cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အင်ဒရီး မယ်ရီ အမ်ပီယာ
ငယ်စဉ်ဘဝ
အမ်ပီယာကို ၁၇၇၅ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် ကလေးဘဝမှစကာ ဆယ်ကျော်သက် အရွယ်အထိ မိသားစုနှင့်အတူ လိုင်ယွန်မြို့အနီးရှိ မွေးရပ်ဇာတိ ပိုလီမီးရဲ အို့ဇ် မွန့်ဒေါ (Poleymieux-au- Mont-d'Or) တွင်နေထိုင် ခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ၏ သင်ကြားပေးမှုကြောင့် လက်တင်ဘာသာကို တတ်မြောက်ခဲ့သော်လည်း မူလအထုံပါရမီနှင့် စိတ်ဝင်စားသည့် ဘာသာရပ်မှာ သင်္ချာဖြစ်သည်။ သို့သော် အမ်ပီယာသည် လက်တင်ဘာသာကိုသာ တိုး၍ကြိုးစားလေ့လာခဲ့သည်။ ဆရာအနေဖြင့် ဆွီဇာလန် သိပ္ပံပညာရှင် နှစ်ယောက် ဖြစ်သည့် အူးလား (Euler) နှင့် ဘာနွာလီ (Bernoulli) တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အသက် ၁၈ နှစ်အရောက်တွင် အမ်ပီယာသည် သင်္ချာနှင့် သိပ္ပံဘာသာရပ်များကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင် လာပြီဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်လည်း သမိုင်း၊ ခရီးသွားပညာရပ်၊ ကဗျာ၊ ဒဿနိကဗေဒနှင့် သဘာဝသိပ္ပံပညာရပ်များကိုပါ လေ့လာခဲ့သည်။ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး ကာလအတွင်းတွင် ဖခင်ဖြစ်သူက အမ်ပီယာအား လိုင်ယွန်မှခွာကာ အခြားစိတ်ချရသည့်နေရာသို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ရန် ပြောသော်ငြား ပြောင်းရွှေ့ခြင်း မပြုခဲ့ပေ။ သို့သော်ကံအကြောင်းမလှသဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေး အပြီးတွင် ဖမ်းဆီးကွပ်မျက်ခံခဲ့ရသဖြင့် အမ်ပီယာတစ်ယောက် များစွာစိတ်ထိခိုက် ခဲ့ရသည်။
မိသားစုဘဝနှင့် အလုပ်အကိုင်
၁၇၉၆ အရောက်တွင် ယူလီကာရွန် (Julie Carron) နှင့် တွေ့ဆုံ မေတ္တာမျှကာ ၁၇၉၉ တွင်လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ၁၇၉၆ ခန့်တွင် လိုင်ယွန်တက္ကသိုလ်၏ သင်္ချာ (mathematics)၊ ဓာတုဗေဒ (chemisty) နှင့် ဘာသာစကား (languages) ဌာနတို့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၈၀၁ တွင် ဘောဒိုးတက္ကသိုလ်သို့ ရူပဗေဒနှင့် ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်များအတွက် ပါမောက္ခအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့ တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၈၀၃ ခုနှစ်တွင် ဇနီးသည်ဆုံပါးသွားပြန်သဖြင့် အမ်ပီယာ စိတ်ဒုက္ခ ရောက်ကာ ပင်စင်ယူခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၈၀၄ ခုနှစ်တွင် လိုင်ယွန် တက္ကသိုလ် အကြံပေး အဖြစ် လုပ်ခဲ့သေးသည်။
Jean Baptiste Joseph Delambre ၏ ထောက်ခံချက်အရ လိုင်ယွန်တွင် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ၁၈၀၅ နောက်ပိုင်းတွင် ပါရီမြို့တော်ရှိ စက်မှုအထက်တန်းကျောင်း (polytechnic ကျောင်း) ၌ အရေးမပါလှသော နေရာတစ်ခုတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြန်သည်။ ၁၈၀၉ ခုနှစ် သင်္ချာဌာန၏ပါမောက္ခ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန် ထိုနေရာမှစကာ အမ်ပီယာသည် သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ သုတေသနများအား မလျော့သော ဇွဲ လုံ့လ ဝီရိယတို့ဖြင့် လေ့လာလိုက်စားခဲ့သည် ၁၈၁၄ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်ခန့်အပ်ခံရသည်။
စက္ကဝါက်
စက္ကဝါက် (Shelduck ) သည် ဟင်္သာမျိုးနွယ်ဝင် (ဘဲ)ငှက်များအားလုံးကို ခြုံငုံ၍ သုံးနှုန်းသော အမည်နာမဖြစ်သည်။ ပါဏဗေဒအလိုအရ အန်နာတီဒီး (Anatidae) မျိုးရင်း၊ တဒ္ဒေါနီနီး (Tadorninae) မျိုးရင်းခွဲမှ ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးရင်းတူ (ဘဲ)ငှက်များအစုအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ မျိုးစုဝင် ငှက်အများစုသည် ကြီးမားသော ဘဲနှင့် ဘဲငန်း ကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဌာန်ရှိကာ ဟင်္သာ၊ တောဘဲနှင့် အလားတူငှက်များ မျိုးစဉ်- "အန်စာရီဖောမီး (Anseriformes)" အတွင်း ပါဝင်ကြသည်။
အင်ဒရီး မယ်ရီ အမ်ပီယာ
အသစ်တွေ့ရှိချက်များ
လျှပ်စစ်သံလိုက် (Electromagnetic) ဟုခေါ်သည့် လျှပ်စီးအား (electricity) နှင့် သံလိုက်အား(magnetism) တို့ အကြားမှာရှိသည့် ဆက်သွယ်ချက်ကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၂၀ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် H. C. Ørsted's ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည့် voltic current ကြောင့် action ဖြစ်စေသည့် magnetic needle အကြောင်းကို ကြားခဲ့သည်။ ထိုသို့ကြားသိရပြီးနောက် တစ်ပတ်အကြာ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေတွင် ထူးခြားသော သဘောတရားများဖြင့် ပြီးပြည့်စုံသော စာတမ်းတစ်စောင်ကို တင်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် နီးကပ်စွာအပြိုင်ထားရှိသော conductor နှစ်ချောင်းအတွင်းတွင် တစ်ဖက်သွားလျှပ်စစ် ဖြတ်သန်းစီးဆင်းစေသည့် အခါ လျှပ်စစ်စီးဆင်းသည့် လားရာ (direction) များ တူနေပါက ၎င်းတို့သည် အချင်းချင်း တစ်ခုကို တစ်ခုက အပြန်အလှန်ဆွဲငင်နေကြပြီး လားရာမတူသည့် အခါတွင်မူ တစ်ခုကို ကျန်တစ်ခုက အပြန်အလှန် တွန်းကန်နေကြကြောင်း ဖော်ထုတ်ပြသနိုင်ခဲ့သည်။
စက္ကဝါက်
စက္ကဝါက် ဟူသည့် ဝေါဟာရသည် ပါဠိစကား "စက္ကဝါက"မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ တောင်ပေါက်ဓာန်တွင် "၎င်းစက္ကဝါက်ငှက် ဟူသည် မြစ်နား၊ ကမ်းနား၌ အဖိုအမနှစ်ကောင်တွဲ၍ နေတတ်သော....ငှက်မျိုးပင်တည်း" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယင်း တောင်ပေါက်ဓာန် အနက်ဖွင့်ဆိုမှုအပေါ် မှီငြမ်း၍လည်း မြန်မာဝစ်ရှင်နရီ၌ "အဖိုအမနှစ်ကောင်တွဲ၍နေတတ်သော ရေဘဲတစ်မျိုး" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကြောင်းတူသံကွဲဖော်ပြချက်တွင် "ဟင်္သာ" ဟူ၍လည်းကောင်း အနက်ဖွင့်ဆိုထားသည်။
အင်ဒရီး မယ်ရီ အမ်ပီယာ
အသစ်တွေ့ရှိချက်များ
Electromagnetism နယ်ပယ်သည် အမ်ပီယာကြောင့် ပြန့်ပွား လာခဲ့သည်။ သင်္ချာပညာရပ်ဆိုင်ရာ သီအိုရီများ (mathematical theory) သည်လည်း တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ထိုမျှမက သူလေ့လာထား၊ တွေ့ရှိထားသည့် (electromagnetic phenomena) အပြင် နောက်ထပ် ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည့် တွေ့ရှိချက်အသစ်များကိုလည်း ဟောကိန်း ထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၂၈ ခုနှစ် အရောက်တွင် ဆွီဒင် သိပ္ပံအကယ်ဒမီ၏ နိုင်ငံခြားသား အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးကောက် ခြင်းခံရသည်။
စက္ကဝါက်
ထို့အပြင် ပါဏဗေဒအလိုအရ ၎င်းမျိုးတူငှက်အားလုံးသည်"Tardona" ဟူသော မျိုးစုထဲတွင်ပါဝင်ကြသောကြောင့် စက္ကဝါက် သည် ယင်းငှက်များအားလုံးကို ခေါ်ဆိုနိုင်သော အမည်ဖြစ်သည်။
အင်ဒရီး မယ်ရီ အမ်ပီယာ
ဘဝနိဂုံး
၁၈၃၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမ်ပီယာသည် မာဆေး၌ ကွယ်လွန်ပြီး သူ၏ ရုပ်ကလာပ်အား ပါရီရှိ မွန်မာထရယ် သင်္ချိုင်း (Cimetière de Montmartre) ၌ မြေမြုပ်သင်္ဂြိုဟ် ခဲ့သည်။ သတင်းစာများက သူသည် ရိုးသားသူ၊ အပြစ်ကင်းသူ၊ သနားကြင်နာတတ်သူ စသည်ဖြင့် ဂုဏ်ပြုရေးသားခဲ့ကြသည်။
စက္ကဝါက်
ပါဝင်သော မျိုးစိတ်များ စာရင်း
အောက်ပါဇယားသည် HBW နှင့် BirdLife International Illustrated Illustrated Checklist of the Birds of the World  မှ ရယူထားခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘဲ
ဗန္ဓုလဦးစိန်
စစ်ကြိုခေတ်က 'ဗန္ဓုလဂျာနယ်'ကို တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေပြီး လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲတွင် တတပ်တအား ပါဝင်ခဲ့သော သာသနာ့ညွန်ကြားရေးဝန်ဟောင်း ဗန္ဓုလ ဦးစိန်ကို ဦးဆောင် ထုတ်ဝေ ခဲ့၍ ထင်ရှား လာခဲ့သော ဗန္ဓုလ ဦးစိန်သည် ခရစ်နှစ် ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ခရိုင် (ယခု မန္တလေးတိုင်း) ဥယျာဉ်တော် ရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။
