cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မိုင်းပွန်နယ်
မိုင်းပွန်မြို့သည် ပွန်ချောင်းကို အစွဲပြု၍ တွင်သောမြို့ဖြစ်သည်။ မိုင်း ဟူသည် ရွာစု သို့မဟုတ် မြို့ဟုအဓိပ္ပာယ်ရ၍ ပွန်မှာ ပွန်ချောင်းကို ဆိုလိုသည်။ ရှေးပုဂံ အလောင်းစည်သူမင်းတရားကြီး တိုင်းခန်းလှည့်လာစဉ် ပုဏ္ဏရဝတီချောင်း ကို လွန်မြောက်ချိန်တွင် ရွှေဟင်္သာ ၂ ကောင်ကို တွေ့သဖြင့် ဘုရားတည်၏။ မိုင်းပွန်မြို့အဝင် ပေလမ်တောင်ဘက်တွင် ရွှေဟင်္သာ ဘုရားကို ယခုတိုင်တွေ့မြင် နိုင်ပေသည်။ ပုဏ္ဏရဝတီချောင်းကို ထိုအချိန်မှစ၍ ပွန်ချောင်းဟုခေါ်ကာ ပုဏ္ဏရ ဝတီမြို့ကိုလည်း မိုင်းပွန်မြို့ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်သည်ဟုလည်းဆိုသည်။ စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ် တွင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို တီထွင်လိုက်သည့်အခါ မိုင်းပွန်နယ်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်း တောင်ကြီးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် နယ်တစ်ခုဖြစ်လာ သည်။
ညောင်ပင်ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ညောင်ပင်ရွာ (Nyaungpin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ရွှေလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၇၂ ဦး၊ မ ၁၅၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းဘဲ (တောင်)ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ပန်းဘဲ (တောင်)ရွာ (Panbe(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပန်းဘဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းဘဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၃ ဦး၊ မ ၇၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ (International Committee of the Red Cross, ICRC) သည် ပုဂ္ဂလိက လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ အကူအညီပေးရေး အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဂျာနီဗာတွင် အခြေစိုက်သည်။ ICRC အဖွဲ့သည် ဂျီနီဗာ ညီလာခံကို အခြေခံ၍ နိုင်ငံတကာဆိုင်ရာ ဥပဒေ ကဲ့သို့ပင် လူသားတို့၏ကျန်းမာရေးအား ကာကွယ်မှုပေးရန် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အထူးသဖြင့် ပြည်တွင်းစစ်ဒဏ်၊ ပြည်ပ စစ်ဒဏ်များ၊ စစ်ပွဲများကြောင့် ဒုက္ခရောက်ရသော စစ်ဘေးဒုက္ခသည်များအား အကူအညီပေးရန် ဖွဲ့စည်းထားသော အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ထိုစစ်ဒဏ်ခံစားရသူများတွင် စစ်သုံ့ပန်းများ၊ ဒုက္ခသည်များ၊ အရပ်သားများနှင့် အခြား ကာကွယ်မဲ့ လူသားများဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် အိုင်စီအာရ်စီသည် ပုဂ္ဂလိကအဖွဲ့အစည်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းအဖွဲ့အစည်းအား မည်သည့် အစိုးရ၊ မည်သည့် အစိုးရ၏ အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ် မည်သည့် နိုင်ငံတကာဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းကမျှ ထိန်းချုပ်ထားခြင်း မရှိပေ။ ၎င်းအဖွဲ့သည် အလွန် ရှေးကျသော အဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတကာဆိုင်ရာကြက်ခြေနီနှင့် လခြမ်းနီအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ခွဲတစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကျယ်ပြန့်ဆုံး အဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဂုဏ်ပြုခံရခြင်း အများဆုံး အဖွဲ့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အိုင်စီအာရ်စီ သည် ၁၉၁၇ ခုနှစ်၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တို့တွင် ချီးမြှင့်ခဲ့သော ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆု သုံးခုအား ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
သမိုင်း
ထိုပုဂ္ဂိုလ်များမှာ- များမကြာမီ အချိန်တွင် ၅ ဦးအဖွဲ့အစည်းအား နိုင်ငံတကာ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရရှိသူများအား ကူညီကယ်ဆယ်ရေးအဖွဲ့ ဟူ၍ အမည်ပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။ ၁၈၆၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဂျာနီဗာက စစ်တလင်းသို့ ဆေးဝါးသယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် တာဝန်ထမ်းဆောင်မှုများပြုလုပ်ရန် နိုင်ငံတကာ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးပွဲတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် လူပေါင်း ၃၁ ယောက်က ထိုအဖွဲ့အစည်းကို ဆက်သွယ်ပြီး ယင်းတို့အနက် ၁၈ ဦးမှာ နိုင်ငံတော် အစိုးရများ၏ ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၆ ယောက်မှာ အခြား အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများမှ ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ကြပြီး ၇ ယောက်မှာ အရာရှိ အရာခံမဟုတ်သည့် နိုင်ငံခြားသား ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်ကြသည်။ အစိုးရ ကိုယ်စားလှယ်များ စေလွှတ်ခဲ့သည့် နိုင်ငံများမှာ
ယင်းဆွေးနွေးပွဲ၏ နောက်ဆုံး ဆုံးဖြတ်ချက်များတွင် ရေးသွင်းခဲ့သည့် အဆိုပြုချက်များမှာ ထို့နောက်ပိုင်း တစ်နှစ်အကြာတွင် ဆွစ်ဇာလန်အစိုးရသည် ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံအားလုံးမှ အစိုးရ အရာရှိများ အပါအဝင် မက္ကဆီကို၊ ဘရာဇီးနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု စသည့် နိုင်ငံများကိုလည်း ဖိတ်ခေါ်ခဲ့ပြီး တရားဝင် သံခင်းတမံခင်း ဆွေးနွေးပွဲများကို တက်ရောက်စေခဲ့သည်။ ၁၆ နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ် ၂၆ ဦးအား ဂျာနီဗာ အစည်းအဝေးသို့ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင် စစ်မြေပြင်မှ ဒဏ်ရာရ စစ်တပ်များအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန်ဟုဆိုကာ ပထမ ဦးဆုံးသော ဂျာနီဗာ သဘောတူညီချက်ကို မွေးထုတ်ပေးလိုက်လေသည်။ ဗဒင်၊ ဘယ်ဂျီယန်၊ ဒိန်းမတ်ခ်၊ ပြင်သစ်၊ ဟက်ဇီ၊ အီတလီ၊ နယ်သာလန်၊ ပေါ်တူဂီ၊ ပရူးစီ၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ စပိန်နှင့် ဝါတာဘန်း တို့မှ ကိုယ်စားလှယ်ကြီးများက ထိုသဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ် ရေးထိုးပေးခဲ့ကြသည်။
ရွှေတောင်ကျော်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ရွှေတောင်ကျော်ရွာ(Shwetaungkyaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၇၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၉၉၄ ဦး၊ မ ၂၁၄၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရမ်းကုန်းရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
မရမ်းကုန်းရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
ဘဲပြားရွာ၊ ပိုးစုကြီး
ဘဲပြားရွာ၊ ပိုးစုကြီး
ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်း
ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်းသည် စပိန်ကြေးစား ဘောလုံးကလပ် တစ်ခု ဖြစ်ပြီး စပိန်နိုင်ငံ၊ ကက်တလိုနီးယားဒေသရှိ ဘာစီလိုနာမြို့ တွင် အခြေစိုက်ကာ ဒေသအရပ်အခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် ဘာဆာ (Barca') အမည်ဖြင့် ကျော်ကြားသည်။ ၎င်းသည် လာ လီဂါ တွင် ကစားပြီး အောက်တန်းသို့ မဆင်းရသော အသင်း ၃ သင်းတွင် တစ်သင်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်းကို ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဂျုံး ဂန့်ပါ ဦးဆောင်သော ဆွစ်ဇာလန်၊ အင်္ဂလိပ်နှင့် စပိန် ဘောလုံးသမားများက တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးကလပ်သည် ကတ်တလန် ယဉ်ကျေးမှု၏ ပြယုဂ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ အခြား ဘောလုံးကလပ်များနှင့် မတူညီသည့် အချက်မှာ အသင်း၏ ပရိသတ်များက အသင်းကို ပိုင်ဆိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အမြတ်အစွန်း အားဖြင့် ကြည့်လျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယမြောက် အချမ်းသာဆုံး ဘောလုံးကလပ်ဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ်လည်ပတ်နေသည့် ငွေပမာဏမှာ ယူရိုဒေါ်လာ ၃၉၈ သန်းမျှ ရှိသည်။ အချိန်ကာလ ရှည်လျားစွာပင် ရီးယဲလ် မဒရစ် အသင်းနှင့် အပြိုင်အဆိုင်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ထိုအသင်းနှစ်သင်း ယှဉ်ပြိုင်သောပွဲကို အယ်ကလာစီကို (El Clásico) ဟု ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိသည်။
