cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သဖြန်
သဖြန်
ဒွေးချိုး၊ တြိချိုးနှင့် လေးချိုးတို့ကို တခါတရံ သဖြန် ဟု အမည်တပ်၍ခေါ်သည်ကို တွေ့ဖူးပေမည်။ ထိုသို့ခေါ်သည်မှာ သီဆို တီးမှုတ်မှုဆိုင်ရာ ဂီတသဘောကိုလိုက်၍ ဖြစ်သည်။ ပတ်ပျိုး၊ ယိုးဒယား စသည်တို့ကို သီဆိုတီးမှုတ်၍ ပြီးဆုံးသောအခါ အသံကိုဖြန်ဖြေသော သဘောဖြင့် ဒွေးချိုးကိုဖြစ်စေ၊ တြိချိုးကိုဖြစ်စေ၊ လေးချိုးကိုဖြစ်စေ သီဆို၍ အဆုံးသတ်လေ့ရှိသည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် ဒွေးချိုးသဖြန်၊ တြိချိုးသဖြန်၊ လေးချိုး သဖြန်ဟု ခေါ်လေ့ရှိသည်။
သဖြန်ဆိုသည်မှာ ပတ်ပျိုးစသော အထက်သံသီချင်းကြီးများကို ဆိုပြီးနောက် အသံကိုသံမှန်သို့ပြန် ရောက်စေရန် သီဆိုရသောသီချင်းမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ပတ်ပျိုးစသောသီချင်းကြီးများပေါ်သည့်အခါကျမှ ပညာရှို မှည့်ခေါ်ကြဟန်တူသည်။
သဖြန်သည် အသံနှင့်အဖြန်ဟူသော စကားနှစ်လုံးကို ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်၍ သီချင်းသို့မဟုတ်အသံကိုပြန်စေ သောသို့မဟုတ်ပြန်ဖြေသောသီချင်းဟုအနက်ထွက်သည်။ ဒွေးချိုး၊ ဒွေးဆစ်၊ လေးချိုးလေးဆစ်တို့သည်အဆစ်အပိုင်း အချိုးကိုစွဲ၍ ခေါ်သည့်အမည်ဖြစ်၍ သဖြန်သည်သီချင်းသံကိုအစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားသောသီချင်းဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့်မူ ဒွေးချိုး၊ လေးချိုးစပ်သီချင်းမျိုးဖြစ်သည်။ ပတ်ပျိုးအချတွင် အဆိုများသည်။
သဖြန်ဆိုရာ၌ စည်းကိုက်ဝါးကိုက် ဆိုင်းတောနှင့် ဆိုရသည်။ လူပြိန်းတို့အဖို့သဖြန်သည် ခွန်းထောက်သံနှင့် မထူးခြားဟုထင်ရသည်။ သို့ရာတွင်သဖြန်ကိုငါးပေါက်သံဖြင့်ဆို၍ ခွန်းထောက်ကို ပုလဲပေါက်သံဖြင့်ဆိုရသည်။ ထို့ ကြောင့် ဦးပြုံးချို၏မဟာဂီတပေါင်းချုပ်၌ သဖြန်ငါးပေါက်၊ ခွန်းထောက်ပုလဲဆိုရိုးတည်းဟု ရေးသားထားခြင်းဖြစ် သည်။ သဖြန်အမျိုးအစားအမျိုးမျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ (၁)သံထောက်သဖြန်၊ (၂) ခွန်းထောက် သဖြန်(၃)ကွန်း ထောက်သဖြန်၊ (၄)ရေလားသဖြန်၊ (၅)ရေခင်းသဖြန်၊ (၆)ပုလဲပေါက်သဖြန်တို့ ဖြစ်သည်။
သံထောက်သဖြန်ဆိုသည်မှာ တက်သံ၊ သက်သံ၊ နိမ့်သံ၊ တိုင်သံတည်းဟူသောအသံလေးသံတို့ကို တထောက်နှစ် ထောက်ရပ်နားပြီး ရွတ်ဆိုရသည့်သဖြန်မျိုးဖြစ်သည်။ ခွန်းထောက်သဖြန်ဆိုသည်မှာ သီချင်းကြီး၊ ပြဇာတ်၊ စကားတို့၏အကြားဝယ်နှုတ်ခွန်းဖြင့် ထောက်ပြန်၍ ပြောဆိုမေးမြန်းရသည့်သဖြန်မျိုးဖြစ်သည်။ ကွန်းထောက် သဖြန်ဆိုသည်မှာ ဇာတ်ပွဲသဘင်တို့၌ မင်းသားမင်းသမီးတို့ ခရီးသွားရာတွင် ယာယီတဲနန်းဘုံကွန်းဆောက်၍ ရပ်နား နေသည်ကို ကွန်းထောက်နားသည်။ ကွန်းထောက်ချသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုအခါတွင်ရွတ်ဆိုရသော၊ သို့မဟုတ် ထိုသို့ ကွန်းထောက်ချသည်နှင့်အတူဖြစ်သည့် အကြောင်းအရာများ ကိုဖွဲ့ဆိုရသောသဖြန်မျိုးဖြစ်သည်ဟု မြန်မာစာညွန့်ပေါင်း ကျမ်းကဆိုသည်။ သို့ရာတွင် ဝဇီရဗုဒ္ဓိဦးဖိုးစိန်အလိုအားဖြင့် ထိုသဖြန်မျိုးကိုမြိုင်ထဖြစ်စေ၊ လွမ်းခြင်းဖြစ်စေ ဆိုပြီးမှဆက်လက်ဆိုကြရသဖြင့် မင်းသားကိုနှုတ်ထောက်၍ လျှောက် တင်ရသောသဖြန်ဖြစ်သောကြောင့်ခွန်း ထောက်သဖြန်ဟုသာ ခေါ်ဆိုထိုက်၏။ ကွန်းထောက်ခြင်း၊ စခန်းချခြင်းနှင့် မည်သို့မျှ မဆိုင်သောကြောင့် ကွန်းထောက်သဖြန်ဟုခေါ်ဆိုသည်မှာ အမှားသာဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ရေလားသဖြန်ဆိုသည်မှာ မြစ်ချောင်းအင်းအိုင်တို့၌ ရေကစားသွားလာသည်တို့ကို စပ်ဆိုရသောသဖြန် ဖြစ်၏။ ရေခင်းသဖြန်ဆိုသည်မှာလည်း ရေပြင်ပေါ်၌တပ်ခင်းပြီး စံစားပျော်ပါးနေသည်ကို ဖွဲ့ဆိုသောသဖြန်မျိုးဖြစ် သည်။ ပုလဲပေါက်သဖြန်ဆိုသည်မှာ အထက်ပါခွန်းထောက် သဖြန်ကိုပင် ပုလဲပေါက်အသံဖြင့်ဆိုသည့်အခါ မှည့်ခေါ် သောအမည်ဖြစ်သည်။
ပုံစံ ။ ။ အို•ရှုမောဖွယ်၊ထားကေသွယ်၊ သည်ဝယ်ပုံသို့၊မကြံလေသေး။ ဖြူဝန်းငယ်ရာပြိုင်သည်၊ညာပင်တိုင်၊
ရွှေဗွေမြင့်ငယ်ကို၊ပြန်ခွင့်ကနှေး ။ ။ (မြဝတီမင်းကြီးရေးအီနောင်ဇာတ်မှဒွေးချိုးသဖြန်) အချိုးသုံးချိုးစပ်သောကဗျာတွင် ရေးရိုးရေးစဉ်ထက် နည်းငယ်ပိုကာ စပ်ဟပ်ခဲ့ပါလျှင်တြိချိုးသဖြန်ဟုခေါ် သည်။
ပုံစံ ။ ။ သားရွှေဝင်လူကလေးတို့နှင့် အမေလေးပါမောင့်ဖခင်၊တိုင်းပြည်ကနှင်။ မဆင်ခြင်ဗေဒင်ထွက်စကား။ ပုဏ္ဏားဆရာဆိုနှင့်ဦးညိုကိုဗေဒင်ဆေးတယ်ရှင်
(အမယ်မင်း)မေးချက်ကခြား။ ။(မုံရွာဆရာခရေးတြိချိုးသဖြန်) အချိုးလေးချိုးပါသော လေးချိုး၊ သို့မဟုတ်လေးဆစ် ကဗျာတွင် ရေးရိုးရေးစဉ်ထက် အနည်းငယ်ပိုကာ စပ်ဟပ်ခဲ့ပါလျှင် လေးချိုးသဖြန်၊ သို့မဟုတ်လေးဆစ်သဖြန်ဟု ခေါ်သည်။
ပုံစံ ။  ၊၊သူဖြူလျှင်၊အယူဖြောင့်နိုင်ငဲ့၊သူမှောင့်မှာစိုးမိတယ်။ သနားရင်ဖြင့်၊မြင့်ဖျားဟေမာနှင့်၊ ချောင်သေလာရွှေဝါကွေ့မှာတောမွေ့တော့မယ်။ မသေရုံရွေဘုံကြီးမှာလသစ်သီးနှင့်ပွဲတော်တယ်၊ ဖန်ချယ်တဲ့ဝတ်လဲ။ မွှေးလို့ရယ်လှိုင်၊အုပ်လုံးစမ္ပာယ် ကြိုင်တဲ့၊မြကေခိုင်မင်ရေမှဲ့ကို၊
ရှင်းမဲ့ကြံဆဲ။ ။(လှိုင်ထိပ်ခေါင်တင်ရေးလေးဆစ်သဖြန်) အထူးမှတ်သားရန်ကား ဒွေးချိုး၊ လေးချိုးတိုင်း သဖြန်ဖြစ်နိုင်သော်လည်း သဖြန်တိုင်းဒွေးချိုး၊ လေးချိုးဟု မဆိုနိုင်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် မိဖုရားမမြလေးဆိုရှစ်စုံရွက်ကြာပတ်ပျိုးတွင်- သနားမကြင်ရက်ကယ်မို့၊သူ့ထွက်ဖန်ရာဆယ်၊ ရေးနှောင့်အချယ်။ အိုဘယ်ခါနေ့ငယ်မှ၊ကိုယ်တွေ့သည် ပူနယ်က၊ အေးလွယ်သည်မှန်း၊ ဟူ၍ချထားရာ ယင်းကဗျာသည်ဒွေးချိုး လည်းမဟုတ် လေးချိုးလည်းမဟုတ်ချေ။ သို့ရာတွင် သီဆိုသံ ကားသဖြန်သံ ပင်ဖြစ်သည်ကိုတွေ့ရသဖြင့် သဖြန်ဟုသတ်မှတ် ရလေသည်။
တိုးလော့ရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
တိုးလော့ရွာ (Toelawt)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ လောင်ကျန်းနောက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၁၂၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြက်သွန်ကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကြက်သွန်ကုန်းရွာ (Kyetthunkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘုရားဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၇၄ ဦး၊ မ ၃၄၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ပြိန်းရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံချို
အသံချိုချိုသာသာရွတ်ရသော လေးချိုးကဗျာမျိုးဖြစ်သည်။ ရုပ်သေးပွဲများတွင် လက်စွဲတော်ရုပ်ခေါ် စာဆိုရုပ်ကို ကိုင်ရသော စာဆိုကိုင်သည် အလှူအကြောင်း၊ အလှူရှင်အကြောင်းတို့ကို ရုပ်သေးစင်လက်တန်းကိုကိုင်လျက် ဇဝနဉာဏ်ဖြင့် ချက်ချင်းဖွဲ့ဆိုလေ့ရှိသော ကဗျာမျိုးဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လျင်မြန်သော ဇဝနဉာဏ်ကိုပင် လက်တန်းဉာဏ်ဟု ဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။
သံချိုစပ်နည်း
သံချိုစပ်နည်းမှာ လေးချိုးစပ်နည်း အတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။ အချိုး လေးချိုးပါသည်။ တတိယအချိုးတွင် ခွာထောက်ကာရန်ပါသည်။ ချီသံ ချသံအနေအထား၊ ကာရန် အနေအထား အနည်းငယ်ကွဲသည်။ သို့ရာတွင် သံချိုသီဆိုပုံကို နားထောင်ကြည့်မှသာလျှင် သံချို၏သဘောကို နားလည်နိုင်ပေမည်။ ကာရန်ယူပုံစနစ်မှာမူ လေးချိုး ကာရန်ယူပုံအတိုင်းပင် ဖြစ်သည်။
သံချိုစာဆိုများ
မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားသော သံချိုစာဆိုမှာ မောင်းထောင် ဦးကျော်လှ ဖြစ်သည်။ ဦးကျော်လှအပြင် သာဝတ္ထိဦးကြီး၊ အလုံမြို့ ကင်းစမ်းရွာက ဦးမြတ်ဝင်း၊ ကျောက္ကာရွာက ဦးကျော်၊ ချောင်းဦး ဆယ်ရွာက ဉာဏ်ကျယ် အမည်ခံ ဦးကြူ၊ မင်းစာဝန်နှင့် ဦးပျော်ဘွယ် စသည်တို့ ထင်ရှားကြသည်။ ဦးဉာဏ်ကျယ်နှင့် ဦးကျော်လှတို့သည် သံချိုစာဆိုပြိုင်ဖက်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၃ဝ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ခေတ်စမ်းစာပေ ပေါ်ထွန်းသော ခေတ်တွင် ကဗျာစာဆို ဆရာဇော်ဂျီသည် သံချိုအများအပြား ရေးသားဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။
နားခါးရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
နားခါးရွာ (Narhkar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ဝမ်နောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၅၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်နောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၀၀ ဦး၊ မ ၁၉၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်ကြီးတောရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ညောင်ပင်ကြီးတောရွာ (Nyaungpingyitaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ကြီးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၈၂၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပထမကျော်အောင်စံထားဆရာတော်
