ဒိုးဝိုင်းပါရတဲ့ ကောက်စိုက်ပွဲမှာ တီးရတော့မယ်ဆိုရင် နံနက်(၅)နာရီမှ ကောက်စိုက်ကြမည့် လယ်သူမများနဲ့ ဒိုးအဖွဲ့ပါ လယ်ကွက်ထဲ ရောက်ကြရတယ်။ စတာနဲ့တစ်ပြိုင်တည်း (၃၇)မင်း ပင့်ဖိတ်သည်မှအစ အပျိုတော်(၁၂)ခန်းကို ကုန်အောင်တီးရတာ နေ့ဝက်ကျိုးတဲ့အထိဆိုပဲ။ နေ့ဝက်နားချိန်ပြီးလို့ အလုပ်ပြန်စတယ်ဆိုရင်ပဲ အလုပ်စကြဖို့ ကာလပေါ် တစ်ပုဒ်နှစ်ပုဒ်တီးရတယ်။ ပြီးတာနဲ့ ဇာတ်ပန္နက်ရိုက်တီးရတယ်။ များသောအားဖြင့် စိန်ဒေါ်လာရဲ့ဝိုင်းက မေဓာဝီနဲ့ ပဒကငသဇာတ်ခင်းတယ်ဆိုပဲ။ ဝန်ထွက်ခန်းဆိုတယ်တီးတယ်ရောက်တော့ ပြိုင်ထွက်နှစ်ပါးသွားအက ပြီးတော့ နေ့လယ်မုန့်စးနားပြီးတာနဲ့ ပန္နက်ချီထားတဲ့ ဇာတ်လမ်းကိုဆက်ရတယ်။ ဒီလိုနဲ့ နေ့လယ်းကုန် ကောက်စိုက်ကွင်းလဲပြီး ဇာတ်လမ်းလဲသိမ်းကြတယ်။ ဒိုးတီးဝိုင်းသမားတိုင်း ရုပ်သေးပညာတတ်ထားကြရတယ်။ ဒိုးသမားတို့တီးကြ ဆိုကြတာတွေဟာ အရုပ်သာမပါတာ ရုပ်သေးကဟန်၊ ရုပ်သေးဆိုဟန်စတဲ့ ရုပ်သေးပညာတတ်ကြရတယ်။ မတတ်ကြရင်တော့ ဒိုးသမားကောင်းမဖြစ်နိုင်ပါဘူး။ စိန်ဒေါ်လာဟာ ဒီပညာတွေ ဘက်စုံတတ်ခဲ့တယ်လို့ သမစဉ်အရ သိရတယ်။ ဒိုးတစ်လုံး လင်းကွင်းတစ်စုံ၊ နှဲတစ်လက်နဲ့ ဆိုင်းဝိုင်းကြီးတစ်ဝိုင်းရဲ့ တီးကွက်တာဝန်တို့ကို ထမ်းဆောင်ရတာ လွယ်လှတယ်လို့မထင်ပါ။ လေခင်းတီးတယ်၊ ငိုချင်းတီးတယ်၊ တောလေပြေ၊ ထီးလေပြေ၊ နန်းလေပြေတို့ကိုလည်း တီးသေးတယ်။
ဒိုးပညာနဲ့ စိန်ဒေါ်လာ
စိန်ဒေါ်လာမှာ ထူးခြားတာတစ်ခုရှိပါသေးတယ်။ ဒိုးတီးတော့မယ်ဆိုရင် ပတ်စာကပ် အသံညှိတာတို့ကို အလုပ်တစ်ခုအနေနဲ့ မလုပ်ပါဘူး။ ပတ်စာ စာလုံးကို ဒိုးပေါ်တင်ပြီး လက်မနဲ့ သုံးကြိမ်သာရစ်လိုက်ရင် ပတ်စကပ်ပြီးဖြစ်သွားတယ်။ သူလိုချင်တဲ့ (၅)ပေါက်သံ၊ (၆)ပေါက်သံ၊ (၇)ပေါက်သံ အားလုံး အဆင်သင့်ဖြစ်သွားတယ်ဆိုပဲ။ ဘုန်းတော်ရောင်ဘွဲ့တီးနေရာက ကြိုးတီးကြိုးက၊ ရေခင်းပြောင်းတီး၊ အဲဒီက ဗုံတောက်သံအထိတီးရင် ပတ်စာကို လက်မနဲ့ထိုးခါ ပြန်ကပ်အသံညှို့လုပ်တာတွေဟာ အတီးမပျက်စေရဘူးလို့ ဆိုတယ်။
အစ္စလာမ်သာသနာ သက်ဝင်ယုံကြည်သူ ပသီအမျိုးသားကြီး စိန်ဒေါ်လာ (ခ) အပ္ပဒွလ္လာဆိုတဲ့ဒိုးသမားကြီးဟာ ဒိုးမှာဘက်စုံတော်ခဲ့သူ မြန်မာ့အနုပညာရှင်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ဖူးကြောင်း သမိုင်းဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ဟာ သူမရှိတော့တဲ့နောက် ပျောက်ကွယ်သွားရတော့မယ့်အချိန်မှာ ၁၉၇၀-ခုနှစ် အထက်ဗမာပြည် စာရေးဆရာကြီးများ ကြီးမှူးကျင်းပတဲ့ စာတမ်းဖတ်ပွဲမှာ လူထုဒေါ်အမာဖတ်ကြားတဲ့ “ဗမာသံတွေပျောက်ကုန်ပြီ”ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်ပါ စာတမ်းမှာ စိန်ဒေါ်လာ (ခ) အပ္ပဒွလ္လာရဲ့အကြောင်း တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းပါခဲ့လို့ ဂျပန်ခေတ်အတွင်း ဇာတ်သိမ်းသွားရှာတဲ့ ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်ပြန်ပေါ်လာခဲ့ရပါတယ်။ စာတမ်းအဖြစ်မှ စာပေလုပ်သား အင်အားသစ်အနေနဲ့ အထက်ဗမာနိုင်ငံ စာရေးဆရာများအသင်းက စာအုပ်အဖြစ်ထုတေ်ဝခဲ့လို့ ၁၉၇၁-ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှာ ပုံနှိပ်အက္ခရာအဖြစ်နဲ့ စာတမ်းတစ်စောင်အဖြစ် ပေါ်ခဲ့ရပါတယ်။ အဲဒီနောက်မှာတော့ (၁၇)နှစ်တာကာလအတွင်း အဆက်ပြတ်သွားပြန်တဲ့ ဇာတ်လမ်းကို ဒီဆောင်းပါးငယ်က ထပ်ပြီးကွင်းဆက်ပေးတဲ့သဘောပါ။
စိန်ဒေါ်လာ (ခ) ဦးအပ္ပဒွလ္လာဆိုတဲ့ အနုပညာရှင်ကြီးကတော့ ဂျပန်ခေတ် စစ်ပြေးရင်း မန္တလေးလေယာဉ်ကွင်းရဲ့တောင်ဘက် (၄-၅)မိုင်အကွာမှာရှိတဲ့ ဇောင်းကလော ပုဏ္ဏားကုန်းဆိုတဲ့ ရွာကလေးမှာ စစ်ပြေးဒုက္ခသည်အဖြစ်နဲ့ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်အမိန့်တော်ကျရောက်လာလို့ တဒင်္ဂမှသည် ထာဝရသို့ ကူးပြောင်းသွားရရှာပါတယ်။ အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ အမိန့်တော်ကို နာခံသွားစဉ် ဇနီး ဒေါ်ဖွားခင်နဲ့ သားသမီး(၄)ယောက်ကျန်ခဲ့ပါတယ်။ ဆွေးရင်းမျိုးချာအဆက်အနွယ်များကတော့ မန္တလေးမြို့၊ စကြာနွယ်စဉ် ရပ်ကွက်ကြီးအတွင်းမှာ ဒီကနေ့အထိ ရှိကြပါသေးတယ်။
ဒီဆောင်းပါးကို ပြုစုရာမှာ ကိုယ်တွေ့များနဲ့ စိန်ဒေါ်လာ (ခ) ဦးအပ္ပဒွလ္လာရဲ့အကြောင်းအရာများကို ရနိုင်သမျှ စုဆောင်းလေ့လာထားတဲ့ မြန်မာခြင်းလုံးသမိုင်းပြုစုသူ စာပေဗိမ္မာန်စာမူဆု ၁၉၈၁-ခုနှစ်၊ ပထမဆု ရရှိသည့် ခြင်းဦးဘသိန်း(ပီကင်းပြန်)ထံမှလည်းကောင်း၊ ၁၉၇၁-ခုနှစ် မန္တလေးမြို့ ကြီးပွားရေးစာအုပ်တိုက်ထုတ်၊ စာပေလုပ်သား အင်အားသစ် အထက်မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာများအသင်းထုတ်စာအုပ်မှ လူထုဒေါ်အမာ၏ ‘ဗမာ့သံတွေ ပျောက်ကုန်ပြီ’စာတမ်းကိုလည်းကောင်း ကိုးကားရေးသားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။
(ပသီကိုကိုလေး)
ဇီးဖြူကုန်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ဇီးဖြူကုန်းရွာ (Zeehpyukone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ နတ်ကြီးကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၁၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်ငံငယ်
နိုင်ငံငယ် (Microstate သို့မဟုတ် Ministate) ဆိုသည်မှာ မြေထုအကျယ်အဝန်းအရသော်လည်းကောင်း လူဦးရေအရသော်လည်းကောင်း သေးငယ်သည့် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာဥပဒေများတွင်မူ "နိုင်ငံ" နှင့် "သေးငယ်ခြင်း" တို့ကို တိကျစွာသတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိပေ။
အင်ဒိုရာ၊ မိုက်ခရိုနီးရှား၊ မာရှယ်ကျွန်းစု စသည်တို့သည် လူသိများသော နိုင်ငံငယ်များဖြစ်ကြသည်။ ဗာတီကန်စီးတီးသည် နိုင်ငံငယ်များအနက် အသေးငယ်ဆုံးပင်ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၁၀၀၀ အောက်သာရှိ၍ ၁၁၀ ဧကသာ ကျယ်ဝန်းသည်။ နိုင်ငံငယ်များသည် မြို့ပြနိုင်ငံများ သို့မဟုတ် အုပ်ချုပ်ရေးဒေသတစ်ခုသာ ရှိသည့် နယ်မြေများဖြစ်ကြသည်။
နိုင်ငံငယ် (Microstate) များသည် တိုင်းပြည်ငယ် (Micronation) များနှင့် မတူညီကြပေ။ တိုင်းပြည်ငယ်များသည် လွတ်လပ်သည်ဟုဆိုသော်လည်း နိုင်ငံတကာမှ အသိအမှတ်ပြုမှုမရှိပေ။
ကိုးကား
နိုင်ငံငယ်များ
ပြန်ဆာရွာ၊ ဝမ်ဟွေလုံ
ပြန်ဆာရွာ (Pyanhsar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဟွေလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟွေလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၆ ဦး၊ မ ၁၅၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောက်သရက် (အရှေ့)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
မောက်သရက် (အရှေ့)ရွာ (Maukthayet(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ မောက်သရက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၂၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယူဂျယ်ဆော့