ဘာစီလိုနာ ဘောလုံးအသင်းသည် စပိန်ဘောလုံးတွင် ရရှိသော ဆုတံဆိပ်အားဖြင့် ဒုတိယမြောက် အအောင်မြင်ဆုံး အသင်းဖြစ်သည်။ လာလီဂါ ချန်ပီယံ ၂၅ ကြိမ်ရရှိခဲ့ပြီး စံချိန်အဖြစ် ကိုပါဒယ်ရေး ၃၀ ခု၊ စပိန်စူပါဖလား ၁၃ ခု ခုရရှိခဲ့သည်။ ဥရောပရှိ အောင်မြင်သော ဘောလုံးအသင်းများတွင် တစ်သင်း အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ယူအီးအက်ဖ်အေ ပြိုင်ပွဲတွင် ဆယ်ကြိမ်မျှ အနိုင်ရခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်မှစ၍ ရာသီတိုင်းတွင် ဥရောပပြိုင်ပွဲကို ကစားနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော အသင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဘာစီလိုနာသည် စပိန်တွင် ပထမဆုံး အကြိမ် အဖြစ် လာလီဂါ၊ ကိုပါဒယ္ေရး နှင့် ချန်ပီယံလိဂ် ဖလားသုံးခုကို တစ်နှစ်တည်းတွင် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တစ်နှစ်တည်းမှာပင် တစ်နှစ်အတွင်း ဖလား ခြောက်ခု ကစားပြီး ခြောက်ခုစလုံး ရရှိသည့် အသင်းအဖြစ် စံချိန်တင်နိုင်ခဲ့သည်။ အခြား ဖလား ၃ ခုမှာ စပိန် စူပါဖလား၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ စူပါဖလား နှင့် ဖီဖာ ကလပ် ကမ္ဘာ့ဖလား တို့ဖြစ်သည်။ ဘာစီလိုနာသည် ၂၀၁၄-၁၅ခုနှစ် ၎င်းတို့၏ ၅ခုမြောက် ချန်ပီယံလိဂ်ဖလားအား ရယူခဲ့သည်။ ဗိုလ်စွဲခဲ့ရာတွင် ဆီမီးဖိုင်နယ်၌ ဂျာမန်အင်အားကြီးကလပ် ဘိုင်ယန်မြူးနစ်ကို နှစ်ကျော့ပေါင်းရလဒ် ၅ - ၃ ဖြင့် အနိုင်ယူ၍ ဖိုင်နယ်သို့တက်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်လုပွဲတွင် အီတလီ ချန်ပီယံ ဂျူဗင်တပ် အသင်းအား အိုင်ဗန်ရာကီတစ်၊ လူးဝစ်ဆွာရက်၊နေမာ တို့၏ သွင်းဂိုးများဖြင့် ၃-၁ဖြင့် အနိုင်ရဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။
ဝါးဘလောက်သောက်
ဝေါဟာရရင်းမြစ်
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း၁၅၀ ကျော်ခန့်က အိမ်ခြေ (၅၀) ခန့်ဖြင့် မွန်လူမျိုးများကကိုယ်ထူကိုယ်ထ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြပြီး ဝါဗၠာ်ဩောံ (ဝဲဘလိုက်ဆော့) ဟုအမည်မှဲ့ခေါ်ခဲ့ကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ကောက်မှော်ရိုးများနှင့်ပြည့်နေသည့်ဒေသ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဝါးဘလောက်သောက်သည် ယခင်က ဝါးဘလောက်သောက်မြစ်ကမ်းဘေးတွင်တည်ရှိပြီး သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းများနှင့် ရောင်းဝယ်မှုအလွန်ထွန်းကားခဲ့သည်။ ယခုအခါ ဝါးဘလောက်သောက်မြစ် တိမ်ကောပျောက်ကွယ်သွားပြီး ကုန်းလမ်းခရီးကိုသာ အသုံးပြုနေကြပြီဖြစ်သည်။ ဝါးဘလောက်သောက်သည် ကျေးရွာ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအရ ကော့မှူးအရှေ့ခြမ်းတိုက်နယ်ကျေးရွာအုပ်စု အဖြစ် ပြောင်းလဲလာခဲ့ပြီး စံပြကျေးရွာကြီး အဖြစ်လည်းတိုးတက်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
ဖလန်ကန်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ဖလန်ကန်ရွာ (Hpalankan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ရွာပုလဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၅၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာပုလဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၆ ဦး၊ မ ၁၀၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားဖြူရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဘုရားဖြူရွာ (Hpayarhpyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ လုံဟေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၇၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံဟေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၃၂ ဦး၊ မ ၃၁၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမာပေါက်
ကမာပေါက်
သာဓုသီလဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၅။ ရုဟကဝဂ် -၂၀၀ - သာဓုသီလဇာတ်။ ။ သီလရှိသူကို ဦးစားပေး၍ သမက်ရွေးချယ်သော ပုဏ္ဏားအကြောင်း
သမီးများကြောင်းပြု လျှောက်ထားမှု
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မထင်ရှားသော ပုဏ္ဏားတစ်ယောက်အား သမီးလေးယောက်တို့ ရှိကုန်၏။
ထိုသမီးလေးယောက်တို့ကို လူလေးယောက်တို့သည် တောင်းဆိုကြကုန်၏။ တောင်းဆိုသူ လေးယောက်တို့တွင် တစ်ယောက်ကား အဆင်းလှ၏။ တစ်ယောက်ကား အရွယ်ကြီး၏။ တစ်ယောက်ကား အမျိုးမြတ်၏။ တစ်ယောက်ကား သီလရှိ၏။
ထိုအခါ ပုဏ္ဏားသည် မည်သူ့အားပေးရမည်ကို မသိ မကြံတတ်၍ မြတ်စွာဘုရားထံသွားကာ ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ထားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ပုဏ္ဏား “ဒါယကာ ပုဏ္ဏား ... ရှေးအခါ၌လည်း ပညာရှိတို့သည် ဤပြဿနာကို ဖြေဆိုဖူးကုန်ပြီ၊ သင်ကား ဘဝတစ်ပါး ဖုံးလွှမ်းသောကြောင့် မမှတ်နိုင်” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
လုလင်လေးယောက် သမီးတောင်းရောက်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်သောအခါ တက္ကသိုလ်ပြည်၌ ပညာသင်ကြားတတ်မြောက်၍ ပြန်လာရာ ဗာရာဏသီပြည်တွင် ဒိသာပါမောက္ခဆရာကြီး ဖြစ်လေ၏။
ထိုအခါ ပုဏ္ဏားတစ်ယောက်အား သမီးလေးယောက်တို့သည် ရှိကုန်၏။ ထိုသမီးလေးယောက်တို့ကို လူလေးယောက်တို့သည် လာ၍တောင်းဆိုကြကုန်၏။ တောင်းဆိုသူ လေးယောက်တို့တွင် တစ်ယောက်ကား အဆင်းလှ၏။ တစ်ယောက်ကား အရွယ်ကြီး၏။ တစ်ယောက်ကား အမျိုးမြတ်၏။ တစ်ယောက်ကား သီလရှိ၏။
စဉ်စားဆင်ခြင် ဆရာတိုင်ပင်
“ဆရာကြီး ... အကျွန်ုပ်၏ သမီးလေးယောက်တို့ကို လူလေးယောက်တို့လာ၍ တောင်းကြပါ၏။ ထိုတောင်းသူ လေးယောက်တို့တွင် တစ်ယောက်ကား အဆင်းလှ၏။ တစ်ယောက်ကား အရွယ်ကြီး၏။ တစ်ယောက်ကား အမျိုးမြတ်၏။ တစ်ယောက်ကား သီလရှိ၏။ ထိုလေးယောက်တို့တွင် ဘယ်သူအား ပေးရမည်ကို မသိ၍ ဆရာကြီးထံ လာ၍ မေးပါ၏။ ဘယ်သူအား ပေးရပါမည်နည်း” - ဟု မေးပြန်လေ၏။
သီလရှိသူသာ သမီးပေးရာ
ထိုအခါ ဒိသာပါမောက္ခဆရာကြီိးသည် ပုဏ္ဏားစကားကို ကြားလျှင် -
“ပုဏ္ဏား .. တောင်းသူလေးယောက်တို့တွင် - အဆင်းလှသူလည်း အကျိုးစီးပွား ရှိပေ၏။ အရွယ်ကြီးသူလည်း အကျိုးစီးပွားရှိပေ၏။ အမျိုးမြတ်သူလည်း အကျိုးစီးပွားရှိပေ၏။ သို့သော်လည်း ငါတို့သေဘာကား သီလရှိသူကိုသာ နှစ်သက်ပေ၏”- ဟု ပြောကြား ဆုံးမလေ၏။ ပုဏ္ဏားသည် ဒိသာပါမောက္ခဆရာကြီိး စကားကိုကြားလျှင် သီလရှိသောသူအားသာ မိမိသမီးတို့ကို ပေးလေ၏။
ဤဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူပြီး၍ သစ္စာကို ပြတော်မူသည့်အဆုံး၌ မထင်ရှားသော ပုဏ္ဏားသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ပုဏ္ဏားသည် - ယခုအခါ ပုဏ္ဏား။
ဒိသာပါမောက္ခဆရာကြီိးသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) အဆင်း,အရွယ်၊ မျိုးအနွယ်၊ တင့်တယ်စီးပွားရှိ။
(၂) သီလရှိလတ်၊ ထွက်အမြတ်၊ ဆုံးဖြတ်ပညာရှိ။
(၃) သီလရှိသူ၊ သမီးယူ၊ ကြည်ဖြူပေးလေဘိ။
သာဓုသီလဇာတ် ပြီး၏။
ပိုးစုကြီးရွာ၊ ပိုးစုကြီး
ပိုးစုကြီးရွာ၊ ပိုးစုကြီး
အလယ်စုရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
အလယ်စုရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
စာဖတ်ခြင်း
မိဖတို့သည် သားသမီးများ စကားပြောတတ်သည့် အရွယ်သို့ ရောက်လျှင်ပင် စာရေးတတ် ဖတ်တတ်လေအောင် ကျောင်းသို့ စေလွှတ်၍ စာသင်စေသည်။ ကလေးများ ကျောင်းသို့ ရောက်သောအခါ ဆရာဆရာမတို့သည် ထိုကလေးများကို စာရေးတတ် ဖတ်တတ်ကြစေရန်၊ ပထမဦးဆုံး ဗျည်းအက္ခရာများမှစ၍ စာကြီးပေကြီးများအထိ သင်ကြားပို့ချ ကြလေသည်။ ဤသို့ ငယ်စဉ်က အစပြု၍ မိဖဆရာသမားတို့က စာဖတ်တတ်အောင် သင်ကြားပေးကြသည်မှာ စာဖတ်တတ်ခြင်းအားဖြင့် ကလေးများသည် သူတို့၏ အနာဂတ် ကောင်းကျိုးကို ဖန်တီးနိုင်စေရန် ရည်သန်သောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
စာဖတ်ရာတွင် ပညာဗဟုသုတ တိုးပွားရန် နှင့် အတွေးအခေါ် ရင့်သန်စေရန်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက် နှစ်မျိုးရှိသည်။ ပညာဗဟုသုတ မရှိလျှင် မိမိတို့၏ သက်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကို တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် လုပ်နိုင်ဖို့ ခဲယဉ်းပေးလိမ့်မည်။ စိတ်ကူးဉာဏ် အတွေးအခေါ် ရင့်သန်ခြင်း မရှိပါလျှင်လည်း လူ့လောကတွင် တိုးတက်ရန်ခဲယဉ်းပေလိမ့်မည်။ ထိုကြောင့် လိမ္မာရေးခြား ဗဟုသုတ ကြွယ်ဝစေရန်အတွက် စာဖတ်ခြင်း အလေ့သည် အလွန်အရေးပါ အရာရောက်ပေသည်။ ယခုခေတ်၌ စာဖတ်ခြင်းကို အထောက်အပံ့ဖြစ်စေသော သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း၊ စာအုပ် ဟူသည်တို့သည် အမြောက်အမြား ထွက်ပေါ်လျက်ရှိ၏။
