cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘတ်ဂျက်
မိုက်ကရို- မေကရိုဘတ်ဂျက်
ဥပမာ- ရထားသည် ကားထက် ကနဦးစရိတ် initial cost ကြီးသော်လည်း နှောင်းပိုင်း later cost မပြောပလောက်အောင် ရှိမည်။ ဘတ်ဂျက်၏ ထိရောက်မှု ဆိုရာတွင် စီးပွားရေး ပြဿနာများ ကာကွယ် ကုစားရေးနှင့် တိုင်းပြည် စီးပွားရေး၊ လူမှုရေး စသည်တို့ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေး ဟူသော မေခရိုဘောဂဗေ macro economic ရှုထောင့်လည်း ပါသည်။ ဘတ်ဂျက် ဘက်ညီသည် ဆိုခြင်းမှာ ရှုပ်ထွေးလှသော ယနေ့ဘက် ခေတ်တွင် ဘယ်သောအခါမျှ မရှိသော အရာဖြစ်သည်။ အခွန်နှုန်းထား လျှော့ချလာရပြီး အခွန်အမည်စုံ တိုးချဲ့မှုကိုလည်း (၁) ပို့ကုန် ဈေးကွက် ပြိုင်ဆိုင်နိုင်အား မကြီးမားရေး-ဈေးကွက် မူဝါဒနှင့် (၂) စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ၌ သုတေသနနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး R&D၊ လူသားရင်းမြစ် သင်ကြား လေ့ကျင့်ပေးရေး၊ ထုတ်လုပ် ရောင်းချ ဝန်ဆောင်မှုတွင်ရော စီမံခန့်ခွဲမှုတွင်ပါ နည်းပညာသစ်တို့ လေ့လာ တီထွင်ဝယ်ယူ သုံးစွဲရေး စသည့် အရင်းအနှီးများ သုံးစွဲနိုင်ရေး-စက်မှု မူဝါဒ စသည်တို့အားဖြင့် ယနေ့ခေတ် စီးပွားရေးတွင် ကျင့်သုံးနေကြရသည်။
ဤသို့ဖြင့် ဘက်ညီဘတ်ဂျက် ဆိုသည်မှာ (က)ပြည်တွင်း ပြည်ပချေးငွေနှင့် ထောက်ကူထားခြင်း၊ (ခ)ငွေကြေး မူဝါဒအားဖြင့် ငွေကြေးပေါများရန် စီမံထားခြင်းတို့ဖြင့် ဖြည့်ဆည်းထားသော အရာသာ ဖြစ်သည်။ တစ်ဖက်တွင် ယင်းဖြည့်ဆည်း ခုခံ ထောက်ကူထားခြင်းတို့ အဆုံးသတ်သွားရန် end-up အနေဖြင့် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုနှုန်း မြင့်မားလာရန် လိုသည်ဟု သိထားကြသည်။ ယင်းသည် အပြောလွယ် အလုပ်ခက်သည်။ ယင်းအတွက် စုဆောင်းမှုနှုန်း ကျဆင်းမသွားရေး စသော လူသိနည်းသည့် မူဝါဒများ လိုအပ်နေသည်။ ဘတ်ဂျက်လိုငွေက ဋေ ၁၀၀ အတွက် အခွန်၊ ချေးငွေ၊ လည်ပတ်ငွေ money-suply များ စုစုပေါင်း ကုဋေ ၁၀၀ ရှာဖွေဖြည့်ဆည်းထားမှုတွင် စီးပွားရေး တိုးတက်ရန် အာမခံချက် သေချာရေရာမှု မပါဝင်ပေ။ ယင်းတို့ အားလုံးကို ပြည်သူနှင့် လုပ်ငန်းများ၏ စုစုပေါင်း စားသုံးမှု aggregate demend ပြုခြင်းသည် လက်ရှိစားသုံးမှု အဆင့်ကို ထိန်းခြင်းသာ ဖြစ်သွားလေ့ ရှိသည့် Stimulus ဆိုတိုင်း မအောင်မြင်ကြောင်း တွေ့ရသည့် အကြောင်းရင်း ဖြစ်သည်။ ထိုရှာဖွေ ဖြည့်ဆည်းသည့် ဘတ်ဂျက်လို ငွေပြ ပမာဏအနက် စုဆောင်းမှု အချို့ saving ratiouom မြှောက်ဖော်ကိန်း အကျိုးဆက်အားဖြင့် ဘတ်ဂျက်ကို ပြန်လည် ဘက်ညီသွားစေမည့် အရာ ဖြစ်သည်။ Balanced budget multiplier ဟု ခေါ်သည်။
လွှတ်တော် ဘတ်ဂျက် ကော်မတီ
တစ်ဖန်-ဘတ်ဂျက်ကို ဖြည့်ဆည်း ခုခံထောက်ကူထားမှုတို့ အဆုံးမဲ့ endless မပြတ် ပြေလည်နေစေရန် ချေးငွေ အာမခံ စာချုပ်တို့ကို ပြန်လည်စေ့ရောက်သည့် ရက်စွဲ ဖျက်သိမ်းကာ အတိုး ဆက်ပေးသည်။ ငွေကြေး ဈေးကွက်တွင် မျှောထားခြင်း floating စသော လုပ်နည်း လုပ်ဟန်များလည်း ရှိနေပါမည်။ ထို့ကြောင့် ရှေ့ပိုင်းတွင် ဘတ်ဂျက်၌ သီးခြားရန်ပုံငွေ NCF တို့အကြောင်း ပြောဆိုခဲ့ပြီး အမျိုးသား ကြွေးမြီ ရန်ပုံငွေကို ထည့်သွင်း ဆွေးနွေးပြခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းလုပ်ငန်း အတွက် Consolidated fund standing services ဟူ၍ ဗြိတိန်တွင် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။
လွှတ်တော် ဘတ်ဂျက် ကော်မတီကို တာဝန်ခံရသည်။ ဘတ်ဂျက် ရှုပ်ထွေး ကျယ်ပြန့်သော ဆက်စပ်မှု အရပ်ရပ်ကို ကြုံကြိုက်သမျှ ဆွေးနွေးပြခဲ့ပါပြီ။ တိုင်းပြည်၏ လက်ငင်းနှင့် ရေရှည်အကျိုးအတွက် ဘတ်ဂျက်၏ အရေးပါမှုကို တွေ့ရှိလောက်ပြီ ဖြစ်သည်။ ဈေးကွက် စီးပွားရေးနှင့် အစိုးရ တာဝန်အချို့ကို ဈေးကွက်နှင့် လူမှု အဖွဲ့အစည်းများသို့ ခွဲဝေလွှဲအပ်သော နိုင်ငံရေး အနည်းဆုံး minimalism ခေတ်နှင့် ညှိနှိုင်း ဆင်ခြင်လျက် ဘတ်ဂျက်ကို ကြည့်ကြရန် အဆိုပြု တင်ပြအပ်သည်။
ကိုးကား
By Yangon Times Journal
သပြေတန်း (ပအို့စု)ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
သပြေတန်း (ပအို့စု)ရွာ (Thapyaytan(Pa-Osu))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကင်မွန်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကင်မွန်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၃၄ ဦး၊ မ ၂၅၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးချဉ်
ငါးချဉ်သည် ငါးကိုထမင်းနှင့်ဆားထည့်ကာဖိသိပ်၍လည်းကောင်း၊ စည်းနှောင်၍လည်းကောင်း ချဉ်အောင်ပြုလုပ်ထားသော စားဖွယ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ငါးချဉ်ကို များသောအားဖြင့် ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ငရုတ်သီးစိမ်း၊ နံနံပင်၊ ပဲဆီတို့ဖြင့် သုတ်ပြီး ထမင်းနှင့် စားကြသည်။ မဒေါက်တွင်မူ တစ်ကျောင်း တစ်ဂါထာ တစ်ရွာ တစ်ပုဒ်ဆန်း ဆိုသလို ငါးချဉ်ကို နေ့လယ်စာ အဆာပြေအဖြစ်စားကြသည်။ မုန့်ဟင်းခါးထဲတွင်လည်း ထည့်စားတတ်သည်။ မြန်မာစကားပုံတွင် ကိုယ့်ငါးချဉ် ကိုယ်ချဉ် ဟူသည့်စကားပုံရှိသည်။
နံ့သာချောင်း
နံ့သာချောင်း
ဂမုန်းလကက်ဆက်
ဂမုန်းလက်ယှက်လည်း ခေါ်၏။ ဝတ်ကျွတ်ရွက်ကဲ့သို့ သဏ္ဌာန်တူ၏။ အမြစ်အစု စုရရုံရှိတတ်၏။
ကျော်တောရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ကျော်တောရွာ (Kyawtaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ သစ်ကြီးတိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၂၂၉ ဖြစ်သည်။
သင်းကျစ်
သင်းကျစ်ဟူသည်ကား လက်ယာနားပန်မှ လက်ဝဲ နားပန်တိုင်အောင် နဖူးပြင်ကို ပြည့်စေလျက် ဆင်ယင်ရသော မင်းတို့၏အဆောင်အယောင် မင်းမြှောက်တန်ဆာတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ရွှေစင်အတိ ပြီးသောဟူ၏။ ဘုရားအလောင်းတို့အား လက်ယာနားပန် တိုင်အောင် နဖူးပြင်ကိုပြည့်စေလျက် အသားလွှာတက်သော ဥဏှီသလက္ခဏာကို အတုမူ၍ မင်းတို့အား ရွှေပြားသင်းကျစ် ထုံးစံဖြစ်ကြောင်းကို သုမင်္ဂလဝိလာသနီ မည်သော ဒီဃ နိကာယ် အဋ္ဌကထာ စသော ကျမ်းများ၌ ဆိုသည်။ သင်းကျစ် ၂ မျိုးရှိလေသည်။ မကိုဋ်ရွှေပန်းနှင့် တစပ်တည်းပြုလုပ်အပ် သော မကုဋာဗဒ္ဓိက သင်းကျစ်၊ မကိုဋ်ရွှေပန်းနှင့် မစပ် သက်သက်ပြုလုပ်အပ်သော သုဒ္ဓိက သင်းကျစ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် နဖူးသင်းကျစ်၊ ဘွဲ့သင်းကျစ်ဟူ၍ရှိကြောင်း ဖြင့်လည်း ဆိုကြသည်။ နဖူးသင်းကျစ်ကို ရည်၍ သက်တင်စို့ လား၊ နဖူးဖျားဝယ်၊ ရွှေသားသင်းကျစ်၊ ရွှေမွန်ဇာစ်ဖြင့်၊ လျှပ်စစ်ပြောင်ပြောင်၊ ညဉ့်မိုက်မှောင်၌၊ တိမ်တောင်လင်းလင်း၊ ဝင်းဘိသောနှယ်၊ ရွှန်းရွှန်းကယ်မျှ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘွဲ့ သင်းကျစ်ကို ရည်၍ စတုမဟာရာဇ်၊ သင်းကျစ် နွဲ့နွဲ့၊ ရွှေဘွဲ့ ရေးရေး၊ အမည်ပေးသား၊ ကျော်သွေးနှံ့ချောက်၊ နတ် လေးယောက် ဟူ၍လည်းကောင်း ပညာရှိတို့ စပ်ဆိုခဲ့ကြ သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ အဆောင်အယောင်၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဝတ်စားဆင်ယင်မှု
ညောင်ကြပ်ရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ညောင်ကြပ်ရွာ (Nyaungkyat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ညောင်ကြပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၂၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြွေကျောက်
ကြွေကျောက် (feldspar) သည် ကမ္ဘာ့နေရာ အတော်များများတွင် တွေ့ရှိရသည့် တွင်းထွက်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အလှဆင်ပစ္စည်းများအဖြစ် အသုံများသည်။
ဓာတုဖွဲ့စည်းမှု
ကြွေကျောက်သည် ပိုတက်စီယံ၊ ဆိုဒီယံ၊ ကယ်လ်စီယံ၊ ဗေရီယံ၊ အလူမီနီယံ များဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့သည့် ဆီလီကိတ်ဒြပ်ပေါင်းစုကြီး ဖြစ်သည်။ ပုံဆောင်စနစ်မှာ တစ်ရိုးစောင်းပုံဆောင်စနစ်ဖြစ်ပြီး သိပ်သည်းဆ ၂.၅၆ မှ ၂.၇ဝ ထိရှိတတ်သည်။ မာဆင့် ၆ ရှိကာ ရောင်လက်မှာ ဖန်ရောင်လက်မှ ပုလဲရောင်လက်ထိ ရှိတတ်သည်။
ကြွေကျောက်အမျိုးအစားများ
ကြွေကျောက်များသည် မတူညီသည့် ဓာတုဖွဲ့စည်းမှုရှိသည် အလျောက် အရောင်များလည်းကွဲပြားကြသည်။ ထင်ရှားသည့် ကြွေကျော် အမျိုးအစားများမှာ-
တို့ဖြစ်ကြသည်။
မွှာပူးအသွင် ပုံမျိုးကို အတွေ့ရများပြီး ထင်ရှားသည့် ကွဲအင် နှစ်စုံရှိသည်။
ထွက်ရှိရာ ဒေသများ
မြန်မာ၊ သီရိလင်္ကာ၊ အိန္ဒိယ၊ မာဒါဂါစကား၊ ကနေဒါ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ရုရှား၊ တန်ဇေးနီးယား