ယူဂျယ်ဆော့ (ဩဂုတ် ၁၄၊ ၁၉၇၂ မွေး)သည် တောင်ကိုရီးယား ရုပ်သံပုဂ္ဂိုလ်ကျော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ တောင်ကိုရီးယား ရုပ်သံအစီအစဉ် အများစုတွင် အစီအစဉ်မှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့၊ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
တင်္ခနုပ္ပတ္တိဉာဏ်ရွှင်သူတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ လေ့လာမှုများအရ ယူဂျယ်ဆော့သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်း ဟာသလူရွှင်တော်နှင့် ရုပ်သံပုဂ္ဂိုလ်ကျော်ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ နာမည်အကျော်ကြားဆုံးနှင့် လူကြိုက်အများဆုံး အနုပညာရှင်တစ်ယောက်ဟုဆိုက မှားအံ့မထင်ပေ။
အစောပိုင်းကာလနှင့် ပညာရေး
ယူဂျယ်ဆော့ကို ၁၉၇၂၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ရက်နေ့တွင် ဆိုးလ်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းသုံးယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ၁၉၈၅တွင် ဆိုးလ်မြို့ ယိုအူဟျွန်း မူလတန်းကျောင်းမှ မူလတန်းအောင်သည်။ ၁၉၈၈တွင် ဆိုးလ်မြို့ ဆူယူအလယ်တန်းကျောင်းမှ အလယ်တန်းအောင်သည်။ ၁၉၉၁တွင် ဆိုးလ်မြို့ ယုံးမွန်းအထက်တန်းကျောင်းမှ အထက်တန်းအောင်သည်။ ထိုနှစ်၌ပင် ယူဂျယ်ဆော့သည် ဆိုးလ်အနုပညာသိပ္ပံ၊ သရုပ်ဆောင်ပညာဌာနသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
ကနဦးအစ
၁၉၉၁ခုနှစ်က ကောလိပ်ကျောင်းသားများအတွက် ရည်ရွယ်တင်ဆက်သည့် KBS Comedian Festivalတွင် ချွဲဆွန်းဂယောင်းနှင့်အတူ ကြော်ငြာပြက်လုံးထုတ်ရင်း ရုပ်သံလောကသို့ ဝင်ရောက်လာသည်။ New Kids on the Block သီဆိုသည့် တစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့်သီချင်းကို ပြန်လည်ကပြမှုသည်လည်း အစောပိုင်းကာလ အမှတ်တရတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ အညတရ ဟာသလူရွှင်တော်အဖြစ် ကိုးနှစ်မျှ လူမသိသူမသိ ကျင်လည်ရင်း၊ ၂၀၀၂ခုနှစ်တွင် မင်းသမီး ချွဲဂျင်းရှီးလ်၏ အကူအညီနှင့် Live and Enjoy Togetherအစီအစဉ်တွင် အစီအစဉ်မှူးအဖြစ် တင်ဆက်ရသည်။ ထို့နောက် ဂန်ဟိုဒုံး၊ လီဟွီဂျယ်၊ ဂင်ဟန်ဆော့တို့နှင့်အတူ The Crash of MCs အစီအစဉ်တွင် တင်ဆက်ရာကစ၍ နာမည်ရလာသည်။
ယူဂျယ်ဆော့သည် သူ၏ ပထမဆုံး အထူးဆုကြီးကို Happy Together talk skowမှ ရသည်။
X Man
တောင်ကိုရီးယားတွင် ကြည့်ရှုမှုအများဆုံးနှင့် နာမည်အကျော်ဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည့် X Man အစီအစဉ်တွင် တင်ဆက်ခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်ကာလအတွင်း ယူဂျယ်ဆော့သည် တစ်ဟုန်ထိုး အောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ အခြားအစီအစဉ်များတွင် နိုင်ငံ့အမ်စီဟု သမုတ်ခံရသည်။ ထို့နောက် အက်စ်ဘီအက်စ်၏ New X-Man၊ Old TV၊ ''Haja! Go! စသဖြင့် အစီအစဉ်မျိုးစုံတွင် တင်ဆက်ခဲ့သည်။ ထိုအစီအစဉ်များမှာ ထင်သလောက်မပေါက်ဘဲ ဖျက်သိမ်းခဲ့ရသော်လည်း၊ X Man'' မှာမူ နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းထိ ထိုးဖောက်နိုင်ခဲ့သည့်အတွက် ယူဂျယ်ဆော့သည် ဟာလျူ ပရိသတ်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။
Infinity Challenge
အောက်တိုဘာ ၂၀၊၂၀၁၂တွင် ထုတ်လွှင့်သော "Pause" special (S04E300)၌ Infinity Challenge၏ တွဲဖက်အစီအစဉ်မှူး ဂျောင်ဒုံဟွန်းနှင့်အတူ နှစ်ယောက်သား စကားပြောကြရင်း၊ ယူဂျယ်ဆော့က "သူ၏ ရုပ်သံ၊ ရသစုံဘဝသည် Infinity Challenge၏ ကံကြမ္မာနှင့် ဆက်နွှယ်နေမှာဖြစ်ကြောင်း၊ ယခုကဲ့သို့ အစီအစဉ်မျိုး မည်သည့်အခါမှ ပြန်လုပ်နိုင်မည်မထင်ကြောင်း၊ မည်သို့ပင် ကြိုးစားပါစေ ယခုအစီအစဉ်မျိုး နောက်တစ်ခု ပြန်လုပ်ရန်မှာ မဖြစ်နိုင်ကြောင်း" ဖွင့်ဟဖူးသည်။
Talk show များ
ယူဂျယ်ဆော့သည် Come to Play အစီအစဉ်တွင် ဂင်ဝန်းဟီးနှင့်အတူ တွဲဖက်၍လည်းကောင်း၊ Happy Together season 3တွင် လည်းကောင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အထူးအားဖြင့် Happy Togetherအစီအစဉ်သည် အရှည်ကြာဆုံးနှင့် ကြည့်ရှုနှုန်းကောင်းကောင်း တည်ငြိမ်စွာရရှိထားသည့်  talk show တစ်ခုဖြစ်သည်။
မင်္ဂလာရှိသောတနင်္ဂနွေနေ့ ရသစုံအစီအစဉ်များ (Family Outingနှင့် Running Man)
ယူဂျယ်ဆော့သည် အက်စ်ဘီအက်စ်၏ တနင်္ဂနွေ ရသစုံအစီအစဉ်ဖြစ်သည့် Family Outingတွင် အဓိက အစီအစဉ်မှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ လီဟျိုရီ၊ ယွန်းဂျုံရှင်း၊ ဂင်ဆူရို၊ လီချွန်းဟီး၊ ဂန်ဒယ်ဆောင်း၊ ဘတ်ယယ်ဂျင်း၊ ဂင်ဂျုံးဂု (အပိုင်း၁၉ကစ၍)တို့နှင့်အတူ မိသားတစ်စုကဲ့သို့ ဝိုင်းဝန်းဆောင်ရွက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ Family Outingသည် တောင်ကိုရီးယား၏ အားပေးမှုနှုန်းမြင့်ပြီး၊ နေ့လယ်ပိုင်းပြသသည့် အစီအစဉ်ဇယား၏ ထိပ်ဆုံးတွင် တသမတ်တည်းရှိကာ ဟာလျူဖန်များအကြား ရေပန်းစားခဲ့သည်။
၁၁ ဇူလိုင် ၂၀၁၀ကစ၍ ယူဂျယ်ဆော့သည် Infinity Challengeက ဟားဟား၊ Family Outingက ဂင်ဂျုံးဂု၊ အခြားအနုပညာရှင်များဖြစ်သည့် ဂျီဆော့ဂျင်၊ ဂယ်ရီ (အပိုင်း ၃၂၄ကတည်းက ၎င်း၏ဂီတပိုင်းတွင် အာရုံစိုက်ရန် နုတ်ထွက်သွား)၊ ဆုန်းဂျီဟို၊ လီဂွမ်ဆူ၊ ဆုန်းဂျွန်းဂီ (၎င်း၏ သရုပ်ဆောင်ပိုင်းတွင် အာရုံစိုက်ရန် အပိုင်း ၄၁ကတည်းက နုတ်ထွက်သွား)၊ လစ်ဇီ (အကြောင်းအရင်းတစ်စုံတစ်ရာ မသိရဘဲ နုတ်ထွက်သွား)၊ (အပိုင်း ၃၄၆ကစ၍ ပါဝင်လာသည့်) ယန်ဆယ်ချန်း၊ ဂျောင်ဆိုမင်းတို့နှင့်အတူ Running Man အစီအစဉ်တွင် တင်ဆက်ခဲ့သည်။ အစပိုင်းတွင် ကြည့်ရှုနှုန်းနည်းသော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် အောင်မြင်လာကာ ယနေ့ထက်တိုင် နိုင်ငံတကာ ပရိသတ် ထုနှင့်ထည်နှင့် အင်အားတောင့်လှသည်။
Infinity Challenge အလွန်
၂၀၁၈ မတ်လ၌ ယူဂျယ်ဆော့၏ အကြီးဆုံး Infinity Challenge အစီအစဉ်ကြီး ပြီးဆုံးသွားသည့်အခါ သတင်းသမားများက ယူဂျယ်ဆော့၏ အအောင်မြင်ဆုံးကာလ ပြီးဆုံးသွားပြီး ဘေးကျပ်နံကျပ်ဖြစ်နေကြောင်း ရေးသားကြသည်။ ယူဂျယ်ဆော့သည် နာမည်ကြီးဇယား၏ ထိပ်ဆုံးတွင် ဆက်လက်ရပ်တည်နေသော်လည်း၊ Laborhood on Hire နှင့် You Quiz on the Blockကဲ့သို့ နှောင်းပိုင်းအစီအစဉ်များသည် Infinity Challenge နေရာကို ဝင်နိုင်လောက်အောင် မအောင်မြင်ချေ။
ဒုတိယအကြိမ် ထိပ်တန်းရောက်ချိန် (Hangout with Yoo)
Hangout with Yoo အစီအစဉ်သည် Infinity Challengeက ဒါရိုက်တာ ဂင်ထယ်ဟိုနှင့် ယူဂျယ်ဆော့ နှစ်ယောက်ပေါင်း၍ ရိုက်ကူးသည့် အစီအစဉ်ဖြစ်သည်။ သို့သော်ငြားလည်း အစပိုင်းတွင် ထင်သလောက်မပေါက်ဘဲ၊ Infinity Challenge ပရိသတ်များကို စိတ်ပျက်သွားစေပြီး ကြည်ရှုနှုန်းများ ထိုးကျသွားစေခဲ့သည်။
