cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မြလွင်၊ မ၊ ကောလိပ်စိန်
မြလွင်၊ မ၊ ကောလိပ်စိန် (မြန်မာ ၁၂၆၈ - ၁၃၂ဝ)
မမြလွင်သည် နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသားကြီး ဘုရားတကာ ဦးဘိုးစိန်နှင့် တွဲဖက်ကပြခြင်းကြောင့် နာ်မည်ရသောဇာတ်မင်းသမီးကြီးဖြစ်၍ အမည်ရင်း မမြလွင်ထက် ကောလိပ်စိန်ဟူသော အမည်ဖြင့် ပိုမို လူသိများ ထင်ရှားပေသည်။ ဦးဘိုးစိန်သည်ငယ်စဉ်က ယောက်ျားမင်းသမီး အောင်ဗလနှင့်လည်းကောင်း၊ မင်းသမီး မငွေစိန်နှင့်လည်းကောင်း တွဲဖက်ကပြခဲ့ရာတွင် ဘိုးစိန် -အောင်ဗလ၊ ဘိုးစိန် - ငွေစိန်ဟူ၍ အမည်များ ဒွန်တွဲကျော်ကြားခဲ့ပြီးနောက် မြောက်မြားစွာ သော မင်းသမီးတို့နှင့်တွဲ၍ ကပြခဲ့သော်လည်း ကော်လိပ်စိန် အမည်ခံ မမြလွင်နှင့် တွဲ၍ ကသောအခါ ပရိသတ်အများ သဘောကျ နှစ်ခြိုက်ကြသဖြင့် ဘိုးစိန် - ကောလိပ်စိန်ဟူ၍ ထင်ရှားလာပေသည်။
မမြလွင်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ ခုနှစ် ဝါခေါင်လဆန်း ၈ ရက်နေ့တွင် ဝါးခယ်မ မြို့အပိုင် ထိပနန်းရွာတွင် ဇာတ်မင်းသားကြီး အဖ ဦးဘိုးရုန်းနှင့် မိန်းမ ဇာတ်မင်း သား အမိ ဒေါ်မှန်တို့မှ ဖွားမြင်သည်။ မွေးချင်း ၃ ယောက်အနက် တစ်ဦးတည်း သောအထွေဆုံး သမီးဖြစ်၏။ မမြလွင်အသက် ၇ နှစ်အရွယ်တွင် ဝါးခယ်မမြို့ပေါ်၌ တိုက်ပိုင် အင်စပက်တော် (ယခုအခေါ် ရဲမှူး) ဦးဘိုးစ ဆိုသူသည်အရပ်အငြိမ့် ကလေးထောင်ခဲ့ရာ မမြလွင်ကလေးသည် ဇာတ်စင်ပေါ်းတက်ကာ ကပြ အသုံးတော် ခံခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် ၁ဝ နှစ်အရွယ်တွင် တလိုင်း မြကြင်၏ အငြိမ့်အဖွဲ့၌ လက်ထောက်အဖြစ်ဖြင့် ကပြနေစဉ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၁၄ လမ်းမှ အငြိမ့်ဆရာဦးဘိုးသင်ကခေါ်ခဲ့၍ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး 0x100သဘာညွန့်၏ လက်ထောက်အဖြစ် လူရွှင်တော် ဦးစိန်ကုံး၊ ဦးဗလကြီးတို့နှင့်အတူ မြလွင်အမည် ဖြင့် ကပြခဲ့သည်။ ထိုသို့ကခဲ့ရာ၌ ကောလိပ်ကျောင်းပွဲအများအပြား၌ ကပြခဲ့ရပြီး လျှင် ကျောင်းသားများ သဘောကျကြသောကြောင့်ကောလိပ်စိန်ဟူသော အမည်ကို ရခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်အခါက မမြလွင်သည် အသက်အရွယ်အားဖြင့် ၁၂ နှစ် ၁၃ နှစ်ခန့်သာရှိသေး၏။ မမြလွင်သည် ၁၂၈၂ ခုနှစ်လောက်တွင် ဦးစိန်ကုံးကို အကြောင်းပြု၍ ဦးဘိုးစိန် ဇာတ်အဖွဲ့သို့ ရောက်သွားလေသည်။ဦးဘိုးစိန်၏ ဇာတ်ထဲရောက်ခါစ အချိန်က မမြလွင်သည် ယိမ်းခေါင်းဆောင်၊ လက်ထောက်မင်းသမီးကလေးဘဝနှင့် အငြိမ့် ခန်းများ၊သားတော် သမီးတော်ခန်းများတွင် ပါဝင် ကပြခဲ့ရ၏။ အိုးစည်ယိမ်းတွင် တစ်ယောက်တည်းထွက်ကာ ဦးဘိုးစိန် တီထွင် သင်ပြပေးသည့်အတိုင်း လင်း ကွင်းတီး၍ ကပြရာ၌ သူမတူအောင် ထူးချွန်ရကား ယနေ့တိုင် ကောလိပ်စိန် လင်းကွင်းတီးဟန်ဟူ၍ တွင်ခဲ့ပေသည်။ မယ်ဟေမာဇာတ်ကို ဦးဘိုးစိန် ထွင်ပြီး လျှင် ဓမ္မစကြာသုတ်ကို မင်းသမီး ၄ ယောက်အား အကျက်ခိုင်းရာတွင် မမြလွင် သည် ခေါင်းဆောင်မင်းသမီး အဖြစ် ပါဝင်ကပြခဲ့ရလေသည်။ မမြလွင်သည် ကြိုးစားမှုကြောင့် ၁၉ နှစ်အရွယ်မှ စ၍ ဦးဘိုးစိန်နှင့် တွဲ၍ ကလာ နိုင်သည်။ အကတွင် ဦးဘိုးစိန်၏ကဟန်များကို ထက်ကြပ်မကွာလိုက်နိုင်သဖြင့် ၂၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဦးဘိုးစိန်မျက်နှာလွဲနိုင်လောက်အောင် အရည်အခြင်း ပြည့်လာ သည်။ မမြလွင်သည် ရုပ်ရည်လည်း တင့်တယ်၍ အသံလည်း အောင်၏။ ယိမ်း ကကွက်များ တီးလုံးတိုက်ရာ ဇာတ်တိုက်ရာတွင်သာမက အမျိုးသမီးပိုင်း အုပ်ချုပ် ်ရေးတွင်ပါ တာဝန်လွှဲအပ်ခြင်း ခံခဲ့ရ၏။ အနေကြာသဖြင့် ဦးဘိုးစိန်၏ သမီးတစ် ယောက်သဖွယ်ဖြစ်လာကာ ဦးဘိုးစိန်၏ သားသမီးများကလည်း အစ်မကြီးသဖွယ် ခင်မင်ကြ၏။ ဦးဘိုးစိန်၏သား ကနက်စိန် ဇာတ်ခုံပေါ်ရောက်လာသောအခါတွင် ဖခင်ကိုယ်တိုင် သင်ပြခြင်း မပြုနိုင်သော အချိန်များ၌ မမြလွင်ကပင် သင်ကြား ပြသ ပေးရ၏။ မမြလွင်သည်ယောက်ျားကဟန်မျာတွင်လည်း ကောင်းမွန်နိုင်နင်းစွာ ကတတ်သူ ဖြစ်၏။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ဖြစ်လာသောအခါ မမြလွင်သည် ဝါးခယ်မ မြို့သို့ ပြန်နေစဉ် ရောဂါဖိစီးလာသဖြင့် သဘင်အလုပ်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်ရလေ သည်။ ထိုအခိုက် တရားအားထုတ်၍ သံဃာများအာ နိစ္စဘတ်ဆွမ်းလှူ၍ ဒါနပြု သည်။ ထို့ပြင် မိမိဇာတိရပ်ရွာ၌ ဓမ္မာရုံတစ်ခုနှင့် စာသင်ကျောင်းတစ်ခု ဆောက် ်လုပ် လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မမြလွင်သည် ၁၃၂ဝ ပြည့်နှစ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့တွင် ဝါးခယ်မမြို့၌ ကွယ်လွန်လေသည်။
ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်
အနုမြူဗုံး ပေါက်ကွဲရာ၌ ပြင်းထန်သည့် အပူချိန်မျိုး ဖြစ်ပေါ်လာသကဲ့သို့ အေးမြလှသည့် အအေးချိန်မျိုးဖြစ်အောင် သိပ္ပံပညာရှင်များက ဖန်တီးယူ ကြသည်။ ဤကဲ့သို့ အအေးချိန်မျိုး ဖြစ်အောင် ဖန်တီးယူသည့် ပညာကို ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်ပညာဟု ခေါ်သည်။ ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ဆိုသည်မှာ ရေခဲကဲ့သို့ အေးမြအောင် ပြုလုပ်ခြင်းဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
လက်တွေ့ စူးစမ်းမှုများ
သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်သော အလွန်အေးသည့် အခြေအနေမျိုးမှာ အပူချိန်တိုင်း ကိရိယာအရ ရေခဲအမှတ်အောက် ၁၂၆.၉ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက်သာ ရှိသည်။ အဆိုပါ အအေးချိန်မျိုးမှာလည်း ဝင်ရိုးစွန်းကဲ့သို့သော ဒေသများ၌သာ ရှိတတ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော အအေးချိန်မျိုးသည် လူအများအတွက် အလွန် အေးမြလှသည်ဟု ယူဆရမည် ဖြစ်သော်လည်း လွန်ကဲသော အအေးဓာတ် ရမှုအတွက် စူးစမ်းမှု ပြုနေသော သိပ္ပံပညာရှင် များအဖို့မူ အပူချိန် အတော်အတန် ရှိနေသေးသည်။
လွန်ခဲ့သည့် နှစ်တစ်ရာခန့်ကပင် သိပ္ပံပညာဖြင့် လွန်ကဲသောအအေးဓာတ်ကိုဖန်တီးယူနိုင်ကြောင်း ဗြိတိသျှ သိပ္ပံပညာရှင် လော့ကယ်လဗင်က လက်တွေ့ စမ်းသပ် ပြသခဲ့ဖူးသည်။ အဆိုပါ အအေးဓာတ်၏ အအေးချိန်အမှတ်မှာ ဝင်ရိုးစွန်းဒေသရှိ အအေးချိန် အမှတ်ထက် ဖာရင်ဟိုက် ဒီဂရီ တစ်ရာ ပို၍အေးမြပြီး ပကတိ သုည အမှတ်ဟူ၍ တင်စားခေါ်ဝေါ်ထားသည်။
လော့ကယ်လဗင်သည် မိမိ၏ စမ်းစစ်ချက်ကို ဤသို့ရှင်းလင်း ပြောပြခဲ့သည်။ ဓာတ်ငွေ့တစ်ခုသည် အအေးချိန် စင်တီဂရိတ် သုညဒီဂရီအောက် တစ်ဒီဂရီ ကျဆင်းတိုင်း မိမိ မူလထုထည် ကုဗ၏ ၂၇၃ ပုံအနက်တစ်ပုံ ဆုံးရှုံးကြောင်း၊ ဤသို့အားဖြင့် အအေးချိန် သုညဒီဂရီအောက် ၂၇၃ ဒီဂရီ အထိ ကျဆင်းသွားမည် ဆိုလျှင် အဆိုပါ ဓာတ်ငွေ့မှာ မိမိထုထည် ကုဗအားလုံးနှင့် စွမ်းအင်အားလုံးပါ ဆုံးရှုံးသွားမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ထို့ထက်လည်း ပို၍ အေးမြနိုင်စရာ မရှိကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် အအေးချိန် သုညဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်အောက် ၂၇၃ ဒီဂရီသည် ပကတိ သုညအမှတ် ဖြစ်ကြောင်း၊ ယင်းပကတိ သုညအမှတ် အခြေအနေမျိုးတွင် အရာဝတ္ထုများ၏ မော်လီကျူးများမှာလည်း လှုပ်ရှားမှု ရှိတော့မည် မဟုတ်ကြောင်း လော့ကယ်လဗင်က ပြောကြားခဲ့သည်။
သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ပကတိ သုညအမှတ်၏ ကိန်းဂဏန်း တန်ဖိုးကို - ၂၇၃.၅ ဒီဂရီ ဟူ၍ ပုံသေ ယူဆပြီး အအေးချိန် အမှတ်ကို တွက်ချက်လေ့ရှိသည်။ အဆိုပါ အအေးချိန် အမှတ်ကိုလည်း သုညဒီဂရီ ကယ်လဗင်၊ သို့မဟုတ် သုညဒီဂရီကေ (0K) ဟူ၍လည်း အတိုကောက် ခေါ်လေ့ရှိသည်။ ဖာရင်ဟိုက် စကေးအရ ဆိုလျှင် ပကတိ သုညအမှတ်သည် - ၄၅၉.၇ ဒီဂရီ ဖြစ်သည်။
၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သိပ္ပံပညာရှင် ဂျိမ်းဒီးဝါးသည် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ဓာတ်ငွေ့ကိုလည်း - ၂၄ဝ ဒီဂရီ ၌ အရည် ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ကြောင်း လက်တွေ့ ပြသခဲ့သည်။ ထိုနှစ်အတွင်း၌ပင် အခြားသိပ္ပံပညာရှင် တစ်စုလည်း လေအပါအဝင် အခြားဓာတ်ငွေ့ အချို့ကို အရည်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် သိပ္ပံပညာရှင်များသည် ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့ကို အရည်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ပြီး စူးစမ်းမှုများကိုလည်း ဆက်လက်လုပ် ဆောင်ခဲ့သည်။
