cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဗိုလ်စံဖဲ
သူရဲကောင်းစံဖဲ
ဗိုလ်စံဖဲသည် ၁၉၂၇ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့ညတွင် ရွှေရင်မျှော်ဘုရားပွဲသို့လာမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြိုတင်သတင်းလွှင့်ထားသည်။ အစိုးရဘက်မှ ရွှေရင်မျှော်ဘုရားပွဲအတွင်း ပုလိပ်များထူထပ်စွာ လုံခြုံရေးချထားလိုက်သည်။ ဗိုလ်စံဖဲသည် ရုပ်ဖျက်၍ ရွှေရင်မျှော်ဘုရားအား အေးအေးဆေးဆေး ဖူးမြော်ကာ ပန်းဆီမီးကပ်လှူပူဇော်၍ ဘုရားရွှေချကာ ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားရာ မည်သူမျှ မသိလိုက်ချေ။ ဗိုလ်စံဖဲသည် အဝေးရောက်မှ သေနတ်ဖောက်၍ အသံပေးမှ စံဖဲ ပွဲတော်တွင်းသို့ လာသွားကြောင်း ပုလိပ်တို့ သိရှိကြရသည်။
ဗိုလ်စံဖဲအား ထုတ်ပြန်ထားသော ဆုတော်ငွေကို မက်၍ လိုင်စင်သေနတ်ကိုင်ထားသူ ဝမ်းတွင်းမြို့မှ နယ်ချဲ့အစိုးရအလိုတော်ရိ ရှေ့နေ ဦးရွှေဗျိုင်းနှင့် စာရေးကြီး ဦးသက်ထွန်းတို့သည် စံဖဲအား ဖမ်းရန် သာဂရရွာမှ ဦးသက်ထွန်း၏ ညီတဝမ်းကွဲ ကိုကံစ၏အိမ်သို့ လာရောက် စုဝေးကြသည်။ ထိုနေ့ကား ၁၉၂၇ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့ဖြစ်သည်။ ထိုသတင်းကို ဗိုလ်စံဖဲကြားထားသည့်အတွက် ကိုကံစ၏ အိမ်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရာ ရှေ့နေကြီး ဦးရွှေဗျိုင်းမှာ ဆုငွေမရလိုက်ဘဲ စံဖဲလက်ချက်ဖြင့် အသက်ပါသွားခဲ့သည်။ စာရေးကြီး ကိုသက်ထွန်း၊ ကိုကံစတို့မှာ ဒဏ်ရာရပြီး ကိုသက်ထွန်း၏ ဇနီး မပုမှာ အချောင်သေဆုံးသွားခဲ့လေသည်။
တောပုန်းကြီးဗိုလ်စံဖဲ၏ ရဲစွမ်းသတ္တိကြောင့် နယ်ချဲ့အစိုးရမှာလည်း သိက္ခာကျဆင်းပြီးရင်း ကျလာကာ လုံခြုံရေးပါ ထိခိုက်လာသဖြင့် သာစည်တွင် ပုလိပ်တပ်ဖွဲ့များစုပေါင်း၍ စီမံချက်ချကာ အမိအရ ဖမ်းဆီးရေးအတါက် မြင်းစီးပုလိပ်တပ်ဖွဲ့များဖြင့် တောနင်းပိုက်စိပ်တိုက် ရှာဖွေကြတော့သည်။
ဗိုလ်စံဖဲလွတ်မြောက်နေကာ အစိုးရအား အမျိုးမျိုးနှောင့်ယှက်နေသဖြင့် ကြွက်မနိုင်ကျီမီးနှင့်ရှို့ဆိုသလို စံဖဲဝင်ထွက်သွားလာရာ ကျေးရွာများကိုလည်း အစိုးရက အမျိုးမျိုးနှိပ်ကွပ်တော့သည်။ ဗိုလ်စံဖဲအား ဖမ်းဆီးနိုင်ရေးအတွက် ကျေးရွာများတွင် လာရောက်တပ်စခန်းချ နေသော စစ်ဗာရီစစ်ပုလိပ်များအတွက် ထင်း၊ ရေ၊ ကြက် ဟင်းချက်စရာ နေ့စဉ်ပေးပို့နေရရုံမျှမက လှည်းကူလီ၊ လူကူလီလိုက်ရလွန်းသဖြင့် ကျေးရွာသားတို့သည် မိမိအလုပ်ကိုမိမိ မလုပ်နိုင်တော့ချေ။ ထို့အပြင် ဗိုလ်စံဖဲထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သွားခြင်းသည် သာဂရရွာသားများ သူကြီးကို အကူအညီမပေးခြင်းကြောင့်ဟု ဆိုကာ ကျေးရွာအက်ဥပဒေပုဒ်မ (၁၃)အရ တရွာလုံးကို ဒဏ်ငွေ ၆၆၅ ကျပ် ဒဏ်ရိုက်တော့သည်။
ဗိုလ်စံဖဲ၏ဘဝနိဂုံး
၁၉၂၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက် ကြာသပတေးနေ့ကျပ် သာစည်မြို့နယ် မောင်းမဆည်ရွာအနီး တောထဲတွင် သေနတ်ခေါင်းအုံး၍ ငှက်ဖျားရောဂါဖြင့် လဲနေသော ဗိုလ်စံဖဲကို အစိုးရတပ်များက တောနင်းရှာဖွေရာ ရှာမတွေ့ဘဲဖြစ်နေရာ ဗိုလ်စံဖဲက ပုလိပ်ကို လက်ယပ်ခေါ်ပြီး 'ငါစံဖဲဖြစ်တယ်' ဟု သူကိုယ်တိုင် အဖမ်းခံရမှ ဖမ်းမိတော့သည်။ အစိုးရအစွမ်းကြောင့် ဖမ်းမိခြင်းမဟုတ်ဘဲ ငှက်ဖျားရောဂါကြောင့်သာ ဖမ်းမိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
တောပုန်းကြီးဗိုလ်စံဖဲ၏ အမှုကို မိတ္ထီလာမြို့တရားရုံးတွင် တရားသူကြီး မစ္စတာမက်ကနော ဦးဆောင်၍ တစ်နှစ်ကြာ စစ်ဆေးခဲ့သည်။ တောပုန်းကြီးဗိုလ်စံဖဲအမှုတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ကံကြီးမောင်နှင့်ငနီတို့ကို အားပေးကူညီပူးပေါင်းမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် (၄၁) နှစ်စီ ကျခံရန် စီရင်ချက်ချခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း အယူခံဝင်၍ ကံကြီးမောင်အား ထောင်ဒဏ်တသက်တကျွန်း (နှစ် ၂၀) ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ပေး ခဲ့သည်။
ဗိုလ်စံဖဲအား ပြစ်မှုထင်ရှားသည်ဟုဆိုကာ ၁၉၂၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အသက် ၂၂ နှစ်အရွယ် ဗိုလ်စံဖဲအား နံနက် ၆ နာရီခွဲအချိန်တွင် မြင်းခြံထောင်ကျပ် ကြိုးပေးကွပ်မျက်လိုက်လေသည်။
ပြင်တောရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ပြင်တောရွာ (Pyintaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ အင်ပင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၃၇ ဖြစ်သည်။
ပန်းဆယ်မျိုး
ဘုရားမတင်၊ နတ်မဝင်၊ လူတွင် ဆယ်ပွင့်ပန်း(သို့)ဘုရားမတင်၊ နတ်မဝင်၊ လူတွင် ပန်းဆယ်မျိုး ဟုလည်း ခေါ်စမှတ်ပြုသည်။
ရာဇောဝါဒကျမ်းတွင် ပဲ၊ ထိမ်၊ တဉ်း၊ တော့၊ ရန်၊ ပု၊ မော့၊ မှတ်လော့ ပွတ်ချီယွန်း ဟူ၍ ဖွဲ့ဆိုထားသည်။
ပန်းဆယ်မျိုးသည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတွင် အဓိကအကျုံးဝင်သော ပညာရပ်များဖြစ်သည်။ ပန်းဆယ်မျိုးမှာ အနုပညာ၏ လေးနက်သိမ်မွေ့ပြီး ခက်ခဲနက်နဲသော သဘောကို ဆောင်သည်။
ဝေါဟာရ
ပန်းဟူသော ဝေါဟာရ၏ မူလဘူတ အရင်းအမြစ်မှာ "ပန်"ဖြစ်ကြောင်း စာပေပညာရှင်များက ဖော်ထုတ်ထားကြသည်။ "ပန်"၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်သည် ဖန်တီးသည်။ ဖန်တီးချက်လက်ရာ၊ ဖန်တီးသူ ဟူ၍ သိရသည်။ အနုပညာလက်ရာတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်လာရန် တွေးတောကြံစည်ရခြင်း ကဏ္ဍသည် လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ ပန်းအလုပ် ဖြစ်သည် ဟုဆိုသည်။ "ပန်း"ဟု ပညတ်ခေါ်ဆိုကြသည်မှာ မွမ်းမံခြယ်လှယ် စီမံရသော သုခုမအနုပညာ ပါသော လုပ်ငန်းဖြစ်ခြင်းကြောင့် သုခုမအနုပညာကို တင်စား၍ ခေါ်ကြောင်း အချို့ပညာရှိများက ယူဆကြသည်။ သုတေသီအချို့က "ပန်"ဟု ရှေးကခေါ်ဆိုသောစကားမှာ ပညာလုပ်ငန်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖြစ်ကြောင်း တိဗက်ဘာသာ၊ တရုတ်ဘာသာ၊ ချင်းဘာသာ စသည်တို့ဖြင့် ကိုးကားတင်ပြကြသည်။
ပေါ်ပေါက်လာခြင်း
ပန်းဆယ်မျိုး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သော အချိန်ကာလကို အချို့ပညာရှိများ ခန့်မှန်းခဲ့ကြသည်မှာ ပုဂံပြည် ကျန်စစ်မင်းကြီး လက်ထက်တွင် ဖြစ်မည်ဟု ဆိုသည်။ မြန်မာရာဇဝင်နှင့် ကျောက်စာဟောင်းများအရ ဆိုပါမူ အနော်ရထာမင်းစောသာလျှင် မြန်မာရာဇဝင်တွင် ဘုန်းအကြီးဆုံးဘုရင်ဖြစ်၍ အနော်ရထာမင်းလက်ထက်ကပင် ပညာသည်များ စုံလင်စွာ ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။
တနည်းအားဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်ကြည့်လျှင် အနော်ရထာမင်းလက်ထက်တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် သက်ဆိုင်သော စေတီပုထိုးများကိုသာ အများအပြားတည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကျန်စစ်သားလက်ထက် ရောက်လာသောအခါ၌လည်း ဂူ၊ ကျောင်း၊ တန်ဆောင်း၊ ပြာသာဒ် အဆောက်အဦများကို ဆက်လက်ဆောက်လုပ်၍ အနုပညာလုပ်ငန်းများကို အားပေးချီးမြှောက်လာခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။ သထုံပြည်မှ မနူဟာမင်းနှင့် အတူပါခဲ့သော မွန်အနုပညာသည်များ၊ အိန္ဒိယမှ လာသောအနုပညာရှင်များနှင့် ရှေးဟောင်း ပျူအဆက်အနွယ် အနုပညာရှင်တို့ စုံစုံလင်လင် ထပ်ဆင့် စုပေါင်း တီထွင်ခဲ့ကြရာ ပန်းဆယ်မျိုးဟု ခေါ်သော အနုပညာလုပ်ငန်းများသည် ထိုခေတ်ထိုအချိန်တွင် အပြိုင်အဆိုင် တိုးတက်ပေါက်ပွားလာခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။
ထို့ကြောင့် မြန်မာ့သုခုမ အနုပညာလုပ်ငန်းရပ်များသည် ပုဂံခေတ်မှ စတင်တိုးတက်လာသည်ဟု အကြမ်းအားဖြင့် မှန်းဆသင့်ပါသော်လည်း မြန်မာလူမျိုးဟု ထင်ထင်ရှားရှားပေါ်ပေါက်မလာမီ ပျူခေတ်ကပင် ပိသုကာ အတတ်၊ ပန်းပု၊ ပန်းပဲ၊ ပန်းတော့၊ ပန်းတမော့ စသော အတတ်ပညာများ ထွန်းကားခဲ့ကြောင်းကို သရေခေတ္တရာမြို့ဟောင်းမှ တူးဖော်ရရှိခဲ့သော ပျူအရိုးအိုးများ၊ ကျောက်ချပ်ရုပ်ပွားတော်ကြီးများ၊ ကျောက်အုတ်တို့ဖြင့် တည်ဆောက်ခဲ့သော ဘောဘောကြီးဘုရား၊ လေးမျက်နှာဘုရား၊ ဘုရားမာ စသော ပုထိုးကြီးများနှင့် ရွှေငွေတို့ဖြင့် ထုလုပ်ခဲ့သော ရုပ်တုရုပ်ပွားတော်များ စသည့် အနုပညာရပ်များကို တွေ့ရှိရခြင်းဖြင့် ပျူခေတ်ကာလ အချိန်ကပင် ထိုအနုပညာရပ်များရှိပြီး ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။ သို့သော် ပုဂံခေတ်သို့ ရောက်ချိန်တွင် ပိုမိုတိုးတက် ကြီးပွားလာသည်ဟု ယူဆသင့်ပါသည်။
ပုဂံခေတ်တွင် မွန်လူမျိုးများနှင့် အိန္ဒိယတိုင်းသားများ ပူးပေါင်းမိကြသောကြောင့် မွန်နှင့် အိန္ဒိယယဉ်ကျေးမှုများ ရောပြွမ်း စုံလင်လာသည်ဟု မှတ်ဖွယ်ရှိသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် အထူးတိုးတက်ခဲ့ကြောင်း လက်ဝဲသုန္ဒရ ဦးမြတ်စံ၏ “သာဓိနပျို့”တွင် တွေ့ရှိရသည်။