ထိုကဲ့သို့သော ပုံနှိပ်စာများ မပေါ်မီက ပညာဗဟုသုတ ဆည်းပူးရန်ကိစ္စသည် များစွာ ခဲယဉ်းလှပေသည်။ အရေးအားဟူ၍ မရှိသေးသော ခေတ်တွင် လူတို့သည် တစ်ဆင့်စကား တစ်ဆင့်နားဖြင့် ကြားရသမျှသော ပညာဗဟုသုတတို့ကို နှုတ်ငုံဆောင်ကြရသည်။ ထိုနောက် ရွှံ့ပြား၊ ကျောက်ပြားများပေါ်တွင် ရေးကြ၊ ထွင်းကြသော အရေးအသားများ ပေါ်လာသည်တို့ကို လူတို့သည် ကြည့်ရှု မှတ်သားကြရသည်။ ထိုနောက် ပေရွက်၊ ကျူရွက်၊ ပုရပိုက် စသည်တို့အပေါ်တွင် ရေးမှတ်ထားသည်ကို လူတို့ဖြတ်ကြရသည်။ စက္ကူနှင့် ပုံနှိပ်စက်ခေတ်သို့ ရောက်လာသောအခါ လူအများ၌ စာဖတ်ခြင်း အလေ့အထသည် ပိုမို ပြန့်ပွားလာလေသည်။
ယခုခေတ်၌ မျက်မမြင်များအတွက်ပင်လျှင် လက်ဖြင့် စမ်း၍ဖတ်ရသော အပိမ့်အဖု အမှတ်အသားများ ဖြစ်သည့် ဗရေးလ စံနစ်သည် ထွန်းကားလျက် ရှိပြီ။ စာအုပ်သည် စာဖတ်သူ၏ မိတ်ဆွေကောင်း မည်ပေသည်။ စာအုပ်များမှာ ပညာဗဟုသုတ အမျိုးမျိုးကို ပေးသော ပညာ ပဒေသာပင်များ ဖြစ်သည်။ စာဖတ်၍ ပညာဗဟုသုတ ကြွယ်ဝသောအခါ စာဖတ်သူသည် မိမိ၏စိတ်ကို မိမိ ဆုံးမပဲ့ပြင်လာတတ်၏။ အမှားအမှန်ကို ပိုင်းခြား ဝေဖန်လာတတ်၏။ နေ့စဉ်ကြုံတွေ့ရသော ပြဿနာတို့ကို ဖြေရှင်းနိုင်တတ်၏။ အတွေးအခေါ် ရင့်သန်လာသည် နှင့်အမျှ မိမိပြုမူ ပြောဆို လုပ်ကိုင်သော အကြောင်းအခြင်းရာတို့သည် လူ့လောကနှင့် ဝင်ဆံ့လာတတ်၏။ ဤအချက်ကို သိမြင်သော ခေတ်မှီနိုင်ငံတို့သည် လူတိုင်း စာဖတ်သော အလေ့အထ ပြန့်ပွားလာအောင် တိုက်တွန်း နှိုးဆော်ပေးကြ၏။ ထို့ကြောင့်လည်း နိုင်ငံတကာတွင် စာကြည့်တိုက်များ အဓွန့်ရှည်စွာတည်တံ့အောင် ထူထောင်ခြင်း အလုပ်ကို အလေးဂရုပြု၍ လုပ်ဆောင်ကြခြင်းဖြစ်၏။
သု၊ စိ၊ ပု၊ ဘာ၊ ဝိ၊ လိ၊ သိ၊ ဓာ
စာဖတ်ခြင်းနည်းကို ပညာရှင် အမျိုးမျိုးတို့ ညွှန်ပြခဲ့ကြသည်တွင် ဂမ္ဘီသာရပျို့လာ၊ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ 'သု၊ စိ၊ ပု၊ ဘာ၊ ဝိ၊ လိ၊ သိ၊ ဓာ၊ အက္ခရာစွဲသုံး၊ ဤရှစ်လုံးကို၊ သီကုံးပန်းသွင်၊ နေ့တိုင်းဆင် လော့၊ စာသင်ပျိုနု၊ အခြေပြုတို့'ဟူသော ဩဝါဒသည် တန်ဖိုးအရှိဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ယူဆထိုက်ပေသည်။ ထိုအက္ခရာ ရှစ်လုံးမှာ အကျဉ်းပြသော ပါဠိစကားများ ဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ−
ထိုအင်္ဂါရှစ်ပါးတို့မှာ စာဖတ်ခြင်း၏ အခြေခံဖြစ်လေသည်။
ထိုရှစ်ပါးတို့အနက် စာဖတ်၍ ကြားသိရသော ဗဟုသုတတို့ကို ကြံစည်ကြည့်ပြီးလျှင်၊ မရှင်းမလင်းသည်တို့ကို သူတစ်ပါးအား မေးမြန်း၍ ဆွေးနွေးပြောဆိုရာသည်။ သို့မှသာလျှင် အကောင်း အဆိုးတို့ကို ဆင်ခြင်ဝေခွဲနိုင်မည် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ ပိုင်းခြား ဝေဖန်ကြည့်ပြီးသော် စာ၏အမြုတေတို့ကို ရေးမှတ်ခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခြင်း၊ အာဂုံဆောင်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ရာသည်။
အပြင်ဖက်အာကာသ
ကဏ္ဍ:လေ့လာနိုင်သော စကြဝဠာ
ရွာသစ်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ရွာသစ်ရွာ(Ywarthit)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ စက္ကဝက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စက္ကဝက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၇၇ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၁၅၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လဝမ်ကထောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
လဝမ်ကထောင်ရွာ(Lawankahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ မိုင်းနားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းနားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၅၄ ဦး၊ မ ၇၃၅၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၄၂၁၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုင်းရယ်မြို့
မိုင်းရယ်မြို့
မိုင်းရယ်မြို့ ( IPA: [mɤ́ŋ jǎi]); (ရှမ်း:ဝဵင်းမိူင်းယႆ ), (အင်္ဂလိပ်: Mongyai), (အသံထွက် [Moengyai]) သည် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း၊ တောင်သိန္နီနယ် (မိုင်း ရယ်နယ်)၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်ခဲ့၍ ပင်လယ်ပြင်အထက် အမြင့်ပေပေါင်း ၂၈၅ဝ၊ နမ့်ရယ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ တောင်သိန္နီနယ်သည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၃၅၁ စတုရန်းမိုင်ရှိ၍ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၅၇၈၅၆ ယောက်ရှိသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာစွန့် လွှတ်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်တွင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို တီထွင်လိုက် သည့်အခါ မိုင်းရယ်မြို့သည် ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်းတိုင်း၊ လားရှိုးခရိုင်တွင် ပါဝင် သည့် တောင်သိန္နီနယ်၏ နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်လာလေသည်။ မိုးရယ်တွင် နယ် ပိုင်ဝန်ထောက်ရုံး၊ မြို့ပိုင်ရုံး၊ အထူးအုပ်ချုပ်ရေး အရာရှိရုံး၊ အမတ်ချုပ်ရုံး စသည်တို့ ရှိသည်။ မူလတန်းကျောင်းများ၊ ဆေးပေးရုံ၊ သားဖွားရုံ စသည်တို့ လည်းရှိသည်။
မိုင်းရပ်မြို့အနီးတွင် လွယ်လွင် ၊ လွယ်ဖလှိမ်း၊ လွယ်စန့်၊ မိုင်းဟိန်း၊ လွယ်မော် စသည့်တောင်များ သွယ်တန်းတည်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြို့၏ဘေး ပတ်လည်သည် သဘာဝရှုခင်း သာယာလှပေသည်။ တောင်ပေါ် စခန်းများသို့ သွားရောက်ပါလျှင် စိမ့်စိမ်းရေတံခွန်များကို တွေ့ရပေမည်။ မိုင်းရယ်မြို့တွင်း နေထိုင်သူအများစုသည် တောင်ယာလယ်ယာ လုပ် ကိုင်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ အဓိကအားဖြင့် ခြံမြေများကိုပြုစု၍ ကောက် ပဲသီးနှံ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ စိုက်ပျိုးသည်။ လယ်ယာခြံမြေမှထွက်သော ဆန် စပါး ကောက်ပဲသီးနှံ့တို့ကို မြို့တွင်းဈေး၌ ရောင်းချသည်။ လမ်းပန်းဆက်သွယ် ရေးအားဖြင့် မိုင်းရယ်မြို့မှ လားရှိုးမြို့၊ သီပေါ၊ တန့်ယန်း၊ ကျေးသီးမံစံ အစရှိ သော မို့များသို့ မော်တော်ကားလမ်းပေါက်သည်။ ထိုလမ်းများသည် ကတ္တရာ လမ်းတစ်ပိုင်း ကျောက်ခဲလမ်းတစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ တစ်ရွာမှ တစ်ရွာသို့ သွားလာ ရာ၌မူကား တောကြိုတောကြားဖြစ်သည့်အလျောက် လှည်းလမ်းနှင့် လူသွားလမ်း ကြမ်းများမှ သွားလာကြသည်။
မိုင်းရယ်မြို့တွင်ရှိသော ထင်ရှားသည့် ဘုရားစေတီတို့မှာ မဟာဗောဓိ စေတီ၊ နောင်ဟောက်စေတီ၊ မဟာမြတ်မုနိရုပ်ပွားစေတီများဖြစ်၏။ ရှေးခေတ် ကာလကတည်းက တည်ရှိသော မန်ပုံရွာတွင် စေတီတစ်ဆူ ရှိပေသေးရာ၊ နှစ်စဉ် တပေါင်းလ၌ ဘုရားပွဲတော်ကျင်းပသည်။ တောင်ပေါ် မိုင်းဟိန်းတွင် မြတ်စွာ ဘုရား၏ လက်ယာ၊ လက်ဝဲခြေတော်များရှိသည့်ပြင် ထင်ရှားသော စေတီတစ်ဆူ လည်းရှိပေသေးသည်။
ယခုအခါ မိုင်းရယ်မြို့တွင် အနုပညာ လက်ရာဆန်းတစ်ခုအနေဖြင့် ထူးဆန်း၍ ကျက်သရေရှိစွာ အလှပန်းရေးခြယ် ပြုလုပ်ထားသော ငွေဆေးတံရှည် များကို ပြုလုပ်ရောင်းချသည်။ တစ်ခုလျှင် ၂၅ဝ ကျပ်တန်ဖိုးရှိသည်။ ထို့ပြင် ငွေဓားလွယ်ရှည်များကိုလည်း ပြုလုပ်ရောင်းချသည်။ မိုင်းရယ်မြို့ကို မည်သည့်အချိန်က စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြောင်း အတိ အကျမသိရပေ။ သို့သော် သက္ကရာဇ် ၃၁၇ ခုနှစ်တွင် သိန္နီစော်ဘွားကြီး၏ ကိုယ် စား နယ်ပိုင်က မိုင်းရယ်မြို့ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထား တွေ့ရ သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၄၉ ခုနှစ်အထိ စော်ဘွားကြီး စဝ်နော်မိုင်းနှင့် စော်ဘွားကြီး စဝ်တုန်ဟုန်းတို့၏ လက်ထက်တိုင်အောင် သိန္နီဟုခေါ်ဝေါ်သည်။
မိုင်းရယ်မြို့မှာ မူလက ရွာကြီးနှစ်ရွာကို ပေါင်စပ်ထားသော မြို့ဖြစ် ၏။ ထိုရွာာုကြီးနှစ်ရွာသည် တစ်ရွာနှင့်တစ်ရွာ နှစ်ဖာလုံမျှသာ ဝေးကွာသည်။ အရှေ့မိုင်းရယ် ရွာကြီးသည် တောင်သိန္နီနယ်စော်ဘွား၏ ရုံးစိုက်ရာ ဒေသဖြစ်၍ အနောက် မိုင်းရယ်ရွာမှာကား မိုင်းရယ်တိုက်နယ်မြို့စား၏ ရုံးစိုက်ရာဒေသဖြစ် ၏။ ရွာကြီးနှစ်ရွာစလုံးတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းများရှိ၍ ရွာနှစ်ရွာအကြားတွင် မိုင်း ရယ်ဈေးတည်ရှိသည်။
ကန်သာယာရွာ၊ ပိုးစုကြီး
ကန်သာယာရွာ၊ ပိုးစုကြီး
၂၀၁၁ ဆန်ဒိုင် ငလျင်နှင့် ဆူနာမီ