မောင်စိန်သည် ငယ်စဉ်ကပင် စာပေဖြင့် ထူးချွန် လာသော သူငယ် တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ စာပေနှင့် ပတ်သက်သော အခြေခံ ပညာရပ်များ အရွယ်နှင့် မလိုက်အောင် လေ့လာ ဆည်းပူး ထားခဲ့သူ လူငယ် တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုစိန်သည် ထူးချွန်သော သတင်းစာ ဆရာ တစ်ဦး ဖြစ်လာ ခဲ့သည်။ အသက် ၁၉ နှစ် အရွယ် ၌ပင် မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။ ၁၉ နှစ်သား အရွယ်နှင့် အယ်ဒီတာချုပ် ဖြစ်လာ ခဲ့သော ကိုစိန်မှာ သူ့တွင် ထူးချွန်သော အရည်အသွေးများ ရှိခြင်း ကြောင့်ပင် ဖြစ်၏။ ၁၉၁၉ခုနှစ် တွင် အယ်ဒီတာချုပ်ဖြစ်လာသည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ခု၊ ပြာသိုလ်ဆန်း (၄)ရက်၊ ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အယ်ဒီတာ ဦးဘစိန်နှင့် တိုင်ပင်၍ 'နှစ်ပါးကြည်ဂျာနယ်'ကို တည်းဖြတ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ မျက်နှာဖုံးမှာ မိန်းမပျိုနှင့် ယောက်ျားပျိုစုံတွဲဖြစ်သည်။ အမှတ်(၁)ဂျာနယ်တွင် မစ္စတာဒီးဒုတ်၏ ပစ္စရလက္ခတ်ကျမ်း၊ ငလက်တိုနှင့် ငညို၊ ဓနိသိဒ္ဓိလမ်းညွှန်၊ စိန်ကလောင်၊ တင်းဘုတ် စသော အခန်းများပါရှိသည်။ မစ္စတာဒီးဒုတ်မှာ အများသိရှိသည့်အတိုင်း ဒီးဒုတ်ဦးဘချိုပင်ဖြစ်သည်။ ထိုအခန်းတွင် ဆရာချိုက ကဗျာလင်္ကာဖြင့် ရေးပေးသည်။ ထို့ပြင် ဂျာနယ်တွင် ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ်ရာအခန်း၊ အခါပေးသံခိပ် ဗေဒင်ခန်း၊ ဇမ္ဗူဒီပနီမိတ္တခန်း၊ ရွှေဘသိန်း၏ ရုပ်ပြကာတွန်းလည်း ပါသည်။ စာတိုက်ခန်းနှင့် တင်းပုတ် အခန်းမှာ ထိုစဉ်က လူကြိုက် အတော် များသော အခန်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ နှစ်ပါးကြည်ဂျာနယ်သည် (၁၅)ပတ်သာ ထုတ်ဝေသည်။ ကြည်တော်မူ၊ ပျော်တော်ဆက် စသော စာစောင်များ၏ ပုံသဏ္ဌာန်အတိုင်း ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်ကလေးများနှင့် ရောပြွန်းထုတ်ဝေရာမှ နောင်တွင် နိုင်ငံရေးစာစောင်အသွင်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် 'နှစ်ပါးကြည်ဂျာနယ်'ကို 'ဗန္ဓုလဂျာနယ်'ဟု ၁၂၈၃ခု၊ နှောင်းတန်ခူးလပြည့်ကျော် ၅ရက် (၁၉၂ဝခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ရရက်) ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် အမည်ပြောင်းလဲထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဦးစိန်ကပင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သောကြောင့် နောင်အခါတွင် ဗန္ဓုလ ဦးစိန်ဟု ထင်ရှားလေသည်။ အခြားအယ်ဒီတာဖွဲ့ဝင်များမှာ ဦးချစ်မောင်နှင့် ဦးဘိုးမင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဗန္ဓုလဂျာနယ်ကို ရန်ကုန်မြို့ အထက်ပုဇွန်တောင်လမ်း အမှတ် ၃၁၊ ဗန္ဓုလပုံနှိပ်တိုက်တွင် ရိုက်နှိပ်၍ အဘိုးမှာ (၄)ပဲ ဖြစ်သည်။ နောင်တွင် (၃၃)လမ်း၊ အမှတ် (၁၁၉)သို့ ဗန္ဓုလတိုက် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
ဗန္ဓုလဂျာနယ်တွင် ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ လယ်တီပဏ္ဍိတ ဆရာဦးမောင်ကြီး၊ ဆရာပီမိုးနင်း၊ ဒီးဒုတ်ဦးဘချို၊ မြို့မမောင်၊ ဇဝန၊ သင်္ခါ၊ ထွန်းသိင်္ဂါ စသော နာမည်ရ ကလောင်ရှင်များ ရေးသားသည်။ ဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်းက ခွေးဋီကာ အခန်းဆက်ဆောင်းပါးရှည်ကြီးကိုရေးသည်။ ဆရာပီမိုးနင်းက ဝတ္ထုရှည် ဒိုင်ခံရေးသည်။ ဒီးဒုတ်ဦးချိုကမူ နှစ်ပါးကြည်မှပြောင်းလာကာစ မစ္စတာဒီးဒုတ်၏ ပစ္စရလက္ခတ်ကျမ်းကို ဆက်ရေးသည်။ ဆရာမြို့မမောင်က မြန်မာ့တစ်ခေတ်တစ်ခန်း (ငါးသောင်းထွေလာအခန်း)ကိုရေးသည်။ ဇဝန၊ သင်္ခါ၊ ထွန်းသိင်္ဂါ တို့ကဝတ္ထုရေးသည်။ ဗတ္ဓုလဦးစိန်က နှစ်ပါးကြည်မှ တင်းဘုတ်ကြီး၊ စိန်ကလောင်တို့သာမက စိန်ဒိုး၊ သတိုးစိန်၊ ခတ်တိုင်းငန် စသော ကလောင်အမျိုးမျိုးဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။ 'သတိုးစိန်' ကလောင်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သော 'စံဖဲ' ဝတ္ထုမှာ အထူးပင် နာမည်ကျော်ကြား လူကြိုက်များခဲ့သည်။
ဗန္ဓုလဂျာနယ်ကိုလည်း ထိုခေတ်က ဂျာနယ်များ၏ ပုံမှန်ထုတ်ဝေလေ့ရှိသော စာမျက်နှာ(၂၄)မှ စာမျက်နှာ(၄၀)အထိ တိုးချဲ့သည်။ စံဖဲ၊ ဆရာစံစသော ထိုခေတ်က နာမည်ကျော်အဖြစ်အပျက်၊ အကြောင်းအရာစုံစုံလင်လင် ထည့်သွင်းဖော်ပြသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဗန္ဓုလဂျာနယ်သည် လူကြိုက်များလာသောကြောင့် စောင်ရေတစ်သောင်းအထိ ထုတ်ဝေရသည်။ ၁၁ နှစ်မြောက် စာစောင်တွင် 'ဂျာနယ်တကာတို့တွင် ဗန္ဓုလဂျာနယ်ကြီးသည် အသက်ရှည်ဆုံး၊ အကြီးမြင့်ဆုံးဖြစ်ခြင်းကား တစ်ပြည်လုံး ဝိုင်းဝန်းချီးမြှောက်ခြင်းကြောင့် တစ်ဆင့်ထက်တစ်ဆင့် မြင့်သထက်မြင့်လျက်'ဟူ၍ ဂုဏ်ယူဝင့်ကြွားခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ခုနှစ်တိုင် သက်တမ်းရှည်ခဲ့သော ဂျာနယ်ကြီးဖြစ်၍ နောင်တွင် သတင်းစာအဖြစ်သို့ ထုတ်ဝေခဲ့ရသည်။ "တင်းပုတ်ကြီး" ဟု ဆိုလျှင် ဗန္ဓုလ ဂျာနယ်မှာ ပါဝင် နေသော ဆောင်းပါးရှင် တစ်ဦး၏ အမည်ဟု ရှင်လူများ သိထားပြီး ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ဗန္ဓုလ ဂျာနယ်ကို ရှင်လူ အများ အာရုံစိုက် ကြည့်ရှုခဲ့ကြသည်။ ယင်းမှ စပြီး ဦးစိန် ရှေ့တွင် "ဗန္ဓုလ" အမည် တခု တိုး၍ "ဗန္ဓုလ ဦးစိန်" ဟု ခေါ်တွင် လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဗန္ဓုလ ဦးစိန်သည် သတင်းစာ ဆရာ အဖြစ် လုပ်ကိုင် နေရင်း နိုင်ငံရေး နယ်ပယ် ထဲသို့ တစတစ ဝင်ရောက် လာခဲ့သည်။ မူလက ဂျီစီဘီအေ ခေါ် မြန်မာ အသင်းချုပ်ကြီး တွင် သာမန် အသင်းသား တစ်ဦး အဖြစ် ပါဝင် ဆောင်ရွက် ခဲ့သော်လည်း ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယ နိုင်ငံမှ ခွဲရေး တွဲရေး ပြဿနာ ပေါ်လာသော အခါ ဗန္ဓုလ ဦးစိန်သည် ဒေါက်တာ ဘမော် ဦးစီးသော တွဲရေးဘက်မှ ပါဝင် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ဗန္ဓုလ ဦးစိန်သည် စစ်ကြိုခေတ်က ဒေါက်တာ ဘမော်တည်ထောင်ခဲ့သော 'ဆင်းရဲသားပါတီ'တွင် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဗန္ဓုလ ဦးစိန်သည် ဂျီစီဘီအေ အသင်းကြီး ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသော အခါ ဩဝါဒစရိယ ဆရာတော်များမှာ မူလက သက်ပန် ဆရာတော်၊ ယင်းနောက် မြေစို ဆရာတော်၊ ထိုနောက် မင်္ဂလွန်း ဆရာတော်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဆရာတော် သံဃာတော် များကို ဦးထိပ် ထားခြင်းမှာ ထိုစဉ်အခါက နိုင်ငံရေးကို ဆောင်ရွက် ကြသူ အချို့သည် ဘာသာရေး ဆိုင်ရာ သံဃာတော် များကို ဦးတည်၍ ရှေ့တန်း ထား၍ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည့်အလျောက် ဆရာတော် သံဃာတော်များကို ဦးတည်၍ ဩဝါဒ ခံယူသည့် သဘောပင် ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
အရှင် အာဒိစ္စဝံသ ရေးသားသော "ဘိက္ခုနီ သာသနော ပဒေသကျမ်း" ထွက်လာသော အခါ ကန့်ကွက်ကြသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ ဘက်မှ ဆရာလင်း၊ ဆရာရိပ်၊ သခင် ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ ဂဠုန် ဦးစော၊ ဒီးဒုတ် ဦးဘချို၊ မြန်မာ့ အလင်း သတင်းစာ ဦးစိမ်း စသော ပုဂ္ဂိုလ် ၂၃ ဦးတွင် ဗန္ဓုလ ဦးစိန်လည်း တစ်ဦး အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဗန္ဓုလ ဦးစိန်သည် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးဝန်ကြီး(၁၉၄၁)အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဂျပန်ခေတ် သာသနာရေးဝန်ကြီး (၁၉၄၃)အဖြစ် လည်းကောင်း၊ သာသနာ့လမ်းညွှန်ကြားရေးဝန်(၁၉၅၆) အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဗန္ဓုလ ဦးစိန်သည် ၁၉၄၆ခုနှစ်က 'ကျွန်ုပ်တို့ အတွင်းရေး (ပထမတွဲ)'၊ 'သာသနာမထိနဲ့'၊ 'အင်္ဂလိပ်ပြေးမင်း'၊ 'အင်ဒိုချိုင်းနားနှင့် ယိုးဒယား'စသော စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
ထို့နောက် အသက် (၆၈)နှစ်အရွယ် ၁၉၆ရခုနှစ်၊ မေလ (၂၂)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဘိုကလေးဈေးလမ်း၊ အမှတ် ၁၃၂ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီး ဒေါ်ခင်မြနှင့် သားတစ်ယောက်ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီး၍ ဖဆပလ နိုင်ငံရေး ပါလီမန် အစိုးရ လက်ထက်တွင် သာသနာရေး ဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ကွယ်လွန် သည့်အထိ ယင်း ရာထူး နှင့်ပင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
ရှာလ်စီရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ရှာလ်စီရွာ(Sialsih)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဇောလ်နိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇောလ်နိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၅ ဦး၊ မ ၄၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ဗန္ဓုလဦးစိန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရှာလ်စီရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောမရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
တောမရွာ (Tawma)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ တောမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယ်ဝေးမြို့နယ်
နယ်နမိတ်နှင့် အကျယ်အဝန်း
အရှေ့ဘက်တွင် ပျဉ်းမနားမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ရေတာရှည်မြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဒက္ခိဏသီရိမြို့နယ်၊ ပျဉ်းမနားမြို့နယ်တို့နှင့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ အရှေ့မှအနောက်သို့ ၄၇.၀၂ မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၁၈.၆၄ မိုင်ရှည်လျားပြီး စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၈၇၂.၂၄၈ မိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