မယ်ဇလီမြိုင်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
မယ်ဇလီမြိုင်ရွာ (Meizalimyaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ မိုင်ဟိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၂၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်ဟိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၄ ဦး၊ မ ၂၁၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားကြီးဆရာတော် (ရှင်စာရိန္ဒာသဘ)
ရှင်စာရိန္ဒာသဘ (၁၂၂၉ − ၁၃၁၈) သည် “ဘုရားကြီးဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်ပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၂၂၉ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆုတ် ၃ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဟင်္သာတခရိုင်၊ သရဝေါရွာကြီးတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ယုန် ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးပုဏ္ဏား − ဒေါ်ဥ ဖြစ်သည်။
သာရဝေါကျောင်းတိုက် အရှင်ကလျာဏတိဿမထေရ်ထံတွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဟင်္သာတမြို့၊ လယ်တီကျောင်းတိုက် ရှင်သာဂရဗုဒ္ဓိထံတွင် ဆက်လက်ကာ ပညာသင်ကြားလျက် သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။ “ရှင်စာရိန္ဒာသဘ” ဟူသည့် ဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် မိမိ၏ ဆရာတော်နှင့် အတူ ဓနုဖြူမြို့သို့ ကြွရောက်ခဲ့သည်။ ၁၂၄၈ ခုနှစ်တွင် ဟင်္သာတလယ်တီကြီးတိုက်၌ ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ နော်မံကျောင်းကြီးတိုက်တွင် ဆက်လက်ကာ ပိဋကတ်စာပေများကို သင်ယူခဲ့သည်။
၁၂၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဟင်္သာတမြို့၊ ဘုရားကြီးကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံးခဲ့ပြီး “သီရိစာရိန္ဒာသဘတိပိဋကဉာဏရံသီ” ဟူသည့် သံဃဒတ္တိယဘွဲ့တံဆိပ်ကို ရခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ၁၂၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်ကိုလည်း ရခဲ့သည်။
၁၃၀၄ ခုနှစ်မှစကာ မဟာဒွါရနိကာယ ပဌမ မဟာနာယက သာသနာပိုင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် နိုင်ငံတော်ဩဝါဒစရိယဆရာတော်အဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ပါဠိဘာသာ ပညာရေးအဖွဲ့၏ နာယကအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌဆရာတော်အဖြစ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခရသည်။
၁၃၁၅ ခုနှစ်တွင် အဘိဓဇမဟာရဋ္ဌဂုရုဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရှေးဦးဆုံး ရခဲ့သည်။ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်ကိုလည်း ထပ်မံခံယူခဲ့ရသည်။
၁၃၁၈ ခုနှစ်တွင် ဆဋ္ဌသံဂီတိဩဝါဒစရိယသံဃနာယကဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သည်။
စီကဲဒိုးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
စီကဲဒိုးရွာ(Sikedoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ စီကဲဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စီကဲဒိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားကြီးဆရာတော် (ရှင်စာရိန္ဒာသဘ)
ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
၁။ အမတမဂ္ဂနိဒ္ဒေသကျမ်း၊
၃။ ဓာတွတ္တယောဇနာကျမ်း၊
၄။ ဂီဟိဝိနယကျမ်း၊
၅။ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်အဆုံးအဖြတ်၊
၆။ ဓာတုမနသိကာရရှုဖွယ်၊
၈။ သစ္စာပြုစာတမ်း၊
၉။ ဗြဟ္မဝိဟာရကမ္မဋ္ဌာန်းပွားနည်း၊
၁၀။ အာဇီဝဋ္ဌမကသီလအဆုံးအဖြတ်၊
၁၁။ နိဓိကဏ္ဍသုတ်အတ္ထယောဇနာ၊
၁၃။ သတ္တဋ္ဌာနဝန္ဒနာဒိဒီပကကျမ်း၊
၁၄။ ဥပေါသထဝိနိစ္ဆယ၊
၁၆။ ကမ္မဝါစာသဝနုစ္စာရဏဝိနိစ္ဆယ၊
၁၇။ လောကဝဍ္ဎနစာတမ်း၊
၁၈။ ဓမ္မဒေသနာနယပကာသနီ၊
၁၉။ ကပ္ပါဒိဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊
၂၀။ ဓာတုသင်္ခေပဘေသဇ္ဇကျမ်း၊
၂၁။ ပဒမာလာ ဓာတုမာလာဒိဒီပကကျမ်း၊
၂၂။ မြန်မာဘာသာမေတ္တာပို့စာတမ်း၊
၂၃။ ဝိဟာရသန္တကာဒိဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊
၂၄။ ဘဂျဝန္ဒနာဒိဒီပကကျမ်း၊
၂၆။ သီမဝိနိစ္ဆယစာတမ်း။
ဖတ်မာဇွတ်ရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ဖတ်မာဇွတ်ရွာ(Hpatmarzut)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ဖတ်မာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖတ်မာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၆၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဂ္ဂိက္ခန္ဓောပမသုတ်
ဤသုတ်တော်ကို ကောသလနိုင်ငံတော်အတွင်း ဒေသစာရီ လှည့်လည် ကြွချီတော်မူစဉ် မီးလောင်နေသောမီးပုံကြီးကို မြင်တော်မူ၍ ဟောကြားတော်မူသည်။
ဤသုတ်၌ နူးညံ့နုနယ်သော လက်ခြေရှိသော မင်းမျိုး၊ ပုဏ္ဏားမျိုး၊ သူဌေးမျိုးဖြစ်သော သတို့သမီးကို ပွေ့ဖက်နေခြင်းထက် အလျှံတပြောင်ပြောင် မီးတောက်လောင်နေသော မီးပုံကြီးကိုဖက်၍ အနီး၌ထိုင်နေခြင်းကသာ မြင့်မြတ်ပုံ၊ သီလမရှိသောရဟန်း၏ ဒကာ၊ ဒကာမတို့လှူဒါန်းသော ပစ္စည်းလေးပါးကို သုံးဆောင်ခြင်းသည် သေလျှင်ငရဲသို့ ရောက်နိုင်ပုံကို ဥပမာအသီးသီးဖြင့်ပြ၍ ဟောကြားတော်မူသည်။
ပစ္စည်းလေးပါးကိုလှူဒါန်းရန် အလှူရှင်များအကျိုးများအောင် မိမိ၏ရဟန်း ဘဝကိုလည်း အကျိုးရှိရန် အပ္ပမာဒတရားနှင့်ပြည့်စုံအောင် ကျင့်သင့်ပုံ စသည်တို့ကို ဟောကြားတော်မူသည်။
ဤသုတ္တန်၏အဆုံး၌ ရဟန်းခြောက်ကျိပ်သွေးအံ၍ ရဟန်းခြောက်ကျိပ် လူထွက်ကြသည်။ ရဟန်းခြောက်ကျိပ် ရဟန္တာဖြစ်တော်မူသည်။ ဤသုတ်ကို ဟောတော်မူပြီးနောက် ဘုရားရှင်သည် “စူဠစ္ဆရာသင်္ဃာတ” သုတ်ကိုဟောတော်မူသည် (ဋ္ဌ)။
ဒုဿီလအပြစ်
ချစ်သားတို့ ...ထင်ရှားစွာ သိစေဦးအံ့၊ ဒုဿီလပုဂ္ဂိုလ်သည် ယုတ်သော သဘောရှိ၏၊ မစင်ကြယ်သူဖြစ်၍ တွေးတောစရာ အကျင့်ရှိ၏၊ (လူစုတွေ့လျှင် ငါ့အကြောင်းကို တိုင်ပင်ပြောဆိုကြသလားဟု တွေးပူစရာ အကျင့် ရှိ၏၊ ဖုံးလွှမ်းသော ရှက်ဖွယ် ပြစ်မှု ရှိ၏၊ ရဟန်း မဟုတ်ဘဲ ရဟန်းဟု ဝန်ခံ၏၊ မြတ်သော အကျင့် မရှိဘဲ ရှိ၏ဟု ဝန်ခံ၏၊ အတွင်းပုပ်၏၊ ကိလေသာ မပြတ် ယိုစီး၏၊ ယောက်သွားပုပ်နှင့် တူ၏ (ဝါ) သာသနာတော်၌ အမှိုက်ဖြစ်၏၊ ထို့ကြောင့် ဒုဿီလအား မီးပုံကြီးပွေ့ဖက်၍ နေရခြင်းကို မြတ်၏ဟု တောင့်တအပ်၏၊ မီးပုံကြီး ပွေ့ဖက်ရခြင်းကြောင့် သေခြင်းသည်လည်းကောင်း, သေလုနီးပါး ဒုက္ခသည်လည်းကောင်း ဖြစ်ရာ၏၊ သေသည်၏ အခြားမဲ့၌ အပါယ်ငရဲ၌ မဖြစ်။ ဒုဿီလဖြစ်ကြောင်း ပျိုကညာပွေ့ဖက်ရခြင်းကြောင့်ကား သေသည်၏ အခြားမဲ့၌ အပါယ်ငရဲ၌ စင်စစ် ဖြစ်၏၊ ဤသို့လျှင် မီးပုံကြီး ဥပမာအားဖြင့် မိန်းမနှင့် စပ်သော ကာမဂုဏ်ညစ် ခံစားပြစ်ကို ပြတော်မူ၏၊ ဤ၌ လျော့လျော့ပေါ့ပေါ့ ဥပမာပြသည်၊ ငရဲ၌ တူသော ညီမျှသော ဥပမာ လောက၌ မရှိသောကြောင့်တည်း။
မေထုန်ကြီး (၁) ပါး၊ မေထုန်ငယ် (၇) ပါး
၁။ ဤသာသနာတော်၌ အချို့သော ရဟန်းသည် မြတ်သော အကျင့်ရှိ၏ဟု ဝန်ခံ၏၊ မာတုဂါမနှင့်အတူ ရှဉ်းစုံမကပ် မေထုန်မှီဝဲခြင်းအမှုကို မပြု၊ အဗြဟ္မစရိယသိက္ခာပုဒ်ကို ရှောင်ကြဉ်၏၊
၂။ ယင်းသို့ ရှဉ်းစုံမကပ်သော်လည်း မာတုဂါမ၏ ဆေးလိမ်းကျံခြင်း, အယား ဖျောက် ပွတ်သပ်ပေးခြင်း, နှိပ်နယ် ဆုပ်ကိုင်ပေးခြင်း, ရေချိုးပေးခြင်း စသည်ကို သာယာ၏၊ သဘောကျ၏၊ လိုလားနှစ်သက်၏၊ ဤအမူအရာသည် မြတ်သော သီလ၏ ကျိုးခြင်း ပေါက်ခြင်း ကျားခြင်း ပြောက်ခြင်း ဖြစ်၏၊ မစင်ကြယ်သော အကျင့် ဖြစ်၏၊ မေထုန်ငယ်နှင့် ယှဉ်၍ ကျင့်သည် မည်၏၊ ထိုရဟန်းသည် ဇာတိ ဇရာ မရဏမှ မလွတ်၊ သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲမှ မထွက်မြောက်နိုင်။
၃။ ရှဉ်းစုံမကပ် ပွတ်သပ်မကျူးသော်လည်း မာတုဂါမနှင့် တခိခိ ရယ်မော၏၊ ကိုယ်လက်ထိပါး ကစား၏၊ ပြုံးရယ် ရွှင်မြူး၏၊ ထိုသို့ ရယ်မှု ပြောမှု ဆိုမှုကို သာယာနှစ်သက်၏၊ သဘောကျ လက်ခံ၏၊ ဤအမူအရာ သည်လည်း ကျိုးပေါက်ကျားပြောက်၍ သံသရာဝဋ်မှ မလွတ်။
၄။ ရှဉ်းစုံမကပ် ပွတ်သပ်မကျူး ရယ်မြူးမရှိသော်လည်း မာတုဂါမနှင့် မျက်စိချင်း ဆုံ၍ ကြည့်၏၊ တစိမ့်စိမ့် စူးစိုက်၍ ကြည့်၏၊ တစောင်း ကြည့်၏၊ မျက်စိထောင့်ကပ်၍ ကြည့်၏၊ ထိုကြည့်ခြင်းမျိုးကို နှစ်သက်သဘောကျ၏၊ သာယာ၏၊ ဤ အမူအရာသည်လည်း ကျိုးပေါက် ကျားပြောက်၍ သံသရာဝဋ်မှ မလွတ်။
၅။ ရှဉ်းစုံမကပ် ပွတ်သပ်မကျူး ရယ်မြူးမရှိ မျက်စိမဆုံသော်လည်း မာတုဂါမ၏ အသံကို နားထောင်၏၊ နံရံတစ်ဖက် တံတိုင်းတစ်ဖက်၌ မာတုဂါမ၏ ရယ်ပြော တေးဆို ငိုယိုခြင်းစသော မိန်းမအသံမျိုးစုံကို နားထောင်၏၊ သာယာ၏၊ နှစ်သက်၏၊ ဤအမူအရာသည်လည်း ကျိုးပေါက်ကျားပြောက်၍ သံသရာဝဋ်မှ မလွတ်။
