cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကရာတေးအားကစားသမား
ကရာတေးအားကစားသမား ဟူသည် ကရာတေး ကိုယ်ခံပညာရပ်ကို တစ်ဦးချင်းဖြစ်စေ၊ အသင်းလိုက်ဖြစ်စေ လေ့ကျင့်သူ၊ ယှဉ်ပြိုင်သူ၊ ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်သည်။ ကရာတေးလက်နက်မဲ့ ခုခံကာကွယ်ခြင်းပညာမှာ တိုက်ခိုက်သူ၏ တိုက်ခိုက်မှုကို ရုတ်တရက် လျင်မြန်စွာ ရှောင်တိမ်းကာ ၎င်းတိုက်ခိုက်သူ (ရန်သူ) သည် မိမိကို ဆက်လက်မတိုက်ခိုက်နိုင်စေရန် ချက်ချင်း ပြန်လည် ခုခံထိန်းချုပ်ကာကွယ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ မိမိမှ ကြိုတင် တိုက်ခိုက်ခြင်း မဟုတ်ပဲ မိမိအား လာရောက်ထိပါးမှသာ တုံ့ပြန်ကာကွယ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ကရာတေး တတ်လျှင် မိမိထက် အင်အား ဗလ သာသည်လည်းဖြစ်စေ၊ လက်နက်သာသည်လည်းဖြစ်စေ၊ တယောက်ထက်များသည့် ရန်သူကိုလည်းဖြစ်စေ ကောင်းစွာ ခုခံကာကွယ်တန်ပြန်တိုက်ခိုက်နိုင်သည်။ Ethics and Manners ဘာသာရပ်များ၊ သိပ္ပံနည်းကျသင်ရိုးညွှန်းတမ်းအချက်များ၊ သီအိုရီ နှင့် လက်တွေ့ကျင့်စဉ်များ၊ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် သက် ဆိုင်သောအတွေးအခေါ်များပါဝင်သည်။ အရေးအကြီးဆုံးအချက်သည် ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် နည်းစနစ် (morality and systematic methods of Karate) ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ကျင့်တရား ကောင်းမွန်ရေးသည် အဓိက ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ကျင့်တရားနှင့်ကျင့်စဉ် သည် ကရာတေးအားကစားပညာရပ်၏ အရင်းခံ ရေသောက်မြစ်ကြီး ဖြစ်သည်။
အက်ဒင်ဗာရာမြို့
အက်ဒင်ဗာရာမြို့သည် ရောမလူမျိုး များ မရောက်မီအချိန်ကပင် အခြေစိုက်ခဲ့သော မြို့ဖြစ်၍ အနေ အထားအားဖြင့် လှပစွာတည်ရှိပြီးလျှင် စကော့တလန်နိုင်ငံ ၏ မြို့တော် ဖြစ်လေသည်။ မြို့၏အနီး၌ မြို့ကိုစီး၍မြင်နိုင်သော ရဲတိုက်ကျောက်တောင်ခေါ် ပေ ၄ဝဝ ကျော် မြင့်သည့်တောင် တစ်ခုရှိ၏။ သမိုင်းအရဆိုလျှင် ခုနစ်ရာစုအတွင်းက နော့သမ် ဗရီးယားနယ်မှ အန်းဂဲလူမျိုးများသည် ထိုမြို့ကို လာရောက် တိုက်ခိုက်ရာ၊ ရဲတိုက်ကျောက်တောင်ကိုစီးရန် မြို့အနီး၌ ခံတပ် များဆောက်လုပ်၏။ ထိုအန်းဂဲလူမျိုးတို့၏ ဘုရင်မှာ အက်ဒွင် ဖြစ်သဖြင့် ဘုရင်၏အမည်ကို အစွဲပြုပြီးလျှင် ထိုမြို့ကို အက်ဒင်ဗာရာဟု အမည်ပေးခဲ့လေသည်။
ထို့နောက် ၁ဝ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ စကော့ လူမျိုးတို့က ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ပြီးလျှင်၊ ၁ဝ၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စကော့တလန်ပြည်၏ မြို့တော်အဖြစ်သတ်မှတ်လိုက်သည်။ ထိုနောက်တွင် စကော့နှင့် အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့သည် ထိုမြို့ကို ပိုင်ဆိုင်မှုအတွက် အကြိမ်ပေါင်းများစွာ အချင်းများခဲ့ရလေ သည်။ ပထမ ဂျိမ်းသည် ၁၅၆၈ ခုနှစ်တွင် စကော့တလန် ပြည်၏ ဘုရင်ဖြစ်လာပြီးနောက် ၁၆ဝ၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်၏ ဘုရင်အဖြစ်ပါ တင်မြေ|ာက်ခံရပြီးသော အခါတွင်မှ ထိုအချင်းဖြစ်မှုများ ပပျောက်သွားလေသည်။ ရဲတိုက်ကျောက် တောင်မှာ သုံးဖက်၌လွန်စွာမတ်စောက်ပြီးလျှင် အရှေ့ဘက်၌သာ တောင်နှာမောင်းသဖွယ် ဆင်ခြေလျှောကျဆင်းလျက် လှပသော မြက်ခင်းကွင်းများ လမ်းမကျယ်ကြီးများသည် ဟိုလီရုဟောက် ခေါ် နန်းတော်အထိ တည်ရှိလေသည်။ ထိုနန်းတော်၌ပင် စကော့တလန်ပြည်ဘုရင်မ မေရီသည် စံနေခဲ့ဖူး၍ မဟာမျိုး မဟာနွယ်တို့သည်လည်း အစဉ်အဆက်နေခဲ့ကြဖူးသည်။ ဂရိလူမျိုးတို့နေရာ ဂရိနိုင်ငံ၌ အကရော့ပလစ်တောင်မှ အေသင်မြို့ကို စီး၍ မြင်ရသကဲ့သို့ ရဲတိုက်ကျောက်တောင်မှ လည်း အက်ဒင်ဗာရာမြို့ကြီးကိုမြင်နိုင်၏။ မြို့သူမြို့သားများ၏ အရည်အချင်း စိတ်နေသဘောထား တည်ကြည်ပုံမှာလည်း ဆင် တူရိုးမှားဖြစ်၏။ ဤသို့ အနေအထားခြင်းတူသဖြင့် အက်ဒင် ဗာရာမြို့ကို မြောက်ပိုင်းအေသင်မြို့ဟု အမည်ပေးထားခြင်း ဖြစ် လေသည်။
နာမည်ကျော် တက္ကသိုလ်ကျောင်းများ၊ ဆေးတက္ကသိုလ် များရှိ၍ ပညာရေး၌လည်း ဗဟိုဌာန ဖြစ်ပြီးလျှင် နန်းတော် လွှတ်တော် အဆောက်အအုံနှင့် ဘုရင့်ပန်းခြံ၊ အနုပညာပြတိုက်၊ ပညာ့တံခွန် အသင်းတိုက် စသည်တို့မှာ မြို့၏ကျက်သရေဆောင် များဖြစ်၏။ မြို့တည်ပုံနှင့်တကွ မြို့နေမြို့ခင်းမှာလည်း အလွန် သာယာပြီးလျှင် ပရင့်ဆက်စတြိခေါ် လမ်းမကြီးမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလှပဆုံးလမ်း ဟူ၍ပင် အသိအမှတ်ပြုရလေသည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်းအရ လူဦးရေမှာ ၄၈၆,၁၂၀ မျှရှိ၍ စာပုံနှိပ်လုပ်ငန်း၊ အရက်ချက်ခြင်းနှင့် ဖန်ဗူး ဖန်ခွက်လုပ်ငန်း၊ မြေပုံလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြ၏။ စက် နှင့်စက်ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်သော လုပ်ငန်းများလည်းရှိ၏။ ရဲတိုက်အတွင်း၌ မေရီဘုရင်မကြီးစံခဲ့သည့် အခန်းရှိရာ ထိုအခန်း၌ပင် အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ပထမ ဂျိမ်းဘုရင်ကို မွေးဖွား ခဲ့၏။ မာဂရက်ဘုရားရှိခိုးကျောင်းဟူ၍ ကျောင်းတစ်ဆောင် ရှိရာ ထိုကျောင်း၌ စကော့တလန်ပြည်တွင် အထူးကျော်ကြားခဲ့သော မာဂရက်မိဖုရားသည် ကွယ်လွန်ခဲ့၏။ ဤသို့ မဟာဆီ မဟာ သွေးများ၏ နေရာများအပြင် စကော့တလန်ပြည်တွင် စာပေ နယ်၌ အထူးထင်ရှားခဲ့သော ဆာ ဝေါ်လတာစကော့၏ အမှတ် အသားကိုလည်း ထားရှိသေး၏။ ပရင့်ဆက်စတြိဥယျာဉ်၌ ပေ ၂ဝဝ ခန့်မြင့်သော သဲကျောက်အနီရောင်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထား သည့် ပြာသာဒ်ပုံ အဆောက်အအုံတစ်ခုရှိရာ၊ ထို အဆောက် အအုံ၏ နံရံများ၌ ထွင်းထားသောနေရာများတွင် စကော့ရေးခဲ့ သော ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းများမှ ထင်ရှားသော ဇာတ်လိုက်ဇာတ်ကောင်များ၏ ရုပ်ပုံများကို ထွင်းထု ထား၏။ ထိုအဆောက်အအုံ ၏ အမိုးအောက်၌ စာရေးဆရာကြီး စကော့၏ပုံတူကို စကျင် ကျောက်ဖြင့် ထုထွင်းထားသည်။ စာရေးဆရာကြီး ဆာဝေါ် လတာစကော့ သာမက ရောဗတ်ဗန်းနှင့် တောမတ်ဒကွင်းစီး တို့သည်လည်း ထိုမြို့မှပင် ကျော်ကြားသွားကြလေသည်။
ဤသို့ဖြင့် အက်ဒင်ဗာရာမြို့တော်၌ မည်သည့်နေရာသို့ ပင် သွားရောက်စေကာမူ သမိုင်းနယ်၌ လည်းကောင်း၊ စာပေ နယ်၌လည်းကောင်း ထင်ရှား၍ မှတ်သားထိုက်သော အမှတ် အသားများကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း က ဂျာမန်တို့သည် အက်ဒင်ဗာရာမြို့ကို လေယာဉ်ပျံများဖြင့်ဗုံး ကြဲ တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြလေသည်။
ခွဆုံးချင်းရွာ၊ ဖုံသာဝ
ခွဆုံးချင်းရွာ၊ ဖုံသာဝ
ချင်ကုန်းရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ချင်ကုန်းရွာ (Chinkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ သဲစားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၅၃ ဖြစ်သည်။
ဆိပ်ကြီးရွာ၊ ဆိပ်ကြီး
ဆိပ်ကြီးရွာ၊ ဆိပ်ကြီး
ချင်ကုန်းရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗာဟိရအနိစ္စနန္ဒိက္ခယသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗဟိဒ္ဓါယတန ခြောက်ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီကို တစ်ပါးစီကို ကုသိုလ်ဖြစ်နိုင်သော အကြောင်းအားဖြင့် နှလုံးသွင်းကြ၊ မမြဲသောသဘာဝကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်အောင်ရှုမြင်ကြ၊ ထိုသို့ နှလုံးသွင်း ရှုမြင်လျှင် ဗဟိဒ္ဓါယတနတို့၌ နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်ဖြစ်လိမ့်မည်။ နန္ဒိက္ခယကြောင့် ရာဂက္ခယ ဖြစ်မည်။ ရာဂက္ခယကြောင့် နန္ဒိက္ခယဖြစ်မည်၊ နန္ဒိက္ခယ, ရာဂက္ခယကြောင့် (အရဟတ္တဖိုလ်)စိတ်ကို သုဝိမုတ္တဟူ၍ဆိုအပ်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါ
စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါ သို့ စခီဇိုဖရီးနီးယား (Schizophrenia) ဆိုသည်မှာ တွေးတောမှု ဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်များနှင့် စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်မှုများ ကစဉ့်ကလျား ဖြစ်နေသော စိတ်မူမမှန်ခြင်း တစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ ထိုရောဂါဝေဒနာ ခံစားနေရသောသူသည် မရှိသော အသံများကို ကြားနေရခြင်း၊ အကြောင်းမဲ့ ကြောက်ရွံ့ခြင်း သို့မဟုတ် ထူးဆန်းသော ထင်ယောင်ထင်မှား ဖြစ်မှုများ ဖြစ်နေခြင်း၊ စကားပြောဆိုရာနှင့် တွေးခေါ်ရာတွင် အဆက်အစပ်မဲ့နေခြင်းများ ဖြစ်နေပြီး ထို့အတွက်ကြောင့် လူမှုရေးနှင့် အလုပ်အကိုင်ဆိုင်ရာ များတွင် ကမောက်ကမ ဖြစ်နေတတ်သည်။ ထိုသို့သော ရောဂါ လက္ခဏာများကို လူကြီးဖြစ်ခါစ အချိန်တွင် တွေ့ရတတ်ပြီး တကမ္ဘာလုံးနှင့် ယှဉ်လျှင် လူဦးရေ၏ ၀.၃ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၀.၇ ရာခိုင်နှုန်း အထိ ရှိတတ်သည်။ ရောဂါ လက္ခဏာ ခွဲခြမ်း စိတ်ဖြာခြင်းသည် လူနာ၏ အခြေအနေကို လေ့လာရာမှ တွေ့ရှိမှုနှင့် သူ၏ အတွေ့အကြုံအား ပြန်လည် ပြောကြားမှုတို့ အပေါ်တွင် မူတည်သည်။
မျိုးရိုး၊ ငယ်စဉ်ဘဝ၊ ဦးနှောက်ဆိုင်ရာ ဇီဝဗေဒ၊ စိတ်ပညာဆိုင်ရာ နှင့် လူမှုရေးဆိုင်ရာ အဖြစ်အပျက်အများသည် ရောဂါဖြစ်စေသည့် အဓိက အကြောင်းတရားများ ဖြစ်နိုင်ပြီး အချို့သော ဆေးဝါးများကလည်း ရောဂါလက္ခဏာကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်း သို့မဟုတ် ပိုမိုဆိုးရွားစေရန် အထောက်အကူ ပေးသည်။ ယခုလက်ရှိ သုတေသနများသည် ဦးနှောက်ဆိုင်ရာ ဇီဝဗေဒ ပညာနှင့် သက်ဆိုင်မှု အပေါ်တွင် ဦးတည် လုပ်ဆောင်နေကြသော်လည်း ထိုအရာနှင့် ပတ်သက်၍ ဖြစ်ပေါ်စေသည့် အကြောင်း တစုံတရာမျှ မတွေ့ရသေးပေ။ ရောဂါလက္ခဏာများကို အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ တွဲဖက် ပေါင်းစပ်နိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရာတွင် ရောဂါ တစ်မျိုးတည်းကြောင့် ဖြစ်သည် သို့မဟုတ် ရောဂါ အမြောက်အမြား ပေါင်းစပ်၍ ဖြစ်သည် ဆိုသည်ကိုမူ ဆွေးနွေးငြင်းခုံနေကြဆဲပင် ဖြစ်သည်။ မူရင်း စကားလုံး စခရီဇိုဖီးနီးယားသည် ဂရိဘာသာတွင် စိတ်နှစ်ခွဖြစ်ခြင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော်လည်း စခရီဇိုဖီးနီးယားသည် စိတ်နှစ်ခြမ်းကွဲခြင်းနှင့် မတူပေ။ လူတစ်ယောက်တည်းမှ စိတ်အနေအထား အမျိုးမျိုးဖြစ်သည့် စိတ်မူမမှန်သည့် ရောဂါ (multiple personality disorder) ၊ စိတ်အနေထား နှစ်မျိုး ရှိခြင်း (split personality) စသည်တို့သည် စိတ်ကစဉ့်ကလျား ရောဂါနှင့် ပတ်သက်ခြင်း မရှိပေ။
ခရစ်ယာန်စာပေ CLC
သမ္မာကျမ်းစာနှင့်ဆိုင်သည့် အဘိဓာန်၊ အနက်ဖွင့်ကျမ်းနှင့် စာအုပ်မျိုးစုံတို့ကို ဘာသာပြန်ထုတ်ဝေနေသော မြန်မာနိုင်ငံကျမ်းစာအသင်း နှင့်အတူ၊ ခရစ်ယာန်စာပေ CLC အသင်းတစ်ခုလည်း ရန်ကုန်တွင်ရှိသည်။
No. 180/2, 39th St Kyauktada Township Yangon, Myanmar Tel: 249176, Email:  clcmm@mptmail.net.mm
ပေါ့ထော်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ပေါ့ထော်ရွာ(Pawthtaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ပေါ့ထော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၁၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါ့ထော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၅၇ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၂၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ရုံးကုန်းရွာ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်
ရုံးကုန်းရွာ (Yonekone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ တောင်လျှောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၅၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်လျှောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၃၆ ဦး၊ မ ၂၂၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေမီ ဂျွန်ဆင်
အေမီ ဂျွန်ဆင် (Amy Johnson; ၁ ဇူလိုင် ၁၉၀၃ – ၅ ဇန်နဝါရီ ၁၉၄၁) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ပိုင်းလော့တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်က ရွိုင်ဒန်လေယာဉ်ပျံကွင်းမှ ဩစတြေးလျကျွန်းသို့ ဂျေဆင်ခေါ် လေယာဉ်ပျံဖြင့် တစ်ဦးတည်းပျံသန်းခဲ့သူ ပထမဆုံး အမျိုးသမီးဖြစ်သည်။ အေမီ ဂျွန်ဆင် ပျံသန်းခဲ့သော ခရီးမှာ မိုင်ပေါင်း ၁ဝဝဝဝ ကျော်မျှ ရှိ၍ အခက်အခဲအမျိုးမျိုးကို ကျော်လွန်အောင် စွန့်စားရသောခရီး ဖြစ်သည်။ ရာသီဥတုအဖြစ်နေဆိုးသောကြောင့် လမ်းစပျောက်၍ ရန်ကုန်မြို့သို့ သက်ဆင်းခဲ့ရသေးသည်။ တစ်ခါတွင် မိုးသက်လေပြင်းမိသဖြင့် အေမီ၏ လေယာဉ်ပျံသည် ငမန်းများကျက်စားရာ ဂျာဗားပင်လယ်ပြင်တွင် ရေနှင့်လွတ်ရုံမျှသာ ပျံသန်းခဲ့ရသည်။ ရာသီဥတု၏ ဒဏ်ချက်ကြောင့် လေယာဉ်ပျံသည်လည်း အတော်အတန် ပျက်စီးလျက် လူကိုယ်တိုင်မှာလည်း သက်စွန့်ဆံဖျားစွန့်စားရပြီးလျှင် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် မေလ ၂၄ ရက်နေ့ (အင်္ဂလန်မှ ထွက်ခဲ့သည့်နေ့မှ ၁၉ ရက်အကြာတွင်) ဩစတြေးလျတိုက် ဒါဝင်မြို့သို့ ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ဆင်းသက်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလန်မှ ဩစတြေလျတိုက်သို့ ၁၅ ၁/၂ ရက်ဖြင့် ပျံသန်းခဲ့သော ကမ္ဘာစံချိန်မှာ ကျိုးမသွားသော်လည်း အေမီမှာ ကမ္ဘာကျော်အမျိုးသမီး လေသူရဲကောင်းအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံရလေသည်။
အေမီ ဂျွန်ဆင်သည် ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်၍ ရှက်ဖီးတက္ကသိုလ် မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အေမီကား စာပေနှင့် ဆိုင်သောလုပ်ငန်းများတွင် စိတ်မဝင်စားဘဲ စွန့်စားခြင်းကို လိုလားသူ သတ္တိခဲအမျိုးသမီး ဖြစ်ပေသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် အဖော်တစ်ဦးနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ အသွားအပြန် ပျံသန်းခဲ့၏။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်မှ ကိပ္ပတောင်းမြို့သို့ အသွားအပြန်ခရီးကို ၄ ရက် ၆ နာရီဖြင့် စံချိန်ပြုခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် နာမည်ကျော်လေသူရဲ ဂျေ၊ အေ၊ မော်လီဆင်နှင့် ထိမ်းမြား လက်ထပ်သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် အေမီသည် မိမိချစ်လင်နှင့် အတူတကွ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်သန်းခဲ့လေသည်။ အေမီ၏ ထူးချွန်သော ရဲစွမ်းသတ္တိကို ဘုရင်နှင့် မိဖုရားတို့ကိုယ်တိုင် နှုတ်ဖြင့် ချီးကျူးခဲ့ရုံမက အို၊ ဘီ၊ အီး ဘွဲ့ကိုပင် ပေးအပ်ခဲ့ဘူး၏။ အေမီကား ကမ္ဘာ့ အမျိုးသမီးလောကတွင် မှတ်တမ်းတင်ထိုက်အောင် ထူးခြားသော အမျိုးသမီးဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ နောက်ဆုံး၌ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် လေယာဉ်ပျံပျက်ကျသဖြင့် သေဆုံးရလေသည်။
ရှင်ဥက္ကံဝံသမာလာ
ရှင်ဥက္ကံဝံသမာလာ (၁၁၇၉ - ၁၂၆၇) သည် “အုဂ်ဖိုရ်ဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၁၇၉ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၅ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် သာရဝေါမြို့အနီး ရွာကလေးရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သ်ည။ ငယ်မည်မှာ မောင်ညှင်းဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးရွှေပန်း - ဒေါ်လေး ဖြစ်သည်။
သာမဏေပြုခြင်း
အရွယ်ရောက်သည့်အခါ ဆရာတော်ဦးဇော်ဂျီထံတွင် ပညာသင်ကြား၍ ”ရှင်ဥက္ကံဝံသမာလာ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေပြုခဲ့သည်။
ရဟန်းပြုခြင်း
ထို့နောက်တွင် အဝမှ ကြွတော်မူလာသည့် မြသိန်းတန်ဆရာတော်ထံ၌လည်းကောင်း၊ ဟင်္သာတသရက်တောဆရာတော်ထံ၌လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်ပုဇွန်တောင်ဆရာတော်တို့ထံတွင် ပညာများ ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့ပြီး သာရဝေါ မန်ကျည်းတောဆရာတော်ထံတွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။
ပညာသင်ကြားခြင်း
ထို့နောက်တွင် အမရပူရမြို့ ဗားကရာဆရာတော်ထံတွင် ကျမ်းဂန်များ သင်ကြားခဲ့သည်။ ဗြာဟ္မဏဆရာကြီး သမ္မာရသျှံထံတွင် သက္ကဋကျမ်းများကို သင်္ဂဇာဆရာတော်နှင့်အတူ သင်ကြားခဲ့သည်။ ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် ဗားကရာဆရာတော်ကြီးသည် သာသနာပိုင်ဖြစ်သွား၍ စာချပျက်သဖြင့် ဗန်းမော်ဆရာတော်ထံတွင် ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။
ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် သာသနာပိုင်ဆရာတော်၏ တပည့်အဖြစ် ဘွဲ့တံဆိပ်နှင့် ကျောင်းတော် ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသော်လည်း မခံယူဘဲ စပါးတောတိုက် မြသိန်းတန်ဆရာတော်ထံတွင် ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၂၁၃ ခုနှစ်တွင် သာရဝေါမြို့သို့ ကြွရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၂၁၄ ခုနှစ်တွင် အုဂ်ဖိုရ်မြို့ (ယခု အင်္ဂပူမြို့) သို့ ကြွရောက်သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ရွှေတောင် ကျီးသဲဆရာတော်လည်း ကြွရောက်သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။
ဒွါရဝါဒီဂိုဏ်း တည်ထောင်ခြင်း
ဆရာတော်သည် ရေသိမ်ကို အကြောင်းပြု၍ ဒွါရဝါဒီဂိုဏ်းကို သီးခြားထူထောင်ခဲ့သည်။
၁၂၂၈ ခုနှစ်တွင် တောရဆောက်တည်ခဲ့သည်။ ၁၂၄၂ ခုနှစ်တွင် မဟာဗောဓိသို့ ကြွတော်မူခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၂၆၇ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆုတ် ၂ ရက်၊ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
၁။ ကံဒွါရအဆုံးအဖြတ်မေတ္တာစာနှင့် အခြားမေတ္တာစာ ၁၄ ပုဒ်၊
၂။ သေမင်းတမန်စာတမ်း၊
၃။ နိယတာနိယတ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကင်္ခါဘေဒ၊
၄။ အဟံကာရဃာတနစာတမ်း၊
၅။ သာသနဒါယာဒဝိနိစ္ဆယ၊
၆။ ဒွါရသင်္ဂဟ၊
၇။ လက္ခဏစိတြတ္ထယောဇနာ၊
၉။ ပထပူရဏီ၊
၁၀။ အတိစိတြဂမ္ဘီရတ္ထဓမ္မပရိတ်များ၊
၁၁။ သတိဝေပုလ္လသုတ္တန္တဒေသနာ၊
၁၂။ ဝိမှယဝိသဇ္ဇနာ၊
၁၃။ ဝိပဿနာဉာဏတန္တီ၊
၁၄။ ဂုဏ်တော်ဖွင့်ဘုရားရှိခိုးအမျိုးမျိုး၊
၁၅။ စေတီ ဖျက်ထိုက်မဖျက်ထိုက်အဖွင့်၊
၁၆။ ဗုဒ္ဓသရိက္ခစာတမ်း၊
၁၇။ အမြိတောဒကစာတမ်း၊
၁၈။ မဟာဝဇိရဉာဏနုနွယဝိသဇ္ဇနာ အလင်္ကာပိုဒ်စုံ၊
၁၉။ သိမ်မော်ကွန်း၊
၂၀။ ရေစက်ချပိုဒ်စုံ။
၂၁။ သံဝေဂပိုဒ်စုံရတုများ၊
၂၂။ ကထိန်အမေးအဖြေ ၆ - မျိုး၊
၂၃။ နတ်ဖိတ်စာတမ်း၊
၂၄။ စွယ်တော်သျှောင်ရတုခွဲထားနှင့်ယင်းအဖြေ၊
၂၅။ ဗောဓိသျှောင်ရတုခွဲထားနှင့် ယင်းအဖြေ၊
၂၆။ ဝိဘတ်သွယ်အကျယ်၊
၂၇။ ဝါဆိုသင်္ကန်းအမေးအဖြေ၊
၂၉။ နိယာမသာရဒီပနီ၊
၃၀။ ယထာကြမိကရှုဘွယ်၊
၃၁။ သုရာပါနဝိနိစ္ဆယ၊
၃၂။ ဂီတသရူပတ္ထစာတမ်း၊
၃၄။ ဥငယ်ရေးနည်း သတ်ပုံလင်္ကာ၊
၃၅။ သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာနိသျ၊
၃၆။ ပ္ကၐကာရီကျမ်း၊
၃၇။ သက္ကဋနီတိနိသျ၊
၃၈။ ကာလိကလေးပါးအဆုံးအဖြတ်၊
၃၉။ နစ္စဂီတသိက္ခာပဒဝိနိစ္ဆယ၊
၄၀။ ဒုစရိုက်၊ သုစရိုက်ခွဲ အကျိုးအပြစ်၊
၄၁။ သ္ထုလဝိသဇ္ဇနာစာတမ်း၊
၄၂။ သံဝေဇနိယစာတမ်း၊
၄၄။ စီဝရဝိနိစ္ဆယ၊
၄၅။ ပစ္စဝေလက္ခဏာယောဇနာ၊
၄၆။ ဝိဿာသဂါဟဝိနိစ္ဆယ၊
၄၇။ ဝိဝါဒပဟာနစာတမ်း၊
၄၈။ ရဟန်းလောင်းဆုံးမခန်း၊
၄၉။ ဂုဠတ္ထပဉှာဝိသဇ္ဇနာနှစ်စောင်၊
၅၀။ ဥပထမ္ဘကအဋ္ဌုပတ္တိစာတမ်း၊
၅၁။ ဂါမသီမာဒိဝိနိစ္ဆယ၊
၅၂။ သံဝါသသမ္ဘောဂဝိနိစ္ဆယ၊
၅၃။ မိစ္ဆာဝါဒနာသနစာတမ်း၊
၅၄။ ဝါဒါနဝါဒ အနုဓမ္မစာတမ်း၊
၅၅။ စန္ဒမဏ္ဍလသုက္ကနိဗ္ဗာန်စာတမ်း၊
၅၇။ သသင်္ကကပ္ပဋ္ဌစာတမ်း၊
၅၈။ ဆီးအိုးတဖက်ခွေးတဖက်စာတမ်း၊
၅၉။ အလဇ္ဇီဒုဿီလဂုဏ်အဖြေ၊
၆၀။ ဒုဿီလဒါနဝိနိစ္ဆယ၊
၆၁။ မိစ္ဆာဝါဒပဟာနစာတမ်း၊
၆၂။ အမိအဘဝန္ဒနာ၊
၆၃။ ရေစက်ချဆုတောင်းများ၊
၆၄။ တာအဆုံးအဖြတ်၊
၆၅။ ပဏာမဝိနိစ္ဆယ၊
၆၆။ ဝန္ဒနာဝိနိစ္ဆယ၊
၆၇။ ဉာသ်ကောက်၊
၆၈။ နေတ္တိဟာရအကောက်၊
၆၉။ သတိသမ္ပဇညကြော်ငြာစာတမ်း၊
၇၀။ သဒ္ဒါခြောက်ပါးအနက်ခြောက်ပါးအဆုံးအဖြတ်၊
၇၁။ ပူဇနစာတမ်း၊
၇၂။ အသနိလံစာတမ်း၊
၇၃။ ဟေတုကတ္တားအဆုံးအဖြတ်၊
၇၄။ ပဌမ - ပထမအဆုံးအဖြတ်၊
၇၅။ အနိန္ဒြိယဗဒ္ဓရုပ်၌ခန္ဓာဖွဲ့ထိုက်မဖွဲ့ထိုက်အဆုံးအဖြတ်၊
၇၆။ ပါတိမောက္ခပကာသနပဉှာဝိသဇ္ဇနာ၊
၇၇။ မိုးရေခံသင်္ကန်း ဝါဆိုသင်္ကန်းအဋ္ဌုပ္ပတ္တိစာတမ်း၊
၇၈။ တရားစာဖိတ်စာအမျိုးမျိုး၊
၇၉။ မဿုဝိနိစ္ဆယ၊
၈၀။ လိင်အဆုံးအဖြတ်၊
၈၁။ အနုကရအဆုံးအဖြတ်၊
၈၂။ ဥပဇ္ဈာယ်အဆုံးအဖြတ်၊
၈၃။ ဗာဟီရကဝါဒစ္ဆေဒနီစာတမ်း။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၈၁၈ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၀၆ ကွယ်လွန်သူများ
ကဲ့လူမျိုး
ကဲ့လူမျိုး
ရောမအင်ပိုင်ယာကြီး ထွန်းကားစတွင် သူတို့သည် အဲ့လပ တောင်တန်း၏ မြောက်ဘက်POLLAဒေသများ၌လည်းကောင်း၊၊ ဒန်းညု မြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်း၌၎င်း၊ အခြေစိုက်နေကြလေပြီ။ ကဲ့လူမျိုး အချို့မှာ အင်္ဂလန်နှင့် အိုင်ယာလန်ကျွန်းများသို့ ကူးပြောင်း နေထိုင်ကြ၏။ ယင်းသို့ တစ်ခါက တန်ခိုးထွားခဲ့သောကဲ့လူမျိုးသည် ယခု အခါ၌ သီးခြားလွတ်လပ်သော လူမျိုးတစ်မျိုးအဖြစ်ဖြင့် မတည် ရှိတော့ချေ။ သူတို့သည် သူတို့ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သော လူမျိုးတို့နှင့် ရောနှော၍ တိမ်ကောပျောက်ကွယ်သွားကြလေပြီ။ သူတို့၏အဆက်အနွယ်များကို ယခုအခါ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ဘရီတိုင်းနီးနယ်၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံ ဝေလပြည်၊ စကော့တလန်ပြည်နှင့် အိုင်ယာလန်ပြည်တို့၌ အနည်းငယ်စီ တွေ့ရလေတော့သည်။
ယခုအခါ ကဲ့လူမျိုး တိမ်ကောပပျောက်သွားသော်လည်း သူတို့၏ဘာသာစကားနှင့် စာပေတို့မှာ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ယခု ခေတ် ဥရောပဘာသာစကားများတွင် ကဲ့စကားများပါသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဥရောပတိုက်ရှိ တက္ကသိုလ်များ၌လည်း ကဲ့ဘာသာ နှင့် စာပေကို သင်ကြားပေးလျက်ရှိလေသည်။
အောက်ဆင်ကူးရွာ၊ အောက်ဆင်ကူး
အောက်ဆင်ကူးရွာ၊ အောက်ဆင်ကူး
ကန့်ဘလာတပင်ရွာ၊ စလူဆိပ်
ကန့်ဘလာတပင်ရွာ၊ စလူဆိပ်
တပ်ချောင်းရွာ
တပ်ချောင်းရွာ
ကိုးကား
တပ်ချောင်းရွာ
ညောင်ပင်ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ညောင်ပင်ရွာ (Nyaungpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ပန်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၈ ဦး၊ မ ၉၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စမာရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
စမာရွာ (Samar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ဘုံကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၅၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုံကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၅ ဦး၊ မ ၈၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခွေးသေကုန်းရွာ၊ ဆင်လမ်း
ခွေးသေကုန်းရွာ၊ ဆင်လမ်း
ပဒဲကောရွာ၊ ပဒဲကော
ပဒဲကောရွာ၊ ပဒဲကော
ပတ်တာရွာ၊ အောက်ဆင်ကူး
ပတ်တာရွာ၊ အောက်ဆင်ကူး
ဖာဇေဒါရွာ
ဖာဇေဒါရွာ
၁ ဖေဖော်ဝါရီ
ဖေဖော်ဝါရီလ၊ (၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၂)ရက်မြောက် နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃၃၃) ရက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၃၄) ရက်) ကျန်သေးသည်။
တယ်လီဖုန်း
တယ်လီဖုန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ဆက်သွယ် စကားပြောရန် နည်းပညာနည်းအရ ပြုလုပ်ထားသော အရာဖြစ်သည်။ တယ်လီဖုန်းကို စကားပြောကြေးနန်း ၊ စကားပြောခွက် ဟူ၍ မြန်မာမှုပြုကြသော်လည်း အသုံးတွင်ကျယ်ခြင်းမရှိပေ။
ကုန်းပေါ်ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ကုန်းပေါ်ရွာ (Konepaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ကျုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၈၇ ဦး၊ မ ၁၉၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
အထက်စုရွာ၊ စလူဆိပ်
အထက်စုရွာ၊ စလူဆိပ်
ကုန်းပေါ်ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခိသမ်းရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ခိသမ်းရွာ(Khitam)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ခိသမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခိသမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈ ဦး၊ မ ၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြင်သာရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