ယင်းတို့အနက် ဒတ်ချ်လူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် ဟိုက်ကာမာ လင်အုန်း ဆိုသူသည် ဟီလီယံဓာတ်ငွေ့ကို ပကတိ သုညအမှတ် မရောက်မီ ၄.၂ ဒီဂရီ အလိုတွင် အရည်ဖြစ်အောင် ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ဟိုက်ကာမာ လင်အုန်းသည် လက်တွေ့ စူးစမ်းမှုများ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်ခဲ့ရာမှ ပြဒါး ကဲ့သို့သော သတ္တုများ၌ ပကတိ သုညဒီဂရီ အအေးချိန် ရောက်လုနီး တစ်ဒီဂရီအလို၌ ဖြစ်ပေါ်တက်သော ဂုဏ်သတ္တိတို့ကို အံ့ဖွယ်ရာ တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ယင်းတွေ့ရှိချက်ကို အခြေခံ၍ အခြား သိပ္ပံပညာရှင် များက လက်တွေ့ စူးစမ်းမှုများ ဆက်လက် ပြုလုပ်ကြရာ၌ ခဲသတ္တုသည် ပကတိ သုညဒီဂရီ မရောက်မီ ၇.၂၂ ဒီဂရီ အလို၌ ၎င်း၊ ခဲမဖြူသည် ပကတိ သုညဒီဂရီမရောက်မီ ၃.၇၃ ဒီဂရီ အလို၌၎င်း ထူးကဲဓာတ်ကူးပစ္စည်းမျိုး ဖြစ်သွားသည်ကို တွေ့ခဲ့ရသည်။ အလားတူပင် ဓာတ်ကူးပစ္စည်းများ ဖြစ်သော အချို့ သတ္တုစပ် ပစ္စည်းများမှာလည်း ပကတိ သုညဒီဂရီ မရောက်မီ ၁၈ ဒီဂရီ အလို၌ ဓာတ်ကူးခြင်းကို ခုခံမှုမရှိသော ပစ္စည်းမျိုး ဖြစ်သွားသည်ကိုလည်း တွေ့ခဲ့ရသည်။
ဒြပ်ပစ္စည်းများကို ပကတိ သုညဒီဂရီမရောက်မီ .ဝဝဝဝ၂ ဒီဂရီ အထိ အအေးပေးနိုင်သည့် နည်းကို တွေ့ခဲ့သည်။ ယင်းသို့အားဖြင့် သိပ္ပံပညာရပ်တွင် ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် အတတ်ပညာမှာ တစ်ကဏ္ဍ ဆန်းသစ်လာတော့သည်။
မွေးမြူရေးအတွက် အသုံးချခြင်း
ရှေးယခင်က မေထုန်မဲ့ သားစပ်ရာ၌ သုက်ရည်များ ပျက်စီးမှုကြောင့် အောင်မြင်သင့်သလောက် အောင်မြင်မှု မရခဲ့ချေ။
၁၉၅ဝ မှစ၍ ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် သုက်ရည်များကို အခဲများအဖြစ် မပျက်စီးအောင် သိုလှောင်ဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်သဖြင့် မေထုန်မဲ့သားစပ်လုပ်ငန်းများသည်ရာခိုင်နှုန်း ပြည့် အောင်မြင်မှု ရတော့သည်။ အလားတူပင် သစ်သီးဝလံတို့၏ မျိုးစေ့များကိုလည်း ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် သိုလှောင် ဖြန့်ဖြူးပေးနိုင်သဖြင့် မျိုးစေ့များ မပျက်စီးဘဲ လိုအပ်သည့် စိုက်ခင်းများတွင် စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ ထိုမျှသာ မကသေးဘဲ ဒိန်ခဲ လုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုသော ဘက်တီးရီးယားများ ကိုလည်း ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် ခဲအောင်ပြုလုပ်ပြီး လိုအပ်ရာ လုပ်ငန်းခွင်များသို့ မပျက်မစီးပဲ ပေးပို့နိုင်သည်။
ဆေးသိပ္ပံ၌ အသုံးချခြင်း
ဆေးသိပ္ပံပညာရှင်များသည် ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် လိုအပ်သော အအေးဓာတ်ကို ဖြစ်ပေးစေခြင်း ဖြင့်ဆဲလ်များကို သေအောင်လည်း ပြုနိုင်သည်။ သို့မဟုတ် ဆဲလ်များကို မသေစေဘဲ ရေရှည် ငြိမ်နေအောင်လည်း ပြုနိုင်ကြသည်။ ယခုအခါ ဆေးသိပ္ပံ ပညာရှင်များသည် ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာကို ခွဲစိတ်ကုသမှုဘက်တွင် အသုံးပြု သည်။
အကြောသေရောဂါ စွဲကပ်သူများ၏ ဦးခေါင်းအတွင်းရှိ အာရုံကြောများကို ခွဲစိတ်ကုသရာ၌ ဦးနှောက် အခြေတွင် ရှိသည့် အာရုံကြောကို ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် ငြိမ်အောင် ပြုလုပ်ပြီး ခွဲစိတ်ကုသကြသည်။ အာရုံကြောဆိုင်ရာ အခြား ခွဲစိတ် ကုသမှုများတွင်လည်း ခွဲစိတ်လိုသည့် အပိုင်း၌ ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် အအေးဓာတ်ပေး၍ ခွဲစိတ် ကုသကြသည်။ မျက်လုံးတိမ်ကို ခွဲစိတ်ကုသရာ၌၎င်း၊ သွေးကြော အတွင်း သွေးပိတ်ဆို့မှုကို ခွဲစိတ် ကုသရာ၌၎င်း၊ ကျဉ်းနေသည့် သွေးကြောကို ခွဲစိတ် ကုသရာ၌၎င်း ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်ပညာဖြင့် သွေးများကို ခဲစေပြီးမှ ခွဲစိတ် ကုသကြသည်။
ထို့ပြင် ဆေးသိပ္ပံ ပညာရှင်များသည် ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာကို မူတည်၍ ခွဲစိတ်ကိရိယာ တစ်မျိုးကိုလည်း တီထွင်ထားသည်။ အဆိုပါ ကိရိယာမှာ အဝတ်ချုပ်အပ် အကြီးစား အရွယ်ခန့်သာ ရှိပြီး အအေးဓာတ်ကို နိုက်ထရိုင်ဂျင် အရည်ဖြင့် ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ လိုအပ်သော အအေးဓာတ် အနည်းအများကိုလည်း နိုက်ထရိုင်ဂျင် အရည် အနည်းအများပေးမှု အပေါ်တွင် မူတည်အောင် တီထွင်ထားသည်။ နိုက်ထရိုဂျင် အရည်ကို လျှပ်စစ် ဓာတ်အားဖြင့် အလုပ်လုပ်သော အဆို့ရှင်ဖြင့်ထိန်း၍ အသုံးပြုသည်။
ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် သွေးများနှင့် သွေးအတွင်းရှိ ဆဲများကို ရေရှည် သိုလှောင်ထားနိုင်ကြသည်။ ယင်းသို့ ရေရှည် သိုလှောင်နိုင်မှုကြောင့် ဆေးသိပ္ပံပညာရှင်များသည် လူတစ်ဦး၏ သွေးထဲ၌ ပါဝင်သော ဓာတ်ပစ္စည်း ပြောင်းလဲမှု အနေအထားကို သူ့အချိန်နှင့်သူ စစ်ဆေးပေးနိုင်သည်။ ယင်းသို့အားဖြင့် လူတစ်ဦး၌ နှလုံးရောဂါ၊ သို့မဟုတ် လေဖြတ်ရောဂါနှင့် အခြားရောဂါများ မည်သည့်အချိန်တွင် စွဲကပ်မည်ဟူ၍ ဟောကိန်းထုတ်နိုင်သည် ဟုဆိုသည်။ ခွဲစိတ်ကိရိယာများကိုလည်း အသုံးမပြုမီ ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် လွန်ကဲသော အအေးဓာတ်ပေးပြီး ယင်းတို့၌ စွဲကပ်နေသော အန္တရာယ်ဖြစ်စေသည့် ပိုးမွှားများကို သေစေသည်ဟု သိရသည်။
အင်ဂျင်နီယာပညာ၌ အသုံးချခြင်း
ယခုအခါ ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်ပညာဖြင့် ထူးကဲ ဓာတ်ကူးပစ္စည်းများ ပြုလုပ်နိုင်ကြသည်။ အမေရိကန် သိပ္ပံပညာရှင် ဒတ်တလေဘတ်သည် ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် ကရိုင်ထရွန်ခေါ် ကွန်ပျူတာ စက်ထိန်းခလုတ်ကို ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်ပညာ အသုံးပြုထားသော ကွန်ပျူတာ စက်အစိတ်အပိုင်းများ၊ လေဆာရောင်ခြည်ထုတ် ကိရိယာ၊ မေဆာရောင်ခြည်ထုတ် ကိရိယာ၊ လျှပ်စစ်မော်တာ၊ လျှပ်စစ်ခလုတ်၊ အပူနှင့် အအေး ပြောင်းလဲမှုကို စူးစမ်းပေးနိုင်သည့် ကိရိယာများကို တီထွင်၍ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထုတ်လုပ် ရောင်းချခဲ့သည်။ စက်ကိရိယာ အစိတ်အပိုင်းများ လှုပ်ရှားရန်မလိုဘဲ ဓာတ်ငွေ့မှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား တိုက်ရိုက် ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် လျှပ်စစ် ဓာတ်အားပေးစက်ကို ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်ပညာ အသုံးပြုထားသော လေမှုတ်စက်နှင့် လေစုတ်စက်များကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။
သတ္တုလုပ်ငန်းများတွင် သုံးခြင်း
သံနှင့်သံမဏိများကို အရည်ကျိုရာ၌ နောက်ဆုံးအဆင့် ပစ္စည်းများ သန့်စင်ရာတွင် သာမန်နည်းဖြင့် သန့်စင်ခြင်းထက် ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်ပညာဖြင့် သန့်စင်ခြင်းက ထုတ်လုပ်သည့် ပစ္စည်း အရည်အသွေးကို ပိုမို ကောင်းမွန်စေကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထို့ပြင် သတ္တုစပ်များကို ထုတ်လုပ်ရာ၌ ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်ပညာဖြင့် ပြုပြင် စီမံထားသော အောက်ဆီဂျင်၊ နိုက်ထရိုဂျင်၊ အာဂွန်နှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင် စသောဓာတ်ငွေ့များကို အသုံးပြုရသည်။
ထို့ပြင် ဓာတုဗေဒ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်းတွင် အသုံးပြုသော ဓာတ်ငွေ့များကို အသုံးမပြုမီ ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု ပြုရာ၌ အမျိုးအစားသန့်သန့် ရရှိနိုင်ရန် ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် စီရင်ရသည်။
စားနပ်ရိက္ခာ သိုလှောင်ရေး၌ သုံးခြင်း
ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်ပညာသည် လွန်ကဲသော အအေးဓာတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သဖြင့် ဟင်းသီး၊ ဟင်းရွက်၊ သားငါးမှအစ အခြား စားကုန် ပစ္စည်းများကို မပျက်စီးအောင် သိုလှောင်ရာ၌ ရေခဲမသုံးဘဲ ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် အအေးခံ၍ သိုလှောင် ကြသည်။ ထို့ပြင် ပင်လယ်ရေမှ ရေချိုထုတ်လုပ်ရာ၌ ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် ပင်လယ်ရေကို ခဲစေပြီးမှ ရေချို ထုတ်လုပ်ကြသည်။
စစ်ရေး၌ အသုံးချခြင်း