၆။ ရှဉ်းစုံမကပ် ပွတ်သပ်မကျူး ရယ်မြူးမရှိ မျက်စိမဆုံ သံမျိုးစုံနားမထောင် စွန့်ပစ်သော်လည်း ရှေးရှေးအခါ၌ မာတုဂါမနှင့် ရယ်ဖူး ပြောဖူး သွားလာဖူး ကစားဖူးသည်တို့ကို စိတ်ကူး၍ ပြန်ပြောင်းအောက်မေ့၍ သာယာ၏၊ ဤ အမူအရာသည်လည်း ကျိုးပေါက် ကျားပြောက်၍ သံသရာဝဋ်မှ မလွတ်။
၇။ ရှဉ်းစုံမကပ် ပွတ်သပ်မကျူး ရယ်မြူးမရှိ မျက်စိမဆုံ သံမျိုးစုံပစ် ရှေးဖြစ် မကြံသော်လည်း ကာမဂုဏ်ငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံနေသောသတို့သား သတို့သမီး ဇနီးမောင်နှံအစုံကို ကြည့်၍ သာယာ၏၊ အားကျ၏၊ ဤအမူအရာသည်လည်း ကျိုးပေါက်ကျားပြောက်၍ သံသရာဝဋ်မှ မလွတ်။
၈။ ရှဉ်းစုံမကပ် ပွတ်သပ်မကျူး ရယ်မြူးမရှိ မျက်စိမဆုံ သံမျိုးစုံပစ် ရှေးဖြစ်မကြံ မောင်နှံအစုံကို မကြည့်ဘဲ ငုံ့ရှောင်နေသော်လည်း ဤရဟန်းသီလအကျင့်ဖြင့် နတ်ပြည် ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ ဖြစ်ရလို၏ဟု တောင့်တ၏၊ သာယာ၏၊ နှစ်သက်၏၊ ဤအမူအရာသည်လည်း ကျိုးပေါက် ကျားပြောက်၍ သံသရာဝဋ်မှ မလွတ်။
ဤသို့ မာတုဂါမ၏ ပွတ်သပ်သာယာခြင်း စသော မေထုန်ငယ် (၇)ပါးနှင့် ယှဉ်ခြင်းကြောင့် ကျိုးပေါက်ကျားပြောက်လျှင်လည်း သီလညစ်နွမ်း၏၊ သီလသိက္ခာပုဒ်ကြီးများ ပျက်စီးခြင်း မရှိ၊ ညစ်နွမ်းရုံသာဖြစ်သော်လည်း သံသရာဝဋ်က ထွက်မြောက်ကြောင်း နိယျာနိကအန္တရာယ်ကို ပြုနိုင်ကြပေသည်။
(ဆောင်) ရှဉ်းစုံမကပ်၊ ပွတ်သပ်မကျူး၊ ရယ်မြူးမရှိ၊ မျက်စိမဆုံ၊ သံမျိုးစုံပစ်၊ ရှေးဖြစ်မကြံ၊ မောင်နှံငုံ့ရှောင်၊ နတ်ဘောင်မရွယ်၊ ဤရှစ်သွယ်၊ မှတ်ဖွယ်အပြန် မေထုန်တည်း။
သီလကျိုးပေါက် ကျားပြောက်ခြင်း
သီလကျိုးပေါက် ကျားပြောက်ခြင်းတို့သည် ညစ်နွမ်းကြောင်း ဖြစ်၏၊ လာဘ, ယသ စသော အကြောင်းဖြင့်လည်းကောင်း, မေထုန်ငယ် (၇)ပါးနှင့် ယှဉ်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း ကျိုးပေါက်ခြင်း စသည်ကို သိအပ်၏၊
၁။ ပစ္စည်းလေးပါး လာဘ်စသည်ကို ငဲ့၍ သီလပျက်သောအခါ အာပတ်အစု ခုနစ်ခု၌ ထိုထိုအစု၏ ဥဒ္ဒေသအစွမ်းဖြင့် အစသိက္ခာပုဒ် အဆုံးသိက္ခာပုဒ် ပျက်လျှင် အနံစွန်း အမြိတ်စွန်း စုတ်ပြတ်သော အဝတ်နှင့် တူ၏၊ (ခဏ္ဍ)ကျိုးပြတ်သော သီလမည်၏၊
၂။ အလယ်သိက္ခာပုဒ် ပျက်လျှင် အလယ်ပေါက်သော အဝတ်နှင့် တူ၏၊ (ဆိဒ္ဒ)ပေါက်ထွင်းသော သီလမည်၏၊
၃။ အစဉ်အတိုင်း နှစ်ခု သုံးခု ပျက်လျှင် အမည်း အနီ စသည်ဖြင့် ကျောက်ကုန်း ဝမ်းဗိုက် ကြောင်ကျားသော နွားနှင့် တူ၏၊ (သဗလ) ကြောင်ကျားသော သီလမည်၏၊
၄။ အကြားအကြားပျက်လျှင် အပြောက်အကွက် အကြိုအကြား ဆန်းကြယ်သော နွားနှင့် တူ၏၊ (ကမ္မာသ) ပြောက်ကွက်သော သီလ မည်၏၊ ဤသို့ ခဏ္ဍ, ဆိဒ္ဒ, သဗလ, ကမ္မာသတို့ကို မှတ်သား၍ သိအပ်၏၊
(ဆောင်) စ, ဆုံးနှစ်ရပ်၊ ပျက်စီးလတ်၊ ကျိုးပြတ်ခေါ်ခဏ္ဍ။
အလယ်အတွင်း၊ ပျက်စီးခြင်း၊ ပေါက်တွင်း မည်ဆိဒ္ဒ။
စဉ်တိုင်းအများ၊ ပျက်စီးငြား၊ ကြောင်ကျား သဗလ။
အကြားအကြားကွက်၊ ပျက်စီးလျက်၊ ပြောက်ကွက် ကမ္မာသ။
အုန်းမှင်ရွာ၊ ပေါက်တူး
အုန်းမှင်ရွာ၊ ပေါက်တူး
ကံကြီးစု
ကံကြီးစု
ကိုးကား
ကံကြီးစု
သဝင်ချောင်းရွာ၊ သဝင်ချောင်း
သဝင်ချောင်းရွာ၊ သဝင်ချောင်း
NGC 2014
NGC 2014 သည် ကြီးမားသော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်ထဲရှိ ကြယ်အစုအဝေးများဖြင့် ဝန်းရံထားသော နက်ဗျူလာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အလင်းနှစ် ၁၆၃၀၀၀ ခန့်ကွာဝေးသည်။ ယင်းအား ၁၈၂၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် James Dunlop ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ NGC 2020 နှင့်အတူတွဲလျက် Cosmic Reef ဟုခေါ်သည်။
မြင့်လွင်၊ ဦး (သန့်တည်ပွား)
ဆရာဦးမြင့်လွင် သည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာတော် သန့်ရှင်း တည်တံ့ ပြန်ပွားရေးအဖွဲ့ (သန့်-တည်-ပွား) ကို စတင် တည်ထောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဦးမြင့်လွင်ကို အဘ ဦးဆာလင် ၊ အမိဒေါ်ခင်နွဲ့တို့မှ ၁၉၅၉ တွင် မြိတ်မြို့ တပ်ပြင်ရပ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ တွင် အခြေခံပညာ အထက်တန်းကို အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ တွင် ဘူမိဗေဒ အဓိကဘာသာရပ်ဖြင့် B.Sc သိပ္ပံဘွဲ့ ရယူခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ တွင် B.Sc Hons : ရရှိခဲ့ပြီး M.Sc မဟာသိပ္ပံ( ကျမ်းပြု ) ကို ၄ နှစ်ကျမ်းပြုရင်း တက္ကသိုလ်တွင် သရုပ်ပြဆရာအဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၈၅ တွင် စီးပွားရေးလောကသို့ စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ကိုယ်ပိုင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို ပြုလုပ်ခြင်း ၊ ကော့သောင်းမြို့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ကုန်သည်ကြီးများအသင်း၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခြင်း စသောလုပ်ငန်းများကို ပြုလုပ်ကာ မိမိ၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများကို အောင်မြင်သည်အထိ လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဆရာဦးမြင့်လွင်သည် တစ်ဖက်မှ စီးပွားရေး လူမှုရေး ကိစ္စများကိုဆောင်ရွက်နေစဉ်အတွင်း တစ်ဖက်မှလည်း ဘာသာရေး သာသနာရေး ကိစ္စများကို တတ်နိုင်သမျှဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ တွင် လက်ရှိပြုလုပ်နေသော စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများကို မပြုလုပ်တော့ဘဲ ဘာသာရေး သာသနာရေး လုပ်ငန်းများကိုသာ တစူးစိုက်စိုက် ပြုလုပ်ကာ ပရိယတ္တိသာသနာအတွက် မိမိကိုယ်တိုင် စာပေကျမ်းဂန်များကို ဖတ်ရှုလေ့လာခြင်း ၊ မိမိသိလိုသည်များကို ဆရာတော်ကြီးများထံ ဩဝါဒခံယူလျှောက်ထားခြင်း ၊ သင်ယူခြင်း ၊ လေ့လာခြင်း ၊ မိမိလေ့လာသိရှိထားသောတရားဓမ္မများကို ( မှန် – တို – ရှင်း ) နည်းလမ်းဖြင့် ဗုဒ္ဓသာသနာဝင်များကို ဟောကြားဆွေးနွေးခြင်း ၊ စာရေးသားခြင်း ၊ဖိတ်ကြားလာသော ရိပ်သာများ ၊ ဓမ္မာရုံများ ၊ စာသင်ကျောင်းများကို ပုဂ္ဂိုလ်စွဲ ရိပ်သာစွဲမထားဘဲ တရားဟောပြောဆွေးနွေးခြင်းများကို ပြုလုပ်လျက်ရှိသည်။
ပဋိပတ္တိသာသနာအတွက် မိမိကိုယ်တိုင် ဝိပဿနာ တရားများကို ပွားများအားထုတ်ခြင်း ၊ ဆရာတော်ကြီးများထံတွင် လေ့လာသင်ယူခြင်း ၊မြန်မာပြည်နေရာအသီးသီးတွင် ရိပ်သာစွဲ ဓမ္မာရုံစွဲမထားဘဲ ရိပ်သာအသီးသီးတွင် တရားလိုက်လံပြသခြင်း ၊ အဓိဌာန်တရားပွဲများ ပြုလုပ်ပေးခြင်း တို့ကို မြန်မာပြည်နေရာဒေသ အသီးသီးတွင် ပရိယတ္တိ သာသနာ ၊ ပဋိပတ္တိသာသနာတော်အတွက် စွမ်းစွမ်းတမံလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာတော် သန့်ရှင်း တည်တံ့ ပြန့်ပွားရေး ( သန့် တည် ပွား ) အဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင်ပြီး ဩဝါဒ ဆရာတော်ဘုရားကြီး၏ လမ်းညွန်ဆုံးမမှုများ ၊ အလှူ ရှင်ယောဂီများ၏ ပူးပေါင်းပါဝင်ပံ့ပိုးမှုများနှင့်အတူ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် မြင့်မြတ်အလင်းရိပ်သာကို ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ လှည်းကူးမြို့နယ်၊ ငါးဆူတောင်ကျေးရွာ ၊ အမှတ် ၅ ရပ်ကွက်တွင် စတင်တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ဆရာဦးမြင့်လွင် ဟောကြားသောတရားတော်များတွင် အပါယ်ပိတ်တရားသည် ထင်ရှားသောတရားဖြစ်သည်။ ဟောတရားအနေနှင့်ကော ရှုကွက်တင်အထိုင်တရားအနေနှင့်ပါ ယင်းအခွေတွင် ပါဝင်သည်။ အခြားထင်ရှားသောတရားခွေများမှာ MICT တွင်ဟောကြားခဲ့သော တရားခွေ ၁၂ ခွေ ၊ မေတ္တာ ၊ ဓမ္မအောင်လံ ၊ ပရမတ္ထသစ္စဝါဒ ပါဝင်သော ၃ ခွေတွဲ ၊ ဓမ္မ ၊ ရှင်ပြု မင်္ဂလာ ၊ အသုဘရှုအခမ်းအနား ၊ ဘဝအောင်မြင်ရေးတရား ၊ အင်းလေးရွေကျွန်းမျှောခေါင်းစဉ် ၈ ခုပေါင်း တရားခွေ ၊ တရားစုံ အမ်ပီသရီး အပိုင်း ၁ နှင့် ၂ တို့ ဖြစ်သည်။
တရားစာအုပ်များတွင်လည်း အပါယ်ပိတ်တရားစာအုပ် သည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ၊ တရုတ်ဘာသာ ၊ ဂျပန်ဘာသာနှင့် ထိုင်းဘာသာများသို့ ပြန်ဆိုထားပြီး အဆိုပါနိုင်ငံများတွင်ပါ ဖြန့်ဝေလျက်ရှိသည်။ အခြားထင်ရှားသော တရားစာအုပ်မှာ တခဏဖြစ်ရလူ့ဘဝ အနှစ်ပြည့်အောင်ကြိုးစားကြ ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်းတရားစာအုပ် ၁၇ အုပ် ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းအပြင် တရားစာစဉ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော် ၊ တရားဆောင်ပုဒ် ပေါင်း ၁၂၀ ခန့်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာလူမျိုးများ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရှင်းလက်ဝ (အောက်)ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ရှင်းလက်ဝ (အောက်)ရွာ(Shinletwa(Lower))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှင်းလက်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၄၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂုံး
ဂုံးဆိုသည်မှာ အခွံနှစ်ခြမ်းရှိသော ခရုငယ်မျိုးဖြစ်၍ ရေကန် မြစ်​​​ချောင်းများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ အခွံကိုခွာ၍ အထဲမှ အသားကို စားသုံးကြသည်။ နုံစပ်သဲပြင်များတွင်လည်း တိုး၍ နေတတ်သည်။ ဂုံးမှာ ဘဲဥပုံဆင်ဆင်ရှိ၍ ရှပ်ကောင်မှာ သုံးထောင့်ချွန်း ဆင်ဆင်ဖြစ်သော ဂုံးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရှပ်မှာ ပင်လယ်ကမ်းစပ်တွင် ရေကျစ၌ နုံးသဲလွှာအောက်တွင် တိုးဝင်နေတတ်၍ စူးထိုးကာရှာဖွေ ဖမ်းယူကြသည်။ ဂုံးသည် အခွံမာသော်လည်း ပါးလွှာ၍ ရေချိုတွင် အတွေ့ရများသည်။ အခြားနိုင်ငံများတွင် ဂုံးအသားကို ထုတ်၍ စည်သွပ်ရောင်းချကြသည်။ ဂုံးကို ယောက်သွားဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။
ယခုအခါ နိုင်ငံတော်တော်များများတွင် ခုံးကောင်(ကမာ)ကို လူတော်တော်များများ စားသုံးခြင်း များလာကြသည်။ ခုံးကောင်၏ ဂုဏ်သတ္တိမှာ အေး၏။ အရသာမှာ ငန်၏။ အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်တို့အတွက် ကောင်းကျိုးပေး၏။ ခုံးကောင်ကို အသက်ကြီးငယ်မရွေး စားသုံးနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် ကိုလက်စထရောများသူ၊ သွေးတွင်း အဆီများသူ၊ ဂလင်းရောင်သူ၊ ​​လေပြွန်​ရောင်သူ၊ အစာအိမ်ရောဂါရှိသူတို့ စားသုံးသင့်သည်။ သို့သော် ယခင်က အနာရောဂါဟောင်းရှိတက်သူ၊ သရက်ရွက်၊ အစာအိမ် အားနည်း၍ အေးတတ်သူများ သိပ်များများမစားသင့်ပါ။ သတိထားရန်အနေဖြင့် ခုံးကောင်ကို ဗီတာမင် B1 စားသုံးနေချိန်တွင် မစားရပါ။ ခုံးကောင်ကို စားသုံးလျှင် အကြိမ်တိုင်း ၅ ကောင်မှ ၁၀ ကောင်အထိ စားနိုင်သည်။ ခုံးကောင်ထဲတွင် ဗီတာမင်နှင့် အာဟာရဓာတ်ပြည့်ဝစွာ ပါဝင်သည်။ ခုံးကောင်ကို စားသုံးပြီးနောက် အေးမြ လန်းဆန်းသော ခံစားချက်ကို ရရှိစေနိုင်သည်။ ခုံးကောင်သည် စိတ်ရှုပ်ခြင်းနှင့် ဦးနှောက်ရာဂါတို့ကို ဖယ်ရှားပေးနိုင်သည်။ ဂုံးသားစားခြင်းကြောင့် အပူကင်းစေနိုင်သည်။ ခုံးကောင်တွင် ပရိုတင်း၊ အဆီ၊ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်၊ အမိုင်နိုအက်ဆစ်၊ Taurine ဓာတ်၊ ဗီတာမင် B12၊ ဗီတာမင် E၊ သံဓာတ်၊ ကယ်လ်ဆီယမ်၊ ဆိုဒီယမ်၊ ခယ်လီယမ်၊ မီးစုန်းဓာတ်၊ ဇင့်ဓာတ်တို့ ပြည့်ဝစွာ ပါဝင်သည်။ ခုံးကောင်စားခြင်းဖြင့်အသားဝါခြင်း၊ ရေဖျဉ်းဆွဲခြင်း၊လည်ပင်းကြီးရောဂါ၊သွေးယိုခြင်း၊ အဖြူဆင်းခြင်း၊ ဆီးချိုရောဂါတို့ကို ပျောက်ကင်းစေနိုင်သည်။ ဆီးသွားခြင်းကိုလည်း ကောင်းကျိုးပေး၏။ ခုံးကောင်တွင်ပါဝင်သော ပရိုတင်း၊ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်၊ ဗီတာမင်၊ သတ္ထုဓာတ်၊ အမိုင်နိုအက်ဆစ်တို့ ပါဝင်မှု ကြောင့် အပူကျစေကာ လူကြီးများတွင် ဖြစ်ပွားသော နာတာရှည်ရောဂါကို ကူညီကုသပေးနိုင်သည်။
ခုံးကောင်ရွေးဝယ်ရာတွင် လက်ဖြင့် တစ်ကောင်ချင်းကိုင်၍ လှုပ်ကြည့်ပြီး ခုံးကောင်အတွင်းမှာ “ ဂလောက်” “ ဂလောက်” ဟု မြည်သံကြားပြီး အလေးချိန်မှာ ပေါ့ပါးနေလျှင် သေပြီးသား အကောင်ဖြစ်၍ အသေကို ရွေးဝယ်ပါ။ ခုံးကောင်ကို ရက်ရှည်ထား၍ သိမ်းဆည်းလိုပါက ဆားရည်ထဲတွင် စိမ်၍ ထားပေးပါ။ ခုံးကောင်ကို အသုံးပြုမည်ဆိုပါက အသုံးမပြုခင် ဆားရည်ဖြင့် တစ်နာရီကြာ စိမ်ပြီးမှ သုံးပါ။
ဝေါဟာရရင်းမြစ်
မြန်မာဝေါဟာရတွင် ဂုံး (သို့) ဂုံးကောင် (သို့) ခုံးကောင် ဟူ၍ ရေးသားတတ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိချွဲ သတ္တဝါများ
မန်းရှာလားဖန်း၊ ပဒို
မန်းရှာလားဖန်းကို ၁၉၄၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၅) ရက်နေ့မှာ ဧရာဝတီတိုင်း၊ ပန်းတနော်မြို့နယ်၊ တောကျောင်းရွာမှာ အဖ မန်းဘသော်၊ အမိ ဂါ့နမ်တင်တို့က မွေးဖွားခဲ့တယ်။ မွေးချင်းမောင်နှမ သုံးယောက်အနက် ဒုတိယမြောက်သား ဖြစ်တယ်။ ကရင့်လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး စတင်ခဲ့တဲ့ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှာ မန်းရှာဟာ (၆) နှစ်သားအရွယ် လူမမယ် သိတတ်စအရွယ် ရှိပါသေးတယ်။
ကရင့်တော်လှန်ရေးစတင်တာနဲ့ တပြိုင်တည်းမှာ ဖဆပလအစိုးရဟာ ကရင်-ဗမာလူမျိုးရေး အဓိကရုဏ်းကို ဖန်တီးပြီးတော့ ကရင့်တော်လှန်ရေးကို လမ်းမှားရောက်အောင် တွန်းပို့ခဲ့ပါတယ်။ လူမျိုးရေးအဓိကရုဏ်းရဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ဒဏ်ကို မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှာနေထိုင်ကြတဲ့ ကရင့်အမျိုးသားတွေနဲ့ ဗမာအမျိုးသားတွေဟာ ကြီးမားဆိုးရွားစွာ ခံခဲ့ကြရပါတယ်။ အစဉ်အဆက်က ရှိခဲ့ကြတဲ့ ချစ်ခင် ရင်းနှီးမှုတွေ ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်သွားပြီးတော့ အမုန်းတရားတွေဟာ ဘယ်ကနေဘယ်လို ရောက်လာမှန်းတောင် မသိလိုက်ကြတော့ပါဘူး။ ကရင်ရွာ ဗမာရွာ အပြန်အလှန်မီးရှို့ကြတယ်။ ကရင်-ဗမာ အပြန်အလှန်သတ်ကြတယ်။ မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်ပေါများတဲ့ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသ မြစ်ရိုးချောင်းရိုးတလျှောက်မှာ အပြစ်မဲ့တဲ့ ကရင်ပြည်သူတွေ ဗမာပြည်သူတွေရဲ့ အလောင်းဟာ ဒီရေအတက်အကျမှာ စုန်ဆန်မျောခဲ့ကြပါတယ်။
ကရင့်တော်လှန်ရေးရဲ့ လှိုင်းဂယက်တွေ ပြည်တွင်းစစ်နဲ့ လူမျိုးရေးအဓိကရုဏ်းရဲ့ ဆိုးရွားတဲ့ ဒဏ်တွေဟာ သိတတ်စလူမမယ် မန်းရှာရဲ့ ဦးနှောက်နဲ့ နှလုံးသားမှာ စွဲထင်ကျန်ရစ်ခဲ့တယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ ၁၉၅၉-၆၀ ခုနှစ်မှာ ပန်းတနော်မြို့နယ် ယင်းတိုက်ကုန်းအလယ်တန်းကျောင်းမှာ မူလတန်းနဲ့ အလယ်တန်းပညာကို သင်ယူခဲ့တယ်။ ပန်းတနော်အထက်တန်းကျောင်းမှာ (၈) တန်း အောင်ပြီးတော့ ရန်ကုန်မြို့မှာ အထက်တန်းအောင်မြင်ခဲ့တယ်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်မှာ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှာ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားတဲ့နှစ်မှာပဲ ဆဲဗင်းဇူလိုင်အရေး တော်ပုံမှာ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်မှာ တက္ကသိုလ် ဝိဇ္ဇာတန်းကို သမိုင်းအဓိကဘာသာနဲ့ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်၌ ပညာသင်ကြားနေစဉ် ၁၉၆၃ ခုနှစ် နှစ်ကုန်ပိုင်းလောက်မှာ ကရင် အမျိုးသားအစည်းအရုံး ကေအန်ယူနှင့် ဆက်သွယ်မိပြီး ၁၉၆၆ ခုနှစ်အထိ ကေအန်ယူ၏ မြေအောက်လှုပ်ရှားမှု တာဝန်တွေကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်မှာ ပဲခူးရိုးမ ကရင့်တော်လှန်ရေးနယ်မြေကို ရောက်ရှိပြီး ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံးရဲ့ တာဝန်တွေကို ထမ်းဆောင်ခဲ့တယ်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှာ ကေအန်ယူပီပါတီ ဗိုလ်မှူးဘောဒွင် ဦးဆောင်တဲ့ တံခွန်နီစစ်ကြောင်းမှာ မန်းရှာ ပါဝင်ခဲ့တယ်။ တံခွန်နီစစ်ကြောင်းဟာ ရှမ်းပြည်နယ် အလယ်ပိုင်းလောက်သာ ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ ရန်သူပိတ်ဆို့မှုတွေကြောင့် ရှေ့ဆက်ချီတက်လို့ မရဘဲ ပြန်လှည့်လာခဲ့ရပါတယ်။ ဗိုလ်မှူးဘော်ဒွင်လည်း လမ်းခုလတ်မှာ ကျဆုံးခဲ့ပါတယ်။
၁၉၆၉ ခုနှစ်မှာ ဗိုလ်အေးဟန်ခေါင်းဆောင်တဲ့ မြောက်ပိုင်းချီစစ်ကြောင်းကို ထပ်မံကြိုးစားပြန်ုတယ်။ ထူးခြားတဲ့ ဖြစ်ရပ်တခုကတော့ ဗိုလ်အေးဟန်ခေါင်းဆောင်တဲ့ အဲဒီအဖွဲ့ဟာ တော်လှန်ရေး နယ်မြေထဲကနေ ချီတက်သွားတာမဟုတ်လို့ပါဘဲ။ ရုပ်ဖျက်ပြီးတော့ မီးရထားနဲ့ တောင်ငူကနေ မန္တလေး။ အဲဒီကနေမှတဆင့် မြစ်ကြီးနားမရောက်ခင် နမ္မတီးအလွန် မရမ်းဘူတာအထိ မီးရထားနဲ့ တောက်လျှောက်သွားခဲ့ပါတယ်။ မရမ်းဘူတာက ဆင်းပြီးတော့ ကေအိုင်အေ တပ်ရင်း (၁၁) တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်မှူးဇော်ဆိုင်း (ယခုကေအိုင်အို နိုင်ငံခြားရေးတာဝန်ခံ ဗိုလ်မှူးကြီးဇော်ဆိုင်း) က ကြိုဆိုလက်ခံ စောင့်ရှောက်ပို့ဆောင်ခဲ့ပါတယ်။
ဗိုလ်အေးဟန်ခေါင်းဆောင်တဲ့အဖွဲ့ဟာ တရုတ်ပြည်ယူနန်နဲ့ တိုင်းမြို့တော် ပေါက်ဆန်းမြို့အထိ ရောက်ရှိခဲ့တယ်။ တရုတ်ပြည်ရဲ့ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး အကူအညီတွေ ရယူဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် လက်တွေ့ကျတဲ့ အကူအညီ ပြောပလောက်အောင် ဘာမှ မရရှိခဲ့ပါဘူး။ ဒီခရီးစဉ်မှာ ယခု ကေအန်ယူမှာ ဗဟိုကော်မတီဝင်တဦးဖြစ်တဲ့ ပဒိုစောသမိန်ထွန်းလည်း ပါရှိခဲ့ပါတယ်။
