cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နိုင်ငံတကာဂီတစာကြည့်တိုက်ပရောဂျက်
နိုင်ငံတကာ ဂီတစာကြည့်တိုက် ပရောဂျက် (အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီ) (International Music Score Library Project (IMSLP)) သို့မဟုတ် ပက်တရူချီ ဂီတစာကြည့်တိုက် (Petrucci Music Library) သည် နိုင်ငံတကာအရပ်ရပ်မှ "Sheet music" ခေါ်ဂီတစာရွက်များကို စုဆောင်းသည့် အင်တာနက်စာကြည့်တိုက်မျိုးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ်မှစ၍ ယခု ၂၀၂၁ ခုနှစ်အထိ ထိုဝက်ဘ်ဆိုက်တွင် တေးရေးဆရာအ‌ယောက်‌ပေါင်း‌‌ ၂၁၀၀၀ တို့၏ ဖန်တီးမှု‌ပေါင်း ၁၇၂၀၀၀ တို့အတွက် ဂီတစာရွက်ပေါင်း ၅၄၅၀၀၀ ကျော်နှင့် နားဆင်နိုင်သော သီချင်းအပုဒ်‌ပေါင်း ၆၅၀၀၀ တို့ကိုတင်ထားသည်။ ထိုဝက်ဘ်ဆိုက်၏ ဝီကီသည် ဝီကီပီးဒီးယား၌ အသုံးပြုထားသော မီဒီယာဝီကီ (MediaWiki) ကို အခြေခံထားသည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်တွင် iOS အတွက် အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီ အပ်ပလီကေးရှင်းကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်တွင် Android အပ်ပလီကေးရှင်းကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
ဝက်ဘ်ဆိုက်သမိုင်းကြောင်း
အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီ ဝက်ဘ်ဆိုက်သည် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုစာကြည့်တိုက်တွင် မူပိုင်ခွင့် ကင်းမဲ့သော သီချင်းစာရွက်တို့ကို စကင်ဖတ်ထားသော ဖိုင်များသာရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ခေတ်သစ်တေးရေးဆရာများသည် မိမိတို့၏ သီချင်းများကို ခရီယေးတေ့ဖ် ကွန်မွန်းစ် (Creative Commons) လိုင်စင်ဖြင့် ဝက်ဆိုက်ပေါ်သို့ တင်နိုင်ရန်အတွက်လည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီ၏ အဓိကလုပ်ငန်းများအနက်တစ်ခုမှာ ဘက်ရှ်အသိုင်းအဝိုင်း (Bach Society၊ Bach-Gesellschaft) မှ ပြုလုပ်ထားခဲ့သည့် ယိုဟန် ဆီဘက်ရှန်း ဘက်ရှ်၏ သီချင်းမိတ္တူများကို စုဆောင်းစီစဉ်၍ "Bach-Gesellschaft Ausgabe" အမည်ဖြင့် ဝက်ဘ်ဆိုက်‌ပေါ်သို့ တင်နိုင်ရန်ဖြစ်သည်။ ထိုလုပ်ငန်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ယိုဟန် ဆီဘက်ရှန်း ဘက်ရှ်၏ သီချင်းများအပြင် လု(ဒ်)ဝစ် ဗန် ဘီသိုဗင်၊ ယိုဟာနက် ဘရမ်(စ်)၊ ဖရက်ဒရစ် ရှိုပန်၊ ဖရန်စ် လဇ်(တ်)၊ အာဂန်ဂျယ်လို ကိုရယ်လီ (Arcangelo Corelli)၊ ဖရန့်ဇ် ရှူးဘတ်၊ ရောဘတ် ရှူးမန်း၊ ယိုးစက်ဖ် ဟိုင်ဒင်၊ မောရစ် ရေဗဲလ် (Maurice Ravel)၊ ဂျော့ ဖရီးဒရစ် ဟန်းဒယ်၊ ဝုဖ်ဂန် အာမဒေယု(စ်) မိုးဇတ်၊ ယိုဟန် ပက်ချယ်ဘဲလ်၊ အလက်ဆန်းဒါး စကရီအာဘင် (Alexander Scriabin)၊ ကလောက်ဒ် ဒေဘူစီ (Claude Debussy) စသော တေးရေးဆရာအသီးသီးတို့၏ သီချင်းစာရွက်များကို ရှာဖွေနိုင်သည်။
ထို့အပြင် သီချင်းတစ်ပုဒ်တွင်လည်း မတူညီသောတည်းဖြတ်မှုများကိုလည်း ဝက်ဘ်ဆိုက်‌ပေါ်တွင်တင်ထားသောကြောင့် နှစ်သက်ရာတည်းဖြတ်မှုကို ဒေါင်းလုပ်ရယူနိုင်သည်။ သီချင်းစာရွက်များသာမက ယင်းဝက်ဘ်ဆိုက်၏ ဝီကီတွင်လည်း တေးရေးဆရာများနှင့်ဂီတစာရွက်မိတ္တူထုတ်‌ဝေသူတို့၏ သိမှတ်ဖွယ်ရာတို့ကိုလည်း ဖတ်ရှုနိုင်သည်။
အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီကို မက်ဆာချူးဆက် စက်မှုတက္ကသိုလ်မှ  သုသေတနပြုလုပ်ရန် ရှာဖွေနိုင်သောနေရာနှင့် သင်ထောက်ကူဝက်ဘ်ဆိုက်ဟူ၍ ပြောဆိုခဲ့သည်။  ဆစ်ဘလေ ဂီတစာကြည့်တိုက် (Sibley Music Library) မှလည်း ထိုဝက်ဆိုက်ကို ရင်းမြစ်တစ်ခုဟု ပြောဆိုခဲ့ပြန်သည်။ ထို့အပြင် အမေရိကန်နိုင်ငံ စတန်းဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်၊ ကယ်လီဖိုးနီးယား တက္ကသိုလ် လော့အိမ်ဂျလိစ် နယ်မြေ၊ ဘရောင်းတက္ကသိုလ် (Brown University)၊ ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားတက္ကသိုလ် (University of Pennsylvania)၊ ဝစ္စကွန်းဆင်း-မယ်ဒီဆင် တက္ကသိုလ် (University of Wisconsin–Madison), အိုဘာလင် ရှေးဂီတတက္ကသိုလ် (Oberlin Conservatory of Music)၊ မန်ဟတ်တန် ဂီတကျောင်း (Manhattan School of Music)၊ မေရီလန်းတက္ကသိုလ် (University of Maryland)၊ ဝါရှင်တန်တက္ကသိုလ် (University of Washington)၊ ဆင်ဆနယ်တီတက္ကသိုလ် (University of Cincinnati)၊ ဝစ္စကွန်းဆင်း-မီဝေါကီး တက္ကသိုလ် (University of Wisconsin–Milwaukee)၊ အပလချီယန်တက္ကသိုလ် (Appalachian State University)၊ ကနေဒါနိုင်ငံ မက်ဂေးလ် တက္ကသိုလ် (McGill University)၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်၊ ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ်၊ အက်ဒင်ဗာရာတက္ကသိုလ် (University of Edinburgh)၊ ဘရစ်စတိုးတက္ကသိုလ် (University of Bristol)၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မဲလ်ဘုန်းတက္ကသိုလ် (University of Melbourne) တို့၏ တက္ကသိုလ်စာကြည့်တိုက်အသီသီးတို့သည် ထိုဝက်ဘ်ဆိုက်ကို အကြံပေးညွှန်ပြကြသည်။
တံဆိပ်သမိုင်းကြောင်း
၂၀၀၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အထိ အသုံးပြုခဲ့သော ဝက်ဘ်ဆိုက်၏တံဆိပ်‌နောက်ခံသည် ပထမဆုံးရေးသားထာသော ဂီတစာအုပ်ဖြစ်သည့် "Harmonice Musices Odhecaton" မှဖြစ်ပြီး အိုတာဗီယာနို ပက်တရူချီ (Ottaviano Petrucci) မှရေးသားထားသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် တံဆိပ်ကို ရိုးရိုးရှင်းရှင်းသာပြုလုပ်၍ "IMSLP, Petrucci Music Library" ဟူ၍သာရေးသားထားသည်။
ငွေပေးသွင်းသည့်စနစ်ကိုမိတ်ဆက်ခြင်း
အက်ဒွပ် ဂူအိုသည် ထိုသို့ပြုလုပ်ရခြင်းမှာ လက်ရှိရရှိသောထောက်ပံ့ငွေဖြင့် ဝက်ဆိုက်ကိုဆက်လက်ဖွင့်လှစ်ရန် မလုံလောက်နိုင်ကြောင်းဖြစ်သည်ဟုရှင်းပြခဲ့သည်။ အချို့သောပံ့ပိုးသူများသည် ဂူအိုအား အလှူခံခြင်းကိုမစမ်းသပ်ကြည့်ဘဲ ငွေကြေးပေးသွင်းရသည့်စနစ်ကိုချက်ချင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟုဆိုခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီသည် ငွေကြေးပေးသွင်းထားသောသူတို့သည် နက်ဆို(စ်) ဂီတစာကြည့်တိုက် (Naxos Music Library) သို့ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုနိုင်ကြောင်းကို တွစ်တာပေါ်၌ကြေညာခဲ့သည်။
ပိတ်ပင်ခံရခြင်းနှင့်ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခြင်း
၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်တွင် ဩစတြီယားနိုင်ငံ၊ ဗီယင်နာမြို့လာ ယူနီဗာဆယ် အယ်ဒီရှင် (Universal Edition) အဖွဲ့သည် "cease and desist" ခေါ် ပိတ်ပင်ခြင်းစာတမ်းကို ပို့ခဲ့ရာ အိုက်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီဝက်ဘ်ဆိုက်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့ရလေသည်။ ထိုပေးစာတွင် ကနေဒါနိုင်ငံ၏ မူပိုင်ခွင့်ဥပဒေအရ အနုပညာရှင်တစ်ဦး၏ ဖန်တီးမှုများသည် ကွယ်လွန်ပြီး အနှစ် ၅၀ အကြာတွင် "Public Domain" ခေါ်အများပိုင်အဖြစ်သို့ရောက်ရှိ‌‌သော်လည်း အခြားနိုင်ငံများတွင်မူ အနှစ် ၇၀ အထိ ကြာမြင့်နိုင်သည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟုဆိုထားသည်။ အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီဝက်ဘ်ဆိုက်ထိန်းကျောင်းသူ အက်ဒွပ် ဂူအို (Edward Guo) သည် ထိုစာကြည့်တိုက်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့သော်လည်း ဆွေးနွေးနိုင်သည့်ဖိုရမ်ကို ဆက်လက်ဖွင့်ထားခဲ့ရာ ဝက်ဘ်ဆိုက်ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန်အတွက် ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ထိုအခါ ပရောဂျက် ဂုတန်ဘတ် (Project Gutenberg) မှ ဒါရိုက်တာ မိုက်ကယ် ဟာ့(တ်) (Michael Hart) သည် ထိုဝက်ဘ်ဆိုက်ကို ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်ရန် အကူအညီပေးလိုခဲ့သည်။ သို့သော် အက်ဒွပ် ဂူအိုသည် ထိုဝက်ဘ်ဆိုက်ကို အမေရိကန်၌ဖွင့်ထား၍ ပရောဂျက် ဂူတန်ဘတ်၏ ကနေဒါဌာနနှင့် တိုင်ပင်လုပ်ဆောင်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ငြင်းပယ်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် မူပိုင်ခွင့်ကိုလေ့လာသူ မိုက်ကယ် ဂိုင်းစ်(တ်) (Michael Geist) သည် ဘီဘီစီအတွက် မူပိုင်ခွင့်ဆောင်းပါးတစ်စောင်ကို ရေးသားခဲ့ရာ ထိုကိစ္စရပ်သည် "Public Domain" ခေါ်အများပိုင်အတွက် အရေးကြီးသည်ဟုဆိုခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ ရက်တွင် အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီ ဝက်ဘ်ဆိုက်ကို ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ သီချင်းစာရွက်တို့၏ မူပိုင်ခွင့်များကို ဝန်ထမ်းများကိုယ်တိုင်ကြီးကြပ်၍ ဒေါင်းလုပ်ရယူနိုင်ခွင့်ကိုပေးစေသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အများပိုင်မဖြစ်သေးသော သီချင်းများကို ထိုဝက်ဘ်ဆိုက်၌ ခေတ္တပိတ်ပင်ထားခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၀ နောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံကိုယ်စီ ဆာဗာများတည်ရှိလာမှုကြောင့် အချို့သောသီချင်းများကို ပိတ်ပင်စရာမလိုတော့ပေ။