မြင်သာရွာ(Myinthar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ မြို့သစ်ကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၆၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့သစ်ကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၇၉ ဦး၊ မ ၁၉၆၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၄၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝေလငါး
ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံးသတ္တဝါ
ရှေးပဝေသဏီက ကုန်းသတ္တဝါ ဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်ဆိုသော ဝေလငါးသည် အခြား ငါးမျိုးတို့ကဲ့သို့ ဥ မအုချေ ။ ရေ၌လည်း ကြာကြာမနေနိုင်ပေ။ ဝေလငါးဖမ်းလုပ်ငန်းသည် အန္တရာယ်များလှသည်။
ဝေလငါး
ကမ္ဘာတွင် အကြီးဆုံးသတ္တဝါမှာ ဝေလငါးဖြစ်၏။ ဝေလငါးဟုပင် ခေါ်ကြသော်လည်း ဝေလငါးသည် ငါးအစစ်ကား မဟုတ်ချေ။ ဝေလငါးသည် ပေပေါင်း ၁၁၁ ပေအထိ ရှည်နိုင်ပြီးလျှင် တန်ချိန်ပေါင်း ၉ဝ/ ၁ဝဝ ခန့်အထိ ကြီးနိုင်သည်။ ဝေလငါး ထိုသို့ ကိုယ်ထည်ကြီးနိုင်သည်မှာ ယင်း၏ ကိုယ်ထည်ကို ရေက ထောက်ပံ့ထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကုန်းပေါ်ရှိ သတ္တဝါများ၏ ကိုယ်ထည်သည် ယင်းတို့ရှိ ခြေထောက်များက သယ်ဆောင်နိုင်သည်အထိသာ ကြီးထွားနိုင်ကြလေသည်။ ငှက်များ၏ ကိုယ်ထည်သည်လည်း ယင်းတို့၏ တောင်ပံများက သယ်ဆောင်နိုင်သည်အထိသာ ကြီးထွားနိုင်ကြလေသည်။ ဝေလငါးအဖို့တွင် ထိုသို့သော အခက်အခဲများ မရှိချေ။
ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာ လွန်ခဲ့သောတချိန်က ဝေလငါးသည် ကုန်းသတ္တဝါဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုအတွက် အထောက်အထား အမျာအပြားရှိလေသည်။ ဆင့်ကဲတိုးပွားသွားသည့် ဝေလငါး၏ နောက်ခြေများကို ဝေလငါး၏ ခန္ဓာကိုယ်၏အနောက်ဘက်အတွင်း၌ တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ ဝေလငါးသည် အဘယ့်ကြောင့် ကုန်းကိုစွန့်၍ ရေတွင်နေထိုင်သည်ဆိုသည်ကို မည်သူမျှ အတိအကျမပြောနိုင်ချေ။ သို့သော် ဝေလငါးသည် အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ငါးအစစ်ကားမဟုတ်ချေ။ ငါးသည် ရေထဲ၌ လေကိုရှူရာတွင် ပါးဟက်များဖြင့်ရှူ၍ ကုန်းပေါ်၌သာ တာရှည်ထားလျှင် အသက်မရှူနိုင်သဖြင့် သေသွားပေလိမ့်မည်။ ဝေလငါးကမူ လူရေနစ်သကဲ့သို့ ရေအောက်ထဲတွင် တာရှည်နေလျှင် မွန်း၍သေသွားပေလိမ်မည်။ ဝေလငါး ရေပေါ်သို့ ပေါ်လာသောအခါတွင် ရေကိုပန်း၍ ထုတ်ပစ်သည်ဟု အချို့က ထင်ကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ထင်ခြင်းမှာ မှား၏။ ဝေလငါးသည် ရေအောက်ထဲတွင် ရှိနေစဉ် နှာခေါင်းပေါက်များကို အလုံပိတ်ထားပြီးလျှင် အသက်မရှူဘဲနေသည်။ ထို့ကြောင့် ယင်း၏အဆုတ်အတွင်းရှိလေသည် ပူလျက်ရှိပြီးလျှင် ရေငွေ့များဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိလေသည်။ ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ပေါ်လာသောအခါတွင် ရုတ်တရက် လေပူများကို မှုတ်ထုတ်လိုက်သဖြင့် ထိုလေပူများ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လေအေးနှင့် ထိတွေ့သောအခါ ငွေ့ရည်ဖွဲ့သွားလေသည်။ ဆောင်းတွင်း၌ လူအသက်ရှူလိုက်သောအခါတွင် ဖြစ်သကဲ့သို့ဖြစ်၏။
ဝေလငါးတွင် အမျိုးပေါင်းများစွာရှိ၏။ သို့သော် ယင်းတို့ကို အဓိကအားဖြင့် အုပ်စုနှစ်စု ခွဲခြားနိုင်ပေသည်။ ပထမအုပ်စုမှာ ဝှေးလဗုန်း သို့မဟုတ် ဗလင်းဝေလငါးမျိုးဖြစ်၍ ထိုအမျိုးကို ပါဏဗေဒအလိုအရ မိုင်စတေကိုစီတီးဟုခေါ်သည်။ ဒုတိယအုပ်စုမှာ သွားရှိ ဝေလငါးမျိုးဖြစ်၍ ထိုအမျိုးကို ပါဏဗေဒအလိုအရ အိုဒွန်တိုစီတီးဟုခေါ်သည်။ ပထမအုပ်စုဝင် ဝေလငါးများ၌ သွားများမရှိချေ။ သွားအစား လူ့ လက်သည်းကဲ့သို့သော ပစ္စည်းများသည် ယင်းတို့၏ ပါးစပ်အတွင်း၌ မျဉ်းပြိုင်တည်ရှိနေကြလေသည်။ ထိုပစ္စည်းများ၏ အတွင်းပိုင်းရှိ ပစ္စည်းများသည် အမွှေးကြမ်းကဲ့သို့ ဖြစ်နေကြလေသည်။ ထိုကြောင့် ပုစွန်ဆိတ်အုပ်များကို တွေ့သောအခါ ထိုဝေလငါးမျိုးသည် ပါးစပ်ကြီးကိုဟကာ ပုစွန်ဆိတ်အုပ်အတွင်းသို့ ဝင်သွားလေသည်။ ပါးစပ်ကို ပိတ်လိုက်သောအခါ ရေများထွက်သွားပြီးလျှင် ပုစွန်ဆိတ်များကျန်ရစ်လေသည်။ ဗလင်းဝေလငါးမျိုးသည် ရေသတ္တဝါငယ်များကိုသာ စားသောက်ကြသဖြင့် ယင်းတို့တွင် သေးငယ်သော လည်ချောင်းများသာရှိကြသည်။ ဒုတိယအုပ်စုတွင် ပါဝင်ကြသော ဝေလငါးမျိုးတို့၏ သွားများသည် ကျိချွဲသည့်ငါးများနှင့် ကင်းမွန်းဘဲလိပ်ကဲ့သို့သော အကောင်များကို ဖမ်းယူနိုင်ရန် တည်ရှိနေကြလေသည်။ စပမ်းဝေလငါးကြီးများရှိ သွားများမှာ ပို၍ကြီးကြပြီးလျှင် အနည်းငယ်လည်း ကောက်နေသည်။ ကီးလာဝှေး (သို့) ပင်လယ်ဝံပုလွေ (သို့) အော်ကာ ခေါ် ဝေလငါးမျိုးတွင် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော သွားများရှိကြသည်။ သွားရှိ ဝေလငါးမျိုးတို့၏ အစာသည် ကြီးမားကြသဖြင့် ယင်းတို့၌ ဗလင်းဝေလငါးမျိုးရှိ လည်ချောင်းထက် ပို၍ကြီးမားသော လည်ချောင်းများ ရှိကြလေသည်။
ဝေလငါးသည် ကမ္ဘာတွင် အကြီးဆုံးသတ္တဝါပင်ဖြစ်သော်လည်း ယင်း၌ လူအပြင် အခြားရန်သူတမျိုးလည်း ရှိသေး၏။ ထိုရန်သူမှာ အခြားမဟုတ်၊ ဝေလငါးပင်ဖြစ်သည်။ ထိုဝေလငါးမှာ ကီးလားဝှေးခေါ် ကီးလားဝေလငါးမျိုးဖြစ်၏။ သို့သော် ကီးလားဝေလငါးမျိုးသည် စပမ်း ဝေလငါးမျိုးကိုမူ မတိုက်ခိုက်ဝံ့ချေ။ စပမ်းဝေလငါးမျိုးတွင် လူမှလွဲ၍ အခြားရန်သူ ရှိပုံမရချေ။
ထိန်ကျွန်းရွာ၊ ထိန်ကျွန်း
ထိန်ကျွန်းရွာ၊ ထိန်ကျွန်း
ဝေလငါး
ဝေလငါး
ရှေးအခါက ဝေလငါးမှရသောအဆီကို မီးထွန်းရာတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြ၏။ ယခုအခါတွင်မူ ဆပ်ပြာလုပ်ငန်းနှင့် အခြားဆီထည့်ပေးရသော ကိရိယာများကိုထည့်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ ပေါက်ကွဲစရာ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ စပမ်းဝေလငါးဆီသည် အပ်ချုပ်စက်များနှင့် နာရီစက်များတွင် ထည့်ရန်အတွက် ပို၍ကောင်းမွန်လေသည်။ ဝေလငါးရိုးများကို လမ်းလျှောက်တုတ် လက်ကိုင်များနှင့် ထီးလက်ကိုင်များ ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြ၏။ ကျွဲ၊ နွားနှင့် ကြက်ကလေးများအတွက် အစာကို ဝေလငါး၏ အသားနှင့် အရိုးတို့မှ ပြုလုပ်ယူနိုင်လေသည်။ ဝေလငါးအရိုးသည် ဖော့စဖိတ်များကြွယ်ဝ၏။ ဝေလငါး၏ အသားမှာ ကျွဲ၊ နွား၏ အသားနှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူလေသည်။ ထိုအသားကို ဂျပန်လူမျိုးများက လွန်စွာကြိုက်နှစ်သက်ကြလေသည်။
ရှေးအခါက ဝေလငါးဖမ်းသည့်လုပ်ငန်းသည် ကြာသည့်အပြင် ဘေးအန္တရာယ်လည်းများလှ၏။ ဝေလငါး အဖမ်းတစ်ခါထွက်လျှင် သုံးနှစ်မှ ငါးနှစ်အထိ ကြာတတ်လေသည်။ ဝေလငါးကိုမြင်လျှင် သင်္ဘောကြီးမှ လှေငယ်များကိုချပေး၏။ ထိုလှေငယ်များဖြင့် ဝေလငါး၏အနီးသို့ လှော်ခတ် သွားပြီးလျှင် ဝေလငါး၏အနီးသို့ ရောက်သောအခါ ကြိုးတပ်ထားသည့် မှိန်း(သားလွှတ်)ဖြင့် ဝေလငါးကိုပစ်၍ ထိုးကြရလေသည်။ မှိန်းအထိုးခံရသော ဝေလငါးသည် လှေငယ်အများအပြားကို နာရီအတော်ကြာသည်အထိ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာထဲ၌ ဆွဲ၍ခေါ်သွားလေ့ရှိသည်။ လွတ်အောင်ကြိုးစားရာတွင် ဝေလငါးသည် ရေအောက်၌ အတော်ကြာသည်အထိ နေတက်လေသည်။ ရေမျက်နှာပြင်သို့ အသက်ရှူရန် တက်လာသောအခါတွင် ရိုက်ဝှေး ခေါ် ဗလင်းဝေလငါးကြီးမျိုးဖြစ်လျှင် ယင်း၏အမြီးဖြင့် လှေတစင်းစင်းကို မှောက်ပစ်တက်၍ စပမ်းဝေလငါးကြီးဖြစ်ပါက ယင်း၏ ပါးစပ်ကြီးဖြင့် လှေတစင်းစင်းကို ချေမှုန်းပစ်ကောင်းပစ်ပေလိမ့်မည်။ ထိုသို့ ပေါ်လာသော အခါတွင် လှေတစ်စင်းက ဝေလငါးရှိရာသို့ လျင်မြန်စွာ လှော်ခတ်သွားပြီးလျှင် လှံရှည်များဖြင့်ပစ်၍ ထိုးလေ့ရှိသည်။ ဝေလငါး သေသောအခါတွင် လှေငယ်များက သင်္ဘောကြီးဆီသို့ဆွဲ၍ လှော်ခတ်သွားကြသည်။ သင်္ဘောကြီးပေါ်တွင် ဝေလငါးကြီး၏ အဆီပြင်ကို ခွာယူပြီးလျှင် ဆီချက်ယူကြ လေသည်။
