cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဝါးလရပ်ဖျံ
ဝါးလရပ်ဖျံ ကြီးများသည်ရေသတ္တဝါများတွင် ပုံပန်းအတော်ထူးဆန်းလှပေ သည်။ ထိုးထိုးထောင်ထောင် ငေါထွက်နေသော နှုတ်ခမ်းမွေး ကျင်စွယ် အနည်းငယ်ခန့်သည် ကြီးမားဖူးကြွလျက်နေသော နှုတ်သီးကြီးများကြောင့် အဝေးမှကြည့်လျှင်ပင် သိသာသည်။ ယင်းတို့၏ အပေါ်မေးရိုးမှ အောက် ဘက်သို့ထွက်ပြူလျက်ရှိသော အစွယ်ကြီးနှစ်ချောင်းမှာ ကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်းလောက်အောင်ပင် ကြီးမားလှသည်။ ဤအစွယ်ကြီးမှာ ဝါးလရပ်ဖျံ မျိုးတို့အတွက် အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အင်္ဂါတစ်ခုဖြစ်ပြီးလျှင် တစ်ခါတစ်ရံ နှစ်ပေခန့်အထိ ရှည်လျားတတ်၍ လုံးပတ်လေးလက်မအထိရှိသည်။ အစွယ် တစ်ချောင်း၏ အလေးချိန်သည် ၁ဝ ပေါင်ကျော်အထိ ရှိသည်။ ဝါးလရပ်ဖျံ၏ အတွန့်တွန့်ဖြစ်လျက်ရှိသော အရေထူကြီးသည် အမွေးမရှိသလောက်ပင် ပြောင်ချော၍နေသည်။ ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည်သည် ကြီးမားလေးလံပြီးလျှင် ပခုံးဆီလောက်တွင် ကိုယ်ခန္ဓာသည် ပြက် အကျယ်ဆုံးဖြစ်သည်။
ဦးခေါင်းသည် ရှေ့တည့်တည့်ကကြည့်လျှင် လေးထောင့်မြင်ရ၍ အနောက်ကကြည့်လျှင်မူ လုံးဝန်းလျက်နေပေသည်။ ယင်း၏နှာသီးမှာ တို တောင်း၍ ပြက်ကျယ်ပြီးလျှင် တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း သန်စွမ်းသော နှုတ်ခမ်းမွေးများ အပြိုင်းပြိုင်းထောင်လျက်ရှိပေသည်။ ဝါးလရပ်ဖျံ၏ ကိုယ်အရှည်သည် ၁ဝ ပေမှ ၁၂ ပေအထိ ရှည်ပြီးလျှင် ကိုယ်အလေးချိန် ပေါင် ၂,ဝဝဝ မှ ၃,ဝဝဝ အထိ ရှိတတ် သည်။
ဝါးလရပ်ဖျံသည် အစွယ်ကြီးများဖြင့် ရေအောက်ရွှံ့နွံများအကြားမှ ယောက်သွားနှင့် ကမာမျိုးများကို တူးဖော်စားသောက်သည်။ ကျောက်တုံး ကြီးများတွင် ကပ်နေသော ပင်လယ်ရေညှိပင်များကိုလည်း ထိုအစွယ်ကြီး များဖြင့်ပင် ကုတ်ခြစ်စားသောက်၏။ ယင်း၏ အစွယ်ကြီးသည် အစာရှာဖွေ စားသောက်နိုင်ရန် အထောက်အပံ့ပြုရုံသာမက အသက်စည်းစိမ် ကာကွယ် ရေးအတွက်လည်း များစွာအသုံးကျပေသည်။ ယင်းကို တိုက်ခိုက်မည့် ရန်သူဖြစ်သော ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံ စသောတိရစ္ဆာန်ကြီးများကို ထိုလက်နက် ဖြင့်ပင် ခုခံတွန်းလှန်လေသည်။
ဝါးလရပ်ဖျံကြီးသည် ယင်းသို့ လက်နက်ကောင်းတစ်ရပ် ရှိငြား သော်လည်း တိုက်ခိုက်လိုစိတ်မရှိချေ။ အေးဆေးငြိမ်းချမ်းစွာနှင့် ရန်မလို တတ်သော သဘောရှိသည်။ ရေထဲတွင် လျင်မြန်ဖျတ်လတ်စွာ ကျက်စား သွားလာနေသော ငါးတို့၏နောက်သို့လည်း လိုက်လံဖမ်းယူစားသောက်ခြင်း မပြုပေ။ လွယ်လင့်တကူ ဖမ်းယူရရှိနိုင်သော ယောက်သွားနှင့် ကမာမျိုးကို သာ ရှာဖွေယူပြီးသော် ခိုင်မာလှသော သွားကြီးများဖြင့် ကိုက်ခွဲကာ စား သောက်လေ့ရှိသည်။ သို့မဟုတ်လျှင်လည်း ပင်လယ်ရေညှိပင်များကို တမြုံ့မြုံ့ဝါးနေတတ်သည်။
ဝါးလရပ်ဖျံကြီးများသည် အစုအအုပ်ဖွဲ့ကာ တစ်စုတစ်ဝေးကြီး သွားလာကျက်စားတတ်သော တိရစ္ဆာန်မျိုးဖြစ်၏။ ယင်းတို့ တစ်စုဆုံမိကြ လျှင် တစ်ကောင်၏ကျောကို တစ်ကောင်ကမှီလျက် ဝက်ကြီးများကဲ့သို့ စည်းစိမ်ယူကာ လဲလျောင်း၍ နေလေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ အပေါင်းအဖော် များနှင့် ကောင်းစွာစည်းစိမ်ယူနေစဉ်အတွင်း ဝါးလရပ်ဖျံကြီးတစ်ကောင် နှစ် ကောင်က မလှမ်းမကမ်းမှနေ၍ ကင်းစောင့်နေတတ်ပြီးလျှင် မကြာခဏ အနားယူနေသော မိမိအဖော်များ၏ နံဘေးတွင် အစွယ်နှင့်ထောက်၍ သတိ ပေးတတ်လေသည်။ ဝါးလရပ်ဖျံမကြီးသည် ဖျံထီးကြီးလောက်ပင် ကိုယ်လုံးကိုယ်ထည် ကြီးမားသော်လည်း အစွယ်မှာမူ အထီးလောက် မရှည်ချေ။ ဖျံမကြီးသည် တစ်ခါမွေးလျှင် တစ်ကောင်မွေးလေ့ရှိသည်။ ယင်း၏ ကလေးငယ်ကို မွေးစ တွင် များစွာယုယ ချစ်ခင်သည်။ မိခင်သည် သူ၏အသက်ကို မငဲ့ဘဲ သူ့သားငယ်၏ အသက်ကိုလည်း ကာကွယ်ပေးသည်။ ရေထဲတွင် သွားလာ ကျက်စားသည့်အခါများ၌ သားငယ်ကို ကျောကုန်းပေါ်တွင်ပိုး၍ သွားလေ့ ရှိသည်။ သားငယ်သည် မိခင်၏ ကိုယ်ထည် နီးနီးမျှ ကြီးမားလာပြီးလျှင် အသက် နှစ်နှစ်အရွယ်ခန့် ရောက်သည်အထိ မိခင်၏စောင့်ရှောက်ခြင်းကို ခံရလေသည်။
ဝါးလရပ်ဖျံမျိုးသည် အထူးသဖြင့် အက်စကီးမိုးလူမျိုးတို့အတွက် အဖိုးထိုက်တန်လှပေသည်။ အက်စကီးမိုးတို့သည် ဝါးလရပ်ဖျံ၏ အသားနှင့် အဆီကို သုံးပြီးလျှင် အစွယ်များကို ငါးမျှားချိတ်အဖြစ်ဖြင့် ပြုလုပ်အသုံးချ ကြသည်။ ဝါးလရပ်ဖျံကြီးမျိုးတို့၏ ခြေထောက်မှာ မသန်လှချေ။ သို့သော် ချောသည့်ကျောက်များတွင် တွယ်ကပ်၍နေနိုင်အောင် ထယ်ကြောင်းကဲ့သို့ သော အကြောင်းကြီးများပါရှိသည်။ ဝါးလရပ်ဖျံကြီးများသည် မြေကြီး ပေါ်တွင် ထင်သလို သွားလာကျက်စားခြင်း မပြုနိုင်ချေ။ သူတို့၏ ကိုယ် လုံးများမှာ အလျား ၁ဝ ပေမှ ၁၂ ပေခန့်အထိ ရှိတတ်ပြီးလျှင် ကိုယ် အလေးချိန် ပေါင် ၂ဝဝဝ မှ ၃ဝဝဝ အထိ ရှိတတ်ပေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဝါးလရပ်ဖျံမျိုးစိတ် နှစ်မျိုးရှိ၏။ မျိုးစိတ်တစ်ခု သည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၌ ကျက်စားပြီးလျှင် ကျန်တစ်မျိုးက ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၌ ကျက်စားသည်။ ထိုမျိုးစိတ်နှစ်ခုသည် အိုဒိုဗီနီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၌ ကျက်စားသော ဝါးလရပ်ဖျံမျိုး သည် ပါဏဗေဒအလိုအရ အိုဒီဗီးနပ် ရော့စမေးရပ်ဖြစ်၍ ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာတွင် ကျက်စားသော ဝါးလရပ်ဖျံမျိုးသည် အိုဒိုဗီးနပ် အိုးဗီးဆပ်ဖြစ် သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လယ်ဖျံများ ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ
ကူဂါ
ကူဂါ (Cougar) ဆိုသည်မှာ ကြောင်မျိုးရင်းဝင် သားရဲတိရစ္ဆာန်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အမေရိကတိုက်၏ ဒေသရင်း မျိုးစိတ်လည်းဖြစ်သည်။ ကူဂါကြောင်ကြီးများသည် အနောက်ကမ္ဘာခြမ်းရှိ မည်သည့် ကုန်းနေ နို့တိုက်သတ္တဝါ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ထက်မဆို အများဆုံးပျံ့နှံ့နေထိုင်သည့် တိရစ္ဆာန်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့အား မြောက်အမေရိကတိုက်ရှိ ကနေဒါနိုင်ငံ၊ ယူးကွန်းနယ်ဒေသမှ တောင်အမေရိကတိုက်ရှိ အင်န်ဒီးစ် တောင်တန်း၏ တောင်ပိုင်းဒေသများအထိ ဖြန့်ကျက်တွေ့ရှိရသည်။
မိုင်းပွန် (၅)ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
မိုင်းပွန် (၅)ရွာ (Mongpun (5))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ မိုင်းပွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၇၄ ဦး၊ မ ၄၁၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၁၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကူဂါ
ဂူဂါသည် သစ်ကျုတ်၊ လျင့်ဇ် ကြောင်မြီးတို၊ အိမ်ကြောင်၊ သစ်ကြောင်၊ ကရကယ် တောကြောင်တို့နှင့်အတူ မျိုးရင်းခွဲ "ဖယ်လီနီ (Felinae)" ထဲတွင်ပါဝင်ပြီး၊ မျိုးစုအမည် "ပူမာ (Puma)" နှင့် မျိုးစိတ်အမည်မှာ "ပူမာ ကွန်ကာလာ (P. concolor)" ဖြစ်သည်။
မိုင်းပွန် (၅)ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကူဂါ
ကူဂါသည် နေရာဒေသကျယ်ပြန့်စွာ နေထိုင်ကျက်စားသောကြောင့် နေရာဒေသအသီးသီးမှ ၎င်းအား "ပူမာ (Puma)၊ တောင်ခြင်္သေ့ (Moutain lion)၊ တောင်ကြောင် (Catamount)၊ ပန်သာ (Panther) နှင့် ပိန့်သာ (Painter)" စသဖြင့် အမည်အမျိုးမျိုး ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်များ
သတိုးမင်းဖျား
သတိုးမင်းဖျားသည် တကောင်းမင်းဆက် သတိုးဆင်ထိန်းနှင့် စစ်ကိုင်းမြို့တည် အသင်္ခယာ စောယွန်း၏ သမီးတော် စိုးမင်းတို့၏ သားတော်ဖြစ်သည်။ မိခင်၏ အဘိုးမှာ ပင်းယမြို့တည် တစ်စီးရှင်သီဟသူဖြစ်သည်။ မြန်မာ-ရှမ်းဖြစ်သည်။ ငယ်မည်မှာ ရာဟုလာ ဖြစ်ပြီး နောင်တွင် သတိုးမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာ၍ သတိုးမင်းဖျားဟု တွင်သည်။ စစ်ကိုင်းတွင်ရှိနေစဉ်က ဘထွေးတော်သူ မင်းပြောက်က မြောက်ပိုင်းမှ စစ်ကိုင်းသို့ သိမ်းပိုက်ရန် ချီတက်လာသည့် သိုချီဘွား၏ တပ်များကို သတိုးမင်းဖျားဖြစ်လာမည့် ရာဟုလာအား တကောင်းမှနေ၍ ခုခံရန် တာဝန်ပေးသည်။ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံ ခုခံသော်လည်း အင်အားချင်းမမျှသဖြင့် ဆုတ်ခွာရလေသည်။ မင်းပြောက်လည်း အမျက်ထွက်သဖြင့် ရာဟုလာအား ကြခတ်ဝရာ သို့သံခြေချင်းခတ်၍ ပို့လေသည်။ နောင် ရှမ်းတို့ စစ်ကိုင်းအားတိုက်လာလျှင် မင်းပြောက်လည်း ကြခတ်ဝရာသို့ တိမ်းရှောင်လာလျှင် အငြိုးဖြင့် သတ်လေသည်။ ထို့နောက် စစ်ကိုင်းသို့သွားကာ သတိုးမင်းဖျားဘွဲ့ဖြင့် မင်းပြုသည်။ တစ်လအကြာတွင် ပင်းယမှ နရသူမရှိသည့်နောက် နန်းတက်လာသည့် ဥဇနာပြောင်အား တိုက်ခိုက်နန်းချကာ ပင်းယ-စစ်ကိုင်း နှစ်ပြည်ထောင်တွင် မင်းလုပ်လေသည်။ ဥဇနာပြောင်၏ မိဖုရား စောဥမ္မာကို မိဖုရားဆက်မြှောက်သည်။ (စောဥမ္မာသည် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏ နှမတော်ဖြစ်သည်။)
အသက်အငယ်ဆုံး မြို့တည်မင်း
