cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကြောက် ကြောက် ကြောက် (ရုပ်ရှင်)
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
တကယ်တမ်းမူ ပယောဂဆရာမှာလည်း သေပြီးသူ ဖြစ်သည်။ ဖိုးသံလုံးတို့ ထပ်ပြေးကြရာ လမ်းကူးစဉ် မင်းညို၊ ကျော်ကြားနှင့် ခေတ်ကောင်းတို့ကို ကားတိုက်သည်။ ၎င်းတို့ မည်သို့မျှ မထိခိုက်။ ထိုအခါမှသာ မင်းညိုသည် ရေနှစ်၍လည်းကောင်း၊ ကျော်ကြားသည် ချောက်ထဲကျ၍လည်းကောင်း၊ ခေတ်ကောင်းသည် ကားပေါက်ကွဲ၍လည်းကောင်း သေပြီးသူများမှန်း သတိရလာသည်။ ဖိုးသံလုံး အမျှဝေ၍ ထိုသုံးယောက် ကောင်းရာရောက်သည်။ ဝမ်းနည်းကာ ပြန်လာသည့် ဖိုးသံလုံးမှာ လမ်း၌ ငုတ်စိုက်နေသည့် သူ့အလောင်းအား တွေ့သည်။ သို့မှသာ သူသည်လည်း သာယာဝိညာဉ်နှင့် တွေ့ကာ ကြောက်ပြေးရင်း ငုတ်စိုက်သေပြီးမှန်း သိသွားတော့သည်။
မိုးကောင်းဘုရား
မိုးကောင်းဆုတောင်းပြည့်စေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကင်းမြို့နယ်၏ (၁၄)ရပ်ကွက်(ကံပဲ့ရွာ)တွင် တည်ရှိသည်။
မြတ်စွာဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီးနောက် သာသနာနှစ် ၂၀၀-ကျော်တွင် သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးသည် သဒ္ဒါကြည်ညို ပြင်းပြစွာဖြင့် သာသနာတော် အကျိုးနှင့် ဝေနေယျတို့ အကျိုးငှာ ဇမ္ဗူထိပ်ကျွန်းတွင်းအနှံ့ စေတီပုထိုးပေါင်း ၈၄၀၀ တည်ထားကိုးကွယ်ရာ၌ မိုးကောင်းဆုတောင်းပြည့်စေတီတော် ကိန်းဝပ်ရာဌာန ကုန်းမြေတွင် စေတီတော် တစ်ဆူ တည်ထားခဲ့သည်။
သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးက စေတီတော်ကို သီရိမင်္ဂလာစေတီတော်ဟု ဘွဲ့အမည် ဆက်ကပ်ခဲ့သည်။ အင်းဝခေတ် ပထမ မင်းခေါင်မင်းလက်ထက်၊ မိုးမိတ်စော်ဘွားကြီး စဝ်ခွန်နောင်သည် ယခုလက်ရှိ ဉာဏ်တော်အတိုင်း မွမ်းမံတည်ထားပြီးနောက် မိုးကောင်းဆုတောင်းပြည့် စေတီတော်ဟု ဘွဲ့အမည် ဆက်ကပ်ခဲ့သည်။ စေတီတော်၏ ဉာဏ်တော်မှာ ၉၉-ပေရှိပြီး စိန်ဖူးတော်မှ အောက်နှုတ်ခမ်း အထိ ၁၂'၉" ၊ ထီးတော်အောက် နှုတ်ခမ်းမှ ငှက်ပျောဖူးအထိ ၂၅'၊ ကြာမှောက်ကြာလံ ၈'၃"၊ ဖောင်းရစ် ၁၀'၆"၊ ခေါင်းလောင်းတော် ၁၃'၆" ရှိသည်။
လိပ်သိုကျောင်းကုန်းရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
လိပ်သိုကျောင်းကုန်းရွာ(Leikthokyaungkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လိပ်သိုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၀၉ ဖြစ်သည်။
ရေသူမ
ရှေးဟောင်းပုံပြင်များတွင်လည်းကောင်း၊ လူကြီးသူမများ အဆင့် ဆင့် ပြောကြားချက်အရလည်းကောင်း ရေသူမများ ရှိသည်ဟူသော စကားကို ယခုခေတ်တိုင်အောင်ပင် စွဲလမ်းယုံကြည်သူများ ရှိနေသေးသည်။ ထိုယုံကြည်ချက် အရဆိုသော် ရေသူမများ၏ ဦးခေါင်းနှင့်ခန္ဓာကိုယ်မှာ လှပသောလူမိန်းမသဏ္ဌာန်ဖြစ်၍ အကြေး ထူသည့် ငါးမြီးကြီးကဲ့သို့သော အမြီးပိုင်း ပါရှိသည်။ သူတို့ သည် ပင်လယ်ထဲတွင် ကျက်စား၍ ရေပေါ်သို့ ရုတ်တရက် ပေါ် လာတတ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရေစပ်ကျောက်ဆောင်ပေါ်တွင် ထိုင်လျက်နေတတ်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း ပြောဆိုကြ၏။ တစ်ခါ တစ်ရံတွင် လှိုင်းများအပေါ်တွင် ပေါ်ကာ၊ လက်တစ်ဘက်တွင် မှန်ကိုကိုက်လျက်၊ အခြားလက်တစ်ဘက်ဖြင့် ရွှေဘီး၊ သို့ မဟုတ် ပုလဲဘီးဖြင့် ရှည်လျားသောသူတို့၏ ဆံပင်အား ဖြီးနေသည်ကို တွေ့ရသည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ သူတို့သည် သူတို့၏ လှပသောရုပ်ရည်များဖြင့်၎င်း၊ ချိုအေးသော တေးဆိုသံများဖြင့်၎င်း လူယောက်ျားများကို သွေးဆောင်တတ်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ မှော်ကက်ဦးထုပ် တစ်လုံးကို သူတို့၏အနီးတွင် ထားတတ်ကြပြီးလျှင် ထို ကက်ဦးထုပ်ကို သူတို့နှစ်သက်သောသူအား ဆောင်းပေး လိုက်ခြင်းဖြင့် ထိုသူသည် ရေအောက်တွင် အတူနေထိုင်နိုင် သည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။ ရေသူမများသာမက ရေသူအဖို များလည်း ရှိပြီးလျှင် လူမိန်းမများကို ဖမ်းဆီးကာ ပေါင်းဖက် နေထိုင်ကြသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ပုံပြင်တစ်ခုသည် ဥရောပ တိုက် ရိုင်းမြစ်ကမ်းခြေရှိ ကျောက်ဆောင်တစ်ခုပေါ်တွင် တေး သီချင်းများ သီဆိုကာ သင်္ဘောသားများအား ဖြားယောင်းတတ် သည့် ရေသူမတစ်မျိုး ရှိကြောင်းကို ဖော်ပြထားလေသည်။ အချို့ပုံပြင်များတွင်ကား ရေသူမများသည် ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ ကို စွန့်ခွာကာ လူဖြစ်၍လာသည်ဟု ဆိုလေသည်။ ရေသူမများ ရေသူအဖိုများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အနုပညာနှင့် လင်္ကာများတွင် မကြာမကြာ တွေ့ရပေသည်။ အမှန်မှာ ဖျံကဲ့သို့ သော ရေသတ္တဝါအချို့ကို ခပ်ဝေးဝေးမှ ကြည့်လျှင် လူနှင့် အနည်းငယ်တူတတ်သဖြင့် ထိုသတ္တဝါမျိုးကို ဖွဲ့နွဲ့ကာ ပြောဆို ရေးသားထားခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်တန်ရာသည်။
ပေါက်တောကျွန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ပေါက်တောကျွန်းရွာ (Pauktawkyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မီးလောင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးလောင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၇ ဦး၊ မ ၁၀၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၉၃၁ မြစ်ကြီးနားငလျင်
၁၉၃၁ မြစ်ကြီးနားငလျင် ("၁၉၃၁ ကာမိုင်းငလျင်" ဟုလည်း သိကြ) သည် ဇန်နဝါရီ ၂၈ ရက် ဒေသစံတော်ချိန် ၂ နာရီ ၃၅ မိနစ် (20:9 January 27 UTC) တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ငလျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှအိန္ဒိယ၏ လက်အောက်ခံနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ငလျင်၏ ပမာဏသည်  Mw 7.6 ရှိသည်။ အချို့သော အရင်းအမြစ်များအရ အနက်သည် ၃၅ ကီလိုမီတာရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ Phyo M. M. ၏ လေ့လာမှုအရ အနက်သည် ၅ ကီလိုမီတာမှ ၃၀ ကီလိုမီတာအထိ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုသည် အလွန်ပြင်းထန်ခဲ့ကာ အနည်းဆုံး စက္ကန့် ၃၀ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ပြင်းအားသည် MMI IX အထိ ရှိခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် ပွတ်တိုက်မှုများစွာ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ သဲများသည်လည်း ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ဤငလျင်သည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောတွင် တည်ရှိနေသည့် ရွေ့လျားမှုတစ်ခုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ငလျင်သည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြော၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် 22° N ကျဉ်းမြောင်းကာ၊ ၁၀ ကီလိုမီတာခန့် ကျယ်သည်။ 25°30' နှင့်  26°  အကြားရှိ စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောအစိတ်အပိုင်းသည် ၇၀ ကီလိုမီတာခန့် ကျယ်သည့် shear zone တစ်ခုပါဝင်ကာ ပိုမိုကျယ်သည်။ ၎င်းတွင် အခွဲလေးခုလည်း ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
ဇင်ကလဲရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ဇင်ကလဲရွာ (Zinkale)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ဇင်ကလဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်ကြံပိုးပင်
