cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အောင်ချမ်းသာ (၂)ရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
အောင်ချမ်းသာ (၂)ရွာ (Aungchanthar(2))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ကွမ်းဘောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၂၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွမ်းဘောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၀ ဦး၊ မ ၁၃၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ရှင်ကဝိဓဇ
ရှင်ကဝိဓဇ (၁၁၉၂ − ၁၂၉၉) သည် သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၁၉၂ ခုနှစ်တွင်၊ မိတ္ထီလာကန်တော်အောက် ခြောက်ပင်ရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ရွှေမင်း ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးမြ − ဒေါ်ဖွေး ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က သိမ်ကျောင်းဆရာတော် ရှင်ပဏ္ဍိစ္စထံတွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။ အသက် ၂၀ အရွယ်တွင် “ရှင်ကဝိဓဇ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။
မွန်ဂျီကောင်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
မွန်ဂျီကောင်ရွာ(Munjikawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဖကောန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၃၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်ကဝိဓဇ
ကွယ်လွန်ခြင်း
ဦးကဝိသည် ၁၂၆၉ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
ဦးကဝိသည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
၁။ မဏိဇောတိရယ် (ဋီကာကျော်ယောဇနာ)၊
၂။ သင်္ဂြိုဟ်ယောဇနာ၊
၃။ မိလိန္ဒပဉှာပါဠိတော်နိသျ၊
၄။ ဗုဒ္ဓဝင်ပါဠိတော်နိသျ၊ ၅။ ဘုရားကြီးနိယံအဖြေ၊
၆။ ကမ္မဝါ ၉ ခန်းနိသျ၊
၇။ နမက္ကာရနိသျ။
ဖွေရာရွာ
ဖွေရာရွာ
ဒေါင့်ချောင်းရွာ၊ ဘုန်းကြီးကုန်း
ဒေါင့်ချောင်းရွာ၊ ဘုန်းကြီးကုန်း
ကုလားကုန်းရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ကုလားကုန်းရွာ (Kularkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ အင်းဂေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၅၉ ဖြစ်သည်။
၁၃ ဇွန်
ဇွန်လ၊ (၁၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၆၄)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၆၅)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၀၁) ရက် ကျန်သေးသည်။
ကုလားကုန်းရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပင်အမျိုးအစားများ
ဂရိ အတွေးအခေါ် ပညာရှင် (Aristotle) အရစ္စတိုတယ်က သက်ရှိများကို အပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များ ဟူ နှစ်မျိုး ခွဲခြားခဲ့ပါတယ်။ တိရစ္ဆာန်များက ရွေ့လျားနိုင်သော သက်ရှိများဖြစ်ပြီး အပင်များကတော့ မရွေ့ရှားနိုင်သော သက်ရှိများ ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။ အပင်များကို သစ်ပင် ၊ ချုံပုတ် ၊ နွယ်ပင် ဆေးဘက်ဝင်အပင်များနှင့် ကပ်ပါးပင်များ ဆိုပြီး အမျိုးအစား သတ်မှတ် ခွဲခြားထားပါတယ်။ အပင်များ အမျိုးအစား မတူညီကြသလို သူတို့ရဲ့ သဘာဝလက္ခဏာတွေကလည်း ကွဲပြားခြားနားပါတယ်။
ကြီးထွားဖြစ်စဉ်နဲ့ ထူးခြားတဲ့ ဝိသေသများအပေါ် အခြေခံပြီးတော့ အပင်များကို တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပန်းပွင့်သော အပင်များ ၊ ၆ လ ပန်းပွင့်သော အပင်များ ၊ရာသီအလိုက် ပွင့်သော ပန်းပင်များ ဆိုပြိီး ထပ်မံ ခွဲခြား ထားပါ သေးတယ်။
shrub ဆိုတာ ချုံပုတ်လို အပင်မျိုးပဲ ဖြစ်ပြီး သစ်ပင် အမျိုးအစားအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပါတယ်။ အပင် ဖြစ်ပြီး သစ်ပင်ကြီးနဲ့ မတူဘဲ ကွဲပြားပါတယ်။ ၅ မီတာမှ ၆ မီတာအထိ မြင့်ပြီး  နှင်းဆီ ၊ လာဗင်ဒါ စသည်တို့ဟာ shrub အပင်အမျိုးအစားများ ဖြစ်ကြပါတယ်။ shrub အပင်မျိုးကို အမြဲစိမ်း shrub နှင့်  ပန်းပွင့်သော shrub ဆိုပြီး အမျိုးအစား ထပ်မံခွဲခြားပြန်ပါတယ်။
ဥယျာဉ် ၊ ခြံ အတွင်းမှာ စိုက်ပျိုးကြတဲ့ shrub ပင်များဟာ အရွက်များ ကျယ်ပြန့်အုပ်ဆိုင်းတဲ့အပင်များ ၊ ထင်းရူးပင်ပု အပင်များ ဖြစ်ကြပြီး ဥပမာအားဖြင့်ပြောရရင်  Common Juniper နဲ့ Mountain Pine တို့ဖြစ်ကြပါတယ်။ shrub ပင်များဟာ အမြဲစိမ်းပင်များ ဖြစ်နိုင်သလို အရွက်ကြွေ အပင်များလည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။  greenhouse မှာ စိုက်ပျိုး ရှင်သန်နိုင်တဲ့  shrubပင်များ အများအပြားရှိပါတယ်။
shrub အမျိုးအစားတွေထဲမှာ ပန်းပွင့်သော shrub လည်းပါဝင်ပါတယ်။ ပန်းပွင့်သော shrub ပင်များရဲ့ တောက်ပသော အရောင်ရှိတဲ့ အရွက်နဲ့ ပန်းပွင့်များက ငှက်များ ၊ ပျား ၊ ပိတုန်းများ နဲ့ လိပ်ပြာ များကို ဆွဲဆောင်ပါတယ်။ ပန်းပွင့်သော shrub များဟာ များသောအားဖြင့် အရွက်ကြွေ အပင်များ ဖြစ်ကြပြီး ရာသီအကုန်မှာ အရွက်ကြွေကြပါတယ်။  ပန်းပွင့်တဲ့ shrub များကို များသောအားဖြင့် ပန်းအိုးထဲမှာ ထည့်စိုက်ပျိုးလို့ရပါတယ်။ တစ်နှစ်မှာ တစ်ခါ အကိုင်းခုတ်ပေးခြင်းအားဖြင့် ပင်စည်ကြီးထွားစေဖို့ ပြုလုပ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ အကိုင်းဖြတ်ပေးခြင်းဟာ အပင်ကို ကြီးထွားမြန်စေဖို့ အထောက်အကူ ပြုသလို အဖူးများ ထပ်မံထွက်ရှိပြီး ပန်းများ ပိုမို ပွင့်စေပါတယ်။ ပန်းပွင့်များရဲ့ မွှေးရန့ံ နဲ့ ဝတ်ရည်တို့ကြောင့် ဥယျာဉ်ခြံဝင်းအတွင်းမှာအရောင်အသွေး စုံလင်လှသော လိပ်ပြာများ ပျံဝဲနေခြင်းဟာ ပန်းပွင့်သော shrub များ၏ ကျေးဇူးပင်ဖြစ် ပါတယ်။
အမြဲစိမ်း shrub ပင်များဆိုတာ တစ်နှစ်ပတ်လုံး အရွက်စိမ်းများဖြင့် လှပဝေဆာနေသော ပင်များပင်ဖြစ်ပါတယ်။ အမြဲစိမ်း shrub များကို မိမိရဲ့ ခြံဝင်းအတွင်းမှာ စိုက်ပျိုးတော့မယ်ဆိုလျှင် မြေဆီလွှာနဲ့ တည်နေရာကိုသေချာ ဂရုတစိုက်ရွေးချယ်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အပင်များကြီးထွားလာတာနှင့်အမျှ အရိပ် ကောင်းလာပြီးနောက် တစ်ပင်နဲ့တစ်ပင် ကြပ်ညပ်နေပြီး ဥယျာဉ်ခြံဝင်းအတွင်း မလှမပ ရှိနေတတ်တာမျိုး မဖြစ်ရလေအောင် shrub ပင် နှစ်ပင်ကြား အကွာအဝေးကို သေချာ တွက်ချက်ပြီးမှ စိုက်ပျိုး သင့်ပါတယ်။ အပင်ရဲ ့ကြီးထွားမှုအတွက် မြေဆီလွှာ ၊ မြေဩဇာကိုလည်း သေချာ စစ်ဆေး သင့်ပါတယ်။ အမြဲစိမ်း shrub များဟာ မိမိ၏ ဥယျာဉ်ခြံကို တစ်နှစ်ပတ်လုံး လှပစိမ်းစိုနေစေမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘွန်ဆိုင်းပင်များရဲ့ မူလဇာတိနေရာကတော့ တရုတ်နိုင်ငံဖြစ်ပါတယ်။ ဘွန်ဆိုင်းဆိုတာကြီးထွားမှုကို အနုပညာမြောက်စွာ လက်ရာဖော်ကာ သေးငယ်စေထားခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဘွန်ဆိုင်းပင်များကို ပန်းအိုးငယ်များ ၊ လင်ပန်းပုံ ပန်းအိုးများမှာ စိုက်ပျိုးကြပါတယ်။ တရုတ်နိုင်ငံမှာတော့ ဘွန်ဆိုင်းပင်များကို ဒဏ္ဍာရီထဲက တိရစ္ဆာန်အကောင်များပုံများ ရရှိအောင် အနုပညာလက်ရာမြောက်စွာ ပြုပြင်စိုက်ပျိုးကြပါတယ်။ ဘွန်ဆိုင်းပင်ဟာ အမြဲစိမ်း shrub ပင်ဖြစ်ပါတယ်။
အမြဲစိမ်း shrub နှင့် ပန်းပွင့်သော shrubပင်များကို အိမ်တွင်း ဥယျာဉ် အဖြစ်လည်း စိုက်ပျိုးထားရှိနိုင်ပါတယ်။ နေအိမ်ခန်းအတွင်းမှာ အေးချမ်း ကြည်လင်သော စိတ်ကိုဖြစ်ပေါ်စေပြီး မျက်စိကိုကြည်လင်စေနိုင်ပါတယ်။
ဆေးဘက်ဝင်သော အပင်အများစုဟာလည်း shrub ပင်များဖြစ်တဲ့အတွက်shrub ပင်များဟာ အပင်များထဲတွင် အရေးပါသော အခန်း ကဏ္ဍ ကနေ ပါဝင်နေပါတော့တယ်။
ထန်းတပင်ရွာ၊ ထန်းတပင်
ထန်းတပင်ရွာ၊ ထန်းတပင်
ထီးရိုးရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ထီးရိုးရွာ (Hteeyoe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ထီးရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီးရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၄ ဦး၊ မ ၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကေဖိန်း