၂၀၁၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ဂီတထုတ်ဝေသူများအဖွဲ့ (အမ်ပီအေ) (Music Publishers Association (MPA)) သည် အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီဝက်ဘ်ဆိုက်ကို ဒစ်ဂျစ်တယ်ထောင်စုနှစ် မူပိုင်ခွင့်အက်ဥပဒေ (Digital Millennium Copyright Act) ဖြင့် လုံးဝပိတ်ချစေခဲ့သည်။ အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီ၏ ဒိုမိန်းအမည်ကိုမှတ်ပုံတင်ပေးသော GoDaddy ကိုလည်း ထိုဒိုမိန်းအမည်ကို ဖျက်စေခဲ့သည်။ အမ်ပီအေ၏အဆိုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်က "Universal Edition" ၏အဆိုနှင့်လည်းဆင်တူသည်။ ထို့အပြင် ဆာဂျေး ရာ့ခ်မာနီနော့ဖ် (Sergei Rachmaninoff) ၏ ၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင်ရေးသားထားသော ခေါင်းလောင်းများ (The Bells) အမည်ရှိသော ဆင်ဖိုနီကိုတင်ခြင်းအားဖြင့် အမေရိကန်နှင့်ဥရောပမူပိုင်ခွင့်ဥပဒေကို ချိုးဖောက်ခဲ့သည်ဟူဆိုခဲ့သည်။ အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီသည် မိမိတို့နှင့် ဆွေးနွှေးနိုင်သည့်အစား ထိုသို့ချက်ချင်းပိတ်ချခြင်းသည် မျှတမှုမရှိဟုဆိုခဲ့သည်။ တစ်ရက်မျှကြာသောအခါ အမ်ပီအေသည် တွစ်တာပေါ်တွင် GoDaddy အား အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီ၏ ဒိုမိန်းအမည်ကို ပြန်လည်ဖော်ယူပေးရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် တေးရေးဆရာ စာဂျေး ပရိုကိုဖီး(ဖ်) (Sergei Prokofiev) ၏မိသားစုဝင်များသည် ပိတ်ပင်ခြင်းစာတမ်းကို ပိုဆောင်ခဲ့ပြန်သည်။ ထိုစာတမ်းတွင် ပရိုကိုဖီး(ဖ်)၏ သီချင်းများသည် မူပိုင်ခွင့်ကာကွယ်မှုရှိနေသော်လည်း ဒေါင်းလုပ်ရယူနိုင်နေကြောင်းကိုဆိုထားသည်။ ထို့အပြင် အမျိုးသား ဂီတထုတ်လုပ်သူများအဖွဲ့ (National Music Publishers' Association) မှလည်း ထိုအကြောင်းအရာနှင့်ပက်သက်၍ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်တွင် ပေးစာပို့ခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်ရာ အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီသည် ပရိုကိုဖီး(ဖ်)၏ ဂီတစာရွက်များကို ဒေါင်းလုပ်လုပ်ခြင်းမှ ပိတ်ပင်ခဲ့ရာ သူ၏ ၁၉၂၃ မတိုင်မီ ရေးသားထားသော သီချင်းများကိုသာ ရယူနိုင်အောင်ပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။
ရရှိခဲ့သောဆုများ
အိုင်အမ်အက်(စ်)အယ်(လ်)ပီသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် Multimedia Education Resource for Learning and Online Teaching (MERLOT) အဖွဲ့မှ ဂီတဆုကိုရရှိခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပီစီ မဂ္ဂဇင်း (PC Magazine) သည်လည်း ထိုဝက်ဘ်ဆိုက်ကို ကြည့်ရှုမှုနည်းပါးသော ထိပ်တန်းဝက်ဘ်ဆိုက်အခု ၁၀၀ အနက်တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် အက်ဒွပ် ဂူအိုကို Associated Chamber Music Players (ACMP) အဖွဲ့မှ "The Helen Rice" ဆုကိုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ: ကနေဒါ ဒစ်ဂျစ်တယ်စာကြည့်တိုက်များ ကဏ္ဍ: ကနေဒါ ဂီတ ဝက်ဘ်ဆိုက်များ ကဏ္ဍ: ပိတ်ပင်ခြင်းခံရသောဝက်ဘ်ဆိုက်များ ကဏ္ဍ: ဂီတ ကဏ္ဍ: ဂီတစာကြည့်တိုက်များ ကဏ္ဍ: မီဒီယာဝီကီ ဝက်ဘ်ဆိုက်များ ကဏ္ဍ: ဂီတစာရွက်များ
ဂမ်လန်ရာဇီ
ဂမ်လန်ရာဇီ သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်နိုင်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ်တွင်တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ခါကာဘိုရာဇီ အမျိုးသားဥယျာဉ်တွင် တည်ရှိပြီး ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်၏။ တောင်သည် မြန်မာနှင့် တိဘက်တို့ နယ်စပ်တွင် တည်ရှိပြီး အိန္ဒိယနှင့် သုံးနိုင်ငံတွေ့ဆုံရာ နေရာမှ ၁၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၅၈၈၁ ကီလိုမီတာ အမြင့်ရှိသည့် ခါကာဘိုရာဇီ သည် ဂမ်လန်ရာဇီမှ ၆.၆ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဂမ်လန်ရာဇီသည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး ဆီးနှင်းများနှင့် ရေခဲများ ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မြေတိုင်းဦးစီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ဂမ်လန်ရာဇီတောင်သည် နှမ်းဖတ်ကျောက် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
တက်ရောက်ခြင်း
၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် အန်ဒီ တိုင်ဆန် (၁၉၆၈–၂၀၁၅) ဦးဆောင်၍ ပထမဆုံး တက်ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့တွင် အမေရိကန် တောင်တက်သမား ငါးဦးနှင့် Technical Climbing Club of Myanmar (TCCM) မှ မြန်မာတောင်တက်သမား နှစ်ဦး ပါဝင်ခဲ့သည်။ တောင်တက်အဖွဲ့ကို ထူးဖောင်ဒေးရှင်း မှ ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ တောင်ခြေ အခြေစိုက်စခန်းသို့ ရောက်ရှိရန် မိုးသစ်တောများနှင့် စမ်းချောင်းများစွာကို ကျော်ဖြတ်ခဲ့ရသည်။ ရာသီဥတုကောင်းမွန်နေစဉ်မှာပင် အခြေစိုက်စခန်းသို့ ရောက်ရှိရန် နှစ်ပတ်ခန့် အချိန်ယူရသည်။
အရှေ့တောင်အာရှတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်နိုင်
ဂမ်လန်ရာဇီ၏ အမြင့်ကို ၅,၈၇၀ ±၂ မီတာ (၁၉,၂၅၉ ပေ) ဟု တိုင်းတာထားသည်။ အမြင့်ကို ဂျီပီအက်စ် ဖြင့် အတိအကျ တိုင်းတာထားမှုအရ အရှေ့တောင်အာရှတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။ ခါကာဘိုရာဇီတောင်၏ အမြင့်ကို ဂျီပီအက်စ်ဖြင့် မတိုင်းတာရသေးပေ။ သို့သော်လည်း ထောင်ထိပ်သို့ နောက်ဆုံးတက်ရောက်ခဲ့ခြင်းအရ ခါကာဘိုရာဇီသည် အမြင့်ဆုံးအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေသည်။ တောင်တက်အဖွဲ့သည် ခါကာဘိုရာဇီတောင်၏ ၅၇၄၂ မီတာ (၁၈,၈၄၀ ပေ) အထိ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး တောင်ထိပ်သည် နောက်ထပ် ၂၄၀ မီတာ (ပေ ၈၀၀) ခန့် ကျန်နေသေးကြောင်း ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်။
ဝါးပြစ်မ (တောင်)ရွာ၊ အရာတော်မြို့နယ်
ဝါးပြစ်မ (တောင်)ရွာ (Warpyitma(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ ဝါးတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၃၂၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရာတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တွေးကြောက်ဘွယ့်ကိုး
တွေးကြောက်ဘွယ့်ကိုး ကဗျာကို မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ရေးသားခဲ့သည်။ သံချို ကဗျာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။
အကြောင်းအရာ
ကိုးခုစွန်းနှစ်များတွင် ဖြစ်တတ်သည့်အကြောင်းများကို ဖွဲ့ဆိုထားသည့် သံချို ဖြစ်သည်။
တွေးကြောက်ဘွယ့်ကိုး
နိမိတ်ဖြင့်ဆန်းပြန်ပေါ့၊ ဟိတ်ခန်းဘယ်လိုပုံဟု၊ အလုံးစုံဖတ်မကြားနိုင်ဘု၊ မှတ်သားရန် အခြေပြောရလျှင်၊ ငွေကောဇာ ၉ ခု အနင်းမှာလ၊ ချင်းတွင်းနယ် သလ္လာဝတီ၌၊ မွန်စွာတလီ မြစ်ရေနောက်စဉ်က၊ မီးတောက်သွင် ဘလောင်ဆူ၍၊ တောင်ငူတွင်သဝံငယ်က၊ လွန်တကယ် လောဘကြီးသော်ကြောင့်၊ သဝံကြီးမူ ခန္ဓာပျက်လို့၊ အမွန်ထီးဖြူဘမယာတက်ခဲ့၊ တိုင်းပြေပျက်မှုကြုံဟန်။
ထီးကျိုးခေါ်စည်ပါပေါလ်သော်ကြောင့်၊ အထောက်မတန်ပ၊ ခလောက်ဆန်မငြိမ်သက်သလိုပ၊ သူ့ထက်ငါဒုက္ခများလို့မို့၊ အစားအစာနှင့် အသွားအလာ အများသတ္တဝါအားလုံးမှာဖြင့်၊ နုံးလျစွာတမူကွဲစေဘို့၊ ချုံးချအောင်ပူမစဲပုံက၊ ဆူသဲအင် တောမသတ်ပါတဲ့၊ မြောစရာမှတ်ရွှေရစ်တံ။