သစ်ကြံပိုးပင်သည် လော်ရေစီအီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ မျိုးခွဲ၏အမည်သည် စင်နာမိုမံဖြစ်သည်။ သစ်ကြံပိုးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၇ဝ ကျော်ရှိ၍ ခြုံပင်၊ သစ်ပင်တို့လည်း ပါဝင်သည်။ အာရှတိုက်နှင့် ဩစတြေးလီးယားတိုက်တို့တွင် ပျံ့နှံ့ပေါက်ရောက်ရာ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ပေါက်ရောက် သော သစ်ကြံပိုးပင်တို့သည် အမျိုး ၂ဝ ခန့်ရှိ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကရဝေး၊ မှန်သင်းပင်၊ လုလင်ကျော် (နလင်ကျော်)ဟု ခေါ်ကြသော အပင်များသည်လည်း သစ်ကြံပိုးမျိုးဝင်များ ဖြစ်သည်။ သစ်ကြံပိုးခေါက်သည် ဟင်းခတ်အမွှေး အကြိုင်တမျိုးအဖြစ် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ အခေါက်သည်သာမက အရွက်သည်လည်း ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အခေါက်၊ အရွက်၊ အမြစ် စသည်တို့မှ ထုတ်ယူရရှိသော အဆီသည် ဆေးဖက်လည်းဝင်သည်။ ဆပ်ပြာ၊ ရေမွှေး၊ ဆေးဝါးစသည်တို့ကို လုပ်ကိုင်ရာ၌လည်း အသုံးပြုကြရသည်။ ထိုကြောင့် သစ်ကြံပိုးမျိုးဝင် အပင်များစွာတို့သည် စီးပွားကုန်သွယ်ရေး တန်ဖိုးရှိကြပေသည်။ ယင်းတို့အနက် အရေးပါ၍ အထင်ရှားဆုံးသော သစ်ကြံပိုး လေးမျိုးကိုသာ ဖော်ပြလိုပေရာ၊ ထိုလေးမျိုးမှာ သီဟိုဠ်သစ်ကြံပိုး၊ မြန်မာသစ်ကြံပိုး၊ တုတ်သစ်ကြံပိုးနှင့် ပရုပ်သစ်ကြံပိုးတို့ ဖြစ်ပေသည်။
နှံပြည်စုတ်အမြီးနီ
နှံပြည်စုတ်အမြီးနီ (Rufous-tailed tailorbird) (Orthotomus sericeus) သည် နှံပြည်စုတ်ငှက်အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံနှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
သစ်ကြံပိုးပင်
သီဟိုဠ်သစ်ကြံပိုးကို သစ်ကြံပိုးအစစ်ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သင်္ဘောသစ်ကြံပိုးဟုလည်းခေါ်သေးသည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ စင်မာမိုမမ် ဇေလာနီကမ် ဖြစ်သည်။ ထိုအပင်မျိုးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းဒေသများတွင်လည်းကောင်း၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်းတွင်လည်းကောင်း ပေါက်ရောက်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း တောင်ဘက်ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် ပေ ၆ဝဝဝ အထိ မြင့်သောဒေသများတိုင်အောင် ထိုသစ်ကြံပိုးမျိုးတို့ အလေ့ကျ ပေါက်ရောက်လျက် ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ ပင်လယ်ရေပြင်မှ အမြင့်ပေ ၁ဝဝမှ ပေ ၇ဝဝ အထိရှိသော ဒေသများ၌ အများအပြား ပေါက်ရောက်၍ ပေ ၃၅ဝဝအမြင့် ရှိသော ဒေသများတွင် လည်းအတော်အသင့် တွေ့ရှိရသည်။ ထိုသစ်ကြံပိုးပင်တို့သည် အပင်အလတ်စားဖြစ်၍ အမြင့်ပေ ၂ဝမှ ၂၅ပေ အထိရှိနိုင်သည်။ သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် ပေ ၆ဝ ခန့်မြင့်သော ထိုသစ်ကြံပိုးပင်များကို ရံဖန်ရံခါ တွေ့ရသည်။ အရွက်များသည် လေးလက်မမှ ခုနစ်လက်မ အထိ ရှည်၍ ပျဉ်းတွဲတွဲနေသည်။ အရွက်ရင့်များ၏ အပေါ်ဘက်တွင် တောက်ပသည်။ အရွက်ကိုချေလိုက်လျှင် စူးရှရှ မွှန်တွန်တွန် အနံ့မျိုးထွက်သည်။ အရွက်တစ်ရွက်တွင် သုံးခုမှ ငါးခုအထိ အကြောများယှဉ်ပြိုင်ပါရှိသော ကြောပြိုင်အရွက်မျိုး ဖြစ်လေသည်။ ဇန္နဝါရီလ လောက်တွင် စိမ်းဝါဝါ အပွင့်ကလေးများပါသည့် ပန်းခိုင်မျိုးပွင့်သည်။ အပွင့်အနံ့ မကောင်းချေ။ မေလမှ ဩဂုတ်လအတွင်း အသီးများသီး၍ မှည့်သည်။ ခရမ်းရင့်ရောင်ရှိသော အသီးသည် အခွံပျော့၍ အစေ့တစ်စေ့တည်းသာ ပါသည်။ ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန်ရှိ၍ လက်မဝက်ခန့်မှ တစ်လက်မခန့်အထိ ရှည်ပြီးလျှင် အသီးကိုခွဲကြည့်လျှင် တာရပင်ဆီအနံ့မျိုး ထွက်လေသည်။
အပင်ပျိုနှင့် ငုတ်တက်တို့၏ အခေါက်သည် ချောမွတ်၍ ဖြူဖျော့ဖျော့အရောင်ရှိသည်။ အကိုင်း ရင့်များ၏ အခေါက်သည် ကြမ်း၍ အညိုရောင်ဖြစ်သည်။ အလယ်ကိုင်း များမှ အခေါက်သည် အပြင်ကိုင်းများမှ အခေါက်ထက် ပို၍ကောင်းသည်။ အကိုင်းအလယ်မှ အခေါက်သည် အရင်းနှင့် အဖျားပိုင်းအခေါက်ထက် ပို၍ကောင်းသည်။ အပင်အရင်းပိုင်း၏အခေါက်သည် အညံ့စားဖြစ်လေသည်။ ထိုသစ်ကြံပိုးပင်မျိုးကို သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်၍ သစ်ကြံပိုးခေါက်များကို ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ အများဆုံးတင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် အလေ့ကျ ပေါက်သောအပင်များမှ ရရှိသည့် အခေါက်များကိုသာ တင်ပို့ရောင်းချရာ သီဟိုဠ်မှ သစ်ကြံပိုးခေါက်က အမျိုးအစားပို၍ကောင်း လေသည်။
နှံပြည်စုတ်အမြီးနီ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
သစ်ကြံပိုးပင်
သီဟိုဠ်သစ်ကြံပိုးပင်မျိုးသည် အပူပိုင်းဇုံဒေသ အတွင်း၌ဖြစ်လျှင် မြေအမျိုးအစားမရွေးဘဲ ပေါက်ရောက် ဖြစ်ထွန်းနိုင်သည်။ သို့သော် အခေါက်အမျိုးအစားတွင်သာ ကွာခြားမှုရှိလေသည်။ သီဟိုဠ်ကျွန်းဒေသတွင်ပင် သဲဖြူဆန်သောမြေမျိုး၌ စိုက်ပျိုးပေါက်ရောက်သည့် အပင်မှရရှိသည့် သစ်ကြံပိုးခေါက်သည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ထိုသစ်ကြံပိုးမျိုးကို အစေ့ပျိုး၍စိုက်ရသည်။ ယင်းတို့သည် အနည်းဆုံး မိုးရေချိန်လက်မ ၈ဝခန့် လိုသည်။ အပင်များပျိုး၍ နှစ်နှစ်ခန့်ရှိလျှင် အပင်ပေါက်များသည် ခြောက်ပေမှ ရှစ်ပေခန့်အထိ မြင့် လာ၍ အပင်လုံးသည် လက်ညှိုး၊ လက်မခန့် ဖြစ်လာသည်။ စိုက်ခင်းထဲတွင် အပင်များကို ထိုထက်ပိုမိုမြင့်မား ကြီးထွားအောင်မထားဘဲ အခေါက်ရနိုင်ရန် ထိုအရွယ်၌ပင် အပင်များကို ခုတ်ချရသည်။ ထိုအရွယ်၌ခုတ်မှသာ အခေါက်ခွါ၍လွယ်သည်။ သီဟိုဠ်ကျွန်း၌ မေလမှ ဩဂုတ်လအတွင်း၌လည်းကောင်း၊ အောက်တိုဘာလမှ ဒီဇင်ဘာလအတွင်း၌လည်းကောင်း ခုတ်ရသည်။ ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုအခါ၌ခုတ်လျှင် အခေါက်ခွါရန် မလွယ်ကူချေ။ မြေကြီးနှင့်ကပ်၍ အပင်ကိုခုတ်ချသော်လည်း နောင်အခါ ငုတ်တက်များ ပြန်လည်ထွက်ပြီးလျှင် အပင်ပြန်၍ တက်လာလေသည်။
ဖြတ်ချလိုက်သော အပင်လုံး၏အခက်အလက်များကို ရှင်းလင်းပြီးနောက် အပင်လုံး၏ တဖက် တချက်တွင် ဓားနှင့်တစ်ချက်စီ အလျားလိုက် မွှမ်းချလိုက်ရသည်။ မိုးရာသီအတွင်းမဟုတ်လျှင် အခေါက်ကပ်နေတတ်ရာ ဓားရိုးဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တုတ်ဖြင့်ဖြစ်စေ ပင်လုံးကို အနည်းငယ် ထုရိုက်ပေးရသည်။ ထိုအခါမှ အခေါက်ကွာလေသည်။ ခွာပြီးသားအခေါက်များကို စုပြီးလျှင် တစ်ရက်နှစ်ရက်ခန့် ဖိထားရသည်။ ထိုအခါမှ အခေါက် အပေါ်ဘက်ရှိ အမြှေးနှင့် အောက်ဘက်တွင်ကပ်နေသော အသားဖတ်တို့ကို ခွာထုတ်ရန်လွယ်ကူသည်။ ယင်းတို့ကို ခွာပြီးလျှင် အခေါက်များကို တစ်ပေခန့်အရှည်ထား၍ ပိုင်းဖြတ်ကာ သုံးရက်ခန့် နေပြ၍ ခြောက်အောင်လှန်းရလေသည်။ ထိုအခါ အခေါက်ရောင်သည် ညိုလာပြီးလျှင် အခေါက်များ သည်လည်း ခွေလိပ်သွားကြလေသည်။ ထိုအခါမှ အခေါက်လိပ်များကို အစည်းများစည်းကာ အရွယ်အ စား ခွဲခြား၍ ထုပ်ပိုးပြီးလျှင် နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့သည်၊ များသောအားဖြင့် သီဟိုဠ်ကျွန်းမှ သစ်ကြံပိုး ခေါက်ကို ဂျာမနီနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ တင်ပို့ရလေသည်။
သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင် တစ်ဧကရှိသော စိုက်ခင်းမှ သစ်ကြံပိုးခေါက်ပေါင်ချိန် ၁၅ဝ ခန့်ထွက်သည်။ စိုက်ပျိုးပြုစုမှု ကောင်းပါလျှင် ဆယ်နှစ်ခန့်အထိ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် အထွက်တိုးလာနိုင်လေသည်။ သီဟိုဠ်သစ်ကြံပိုးပင်၏ အခေါက်၊ အရွက်၊ အမြစ်တို့ မှလည်း ဆီထုတ်ယူ ရရှိသည်။ သစ်ကြံပိုးခေါက်တွင် ဆီ နှစ်ပိုင်းတစ်ပိုင်း ရာခိုင်နှုန်းမှ တစ်ရာခိုင်နှုန်းအထိ ပါရှိသည်။ ထုတ်ယူပြီးစ ဆီအရောင်သည် အဝါနုဖြစ်သော်လည်း ကြာလျှင် အနီရောင်သို့ ပြောင်းသွားလေသည်။ သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင်ထုတ်ယူ သော အခေါက်ဆီထက် ဥရောပနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့တွင် ထုတ်ယူသော အခေါက် ဆီကပို၍ အမျိုးအစား ကောင်းသည်။ ဥရောပနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့တွင် သီဟိုဠ်မှတင်ပို့သော သစ်ကြံပိုး ခေါက်များမှ အဆီထုတ်ယူ ခြင်းဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်မူ သစ်ကြံပိုးခေါက်များကို ဆီထုတ်ယူခြင်း မပြုကြချေ။ အခေါက်ဆီကို ချိုချဉ် မုံ့ပဲသရေစာလုပ်ငန်း၊ အရက်ချိုမွှေးလုပ်ငန်း၊ ဆေးဝါးလုပ်ငန်း၊ ဆပ်ပြာလုပ်ငန်း၊ သွားကိုက်ပျောက်ဆေးနှင့် သွားတိုက်ဆေးလုပ်ငန်းတို့တွင် အသုံး ပြုကြသည်။ အထူးသဖြင့် အစာကြေ ရင်ချောင်သော ဆေးဝါးများဖော်စပ်ရာ၌ ထည့်သွင်းအသုံးပြုကြ လေသည်။
အရွက်တွင် ဆီ တစ်ရာခိုင်နှုံးပါရှိ၍ အရွက်ဆီ၏ အရောင်သည် ညိုသည်။ ပူရှိန်းရှိန်း အရသာ ရှိပြီးလျှင် ပရုတ်နံ့ထွက်သည်။ ရေ‌မွှေး လုပ်ငန်းနှင့် ချိုချဉ် မုံ့ပဲသရေစာလုပ်ငန်း၊ ဆပ်ပြာလုပ်ငန်းတို့တွင် ထိုအဆီကို အသုံးပြုကြသည်။ လေးညှင်းဆီ နည်းတူ ဆေးဖက်ဝင်၍ လေးညှင်းဆီကဲ့သို့လည်းကောင်း၊ အခေါက်ဆီကဲ့သို့လည်းကောင်း ဆေးဝါးဖော်စပ်ရာ၌ သုံးကြသည်။ ရူမက်တစ်ရောဂါအတွက် လိမ်းဆေးအဖြစ် လည်း အသုံးပြုနိုင်လေသည်။ အမြစ်တွင်ဆီ သုံးရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်သည်။ အမြစ်မှထုတ်ယူ ရရှိသောဆီသည် အခေါက်ဆီ၊ အရွက်ဆီ တို့နှင့် မတူပေ။ အရောင်အဆင်းမရှိဘဲ ပရုတ်နံ့ပြင်းသည်။ အမြစ်ဆီကို အသုံးနည်း၍ အရောင်း အဝယ် မပြုလုပ်ကြချေ။ အသီးမှရရှိသော ဆီသည်လည်း ဆေးဖက်ဝင်သည်ဟု ဆိုသည်။ အသီးရင့်များကို ဘုံဘိုင်မြို့သို့ တင်ပို့၍ လေးညှင်းပွင့်များနှင့် ရောနှော ရောင်းချကြလေသည်။ အစေ့များတွင် ဆီ ၃၃ ရာခိုင်နှုံးပါရှိ၍ ယင်းတို့မှထုတ်ယူ ရရှိသောဆီကို ဖရောင်းတိုင်လုပ်ကိုင်ရာ၌ အသုံးပြု ကြလေသည်။
သီဟိုဠ်သစ်ကြံပိုးပင်၏ အသားသည် ညိုမှိုင်းမှိုင်း အရောင် ဝါညိုညိုအရောင်မျိုး ရှိတတ်၍ အကွက်အပျောက် မပါရှိချေ။ အနည်းနှင့်အများ အရောင်တောက်ပ၍ အနံ့သင်းသင်းမွှေးသည်။ အသားသည် မလေးလွန်းဘဲ ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ရှိတတ်၍ အကြောဖြောင့်သည်သာ များလေသည်။ များသောအားဖြင့် အသားညက်၍ ပျော့ပြီးလျှင် အသားသေအောင် ပြုလုပ်ရန် လွယ်ကူသော်လည်း ကောက်ကွေးခြင်း ကွဲအက်ခြင်း ဖြစ်တတ်လေသည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် စင်နာမိုမမ် တမလာဟုခေါ်သော သစ်ကြံပိုးပင်မျိုးကို မြန်မာသစ်ကြံပိုးဟု အမည်သတ်မှတ်ထားသည်။ ယင်းအပင်မျိုးသည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၏ အရှေ့ပိုင်း၊ အရှေ့ဘင်္ဂလား ပြည်နယ်၊ ခါဆီတောင်တန်း၊ ဂျိန္တိယာတောင်တန်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့၌ တွေ့ရှိရပြီးလျှင် မြေပြင်အမြင့် ပေ ၃ဝဝဝ မှ ၇ဝဝဝ ရှိသော ဒေသများ၌ ပေါက်ရောက်လေသည်။
ရွက်မပြတ်သော အပင်မျိုးဖြစ်၍ အပင်အလတ်စားမျိုး တွင်ပါဝင်ပြီးလျှင် ၂၅ပေခန့်အထိ မြင့်နိုင်၍ လုံးပတ် လေးပေခွဲခန့် ရှိလေသည်။ အရွက်သည် လှံသွားပုံရှိ၍ ကြွပ်ဆတ်သည်။ ထိုသစ်ကြံပိုး မျိုး၏ အရွက်ကို အခေါက်ထက်ပို၍ အသုံးများကြသည်။ ထိုအပင်မျိုး၏ အခေါက်သည် သီဟိုဠ် သစ်ကြံပိုးခေါက်ထက် ပို၍ ကြမ်းလေသည်။ ဆစ်ကင်ပြည်နယ်၌ ပေါက်ရောက်သော ထိုသစ်ကြံပိုးမျိုး၏ အခေါက်ကိုမူ ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင် အဖြစ်လည်း အသုံ့းပြုကြလေသည်။ သစ်ကြံပိုး အဆစ်ခေါက် (သီဟိုဠ်သစ်ကြံပိုးခေါက်)နှင့် ရောနှောရောင်းချခြင်းလည်း ပြုကြလေသည်။
ထိုသစ်ကြံပိုးပင်ကိုလည်း အစေ့ပျိုး၍ စိုက်ကြသည်။ အပင်သက် ၁ဝ နှစ်ခန့်ရှိလျှင် အရွက်များ ကို ခူးနိုင်ပေပြီ ထိုအချိန်မှစ၍ နောင်နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ခန့်အထိ ထိုသစ်ကြံပိုး ပင်များမှ အကျိုးခံစားခွင့် ရနိုင်ကြပေသည်။ အရွက်များကို မိုးကုန်စပြုသော အောက်တိုဘာလမှ ဒီဇင်ဘာလများအတွင်း ဆွတ်ခူးကြလေသည်။ အချို့ဒေသများတွင် မတ်လအထိ ခူးကြလေသည်။ အပင်ပျိုများမှ တစ်နှစ်တစ်ခါခူးကြသော်လည်း အပင်အိုများမှာ နှစ်ခြား ခူးကြရသည်။ အရွက်များ ခူးဆွတ်ချိန်တွင် အရွက်များများပါသော အကိုင်းများ ကို ခုတ်ချ၍ သုံးလေးရက်မျှ နေလှန်းရသည်။ ထိုနောက် ထိုအကိုင်းများကို စည်းနှောင်၍ဈေးသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ အချို့ဒေသတွင် ချွေ၍ တောင်းများတွင်ထည့်ပြီးလျှင် ဈေးသို့ ပို့လေသည်။ ထိုအရွက်များကို များသောအားဖြင့် ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် အသုံးပြုကြသော်လည်း ကသမီယပြည်နယ်တွင် ကွမ်းကဲ့သို့ စားသုံးကြသည်။ စင်စစ် အရွက်ကို ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် သုံးကြသော သစ်ကြံပိုးပင်မျိုးသည် စင်နာမိုမမ် တမျိုးတည်းမဟုတ်ချေ။ စင်နာမိုမမ် အင်နာမီဒိယမ်၊ စင်နာမိုမမ် အော့တူစီဖိုလီယမ်နှင့် စင်နာမိုမမ် အယ်လဗီဖလော်ရမ်တို့၏ အရွက်များကိုလည်း ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် သုံးကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် အသုံးများသော ကရဝေးရွက်သည် စင်နာမိုမမ် အင်နမ့်တမ်၏အရွက် ဖြစ်သည်။
တုတ်သစ်ကြံပိုးဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသော သစ်ကြံပိုးမျိုး၏ ရုက္ခဗေဒအမည်သည် စင်နာမိုမမ် တက် ဆီယာ ဖြစ်သည်။ ထိုသစ်ကြံပိုးပင်တို့သည် အပင်အလတ်စားမျိုးဖြစ်၍ ပေ ၄ဝမှ ၅ဝအထိ အမြင့် ရှိနိုင်သည်။ အရွက်များသည် လှံသွားပုံရှိ၍ ကြွပ်ဆတ်လေသည်၊ အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်၌ မူလ ပေါက်ရောက်ရာမှ တုတ်၊ ဂျားဗား၊ သီဟိုဠ် စသော အာရှတိုက်ဒေသများ သို့ မျိုးပြန့်ခဲ့သည်။ ရှေးပဝေဏီကပင် ထိုသစ်ကြံပိုးမျိုးကို ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်းကို ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၂ရဝဝ က တုတ်နိုင်ငံ၏ အပင်ငယ်စာရင်း၌ ပါရှိသည်ကိုလည်းကောင်း၊ သမ္မာကျမ်းစာနှင့် ဂရိစာပေ၌ ပါရှိသည်ကိုလည်းကောင်း ထောက်ထား၍ သိရှိရလေ သည်။ တပင်လုံးပင် အနံ့သင်း၍ အခေါက်သည် သီဟိုဠ်သစ်ကြံပိုးထက် အတန်ငယ်ညံ့သော်လည်း ထိုသစ်ကြံပိုးခေါက် အစားအသုံးပြုနိုင်သည်၊ ထိုသစ်ကြံပိုးပင်၏ အသီးသည်လည်း ဆေးဖက်ဝင်သည်။ အရွက်မှ ထုတ်ယူရရှိသောဆီကို ဆပ်ပြာလုပ်ငန်း နှင့် ဆေးဝါးလုပ်ငန်းတို့၌ အသုံးချ၍ တုတ်နိုင်ငံမှ ထိုဆီမျိုးကို အများဆုံး ထုတ်လုပ်တင်ပို့လေသည်။
ထိုသစ်ကြံပိုးမျိုးကို သီဟိုဠ်သစ်ကြံပိုးပင်မျိုးတို့ကဲ့သို့ စိုက်ပျိုးရသည်။ သို့သော် သီဟိုဠ်သစ်ကြံပိုးကဲ့သို့ ငယ်ငယ် အရွယ်တွင် ခုတ်ချခြင်း မပြုသဖြင့် အပင်ကြီးများ ဖြစ်လေသည်။ ထိုကြောင့်အခေါက် ရနိုင်ရန် အပင်ကြီးများ၏ အကိုင်းအခက်များကို အချိန်အခါအလိုက် ခုတ်ချ၍ အခေါက်ခွါယူကြသည်။ ယင်းတုတ်သစ်ကြံပိုးပင်၏ အခေါက်များသည် သီဟိုဠ်သစ်ကြံပိုးအခေါက်များကဲ့သို့ ခွေလိပ်ခြင်း မရှိပေ။ ကုန်သွယ်ရေး စီးပွားရေးအတွက် ထွက်ကုန်ပစ္စည်း ရရှိသော အခြားသစ်ကြံပိုးတမျိုးမှာ ပရုတ်သစ်ကြံပိုး ဖြစ်သည်။ ပရုတ်သစ်ကြံပိုးပင်ကို ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် စင်နာမိုမမ် ကမ်ဖိုရာဟု ခေါ်၍ ပရုတ် ချက်ယူရရှိသော ပရုတ်ပင် ဖြစ်လေသည်။
နေပြည်ရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
နေပြည်ရွာ(Nipi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ဘွာလ်တပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၉၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘွာလ်တပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၆ ဦး၊ မ ၂၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းကွန်းမြို့