တားရော့ပညာ
တားရော့ပညာ(အကျဉ်း)
တားရော့ပညာရပ်သည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းသုံးရာကျော်ခန့်၊ (၁၈)ရာစုခန့်က ပေါ်ထွန်းခဲ့ပြီး ဟီဘရူး၊ ဟေဗြဟေသလ အနွယ်ဖြစ်သော ဂျစ်ပစီတို့ထံမှ ဆင်းသက်လာသည်။ တချို့က တရုတ်လူမျိုး တီထွင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုပြီး၊ အိန္ဒိယမှလာသည်ဟု လည်းဆိုကြသည်။ ဟီဘရူး အက္ခရာ ၂၂ လုံးကို အခြေခံထားသည်ဟုလည်း ယူဆရသည်။ ဟီဘရူးတို့၏ ကဗလာဆိုသော ရှေ့ဖြစ်ဟောနည်း ပညာရပ်ကြီးလည်း ပါဝင်ပေါင်းစပ်ထားသည်ဟု ယူဆကြသည်။ Tar- လမ်း၊ Rot- ရွှေနန်းတော်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး Tarot- ရွှေနန်းတော်သို့ သွားရာ လမ်းဟု မြန်မာတားရော့ ပညာရှင်အချို့က သုံးစွဲကြသည်။
တားရော့ကို ဂျစ်ပစီများက ဂမ္ဘီရကျင့်စဉ်တစ်ခုအနေနှင့် အသုံးပြုကြဟုလည်း သိရသည်။ တားရော့ဖဲချပ်များသည် ၇၈ ချပ်ရှိပြီး မေဂျာကဒ်(၂၂)ကဒ်နှင့် မိုင်နာကဒ်(၅၆)ကဒ်ရှိသည်။ မိုင်နာကဒ်များကို တုတ်၊ ခွက်၊ ဓား၊ ကြယ် အုပ်စု လေးစုနှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အုပ်စုတစ်ခုတွင် ၁၄ ကဒ်ပါဝင်သည်။ ဖဲထုပ်နှင့် အခြေခံသဏ္ဌာန်တူညီမှုရှိသည်။ တားရော့မှနေ၍ ဗေဒင်နည်းနာများ ဖြစ်ကြသော ရှေ့ဖြစ်ဟောကဗလာနည်း၊ ဂဏန်းဗေဒင်နည်း၊ အဆောင်၊ အစီအရင်ပြုသော ကယ်လီစမန်နည်း၊ သင်္ချာဗေဒင်တစ်မျိုးဖြစ်သော နျူမရော်လော်ဂျီနည်း စသည်များ ခွဲထွက်သွားသည်ဟု လေ့လာမှတ်သားရသည်။
မေဂျာကဒ် ၂၂ ကဒ်ကတော့ တားရော့ဟောသူတွေ အဓိကထားသုံးစွဲရမှာဖြစ်ပါတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံက ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခနဲ့ တပည့်ဆရာတွေလည်း မေဂျာကဒ်တွေကိုသာ အဓိကထား ဟောပြော ကြတယ်လို့သူတို့ကဆိုကြပါတယ်။ တားရော့ကဒ်တွေဟာ အီဂျစ်နတ်ဘုရားတွေဖြစ်ကြတဲ့ သော့သ်၊ အိုင်စစ် နဲ့ အိုဆီရစ် တို့ရဲ့တပည့် သာ၀ကတွေသုံးခဲ့တဲ့ လျှို့ဝှက်သင်္ကေတတွေဖြစ်မယ်လို့ ပြင်သစ်ပညာရှင် ကုတ်ဒီဂါဘလင်က ၁၈ ရာစုနှစ် မှာ ပြောကြားခဲ့ပါတယ်။ တားရော့ကဒ်တွေကို ၁၈၅၀ လောက်မှာပြင်သစ်မှော်ပညာရှင်အီလီဖတ်စ်လယ်ဗီက အသစ်မွမ်းမံ ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉ ရာစုမှာလည်း ပုံစံအသစ်တွေကို စာရေးဆရာနဲ့ပညာရှင်တွေက တီထွင်သုံးစွဲခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီ ကဒ်တွေကိုတော့ ဒီနေ့ခေတ်အထိ အသုံးများနေကြဆဲပါပဲ။ တားရော့မေဂျာကဒ်(The Major Arcana)တွေကို ပါဠိလို မဟာမဉ္စူသာလို့ခေါ်ပြီး မိုင်နာကဒ်(The Minor Arcana)တွေကိုတော့ စူဠမဉ္ဇူသာလို့ခေါ်ပါတယ်။ တားရော့ပညာဟာ မျက်လှည့်၊ နက္ခတ်နဲ့ တခြား သိပ္ပံပညာရပ်တွေမထွန်းကားခင်ကတည်းက ပေါ်ပေါက်နေခဲ့ပါပြီ။ ဂျစ်ပစီတွေ အကြားအမြင်ရသလို ဟော ပြောနေကြတာလည်း တားရော့ကဒ်နဲ့ပါပဲ။ တားရော့ကဒ်ပြားတစ်ခုစီမှာ တားရော့အနှိုးမန္တာန်တွေရှိကြပါတယ်။
မေဂျာကဒ်များ
၁။ မှော်ဆရာ
၂။ သူတော်စင်(သီလရှင်)
၃။ ဧကရီ
၄။ ဧကရာဇ်
၅။ ဘုန်းကြီး
၆။ ချစ်သူများ
၇။ စစ်ရထား
၈။ စွမ်းအားရှင်
၉။ ရသေ့ (ပုဏ္ဏားဘကွန်း)
၁၀။ ကံကြမ္မာစက်ဝိုင်း
၁၁။ တရားသူကြီးမနုစာရီ
၁၂။ ဇောက်ထိုးဆွဲခံရသူ
၁၃။ သေမင်း
၁၄။ စောင့်ထိန်းခြင်း(ရေခွက်နှစ်ခွက်)
၁၅။ တစ္ဆေ
၁၆။ မိုးကြိုးပစ်ရဲတိုက်(မျှော်စင်)
၁၇။ ဓူဝံကြယ်
၁၈။ ငိုကြွေးနေသောလမင်း
၁၉။ နေသူရိန်(နေမင်းသားတော်)
၂၁။ ကမ္ဘာလောက
၂၂။ အရူး (နံပါတ်“၀”ကဒ်ပြား)
မေဂျာကဒ် အကောင်းအဆိုး
၁၊ ၂၊ ၃၊ ၅၊ ၆၊ ၉၊ ၁၀၊ ၁၁၊ ၁၄၊ ၁၇၊ ၁၉၊ ၂၀၊ ၂၁ ကဒ်ပြားများမှာ အကောင်းနိမိတ်ပုံ ဟောရမည့်ကဒ်များဖြစ်သည်။
၄၊ ၇၊ ၈၊ ၁၂၊ ၁၃၊ ၁၅၊ ၁၆၊ ၁၈၊ ၀(၂၂) ကဒ်များမှာ အဆိုးနိမိတ်ပုံ ဟောရမည့်ကဒ်များဖြစ်သည်။
မိုင်နာတားရော့ကဒ်များ
တုတ်တောင်ဝှေးများ(Wands) - မီးဓာတ် - ရဲရင့်စွန့်စား၊အောင်မြင်ကျော်ကြားမှု
အောင်မြတ်ဌေး
ငယ်ဘ၀
အောင်မြတ်ဌေးကို ၁၉၇၃ ဒီဇင်ဘာလတွင် မန္တလေး၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ပန်းချီပညာကို ပန်းချီ၊ ပန်းပုကျောင်း (မန္တလေး) ၁၉၉၃ ခုနှစ်နှင့် ပန်းပုပညာကို ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)(ယခု အမျိုးသားယဉ်ကျေးမှုနှင့်အနုပညာတက္ကသိုလ် ရန်ကုန်) ၁၉၉၈ တို့တွင် သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ မှ ၂၀၀၁ ထိနည်းပြအဖြစ် ပုံဆွဲပညာဘာသာရပ်ကို သင်ကြားခဲ့သည်။
တားရော့ပညာ
မိုင်နာတားရော့ကဒ်များ
ခွက်ဖလားများ (Cups) - ရေဓာတ် - ချစ်မေတ္တာ၊ ပျော်ရွှင်မှု
ဓားများ ( Swords) – လေဓာတ် - လှုပ်ရှားရုန်ကန်ရမှု၊ ကံခေမှု
ငါးထောင့်ကြယ်ဒင်္ဂါးများ (Pentacles)- မြေဓာတ် - ငွေကြေး၊ အကျိုးစီးပွား
မိုင်နာကဒ်များမှာ အုပ်စုတစ်ခုလျှင် ၁၄ ချပ်ပါဝင်သည်။ ၁ မှ ၁၀ အထိဆယ်ချပ်နှင့် တော်ဝင်ကဒ်လေးချပ်ဖြစ် သည်။ တော်ဝင်ကဒ်လေးချပ်မှာ - ဘုရင်၊ မိဖုရား၊ မြင်းစီးသူရဲကောင်း၊ မင်းလုလင် တို့ဖြစ်သည်။ ကိုယ်စားပြုချက်များမှာ-	ဘုရင် - စိတ်
တားရော့လေ့လာခြင်း
တားရော့ဟောကိန်းများအား ကျက်မှတ်ခြင်းဖြင့်မရနိုင်ဘဲ တွေးခေါ်စဉ်းစားခြင်းဖြင့်သာ အဓိကကျ ကြောင်း ပညာရှင်များက ခံယူထားသည်။ တားရော့သည် ကမ္ဘာမြေလောကမှာရှိသည့် အရာများ ဖြစ်စဉ်များ ကို စနစ်တကျထည့်သွင်းထား သောအရာဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ပေါင်းစပ်ထားသောနိမိတ်ပုံနှင့် ဖြစ်နိုင်သည့် အဓိပ္ပယ်အရာများကို ကိုယ်တိုင် ရှာဖွေဖော်ထုတ်ဟောပြောရမည်ဖြစ်သည်။ များများတွေးလေ၊ များများ စဉ်းစားလေ ပိုင်နိုင်လေဖြစ်သည်။ တားရော့အဟောမှန်ကန်ခြင်းမှာ အတွေးအခေါ်နှင့်လည်းသက်ဆိုင်သည် ဟု ထင်သည်။
နောက်တစ်ခုပြောချင်သည်မှာ တားရော့ကဒ်များ တားရော့ပုံစံများသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုမတူညီကြ ပါ။ ကျွန်တော်လည်းအစက တော်တော်တိုင်ပတ်ခဲ့သည်။ ဟိုတားရော့ထုပ်ကကောင်းမလား၊ ဒီတားရော့ ထုပ်က အဆင်ပြေမလား၊ ဟိုပုံတွေကစုံတယ်၊ ဒီပုံတွေက မပြည့်စုံဘူး… စသဖြင့် ဘဲဥအစရှာမရဖြစ်ခဲ့ရသည်။ တကယ်တော့ပုံစံသာကွဲပြီး အခြေခံက မကွဲလွဲပါ။ ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခဆိုလျှင် မြန်မာတားရော့ထုပ်ဆို၍ စမ အင်းပုံစံများနှင့် မြန်မာမှုတားရော့ပြုခဲ့သည်ကိုလေ့လာရသည်။ တားရော့မေဂျာကဒ်များကိုပိုင်နိုင်စွာလေ့ကျင့်ပြီးပါက မိုင်နာ ၅၆ ကဒ်ကိုလည်း တို့ထိမိထားရန်လို အပ်သည်ဟုထင်ပါသည်။ တကယ်တမ်းဟောချက်ဖော်သည့်အခါ မိုင်နာကဒ်များနှင့်တွဲဖက်ဟောပြောပါမှ ခြုံငုံမိမည်ဟုမြင်မိပါသည်။ တားရော့သည် ဝိဇ္ဇာပညာရပ်ကို လက်ရေးတိုများ၊ သင်္ကေတများဖြင့်ဖန်တီးစီရင်ထားသော ဂမ္ဘီရ ဖဲချပ်များဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်ကလေးကစားသလို အပျော်မလုပ်သင့်ပါ။ မြန်မာအယူအဆဖြင့်ပြောရသော် နတ်ကိုင်ပါလိမ့်မည်။ ဘယ်နေရာကိုင်မလဲဆိုတာတော့ စမ်းကြည့်ပေါ့လေ။ တားရော့ကို ဝိဇ္ဇာထွက်ရပ်လမ်း လိုက်သူတွေသုံးကြသည်။ တားရော့ဖြင့် ပညာအဆင့်တက်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် လေ့လာခြင်းတွင် အလေး ထားစေချင်သည်။ ရိုသေမှုရှိစေချင်သည်။
လေ့လာရာတွင် ပထမဆုံးလုပ်ရမည့်အလုပ်က တားရော့ကဒ်များကို မှတ်သားရမည်။ တားရော့ဟောချက်များကို အတည့်ရောပြောင်းပြန်ရောမှတ်သားရမည်။ တားရော့ဆက်စပ်မှုများကို မှတ်သား ရမည်။ တားရော့နှင့်ပတ်သက်မှုများကို မှတ်သားရမည်။ ဟောပြောနည်းများကိုမှတ်သားရမည်။ လေ့လာ မှတ်သားရင်းနှင့်ပင် တားရော့ကို တစ်ခါတည်းမွေးမြူထားရမည်။ တားရော့နှိုးထားရမည်။ တားရော့နှင့်ကိုယ့် စိတ်နှလုံးသားနှင့် တစ်ထပ်တည်းကျအောင် ကျင့်ကြံနေရမည်။ တားရော့ကို ကိုယ့်ချစ်သူကဲ့သို့ မြတ်နိုး တန်ဖိုးထားရမည်။ ခင်ဗျားတို့ရဲ့ မအားလပ်သောအချိန်များထဲမှ အချိန်အနည်းငယ်ကိုဖဲ့ပြီး တားရော့ကို လေးနက်စွာလေ့လာသင့်သည်။ တားရော့ကို စတင်လေ့လာနေချိန်တွေမှာ တားရော့ကလည်း ခင်ဗျားကိုပြန် လေ့လာနေသည်ဆိုတာ သတိပြုထားပါ။