သက္ကရာဇ်(၇၂၆)ခုနှစ် ကဆုန်လ၌ စစ်ကိုင်းပျက်၍၊ နယုန်လ၌ ပင်းယမြို့ ပျက်လေသည်။ ပင်းယနှင့် စစ်ကိုင်းကို သိမ်းပြီး တပေါင်းလတွင် ရတနာပုရ အဝမြို့ဟု သမုတ်လျက် ထီးသစ်နန်းသစ်၊ မြို့တော်သစ်တည်လေသည်။ သတိုးမင်းဖျားကို အသက်အငယ်ဆုံး မြို့တည်မင်းအဖြစ် ရှေးမှတ်တမ်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ အရှင်စန္ဒလင်္ကာ ပြုစုသော မဏိရတနာပုံကျမ်း၌ အင်းဝမြို့တည်စဉ်အခါက သတိုးမင်းဖျားသည် အသက် (၁၉)နှစ်အရွယ်သာ ရှိသေးသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ စစ်ကိုင်းမြို့တည် အသင်္ခယာ စောယွန်းသည်လည်း စစ်ကိုင်းမြို့တည်စဉ်က အသက် (၂၀)သာ ရှိသေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အသင်္ခယာ စောယွန်းသည် သတိုးမင်းဖျား၏ အဖိုးတော်စပ်ခြင်းကြောင့် ထိုမင်းနှစ်ပါးသည် မြန်မာ့သမိုင်းတွင် အသက်အငယ်ဆုံး မြို့တည်နန်းတည် မြေးအဖိုးမင်းနှစ်ပါးအဖြစ် စံတင်ထားရမည် ဖြစ်သည်။ နန်းတက်ချိန်တွင် နန်းတော်တည်ဆောက်ထားသည်မှာ စေ့စပ်သေသပ်ခြင်းမရှိသည်ကိုတွေ့သဖြင့် “တရိန်းမစပ်” ဟုဆိုလေသည်။ ထိုစကားကိုကြားသော ပုဏ္ဏားပရောဟိတ်နှင့် ပညာရှိတို့က နန်းသက် သုံးနှစ်သာခံမည်ဟု ကြို၍ နိမိတ်ဖတ်လေသည်။
အရည်းကြီးရှင်ယောင်များအား သုတ်သင်ပုံ၊ သူခိုးကြီးငတက်ပြားအားဖမ်းဆီးပုံ နှင့် ဓားပြတစ်ဦးအား သတ်ဖြတ်ပြီးနောက် အလောင်း၏ ရင်ဘတ်ပေါ်တွင် ထမင်းစားပြပုံများ ကို မြန်မာရာဇဝင်များတွင် ဖွဲ့နွဲ့ရေးသားဖော်ပြကြသည်။ စကုစား သိင်္ခဗိုလ်ပုန်ကန်သည်ကို သွားရောက်နှိမ်နှင်းနေစဉ် ကျောက်ရောဂါဖြင့် လွန်လေသည်။ ကွယ်လွန်ခါနီးတွင် မိဖုရားစောဥမ္မာကို နှမြောသဖြင့် အတွင်းတော်သား ငနုအား သွားရောက်ကွပ်မျက်စေသည်။ သတိုးမင်းဖျားလွန်လျှင် မှူးမတ်တို့က ရမည်းသင်းစား သီလဝကို နန်းအပ်ကြသော်လည်း သီလဝက မိမိမှာ တစ်သက်တွင် သုံးခါသာ ရယ်ဖူးသဖြင့် ဣန္ဒြေကြီးလွန်းလှသည်။ မင်းအဖြစ်နှင့်မတန်၊ ထို့ကြောင့် သတိုးမင်းဖျား၏ ယောက်ဖတော်၊ မင်းရိုးမင်းမျိုးလည်းမှန် ပြီး အပေးအကမ်းရက် ရောသူ အမြင့်စား တရဖျား စွာစော်ကဲကို နန်းအပ်ပါ။ ဟုဆိုသဖြင့် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ အင်းဝထီးနန်းကို စိုးစံသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းဝမင်းဆက် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ပိတောင် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တော
တည်နေရာ
မြောက်လတ္တီတွဒ်၂၅°၂၉'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇°၁၀'၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ် ကချင်ပြည်နယ်တွင်တည်ရှိပြီး ၁၉၂၇ ခုနှစ်(မူကွဲ ၁၉၁၁ ခုနှစ်) တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၂၂.၇ စတုန်ရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တော ဧရိယာအတွင်းတွင် ရွာ(၂)ရွာတည်ရှိပြီး မြေဧက ၅၀၀၀ ခန့်ကို တရားမဝင်စိုက်ပျိုးမြေနေရာ၊ မီရထားရုံ၊ လမ်းများ အဖြစ် အသုံးပြုနေကြသည်။ ဧက ၁၄၀၀ ကျော်ခန့်ကိုလည်း စက်ပစ်ကွင်းအဖြစ်အသုံးပြုထားသည်။ ထို့ပြင် ဧက ၆၀၀၀ ခန့်ကိုလည်း တပ်မတော်မှ ရာဘာစိုက်ပျိုးရန်ရည်ရွယ်ထားသည်။ မျောက်စပ်၊ ကြောင်သူတော်၊ ဖြူကောင်များဟာ အမဲလိုက်ခြင်း၊ ထောင်ခြောက်ထောင်ဖမ်းခြင်းများနှင့်ကြုံတွေ့နေရသည်။  ဒေသခံများသည် အမဲလိုက်ဝါသနာထုံကြရာ ခြိမ်းခြောက်ခြင်းခံနေရာသော ကျားသစ်စသောသတ္တဝါများဟာ အမဲလိုက်ခြင်းခံနေရသည်။ ထိုမျှမကသေး အဆိုပါ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်ဘေးမဲ့တောသည် သစ်ခိုးထုတ်ခြင်းများအန္တရာယ်ကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေရသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ
လုံခြုံရေးအကြောင်းပြချက်များကြောင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို ထိရောက်စွာလုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်းမရှိပေ။
စည်ပင်တော်ရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
စည်ပင်တော်ရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
ငပုကွရွာ၊ ဝင်းဇား
ငပုကွရွာ၊ ဝင်းဇား
နမ့်ထမိုရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
နမ့်ထမိုရွာ (Namhtamo)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ နမ့်ထမိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၀၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ထမိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၁ ဦး၊ မ ၉၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြိန်တန်းရွာ
ကြိန်တန်းရွာ
ချင်းဒစ်
ချင်းဒစ်ဆိုသည်မှာ ဗြိတိသျှ-အိန္ဒိယ တပ်မတော်၏ အထူးတပ်ဖွဲ့ဖြစ်ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်(၁၉၄၂-၁၉၄၅) အတွင်း မြန်မာပြည် စစ်ဆင်ရေး အတွက် အဓိကဖွဲ့စည်း ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ချင်းဒစ်တပ်ဖွဲ့များသည် ရန်သူ့နယ်မြေအတွင်း ဝင်ရောက်ကာ ထောက်လှမ်း၊ ဖျက်ဆီး ရန်အတွက် အထူးသင်တန်းပေးခြင်း ခံထားရသော Long range penetration ပြောက်ကျားများ ဖြစ်ကြသည်။
ပေါ်ပေါက်လာပုံ
ပါလက်စတိုင်းနှင့် အီသီယိုးပီးယား စစ်မျက်နှာတွင် ပြောက်ကျားစစ်ဆင်ရေးဖြင့် ထင်ရှားလာသူ ဗြိတိသျှ ဗိုလ်မှူးချုပ် ဝင်းဂိတ် (Orde Charles Wingate) အား ၁၉၄၂တွင် အိန္ဒိယသို့ ပြောင်းရွှေ့တာဝန် ထမ်းဆောင်စေသည်။ အကြောင်း ရင်းမှာ ဂျပန်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ဝင်ရောက်လှုပ်ရှားမည့် အထူး ပြောက်ကျားတပ်ဖွဲ့များအား ဖွဲ့စည်းစေရန် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဝင်းဂိတ်မှာ နိုင်ငံအနှံ လှည့်လည် လေ့လာရင်း သူ၏ Long range penetration သီအိုရီကို စာရွက် ပေါ်တွင် ပြုစုနေခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအသုတ် ဖြစ်သော ဗြိတိသျှတပ်များ မြန်မာပြည်တွင်းမှ ဆုတ်ခွါ ချိန်ရောက်မှသာ ဒေလီသို့ ပြန်ကာ သူ၏ အစီအစဉ်များကို တင်ပြခဲ့သည်။
၁၉၄၂နွေရာသီတွင် အမှတ်(၇၇) အိန္ဒိယခြေမြန်တပ်ရင်းကို ဂျန်ဆီ နယ်တဝိုက်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး၊ မိုးရာသီတွင် အိန္ဒိယတောကြီးများအတွင်း ဝင်းဂိတ်ကိုယ်တိုင် သင်တန်းပေးခဲ့သည်။ အခြားသော ချင်းဒစ် တပ်ဖွဲ့ဝင်များမှာ ဘုရင့် တပ်မတော် လီဗာပူးတပ်ရင်းမှ အမှတ်(၁၃) တပ်ခွဲ၊ အမှတ်(၂) ဂေါ်ရခါးတပ်ရင်းမှ တပ်ခွဲ(၃)၊ အမှတ်(၁၄၂) ကွန်မန်ဒိုတပ်ခွဲ နှင့် အမှတ်(၂) ဘားမားရိုင်ဖယ် တပ်ရင်းတို့ ဖြစ်သည်။
ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
ကဏ္ဍ:ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
လိပ်သစ်ရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
လိပ်သစ်ရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
စွာစော်ကဲ
မင်းကြီးစွာစော်ကဲ (၁၃၃၀-၁၄၀၀) သည် အင်းဝ ပထမမင်းဆက်တွင် ဒုတိယနန်းစံသောဘုရင်ဖြစ်သည်။ မယ်တော်မှာ ပုဂံတရုတ်ပြေးမင်း၏သားတော် သီဟသူနှင့် ရှမ်းညီနောင် ၃ ပါး၏နှမတော် တို့သင့်ရာတွင် မြင်သည့်သမီးတော် ရှင်မြတ်လှဖြစ်၍ ခမည်းတော်မှာ နန်းကျကျော်စွာ၏သားတော် သရက် မင်းရှင်စောဖြစ်သည်။
ဧရာဖောင့်
ဧရာဖောင့် သည် အဆင့်မြင့် TrueType အမျိုးအစား ဧရာစာလုံးပုံစံ အနွယ်ဝင် မြန်မာဖောင့် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဧရာဖောင့် သည် ၂၀ဝ၉ အောက်တိုဘာ တွင် နောက်ဆုံးထွက်ရှိထားသော ယူနီကုဒ် ၅.၂ အက္ခရာ ထားသိုနည်း စံနစ်ကို သုံးစွဲသည်ဟု ဆိုသော်လည်း ယူနီကုတ် ထားသိုနည်း စနစ်ကို အတိအကျ လိုက်နာထားခြင်း မရှိသဖြင့် တတ်ကျွမ်းနားလည်သူများက ယူနီကုတ်ဟု သတ်မှတ်ခြင်း မရှိသော ဖောင့် ဖြစ်သည်။ ဧရာဖောင့် ကို Ayar Unicode Group မှ ထုပ်လုပ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်လိုင်စင် ဖြင့် တိုက်ရိုက် သုံးစွဲသူတို့အတွက် အခမဲ့ ဖြန့်ချိသည်။
စွာစော်ကဲ
အင်းဝဘုရင် သတိုးမင်းဖျား ၏ နှမရှင်စောကြီးနှင့်ထိမ်းမြားသဖြင့် ဘုရင်၏ယောက်ဖတော်ဖြစ်ရာ သတိုးမင်းဖျား နတ်ရွာစံသောအခါ ၇၂၉ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူအများကကြိုက်ညီ ၍ မင်းမြှောက်သဖြင့် ထီးနန်းကိုရသည်။ မင်းမဖြစ်မီက စစ်ကိုင်းဆင်ဖြူရှင်ထံ ခစားခဲ့ဖူး၍ တလုပ်မြို့၊ ရမည်းသင်းမြို့ တို့ကိုစားရသည်။ သတိုးမင်းဖျားလက်ထက်တွင် အမြင့်မြို့ကို စားရသဖြင့် အမြင့်မင်းဟုလည်း တွင်သည်။ သတိုးမင်းဖျားက မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏နှမ စောဥမ္မာကို မိဖုရားမြှောက်သဖြင့်လည်း အပြန်အလှန် ယောက်ဖတော်စပ်သည်။
ဧရာဖောင့်
ဧရာ စာလုံးသည်၊ ယူနီကုဒ် အက္ခရာ စံနစ်အရ မြန်မာအက္ခရာများကို Universal Character Set ဟုခေါ်သော ကမ္ဘာသုံး အက္ခရာ ဇယားတွင် အတိအကျ နေရာချထားပြီး ဖြစ်သည့်အတွက် ဤစနစ်ကို လိုက်နာပါက မြန်မာ အက္ခရာများသည် နိုင်ငံတကာ အက္ခရာ ရေးထုံးစံနစ်တွင် အံဝင်စေသဖြင့် စံလွဲနိုင်သည့် ပြဿနာများ မရှိနိုင်ဘဲ၊ ကွန်ပျူတာဖြင့် စာစီရာတွင်ဖြစ်စေ၊ စာလုံး ပြောင်းရာတွင် ဖြစ်စေ စာလုံးအရွယ်နှင့် အထားအသိုများ မှန်ကန်စေခြင်း၊ ကွန်ပျူတာ စံနစ်ဖြင့် သိုမှီးထားသော အချက်အလက် များကို စံနစ်တကျ ပြန်လည်ရှာဖွေရန် လွယ်ကူစေခြင်း၊ အင်တာနက် အွန်လိုင်း သုံးစွဲရာတွင် အက္ခရာစာလုံး (Font) စံနစ်များ ညီညွတ်သဖြင့် စာလုံးများကို မှန်ကန်စွာ မြင်ရခြင်းစသည့် အထောက်အကူများ ရရှိမည် ဖြစ်သည်။
