cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သန္ထဝဇာတ်
အတိတ်ဝတ္ထု
ပုဏ္ဏားလုလင်သည် “မိခင်၊ ခဖင်တို့ ... အကျွန်ုပ်သည် လူ့ဘောင်၌ မနေလို၊ မီးကိုယူ၍ တော၌ မီးကိုလုပ်ကျွေးကာ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ သွားမည်” ဟု ပြောဆို၍ ဖွားသောနေ့၌ မီးကိုယူကာ မိဘတို့ကို ရှိခိုးပြီးလျှင် တောသို့ဝင်၍ သစ်ရွက်မိုး ကျောင်း၌နေလျက် မီးကို လုပ်ကျွေးလေ၏။
ကျောင်းတော်ဝိဟာ မီးလောင်ရှာ
တစ်နေ့သ၌ ဆွမ်းဖိတ်ရာ အရပ်သို့သွား၍ ထောပတ်နှင့် ရောနှောသော ဃနာကို ရခဲ့လျှင် ဗြဟ္မာကြီးကို လှူဒါန်းမည်ဟု မီးကိုညှိ၍ “အရှင်မီးမင်း ... အရှင်အား ထောပတ်နှင့် ရောနှောသော ဃနာကို သောက်စေအံ့” ဟု ဆိုပြီးလျှင် ဃနာကို မီး၌ထည့်လေ၏။ ထောပတ်စေးများသော ဃနာကို မီးလောင်ကာမျှ၌ မီးအလွန်တောက်၍ အထက်သို့ တက်လေ၏။ ထို့ကြောင့် သစ်ရွက်မိုးသော ကျောင်းသည် မီးလောင်လေ၏။ ပုဏ္ဏားလုလင်သည် အလွန်ထိတ်လန့်ရကား ပြေး၍ ပြင်ပ၌ ရပ်ပြီးလျှင် -
“စက်ဆုပ်ဖွယ်ရှိသောသူနှင့် ပေါင်းဖော်ခြင်းသည် အလွန်ယုတ်မာလှ၏။ ထိုလောက် ယုတ်မာခြင်း မည်သည်မရှိ၊ ထောပတ်နှင့် ရောနှောသောဃနာဖြင့် ရောင့်ရဲစေအပ်ပါလျက် ဤမီးသည် ငါဆင်းဆင်းရဲရဲ ဆောက်လုပ်ထားသော သစ်ရွက်မိုးကျောင်းကို လောင်ခဲ့လေပြီ” –
ဟု ပြောဆိုကာ အခွေခင်ပွန်းကောင်းကို ပြစ်မှားတတ်သော သင်မီးကို ငါအလိုမရှိတော့ပြီဟု ငြိမ်းစေ၍ သစ်ခက်တို့ဖြင့် ပုတ်ခတ်ပြီးလျှင် ဟိမဝန္တာအတွင်းသို့ ဝင်ပြီးသော် ရွှေအဆင်းရှိသည့်အတွက် သာမာမည်သော သမင်တစ်ကောင်၏ မျက်နှာကို ခြင်္သေ့၊ သစ်၊ ကျားတို့ ဝိုင်းအုံကာ လျက်နေသည်ကို မြင်လျှင် -
မီးကိုစွန့်ကာ ဗြဟ္မာ့ရွာ
သူတောင်ကောင်နှင့် ပေါင်းဖော်ခြင်းသည် အလွန် မွန်မြတ်လှ၏။ ထိုထက် မွန်မြတ်ခြင်းသည် မရှိ။ သာမာ မည်သော သမင်သည် ချစ်ခြင်းကြောင့် ခြင်္သေ့၊ သစ်၊ ကျားတို့ မျက်နှာကို လျက်၏ -
ဟု ပြောဆိုကာ ရသေ့ရဟန်းပြုပြီးလျှင် အဘိညာဉ်တို့ကို လည်းကောင်း၊ သမာပတ်တို့ကို လည်းကောင်း ဖြစ်စေ၍ အသက်၏အဆုံး၌ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားလေ၏။
[ဤဇာတ်ကိုကား ပြဆိုခဲ့ပြီးသော ဓကနိပါတ် နင်္ဂုဋ္ဌဇာတ်နှင့် တူသဖြင့် အကျဉ်းမျှ ပြလိုက်သည်။]
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ရသေ့သည် - ယခုအခါ ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) မိစ္ဆာကျင့်များ၊ ကျိုးမပွား၊ ကိုးစားမကျင့်ရာ။
(၂) မီးပူဇော်ကြောင်း၊ ဃနာလောင်း၊ ကျောင်းကိုမီးလောင်ရှာ။
(၃) စက်ဆုပ်အပ်သူ၊ ပေါင်းဖက်မူ၊ လူတွင်လွန်ယုတ်မာ။
(၄) သူတော်ကောင်းမှန်၊ ပေါင်းဖက်ပြန်၊ အလွန်မြတ်လှစွာ။
သန္ထဝဇာတ် ပြီး၏။
ဆီးရီးယား
အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ရွာလုရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ရွာလုရွာ (Ywarlu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ထီးပုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီးပုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၁ ဦး၊ မ ၂၁၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စွန်တနီကန်းနားရွာ၊ စွန်တနီး
စွန်တနီကန်းနားရွာ၊ စွန်တနီး
တုံရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
တုံရွာ (Ton)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ထိန်စမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိန်စမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၉ ဦး၊ မ ၁၃၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗောင်းတော်ချုပ်
ဗောင်းတော်ချုပ်
ထရီရှုလိမြစ်
ထရီရှုလိမြစ် (त्रिशूली नदी) သည် နီပေါနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် နာရယန်နီမြစ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းမြစ်သည် တိဘက်တွင် ချောင်းတစ်ခုအနေဖြင့် မြစ်ဖျားခံလာခဲ့ကာ နီပေါနိုင်ငံရှိ ဂျိရွန့်မြို့သို့ စီးဝင်သည်။
ရေကြောင်း
တိဘက်တွင် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည့် ချောင်းသည် နီပေါနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်ထဲသို့ ဂျိရွန်မြို့၌ ဖြတ်သန်းစီးစင်းသွားသည်။ ထိုသို့ နီပေါနိုင်ငံကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းပြီး ဒဗ်ဂတ်မြို့တွင် နာရယန်နီမြစ်နှင့် တွေ့ဆုံသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံရှိ မြစ်များ
အိုးရှိဒမြို့
အိုးရှိဒမြို့ (大石田町 အိုးရှိဒ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂတစီရင်စု တွင် တည်ရှိသည်။
မင်းလှ
အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ဝဲကြီးရွာ၊ ရွှေပန်းတော
ဝဲကြီးရွာ၊ ရွှေပန်းတော
မကျီးကုန်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
မကျီးကုန်းရွာ (Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၂၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မော့ခလိန်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
မော့ခလိန်ရွာ(Mawtkhalein)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ထီကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၈၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လှည်းဆိပ်ရွာ၊ စွန်တနီး
လှည်းဆိပ်ရွာ၊ စွန်တနီး
ဇောင်ကျန်းကုန်းရွာ၊ ကြာကံ
ဇောင်ကျန်းကုန်းရွာ၊ ကြာကံ
နယုန်လ
နယုန်သည် မြန်မာပြက္ခဒိန်၏တတိယလ ဖြစ်ပြီး မေလနှင့်ဇွန်လအတွင်း ကျရောက်ပါသည်။ နယုန်လတွင် ၂၉ ရက်ရှိသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ရက်မစုံသောလဖြစ်သော်လည်း ဝါထပ်သောနှစ်၌ နယုန်လတွင် ၃၀ ရက်ရှိ၍ ရက်စုံသောလဖြစ်သည်။ နယုန်လဟူသောဝေါဟာရ၏ အနက်မှာ မိုးစတင် ရွာပြီဖြစ်သောကြောင့် 'နံ' ဆိုသည်မှာ 'အချိန်ကာလ' ကို ရည်ညွှန်းပြီး 'ယုန်' မှာ 'အရည်ယိုစီးခြင်း' အဓိပ္ပာယ်ဆောင်သဖြင့် 'မိုးကျပြီ' ဟုဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။ ဝေါဟာရလိနတ္ထဒီပနီကျမ်း၌ နရယုဂ အဓိပ္ပာယ်မှာ ယောက်ျား မိန်းမအစုံဟူလေသည်။ သို့သော် နရယုဂသည် ပါဠိ ဘာသာစကားရင်း မဟုတ်ချေ။
နွေအကုန် မိုးအကူး ဝသန်ကာလဖြစ်သဖြင့် မိုးသားကျူးစ အခါသမယဖြစ်သည်။ မိုးနံ့ကလေးရစပြုချိန်တွင် "ရွှေစာတော်ပြန်မေးလို့ မြတ်လေးတဲ့စံပယ်၊ မေထုန်ဆို ရာသီကူး၊ ပွင့်ဖူးဝတ်မှုန်နံ့၊ သင်းပျံ့တော့တယ်" ဟူသော ဖိုးသူတော်ဦးမင်း၏အဆိုအတိုင်း ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်အခါက နယုန်လတွင် ပဉ္စင်းလောင်း၊ ရှင်လောင်းတော်များအတွက် စာတော်ပြန်ပွဲများ ကျင်းပရိုးထုံးစံရှိခဲ့ပေသည်။ စာပြန်ပွဲသည် မြန်မာမင်းများလက်ထက်ကပင် စတင်ထွန်းကားခဲ့သည်။ စာတော်ပြန်သဘင်ကြီးဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ဤပွဲသဘင်ကြီးမှာ သာသနာ့အာဇာနည်များ ရွေးချယ်ပွဲဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်၏ လွှတ်ရုံး၊ ဗြဲတိုက်တော်နှင့် အခြားအုပ်ချုပ်ရေးဌာနများအတွက် ပညာရှင်များ ရွေးချယ်ပွဲလည်းဖြစ်သည်။ စာတော်ပြန်ပွဲသဘင်တွင် ထူးချွန်ပေါက်မြောက်အောင်မြင်သူများသည် သာသနာတည်တံ့ခိုင်မာပြီးစည်ပင်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် သာသနာ့အာဇာနည်ရဟန်းတော်များ ဖြစ်လာပေမည်။ သို့မဟုတ် သာသနာ့ဘောင်မှထွက်၍ ဘုရင့်ထံတော်ပါး၌ အမှုထမ်းလျှင်လည်း အရာရောက်သော ပုဂ္ဂိုလ်ထူး၊ ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်များ ဖြစ်လာနိုင်ပေသည်။ ဤရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် နယုန်လတွင် စာတော်ပြန်ပွဲ ကျင်းပခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
စာတော်ပြန်သဘင်ကို နယုန်လ၌ ကျင်းပရခြင်း၏ အခြေခံအကြောင်းရင်းလည်းရှိသည်။ ရဟန်း သံဃာတော်များသည် ဝါဆိုလပြည့်ကျော်တစ်ရက်နေ့မှ သီတင်းကျွတ်လပြည့်နေ့ထိဖြစ်သော ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး ညဉ့်အိပ်ညဉ့်နေ ခရီးအသွားအလာနည်းပါးသည်။ ရဟန်းသာမဏေများ၏ ပထမစာသင်လမှာ ဝါဆိုလဖြစ်၏။ ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး ရဟန်းတော်များ စာဝါအသစ်များ ပို့ချသင်ယူရမြဲဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စာဝါအသစ်များမစမီ နယုန်လတွင် ယခင်သင်ယူခဲ့ပြီး စာဝါများကို နှုတ်တက်ရွရွ ရွတ်ဆိုရသော စာတော်ပြန်သဘင်ကို ကျင်းပရပေသည်။ နှုတ်ဖြင့် အာဂုံဆောင်ကာ စာတော်ပြန်ဆိုကြရသည်။
