cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တောင်ငုံး
တောင်ငုံးများကို အာဖရိကတိုက်၊ အာရှတိုက် ‌တောင်ပိုင်းနှင့် ဩစတြေးလျနိုင်ငံတို့တွင်လည်း တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရခိုင်ပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊ ပဲခူးရိုးမ၊ ကယားပြည်နယ်၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် တနင်္သာရီတိုင်းတွင် ‌တွေ့ရသည်။ သတ္တဗေဒအမည်အားဖြင့် ပစ်တာမျိုးရင်းထဲတွင် ‌ဖေရီ၊ နီပါလင်ဆစ်၊ အိုတီစီ၊ စီရူလီ၊ ဆိုင်‌အေးနီးယား စသည့် တောင်ငုံးမျိုးလည်း ပါဝင်ကြသည်။
ကျုံတဒွန်းရွာ၊ ကျုံတဒွန်း
ကျုံတဒွန်းရွာ၊ ကျုံတဒွန်း
လွယ်အယ်ရွာ၊ ပင်ခင်
လွယ်အယ်ရွာ (Loiae)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၈ ဦး၊ မ ၂၆၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စုံဟွာမြစ်
စုံဟွာမြစ် (, ရုရှား: Сунгари)သည် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ နယ်စပ် ပက်တူတောင်ထိပ်ရှိ ကောင်းကင်ကန်၌ မြစ်ဖျားခံသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ မြစ်များ
မြ-မျက်ရွဲ အုပ်စု(ခေါ်)ဘယ်ရယ် အုပ်စု
မြ-မျက်ရွဲ အုပ်စု(ခေါ်)ဘယ်ရယ် အုပ်စုဝင် တွင်းထွက်နှင့် ကျော်မျက်များဆိုသည်မှာ အခြေခံအားဖြင့် ဘယ်ရယ်လီယံ အလူမီနီယံ ဒြပ်ပေါင်းပေါ်တွင် အခြေခံထားသည့် တွင်းထွက်အုပ်စုတစ်မျိုးကို ဆိုလိုသည်။ ထို ဘယ်ရယ်လီယံ နှင့် အလူမီနီယံတို့ နှစ်ခု၏ ပါဝင်သော အချိုးအစားကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ ပေါင်းစပ်ပါဝင်လာသော အခြားဒြပ်စင်များကြောင့်သော်လည်းကောင်း ကွဲပြားခြားနားသည့် မျိုးစိတ်ကွဲများ ခြားနားသွားခြင်းဖြစ်သည်။ အရောင်ကွဲများစွာရှိပြီး အရောင်ပြောင်းတတ်သည့် ဂုဏ်သတ္တိကြောင့်လည်း ထင်ရှားရသည်။
မျိုးကွဲများ
အဓိကကျသော အုပ်စုဝင် နှစ်မျိုးမှာ -
သုံးပန်လှကျောက်မျိုး
ထင်ရှားသည့် မျိုးစိတ်မှာ သုံးပန်လှကျောက်(Alexandrite) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နေ့ခင်း နေအလင်းရောင်တွင် အစိမ်းရောင်ရှိကာ၊ တန်စတင်မီးရောင်အောက်တွင် အနီရောင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားတတ်သဖြင့် အထူးကျော်ဇောပါသည်။ ထို့အပြင် ပျားရည်ဝါရောင်မှ စိမ်းဝါရောင်ထိရှိပြီး ထင်ရှားသည့် ကြိုးပါရှိသည့် သုံးပန်လှအုပ်စုဝင် ဘယ်ရယ်မျိုးကို မြန်မာအခေါ် သီလဂုတ်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုသို့ ကြိုးပါဝင်ရခြင်းမှာ ၎င်းသီလဂုတ်အတွင်းရှိ အစဉ်လိုက်အတန်းလိုက် တည်ရှိနေကြသည့် အောင်းဝင်ငယ်ကလေးများကြောင့် ဖြစ်သည်။
နေ့နံ
မြန်မာ့ရိုးရာ အယူအဆတွင် ညသန်းခေါင်ကျော်လျှင်နေ့ကူးသည်ဟု မယူဆပဲ မနက်အာရုဏ်တက်မှသာ နေ့ကူးသည် ဟု ယူဆသည်။ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ မွန်းတည့်ချိန် (နေ့လယ် ၁၂နာရီခန့်) မှ ကြာသပတေးနေ့ အာရုဏ်တက်ချိန်အထိကို ရာဟု ဟု သတ်မှတ်သည်။
မိတ်ဖက်နှင့်ရန်ဖက် နေ့နံများ
မြန်မာ့ရိုးရာ ဗေဒင်ပညာတွင် မတည့်သော မိတ်ဓာတ်နှင့် ရန်ဓာတ်များ ကို အောက်ဖော်ပြပါ နေရာတွင် အတိုအမည်နာမ မှတ်သား ထားလေ့ ရှိကြသည်။ မိတ် - အောင်ပ ကုလား ဆွေသား တော်ရင်း
ရန် - ဦးညို ခေမာ သုတ ဝေရီ
အိမ်ထောင်မိတ် - ဦးသာ စိန်ပန်း ဒန်းလှ ကိုရှာ
အိမ်ထောင်ရန် - ဓမ္မာ သောက အင်း၀ ရာဇာ
ဓာတ်မိတ် - အန္တော ဂဗ္ဘေ စရေ ဝံသေ
ဓာတ်ရန် - ဦးဝေ စံကူး ရေဘူး တောသူ
ကန့်လေရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကန့်လေရွာ(Kantlay)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ အဘောင်သားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၃၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အဘောင်သားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၄ ဦး၊ မ ၃၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါကထောင်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ပါကထောင်ရွာ(Parkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ လော့ခွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၈၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂိုအင်ကာ
ဦးဂိုအင်ကာ (Satya Narayan Goenka) သည် မြန်မာနိုင်ငံဖွား၊ အိန္ဒိယလူမျိုး ဝိပဿနာတရားပြဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဦးဂိုအင်ကာသည် ဆရာကြီး ဦးဘခင်၏ ဝိပဿနာတရားထိုင်နည်းများအား လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသူ ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်း၏သင်ကြားမှုမှတစ်ဆင့် လက်ထောက်တရားပြဆရာပေါင်း ၈၀၀ အား မွေးထုတ်ပေးနိုင်ခဲ့ပြီး ဂိုအင်ကာနည်းလမ်းဖြင့် ဝိပဿနာတရားအားထုတ်သည့် သင်တန်းများသို့ နှစ်စဉ် လူတစ်သိန်းကျော် တက်ရောက်လေ့ရှိသည်။ ဆယ်ရက်ကြာ ဝိပဿနာတရားထိုင်နည်းသင်တန်းများကို ကမ္ဘာ့အနှံ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သူ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
ဆရာကြီး ဂိုအင်ကာ၏ နည်းလမ်းများမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ်က နည်းလမ်းတစ်ခုအား အသုံးပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းအနေဖြင့် “ဗုဒ္ဓသည် ဂိုဏ်းဂဏဆိုင်ရာ ဘာသာရေးအား မည်သည့်အချိန်အခါကမျှ မသင်ကြားပေ။ ဗုဒ္ဓက ကမ္ဘာ့အမှန်တရားဖြစ်သည့် လွတ်မြောက်ရာနည်းလမ်းဖြစ်သော တရားဓမ္မကိုသာ သင်ကြားသည်” ဟူသော အယူအဆပေါ်တွင် အဓိကအခြေခံသည်။ ဆရာကြီး ဂိုအင်ကာ ဆိုလိုသည့် “လွတ်မြောက်မှု” ဆိုသည်မှာ သန့်ရှင်းသည့် စိတ်ဓာတ်အား ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်း၏ အကျိုးဆက်တစ်ခုဖြစ်သော ညစ်ညမ်းသည့် စိတ်ဓာတ်မှ လွတ်ကင်းရေးနှင့် ဝမ်းနည်းကြေကွဲမှုများမှ လွတ်ကင်းရေးတို့အား ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။
စက်မှုလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးအဖြစ် ရပ်တည်နေစဉ် ဆရာကြီး ဦးဘခင်နှင့် ဆုံတွေ့ခဲ့ပြီး ၎င်းထံမှ ဝိပဿနာ တရားအားထုတ်သည့် နည်းလမ်းများအား သင်ယူခဲ့သည်။ ၁၄ နှစ်ကြာ လေ့လာဆည်းပူးပြီးနောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပြန်သွားခဲ့ပြီး ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ဝိပဿနာတရားများ အား သင်ကြားပြသပေးခဲ့သည်။ လူတန်းစားခွဲခြားသော စနစ်များနှင့် ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှု မျိုးစုံဖြင့် အုပ်စုခွဲနေသည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးမှ ထောင်နှင့်ချီသော လူသားများအား ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာ့အနှံ့အပြားမှ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာလည်း ဆရာကြီးဂိုအင်ကာ၏ ဝိပဿနာတရားသင်တန်းများတွင် လာရောက်လေ့ကျင့်ခဲ့ကြသည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ
ကျူရုမျိုးဆက်ဖြစ်၍ ရှရီ ဆတ္တရနာရယန် ဂိုအင်ကာကို မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးမြို့၊ ၂၇ လမ်း ဘာဘူတန်းတွင် ခရစ်နှစ် ၁၉၂၄ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက် စနေနေ့ (ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၅ ခု၊ တပို့တွဲ လဆန်း ၁၂) တွင် ဂိုပီရပ်ဂိုအင်ကာနှင့် ကမာလာဒေဝီတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မွေးစားမိဘများမှာ ဒွါရကဒါးစ် ဂိုအင်ကာနှင့် ရာမိဒေဝီတို့ဖြစ်ကြ၏။ မွေးချင်း ၁၄ ဦးရှိသည်။
ဂိုအင်ကာသည် ပင်ကိုဉာဏ်ထက်မြက်သူဖြစ်သည်။ ၁၉၃၇ တွင် မန္တလေးမြို့၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁ဝ တန်းစာမေးပွဲကို အမှတ်အများဆုံးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့၍ အစိုးရပညာတော်သင် ထောက်ပံ့ကြေးဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ ဂိုအင်ကာသည် တက္ကသိုလ်ပညာကို ဆက်လက်မဆည်းပူးနိုင်ခဲ့သော်လည်း ထိုမတိုင်မီကပင် ဗြိတိသျှဘုရင်ခံက ချီးမြှင့်သော ရွှေတံဆိပ်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ချိန်တွင် မာတာကြီး (အီလာချီဒေဝီ) နှင့်အိမ်ထောင်ကျ၍ သား ၆ ယောက်ထွန်းကားသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဂိုအင်ကာသည် ရန်ကုန်မြို့ ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ် အမှတ်-၂၃၊ ၂၉ လမ်းတွင် စတင်အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည်။