အနုမြူဗုံးများ ထုတ်လုပ်ရေးရာ၌ အသုံးပြုသော ကုန်ကြမ်းများကို ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် ပစ္စည်း အရည်အသွေး ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ကြသည်။ အလွန်မြင့်သော အမြင့်မှနေ၍ ခရီးဝေးသို့ ပျံသန်းရသည့် စစ်လေယာဉ်များတွင် လေသူရဲများ အသက်ရှူရန်အတွက် အောက်ဆီဂျင် အသက်ရှူဗူးများကို ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် တီထွင် အသုံးပြုသည်။ ဒုံးပျံများတွင်လည်း ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ် ပညာဖြင့် တီထွင်ထားသော အောက်ဆီဂျင်အရည်နှင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင် အရည်များကို လောင်စာရည်များအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ယခုအခါ အာကာသအတွင်းသို့ လွှတ်တင် နေသော အာကာသယာဉ်များအတွက် လောင်စာအရည်မှအစ အာကာသယာဉ်၏ အချို့အစိတ်အပိုင်းနှင့် အာကာသယာဉ် ပျံသန်းစဉ် လမ်းကြောင်းထိန်းပေးသော ကိရိယာများကို ကရိုင်ယိုဂျင်းနစ်ပညာဖြင့် တီထွင်ထားကြသည်။
ငွေမြိုင်၊ မ၊ မြခြေချင်း
မြခြေချင်း မငွေမြိုင် (မြန်မာ ၁၂၅၆ - ၁၃၂၁)
မြန်မာဇာတ်သဘင်လောက၏ နာမည်ကျော် ဇာတ်မင်းသမီး မြခြေချင်း မငွေမြိုင်ကို ရန်ကုန်မြို့ ကြည့်မြင်တိုင် အိုးဘိုရပ်၌ ၁၂၅၆ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အဖ လူကြမ်းမင်းသား ဦးအောင်ဘ၊ အမိ ဒေါ်ငြိမ်းဇံတို့မှ ဖွားမြင်သည်။ ငယ်မည် မငွေလှိုင် ဖြစ်၏။ မငွေလှိုင်နှင့်အတူ မွေးချင်း ၁ဝ ယောက်ရှိ၍ မိဖများမှာ ဆင်ဖြူကျွန်းဇာတိကုန်သည် မျိုးရိုးဖြစ်သည်။
မငွေလှိုင်သည် ကြည့်မြင်တိုင် မြူ နီစီပယ်ကျောင်းမှ စတုတ္ထတန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၁ နှစ်သမီးအရွယ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူက ပုဇွန်တောင် စက်ဆန်းမောင်းတန်းရပ် စာရေးဆရာ ဆရာစံထံ၌ ဇာတ်သဘင်ပညာများကို သင်ယူစေသည်။ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်၌ ရာဇဝတ်အုပ် ဦးကိုကိုကြီးနှင့် ထိမ်းမြားလေသည်။ သဘင်လောကသို့ ဝင်ရောက်စ၌ မငွေလှိုင်သည် မြခြေချင်းမငွေမြိုင် အမည်ဖြင့် ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ် ကပြခဲ့သည်။ ထိုအခါမှစ၍ မြခြေချင်း မငွေမြိုင်ဟု တွင်ခဲ့လေသည်။ မငွေမြိုင်နှင့်အများဆုံး တွဲဖက်၍ ဇာတ်ကခဲ့ဘူးသူမှာ အောင်စည်ဗလ ဖြစ်သည်။ မငွေမြိုင်သည် မင်းသား ဦးစိန်အုပ်၊ ဦးဘလွန်း၊ ဦးဘထွန်း၊ ဦးဘလှိုင်တို့နှင့်လည်း တစ်ဇာတ်တည်း ပါဝင်တွဲဖက် ကပြခဲ့ဘူးသည်။ ဇာတ်ကပြခဲ့ရာ၌ မငွေမြိုင်သည် မင်းသမီးရှေ့ဆောင်၍ မင်းသားက အတည်မျှ ပါဝင်ရသော ဇာတ်ထုပ်မျိုးကို ကပြလေ့ရှိခဲ့သည်။ ကပြသော ဇာတ်ထုပ်များမှာ ပဲခူး ရွှေသာလျောင်းသမိုင်း၊ ဖော့ဖြူ မောင်ယောဖာတ်ထုပ်၊ သာယာဝတီ ရာဇဝင် ခြေဖဝါးတစ်တောင် မောင်မဲခေါင် ဇာတ်ထုပ်စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် မငွေမြိုင်သည် ကပြခဲ့သမျှသော ဇာတ်ထုပ်တို့တွင် အင်္ဂုလိမာလ ဟိန္ဒကဇာတ်ထုပ်နှင့် ပုဂံရာဇဝင်ထိလိင်္ဂငှက် ဇာတ်ထုပ်တို့ကို အနှစ်ခြိုက်ဆုံး ဖြစ်၏။
အငြိမ့်သမဘဝတွင် ၂နှစ်မျှသာနေပြီး ဇာတ်မင်းသမီးအဖြစ်နှင့် ဓာတ်ပြား လောက၌ပါ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ထိုနောက် မငွေမြိုင်သည် မြန်မာညွန့် ဦးချစ်မောင်အား ဦးစီးဦးဆောင် ပြုစေ၍ လက်ထောက်မင်းသမီး အောင်မေလှိုင်၊ အုံးကြည်၊ လူရွှင်တော် သော်ကတို့နှင့်အတူ ဇာတ်သဘင်လောကမှ အငြိမ့်သဘင် လောကသို့ ကူးပြောင်းခဲ့၍ မြခြေချင်း အငြိမ့်အဖွဲ့ကို တည်ထောင်ကပြခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မငွေမြိုင်၏ ဝင်ငွေမှာ တစ်လ ၈ဝဝ ကျပ်မျှ ရှိခဲ့လေသည်။ အငြိမ့်ဟု ခေါ်ရငြားသော်လည်း မငွေမြိုင်သည် ဇာတ်ဆန်ဆန် ဇာတ်လမ်းရှည်များခင်း၍ အငြိမ့်ကို မိုးလင်းသည်အထိ ကပြလေ့ရှိသည်။ မငွေမြိုင် ကပြခဲ့သည့် ဇာတ်များအနက် ထိုခေတ်က ပရိသတ် အကြိုက်ဆုံးမှာ ရွှေရိုးဇာတ်ဖြစ်သည်။ မငွေမြိုင်သီဆိုခဲ့သည့် သီချင်းများအနက် ပရိသတ်များအလွန်စွဲမက်၍ ကျော်ကြားခဲ့သော သီချင်းဆန်းများမှာ နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် ရေးသား စီကုံးသော  မိန်းမမင်းတိုင်ပင် သီချင်း၊ စန္ဒကူးမြိုင် သီချင်းနှင့်  ဦးထွန်းရှိန် သီချင်းတို့ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အောင်ပင်လယ်တောထဲက ရွှေကျီးညို ငွေမြိုင်လာယင် ဆီးလို့ကြိုအစရှိသည့် ရွှေကျီးညို သီချင်းကား ထိုစဉ်က မြန်မာပြည်ထက်အောက်တစ်လွှား လူတိုင်း၏ပါးစပ်ဖျား၌ ခေတ်စားခဲ့သော မငွေမြိုင်၏ ကာလပေါ် သီချင်းဆန်းပင်ဖြစ်လေသည်။ ခရစ် ၁၉၂၇ ခုနှစ် ဒါဘာပွဲ၌ မငွေမြိုင်သည် ဘုရင်ခံ၏ ရွှေတံဆိပ်နှင့် နာမည်ကောင်းလက်မှတ် ခြီးမြှင့်ခြင်းကိုခံရသည်။ မငွေမြိုင်သည် အသက် ၄ဝ အရွယ်ထိ မင်းသမီးအဖြစ် ကပြခဲ့သည်။ အသက် ၄ဝ ကျော် လာသောအခါ၌ ကခုန်ခြင်းမှ အနားယူကာ ဇာတ်ထောင်ခြင်း၊ မင်းသား မင်းသမီးများမွေး၍ သဘင်ပညာ သင်ပေးခြင်းတို့ကို ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဂျပန်များဝင်ရောက်လာသည်အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ မငွေမြိုင်သည် နာမည်ကျော်ဇာတ်မင်းသား အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရ ရွှေမန်းတင်မောင်၏ ငယ်ဆရာဖြစ်ဖူးသည်။ စစ်ပြီးခေတ်၌ မငွေမြိုင်သည် ရွှေမန်းချစ်တင်ဇာတ်ကို ခေတ္တထောင်သေး၏။ ထို့နောက် သဘင်ဂီတ၊ ကခုန်ခြင်း လုပ်ငန်းများအားလုံးကို ရပ်စဲ၍ နဂါးဆေးလိပ် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် မန္တလေးမြို့ ရှမ်းပွဲရပ်၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။ မြခြေချင်း ဟူသောအမည်ကို တပ်ယူခဲ့ခြင်းမှာ အဓိပ္ပာယ်ထူး မရှိခဲ့ဟု သိရလေသည်။ သို့သော် မြခြေချင်းကို အားကျအတုယူ၍ မိမိတို့ အမည်ရင်းရှေ့မှ စိန်ခြေချင်းရွှေခြေချင်း အစရှိသော အမည်များကို ယူခဲ့ကြသော မင်းသမီးများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဘူးလေသည်။ မငွေမြိုင်သည် ၁၃၂၁-ခုနှစ် တော်သလင်း လပြည့်ကျော် ၄ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်လေသည်။ အသက်၆၄ နှစ်အရွယ် ကွယ်လွန်သော်လည်း သားသမီး မထွန်းကားဘဲ မွေးစားသားနှင့် သမီး (မောင်မောင် နှင့် စိန်စိန်) ဟူ၍ရှိသည်ဟု လူထုဒေါ်အမာ၏ ပြည်သူချစ်သော အနုပညာ စာအုပ်တွက် ဓာတ်ပုံတွေ့ရသည်။
မြခြေချင်း မငွေမြိုင်သီဆိုသည့် သီချင်းများကို ရန်ကုန်မှ အရှေ့ပိုင်းဆရာချစ်၊ ရုပ်သေးမင်းသား ဆရာကြည်၊ ဝိုင်အမ်ဘီ ဆရာတင် နှင့် နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်တို့က ရေးစပ်ပေးကြ၍ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်၏ သီချင်းများက အများစုဟန်ရှိသည်။ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင် ရေးသားသည့် ရွှေကျီးညိုသီချင်းမှာ အလွန်နာမည်ကျော်၍ ဓာတ်ပြားသွင်းကာ ရောင်းမလောက်အောင်စွံပြီး တစ်နိုင်ငံလုံးပျံ့နှံ့ သီဆိုခဲ့ကြသည်။ အောင်ပင်လယ် သီချင်း၊ ဝိုင်အမ်ဘီရေးသည့် အာကာသဇိုးသီချင်း၊ နန်းတော်ရှေ့၏ စန္ဒကူးမြိုင်သီချင်းတို့မှာလည်း အလွန်ကျော်ကြားခဲ့သည်။ မြခြေချင်း မငွေမြိုင်မှာ အသက် ၁၅ နှစ် ၁၆ နှစ်မှစ၍ မန္တလေးမြို့ ရှမ်းပွဲရပ်တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။
လက်ကြားရွာ၊ ညောင်ကျိုး
လက်ကြားရွာ၊ ညောင်ကျိုး
နမ့်စန့်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နမ့်စန့်ရွာ (Namhsant)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နောင်အက် (ပန်ကောင်းမူး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၆၂၂ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ကြာအင်းကုန်း
ရွာသစ်ကုန်းရွာ (Ywarthitkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကြာအင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၁၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာအင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၄၉ ဦး၊ မ ၂၈၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၈၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျွဲဖြူအင်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကျွဲဖြူအင်းရွာ(Kywehpyuinn)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ဖားဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖားဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၅၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၅၈၅ ဦး နေထိုင်သည်။
အမြစ်