ယခုအခါတွင်မူ ဝေလငါးတစ်ကောင်လုံးကို ပြုပြင်ကိုင်တွယ်နိုင်သည့် စက်ကိရိယာအသီးအသီး အပြည့်အစုံပါဝင်သော အလုပ်ရုံ/စက်ရုံကိုပါ တည်ဆောက်ထားသည့် သင်္ဘောကြီးများသည် လျင်မြန်စွာသွားလာနိုင်ကြသည့် မော်တာတပ် သင်္ဘောငယ်များနှင့်ဖြစ်စေ၊ ရေနွေးငွေ့များဖြင့် မောင်းနှင်သော သင်္ဘောငယ်များနှင့်ဖြစ်စေ အတူတကွ ဝေလငါး ဖမ်းရန်သွားလေ့ရှိကြသည်။ ဝေလငါးရှိရာကို လေယာဉ်ပျံဖြင့် ရှာဖွေပြီးလျှင် တွေ့သည့်အခါ ထိုနေရာကို သင်္ဘောကြီးသို့ ကြိုးမဲ့ကြေးနန်းဖြင့် အကြောင်းကြားပေးသည်။ ထိုအခါတွင် လျင်မြန်စွာ သွားလာနိုင်ကြသော သင်္ဘောငယ်များက ထိုနေရာသို့ သွားရောက်ကြပြီးလျှင် သင်္ဘောငယ်တိုင်း၏ ဦးပိုင်းတွင် တပ်ဆင်ထားသည့် မှိန်းပစ်အမြောက်ကလေးဖြင့် ဝေလငါးကို ပစ်ခတ်လေတော့သည်။ ပစ်လိုက်သောမှိန်းသည် ငါးပေရှည်ပြီးလျှင် ပေါင် ၁ဝဝ ကျော်လေးသည်။ မှိန်း၏ ထိပ်ပိုင်းတွင် သတ်မှတ်ထားသော အချိန်၌ ပေါက်ကွဲမည့် ဗုံးတစ်လုံးကိုလည်း ထည့်ထားတက်ကြသေးသည်။ ဝေလငါး သေသောအခါ ယင်းအား သင်္ဘောငယ်များက ပင်မသင်္ဘောကြီးသို့ ဆွဲသွားကြလေသည်။ သင်္ဘောပေါ်သို့ ရောက်သောအခါ အဆီပြင်ခွာခြင်း၊ အသားခွာခြင်း၊ ကြက်စာနှင့် မြေဩဇာပြုလုပ်ခြင်းများကို စက်အသီးအသီးဖြင့် ပြုလုပ်ယူလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝေလငါးများ
ဂျက်လန်ဒန်
ဂျွန် ဂရစ်ဖစ် "ဂျက်" လန်ဒန်(ဂျွန် ဂရစ်ဖစ် ချန်နီ၊ ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၁၈၇၆ - ၂၂ နိုဝင်ဘာ ၁၉၁၆) သည် အမေရိကန် ဝတ္ထုရေးဆရာ၊ ဂျာနယ်လစ်နှင့် လူမှုရေး လှုပ်ရှားသူ တဦး ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က လျင်မြန်စွာ ကြီးထွားလာနေသာ စီးပွားရေးအရ မဂ္ဂဇင်း စိတ်ကူးယဉ် ဝတ္ထုလောကတွင် စွန့်ဦးတီထွင်သူ တဦး အနေနှင့် သူသည် သိပ္ပံ စိတ်ကူးယဉ် ဝတ္ထုများအပါအဝင် သူ၏ စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုများ သီးသန့်မှ အံ့ဩဖွယ်ကောင်းသော ကံတရားနှင့် ကမ္ဘာတဝန်း ရေပန်းစားမှုကို ရရှိခဲ့သော ပထမဦးဆုံး စိတ်ကူးယဉ် ဝတ္ထုရေးဆရာများထဲမှ တဦး ဖြစ်သည်။ သူ့ အကျော်ကြားဆုံး လက်ရာများထဲမှ အချို့မှာ ကလွန်ဒိုက် ရွှေရှာပွဲတွင် အခြေတည်ထားသော အရိုင်းခေါ်သံ(The Call of the Wild)နှင့် အစွယ်ဖြူ(White Fang)တို့ ရှိသကဲ့သို့ ပုံပြင်တိုများ ဖြစ်သည့် မီးမွှေးရန်(To Build a Fire)၊ မြောက်ပိုင်းမော်ကွန်းရှည်ကြီး(An Odyssey of the North)‌နှင့် ချစ်ခြင်းမေတ္တာတရား (Love of Life)တို့လည်း ရှိသည်။ ပါလေးပုလဲများ(The Pearls of Parlay)နှင့် ဒိဋ္ဌိ(The Heathen)ကဲ့သို့သော ဝတ္ထုများတွင် တောင်ပစိဖိတ် အကြောင်း ရေးသားသလို၊ ပင်လယ်ဝံပုလွေ(The Sea Wolf)တွင် ဆန်ဖရန်စစ္စကို ပင်လယ်အော်ဒေသအကြောင်း ရေးထားသည်။
ဒိဋ္ဌိကြီး၏ ဈာပန
‘တစ္ဆေ’ အမည်ရှိ သင်္ဘောသည် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့၏ ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်တွင် ရွက်လွှင့်၍နေသည်။ လေသည် ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ခတ်၍နေ၏။ သင်္ဘောပဲ့ပိုင်းသည် တိမ်းစောင်း၍သွားသည်။ ရေများ ပဲ့ပိုင်းလက်ရန်းကို ကျော်ဖြတ်ပြီး ကုန်းပတ်ပေါ်အထိ ဝင်လာသည်။ `အလောင်းကောင်’ ပေါ်သို့ ရေများ ဖြတ်သွား၏။ `…… အသုဘအခမ်းအနား လုပ်ထုံးလုပ်စဉ်နဲ့ ပတ်သတ်ပြီး ငါ တပိုင်းတစပဲ မှတ်မိတယ်။ ဒါကတော့ ရုပ်အလောင်းကို ပင်လယ်ထဲပစ်ချရမယ်ဆိုတဲ့ အပိုင်းပဲ၊ ဒါကြောင့် ပင်လယ်ထဲပစ်ချလိုက်တော့ … …’ အလောင်းကောင်၏ထိပ်မှရပ်၍ ‘တစ္ဆေ’ သင်္ဘောကပ္ပတိန် လာဆင်သည် ဈာပနအခမ်းအနားအား ကျင်းပနေ၏။ စကားက ဤမျှနှင့်ရပ်သွား၍ အလောင်းထည့်ထားသောအိပ်ကိုကိုင်ထားသူများ အူကြောင်ကြောင် ဖြစ်နေကြသည်။ ‘ဟေ့ကောင်တွေ ဘာဖြစ်နေတာလဲ၊ ပစ်ချလိုက်ဆိုတာ မကြားဘူးလား …’ ဝံပုလွေကြီးသည် … သူ၏အကျော်ကြားဆုံး ဝတ္ထုဖြစ်သည့် ပင်လယ်ဝံပုလွေ (Sea Wolf) အား ပင်လယ်ပြင် သင်္ဘောပေါ်မှ ဈာပနအခမ်းအနားတခု၏ မြင်ကွင်းနှင့်ဖွင့်ခဲ့၏။ ယခုမူ … …။ ၁၉၁၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက် … နေ့တွင် ဝံပုလွေကြီး ကွယ်လွန်ခဲ့၏။ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်ဆိုသော်လည်း … သူကိုယ်သူ သတ်သေခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ မော်ဖင်းနှင့်အစထရိုဖင်း ဆေးများအားသောက်၍ သူ့ဘဝ သူ့ဇာတ်အား သူ့ဖာသာသူ သိမ်းပစ်ခဲ့ခြင်း … …။ ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့ရှိ ဝတ်ကျောင်းတခုအတွင်း ဝံပုလွေကြီး၏ ရုပ်အလောင်းအား သရဏဂုံတင်၏။ တိတ်တိတ်ဆိတ်ဆိတ် …။ ငြိမ်ငြိမ်သက်သက် …။ ခြောက်ခြောက်ကပ်ကပ် … …။ သရဏဂုံတင်ပေးသည့် ဘုန်းတော်ကြီးတပါး …။ သူ၏မိခင်၊ သူ့ဇနီး၊ သူ့သမီးငယ်နှစ်ဦးနှင့် သူ့ပထွေးဘက်မှ ပါသည့် သူ့အမကြီး … …။ ဤမျှသာ …။ ဝံပုလွေကြီးကား … … သူ့ဈာပနနှင့်ပတ်သတ်၍ သူ့အမကြီးအား မှာခဲ့၏။ ‘သူသေသည့်အခါ … သူ့အလောင်းကိုပြာချပြီး သူ့ခြံထဲမှာပဲ မြုပ်နှံပေးပါ…’ ဝံပုလွေကြီးက ကွယ်လွန်ခဲ့လေပြီ။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၂ ရက်ဆိုလျှင် … … သူကွယ်လွန်ခဲ့သည်မှာ ၉၂ နှစ် ရှိခဲ့ပြီ။ သို့သော် … သူရေးခဲ့သည့် စာများက ယနေ့တိုင် ကျနော်တို့ စွဲစွဲမြဲမြဲ ဖတ်နေကြရဆဲ …။ တခုတ်တရ သိမ်းထားကြရမြဲ …။ နှင်းကမ္ဘာ၏သမီးပျို၊ အရှင်လတ်လတ်ငရဲကျနေကြရသူများ၊ အရိုင်း၏ခေါ်သံ၊ ပင်လယ်ဝံပုလွေ၊ သံဖနောင့်၊ ဂျွန်ဘာလီကွန်း (သို့မဟုတ်) အရက်သမားတဦး၏မှတ်တမ်း … … စသည့် … စသည့် စာအုပ်များရေးခဲ့သည့် အမေရိကန်ပြည်မှ ကလောင်နီဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုရမည့် သတင်းစာဆရာ၊ စာရေးဆရာကြီး ဂျက်လန်ဒန် … …။
ဘုံလယ်တခွင်
ဥက္ကလန်အနောက်ပိုင်း … သံပုံးစက်ရုံတွင် အလုပ်ရ၏။ ၁၃ နှစ်သား ကလေးအလုပ်သမားလေး ဂျက်၏ လုပ်ခက … တနာရီလျှင် ၁ဝ ဆင့် ရ၏။ ပထမတွင် ဂျက်သည် တနေ့ ၁ဝ နာရီ အလုပ်ဆင်း၏။ ဂျက်၏လုပ်ခတနေ့ တဒေါ်လာက မိသားစု၏မီးဖိုချောင်အား မီးခိုးမှန်မှန် မထွက်နိုင် …။ အိမ်စားရိတ်အား မရ …။ ဤတွင် ဂျက်သည် သူ့အလုပ်ချိန်အား တနေ့လျှင် … ၁၈ နာရီအထိ တိုးလုပ်ခဲ့၏။ အလုပ်သွားရာတွင် ဘတ်(စ်)ကားကို မစီးနိုင် …။ လမ်းလျှောက်၍ပင် အလုပ်သို့သွားရ၏။ အပြန်တွင်မူ ဂျက်သည် ခြေကုန်လက်ပမ်းကျစွာနှင့် ယိုင်ထိုး၍နေလေပြီ … …။ ကြာလာသောအခါ ဂျက်သည် အလုပ်၏ ဒဏ်အားမခံနိုင်တော့ …။ မျက်တွင်းများက ဟောက်ပက် …။ နားထင်များက ချိုင့်ဝင်နေပြီး၊ အသားအရည်က ညိုခြောက်၍နေပြီ။ ငယ်ရွယ်သော ဂျက်၏အသွေးအသားတို့အား သံပုံးစက်ရုံက ဝါးမြို၍ သွားခဲ့လေပြီ။ ဤအတိုင်းဆက်သွားပါက ဂျက်သည် လူမဖြစ်မီမှာပင် လူဘဝအား အဆုံးသတ်ရလေမည်လား …။ စဉ်းစားရင်း … ဂျက်သည် သူ့ဘဝနှင့် သူ့အလုပ်အပေါ် နာကြည်းလာ၏။ စက်ရုံ၏ကျေးကျွန်တယောက်အဖြစ်နှင့် သူ့ဘဝသည် လုံးပါး ပါးရတော့မည်လား …။ ဂျက် ဆုံးဖြတ်လိုက်၏။ ပြီးလျှင် … သံပုံးစက်ရုံအလုပ်သမားအဖြစ်မှ ထွက်ခဲ့၏။ အလုပ်မှထွက်ပြီး … ဂျက်၏ခြေလှမ်းများက အိမ်သို့မပြန် …။ ဥက္ကလန်ဆိမ်ကမ်းဆီသို့ …။ ဥက္ကလန် ဆိမ်ကမ်းက ‘ဂျက်’ ကျောင်းသားဘဝ အထီးကျန် ဝံပုလွေငယ်တကောင်အဖြစ်နှင့်ရှိစဉ်ကပင် ရောက်ခဲ့ ကျင်လည်ခဲ့ဖူးသည့် နေရာ …။ ဂျက်အတွက် မစိမ်း …။ ဥက္ကလန်ဆိပ်ကမ်းက လူပေါင်းစုံ၏။ ဝေလငါးဖမ်းသည့် ရေမုဆိုးကြီးများ … ပင်လယ်ဓားပြများ …၊ ဘိန်းကုန်သည်များ …၊ ပင်လယ်ကူးသဘောင်္သားများ …၊ တံငါးသည်များ …၊ ငါးသူခိုးများ …၊ ပြည်တန်ဆာများ … ရှုပ်သည်။ ပွေသည်။ ရက်စက်သည်။ ကောက်ကျစ်သည်။ ဥပဒေအပြင်မှ စီးပွားရှာစားကြသည့် သူတို့ကျက်စားရာ စားကျက် …။ တောနက်ကြီး၏ သားရဲတွင်း …။ ဤစားကျက် … သားရဲတွင်းသို့ ဂျက်သည် ၁ဝ နှစ်သားအရွယ်ကတည်းက ရောက်ခဲ့ … ခိုသီခဲ့ဖူး၏။ ဥက္ကလန်ဆိပ်ကမ်းတွင် ဂျက်အတွက် အလုပ်သစ်က အဆင်သင့် …။ အလုပ်က ဆန်ဖရန်စစ္စကို ကမ်းလွန်ပင်လယ်အတွင်း ‘ကမာ’ ခိုးဖမ်းသည့်အလုပ် …။ တည … တည ၅ နာရီ၊ ၆ နာရီလုပ်ရုံမျှနှင့် အနည်းဆုံး ၅ ဒေါ်လာ၊ ၁ဝ ဒေါ်လာ ရသည်။ ယခင်သံပုံးစက်ရုံတွင် ၁၈ နာရီလုံးလုံး ပင်ပင်ပမ်းပမ်းလုပ်၍မှ ၂ ဒေါ်လာပင် မပြည့်ချင်သည့်လုပ်ခနှင့်စာလျှင်မူ …‘ကမာ’ ခိုးဖမ်းသည့်အလုပ်က လုပ်ခများစွာသာ၏။ မတတ်နိုင် …။ ဥပဒေဘောင်အတွင်းလုပ်ကိုင်သည့်အလုပ်နှင့် ဝမ်းမီးအား မငြိမ်းသတ်နိုင်သည့်အခါ၌ ဥပဒေအပြင်မှအလုပ်အား ရွေးချယ်ရန်မှတပါး အခြားရွေးလမ်းက မရှိတော့ …။ ဤသို့နှင့် … ဂျက်သည် ဥက္ကလန်ကမ်းခြေနှင့် ဆန်ဖရန်စစ္စကို ကမ်းလွန်ပင်လယ်ပြင်တွင် ကျင်လည်ရင်း … … ပင်လယ်ဝံပုလွေတကောင် ဖြစ်လာခဲ့တော့၏။ ပင်လယ်ပြင်လှိုင်းလေအကြား ရွက်လွှင့်ရင်း စီးချင်းထိုးလား … ထိုး၏။ ကမ်းခြေစောင့်ရဲနှင့်ပေါင်း၍ ဓားပြဂိုဏ်များအား ဖမ်းလား … ဖမ်းခဲ့၏။ နောက် … ‘ဆူသာလင်’ အမည်ရှိ ငါးဖမ်းသဘောင်္တွင် သဘောင်္သားအဖြစ်နှင့် တောင်တရုတ်ပင်လယ်ပြင်သို့ ထွက်ခဲ့ပြန်လေ၏။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်း ပင်လယ်ပြင်၌ သဘာဝအရိုင်းနှင့် အသက်လုတိုက်ပွဲများ …။