ငလျင်ဖြစ်ပွားပြီးနောက် ဆူနာမီ သတိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့ကာ ဂျပန်အပါအဝင် မြောက်အမေရိကနှင့် တောင်အမေရိကရှိ နိုင်ငံပေါင်း ၂၀ ၏ ကမ်းရိုးတန်းဒေသ၌ နေထိုင်သူများကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။  ဂျပန်ကမ်းရိုးတန်းကို ရိုက်ခတ်သည့် ဆူနာမီလှိုင်းကြီးများမှာ ၁၀ မီတာ (၃၃ ပေ) ကျော် မြင့်မားသည်။ အခြားနိုင်ငံများတွင်လည်း လှိုင်းကြီးလှိုင်းငယ်များကို ဖြစ်ပွားစေခဲ့သည်။ ယင်းလှိုင်းများသည် ဂျပန်၏ ကမ္ဘာအခြားတစ်ဘက်ခြမ်းရှိ ချီလီနိုင်ငံအထိပင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဆူနာမီလှိုင်းကြီးများသည် ကုန်းမြေအတွင်းပိုင်း ၁၀ ကီလိုမီတာ (၆ မိုင်) အထိ ဝင်ရောက်တိုက်စားခဲ့ကြောင်း သတင်းများတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ငလျင်နှင့် ဆူနာမီဒဏ်ကြောင့် လူပေါင်း ၃၃၇၃ ဦးသေဆုံး၊ ၇၅၅၈ ဦးပျောက်ဆုံးလျက်ရှိကြောင်း ဂျပန်ရဲဌာနချုပ်မှ အတည်ပြု ထုတ်ပြန်ထားသည်။ သို့သော်လည်း လက်တွေ့ အသေအပျောက်ဦးရေမှာ အခုထက်များပြားနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းရသည်။ ငလျင်ကြီးကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အတိုင်းအတာကြီးကြီးမားမား ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့သည်။ လူနေအိမ်ခြေများ၊ ကားလမ်းများ၊ မီးရထားလမ်းများနှင့် ရေကာတာတစ်ခု ပျက်စီးခဲ့သည်။ ဂျပန်အရှေ့မြောက်ဒေသတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄.၄ သန်းကျော် လျှပ်စစ်မီး မရှိဖြစ်ခဲ့သည့်အပြင် ၁.၄ သန်းခန့်မှာ ရေမရရှိဘဲဖြစ်နေသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက် အတော်များများ လည်ပတ်မှု ရပ်ဆိုင်းခဲ့ပြီး အနည်းဆုံး နျူကလီယာ ဓာတ်ပေါင်းဖို ၃ ခု၌ မတော်တဆမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ဥပဒ်ဖြစ်စေနိုင်သည့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွပစ္စည်းများ ယိုစိမ့်လာကြောင်း တိုင်းတာတွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် အရေးပေါ် အခြေအနေ ကြေညာထားပြီး ဖူကုရှိမ အမှတ် ၁ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံမှ မီတာ ၂၀ ပတ်လည်နှင့် အမှတ် ၂ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံမှ ၁၀ မီတာ ပတ်လည်အတွင်း နေထိုင်ကြသူများအား ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
ဆန်ဒိုင်ငလျင်သည် အတိုင်းအတာအားဖြင့် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် ငလျင်တိုင်းတာရေး မှတ်တမ်းများ စတင်ခဲ့ပြီးနောက် ဂျပန်နိုင်ငံသမိုင်းတွင် အင်အားအကြီးမားဆုံး ငလျင်ကြီးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပဉ္စမမြောက် အင်အားအကြီးမားဆုံး ငလျင်ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။ ဂျပန်ဝန်ကြီးချုပ် နာအိုတို ကန် (菅直人; Naoto Kan) က  "ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက် ၆၅ နှစ်အတွင်း ဂျပန်နိုင်ငံအဖို့ အကြီးမား၊ အခဲယဉ်းဆုံး ဘေးအန္တရာယ်ဖြစ်သည်။"ဟု မတ်လ ၁၃ ရက်နေ့က ထုတ်ပြန် ပြောဆိုခဲ့သည်။
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်)
thumb|မန္တလေး-ပြင်ဦးလွင်ကားလမ်းဘေးရှိ တက္ကသိုလ်အဝင်ဝအားမြင်တွေ့ရစဉ်
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်) သည် ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည့် တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။နိုင်ငံဝန်ထမ်းများအား လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသည့်  တက္ကသိုလ်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
တည်နေရာနှင့်အကျယ်အဝန်း
မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ဇီးပင်ကြီးကျေးရွာအနီး၊မန္တလေး- ပြင်ဦးလွင်အဆင်းလမ်းပေါ်တွင် ရှိသည်။ မန္တလေးမြို့မှနေ၍ ၂၄ မိုင် ၅ဖာလုံခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဧရိယာအကျယ်အဝန်းမှာ (၉၀၅.၁၀)ဧက ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ရတနာပုံဆိုင်ဘာစီးတီး၊ မြောက်ဘက်နှင့်အနောက်မြောက်တွင် ဗဟိုမီးသတ်သင်တန်းကျောင်း၊ ၊အနောက်ဘက်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရဲတပ်ဖွဲ့၊ ရဲအရာရှိ လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း၊ ဇီးပင်ကြီးကျေးရွာနှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် ပေပင်ကျေးရွာတို့ တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
နိုင်ငံဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်)သည် နိုင်ငံဝန်ထမ်းများအား လေ့ကျင့်ပညာပေးသင်တန်းများ သင်ကြားပေးရန် ဖွင့်လှစ်ထားသော တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ သွားလာရေး လွယ်ကူအဆင်ပြေစေရန်အတွက် နိုင်ငံတော်မှ တိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ် ပေးထားသည့် တက္ကသိုလ်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ယခင်က ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်) အမည်ဖြင့် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင်ယခင်က ကျင့်သုံးခဲ့သည့် Old Public Administration မှ ဒီမိုကရေစီစနစ်နှင့် လျော်ညီသော New Public Management, New Public Government တို့ကို အထောက်အကူပြုသည့် New Public Service delivery လုပ်ငန်းစဉ်များကို အကောင်အထည်ခဲ့သည့်အနေဖြင့်  “ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းအကယ်ဒမီ (Civil Services Academy)” ကို ဖွင့်လှစ်သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဇွန်လ (၁)ရက်နေ့တွင် ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်)ကို နိုင်ငံဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်)ဟု အမည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
တာခါးရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
တာခါးရွာ(Tarhkar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၉၉၄ ဦး၊ မ ၂၁၄၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အထက်မြန်မာပြည်)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ
ဗာဟောက်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ဗာဟောက်ရွာ (Barhauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ကျော်ရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျော်ရွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၄ ဦး၊ မ ၇၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
အာရနီရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
အာရနီရွာ (Ahryani)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ မီးတိုင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးတိုင်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၇၆ ဦး၊ မ ၂၁၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိန်းလမ်းအွင်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်မိုင်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ဝမ်မိုင်ရွာ (Wanmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၁ ဦး၊ မ ၂၁၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရောင်ပေစူးမြစ်တွေးလေး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောက်အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မြောက်ရွာ၊ သပိတ်တောင်
မြောက်ရွာ၊ သပိတ်တောင်
ဘုရားဖြူရွာ၊ လုံခုတ်
ဘုရားဖြူရွာ (Hpayarhpyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ လုံခုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံခုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၄၁ ဦး၊ မ ၁၉၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လင်စိုင်
လင်စိုင် (Linsang)သည် ကြောင်နှင့်အလွန်တူသော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။ အသားစားနို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးဖြစ်ပြီး သစ်ပင်ပေါ်တွင်နေလေ့ရှိကာ မြွေ၊ ကြွက်နှင့် ငှက်ကလေးများကို အစာအတွက်အမဲလိုက်သော သားရဲတိရစ္ဆာန်အငယ်စားဖြစ်၏။ လင်စိုင်များသည် ပရီအွန်နိုဒွန်တီဒီး မျိုးရင်း၏ တစ်ခုတည်းသော ပရီအွန်နိုဒွန် မျိုးစုမှဖြစ်ပြီး ၎င်းမျိုးစုတွင် သိပ္ပံအမည် ပရီအွန်နိုဒွန် ပါဒီကာလာ ဟုခေါ်သော "လင်စိုင်ပြောက်" နှင့် ပရီအွန်နိုဒွန် လင်ဆန် ဟုခေါ်သော "လင်စိုင်ကြား" ဟူ၍ မျိုးစိတ်နှစ်မျိုးသာရှိလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၎င်းမျိုးစိတ်နှစ်ခုလုံး၏ ဒေသရင်း နယ်မြေများထဲတွင် အပါအဝင်ဖြစ်လေ၏။
တွေ့ရှိရသောဒေသများ
မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင်နှင့် အခြားသော အရှေ့တောင်အာရှဒေသနိုင်ငံများသည် လင်စိုင်များ၏ ဒေသရင်းနယ်မြေများဖြစ်လေသည်။ "လင်စိုင်ပြောက်" များကို မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်အောက်ပိုင်းနှင့် ၎င်းနယ်မြေတို့နှင့် ထိစပ်နေသော တရုတ်နိုင်ငံနယ်စပ်ဒေသများတွင် တွေ့ရလေ့ရှိပြီး၊ "လင်စိုင်ကြား"များကို မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်း တွေ့ရှိရသည်။
ဇီဝမျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း
လင်စိုင်များသည် ကြောင်နှင့်လွန်စွာတူသော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်လင့်ကစား ကြောင်မျိုးရင်းဝင် မဟုတ်ဘဲ သီးသန့် လင်စိုင်မျိုးရင်းဝင်သာ ဖြစ်လေ၏။ သို့ရာတွင် လင်စိုင်မျိုးရင်း ပရီအွန်နိုဒွန်တီဒီး နှင့် ကြောင်မျိုးရင်း ဖဲလစ်ဒီး တို့အား သိပ္ပံနည်းကျ မျိုးရိုးဗီဇဆန်းစစ်ရာတွင် များစွာမကွဲပြားပဲ မျိုးစဉ်တူ အခြားမျိုးရင်းများထက် မျိုးရိုးအနီးစပ်ဆုံး ညီအစ်မမျိုးရင်းများ ဖြစ်ကြသည်ဟုသိရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ  ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ
ရီးယဲလ် မဒရစ်
ရီးယဲလ် မဒရစ် (မဒရစ် တော်ဝင် ဘောလုံးကလပ်) သည် စပိန်နိုင်ငံ မဒရစ်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည့် ကြေးစားဘောလုံး ကလပ်အသင်း တစ်သင်းဖြစ်သည်။ စပိန်တွင် အအောင်မြင်ဆုံး အသင်းဖြစ်ပြီး ဖီဖာဘောလုံး အဖွဲ့ချုပ်က ၂၀ ရာစုနှစ်၏ အအောင်မြင်ဆုံး ကလပ်အဖြစ် မဲပေးထားသည်။ ရီးယဲလ်သည် လာ လီဂါ၌ ချန်ပီယံဆု 33 ကြိမ် ၊ UEFA ချန်ပီယံလိဂ်တွင် 14 ကြိမ်၊ UEFA ဖလားတွင် ၂ ကြိမ်၊ UEFA စူပါဖလားတွင် 4 ကြိမ် အသီးသီး ရရှိခဲ့ဖူးသည့် အသင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ကလပ်အမည်တွင် ပါဝင်သည့် ‘ရေ အား’ (Real) ဟူသော စပိန်ဝေါဟာရ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ ‘တော်ဝင်’ ဖြစ်ပြီး ၁၉၂၀ ခုနှစ်တွင် စပိန်ဘုရင် အာလ်ဖွန်ဆို ၁၃ က 'ရေအား' (ရီးယဲလ်) အမည်နှင့် အသင်းတံဆိပ်ပါ သရဖူကို အပ်နှင်းပေးခဲ့သည်။
စပါးအိုးရွာ၊ ပိုးစုကြီး
စပါးအိုးရွာ၊ ပိုးစုကြီး
အာဖရို-ယူရေးရှား
ကမ္ဘာဟောင်း ဟုခေါ်ဆိုကြသော အာဖရို-ယူရေးရှား (အေဖရိုယူရေးရှား၊ ယူရာဖရေးရှား သို့ ယူဖရေးရှား ) သည် အရှေ့ကမ္ဘာခြမ်းတွင် တည်ရှိသော ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အကြီးဆုံးသော ကုန်းမြေဖြစ်သည်။ ဆူးအက်ကျွန်းဆက်ဖြင့် ဆက်စပ်နေသော အာဖရိက နှင့် ယူရေးရှား (ဥရောပနှင့် အာရှ) နှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်၍ ခေါ်ဆိုထားခြင်းဖြစ်သည်။ စူပါတိုက် ဟူ၍လည်း ခေါ်ဆိုကြသေးသည်။ အာဖရို-ယူရေးရှား သည် ဧရိယာစုစုပေါင်း ၈၄၉၈၀၅၃၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းကာ လူဦးရေ သန်း ၆ ထောင်ခန့် (ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၈၅% ခန့်) နေထိုင်ကြသည်။ အမေရိက၊ အန္တာတိက နှင့် အိုရှန်းနီးယား တို့အား ကမ္ဘာသစ် ဟု ခေါ်ဆိုသကဲ့သို့ အာဖရို-ယူရေးရှား ကို ကမ္ဘာဟောင်း ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြလေသည်။
ဘူမိဗေဒအယူအဆ
အာဖရိကနှင့် အာရှ တို့သည် ကုန်းမြေတံတားဖြင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။ နောင်နှစ်ပေါင်း ၆ သိန်းကျော်ခန့်တွင် အာဖရိက သည် ဥရောပနှင့် အပြင်းအထန် တိုက်မိလိမ့်မည်ဟု ယူဆထားကြသည်။ ထိုသို့ တိုက်မိမှုကြောင့် ဂျီဘရော်လ်တာ ရေလက်ကြား ပိတ်သွားကာ မြေထဲပင်လယ်သည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ မှ သီးခြားဖြစ်သွားပေလိမ့်မည်။ နောင်နှစ်ပေါင်း ၅ သန်းကျော်တွင်လည်း တောင်တန်းများလှုပ်ရှားခြင်းကြောင့် မြေထဲပင်လယ် ကွယ်ပျောက်သွားလိမ့်မည်ဟု ယူဆထားကြသည်။
နယ်မြေအပိုင်းအခြား
ယူရေးရှား (ဥရောပနှင့် အာရှ) နှင့် အာဖရိက တို့ကို ဆူးအက်တူးမြောင်းဖြင့် ပိုင်းခြားထားသည်။ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သမိုင်းအချက်အလက်များအရ ယူရေးရှား−မြောက်အာဖရိက နှင့် အာဖရိက ဆာဟာရဒေသ ဟူ၍လည်း ခွဲခြားခေါ်ဆိုကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စူပါတိုက်ကြီးများ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ပထဝီဝင် ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်၏ ပထဝီဝင် ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်၏ ပထဝီဝင်
မှတ်ကြီးဖုန်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
မှတ်ကြီးဖုန်းရွာ (Hmatgyihpone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပုပ္ပကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုပ္ပကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၅၆ ဦး၊ မ ၂၃၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာပေါဓာတ် ၁၂-ပါး
အာပေါဓာတ် ၁၂-ပါး။ စိမ့်ဝင် စေးကပ် အဝိနိဗေ္ဘာဂရုပ် တို့ကို ဖွဲ့စပ်ပေါင်းစည်းတတ်ခြင်း သဘောရှိသော (သတ္တဝါတို့သန္တန်၌ ငါ့ဟာငါ့ဥစ္စာဟု စွဲလမ်းတတ်သော) ဝတ္ထုအရည်ဓာတ် ၁၂-ပါး ဟူလို။
အောင်လှိုင်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
အောင်လှိုင်ရွာ(Aunghlaing)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ စက္ကဝက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စက္ကဝက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၇၇ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၁၅၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုင်းနားကွက်သစ်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
မိုင်းနားကွက်သစ်ရွာ(Mainakwetthit)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ မိုင်းနားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းနားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၅၄ ဦး၊ မ ၇၃၅၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၄၂၁၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂြိုဟ်
ကြည်လင်သော ညအချိန်မှာ မိုးကောင်းကင်ကို မော့ကြည့်လျှင် ရှည်လျားသော နဂါးငွေ့တန်းနှင့်အတူ မှိတ်တုတ်မှိတ်တုတ် ကြယ်မျိုးစုံနှင့် ဥက္ကာပျံများ စသည်ဖြင့် မြင်တွေ့ရမှာ ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အထဲတွင် သေချာ ကြည့်ပါကမှိတ်တုတ်မှိတ်တုတ် မဟုတ်ပဲ hola ကြယ်အဖြစ် ထင်မှတ်မှားနိုင်သော အရာများကို ဂြိုဟ်များ ဟုခေါ်သည်။ ကြယ်များနှင့် ဂြိုဟ်များ၏ ထူးခြားချက်မှာ - ကြယ်များသည် မှိတ်တုတ်မှိတ်တုတ်နှင့် ကိုယ်ပိုင်အလင်းရောင်ရှိကြသော်လည်း၊ ဂြိုဟ်များမှာမူ မှိတ်တုတ်မှိတ်တုတ် မဟုတ်ဘဲ နေမှရသောအလင်းရောင်ကို တန်ပြန် ထင်ဟပ်ကြသည်။ ကောင်းကင်ကို တန်ဆာဆင်လျက်ရှိသော ဗိမာန်များ ဂြိုဟ်သည် ကမ္ဘာမြေကြီးကဲ့သို့ပင် နေစကြာဝဋ္ဌာ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေဖြစ်သည်။ သို့သော် ဂြိုဟ်နှင့် ဤကမ္ဘာမြေမှာ သဘာဝချင်း ကွဲပြားခြားနားလှ၏။ အချို့မှာ ကမ္ဘာထက်ငယ်၍ အချို့မှာ အဆပေါင်းများစွာကြီးသည်။ အချို့မှာ အလွန်ပူ၍ အချို့မှာ အလွန်အေးသည်။ အချို့တွင် လေမရှိ။ အချို့တွင် ရေမရှိပေ။ ဂြိုဟ်များသည် နတ္ခတဗေဒဆိုင်ရာ အရေးပါသော အရာများဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့သည် အခြေခံအားဖြင့် ကြယ်များကို ဗဟိုပြုကာ လှည့်ပတ်လျက် ရှိသည်။ ထို့ပြင် ယင်းတို့တွင် ကိုယ်ပိုင် ဒြပ်ဆွဲအားဖြစ်တည်ရန် လုံလောက်သော ဒြပ်ထုပမာဏရှိသည်။ ဂြိုဟ်များကို ယေဘူယအားဖြင့် နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ သိပ်သည်းမူနည်းသော ဂြိုဟ်ကြီးများနှင့် သိပ်သည်းမူများသော ဂြိုဟ်ငယ်များဟူ၍ဖြစ်သည်။ သိပ်သည်းမူနည်းသော ဂြိုဟ်ကြီးများ ဟုခေါ်ရခြင်းမှာ ယင်းတို့ကို ဓာတ်ငွေ့များဖြင့် ဖွဲစည်းထား၍ သိပ်သည်းမူများသော ဂြိုဟ်များကိုမူ ကျောက်တုံးကျောက်မာများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
နေစကြဝဠာနှင့် ဂြိုဟ်များ
ကျွန်ပ်တို့ နေထိုင်ရာ ကမ္ဘာမြေကြီးသည် ဂြိုဟ်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ တစ်နှစ်တစ်ကြိမ်ကျ နေကို လှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။ ကျွန်ပ်တို့ မြင်နေရသော နေသည် ကိုယ်ပိုင်အရောင်ရှိသော ကြယ်အမျိုးအစားပင် ဖြစ်သည်။ ကျွန်ပ်တို့ နေထိုင်ရာ ကမ္ဘာမြေကြီးနှင့်အတူ နေကို လှည့်ပတ်လျက်ရှိသော ဂြိုဟ်များလည်း ရှိကြသည်။ နေစကြဝဠာအတွင်းရှိ ဂြိုဟ်ကြီး ရှစ်လုံးကို ယေဘုယျအားဖြင့် အတွင်းဂြိုဟ်များနှင့် အပြင်ဂြိုဟ်များဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်။ အတွင်းဂြိုဟ်များသည် သိပ်သည်းမူများသော ဂြိုဟ်ငယ်များဖြစ်ပြီး အပြင်ဂြိုဟ်များသည် သိပ်သည်းမူနည်းသော ဂြိုဟ်ကြီးများပင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ -
[အတွင်းဂြိုဟ်များ]
[အပြင်ဂြိုဟ်များ]
တို့ ဖြစ်ကြသည်။