ယခု ၉ မှာတော့၊ မူဆိုးဘယ်လိုကြုံဘို့၊ အလုံးစုံမှန်မသိပေမဲ့၊ ဉာဏ်ရှိသူကိုမလစ်စေနှင့်၊ ထိမြစ်ရေတကြိမ်နောက်ပြန်တော့၊ ငြိမ်လောက်အောင် သတိဖြင့်ထားကြတော့၊ ပိပြားရန်မလွယ်ကူဘု၊ မြန်နယ်ဇမ္ဗူ မြို့ဗဟိုရ်အနက်မှာလ၊ ရန်စွယ်ပြုကာ သို့ကလို ထွက်မည်ထင့်၊ ခုပြချက်နိမိတ်ခံ အတိတ်ကံအိုဆိုး။
အမှတ်ရှိတာမို့၊ သတ္တိငယ်တိရိယာနှင့်၊ ပညာကိုယှဉ်ကာတွဲလျှင်ဖြင့်၊ အနဲငယ်အပူလောက်ကယ်နှင့်၊ တိမ်းသွေကာ ကိန်းကြေ၍ ပျောက်ရန်ဘို့၊ တည်ဆောက်ကာ ပဉ္ဇသီနှင့်၊ အဋ္ဌင်္ဂီတရား၊ ဗြဟ္မစိုရ်နှင့် မွှေးကြမှ၊ ပလ္လင်ဝဇီရာ ပတ္တမြား ဗဟိုရ်၌ အေးမည်ပါ့၊ မောင်းထောင်ကျော်တရာ၊ နှောင်းနော် မြှော်ကာရေးခဲ့မယ်၊ တွေးကြောက်ဘွယ့်ကိုး။
ခက်ဆစ်
၂။ အတိတ် = ထိုနိမိတ်ကို အကြောင်းပြု၍ ရှေးကမည်သို့ရှိခဲ့၍ မည်သို့ဖြစ်သင့်သည်ဟု ကောက်ယူချက်။
၃။ သစံကြီး = တောင်ငူတွင် စတင်မင်းပြုသောမင်း၊ သစံကြီး နှင့် သစံငယ်။
၄။ ပဉ္ဇသီ = ငါးပါးသီလ။
၅။ အဋ္ဌင်္ဂီ = ရှစ်ပါးသီလ။
မှတ်ချက်
ဤကဗျာခေါင်းစဉ်သည် မောင်းထောင်းဦးကျော်လှ ကိုယ်တိုင် နာမည်ပေးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ သင့်တော်မည်ထင်သော နာမည်ကို ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
လှည်းဝင်ရိုးသံ တညံညံ၊ ပုဂံဘုရားပေါင်း
လှည်းဝင်ရိုးသံ တညံညံ၊ ပုဂံဘုရားပေါင်း သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အနက်အဓိပ္ပာယ်
(၁) ပုဂံမြို့ဟောင်းတွင် ရှေးအခါက ဘုရားပေါင်း ၄၄၄၆ − ဆူ ရှိသည်။ (လှည်း = ၄၊ ဝင် = ၄၊ ရိုး = ၄၊ သံ = ၆။)
(၂) ပုဂံမြို့ဟောင်းတွင် ရှေးအခါက ဘုရားပေါင်း ၄၄၄၆၇၃၃ − ဆူ ရှိသည်။ (လှည်း = ၄၊ ဝင် = ၄၊ ရိုး = ၀ (သို့) ၈ သံ= ၆၊ တ = ၇၊ ညံ = ၃၊ ညံ = ၃။)
ရှမ်းတောရွာ၊ မတ္တရာမြို့နယ်
ရှမ်းတောရွာ (Shantaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ ရှမ်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၀၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှမ်းတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၄ ဦး၊ မ ၄၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချင်းနဒေးရွာ၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်
ချင်းနဒေးရွာ (Chinnaday)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ နမ့်ကစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၂၉၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နာဂနွယ် ဘာသာစကားများ
နာဂဘာသာစကားများသည် ကူကီး-ချင်း-နာဂ ဘာသာစကားများ အောက်တွင် ပထဝီဝင်နှင့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုဖွဲ့ထားသည့် ဘာသာစကားဖြစ်ပြီး နာဂ ချင်း လူမျိုးများအများစု ပြောဆိုကြသည်။ ကဏ္ဍ:နာဂလူမျိုး
ဦးဘိုးသီးပိဋကတ်တိုက်
ဦးဘိုးသီးပိဋကတ်တိုက် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံမြို့ တွင်ရှိ၍ အငြိမ်းစားဝန်ထောက် ဦးဘိုးသီးဆိုသူက ၎င်းထံတွင် စုဆောင်းထားရှိသော ပေ၊ ပရပိုဒ်၊ ပိဋကတ်တော်များဖြင့် သာဓုဇနပါသာဓိက မဟာဓမ္မစေတီတော်တိုက် အမည်ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သုဝဏ္ဏဘူမိ ပရိယတ္တိသာသနာဟိတအသင်းကြီး၏ စာမေးပွဲများသို့ ဝင်ရောက်ဖြေဆိုကြသော ရဟန်းသံဃာမျအတွက် အဆင်ပြေစေရန် ရည်ရွယ်၍ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
တည်နေရာ
သာဓုဇနပါသာဒိကဓမ္မစေတီတော်တိုက် (သို့မဟုတ်) ဦးဘိုးသီးပိဋကတ်တိုက်သည် သထုံမြို့ မြသပိတ်တောင်ခြေရှိ သဒ္ဓမ္မဇောတိကာရာမကျောင်းတိုက်ကြီးအတွင်း၌တည်ရှိသည်။
ဖြစ်ပေါ်လာပုံသမိုင်းအကျဉ်း
သာသနာတော်အတွက်အရေးကြီးလှသည့် ပိဋကတ်စာပေများကို အရှည်ထိန်းသိမ်းရန်၊ ဖတ်ရှုလေ့လာနိုင်ရန်ပိဋကတ်တိုက်(စာကြည့် တိုက်)များကိုဆောက်လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ပိဋကတ်တိုက်(ပုဂံ)၊ ပိဋကတ်တိုက် (မန္တလေး) စသည်ဖြင့်ရှိကြရာမွန်ပြည်နယ်၊ သထုံမြို့၊ မြသ ပိတ်တောင်ခြေရှိဦးဘိုးသီးပိဋကတ်တိုက်သည်လည်းတစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
သထုံရှိအငြိမ်းစားနယ်ပိုင်ဝန်ထောက်မင်းဦးဘိုးသီးနှင့်မင်းကတော်ခင်ခင်ကြီးတို့သည် ဘုရားတည်ကျောင်းဆောက်ကုသိုလ်တို့ဖြင့် အားမရနိုင်ဘဲဓမ္မဒါနကုသိုလ်အတွက် ပိဋကတ်တိုက်ကြီးဆောက်လုပ်လှူဒါန်းရန်အာသီသဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၈ခန့် က ငွေတစ်သိန်းအကုန်အကျခံပြီး ဦးလူဖေဝင်း နှင့်တိုင်ပင်ကာရှားပါးစာအုပ်များကိုလမ်းဘေးအဟောင်းဆိုင်များ၊ ရွှေတိဂုံဘုရားဈေး၊ မန္တလေးဈေးချိုတိုက်တန်းများတွင် ဝယ်ယူစုဆောင်းခဲ့သည်။ပိဋကတ်သုံးပုံ အတွက် ပိဋကတ္တသဝီဒူအဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ်ပုဂ္ဂိုလ်ကျော်တို့အား လွှဲအပ်ကာပေးစာရေးသူများစွ ဖြင့် ဆယ်နှစ်ကျော်ခန့်ပေထက်အက္ခရာတင်ခဲ့သည်။ သီဟိုဠ်ကျွန်းရှိရှားပါးစာပေများကိုလည်း မရရအောင်ကူးယူခဲ့လေသည်။ တစ်ဆင့်ကူးယူလိုသောရဟန်းရှင်လူသုတေသီများ အခက်အခဲမရှိစေရန်ရည်ရွယ်ရင်းဖြစ်သည်။
စာအုပ်စာပေများနှင့်ပေစာများ
စာကြည့်တိုက်တွင်ရှားပါးစာအုပ်များ(၁၅၀၀) နီးပါးနှင့်ပေစာထုပ်ပေါင်း(၁၃၄၅)ထုပ်ရှိသည်။ ထို့ပြင်ရှေးမြန်မာမင်းတို့၏ မင်းမြောက်တန်ဆာအဆောင်အယောင်များနှင့် စကြဝဠာနက္ခတ်တာရာများဆေးရောင်စုံရေးဆွဲထားသည့် ပိုးပုရပိုက်ဖြူများကိုညရွှေချထားသည့်ဗီရိုများတွင်သိမ်းဆည်းထားသည်။ ကောဇာ ၁၂၉၉ခု နှစ်တွင်သာဓုဇနပါသာဒိကဓမ္မစေတီတော် (ဦးဘိုးသီးပိဋကတ်တိုက်) ကိုရေစက်သွန်းချလှူဒါန်းခဲ့သည်။
ဆောင်ရွက်ချက်များ
၂၀၁၅ ခုနှစ်မှစတင်ကာပိဋကတ်တိုက်အတွင်းရှိ ရှေးဟောင်းစာပေများကိုသန့်ရှင်းရေးပြုလုပ်ခြင်း၊ ဓာတ်ပုံရိုက်မှတ်တမ်းတင်ကာ soft copy ပြုလုပ်သိမ်းဆည်းခြင်းတို့ကိုဆောင်ရွက်နေပြီးအင်တာနက်ဝက်ဘ်ဆိုက်ဒ်တစ်ခုအနေဖြလွှင့်တင်နိုင်ရန်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စာကြည့်တိုက်များ
လမ်းလုံရွာ၊ နမ့်ဆန်မြို့နယ်
လမ်းလုံရွာ (Lanlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နမ့်ဆန်မြို့နယ်၊ နမ့်တွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၅၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၆၁ ဦး၊ မ ၁၆၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်ဆန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်တောင်းရွာ၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်
နမ့်တောင်းရွာ (Namtawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်၊ နမ့်တောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၉၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၇၉ ဦး၊ မ ၁၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွတ်ခိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဗျာဝရွာ၊ ရေးမြို့နယ်
ကဗျာဝရွာ(Kabyarwa)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ရေးမြို့နယ်၊ ကဗျာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၄၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဗျာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၀ ဦး၊ မ ၁၄၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၇၆ ဦး နေထိုင်သည်။ ကဗျာဝကမ်းခြေတည်ရှိသော ရွာ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ဖရွာ၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်
ဝမ်ဖရွာ (Wanhpa)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်၊ မုန်းလိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၁၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန်းလိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၇၁ ဦး၊ မ ၁၉၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်ကောက်ရွာ၊ မိုင်းလားမြို့နယ်
ဝမ်ကောက်ရွာ (Wankauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းလားမြို့နယ်၊ မိုင်းမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၃၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၃၄ ဦး၊ မ ၃၆၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းလားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်သာရွာ၊ ညောင်ဇောက်