စွာစော်ကဲ
သတိုးမင်းဖျားနတ်ရွာစံသော် မှူးမတ်တို့က နန်းလျာမရှိသဖြင့် ရမည်းသင်းစား သီလဝကို နန်းအပ်ကြသော်လည်း သီလဝက ငြင်းဆန်ကာ ဘုရင့်ယောက်ဖဖြစ်သည့် အမြင့်စား တရဖျားစော်ကဲအား နန်းအပ်ရန်ပြောဆိုသဖြင့် စွာစော်ကဲ အင်းဝတွင်နန်းတက်ရသည်။ မရည်ရွယ်ဘဲ ထီးနန်းကို ရသဖြင့် မရွယ်ဘဲနှင့် စော်ကဲမင်းဖြစ်သည် ဟု ဆိုရိုးစကား တွင်သည်။ မင်းဖြစ်သော် စစ်ကိုင်း စိုးမင်းကိုယ်တော်ကြီး၏ သမီး စောဥမ္မာကို မိဖုရားမြှောက်သည်။ ကန်စွန်းနိမ့်ရွာသူ မိဘေဇာကိုလည်း မိဖုရား မြှောက်သဖြင့် သားတော် မင်းဆွေ၊ မင်းသိဒ္ဓတ်နှင့် သမီးတော် ရှင်မြတ်လှကို ဖွားသည်။ မင်းဆွေမှာ အင်းဝ ပထမမင်းခေါင်အဖြစ် နန်းမွေဆက်ခံမည့်သူ ဖြစ်သည်။
ဧရာဖောင့်
ဧရာဖောင့် စာလုံး ဖြစ်ပေါ်ရေး အတွက် ပြည်ပရှိ မြန်မာယူနီကုဒ် စိတ်ဝင်စားသူများ၊ မြန်မာဂရပ်ဖစ် ဒီဇိုင်း ပညာရှင်များ ပူးပေါင်း ကြိုးပမ်းသည်။ ဧရာသည် ယူနီကုတ် ပညာရှင်များ၏ အကြံပေးမှုများကို အပြည့်အဝလိုက်နာခြင်း မရှိပေ။ ချွင်းချက်ရှိသော စံသတ်မှတ်ချက်ကို လိုက်နာသည်ဟု ကျေညာခြင်းသည် စံကိုမလိုက်နာနိုင်ခြင်းကို အတိအကျ ဝန်ခံခြင်းဖြစ်သည်။
စွာစော်ကဲ
မင်းကြီးစွာစော်ကဲသည် ကျောက်ဆည်ခရိုင် ဆီးတော်ဆည်နှင့် မိတ္ထိလာကန်တို့ကို ပြုပြင်ဆည်ဖို့သည်။ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် လက်စွဲတော် ရာဇသင်္ကြံဘွဲ့ခံ ငမောက်နှင့် ပညာရှိအမတ် ဝန်စင်းရွာသား မင်းရာဇာတို့ ပေါ်ထွန်းသည်။ မွန်တို့နှင့် ၃ ကြိမ် စစ်တိုက်ရသည်။
ဧရာဖောင့်
ဧရာဖောင့် မြန်မာစာလုံးသည် မြန်မာ လက်နှိပ်စက် စံနစ်နှင့် ပုံနှိပ် ခဲစာလုံးပုံစံ ကို အခြေခံပြီး၊ မြန်မာစာ ရေးထုံးနှင့် အဆင်ပြေအောင် ကြိုးပမ်းလျက် ရှိကာ၊ လက်ရှိ အခြေအနေတွင် အွန်လိုင်းမီဒီယာများ၊ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းများ အတွက် အဆင်ပြေရန် ဆောင်ရွက် ထားသည်ဟု ဆိုသည်။ မကြာမီ ကာလအတွင်း ဧရာ မြန်မာစာလုံး အက္ခရာ ဒီဇိုင်းသစ်များနှင့် ထွက်ရှိလာမည့် မြန်မာတိုင်းရင်းသား ဘာသာများ ဖြစ်သော ကရင်၊ ရှမ်း၊ မွန် စသည့် စာလုံးများ အားလည်း အခမဲ့ ဖြန့်ချိပေးသွားမည် ဖြစ်ကြောင်းလည်း သိရှိရသည်။
စွာစော်ကဲ
နန်းတက်ပြီးနောက် မွန်တို့ဒေသ ရာမညတွင် ဟံသာဝတီမှ ရာဇာဓိရာဇ်(ဗညားနွဲ့) နှင့် ဦးရီးတော်များမညီမညွှတ်ဖြစ်နေကြောင်းသိရပြီး မြောင်းမြစား လောက်ဖျားက ဟံသာဝတီကို အတူတကွပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ရန် စာပေးပို့ စည်းရုံးသောကြောင့် ဟံသာဝတီသို့ စစ်ချီလေသည်။ သို့ရာတွင် ငယ်ရွယ်ပြီး အစွမ်းအစရှိသူ ရာဇာဓိရာဇ်အား အနိုင်ရအောင်မစွမ်းဆောင်နိုင်ဘဲ တပ်ဆုတ်ပြန်ခဲ့ရသည်။ ထိုနောက် အင်းဝပိုင် ကူထွတ်(ယနေ့မြန်အောင်) နှင့် အလွဲတို့ကို ရာဇာဓိရာဇ်က လာရောက်တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သဖြင့် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်တွန်းလှန်သည်။ အမတ်များလျှောက်တင်မှုကြောင့် ရာဇာဓိရာဇ်အလျှော့ပေးကာ ကူထွတ်နှင့် အလွဲတို့ကို ပြန်လည်ပေးအပ်သဖြင့် သစ္စာပြုပြီး စစ်ပြေငြိမ်းကြသည်။ မွန်ဘုရင်ရာဇာဓိရာဇ်က ဘကြီးတော်ဟု ခေါ်ဆိုလေးမြတ်ခြင်းပြုသည်။ နန်းသက်တစ်လျှောက်တွင် နိုင်ငံတော် စည်ပင်သည်။ သက္ကရာဇ် ၇၆၂တွင် မင်းကြီး စွာစော်ကဲ နတ်ရွာစံပြီး သားတော် ဆင်ဖြူရှင်တရဖျား နန်းတက်၏။
ဧရာဖောင့်
ဧရာဖောင့် မြန်မာစာလုံးများကို စီးပွားရေးအရ ဖန်တီးခဲ့ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ လွတ်လပ်သော နည်းပညာရင်းမြစ် (open source) အဖြစ်သာ ဖန်တီးပြီး၊ ဧရာအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မည်သူမဆို လွတ်လပ်စွာ ထပ်ဆင့်ပြုပြင် ဖန်တီး နိုင်ကြကြောင်း၊ ဧရာဖောင့် မြန်မာစာလုံးများသည် လူပုဂ္ဂိုလ်၊ အဖွဲ့အစည်း တစ်ခု၏ ပိုင်ဆိုင်မှုမျိုး မဟုတ်ဘဲ၊ မြန်မာ အသိုင်းအဝိုင်း တစ်ခုလုံး၏ ပိုင်ဆိုင်မှု တခုအဖြစ် ရပ်တည်ပြီး၊ မည်သူမဆို ပူးပေါင်းပါဝင် ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်နိုင်သည့် အဖွဲ့တခု ဖြစ်ကြောင်း၊ နည်းပညာ ကျွမ်းကျင် ပညာရှင်များ အားလည်း ပူးပေါင်း ပါဝင် ဖိတ်ခေါ်ကြောင်း သိရှိရသည်။
စွာစော်ကဲ
ကြင်ဘက်များ
သီလဝ နှမ ခမည်းမိကို တောင်နန်းတင်သည်တွင် -
ရှင်စောကြီးကို နန်းတင်ရာ၌ -
စောဥမ္မာကို မိဖုရားမြှောက်ရာ -
စောတော်ဦး (ခေါ်) စောဦးကို နန်းတင်သည်တွင် -
ကန်စွန်းနိမ့်ရွာသူ စောဘေဇာ၌ -
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:အင်းဝမင်းဆက် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
မကွေး အားကစားကွင်း
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
ပြင်ဦးလွင် ငှက်ဘေးမဲ့တော
ပြင်ဦးလွင် ငှက်ဘေးမဲ့တောသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၂၇.၂၅ စတုရန်းကီလိုမီတာကျယ်ဝန်းပြီး စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည် ခုနှစ်မှာ ၁၉၂၇-ခုနှစ်ဖြစ်သည်။ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်နှင့် သုတေသနပညာရေးအတွက် ရည်ရွယ်၍ တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ
သစ်တောအမျိုးအစားမှာ အမြဲစိမ်းတော၊ Hill Forest အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ဒေါင်း၊ ချေ(ဂျီ)၊ Burmese peacock-pheasant ဟုလူသိများသော Grey Peacock Pheasant နှင့် အခြားငှက်မျိုးစိတ်များကျတ်စားနေထိုင်ကြသည်။
ကံစုရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
ကံစုရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်
အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်သည် တောင်အမေရိကတိုက်တွင် အကြီးဆုံးသောမြစ်တစ်မြစ် ဖြစ်သည်။ ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံနှင့်ဘရာဇီးနယ်စပ်ရှိ ပါရီမာတောင်တန်းများကို မြစ်ဖျားခံ၍ ဗင်နီဇွဲလား နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကိုဖြတ်ပြီးလျှင်၊ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာထဲသို့စီးဝင်သည်။ သမုဒ္ဒရာကမ်းခြေသို့ မရောက်မီ မိုင် ၁၁ဝ ခန့်တွင် အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်သည် ချောင်းပေါင်း ၅ဝ ကျော်တို့ဖြင့်ဖြာထွက်၍ စတုရန်းမိုင် ၅ယဝဝဝ ခန့်ကျယ်ပြန့်သော မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်း သည်။
အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်သည် အလျားမိုင် ၁၄၈ဝ ခန့်ရှိ၍ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများသည် မြစ်ဝမှ အထက်မိ်ုင် ၆၂ဝ တွင် တည်ရှိသော စယူဒတ်ဗိုးလီးဗားမြို့အထိ ဆန်တက်နိုင်သည်။ မြစ်ညာဘက်၌ရှိသော မိုင်းပူးရီးနှင့် အတူးရီးခေါ် ရေမှော်များ ရှိသောကြောင့် အထက်မြစ်ကြောင်း တစ်လျှောက်တွင်လည်း သင်္ဘောများ မိုင် ၅ဝဝ ခန့် ခုတ်မောင်းသွားလာနိုင်သည်။ မြစ်ဖျားမှအောက်ဘက် မိုင် ၁၅ဝ အကွာတွင် အော်ရင်းနိုးကိုး မြစ်မှ ခွဲထွက်စီးဆင်းသော ကက်စီကွီအာရီမြစ်သည် အမေဇုန် မြစ်လက်တက်ဖြစ်သော ရီအိုးနီဂရိုးမြစ်ထဲသို့ စီးဝင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် အော်ရင်းနိုးကိုးမြစ်သည် အမေဇုန်မြစ်နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။ ထင်ရှားသော မြစ်လက်တက်များမှာ လက်ယာဘက်မှစီးဝင်သော မြစ်လက်တက်များမှ ဗင်တူအာရီမြစ်၊ ကောရာမြစ်၊ ကရိုနီမြစ်တို့နှင့် လက်ဝဲဘက်မှစီးဝင်သော ဂွာဗီအာရီမြစ်၊ မီတာမြစ်၊ အပူးရီးမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဒိုးငူရွာ၊ အောင်တပ်
ဒိုးငူရွာ၊ အောင်တပ်
နမ့်မော်ဖန်းရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
နမ့်မော်ဖန်းရွာ (Nammawhpan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ နမ့်ထမိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၀၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ထမိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၁ ဦး၊ မ ၉၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သူဌေးကုန်းရွာ၊ ကျောင်းစု
သူဌေးကုန်းရွာ၊ ကျောင်းစု
ဒိုးဝေချောင်းရွာ
ဒိုးဝေချောင်းရွာ
သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်
သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်(Suvarnabhumi Airport; ท่าอากาศยานสุวรรณภูมิ, ဒါ့အာကာၐယာန်သုဝဏ်ဏဘူမိ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ မြို့တော် ဘန်ကောက်အရှေ့ဘက် ၂၅ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိပြီး ဘန်ကောက်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများအကြား ကူးသန်းသွားလာကြသည့် လေယာဉ်ခရီးသည်များအား အကျိုးဆောင်လျက်ရှိသည်။ ဘန်ကောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်(သစ်)ဟုလည်း လူသိများသည်။ ဘန်ကောက်မြို့တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် ၂ ခု ရှိသည့်အနက် အဓိက လေဆိပ်ဖြစ်သည်။ အခြားအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်မှာ ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ဖြစ်သည်။  သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဆိပ်သည် မြေဧရိယာ ၁၉၈၀ ဟက်ကာ (၇၄၀၀ ဧက) ကျယ်ဝန်းသည်။
သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်အား ၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ပြည်တွင်းလေယာဉ် အချို့အတွက် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၈ ရက်နေ့တွင် ပြည်တွင်းလေယာဉ်အများစုနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေယာဉ်များအတွက် ဖွင့်လှစ် လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သုဝဏ္ဏဘူမိလေဆိပ်သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာထိုင်း လေကြောင်းလိုင်း၊ ဘန်ကောက် လေကြောင်းလိုင်း၊ အောရီရန့်ထိုင်း လေကြောင်းလိုင်း တို့၏ အခြေစိုက်လေဆိပ်ဖြစ်သည်။
သုဝဏ္ဏဘူမိ (ရွှေရောင်မြေ) ဟူသောနာမည်ကို ထိုင်းနိုင်ငံ ဘုရင်မင်းမြတ် ဘူမိဗလအတုလျတေဇကိုယ်တိုင် ရွေးချယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ရွှေနိုင်ငံဖြစ်သော ထိုင်းနိုင်ငံကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။ သုဝဏ္ဏဘူမိ လေဆိပ်သည် ၁နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၅၃ သန်း ဝန်းဆောင်မှုပေးနိုင်ကာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အခု (၂၀)မြောက် အလုပ်အများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်သည်။
လေဆိပ်ကုဒ် "BKK"ကို ဒွန်မောင်းလေဆိပ်မှ လွှဲပြောင်းရယူခဲ့သည်။
အော်လီယန်းမြို့
အော်လီယန်းမြို့သည် (ပြင်သစ်: Orléans) ပြင်သစ် နိုင်ငံ လွှားရားခရိုင်၏မြို့တော်ဖြစ်သည်။ လွှားမြစ် လက်ယာ ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ပါရစ်မြို့မှအနောက်တောင်ဘက် ၇၅ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသည်။ အော်လီယန်းမြို့သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ သမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော ရှေးမြို့ဟောင်းဖြစ်သည့် အပြင် ထိုမြို့တွင် သမိုင်းဝင် အထိမ်းအမှတ်အဆောက်အဦး များလည်းရှိသည်။ အထူးသဖြင့် အော်လီယန်းမြို့၏ လုံမပျို ဟုအမည်တွင်သော ပြင်သစ်အမျိုးသမီး အာဇာနည် ဂျုန်းအော့အတ် အကြောင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍၊ သမိုင်း၌ထင်ရှားသောမြို့ ဖြစ်သည်။
အော်လီယန်းမြို့ တည်ရှိရာအရပ်တွင် ရှေးအခါက ဂေါလလူမျိုးတို့၏ ဂျီနီဗမ်မြို့ရှိသည်။ ဘီစီ ၅၂ ခုနှစ်တွင် ဂေါလလူမျိုးတို့သည် ဂျူးလယပ်ဆီဇာကို တော်လှန်ပုန်ကန်ကြ သဖြင့် ရောမတို့က ထိုမြို့ကိုဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရောမ တို့သည် ထိုနေရာတွင် မြို့သစ်တည်၍ ဧကရာဇ်ဩရီလီယန်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဩရီလီယာနမ်ဟုအမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ အော်လီယန်းဟူသည်မှာ ထိုရောမအမည်မှ ဆင်းသက်လာသော အမည်ပင်ဖြစ်သည်။
ဖရန့်လူမျိုးများကောင်းစားစဉ်အခါက အော်လီယန်းမြို့ သည် ထင်ရှားသောမြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၃ဝ၉ ခုနှစ် ကတည်ထောင်ခဲ့သော အော်လီယန်းတက္ကသိုလ်ကျောင်းသည် ရောမတရားဥပဒေနှင့် ဉာာဏ်သစ် အရေးပုံခေတ်ပညာများ ဆည်းပူးရာ ဗဟိုဌာနဖြစ်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့ ဖြစ်ပွားကြသော နှစ် ၁ဝဝ စစ်ပွဲအတွင်း ၁၄၂၉ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တပ်များက အော်လီယန်းမြို့ကို ဝိုင်းရံတိုက်ခိုက်ကြစဉ် ဂျုန်းအော့အတ်သည်ပြင်သစ်တပ်ကို ဦးစီးလျက် ရန်သူကိုတိုက် ထုတ်၍ မြို့ကိုကယ်ခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် သူရဲကောင်း အမျိုးသမီးဂျုန်းအတွက် အထိမ်းအမှတ်ရုပ်တုကို ထုလုပ်ထားရှိ ၍ နှစ်စဉ် နှစ်တိုင်း ပွဲတော်ကျင်းပလေ့ရှိလေသည်။ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွားသော ပြင်သစ်နှင့် ပရပ်ရှားစစ်ပွဲအတွင်းက အော်လီယန်းမြို့သည် ရန်သူ့လက်တွင်း သို့ ကျရာက်ခဲ့ရသေးသည်။ တစ်ဖန် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျာမန်တို့က မြို့ကိုသိမ်းပိုက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၄ ခုနှစ်သို့ရောက်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့လေသည်။ ယခုအခါ အော်လီယန်းမြို့သည် စည်ကားတိုးတက် လျက်ရှိ၍ အိုးခွက်လုပ်ငန်း၊ သိုးမွေးထည်လုပ်ငန်းတို့ကို လုပ် ကိုင်သည်။ မီးရထားလမ်းဆုံမြို့လည်းဖြစ်သောကြောင့် ကုန်စည် ဖြန့်ဖြူးရာ ဗဟိုဌာနဖြစ်သည်။ ၁၅၆၂ ခုနှစ်တွင် အသစ်ပြန်၍ ဆောက်ခဲ့သော ကသီဒရယ်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ ၁၄၄၂ ခုနှစ်က ဆောက်လုပ်၍ ယခုပြတိုက်အဖြစ် အသုံးချလျက်ရှိသော မြို့တော်ခန်းမ၊ ဂျုန်းအော့အတ် တည်းခိုခဲ့ဖူးသောအိမ် စသည် တို့မှာ ထင်ရှားသောအဆောက်အဦးများဖြစ်သည်။ အော်လီယန်း မြို့ရှိလူဦးရေမှာ ၁၉၆၈ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၉၅,၈၂၈ ယောက်ဖြစ်သည်။
ဒါးကရွာ၊ သင်္ကန်းတော (လိပ်ချောင်း)
ဒါးကရွာ၊ သင်္ကန်းတော (လိပ်ချောင်း)
ပထမမင်းခေါင်
ဆင်ဖြူရှင် လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်တွင် အဖတူအမိကွဲညီတော်မင်းဆွေက မင်းခေါင်ဘွဲ့ဖြင့် နန်းတက်သည်။ မင်းကြီးစွာစော်ကဲ နှင့် ကန်စွန်းနိမ့်သူတို့ အိမ်နိမ့်တွင် ဖွားမြင်သူဖြစ်သည်။ ၎င်းလက်ထက်တွင် ရာဇာဓိရာဇ်နှင့် အဓိကယှဉ်ပြိုင်ကာ အင်းဝ-ဟံသာဝတီ အနှစ်လေးဆယ်စစ်ကို တိုက်ခိုက်သည်။ ရှေးဦးစွာ ရာဇာဓိရာဇ်၏ ဟံသာဝတီတပ်များ အင်းဝကိုသာမက တကောင်းထိချီတက်တိုက်ခိုက်ကျူးကျော်လာသည်ကို ခံရသည်။ ပင်းယ စကြိုသူမြတ် အမည်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါးက နှုတ်ရေးဖြင့် ဟံသာဝတီတပ်များ အင်းဝကို ဝန်းရံထားသည်မှ ဆုတ်ခွာရန် စွမ်းဆောင်ပေးသဖြင့် သက်သာရာရခဲ့သည်။ ဟံသာဝတီ နှင့် အပြန်အလှန် စစ်ပြုရင်း မွန်သူရဲကောင်း လဂွန်းအိန်၏ လုပ်ကြံမှုကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင်ခံခဲ့ရသည်။
နောင်တော် ဆင်ဖြူရှင်တရဖျားအား တကောင်းစားငနောက်ဆံ လုပ်ကြံသည့်နောက်တွင် မင်းဆွေ၏ညီဖြစ်သူ မင်းသိဒ္ဓတ်က ငနောက်ဆံအားတဖန်လုပ်ကြံပြီး နောင်တော်ဖြစ်သူ မင်းဆွေအားနန်းတင်သည်။ သို့သော် မင်းခေါင်က ဦးရီးတော် ရမည်းသင်းစား မဟာပြောက်အား ပင့်ဖိတ်ကာ နန်းအပ်စေသည်ကို မင်းသိဒ္ဓတ်သိလျှင် မင်းခေါင်အား ပြစ်တင်ကာ ဦးရီးတော် မဟာပြောက်အား ထွက်တိုက်၏။ သို့ဖြင့် မင်းခေါင်အင်းဝထီးနန်းအား စိုးစံရသည်။ မင်းသိဒ္ဓတ်လည်း စစ်ကိုင်းကိုစားသည်။ နောင်တွင် ညီနောင်နှစ်ဦး မသင့်မြတ်ကြသဖြင့် မင်းသိဒ္ဓတ် ဟံသာဝတီသို့ ခိုလှုံလေသည်။ နန်းသက်နောက်ပိုင်းတွင် သားတော်မင်းရဲကျော်စွာ(မွန်မူတွင် မင်းဖြူ)၏ အစွမ်းဖြင့် ရှမ်းပြည်တစ်လွှားကိုလည်းကောင်း၊ ရခိုင်ကိုလည်းကောင်း သိမ်းသွင်းနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် နတ်ရွာမစံမီ မင်းရဲကျော်စွာတစ်ယောက် ရာဇာဓိရာဇ်နှင့် ဆင်စီးချင်းထိုးရာ ကျဆုံးသွားသဖြင့် ဘုရင်မင်းခေါင်မှာ ခြေလွတ်လက်လွတ်ဘဝရောက်ခဲ့ရသည်။ ဘုရင်မင်းခေါင်နတ်ရွာစံလျှင် သားတော် ဆင်ဖြူရှင် သီဟသူက အင်းဝထီးနန်းကို ဆက်ခံသည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:အင်းဝမင်းဆက် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
အောင်တော်မူရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
အောင်တော်မူရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
ချစ်စမ်းမောင်
ငယ်ဘဝ
အသက် ၄ နှစ်ကျော် အရွယ် ကပင် စတင်၍ ဂစ်တာ တီးခဲ့ပြီး ယခုအချိန်ထိ လိဒ်ဂစ်တာကိုသာ တစိုက်မတ်မတ် တီးခတ်သူ ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်က ဘုရားကျောင်းတက်ရင်း ဂစ်တာကို စတင်တီးခတ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာကာ အစ်မဖြစ်သူအိမ်တွင် နေထိုင်ရင်း (MYC) ဘုရားကျောင်းတွင် ဆရာစောဘွဲ့မှူးနှင့် တွေ့ခဲ့သည်။  အများဆုံးတီးဖြစ်ခဲ့သော စတီဒီယိုမှာ လင်းစတူဒီယို ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး ချစ်စမ်းမောင်ဟု အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံခဲ့ရသည်မှာ စိုးလွင်လွင် သီဆိုသော မာနမျက်နှာ သီချင်း (Solo) တွင် ဖြစ်သည်။
တကိုယ်တော် လက်စွမ်းပြ ဆိုလိုစီးရီးအဖြစ် ခြောက်ကြိုးကဝေ အမည်ရှိ စီးရီးကို ထုတ်ဝေခဲ့ရာ ဂီတလောက တွင် ပြောစမှတ်တွင်သည့် စီးရီးတခွေဖြစ်ခဲ့သည်။