ကေဖိန်း (Caffeine) (Also ကဖိန်း) ဆိုသည်မှာ လက်ဖက်၊ ကော်ဖီစေ့နှင့် ကိုလာစေ့များတွင် ပါရှိသည့် အဲလ်ကာလွိုက် တစ်မျိုးဖြစ်၍ ရေတွင်ပျော်လွယ်သည်။ သွေးကြောများကျယ်၍ လန်းဆန်းစေသော အာနိသင် အနည်းငယ်ရှိသည်။ ဆေးဝါးများတွင် ရောစပ်သုံးစွဲကြသည်။ ကေဖိန်းသည် ကမ္ဘာအနှံ့ တွင်ကျယ်စွာ သုံးစွဲနေသည့် စွဲလမ်းစေတတ်သော မူးယစ်ဆေးဝါးဖြစ်သော်လည်း ယင်းသည် တရားဝင်ဖြစ်သည်။ ကေဖိန်းသည် အာရုံကြောစနစ်၏ သေချာသည့်အပိုင်းတစ်ခုကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်။ ကေဖိန်းဓာတ်အား အပင်၏ အစေ့၊ အရွက် စသည်တို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိပြီး လူသိများသော ပင်ရင်းမှာ ကော်ဖီစေ့ဖြစ်သည်။ ကေဖိန်းဓာတ် ပါဝင်သော သောက်စရာ ကော်ဖီ၊ ကိုလာ၊ လက်ဖက်ရည်တို့သည် လူကြိုက်များပြီး ၂၀၀၅ ခုနှစ်အရ မြောက်အမေရိကမှ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းသော အရွယ်ရောက်ပြီးသူများသည် ကေဖိန်းဓာတ်ကို နေ့စဉ် သုံးစွဲကြသည်။ ကေဖိန်းအားသုံးစွဲရာ၌ ကောင်းကျိုး၊ ဆိုးကျိုး ရှိလေသည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဆေးစာရင်းတစ်မျိုးဖြစ်သကဲ့သို့ အချို့သော ရောဂါများကိုလည်း ထိရောက်စွာ ကာကွယ်ပေးသည်။
ထီးရိုးရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လီအွန်ဂျူး
thumb|လီအွန်ဂျူး (၂၀၀၄) လီအွန်ဂျူး (이은주 ၁၉၈၀ ဒီဇင်ဘာ ၂၂ - ၂၀၀၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၂) သည် တောင်ကိုရီးယား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်ဖြစ်သည်။ လူကြိုက်များသော ရဲဘော်ရဲဘက် (၂၀၀၄) နှင့် ဖြောင့်ချက်ပေးစာ (၂၀၀၄) ဇာတ်ကားတို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ အသက် ၂၄ နှစ်အရွယ်တွင် မိမိကိုယ်ကို အဆုံးစီရင်သွား၏။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
၁၉၈၀ ပြည့်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် (မြောက်)ဂျောင်လာပြည်နယ်၊ ဂန်းဆန်မြို့တွင် မွေးသည်။ ငယ်စဉ်က စန္ဒရားတီးသင်ခဲ့ပြီး သရုပ်ဆောင်ဖြစ်ရန် စိတ်ကူးမရှိခဲ့။ ၁၉၉၀ နှစ်များကာလတွင် ဆိုးသို့ပြောင်းလာပြီးနောက် အထက်တန်းဆက်တက်စဉ် ကျောင်းဝတ်စုံဖြင့် ဓာတ်ပုံမိုဒယ်လုပ်ရာမှ လူသိများလာသည်။
အနုပညာလမ်းကြောင်း
ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများတွင်ပါဝင်ရန် ဖိတ်ခေါ်ခြင်းခံရရာ ပထမဆုံးဇာတ်ကားမှာ ၁၉၉၉ ခုထွက် ရောင်စုံထရောက်ငါး ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် ပတ်ချောင်ဝန်၏ ညီမအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည်။
၂၀၀၄ ခုထွက် ကိုရီးယားစစ်ပွဲအကြောင်းရိုက်ကူးသည့် ရဲဘော်ရဲဘက် ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သည်။ ထိုကားမှာ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်သို့ပင် ပေါက်သော ဇာတ်ကားတည်း။ ထိုနှစ်တွင်ပင် နာမည်ကြီး ရုပ်သံဇာတ်လမ်း မီးငှက် တွင် ပါဝင်သည်။ နောက်တနှစ်၌ ဒါရိုက်တာ ဒန်နီယယ်ဘွန်း၏ ဖြောင့်ချက်ပေးစာ ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်သည်။ ဤဇာတ်ကားကို ဘူဆန်နိုင်ငံတကာရုပ်ရှင်ပွဲတော်တွင် ပွဲပိတ်ဇာတ်ကားအဖြစ် ပြသခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
ဒန်ကွက်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရပြီးမကြာမီ ၂၀၀၅ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်တွင် ဆောင်နမ်မြို့၊ ဘန်ဒန်ရပ်ရှိ တိုက်ခန်းတွင် မိမိကိုယ်ကို ကြိုးဆွဲချကာ အဆုံးစီရင်သွားသည်။ ဖြောင့်ချက်ပေးစာ ဇာတ်ကားတွင် ပါဝင်သော ဝတ်လစ်စားလစ်ဇာတ်ကွက်များကြောင့် အိပ်မပျော်ဖြစ်ကာ စိတ်ကျရောဂါခံစားနေရကြောင်း မိသားစုက ဆို၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၈၀ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၀၅ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ရှော်ပင်ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ရှော်ပင်ရွာ (Shawpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ တောင်ပေါ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ပေါ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၈ ဦး၊ မ ၁၆၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥပဍ္ဎသုတ်
မိတ်ဆွေကောင်းရှိခြင်း, အပေါင်းအသင်းကောင်းရှိခြင်း, မိတ်ဆွေကောင်းတို့နှင့် ရင်းနှီးစွာနေထိုင်ခြင်းသည် ဗြဟ္မစရိယ၏ထက်ဝက်သောအကျိုးကို ပြီးစေနိုင်ပါသည်ဟု အရှင်အာနန္ဒာ၏လျှောက်ထားချက်ကို ပယ်ရှား၍ ဗြဟ္မစရိယ၏အကျိုးအားလုံးကို ပြီးစေနိုင်ပုံ၊ မိတ်ဆွေကောင်း အပေါင်းအသင်းကောင်းရှိသူသည် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာ မဂ်ကို ပွားများနိုင်ပုံ၊ ငါဘုရားတည်းဟူသော မိတ်ဆွေကောင်းကို အမှီပြု၍ သတ္တဝါများ ဇာတိ, ဇရာ, မရဏ, သောက, ပရိဒေဝ, ဒုက္ခ ဒေါမနဿ, ဥပါယာသ-တို့မှ လွတ်မြောက်ပုံကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကုလားကွင်းရွာ၊ ဘိုးတုပ်
ကုလားကွင်းရွာ၊ ဘိုးတုပ်
ငဟောင်ရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ငဟောင်ရွာ (Ngahawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၁၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဲရော့တင်း
ကဲရော့တင်း (Carotenes) ဆိုသည်မှာ မူလက မုံလာဥနီမှ ရရှိသော အနီရောင်၊ အရောင်ပြုပစ္စည်း သုံးမျိုးစုပေါင်းဖြစ်သည်။ မြက်နှင့် သစ်ရွက်များတွင်လည်း ပါရှိကြောင်း တွေ့ရှိကြရသည်။ ကဲရော့တင်း သည် ရှုပ်ထွေးသော ဟိုက်ဒရိုကာဘွန်များ ဖြစ်သည်။ ဗီတာမင်အေ အဟာရ ရရှိစေနိုင်သော အဝါရောင် အသီးအနှံအမြစ်များတွင် ကဲရော့တင်းများ ပါရှိသည်။
မာဒီလာရွာ
မာဒီလာရွာ
ငပန်စမ်းဝရွာ၊ ပိန်းတောကြီး
ငပန်စမ်းဝရွာ၊ ပိန်းတောကြီး
မိသားစု
မိသားစုဆိုသည်မှာ အတူနေထိုင်ကြသော လူစုကိုခေါ်သည်။ ထိုသူများသည် ၎င်းတို့၏ အိမ်အလုပ်များနှင့် ကြင်နာမှု၊ ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်မှုများအား တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးအပေါ် မျှဝေပေးကြသည်။
ကန်သာယာရွာ၊ ဘုန်းကြီးကုန်း
ကန်သာယာရွာ၊ ဘုန်းကြီးကုန်း
နယူးဖောင်လန် နှင့် လာဘရာဒေါ ပြည်နယ်
နယူးဖောင်လန်နှင့် လာဘရာဒေါ ပြည်နယ် သည် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက် အကျဆုံး ပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အတ္တလန္တိတ် ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး နယူးဖောင်လန်ကျွန်း နှင့် အနောက်မြောက်ဘက် ကုန်းမကြီးပေါ်မှ လာဘရာဒေါ တို့ ပါဝင်ကာ စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၁၅၆,၅၀၀ စတုရန်းမိုင် (၄၀၅,၂၁၂ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။  ၂၀၁၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်း လူဦးရေ စာရင်းမှာ ၅၂၆,၇၀၂ ဦး ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏ ၉၂ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေမှာ နယူးဖောင်လန်ကျွန်း နှင့် ၎င်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော ကျွန်းငယ်ကလေးများတွင် နေထိုင်ကြပြီး တစ်ဝက်ကျော်မှာ အဗာလွန် ကျွန်းဆွယ်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထိုပြည်နယ်မှာ ကနေဒါရှိ ပြည်နယ်များတွင် ဘာသာစကား အတူတူ အသုံးအပြုဆုံး ပြည်နယ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းတွင် ၉၇.၆  % သော နေထိုင်သူတို့မှာ အင်္ဂလိပ် စကားကို မိခင်ဘာသာစကား အဖြစ် ပြောကြသည်။
၁၄ ဇွန်
ဇွန်လ၊ (၁၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၆၅)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၆၆)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၀၀) ရက် ကျန်သေးသည်။
ငှက်ကုလားအုတ်ပု
အီးမျူး ခေါ် ငှက်ကုလားအုတ်ပု emu  (Dromaius novaehollandiae) မျိုးမှာ ဩစတြေးလျတိုက် ပင်ရင်းဇာတိဖြစ်သည်။ ငှက်ကုလားအုတ်မျိုးကဲ့သို့ မြေပြန့် လွင်ပြင်များတွင်သာ ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ ဤငှက်မျိုး၏ ငှက်မွှေးငှက်တောင်သည် အခြားငှက်မွှေးငှက်တောင်များကဲ့သို့ အဆင်းအရောင် တောက်ပြောင်ခြင်း မရှိပေ။ ငှက်ကုလားအုပ်ကလွဲလျှင် ဤငှက်မှာ အထွားအကျိုင်း ငှက်မျိုးဖြစ်လေသည်။ အရပ် ၅ ပေခန့်မြင့်၍ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်မှာ ငှက်ကုလား အုပ်ထက် အနည်းငယ်မျှ သေးငယ်သည်။ လွင်ပြင်ကျယ်ကြီးများနှင့် မြေပြန့်တောများထဲတွင် ကျက်စားတတ်သည်။