နယုန်လဟူရာ၌ 'နံ' သည် အချိန်ကာလကို ဆိုလိုသည်။ ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများတွင် နယုန်ကို နံယုန်၊ နံမျုန်ဟုရေးသည်။ 'ယုန်' ဟူသည်မှာ မိုးကိုလည်ကောင်း၊ စီးဆင်းခြင်းကိုလည်းကောင်း အဓိပ္ပာယ်ယူ၍ရသည်။ ထို့ကြောင့် နယုန်လဟူသည် မိုးရွာသောလကို ဆိုလိုသည်။ နယုန်လသည် မိုးကျသောလပီပီ ဤလတွင် လယ်သမားတို့ ပျိုးကြဲကြသောကြောင့် စိန္တကျော်သူဦးဩက "နယုန်ဝါလ၊ ကြဲကြပျိုးထောင်" ဟု စပ်ဆိုခဲ့သည်။ တောင်သူလယ်သမားတို့ ပျိုးထောင်ပျိုးကြဲအလုပ်လုပ်ကြသောအခါ စိုက်ပျိုးရေးအောင်မြင်စေရန်အလို့ငှာ ပုန်းမကြည်ပွဲကိုကျင်းပကြသည်ဟူသော အစဉ်အလာယုံကြည်မှုလည်းရှိသည်။
နယုန်လ၏ရာသီပွဲဖြစ်သော စာပြန်ပွဲကို အင်းဝပြည့်ရှင် သာလွန်မင်းတရားကြီးလက်ထက် သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀ပြည့်နှစ်တွင် စတင်ကျင်းပသည်ဟု မြန်မာရာဇဝင်တို့တွင် ဆိုသည်။ လောကဗျူဟာအင်ရုံစာတမ်းတွင် စာတော်ပြန်သဘင်အကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ရာ၌ "စာမေးပွဲအစီအစဉ်၊ ပဉ္စင်းလောင်း၊ ရှင်လောင်းအရေအတွက် စာမေးပွဲအောင်စာရင်း၊ ဆရာ၊ တပည့်တို့အား ချီးမြှင့်ခြင်း" ဟူသော ကဏ္ဍများဖြင့် ရေးသားထားသည်။ ပဉ္စင်းလောင်း၊ ရှင်လောင်းအရေအတွက်တွင် “မာရ်အောင်ရတနာ ဘုရားဒါယကာ မင်းတရားလက်ထက် ရွှေနန်းတော်တက်သည်နှစ်တွင် ပဉ္စင်း ၅၀၊ ရှင် ၂၀၊ ၂စု ၇၀ စ၍ခံသည် နှစ်ကသည် နှစ်စည်(နှစ်စဉ်) ပဉ္စင်းလောင်း၊ ရှင်လောင်း တစ်ပါးစီတိုး၍ ခံသည်” ဟု အမှတ်အသားပြုသည်။
စာမေးပွဲမေးပုံကို ကုန်းဘောင်ခေတ်ရာဇဝင်တော်ကြီးတွင် ဤသို့မှတ်သားရသည်။ ထိုနှစ် ၁၂၃၆ခုနှစ် နယုန်လဆန်း ၈ရက်ကစ၍ ဝါဆိုလဆန်း ၈ရက်တိုင် မန္တလေးတောင်၏အနီး သုဓမ္မာဇရပ်များသုဓမ္မာဇရပ်တော်နှင့် စန္ဒာမုနိဘုရားပြင်ယံရှိ ဇရပ်တော်များတွင် ဝဲ၊ ယာခွဲ၍ တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော်၊ သံဃာတော်တို့ကြပ်မတ်လျက် ပထမကျော်တစ်၊ ပထမကြီးတစ်ကျိပ်ကိုး၊ ပထမလတ်၊ ပထမငယ်စသော အတန်းအဆင့်ရှိသည့် ပထမစာတော်ပြန် ပဉ္စင်းလောင်းတော်၊ ရှင်လောင်းတော်ဦးရေတစ်ထောင်တို့ တစ်လတိုင်တိုင် ပထမစာတော်ပြန်ဆိုမြဲ ပြန်ဆိုကြရသည်။
စာတော်ပြန်မည့်ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ အဆင်အပြင်ကို မှတ်သားရသည်မှာလည်း စိတ်ကြည်နူးလေးစားဖွယ်ကောင်းလှသည်။
“ပထမစာတော်ပြန်ဆိုသူတို့မှာ ပထမကျော်နှင့် ပထမကြီးများသည် ပတ္တမြားနားတောင်း၊ ပတ္တမြားလက်ကောက်၊ ပုတီးလက်စွပ်၊ စလွယ်ဆင်ယင်၍ ရွှေထီးလေးချက် ဆောင်းမိုး၍ လူဆွဲရွှေရထားတော်ထက်စီးရသည်။ အဆောင်အရွက်စုံကိုင် နောက်လိုက်နောက်ပါလူနှစ်ကျိပ်တို့က ဝတ်ကောင်းဝတ်သန့်နှင့် လိုက်ကြရသည်။ ပထမလတ်တို့မှာလည်း မြနားတောင်း၊ မြလက်ကောက်၊ ပုတီး၊ လက်စွပ်၊ စလွယ်ဆင်ယင်၍ ရွှေထီးနှစ်ချက်ဆောင်းမိုးရသည်။ ရွှေက၊ ရွှေကတောင်၊ ရွှေဦးခက်တို့ဖြင့် လှပစွာဆင်ယင်သော မြင်းတော်ကိုစီးရသည်” ဟူ၍ သရုပ်ဖော်သည်။ ထိုစဉ်အခါက ရွှေမြို့တော်လေးပြင်လေးရပ်ရှိ ကျောင်းတိုက်တော်ဟူသမျှက ပထမစာတော်ပြန်အသီးသီးထွက်ကြသောကြောင့် ရွှေထီးရောင်၊ ရွှေရထားရောင်တို့သည် ထိန်ပြောင်ဝင်းလက်၍ တစ်တိုက်နှင့်တစ်တိုက် တရောတယှက်တည်း ရှုမငြီးအောင်ရှိသည်ဟူ၍လည်း အဆိုရှိသည်။
မန္တလေးရတနာပုံခေတ် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းကြီးလက်ထက်တွင် စာတော်ပြန်ပွဲများကို ကြီးကျယ်ခမ်းနားစွာ ကျင်ပခဲ့သည်။ စာတော်ပြန်ဆိုနေချိန်၌ ဆရာတော်ကြီးများက အကဲခတ်နားထောင်ကာ အမှတ်ပေးတော်မူကြသည်။ သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ပထမလတ်တန်းကို ဖြုတ်ပစ်၍ ပထမငယ်တန်း၊ ပထမကြီးတန်းနှင့် ပထမကျော်တန်းဟူ၍ သတ်မှတ်ကာ စာတော်ပြန်ပွဲကို ဆက်လက်ဆင်ယင်ခဲ့သည်။ သီပေါမင်းပါတော်မူပြီးနောက် အင်္ဂလိပ်ခေတ်တွင် စာပြန်ပွဲတော်များ ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရသည်။ ၁၂၅၇ခုနှစ် နယုန်လတွင်မှ ပြန်လည်ကျင်ပနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်သောအခါ ပျောက်ကွယ်ခဲ့ရပြန်သည်။
စပါးစိုက်ကြသည့်တောင်သူများ ပျိုးခင်းစတင်ပျိုးထောင်ရန်နှင့် ပျိုးပင်ငယ်တို့ကို ကျေညက်အောင် ထွန်ယက်ထားသည့် လယ်ကွက်အတွင်းသို့ နယုန်လ အလယ်ခန့်တွင် စတင်ပြောင်းရွှေ့ စိုက်ရလေ့ရှိသည်။ ယခုလ၏ အထိမ်းအမှတ် ပန်းမှာ စံပယ်ပန်း (Jasminum-decussatum) ဖြစ်သည်။
ဖုန်တန်ဘွမ်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အယဉ်စုရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
အယဉ်စုရွာ (Ahyinsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ထီးလပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီးလပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၆ ဦး၊ မ ၂၀၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ယခင်အမည်မှာ အရိုင်းစု ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ဖတ်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နမ့်ဖတ်ရွာ (Namhpat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၀ ဦး၊ မ ၁၅၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းတိုင်ပင်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
မင်းတိုင်ပင်ရွာ (Mintaingpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၂၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်မွမ်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ပန်မွမ်းရွာ (Pangmum)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ နောင်စံဖူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်စံဖူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၈ ဦး၊ မ ၁၁၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခင်မောင်ဝင်း (ဒဿနဗေဒ)
ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်းကို ဦးညိမ်း၊ ဒေါ်ကြင်တို့က ၁၉၂၉ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်း (ဒဿနဗေဒ)သည် မန္တလေးမြို့ရှိ တိုင်းချစ်အလွတ်ပညာသင်ကျောင်း၊ သံတဲကျောင်း၊ အစိုးရမူလတန်းလွန်ကျောင်း၊ ပရီယူနီဗာ စီတီကျောင်း၊ မန္တလေးဥပစာကောလိပ်တို့၌ ပညာသင်ယူသည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ဒဿနိကဗေဒပထမနှစ် (ဂုဏ်ထူးတန်း) သို့ တက် ရောက်ပညာသင်ယူသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာ(ဂုဏ်ထူး)ဘွဲ့ကို ရရှိသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ယေးလ်တက္ကသိုလ်သို့ သွားရောက်ပညာသင် ယူသည်။ ယေးလ်တက္ကသိုလ်မှ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့နှင့် ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ပါရဂူဘွဲ့ကို ရရှိသည်။
ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်း(ဒဿနဗေဒ)သည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ နည်းပြနှင့်ကထိကတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်၌ ဒဿနိကဗေဒပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်အထိ ပညာရေးတက္ကသိုလ်၌ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရပြီး ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်အထိ ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၆ ခုနှစ်အထိ ပြင်သစ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် ယူနက်စကိုဆိုင်ရာ မြန်မာအမြဲတမ်းကိုယ်စားလှယ်၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၊ စပိန်နိုင်ငံနှင့် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးတာဝန်များကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ်အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီး အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် မောရစ်ရှပ်နိုင်ငံနှင့် အီရန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးတာဝန်များကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် သံအမတ်ကြီးအဖြစ်မှသက်ပြည့် အငြိမ်းစားယူသည်။ အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၊ ဒဿနိကဗေဒဌာန၊ ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါ မောက္ခတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်သည်။
ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်း(ဒဿနဗေဒ)သည် အခြေခံယုတ္တိဗေဒစာအုပ် (ဦးဆန်းလွင်နှင့်တွဲ၍)ဒဿနိကနှင့်စိတ်ပညာ ဆိုင်ရာစာတမ်းများ၊ အတွေးသစ် ကိုဖန်တီးသူများ၊ အနောက်တိုင်း ဒဿနအမြင်ကို မြန်မာမျက်စိဖြင့်ကြည့်ခြင်း၊ လူကိုယ်ကျင့်တရားနှင့် ဒဿနရှုထောင့်၊ ဒဿနကို မြတ်နိုးခြင်းစသော စာအုပ် များကို ရေးသားပြုစုသည်။ ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်း(ဒဿနဗေဒ) သည် ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်သည့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည် ဘွဲ့ (ပထမဆင့်) ကု ိ ရရှိသည်။ ဒေါက်တာခင်မောင်ဝင်း (ဒဿနဗေဒ) သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားတစ်ဦး၊ သမီးတစ်ဦး၊ မြေးလေးဦးနှင့် မြစ်တစ်ဦးကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ဂတ်ကုန်း
ဂတ်ကုန်း
ဇုမိဆန်ဥမင်များ
ဇုမိဆန်ဥမင်များ (须弥山石窟) သည် ဗုဒ္ဓဥမင်ပေါင်း ၁၃၀ ကျော် ရှိသည့် နေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဥမင်များကို ၁၀ ရာစုမတိုင်မီ ၅ ရာစုကြားအတွင်းတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၊ Ningxia Hui ဒေသ Xumi တောင်အရှေ့ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
တည်ဆောက်မှုများသည် Northern Wei မင်းဆက် (၃၆၈ - ၅၃၄) အတောအတွင်း စတင်ခဲ့သည်။
မရီးမီးရွာ၊ ဧရာချ
မရီးမီးရွာ၊ ဧရာချ
မနီကုန်းရွာ၊ စွန်တနီး
မနီကုန်းရွာ၊ စွန်တနီး
ရန်သူမျိုးငါးပါး
ဗုဒ္ဓဘာသာ တရားတော်အရ လူတို့ကို နှိပ်စက်တတ် ဖျက်ဆီးတတ်သော ရန်သူမျိုး(၅)ပါး ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ -
ရပ်ပြစ်ရှစ်ပါး
မဂ်ဖိုလ်ရအောင် တရားအားထုတ်ခွင့်မရခြင်းကြောင့် အပြစ်ဖြစ်သော အရပ်ဒေသများဖြစ်ကြသည့်
အထက်ပါ အချက် (၈)ချက် ကို ရပ်ပြစ်ရှစ်ပါးဟု ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
စံရွာ
စံရွာ
သကြားရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
မော့ခလိန်ရွာ(Mawtkhalein)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ထီကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၈၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းတုံရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ကောင်းတုံရွာ(Kawngton)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ ကောင်းတုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းတုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၅၆ ဦး၊ မ ၉၄၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၉၀၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်သာရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကန်သာရွာ (Kanthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၅ ဦး၊ မ ၁၀၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မက်အာသာ၊ ဒေါက်ဂလပ်
မက်အာသာ၊ ဒေါက်ဂလပ်(ခရစ် ၁၈၈ဝ - ၁၉၆၄)
ဒေါက်ဂလပ် မက်အာသာသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး အတွင်းက ကမ္ဘာ့အရှေ့ပိုင်း စစ်မျက်နှာတွင် အလွန်ထင်ရှား ကျော်ကြားခဲ့သော အမေရိကန် ဗိုလ်ချုပ်မှူးဖြစ်သည်။ မက် အာသာသည် ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ အာကင်ဆောပြည်နယ်ရှိ လစ်တဲ ရော့မြို့ စစ်တန်းလျားတွင် မွေးဖွားသူဖြစ်သည်။ သူ၏ ဖခင်မှာ အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲ၊ စပိန်-အမေရိကန်စစ်ပွဲတို့တွင် ထင်ရှားခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အသာသာ မက်အာသာဖြစ်၏။ ဒေါက်ဂလပ် မက်အာသာမှာ ငယ်စဉ်မှစ၍ စစ်သားများနှင့် လက်ပွန်းတတီး နေခဲ့ရသူဖြစ်သည်။ ဝက်စပွိုင့် စစ်တက္ကသိုလ် သို့ ဝင်ခွင့်ရပြီးနောက် ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ထူးချွန်စွာ ဘွဲ့ထူး ဆွတ်ခူးခဲ့လေသည်။ စစ်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရပြီးနောက် ဖိလစ်ပိုင် ကျွန်းစုတွင် စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် သမ္မတကြီး သီယိုဒိုရူးဇဗဲ့၏ သက်တော်စောင့်အဖြစ် တစ်နှစ်ခန့်ဆောင်ရွက် ခဲ့ရ၏။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံသည် ပထမကမ္ဘာစစ်တွင် စတင်ပါဝင်လိုက်သော အချိန်၌ မက်အာသာမှာ ဗိုလ်မှူးဖြစ်နေ လေပြီ။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်စစ်မျက်နှာသို့ ချီတက်ခဲ့ရ သော နာမည်ကျော် သက်တံတပ်မ (အမှတ် ၈၄ တပ်မ) တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် လိုက်ပါသွားခဲ့ရလေရာ သူ၏စွမ်းရည်နှင့် သူရသတ္တိများကို ဖော်ပြခွင့် ရခဲ့လေသည်။ တိုက်ပွဲများတွင် ၂ ကြိမ်ဒဏ်ရာရခဲ့၍ တစ်ကြိမ်အဆိပ်ငွေ့သင့်ခဲ့သည်။ သူရဲကောင်း တံဆိပ်အများအပြားနှင့် အထူးတလည်ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခြင်း ခံရ သည်။ ထို့နောက် တပ်မဟာကိုအုပ်ချုပ်ရသော ဗိုလ်မှူးချုပ် အ ဖြစ်တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်း ခံခဲ့ရ၏။ စစ်ပြီးသောအခါ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ ပြန်လာရပြီးနောက် ဝက်စပွိုင့် စစ်တက္ကသိုလ် တွင် ကျောင်းအုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ် မှစ၍ ၃ နှစ်တိုင်တိုင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုတွင် ဖိလစ်ပိုင်တပ်မမှူး အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရခဲ့ရာ အမေရိကန်စစ်သမိုင်းတွင် အသက်အငယ်ဆုံးနှင့် ထိုရာထူးမျိုးကို ထမ်းရွက်ခဲ့ရသူ ဖြစ်ပေ သည်။
၁၉၂၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်အထိ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းရှိ အမေရိကန်တပ်များကို အုပ်ချုပ်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် နို ဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးအဆင့်အတန်းဖြင့် အမေရိကန်စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရလေသည်။ ထို ရာထူးခန့်ထားခြင်း ခံရသောသူများတွင်လည်း မက်အာသာမှာ အသက်အငယ်ဆုံးပင် ဖြစ်ခဲ့၏။ အမေရိကန်တပ်မတော် စစ်ဦး စီးချုပ်အဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့စဉ် နိုင်ငံကာကွယ်ရေးအတွက် အင် အားဖြည့်တင်းရန် ကွန်ဂရက်လွှတ်တော်ကို တိုက်တွန်းပြောဆိုခဲ့ ၏။ အမေရိကန်တပ်မတော်ကိုလည်း လျင်မြန်နိုင် သမျှလျင်မြန် စွာ ခေတ်မီလာအောင် ကြိုးပမ်းခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် စစ်ဦးစီးချုပ်ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီး နောက် ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ၏ တောင်းဆိုချက်အရ ဖိလစ်ပိုင် အစိုးရ၏ စစ်မှုရေးရာ အကြံပေးအရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဖိလစ်ပိုင်တပ်မ တော်၏ စစ်သူကြီးအဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။ မက်အာသာ သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့၌ စစ်တပ်မှ အငြိမ်းစားယူလိုက်သော်လည်း ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတက သူ့အား ဖိလစ်ပိုင်တပ်ပေါင်းစု၏ အကြီးအကဲအဖြစ် ဆက်လက်ထားရှိခဲ့ ၏။ ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဖိလစ်ပိုင်စစ်တပ် အားလုံးကို အမေရိကန်တပ်မတော်ထဲသို့ သွတ်သွင်းလိုက်သော အခါ၊ သမ္မတ ဖရန်ကလင်ရူးဇဗဲ့က မက်အာသာအား ဗိုလ်ချုပ် ကြီး အဆင့်အတန်းဖြင့် အရှေ့ဖျားရှိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ စစ်တပ်များကိုအုပ်ချုပ်ရန် တာဝန်လွှဲအပ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုကို ဂျပန်တို့က တိုက်ခိုက်သည့်အချိန်၌ မက်အာသာအား ဗိုလ်ချုပ်မှူးအဖြစ် သမ္မတ ရူးဇဗဲ့က ပြန်လည်ခန့်အပ်လေသည်။ မက်အာသာသည် ဖိလစ်ပိုင်နှင့် အမေရိကန်တပ်ပေါင်းစုတို့ကိုပေါင်းကာ ဂျပန်တပ် များကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့၏။ သို့သော် အင်အားချင်းမမျှသဖြင့် နောက်သို့တဆုတ်တည်း ဆုတ်ခဲ့ရလေသည်။ ပထမ၌ ဗာတန်း ကျွန်းဆွယ်သို့ ဆုတ်ခဲ့ပြီးနောက် ကော်ရက်ဂျီဒေါ် ခံတပ်ကျွန်း သို့ဆုတ်ခဲ့ရ၏။ ထိုသို့ ဆုတ်ခဲ့ယင်း ၃ လကြာမျှ ဂျပန်တို့ မနီလာပင်လယ်အော်ကို အသုံးမပြုနိုင်အောင် စွမ်းဆောင်ပေးခဲ့ သည်။ ထို့ပြင် ထိုသို့အောင်မြင်စွာ ဆုတ်ခွာနိုင်ခဲ့သဖြင့် မက် အာသာမှာ ကွန်ဂရက် ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ် အပ်နှင်းခြင်းခံရ ၏။ လူ အမြောက်အမြား အဆုံးအရှုံးခံကာ အမေရိကန်တို့ကို ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းများမှ မောင်းထုတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သော ဂျပန် ဗိုလ်ချုပ်မှာကား အကြံမအောင်သဖြင့် ကိုယ့်ကိုကိုယ် သတ်သေ ခဲ့သည်ဟု ဆိုလေသည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ရူးဇဗဲ့ ၏အမိန့်အရ မက်အာသာသည် သူ၏ဇနီးသည်နှင့် သားငယ်ကို ခေါ်ဆောင်ကာ ကောက်ရက်ဂျီဒေါ်ကျွန်းမှ တိုပီဒိုသင်္ဘောဖြင့် တိတ်တဆိတ်ထွက်ခွာခဲ့ပြီးနောက် ဖိလစ်ပိုင်တောင်ပိုင်းတစ်နေ ရာသို့အရောက်တွင် လေယာဉ်ပျံဖြင့် ဩစတြေးလီးယားသို့ထွက် ခွာခဲ့ရလေသည်။ မက်အာသာမှာ ပစိဖိတ်တောင်ပိုင်း မဟာမိတ် တပ်များ၏ သေနာပတိအဖြစ်ဆောင်ရွက်ရန် ထွက်ခွာခဲ့ရခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် မက်အာသာသည် ဖိလစ်ပိုင်မှ မခွာလို လှချေ။ သူ၏လူများကို ကျွန်ုပ်ပြန်လာခဲ့မည် ဟု ကတိပြု ထားခဲ့၏။ ထို့နောက် အစစအရာရာ အသင့်ဖြစ်အောင် ပြင် ဆင်ပြီးနောက် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ကုန်ခါနီးမှစ၍ ဂျပန်တို့ကို စတင် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအခါ နယူးဂင်နီဖက်မှ ဝင်လာသော ရန်သူများ တန့်သွားပြီနောက် အမေရိကန်တပ်များသည် ဆော် လမွန်ကျွန်းပေါ်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ ၁၉၄၃ ခု နှစ်အကုန်တွင် မက်အာသာ အုပ်ချုပ်သောတပ်များသည် နယူး ဂင်းနီအရှေ့ပိုင်းကို ပြန်လည်သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည့်ပြင် ဆော်လ မွန်ကျွန်းများနှင့် နယူးဗြိတိန်ကျွန်းပေါ်ရှိ ဂျပန်တပ်များကိုလည်း အခြေယိုင်အောင် ပြုနိုင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင်ကား မက်အာသာသည် ဂျပန်များကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကျွန်းများမှတဖြည်းဖြည်း ရှင်းလင်းပစ်ခဲ့လေသည်။ ထို့ပြင် ဖိ လစ်ပိုင်ကျွန်းစုတွင် ယခင်က မက်အာသာ သင်ကြားလေ့ကျင့် ပေးခဲ့သော ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းသားများသည် ပြောက်ကျားစနစ်ဖြင့် ဂျပန်တို့ကိုတော်လှန်ခဲ့ရာ ထိုပြောက်ကျားတို့အား မက်အာသာ ကလက်နက်များပေး၍ ကူညီခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် ထိုနှစ်အကုန်တွင် ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်းစုသည် ဂျပန်တို့လက်အောက်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့ရ လေသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် နွေဦးပေါက်တွင် မက်အာသာသည် ဗိုလ်ချုပ်မှူး အဆင့်အတန်းဖြင့် ပစိဖိတ်အနောက်ပိုင်းရှိ အမေရိ ကန်တပ်ပေါင်းစု စစ်သေနာပတိအဖြစ် ခန့်ထားခြင်း ခံရလေ သည်။ ထို့ပြင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးအဖြစ် သူဆောင်ရွက်ရမည့် တာဝန် မှာ ဂျပန်ကျွန်းစုကို တိုက်စစ်ဆင်ရန် ဖြစ်သည်။
ထိုသို့ တိုက်စစ်ဆင်ရန် အစီအစဉ်များပြုလုပ်နေဆဲ တွင် သမ္မတသစ် ထရူးမင်းက ဂျပန်တို့သည် မဟာမိတ်တို့၏ လက်နက်ချရေးစည်းကမ်းများကို လက်ခံကြောင်းနှင့် မက်အာ သာအား ဂျပန်တို့လက်နက်ချသည်ကို ခံယူရန်နှင့် ဂျပန်ပြည်ကို အုပ်ချုပ်ရန် မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု စစ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားကြောင်း ကြေညာလိုက်လေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ၁၉၄၅ ခု နှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် တိုကျိုပင်လယ်ကွေ့၌ ကျောက်ချနေသော မိဘူးရီ စစ်သင်္ဘောကြီးပေါ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူး မက်အာသာသည် ဂျပန်တို့ချွင်းချက်မရှိ လက်နက်ချသည်ကို ခံ ယူလေသည်။
ထို့နောက် တိုကျိုမြို့တွင် ဌာနချုပ်ထားရှိ၍ ဂျပန်နိုင်ငံ စစ်အုပ်ချုပ်ရေးကို တာဝန်ခံကာ ကြိုးကိုင်ခဲ့၏။ မက်အာသာ သည် ဂျပန်စစ်အင်အားကို လျှော့ရန်နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံသည် ဒီမို ကရေစီနိုင်ငံဖြစ်လာစေရန် စတင်လုံးပန်းခဲ့လေသည်။ သူ၏ အမိန့်အရ အမျိုးသမီးများ မဲဆန္ဒပေးနိုင်ရေး၊ မြေပိုင်စနစ်ပြုပြင် ရေး စသည့်လူမှုရေးရာ ပြုပြင်မှုများကို ဂျပန်တို့သည် လက်ခံ ခဲ့ရသည်။ မက်အာသာ၏ တည်ကြည်သော အမူအရာ၊ မျှတ သောအပြုအမူတို့ကြောင့် ဂျပန်တို့သည် သူ့အားလေးစား ကြည် ညိုသည်ဟု ဆိုလေသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် လောက်တွင် မက်အာသာသည် အမေရိ ကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတွင်လည်း ထင်ရှားကျော်ကြားလာပြီး လျှင် သူ့အား သမ္မတလောင်းတစ်ဦးအဖြစ် ရီပတ်ဗလစ်ကင် ပါတီမှ တင်မြောက်ကြရန်ပင် စိုင်းပြင်ခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် မက်အာသာကမူ မိမိသည် မည်သည့်ရာထူးကိုမျှ မရည်ရွယ် ကြောင်း၊ သို့သော် တိုင်းပြည်ကလိုလားသည်ဆိုလျှင် မည်သည့် တာဝန်ကိုမဆို ထမ်းဆောင်ရန် ငြင်းဆိုမည် မဟုတ်ကြောင်း ပြန်ကြားပြောဆိုခဲ့လေသည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ကိုရီးယား စစ်ရေးကိစ္စတွင် မက်အာသာ၏အမည်သည် ထင်ရှားသည်ထက် ထင်ရှားလာသည်။ မက်အာသာသည် ကုလသမဂ္ဂတပ်များ၏ စစ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ခန့်ထားခြင်းခံရလေသည်။ သို့ရာတွင် ၁၉၅၁ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် တရုတ်နီတို့ စစ်ထဲသို့ဝင်လာသည့် အခါ မက်အာသာသည် စစ်ဆင်မှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အမေရိကန် အစိုးရနှင့်လည်းကောင်း၊ ကုလသမဂ္ဂစစ်တပ်နှင့်လည်းကောင်း သဘောမညီမညွတ် ဖြစ်လာသည်။ မက်အာသာ၏ ဝါဒမှာ တရုတ်ကွန်မြူနစ်တို့ကို ချေမှုန်းနိုင်ရန် တရုတ်နီပြည်မကို ဦးစွာ တိုက်ခိုက်ချေမှုန်းရမည် ဟူ၍တည်း။ ထို့ကြောင့် တရုတ် နီပြည်မကို တိုက်ခိုက်ရန် စစ်မျက်နှာဖွင့်သင့်ကြောင်းကို ဖွင့်ဆို ကြေညာ၏။ အမေရိကန်အစိုးရကမူ တတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ် ပေါ်ရေးကို အားပေးရာရောက်မည်ဟု ယူဆလျက် သဘောမတူ ဘဲရှိ၏။ သို့ဖြစ်၍ သမ္မတထရူးမင်းက မက်အာသာကို ပြည် ထောင်စု၏ဝါဒကို ဆန့်ကျင်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ သေနာပတိချုပ် ရာထူးမှ ဖြုတ်ချပြီးလျှင် သူ၏နေရာတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူး ရစ်ဂျဝေး ကို ခန့်ထားခဲ့သည်။ မက်အာသာမှာ မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစု စစ်သေနာပတိချုပ်၊ အရှေ့ဖျား အမေရိကန်တပ်မှူးကြီး စသည့် ရာထူးများမှ ဖြုတ်ချခြင်းခံရသော်လည်း ဗိုလ်ချုပ်မှူး အဆင့် အတန်းနှင့် လစာများကား တစ်သက်ပန် ရမြဲရရှိခဲ့၏။ ထို့ နောက် ဒေါက်ဂလပ် မက်အာသာသည် နယူးယော့မြို့တွင် နေ ထိုင်ခဲ့ရာမှ နာမကျန်းဖြစ်လာ၍ ၁၉၆၄ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက် နေ့တွင် ဝေါ်လတာရိဆေးရုံသို့ တက်ရောက်ခွဲစိပ်ကုသခဲ့ရသည်။ သို့သော် သက်သာခွင့်မရဘဲ၊ ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကွယ် လွန်သည်။
မြေနီကုန်းရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
မြေနီကုန်းရွာ (Myaynikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မင်းတိုင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၂၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြင်းရွာကြီးရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
မြင်းရွာကြီးရွာ (Myinywargyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ မြင်းရွာကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းရွာကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၁၂ ဦး၊ မ ၇၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ဝမ်းပိစ်