ပထမ ကျော်အောင်စံထား ဆရာတော် အရှင်ဉာဏဝရ (မြန်မာနှစ် ၁၀၆၇ - ၁၁၁၅) လောင်းလျာကို ပုခန်းကြီးမြို့ မြောက်လက်ပိုင်သင်ရွာ၌ အဖ ဦးရွှေအောင်၊ အမိ ဒေါ်ကြုတ်တို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၀၆၇ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ပန်းအောင် ဖြစ်သည်။ ငါးနှစ်သား အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ မိဘနှစ်ပါးက ပုခန်းကြီးတောင် နောက်အရွာ နိဗ္ဗာန်ကျောင်း ဆရာတော် အရှင်ဓမ္မာနန္ဒာလင်္ကာရ၏ တပည့် အရှင်စန္ဒမဉ္ဇူသာ ဆရာတော်ထံတွင် အပ်နှံ၍ ကျမ်းဂန်အရပ်ရပ်၊ ပိဋကတ် သုံးပုံ တို့ကို သင်ကြားစေခဲ့လေသည်။ ( ၁၂ )နှစ် သို့ ရောက်သောအခါ မိဘနှစ်ပါးတို့သည် သာမဏေ ရပဗ္ဗဇ္ဇအဖြစ်သို့ သွတ်သွင်းချီးမြှင့်ကြသဖြင့် ကိုရင်ကလေး အဖြစ်သို့ ရောက်သောအခါ ဘွဲ့တော်မှာ အရှင်ဉာဏဝရ ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ အရှင်ဉာဏဝရသည် အသက်ပင်ငယ်သော်လည်း ရည်ရွယ်ချက်ကြီးမားလှသော သာသနာ့အာဇာနည်လောင်း သာသနာ့သူရဲကောင်းပီပီ ကျမ်းဂန်အတန်တန် တို့ကို စွမ်းစွမ်းတမံ ကြိုးကုတ် သင်ကြားလေ့လာမှုကြောင့် တောနယ်အတွင်း ကျော်စော ထင်ရှားခဲ့လေသည်။
ထို့နော်က ၁၀၈၅ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ( ၈ )ရက်နေ့တွင် အင်းဝမြို့တွင် ထင်ရှားကျော်စောလှသော အောင်စံတုလွှတ်ကျောင်းကြီးတွင် သီတင်းသုံးနေသည့် မိုးထိ ဆရာတော်ကြီးထံ ဂန္ထတရ ( ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာဋီကာ အနုမခု လက်သန်းပဏ္ဍိတို့မှ တစ်ပါး ပိဋကတ်နှင့် ဆိုင်သော ကျမ်းဂန်များ) တို့ကို ဆက်ကပ်ဆည်းပူးယူခဲ့သည်။ မိုးထိဆရာတော်ကြီး၏ ခြေတော်ရင်း၌ သာမဏေဘဝဖြင့် ဂန္ထတရတို့ကို အားထုတ်ဆည်းပူးရင်း အသက် ( ၁၉ )နှစ် သက္ကရာဇ် ၁၀၈၆ ခုတွင် အင်းဝ နေပြည်တော်တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် သုဓမ္မာစာပြန်ပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုရာ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ပြန်ဆိုရသော ကျမ်းစာများမှာ
ထိုသုဓမ္မာစာပြန်ပွဲတော်ကြီးမှာ နှစ်စဉ် နယုန်လဆန်း ( ၁ ) ရက်နေ့မှ လပြည့်အထိ ( ၁၅ ) ရက်တိုင်ကျင်းပကြလေသည်။ စာပြန်ပွဲဝင်ရဟန်းတော်များမှာ လူဝတ်လဲစေ၍ ဖြေဆိုကြရသည်။ ထိုနှစ်က ပထမကျော်တန်းဝင် လူပြန်တော်များမှာ ( ၃၀ဝ ) ကျော်ထက်မနည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထိုအထဲတွင် ကျော်အောင်စံထား လောင်းလျာ မောင်ပန်းအောင်နှင့် ဗားကရာတိုက်လူပြန်တော် ရှင်ဓမ္မတို့နှစ်ယောက်သာ အထူးချွန်ဆုံး ဖြစ်နေလေသည်။ သုဓမ္မာဆရာတော်တို့ မေးသမျှကို မိုးသီးမိုးပေါက်ပမာ ဖြေဆိုနိုင်ကြသည်။ ဉာဏ်ရည်ချင်း၊ သတ္တိချင်း တူနေကြပေရာ သုဓမ္မာဆရာတို့မှာ အခက်ကြုံနေကြပေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော ပထမကျော်ဘွဲ့ထူးမှာ တစ်ပါးသာပေးရမည့် ထုံးတမ်းစဉ်လာ သတ်မှတ်ချက်ကြီး ရှိနေသောကြောင့်ပင်။ သို့အတွက် နောက်ဆုံးအနေဖြင့် လက်ရေးလက်သားနှင့် သတ်ပုံတို့ကို စစ်ကြသောအခါ ဗားကရာလူပြန်တော် ရှင်ဓမ္မာ မျဉ်းကြောင်းလွတ်ရေးထားခြင်း၊ အသတ်အတင် အငင်အဆွဲ ညီညွတ်၍ စာလုံးလှသော်လည်း သတ်ပုံသတ်ညွှန်းမမှန်ကန်ခြင်းတို့ကြောင့် ကျော်အောင်စံထား လောင်းလျာ လူပြန်တော် မောင်ပန်းအောင် ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင် ရဟန်းဘောင်တက်စေ၍ သိမ်အထွက်တွင် လောကသရဖူ ဒါယကာ မင်းတရားကြီးကိုယ်တော်တိုင် ပထမကျော် ရှင်ဉာဏဝရ ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ဆက်ကပ်တော်မူလေ၏။ ထို့ပြင် အင်းဝမြို့တော်တောင်မျက်နှာတွင် ဆင်တဲအရပ်၌ ယာယီစံနန်းတော်ဖြစ်သော ကျော်အောင်စံထားနန်းတော်ကို ဖျက်ခဲ့၍ ကျောင်းတစ်ရာအရန်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားအပ်သော ကျော်အောင်စံထား အမည်ရှိသော တိုက်တော်ကြီးကို ထိုရဟန်းခံသော နေ့တွင် ပင် တင်လှူတော်မူ၍ ’ဇိနစက်ကာဘိရာမရာဇာဓိရာဇဂုရု‘‘ ဟူသော ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကိုပါ အလှူခံတော်မူရသဖြင့် ထိုအချိန်မှစ၍ ကျော်အောင်စံထားဆရာတော် ပထမကျော် ရှင်ဉာဏဝရ ဟု နေပြည်တော်မဆံ့ပျံ့နှံ့သင်းလှိုင်မွှေးကြိုင်၍ လာခဲ့တော့သည်။
မှန်နီရွာ၊ ကြိုးကြာကွင်း
မှန်နီရွာ၊ ကြိုးကြာကွင်း
ပထမကျော်အောင်စံထားဆရာတော်
ထို့နောက်နေပြည်တော်နှင့် ကွဲကွာ၍ နေခြင်းငှာ မသင့်ဟု မင်းနှင့်တကွသော နေပြည်တော်သူ နေပြည်တော်သားများက ၁၀၉၄ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ပင့်သဖြင့် ရတနာပူရ အင်းဝနေပြည်တော်ရှိ ကျော်အောင်စံထားတိုက်တော်သို့ ပြန်လည်သီတင်းသုံးတော် မူခဲ့လေသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၁၁၀ ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်သော အခါ လောကသရဖူစေတီတော် ဒါယကာ မာဂဓအဘိဓာန် နိဿယ၊ ကဝိလက္ခဏာခေါ် သဒ္ဒါပမတ် အဆုံးအဖြတ် ဖြစ်သော မြန်မာသဒ္ဒါကျမ်း၊ နေပြည်တော်တွင် ရဟန်းရှင်လူတို့ သေဖိုသေမ ရဟန်းသောက်ကောင်း၊ မသောက်ကောင်း အငြင်းဖြစ်ပွားကြ၍ သုရာဝိနိစ္ဆယကျမ်း၊ ပါဒနက္သန် ရှိခိုးဂါထာများကို ရေးသားပြီးခါစနှစ်ဖြစ်၍ အနားယူလိုသည်က တစ်ကြောင်း၊ တိုင်းပြည်ရေးရာ မှာ ရှုပ်ထွေးလာမည်ကို သိတော်မူသည်က တစ်ကြောင်း၊ ညောင်ကန်ရွာ၌ သာသနာပြုရန်ပင့်လျောက်ကြပြန်သောကြောင့် တစ်ကြောင်းဆရာတော်သည် ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် စာတင်၍ ညောင်ကန်ရွာသို့ ပြောင်းရန် တောင်းဆိုတော်မူသည်။
သို့ဖြင့် ညောင်ကန်ရွာ အနောက်တိုက် မြောက်ဘက်နားရှိ လောကမှန်ကူ ကျောင်းတိုက်ကြီးသို့ ကြွရောက်သီတင်းသုံးပြီးလျှင် သာသနာတော်၏ အကျိုးကို သယ်ပိုးဆောင်ရွက်တော်မူပြန်သည်။ လောကမှန်ကူကျောင်းတိုက်ကြီးတွင် သီတင်းသုံးတော်မူရင်း အောက်ပါ ကျမ်းဂန်များကို ပြုစုတော်မူခဲ့လေသည်။ ပါတိမောက္ခလေစန လက်သန်းအဋ္ဌကထာ ပါဌ်၊ အဘိဓမ္မာသင်္ဂြိုဟ်ဂဏ္ဌိပဗ္ဗကျမ်း၊ ရာဇလင်္ကာရကျမ်း၊ အဘိဓမ္မတ္ထသဂင်္ဟအဋ္ဌကထာ၊ အနုသုရာ ဝိနိစ္ဆာယ၊ ဝုတ္တောဒယဆန်းကျမ်း စာကိုယ် နိဿယ၊ ကစ္စာယနသာရ နိဿယသစ် အကျယ်၊ ကမ္မဝါစာဂဏ္ဌိ၊ စကင်္ဂိကဝိနစ္ဆယ၊ အနုသုရာ ဝိနစ္ဆာယ၊ ဒုဋ္ဌက္ခရ ပဏ္ဌိကျမ်း စသည်တို့ကို ပြုစုတော်မူ၍ နေ့ညဉ့်မဟူ ဖြည့်စွမ်းတော်မူလေသည်။ သို့ကလို လူ၊နတ်၊ ဗြဟ္မာသတ္တဝါတို့၏ အကျိုးငှာ သာသနာတော်ကြီး၏ အုတ်မြစ်အရင်းခံ ဖြစ်သော ပရိယတ္တိဓမ္မတို့ကို ပို့ချသင်ကြား ပြုစုတော်မူရင်း သက္ကရာဇ် ၁၁၁၅ ခု၊ သက်တော် ( ၄၈ ) နှစ်၊ သိက္ခာတော် ( ၂၈ ) တွင် ပစ္စုပ္ပန် ဘဝ ထွန်းတောက်ကြွချိန်ရောက်သဖြင့် ဘဝနတ်ထံ ပျံလွန်တော်မူခဲ့လေသည်။
ဟင်းခရော်ရွာ၊ စညှင်း
ဟင်းခရော်ရွာ၊ စညှင်း
ဘဟားမားနိုင်ငံ
ဘဟားမားစ်နိုင်ငံ၏ တရားဝင် နာမည်အပြည့်အစုံမှာ ဘဟားမားစ်ဓနသဟာယနိုင်ငံ (Commonwealth of The Bahamas) ဖြစ်သည်။ ကျွန်းပေါင်း(၂၉)ခု၊ သန္တာကျွန်းပေါင်း (၆၆၁)ခု၊ ရေပေါ်ကျောက်ဆောင်ပေါင်း (၂၃၈၇)ခုရှိသည်။ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာထဲတွင် တည်ရှိသည်။ ကျူးဘားနိုင်ငံ နှင့် ဟစ္စပါနီယိုလာကျွန်း (ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ + ဟေတီနိုင်ငံ) တို့၏ မြောက်ဘက်၊ တာ့ခ်နှင့်ကိုင်ကော့စ်ကျွန်းများ၏ အနောက်မြောက်ဘက်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက် တွင်တည်ရှိသည်။ ကုန်းမြေဧရိယာစုစုပေါင်း ၁၃၉၃၉စတုရန်းကီလိုမီတာကျယ်ဝန်းသည်။ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၃၀,၀၀၀ခန့်ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ နာဆော (Nassau) ဖြစ်သည်။
မူလအစက အာရာဝကန် တိုင်နို လူမျိုးများ နေထိုင်ကြသောဒေသဖြစ်သည်။ ဘဟားမားစ်သည် ၁၄၉၂တွင် ကမ္ဘာသစ်ကို ပထမဆုံးရှာတွေ့ခဲ့သော ကိုလံဘတ် ၏ ပထမဆုံးခြေချခဲ့သော နေရာလည်းဖြစ်သည်။ ဘဟားမားစ်ကို ကိုလိုနီနယ်အဖြစ်မသိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း ဒေသခံ ဘဟားမီးယန်းတိုင်နိုလူမျိုးများကို ဟစ္စပါနီယိုလာကျွန်းသို့ ကျွန်အဖြစ် သယ်ယူရောင်းချခဲ့သည်။ ဘဟားမားစ်ပိုင်ကျွန်းများသည် ၁၅၁၃မှ ၁၆၅၀ကြား ဗြိတိသျှများ အခြေလာချချိန်၌ ခြောက်သွေ့လျက် ရှိသည်။
၁၇၁၈တွင် ဘဟားမားစ်သည် ဗြိတိသျှအောက်ရောက်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်လွတ်လပ်ရေး တိုက်ပွဲအပြီးတွင် ဗြိတိသျှအစိုးရသစ္စာတော်ခံများနှင့် ကျွန်အဖြစ်သွတ်သွင်းခြင်းခံကြရသော အာဖရိကန်လူမျိုးများသည် ဘဟားမားစ်ကျွန်းပေါ်သို့ပြောင်းရွှေ့လာကြပြီး စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ၁၈၀၇ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာအတွင်း ကျွန်စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းလိုက်သောအခါ ၁၉ရာစုနှစ်များအတွင်း တော်ဝင်ရေတပ်မှ အာဖရိကန်ကျွန်များသည် လွတ်မြောက်ကာ ဘဟားမားစ်ကျွန်းတွင် လာရောက်အခြေချနေထိုင်ကြသည်။ ဘဟားမားစ်ကျွန်းများပေါ်တွင်မူ ကျွန်စနစ်သည် ၁၈၃၄ခုနှစ်ကျမှသာ ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
