cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဂျာမန်အနုပညာ
ဂျာမန်အနုပညာ
ထိုအချိန်အခါတွင် အီတလီနိုင်ငံ၊ ဗင်းနစ်မြို့၌ အနုပညာ သည် ထိပ်တန်းသို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်ရာ ဗင်းနစ်မြို့နှင့် နီးစပ် သော ဂျာမနီတောင်ပိုင်းသည်လည်း ဂျာမန်အနုပညာရပ်များကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရန် ကြိုးစားလျက်ရှိသည်။ဤသို့ ကြိုးစား အားထုတ်မှုကြောင့် ဖြစ်ထွန်းသောအကျိုးမှာ ကမ္ဘာ့အနုပညာ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားရမည့် သုခုမပညာသည်ကြီး အားလဗရက်ဒျူရာ (ခရစ် ၁၄၇၁-၁၅၂၈) ပေါ်လာခြင်း ဖြစ် ပေသည်။
အားလဗရက်ဒျူရာမှာ နျူးရမ်း ဗပ်မြို့နေ ရွှေပန်းထိမ်ဆရာတစ်ဦး၏သားဖြစ်၍ ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံအသီးသီးတွင် ကျော်ကြားလျက်ရှိသော မိုက်ကယ်အန်ဂျီလို၊ ရက်ဖီအယ်၊ ဂျိုဗန္နီးဗဲလီနီ၊ တစ်ရှန် အစရှိသူတို့နှင့်လည်း ခင်မင်သူ ဖြစ်၏။ နိုင်ငံအရပ်ရပ်သို့ လှည့်လည်ကာ လေ့လာ ကြည့်ရှုခဲ့သူဖြစ်သဖြင့် ဗဟုသုတနှင့်လည်း ပြည့်စုံပေသည်။ ဒျူရာသည် ဂျာမန်အနုပညာသမိုင်း ပထမပိုင်းကို ရေးသားပြုစု ခဲ့၏။ ကျန်တစ်ပိုင်းကိုမူ ပန်းချီနှင့် ပုံထွင်း အနုပညာဆရာကြီး များ ဖြစ်ကြသော လူးကတ်ကရားနတ်နှင့် ဟောလဗိုင်းတို့က ရေးသားခဲ့လေသည်။
အထူးအားဖြင့် ကျော်ကြားသလောက် လက်ရာပြောင်မြောက် ခဲ့သူများမှာ ဒျူရာနှင့်ဟောလဗိုင်းတို့ဖြစ်ကြ၍ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ ကွယ်လွန်သောအခါတွင် သူတို့၏ခြေရာကို နင်းနိုင်မည့်သူများ မပေါ်ပေါက်တော့ချေ။ ဂျာမန် အနုပညာရပ်များသည်လည်း ထိုအခါမှစ၍ မှေးမှိန်ခဲ့ပြန်၏။
နွားနောက်
နွားနောက်သည် ကြီးမားသည့် မွေးမြူရေးနွားအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ မြန်မာပြည်မြောက်ပိုင်းနှင့် တရုတ် ယူနန်ပြည်နယ်တို့တွင် အဓိက မွေးမြူကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် နွားနောက်မွေးမြူမှု
ချင်းပြည်နယ်တွင် နွားနောက် မွေးမြူမှုအများဆုံးရှိသည့် မြို့နယ် များမှာ မင်းတပ်၊ မတူပီ၊ တီးတိန်၊ ထန်တလန်၊ ဟားခါး၊ ပလက်၀မြို့နယ်များဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။ ချင်းပြည်နယ်မြို့တော် ဟားခါးဒေသတွင် နွားနောက်အရေအတွက် (၁၉၀၀)ခန့်ရှိကြောင်း မွေးမြူရေး နှင့်ကုသရေးဦးစီးဌာနမှသိရသည်။ နွားနောက်အကောင်(၅၀)အထက် မွေးသူလေးငါးဦးရှိသည်ဟုဆို သည်။ နွားနောက်၊ ကျွဲ၊ နွားများအပြင် အိမ် မွေး တိရစြွာန်များ အနေဖြင့် ဝက်၊ ကြက်၊ ဘဲ၊ ခွေး များကို အဓိက မွေးမြူကြသည်။ နွားနောက်များကို အထူးသဖြင့် တန်ဖိုးထားကြပြီး အလေးထား မွေးမြုကြသည်။ လူတစ်ဦး၏ ပစ္စည်း ဥစ္စာချမ်းသာမှုကို ၎င်း၏ နွားနောက် ပိုင်ဆိုင်မှုအပေါ်၌ ပို၍ အသိအမှတ် ပြုကြသည်။ နွားနောက်များသည် မြန်မာပြည် တစ်ဝှမ်းလုံးတွင် ချင်းတောင်၌သာ တွေ့ရသဖြင့် ရှားပါးသည့်၊ ချင်းလူမျိုးတို့၏ အမှတ်လက္ခဏာ တစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ ယခင် ကာလများ၌ တောထဲ တောင်ထဲ၌ လွှတ်ထားကြပြီး နွားနောက်ကျောင်းသူ (တစ်ရွာလုံး လူထုမှ တာဝန်အဖြင့် ပေးရခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းမှ တိရစ္ဆာန်များ၏ အခြေအနေများကို စောင့်ကြည့်ကြရသည်။ တန်ဖိုး အနေဖြင့် နွားနောက်များ မွေးလာသောအခါ နွားနောက်အဖြင့် သော်လည်းကောင်း၊ စပါးများအဖြင့် သော်လည်းကောင်း ပေးရသည်။) မှသာ လိုက်လံ၍ ထိန်းကျောင်းရသည်။‌
အကိုးအကား
ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ
ခပေါင်းတဲ (အနောက်)ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ခပေါင်းတဲ (အနောက်)ရွာ (Khapaungte(West))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဇောင်းတောကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇောင်းတောကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၄ ဦး၊ မ ၁၈၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂုံမင်းကွင်းရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
ဂုံမင်းကွင်းရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
လိုင်​ဒေါင်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
လိုင်​ဒေါင်ဂါးရွာ(Laidaunggar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဂေါ့အူမားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၅၇ ဖြစ်သည်။
နမ်ဒါရမ်
နမ်ဒါရမ် (Nam Da-reum) သည် တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသားသရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး နာမည်ကြီး ကိုရီးယားဇာတ်လမ်းတွဲများတွင် ခေါင်းဆောင်မင်းသားများ၏ ငယ်ဘဝနေရာမှ သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးခဲ့သော Beautiful World ဖြင့်လည်း လူသိများသည်။
ကလေးသရုပ်ဆောင်အဖြစ် Boys over Flowers, ဖီနိုချီအို၊ အစောင့်အရှောက်၊ အထီးကျန်နတ်ကြီး၊ Rain or Shine၊ The King in Love၊ While you were Sleeping၊ Come and Hug Me၊ Radio Romance၊ Start-up နှင့် Doom at Your Serviceတို့တွင် ကလေးသရုပ်ဆောင်နှင့် လူငယ်သရုပ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၂၀၀၂ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ဒွါရစုရွာ၊ နှောကုန်း
ဒွါရစုရွာ၊ နှောကုန်း
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယူနစ်စနစ်
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယူနစ် စနစ် (International System of Units) သည် မက်ထရစ် စနစ် ၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပုံစံ ဖြစ်သည်။ SI သည် ပြင်သစ်ဘာသာစကား Système International d'unitésမှ လာသော အတိုကောက် စကားလုံး ဖြစ်သည်။
မီတာ၊ ကီလိုဂရမ် နှင့် စက္ကန့် တို့ကို ပေါင်းစပ်၍ ယူနစ် အသစ်များ အဖြစ်သုံးသည်။ ဥပမာ ထုထည်၊ စွမ်းအင်၊ ဖိအား တို့ ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်းနှင့် အသုံးချမှု
ပြင်သစ်ပြည်တွင် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး အပြီးတွင် စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ အမေရိကန်နိုင်ငံ ၊ လစ်ဗျားနိုင်ငံ နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ မှ အပ ကျန်တကမ္ဘာလုံး က သုံးစွဲနေကြပြီဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံများတွင်ကား မူလအသုံးဖြစ်သော ဗြိတိသျှစနစ် ကိုသာ သုံးကျသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံ အပါအဝင် အခြား ဗြိတိသျှ တို့နှင့် နွယ်သော နိုင်ငံအများစု မှာ ဖြေးဖြေးချင်း မက်ထရစ် စနစ်သို့ ပြောင်းလဲ သုံးစွဲနေပြီ ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှတွင်မူ မက်ထရစ် စနစ်နှင့် ဗြိတိသျှ စနစ်တို့ကို တပြိုင်နက် အသုံးပြုသည်။ သို့သော် မက်ထရစ် အသုံးများသော ဥရောပသမ္မဂ သို့ ဝင်ရန်မတိုင်ခင် မက်ထရစ် စနစ်ကို ပိုမိုသုံးစွဲရန် အားပေးခဲ့သည်။
Base units of measurement
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယူနစ် စနစ် ၏ အခြေခံ ယူနစ်များ ကို သိပ္ပံပညာရှင်များ နှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ လူများ က သုံးစွဲနေကြသည်။ အခြား ယူနစ် များသည် အောက်ပါ အခြေခံ ယူနစ် ၇ ခု ပေါ်တွင် မူတည်၍ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် အခြား ယူနစ်များကို ဆင့်ပွားယူနစ်များ ဟုလည်း ခေါ်သည်။
တို့သည် အခြေခံယူနစ် များ ဖြစ်သည်။
အထူးနံမည် နှင့် ဆင့်ပွားယူနစ်များ
အထူးနံမည်နှင့် အခြား ဆင့်ပွားယူနစ်များလည်း ရှိသေးသည်။
အောက်တဲစုရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
အောက်တဲစုရွာ (Auktesu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဇရပ်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၁၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇရပ်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၃ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိတ်ဆားရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ဆိတ်ဆားရွာ (Seiksar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ သညစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၈၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘရောင်ဘောလိပရရွာ
ဘရောင်ဘောလိပရရွာ
စာဖြူစုရွာ၊ တုံးပုံ
စာဖြူစုရွာ၊ တုံးပုံ