ဝမ်းပိစ် သည် ၁၉၉၇၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စတင်ထွက်ရှိခဲ့ပြီး ယနေ့ထိတိုင် ထွက်ရှိဆဲဖြစ်သော ဂျပန်အခန်းဆက် ကာတွန်းစာအုပ် ဖြစ်သည်။ ရေးသားသူမှာ ဂျပန်လူမျိုး ကာတွန်းဆရာ အီးချီရိုအိုဒါ ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ကာတွန်းတွင် အဓိက ဇာတ်ကောင် အဖြစ် လူဖီ(Monkey.D.Luffy) ဟူသော ကောင်လေးတစ်ယောက် ပါဝင်သည်။ ထိုကောင်လေး သည် ၁၇နှစ်မျှသာရှိသေးသော ပင်လယ်ဓားပြ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ဖြစ်ချင်သည့် ကောင်လေး တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူ၏ အခြားတစ်ပါးသောရည်ရွယ်ချက်မှာ ဝမ်းပိစ်ဟုခေါ်သော ကမ္ဘာ့ အကြီးဆုံးသော ရတနာသိုက် ကိုရှာဖွေရန်ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုကောင်လေးသည် မှော်သစ်သီး ကို စားမိသောကြောင့် သူ၏ စွမ်းအားမှာ အံ့မခန်းပင်ဖြစ်သည်။ မှော်သစ်သီးကို စားသုံးမိသောကြောင့် သူ၏ခန္ဓာကိုယ်သည် ရာဘာကဲ့သို့ လိုသလို ဆွဲဆန့်ခြင်းများပြုလုပ်နိုင်ပေ၏။ ထိုသို့ အရေပြားဆွဲဆန့်၍ တိုက်ခိုက်ခြင်းသည် သူ၏ အဓိက တိုက်ကွက်ဖြစ်လာပေသည်။ ထိုကောင်လေး ၏ရည်ရွှယ်ချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် အတွက်ထွက်လာခဲ့သော ခရီးလမ်းတွင် သူသည် သူငယ်ချင်းကောင်းများစွာကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသူများမှာ အစဉ်လိုက်အားဖြင့် ဓားသမား ဇိုရို၊ လမ်းပြ နာမီ၊ လိမ်တတ်တဲ့ လက်ဖြောင့်တပ်သား ယူဆော့၊ စားဖိုမှူး စန်ဂျီ၊ လူစကားပြောနိုင်သောဆရာဝန် တိုနီချော့ပါ၊ ရှေးဟောင်း သုတေသန ပညာရှင် နီကိုရော်ဘင်၊ သင်္ဘောပြင်တဲ့ စက်ရုပ်လူ ဖရန်ကီ၊ ဂီတသမား ဘရုခ် နဲ့ မာလိန်မှူး ဂျင်ဘီ တို့ပင်ဖြစ်သည်။ ထိုသူများအနက် နာမီနှင့် ရော်ဘင်တို့ သည် မိန်းကလေးများ ဖြစ်ပြီး ကျန်သူများသည် ယောက်ျားလေးများ ဖြစ်သည်။ ထိုသူငယ်ချင်းများကလည်း ဝမ်းပိစ် ဟူသော ဂျပန်ကာတွန်းကို ပိုမိုအောင်မြင်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို ကာတွန်းသည် ရယ်ရွှင်စရာများ နှင့်အတူ ဝမ်းနည်းကြေကွဲစရာများလဲ ပါတတ်ပြန်၏။ ထိုကာတွန်းအခန်းဆက်စာအုပ်သည် အောင်မြင်လာသောကြောင့် ကာတွန်းကားများအနေဖြင့်သော်လည်းကောင်း ဖြန့်ချိကြပြန်သည်။ သို့ဖြစ်သောကြောင့် ပိုမို၍ အရှိန် အဟုန်မြှင့်ကာ အောင်မြင်ခဲ့ပေသည်။ ကာတွန်းအခန်းဆက်များမှာ စာအုပ်ရေ အများဆုံး အနေနှင့် ၃.၈ သိန်းအထိရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကြောင့်လည်း ဂျပန်နိုင်ငံ ၏သမိုင်းကြောင်းတစ်လျှောက်တွင် ရောင်းအားအကောင်းဆုံးအဖြစ် မှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဇာတ်ကွက်
Straw Hat Pirates (麦わら海賊団 Mugiwara Kaizokudan?) ဟာ One Piece series မှာ အဓိကဇာတ်ကောင်တွေ ဖြစ်ပြီး Monkey D. Luffy က အဓိက ဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ပါတယ်။ ဒီဇာတ်လမ်းတွဲကို ဂိုး ဒီ ရော်ဂျာ အမည်ရှိသော ပင်လယ်ဓားပြတို့ ထိပ်ခေါင် ကြီး ကိုကွပ်မျက်ခြင်းက အစပြုခဲ့သည်။ သူမသေခင်တွင် တနည်းအားဖြင့် ဝမ်း ပိစ် ဟို အမည်ခေါ်တွင်သည့်  သူရဲ့ ရတနာများတည်ရှိသည့်နေရာ သဲလွန်စကို  လူပေါင်းများစွာတည်ရှိသည့် လူသတ်ကွင်းတွင် ကြေညာခဲ့သောကြောင့် သူ့ သေဆုံးမှုသည်  မဟာ ပင်လယ်ဓားပြခေတ်ကြီးကို ဖြစ်ပေါ်စေပြီး မရေမတွက်နိုင်သော ပင်လယ်ဓားပြများသည့်သူ့ ရတနာသိုက်ကိုရှာဖွေရန်  ဂရမ်းလိုင်း (Grand Line ) ဟိုခေါ်တွင်သော အရပ်ဆီသို့ အသီးသီးချီတက်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ထို ဂရမ်းလိုင်း ဟူသောအရပ်သည် လွန်စွာများ ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ပြီး ပင်လယ်ပြင်အခြေအနေရာသီဥတုမှာလည်း ခန့်မှန်းရခက်ခဲသဖြင့် အမြောက်အမြားမှာသေဆုံးခဲ့ရသည်။
(၂)နှစ်ပြည့်လို့ပြန်ဆုံပြီးတဲ့နောက်မှာ Straw Hat Pirates တွေဟာ ကမ္ဘာသစ်ဆီကို ဆက်လက်ထွက်ခွာလာခဲ့ပါတယ်။ သူတို့ဟာ ရှီချီဘူခိုင်း (Shichibukai) ထဲကတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ Trafalgar Law နဲ့မိတ်ဖွဲ့ပြီး ပင်လယ်ဓားပြဘုရင်လေးပါး (Four Emperor of Sea ), (Yonuku) ထဲကတစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ (Kaido the Beast) နဲ့ အခြား ရှီချီဘူခိုင်း (Shichibukai) တစ်ယောက်ဖြစ်တဲ့ Donquixote Doflamingo ကို ရန်တိုက်ပေးဖို့ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။
လာဟိုမြို့
လာဟိုမြို့သည် ပါကစ္စတန်သမ္မတနိုင်ငံတွင် ဖွဲ့စည်းပါဝင်သော အနောက်ပါကစ္စတန်ပြည်နယ်၊ လာဟိုတိုင်း၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ပါကစ္စတန်တွင် ကရာချိမြို့၏နောက် ဒုတိယလိုက်သော မြို့ကြီးလည်းဖြစ်သည်။ လာဟိုမြို့သည် အိန္ဒုမြစ်၏လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သော ရာဗီမြစ်၏ လက်ဝဲဘက် ကမ်းပေါ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော နယူးဒေလီမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် မိုင် ၂၅ဝ အကွာ၌ တည်ရှိသည်။ လာဟိုမြို့၏ ရှေးအကျဆုံးအပိုင်းကို နှစ်ပေါင်းထောင်သောင်းများ စွာက တည်ခဲ့ကောင်း တည်ခဲ့ပေလိမ့်မည်။ အိန္ဒိယသမိုင်းတွင် ထင်ရှားခဲ့သော မဂိုခေတ်၏ ကျက်သရေဆောင် ရှေးဟောင်း အဆောက်အအုံများကိုယခုတိုင် တွေ့နိုင်ပေသေးသည်။ ဗြိတိသျှ တို့မသိမ်းပိုက်မီအချိန်က လာဟိုမြို့သည် ဆစ်နိုင်ငံတော်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဆစ်အယူဝါဒီတို့၏ သမိုင်းဝင်ဘုရားကျောင်းများလည်း လာဟိုမြို့တွင်ရှိသည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ လက်ထက်တွင် ပန်ဂျပ်နယ်တစ်ခုလုံး၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ လာဟိုမြို့ဟောင်းနေရာကို ၁၅ ပေမျှမြင့်သော အုတ်တံတိုင်းဖြင့် ပတ်ရံထားသည်။ လာဟိုမြို့ရှိ များစွာသောအိမ်များ၌ လေသာဆောင်များရှိသည်။ လမ်းများမှာလူစည်ကားလှပေသည်။ လာဟိုမြို့ပေါ်တွင် အလွန်လှပသော မွတ်စလင်ပလီ၊ ဂူသင်္ချိုင်း၊ နန်းတော်နှင့် အလွန်လှပသော ဥယျာဉ်များ ပန်းခြံများ လည်းရှိသည်။ ဥရောပတိုက်သားတို့၏ ရပ်ကွက်မှာ မြို့ရိုး၏ အပြင်ဘက်ဖြစ်၍ မြို့ဟောင်း၏ တောင်ဘက်တွင်ရှိ၏။ အိန္ဒိယကျွန်းဆွယ်မြောက်ပိုင်းတွင် လာဟိုမြို့သည် ပညာရေး၌ အချက်အချာ မြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။ လာဟိုမြို့တွင် ပြတိုက်တစ်ခု၊ စာသင်ကျောင်းများနှင့် ပန်ဂျပ်တက္ကသိုလ်ရှိ သည်။ ဆင်ခြေဖုံးအရပ် လူနေရပ်ကွက်တွင် ခေတ်မီပုံစံဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသော အိမ်ကောင်းများရှိသည်။ လာဟိုမြို့သည် မြေဩဇာကောင်း၍ ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးရန်ကောင်းသောဒေသ၌ တည်ရှိသည်။ စက်မှုလက်မှုလည်း ထွန်းကားသည်။ လာဟိုမှ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ ရှောစောင်၊ ကော်ဇော၊ ရွှေချည်ငွေချည်ဇာများဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဂျုံ၊ အထည်အလိပ်၊ သကြား၊ စက်ကိရိယာများ၊ အိမ်ထောင်ပရိဘောဂများလည်းထွက်သည်။
မီးရထားအလုပ်ရုံများလည်းအရေးပါလှပေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အဆိုပါအလုပ်ရုံများသည် စစ်အတွက်များစွာကျိုးပြုခဲ့ပေသည်။ လာဟိုမြို့သည် အိန္ဒိယတွင် အရှည်လျားဆုံးဖြစ်သည့် အနောက်မြောက် မီးရထားလမ်းကြောင်း၏ ဌာနချုပ်ဖြစ်သောကြောင့်လည်း ကုန်သွယ်ရေး၌ အရေးပါ၍ အချက်အချာဌာနတစ်ခု ဖြစ်၏။ လာဟိုမြို့ကို ရာဂျာပွတ် (ရာဇာပုတ္တ) မင်းသားတစ်ပါး တည်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။ ထိုမင်းသားသည် နောင်သော် လာဟိုမှ ရာဇဌာန်သို့ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည်။ လာဟိုမြို့သည် ရှစ်ရာစုနှစ်နှင့် ကိုးရာစုနှစ်များတွင် ဗြာဟ္မဏမင်းဆက်၏ မြို့တော်အဖြစ် အရေးပါခဲ့ပေသည်။ ထို့နောက် အစဉ် အဆက်အုပ်စိုးသော မွတ်စလင်ဘုရင်များ၏ မြို့တော်အဖြစ် ထင်ရှားပြီးလျှင်မဂိုမင်းများလက်ထက်တွင် အထွတ် အထိပ်သို့ ရောက်ရှိသည်။ မဂိုမင်းများ၏ထယ်ဝါသော နန်းတော်နှင့် အခြားအဆောက်အအုံများကို ယခုတိုင် တွေ့မြင် နိုင်ပေသေးသည်။ မဂိုဘုရင် အက္ကဗာသည် လာဟိုမြို့တွင် ထီးနန်းစိုက်ခဲ့သည်။ အက္ကဗာဘုရင်၏ သားတော်ဂျဟန်ဂါ၏ ဂူသင်္ချိုင်းသည် လာဟိုမြို့တွင်တည်ရှိ၍ အလွန်လှပသော မဂိုဗိသုကာလက်ရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ လာဟိုမြို့ရှိ ဗလီကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့သူမှာ ဩရန်ဇစ်ဘုရင်ဖြစ်၍ ထိုဗလီကြီး တွင် တမန်တော်မဟာမက် (မို့ဟမ္မဒ်)၏ ဆံတော်တစ်ဆူကို ဌာပနာထားသည်။ မဂိုအင်ပိုင်ယာ ပြိုကွဲသွားသောအခါ လာဟိုမြို့သည်လည်း အရေးမပါတော့ဘဲရှိခဲ့၏။ ၁၇၇၅ ခုနှစ်တွင် ဆစ်လူမျိုးများလာရောက်အုပ်စိုးခဲ့ရာ ရန်ဂျစ်ဆင်လက်ထက်တွင် လာဟိုမြို့သည် တစ်စိတ်တစ်ဒေသအားဖြင့် ပြန်လည်ကြီးကျယ်လာသည်။ ဗြိတိသျှတို့ လက်အောက်သို့ ၁၈၄၉ ခုနှစ်တွင် ရောက်ရှိသွားပြီးလျှင် ပန်ဂျပ်နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့အဖြစ် အရေးပါလာခဲ့ပြန်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန် နှစ်နိုင်ငံခွဲလိုက်သောအခါ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် ပါဝင်သွားလေသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင်ရှိသော လူဦးရေ ၆၇၁၆၅၉ ယောက်အနက် ၅၆ ရာခိုင်နှုန်းမှာ မွတ်စလင်များဖြစ်၍ ၃၂ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ဟိန္ဒူလူမျိုးဖြစ်သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်ခန့်မှန်းခြေအရ လူဦးရေ ၁၆၇၄၁ဝဝ ခန့်ဖြစ်လေသည်။