ဝေါဟာရရင်းမြစ်
ဘဟားမားစ်ဟုသောဝေါဟာရ မည်သို့ဖြစ်လာသည်ကို ရှင်းရှင်းလင်းလင်း မသိရပေ။ စပိန်စကားဖြစ်သော ဘဂျားမား baja mar ("shallow seas")မှ ဆင်းသက်လာသောစကားလည်း ဖြစ်နိုင်သလို၊ ဒေသခံ လူကေယန်ဘာသာစကားဖြစ်သော ဘ-ဟ-မား ba-ha-ma ("large upper middle land") မှ ဆင်းသက်လာသည်လည်းဖြစ်နိုင်သည်။
အာဝိလသုတ်
(နီဝရဏငါးပါးတို့ဖြင့်)နောက်ကျုနေသောစိတ်ရှိသောရဟန်းသည် မိမိအကျိုး သူတပါးအကျိုး, မိမိသူတပါး နှစ်ဦးသားအကျိုး သိနိုင်ခြင်း၊ (ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏ်၊ ဝိပဿနာ ဉာဏ်၊ မဂ်ဉာဏ်၊ ဖိုလ်ဉာဏ်၊ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏ်-ဟူသော)အလမရိယဉာဏဒဿန ဝိသေသကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ခြင်းတို့ မဖြစ်နိုင်ပုံကို နောက်ကျုနေသောရေအိုင်ဥပမာဖြင့် ဘုရားရှင် ရှင်းလင်းဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကျုံတနီ/ကျုံဧနီရွာ၊ လမုဝ
ကျုံတနီ/ကျုံဧနီရွာ၊ လမုဝ
ကွင်းချောင်းဖျားရွာ၊ သရက်ချောင်း
ကွင်းချောင်းဖျားရွာ၊ သရက်ချောင်း
သာယာကုန်းရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
သာယာကုန်းရွာ (Tharyarkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ အကြည်ဘန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အကြည်ဘန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၀ ဦး၊ မ ၄၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယ်တော်ရွာ၊ လယ်တော်
လယ်တော်ရွာ၊ လယ်တော်
ဘွမ်ဝါရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဘွမ်ဝါရွာ(Bumwar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ပရန်ဟူဒုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပရန်ဟူဒုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅ ဦး၊ မ ၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်ချောင့်မြို့
နန်ချောင့်မြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ကျန်းရှီးပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ဓာတုဓာတ်ပြုမှု
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုဆိုသည်မှာ ဓာတုပစ္စည်းများပါဝင်သော အစုတစ်ခုသည် အခြားအစုတစ်ခုသို့ ဓာတုဆိုင်ရာ အသွင်ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်စဉ်ကို ခေါ်ဆိုသည်။ စဉ်ဆက်သဘောအားဖြင့် ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများ၌ နျူကလိယ (nuclei) ပြောင်းလဲခြင်းမရှိဘဲ အက်တမ်များကြား ဓာတုစည်းနှောင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ ပြိုကွဲခြင်းတို့၌ အီလက်ထရွန်များ၏ တည်နေရာများ ပါဝင်ပတ်သက်သော အပြောင်းအလဲများသာ ပါဝင်သည်။ ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများကို ဓာတုဗေဒ ညီမျှခြင်းတစ်ခုဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ နျူကလိယ ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်သည် ဓာတုဗေဒ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခုဖြစ်ကာ ၎င်းဘာသာရပ်တွင် အီလက်ထရွန်၊ နျူကလိယ ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်ပေါ်ကြသည့် မခိုင်မာသော၊ ရေဒီယိုသတ္တုကြွသော ဒြပ်စင်များ၏ ဓာတ်ပြုမှုအကြောင်းများ ပါဝင်သည်။
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုတွင် မူလအနေဖြင့် ပါဝင်နေသော အရာဝတ္ထု(များ) ကို ဓာတ်စမ်းပစ္စည်း (reactants or reagents) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများကို ဓာတုဆိုင်ရာပြောင်းလဲခြင်းတစ်ခုဖြင့် ခွဲခြားဖော်ပြနိုင်၍ ဖြစ်စဉ်တွင် တစ်ခု (သို့) တစ်ခုထက်ပိုသော ရလဒ် (ထွက်ပေါ်လာသော) ပစ္စည်းများ ရရှိကာ ထိုရလဒ်ပစ္စည်းများသည် မူလဓာတ်စမ်းပစ္စည်းနှင့် ဂုဏ်သတ္တိအားဖြင့် မတူတော့ပေ။
ဓာတ်ပြုမှုများ၌ တသီးတခြား အဆင့်ငယ်လေးများစွာပါဝင်တတ်၍ အခြေခံဓာတ်ပြုမှုများ (elementary reaction) ဟု ခေါ်ကြသည်။ တိကျသော ဆောင်ရွက်ပုံနည်းလမ်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များသည် ဓာတ်ပြုမှု ယန္တရား၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများကို ဓာတုညီမျှခြင်းဖြင့် ဖော်ပြ၍ ဓာတ်စမ်းပစ္စည်းများ၊ ရလဒ်ပစ္စည်းများ၊ ရံခါတွင် (ဓာတ်ပြုမှု)စပ်ကြားရှိ ရလဒ်ပစ္စည်းများနှင့် ဓာတ်ပြုမှုအခြေအနေများကို သင်္ကေတပုံစံဖြင့် တင်ဆက်ရေးသား ဖော်ပြကြသည်။
ပေးထားသော အပူချိန်၊ ပေးထားသော ဓာတုပစ္စည်းပါဝင်မှု အခြေအနေ၊ ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာရှိသော ဓာတ်ပြုခြင်းနှုန်းဖြင့် ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများ ဖြစ်ပျက်ကြ၏ ။ စံအားဖြင့် ဓာတ်ပြုနှုန်းများသည် အပူချိန်တိုးသည့်အလိုက် မြင့်တက်လေ့ရှိရာ အက်တမ်များကြား စည်းနှောင်မှုကို ဖြိုဖျက်ရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အစပျိုးစွမ်းအင် (activation energy) ရောက်ရှိရန်အတွက် အပူစွမ်းအင် ပိုမိုလိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဓာတ်ပြုမှုများ မျှခြေအနေအထားသို့ မရောက်မချင်း (သို့) ပြီးမြောက်မှုမရှိမချင်း ထိုဓာတ်ပြုမှုများသည် အတည့်အတိုင်း ဆက်လက်ဖြစ်ပျက်နိုင်သကဲ့သို့ ပြောင်းပြန်အတိုင်လည်း ဖြစ်ပျက်မှုရှိနိုင်သည်။ မျှခြေအနေအထားသို့ ချဉ်းကပ်ရောက်ရှိရန် အတည့်အတိုင်း ဖြစ်ပျက်သော ဓာတ်ပြုမှုများကို ပင်ကိုသဘာဝဖြစ်စဉ် (spontaneous) ဟု ဖော်ပြကြ၍ ထိုသို့အတည့်အတိုင်းဖြစ်ပျက်ရန် မည်သည့် (လွတ်လပ်)စွမ်းအင်မျှမလိုအပ်ချေ။ ပင်ကိုသဘာဝအတိုင်းမဟုတ်သော ဓာတ်ပြုမှုများသည်ကား အတည့်အတိုင်းသွားရန် (လွတ်လပ်)စွမ်းအင်လိုအပ်သည်။ (ဥပမာ - ဘက်ထရီတစ်လုံးကို လျှပ်စစ်စွမ်းအားရှိသော ပြင်ပရင်းမြစ်တစ်ခုသုံး၍ အားသွင်းခြင်း၊ အလင်းမှီအစာဖွဲ့ခြင်းအား နေရောင်ခြည်မှ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းဖြာထွက်မှုကို စုပ်ယူခြင်းက ဖြစ်စေခြင်း)
ဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုကို ဓာတ်တိုး၊ ဓာတ်လျှော့ခြင်း အဖြစ် ခွဲခြားနိုင်ရာ ဓာတ်တိုးခြင်းဖြစ်စဉ်နှင့် ဓာတ်လျှော့ခြင်းဖြစ်စဉ်တို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည် (သို့) ထိုသို့ အတိုး၊ အလျှော့ မဖြစ်ပျက်သည်လည်း ရှိနိုင်သည်။
လိုချင်သော ပစ္စည်းကို ရယူရန် ဓာတုဆိုင်ရာ အတုပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်စဉ် (chemical synthesis) အတွင်း မတူညီသော ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဇီဝဓာတုဗေဒဘာသာရပ်၌ ဆက်တိုက်ဆိုသလို ဖြစ်ပျက်နေသည့် ဓာတ်ပြုမှုများသည် ဇီဝဓာတုဖြစ်ပျက်မှုလမ်းကြောင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည် (ဓာတ်ပြုမှုတစ်ခုမှ ထွက်လာသောရလဒ်သည် နောက်ထပ်ဓာတ်ပြုမှု၏ အသုံးခံပစ္စည်းဖြစ်ခြင်းကဲ့သို့) ။ ထိုဇီဝဓာတုဆိုင်ရာဓာတ်ပြုမှုများကို ပရိုတိန်းအင်ဇိုင်းများက ကူညီပေးသည်။ အင်ဇိုင်းများသည် ဇီဝဓာတုဖြစ်စဉ်နှုန်းကို မြင့်တက်စေရန်ကူညီပေးသည်မှာ ပုံမှန်အခြေအနေအောက်၌ ဖြစ်နိုင်ချေမရှိသော ကိုယ်တွင်းဇီဝဆိုင်ရာ ပေါင်းစပ်မှု၊ ပြိုကွဲမှုတို့သည် ဆဲလ်တစ်ခုအတွင်း ရှိနေသော အပူချိန်၊ ပါဝင်မှုအသီးသီးတို့၌ ဖြစ်ပျက်နိုင်စေရန်ဖြစ်၏ ။
ဓာတုဓာတ်ပြုမှုတစ်ခု၏ ယေဘုယျအယူအဆကို နျူကလိယဓာတ်ပြုမှုများ၊ ရေဒီယိုသတ္တု ယိုယွင်းပြိုကွဲခြင်း၊ ကွမ်တမ်သီအိုရီက ဆိုထားသည့် အခြေခံအမှုန်များကြား ဓာတ်ပြုမှုများ အပါအဝင် အက်တမ်အောက်ငယ်သော အမှုန်လေးများကြား ဓာတ်ပြုမှုများအထိ ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြလေပြီ ဖြစ်၏ ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ ကဏ္ဍ:ပြောင်းလဲမှု
စကြာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ရဲဘော်သုံးကျိပ် ဝင် ဗိုလ်စကြာ ကို ၁ ဇူလိုင်၊ ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ဦးမြတ်သာ၊ ဒေါ်သန်းတင် တို့မှ မွေးဖွားသည်။ ဗမာလူမျိုး ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝင် ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း မှာ ကိုအောင်သန်း ဖြစ်သည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံး ဝင် သောအခါ သခင်အောင်သန်း ဖြစ်လာသည်။ ဂျပန် အမည်မှာ ဟီရာတာမာဆာအို ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်အမည် ခံယူရာတွင် ဗိုလ်စကြာ ဖြစ်လာ ခဲ့သည်။
ကျောင်းသားဘဝ နှင့် ပညာရေးရာ
ဒိုင်အိုစီဇင် ယောက်ျားလေး အထက်တန်းကျောင်း နှင့် ရန်ကုန်အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အစိုးရ ဆေးပညာ သင်ကျောင်းတွင် ဆေးပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။
အသက်မွေးမှု ဘဝ