အမြစ်သည် သစ်ပင်တစ်ပင်လုံး၏ မှီခိုအားထားရာဖြစ်သည်။ အမြစ်များသည် မြေကြီးအတွင်း၌ ဖြာထွက်လျက်ရှိပြီးလျှင် မြေကြီးကို ခိုင်မြဲစွာ ကုတ်ထားခြင်းကြောင့် လေပြင်းမုန်တိုင်း ကျရောက်သည့်အခါတွင် ယိုင်လဲမသွားပဲ မတ်မတ်မားမား ရပ်တည်နေနိုင်သည်။ ရေတိုက်စားခြင်းမှလည်း ရုတ်တရက် ပါမသွားနိုင်သည့်ပြင် အပင်တစ်ပင်လုံး၏ အသက်ရှင်ရေးနှင့် ကြီးထွားရေးအတွက် သဘာဝအလျောက် မြေကြီးထဲတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော ရေနှင့်ဓာတ်ဆားရည်များကို တစ်ပင်လုံးသို့ ဖြန့်ဖြူးရာ အချက်အချာ ဌာနလည်း ဖြစ်သည်။ မြေကြီးထဲမှ စုတ်ယူရရှိသောရေနှင့် ဓာတ်ဆားရည်တို့သည် အပင်စာချက် လုပ်ရာ၌ အဓိက လိုအပ်သည့် ပစ္စည်းကြမ်းများ ဖြစ်ကြသည်။ သရက်စေ့၊ ပဲစေ့၊ လိမ်မော်စေ့စသော အချို့အပင်များ၏ အစေ့တို့တွင် အစေ့ရွက် နှစ်ခုစီ ရှိကြသည်။ စပါး၊ ပြောင်း၊ ဝါး၊ ထန်းမျိုးနှင့် မြက်စသော အခြားအပင်များ၏ အစေ့ တို့တွင် အစေ့ရွက်တစ်ခုစီသာ ရှိကြသည်။ အစေ့ရွက်နှစ်ခု ရှိသော အစေ့ရွက်စုံအပင်နှင့် အစေ့ရွက် တစ်ခုစီရှိသော အစေ့ ရွက်ထီး အပင်တို့မှ ထွက်သော အမြစ်တို့သည် ခြားနားကြ သည်။ အစေ့ရွက်စုံပင်မှ ထွက်သော အမြစ်တွင် ဗဟိုအမြစ်မ ကြီးရှိ၍ ယင်းမှ တစ်ဆင့် အမြစ်ငယ်များ ပြန့်ထွက်သွားကြ သည်။ အစေ့ရွက်စုံပင်မှ ထွက်သောအမြစ်တွင် ဗဟိုအမြစ်မ ကြီးရှိ၍ ယင်းမှတစ်ဆင့် အမြစ်ငယ်များ ပြန့်ထွက်သွားကြသည်။ ထိုအရင်းခံအမြစ်မကြီးကို ရေသောက်မြစ် ဟုခေါ်သည်။ ရေသောက်မြစ်သည် မြေဆီလွှာအောက်သို့ နက်စွာ ဝင်ရောက်ထိုးဖောက်သွား တတ်သည်။ အစေ့ရွက်စုံပင်၏ ထူးခြားချက် တစ်ရပ်မှာ ရေသောက်မြစ်ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အစေ့ရွက်ထီးပင် ၌ကား ရေသောက်မြစ်ဟူ၍ မရှိချေ။ အမြစ်များသည် သေးငယ် ၍ အရွယ်အစားခြင်းလည်း တူညီသလောက် ရှိကြသည်။ ဤ သို့သောအမြစ်များကို အမြစ်ဖွားများဟုခေါ်သည်။ ယင်း အမြစ် ဖွားများသည် အပေါ်ယံမြေဆီလွှာ၌သာ ပေါက်လေ့ရှိသည်။ မုန်လာဥဝါ၊ မုန်လာဥနီနှင့် မုန်လာဥဝိုင်းစသော အချို့အပင် တို့၏ ရေသောက်မြစ်တို့မှာ ပွယောင်းနေသည်။ ယင်းသို့ ပွ ယောင်းနေသည်မှာ ယင်းတို့၌ အပင်စာအပိုများ သိုထားခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။
အမြစ်များသည် များသောအားဖြင့် မြေအောက်သို့သာ ထိုး ဖောက်ဝင်သွားပြီးလျှင် ရေနှင့်ဓာတ်ဆားများကို ရှာဖွေကြသည်။ သို့သော် အချို့အနည်းငယ်မျှသော အပင်တို့၏ အမြစ်များသည် မြေပေါ်တွင် ထွက်ကြသည်။ ဤကဲ့သို့ မြေပေါ်တွင် ပေါက် ရောက်ကြခြင်းဖြင့် ထိုအမြစ်များသည် ပင်စည်ကို ပိုမိုခိုင်မြဲ စေသည်။ ယင်းတို့ကို မြေထောက်မြစ်များဟုခေါ်သည်။ ပြောင်း ဖူးပင်၊ ညောင်ပင်စသည်တို့တွင် မြေထောက်မြစ်များ ရှိကြ သည်။ ထိုအမြစ်မျိုးကို လေရှူမြစ်ဟုခေါ်သည်။ ဤလေရှူမြစ် များသည် လေထဲမှ ရေငွေ့ကို ယူ၍ အသက်ရှင်ကြသည်။ ဗေဒါပင်ကဲ့သို့သော အပင်၏အမြစ်များသည် ရေထဲတွင်သာ ပေါက်၍ အသက်ရှင်ရကား ယင်းအမြစ်များကို ရေမြစ်ဟု ခေါ်သည်။
အပင်၏ အမြစ်တက်များသည် အဘက်ဘက်သို့ ဖြာထွက် လျက် ရေနှင့်ဓာတ်ဆားများကို ရှာဖွေကြသည်။ အမြစ်တက်များ ဖြစ်သော အမြစ်ငယ်များ၏ ထိပ်ဖျားအနီး၌ အမြစ်မွေးဟုခေါ် သော နုနယ်သည့် အမွေးကလေး များရှိသည်။ အမြစ်ထိပ်ဖျားမှ တစ်စင်တီမီတာလောက် အတွင်း၌ ထိုအမြစ်မွေးများကို မတွေ့ရ ချေ။ ထိပ်ဖျားအနီး၌သာ တွေ့ရသည်။ ရင့်သော အမြစ်ပိုင်း၌ လည်း ထိုအမြစ်မွေးများ မရှိချေ။ မြေဆီလွှာရှိရေနှင့် ဓာတ် ဆားရေတို့သည် ထိုအမြစ်မွေးတို့မှတစ်ဆင့် အပင်ထဲသို့ ဝင် ရောက်နိုင်သည်။ အခြားအမြစ်၏ အစိတ်အပိုင်းများမှ မဝင် ရောက်နိုင်ချေ။ ဝင်ရောက်ရာ၌လည်း တစ်ဖက်သပ်စိမ့်၍ ဝင် လာခြင်းဖြစ်သည်။ အပင်ပေါက်ကလေးတစ်ပင်ကို ဆွဲနုတ်လိုက် သည့်အခါ အမြစ်မွေးများ အားလုံလိုလိုပင် ပျက်စီးကုန်ကြ သည်။ ထိုကြောင့် အပင်များကို ပြောင်းရွေ့စိုက်ပျိုးသည့်အခါ အမြစ်များကိုရံလျက် မြေဆီလွှာမြောက်မြားစွာ ပါလာစေရန် သတိပြုကြရမည်။ သို့မဟုတ်လျှင် အမြစ်မွေးများ ပျက်စီးကုန် လိမ့်မည်။
NGC 319
NGC 319 သည် ကြယ်စုတန်း ဖီးနစ်မှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းအား ဂျွန် ဟာရှယ် ဆိုသူမှ စက်တင်ဘာ ၅၊ ၁၈၃၄ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး မြင်သာသောအရွယ်အစားမှာ ၁၅.၆၂ ဖြစ်သည်။
ဂျယ်လတင်း
ဂျယ်လတင်း
တိရစ္ဆာန်တို့၏ အရိုး၊ ဦးချိုနှင့် ခွာများကို အက်ဆစ် အပျော့ရည်ထဲတွင် စိမ်လိုက်လျှင် အချို့သော အစိတ်အပိုင်း များသည် အရည်ပျော်သွား၍ အချို့သည် အရည်မပျော်ဘဲ ကျန်ခဲဲ့သည်။ အရည်မပျော်ဘဲ ကျန်ခဲ့သော အစိတ်အပိုင်း များကို ရေတွင်ထည့်၍ ပြုတ်လိုက်လျှင် ကော်ရည်ဖြစ်လာ သည်။ အရောင်မှာ ဝါတာတာရှိ၍ အရသာမရှိချေ။ ခဲသွား သောအခါ မာ၍ဆတ်လာသည်။ ထိုကော်ကို ဂျယ်လတင်းဟု ခေါ်သည် ကျောက်ကျောဟုခေါ်သည့် ငါးစည်ဖောင်းကော်မှာ ဂျယ်လတင်း အကောင်းဆုံးအစားဖြစ်၍ ယင်းတို့ လူတို့ စားသုံးနိုင်သည်။
ကျွဲကော်ကို ပုံနှိပ်စက်မင်လုံးများ သွန်းလုပ်ရာတွင် အဓိက အသုံးပြုကြသည်။ ဂျယ်လတင်းကို ဆေးလုံးများ အပြင်ဘက်မှ သုတ်လိမ်းပေးရာတွင်စ္ဆင်း၊ သားရေနယ်လုပ်ငန်း၊ ဆေးဆိုး လုပ်ငန်း၊ စက္ကူလုပ်ငန်း၊ ရေခံပစ္စည်းလုပ်ငန်း၊ မင်လုပ်ငန်း၊ သားရေတုလုပ်ငန်းတို့တွင်စ္ဆင်း များစွာ အသုံးပြုကြသည်။ ဓာတ်ပုံရိုက်မှန်နှင့် ရုပ်ရှင်ကော်ပြားများ ပြုလုပ်ရာတွင်လည်း ဂျယ်လတင်းကော်ကို အခြေခံပစ္စည်းအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုကြ လေသည်။
ထယ်လှော်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ထယ်လှော်ရွာ (Hteihlaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ထယ်လှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထယ်လှော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၇ ဦး၊ မ ၅၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကြောင်တင်ရွာ၊ ငစိန့်ပြင်
ကြောင်တင်ရွာ၊ ငစိန့်ပြင်
ဘာရိန်း အစ္စလာမ္မစ် ဘဏ်
ဘာရိန်းအစ္စလာမ္မစ်ဘဏ် သည် ကုန်သွယ်ရေးဘဏ်တခုဖြစ်ပြီး ဘားရိန်းနိုင်ငံ၊ မန္နမာမြို့တွင် ရုံးချုပ်ဖွင့်သည်။ ၁၉၇၉ ခုတွင် စထောင်သည်။
ဘာရိန်းနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အစ္စလာမ္မစ်ဘဏ်ဖြစ်ပြီး ဘားရိန်းဗဟိုဘဏ်၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ ဘာရိန်းစတော့အိတ်ချိန်းတွင် စာရင်းသွင်းထား၏။
၂၀၁၆ ခု၊ ဇန်နဝါရီလတွင် မူဒီရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူများဝန်ဆောင်မှုက ဘာရိန်းအစ္စလာမ္မစ်ဘဏ်၏ သီးခြား အောက်ခြေချေးငွေဆန်းစစ်ချက်ကို b3 (ခန့်မှန်းရန်လွယ်) မှ caa1 (ဘေးရှိနိုင်) သို့ တိုးခဲ့၏။
အင်းကပ်ကလာရွာ၊ အင်းဂလာ
အင်းကပ်ကလာရွာ၊ အင်းဂလာ
တယ်လီဂရမ် (ဆော့ဖ်ဝဲ)
တယ်လီဂရမ် (အင်္ဂလိပ်: Telegram) သည် အခမဲ့အိုးပင်းဆို့'စ် ဖြစ်ပြီး မည်သည့် စက်လည်ပတ်ရေးစနစ်တွင်မဆို အသုံးပြုနိုင်သည့် တိမ်တိုက် ကွန်ပျူတာ အခြေပြု မက်ဆေ့ပို့ဆော့ဖ်ဝဲ ဖြစ်သည်။ ၎င်းဖြင့် တစ်ဦးမှတစ်ဦးသို့ အသွင်ဝှက်ထားကာ ဗီဒီယိုခေါ်ဆိုခြင်း၊ ဗွီအိုအိုင်ပီ၊ ဖိုင်ဝေမျှခြင်းနှင့်အခြားလုပ်ဆောင်ချက်များစွာကို ပြလုပ်နိုင်ရန်ထောက်ပံ့ပေးသည်။ တယ်လီဂရမ်ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် iOS အတွက် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် Android အတွက် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ တယ်လီဂရမ်၏ ဆာဗာများသည် ဒေတာဝန်အားကို ကွဲပြားစေရန် ဒေတာစင်တာများကို ကမ္ဘာ့နေရာငါးခုတွင် ခွဲခြားထားရှိပြီး Operation စင်တာကိုမူ ယူအေအိးနိုင်ငံ၊ ဒူဘိုင်းမြို့တွင်အခြေစိုက်သည်။ အန်းဒရွိုက်၊ iOS၊ ဝင်းဒိုးစ်  macOS နှင့် လင်းနပ်စ် တို့အတွက် တရားဝင်အက်ပလီကေးရှင်းများရှိပြီး တယ်လီဂရမ်ကို အသုံးပြုနိုင်မည့် အကောင့်ဖွင့်ရန် iOS (သို့) အန်းဒရွိုက် မိုဘိုင်းဖုန်းတစ်ခုနှင့် ဖုန်းနံပါတ်တစ်ခု လိုအပ်သည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:လင်းနပ်စ် ဆော့ဝဲလ် ကဏ္ဍ:ဆက်သွယ်ရေး ဆော့ဖ်ဝဲလ် ကဏ္ဍ:၂၀၁၃ ဆော့ဖ်ဝဲလ်
ညောင်တုံးလဲရွာ၊ ညောင်ကျိုး
ညောင်တုံးလဲရွာ၊ ညောင်ကျိုး
အောင်းကုန်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
အောင်းကုန်းရွာ (Aungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ဒီးဒေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၉၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြောင်ပန်းကုန်းရွာ၊ ကြောင်ပန်းကုန်း