ငှက်ကုလားအုပ်ပုသည် သားပိုက်ကောင်များနှင့်ပင် ပြိုင်၍ပြေးနိုင်သည်။ မြေပေါ်တွင်ဖြစ်မူ ငှက်ကုလားအုပ်ပုကို မြင်းများပင်မှီအောင် လိုက်နိုင်ရန် ခဲယဉ်းလှသည်။ ခြေကုန်လက်ပမ်းကျ၍ မပြေးနိုင်သောအခါမှသာ ဖမ်းမိနိုင်သည်။ ဖမ်းဆီးသည့် အခါ၌လည်း အနီးသို့ ရုတ်တရက် မကပ်နိုင်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သန်မာလှသော ခြေထောက်များဖြင့် ချဉ်းကပ်လာသူကို အပြင်းအထန် ကန်ကျောက်တတ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကန်ကျောက်ရာတွင် နွားဆိုးကြီးများကဲ့သို့ နံဘေးနှင့်အနောက်ဘက်သို့သာ ကန်ကျောက်တတ်သည်။ ငှက်ကုလားအုပ်များ အရှေ့ကို ကန်ကျောက်ဘိသကဲ့သို့ မကန်ကျောက်နိုင်ချေ။ ငှက်ကုလားအုပ်၏ အစာမှာ အထူးသဖြင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ အသီးအပွင့်နှင့် သစ်ဥသစ်ဖုတို့သာ ဖြစ်သည်။ ငှက်အရိုင်းတစ်မျိုးပင် ဖြစ်သော်လည်း ငှက်ကုလားအုပ်ပုကို ယဉ် ပါးအောင် သွန်သင်ပေး၍ ရနိုင်သည်။ ဥများကို သဲမြေထဲတွင်သာ ဥအုလေ့ရှိပြီး ဥအရွယ်အစားမှာ ငှက်ကုလားအုပ်၏ ဥ၏အရွယ်နှင့် အတူတူလောက်ပင် ရှိသည်။ အရောင်မှာ အစိမ်း သို့မဟုတ် ပြာမှိုင်းမှိုင်း ဖြစ်သည်။ တစ်ကြိမ်လျှင် ဥပေါင်း ၉ ဥမှ ၁၃ ဥအထိ အုတတ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မပျံသန်းနိုင်သော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျတိုက်မှ ငှက်ကုလားအုတ်ပုများ
တောရ်ဇန်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
တောရ်ဇန်ရွာ(Tlorzan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ တောရ်ဇန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောရ်ဇန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄ ဦး၊ မ ၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုများကို​ဆောင်ရွက်ရန် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန ကိုဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။ လက်ရှိဝန်ကြီးမှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး ထွန်းထွန်းနောင် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီ၏ ရုံးလုပ်ငန်းများအား တာဝန်ယူဆောင်ရွက် နိုင်ရန်အတွက် အရာထမ်း (၄၉) ဦး၊ အမှုထမ်း (၁၅၈) ဦး၊ ဝန်ထမ်းစုစုပေါင်း (၂၀၇) ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေးလုပ်ငန်း ကော်မတီရုံးအား နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ လက်အောက်တွင် သီးခြားရုံးတစ်ရုံးအဖြစ် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ရုံး၏ ၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၈) ရက်နေ့စွဲပါ ရုံးအမိန့်အမှတ်စဉ် (၁၇/၉၂) ဖြင့် စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်ရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းများကို နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီရုံး ဖွင်လှစ်ဆောင်ရွက်ရာမှ လုပ်ငန်းများ ကျယ်ပြန့်လာသည်နှင့်အညီ မျက်ခြည်မပြတ် ကွပ်ကဲကြပ်မတ် ညှိနှိုင်းအကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် (၂၄−၉−၁၉၉၂) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၅၄/၉၂) ဖြင့် နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ဝန်ကြီးဌာနကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ပါသည်။ ထို့နောက် လုပ်ငန်းလိုအပ်ချက်အရ (၃၀−၁−၁၉၉၄) ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၁၅/၉၄) ဖြင့် နယ်စပ်ဒေသ တိုင်းရင်းသားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့်စည်ပင်သာယာရေး ဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ယခုအခါ ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး၏ (၃၀−၃−၂၀၁၁) ရက်စွဲပါ စာအမှတ် (၄/၂၀၁၁) အရ နယ်စပ်ဒေသ တိုင်းရင်းသားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးနှင့်စည်ပင်သာယာရေး ဝန်ကြီးဌာနအား ရပ်ဆိုင်းပြီး နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနကိုဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်လျက် ရှိပါသည်။
ဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းစဉ်များ
နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန၏ လုပ်ငန်းစဉ်များမှာ
နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့များ
နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး ဗဟိုကော်မတီကို နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ၂၅-၅-၈၉ ရက်စွဲပါ အမိန့်အမှတ် (၂၃/၈၉) ဖြင့် အဖွဲ့ဝင် (၅) ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ယခုအခါ နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး၏ ၂ဝ-၄-၂ဝ၁၁ ရက်စွဲပါ အမိန့် ကြော်ငြာ စာအမှတ် (၅/၂ဝ၁၁) ဖြင့် အဖွဲ့ဝင် (၂၆) ဦး ဖြင့်ပြင်ဆင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီကို နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ ၃၁-၅-၈၉ ရက်နေ့တွင် အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၂၄/၈၉) ဖြင့် အဖွဲ့ဝင် (၁၇) ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ယခုအခါ နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး၏ ၂ဝ-၄-၂ဝ၁၁ ရက်စွဲပါအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၆/၂ဝ၁၁) ဖြင့် အဖွဲ့ဝင် (၃၂) ဦးဖြင့် လုပ်ငန်းကော်မတီကို အဆင့်ဆင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း၍ လုပ်ငန်းများအား အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်း ကော်မတီသည် ဗဟိုကော်မတီက ချမှတ်ပေးသည့် မူဝါဒများနှင့်အညီ လုပ်ငန်းများကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ၃၁-၅-၈၉ ရက်နေ့မှ စတင်၍ လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ (၁၃) ခု ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၃-၁ဝ-၉၄ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သော နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီ အစည်းအဝေး (၃/၉၄) ဆုံးဖြတ်ချက် အရ လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂ဝ-၄-၂ဝ၁၁ ရက်စွဲပါ အမိန့် ကြော်ငြာစာအမှတ် (၆/၁၁) အရလည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်းနှင့် သက်ဆိုင်သည့် ဝန်ကြီးဌာနများမှ ဝန်ကြီး/ဒုတိယဝန်ကြီးများအား ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်၍ ဌာနဆိုင်ရာ အကြီးအကဲများ ပါဝင်သော လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ (၁၈) ခု ကို လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး၏ ၂၄-၈-၂ဝ၁၂  ရက်စွဲပါအမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၆ဝ/၂ဝ၁၂) ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း လုပ်ငန်းဆပ်ကော်မတီ(၁၃)ခု ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး လုပ်ငန်းများကို လက်တွေ့ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန် အတွက် ၁၃-၆-၈၉ ရက်နေ့မှစ၍ သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်၊ တိုင်းမှူးများ၊ ပြည်နယ် ဥက္ကဋ္ဌများမှ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ဆောင်ရွက်သော ဒေသဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကော်မတီ (၁၁) ခုကို  ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ ခရိုင်၊ မြို့နယ်အဆင့်အထိ လုပ်ငန်း ကော်မတီများ ဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်ရာမှ နိုင်ငံတော် သမ္မတရုံး၏ ၂ဝ-၄-၂ဝ၁၁ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာ စာအမှတ် (၆/၁၁) အရ ဒေသဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကော်မတီဥက္ကဋ္ဌများ အဖြစ် တိုင်းဒေသကြီး/ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်များအား တာဝန်ပေးအပ်၍ ဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါသည်။ ၂.၅.၂၀၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် နယ်စပ်ဒေသနှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အကောင်အထည်ဖော်ရေး လုပ်ငန်းကော်မတီ အစည်းအဝေး အမှတ်စဉ် (၁/၂၀၁၂) ဆုံးဖြတ်ချက်အရအောက်ပါအတိုင်း ဒေသဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီ(၉)ခု ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ပါရိုရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ပါရိုရွာ(Parro)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ လှာကမြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှာကမြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၁၀၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၉၃၅ ဦး နေထိုင်သည်။
