cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ချုံမတွင်းချောက်
ပုဂံခေတ်က ထင်ရှားခဲ့သော ပုပ္ပါးတောင်ကြီးသည် တစ်ချိန်က မီးတောင်ကြီး ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်မှာ လူတိုင်း သိရှိပြီး ဖြစ်သည်။ နတ်တောင်၊ မီးငြိမ်းတောင် ဟု လည်း လူသိများသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်း၊ မြင်းခြံခရိုင် အရှေ့တောင်စွန်းတွင် ထီးထီးကြီး တည်ရှိသည်။ ပဲခူးရိုးမ တောင်တန်း၏ မြောက်ဘက်အစွန်းမှ သီးခြားထိုးထွက်လျက် ရှိသည်။ ပုပ္ပါးတောင်ကြီးသည် ပင်လယ်ရေပြင်အထက် ၄၉၈၁ ပေ မြင့်သည်။ တစ်တောင်တည်း မီးတောင်၏ ထိပ်ခွက်ခွက် ပုံစံဖြင့် ထိုးထွက်နေသည်။ ပုပ္ပါးတောင်၏ မီးတောင် ကတော့ဝသည် မြောက်ပိုင်းတွင် အနောက်ဘက်သို့ အနည်းငယ်ယွန်းလျက် နိမ့်သည်။ တောင်ဘက်၊ အနောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တို့တွင် မြင့်သည်။
မီးငြိမ်းတောင်ထိပ်မှ မြစ်များ အရပ်လေးမျက်နှာသို့ ဖြာဆင်းသွားသည်။ မြစ်များအကြား တောင်စွယ်များ ဖြစ်ပေါ်နေသည်။ စပါးပုံတောင်ထိပ်၊ ရေတွင်းတောင်ထိပ်၊ မောင်းတောင် ငုတ်တို တောင်ထိပ်၊ လပို့ တောင်ထိပ်၊ မှန်တောင်၊ ဆေးပွင့်တောင်၊ စိန်တောင်၊ မာလာတောင်၊ ကင်ပွန်းတောင် စသည်ဖြင့် တောင်ထိပ်ပေါင်းများစွာ ဖြစ်ပေါ်နေကြသည်။ မီးတောင်ထိပ်ဝကြီးအလယ်တွင် တစ်မိုင်ခွဲခန့် ကျယ်သည်။ ပေ ၂၀၀၀ ကျော် ၃၀၀၀ ခန့် နက်ရှိုင်းပြီး ဧရာမချောက်ကြီး ဖြစ်နေသည်။
ချုံမတွင်းချောက် ဟု ခေါ်သည်။ မီးရှင်တောင်ကြီး အဝ ပေါက်ကွဲသွားချိန်တွင် ယင်း ချောက်ကြီးထဲမှ မီးခိုးမီးလျှံ၊ ပြာပူ၊ ချော်မြှပ်တို့ ပုပ္ပါးတောင်ကြီး၏ ခပ်လှမ်းလှမ်းအထိပင် အရှိန်ပြင်းပြင်း စီးထွက် ကျရောက်ခဲ့သည်။ ချုံမတွင်းချောက် ခေါ် မီးတောင်ခံတွင်းဝကြီးအတွင်းသို့ ငုံ့ကြည့်လျှင် အသည်းယားဖွယ်ကောင်း လိမ့်မည်။ ချောက်ကြီးထဲတွင် ရေထွက် ရှိသည်။ တောဝက်များပင် ခိုအောင်းနေထိုင်လျက်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
ဆောင်းပြောင်း (ရှေ့)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဆောင်းပြောင်း (ရှေ့)ရွာ (Hsawngpyaung (East))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လုံးပျဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးပျဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၉၈ ဦး၊ မ ၆၁၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမ္မတ
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ သမ္မတသည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲနှင့် အစိုးရအဖွဲ့အကြီးအကဲ ဖြစ်သည်။ သမ္မတသည် ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမဏ္ဍိုင် ကို ညွှန်ကြားပြီး အမေရိကန်တပ်မတော်၏ စစ်ဦးစီးချုပ်လည်း ဖြစ်သည် ။
1789 တွင် ရုံးစတင်တည်ထောင်ချိန်မှစ၍ သမ္မတရာထူးအာဏာသည် သိသိသာသာကြီးထွားလာခဲ့သည်။ သမ္မတ၏အာဏာသည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ တုံ့ဆိုင်းသွားသော်လည်း၊ သမ္မတရာထူးသည် Franklin D. Roosevelt ၏သမ္မတသက်တမ်းအတွင်း သိသိသာသာ ချဲ့ထွင်မှုနှင့်အတူ 20 ရာစုအစပိုင်းမှစတင်ကာ အမေရိကန်နိုင်ငံရေးဘဝတွင် ပိုမိုအားကောင်းသည့်အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ခေတ်ပြိုင်ကာလတွင် သမ္မတသည် တစ်ခုတည်းသောကျန်ရှိနေသည့် ကမ္ဘာ့ စူပါပါဝါ ၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ကမ္ဘာ့ဩဇာအကြီးဆုံး နိုင်ငံရေးပုဂ္ဂိုလ်များထဲမှ တစ်ဦးအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်။    အမည်ခံ GDP ဖြင့် အကြီးဆုံး စီးပွားရေး ရှိသော နိုင်ငံ ၏ ခေါင်းဆောင် အနေဖြင့် သမ္မတ သည် ပြည်တွင်း နှင့် နိုင်ငံတကာ တွင် အရေးပါသော ခိုင်မာသော နှင့် ပျော့ပျောင်းသော ပါဝါ ကို ပိုင်ဆိုင် သည်.
ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေ အပိုဒ် ၂ သည် ပြည်ထောင်စု အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေး မဏ္ဍိုင်ကို ဖွဲ့စည်းပြီး အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာကို သမ္မတထံ အပ်နှင်းထားသည်။ ပါဝါတွင် ဖက်ဒရယ်ဥပဒေအား ကွပ်မျက်ခြင်းနှင့် ပြဋ္ဌာန်းခြင်းနှင့် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်များ၊ သံတမန်ရေးရာ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းနှင့် တရားရေးအရာရှိများကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ သံတမန်များ ခန့်အပ်ခြင်းနှင့် လက်ခံခြင်း နှင့် နိုင်ငံခြား အာဏာများနှင့် သဘောတူညီချက်များ ချုပ်ဆိုရန် သမ္မတအား ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ကွန်ဂရက်မှ အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော နောက်ဆက်တွဲဥပဒေများပေါ်တွင် အခြေခံ၍ ခေတ်သစ်သမ္မတရာထူးတွင် အမေရိကန် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် အဓိကတာဝန်ရှိသည်။ ဒုတိယအကြီးဆုံးနျူကလီးယားလက်နက်ပိုင်ဆိုင် သည့် ကမ္ဘာ့ ဈေးအကြီးဆုံးစစ်တပ်ကို ညွှန်ကြားရန်တာဝန်လည်း ပါဝင်သည်။
သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုဥပဒေပြုရေးနှင့် ပြည်တွင်းမူဝါဒချမှတ်ရာတွင်လည်း ဦးဆောင်အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ပါသည်။ အပြန်အလှန်ထိန်းကျောင်း မှုစနစ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် အပိုဒ် ၁၊ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေပုဒ်မ ၇ သည် သမ္မတအား လက်မှတ်ရေးထိုးရန် သို့မဟုတ် ဗီတိုအာဏာ ဖြင့် ပြည်ထောင်စုဥပဒေပြုပိုင်ခွင့်ကို ပေးထားသည်။ ခေတ်သစ်သမ္မတများကို ၎င်းတို့၏နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ ခေါင်းဆောင်များအဖြစ် ရှုမြင်လေ့ရှိသောကြောင့် မူဝါဒချမှတ်ခြင်းသည် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ဖြင့် သိသိသာသာပုံဖော်လာကာ သမ္မတများသည် ၎င်းတို့၏မူဝါဒဦးစားပေးမှုများကို မြှင့်တင်ရာတွင် တက်ကြွသောအခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ကာ သမ္မတအပေါ် မှီခိုလေ့ရှိသော ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်အဖွဲ့ဝင်များ ၊. မကြာသေးမီဆယ်စုနှစ်များအတွင်း သမ္မတများသည် ပြည်တွင်းမူဝါဒကိုပုံဖော်ရန်အတွက် အုပ်ချုပ်ရေးအမိန့်များ ၊ အေဂျင်စီစည်းမျဉ်းများနှင့် တရားရေးဆိုင်ရာခန့်အပ်မှုများကို တိုးမြှင့်အသုံးပြုလာခဲ့သည်။
ဂျိုးဘိုင်ဒင် သည် ဇန်နဝါရီ ၂၀ ရက်၊ ၂၀၂၁ ခုနှစ်တွင် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာဆိုခဲ့ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ၄၆ ဦးမြောက် လက်ရှိသမ္မတဖြစ်သည်။
စဒွေးရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
စဒွေးရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
ပိုလန်သမ္မတလေယာဉ်ပျက်ကျခြင်း
ပိုလန်နိုင်ငံ သမ္မတ လက်ချ်ကက်ဇင့်စကီ အပါအဝင် စစ်ဘက်အကြီးအကဲများ၊ အဆင့်မြင့်အရာရှိများ တင်ဆောင်လာသော ဆိုဗီယက်ခေတ်လုပ် တူပိုလက်ဂျက်လေယာဉ်သည် ၂၀၁၀ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရုရှားနိုင်ငံ၌ပျက်ကျခဲ့ရာ ပိုလန်သမ္မတ အပါအဝင် လေယာဉ်ပေါ် ပါလာသူ ၉၆ ဦးစလုံး သေဆုံးခဲ့သည်။
သေဆုံးသူများတွင် ပိုလန်သမ္မတနှင့်၎င်း၏ဇနီး၊ စစ်ဦးစီးချုပ်နှင့် အခြားစစ်ဘက်တာဝန်ရှိသူများ၊ ဗဟိုဘဏ် ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံခြားရေး ဒုတိယဝန်ကြီး၊ လွှတ်တော်အမတ်များ၊ သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် အခြားအကြီးတန်းအရာရှိများ ပါဝင်သည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း ရုရှားတပ်များကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသော ပိုလန်တပ်သား ၂၂၀၀၀ အတွက် အောက်မေ့ဖွယ်အခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်ရန်လာစဉ် ဆိုဗီယက်ခေတ်လုပ် Tupolev Tu- ၁၅၄ လေယာဉ်သည် ရုရှားနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း၊ စမိုလင်ရှ်က်လေဆိပ်သို့ ဆင်းသက်ချိန်တွင် မြူနှင်းထူထပ်မှုကြောင့် သစ်ပင်များနှင့်တိုက်မိပြီး မီးလောင် ပေါက်ကွဲခဲ့သည်ဟု ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူး ဆာဂေးအန်တူဖက်ဗ်က ပြောကြားခဲ့သည်။