ပြင်ရှည် (စဖိုကျွန်း)ရွာ
ပြင်ရှည် (စဖိုကျွန်း)ရွာ
မုံရွာ အားကစားကွင်း
မုံရွာ အားကစားကွင်း'သည် ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး မုံရွာမြို့၊စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။ ဘောလုံးပွဲများအတွက် အများဆုံးအသုံးပြုလေ့ရှိပြီး မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ပြိုင်ပွဲဝင် စစ်ကိုင်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း ၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ပရိသတ် ၅,၀၀၀ ဝင်ဆန့်သော အားကစားကွင်း ဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဘောလုံးအားကစားကွင်းများ
ဝါးရိုးစုရွာ၊ ကျောင်းစု
ဝါးရိုးစုရွာ၊ ကျောင်းစု
နှာခေါင်းပေါက်ရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
နှာခေါင်းပေါက်ရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
ဇီးကုန်းရွာ၊ ဇီးကုန်း
ဇီးကုန်းရွာ၊ ဇီးကုန်း
ချွတ်ပြင်ရွာ
ချွတ်ပြင်ရွာ
ရွာသစ်ရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
ရွာသစ်ရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
သဘာဝဘေးအန္တရာယ်
သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုသည်မှာ လူတို့၏ အားထုတ်မှုကြောင့် မဟုတ်ပဲ သဘာဝတရားကြောင့် ဖြစ်ပွားသော ဘေးအန္တရာယ်များကို ဆိုလိုသည်။ ဥပမာ- မုန်တိုင်းတိုက်ခြင်း၊ ငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ ဆူနာမီ များဖြစ်ပေါ်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
သဘာဝဘေးအန္တရာယ်များသည် ဘေးဒဏ်ခံရသော ဒေသ၊ ခိုလှုံရန် အကာအကွယ်ရနိုင်မှုအခြေအနေ၊ ဘေးအန္တရာယ်၏ ပြင်းအားစသော အချက်များပေါ်မူတည်၍ ဘေးအန္တရာယ်ခံရသော ဒေသသို့မဟုတ် နိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး၊ ဒေသခံတို့၏ အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်နှင့် ထိုဒေသ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့တွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုများစွာကို ဖန်တီးပေး၏။
နမ့်မော်မန်းရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
နမ့်မော်မန်းရွာ (Nammawman)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ နမ့်ထမိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၀၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ထမိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၁ ဦး၊ မ ၉၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စွမ်းအင်
ဂျာမန် ရူပဗေဒပညာရှင် Hermann von Helmholtz က စွမ်းအင် အသွင်အားလုံးမှာ တူညီပြီး စွမ်းအင် အသွင်တစ်မျိုး ပျောက်ကွယ် သွားသော်လည်း တူညီသည့် ပမာဏဖြင့် အခြားအသွင်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်ဟု အဆိုပြုခဲ့သည်။ ယင်းအဆိုကို နောင်တွင် စွမ်းအင်တည်မြဲမှု နိယာမဟု လူသိများလာသည်။
အပင်မှန်သမျှသည် ရှင်သန်ကြီးထွားရေးအတွက် ရေ၊ လေနှင့် မြေကြီးထဲမှ အခြားအာဟာရ ဓာတ်များအပြင် အထူးသဖြင့် နေ၏ အပူရှိန်ကို စုပ်ယူရန်လိုပေသည်။ သစ်ပင်ကြီး များထူထပ်သည့် တောနက်ကြီးများတွင် အချို့သော အပင်ငယ်များသည် နေရောင်ခြည်ကို လုံလောက်စွာ မရကြသဖြင့် ဆက်လက်၍ မကြီးပွားနိုင်ကြတော့ဘဲ၊ သေကြရလေသည်။ ကမ္ဘာဦး အခါမှစ၍ ဤသို့ကြိမ်ဖန်များစွာ ဖြစ်လာခဲ့ရာ ကာလကြာသော်၊ ကနဦးက သေကုန်ကြသော အပင်များသည် တဖြည်းဖြည်း မြေကြီးအောက်ထပ်သို့ ရောက်ရှိကြလေတော့သည်။
အထက်ပါ ဖြစ်ပျက်ပြောင်းလဲမှုတို့ကြောင့် နှစ်ပေါင်း ထောင်သောင်းကြာအောင် သဲမြေ၊ နုံးမြေနှင့် ရေတို့၏ အဖိအနှိပ်ကို ခံရသောအခါ ရှေးပဝေသဏီက နေ၏စွမ်းအင်ဖြင့် အသက်ရှင်ခဲ့သည့် အပင်ကြီးများသည် မာကျောမည်းနက်သော ကျောက်မီးသွေးဖြစ်သွားကြတော့သည်။ ထို့ကြောင့် မီးရထား၊ မီးသင်္ဘောမှ စ၍ ယာဉ်အမျိုးမျိုး၊ စက်အမျိုးမျိုး၊ အလုပ်ရုံ အမျိုးမျိုးတွင် မသုံးမဖြစ်အောင် အရေးကြီးသည့် ကျောက်မီးသွေးဟူသည်မှာ အခြားမဟုတ်၊ နေ၏အလင်းနှင့် အပူကိုစုဆောင်းကာ၊ နေပူရှိန်စွမ်းအင်ကို သိုလှောင်ထားသည့် ပစ္စည်း ပင် ဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်တို့နားလည်အပ်ပေသည်။
ကျောက်မီးသွေးတွင်သာမဟုတ်၊ အပင်မှန်သမျှတွင်လည်း နေပူရှိန်စွမ်းအင် အနည်းနှင့်အများ ပါရှိသည်ချည်းသာ ဖြစ်၏။ လူတို့စားသုံးသော အသီးအပင်အရွက်တို့၌ နေပူရှိန်စွမ်းအင် သည် အစာအာဟာရ၏ ဓာတ်စွမ်းအင်အဖြစ်ဖြင့် ပြောင်းလဲပါဝင်သည်။ လူနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့သည် အစာအာဟာရကို မမှီဝဲဘဲ အလုပ် မလုပ်နိုင်။
ထို့ကြောင့် အစာအာဟာရကို စားသုံးရာတွင် ကျွန်ုပ်တို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာသည် နေပူရှိန်စွမ်းအင်မှ ဖြစ်သော အာဟာရ၏ဓာတ်စွမ်းအင်ကို လှုပ်ရှားလျက် အလုပ်လုပ်နိုင်သည့် ကြွက်သားစွမ်းအင်သို့ ပြောင်းလဲပေးလိုက်သည်။ ရေနွေးငွေ့ဖြင့်လည်သော စက်များတွင်၊ ဗွိုင်လာ ရေနွေးအိုးကို အပူတိုက်ပေးရန်အတွက် ကျောက်မီး သွေးနှင့် ထင်းကို အသုံးပြုကြသည်။ ကျောက်မီးသွေးကိုဖြစ်စေ၊ ထင်းကိုဖြစ်စေ၊ မီးရှို့လိုက်သောအခါ ထိုပစ္စည်းတို့တွင်ရှိသည့် နေပူရှိန် စွမ်းအင်သည် အပူစွမ်းအင်ဖြစ်လာသည်။
မီးပူရှိန်ကြောင့် ရေမှ ရေနွေးငွေ့ ဖြစ်လာသောအခါ၊ ရေအဖြစ်တွင် ရှိသည့်အရွယ်ပမာဏထက် အဆပေါင်း ၇ဝဝ ခန့်ကျယ်ပြန့်လာသည်။
ထို့ကြောင့် ရေနွေးငွေ့တွင် အလွန်ပြင်းထန်ကြီးမားသော ဖိအားကန်အားရှိသည့်အတွက် တခါတရံ ဗွိုင်လာအိုးပင် ပေါက်ကွဲ တတ်သည်။ ရေနွေးငွေ့ဖြင့် စက်များလည်သောအခါ ကျောက်မီးသွေးမှ ထွက်လာသည့် အပူစွမ်းအင်သည် စက်စွမ်းအင် ဖြစ်သွားသည်။ စက်စွမ်းအင်ဆိုသည်မှာ ဝတ္ထုပစ္စည်း၏ တည်နေရာကို လည်းကောင်း၊ ရွေ့ရှားမှုကိုလည်းကောင်း၊ အခြေအနေကိုလည်းကောင်း အကြောင်းပြု၍ ဖြစ်သော စွမ်းအင်ကို ဆိုလိုသည်။ အကယ်၍ ရေနွေးငွေ့ဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြစ်ထွန်းစေသည့် ဒိုင်နမိုကို လည်စေလျှင် ကျောက်မီးသွေးမှ အပူစွမ်းအင်သည် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ဖြစ်သွား၍၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် မီးပူတိုက်ခြင်း၊ ဓာတ်မီးထွန်းခြင်းကိစ္စ များကို ပြုလုပ်လျှင်ကား၊ အပူ စွမ်းအင်၊ အလင်းစွမ်းအင် ဖြစ်သွားပြန်လေသည်။
နေ၏စွမ်းအင်မှ အပူစွမ်းအင်၊ အလင်းစွမ်းအင်၊ စက်စွမ်းအင်၊ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အစရှိသဖြင့် တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းတတ်ပုံ၊ ကူးပြောင်းနိုင်ပုံကို ဖော်ပြခဲ့ပြီ၊ စွမ်းအင်တစ်ခုမှ စွမ်းအင်တစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းရာတွင် အလုံးစုံကူးပြောင်းခြင်းကားမရှိပေ။ ပုံစံအားဖြင့် ရေနွေးငွေ့စက်များတွင် ကျောက်မီးသွေးကို မီးရှို့ရာမှရရှိသော အပူစွမ်းအင်သည် စက်စွမ်းအင်အဖြစ်သို့ အားလုံးပြောင်းလဲသွားသည်မဟုတ်။ ဗွိုင်လာ အိုးကို ပူစေခြင်း၊ အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိလေကို ပူစေခြင်း စသည်တို့ဖြင့် အချို့တဝက် ဆုံးပါးသွားသေးသည်။ သို့သော် ထိုသို့ဆုံးပါးသွားသော စွမ်းအင်မှာ လုံးဝပျောက်ပျက်သွားခြင်းမဟုတ်၊ စွမ်းအင်တစ်မျိုး မှ စွမ်းအင် တစ်မျိုးသို့ပြောင်းလဲသွားခြင်းသာ ဖြစ်ပေသည်။
ရှေးခေတ် အဂ္ဂိရတ်ဆရာကြီးများ လက်ထက်မှစ၍ နောက်ပေါ်သိပ္ပံဆရာ အသီးသီးတို့ လက်ထက်တိုင်အောင် အပြင်အပက မည်သည့်စွမ်းအင်ကိုမျှ မသုံးဘဲ အလိုအလျှောက် ထာဝစဉ်လည်မည့် စက်မျိုးကို နှစ်ရှည်လများ အမျိုးမျိုးကြံစည်ခဲ့ဘူးလေသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ စွမ်းအင်ကို ဖန်တီးစက်မျိုးကို ကြံစည်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် စွမ်းအင်ကို ဖန်တီးရန် မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မဖြစ်နိုင်သည့်အတိုင်း ထာဝစဉ်လည်မည့်စက်မှာ ရှေးကလည်းမဖြစ်နိုင်၊ ယခုလည်းမဖြစ်၊ နောင်ကိုလည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်စရာအကြောင်း မရှိချေ။ စွမ်းအင်ကို ဖန်တီး၍မရနိုင်။ စွမ်းအင်သည် တစ်မျိုးမှတစ်မျိုးသို့ ကူးပြောင်းသွားသော်လည်း၊ ပျက်ပြုန်းကြေသုန်းသွားသည်ဟူ၍မရှိ ဆိုသည့်အချက် ကို သိပ္ပံပညာတွင် လက်ခံထားသည်။ ဤသဘာဝ သဘောကို 'စွမ်းအင်၏ မပြောင်းစည်း'ဟု ခေါ်လေသည်။
မကြာမီက ဒြဗ်၏ သဘောနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အသိသစ် အတွေ့သစ်များ ရလာရာမှ စွမ်းအင်၏ သဘောသည်လည်း အနည်းငယ် ပြောင်းလဲသွားလေသည်။ အခြေခံလုံလောက်လျှင် ဒြဗ်သည် အကယ်ပင် ပျောက်ကွယ်သွား၍၊ ထိုဒြဗ်၏ နေရာ၌ စွမ်းအင်အချို့ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်သည်။ ထိုအဖြစ်မျိုးကို အက် တမ်၏ နျူးကလီးယပ် (ဝတ်ဆံ)မှ စွမ်းအင်ထုတ်၍ အက်တမ် ဗုံးလုပ်ရာတွင် တွေ့ရသည်။ ဤစွမ်းအင်ကို အက်တမ်၏ နျူးကလီးယပ်စွမ်းအင်ဟု ယခုအခေါ် ခေါ်တွင်လျက် ရှိသည်။