တားရော့လေ့လာချိန်ကို သတ်သတ်မှတ်မှတ်လုပ်နိုင်ရင်ပိုကောင်းပါမည်။ မသန့်ရှင်းသောနေရာမှာ ဖြစ်ကတတ်ဆန်းမလေ့လာပါနှင့်။ စတင်လေ့လာရာတွင် မေဂျာ ၂၂ ကဒ်ဖြင့်စတင်ပါဟုအကြံပေးချင်ပါသည်။ တားရော့ကို စားပွဲပေါ်တွင် အခင်းနှင့်တင်ထားပါ။ ကုလားဖန်ထိုးပါ။ ကုလားဖန်ထိုးရာတွင်ဖဲထုပ်ကို နှစ်ထုပ် ခွဲပြီး ဟိုဖက်ဒီဖက် တဗျပ်ဗျပ်နှင့်သမခြင်းကိုရှောင်ပါ။ နှံ့စပ်အောင်အမြဲလုပ်ပေးပါ။ စတင် လေ့လာချိန်တိုင်း တားရော့မန္တာန်ကိုရွတ်ပေးပါ။ ကျယ်ကျယ်ရွတ်ရွတ်။ တိုးတိုးရွတ်ရွတ်ရသည်။ နောက်ဆို တဖြည်းဖြည်းနှင့် မန္တာန်ရွတ်ချိန်တွင် တစ်ကြောင်းရွတ်လိုက်တိုင်း ကျောရိုးထဲမှ စိမ့်စိမ့်တက်လာပါလိမ့်မည်။ တားရော့ကို အမြဲနမ်းပေးပါ။ လေးနက်စွာနမ်းရှိုက်ပါ။ တစ်ချပ်ဆွဲပြီးတိုင်းနမ်းပေးပါ။ တားရော့ကိုယုံကြည်ချစ်ခင်ကြောင်းပြောပြပါ။ ကိုယ်ချစ်သလို တားရော့ကကိုယ့်ကိုပြန်လည်ချစ်ခင် ရန် တိုက်တွန်းပေးပါ။ တားရော့ကိုယုံကြည်ပါသည်ဟု ပြောပြပါ။ တားရော့အစောင့်များကို ဖိတ်ခေါ်ပါ။ မေတ္တာပို့ပေးပါ။ ကျွန်တော်ပြောနေတာတွေက ကိုယ်တွေ့တွေဖြစ်သည်။ ပြန်လည်မျှေ၀ခြင်းသာဖြစ်သည်။ တားရော့ကိုကုလားဖန်ထိုး၊ အပေါ်အောက် သုံးကြိမ်ထပ်တင်ပြီး ချလိုက်ပါ။ တားရော့ထုပ်ကို ဖဲချိုးသလို ချိုးပါ။ ဘယ်လက်ဖြင့်သာချိုးရပါမည်။ ကျန်သောအပုံမှ အပေါ်ဆုံးဖဲကိုလှန်ချလိုက်ခြင်းဖြင့်စလေ့လာပါ။ အဆိုးကဒ်များကျလာသော်လည်း စိတ်ရှည်ပါ။ ထပ်ဆွဲပါ။ တစ်နေ့ အကြိမ်နှစ်ဆယ်လောက် ပြုလုပ်ပါ။ ကိုယ်ပိုင်သောကိုယ့်တားရော့ကဒ်များတွင် အစောင့်များရှိသည်။ အဲဒါကိုတော့ ကိုယ့်ဘာသာရှာ ဖွေပါ။ တဖြည်းဖြည်းနားလည်လာပါလိမ့်မည်။ ရှင်းလင်းစွာမပြောဆိုနိုင်ခြင်းကို နားလည်စေချင်ပါသည်။ ကိုယ့်ဘာသာ ဆက်သွယ်ပါ။ တားရော့ကို နေ့စဉ်ထိတွေ့လေ့လာနေရင်းနှင့် တွေ့လာရမည်မှာ ကိုယ့်နှင့် ဆက်သွယ်ချိတ်ဆက်သော တားရော့ကဒ်များဖြစ်သည်။ တချို့ကဒ်များဆို ဘာဆွဲဆွဲ ဒီကဒ်သာပေါ်လာလိမ့် ရှိသည်။ ဥပမာ - ကျွန်တော်အမြဲမြင်တွေ့ကျရောက်သည့်ကဒ်များမှာ ကမ္ဘာလောက၊ သေမင်း၊ ရှင်ပြန်ထ မြောက်ခြင်း၊ မှော်ဆရာ တို့ဖြစ်ကြသည်။ ထိုကဒ်များကို ရေမွှေးဖျန်းပေးပါ။ မမြင်ရသောအစောင့်များကို မေတ္တာပို့ပေးပါ။ တားရော့ကဒ်များကို စနစ်တကျ အလေးအနက်မွေးမြူပါ။ ဒီလောက်ဆိုစလေ့လာဖို့ အသင့်ဖြစ်ပြီ ထင်ပါတယ်။ ဆက်ကြည့်ရအောင်ဗျာ။	။
တားရော့ဟောမည်
တားရော့ဖဲချပ်တွေကို နေ့စဉ်ကိုင်တွယ်ပေးပါ။ ကိုယ်ကိုင်နေကျဖဲထုပ်က ကိုယ်နှင့်ဓာတ်ကူးမှု လွယ်ကူပြီး ဟောပြောရာတွင် ပိုမိုမှန်ကန်စေပါတယ်။ ကိုယ်ကိုင်တွယ်နေကျဖဲထုပ်ကို သူများကိုပေးမသုံးရ ပါဘူး။ ဓာတ်ပျက်တတ်တယ်လို့အယူရှိပါတယ်။ တားရော့ထုပ်ကို မကြာခဏရေမွှေးဆွတ်ပေးပါ။ တားရော့ကို အရက်တိုက်သည်ဟူသောအသုံးအနှုန်းကို မိတ်ဆွေယုံကြည်ပါသလား။ ဂျစ်ပစီတွေဟာ တားရော့ကို အရက် နဲ့ဆွတ်လေ့ ရှိပါတယ်။ အရက်မသုံးချင်ရင်လည်း ရေမွှေးနဲ့သုံးနိုင်ပါတယ်။ အဓိကကတော့ သန့်ရှင်းမှုနဲ့ ပိုးမွှားကင်းစင်စေဖို့၊ တားရော့ဆီကို ပြင်ပမကောင်းမှုအညစ်အကြေးတွေ မဝင်လာစေဖို့ရည်ရွယ်ပါတယ်။ တားရော့မှာ အတည့်ဟောနဲ့ပြောင်းပြန်ဟောဆိုတဲ့ အဓိပ္ပယ်နှစ်မျိုးရှိပါတယ်။ အဲဒါကြောင့်ဖဲချပ်တွေ ကို အတည့်ရောပြောင်းပြန်ရော စီထားပါ။ ရောနှောထားပါ။ ကုလားဖန်ထိုးနေစဉ်မှာ ကိုယ်သိလိုတဲ့ မေးခွန်း ကိုစိတ်ထဲကပြောပြပါ။ မေးမည့်သူကို ကိုယ့်ရှေ့မှာထိုင်ခိုင်းပါ။ သင်ကမြောက်အရပ်ကိုမျက်နှာမူပြီးမေးသူကတောင် အရပ်ကို မျက်နှာမူပြီးထိုင်ရင်ပိုကောင်းပါတယ်။ မဟောခင်လက်ကိုစင်အောင်ဆေးပါ။ ရေမွှေးဆွတ်ပါ။ မေးမယ့်သူကိုလည်း လက်ကိုရေမွှေးဆွတ်ပေးပါ။
တားရော့ကိုစတင်ဟောပြောတော့မယ်ဆိုရင်တော့ အထက်အောက် သုံးကြိမ်ထပ်ပြီး ဘယ်လက်နဲ့ ချလိုက်ပြီး ဘယ်ဖက်ကိုခွဲထုတ်လိုက်ရပါမယ်။ ကျန်ခဲ့တဲ့အပုံက အပေါ်ဆုံးဖဲချပ်ကိုလှန်ချပြီး ဟောပြောရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဖဲချပ်လှန်တာကို မေးမယ့်သူကိုလုပ်ခိုင်းရမှာပါ။ ဟောပြောချက်ကို လိုရင်းတိုရှင်းသာလုပ်ပါ။ ဝေ့လည်ကြောင်ပတ်မဟောပါနဲ့။ ပြီးတော့ ကိုယ့်စိတ်ထဲမှာပေါ်တာကိုရဲရဲဟောပါ။
လိုအပ်မှု
(၁)တားရော့ဖဲထုပ်
(၂) အပြာရောင်(သို့မဟုတ်)အနက်ရောင်ပိုးသားပဝါ- တားရော့ထုပ်ရန်ဖြစ်သည်။
(၃)သစ်သားဘူး(သို့)ယွန်းဘူး- တားရော့သိမ်းဆည်းရန်ဖြစ်သည်။
(၅) သစ်သားစားပွဲ- ဟောပြောရန်။
(၆)တုတ်၊ ခွက်၊ ဓား၊ ကြယ်- အစွမ်းထက်စေရန်။
လိုက်နာရန်
(၁)တားရော့ကို ပိုးစအိတ်တစ်အိတ်နှင့် ထုပ်ပိုးသိမ်းဆည်းပါ။
(၂)မိမိခေါင်းအုံးအောက်မှာ အနည်းဆုံး ၈ည။ အများဆုံး ရက်ပေါင်း ၆၀ ထားအိပ်ပါ။
(၃) ခရီးထွက်ရင် ယူဆောင်သွားပါ။
(၄)ကြုံသည့်နေရာမှာမဟောရ။ အခင်းနှင့်သာဟောရမည်။
(၅)ဘယ်နေရာမှာဟောဟော အမွှေးတိုင်ထွန်းရပါမည်။
(၆)ဟောတဲ့အခါ နံ့သာချောင်းတုတ်လေးတစ်ခု၊ ကြေးခွက်(သို့)လုံခွက်(သို့)အပ်ထောက်ခွက် တစ်လုံး၊ မောင်းချဓားတစ်ချောင်း၊ ကြယ်ပုံပါတဲ့ဒင်္ဂါးပြားတစ်ခုကို အခင်းထောင့်တွေမှာတင်ထားပါ။
(၇)ဟောကာနီးမှာ လက်ကို ရေမွှေး၊ အရက်တို့နဲ့သန့်စင်ပါ။
(၈)ဟောကာနီးမှာ တားရော့ထုပ်ကို ရင်မှာကပ်ပြီး မန္တာန်ကိုအလေးအနက်ရွတ်ပါ။
(၉)သုံးကြိမ်ကုလားဖန်ထိုးပါ။
(၁၀)ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပညာရှင်သို့သဘောထားလိုက်ပါ။
(၁၁)အဆိုးကျရင် အကောင်းမဟောရပါ။
(၁၂) အာရုံစူးစိုက်ပါ။ အချိန်ယူဟောပါ။
(၁၃) အရေးမပါတဲ့မေးခွန်းတွေမဖြေရပါ။ အရေးပါသောမေးခွန်းများသာမေးခိုင်းပါ။
တစ်ချပ်ဟော
အလွယ်ဆုံးနည်းလမ်းကတော့ ဖဲတစ်ချပ်ဆွဲဖြစ်ပါတယ်။ ဖဲထုပ်ကို နှံ့စပ်အောင် သေချာကုလားဖန် ထိုးပါ။ ဘယ်လက်နဲ့ခွဲလိုက်ပြီး ကျန်အပုံကအပေါ်ဆုံးဖဲချပ်ကိုကောက်လှန်လိုက်ပါ။ အဲဒါအဖြေဖြစ်တယ်။ ကိုယ့်ဘာသာဟောချင်လည်း ဒီနည်းကအဆင်ပြေပါတယ်။ အတည့်ကျရင်အတည့်ဟော။ ပြောင်းပြန်ကျရင် ပြောင်းပြန်ဟောပေါ့။ ရမလား မရဘူးလား။ အောင်မြင်မလား။ ဆုံးရှုံးမလားဆိုတဲ့ လိုတိုရှင်းမေးခွန်းတွေကို ဟောနိုင်ပါတယ်။
သုံးချပ်ဟော
သုံးကြိမ်ကုလားဖန်ထိုး။ ချိုးလိုက်။ ပြီးရင် ပထမတစ်ချပ်ဆွဲချ။ ဒုတိယတစ်ချပ်ဆွဲချ။ တတိယ တစ်ချပ်ဆွဲချ။ (ဟောတဲ့သူဖက်က အတည့်ဆိုရင် အတည့်ဟောပါ)။ ပထမအချပ်က အတိတ်ပါ။ ဒုတိယ အချပ်က ယခုလက်ရှိကာလပါ။ တတိယအချပ်ကတော့ အနာဂတ်လို့ဟောပါ။
(သုံးချပ်ဟောပုံ)
တားရော့ထုပ်
မြန်မာပြည်မှာ တားရော့အထုပ်တွေကို ရောင်းချတာသိပ်နည်းပါတယ်။ ကျွန်တော်တွေ့တာကတော့ တစ်ထုပ်ပါပဲရှိပါတယ်။ Tarot and Magic ဆိုတဲ့တားရော့ထုပ်ပါ။ အမြို့မြို့အနယ်နယ်ရှိ အရောင်းဆိုင်များ တွင်တော့ ဝယ်ယူမရရှိနိုင်ပါဘူး။ ရန်ကုန်မှာတောင် ရှိတဲ့ဆိုင်မှာပဲရှိပါတယ်။ ဗိုလ်ချုပ်လမ်းက အရုဏ်သစ် စာအုပ်ဆိုင်နဲ့ ပန်းဆိုးတန်းက အင်း၀၊ စာပေလောက၊ ပညာရွှေတောင်တို့မှာ သွားစုံစမ်းကြည့်ကြပါ။
မြန်မာ ပြည်မှာရှိတဲ့ တားရော့စာအုပ်တွေမှာ တားရော့ဖဲချပ်တွေပါတတ်ပေမယ့် မေဂျာကဒ်၂၂ ကဒ်သာပါတတ်ပါ တယ်။ အဲဒီအတွက် တားရော့ပညာကို ကျင့်ကြံလိုက်စားတော့မယ်ဆိုရင် တားရော့ ၇၈ ချပ်စလုံးပါဝင်တဲ့ အထုပ်တစ်ထုပ်ရှိဖို့လိုပါမယ်။ အပျော်သဘော ကိုယ့်ဘာသာကြည့်မယ်ဆိုရင်တော့ မေဂျာကဒ်တွေနဲ့ပဲ ဖြစ်ချင်ဖြစ်နိုင်တာပေါ့လေ။ ဆရာဝင်းဇော်(သစ်တော)ရဲ့ မနောမယတားရော့ဟောကိန်း အိတ်ကလေးထဲမှာ တားရော့အစုံပါဝင်ပေမယ့် ကဒ်ပြားတွေပေါ်မှာ ဟောချက်အကျဉ်းတွေကို တစ်ပါတည်း ရိုက်နှိပ်ထားတဲ့ အတွက် အဆင်သိပ်မပြေပါဘူး။ အဲဒါကြောင့်မို့ တားရော့ထုပ်ကိုရအောင်ဝယ်ထားပေါ့ဗျာ။ ပိုက်ဆံတတ်နိုင်ရင်လည်း နိုင်ငံခြားကနေမှာပေါ့။ ဈေးတော့ကြီးတယ်ကြားတာပဲ။ ကျွန်တော်တော့ မြင်တောင်မမြင်ဖူးပါဘူး။ တားရော့ကိုလေ့လာပါ။ ဟောကိန်းတွေကို လောလောဆယ်တော့ အလွတ်ကျက်ပါ။ မေဂျာကဒ် တွေကိုပိုင်ပြီဆိုရင် မိုင်နာကဒ်တွေကိုပါတစ်ဆင့်တက်ကျက်မှတ်ပါ။ မိုင်နာကဒ်တွေက ဟောကိန်းနည်းပါ တယ်။ မခက်ပါဘူး။ များတာလေးပဲရှိတာပါ။ မေဂျာကဒ်ဟောကိန်းတွေကို လူကြီးမင်းတို့အလွယ်တကူလေ့လာနိုင်ဖို့အတွက် ကျွန်တော်မှတ်စု ထုတ်ပေးထားပါတယ်။ မြန်မာတားရော့စာအုပ်တွေကို အားလုံးဝယ်မလေ့လာနိုင်တဲ့၊ အချိန်မပေးနိုင်တဲ့သူ တွေအတွက် ကျွန်တော်အပင်ပန်းခံပြီး ပြုစုထားတာပါ။ ကျွန်တော့်ဟောကိန်းတွေမဟုတ်ပါဘူး။ သက်ဆိုင်ရာ တားရော့ဆရာကြီးတွေရဲ့ဟောကိန်းတွေကို ပေါင်းစပ်ပေးထားတာပါ။ ညသန်းခေါင်ယံတိုင်းမှာ သေချာလေ့ လာမှတ်သားပြုစုထားတာဖြစ်လို့ အသင့်ဖတ်ရှုနိုင်ပါတယ်။ ဆရာတွေပြောပြထားတာတွေကိုပဲ ချပြထားတာ ဖြစ်တဲ့အတွက် လိုအပ်မယ်ထင်တဲ့ဟောချက်တွေကိုတော့ ကိုယ့်ဘာသာဟောပြောကြတဲ့အခါမှ ဖြည့်စွက်ကြ ပါတော့ခင်ဗျာ။ စတင်လေ့လာသူတွေအတွက်တော့ လုံလောက်မယ်လို့ယုံကြည်ပါတယ်။ မြန်မာဂျစ်ပစီရဲ့ သန်းခေါင်ယံမှတ်စု ရှင်းတမ်း
ဗေဒင်ပညာရပ်ထဲမှာမပါတဲ့ တားရော့ပညာရပ်ကို စိတ်ဝင်စားပြီး တားရော့ပညာနဲ့ တားရော့ကဒ် တွေကို ကျွန်တော် စတင်လေ့လာခဲ့ပါတယ်။ မြန်မာဂျစ်ပစီဆိုတော့ မြန်မာလို ထုတ်ဝေတဲ့ စာအုပ်တွေကိုပဲ ဖတ်ရှုရတာပေါ့။ တားရော့ကဒ်တွေမှာက သူ့အစွမ်းနဲ့ သူ့ဟောကိန်းနဲ့သူ ရှိနေပါတယ်။ သူ့နိမိတ်ပုံနဲ့သူ ရှိကြပါတယ်။ လေ့လာမယ်ဆိုရင်တော့ နက်ရှိုင်းခက်ခဲတဲ့ ပညာရပ်ပါပဲ။