မင်းကွန်:မြို့သည် မြန်မာပြည်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင်းရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းကြီးနှင့် ကိုက် လေးငါးရာ အကွာတွင် မြသိန်းတန်၊ သို့မဟုတ် ဆင်ဖြူမယ်ဟူ၍လည်း တွင်သောစေတီကို ဖူးတွေ့ရပေသည်။ ဘကြီးတော်ဘုရား နန်းမတက်မီ မြောက်သားတော် ဆင်ဖြူမယ် အနိစ္စရောက်သည်တွင် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်တည်သော စေတီဖြစ်၍ မြင့်မိုရွှတောင်ထိပ်ထက် တာဝတိံသာတွင်တည်ရှိသော စူဠာမဏိစေတီတော် အတိုင်း တည်ဆောက်သည် ဟူ၏။ ထို့ပြင် မင်းကွန်း၌ ပုဂံမင်းတည်တော်မူသော စက်တော်ရာဘုရားကိုလည်း ဖူးတွေ့နိုင်ပေသည်။
ဤမည်သော စေတီပုထိုးတို့အပြင် မြစ်ကမ်းဘေး သစ်ပင်ကြီးများ၏ အာဝါသတွင် ဒေါ်ဦးဇွန်း၏ လူအိုရုံ (ယခုအခေါ် ဘိုးဘွားရိပ်သာ) လည်း တည်ရှိပေသည်။ မှီခို အားထားရာမဲ့သော အိုမင်းမစွမ်းသည့် ဘိုးဘွားများ အေးငြိမ်းစွာနေခွင့်ရကြသော ထိုဘိုးဘွားရိပ်သာတွင်း၌ အထူးသဖြင့် သနပ်ခါးပင်များကြောင့် သင်းပျံ့မွှေးကြိုင်လျက်ရှိပေသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မင်းကွန်းသည် စစ်ကိုင်းမြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁၆ မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ မန္တလေးမြို့၏ တစ်ဖက်ကမ်း ဖြစ်၍ မြောက်ဘက် ၇ မိုင်ခန့် သမ္ဗာန်ဖြင့် ဆန်တက်လျှင် မင်းကွန်းသို့ရောက်ပေသည်။မန္တလေးမြို့ မှ စက်လှေဖြင့် သွားနိုင်သလို စစ်ကိုင်းမြို့ မှလည်း ကားဖြင့်သွားနိုင်သည်။
ထင်ရှားသောနေရာများ
ကမ္ဘာပေါ်တွင် လက်ရှိ တတိယ အကြီးဆုံးခေါင်းလောင်းဖြစ်သော မင်းကွန်းခေါင်းလောင်းတော်ကြီး၊ မြသိန်းတန်စေတီ၊ ဒေါ်ဦးဇွန်း၏ လူအိုရုံ နှင့် ဘိုးတော်ဘုရား ဆောက်လုပ်ခဲ့သော မင်းကွန်းပုထိုးတော်ကြီးတို့မှာ မင်းကွန်းမြို့ ၏ အထင်ကရနေရာများဖြစ်သည်။
မင်းကွန်း ကြီးငါးကြီး
ထို့ကြောင့် မင်းကွန်းအရပ်၏ ထင်ရှားသော အဆောက်အဦးနှင့် လူပုဂ္ဂိုလ်များကို စုပေါင်း၍ ကြီးငါးကြီးဟုလည်း အလွယ်နားလည်နိုင်စေရန် သတ်မှတ်ကြသည်။
ပွေးကျစ်ရွာသစ်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ပွေးကျစ်ရွာသစ်ရွာ (Pwaykyitywarthit)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ပွေးကျစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပွေးကျစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၁၁၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဲယာသူရွာ
ပဲယာသူရွာ
S/2003 J 23
S/2003 J 23 သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဟာဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်မှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၂ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ၇၉၂ ရက်ခန့်လျင် တပတ်နှုန်းဖြင့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား ၂၄၇၀၀၀၀၀ ကီလိုမီတာအကွာမှလှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။
ဂျင်တရာ ဖွန်လပ်
ဂြင်းတရာ ဖွန်လာဖ (จินตหรา พูนลาภ, Jintara Poonlarp; ၆ မတ်လ ၁၉၆၉ မွေးဖွား) တစ်ဦးကအမျိုးသမီးအဆိုတော်ထိုင်း မွေးဖွားခြင်းနေ့စွဲ: ၆ မတ်လ ၁၉၆၉ ၁၉၈၇ ကတည်းကစက်မှုလုပ်ငန်းဝင်နှင့်သူ၏အလုပ်ယနေ့အထိအဆိုတော်စောင်းလို့ခေါ်ကြတယ်ထားပါတယ်တဲ့အဆိုတော်ဖြစ်ပါတယ်။
ရည်ညွှန်း
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ဇီးကန်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ဇီးကန်ရွာ (Zeekan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မုန်တိုင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၂၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံလတာဝရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
ကျုံလတာဝရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
ဆဲရွာ
ဆဲ
အောင်တိုင် (လောင်းချောင်း)ရွာ၊ ရေခေါင်းချောင်း
အောင်တိုင် (လောင်းချောင်း)ရွာ၊ ရေခေါင်းချောင်း
ရန်ကုန်တိုင်းမ်
မြန်မာနိုင်ငံ၏ထိပ်တန်း အပတ်စဉ်ထုတ် သတင်းဂျာနယ်များထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းမ်ဂျာနယ်သည် မီဒီယာ အဖွဲ့အစည်းကြီးဖြစ်သည့် ရန်ကုန်မီဒီယာဂရု(ပ်) ၏ထုတ်ကုန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းမ်ကို ယခင် 7 Day News Journal မှ ခွဲထွက်လာသော ကိုကို (စက်မှု)ကဦးဆောင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀ဝ၅ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီ ၁-ရက်တွင်စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အယ်ဒီတာချုပ်အပါအဝင်၊ သတင်းထောက်များ၊ ကွန်ပျူတာအတတ်ပညာရှင်များစွာဖြင့် ထုတ်ဝေလျက်ရှိသည်။
ဒလက် (မြောက်)ရွာ
ဒလက် (မြောက်)ရွာ
ဟင်္သာကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဟင်္သာကုန်းရွာ (Hintharkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေဝတထေရ်
အရှင်သာရိပုတ္တရာ အလောင်း ဥပတိဿ ရဟန်းပြု သွားသောအခါ ညီဖြစ်သူ ဥပသေနသည် အရှင်သာရိပုတ္တရာကို ချစ်ခင်၍ ကျောင်းတော်သို့ တစ်လတစ်ကြိမ် လာရောက်လေ့ရှိရာ တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်ကို နာရသဖြင့် သစ္စာတရားကို မြင်သောကြောင့် ထိုနေ့ပင် သာသနာတော်သို့ဝင်၍ ရဟန်းပြုလေသည်။
နှမများဖြစ်ကြသော စာလာ၊ ဥပစာလာနှင့် သီသူပစာလာ တို့သည်လည်း သာသနာတော်၌ ဘိက္ဓုနီများ ပြုလုပ်ကြ၍ ရဟန္တာများ ဖြစ်ကြကုန်သည်။ စုန္ဒအမည်ရှိသည့် အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်၏ ညီတော်ငယ်သည်လည်း နောင်တော်နှင့် အစ်မတော်များထံသို့လာရာတွင် အရှင်သာရိပုတ္တရာက ဝတ်စားတန်ဆာကို ချွတ်စေ၍ ရှင်သာမဏေပြုပေးတော်မူရာ ခုနစ်နှစ်သား အရွယ် ထိုသာမဏေငယ်ကလေးသည် ဆံချသည့်အဆုံး၌ပင် တစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပွား၍ ရဟန္တာ ဖြစ်သွားလေသည်။
အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ မယ်တော်ဖြစ်သော သာရီပုဏ္ဏေးမကြီးကလည်း သားသမီးခုနစ်ယောက် ရှိသည့်အနက် သား အငယ်ဆုံး ရေဝတကလေး တစ်ယောက်သာ အိမ်၌ ကျန်ရစ် တော့သဖြင့် ရဟန်းမပြုနိုင်စေရန် အမျိုးမျိုး အကြံထုတ်လျက် ရှိနေရာမှ နောက်ဆုံးတွင် ရေဝတကလေးကို ခုနစ်နှစ်အရွယ် ငယ်စဉ်ကပင် လက်ထပ်ထိမ်းမြား၍ အိမ်ထောင်မဦသံယောဇဉ်ကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်ထားရန် ကြံစည်စိတ်ကူးမိလေသည်။ မယ်တော်က ထိုသို့ သာသနာတော်သို့ ဝင်၍ ရဟန်းပြုခြင်းကို မလိုလားသဖြင့် အတားအဆီးပြုလုပ်လိမ့်မည်ကို သိတော်မူသော အရှင်သာရိပုတ္တရာ မထေရ်မြတ်က သီတင်းသုံးဖော်ဖြစ်သော ရဟန်းတို့အား 'ငါ့ညီရေဝတ ရှင်ရဟန်းပြုလိုသည် ဆို၍ ကျောင်းသို့ရောက်လာလျှင် ချက်ချင်းသာ ရှင်သာမဏေ ပြုပေးကြကုန်လော့'ဟု မှာကြားထားတော်မူလေသည်။
သာရီပုဏ္ဏေးမကြီးသည် မိမိ၏ သားအငယ်ဆုံး ရေဝတ အား မနီးမဝေးရွာတစ်ရွာ၌ ရှိသော အမျိုးဇာတ်၊ ဂုဏ်ရည်တူ အမျိုးသမီးကလေးတစ်ဦးနှင့် စေ့စပ်‌ကြောင်းလမ်းပြီးလျှင် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ရန် ရက်သတ်မှတ် လိုက်လေသည်။ ချိန်း ထားသည့်နေ့သို့ ရောက်သောအခါ ရေဝတကို မင်္ဂလာဆောင် သတို့သားအဖြစ် ကောင်းမွန်စွာ ဝတ်စားတန်ဆာ ဆင်ယင်စေ၍ အခြွေအရံ မြောက်မြားစွာနှင့် သတို့သမီး၏အိမ်သို့ ခေါ်ဆောင် သွားလေသည်။ မင်္ဂလာပွဲ ဆင်ယင်သောအခါ သတို့သမီး၏ ကြီးပွားချမ်းသာခြင်းကို လိုလားတောင့်တကြသည့်အတိုင်း သတို့သမီး၏ ဆွေမျိုးတို့က 'သင့်အဖွား သိအပ်သောတရားကို သင်လည်း သိပါစေ၊ သင့်အဖွားကဲ့သို့ ကြာမြင့်စွာ အသက် ရှည်ပါစေ'ဟု ဆုပေးကြလေသည်။