နေ၏အတွင်းပိုင်းတွင်လည်း ဤကဲ့သို့ပင်ဒြဗ်ဝတ္ထုအဖြစ်မှစွမ်းအင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲမှုကို တွေ့ရလေသည်။ ယခုအခါ ဒြဗ်မှန်သမျှကို စွမ်းအင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရန် မတတ်နိုင်သေးချေ။ သို့ရာတွင် ဒြဗ်မှ စွမ်းအင်သို့လည်းကောင်း၊ စွမ်းအင်မှ ဒြဗ်သို့လည်းကောင်း ပြောင်းလဲနိုင်သည်ဟူသောအချက်ကို အခြေခံထားပါက၊ စွမ်းအင်ကို ဖန်တီး၍လည်းမရ၊ ဖျက်ဆီး၍လည်းမရဟု ပထမနိယမ အရဆိုရမည့်အစား စကြဝဠာတွင် ရှိသမျှဒြဗ်နှင့် စွမ်းအင်တို့၏ ပမာဏပေါင်းမှာ အမြဲတမ်း မပြောင်းလဲဘဲ ရှိသည်ဟု ဆိုမှပို၍ မှန်ကန်ရာရောက်ပေမည်။ စွမ်းအင်ပြောင်းလဲမှုနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် ဒုတိယနိယမ အဆိုမှာ စွမ်းအင် တစ်မျိုးမှတစ်မျိုးသို့ ပြောင်းလဲတိုင်း စွမ်းအင်အချို့သည် အပူစွမ်းအင်အဖြစ်ဖြင့် အလဟဿ ဆုံးပါး လွတ်မြောက်သွားသည်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဤအတိုင်းသာမှန်ပါက တဖြည်းဖြည်း အပူစွမ်းအင် ဆုံးပါးမှုသည် များများလာသောကြောင့် တစ်နေ့သော် စကြဝဠာတစ်ခုလုံးသည် အပူသုန်း၍ ပျက်စီးသည့်ဘေးနှင့် တွေ့ကြုံရမည်မှာ သေချာနေပြီ။ သို့သော် ဤယူဆချက်ကို သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးများအားလုံးက လက်မခံကြသေးချေ။
ယခုအခါ စကြဝဠာကြီး ပျက်စီးမည့်အရေးထက် စက်ကိရိယာ အမျိုးမျိုးအတွက် အားကိုးနေရသော ကျောက်မီးသွေး နှင့် ရေနံများ ကုန်ခန်းသွားလျှင် ကြုံရမည့်အခက်အခဲကို ပို၍ ပူပန်ကြသူကများသည်။ ကျောက်မီးသွေးနှင့် ရေနံမှာ နေ၏စွမ်းအင်ကို သိုလှောင်ထားသည့် ပစ္စည်းများပင်ဖြစ်ရာ ထိုပစ္စည်းများ ကုန်ခန်းသွားသည့်တိုင်အောင် နေမှာထွန်းလင်းမြဲ ထွန်းလင်းနေဦးမည်ဖြစ်၍ ဘာမျှစိုးရိမ်စရာမရှိဟု အချို့က ဆိုပေမည်။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့သည် နေ၏စွမ်းအင်ကို တိုက်ရိုက်မဟုတ်ဘဲ သွယ်ဝိုက်သော နည်းဖြင့်သာလျှင် သုံးစွဲနိုင်ကြ သေးသည့်အတွက် အခက်နှင့်ကြုံရလေ။
ယခုအခါ နေပူရှိန်နှင့် နေလတို့၏ ဆွဲငင်မှုတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော လေနှင့်တကွ ရေစီး၊ ရေတံခွန်၊ လှိုင်း၊ ဒီရေတို့၏ စွမ်းအင်ကို တစ်ကမ္ဘာလုံးအတွက် ထိထိရောက်ရောက် အသုံးချနိုင်မည့်နည်းများကို သိပ္ပံပညာရှင်အသီးသီးတို့ ရှာကြံနေဆဲဖြစ်သည်။ သို့သော် ရှာဖွေစမ်းသပ်သည့် အဆင့်ကို မကျော်နိုင်ကြသေးပေ။
အချို့ကလည်း အခြားမည်သည့် အကြံအစည်မှ အထမမြောက်လျှင် ကမ္ဘာ၏ အတွင်းပိုင်းရှိ အလွန်ပြင်းထန်သော အပူကို အသုံးချနိုင်ကောင်းစရာရှိသည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့သော် ကမ္ဘာ၏ အတွင်းပိုင်းရောက်အောင် တူးဖောက်ရမည့် ကိစ္စကို ယခုခေတ်လောကသားတို့ စွမ်းဆောင်နိုင်ဦးမည်မဟုတ်ဟု ယူဆရပေသည်။
အက်တမ်း၏ နျူးကလီးယပ်(ဝတ်ဆံ)အတွင်း ခိုအောင်းလျက်ရှိသည့် စွမ်းအင်ကို ကျွန်ုပ်တို့သည် တနည်းတလမ်း အသုံးပြုလာနိုင်ခဲ့ပေပြီ။ ဤစွမ်းအင်ကို ယူရေးနီးယမ်းနှင့် သိုရီယမ်ခေါ် ဒြဗ်စင်တို့မှ အဓိကထုတ်နုတ် အသုံးချနိုင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဗုံးများပင် လုပ်နေပြီဟူသော သတင်း ကို ထောက်လျှင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်မှလည်း စွမ်းအင်ကို ထုတ်ယူနိုင်ပြီဟု ဆိုရပေမည်။
အက်တမ်၏ နျူးကလီးယပ်မှ စွမ်းအင်ကို ထုတ်ယူအသုံးချမှုမှာ ယခုအခါ အစမျှသာ ရှိသေးသည်။ သို့ရာတွင် ရေတစက်၊ သဲတပွင့်မှပင်ဖြစ်စေ စွမ်းအင်ကို လွယ်လင့်တကူ ထုတ် ယူနိုင်သည့် အချိန်သို့ကား တစ်နေ့ကျလျှင် ရောက်လာရမည်မှာ သေချာသလောက်ရှိလေပြီ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ဆောင်းပါးများ
အောကင်လက်
ဆာကလော့ဂျွန်အဲယား အောကင်လက် (၁၈၈၄ ဖွား) သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် (၁၉၃၉-၄၅) အတွင်းက အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် သေနာပတိအဖြစ် နှစ်ကြိမ်တိုင် စစ်မှုထမ်းခဲ့သော ဗြိတိသျှဗိုလ်ချုပ်ဖြစ်သည်။ ဘုရင့်အမြောက်တပ်မှ ဗိုလ်မှူးကြီးတစ်ဦးဖြစ်သူ ဂျွန်ကလော့ အောကင်လက်၏ သားဖြစ်၍ ၁၈၈၄ ခုနှစ်ဇွန်လ ၂၁ ရက် နေ့တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အောလဒါရှော့ အရပ်၌ဖွားမြင်သည်။ ဗတ်ရှိုင်းယာခရိုင်၊ ဝယ်လင်တန်ကောလိပ်ကျောင်းနှင့်ဆင်းဟတ် စစ်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ စစ်တက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းထွက်သောအခါ အိန္ဒိယတပ်မတော် အမှတ် ၆၂ ပန်ဂျပ် တပ်တွင် ဝင်ရောက်စစ်မှုထမ်းသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် အီဂျစ်၊ အေဒင်နှင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား အရပ်ဒေသတို့၌ ထူးချွန်စွာ စစ်မှုထမ်းခဲ့သဖြင့် ဒီ၊ အက်စ၊ အို ''အို၊ ဗီ၊ အီးနှင့် ပြင်သစ် ကရွားဒါ ဂါး''စသောဘွဲ့ တံဆိပ်တော်များ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့်နောက် အိန္ဒိယ တပ်မတော်တွင် ဆက်လက်၍ အမှုထမ်းခဲ့ရာ ၁၉၃၆-၃၈ ခုနှစ် ၌ ဒုတိယစစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်စတင်ဖြစ်ပွားသောအခါ ဗိုလ်ချုပ် အောကင်လက်ကို အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ပြန်ခေါ်၍ တောင်ပိုင်းတိုင်း တပ်မှူးချုပ်တာဝန်ကို ပေးအပ်သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ တွင် ဂျာမန်တပ်များက နော်ဝေးနိုင်ငံတွင်းသို့ ကျူးကျော် တိုက်ခိုက်လာသောအခါ နားဗစ်မြို့ရှိ မဟာမိတ်တပ်များကို အုပ်ချုပ်၍ ခုခံတိုက်ခိုက်ရသည်။ သို့ရာတွင် ရန်သူတို့နှင့် အင်အားချင်းမမျှသဖြင့် မဟာမိတ်တပ်များ ဆုတ်ခွာခဲ့ရသည်။ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောကင်လက်ကို အိန္ဒိယ နိုင်ငံသို့ သေနာပတိအဖြစ် စေလွှတ်ခဲ့ရာ အိန္ဒိယတပ်မတော်၌ တပ်ရင်းသစ်လေးခုကိုဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ သို့ရောက်သော် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်တိုင်း သေနာပတိရာထူးကို ဆက်ခံရသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောကင်လက်သည် အာဖရိက မြောက်ပိုင်း စစ်မျက်နှာတွင် တင့်ကား စသောလက်နက် အင်အားသာလွန်သည့် ဂျာမန်ဗိုလ်ချုပ် ရွမ်းမဲ၏တပ်များကို ခုခံတိုက်ခိုက်သည်။ ဗြိတိသျှ အမှတ် ၈ တပ်မတော်ကို ကိုယ်တိုင်ဦးစီး၍ အယ် အားလမိန်း အရပ်တွင် ရန်သူတပ်များ ရှေ့မတိုးနိုင်အောင် တားဆီးနိုင်ခဲ့သဖြင့် အီဂျစ်နိုင်ငံမှာ ရန်သူ့ လက်သို့ ကျမည့်ဘေးမှ လွတ်ကင်းရလေသည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောကင်လက် သည် အရှေ့အလယ်ပိုင်းစစ်တိုင်းသေနာပတိ တာဝန်ကို ဗိုလ်ချုပ်အယ်လက်ဇန္ဒာသို့ လွှဲအပ်ပြီးလျှင် အနားယူခဲ့လေသည်။ တစ်ဖန် ၁၉၄၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် အိန္ဒိယတပ်မတော်၏ သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရပြန်သဖြင့် ဘုရင်ခံချုပ် လော့ဝေဗယ်နှင့်အတူ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေးကို လည်း ကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဂျပန်တပ်များအား စစ်ဆင်တိုက်ခိုက် ရေးကိုလည်းကောင်း စီမံခန့်ခွဲခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ မေလတွင် စစ်သူကြီး(ဖီးမာရှယ်) ရာထူးသို့ တိုးတက် ချီးမြှင့် ခြင်းခံရသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ပါကစ္စတန် နိုင်ငံဟူ၍ ဒိုမီနီယန်နိုင်ငံသစ်နှစ်ခုကို တည်ထောင်ခဲ့ရာ၌ ဖီးမာရှယ် အောကင်လက်ကို သေနာပတိချုပ်ခန့်၍ အိန္ဒိယ တပ်မတော်ကို ခွဲခြမ်းပေးရန် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနှစ်နိုဝင်ဘာလတွင် စစ်မှုထမ်းအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့လေ သည်။
ကားကုန်းရွာ၊ သင်္ကန်းတော (လိပ်ချောင်း)
ကားကုန်းရွာ၊ သင်္ကန်းတော (လိပ်ချောင်း)
မြို့ချောင်းရွာ (ဂုံညင်းတန်း)
မြို့ချောင်းရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
ဝိညာဉ်
ဝိညာဉ် (ဝိညာဏ; Vijñāna) သည် စိတ်ပင်ဖြစ်၏။ စိတ်ကို ဝိညာဉ် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မနောဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သည်။ မြန်မာ့အလို နှလုံး ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လိပ်ပြာဟူ၍လည်းကောင်း၊ အသက်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြပြန်၏။ ဤနေရာ၌ မည်မျှပင် အခေါ်များ သော်လည်း အဘိဓမ္မာဒေသနာအရ ပရမတ္ထတရားလေးပါးတွင် တစ်ပါးအပါ အဝင် စိတ်ခေါ်သော ဝိညာဉ်ကိုသာ ရေးသားပါအံ့။
ကမ္ဘာလောကကြီးအတွင်း၌ သက်မဲ့၊ သက်ရှိ နှစ်မျိုးရှိရာ သက်မဲ့ဖြစ်သော တော၊ တောင်၊ ရေ၊ မြေ၊ သမုဒ္ဒရာ၊ သီတာ၊ သတ္တရဘန် စသည်တို့ကို ပထဝီ၊ အာပေါ၊ တေဇော၊ ဝါယော အမာခံ ဓာတ်ကြီး လေးပါးအနက် တေဇောဓာတ်ဖြစ်သော ဥတုက အုပ်စိုးသည်။ တေဇော ဓာတ်ဖြစ်သော ဥတုအစီအမံကို ခံကြရသည်။ ဥတုစေခိုင်းသမျှ လုပ်ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် တေဇောဓာတ်ဖြစ်သော ဥတုသည် အချုပ်အခြာ ပဓာနဖြစ်သည်။