ကျွန်တော်စဝယ်လိုက်တဲ့ စာအုပ်က ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခရဲ့ ညီအရင်း ဆရာဝင်းဇော်(သစ်တော) ရဲ့ မနောမယတားရော့ဟောကိန်း ဆိုတဲ့အရာပါပဲ။ သူက စာအုပ်ကလေးရယ်၊ ကဒ်ပြားလှလှလေးတွေရယ်၊ အပြာရောင်ပဝါစလေးရယ်ကို စက္ကူဘူးလေးနဲ့ လက်ဆွဲအိတ်လေးနဲ့ ထည့်ရောင်းတာပါ။ မြန်မာဂျစ်ပစီက အလှကြိုက်တော့ ဝယ်လိုက်တာပေါ့။ တကယ်တမ်းလေ့လာတော့ အဆင်မပြေပါဘူး။ ကဒ်ပြားတွေက လှပေမယ့် ဟောကိန်းအနည်းငယ်ကို ကဒ်ပြားအပေါ်ထိပ် အောက်ထိပ်မှာစီရေးထားတာပါ။ အပျော်တမ်း လေ့လာ သူတွေ အတွက်လောက်ပဲ အဆင်ပြေမှာပါ။
အဲဒါနဲ့ နောက်တစ်အုပ်ထပ်ရှာရပါတယ်။ တားရော့နဲ့ပတ်သက်ပြီး လတ်တလောမှာ တော်တော်လေးပြည့်ပြည့်စုံစုံရေးထားတဲ့ စာအုပ်တစ်အုပ်ကိုသွားတွေ့ပါတယ်။ အဲဒါက ဆရာဟိန်းလတ် ရေးသားပြုစုတဲ့ ဂမ္ဘီရအစီအရင်တားရော့ဗေဒင် ဆိုတဲ့စာအုပ်ပါ။ နိုင်ငံခြားကျမ်းပေါင်း ၁၂ ကျမ်းကိုကိုးကားပြီး ပြုစုထားတာပါ။ တော်တော်သဘောတွေ့စရာ ကောင်းပါတယ်။ အဲဒီမှာ တားရော့နဲ့ပတ်သက်တဲ့ သဘော တရားတွေ၊ ဟောကိန်းတွေ၊ သမိုင်းတွေ၊ ဟောပြောနည်းတွေနဲ့ ဂမ္ဘီရဆိုင်ရာအစီအရင်တွေကိုပါ ရေးသား ထားတာမို့ ဝယ်ယူလေ့လာ ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလိုနဲ့တစ်ပတ်လောက်နေတော့ ကျွန်တော်စိတ်မပြေသေးပါဘူး။ ဝင်းဇော်နဲ့ ဟိန်းလတ် တို့ ဘယ်လိုဟောကိန်းထုတ်တယ်ဆိုတာ အနည်းငယ်သိသွားပါပြီ။ တခြားဗေဒင်ဆရာတွေရော တားရော့ကို ဘယ်လိုဟောကိန်းထုတ်သလဲဆိုတာ ထပ်သိချင်လာပြန်ပါတယ်။ အဲဒီတော့ စာအုပ်ဆိုင်တွေပတ်ရှာဖွေပြန် ပါတယ်။ ဆရာတစ်ဆူဖြစ်တဲ့ စံဇာဏီဘို ကို အရင်တွေ့ပါတယ်။ အသုံးချတားရော့ဟောကိန်း ဆိုတဲ့ စာအုပ်ပါ။ သူကလည်း တားရော့မေဂျာ ၂၂ ကဒ်ကို သေသေချာချာရှင်းလင်းပြပြီး အလုပ်အကိုင်၊ ငွေကြေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ကဒ်ပြောင်းပြန် ဆိုပြီး ခွဲခြားဟောပြထားပါတယ်။ မြန်မာတားရော့အဟော စာအုပ် တွေထဲမှာ သူက စိတ်အရှည်ဆုံးရေးသားသူလို့ အသိအမှတ်ပြုမိပါတယ်။ တစ်ရက်မှာတော့ ပန်းဆိုးတန်းဂုံးတံတားနားက စာအုပ်အဟောင်းတန်းမှာ ဖုန်တက်ပြီး ဝယ်သူမဲ့ နေတဲ့ တားရော့စာအုပ်ပါးပါးလေးတစ်အုပ်ကိုတွေ့ပါတယ်။ စာရေးဆရာ တင်မော်(ဓာတု)ရေးသား တဲ့ တားရော့ဂမ္ဘီရဗေဒင်ဟောပြောနည်း ပါ။ ပြည်ပစာအုပ် ၁၀ အုပ်ကိုအခြေပြုပြီးရေးသားခဲ့တယ်လို့သိရပါတယ်။ အတည့်ဟောနဲ့ပြောင်းပြန်ဟောဆိုပြီး ခွဲပြထားတာပါ။ ကံကောင်းမယ့်ဂဏန်းဆိုပြီးတောင်ပါလိုက်သေးတယ်။ နောက်တစ်အုပ်ကတော့ ဆရာဝင်းဇော်(သစ်တော) ပါပဲ။ သူက ကျွန်တော်နားမလည်တဲ့ ဇယားကွက်ကြီးနဲ့ မနောမယလက်ထောက်တားရော့ဟောကိန်း ဆိုပြီးထုတ်ထားတာပါ။ ဟောကိန်းကိုသိချင် ရင် ဇယားကွက်ကြီးမှာ လက်နဲ့ထောက်ရမယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒါကို သဘောမကျပေမယ့် တားရော့ဟော ကိန်းတွေပါတဲ့အတွက် ဝယ်ယူခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီထဲမှာတော့ တားရော့ ၇၈ ကဒ်စလုံးကို ဟောကိန်းထုတ်ပြထား တာမို့ သဘောကျမိပါတယ်။ တစ်ပတ်လောက်နေတော့ ကျွန်တော် ထပ်ရှာပါတယ်။ စာအုပ်အရောင်းဆိုင် တော်တော်များများကို ပြဲပြဲစင်အောင် မွှေနှောက်ပြီးတဲ့အခါမှာတော့ ကျွန်တော်စိတ်တွေ့တာ တစ်အုပ်ပဲရခဲ့ပါတယ်။ နောက်စာအုပ် တွေလည်း ရှိတော့ပုံမပေါ်ပါဘူး။ အဲဒါကတော့ ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခရဲ့တပည့်ကျော် ဆရာဇင်ယော်နီ ရဲ့ ရွှေတဲရော့ စာအုပ်ပါ။ ကိုယ်ပိုင်တွေးနည်း၊ ဟောနည်းများ (ကျက်မှတ်စရာမလိုဘဲ ဟောနိုင်တဲ့အံ့ဘနန်း ဟောကွက်များ) လို့ မျက်နှာဖုံးမှာရေးထားပါတယ်။ တားရော့ကို ဘယ်လိုဆိုလိုချက်ကောက် ဟောပြော ရမယ်ဆိုတာတွေကို သူ့အတွေ့အကြုံတွေနဲ့ ပေါင်းစပ် ရှင်းပြ ရေးသားထားတာပါ။ ကျွန်တော့်စိတ်မှာတော့ နည်းနေပါတယ်။ အကျဉ်းချုပ်တွေလို ဖြစ်နေလို့ပါ။ ဘယ်လိုဖြစ်ဖြစ် တားရော့လေ့လာသူတွေအတွက် အကျိုးရှိစေပါတယ်။ တားရော့နဲ့ပတ်သက်ပြီး ဆရာကြီးမင်းသိင်္ခရဲ့ မြန်မာတားရော့ဟောကိန်းနဲ့ မြန်မာတားရော့ဖဲချပ် ထုပ်လေးရှိပါတယ်။ အဲဒီထဲက ဟောကိန်းတွေက ဆရာဟိန်းလတ်ရဲ့ စာအုပ်ထဲမှာထည့်သွင်းဖော်ပြပြီးဖြစ် တာမို့ အဲဒါကိုချန်လှပ်ထားလိုက်ပါတယ်။ ကဒ်ပြားနဲ့ဟောရာမှာ ယီချင်းဗေဒင်တို့ဘာတို့ကိုလည်းတွေ့ရပါတယ်။ လီမန်နို ကဒ်ဆိုတာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။ ဧကံသဗျာကရဏ ဗေဒင်ကို လည်း ဧကံသကဒ်ပြားနဲ့ဟောလို့ရပါတယ်။ ဧကံသဗျာကရဏ ဆိုတာက ယီချင်းဗေဒင်နိမိတ်ပုံတွေနဲ့ ဆင်တူပြီး ဆရာမင်းသိင်္ခတီထွင်ထားတဲ့ ပညာရပ်ကြီးဖြစ်ပါတယ်။ စကြ၀ဠာမနောဓာတ်နဲ့ဆက်သွယ်ပြီး လှိုင်းတွန့်လေးတွေ ရေးခြစ်ဟောပြောရတာမို့ စိတ်စွမ်းအင်ကို သေချာ လေ့ကျင့်ထားတဲ့သူမှ ဖြစ်မြောက်တာပါ။ ဧကံသအဟောကဒ်ပြား ဆိုတာက စတင်လေ့လာသူတွေအတွက် လွယ်ကူအောင် ထုတ်ထားတာလို့မြင်ပါ တယ်။
ဖတ်ဟီရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဖတ်ဟီရွာ (Hpathi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ တုံလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၄၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
တားရော့ပညာ
တားရော့ထုပ်
မြန်မာနိုင်ငံမှာ တားရော့ပညာရပ်နဲ့ပတ်သက်ရင် ဆရာခန့်လို့ခေါ်တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကိုလေးစားကြတယ် လို့ကြားဖူးပါတယ်။ ဆရာမင်းသိင်္ခကိုင်တဲ့ ဖဲထုပ်က ဆရာခန့်ရဲ့ဖဲထုပ်လို့ ဆရာဒဂုန်နဲ့အင်တာဗျူးမှာ ဆရာ မင်းသိင်္ခက ပြောထားပါတယ်။ ကျွန်တော်ကတော့ မသိမမှီလိုက်တဲ့အတွက် ဆရာခန့်ရဲ့ ဟောချက်တွေကို မသိသေးပေမယ့် ကျွန်တော့်လက်ထဲမှာ တားရော့ဆိုင်ရာ မြန်မာစာအုပ်ငါးအုပ်ရှိနေချိန်မှာ ကျွန်တော်စတင် လေ့လာပါတော့တယ်။ ညစဉ် ည ၁၂ နာရီ သန်းခေါင်ခန့်ကစပြီး မနက် ၂ နာရီအထိ တားရော့ ဟောချက် တွေနဲ့ တားရော့ကဒ်ပြားတွေကို ကျွန်တော်လေ့လာခဲ့ပါတယ်။ တားရော့ဟောကိန်းတွေကို သေချာလေ့လာကြည့်တော့ မြန်မာဆရာတွေရဲ့ ဟောကိန်းတွေဟာ တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် တူညီတာတွေရှိသလို ကွဲလွဲမှုတွေလည်းရှိပါတယ်။ တစ်ယောက်ဆီမှာ မပါတဲ့ ဟောချက်တွေကို တခြားတစ်ယောက်ဆီမှာ တွေ့ရပါတယ်။ ¬ တစ်ယောက်က အကောင်းဟောရင် တစ်ယောက်ဆီမှာ အဆိုးဟောတာကိုတွေ့ပါတယ်။ သဘောတရားတွေကတော့ အတူတူပါပဲ။ နိမိတ် ကောက်ယူပုံတွေပဲကွဲသွားကြတာပါ။ အဲဒီတော့ ကျွန်တော်က ရှိတဲ့တားရော့စာအုပ်တွေကိုစုလိုက်ပါတယ်။ အခြေခံတူညီတဲ့ ဟောပြောမှု တွေကို ဗလာစာအုပ်ပေါ်မှာ ရေးချလိုက်ပါတယ်။ စာအုပ်ငါးအုပ်စလုံးက တူညီတဲ့အရာတွေကို စုစည်းပြီး မတူညီတာတွေကို ခွဲထုတ်လိုက်ပါတယ်။ ပြီးတော့ ဖြစ်နိုင်ချေရှိတဲ့ဟောကိန်းတွေကို စဉ်းစားပြီး ကဒ်ပြားနဲ့ တိုက်ကြည့်ပါတယ်။ အဘက်ဘက်ကတွေးတောပြီး ဖြစ်နိုင်ချေရှိတယ်လို့ ယူဆရတဲ့ဟောကိန်းတွေကို ကဒ်ပြား တစ်ခုချင်းစီအတွက် ပေါင်းစပ်ပြီး မှတ်စုထုတ်လိုက်ပါတယ်။ တခြားပတ်သက်ရာ နည်းနာစနစ်တွေနဲ့ အသုံး တည့်မယ့် (ဧကံသဗျာကရဏကဲ့သို့သော) ဗေဒင်ဆိုင်ရာလေးတွေကို ရောနှောပါတယ်။ မှတ်စုထုတ်ပုံ ကတော့ တားရော့ကဒ်ပြားတွေကိုမွေးမြူလေ့လာရင်းနဲ့ မှတ်စုအလုပ်စတော့မယ်ဆိုပြီးဆွဲလိုက်တဲ့ အချိန်မှာ ကျလာတဲ့ ကဒ်ပြားကို စာအုပ်တွေကပေါင်းစပ် ထုတ်နှုတ်တာပါပဲ။ အဓိကကတော့ ကျွန်တော့်အတွက် ကျွန်တော်လုပ်တာပါ။ ကျွန်တော့်လေ့လာသင်ယူမှုအတွက် လိုအပ်မယ်ထင်တာတွေကို မှတ်သားတဲ့ သဘောပါပဲ။ အဲဒါတွေကို မြန်မာဂျစ်ပစီရဲ့သန်းခေါင်ယံမှတ်စု လို့အမည်ပေးလိုက်ပါတယ်။ ဘယ်သူ့ကိုမှ လည်း ဖြန့်ဝေဖို့ မရည်ရွယ်ပါဘူး။ ဒါပေမယ့် ကျွန်တော့်လို တားရော့ကိုစလေ့လာကြတဲ့သူတွေအတွက် အသုံး ဝင်ကောင်းဝင်နိုင်လိမ့်မယ်ထင်လို့ ဖြန့်ဝေမျှရခြင်းဖြစ်ပါတယ်။
ဖတ်ဟီရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါဖျာမွန်စုရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ဒေါဖျာ(မွန်စု)ရွာ(Dawhpyar(Monsu))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ဒေါဖျာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒေါဖျာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၇၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၀၈ ဦး နေထိုင်သည်။ မြရတနာစေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းဘူးခရိုင်
မင်းဘူးခရိုင် (Minbu District) သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မင်းဘူးမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
မင်းဘူးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
ယခင်က မင်းဘူးခရိုင်ကို မင်းဘူးနယ်၊ စလင်းနယ်ဟု နှစ်နယ်ခွဲထားရာ မင်းဘူးနယ်တွင် မင်းဘူးမြို့နယ်၊ စကုမြို့နယ်၊ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်နှင့် ငဖဲမြို့နယ်တို့ ပါဝင်၍ စလင်းနယ်တွင် စလင်းမြို့နယ်ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့နှင့် စေတုတ္တရာမြို့နယ်တို့ ပါဝင်သည်။​နောက်ပိုင်းတွင် မင်းဘူးမြို့နယ်နှင့် စကုမြို့နယ်အား မင်းဘူးမြို့နယ် (မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်)အဖြစ်​ပြောင်း၍ဖွဲ့စည်းရာ မင်းဘူးခရိုင်တွင် မြို့နယ်(၅)ခု၊ မြို့ (၇)မြို့ ပါဝင်သည်။
တည်​နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
မင်းဘူးခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း မ​ကွေးတိုင်း​​ဒေသကြီး၏ အ​နောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၃,၅၉၄ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ်
မြောက်ဘက်တွင် ပခုက္ကူခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်နှင့် ချင်းပြည်နယ်မှ မင်းတပ်ခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မကွေးခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် သရက်ခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ကျောက်ဖြူခရိုင်နှင့် မြောက်ဦးခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။
​မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
မင်းဘူးခရိုင် တစ်ခုလုံးကို ခြုံ၍ကြည့်သော် ခရိုင်၏ အရှေ့ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်တွင် ညီညာသော လွင်ပြင်များရှိ၍ အနောက်ဘက်တွင် ရခိုင်ရိုးမအထိ တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်သွားသောမြေပြင်ရှိ၏။ ရခိုင်ရိုးမနှင့် ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းစပ်ကြားတွင် မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ တောင်တန်းများ စီတန်းတည်ရှိသည်။ ထိုတောင်တန်းကြီးကို နွားမတောင်တန်းဟု ခေါ်လေသည်။
​​ရေဆင်း
မင်းဘူးခရိုင်အတွင်းရှိ အရေးကြီးသော မြစ်ချောင်းများမှာ ဧရာဝတီမြစ်၊ မုန်းချောင်း၊ မန်းချောင်းနှင့် ဆင်ဖြူကျွန်းချောင်းခေါ်စလင်းချောင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်သည် မင်းဘူးမြို့အနီးတွင် ၃ မိုင်ခန့် ကျယ်ပြန့်၍ မြစ်ထဲတွင် ကျွန်းငယ်များနှင့် သဲသောင်ခုံများရှိလေသည်။ မုန်းမြစ်သည် မင်းဘူးခရိုင်အတွင်းရှိ မြစ်ချောင်းများတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ တစ်နှစ်ပတ်လုံး စီးဆင်း၏။ မင်းဘူးခရိုင်အတွင်းရှိ ထင်ရှားသော ကန်ကြီးများမှာ စလင်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ ဖောင်းလင်းအင်း၊ဆ​င်ဖြူကျွန်းမြို့ရှိငါးမျက်နှာကန်နှင့်စလင်းမြို့ ဝက်သည်းကန်များဖြစ်၏။ ဖောင်းလင်းအင်းမှ ငါးအမြောက်အမြားထွက်လေသည်။
ရာသီဥတု
မင်းဘူးခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မိုးခေါင် ရေရှားရပ်ကွက်တွင် ပါဝင်သောကြောင့် လွန်စွာ ပူအိုက်သော ခရိုင်ဖြစ်၏။ နွေရာသီလများတွင် အပူချိန် ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ ၁ဝဝ ကျော်အထိတက်၍၊ ဆောင်းရာသီဖြစ်သော ဒီဇင်ဘာလတွင် ၄၉ ဒီဂရီအထိ ကျဆင်းတတ်လေသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းနှင့် နီးသော မြေပြင်ပိုင်းတွင် မိုးအရွာနည်း၍ တောတောင်ထူထပ်သော အနောက်ပိုင်းတွင်မူ မိုးကောင်းသည်။
လူဦးရေ
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဘူးခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၆၈၇,၅၇၅ဦးဖြစ်ကာ အမျိုးသား ၃၂၂,၁၄၀ဦး၊ အမျိုးသမီး ၃၆၅,၃၄၅ဦးဖြစ်သည်။မကွေးတိုင်းရှိ ခရိုင်(၄)ခုတွင် စတုတ္ထမြောက် လူဦးရေအများဆုံးခရိုင်ဖြစ်သည်။မြို့ပြတွင်နေထိုင်သူ ၆၈,၆၄၆ဦးဖြစ်ကာ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၁၀ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ဗမာလူမျိုးများအများဆုံး နေထိုင်ကြပြီး ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး
မင်းဘူးခရိုင်သည် မ​ကွေးတိုင်းအတွင်း စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အသင့်အတင့်ရှိ​သော ​ဒေသဖြစ်သည်။မင်းဘူးခရိုင်၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးဖြစ်၏။ မင်းဘူးခရိုင်သည် မိုးခေါင်ရေရှားရပ်ကွက်ထဲတွင် ပါဝင်သော်လည်း ဆန်စပါးကို ဆည်မြောင်းများ ဖောက်လုပ်ကာ ရေသွင်းစိုက်ပျိုးကြ၏။ ရေသွင်းတူးမြောင်းစုများကို သုံးစုခွဲထားသည်။ ယင်းတို့မှာ မြောက်ဘက်၌ စလင်းတူးမြောင်းစု၊ အလယ်၌ မုန်းတူးမြောင်းစု၊ တောင်ဘက်၌ မန်းတူးမြောင်းစုများ ဖြစ်ကြ၏။ ဤတူးမြောင်းစု ၃ သွယ်ဖြင့် ၁၉၄ဝ-၄၁ ခုနှစ်တွင် မင်းဘူးခရိုင်အတွင်းရှိ ဆည်ရေသောက် လယ်ဧကပေါင်းမှာ ၁၄၅,၇၆၂ ဖြစ်ပေသည်။ ဆန်စပါးအပြင် ခရိုင်အတွင်း စိုက်ပျိုးသော အခြားအသီးအနှံများမှာ နှမ်း၊ ပြောင်း၊ ပဲအမျိုးမျိုးနှင့် ဆေးတို့ဖြစ်ကြသည်။ မင်းဘူးခရိုင်မှ တွင်းထွက်ပစ္စည်းများလည်း ရလေသည်။ မင်းဘူးမြို့အနီးနှင့် ရွာသာယာအနီးတွင် ရေနံတွင်းအနည်းငယ်ရှိ၏။ သို့ရာတွင် မင်းဘူးရေနံလုပ်ငန်းမှာ ရေနံချောင်းမြို့၊ ချောက်မြို့ စသော နယ်များရှိ ရေနံလုပ်ငန်းများလောက် မကြီးကျယ်လှပေ။ ဘီအိုစီ(၁၉၅၄) လီမီတက်မှ ရေနံများကို စမ်းသပ် တူးဖော်ရာတွင် မင်းဘူးမြို့တောင်ဘက် ၆ မိုင်ကွာရှိ ဖလန်ရုံတွင် ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်နေ့က ရေနံများ တွေ့ရှိပေသည်။ စစ်မဖြစ်မီက ဖလန်ရုံ ရေနံမြေ၌ ဘီအိုစီပိုင် ရေနံတွင်ပေါင်း ၃ဝ ရှိခဲ့ရာ များသောအားဖြင့် တွင်းတိမ်များမှ ရေနံထွက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က တစ်နေ့လျှင် ပီပါ ရာကျော်မျှသာ ထွက်ခဲ့သည်။ ထွက်သောရေနံမှာလည်း အများအားဖြင့် ချက်လုပ်ရန် မသင့်တော်သောကြောင့် အိမ်သုတ်ရေနံချေးအဖြစ်ဖြင့်သာ ရောင်းချခဲ့ရသည်။ မင်းဘူးခရိုင်အတွင် အရေးကြီးသော သစ်တောများမှာ စေတုတ္တရာနှင့် ငဖဲမြို့နယ်များ၌ရှိ၏။ ထိုသစ်တောများကို အစိုးရဌာနက အုပ်ချုပ်၍ သစ်တောကြိုးဝိုင်းများကို သတ်မှတ် ထားလေသည်။ ထိုသစ်တောများမှ ကျွန်း၊ အင်၊ အင်ကြင်း၊ ပျဉ်းကတိုး၊ ရှား စသော အဖိုးတန်သစ်များ ရရှိလေသည်။
ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး
မင်းဘူးခရိုင်အတွင်း လမ်းများသည် ကွန်ယက်သဖွယ် ချိတ်ဆက်နေသည်။ခရိုင်အတွင်းရှိမြို့များသို့ မော်တော်ကားလမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။မင်းဘူးမြို့မှ ကျောက်ဖြူခရိုင် အမ်းမြို့သို့ပေါက်သော မင်းဘူး-အမ်းကားလမ်းကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင်ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ခရိုင်အတွင်း ပုသိမ်-မုံရွာလမ်းသည် ဖြတ်သန်းသွားသည်။မင်းဘူးမြို့နယ်တွင် ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းများရှိသည်။
ပညာရေး
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းဘူးခရိုင်၏ အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက် လူဦးရေ၏ စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၉၄.၁ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
စေတီပုထိုးများ
ထင်ရှားသော ဘုရားပုထိုးများမှာ မင်းဘူး(စကု)မြို့နယ်ရှိ ရွှေစက်တော်ဘုရား၊ လယ်ကိုင်းမြို့ အနီး မုန်းမြစ်ဝှမ်းရှိ ကျောင်းတော်ရာစေတီနှင့် ပဥ္စလောဟာပြည်တော်ပြန်ဘုရားကြီး ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ အနောက်ဘက်ရှိ ဖောင်တော်ဦးစေတီများ ဖြစ်လေသည်။ ရွှေစက်တော်ဘုရား၌ တပေါင်းလအတွင်း ကျင်းပသောပွဲတော်မှာ ထင်ရှားကျော်စောလှသဖြင့် ထိုပွဲတော်သို့ မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ ဈေးသည်များ၊ ဘုရားဖူးခရီးသည်များ လာရောက်ကြလေသည်။ လယ်ကိုင်းကျောင်းတော်ရာ ဘုရားပွဲတော်ကို နှစ်စဉ်တပေါင်းလတွင် ပြုလုပ်မြဲဖြစ်သည်။
ဂမုန်းအင်
ဂမုန်းအင် သည် နတ်တော်လတွင် သစ်ပင်ကြီးများပေါ်၌ ပွင့်တတ်သော ဂမုန်းဖြစ်သည်။
ခြေနင်း
ခြေနင်း
ခြေနင်းဟူသည်ကား ခြေဦးစွပ် ခြေနှောင့်စွပ်ရှိသော စီးနင်းသုံးဆောင်အပ်သည့် မင်းတို့ အဆောင်အယောင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မင်းမြှောက်တန်ဆာ ငါးပါးအနက် မင်း၏ မကွေ မကွာ မပြတ်သုံးဆောင်အပ်သော ဘဏ္ဍာဖြစ်သောကြောင့် မင်း၏ ကိုယ်အစိတ်အဝက်နှင့် တူသည်။ ထိုကြောင့် မန္ဓာတု ဇာတ်၌ သားတော်ကြီး ရတနာသည် ခမည်းတော် မန္ဓာတ်မင်း တာဝတိံသာနတ်ပြည်၌စံနေတော်မူစဉ် ခမည်းတော် မန္ဓာတ်မင်း ခြေနင်းကို ရာဇပလ္လင်၌တင်ထားပြီး ခမည်းတော်အရာ၌ တည် စေ၍ တိုင်းပြည်မြေပြင်အလုံးကို ဆုံးမကြောင်း၊ ရာမဇာတ်၌ လည်း ရာမမင်း တောအရပ်မှ မပြန်လည်မီ ရာမမင်း၏ခြေနင်း ကို ရာဇပလ္လင်၌ တင်ထားပြီးလျှင် မင်း၏အရာ တည်စေ၍ တိုင်းပြည်အလုံးကို ဆုံးမကြောင်း ဆိုသည်။ သုတ္တနိပါတ် အဋ္ဌကထာ၌ ဗုဒ္ဓမတညု ဆရာတို့ မိန့်ဆိုတော်မူသည်နှင့် အညီ မုဒ္ဓါဘိသိက် ခံယူကုန်ပြီးသော ရေမြေသေဌ်နင်း ပြည့်ရှင်မင်း တို့သည် တရားဆုံးဖြတ်ရာ ရွှေလွှတ်တော်သဘင်၌ အကြောင်း မညီညွတ်၍ မတက်ရောက်နိုင်သောအခါ တရားကျမ်းဂန် ထုံးစံ ကို မပျက်စေမူ၍ ရွှေခြေနင်းကို ရာဇပလ္လင်၌ ထားသင့်သည်ဟု ဆိုသည်။