လယ်ဝေးမြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်တွင် ပဲခူးရိုးမတောင်တန်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းရိုးမတောင်တန်းများ တည်ရှိသည်။ လွင်ပြင်များသီးခြားမရှိဘဲ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အနိမ့်ဆုံး ၂၁၀ ပေ၊ အမြင့်ဆုံး ၂၀၉၀ ပေတွင် တည်ရှိသည်။
အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ
လယ်ဝေးမြို့နယ်ကို မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၇ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၆၀ အုပ်စုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၆၁ ရွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ရာသီဥတုနှင့် သဘာဝပေါက်ပင်
လယ်ဝေးမြို့နယ်သည် အပူပိုင်းမုတ်သုန်ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန် ၄၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် နှင့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန် ၂၂ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။ လယ်ဝေးမြို့နယ်၏ လက်ရှိသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေမှာ သစ်တောဖုံးလွှမ်းမှု ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအနက်မှ ကြိုးဝိုင်းသစ်တောနှင့် ကြိုးပြင်ကာကွယ်တော ဖုံးလွှမ်းမှုမှာ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ သဘာဝပေါက်ပင်များအနေဖြင့် အဖိုးတန်သစ်များဖြစ်သော ကျွန်း၊ ပျဉ်းကတိုး၊ ပိတောက်၊ အင်ကြင်း၊ သစ်မာနှင့် အခြားသစ်၊ ဝါးမျိုးစုံ ပေါက်ရောက်တွေ့ရှိရသည်။
စီးပွားရေး
လယ်ယာ၊ ကိုင်းကျွန်း၊ ဥယျာဉ်ခြံမြေ နှင့် စားကျက်မြေ အမျိုးအစားစုံလင်စွာရှိပြီး စပါး၊ ပဲမျိုးစုံ၊ ဆီထွက်သီးနှံ၊ စက်မှုကုန်ကြမ်းသီးနှံများ၊ ဥယျာဉ်ခြံသီးနှံများအပြင် ဈေးကွက်ဝင် အခြားရာသီပေါ်သီးနှံမျိုးစုံ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်းသည်။
မြို့နယ်အတွင်း မွေးမြူရေးဇုန် ၂ ခု ရှိပြီး ကြက်၊ ဝက်၊ ဘဲ၊ ကျွဲ၊ နွား၊ သိုး၊ ဆိတ်၊ ငုံး၊ နို့စားနွား၊ ငါး၊ ပုဇွန် စသည့်မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ခရီးသွားလုပ်ငန်းများ၊ အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းများ၊ စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများ၊ ပရိဘောဂလုပ်ငန်းများ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းများနှင့် အခြားဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ပညာရေး
လယ်ဝေးမြို့နယ်တွင် အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း ၁၁ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်းပေါင်း ၁၆ ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်းပေါင်း ၂၂၆ ကျောင်း၊ မူလတန်းကြိုကျောင်း ၁၁ ကျောင်းနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်းပေါင်း ၉ ကျောင်း တည်ရှိသည်။ စာတတ်မြောက်မှုရာခိုင်နှုန်းမှာ ၉၉.၉၅ ဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေး
မြို့နယ်အတွင်း ကုတင် ၁၀၀ ဆံ့ မြို့နယ်ပြည်သူ့ဆေးရုံ ၁ ရုံ၊ အစိုးရတိုက်နယ်ဆေးရုံ ၃ ရုံ၊ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ၁၀ ခု နှင့် ပုဂ္ဂလိကဆေးပေးခန်းပေါင်း ၉ ခု ရှိသည်။
ထရန်စဖော်မာ စက်ရုပ်များ (ရုပ်ရှင်)
ထရန်စဖော်မာ စက်ရုပ်များ (Transformers) သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်သည့် အမေရိကန် စိတ်ကူးယဉ် သိပ္ပံခေတ်လွန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား တစ်ကားဖြစ်သည်။ ဂျပန်မှထုတ်လုပ်သည့် ပုံစံပြောင်းနိုင်သော ကစားစရာ ထရန်စဖော်မာ စက်ရုပ်များကို အခြေခံထားသည့် ဇာတ်လမ်းဖြစ်ပြီး ဒါရိုက်တာ မိုက်ကယ် ဘေး (Michael Bay) က ရိုက်ကူးကာ အမှုဆောင် ထုတ်လုပ်သူမှာ နာမည်ကျော် ဒါရိုက်တာ စတီဗင် စဖီးဘဂ် (Steven Spielberg) ဖြစ်သည်။
ထရန်စဖော်မာ ဇာတ်ကားတွဲများမှာ စီးပွားရေးအရ အောင်မြင်သည့် ဇာတ်ကားများဖြစ်သည်။ ဒုတိယတွဲဖြစ်သည့် ထရန်စဖော်မာ စက်ရုပ်များ - အရှုံးသမား၏ ကလဲ့စား ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း၊ တတိယနှင့် နောက်ဆုံးတွဲဖြစ်သည့် ထရန်စဖော်မာ စက်ရုပ်များ - မဟူရာလမင်း ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်လည်းကောင်း အသီးသီး ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
ကြည်စုရွာ၊ ဆူးကလပ်
ကြည်စုရွာ၊ ဆူးကလပ်
ခတ္တူရွာ၊ တုံးတော
ခတ္တူရွာ၊ တုံးတော
ဘဒကားရွာ
ဘဒကားရွာ
ကချင်မိုးမောက်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကချင်မိုးမောက်ရွာ(Kachinmoemauk)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်စခန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်စခန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၂ ဦး၊ မ ၂၃၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
သစ်တောက်ကျား
ဝမ်းဗိုက်နှင့် ရင်အုပ်ပေါ်တွင် အနက်ပြောက်နှင့် အပေါ်ပိုင်းတွင် အဖြူနှင့် အနက်စင်း ရှိပြီး သေးငယ်သော ငှက်မျိုးဖြစ်သည်။ အဖိုများတွင် ဦးခေါင်း၌ အနီပြောက်များရှိသည်။ ကိုယ်အလျား ၆ လက္မခန့်ရှိသည်။ ကုန်းနိမ့် မြင့်မရွေး သစ်တောများတွင် တွေ့ရသည်။ လှုတ်ရှားသည့်အခါ လျင်မြန်သွက်လက်သည်။ စုံတွဲတွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ကစ် (သို့) ပစ် ဟု သံပြတ်အော်ပြီး ကွိုက် ကွိုက် ကွိုက် ဟု ခေါ်သံပေးသည်။ ဒီဇင်ဘာလမှ ဧပြီလအတွင်း သားပေါက်သည်။ ဌာနေငှက် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်များ
ထုခြေရွာ၊ အငူ
ထုခြေရွာ၊ အငူ
တိုက်ကလား (တောင်)ရွာ၊ တိုက်ကလား
တိုက်ကလား (တောင်)ရွာ၊ တိုက်ကလား
မဂ္ဂသစ္စာ
သမ္မာဒိဋ္ဌိ သမ္မာသင်္ကပ္ပ သမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တ သမ္မာအာဇီဝ သမ္မာဝါယာမ သမ္မာသတိ သမ္မာသမာဓိ ဟု မဂ္ဂင် (၈)ပါး ရှိ၏။ ဤမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရား၌ လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး, လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈)ပါးဟု နှစ်မျိုးနှစ်စား ရှိပေသည်။ ထိုတွင် လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး သည်လည်း သမထပိုင်းမဂ္ဂင် (၈)ပါး, ဝိပဿနာပိုင်း မဂ္ဂင် (၈)ပါးဟု နှစ်မျိုးနှစ်စားပင် ရှိပေသည်။
နွားအပေါင်းကို ထိန်းကျောင်းနေသော နွားကျောင်းသားသည် မိမိထိန်းကျောင်းနေသော နွားတို့၏ သွားသင့်သောလမ်း, မသွားသင့်သောလမ်းကို ကွဲကွဲ ပြားပြား မသိခဲ့သော် နွားအပေါင်း၏ ကြီးပွားတိုးတက် မှုသည် မဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ အလားတူပင် ယောဂါဝစရ ရဟန်းတော်တစ်ပါးသည်လည်း ဤကား လောကီ မဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရားတည်း၊ ဤကား လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရားတည်းဟု ဖြူစင် မြင့်မြတ်သော မဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရားကို ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ကွဲကွဲပြားပြား မသိ၊ ထိုသို့ မသိခဲ့သော် လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရား၌ နှလုံးသွင်း ရှုပွား၍ လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရားကို ဖြစ်ပေါ်စေဖို့ရန် မစွမ်းနိုင်လေရာ။
ပုဗ္ဗဘာဂသတိပဋ္ဌာနမဂ် = လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး
ဤ လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရားကိုပင် မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန် အဋ္ဌကထာ၌ ပုဗ္ဗဘာဂသတိပဋ္ဌာနမဂ် = အရိယမဂ်၏ ရှေးအဖို့၌ ဖြည့်ကျင့်အပ်သော သတိပဋ္ဌာနမဂ်ဟု ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲ ထားပေသည်။ လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈)ပါး ဖြစ်ပေါ်လာ ရေးအတွက် ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်းပုဗ္ဗဘာဂ သတိပဋ္ဌာနမဂ်ဟု ဆိုအပ်သော လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရားကို ရှေးဦးစွာ ပွားများအားထုတ်ရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ယင်းလောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး ကျင့်စဉ်တရား ပိုင်းတွင် သမထပိုင်း ဝိပဿနာပိုင်းဟု နှစ်မျိုး ရှိရာ သမထပိုင်း မဂ္ဂင် (၈)ပါးကို အကျဉ်းချုပ်ကာ ရှေးဦးစွာ တင်ပြအပ်ပါသည်။
သမထပိုင်း မဂ္ဂင် (၈) ပါး
ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးသည် အာနာပါန ကမ္မဋ္ဌာန်းကို အားထုတ်သည်ဖြစ်အံ့၊ စတုတ္ထဈာန် သမာဓိသို့ ဆိုက်အောင်လည်း အားထုတ်နိုင်ခဲ့သည် ဖြစ်အံ့၊ ပထမဈာန်သမာဓိအခိုက်၌ မဂ္ဂင် (၈)ပါး၊ ဒုတိယဈာန် တတိယဈာန် စတုတ္ထဈာန်အခိုက်တို့၌ သမ္မာသင်္ကပ္ပမဂ္ဂင်တစ်ခု လျော့နေသဖြင့် မဂ္ဂင် (၇)ပါးစီ ရှိနေမည် ဖြစ်ပေသည်၊ အကယ်၍ ကသိုဏ်းဈာန်တို့ကို အားထုတ်လျှင်လည်း ထို့အတူ မဂ္ဂင် (၈)ပါး, မဂ္ဂင် (၇)ပါး ရှိကြမည် ဖြစ်ပေသည်။ ဤတွင် အဖြူရောင် (= ဩဒါတ)ကသိုဏ်း ပထမဈာန်အခိုက် မဂ္ဂင် (၈)ပါး ကို တင်ပြပေအံ့။