လေယာဉ်ပျက်ကျမှုမှာ လေယာဉ်မှူးအမှားကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု စစ်ဆေးသူများက သံသယရှိပြီး လေကြောင်း ထိန်းချုပ်ရေးမျော်စင်မှ ညွှန်ကြားချက်များအား လေယာဉ်မှူးက လျစ်လျူရှုခဲ့ကြောင်း ၎င်းတို့က ပြောကြားခဲ့သည်။ ခေတ်သစ်ကမ္ဘာတွင် ယခုကဲ့သို့ ကြေကွဲဖွယ် ဖြစ်ရပ်ဆိုးမျိုးကြုံဖူးခြင်းမရှိဟု ပိုလန်ဝန်ကြီးချုပ်ဒေါ်နယ်လ်တာ့ခ်က အစိုးရအဖွဲ့အရေးပေါ်အစည်းအဝေးတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။ ပိုလန်သမ္မတ ဟောင်းလက်ချ်ဝေဆာကလည်း ယင်းဖြစ်ရပ်သည် ယုံကြည်နိုင်စရာမကောင်းသော မဖြစ်နိုင်သည့်အရာ ဖြစ်သည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ပိုလန်အောက်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဘရိုနစ်လောကိုမိုရွန်စကီက ကြားဖြတ်အစိုးရသမ္မတအဖြစ် ရာထူးရယူပြီး ဝမ်းနည်းဖွယ်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သီတင်းပတ်တစ်ပတ်ပြုလုပ်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်။ ပျက်ကျခဲ့သော လေယာဉ်ကို ပြီးခဲ့သောဒီဇင်ဘာတွင်မှ ပြန်လည်ပြင်ဆင်မှု ပြီးစီးခဲ့ပြီးဖြစ်သည်ဟု ယင်းလေယာဉ်များကို ထုတ်လုပ်သော Aviakor လေယာဉ်စက်ရုံဒါရိုက်တာ အဲလက်ဆီဂူဆက်ဗ်ကပြောကြားခဲ့သည်။
လေယာဉ်ပျက်ကျမှုကို စုံစမ်းစစ် ဆေးရေးကော်မရှင်ဖွဲ့၍ စစ်ဆေးမည် ဖြစ်ပြီး ရုရှားဝန်ကြီးချုပ်ပူတင်အား ကော်မရှင်အကြီးအကဲအဖြစ် သမ္မတမက်ဗီဒက်ကခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
Weekly Eleven Journal
ကံကလေး
ကံကလေး
ကိုးကား
ကံကလေး
ညောင်ပင်တောင်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ညောင်ပင်တောင်ရွာ(Nyaungpintaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျောက်ကြီးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၀၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခမဒိုဘူတာ
ခမဒိုဘူတာ  (釜戸駅 ခမဒို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂိဖုခရိုင်၊ မိဇုနမိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပသင်ရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ပသင်ရွာ (Pathin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ ပသင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၆၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပသင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၄ ဦး၊ မ ၁၃၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်ကိုဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဝက်ကိုဝရွာ(Wetkowa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ မီးဇာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးဇာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၀ ဦး၊ မ ၇၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၉၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချင်းရွာမင်းပြင်ရွာ
ချင်းရွာမင်းပြင်ရွာ
အလယ်ရွာ၊ မံယူးပေကုန်း
အလယ်ရွာ (Ahlel)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ မံယူးပေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၈၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံယူးပေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈ ဦး၊ မ ၃၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာမောဂ္ဂလ္လာနသုတ်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်။
အရှင်သာရိပုတ္တရာ၊ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်ထေရ်တို့ ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေကြစဉ် အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က မေးလျှောက်သဖြင့် “မိမိသည် ဒုက္ခာပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာဖြင့် အာသဝတို့မှ စိတ်လွတ်မြောက်ပုံကို အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာထေရ်က ဖြေကြားလျှောက်ထားသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။ -- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာနထေရ် တစ်ပါးတည်းကိန်းအောင်စဉ် “အဘယ်နတ်တို့အား” သောတာပန္နာ နာမ အဝိနိပါတဓမ္မာ နိယတာ သမ္ဗောဓိပရာယဏာ”ဟု ဤသို့သော ဉာဏ်အမြင် ဖြစ်လေသနည်း။ အကြံအစည်ဖြစ်တော်မူပြီး ဗြဟ္မာဘုံသို့ ကြွသွားတော်မူပါသည်။
ဗြဟ္မာပြည်၌ တိဿဗြဟ္မာက အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်အား ပင့်ဖိတ်ပြီး နေရာပေးပါသည်။
အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်က တိဿဗြဟ္မာအား မိမိ၏ အကြံအစည်ကိုမေးလျှင် တိဿဗြဟ္မာက ရတနာသုံးပါး၌ မတုန်မလှုပ် ကြည်ညိုကြသော အရိယကန္တသီလ ရှိသော နတ်တို့သည်သာ ဤကဲ့သို့သော အသိဉာဏ်ဖြစ်ကြပုံ။
ရတနာမြတ်သုံးပါးကို မကြည်ညို။ အရိယာကန္တ သီလမရှိသောနတ်တို့အား ထိုသို့သိမြင်တတ်သောဉာဏ်မရှိပုံကို နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်အလိုက် ဖြေကြားလျှောက်ထားသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။ -- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဘုရားရှင်၏အနီး အနား၌ မိမိ၏အဇ္ဈတ္တသန္တာန်၌ ကာယဂတာသတိဖြင့်ထင်စေလျက် ထိုင်နေသော အရှင်မဟာမောဂ္ဂလာန်ထေရ်ကို မြင်တော်မူသဖြင့် “သတိကာယဂတာ ဥပဋ္ဌိတာ” အစရှိသော ဂါထာဖြင့် ဥဒါန်းကျူးရင့်တော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
ချောင်းကြီးရွာ၊ သင်္ဃန်းကုန်း
ချောင်းကြီးရွာ၊ သင်္ဃန်းကုန်း
ကျော်ဆန်း
ဦးကျော်ဆန်း (၂၀ မေ ၁၉၄၈ မွေးဖွား) သည် ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း၊ ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန နှင့် သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာန တို့တွင် ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဦးကျော်ဆန်းကို စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မုံရွာမြို့တွင် ၁၉၄၈ ခုနှစ် မေလ ၂၀ ရက်နေ့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ပုလဲမြို့နယ် အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် စစ်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူပြီး ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီမှ တဆင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခြင်းခံရကာ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီး၊ ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ခမချိဘူတာ
ခမချိဘူတာ  (蒲池駅 ခမချိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုအိုခခရိုင်၊ ယနဂဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဇီးပင်ချောင်းရွာ၊ ကပ်ခို
ဇီးပင်ချောင်းရွာ၊ ကပ်ခို
ခမဘုချိဘူတာ
ခမဘုချိဘူတာ  (釜淵駅 ခမဘုချိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂတခရိုင်၊ မမုရိုဂဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
စမ်းအိုင်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါတော
စမ်းအိုင်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါတော
ဥဘယသုတ်
ဒုက္ခပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာ-အစရှိသော ပဋိပဒါ အဘိညာလေးမျိုးရှိပုံနှင့် ဟီန ပဋိပဒါအဘိညာနှင့် ပဏီတပဋိပဒါ အဘိညာတို့ကို ဝေဘန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ရေချွိန်ပြင်ရွာ
ရေချွိန်ပြင်ရွာ
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ဒုတိယသမ္မတ
ကဏ္ဍ:ဒုတိယသမ္မတများ
ခမသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
အက္ခမာပဋိပဒါ၊ ခမာပဋိပဒါ၊ ဒမာပဋိပဒါ၊ သမာပဋိပဒါ-ဟူသော ပဋိပဒါ လေးပါးကို အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - အထက်သုတ်ပါ ပဋိပဒါလေးပါးကိုပင် အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဇီးချိုမော်ရွာ၊ ဇီးချိုမော်
ဇီးချိုမော်ရွာ၊ ဇီးချိုမော်
ဂန့်ဂေါ်မြိုင်ရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
ဂန့်ဂေါ်မြိုင်ရွာ(Gantgawmyaing)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ ပလနစခန်းများကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပလနစခန်းများကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၇၀ ဦး၊ မ ၃၇၀၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၃၇၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေခါတွန်ရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
ရေခါတွန်ရွာ (Yaekharton)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ခါတွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၀၆၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းလျား (အရှေ့)ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
အင်းလျား (အရှေ့)ရွာ (Inyar(East))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ပလိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပလိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၈၃ ဦး၊ မ ၁၁၇၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၂၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