အသက် ၃၀ အရွယ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကုန်သည်နှင့် စက်မှု လုပ်ငန်းရှင်ကြီးများအသင်းချုပ်၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး လူမှုရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု အသင်းအဖွဲ့ပေါင်း များစွာတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်ထိတွေ့ခြင်း
ဂိုအင်ကာသည် အသက် ၃၁ နှစ်အရွယ် ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ပြင်းထန်သော ခေါင်းကိုက်ဝေဒနာ စွဲကပ်ခဲ့သောကြောင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဒုက္ခရောက်ရှိခဲ့ရသည်။ ဤရောဂါကို ဆွစ်ဇာလန်၊ ဂျပန်၊ အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်၊ ဂျာမန်စသော နိုင်ငံတို့မှ ပါရဂူကြီးများနှင့် ကုသခဲ့သော်လည်း မပျောက်ကင်းခဲ့ပေ။
ဤသို့ဖြင့် ဂိုအင်ကာသည် ၁၉၅၅ ခု၊ ဇူလိုင်လကုန်လောက်တွင် မိတ်ဆွေဖြစ်သူတရားရုံးချုပ် တရားသူ ကြီးဦးချန်ထွန်း၏ အကူအညီဖြင့် တရားပြဆရာ ဦးဘခင်ထံသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အစပိုင်း၌ ဗုဒ္ခဘာသာတရား၏ အဆီအနှစ်များကို သိရှိလိုသူတစ်ဦးအဖြစ် ရောက်လာခဲ့ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ငယ်စဉ်ကပင် စွဲကပ်ခဲ့သော ၁၂ ရက်တစ်ကြိမ် ရောဂါခံစားနေရသော ခေါင်းခဲနာ ကို ပျောက်ကင်းချင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဆရာကြီး ဦးဘခင်ထံသို့ ရောက်သောအခါ ဆရာကြီးဤသို့ဆို၏။
"''ဤအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဝိပဿနာလုပ်ငန်းဌာနသည် ရောဂါအမျိုးမျိုးကုသ နေသော ဆေးကုဌာနမဟုတ်။ ရောဂါပျောက်လိုသော စိတ်ဆန္ဒဖြင့်သာ ကမ္မဋ္ဌာန်းထိုင်၍ ရောဂါ ပျောက်နိုင်မည်မဟုတ်။ ဗုဒ္ဓလမ်း စဉ်အတိုင်း ယုံကြည်သဒ္ဓါစိတ်ဖြင့်အားထုတ်ပါက ကိုယ်တွင်းအညစ် အကြေးများ ကင်းစင်လာ၍သာ ရောဂါပျောက်ကင်းတတ်သည်။"
ထို့ကြောင့် ၁၉၅၅ ခု စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်မည့် တရားရက်ပတ်တွင်လာရောက်ပါမည်ဟု ဆရာကြီးအား ကတိပေးခဲ့သည်။ သို့သော် စေတီရိပ်သာမှ ပြန်လာပြီးနောက် ၁၂ ရက်တစ်ကြိမ် ပေါ်ပေါက်သောခေါင်းခဲနာမှာ ဖြစ်ပေါ်မလာတော့။ တရားထိုင်ရန်ပေးခဲ့သော ကတိကိုလည်း မေ့လျော့နေ၍ အလုပ်များဖြင့် ရှုပ်နေခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဦးခေါင်းခဲနာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြန်ပေါ်လာခဲ့ပြန်သဖြင့် ကတိပေးထားသည့်အတိုင်း ကမ္မဋ္ဌာန်းတရားထိုင်တော့မည်ဟု ဆုံးဖြတ်၍ ဦးဘခင်ဆီသို့ ထပ်မံရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဂိုအင်ကာသည် ပါရမီရင့်သန်သူဖြစ်သောကြောင့် ဦးဘခင် တရားပြပေးသည်ကို ကြိုးစားမှတ်ရှုခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ထိုက်သင့်သော ငြိမ်းချမ်းမှုကို ရသွား၍ ၎င်း၏ဦးခေါင်းခဲဝေဒနာသည်လည်း လုံးဝမပေါ်ပေါက်တော့ပေ။
တရားပြခြင်း
၁၉၆၇ ဇန်နဝါရီလတွင် မန္တလေးပရိသတ်အား တရားပြပေးရာတွင် ဂိုအင်ကာအား စကားပြန်အဖြစ်သာမက ဦးဘခင်တရားပေးပြီး နောက်ပိုင်း၌ တရားစစ်ဆေးခြင်းလုပ်ငန်းများ၊ အခက်အခဲများအား ကူညီဖြေရှင်းပေးသည့်လုပ်ငန်းများကို ဂိုအင်ကာအားယုံကြည်စွာ လွှဲအပ်ခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဦးဘခင်၏ နယ်လှည့်တရားပြပေးသော လုပ်ငန်းကြီး ချောမောအောင်မြင်စွာ ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။
ဦးဘခင်သည် လွတ်လပ်ရေးမရမီကနေ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁၉၆၅ အထိ နိုင်ငံခြားသားယောဂီများစွာကို ဗုဒ္ဓ၏ဝိပဿနာတရားတော်ကို ပြသပေးခဲ့သည်။ ထိုယောဂီများကိုအခြေခံ၍ ဦးဘခင်သည် နိုင်ငံခြား၌ သာသနာပြုရန် အားထုတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် နိုင်ငံခြားသာသနာပြုလုပ်ငန်းမှာ အကြောင်းကြောင်းကြောင့် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခြင်း မပြုနိုင်ခဲ့ပေ။ ၁၉၆၂ ဆိုရှယ်လစ်စနစ်သို့ အကူးအပြောင်းတွင် ဦးဂိုအင်ကာ ပိုင်ဆိုင်သော လုပ်ငန်းများသည် ပြည်သူပိုင်သိမ်းသည့်အထဲတွင် ပါသွားသည်။
အိန္ဒိယသို့ ထွက်ခွာခြင်း
၁၉၆၉ တွင် ၎င်း၏ ဖခင်နှင့်မိခင်တို့သည် မြန်မာပြည်မှ ထွက်ခွာပြီးနောက် အိန္ဒိယပြည် ဘုံဘေမြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆၉ ဇွန်လတွင် ၎င်း၏မိခင် ပြင်းထန်စွာနာမကျန်းဖြစ်နေကြောင်း ကြေးနန်းရရှိသဖြင့် ဘုံဘေမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့၏။
အိန္ဒိယတွင် သာသနာပြုခြင်း
မြန်မာနိုင်ငံ၌ရှိစဉ် အသိအကျွမ်းဖြစ်သော မစ္စတာဘာခ်ချန်က ဦးဂိုအင်ကာ ဦးစီး၍ ဘုံဘေမြို့တွင် ဝိပဿနာတရား တစ်ပတ်ပြပေးပါရန် အဆိုပြုသည်။ ထို့ကြောင့် တရားနေရာများ စီစဉ်ပြီး လူ ၁၅ ဦးနှင့် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းကို ဦးဘခင်ထံ သတင်းပေးပို့ပြီး ဦးဘခင်ထံမှဖုန်းဖြင့်လမ်းညွှန်မှုကို ခံယူသည်။ ထိုတရားပြသစဉ် ကြုံတွေ့ရသော အခက်အခဲများကို ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မဒရပ်မြို့၌လည်း တရားချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဘုံဘေနှင့် မဒရပ်တွင် တရားပြသပြီးနောက် တရားစခန်းဝင်ခဲ့ကြသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့မှတစ်ဆင့် ဦးဂိုအင်ကာ၏ တရားပြပုံသတင်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့၏။ အိန္ဒိယပြည်ရှိအခြားမြို့များ၊ ဒေသများမှလည်း မိမိတို့မြို့ရွာအသီးသီးသို့ လာရောက်တရားပြသပေးပါရန် ဖိမန္တကပြုခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၁ ခု ဇန်နဝါရီလအထိ ဘုံဘေမြို့တွင် တရားပတ်လေးကြိမ်၊ မဒရပ်တွင် တရားပတ် ၃ ကြိမ်၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် တရားပတ် ၂ ကြိမ်နှင့် စုစုပေါင်း တရားပတ် ၂၇ ကြိမ်၊ လူဦးရေ ၈၇၉ ဦး တရားထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၂၇ ကြိမ်မြောက် တရားပတ်ကို ဗုဒ္ဓဂယာ၌ ကျင်းပနိုင်ခဲ့၏။ ထို့နောက် အိန္ဒိယပြည်အနှံ့၌ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝိပဿနာတရားစခန်းများကို ဖွင့်လှစ်ပြသပေးနိုင်ခဲ့လေသည်။
နိုင်ငံတကာတွင် သာသနာပြုခြင်း
ထို့နောက် တစ်ဆင့်တက်၍ သာသနာပြုရန်စီစဉ်သည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံသားဖြစ်နေ၍ ကမ္ဘာသို့ သွားခွင့်မရသောကြောင့် ထိုအခက်အခဲကို အိန္ဒိယနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ရှရီမူရာဂျီဒေဆိုင်း၏ ကူညီမှုကြောင့် ၂ ရက်အတွင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံသားဖြစ်ကာ နိုင်ငံကူးလက်မှတ်လည်း ရရှိခဲ့သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့သွားရောက်ရန် ဗီဇာလည်း ရရှိခဲ့သည်။
ဤသို့ဖြင့် ဂိုအင်ကာ၏ ကမ္ဘာ့သာသနာပြုအစီအစဉ် စတင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် ဥရောပ၊ အမေရိကနှင့် အခြားနိုင်ငံများစွာကို လှည့်လည်ကာ ဝိပဿနာတရားစခန်းများစွာ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံပေါင်း ၈ဝ ကျော်မှ လူများသည် ဝိပဿနာတရားပွားများအားထုတ်ရသည့်အတွက် အကျိုးဖြစ်ထွန်းမှုရရှိကြသည်။ တစ်ကမ္ဘာလုံး၌ ဝိပဿနာရိပ်သာ ၁၃၅ ရိပ်သာနှင့် ယာယီရိပ်သာ ၂ဝဝ ခန့်၌ ဝိပဿနာပွားများအား ထုတ်နည်းကို သင်ကြားပြသပေးခဲ့ကာ ဝိပဿနာတရားပြဆရာ ၉ဝဝ ကျော်ကိုလည်း သင်ကြားပေးခဲ့ပြီး တရားပြဆရာများအဖြစ် ခန့်အပ်ထားသည်။
ထို့ပြင် သုတေသနလုပ်ဆောင်ရန်အတွက် အီဂယ်ပူရီအနီးတွင် ဝိပဿနာသုတေသန အကယ်ဒမီ ဌာနဖွင့်လှစ်တည်ထောင်ထားသည်။ ထို့နောက် မိုဘိုင်း၌ ငွေကုဋေ ၁ဝဝဝ ကျော်အကုန်ကျခံပြီး ဉာဏ်တော် အမြင့် ၃၂၅ ပေရှိသော စေတီတစ်ဆူတည်ထား၍ ယင်းစေတီအတွင်းရှိ အခန်းကြီးထဲတွင် ယောဂီပေါင်း ၈ဝဝဝ နှင့် ရင်ပြင်တော်တွင် ယော ဂီပေါင်း ၂ဝဝဝဝ တစ်ပြိုင်တည်း တရားထိုင်နိုင်သည်။
လှိုင်ကဒတ်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
လှိုင်ကဒတ်ရွာ(Hlaingkadat)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ အီဟယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၃၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အီဟယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၃၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၂၃၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီးထူးရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
ထီးထူးရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
တောင်ဆိတ်