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
အင်းရင်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
အင်းရင်းရွာ (Innyin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ အင်းရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၁ ဦး၊ မ ၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မွန်ရှီရွာ
မွန်ရှီရွာရွာ
ဂျုံးဂျုံးကျရွာ၊ တုံးပုံ
ဂျုံးဂျုံးကျရွာ၊ တုံးပုံ
သဖန်းချောင်းရွာ၊ ကျောက်ပြောက်
သဖန်းချောင်းရွာ၊ ကျောက်ပြောက်
မရန်ကထောင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
မရန်ကထောင်ရွာ(Marankahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဂေါ့အူမားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၆၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျစ်လွယ်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဂျစ်လွယ်ရွာ(Jitloi)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၀၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက်နိုင် (ဘောလုံးသမား)
သက်နိုင်(၂၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၂)သည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင်အားကစားသမားတစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး မြန်မာ လက်ရွေးစင် ဘောလုံးအသင်းနှင့် မြန်မာ ယူ-၂၂ ဘောလုံးအသင်းတို့အတွက် နောက်တန်း ခံစစ်နေရာတွင် ပါဝင်ကစားလျက်ရှိသည်။ သို့သော် သူ၏ ကလပ်အသင်းဖြစ်သော ရတနာပုံအသင်းတွင်မူ ရှေ့တန်းနေရာ ကစားခဲ့သည်။  2013 AFC U-22 Asian Cup qualification တွင် မြန်မာအသင်း နည်းပြဖြစ်သူ ပတ်ဆောင်ဟွာက သူ့ကို နောက်တန်းညာစွန်တွင် သုံးခဲ့သည်။ သူသည် ရတနာပုံအသင်းနှင့်အတူ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ဖလားကို နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။
ခပွေးရွာ၊ ဖါပွေ
ခပွေးရွာ၊ ဖာပွေ
ဂျာဗိုးအာကောင်
ဂျာဗိုးအာကောင် (Jerboa)သည် အာရေဗျနိုင်ငံနှင့် မြောက်အာဖရိကတိုက်တို့တွင် များသောအားဖြင့် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါတစ်မျိုး ဖြစ်၏။ 'ဒစ်ပိုဒီဒီး'မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၏။ ယင်း၌ ကြွက်သွားကဲ့သို့ သေးငယ်၍ ချွန်ထက်သော သွားမျိုး ရှိသည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံရှိ ဂျာဗိုးအာကောင်မှာ ကိုယ်အရှည် ၈ လက်မခန့် ရှိသည်။ အမြီးမှာလုံး၍ ၁ဝ လက်မခန့်ရှည်ပြီး အမွေးတိုကလေးများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေသည်။ အဖျား၌ အမွေးစုလျက်ရှိ၏။ ခြေသည်း ၅ ခုရှိသော ရှေ့ခြေတို့မှာ အလွန်တို၏။ နောက်ခြေတို့မှာ ရှေ့ခြေတို့ထက် ၆ ဆခန့် ရှည်သည်၊ ခုန်ရန် ကြံရွယ်သောအခါ နောက်ခြေတို့ကို၎င်း၊ အမြီးကို၎င်း ထောက်၍ထားသည်။ ရှေ့ခြေတို့ကိုမူ ရင်ပတ်တွင်ကပ်၍ ထားလေသည်။
ထို့နောက် ခုန်လိုက်သောအခါ နောက်ခြေတို့ဖြင့်သာ ထောက်၍ကျသည်။ ဤသို့ လျင်မြန်စွာ ခုန်ပေါက်ကာ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ သွားလာလှည့်လည် ကျက်စားတတ်ကြလေသည်။ ဂျာဗိုးအာကောင်သည် ခြေသည်းများဖြင့် မြေကြီးတွင် တွင်းတူး၍ တစ်နေ့လုံးနေသည်။ ညဉ့်အခါတွင်သာ ထွက်၍ လျင်မြန် ဖျတ်လတ်သောကြောင့် ဖမ်းမိရန် ခဲယဉ်းပေသည်။ အသင်းအဖွဲ့နှင့် နေလေ့ရှိသည်။
ပါရှားနိုင်ငံရှိ 'အဲလက်တဂအင်ဒီးက'ခေါ် ဂျာဗိုးအာကောင်သည်လည်း တွင်းထဲတွင်နေသော ညဉ့်သတ္တဝါမျိုးဖြစ်၏။ ကောက်ပဲသီးနှံများကို ရှာဖွေစားသောက်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုက်ဖြတ် သတ္တဝါများ
ကော်နက်တင်း ရော့ဒ်
ရှေ့တိုးနောက်ငင် ရွေ့လျားသော ပစ်စတင် အင်ဂျင် များတွင် ကော်နက်တင်း ရော့ဒ်ဆိုသည်မှာ ပစ်စတင် ကို ကရိုင်းရှပ် ဖြင့် ဆက်သွယ်ပေးသော စက်ပစ္စည်းပင် ဖြစ်သည်။ ကရိုင်းရှပ် နှင့် တွဲဆက်လိုက်သည့် အခါတွင် ၎င်းတို့သည် မျဉ်းဖြောင့်အတိုင်း သွားသော ရွေ့လျားမှုမှ လည်ပတ်သော ရွေ့လျားမှု အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည့် ရိုးရှင်းသော လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခု ဖြစ်လာစေသည်။
ကော်နက်တင်း ရော့ဒ်များသည် လည်ပတ်သော ရွေ့ရှားမှုကို မျဉ်းဖြောင့် ရွေ့လျားမှု အဖြစ်လည်း ပြောင်းလဲပေးနိုင်သည်။ သမိုင်းကြောင်း အားဖြင့် ဆိုလျှင် ကော်နက်တင်း ရော့ဒ်များကို ထိုသို့သော လုပ်ငန်းဆောင်တာ အတွက် ပထမဆုံး အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး သည် ရန်ကုန်မြို့ ပန်းဘဲတန်းမြို့နယ်တွင်တည်ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးက ယခုဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေးနေရာတွင် အယ်လီဖင့်စတုံး၊ အင်ပါရာဖာရစီ ကဇာတ်ရုံနှင့် စီနီမာဒီပဲရစ် ရုပ်ရှင်ရုံများ တည်ရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြူနီစပါယ်အဖွဲ့ (ယခု ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ) က ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဈေးသစ်ကြီး ဆောက်လုပ်ခဲ့ရာ မြူနီစပါယ်မင်းကြီးစကော့ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် စကော့ဈေးဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ရန်နိုင်ဈေးဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေးဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေးသည် ရှေးဟောင်းအဆောက်အဦး တစ်ခုဖြစ်ပြီး ရှေးဟောင်း အမွေအနှစ် အဆောက်အအုံ တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
စကော့ဈေးအား ၁၉၂၆ ခုနှစ် တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဘောလုံးအားကစားကို စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သူ ဗြိတိသျှလူမျိုး အုပ်ချူပ်သူအရာရှိ ဆာ ဂျိမ်း(စ်) ဂျော့ စကော့(ဒ်)အား ဂုဏ်ပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားဆိုကြသော်လည်း အမှန်၌ ထိုစဉ်က မြူနီစပါယ်ကော်မရှင်နာမင်းကြီး ဂါဗင် စကော့(ဒ်)အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဗိုလ်ချူပ်အောင်ဆန်း အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဗိုလ်ချူပ်အောင်ဆန်းဈေးဟူ၍ ပြောင်းလဲခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
မဟာပနာဒဇာတ်
တိကနိပါတ် - ၂။ ပဒုမဝဂ် -(၂၆၄) မဟာပနာဒဇာတ်။ ။ အရှင်ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအား ကျောင်းငယ်လှူခဲ့ဖူးသော ကုသိုလ်ကြောင့် အထူးထူးသော ပြာသာဒ်နှင့်တကွ စည်းစိမ်ခံစားရသော မဟာပနာဒမင်းအကြောင်း။
စည်းစိမ်ကြီးမား သူဌေးသား
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဂင်္ဂါမြစ်နား၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် တစ်ရံသောအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဘဒ္ဒဇိ သူဌေးသားအား သင်္ဂြိုဟ်ထောက်ပံ့ခြင်းကို ပြုမည်ဟု သံဃာအပေါင်းအား ခြံရံလျက် ကြွတော်မူလတ်သော် ဘဒ္ဒိယမြို့သို့ရောက်၍ အလိုလိုဖြစ်သော တောတစ်ခုဝယ် ဘဒ္ဒိဇိသူဌေးသား၏ ဉာဏ်ရင့်ခြင်းကို ဆိုင်းငံ့တော်မူလျက် သုံးလပတ်လုံး သီတင်းသုံးတော်မူ၏။
ထိုဘဒ္ဒဇိသူဌေးသားကား ဥတုသုံးပါးအား လျောက်ပတ်သော ပြာသာဒ်သုံးဆောင်ရှိ၏။ တစ်ဆောင် တစ်ဆောင်တွင် လေးလစီ နေလေ့ရှိ၏။ ထိုသူဌေးသား ပြာသာဒ်တစ်ဆောင်မှ တစ်ဆောင်သို့ အကူးတွင် တစ်မြို့လုံး အုတ်အုတ်ကျက်ကျက်ဖြစ်ကာ သူ့ထက်ငါ ဝိုင်းအုံလျက် ညောင်စောင်းအဆင့်ဆင့်ခင်း၍ သူဌေးသား၏ စည်းစိမ်ကို ကြည့်ရှုလေ့ရှိကြကုန်၏။
ထိုအခါ ဘဒ္ဒိယမြို့သူမြို့သားတို့သည် မြို့အလယ်တွင် ခမ်းနားတင့်တယ်စွာ မဏ္ဍပ်ကြီးဆောက်လုပ်ပြီးလျှင် ဘုရာအမှူးရှိသော သံဃာတော်တို့ကို ပင့်ဖိတ်ကာ အလှူကြီးပေးလျက် တရားတော်ကို နာကြားကြကုန်၏။ ထိုခဏတွင် ဘဒ္ဒဇိသူဌေးသားသည် ပြာသာဒ်တစ်ဆောင်မှ တစ်ဆောင်သို့ကူးခဲ့ရာ မိမိ၏အခြွေအရံမှတစ်ပါး မြို့သူမြို့သားတို့ကို မမြင်သဖြင့် မေးမြန်းလျှင် မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ တစ်မြို့လုံး အလှူကြီးပေးကာ တရားတော်ကို နာကြားနေကြကြောင်း ပြောဆိုကုန်၏။ ထိုစကားကိုကြားလျှင် သူဌေးသားသည် မိမိအခြံအရံနှင့်တကွ မြတ်စွာဘုရားထံသို့သွား၍ ပရိတ်သတ်အစွန်တွင် နေလျက် တရားတော်ကို နာရသောအခါ အလုံးစုံသော ကိလေသာတို့ကို ကုန်ခန်းစေ၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်လေ၏။
ရဟန်းပြုဘိ ဘဒ္ဒဇိ