ဘဝတက္ကသိုလ်
‘ဂျက်’ … ပထမဆုံးဖတ်ခဲ့ရသည့်စာအုပ်က စာရေးဆရာကြီး ‘ဝါရှင်တန်အိုင်ဗင်’ ရေးသည့် ‘အာလတ်ဆရာ’ ဟူသည့် စာအုပ်ဖြစ်သည်။ အာလတ်ဆရာမှစပြီး ဂျက်သည် စာဖတ်သည့်အလေ့ … ရသွားခြင်း ဖြစ်သည်။ တအုပ်ပြီး တအုပ်ဖတ်တော့၏။ အထီးကျန်ဆန်သော ဂျက်၏ဘဝတွင် စာအုပ်စာပေဟူသည့် မိတ်ဆွေ ရောင်းရင်းကောင်းလေး ရှာတွေ့သွားခြင်းဖြစ်၏။ ဤသို့ဂျက်အား မိတ်ဆွေကောင်းနှင့် ပေါင်းဖက်မိစေရန် မိတ်ဆက်ပေးသူအောင်သွယ်က ဥက္ကလန်သဒ္ဒါကျောင်းမှ ဂျက်၏အတန်းပိုင်ဆရာမတဦးပင်ဖြစ်သည်။ ဂျက်သည် … သဒ္ဒါကျောင်းစာကြည့်တိုက်မှ စာအုပ်များအား တအုပ်ပြီးတအုပ် လောဘတကြီးနှင့် ဖတ်တော့၏။ စာ … စားပိုးနင့်အောင် ဖတ်၏။ ဆယ်နှစ်သားအရွယ်တွင်ပင် … သူနေသည့် ကျောင်းစာကြည့်တိုက်ရှိ စာအုပ်များအားလုံးအား သူသည် ဖတ်၍ ကုန်လေပြီ။ ကျောင်းစာကြည့်တိုက်၌ ဖတ်စရာ စာအုပ်မရှိတော့ …။ ဤတွင် … ဂျက်သည် ဥက္ကလန်မြို့ရှိ ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်ဆီသို့ ခြေဦးလှည့်ပြန်၏။ ဂျက်၏ အသိဉာဏ် မိုးကောင်းကင်က ကျောင်းဝင်းအတွင်းမှ ပျံ့ထွက်ခဲ့ပြီ။ ဥက္ကလန်ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်ရှိ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း၊ ဝတ္ထုအားလုံးအား ဖတ်သည်။ စာရေးဆရာကြီးများဖြစ်သည့် ကွန်ရက်၊ ကစ်ပလင်း၊ တော်လ်စတွိုင်း …၊ ဖလောဘတ်ဇိုလာ၊ ရှိတ်စပီးယာ၊ ဂါတေး …၊ ဘောဘဇက်၊ ဒေါ့တော့ယက်စကီး … တို့၏ စာများနှင့် ဂျက်သည် ဥက္ကလန်ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်မှတဆင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်ခဲ့ရသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမြို့ကြီးများအနှံ့ ခြေသလုံးအိမ်တိုင်ထူပြီး လှည့်လည်သွားလာနေထိုင်ရင်း… အချိန်ရသည်နှင့်ဂျက်သည် စာကိုသာဖတ်၏။ စာအုပ်အဟောင်းဆိုင်များသည် သူ၏စားကျက်…။ သူစာဖတ်ရာနေရာက … အများပြည်သူတို့အပန်းဖြေရာ ပန်းခြံများ… …။ ဂျက်က … စာကိုမရွေး…။ အကုန်ဖတ်သည်။ အပေါစား စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုများလည်း ဖတ်၏။ အဘိဓမ္မာ၊ သိပ္ပံ၊ လူမှုရေး၊ သမိုင်း စသည့် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ စာပေကြီးများကိုလည်း နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် ဖတ်သည်။ ဤသို့ ခြေသလုံးအိမ်တိုင်ဘဝနှင့်ပင် ဂျက်သည် ကားလ်မာ့က္ခ(စ်)၏ အရင်းကျမ်း၊ ဒါဝင်၏ လူ၏မူလအစ၊ မီ(လ်)တန်၏ နိဗ္ဖာန်ဘုံပျောက်ဆုံးခန်း၊ ဟာဘတ်စပင်စာ၏ အဘိဓမ္မာကျမ်းများနှင့် ဩဂုတ်တပ်၊ ကွက်ဘီ၊ နီရှေး၊ ဗော်တိုင်ယာ၊ လိုင်လာ၊ အဒမ်စမစ်၊ ဒေးဗစ်ရီကာဒို…တို့၏စာများအား ကျေညက်ခဲ့၏။
ပြည့်စင်ကုန်းရွာ၊ ဆင်ခေါင်း (ရှားခဲ)
ပြည့်စင်ကုန်းရွာ၊ ဆင်ခေါင်း (ရှားခဲ)
အင်တောသာရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆူဒိုနင်
အစောပိုင်းဘဝ
မန္တလေး၊ လွိုင်ကော်၊ လောပိတ၊ တောင်ကြီးတို့မှ မူလတန်း ပညာများ သင်ကြားခဲ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့ကို ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် စတင် ရောက်ရှိခဲ့ကာ အလယ်တန်း၊ အထက်တန်း ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ဆယ်တန်းကို ရူပဗေဒ၊ အင်္ဂလိပ်စာ ဂုဏ်ထူးများနှင့် အောင်မြင်သည်။
ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်မှ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံဘွဲ့ (ရူပဗေဒ) ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၃ တွင် အဆင့်မြင့် ပညာဦးစီး ဌာနမှ မှတ်ပုံတင် ရှေ့နေ သင်တန်း အောင်လက်မှတ်ကို လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် Université de Paris, Sorbonne မှ Certificat Pratique de la Langue Française (1er Degré) ကို လည်းကောင်း ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ တက္ကသိုလ် ပထမနှစ် တက်နေစဉ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ပျောက်ဆုံးသွားသည့် အတွက် အငှားယာဉ်မောင်း အဖြစ် စတင် အသက်မွေးခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ရွှေဝယ်ရောင်း၊ ကားဝယ်ရောင်း ဘဝများတွင် ကျင်လည်ပြီး ဘွဲ့ရချိန်တွင် အင်္ဂလိပ်စာ အလွတ်သင် ဆရာအဖြစ် အသက်မွေးခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် တရားရုံးချုပ် ရှေ့နေ လိုင်စင်ရသည့် အထိ ရှေ့နေ အဖြစ်လည်း ကျင်လည်ခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လမှ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၃ဝ ရက်နေ့အထိ ဥရောပသမဂ္ဂ၏ ဘာသာပြန် အခစား ဝန်ထမ်း အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး၊ ထို့နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့က စတင်ကာ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ဆိုင်ရာ ဩစတြေးလျ သံရုံး၏ ပြန်ကြားရေး တာဝန်ခံ အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ပြန်ကြားရေးနှင့် သုတေသန အရာရှိ အဆင့်အထိ ရာထူး အဆင့်ဆင့် တက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်က မလေးရှားနိုင်ငံ ကွာလာလမ်ပူမြို့တွင် ကွန်ပျူတာ ကွန်ရက် ဆက်သွယ်ရေး သင်တန်း၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဆစ်ဒနီ၊ မော်လိမု(ခ်) နှင့် ကင်ဘာရာမြို့များတွင် ခေါင်းဆောင်မှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု သင်တန်း၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်က ဟောင်ကောင်တွင် လုံခြုံရေးစနစ်ပါ ကွန်ပျူတာ ကွန်ရက် ဆက်သွယ်ရေး သင်တန်းများ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ အတွင်း ထိုအချိန်က ဩစတြေးလျ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေါင်နာ မြန်မာနိုင်ငံကို လာရောက်ခိုက်တွင် ဩစတြေးလျ သံရုံးက မျက်နှာဖြူ ဝန်ထမ်းများက မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံခြား သတင်းထောက်များ အသင်းက သတင်းထောက်များကို သိသိသာသာ ခွဲခြား ဆက်ဆံခဲ့မှု တရပ်အား "မဟာဂျာနယ်" တွင် ဖွင့်ထုတ် ရေးသားခဲ့သည့် အတွက် ဩစတြေးလျ သံရုံးက နောက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံ နိုင်ငံခြား သတင်းထောက်များ အသင်းကို တရားဝင် တောင်းပန်လွှာ ပေးပို့ခဲ့ပြီးသည့်နောက် ထို့ကိစ္စနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ အလုပ်ပြုတ်လာပြီးသည့်နောက် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် စိတ်ပညာ ဌာနတွင် အသုံးချ စိတ်ပညာ ဒီပလိုမာ သင်တန်းကို တစ်နှစ်တက်ရောက်ပြီးနောက် ရပ်နားခဲ့သည်။
စာရေးဆရာဘဝ
စာကို ငယ်စဉ်ကတည်းက စတင် ရေးသားခဲ့ပြီး ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ တောင်ကြီးမြို့ အထက (၃) က ၄ တန်း ကျောင်းသားဘဝတွင် ကဗျာစာမူကို နံရံကပ် စာစောင်တွင် စတင် ဖော်ပြခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထို့ ကျောင်းတွင်ပင် ကဗျာရွတ်ပြိုင်ပွဲ ပထမဆုကို ရရှိခဲ့သလို အမျိုးသား ပညာဝန် ဦးဖိုးကျား၏ "ဘိလပ်ပြန် မောင်သောင်းဖေ" ပြဇာတ်တွင် မောင်သောင်းဖေ အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်က စပြီး ဆူဒိုနင် ကလောင် အမည်နှင့် မဂ္ဂဇင်းများတွင် စတင် ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် စာပေလောက စာအုပ်တိုက်မှ ပထမဆုံး လုံးချင်းစာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ အလုပ်ပြုတ်ပြီးချိန်မှစ၍ အခစား ဝန်ထမ်း ဘဝကို အပြီးတိုင် စွန့်လွှတ်ကာ လက်တွဲဖော် စာအုပ်တိုက်နှင့် စာရေးခြင်း အလုပ်ကို ဇောက်ချ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
စာအုပ်စာရင်း