သောင်းထိုက် (နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် ပထမဆင့်)
ဦးသောင်းထိုက်သည် ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီးဟောင်း ၊ လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင်ဆင့်နှင့် နိုင်ငံဂုဏ်ရည် (ပထမဆင့်)ရသူ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဦးသောင်းထိုက်ကို ၁၉၂၇ ခု ၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၂)ရက်နေ့တွင် အဘ ဦးဘရှင် ၊ အမိ ဒေါ်မြင့်တို့မှ စလေမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်းလေးယောက်အနက် အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။ လေးနှစ်သားအရွယ်တွင် ဖခင်ကွယ်လွန်သွားရာ ဦးလေးဖြစ်သူ မြင်းခြံမြို့ ရာဇဝတ်အုပ် ရုံးစားရေးကြီး ဦဘပု ထံ ပြောင်းရွှေ့နေခဲ့သည်။ မြင်းခြံမြို့ အေဘီအမ် (A.B.M) ကျောင်းတွင် ၆တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့၍ မြင်းခြံမြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းတွင် ၉ တန်းအောင် အထိ ဆက်လက်ပညာသင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ်သောအခါ အစ်မရှိရာ တောင်တွင်းကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွေးခဲ့၍ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (ဘီဒီအေ)သို့ ဝင်ရောက်စစ်မှုထမ်းသည်။ စတုတ္ထပတ် မင်္ဂလာဒုံ စစ်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်သင်ကြား အောင်မြင်၍ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးကို ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခု နိုဝင်ဘာလတွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့ ရွှေပန်းတိမ်နှင့် စိန်ရွှေရတနာကုန်သည် ဦးပိုင် ၊ ဒေါ်သန်းရွှေတို့၏ သမီး ဒေါ်သောင်းသောင်းလေးနှင့် အိမ်ထောင်ကျခဲ့ပြီး သားသမီး (၆)ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။ စစ်ပြီးသောအခါ တပ်မတော်မှနုတ်ထွက်၍ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ၊ ဇူလိုင်လ တွင် စစ်ဆေးသော စစ်ပြီးခေတ် ပထမဆုံး တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းကို ခုံအမှတ် S.247 ဖြင့် ဝင်ရောက်ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အမှတ်ကောင်းသူများသည် ဥပစာ အထက်တန်းတွင် တက်ရောက်သင်ကြားရ၍ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဥပစာ (ဝိဇ္ဇာ)တန်း အောင်မြင်သည်။ တောင်တွင်းကြီးမြို့ အ-ထ-က တွင် အထက်တန်းဆရာ ဝင်လုပ်ရင်း၊ ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဗြိတိန်ဆဲင်းဟတ်စ် ဘုရင့်စစ်တက္ကသိုလ်မှ ဗိုလ်လောင်းများခေါ်ယူ၍ လျှောက်ထားရာ အောင်မြင်ပြီး ဆဲင်းဟတ်စ် ဘုရင့်စစ်တက္ကသိုလ် တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဂျော်ဒန်ဘုရင်ဟူစိန်မှာ ၎င်းတို့နှင့်အတူ ဆဲင်းဟတ်စ်မှ အောင်မြင်သူဖြစ်သည်။ ၁၈၅၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဆဲင်းဟတ်စ်မှ အောင်မြင်ပြီး ဒု-ဗိုလ်အဖြစ်ဖြင့် အင်္ဂလန် (School of Artillery, Lark Hill Salisbury Plains) အမြောက်သင်တန်းကျောင်းတွင် ပညာဆက်လက်ပညာသင်ခဲ့သည်။ ဒုဗိုလ်အဖြစ်ဖြင့် မြေပြင်ပစ်အမြောက်တပ်ရင်း (၂) မိတ္ထီလာမြို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မပပ ၂ နှင့် ချယ်ရီစစ်ဆင်ရေး ၊ ဘုရင့်နောင် စစ်ဆင်ရေးများတွင် ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ဘုရင့်နောင် စစ်ဆင်ရေးတွင် (ဆွပ်ပုံ ၊ ဖာဆောင်း) စခန်းမှ ၂၅ ပေါင်ဒါ အမြောက်မြားနှင့် အချက်ပေါင်း ၁၀ဝ ကျော် ပစ်ခတ်၍ အဝေးဆုံးပြေးသော (Super Charge) နှင့် ပစ်ရာ အမြောက်အအောက်ခံပြား ၊ ရှေ့ကာသံပြားများ ကွဲသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ၎င်းင်းသည် ၎င်း (Super Charge)နှင့် သည်တစ်ကြိမ်သာ အမြောက်ပစ်ခဲ့ဖူးသည်။ သူ နားအနည်းငယ်လေးနေရခြင်းမှ အမြောက်တပ်တွင် စစ်မှုထမ်းခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ် ဗထူးမြို့တွင် စစ်တက္ကသိုလ် ဖွင့်လှစ်သောအခါ စစ်တက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှပင် အာအယ်လ် (R.L)ဘွဲ့ကိုပါ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ခုနှစ်တါင် အမေရိကန်နိုင်ငံ ဖို့တ်လီဗင်ဝပ် စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်စစ်ပညာသင်ကြားခဲ့၍ စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ်တက်ရောက်စဉ် စစ်ဦးစီးတက္ကသိုလ်မှ ထုတ်ဝေသော (Military Review) မဂ္ဂဇင်းတွင် ဆောင်းပါးနှစ်ပုဒ် ရေးသားခဲ့သည်။ ပထမ ဆောင်းပါးမှာ ၎င်း ဖို့တ်လီဗင်ဝပ်တက်ရောက်စဉ်မှာပင် M.Rတွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ကျောင်းဆင်းပြီး ဩဂုတ်လထဲတွင် ဒုတိယဆောင်းပါးကို M.Rမှ ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။ ပထမ ဆောင်းပါးအမည်မှာ (Encirclement methods in Anti-Guerrilla Warfare) ဖြစ်၍ အမေရိကန်တပ်မတော် တန်ပြန် ပြောက်ကျားနှိမ်နင်းရေး မအောင်မြင်ပုံများ ၊ မကျွမ်းကျင်ပုံများ ၊ ဘာကြောင့် ဤသို့ မအောင်မြင်ပုံများကို ဝေဖန်ရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းဆောင်းပါးမှာ အထူးအောင်မြင်သွားပြီး အမေရိကန်မှ ထုတ်ဝေသော Marine Corps Gazette နှင့် Australian Army Journal တို့တွင် ထပ်မံ ပုံနှိပ်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဒုတိယဆောင်းပါးမှာ (What is takes-Essentials of Special operation) ဖြစ်၍ ၊ ၎င်းင်းအမေရိကန် ဦးစီးတက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းဆင်းပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ M.Rတွင် ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။ တစ်နှစ်တာကာလအတွင်း ယင်းမဂ်ဂဇင်းအနေနှင့် ဆောင်းပါးရှင်တစ်ဦး၏ ဆောင်းပါးနှစ်ပုဒ်ကို ဖော်ပြခြင်းမှာ အလွန်ဖြစ်တောင့်ဖြစ်ခဲ ဖြစ်သဖြင့် M.R မဂ္ဂဇင်းကို ၎င်းင်းထံ (၆)လ အခမဲ့ပေးပို့ပြီး စာမူခ များလည်း ထိုက်ထိုက်တန်တန် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ Working People’s Daily နှင့် Guardian သတင်းစာနှင့် မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဆောင်းပါးပုဒ်ရေ ၂၀ဝ ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။ ဒုဗိုလ်မှူးကြီး သောင်းထိုက်သည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအပြင် အောက်ပါ နယ်ဘက်ဌာနများတွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသေးသည်။ အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာနတွင် ၁၉၆၂ မှ ၁၉၆၄ အထိ အထူးအရာရှိအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အလုပ်သမားအထူးအရာရှိအဖြစ် ကမ္ဘာ့အလုပ်သမားညီလာခံသို့ ၁၉၆၃ နှင့် ၁၉၆၄ နှစ်နှစ်ဆက်တိုက် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က အလုပ်သမားဝန်ကြီးဌာန အတွင်းဝန် (နောက်ပိုင်း ဝန်ကြီးချုပ်) သူရ ဦးထွန်းတင် နှင့်အတူ တက်ရောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ယခုအခါ အမှတ် ၄/၁၆ သဘာဝရိပ်ငြိမ် ၊ အောင်ဓမ္မရိပ်သာလမ်း ၊ လှိုင်မြို့နယ်နေအိမ်တွင် နေထိုင်ရင်း ၂၀ဝ၅ အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီး ဒေါ်သောင်းသောင်းလေးနှင့်တကွ သားသမီးများဖြစ်ကြသော မမူမူထိုက် (B.Eco/Garman Dip.)၊ ကိုလူမော်ထိုက် (B.Sc-Geology) ၊ ကိုထင်အောင်ထိုက်၊ ဒေါက်တာထွန်းတင်ထိုက် (F.R.C.S) ၊ မခင်ဖြူဖြူထိုက် (B.A Geogpraphy) (အင်ဒိုနီးရှား ခရီးသွားလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီလီမိတက်)နှင့် ကိုဇော်ဝင်းထိုက် (B.A History) (ကွယ်လွန်) နှင့် မြေး (၁၂)ယောက်တို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးကြီး သောင်းထိုက်သည် စာရေးဆရာလည်း တစ်ဦးဖြစ်ရာ ရေးသားထုတ်ဝေပြီးသော စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်များ
ပြုစုပြီးစီး၍ မထုတ်ရသေးသည့် စာအုပ်များမှာ-
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကွမ်းဘောင်ရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ကွမ်းဘောင်ရွာ (Kunbaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ကွမ်းဘောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွမ်းဘောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၀ ဦး၊ မ ၁၃၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇင်ရင်မော် (အောက်)ရွာ၊ ဇင်ရင်မော်