ကြောင်ပန်းကုန်းရွာ၊ ကြောင်ပန်းကုန်း
ကုံးလင်းရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ကုံးလင်းရွာ (Konelin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နမ့်တိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၄ ဦး၊ မ ၆၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လူဝီးဂျီ ဂါလ်ဗားနီ
လူဝီးဂျီ အာလိုအီးစီယို ဂါလ်ဗားနီ (၁၇၃၇-၁၇၉၈) သည် အီတလီလူမျိုး ဆရာဝန် ဖြစ်သကဲ့သို့ ရူပဗေဒ ပညာရှင်လည်းဖြစ်သည်။ အီတလီနိုင်ငံ ဘိုလိုညာတွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ ထိုနေရာတွင်ပင် ခေါင်းချခဲ့သည်။ ဖားသေတစ်ကောင်၏ ခြေထောက်မှ ကြွက်သားများသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ပေးလိုက်သော အခါလှုပ်ရမ်းကြောင်းကိုလေ့လာတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည်ပင်လျှင် ဇီဝလျှပ်စစ်ဗေဒ ၏အခြေပြုဖြစ်ခဲ့သည်။ ဇီဝလျှပ်စစ်ဗေဒ သည် အာရုံကြောစနစ် များ အကြောင်းကို လေ့လာရာတွင် လွန်စွာမှ အထောက်အကူ ဖြစ်သည်။
ဘဝ၏အစောပိုင်းကာလ
ဂယ်လ်ဗနီသည် သာသနာရေးရာ များတွင်စိတ်ဝင်စား သောကြောင့် သာသနာဝန်ထမ်း အဖြစ်မှုထမ်းရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း ဆရာဝန်ဖြစ်သူ ဖခင်နှင့် မိခင်ဒို့၏ ဆန္ဒအရ ဘိုလိုညာရှိ ဆေးကျောင်းတွင်ဆေးပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ၁၇၆၂ တွင်ဂယ်လ်ဗနီသည် ဘိုလိုညာတက္ကသိုလ်တွင် ခန္ဓာဗေဒ ကထိက အဖြစ်ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ကတိကဘဝတွင် သူ၏သုသေသန လုပ်ငန်းများကြောင့် ဂုဏ်သတင်းကြီး ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သတ္တဝါလျှပ်စစ် အကြောင်းကို Institute of Sciences at Bologna အတွဲ ၇ စာတမ်း တွင် De viribus electricitatis in motu musculari commentarius အမည်ရှိစာတမ်းဖြင့် ရဲဝံ့ပြတ်သားစွာဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၇၆၄ခုနှစ်တွင် ဘိုလိုညားတက္ကသိုလ် မှ ပါမောက္ခတစ်ဦး၏ သမီးဖြစ်သူ လူချီးယာ ဂယ်လာယာဇီနှင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ ၁၇၇၂တွင် ယင်းတက္ကသိုလ်၏ ပါမောက္ခချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
တနေ့တွင် ဂယ်လ်ဗနီသည် တည်ငြိမ်လျှပ်စစ် ကိုဖားသရေနှင့် ပွတ်တိုက်စမ်းသပ်ရန် အတွက် ဖားသေတစ်ကောင်၏ အရေခွံကို ဆုတ်နေစဉ် သူ၏လက်ထောက်သည် တင်ပါးရိုးနဗ် အာရုံကြော နှင့်စပ်သော အကြောတစ်ခုကို တည်ငြိမ်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသွင်းထားသည့် သံချောင်းတစ်ချောင်းနှင့် မတော်တဆထိမိသွားသည်။ ထိုအခါ ဖားသေ၏ ခြေထောက်သည် သက်ရှိထင်ရှား ရှိစဉ်က ကဲ့သို့ပင် လှုပ်ရှားသွားသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ယင်းတွေ့ရှိမှုကြောင့် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်၏ သဘာဝကို ပိုမိုနားလည်လာ ခြင်းအပြင် ကြွက်သားများ၏ လှုပ်ရှားမှုကိုလဲ ပိုမိုနားလည် သဘောပေါက်လာခဲ့သည်။
ဂယ်လ်ဗနီ နှင့် ဗိုလတာ
ထိုကာလ အပိုင်းအခြားအတွင်းမှာပင် ဂယ်လ်ဗနီ၏ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ဖြစ်သူ အလက်ဇန်ဒရိုဗိုလတာ မှ ဘက်ထရီ ကိုတီထွင်ခဲ့သည်။ ဗိုလတာသည် ဂယ်လ်ဗနီ၏သတ္တဝါလျှပ်စစ်သီအိုရီ ပေါ်တွင် အခြေခံကာ ဘက်ထရီ ကို တီထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂယ်လ်ဗနီသည် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သည် ဇီဝဗေဒ နှင့် လုံးဝသက်ဆိုင်ခြင်းမရှိသော ဘာသာရပ်တစ်ခု အဖြစ်သီးခြား လေ့လာခြင်းမပြုခဲ့ပါ။ ဂယ်လ်ဗနီသည် သတ္တဝါလျှပ်စစ်သည် ကြွက်သားမှဖြစ်ပေါ်လာသည် ဟူ၍သာ ယုံကြည်ခဲ့သည်။ ဗိုလတာ မှ ဂယ်လ်ဗနီ၏ သီအိုရီသည် မှားယွင်းနေကြောင်းကို ဘက်ထရီကို တီထွင်၍ပြသခဲ့သည်။
နောက်ဆုံးနေ့ရက်များ နှင့် ဘဝနိဂုံး
၁၇၉ဝ ဇွန်လ ၃၀ရက် တွင်ဇနီးဖြစ်သူ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ၁၇၉၆တွင် နပိုလီယံ ဘိုနာပတ်၏ စစ်တပ်များရောက်ရှိ လာသောအခါ ဘိုလိုညာမြို့ တွင်အခြေအနေများ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ဂယ်လ်ဗနီသည် သူ၏ဘာသာရေးအယူဝါဒ ကြောင့် Cisalpine Republic အတွက်သစ္စာခံကာ ကျမ်းကျိန်မှုကိုမပြု သည့်အတွက် အလုပ်မှပြုတ်ကာ ဝင်ငွေမဲ့ဘဝသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အဖျားများ တက်ခါ ၀၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၉၈တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်သူ၏ဆန္ဒအရ သူ၏ဇနီးသည်၏ အုတ်ဂူ အနီးတွင်ပင် မြုတ်နှံခဲ့သည်။
ကိုးကားချက်များ
1) English Wikipedia မှ ဆောင်းပါး Luigi Galvani (1737-1798) ကိုမှီငြမ်းရေးသား၊ သင့်လျော်အောင်ဘာသာပြန်ဆိုသည်။
2) Find the Grave (Luigi Galvani မှလည်းကောင်း၊
3) NNDB (Luigi Galvani မှလည်းကောင်း မှီငြမ်းရေးသား၊ သင့်လျော်အောင်ဘာသာပြန်ဆိုသည်။
အင်ကာ့ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်ကာ့ဂါးရွာ(Inkartgar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်လောအူမားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၁၄ ဖြစ်သည်။
ဖိုးနိုင်ဝင်း (Masterpiece)
ဖိုးနိုင်ဝင်း (Masterpiece) သည် ကွန်ပျူတာပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများကို ရေးသားနေသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ဖိုးနိုင်ဝင်း (Masterpiece) ကို အဖ ဦးဖိုးကျော်မြင့်(မြန်စာဂုဏ်ကျော်မြင့်) အမိ ဒေါ်မာလေး(တက္ကသိုလ်ဝင့်မာ)တို့မှ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ပညာရေးတက္ကသိုလ်လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း၊ သုံးခွ အထက၊ ဗဟန်း အထက ၂ တို့တွင် အခြေခံပညာအထက်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အခြေခံပညာအထက်တန်းကို ပြင်ပမှ ဖြေဆို အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကြည့်မြင်တိုင်နယ်မြေ၊ လုပ်သားများကောလိပ်၊ အဝေးသင်တက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး မြန်မာစာအထူးပြုဖြင့် ဝိဇ္ဖာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
ပြည်သူ့ပုလဲနှင့် ငါးလုပ်ငန်းကော်ပိုရေးရှင်းတွင် ၁၉၈၀ ခုနှစ်၌ စတင်ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့ရေနံကော်ပိုရေးရှင်း၊ ကုန်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ လုပ်သားများကောလိပ်တို့တွင် တာဝေးလက်ရွေးစင်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
Masterpiece Engineering Group တွင် လုပ်ငန်းစတင်ချိန်တွင် ဈေးကွက်နှင့် အရောင်းမြှင့်တင်ရေး တာဝန်အပြင် ကွန်ပျူတာပြုပြုခြင်းတာဝန်ကိုပါ တာဝန်ယူ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ကွန်ပျူတာပညာရပ်ကို လေ့လာသင်ယူရင်း ဝါသနာအလျောက် ကွန်ပျူတာဂျာနယ်၊ ပီစီပေါးလ်(ဒ်)မြန်မာ၊ သက်တံရောင်ဂျာနယ်၊ လိုက်ဖ်စတိုင်တူဒေးမဂ္ဂဇင်း၊ ပါစင်နယ်ကွန်ပျူတာမဂ္ဂဇင်း တို့တွင် ကွန်ပျူတာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါများ ရေးသားလျက် ရှိသည်။
ဖိုးနိုင်ဝင်းသည် လွယ်ကူလေ့လာကွန်ပျူတာ အမည်ဖြင့် ယင်း၏ ပထမဆုံးလုံးချင်းစာအုပ်ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ကွန်ပျူတာတွေ ဘယ်လို အလုပ်လုပ်သလဲ၊ လွယ်ကူလေ့လာ အင်တာနက်နည်းပညာ၊ လွယ်ကူလေ့လာ ကွန်ပျူတာအဆင့်တိုးမြှင့်ခြင်းနှင့် ပြုပြင်ခြင်းပညာ၊ ၂၁ ရာစုနည်းပညာများကို စိန်ခေါ်ခြင်းနှင့် အခြား ကွန်ပျူတာဆောင်းပါးများ၊ ဆိုက်ဘာရွာထဲက အသိညာဏ်ရှိတဲ့ အိမ်ကလေးနှင့် အခြားကွန်ပျူတာဆောင်းပါးများ၊ ကြိုးမဲ့ဆက်သွယ်ရေး ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲ၊ ရိုဘော့မှာလည်း အသည်းနဲ့ပါနှင့် အခြားကွန်ပျူတာဆောင်းပါးများ၊ ကွန်ရက်တွေ ဘယ်လိုအလုပ်လုပ်သလဲနှင့် လွယ်ကူလေ့လာ လတ်ပ်တော့ ကွန်ပျူတာ စာအုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
​ဒေါင့်ကြီးရိုးရွာ၊ အသုတ်
ဒေါင့်ကြီးရိုးရွာ၊ အသုတ်
နားပင်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
နားပင်းရွာ (Narpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၇၅ ဦး၊ မ ၂၅၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟိံသရာဇဇာတ်
မျောက်ယုတ်မာမှု အကြောင်းပြု