မှတ်ချက်။ ပလူတိုဂြိုဟ်မှာမူ လွန်ခဲ့သော မကြာသေးသောအချိန်၌ နက္ခဗေဒပညာရှင်များက ဂြိုဟ်များ စာရင်းမှ ထုတ်ပယ်ထားကြောင်း သိရှိရသည်။ ပလူတိုဂြိုဟ်အနားသို့ နောက်ဆုံး ချဉ်းကပ်ပျံသန်းသော အာကာသယာဉ်မှာ နာဆာ၏ New Horizons ဖြစ်သည်။
ဂြိုဟ်
စာလုံးပေါင်း အမှန်သည် ဂြိုဟ် ဖြစ်သည်။ မှားတတ်သော အမှား တစ်ခုဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:နေအဖွဲ့အစည်း ကဏ္ဍ:ဂြိုဟ်များ ကဏ္ဍ:ဂြိုဟ်ဆိုင်ရာ သိပ္ပံ
ကျော်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကျော် (Kyaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ကျော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျော်ရွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၄ ဦး၊ မ ၇၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗွိုင်ယေဂျာစီမံကိန်း
‌ဗွိုင်ယေဂျာ စီမံကိန်းသည် ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ အာကာသယာဉ် နှင့် ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ် များဟူသော လူမပါသောအာကာသခရီးစဉ်နှစ်ခု ပစ်လွှတ်ခဲ့သည့် အမေရိကန် သိပ္ပံစီမံကိန်းဖြစ်သည်။ ﻿ယင်းအား ၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ဂြိုဟ်များ တဖြောင့်တည်းတန်းသော အချိန်ကာလကိုရွေးကာ ပစ်လွှတ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ စီမံကိန်း၏ မူလရည်ရွယ်ချက်သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၊ စနေဂြိုဟ်တို့အား လေ့လာရန်ဖြစ်သော်လည်း နေအဖွဲ့အစည်း အပြင်ဘက်သို့ ခရီးဆက်နိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် အာကာသနက်နက် ဖြစ်သော ဟီလီယိုရှီးသို့ တိုးဝင်သွားမည်ဟု မျော်လင့်ရသည်။ အာကာသယာဉ်နှင့်ပတ်သက်သည့် ကိစ္စရပ်များအား ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်ရှိ ကိတ် ကာနယ်ဗယ်မှ ပစ်လွှတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အဆိုပါ အာကာသယာဉ်နှစ်စင်းအား တောင်ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်ရှိ Jet Propulsion Laboratory တွင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၂ဝ၁၂ ခုနှစ်တွင် ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ အာကာသယာဉ်သည် ကမ္ဘာပေါ်မှ အဝေးဆုံးသို့ရောက်ရှိသွားသော အာကာသယာဉ်တစ်စင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂ဝ၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ သည် ကြယ်တာရာကြားခံနယ်မြေသို့ တိုးဝင်ရန်နီးကပ်လာပြီး နေအဖွဲ့အစည်းအပြင်ဘက်သို့ စွန့်ခွာသွားမည့် ပထမဆုံး လူလုပ်အာကာသယာဉ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယင်းသိပ္ပံဆိုင်ရာ မက်ရှင်နှစ်ခုစလုံးသည် နေအဖွဲ့အစည်း၏ ဓာတ်ငွေ့ဂြိုဟ်ကြီးများအကြောင်း ဒေတာအချက်အလက်များ မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။
ရာဇဝင်
ဗွိုင်ယေဂျာ အာကာသယာဉ်များသည် မူလအားဖြင့် မာရီနာ ပရိုဂရမ်တို့၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် မာရီနာ ၁၁၊ မာရီနာ ၁၂ ဟုအသီးသီး ခေါ်ဆိုသည်။ ယင်းတို့အား နောက်ပိုင်းတွင် မာရီနား-ဂျူပီတာ-စေတန်ဟု ပြောင်းလဲခဲ့ပြီး ဗွိုင်ယေဂျာဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဗွိုင်ယေဂျာ ပရိုဂရမ်သည် ဂရန်းတာဝါ၏ အဓိကအချက်ချာကျသော ပရိုဂရမ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဂရန်းတာဝါသည် နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်းမှာ ဂြိုဟ်များသို့ အာကာသယာဉ်များ အမြောက်အမြား ပစ်လွှတ်ရန် စီမံထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဂြိုဟ်တာရာတို့သည် ဖြောင့်မတ်နေကြမည်ဖြစ်သဖြင့် ဒြပ်ဆွဲအား အကူညီဖြင့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်မှ စေတန်ဂြိုဟ်၊ ထို့နောက် ယူရေးနစ်ပ်ဂြိုဟ်မှ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ် စသည်ဖြင့် ပလူတိုအထိ ပျံသန်းရန် ဖြစ်သည်။ စီမံကိန်းနှစ်ခုထဲမှ ပထမဆုံးစီမံကိန်းအဖြစ် ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အား ပစ်လွှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၊ စေတန်ဂြိုဟ်၊ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်၊ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ် လေးစင်းအား ပျံသန်းမည်ဖြစ်သည်။
ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ အားကိုမူ ညီအစ်မ ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အားပစ်လွှတ်ပြီး မကြာခင်တွင် ပစ်လွှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ယင်း၏လမ်းကြောင်းလည်းတိုတောင်းပြီး လျင်မြန်ကာ ဂျူပီတာဂြိုဟ်နှင့် စေတန်ဂြိုဟ်အား စောလျင်စွာ ရောက်ရှိစေခဲ့သည်။ ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ အာကာသယာဉ်တွင် စေတန်ဂြိုဟ်ရံလ တိုက်တန်အား လေ့လာရန် ဦးစားပေးထားသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ယင်းသည် သိပ်သည်းသော လေထုလွှာအားပိုင်ဆိုင်ကာ အလွန်ကြီးသဖြင့် လေ့လာမှုပြုလုပ်ရန် အလွန်ထိုက်တန်သောကြောင့်ပင်တည်း။
၁၉၉ဝ ဝန်းကျင်အတွင်း ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ သည် နှေးကွေးလှသော ပိုင်အိုနီးယား-၁၀ အာကာသယာဉ်နှင့် ပိုင်အိုနီးယား ၁၁ အာကာသယာဉ်အား ဖြတ်ကျော်ခဲ့သည်။ စတင်ပစ်လွှတ်စဉ်က ပိုမိုလျင်မြန်သော New Horizons အာကာသယာဉ်သည်ပင် ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ အား ကျော်သွားနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ နှင့် ပိုင်အိုးနီးယား အာကာသယာဉ်တို့သည် နေအဖွဲ့အစည်းတွင် လားရာဆန့်ကျင်ဖက်အတိုင်း ပျံသန်းကြသောယာဉ်များဖြစ်ကြသည်။ ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ နှင့် ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ် နှစ်စင်းလုံးအား ပုံမှန် ဆက်သွယ်မှုပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ရေဒီယိုသတ္တိကြွ ပါဝါရင်းမြစ်သည် ယာဉ်နှစ်ခုစလုံးတွင် လုံလောက်သော လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ပေးနိုင်သည်ဟု ၂ဝ၁၂ ခုနှစ်အရ သိရသည်။ ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်တွင် ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ သည် မိုင်ပေါင်း ၁ဝ ဘီလီယံအကွာသို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး နေအဖွဲ့အစည်းအပြင်ဘက်သို့ တစ်နှစ်လျင် ၃.၃ AUနှုန်းဖြင့် ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။ ၂ဝဝ၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ သည် နေမှ ၁၁ဝ.၇ AU (မိုင်ပေါင်း ၁ဝ.၂ ဘီလီယံ) အကွာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဟီလီယိုပေါ့နယ်မြေသို့ တိုးဝင်ခဲ့သည်။ ဟီလီယိုပေါ့စ်၏ အလွန်တွင် ကြယ်တာရာကြားခံနယ်မြေပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းနေရာတွင် နေ၏ဒြပ်ဆွဲအားသက်ရောက်မှုထက် နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ၏ ဒြပ်ဆွဲအားသက်ရောက်မှုက ပိုများသည်။ အာကာသယာဉ်သို့ နေမှအလင်းရောင်ရောက်ရှိရန် ၁၆ နာရီကြာမြင့်မည်ဖြစ်သည်။ ၂ဝ၁ဝ ခုနှစ်တွင် ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ သည် နေလေ၏တွန်းကန်အားမရှိသော နယ်မြေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
အာကာသယာဉ်ဒီဇိုင်း
ဗွိုင်ယေဂျာ အာကာသယာဉ်သည် အလေးချိန် ၇၇၃ ကီလိုဂရမ်ရှိပြီး ၁ဝ၅ ကီလိုဂရမ်သည် သိပ္ပံကိရိယာတန်ဆာပလာများ ဖြစ်ကြသည်။ ထပ်တူညီသော ဗွိုင်ယေဂျာ အာကာသယာဉ်အား ဝင်ရိုးသုံးခုရှိသော လမ်းပြစနစ်အားအသုံးပြုထားကာ စွမ်းအားမြင့် အန်တာနာဖြင့် ကမ္ဘာမြေဆီ ချိန်ရွယ်ထားသည်။ ယင်းတို့၏ သိပ္ပံဆိုင်ရာ ကိရိယာများကိုကား သက်ဆိုင်ရာပစ်မှတ်များဆီသို့ ချိန်ရွယ်ထားသည်။ ဗွိုင်ယေဂျာ ရွှေဓာတ်ပြားကို အာကာသယာဉ်၏ဘေးတစ်ဘက်ချင်းစီတွင် တပ်ဆင်ထားသည်။ ရေဒီယို သာမိုလျှပ်စစ် ဂျင်နယ်ရေတာ သုံးလုံးအားလည်း အောက်ခြေနားတွင် တပ်ဆင်ထားသည်။
ကိရိယာများနှင့်အာရုံခံပစ္စည်းများ
၁ဝ မီတာရှိသော အန်တာနာသည် ဂြိုဟ်ဆိုင်ရာ ရေဒီယိုနက္ခတ္တပညာရပ်နှင့် ပလာဆာလှိုင်းများကို လေ့လာရန်ဖြစ်သည်။ စကန်လုပ်ည့်ကိရိယာများတွင် အနီအောက်ရောင်ခြည် အနှောက်အယှက်တိုင်းမီတာ၊ ခရမ်းလွန်ရောင်စဉ်တိုင်းမီတာ၊ သိပ္ပံဆိုင်ရာ ဓာတ်ပုံရိုက်ကိရိယာခွဲ၊ ဗီဒီယိုကင်မရာနှင့် ဓာတ်ပုံစစ်ဆေးမီတာတို့ ပါဝင်သည်။
ဗွိုင်ယေဂျာ ရွှေအသံသွင်းဓာတ်ပြား
ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ နှင့် ၂ တို့ အသီးသီးတွင် ကမ္ဘာမြေရှိ ပုံများနှင့်အသံများဖမ်းယူထားသော ရွှေဓာတ်ပြားများထည့်သွင်းပေးထားသည်။ ﻿ယာဉ်နှစ်စင်းလုံးတွင် ရွှေရောင် မှတ်တမ်းအား သယ်ဆောင်ထားပြီး ကမ္ဘာမြေ၏အသံနှင့် ရုပ်ပုံများ ပါဝင်သည်။ ယင်းတွင် ကမ္ဘာမြေ၏တည်နေရာအား သင်္ကေတများဖြင့် ဖော်ပြထားသည်။ မှတ်တမ်းအား နေအဖွဲ့အစည်းပြင်ပမှ မည်သည့်သက်ရှိမဆို ဆက်သွယ်မှုပြုလုပ်ရန်နှင့် အာကာသယာဉ်အား ကယ်ဆယ်စေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ထည့်သွင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ မှတ်တမ်းတွင် ပါဝင်သောအရာများအား တင်မော်တီနှင့် ကားလ်ဆေဂန်တို့က ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
အပြာရောင် အစက်
ဗွိုင်ယေဂျာ စီမံကိန်းတွင် အဓိက မက်ရှင်လုပ်ငန်းများအပြင် အရင်က တခါမှမမြင်ဖူးသော ဂြိုဟ်ကြီးများ၏ ဓာတ်ပုံများ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့တွင် နာမည်ကြီးပြီး လူသိများသောဓာတ်ပုံမှာ ကမ္ဘာမြေ၏ အပြာရောင် အစက် ဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၉၉ဝ ခုနှစ်တွင် ဗွိုင်ယေဂျာ ၁ မှ ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး ကားလ် ဆေဂန်မှ လူသိများစေခဲ့သည်။
ပြင်ပချိတ်ဆက်ရန်
NASA sites NASA instrument information pages: Non-NASA sites
တညင်းပင်
တညင်းသီး( Djenkol Bean )၏ Scientific အမည်သည် Archidendron pauciflorum ဖြစ်သည်။ တညင်းသီးမှာ လူကိုအကျိုးပြုတဲ့ ဗီတာမင်ဓာတ်ပါဝင်မှု မရှိပါဘူး။ သူ့မှာ ပါဝင်တာကတော့လူကို ဒုက္ခပေး နိုင်တဲ့အဆိပ်ဓာတ်ပါ။ တညင်းသီးမှာ Djenkolic acid ဆိုတဲ့အဆိပ်တွေ ၀.၃% ကနေ ၁.၃% အထိပါဝင်ပါတယ်။ တညင်းသီးဟာ အဆိပ်အတောက်ရှိတဲ့ အသီးဖြစ်ပါတယ်။ တညင်းသီးတောက်တာကို Djenkilism လို့ခေါ်ပါတယ်။ အဆိုးရွားဆုံးကတော့ ကျောက်ကပ်နှစ်ခုစလုံး တစ်ပြိုင်နက်ပျက်စီးပြီး အသက်ဆုံးရှုံးတဲ့အထိ ဖြစ်နိုင်တာပါပဲ။ မြန်မာနိုင်ငံမှာ တညင်သီးပေါတဲ့ရခိုင်ပြည်နယ်၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ပဲခူးတိုင်း၊ ရွှေကျင် နဲ့ သံတောင်ကြီးဒေသတွေမှာ တညင်းသီးတောက်မှု အများဆုံးတွေ့ရပါတယ်။ တညင်းသီးပေါတဲ့ ရာသီမှာ အဆိုးဆုံးဖြစ်ပြီး နှစ်စဉ် တညင်းသီးတောက်မှုမှ အသက်ဆုံးရှုံးမှုတွေ ရှိပါတယ်။ ဆေးရုံတက်ရောက်ပြီး စနစ်တကျကုသမှု မခံယူရင် သေတတ်ပါတယ်။
တညင်းပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း မြေနိမ့်ပိုင်းရှိ သစ်တောများ၌ တွေ့နိုင်သည်။ အများအားဖြင့် ပိန္နဲပင်၊ မရမ်းပင်တို့နှင့်ရော၍ ပေါက်တတ်သည်။ ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် 'ပစ်သီကိုလိုဗီယမ် လိုဗေတမ်'ဟု ခေါ်၍၊ 'လီဂူမီနိုးစီအီး'မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၏။ စိုစွတ်သော အရပ်များ၌သာ ဖြစ်ထွန်းသော အပင်မျိုးဖြစ်၏။ အပင်အမြင့်ပေ ၄ဝ အထိရှိ၍၊ ပင်စည်လုံး ပတ် ၄ ပေဖြစ်စေ၊ ၅ ပေဖြစ်စေရှိသည်။ အများအားဖြင့် ပင်စည်မှာ ကောက်ကွေးလျက်ရှိတတ်သည်။ အကိုင်းအရွက်များ ဝေဆာစွာပေါက်သည်။ တညင်းသီးတွင် အခွံမာများရှိသဖြင့် ထိုအခွံမာကို ထုခွဲ၍ အသီးအဆံကို ထုတ်ယူကြရသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တညင်းသီးကို ပြုတ်၍စားသကဲ့သို့ အစိမ်းလည်း စားကြသည်။
စားသုံးပုံ
မြန်မာလူမျိုးများအဖို့ တညင်သီးသည် တို့စရာကောင်းတလက်ဖြစ်၏။ အရွက်နုများကိုပင် တို့စရာအဖြစ် စားလေ့ရှိကြ၏။ တညင်းသီးနုနုကလေးများကိုလည်း ရေစိမ်၍ အစိမ်းလိုက် ငပိနှင့်တို့စားလေ့ရှိ၏။ တညင်းသီးကို အစိမ်းလိုက်စားရာ၌ ဦးစွာရေမစိမ်ထားလျှင် အရသာမှာ စပ်ရှားရှားရှိ၏။ (ယင်းကို ပါးအာသည်ဟုဆို၏။) အသီးရင့်များကို ပြုတ်၍လည်းကောင်း၊ မီးဖုတ်၍လည်းကောင်း၊ ဆားရေစိမ်၍လည်ကောင်း စားသုံးကြသည်။ တညင်းသီးများကို ပြုတ်၍ ပြားအောင်ထုပြီးလျှင် အုန်းနို့ဆမ်းကာစားရသည်။
ထို့ပြင် တညင်းသီးအရင့်များကို ရေဖျန်းပေးလျှင်လည်းကောင်း (သို့မဟုတ်) ရေစိုနေသော မြေ၌မြှပ်ထားလျှင်လည်းကောင်း အသီးသည် အလုံးကြီးလာပြီးလျှင် အစိမ်းရောင်သန်းလာ၏။ ဤကဲ့သို့သော တညင်းသီးကို တညင်းဝက်ဟု ခေါ်သည်။ ဤအတိုင်း ဆက်၍ထားလိုက်လျှင် အညှောင့်ထွက်၍ အပင်ပေါက်လာသည်။ တညင်းဝက်ကို မီးဖုတ်၍ တို့စရာအဖြစ် စားကြ၏။ တညင်း သီးကိုစားလျှင် ဆီးရွှင်သည်ဟု အယူရှိသဖြင့် ဆီးချိုရောဂါအတွက် တညင်းသီးသည် ဆေးကောင်းတလက် ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။
တညင်းသားသည် မွဲပြာရောင်ဖျော့ဖျော့ဖြစ်၏။ ကျစ်လျစ်၍ လေးလံသော သစ်သားမျိုးဖြစ်သည်။ ကုဗပေ တစ်ပေလျှင် အလေးချိန် ၃၃ ပေါင်စီး၏။ ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် မျိုးချင်း မတူသော်လည်း၊ အရပ်အခေါ်အားဖြင့် တညင်းဖိုပင်၊ တညင်းရွေးပင်၊ တညင်းနီပင်(ဝါ) ကျွဲတညင်းပင်ဟုခေါ်သော အပင်များလည်း ရှိသေးသည်။ ကျွဲတညင်းသီးအပြင် ရွှေဝါတညင်းသီး၊ စာကလေးတညင်းသီးများလည်း ရှိသေးသည်။
အဆိပ်သင့်ခြင်း
တညင်းသီးအဆိပ်ရဲ့ ဖွဲ့စည်းပုံမော်လီကျူးကတော့ အပ်ချောင်းပုံလေးတွေကိုပုတီးသီသလို သီထားတဲ့ပုံဖြစ်ပါတယ်။ တော်တော်ရှည်ပြီး တစ်ခုနဲ့ တစ်ခုအလွယ်တကူ ချိတ်တွယ်နိုင်ပါတယ်။ ကျနော်တို့ ခန္ဓာကိုယ်မှာ အဆိပ်တွေဝင်လာရင်အသည်းက ပျက်ပြယ်အောင်လုပ်ပေး ပါတယ်။ ကျောက်ကပ်ကတော့ ခန္ဓာကိုယ်ကအညစ်အကြေးတွေကို စွန့်ထုတ်ပေးပါတယ်။ တညင်းသီးစားလိုက်ရင်ပါဝင်တဲ့ အဆိပ်တွေဟာ သွေးထဲကို အရင်ရောက်သွားပါတယ်။ ပြီးတဲြအခါ အသည်းကိုရောက်ပါတယ်။ အသည်းဟာ ခန္ဓာကိုထဲကို ရောက်လာတဲ့ အဆိပ်တွေကို ပျက်ပြယ်အောင်လုပ်ပေးနိုင်ပေမယ့် တညင်းသီးမှာပါတဲ့ အဆိပ်ကိုတော့ ပျက်ပြယ်အောင် မလုပ်နိုင်ဘူးလို့ ဆိုပါတယ်။ အဲဒီအခါ ကျောက်ကပ်ကနေစွန့်ထုတ်ဖို့ကြိုးစားရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တညင်းသီးအဆိပ်မော်လီကျူးရဲ့တည်ဆောက်ပုံကြောင့် ဆီးပြွန်ငယ်လေးတွေ ပိတ်ဆို့ တတ်ပါတယ်။ နောက်ပြီးအပ်ချောင်းပုံအဆိပ်မော်လီကျူးတွေကထိုးလို့ သွေးကြောလေးတွေပေါက်တတ်ပါတယ်။ အဲဒီအခါ ဆီးသွားရင် သွေးပါတာ၊ ဆီးသွားနည်းတာတွေဖြစ်လာပါမယ်။ ပိုပြီးဆိုးလာတဲ့အခါ ဆီးလမ်းကြောင်းပိတ်ပြီး ဆီးလုံး၀သွားလို့ မရဖြစ်လာပါမယ်။ ကျောက်ကပ်နှစ်ခုစလုံးက ဆီးမထွက်နိုင်လို့ တင်းလာပြီး မခံမရပ်နိုင်အောင် နာကျင်လာပါမယ်။ သွေးထဲမှာ Urea နဲ့ အဆိပ်အတောက်တွေများလာပြီး ဆေးရုံကို အချိန်မီ တက်ရောက်ကုသမှုမခံယူရင်အသက်သေဆုံးနိုင်ပါတယ်။ ဒါကို ရုတ်တရက် ကျောက်ကပ်ပျက်စီးခြင်း (Acute renal failure) လို့ခေါ်ပါတယ်။ ကျောက်ကပ်သန့်စင်စက် (Renal dialysis) နဲ့ အချိန်မီကုသ နိုင်မှသာ အမြန်ဆုံးသက်သာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
တညင်းသီးစားမယ်ဆိုရင်
တညင်းသီးမှာပါတဲ့ အဆိပ်ဓာတ်ဟာ ရေမှာအနည်းငယ်သာ ပျော်ဝင်တဲ့ အဆိပ်မျိုးဖြစ်ပါတယ်။ ပျော်ဝင်နှုန်းက ၀.၅% သာဖြစ်ပါတယ်။ တညင်းသီးကိုပြုတ်လိုက်ရင် အဆိပ်ဓာတ်နည်းနည်းသာ ပျော်ဝင်ပြီးပြည့်၀သွားတဲ.အတွက်အဆိပ်တွေ ထပ်ပြီးမပျော်နိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ရေနဲ့ပြုတ်တဲ့အခါတစ်ကြိမ်တည်းနဲ့ မလုံလောက်ပါဘူး။ အနည်းဆုံး သုံးကြိမ်မှ ငါးကြိမ်ထိ ရေများများနဲ့ ပြုတ်ရမှာဖြစ်ပါတယ်။ ပြုတ်ပြီးတဲ့ ရေတွေကိုလည်း သွန်ပစ်ပြီးရေအသစ်နဲ့ ထပ်ပြုတ်ရမှာပါ။ ဒါဆိုရင်တော့ အန္တရာယ်တော်တော်လျော့သွားမှာပါ။ တညင်းသီးအဆိပ်ဟာ 300ֹC ကျော်မှသာ ဓာတ်ပြယ်ပျက်စီးပါတယ်။ ရေဆူမှတ်ဟာ 100ֹC သာရှိတာကြောင့်ဘယ်လိုမှ ဓာတ်မပြယ်နိုင်ပါဘူး။ တကယ်လို့များမီးဖုတ်ပြီးစားရင် အဆိပ်တွေဟာ ဓာတ်လည်းမပြယ်၊ အပြင်လည်းမရောက်တော့ 100% ခန္ဓာကိုယ်ထဲရောက်ပြီး ဒုက္ခပေးမှာဖြစ်ပါတယ်။ တညင်းသီးကို ဆားရည်မှာကြာကြာစိမ်ပြီးစာရင်တော့ အဆိပ်တွေတော်တော်လေးလျော.နည်းသွားတယ် လို့ဆိုပါတယ်။ တညင်းသီး အဆိပ်ဟာ ဆားရည်မှာ အလွယ်တကူပျော်ဝင်ပါတယ်။ သိပ္ပံနည်းအရ pH များလေလေ ပျော်ဝင်မှု Solubility များလေလေဖြစ်ပါတယ်။
အနံ.ပြင်းပြင်း၊ အဆိပ်ပြင်းပြင်း
တညင်းသီးစားပြီးတဲ့အခါ ပါးစပ်မှာနံနေတာ၊ ဆီးသွားရင် အနံ့ဆိုးတာတွေဟာခန္ဓာကိုယ်ထဲမှာ အဆိပ်တွေဝင်နေပြီလို.ဆိုလိုတာပါပဲ။ တညင်းသီးအဆိပ်နဲ့ပတ်သက်ပြီး WHO(1970), South East Journal of Tropical Medicine(1978) စသဖြင်ါထုတ်ပြန်ရေးသားထားတာတွေလည်း ရှိပါတယ်လိုါဆိုတယ်။ ဒါကြောင့် စားပြီးရင် ခန္ဓာကိုယ်ကိုလည်း ဒုက္ခပေးသလို အိမ်သာထဲမှာလည်း အနံ့ဆိုးပေးတဲ့ ဒီလိုအသီးကို တတ်နိုင်သမျှတော့မစားသင့်ဘူးလို့ထင်ပါတယ်။
အရှေ့ရွာသစ်ရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်း
အရှေ့ရွာသစ်ရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်း
ကဇွန်းကွင်းရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
ကဇွန်းကွင်းရွာ၊ ကဇွန်းကွင်း
နု-အက်တလီ စာချုပ်