ဒဟတ်စီးရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ဒဟတ်စီးရွာ (Dahatsee)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ဒဟတ်စီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒဟတ်စီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၇ ဦး၊ မ ၂၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖားရဲစု (ဦးကွက်)ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ဖားရဲစု (ဦးကွက်)ရွာ (Hparyesu(Ukwet))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ထီးလပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီးလပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၆ ဦး၊ မ ၂၀၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နာရူတို
Naruto (Japanese:ナルト) သည် kishimoto ရေးဆွဲထားသော manga series တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဇာတ်လမ်းမှာ hokage ဖြစ်ချင်သော လူငယ်လေးတစ်ဦးကို အခြေခံထားသည်။ hokage ဆိုသည်မှာ သူတို့သစ်ရွက်ပုန်းရွာ (Hidden Leaf Village) ၏အကြီးအကဲ ရွာသူကြီးဖြစ်သည်။ ဇာတ်လမ်းကို Naruto kid နှင် Naruto Shippuden ဟူ၍နှစ်ပိုင်းခွဲ ထုတ်လွင့်ခဲ့သည်။ ဇတ်လမ်းမှာ kishimoto ၏ one-shot manga karakuri အပေါ် အခြေခံထားသည်။ ထိုဇတ်လမ်းဖြင့်Kishimoto သည် shueisha company ၏ hop step award ရရှိခဲ့သည် (1997) Naruto series (Kid) ကို Shueisha magazine တွင် Weekly Shonen Jump အဖြစ် 1999 ကနေ 2014အထိ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ manga ကို  Pierrot နဲ့ Aniplex ကုပ္ပဏီ တို့မှ anime television အဖြစ် ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ခုနှစ် အထိ အပိုင်း ၂၂၀ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။Naruto shippuden ကို 2007 ခုနှစ်မှ စ၍ 2017 အထိအပိုင်း ၅၀၀ လုံးလုံး ဂျပန်နိုင်ငံ တွင် ထုတ်လွှင့် ပြသခဲ့သည်။(Naruto နှင့်သက်ဆိုင်သောအရာများ light novel,video game,trading cardများကို များပြားလှသော ကုမ္ပဏီများမှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။) Naruto manga ကို အနောက် နိုင်ငံများတွင် ဖြန့်ချိရန် Viz media company တွင် လိုင်စင် ယူခဲ့ပြီး(Anime ကို North American production company မှ) Anime ကို 2005 ခုနှစ် တွင် USA နှင့် canada နိုင်ငံများတွင် စတင်ထုတ်လွင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ၂၀၀၇ ခုနှစ်များတွင် United Kingdom နှင့် Australia နိုင်ငံများ စသဖြင့် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ Naruto ဇာတ်လမ်းနှင့်ဆက်စပ်၍ Naruto ၏ သား Boruto ၏ ဇာတ်လမ်း Naruto: Boruto Next Generation အဖြစ် ဆက်စပ်ထုတ်လွှင့် လျက်ရှိသည်။ Naruto manga သည် သမိုင်းတွင် လေးခုမြောက် ရောင်းအားအကောင်းဆုံး manga တစ်ခုဖြစ်ပြီး နိုင်ငံပေါင်း 46 နိုင်ငံတွင် ၂၅၀သန်းကျော် ရောင်းချ နိုင်ခဲ့သည်။ ဂျပန် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ထည်းမှာပင် ၁၅၃ သန်း ကျော် ရောင်းချ နိုင်ခဲ့ပြီး တစ်ခြားနိုင်ငံများတွင် ၉၇သန်း ကျော် ရောင်းချ ခဲ့သည်။ Viz media ၏ ရောင်းအားအကောင်းဆုံး manga တစ်ခုဖြစ်ပြီး manga ၏ English translation volume များသည် New York Time သတင်းစာနှင့်  USA today သတင်းစာများတွင် ရောင်းအား အကောင်းဆုံး manga list ထဲတွင် အကြိမ်များစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ခုနစ်ခု‌ မြောက် volume သည် 2006 ခုနှစ်တွင် Quill award ရခဲ့သည်။ Reviewer များမှ character development,ဇာတ်အိမ်ခိုင်မူ, တိုက်ခိုက်ခန်းများ ကောင်းမွန်မူ တို့ကို ချီးမွမ်းခဲ့ကြသည်။
အပိုင်း (၁)
Nine-Tails ဟုလူသိများသည့် အစွမ်းထက်သည့် မြေခွေးမိစ္ဆာသည် အမည်မသိ ကျူး​ကျော်သူတစ်ဦးကြောင့် လွတ်မြောက်ကာ သတ်ဖြတ် ဖျက်စီးသောင်းကျန်းနေလေသည်။ တုံ့ပြန်မှုအနေဖြင့် Konoha, (Fourth Hokage)ဟိုကာဂဲ(စတုတ္ထမြောက် ရွာအကြီးအကဲ)သည် သူ၏ မွေးကင်းစသား Naruto Uzumaki ၏ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းသို့မြေခွေးမိစ္ဆာ၏ ထက်ဝက်အား တံဆိပ်ခတ်ချိတ်ပိတ်ကာ Naruto အား သားရဲ၏ လှောင်အိမ်ဖြစ်စေသည်။ Nine-Tails ခေါ် အမြှီးကိုးချောင်းပါ ကိုးမြှီးမြေခွေးမိစ္ဆာသည် မိမိအား မွေးကင်းစ Naruto ထံတွင် ချိတ်ပိတ်မည့်အရေးကို မလိုလားသဖြင့် ထိုမွေးကင်းစ Naruto အား သတ်ရန်ပင်ကြိုးစားခဲ့သည်။ သို့သော် မြှီးကောင်ထိန်းသိမ်းသူ Kushina နှင့် Forth Hokage Minato တို့သည် မိဘများပီသစွာပင် မိမိတို့ရင်သွေးအား အသက်နဲ့ရင်းကာ ကာကွယ်ခဲ့ကြပေ၏။ သားဖွားဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရသေ ာKushina နှင့် တံဆိပ်ခပ် ချိတ်ပိတ်ဂျူစုဒဏ်ကို ခံစားခဲ့ရသော Minato တို့သည် ကိုးမြှီးမိစ္ဆာ(Nine-Tails)လက်ချက်ဖြင့် အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ကြရသည်။ Konoha ရွာသားများသည် Naruto အား ကိုးမြှီးမိစ္ဆာ(Nine-Tails) ၏ လှောင်အိမ်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မိစ္ဆာသဖွယ် ယူဆလျက် စက်ဆုက်မုန်းတီးကြသည်။  ဤအဖြစ်အပျက်များကို မည်သူ့ကိုမျှ မတားမြစ်ရန်တတိယဟော့ကက်ဂ်မှ ထုတ်ပြန်သောအမိန့်ကြောင့်၊ ၁၂ နှစ်ကြာသည်အထိ Naruto သည် Nine-Tails နှင့် ပတ်သက်၍ ဘာမျှမသိရှိပါ။ Mizuki, ပြန်လည်ဖောက်ပြန်သော ninja, Naruto အားအမှန်တရားကို ဖွင့်ဟသောအခါ။  ထို့နောက် Naruto သည် Mizuki ကိုတိုက်ခိုက်ရာတွင် အနိုင်ယူပြီး သူ၏ဆရာ Iruka Umino ၏ လေးစားမှုကို ရရှိခဲ့သည်။
များမကြာမီ Naruto သည် ninja အငယ်တန်းGenin တစ်ယောက်ဖြစ်လာပြီး Sasuke Uchiha နှင့် သူမကြာခဏ ယှဉ်ပြိုင်လေ့ရှိသည်။ သူသည် စိတ်သောကရောက်နေသော Sakura Haruno နှင့် အတွေ့အကြုံရှိသော sensi လက်အောက်တွင် အထက်တန်းလွှာ ninja Kakashi Hatake အောက်တွင် Team 7 ကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ကျေးရွာတိုင်းမှ Ninja အဖွဲ့များနည်းတူ Team 7 သည်ရွာသူရွာသားများတောင်းဆိုသည့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ပြီးမြောက်စေသည်။ အိမ်မှုကိစ္စများလုပ်ဆောင်ခြင်းနှင့် ကိုယ်ရံတော်များဖြစ်ခြင်းအထိ လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခြင်းအထိ ဖြစ်သည်။
Land of Waves တွင်အဓိကပါဝင်သောမစ်ရှင်များစွာပြီးနောက် Kakashi သည် Team 7 အား Ninja စာမေးပွဲဖြေဆိုခွင့်ပေးပြီး၊ အဆင့်မြင့်ရာထူးသို့တက်ရန်နှင့် Chunin Exams ဟုခေါ်သော ပို၍ ခက်ခဲသောမစ်ရှင်များကိုယူရန်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ စာမေးပွဲကာလအတွင်း Orochimaru သည်လိုချင်နေသောရာဇဝတ်သားတစ် ဦး ဖြစ်ပြီး Konoha ကိုကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ပြီးတတိယဟော့ကိုင်းကိုလက်စားချေရန်သတ်ခဲ့သည်။  ဒဏ္legာရီဆန်သော ninjas သုံး ဦး အနက်မှ Jiraiya သည် Fifth Hokage ခေါင်းစဉ်ကိုငြင်းဆိုပြီးသူသည်ပဉ္စမ Hokage ဖြစ်ရန်ရွေးချယ်လိုက်သော Tsunade ကို Naruto ဖြင့်ရှာဖွေသည်။
ရှာဖွေစဉ်အတွင်း Orochimaru သည် Sasuke အားသူ၏အစွမ်းထက်သည့်မျိုးရိုးဗီဇအမွေအနှစ်ဖြစ်သောကြောင့် Sharingan ကိုလေ့ကျင့်ရန်ဆန္ဒရှိသည်။ Sasuke သည် Konoha တွင် Naruto ကိုပြန်ပေးဆွဲရန်ပြသည့်အခါသူ၏အစ်ကို Itachi ကိုသတ်ရန်ပျက်ကွက်ခဲ့ပြီးနောက်သူသည် Itachi ကိုသတ်ရန်လိုအပ်သည့်ခွန်အားရရှိရန် Orochimaru နှင့်ပူးပေါင်းခဲ့သည်။  Sasuke သည် Konoha ရွာမှထွက်ခွာချိန်နှင့် Tsunade သိသောအခါ Sasuke ကိုပြန်လည်ရယူရန်နင်ဂျာအပါအ ၀ င် Ninja အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ကိုပို့သည်။ သို့သော် Naruto ကသူအားအတင်းအကျပ်ပြန်ပို့ရန်မဖြစ်နိုင်ပါ။  Naruto နှင့် Sakura သည် Sasuke ကိုအရှုံးမပေးပါ။ Naruto သည် Konuke ကို Jiraiya မှထွက်ခွာပြီးနောက်တွင်သူသည် Sasuke နှင့်ထပ်မံတွေ့ဆုံရန်အတွက်ပြင်ဆင်ထားသည်။ Sakura သည် Tsunade ၏အလုပ်သင်ဖြစ်လာသည်။
အပိုင်း (၂)