ထိုအခါ ရေဝတသတို့သားက သတို့သမီး၏ အဖွားကား အဘယ်သူဖြစ်သနည်းဟု မေးလေလျှင် အသက် ၁၂ဝ ရှိလျက် သွားကျိုး၊ ဆံဖြူ၊ အရေတွန့်၊ မှည့်စွဲ၍ နံရိုးကြဲတဲရှိသော အမေ အိုကြီးကို ညွှန်ပြကြသဖြင့် သတို့သမီးကလေးသည်လည်း သို့ ဖြစ်ဦးမည်လော ဆက်၍မေးမြန်းသောအခါ အကယ်၍ အသက်ရှည်လျှင် ဤသို့ပင် ဖြစ်ရလိမ့်ဦးမည်ဟု ဖြေရာ ပါရမီ အခံ ရင့်ကျက်ပြီးသူ ရေဝတသတို့သားသည် ဤမျှ လှပ တင့်တယ်သော ကိုယ်ကိုပင် အိုမင်းခြင်းသည် ဤမျှ ဖောက်ပြန်ခြင်းသို့ ရောက်စေဦးမည်ပါတကား၊ ငါ၏ နောင်တော်ကြီးသည် ဤဆင်းရဲခြင်းကို မြင်သည်ဖြစ်လတ္တံ့။ ငါလည်း ယနေ့ပင် ထွက်ပြေး၍ နောင်တော်ကြီးကဲ့သို့ ရဟန်း ပြုတော့အံ့ဟု အကြံဖြစ်လေသည်။
မင်္ဂလာပွဲ ပြီးစီးသောအခါ မိဘတို့သည် သတို့သမီးငယ် ကို ရေဝတသတို့သားနှင့်အတူ ယာဉ်ငယ်တစ်ခုကို စီးစေလျက် ရွာသို့ ခေါ်ဆောင်ခဲ့လေသည်။ ထွက်ပြေးရန် အကြံရှိသော ရေဝတသည် ခရီးသွား၍ အတန်ငယ်ကြာသောအခါ ကိုယ်လက်သုတ်သင်လိုသည်ဟု အကြောင်းကြားရာ ယာဉ်ငယ်ကို ရပ်ပေးသဖြင့် ချုံတစ်ချုံ၌ ခေတ္တမျှ နေပြီးလျှင် ယာဉ်ငယ်သို့ ပြန်သွား၏။ နောက်ခရီး အနည်းငယ် သွားမိပြန်သော ယခင်အတိုင်းပင် ဆိုပြန်သဖြင့် ယာဉ်ငယ်ကို ရပ်ပေးကြပြန်သည်။ ယခင်အတိုင်း ချုံတစ်ချုံတွင် ခေတ္တမျှနေပြီးလျှင် ယာဉ်ငယ်သို့ ပြန်လာ၍ ခရီးဆက်ကြပြန် သည်။ တစ်ဖန် ခရီးအတန်ငယ် သွားမိပြန်သောအခါ ယခင် အတိုင်းပင် အကြောင်းပြသဖြင့် ယာဉ်ငယ်ကို ရပ်ပေးလေ သည်။ ထိုအခါ ရေဝတသည် ကျင်ကြီးကျင်ငယ် ထကြွခြင်းခံ နေရပြီဟု ယူဆကြပြီးလျှင် အစောင့်အရှောက်များကို တင်းကြပ် စွာ မပြုကြတော့ပေ။ နောက်ဆုံးအကြိမ်တွင် ရေဝတသည် ရှေးနည်းအတူ ပြောပြန်ရာ ယာဉ်ကို ရပ်ပေးကြရပြန်သည်။
ထိုအခါ ရေဝတသည် ဆင်းပြီးလျှင် သင်တို့ရှေ့မှ သွားနှင့်ကြ ကုန်၊ ကျွန်ုပ်ကား ဖြည်းဖြည်းသာ နောက်မှလိုက်ပါလာအံ့ဟု ဆို၍ ချုံတစ်ခုသို့ ရှေးရှု၍ ထွက်ခွာသွားလေ၏။ မိဘဆွေမျိုး များသည် ရေဝတနောက်မှ လိုက်လာလိမ့်မည်ဟု စိတ်ချယုံ ကြည်၍ ယာဉ်ကို မောင်းနှင်လျက် သွားမြဲပင် ဆက်၍သွားကြ လေသည်။ ရေဝတကား ထိုချုံကွယ်မှ လျင်မြန်စွာ ထွက်ပြေး လျှင် ရဟန်းသုံးကျိပ်တို့နေရာသို့ ရောက်ရှိသွားသဖြင့် ရဟန်း တော်များကို ရှင်သာမဏေ ပြုပေးတော်မူကြရန် တောင်းပန် လေသည်။ ရဟန်းတော်များကလည်း ရေဝတကို အရှင်သာရိ ပုတ္တရာ၏ ညီတော်အငယ်ဆုံးမှန် မသိကြသေးသဖြင့် ရုတ်တရက် ရှင်သာမဏေ ပြုလုပ်မပေးကြသော်လည်း ရေဝတ၏ လျှောက်ထားချက်အရ ဓမ္မသေနာပတိကြီး၏ ညီတော်အငယ်ဆုံး မှန်း သိသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ရှင်သာမဏေ ပြုလုပ်ပေးကြလေကုန်သည်။ ဓမ္မသေနာပတိကြီး ဖြစ်တော်မူသော အရှင်သာရိ ပုတ္တရာထံသို့လည်း သတင်းပို့ပေးတော်မူကြလေသည်။
သာရိပုတ္တရာ မထေရ်မြတ်သည် ထိုသို့ ညီတော်အငယ်ဆုံး ရှင်သာမဏေဖြစ်ပြီ ဆိုသည်ကို သိသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် သာမဏေကလေးအား စောင့်ရှောက်ရမည့်တာဝန် ရှိသည်က တစ်ကြောင်း၊ သာသနာတော်၌ ပျော်ပိုက်သည် မပျော်ပိုက်သည် တို့ကို သိလိုသည်ကတစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် ထိုအကြောင်းများ ကို လျှောက်ထားပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံ ခွင့်ပန်လေသည်။ ထိုအခါ အလုံးစုံသောအရာကို သိတော်မူသော မြတ်စွာဘုရားက ရေဝတသာမဏေ၏ ကမ္မဋ္ဌာန်းအန္တရာယ် ဖြစ်မည်ကို သိတော်မူ သဖြင့် 'သာရိပုတ္တရာ သည်းခံဦးလော့'ဟု ဆို၍ တားမြစ်တော် မူ၏။ အတန်ကြာလတ်သော် အရှင်သာရိပုတ္တရာမထေရ်မြတ်က မြတ်စွာဘုရားသို့ ဒုတိယအကြိမ် ခွင့်ပန်တော်မူပြန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက 'သာရိပုတ္တရာ သည်းခံဦးလော့၊ ရေဝတထံသို့ ငါကိုယ်တော်တိုင်ပင် လိုက်တော်မူအံ့'ဟု ဆို၍ တားမြစ်တော်မူ ပြန်သည်။
ရေဝတသာမဏေလည်း ထိုရဟန်းတော်များ၏ အထံ၌ သာနေလျှင် လိုက်လံရှာဖွေသူများနှင့်တွေ့က ပြန်၍‌ခေါ်သွားကြ မည်ကို စိုးရိမ်သဖြင့် ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားကို သင်ယူကာ သပိတ် သင်္ကန်းများကို ယူပြီးလျှင် ထိုအရပ်မှ ထွက်ကြွတော်မူလေ၏။ အစဉ်သဖြင့် လူအသိနည်းသောအရပ်ကို ရှာဖွေလျက် ကြွတော် မူရာ ကြမ်းတမ်းဆိုးရွားလှသည့် ရှားတောကြီးတစ်တောသို့ ရောက်သွားလေ၏။ ထိုရှားတောကြီးသည် မြေလည်း မညီ မညွတ်၊ ဆူးငြောင့်ခလုတ်လည်း ပေါများသည်။ ဆွမ်းအတွက် လည်း ခက်ခဲသောနေရာ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ထိုရှားတော၌ပင် ဝါဆိုတော်မူ၍ တရားကို အားထုတ်တော်မူရာ ဝါတွင်း၌ပင် ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိတော်မူလေသည်။ ဝါကျွတ်၍ ပဝါရဏာပြုပြီးသောအခါတွင် အရှင်သာရိ ပုတ္တရာမထေရ်က ညီတော်အထွေးဆုံးထံသို့ သွားရန် ခွင့်ပန် တော်မူပြန်ရာ 'ငါလည်းလိုက်တော်မူအံ့'ဟု မိန့်တော်မူ၍ ရဟန်း ၅ဝဝ တို့နှင့်တကွ ရေဝတသာမဏေရှိသည်ဟု ကြားရ သောအရပ်သို့ ကြွတော်မူလေသည်။
အရှင်ရေဝတသည် မြတ်စွာဘုရား သံဃာတော် ၅ဝဝ တို့ နှင့်အတူ ကြွလာတော်မူသည်ကို သိ၍ ဂန္ဓကုဋီတိုက်ကိုလည်းကောင်း၊ ကျောင်း ၅ဝဝ တို့ကိုလည်းကောင်း၊ စင်္ကြံ ၅ဝဝ၊ နေသန့်ရာ ညဉ့်သန့်ရာ တို့ကိုလည်းကောင်း ဖန်ဆင်းတော်မူလေသည်။
မိုးစစ်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
မိုးစစ်ရွာ(Moesit)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ မိုးစစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးစစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၂၀ ဦး၊ မ ၁၂၁၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၃၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျူး သုတ်သင်ရေး စီမံကိန်း
(၁၉၃၃ မှ ၁၉၃၉ ထိ)
နာဇီတို့သည် သူတို့အာဏာစတင်ရရှိသည့် အချိန်မှစ၍ ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ ဂျူးလူမျိုးများ၏ အသက်ရှင်ရပ်တည်မှုကို ခက်ခဲစေရန် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုကာ နှောင့်ယှက်မှုများကို အစီအစဉ်တကျ ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ဥရောပတွင် လူဖြစ်ကြရသော ဂျူးတို့၏ဒုက္ခကို အောက်တွင် နေ့စွဲအလိုက် ဖော်ပြထားသည့် မှတ်တမ်းများကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် သိနိုင်ပေသည်။
၁၉၃၃ ခုနှစ်
၁၊၃။ နာဇီတို့အာဏာသိမ်းပိုက်ခဲ့။
သပြေငူရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
သပြေငူရွာ (Thapyayngu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဂွေးဆောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေးဆောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၂ ဦး၊ မ ၁၃၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂျူး သုတ်သင်ရေး စီမံကိန်း
၁၊၄။ ဂျူးတို့ပိုင်ဆိုင်သည့် ဆိုင်များတွင် ဈေးမဝယ်ရန် စတင် သပိတ်မှောက်။ ဂျူးလူမျိုး ဆရာဝန်များ၊ ရှေ့နေများ၊ ကျောင်းသားများကို ဆန့်ကျင်သော လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့။
သပြေငူရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျူး သုတ်သင်ရေး စီမံကိန်း
၇၊၄။ ဂျူးလူမျိုးများ ရှေ့နေရုံးခန်းဖွင့်လှစ်ခြင်းကို ပိတ်ပင်။
လီဆူဘာသာစကား
ခွဲခြားထားသော လီဆူစကားများ
လီဆူလူမျိုးများသည် စာပေမပေါ်ပေါက်မီ ရှေ့ပဝေသဏီကပင် ဘာသာစကားရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ မျိုးနွယ်စု အမည်အမျိုးမျိုး ရှိသော်လည်း စကားပြောဆိုဆက်ဆံရာတွင် တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး နားမလည်နိုင် လောက်အောင် ကွဲပြားခြားနားကြသည်။