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးသောအခါ ဗမာ့လေကြောင်း ပို့ဆောင်ရေး လေယာဉ်ပျံ ကုမ္ပဏီ နှင့် သီရိစကြာ ကုမ္ပဏီ များ တည်ထောင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
အမျိုးသားနိုင်ငံရေးဆောင်ရွက်ချက်
၁၉၃၈ တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံး နှစ်ခြမ်းကွဲသွားသော အခါ သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်ဗစိန် တို့ဗမာအစည်းအရုံး တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၀ ဇွန် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျူဗလီဟော ၌ သခင်ဗစိန်၊ သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်အောင်သန်း၊ သခင်ချစ်တင်၊ သခင်ခင်မောင် တို့သည် ဂျပန် သွားစိုက်ဆိုင်ပိုင်ရှင် မစ္စတာ ကိုကုဘု နှင့် လျှို့ဝှက်စွာ တွေ့ဆုံကာ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး အတွက် ဂျပန်နိုင်ငံ မှ အကူအညီရရန် ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
သခင်ထွန်းအုပ်၊ သခင်ဗစိန် တို့ဗမာအစည်းအရုံးက သခင်အောင်သန်းအား ဂျပန်နှင့် ဆက်သွယ်ရန် ယိုးဒယား နိုင်ငံသို့ စေလွှတ်သည့် အတွက် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ဗန်ကောက်မြို့ သို့ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဗန်ကောက်တွင် ဂျပန် အာဏာပိုင်များနှင့် ဆက်သွယ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သခင်ထွန်းအုပ်ထံ မြန်မာနိုင်ငံ ရှိ နိုင်ငံရေး အဖွဲ့ သုံးလေးဖွဲ့ မှ လူငယ် လေးဆယ်ခန့် စစ်ပညာသင်ရန် အတွက် လျှို့ဝှက်စွာ စေလွှတ်ပေးရန် အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ သခင်အောင်သန်း ထိုင်းနိုင်ငံ ရောက်နေကြောင်း မီနာမီ အဖွဲ့ ဉက္ကဌ ဗိုလ်မှူးကြီး စူဇူကီး သိရှိရလျှင် စစ်ပညာသင်ရန် ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ ပို့ပေးခဲ့သည်။ ဟိုင်နန် နှင့် တိုင်ဝမ်ကျွန်း တွင် စစ်ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။
ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) စစ်ဌာနချုပ် နှင့် မော်လမြိုင် စစ်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံ တွင်း ချီတက်စဉ် ဗိုလ်ကျော်ဇော ဦးဆောင်သည့် လက်နက်ခဲယမ်း မီးကျောက်နှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး တပ်ဖွဲ့ နှင့်အတူ ချီတက်လိုက်ပါခဲ့သည်။ ၂၇ ဇူလိုင် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ဘီအိုင်အေ ကို ဖျက်သိမ်း၍ ဗမာ့ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (ဘီဒီအေ) ဖွဲ့စည်းသောအခါ ဒုတိယ ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ဖြင့် စစ်ဦးစီးတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁ ဩဂုတ် ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းသော မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရအဖွဲ့ တွင် ဒုတိယ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး (ဒုတိယ စစ်ဝန်ကြီး) အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၈ ဧပြီ ၁၉၄၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ဂျပန်နိုင်ငံ ဆိုင်ရာ မြန်မာစစ်သံမှူး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ လတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ခေါင်းဆောင်သော မြန်မာ ကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ သွားရောက်ရာတွင် အတိုင်ပင်ခံ အဖြစ်လိုက်ပါခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာနမှ ပါလီမန် အတွင်းဝန် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသည်။
ပါတီနိုင်ငံရေး
ဗမာပြည် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ သို့ ဝင်ရောက်၍ နိုင်ငံရေး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဖဆပလ အဖွဲ့၏ နိုင်ငံခြားရေးရာ ကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ပထမ အကြိမ် ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖဆပလ အမတ်လောင်း အဖြစ် သရက်တောင်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်မှ ဝင်ရောက် အရွေးခံရာ လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခံရသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၊ ဖဆပလ နှစ်ခြမ်းကွဲသောအခါ တည်မြဲ ဖဆပလ တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် တတိယ အကြိမ် ပါလီမန် ရွေးကောက်ပွဲတွင် တည်မြဲဖဆပလ အမတ်လောင်း အဖြစ် ကြည့်မြင်တိုင် တောင်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်မြေ မှ ဝင်ရောက် အရွေးခံရာ ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ သို့ လျှို့ဝှက်စွာ ထွက်ခွာသွားပြီး ၁၉၆၆ အောက်တိုဘာ လ တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၌ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၆ ဩဂုတ် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် ဦးနု အဖွဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံ တွင်းသို့ ရောက်လာသောအခါ ဦးနုအဖွဲ့ နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၈
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုဝင်ဘာ ကဏ္ဍ:၂၀၀၈
စကြာ၊ ဗိုလ် (ရဲဘော်သုံးကျိပ်)
ဆုတံဆိပ်ရေးရာ
၂၇ မတ် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုနောက်ဆုံး ကဏ္ဍ၌ ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ တိုင်းပြည်နှင့် လူမျိုး လွတ်လပ်ရေးအတွက် သက်စွန့်ဆံဖျား ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် နိုင်ငံတော်က ကျေးဇူးဆပ်ခြင်း အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) တံဆိပ် ချီးမြှင့်ဂုဏ်ပြုခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
မိသားစုဘဝ
နာမည်ကျော် ခရမ်းရောင်လွင်ပြင် ရုပ်ရှင်ကား ၌ ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သူ မြန်မာ ရုပ်ရှင်မင်းသမီး ဝင်းမင်းသန်း နှင့် လက်ထပ် ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၆၉ တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ ၌ နှလုံးရောဂါ ဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ရေခဲမုန့်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အစားအစာ
လောင်ငေါက်ရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
လောင်ငေါက်ရွာ (Laungngauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ လောင်ငေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၆၀ ဖြစ်သည်။
လက်ပန်ချောင်းရွာ
လက်ပန်ချောင်းရွာ
လမုဝရွာ၊ လမုဝ
လမုဝရွာ၊ လမုဝ
ထီးပနန်းထမ်းကျောင်းစုရွာ၊ သရက်ချောင်း
ထီးပနန်းထမ်းကျောင်းစုရွာ၊ သရက်ချောင်း
သက်ဖိုးလူရွာ၊ အရိုးဒါး
သက်ဖိုးလူရွာ၊ အရိုးဒါး
မြန်မာ ကာတွန်းရုပ်ရှင်
မြန်မာ့ရုပ်ရှင်လောက၌ ကာတွန်းဇာတ်လမ်း ရုပ်ရှင်ကားများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဖူးသည်။ မြန်မာ့ကာတွန်းရုပ်ရှင်၏ လမ်းကြောင်းကို သုံးသပ်ကြည့်လျှင် ကြော်ငြာဖြင့် စတင်တာထွက် ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရပေသည်။
အကြောင်းမှာ ဦးရွှေရိုးအမည်ခံ ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဘကလေးက " အိမ်းအမ်းတောင် ဗလရှင်ဆေးပြား" ကြော်ငြာကို ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဖြစ် ရိုက်ကူးပြသခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။သို့ရာတွင် ပထမဆုံး ကာတွန်းဇာတ်လမ်း ရုပ်ရှင်ကားမှာ ၁၉၂၉ခုနှစ်တွင် ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဟိန်စွန်းနှင့် စာရေးဆရာ ဇဝန (စူပါမင်း)တို့ ရေးဆွဲသော "ဦးကလိန်" တေးသရုပ်ဖော်ကာတွန်းကားဖြစ်သည်။ ဗန္ဓုလရုပ်ရှင်မှ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ပြီး ဇာတ်လမ်းသဘော မသက်ဝင်ပဲ ရည်းစားမျှော်သီချင်းအား လိုက်ဆိုတေး "ယခုခေတ် ကာရာအိုကေ ကဲ့သို့" အဖြစ်ရေးဆွဲရိုက်ကူးထားသည့် ကာတွန်းကား တိုလေးမျှသာဖြစ်ပေ၏။
မြန်မာ့ ပထမဆုံးကာတွန်းရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းဟု ခေါ်ဆိုနိုင်သည့် "ခင်ခင်တွန့်" ခေါ် "မိုက်ခဲဟေ့" အမည်ရှိ ဇာတ်ကားကို ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ၁၉၃၄ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုဇာတ်ကားပါ ကာတွန်းပုံများကို ဆရာကြီး ဦးလှက ရေးဆွဲသည်။ ကာတွန်းဇာတ်ကားမှ မင်းသား၏ အမည်မှာ မိုက်ခဲဖြစ်ပြီး မင်းသမီး၏ အမည်မှာ ခင်ခင်တွန့်ဖြစ်သည်။ ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလ အတွင်း ရုံတင်ပြသသည့် "ဣတ္ထိယ" အသံထွက် ဇာတ်ကားနှင့် "နောက်ပိုးရူး" ဇာတ်လမ်းနှစ်ခု ပေါင်းပြသည့် စတားရုံ၌ ပူးတွဲပြသခဲ့သည့် ကာတွန်းကားဖြစ်သည်။