အဖြူရောင်(= ဩဒါတ)ကသိုဏ်း ပဋိဘာဂနိမိတ် ကို အာရုံယူကာ ပထမဈာန်သမာဓိကို ထူထောင်ခဲ့သော် ယင်းပထမဈာန်အခိုက်၌ ပထမဈာန်နာမ်တရား (၃၄)လုံး ရှိနေ၏။ ယင်းတို့မှာ ---
၁။ အသိစိတ် = ပထမဈာန်စိတ် ၁
၂။ အညသမာန်းစေတသိက် ၁၃
၃။ သောဘဏသာဓာရဏစေတသိက် ၁၉
၄။ ပညိန္ဒြေစေတသိက် ၁
အားလုံး ပေါင်းသော် ၃၄
ယင်း ပထမဈာန်နာမ်တရား (၃၄)လုံးတို့တွင် မဂ္ဂင်တရားကိုယ် (၈)ပါးလည်း ပါဝင်ပေသည်။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်ကြသည်။
၁။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ = အဖြူရောင်ကသိုဏ်း ပဋိဘာဂနိမိတ် အာရုံကို ထွင်းဖောက်သိမြင်ခြင်းသဘော (= ဈာန သမ္မာဒိဋ္ဌိတည်း။)
၂။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ = ယင်း ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ် အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကိုရှေ့ရှုတင်ပေးခြင်းသဘော။
၄။ သမ္မာသတိ = ယင်း ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ် အာရုံကို အမှတ်ရနေခြင်းသဘော။
၅။ သမ္မာသမာဓိ = ယင်း ကသိုဏ်းပဋိဘာဂနိမိတ် အာရုံ၌ စိတ်ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်တည်နေခြင်းသဘော။
၆။ ၇။ ၈။ ကြိုတင်ကာ ဆောက်တည် ကျင့်သုံး ထားအပ်သော သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ မဂ္ဂင် (၃)ပါး။
အားလုံး ပေါင်းသော် - မဂ္ဂင် (၈)ပါး ဖြစ်၏၊ သမထပိုင်းတည်း။
ဝိပဿနာပိုင်း မဂ္ဂင် (၈) ပါး
၁။ အတိတ် အနာဂတ် ပစ္စုပ္ပန် အဇ္ဈတ္တ ဗဟိဒ္ဓ ဩဠာရိက သုခုမ ဟီန ပဏီတ ဒူရ သန္တိက ဟူသော (၁၁)မျိုးသော အခြင်းအရာအားဖြင့် တည်နေသည့် ဒုက္ခသစ္စာတရားတို့ကို ထိုးထွင်း သိမြင်ခိုက်၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါးပင် ရှိ၏၊
၂။ အဝိဇ္ဇာ, တဏှာ, ဥပါဒါန်, သင်္ခါရ, ကံ ဟူသော ဒုက္ခသစ္စာ၏ အကြောင်းရင်း သမုဒယသစ္စာတရား တို့ကို ထွင်းဖောက် သိမြင်ရာအခါ၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါး ပင် ရှိ၏။
၃။ ယင်း ဒုက္ခသစ္စာ+သမုဒယသစ္စာဟူသည့် သင်္ခါရ တရားတို့ကို အနိစ္စ ဒုက္ခ အနတ္တ လက္ခဏာရေး သုံး တန်တို့သို့ တင်ကာ ဝိပဿနာ ဘာဝနာ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းရာအခါ၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါးပင် ရှိ၏။ ဤတွင် ဝိပဿနာအခိုက် မဂ္ဂင် (၈)ပါးကို တင်ပြပေအံ့ ---
နှင်းမြင့်တောင်
နှင်းမြင့်‌တောင်(雪嶽山)သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် အမြင့် ၁၇၀၈မီတာရှိသောတောင်ဖြစ်ပြီး Sokcho -si ၊ Yangyang -gun၊ Inje -gun နှင့် Gangwon -do ရှိ Goseong -gunတို့ထဲ၌ ပါဝင်သည်။ ၎င်းသည် ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သည့် Halla နှင့် Jiri Mt. Chuseok တစ်ဝိုက်တွင် နှင်းများကျပြီး နွေရာသီတွင်သာ အရည်ပျော်သောကြောင့် ဤအမည်ကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတောင်သည် ကိုရီးယားစစ်ပွဲ မတိုင်မီအထိ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ပိုင်နက်ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ကိုရီးယားစစ်ပွဲအပြီးတွင် တောင်ကိုရီးယား၏ ပိုင်နက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယာယီစာရင်းဝင် ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
မဂ္ဂသစ္စာ
ဝိပဿနာပိုင်း မဂ္ဂင် (၈) ပါး
၁။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ = ဒုက္ခသစ္စာတရား သမုဒယသစ္စာ တရားဟူသော သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ) အခြင်းအရာကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းသဘော။
၂။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ = ယင်းသင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ) အခြင်းအရာ အာရုံပေါ်သို့ စိတ် ကို ရှေးရှုတင်ပေးခြင်းသဘော။
၃။ သမ္မာဝါယာမ = ယင်း သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ) အခြင်းအရာကို ထိုးထွင်းသိအောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းသဘော။
၄။ သမ္မာသတိ = ယင်း သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ ) အခြင်းအရာကို အမှတ်ရနေခြင်းသဘော။
၅။ သမ္မာသမာဓိ = ယင်း သင်္ခါရတရားတို့၏ အနိစ္စ (ဒုက္ခ, အနတ္တ) အခြင်းအရာ အာရုံ၌ စိတ် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်တည်နေခြင်းသဘော။
၆။ ၇။ ၈။ ကြိုတင်ကာ ဆောက်တည်ကျင့်သုံးထား အပ်သော သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာ အာဇီဝဟူသော သီလမဂ္ဂင် (၃)ပါး။
အားလုံးပေါင်းသော် ဝိပဿနာပိုင်း မဂ္ဂင် (၈)ပါး ဖြစ်၏။
ထို လောကီမဂ္ဂင် (၈)ပါး, လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈)ပါးတို့တွင် လောကိယမဂ္ဂင်ပိုင်း၌ မဂ္ဂင်အားလုံးတို့သည်ပင် ထိုက်သည့်အားလျော်စွာ အာရုံ (၆)မျိုးတို့တွင် အမှတ်မထား တစ်မျိုးမျိုးသော အာရုံကို အာရုံပြုကြ ကုန်၏။ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၃။)
အာရုံ (၆) ပါး = ရူပါရုံ, သဒ္ဒါရုံ, ဂန္ဓာရုံ, ရသာရုံ, ဖောဋ္ဌဗ္ဗာရုံ, ဓမ္မာရုံ ဟု အာရုံ (၆)မျိုး ရှိ၏။ ယင်းတို့တွင် ဓမ္မာရုံမှာလည်း (၆)မျိုး ရှိ၏။ ယင်းတို့မှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်ကြ၏။
ဓမ္မာရုံ (၆) မျိုး
၁။ ပသာဒရုပ် = အကြည်ရုပ် ငါးမျိုး၊
၂။ သုခုမရုပ် = သိမ်မွေ့နူးညံ့သောရုပ် (၁၆)မျိုး၊
၃။ စိတ်အားလုံး၊
၄။ စေတသိက်အားလုံး၊
၅။ နိဗ္ဗာန်၊
၆။ ပညတ် (ကသိုဏ်းပညတ်စသည့် ပညတ်အမျိုးမျိုး)
ပေါင်းသော် ဓမ္မာရုံ (၆)မျိုးတည်း။
သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာအာဇီဝ ဟူသည့် သီလမဂ္ဂင်တို့ကို ဖြူစင်အောင် ဖြည့်ကျင့်ရာ၌ သူ့ အသက် သူ့ပစ္စည်း သူ့သားမယား စသည့် ထိုထို သတ္တဝါပညတ်အာရုံကို ယေဘုယျအားဖြင့် အာရုံပြု ကာ ယင်းမဂ္ဂင်တို့ကို ပြုစုပျိုးထောင်ရ၏။ မေတ္တာ, ကရုဏာ, မုဒိတာ, ဥပေက္ခာဟူသော ဗြဟ္မဝိဟာရဈာန် တို့ကို ပွားများအားထုတ်ရာ၌လည်း ထိုထို သတ္တဝါ ပညတ်အာရုံကို အာရုံပြုကာ ပြုစုပျိုးထောင်ရ၏။ ကသိုဏ်းဈာန်တို့ကို ပွားများအားထုတ်ရာ၌လည်း ထိုထို ပထဝီကသိုဏ်းပညတ်စသည့် ကသိုဏ်းပညတ် နိမိတ်တို့ကို အာရုံယူကာ ပြုစုပျိုးထောင်ရ၏။ ဝိပဿနာပိုင်းသို့ ရောက်သော အခါ၌ကား ထိုထို စိတ်+ စေတသိက်+ရုပ်ဟူသည့် အာရုံ (၆)ပါးတို့ကို ထိုက်သလို အာရုံယူကာ ဝိပဿနာအခိုက် မဂ္ဂင် (၈)ပါးတို့ကို ပွားများအားထုတ်ရပေသည်။ ထို့ကြောင့် လောကီ မဂ္ဂင်ပိုင်း၌ သီလမဂ္ဂင်နှင့် သမာဓိမဂ္ဂင် ပညာမဂ္ဂင် တို့သည် အာရုံမတူ ကွဲပြားကြသဖြင့် စိတ္တက္ခဏတစ်ခု အတွင်း ပြိုင်တူ မဖြစ်နိုင်ကြပေ။ သို့သော် လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈)ပါးတို့ကား အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်ဟူသည့် တစ်ခုတည်းသော အာရုံကိုပင် အာရုံ ပြုကြပေသည်။ မဂ္ဂင် (၈)ပါးလုံး ပြိုင်တူ ဖြစ်နိုင်ကြသည်။
လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈) ပါး
လောကုတ္တရာ အရိယမဂ်ဉာဏ် အခိုက်၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါး, အရိယဖိုလ်ဉာဏ် အခိုက်၌လည်း မဂ္ဂင် (၈)ပါး - ဤသို့လျှင် မဂ္ဂင်(၈)ပါးစီ အသီးအသီး ရှိ၏။ ဤတွင် အရိယမဂ်ဉာဏ် အခိုက် မဂ္ဂင် (၈)ပါးကို သမ္မောဟဝိနောဒနီအဋ္ဌကထာ (အဘိ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၁၃-၁၁၄။)၌ လာရှိသည့်အတိုင်း တင်ပြပေအံ့ ---
၁။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ = လောကုတ္တရာ မဂ္ဂသစ္စာပိုင်း၌ အရိယသစ္စာ လေးပါးတို့ကို ထိုးထွင်း သိခြင်းငှာ ဖြစ်ပေါ်လာသော အရိယာပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်ဝယ် အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်လျှင် အာရုံရှိသော အဝိဇ္ဇာနုသယဓာတ်ကို အကြွင်းမဲ့ပယ်သတ်တတ်သော (= အရိယသစ္စာ လေးပါးကို မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းထား သည့် မောဟအနုသယဓာတ်ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ် တတ်သော) အရိယမဂ်ပညာစက္ခုသည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ မည်၏။
၂။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ = ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့် ပြည့်စုံသော သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်အမြင်ရှိသော အရိယာ သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် ထိုသမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့်အတူ ယှဉ်တွဲ ဖြစ်သော ကာမဝိတက် = ကာမတဏှာနှင့် ယှဉ်သော ကြံစည်စိတ်ကူးမှု, ဗျာပါဒဝိတက် = သတ္တဝါတိ့ုကို ဖျက်ဆီးလိုသည့် ဗျာပါဒ (= ဒေါသ)နှင့် ယှဉ်သော ကြံစည်စိတ်ကူးမှု, ဝိဟိံသဝိတက် = သတ္တဝါတို့ကို ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်လိုသည့် ဝိဟိံသ (= ဒေါသ)နှင့် ယှဉ်သော ကြံစည်စိတ်ကူးမှုဟူသော သုံးမျိုးသော မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တတ်သော, စိတ်ကို ရောက်သင့် ရောက်ထိုက်သော နိဗ္ဗာန်အာရုံပေါ်သို့ ရောက်အောင် ရှေးရှုတင်ပေးတတ်သော ဝိတက်သည် သမ္မာသင်္ကပ္ပ မည်၏။