တောင်ဆိတ်များသည် အလွန်မြင့်မား၍ ဆီးနှင်းခဲ‌သော ဟိမဝန္တာ‌တောင်၊ အယ်လ်ပ်တောင်တန်း၊ ‌ကော်‌ကေးဆပ်‌တောင်နှင့် ပီးရနီး‌တောင်စသည့် ‌တောင်တန်းကြီးများ‌ပေါ်တွင် ‌နေထိုင်ကြ သည်။ ‌တောင်ဆိတ်အဖိုတို့၏ ဦးချိုများသည် ဓားလွယ် ‌ကောက်ကြီး ၂ ခုနှင့်တူလျက်၊ ‌ရှေ့ဘက်တွင် ‌ဖောင်းရစ်သဖွယ် အထစ်အထစ် ဖြစ်‌နေသည်။ အရှည် လက်မ ၃၀ မှ ၆၀ အထိ ရှိတတ်သည်။ အမများ၏ ဦးချိုသည်ကား ၈ လက်မခန့်သာ ရှည်‌လေသည်။ ထိုသတ္တဝါတို့သည် ‌ရေအမြဲခဲ‌နေ‌သော ‌တောင် အမြင့်ပိုင်းတွင်သာ ‌နေထိုင်‌လေ့ရှိကြလျက် အစာစားရန် သစ် ‌တောမြက်‌တောများရှိရာသို့ ညအချိန် ဆင်းလာတတ်သည်။ ထူထဲ‌သော အ‌မွေးများ‌ကြောင့် အ‌အေးဒဏ်ကိုခံနိုင်သည်။ ‌
အ‌မွေးမှာ အပြာနီ‌ရောင်ဖြစ်၍ ‌ဆောင်းအခါတွင် ပို၍ရှည်လာ သည်။ ‌တောင်ဆိတ်တို့၏ အရပ်မှာ လက်မ ၄၀ ခန့်သာရှိ သည်။ ‌ရှေ့‌ခြေများသည် ‌နောက်‌ခြေများထက်တိုသဖြင့် ‌တောင် ကိုဆင်းရန်ထက် ‌တောင်ကိုတက်ရန် ပို၍လွယ်ကူသည်။ ‌တောင်ဆိတ်များသည် အုပ်လိုက်စု၍ မ‌နေတတ်ကြ‌ချေ။ ဆိတ်မများနှင့် ဆိတ်က‌လေးများသာ အနည်းငယ်စု၍ အုပ်ဖွဲ့‌နေ တတ်ကြသည်။ ဆိတ်ထီးအိုကြီးများမူကား မြင့်လှ‌သော ‌တောင် ထိပ်များတွင် တစ်‌ကောင်တည်း ကျက်စားတတ်ကြသည်။
‌တောင်ဆိတ်ဆိုသည့်အတိုင်း အလွန်မတ်‌စောက်၍ အတက်ရ ခက်‌သော ‌နေရာများတွင် တက်‌ရောက်သွားလာနိုင်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အိမ်တွင်ယဉ်ပါး‌အောင် ‌မွေးထား‌သော ‌တောင် ဆိတ်က‌လေးများသည် အိမ်‌ခေါင်မိုး‌ပေါ်သို့ပင် တက်၍ကစား တတ်ကြသည်။ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ အဲ့လပ‌တောင်ကုန်းများရှိ ‌တောင်ဆိတ်များကို ပစ်ခတ်သတ်ဖြတ်ကြသဖြင့် နည်းပါးသွား ကာ၊ မျိုးဆက်ပြတ်လုမတတ်ရှိ‌နေ‌သော‌ကြောင့် အစိုးရတို့က မပစ်ခတ် မသတ်ဖြတ်ကြရန် ဥပ‌ဒေဖြင့် တားမြစ်ထားရလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ
ပဲသဒူ (အနောက်)ရွာ
ပဲသဒူ (အနောက်)ရွာ
လုံးတော်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
လုံးတော်ရွာ (Lonetaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၀ ဦး၊ မ ၁၁၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းတီးရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းမနရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ကုန်းမနရွာ (Konemana)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ ခတ်ခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခတ်ခုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၀၃ ဦး၊ မ ၁၈၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ပုဗ္ဗကောဋ္ဌကသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်က အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်အား “သာရိပုတ္တရာ သဒ္ဓါအစရှိသော ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည် ရှိသော် အမြိုက်နိဗ္ဗာန်သို့ သက်ဝင်သည်, အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ဟူသော လည်းလျောင်းရာ ရှိသည်, အမြိုက်နိဗ္ဗာန်ဟူသော အပြီးအဆုံးရှိသည်ကို ယုံကြည်၏လော”ဟု မေးတော်မူပါသည်။ အရှင်သာရိပုတ္တရာက မြတ်စွာဘုရား ... ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် အမတောဂဓ, အမတပရာယဏ, အမတပရိယောသာနဖြစ်သည်ကို မြတ်စွာဘုရားကို ယုံကြည်ရုံမျှဖြင့် တပည့်တော် သိသည်မဟုတ်ပါ။ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ပွားများခြင်း, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာ ပြုခြင်း၏အကျိုးတို့ကို ဉာဏ်ဖြင့်မမြင်အပ်, ထင်ထင်ရှားရှား မသိအပ်, ကိုယ်တိုင် မသိအပ်, ကိုယ်တိုင် မတွေ့အပ်သောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် သူတစ်ပါးတို့ကို ယုံကြည်သောအားဖြင့် သိကြကုန်ရာပါ၏။ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ပွားများခြင်း၏ အထွဋ်အထိပ်သို့ရောက်သော အကျိုးတို့ကို ကိုယ်တိုင်ဉာဏ်ပညာဖြင့် သိအပ်ပြီးသော, ထင်ထင်ရှားရှား သိအပ်ပြီးသော, ကိုယ်တိုင်သိ တွေ့မြင်အပ်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ်များ၌ ထိုဣန္ဒြေငါးပါးတို့၌ ယုံမှားမှုမရှိတော့ပါ။ တွေးတောမှုသံသယ မရှိတော့ပါ။
ကုန်းမနရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုဗ္ဗကောဋ္ဌကသုတ်
မြတ်စွာဘုရား ... ဤဣန္ဒြေငါးပါးတရားတို့ကို တပည့်တော်သည် ဉာဏ် ပညာဖြင့် သိအပ်ပါပြီ ထင်ထင်ရှားရှား သိအပ်ပါပြီ။ ကိုယ်တိုင်တွေ့ထိ သိအပ်ပါပြီး ထိုဣန္ဒြေငါးပါးတရားတို့၌ ယုံမှားသံသယ မရှိတော့ပါ။ သို့လော သို့လော တွေးတောမှု မရှိတော့ပါ-ဟု လျှောက်ထားပါသည်။
ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီ၊ ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ဉာဏ်ဖြင့် မမြင်အပ်၊ ထင်ထင်ရှားရှား မသိအပ်၊ ကိုယ်ထိလက်ရောက် မျက်မှောက်မပြုအပ်၊ မတွေ့အပ် ဖူးသောသူတို့သည် ထိုဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ပွားများမှု ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာ ပြုမှုကြောင့်ရရှိသော နိဗ္ဗာန်နှင့်စပ်သောအကျိုးတို့၌ သူတစ်ပါးတို့ကို ယုံကြည်သောအားဖြင့် သိကုန်ရာ၏။ ဉာဏ်ဖြင့်ထင်ထင် သိမြင်, ထင်ထင်ရှားရှား သိမြင်, ကိုယ်တိုင် တွေ့ထိအပ်ပြီးသောပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ထိုဣန္ဒြေငါးပါးတရားတို့၌ တွေးတောယုံမှားမှု သံသယမရှိတော့ကုန်-ဟု မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဝီကီရင်းမြစ်
ဝီကီရင်းမြစ် (Wikisource) သည် အခမဲ့ရနိုင်သည့် စာပေရင်းမြစ်တို့အတွက် အွန်လိုင်းဒစ်ဂျစ်တယ်စာကြည့်တိုက် ဖြစ်ပြီး ဝီကီမီဒီယာဖောင်ဒေးရှင်းမှ တာဝန်ယူလည်ပတ်နေသည်။ ဝီကီရင်းမြစ်ဟူသည် စီမံကိန်းတခုလုံးကို ခြုံငုံခေါ်ဝေါ်သော အမည်ဖြစ်သည်။ ၎င်းအောက်တွင် ဘာသာစကားအလိုက် ဝီကီရင်းမြစ်များ ရှိသည်။ စီမံကိန်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အခမဲ့ရနိုင်သော ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးဖြင့် စာပေအားလုံး၊ ဘာသာပြန်အားလုံးကို စုစည်းပေးရန် ဖြစ်သည်။ ကနဦးတွင် သမိုင်းဝင်စာပေတို့ကို မော်ကွန်းတိုက်အဖြစ်ထားရန် သုံးကြ (ပထမဆုံး ဝီကီရင်းမြစ်ပေါ်ရောက်သော စာမှာ ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့်ရေးသည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာလူ့အခွင့်အရေးကြေညာစာတမ်းဖြစ်) သော်လည်း တစတစဖြင့် အမျိုးစုံသောစာကြည့်တိုက်အနေသို့ ရောက်လာ၏။ တရားဝင်စီမံကိန်းအဖြစ်မူ ၂၀၀၃ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် စတင်ပြီး ပရောဂျက်ဂူတင်ဘတ် (Project Gutenberg) နှင့် ကာရန်ညှိကာ ပရောဂျက်ဆို့စဘတ် (Project Sourceberg) ဟူသောအမည်ကို ယူသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ဝီကီရင်းမြစ်ဟု အမည်ပြောင်းကာ သီးခြားဒိုမိန်းအမည် သုံးခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝီကီမီဒီယာ ပရောဂျက်များ
လှထွေရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
လှထွေရွာ (Hlahtway)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ လှထွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၂၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရမ်းရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
မရမ်းရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
ကူးတို့ဆိပ် (ကျွဲကူးဆိပ်)ရွာ၊ ခြုံချောင်း
ကူးတို့ဆိပ် (ကျွဲကူးဆိပ်)ရွာ၊ ခြုံချောင်း
ချီဘီမာရူကို-ချန်
ချီဘီမာရူကို-ချန် (Chibi Maruko-chan; ちびまる子ちゃん) သည် ဂျပန်ကာတွန်းဇာတ်လမ်းတွဲ တစ်ခုဖြစ်ပြီး မိုမိုကို ဆာကူရာမှ ရေးသားပုံဖော်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ မိုမိုကို ဆာကူရာ၏ ငယ်စဉ်ကာလဖြစ်သော ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် မာရူကိုအမည်ဖြင့် နေထိုင်ခဲ့ရစဉ်က ရိုးရှင်းသော နေ့စဉ်ဘဝနှင့် သူမမိသားစုအကြောင်းကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် ဇာတ်လမ်းဖြစ်ပြီး ဖန်တီးသူ၏ မွေးရပ်ဇာတိဖြစ်သော ရှီဇူအိုကာမြို့တွင် ဇာတ်လမ်းတည်ထားသည်။
"မစ္စမာရူကို" သည်ကျောင်းသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသော ကာတွန်းဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်သည် ရိုးရိုးစင်းစင်းမျှသာဖြစ်သည်။ မစ္စမာရူကို သည်နေ့စဉ် ၎င်းမိသားစုနှင့်လည်းကောင်း၊ သူငယ်ချင်းများနှင့်လည်းကောင်း ရင်းနှီးဖော်ရွေစွာ ဆက်ဆံပုံကို လူ့သဘောသဘာဝနှင့်အညီ ထောင့်စေ့စွာရိုက်ကူးတင်ပြထားသည်။