၁၉၇၂ ခုနှစ်မှာ ကေအန်ယူပီ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဆရာကြီးစကောလယ်တော ဦးဆောင်တဲ့ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာ မြောက်ပိုင်းကို ထပ်မံချီတက်ခဲ့ပြန်ပါတယ်။ တရုတ်ပြည် ယူနန်နယ်အထိ ရောက်ခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်ပြည်ကတော့ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီကနေတဆင့် အကူအညီရယူဖို့ သဘောထားပေးပါတယ်။ ကေအန်ယူပီကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနဲ့ တွေ့ဆုံခဲ့ပါတယ်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီဟာ အဲဒီကာလတုန်းက စိန်နားနှောင်းအရောင်နဲ့ ပါးပြောင်ပြီး စိတ်ကြီးဝင်နေတဲ့ ကာလမို့ ဘာတခုမှ ရေရေရာရာ တိုးတက်မှုမရှိခဲ့ပါဘူး။ ဒီနေရာမှာ မှတ်မှတ်ရရအဖြစ်အပျက်လေးတခု ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနဲ့ ကေအန်ယူပီ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ ဆွေးနွေးကြစဉ်မှာ မန်းရှာက ဗမာပြည်သမိုင်းဆိုင်ရာ ကိစ္စတွေ ဆွေးနွေးတင်ပြပါတယ်။ ဒီမှာတင် သခင်ဗသိန်းတင်က မန်းရှာကို ထပ်ပြီးဟောက်ပါတယ်။ “ဗမာပြည် သမိုင်းတွေမှာ မင်းကိုယ်တိုင် မှီခဲ့၊ ပါခဲ့လို့လား” ဆိုပြီးတော့ သဟောက်သဟန်လုပ်ပါတယ်။ မြောက်ပိုင်းချီခဲ့တဲ့ (၆၈၊ ၆၉၊ ၇၂) ဒီခရီးတွေမှာ မန်းရှာလားဖန်းဟာ သုံးကြိမ်စလုံးပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ (၆၉၊ ၇၂) ခရီးစဉ်မှာ ပဒိုစောသမိန်ထွန်းပါရှိခဲ့ပါတယ်။
စစ်ပြီးခေတ် လက်ဝဲလက်ယာနိုင်ငံရေး အယူအဆတွေဟာ နိုင်ငံတကာမှာ လွှမ်းမိုး ရိုက်ခတ်မှုရှိသလို ကရင့်တော်လှန်ရေးမှာလည်း လက်ဝဲလက်ယာ ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။ လက်ဝဲလက်ယာနိုင်ငံရေး အယူအဆတွေကြောင့် ကရင့်တော်လှန်ရေးအတွင်းမှာ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေး ပြိုကွဲခဲ့ပါတယ်။ ကရင့်အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွွတ်ရေး ပြိုကွဲခဲ့တဲ့အတွက် ကရင့်တော်လှန်ရေးမှာလည်း ထိခိုက်နစ်နာဆုံးရှုံးမှုတွေ ကြီးမားစွာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရပါတယ်။ အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွတ်ရေး ပြိုကွဲခဲ့ရတဲ့ သင်ခန်းစာကို အလေးအနက်သဘောထားကြပြီးတော့ ကရင့်တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်တွေဟာ အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးကို ပြန်လည်တည် ဆောက်ဖို့ ကြိုးပမ်းခဲ့ကြပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့ ၁၉၇၄ ခုနှစ် (၉) ကြိမ်မြောက် ကေအန်ယူ ကွန်ဂရက်မှ ကရင့်အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေး ပြန်လည်တည်ဆောက်ဖို့ တညီတညွတ်တည်း သဘောထားပေးပြီး ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပါတယ်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်မှာ ပဲခူးရိုးမအခြေခံခဲ့တဲ့ ဗိုလ်မှူးမြမောင် ဆရာကြီးစကောလယ်တော ခေါင်းဆောင်တဲ့ ကေအန်ယူပီနဲ့ အရှေ့တိုင်းဥက္ကဋ္ဌ မန်းဘဇန်၊ ဗိုလ်ချုပ်မြခေါင်းဆောင်တဲ့ ကေအန်ယူတို့ဟာ အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေးကို ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
မန်းရှာကို ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှာ သူနဲ့တရွာတည်းသား ကျောင်းနေဖက်သူငယ်ချင်း ကရင့်တော်လှန်ရေးရဲမေ နန့်ကျင်ရွှေနဲ့ ကေအန်ယူညောင်လေးပင်ခရိုင်မှာ လက်ထပ်ခဲ့ပါတယ်။ သားသမီး (၄) ဦး ထွန်းကားခဲ့ပါတယ်။ စောစေးစေး၊ နမ့်ဘွားဘွားဖန်း၊ နမ့်ဇိုယာဖန်း၊ စလုံးဖန်းတို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။
မန်းရှာဟာ အရာကိစ္စတိုင်းကို အလေးအနက်ထားတတ်တဲ့ သူ့ရဲ့ပင်ကိုစရိုက်ရှိပါတယ်။ သူ့ရဲ့ငယ်နာမည်က မန်းချစ်ရွှေဖြစ်ပါတယ်။ ကရင့်တော်လှန်ရေးထဲ ရောက်ရှိချိန်မှာတော့ မန်းရှာလားဖန်းဆိုတဲ့ နာမည်ကို သူမှည့်ပါတယ်။ ဒီနာမည်မှာ တလုံးချင်း အဓိပ္ပာယ်ရှိပါတယ်။ မန်းဆိုတာက ပိုးကရင်တွေရဲ့ ရှေ့နာမည်ပါ။ ရှာဆိုတာက ကြယ်လို့အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ “လား” ဆိုတာက လမင်းလို့အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ “ဖန်း” ဆိုတာက အလင်းရောင်လို့အဓိပ္ပာယ်ရပါတယ်။ (မန်းရှာလားဖန်း) ဆိုတဲ့ နာမည်တခုလုံးရဲ့ အဓိပ္ပာယ်က ကြယ်လတို့ရဲ့ အရောင်လို့ အဓိပ္ပာယ် ရပါတယ်။
ကြယ်တို့ရဲ့အလင်းရောင်ဟာ ကြည်လင်ရွှန်းမြအေးချမ်းလှပါတယ်။ မန်းရှာလားဖန်းကို ထိတွေ့ ဆက်ဆံပေါင်းသင်းခဲ့ရတဲ့ ခေါင်းဆောင်များ၊ ရဲဘော်များ၊ ပြည်သူအားလုံးဟာ နှလုံးစိတ်ဝမ်း အေးချမ်းမှုကို ခံစားခဲ့ရတယ်ဆိုတာ အားလုံးကိုယ်တွေ့ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ပြီးတော့ နောက်ဆုံးနာမည် (ဖန်း) ဆိုတာ နောက်ထပ်အဓိပ္ပာယ်တမျိုး ရှိပါသေးတယ်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း ပန်းတနော်သားတွေ လေးစားဂုဏ်ယူရတဲ့ ပန်းတနော်သားဖြစ်တဲ့ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတပ်မဟာ (၄) တပ်မဟာမှူး ဗိုလ်မှူးကြီးဖန်းရှောင်းရဲ့ နာမည် ဖန်းကိုယူပြီး မှည့်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ဗိုလ်မှူးကြီးဖန်းရှောင်းဟာ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးမှာ ထူးချွန်ပြောင်မြောက်တဲ့ ခေါင်းဆောင်တဦး ဖြစ်ပါတယ်။
မန်းရှာဟာ သူ့သားသမီးတွေရဲ့ နာမည်အဆုံးမှာ ဖန်းဆိုတဲ့ နာမည်ကိုမှဲ့ထားတာတွေ့ရပါတယ်။ သူ့သားသမီးတွေကို တော်လှန်ရေးအမွေဆက်ခံဖို့ သူ့မှာ ပြင်းပြတဲ့ဆန္ဒ ရှိပါတယ်။ သူ့သမီးငယ် ဇိုယာဖန်းဆိုတဲ့နာမည်ဟာ ဒုတိယကမ္ကာစစ်တုန်းက ဂျာမန်တွေကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့တဲ့ ဆိုဗီယက် လူငယ် အာဇာနည်သူရဲကောင်း မောင်နှမနှစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ ဇိုယာနဲ့ ရှိုယာတို့ရဲ့ နာမည်ကိုယူပြီး မှဲ့ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။
မန်းရှာဟာ ၁၉၈၄ ခုနှစ်မှာ ဗဟိုကော်မတီဝင်တဦး ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီနေ့ထဲမှာပဲ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီတပ်ပေါင်းစု (အန်ဒီအက်ဖ်) ဗဟိုသဘာပတိအဖွဲ့ဝင်တဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်မှာ ကရင်နီနယ်စပ် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၊ ကချင်ပြည်နယ်နယ်စပ်အထိ မြောက်ပိုင်းစည်းရုံးရေးခရီးစဉ်မှာ ကေအန်ပီပီ၊ ကေအန်ယူ၊ အေအယ်လ်ပီ၊ ပီအန်အို၊ ပီအက်စ် အယ်လ်ပီ၊ အန်အမ်အက်စ်ပီ၊ ကေအိုင်အို၊ အက်စ်အက်စ်ပီပီစတဲ့အဖွဲ့တွေက တိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်ကြီးများနဲ့အတူ ဒုတိယစစ်ရေးခေါင်းဆောင်တဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီခရီးစဉ်မှာ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီတပ်ပေါင်းစု အန်ဒီအက်ဖ်ရဲ့ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ တန်းတူရေးနဲ့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ရရှိရေး ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုတည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းတွေကို ဒေသခံ တိုင်းရင်းသားခေါင်းဆောင်များ၊ ပြည်သူများကို တက်တက်ကြွကြွ ဆွေးနွေးဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့ပါတယ်။