၃။ သမ္မာဝါစာ = ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့် နိဗ္ဗာန်ကို မြင်သည်လည်းဖြစ်သော, နိဗ္ဗာန်အာရုံသို့ စိတ်ကို ရှေးရှုတင်ပေးသည်လည်းဖြစ်သော အရိယာသူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် ထိုသမ္မာသင်္ကပ္ပမဂ္ဂင်နှင့် ယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားလည်း ဖြစ်သော, မုသား စကား ပြောကြားခြင်း, ကုန်းစကား ပြောကြားခြင်း, ကြမ်းတမ်းသည့်စကားကို ပြောကြားခြင်း, ပြိန်ဖျင်းသည့် စကားကိုပြောကြားခြင်းဟူသော လေးမျိုးသော ဝစီ ဒုစရိုက်ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တတ်သော, မိစ္ဆာဝါစာ မှ (= လေးမျိုးသောဝစီဒုစရိုက်မှ) ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် သမ္မာဝါစာ မည်၏။
၄။ သမ္မာကမ္မန္တ = ထိုအခြင်းအရာအားဖြင့် ဝစီဒုစရိုက်မှ ရှောင်ကြဉ်သော အရိယာသူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် ထို သမ္မာဝါစာဝိရတီနှင့် အတူယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်ပင်ဖြစ်သော, သူ့အသက်ကို သတ်ခြင်း, သူ့ပစ္စည်းကို မတရားယူခြင်း, သူ့သားမယားကို ဖျက်ဆီး ခြင်းဟူသော မိစ္ဆာကမ္မန္တ (= မှားယွင်းသော ကာယကံမှု)ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖြတ်တတ်သော, ယင်း သုံးမျိုး သော ကာယဒုစရိုက်မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် သမ္မာကမ္မန္တ မည်၏။
ဘုရားဖြူရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဘုရားဖြူရွာ (Hpayarhpyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘုရားဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၇၄ ဦး၊ မ ၃၄၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
မဂ္ဂသစ္စာ
လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈) ပါး
၅။ သမ္မာအာဇီဝ = ထိုသမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တတို့၏ပင် ဖြူစင်ကြောင်းဖြစ်၍ဖြစ်သော, ထိုသမ္မာဝါစာ သမ္မာကမ္မန္တတို့နှင့် အတူယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားပင် ဖြစ်သော, လူဒါယကာ ဒါယိကာမတို့ အထင်ကြီးအောင် အံ့ဖွယ်သရဲ ပြုလုပ်ပြခြင်း (= ကုဟန) စသည် ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖြတ်တတ်သော, မှားယွင်းသော အသက်မွေးမှု (= မိစ္ဆာအာဇီဝ)မှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းသည် သမ္မာအာဇီဝ မည်၏။
ဘုရားဖြူရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဂ္ဂသစ္စာ
လောကုတ္တရာမဂ္ဂင် (၈) ပါး
[မှတ်ချက် - သမ္မာဝါစာ မဖြစ်အောင်, သမ္မာကမ္မန္တ မဖြစ်အောင်, သမ္မာအာဇီဝ မဖြစ်အောင် တားမြစ်နှောင့်ယှက်တတ်သော ကိလေသာ တရားဆိုးတို့ကို အရိယမဂ်တရားက ပယ်ရှားလိုက်သဖြင့် ထို အရိယာ သူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် သမ္မာဝါစာသဘော, သမ္မာကမ္မန္တသဘော, သမ္မာအာဇီဝသဘောတို့သည် ရှေးရှုတည်နေကုန်၏ဟု ဆိုလိုသည်။]
၆။ သမ္မာဝါယာမ = သမ္မာဝါစာ, သမ္မာကမ္မန္တ, သမ္မာ အာဇီဝတည်းဟူသော ဤသီလဘုံ၌ ရပ်တည်နေသော အရိယာသူတော်ကောင်း၏ သန္တာန်ဝယ် ထိုသီလအား လျော်သော ထိုဝိရတီ သုံးမျိုးနှင့် အတူယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားပင်ဖြစ်သော, ဘာဝနာမှု၌ ပျင်းရိခြင်း ကောသဇ္ဇတရားကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်ဖြတ်တတ်သည် လည်းဖြစ်သော, မဖြစ်ပေါ်သေးသော အကုသိုလ် တရားတို့၏ မဖြစ်ခြင်း, ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော အကုသိုလ် တရားတို့ကို ပယ်ခြင်း, မဖြစ်ပေါ်သေးသော ကုသိုလ် တရားတို့၏ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း, ဖြစ်ပေါ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့၏ တည်တံ့ခြင်းကို ပြီးစေတတ်သည် လည်းဖြစ်သော, အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန် အာရုံကို ထိုးထွင်းသိရန် ကြိုးစားအားထုတ်ကြောင်း ဝီရိယသည် သမ္မာဝါယာမ မည်၏။
၇။ သမ္မာသတိ = ဤသို့ သမ္မာဝါယာမမဂ္ဂင်နှင့် ပြည့်စုံအောင် ကြိုးစားအားထုတ်လျက်ရှိသော အရိယာ သူတော်ကောင်း၏သန္တာန်၌ ထိုသမ္မာဝါယာမ (= ဝီရိယ) နှင့် အတူယှဉ်ဖက်သမ္ပယုတ်တရားပင် ဖြစ်သော, မိစ္ဆာ သတိကို လှုပ်ခါတတ်သည်လည်း ဖြစ်သော, ကာယ ဝေဒနာ စိတ္တ ဓမ္မတည်းဟူသော အာရုံတို့၌ ကာယာနုပဿနာ ဝေဒနာနုပဿနာ စိတ္တာနုပဿနာ ဓမ္မာနုပဿနာတို့ကို ပြီးစေတတ်သည်လည်း ဖြစ်သော စိတ်၏ ကာယ ဝေဒနာ စိတ္တ ဓမ္မ အာရုံကို မပျောက် ပျက်ကြောင်း ဖြစ်သည့် နိဗ္ဗာန်အာရုံကို ကောင်းစွာ အမှတ်ရမှု သတိသည် သမ္မာသတိ မည်၏။
၈။ သမ္မာသမာဓိ = ဤသို့ ကဲသာလွန်ဘိ တုမရှိသော လွန်မြတ်သောသတိဖြင့် ကောင်းစွာ စီမံအပ်သော စိတ်၏ အစောင့်အရှောက်ရှိသော အရိယာ သူတော်ကောင်း၏သန္တာန်ဝယ် ထိုသမ္မာသတိနှင့် အတူယှဉ်ဖက် သမ္ပယုတ်တရားပင်ဖြစ်သော၊ မိစ္ဆာသမာဓိကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်တတ်သော၊ နိဗ္ဗာန်ဟူသော တစ်ခု တည်းသောအာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကျရောက်တည်ငြိမ် နေခြင်း (= စိတ္တေကဂ္ဂတာ)သည် သမ္မာသမာဓိ မည်၏။
အကြင်မဂ်တရားသည် လောကီဖြစ်သောမဂ် (= မဂ္ဂင်)နှင့်တကွ ဒုက္ခနိရောဓဂါမိနီပဋိပဒါ = ဒုက္ခချုပ်ရာ နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကြောင်းကျင့်စဉ် ပဋိပဒါဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်အပ်သည်၏ အဖြစ်သို့ ရောက်၏။ ဤမဂ် သည်ကား လောကုတ္တရာဖြစ်သော, ကိလေသာတို့မှ ဝေးကွာသော (= ဖြူစင်မြင့်မြတ်သော), အင်္ဂါ (၈)ပါး ရှိသော အရိယမဂ်တည်း။
လိုရင်းမှတ်သားရန်
အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်အာရုံကို ထွင်းဖောက် သိမြင်ခြင်း သဘောကား သမ္မာဒိဋ္ဌိ, ယင်းနိဗ္ဗာန်အာရုံပေါ်သို့ စိတ်ကို ရှေးရှုတင်ပေးခြင်း သဘောကား သမ္မာသင်္ကပ္ပ, ယင်းနိဗ္ဗာန်အာရုံကို ထွင်း ဖောက်သိမြင်အောင် ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်းသဘော ကား သမ္မာဝါယာမ, ယင်းနိဗ္ဗာန်အာရုံကို အမှတ်ရ နေခြင်းသဘောကား သမ္မာသတိ, ယင်း နိဗ္ဗာန်အာရုံ တစ်ခုတည်းပေါ်၌ စိတ်ကျရောက် တည်ငြိမ်နေခြင်း သဘောကား သမ္မာသမာဓိတို့ ဖြစ်ကြ၏။
၂ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၂)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၃၆)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၃၇)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၉) ရက် ကျန်သေးသည်။
မဂ္ဂသစ္စာ
လိုရင်းမှတ်သားရန်
တစ်ဖန် ယင်းအရိယမဂ်တရားက သမ္မာဝါစာ မဖြစ်အောင်, သမ္မာကမ္မန္တ မဖြစ်အောင်, သမ္မာအာဇီဝ မဖြစ်အောင် တားမြစ်နှောင့်ယှက်တတ်သည့် မိစ္ဆာဝါစာ မိစ္ဆာကမ္မန္တ မိစ္ဆာအာဇီဝဖြစ်ကြောင်း ကိလေသာတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ပယ်သတ်လိုက်သဖြင့် မိစ္ဆာဝါစာမှ ရှောင်ကြဉ်မှု သမ္မာဝါစာသဘော, မိစ္ဆာကမ္မန္တမှ ရှောင်ကြဉ်မှု သမ္မာကမ္မန္တသဘော, မိစ္ဆာအာဇီဝမှ ရှောင်ကြဉ်မှု သမ္မာအာဇီဝသဘောတို့သည် ရှေးရှု တည်နေကြ၏။ သို့အတွက် အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံယူနေသည့် အရိယမဂ်အခိုက်၌ လောကုတ္တရာ အရိယမဂ္ဂင် (၈)ပါး စုံစုံညီညီပင် ဖြစ်လျက် ရှိပေသည်။ သို့သော် ဒုတိယဈာန် နာမ်တရားစသည့် အထက်ပိုင်း ဈာန်နာမ်တရားတို့ကို ဝိပဿနာရှုခိုက် အရိယမဂ်သို့ ဆိုက်ခဲ့ပါမူ သမ္မာသင်္ကပ္ပမဂ္ဂင် တစ်ခု လျော့သဖြင့် မဂ္ဂင် (၇)ပါး စုံညီလျက် ရှိပေသည်။
လောကီမဂ္ဂင်တရားကိုယ် (၈)ပါးကား လောကီ မဂ္ဂသစ္စာတရား, လောကုတ္တရာမဂ္ဂင်တရားကိုယ် (၈)ပါး ကား လောကုတ္တရာမဂ္ဂသစ္စာတရားတို့ ဖြစ်ကြသည်။
လောကုတ္တရာမဂ္ဂင်တရားကိုယ် (၈)ပါးတို့တွင် သမ္မာဒိဋ္ဌိက အဝိဇ္ဇာကို, သမ္မာသင်္ကပ္ပက မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပ ကို, သမ္မာဝါစာက မိစ္ဆာဝါစာကို, သမ္မာကမ္မန္တက မိစ္ဆာကမ္မန္တကို, သမ္မာအာဇီဝက မိစ္ဆာအာဇီဝကို, သမ္မာဝါယာမက ဥပ္ပန္န အကုသိုလ်အချို့ကို, သမ္မာသတိက မိစ္ဆာသတိကို, သမ္မာသမာဓိက မိစ္ဆာသမာဓိကို အကြွင်း မဲ့ ပယ်ရှားနိုင်ပေသည်။
မန်ကောင်ရွာ၊ ရောင်အန်
မန်ကောင်ရွာ (Mankawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ရောင်အန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၈၃ ဖြစ်သည်။
နတ်ရင်းကုန်းရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
နတ်ရင်းကုန်းရွာ (Natyinkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၂၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥက္ကစေလသုတ်