နှစ်နှစ်ခွဲကြာပြီးနောက် Naruto သည် Jiraiya နှင့်အတူသူ၏လေ့ကျင့်မှုမှပြန်လာသည်။ Akatsuki သည်အစွမ်းထက်သော Tailed Beasts ၏အိမ်ရှင်များကိုပြန်ပေးဆွဲသည်။  Team 7 နှင့်အခြား Leaf Ninja များသည်သူတို့နှင့်တိုက်ခိုက်ပြီးသူတို့၏အသင်းဖော် Sasuke ကိုရှာဖွေသည်။  Akatsuki သည်အမြီးဖြင့် သိမ်းထားသောသားရဲခုနစ်ကောင်ကိုဖမ်းယူ။ ထုတ်ယူနိုင်ခဲ့ပြီးယခု Kazekage ဖြစ်သော Gaara မှလွဲ၍ အားလုံးသောအိမ်ရှင်များအားသတ်ပစ်သည်။  တစ်ချိန်တည်းတွင် Sasuke သည် Orochimaru ကိုအပ်နှံပြီးလက်စားချေရန် Itachi နှင့်ရင်ဆိုင်ရသည်။  Itachi စစ်ပွဲမှာသေဆုံးပြီးနောက် Sasuke ဟာ Akatsuki ကိုတည်ထောင်သူ Tobi ဆီကသိသွားတယ်။ Itachi ဟာ Konoha ရဲ့အထက်အရာရှိတွေဆီကအာဏာသိမ်းမှုကိုတားဆီးဖို့သူ့မျိုးနွယ်စုကိုဖျက်ဆီးဖို့အမိန့်ရခဲ့တယ်။  သူက Sasuke ကိုကယ်ဖို့ခွင့်ပြုချက်နဲ့လက်ခံခဲ့တယ်။  ဤဖွင့်ဟချက်ကြောင့် Sasuke သည် Konoha ကိုလက်စားချေရန် Akatsuki သို့ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။  Konoha ninjas များသည် Akatsuki အဖွဲ့ဝင်များကိုအနိုင်ယူသောအခါ Akatsuki ခေါင်းဆောင်ခေါင်းဆောင် Nagato သည် Jiraiya ကိုသတ်ပြီး Konoha ကိုဖျက်ဆီးသည်။ သို့သော် Naruto ကသူ့ကိုအနိုင်ယူပြီးရွေးလိုက်သည်။ ကျေးရွာ၏လေးစားမှုနှင့်လေးစားမှုကိုရရှိခဲ့သည်။
agato ကွယ်လွန်ချိန်တွင် Tobi သည် Konoha ကိုတည်ထောင်သူဖခင်တစ် ဦး ဖြစ်သူ Madara Uchiha အဖြစ်အသွင်ပြောင်းခံရပြီးသူသည် Tailed Beast ကိုးကောင်စလုံးအားလူသားအားလုံးကိုထိန်းချုပ်ရန်နှင့်ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးရရှိရန်လုံလောက်သောအစွမ်းထက်သောထင်ယောင်ထင်မှားပြုမှုကိုပြုလုပ်ရန်ကြေညာခဲ့သည်။ Ninja ကျေးရွာငါးရွာမှခေါင်းဆောင်များသည်သူ့ကိုကူညီရန်ငြင်းဆန်ခဲ့ပြီး Tobi နှင့်သူ၏မဟာမိတ်များကိုတိုက်ခိုက်ရန်အင်အားစုများ စုပေါင်း၍ ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။  ထိုဆုံးဖြတ်ချက်ကြောင့် မဟာမိတ်ငါးနိုင်ငံ၏ မဟာမိတ်များဖြစ်သော Shinobi အင်အားစုများနှင့် Akatsuki ၏ ဖုတ်ကောင်ကဲ့သို့သော ninjas များ၏အင်အားစုများအကြားစတုတ္ထမြောက် Shinobi ကမ္ဘာ့စစ်ပွဲဖြစ်လာသည်။  Kage Five သည်စစ်ကိုသတိမပြုမိသော Naruto အား Kumogakure (Hidden Cloud Village) အနီးရှိလျှို့ဝှက်ကျွန်းလိပ်တစ်ခုတွင်ထိန်းသိမ်းရန်ကြိုးစားသည်။ သို့သော် Naruto သည်ထိုကျွန်းမှရှစ်အမြီး၏အိမ်ရှင် Killer Bee နှင့်အတူထွက်ပြေးလွတ်မြောက်သည်။  Killer Bee ၏အကူအညီဖြင့် Naruto သည်သူ၏ Tailed Beast ကိုထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးသူတို့နှစ်ယောက်သည်စစ်မြေပြင်သို့ ဦး တည်သွားသည်။
ပtheိပက္ခအတွင်း Tobi သည် Obito Uchiha ဖြစ်ပြီး Kakashi ၏အသင်းဖော်ဟောင်းတစ် ဦး ဖြစ်ပြီးသေပြီဟုယူဆရသည်။ Madara အစစ်အမှန်သည် Obito ၏အသက်ကိုကယ်ဆယ်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင်သူတို့ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။  Sasuke သည် Konoha ၏သမိုင်းကိုသိရှိလာသောအခါသူ၏မျိုးနွယ်စုပြိုလဲသွားသည့်အခြေအနေများအပါအ ၀ င်ရွာအားကာကွယ်ရန်ဆုံးဖြတ်ပြီး Naruto နှင့် Sakura နှင့် Madara နှင့် Obito တို့၏အစီအစဉ်များကိုတားဆီးရန်ပြန်လည်ပေါင်းစည်းခဲ့သည်  သို့သော် Madara ၏ကိုယ်ခန္ဓာသည်ရှေးဟောင်းမင်းသမီး Kaguya Otsutsuki ၏ပိုင်ဆိုင်မှုဖြစ်ပြီးနောက်ဆုံးတွင်လူသားအားလုံးကိုနှိမ်နင်းရန်ရည်ရွယ်သည်။  ပြုပြင်ထားသော Obito သည် Team 7 ကိုသူမအားရပ်တန့်ရန်ကူညီသည်။  Kaguya တံဆိပ်ခတ်ပြီးတာနဲ့ Madara လည်းသေသွားတယ်။  Sasuke သည်အခြေအနေကိုအခွင့်ကောင်းယူပြီး Tailed Beasts များအားလုံးကိုထိန်းချုပ်သည်။ သူသည်လက်ရှိကျေးရွာစနစ်ကိုအဆုံးသတ်ရန်အတွက်သူ၏ရည်မှန်းချက်ကိုဖော်ပြသည်။  Naruto က Sasuke ကိုသူနဲ့သူ့အစီအစဉ်ကနေဖျောင်းဖျအောင်လုပ်တယ်။ နောက်ဆုံးစစ်ပွဲမှာတစ်ယောက်ကိုတစ်ယောက်သတ်ဖြတ်ပြီးတဲ့အခါ Sasuke ဟာရှုံးနိမ့်မှုနဲ့ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတွေကိုဝန်ခံခဲ့တယ်။  စစ်အပြီးတွင် Kakashi သည်ဆဌမ Hokage ဖြစ်လာပြီး Sasuke အားသူ၏ပြစ်မှုများအတွက်ခွင့်လွှတ်ခဲ့သည်။  နှစ်များကြာပြီးနောက် Naruto သည် Hinata Hyuga ကိုလက်ထပ်ပြီး Seakh Hokage ဖြစ်လာစဉ်တွင် Kakashi ရာထူးမှဆင်းပြီးနောက်မျိုးဆက်ကိုမွေးဖွားခဲ့သည်။
ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု
၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် Shueisha က Masashi Kishimoto မှတစ်ချက်တည်းသော manga Karakuri ကိုထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် Hop Step Award တွင်ချီးကျူးဂုဏ်ပြုခံရသည်။ Kishimoto သည်နောက်ဆက်တွဲစီမံကိန်းအတွက်မူကြမ်းများကို မကျေနပ်၍ အခြားစီမံကိန်းတစ်ခုတွင်လုပ်ကိုင်ရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ စီမံကိန်းအသစ်သည်မူလက Naruto ကိုစားဖိုမှူးတစ် ဦး အဖြစ်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။  Kishimoto သည်မူလအားဖြင့် Naruto ကိုမြေခွေးအဖြစ်ပြောင်းလဲနိုင်သည့်ကလေးတစ်ယောက်ဖြစ်စေလိုခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်သူသည်စိတ်ကူးပေါ် အခြေခံ၍ ၁၉၉၇ နွေရာသီ Akamaru Jump ၏ပြissueနာအတွက် Naruto ကိုတစ်ချက်တည်းဖြင့်ဖန်တီးခဲ့သည်။  စာဖတ်သူများ၏စစ်တမ်းတစ်ခုတွင်ရရှိသည့်အပြုသဘောဆောင်သည့်တုံ့ပြန်မှုများရှိသော်လည်းကီရှီမိုတိုသည်အနုပညာနှင့်ဇာတ်လမ်းကိုမနှစ်သက်သဖြင့်သူသည်၎င်းကို ninjas အကြောင်းပုံပြင်အဖြစ်ပြန်လည်ရေးခဲ့သည်။
Naruto ၏ပထမအခန်းကြီးရှစ်ခန်းကိုအပတ်စဉ်Shōnen Jump ၌မပြခင်စီစဉ်ထားပြီး၎င်းအခန်းများသည်မူလကအနုပညာအနုပညာပြားများစွာကို Konoha ကျေးရွာအားသရုပ်ဖော်ခဲ့သည်။ Naruto ပွဲထွက်လာသည့်အချိန်တွင်နောက်ခံအနုပညာသည်ဇာတ်ကောင်များကိုအလေးပေးမည့်အစားရှားပါးခဲ့သည်။  Kishimoto သည် Chakra (Naruto ရှိ Ninjas မှအသုံးပြုသောစွမ်းအင်အရင်းအမြစ်) သည်စီးရီးများကိုဂျပန်ဘာသာအဖြစ်ဖန်တီးသည်ဟုစိုးရိမ်မှုများရှိသော်လည်း၎င်းသည်ပျော်စရာဖတ်ရန်ဖြစ်သည်ဟုယုံကြည်နေဆဲဖြစ်သည်။  Kishimoto သည် Godzilla ၏ပရိသတ်ဖြစ်သည်။ Kishimoto သည်သတ္တဝါများကိုဆွဲရန်ဆင်ခြေပေးလိုသောကြောင့်အမြီးအသားများဒဏ္myာရီကိုစတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။  သူကပြောကြားခဲ့သည်မှာအပိုင်း (၁) ၏အဓိကဆောင်ပုဒ်မှာလူများသည်တစ် ဦး ကိုတစ် ဦး မည်သို့လက်ခံသည်ကိုဥပမာအားဖြင့်စီးရီးများတလျှောက်တွင် Naruto ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ကိုးကား၍ ဖြစ်သည်။
manga အပိုင်း II အတွက်ကီရှီမိုတိုသည်စာဖတ်သူများလိုက်နာရန်လွယ်ကူသော panel layout များနှင့်အစီအစဉ်ကိုဆက်လက်ထားရှိရန်နှင့် "ပုံမှန် manga စတိုင်ကို overdo လုပ်ခြင်း" ကိုရှောင်ရှားရန်ကြိုးစားခဲ့သည်။ သူကသူ၏ပုံဆွဲဟန်သည် "ဂန္ထဝင်မန်ဂါကြည့်ခြင်းမှ ပို၍ လက်တွေ့ကျသောအရာတစ်ခုခုသို့ပြောင်းလဲသွားသည်" ဟုယူဆသည်  Sasuke Uchiha သည်သူ့အစ်ကို Itachi ကိုရှာဖွေခြင်းနှင့်ပတ်သက်သော arc ကိုအဆုံးသတ်လိုသောကြောင့် Kishimoto သည် ၄၃ တွင်ပုံမှန် volumes များထက်အခန်းကြီးများပိုမိုပါဝင်သင့်သည်ဟုဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။  ရလဒ်မှာကီရှီမိုတိုသည်စာဖတ်သူများအားတောင်းပန်ခြင်းသည်အသံပမာဏသည် ၄၃ သည်ပုံမှန် volumes များထက်ပိုမိုဈေးကြီးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ဆက်တင်
ကီရှီမိုတိုသည်ဂျပန်တွင်နှစ်ပေါင်းများစွာတည်ရှိခဲ့သောတရုတ်ရာသီဥတုအခြေအနေကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ အဆိုပါရာသီခွင်လက်ဆိုင်းဘုတ်များဒီကနေအစပြု။  Kishimoto သည် Naruto manga ၏အဓိကနေရာကိုဖန်တီးနေစဉ်တွင်သူသည် Konoha ရွာအတွက်ဒီဇိုင်းများကိုအစတွင်အာရုံစိုက်ခဲ့သည်။  ဇာတ်လမ်း၏စိတ်ကူးသည်သူ့အား“ အတွေးအခေါ်များစွာမပါဘဲအလိုအလျောက်တွေးမိသည်။ ” သို့သော်ရှုခင်းသည်ဂျပန်နိုင်ငံအိုကာယာမာစီရင်စု၏စီရင်စုရှိသူ၏အိမ်ပေါ်အခြေခံပြီးဖြစ်လာသည်ဟုဝန်ခံသည်  storyline ကိုမည်သည့်အချိန်တွင်သတ်မှတ်မည်ကိုအတိအကျမပြောသောကြောင့်သူသည်အစဉ်အလာစတိုးဆိုင်များကဲ့သို့သောစီးရီးများတွင်ခေတ်သစ် element များကိုထည့်သွင်းနိုင်ခဲ့သည်။  သူသည်မော်တော်ကားများ၊ လေယာဉ်များနှင့်ရိုးရိုးကွန်ပျူတာများအပါအ ၀ င်ထည့်သွင်းစဉ်းစားခဲ့သည်။
နိဂုံး