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိပြည်ဝယ် အမျိုးသားတစ်ယောက်သည် လျှပ်ပေါ်သော မျောက်တစ်ကောင်ကို အိမ်တွင်မွေး၍ထား၏။ ထိုမျောက်သည် ဆင်တင်းကုပ်သို့သွား၍ သီလရှိသော ဆင်၏ ကျောကုန်း၌နေလျက် ကျင်ကြီးကျင်ငယ်စွန့်၏။ စင်္ကြံသွား၏။ ဆင်သည် သီလရှိသောကြောင့် အမျက်မထွက်။
တစ်နေ့သ၌ ထိုဆင်၏နေရာဝယ် တစ်ပါးသော ဆင်ငယ်ငည် လာ၍နေ၏။ မျောက်လည်း ရှေးကဆင်အမှတ်ဖြင့် ကျောကုန်းသို့တက်၏။ ဆင်သည် အမျက်ထွက်သဖြင့် လျင်မြန်စွာ နှာမောင်းဖြင့်ယူပြီးလျှင် မြေ၌ချကာ ခြေဖြင့်နင်း၍သတ်လေ၏။ ထိုအကြောင်းသည် သံဃာဘောင်၌ ထင်ရှားလေ၏။
ရဟန်းတို့သည် တရားဘင်၌ စကားစပ်မိ၍
ယုတ်မာတန်တန် ကျွဲသည်းခံ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ကျွဲမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ရောက်လတ်သော် ကြီးသော ကိုယ်ရှိလျက် အားအစွမ်းနှင့် ပြည့်စုံ၏။ တောင်ခြေက်ရင်းဝယ် ချိုင့်ဝှမ်း ခဲယဉ်းသော တော်အုပ်၌ ကျက်စား၍ ချမ်းသာသော သစ်ပင်ရင်းတစ်ခုတွင် နေ့အခါ နေလေ့ရှိ၏။
ထိုအခါ လျှပ်ပေါ်သော မျောက်တစ်ကောင်သည် သစ်ပင်မှ ဆင်းသက်ကာ ကျွဲ၏ ကျောကုန်းသို့ တက်ပြီးလျှင် ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်စွန့်၏။ ချိုတို့၌ကိုင်ကာ တွဲလျားဆွဲ၏။ အမြီးတို့၌ကိုင်ပြီးလျှင် ပုခက်လွှဲသကဲ့သို့ပြုကာ ကစားလေ့ရှိ၏။ ကျွဲသည် သည်းခံခြင်း၊ သနားခြင်း၊ ချစ်ခြင်းနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် ထိုမျောက်၏ မရိုမသေကျင့်ခြင်းကို နှလုံးမမူ။ မျောက်သည် အကြိမ်ကြိမ် ထိုအတူသာလျှင် ပြုကျင့်၏။
တစ်နေ့သ၌ သစ်ပင်ရင်း၌နေသော နတ်သည် သစ်ခွကြားတွင် တည်လျက် -
“ကျွဲမင်း ... အလုံးစုံသော အလိုကို ပေးတတ်သောအရှင်၏ ဆင်းရဲကို သည်းခံသကဲ့သို့၊ လျှပ်ပေါ်သောစိတ်ရှိ၍ အဆွေခင်ပွန်းကို ပြစ်မှားသော ဤမျောက်ပျက်၏ဆင်းရဲကို အဘယ်ကြောင့် သည်းခံဘိသနည်း –
ဤမျောက်ပျက်ကို ချိုတို့ဖြင့် လည်းကောင်း၊ ခွာတို့ဖြင့် လည်းကောင်း ခတ်နင်း၍ သေအောင် သတ်ပါလော့၊ အကယ်၍ မတားမြစ်ပါမူ မိုက်သောသတ္တဝါတို့သည် အတိုင်းထက်အလွန် ညှဉ်းဆဲကုန်ရာ၏” –
ဟု ပြောဆို တိုက်တွန်းလေ၏။ ကျွဲမင်းသည် သစ်ပင်စောင့်နတ်၏စကားကို ကြားလျှင် -
“အို ရုက္ခစိုးနတ် ... ဤမျောက်ပျက်သည် ငါကဲ့သို့ မှတ်ထင်အောက်မေ့ကာ တစ်းပါးသော ကျွဲတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်လိမ့်မည်၊ ပြုလုပ်သောကြောင့် ထိုကျွဲတို့သည် ထိုအရပ်မှာပင် မျောက်ပျက်ကို သတ်ကြလိမ့်မည်၊ ထိုသို့ သတ်ကြခြင်းကား ငါ့အား ဆင်းရဲမှ လည်းကောင်း၊ ပါဏာတိပါတကံမှ လည်းကောင်း လွတ်မြောက်စေရန် ဖြစ်လိမ့်မည်” –
ယုတ်မာအစဉ် သေပွဲဝင်
နှစ်ရက်၊ သုံးရက် လွန်သောအခါ ကျွဲမင်းသည် အရပ်တစ်ပါးသို့ သွားလေ၏။ ကြမ်းသော ကျွဲတစ်ကောင်သည် ထိုအရပ်သို့ လာ၍နေ၏။ ထိုအခါ လျှပ်ပေါ်သော မျောက်သည် မိမိနှင့် ဆက်ဆံဖူးသော ကျွဲဟူသော အထိမ်အမှတ်ဖြင့် ကျောကုန်းသို့တက်၍ ရှေးအတူ မရိုမသေ ပြုကျင့်ပြန်၏။ ထိုအခါ ကျွဲသည် ကိုယ်ကိုခါ၍ မျောက်ကို မြေ၌ကျစေပြီးလျှင် ချိုဖြင့် ရင်ဘတ်ကိုခတ်ကာ ခြေတို့ဖြင့် နင်း၍သတ်လေ၏။ မျောက်လည်း ထိုအရပ်မှာပင် အသက်ကုန်ခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
လျှပ်ပေါ်သော မျောက်သည် - လျှပ်ပေါ်သော မျောက်။
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) မျောက်ပျက်လျှပ်ပေါ်၊ ကျွဲကျောပေါ်၊ မလျော်ညစ်ကြေးပြု။
(၂) သည်းခံကျွဲမြတ်၊ ကျွဲကြမ်းသတ်၊ သေလတ်ယုတ်မာမှု။
မဟိံသရာဇဇာတ် ပြီး၏။
ပန်ကောင်းမူးရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ပန်ကောင်းမူးရွာ (Pangkawngmu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နောင်အက် (ပန်ကောင်းမူး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၆၁၇ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော့ဝါရှူးရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကော့ဝါရှူးရွာ(Kawtwarshu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ဖားဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖားဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၅၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၅၈၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြီးတောကြီးရွာ၊ အင်းဂလာ
ကြီးတောကြီးရွာ၊ အင်းဂလာ
အမြောက်
လေယာဉ်ပစ်အမြောက်နှင့် ချိန်တံတို့သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကြိုးဖြင့် ဆက်သွယ်ထား၏။ တွေ့ဆုံမည့်နေရာကို တွက်ချက်သည့်အခါ ချိန်တံတွင် ရှိသည့်အတံများသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် အမြောက်တွင် လာ၍ပေါ်၏။ ထိုအခါ အမြောက်မြားကို ဘေးသို့ဖြစ်စေ၊ အပေါ်သို့ဖြစ်စေ လိုရာဘက်သို့ လက်ဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း လှည့်၍ချိန်ထားပြီးလျှင် စနက်တံကလည်း အရံသင့်ရှိနေလေ သည်။ အချိန်ကိုက်လာသည်နှင့် ပစ်လိုက်ရာ လေယာဉ်ပျံကို မလွဲတမ်း မှန်တော့၏။ ရေဒါသည်လည်း ချိန်တံကို ပို၍တိကျမှန်ကန်အောင် ပြုလုပ်ပေးသည်။ ရေဒါဖြင့် တိမ်ထဲတွင်ဖုံးကွယ်နေသော လေယာဉ်ပျံများကို ပစ်နိုင်သည့်ပြင် ညဉ့်အခါ မီးမောင်းကြီးများမပါပဲ ထိမှန်အောင် ပစ်နိုင်သည်။
ပြောင်းဝ ၄.၅ လက်မ ရှိသော အမြောက်လေးခု တပ်ခွဲတွင် ရေဒါ၏အကူအညီဖြင့် ရန်သူ့ဗုံးကြဲလေယာဉ်ပျံရှိရာသို့ တစ်မိနစ်လျှင် ၅၅ ပေါင်ရှိ အမြောက်ဆံ ၃၆ ခုကို ပစ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဗြိတိသျှစစ်တပ်တွင် အသုံးပြုသော လေယာဉ်ပစ်အမြောက်မြားတွင် ၄ဝ မီလီမီတာ (၁.၅ လက်မခန့်) အမြောက်ဆံနှင့် အမြန်ပစ် နှစ်ပေါင်လေး အမြောက်ဆံများပါဝင်သည်။ နှစ်ပေါင်လေး အမြောက်ဆံနှင့် ပစ်သော အမြောက်ဆံများကို အနိမ့်ပျံသော လေယာဉ်များနှင့် ပစ်မှတ်အငယ်စားများကို ခုခံပစ်ရာ၌ များစွာအသုံးပြုသည်။ အမြင့် ပေ ၃ဝဝဝဝ ကျော်အထိ ရောက်အောင်ပစ်နိုင်သော ၃.၇ လက်မ၊ ၄.၅ လက်မနှင့် ၅.၂၅ လက်မ အမြောက်ကြီးများကို မြို့စောင့်အဖြစ် မြို့ပတ်လည်၌ ချထားတတ်ကြသည်။ ဗြိတိသျှ မြေပြင်ပစ်-အမြောက်ကြီးများတွင် ကိုက် ၁၃ဝဝဝ အဝေးပစ် ၂၅ ပေါင်ဒါ အမြောက်ဆံသည် စံအမြောက်ဆံ ဖြစ်သည်။ ဤလက်နက်သည် အမှန်အားဖြင့် အခြားလက်နက်များနည်းတူ ဟောင်ဝစ်ဇာ အမြောက်ဖြစ်သည်။ အမြောက်ဆံမှာ မြန်လည်း မမြန်ချေ။ အမြောက်ဆံသည် အပေါ်သို့ ခပ်မတ်မတ် ကောက်တက်သွားပြီးလျှင် မြေပြင်ပေါ်သို့ တည့်တည့်လောက် ကျလာတတ်သည်။ အမြောက်ကား အမြောက်ဆံကို အပေါ်သို့ မတ်မတ် ကောက်တက်မသွားစေပဲ မြေပြင်နှင့်ဖြောင့်ဖြောင့်ကြီး မြန်မြန်နှင့် ဝေးဝေးပစ်နိုင်သည်။
၃.၇ လက်မ ဟောင်ဝစ်ဇာသည် ပုံဟောင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကို အစိတ်စိတ် ခွဲလိုက်နိုင်ပြီးလျှင် လားများဖြင့် ယူဆောင်၍ တောင်ပေါ်-အမြောက်တပ်ခွဲများက အသုံးပြုကြသည်။ ထိုဟောင်ဝစ်ဇာကို တစ်ဖန်အသုံးပြုလိုက ပြန်၍အသုံးပြုနိုင် သည်။ လေယာဉ်ပျံနှင့် သယ်ဆောင်ယူသွားနိုင်သည်။ ယင်း သည် ၂ဝ ပေါင် အမြောက်ဆံဖြင့် ကိုက် ၆ဝဝဝ အဝေးသို့ ထိမှန်အောင် ပစ်နိုင်သည်။ အခြားမြေပြင်ပစ် ဟောင်ဝစ်ဇာ အမြောက်မြားမှာ ၄.၅ နှင့် ၅.၅ လက်မမှ အကြီးစား ၉.၂ လက်မအထိ ရှိသည်။
ရန်သူလေယာဉ်ပျံများကို ပစ်ချရာ၌ ဒုံးပျံများကိုလည်း အသုံးပြုကြသေးသည်။ ဒုံးပျံများကို ပရိုဂျက်တာ ခေါ် ဒုံးပျံပစ် ခုံများပေါ်ရှိ သံလမ်းများပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထားသည်။ ယင်း ဒုံးပျံပစ်ခုံများကို အောက်သို့ လည်းကောင်း၊ အပေါ်သို့လည်း ကောင်း မြှင့်တင်နိုင် နှိမ့်ချနိုင်သည့်ပြင် ဘေးဘက်သို့လည်း အလိုရှိသလို ရွှေ့ပေးနိုင်သည်။ သံလမ်းပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထား သော ဒုံးပျံများကို တစ်ကြိမ်လျှင် ဒုံးပျံနှစ်ခုကျ ဒုံးပျံပစ်ခုံ နံဘေးရှိ လျှပ်စစ်ခလုတ်ဖြင့် ပစ်ရသည်။ ဒုံးပျံများကို ပစ်ရာ၌ အမြောက်ဆံများကဲ့သို့ လည်၍ သွားခြင်း မရှိသဖြင့် ဒုံးပျံသွား လမ်းသည် တိတိကျကျ မမှန်တတ်ချေ။ သို့သော် ဒုံးပျံ အမြောက်အမြားကို ပစ်ထုတ်သောကြောင့် တစ်ခုနှင့်မမှန်လျှင် တစ်ခုနှင့်မှန်နိုင်လေသည်။ ဒုံးပျံပစ်ခုံတစ်ခုတွင် ဒုံးပျံတစ်ခုစီ တပ်ဆင်ထားသော ဒုံးပျံပစ်ခုံ ၆၄ ခုမှ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ဒုံးပျံပေါင်း ၁၂၈ ခုကို ပစ်ထုတ်နိုင်လေသည်။ မြေပြင်တွင် လည်း အလားတူ ဒုံးပျံများကို အမြောက်အလတ်စားသဖွယ် အသုံးပြုကြသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း အမြောက်မြားကို များသောအားဖြင့် လေးဘီးတပ် ထရပ်တာခေါ် ဝန်ဆွဲယာဉ်များဖြင့် ဆွဲယူကြ သည်။ သို့သော်လည်း နောက်တွင် မဆွဲရတော့ပဲ တင့်ကား သဘောမျိုးကဲ့သို့ ဖာသာ မောင်းသွားနိုင်သည်။ အမြောက် များကို တင့်ကား အောက်ခံကိုယ်ထည်တွင် တပ်ဆင်၍ အမြောက်ပစ်သမားများသည် အတွင်းမှ ထိုင်လိုက်ရသည်။ ယင်းအမြောက်တင်တင့်ကားများသည် တင့်ကားများကဲ့သို့ လိုရာသွားနိုင်သည်။ အမြောက်မြားမှာ ၁၇ ပေါင်ဒါမှ ၁ဝ၅ မီလီမီတာ (အချင်း ၄ လက်မခန့်) အထိနှင့် ၇ လက်မ အမြောက်ထိ ရှိကြသည်။ အမေရိကန်တို့က ၃၁ တန်အလေး ချိန်ရှိသော ၈ လက်မ အမြောက်ကြီးကို ထုတ်လုပ်ကြသည်။ ယင်းတို့သည် မိုင် ၂ဝ အကွာအဝေးသို့ ပေါင် ၂၄ဝ အမြောက် ဆံဖြင့် ပစ်နိုင်သည်။