အရှင်သာရိပုတ္တရာ, အရှင်မဟာမောဂ္ဂလ္လာန်-ဟူသော အဂ္ဂသာဝကမထေရ် နှစ်ပါးတို့ ပရိနိဗ္ဗာန်စံယူကြပြီး၍ မကြာမြင့်မီ ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဥက္ကစေလမြို့အနီး ဂင်္ဂါမြစ်၏ သဲသောင်ပြင်ပေါ်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် တိတ်ဆိတ်ငြိမ်သက်စွာထိုင်နေကြသော ပရိသတ်ကို စောင်းငဲ့၍ကြည့်ရှုတော်မူလျက် အဂ္ဂသာဝကမထေရ်နှစ်ပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်၊ အဂ္ဂသာဝကမထေရ်နှစ်ပါးတို့ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူ ငြားသော်လည်း ဘုရားရှင်၌ သောက, ပရိဒေဝ-ဖြစ်တော်မမူပုံကို ဥပမာဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူ၍ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါး ပွားများသောရဟန်းသည် အတ္တဒီပ, အတ္တသရဏ, အနညသရဏ, ဓမ္မဒီပ, ဓမ္မသရဏ, အနညသရဏ-ဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း, ငါဘုရား သက်တော်ထင်ရှားရှိတော်မူစဉ် ဖြစ်စေ, ရွှေပြည်နိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူပြီးရာအခါ၌ ဖြစ်စေ သတိပဋ္ဌာန်တရားလေးပါးကို ပွားများသဖြင့် အတ္တဒီပ-စသည် ဖြစ်နေသောရဟန်းသည် “သိက္ခာကာမရဟန်းတို့တွင် အသာလွန်ဆုံးဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ပုပ္ပါး စောရဟန်း
ပုပ္ပါးစောရဟန်း (? - ၆၄၀) သည် တတိယပုဂံခေတ်တွင် စိုးစံသော မင်းတပါးဖြစ်သည်။
နန်းစံကာလ (၅၃၅ - ၆၄၀)
ထွန်ချစ်မင်း လွန်သည်နောက် မိဖုရားသည် ပုပ္ပါးမှ သင်္ဃရာဇာကို မင်းပြုစေသည်။ ပုပ္ပါး စောရဟန်းမင်း တွင်၏။
သက္ကရာဇ်ဖြိုခြင်း
ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၅၆၂ ခုသို့ ရောက်သောအခါ ခဆပဉ္ဇကိန်း ခေါ် နှစ်တိုသက္ကရာဇ် ဖြိုကိန်းနှင့် ကြုံကြိုက်သည်နှင့် ၅၆၂ ခုမှ ခ ဆ ပဉ္ဇကိန်း ၅၆၀ ခု ဖြိုပြီးကျန်သော ၂ ခုကို ပေါက္ကံသက္ကရာဇ် အဖြစ် ယနေ့ထိ အဖြိုမရှိတော့ဘဲ ဆက်လက်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ထိုသုံးစွဲခဲ့သော ပေါက္ကံသက္ကရာဇ်များသည် ယခုအခါ မြန်မာ ကောဇာသက္ကရာဇ် (ဂေါဇာသက္ကရာဇ်) ဟုခေါ်သည်။
ပုဂံရာဇဝင်တွင် စောရဟန်းမင်း နှစ်ပါးရှိသည်။ ပုပ္ပားစောရဟန်းမင်းကို သက္ကရာဇ်ဖြို စောရဟန်းမင်းဟု ခေါ်၍ တောင်သူကြီးမင်းကို ညောင်ဦး စောရဟန်း ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်သည်။
မှတ်ချက်
သက္ကရာဇ်များကို ဦးကုလားရေးသော ရာဇဝင်ချုပ်စာအုပ်မှ အချက်အလက်ယူရေးသည်။
ဘုရားကြီးကုန်းရွာ၊ ဆူးကလပ်
ဘုရားကြီးကုန်းရွာ၊ ဆူးကလပ်
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ ကျုံတုံး
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ ကျုံတုံး
ကျေး
ကျေးဆိုသည့် ငှက်များမှာ မြန်မာအလိုအရ ကြက်တူရွေးကို ခေါ်ဆိုရင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာမျိုးရင်းကြက်တူရွေး (၇)မျိုး နှင့် မြန်မာမျိုးရင်း ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် မရှိသလောက်ရှားနေပြီဖြစ်သော ကြက်တူရွေး ၂ မျိုးလည်း ရှိပါသေးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးများ
စက္ကူငှက်
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
ရန်ကုန် နိုင်ငံခြားဘာသာတက္ကသိုလ်၊ ကိုရီးယားဘာသာကျောင်းသူ နွေ နှင့် (အင်္ဂလိပ်ဟု ယူဆရ) ပထမနှစ်ကျောင်းသား သူရတို့ အလွဲတစ်ခုကြောင့် ဆုံဖြစ်သည်။ နောင်သော် မိတ်ဆွေဖြစ်လာသည်။ သူရထံ လူတစ်ယောက်က ၂၅၀-ကောင်ပါ စက္ကူငှက်ပုလင်း လက်ဆောင်ပေးလာသည်။ ထိုစဉ် သစ္စာ အမည်ရှိ ကိုရီးယားဘာသာကျောင်းသူနှင့် ထပ်မံ သိကျွမ်းသည်။
သူရ တကယ်တမ်း စိတ်ဝင်စားသည်မှာ နွေ သာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သစ္စာကို ပတ်ရှောင်သည်။ အတန်ကြာမှ စစ်တုရင်နိုင်၍ရသည့် လက်ဆောင်ထုပ်အား ဖွင့်ကြည့်မိသော် နွေ ပေးသည့် ခြောက်ပုလင်းမြောက်ကို တွေ့ရသည်။ အတွင်း၌ သူမဖြစ်ကြောင်း ဝန်ခံထားသည့်စာနှင့် လာတွေ့ရန် ချိန်းဆိုထားကြောင်း သိရသည်။ သို့သော် အခါနှောင်းပြီ ဖြစ်သည်။ နွေမှာ ဖခင်ရှိရာ နိုင်ငံခြားသို့ သွားလေတော့သည်။
တစ်နှစ်ခန့်ကြာသော် နွေက စားသောက်ဆိုင်တစ်ခုသို့ ချိန်းဆိုလာသည်။ ဝမ်းပန်းတသာ သွားသောအခါ သစ္စာက နွေအား ရှင်းပြလိုက်၍ ပြဿနာပြေလည်နေမှန်း သိရသည်။ အပြန်အလှန် စိတ်ဝင်စားသူနှစ်ဦး အဆင်ပြေသွားသည်။
စာအုပ်နှင့် ပတ်သက်၍
အဖွင့်စာမျက်နှာတွင် သီချင်းတစ်ပုဒ် ထည့်သွင်းထားသည်။
စာမျက်နှာ ၃၉ တွင်လည်းကောင်း၊ ၁၁၁-၁၁၂ တွင်လည်းကောင်း ကဗျာ ထည့်သွင်းထားသည်။
စာမျက်နှာ ၆၊ ၉၊ ၁၂၊ ၁၄၊ ၁၉၊ ၂၇၊ ၃၂၊ ၃၅၊ ၄၂၊ ၄၉၊ ၅၄၊ ၆၁၊ ၇၁၊ ၇၇၊ ၈၂၊ ၉၁၊ ၉၃၊ ၁၀၁၊ ၁၀၉၊ ၁၁၅၊ ၁၂၀၊ ၁၂၃၊ ၁၂၅၊ ၁၃၃၊ ၁၃၈ နှင့် ၁၅၅ တို့တွင် ZM ရေးဆွဲသည့် သရုပ်ဖော်ပုံများ ပါဝင်သည်။ ပုံများ ခပ်စိပ်စိပ် ပါဝင်ရာ စာမဖတ်နိုင်သည့် ကလေးများပင် သဘောတွေ့မည့် စာအုပ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဝတ္ထုအပြီးတွင် စက္ကူငှက် ခေါက်နည်းကို အဆင့်ဆင့် ဖော်ပြထားသည်။ မည်သည်မှရယူသည်ကို ဖော်ပြထားခြင်း မရှိရာ စာရေးသူကိုယ်တိုင် ဖန်တီးထားသည်ဟု ယူဆရသည်။
ရေတွင်းပြည့်ရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ရေတွင်းပြည့်ရွာ (Yaetwinpyayt)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ သင်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၄၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သင်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၇ ဦး၊ မ ၁၃၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝံသဗေဒ
ဝံသဗေဒသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးအသီးအသီးတို့ တိုးတက်ထွန်းကားလာပုံနှင့် ပျံ့နှံ့သွားပုံကို စနစ်တစ်ကျလေ့လာသော သိပ္ပံပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဝံသဗေဒနှင့် အလားတူသော လူမျိုးခွဲခြားပြသရေး ပညာမှာကား ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူများ ပထဝီဝင်ဒေသအလိုက် ပျံ့နှံ့နေပုံကိုလိုက်၍ လူများကို မြေပုံနှင့်တကွ အမျိုးခွဲခြားဖော်ပြသော သိပ္ပံပညာဖြစ်လေသည်။ အမှန်အားဖြင့် လူမျိုးခွဲခြားပြသရေးပညာသည် ဝံသဗေဒအတွက် အကြောင်းအချက်များ ရှာဖွေပေးလေသည်။
ဤပညာ နှစ်ရပ်ကို ပူးပေါင်းလေ့လာခြင်းအားဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူအမျိုးမျိုး ကွဲပြားခြားနားပုံ၊ လူများ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြပုံနှင့် ဘာသာအယူဝါဒ ဓလေ့ထုံးစံများ၊ စီးပွားရေး၊ နိုင်ငံရေး၊ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေး၊ နေထိုင်စားသောက်ရေး အစရှိသည်တို့တွင် လူတစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး မတူကြသည့်အကြောင်းများကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာနိုင်လေသည်။
ဝံသဗေဒပညာ ပါရဂူကြီးများ၏ ယူဆချက်အရ လူသည် ရှေးဦးပထမ လူမျိုးတစ်မျိုးတည်းမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာပြီးနောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာသောအခါ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ပျံ့နှံ့သွားသဖြင့် ကာလဒေသအလျောက် လူအမျိုးမျိုး ကွဲပြားသွားခဲ့လေသည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အဓိက လူမျိုးကြီးများကို လူဝါမျိုး၊ လူဖြူမျိုး၊ လူမည်းမျိုးဟူ၍ အသွေးအရောင်ကို လိုက်၍ သုံးမျိုးခွဲခြားထားသည်။ အဓိက လူဝါမျိုးမှာ မွန်ဂိုလူမျိုးများဖြစ်၍ အာရှတိုက်၊ အမေရိကတိုက် နှင့် ပိုလီနီးရှားဒေသများတွင် အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြသည်ဟုဆိုသည်။ မွန်ဂိုလူမျိုးများ၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ အသားဝါသည်။ သို့မဟုတ် ညိုသည်။ ဆံပင်မှာ မည်းနက်၍ဖြောင့်စင်းသည်။ မျက်နှာပြား၍ နဖူးမှာ နောက်သို့ခွက်နေသည်။ အဓိက လူဖြူများ၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ အသားဖြူသည်။ နဖူးမောက်သည်။ ချွန်၍ပေါ်လွင်သော နှာတံရှိသည်။ ဆံပင်မှာ များသောအားဖြင့် နီညိုရောင်ဖြစ်သည်။ လူဖြူများသည် ဥရောပတိုက်နှင့် အာရှတိုက်အနောက်ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြ၏။ အဓိက လူမည်းမျိုး ဖြစ်သော နီဂရိုး အစရှိသည့် လူမျိုးများကိုကား အာဖရိကတိုက်တွင်သာ တွေ့ရှိရ၏။ သူတို့၏ပုံပန်းသဏ္ဌာန်မှာ အသားမည်းသည်။ အရပ်ပုသည်။ နှာခေါင်းပြားသည်။ ပါးရိုးများ အပြင်သို့ ငေါထွက်နေ၍ မည်းမှောင်လိမ် ကောက်သော ဆံပင်များရှိသည်။
အနောက်နိုင်ငံများရှိ ပြတိုက်များတွင် ဝံသဗေဒဌာနခွဲများထားရှိ၍ လူအမျိုးမျိုး၏ နေထိုင်လုပ်ကိုင်သွားလာပုံ ဓလေ့ထုံးစံနှင့် အလေ့အကျင့်များကို ဖော်ပြသည့် အရာဝတ္ထုများကို ပြသထားလေရာ နီးစပ်ရာလူမျိုးအချင်းချင်း ကွဲပြားခြားနားပုံ တူညီပုံတို့ကို နှိုင်းယှဉ်လေ့လာနိုင်လေသည်။ လူမျိုး ခွဲခြားပြသရေးသမားများကမူ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူမျိုးအသီးသီး ပျံ့နှံ့နေကြပုံနှင့် ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြပုံတို့ကို မြေပုံဖြင့် ဖော်ပြကြသည်။ အမှန်အားဖြင့် ဝံသဗေဒနှင့် လူမျိုးခွဲခြားပြသရေးပညာတို့မှာ ဒွန်တွဲနေ၍ မနုဿဗေဒ ပညာရပ် အစိတ်အပိုင်းများသာဖြစ်လေသည်။
တိုက်ကလား (မြောက်)ရွာ၊ တိုက်ကလား
တိုက်ကလား (မြောက်)ရွာ၊ တိုက်ကလား
အင်းစိန်လမ်း