ယင်းအပြင် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတဝိုက်က ဂျပန်မိသားစုများ၏ ဘဝနေထိုင်ပုံ ပုံစံတို့ကို တွေ့မြင်ရသည်။ ယနေ့တွင်အသက်အားဖြင့် ၃၀-၄၀ နှစ်ဝန်းကျင်ရှိနေသူများသည် မစ္စမာရူကို ကိုသိသူများသည်။
ဤကာတွန်းဇာတ်လမ်းကို ၁၉၉၀ ဇန်နဝါရီ ၇ ရက်မှ ၁၉၉၂ စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့အထိ ဖူဂျီရုပ်မြင်သံကြားလိုင်းတွင် ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲအနေဖြင့် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ဒုတိယရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှစ၍ ယနေ့အထိ ထုတ်လွှင့်နေဆဲဖြစ်သည်။
လေပြေ
လေပြေ သည် မျိုးကြီး၏ ၁၉၉၈ ထုတ် တေးစီးရီး ဖြစ်သည်။
အာခီမီးဒီးစ်
အာခီမီးဒီးစ် (Archimedes ; Ἀρχιμήδης) (ဘီစီ ) သည် ဂရိလူမျိုး သင်္ချာ ပညာရှင်၊ ရူပဗေဒ ပညာရှင်၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ တီထွင်ပညာရှင် နှင့် နက္ခတ္တဗေဒ ပညာရှင်ကြီး ဖြစ်သည်။ သူသည် Hydrostatics နှင့် Statics စသော ရူပဗေဒ ပညာရပ်များကို အုတ်မြစ်ချ ပေးခဲ့သူဖြစ်ပြီး ကုတ်နိယာမ သဘောတရား ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ Seige engine နှင့် Screw pump တို့ကဲ့သို့သော ဆန်းသစ်သည့် စက်ပစ္စည်းများကို တီထွင်ခဲ့သည့် အတွက်ကြောင့်လည်း သူ့အား အင်ဂျင်နီယာ တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ထပ်မံ တွေ့ရှိချက်များအရ အာခီမီးဒီးစ်သည် ကြေးမုံမှ အလင်းပြန်အားကို အသုံးပြပြီး တစ်ဘက်ရန်သူ၏ စစ်သင်္ဘောများကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးနိုင်သည့် အတတ်ပညာကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
အာခီမီးဒီးစ်ကို လူသိများသည်မှာ သင်္ချာပညာရှင် တစ်ဦးအဖြစ် ဖြစ်သည်။ ပါရာဘိုလာ မျဉ်းကွေးတစ်ခုအောက်ရှိ ဧရိယာကို အနန္တကိန်းစဉ် ပေါင်းလာဒ်ဖြင့် ရှာဖွေတွက်ချက်နိုင်သည့် Method of Exhaustion ကို တီထွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် pi (π) ၏ တန်ဖိုးကိုလည်း ယခင်ကထက် ပိုမိုတိကျအောင် တွက်ထုတ် ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ဝက်အူရစ် လှည့်ခြင်း နိယာမကို သူ၏အမည်နှင့်တွဲ၍ ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ထုထည်တွက်နည်း ဖော်မြူလာ အများအပြားကိုလည်း ဖော်ထုတ်ပေးခဲ့သည်။
အာခီမီးဒီးစ်သည် ဆီရာကျူစ် စစ်ပွဲအတွင်း ရောမဘုရင်က သူ့အားမသတ်ဖြတ်ရန် အမိန့်ပေးထားခဲ့သော်လည်း ရောမစစ်သားတစ်ယောက်၏ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရကာ သေဆုံးခဲ့ရသည်။ စက်လုံးတစ်ခု၏ ထုထည်နှင့် မျက်နှာပြင် ဧရိယာတို့သည် ၎င်းနှင့် အချင်းဝက် တူညီသော ထုလုံးရှည်မှန် တစ်ခု၏ ထုထည်နှင့် မျက်နှာပြင် ဧရိယာတို့၏ သုံးပုံ နှစ်ပုံ ရှိကြောင်းကို အာခီမီးဒီးစ်က သက်သေပြခဲ့သည်။ ယင်းသက်သေပြချက်သည် သင်္ချာပညာရပ်တွင် အကြီးမားဆုံးသော တိုးတက်မှုကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သူ၏တွေ့ရှိချက်စာများကို အေဒီ ၃၅၀ မတိုင်ခင်အထိ စုစည်း စာအုပ်ထုတ်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ အေဒီ ၆ ရာစု ကျမှသာ သူ၏ပညာရပ်များကို လူအများသိအောင် ဖြန့်ချိနိုင်ခဲ့သည်။ ရီနေးဆွန်းခေတ် တစ်လျောက်လုံး သိပ္ပံပညာရှင် များ အပေါ်တွင် သူ၏ အယူအဆ သဘောတရားများ လွှမ်းမိုးထားခဲ့သည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိအကျဉ်း
အာခီမီးဒီးစ်ကို ဘီစီ ၂၈၇ ခန့်က ရှေးဟောင်း မဂ္ဂနာဂရေစီယာပြည်လက်အောက်ခံ စစ္စလီပြည် ဆိုင်ရာကျူးစ် မြို့ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဘိုင်ဇန်တိုင်းဂရိခေတ် က သမိုင်းပညာရှင် ဂျွန်ဇီဇီ ၏ မှတ်တမ်းအရ အာခီမီးဒီးစ်သည် အသက် ၇၅ နှစ်အထိ နေထိုင်သွားရကြောင်း သိရသည်။ အာခီမီးဒီးစ်သည် သူ၏ တီထွင်မှု တစ်ခုဖြစ်သော သဲနာရီ နှင့် ပတ်သက်၍ ရေးသားထားသော Sand Reckoners အမည်ရှိ စာတမ်းများတွင် သူ၏ ဖခင်အမည်ကို နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် ဖီးဒီးယပ်စ် ဟု ဖော်ပြထားသည်။ သမိုင်းပညာရှင် ပလူးတပ် ရေးသားသော ခေတ်ပြိုင်ပုဂ္ဂိုလ်ထူးကြီးများ စာအုပ်တွင် အာခီမီးဒီးစ်သည် ဆိုင်ရာကျူးစ်ဘုရင် ဒုတိယမြောက်ဟီရိုးနှင့် ဆွေမျိုး တော်စပ်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ သူငယ်ရွယ်စဉ်က အီဂျစ်ပြည် အလက်ဇန္ဒြီးယားမြို့ တွင် ပညာဆည်းပူး ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ ဘီစီ ၂၁၂ တွင် အာခီမီးဒီးစ် သေဆုံးခဲ့သည်။ ရောမစစ်ဗိုလ်ချုပ် မားကပ်စ် ကလောဒီးယပ်စ် မာဆဲလပ်စ် က နှစ်နှစ်ကြာဝိုင်းရံ ပိတ်ဆို့ပြီးနောက် ဆိုင်ရာကျူးစ် မြို့ကို သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ ထိုအချိန်တွင် အာခီမီးဒီးသည် ဂျော်မက်ထရီ ပုစ္ဆာတစ်ပုဒ်ကို စဉ်းစား အဖြေရှာနေခိုက် ဖြစ်သည်။ ရောမစစ်သားက သူ့အား ဖမ်းဆီးလိုက်ပြီး ဗိုလ်ချုပ် မာဆဲလပ်စ် နှင့် တွေ့ဆုံရန် ပြောဆိုရာ သူက သူ၏ပုစ္ဆာစဉ်းစားနေဆဲဖြစ်၍ မတွေ့လိုကြောင်း ငြင်းဆိုသည်တွင် ရောမစစ်သားက ဒေါသထွက်ကာ ဓားဖြင့် ထိုးသတ်လိုက်သည်ဟု ပလူးတပ် က ရေးသားခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် မာဆဲလပ်စ်သည် အာခီမီးဒီးစ် သေဆုံးသွားသည့် အတွက် များစွာ နှမြောတသဖြစ်ရသည်။ အာခီမီးဒီးစ်အား ပညာရှင် တစ်ယောက်အဖြစ် သိရှိထားသောကြောင့် မသတ်ရန် ကြိုတင် အမိန့်ပေးထားခဲ့သည်။ “ငါ့စက်ဝိုင်းတွေပေါ် တက်မနင်းပါနဲ့”ဟူသော စကားကို အာခီမီးဒီးစ် နောက်ဆုံး ပြောဆိုခဲ့သည်ဟု အချို့က ယူဆကြသော်လည်း သမိုင်းပညာရှင် ပလူးတပ် ရေးသော စာအုပ်တွင်မူ မပါရှိပေ။ အာခီမီးဒီးစ်၏ ဂူဗိမ္မာန်တွင် ထုလုံးရှည်မှန်တစ်ခုအတွင်း စက်လုံးတစ်ခုကို ထည့်သွင်းထားသည့် ရုပ်တုတစ်ခုကို စိုက်ထူထားသည်။ အာခီမီးဒီးစ် သေဆုံးပြီး နှစ်ပေါင်း ၁၃၇နှစ်အကြာ ဘီစီ ၇၅တွင် ရောမခေတ် နိုင်ငံရေးသုခမိန် ဆီဇာရိုက အာခီမီးဒီးစ် အကြောင်းကြားသိရ၍ သူ၏ အုတ်ဂူအား ရှာဖွေခဲ့သည်။ ခြုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများ ဖုံးအုပ်နေသော အာခီမီးဒီးစ်၏ အုတ်ဂူကို ဆိုင်ရာကျူးစ်မြို့အနီးတွင် ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့ပြီး သန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ကာ အုတ်ဂူပေါ်မှ စာသားများကို ဖတ်ရှုသွားသည်။ ဆိုင်ရာကျူးစ်စစ်ပွဲ အပြီး နှစ်ပေါင်း ၇၀ အကြာတွင် ပိုလီးဘီးယပ်စ် ရေးသားသော ဆိုင်ရာကျူးစ်စစ်ပွဲ အကြောင်း စာအုပ်တွင် အာခီမီးဒီးစ်နှင့် ပတ်သက်သော အကြောင်းများ ပါရှိ၍ သမိုင်းပညာရှင် ပလူးတပ် က ထပ်မံ ရေးသားနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဆိုင်ရာကျူးစ်မြို့ ကာကွယ်ရေးအတွက် စစ်ပွဲဝင် စက်ကိရိယာ လက်နက်ဆန်းများကိုလည်း အာခီမီးဒီးစ်က တီထွင်ပေးခဲ့ကြောင်း အဆိုပါ စာအုပ်တွင် ဖော်ပြပါရှိသည်။
ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများနှင့်တီထွင်မှုများ
အားခီးမီးဒီးသည် မက္ကင်းနစ်ပညာ(စက်ပညာ)ကို နက်နက်နဲနဲ လိုက်စား ရေးသားခဲ့ပြီးလျှင် နည်းသစ်နည်း ဆန်းများကို ကြံစည်တီထွင်သည့်ဘက်တွင် အကျော်ကြားဆုံးသော ပညာရှိကြီးအဖြစ်ဖြင့်လည်း ထင်ရှားခဲ့လေသည်။ အားအနည်းငယ် စိုက်ထုတ်ရုံမျှဖြင့် အဆမတန် ကြီးမားသော ဝန်စည်ပစ္စည်းများကို ရွှေ့ပြောင်း ချီပင့်နိုင်သည့်ကုတ်၏ စွမ်းရည်သတ္တိကို ပထမဦးစွာ သဘောပေါက်တွေ့ရှိသူမှာ အားခီးမီးဒီးဖြစ်သည်။ သူသည် ကုန်တင်ကုန်ချရာတွင် အလွန်အကျိုးများ အသုံးဝင်လျက်ရှိသော စက်သီးတွဲများကိုလည်း ကြံစည် တီထွင်ခဲ့လေသည်။ အီဂျစ်ပြည်တွင် ရေတင်ရန်အတွက် အားခီးမီးဒီး တီထွင်ပေးခဲ့သော ကိရိယာတစ်မျိုးမှာ ယခုထက်တိုင်အောင် အသုံးများလျက် ရှိပေသေးရာ အဆိုပါကိရိယာမှာ လွန်ပူပုံ ဝက်အူရစ်နှင့်သဏ္ဌာန်တူသဖြင့် အားခီးမီးဒီးဝက်အူဟူ၍ အမည်တွင်ရစ်လေသည်။