မြတ်စွာဘုရားသည် ဘဒ္ဒဇိသတို့သား၏ အဖဖြစ်သော ဘဒ္ဒိယ သူဌေးကြီးကို ခေါ်တော်မူ၍ သူဌေးကြီးအား သားတော် ဘဒ္ဒိဇိသတို့သား အရဟတ္တဖိုလ်သို့ရောက်ကြောင်း မိန့်တော်မူရာ သူဌေးကြီးသည် သားတော်ကိုရဟန်းပြုပြီးလျှင် နက်ဖြန် သားတော်ကို ခေါ်ဆောင်ကာ ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်တို့သည် အိမ်သို့ကြွ၍ ဆွမ်းဘုဉ်ပေးတော်မူရန် လျှောက်ထားလေ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် ဘဒ္ဒဇိသူဌေးသားကို ကျောင်းတော်သို့ခေါ်၍ ရဟန်းပြုပြီးလျှင် နက်ဖြန် သူဌေးကြီးအိမ်တွင် ဆွမ်းဘုဉ်းပေးတော်မူ၏။ သူဌေးကြီးလည်း ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာအား ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး အလှူကြီးပေးလေ၏။
ထိုမှတန်ဖန် ကောဋိရွာသို့ ကြွတော်မူပြန်၏။ ထိုရွာတွင်လည်း အလှူကြီးပေးကြကုန်၏။ ဘဒ္ဒဇိမထေရ်သည် မြတ်စွာဘုရား အနုမောဓနာပြုသောအခါ ရွာပြင်သို့သွား၍ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူသောအခါ ဈာန်မှထမည်ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုကာ သစ်ပင်ရင်းျွှင် ဈာန်ဝင်စား၍နေ၏။ မထေရ်ကြီးတို့လာသောအခါ မထဘဲ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူသောအခါမှ ထလေ၏။ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတို့သည် ဘဒ္ဒဇိမထေရ်အား မထေရ်ကြီးတို့ကို မရိုသေမသေပြုသည်ဟု ကဲ့ရဲ့ကြကုန်၏။
ဘဒ္ဒဇိတန်ခိုးရှင် ပြာသာဒ်ဆယ်ယူငင်
ကောဋိရွာသားတို့သည် လှေဖောင်တို့ကိုဖွဲ့ကာ သံဃာတော်အား ဂင်္ဂါတစ်ဖက်ကမ်းသို့ပို့ရန် စီမံကြကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ဘဒ္ဒဇိမထေရ်ကိုခေါ်၍ အတူစီးတော်မူ၏။ မြစ်လယ်သို့ရောက်သောအခါ “ချစ်သားဘဒ္ဒဇိ ... သင်သည် မဟာပနာဒမင်း ဖြစ်စဉ်ကနေသော ပြသာဒ် အဘယ်မှာနည်း” ဟု မေးတော်မူလျှင် ဘဒ္ဒဇိမထေရ်လည်း ဤအရပ်မှာရှိသည်ဟု လျှောက်လေ၏။ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတို့သည် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ပြောသည်ဟု ကဲ့ရဲ့ကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဘဒ္ဒဇိ ... ရဟန်းတို့ ယုံမှားကို ဖျောက်လော့” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
ထိုအခါ ဘဒ္ဒဇိမထေရ်သည် တန်ခိုးဖြင့်သွား၍ ပြာသာဒ်၏ ထုပိကာကု ခြေကြားတွင်ညှပ်လျက် နှစ်ဆယ့်ငါးယူဇာနာရှိသော ပြာသာဒ်ကြီးကိုချီမကာ ကောင်းကင်၌ တစ်ယူဇနာ နှစ်ယူဇနာ သုံးယူဇနာတိုင်အောင် တက်၍ ပျံသန်းလေ၏။ ထိုအခါ ငါး၊ လိပ်၊ နဂါး၊ ဖားတို့သည် ပြာသာဒ်မှ ရေထဲသို့ကျကုန်၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ပြာသာဒ်၌ တပ်စွန်း၍ ငါး၊ လိပ်၊ နဂါး၊ ဖားဖြစ်၍နေကုန်သော သင့်ဆွေမျိုးတို့သည် ပင်ပန်းကုန်၏ဟု မိန့်တော်မူလျှင် တစ်ဖန် ပြာသာဒ်ကို တည်မြဲတိုင်းနေရာတွင် ထားလေ၏။
ရဟန်းတို့သည် “အရှင်ဘုရား ... ဘဒ္ဒဇိမထေရ်သည် ဤပြာသာဒ်ကို ဘယ်ကာလ၌ သုံးဆောင်ဖူးသနည်း” ဟု မေးလျှောက်ကြရာ၊ မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာပနာဒမင်း ဖြစ်စဉ်က သုံးဆောင်ဖူးကြောင်း မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ကျောင်းငယ်လှူကြ ပြာသာဒ်ရ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဝေဒေဟတိုင်း မိတ္ထီလပြည်ဝယ် သုရုစိမည်သောမင်းသည် မင်းပြုသည်ရှိသော် ထိုသူရုစိမင်း၏သားတော်လည်း သုရုစိပင်အမည်ရှိ၏။ ထိုမင်း၏ သားတော်ကား မဟာပနာဒ အမည်ရှိ၏။ ထိုမင်းတို့သည် ဤသို့သဘောရှိသော ပြာသာဒ်အထူးကို ရဖူးကုန်၏။
ရခြင်း၏အကျိုးကောင်းမှုကား - လွန်လေပြီးသောအခါ သားအဖနှစ်ယောက်တို့သည် ကျူထရံကာ၍ ရေသဖန်းသားသစ်တို့ဖြင့် အရှင်ပေစ္စကဗုဒ္ဓ၏ ကျောင်းကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းဖူးကုန်၏။ [ဤဇာတ်တော်၌ အလုံးစုံသော အတိတ်ဝတ္ထုသည် ပကိဏ္ဏကနိပါတ် သုရုစိဇာတ်၌ ထင်စွာဖြစ်လတ္တံ့။]
သဗ္ဗုညုတမြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်ဖြစ်သော ဇာတ်ကိုဆောင်တော်မူ၍ ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူပြီးလျှင် -
မဟာပနာဒမင်း၏ ပြာသာဒ်သည် ရွှေဖြင့်ပြီး၏။ အကျယ်အပြန့်အားဖြင့် ရှစ်ယူဇနာရှိ၏။ အမြင့်အားဖြင့် နှစ်ဆယ့်ငါးယူဇနာရှိ၏။ ဘုံဆင့်တစ်ရာရှိ၏။ တံခွန်များ၏။ ပတ္တမြားစိမ်းတို့ဖြင့် ပြီး၏။ ထိုပြာသာဒ်၌ ခြောက်ထောင်သော ကချေသည်တို့သည် ခုနစ်ဌာနတို့၌ ကကြရကုန်၏။
ဤသို့ကကြကုန်သော်လည်း မဟာပနာဒမင်းကို ရွှင်စေခြင်းငှာ မတတ်နိုင်ကုန်။ ထိုအခါ သိကြားမင်းသည် နတ်ကချေသည်တို့ကို စေလွှတ်၍ ပွဲသဘင်ပြုစေ၏။ ထိုအခါ မဟာပနာဒမင်းသည် ရွှင်လေ၏။
“ချစ်သား ဘဒ္ဒဇိ ... သင်ပြောဆိုအပ်သော အခြင်းအရာအားလုံးသည် ပြောဆိုသောအတိုင်း မှန်ပေ၏။ ငါသည် ထိုအခါ သင်၏ အမှုကြီးငယ်ကို ရွက်ဆောင်သော သိကြားမင်း ဖြစ်ဖူးပြီ -”
ဟု ဟောတော်မူ၏။ ထိုခဏ၌ ပုထုဇဉ်ရဟန်းတို့သည် ယုံမှားကင်းကြကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မဟာပဒနမင်းသည် - ယခုအခါ ဘဒ္ဒဇိမထေရ်။
သိကြားမင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) သဖန်းသစ်မှာ၊ ကျူထရံကာ၊ လှူရာပစ္စေအား။
(၂) နှစ်ဆယ့်ငါးယူဇနာ၊ ပြာသာဒ်မှာ၊ နောင်ခါဖြစ်ပေါ်သား။
မဟာပနာဒဇာတ် ပြီး၏။
မှဲ့တချောင်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
မှဲ့တချောင်ရွာ (Hmeittachaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မောက်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောက်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၅ ဦး၊ မ ၈၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အလွှာ
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အလွှာ (Physical Layer)သည် ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်ချိတ်ဆက်ခြင်း နှင့် ပတ်သက်သော OSI မော်ဒယ်လ် တွင် ပထမဆုံး နှင့် အနိမ့်ဆုံးအလွှာဖြစ်သည်။
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အလွှာတွင် ကွန်ယက်၏ အခြေခံ ဟတ်ဒ်ဝဲလ်များ အချင်းချင်း ဆက်သွယ်ရေး နှင့် ဆိုင်သော နည်းပညာများ ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် ကွန်ယက်၏ အထက်ပိုင်း ဒေတာပို့ဆောင်ချက် များ၏ အောက်တွင် တည်ရှိနေသော အခြေခံ အကျဆုံး အလွှာဖြစ်သည်။ ဟတ်ဒ်ဝဲလ် နည်းပညာများ မြောက်မြားစွာ ရှိနေပြီး ၎င်းတို့၏ သွင်ပြင်လက္ခဏာများမှာ တစ်ခုနှင့် တစ်ခု မတူဘဲ ကွဲပြားခြားနားခြင်းကြောင့် OSI မော်ဒယ်လ်ထဲတွင် အရှုပ်ထွေးဆုံး အလွှာဟု ပြော၍ ရနိုင်သည်။
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အလွှာသည် ဒေတာပက်ကက်များကို ပို့ဆောင်ရာတွင် ပက်ကက်အတွင်းရှိ ဘစ် တစ်ခုချင်းစီကို ကို ချိတ်ဆက်ထားသော ကြိုးများ သို့မဟုတ် ကြိုးမဲ့ ဆက်သွယ်ခြင်းများမှ မည်သို့မည်ပုံ ပို့လွှတ်မည် ဆိုသည်ကို ဆုံးဖြတ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ပျူတာ ကွန်ယက်နည်းပညာ
လှိုင်တန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
လှိုင်တန်းရွာ(Hlaingtan)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ တရိတခေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တရိတခေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၁၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
တုံးပုံရွာ၊ တုံးပုံ
တုံးပုံရွာ၊ တုံးပုံ
အဲလ် ဂျာဇီးယား
"အဲလ်ဂျာဇီးယား" ဆိုသည်မှာအာရေဗျဘာသာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာတို့ဖြင့် ရုပ်မြင်သံကြားလိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ကာတာနိုင်ငံမှ ငွေကြေးထောက်ပံ့ ထုတ်လွှင့်ကာ၊ မိခင်ဌာနမှာ ကာတာနိုင်ငံ၊ ဒိုဟာမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အဲလ်ဂျာဇီးယား၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ အာရေဗျဘာသာဖြင့် "အာရေဗျမှကျွန်း" ဟု အဓိပ္ပာယ် ရရှိလေသည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းတွင် တစ်ခုတည်းသော လွတ်လပ်သည့်သတင်းကွန်ရက်တစ်ခု ဖြစ်သောကြောင့် ထိုအမည်ကို ပေးခဲ့ကြသည်။ ပထမတွင် အာရေဗျဒေသတစ်ခုအတွင်းသာ ထုတ်လွင့်သော ဂြိုဟ်တုရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အချက်အလက်ဆိုင်ရာများ၊ အစည်းအဝေးများ၊ အားကစားများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာများဖြင့် ထုတ်လွှင့်နေသော ရုပ်သံလိုင်းတစ်ခုဖြစ်လာသည်။
မူလအဲလ်ဂျာဇီးယားလိုင်းတစ်ခုတွင်ပင် အခြားသတ်မှတ်ထားသည့်အကြောင်းအရာများအား ထုတ်လွင့်သော လိုင်းများစွာ ရှိသေးသည်။
သမိုင်း