လီဆူဘာသာစကားများတွင် သုံးမျိုးခွဲခြားထားပြီး မူရင်းလီဆူးစကား၊ လီဆူနောစကားနှင့် လီဆူလေမယ်စကားတို့ ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။ လီဆူမျိုးနွယ်ဝင် မိသားစုများသည် မူရင်းလီဆူဘာသာစကားကိုသာ ပြောကြကြောင်း သိရသည်။ လီဆူနောစကားနှင့် လီဆူလေမယ်စကားပြောများထက် လီဆူလေမယ်စကားများကို အဓိကထား သုံးစွဲခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။
သင်္ကေတများနှင့် သတ်မှတ်ပုံ
လီဆူးတွင် စာပေမရှိသော အချိန်က သစ်ပင်များတွင် သင်္ကေတများအဖြစ် မှတ်သား အသုံးပြုခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။ စာပေမရှိသေးသောကြောင့် စာပေဖြင့် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လီဆူးလူမျိုးများတွင် သင်္ကေတဖြင့်သာ စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ ခုနှစ်မှစတင်ကာ သာသနာပြု အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဆရာကြီး ဂျေအိုဖရေဆာနှင့် ကရင်လူမျိုး ဆရာကြီး ဦးဘသော်တို့က ရောမ အက္ခရာကို အခြေပြုကာ လီဆူးစာပေကို တီထွင်ခဲ့ရာတွင် လီဆူးလူမျိုးအတွင်းမှ ဦးဇင်ဘာ၊ ဦးဂူအားစူး၊ ဦးဇော်ကနားလူးနှင့် ဦးခေါ်ဘူး နှင့် ဦးငွာတာတို့က ပါဝင်ကူညီဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ လီဆူးဘာသာစကား စတင်ဖြစ် ပေါ်လာခဲ့ရခြင်းဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ လီဆူးစာပေတွင် လီဆူးလူမျိုးများ အသုံးပြုနေပြီးဖြစ်သော ခရစ်ယန်စာပေအဖြစ်လည်းကောင်း ပညာရေး၊ လူမှုရေး၊ နယ်ပယ်များတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိကြောင်းသိရသည်။ လီဆူးအက္ခရာသည် ရောမအက္ခရာကို အခြေခံထားရာ ဗျည်းအလုံး ၄၀ ရှိကြောင်းသိရသည်။ လီဆူးစကားအသုံးအနှုန်းတို့သည် ဗမာတို့၏ စာအသုံးအနှုန်းနှင့် အချို့ စကားရပ်များတွင် တူညီကြောင်းသိရသည်။
ဂျူး သုတ်သင်ရေး စီမံကိန်း
၂၅၊ ၄။ တက္ကသိုလ်များ၊ ကောလိပ်ကျောင်းများတွင် ဂျူးလူမျိုးကျောင်းသားများကျောင်းဝင်ခွင့်ဦးရေကို ကန့်သတ်ခဲ့သည်။
လီဆူဘာသာစကား
သင်္ကေတများနှင့် သတ်မှတ်ပုံ
လီဆူးကွန်ပျူတာစနစ်ကို ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ကရင်လူမျိုး မဟာသိပ္ပံရူပဗေဒ ကျောင်းသားနှင့် ကွန်ပျူတာပညာရှင် စောကနဲလေးမှ စတင်တီထွင်ပေးခဲ့သည်။ ထိုနောက်ပိုင်းတွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ချင်းမိုင်မှ ထပ်မံတီထွင်ပြန်ကြောင်း အထောက်အထားတွေ့ရှိရသည်။ ဆက်လက်ပြီး စောကနဲလေးမှ လီဆူးယူနီကုတ်ကွန်ပျူတာစနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။
ဂျူး သုတ်သင်ရေး စီမံကိန်း
၄၊ ၅။ ဂျူးလူမျိုးအစိုးရရုံးဝန်ထမ်းမှန်သမျှကို အလုပ်မှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်
၁၁၊၁။ ပါရဂူဘွဲ့ကို ဂျူးလူမျိုးတိုင်း လျှောက်ထားပိုင်ခွင့် မရှိတော့။
၅၊၂။ ဂျူးလူမျိုးဆေးကျောင်းသားများအား စာမေးပွဲဖြေခွင့်ပိတ်ပင်လိုက်သည်။
၂၈၊၂။ ဂျာမန်တပ်မတော်ထဲတွင် ဂျူးစစ်သည်များကို လက်ခံခွင့်မပြုတော့။
၈၊၁၂။ ဂျူးလူမျိုး ဆေးဝါးဗေဒ ပညာရှင်များအား စာမေးပွဲဝင်ခွင့်မပြုတော့။
၁၉၃၅ ခုနှစ်
၆၊၉။ ဂျူးများထုတ်ဝေသော သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ စာစောင်များကို ဆိုင်ပေါ်တင်၍ ရောင်းချခြင်းကို ပိတ်ပင်လိုက်သည်။
၁၅၊၉။ နူးရင်ဘတ်ခုံရုံးမှ "လူမျိုးစုသန့်ရှင်းရေး" ဥပဒေတစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်ကာ ဂျူးလူမျိုးများကို "ဒုတိယတန်းစားလူ" များ အနေဖြင့် အဆင့်နှိမ့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဂျာမန်လူမျိုးများနှင့် ဂျူးလူမျိုးများ လက်ထပ်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်လိုက်သည်။
၁၄၊၁၁။ ဂျူးတို့မဲပေးခွင့်မရှိတော့။
၂၁၊၁၂။ ဂျူး ရှေ့နေများ၊ ဆရာဝန်များ၊ ပါမောက္ခများ၊ ကျောင်းဆရာများသည် အစိုးရအမှုထမ်းဆောင်ခွင့် မရကြတော့။
၁၉၃၆ ခုနှစ်
၁၅၊၁၀။ ဂျူးလူမျိုးကျောင်းဆရာများ ကိုယ်ပိုင်သင်တန်းများတွင်ဆရာအဖြစ် အမှုထမ်းခွင့်မရှိတော့။
၁၉၃၇ ခုနှစ်
၂၆၊၁။ ဂျူးမှန်လျှင် ကျွဲနွားပိုင်ဆိုင်ခွင့်မရကြတော့။
၅၊၂။ ဂျူးမှန်လျှင် တောလိုက်မုဆိုးအဖြစ် အသက်မွေးခွင့် မရှိကြတော့။
၁၃၊၂။ ဂျူးမှန်လျှင် ကိုယ်ရေးရှေ့နေအဖြစ် အလုပ်လုပ်ခွင့် မရှိကြတော့။
၁၅၊၄။ ဂျူးမှန်လျှင် ပါရဂူဘွဲ့ကို ဆက်လက် ပိုင်ဆိုင်ထားခွင့် မရကြတော့။
၂၊၇။ စာသင်ကျောင်းများတွင် ဂျူးလူမျိုး ကျောင်းသားဦးရေကို ကန့်သတ်လိုက်သည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်
၁၄၊၆။ ဂျူးတို့ပိုင်ဆိုင်သော ဈေးဆိုင်များ လုပ်ငန်းများကို စာရင်းကောက်ပြီး ဂျူးတံဆိပ်ခတ်နှိပ်ခြင်းဖြင့် အဆင့်ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၂၀၊၆။ ဂျူးအမျိုးသား အမျိုးသမီးတို့ အစိုးရရုံးများသို့ဝင်ရောက်ခွင့်မရကြတော့။
၁၁၊၇။ ဂျူးလူမျိုးတို့သည် အပန်းဖြေအနားယူရာနေရာများသို့သွားရောက်ခွင့်မရှိကြတော့ပေ။
၂၅၊၇။ ဂျူးဆရာဝန်များ ဆေးကုခွင့်လိုင်စင်များ အပိတ်ခံလိုက်ကြရသည်။
၂၇၊၇။ ဂျူးနာမည်ရှိ လမ်းများကို ဂျာမန်နာမည်သို့ ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
၁၀၊၈။ နူးရင်ဘတ်ရှိ ဂျူးတို့၏ ဘုရားကျောင်းကို ဖျက်ဆီးလိုက်ကြသည်။
၁၇၊၈။ အမျိုးသားများ၏ နာမည်ရှေ့တွင် "အစ္စရေးလ်" ဟူ၍လည်းကောင်း အမျိုးသမီးများ၏ အမည်ကို "ဆာရာ" ဟူ၍လည်းကောင်း ဖြည့်စွက်ခေါ်ဝေါ်ကြရသည်။ ဂျူးလူမျိုးတို့ကို ခွဲခြားရန် လွယ်ကူသွားစေဖို့လည်း အမှတ်အသားတံဆိပ်များ ထုတ်ပေးထားသည်။
၂၇၊၉။ ဂျူးရှေ့နေတို့ လိုင်စင်များအသိမ်းခံလိုက်ရသည်။
၅၊၁၀။ ဂျူးတို့၏ နိုင်ငံသားစိစစ်ရေးကဒ်များကို ပြန်အပ်လိုက်ကြရပြီး ပြန်လည်ထုတ်ပေးသောအခါ အရေအတွက် ကန့်သတ်၍သာထုတ်ပေးသည်။ ကဒ်အသစ်များတွင် "ဂျူး" လူမျိုးဖြစ်ကြောင်း ပုံနှိပ်ပါရှိသည်။
၉၊၁၁။ အစိုးရ၏ စီမံမှုဖြင့် ဂျူးများကို အကြမ်းဖက်ရင်း ဈေးဆိုင်များ နေအိမ်များကို ဖျက်ဆီးခဲ့ကြရာ ဂျူးလူမျိုးပေါင်း ၉၁ ယောက်ကျော်သေဆုံးခဲ့ရသည်။
၁၁၊၁၁။ လက်နက်ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ပိတ်ပင်ခံရသည်။
၁၂၊၁၁။ ရုပ်ရှင်ရုံများ၊ ပြဇာတ်ရုံများ၊ တေးဂီတရုံများသို့သွားရောက်ခွင့် မရှိကြတော့။
၁၅၊၁၁။ ဂျူးကလေးများ အစိုးရကျောင်းများတွင် ကျောင်းတက်ခွင့် မရှိကြတော့။
၂၉၊၁၁။ စာပို့ခိုများပိုင်ဆိုင်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခံကြရသည်။
၃၊၁၂။ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်များ အသိမ်းခံကြရသည်။
၆၊၁၂။ ဂျူးလူမျိုး တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများကို ကျောင်းမှ ထုတ်ပယ်လိုက်သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်
၁၇၊၁။ ဂျူးလူမျိုး သွားဆရာဝန်များ၊ တိရစ္ဆာန်ဆေးကု ဆရာဝန်များ၊ ဆေးဝါးဗေဒ ပညာရှင်များ၊ သူနာပြုများ မိမိတတ်မြောက်ထားသော ပညာဖြင့် အသက်မွေးခွင့်မရှိကြတော့ပေ။
၁၊၉။ ညမထွက်ရ အမိန့်များ အပြင်မထွက်ရ အမိန့်များ ထုတ်ပြန်ကာ ဂျူးတို့၏ လွပ်လပ်ခွင့်ကို တားမြစ်ခဲ့သည်။
၁၂၊၉။ ကုန်တိုက်များ၊ အထူးဈေးများတွင် ဈေးဝယ်ခွင့်မရှိကြတော့။
၂၃၊၉။ ရေဒီယိုအသံဖမ်းစက်များ လက်ဝယ်ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ကိုပိတ်ပင်ခံကြရသည်။
ကျမ်းကိုးစာရင်း
(Zusammenstellung nach: Günther Ginzel, Jüdischer Alltag in Deutschland 1933-1945, Düsseldorf 1993 sowie Robert Hess, Die Geschichte der Juden, Ravensburg 1988, S. 142 ff.)