၁။ သားငယ် သမီးငယ်များ ပဲ့ပြင် ထိန်းကျောင်းခြင်း အနုပညာ (ဖတ်၊ ပြန်ဆွေးနွေး) ၂။ တွေးတောဆင်ခြင်မှု အနုပညာ (အတွေးစာ) ၃။ နေပျော်တဲ့ဘဝ ကြည်မြတဲ့ဘဝင် ရွှင်လန်းတဲ့စိတ် (ဘာသာပြန်) ၄။ နီတျာတျာ ငှက်ပြာလေးနဲ့ မိုင်ပေါင်းများစွာ (ခရီးသွား) ၅။ ထိမ်းမြားပေါင်းဖက် ရန်ဖြစ်လျက်ပင် ချစ်ကြင်နေနည်း (ဖတ်၊ ပြန်ဆွေးနွေး) ၆။ ဘဝတူရိယာ (ဘာသာပြန်) ၇။ မဖတ်နဲ့နော် (ဘာသာပြန်) ၈။ ခြေရာပြိုးပြောက် လွမ်းပွင့်ကောက်သီ (ကိုယ်တိုင်ကြုံ ဝတ္ထုတိုစုစည်းမှု) ၉။ သက်ငယ်စကား ၁၀။ သားငယ်တို့နားလည်ဖို့ ၁၁။ ဖြေတွေးလေးများ (အတွေးစာ) ၁၂။ ဘယ်ဆီကိုများ ဒုန်းစိုင်းသွားနေ (ဘာသာပြန်) ၁၃။ အာရှသားများ စဉ်းစားနိုင်စေ (ဘာသာပြန်) ၁၄။ ကြောင်အိုပေမှေး ကိုက်ပါနဲ့လေး (ဘာသာပြန်) ၁၅။ ငါ့စိတ်ကို လာမစမ်းနဲ့နော် (ဘာသာပြန်) ၁၆။ သွေးဆုံးချိန်ခါ သိကောင်းစရာ (ဖတ်၊ ဆွေးနွေး၊ မေးမြန်းချက်) ၁၇။ ဟစ်သာငိုတော့ ချစ်တိုင်းပြည် (ဘာသာပြန်) ၁၈။ မီးငယ်တို့ အသိကြွယ်ဖို့ ၁၉။ ချစ်သူငယ်ချင်းအတွက် (ဘာသာပြန်) ၂၀။ ပျူငှာတဲ့ မူရာ (ထိန်းသိမ်းအပ်တဲ့ အမူအကျင့်) ၂၁။ တောသားလည်း ဟုတ်နိုင်ပေါင် ခင်ရယ် (ခရီးသွား) ၂၂။ အိပ်မက်အတူမက်ကြစို့ မနက်မလင်းခင် (ဝတ္ထုရှည်) ၂၃။ အကြောတည့်လား လျှာနဲ့သွား (ဘာသာပြန်) ၂၄။ တမြို့နှစ်စိတ် (ဘာသာပြန်) ၂၅။ ယောက်ျားသားချင်း ပွင့်ပွင့်လင်း ၂၆။ မိုးထိအောင် လှေကားထောင်နည်း (ဖတ်၊ ပြန်ဆွေးနွေး) ၂၇။ မိန်းမသားတို့ သိမ်းထားဖို့ ၂၈။ ပင့်ကူအိမ်မှတ်တမ်း (စာပေါင်းစုံ) ၂၉။ ကျွန်းပြန် ပီကင်းပြန် (ခရီးသွား) ၃၀။ မောဟရဲ့ မူလဘူတ (ဘာသာပြန်) ၃၁။ ဘဝအမောပြေဖို့ အဖြေရှာစို့ (Mandalay FM အသံလွှင့်ချက်တချို့ စုစည်းမှု) ၃၂။ တစ္ဆေကို ခံနဲ့ပေါက်မယ့် ဧရာမနှလုံးသား (နိုင်ငံခြားရုပ်ရှင်) ၃၃။ ချစ်သူ့ရင်ခွင် ရှာပုံတော် (ကိုယ်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိငယ်) ၃၄။ ဗေဒင်ယုံတဲ့ အီတာလျံ (ဘာသာပြန်) ၃၅။ အကင်းပါးပါးနဲ့ သတင်းဝါ ဝကြပါစေသား (ဆွေးနွေးချက်) ၃၆။ ပြောလည်းပြောချင်တယ် ပြောလည်းမပြောရဲဘူး (ကြေးမုံသတင်းစာ ဆောင်းပါးတချို့ စုစည်းမှု) ၃၇။ ဖက်ဒရယ်ဝါဒ မိတ်ဆက် (ဘာသာပြန်) ၃၈။ နေပျော် ကြည်မြ ရွှင်လန်း တူရိယာ (အမှတ်စဉ် ၃ နှင့် ၅ ကို တပေါင်းတည်း ပြန်ထုတ်သည်)
အခြားလှုပ်ရှားမှုများ
ကုလသမဂ္ဂ ကလေးများ ရန်ပုံငွေ အဖွဲ့နှင့် တခြား နိုင်ငံတကာ အစိုးရ မဟုတ်သည့် အဖွဲ့အစည်း အသီးသီး အတွက် ဘာသာပြန်ပေးသည့် အလုပ်များ၊ အတိုင်ပင်ခံ အလုပ်များကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကလေးများ ရန်ပုံငွေ အဖွဲ့က ကြီးမှူးကျင်းပသည့် "မွေးကင်းစမှ ခြောက်နှစ်အရွယ် ကလေးများအတွက် စာအုပ်ရေးသားနည်း သင်တန်း"၊ "တီထွင်ဆန်းသစ်သော မီဒီယာနှင့် ပစ္စည်း ပစ္စယများဖြင့် ကလေးငယ်များ၏ စောစောစီးစီး သင်ယူမှု စွမ်းအားများအား မြှင့်တင်ရေး သင်တန်း"၊ "မွေးကင်းစများ၊ ကလေး သူငယ်များနှင့်၊ သူတို့၏ မိသားစုများ အတွက် အလုံးစုံ ပါဝင်သော ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှုနှင့် မီဒီယာသင်တန်း၊" "လူထုအာဟာရ သင်တန်း" များကို လည်းကောင်း၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံ ရာဇဝတ်မှုခင်း ထောက်လှမ်းရေး အဖွဲ့က ပို့ချသည့် "ကလေး သူငယ်များအား မဖွယ်မရာ ပြုကျင့်သူများအား ကိုင်တွယ် ဖြေရှင်းရေး" သင်တန်းကို လည်းကောင်း၊ အခြား စီမံခန့်ခွဲမှု သင်တန်းပေါင်းစုံ၊ ရှေးဦးသူနာပြုစုနည်း သင်တန်း၊ အဖွဲ့အစည်း ဖွံ့ဖြိုး တိုးတက်မှု သင်တန်း၊ ရပ်ရွာ အကျိုးငှာ သဘင်ပညာ သင်တန်းများကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ "မဲခေါင်ဒေသ အတွင်း လူကုန်ကူးမှုကို တိုက်ဖျက်သည့် ကုလသမဂ္ဂ အစီအစဉ်" နှင့် အတူ နိုင်ငံတကာ အစည်းအဝေးများကိုလည်း တက်ရောက်ကာ စကားပြန် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံခြား သံတမန် အဖွဲ့အစည်းများ၊ ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှု အစီအစဉ်၊ ပြည်တွင်း စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ၏ ဝန်ထမ်များကိုလည်း စီမံခန့်ခွဲရေး သင်တန်းများ အခါအားလျော်စွာ ပို့ချခဲ့သည်။
ကိုယ်ပိုင်ဘဝ
မကွယ်လွန်မီ အချိန်အထိ ဇနီးသည်၊ သမီးတဦး၊ သားတဦးနှင့် အတူ ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်သည်။
ဘဝနိဂုံး
၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့ ညနေ ၄ နာရီ ၂၀ မိနစ်တွင် နေအိမ်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ရုတ်တရက်ကွယ်လွန်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၁၉၅၇ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ပေါင်းလှဲကုန်းရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်
ပေါင်းလှဲကုန်းရွာ (Paunghlekone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ ပေါင်းလှဲကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၅၃၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ဝိုးရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ပန်ဝိုးရွာ (Pangwoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ပန်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၈ ဦး၊ မ ၉၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေနန်းအောင်ချာ
အောင်ပင်လယ်- ကြာချပ်ကြီးကြိုး
ရွှေနန်းအောင်ချာ
ရွှေနန်းအောင်ချာ။ ပြုဗ္ဗာရှေ့ဦးဆီကလေ။ ။
ပျော်ခင်းစံရာ။ နန္ဒာကန်ကြီး တည်ဆီးလို့လေး။ ။
အကျူးယဉ်လေခြင်း။ အဖူးငုံအာဝင်း။ တထူးထွေလာဆန်း။ အဖူးငုံအာလန်း။ ရွှေကြာနီ။ ရွှေကြာဖြူ။ ကြူရယူငယ်လေ သင်းသင်း။ နံ့ရှင်းရှင်း။ အိုင်မင်းအိုင်မင်း ဆဒ္ဒန်။ တူတဲ့ တူမောဟန်။ ။
ပုံသဏ္ဌာန်လေမကွဲ။ ပြိုင် မသာလေဘဲ။ ပျံဝဲ ယှဉ် နွှဲမောင်နှံ။ ငှက်တည့် ငှက်ပေါင်းရံ။ ။
စာနှံ တောင်ပံ နီတွတ်။ နှမနည်းသည့် မောင်ငယ်မှာ။ သင်တည့်သာ သင်းတိုင်းဝတ်။ ။
ချီခင်စွတ်ကယ် ကြင်ဘော်သွေးလို့လေ။ ကြာဘက်ကို နွှင်ကာထွေးလို့လေး။ ။
စုစုငယ်လေ သီးသီး။ ဝေးပင်ဝေးမနီး။ ။
ရွှေပြည်ကြီး လယ်သူ။ ထွားတဲ့ ထွားနုဖြူ။ ။
ကြူစွာသံဝါ ချိုနု။ သျှင်ပင် အင်းခရုငယ်နှင့်လေး။ ။
ကြူစွာလေသံဝွ လေချိုနု။ သျှင်ပင် အင်းခရုငယ်မှာ။ ကျွတ်ဆုငယ်တိုင်။ ကြာခိုင် ကြာခိုင်နှင့်နှင့်လေ။ တူပြိုင် ယှဉျပြိုင် ဆင့်ဆင့်လေး။ ။
နှင်းနှင့်ထုံပန်း။ စမ္ပယ်ခေါင်ရမ်း။ သော်မော် အပြည့်လျှမ်းပါလို့။ မင်းလမ်းစပ်ခါခါလေတည့်။ မင်းလမ်းစပ်ခါခါ။
မင်းဇီတောင်သူရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
မင်းဇီတောင်သူရွာ(Minzitaungthu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ပေါ့ထော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၁၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါ့ထော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၅၇ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၂၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။
Beijing Genomics Institute
BGI (ဘီဂျီအိုင်) ၊ ယခုအခေါ်အဝေါ်  BGI Group (ဘီဂျီအိုင် အုပ်စု) ၊ ယခင်အခေါ်အဝေါ် Beijing Genomics Institute သည် မျိုးရိုးဗီဇအစဉ်အတိုင်းလိုက်ခြင်း အချက်အလက်များ စူးစမ်းလေ့လာသော တရုတ်နိုင်ငံပိုင်ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အခြေစိုက်ရုံးချုပ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ Guangdong ပြည်နယ် Shenzhen မြို့တွင် တည်ရှိသည် ။
လူသားမျိုးရိုးဗီဇဖွဲ့စည်းပုံ စူးစမ်းလေ့လာသော စီမံကိန်းတွင်မျိုးရိုးဗီဇသုတေသနဌာန တစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်ရန် ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အခြားတိရစ္ဆာန်များ၊ အပင်များနှင့် သေးငယ်သောဇီဝဗေဒသတ္တဝါများ၏ မျိုးရိုးဗီဇအစဉ်အတိုင်းလိုက်ခြင်း စူးစမ်းလေ့လာမှုကိုလည်း လုပ်ဆောင်သည်။ ဤကုမ္ပဏီသည် ပန်ဒါဝက်ဝံများနှင့် စပါးပင်များ၏ မျိုးရိုးဗီဇကို အဓိပ္ပါယ်ဖော်သော သုတေသနဌာနမှပြောင်းလဲ၍ တိရစ္ဆာန်ပုံတူပွားခြင်း၊ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးခြင်းနှင့် စာချုပ်သုတေသနများ တက်ကြွစွာလုပ်ဆောင်သော ကုမ္ပဏီအဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီ၏ အကျိုးအမြတ်မယူသော သုတေသနလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်မှုကို Beijing Institute of Genomics ၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ခွဲထွက်သွားသော တရုတ်နိုင်ငံသိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ သင်တန်းကျောင်းနှင့်အတူ BGI Research နှင့် အကျိုးအမြတ်မယူသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည့် China National GeneBank တို့မှ ဆက်လက်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဒရယ်ချိုရွာ၊ ထိန်ကျွန်း
