cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သာစည်မြို့
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
သာစည်မြို့သည် ရန်ကုန်–မန္တလေးမီးရထားလမ်း၊ သာစည်–မြင်းခြံမီးရထားလမ်း၊ သာစည်–ရွှေညောင်မီးရထားလမ်းတို့ဆုံရာဖြစ်သည့်ပြင်၊ ရန်ကုန်–မန္တလေး မော်တော်ကားလမ်းမကြီးသည်လည်းကောင်း၊ မိတ္ထီလာမှ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းကိုဖြတ်၍ ထိုင်းနိုင်ငံနယ်စပ်အရောက် သွားနိုင်သော မော်တော်ကားလမ်းမကြီးသည်လည်းကောင်း၊ သာစည်မြို့ကိုဖြတ်သန်းသွားရလေသည်။
သာစည်မြို့သည် မိတ္ထီလာမြို့မှ အရှေ့ဘက် ၁၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။ မီးရထားလမ်းအတိုင်း မန္တလေးမြို့မှ မိုင် ၈ဝ ကွာဝေး၍ရန်ကုန်မြို့ မှ ၃ဝ၆ မိုင်ကွာဝေးသည်။ မြို့နယ်၏နယ်နိမိတ်တို့သည် အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်မှ သမခန်း နယ်၊ ကျုံးနယ်၊ ပွေးလှနယ်တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ်နှင့်လည်းကောင်း၊ ဆက်စပ် လျက်ရှိသည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
သာစည်မြို့၏ တည်ရာအရပ်သည် ပင်လယ်ရေပြင်မှ ပေ ၆,ဝဝ ကျော်အထက်တွင်တည်ရှိလျက် ရွှေမင်းဝံ တောင်ရိုးတောင်တန်းအဆက်တစ်နေရာတွင်ရှိသည်။ မြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းသည် မြေပြန့်ဖြစ်သော်လည်း အရှေ့ပိုင်းသည် တောင်ခြေရင်းသို့ တစ်ဖြည်းဖြည်းမြင့်တက်သွားလေသည်။ မြို့နယ်၏အကျယ်အဝန်းသည် ၇၆၈ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။
လူနေမှု
၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ပေါ်လူဦးရေ ၂၀,၅၆၁ ယောက်ရှိလေသည်။ သာစည်မြို့နယ်တွင် ကျေးရွာပေါင်း ၁၆၉ ရွာပါဝင်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း ၌လည်းကောင်း၊ မြို့ပေါ်၌လည်းကောင်း၊ လူအများစုသည် ဗုဒ္ဓဝါဒီမြန်မာလူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ မြို့နယ်၏အရှေ့ ဘက်ပိုင်းတွင် ဓနုလူမျိုး အဆက်အနွယ်များ ကိုတွေ့ရသည်။ ထို့ပြင် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်ကရှိခဲ့သော မွတ်စလင် တပ်စုတစ်စု၏ အဆက်အနွယ်များမှ ဆင်းသက်ပေါက်ပွားခဲ့သော မြန်မာ မွတ်စလင်အများအပြားကိုလည်း မြို့နယ် အတွင်း၌ တွေ့ရှိ ရလေသည်။
စီးပွားရေး
သာစည်မြို့သည် ခရီးလမ်းဆုံကျသဖြင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်းသည်။ နေ့စဉ်ဈေးရှိသည့်ပြင် မြို့နယ်၏ အရပ်ရပ်မှ ဈေးသည်ကုန်သည်တို့ ကုန်မျိုးစုံလာရောက် ရောင်းချသော ငါးရက်တစ်ဈေးလည်းရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မြို့ပေါ်ရှိလူအများစုသည် ကုန်သွယ်စီးပွားရေးသမားများဖြစ်ကြ သည်။ ထို့ပြင် မီးရထားလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် မီးရထား အလုပ်သမား ၁ဝဝဝ ကျော်မှီတင်းနေထိုင်သော အလုပ်သမား မြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်ပေသည်။
သမိုင်းကြောင်း