("http://www.nz-nothanks.blogspot.com " မှကူးယူဖော်ပြသည်)
ကျောင်းစုရွာ၊ ယင်းမလွတ်
ကျောင်းစုရွာ၊ ယင်းမလွတ်
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
အလယ်ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
အလယ်ရွာ (Ahlel)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ အောင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၂၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထုံးစု
ထုံးစု
​မှော်သေအရှေ့စုရွာ၊ ကွင်းသာ
မှော်သေအရှေ့စုရွာ၊ ကွင်းသာ
သစ်ခွတောင်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
သစ်ခွတောင်ရွာ(Thitkhwataung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လိပ်သိုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၁၁ ဖြစ်သည်။ သစ်ခွတောင်တွင် လျှိုပိတ် ရှိ၍၊ ၆၅ အိမ်ခြေအတွက် သောက်သုံးရေ ရရှိသည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဓနုဖြူမြို့
ဓနုဖြူမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မအူပင်ခရိုင် ဓနုဖြူမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်အရပ်ရှိ ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဓနုဖြူမြို့ အနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် မြေဩဇာကောင်းသော လယ်မြေများရှိခြင်းကြောင့် ဆန်စပါးနှင့်မတ်ပဲကို အမြောက်အမြား စိုက်ပျိုးကြ၏။ ထို့အပြင် ဆေးလည်းထွက်သဖြင့် ဆေးလိပ်လုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။
လှည်းလုပ်ငန်း၊ သင်ဖြူးလုပ်ငန်းများသည်လည်း ဓနုဖြူမြို့နယ်တွင် အရေးပါသောလုပ်ငန်းများ ဖြစ်လေသည်။ ဓနုဖြူမြို့သည် ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲတွင် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းချီ စစ်ပွဲ အထူးအရေးပါအရာရောက်ခဲ့၏။ ၁၈၂၅ ခုနှစ် စစ်ပွဲတွင် မြန်မာစစ်သူကြီး မဟာဗန္ဓုလသည် ဗုံးဆန်ထိမှန်သဖြင့် ဓနုဖြူမြို့တွင် ကျဆုံးသွားလေသည်။ ယခုထက်တိုင် မဟာဗန္ဓုလ၏သင်္ချိုင်းကို ဓနုဖြူမြို့၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ဓနုဖြူမြို့နယ်မှာ မအူပင်ခရိုင် အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ရှိသည်။ မြို့နယ်တလျောက်ကို ဧရာဝတီမြစ်က စီးဆင်းဖြတ်သန်းသည်။ မြေနိမ့်ပိုင်းဖြစ်၍ ရေလွှမ်းမိုးခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ရေကာတာများ ပြုလုပ်ပေးထားရသည်။ မိုင် ၃ဝ ခန့်ရှည်သော မော်တော်ကားလမ်းသည် ဓနုဖြူမြို့နှင့် ကျုံပျော်မြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးသည်။
မဲကုန်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
မဲကုန်းရွာ (Ma
ekone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မိဖုရားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိဖုရားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၄ ဦး၊ မ ၁၆၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အားမေး
အားမေး (A-mei; 阿妺) သည် ထိုင်ဝမ်မှ နာမည်ကျော် ဖူယူမာ (Puyuma) တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ခေတ်ပေါ် တေးသံရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမ၏ တရုတ်အမည်မှာ ကျန်းဟွေ့မေ့ (张惠妹) ဖြစ်ပြီး တိုင်းရင်းသား အမည်မှာ ဂူလီလိုင်း အာမစ် (Gulilai Amit) ဖြစ်သည်။ သူမသည်လည်း အမေရိကန် CNN သတင်းဌာနမှ တွေ့ဆုံမေးမြန်းခဲ့သည့် ပထမဦးဆုံးသော ထိုင်ဝမ် တေးသံရှင်ဖြစ်သလို တိုင်းမ် (TIME) မဂ္ဂဇင်း အာရှတလွှား ဖြန့်ချိသည့် အက်ဒရှင် (edition) နှင့် အေးရှားဝိ(ခ်စ်) (Asia Weeks) အပတ်စဉ် မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် မျက်နှာဖုံးရှင်အဖြစ် ဖော်ပြခံရသူ ဖြစ်သည်။ အားမေးသည် ကမ္ဘာတလွှားရှိ တရုတ်အသိုင်းအဝိုင်းအကြား လူသိများ ကျော်ကြားကာ ထိုင်ဝမ်၊ တရုတ်၊ ဟောင်ကောင်၊ စင်ကာပူနှင့် မလေးရှားစသည့် တရုတ်စကားပြောသည့် ဒေသများမှ ဂီတထူးချွန်ဆုများကို ရရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များအကြား တရုတ်ခေတ်ပေါ်ဂီတလောကတွင် အပြောင်မြောက်ဆုံး အမျိုးသမီး တေးသံရှင်အဖြစ်၊ မျက်မှောက်ခေတ် လွှမ်းမိုးမှု အရှိဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ခံရသူဖြစ်သည်။ သူမသည် ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် စံချိန်ပေါင်း 55 သန်း ရောင်းချခဲ့ရသည်။
ဒလက် (အနောက်)ရွာ
ဒလက် (အနောက်)ရွာ
မန်ကျည်းချိုဆရာတော်
မန်ကျည်းချိုဆရာတော် (၁၂၄၃ - ၁၃၁၄) သည် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၂၄၃ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၄ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၊ ရွှေပြည်ရန်အောင် အနောက်လက်ကျောက်ဆောက်မြို့အဝင် မန်ကျည်းချိုရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦရွက် - ဒေါ်ငြိမ်းတင် ဖြစ်သည်။
ဆရာတော်၏ ဆရာအစဉ်အဆက်မှာ စန္ဒမဉ္စူသာလင်္ကာရ တိပိဋကဓရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရုဘွဲ့ရ ပထမဘုံဘဆရာတော်မှ ကိုးဆက်မြောက်ဖြစ်သည့် ရွှေရေးဆောင်ဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၃၁၄ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆုတ် ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
၁။ သိင်္ဂါလောဝါဒသုတ်ဘာသာပြန်၊
၂။ လူတို့ကျင့်စဉ် အလင်းရောင်ကျမ်း။
ဘွန်လုံးရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ဘွန်လုံးရွာ(Buanlung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ဘွန်လုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘွန်လုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၁ ဦး၊ မ ၄၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှံပြည်စုတ်ပါးနီ
နှံပြည်စုတ်ပါးနီ (Ashy tailorbird) (Orthotomus ruficeps) သည် ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ချက်သမ္မတနိုင်ငံ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း
ချက် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း (Česká fotbalová reprezentace) သည် ချက်သမ္မတနိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြုသော အမျိုးသားဘောလုံးအသင်းတစ်သင်းဖြစ်၍ ချက်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (FAČR) ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင်ရှိသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ချက်အသင်းသည် ဖီဖာ၊ ယူအေးဖာ (ဥရောပ) ပြိုင်ပွဲများတွင် ဘိုဟီးမီးယား(ဘုရင့်)နိုင်ငံ၊ ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယားနိုင်ငံတို့၏ အသင်းအဖြစ် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချက်သမ္မတနိုင်ငံ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း
ရှစ်မျက်နှာစေတီတော်
ရှစ်မျက်နှာစေတီတော်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သုံးခွမြို့ မြို့လယ်ရှိ (၄)ရပ်ကွက်၌ တည်ရှိပြီး သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး တည်ထားခဲ့သော စေတီပေါင်း ရှစ်သောင်းလေးထောင် အနွယ်ဝင် စေတီတော်ဖြစ်သည်။ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီးသည် စေတီတော်ကို မြန်မာပြည် အထက်ပိုင်း၊ ချင်းတွင်းမြစ်ညှာ ကမ်းနဖူး၌ တည်ထားခဲ့သည်။ နှစ်ကာလ ကြာမြင့်သည်နှင့်အမျှ မြစ်ရေတိုက်စားခြင်းကြောင့် ယိုယွင်းပျက်စီးခဲ့သည်။ ဌာပနာတိုက်အတွင်းမှ ရှစ်မြှောက်လက်ျာရစ်ခွေ အဆင့်ဆင့် ကျောက်ခွေ ဓာတ်တော်ကြုတ်ကြီး ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၁၂၃၀-ပြည့်နှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း (၉)ရက်နေ့တွင် ဆရာတော် ဝဏ္ဏအဘိဓဇသဒ္ဓမ္မလင်္ကာရာဇဂုရုသည် ဓာတ်တော်ကြုတ်ကို ရွှေအဆင်း ဓာတ်တော် ၄၅-ဆူ၊ ချရားစေ့ အရောင် ဓာတ်တော် ၂၉-ဆူ၊ ပုလဲရောင်ဓာတ်တော် ၆၂-ဆူတို့နှင့် အတူ သုံးခွမြို့၌ ဌာပနာ၍ တည်ထားခဲ့သည်။
စေတီတော် တည်ထားသည့်ကမ်းပြိုသဖြင့် ၁၂၄၇-ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ပြန်လည် တည်ထားခဲ့သည်။ စေတီတော်ကို ပြန်လည်ပြုပြင်ကြစဉ် ယခုစေတီတော် တည်ရာအရပ်တွင် ဒရယ်တစ်ကောင် ဝပ်နေသည်ကို တွေ့ရှိရသဖြင့် မင်္ဂလာယူကာ ယခုစေတီတော် တည်ရာနေရာသို့ တတိယအကြိမ် ရွှေ့ပြောင်းတည်ထားကြသည်။ မူလလက်ျာရစ်ခွေ ရှစ်မြှောင့်ရှိ ဓာတ်တော်ကြုတ်ကို ဝန်းရံလျက် မန္တလေးမြို့မှ ပင့်ဆောင်လာသော ငွေပြားဆင်းတုတော် ၁၂၆-ဆူ၊ ကြေးဆင်းတုတော် ၁၆၉-ဆူ၊ ရွှေဆင်းတုတော် ၂၁၉-ဆူ၊ ငွေပြားခတ် ဆင်းတုတော် ၃၄၇-ဆူ၊ ဆင်စွယ်ဆင်းတုတော် ၅-ဆူ၊ သတ္တဌာန ဘုရားပေါင်း ၇-ဆူ၊ ဖန်ဆင်းတုတော် ၁၈-ဆူ၊ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ၂၈-ဆူ၊ ကျောက်ဆင်းတုတော် ၄၅-ဆူ၊ စေတီပေါင်း ၂၇-ဆူ၊ ရွှေအဆင်းရှိဓာတ်တော် ၄၅၈-ဆူ၊ ချရားစေ့ အဆင်းရှိ ဓာတ်တော် ၄၂၉၃၆-ဆူ၊ ပုလဲရောင်အဆင်း ဓာတ်တော် ၅၈၂၁၆-ဆူ နှင့် ရဟန္တာရုပ်တု ရှစ်ဆယ်တို့ကို ဌာပနာ၍ ဉာဏ်တော် ၅၈-တောင်အထိ တိုးမြှင့်တည်ထားခဲ့သည်။
မူလကျောက်ကြုတ်အတိုင်း ရှစ်မြှောက်ပြုလုပ်တည်ထားခဲ့ခြင်းကြောင့် ရှစ်မျက်နှာစေတီဟု ဘွဲ့အမည်တွင်ခဲ့သည်။
မြင်းပေါက်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