ပထမ အဲလ်ဂျာဇီးယားရုပ်သံလိုင်းကို ၁၉⁠၉၆ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ကာတာနိုင်ငံ၏အိမ်ရှေ့မင်းသားမှ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၁၅၀ အကုန်အကျခံခဲ့သည်။ ၁၉⁠၉၆ခုနှစ် ဧပြီလတွင်း အာရေဗျဘာသာဖြင့် ထုတ်လွှင့်နေသော ဘီ⁠ဘီစီ ရုပ်သံလိုင်းပိတ်ခဲ့သည်။ ဤလိုင်းကို ဆော်ဒီအာရေဗျမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့် ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဘီ⁠ဘီစီ သတင်းဌာနမှ ဂျာနယ်ဆရာ သတင်းထောက်များသည် အဲလ်ဂျာဇီးယား ရုပ်သံလိုင်းနှင့် စတင်လက်တွဲ လုပ်ကိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ၁၉⁠၉၆ ခုနှစ် အကုန်တွင် စတင်အသံလွှင့်ခဲ့ကြသည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ထိုဒေသတစ်ဝိုက်လုံးတွင် အဲလ်ဂျာဇီးယားရုပ်သံလိုင်းသည်သာ ဂြိုဟ်တုမှတစ်ဆင့် ထုတ်လွင့်နိုင်သည်။
ဒုန်းသိန်းရွာ
ဒုန်းသိန်းရွာ
​နှောကုန်းရွာ၊ နှောကုန်း
နှောကုန်းရွာ၊ နှောကုန်း
ဝမ်ဖတ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဝမ်ဖတ်ရွာ (Wanhpat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ယန်းနန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယန်းနန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီကုန်းရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
ဇီကုန်းရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
ရှင်ရိုင်ကထောင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ရှင်ရိုင်ကထောင်ရွာ(Shinraikahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဂေါ့အူမားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၆၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်ငင်းလေးရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
လွယ်ငင်းလေးရွာ (Loinginlay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နားခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၄၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၇ ဦး၊ မ ၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သညစ်ရွာမရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
သညစ်ရွာမရွာ (Thanyitywarma)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ သညစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၈၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ်
ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ် (Voyager 2) သည် နာဆာ အဖွဲ့မှ ဂျူပီတာဂြိုဟ်၊ စနေဂြိုဟ်၊ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်နှင့် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်တို့ကို လေ့လာရန် အသုံးပြုသော အာကာသယာဉ် ဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်တိုင်အောင် ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်နှင့် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်တို့တိုင်အောင် သွားရောက်သော တစ်စင်းတည်းသော အာကာသယာဉ် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုဂြိုဟ် နှစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်သော ပုံအများစုမှာ ထိုအာကာသယာဉ်မှ ပေးပို့ခဲ့သော ပုံများပင်ဖြစ်သည်။ ထိုယာဉ်သည် ညီအစ်မယာဉ် ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ အာကာသယာဉ် နှင့် တစ်ပုံစံတည်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအာကာသယာဉ်သည် လက်ရှိတွင် နေအဖွဲ့အစည်းမှ ဝေးရာသို့ ရွေ့လျားနေပြီး နေအဖွဲ့အစည်း အပြင်ဘက်ပိုင်းသို့ ဦးတည် သွားလာလျက် ရှိသည်။ ၂ဝ၁၅ ခုနှစ် ဧပရယ်လအရ ယာဉ်သည် နေမှ ၁ဝ၈ AU (၁.၆၂×၁ဝ၁ဝ ကီလိုမီတာ) အကွာတွင် ရောက်နေသည်။
ဗွိုင်ယေဂျာ၂ အာကာသယာဉ်ကို ၁၉၇၇၊ ဩဂုတ်လ ၂၀ ရက်တွင် လွှတ်တင် ခဲ့သည်။ ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ်သည် မည်သည့်ကြယ်ကိုမှ ဦးတည်ပြီး စေလွှတ်ခဲ့သည် မဟုတ်ပေ။ သို့သော်လည်း နှစ်ပေါင်း ၄ဝဝဝဝ ကြာလျင် ယင်းသည် အလင်းနှစ် ၁.၇ အကွာသို့ ရောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ စက်ပစ္စည်းကောင်းမွန်နေပါက ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ်သည် အလင်းနှစ် ၄.၃ အကွာမှ ဆိုင်ရပ်စ်ကြယ်သို့ နှစ်ပေါင်း ၂၉၆ဝဝဝ အကြာတွင် ရောက်ရှိမည်ဖြစ်သည်။ ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ်သည် သက္ကရာဇ် ၂ဝ၂၅ ခုနှစ်အထိ အားပျော့သော ရေဒီယိုဆက်သွယ်မှုကို ထုတ်ပေးနေအုံးမည်ဟု မျော်လင့်ရသည်။ ထိုနောက်ပိုင်းတွင်ကား လုံလောက်သော လျှပ်စစ်စွမ်းအင်များ ထုတ်ပေးနိုင်တော့မည်မဟုတ်ပါ။
ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ နှင့် ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ် နှစ်စင်းစလုံးတွင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိတို့၏ ပုံများ နှင့် အသံများကို ထည့်သွင်းထားသော ရွှေဓာတ်ပြား တစ်ချပ်စီ ပါရှိသည်။ ထို့ပြင် ဘာသာစကားပေါင်း အမျိုး ၅ဝ ကျော် ထည့်သွင်းထားပြီး ကမ္ဘာမြေတည်နေရာအား ဖော်ပြထားသည်။ ထိုဓာတ်ပြားများကို ဂြိုဟ်သားများနှင့် ဆက်သွယ်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ထည့်သွင်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျူပီတာဂြိုဟ်သို့ စေလွှတ်မှုများ
ဂျပန်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ
ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ပါတီတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အတိုက်အခံ ပါတီများ ပေါင်းစည်းထူထောင်ခဲ့သည့် ပါတီဖြစ်သည်။ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း ပိုမိုလွတ်လပ်သည့် သဘောတရား စွဲကိုင်ထားသည့် လက်ဝဲယိမ်းပါတီဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဂျပန်နိုင်ငံရေးလောကအား ရေရှည် စိုးမိုးခဲ့သည့် လစ်ဘရယ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကို အနိုင်ရကာ အာဏာရပါတီ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အထက်လွှတ်တော်နှင့် အောက်လွှတ်တော် လွှတ်တော် နှစ်ရပ်လုံးတွင် အမတ်နေရာ အများစုကို ရရှိခဲ့သည်။
လွင်ကြယ်ကန်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နံဇလေးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
နံဇလေးရွာ (Nanzalay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဇရပ်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၁၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇရပ်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၃ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရန်နိုင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
"မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှု သမိုင်းတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ခေါင်းဆောင် သံမဏိ ဗိုလ်ထွန်းရှိန်၊ ရဲဘော်သုံးကျိပ်အဖွဲ့ဝင် ဗိုလ်ရန်နိုင် အမည်များဖြင့် ထင်ရှားသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ရွှေတောင်တိုက်ပွဲနှင့် တွဲလျက် နာမည်ထွက်ပေါ်လာ၍ ဘီအိုင်အေ၏ သူရဲကောင်း တံဆိပ် (ဒုတိယဆင့်) ချီးမြှင့်ခံရသည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ယခု ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေးဟု ခေါ်နေသည့် စကော့မားကတ်ကို ထိုစဉ်က ရန်နိုင်ဈေးဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင်၏ အမည်သည် ရွှေတောင်တိုက်ပွဲနှင့် အတူ ပြည်သူများ၏ ပါးစပ်တွင် ရေပန်းစားခဲ့ရာ နေရာအနှံ့ ရန်နိုင်ဈေး၊ ရန်နိုင်လမ်း၊ ရန်နိုင်မုန့်၊ ရန်နိုင် စက်ဘီးပြင်ဆိုင်၊ ဓာတ်ပုံဆိုင်၊ ပုံနှိပ်တိုက် အမည်များ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ် ဒုတိယပိုင်းတွင် အဓိပတိ ဒေါက်တာဘမော်၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အတွင်းဝန်၊ ကိုယ်ရံတော် ဗိုလ်မှူး၊ ဗမာ့တပ်မတော် ဗဟိုစစ်ဌာနချုပ် စစ်ဆင်ရေး ဦးစီး ဗိုလ်မှူးကြီး၊ မင်္ဂလာဒုံ စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးနောက် တပ်မတော်မှ ထွက်၍ မဟာဗမာ ပါတီဝင် အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးသမား အဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်"
ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ရန်နိုင် (၁၉၁၈-၁၉၈၉)
