ငွေထည်လုပ်ငန်း
ငွေထည်ပုံများ
ခေတ်အသီးသီး၌ ထွန်းကားခဲ့သော မြန်မာ့ငွေထည်လက်ရာများကို နမူနာမျှ ဖော်ပြလိုပေသည်။ ဤအကြောင်းရပ်နှင့် တွဲ၍ ပုံပေါင်း ၁၁ ပုံ ဖော်ပြထားသည်။ ယင်းတို့အနက် ပုံအမှတ် ၁ မှာ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်း ခင်ဘားကုန်းမှ တူးဖော်တွေ့ရှိသော ဗောဓိပင် ပေါက်နေ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည့် ငွေခေါင်းပွကြုတ်ဖြစ်သည်။ ဘေးပတ် လည်တွင် တင်ပလ္လင်ခွေ ဘုရားရုပ်ပွားတော် ရုပ်ကြွ လေးဆူထုလုပ်ထားသည်။ ဘုရားရုပ်ပွားတော် လေးဆူ၏ အကြားတွင် မတ်ရပ် ရဟန္တာများကို ရုပ်ကြွများ ပြုလုပ်လျက် ဘုရားဘွဲ့မည်များနှင့် ရဟန္တာဘွဲ့မည်များကို ပျူအက္ခရာဖြင့် ကမ္ပည်းထိုး ရေးထားသည်။ ဗောဓိပင်မှာ ပင်စည်တစ်ပိုင်းသာ ကျန်ရစ်သည်။ အကိုင်းအခက်များ ကြွေကျပျောက်ပျက်ကုန်ပြီ ဖြစ်၏။ ယင်းဗောဓိပင် ငွေကြုတ်မှာ သရေခေတ္တရာခေတ် လောက်က ပြုလုပ်သော လက်ရာဟု ယူဆရ၏။ ပုံအမှတ် ၂ မှာ ၁၈ နှင့် ၁၉ ရာစုအတွင်းက လက်ရာများ ဖြစ်၏။ ထိုပုံပါဖလားများကို အမှတ်စဉ်ပေးထားသည်။ အမှတ် (၁)နှင့် (၂) ဖလားများသည် ပုံတွင်ပါသော ဖလားများအားလုံး အနက် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုရှေးကျသော ဖလားနှစ်လုံး သည် ခရစ် ၁၇ဝဝ နှင့် ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်အတွင်းက လုပ်ကိုင်ခဲ့ သည့် ဖလားများနှင့် လက်ရာချင်း စံနစ်ချင်း တူသည်။ ရုပ်ပုံ ပန်းပုံကောင်းစွာ မပေါ်သော်လည်း နှစ်မီးဖော်မှ ယခုကဲ့သို့ ဖြစ်အောင် လုပ်ကိုင်၍ ရနိုင်ရန် ရှိသည်။ အမှတ် (၃)၊ (၄)၊ (၅) ဖလားများမှာ ခရစ် ၁၈ဝဝ နှင့် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်အကြား လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ခန့်လောက်က လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရ၏။ ထိုဖလားများတွင် ရုပ်ပုံပန်းပုံများမှာ ပို၍ ပေါ် သော်လည်း တမီးတည်းဖော်သောကြောင့် အလွန်ကြမ်း၏။ အဆင်အပြင်မှာ အလွန်ကောင်းသည်။ အမှတ် (၆) နှင့် (၇) ဖလားများမှာ တစ်ခေတ်တည်းလုပ် ဖလားများဖြစ်၏။ တစ်ဆဲ့နှစ်ရာသီရုပ်များကို ထုလုပ်လျက် မြန်မာဘုရင်မင်းတို့ ဦးခေါင်းဆေးလျှော် သင်္ကြန်တော်ခေါ်သည့် အခါမျိုးတွင် သုံးသော ဖလားစနစ်ပုံမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်က အကောင်းဆုံးသောဖလား ဖြစ်ဟန်တူသည်။ ပုံအမှတ် ၃ မှာ ဇာပေါက်ဖလားဖြစ်၏။ ထိုဇာပေါက်ဖလား ကို ၁၈၈၅ ခုနှစ်လောက်က ရန်ကုန်မြို့မှ ဦးရွှေရုံဆိုသူက စနစ် ထုတ် ထုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုဇာပေါက်ဖလားမှာ ထုလုပ်သမျှသော ဇာပေါက်ဖလားများအနက် အကောင်းဆုံးဖြစ်၏။ ပန်းပုံမှာ သဇင်နွယ်၊ ကုလားပန်း၊ ခြူးတက် သုံးမျိုးရောစပ်သော ပန်းပုံ ဖြစ်သည်။ ပန်းတစ်မျိုးတည်းနှင့် ရိုး၍မနေရန် ပန်း အမျိုးမျိုး ရောစပ်၍ ထုလုပ်နိုင်သော ပညာကို မြန်မာငွေပန်းထိမ်တို့သည် များစွာ နှစ်သက်ကြလေသည်။ ဖလားအောက်ပန်းမှာ မှော်လှည့် ၍ ရစ်သောပန်း ဖြစ်သည်။ ထိုပညာရှင် ဦးရွှေရုံမှာ ဗြိတိသျှ ခေတ် ဘုရင့်အင်ဂျင်နီယာတပ်အတွက် ထူးဆန်း ကောင်းမွန် သော အထည်တစ်ခုကို ထုလုပ်ပြီးနောက် မကြာမီ ၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် အနိစ္စရောက်လေသည်။ ပုံအမှတ် ၄ မှာ ၁၈၈၅ ခုနှစ်လောက်က ဦးဘိုးသက်ဆိုသူ လုပ်သော ငွေဆွမ်းအုပ်ပုံ ဖြစ်၏။ ဆွမ်းအုပ်ကို စေတီပုံမျိုး ပြုလုပ်ထားသည်။ ဤပုံဆွမ်းအုပ်မျိုးမှာ မြန်မာဘုရင်တို့ ဘုရား ဆွမ်းတော်တင်ရန်သုံးသော ပုံမျိုးဖြစ်လေသည်။ မြန်မာငွေထည် လုပ်ငန်းတွင် ပညာစွမ်းကိုပြနိုင်သော လက်ရာကောင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပုံအမှတ် ၅ မှာ ၂ဝ ရာစုနှစ်အစလောက်တွင် ရွှေတံဆိပ် တော်ရ ပညာရှင် ဦးရင်မောင် ထုလုပ်သော ငွေဒေါင်းပေါင် (ငွေလင်ပန်းငယ်) ဖြစ်သည်။ ပုံအမှတ် ၆ မှာ ငွေထုံးဗူးနှင့် ငွေဖလားဖြစ်၍ ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော ပြည်နယ် အနုပညာပြိုင်ပွဲတွင် ဆုရ သောလက်ရာ ဖြစ်သည်။ ထိုပစ္စည်းနှစ်မျိုးလုံးသည် ရန်ကုန်မြို့ ပညာရှင်တို့၏ စေ့စပ်သေချာမှုကို ပြလေသည်။ ငွေထုံးဗူး တွင် ဖော်ထားသော သေးငယ်လှသည့် ရုပ်ပုံပန်းပုံများကို အခြား ဒေသမှ ပညာရှင်များပင် တတ်နိုင်စွမ်း မရှိအောင် အသေးစိတ် သေသပ်လှ၏။ ပုံအမှတ် ၇ သည် နယူးဒေလီမြို့တွင် ထိုခေတ်က ကျင်းပ သော ပြပွဲ၌ မြန်မာပြည်မှပေးပို့သော