အသုံးလုံး
အသုံးလုံး (The three Rs) ဟူသည် အရေး၊ အဖတ်၊ အတွက် ဟူသော မြန်မာစကားလုံးများ၏ အစ စကားလုံး "အ" ၃ လုံးကိုယူ အမည်ပေးထားသည့် မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းလုံးရှိ သက်ကြီးရွယ်အို စာမတတ်သူများ ပပျောက်ရေး ပညာရေး စီမံကိန်းကြီးကို ခေါ်သည်။ ထို စီမံကိန်းကြီးကို ၁၉၆၄ခုနှစ်တွင် မိတ္ထီလာခရိုင် အရှေ့ စံပြကျေးရွာ စာတတ်မြောက်ရေး လုပ်ငန်းမှစတင်၍ ၁၉၈၄ ခုနှစ် အထိ တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံကျောင်းပေါင်းစုံမှကျောင်းသား၊ကျောင်းသူ လုပ်အားပေး ခုနစ် သောင်းကျော်နှင့် ဒေသခံ ဆရာ၊ဆရာမ၊ ကျောင်းသား၊ကျောင်းသူ လုပ်အားပေးငါးသိန်းကျော်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့ သင်ကြားပေးခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဆရာကြီး ဦးသံဗျင်(၁၉ဝ၄-၁၉၉၇)သည် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန အထူးအရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်၏။ ၁၉၆၄ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ် အရှေ့စံပြကျေးရွာ၌ စာမတတ်သူပပျောက်ရေး စမ်းသပ်လုပ်အားပေးလုပ်ငန်းကို ကျောင်းဆရာ (သင်တန်းသား) လေးဦးဖြင့် စတင်ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ထို့နောက် (ထိုစဉ်က) ပညာရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်မှူးကြီးလှဟန်သို့ အစီရင်ခံခဲ့၏။ ၁၉၆၄ မှ ၁၉၆၈ ထိ မြို့နယ်အချို့တွင် စမ်းသပ်ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ယင်းအတွေ့အကြုံများမှ တစ်ဆင့် တစ်နိုင်ငံလုံးစာတတ်မြောက်ရေးလူထုလှုပ်ရှားမှုကြီး ပေါ်ပေါက် လာပါ၏။ ဆရာကြီး ဦးသံဗျင် အခြေခံခဲ့သော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
ဝ.ထ.က.လ.သ
ဝ.ထ.က.လ.သ ဟူသည်မှာ အသုံးလုံး လှုပ်ရှားမှုအထိမ်းအမှတ်အတွက် ၁၉၇၁ ခုနှစ်ထုတ် ပဲတင်သံ မဂ္ဂဇင်းတွင်ဖော်ပြထားသည့် "စာသင်ချိန်ကဗျာ"မှ စာသားများဖြစ်သည်။ သက်ကြီးရွယ်အိုများအား စာသင်ကြားရာ၌ အလွယ်တကူမှတ်သားနိုင်စေရန်အတွက် ရေးသားစပ်ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုကဗျာကို ရေးသားသူမှာ ဆရာဦးသိန်းထွန်း (မြစ်ကြီးနား ကောလိပ်) ဖြစ်သည်။ ယင်းဆရာသည် ရူပဗေဒ ပထမနှစ်ကျောင်းသာအဖြစ် ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြစ်ကြီးနားကောလိပ်၌ ပညာသင်ကြားလျက် နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက် အသုံးလုံးလုပ်အားပေးကျောင်းသားအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကျောက်ပန်းတောင်မြို့နယ် ကံကုန်းရွာတွင် လုပ်အားပေး တာဝန်ထမ်းဆောင်ရင် ၁၉၇၁ခုနှစ် ပဲ့တင်သံ မဂ္ဂဇင်း စာမူဖိတ်ခေါ်ချိန်တွင် "စာသင်ချိန်" အမည်ရှိကဗျာအား ရေးသားပေးပို့ခဲ့သည်။ ထိုကဗျာသည် စာတတ်မြောက်မှုလုပ်အားပေးကျောင်းသားများ၏ ရင်တွင်းပဲ့တင်သံများအဖြစ် မှတ်တမ်းပြုထားသည့် ကဗျာဖြစ်သည်ဟူ၏။ ဂီတလုလင်မောင်ကိုကိုနှင့်အဖွဲ့က တေးသီချင်းအဖြစ် အသံသွင်း၍ မြန်မာ့အသံမှ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ထိုကဗျာသည် တေးသီချင်းအဖြစ် ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၇၃ခုနှစ်တွင်ရုံတင်ပြသသည့် စာရေးဆရာ ဒါရိုက်တာ ဦးသုခ၏ ဘယ်သူပြိုင်လို့ လှပါတော့နိုင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားတွင် ဇာတ်ဝင်တေးအဖြစ်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ကဗျာမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ရည်ရွယ်ချက်နှင့် အောင်မြင်မှုများ
ထိုအဖွဲ့ကြီး၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ-
ထိုအသုံးလုံးစီမံကိန်းကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းရှိ သက်ကြီးရွယ်အို ပြည်သူများ စာတတ်မြောက်လာခဲ့ရသည်။ အသုံးလုံးလူထုလှုပ်ရှားမှုကြီး၏ အောင်မြင်မှုကို ကမ္ဘာကပင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပါ၏။ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ ယူနက်စကိုက (၁၉၇၁)ခုနှစ်တွင် မိုဟာ မက်ရီဇာပါလာဗီဆု ချီးမြှင့်ခံရခြင်းဖြင့် သမိုင်းမှတ်တိုင် စိုက်ထူနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင်ယနေ့ခေတ် ၂၀ ရာစုတိုင်အောင် ထိုအသုံးလုံး လူထုလှုပ်ရှားမှုကြီးများကိုဆက်လက် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက် ရှိချေသည်။
ပါလှဲ့ (အောက်စု)ရွာ၊ ပါလှဲ့ (အထက်)
ပါလှဲ့ (အောက်စု)ရွာ၊ ပါလှဲ့ (အထက်)
မြသိန်းတန်ရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
မြသိန်းတန်ရွာ(Myatheintan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ ပါပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၃ ဦး၊ မ ၁၃၇၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၆၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
တိုဘက်စကို
တိုဘက်စကိုဖြင့် ရှိနေသော အကြောင်းအရာများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
သမ္ဗူရာအင်းကြီးရွာ၊ ကဇင်းကြီး
သမ္ဗူရာအင်းကြီးရွာ၊ ကဇင်းကြီး
ခင်မျိုးချစ်
ခင်မျိုးချစ် (၁ မေ ၁၉၁၅–၂ ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၉) သည် မြန်မာအမျိုးသမီး စာရေးဆရာ၊ သတင်းထောက်၊ အယ်ဒီတာတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး သုတ၊ ရသ စာပေများကို မြန်မာဘာသာဖြင့်သာမက အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်ပါ ရေးသားပြုစုခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကိုလိုနီခေတ် အစိုးရဆန့်ကျင်သည့် ဆန္ဒပြမှုများတွင်ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ကာ ၁၉၃၂ မှစ၍ စာပေလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဆာ ဝေါလ်တာစကော့တ်၏ ကဗျာတစ်ပုဒ်ကို ဘာသာပြန်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မဂ္ဂဇင်းသို့ပို့ရာမှ "ခင်မျိုးချစ်" အမည်တွင်ခဲ့သည်။
မြန်မာအမျိုးသမီးစာရေးဆရာများထဲမှ ခေတ်ဦးတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သောသူတစ်ဦး၊ အင်္ဂလိပ်စကားကို အသုံးပြု၍ ရေးသားနိုင်သော ခေတ်ဦးစာရေးဆရာများထဲက တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် ထင်ရှားသောအမျိုးသမီးဝါဒီ စာရေးဆရာမတစ်ဦးလည်းဖြစ်၏ ။ ငယ်စဉ်က စိတ်ကူးယဉ်တတ်သူ၊ ယောက်ျားလေးဆန်စွာ နေထိုင်ခဲ့သူ၊ စာအုပ်စင်မှ စာအုပ်များကို အငမ်းမရ ဖတ်တတ်သူဖြစ်ပြီး အရွယ်ရောက်လာသောအခါ တော်လှန်တတ်သောသူတစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ မိဘများက ထိုခေတ်က မိန်းကလေးတစ်ဦးအနေဖြင့် စာရေးခြင်းကို မနှစ်မြို့သည့်ကြားကပင် စာများစွာရေးသားခဲ့သူဖြစ်သည်။ လက်ဝဲဝါဒများကြောင့် ဘာသာတရားအပေါ် သံသယများခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်း၌ ဗုဒ္ဓဘာသာအပေါ် ပြန်လည်ကိုးစားခဲ့သူလည်းဖြစ်လေသည်။
လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာ၊ ဂါးဒီယန်အင်္ဂလိပ်သတင်းစာတို့တွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့၍ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးခင်မောင်လတ်နှင့်အတူ အင်္ဂလိပ်စာသင်တန်းများလည်း ပို့ချခဲ့သည်။ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ဆောင်းပါး၊ သရော်စာ၊ နိုင်ငံရေးစာပေ စသည်များကိုလည်း အမြောက်အမြားရေးသားခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်က လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ၊ နောက်ပိုင်းခေတ်၌ အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်မှုနှင့် ဒီမိုကရေစီအရေးအတွက်လည်း လှုပ်ရှားခဲ့သူဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ
ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်ကို စစ်ကိုင်းမြို့၌ ရာဇဝတ်ဝန်ထောက် ဦးတော်နှင့် ဒေါ်သန်းတင် တို့က ၁၉၁၅ ခု မေ ၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်း ငါးယောက်ရှိရာ မောင်သုံးယောက်နှင့် ညီမတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်သည် အကြီးဆုံး ဖြစ်၍ အမည်ရင်းမှာ မခင်မြ ဖြစ်သည်။