၁၉၃၄ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် ပဲရော့ရုပ်ရှင်မှ "ကြက်တောင်ကွ" ကာတွန်းဇာတ်လမ်းကား တစ်ကား ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုကားအတွက် ကာတွန်းရုပ်ရေးဆွဲသူတို့မှာ ယခင် ဦးကလိန်ကာတွန်းကား ရေးဆွဲသူ ဦးဟိန်စွန်းနှင့် နာမည်ကျော်ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဘဂျမ်းတို့ဖြစ်သည်။ ယခုခေတ် စူပါမင်းဇာတ်ကားမျိုးဖြစ်၍ ရုပ်ရှင်ဝါသနာအိုးများ အကြိုက်တွေ့သည့် ကားတစ်ကားဖြစ်သည်။ ထိုကားကို ၁၉၃၄ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ဝရက်နေ့တွင် ပလာဇာရုံ(နောင်-ရာဇ်ရုံ၊ ရဲရင့်ရုံ၊ ဆာကုရ)တွင် "သတင်းထောက်"ဇာတ်ကားနှင့်အတူ ပြသခဲ့သည်။
နောက်ကာတွန်းကား တစ်ကားမှာ ပဲရော့ရုပ်ရှင်မှရိုက်ကူးသည့် "အသူရာ" အမည်ရှိကားဖြစ်သည်။ ကာတွန်းဦးဟိန်စွန်းနှင့် ဦးဘဂျမ်းတို့ကပင် ရေးဆွဲ၍ ၁၉၃၅ခုနှစ်တွင် ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ပြသသည့် ကားဖြစ်သည်။ "ကြက်တောင်ကွ" နှင့် "အသူရာ" ဇာတ်ကား ၂ကားလုံးမှာ ဖလင်ပေ ၂၀၀ဝခန့်ရှိ၍ ၁၅မိနစ်ကျော် မိနစ်၂ဝခန့်သာ ပြသသည့် ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ဖြစ်သည်။
ဂျိဒိုးရှ − ဂက်ခိုး − မအဲဘူတာ
ဂျိဒိုးရှ − ဂက်ခိုး − မအဲဘူတာ  (自動車学校前駅 ဂျိဒိုးရှ − ဂက်ခိုး − မအဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်၊ ဟမမဆွတ်မြို့၊ ဟိဂရှိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တျာချင်း
တျာချင်း
တျာ ဟူသောစကားသည် ချိုမြသာယာ ပျူငှာသိမ်မွေ့စွာဖွဲ့ဆိုရသော တေးကဗျာဟု အဓိပ္ပာယ် ရှိသည်။ ထိုသို့ သာယာချိုမြစွာသီဆိုရသော တေးကဗျာမျိုးဖြစ်သောကြောင့် တျာချင်း ဟု ခေါ်ကြသည်။ တျာဘွဲ့ဟူ၍လည်း ခေါ်ရိုးခေါ်စဉ် ရှိသည်။ တျာချင်းဆိုသည်မှာ မြန်မာ့ဂီတတွင် ထံ၊ တျာ၊ တေ၊ တျော စသော အသံစဉ်များရှိရာ သာယာ နာပျော်ဖွယ် 'တျာသံ' ဖြင့်သီဆိုရသော တေးကဗျာတမျိုးဖြစ်သည်ဟု မှတ်သားရသည်။ တျာချင်းကို တူရိယာ နှင့်တွဲဖက်၍ သီ ဆို တီး မှုတ် ရသော တေးသီချင်းအမျိုးအစားဟု ဆိုနိုင်သည်။ တျာချင်းသည် ပင်းယခေတ်လောက်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ တျာချင်းဟူခေါ်ရခြင်းအကြောင်းမှာ ဂီတသံ ၇မျိုးရှိသည့် အနက် မည်သည့် အသံနှင့်မဆိုမူတည်၍ သီချင်းကိုတီးမှုတ်နိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့တီးမှုတ်သောအသံကို မူတည်သံ (သို့) တျာသံဟုခေါ်သည်။ ထိုသို့ တျာသံဖြင့်စ၍တျာသံနှင့်ဆုံးသောသီချင်းကို တျာချင်းဟုခေါ်သည်။
တျာချင်းစပ်နည်း
တျာချင်း ကာရန်ယူပုံ စနစ်သည် လေးချိုး ကာရန်ယူပုံစနစ်နှင့် ဆင်ဆင်တူသည်။ အက္ခရာစာလုံး အရေအတွက်နှင့် အသံသွား အသံလာ ထူးခြားသည်မှအပ လေးချိုးပုံသဏ္ဌာန်ပင် ဖြစ်သည်ဟု လွယ်အောင် မှတ်သားနိုင်သည်။ အဆုံး သတ်တိုင်း လေး ဟူသောစကားနှင့် ချရသည်။ ထို့နောက် မိမိနှစ်သက်သလောက် လေးချိုးပိုဒ်များကို ဆက်ကာ ဆက်ကာ ရေးနိုင်သည်။ တစ်ပိုဒ်နှင့်တစ်ပိုဒ်အချိတ်အဆက်မိစေရန် ယခင်အပိုဒ်၏ အဆုံးချ ကာရန်နှင့် နောက်တပိုဒ်၏ အစ ကာရန်ကို ချိတ်မိအောင်စပ်ဆိုရသည်။ တျာချင်း တပုဒ်လုံးကို အဆုံးသတ်လိုသောအခါ အပိုဒ်ငယ်ကလေးနှစ်ခုကို ဖွဲ့၍ အသံအရှိန်သတ်ရသည်။
ဒိုးပင်လှရွာ၊ ကြိုးကြာကွင်း
ဒိုးပင်လှရွာ၊ ကြိုးကြာကွင်း
The Sceptical Chymist
The Sceptical Chymist: or Chymico-Physical Doubts & Paradoxes သည် ရောဘတ် ဘွိုင်းလ်၏ ၁၆၆၁ တွင် လန်ဒန်မြို့၌ ထုတ်ဝေခဲ့သောစာအုပ်၏ အမည်ဖြစ်သည်။ စကားအချီအချဟန်ဖြင့် ရေးသားထားသော ဤစာအုပ်သည် ဘွိုင်းလ်၏ အနုမာနအဆို (အဆိုကြမ်း) ဖြစ်သော "ဒြပ်ဆိုသည်မှာ အလွန်သေးငယ်သောအမှုန်များ၊ ရွေ့လျားနေသော အလွန်သေးငယ်သည့် အမှုန်အစုအဝေးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ရပ်တိုင်းသည် ထိုရွေ့လျားနေသော အမှုန်ကလေးများ တိုက်မိ/ဆောင့်မိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကြသည်" ဟူ၍ ဖော်ပြရှင်းလင်းထားသည်။ အရစ္စတိုတယ်နှင့် ပါရာဆဲလ်ဆပ်စ်တို့ တင်ပြခဲ့သည့် အခြေခံအရာဝတ္ထုဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်များကို ငြင်းပယ်ခဲ့ကာ အခြေခံအရာဝတ္ထုဆိုသည်မှာ လုံးဝဥဿုံ အချင်းချင်း ရောယှက်မှုမရှိသော အရာများဟု ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ ဤအချက်များကြောင့်ပင် ရောဘတ်ဘွိုင်းလ်ကို ခေတ်သစ်ဓာတုဗေဒပညာရပ်၏ တည်ထောင်သူဟုလည်း ခေါ်ဆိုသတ်မှတ်ကြပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၆၆၁ စာအုပ်များ ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ စာအုပ်များ
ကျောက်မဲတောင်ရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ရဲစုရွာ၊ သရက်ချောင်း
ကျောက်ရဲစုရွာ၊ သရက်ချောင်း
ရွှေသီးရွာ
ရွှေသီးရွာ
နန်းနင်မြို့
နန်းနင်မြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ကွမ်ရှီး(ကျွမ့်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ)ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ဂျိချိဆေးတက္ကသိုလ်ဘူတာ
ဂျိချိဆေးတက္ကသိုလ်ဘူတာ  (自治医大駅 ဂျိချိအိဒိုင်း - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုချိဂိခရိုင်၊ ရှိမိုဆွတ်ခဲမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကနစိုကွင်းရွာ၊ လမုဝ
ကနစိုကွင်းရွာ၊ လမုဝ
အသမ္ပဇညသုတ်
(၄)သုတ် ရှိပါသည်။
လီဒိုလမ်းမကြီး
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ အရေးကြီးသည့် စစ်ပစ္စည်းကိရိယာများ သယ်ယူပို့ဆောင်နိုင်ရန် ဖောက်လုပ်ခဲ့သော လီဒိုလမ်းမကြီးသည် အလွန်ထူးခြားသည့် အင်ဂျင်နီယာလက်ရာများတွင် တခုအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။
အသမ္ပဇညသုတ်
(သဘာဝ)အမှန်အတိုင်းမသိသောသူအား မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ်တရားတို့သည် ဖြစ်ကုန်၏၊ ဖြစ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့သည် ဆုတ်ယုတ်ကုန်၏။ မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ်တရားတို့ဖြစ်ရန် ဖြစ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့ဆုတ်ယုတ်ရန် အသမ္ပဇညမှတပါး အခြားတစ်ခုသောတရားကိုမျှ ငါဘုရား မြင်တော်မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - အမှန်အတိုင်း မသိမှု “အသမ္ပဇည”မှတပါးသော များစွာသော အကျိုးမဲ့ကို ပြုနိုင်သော အခြားတစ်ခုသောတရားကိုမျှ ငါဘုရား မြင်တော်မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - ကိုယ်တွင်း၌ဖြစ်သော အကြောင်းဖြစ်သောကြောင့် အသမ္ပဇည-မှတပါးသော များစွာသော အကျိုးမဲ့ကိုဖြစ်စေနိုင်သော အခြား တစ်ခုသောတရားကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော်မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- အသမ္ပဇည-မှတပါးသော သဒ္ဓမ္မသုံးဖြာ သာသနာတော်ကို ပျောက်ပျက်စေနိုင် ကွယ်ပစေနိုင်သော အခြား တစ်ခုသောတရားကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော်မမူဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
လီဒိုလမ်းမကြီး
လီဒိုလမ်းမကြီးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အာသံပြည်နယ် လီဒို အမည်ရှိသောနေရာမှ စတင်ဖောက်လုပ်သောကြောင့် လီဒိုလမ်း ဟုခေါ်သည်။ ယင်းလမ်းသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ပတ်ကွိုင်တောင်တန်းကို ဖြတ်၍ ဝင်လာပြီးလျှင် တောင်ဘက် ရှင်ဗွေယမ်း၊ မိုးကောင်း၊ မြစ်ကြီးနားနှင့် ဗန်းမော်မြို့များ အထိ ရောက်လာလေသည်။ ထိုမှတဆင့် အရှေ့ဘက် တရုတ်နိုင်ငံသို့ ဆက်သွားလေသည်။ ၁၉၄၂-ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအပါအဝင် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများအားလုံးကို ဂျပန်တပ်မတော်က သိမ်းပိုက်လိုက်သဖြင့် ဗမာလမ်း ကို အသုံးပြု၍ မရတော့သဖြင့် အမေရိကန်တို့သည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် အဆက်ပြတ်သွားပြီး မည်သည့်ပစ္စည်းမှ မတင်ပို့နိုင် သောကြောင့် ထို လီဒိုလမ်းမကြီး ကို ၁၉၄၂-ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ မှာပင် အရေးတကြီး စတင်ဖောက်လုပ်ရလေသည်။
ပထမတွင် လီဒိုလမ်းဟု ခေါ်သော်လည်း ၁၉၄၅-ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် စစ်သူကြီး ချန်ကေရှိတ်က လီဒိုလမ်းမ ကို ဖောက်လုပ်ရန် ပထမဆုံး ကြံစည် စိတ်ကူးခဲ့သော အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု တပ်များ၏ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂျိုးဇက်စတီးဝဲလ်၏ အမည်ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် စတီးဝဲလ်လမ်း ဟု မှည့်ခေါ်စေခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် စစ်ပြေငြိမ်း ပြီးသည့်နောက် စီးပွားရေးအရ ဤလမ်းကို ဆက်လက် ထိန်းသိမ်း မထားနိုင် တော့သဖြင့် ၁၉၄၅-ခု နိုဝင်ဘာလမှစ၍ စွန့်လွတ် လိုက်ရလေသည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းများ အတွင်း ဗြိတိသျှ မီးရထားလုပ်ငန်းများက နန်ပေါင် ဒေသ ပတ်ကွိုင်တောင်တန်း အပေါ်ရှိ ၃၇၂၇ အမြင့်ပေတွင်ရှိသော ပန်စူးလမ်း ဖောက်လုပ်ရန် ကွင်းဆင်းလေ့လာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့က မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဟူးကောင်းတောင်ကြား ကို ဖြတ်ဆင်းသော လမ်းကြောင်း တစ်ခု ကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ ထိုအဆိုပြုချက် ကို ပယ်ချခဲ့သော်လည်း ဗြိတိသျှတို့ က အဂ်ဆမ်မှ မြန်မာပြည် မြောက်ပိုင်းသို့ ရောက်နိုင်သော လမ်းတစ်ခု ကို မျှော်မှန်းထားခဲ့ကြသည်။ ဗြိတိသျှ အင်ဂျင်နီယာ များက လမ်းအူကြောင်း ၏ ပထမ မိုင် ၈၀ အတွက် ကွင်းဆင်းလေ့လာ ခဲ့သေးသည်။
ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်၍ ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာပြည်မှ ဆုတ်ခွာရသောအခါ ထိုလမ်းကြောင်း ဖောက်လုပ်ရေး သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အတွက် ဦးစားပေး ကိစ္စဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့ ရန်ကုန်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး ဖောက်လုပ်နေဆဲ လီဒိုလမ်း မပြီးသေးသောအခါ တရုတ်ပြည်သို့ ထောက်ပံ့ရေးအတွက် ဟိမဝန္တာ တောင်ပေါ် ဖြတ်သန်းသွားရသော the Hump ခေါ်သည့် လေကြောင်းကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
ဖောက်လုပ်ခြင်း
၁၉၄၂ ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက်တွင် အရှေ့ဖျားဒေသ အကြီးအကဲ ဗြိတိသျှ ဗိုလ်ချုပ် ဆာ၊ အာချီဘော ဝေ့ဗ်ဝဲ နှင့် အမေရိကန် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဂျိုးဇက်စတီးဝဲလ် တို့သည် လီဒိုလမ်းကို ဖောက်လုပ်ရန် သဘောတူညီ ခဲ့သည်။ လီဒိုလမ်းကို တရုတ်သို့ ထောက်ပံ့ရေး အတွက် အဓိက လမ်းကြောင်းအဖြစ် အသုံးပြုရန် ရာထားခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စတီးဝဲလ် ဦးဆောင်မှုအောက်တွင် လီဒိုမှ ဗမာလမ်းနှင့် ဆက်သွယ်နိုင်သော မောင်ယုလမ်းဆုံ အထိ ဖောက်လုပ်ရန် ဖြစ်သည်။
ထိုမှတဆင့် တရုတ်ပြည် ဝမ်တင်းနယ်၊ ၎င်းနောက် ဆုံရပ်ဖြစ်သော ကူမင်းမြို့သို့ ဆက်လက်သွားရောက် နိုင်မည် ဖြစ်သည်။ စတီးဝဲလ် လူများက လီဒိုလမ်းမှ တဆင့် ထောက်ပံ့ရေး ပစ္စည်းများ တလလျှင် တန်ပေါင်း ၆၅၀၀၀ ပို့ဆောင်နိုင်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ ထိုပမာဏသည် လေကြောင်းမှ ပို့ဆောင်နေသော ပမာဏထက် အများကြီး ပိုလေသည်။
အမေရိကန် အမှတ် ၁၄ လေတပ် ဗိုလ်ချုပ် ကလဲရီလီး ရှနော့ က မူ ၎င်းပမာဏမှာ ပိုတွက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုပြီး လေကြောင်းကို အဆင့်မြင့်စွာ သုံးပါက ထိုထက်ပိုမို၍ ပို့နိုင်မည် ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။ အာဖရိကန် အမေရိကန် ၆၀ % ပါသော အမေရိကန် စစ်သား ၁၅၀၀၀ ကျော် နှင့် ဒေသခံ ၃၅၀၀၀ တို့က အမေရိကန် ဒေါ်လာ သန်း ၁၅၀ ကုန်ကျသော ထိုလမ်းကို ဖောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။ လမ်းမကြီးကို ဖောက်လုပ်ရာ၌ ငှက်ဖျားရောဂါဘေး၊ ရာသီဥတုဒဏ်၊ ရေဘေး နှင့် ဂျပန်တို့၏ ဗုံးဒဏ်များကြောင့် အမေရိကန် စစ်သား ၁၁၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ပြီး ဒေသခံ အများအပြားလည်း သေဆုံးခဲ့လေသည်။
ဗမာပြည် အစိတ်အပိုင်း အားလုံးနီးပါး ဂျပန်တို့ လက်ထဲတွင် ကျရောက်နေသောကြောင့် လမ်းမဖောက်ခင် ရာသီဥတု၊ မြေအမျိုးအစား၊ မြစ်ချောင်း စသည့် အချက်အလက်များကို စုံလင်စွာ မရခဲ့ပေ။ ဖောက်လုပ်ဆဲ ကာလအတွင်း မှသာ စုဆောင်းနိုင်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စတီးဝဲလ် သည် အဆင့်မြင့် စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဗိုလ်ချုပ် ရေမွန် အဲလ်ဘတ် ဝီးလာ လက်အောက်တွင် လမ်းဖောက်လုပ်ရေးတပ် ကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့ပြီး ၎င်းကို ကြီးကြပ်ရန် တာဝန်ပေးခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ် ရေမွန် ကလည်း ဗိုလ်မှူး ဂျွန်အေရိုစမစ် ကို လက်ထောက်အဖြစ် ခန့်အပ်ထားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန် အထူး စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဗိုလ်မှူး လူးဝစ်စ်ပစ်ခ် ကို တာဝန်ပြောင်းလဲ ပေးခဲ့သည်။
၁၉၄၂ ဒီဇင်ဘာ တွင် လီဒိုမှ ဗမာပြည် ထဲရှိ ရှင်ဖွေယမ်း ထိ ရောက်နိုင်သော ငရဲလမ်း ဟု နာမည်ဆိုး ပေးထားသော ပတ်ကွိုင် ဒေသ ရှိ ပန်ဆူးဖြတ်လမ်း ပထမ ၁၀၃ မိုင်ကို ဖောက်လုပ်ခြင်း ဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ တချို့နေရာတွင် အမြင့်ပေ ၄၅၀၀ ထိ ရှိပြီး၊ လမ်းဖောက်လုပ်ရန် တမိုင်လျှင် မြေသားထု ၁ သိန်း ကုဗပေ ကို ဖယ်ရှားရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ အလွန်ထူသော တောအုပ်များ အလယ်ရှိ မတ်စောက်လွန်းသော ချောက်ကမ်းပါးများ၊ တံတောင်ဆစ်ကွေ့များ၊ မြင့်မားသောတောင်တက်လမ်း များသည် ထို အပိုင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ပထမဆုံး ဘူဒိုဇာ သည် ရှင်ဗေယမ်း သို့ သက်မှတ်ရက် ထက် ၃ ရက်စောသော ၁၉၄၃ ဒီဇင်ဘာ ၂၇ တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဟားလာဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဟားလာဝရွာ(Harlarwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကန့်လာဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၃၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန့်လာဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၇ ဦး၊ မ ၄၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၇၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လီဒိုလမ်းမကြီး
ဖောက်လုပ်ခြင်း
လမ်းမကြီး ပထမ အဆင့် အပြီးတွင် ဝရာဇပ်၊ မြစ်ကြီးနား၊ ဗန်းမော် တို့ကို ဖြတ်သန်းသွား ခဲ့ပြီး ထိုအပိုင်းသည် လီဒိုမှ မိုင်ပေါင်း ၃၇၂ မိုင် ပေါက်ရောက် ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ မောင်ယု လမ်းဆုံ သို့ ရောက်ရန် မြစ်ကြီး ၁၀ သွယ်၊ မြစ်ငယ် နှင့် ချောင်းပေါင်း ၁၅၅ သွယ် တို့ကို ဖြတ်သန်းရန် လိုအပ်ခဲ့သည်။ တံတား တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ပျမ်းမျှ ၂.၈ မိုင်သာ ခြားလေသည်။
၁၉၄၄ တွင် လမ်းအူကြောင်းသည် ညာဘက်တွင် ဂျပန်သိမ်းပိုက်ထားသော မိုင် ၁၀၀ အကွာရှိ လားရှိုးသို့၎င်း၊ ဘယ်ဘက်တွင် မိုင် ၅၀ အကွာရှိ တရုတ်ပြည် ဝမ်တင်း သို့၎င်း ရောက်ရှိနေသော အခြေအနေတွင် တန့်နေခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၄၄ နောက်ပိုင်းတွင် လေကြောင်းမှ ထောက်ပံရေးပစ္စည်းများကို တိုးမြှင့်ချထား ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းမှုကြောင့် ဟူးကောင်းတောင်ကြား လမ်းပိုင်းကို ပြန်ပြင်ရသော်လည်း စတီးဝဲလ် တာဝန်ယူပြီး ၂ နှစ်ခန့်အကြာ ၁၉၄၄ ခုနှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ဗမာလမ်း သို့ ဆက်သွယ်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအခါ အိန္ဒိယ ပြည် အာသံ မှ တရုတ်ပြည် ကူမင်း သို့ ဆက်သွယ်ထားသော လမ်းမကြီး ဖြစ်လာလေသည်။ အာသံ မှ ၁၉၄၅ ဇန်နဝါရီ ၁၂ ရက်တွင် ထွက်ခွာသော ၁၁၃ စီးပါဝင်သည့် ပထမဆုံး ထောက်ပံ့ရေး ကားတန်း သည် ဗိုလ်ချုပ် ပစ်ခ် ဦးဆောင်လျှက် ကူမင်းသို့ ၁၉၄၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၄ ရက်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ လမ်းဖွင့်ပြီး ၆ လအကြာတွင်၊ အိန္ဒိယပြည် မှ တရုတ်ပြည် သို့ ထောက်ပံ့ရေး ပစ္စည်း တန်ပေါင်း ၁၂၉၀၀၀ ကျော် ပို့ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ပစ္စည်းသယ်သော ကုန်ကား ၂၆၀၀၀ ကျော်ကို အသွားသာ သွားစေပြီး တရုတ်တို့ လက်သို့ လွဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
တုံဟုန်းခမ်းရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
တုံဟုန်းခမ်းရွာ (Tonehuonghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ လွယ်ယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁ ဦး၊ မ ၃၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လီဒိုလမ်းမကြီး
ဖောက်လုပ်ခြင်း
အချိန် မလောက်မှုကြောင့် ဗိုလ်ချုပ် ရှနော့ ခန့်မှန်းသလိုပင် လေကြောင်းထောက်ပံ့ရေးထက် လီဒိုလမ်း ထောက်ပံ့ရေး လမ်းကြောင်း က ပို၍ မသယ်နိုင်ခဲ့ပေ။ စစ်မပြီးခင် ၁၉၄၅ ဇွန်တွင်၊ လေကြောင်းမှ တန် ၇၁၀၀၀ ပို့ဆောင်နိုင်ပြီး၊ လီဒိုလမ်းကြောင်း မှ တန် ၆၀၀၀ သာ ပို့ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးဆုံးသည် အထိ ပို့ဆောင်ခဲ့သော လေကြောင်း က စုစုပေါင်း တန် ၆၅၀၀၀၀ ပို့ဆောင်နိုင်ခဲ့ချိန်တွင် လီဒိုလမ်းကြောင်း က တန် ၁၄၇၀၀၀ သာ ပို့ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။   သို့သော် လီဒိုလမ်းမမှ တဆင့် အခြား စစ်ဆင်ရေးဒေသ များသို့ ပစ္စည်းအများအပြား ထောက်ပံ့နိုင်ခဲ့လေသည်။