၁၉၁၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၂ ရက် စနေနေ့တွင် သရက်ခရိုင် အောင်လံမြို့နယ်၊ ကာမမြို့၊ ကာမကလေးရွာ၌ ဖွားသည်။ အဖ ဦးခန့်၊ အမိ ဒေါ်သန့် ဖြစ်ပြီး မိဘများမှာ တောင်သူမျိုးရိုး ဖြစ်သည်။ အမည် မောင်ထွန်းရှိန် ဖြစ်သည်။
ကာမကလေးရွာ ဆရာကြီး ဦးချမ်းသာ၏ တိုင်းရင်းမြန်မာ စာသင်ကျောင်း၌ စတင် ပညာသင်သည်။ သုံးတန်းအောင်လျှင် အောင်လံမြို့ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ အလယ်တန်းကျောင်း၌ ဆက်လက် သင်ယူရာ အလယ်တန်းအောင်သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်မြို့ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ အထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်း၍ ပညာသင်ကြားပြီး၊ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲ အောင်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ဉာဏ်ပညာ ထက်မြက်၍ စာမေးပွဲများ နှစ်စဉ် ထူးချွန်စွာ အောင်သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဒုတိယအကြိမ် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားသပိတ်တွင် ပြည်မြို့ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် အဖြစ် တက်တက်ကြွကြွ ဦးဆောင်ခဲ့ပြီး ပြည်မြို့ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။
၁၉၃၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တိုင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ပညာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၃၇-၃၈ ခုနှစ်တွင် သထုံကျောင်းဆောင် ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် သမဂ္ဂ၌ ပါဝင် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၃၇ မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တိုင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (တကသ) အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်နှင် ဗမာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ (ဗကသ) အမှုဆောင် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉-၄ဝ တွင် တကသနှင့် ဗကသ နှစ်ဖွဲ့စလုံး၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး အဖြစ် တပြိုင်တည်း ရွေးချယ်ခံရသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့နှင့် ၂၆ ရက်နေ့များတွင် ပုသိမ်မြို့၌ ကျင်းပသော တတိယအကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ ကွန်ဖရင့်ကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထိုကွန်ဖရင့်က ကျောင်းသား သံမဏိတပ်များ ဖွဲ့စည်းရန် ဆုံးဖြတ်၍ နိုင်ငံအနှံ့ ကျောင်းသား သံမဏိတပ်များ ဖွဲ့စည်းရာ တပ်မှူး အဖြစ် တာဝန်ယူ၍ သံမဏိ ဗိုလ်ထွန်းရှိန်ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ မတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယပြည် ရမ်းဂါးမြို့၌ ကျင်းပသော အိန္ဒိယ အမျိုးသား ကွန်ဂရက် ညီလာခံသို့ သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ခင်အောင်၊ သခင်တင်မောင်၊ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင် ကိုဗဟိန်း တို့နှင့်အတူ တက်ရောက် လေ့လာခဲ့သည်။
နေလင်းထွန်း (ဘောလုံးသမား)
နေလင်းထွန်း (၁၉ မတ်လ ၁၉၉၃) သည် ကွင်းလယ်ကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ ယူ-၂၃ ဘောလုံးအသင်းတွင် ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။ သူသည် ၅ ကြိမ်တိုင်တိုင် အသင်းခေါင်းဆောင်အဖြစ်ကစားခဲ့ပြီး ၃ ကြိမ် ဂိုးသွင်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ စင်ကာပူ ဆီးဂိမ်းပြိုင်ပွဲ၊ ဆီးမီးဖိုင်နယ်ပွဲတွင် ဗီယက်နမ်အသင်းအား အနိုင်ဂိုးသွင်းခဲ့ပြီး မြန်မာ ယူ-၂၃ ဘောလုံးအသင်းကို ဖိုင်နယ်ပွဲစဉ်သို့ရောက်အောင် စွမ်းဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ယခုနှစ်ကုန်တွင် ဧရာဝတီယူနိုက်တက်အသင်းမှ ကမ္ဘောဇ F. C. အသင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
ရန်နိုင်၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်ရန်နိုင် (၁၉၁၈-၁၉၈၉)
အိန္ဒိယမှ အပြန် ထွန်းရှိန်၊ ဗမာပြည်လုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ အသင်းချုပ် အတွင်းရေးမှူး အမည်ဖြင့် 'ကိုယ်တွေ့အိန္ဒိယ (၁၉၄ဝ)' စာအုပ်ကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်မှာပင် နာဇီဝါဒ ပျက်စီးကျဆုံးရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ရေးသော 'ဂျာမနီ မိုက်သလား' ကို ရေးသား၍ နဂါးနီတိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ စာအုပ် ရောင်းချရန် ရည်ရွယ်၍ စာရေးသူ အမည်ကို ကိုသိန်းဖေ (ဦးသိန်းဖေမြင့်) အမည်ခံ၍ ဖော်ပြထားသည်။ ၁၉၄ဝ ပြည်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ တတိယ အပတ်အတွင်း ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် သမဂ္ဂ အဆောက်အအုံ၌ တို့ဗမာ အစည်းအရုံး ဌာနချုပ် ခေါင်းဆောင်များနှင့် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်များ တွေ့ဆုံ၍ ကျင်းပသော လျှို့ဝှက် အစည်းအဝေးကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံခြား အကူအညီ ရှာဖွေရေး အတွက် ယိုးဒယားနယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ သို့သော် အောင်မြင်မှု မရခဲ့ချေ။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြားမှ လျှို့ဝှက်စွာ ပြန်ရောက်နေသော သခင်အောင်ဆန်း၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် ဂျပန် စစ်ပညာသင် ပထမအသုတ် အဖြစ် ပင်လယ်ခရီး စွန့်စား ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ပထမအသုတ်တွင် သခင်လှဖေ (ဗိုလ်လက်ျာ) သခင်ဗဂျမ်း (ဗိုလ်လရောင်)၊ သခင်အေးမောင် (ဗိုလ်မိုး) တို့ ပါဝင်သည်။
ထိုင်ဝမ်ကျွန်း (ဖော်မိုဆာ) တွင် စစ်ပညာ သင်ကြားနေစဉ် သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဦးဆောင်သော သခင် အဖွဲ့ဝင်များနှင့် သခင်ဗစိန်၊ သခင်ထွန်းအုပ် ဦးဆောင်သော သခင်အဖွဲ့ဝင်များ စုစည်း ညီညွတ်စွာ ပူးပေါင်းရေး အတွက် သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်လှဖေ တို့နှင့်အတူ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သခင်အောင်ဆန်း၊ သခင်လှဖေတို့ ကိုယ်စား ကျန်စစ်ပညာသင်များနှင့် ဆက်သွယ် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ရသည်။ စစ်သင်တန်းပြီးနောက် ၁၉၄၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့၌ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) ကို ဖွဲ့စည်း၍ စစ်ကြောင်းများ ခွဲဝေရာ တတိယစစ်ကြောင်း (ကော့သောင်းအငူမှ) ဦးစီး တပ်မဟာမှူး အဖြစ် တာဝန် ပေးအပ်ခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်မင်းခေါင်နှင့် ဗိုလ်တောက်ထိန်တို့က တပ်မှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ စစ်ကြောင်းကို တပ်သား ၂၅ ယောက်ဖြင့် စတင်ခဲ့ရာ မြိတ်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် တပ်သား ၁၅ဝ ခန့် တိုးလာခဲ့သည်။ မြိတ်မှ ကျိုက္ခမီ၊ ဘားအံဘက် ချီတက်ချိန်တွင် တပ်သား ၁,ဝဝဝ နီးပါး ရှိလာသည်။ ဘားအံမှ ကျိုက္ခမီသို့ ပြန်လှည့်ကာ မုတ္တမ ပင်လယ်ကွေ့ကို ဖြတ်လျက် မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေးဒရဲ၊ ဟင်္သာတ၊ မြန်အောင်မြို့များကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဟင်္သာတ၊ မြန်အောင်၊ တဲကြီးကုန်း တိုက်ပွဲများ ဆင်နွှဲခဲ့ရသည်။