အိုးမြေကုန်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
အိုးမြေကုန်းရွာ (Oemyaykone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ အိုးမြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၃၃ ဖြစ်သည်။
ဆင်တဲကံကျွန်ရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
ဆင်တဲကံကျွန်ရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
အိုးမြေကုန်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းလျား (အရှေ့)ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှင်းဆီကုန်းရွာ၊ ကပ်ခို
နှင်းဆီကုန်းရွာ၊ ကပ်ခို
သီရိလင်္ကာလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ(၂၀၁၀)
၂၀၁၀ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၉)ရက်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော သီရိလင်္ကာ လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ၌ သမ္မတ မဟင်ဒါရာဇာပက်ဆာ၏ ပါတီကအနိုင်ရခဲ့သည်။ သမ္မတ၏ United People's Freedom Alliance (UPFA) က အမတ်နေရာ ၂၂၅ နေရာအနက် ၁၁၇နေရာရရှိခဲ့ပြီး အမတ် ၄၅ နေရာ ကိုကြေညာရန် ကျန်ရှိနေသည်ဟု ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင် ထုတ်ပြန်ချက်အရ သိရသည်။ အဓိကအတိုက် အခံ United National Party (UNP) ကအမတ်နေရာ ၄၆ နေရာရရှိခဲ့ သည်။ မကြေညာရသေးသော အမတ်နေရာ ၂၅ နေရာအနက် ၂၄ နေရာကို UPFA ပါတီက ရရှိနိုင်သည်ဟုဆိုသော်လည်း အခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေး လုပ်ဆောင်နိုင်မည့် အမတ်နေရာ သုံးပုံနှစ်ပုံရရှိရန် အမတ်ကိုးနေရာ လိုအပ်ဆဲဖြစ်သည်။ ယခုလွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ သည် ၂၀၀၉ခုနှစ်၊ မေလတွင် တမီလ်သူပုန်များကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ပထမဆုံးပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်ပြီး မဲပေးသူအရေအတွက် စံချိန်တင် လျော့ကျခဲ့ကြောင်း သိရကာ မဲအတုပြုလုပ်ခြင်းရှိခဲ့ကြောင်းသိရသည်။ သမ္မတရာဇာပက်ဆာသည် သမ္မတရွေး ကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရပြီးသုံးလအကြာတွင် လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲ၌ ထပ် မံအနိုင်ရရန် အခြေအနေ ကောင်းနေသည်။ တမီလ်သူပုန်များကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် ပူးတွဲဦးဆောင်ခဲ့ပြီး သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ၌ အဓိကပြိုင်ဘက်ဖြစ်ခဲ့သူ စစ်ဦးစီးချုပ်ဟောင်း ဆာရတ်ဖွန်ဆီကာ၏ပါတီသည်လည်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အမတ်ငါးနေရာသာ ရရှိခဲ့သည်။
လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု ဧရိယာ
လွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှု ဧရိယာ ( Free Trade Area - FTA) သည် နိုင်ငံအလိုက် သွင်းကုန်များအပေါ်တွင် စည်းကြပ်သည့် အခွန်အကောက်များ ၊ ကိုတာများကို လျော့ချနိုင်ရန် နိုင်ငံများ စုပေါင်းလက်မှတ်ရေးထိုးထားသည့် သဘောတူညီမှုများ (လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်မှု သဘောတူညီချက် - Free Trade Agreement ) အရ သတ်မှတ်ထားသည့် ဧရိယာ အပိုင်းအခြား ဖြစ်သည်။
FTA တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သည့် နိုင်ငံများနှင့် ရပိုင်ခွင့် မတူညီကြချေ။ FTA တည်ထောင်ရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများအကြားတွင် ကုန်သွယ်မှုနှင့် ပက်သတ်သည့် အခွန်အကောက်များ ၊ ကန့်သတ်ချက်များ ၊ တားမြစ်ချက်များကို လုံးဝ လျှော့ချ၍ လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်မှု ပြုနိုင်ပြီး လုပ်သားအင်အား ခွဲဝေခြင်း ၊ ဇောက်ချ လုပ်ကိုင်ခြင်း နှင့် အခြား နိုင်ငံများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်နိုင်စွမ်းကို တိုးမြှင့်ရန် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြား ဝင်ငွေမြင့်မားလာရေးနှင့် နိုင်ငံသားအားလုံး လူနေမှုဘဝ မြင့်မားလာရေးအတွက် ရည်ရွယ်သည်။
လွိုင်ကော်အကျဉ်းထောင်
လွိုင်ကော်အကျဉ်းထောင် သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့တွင် တည်ရှိသော အကျဉ်းထောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဖိုးကိုးရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ဖိုးကိုးရွာ (Hpoekoe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ဖိုးကိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖိုးကိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၂ ဦး၊ မ ၁၆၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လူမှုရေးရာ ပညာ
မနုဿတ္တ ဘာဝေါ ဒုလ္လဘောဟူ၍ အလွန်တရာ ရခဲလှသော လူ၏အဖြစ်ကို ရရှိကြသည့်အခိုက် လူလောက၌ဖြစ်ပျက် ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိသော အကြောင်းအရာများကို အကြောင်းအကျိုးဆက်စပ်ကာ သိရှိနားလည်ထားကြမှသာ လူ့ဘဝကို ရရှိကျိုးနပ်ပေမည်။ ဤသို့ လူ့ လောက၏အကြောင်းကို လေ့လာဆည်းပူးခြင်းအတတ်ကို လူမှုရေးရာပညာ ဟုခေါ်သည်။
အကျဉ်းချုပ်အားဖြင့် လူမှုရေးရာပညာသည် လူလောကအဖွဲ့ အစည်းနှင့် လူလောက အဆောက်အအုံကြီးများ၏ သဘာဝနှင့် တိုးတက်ဖွံ့ ဖြိုးလာပုံကိုလေ့လာသော သိပ္ပံပညာတစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။ လူမှုရေးရာ ပညာ ဟူသော ဝေါဟာရကို ပထမဦးဆုံး တီထွင်သုံးစွဲလိုက်သူမှာ ပြင်သစ်လူမျိုး ဒဿနိက ဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဩဂတ်ကွန့် ဖြစ်ပေသည်။ ဖရက် ဒရစ် လေပလေးဆိုသူကလည်း လူမှုရေးရာ ပညာအကြောင်းကို ရေးသားခဲ့ လေသည်။ သို့ရာတွင် လူမှုရေးပညာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အများဆုံး ရှင်းလင်းရေး သားခဲ့သူမှာကား ဟာဗတ်စပင်ဆာ ဆိုသူပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဖြစ်လေသည်။ လူမှုရေးပညာကို ကျွန်ုပ်တို့ လေ့လာကြရာတွင် လူ့လောက အဆောက်အအုံကြီးသည် မည်သို့ဖြစ်ပေါ်လာသနည်း။ လူအများအစုလိုက်အဖွဲ့လိုက်နေထိုင်ကြခြင်းသည် မည်သည့်အခါကစ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သနည်း စသည်တို့ကို လေ့လာကြရပေသည်။ လူသည် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး သတ္တဝါတစ်ဦးဖြစ်သည် ဟုဆိုသည့်အတိုင်း ရှေးပဝေဏီအခါကပင် လူများသည် အချင်းချင်းစုဝေးနေထိုင် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခဲ့ကြ၍ ဤသို့ နေထိုင်ခြင်းပင်လျှင် လူလောကအပြင်ဘက်တွင် တစ်ကိုယ်တည်းနေခြင်း ထက် ကြီးပွားတိုးတက်နိုင်ကြောင်းကို သိရှိခဲ့ကြလေသည်။
လူများ အစုလိုက် အအုပ်လိုက် နေထိုင်ခြင်း၏ မူလဘူတမှာ အိမ်ထောင်စနစ်ပင် ဖြစ်သည်။ အိမ်ထောင်တစ်ခုတွင် မိခင် ဖခင်နှင့် သား သမီးများ တစ်စုတစ်ဝေးတည်း နေထိုင်စားသောက်ကြသည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် တဖြည်းဖြည်း ဆွေမျိုးမိတ်သင်္ဂဟ အပေါင်းအသင်းများ တိုးတက်ပွားများ လာပြီးလျှင် အသင်းအဖွဲ့များ ပြုလုပ်နေထိုင်လာကြလေတော့သည်။ လူဦးရေ တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးတွင်လည်း နီးစပ်ရင်းနှီးလာပြီးလျှင် တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အမှီသဟဲပြုသည်ထက် ပြုလာကြရလေတော့သည်။
လူမှုရေးရာပညာတွင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းထောင်သောင်းများစွာ ရှေးခေတ်လူများ၏ အိမ်ထေင်မှုစနစ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပုံ၊ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ထုံးတမ်းစဉ်လာများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပုံ၊ တစ်စထက်တစ်စပိုမို ရှုပ်ထွေးလာ သော မျက်မှောက် လူ့လောကအဆောက်အအုံကြီးတွင် ဃရာဝါသ (အိမ် ထောင်ခြင်း) ကိစ္စများ၊ ပစ္စည်းဥစ္စာ ပိုင်ဆိင်ခြင်းများ၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ ပညာ သင်ကြားရေး၊ အယူဝါဒ၊ စည်းရုံးလုပ်ကိုင်ရေး အစရှိသော အသွယ်သွယ် အဝဝ မြားမြောင်လှသည့် အကြောင်းကိစ္စများနှင့် မြို့ကြီးများတွင် နေထိုင် ခြင်း၊ ဆင်းရဲနွမ်းပါးခြင်း၊ အမှုအခင်းဖြစ်ပွားခြင်း၊ တိုင်းတစ်ပါးသားတို့ ဝင်ရောက်နေထိုင်ခြင်း၏ လူမျိုးတစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး ပဋိပက္ခဖြစ်ခြင်းကြောင့်ပေါ်ပေါက်လာရသော ပြဿနာရပ်များ၏ အကြောင်းတို့လည်း လူမှုရေးရာ ပညာတွင် ပါဝင်လေသည်။