အင်းစိန်လမ်းမကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့၏ အဓိကလမ်းမကြီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့အား မြို့၏ မြောက်ဘက်ခြမ်းနှင့် ဆက်သွယ်ပေးထားသော လမ်းမကြီးဖြစ်ကာ အင်းစိန်မြို့နယ်ကို ဖြတ်၍ တည်ရှိသည်။ ထိုလမ်းပေါ်တွင် တက္ကသိုလ်များ တည်ရှိသည်။
ခင်မောင်ကြီး (အဆိုတော်)
ခင်မောင်ကြီး (မြန်မာ ၁၃၀၂-) သည် မြန်မာလူမျိုး တေးသံရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
သက္ကရာဇ် ၁၃၀၂ ခုတွင် ဦး လှမောင်၊ ဒေါ် ခင်အေးမြင့် တို့က ချောက်မြို့တွင် မွေးသည်။ ၁၉၅၅ ခုတွင် ဂီတနယ်သို့ စရောက်သည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင် နေထိုင်ကာ တေးနံ့သာမြိုင် အဖွဲ့နှင့် သီဆိုသည်။
၃ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၃၇)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၃၈)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၈) ရက် ကျန်သေးသည်။
တင်ထွဋ်၊ ဦး (အိုင်စီအက်စ်)
တင်ထွဋ် (၁၈၉၅-၁၉၄၈)သည် ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း မြန်မာ တိုင်းရင်းသားများထဲမှ အိန္ဒိယ ပဋိညာဉ်ခံဝန်ထမ်း (အိုင်စီအက်စ်) အဖြစ် ပထမဆုံး ရွေးချယ်ခန့်ထားခဲ့ရသူ ဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့်အတူ လန်ဒန်မြို့သို့ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဆွေး‌နွေးရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးခေတ် ပထမဆုံး နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဘဝဖြစ်စဉ်
အဖ အရေးပိုင် ဦးဖိန်း (ကေအက်စ်အမ်၊ အေတီအမ်)နှင့် အမိ ဒေါ်မိမိ တို့မှ မြင်းခြံမြို့တွင် ၁၈၉၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်း ခုနစ်ယောက်ရှိပြီး ဦးတင်ထွဋ် (b. ၁၈၉၅ - d. ၁၉၄၈)၊ တရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီး ဦးကျော်မြင့်၊ တရားဝန်ကြီးချုပ် ဦးမြင့်သိန်း၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံးပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာထင်အောင် ( b. ၁၉၀၉ - d. ၁၉၇၈) တို့ဖြစ်ပြီး ညီအစ်ကို ၄ ဦးစလုံးမှာ အင်္ဂလန်မှ ဘားအက်လော (Bar-at-Law) ဝတ်လုံဘွဲ့များရ၍ ထူးချွန်ထက်မြက် ထင်ရှားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ညီမသုံးဦးအနက် အကြီးဆုံး ဒေါ်မြမူမှာ မြန်မာစာပါမောက္ခ ဦးဧမောင်၏ဇနီး ဖြစ်၍ အလတ် ဒေါ်ခင်စောမူမှာ အိုင်စီအက်စ် ဦးဘတင့်၏ဇနီး ဖြစ်သည်။ အငယ်ဆုံး ဒေါ်တင်စောမူမှာ အင်္ဂလိပ်စာပါမောက္ခ ဖြစ်သည်။ ဦးဖိန်းသည် အလွန်အရပ်နိမ့်သော်လည်း သူ၏အရည်အချင်းနှင့် ဝီရိယမှာ လွန်စွာမြင့်မားသည်။ ၎င်း၏ သား လေးယောက်နှင့် သမီး သုံးယောက်စလုံးမှာ ပညာထူးချွန်ပြီး မြန်မာပြည်တွင် လွန်စွာထင်ရှားလာခဲ့သည်။
ပညာရေး နှင့် အားကစား
ငယ်စဉ်က ရန်ကုန်မြို့ စိန်ပေါအထက်တန်းကျောင်း၊ ပဲခူးမြို့ အစိုးရ အထက်တန်း‌ကျောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းနှင့် ရန်ကုန်ကောလိပ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ရန်ကုန်ကောလိပ်တွင် လပိုင်းမျှသာ နေ၍ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန် ဂျူးဝစ် ကောလိပ်၊ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ် ကွင်းန်ကောလိပ်၊ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန် ဒဗ္ဗလင် ထရီနတီ ကောလိပ်တို့တွင် ဆက်လက် ပညာသင်သည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် မက်ခ်သစ်ထရစ်ပို စာမေးပွဲ၊ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် အီကောနောမစ်ထရစ်ပို စာမေးပွဲများ အောင်သည်။ ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် အက်ဆေးပြိုင်ပွဲ၌ ဟူးစ်ပရိုက်ဆု ရသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ်မှ ဘီအေဘွဲ့ကို သင်္ချာ၊ ဘောဂဗေဒ ဂုဏ်ထူးတို့ဖြင့် ရရှိသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒဗ္ဗလင် ထရီနတီကောလိပ်မှ ဘီအေ (တီ၊ စီ၊ ဒီ) နှင့် အမ်အေဘွဲ့များ ရသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန် မစ်ဒယ်တန်ပယ်လ် ဥပဒေကျောင်းမှ ဘရစ်စတာ (Barrister at Law) ဝတ်လုံဘွဲ့ ရသည်။
အင်္ဂလန်တွင် ပညာ သင်ကြားနေစဉ် အားကစား၌ ထူးချွန် ထင်ရှားသည်။ ဂျူးဝစ်ကောလိပ် ရတ်ဘီ အားကစား လက်ရွေးစင်၊ ပတ်ဘလစ်စကူး လက်ဝှေ့ ချန်ပီယံ၊ ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ် ရတ်ဘီ ခေါင်းဆောင်နှင့် လှေလှော်အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ
၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ တိုင်းရင်းသားများထဲမှ အိန္ဒိယ စစ်တပ် ကော်မရှင် အရာရှိ ၄ ဦးတွင် တစ်ဦး အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ တိုင်းရင်းသားများထဲမှ ပထမဆုံး အိုင်စီအက်စ် ဝန်ထမ်း အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရကာ ၁၉၁၉-၂၁ ခုနှစ်တွင် အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်၌ အလုပ်သင် အဖြစ် ပညာသင်ခဲ့သည်။
၁၉၂၁ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၂ ရက်တွင် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ရောက်သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးတိုင်း ကမာစဲမှ ဦးဘိုးမင်း၏ သမီး မသန်းတင်နှင့် လက်ထပ်သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးဝန်ထောက်၊ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် သစ်တောဌာန အတွင်းဝန်ထောက်၊ သစ်တော ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ အတွင်းဝန်များရုံး ဘဏ္ဍာ‌ရေးဌာန၌ အတွင်းဝန်ထောက်၊ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အခွန်တော်နှင့် သဿမေဓ စုံစမ်းရေး ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး၊ ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် သမဝါယမ တွဲဖက် ရီဇစ္စတြာ ဝန်ထောက် အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ဝ ရက်မှ ၁၉၃၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၁၇ ရက် အထိ ဒေလီမြို့နှင့် ဆင်းမလားမြို့တို့တွင် အိန္ဒိယ အစိုးရ စက်မှုနှင့် အလုပ်သမားဌာန အတွင်းဝန်ထောက်၊ ဒုတိယအတွင်းဝန်၊ တွဲဖက်အတွင်းဝန် အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်အရေးပိုင်၊ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် အတွင်းဝန်ရုံး ဘဏ္ဍာရေးဌာန ဒုတိယအတွင်းဝန်၊ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်၏ အတွင်းဝန် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တိုင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အဓိပတိ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဒိုမေနီယန် အုပ်ချုပ်ရေး တောင်းရန် အင်္ဂလန်သို့ သွားသည့် နန်းရင်းဝန် ဦးစော၏ အကြံပေးအရာရှိအဖြစ် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ လိုက်ပါခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတွင် ဦး‌စောသည် မြန်မာပြည်သို့ အပြန်ခရီး၌ ပါလက်စတိုင်း (အစ္စရေး)တွင် အဖမ်းခံရသောအခါ ဦးတင်ထွဋ်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဆင်းမလားရှိ မြန်မာပြည်စစ်ပြေး ဒေါ်မန်စမစ် အစိုးရ၏ ပြန်လည်ထူ‌ထောင်‌ရေးဆိုင်ရာ အကြံပေးအရာရှိ အဖြစ် စစ်ပြီးသည်အထိ ပို့ထားခဲ့ပြီး ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ကန္နီဆွေးနွေးပွဲ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရ၏ အော်ဒါအော့ဖ် ဗြိတိသျှ အင်ပါယာဘွဲ့ (အိုဘီအီး) ချီးမြှင့်ခဲ့ရသည်။
နိုင်ငံရေး