ဒရယ်ချိုရွာ၊ ထိန်ကျွန်း
ပျို့
ပျို့သည် ပိုဒ်ရေများစွာပါဝင်သော လေးလုံးစပ် ကဗျာရှည်အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြီး အင်းဝ၊ တောင်ငူ၊ ညောင်ရမ်းနှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်တို့တွင် ထွန်းကားခဲ့သည်။ စတင်ရေးသားခဲ့သူမှာ အသက် ၁၆ အရွယ်ရှိ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
အဓိပ္ပာယ်
ပျို့၏ အဓိပ္ပာယ်ကို နှစ်သက်ခြင်းဟု ဖွင့်ဆိုသည်။ ပျို့ရေးသားသူကို ပျို့စာဆို ဟု ခေါ်သည်။
လှေသင်းအတွင်းဝန်၏ ဝေါဟာရလီနတ္ထဒီပနီ၌ ပျို့-ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ရေးသားကြသည်မှာ-
“မနံ ပိနေတီတိ ပျို့-ဟု ဝိဂြိုဟ်ပြုသည်။ အနက်ကား- ယံကဗျံ၊ အကြင်ကဗျာသည်၊ မနံ၊ စိတ်ကို၊ ပိနတိ၊ နှစ်သက်စေတတ်၏၊ ဣတိ၊ ထို့ကြောင့်၊ တံကဗျံ၊ ထိုကဗျာသည်၊ ပျို့၊ ပျို့မည်၏။ ထို့ကြောင့် ပျို့ဟူသည် နှစ်သက်ခြင်း၊ ပြည့်ဖြိုးခြင်း၊ ထွန်းလင်းသော အရောင်အဝါရှိခြင်း တည်းဟူသော စကားသုံးရပ်ဖြစ်ကြောင်းကို ပြသော ပေါရဏတွင် ဆိုသဖြင့် ဤအရာ၌ နှစ်သက်မြတ်နိုးစေတတ်သည် သဘောရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ အထောက်အထားအဖြစ်လည်း ဘုံခန်းတွင် - * “စုံမက်လှည့်တို့ ပျို့ရရို့လျှင်၊ နှစ်လို့ချင်ဘွယ်၊ ရူပကာယ်ကား” ဟူ၍လည်းကောင်း
ဟတ္ထိပါလတွင်- တနည်းလည်း ရှေးရှေးသော ကျမ်းပြုဆရာဆရာတို့သည်- “ယဿဘဂဝတော၊ အကြင်မြတ်စွာဘုရားအား။ ပိနာ၊ ပျို့ကုန်သော။ ဥရက္ခံသဗာဟဝေါ၊ ရင်ညှပ်ပခုံးလက်ရုံးတို့သည်။ သန္တိ၊ ရှိကုန်၏”- ဟူ၍ အနက်ပြန်ဆိုတော်မူကြ၏။ ထို့ကြောင့်- ပိန- သဒ္ဒါကဖြစ်သော (ပျို့) ဟူ၍ ယူသင့်သည်။ ဤအရာ၌ သူတပါးတို့၏ နှလုံးကို ကြည်လင်နှစ်မြို့စေလျက် စိတ်ပျိုကိုယ်နုစေတတ်သော အဖွဲ့ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပျို့ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ရေးသားကြသည်။
အရေးပါသောအစိတ်အပိုင်း
ပျို့တစ်ပုဒ်၏ နိဂုံးဖော်ပြချက်သည် အရေးပါသောအစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ နိဂုံးပိုင်းတွင်
ပျို့တွင် ဇာတ်လမ်းကျောရိုးတည်ရာပြည်ကိုဖွဲ့ရာ၌ ပျို့စာဆိုကျင်လည်ရာမြို့ကို ထင်ဟပ်ဖွဲ့ဆိုကြသည်။
ပျို့ဆိုင်ရာမှတ်ချက်များ
မြန်မာစာပေစတင်ဖွံ့ဖြိုးသော အင်းဝခေတ်တွင် ပျို့စာဆိုတို့သည် ဇာတ်တော်ကြီးဆယ်ဘွဲ့အပါအဝင် ဗုဒ္ဓစာပေ ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းများကို ပျို့ ဟုခေါ်သော ကဗျာဝတ္ထုများအဖြစ် ဝေဝေဆာဆာ ရေးဖွဲ့ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာအမျိုးအစားများ
မြိုရွာ
မြိုရွာ
ကံဆိပ်ရွာ၊ စလူဆိပ်
ကံဆိပ်ရွာ၊ စလူဆိပ်
ဂျုံးဂျုံးကျရွာ၊ ဆင်လမ်း
ဂျုံးဂျုံးကျရွာ၊ ဆင်လမ်း
ခေတ်စမ်းစာပေ
ခေတ်စမ်းစာပေသည် ၁၉၃၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားအချို့၏ အရေးအသားပုံသဏ္ဌာန် အသစ်တစ်ခုမှ ထိုဝေါဟာရထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် စုစည်းထုတ်ဝေခဲ့သော ခေတ်စမ်းပုံပြင်များစာအုပ်ပါ အရေးအသားပုံစံများကို ခေတ်စမ်းဟု စတင်ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်ထုတ်ဝေချိန်တွင် ဆရာကြီးဖေမောင်တင်ကအမှာစာရေးပေးခဲ့ပြီး ထိုစာအုပ်ပါ ရသစာပေများသည် ခေတ်ကို စမ်းသပ်ထားခြင်း၊ စူးစမ်းထားခြင်းနှင့် မြန်မာရသစာပေ ဖန်တီးမှုကို နည်းလမ်းအသစ်ဖြင့် စမ်းသပ်ချဉ်းကပ်ထားခြင်းကြောင့် ထိုစာပေလက်ရာများကို ခေတ်စမ်းဟု ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။ စာအုပ်အမည်ကိုလည်း ခေတ်စမ်းပုံပြင်ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။
ခေတ်စမ်းစာပေလှုပ်ရှားမှုတွင် ဇော်ဂျီ၊ သိပ္ပံမောင်ဝ၊ မင်းသုဝဏ်၊ မောင်ထင်၊ မောင်သုတ၊ ကုသနှင့် ဧမောင် တို့သည် ဦးဆောင်ပါဝင်ကြသူများ ဖြစ်သည်။ ခေတ်စမ်းစာပေကို လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုအဖြစ် စတင်ခဲ့ခြင်းမဟုတ်ပါ။ မြန်မာစာပေနှင့် ကမ္ဘာ့စာပေကို တတ်ကျွမ်းနားလည်သည့် လူငယ်စာရေးဆရာများ၏ စမ်းသပ်သောလက်ရာများမှတစ်ဆင့် ခေတ်စမ်းစာပေသည် လှုပ်ရှားမှုအသွင်ဖြစ် လာခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ စာပေလေ့လာသူပညာရှင်များကလည်း ခေတ်စမ်းစာပေကို လှုပ်ရှားမှုတစ်ခုအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ထိုလှုပ်ရှား မှုများကို ပံ့ပိုးခဲ့သည်များတွင် ဂန္တလောကမဂ္ဂဇင်း၊ ခေတ်စမ်းပုံပြင်များ(၁၉၃၄)၊ ခေတ်စမ်းကဗျာများ(၁၉၃၄)၊ ခေတ်စမ်းပုံပြင်များ(၁၉၃၈) တို့သည် အဓိကကျသောအခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဆရာဇော်ဂျီ ရေးသားခဲ့သော ပိတောက်ပန်း (ကဗျာ) (၁၉၂၈)ကို ပထမဦးဆုံး ခေတ်စမ်းကဗျာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားကြသည်။
မင်းဆွေ
စာပေခရီး
ပီမိုးနင်း၏ "ပင်နန်းရံရွှေ ငယ်ကျွမ်းဆွေ" ကို ဖတ်မိရာမှ စာရေးဆရာဖြစ်ရန် ရည်စူးခဲ့၏။ (၁၉၃၅)ခုဝန်းကျင် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်းတွင် "ရွှေမြိုင်ညွန့်" ကလောင်အမည်ယူပြီး "တစ်သုံးလုံး" စုံထောက်ဝတ္ထုကို စတင်ရေးခဲ့သည်။ "ရန်သူ့မေတ္တာ" စုံထောက်ဝတ္ထု၊ အိုင်ဆေးယောက်ဖ၊ အိုင်လပ်(ဖ)ယူ၊ လူပါးဝတဲ့ကောင် စသည့် ဟာသနှင့် အခြားသော အချစ်ဝတ္ထုတို/ရှည်များကို ဆက်လက်ရေးသားခဲ့သည်။
(၁၉၃၅)ခု၊ ဧပြီ(၅)တွင် ရန်ကုန်သို့ပြောင်းခဲ့သည်။ ရန်ကုန် ရေကျော်ရပ်တွင် သူငယ်ချင်းများနှင့် အိမ်ငှား၍စုနေကြသည်။ အရင်းနှီးဆုံး စာပေမိတ်ဆွေများမှာ ရဲထွတ် (ဦးသော်)၊ ရဲသမိန် (မာဃကုန်စုံဆိုင်ရှင် ဦးဘကြိုင်)၊ မင်းအောင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ရန်ကုန်ရောက်စမှာပင် "ခယ်မပျို" လုံးချင်းစာအုပ်ကို ဦးဘဆန်းအင်ဆန်း တိုးတက်ရေးဝတ္ထုတိုက်က ထုတ်ဝေလိုက်သည်မှ နာမည်ရလာပြီး၊ အခြားဝတ္ထုတိုက်များကလည်း အလုပ် အပ်နှံလာကြသည်။
ဗန္ဓုလသတင်းစာတွင် ဆရာကြီးပီမိုးနင်း အယ်ဒီတာချုပ် လုပ်စဉ် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ဖူး၏။ တစ်ခါသော် ဆရာကြီးပီမိုးနင်းရေးသည့် သတင်းစာအခန်းဆက်ဝတ္ထုရှည်ကြီး တစ်ပုဒ်တွင် ဆရာကြီး ရုတ်တရက်မကျန်းမာခိုက် ဝင်ရောက် ရေးသားပေးခဲ့ဖူးသည်။
ဂျပန်ခေတ်တွင် ပဲခူး၊ ကျောက်တန်း၊ ကွမ်ပေါင်ရွာ တို့တွင် နေခဲ့သည်။ မော်လမြိုင် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း ရန်ပုံငွေပွဲတွင် ပြဇာတ်ဒါရိုက်တာလုပ်ခဲ့ရာမှ လူကြိုက်များပြီး မော်လမြိုင် ဝန်းကျင်သို့ လှည့်လည်ဖြေဖျော်ခဲ့ရသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် အာဇာနည်ကြီးများ ကျဆုံးပြီးစအချိန်ခန့်၌ သူရိယသတင်းစာတိုက်တွင် လခစားအဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်သည်။ မကြာမီနုတ်ထွက်လိုက်ပြီး ကိုယ်ပိုင် ကြယ်နီ စာအုပ်တိုက်ကို တည်ထောင်သည်။ သူဘုငါဘောက်၊ လူချင်း မတူ၊ ဓား (ဒုတိယအကြိမ်)နှင့် ကလဲ့စား တို့ကို ထုတ်ဝေ ခဲ့၏။
ပျောက်ဆုံးခြင်း
ထိုကာလမှာပင် မကျန်းမမာဖြစ်လာသည်။ တစ်ပြိုင်နက်တည်း လိုလိုပင် အရင်းနှီးဆုံး စာရေးဆရာ ရဲထွတ် ကွယ်လွန်သွားခြင်း၊ အချစ်ဆုံးတူ ဦးအောင်မြင့် (ကျိုက္ခမီဆားဖိုပိုင်ရှင်) ရန်ကုန်မှမော်လမြိုင်သို့အပြန် ၁၄-၃-၄၉ တွင် လေယာဉ်ပျက်ကျ ကွယ်လွန်ခြင်း တို့ကြောင့် စိတ်နှလုံးအထူးထိခိုက် ကြေကွဲခဲ့ရသည်။ ထိုကာလ (၁၉၄၉)ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဆေးကုသလာသည့် ဆရာအတွက် ဆေးလိပ်ဝယ်ရန် နေအိမ်မှ ထွက်ခွာသွားရာ ယနေ့အထိပြန်​မလာတော့ဘဲ ပျောက်ဆုံးခဲ့ရ တော့သည်။