ညောင်ပင်သာရွာ (Nyaungpinthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ညောင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၃၉၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၆၀ ဦး၊ မ ၂၃၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိတ္ထီလာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲဇောင်းရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
မဲဇောင်းရွာ (Mezaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်၊ ဘောကထာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၅၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘောကထာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၁ ဦး၊ မ ၅၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကျင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်တိုင်းပုရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်
အင်တိုင်းပုရွာ (Intaingpu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ချင်ယုတ်ကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၈၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချင်ယုတ်ကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၈ ဦး၊ မ ၁၀၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းသိမ်း
ဦးမင်းသိမ်း သည် မြန်မာလူမျိုး သံအမတ်ကြီးဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ဩစတြီးယားနိုင်ငံ ဗီယင်နာ မြို့အခြေစိုက် ကုလသမဂ္ဂရုံး၌ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ အမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူဖြစ်သည်။ယင်းအပြင်  ဩစတြီးယားသမ္မတနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး အဖြစ်လည်းတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည်။ ၎င်းသည် ထိုရာထူးမတိုင်မှီ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန သံတမန်ရေးရာဦးစီးဌာန ညွန်ကြားရေးမှူးချုပ် တာဝန်ကိုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ပညာရေး
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ရူပဗေဒသိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိထားသူဖြစ်သည်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဆိုးလ်မြို့ရှိ “Chung-Ang” တက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံတကာလေ့လာရေး မဟာဘွဲ့နှင့် ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိ “Johns Hopkins” တက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံတကာ ပြည်သူ့ရေးရာမူဝါဒ မဟာဘွဲ့တို့ကို ရရှိထားသူဖြစ်သည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝ
ဦးမင်းသိန်းသည် အိမ်ထောင်ရှိပြီး သား၂ဦးရှိသည်။ဇနီးဖြစ်သူမှာ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင်ပင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေကာ ဂျီနီဗာမြို့ရှိ မြန်မာရုံးအဖွဲ့တွင် သံမှူးကြီးတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ဝမ်ဖုတ်ရွာ၊ မိုင်းယောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးတန်းရွာ၊ အရာတော်မြို့နယ်
ဝါးတန်းရွာ (Wartan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ ဝါးတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၃၁၅ ဖြစ်သည်။
နမ့်မော်စင်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
နမ့်မော်စင်ရွာ (Nammawhsin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ ကောင်းကြဲ (အီ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၇၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းကြဲ (အီ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၉ ဦး၊ မ ၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ဝါးတန်းရွာ၊ အရာတော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရာတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်မော်စင်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တွင်းမရွာ၊ မြိုင်မြို့နယ်
တွင်းမရွာ (Twinma)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ တွင်းမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၇၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တွင်းမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၅ ဦး၊ မ ၁၇၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကူကီး-ချင်းနွယ်–နာဂနွယ် ဘာသာစကားများ
ကူကီး-ချင်းနွယ်–နာဂနွယ် ဘာသာစကားများသည် Ethnologue မှအသုံးပြုသော James Matisoff ၏ အမျိုးအစားခွဲခြားမှုတွင် တရုတ်-တိဗက်မိသားစု၏ ပထဝီဝင်ဘာသာစကားများ အစုအဝေးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းကို monophyletic မဟုတ်သော "Tibeto-Burman" အောက်တွင် အုပ်စုဖွဲ့ထားသည်။ ၎င်းတို့၏ မျိုးရိုးစဉ်ဆက် ဆက်နွယ်မှုသည် အချင်းချင်းရော တရုတ်-တိဗက်ပြည်၏ ကျန်ရှိသော ဆက်ဆံရေးကို မဖြေရှင်းနိုင်သော်လည်း Matisoff သည် ၎င်းတို့အား အဆင်ပြေစေရန် စောင့်ဆိုင်းနေသော နောက်ထပ် သုတေသနတစ်ခုအဖြစ် ပေါင်းစပ်ထားသည်။
*
အားရ်၊ ရောမ နှင့် ရိုမန်နက်စ် အဆောက်အဦးများ
အားရ်၊ ရောမ နှင့် ရိုမန်နက်စ် အဆောက်အဦးများ သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အားရ်မြို့ လယ်ရှိ အဆောက်အဦး အစုအဝေး တည်ရှိသော နေရာ ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ်မှစ၍ ယူနက်စကို မှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
ဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ထိန်းသိမ်းထားသော ဒေသသည် ၆၅ ဟက်တာမျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ ထိုဒေသအတွင်း အောက်ပါ အဆောက်အဦးများ ပါဝင်သည်။
မကြီးကုန်းရွာ၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်
မကြီးကုန်းရွာ (Magyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၊ မကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၇ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၈၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နွားထိုးကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမီးမိန်းမ မွေးပြန်ရ၊ မောင်ဖားမိဘ အရှက်ရ
သမီးမိန်းမ မွေးပြန်ရ၊ မောင်ဖားမိဘ အရှက်ရ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အနက်အဓိပ္ပာယ်
သမီးမိန်းကလေးကို မွေးရသည်မှာ မလိမ္မာလျှင် မိဘမောင်ဖား အရှက်ရတတ်သည်။
ဝမ်ပေါင်ရွာ၊ မိုင်းလားမြို့နယ်
ဝမ်ပေါင်ရွာ (Wanpawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းလားမြို့နယ်၊ မိုင်းမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၃၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၃၄ ဦး၊ မ ၃၆၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းလားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွန်ဖောယိုင်
လွန်ဖောယိုင် (หลวงพ่อใหญ่), Phra Phutta Rattana Mongkhol Maha Munee ဟုလည်း သိကြ(พระพุทธรัตนมงคลมหามุนี; ) နှင့်  Roi Et ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး သည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် စတုတ္ထမြောက် အမြင့်ဆုံးရုပ်ပွားတော်တစ်ဆူ ဖြစ်သည်။
Roi Et စီရင်စုရှိ Wat Bhurapha Phiram ကျောင်းတော်တွင် တည်ရှိသည်။ ရုပ်ပွားတော်၏ အမြင့်သည် ၅၉.၂ မီတာ (၆၇.၅၅ မီတာ, အောက်ခြေပါ အပါအဝင်) ဖြစ်သည်။ တည်ဆောက်မှုသည် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ကွန်ကရစ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားပြီး အပြင်ဘက်တွင် အလှဆင်ကာရံထားသည်။