ဆာရာကျူမြို့တော် မကျဆုံးမီ ရောမစစ်သည်တော် များ သုံးနှစ်သုံးမိုးတိုင်တိုင် ကြိုးစားဝိုင်းရံထားလျက်ရှိစဉ်အချိန်အတွင်း၌လည်း အားခီးမီးဒီးသည် ရောမ စစ်သင်္ဘောများကို မှန်ဖြင့် ပြန်ဟပ်စေသော နေရောင်ခြည်ဖြင့် ထိုးပြမီးလောင်စေနိုင်သည့်နည်းကိုပင် ကြံစည်ခဲ့သေးသည်ဟု အဆိုရှိလေသည်။ အားခီးမီးဒီးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ယနေ့တိုင် မမေ့နိုင်အောင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသည့် အဖြစ်အပျက်တစ်ခုမှာ ဆာရာ ကျုမြို့တော်လမ်းမတစ်လျှောက်တွင် တွေ့ပြီ တွေ့ပြီဟု ဝတ်လစ်စလစ်နှင့် အော်ဟစ်ပြေးခဲ့သည့် အဖြစ် အပျက်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ဖြစ်ပုံမှာ အခါတစ်ပါး၌ ဆာရာကျုမြို့တော်၏ဘုရင် ဒုတိယ ဟီအာရိုသည် ရွှေပန်းထိမ်ဆရာတစ်ဦးအား လိုသမျှရွှေကို ချိန်တွယ်ထုပ်ပေးပြီး သရဖူတစ်လုံးကို အလုပ်ခိုင်းလေသည်။ သို့ရာတွင် သရဖူပြီး၍ ဘုရင်ကို ဆက်သသောအခါ ရွှေခိုး၍ သတ္တုရောထည့်လိုက်သည်ဆိုသည့် ယနံ့မကင်းစရာ စွပ်စွဲသံများ ပေါ်ထွက်လာလေသည်။ ဘုရင်လည်း အားခီးမီးဒီးကိုဆင့်ခေါ်၍ အဆိုပါ သရဖူရှိရွှေ စစ်မစစ်ကို စမ်းသပ်ရန် လွှဲအပ်လေရာ အားခီးမီးဒီးမှာ ထိုအချိန်မှစ၍ ရွှေခိုးပြဿနာ ဖော်ထုတ်ရေး အတွက် နေ့ရောညဉ့်ပါ တွေးတောရင်းဖြင့်သာ အချိန်ကုန် လေတော့သည်။
တစ်နေ့သော် အားခီးမီးဒီးသည် ရေချိုးရန်အတွက် ရေချိုးခန်းသို့သွား၍ မိမိကိုယ်ကို ရေစည်ထဲသို့ နှစ်လိုက်စဉ် လျှံကျလာသောရေကိုမြင်ရာမှ မိမိပြဿနာအတွက် သဲလွန်စကို ရရှိပြီးလျှင် အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ဝတ်လစ်စလစ် နှင့် တွေ့ပြီ တွေ့ပြီ ဟု အော်ဟစ်ယင်း ထပြေးလေတော့သည်။ အိမ်ရောက်လျှင်ရောက်ခြင်း အားခီးမီးဒီးသည် သရဖူအပြင် သရဖူနှင့်အလေးချိန်ညီသော ရွှေတုံးကို ရေအပြည့်ထည့်ထားသော အင်တုံတွင် တစ်လှည့်စီနှစ်ကြည့်ပြီးနောက် လျှံကျသော ရေ၏ အရွယ်ပမာဏကို တိုင်းတာကြည့်သည်။ သရဖူနှင့်ရွှေတုံး မှာ အလေးချိန်ချင်းညီသဖြင့် အကယ်၍ နှစ်ခုစလုံး ရွှေချည်း သက်သက်သာဖြစ်ပါက လျှံကျလာသောရေ၏ အရွယ်ထုချင်းမှာလည်း တူညီရပေမည်။ သို့သော် သရဖူကို နှစ်စဉ် လျှံကျလာသောရေ၏အရွယ်ထုက ကြီးမားနေသည်ကို တွေ့ရလေရာ သရဖူရှိရွှေမှာ ရွှေမစစ်ပဲ တစ်ခုခုရောထားကြောင်း ထင်ရှား၍ နေလေတော့သည်။
အားခီးမီးဒီးသည် ဤကဲ့သို့ သရဖူမှ ရွှေခိုးမှုကို ဖော်ထုတ်သွားပြီးနောက် အဆိုပါပြဿနာကို ဖြေရှင်းရာမှ သဘာဝစည်းတစ်ခုကို တွေ့ရှိလေသည်။ ထိုစည်းအရ ပစ္စည်းတစ်ခုသည် အရည်တစ်ခုတွင် နစ်သွားသောအခါ အလေးချိန်လျော့သွား၍ ဤလျော့သွားသော အလေးချိန်သည် ထိုပစ္စည်းအတွက် နေရာဖယ်ပေးရသော အရည်ထု၏ အလေးချိန်နှင့်တူညီသည်။ ထိုစည်းမှာ ယနေ့ထက်တိုင် အားခီးမီးဒီး၏စည်း ဟူ၍ တွင်လျက် ရှိလေသည်။
ကြွေချောင်းခမွေး (အောက်)ရွာ
ကြွေချောင်းခမွေး (အောက်)ရွာ
ကျုံပျော်ရွာ၊ ညောင်ငူ
ကျုံပျော်ရွာ၊ ညောင်ငူ
လိပ်ခုံးကုက္ကိုစုရွာ၊ ထန်းတပင် (ဒူးယား)
လိပ်ခုံးကုက္ကိုစုရွာ၊ ထန်းတပင် (ဒူးယား)
တော်ပလွဲရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
တော်ပလွဲရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
ဝန်ယုရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဝန်ယုရွာ(Wunyu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ လော့ခွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၈၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရိုးထိအောင် ရူး
အရိုးထိအောင် ရူး သည် ၂၀၀၈ ခုထွက် မြန်မာ ဗီဒီယိုဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ စိန်ဌေး ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် ညီမင်းလွင် ရိုက်ကူးပြီး ပြေတီဦး၊ သက်မွန်မြင့်၊ ဆန်းထွဋ်၊ ဇွဲနိုင်ဝင်း၊ နေလင်း၊ ဦးခိုင်တင်၊ ဝင်းမင်းသန်းတို့ ပါဝင်ထားသည်။
မီတက
မီတက သည် ကြယ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး အလင်းနှစ် ၁၂၀၀ ကွာဝေးကာ အိုရိုင်ယွန် ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ မီတက ဟူသောနာမည်သည် အာရပ်ဘာသာစကား منطقة manṭaqa မှ ဖြစ်ပြီး ခါးပတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယင်းသည် အိုရိုင်ယွန် ခါးပတ်မှ ကြယ်သုံးစင်းထဲတွင် တစ်ခုအပါဝင်ဖြစ်ကာ ကမ္ဘာမြောက်ဘက်ခြမ်းမှဆိုလျင် လေ့လာသူတစ်ဦးအနေဖြင့် ညာဘက်အစွန်းဆုံး ကြယ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။
လေ့လာမှု သမိုင်းကြောင်း
Mintaka is the westernmost of the three stars of Orion's belt. It is easily visible to the naked eye, one of the brightest stars in the sky, and has been known since antiquity.
Radial velocity measurements taken by Henri-Alexandre Deslandres at Paris Observatory showed that Mintaka had a variable radial velocity and therefore was a spectroscopic binary. His preliminary orbital period estimate of 1.92 days was shown to be incorrect in 1904 when Johannes Franz Hartmann using photographic plates taken at Potsdam Observatory showed that the orbital period was 5.7 days. Hartmann also noticed that the calcium K line at 393.4 nanometres in the stellar spectrum did not share in the periodic displacements of the lines due to orbital motion of the star and theorized that there was a cloud in the line of sight to Mintaka that contained calcium. This was the first detection of the interstellar medium.
စနစ်
Mintaka is a multiple star system with a magnitude 7 star about 52 arcseconds away from the main component and an even fainter star in between. The main component itself is triple: a class O9.5 bright giant and a class B main sequence star orbit every 5.73 days and exhibit shallow eclipses when the star dims about 0.2 magnitudes; and a B-class sub-giant is resolved 0.26" away. At the primary eclipse, the apparent magnitude (of the whole system) drops from 2.23 to 2.35, while it only drops to 2.19 at the secondary eclipse.
The seventh magnitude companion, HD 36485, is an unusual B-type main sequence star and itself a spectroscopic binary with a faint A-type companion in a 30-day orbit.
The 14th magnitude star is thought to be at the same distance, but it isn't clear whether it is physically bound to the primary star and little is known about it.
Mintaka is surrounded by a cluster of faint stars, possibly part of the cluster surrounding σ Ori.
The bright central star of the system is δ Ori A. Its components are generally referred to by researchers as Aa1, Aa2, and Ab, with HD 36485 referred to as Mintaka (or δ Ori) C, and the closer fourteenth magnitude companion as δ Ori B.  Confusingly, some catalogues list δ Ori Ab as component B or component D, and Simbad names δ Ori Ab as Delta Orionis B.
အကွာအဝေး
The distance derived from the Hipparcos satellite parallax is 212 ± 30 pc, while spectroscopic distances, comparisons to similar stars, and cluster membership all suggest a value more than double that. This type of unreconcilable discrepancy is not unique to Mintaka and the reasons for it have yet to be clarified.
အိုရိုင်ယွန် ခါးပတ်
The three belt stars were collectively known by many names in many cultures. Arabic terms include Al Nijād 'the Belt', Al Nasak 'the Line', Al Alkāt 'the Golden Grains or Nuts' and, in modern Arabic, Al Mīzān al H•akk 'the Accurate Scale Beam'. In Chinese mythology they were also known as The Weighing Beam. The name Mintaka itself is derived from an Arabic term for "belt": منطقة or manṭaqa.
The belt was also the Three Stars mansion, one of the Twenty-eight mansions of the Chinese constellations. It is one of the western mansions of the White Tiger.
The Seri people of northwestern Mexico call the three belt stars Hapj (a name denoting a hunter), which consists of three stars: Hap (mule deer), Haamoja (pronghorn), and Mojet (bighorn sheep). Hap is in the middle and has been shot by the hunter; its blood has dripped onto Tiburón Island.
In Spain and Portugal, this asterism is known as Las Tres Marías or As Três Marias, which stand for The Three Marys in Spanish and Portuguese respectively.
In Christian astromythology, Mintaka is also regarded as the third of the three Magi on their way to Bethlehem (Sirius): Caspar, Melchior, Balthasar.