Nagato သည် Nagato ကိုခွင့်လွှတ်သကဲ့သို့ Naruto အား Sasuke ကိုခွင့်လွှတ်ခြင်းဖြင့်ဤအဖြစ်အပျက်များသည်အဆုံးသတ်သွားသည်။ Kishimoto သည် mangata ၏အစောပိုင်းအဆင့်များမှ Hinata Hyuga ကို Naruto ၏အချစ်ဆုံးမိတ်ဖက်အဖြစ်ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ ဘာကြောင့်လဲဆိုတော့ Hinata သည် Naruto ကိုစီးရီးမစတင်မီကတည်းကအမြဲလေးစားလေးစားခဲ့ပြီး Kishimoto ကသူတို့နှစ်ခုဟာဆက်ဆံရေးတည်ဆောက်နိုင်တယ်လို့ဆိုလိုသည်ဟုခံစားခဲ့ရသည်။  သူမ Naruto ကို Sakura Haruno ကိုလက်ထပ်စေချင်တဲ့အတွက်ဒီဆုံးဖြတ်ချက်ကသူ့ဇနီးကိုစိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခဲ့တယ်။ ဒါပေမယ့် Kishimoto က Sakura ကိုနောင်ဇနီးဖြစ်မယ့်အစား Naruto ရဲ့သူငယ်ချင်းနဲ့လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်အဖြစ်ရှုမြင်ခဲ့သည်။  Hinata ပထမဆုံးပေါ်လာသည့်အခါကိရှီမိုတိုသည်ချစ်ခြင်းမေတ္တာတြိဂံပုံသုံးခုကိုဖွဲ့စည်းရန်စဉ်းစားခဲ့သည်။ သို့သော်သူသည်တိုက်ခိုက်မှုသည် manga ၏အဓိကအာရုံစိုက်ရာနေရာဖြစ်သည်ဟုဆုံးဖြတ်ခဲ့သောကြောင့်အချစ်ဇာတ်လမ်းများအတွက်နေရာအနည်းငယ်သာရှိသည်။  ၂၀၀၉၊ ဩဂုတ်လတွင်ကီရှီမိုတိုသည်စီးရီး၏နောက်အခန်းများကိုမည်သို့စီစဉ်ထားပြီးဖြစ်သည်နှင့်မည်သို့အဆုံးသတ်မည်နည်း၊ စီးရီးကိုအပြီးသတ်နိုင်ရန်စွမ်းအင်လိုအပ်နေသေးကြောင်းဖော်ပြသည်။  ဤသည်ကြောင့် Naruto နှင့် Nagato ထိပ်တိုက်တွေ့ပြီးနောက်မကြာမီတွင် manga မှအဆုံးသတ်သွားမည်ကိုစိုးရိမ်သောစာဖတ်သူများအကြားစိုးရိမ်မှုများဖြစ်ပေါ်စေသည်။  သို့သော်မကြာမီ Kishimoto ကအရှည်ပိုကြီးလိမ့်မည်ဟုရှင်းလင်းပြောကြားခဲ့သည်။
ကာတွန်း
Naruto ကို ၁၉၉၉ စက်တင်ဘာ ၂၁ မှနံပါတ် ၄၃ အရ Weekly Shōnen Jump မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာ ၁၀ ရက်အထိနံပါတ် ၅၀ ဖြစ်သော Shueisha မဂ္ဂဇင်းတွင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ manga ကိုtankōbon (စာအုပ်) ပုံစံဖြင့်ဂျပန်နှင့်အခြားနိုင်ငံများမှပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးအတွဲ ၇၂ ခု - အပိုင်း ၁ အတွက် ၂၇ ခုနှင့်ကျန်အပိုင်း ၂ ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။  ပထမအခန်းကြီး ၂၃၈ ခန်းသည်အပိုင်း ၁ ဖြစ်ပြီး Naruto ဇာတ်လမ်း၏ပထမအပိုင်းဖြစ်သည်။  အခန်း ၂၃၉ မှ ၂၄၄ တွင် Kakashi Hatake ၏နောက်ခံကိုအာရုံစိုက်သည့် gaiden (ဘေးတိုက်ဇာတ်လမ်း) ပါရှိသည်။  ကျန်ရှိသောအခန်းကြီး (၂၄၅ မှ ၇၀၀) သည်အပိုင်း (၂) နှင့်သက်ဆိုင်သည်။ ၎င်းသည်နှစ်စဉ်နှစ် ၁-၂ နှစ်အတွင်းကွာဟမှုကိုဆက်လက်ဖော်ပြသည်။  ပထမဆုံးtankōbonကို ၂၀၀၀ ခုနှစ်မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ Shueisha သည် Naruto ရုပ်ရှင်များမှ အခြေခံ၍ ani-manga tankōbonအများအပြားကိုလည်းထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီးဆဲလ်ဖုန်းကိုဒေါင်းလုပ်ဆွဲရန်အတွက်ဂျပန်ဘာသာဖြင့်သူတို့၏ဝက်ဘ်ဆိုက် Shueisha Manga Capsule ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။  Naruto: Seventh Hokage and Scarlet Spring (Naruto - ナト外 - 外 ・ ・ 七目目火影と緋色の花つ月, Naruto Gaiden: Nanadaime Hokage မှ Akairo no Hanatsuzuki သို့) အဓိကဇာတ်ကောင်များ၏ကလေးများအပေါ်အခြေပြုသည့်မှတ်တမ်းများကိုစတင်ခဲ့သည်။  ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီ ၂၇ ရက်ထုတ် Weekly Shōnen Jump ၏ဂျပန်နှင့်အင်္ဂလိပ်စာစောင်များနှင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၆ ရက်အခန်း ၁၀ ခန်းတွင်အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။
မြောက်အမေရိကတွင် လိုင်စင်ရသည့်ဗားရှင်းမထွက်ခွာမီ Naruto ကို ဂျပန်စကားဖြင့်ဘာသာပြန်ခဲ့သည်။ အွန်လိုင်းတွင်ရနိုင်သည်။ အခွင့်အရေးများကို Viz Media မှရရှိခဲ့သည်။ သူသည် Naruto အားသူတို့၏ မနုဿဗေဒရုပ်ပြမဂ္ဂဇင်း Shonen Jump တွင် ၂၀၀၃ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလထုတ်မှစတင်ထုတ်ယူခဲ့သည်။  ၂၀၀၃ ခုနှစ်နှစ်ကုန်တွင်ဂျပန်ပုံစံနှင့်အမီလိုက်ရန်အချိန်ဇယားကိုအရှိန်မြှင့်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင်သုံးလအတွင်း (အတွဲ ၃၄ မှ ၄၄) အထိအတွဲ ၁၁ ခုထွက်ပေါ်လာပြီးနောက်သုံးလတစ်ကြိမ်ပြန်လည်ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။  အပိုင်း ၁ အတွဲ ၂၇ စလုံးကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၃ ရက်တွင်သေတ္တာအိတ်ထဲတွင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်မေလ ၃ ရက်နေ့တွင် Viz သည်စာအုပ် ၃ ခုပါသည့်စာအုပ်တစ်အုပ်စီကို omnibus ပုံစံဖြင့်စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်မတ်လ ၃၁ ရက်အထိနိုင်ငံပေါင်း ၉၀ တွင်ခွင့်ပြုထားပြီး manga ကိုနိုင်ငံပေါင်း ၃၅ ခုတွင်စာရင်းသွင်းထားသည်။ Carlsen Comics သည်စီးရီးများကိုဒေသဆိုင်ရာဌာနခွဲများမှလိုင်စင်ချပေးပြီးဂျာမန်နှင့်ဒိန်းမတ်ဘာသာဖြင့်ထုတ်ဝေသည်။  ပိုလန်ကို Japonica Polonica Fantastica၊ ရုရှား၌ Comix-ART၊ ဖင်လန်၌ Sangatsu Manga၊ ဆွီဒင်တွင် Bonnier Carlsen၊ ဆွီဒင်တွင် Bonnier Carlsen နှင့်အီတလီတို့ကို Panini Comics တို့ကဒေသတွင်းဘာသာစကားများကိုပြင်သစ်နှင့်ဒတ်ခ်ျဘာသာဖြင့်ထုတ်ဝေမှုများအတွက်လိုင်စင်ရရှိသည်။
တစ်ခြားမှီငြမ်းဇာတ်လမ်းများ
Ken Lee Taira မှ Rock Lee no Seishun Full-Power Ninden အမည်ရှိဟာသသရုပ်ဆောင်တစ်ခုဖြစ်သည့်ရော့ခ် Lee နှင့်သူ၏ Ninja Pals တို့သည်ရော့ခ် Lee ဟူသောဇာတ်ကောင်ကိုအဓိကအာရုံစိုက်သည်။ ninja တစ်ယောက်ကဲ့သို့ခိုင်မာသော်လည်း jutsu စွမ်းရည်မရှိပါ။  ၎င်းသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာ ၃ ရက်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၄ ရက်အထိ Shueisha's Saikyō Jump မဂ္ဂဇင်းတွင်စတင်ခဲ့ပြီး Studio Pierrot မှထုတ်လုပ်သော anime စီးရီးအဖြစ်သို့ကူးပြောင်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ 3ပြီလ ၃ ရက်တွင် TV Tokyo တွင်ပြသခဲ့သည်။ Crunchyroll သည်စီးရီး၏ Premiere တွင်တင်ဆက်ခဲ့သည်။  သူတို့ရဲ့ဝက်ဘ်ဆိုက်နှင့်အောက်ပါဖြစ်စဉ်များ streaming ။  ထို့အပြင် Taira သည် Uchiha Sasuke no Sharinganhan ကိုရေးသားခဲ့သည်။ (October ちはサスケの写輪眼 Sas, Sasuke Uchiha ၏ Sharingan Legend) ကိုအောက်တိုဘာ ၃ ရက်တွင်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးထိုမဂ္ဂဇင်းတွင်ပင်ဖြစ်ပြီး Sasuke ပါ ၀ င်သည်။
Boruto: Naruto Next Generations ဟုအမည်ပေးထားသောလစဉ်ဆက်တိုက်စီးရီးကိုဂျပန်နှင့်အင်္ဂလိပ်နှစ်ပတ်လည် Weekly Sh editionnen Jump ၌ ၂၀၁၆ အစောပိုင်းတွင် Mikio Ikemoto မှပုံဖော်ခဲ့ပြီး Kyksimoto ၏ကြီးကြပ်မှုဖြင့်Ukyō Kodachi ရေးသားခဲ့သည်။ Ikemoto သည်မူလ Naruto စီးရီးတွင် Kishimoto ၏လက်ထောက်အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး Kodachi သည် Boruto: Naruto the Movie ရုပ်ရှင်ပြဇာတ်ရုံတွင်သူ၏အရေးအသားမိတ်ဖက်ဖြစ်ခဲ့သည်။  လစဉ်စီးရီးများကိုကိရှီမိုတိုမှရေးပြီးပုံဖော်ထားသည့်တစ်ချက်တည်းဖြင့်ရှေ့ပြေးခဲ့သည်။  Shueisha မှ ၀ န်ထမ်းများကသူသည် Naruto ကိုနောက်ဆက်တွဲဆက်ရေးမလား Kishimoto ကိုမေးခဲ့သည်။  Kishimoto သည်ငြင်းဆိုခဲ့ပြီးသူ၏လက်ထောက်ဖြစ်သူ Mikio Ikemoto နှင့်စာရေးဆရာ Ukyo Kodachi တို့အား Naruto ၏နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် Boruto: Naruto Next Generations ရေးရန်ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။
အပိုင်း (၁)
Hayato Date မှရိုက်ကူးသော Studio Pierrot နှင့် TV Tokyo မှထုတ်လုပ်သော Naruto anime သည်ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၂၀၀၂ ခုနှစ်အောက်တိုဘာ ၃ ရက်တွင်စတင်ခဲ့ပြီး TV Tokyo တွင်ဖြစ်ရပ် ၂၂၀ ပြီးနောက် ၂၀၀၇ ခုနှစ်ဖေဖော်ဝါရီ ၈ ရက်တွင်နိဂုံးချုပ်ခဲ့သည်။ ပထမ ဦး ဆုံးဖြစ်စဉ် ၁၃၅ ကို manga ၏အပိုင်း ၁ မှလိုက်ဖက်သည်။  ကျန်တဲ့ ၈၅ ခုဟာမူရင်းဖြစ်ပြီး manga မပါတဲ့ plot element တွေကိုသုံးပါ။  Tetsuya Nishio သည် Naruto အတွက်ဇာတ်ကောင်ဒီဇိုင်းပညာရှင်ဖြစ်ပြီး manga ကို anime စီးရီးအဖြစ်ပြောင်းလိုက်သောအခါဖြစ်သည်။  Kishimoto က Nishio ကိုဒီအခန်းကဏ္givenကိုပေးဖို့တောင်းဆိုခဲ့တယ်  ၂၀၀၉ Aprilပြီ ၂၉ ရက်မှ စ၍ မူလ Naruto anime သည်ဗုဒ္ဓဟူးနေ့နှင့်ကြာသပတေးနေ့များ၌ (၂၀၀၉ စက်တင်ဘာ ၄ ရက်သတ္တပတ်အထိဗုဒ္ဓဟူးနေ့များသာပြောင်းသည်) ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။  ၎င်းကို 2D နှင့် 3D အကျိုးသက်ရောက်မှုအသစ်များဖြင့် HD တွင်ပြန်လည်ပြုပြင်ခဲ့ပြီး Naruto: Shōnen Hen (Youth 篇, "လူငယ်ဗားရှင်း") အောက်တွင်ရှိသည်။  စီးရီးမှဖြစ်စဉ်များ VHS နှင့် DVD နှစ်ခုလုံးတွင်ဖြန့်ချိခဲ့ပြီးသေတ္တာများအဖြစ်စုဆောင်းထားသည်။