မြန်မာငွေထည် လက်ရာ များ ဖြစ်၏။ ထိုငွေထည်များမှာ ရာမဇာတ်မှ ဇာတ်ကောင်များ ဖြစ်သည်။ အောက်ဆုံးတန်းရှိ လက်ဝဲအစွန်ပုံမှာ ရာမရုပ်ဖြစ်၍ လက်ယာအစွန်ရှိ ငွေထည်ရုပ်မှာ သီတာရုပ်ဖြစ်သည်။ အလယ် ရုပ်သည် ရာမ၏အကြံပေး ဝါမီကီ ဖြစ်သည်။ အလယ်တန်းရှိ လကျာ်ဖက်ရုပ်မှာ သိန်းခိုပြည့်ရှင်ဒဿဂီရိဘီလူးရုပ်ဖြစ်၏။ လက်ဝဲရုပ်မှာ ဒဿဂီရိ၏ နှမဂမ္ဘီရုပ် ဖြစ်သည်။ ထိပ်ဆုံးပုံမှာ ဟနုမာန်မျောက်မင်းရုပ်ပုံ ဖြစ်သည်။ ငွေထည်ရုပ် အသီးသီးမှာ ဟန်မူရာ အသက်ပါ၍ လက်ရာကောင်းသည်ဟု ဆိုရ ပေမည်။ ပုံအမှတ် ၈ မှာ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့မှ ဦးကြင် လုပ်သော ငွေဖလားပုံ ဖြစ်၏။ ဦးကြင်မှာ သရက်မြှို့လက်ရာ ဖြစ်သော ငွေထည်ပညာကို တတ်မြောက်သူ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုခေတ်က လက်ရာကောင်းငွေထည် ဖြစ်သည်။ ပုံအမှတ် ၉ မှာ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုရသော ဦးရွှေဝ ထုလုပ်သည့် ငွေထည်ပစ္စည်းပုံ ဖြစ်သည်။ ယင်း၏ ပန်းပုံ၊ အရုပ်ပုံများသည် ပညာရှင်၏ လက်စွမ်းကို ဖော်ပြလျက် ရှိသည်။ ပုံအမှတ် ၁ဝ မှာ ငွေထည်လုပ်ငန်းနှင့် ငွေထည်လုပ်ငန်း၌ အကျုံးဝင်သော မိလ္လာထည်ကို ပြသည်။ ငွေအိမ်စွပ် ဓားမြေ|ာင် များသည် နယူးဒေလီမြို့ပြိုင်ပွဲတွင် ရွှေတံဆိပ်ရ ဆရာများ၏ တပည့်တို့ကို တောင်ငူနှင့် ရွှေကျင်မြို့များတွင် လုပ်သော လက်ရာများ ဖြစ်သည်။ အလယ်မှဓားကို ပဲခူးမြို့မှ ဦးဘိုးဇင် လုပ်၏။ ထိုဓားမြှောင်ရိုးမှာ ဆယ်စွယ်ရိုးဖြစ်၍ ဓားအိမ်မှာ သစ်သားအိမ်ဖြစ်၏။ ဓားအိမ်ကို ငွေဖြင့်ခွေ၍ မိလ္လာလုပ်ငန်း လက်ရာကောင်းကို အစွမ်းပြထားလေသည်။ ပုံအမှတ် ၁၁ မှာ ၁၉ ရာစုမှ ၂ဝ ရာစုအကူးတွင် ထင်ရှား ခဲ့သော မြန်မာငွေထည်ပညာရှင်များ၏ပုံ ဖြစ်သည်။ ထိုပညာ ရှင်များမှာ လက်ဝဲမှ လက်ယာသို့ အစဉ်အတိုင်းအားဖြင့် ဦးရင်မောင်(နယူးဒေလီမြို့ ရွှေတံဆိပ်ရ)၊ ဦးသူလှိုင်၊ဦးဘိုးကျော် (နယူးဒေလီမြို့ ကြေးတံဆိပ်ရ)၊ ဦးဘိုးမြင့်၊ ဦးဘိုးသက် (ဂျေပူးမြို့ ရွှေတံဆိပ်နှင့် ကာလကတ္တားမြို့ ငွေတံဆိပ်ရ)၊ ဦးဘိုးခင် (ဒေလီမြို့ ငွေတံဆိပ်ရ)၊ ဦးရွှေဝနှင့် ဦးဘိုးဇင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။