သာစည်မြို့သည် မြန်မာမင်းများလက်ထက်အခါက အိမ်ခြေ ၁၅ အိမ်ခန့်မျှသာရှိသောမထင်မရှားသည့် ရွာငယ် တစ်ရွာမျှသာဖြစ်သည်။ သို့တိုင်အောင်ထိုခေတ်အခါကပင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းနှင့် မြေပြန့်ဒေသတို့ အရောင်းအဝယ် ကူးလူးဆက်ဆံရေးတွင် ကွန်းခို၊ ကွန်းထောက်စခန်း ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ဗြိတိသျှတို့အထက်မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်သည့် အချိန်တွင် သာစည်မြို့ဖြစ်လာမည့်အရပ်တွင် အိမ်ခြေစု သုံးစုကွဲလျက်ရှိသည်။ ယခုသာစည်မြို့၏အရှေ့ပိုင်းရပ်ကွက်သည် ထိုစဉ်ကအိမ်ခြေ ၁၅ အိမ်မျှသာရှိသော ကျွဲလည် ပင်းအရပ်ဟုခေါ်၍ တဝ ဂူဟုခေါ်ကြသော စေတီငယ် ဟောင်းတစ်ဆူရှိသည်။ ထိုအရပ်မှ အနောက်ဘက်နှစ်ဖာလုံခန့် အကွာ ယခုသာစည်ဈေး၏အရှေ့ဘက် မိတ္ထိီလာသွား မီးရထားလမ်းတစ်ဝိုက်တွင်အိမ်ခြေ ၁၅၂ဝ ခန့်ရှိ၍ သာစည် ရွာလေးဟုခေါ်သော အိမ်ခြေစုတစ်စုရှိသည်။ ယခုမြို့၏ အနောက်ပိုင်းထိန်ကန်ရပ်ကွက်တွင်အိမ်ခြေ ၁ဝ အိမ်ခန့်ဖြင့် အစုကလေးတစု ရှိပြန်လေသည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ၁၈၈၆-၈၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသွားလမ်းကိုလည်းကောင်း၊ ၁၈၈၈ ခုနှစ် တွင်တောင်ငူမှ မန္တလေးသို့မီးရထားလမ်းကိုဖောက်လုပ်ရာ သာစည်မြို့တည်မည့်နေရာသည် လမ်းဆုံကျ၍နေလေ သည်။ ထို့ကြောင့် ထိုစဉ်က မိတ္ထီလာခရိုင်ဝန် မစ္စတာဂေယာသည် အိမ်ခြေသုံးစုကွဲနေသော သာစည်မြို့ဖြစ်လာ မည့်အရပ်ကို စုစည်း၍ မြို့တည်ရန် မြန်မာမင်းလက်ထက်တွင် အမှုတော်ထမ်းရွက်ခဲ့ကြသော မြန်မာမှူးကြီးမတ်ကြီး များနှင့် တိုင်ပင်ဆောင်ရွက်သည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ်တွင် ဆိုခဲ့သောရွာသုံးရွာကိုစုပေါင်းပြီးလျှင် သီပေါမင်း၏ ဖိနပ်တော်ကိုင် ဖြစ်ခဲ့သူ ဦးသာဒွန်းကိုမြို့ပိုင်ခန့်၍ အုပ်ချုပ် စေသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရအား ထောင်ထားခြားနားခဲ့သော်လည်း နောင် တွင်လက်နက်ချခဲ့သူ ဆံမြိတ်ရှည်မောင်ကြီးသည် ပုလိပ်အင်စပတ်တော် အဖြစ်အမှုထမ်းရသည်။ ၁၂၅၄ ခုနှစ်တွင် မစ္စတာဂေယာသည် မြန်မာတပ်မတော်သားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးမြိုင်အား မြို့သူကြီးခန့်၍ လမ်းများ၊ ရပ်ကွက် များကို စံနစ်တကျအကွက်ရိုက်စေသည်။
မူလရွာသုံးရွာအနက်မှ သာစည်ရွာကလေးသည် မိတ္တီလာ–မြင်းခြံ မီးရထားလမ်းဖောက်မည့်နေ ရာနှင့်မလွတ်သဖြင့် ရွာ၏အိမ်ခြေစုကို မြို့တောင်ပိုင်းကုန်း နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းပေး၍ ထိုနေရာကို သာယာကုန်း ဟုခေါ်တွင်စေသည်။ မြို့ကွက်ရိုက်ပြီးနောက် လမ်းဖေါက်ပြီးသော် မြို့အမည်မှည့်ရန် တိုင်ပင်ကြသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၄၆ ခုနှစ်ခန့်ကပင် ကျွဲလည်ပင်းရပ်ရှိတဝဂူစေတီငယ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ တပေါင်တစ်ရပ်ပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုတပေါင်မှာ နှံပဲရွှေထီး ထွန်တုံးလောက်ကြီး၊ သာစည်မြို့ကြီးစည်လတ္တံဟူသတည်း။ ထိုစဉ်က တဝဂူစေတီတွင်သံထီးတော်မရှိ၊ စေတီတော်၏ ပိန္နဲတိုင်နေရာမှ နှံပဲပင်ပေါက်ရောက်နေရာ နှံပဲပင်၏အကိုင်း အခက်များသည် စေတီတော်အား ထီးသဖွယ်ဖြန့်မိုးလျက်ရှိသည်။ ထိုနှံပဲပင်၏ ပင်စည်ပင်လုံးသည်ထွန်တုံးခန့်ရှိလာလျှင် ထိုအရပ်ရှိ မြို့သည်သာယာ ဖွံ့ဖြိုးလာမည်ဟု ရှေးလူကြီးသူမတို့ ယူဆခဲ့ကြလေသည်။