၁၉၈၄ ခုနှစ် မြောက်ပိုင်းချီ (မဒတ) ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနဲ့ စစ်ရေး မဟာမိတ်စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ပါတယ်။ မြောက်ပိုင်းချီ (မဒတ) ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဟာ ကေအန်ယူဗဟိုကော်မတီဝင် ဆရာကြီး ဦးစိုးအောင်ဖြစ်ပြီးတော့ ကေအန်ပီပီဥက္ကဋ္ဌ ဖဲဖူးဖဲက ဒုတိယအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ရေးတာဝန်ခံက ကေအန်ပီပီအထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ခူးရီမာန်ထူးဖြစ်ပါတယ်။ မန်းရှာက ဒုစစ်ရေးတာဝန်ခံဖြစ်ပါတယ်။ ခေါင်းဆောင်မှုအစဉ်အရကြည့်ရင် မန်းရှာဟာ နံပါတ် (၄) အဆင့်မှာ ရှိပါတယ်။ မြောက်ပိုင်းချီ (မဒတ) ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ဟာ ၁၉၈၆ ခုနှစ်မှာ ကေအန်ယူဌာနချုပ် မာနယ်ပလောကို ပြန်ရောက်လာတဲ့အချိန်မှာ ဗကပနဲ့ စစ်ရေး မဟာမိတ်စာချုပ်ချုပ်ခဲ့တဲ့အပေါ် မန်းရှာကို အရေးယူခဲ့ပါတယ်။ ဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ်ကနေ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ သာမန်ရဲဘော်တဦးအဖြစ် ရောက်သွားပါတယ်။ မန်းရှာဟာ ဒီနိုင်ငံရေး လောကဓံကို အတော့ကို ခံစားရပါတယ်။ ဟိုးရှေ့တန်းတွေမှာ ကျောပိုးအိတ်တလုံးနဲ့ ရဲဘော် တယောက်ရဲ့တာဝန်ကို ထမ်းရွက်ခဲ့ရပါသေးတယ်။ အနိမ့်မှာ ဝိုင်းထောင်းတတ်တဲ့ လောက သဘာဝအတိုင်း မန်းရှာကို ဒီထက်ကြီးလေးတဲ့ ပြစ်ဒဏ်တွေပေးဖို့ တချို့က ကြိုးစားကြပါ သေးတယ်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီမိုကရေစီအရေးတော်ပုံကြီးပေါ်ပေါက်လာတဲ့အချိန်မှာ တပ်ပေါင်းစုခေါင်းဆောင်များ၊ ကေအန်ယူခေါင်းဆောင်များရဲ့ အကြံပေးတိုက်တွန်းမှုအရ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောဘိုမြက မန်းရှာကို ကိုယ်ရေးအရာရှိအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခံခဲ့ရပါတယ်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ် လူထုအရေးတော်ပုံကြီးက တော်လှန်ရေးနယ်မြေကို ရောက်ရှိလာတဲ့ ကျောင်းသားများ စုစည်းညီညွတ်ရေးနဲ့ ပေါင်းစည်း ရေးလုပ်ငန်းများကို အင်တိုက်အားတိုက်ဆောင်ရွက်သူတဦးလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
၁၉၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၂၂) ရက်နေ့မှာ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ အမျိုးသားကောင်စီ (အဲန်စီယူဘီ) ကို စတင်ဖွဲ့စည်းရာမှာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး တွဲဖက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး (၃) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့တယ်။ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ အတွင်းရေးမှူးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၉၅ ခုနှစ် (၁၁) ကြိမ်မြောက် ကေအန်ယူကွန်ဂရက်မှာ တွဲဖက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး (၁) အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြောက်ခြင်း ခံခဲ့ရပါတယ်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ် (၁၂) ကြိမ်မြောက် ကေအဲန်ယူကွန်ဂရက်မှာ ကေအန်ယူအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင် မြောက်ခြင်း ခံခဲ့ရပါတယ်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် (၁၃) ကြိမ်မြောက် ကေအဲန်ယူကွန်ဂရက်မှာ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ် ထပ်မံရွေးချယ်ခံခဲ့ရပါတယ်။
၁၉၉၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလကနေ ၁၉၉၆ ခုနှစ် နှစ်ကုန်အထိ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး ကေအန်ယူနဲ့ နဝတတို့တွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲ (၄) ကြိမ်ပြုလုပ်ခဲ့ရာမှာ ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ မော်လမြိုင်မြို့မှာ ပြုလုပ်ခဲ့တဲ့ ဒုတိယအကြိမ်ဆွေးနွေးပွဲမှာ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်။ ၁၉၉၆ခုနှစ် ဇွန်လ တတိယအကြိမ် မော်လမြိုင်မှာ ပြုလုပ်တဲ့ ဆွေးနွေးပွဲမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတာမလာဘောက အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်။ မန်းရှာက ဒုတိယခေါင်းဆောင် ၁၉၉၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ စတုတ္ထအကြိမ် ဆွေးနွေးပွဲမှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးတာမလာဘောက အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်၊ မန်းရှာက ဒုတိယခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပါတယ်။
ကေအန်ယူနဲ့ နဝတတွေ့ဆုံဆွေးနွေးပွဲတွေမှာ နဝတကိုင်ဆွဲထားတဲ့ လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်စွန့်ပြီး တရားဥပဒေဘောင်ထဲ ဝင်ရောက်ရေးဆိုတဲ့ လက်နက်ချအညံ့ခံရေး လမ်းစဉ်ကို ပြတ်ပြတ်သားသား ဆန့်ကျင်ခဲ့တယ်။ နိုင်ငံရေးပြဿနာကို နိုင်ငံရေးနည်းနဲ့ ဖြေရှင်းဖို့ ကေအန်ယူရဲ့ ချမှတ်ထားတဲ့ မူအပေါ်မှာ ခိုင်ခိုင်မာမာရပ်တည်ခဲ့တယ်။ နဝတဟာ ကေအန်ယူကို လက်နက်ချအညံ့ခံရေး ဘောင်ထဲကို ရောက်အောင် ကျုံးမသွင်းနိုင်ခဲ့တဲ့အတွက် မန်းရှာအပေါ်မှာ အညှိုးကြီးခဲ့ပါတယ်။ မန်းရှာရှိနေသမျှ ကေအန်ယူကို ဘယ်တော့မှ လှည့်စားဖြားယောင်းဖို့မရနိုင်ဘူးလို့ နဝတက သတ်မှတ်ခဲ့ပါတယ်။
ကရင့်တော်လှန်ရေး နှစ် (၆၀) ရှည်ကြာတဲ့ခရီးတလျှောက်မှာ အမျိုးသားနဲ့ တော်လှန်ရေးအတွက် ပေးဆပ်စွန့်လွှတ်ခဲ့ရတဲ့ ကရင့်တော်လှန်ရေးရဲ့ သားကောင်းကြီးများဟာ မနည်းတော့ပါဘူး။ ကရင့်တော်လှန်ရေးရဲ့ အစခရီးမှာ ကရင့်အမျိုးသားဦးစီးဦးဆောင်ဖြစ်တဲ့ ကော်ခိုစောဘဦးကြီး၊ ဗိုလ်ချုပ်စိုင်းကေ၊ စကောမောလေး၊ ဗိုလ်ချုပ်မင်းမောင်၊ ဗိုလ်ကျင်ဖေ၊ ယခုမန်းရှာလားဖန်းစတဲ့ ကရင့်တော်လှန်ရေးအဆင့်မြင့်ခေါင်းဆောင်တွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။ မရေမတွက်နိုင်တဲ့ ကရင့်တော်လှန်ရေးဟာ အာဇာနည်အထောင်အသောင်းတွေဟာလည်း မွန်မြတ်လှတဲ့ သူတို့ရဲ့အသက်တွေကို ရဲရဲရက်ရက်ပေးလှူခဲ့ကြပါပြီ။ ဒီအာဇာနည်များရဲ့ ကိုယ်ကျိုးစွန့်လွှတ်ပေးဆပ်မှုတွေကို ပြန် ပြောင်းတွေးလိုက်တိုင်း ကျနော်တို့ရင်မှာ ကြေကွဲဝမ်းနည်းပါတယ်။ အသက်ထင်ရှားရှိနေကြသေးတဲ့ ကျနော်တို့အားလုံးဟာ ဒီအာဇာနည်သူရဲကောင်းများရဲ့ အသက်ပေးပြီး သွေးနဲ့ခင်းခဲ့တဲ့လမ်း အတိုင်း ခိုင်မာတဲ့ ဇွဲသန္နိဌာန်ချပြီး ပြည်သူတရပ်လုံးလွတ်မြောက်တဲ့တိုင်အောင် တိုက်ပွဲဝင်သွားကြရပါမယ်။ ကေအန်ယူ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ပဒိုမန်းရှာ လားဖန်းအား မကျဆုံးမီ နှစ်ပတ်အလို ကရင်အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေး နှီးနှောဖလှယ်ပွဲမှာ နောက်ဆုံးမိန့်ခွန်းပြောသွားပါတယ်။ "တော်လှန်ရေးကို ဆုံးခန်းတိုင် ဆင်နွှဲသွားကြရမယ်" လို့ မှာကြားသွားပါတယ်။
ဘဝနိဂုံး
ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ် မဲဆောက်မြို့ရှိ နေအိမ်အတွင်း ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့ညနေ ၄ နာရီခွဲ လောက်တွင် မသမာသူလူတစု၏ သေနတ်သမား နှစ်ဦး ဝင်ရောက် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းကို ခံခဲ့သည်။ ရင်အုံတွင် သေနတ်ဒဏ်ရာ နှစ်ချက်၊ ညာဘက်လက်တွင် သေနတ်ဒဏ်ရာတစ်ချက်ဖြင့် နေရာမှာတင် ပွဲချင်းပြီး သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ သေဆုံးချိန်မှာ အသက် ၆၄ နှစ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး စောစေးစေး၊ နမ့်ဘွားဘွားဖန်း၊ နမ့်ဇိုယာဖန်းနှင့် စလုံ့ဖန်း တို့ သားသမီး လေးယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ဇနီးဖြစ်သူ နန့်ကျင်ရွှေ ကတော့ သူမကွယ်လွန်ခင် တနှစ် အလိုမှာဘဲ ကျန်းမာရေးနဲ့ ဆုံးပါးသွားနှင့်ခဲ့သည်။
အရကသုတ်
ဋီကာ၌ -ထိုခေတ်က ထင်ရှားခဲ့သော ဖွားသက်ရှည်တစ်ဦးနှင့် ဖိုးသက်ရှည် ၇-ဦးတို့ကို ပြဆိုထားပါသည်။
ကျီးချောင်းဝရွာ
ကျီးချောင်းဝရွာ
ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၇
(၁) ရက်
တောင်အာဖရိကနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ဂျွန်ဗော်စတာ၏ အမျိုးသားပါတီသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြတ်အသတ်အနိုင်ရရှိသည်။
အီဂျစ်တနိုင်ငံတည်း အဇ္ဇရီယယ်နှင့်ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးမှုကို ဆန့်ကျင်သည့် အာရပ်ခေါင်းဆောင်များသည် လစ်ဗျနိုင်ငံ၊ တရီပိုလီမြို့၌ ယနေ့ည တွေ့ဆုံဆွေးနွေးကြသည်။ ဆွေးနွေးရာတွင် လစ်ဗျခေါင်းဆောင် ကဒတ်ဖီး၊ ဆီးရီးယားသမ္မတ အာဆတ်၊ အယ်လဂျီရီးယားသမ္မတ ဗူမီဒီယင်၊ ပီအယ်အိုခေါင်းဆောင် အာရဖတ်၊ ပီအယ်အိုပြည်သူ့တပ်ဦးခေါင်းဆောင် ဒေါက်တာ ဂျော့ဟာဗက်တို့ ပါဝင်သည်။ တရားဝင်ဆွေးနွေးပွဲကို နောက်နေ့သို့ ရွှေ့ဆိုင်းလိုက်ကြသည်။
၁၉၇၅-၇၆ ခုနှစ် အမျိုးသားစာပေဆုစိစစ်ရွေးချယ်ရေးကော်မီတီသည် ၁၉၇၆ ခုနှစ်အတွက် ဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ဆုတွင် မင်းကျော်၏ အဖြူကိုမည်သူအနက်ဆိုးသနည်း စာအုပ်နှင့် ကလေးစာပေဆုတွင် သိပ္ပံစိုးမြင့်နိုင်၏ သားသားလေးအတွက်လက်ဆောင် စာအုပ်ကို ဆုအဖြစ်ရွေးချယ်ကြောင်းနှင့် ရွေးချယ်ခြင်းခံရသောစာအုပ်များကို ပြုစုသူစာပေပညာရှင်များအား တဦးလျှင် ဆုငွေ ၅၀၀၀ ကျပ်စီ ချီးမြှင့်ဂုဏ်ပြုမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာသည်။
(၂) ရက်