တန်ချိန် ၁၅ဝဝ ရှိ၍ ၇.၅ တန်လေးသော အမြောက်ဆံကို ၂၈ မိုင်အထိ ပစ်နိုင်သောအမြောက်ကြီးကို ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းက ဂျာမန်များ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ယင်းအမြောက်ကြီး ကို မီးရထားသံလမ်းပေါ် တင်၍ လူပေါင်း ၁၅ဝဝ ဖြင့် ကိုင် တွယ်ရသည်။ ဤအမြောက်ကြီးမှ အမြောက်ဆံတစ်ခုကို လန်ဒန်မြို့ ဘုရင့်စစ်ပြတိုက်တွင် ပြထားသည်။
ဗြိတိသျှကင်းစောင့် အမြောက်တပ်တွင် လှည့်စင်ပေါ်၌ တပ်ဆင်ထားသော ၆ လက်မအမြောက်မျိုးကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ကပင် လက်နက်ကောင်းတစ်ခုအနေဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ယင်းအမြောက်မျိုးသည် ကိုက် ပေါင်း ၂၆ဝဝဝ ဝေးသော နေရာသို့ ပစ်နိုင်၍ ယင်း၏ပေါင် ၁ဝဝ အမြောက်ဆံသည် ဖျက်သင်္ဘောတစင်းကို နှစ်မြှုပ်နိုင်သည်။ သို့တည်းမဟုတ် သင်္ဘောကြီးတစ်စင်းကို တိုက်ခိုက် ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ ၉.၂ လက်မ၊ ၁၂ လက်မနှင့် ၁၈ လက်မစသော အမြောက်ကြီးများကိုလည်း ကမ်းစောင့်အတွက် အသုံးပြုသည်။ ခံတပ်ဖျက် အမြောက်ကြီးများသည် တစ်တန်ကျော်ကျော် လေးသော အမြောက်ဆံကို တစ်နာရီလျှင် မိုင် ၉ဝဝ နှုန်းဖြင့် မိုင် ၂ဝ အဝေးသို့ ပစ်နိုင်သည်။
စိန့်ဖရန်စစ်(စ်)
စိန်ဖရန်းစစ် (ခရစ် ၁၁၈၂-၁၂၂၆)
မိမိ၏ ဥစ္စာပစ္စည်းများကိုရောင်း၍ ဆင်းရဲသားနှင့် ဒုက္ခိတ များအား ရက်ရောစွာပေးကမ်းစွန့်ကြဲသဖြင့်၊ ဖခင်ဖြစ်သူက အမျက်ထွက်ပြီးလျှင် ဖရန်းစစ်အား အမွေဖြတ်လိုက်လေသည်။ သို့ရာတွင် ဖရန်းစစ်သည် မည်သို့မျှ စိုးရိမ်ကြောင့်ကြခြင်း မရှိဘဲ၊ အဝတ်တစ်ထည် ကိုယ်တစ်ခုနှင့် ထွက်လာခဲ့၍ တော ထဲ၌ ဆင်းရဲငြိုငြင်စွာ နေထိုင်လျက်၊ ခရစ်တော်၏တရားများကို ကျင့်သုံးနေလေသည်။ အကြာမီ သူ့ကိုကြည်ညိုသူ နောက်လိုက် တပည့်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဖရန်းစစ်နှင့် တပည့်များ သည် ဖိနပ်မပါ၊ ငွေမကိုင်ဆောင်ဘဲ၊ အီတလီပြည်အလယ်ပိုင်း တွင်လှည့်လည်၍ သာသနာပြုတရားဟောကြ၏။ ဖရန်းစစ် တွင် တပည့် ၁၂ ယောက်ရသောအခါ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ဖရန်စစ္စကန်ဂိုဏ်းကို တည်ထောင် လိုက် လေသည်။
ဖရန်စစ္စကန်ဘုန်းကြီးများသည် ကိုယ်ကျင့်သီလစင်ကြယ် ရမည်။ ပစ္စည်းဥစ္စာမစုဆောင်းရ၊ ခြိုးခြံစွာ စားသောက်နေထိုင် ကြရသည်။ ဆင်းရဲသားများကို ကူညီစောင့်ရှောက်ရသည်။ ဤ ကဲ့သို့ မွန်မြတ်သော တရားကို ကျင့်သုံးသဖြင့် နောင်တွင် ဖရန်းစစ်၏ တရားကို ယုံကြည်နှစ်သက်သော မိန်းမများပင် တပည့်ခံရန်ရောက်လာကြ၏။ ထို့ကြောင့် ၁၂၁၂ ခုနှစ်တွင်၊ ဖရန်စစ္စကန်သီလရှင် ဂိုဏ်းဟူ၍ ပေါ်လာသည်။ ထို့နောက် ဖရန်စစ္စကန် လူဝတ်ကြောင်ဂိုဏ်းများလည်း ပေါ်ထွက်လာခဲ့ လေသည်။
အမြောက်
အချို့အမြောက်မြားကို အမျိုးမျိုး အသုံးပြုနိုင်သည်။ ရွှေ့ ပြောင်း လွယ်သော ၃.၇ လက်မလေယာဉ်ပစ် အမြောက်မြား ကို မြေပြင်ပစ် အမြောက်မြားအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သော ကြောင့် စစ်သင်္ဘောများ ပစ်ရာ၌ အသုံးပြုခံသည်။ ယင်း အမြောက်၏ပြောင်းကို လိုသလိုမြှင့်နိုင်သောကြောင့် အမြောက် များမမီသော ပစ်မှတ်များကို ပစ်နိုင်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်း အထူးသဖြင့် မြောက်အာဖရိက စစ်မျက်နှာတွင် ၂၅ ပေါင်ဒါ အမြောက်ကို တင့်ကားဖျက်စီးရာ၌ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဂျာမန်လုပ် ၈၈ မီလီမီတာအမြောက်သည် လေယာဉ်ပျံ၊ တင့် ကား၊ သို့မဟုတ် မြေပြင်ပစ်မှတ်များကို ပစ်နိုင်သဖြင့် အလွန် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
စိန့်ဖရန်စစ်(စ်)
စိန်ဖရန်းစစ် (ခရစ် ၁၁၈၂-၁၂၂၆)
ဖရန်းစစ်ကား မိမိ၏ ဝါဒကို လိုက်လံဟောပြောရာ၌ စပိန်ပြည် အစ္စလမ်အယူဝါဒီ မူးဝါးလူမျိုးတို့ နေထိုင်သော နေရာများသို့ပင်အသက်စွန့်ပြီး သွားရောက်ခဲ့လေသည်။ လူများ စွာက ချစ်ခင်ကြည်ညို၍ သူ၏သီလတန်ခိုး မေတ္တာတန်ခိုး ကြောင့် အံ့ဖွယ်သရဲများကိုပင် ပြုလုပ်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်လာ ကြ၏။
အမြောက်
တစ်ခါတစ်ရံ ၄ဝ မီလီမီတာ အမြောက်ကို စက်အမြောက် အကြီးစားအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ကြ၍ သင်္ဘောကလေးများကို ပစ်ရာ ၌ အလွန်ထိရောက်ခဲ့သည်။ သဲကန္တာရတွင် ညဉ့်တိုက်ပွဲများ၌ တိုက်စစ်ဆင်လျက်ရှိသော မိမိတို့၏ ခြေလျင်တပ်သားများအား စစ်မျက်နှာ အကန့်အသတ်နှင့် ဦးတည်ရာအရပ်ကို ညွှန်ပြရန် အတွက် ဤအမြောက်မြားက တပ်သားများ၏ဦးခေါင်းပေါ်မှ လင်းကျဉ်များကို မှန်မှန်ပစ်ပေးလျက် ရှိသည်။ ဒုံးပျံပစ် အမြောက်မြားကလည်း လေယာဉ်ပျံများကို ပိုက်စိတ်တိုက် ပစ်ခတ်ပေးကြ၏။ ကမ်းသို့ ချင်းနင်းဝင်ရောက် တိုက်ခိုက် လာသော ရန်သူများကို ကမ်းစောင့်အမြောက်တပ်က ခုခံ တိုက်ခိုက်လေ့ရှိသည်။ အမှန်အားဖြင့် ကမ်းစောင့်အမြောက် တပ်၏ အလုပ်မှာ ပင်လယ်တွင်းရှိ ပစ်မှတ်များကို ပစ်ခတ်ရန် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကို ဆိပ်ကမ်းပတ်ဝန်းကျင်တွင် ရေမြှုပ်ဗုံး များ ချရန်လာသည့် ရန်သူလေယာဉ်ပျံများကို ပစ်ခတ်ရာတွင် လည်း အသုံးပြုသည်။
စိန့်ဖရန်စစ်(စ်)
စိန်ဖရန်းစစ် (ခရစ် ၁၁၈၂-၁၂၂၆)
လူတို့အပေါ်တွင် လူတန်းစားမရွေး၊ လူမျိုးမရွေး၊ မေတ္တာ တရားတစ်မျိုးတည်းထားကာ၊ ကျင့်သုံးနေထိုင်ခဲ့၏။ သူ၏ မေတ္တာတရားကြောင့် ကျေးငှက်များသည် ဖရန်းစစ်အားကြောက် ရွံ့ခြင်းမရှိဘဲ၊ အနားသို့ချည်းကပ်လျက် တရားနာယူကြသည်ဟူ ၍ပင် ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။
ဖရန်းစစ်သည် ကွယ်လွန်သောအခါ၊ ခရစ်တော် ယေရှု လက်ဝါးကပ်တိုင်၌ တင်၍ အသတ်ခံရစဉ်က၊ ရရှိသောဒဏ်ရာ ငါးချက်အတိုင်း၊ သူ၏ ကိုယ်ပေါ်တွင်ပေါ်လာသည်ဟုဆိုသည်။ ဖရန်းစစ်ကို ခရစ်တော်ကဲ့သို့ မွန်မြတ်သော အကျင့်ရှိ၍၊ နူးညံ့ သိမ်မွေ့သူ ပုဂ္ဂိုလ်ထူးဟု ယုံမှတ်လျက်ရှိကြသည်။ ၁၂၂၆ ခုနှစ် အသက် ၄၄ နှစ်အရွယ်တွင် အနိစ္စရောက်ပြီးနောက် နှစ်နှစ်ခန့် အကြာတွင် ဖရန်းစစ်အားသူတော်စင်တစ်ပါးအဖြစ် အသိအမှတ် ပြုကြလေသည်။
အမြောက်
အမြောက်ဆံများသည် များသောအားဖြင့် ထိပ်ချွန်သံမဏိ ဒလိမ့်ပုံ အတွင်း၌ စနက်တံပါသည်။ စနက်တံ၏ ရည်ရွယ် ချက်မှာ အလိုရှိသည့်အချိန်တွင် အမြောက်ဆံကို ပေါက်ကွဲရန် ဖြစ်၍ အမြောက်ဆံ၏ အသိမ်မွေ့ဆုံးသောအပိုင်းဖြစ်သည်။ စနက်တံသည် မာသောအရာဝတ္ထုနှင့် ထိသောအခါမှ ပေါက် ကွဲသော စနက်တံမျိုး၊ သို့မဟုတ် ပစ်လိုက်၍ အောက်သို့ မကျမီ အလိုရှိသည့် အချိန်၌ ပေါက်ကွဲစေနိုင်သည့် စနက်တံ မျိုး၊ သို့မဟုတ် သဘောနှစ်မျိုးစလုံး စနက်တံမျိုး ဟူ၍ အမျိုးမျိုး ရှိလေသည်။
လေယာဉ်ပစ် အမြောက်ဆံတွင်းရှိ စနက်တံမျိုးကား လေယာဉ်ပျံကို မမှန်ပါက အလိုအလျောက် ပေါက်ကွဲသော စနက်တံမျိုး ဖြစ်သည်။ သို့မှသာ မြေပြင်ပေါ်သို့ မကျသဖြင့် မဆိုင်သူများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းမှ သက်သာလေသည်။ ကြောက်စရာကောင်းသော စနက်တံတစ်မျိုးမှာ ရေဒီယိုစနက်တံ ဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် ရေဒီယိုလှိုင်းလွှင့်ခွက်နှင့် ဖမ်းခွက်အသေး ကလေးတစ်ခုအပြင် ဓာတ်ခဲနှင့်ကောင်းကင်ကြိုး အပြည့်အစုံ ပါရှိသည်။ ယင်းစနက်တံမျိုးကို ၃.၇ လက်မ အမြောက်ဆံ၏ ထိပ်တွင် တပ်ဆင်ထားသည်။ အမြောက်ဆံကို ပစ်ထုတ်၍ လေ ထဲတွင်ရှိစဉ် ရေဒီယိုလှိုင်းလွှင့်ခွက်ကလေးက လှိုင်းများကို လွှင့် ၏။ အမြောက်သည် လေယာဉ်ပျံနှင့် ပေ ၇ဝ အတွင်းသို့ ရောက်သွားသောအခါ ရေဒီယိုလှိုင်းများသည် ဖမ်းခွက်သို့ ပြန်၍ ပဲ့တင်ရိုက်ခတ်လာသောကြောင့် ယင်းတွင်ပါသော ခလုတ်က စနက်တံကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ထိသဖြင့် ပေါက်ကွဲ တော့၏။ သို့ဖြင့် လေယာဉ်ပျံကို ထိမှန်ပြီး ပျက်စီးသွားစေ လေသည်။