အလယ်ချောင်းရွာ၊ စညှင်း
အလယ်ချောင်းရွာ၊ စညှင်း
အုန်းနှဲဘုတ်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လီဒိုလမ်းမကြီး
ဖောက်လုပ်ခြင်း
လီဒိုမှ မြို့များသို့ အကွာအဝေး  :
လီဒိုလမ်း ဖောက်လုပ်ရန် ပါဝင်သော အမေရိကန် တပ်မများ
၁၉၄၃ တွင် အားဖြည့်သော တပ်များ −
ကုန်စည်ကူးသန်းရန် အတွက် ၁၉၄၄ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်း ဒီဇင်ဘာလ အထိ ဖောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၅ ဇန်နဝါရီ တွင် အင်ဂျင်နီယာ တပ်မ ၄ ခု က ခြေမြန်တပ်မ ၃ ခုနှင့် အတူ စတီးဝဲလမ်းဟု အမည်ပြောင်းပြီး ဖြစ်သော လမ်းကို ပြုပြင်ခြင်း၊ တိုးချဲ့ခြင်း တို့ ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်ပြည်ထဲ ထိ တိုးချဲ့ပြုပြင်ရန် အာဖရိကန် အမေရိကန် တပ်မ တစ်ခုကို တာဝန်ပေးခဲ့သည်။
လမ်းမကြီး အကြောင်း မှတ်ချက်များ
ဗြိတိသျှ တပ်မဟာ ၁၄ ကို အုပ်ချုပ်သော ဖီးမာရှယ် ဝီလျံစလင်း ကလည်း အောက်ပါအတိုင်း ဂုဏ်ပြု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
"I agreed with Stilwell that the road could be built. I believed that, properly equipped and efficiently led, Chinese troops could defeat Japanese if, as would be the case with his Ledo force, they had a considerable numerical superiority. On the engineering side I had no doubts. We had built roads over country as difficult, with much less technical equipment than the Americans would have. My British engineers, who had surveyed the trace for the road for the first eighty miles [130 km], were quite confident about that. We were already, on the Central front, maintaining great labour forces over equally gimcrack lines of communication. Thus far Stilwell and I were in complete agreement, but I did not hold two articles of his faith. I doubted the overwhelming war-winning value of this road, and, in any case, I believed it was starting from the wrong place. The American amphibious strategy in the Pacific, of hopping from island to island would, I was sure, bring much quicker results than an overland advance across Asia with a Chinese army yet to be formed. In any case, if the road was to be really effective, its feeder railway should start from Rangoon, not Calcutta."
- William Slim.
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် နောက်ပိုင်း
မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးသော အခါ လမ်းမကြီးကို ပြုပြင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပေ။ မှတ်တမ်းများအရ နောက်ဆုံးသွားသော ကားတန်းသည် ၁၉၅၅ တွင်ကျင်းပသော လန်ဒန် စင်ကာပူ အသွားအပြန် ပြိုင်ပွဲမှ ဖြစ်သည်။ လီဒိုမှ မြစ်ကြီးနား နှင့် နောက်ပိုင်းမြို့ အချို့သာ ဖြတ်သန်းပြီး တရုတ်ပြည် အထဲထိ မရောက်ပေ။ ထိုပြိုင်ပွဲ အကြောင်းကို တင်စလက်ဆာ က ၁၉၅၇ တွင် ရေးသော Overland စာအုပ်တွင် ပန်စူးဖြတ်လမ်း နှင့် ရှင်ဗွေယမ်း ကြားရှိ တံတာများ ကျိုးနေသည် ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ အိန္ဒိယ အစိုးရ က အိန္ဒိယ သူပုန်တို့၏ ရန်ကို ကြောက်၍ ထို အာသံ ဒေသတွင်းတွင် ခရီးသွားလာခြင်း ကို နှစ်ပေါင်းများစွာ ကန့်သတ်ထား ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ နှင့် ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်လွန်များ အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း ခိုလှုံနေသော အိန္ဒိယ သူပုန်များနှင့် အိန္ဒိယ အစိုးရတပ်များ တိုက်ပွဲ အဆက်မပြတ် ဖြစ်ပွားသောကြောင့် ဒေသတွင်း ခရီးသွားလာခွင့်ကို ပိတ်ထားခဲ့ပြီး မြန်မာအစိုးရ က လည်း အလားတူ ထိုဒေသတွင်း ခရီးသွားလာခြင်းကို ပိတ်ပင်ထားခဲ့သည်။
မြန်မာပြည်တွင်း ရှိ လမ်းပိုင်းသည် ကားသွားလာရန် သင့်တော်သေးသည်။ ဒိုနိုဗန် ဝက်ဘ်စတာ သည် ၂၀၀၁ တွင် ရှင်ဗွေယမ်း သို့ ကားဖြင့် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ နှစ်လည်တွင် ဥရောပ အခြေစိုက် ဗမာ့ကြယ် စစ်ပြန်အုပ်စု က အလွမ်းပြေလမ်းမ အမည်ရှိ ခရီးစဉ်ဖြင့်လည်း ရှင်ဗွေယမ်း သို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ခရီးစဉ် ကို အောင်မြင်စွာ ဖြတ်သန်းသွားနိုင်ခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ လူ့အခွင့်ရေး ချိုးဖောက်မှုနှင့် နိုင်ငံရေးအခြေအနေ ကို မည်သို့မှ မှတ်ချက်မပေးခဲ့ချေ။
ပြန်လည်ဖောက်လုပ်ခြင်း
ယခုနှစ်ပိုင်းတွင် မြန်မာအစိုးရ က ရှိပြီးသား လားရှိုး - ကူမင်း ဗမာလမ်းမကြီး ထက် လီဒိုလမ်း ပြန်လည်ဖောက်လုပ်ခြင်းကို အာရုံစိုက်လာခဲ့သည်။ တရုတ်အစိုးရ က မြစ်ကြီးနား - ကန်ပိုက်တီ အပိုင်းကို ၂၀၀၇ တွင် ပြန်လည်အဆင့်မြှင့်ပြီး ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန် အခြေစိုက် ယုဇန ကုမ္ပဏီ ကလည်း မြစ်ကြီးနား တနိုင်း လမ်းပိုင်းကို ပြန်လည် ဖောက်လုပ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ အစိုးရ ပိုင်းကမူ ထိုလမ်းပိုင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ တွင်း ခိုအောင်းနေသော အိန္ဒိယ သူပုန်များ အတွက် အသုံးဝင်သွားမည်ကို စိုးရိမ်နေသည်။
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်
ကျခိုင်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြက်ဆီထမင်း
ကြက်ဆီထမင်း သည် ကြက်ရင်ပုံသားနှင့် အဆာပလာဖြင့် နယ်ထားသော ဆီထမင်းတို့ ပါဝင်သော စားသောက်ဖွယ်ရာဖြစ်သည်။ ငရုတ်ဆော့နှင့် သခွားသီးလည်း ရံဖန်ရံခါ ပါဝင်သည်။
အဓိက ပါဝင်ပစ္စည်းများမှာ ကြက်ရင်ပုံ၊ ဆန်တို့ ဖြစ်ပြီး အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများမှာ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ဂျင်း၊ ဆား၊ ပဲငပိ၊ ပဲငံပြာရည်၊ ငရုတ်သီးစိမ်း၊ သခွားသီးနှင့် နံနံပင်တို့ ဖြစ်သည်။
စင်္ကာပူကြက်ဆီထမင်း
စင်္ကာပူနာမည်ကြီး အစားအစာတခုဖြစ်သော ဟိုင်နန်ကြက်ဆီထမင်း ဖြစ်သည်။ မူလဟိုင်နန်ကျွန်းဒေသ အစားအစာဖြစ်သော်လည်း စင်္ကာပူ၊ မလေးရှား၊ ဗီယက်နမ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံများတွင် လူကြိုက်များသည့် ကြက်ဆီထမင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ဂျင်း၊ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်ပြုတ်ရည်နှင့် ဆီအနည်းငယ်ကိုသာ အသုံးပြုသည်။
နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၉
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုဝင်ဘာ ကဏ္ဍ:၂၀၀၉
2009
ကျုံလတာရွာ၊ လမုဝ
ကျုံလတာရွာ၊ လမုဝ
အကြည်ဝါးဘင်းရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
အကြည်ဝါးဘင်းရွာ (Ahkyiwarbin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ အကြည်ဝါးဘင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အကြည်ဝါးဘင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၁ ဦး၊ မ ၆၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပံပင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လက်ပံပင်ရွာ (Letpanpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘုရားဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၇၄ ဦး၊ မ ၃၄၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ မုံပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုံပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၆ ဦး၊ မ ၂၅၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှီးအန်းမြို့
ရှီးအန်းမြို့（ ）သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ရှန်ရှီးပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ထီးပနန်းလေးအိမ်တန်းရွာ၊ သရက်ချောင်း
ထီးပနန်းလေးအိမ်တန်းရွာ၊ သရက်ချောင်း
လင်ရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
လင်ရွာ (Lin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ လောင်ငေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၆၁ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ဂျတိုခို − မအဲဘူတာ
ဂျတိုခို − မအဲဘူတာ  (ジヤトコ前駅 ဂျတိုခို − မအဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်၊ ဖုဂျိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မိတ္ထီလာရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အသန္တုဋ္ဌိတာသုတ်
(၄)သုတ် ရှိပါသည်။