ဇင်ရင်မော် (အောက်)ရွာ၊ ဇင်ရင်မော်
ရွှေဒါးရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ရွှေဒါးရွာ (Shwedar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ရွှေဒါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၄၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေဒါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၄ ဦး၊ မ ၈၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လင်္ကာဒီပချစ်သူ
လင်္ကာဒီပချစ်သူ သည် စာရေးဆရာ ချစ်ဦးညို၏ ပထမဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထု ဖြစ်ပြီး ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် မြေလတ်သားစာပေဖြင့် အုပ်ရေ ၂၀၀၀ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ တွင် ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်း၌ လင်္ကာဒီပချစ်သူ ကို ပန်းချီဝသုန်က ရုပ်ပြဇာတ်လမ်း အဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ရှုမဝတွင် လင်္ကာဒီပချစ်သူရုပ်ပြကို ၃၆ လကြာ လစဉ် ဖော်ပြခဲ့သည်။
မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများ
ပြည်သူလူထုနှင့်တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေ၊ သွယ်ဝိုက်၍ဖြစ်စေ သက်ဆိုင်သည့် အဖြစ်အပျက် တို့ကိုသော်လည်းကောင်း ပြည်သူလူထုအား အကျိုးသက်ရောက်စေသော၊ သို့မဟုတ် အကျိုးပျက်စေသော အဖြစ်အပျက်နှင့် ဆောင်ရွက်ချက်တို့ကိုသော်လည်ကောင်း၊ ပြည်သူလူထု၏ အတွေးအခေါ် အနေအထိုင်၊ ယဉ်ကျေးမှု စသည်တို့ကို ပြုပြင် ပြောင်းလဲစေသည့် တီထွင်မှုတို့သော်လည်ကောင်း ကျွန်ုပ်တို့ မကြာခဏ ကြားရ၊ သိရ၊ မြင်ရ၏။ ထိုအဖြစ်အပျက်နှင့် ဆောင်ရွက်ချက်တို့သည် နိုင်ငံတွင်းနှင့် သော်လည်ကောင်း နိုင်ငံနှင့်သော်လည်ကောင်း ဆက်သွယ်နေသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ထိုသို့သော် အရေးအခင်းတို့သည် တစ်ခုနောက်တစ်ခု ဆက်၍ ဖြစ်ပျက်လျက် ရှိရာ သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံသားတို့၏ ဖြစ်စဉ်များအဖြစ် တည်ရှိခဲ့လေသည်။ ကာလကြာမြင့်လာသော် ထိုဖြစ်စဉ်တို့သည် သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံသမိုင်း ဖြစ်လာလေသည်။ ရှေးအခါကတည်းက မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထိုကဲ့သို့သော ဖြစ်စဉ်များ ရှိလာခဲ့သည် သာမက၊ အချိန်ကာလအလျောက် မိမိတို့ အမြင်အတိုင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သူ များလည်း ရှိလေသည်။ ယင်းသို့အားဖြင့် မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့လေသည်။ ထိုရာဇဝင်ကျမ်းများမှာ တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ ဖြစ်စဉ်ထက် အုပ်ချုပ်သည့်ဘုရင်တို့နှင့် ယင်းတို့၏ အသိုင်းအဝိုင်းအကြောင်းကိုသာ အဓိကထား၍ ရေးခဲ့သောကျမ်းများ ဖြစ်ကြလေသည်။ မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများသည် မင်းတို့၏ ဖြစ်စဉ်များကိုပင် ဖော်ပြထားသည်ဟု ဆိုရစေကာမူ၊ တရုတ်နိုင်ငံမှအပ အခြား အိမ်နီးနားချင်း နိုင်ငံတို့နှင့်စာလျှင် မှတ်တမ်းပြည့်စုံသော ကျမ်းများ ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းတွင် ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးဖြစ်ခဲ့သူ ဆာ အာသာဖယ်ယာ၏ မြန်မာရာဇဝင်စာအုပ် (ခရစ် ၁၈၈၃ ခုနှစ်ထုတ်)နိဒါန်း၌ ထိုအချိန်က ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သော မြန်မာအမျိုးသားရာဇဝင်မှတ်တမ်းများ ပြည့်စုံပုံကို အမွှမ်းတင် ဖော်ပြ၍ ဟိန္ဒူဘုရင်တို့ အုပ်စိုးသော နိုင်ငံတို့၌ အလားတူ ရာဇဝင်ကျမ်းများ မတွေ့ရပုံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံ၏ ရာဇဝင်မှတ်တမ်းတို့မှာ မြန်မာရာဇဝင် မှတ်တမ်းတို့ကဲ့သို့ ပြည့်စုံခြင်း မရှိပုံ၊ အဆက်ဆက် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း မရှိပုံတို့ကိုလည်း နှိုင်းရှည့်ဖော်ပြထားလေသည်။ တစ်ဖန် ခရစ် ၁၈၈၃ ခုနှစ်ထက် စောလျက် မြန်မာရာဇဝင်ကို အများဆုံး လေ့လာခဲ့သူ ပါမောက္ခ လပ်စင် က "မြန်မာတို့၌ ရှည်လျားသော ရာဇဝင်မှတ်တမ်းများရှိ၏။ မိမိတို့အတွက် သာမက၊ ရခိုင်၊ ပဲခူး၊ ဇင်းမယ်၊ လဗန်နှင့်အခြားအိမ်နီးချင်း နိုင်ငံတို့၏ ရာဇဝင်များပါ ပါဝင်သည်။ ရေးသားသူတို့သည် မိမိတို့ ရာဇဝင်တွင် ဂုဏ်ယူဖွယ်၊ ချီးမွမ်းဖွယ်ကောင်းသော ဖြစ်စဉ်များကိုသာမက ဂုဏ်သိမ်ဖွယ် အပြစ်တင်ဖွယ်ကောင်းသော ဖြစ်စဉ်များ ဖော်ပြကြသဖြင့် ထိုရာဇဝင်ကျမ်းတို့မှာ အားလုံး ခြုံ၍ကြည့်ပါက မှန်ကန်သည်ဟု ချီးမွမ်းခြင်းကို ခံထိုက်ပေသည်" ဟူ၍ ချီးကျူးထောမနာ ပြုထားကြောင်းကိုလည်း ဆာအာသာဖယ်ယာ၏ မြန်မာ ရာဇဝင် နိဒါန်း၌ပင် ဖော်ပြထားလေသည်။ ထိုမှတ်ချက်တို့သည် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ မဖြစ်မီက ရေးသားချက်များဖြစ်သည့်အပြင်၊ ထိုကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ရာဇဝင်ကျမ်းပေမူ၊ ပုရပိုက်မှုတို့ကို ပြည့်စုံစွာ ရရှိလေ့လာခဲ့ရသူများ ဖြစ်လေသည်။ ထိုကြောင့် အာရှတိုက် အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် မြန်မာတို့သည် မိမိတို့၏ ရာဇဝင်ကို အပြည့်အစုံဆုံး ရေးသားခဲ့သူများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်လေသည်။
မြန်မာ့သမိုင်း ကော်မရှင်အဖွဲ့
ခေတ်အပြောင်းအလဲ၊ ယဉ်ကျေးမှု အပြောင်းအလဲ ရှိလာသည်နှင့်အမျှ ရာဇဝင်ဆိုင်ရာ အယူအဆတို့သည်လည်း ပြောင်းလဲခဲ့လေသည်။ ရှေးအခါက ဘုရင်ကြီးစိုးခဲ့၍ ရာဇဝင်မှာ မင်းတို့၏ အကြောင်းကို မူတည် ရေးရသောကြောင့် ရာဇဝံသ အမည်ပေးခဲ့ကြလေသည်။ ယခုခေတ်၌ မူကား ဘုရင်များ၊ နိုင်ငံကို အုပ်စိုးသူများ အကြောင်းထက် နိုင်ငံတွင်းနေ လူစု၏ အကြောင်းကို အဓိကထား၍ ရေးသားဖော်ထုတ်ရန် လိုလားလာကြလေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ရာဇဝင်ဟူသော ဝေါဟာရအစား နိုင်ငံသမိုင်း၊ လူ့သမိုင်း စသည်ဖြင့် လွှဲပြောင်း ခေါ်လာကြခြင်း ဖြစ်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သော ပြည်ထောင်စု ခေတ်သို့ ရောက်လာသောအခါ၌ ခေတ်အလျောက် အမှန်ကန်ဆုံးနှင့် အပြည့်စုံဆုံးဖြစ်သော ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံသမိုင်းကို ကျယ်ပြန့် ပြည့်စုံစွာ ရေးသားရန် လိုအပ်သဖြင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရသည် ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း ကော်မရှင်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။ ကွယ်လွန်သူ ပညာမင်းကြီး စည်သူ ဦးကောင်းကိုလည်း ထိုသမိုင်းကော်မရှင် အဖွဲ့တွင် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်လေသည်။ ထိုနောက် ယူနီဗာစီတီကောလိပ် ကျောင်းအုပ်ဟောင်း ဦးဖေမောင်တင်နှင့် ပါမောက္ခ ဒေါက်တာကျော်သက် တို့က ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်းကော်မရှင် အဖွဲ့ ဆောင်ရွက်ရမည့် တာဝန်မှာ ရှိပြီး ရာဇဝင်၏ အဆက်ကို ဆက်လက် ရေးသားရန် မဟုတ်ချေ။ လူတို့ အသိဉာဏ် မှီလောက်သည့် ကာလမှ ယနေ့တိုင်ဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်းအစစ်အမှန်ကို ရေးသားရန် ဖြစ်လေသည်။ တာဝန်မှာ ကျယ်ပြန့်သဖြင့် လုပ်ငန်းစေ့စပ် သေချာစွာ ပြီးမြောက်နိုင်ရေးအတွက် ဆပ်ကော်မရှင် ခေါ် ကော်မရှင် အဖွဲ့ခွဲမျာကို ဖွဲ့စည်းပြီးလျှင် အပြင်မှ ပညာရှင်တို့ကို မေတ္တာရပ်ခံ၍ ကော်မရှင် အဖွဲ့ခွဲများတွင် ပူးပေါင်းကူညီ ဆောင်ရွက်မှုကို ရယူလျက် ရှိနေလေသည်။ ထိုကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲများကို သမိုင်းခေတ်အလိုက် ခွဲခြား သတ်မှတ်ထားရာ၊ အစောဆုံးကာလမှ ခရစ် ၁၃ဝ၁ ခုနှစ်ထိ (ကျောက်ခေတ်မှ ပုဂံခေတ် ကုန်သည်အထိ) ကာလကို ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ (က) အတွက်၎င်း၊ ၁၃ဝ၁ ခုနှစ်မှ ၁၇၅၂ ခုနှစ် ကုန်းဘောင်ခေတ်စသည်အထိ ကာလကို ကော်မရှင် အဖွဲ့ခွဲ (ခ) အတွက်၎င်း၊ ၁၇၅၂ ခုနှစ်မှ မြန်မာနိုင်ငံ ဗြိတိသျှ ပထမနယ်ချဲ့စစ်အထိ ဖြစ်သော ၁၈၂၄ ခုနှစ်အထိကို ကော်မရှင် အဖွဲ့ခွဲ (ဂ) အတွက်၎င်း၊ ဗြိတိသျှတို့ ကြီးစိုးသောခေတ်ကို ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ (ဃ)အတွက်၎င်း အသီးအသီး ခွဲခြား သတ်မှတ်ထားလေသည်။ တဖန် ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ (က)ကို အရှေ့တိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်း အထူးပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ဂျီ၊ အိပ်ချ်၊ လုစ် က၎င်း၊ ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ (ခ)ကို ဇေယကျော်ထင် ဗိုလ်မှူးဘရှင် က၎င်း၊ ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ (ဂ)ကို အရှေ့တိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းဌာန ပါမောက္ခ ဒေါက်တာ ကျော်သက်က၎င်း၊ ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ (ဃ)ကို နိုင်ငံသမိုင်းဌာန ပါမောက္ခဦးဘညွန့် က၎င်း၊ ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ (င)ကို အင်္ဂလိပ်စာဌာန ပါမောက္ခ သီရိပျံချီ ဦးမျိုးမင်းက၎င်း သမိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထား စုဆောင်းမှုနှင့် သုတေသနပြုမှုတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြလေသည်။ ကော်မရှင်အဖွဲ့ခွဲ (င)သည် မော်ကွန်းထိန်း တာဝန်ကိုလည်း ယူရသည်။ နိုင်ငံသမိုင်း ကော်မရှင်အဖွဲ့သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရှေးအကျဆုံး ကာလမှ ယခုတိုင် ရေးထိုး၊ ရေးသား ထုတ်ဝေလျက်ရှိသည့် ရနိုင်သမျှသော ကျောက်စာ၊ စာအုပ်စာတမ်း၊ မှတ်တမ်း၊ ဓာတ်ပုံ၊ ပန်းချီကား စသည်တို့ကို စုဆောင်း၍ သုတေသန လုပ်ငန်းအတွက် အားကိုးနိုင်သည့် ပိဋကတ်တိုက်နှင့် မော်ကွန်းတိုက်ကို စတင် တည်မိခဲ့လေပြီ။ နိုင်ငံတွင်းနှင့် နိုင်ငံမှ ပညာရှင်အပေါင်းတို့က ယုံကြည်စိတ်ချစွာ အထောက်အထား ပြုနိုင်မည့် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကျမ်းကြီး ထွက်ပေါ်ရေးအတွက်ကိုလည်း အခြေချမိပြီ ဖြစ်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာစာပေ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
၁၅ ဇွန်
ဇွန်လ၊ (၁၅)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၆၆)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၆၇)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၉၉) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဝမ်ကထောင်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဝမ်ကထောင်ရွာ(Wankahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဖကောန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၃၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲကုန်းစုရွာ၊ ဘိုးတုပ်
သဲကုန်းစုရွာ၊ ဘိုးတုပ်
တပ်ဦးချောင်း (အနောက်)ရွာ
တပ်ဦးချောင်း (အနောက်)ရွာ
ကယ်လိုရီ
ကယ်လိုရီ (Calorie)သည် ဇီဝဗေဒ ပညာရပ်တွင် ရေတစ်ကီလိုဂရမ်အား အပူချိန် ၁၅ ဒီဂရီမှ ၁၆ ဒီဂရီထိ ပူစေနိုင်သည့် အပူအားဖြစ်သည်။ အစားအစာများကို ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သော အပူစွမ်းအား ပမာဏကို တိုင်းထွာသော ဧကမူဖြစ်သည်။ ရူပဗေဒတွင် ရေ တစ်ဂရမ်ကို တစ်ဒီဂရီ အပူချိန်မြင့်အောင် ပြုလုပ်နိုင်သော အပူအား မည်မျှထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သည်ကို တွက်ချက်တိုင်းထွာ သတ်မှတ်ထားကြသည်။ ဥပမာ ထမင်းတစ်ဆုပ်သည် ကယ်လိုရီအား ၁၀၄-ထုတ်လုပ်နိုင်၍ နွားနို့ တစ်အောင်စသည် ကယ်လိုရီအား ၂၀-ထုတ်လုပ်နိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စွမ်းအင်၏ ယူနစ်များ ကဏ္ဍ:အပူကူးပြောင်းခြင်း
ပါရင်္ဂမသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
“ဗောဇ္ဈင် ၇-ပါးကို ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်ကုန် သည်ရှိသော် သံသရာဝဋ်ဟူသော ဤမှာဖက်ကမ်းမှ နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော ထိုမှာ ဖက်ကမ်းသို့ ရောက်နိုင်ပေ၏”အစရှိသည်ဖြင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဆက်လက်၍ ဂါထာ ငါးဂါထာကိုလည်း ဟောကြားတော်မူပါသည်။ --- မြတ်စွာဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးကို ပွားများအပ်၊ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် သံသရာဝဋ်တည်း ဟူသော ဤမှာဘက်ကမ်းမှ နိဗ္ဗာန်တည်းဟူသော ထိုမှာဘက်ကမ်းသို့ ရောက်ခြင်း ငှါဖြစ်နိုင်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဆက်လက်ပြီး ဂါထာ ၅-ဂါထာကိုလည်း ဟောကြားတော်မူပါသည်။
သိုင်းကုန်းရွာ၊ ဘုန်းကြီးကုန်း
သိုင်းကုန်းရွာ၊ ဘုန်းကြီးကုန်း
ငှက်ကြီးဒုံးစပ်
ငှက်ကြီးဒုံးစပ် သည် ငှက်ကျားမျိုးရင်းဝင် ဖြစ်သည်။ ခြေတံနှင့် နှုတ်သီးရှည်၍ အကြည့်ရ အလွန် ဆိုးသောငှက်မျိုးဖြစ်၏။ ရပ်နေသောအခါ ၅ ပေခန့်မြင့်၍ အတောင်များကို ဖြန့်ကာ တိုင်းတာလျှင် တစ်ဖက်များမှ တစ်ဖက်ဖျားသို့ ၁၄ ပေမျှ ရှိတတ်သည်။
ငှက်ကြီးဒုံးစပ်သည် ငါးများ၊ ဖားများ၊ မြွေများမှအစ ပုပ်ရိ နေသော အသေကောင်များကို စားသောက်တတ်၏။ ထိုသို့ အပုပ်အစပ်များကို ရှင်းလင်းပေးတတ်သဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် အစိုးရတို့သည် ထိုငှက်များအား မသတ်ဖြတ်ရန် ဥပဒေဖြင့် ကာကွယ်ပေးထားလေသည်။ ငှက်ကြီးဒုံးစပ်များကို အာရှတိုက် တောင်ပိုင်းနှင့် အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရသည်။ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့၌ တွေ့ရသော ငှက်ကြီးဒုံးစပ်မျိုးကို ပါဏဗေဒ အမည်အားဖြင့် 'လက်တိုတိုင်လပ် ဒျူဗီယပ်'ဟု ခေါ်သည်။ ဂျာဗားကျွန်း၌ တွေ့ရသောအမျိုးကို 'လက်တို တိုင်လပ် ဂျာဗန် နစ်ကပ်'ဟု ခေါ်သည်။ ယင်းကို မြန်မာတို့က ဒုံးမြီးကွက်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစုများ ကဏ္ဍ:ငှက်ကျားမျိုးရင်းဝင်များ
ကုလားခတ်ရွာ၊ ကုလားခတ်
ကုလားခတ်ရွာ၊ ကုလားခတ်
၁၆ ဇွန်
ဇွန်လ၊ (၁၆)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၆၇)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၆၈)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၉၈) ရက် ကျန်သေးသည်။
တင်ငုတ်ကြီးရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
တင်ငုတ်ကြီးရွာ (Tinngokegyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ အင်းဂေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၅၈ ဖြစ်သည်။
ကိုကိုကြီး၊ တောင်တွင်းကြီး
တောင်တွင်းကြီး ကိုကိုကြီး (၁၉၃၁-၁၉၈၁)
၁၉၃၄ တွင် ကျောင်းဆရာလုပ်ရင်း တို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ် တို့ဗမာ အစည်းအရုံး၏ အတွင်းရေးမှူးနှင့် လက်ရုံးတပ် တာဝန်ခံ စသည့် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၃၇ တွင် လီနင် အတ္ထုပ္ပတ္တိကို မြန်မာဘာသာဖြင့် ပထမဆုံး ပြန်ဆိုရေးသားသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီ တို့ဗမာ အစည်းအရုံးကြီး၏ကြွေးကြော်သံ ဂျာနယ်၊ ဘာမား ဂျာနယ်၊ တိုးတတ်ရေး မဂ္ဂဇင်းတို့၌ ဘာသာပြန်၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။
၁၉၄ဝ-၄၁ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ ဗုဒ္ဓဘာသာသနနုဂ္ဂဟ အမျိုးသားကျောင်း၌ ကျောင်းဆရာ လုပ်သည်။ ၁၉၄၂ တွင် စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး ဘီအိုင်အေ (BIA) ၌ တာဝန်ခံ အဖြစ် တာဝန်ယူသည်။ ထို့နောက် မြင်းခြံခရိုင်၊ ဆီမီးခုံမြို့ ဘီအိုင်အေ (BIA) အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့တွင် အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး၌ တာဝန်ယူသည်။ ဂျပန် တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ပြီးသောအခါ မကွေးခရိုင်၊ ဖဆပလ ပြန်ကြားရေးမှူး၊ ထို့နောက် မကွေးခရိုင် အမှုထမ်းပေါင်းစုံက စည်းရုံးရေး တာဝန်ခံ တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပြည်သူ့ရဲဘော် ပါတီ အဖြစ် တောခိုခဲ့သည်။
၁၉၄၈ ခုနှစ်၌ စာပေဗိမာန်တွင် စာပြုအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေး၊ အဘိဓမ္မာ၊ သမိုင်းစသည့် စာအုပ်များနှင့် ဝတ္ထုရှည်၊ ဝတ္ထုတိုပေါင်း ၄ဝ ကျော်ကို ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ကလေးများ အတွက် ဆောင်းပါးပုံပြင်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်ကိုလည်း မန္တလေး လူထု သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်နှင့် ရှုမဝ ရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်းများ၌ ရေးသားခဲ့သည်။ ဦးကိုကိုကြီး (တောင်တွင်းကြီး) ကလောင်အမည်ဖြင့် ဘုံရိပ်သာ၊ ပုရစ်လူရည်ချွန်မှတ်တမ်း စသည်တို့ကို ဘာသာပြန်ခဲ့သည်။ ဘာသာပြန် လုံးချင်း စာအုပ်ပေါင်း ၂၅ အုပ်ခန့် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် 'တောင်တွင်းကြီး ကိုကိုကြီး' ကလောင်အမည် ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် စာအုပ်တိုက်ဖွင့်၍ ဂန္ထဝင်မြောက် စာပေများ ရေးသားခဲ့ရာ 'ဂေါ်ကီ'၊ 'အမေ' စသည့် စာအုပ်များသည် ထင်ရှားလေသည်။