ရုပ်ပွားတော်ကြီး ဂေါတမဗုဒ္ဓရပ်တော်မူနေဟန် ဖြစ်သည်။ (ลือนามพระใหญ่), Leu nam phra yai ဟူသည့် စကားဖြင့် စီရင်စုနယ်၏ အမှတ်အသားနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ Leu nam phra yai ၏ အဓိပ္ပါယ်မှာ “ဧရာမဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးကြောင့် ကျော်ကြားသည်”  ဟု ဖြစ်သည်။ ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို Wat Bhurapha Piram ကျောင်းတော်၏ ငါးဦးမြောက်ကျောင်းထိုင်ဆရာတော် Phra Ratcha Preechayana Munee ၏ မိန့်ကြားမှုဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ရုပ်ပွားတော်ကြီးကို တည်ဆောက်ရာတွင် ခန့်မှန်းခြေ ဘတ် ၇၀၀၀၀၀၀ ကုန်ကျခဲ့ကာ အချိန် ၈ နှစ်ကြာမြင့်ခဲ့သည်။
ရုပ်ပွားတော်ကြီး၏ အရပ်သုံးအမည်မှာ Luangpho Yai (หลวงพ่อใหญ่) “ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး” ဖြစ်သည်။ တရားဝင်အမည်မှာ Phra Phuttha Rattana Mongkhol Maha Munee (พระพุทธรัตนมงคลมหามุนี) ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ -
အတူတကွ အမည်အားဘာသာပြန်ဆိုပါက “ဂေါတမဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး၊ အများပြည်သူသို့ ကောင်းခြင်းများ ယူဆောင်လာပေးသည့် အဖိုးတန်ရတနာတစ်ပါး” ဟု ဖြစ်သည်။
Luangpho Yai (หลวงพ่อใหญ่) ဆိုသည်မှာ မည်သည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကိုမျှ သီးသန့်ရည်ညွှန်းသည့်စကား မဟုတ်ဘဲ “ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီး” ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ဤစကားကို ကြီးမားသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကြီးများတွင်အသုံးပြုကြသည်။ Luangpho To (หลวงพ่อโต) ဟူသည့် စကားကိုလည်း အသုံးပြုကြပြီး အဓိပ္ပါယ်အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ စေတီပုထိုးများ
ကဘဲ့အုတ်ဖိုရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်
ကဘဲ့အုတ်ဖိုရွာ(Kabeitokehpo)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ အနိင်းပွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၉၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အနိင်းပွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၆၂ ဦး၊ မ ၁၉၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၄၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သူခိုးကြီးတော့ ဓားပြ၊ ဓားပြကြီးတော့ သူပုန်
သူခိုးကြီးတော့ ဓားပြ၊ ဓားပြကြီးတော့ သူပုန် သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အနက်အဓိပ္ပာယ်
သူခိုးများ အင်အားကောင်းလာသောအခါ ဓားပြ ဖြစ်လာတတ်သည်၊ ဓားပြများ အင်အားကောင်းလာသောအခါ သူပုန် ဖြစ်လာတတ်သည်။
ကရင်ကုန်းရွာ၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်
ကရင်ကုန်းရွာ (Kayinkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ နတ်တလင်းမြို့နယ်၊ ချင်ယုတ်ကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၈၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချင်ယုတ်ကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၈ ဦး၊ မ ၁၀၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်တလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်သေကွေ့ရွာ၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်
ဆင်သေကွေ့ရွာ (Sinthaykwayt)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊ ရှောက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၆၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှောက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၂ ဦး၊ မ ၁၅၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗာရူန် ဆောဗ်တီ
ဗာရူန် ဆောဗ်တီ - बरुन सोबती ဗာရူန် ဆောဗ်တီ သည် အိန္ဒိယ ရုပ်သံ ဇာတ်လမ်းတွဲ သရုပ်ဆောင် မင်းသား တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ တွင် ဒီ အချစ် ကို ဘာ နာမည် ပေးသင့်လဲ? တွင် အာရ်နဝ် သိင်္ဃ ရာဣဇဒ အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် Tanhaiyan ၊ The Great Indian Dysfunctional Family  စသည်တို့ တွင်လည်း သရုပ်ဆောင် ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၈၄ မွေးဖွားသူများ
သူစိမ်းကောင်းလျှင် ဆွေမျိုးမသာ
သူစိမ်းကောင်းလျှင် ဆွေမျိုးမသာ သည် မြန်မာဆိုရိုးစကား ဖြစ်သည်။
အနက်အဓိပ္ပာယ်
သူစိမ်းကောင်းလျှင် ဆွေမျိုးထက်ပင် အားကိုးရသည်။
ဝယ်တောင် (မြောက်)ရွာ၊ မြိုင်မြို့နယ်
ဝယ်တောင် (မြောက်)ရွာ (Weitaung(North))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ မြိုင်မြို့နယ်၊ ဝယ်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၆၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝယ်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၄၁ ဦး၊ မ ၃၁၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဆည်လေးရွာ၊ မတ္တရာမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိန်ပင်ဝဲ (အောက်)ရွာ၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကျင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘောလ်တစ်နိုင်ငံများ
ဘောလ်တစ်နိုင်ငံများ (ဘောလ်တစ်တိုင်းပြည်များ၊ ဘောလ်တစ် သမ္မတနိုင်ငံများ သို့မဟုတ် ရိုးရှင်းစွာ ဘောလ်တစ်များ) ဆိုသည်မှာ ဥရောပမြောက်ပိုင်း ဘောလ်တစ်ပင်လယ် အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသော အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံ ၃ ခုဖြစ်သော အက်စ်တိုးနီးယား၊ လတ်ဗီးယား နှင့် လစ်သူယေးနီးယား နိုင်ငံတို့၏ အစုအဖွဲ့ကို ရည်ညွှန်းသုံးနှုန်းသော ပထဝီနိုင်ငံရေး အသုံးအနှုန်း ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ အသုံးအနှုန်းကို ယဉ်ကျေးမှုရပ်ဝန်းများ၊ အမျိုးသားရေးလက္ခဏာ သို့မဟုတ် ဘာသာစကား အနေနှင့် မသုံးနှုန်းကြပေ။ အကြောင်းမှာ လတ်ဗီးယား နှင့် လစ်သူယေးနီးယား အများစုမှာ ဘောလ်တစ်လူမျိုးများ ဖြစ်သော်လည်း  အက်စတိုးနီးယား အများစုမှာ ဖင်းနစ်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည် ။ အဆိုပါ သုံးနိုင်ငံသည် တရားဝင် ပြည်ထောင်စုတစ်ခု မဟုတ်သော်လည်း အစိုးရနှင့် ပါလီမန်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ရှိကြသည်။ သုံးနိုင်ငံအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု၏ အရေးကြီးဆုံး ကဏ္ဍများမှာ နိုင်ငံခြားရေးနှင့် လုံခြုံရေးမူဝါဒ၊ ကာကွယ်ရေး၊ စွမ်းအင်နှင့်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး တို့ဖြစ်ကြသည်။
သုံးနိုင်ငံစလုံးသည် နေတိုး ၊ ယူရိုဇုန် နှင့် OECD အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်ပြီး ဥရောပသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်များ လည်း ဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်မှစ၍ အက်စ်တိုးနီးယား သည် ကုလသမဂ္ဂလုံခြုံရေးကောင်စီ တွင်အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လိမ့်မည်။ ဤသုံးနိုင်ငံစလုံးသည် ဝင်ငွေမြင့်မားသောစီးပွားရေး ရှိသော နိုင်ငံများအဖြစ် ကမ္ဘာ့ဘဏ်မှ သတ်မှတ်ထားပြီး အလွန်မြင့်မားသော လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုညွှန်းကိန်း ကိုထိန်းသိမ်းထားနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပထဝီဝင်
ရွာရှည်ရွာ၊ အရာတော်မြို့နယ်
ရွာရှည်ရွာ (Ywarshey)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ အရာတော်မြို့နယ်၊ ဝါးတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၃၁၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရာတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်ပျက်ရွာ၊ နမ့်ဆန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်ဆန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နယူးယောက်မြို့ မြေအောက်ရထား