စစ်ကြောင်းတလျောက် တိုက်ပွဲများတွင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်၊ ၃ဝ ရက်နေ့များ၌ ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်ရသော ရွှေတောင်တိုက်ပွဲသည် ပြင်းထန်သည်နှင့်အမျှ ဗိုလ်ရန်နိုင်၏ သူရဲကောင်း ဂုဏ်သတင်းကို ကြီးမား ထင်ရှားစေခဲ့သည်။ အမှတ် (၃) ဂျပန် တပ်မဟာနှင့် ဗိုလ်ရန်နိုင် ဦးဆောင်သော ဘီအိုင်အေတပ်က တဖက်၊ ဆုတ်ခွာနေသော အင်္ဂလိပ်တပ်များက တဖက် အပြင်းအထန် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားသည်။ တနေ့နှင့် တည တိုက်ပွဲ ဆင်နွှဲပြီးနောက် အင်အား ၂ ဆကျော်ရှိသော အင်္ဂလိပ်တပ်များ ဆုတ်ခွာ ပြေးရသည်။ ရွှေတောင်တိုက်ပွဲ အောင်မြင်မှုကြောင့် ဗိုလ်ရန်နိုင်သည် ဘီအိုင်အေ၏ သူရဲကောင်း တံဆိပ် (ဒုတိယဆင့်) ချီးမြှင့်ခံရသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှာပင် မြဒေါင်းညို၏ 'ရွှေတောင်တိုက်ပွဲ' စာအုပ် ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ရွှေတောင်မှ တဆင့် ဒုရင်္ဂဗိုလ်၊ ရွာထောင်၊ အောင်လံ၊ သရက်၊ မင်းဘူး၊ ပေါက်၊ ဆားလင်းကြီး၊ မုံရွာ၊ ရွှေဘို၊ မန်လည်၊ တကောင်း၊ မြတောင်၊ ကျောက်ထုံးကြီး၊ ရွှေဂူ အစဉ်အတိုင်း ချီတက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် တပ်ခေါက်၍ မန္တလေးနန်းတွင်းတွင် တပ်စွဲနေစဉ် ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့၌ ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) ကို ဖျက်သိမ်း၍ ဗမာ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် (ဘီဒီအေ) ကို အသစ်ဖွဲ့ရာ တပ်မှူးများ အဖြစ် တပ်ရင်း (၁) ကို ဗိုလ်မှူးကြီး နေဝင်း၊ တပ်ရင်း (၂) ကို ဗိုလ်မှူးကြီး ရန်နိုင်၊ တပ်ရင်း (၃) ကို ဗိုလ်မှူးကြီး ဇေယျတို့ ခန့်အပ်ခံရသည်။ ၁၉၄၂-၄၃ တွင် ရန်ကုန် မြို့စောင့်တပ်မှူး၊ ၁၉၄၃-၄၄ တွင် အဓိပတိ၏ စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အတွင်းဝန်၊ နောင် ကိုယ်ရံတော်တပ် ဗိုလ်မှူးကြီး၊ ၁၉၄၄-၄၅ တွင် မင်္ဂလာဒုံ စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်၊ ဗမာ့တပ်မတော် ဗဟို စစ်ဌာနချုပ် စစ်ဆင်ရေး ဦးစီး ဗိုလ်မှူးကြီး အဖြစ် ဂျပန်-မြန်မာ-အိန္ဒိယ တပ်မတော် သုံးခု၏ စစ်ဆင်ရေး စစ်ဦးစီးများ တွဲဖက်ကောင်စီတွင် ဗမာ့တပ်မတော် ကိုယ်စားလှယ် တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီးတွင် ဘန်ကောက်မြို့၌ မဟာမိတ်တပ်များက ဖမ်းဆီး၍ ရန်ကုန်သို့ ပြန်ပို့ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက် တပ်မတော်မှ ထွက်၍ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ပညာ ပြန်လည်ဆည်းပူးရာ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဘီအေဘွဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ဘီအယ်လ် ဥပဒေတန်းကို ဆက်လက် တက်ရောက်၍ မဟာဗမာအဖွဲ့တွင် ပါဝင် ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုစဉ် ဗီယက်နမ် လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲအတွက် အကူအညီပေးရန် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ ဆူဘက်ချန္ဒရာဘို့စ်၏ အစ်ကို ဆာရတ်ဘို့စ်နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံခံခဲ့ရရာ ဖဆပလ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးသမား အဖြစ် ပုဒ်မ (၅) ဖြင့် ဖမ်းဆီးခြင်း ခံရသည်။ အင်းစိန်ထောင်၌ တလ၊ တောင်ငူထောင်၌ တနှစ်နီးပါး အကျဉ်းချခံရသည်။ တောင်ငူထောင်မှ လွတ်၍ ၂ လနှင့် ၅ ရက် အကြာတွင် ဖဆပလ အစိုးရ၏ ပုဒ်မ (၅) ဖြင့် ထပ်မံ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရပြီး ၂ နှစ်နီးပါး အကျဉ်းချခံရသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖဆပလ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးသမား တဦးအဖြစ် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်သည်။ ထို့နောက် ကိုယ်ပိုင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာ၊ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံတော် ကောက်ပဲသီးနှံ ရောင်းဝယ်ရေး ဘုတ်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဥရောပနှင့် အင်္ဂလန်၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
တော်လှန်ရေး ကောင်စီ အစိုးရလက်ထက် ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ဟောင်း စောကြာဒိုး၊ ဇလီမော် တို့နှင့်အတူ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ လျှို့ဝှက် ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်၌ အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်၊ တောင်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဦးစီးချုပ်၊ အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး ကော်မတီဝင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဦးနု ဦးဆောင်သော ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီ ပါတီတွင် အလုပ်အမှုဆောင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ၏ အမိန့်အမှတ် ၂/၈ဝ အရ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် (ပထမဆင့်) ချီးမြှင့်ခံရသည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့ စက်မှုသုတေသန အဖွဲ့ လက်ထောက်မန်နေဂျာ မစ္စတာဟာရာ၏ ဖိတ်ကြားချက်အရ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ ရောက်နေစဉ် ထိုစဉ်က ဂျပန်ဘဏ္ဍရေး ဝန်ကြီး မစ္စတာ ယိုချီယိုဟာယာချီ၊ မြန်မာ့ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးရေး ဖိုရမ် ဥက္ကဋ္ဌတို့နှင့် တွေ့ဆုံ ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ တရပ်တည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်၊ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးသမား ဗိုလ်ရန်နိုင်သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်း အမှတ် ၈၁ (စီ) နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ရန်နိုင်နှင့် ဒေါ်တင်စာမော် တို့တွင် သားသမီး ၁ဝ ဦး (သား ၄ ဦး၊ သမီး ၆ ဦး) ထွန်းကားခဲ့သည်။
ကွတ်ခိုင်မြို့
ကွတ်ခိုင်မြို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သိန္နီစော်ဘွားပိုင် နယ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်၍ နယ်ပိုင် ဝန်ထောက်နှင့် နယ်ခြားဝန်ထောက် ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ ဤမြို့သည် တရုတ်မြန်မာ လမ်းမကြီး ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ သိန္နီမြို့မှ ၁၆ မိုင်၊ လားရှိုးမြို့မှ ၄၈ မိုင် ကွာဝေးသည်။ သိန္နီမှ ကွတ်ခိုင်မြို့အထိ လမ်းတစ်လျှောက်မှာ တောင်တက်ခရီးချည်း ဖြစ်သည်။ လူနေအိမ်ခြေ ၆ဝဝ မျှ ရှိပြီး လျှင် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၆ဝဝဝ ခန့် ရှိသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
မြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်ကြသူများအနက် ဂျင်းဖောနှင့် ရှမ်းလူမျိုးတို့မှာ အများဆုံးဖြစ်၏။ လရှီ၊ လီစု၊ ပလောင်၊ တရုတ်နှင့် ဂေါ်ရခါးလူမျိုးများလည်း အနည်းငယ်စီ ရှိကြ သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကချင် ပြည်နယ် အစိုးရ၏ အစီ အစဉ်အရ ကွတ်ခိုင်နယ်မှ ကချင်အိမ်ထောင်စုအများပင် ကချင် ပြည်နယ် ဟူးကောင်းမြေပြန့်ဒေသသို့ ရွေ့ပြောင်းသွားကြသည်။ မြို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် စပါး၊ ပြောင်းဖူးနှင့် အာလူးများ စိုက်ပျိုးကြသည့်ပြင် ဂေါ်ဘီ၊ မုန်လာစသော ဟင်းသီးဟင်းရွက် များလည်း ဖြစ်ထွန်းသည်။ မြို့နှင့် ခပ်လှမ်းလှမ်းဒေသများတွင် ဘိန်းပင်များ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထိုမှတစ်ပါး မြင်းများကို မွေးမြူ၍ မန္တလေးစသော မြန်မာပြည်မရှိ မြို့များသို့ တင်ပို့ ရောင်းချကြသည်။
ကွတ်ခိုင်မြို့မှ အရှေ့မြောက်ဘက် တောင်ကုန်းပေါ်ရှိ တမုံ ငယ်ရွာသို့ လမ်းဆက်သွယ်ထားရာ ထိုလမ်းကို နွေရာသီ၌သာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ တမုံငယ်မှတစ်ဆင့် သိန္နီကွမ်းလုံလမ်းပေါ်ရှိ နမ်စရပ်မြို့သို့လည်း ကားလမ်း ဆက်သွယ်ထားသည်။ ထိုကား လမ်းမှာ ၆၅ မိုင် ရှည်၍ ပြည်သူလူထု၏ အကူအညီဖြင့် ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဖောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့လေသည်။
မြို့ပေါ်တွင် အထက်တန်းကျောင်း၊ ခရစ်ယန်သာသနာပြု အဖွဲ့မှ ဖွင့်လှစ်ထားသော စာသင်ကျောင်း၊ ဆေးရုံ၊ ငွေတိုက်နှင့် လမ်းဝန်ထောက်ရုံးများ ရှိသည့်ပြင် နယ်ခွဲကချင် ကောင်စီရုံး လည်း ရှိသည်။ ကွတ်ခိုင်မြို့ပေါ်တွင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း မြန်မာ နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးအထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ဇန္နဝါရီလတွင် မနောပွဲကို ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ထိုမနောပွဲအတွင်း၌ မြို့နယ် ခေါင်းဆောင်များနှင့် ဒူးဝါးကြီးများသည် ရင်းနှီးချစ်ခင်စွာ တွေ့ဆုံခွင့်ရကြပြီးလျှင် မြို့နယ်စည်ပင်သာယာရေး၊ တိုးတက် ကြီးပွားရေးများကို တိုင်ပင်ဆွေးနွေးကြသည်။
ကုန်းသာယာရွာ၊ ဦးပိတ္ထုတ်ရွာမ
ကုန်းသာယာရွာ၊ ဦးပိတ္ထုတ်ရွာမ
ပိုက်သေရွာရွာ
ပိုက်သေရွာရွာ
ထီတခုရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ထီတခုရွာ (Htitahku)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မောက်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောက်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၅ ဦး၊ မ ၈၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခုရပ္ပဇာတ်