နု - အက်တလီ စာချုပ်မှာ ဗြိတိသျှအစိုးရက မြန်မာနိုင်ငံ ကြားဖြတ်အစိုးရသို့ နိုင်ငံ၏ အချုပ်အခြာအာဏာ လွှဲပြောင်းပေးရန် သဘောတူကြောင်း ချုပ်ဆိုသည့် စာချုပ်ဖြစ်သည်။ စာချုပ်ကို မြန်မာနိုင်ငံ ကြားဖြတ်အစိုးရ ကိုယ်စား ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုနှင့် ဗြိတိသျှ အစိုးရ ကိုယ်စား ဝန်ကြီးချုပ် ကလီမင့် အက်တလီ (Clement Attlee) တို့က လက်မှတ် ရေးထိုး ကြသောကြောင့် နု - အက်တလီ စာချုပ်ဟု ခေါ်သည်။ စာချုပ်ကို ၁၉၄၇ ခု အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ချုပ်ဆိုကြသည်။ စာချုပ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရက ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံအား လုံးဝလွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံဟု အသိအမှတ် ပြုကြောင်းဖော်ပြထားပြီး ထိုသို့ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံအဖြစ် လွဲပြောင်း ပေးရာ၌ ပေါ်ပေါက်လာမည့် အပြောင်းအလဲများ အတွက် လိုအပ်သော အစီအစဉ်များကို အသေးစိတ် ဖော်ပြထားသည့် အချက် ၁၅ ချက် ပါဝင်သည်။ စာချုပ်ပါ အကြောင်းအရာ များမှာ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတို့ သံတမန်လှယ်ရေးကိစ္စ၊ အစိုးရ စာတမ်းများကိစ္စ၊ နိုင်ငံသား ဖြစ်မှုကိစ္စ၊ ကာကွယ်ရေးကိစ္စ၊ ငွေကြေးကိစ္စ၊ အစိုးရအမှုထမ်းများ၏ပင်စင်နှင့် ဆုငွေကိစ္စ၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးနှင့် ရေကြောင်း ခရီးသွားလာရေးကိစ္စ၊ လေကြောင်း သွားလာရေးကိစ္စနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ပြန်လည်ထူထောင်ရေး ကိစ္စများ ဖြစ်သည်။ ဤစာချုပ်အရ ၁၉၄၈ ခု ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် လွတ်လပ်၍ အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်သော ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ပေါ်ထွန်းလာသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး စာချုပ် ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
နု-အက်တလီ စာချုပ်
ဗမာ့ လွတ်လပ်ရေး စာချုပ်ကြီး ဗြိတိသျှ အစိုးနှင့် မြန်မာ အစိုးရတို့ ချုပ်ဆိုသော စာချုပ်မူ
ဗြိတိသျှနိုင်ငံ (ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် အိုင်ယာလန် မြောက်ပိုင်းတို့၏ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း)အစိုးရနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ယာယီအစိုးရတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအား လွတ်လပ်သော နိုင်ငံဖြစ်စေရမည်ဟု ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော ဥပဒေတစ်ရပ်ကို ဆောလျင်စွာ အတည်ပြုရေးအတွက် ပါလီမန်ကို ပြန်ကြားရန် ဗြိတိသျှနိုင်ငံအစိုးရ၏ ရည်ရွယ်ရင်း ဖြစ်သည်ဟူသော အချက်ကို စဉ်းစားကြ၍၊ လုံးဝလွတ်မြောက်ရေး၊ အတန်းအစားညီမျှမှု၊ လွတ်လပ်ရေးတို့ ရှိရမည် ဟူသော အချက်တို့ကို အခြေပြုကာ အချုပ်အချာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများ၏ အစိုးရများ အဖြစ်ဖြင့် အနာဂတ် ဆက်ဆံရေးတို့ကို ပိုင်းခြား သတ်မှတ်ရန်၎င်း၊ ဗြိတိသျှနှင့် မြန်မာ နှစ်တိုင်း နှစ်နိုင်ငံတို့၏ ချစ်ခင်ရင်းနှီးမှုနှင့် သိနားလည်မှုတို့ကို ခိုင်ခံ့တည်မြဲစေ၍ ထိုအမှုတို့ကို အဓွန့်ရှည်စွာ ဆက်လက်တည်မြဲစေရန်၎င်း အလိုရှိကြသည် ဖြစ်သဖြင့်၊ ထို့ပြင် -နှစ်တိုင်း နှစ်နိုင်ငံ၏ ဆက်ဆံရေးတွင် ပေါ်ထွက်လာမည် ဖြစ်သော ပြောင်းလဲမှု ပေါ်ပေါက်အပ်မည့် ကိစ္စများအတွက် ပြဋ္ဌာန်းချက်များ ပြုရန်လည်း အလိုရှိကြသည် ဖြစ်ရာ -
ဤရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် စာချုပ်တစ်ခုကိုချုပ်ဆိုရန် ဆုံးဖြတ်ကြ၍ အခွင့်အရေး အာဏာပိုင်များ အဖြစ်ဖြင့် ခန့်အပ်ခြင်းကို ခံရသော ဗြိတိသျှ အစိုးရအတွက် နန်းရင်းဝန်နှင့် ပထမရွှေတိုက်စိုးဖြစ်သည့် စလီမင့် ရစ်ချက်အက်တလီ၊ စီ-အိပ်(ချ)၊ အမ်-ပီနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ယာယီအစိုးရ အတွက် နန်းရင်းဝန် သခင်နုက အောက်ပါအတိုင်း သဘောတူညီကြလေသည်။
သက်သေ အဖြစ်ဖြင့် အထက် အမည် ဖော်ပြပါ အခွင့်အရေး အာဏာပိုင် ပုဂ္ဂိုလ် တို့သည် ဤစာချုပ်တွင် လက်မှတ် ရေးထိုး၍ မိမိတို့၏ တံဆိပ်များကို ခပ်နှိပ်ကြပြီးဖြစ်သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဤစာချုပ်မူ နှစ်စောင်ကို လန်ဒန် မြို့တော်၌ ပြုလုပ် ပြီးစီးသည်။
(ပုံ) ကလီမင့်ရစ်ချက်-အက်တလီ (ပုံ) သခင်နု
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာချုပ်များ
ကိုင်းသာရွာ၊ ကြို့ပင်စု
ကိုင်းသာရွာ၊ ကြို့ပင်စု
တာမခန်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
တာမခန်မြို့(Tarmahkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၇၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟောင်ပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၉၉၄ ဦး၊ မ ၂၁၄၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ကုတ်မြို့
‌တောင်ကုတ်မြို့သည် တောင်ကုတ်ခရိုင်၊ ‌တောင်ကုတ်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်သည်။ ‌တောင်ကုတ်ချောင်းဝမှ ၅ မိုင်ခန့် ကွာ‌ဝေး ၍ ချောင်း၏လက်ဝဲကမ်း‌ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရခိုင်ရိုးမတောင်ကို ‌တောင်ကုတ်မြို့မှ‌နေ၍ ကြည့်လျှင် ရိုးမ‌တောင်တန်း သည် ကုပ်၍ဆင်းလာသည့် ‌ယောင်‌ယောင်ရှိသည်ကိုစွဲ၍ ‌တောင်ကုတ်မြို့ ဟု တွင်သည်။ တောင်ကုတ်ချောင်း ရခိုင့်တောင်ပိုင်း ရိုးမရှိ မိုးထိတောင်(၃၈၂၈ ပေ) မှ မြစ်ဖျားခံကာ ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ မိုင် ၆၀ မျှ ရှည်သည်။ အဝပိုင်းတွင် တောင်ကုတ်မြို့ရှိသည်။
‌တောင်ကုတ်ရိုးလမ်းမကြီးသည် ‌တောင်ကုတ်မြို့ကို မြန်မာပြည်မရှိ ပန်း‌တောင်းမြို့နှင့် ဆက်သွယ်‌ပေးသည်။ ထိုရိုးလမ်းမှာ ‌ရှေးနှစ်‌ပေါင်းများစွာကပင် ရခိုင်ပြည်နှင့် မြန်မာပြည်မတို့၏ ကုန်စည် ကူးသန်း‌ရောင်းဝယ်‌ရေး၌ အလွန်အ‌ရေးပါခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၄၆ ခုနှစ် ဘိုး‌တော်ဘုရားလက်ထက် ရခိုင်ပြည် ကို ချီတက်တိုက်ခိုက်ခဲ့စဉ်က ဤ‌တောင်ကုတ်ရိုးမလမ်းကြီးကိုပင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
တိုက်ခိုက်‌အောင်မြင်ပြီး‌နောက် မဟာမြတ်မုနိ ရုပ်ပွား‌တော်ကြီးကို ပင့်‌ဆောင်လာသည့်အခါတွင်လည်း ‌တောင်ကုတ်မြို့မှတစ်ဆင့် ဤရိုးမလမ်းခရီးဖြင့် ပင့်‌ဆောင်ခဲ့ကြ သည်။ မဟာမြတ်မုနိရုပ်ပွား‌တော်ကို ပင့်‌ဆောင်လာစဉ် ‌တောင်ကုပ်မြို့၌ ‌ခေတ္တရပ်နား ကိန်းဝပ်စံပယ်‌တော်မူခဲ့ရာ ထိုကိန်းဝပ် သည့်‌နေရာတွင် ‌စေတီတဆူ တည်ထားကိုးကွယ်ကြ၏။ ယင်းစေတီကို ‌ဖောင်‌တော်ဦး‌စေတီဟု‌ ခေါ်သည်။ ‌တောင်ကုတ်မြို့လယ် မြစ်ကမ်းပါးတွင် တည်ရှိသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၂၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ပထမစစ်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့စဉ်ကလည်း အင်္ဂလိပ် တို့သည် ထို‌တောင်ကုတ် ရိုးလမ်းခရီးဖြင့်ပင် စစ်ချီတက်ခဲ့ကြသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း၌လည်း ‌တောင်ကုတ်ရိုးလမ်းကို မဟာမိတ်တပ်များက တစ်လှည့်၊ ဂျပန်စစ်တပ်များကတစ် လှည့် မိမိတို့သိမ်းပိုက်ထားစဉ်အတွင်း ပြင်ဆင်၍ စစ်‌ကြောင်း ခရီးလမ်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်မှစ၍ ခိုင်မြဲ‌သောလမ်းမကြီးတစ်ခုဖြစ်‌အောင် နိုင်ငံ‌တော်အစိုးရက အထူးအင်ဂျင်နီယာများနှင့် အထူးလုပ်သား များကို ခန့်အပ်‌စေလွှတ် ပြင်ဆင်‌စေခဲ့သည်။ ‌တောင်ကြားလမ်း အကျယ်ကို ၃၂ ‌ပေအထိ ချဲ့ထွင်ပြီး‌နောက် အလယ် ၁၂ ‌ပေကို ကတ္တရာ‌စေး ခင်းခဲ့သည်။ ယင်းလမ်းမကြီးကို ‌ငွေ ၃၇၈ သိန်းမျှ အကုန်အကျခံတည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။
‌တောင်ကုတ်မြို့နှင့် ပန်း‌တောင်းမြို့မှာ ၁၀၅ မိုင်ခန့်‌ဝေး၍ ‌နွေအခါ၌ ရိုးလမ်းတစ်‌လျှောက် ‌မော်‌တော်ကားများ သွားလာနိုင် သည်။ တောင်ကုတ်မြို့နှင့် သံတွဲမြို့မှာ မိုင် ၄၀ ခန့်‌ဝေးသည်။ သို့‌သော် ပြွန်ဟု‌ခေါ်‌သော ‌ချောင်းငယ်က‌လေးများတွင် ခုတ် မောင်း‌သော မီးသ‌င်္ဘောဖြင့် ထိုမြို့နှစ်မြို့မှာ ဆက်သွယ်နိုင် ‌ပေသည်။
သံတွဲမြို့မှ သ‌ဌေးရွာကိုဖြတ်၍ ‌တောင်ကုတ်မြို့သို့ ‌ပေါက် ‌ရောက်‌သော ကုန်းလမ်း‌ဟောင်းကြီးတစ်ခုလည်းရှိသည်။ စစ်ကြီးအတွင်းက ထိုလမ်းကို ဂျပန်စစ်ဘက်မှ ပြင်ဆင်၍ စစ်လမ်း အတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုမျှမက‌သေး ‌တောင်ကုတ် မြို့မှ ဆားပြင်၊ လမုအရပ်တို့ကိုဖြတ်၍ အမ်းမြို့အထိ ‌မော်‌တော် ကားလမ်း ‌ဖောက်ခဲ့ဘူးသည်။ သို့‌သော် ယခုအခါ၌မူ ထိုလမ်း မှာ ‌တောလမ်းမျှသာဖြစ်သည်။
‌တောင်ကုတ်မြို့နယ်မှ ဆန်စပါးနှင့်သစ်များထွက်သည်။ နတ်‌မော်ရွာမှ ‌မြေအိုးများထွက်သည်။ ‌‌
တောင်ကုတ်မြို့‌ပေါ်တွင်အစိုးရ
စ