နယူးယောက်မြို့တော် မြေအောက်ရထား သည်အ လျင်အမြန်ကူးအပြောင်း စနစ်ဖြင့် မြို့နယူးယောက် နှင့်ငှားရန် နယူးယောက်စီးတီးအကူးဏာ၊ လက်အောက်ခံအေဂျင်စီများ၏အစဥ္အ မြို့ပြသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအဏာပိုင္ (MTA)။ တွင်ဖွင့်လှစ် ၁၉၀၄၊နယူးယောက်မြို့တော်မြေအောက်ရထားသည်ကမ္ဘာပေါ်တွင်အသက်အကြီးဆုံးအများပြည်သူအကူးအနိုင်ငံများ၏ကမ္ဘာ့အသုံးအများဆုံးနိုင်ငံများနှိုင်းယှဉ်၊နှင့်မြေစနစ်နှင့်အတူအများစု။ ကကမ်းလှမ်းဝန်ဆောင်မှု ၂၄ တစ်နေ့လျှင်နာရီအပေါ်နေ့တိုင်း၏အနှစ်။
နယူးယောက်မြို့တော်မြေအောက်ရထားသည်အကြီးဆုံးအ လျင်အမြန်ကူးအပြောင်းစနစ် အတွက်ကမ္ဘာအရေအတွက်အားဖြင့်ဘူတာရုံနှင့်အတူ၊ ၄၇၂ ဘူတာ၌စစ်ဆင်ရေး (၄၂၄ လျှင်ဘူတာတော်အားဖြင့်လွှဲပြောင်းအဖြစ်တစ်ခုတည်းဘူတာရုံ)။ ဘူတာတည်ရှိတစ်လျှောက်လုံးအစီရင္စု၏ မန်ဟက်တန်၊ စာပေ၊ မိဖုရား၊ အသီးေ။ ထို Staten ကျွန်းရထားလမ်း သည်မတရားစဉ်းစား၏အစိတ်အပိုင်းရထားအဖြစ်၊ဒါကြောင့်ကင်းမဲ့တဲ့ရထားနှင့်အတူရထားစနစ်၊ဒီတော့ခရီးသည်ခရီးသွားလာရန်အခြားရင္စုယူ ကူး သို့မဟုတ် ဘတ်စ်ကား;သို့သော်၊အခမဲ့လွှဲပြောင်းခွင့်ပြုနယူးယောက်မြို့တော်မြေအောက်ရထားနှင့် MTA ရဲ့ဘတ်စ်ကားစနစ်။ ထို ဆိပ္ကမ္းအာဏာအဟဒ် မှာမန်ဟက်တန်နှင့် နယူးဂျာစီပြည်နယ် နှင့်အ AirTrain တိုင်း မှာမိဖုရား နှစ်ဦးစလုံးလက်ခံရထားရဲ့ MetroCard ဒါပေမယ့်ဖြင့်လည်ပတ်ကြသည်မဟုတ်သောအ MTA နှင့်ခွင့်မပြုပါအခမဲ့လွှဲပြောင်း။ သို့သော်၊အ စဗဲ့ကျွန်းလွတ်လပ်ရေးကြေညာ ခွင့်ပြုအခမဲ့လွှဲပြောင်းဖို့အ MTA နှင့်ဘတ်စ်ကားစနစ်များ၊အပင်သော်လည်း၊ဒါကြောင့်လည်းမက MTA။
အဆိုပါစနစ်ဟာလည်းကမ္ဘာ့အရှည်ဆုံး။ ခြုံကြည့်၊အဆိုပါစနစ်ပါရှိသည် 236 mi ၏လမ်းကြောင်း၊ သို့ဘာသာပြန်ဆို 665 mi ၏ဝင်ငွေကိုခြေရာခံ; နှင့်စုစုပေါင်း 850 mi အပါအဝင် မဟုတ်သော-အခွန် trackage။
အားဖြင့်နှစ်စဉ် ridership၊နယူးယောက်မြို့တော်မြေအောက်ရထားသည်အများဆုံးလျင်မြန်စွာကူးရထားလမ်းစနစ်နှစ်ခုစလုံးအတွက်အ နောက်ခြမ်း နှင့်အ နောက်ကမ္ဘာအဖြစ် သတ္တမအလုပ်အများဆုံးလျင်မြန်စွာကူးရထားလမ်းစနစ် အတွက်ကမ္ဘာ;သာအမြေ(ရထား)စနစ်များအတွက် ဘေဂျင်း၊ ရှန်ဟိုင်း၊ ဆိုးလ်မြို့၊ တိုကျို၊ ကို၊ မော် စံချိန်ပိုမိုမြင့်မားသည်နှစ်စဉ် ridership။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊အောက်ရထားအပ် ၁။၇၆ ဘီစီး၊ပျမ်းမျှခန့်မှန်းခြေ ၅။၇ သန်းနေ့စဉ်စီးအရပ်မှာတစ်ပေါင်း ၅။၉ သန်းစီးတိုင်းတနင်္ဂနွေ(၃။၃ သန်းအပေါ်စနေနေ့;၂။၇ ရေသန်းအပေါ်တနင်္ဂနွေ)။ Ridership ဆက်လက်တိုးမြှင့်ရန်၊နှင့်အပေါ်စက်တင်ဘာလ ၂၃၊၂၀၁၄၊ထက်ပိုပြီး ၆။၁ သန်းလျက်အောက်ရထားစနစ်၊အမြင့်ဆုံးတစ်ခုတည်းနေ့ ridership ကတည်းက ridership ခဲ့မှန်မှန်စောင့်ကြည့် ၁၉၈၅။
စနစ်ရဲ့ ၂၅ ဝန္ေဆာင္မႈ၊ ၂၂ ရှောက်သွားမန်ဟက်တန်၊အချွင်းချက်ဖြစ်ခြင်း ဂရမ် ရထား၊အ ရန်ကသိုလ္ရိပ္သာပးဆြဲေ၊ Rockaway ပန်းခြံပးဆြဲေ။ ကြီးမားတဲ့ဝေမျှ၏ရထားအပြင်ဘက်မန်ဟက်တန်များမှာမြင့်မားသော၊ ပဲခူး၊သို့မဟုတ်အတွက်အ ဖွင့်လျှော့ချ၊အနည်းငယ်ဆန့်၏လမ်းကြောင်းပြေးမြေပြင်အဆင့်မှာ။ စုစုပေါင်း၊၄၀%လမ်းကြောင်း၏အအထက်တွင်မြေပြင်နေသော်လည်း"ရထား"moniker။ များအပြားလိုင်းများနှင့်ဘူတာနှစ်ခုလုံးရှိသည်သော အမြန်ရထား နှင့်ဒေသခံသည္။ ဤလိုင်းများများသုံးလေးပုဒ်။ သာမန်အားဖြင့်၊အပြင်နှစ်ခုအတွက်အသုံးပြုကြသည်ဒေသခံရထား၊စဉ်အတွင်းတစ်ဦးသို့မဟုတ်နှစ်ခုအတွက်အသုံးပြုကြသည်အမြန်ရထား။ ဘူတာမည့်အမြန်ရထားများမှာပုံမှန်အားဖြင့်အဓိကအချက်များလွှဲပြောင်းသို့မဟုတ်ခရီးစဉ်ဒေသ။
သမိုင္း
မြို့တော်သဲသောင်ပြင် များကိုတည်ဆောက်ခဲ့သောပထမဦးဆုံးဆန္ဒပြပွဲများအတွက်မြေအကူးစနစ်အတွက်နယူးယောက်စီးတီး ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင်ဖွင့်လှစ်၌ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၇၀။ သူ၏ ကမ်းခြေသုံးကူး သာတိုးချဲ့ 312 ft အောက်မှာ နိဒါန်း အတွက် အနိမ့်မန်ဟက်တန် လည်ပတ်ကနေထိုမ်လမ္းအလက်လမ္း နှင့်ပြသသူများအတွက်စိတ်ကူးတစ်ခုရထားမောင်းနှင် သုံးပြွန် ။ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းဘယ်တော့မှမကြီးတိုးချဲ့အတွက်နိုင်ငံရေးနှင့်ဘဏ္ဍာရေးအကြောင်းပြချက်များ၊extensions ခဲ့စီစဉ်ထားအယူအဥမင်လိုဏ်ခေါင်းခဲ့ရဖို့ ဘက်ထရီ နှင့်မူလေနရာအ Harlem မြစ်။ (၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင်အလုပ်သမားနိူင်ဆုံးများနိူင်သမျှအဘို့အပစ္စုပ္ပန်ရက်ကြာ BMT နိဒါန်းလိုင်း တူးသို့အဟောင်းကမ်းခြေဥမင်လိုဏ်ခေါင်း;ယနေ့အချိန်တွင်၊အဘယ်သူမျှမရဲ့အစိတ်အပိုင်းဤအကြောင်းဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်လုံးဝအတွင်းကန့်သတ်မှုအပြင် မြို့တော်ခန်းမစခန်း အောက်ရှိနိဒါန်း။  )
အ လွန်ကြီးစွာသော Blizzard၏၁၈၈၈ ကူညီခဲ့ပြသ၏အကျိုးကျေးဇူးများကိုမြေသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ်။ အစီအစဉ်တစ်ခု၏ဆောက်လုပ်ရေးအတွက်အဓမ္မအတည်ပြုခဲ့ ၁၈၉၄ အတွက်၊နှင့်ဆောက်လုပ်ရေးစတင်ခဲ့ ၁၉၀၀။ ပထမဦးဆုံးမြေအောက်လိုင်းကိုအဓမ္မဖွင့်လှစ်အပေါ်အောက်တိုဘာလ ၂၇၊၁၉၀၄၊ပါး ၃၆ နှစ်၏ဖွင့်လှစ်ပြီးနောက်ပထမဦးဆုံးအမြင့်မားသောအတန်းအတွက်နယူးယောက်မြို့၊အရာအ IRT ဝသိုလ္ရိပ္သာလိုင်း။  အခ$၀။၀၅ နှင့်ပထမဦးဆုံးနေ့ကအပေါ်အကျော်သယ်ဆောင် ၁၅၀၊၀၀၀။ အသက်အကြီးဆုံးတည်ဆောက်ဆဲဖွင့်လှစ် ၁၈၈၅၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ်အ BMT ဂိုသိုလ္ရိပ္သာလိုင်း စာပေ     နှင့်ယခုသည်၏အစိတ်အပိုင်း BMT ဂ်ေလိုင်း။ အသက်အကြီးဆုံးမှန်၏-လမ်း၊အရာ၏အစိတ်အပိုင်းအ BMT အနောက်နိုင်ငံများအဆုံးမျဉ်း အနီး ခ်ည္သားကျွန်းချောင်းကြီးအတွက်အသုံးပြုဖို့အတွက် ၁၈၆၄ အဖြစ်ရေနွေးငွေ့ရထားဟု ရွတ်၊ရေချိုးနှင့်ခ်ည္သားအကြက္ဒီရထားလမ္း။
ထိုအချိန်ကာလအားဖြင့်ပထမဦးဆုံးရထားဖွင့်လှစ်ပြီး၊၁၉၀၄ လိုင်းများခဲ့စည်းနှစ်ခုသို့ပုဂ္ဂလိကပိုင်စနစ်၊အ ရွတ်ကမ္းဖက္မႈေကုမ္ပဏီ (သေ၊ကြာ ရွတ်–မန်ဟက်တန်အကူးကော်ပိုရေးရှင်း၊BMT)နှင့်အ Interborough ကမ္းဖက္မႈေကုမ္ပဏီ (IRT)။ မြို့တည်ဆောက်၏အများဆုံးလိုင်းများနှင့်အငှားဖို့သူတို့ကိုအဆိုပါကုမ္ပဏီ။ ပထမဦးဆုံးအတန်းမြို့-ပိုင်ဆိုင်နှင့်လည်ပတ် လွတ်လပ်သောရထားစနစ် (ပဳႏိုင္ခဲ့)ဖြ ၁၉၃၂; ဒီစနစ်ကိုကိုယ်စားပြုယှဉ်ပြိုင်နှင့်အတူပုဂ္ဂလိကစနစ်များနှင့်ခွင့်ပြု၏အချို့တိုးမြှင့်ခန့်ကိုဖြိုချခံရ၊ဒါပေမယ့်အနေအတွင်းအဓိကမြို့များကြောင့်၎င်း၏အသေးစားစတင်တည်ထောင်သည်။ ဒါဟာလိုအပ်ခံရဖို့အပြေး'ကုန်ကျစရိတ်မှာ'၊necessitating ဖုံးတက်နှစ်ဆတိုးငါးရာခိုင်နှုန်းကိုအခလူကြိုက်များမှာအချိန်။
၁၉၄၀ ခုနှစ်၊မြို့ဝယ်အနှစ်ပုဂ္ဂလိကစနစ်များ။ အချို့မြင့်မားသောလိုင်းများစဲဝန်ဆောင်မှုချက်ချင်းအခြားသူများနေစဉ်ပိတ်ပြီးနောက်မကြာ။ ပေါင်းစည်းမှုခဲ့သည်၊ဒါပေမယ့်အ များအပြားဆက်သွယ်မှုများကို နီးအကြားပဳႏိုင္ခဲ့နှင့် BMT; ထိုအခုဆိုရင်လည်ပတ်တစ်ဦးအဖြစ်ကွဲပြားခေါ်အ ခဌာနခွဲ။ ကတည်းကအ IRT ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း၊ပြတ်ဆစ်၊နှင့်ဘူတာများမှာ လည်းသေးငယ် ထို့ကြောင့်မနိုင်လိုက်လျောခဌာနခွဲေမာ္ေတာ္ကားမ်ား၊အ IRT ဖြစ်နေဆဲ၊၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်အချင်းချင်းကွဲပြားခြင်း၊ အချင်းချင်းကွဲပြား။ သို့သော်၊အများအပြားခရီးအကြားလွှဲပြောင်းဘူတာအားလုံး၏သုံးကုမ္ပဏီများကိုဖန်တီးခဲ့ကြ၊အတစ်ခုလုံးကိုကွန်ယက်အားဖြင့်ကုသခံရဖို့တစ်ဦးအဖြစ်တစ်ခုတည်းယူနစ်။
ကာလအတွင်းနှောင်းပိုင်း ၁၉၄၀ အဆိုပါစနစ်မှတ်တမ်းတင်ထားမြင့် ridership၊နှင့်အပေါ်ဒီဇင်ဘာလ ၂၃၊၁၉၄၆၊အတြင္းမှတ်တမ်း၏၈၊၈၇၂၊၂၄၉ ဖုံးထား။
အဆိုပါ နယူးယောက်စီးတီးအကူးဏာ (NYCTA)၊အများပြည်သူဏာသဘာအားဖြင့်နယူးယောက်စီးတီးအတွက်ဖန်တီးခဲ့ ၁၉၅၃ ကိုကျော်ယူမှရထား၊ဘတ်စ်ကား၊မွီစစ်ဆင်ရေးမှမြို့၊ထားထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်အနယ်အဆင့် မြို့ပြသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအာဏာပိုင် အတွက် ၁၉၆၈။ သို့အတွက်ဖွဲ့စည်း ၁၉၃၄ မွကူးအပြောင်းအလုပ်သမားများ၏အသေ၊IRT၊ပဳႏိုင္ခဲ့၊ အ ပို့အလုပ်သမားသမဂ္ဂအမေရိက၏ ဒေသခံ ၁၀၀ ကြွင်းအကြီးဆုံးနှင့်ဩဇာအရှိဆုံးဒေသခံအလုပ်သမားပင္ဆင္ခ်က္ေ။ ကတည်းကပြည်ထောင်စုတည်ထောင်ခြင်း၊ရှိခဲ့ပါပြီမသုံးပည္ေထာင္စုရိုက်ကျော်စာချုပ်နှင့်အတူအငြင်း MTA: ၁၂ ရက်မှာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ၁၁ ရက် ၁၉၈၀၊ သုံးရက်အတွက် ၂၀၀၅။