ရုရှား စာရေးဆရာကြီး ဂေါ်ကီ၏ The Three ဝတ္ထုကို 'သူတို့သုံးယောက်' အမည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ခဲ့သည်။ ရုရှား ကျောမွဲတို့၏ အကြောင်း ဘဝသရုပ်ဖော် ဝတ္ထု ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၇၁ ခုနှစ်အတွက် ဘာသာပြန် အမျိုးသား စာပေဆု ရရှိခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ဦးကိုကိုကြီး ကွယ်လွန်သည့် အချိန်တွင် ဇနီး ခင်ခင်ကြီးနှင့် သားငါးယောက် ကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ပဒင်းရွာ
ပဒင်းရွာ
​ညောင်ကုန်းရွာ၊ ရှမ်းကွင်း
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ရှမ်းကွင်း
စကားလုံးများ၏စွမ်းအင်
နေ့စဉ် လုပ်ငန်းခွင်မှာ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် သော်လည်းကောင်း ၊ အိမ်မှာ မိသားစုနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ အိမ်ပြင်ပမှာ မိတ်ဆွေများနှင့် သော်လည်းကောင်း၊ စာသင်ကျောင်းမှာ အတန်းဖော် သူငယ်ချင်းများ နှင့်သော်လည်းကောင်း ပြောဆိုပတ်သက် ဆက်ဆံနေတဲ့ လူပေါင်းများစွာထဲမှာ မိမိက လူကောင်းတစ်ယောက် ဖြစ်ဖို့ ဆိုလျှင် မိမိ ပြောဆို သုံးစွဲတဲ့ စကားများကို အလေးထားသင့်ပါတယ်။
ငယ်စဉ်ကလေးဘဝက စကားစပြောတတ်စဉ် ကာလမှစကာ တဖြေးဖြေး လူတွေဟာ စကားပေါင်းများစွာ ပြောဆိုလာကြပါတယ်။ စာသင်ကျောင်းမှာ စာမေးပွဲအတွက် စိတ်မအေးရ၊ ဒေါသဖြစ်ရတဲ့အရွယ်မှသည် လုပ်ငန်းခွင်မှာ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စရာ ၊ စိတ်ညစ်စရာများ အကြောင်းရင်းကြောင့် စကားအတိုက်အခံပြောခြင်းများ ၊ ငြင်းခုံမှုများ ပတ်သက်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်မှာ ဖြစ်လာရပါတယ်။ အဲဒီလို ရန်ပွဲအသေးစားလေးများ၊ အတိုင်အခံစကားပြောခြင်းများ၊ ငြင်းခုံမှုများက ကျန်းမာရေးကို ဆိုးကျိုး သက်ရောက်စေလာပါတော့တယ်။
ဒေါက်တာ မာဆာရုအိီမိုတို ရဲ့ လေ့လာ တွေ့ရှိချက်မှာ လူသားဘဝတွေကို မိခင်ရဲ့ သားအိမ်ထဲမှာ ၉၉% အရည်ကြည်အဖြစ်နဲ့ စတင်ပါတယ်။ မိခင်ဝမ်းဗိုက်မှ ကျွတ်လို့ မွေးဖွားလာတဲ့ အခါမှာ ရေဟာ ၉၀% ကျန်ရှိနေပါတယ်။ ကြီးပြင်း အရွယ်ရောက်လာတဲ့ အခါမှာ ရေပါဝင်နှုန်း ရ၀ % သို့ လျော့ကျသွားပါတယ်။ သေဆုံးချိန်မှာတော့ ၅၀ % ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် လူသားတွေမှာ ရေဟာ အဓိကပါရှိ တည်ရှိနေပါတယ်။
ဒေါက်တာ မာဆာရုမိုတို က ပေါင်းခံရေ ထည့်ထားတဲ့ ပုလင်းပေါင်း များစွာကို တစ်ပုလင်းစီကို စကားတစ်မျိုး ပြောပြီး စမ်းသပ်လေ့လာခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီလေ့လာမှုကို ဓာတ်ပုံရိုက်ယူထားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီရေတွေထဲကို စကားတွေ ပြောလိုက်တဲ့အခါမှာ ရေရဲ့ တု့ံပြန်မှုကို အံ့ဩဖွယ် တွေ့ရှိခဲ့ရပါတယ်။
ရေရဲ့ မော်လီကျူးများကို ဓာတ်ပုံရိုက်ယူထားပြီး အဲဒီ ဓာတ်ပုံများကို ပြန်လည် လေ့လာတဲ့အခါမှာ အပြုသဘောဆောင်တဲ့ စကားလုံးများဖြစ်တဲ့ “love” နဲ့ “thank you” ဆိုတဲ့ စကားတွေကို ပြောထည့်လိုက်တဲ့ ရေရဲ ့ မော်လီကျူးတွေဟာ သိမ်မွေ့လှပတဲ့ ဖွဲ့စည်းမှု ဖြစ်ပေါ်သွားပြီး အဆိုးသဘောဆောင်တဲ့ “I hate you” နဲ့ “you are stupid” စတဲ့ စကားတွေ အပြောခံရတဲ့ ရေမော်လီကျူးတွေကတော့ ဆိုးရွားကျဲပြန့်သွားတဲ့ပုံတွေ ဖြစ်သွားပါတယ်။ အဲဒီလို စကားလုံးတွေကိုတင်မဟုတ်ပါဘူး။ ဂီတ အမျိုးအစား အမျိုးမျိုး ကိုလည်းရေက တုံ့ပြန်ပါတယ်။ ဒါဟာ အင်မတန် အံဩစရာ ကောင်းတဲ့ ရှုထောင့်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ရေနဲ့ဖွဲ့စည်းထားတဲ့ လူသားတွေဟာ နေ့စဉ် ပြောဆို သုံးစွဲတဲ့ စကားလုံးများကို ဆင်ခြင်ရွေးချယ်ရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
လူသားတစ်ယောက် အနေနဲ့ ဖြစ်ပေါ်လာတဲ့ စိတ်ခံစားချက်တွေ အပေါ်မူတည်ပြီး ပြုမူ ပြောဆိုတတ်တာကြောင့် ပြောဆိုသုံးစွဲတဲ့ စကားလုံးတွေကို မပြောလိုက်ခင်မှာ ဆင်ဆာ လုပ်ဖို့ဆိုတာ မလွယ်ကူလှပါဘူး။ ကိုယ်ချစ်ခင်သူများနဲ့ ရန်ဖြစ်စကားများတယ်ဆိုရင် ၊ လုပ်ငန်းခွင် အစည်းအဝေးမှာ ငြင်းခုံ ပြောဆိုရတယ် ဆိုရင် အနည်းနဲ့ အများဆိုသလို stress ကိုခံစားရပါတယ်။ တကယ်တော့ ဒါတွေက ဆင်ခြင်လို့ ရနိုင်ပါတယ်။
ကယ်လိုရီမီတာ
ကယ်လိုရီမီတာ (Calorimeter) ဆိုသည်မှာ အပူတိုင်းတာရာတွင် အသုံးပြုသော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ အရည်တစ်ခုတွင် ပြင်ပအပူရှိန်များ စွက်ဖက်ခြင်း မပြုစေဘဲ ပကတိအတိုင်း တိုင်းထွာရန်သုံးသည်။ ကြေးနီပြား (သို့) ဒန်ဖြင့်ပါးလွှာစွာ ပြုလုပ်ထားသော ခွက်တစ်ခုကို အတွင်းမှ အပူများ ထွက်မသွားစေရန်နှင့် အပြင်မှ အပူများ အတွင်းသို့ ဝင်မလာစေရန် အခြားခွက်ကြီးတစ်ခုတွင် ဝါဂွမ်းခံ၍ ထည့်ကာ တိုင်းတာမည့် အရည်များ အပူချိန်မျှသွားစေရန် ကြေးနီမွှေတံဖြင့် မွှေပေးရလေသည်။
စကားလုံးများ၏စွမ်းအင်
အဆိုးသဘောဆောင်တဲ့ စကားလုံးများကို ပြောမယ့်အစား အပြုသဘောဆောင်တဲ့ စကားလုံးများကိုသာ ရွေးချယ် သုံးစွဲလိုက်ခြင်း အလေ့အထ ကိုမွေးမြူလို့ ရပါတယ်။
ကယ်လိုရီမီတာ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓာတ်ခွဲခန်း ကိရိယာ ကဏ္ဍ:တိုင်းတာရေး ကိရိယာများ
စကားလုံးများ၏စွမ်းအင်
အတွေးတွေ နဲ့ သုံးစွဲတဲ့ စကားလုံးတွေဟာ နှစ်လို ပျော်ရွှင်ဖွယ် ဖြစ်နေမယ်ဆိုရင် အဲဒါရဲ့ နောက်ဆက်တွဲ အကျိုးဆက် အနေနဲ့ ရှိနေတဲ့ စိတ်ဆင်းရဲစရာ ၊ စိတ်မချမ်းမြေ့စရာများဟာ တဖြေးဖြေး ပျောက်ကွယ် သွားပါတယ်။ နေ့စဉ်ဘဝမှာ ခံစားနေရတဲ့ tension တွေ တဖြေးဖြေး လျော့ပါးလာပြီး အပြုသဘောဆောင်တဲ့ စကားလုံးကောင်း များကိုသာ ဘဝမှာ ရှေ့လျှောက် ဆက်လက်သုံးစွဲသွားမယ်ဆိုရင် အသက်ရှည်ကာ ကျန်းမာ ပျော်ရွှင်မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဘုရားချောင်းဝရွာ၊ ဘိုးတုပ်
ဘုရားချောင်းဝရွာ၊ ဘိုးတုပ်
သာမညသုတ်
(ပ-ဒု)၊ မဂ္ဂင် ၈-ပါးကို သမဏခေါ်နိုင်ကြောင်း ဟောထား၏။ ။ သမဏကျင့်ဝတ်နှင့် ညီစွာ ကျင့်သူတို့ နည်းပါးလှကြောင်း ဟောထား၏။ ܀ ܀
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သုတ္တန်ပိဋကတ်
ပါဆမ်ရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ပါဆမ်ရွာ (Parsam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၁၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမေရီဂို ဗက်(စ)ပုချီ
အမေရီဂို ဗက်(စ်)ပုချီ (၁၄၅၄−၁၅၁၂) သည် အီတလီလူမျိုး ပင်လယ်ရေကြောင်းကျွမ်းကျင်သူ၊ နယ်မြေသစ် စူးစမ်းရှာဖွေသူ၊ မြေပုံပညာရှင် ဖြစ်သည်။ 'ဘရာဇီး နှင့် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတို့သည် အာရှတိုက်၏ အရှေ့ဘက်စွန်း နယ်မြေများ ဖြစ်သည်' ဟူသော ကိုလံဘတ်၏ အယူအဆ မမှန်ကန်ကြောင်း၊ သီးခြားကုန်းမြေ၊ တိုက်ကြီးတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာသစ်ဟု ညွှန်းဆိုလေ့ရှိသော အဆိုပါ တိုက်ကြီးသည် သူ့ကိုအကြောင်းပြု၍ အမေရိကဟုတွင်သည်။
သုသမ္မုဋ္ဌသုတ်
သစ္စာလေးပါးကိုသိခြင်းအကျိုး၊ မသိခြင်း အပြစ်ကို ဟောထား၏၊ ܀ ܀
၁၇ ဇွန်
ဇွန်လ၊ (၁၇)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၆၈)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၆၉)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၉၇) ရက် ကျန်သေးသည်။
ရေဝင်ကြီးရွာ၊ ဘုန်းကြီးကုန်း
ရေဝင်ကြီးရွာ၊ ဘုန်းကြီးကုန်း
လူမျိုး
လူမျိုးဆိုသည်မှာ ကိုယ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှု၊ အစားအစာ၊ အဝတ်အစားပုံစံနှင့် ဘာသာစကားများပြီး တခါတရံ ထိုသူတို့သည် ၎င်းတို့၏လွတ်လပ်သော ကိုယ်ပိုင်အစိုးရကို တည်ထောင်ခြင်း(သို့မဟုတ်) ရွေးချယ်ခြင်းများကို မျှဝေခံစားကြသော လူအစုကို လူမျိုးဟုခေါ်သည်။
ကမ္ဘာ့ အမျိုးအဆွေများ
ညီအစ်ကို မောင်နှမများသည် တမိတဖတည်းမှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားသော်လည်း အသားအရောင် မျက်နှာပုံပန်းမှအစ တစ်ထေရာ တည်း တူသည်ဟုမရှိ၊ ကွဲလွဲကြသကဲ့သို့ တစ်ဘိုးတစ်ဘေးတည်းမှ ဆင်းသက်လာသော ကမ္ဘာ့လူမျိုးကြီးများသည်လည်း လူမျိုးအလိုက် အသားရောင် မျက်နှာပုံပန်း ကွဲလွဲကြသည်။
လူမျိုး
လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း အတော်ကြာကပင် လူ မျိုးများအကြောင်းကို ဇာစ်မြစ်နှင့်တကွ စနစ်တကျ လေ့လာလိုက်စားသော လူမျိုးရေးရာပညာ ပါရဂူများသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးအသီးအသီးကို လေ့လာကြည့်ကြသည်။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် နေထိုင်ကြသော လူများမှာ သန်းပေါင်းများစွာသော အရေအတွက်ရှိ၍ ရုပ်သွင်အမျိုးမျိုး၊ အသားရောင်အသွယ်သွယ် ဖြစ်လေရကား ထိုသူတို့အား အဓိကလူမျိုးများအဖြစ် ခွဲခြားရန်ကိစ္စမှာ မလွယ်ကူလှချေ။
တောင်ပေါ်ကြီးရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
တောင်ပေါ်ကြီးရွာ (Taungpawgyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ တောင်ပေါ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ပေါ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၈ ဦး၊ မ ၁၆၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
လူမျိုး
လူမျိုး
ကမ္ဘာပေါ်ရှိလူများကို လူမျိုးအလိုက်ခွဲခြားရားတွင် လူမျိုးရေးရာ ပညာရှင်ကြီးများသည် လုံးဝဆန့်ကျင်သော နည်းကြီး နှစ်နည်းကိုသာ အသုံးပြုကြလေသည်။ ပထမနည်းမှာ အသက်မဲ့သူ၏ ဦးခေါင်းခွံကို လေ့လာ၍ ခွဲခြားသောနည်းဖြစ်၍၊ ဒုတိယနည်းမှာ အသက်ရှင်နေသောလူ၏ အသားအရေနှင့် ဆံပင်အစရှိသော အပေါ်ယံအင်္ဂါများ၏ အရောင်ကိုမူတည်၍ ခွဲ ခြားသောနည်းဖြစ်လေသည်။ များသောအားဖြင့်ကား ဒုတိယနည်းကို အသုံးများသော်လည်း ယခုခေတ်တွင် နည်းနှစ်ခုစလုံးကို ပေါင်း၍ အသုံးချလေသည်။
ထို့အပြင် ပထမဝီဝင်ဒေသအလိုက် လူများအနှံ့အပြားနေထိုင်ပုံ၊ ဘာသာစကား၊ ကိုယ်ကာယအသွင်အပြင်၊ အလေ့အကျင့်နှင့် ဓလေ့ထုံးစံ စသည်တို့ကိုလိုက်၍ ခွဲခြားသော နည်းများလည်းရှိသေးသည်။ ယခုခေတ် လူမျိုးရေးရာပညာရှင်များကမူ ဦးခေါင်းခွံ၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်၊ မျက်နှာအချိုးအစား၊ အသား၏အသွေးအရောင်၊ ဆံပင်၏အရောင်အဆင်း၊ အရပ်အမောင်း၊ အရိုးများ၏ ပုံသဏ္ဌာန် အစရှိသော ခန္ဓာကိုယ်၏ အသွင်အပြင်ကိုမူတည်၍ ခွဲခြားခြင်းပြုကြ၏။ ဤသို့ နည်းစနစ်အမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် ခွဲခြားကြရာတွင် အဓိက အရေးအကြီးဆုံး ထားသည့်အချက်မှာ အသား၏အသွေးအရောင်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ထိုနည်းအရ ခွဲခြားလိုက်သောအခါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူဖြူမျိုး၊ လူဝါမျိုး၊ လူနီမျိုး၊ လူမည်းမျိုးဟူ၍ လူမျိုးကြီး လေးမျိုး ပေါ်ထွက်လာလေသည်။
တောင်ပေါ်ကြီးရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လူမျိုး
လူမျိုး
ထိုအဓိကလူမျိုးကြီးများကို တစ်ဖန် အသေးစိတ်ခွဲခြားသောအခါ အသားအရေ၏ အသွေးအရောင်အပြင် အခြားကိုယ်အင်္ဂါ လက္ခဏာများကိုလည်း ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်လာလေသည်။ အရေးအကြီးဆုံးမှာ ဦးခေါင်းခွံ၏ ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၏။ ဦးခေါင်းခွံ၏ အရှည် အတို၊ အကျဉ်း အကျယ်၊ လုံးခြင်း ပြားခြင်း စသည်တို့ကိုလိုက်၍ ဦးခေါင်းရှည်လူမျိုး၊ ဦးခေါင်းမရှည် မတိုလူမျိုး၊ဦးခေါင်းတိုလူမျိုး၊ ဦးခေါင်းလုံးလူမျိုး အစရှိသည်ဖြင့် ခွဲခြားရရှိပြန်သည်။ သို့ရာတွင် ဤနည်းကို လှေနံဓားထစ် မှတ်သားထား၍မဖြစ်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အချို့သောလူမျိုး များသည် မွေးခါစအရွယ်ဖြစ်သော ကလေးများ၏ ဦးခေါင်းကို ပြုပြင်ထားတတ်ကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ပုံစံပြရမည်ဆိုသော် နယူးဂင်းနီကျွန်း၏ အရှေ့ဘက်ရှိ နယူးဗြိတိန်ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသော မယ်လာနီးရှန်းလူမျိုးများသည် ကလေးသူငယ်များ၏ ဦးခေါင်းကို ငယ်စဉ်ကစည်းနှောင် ထားတတ်ကြလေရာ ကြီးပြင်းလာသောအခါ အဆိုပါကလေးများ၏ ဦးခေါင်းများသည် ရှည်လျားလျား ဖြစ်နေလေသည်။ လူမျိုးခွဲခြားရာတွင် ဦးခေါင်းခွံ၏ ပုံသဏ္ဌာန်ကဲ့သို့ အရေးကြီးသော အခြားအချက်တစ်ခုမှာ မျက်နှာထောင့်ချိုးပင် ဖြစ်၏။ မျက်နှာထောင့်ချိုးဟုဆိုရာတွင် လူ၏နဖူးနှင့် မျက်နှာရှိ အရိုးများနှင့် ဦးခေါင်းခွံ၏ အောက်ခြေတို့ တွေ့ဆုံရာထောင့်ချိုးကို ဆိုလိုရင်းဖြစ်သည်။ အထက်ပါအချက်များနှင့် အခြားသော အချက် များကို အခြေခံထား၍ လူမျိုးများကို ခွဲခြားလိုက်သောအခါ ယခုခေတ် ဥရောပတိုက်သားများသည် အောက်ပါရှေးဦးလူမျိုး သုံးမျိုးမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ကြသည်ကို တွေ့ရှိရ၏။ ထိုမြေထဲပင်လယ် လူမျိုးသည် ဦးခေါင်းရှည်သည်။ အရပ်အမောင်းမှာ သေးသွယ်၍ ပုသည်။ ဆံပင်နှင့် အသားမှာ မည်းနက်သည်။ ထိုလူမျိုးသည် ဦးခေါင်းရှည်၍ အရပ်အမောင်း ထွားကျိုင်းမြင့်မားသည်။ ထိုလူမျိုးသည် ကျယ်ပြန့်သောဦးခေါင်းရှိ သည်။ အရပ် မနိမ့်မမြင့်ဖြစ်၍ မွဲပြာရောင်မျက်လုံး၊ အညိုရောင် ဆံပင်နှင့် ညိုသောအသားရောင်ရှိသည်။
အထက်တွင် ရေးသားခဲ့သည့်အတိုင်း လူမျိုးခွဲခြားရာတွင် နည်းစနစ်အမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုကြသော်လည်း အသားနှင့် မျက်လုံးများ၏ အရောင်၊ အဆင်း၊ ပုံသဏ္ဌာန်၊ အသွင်အပြင်နှင့် နေထိုင်သည့် တိုင်းပြည်ဒေသကိုလိုက်၍ ခွဲခြားလိုက်သောအခါ လူဖြူ၊ လူဝါ၊ လူနီ၊ လူမည်း ဟူသော လူမျိုးကြီး လေးမျိုးရရှိလေ သည်။ ယင်းလေးမျိုးတို့အနက် လူဝါ၊ သို့မဟုတ် မွန်ဂိုးလီးယန်း လူမျိုး များသည် တရုတ်၊ ဂျပန်၊ မြန်မာ၊ ယိုးဒယား စသော အာရှတိုက် အရှေ့ပိုင်းနိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြ၏။ ထိုအသားဝါ လူမျိုးများ၌ အလွန်ရှေးကျသော ယဉ်ကျေးမှုများရှိ၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အဆင့်အတန်း အမြင့်ဆုံးသော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်လေသည်။ မန်ဂိုးလီးယန်းလူမျိုးများသည် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းကပင် ဘာသာစကား၊ အယူဝါဒ၊ အနုပညာ စာပေအစရှိသော ကိုယ်ပိုင်ယဉ်ကျေးမှုများနှင့် အဆင့်အတန်းမြင့်မြင့် နေထိုင်ခဲ့ကြပေသည်။ အခြားလူမျိုးများထံမှတစ်ဆင့် အတုခိုးနည်းယူခြင်း မပြုခဲ့ကြသည်သာမက အခြားလူမျိုးများကသာလျှင် မွန်ဂိုးလီးယန်း လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုကို အတုခိုးနည်းယူခဲ့ကြရပေသည်။
တောင်အမေရိကတိုက်နှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်များတွင် မူလက နေထိုင်သော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများဖြစ်သည့် ရက်အင်ဒီးယန်း လူနီမျိုးကို အချို့သော သမိုင်းဆရာများက အသားဝါ လူမျိုးထဲသို့ သွတ်သွင်းကြသော်လည်း အမှန်မှာ တစ်သီးတခြား တည်ရှိသော လူမျိုးတစ်မျိုးပင်ဖြစ်သည်။ သူတို့တွင် ကိုယ်ပိုင်တီထွင်ထားသော စာရေးခြင်းအတတ်ရှိသောကြောင့် လူရိုင်းများဟု မခေါ်ဆိုနိုင်ပေ။ အချို့သော လူနီများမှာ များစွာပင်ယဉ်ကျေးလေသည်။ သို့ရာတွင် သူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများမှာ များသောအား ဖြင့် ကိုယ်ပိုင်မဟုတ်ဘဲ လူဖြူများထံမှ တစ်ဆင့်ရရှိသော ယဉ်ကျေးမှုများသာဖြစ်၏။
ကမ္ဘာ့လူမျိုးကြီးလေးမျိုးတွင် အောက်တန်းအကျဆုံးဟု ယူဆကြရ သော လူမျိုးမှာ အသားမည်းလူမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် များသော အားဖြင့် အာဖရိကတိုက်အလယ်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသော နီးဂရိုးလူမျိုးများ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုလူမျိုးတွင် ကိုယ်ပိုင်တီထွင်ထားသော ဘာသာစာပေ ယဉ် ကျေးမှုဟူ၍ ပြောပလောက်အောင်မရှိဘဲ လူဖြူမျိုးများထံမှတစ်ဆင့် နည်းယူ ရရှိကြလေသည်။
ငွေထည်လုပ်ငန်း
ငွေထည်လုပ်ငန်း
မြန်မာတို့၏ ငွေထည်လုပ်ငန်းသည် ဂုဏ်ယူဖွယ်ရာ ဖြစ်သော မြန်မာ့လက်မှုပညာတရပ် ဖြစ်၏။ ထိုလက်မှု ပညာကို မြန်မာ့အသုံးအဆောင်ဖြစ်သော ကွမ်းအစ်၊ ထုံးဗူး၊ ဖလား၊ ဆွမ်းအုပ်၊ ဓားရိုး စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံး ပြုကြသည်။ ငွေထည်လုပ်ငန်းမှာ ပထမကမ္ဘာစစ် မဖြစ်မီအခါ ကပင် ကျော်စောခဲ့၏။ ထိုခေတ်က နယူးဒေလီမြို့၌ ကျင်းပ သော ပြပွဲများတွင် မြန်မာငွေထည်လက်ရာများသည် ထိပ်တန်း ၌ တည်ရှိခဲ့သည်။
မြန်မာငွေထည်လုပ်ငန်း၌ လက်ရာနှစ်မျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့ မှာ ရန်ကုန်နှင့် သရက်မြို့လက်ရာများ ဖြစ်ကြသည်။ ရန်ကုန် လက်ရာမမှာ စေ့သပ်သေချာသော်လည်း ရိုး၏။ သရက်မြို့ လက်ရာမှာ စိတ်ကူးဆန်းကြယ်၏။ ရန်ကုန်နှင့် သရက်မြို့များ အပြင် မန္တလေးသည်လည်း ငွေထည်လုပ်ငန်း၌ ထင်ရှားသောမြို့ ဖြစ်သည်။ ရှမ်းလူမျိုးများလုပ်သော ငွေထည်များမှာ လက်ရာ တစ်ဘာသာကွဲပြား၍ နှစ်ခြိုက်ဖွယ်ရာရှိ၏။ မြန်မာငွေထည် လက်ရာများကို ဥရောပတိုက်သားများက အထူးပင်နှစ်သက်ကြ သဖြင့် အမြတ်တနိုး ဝယ်ယူတတ်ကြ၏။