အစပိုင်း ပရောဂျက် အနည်းငယ်မှာ မအောင်မြင်သည့်အတွက် ပရောဂျက်အသစ်ဆွဲရသည်။ ထိုပရောဂျက်အသစ်အရ ယူဂျယ်ဆော့သည် တီးဝိုင်းတစ်ခုတွင် အခြေခံသံစဉ် တီးခတ်ပုံများကို သင်ယူရ၏။ ထိုသို့သင်ယူနေပုံကို ရိုက်ကူးထား၏။ ကြိုတင်ရိုက်ကူးထားသည့် ဗီဒီယိုအား ဂီတပညာရှင် တစ်ယောက်ပြီးတစ်ယောက်က ပေါင်းစပ်ဖြည့်စွက်သွားပြီး၊ အဆုံး၌ ပြီးပြည့်စုံသည့် သီချင်းတစ်ပုဒ် ရသွား၏။ ထိုပရောဂျက်အသစ် စတင်သည်နှင့်အတူ မှတ်ချက်ကောင်းများနှင့် ကြည့်ရှုနှုန်းများ တစ်စထက်တစ်စ တိုးလာ၏။
တဖြည်းဖြည်း နာမည်ရလာသည်နှင့်အမျှ ထိုအစီအစဉ်ကို ယူဂျယ်ဆော့ တစ်ခေတ်ဆန်း ကောင်းစားလာချိန်ဟု မီဒီယာများက ကင်ပွန်းတပ်ကြသည်။ ယူဂျယ်ဆော့က trot အဆိုတော်လက်သစ် ယူဆန်းဆူးလ်အဖြစ် ပွဲဦးထွက်နိုင်ခဲ့ပြီး၊ ၎င်း၏ တေးသံသွင်း သီချင်းသုံးပုဒ်ပါဝင်သည့် Bbong for Yoo အယ်လ်ဘမ်ကို ဖြန့်ချိနိုင်ခဲ့သည်။
အခြားထင်ရှား အစီအစဉ်များ (Sugar Man၊ Busted!)
၂၀၁၅မှ ၂၀၁၆ထိ ယူဂျယ်ဆော့သည် ယူဟီးယောလ်းနှင့်အတူ ယူနှစ်ယောက် ပရောဂျက် Sugar Manကို တင်ဆက်ခဲ့သည်။ ပြည်သူ့ရှေ့က အချိန်အတော်ကြာ ပျောက်ကွယ်နေသည့် အဆိုတော်များ၏ နာမည်ကြီး သီချင်းများကို လက်ရှိအနုပညာရှင်များက ပြန်လည်သီဆိုကြသည့် ပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈တွင် ယူဟီးယောလ်း၊ ဂျွိုင်း (Red Velvet)၊ ဘတ်နာရယ်တို့နှင့်အတူ season 2၊ ၂၀၁၉ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင်ယူဟီးယောလ်း၊ ဂင်အီနာ၊ ဟေးဇ်တို့နှင့်အတူ season 3 ကို တင်ဆက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၈နှင့် ၂၀၁၉တွင် Netflix၌ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည့် Busted! အစီအစဉ်တွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်နှင့် ပူးတွဲဆောင်ရွက်မှုများ
၂၀၁၂တွင် Psy၏ နာမည်ကျော် Gangnam Styleသီချင်းတွင် တေးသရုပ်ဖော် ပါဝင်ခဲ့သည်။ "Yellow suit guy"(အဝါရောင်အင်္ကျီနှင့်သူ)ဟု ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထို့နောက် Psy၏ Gentlemanသီချင်းတွင်လည်း တေးသရုပ်ဖော် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅တွင် Infinity Challenge၌ JYPနှင့်အတူ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သေးသည်။ အနုပညာအေဂျင်စီ မရှိဘဲ ငါးနှစ်ခန့် ကျင်လည်ပြီးသည်၏နောက်၊ ၁၅ ဇူလိုင် ၂၀၁၅တွင် FNC အင်တာတိန်းမန့် ကုမ္ပဏီနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။
၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် Infinity Challengeအတွက် Dancing Kingအစီအစဉ်ကို EXO အဖွဲ့နှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဘန်ကောက်၌ ပြုလုပ်သည့် EXO Planet #3 - EXO'rDIUM ဂီတဖျော်ဖြေပွဲတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၀၌ Hangout with Yooအတွက် လီဟျိုရီ၊ Rainတို့နှင့်အတူ SSAK3တွင် ပူးတွဲဖျော်ဖြေခဲ့သည်။
မီဒီယာလောကတွင်
ယူဂျယ်ဆော့သည် တောင်ကိုရီးယား ရုပ်သံလောက၌ ဝင်ငွေအမြင့်ဆုံး အနုပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ တောင်ကိုရီးယား မျိုးဆက်သစ် အနုပညာရှင်များနှင့် တောင်ကိုရီးယား ပြည်သူများ၏ စံပြတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ပရဟိတလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်လေ့ရှိပြီး၊ ကိစ္စအရပ်ရပ်အတွက် ငွေကြေးလှူဒါန်းလေ့ရှိသည်။   ယူဂျယ်ဆော့သည် ဂရေဗင်ဆိုးလ်ပြတိုက်၌ ကိုယ်ပိုင် ဖယောင်းရုပ်တုရှိသည့် ပထမဆုံး ရုပ်သံအစီအစဉ်မှူး ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ပိုင်ဘဝ
ယူဂျယ်ဆော့သည် Infinity Challengeတွင် အလုပ်အတူလုပ်ခဲ့သည့် အမ်ဘီစီက အစီအစဉ်ကြေညာသူ နာဂယောင်းအွန်းနှင့် ဇူလိုင် ၆၊ ၂၀၀၈တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံး သားဦး ယူဂျီဟိုကို မေ ၁၊ ၂၀၁၀တွင် မွေးဖွားသည်။  ဒုတိယမြောက် သမီး ယူနာအွန်းကို အောက်တိုဘာ ၁၉၊ ၂၀၁၈၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:၁၉၇၂ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသားများ
ကျုံတာကြီးရွာ၊ ကဝက္ကင်း
ကျုံတာကြီးရွာ၊ ကဝက္ကင်း
ထွန်းကော်မာရှယ်ဘဏ်
ထွန်းကော်မာရှယ်ဘဏ်သည် ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယခင်က ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းဘဏ် နာမည်ဖြင့် ၈ ဇွန်လ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဘဏ်၏ အမြတ်အစွန်းအားလုံးသည် နွမ်းပါးချို့တဲ့သော မိသာစုများမှ ကလေးငယ်များ၏ ပညာတော်သင်ဆု စကောလားရှစ်အဖြစ် အသုံးပြု လှူဒါန်းသည်။
ဘဏ်သမိုင်းကြောင်း
ထွန်းဖောင်ဒေရှင်းဘဏ်ကို MGS Group of companies မှ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဦးသိန်းထွန်းမှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဘဏ်ရုံးချုပ်မှာ အမှတ်(၂၃၀)၊ မဟာဗန္ဓုလလမ်းနှင့် ဗိုလ်မြတ်ထွန်းလမ်းထောင့်၊ ဗိုလ်တထောင်မြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး မန္တလေး၊ နေပြည်တော် စသည့်မြို့ကြီးများမှစ၍ တိုးချဲ့ခဲ့ရာ ယနေ့အချိန်တွင် ဘဏ်ခွဲ ၂၀ ခုကို တိုးချဲ့ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ငွေကြေးအကျပ်အတည်းကြောင့် ပြည်တွင်းဘဏ်အချို့ ပိတ်သိမ်းခဲ့ရသော အခြေအနေမှ ကျန်ရှိနေခဲ့သော ဘဏ်လည်း ဖြစ်သည်။ ပုဂ္ဂလိကဘဏ်တစ်ခုသာ ဖြစ်ပြီး တိကျသော စီးပွားရေးမူဝါဒများဖြင့် လည်ပတ်လျက်ရှိသည်။ ဘဏ်၏ ရှယ်ယာဝင်များသည် ရရှိလာသော အမြတ်အစွန်း ကို ပရဟိတလုပ်ငန်းများတွင် အဓိကအသုံးပြုကြသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့မှစတင်ကာ ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းဘဏ် အမည်မှ ထွန်းကော်မာရှယ်ဘဏ် အမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ပရဟိတလုပ်ငန်းများ
၁၉၉၄ ခုနှစ် ဘဏ်စတင်တည်ထောင်ချိန်မှ စ၍ အခွန်ဆောင်ပြီး ကျန်ရှိသော ငွေကြေးများကို လှူဒါန်းမှုများတွင် အသုံးပြုသည်။ အမှုဆောင်အဖွဲ့မှ ဦးစီးတည်ထောင်ထားသော ကျောင်းများနှင့် ဆေရုံများအပါအဝင် လှူဒါန်းမှုများမှာ အဓိကမှာဖြင့် ပညာရေးနှင့် ကျန်းမာရေးတွင် အသုံးပြုသည်။
ဆုတံဆိပ်များ
ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းဘဏ်မှာ ဦးစီး၍ ချီးမြှင့်သော ဆုတံဆိပ်များဖြစ်သည်။
Best Painting of the Year