ဦးတင်ထွဋ်သည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယပဋိညာဉ်ခံ ဝန်ထမ်းရာထူးမှ ပင်စင်ယူပြီးနောက် ဖ-ဆ-ပ-လအဖွဲ့သို့ ဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဖဆပလ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဦးဆောင်၍ ဘုရင်ခံ၏ အမှုဆောင်ကောင်စီအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဦးတင်ထွဋ်သည် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်တော်ဌာန ဝန်ကြီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၄ရ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့သည် မြန်မာပြည် သို့အာဏာများ လွှဲပြောင်းပေးရေးအတွက် လန်ဒန်မြို့သို့ သွားရောက်ဆွေးနွေးရာတွင် ဦးတင်ထွဋ်သည် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဦးတင်ထွဋ် သည် ပင်လုံစာချုပ် ချုပ်ဆိုရေး မြန်မာကိုယ်စားလှယ်၊ ရီးဝီလျံ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သော နယ်ခြားဒေသ စုံစမ်းရေး ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊   ဆာမောင်ကြီး၊ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဦးအောင်ဇံဝေ၊ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ်၊ သခင်ဝတင်နှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား ခေါင်းဆောင်များနှင့် အတူ ပင်လုံညီလာခံ တွင် ဦးဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄ရ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်ရွေး ကောက်ပွဲများ ကျင်းပသောအခါ ဦးတင်ထွဋ်သည် ဟင်္သာတ မြို့မ မဲဆန္ဒနယ်မှ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရပြီး အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲရေး ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင်၊ အခြေခံဥပဒေ အချောကိုင် ကော်မတီ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး အတွက်ဆွေးနွေးရန် ဝန်ကြီးချုပ် သခင်နုခေါင်းဆောင်သော မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ အင်္ဂလန်ပြည် လန်ဒန်မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့ရာ၌လည်း ဦးတင်ထွဋ်သည်အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့တွင် နှစ်ကြိမ်လုံး ပါဝင်ခဲ့ရာ၌ ဦးတင်ထွဋ်သည် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စများတွင် အကူအညီ များစွာပေးနိုင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၇ ရက်တွင် လန်ဒန် မြန်မာပြည်ဆိုင်ရာ ကော်မရှင်နာ မင်းကြီး အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဖ-ဆ-ပ-လအစိုးရအဖွဲ့တွင် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ဆက်လက်‌ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်တွင် ဝန်ကြီးရာထူးမှ နုတ်ထွက်၍ မြန်မာ့ အရန်တပ်မတော် တပ်မင်းကြီး တာဝန်ကို ဗိုလ်မှူးချုပ် ရာထူးဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
လုပ်ကြံခံရ
ထိုသို့ တာဝန်ယူနေစဉ် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့ ညနေပိုင်းတွင် နယူတိုင်းမ်အော့ဖ် ဘာမား သတင်းစာတိုက်မှ နေအိမ်အပြန် ကားပေါ်အတက်တွင် ဗုံးခွဲ လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် ယနေ့ထိ လက်သည် မပေါ်ခဲ့ပေ။
ထုတ်ဝေသူ နှင့် အထူးသတင်းထောက်
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အိုင်စီအက်စ် ဝန်ထမ်းဘဝမှ နုတ်ထွက်၍ The Burmese Review (သည်ဘားမိစ် ရီဗျူး)၊ New Time of Burma (နယူးတိုင်းမ်အော့ဖ် ဘားမား) သတင်းစာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ လန်ဒန်တိုင်း သတင်းစာ၏ အထူးသတင်းထောက် အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်၍ မြန်မာပြည်နှင့် ပတ်သက်သော သတင်းနှင့် ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ပြီးနောက်
စစ်အခမ်းအနားနဲ့ဂုဏ်ပြုပြီး မိသားစုဝင်တွေရဲ့ထုံးစံအတိုင်း ကွယ်လွန်သူကို မီးသင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုးပြာကို အနီးဆုံးမြစ်ထဲကို မျှောခဲ့ကြသည်။ မီးသင်္ဂြိုဟ်စက်မရှိ၍ ကြံတောသုသန်ထဲတွင် မီးသင်္ဂြိုဟ်စက်လေးတစ်ခု တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ မိသားစု အနေနှင့် ဂူလုပ်ဖို့ အစီအစဉ်မရှိခဲ့သော်လည်း ဝန်ကြီးချုပ်(ဦးနု)က နှောင်းလူတွေအမှတ်ရစေဖို့ဆိုပြီး အာဇာနည်ကုန်းမှာ အုတ်ဂူတည်ဆောက်စေခဲ့သည်။ အခေါင်းလွတ်တစ်ခုထဲမှာ ဦးတင်ထွဋ်ရဲ့ ဗိုလ်မှူးချုပ်ဝတ်စုံ( အရပ်သားထဲမှာ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဗိုလ်မှူးချုပ်ရာထူးပထမဆုံး ခန့်အပ်ခံရသူ)ထည့်ပြီး ဂူသွင်းခဲ့သည်။ အခေါင်းလွတ်ကိုဂူသွင်းခဲ့တာမို့ မိသားစုဝင်တွေက ဦးတင်ထွဋ်သေဆုံးတဲ့နှစ်ပတ်လည်တွေမှာ အုတ်ဂူကို မသွားခဲ့ကြပေ။
မြောက်ကိုးရီးယားဗုန်းခွဲမှုအပြီး အာဇာနည်ဗိမာန်မှာ အာဇာနည်တွေကိုပဲ ထားရှိဖို့အတွက် ဦးတင်ထွဋ်ဂူနဲ့ ဗိုလ်မှူးစိန်မှန်တို့ရဲ့ဂူတွေကို ကြံတောကိုရွှေ့ပြီး အုတ်ဂူနှစ်လုံးတည်ဆောက်ပေးမယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ကြသဖြင့် အခေါင်းတစ်ခုနဲ့ ဦးတင်ထွဋ်ရဲ့ မိတ္တူဓာတ်ပုံကြီးဟာ အသုဘယာဉ်နဲ့အတူ ကြံတောဆီကို သွားခဲ့ရပြန်တယ်။ ခေါင်းအထဲမှာတော့ ဘာမှမပါခဲ့ပေ။
ဘ၀နိဂုံး
အိုင်စီအက်စ် ဦးတင်ထွဋ်သည် ဗုံးဒဏ်ရာဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက် ည ၇ နာရီ ၃၅ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ ဇနီး ဒေါ်သန်းတင်နှင့် သမီး ၃ ယောက် ကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ကြီးများ
တင့်ဆွေ (ဂျာနယ်ကျော်)
ဂျာနယ်ကျော်တင့်ဆွေကို ရန်ကုန်မြို့ စမ်းချောင်းရပ်တွင် အဖ ဦးသာလူ (မလိခ ကမူ ဦးသာထိုဟု ပြသည်)။ အမိ ဒေါ်စောမြ တို့က ၁၉၁၇ ခု ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင် ခဲ့သည်။ အမည်ရင်း မှာလည်း ဦးတင့်ဆွေပင် ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန် အစိုးရ အထက်တန်း ကျောင်းနှင့် မြို့မ အထက်တန်း ကျောင်းတို့တွင် ၁ဝ တန်း အထိ ပညာ သင်ယူ ခဲ့သည်။ အထက်တန်း‌ကျောင်းဘဝကတည်းကပင် ရန်ကုန်မြို့ အစိုးရဟိုက်စကူး ‌ကျောင်းမဂ္ဂဇင်း၊ ဝံသယူဝ မဂ္ဂဇင်းတို့၌ ‌ဆောင်းပါးများ၊ ဝတ္ထုများ ‌ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆယ်တန်း စာမေးပွဲ မဖြေဘဲ ဆယ်သန်း သတင်းစာ တိုက်တွင် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ကာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် သတင်းစာ ‌လောကနှင့် စာ‌ပေ‌လောကသို့ တပြိုင်တည်း ဝင်‌ရောက်ခဲ့သည်။
ကလောင်များ
ထိုနှစ်မှာပင် တင်‌လေးမြင့် က‌လောင်အမည်ဖြင့် ကလဲ့စား‌ချေသူ ဝတ္ထုကို ‌ရေးခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခု ဂျာနယ်ကျော်၌ ပါသည့် 'ပြဿနာ' ဝတ္ထုတိုတွင် "ဂျာနယ်ကျော် တင့်ဆွေ" ကလောင် အမည်ကို စတင် အသုံး ပြုသည်။ ကျော်လွန်း၊ ကိုကိုသိ၊ မောင်ဆွေတင့်၊ ပြည်သူ့ဟစ်တိုင် တင့်ဆွေ၊ တင်လေးအောင်၊ ပေါ်လွင်၊ ရွှေရိုးကြီး စသော ကလောင် အမည်ခွဲ များကိုလည်း အသုံး ပြုခဲ့သည်။
ကျင်လည်ရာအသိုင်းအဝိုင်းနှင့် ရာထူး
ဆယ်သန်း၊ လမ်းညွှန်၊ ဂျာနယ်ကျော်၊ သူရိယ၊ ပြည်သူ့ ဟစ်တိုင်၊ ဟံသာဝတီ၊ ဂါးဒီးယန်း၊ အမျိုးသားနှင့် ပြည်ထောင်စု စသော သတင်းစာ တိုက်များတွင် သတင်းထောက်၊ တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ အထိ အဆင့်ဆင့် လုပ်ကိုင် ကျင်လည် ခဲ့သည်။ ရိုက်တာ၊ အေပီ၊ ယူပီ စသည့် နိုင်ငံခြား သတင်း ဌာန များတွင်လည်း သတင်းထောက် အဖြစ် လုပ်ကိုင် ခဲ့ဖူးသည်။ သတင်းစာ လောကတွင် နှစ်ပေါင်း သုံးဆယ် နီးပါးမျှ လုပ်ဆောင် ခဲ့သည်။
မြန်မာပြည် သတင်းထောက်များ အသင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ သတင်းစာ ဆရာများ အသင်းတို့တွင် အမှုဆောင် တဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုတွင် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း အမှုဆောင် အဖွဲ့ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး တာဝန် ကိုလည်း ယူခဲ့သည်။
ရေးသားခဲ့သောစာအုပ်များ
သတင်းစာ လောက၌ ကျင်လည် ခဲ့သူ ဖြစ်ရာ သတင်းစာ အခြေခံ ပညာ (၁၉၅၂)၊ ကလောင် စစ်သား (၁၉၆၆)နှင့် အနှစ် နှစ်ဆယ်ကျော်က ဟူ‌သော သတင်းစာ အတတ်ပညာဆိုင်ရာ ကျမ်းနှင့် သတင်းစာ‌လောက အ‌တွေ့အကြုံ စာအုပ်များကိုလည်း ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်။ သတင်းစာအ‌ခြေခံပညာ (၁၉၅၂) စာအုပ်သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ် စာ‌ပေဗိမာန် စာပ‌ဒေသာဆုရ စာအုပ်ဖြစ်ပြီး က‌လောင်စစ်သား သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ် အမျိုးသားစာ‌ပေဆု စာပ‌ဒေသာ စတုတ္ထဆုရ စာအုပ်ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာဖြူ (၁၉၅ဝ)၊ မြေအောင်း ပါမောက္ခ တင်းဖရိတ် စသော သိပ္ပံ ဝတ္ထုများကို မြန်မာ စာပေ လောကတွင် ပထမ ဦးဆုံး ရေးဖွဲ့ ခဲ့သည်။ ဂျော်လီဆောရီး၊ သက်သက်၊ ပြုံးချင်သူကြီးရယ်၊ တနေ ဝင်လေသော်၊ ဒီလှိုင်းလေးများ ခြေရာ၊ နှောင်းလေသည့် မိုး၊ မဆုံးနိုင်သော အဆုံး၊ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး အတွက် (၁၉၆၆) စသည့် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်‌ရေးသမိုင်း ‌နောက်ခံပြု ဝတ္ထုရှည် များမှာ ထင်ရှားသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်အထိ လုံးချင်းဝတ္ထု ၁၅ အုပ်ခန့် ‌ရေးသားခဲ့ သည်။ ရုပ်ရှင် သီချင်း၊ ရုပ်ရှင် ဇာတ်ညွှန်း များလည်း ရေးခဲ့သည်။ "သတင်းစာ အခြေခံ ပညာ" စာအုပ်ဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ် စာပေဗိမာန် စာပဒေသာဆု၊ "ကလောင် စစ်သား" ဖြင့် ၁၉၆၆ ခုနှစ် အမျိုးသား စာပေဆု စာပဒေသာ စတုတ္ထဆုတို့ ရရှိ ခဲ့သည်။ သတင်းစာ ဆရာ အသင်း၏ စတုတ္ထမဏ္ဍိုင် ဆုမှ "အကောင်းဆုံး သတင်းထောက်ဆု" ကိုလည်း ရခဲ့ ဖူးသည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၈၂ ခု အောက်တိုဘာ ၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ မြောက်ဥက္ကလာပ၊ ဆ ရပ်ကွက်၊ ခေမာသီ လမ်းသွယ် ၃ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ခင်မြင့် နှင့် သားသမီး ခြောက်ယောက် ကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ပန်ဇီရွာ
ပန်ဇီရွာ
ဆိပ်သာရွာ၊ ရွှေရောင်ချ
ဆိပ်သာရွာ၊ ရွှေရောင်ချ