အဆိုပါ လူမှုရေးရာ စနစ်များသည် ထာဝစဉ်မပြောင်းလဲပဲ အမြဲ တည်ရှိနေသည် မဟုတ်သော်လည်း အသင့်အတင့် ခိုင်မြဲတည်တံ့လျက် ရှိနေပေသည်။ ဤစနစ်များမှာ ဒုက္ခအခက်အခဲကို ရှောင်နိုင်သမျှရှောင်၍ အေးချမ်းသာယာပျော်ရွှင်မှုတို့ကို ရရှိနိုင်စေရန် နှစ်ပေါင်းများစွာ အမျိုးမျိုး အဖုံဖုံရှာဖွေစမ်းသပ် ကြည့်ရှုခြင်းဖြင့်ရရှိသော စနစ်များပင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အသစ်အသစ် ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသော အခြေအနေများနှင့် ဆီ လျော်အောင် လူမှုစံနစ်များကိုလည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲကြရလေသည်။ ပမာအားဖြင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ထွန်းကားသော စက်မှုလက်မှု ပညာရပ်များနှင့် ကိုက်ညီအောင် လူမှုစနစ်နှင့် နေရေးထိုင်ရေးများကိုလည်း အကြီးအကျယ် ပြောင်းလဲပေးခဲ့ရလေသည်။
ပြောင်းလဲခြင်းမှာ ဓမ္မတာလူလောကကြီးသည် အစဉ်သဖြင့် ပြောင်းလဲလျက်ရှိသည်မှာ ဓမ္မတာပင်ဖြစ်သည်။ ယခင်ကလည်း အစဉ်အမြဲပြောင်းလဲခဲ့၍ နောင်အခါ တွင်လည် အစဉ်အမြဲ ပြောင်းလဲနေမည်သာဖြစ်သည်။ လူမှုရေးရာပညာသည် ထိုပြောင်းလဲမှုများကို အထူးသတိပြုကာ လေ့လာလေသည်။ ပြောင်းလဲမှု တစ်ခုသည် လူလောကအား ကောင်းကျိုး ဆိုးကျိုးပေးနိုင်ပုံကို ဆင်ခြင်သုံး သပ်လေသည်။ ကောင်းကျိုးပေးသော ပြောင်းလဲမှုကို လူမှုစနစ် တိုးတက်မှု ဟုခေါ်၍ လူမှုရေးရာ ပညာရှင်များက ပြောင်းလဲမှုသဘောနှင့် ပြောင်းလဲမှု ဖြစ်ပေါ်စေသော အကြောင်းတရားများကို ရှာဖွေကြလေသည်။
ရှေးပဝေဏီခေတ်ကစ၍ ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာလူမျိုးများတွင် ဆင်ခြင် တုံတရားကင်းမဲ့သော ရိုးရာအလိုက် ယုံကြည်မှုများရှိလေသည်။ ကျွန်ုပ်တို့ တွင်မျှမက ကမ္ဘာတစ်ဝှန်းလုံးရှိ နိုင်ငံခြားလူမျိုးများတွင်လည်း ဤကဲ့သို့ အလားတူ ယုံကြည်မှုများရှိသည်။ ထိုယုံကြည်မှုများမှာ အစွဲများဖြစ်လေ သည်။ လူမှုရေးရာပညာတွင် ထိုအစွဲများအကြောင်းကို ရှင်းလင်းဖော်ပြ ထားသည်ကို တွေ့ရှိရပေလိမ့်မည်။ ထို့အပြင် လူမှုရေးရာပညာကို လိုက်စား သူသည် လူများ၏ ထူးခြားသော အမူအကျင့်များ၊ ဓလေ့ထုံးစံများကို မည်မျှပင်သေးဖွဲသော အရာဖြစ်စေကာမူ လျစ်လျူရှု၍မထားချေ။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ထိုအရာများသည် မည်မျှပင် သေးဖွဲစေကာမူ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံ ခြင်း၊ တစ်ဦးကိုတစ်ဦး အတုခိုးခြင်း အစရှိသည့် လူမှုရေးရာကိစ္စများတွင် များစွာအရေးပါ အရာရောက်သောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
ကျွန်ုပ်တို့ နေ့စဉ် လုပ်ကိုင်နေသော လုပ်ငန်းဆောင်တာများသည် လူမှုရေးရာ ပညာရပ်များတွင် အကျုံးဝင်နေသည်ဖြစ်ရာ ကျွန်ုပ်တို့အားလုံး သည် နေရင်းထိုင်ရင်း လူမှုရေးရာပညာကို လေ့လာလိုက်စားသည်နှင့် မခြားတော့ပေ။ ဤအချက်ကို သတိပြုမိသူ များစွာမရှိလှချေ။ သို့ရာတွင် မိမိတို့ပတ်ဝန်းကျင် အခြေအနေကို သတိပြု၍ ဆင်ခြင် သုံးသပ်ကာ စနစ် တကျ လေ့လာသူများ၏ ဦးရေမှာ တစ်နေ့တခြား များပြားလာပေပြီ။ ကျွန်ုပ်တို့သည် လူမှုရေးရာပညာကို လေ့လာလိုက်စားရာ၌ မိမိတို့နေထိုင်သော မြို့ရွာ၏သမိုင်း၊ မြို့ရွာတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသော လူများ၏ အကြောင်းအရာ၊ ထိုသူများ မည်ကဲ့သို့ အသက်မွေးမှုအတွက် လုပ်ကိုင်နေ ထိုင်ကြပုံ၊ ထိုမြို့ ရွာတွင် ဘုရားဘယ်နှစ်ဆူ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်း ဘယ်နှစ် ကျောင်းရှိသည် အစရှိသော အကြောင်းအရာများကို အားလပ်သည့်အချိန် များတွင် စုံစမ်းလေ့လာခြင်းဖြင့် အလွန်စိတ်ပါဝင်စားဖွယ်ကောင်းသော ဝါသနာတစ်ခုကို ရရှိနိုင်မည်ဖြစ်လေသည်။
လူမှုရေးရာပညာသည် ၁၉ ရာစုနှစ် အတွင်းကစ၍ စနစ်တစ်ကျ လေ့လာလိုက်စားလာသော ပညာတစ်ရပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ လူများသည် တစ်ဦး နှင့်တစ်ဦး ပိုမိုရင်းနှီးစွာ ဆက်ဆံပေါင်းသင်းလေလေ လူမှုရေးရာပညာသည် ပိုမို၍ အရေးပါအရာရောက်လာလေလေ ဖြစ်တော့သည်။ လူမှုရေးရာပညာ သည် လူတို့၏ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး၏ အကျိုးနှင့်အကြောင်းများကို လေ့လာ၍ ဥပဒေပြုပုဂ္ဂိုလ်များ လမ်းညွှန်သဖွယ် လိုက်နာရမည့် အဆုံး သတ် ယူဆချက်များကို ထုတ်ဖော်ပေးလေသည်။ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်၊ အောက်စဖို့တက္ကသိုလ် စသော အနောက်နိုင်ငံ တက္ကသိုလ်ကျောင်းကြီးများ တွင် လူမှုရေးရာပညာများကို သင်ကြားပို့ချလျက်ရှိရာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် တွင်လည်း လူမှုရေးရာပညာကို ဘာသာရပ်တစ်ခုအနေဖြင့် သင်ကြားပေး နေပေပြီ။
ခခုအိုးဇန်ဘူတာ
ခခုအိုးဇန်ဘူတာ  (覚王山駅 ခခုအိုးဇန် - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိချိခရိုင်၊ နဂိုယမြို့၊ ချိခုဆရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တောင်ခုလပ်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
တောင်ခုလပ်ရွာ(Taungkhulat)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျောက်ကြီးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၀၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်တောင်ပြိန်ရွာ
ကျောက်တောင်ပြိန်ရွာ
ဆောင်းပြောင်း (မြောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဆောင်းပြောင်း (မြောက်)ရွာ (Hsawngpyaung (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လုံးပျဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးပျဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၉၈ ဦး၊ မ ၆၁၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိန်းကုန်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါတော
သိန်းကုန်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါတော
ငှက်ပေါက်ရွာ၊ ငှက်ပေါက်
ငှက်ပေါက်ရွာ၊ ငှက်ပေါက်
ပန်းတော်ကျင်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ပန်းတော်ကျင်းရွာ (Pantawkyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကြက်ပြစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၁၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြက်ပြစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၆ ဦး၊ မ ၅၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အစုလေး
အစုလေး
ကိုးကား
အစုလေး
ဘိက္ခုနီသုတ်
အရှင်အာနန္ဒာ ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အညတရ ပုရိသ၏ ပင့်လျှောက်ချက်အရ ဘိက္ခုနီကျောင်းသို့ ကြွတော်မူပြီး ဂိလာနဟန်ဆောင် ဘိက္ခုနီအား အာဟာရသမ္ဘူတကာယ၌ “အာဟာရ” တဏှာသမျှ တကာယ၌ “တဏှာ၊ မာနသမျှတကာယ၌ “မာန”တို့ကို ပယ်ဖျောက်ပုံ၊ မေထုနသမ္ဘူတကာယ၌ မေထုနကို အကြွင်းမဲ့ပယ်ဖျောက်ရန် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပုံကို အကျယ်ဟောပြတော်မူရာ အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ကိုအကြောင်းပြု၍ဖြစ်နေသော ဆန္ဒ ရာဂ ကင်းပျောက်သွားသဖြင့် ဘိက္ခုနီက အပြစ်ကိုဝန်ချတောင်းပန်ပုံ၊ အရှင်အာနန္ဒာက ခံယူပုံ၊ အရိယဝိနယ၌ အပြစ်ကို အပြစ်အားလျော်စွာသိမြင်၍ အပြစ်အားလျော်စွာ ကုစားခြင်း၊ နောင်အခါ မဖြစ်အောင်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းသည် ကြီးပွား တိုးတက်နိုင်ပုံကို အရှင်အာနန္ဒာ မိန့်ကြားတော်မူကြောင်းကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
စတွေးဥ
စတွေးဥသည် အရွယ်အားဖြင့် မျောက်ဥ အငယ်စားလောက် ရှိ၍ ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့်၎င်း၊ အနံ့အရသာအားဖြင့်၎င်း မျောက်ဥ နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသည်။ ကရင်လူမျိုးတို့သည် စတွေးဥကို အများအပြား စိုက်ပျိုးကြသည်က တစ်ကြောင်း၊ စတွေးဥ၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ အာလူးနှင့် အလွန်တူသည်က တစ်ကြောင်းတို့ ကြောင့် စတွေးဥကို ကရင်အာလူး ဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ ယင်းကိုပင် တစ်ခါတစ်ရံ ထားဝယ်အာလူးဟူ၍လည်း ခေါ် သေးသည်။ စတွေးဥသည် ချက်ပြုတ်စားသောက်ရန် ကောင်း သော်လည်း တစ်နှစ်ပတ်လုံး မရနိုင်ချေ။
စေတီပြင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
စေတီပြင်ရွာ(Zaydipyin)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ မီးဇာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးဇာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၀ ဦး၊ မ ၇၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၉၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုလားကြမ်းရွာ
ကုလားကြမ်းရွာ
မြန်မာ့အစိုးရအတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီများ
ရေနဂါး