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:ကြယ်များ
ဝါးတောရွာ၊ လွယ်မော
ဝါးတောရွာ (Wartaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လွယ်မောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်မောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၉၂ ဦး၊ မ ၅၀၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၅၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်ပျောတောချောင်ရွာ၊ ကျုံတဒွန်း
ငှက်ပျောတောချောင်ရွာ၊ ကျုံတဒွန်း
ကျောက်ကုန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကျောက်ကုန်းရွာ (Kyaukkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ လှထွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၂၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံစုပ်ရွာ၊ ညောင်ငူ
ကျုံစုပ်ရွာ၊ ညောင်ငူ
လိပ်ချောင်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
လိပ်ချောင်းရွာ(Leikchaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ အီဟယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၃၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အီဟယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၃၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၂၃၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မီးဇာချောင်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
မီးဇာချောင်းရွာ(Meezarchaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ အဘောင်သားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၃၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အဘောင်သားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၄ ဦး၊ မ ၃၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းဘဲချောင်းရခိုင်ရွာ
ပန်းဘဲချောင်းရခိုင်ရွာ
မြင့်မိုရ်ထက်က လူ
မြင်းမိုရ်ထက်ကလူ သည် ၂၀၀၈ ခုထွက် မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ KM ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် ခင်မောင်ကျော် (မန္တလေး) ၏ ဇာတ်လမ်းကို ဖိုးသာအောင် ဇာတ်ညွှန်းခွဲကာ ထွန်းအောင်ဇော် ရိုက်သည်။ ရန်အောင်၊ ကောင်းခန့်၊ ရန်ကျော်၊ ဆုရွှန်းလဲ့၊ ယွန်းယွန်း၊ ကြည်စိုး၊ မြင့်သိန်း အပေါင်းလက္ခဏာ၊ ကုသိုလ်၊ ဂွမ်းပုံကြီး၊ စတီး၊ ဒီရဲဂျာနှင့် ကောင်းမြတ်ကျော်တို့ ပါဝင်ထားသည်။
ဘိုးတဲကုန်းရွာ၊ တော်ချိုက်
ဘိုးတဲကုန်းရွာ၊ တော်ချိုက်
ကျေးတောရိုးရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
ကျေးတောရိုးရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
သံဖြူစုရွာ၊ ညောင်ငူ
သံဖြူစုရွာ၊ ညောင်ငူ
ညောင်ကိုင်းရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ညောင်ကိုင်းရွာ (Nyaungkaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၀ ဦး၊ မ ၁၁၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခိုတာရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ခိုတာရွာ (Hkotar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ ခိုတာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခိုတာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၀၄ ဦး၊ မ ၁၃၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
Warcraft II: အမှောင်ဆုံးသော ဒီရေများ
Warcraft II: အမှောင်ဆုံးသော ဒီရေများ (Warcraft II: Tides of Darkness) သည် စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သော အမှန်တကယ် ဉာဏ်ဆင်ရသည့် ဂိမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး Blizzard ဖျော်ဖြေရေးမှ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ဝင်းဒိုးဒီအိုအက်(DOS) အတွက် ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး Mac Os အတွက်ကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့သည်။ အဓိကဂိမ်းဖြစ်သည့် Warcraft II: အမှောင်ဆုံးသောဒီရေများ ဂိမ်းဇာတ်လမ်းသည် လူအများစု စိတ်ဝင်စားမှုကို ရခဲ့သည်။ ကွန်ပျူတာဂိမ်းဆိုင်ရာ ဆုကြီးများစွာကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ဂိမ်းခွေချပ်ရေပေါင်း ၂ သန်းကျော် ရောင်းချခဲ့သည်။
ခိုတာရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မော်တုံရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
မော်တုံရွာ (Mawton)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ သက္ကယ်ကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၆၂ ဖြစ်သည်။  ရှေးအခါက ရှမ်းမြို့ဟောင်းဒေသလည်းဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်မတိုင်မှီအထိ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၇၄ အင်းဝဘုရင်မင်းခေါင်၏သား မင်းရဲကျော်စွာက တိုက်ဆင် (၃၀၀)၊ မြင်းသည်တော် (၄၀၀၀)၊ စစ်သည် စစ်သည် (၈၀၀၀၀) နှင့် လာရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် မော်တုံ၊ မော်ကယ်မြို့များ ကျလေသည်။ မော်တုံ၊ မော်ကယ်သားတို့သည် ရွတ်ရွတ်ချွန်ချွန် ခုခံတိုက်ခိုက်သော်လည်း အင်အားမမျှသဖြင့် မြို့ကျလေ၏။ မြို့စားမင်း လွှတ်မြောက်သော်လည်း မိဖုရားနှင့် ဆွေတော်မျိုးတော်၊ မြို့သူ မြို့သား အများအပြား အင်းဝသို့ ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခြင်းခံရသည်။ ထို့အချိန်မှစ၍ မော်တုံမြို့သည် အင်အားတောင့်တင်းပြန်လည်မစည်ကားလာတော့ပေး။ အချို့သော မြို့သူမြို့သားတို့ကား ဆီးဖြူရိုးမတောင်ကိုကျော်၍ အနောက်ဘက် (ယခု) မော်လိုက်နယ်တွင် မော်တုံကြီးဟူ၍ မြို့တည်၊ ရွာတည် နေထိုင်ကြလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သကြားပင်
သကြားပင်သည် သရက်ပင်၊ မရန်းပင် တို့ကဲ့သို့ ပင်စောက်မျိုး ဖြစ်သည်။ အသီးသည်သကြားကဲ့သို့ချိုသောကြောင့် ယင်းအပင်ကို သကြားပင်ဟုခေါ်ကြသည်။ သွတ္တပတ်ပင်နှင့်တူသဖြင့် သကြားပင်နှင့် သွတ္တပတ်ပင် ကိုအတူတူဟုထင်ကြသည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ယင်းကို အားခရပ်ဆာပိုတာဟုခေါ်၍ ဆာပိုတာစီအီး မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်လို ဆပိုဒီးလားပင်ဟုခေါ်သည်။
သကြားပင် ပင်စည်အခေါက်မှ ထွက်သောအစေးကို လူတို့ စားသုံးကြသည့် ချူးအင်းဂမ်းခေါ် ကပ်စေးနဲသကြားခဲပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ သကြားပင်မှအစေးကို ချီကလာ၊ သို့မဟုတ် ချစ်ကယ်ဟုခေါ်သည်။ ကော်ဖတ်စေးနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။ ၁ဝ နှစ်သားကျော်သောအပင်၏ ပင် စည်ကို ငါးဆူးတောင်သဖွယ်ထစ်ပေးလျှင် အစေးထွက်သည်။ သို့ရာတွင် အစေးမကြာခဏထုတ်ပါက အပင်သေတတ်သည်။ (ချူးအင်းဂမ်း-လည်းရှု။) သကြားပင်၏ သစ်သားသည်မာ၍ကြာရှည်ခံသည်။ သကြားပင်ကို အစေ့မှလည်းကောင်း၊ အကိုင်းဆက်၍လည်းကောင်းစိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ ပူ၍စိုစွတ်သော မြေနိမ့်ဒေသ၌ ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။ သကြားပင်မှ ဩဂုတ်လနှင့် စက်တင်ဘာလအတွင်းတစ်ကြိမ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလမှ မတ်လအတွင်းတစ်ကြိမ် တစ်နှစ်လျှင် သကြားသီးနှစ်သီးသီးတတ်သည်။ သကြားပင်သည်အမျိုး အတော်များများရှိသည်။
မယ်ဇယ်တောရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
မယ်ဇယ်တောရွာ (Meizeitaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ သမန္တလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၅၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမန္တလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၂ ဦး၊ မ ၉၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
သကြားပင်
မြန်မာဆေးကျမ်းအလိုအရ ယင်းအသီးသည် အသားအရေ ကုန်ခမ်းခြောက်သွေ့သော အနာကိုလည်းကောင်း၊ သုက်ဓာတ်ပျက်သော အနာကိုလည်းကောင်း၊ သည်းခြေဆို့တောင့် နောက်ကျိသောအနာကိုလည်းကောင်း၊ နှလုံးကိုလေဝင်၍ ဆာလောင်နောက်ကျိသောအနာကိုလည်းကောင်း၊ သိန္နိပါတ်ရောက်၍ ရူးသောအနာကိုလည်းကောင်း၊ စိတ်ပျံ့လွင့်သောအနာကိုလည်းကောင်း ချမ်းသာစေတတ်၏ဟုဆိုသည်။
မယ်ဇယ်တောရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဓမ္မသင်္ဂဏီ
ဓမ္မာသင်္ဂီဏီကျမ်းတွင် ရုပ်၊ စိတ်၊ စေတသိတ် စသည့်အလုံးစုံသော သဘာဝတရားများကို တစ်ခုချင်း အသေးစိတ် ရေတွက် ပြထားသည်။ ထိုသို့ ရေတွက်ရာတွင် ၎င်းတို့၏ သဘောသဘာဝ၊ လုပ်ငန်းတာဝန်နှင့် အချင်းချင်း အပြန်အလှန် ဆက်နွယ် ကျေးဇူးပြုပုံများအလိုက် ပေါ်လွင်စေရန် အမျိုးအစားများခွဲခြား၍ ရှင်းပြထားသည်။