တိကနိပါတ် - ၂။ ပဒုမဝဂ် -(၂၆၅) ခုရပ္ပဇာတ်။ ။ ခိုးသားငါးရာတို့အား မြင်းခွာကဲ့သို့ အနှောင့်ရှိသော မြားဖြင့် လေ၏အဟုန်နှင့်တူစွာ ပစ်ခတ်ရာ အနိုင်ရရှိသော တော်အုပ်စောင့် ဗိုလ်မှူးအကြောင်း။
ဝမျှောင်ရွာ၊ ကျောက်ပြောက်
ဝမျှောင်ရွာ၊ ကျောက်ပြောက်
ခုရပ္ပဇာတ်
ဝီရိယမဆုတ် ကျိုးမယုတ်
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့သော ရဟန်းတစ်ပါး ရှိလေ၏။
ရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းကို မြတ်စွာဘုရားထံ ဆောင်ယူ၍ ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ထားကြရာ မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူလျှင် ချစ်သားရဟန်း ... သင်သည် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်စေတတ်သော ငါဘုရား၏ သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုပါလျက် အဘယ်ကြောင့် လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့ဘိသနည်း၊ ပညာရှိတို့သည် ဝဋ်ဆင်းရဲမှ ထွက်မြောက်စေသောအရာ၌ လုံ့လဝီရိယကို ပြုကြကုန်ပြီဟု - မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အခကြေးယူ တောစောင့်သူ
တစ်နေ့သ၌ ဗာရာဏသီပြည်၌နေသော လှည်းကုန်သည်သားသည် လှည်းငါးရာဖြင့်လာခဲ့ရာ ထိုရွာသို့ရောက်၍ တောအုပ်စောင့်အား - အဆွေ ... အသပြာတစ်ထောင်ပေးပါမည်။ ငါတို့ကို တောအုပ်မှ ကျော်လွန်အောင် ပို့ဆောင်ပါဟု ပြောလေ၏။ တောအုပ်စောင့်သည် ကောင်းပြီဟု ဝန်ခံ၍ အသပြာတစ်ထောင်ကိုယူကာ အသက်ကိုစွန့်ပြီးလျှင် ပို့ဆောင်လေ၏။
ဝီရိယခိုင် ခိုးသူနိုင်
တောအုပ်သို့ဝင်လျှင် သူခိုးငါးရာတို့သည် လုယက်သတ်ဖြတ်ရန် လာကြကုန်၏။ သူခိုးတို့ လာသည်ကိုမြင်လျှင် တောအုပ်စောင့်အကြီးမှ ကြွင်းကုန်သောသူတို့သည် သေဘေးမှ ကြောက်သဖြင့် မြေကြီးတွင် ပြားပြားဝပ်ကြကုန်၏။ တောအုပ်စောင့်အကြီးကား တစ်ယောက်တည်းသာလျှင် ဟစ်ကြွေး ကြော်ငြာလျက် ပစ်လွှင့်တိုက်ခိုက်သော် သူခိုးငါးရာတို့သည် မခံမရပ်နိုင်ဘဲ ပြေးကြရကုန်၏။ လှည်းကုန်သည်တို့လည်း ချမ်းသာစွာ ကန္တရာသို့ ကျော်လွန်ကြစေကုန်၏။
သက်စွန့်ကြိုးပမ်း အောင်မြင်လမ်း
လှည်းကုန်သည်သားသည် ကန္တာရတစ်ဘက်တွင် လှည်းတို့ကို ရပ်နားစေ၍ တောအုပ်စောင့်အကြီးအား မွန်မြတ်သော အထူးထူးသော ဘောဇဉ်တို့ကို စားစေ၍ မိမိကိုယ်ိတုင်လည်း နံနက်စာ စားပြီးလျှင် ချမ်းသာစွာလျေက် တောအုပ်စောင့်မှူးအား -
“အဆွေ ... လေးအဟုန်ဖြင့် ပစ်လွှတ်အပ်ကုန်သော စဉ်းသွားတို့ကို လည်းကောင်း၊ ဆီဖြင့်ဆေး၍ ထက်စွာသွေးလျက် ကိုင်ဆောင်အပ်ကုန်သော သန်လျက်တို့ကို လည်းကောင်း မြင်၍ ကြောက်မက်ဖွယ် ရှိသော သေခြင်းသည် ထင်ရှားလာပါလျက် အဘယ်ကြောင့် သင့်အား တုန်လှုပ်ထိတ်လန့်ခြင်း မဖြစ်သနည်း” –
ဟု မေးမြန်းလေ၏။ ထိုစကားကိုကြားလျှင် တောအုပ်စောင့်အကြီးသည် လှည်းကုန်သည်သားအား -
“အဆွေ ... ငါသည် လေးအဟုတ်ဖြင့် ပစ်လွှတ်အပ်ကုန်သော စဉ်းသွားတို့ကို လည်းကောင်း၊ ဆီဖြင့်ဆေး၍ ထက်စွာသွေးလျက်ကိုင်ဆောင်အပ်ကုန်သော သန်လျက်တို့ကိုလည်းကောင်း မြင်၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ရှိသော သေခြင်းသည် ထင်ရှားလာသည်ရှိသော် များမြတ်သော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်းကို ရရှိပေ၏။”
“အဆွေ ... များမြတ်သော နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိသော ငါသည် ရန်သူတို့ကို လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့ပြီ၊ ရှေးမဆွကပင် ငါသည် အသက်ကိုစွန့်အပ်ပြီ၊ အမှန်အားဖြင့် အသက်၌ တပ်စွန်း ခင်တွယ်နေသော သူရဲကောင်းသည် တစ်ရံတစ်ဆစ်မျှ သူရဲကောင်းတို့ ပြုလုပ်ရမည့်ကိစ္စကို မပြုလုပ်နိုင်ရာ”
ဟု ပြောဆိုလေ၏။ ဤသို့လျှင် တောအုပ်စောင့်အကြီးသည် သူတစ်ပါးတို့အား စွန့်လွှတ်အပ်သော အသက်၌ တပ်စွန်း ခင်တွယ်ခြင်းမရှိသဖြင့် မိမိ၏သူရဲကောင်းတို့ကိစ္စ ပြုလုပ်နိုင်သည်ကို သိစေလျက် လှည်းကုန်သည်တို့ကို လွှတ်လိုက်၍ မိမိနေရာသို့ပြန်ပြီးလျှင် ဒါန သီလ စသော ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုစုအားထုတ်ကာ သေလွန်သောအခါ ကံအားလျော်စွာ လားလေ၏။
ဤဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့သောရဟန်းသည် အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ထိုအခါ တောအုပ်စောင့်အကြီးသည် - ယခုအခါ ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ဘေး, လက်နက်လဲ၊ မှတ်မစွဲ၊ သူရဲကိစ္စတည်။
(၂) အသက်စွန့်ထား၊ လွန်ကြိုးစား၊ မမှားရန်အောင်မည်။
ကျားကျွန်းရွာ၊ တုံးပုံ
ကျားကျွန်းရွာ၊ တုံးပုံ
ကြက်ချေးရွာ၊ ဖါပွေ
ကြက်ချေးရွာ၊ ဖာပွေ
ဆွမ်ဆိုင်ယန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်ကြီးကွင်းရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
ညောင်ပင်ကြီးကွင်းရွာ၊ ညောင်ပင်ကြီးကွင်း
ဇင်ကနာရွာ
ဇင်ကနာရွာ
စံတပေါ်ရွာ၊ တုံးပုံ
စံတပေါ်ရွာ၊ တုံးပုံ
အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်း
အနောက်သို့ ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်းကို ရှီးယိုကျိ (西遊記) ဟုခေါ်သည်။ တရုတ်အသံထွက်စံနစ်ဖြင့်ရေးလျှင် Xi (西) အနောက်ဘက်၊ You (遊) ခရီးသွားခြင်း၊ Ji (記) မှတ်တမ်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယင်းသည် ကျော်ကြားသော တရုတ်ဂန္ထဝင်ဝတ္တုကြီး ၄ ပုဒ် သုံးပြည်ထောင်ခေတ်ဇာတ်လမ်းများ (三國演義)၊ အနောက်သို့ ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်း(西遊記)၊ စိမ့်တောမြေမှ ဇာတ်လမ်း (သို့) စိမ့်တောမြေမှ ဝရမ်းပြေးများ (水滸傳)၊ ”ခန်းဆောင်နီအိပ်မက်” (紅樓夢) တို့ထဲက ဝတ္ထုဖြစ်ပြီး ဤဂန္ထဝင်ဝတ္ထုကြီးက ပို၍လူသိများသည်ဟုဆိုရပါမည်။ စာရေးဆရာ မြသန်းတင့်က ခန်းဆောင်နီအိပ်မက်ဝတ္ထုကို မြန်မာဘာသာသို့ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်းကို ဒဏ္ဍာရီပုံစံဖြင့် တင်ပြထားသော်လည်း ဗုဒ္ဓသာသနာ ထွန်းကားပြန့်ပွားမှု ရေစီးကြောင်းကို သုတေသနပြုရာ၌ ဤဝတ္ထုသည် လွန်စွာအရေးပါသော သမိုင်းအထောက်အထားတစ်ခု ဖြစ်နေသည်။ ထန်မင်းဆက်ကာလ ရှေးခေတ် တရုတ်ပြည်သို့ ဗုဒ္ဓသာသနာတော် ရောက်ရှိလာပုံနှင့် ရဟန်းတော် ရွှင်ကျန်း (玄奘) အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပိဋကတ်သုံးပုံအား သွားရောက်ပင့်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်စဉ် (အနောက်သို့ ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်း) နှင့် အခိုင်မာ ဆက်စပ်နေသော ဘာသာရေးဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းကြီးဖြစ်၏။
ထို့ကြောင့် ဤအနောက်သို့ခရီးသွားခြင်းဝတ္ထုသည် (၂၀) ရာစု အစောပိုင်းကာလကပင် နိုင်ငံခြားဘာသာအတော်များများဖြင့် ကမ္ဘာ့စာပေစင်မြင့်ပေါ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဝတ္ထုပုံစံဖြင့် အောင်မြင်မှုရခဲ့သလို အခြားအနုပညာ တင်ဆက်မှုများဖြစ်သော ပြဇာတ်၊ တေးဂီတအော်ပရာ၊ ရုပ်ရှင်များ၊ ရုပ်မြင်သံကြား ဇာတ်လမ်းတွဲများဖြင့်လည်း အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်းဇာတ်လမ်းကို ပုံသဏ္ဌာန် အမျိုးမျိုးဖြင့် ဖန်တီးဖော်ထုတ်ပြသခဲ့ကြသည်။
သို့ရာတွင် ထိုစဉ်က ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းသည် အနောက်သို့ ခရီးသွားခြင်းဝတ္ထုကို အစမှအဆုံး ရိုက်ကူးတင်ပြရန် မစွမ်းသာခဲ့ပေ။ ထို့ကြောင့် ဝတ္ထုဇတ်လမ်းထဲက အခန်းတစ်ခန်းဖြစ်သော "ငှက်ပျောရွက် ယပ်တောင်" ကိုသာ ရိုက်ကူးတင်ဆက်ခဲ့သည်။ လုံးဝမပြည့်စုံငြားလည်း ဇာတ်လမ်းကို ခြုံငုံမိ၏။ စွန်းဝူခုန်း (孫悟空) (ဟံနုမာန်မျောက်) ၏ ဇာတ်သရုပ်ကို ပေါ်လွင်အောင် တင်ပြနိုင်ခဲ့သည်။ စွန်းဝူခုံးသည် အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်း၏ အဓိကဇာတ်ဆောင်ဖြစ်ပြီး ဇာတ်အိမ်တစ်ခုလုံး၏ အသက်ဖြစ်နေခြင်းကြောင့် "အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်း" နေရာတွင် စွန်းဝူခုံးမှတ်တမ်းဟု အမည်ပေးလျှင်ပင် ရနိုင်ကောင်းသော အကြောင်းရှိသည်။
ဇာတ်လမ်း အကျဉ်းသဘောမှာ ဇာတ်လိုက်ကြီးစွန်းဝူခုန်းသည် ရဟန်းတော် (ထန်ဆင်း) (唐僧 သို့ 唐三藏) အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပိဋကတ်သုံးပုံ သွားရောက်ပင့်ဆောင်သောအခါ ရဟန်းတော် (ထန်ဆင်း)၏ လုံခြုံရေးအတွက် နောက်လိုက်နောက်ပါအဖြစ် တာဝန်ထန်းဆောင်ရသူဖြစ်ပြီး စွန်းဝူခုန်းအား ယင်းတာဝန်အပ်နှင်းပေးခဲ့သူမျာ ကွမ်ရင်မယ်တော် (觀世音) ဖြစ်၏။ ထန်ဆန်း၏ အသားကို စားပါက မသေဆေးစားသကဲ့သို့ စွမ်းသောကြောင့် ထန်ဆန်းကို အလုအယက် လိုချင်နေကြ၍ စွမ်းဝူခုန်းအား ထန်ဆန်းကို အကာအကွယ်ပေးရန် စေလွှတ်ခြင်းဖြစ်သည်။