ရေနဂါး (Seashorse) မြန်မာအခေါ် ရေနဂါးကို ပင်လယ် ရေနွေးစီးကြောင်း ရှိရာဒေသများတွင် အတွေ့များသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မွန် တနင်္သာရီ ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင် တို့တွင် ရံဖန်ရံခါ တွေ့ရတတ်သည်။ ယခုအချိန်တွင် ဖမ်းဆီး သတ်ဖြတ်မှုများ ရေထုညစ်ညမ်းမှုများကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ရှားပါနေပြီဖြစ်သည်။ ရေနဂါးတွင် အကြည်းခွံမရှိချေ။ ပါးလွှာသော အရေခွံတစ်မျိုးသာရှိသည်။ ရေသတ္တဝါများထဲတွင် တစ်မျိုးတည်းသော ဒေါင်လိုက်(မတ်တပ်)ကူခပ်သော သတ္တဝါဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အနှေးဆုံးကူးခပ်နိုင်သော ရေသတ္တဝါ လည်းဖြစ်သည်။ တစ်နာရီလျှင် ငါးပေ (1.5 မီတာ) သာရွေ့လျား၏။ ၎င်းတို့၏ အမြီးများသည် ကူးခပ်ရွေ့လျားရန်နှင့် အစာအသောက် စားသောက်ရန် အသုံးပြုသည်။ အမများ ဥအုချိန်တွင် ရေနဂါး အထီးများသည် ၎င်းတို့ ဗိုက်တွင်ရှိသော အရေပြား အိတ်အတွင်းသို့ ခံယူသိမ်းဆည်းကာ အကောင်ပေါက်သည်ထိ ထိမ်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လေ့ ရှိကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငါး ကဏ္ဍ:ရေငန်သတ္တဝါများ
စုစုနွေး
စုစုနွေးသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်၏ အဖွဲ့ဝင် ဒီမိုကရေစီအရေးလှုပ်ရှားသူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်သူများအား ၁၉၉၉ အလုပ်သမားများအား အဓမ္မခိုင်းစေမှု အက်ဥပဒေဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့ရာ တရားနိုင်ဖြစ်ခဲ့သူ ပထမဦးဆုံးမြန်မာနိုင်ငံသားဟု ဆိုရပေမည်။
အဓမ္မ အလုပ်ခိုင်းစေခံရခြင်းအပေါ် တရားစွဲဆိုခဲ့မှု နှင့် ထောင်ဒဏ်ကျခံရသူ
စုစုနွေးသည် ထန်းမနိုင်ရွာ၊ ကော့မှူးမြို့နယ်မှဖြစ်သည်။ သူနှင့် အခြားရွာသားများအပေါ် အနီးရှိ လမ်းဆောက်လုပ်ရေးတွင် အဓမ္မခိုင်းစေခေါ်ယူမှုတို့ကို တိုင်ကြားခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ ရှေ့နေများမှ အမှုဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၄ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ထန်းမနိုင်ရွာ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိန်ပေါအား ထောင်ဒဏ် ၁၆လ၊ အဖွဲ့ဝင် ဦးကျော်သင်း၊ မြင့်သိန်းနှင့် အောင်ခင်တို့အား ထောင်ဒဏ်၈လ အသီးသီး ချမှတ်ခဲ့သည်။ ဦးစိန်ပေါနှင့်အဖွဲ့သည့် သူမအား အသေရိုက်ခံရမည်ဟု ခြိမ်းခြောက်ခဲ့သည်ဟု အမှုတွင် စုစုနွေးမှဆိုသည်။
ခခုနိုဒတဲဘူတာ
ခခုနိုဒတဲဘူတာ  (角館駅 ခခုနိုဒတဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အခိတခရိုင်၊ ဆင်းဘိုခုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
စုစုနွေး
အဓမ္မ အလုပ်ခိုင်းစေခံရခြင်းအပေါ် တရားစွဲဆိုခဲ့မှု နှင့် ထောင်ဒဏ်ကျခံရသူ
၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် ရွာ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအသစ်မှ သူ့အား အသရေပျက်မှုဖြင့် စုစုနွေးအားတရားစွဲဆိုခဲ့ပြီး၊ တရားရုံးမှ သူမအား အင်းစိန်ထောင်တွင် ထောင်ဒဏ် ၁ နှစ်ခွဲ ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထောင်ဒဏ်မချမှတ်မီအချိန်တွင် သူမမှ သတင်းထောက်များအား "ကျွန်မမှာ တာဝန်မရှိပါဘူး၊ အင်အားလည်းမရှိပါဘူး၊ ရာထူးလည်း မရှိပါဘူး။ သူတို့ ဒီလိုပဲ မကျန်းမာတဲ့ သာမန်အမျိုးသမီးတစ်ယောက်ကို ကြောက်ရွံ့ပြီး တရားစွဲနေတယ်ဆိုရင်၊ ကျွန်မတို့က အမြဲနိုင်တဲ့ဘက်က ဖြစ်နေမှာပါ"ဟု ဆိုခဲ့သည်။
ဒုတိယအကြိမ် ဖမ်းဆီးခံရမှု
၂၀၀၇ခုနှစ်လုံးလုံး စုစုနွေးသည် ပုန်းအောင်နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ လောင်စာဆီဈေးမြင့်တက်မှုအပေါ် ၂၀၀၇ခုနှစ် အာဏာရှင်ဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြပွဲတွင်ပါဝင်ခဲ့ပြီး၊ ဖမ်းဆီးခံရရန်မှ ကံကောင်းစွာ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၃ရက် ကုလလူ့အခွင့်အရေး ကိုယ်စားလှယ် ပေါင်လို ဆာဂျီရို ပင်ငြဲရိုးသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်လည်ပါတ်နေခိုက် တည်းခိုသည့် တည်းခိုခန်းအနီးတွင် ဆန္ဒပြဆောင်ပုဒ်များ ချိတ်ဆွဲမှုနှင့် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသည်
၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၁ရက်နေ့တွင် စုစုနွေးအား ထောင်ဒဏ် ၁၂နှစ် ၆ လ ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် ထောင်ဒဏ်အား ၄ နှစ်အဖြစ်လျှော့ပေါ့ခဲ့ပြီး၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း ခန္တီးထောင်တွင် ချုပ်နှောင်ခံခဲ့ရသည် သူမသည် နှလုံးရောဂါနှင့် သွေးတိုးရောဂါ ခံစားနေရသော်လည်း အကျဉ်းထောင် အာဏာပိုင်များက အစပိုင်းတွင် သူမအား ဆေးကုသပေးရန် ငြင်းဆန်ခဲ့ကြသည်။ သူမသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလ ၂၀ တွင် ဆေးရုံတက် ကုသမှု ခံယူခဲ့ပြီး ပြန်လည် ကောင်းမွန်လာခဲ့သောလည်း အမ်နက်စတီ အင်တာနေရှင်နယ် အဖွဲ့၏ အဆိုအရ အကျဉ်းထောင် အရာရှိများက သူမအား မိသားစုနှင့် တွေ့ဆုံခွင့်၊ လုံလောက်သော အစားအစာ၊ သန့်ရှင်းသော အဝတ်အစားနှင့် လိုအပ်သော ဆေးကုသမှုတို့ကို ပေးရန် ငြင်းဆန်ခံခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။ သူမသည် မြန်မာအစိုးရ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး လုပ်ငန်းစဉ် အရ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများကို ပြန်လွှတ်ရာတွင် လူရွှင်တော် ဇာဂနာ နှင့် ၈၈ မျိုးဆက် ကျောင်းသား အဖွဲ့မှ ဇော်ထက်ကိုကို တို့နှင့် အတူ ပြန်၍ လွတ်လာခဲ့သည်။
ဂျိုးတောင်ရွာမရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ဂျိုးတောင်ရွာမရွာ (Gyoetaungywarma)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဂျိုးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၄၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွိုင်ယူးကာရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
လွိုင်ယူးကာရွာ (Loiyukar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၂၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၈ ဦး၊ မ ၉၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ကြီးပေါက်ရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
ကျောက်ကြီးပေါက်ရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
ကျုံဝါးကသမျှောင်ရွာ၊ ကပ်ခို
ကျုံဝါးကသမျှောင်ရွာ၊ ကပ်ခို
လက်ယာစွန်း နိုင်ငံရေး
လက်ယာစွန်းနိုင်ငံရေးသည် အစွန်းရောက် လက်ယာ သို့မဟုတ် လက်ယာအစွန်းရောက် ဟုလည်း ရည်ညွှန်းပြီး လက်ဝဲ လက်ယာနိုင်ငံရေးရပ်ဝန်း၏ ညာဘက်တွင်ရှိသော နိုင်ငံရေးသည် အထူးသဖြင့် အာဏာရှင် နှင့် အစွန်းရောက်မျိုးချစ်စိတ် ဖြစ်ခြင်းဆိုင်ရာ စံ နိုင်ငံရေးလက်ယာ ထက် သာလွန်သောလက်ယာနိုင်ငံရေးဖြစ်သည်။ မျိုးချစ် ဝါဒီ အယူဝါဒနှင့် သဘောထားများ ရှိသည်။
လက်ယာစွန်းနိုင်ငံရေးသည် ဖိနှိပ်မှု ၊ နိုင်ငံရေးအကြမ်းဖက်မှု ၊ အတင်းအကျပ် ရောနှော သတ်ဖြတ်မှု၊ လူမျိုးသုဉ်းသတ်ဖြတ်မှု၊ ယုတ်ညံ့သည်ဟု ယူဆသော သို့မဟုတ် ၎င်းတို့၏ မိရိုးဖလာ လူမျိုးစု ၊ လူမျိုး ၊ ပြည်နယ် ၊ အမျိုးသားဘာသာ ၊ ယဉ်ကျေးမှုလွှမ်းမိုးမှု အပေါ် အခြေခံ၍ လူမျိုး သုဉ်း သတ်ဖြတ်ခြင်း သို့ ဦးတည်စေခဲ့သည်။ ရှေးရိုးစွဲ လူမှုရေးအဖွဲ့အစည်းများ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများ
ကျောင်းရာကန်ရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ကျောင်းရာကန်ရွာ (Kyaungyarkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ဖိုးကိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖိုးကိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၂ ဦး၊ မ ၁၆၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခါဝဲရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
ခါဝဲရွာ (Kharwea)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ခါဝဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၀၅၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာအလက်ဇန္ဒား
မက်စီဒို မှအလက်ဇန္ဒား ၃(၂၀/၂၁ ဇူလိုင် ၃၅၆-၁၀/၁၁ ဇွန် ၃၂၃ ဘီစီ) မဟာအလက်ဇန္ဒားအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သည်။ အလက်ဇန္ဒါးဆိုသည်မှာ ဂရိ ဘာသာဖြင့် Ἀλέξανδρος ὁ Μέγας, alexo ကာကွယ်ခြင်း၊ ကူညီခြင်း ဟုတွင်ပြီး aner မှာ လူ ကို ဆိုလိုသည်။ ထို့ကြောင့် ကာကွယ် စောင့်ရှောက် နိုင်စွမ်းသူ ဟု ဖွင့်ဆိုနိုင်ပေမည်။ ၎င်းသည် ရှေးဂရိနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း မက်စီဒိုးနီးယားမှ ဘုရင် တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၃၅၆ တွင် Pella (မက်စီဒိုးနီးယား အလယ်ပိုင်း)တွင် ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး အရစ္စတိုတယ် ထံတွင် အသက် ၁၆ နှစ်ထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အသက် (၃၀) တွင် အကြီးမားဆုံး အင်ပါယာ တစ်ခုကို ချဲ့ထွင်နိုင်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ အင်ပါယာ သည်  Ionian Sea  မှ  Himalayas ထိကျယ်ပြန့်ခဲ့သည်။ ၎င်းလက်ထက်တိုက်ခဲ့သော တိုက်ပွဲများတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့ခြင်း မရှိသောကြောင့် စစ်သမိုင်း တွင် အအောင်မြင်ဆုံးသော စစ်ခေါင်းဆောင်အဖြစ် အတူမရှိ ထင်ရှားသူဖြစ်သည်။၎င်း၏ အင် ပါယာသည် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ဂရိ မှ ပါကစ္စတန် ထိ ကျယ်ပြန့် ပေသည်။