အားဖြင့် ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်၊နယူးယောက်မြို့တော်မြေအောက်ရထားမှာတစ်ဦးအားလုံးကို-အချိန်အနိမ့်။ Ridership ခဲ့ ၁၉၁၀s အဆင့်ဆင့်၊နှင့်ဖီနှင့်ရာဇဝတ်မှုတွေဟာလှတဲ့မြေအောက်ရထားပေါ်မှာ;ယေဘုယျအားဖြင့်၊အဓမ္မအလွန်ညံ့ဖျင်းထိန်းသိမ်းထားစဉ်အတွင်းသောအချိန်၊နှင့်နှောင့်နှေးနှင့်လမ်းကြောင်းများကိုသုံး။ ဆဲ၊အ NYCTA စီမံခန့်ခွဲဖို့ပွင့်လင်းခြောက်ခုသစ်ကိုရထားဘူတာ ၁၉၈၀ တွင် အောင်လက်ရှိအစုရထားကားဖီ-အခမဲ့၊အဖြစ်ကောင်းစွာအဖြစ်အမိန့် ၁၊၇၇၅ အသစ်ရထားကား။ အားဖြင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များအစောပိုင်း၊အခြေအနေရှိခဲ့သိသိသာသာတိုးတက်လာပေမယ့်၊ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု backlogs စုဆောင်းစဉ်အတွင်းသူတို့နှစ် ၂၀ အဆဲအခံရပုံသေနေ့။
ဝင်ရောက် ၂၁ ရာစု၊တိုးတက်မှုအဆက်နေသော်လည်းအများအပြားဘေးအန္တရာယ်။ အ စက်တင်ဘာ ၁၁ တိုက်ခိုက်မှု ရလဒ်အတွက် ဝန်ဆောင်မှုပြတ်တောက် ပေါ်လိုင်းများပြေးမှတဆင့်မန်ဟက်တန်အောက်ပိုင်း၊အထူးသဖြင့် IRT နိဒါန်း–သတ္တမရိပ်လိုင်း၊ပြေးတိုက်ရိုက်အောက်မှာ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးစင်တာ။ ၏အခန်းကဏ္ဍဥမင်လိုဏ်ခေါင်းအဖြစ် Cortlandt လမ္း တောင်တိုက်ရိုက်အောက်ပါအမွှာတာဝါတိုင်တွေဟာအပြင်းအထန်ပျက်စီးခဲ့သော။ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလိုအပ်သောအဆိုင်းများအပေါ်ဝန်ဆောင်မှုလိုင်းတာင္သိပ္ၿလမ္း။ ကိုတဆယ်နှင့်အခြားအနီးအနားဘူတာအပိတ်ခံခဲ့ရသည်။ အားဖြင့်မတ်လ ၂၀၀၂၊ခုနစ်ယောက်တို့၏နေခဲ့ပါသည္။ ကြွင်းသောအရာ(အ Cortlandt လမ္းအ IRT နိဒါန်း–သတ္တမရိပ်လိုင်း) ရိုက္ကူးေအပေါ်စက်တင်ဘာလ ၁၅၊၂၀၀၂၊တစ်လျှောက်နှင့်အတူဝန်ဆောင်မှုတာင္သိပ္ၿလမ္း။ ေအာက္တိုဘာ ၂၀၁၂၊ ရီကိန်းစန္ဒီ wreaked ဖျက်ဆီးခြင်း၊ရေကြီးများအပြားရေအောက်ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းနှင့်အခြားအဆောက်အနီးတွင် နယူးယောက်ဆိပ်ကမ်း၊အဖြစ်ကောင်းစွာအဖြစ် trackage ကျော် ဂ်ေမလား။ ချက်ချင်းပျက်စီးခဲ့ပုံသေခြောက်လအတွင်းပေမယ့်ရေရှည်ကြံ့ကြံ့နှင့်ပန္လည္ထူေစီမံကိန်းဆက်လက်။
ဆောက်လုပ်ရေးနည်းလမ်းများ
အခါ IRT ရထား ထွက်ထွက်ပြီး၊၁၉၀၄ ပုံမှန်အဥမင်လိုဏ်ခေါင်းဆောက်လုပ်ရေးသည် ခုတ်-နှင့်အဖုံး။ အလမ္းခဲ့သည်ပြဲအထိတူးဥမင်လိုဏ်ခေါင်းအောက်ခံရမီပြန်လည်အထက်မှ။ အသွားအလာအပေါ်လမ္းထက္မည်ဖြစ်ကြောင်းပြတ်တောက်မှုကြောင့်အတက်တူး၏လမ္း။ ယီသံမဏိနှင့်သစ်သားတံတားများဆောင်မျက်နှာပြင်အသွားအလာအထက်ဆောက်လုပ်ရေး။
ကန်ထရိုက်အတွက်ဤအမျိုးအစားဆာက္လုပ္ေရးရင်ဆိုင်ရတဲ့အတားအဆီး၊နှစ်ဦးစလုံးသည်သဘာဝနှင့်လူ။ သူတို့အဖို့ကျောက်ဖွဲ့စည်းမှုနှင့်မြေ၊ရေ၊ရာလိုအပ်သည်။ တကျိပ်နှစ်မိုင်ဆေိုးအဖြစ်ရေငွေ့ကုပ်၊လျှပ်စစ်မွားမ်ား၊ရေနွေးငွေ့ပိုက်ခဲ့ rerouted။ လမ္းခန့်ရှိခဲ့ပါတယ်ခံရဖို့ကိုက်တက်ဖို့ခွင့်ပြု။ အမြစ်၏အရပ်ရှည်ရှည်အဆောက်အအုံမကြာခဏအပြေးအနီးရထားဆောက်လုပ်ရေး၊နှင့်အချို့ကိစ္စများတွင်လိုအပ်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်သေချာစေရန်။
ဤနည်းလမ်းကိုအတွက်ကောင်းစွာအလုပ်လုပ်ခဲ့တူးူဖုန်နှင့်ကျောက်စရစ်ကိုအနီးလမ္း။ သို့သော်၊ စခန်းဒိုင္း လိုအပ်ခဲ့ကြသည့်အတွက်နက်ရှိုင်းတဲ့အခန်းကဏ္ဍ၊ထိုကဲ့သို့သောအဖြစ်အ Harlem နှင့် အရှေ့မြစ် မင်များ၊အသုံးပြုရာသွန်း-သံပြွန်။ ကျောက်သို့မဟုတ်ကွန်ကရစ်-တန်းဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများကိုအသုံးပြုခဲ့ကြသည်အပေါ်ပိုင်းမှ ၃၃ မှ ၄၂ လမ်းအောက် ပန်းခြံသိုလ္ရိပ္သာ;၁၁၆th အ ၁၂၀th လမ်းအောက်ရှိ နိဒါန်း;၁၄၅th အ Dyckman လမ်း (တပ်ဂျော့ခ်ျ)အောက်တွင်နိဒါန်းနှင့် St။ လပ်သိုလ္ရိပ္သာ;၉၆th လမ္းနှင့်နိဒါန်းမှဗဟိုပန်းခြံနှင့် Lenox သိုလ္ရိပ္သာ။
အကွောငျး ၄၀%ရထားစနစ်ပေါ်တွင်အလုပ်လုပ်မျက်နှာပြင်သို့မဟုတ်မြင့်မားသောအပုဒ်အပါအဝင်သံမဏိသို့မဟုတ်သွန်းသံဖြင့် မြင့်မားသောအဆောက်အဦ၊ကြန္က viaducts၊ ပဲခူး၊ ပွင့်လင်းဖြတ်တောက် နှင့်မျက်နှာပြင်၏။ ဒါတွေအားလုံးဆောက်လုပ်ရေးနည်းစနစ်များမှာလုံးဝအ တန်းခွဲ ကနေလမ်းမကြီးနှင့်ကျင်ဖြတ်၊နှင့်အများဆုံးရထား၏ရထားလမ်းများမှာတန်း-ကွဲကွာနှင့်အတူ ပျံသန်းဆုံ။ ဝါး၏ချွင်းချက်မှာတန်းလမ်းဆုံများ၏နှစ်ဦးလိုင်းများအတွက်ပုံမှန်ဝန်ဆောင်မှုအ ၁၄၂nd လမ္းဆုံ၊ အ ရော်ဂျာပြိဳ င့္ မုရိပ်သာလမ်းဆုံ၊အဘယ်သူ၏အပုဒ်နှစ်ခုစလုံးဖတ္တဲ့မှာတူညီသောအဆင့်။
အ ၇၊၇၀၀ အလုပ်သမားများကိုတည်ဆောက်ခဲ့သောမူရင်းရထားလိုင္းေတြအများအားဖြင့် ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်မန်ဟက်တန်အတွက်။
ပိုပြီးမကြာသေးမီစီမံကိန်းကိုသုံး ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းငြီးငွေ့စက်များ၊အရာအတိုးကုန်ကျစရိတ်။ သူတို့လွ်ာ့ခ်ယူပါမှာလမ္းအဆင့်နှင့်ရှောင်ရှားပြီးလက်ရှိအဆောင်။ ဥပမာများထိုကဲ့သို့သောစီမံကိန်းကိုထည့်သွင်း တိုးချဲ့အ IRT ဆေးကြောလိုင်း   နှင့်အ ပဳႏိုင္ခဲ့ဒုတိယသိုလ္ရိပ္သာလိုင်း။
တိုးချဲ့
ကတည်းက ဖွင့်ပွဲ ကိုနယူးယောက်မြို့တော်မြေအောက်ရထားလိုင်းကိုအတွက် ၁၉၀၄၊ အမျိုးမျိုးသောအရာရှိများနှင့်စီမံကိန်းအေဂျင်စီများအဆိုပြုမြောက်မြားစွာသော extensions အကိုအောက်ရထားစနစ်။ ပိုကြီးမားကျယ်ပြန့်သောအဆိုပြုချက်များအ"ပဳႏိုင္ခဲ့ ဒုတိယစနစ်"၊၏အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုတည်ဆောက်ရန်အစီအစဉ်သစ်အောက်ရထားလိုင်းများအပြင်၌ကျော်ယူပြီးလက်ရှိရထားလိုင်းများနှင့်အခွင့်ရထား၏။ အများဆုံးကီးက်ယ္တဲ့ေပဳႏိုင္ခဲ့ဒုတိယရထားအစီအစဉ်၊ပဋိသန္ဓေ ၁၉၂၉၊ခဲ့သည်ခံရဖို့အစိတ်အပိုင်း၏အလည်ပတ်ပဳႏိုင္ခဲ့နှင့်ပါဝင်ပါး 1⁄3 လက်ရှိရထားစနစ္ပါ။ အားဖြင့် ၁၉၃၉၊အတူဟန်ဂေစီစဉ်ထားအားလုံးသုံးစနစ်များထည့်သွင်းအတွင်းအစီအစဉ်ကို၊အရာနောက်ဆုံးမှာဘယ်တော့မှထွက်သယ်ဆောင်။ အများအပြားကွဲပြားခြားနားသောအစီအစဉ်ခဲ့သည်ဆိုကျော်နှစ်၏ရထားရဲ့တည်ရှိ၊ဒါပေမယ့်အများတိုးချဲ့ရထားစနစ်ဖြင့်ရပ်တန့်နေစဉ်အတွင်း ဒုတိယကမ္ဘာစစ်။
သော်လည်း၊အများစု၏အဆိုပြုဆယ်စုနှစ်များအတွင်းမမြင်စဖူးေဆာက္လုပ္ေရး၊ဆွေးနွေးနေဆဲခိုင်မာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ဖို့အချို့၏ဤလိုင်း၊အၾကင္နာေရိွေရထားစွမ်းရည်မြှင့်ကန့်သတ်နှင့်သိပ်သည်း၊အများဆုံးမှတ်သားဖွယ်အ ဆိုပြုချက်များအတွက်ဒုတိယရိပ်သာရထား။ အစီအစဉ်များအတွက်အသစ်သောလိုင်းများမှနောက်ကျောချိန်းတွေ့အစောပိုင်းအ ၁၉၁၀s၊နှင့်တိုးချဲ့အစီအစဉ်ရှိပြီးအတွင်းနှစ်ပေါင်းများစွာစနစ်ရဲ့။
နောက် ပဳႏိုင္ခဲ့ဌမရိပ်လိုင်း ပြီးစီးခဲ့ပြီး ၁၉၄၀ ခုနှစ်၊ ထိုမြို့သို့သွားလေ၏ ကြီးစွာသောကြွေးမြီနှင့်သာ ၃၃ သစ်ဘူတာထည့်သွင်းခဲ့ကြစနစ်ကတည်းက၊က်ာ္ႏသောအစိတ်အပိုင်းများ၏အသုံးမဝင်ခန့်ပြီးသားတည်ရှိ။ ငါးဘူတာတြင္အဆိုပါစွန့်ပစ် နယူးယောက်၊Westchester နှင့်ဘော်စတွန်ရထားခဲ့သောသို့ထည့်သွင်းစနစ်အတွက် ၁၉၄၁ အဖြစ် IRT Dyre သိုလ္ရိပ္သာလိုင်း။ ယ့်ပိုဘူတာတြင္အဆိုပါစွန့်ပစ် LIRR Rockaway ကမ်းခြေဘဏ္ခြဲ (ယခုအ ပဳႏိုင္ခဲ့ Rockaway လိုင်း)တွင်ဖွင့်လှစ် ၁၉၅၅။ နှစ်ခုဘူတာ(၅၇ လမ္း နှင့် ခမ်းနားလမ္း)၏အစိတ်အပိုင်း Chrystie လမ္းခ်ိတ္ဆက္မႈ၊ဖြ ၁၉၆၈; အ Harlem–၁၄၈th လမ္း လွန္အက်ိဳးဖွင့်လှစ်သောနှစ်အတွက်သက်ဆိုင်။ ခြောက်လနီး၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ၁၉၆၈ အစီအစဉ်:သုံးခုအပေါ်အ လေးသမားသိုလ္ရိပ္သာလိုင်းများ၊ဖြ ၁၉၈၈၊ ထိုအသုံးအပေါ် ၆၃ လမ္းလိုင်းများတည်ဆောက်၊၁၉၈၉။ အသစ် တောင်ပိုင်းကူးတို့ စခန်းတည်ဆောက်ခဲ့မှုနှင့်ချိတ်ဆက်ရိွေ နန်းလမ္း–ေတာင္ကူး ဘူတာရုံအတွက် ၂၀၀၉။ ကတ- ၇ ရထားတိုးချဲ့ ဖို့အ နောက်ဘက်မှာ ဟက်တန်၏က်က္စားကို ၃၄ လမ္း–ဟဒ်ကိုက် ကီး၊ခုႏွစ္တြင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့ ၂၀၁၅၊  နှင့်သုံးဘူတာအပေါ် ဒုတိယရိပ်သာရထား တွင်အ ထက်အရှေ့ဘက်ခြမ်း ပီးအစအဦး၌အ ၂၀၁၇။
လိုင်းများနှင့်လမ်းကြောင်း