အီဂျစ်သမ္မတ အန္နဝါဆဒတ်၏ အဇ္ဇရီယယ်နိုင်ငံခရီးကို ဆန့်ကျင်သော အာရပ်ညီလာခံ၏ ပထမအကြိမ် တရားဝင်အစည်းအဝေးတွင် အီဂျစ်နိုင်ငံအား သံတမန်ရေးရာနှင့် စီးပွားရေးအရ လုံးဝသပိတ်မှောက်ရန် ပယ်လက်စတိုင်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့နှင့် အီရတ်ကိုယ်စားလှယ်တို့က တိုက်တွန်းပြောကြားသည်။
နိုင်ငံတကာကလေးများနှစ်အဖြစ် ၁၉၇၉ ခုနှစ်ကို သတ်မှတ်ကြေညာချက်ကို ကြိုဆိုထောက်ခံကြောင်း ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံ ဒုတိယကော်မီတီက တညီတညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ်သည်။
ရခိုင်ရိုးမ သစ်တောဖွံ့ဖြိုးစီမံချက်အရ ဂျပန်နိုင်ငံအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအေဂျင်စီမှ မြန်မာနိုင်ငံ သစ်လုပ်ငန်းကော်ပိုရေးရှင်းသို့ ကောင်းကင်ကြိုးဖြင့် သစ်ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းအတွက် ငွေကြေး၊ စက်ပစ္စည်းနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုအကူအညီများပေးအပ်သည့် သဘောတူစာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲနှင့် စာချုပ်များလဲလှယ်ပွဲအခမ်းအနားကို သစ်လုပ်ငန်းကော်ပိုရေးရှင်းရုံးချုပ် အစည်းအဝေးခန်းမတွင် ကျင်းပသည်။
(၃) ရက်
အာကာသပြင်ပတွင် အသိဉာဏ်ရှိသော သက်ရှိဘဝရှိနေသည် ဆိုသောအချက်သည် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း အမေရိကန် နက္ခတ္တရူပဗေဒပညာရှင် သောမတ်မိုဖက်က ပြောသည်။
ဗင်္ဂလားဒေ့ရှနိုင်ငံတွင် အဝါမီတရားမျှတရေးပါတီဟု အမည်ပေးထားသည့် နိုင်ငံရေးပါတီသစ်တရပ်ဖွဲ့စည်းခြင်းကို ထောက်ခံအားပေးကြောင်း ဗင်္ဂလားဒေ့ရှသမ္မတ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂျီယာအူးရ်ရာမန်က ပြောဆိုသည်။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီဥက္ကဋ္ဌကြီးနှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးနေဝင်းနှင့်အဖွဲ့ တိုက်ကြီးမြို့နယ် စပါးအထူးအထွက်တိုးလက်စားလိုက်ကောက်ရိတ်သိမ်းပွဲသို့ လှည့်လည်ကြည့်ရှုအားပေးသည်။
(၄) ရက်
ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ၅၇ ကြိမ်မြောက် အမျိုးသားနေ့ဖြစ်သည်။
ရိုဒီးဇီးယားတွင် လူတကိုယ်မဲတမဲစနစ်ဖြင့် လွတ်လပ်တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲလုပ်ရေးကို ရိုဒီးဇီးယားအမျိုးသားရေးခေါင်းဆောင် စီတိုလီနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဒေဗစ်အိုဝင်တို့ ညှိနှိုင်းသဘောတူကြသည်။
အီဂျစ်သမ္မတ ဆဒတ်၏ အရှေ့အလယ်ပိုင်းပဋိပက္ခဖြေရှင်းရေးဦးဆောင်မှုများကို တုံ့ပြန်ချက်တရပ်အဖြစ် အာရပ်တင်းမာသောအုပ်စုထိပ်သီးညီလာခံတွင် ပါဝင်တက်ရောက်လျက်ရှိသော ပယ်လက်စတိုင်ခေါင်းဆောင်များက အချက် ၆ ချက်ပါသော ရပ်တည်ချက်တရပ်ကို ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။
(၅) ရက်
အနုမြူလက်နက်စမ်းသပ်မှုအားလုံးကို တားမြစ်ပိတ်ပင်ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ အမေရိကန်၊ ရုရှနှင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံတို့သည် ဂျီနီဗာမြို့၌ ပြန်လည်ဆွေးနွေးကြသည်။
အီဂျစ်နိုင်ငံက ဆီးရီးယား၊ လစ်ဗျ၊ အယ်လဂျီးရီးယား၊ အီရတ်၊ တောင်ယေမင်နိုင်ငံတို့နှင့် သံအဆက်အသွယ်ဖြတ်လိုက်သည်။
သပြုရိုးရွာ၊ ဒုတ်ရိုက်
သပြုရိုးရွာ၊ ဒုတ်ရိုက်
ဒီဇင်ဘာ ၁၉၇၇
(၅) ရက်
အီဂျစ်အစိုးရနှင့် သံတမန်ဆက်သွယ်မှု ခေတ္တရပ်ထားခြင်းနှင့် စစ်ဌာနချုပ်သစ်တရပ်ထူထောင်ရေးစာချုပ်တရပ်ကို အယ်လဂျီးရီးယား၊ လစ်ဗျ၊ ဆီးရီးယားနှင့် တောင်ယေမင်နိုင်ငံတို့နှင့် ပယ်လက်စတိုင်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (ပီအယ်အို) တို့ သဘောတူလက်မှတ်ရေးထိုးကြသည်။
ကိုလံဗိုစီမံကိန်းဝင် ၂၃ နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးအဆင့်အစည်းအဝေးကို နီပေါနိုင်ငံ၊ ခေတ္တမန္ဒူမြို့၌ ကျင်းပရာ နီပေါဘုရင် ဗီရိန္ဒရာက ဖွင့်ပေးလိုက်သည်။
(၆) ရက်
အမေရိကန်နှင့်ရုရှတို့သည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင် ရေတပ်လှုပ်ရှားမှုများကန့်သတ်ရေးအတွက် တတိယအကြိမ်ဆွေးနွေးပွဲကို ဗန်းမြို့၌ စတင်ကျင်းပသည်။
ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး ဦးလှအေးခေါင်းဆောင်သည့် မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်ရေးကိစ္စများကို ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးရန် မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကွာလာလမ်ပူမြို့သို့ ရောက်ရှိကြသည်။
(၇) ရက်
ရုရှနှင့်မဟာဗျူဟာလက်နက်ကန့်သတ်ရေးဆွေးနွေးပွဲ (ဆော့ အဆင့် ၂) သဘောတူစာချုပ် တစိတ်တဒေသအဖြစ်လျှော့ချရန်စီစဉ်ထားကြောင်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဗရောင်းက ပြောကြားသည်။
အီဂျစ်နိုင်ငံရှိ ရုရှနှင့်အရှေ့ဥရောပနိုင်ငံများ၏ ယဉ်ကျေးမှုဌာနများနှင့် ကောင်စစ်ဝန်ရုံးများကို အီဂျစ်သမ္မတ၏ အဇ္ဇရီယယ်နှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးဆောင်ရွက်မှုကို ဆန့်ကျင်လှုံ့ဆော်ရန် အသုံးချနေသည်ဟုဆိုကာ ပိတ်လိုက်ကြောင်း အီဂျစ်က ကြေညာသည်။
(၈) ရက်
အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအသင်း (အေစီယင်) က ဆောင်ရွက်ရန်ရှိသည့် ဒေသဆိုင်ရာစီမံကိန်းလုပ်ငန်းကြီး ၅ ခုနှင့်ပတ်သက်၍ မေတ္တာရပ်ခံလျှင် အကူအညီတောင်းခံမှုမှန်သမျှကို စဉ်းစားလိမ့်မည်ဖြစ်ကြောင်း ဥရောပဘုံဈေးအဖွဲ့က ဆိုသည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးဂျာစီပြည်နယ်၊ ဗရောင်းဗေးအရပ်ရှိ ဒီဗိုရာ နှလုံးနှင့်အဆုတ်ရောဂါကုဆေးရုံမှ ဆရာဝန်ကြီးများက အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ် ပါကစ္စတန်အမျိုးသမီး ရှကီလာရာဇတ်၏ နှလုံးသွေးစီးဆင်းမှုကိုထိန်းသိမ်းပေးသော လက်ဝဲဘက်အဆို့ရှင်ကို ဝက်တကောင်၏အဆို့ရှင်ဖြင့် အောင်မြင်စွာ အစားထိုးကုသပေးလိုက်သည်။
လမ်းစဉ်ပါတီဥက္ကဋ္ဌကြီးနှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဦးနေဝင်းသည် ရွှေဘိုမြို့နယ် စပါးအထူးအထွက်တိုးစီမံကိန်းဝင် ဘုန်းဘွဲ့၊ ဇီးတော၊ တဂဏန်းနှင့် သပြေသာကျေးရွာတို့ရှိ တောင်သူလယ်သမားတို့၏ လက်စားလိုက်စပါးရိတ်သိမ်းပွဲသို့ သွားရောက်အားပေးသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျောက်ရောဂါပပျောက်ကြောင်းသတင်းကောင်းကို သိရ၍ ဝမ်းမြောက်ကြောင်းဖြင့် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က ကြေးနန်းပေးပို့သည်။
(၉) ရက်
၁၉၆၉ ခုနှစ်မှစ၍ လေယာဉ်အပိုင်စီးရန်ကြံစည်သည့်အကြိမ်ပေါင်း ၃၉၂ ကြိမ် ရှိသည့်အနက် ၂၁၁ ကြိမ် အောင်မြင်ခဲ့သည်ဟု နိုင်ငံတကာလေကြောင်းသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအသင်း (အိုင်အေတီအေ) မှ အရာရှိတဦးက ပြောကြားသည်။
အမေရိကန်နှင့်ရုရှားအကြား မဟာဗျူဟာလက်နက်ကန့်သတ်ရေး (ဆော့) ၏ ၂၁၈ ကြိမ်မြောက် မျက်နှာစုံညီအစည်းအဝေးကို ကျင်းပသည်။
အမြင့်ရွာ
အမြင့်ရွာသည် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်အတွင်းရှိ ရှေးမြို့ဟောင်း သမိုင်းဝင် ရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ခေတ်ပေါင်း၊ မင်းဆက်ပေါင်းများစွာ ရှိခဲ့သည့်အနက် အင်းဝ(ခေတ်)မင်းဆက်များ လည်း တစ်ခေတ်အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်တွင် စိတ်ဝင်စားစရာ သမိုင်းဖြစ်ရပ်များ မြောက်မြားစွာ ရှိခဲ့သည်။ အင်းဝခေတ်တွင်သာမက၊ ပုဂံ၊ ပင်းယ၊ ညောင်ရမ်း၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်တို့တွင်လည်း အမြင့်မြို့သည် နိုင်ငံအဝှမ်း မြို့ပြများထဲမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ တစ်နည်းဆိုရလျှင် အမြင့်မြို့သည် မြန်မာမင်းဆက်ခေတ်များအားလုံးနီးပါးလိုလို မြို့ပြဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်ရာ အမြင့်မြို့ဟောင်း အမြင့်ရွာသည် စိတ်ဝင်စားဖွယ် သမိုင်းများနှင့် ပြည့်နှက်နေသော နေရာတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အမြင့်မြို့ဟောင်းသည် သမိုင်းပညာရှင်များအတွက် အရေးပါသော မြို့ဟောင်းတစ်နေရာဟု ဆိုနိုင်ပေသည်။
သမိုင်း