ဘီစီ ၃၃၆ တွင် အလက်ဇန္ဒား၏ဖခင်ဖြစ်သူ မက်စီဒိုးနီးယား ဘုရင် ဖိလစ် ၂ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ထီးနန်းဆက်ခံခဲ့သည်။ ဖိလစ်သေဆုံးပြီး နောက် အလက်ဇန္ဒားသည်  ဖခင်သိမ်းပိုက်ခဲ့သော အင်ပါယာနှင့် တိုက်ရည်ခိုက်ရည်ပြည့်၀ပြီး ဖြစ်သော စစ်တပ်ကို အမွေရရှိ ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ဂရိစစ်သေနာပတိချုပ် ရာထူးကိုခန့်အပ်ခံရပြီးနောက် ဖခင်လက်ထက် နယ်မြေချဲ့  ထွင်ရေး စီမံချက်ကို ဆက်လက် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၃၃၄ တွင် Achaemenid အင်ပါယာအား ကျူး ကျော်သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် Asia Minor အား အုပ်ချုပ်သည့် အချိန်မှစရျ်  ၁၀ နှစ်ခန့်ထိ စစ်ပွဲများဆက်တိုက် ဆင်နွဲခဲ့ရသည်။ Issus တိုက်ပွဲ, Gaugamela တိုက်ပွဲတို့ဖြင့် Persia တို့၏  ဩဇာကို ချိုးဖဲ့ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်းတွင် Persia ဘုရင် Darius III ကိုအောင်နိုင်ကာ Persia အင်ပါ၏ အရှင်သခင်ဖြစ်လာခဲ့ သည်။ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် Adriatic ပင်လယ် မှ Indus မြစ်ထိ ကျယ်ဝန်းသည်။
(အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်-)သည် ဖခမည်းတော် မက်စီဒိုးနီးယားဘုရင် ဖိလစ်နှင့် မယ်တော် အိုလံပီယာမှ ဖွားမြင်သည့်သား ဖြစ်သည်။ မွေးဖွားပြီးနောက်တွင် ဖခမည်းတော်ဖိလစ်မှာ မက်စီဒိုးနီးယားမှ မြောက်ဘက်နယ် အနည်းငယ်နှင့် တောင်ဘက် ဂရိနိုင်ငံများကို သိမ်းယူပြီးဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ထက်မြက်သည့်အလျှောက် အသက် ၁၃ နှစ်တွင် ဆရာဖြစ်သူ အရစ္စတိုတယ်၏ သွန်သင်ပြသမှုများကို ခံယူပြီး အသက် ၂၀ တွင် ဖိလစ်လုပ်ကြံခံရသဖြင့် ဂရိတို့၏ဘုရင် ဖြစ်လာတော့သည်။ နန်းတက်စတွင် လက်အောက်ခံများက မက်စီဒိုးနီးယား၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်မှ လွတ်မြောက်ရန် အကြံဖြင့် ပုန်ကန်ကြသည်။ သို့သော် ငယ်ရွယ်သည့် အလက်ဇန္ဒားသည် အဆိုပါ တွန်းလှန်မှုများကို ရက်စက်စွာ နှိမ်နှင်းပြခြင်းဖြင့် ငြိမ်ဝပ်စေခဲ့သည်။
နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်ခြင်း
ဘီစီ ၃၃၄ မှစကာ အလက်ဇန္ဒား၏ နယ်ပယ်ချဲ့ထွင်မှုကို မရပ်မနား စတင်တော့သည်။ ရှေးဦးစွာ တပ်အနည်းငယ်ကိုသာ ဂရိတွင် အစောင့်အနေဖြင့် ချန်ထားပြီး စစ်သည် ၃၅၀၀၀ ဖြင့် ပါရှန်းအင်ပါယာကို ထိုးစစ်ဆင်သည်။ ထိုစဉ်က အာရှမှ နှစ် ၂၀၀ သက်တမ်းရှိ ပါရှန်းအင်ပါယာ (အီဂျစ်မှ အိန္ဒိယထိ) မှာ ဂရိတို့နယ်မြေနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အလွန့်အလွန်မှ ကြီးကျယ်လှသဖြင့် ငယ်ရွယ်သည့် အလက်ဇန္ဒား၏ အင်အားမှာ ပျက်ရယ်ပြုဖွယ် အဆင့်ပင်ဖြစ်နေသည်။ သို့သော် အမှန်တကယ် တိုက်ခိုက်သည်နှင့် ပါရှားတို့ သိလာသည်မှာ ဖိလစ်ဘုရင်က သားဖြစ်သူအတွက် အမွေချန်ရစ်ပေးခဲ့သော ဂရိ-မက်စီဒုံ တပ်ပေါင်းတို့၏ စစ်ရေးစွမ်းရည်မှာ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ စုစည်းထားသည့် ပါရှန်းအင်ပါယာ၏ တပ်ထက် များစွာသာလွန်ကြောင်းပင်ဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် ပါရှန်းအင်ပါယာ၏ အနောက်ဘက်မျက်နှာစာ အာရှမိုင်းနားဒေသများဖြစ်သည့် ယနေ့ ဆီးရီးယား၊ လက်ဘနွန်၊ အစ္စရေး၊ ပါလက်စတိုင်း၊ ဂါဇာ၊ အီဂျစ်တို့မှာ အလက်ဇန္ဒား၏ လက်အောက်ကို အချိန်တိုအတွင်း ကျရောက်ပြီးနောက် အီဂျစ်မှ ရဟန်းများက သူ့အား ဖာရိုဘွဲ့ဖြင့် ပူဇော်ကာ နတ်ဘုရားတစ်ပါးအဖြစ် သတ်မှတ်ကြေညာပေးသည်။ ထိုတိုက်ပွဲစဉ်များအတွင်း ခက်ခဲသည့် တိုက်ပွဲဟူ၍ ဖီနီစီယမ်ကျွန်းမှ တိုင်ရာမြို့ခံတပ်ကို ၇ လကြာ တိုက်ရသည်သာရှိသည်။ ထိုစဉ်က ပါရှန်းဧကရာဇ် ဒရိုင်းယပ်စ်-၃ က ပါရှားနယ် တစ်ဝက်ပေးကာ စစ်ပြေငြိမ်းရန် ကမ်းလှမ်းသော်လည်း လက်မခံခဲ့ပေ။ ထိုကိစ္စနှင့် ပတ်သတ်၍ စစ်သူကြီး ပါမီနီယိုက "ငါသာ အလက်ဇန္ဒားဖြစ်ရင် ဒီကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံမိမယ်။"ဟု ဆိုသည်ကို အလက်ဇန္ဒားကလည်း "ငါသာ ပါမေနီယိုဆိုရင်လည်း ဒီကမ်းလှမ်းချက်ကို လက်ခံတာပေါ့။" ဟုပြန်လည်ချေပခဲ့သည်။
အီဂျစ်မှ အာရှဖက်သို့ ပြန်လှည့်ပြီး ဘီစီ ၃၃၁ တွင် ဂေါဂါမီလာတိုက်ပွဲ၌ မိမိထက်အင်အားများစွာ သာလွန်သည့် ပါရှန်းတပ်မကြီးကို အပြတ်အသတ် နိုင်သဖြင့် ဘေဘီလုံသို့ ဆက်လက်ချီတက်သည်။ နောက် ပါရှန်းမြို့တော်များဖြစ်သည့် စုစု နှင့် ပါစီပိုလစ် တို့ဆီ ချီတက်သည်။ ထိုအချိန်တွင်ပဲ ပါရှန်းဧကရာဇ် ဒရိုင်းယပ်စ်-၃ က လက်နက်ချရန် ကြံရာ သူ၏ နောက်လိုက်များက သတ်ဖြတ်လိုက်ကြသည့်အတွက် အီရန် (ပါရှန်း) တို့အင်အားမှာ ပြိုကွဲခြင်းသို့ရောက်လေသည်။ ဘီစီ ၃၃၀ မှ သုံးနှစ်အတွင်း ပါရှန်းတပ် အကြွင်းအကျန်များကို နှိမ်နှင်းပြီး အီရန်အရှေ့ဘက်ခြမ်းကို သိမ်းယူသည်။
နောက်ဆုံး အချိန်ကာလများ
တစ်နှစ်နီးပါးမျှ ပါရှားတွင်အခြေချကာ တည်ငြိမ်ရေးကို ဆောင်ရွက်ပြီး အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းသို့ ချီတက်သိမ်းသွင်းပြန်သည်။ သို့သော် ဆိုးဝါးလှသည့် အိန္ဒိယတောတောင်နှင့် ရာသီဥတုဒဏ်ကြောင့် လည်းကောင်း၊ မိမိတပ်သားများက အိမ်ပြန်ရန် ဆန္ဒပြင်းပြသည်ကြောင့် လည်းကောင်း ဂရိသို့လှည့်ပြန်ရသည်။ ထိုမတိုင်မှီက အာရှမှ ပါရှန်းများသည် မိမိတို့ ဂရိများထင်သကဲ့သို့ အရိုင်းအစိုင်းများ မဟုတ်ကြောင်း၊ ပါရှန်းတို့တွင်လည်း ထူးချွန်သည့် အရည်အသွေးများ ကိုယ်စီရှိကြောင်း နားလည်ပြီး မိမိ၏ ဂရိ-မက်စီဒုံ စစ်သည်များကို ပါရှန်းသူများနှင့် လက်ထပ်စေသည်။ မိမိကိုယ်တိုင်လည်း ဒရိုင်းယပ်စ်၏ သမီးတော်နှင့် လက်ထပ်သည်။ ထိုသို့ ဂရိ-မက်စီဒုံ-ပါရှန်း ဗဟုယဉ်ကျေးမှု အင်ပါယာကို တည်ထောင်ကာ မိမိကအုပ်စိုးရန် ကြံရွယ်ခဲ့သည်။ ဘီစီ ၃၂၃ ဇွန်လဦးကာလ ၊ နောက်တစ်ကြိမ် အိန္ဒိယသို့ ချီတက်ရန် စစ်ပြင်စဲ ဘေဘီလုံမြို့တော်တွင် ရုတ်တရက် အပြင်းဖျားနာကာ ၁၀ ရက်အကြာတွင် အသက် ၃၂ နှစ်သာရှိသေးသည့် စစ်ဘုရင်ကြီး မဟာအလက်ဇန္ဒား နတ်ရွာစံလေသည်။ ၎င်းနတ်ရွာစံသည်နှင့် ၎င်း၏အင်ပါယာမှာလည်း ပြိုကွဲလေသည်။ အကြောင်းမှာ မည်သူ့အား နန်းဆက်ခံရန် မိန့်မှာဖူးသည် မရှိသဖြင့် ၎င်း၏ပိုင်နက်များကို စစ်သူကြီးများက အပိုင်းပိုင်း ခွဲယူသွားကြခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုနယ်မြေလုပွဲတွင် မိခင်၊ မိဖုရားများနှင့် သားသမီးများမှာ ဓားစာခံအဖြစ် အသတ်ခံရကြရှာသည်။
အရည်အချင်းများ
မဟာအလက်ဇန္ဒားသည် အသက် ၂၀ နန်းတက်ပြီး အသက် ၃၂ နတ်ရွာစံသည်ထိ တိုက်သမျှစစ် ရှုံးဖူးသည်မရှိချေ။ ထိုသို့ဖြစ်ရသည်မှာ-
သို့သော် မကြာခဏ သေဘေးနှင့် ကြုံရသည့်တိုင် စစ်ဘုရင်ကြီးမှာ သေဘေးနှင့်နီးသည်ဟု မိမိကိုယ်ကို အသိမဝင်ပဲ နန်းလျာ မသတ်မှတ်သဖြင့် ၎င်း၏လက်နက်နိုင်ငံမှာ အလွယ်တကူပင် ပြိုလဲရခြင်းမှာ အလွန်မှ အံ့ဖွယ်ကောင်းလှသည်။ အသေမစောလျှင် ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို ယခုထက် ပြောင်းလဲခဲ့ဦးမည်သာဖြစ်သည်။ တိုက်စရာ နယ်ပယ် ကျန်သရွေ့ကို တိုက်ဦးမည်သာဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယကိုရလျှင် စစ်တပ်ကို အနောက်ဘက်လှည့်ပြီး အာဖရိကနှင့် မြေထဲပင်လယ် ကမ်းခြေများကိုပါ သိမ်းယူရန် ဆန္ဒရှိသေးသည် ဟုဆိုကြသည်။
သူ့ကျေးဇူးကြောင့် ယခင်က ဂရိတို့မသိခဲ့၊ မမြင်ခဲ့သည့် အရှေ့တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုကို မြည်းစမ်းသုံးစွဲခွင့်ရပြီး အရှေ့၊ အနောက် ယဉ်ကျေးမှုခြင်း ဖလှယ်ကြသဖြင့် များစွာအကျိုးဖြစ်ထွန်းသည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ ဤဆက်ဆံရေးတို့ကြောင့် ၎င်းနတ်ရွာစံပြီး နောင်နှစ်ပေါင်း ရာချီအတွင်း ဟယ်လင်နစ်ခေတ် ယဉ်ကျေးမှု ပေါ်ထွန်းကာ ဂရိတို့ တိုးတက်လာရသည်။ အဆိုပါ ဟယ်လင်နစ် ယဉ်ကျေးမှုမှာ ဂရိမှ ရောမ သို့ဆက်လက်စီးဆင်းပြီး နောင် ဥရောပ တစ်ဝန်းပျံ့နှံ့သေးသဖြင့် သူ့ကျေးဇူးမှာ ဥရောပအပေါ်တွင်လည်း ရှိသေးသည် ဟုဆိုနိုင်သည်။ ထို့ပြင် အိန္ဒိယတွင်လည်း ရှေးကမရှိခဲ့သည့် ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ရုပ်တုများကို ဂရိယဉ်ကျေးမှု အငွေ့အသက်များ ဖြင့်ထုလုပ်လာကြသည်။
ယမ်းစိမ်း
မြေဩဇာအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သော အခြားယမ်းစိမ်း တစ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။ ယင်းမှာ ကယ်လဆီယမ် နိုက် ထရိတ် ဖြစ်၍ ယင်းကို ဓာတုသင်္ကေတဖြင့် ဂ္ဂေ (န္ဒဥ၃)၂ ဟု ရေးသည်။
ယမ်းစိမ်းများကို ထိုကဲ့သို့ သဘာဝအလျောက် ရရှိနိုင် သည့်အပြင်၊ ဓာတ်စမ်းခန်းများ အတွင်းတွင်လည်း ပြုလုပ်ယူ ကြသေးသည်။ ပြုလုပ်ပုံမှာ ပိုတက်ဆီယမ် ကလိုရိုက်ကို ဆိုဒီယမ်နိုက်ထရိတ်နှင့် ဓာတ်သဘောအရ ပေါင်းစပ်အောင် ပြုလုပ်ယူခြင်း ဖြစ်သည်။