စွန်းဝူခုန်း ပို၍အောင်မြင်ခဲ့သည်မှာ (၂၀)ရာစုနှောင်းပိုင်းကာလ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များထိဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်က တရုတ်ပြည်တစ်ဝှမ်းတွင် ရုပ်မြင်သံကြား ခေတ်ကြီးတစ်ခေတ် ထွန်းကားနေချိန်လည်းဖြစ်၏။ တရုတ်ပြည်သူလူထုသည် ရုပ်သံစက်များကို လွယ်ကူစွာ ဝယ်ယူသုံးစွဲနိုင်ကြပြီဖြစ်၍ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများကိုလည်း တစ်ဝကြီး ကြည့်ရှု့ခံစားနိုင်ကြပြီဖြစ်၏။ ယင်းအခွင့်အလမ်းကို အမိအရယူ၍ စွန်းဝူခုန်းသည် ရုပ်သံပေါ်သို့ ခုန်ဝင်လာတော့သည်။
အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်း ဝတ္ထုဇာတ်လမ်း မည်မျှပင် ရှည်လျားသည်ဖြစ်စေ ရုပ်သံသည် အခန်းဆက်တင်ပြနိုင်၏။ ထို့ကြောင့် ဝူခုန်း၏ပရိသတ်သည် နေ့စဉ် အချိန်ကိုက် တီဗွီဖန်သားပြင်ရှေ့သို့ အလုအယက် ရောက်လာကြသည်မှာ တစ်လနီးပါးကြာ၏။ တစ်နေ့ပြီးတစ်နေ့ ပရိသတ်၏အာရုံကို ဖမ်းယူနိုင်ခဲ့သူမှာ ဝူခုန်းပင်ဖြစ်၏။
ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာတစ်ရပ်ကို လူမျိုးမရွေး၊ ဘာသာမရွေး နှစ်သက်ခံစားကြည့်ရှုနိုင်အောင် ဖန်တီးမှုသည် လွယ်ကူသော Idea စိတ်ကူး တစ်ရပ်မဟုတ်ပေ။ ဆန်းသစ်သော၊ ကွဲပြားခြားနားမှုရှိသော အသစ်တီထွင်မှုတစ်ရပ်ဟုဆိုရပါမည်။ အထူးသဖြင့် သရုပ်ဆောင်မှုအပိုင်းကို ခေတ်မျက်စိဖြင့် ကြည့်နိုင်အောင် တင်ဆက်သည်။ ဒဏ္ဍာရီကို တကယ့်အသွင်ဖြင်အောင် လှုပ်ရှားပြသည်။ ယင်းအသက်ဝင်သောပြကွက်များက တရုတ်နိုင်ငံတစ်ခုတည်းကိုသာမက အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်ထဲသို့ ကူးဝင်သွားပြီး ကမ္ဘာ့ပရိသတ်က လှိုက်လှဲစွာ ကြိုဆိုခဲ့ပေသည်။
အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်း ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ၏ အခြားဆန်းသစ်မှုတစ်ခုမှာ တေးဂီတဖန်တီးမှု အတတ်ပညာပင် ဖြစ်သည်။ ရှေးဟောင်းဘာသာရေး ဂန္ထဝင်ဇာတ်အိမ်ကြီးကို ခေတ်ပေါ်တေးဂီတသံစဉ်များဖြင့် ပေါင်းစပ်တည်ဆောင်ပေးခြင်းသည် ရဲဝံ့မှုတစ်ခုဟု ဆိုရပါမည်။ ဇာတ်ဝင်ခန်းသံစဉ်များသည် ခေတ်ပရိသတ်၏ နားအာရုံကို ရွှင်မြူးစေသည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်၏။
"အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်း" ဝတ္ထု ပေါ်ပေါက်လာပုံ
Yuan Dynasty (A.D. 1271-1368) ယွမ်မင်းဆက်နှောင်းပိုင်၊ Ming Dynasty ( A.D. 1368-1644) မင်မင်းဆက် ကနဦးကာလတွင် (Yang Ne) ယန်နာဆိုသော ပြဇာတ်ရေးဆရာက အနောက်သို့ ခရီးသွားခြင်းဝတ္ထုကို စတင် ပြဇာတ်အဖြစ် စတင်ရေးသားခဲ့သည်ဟု သမိုင်မှတ်တမ်းတချို့၌ ဖော်ပြသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယင်းပြဇာတ်စာအုပ်သည် (၆) တွဲရှိပြီး အခန်းပေါင်း (၂၄)ခန်းပါရှိ၏။ ပြဇာတ်ရေးဆရာ ယန်နာသည် သမိုင်းရှည်ကြာစွာတည်ရှိခဲ့သည့် ရိုးရာပုံပြင်ကို အခြေခံရေးသားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်တစ်ပုဒ်နှယ်လူထုအကြားစီးမျောခဲ့သော ဇာတ်လမ်းဖြစ်ပြီး ယင်းဇာတ်ကို အစောပိုင်းကာလများတွင် (Za Ju) (雜劇) ကျာကျွီဟုခေါ်သော ညွန့်ပေါင်းဇာတ်တစ်မျိုးအသွင်ဖြင့် တင်ဆက်ခဲ့ကြသည်။ ဂီတဖြင့်ပေါင်းစပ်ထားသော ကဗျာ၊ ပြဇာတ်ဟုပြောနိုင်သည်။ ထိုဇာတ်မျိုးတွင် လှုပ်ရှားမှု (၄)မျိုးထည့်သွင်းထား၏။ ယင်ရိုးရာပုံပြင်များမျာ ရဟန်းတော် ရွှင်ကျန်း (Xuan Zhang) ပိဋကတ်သုံးပုံ ပင့်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဇာတ်ဝတ္ထုထဲ၌ ရဟန်းတော်ရွှင်ကျန်းကို ထန်ဆင်း (Tang Seng) အဖြစ်ဖန်တီးရေးသားခဲ့သည်။ Tang (唐) မှာ ထန်မင်းဆက်၊ ထန်ခေတ်ကို ညွန်းဆိုခြင်းဖြစ်ပြီး Seng (僧) မှာ ရဟန်းဟု အနက်အဓိပ္ပာယ်ရ၏။ ဤထန်ဆင်းမည်သော ရဟန်းတော် ရွှင်ကျန်းသည် ထန်းမင်းဆက်ခေတ်၌ အမှန်တကယ်တည်ရှိခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ထူး၊ ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်ဖြစ်သည်။
ထန်းမင်းဆက်ခေတ်သည် (Tang Dynasty, A.D. 618-709) အထိဖြစ်၏။ သမိုင်းအထောက်အထားများအရ ရဟန်းတော် ရွှင်ကျန်းသည် ထန်ခေတ်၌ အိန္ဒိနိုင်ငံ နာလန္ဒာတက္ကသိုလ်တွင် (၁၇)နှစ်ကြာ ဗုဒ္ဓကျမ်းဂန်များနှင့် ဘာသာစကားများစွာကို သင်ယူခဲ့ပြီး (၁၉)နှစ်အကြာတွင် ထန်မင်းဆက် နန်းစိုက်ရာ (ယခု ရှီအန်း 西安)မြို့တော်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းများကဆိုသည်။ ရဟန်းတော်ရွှင်ကျန်းသည် ရှေးခေတ်တရုတ်ရာဇဝင်၌ ဗုဒ္ဓစာပေကျမ်းဂန်များကို ဘာသာပြန်ဆိုနိုင်သော ဆရာကြီး(၃)ဦးအနက် ထင်ရှားသူတစ်ဦးဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတော်ရွှင်ကျန်းကို (ဆန်းချန်းဖာဆစ် 三藏法師) ပိဋကတ်သုံးပုံဆရာတော်ဟုလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။
အနောက်သို့ ခရီးသွားခြင်းဇာတ်လမ်းသည် အထက်ဖော်ပြပါ ရဟန်းတော်ကြီး ရွှင်ကျန်းခေါ် ထန်ဆင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပိဋကတ်သုံးပုံ သွားရောက်ပင့်ဆောင်သော ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။ ပြဇာတ်ရေးဆရာ ယန်နာ မတိုင်မီ ယွင်မင်းဆက်လက်ထက်၌ ဝူချင်လင် ဆိုသော စာရေးဆရာက (ထန်းဆန်းချန်းရှီးထင်းချွီကျင်း) အနောက်ဘုံမှပိဋကတ်သုံးပုံပင့်ခြင်း ဝတ္ထုကို စီစဉ်ရေးသားခဲ့သည်ဟု မှတ်တမ်းအချို့ကဆိုသည်။ အနောက်သို့ ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်းနှင့် ပတ်သက်၍ မည်သည့်စာရေးဆရာက မည်သည့်အချိန်တွင် စတင်ရေးသားခဲ့သည်ဆိုသော ကိစ္စရပ်တွင် အနည်းငယ်ဝိဝါဒကွဲပြားမှု ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ တစ်ခါ (Ming) မင်မင်းဆက်လက်ထက်တွင် စာရေးဆရာ ဝူချင်အင်း (吳承恩) က အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်း အမည်ဖြင့် ဝတ္ထုရေးသားခဲ့ပြန်သည်။ ၎င်းတို့ ရေးသားမှုအားလုံးသည် ရဟန်းတော်ထန်ဆင်း သို့မဟုန် ရွှင်ကျန်း၏ အကြောင်းကို ရေးသားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
အမှန်တကယ် ရဟန်းတော်ရွှင်ကျန်းကိုယ်တိုင် ရေးသားခဲ့သည့်မှတ်တမ်း လည်းရှိ၏။ ၎င်းမှတ်တမ်းများမှာ အိန္ဒိယ၊ နီပေါ၊ သီရိလင်္ကာ၊ ပါကစ္စတန်၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အာရှအရှေ့အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံများ၏ ခရီးသွားမှတ်တမ်းဖြစ်သည်။ ရဟန်းတော်ရွှင်ကျန်း၏ ဤခရီးသွားမှတ်တမ်းသည် နှောင်ခေတ်လူများအတွက် အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော အမွေအနှစ်တစ်ခုဖြစ်သလို ခေတ်သမိုင်း ပထဝီအနေအထားနှင့် ရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တူးဖော်ရေးလုပ်ငန်းများအတွက် များစွာပင် အရေးပါသော အဖိုးတန်လမ်းညွှန်စာအုပ်ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းသုတေသီများက မှတ်ချက်ချသည်။
အနောက်သို့ ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်းသည် ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းသာ ဖြစ်ပြီး ရဟန်းတော်ရွှင်ကျန်း ကိုယ်တိုင်ရေးသားသော ခရီးသွားမှတ်တမ်းနှင့် တိုက်ရိုက်ပတ်သက်မှုရှိသည်ဟု မည်သည့် သမိုင်းရေးဆရာကမျှ ရေးသားခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်းသည် နောက်ပိုင်း ဝတ္ထုပုံစံ ပီပီပြင်ပြင် ဖြစ်လာသည့်အခါ မူလရေးသာခဲ့သော ညွန့်ပေါင်းအော်ပရာဇာတ်နှင့် မတူတော့ဘဲ တစ်မူကွဲပြားသွားသည်။ ခွင်းအော်ပရာ (昆曲) ၊ ပေကျင်း အော်ပရာ (京劇) များတွင် ကပြခဲ့သော ငှက်ပျောရွက်ယပ်တောင် ဇာတ်လမ်းသည် ဝူချင်းလင် ရေးသားသော အနောက်ဘုံမှပိဋကတ်သုံးပုံပင့်ခြင်းထဲက အခန်းတစ်ခန်းကိုသာ ယူ၍ အော်ပရာကပြခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အနောက်သို့ ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်းကို ဝတ္ထုပုံစံဖြင့် အစောဆုံးရေးသားခဲ့သူမှာလည်း စာရေးဆရာ ဝူချင်အင်း ဖြစ်သည်ကို သမိုင်းမှတ်တမ်းများက တညီးတညွတ်တည်း လက်ခံခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ သူ၏ အနောက်သို့ ခရီးသွားခြင်းမှတ်တမ်းဝတ္ထုတွင် အခန်းပေါင်း (၁၀၀)ရှိပြီး ရှေ့ပိုင်း (၇)ခန်းတွင် စွန်းဝူခုန်း မွေးဖွားလာပုံနှင့် နတ်ဘုံ၌ဆူပူသောင်းကျန်းမှုများကို ရေးဖွဲ့ထားသည်။ စာရေးဆရာ ဝူချင်အန်းသည် ပဒေသရာဇ်အုပ်ချုပ်မှုစည်းစံနစ်များကို ခုခံတွန်းလှန်ချင်သော စိတ်ဓာတ်နှင့် သူ၏စိတ်ကူးစိတ်သန်းအားလုံးကို စွန်းဝူခုန်း ကိုယ်ပေါ်တွင် သွတ်သွင်းပြီး ကိုယ်စားပြုခိုင်းစေခြင်းပင် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရတော့သည်။