အမေဖက်က အဖိုးအဖွားများသည် စစ်ကိုင်းတွင်နေထိုင်ကြ၍ အဖေဖက်က အဖိုးသည် ကျောက်စာရုံးစာရေးကြီးဦးဖေ ဖြစ်ကာ မန္တလေးမြို့တွင် နေထိုင်သည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက စိတ်ကူးယဉ်တတ်သူတစ်ဦးဖြစ်ကာ ပုံပြင်များ၊ ဒဏ္ဍာရီများကို စိတ်ပါဝင်စားသည်။ ပုံပြင်ပြောတတ်ခြင်းအလေ့အကျင့်ကိုလည်း အဖိုးအဖွားများထံမှ အမွေရရှိသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ မိခင်ဖက်က အဖိုးအဖွားများက ဇာတက၊ ဥစ္စာစောင့်ပုံပြင်များနှင့် အခြားပုံပြင်ဇာတ်လမ်းများကို ပြောပြလေ့ရှိရာ စိတ်ဝင်တစားနားထောင်တတ်သည်။ ဖခင်ဖက်က အဖိုးဖြစ်သူသည် နန်းတွင်းပညာရှိ၊ ကဗျာဆရာ၊ ကျောက်စာရုံးစာရေးကြီး တစ်ဦးဖြစ်၍ ခင်မျိုးချစ်၏ နှလုံးသားထဲသို့ မြန်မာ့ရေးရာ၊ မြန်မာ့သမိုင်းများကို ချစ်ခင်တတ်လာစေရန် သွတ်သွင်းပေးသူတစ်ဦး ဖြစ်သည့်အပြင် အသက်ဆယ်နှစ်အရွယ်မှစတင်ကာ ပုဂံဘက်သို့ အဖိုးဖြစ်သူ ရှေးဟောင်းသုတေသနကိစ္စများဖြင့် သွားရောက်ရာတွင် အဖော်လိုက်ပါလျှက် အဖိုးဖြစ်သူ၏ အနော်ရထာစသော ပုဂံခေတ်၏ သူရဲကောင်းများ၊ ဘုရင်များကို ဖွဲ့နွဲ့အသက်သွင်းပြောဆိုမှုများကြောင့် ထိုရာဇဝင်လာ ဇာတ်ကောင်များနှင့် ငယ်စဉ်ကတည်းကပင် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သည်။ ပုဂံကို ချစ်မြတ်နိုးစိတ်များ ဝင်ခဲ့သည်။ နောင်ကာလ Anawrahta of Burma ဝတ္ထုကို ရေးသားရာတွင် ထိုစိတ်များ၏ စေ့ဆော်မှုများဟု ယူဆနိုင်ပေသည်။
စာအုပ်များနှင့်ရင်းနှီးခြင်း
စာကောင်းစွာ ဖတ်နိုင်လောက်သည့် ဒုတိယတန်းတွင် မိသားစုစာအုပ်စင်မှ ရွှေရောင်စက္ကူစွန်းများ (gilt-edge) ဖြင့် ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ်နိပါတ်တော်များ ၊ ဓမ္မပဒဝတ္ထုများကို ဖတ်ရှုခဲ့သည်။ ကလေးပီပီ ပုံပြင်ဇာတ်လမ်းများကို နှစ်သက်၍ ဖတ်ခဲ့သည်ဟု စာအုပ်တစ်အုပ်တွင် ကိုယ်တိုင် ရေးသားထားသည်။ သတ္တမတန်းမရောက်မီ အိမ်ရှိ စာအုပ်စဉ်မှ ဦးပုည၏ ပြဇာတ်များ၊ ဝတ္ထုများ၊ လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်၏ ဣန္ဒာဝံသ၊ ဝိဇယကာရီ ဇာတ်တော်များကို ဖတ်ရှုခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က အနက်အဓိပ္ပာယ်များကို လုံးစေ့ပတ်စေ့ မသိရှိသော်လည်း ဦးပုညရေးသားသော စာများကို ရွတ်ဆိုရန်ကောင်းပြီး လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်၏ ဇာတ်စကားများမှ ကာရန်၊ အလင်္ကာများကိုလည်း ရွတ်ဆိုရန် သဘောတွေ့ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
အိမ်ရှိ စာအုပ်စင်များသာမက ကျောင်းစာအုပ်စင်များနှင့်လည်း ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သည်။ အညာရှိ အမျိုးသားကျောင်းများတွင် ငယ်စဉ် ပညာဆည်းပူးရသောအခါ အင်္ဂလိပ်ကဗျာများကို နှုတ်တိုက်ရွတ်ဆိုရသည်ကို နှစ်သက်ခဲ့၏။ ပဉ္စမတန်း၌ ကျောင်းရှိ စာအုပ်စင်ကို ကောင်းစွာအသုံးချနိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုစင်ပေါ်ရှိ Bright Story Readers များမှ စနိုးဝိုက်၊ စင်ဒရဲလား အစရှိသောပုံပြင်များကို အင်္ဂလိပ်လို ကောင်းစွာဖတ်ရှုနိုင်ပြီး သတ္တမတန်း အရောက်၌ Lamb's Tales from Shakespeare ကဲ့သို့သော ရှိတ်စပီးယားပြဇာတ်များကို စကားပြေပုံစံဖြင့် ရေးသားသော စာများကို ဖတ်ရှုနိုင်ခဲ့သည်။
အခြေခံပညာရေး
​သူမကို မွေးဖွားစဉ် ခေတ်အခြေအနေမှာ မိန်းကလေးများကို ကျောင်းသို့လွှတ်၍ ပညာဆည်းပူးစေခြင်းမရှိခဲ့သော အနေအထားဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို မသိမ်းပိုက်မီကလည်း အသက် ၆-၇ နှစ်အရွယ်ရှိ ယောက်ျားလေးများကို ရွာဦးကျောင်း (သို့) နီးရာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသို့ ပို့၍ မိဘများက ပညာသင်စေသော်လည်း မိန်းကလေးအများစုမှာ အိမ်တွင်သာနေ၍ မိဘကူ၊ အိမ်အလုပ်များကိုသာ လုပ်ကိုင်စေသည်။ ရှားရှားပါးပါးအနေဖြင့် အချို့သော မိန်းကလေးများကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းမဟုတ်သော လူများတည်ထောင်သည့် ကျောင်းများသို့ လွှတ်၍ ပညာသင်စေခြင်းမျိုးရှိသော်လည်း မြို့တိုင်း၊ ရွာတိုင်း၌ ထိုသို့ကျောင်းမျိုး မရှိပေ။ ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်အပြီး ပညာရေး ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ထိထိရောက်ရောက် အောင်မြင်ခြင်းမရှိသကဲ့သို့ အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီး စာတတ်နှုန်းသည်လည်း ယခင်ကဲ့သို့ ကွာဟလျှက်ပင်ရှိသည်။
ထိုသို့သောအခြေနေများကြား၌ပင် ခင်မျိုးချစ်သည် ကျောင်းပညာရေးကို ရယူခဲ့ပြီး ယောက်ျားလေးများသာ အများစုရှိသောကျောင်းမျိုး၌ တက်ရောက်ရသည်။ ငယ်စဉ်ကတည်းက ယောက်ျားလေးဆန်စွာ နေတတ်ထိုင်တတ်ခဲ့၍ ကျောင်းရှိ ယောက်ျားလေးများထက်သာစေရန် ခက်ခက်ခဲခဲအားထုတ်ခဲ့သည်။ မူလတန်းကို အင်္ဂပူအမျိုးသားကျောင်း (Ingapore National School) မှ အောင်မြင်ခဲ့၏။ ငယ်စဉ်ကတည်းက အမျိုးသားကျောင်းများတွင်သာ တက်ရောက်ခဲ့ရကာ အမျိုးသားကျောင်းများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မပြည့်စုံ၊ ဆရာအင်အားမလုံလောက်ပေ။ ဆရာများမှာ သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားများဖြစ်ကြရာ ပညာတစ်ပိုင်းတစ်စဖြင့် အနစ်နာခံ၍ သင်ပေးနေသောသူများဖြစ်ကြ၏။ ဆရာမလုံလောက်သဖြင့် အိန္ဒိယမှ ဘီအေ၊ ဘီအက်စ် ဘွဲ့ရများကို ခေါ်ယူခန့်ထားကြရာ ထိုအိန္ဒိယဆရာများမှာ မြန်မာစကားမတတ်ပေ။ ခင်မျိုးချစ်တို့ကဲ့သို့သော ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူများမှာလည်း အင်္ဂလိပ်စကား မပြောတတ်သောကြောင့် ကြောက်ကြောက်နှင့်ပင် ဆရာမေးလျှင် ဖြေနိုင်စေရန် စာများအလွတ်ကျက်ထားခဲ့ရသည်။ ဤအတွေ့အကြုံကိုပင် ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်က နောင်ကာလ ဟိုက်စကူး၊ တက္ကသိုလ်များတက်သောအခါ အထောက်အကူများစွာရသည်ဟု ဆိုသည်။ သတ္တမတန်းကို ၁၉၂၉ တွင် သရက်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အဋ္ဌမတန်း၌ မြန်မာစာအတွက် မစ္စတာ မောင်မှိုင်း၏ ဒေါင်းဋီကာ ဖြစ်၍ ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်က ဆရာကြီး၏ လေးချိုးများသည် အလွန်တရာ ရွတ်ဆိုရန်ကောင်းကာ အရသာတွေ့လှသည်ဟူ၍ ဝန်ခံပြောကြားခဲ့သည်။ ထိုမှတဆင့် အခြားမြန်မာစာအုပ်များကိုလည်း ဖတ်ရှုလေ့လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်စာအတွက် အမျိုးသားပညာရေးကောင်စီ (Council of National Education) က ပြဋ္ဌာန်းသော စာများမှာ Tales of Troy၊ Danesbury of House, Gray's Elegy တို့ဖြစ်၍ ထိုစာများသင်ရသည်ကို လွန်စွာပျော်ရွှင်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထရွိုင်မြို့ ပုံပြင်ဇာတ်လမ်းများကို အကြောင်းခံကာ အခြားစာအုပ်များကိုလည်း တိုးချဲ့ဖတ်ရှုခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် တဆင့်တက်ကာ တက်ကာဖြင့် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ သမိုင်းရာဇဝင်စာအုပ်များ၊ ရှိတ်စပီးယားပြဇာတ်မူရင်းများ၊ ကဗျာများ စသည်တို့ကို ဖတ်ရှုလေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ တွင် မိတ္ထီလာမြို့ရှိ အမျိုးသားကျောင်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း (ဆယ်တန်း) အောင်မြင်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ပညာရေး
ဆယ်တန်းအောင်ပြီးနောက် တက္ကသိုလ်တက်ရန်ဖြစ်သည်။ မူလ ငယ်စဉ်က ရည်မှန်းချက်မှာ ဆရာဝန်ဖြစ်ရန်ဟု စိတ်ကူးခဲ့သော်လည်း မိဘများမှာ ရှေးရိုးဆန်သဖြင့် ထိုအကြောင်းအရာကို ခါးခါးသီးသီး ငြင်းဆန်ကန့်ကွက်ခဲ့ဖူးသည်။ သို့သော် အင်္ဂလိပ်စာပေအပေါ် မြတ်နိုးစိတ်ဖြင့် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တက်ရောက်ရန် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မဂ္ဂဇင်းဖြစ်သော ဝသန္တစာစောင်တွင် ဆာ ဝေါလ်တာစကော့တ်၏ ကဗျာ "The Lay of the Last Minstrel" ကို ဘာသာပြန်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မဂ္ဂဇင်းသို့ပို့ရာ၌ ကလောင်နာမည်ကို ရှက်ရွံ့၍ မပေးဘဲနေရာမှ မဂ္ဂဇင်းတည်းဖြတ်သူ ဒေါ်သန်းရင် က ခင်မျိုးချစ် အမည်တပ်ပေးခဲ့သည့်အတွက် ထိုမှစ၍ ခင်မျိုးချစ် အမည်တွင်ခဲ့ကာ စာပေလောကသို့ စတင်အခြေချခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းတွင် စတင်စာများရေးသားခဲ့သည်။