ဆူလီဖက်ရန်ရွာ၊ ဇီးချိုမော်
ဆူလီဖက်ရန်ရွာ၊ ဇီးချိုမော်
ဟင်နရီ မော်တန် စတန်လေ
ဆာဟင်နရီ မော်တန် စတန်လေ(Henry Morton Stanley)သည် အာဖရိကတိုက်သို့ စွန့်စား သွားရောက်ကာ ကွန်ဂိုမြစ်ကို ဦးစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
အင်္ဂလန်ပြည် မိမိသွားလိုသော ဒေသသို့ မရောက်ရောက်အောင် ကြိုးစား၍ သွားလေ့ရှိသော ဇွဲသတ္တိကြောင့် စတန်လေသည် စွန့်စားမှုအဖုံဖုံတို့ဖြင့်သာ ပြည့်နှက်လျက်ရှိပေသည်။ စတန်လေ၏ ငယ်နာမည်မှာ ဂျွန်ရိုစဉ်က FESTIVALမေရိကန်နိုင်ငံ နယူးအော်လီယန်းမြို့သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ရာ ထိုမြို့၌ စတန်လေ အမည်ရှိ အမေရိကန်လူမျိုး ကုန်သည်ကြီးတစ်ဦးက သူ့အား သားအမှတ်ဖြင့် မွေးစားသောကြောင့် ဟင်နရီ မော်တန်စတန်လေ ဖြစ်လာသည်။ စတန်လေသည် အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ၌ တောင်ပိုင်းသားများဖက်မှ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၆၇ ခုနှစ်၌ နယူးယော့မြို|ရှိ နယူးယော့ဟယ်ရယ် သတင်းစာတိုက်တွင် သတင်းထောက်အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်လေသည်။ ထိုစဉ်က စတန်လေသည် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းသော ဒေသန္တရ ဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့၏။ ဤကဲ့သို့ ဆောင်းပါးကောင်းများ ရေးသားနိုင်ရန်နှင့် သတင်းဦးရရှိရေးအတွက် စတန်လေသည် အက်ဗီဆီးနီးယား၊ အရှန္တီ၊ ကရိကျွန်း၊ စပိန်၊ အာဖရိကအစရှိသည့် အရပ်များသို့ စွန့်စွန့်စားစား သွားရောက်ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ စွန့်စား၍ သွားရောက်ရခြင်းကြောင့် အာဖရိကတောနက်ကြီးများ အတွင်း၌ ဖြတ်သန်းသွားလာခဲ့ရသော စတန်လေ၏ အာဖရိကခရီးစဉ်မှာ မှတ်သားလောက်ပေသည်။
အာဖရိကတိုက်သို့ သာသနာပြုရန် ထွက်ခွာသွားသော စကော့လူမျိုး သာသနာပြုဆရာ ဒေါက်တာ ဒေးဗစ် လစ်ဗင်းစတုန်း၏အကြောင်းကို ငါးနှစ်တိုင်တိုင် မည်သို့မျှ အကျိုးအကြောင်း မကြားသိရသဖြင့် နယူးယော့ဟယ်ရယ်သတင်းစာ တိုက်က စတန်လေကိုပင် အာဖရိကတိုက်သို့ စေလွှတ်၍ စုံစမ်း ထောက်လှမ်းစေခဲ့သည်။ ပေးအပ်သောတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရန် စတန်လေသည် ၁၈၇၁ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အာဖရိကတိုက် အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေရှိ ဇန်ဇီဗားနယ်မှ အာဖရိကတိုက် အတွင်းပိုင်းသို့ ချင်းနင်းဝင်ရောက်ခဲ့လေသည်။ လမ်းခရီးတွင် အခက်အခဲ ဒုက္ခအမျိုးမျိုးတို့ကို ကျော်လွန်ခဲ့ပြီးနောက် ၈ လအခန့်အကြာတွင် တန်ဂန်ယီးက အိုင်ကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိသော အူးဂျီဂျီမြို့သို့ ဆိုက်ရောက်လေသည်။ ထိုမြို့၌ပင် အိုမင်းရင့်ယော်က မကျန်းမမာဖြစ်၍ ရိက္ခာ ပြတ်နေသော ဒေးဗစ်လစ်ဗင်းစတုန်းအား တွေ့ရ၏။ စတန်လေသည် ထိုမြို့၌ ၄လခန့်နေထိုင်ခဲ့၍ ဒေးဗစ်လင်းဗင်းစတုန်းအား များစွာ ချစ်ခင်ကြည်ညိုသည့်အလျောက် မိမိနှင့်အတူ နေရင်းဒေသသို့ ပြန်လိုက်ရန် ခေါ်သော်လည်းမရပေ။ စတန်လေသည် လစ်ဗင်းစတုန်းနှင့်အတူ တန်ဂန်ယီးကအိုင်ကြီးကို လှည့်ပတ်ကြည့်ရှုခဲ့ သည်။ ဒေးဗစ်လစ်ဗင်းစတုန်းအား တွေ့ပြီဟူသော စတန်လေ၏ ဆောင်းပါးကို ပထမ၌လူထုက မယုံကြည်သော်လည်း လစ်ဗင်းစတုန်း၏ မှတ်တမ်းများကို တင်ပြသောအခါကျမှ ယုံကြည်ကြသည်။ စတန်လေသည် ထိုစွန့်စားမှုအတွက် ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီး၏ဆုချီးမြှင့်ခြင်းကို ခံရသည်။
စွန်စားသွားလာမှုကို နှစ်သက်သော စတန်လေသည် 'နယူးယော့ဟယ်ရယ်'သတင်းစာတိုက်က ကောက်ခံပေးသော ရန်ပုံငွေဖြင့် ၁၈၇၄ ခုမှ ၁၈၇၇ ခုနှစ်အထိ ၃ နှစ်တိုင်တိုင် အာဖရိကတိုက်အတွင်းသို့ သွားရောက်စုံစမ်းရှာဖွေမှုများ ပြုလုပ်လေသည်။ ထိုသို့သွားရောက်ရာတွင် တန်ဂန်ယီးကအိုင်ကြီး၏ အကျယ်အဝန်း၊ ကွန်ဂိုမြစ်၏ တည်ရှိပုံစသော ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့လေသည်။ ဤအကြိမ်၌ အာဖရိကတိုက်ကိုအရှေ့မှအနောက်သို့ ဖြတ်သန်းသွားခဲ့ခြင်းဖြစ်လေရာ ခရီးလမ်းမှာ ကြမ်းတမ်းသည့်အပြင် အန္တရာယ်များလှသဖြင့် စတန်လေ၏အဖွဲ့ဝင် မျက်နှာဖြူ သုံးဦးနှင့် တိုင်းရင်းသားနောက်လိုက် အများ အပြားသေဆုံးကြရလေသည်။ သို့သော် စတန်လေ၏ နယ်သစ်များစူးစမ်းရှာဖွေမှု လုပ်ငန်းတွင် ဗြိတိသျှတို့က စိတ်မဝင်စားသဖြင့် စတန်လေသည် ဗဲလဂျီယန်ဘုရင် လီယိုပို၏ အကူအညီကိုရယူကာ အာဖရိကတိုက်ကွန်ဂိုမြစ်ဝှမ်းတွင် ကူးသန်းရောင်းဝယ်သွားလာရေး စခန်းများကို ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်းဖြင့် ဗဲလဂျီယန်လက်အောက်ခံ ကွန်ဂို ဖရီးစတိတ်ခေါ် ကွန်ဂိုနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့ပေသည်။
၁၈၈၇ ခုနှစ်တွင် စတန်လေသည် ဗြိတိသျှလူမျိုးများ အတွက် နယ်မြေသစ်များရှာဖွေရန် အာဖရိကသို့ တတိယအကြိမ် ခရီးထွက်ပြန်သည်။ ကွန်ဂိုတောနက်ကြီးများအတွင်းသို့ ဖြတ်သန်းကာ တိုင်းရင်းသား လူရိုင်းအမျိုးမျိုးတို့၏ နယ်များသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ အရှေ့အာဖရိကကုမ္ပဏီ၏ အကျိုးအတွက် တိုင်းရင်းသား လူရိုင်း အကြီးအကဲများနှင့်သဘော တူညီချက်များကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။
စတနလင်သည် ၁၈၈၉ ခုနှစ် ဆုံးလောက်တွင် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်ရောက်၍ ကွယ်လွန်သည်အထိ အင်္ဂလန်၌ အေးချမ်းစွာပင် နေထိုင်၏။ ဆာဘွဲ့ကို ၁၈၈၉ ခုနှစ်၌ပင် ရရှိ၍ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ် မေလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် စတန်လေသည် လန်ဒန်မြို့ရှိ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်၍ ရုပ်ကလာပ်ကို ဝက်စမင်စတာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် မြှပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်လေသည်။ စတန်လေသည် မိမိသွားလာခဲ့သော ခရီးစဉ်များနှင့်ဆိုင်သည့် ဒေသန္တရ ဗဟုသုတ ဖြစ်ဖွယ်ရာ ဆောင်းပါးဝတ္ထု အမြောက်အမြား ရေးသားခဲ့သည်။
ကုန်းကလေး (ကုက္ကိုကုန်း)
ကုန်းကလေး (ကုက္ကိုကုန်း)
တောလည်ရွာ
တောလည်ရွာ
မကျည်းတောရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မကျည်းတောရွာ(Magyitaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျောက်ကြီးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၂၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမည်များ
မြန်မာနိုင်ငံကိုမြန်မာဘာသာတွင် "မြန်မာ" သို့မဟုတ် "ဗမာ" ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် "Burma" (ဘားမား) သို့မဟုတ် "Myanmar" ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၁၉၈၉ တွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် အင်္ဂလိပ်အမည် "Union of Burma" မှ "Union of Myanmar" သို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ထိုသို့ပြောင်းလဲလိုက်မှုအပေါ် အငြင်းပွားမှုများရှိနေသည်။
မြန်မာဘာသာ
မြန်မာဘာသာစကားတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို စာပေသုံးအရ "မြန်မာ" ဟုခေါ်ဆိုပြီး စကားအသုံးတွင် "ဗမာ" ဟုခေါ်ဆိုသည်။ မြန်မာအဘိဓာန်တွင် 'မြန်မာ' ကို "မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစဉ်အဆက်နေထိုင်ခဲ့ကြသော တိုင်းရင်းသားများကို ခြုံခေါ်သောအမည်" ဟုဖွင့်ဆိုထားပြီး 'ဗမာ' ကို "တိဗက်–မြန်မာအုပ်စုဝင် ဘာသာစကားတစ်မျိုးကိုပြောသော မြန်မာတိုင်းရင်းသားတစ်မျိုး" ဟုဖွင့်ဆိုထားသည်။ ထိုစာလုံးနှစ်လုံးစလုံးသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ လူအများစုတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုကို ခေါ်ဝေါ်သည့်အမည်မှ ဆင်းသက်လာကြသည်။
ဗမာ
"ဗမာ" အခေါ်အဝေါ်သည် "မြန်မာ" အခေါ်အဝေါ်မှ ဆင့်ပွားဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဘာသာဗေဒပညာရှင်များကလည်း "ဗမာ" သည် "မြန်မာ"၏အသံကို ပြောင်းဖတ်ရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်ဟု သုံးသပ်ကြသည်။ ၁၉၃၀ တွင်ပေါ်ပေါက်လာသော တို့ဗမာအစည်းအရုံး၏ ကြေညာချက်တွင်အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။