သာမန်အမြောက်ဆံတွင် ပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲပစ္စည်းများ ထည့်ထားရာ အလွန်အန္တရာယ်ကြီး၏။ တင့်ကားကို ဖောက် ထွင်းပျက်စီးစေသည့် အမြောက်ဆံမှာ ခေါင်းပိတ်ဖြစ်သည်။ အစိတ်စိတ်အမြွာမြွာ ပေါက်ကွဲသည့် အမြောက်ဆံသည် ပေါက် ကွဲသည့်အခါ အစိတ်စိတ် ပျံထွက်သွားအောင် အမြောက်ဆံခွံကို တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ခွဲထားသည်။ လေထီးတွင် ချိတ်ဆွဲထား သော မီးကျည်သည်လည်း အမြောက်တစ်မျိုးမှ ပစ်ထုတ်သော အမြောက်ဆံဖြစ်သည်။ ယင်းမီးကျည်သည် မြေပြင်ရေပြင်သို့ တဖြည်းဖြည်း ကျဆင်းလာယင်း အလွန်ထိန်လင်းသော အလင်းရောင်ကို ပေးသဖြင့် ရန်သူတို့၏ လှုပ်ရှားမှုကို ကောင်းစွာ မြင်နိုင်သည်။
အမြောက်ငယ်များကို ခရစ် ၁၃၄၆ ခုနှစ်၌ ဥရောပတိုက်၊ ကရေဆီးစစ်ပွဲတွင် ပထမဆုံး အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ သတ္တုပြွန်၃ ချောင်းကလေးများကို အထောက်များတွင်ချည်၍ အမြောက်ငယ် အဖြစ် စတင်အသုံးပြုရာမှ ၁၃၈၂ ခုနှစ်တွင် အတော်အသင့် ကြီးသော အမြောက်မြားအထိ ဖြစ်လာလေသည်။ ဂင့်တိုက်ပွဲ တွင် အသုံးပြုသော အမြောက်ကြီးမှာ အလေးချိန် ၁၃ တန်ရှိ၍ ၁၆ ပေ ရှည်ပြီးလျှင်၊ ပေါင် ၇ဝဝ လေးသော ၂၅ လက်မ ကျောက်ခဲလုံးဖြင့် ပစ်၏။ ၁၆ ရာစုနှင့် အလယ်ပိုင်းသို့ ရောက်လာသောအခါ အမြောက်မြားကို ဘီးများပေါ်တွင်တင်၍ အသုံးပြုလာကြသည်။ အမြောက်ဆံများမှာလည်း ကျောက်ခဲ မဟုတ်ပဲ ခေါင်းပိတ်၊ သို့မဟုတ် ခေါင်းပွသံလုံးများ ဖြစ်လာ ကြသည်။ ခေါင်းပွသံလုံးများတွင် ယမ်းများ ထည့်လိုက်သော အခါ ပထမဆုံးအမြောက်ဆံများ ဖြစ်လာတော့၏။
ရှေ့ထိုးပြောင်းချော ရှေးအမြောက်မြားသည် အနီးကပ်၍ တေ့ပစ်သည်မှတစ်ပါး မထိမှန်ချေ။ ၁၉ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းသို့ရောက်သောအခါ အမြောက်ပြောင်းအတွင်း၌ ဝက်အူရစ် ထွင်းကြောင်းများ ပြုလုပ်လာကြရာ အမြောက်များ ပို၍အားကောင်းလာလေသည်။ ယင်းထွင်းကြောင်းများကြောင့် ပစ်လိုက်သည့်အခါ အမြောက်ဆံသည် လည်၍ ထွက်သွားသောကြောင့် လမ်းတွင် ချာလပတ် မလည်ချေ။ ယခုအခါ ရှေ့ထိုးအမြောက်များ မရှိတော့ချေ။ အမြောက်ပစ်သည့်အခါ နောက်သို့ ပြန်ကန်တတ်သောကြောင့် တစ်ခါပစ်ပြီးလျှင် တစ်ဖန်ပြန်၍ ချိန်ရသည်။ သို့သော် ယင်းသို့ ပြန်မကန်နိုင်သည့် ကြားအခံ ကိရိယာတစ်ခုကို တီထွင်လိုက်သောကြောင့် ဆက်ကာဆက်ကာ မနားတမ်း ပစ်နိုင်လာသည်။ ယမ်းထက် အလွန်ပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲစရာများ တွေ့ရှိလာသောကြောင့် အဝေးသို့ ပို၍ပစ်နိုင်ပြီးလျှင် သတ္တုတစ်တုံးတည်းမှ သွန်းလုပ်ယူသော အမြောက်မှာ အသုံးမကျဖြစ်လာလေသည်။ ယခုခေတ် ပြင်းထန်သော ပေါက်ကွဲစရာများသည် ယင်းကဲ့သို့သော အမြောက်မြားကို စက္ကူကဲ့သို့ ကြွေမွသွားစေနိုင်သည်။ ထိုကြောင့် ယခုအခါ သံမဏိတုံး တစ်တုံးကို အတွင်းပြောင်းတစ်ခုဖြစ်အောင် ထွင်းပြီးလျှင် ဒုတိယပြောင်းတစ်ခုကို လုပ်ပြန်သည်။ ဒုတိယပြောင်းသည် အေးနေသောအခါ အပေါက်ဝ သေးနေသောကြောင့် ပထမအတွင်းပြောင်းကို မသွင်းနိုင်ချေ။ သို့သော် အပူပေး၍ ကျယ်လာသောအခါ ပထမအတွင်းပြောင်းသည် အနေတော် ဝင်သွားပြီးနောက် အအေးခံလိုက်သောအခါ ပြုတ်တူနှင့် ညှပ်ထားသကဲ့သို့ ကျပ်သွားတော့၏။ ဤနည်းဖြင့် တတိယပြောင်း၊ စတုတ္ထပြောင်းထိအောင်ပင် ပြုလုပ်ထည့်သွင်းကြသည်။ အချို့အမြောက်မြားကို ပြောင်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြား၌ အခိုင်ခံ့ဆုံးသော ဝိုင်ယာကြိုးများနှင့် ရစ်ပတ်ထားကြသည်။
အမြောက်တပ်တွင် ခဲယမ်းမီးကျောက်များကို တစ်နေရာ တည်း၌ရနိုင်ရန် ပြဿနာမှာ အရေးကြီးဆုံးပြဿနာဖြစ်သည်။ ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် ဝါတာလူးတိုက်ပွဲ၌ တိုက်ပွဲ တစ်ခုလုံးအတွက် နှစ်ဘက်စလုံး၌ ၃၇ တန်ထက်မပိုသော အမြောက်ဆံများကိုသာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ယခုခေတ်တွင်ကား တစ်မိနစ်လျှင် အမြောက်ဆံ ငါးခုအထိပစ်နိုင်သော ၂၅ ပေါင်ဒါ အမြောက်သည် မိနစ် ၂ဝ အတွင်း ခဲယမ်းမီးကျောက် တစ်တန်ကို အသုံးပြုနိုင်သည့်ပြင် အမြောက်တပ်စိတ်တစ်ခုတည်းက ဤကဲ့သို့သော အမြောက်မျိုး ၁ဝဝ ကျော်ကို ဤနှုန်းဖြင့် ပစ်နိုင်ကြပေသည်။
ကျွမ်းကျင်သော အမြောက်တပ်သား တစ်ယောက်ဖြစ်ဖို့ရန် မလွယ်ချေ။ အချိန်ကြာမြင့်စွာ ပြင်းပြင်းထန်ထန် သင်တန်းတက်ရန် လိုပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်လက်နက်
ဆမ်မြူရယ်(လ်)ကျော်လှ
ပါမောက္ခဒေါက်တာဆမ်မြူရယ်(လ်)ကျော်လှသည် မြန်မာ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး အဘ ဦးကျော်လှ၊ အမိ ဒေါ်လှကျင်တို့က မုဒုံမြို့၌ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့က မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပညာရေး
တောင်ကြီးမြို့ ကန္ဘောဇကောလိပ်နှင့် St. Annes Convent တွင် ၁၉၅၂ မှ ၁၉၆၁ အထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည့်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဆေးပညာဘွဲ့၊ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ကလေးကျန်းမာပညာဒီပလိုမာဘွဲ့၊ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ဆေးပညာမဟာသိပ္ပံဘွဲ့ (ကလေးကျန်းမာပညာ) နှင့် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ Royal College of Paediatrics and Child Health မှ FRCP ဘွဲ့တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဝန်ထမ်းဘဝ
သရုပ်ပြ၊ ခန္ဓာဗေဒဌာန၊​ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန် (၁၉၆၉ - ၁၉၇၄)၊ လက်ထောက်ဆရာဝန်၊ ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး (၁၉၇၄-၁၉၇၆)၊ လက်ထောက်ဆရာဝန် (အထူးကု)၊​ စစ်တွေပြည်နယ်ဆေးရုံကြီး (၁၉၇၆ - ၁၉၇၈)၊ သရုပ်ပြ၊​ ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန် (၁၉၇၈ - ၁၉၈၅)၊ လက်ထောက်ကထိက၊ ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန် (၁၉၈၅ - ၁၉၈၇)၊ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်၊ ဘားအံပြည်နယ်ဆေးရုံကြီး (၁၉၈၇)၊ ကထိက/ကလေးအထူးကုဆရာဝန် ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန် (၁၉၈၇ - ၁၉၉၈)၊ ပါမောက္ခ၊ ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန် (၁၉၉၈ - ၂၀၀၅) နှင့် ပါမောက္ခ/ဌာနမှူး၊ ကလေးကျန်းမာပညာဌာန၊ ဆေးတက္ကသိုလ် (၂) ရန်ကုန် အဖြစ် အြငိမ်းစားယူသည်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကလေးအထူးကုဆရာဝန်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ တက္ကသိုလ် ပါမောက္ခများ ကဏ္ဍ:၁၉၄၅ မွေးဖွားသူများ
ငှက်သအော်ရွာ၊ ညောင်ကျိုး
ငှက်သအော်ရွာ၊ ညောင်ကျိုး
အင်းဂလာ (တောင်)ရွာ၊ အင်းဂလာ
အင်းဂလာ (တောင်)ရွာ၊ အင်းဂလာ
ခနောင်းကြီးရွာ၊ စေတီပြင်
ခနောင်းကြီးရွာ၊ စေတီပြင်
အာချူလာရီ မော
အာချူလာရီ မော (Ardchullarie More) သည် စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ စတာလင်ကောင်စီဧရိယာတွင်ရှိသော ရွာငယ်တခု ဖြစ်သည်။ လုဘနေ့အိုင်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှိ၏။
ညောင်ပင်သာ (အနောက်)ရွာ၊ ညောင်ကျိုး
ညောင်ပင်သာ (အနောက်)ရွာ၊ ညောင်ကျိုး
သာယာကုန်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
သာယာကုန်းရွာ (Tharyarkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဂျို့ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၂၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 109
NGC 109 သည် ကြယ်စုတန်း အင်ဒရိုမီဒါမှ အလင်းနှစ် ၂၄၀ မီလီယံ ဝေးကွာသည့် ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းအား Heinrich d'Arrest ဆိုသူမှ ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး မြင်သာသောအရွယ်အစားမှာ ၁၃.၇ ဖြစ်သည်။
မြို့ရိုးကမ်းနားတန်းရွာ၊ အသုတ်
မြို့ရိုးကမ်းနားတန်းရွာ၊ အသုတ်
အင်းဂလာ (မြောက်)ရွာ၊ အင်းဂလာ
အင်းဂလာ (မြောက်)ရွာ၊ အင်းဂလာ
လတ်လိုင်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
လတ်လိုင်ရွာ (Latlai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နမ့်တိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၄ ဦး၊ မ ၆၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒီးဒေါက်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