မာတိကာကျမ်းအား တိကမာတိကာ၊ ဒုကမာတိကာ နှင့် သုတ္တန္တိကဒုကမာတိကာဟု သုံးမျိုးခွဲခြားထားသည်။ ဒုကမာတိကာတွင်ခေါင်းစဉ်ခွဲ၁၃ခုရှိပြီး ကျန်မာတိကာနှစ်မျိုးတွင်ခေါင်းစဉ်ခွဲမရှိပါ။
တိကမာတိကာဟူသည်မှာ သုံးမျိုးသုံးစားခွဲခြားဟောပြတော်မူသောကြောင့် တိကမာတိကာ၊ နှစ်မျိုးနှစ်စားခွဲခြားဟောပြတော်မူခြင်းကြောင့် ဒုကမာတိကာ ဟုခေါ်ဆိုသည်။
သုတ္တန္တိကဒုကမာတိကမှာဘုရားဟောမဟုတ်ဘဲ အရှင်အာနန္ဒာ[ဓမ္မဘဏ္ဍာဂါရိက(တရားဘဏ္ဍာစိုး)]မှ ပထမ သံဃာယနာတင်ပွဲ တွင်ပြန်လည်သဟာကြားထားသောတရားဖြစ်သည်။ -- အဘိဓမ္မပိဋကတွင် ဓမ္မသင်္ဂဏီ၊ ဝိဘင်္ဂ၊ ဓာတုကထာ၊ ပုဂ္ဂလပညတ်၊ ကထာဝတ္ထု၊ ယမိုက်၊ ပဋ္ဌာန်းကျမ်းဟူ၍ ခုနှစ်ကျမ်းရှိသည်။ ယင်းတို့တွင် ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်းကို ရှေးဦးစွာဟောတော်မူ၏။
ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်း ခေါ်တွင်ခြင်း
လောကသုံးရပ် ဘုံသုံးထပ်အတွင်း၌ ရှိကြကုန်သော လူ နတ် ဗြဟ္မာသတ္တဝါတို့အား ဆင်းရဲ ဒုက္ခအပေါင်းမှ လွတ်မြောက်၍ နိဗ္ဗာန်ဟူသော ဝိမုတ္တိသုခကို ရရှိခံစားနိုင်ကြရန် ရည်သန်တော်မူလျက် ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော တရားဒေသနာတော် အစဉ်သည် ပိဋကအားဖြင့် ဝိနည်း၊ သုတ္တန်၊ အဘိဓမ္မာဟူ၍ သုံးမျိုးသုံးစားသုံးပါးရှိပါသည်။ ထိုသုံးပါးတို့တွင် ဓမ္မသင်္ဂဏီပါဠိတော်သည် တတိယမြောက်ဖြစ်သည့် အဘိဓမ္မာပိဋက၏ ပထမဦးဆုံးကျမ်းဖြစ်သည်။
အဘိဓမ္မာဟု ဆိုရုံမျှဖြင့်ပင် သုတ္တန်ဒေသနာတော်များထက် ထူးခြားသာလွန်သည့် တရားတော်ဖြစ်ကြောင်း အများအားဖြင့် နားလည်ကြပြီးဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်သည့်အတိုင်း ထိုအဘိဓမ္မာပိဋိကဝင်ကျမ်း ခုနှစ်ဆူတို့အနက် လက်ဦးဆုံးဖြစ်သော ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်းသည်လည်း အဘိဓမ္မာဒေသနာ၌ပင်ရင် အကျဆုံး အရေးအကြီးဆုံး ကျမ်းကြီးဖြစ်သည်ဟူသော အချက်မှာ ထင်ရှားပေါ်လွင်လျက်နေပေသည်။ သို့ဖြစ်ရကား ထိုအချက်ကိုပင် ပို၍ ထင်ရှားစေရန် “ဓမ္မသင်္ဂဏီ” ဟူသော ဝေါဟာရစကားလုံး၏ ဆိုလိုရင်း အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို တိတိကျကျ ကြံဆရှာဖွေ၍ ပြရသော် __-
“ဓမ္မသင်္ဂဏီ” ဟူသောစကားလုံး၌ ‘ဓမ္မ’ နှင့် ‘သင်္ဂဏီ’ ဟူသောပုဒ်နှစ်ခုကို သမာသ်တွဲစပ်ထားခြင်းဖြစ်၏။ အလွယ်ဆုံးအားဖြင့် ဖွင့်ဆိုရှင်းလင်းပြရပါမူ __-
ဓမ္မ = သဘာဝတရားများ
သင်္ဂဏီ = သိမ်းကျုံးစုပေါင်း၍ယူခြင်း (ပြခြင်း)။
= ကောင်းစွာ (ပြည့်စုံစွာ) ရေတွက်ခြင်း ဟူ၍ အဓိပ္ပါယ်ရလေသည်။
ထို့ကြောင့် ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်းသည် __
(၂) ကောင်းမွန်ပြည့်စုံစွာ သဘာဝတရား (ပရမတ္ထတရား)တို့ကို ရေတွက်၍ ပြသောကျမ်းဟု ဆိုလိုသည်။
ထိုဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်း၌လည်း စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍ၊ ရူပကဏ္ဍ၊ နိက္ခေပကဏ္ဍ၊ အဋ္ဌကထာကဏ္ဍဟူ၍ လေးခန်းရှိသည်။ ထိုလေးခန်းတွင် စိတ္တုပ္ပါဒအခန်းကို ရှေးဦးစွာဟောတော်မူ၏။ ထိုစိတ္တုပ္ပါဒအခန်း၌လည်း မာတိကာ၊ ပဒဘာဇနီအားဖြင့် နှစ်ပိုင်းခွဲထားသည်။ ထိုနှစ်ပိုင်းတွင် မာတိကာကို ရှေးဦးစွာ ဟောတော်မူ၏။
မာတိကာသည် အဘိဓမ္မာတရားတော်၏ ပထမဆုံးကျမ်းဖြစ်သည့် ဓမ္မသင်္ဂဏီကျမ်း၏ မာတိကာ ဖြစ်ရုံမက အဘိဓမ္မ ၇ ကျမ်းလုံး၏ မာတိကာလည်း ဖြစ်သည်။ မာတိကာကျမ်းတွင် တိက် ၂၂-ပါး နှင့် ဒုက် ၁၀၀ ပါး ရှိသည်။ တိက်ဆိုသည်မှာ စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန်ဟူသော ပရမတ္ထတရား ၄-ပါးကို သုံးပုံ သုံးစု ပြု၍ ဟောထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုက်ဆိုသည်မှာ စိတ်၊ စေတသိက်၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန်ဟူသော ပရမတ္ထတရား ၄-ပါးကို နှစ်ပုံ နှစ်စု ပြု၍ ဟောထားပါသည်။ ထိုမာတိကာ၌လည်း တိကမာတိကာ၊ ဒုကမာတိကာအားဖြင့် နှစ်ပိုင်းရှိသည်။ ထိုနှစ်ပိုင်းတွင် မြတ်စွာဘုရားသည် တိကမာတိကာကို ရှေးဦးစွာ ဟောတော်မူပါသည်။ ထိုမာတိကာ၌လည်း ကုသလတိက်၊ ဝေဒနာတိက် အစရှိသောအားဖြင့် ၂၂-ပါး ရှိသည်။ ထို ၂၂-ပါးတို့တွင် ကုသလတိတ်ကို‌ရှေးဦးစွာဟောတော်မူ၏။
ကုသလဆိုသည်မှာ အပြစ်မရှိခြင်း၊ ကောင်းသောအကျိုးကို ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး တိကဟူသည် ပရမတ္ထတရားများကို အောက်ပါအတိုင်း အုပ်စု ၃ စု ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကုသလတိက်တွင် -
ပထမပဒ - ကုသလာဓမ္မာ၊
ဒုတိယပဒ - အကုသလာဓမ္မာ၊
ကုသလဓမ္မာ၏ အရတရားမှာ ကုသိုလ်စိတ် ၂၁-ပါး၊ စေတသိက် ၃၈-ပါးတို့ဖြစ်ပြီး ခန္ဓာအားဖြင့် ၄-ပါး၊ အာယတနအားဖြင့် ၂-ပါး၊ ဓာတ်အားဖြင့် ၂-ပါး၊ သစ္စာအားဖြင့် ၂-ပါး အပြားရှိသည်။
အကုသလာဓမ္မာ၏ အရတရားမှာ အကုသိုလ်စိတ် ၁၂-ပါး စေတသိက် ၂၇-ပါး တိုဖြစ်ပြီး ခန္ဓာအားဖြင့် ၄-ပါး၊ အာယတနအားဖြင့် ၂-ပါး၊ ဓာတ်အားဖြင့် ၂-ပါး၊ သစ္စာအားဖြင့် ၂-ပါး အပြားရှိသည်။
အဗျာကတဓမ္မာ၏ အရတရားမှာ ဝိပါက်စိတ် ၃၆၊ ကြိယာစိတ် ၂၀၊ စေတသိက် ၃၈၊ ရုပ် ၂၈ နှင့် နိဗ္ဗာန် တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထိုတရားတို့သည် ခန္ဓာအားဖြင့် ၅-ပါး၊ အာယတနအားဖြင့် ၁၂-ပါး၊ ဓာတ်အားဖြင့် ၁၈-ပါး၊ သစ္စာအားဖြင့် ၂-ပါး ဖြစ်ကြသည်။
တိက် ၂၂-ပါးတို့တွင် ကုသလတိက်သည် ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်တရားတို့ကို အဓိကထားဟောကြားသဖြင့် လောက၌ အရေးကြီးဆုံးတရားများ ဖြစ်တော်မူသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အလုံးစုံသော ပရမတ္ထတရားကို သိမ်းကျုံးမိသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ အလုံးစုံသော ပရမတ္ထတရားကို သိမ်းကျုံးမိသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်၊ အဗျာကတတို့ အချင်းချင်း မရောယှက်ခြင်းကို သိစေလိုခြင်းဖြစ်သည်။
ကုသလတိက်ကို သင်ကြားရခြင်းသည် ဒိဋ္ဌိ၊ သံယောဇဉ်၊ တဏှာစသည့် အကုသိုလ်တရားများကို ဖယ်ရှားနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။ ဒိဋ္ဌိနှင့် သံယောဇဉ်တို့၏ အခြေခံမှာ ခန္ဓာ ၅-ပါး ဖြစ်သည်။ ခန္ဓာ ၅-ပါး၏ မူလအခြေခံမှာ ပရမတ္ထတရား ၃-ပါး ဖြစ်သော စိတ် ၈၉-ပါး၊ စေတသိက ၅၂-ပါး နှင့် ရုပ် ၂၈တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဒိဋ္ဌိ နှင့် တဏှာတို့ကို ချုပ်ငြိမ်းစေခြင်းသည် စိတ်နှင့်စေတသိက်တို့အပေါ်တွင် မူတည်နေကြောင်း သိရှိစေပါသည်။
(၂) အာယတန ၁၂-ပါး
(၃) ဓာတ် ၁၈-ပါး
(၄) သစ္စာ ၄-ပါး
ထို့ကြောင့် ခန္ဓာ၊ အာယတန၊ ဓာတ်၊ သစ္စာဖွဲ့ပုံကို ဦးစွာလေ့လာရန် လိုအပ်ပေသည်။
မာတိကာကျမ်း၌ ခန္ဓာ၊ အာယတန၊ ဓာတ်၊ သစ္စာဖွဲ့ပုံအရကောက်ဇယားအား ဦးစွာ ဖော်ပြထားပါသည်။
ကုန်းကတင်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကုန်းကတင်ရွာ(Konekatin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မခွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မခွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၂ ဦး၊ မ ၈၁၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၆၆၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေးတဲရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
လေးတဲရွာ (Layte)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ လှထွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၂၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမျိုးသားလွှတ်တော် (တောင်ကိုရီးယား)
ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ အမျိုးသားလွှတ်တော်သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ဥပဒေပြုလွှတ်တော် ဖြစ်သည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲများကို လေးနှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲများကို ကျင်းပခဲ့ပါသည်။ အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် မဲဆန္ဒနယ် ၃၀၀ ရှိပြီး မဲဆန္ဒနယ်၂၅၃ နေရာတွင် အနိုင်ရသူ အကုန်ယူစနစ်၊ ၄၇ နေရာတွင် အချိုးကျကိုယ်စားပြုစနစ်၊ ၃၀ နေရာကို အပိုအဖွဲ့ဝင်စနစ်တွင် သတ်မှတ်ပေးထားပြီး ၁၇ နေရာကို ပူးတွဲစင်ပြိုင်စနစ်ကို အသုံးပြုထားသည်။
သကြား
သကြားသည် လူတို့၏ အရေးကြီးသော အစာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဓာတ်ဆီသည် မော်တော်ယာဉ်စက်ကို အပူငွေ့နှင့် စွမ်းအင်ပေးရန်အတွင်မရှိမဖြစ်သကဲ့သို့ သကြားဓာတ်သည်လည်း လူ့ခန္ဓာကိုယ်စက်ကြီးအား အပူငွေ့ နှင့် စွမ်းအင်ပေးရန်အတွက် မရှိမဖြစ်သော အာဟာရဓာတ်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား ကစား၍ဖြစ်စေ၊ အပင်ပန်းခံ အလုပ်လုပ်၍ဖြစ်စေ၊ အင်အား ကုန်ခမ်းမောပန်းသောအခါ သကြားကို စားကြရသည်။ ဂလူးကို့ ဆေးသကြားကို အင်အားကုန်ခမ်း မောပန်းနေသည့် လူနာများအားတိုက်ခြင်း၊ ထိုးဆေးအဖြစ် ထိုးပေးခြင်းတို့ကိုထောက်၍ သိသာသည်။ ထို့ပြင် သကြား သည် အရသာအရှိဆုံးသော အစာတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ သာမန်အားဖြင့် လူတို့သည် တစ်နှစ်လျှင် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် မိမိခန္ဓာကိုယ် အလေးချိန်နှင့် အမျှ သကြားစားကြသည်ဟုဆိုသည်။