မြန်မာပန်းချီပညာရှင်များစွာ ပေါ်ပေါက်လာစေရန် ရည်သန်၍ ၂၀၀၇ ခုနှစ်မှစ၍ ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းဘဏ်မှ ဦးစီးဦးရွတ်ပြု၍ Best Painting of the Year ဆု ချီးမြှင့်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ စံချိန်စံနှုန်များနှင့်အညီ Myanmar Traditional Artists and Artisans Association မှ အကဲဖြတ်ဒိုင်များအဖြစ်ကြီးမှူးပြီး အာဆီယံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံများမှာ လည်း ဒိုင်များအဖြစ်ပါဝင်ကာ အကဲဖြတ်ပေးကြသည်။ ၁၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဆုပေးပွဲကို ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်များအသင်းရုံးချုပ် ရန်ကင်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ပထမဆုကို ဆီမီးခွက်အကပန်းချီကားဖြင့် နီပိုဦးမှ ပထမဆုဆွတ်ခူးပြီး ငွေကျပ် ၃ သန်း ကိုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။  Best Paintings of the Year 2010  ပြပွဲနှင့် ပြိုင်ပွဲကို မြန်မာ့ဘဏ်လုပ်ငန်းရှင်များအသင်း အဆောက်အအုံတွင် ၁၁-၁၅ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၀ ထိကျင်းပခဲ့ပြီး ပန်းချီပညာရှင် ၂၅၀ ၏ ပန်းချီကား ၃၀၀ ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ အဆိုပါ ပန်းချီကားများကို ဝယ်ယူနိုင်ရန်အလိုငှာ Gallery 65 တွင်လည်း ၁၈-၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၀၁၀ ထိ ပြသထားခဲ့သည်။
ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းစာပေဆု
မြန်မာ့စာပေကို မြှင့်တင်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ထွန်းဖောင်ဒေးရှင်းစာပေဆုကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ စာပေရွေးချယ်စိစစ်ရေးကော်မတီမှ စာအုပ်(၇)အုပ်၊ စာမူ(၇)နှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားသော စာအုပ် (၂)အုပ်ကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဆုရရှိသူများမှာ ခင်ခင်ထူး၊ မိုးမိုးတာရောစန်၊ ဂျူနီယာဝင်း၊ ဝင်းမောင်၊ ဒေါက်တာစိုးလွင်၊ ဒေါက်တာတိုးလှ၊ မောင်ဝံသတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ
လောင်းဒုံးစေတီပြင်ရွာ၊ လောင်းဒုံ
လောင်းဒုံးစေတီပြင်ရွာ၊ လောင်းဒုံ
ဖာလိုင်နန်းပဲရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဖာလိုင်နန်းပဲရွာ (Hparlainangpei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈၇ ဦး၊ မ ၁၃၆၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျမ္မာဂျားရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကျမ္မာဂျားရွာ(Kyanmarjar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခင်ဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝန်အိုင် (တောင်)ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)
ဝန်အိုင် (တောင်)ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)
စိုင်တမော့
စိုင်တမော့
ဘာရက် အိုဘားမား
ဘာရက်ဟူစိန်အိုဘားမား ၂ (Barack Hussein Obama II၊ မွေးရက် - ၄ ဩဂုတ် ၁၉၆၁) သည် အမေရိကန် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦး (senator) ဖြစ်ပြီး၊ အမေရိကန် ၂၀၀၈ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ တွင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီမှ သမ္မတလောင်း တစ်ဦးအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ပြိုင်ဖက်အား မဲအပြတ်ဖြင့် နိုင်ခဲ့ပြီး အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ (၄၄)ကြိမ်မြောက် သမ္မတအဖြစ် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့မှ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အာဖရိကန်-အမေရိကန် သမ္မတအဖြစ် အရွေးချယ်ခံ ခဲ့ရပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆို ရာထူးတက်ခဲ့သည်။ ရာထူးတက်၍ ၈ လကျော် ကြာပြီးနောက် ၎င်း၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အရေးကိစ္စများအား သံခင်းတမန်ခင်း ဖြေရှင်းနိုင်ရန်နှင့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပိုမိုအားကောင်းလာစေရန် ကြိုးပမ်းချက်များအတွက် ၂၀၀၉ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် နိုဘယ်ဆုရန်ပုံငွေအဖွဲ့က အိုဘားမားအား ၂၀၀၉ ခုနှစ်၏ ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုရှင်အဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်သည်။
ကိုလမ်ဘီယာ တက္ကသိုလ် (Columbia University) နှင့် ဟားဗတ်ဥပဒေကျောင်း (Harvard Law School) မှ ကျောင်းပြီးသောအခါ community organizer နှင့် နိုင်ငံသား အခွင့်အရေး ရှေ့နေ(civil rights attorney) အဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ အီလီနွိုင်းပြည်နယ် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်တွင် အမတ်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ အထိ ချီကာဂိုတက္ကသိုလ် ဥပဒေကျောင်း တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ကိုယ်စားလှယ်ရုံးတော် (U.S. House of Representatives) အတွက် အမတ်နေရာ ယှဉ်ပြိုင်ရာတွင် အနိုင်မရရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အိုဘားမားသည် အမေရိကန်ဆီးနိတ် (အမေရိကန်အထက်လွှတ်တော်) ကန်ပိန်း ကိုကြေညာသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဆီးနိတ်ရွေးကောက်ပွဲအား မဲရာနှုန်း အများအပြားနှင့်နိုင်ပြီး ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီအမျိုးသားညီလာခံ (Democratic National Convention) ၌ အဓိကမိန့်ခွန်း ပြောကြားသူဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် မဲရာခိုင်နှုန်း ၇၀% ဖြင့် နိုင်ခဲ့ပြီး ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၀၉ ကြိမ်မြောက်ကွန်ဂရက် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီလူနည်းစုသာ ပါဝင်သောအချိန်တွင် အိုဘားမားသည် သမားရိုးကျလက်နက်များ ချုပ်တည်းချက်နှင့် ဖယ်ဒရယ်ရန်ပုံငွေအသုံးပြုရာတွင် ပို၍ တာဝန်ယူမှုရှိစေရေးနှင့် ပတ်သက်သော အက်ဥပဒေများကို ထောက်ခံခဲ့သည်။ အရှေ့ဥရောပ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း နှင့် အာဖရိက သို့လည်း လေ့လာခရီးများသွားခဲ့သည်။ ၁၁၀ မြောက်ကွန်ဂရက်တွင် ဥပဒေပြုသူများအား ပြင်ပမှ လွှမ်းမိုးခြင်းကိစ္စ၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မရိုးသားမှုများကိစ္စ၊ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၊ နျူးကလီယား၊ အကြမ်းဖက်မှု နှင့် စစ်ပြန်များအား စောင့်ရှောက်ရေးတို့နှင့် ပတ်သက်သော အက်ဥပဒေများကို ထောက်ခံခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ တွင် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ကမ်ပိန်း ကိုကြေညာခဲ့ပြီး အီရတ်နိုင်ငံတွင် စစ်တိုက်နေသော အမေရိကန်တပ်များဆုတ်ခွာရေး၊ စွမ်းအင်ကို အခြားနိုင်ငံများအား မှီခိုမှု လျော့နည်းစေရေး၊ ဥပဒေပြုသူများအား ပြင်ပမှလွှမ်းမိုးသူတို့၏ အရိပ်အငွေ့ လျော့နည်းစေရေး နှင့် အားလုံးနှင့်ဆိုင်သော ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ကြီးပွားရေးကို အသားပေးနေသည်။