"မြန်မာ" ဟူသောစကားမှာ မြန်သည်၊ မာသည်ဟူသောအဓိပ္ပါယ်ကို ဆောင်သော်လည်း နှာသံပါ၍ ဘောင်ကျဉ်းသည်၊ အားနည်းသည်။ ရှမ်း၊ ကရင်၊ ချင်း၊ ကချင်၊ မွန်၊ ရခိုင်၊ ပလောင်၊ တောင်သူ၊ ဆလုံ၊ နာဂ၊ မြန်မာ စသော ဗမာတိုင်းရင်းသားများအားလုံးကို ခြုံ၍ငုံမိစေရန် "ဗမာ" ဟူသော စကားလုံးကိုရွေးသည်။ အသံထွက်မာကျော၍ သုံးစွဲသည်။ တဖန် ဘကုန်းနှင့် "ဘမာ" မရေးဘဲ ဗထက်ခြိုက်နှင့်ရေးခြင်းမှာလည်း "ဘ"သည် ရန်ဖန်ရံခါ "ဗ"သံထွက်သဖြင့် စိတ်မချရသောကြောင့် ဗထက်ခြိုက်နှင့် "ဗမာ"ဟုရေးသည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးအသင်းကြီး လူသိများလာသည်နှင့်အမျှ "ဗမာ" အသုံးအနှုန်းလည်း တွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်ပင် ထိုခေတ်ကာလက ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများ အဖွဲ့ချုပ်၊ ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ စသောအဖွဲ့အစည်းမျာသည် "ဗမာ"ကိုအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလတွင် ဂျပန်တို့သည် မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ဗမာနိုင်ငံတော်အမည်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးပေးခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ တွင် တရားဝင် "မြန်မာ"အမည်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သော်လည်း "ဗမာ"အမည်ကို ဆက်လက်သုံးစွဲမှုများရှိခဲ့သည်။ မြန်မာဘာသာသို့ ဘာသာပြန်စာအုပ်အချို့များတွင်လည်း "ဗမာပြည်"/"ဗမာနိုင်ငံ" ဟုပြန်ဆိုထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ၁၉၈၉ မတိုင်ခင်အထိ နိုင်ငံတော်သီချင်း၌ "ကမ္ဘာမကြေ ဗမာပြည်" ဟူ၍သီဆိုခဲ့ကြသည်။
မြန်မာ
အေဒီ ၉ ရာစုခန့်တွင် ရှေးမြန်မာများသည် ဧရာဝတီမြစ်အလယ်ပိုင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာခဲ့ကြပြီး ပုဂံပြည်ကိုတည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး မိမိကိုယ်ကိုယ် မရမ္မဟုခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ "မြန်မာ"၏ အစောဆုံးအထောက်အထားမှာ ၁၁ဝ၂ ခုနှစ်တွင်ရေးထိုးခဲ့သော မွန်ကျောက်စာတစ်ချပ်တွင် နိုင်ငံအမည်ကို "မရမာ၊ မိုင်းရ်မာ" (Mirma/Mranma) စာလုံးပေါင်းထားသည်။ ၁၁၉ဝ ခုနှစ်က ရေးထိုးခဲ့သည့် မြန်မာကျောက်စာ မှတ်တမ်းတွင်လည်း နိုင်ငံအမည်ကို "မရန်မာ"ဟု ရေးထိုးခဲ့သည်။
မသိင်္ဂီ၏ဖော်ပြချက်အရ "မြန်မာ"၏ ပထမဆုံးအသုံးအနှုန်းမှာ ထီးလိုမင်းလို (နားတောင်းများမင်း) လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၅၉၇ (အေဒီ ၁၂၃၅) တွင် ရေးထိုးခဲ့သော ကျောက်စာတစ်ချပ်၌တွေ့ရပြီး "မြန်မာပြည်" ဟုရေးထိုးထားသည်။ ထိုကျောက်စာသည် "ရတနာကုန်ထမ်းကျောက်စာ" ဟုအမည်ရ၍ ရှေးဟောင်းသုတေသနဦးစီးဌာနသည် ကျောက်စာအမှတ် ၄၃ ဟုနံပါတ်စဉ်တပ်ထားသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်က မင်းတုန်းမင်းသည်လည်း မိမိကိုယ်ကိုယ် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ဘုရင် ဟူ၍ရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကမြန်မာဘုရင်တို့သည် အခြာတိုင်းရင်းသားဒေသများအထိပါ အုပ်ချုပ်နိုင်လာပြီးဖြစ်သည်။
၁၉၄၈ တွင် "ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ" ဟူသောတရားဝင်အမည်ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ကပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော နိုင်ငံသားဥပဒေအရ "မြန်မာ"သည် မြန်မာနိုင်ငံသားကိုသာမက လူများစု"မြန်မာတိုင်းရင်းသား" ကိုလည်းရည်ညွှန်းသည်။ ၁၉၈၂ တွင် အသစ်ရေးဆွဲခဲ့သော နိုင်ငံသားဥပဒေတွင် "မြန်မာလူမျိုး"ကို "ဗမာလူမျိုး"ဟု ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်ဘာသာ
လွတ်လပ်ရေးရရှိချိန်က အင်္ဂလိပ်လိုရွေးချယ်ခဲ့သည့်အမည်သည် Burma ဖြစ်သည်။ ဤအမည်သည် မြန်မာနိုင်ငံကို အနောက်တိုင်းသားများတွေ့ရှိစဉ်က စတင်အသုံးပြုသောအမည်လည်းဖြစ်သည်။ ဤအမည်မှာ ပေါ်တူဂီဘာသာ "Birmânia" ထံမှ လာပြီး ၁၈ ရာစုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်များက ထိုစကားလုံးကို မွေးစားခြင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထိုပေါ်တူဂီအမည်သည်လည်း အိန္ဒိယဘာသာ၏ မြန်မာနိုင်ငံကိုခေါ်သည့် အခေါ်အဝေါ်မှ ထပ်ဆင့်ရယူထားသည် ဟူ၍လည်းဆိုကြပြန်သည်။
ရှေးအခါက အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် မြန်မာနိုင်ငံကို ခေါ်ဝေါ်သည့်အမည်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြသည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်က မြန်မာစစ်အစိုးရသည် နေရာဒေသများ၏ အင်္ဂလိပ်အမည်များကို ပြန်လည်ပြောင်းလဲရန် ကော်မရှင်တစ်ခုဖွဲ့ခဲ့သည်။ ကော်မရှင်၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ၁၉ ရာစုက ဗြိတိသျှကိုလိုနီအာဏာပိုင်များက သုံးစွဲခဲ့သည့် မြန်မာနိုင်ငံရှိနေရာဒေသများ၏ အင်္ဂလိပ်စာလုံးပေါင်းများအား မြန်မာအသံထွက်နှင့် ပိုမိုနီးစပ်စေရန် ဖြစ်သည်။ သာဓကအားဖြင့် "Rangoon" ကို "Yangon" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ နိုင်ငံ၏အမည်ကိုမူ "Burma" အား "Myanmar" ဖြင့် အစားထိုးရန် ကော်မရှင်က ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ပထမအကြောင်းမှာ Burma ၏ မြန်မာဘာသာပြန်မှာ "မြန်မာ"ပင်ဖြစ်ပြီး ကော်မရှင်၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ အင်္ဂလိပ်အမည်နာမများကို မြန်မာအသံထွက်များဖြင့် ညှိနှိုင်းရန်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအချက်မှာ ၁၉၈၂ မြန်မာနိုင်ငံသား ဥပဒေတွင် ယခင်က "မြန်မာ" ဟုခေါ်သော လူဦးရေအများဆုံးလူမျိုးစုကို "ဗမာ" ဟုပြောင်းလဲထားသည်။ ဤသည်ကိုထောက်၍ "မြန်မာ" သည် နိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်ရင်းသားများအားလုံးကို ရည်ညွှန်းကြောင်း စစ်အစိုးရကထောက်ပြခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအချက်မှာ Burma သည် "ဗမာ" အခေါ်အဝေါ်နှင့် ပို၍နီးစပ်ကြောင်း စစ်အစိုးရကဆိုသည်။
"Myanmar" ဟူသောသတ်ပုံကို "Myanma" ဟူ၍ရေးလျင်လည်းရနိုင်သည်။ သို့သော် "Myanma" ကို "မြန်မာ့" ဟုဖတ်နိုင်သဖြင့် ထိုကော်ရှင်သည် သံရှည်ဖြစ်ကြောင်းသိသာစေရန် "r" ကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုလုပ်ပြုလုပ်ခြင်းကို "r" အသံမဖတ်သော အင်္ဂလိပ်စကားပြောသူများသာ နားလည်နိုင်၍ အမေရိကန်ကဲ့သို့ "r" အသံဖတ်သော အင်္ဂလိပ်စကားပြောသူများက နားလည်သဘောပေါက်မည်မဟုတ်ပေ။
အငြင်းပွားမှု
မြန်မာဘာသာစကားတွင် ၁၉၃ဝ ဝန်းကျင်ကတည်းက နိုင်ငံ၏အမည်နှင့်ပက်သက်၍ အငြင်ပွားမှုများရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်က စစ်အစိုးရ၏ဆုံးဖြတ်မှုသည် ထိုအငြင်းပွားမှုကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ကူးစက်လာသည်။ စစ်အစိုးရအနေဖြင့် "မြန်မာ"သည် "ဗမာ"ထက်စာလျှင် လူနည်းစုများကို ပိုမိုခြုံငုံသည်ဟု အကြောင်းပြခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း မြန်မာဘာသာတွင် "မြန်မာ"သည် "ဗမာ"ထက်ပို၍ စာစကားဆန်ခြင်းသာလျှင် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့လူနည်းစုများကို ပို၍ခြုံငုံသည်ဟု ပြောလင့်ကစား အတိုက်အခံများနှင့် လူ့အခွင့်အရေးအဖွဲ့များက ဤအင်္ဂလိပ်လို "Myanmar" သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအား စော်ကားရာရောက်စေသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ဗမာစကားကို မပြောတတ်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများသည် အင်္ဂလိပ်လို "Burma" အခေါ်အဝေါ်ကို နားယဉ်နေကြပြီးဖြစ်သည်။ ထိုသို့ပြောင်းလဲလိုက်ခြင်းသည် ဗမာလူမျိုးတို့က တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုများအား ကြီးစိုးလိုခြင်းကို ရောင်ပြန်‌ဟပ်လျက်ရှိသည်ဟု ရှုမြင်သုံးသပ်ကြသည်။
စစ်အစိုးရသည်နိုင်ငံအမည်ကို မြန်မာလိုပြောင်းခြင်းမဟုတ်ဘဲ အင်္ဂလိပ်လိုသာ ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်သည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်သည် ပထမပိုင်းတွင် "Myanmar" ဟူသောဝေါဟာရက လူနည်းစုများအားလုံးအား ခြုံငုံစေသည်ဟူသည့် စစ်အစိုးရ၏ ဟန်ဆောင်ကာကွယ်ပြောဆိုခြင်းကို ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။ အတိုက်အခံများသည် မြန်မာစကားအားဖြင့် "မြန်မာ"ဟု ရေးသားသုံးစွဲခြင်းကို မဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသော်လည်း အင်္ဂလိပ်လို "Myanmar" ဟု ရေးသားသုံးနှုန်းခြင်းကိုမူ ဆန့်ကျင်ကြသည်။ မည်သည့်အတိုက်အခံကမျှ အရပ်သုံးဖြစ်သည့် "ဗမာ"ဆိုသည့်ဝေါဟာရကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်အဖြစ် ထောက်ခံခြင်းမပြုပေ။
အမည်အသုံးပြုခြင်း
၁၉၈၉ ခုနှစ်က အင်္ဂလိပ်အမည် ပြောင်းလဲမှုအပြီးတွင် အင်္ဂလိပ်စကားပြောသောသူတို့သည် အမည်ဟောင်းရောအမည်အသစ်ပါ နှစ်မျိုးလုံးသုံးစွဲကြသည်။ ပြည်သူလူထု၏ ဆန္ဒကိုမခံယူဘဲ နိုင်ငံအမည်ပြောင်းလဲလိုက်ခြင်းသည် မေးခွန်းထုတ်ဖွယ်ကောင်းသောကြောင့် အမည်ဟောင်းများကို ဆက်လက်အသုံးပြုမှုလည်းရှိသည်။ အမည်သစ် "Myanmar" ကို ကုလသမဂ္ဂက အသိအမှတ်ပြု၍ အမည်ပြောင်းကြောင်း ကြေညာချက်အပြီး ငါးရက်အတွင်း အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများလည်း ထိုအမည်သစ်ကို သုံးနှုန်းသင့်‌ကြောင်း တိုက်တွန်းခဲ့သည်။