သကြား တစ်ပေါင်လျှင် အပူ၏ပမာဏဖြစ်သော ကယ်လိုရီ ၁၈ဝဝ ပါရှိသည်။ လူတို့၏ အသက်ရှင် ကျန်းမာရေးအတွက် လိုအပ်သော ဓာတ်တစ်ပါးဖြစ်သည့် ကာဗိုဟိုက်ဒြိတ်ဓာတ်သည် သကြား၌ ရာခိုင်နှုန်း ပြည့်ပါသည်။ အဓိပ္ပာယ်ကား ကာဗွန်၊ ဟိုက်ဒရိုဂျင်နှင့် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်သုံးမျိုးစလုံးပါသည်ဟုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သကြား၏ ဓာတုပုံသေနည်းသည် C12H22O11 ဖြစ်သည်။ မေပယ်ပင်မှရသော သကြား၌ ကာဗိုဟိုက်ဒြိတ် ၈၃ ရာခိုင်နှုန်း၊ ရေ ၁၆ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ဓာတ်ဆားတစ်ရာခိုင်နှုန်းပါသည်။
သကြားကို ခရစ်မပေါ်မီကာလကပင် လူတို့စားသုံးနေကြပြီဟုဆို သည်။ ခရစ်ပေါ်ပြီးအနှစ် ၄ဝဝ ခန့်အကြာတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ စတင်အသုံး ပြုခဲ့ကြပြီ ဖြစ်ကြောင်းကိုမူ အတိအကျ သိရသည်။ အေဒီ ၅ဝဝ ခန့်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစု၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ပါးရှားနိုင်ငံတို့သို့ လည်းကောင်း၊ ထိုမှအေဒီ ၇ဝဝ ခန့်တွင် စပိန်နိုင်ငံတို့သို့လည်းကောင်း အေဒီ ၉ဝဝခန့်တွင် ဥရောပတောင်ပိုင်း နိုင်ငံများနှင့် အာဖရိကမြောက်ပိုင်း နိုင်ငံများသို့လည်းကောင်း သကြားပြုလုပ်နည်းများ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ အလယ်ခေတ်တွင် အီဂျစ်နိုင်ငံသည် သကြားချက်နည်းကို အတော်အဆင့်တန်း မြင့်မြင့် သိရှိနေပြီဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။ ၁၆ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် အနောက် အိန္ဒိယကျွန်းစုနှင့် တောင်အမေရိကတိုက်တို့သို့ သကြားလုပ်နည်း ရောက်ရှိ ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ၁၇ နှင့် ၁ဂ ရာစုနှစ်ခန့်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူး အင်္ဂလန်ပြည်နယ်မှ ကုန်သည်များသည် ကျူးဗားကျွန်းထွက် သကြားချက်ရာ မှထွက်သော သကာရည်များကို ခိုးသွင်း၍ အရက်ချက်ကာ နိုင်ငံခြားသို့ အရက်ကုန်ကူးကြကြောင်းဖြင့်ဆိုသည်။
သကြားကို ကြံ၊ မုန်လာဥနီ (သကြားမုန်လာ)၊ မေပယ်ပင်၊ စပျစ်သီး၊ပြောင်း၊ သစ်သား စသည်တို့မှ ချက်လုပ်နိုင်သည်။ ဥတုဘောဇန သင်္ဂဟကျမ်း အလိုအရ သကြားကို သစ်မယ်ဇယ်ပွင့်၊ ပျားရည်၊ ဝက်မြေဖြူဥတို့မှ ချက်၍ရကြောင်း သိရသည်။
ကြံမှထုတ်သော သကြား
ကြံကို ဦးစွာဆေးကြော၍ အပိုင်းပိုင်းခုတ်ဖြတ်ပြီးနောက် ဒလိမ့် တုံးကြိတ်စက်ထဲထည့်၍ အရည်ည|စ်ယူရသည်။ ကြံဖတ်၌ အရည်လုံးဝကုန်သည်အထိ အထပ်ထပ်ရေပက်၍ ညှစ်ရသည်။ ထိုနောက် ကြံရည်ကို သန့် အောင်စစ်ပြီးလျှင် ထုံးရည်ထည့်၍ ကျိုအိုးနှင့်ကျိုရသည်။ ယင်းသို့ ကျိုစဉ် ထွက်လာသော အညစ်အကြေးများကို ဂရုစိုက်၍ ထုတ်ပစ်ရသည်။ အညစ်အကြေးများ ကုန်သောအခါ ထိုကြံရည်ထဲမှ ထုံးဓာတ်ကုန်သွားစေရန် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ် ထည့်ပေးရသည်။ သန့်စင်အေင် ကျိုချက်ပြီးသော ကြံရည်ကို အီဗက်ပရေတာခေါ် ဒယ်ပက်အိုးကြီးထဲသို့ထည့်၍ အရည်ပျစ်ခဲ လာသည်အထိ အပူတိုက်၍ ကျိုရသည်။ ယင်းသို့ ပျစ်ခဲလာသောအရည်ကို အခြားအိုးသို့ပြောင်းကာ လေဖိအားလျှော့ထားသော အခန်းထဲ၌ မီးမျှင်းဖြင့် သကြားခဲကလေးများ ဖြစ်လာသည်အထိ ချက်ရသည်။ ယင်းသို့ကျိုချက်ပြီး နောက် တင်လဲရည်နှင့်ရောနေသော သကြားများကို စက်နှင့်ခွဲထုတ်ယူပြီး နောက် အရိုး၊ ကျပ်ခိုးတို့နှင့် ဖြူအောင်ချွတ်မှ ကျွန်ုပ်တို့ စားသုံးနေသော သကြားဖြူကိုရသည်။
မုန်လာဥနီမှထုတ်သော သကြား
မုန်လာဥနီမှ သကြားထုတ်နည်းကို ၁၇၄၇ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန် သိပ္ပံပညာရှင် အန်းဒရီးယ မတ်ဂရပ်က စတင်တွေ့ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းကမှ မုန်လာဥနီမှ သကြားထုတ်ခြင်းကို တွင် တွင်ကျယ်ကျယ် လုပ်ကိုင်လာကြသည်။ ယခုအခါတွင်မူ မုန်လာဥနီကို ကြံနောက် သကြားအထွက်ဆုံးပစ္စည်းအဖြစ် အသိအမှတ် ပြုလာခဲ့ကြသည်။ မုန်လာဥနီမှ သကြားချက်သည့်အခါ ယင်းဥများကိုဆေးကြောပြီးနောက် အပိုင်းပိုင်းဖြတ်ကာ ကြိတ်စက်ထဲထည့်၍ကြိတ်ရသည်။ ယင်းသည် ကြံကဲ့ သို့ အရည်မရွှမ်းသောကြောင့် ကြိတ်နေစဉ်ရေနွေးနှင့် သမအောင်လုပ်ပေးရသည်။ ယင်းသို့ အဖန်ဖန်ကြိတ်၍ ထွက်လာသောအရည်ကို ကြံရည်ကဲ့သို့ ကျိုချက်လျှက် သကြားဖြစ်လာသည်။
ပြောင်းမှထုတ်သော သကြား
ပြောင်းမှထုတ်ယူသော သကြားကို ပြောင်းမှထွက်သည့် အစေး ရည်၌ ဟိုဒရိုကလောရစ် အက်ဆစ်ကိုထည့်၍ ကျိုးခြင်းဖြင့်ရသည်။ ယင်း သည် ကြံမှထုတ်သော သကြားလောက်မချိုချေ။ အရက်ချက်ရာနှင့် သကြားခဲ၊ သကြားချောင်း လုပ်ရာတို့၌ ယင်းသကြားကို အသုံးပြုသည်။ ပြောင်းမှ ထုတ်သောသကြားကို ဂလူးကို့၊ သို့မဟုတ် ဒက်စထရို့ဟုလည်းခေါ်သည်။ ယင်းသည် သကြားအမျိုးမျိုးအနက် အစာကြေလွယ်ဆုံးသော သကြားဖြစ် သည်။ ပြောင်းစေ့ကို သေချာစွာအမှုန့်ကြတ်ပြီးလျှင် ဟိုက်ဒရိုကလောရစ် အက်ဆစ်ဖြင့် ရောပြီးနောက် ရေနွေးငွေ့ဖြင့် အပူဓာတ်ပေးရသည်။ ယင်းမှ ထွက်သောအရည်ကို ကြံရည်မှ သကြားချက်သကဲ့သို့ ကျိုချက်လျှင် သကြား ထွက်လာသည်။
မေပယ်ပင်မှထုတ်သော သကြား
မေပယ်ပင်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့ တွင် အများအပြားပေါက်သဖြင့် ယင်းနိုင်ငံတို့မှ ထိုသကြားမျိုး အများအပြားထွက်သည်။ မေပယ်ပင်စည်ကို နွေကူးရာသီအစတွင် အနက် နှစ်လက်မခန့် ဖောက်ထွင်း၍ ယင်းမှ ကျလာသောအရည်ကို ကတော့ဖြင့် ခံယူကာ ကျိုချက်လျှင် သကြားထွက်သည်။
သစ်သားမှထုတ်သော သကြား
သစ်သားမှ သကြားထုတ်နည်းကို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျာမန်တို့ စတင် တီထွင်သည်။ သစ်သားကို အမှုန့်ကလေးများဖြစ်သည်အထိ ကြိတ်ချေကာ ယင်းသစ်မှုန့်တို့ကို ဟိုက်ဒရိုကလောရစ်အက်ဆစ် ရာခိုင်နှုန်း ၄ဝ အရည်ဖြင့်ရောရသည်။ ထို့နောက် သစ်မှုန့်နှင့် ဆတူရေရောပြီးနောက် ကျိုချက်ရသည်။ သစ်သားမှထုတ်သော သကြားသည် ပြောင်းမှထုတ်သော သကြားနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။ အချိုအရသာ များစွာမပါသော်လည်း ဩဇာဓာတ် အလွန်ပါသော သကြားမျိုးဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သကြားထုတ်လုပ်မှု
ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးမှ တစ်နှစ်လျှင် သကြားတန်ချိန် လေးကုဋေခွဲ ခန့်ထွက်သည်။ အိန္ဒိယနှင့် ကျူးဗားနိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သကြား အထွက်ဆုံး နိုင်ငံများဖြစ်ကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ တစ်နှစ်လျှင် သကြား ပေါင်ချိန် ၁၃ ကုဋေခန့်ထွက်၍ ကျူးဗားနိုင်ငံမှ ခုနစ်ကုဋေကျော်ထွက် သည်။ သကြားထွက်သောအခြားနိုင်ငံများမှာ ဂျားဗားကျွန်း၊ ဖော်မိုးဆာ ကျွန်း၊ ဟဝိုင်းယန်းကျွန်း၊ ဗရာဇီနိုင်ငံ၊ တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ ဂူယားနား၊ မော်ရစ်ရှပ် စသောနိုင်ငံများ၊ ဩစတြေးလီးယား၊ ဂျာမနီ၊ အမေရိကန်၊ ရုရှ၊ တရုတ် စသောနိုင်ငံများဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း ပြည်တွင်းစားသုံးမှု အတွက် အစိုးရက ပျဉ်းမနား၊ ဇေယျဝတီ၊ ဆားမှော်၊ နမ္မတီး၊ နှင်းပုလဲ၊ ဘီးလင်း၊ အင်းလေးစသော မြို့ရွာဒေသများ၌ သကြားစက်များ တည်ထောင်ထားသည်။
ဥဏ္ဏာဘဗြာဟ္မဏသုတ်
ကောသလနိုင်ငံ၊ သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ဥဏ္ဏာဘဗြာဟ္မဏ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ “စက္ခု, သောတ, ဃာန, ဇိဝှါ, ကာယ-ဟူသော ကျက်စားရာ အာရုံအမျိုးမျိုးရှိကြကုန်သော အချင်းချင်း၏ကျက်စားရာအာရုံကို မခံစားကုန်သော ရုပ်ဣန္ဒြေ ၅-ပါးတို့၏ မှီခိုရာကား (ကုသိုလ်, အကုသိုလ်ဇော)စိတ်ဖြစ်ပုံ၊ ထိုဣန္ဒြေ ငါးပါးတို့၏ ကျက်စားရာအာရုံကို (ကုသိုလ်, အကုသိုလ်ဇော)စိတ်ကပင် ခံစားပုံ၊ ဇောစိတ်၏မှီရာသည် (မဂ်နှင့် ယှဉ်သော)သတိဖြစ်ပုံ၊ သတိ၏ မှီခိုရာသည် (ဖလ) ဝိမုတ္တိဖြစ်ပုံ၊ ဝိမုတ္တိ၏ မှီခိုရာသည် နိဗ္ဗာန်ဖြစ်ပုံကို” ဘုရားရှင်က အဆင့်ဆင့် ဖြေကြားတော်မူပါသည်။ ဥဏ္ဏာဘဗြာဟ္မဏကြီးက နိဗ္ဗာန်၏မှီခိုရာကို ဆက်လက်မေးလျှောက်ရာ ဘုရားရှင်က “အမေးပုစ္ဆာ ပြဿနာလွန်သွားပုံ၊ အမေးပုစ္ဆာ၏အဆုံးကိုယူခြင်း မတတ်နိုင်ပုံကို”မိန့်ကြားတော်မူပြီး မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယ၏မှီခိုရာသည် နိဗ္ဗာန်ဖြစ်ပုံ၊ နိဗ္ဗာန်လျှင် ပြီးဆုံးပုံ၊ နိဗ္ဗာန်သို့ သက်ဝင်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။ ဥဏ္ဏာဘဗြာဟ္မဏကြီးက ဘုရားရှင်၏ဒေသနာတော်ကို အဖန်ဖန်အထပ်ထပ် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာစွာပြု၍ ပြန်သွားပြီးနောက် ဥဏ္ဏာဘဗြာဟ္မဏကြီး၏ ဈာန အနာဂါမ် ဖြစ်ပုံကို အရှေ့ဖက် လေသာပြူတင်းမှ နေရာင်ခြည်ဝင်ပုံ ဥပမာဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။