သို့သော် ဖခင်နှင့် မိခင်တို့၏ ထိုသို့သော (ထက်မြက်သည့်) မိန်းကလေးတစ်ဦးဖြစ်ရန် မလိုလား မနှစ်သက်မှုများက သူမအတွက် ကြီးစွာအနှောက်အယှက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ မိခင်ကဆူပူသည်။ ဖခင်က စာရေးပါက စာရွက်များ မီးရှို့ပစ်မည်ဟု ခြိမ်းခြောက်သည်။ သို့ဖြစ်၍ အိမ်ရှိသူအားလုံး အိပ်ရာဝင်သောအခါမှ စာရေးခဲ့သည်။
ဂမုန်းခတ္တာဖြူ
ဂမုန်းခတ္တာဖြူကား ခတ္တာပင် ဖြစ်သည်။
ခင်မျိုးချစ်
နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှု
ထိုစဉ်ကာလများ၌ သခင်ဘွဲ့ခံကြသော သခင်နု၊ သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်သန်းထွန်း စသော လူငယ်နိုင်ငံရေးသမားများနှင့်လည်း ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ တွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော ၁၃၀၀ ပြည့် အရေးတော်ပုံ၌ ပါဝင်တက်ကြွ လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ခင်မျိုးချစ်သည် အမျိုးသမီးတပ်ဦး၏ ဒုတိယခေါင်းဆောင်အနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့၍ လှုပ်ရှားခဲ့၏။ ၁၉၃၈ ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သော အတွေ့အကြုံကို ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်၏ The 13 Carat Diamond and Other Stories (၁၃ ရတီ စိန်ပွင့်ကြီးနှင့် အခြားဇာတ်လမ်းများ) စာအုပ်တွင် အောက်ပါအတိုင်း ရေးသားထားသည်။ ကိုယ်နဲ့ အခြားမိန်းကလေးသုံးယောက်တို့က ဖြစ်ချင်ပေတော့ အစောင့်တွေရှေ့ တန်းရောက်နေမိရက်သား ဖြစ်နေတာ။ နံပါတ်တုတ်ကိုင် ပုလိပ်တွေ၊ အချို့မြင်းစီးပုလိပ်တွေနဲ့ ရင်ဆိုင်တွေ့လေတော့ ကိုယ်တို့မှာ ကြက်သေသေနဲ့ အကြောက်သား။ ဒါနဲ့ပဲ ရုတ်တရက် ရုပ်ရှင်ပိတ်ကားထဲကလို မြင်းခြေထောက်တွေ၊ နံပါတ်တုတ်တွေနဲ့ ရှုတ်ရှက်ခတ်သွားတာပေါ့။ မိန်းကလေးတွေ သွေးအိုင်တွေထဲမှာ လဲသွားတာတွေ့လိုက်ရတော့ သူတို့ကို ထူဖို့ ကြိုးစားနေရင်း တုတ်ချက်တွေလည်း ကိုယ့်အပေါ်ကျလာတော့တာပဲ။
ထိုနေ့၏ အဖြစ်အပျက်များ၌ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဗိုလ်အောင်ကျော်လည်း အရိုက်ခံခဲ့ရ၍ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့၏။ အဆိုပါ နေ့မှ အဖြစ်အပျက်များမှတ်တမ်းများကို မြန်မာသတင်းစာများမှ ရေးသားခဲ့ကြသည်။ ကျောင်းသားများအား ရိုက်နှက်နေသော ဓာတ်ပုံများကို ပုလိပ်အဖွဲ့က လိုက်လံသိမ်းဆည်းခဲ့ရာ ဂျာနယ်ကျော် ဦးချစ်မောင်က ကောင်းစွာသိမ်းထားနိုင်ခဲ့၍ ထိုမှတ်တမ်း၊ ဓာတ်ပုံများကို ကမ္ဘာကျော်စာရေးဆရာ ဗြိတိသျှသား အိပ်ချ် ဂျီ ဝဲလ် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်စဉ် ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်က ၎င်း၏လက်ထဲသို့ ထည့်ပေးခဲ့၍ ထိုနေ့၏ အဖြစ်ပျက်များကို ကျကျနန ရှင်းလင်းပြောဆိုခဲ့သည်။ ထိုအကြောင်းများကို အိပ်ချ် ဂျီ ဝဲလ်က "Trouble in Burma" အမည်ဖြင့် လန်ဒန်မြို့၌ ထုတ်ဝေသော News Chronicle သတင်းစာတွင် ရေးသားဖော်ပြခဲ့ကာ ၎င်း၏ ကလောင်စွမ်းကြောင့် ထိုစဉ်က မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၏ ကျောင်းသားများအပေါ် ကိုင်တွယ်ပုံမှာ ကမ္ဘာကျော်သတင်းတစ်ပုဒ် ဖြစ်သွားသောကြောင့် ဒေါက်တာဘမော် ညွန့်ပေါင်းအစိုးရ ပြုတ်ကျသွားစေရန် ဖိအားပေးနိုင်ခဲ့သော ဆောင်းပါးလည်း ဖြစ်သည်။
၁၉၄၀ နှစ်ကာလများတွင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော်၏ စစ်ရုံး (BDA's War Office) တွင် ဘာသာပြန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အတွင်း ရိုက်တာသတင်းဌာနကဲ့သို့သော သတင်းဌာနများ၏ သတင်းထုတ်ပြန်မှုများကို နားထောင်ခြင်း၊ လက်ခံခြင်းများပြု၍ ကင်ပေတိုင်များ၏ ဖမ်းဆီးမည့်အန္တရာယ်ကို စွန့်စားကာ သခင်သန်းထွန်း၊ ဦးကျော်ငြိမ်း စသည့်သူများကို သတင်းများ ပေးပို့ခဲ့ရသည်။
စာနယ်ဇင်းလောက၌ ကျင်လည်ခြင်း
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ ပြန်လည်တက်ရောက်၍ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (BA) ကို ၁၉၅၂ တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၂-၁၉၅၃ တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ အင်္ဂလိပ်စာဌာနတွင် နည်းပြအဖြစ် တစ်နှစ်တာ လုပ်ကိုင်ခဲ့၏။ ၁၉၅၂ မှစ၍ ဗိုလ်ချုပ် နေဝင်း အာဏာသိမ်းသောနှစ် ၁၉၆၂ အထိ ဂါးဒီးယန်း အင်္ဂလိပ်သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ယူ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ယခင် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုအတွင်း သခင်ဘွဲ့ခံကြသော လူငယ်အများစု (အများစုမှာ ရဲဘော်သုံးကျိပ်) နှင့် ရင်းနှီးရာ၌ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းသည်လည်း ရင်းနှီးသူတစ်ဦးပင်ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ဦးနေဝင်း၏ ဖိတ်ကြားမှုဖြင့်ပင် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ် (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ) သတင်းစာကို အယ်ဒီတာအဖြစ် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဦးခင်မောင်လတ်နှင့် တွဲ၍ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဤအလုပ်ကို လက်ခံရာ၌ အကျပ်တွေ့ အခက်ရိုက်သည့် အနေအထားဖြင့်ဖြစ်ခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ တစ်ဖက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းသည် တစ်ချိန်က ရဲဘော်ရဲဘက်၊ မိတ်ဟောင်းဆွေဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်၍ လက်မခံလျှင်လည်းမကောင်းသော အနေအထား၊ တစ်ဖက်တွင်လည်း ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်သည် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ စာပေများစွာကို ဖတ်ရှုကြီးပြင်းလာသည့် လူသားဗဟိုပြုဝါဒီ၊ တွေးခေါ်တတ်သူတစ်ဦးဖြစ်နေသောကြောင့် ရှင်ရကောင်းနိုး၊ သေရကောင်းနိုး (to be or not to be) ဆိုသည့် ပြဿနာကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်ဟု နီလန်ဂျာနာ ဆန်းဂုပ္တ (Nilanjana Sengupta) က ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ အစိုးရထိန်းချုပ်လည်ပတ်သည့် သတင်းစာ၌ သူမ၏ စရိုက်အတိုင်း ပွင်းလင်းစွာရေးသားလျှင်လည်း မဖြစ်ပေ။ ထို့ကြောင့် ထိုစဉ်အတွင်း လမ်းကြောင်းပြောင်း၍ အခြားသော ဝတ္ထုတို၊ ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သည်။ သို့သော် သူမရေးသော အချို့သော စာများမှာ အစိုးရ သရော်စာဆန်သောကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း၏ အမျက်သင့်သည်။ ၁၉၆၈ ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းက ဦးခင်မောင်လတ်နှင့် ဒေါ်ခင်မျိုးချစ်ကို ခေါ်ယူတွေ့ဆုံ၍ ၎င်းတို့သည် အသက်ရွယ်ကြီးပြီဖြစ်သဖြင့် အနားယူရန် ပြောကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက်ပိုင်း ၁၉၇၁ ၌ မိသားစုတွက် 'ပျော်တော်ဆက်' ဟာသစာစောင် တွဲဖက်ထုတ်ဝေသူနှင့် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာ၊ 'သောင်းပြောင်းထွေလာရယ်စရာ' စာစောင်တွင် ပင်တိုင်ဆောင်းပါးရှင်အဖြစ် ၁၉၈ဝ - ၈၅ နှစ်များ၌ တာဝန်ယူ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်းနှင့် စာအုပ်များ
ငယ်စဉ်ကပင် အိမ်ရှိစာအုပ်စင်၊ ကျောင်းရှိစာအုပ်စင်များမှ စာပေများစွာကို ဖတ်ရှုခဲ့သည့်အပြင် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ ကဗျာ၊ လင်္ကာများကိုလည်း ရွတ်ဆိုရန် သဘောတွေ့သောကြောင့် အလွတ်ရွတ်ဆို အာဂုံဆောင်ခဲ့သည်များလည်း ရှိသည်။ ၁၉၃၂ ဆာ ဝေါလ်တာစကော့တ်၏ ကဗျာကို ဘာသာပြန်ရာမှ စာပေလောကထဲသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မိဘများ၏ ပြစ်တင်ကြိမ်းမောင်းသည့်ကြားမှပင် စာများ ရေးသားခဲ့လေ၏။
ပထမဆုံးဝတ္ထုကို ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း၌ စတင်ရေးသားခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုမူကြမ်းကို အယ်ဒီတာဖြစ်သူ ဒဂုန်ဦးလှဘေက ရှည်လွန်းသောကြောင့် ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခိုင်းရာ ပြုပြင်ရေးသားပြီးနောက် မဂ္ဂဇင်းတိုက်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့ပြီးမှ ထိုဝတ္ထုသည် မဂ္ဂဇင်းတွင် ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် စာရေးဆရာ ဇဝန၏ ကောလိပ်ကျောင်းသား ဝတ္ထု စတင်လူကြိုက်များလာသောကြောင့် မိတ်ဆွေတစ်ဦးက ကောလိပ်ကျောင်းသူ ရေးပါရန် တိုက်တွန်းခဲ့သဖြင့် သူရိယသတင်းစာ၌ အခန်းဆက်ရေးသားခဲ့၍ ၁၉၃၆ တွင် လုံးချင်းဝတ္ထုတိုအဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။