ငယ်ဘဝနှင့် လုပ်ငန်း
အိုဘားမားသည် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၄ ရက်တွင် ဟာဝိုင်အီပြည်နယ် ဟိုနိုလူလူမြို့၏ ပီအိုလာနီဆေးရုံတွင် အဖ ကင်ညာနိုင်ငံသား ဘာရက် အိုဘားမားစီနီယာ နှင့် ခန်းဇတ်ပြည်နယ်မှလာသော အမိ အန်းဒန်းနမ်မှ မွေးဖွားသည်။ သူ့ မိဘများသည် မနိုအာမြို့၏ ဟာဝိုင်အီတက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ်အချိန်တွင် တွေ့ဆုံရည်ငံခဲ့သည်။ မိဘများ အိမ်ထောင်ကွဲချိန်တွင် အိုဘားမားမှာ ၂ နှစ်သား မျှသာရှိသေးသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူသည် ကင်ညာနိုင်ငံကို ပြန်သွားခဲ့ပြီး မသေမီအချိန်အတွင် အိုဘားမားနှင့် နောက် တစ်ကြိမ်သာ ထပ်မံတွေ့ဆုံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ကားတိုက်မှုကြောင့် ဖခင်ဖြစ်သူသေဆုံးခဲ့သည်။ သူ၏မိခင်ဒန်ဟမ်သည် ဖခင်အိုဘားမားစီနီယာနှင့် ကွာရှင်းပြတ်စဲပြီးနောက် အင်ဒိုနီးရှားလူမျိုး လိုလိုစိုတိုရိုနှင့် အိမ်ထောင်ပြုသည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် သူတို့၏မိသားစုသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံကို ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ပြီး အိုဘားမားသည် ဂျာကာတာမြို့တွင် အရွယ် ၁၀ နှစ်အထိပြည်တွင်းကျောင်းများတက်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၉ ခုနှစ်အထိ (၅ တန်းမှ အထက်တန်းကျောင်းပြီးသော အထိ) ဟိုနိုလူလူမြို့သို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွေ့ပြီး အမိဘက်မှ အဖိုးအဖွားနှင့် အတူနေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် သုတေသနအတွက် ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းခြင်း မပြုမီ အိုဘားမား၏ မိခင်သည် ဟာဝိုင်အီပြည်နယ်သို့ ပြန်လည် ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် အမိသည် ဗီဇကင်ဆာဖြင့် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
အထက်တန်းပြီးသောအခါ လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့ကို ရွှေ့ပြောင်းပြီး အော့စီဒန်းတယ်လ်ကောလိပ်တွင် ၂ နှစ်မျှ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် နယူးယောက်မြို့၏ ကိုလမ်ဘီယာတက္ကသိုလ်ကို ရွှေ့ပြောင်းပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးသိပ္ပံဘွဲ့ (နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးကို အထူးပြု) နှင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ယခင်က နိုင်ငံတကာစီးပွားရေးကော်ပိုရေးရှင်း (Business International Corporation) နှင့် နယူးယောက်ဘုံဝါသနာသုတေသနအဖွဲ့ (New York Public Interest Research Group) အတွက်လုပ်ခဲ့သည်။ နယူးယောက်မြို့တွင် ၄ နှစ်ကြာမျှနေခဲ့ပြီးနောက် ဘဝလမ်းကြောင်းပြောင်းရန်အတွက် ရှီကာဂိုမြို့ကို ရွှေ့ပြောင်းသည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဇွန်လမှ ၁၉၈၈ ခုနှစ် မေလအထိ ရှီကာဂို တောင်ပိုင်းခရိုင်နှင့်ပတ်သက်သော အရပ်အရပ်များကြီးထွားရေးပရိုဂျက် (Developing Communities Project) အတွက် ညွှန်ကြားရေးမှူးလုပ်ခဲ့သည်။ ညွှန်ကြားရေးမှူးဖြစ်သော ထို ၃ နှစ်အတွင်း အလုပ်သမားသည် လူ ၁ ဦးမှနေ၍ ၁၃ ဦးအထိဖြစ်လာပြီး နှစ်ချုပ်ဘတ်ဂျက်သည် ဒေါ်လာ ခုနှစ်သောင်းမှနေ၍ ဒေါ်လာ လေးသိန်းအထိတိုးပွားလာခဲ့ပြီး လုပ်ငန်းသင်တန်းပရိုဂရမ်၊ တက္ကသိုလ်ပြင်ဆင်ရေးပရိုဂရမ်နှင့် အိမ်ငှားအခွင့်အရေးအဖွဲ့ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အရပ်စီမံရေးအဖွဲ့ဖြစ်သော Gamaliel Foundation အတွက် တိုင်ပင်ခံနှင့် နည်းပြဆရာလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ပထမအကြိမ် ဥရောပတိုက်သို့ ၃ ပတ်မျှလည်ပတ်ခဲ့ပြီး ကင်ညာရှိ အမျိုးများကိုတွေ့ ရန်အတွက် ကင်ညာနိုင်ငံကို ၅ ပတ်မျှလည်ပတ်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ နှစ်ဆုံးတွင် ဟားဗတ်ဥပဒေကျောင်းကို စတင်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ပထမနှစ်တွင် ရရှိသောအမှတ်နှင့် စာအရေးအသားပြိုင်ပွဲ များကြောင့် ဟားဗတ်ဥပဒေဝေဖန်ချက်ဂျာနယ်၏ အယ်ဒီတာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒုတိယနှစ်တွင်ရွေးချယ်ပြီး ဥပဒေဝေဖန်ချက်ဂျာနယ်သမ္မတနှင့် လုပ်အားပေးစာတည်းမှူးဖြစ်ခဲ့သည်။     ၁၉၉၀ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မီဒီယာများသည် အိုဘားမား၏ ဟားဗတ်ဥပဒေဝေဖန်ချက်၏ ပထမဆုံးလူမည်းသမ္မတဖြစ်ကြောင်းကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်သတင်းပို့ကြသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ဟားဗတ်၌ J.D. magna cum laude (ဒုတိယဂုဏ်ထူး ဥပဒေပါရဂူဘွဲ့) အောင်ခဲ့ပြီး ရှီကာဂိုမြို့ကို ပြန်လည်ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ဟားဘတ်ဥပဒေဝေဖန်ဂျာနယ်၏ ပထမဆုံးလူမည်းသမ္မတအဖြစ်အကြောင်း ကြေညာကြောင့် အိုဘားမားသည် လူမျိုးဆက်ဆံရေးဝတ္ထုရေးရန်အတွက်စာချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ချီကာဂိုတက္ကသိုလ်ဥပဒေကျောင်းသည် အိုဘားမားကို ဝတ္ထုရေးရန်အတွက်ရုံးခန်းနှင့် အမှုဆောင်အသင်းဝင်အဖြစ် ကူညီထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ သူ၏ဝတ္ထု. Dreams from My Father ကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် စထုတ်ဝေသည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ် ဧပြီလမှ အောက်တိုဘာလအထိ အီလီနွိုင်းပြည်နယ်၏မဲပေးပရိုဂျက် (Illinois Project Vote) ကြီးမှူးပြီး ၁၅၀ မဲပေးစာရင်းသွင်းမထားသော လူမည်း လူမည်း ၄သိန်း မှ ၁ သိန်းခွဲကို စာရင်းသွင်းနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ခရိန်း ရှီကာဂို စီးပွားရေး သတင်းစာမှ ၁၉၉၃ ခုနှစ် အသက်၄၀အောက် ဩဇာအာဏာကြီးထွားလာမည့်သူ ၄၀ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်အစောပိုင်းမှ စ၍ အိုဘားမားသည် ရှီကာဂို တက္ကသိုလ် ဥပဒေကျောင်းတွင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ နှင့်ပတ်သက်၍ ၁၂ နှစ်တိုင် သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၆ ခုနှစ်အထိ ကထိက အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အထိ ဦးဆောင် ကထိက အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