မြင်းပေါက်ရွာ (Myinpauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မြင်းပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၄၃ ဖြစ်သည်။
အောင်တိုင်တောင်ပြိုရွာ၊ ရေခေါင်းချောင်း
အောင်တိုင်တောင်ပြိုရွာ၊ ရေခေါင်းချောင်း
ပေါက်ပင်ကွင်းရွာ၊ ယင်းမလွတ်
ပေါက်ပင်ကွင်းရွာ၊ ယင်းမလွတ်
ပန်းခရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
ပန်းခရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
မင်းမကုန်း
မင်းမကုန်း
ယောင်ဖရဲရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်ဖရဲရွာ (Yawnghpaye)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်ကွေ့လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၇၂ ဖြစ်သည်။
ဒလက် (တောင်)ရွာ
ဒလက် (တောင်)ရွာ
လွှဲကြီးရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လွှဲကြီးရွာ (Hlwegyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြပ်ကြီးရွာ၊ ယင်းမလွတ်
ကြပ်ကြီးရွာ၊ ယင်းမလွတ်
ဝမ်ကပ်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ဝမ်ကပ်ရွာ (Wankat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ပန်စိမ်း (ကာဟ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်စိမ်း (ကာဟ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၆ ဦး၊ မ ၆၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်သာရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
အောင်သာရွာ (Aungthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ အောင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၂၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ကုန်းရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
တောင်ကုန်းရွာ (Taungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မြင်းပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၄၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖိုးသာအေးအစုရွာ၊ ဖိုးသာအေးအစု
ဖိုးသာအေးအစုရွာ၊ ဖိုးသာအေးအစု
ကနစိုးပင်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကနစိုးပင်ရွာ(Kanasoepin)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ သပြေညွန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေညွန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၃၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၀၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။ ကနစိုးပင်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ရှိသည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လဘန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
လဘန်ရွာ(Labang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ မဒိန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မဒိန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၉၅ ဦး၊ မ ၂၄၅၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၇၄၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ဒလက်အလယ်ကျွန်းရွာ
ဒလက်အလယ်ကျွန်းရွာ
လဘန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိဖုရားရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
မိဖုရားရွာ (Mihpayar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မိဖုရားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိဖုရားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၄ ဦး၊ မ ၁၆၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးဘိုစု
ဝါးဘိုစု
ပဲသဒူရွာ၊ ပဲသဒူ
ပဲသဒူရွာ၊ ပဲသဒူ
မြကန်
မြကန်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ပုဂံဒေသရှိ ရှေးခေတ်ရေကန်တစ်ကန် ဖြစ်ပြီး တုရင်တောင် အနောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုမြကန်အား ထီးလှိုင်ရှင် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး ကိုယ်တိုင် ဦးဆောင်လျက် ပုဂံသူ ပုဂံသားတို့ စီမံပြုလုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြကန်၏ မူလအမည်မှာ မဟာနိဗ္ဗာန လက်ဆွဲချီရေ (မဟာနိဗ္ဗာန် လက်ဆွဲချီကန်)ဟု ကျောက်စာများ၌ တွေ့ရသည်။ မြကန်သည် ပိုက်လှမ်းတောင်အား တာတမံ အရံအတားမျိုး ပိတ်ဆို့ကာဆီး၍ စီမံထားသော တစ်ဖက်ဆည်ကန် ဖြစ်သည်။ မြကန်ကို အမရကန်ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ (မ−မရဏ) သေခြင်းမရှိသော ဟူ၍လည်း အနက်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုကြသည်။ သက္ကရာဇ် ၅၉၈−ခုနှစ်တွင် ပုဂံကျစွာမင်းကြီးက မြကန်ကို ပြန်လည်၍ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။ မြကန်အနီးတွင် ကျစွာမင်းကြီး၏သမီးတော် သံပျင်မင်းသမီး ကောင်းမှုတော် (သမ်းတော်မူ)ဘုရားစေတီ တစ်ဆူရှိသည်။
အစောဆုံး မြန်မာအက္ခရာ
ရာဇကုမာရ် ကျောက်စာမျှ သိပ်မထင်ရှားသော ကျန်စစ်သားမင်း၏ မြကန် မွန်ကျောက်စာမှာ ရေကန်အမည်ကို မဟာနိဗ္ဗာန် လက်ဆုယ်ခိရိယ် ( မူရင်း အတိုင်း) ဟု တွေ့ရသည်မှာ အစောဆုံး မြန်မာ အက္ခရာဟု ပြောနိုင်သည်။
နှံပြည်စုတ်ဗိုက်ဝါ
နှံပြည်စုတ်ဗိုက်ဝါ (Mountain tailorbird) (Phyllergates cucullatus) သည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်
ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ် ကိန်းဘရစ်ချ်မြို့တွင် တည်ရှိသော ပုဂ္ဂလိကတက္ကသိုလ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၆၃၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဟားဗတ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ရှေးအကျဆုံးသော အဆင့်မြင့် ပညာရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော ကျောင်းတစ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ ဟားဗတ်၏ သမိုင်းကြောင်း၊ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုနှင့် ကြွယ်ဝချမ်းသာမှု တို့ကြောင့် ဟားဗတ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထင်ရှား အကျော်ကြားဆုံးသော တက္ကသိုလ်များတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်လျက် ရှိလေသည်။
ဟားဗတ်ကို ၎င်း၏ ပထမဆုံး ပံ့ပိုးသူ ဂျွန်ဟားဗတ် ၏ အမည်ကို ယူ၍ မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ် ကမ်းဗရစ်မြို့အနီးမှာရှိပြီး ၂၀၉ ဧက ကျယ်ဝန်းသည့်တောအုပ်ဧရိယာ၌ တည်ရှိသည်။ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်အတွင်းတွင် မြက်ခင်းဧရိယာ ၂၂.၄ ဧက  ရှိပြီး ဝင်ပေါက်တံခါး ၂၇ ပေါက်ရှိသည်။
ပင်မအဆောက်အဦ၊ စာကြည့်တိုက်၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံမဟာဌာနကြီးအပါအဝင် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၏ အဓိပတိ ရုံးခန်းတို့သည် ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦများဖြစ်ပြီး ခေတ်မီသော အဆောက်အဦများစွာနှင့် ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်၏ အလှူရှင် ခရစ်ယာန်ဘုန်းတော်ကြီး ဂျွန်ဟားဗတ်၏ သမိုင်းဝင်ရုပ်တုတို့သည် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ထင်ရှားသောရှေးဟောင်းအဆောက်အဦစာရင်းတွင် ပါဝင်နေသည်။
ထိုတက္ကသိုလ် စတင်ပေါ်ပေါက်လာသော ၁၆၃၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် ဗြိတိသျှကိုလိုနီလက်အောက်ခံ နိုင်ငံတစ်ခုအနေဖြင့်သာ ရှိနေသေးသည်။
အဲ့ဒီအချိန်တွေတုန်းကတော့ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်ဖြစ်လာမယ့် ကောလိပ်ကျောင်းကို New College (ဒါမှမဟုတ်) New Town လို့ ခေါ်ဆိုခဲ့ကြတာပါ။
အဲ့ဒီကနေ ၁၆၃၉ ခုနှစ်ကိုရောက်တဲ့အခါမှာတော့ ခရစ်ယန်ဘုန်းတော်ကြီး တစ်ပါးဖြစ်တဲ့ ဂျွန်ဟားဗတ်က သူ့ရဲ့ကိုယ်ပိုင်ငွေ ပေါင်စတာလင် ၇၇၉ ပေါင်နဲ့ သူ့ရဲ့ကိုယ်ပိုင်စာအုပ် ၄၀ဝ ကျော်ကို စတင်လှူဒါန်းပြီးနောက်ပိုင်းမှာတော့ အလှူရှင် ဂျွန်ဟားဗတ်ကို ဂုဏ်ပြုတဲ့အနေနဲ့ ဟားဗတ် ကောလိပ်လို့ စတင် အမည်သတ်မှတ် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြတာဖြစ်ပါတယ်။
အဲ့ဒီကနေ ၁၆၅၀ ခုနှစ်ကို ရောက်တဲ့အခါမှာတော့ တက္ကသိုလ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရဲ့ လုပ်ပိုင်ခွင့် အာဏာကို ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ခဲ့ပြီး တက္ကသိုလ်တစ်ခုအနေနဲ့ စတင်ရပ်တည် လာနိုင်ခဲ့တာပါ။ ဒါပေမယ့် အဲ့ဒီအချိန်က ဟားဗက်တက္ကသိုလ်အနေနဲ့ ကိုလိုနီခေတ်တက္ကသိုလ်တစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည် ခဲ့ရတာမို့ အဲ့ဒီအချိန်က အင်္ဂလန်ဘုရင်မကြီးထံမှာ အမှုတော်ထမ်းရွက်ကြမဲ့ အရာရှိကြီးတွေကို လေ့ကျင့်ပျိုးထောင်ပေးရာ ကျောင်းတော်ကြီးဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
၁၈ ရာစုမတိုင်ခင်အထိ ခရစ်ယန်ဘုန်းတော်ကြီးတွေနဲ့ မင်းမှုထမ်းဖြစ်လိုသူတွေရဲ့ နားခိုရာကျောင်းတော်ကြီးဖြစ်ခဲ့ပေမဲ့ ၁၇၀၈ ခုနှစ်မှာတော့ ကျောင်းရဲ့ အဓိပတိတာဝန်ကိုယူခဲ့တဲ့ ဂျွန်လီဗာရက် (John Leverett) လက်ထပ်က စလို့ ခရစ်ယန်သာသနာဘုန်းတော်ကြီးတွေ အတွက်သာမကပဲ တွေးခေါ်မြော်မြင်ရေးကို အဓိကသင်ကြားပို့ချရာနေရာ အဖြစ်ပြောင်းလဲလာခဲ့ ပါတော့တယ်။