များစွာသောအလျင်အမြန်ကူးအပြောင်းစနစ်ပြေးအတော်လေးငြိမ် routings၊ရထား"လိုင်း"ပိုပြီးသို့မဟုတ်လျော့နည်းတူထုံးစံအတိုင်းပဲရထား"ထြက္ခြာ"။ နယူးယောက်စီးတီးရှိ၊သို့သော်၊routings ပာင္းမကြာခဏဖြစ်သောကြောင့်အပြောင်းအလဲအတွက်၏ရရှိမှုဆက်သွယ်မှုများသို့မဟုတ်ထိုဝန်ဆောင်မှု၏။ အတွင်းဝင္လာျ၏ရထား၊ထို"လိုင်း"ကိုဖော်ပြထားရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာရထားလမ်းကြောင်းသို့မဟုတ်စီးရီးအပုဒ်၏အကြောင်းအကျင့်"ထြက္ခြာ"ကိုအသုံးပြုသည်၎င်း၏သွားရာလမ်းပေါ်တွင်တစ်ဦးထံမှလွန္အက်ိဳး။ "လမ်းကြောင်း"("န်ဆောင်မှုများ")ပုံမှန်အားဖြင့်အစာသို့မဟုတ်အရေအတွက်နှင့်"လိုင်း"အမည်များရှိသည်။ သူတို့ကအစဒီဇိုင်နာများအတွက်ရထားများ၊အိုက်အတွက် ဘတ်စ်ကား Strayhorn သီချင်း"ယူ"က"ရထား"။
ရှိပါတယ် ၂၅ ရထားဝန္ေဆာင္မႈမ်ား အတွက်အောက်ရထားစနစ်၊အဝင် သုံးဦးတို shuttles။ အသီးအသီးလမ်းကြောင်းအရောင်နဲ့ဒေသခံတစ်ဦးသို့မဟုတ်အမြန်သတ်မှတ်ဖော်ပြပါမန်ဟက်တန်စည်မျဉ်း၏အထူးသဖြင့်ဝန်ဆောင်မှု။ အရောင် အလင်းစိမ်းလန်းသောအ သီးတာဝန်ပေးဖို့အ Crosstown လိုင်း လမ်းကြောင်း၊အရာွိပြင်ပမန်ဟက်တန်နေစဉ်၊အ shuttles အားလုံးတာဝန်ပေး မှောင်မိုက်မီးခိုးရောင်။ အဆိုပါလိုင်းများနှင့်ဝန်ဆောင်မှုများမရည်ညွှန်းအားဖြင့်အရောင်(ဥပမာ၊၊အပြာလိုင်းသို့မဟုတ်အစိမ်းရောင်မျဉ်း)အားဖြင့်ဇာတိသစ် Yorkers သို့မဟုတ်အားဖြင့်နယူးယောက်မြို့တော်တွင်နေထိုင်သူများ၊ဒါပေမယ့်ထွက်၏-towners နှင့်ခရီးမကြာခဏရည်ညွှန်းသောရထားလိုင်းအရောင်အားဖြင့်။
အဆိုပါ ၁၊ C၊ ဆ၊ ဌ၊ ဍ၊ R၊ လျူ ရထားများအပြည့်အဝနှင့်ဒေသခံလုပ်အားလုံးကိုရပ်တန့်။ အဆိုပါ ၂၊ ၃၊ ၄၊ ၅၊ ဝ၊ ခ၊ ဃ၊ အီး၊ ]၊ ဎ နှင့်အ မေး လေ့ရှိ၏မြေအပိုင်းအ မြန်ရထား နှင့်ဒေသခံဝန်ဆောင်မှု။ အ ည ရထားပုံမှန်လည်ပတ်ဒေသခံမူကား၊ကာလအတွင်း အလျင်နာရီ ကဝင်ရောက်အားဖြင့် ဘာသာပြန်ဆို ရထားတွင်အထွတ်အထိပ်ဦးတည်ချက်;နှစ်ဦးစလုံးအဂျေနှင့်ပြေးဒသ၊ထုတ်ဖော်ပြောဆိုသို့မဟုတ် ကြိုးခုန်-ရပ်တန့် အပေါ်ကွဲပြားခြားနားသောအစိတ်အပိုင်းများ၏သူတို့မျှဝေလမ်းကြောင်း။ အ ၆ နဲ့ ၇ အစအပြည့်အဝ၊ဒေသခံအတွင်းအလျင်-နာရီ၊ၽြဲမျိုးကွဲများ၏လမ်းကြောင်းများအားဖြင့်သတ်မှတ်စိန်-ပုံလမ်းကြောင်းအမှတ်အသားတွေ၊လည်ပတ်အတူဒေသခံများ။ အစာ ထည့္ပါ များအတွက်အသုံးပြုသည်သုံးပးဆြဲေဆာင္မႈမ်ား: ရန်ကသိုလ္ရိပ္သာပးဆြဲေ၊ Rockaway ပန်းခြံပးဆြဲေ၊ ၄၂ လမ္းျပးဆြဲေ။
သော်လည်းအောက်ရထားစနစ် [//en.wikipedia.org/wiki/24/7 လည်ပတ်အပေါ် ၂၄ နာရီအခြေခံ]၊ အတွင်းနှောင်းပိုင်းညဉ့်နာရီအချို့သတ်မှတ်ထားသည့်လမ်းကြောင်းများမပြေး၊အပြေးအဖြစ်တစ်ဦးတိုတောင်းလမ်းကြောင်း(မကြာခဏအဖြစ်ရည်ညွှန်း'ေျပးဆြဲေရထား'ဗားရှင်း၎င်း၏အပြည့်အဝအရှည်ခက္လွ)သို့မဟုတ်အပြေးနှင့်အတူတစ်ဦးကွဲပြားခြားနားသောအရပ်။ ယင်းတို့သည်များသောအားဖြင့်ညွှန်ပြအားဖြင့်သေးငယ်၊အလယ်တန်းထြက္ခြာခ်က္လိုပေါ်ဘူတာပလက်ဖောင်း။ မရှိသောကြောင့်ညအချိန်စနစ်ပိတ်များအတွက်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု၊ပုဒ်နှင့်ဘူတာထိန်းသိမ်းထားရမည်စဉ်စနစ်ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအလုပ်ကတစ်ခါတစ်ရံတိုင်းအတာတစ်ခုဝန်ဆောင်မှုအပြောင်းအလဲကာလအတွင်းမွန်း၊ညနာရီ၊တနင်္ဂနွေ။
အခါအစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြယီပိတ်ပစ်အတွက်ဆောက်လုပ်ရေးရည်ရွယ်ချက်၊အကူးအသစ္ကိုအစားထိုးနိုင်သည်အခမဲ့ [//en.wikipedia.org/wiki/Shuttle_bus_service လွန်းပျံယာဉ်ဘတ်စ်ကား] (သုံး [//en.wikipedia.org/wiki/MTA_Regional_Bus_Operations_bus_fleet MTA ဒသပးလုပ္ငန္းပးလာင္ေ])အစားထိုးဖို့လမ်းကြောင်းလိမ့်မယ်လို့ပုံမှန်ပေါ်မှာဤလိုင်းများ။ အကူးဏာသုံးစဲြစီစဉ်ဝန်ဆောင်မှုအပြောင်းအလဲအားဖြင့်၎င်း၏ဝက်ဘ်ဆိုက်၊ ကနေတဆင့် placards အားလိုက္နာပေါ်ဘူတာရုံနှင့်ပြည်ထဲရထား-ကားနံရံ၊ အားဖြင့်၎င်း၏ [//en.wikipedia.org/wiki/Twitter တွစ်တာ] စာမျက်နှာ။
ရထားမြေပုံ
လက်ရှိ [//en.wikipedia.org/wiki/New_York_City_Subway_map တရားဝင်ကူးမြေပုံများနယူးယောက်မြို့တော်မြေအောက်ရထား] အပေါ်အခြေခံ ၁၉၇၉ ဇိုင်းအားဖြင့် [//en.wikipedia.org/wiki/Michael_Hertz_Associates မိုက်ကယ် Hertz အပေါင်းအသင်း]။ အပုံေတြမပထတိကျကြောင့်ရှုပ်ထွေးတဲ့စနစ်(မန်ဟက်တန်အသေးဆုံးရင္စု၊ဒါပေမယ့်အများဆုံးဝန်ဆောင်မှုများ)၊ဒါပေမယ့်သူတို့လုပ်ပြဓိကမြို့လမ်းများအဖြစ်အကူအညီအညွှန်း။ အသစ်ထုတ်ဝေလိုက်အကျိုးသက်ရောက်မှုအပေါ်ဇွန်လ ၂၇၊၂၀၁၀၊နှင့်မန်ဟက်တန်ကြီးပြီး Staten ကျွန်းငယ်။ အစောပိုင်းကချပ်၏အောက်ရထား(ပထမဦးဆုံးထုတ်လုပ်ခြင်းအတွက် ၁၉၅၈)၊ခံရစဉ်ပိုပြီးရှိအောင်နှစ်သက်တော်မူခဲ့ပါ၏အမြင်ဖြစ်ပြီးပထဝီအတိထက်အချပ်ယနေ့။ အဒီဇိုင်း၏ရထားမြေပုံကိုအားဖြင့် [//en.wikipedia.org/wiki/Massimo_Vignelli နဲ့သင့်ရဲ့ Vignelli]၊ကထုတ်ဝေသော MTA အကြား ၁၉၇၂ နှင့် ၁၉၇၉၊ဖြစ်လာတဲ့ခေတ်သစ်ဂန္ထဝင်ဒါပေမယ့် MTA ယူဆမြေပုံယွင်းမှုကြောင့်၎င်း၏ပထဝီဝင်
တစ်နှောင်းပိုင်းတွင်ညဉ့်-သာဗားရှင်း၏မြေပုံတွင်စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည့်ဇန်နဝါရီ ၃၀၊၂၀၁၂။ တြင္စက္တင္ဘာလ ၁၆၊၂၀၁၁၊MTA်Vignelli-စတိုင်အလှန်ရထားမြေပုံ၊"အ Weekender"၊ ၎င်းဝဘ်ဆိုဒ်; အဖြစ်ခေါင်းစဉ်အကြံပြု၊ ကို [//en.wikipedia.org/wiki/Online_map အွန်လိုင်းမြေပုံ] သည္သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားကိုထပ္မံဆိုအစီစဉ်လုပ်နှောင်းပိုင်းမှသောကြာနေ့ညမှတနင်္လာနေ့အစောပိုင်းနံနက်ယံ၌။
ပြားပုဂ္ဂလိကပိုင်ထုတ်လုပ် schematics အွန်လိုင်းရရှိနိုင်သည်သို့မဟုတ်သာဒီဇိုင္းပုံစံ၊ထိုကဲ့သို့သောအဖြစ်ဖြင့်သူတို့အား [//en.wikipedia.org/wiki/Hagstrom_Map Hagstrom မြေပုံ]။ ထို့အပြင်၊နယူးယောက်စီးတီးရထားမြေပုံအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်ဘာသာရပ်၏အနုပညာကြိုးပမ်း။
<span id="Stations,_facilities,_and_amenities"> ဘူတာ
ထဲက [//en.wikipedia.org/wiki/New_York_City_Subway_stations%23Complete_lists_of_stations ၄၇၂ ဘူတာ]၊ ၄၇၀ များမှာတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည် ၂၄ နာရီနေ့က။ မြေအောက်ဘူတာရုံများအတွက်နယူးယောက်စီးတီးရထားပုံမှန်အားဖြင့်ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုအားဖြင့်ရိုက္ကူးႏိုင္ပါသွားမှဆင်းလမ္းအဆင့်။ ဤအများအပြားရိုက္ကူးႏိုင္ပါအတွက်ခြယ်ဘုံရိပ်အစိမ်းရောင်နှင့်အတူ၊အနည်းငယ်သို့မဟုတ်သိသိသာသာအပြောင်းအလဲတွေဟာအတွက်ဒီဇိုင်း။ အခြားဘူတာရှိသည်ထူးခြားတဲ့တံခါးဝကာ၎င်းတို့၏တည်နေရာသို့မဟုတ်ရက်စွဲ၏ဆောက်လုပ်ရေး။ ပြားစခန်းဝင်လှေ၊ဥပမာအားဖြင့်၊ကိုသို့တည်ဆောက်နေကြတယ်ကပ်လျက်အဆောက်အအုံ။ အားလုံးနီးပါးဘူတာရုံတံခါးဂၤါ [//en.wikipedia.org/wiki/New_York_City_Subway_stations%23Lamps အရောင်-ကုဒ်များကမ္ဘာလုံးသို့မဟုတ်စတုရန်းမီးခွက်ကို] အရိပ်သူတို့ရဲ့အဆင့်အတန်းတစ်ခုအဖြစ်ဝင်။ အားလုံးဘူတာအပေါ်နယူးယောက်မြို့တော်မြေအောက်ရထား၊ ဆိုလိုသည္မွာ ၆၁%အခမဲ့မျက်နှာပြင်အောက်(၅၉%ခံရအပြည့်အဝမြေနှင့်ပတ်သက်။၂%နှင့်အတူအများစုဟာဘူတာရုံမျက်နှာပြင်အောက်တွင်)။ ၃၉%အခမဲ့အထက်မျက်နှာပြင်သို့မဟုတ် overground။
Concourse
များစွာသောဘူတာ၌ရထားစနစ်ရှိသည် [//en.wikipedia.org/wiki/Mezzanine_(architecture) mezzanines]။ Mezzanines အဘို့ခွင့်ပြုပါခရီးသည်အဝင်ထံမှမျိုးစုံနေရာများမှာလမ်းဆုံများနှင့်ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ဖို့မှန်ကန်သောပလက်ဖောင်းဖို့မလိုဘဲဖြတ်ကူးလမ္းမဝင်ခင်။ အတွင်း mezzanines ကြသည် [//en.wikipedia.org/wiki/Paid_area ခထိန်းချုပ်ရေး] သမ်ား၊ခရီးရောက်ပေးဆပ်သူတို့၏ဒုက္ခကိုအောက်ရထားစနစ်။  အတွက်အများအပြားအဟောင်းတွေ၊အခထိန်းချုပ်မှုဧရိယာမှာပလက်ဖောင်းနှင့်အတူအဆင့်အမွတ္က်ာက္ျရွည္ခံ။  အပြားတိုးမြှင့်ဘူတာရုံလည်းရှိသည်ပလက်ဖောင်း-အဆင့်အခထိန်းချုပ်မှုမရှိနှင့်အတူဘုံဘူတာအိမ်ကြားလမ်းညွန်ဝန်ဆောင်မှု၏။
ပေါ်သို့ဝင်ရောက်အဘူတာရုံ၊ခရီးသည်သုံးနိုင်သည်ကီးတဲ(ယခင်ကအဖြစ်လူသိများလက္ခဏာသက်သေဖြစ်တဲ) သို့မဟုတ်ရောင်းစက်ဝယ်ဖို့ဖို့သူတို့ရဲ့အခ၊ရာအဆင္ေထဲမှာသိမ်းထားတဲ့ [//en.wikipedia.org/wiki/MetroCard MetroCard]။ အသီးအသီးစခန်းရှိပါတယ်မှာအနည်းဆုံးတစ်ပြခန်း၊ပုံမှန်တည်ရှိမှာအများဆုံးဝင်။ ပြီးနောက်လှမ်းမှာကဒ်အ turnstile၊ဖောက်သည်ရိုက်ထည့်ခ-၏ဧရိယာနှင့်ဆက်လက်ပလက်ဖောင်း။ အတွင်းအခထိန်းချုပ်မှုများကို"ပိတ်-နာရီစောင့်ဆိုင်းရာမ်ား"၊အရာရှိရေးခုံနှင့်ဖော်ထုတ်ခြင်းအားဖြင့်အဝါရောင်။