တေဇောဓာတ်ဖြစ်သော ဥတုသည် အလွန်တန်ခိုးကြီး၏။ အလွန် ဆန်းကြယ်၏။ ယင်းဥတု၏ တန်ခိုးကြီးမှု၊ ဆန်းကြယ်မှုကြောင့် သစ်ပင် များကိုကြည့်လျှင် အချို့သစ်ပင်တို့ ကြီးမားကြသည်။ အချို့သစ်ပင်တို့ သေးငယ်ကြသည်။ အချို့ မွှေးကြိုင်ကြသည်။ အချို့ နံစော်ကြသည်။ အချို့ ချိုဆိမ့်ကြသည်။ အချို့ ချဉ်ကြသည်။ အချို့ စပ်ကြသည်။ အချို့ဖန်ကြ သည်။ အချို့ ငန်ကြသည်။ အချို့ ခါးကြသည်။ သက်ရှိဖြစ်သော ဗြဟ္မာ၊ နတ်၊ လူ၊ တိရစ္ဆာန်တို့ကို စိတ်ဝိညာဉ် အုပ်စိုးသည်။ စိတ်ဝိညာဉ် အစီအမံကို ခံကြရသည်။ စိတ်ဝိညာဉ် စေခိုင်း သမျှကို လုပ်ကြရသည်။ စိတ်ဝိညာဉ် ဖန်ဆင်းသည့်အတိုင်း ဖြစ်ကြရသည်။ စိတ်ဝိညာဉ်နောက်သို့ အစဉ်တစ်စိုက် လိုက်ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် စိတ် ဝိညာဉ်သည် အချုပ်အခြာပဓာနဖြစ်သည်။
စိတ်ဝိညာဉ်သည် အလွန်တန်ခိုးကြီး၏။ အလွန်ဆန်းကြယ်၏။ ယင်း စိတ်ဝိညာဉ်၏ တန်ခိုးကြီးမှု၊ ဆန်းကြယ်မှုကြောင့် ကုသိုလ်ကံ၊ အကုသိုလ်ကံ ဆန်းကြယ်သည်။ ကံဆန်းကြယ်မှုကြောင့် အကျိုးပေး ဆန်း ကြယ်သည်။ အကျိုးပေး ဆန်းကြယ်မှုကြောင့် သတ္တဝါတို့တွင် အချို့ ဗြဟ္မာ ဖြစ်ကြရသည်။ အချို့ နတ်ဖြစ်ကြရသည်။ အချို့ လူဖြစ်ကြရသည်။ အချို့ တိရစ္ဆာန်ဖြစ်ကြရသည်။ အချို့ ပုကွကြသည်။ အချို့ ရှည်လျားကြသည်။ အချို့ ရုပ်အဆင်းလှကြသည်။ အချို့ ရုပ်အဆင်းမလှကြ။ အချို့ ဆင်းရဲကြ သည်။ အချို့ ချမ်းသာကြသည်။ အချို့ ရောဂါကင်းကြသည်။ အချို့ ရောဂါ များကြသည်။ အချို့ မိုက်ကြသည်။ အချို့ လိမ္မာကြသည်။ အချို့ အသက် တိုကြသည်။ အချို့ အသက်ရှည်ကြသည်။
နမ်တရားတို့တွင် အာရုံကို ခံစားခြင်းအစု - ဝေဒနာက္ခန္ဓာ၊ အာရုံကိုမှတ်ခြင်း အမှတ်ပြု၍ သိခြင်းအစု - သညာက္ခန္ဓာ၊ ပြုပြင်စီရင်ခြင်း အစု - သင်္ခါရက္ခန္ဓာ၊ ဤနာမက္ခန္ဓာ တရားသုံးပါးတို့သည် အာရုံကို သိခြင်းအစု - ဝိညာဏက္ခန္ဓာခေါ် စိတ်ဝိညာဉ်ကိုသာ မှီခိုကြရသည်။ စိတ် ဝိညာဉ်ကသာ ရှေ့သွားဖြစ်သည်။ စိတ်ဝိညာဉ်ဖန်ဆင်းသည့်အတိုင်း ဖြစ်ကြ ရသည်။ စိတ်ဝိညာဉ်ကသာ အချုပ်အချာ ပဓာနဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စိတ်ဝိညာဉ်နှင့် အတူတကွ ဖြစ်ကြရသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ကြရာ၌ စိတ်ဝိညာဉ်သည် အမိနှင့်တူ၏။ အကုသိုလ် တရားတို့သည် သားဆိုး၊ သမီးဆိုးတို့နှင့် တူကုန်၏။ ကုသိုလ်တရားတို့ သည် သားကောင်း၊ သမီးကောင်းတို့နှင့် တူကုန်၏။ အမိနှင့်တူသော စိတ် ဝိညာဉ်သည် သူချည်းသက်သက်နေသောအခါ အလွန်ဖြူစင်သည်။ သားဆိုး၊ သမီးဆိုးတို့နှင့်တူသော အကုသိုလ်တရားတို့နှင့် အတူတကွဖြစ်သောအခါ မကောင်းသော အကုသိုလ် စိတ်ဝိညာဉ်ဖြစ်ရသည်။ သားကောင်း၊ သမီး ကောင်းနှင့်တူသော ကုသိုလ်တရားတို့နှင့် အတူတကွ ဖြစ်သောအခါ ကောင်းသောကုသိုလ် စိတ်ဝိညာဉ်ဖြစ်ရသည်။ ထိုစိတ်ဝိညာဉ်သည် (၁) စက္ခုဝိညာဉ် - မြင်သောဝိညာဉ်၊ (၂) သောတဝိညာဉ် - ကြားသောဝိညာဉ်၊ (၃) ဃာနဝိညာဉ် - နံသောဝိညာဉ်၊ (၄) ဇိဝှါဝိညာဉ် - လျက်သောဝိညာဉ်၊ (၅) ကာယာဝိညာဉ် - တွေ့ထိ သောဝိညာဉ်၊ (၆) မနောဝိညာဉ် - သိသောဝိညာဉ်ဟူ၍ ခြောက်ပါး ဖြစ်သည်။ ယင်းခြောက်ပါးတို့ဖြစ်ပုံကို ဒွါရခြောက်ပါး၊ အာရုံခြောက်ပါးနှင့် တွဲစပ်၍ရေးသားမှ သိရှိနိုင်မည်။ ထို့ကြောင့် ဒွါရခြောက်ပါး၊ အာရုံ ခြောက်ပါးကို ရေးသားပါအံ့။ (၁) စက္ခုဒွါရ - မျက်စိအကြည်၊ (၂) သောတဒွါရ - နား အကြည်၊ (၃) ဃာနဒွါရ - နှာခေါင်းအကြည်၊ (၄) ဇိဝှါဒွါရ - လျှာ အကြည်၊ (၅) ကာယဒွါရ - ကိုယ်အကြည်၊ (၆) မနောဒွါရ - စိတ် အကြည်ဟူ၍ ခြောက်ပါးဖြစ်သည်။ (၁) ရူပါရုံ - အဆင်းအရောင်၊ (၂) သဒ္ဒါရုံ - အသံ၊ (၃) ဂန္ဓာရုံ - အနံ့၊ (၄) ရသာရုံ - အရသာ၊ (၅) ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ - အတွေ့အထိ၊ (၆) ဓမ္မာရုံ - တရားသဘောဟူ၍ ခြောက်ပါးဖြစ်သည်။ ဤခြောက်ပါး သုံးလီ - တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးကို ဓာတ်တဆယ့်ရှစ်ပါးခေါ်သည်။ ယင်းဓာတ် တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးမှာ ရုပ်တရား နာမ်တရား အလုံးစုံပါဝင်သည်။ ထိုဓာတ်တစ်ဆယ့်ရှစ်ပါးတို့တွင် ဒွါရခြောက်ပါးကား အခံဓာတ် ဖြစ်သည်။ အာရုံခြောက်ပါးကား အတိုက်ဓာတ်ဖြစ်သည်။ ဝိညာဉ်ခြောက်ပါး ကား အပွင့်ဓာတ် အပေါ်ဓာတ်ဖြစ်သည်။
ဝိညာဉ်ဖြစ်ပုံ
ဒွါရခြောက်ပါးသည် မီးခြစ်အိမ်နှင့်တူ၏။ အာရုံခြောက်ပါးသည် မီးခြစ်ဆံနှင့်တူ၏။ ဝိညာဉ်ခြောက်ပါးသည် မီးပွင့်လာခြင်း၊ မီးဖြစ်ပေါ်လာ ခြင်းနှင့်တူ၏။ မီးခြစ်အိမ်ကို မီးခြစ်ဆံနှင့် ခြစ်လိုက်သောအခါ ယခင်အခါက ရှိနှင့်ပြီးမဟုတ်သော မရှိသေးသောမီးသည် ဖြစ်ပေါ်လာသကဲ့သို့ ထိုအတူ အခံဓာတ်ခြောက်ပါးကို အတိုက်ဓာတ် ခြောက်ပါးနှင့် တိုက်လိုက်သောအခါ၊ ထိခိုက်လိုက်သောအခါ (အခံဓာတ်နှင့် အတိုက်ဓာတ်တို့ ပေါင်းဆုံမိသော အခါ) ယခင်အခါက ရှိနှင့်ပြီးမဟုတ်သော မရှိသေးသော ဝိညာဉ်ဖြစ်ပေါ်၍ လာသည်။ သူ့ဒွါရနှင့် သူ့အာရုံ သူ့ဝိညာဉ်ကို စပ်ဟပ်၍ပြရလျှင် စက္ခုဒွါရ အကြည်နှင့် ရူပါရုံအဆင်းအရောင်တို့ ထိခိုက်သောအခါ၊ ပေါင်းဆုံမိသော အခါ စက္ခုဝိညာဉ် စသောတရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ (မျက်စိဖြင့် အဆင်းအရောင်ကို မြင်လာသည်။) သောတဒွါရ အကြည်နှင့် သဒ္ဒါရုံအသံကို ထိခိုက်သောအခါ၊ ပေါင်းဆုံမိသောအခါ သောတဝိညာဉ်စသော တရားကို ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ (နားဖြင့်အသံကို ကြားလာသည်။) ဃာနဒွါရအကြည်နှင့် ဂန္ဓာရုံအနံ့တို့ ထိခိုက်သောအခါ၊ ပေါင်းဆုံ မိသောအခါ ဃာနဝိညာဉ်စသောတရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ (နှာခေါင်း ဖြင့် အနံ့ကို နံလာသည်။) ဇိဝှါဒွါရအကြည်နှင့် ရသာရုံအရသာတို့ ထိခိုက်သောအခါ၊ ပေါင်းဆုံမိသောအခါ ဇိဝှါဝိညာဉ် စသောတရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ (လျှာဖြင့် အရသာကို လျက်လာသည်။) ကာဒွါရ အကြည်နှင့် ဖောဋ္ဌဗ္ဗရုံအတွေ့အထိတို့ ထိခိုက်သောအခါ၊ ပေါင်းဆုံမိသောအခါ ကာယဝိညာဉ် စသောတရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြ သည်။ (ကိုယ်ဖြင့် အတွေ့အထိကို တွေ့ထိလာသည်။) မနောဒွါရ အကြည်နှင့် ဓမ္မာရုံတရားသဘောတို့ ထင်လာ၊ ထင်ရှားလာသောအခါ၊ ပေါင်းဆုံမိသောအခါ မနောဝိညာဉ် စသောတရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။ (တရားသဘောကို သိလာသည်။) ဤသို့ ဒွါရခြောက်ပါးနှင့် အာရုံခြောက်ပါးတို့ ပေါင်းဆုံမိသောအခါ ဘုရားရဟန္တာမှတစ်ပါးသော သူတို့မှာ နှလုံးသွင်းမကောင်းလျှင်၊ စိတ် ထားမကောင်းလျှင် မကောင်းသော အကုသိုလ်တရားတို့ ဖြစ်ပွားလာကြသည်။ နှလုံးသွင်းကောင်းလျှင်၊ စိတ်ထားကောင်းလျှင် ကောင်းသောကုသိုလ် တရားတို့ ဖြစ်ပွားလာကြသည်။ ဘုရားရဟန္တာတို့မှာကား ကိလေသာ အာသဝေါ မရှိတော့သဖြင့် အဗျာကတခေါ် ကြိယာတရားတို့သာ ဖြစ်ပေါ်လာကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ရခိုင်ရိုးမ ဆင်ဘေးမဲ့တော
အဆိုပါ ဆင်ဘေးမဲ့တောသည် ရခိုင်ရိုးမ၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အဓိကကာကွယ်ထားသောသော အာရှဆင်များမှာ ၁၅၀ ခန့်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျန်ရှိနေသော ဆင်ရိုင်းအရေအတွက်အားဖြင့် အများဆုံးဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အာရကန်တောလိပ်(Heosemys depressa)တို့ကိုလည်း ထိန်းသိမ်းထားသည်။
တည်နေရာ
မြောက်လတ္တီတွဒ်၁၈°၀၀'၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄°၄၅'၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ သံတွဲမြို့ နှင့် ဂွမြို့နယ်များအတွင်တည်ရှိသည်။ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တစ်လျှောက် ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ နှင့်ထိစပ်နေသောမြေနေရာတွင် တည်ရှိပြီး ၁၇၅၅.၇၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။ တည်ထောင်ခဲ့သည် ခုနှစ် ၂၀၀၂ ခုနှစ်(မူကွဲ - ၁၉၉၇ ခုနှစ်)ဖြစ်သည်။
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ
ဘေးမဲ့တောတစ်ခုလုံးကို အမြဲစိမ်းတောများ၊ bamboo brakes၊ ရွက်ကြွေတောများ ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ အာရှဆင်၊ အင်းကျား(Clouded Leopard)၊ ကျားသစ် (Leopard)၊ ပြောင်(Gaur)၊ ကုန်းဖျံ( Common Otter)၊ မျောက်လွဲကျော်မျက်ခုံးဖြူ(Hoolock gibbon)၊ ဆတ်(Sambar Deer)၊ ဒရယ်(Hog Deer)၊ ချေ(ဂျီ) ( Barking Deer)၊ ပသျှူးဝက်ဝံ(နေဝက်ဝံ)(Malaysian Sun Bear)၊ ဟိမဝန္တာ ဝက်ဝံ (လဝက်ဝံ(သို့)ဝက်ဝံရင်ခေါင်းဖြူ) (Himalayan Black Bear) စသည့် နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ် (၉)ခုရှိသည် ဟုမှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၃၀ ခန့်က ကျားများကို တွေ့ရှိခဲ့ရသော်လည်း ယခုအခါတွင် မျိုးတုန်း ပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဖြစ်သည်။ အများအပြားတွေရလေ့ရှိသော အာရကန်တောလိပ်များမှာလည်း ပျက်သုန်းလာမည့် အန္တရာယ်နှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်(၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် တွေ့မြင်ခဲ့ရပြီး ပျက်သုဉ်းသွားပြီဟု ဆိုရာမှ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်တွေ့ရှိခဲ့ရ)။ ငှက်မျိုးစိတ် (၁၂၃)မျိုးကို တွေ့ရှိရသည်။ ထိုအထဲတွင် Bamboo Woodpecker (Gecinulus viridis)၊ Great Hornbill (Buceros bicornis)၊ Red-headed Trogon (Harpactes erythrocephalus)၊ Green-billed Malkoha (Phaenicophaeus tristis)၊ Vernal Hanging Parrot (Loriculus vernalis)၊ နှင့် Green Lora တို့ပါဝင်သည်။
ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ
ဘေးမဲ့တော၏တောင်ဘက်ပိုင်းသည် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ထိစပ်နေသောအပိုင်းဖြစ်ပြီး ပြောင်များနှင့် ချေ(ဂျီ)များသည် အသားစားရန်အလို့ငှာ သတ်ဖြတ်ခြင်းခံနေရသည်။ ဆင်များကို ကုန်သွယ်မှုအတွက် ခိုင်းစေခြင်းခံနေရပြီး ပသျှူးဝက်ဝံများသည် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ဝက်ဝံခြေ(ဝံခြေ) များရောင်းချရန် သတ်ဖြတ်ခြင်းခံရသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ
ဒေသခံလူမျိုးများသည် ဆန်ဝယ်ရန်နှင့် ကျောင်းစားရိတ်များပေးချေရန်အတွက် အမဲလိုက်ရခြင်းဖြစ်သည် ဟုဆိုသဖြင့် ပထမအကြိမ် သဘောတူညီချက်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ထိုချုပ်ဆိုခဲ့သော သဘောတူညီချက်အရ ဆန်များဖြည့်တင်းပေးခြင်း၊ ဆရာ(၂)ယောက်အတွက် လစာများထောက်ပံ့ခြင်း၊ စိုက်ခင်းများသစ်တောများ ထောက်ပံ့ခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယသဘောတူညီချက်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။
စောင်းတော်သိင်္ဂါ
စောင်းတော်သိင်္ဂါ
စောင်းတော်သိင်္ဂါ ဧဧညှင်းညှင်း။ မြည်သံသာလှ မှန်ကြာတွင်း။ ထံပေါင်းတေတျာသွင်း။ ။
သာခြင်းသာခြင်း။ လွန်သာယာ။ တီးဘွဲ့လက်သံမှာ။ ။
ပန်းပွားပန်းပွား ဝေဆာဆာ။ ရွှေလက်ရုံးက။ တိုးကိန္နရာ။ ။
လက်သံ လက်သံ လက်သံရှိန်ပြင်း။ သာတည့်- သာဘိခြင်းငယ်နှင့်။ သုံးယာမ်သန်းခေါင်တွင်းပေမို့။ တံမြွာတံရှည်ညှင်းပါလို့။ စောင်းမင်းပဉ္စသိန်လေတည့်မှ။ စောင်းမင်းပဉ္စသိန်။
မြန်မာ့ဂီတနေ့
မြန်မာ့ဂီတနေ့
ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့သည် မြန်မာ့ဂီတနေ့ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သော မြန်မာနိုင်ငံဂီတအစည်းအရုံး ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် အစည်အဝေးတွင် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့ကို မြန်မာ့ဂီတနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခု ဇွန်လ ၂၇ နေ့တွင် မြင်းခြံမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော ဒုတိယအကြိမ်မြောက် တို့ဗမာ့စည်းအရုံး ညီလာခံတွင် တို့ဗမာသီချင်းကို အမျိုးသားသီချင်းအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့သော့နေ့ကို ဂုဏ်ပြုသတ်မှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
စောင်းတော်သိင်္ဂါ
ကျေးဇူးတင်ပါသည်
ပြုစုထိန်းသိမ်းပေးထားသော ဂီတဝိသောဓနီ face book group အား ကျေးဇူးအထူးတင်ပါသည်။ https://www.facebook.com/groups/GitaWinThawDaNi/
ပန်လင်းရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ပန်လင်းရွာ (Panglin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ နမ့်ထမိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၀၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ထမိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၁ ဦး၊ မ ၉၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နဂါးပွက်တောင်
နဂါးပွက်တောင်သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးမြို့တောင်ဘက် မိုင်ဝက်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဘူမိပညာရှင်များအလိုအရ ရွှံ့မီးတောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ နဂါးပွက်တောင်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည့် ပင်မရွှံ့မီးတောင်ကြီးမှာ အမြင့်ပေ ၃၀ ခန့်၊ ထိပ်ဝ ၈ ပေခန့်ရှိသည်။ ထိပ်ဝမှာ ချိုင့်နေပြီး ၂ ပေခန့်ရှိသော ရွှံ့ရေဗွက်များက အသံမြည်ကာ ပွက်ဆူလျက်ရှိပြီး ဆင်ခြေလျှာအတိုင်း ပေ ၇၀ ခန့်အထိ စီးဆင်းကျလျက်ရှိသည်။
သမိုင်းမတင်မီခေတ်က မီးတောင်အတွင်းမှ သတ္တဝါတစ်ကောင်ကောင်ကြောင့် ရွှံ့ရည်ပွက်သည်၊ ရွှံ့ရည်ပူထဲ နေနိုင်သောသတ္တဝါမှာ နဂါးဖြစ်ရမည် ဟု ယူဆကြပြီး နဂါးပွက်တောင် ဟု အမည်တွင်သည်။
ဗုဒ္ဓဂါယာ ဗုံးပေါက်ကွဲမှု
ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝင်တို့ အထွဋ် အမြတ် အထားဆုံး နေရာဖြစ်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗုဒ္ဓဂါယာရှိ ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာဖြစ်သည့် မဟာဗောဓိစေတီနှင့် အနီးတဝိုက်တွင် ၂၀၁၃ ခုနစ်၊ ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့ တနင်္ဂနွေနေ့ မနက် ၆ နာရီ နီးပါးတွင် အကြမ်းဖက်သမားများ၏ ဗုံးပေါက်ကွဲမှု ၁၀ ခု ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ လူငါးဦးနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးနှစ်ပါး ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရရှိခဲ့သည်။
မဟာဗောဓိစေတီနှင့် ဗောဓိပင်တို့ ထိခိုက်မှုမရှိခဲ့ပေ။ သို့သော် အနီးတဝိုက်ရှိ အဆောက်အအုံအသစ်အချို့ ပျက်စီးသွားကြောင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရှေးဟောင်းသုတေသန လေ့လာဆန်းစစ်ရေးအဖွဲ့မှ အတည်ပြုပြောကြားခဲ့သည်။ ဒလိုင်းလားမား၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကွန်ဂရက်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဆိုနီယာဂန္ဒီ နှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ သမ္မတ မာဟင်ဒါ ရာဂျာ ပါကစ အစရှိသည့် နိုင်ငံတကာမှ ထင်ရှားသူများက ဗုံးပေါက်ခွဲအကြမ်းဖက်မှုအပေါ် ပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ကြသည်။    ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အမျိုးသား စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး အေဂျင်စီမှ ဗုံးပေါက်ကွဲမှုများအတွက် အိန္ဒိယ ဟင်ဒူအစွန်းရောက်အဖွဲ့တွင် တာဝန်ရှိသည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
မဟာဗောဓိ စေတီအနီး ဝန်းကျင်က နေရာများတွင်လည်း နောက်ထပ် ဗုံး ၅ လုံးလောက် ထပ် ပေါက်ခဲ့သည်။ ဗုံးများသည် ချိန်ကိုက် ဗုံးများ ဖြစ်ကာ၊ တစ်လုံးနှင့်တစ်လုံး ၅ မိနစ်လောက် ခြားပြီး ပေါက်ကွဲ ခဲ့တာလို့ ဆိုသည်။ ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် မြန်မာ ဆရာတော် တစ်ပါး ဒဏ်ရာ ရရှိသွားလို့ ဆေးရုံတင် ထားရသည်။ တိဘက် ဘုန်းတော်ကြီး တစ်ပါး နှင့်ဒေသခံ ၅ ဦးလည်း ဒဏ်ရာ ရရှိ သွားသည်။ မပေါက်ကွဲသေးသော နောက်ထပ် ဗုံး ၂ လုံးကိုလည်း ဗုဒ္ဓဂါယာ နယ်မြေ ထဲတွင် ထပ်တွေ့ခဲ့ ရသည်။ အိန္ဒိယ အစိုးရက... အကြမ်းဖက်သမားများ၏ အကြမ်းဖက် တိုက်ခိုက်မှု တစ်ခု ဖြစ်တယ်....လို့ ဖော်ပြလိုက်ပြီး၊ အိန္ဒိယ နိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ် မန်မိုဟန် ဆင်း က ဒီဖောက်ခွဲမှု အပေါ် ပြစ်တင်ရှုတ်ချ လိုက်ပါသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝင်တို့ အထွဋ် အမြတ် ထားရာ အိန္ဒိယ နိုင်ငံ ဗုဒ္ဓ ဂါယာက မဟာဗောဓိ စေတီနှင့်အနီး တဝိုက်တွင်ဗုံး ပေါက်ကွဲအကြမ်းဖက်မှုများ ဖြစ်ခဲ့ ပြီး နောက်တနေ့၂၀၁၃ ခုနစ်၊ ဇူလိုင်လ( ၈ )ရက်နေ့တွင် ဂါယာက ဈေးဆိုင်တွေ အားလုံး ပိတ်ထား ခဲ့ကြသည်။
အကြမ်းဖက်မှုကို မလိုလားဘူး ဆိုတာ ထုတ်ဖော်ပြသ ကြသော ဆန္ဒပြမှု များကြောင့် ဂါယာမြို့ နှင့် ဗုဒ္ဓဂါယာက ဆိုင်ခန်းများ အားလုံး ပိတ်ထားတဲ့ အတွက် စားစရာတောင် ဝယ်လို့ မရဘူးလို့ သံဃာတော် များက ပြောသည်။ ပြီးခဲတဲ့ သုံးပတ်လောက် ကတည်းက ...အကြမ်းဖက်သမား များက တိုက်ခိုက်မယ် ဆိုသော ခြိမ်းခြောက်မှုတွေ ရခဲ့ပေမဲ့ လုံခြုံရေး အရ ကိုင်တွယ် ဆောင်ရွက်ဖို့ ပျက်ကွက်တယ်... Bihar ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ် ကိုလည်း အော်ဟစ် ကန့်ကွက် ခဲ့ကြတယ်...ဟု ဗုဒ္ဓ ဂါယာက မြန်မာ သံဃာတော် ဦးပညာ စက္က က မိန့်ကြား ပါသည်။
ကမ္ဘာ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေ အနှစ် နေရာကို လုံခြုံရေး အရ အကာအကွယ် ပေးဖို့ သံဃာတော်များ တောင်းဆို ဆန္ဒ ပြခဲ့ ကြတာ... ဟုလည်း ဆရာတော် ဦးပညာ စက္က ကပြောသည်။
၂၀၁၃ ခုနစ်၊ ဇူလိုင်လ( ၈ )ရက်နေ့ တနင်္လာနေ့ ညနေပိုင်း တွင် အထူး ခွင့်ပြုချက် အရ ဗုဒ္ဓ ဂါယာက မဟာ ဗောဓိ စေတီတော်ကြီး အတွင်းတွင် ထိုင်း မြန်မာ၊ တိဘက် စသော အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာက ဗုဒ္ဓ ဘာသာ ရဟန်းတော် စုစုပေါင်း (၃၀၀) များ က စုပေါင်း ဆန္ဒပြပွဲ လုပ်ခဲ့သည်။