လောင်စာဆီ ထိုးသွင်းခြင်း
လောင်စာဆီဖြန်းသွင်းခြင်း (Fuel injection) ဆိုသည်မှာ အတွင်းတွင် ပေါက်ကွဲသော အင်ဂျင်များတွင် လောင်စာဆီကို လေနှင့် ရောမွှေပေးသော နည်းလမ်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အတွင်းတွင် ပေါက်ကွဲသော အင်ဂျင်များတွင် လောင်စာဆီကို အင်ဂျက်တာ ဆီဖြန်းခေါင်းအား အဝင်စတုတ် အချိန်တွင် လျှပ်စစ်အချက်ပြပေးပို့ ပွင့်စေပြီး ဆလင်ဒါမီးလောင်ခန်းအတွင်းသို့ လောင်စာဆီ ပို့ခြင်းဖြစ်သည်။ အင်ဂျက်တာတွင် အပေါင်းဗို့အားကို ပုံသေပေးပို့ထားပြီး အနှုတ်ဗို့အားပေးပို့ခြင်းကို ထိန်းချုပ်သည့်နည်းဖြင့် ဆီဖြန်းသွင်းခြင်းကို ထိန်းချုပ်သည်။ နည်းပညာ တိုးတက်လာသည်နှင့် အမျှ လောင်စာဆီ ထိုးသွင်းခြင်း နည်းလမ်းသည် ဓာတ်ဆီသုံးသော အင်ဂျင်များတွင် အဓိက လောင်စာဆီ ပို့ဆောင်ပေးသော နည်းလမ်းဖြစ်လာပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ်များ နှောင်းပိုင်းတွင် ကာဘရိုက်တာများ၏ နေရာတွင် အစားထိုး နေရာ ယူလာခဲ့သည်။
ဘာရက် အိုဘားမား
ပြည်နယ်ဥပဒေပြုသူ (၁၉၉၇-၂၀၀၄)
အိုဘားမားသည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အီလီနွိုင်းပြည်နယ် ဆီးနိတ်လွှတ်တော် အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။ အီလီနွိုင်း နယ်မြေ၁၃ မှ ပြည်နယ်ဆီးနိတ်လွှတ်တော် အမတ် အဲလိုက်စ် ပါးမားကို ဆက်ခံခြင်းဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရပြီးသောအခါ ကိုယ်ကျင့်တရား နှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှု ဆိုင်ရာ ဥပဒေများကို ပြင်ဆင်ခြင်းအတွက် ရီပတ်ဘလစ်ကင် နှင့် ဒီမိုကရက် ပါတီနှစ်ခုလုံးမှ ထောက်ခံခြင်းခံရသူဖြစ်လာသည်။ သူသည် ဝင်ငွေနည်းသော အလုပ်သမားများအတွက် အခွန်လျော့ပေါ့သည့်နှုန်းကို တိုးမြှင့်ပေးခဲ့ပြီး လူမှုရေး စောင့်ရှောက်မှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် ဆွေးနွေးညှိနိုင်းခြင်းပြုပြီး ကလေးသူငယ်များစောင့်ရှောက်မှုအတွက် ထောက်ပံကြေးများကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ပါတီနှစ်ခုလုံး ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော အုပ်ချုပ်ရေး စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများ နှင့်ဆိုင်သော ပူးတွဲကော်မတီတွင် ဒု-ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အိုဘားမားသည် ရီပတ်ဘလစ်ကင် ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရိုင်ယန်၏ လခထုတ်ရက် ချေးငွေဆိုင်ရာ စည်းကမ်းဥပဒေ နှင့် အိမ်ဝယ်သူများကို သားကောင်ဖြစ်စေသည့် အပေါင်ခံငွေချေးခြင်း နှင့်ပတ်သက်သည့် စည်းကမ်းဥပဒေကို ထိုသူတို့ အိမ်သိမ်းခံရမည့်အရေးမှ စောင့်ကြပ် ကြည့်ရှုရန်အတွက် ထောက်ခံခဲ့သည်။
အိုဘားမားသည် အီလီနွိုင်းပြည်နယ် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ထပ်မံရွေးကောက်ခြင်းခံရပြီး ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် နောက်တစ်ကြိမ် ထပ်မံရွေးကောက်ခြင်း ခံရပြန်သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် သူသည် အမေရိကန် အထက်လွှတ်တော်အတွက် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ အကြိုရွေးကောက်ပွဲတွင် လက်ရှိအမတ်ဖြစ်ပြီး သက်တမ်း ၄ ကြိမ်ရှိသော ဘော်ဘီ ရပ်ရှ်သို့ ၂ ဆ ၁ ဆဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
ကျီးသုံးပင်ရွာ၊ ကဝက္ကင်း
ကျီးသုံးပင်ရွာ၊ ကဝက္ကင်း
ဘာရက် အိုဘားမား
၂၀၀၄ ခုနှစ် အမေရိကန်ဆီးနိတ် ကင်န်ပိန်း
၂၀၀၂ ခုနှစ်အလယ်ပိုင်းတွင် အိုဘားမားသည် အမေရိကန် ဆီးနိတ်အတွက် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ရန် စဉ်းစားခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး နည်းဗျူဟာပညာရှင်အဖြစ် ဒေးဗစ်အိတ်ဇယ်ရော့ဒ် အားခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဒေးဗစ်အိတ်ဇယ်ရော့ဒ်မှ အိုဘားမားအား ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံမည့်အကြောင်းကို ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။ လက်ရှိ ရာထူးရရှိထားသူ ရီပတ်ဘလစ်ကင်အမတ် ပီတာ ဖစ်ဇ်ဂါရယ် နှင့် ထိုသူမတိုင်မီ ရာထူးရရှိခဲ့သူ ဒီမိုကရက်တစ် အမတ် ကာရိုး မော့စလီ ဘရောင်န် တို့က ပြိုင်ပွဲဝင်မည်မဟုတ်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည့်အတွက် ရီပတ်ဘလစ်ကင် နှင့် ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီဝင် အများအပြား ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အကြိုရွေးကောက်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံသူ ၁၅ ဦးအထိ ရှိခဲ့သည်။ အိုဘားမား၏ ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံမှု ကို ကွယ်လွန်ပြီးသော ချီကာဂိုမြို့တော်ဝန် ဟာရိုးဝါရှင်တန်၏ ပုံများကို အထူးပြသတင်ဆက်ထားသော အိတ်ဇယ်ရော့ဒ်၏ ကြော်ငြာကင်န်ပိမ်းမှ လည်းကောင်း၊ ကွယ်လွန်ပြီးဖြစ်သော ယခင်အီလီနွိုင်းမှ အမေရိကန်ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ် ပေါလ်ဆိုင်မွန်၏ သမီးမှ ထောက်ခံမှု တို့မှ လည်းကောင်း မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ သူသည် အကြိုရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲရာခိုင်နှုန်း ၅၂ ရာခိုင်နှုန်းမျှရရှိခဲ့ပြီး သူ၏ နောက်မှလိုက်သော ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ ပြိုင်ဖက်နှင့် ၂၉ ရာခိုင်နှုန်းမျှ သာလွန်ခဲ့သည်။
အိုဘားမားနှင့် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်အရွေးခံမည့် ရီပတ်ဘလစ်ကင်ပါတီမှ အကြိုရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရရှိသူ ဂျက်ရိုင်ယန်သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပြိုင်ပွဲမှ နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ် ဘော့စတွန်မြို့တွင် ကျင်းပသော ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီ၏ အမျိုးသား ညီလာခံတွင် အိုဘားမားသည် အဓိကမိန့်ခွန်းကို ရေးသားပြောကြားခဲ့သည်။ သူ၏ အမေဖက်မှ အဖိုးတော်စပ်သူ၏ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် စစ်ပြန်အတွေ့အကြုံ နှင့် နယူးဒီး ဖက်ဒရယ်အိမ်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် G.I. Bill ဟုခေါ်သည့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြန်များအား ကောလိပ်ပညာရေးအထောက်အပံပေးမှု အစီအစဉ် မှ သူ၏အဖိုး အကျိုးအမြတ်ရခဲ့ပုံ တို့အား ဖော်ပြထားခဲ့သည်။ အိုဘားမားသည် အမေရိကန်အစိုးရ၏ စီးပွားရေး နှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အတွက် ဦးစားပေး အစီအစဉ်ကို ပြောင်းလဲရန် ပြောကြားခဲ့သည်။ သူသည် ဘွရှ် အစိုးရ၏ အီရတ်စစ်ပွဲနှင့် ပတ်သက်၍ စီမံခန့်ခွဲပုံကို မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်မှ သူတို့၏ စစ်သားများအတွက် တာဝန်ဝတ္တရားရှိပုံကို အလေးအနက်ထား ပြောကြားခဲ့သည်။ မဲဆန္ဒနယ်များနှင့် ပတ်သက်ပြီး အလွန်အမင်းပါတီစွဲထားကြခြင်းကို အမေရိကန်သမိုင်းကြောင်းမှ ဥပမာများကို ဆွဲထုတ်၍ ဝေဖန်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်တို့အား အမျိုးမျိုးအစားစားကွဲပြားခြင်း မရှိပဲ ညီညွတ်ကြရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ "ဒီမိုကရေစီကျပြီး ပြုပြင်ပြောင်းလဲလိုသော လစ်ဘရယ်အမေရိကား နှင့် ရှေးရိုးစွဲသော ကွန်ဆာဗေးတစ်အမေရိကားဆိုသည်မှာ မရှိပါ။ " ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အဓိကသတင်းဌာနများမှ မိန့်ခွန်းကို ထုတ်လွှင့်မှုကြောင့် အိုဘားမားအား တစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် ဆိုင်သော နိုင်ငံရေး ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်လာစေခဲ့ပြီး သူ၏ အမေရိကန် ဆီးနိတ် ကင်န်ပိန်းကို မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။
အမေရိကန်ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ် (၂၀၀၅-ယခု)
အိုဘားမားသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ အိုဘားမားသည် အမေရိကန်သမိုင်းကြောင်းတွင် ၅ ယောက်မြောက် အာဖရိကန်-အမေရိကန် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်ဖြစ်ပြီး တတိယမြောက် မဲအများအပြားဖြင့် ရွေးချယ်ခံရသူဖြစ်သည်။ သူသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ အာဖရိကန်-အမေရိကန် ကွန်ဂရက် အဖွဲ့ဝင်များ အစည်းအရုံးမှ ပထမဆုံးဆီးနိတ်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသူလည်း ဖြစ်သည်။ ပါတီစွဲမရှိသည့် စီကျူ အပတ်စဉ်သတင်းစာမှ သူ့အား ၂၀၀၅မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ ဆီးနိတ်လွှတ်တော် မဲများအပေါ် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ တွေ့ရှိချက်အရ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကို သစ္စာရှိသူအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး အမျိုးသားဂျာနယ်မှ သူ့အား ၂၀၀၇ ခုနှစ်အတွင်း ရွေးချယ်စိစစ်ထားသည့် မဲများအပေါ်မူတည်၍ လစ်ဘရယ်အဖြစ်ဆုံး ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် အဆင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် အဆင့် ၁၆ ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် အဆင့် ၁၀ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် Congress.org မှ ၁၁ ယောက်မြောက် ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု အရှိဆုံး ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ဥပဒေများ
အိုဘားမားသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ် စွမ်းအင်ပေါ်လစီ အက်ဥပဒေကို ထောက်ခံမဲပေးခဲ့ပြီး လုံခြုံစိတ်ချရသော အမေရိကား နှင့် စနစ်ကျသော လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေး အက်ဥပဒေကို တွဲဘက်၍ ကမကထပြုခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အိုဘားမားသည် ပုံစံတူဖြစ်သော လုံခြုံစိတ်ချရသော နယ်စပ်ခြံစည်းရိုး အက်ဥပဒေကို ထောက်ခံခဲ့သည်။ အိုဘားမားသည် သူ၏အမည်ပါဝင်သည့် အက်ဥပဒေ ၂ခုကို အစပျိုးခဲ့သည်။ တစ်ခုမှာ လူဂါ-အိုဘားမားဖြစ်ပြီး သမာရိုးကျ လက်နက်များ၏ ခြိမ်းခြောက်မှု ကို ပူးပေါင်းလျှော့ချရေး ဥပဒေဖြစ်သည့် နန်း-လူဂါ အက်ဥပဒေကို ထပ်မံတိုးချဲ့ဖော်ဆောင်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး နောက်တစ်ခုမှာ ကိုဘန်း-အိုဘားမား ပွင့်လင်းမှု အက်ဥပဒေဖြစ်ကာ ထိုအက်ဥပဒေမှာ ဖက်ဒရယ်ဆိုင်ရာ သုံးစွဲမှုများကို ရှာဖွေနိုင်သည့် USAspending.gov အင်တာနက် ရှာဖွေရေး စနစ်ကို တည်ထောင်ရန် အာဏာအပ်နှင်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ရက်နေ့တွင် အိုဘားမားသည် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ်များ ဖြစ်ကြသော သောမတ်စ် အာ ကာပါး၊ တွမ် ကိုဘန်း နှင့် ဂျွန် မက်ကိန်းတို့နှင့်အတူ နောက်ဆက်တွဲ အက်ဥပဒေကို စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖက်ဒရယ် သုံးစွဲမှု နှင့် သက်ဆိုင်သော ဥပဒေတွင် ပွင့်လင်းမှု နှင့် တာဝန်ခံမှု ကို ပိုမိုခိုင်မာစေရန်အတွက် ဖြစ်သည်။
အိုဘားမားသည် နျူးကလီးယားစက်ရုံပိုင်ရှင်တို့ အနေနှင့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ယိုစိမ့်မှုဖြစ်ပေါ်ပါက ပြည်နယ်နှင့် နယ်မြေအာဏာပိုင်တို့ကို အကြောင်းကြားရန်လိုအပ်သည့် ဥပဒေကို ကမကထပြုခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အမေရိကန် သမ္မတ ဘုရှ်သည် ကွန်ဂို ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ကယ်ဆယ်ရေး၊ လုံခြုံရေး နှင့် ဒီမိုကရေစီ မြှင့်တင်ရေး အက်ဥပဒေကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ပထမဆုံး အိုဘားမား အဓိက ကမကထပြုသည့် ဖက်ဒရယ်ဥပဒေကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီလတွင် အိုဘားမား နှင့် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်အမတ် ဖိန်းဂိုးတို့သည် ဖြောင့်မတ်သော ခေါင်းဆောင်မှု နှင့် ပွင့်လင်းသော အစိုးရ အက်ဥပဒေကို ပူးပေါင်း၍ အထောက်အကူပေး မိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး ထိုအက်ဥပဒေမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဥပဒေအဖြစ် လက်မှတ်ရေးထိုး အတည်ပြုခဲ့သည်။ သူသည် ဖက်ဒရယ်ဆိုင်ရာ ရွေးကောက်ပွဲများတွင် လိမ်ညာသော အလေ့အထများကို ရာဇဝတ်မှု အဖြစ်သတ်မှတ်ရန်အတွက် လိမ်ညာသော အလေ့အထများနှင့် မဲပေးသူအား ခြိမ်းခြောက်မှုများမှ ကာကွယ်ရေး အက်ဥပဒေကို စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ အိုဗားမားသည် အီရတ်စစ်ပွဲ မြှင့်တင်မှုမှ လျှော့ချရေး အက်ဥပဒေကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် လူတစ်ဦးချင်းစီ ကမောက်ကမဖြစ်ပါက စစ်တပ်မှထုတ်ပယ်ရန် အကာအကွယ်ပေးထားသည့် ကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အာဏာအပ်နှင်းသည့် အက်ဥပဒေကို ကမကထပြုခဲ့သည်။ သူသည် အီရန် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှု အတည်ဖြစ်ရေး အက်ဥပဒေကို ကမကထပြုခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ ပင်စင် ရန်ပုံငွေများကို ထုတ်ပယ်ရန် အက်ဥပဒေကို ကမကထပြုခဲ့သည်။ ထိုမျှသာမက အိုဘားမားသည် ပြည်နယ်ဆိုင်ရာ ကလေးများ၏ ကျန်းမာရေးအာမခံအစီအစဉ်ကို ဆီးနိတ်လွှတ်တော်မှ ပြင်ဆင်ချက်ကို လည်း ကမကထပြုဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထိုပရိုဂရမ်မှ စစ်ပွဲနှင့်ဆိုင်သော အနာတရများရရှိထားသည် စစ်သားတို့၏ မိသားစုဝင်များအတွက် အလုပ်ပြုတ်မည့်ရန်မှ ၁ နှစ်အကာအကွယ်ပေးမည့် ဥပဒေကိုလည်း ကမကထပြုခဲ့သည်။