ရရှိသမျှဖြင့် မရောင့်ရဲ တင်းမတိမ်နိုင်သောသူအား မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ် တရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာကုန်၏၊ ဖြစ်ပြီးသောကုသိုလ်တရားတို့ ဆုတ်ယုတ်ကုန်၏။ မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ်တရားတို့ဖြစ်ရန်၊ ဖြစ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့ ဆုတ်ယုတ်ရန် အသန္တုဋ္ဌိတာမှတပါး အခြားတစ်ခုသော တရားကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော်မမူဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- မရောင့်ရဲနိုင်မှု “အသန္တုဋ္ဌိတာ မှတပါး များစွာသော အကျိုးမဲ့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော အခြားတစ်ခုသော တရားကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော်မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - မိမိကိုယ်တွင်း၌ဖြစ်သော အကြောင်းဖြစ်ခြင်းကြောင့် များစွာသောအကျိုးမဲ့ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သော အသန္တုဋ္ဌိတာ-မှတပါး အခြားတစ်ခုသော တရားကိုမျှ မြင်တော် မမူဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
သဒ္ဓမ္မသုံးဖြာ သာသနာတော်ကို ပျောက်ပျက်စေခြင်းငှာ, ကွယ်ပစေခြင်းငှာ ဖြစ်သော “အသန္တုဋ္ဌိတာ” မှတပါး အခြားတစ်ခုသော တရားကိုမျှ ငါးဘုရား မြင်တော် မမူဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ငါးကြီးဂရက်ရွာ၊ လယ်တော်
ငါးကြီးဂရက်ရွာ၊ လယ်တော်
မိဂယ်သေ သာဗင်တေး
သာဗင်တေး၊ ဆာအာဗေးသရာ မိဂယ်သေ (Miguel de Cervantes Saavedra) သည် စပိန်နိုင်ငံမှ ကမ္ဘာကျော်စာရေးဆရာဖြစ်သည်။ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော ကာစတီးပြည်သား မှူးမတ်အနွယ်မှ မွေးဖွားသည်။ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ရိုဒီ ဂရိုသေသာဗင်တေး ဟု အမည်ရှိသောဆရာဝန်တစ်ဦးဖြစ်၍ နန်းတွင်းသားအချင်းချင်း ဓားရေးလှံရေးပြကြသည့်အခါ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရ သည်တို့ကိုကုသ၍ အမှုထမ်းရသည်။
ကာစတီးပြည်သားတို့သုံးစွဲသော ဘာသာစကားဖြင့် သာဗင်တေးဟုခေါ်တွင်သော်လည်း အင်္ဂလိပ်စာပေတွင် သူ့ကို စာဗင်တီးဟုသာ လူသိများကြသည်။ ခရစ် ၁၅၄၇ ခုနှစ်ဆောင်းဦးပေါက်ရာသီဝယ် သာဗင်တေးကို အာလကာလာ သေအေးနာရေုးမြို့၌ဖွားမြင်၍ သားသမီးခြောက်ယောက်အနက် ဒုတိယသားဖြစ်သည်။ ဘခင်မှာ နန်းတွင်း၌ အမှုထမ်းသူဖြစ်လေရကား သာဗင်တေးသည် စပိန်နိုင်ငံ၏မြို့တော်၌ ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ကဗျာစာပေ၌မွေ့လျော်သော စာဆိုတော်ကြီးများကို အလွန်အားကျမိခဲ့သည်။ နန်းတွင်းပြဇာတ်တို့ကိုကြည့်၍ စိတ်ကူးဉာဏ်များ ရင့်သန်ခဲ့ရသည်။ ရှေးဟောင်းသမိုင်းပုံ ပြင်တို့နှင့်တကွ မျက်မှောက်ခေတ်၌ စွန့်စားလျက်ရှိကြကုန်သော ပင်လယ်ခရီးသွားသူရဲကောင်းများတို့၏ အကြောင်း အရာတို့ကိုလည်း အလွန်စိတ် ဝင်စားခဲ့သည်။ ဤအချက်တို့သည် သာဗင်တေးရေးသားသောစာများ၌ အထောက်အပံ့ဖြစ် စေခဲ့သည်။
အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်၌ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ သံတမန်လက်အောက်တွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ထင်ရှားသောမြို့များသို့ ရောက်ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၅၇ဝ ပြည့်နှစ်၌ စပိန်စစ်တပ်တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းရာ ၁၅၇၁ ခုနှစ် တွင် ဥရောပတိုက်၌ တူရကီတို့တန်ခိုးမှိန်စေသော လီပန်တိုတိုက်ပွဲကိုပင် ဝင်ခဲ့ဖူးသည်။ လက်တစ်ဘက်မှာတိုက်ပွဲ၌ သေနတ်မှန်၍ ပျက်ခဲ့သည်။ ၁၅၇၅ ခုနှစ်၌ကား စစ်တပ်မှခွင့်ယူ၍ အပြန်တွင် ပင်လယ်ဓားပြတို့၏ ဖမ်းဆီးခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ငါးနှစ်မျှ ဓားပြဗိုလ်ထံတွင် ကျေးကျွန် အဖြစ်နှင့်နေခဲ့ရပြီးနောက် မိတ်ဆွေတို့ကရွေးနုတ်သဖြင့် လွတ်မြောက်ခဲ့ရသည်။
အိုင်ချင်း
အိုင်ချင်းစပ်နည်း
အိုင်ချင်းစပ်နည်းမှာ မခက်လှ။ အစချီရာတွင် ''ချစ်တဲ့သူငယ်လေ သူငယ်ချင်းကောင်း ယောက်မတို့လေ ဟု အစချီသည်။ အဆုံးချရာတွင် အပျိုဖြူငယ်က ကျွမ်း၊ လွမ်းတုံ့တင် လေ ဟူ၍ ချသည်။ လှေနံဓားထစ်ကား မဟုတ်ချေ။ အပျိုဖြူငယ်နှမမှာ၊ ကြုံရတင်ရှင်၊ အပျိုဖြူ ငယ်ကပေါင်းပါတဲ့၊ သူကောင်းငယ်လေး စသည်ဖြင့် ရေးဖွဲ့လေ့ရှိသည်။ တခါတရံတွင် ချစ်တင်းငယ် နှောသည်၊ ပြောစို့ငဲ့လေး ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြင်တိုင်းမုန်းစရာ့၊ ဂုန်းမအို၊ ရေလိုခန်းခြောက်ပါစေသား'' ဟူ၍ လည်းကောင်း ရေးဖွဲ့တတ်သေးသည်။ ဉာဏ်ရှိသလို ဖွဲ့နိုင်ခွင့်ရှိသည်။ စည်းကြီးကမ်းကြီးကား မဟုတ်လှ။ ထို့ကြောင့် ကာရန်ယူပုံစနစ် အထူးမပြတော့ပြီ။
ကျောက်ရပ်ရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ကျောက်ရပ်ရွာ(Kyaukyat)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ကျောက်ရပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,076 ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ခုနစ်၊ စက်တင်ဘာလ၏ ထားဝယ်မြို့နယ်ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များအရ ၀.၃၀ဧက ရှိသော မူလွန်ကျောင်း ၌ ဆရာ/ဆရာမ ၉ဦး၊ ကျောင်းသား/သူ ၈၈ဦး ရှိကာ ဆရာ/ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသား/သူ ၁၀ယောက် နှုန်းအချိုးကျသည်။ မူလွန် မူကြိုကျောင်း ၌ ဆရာ/ဆရာမ ၁ဦး၊ ကျောင်းသား/သူ ၃၂ဦး ရှိကာ ဆရာ/ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသား/သူ ၃၂ယောက် နှုန်းအချိုးကျသည်။ ကျောက်ရပ်ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိဂယ်သေ သာဗင်တေး
သာဗင်တေးသည် စပိန်နိုင်ငံသို့ရောက်သောအခါ အလုပ်လက်မဲ့ဖြစ်ရလေသည်။ ဘုရင့်ထံ အလုပ်အကိုင် မစရန် အသနားခံသော်လည်း မည်သည့်အလုပ်မျှမရသဖြင့် ပြဇာတ်ရေး၍အသက်မွေးသည်။ သို့ရာတွင် သူ၏ပြ ဇာတ်ကို လူကြိုက်မများသဖြင့် ပင်ပန်းဆင်းရဲခဲ့ရ၏။ ထိုနောက်ပစ္စည်း အတန်ငယ်ရှိသူ အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် အကြောင်းပါခဲ့သည်။ ၁၅၈၅ ခုနှစ်တွင်ဝတ္တုတစ်ပုဒ်ရေးသားထုတ်ဝေနိုင်သောကြောင့် အနည်းငယ်နာမည်ထွက်လာသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ချေ။ ၁၅၈၇ ခုနှစ်တွင်အာမာဒါရေတပ်အတွက် ရိက္ခာဝယ်ခြမ်းရေး ကိုယ်စားလှယ်အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ စာရင်းအင်းမနိုင်၍ အကြွေးတင်ပြီးလျှင် ကြွေးမှုကြောင့် ထောင်အကြိမ်ကြိမ် ကျခဲ့ရသည်။ ယင်းသို့ ထောင်ကျနေစဉ် အင်္ဂလိပ်အသံ ထွက်ဖြင့် ဒွန်ကွီဇုတ်၊ စပိန်ဘာသာစကားဖြင့် ဒုန်ကီဟိုတေးဟု ခေါ်သောဝတ္တုကို ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုဝတ္တု၏ ပထမပိုင်းကို ထောင်မှ ထွက်လာပြီးနောက်တစ်နှစ် (၁၆ဝ၅) တွင် ထုတ်ဝေ လိုက်ရာ ပထမပိုင်းနှင့်ပင် ကမ္ဘာကျော်ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ ၁၆၁၅ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယပိုင်းကိုဆက်လက် ထုတ်ဝေလိုက်သောအခါ ပို၍ပင်ကျော် ကြားလာလေသည်။ ထိုဝတ္တုသည် ထိုခေတ်ရှိ စပိန်ပြည်သူပြည်သား အတန်းအစားအမျိုးမျိုးကို သရုပ်ဖော်သည်။ ထိုခေတ်၏ ပတ်ဝန်းကျင် အရိပ်အာဝါသမှာ ဝတ္တုတွင် ထင်ရှားစွာပေါ်နေသည်။ အထူးသဖြင့် စိတ်ကူးယဉ်လွန်းသူ ဒုန်ကီဟိုတေးနှင့် သူ၏တပည့်ကျော်စံချိုပန်ဇာတို့၏ စွန့်စားမှုတို့သည် ထိုခေတ်ရှိ လူစွမ်းကောင်းတို့ကို သရော်ထားလေ ရာ ဟာသရသနှင့် ပြည့်စုံလှပေသည်။ ဒုန်ကီဟိုတေးဝတ္တုသည် ဘာသာပေါင်းစုံဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းခံရသော ဂန္ထဝင်ဝတ္တုကြီးဖြစ်သည်။
သာဗင်တေးရေးသော ဒုန်ကီဟိုတေးဝတ္တု၏ ဟာသသဘောထူးခြားပုံကိုပြသော သာဓကတရပ်ရှိသည်။ စပိန်ပြည့်ရှင် တတိယဖိလစ်ဘုရင်သည် တစ်နေ့သောအခါ နန်းတော် လေသာပြတင်းမှ မြို့ဘက်သို့ ကြည့်ရာလမ်းဘေးတွင် စာဖတ်ရင်း မျက်ရေထွက်အောင်ရယ်နေသူတစ်ဦးကို တွေ့မြင်လေ၏။ ထိုအခါဘုရင်မင်းမြတ်ကဤသူကောင့်သားသည် ဧကန္တ ဒုန်ကီဟိုတေးဝတ္တုကိုဖတ်ရင်းရယ်ဟန်တူသည် ဟု မိန့်တော်မူသည်ဟူလေသတတ်။
သရက်ပြင် (ရခိုင်)ရွာ
သရက်ပြင် (ရခိုင်)ရွာ
အယ်မိုးလူရွာ၊ အရိုးဒါး
အယ်မိုးလူရွာ၊ အရိုးဒါး
လမုကြီးရွာ၊ လမုကြီး
လမုကြီးရွာ၊ လမုကြီး
ဒိုမီနီကန် ပီဆို
အမေရိကန်ဒေါ်လာနှင့်ဆက်နွယ်ချက်
အမေရိကန်ဒေါ်လာကို ဗဟိုဘဏ်က အရန်ငွေကြေးစနစ်အဖြစ် သုံးသည်။ နှစ်ဘက်သဘောညီလျှင် ဒေါ်လာနှင့် ယူရိုကိုလည်း အချင်းချင်း ဖလှယ်သုံးစွဲနိုင်၏။ ၂၀၀၃-၀၄ ကာလ ငွေဖေါင်းမှုမြင့်ချိန်တွင် ထိုသို့ အသုံးများခဲ့သည်။ ယခုအခါ အမေရိကန်ဒေါ်လာကို အသုံးများပြီး ခရီးသွားတို့အနေဖြင့် ဒိုမီနီကန်တွင် ဒေါ်လာကို ဒုတိယသုံးငွေကြေးအဖြစ် ဆောင်နိုင်သည်။
ရောင်ဘန်ရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ရောင်ဘန်ရွာ (Yawngban)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ လွယ်ယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁ ဦး၊ မ ၃၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