အင်းဝခေတ် ဘုရင်စွာစော်ကဲ(မင်းကြီးစွာစော်ကဲ)သည် အင်းဝဘုရင် မဖြစ်မီက အမြင့်မြို့စားဖြစ်သည်။ သူ၏ တိုင်းပြည်အပေါ် သစ္စာစောင့်သိမှု၊ ထူးချွန်မှုတို့ကြောင့် အင်းဝဘုရင် သတိုးမင်းဖျား၏ယောက်ဖတော် ရမည်းသင်းမြို့စား မင်းကြီးသီလဝက သတိုးမင်းဖျားနတ်ရွာစံသောအခါ ပုဂံမင်းမျိုး အမြင့်မြို့စား စွာစော်ကဲကိုသာ ထီးနန်းတင်စေခဲ့သည်။ (အချပ်။ ထို့ကြောင့် မရွယ်ဘဲ စော်ကဲမင်းဖြစ် ဟူသော စကားပုံဆိုရိုးပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။) ထို့ပြင် အမြင့်မြို့ပြသည် မင်းအဆက်ဆက်၊ ခေတ်အဆက်ဆက်နီးပါး မင်းများ၏တပ်မတော်များအတွက် အရေးပါခဲ့သည်။ အမြင့်မြို့ဝန် မင်းကြီးလက်ဖဝါး(မင်းလက်ဝါး)သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်ထင်ရှားသူများတွင် တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲခေတ်ဦး အမျိုးသားအာဇာနည်ဆရာတော် ဦးဝိစာရသည် အမြင့်ကျေးရွာအုပ်စုဝင် ကမ်းနိမ့်ဇာတိသားဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ကိုလိုနီခေတ်နှောင်း လွတ်လပ်ရေးကာလတွင် အိုးဝေမဂ္ဂဇင်း၌ ထင်ရှားပြောင်မြောက်သော ဆောင်းပါးများ(အချပ်။ ခွေးသရမ်းကြီးလွတ်နေပြီ ဆောင်းပါး)ကို ရေးသားခဲ့သူ၊ ၁၉၄၈-၁၉၆၂ ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီခေတ် လွှတ်တော်အမတ်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဆရာညိုမြသည် အမြင့်တိုက်နယ် သောတာပန်ရွာဇာတိဖြစ်သည်။ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူသော အမြင့်မြို့သစ်ကျောင်းဆရာတော် အရှင်နန္ဒာသီရိသည် အမြင့်မြို့မှဖြစ်သည်။ ( နန္ဒာသီရိ ဘဒ္ဒန္တ အမြင့်ရပ်သစ်ကျောင်းဆရာတော် )။ ဆရာတော်ဘုရားသည် ရဟန္တာဟုကျော်ကြား၍၊ ယနေ့ထက်တိုင် ဆရာတော်ဘုရား၏ ရုပ်ကလာပ်တော်ကို သဘာဝအတိုင်း ဖူးမြော်နိုင်သေးသည်။
အဓိကရဏသမထသုတ်
အဓိကရုဏ်းငြိမ်းကြောင်းတရား သမထ (၇) ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အမြင့်ရွာ
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
အမြင့်ရွာသို့ရောက်ရန် ချောင်းဦး-အမြင့် ကျေးလက်လမ်းမကြီးကိုလည်းကောင်း၊ မုံရွာ-အမြင့် ကျေးလက်လမ်းမကြီးကိုလည်းကောင်း အသုံးပြုနိုင်သည်။ ချင်းတွင်းမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းရှိ ဆိပ်ကမ်းရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။ ချင်းတွင်းမြစ်ကူးတံတား(ဆင်ဖြူရှင်တံတား )၏ တောကျောင်းကြီးရွာမှ မြောက်ဖက်သို့  အနိမ့်ရွာ( ယခု သုံးပန်လှရွာ) (၂)မိုင်ခန့် ဆက်လက်သွားလာလျှင်  အမြင့်ရွာသို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။
ကင်မွန်းခြုံရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျူလီယန်နေ့စွဲ
နက္ခတ်ပြက္ခဒိန်တွက်ရာ၌ သုံးသော စနစ်မျိုးဖြစ်၍ နှစ်၊ လကို အခြေခံမထားဘဲ ရက်တစ်ခုထဲကိုသာ ရေတွက်သည်။ ၁၅၈၂-ခုနှစ်တွင် ဂျိုးဆက်စကာလီဂါက စတင်တီထွင်သည်။ ဤနည်းဖြင့် ပြက္ခဒိန်အမျိုးမျိုးကို အသုံးပြုကြခြင်းကြောင့် နေ့ရေတွက်ပုံ လွှဲမှားစရာ မရှိတော့ဘဲ အမှန်ကို တစ်ဆက်တည်း ရေတွက်နိုင်မည် ဖြစ်လေသည်။ ဂျူလီယန် ပြက္ခဒိန်တွင် ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၄၇၁၃-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့ကို သတ်မှတ်အရင်းခံ၍ လက်ရှိရက်ပေါင်းကို ရေတွက်သည်။ ထိုအတိုင်းတွက်ရာ၌ ၁၉၆၈-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့ထိ ရက်ပေါင်း (၂၄၃၉၈၅၇) ရှိမည်ဖြစ်လေသည်။
ကွင်းကြီးရွာ၊ ဘုရားလှ
ကွင်းကြီးရွာ၊ ဘုရားလှ
အေးရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
အေးရွာ (Aye)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ သုံးဆယ့်ခြောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သုံးဆယ့်ခြောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၆၈ ဦး၊ မ ၃၄၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချပါတီ
ပြုလုပ်ခြင်း
ဂျုံကြမ်းမှုန့်၊ ဆား၊ ဒိန်ချဉ်တို့ကို သမအောင် ရောပြီး ရေကို နည်းနည်းချင်းစီထည့်ကာ သမအောင် နယ်ပေးပါ။ ဂျုံနယ်သည့်အခါ ရေမများအောင် သတိထားပြီး ရေကို နည်းနည်းချင်း ဖျန်းဖျန်းပြီး နယ်ပေးပါ။ ဂျုံမှုန့်လုံးလေးတွေလို မြင်နေရမယ်ဆိုလျှင် နယ်တာ လိုသေးသည်၊ ရေနည်းနည်းဖျန်းပြီး အားလုံး သမ အောင် နယ်ပေးပါ။ ဂျုံက အနယ်နာလေ မုန့်သားကောင်းလေ ဖြစ်၍ ခပ်နာနာ နယ်ပေးနိုင်လေ မုန့်သားပိုပြီး ညက်ညက်အိအိလေး စားရမှာ ဖြစ်သည်။
နယ်ပြီးသားဂျုံကို ပိတ်ပါးစလေး ရေဆွတ် အုပ်ပေးထားပြီး နာရီဝက်မှ တစ်နာရီ ၂ နာရီ အကြာထိ နှပ်ထားပေးပါ။ နှပ်ပေးထားခြင်းဖြင့် မုန့်သားကို ပိုမိုနူးညံ့ကောင်းမွန်စေသည်။
ပြီးနောက် ဂျုံသားတွေကို ယူပြီး ဂေါက်သီးလုံးအရွယ် အလုံးလေးများ လုံးပါ။ ထိုဂျုံလေးများ အပေါ် ဂျုံမှုန့်လေးများ ဖြူးပေးပါ။ ဂျုံမှုန့်လေးတွေ ဖြူးပေးထားလျှင် မုန့်သားများ လေသလပ်ပြီး ခြောက်သွားမှာ မစိုးရတော့ပါ။
ပြီးနောက် ဂျုံလုံးလေးတွေကို တစ်လုံးချင်းစီယူပြီး ဒလိမ့်တုံးလေးနှင့် ဂျုံကိုပြားအောင် လှိမ့်ပေးပါ။ ဂျုံပြားရအောင် လှိမ့်သည့်အခါ အောက်ခံပြားတွင် ဂျုံများ ကပ်မနေရအောင် ဆီနည်းနည်းသုပ်ပေးပါ။ ဒလိမ့်တုံးမရှိရင် ပုလင်းကို အသုံးပြုပြီး လှိမ့်လို့ရသည်။ ချပါတီတစ်ခု၏ အရွယ်အစားကတော့ လက်ဖက်ရည်အချို အောက်ခံပန်းကန်ပြားအရွယ်လောက်ရှိသည်။
ဂျုံလုံးလေးကနေ ဂျုံပြားလေးတွေအဖြစ်ကို ရောက်လာပြီဆိုလျှင် ဒယ်ပြားဝိုင်းမှာ ဆီ/ထောပတ် (နှစ်သက်ရာကို အသုံးပြုနိုင်သည်။) အနည်းငယ် သုတ်ပြီး မီးဖိုပေါ်မှာ မီးအသင့်အတင့်ထားကာ ဒယ်ပြားဝိုင်းကို တင်ပေးပါ။ ဒယ်ပြားပူလာပြီဆိုလျှင် ဒယ်အိုးထဲ ဂျုံပြားလေးများ အသာထည့်ပေးပါ။ (မုန့်ကို အိုးကင်းပူတိုက်တဲ့သဘောဖြစ်သည်) မုန့်သားအရောင်ပြောင်းလာပြီဆိုလျှင် မုန့်ကလော်တံလေးနဲ့ တစ်ဘက်ကိုလှန်ပေးလိုက်ပါ။ ၁ မိနစ်မျှ အကြာဆိုလျှင် ကျက်ပြီဖြစ်သည့် ချပါတီကို ရရှိပါပြီ။(သို့) မီးတောက်ထဲတွင် ညှပ်တံဖြင့် မီးကင်းတဖက်တချက် လှန်ကာ ကင်ပေးပါ။ မုန့်အတွင်းပိုင်းမှ လေများအပူကြောင့် ပိုကျယ်ပြန့်လာပြီး မုန့်ဖေါင်းဖွလာမည် ဖြစ်၏။
ငှက်ကျင်တန်းရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
ငှက်ကျင်တန်းရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
လန်သနမ်
လန်သနမ် (Lanthanum) သည် ပျော့ပျောင်း၍ အလွယ်တကူ ပုံသွင်းနိုင်သော၊ ကွေးနိုင်ညွတ်နိုင်သော၊ ငွေဖြူရောင်ရှိသော သတ္ထုတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရှားပါးသော ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ဒြပ်စင်များထဲတွင် ထူးခြားပြီး၊ ဓာတ်ပြုနိုင်စွမ်းအား ကောင်းသော ဒြပ်စင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လေထဲ၌ အောက်စီဂျင်နှင့် လျင်မြန်စွာဓာတ်ပြုနိုင်ပြီး၊ ရေနှင့်အတူဓာတ်ပြု၍ Hydroxides ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ လန်သနမ်သည် လွယ်ကူစွာ မီးလောင် နိုင်သော်လည်း ဆားအဖြစ် ပျော်ဝင်နိုင်စွမ်းမရှိပါ။
အသုံးပြုခြင်း
လန်သနမ်သည် ရှားပါးသော ဒြပ်စင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အခါအားလျော်စွာ အိမ်သုံးပစ္စည်းကိရိယာများ အနေဖြင့် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ရောင်စုံရုပ်မြင်သံကြားစက်များ၊ အလင်းပေးနိုင်သောမီးချောင်းများ၊ ဓာတ်အားထိန်းနိုင်သော မီးချောင်းများ စသည်တို့တွင် အသုံးပြုသည်။ ရှားပါးသောဒြပ်စင်များထဲ၌ ထူးခြားသောဂုဏ်သတ္တိများရှိသော ဒြပ်စင်လည်းဖြစ်သည်။ La2O2 အား အထူးအမြင်အား ကောင်းသော မျက်မှန်များ (အနီအောက်ရောင်ခြည် စုပ်ယူနိုင်သော မျက်မှန်များ၊ ကင်မရာများ နှင့် အဝေးကြည့် မှန်ဘီလူးများ) ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။ အကယ်၍ ပြင်းအားကောင်းသော သံမဏိအနည်းငယ် ထည့်ပေါင်းလိုက်မည်ဆိုပါက အလွယ်တကူ ပုံသွင်း၍ ရသော ဂုဏ်သတ္တိတစ်မျိုးကို ရရှိစေနိုင်သည်။ လန်သနမ်ကို အဓိကကျသော လျှပ်ခေါင်း(electrodes) ပြုလုပ်ရာ ကာဗွန်များထဲတွင် ဗဟိုချက်အနေဖြင့် အသုံးပြုပါသည်။ လန်သနမ်ဆားသည် zeolite ဓာတ်ကူပစ္စည်းအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ပြီး၊ ၎င်းဓာတ်ကူပစ္စည်းသည် မြင့်မားသော အပူချိန်တွင်ပင် တည်ငြိမ်စွာ တည်ရှိသောကြောင့် ရေနံချက် လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုကြသည်။
မိုင်းသောက်ခံတပ်
မိုင်းသောက်ခံတပ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်း၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဗြိတိသျှတို့ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းအတွက် ထားရှိသည့် ဖို့ဆက်ဒမင် (Fort Stedmab) ခေါ် ခံတပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးလွယ်ကူမှုအတွက်ဖြစ်စေ၊ စစ်ရေးနှင့်လုံခြုံမှု အတွက် ထိန်းချုပ်ရန် လွယ်ကူသည့်နေရာ၌ဖြစ်စေ ၎င်းတို့အုပ်ချုပ်ပြီးစအချိန်က ခံတပ်များကို အနှံ့ထားရှိ အုပ်ချုပ်ကြသည်။