ကော်မတီများ
အိုဘားမားသည် ဒီဇင်ဘာလ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှစ၍ နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး၊ ပြည်သူ့လုပ်ငန်းနှင့် စစ်ပြန်များရေးရာ ဆီးနိတ်ကော်မတီများ တွင် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် သူသည် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး နှင့် စစ်ပြန်များရေးရာ ကော်မတီတို့မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး ကျန်းမာရေး၊ပညာရေး၊ အလုပ်သမားရေးရာ နှင့် ပင်စင်ရေးရာ နှင့် နိုင်ငံလုံခြုံရေး နှင့် အစိုးရရေးရာ ကော်မတီများတွင် တာဝန်အသစ်များကို ရယူခဲ့သည်။ သူသည် ဥရောပရေးရာ ဆိုင်ရာ ဆီးနိတ်ဆပ်ကော်မတီတွင်လည်း ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဆီးနိတ် နိုင်ငံခြားဆက်ဆံရေး ကော်မတီ၏ အဖွဲ့ဝင်အနေနှင့် အိုဘားမားသည် အရှေ့ဥရောပ၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်း၊ အာရှအလယ်ပိုင်း နှင့် အာဖရိကတို့သို့ အစိုးရကိစ္စဖြင့် ခရီးများသွားခဲ့သည်။ သူသည် မာမွတ် အာဘတ်စ် ကို ပါလက်စတိုင်း သမ္မတမဖြစ်မီအချိန်က တွေ့ဆုံခဲ့ပြီး နိုင်ရိုဘီတက္ကသိုလ်တွင် ကင်ညာအစိုးရ၏ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ မိန့်ခွန်းပြောခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ
ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတလောင်း ဘာရက် အိုဘားမားသည် ပထမအချီ စကားစစ်ထိုးပွဲအပြီးတွင် ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သည့် ရီပတ်ပလစ်ကန် သမ္မတလောင်း မက်ကိန်းအား အသာရနေပြီဟု ဆိုနိုင်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲအစတွင် နိုင်ငံရေးကိစ္စများအား အဓိကထား ယှဉ်ပြိုင်ရမည်ဟု အများကထင်မှတ်ခဲ့ကြသော်လည်း အမေရိကန်၏ ငွေရေးကြေးရေး လုပ်ငန်း၏ အချက်အချာ ဝေါလ်စထရိစ်မှာ ဘဏ်များဒေဝါလီခံသည့် အရေးကိစ္စများ၊ ရေနံဈေးတက်မှုများနှင့်တကွ စီးပွားရေးပြဿနာသည် အဓိကဖြစ်ခဲ့သည်။
လက်တွေ့တွင်လည်း တိုင်းပြည်စီးပွားရေးကိုမှန်ကန်စွာ ဦးဆောင်နိုင်သူကိုသာ အမေရိကန်ပြည်သူတို့က ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ ကမ္ဘာအဝှမ်းမှ မျက်စိဒေါက်ထောက်ကြည့်နေသော ၂၀၀၈ ခုနှစ် အမေရိကန် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် အိုဘားမား အနိုင်ရရှိခဲ့သောကြောင့် အိုဘားမားသည် အမေရိကန်သမိုင်းတွင် ပထမဦးဆုံးသော အာဖရိကနွယ်ဖွား လူမည်းသမ္မတဖြစ်လာသည်။
နော်ဇယ်
နော်ဇယ် ဆိုသည်မှာ အလုံပိတ်ထားသော ချိန်ဘာခန်း အတွင်း သို့ ပိုက်အတွင်းသို့ အရည်တို့ စီးဆင်းဝင်ရောက်လာသည့် အချိန်တွင် စီးဆင်းမှု လမ်းကြောင်းနှင့် စီးဆင်းသည့် ပုံသဏ္ဍန်ကို ထိန်းချုပ်ပေးနိုင်ရန် အတွက် ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ထားသော ပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
များသောအားဖြင့် နော်ဇယ်သယ် ပိုက်လုံး သို့မဟုတ် ပိုက်ခေါင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လုံးပတ်မှာ တသမတ်တည်း မရှိဘဲ ကွဲပြားခြားနားနေလေ့ ရှိသည်။ ၎င်းကို သို့ ဓာတ်ငွေ့များ စီးဆင်းမှုကို လမ်းကြောင်းပေးရန် သို့မဟုတ် ပြောင်းလဲပေးရန် အတွက် အသုံးပြုနိုင်သည်။ နော်ဇယ်များကို စီးဆင်းမှု အရှိန်အဟုန်၊ စီးဆင်းမှု လမ်းကြောင်း၊ စီးဆင်းသည့် ထုထည်၊ စီးဆင်းသည့် ပုံသဏ္ဌာန် နှင့် ၎င်းမှ ပေါ်ထွက်လာသော ရေနွေးငွေ့ တို့၏ ဖိအားကို ထိန်းချုပ်နိုင်ရန် အတွက်လည်း သုံးလေ့ ရှိကြသည်။
လူမှုအဖွဲ့အစည်း
လူမှုအဖွဲ့အစည်းတွင် စိတ်ဆန္ဒအလျှောက် ပါဝင်ကြသည့် မြို့ပြနှင့်လူမှုရေးအသင်း အဖွဲ့အစည်းများနှင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရ (အစိုးရ၏ နိုင်ငံရေးစံနစ်မပါဝင်) နှင့် ဈေးကွက် စီးပွားရေး အဖွဲ့အစည်းများ၏ ကျောထောက်နောက်ခံ မပြုသည့် လူမှုရေး လုပ်ငန်းများကိုသာ အခြေခံပြုသည့် အဖွဲ့အစည်းများ ပါဝင်သည်။
အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်
ခေတ်လွန်အဆိုအမိန့်များတွင် လူမှုအဖွဲ့အစည်း ၏အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ အမြောက်အမြား ရှိသည်။ လန်ဒန်စီးပွားရေးကျောင်း၏ လူမှုအဖွဲ့အစည်းအပေါ် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ဖော်ပြထားသည် – အတင်းအကျပ်စေခိုင်းမှုများမပါဝင်သည့် လူမှုအဖွဲ့အစည်းဆိုသည်မှာ အများအကျိုး၊ ရည်မှန်းချက်များနှင့် တန်ဖိုးများ အတွက်ရည်ရွယ်ပြီး ပူးပေါင်းဆောင် ရွက်သည့်နေရာ ကိုရည်ညွှန်းသည်။ စာတွေ ့အရ ဤအဖွဲ့အစည်းများသည် အခြား အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည့် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၊ မိသားစု၊ ဈေးကွက်တို့နှင့် ပြတ်ပြတ်သားသားခြားနားသော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ ထိုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် ထွေးရောယှက်တင် ရှိနေပြီး စည်းခြားထားမှုမှာမှုန်ဝါးဝါးနှင့် အပေးအယူရှိသည်။ လူမှုရေးအသင်းသည် အမျိုးမျိုးအထွေအထွေ ကွဲပြားနေသည့် နေရာများ၊ လုပ်ဆောင်ချက်များနှင့် အဖွဲ့ပုံစံများကို ယေဘုယျအားဖြင့် ထွေးပိုက်ထားရပြီး စံနစ်တကျရှိမှု၊ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်မှုနှင့် အခွင့်အာဏာသုံးစွဲမှုတို့တွင် အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ အနိမ့်အမြင့်ရှိသည်။ လူမှုအဖွဲ့အစည်းများသည် ရံဖန်ရံခါ မှတ်ပုံတင်ထားပြီး အသင်းဝင်များပြားသည့် အဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်သည့် ကုသိုလ်ဖြစ်အသင်းများ၊ အုပ်စုများ၊ အမျိုးသမီး အဖွဲ့အစည်းများ၊ ယုံကြည်မှု အခြေခံ အဖွဲ့အစည်းများ၊ ကျွမ်းကျင်မှုအသင်းများ၊ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ၊ ကိုယ်ထူကိုယ်ထအုပ်စုများ၊ လူမှုလှုပ်ရှားအသင်းများ၊ စီးပွားရေးအသင်းများ၊ ညွန့်ပေါင်းနှင့် ဥပဒေအဖွဲ့များ ဖြစ်သည်။[1]
မူလအစ
မူလသမိုင်းအမြင်အရမှစပြီး လက်ခံမှတ်သားထားသည့် လူမှုအဖွဲ့အစည်း၏ အမှန်တကယ်ဖွင့်ဆိုချက် သည် နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ပြောင်းလဲခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ပထမအကြိမ် ဖွင့်ဆိုချက်ပြောင်းလဲမှုသည်ပြင်သစ် တော်လှန်ရေးကြီး နောက်ပိုင်းတွင်ဖြစ်ပြီး ဒုတိယအကြိမ် ပြောင်းလဲမှုမှာ ဥရောပတိုက် ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ကျဆုံးချိန်အတွင်းက ဖြစ်သည်။