ယင်းသို့ မြို့၏အမည်နာမကိုစဉ်းစားကြရာ ထိုအတိတ် တပေါင်ပေါ်ခဲ့ခြင်းကိုအကြာင်းပြု၍မြို့ ကွက်ရိုက် သောအခါက မြို့အလယ်ဗဟိုကျနေသော သာစည်ရွာကလေး၏ အမည်ကို ယူပြီးလျှင် သာစည်မြို့ဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
မြို့၏တည်နေရာသည် ကူးလူးသွားလာရေး အဆင်ပြေသဖြင့် မြို့၏အခြေအနေသည် တစ်စတစ်စတိုးတက် လာလေသည်။ သာစည်မှ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းသို့ လမ်းကောင်း ပေါက်သည့်ပြင် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူမှမန္တလေး သို့ မီးရထားလမ်းဆက်၍ဖောက်ရာ သာစည်ကိုဖြတ်ကျော် သွားရသည်။ ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် မီးရထားလမ်းတိုးချဲ့၍ မြင်းခြံသို့ လမ်းဖောက်ပြန်ရာ သာစည်သည်အရေးပါသော မီးရထားလမ်း ဆုံမြို့ဖြစ်လာလေသည်။
မြို့တည်ပြီးသောအခါ တဝဂူစေတီတော်ဟောင်းကို မြို့သူကြီးဦးမြိုင်ကကြီးမှူး၍ ရှိရင်းစွဲဉာဏ်တော် ခုနစ် တောင်မှ သံတောင် ၃ဝ အထိမြှင့်၍ပြုပြင်မွမ်းမံပြီးလျှင် နှံပဲရွှေထီးစေတီတော် ဟု ခေါ်ဝေါ်သမုတ်ခဲ့ကြရာ ယခုထက် တိုင် သာစည်မြို့ထိပ် ရန်ကုန်–မန္တလေး မီးရထားလမ်း၏အရှေ့ဘက်၊ ရှမ်းပြည်သွားမော်တော်ကားလမ်း၏ တောင်ဘက်တွင် ကြည်ညိုဖွယ်ရာဖူးတွေ့နိုင်ပေသည်။
ထင်ရှားသော နေရာများ
သာစည်မြို့နယ်အတွင်း ထင်ရှားသော စေတီ တော်တစ်ဆူမှာ သာစည်မြို့၏အနောက်မြောက် ဖက်သုံး မိုင်ကွာတွင်ရှိသော ရွှေယင်မျှော်စေတီဖြစ်ပေသည်၊၊ ထိုစေတီတွင် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများစွာလည်း ထိန်းသိမ်းပြသထားသည်။ ထိုစေတီသည် ရွှေယင်မျှော်ကန်တော်၊မေတ္တာရေကန်တော်၊ပန်းခြံများ၊တန်ဆောင်းများစွာဖြင့် ထည်ဝါစွာ တည်ရှိသည်။ ရွှေကျောင်းကုန်း တောင်ဒေသသည်လည်း သာစည်မြို့နယ်တွင်တည်ရှိသော သာ့သနာနယ်မြေအဖြစ်ထင်ရှားသည်။ ညောင်ရမ်း ရှေးမြို့ဟောင်းသည်လည်း သာစည်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ မိတ္ထီလာကန်၏ ညီတော်ဟု ထင်ရှားသော မင်းလှကန်လည်း တည်ရှိသည်။ သာစည်မြို့ သည်ခရိုင်ခွဲရုံးစိုက်မြို့ဖြစ် သည်အားလျော်စွာ နယ်ပိုင် မြို့ပိုင်နှင့် တရားသူကြီးတို့၏တရားရုံးများ၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ ဒေသန္တရ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရုံး၊ သစ်တော ရုံး၊ စိုက်ပျိုးရေးရုံး၊ ပညာအုပ်ရုံး၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၊ အလယ်တန်း ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်းစသည့် အဆောက်အအုံများ ရှိသည့်အပြင် အရေးပါသောရထားလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်သဖြင့် မီးရထား ဌာနအဆောက်အအုံများ လည်း အများအပြားရှိ လေသည်။
မော်တော်ကားလမ်းဆုံ၊ မီးရထားလမ်းဆုံဖြစ်သဖြင့် သာစည်မြို့သည် မြို့နယ်အတွင်းနှင့်မြို့နယ်အပသို့ ကူးလူး ဆက်ဆံရေးတွင် အဆင်ပြေပြေသွားလာဆောင်ရွက်နိုင်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပေသည်။
စိုင်ပြင်မြို့
စိုင်ပြင်ရွာသည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ဒီပဲယင်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။ လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီး မွေးဖွားခဲ့သည့် ဒေသ ဖြစ်သည်။ စိုင်ပြင်ရွာကို ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှစ၍ စိုင်ပြင်မြို့အဖြစ်သို့တိုးမြှင့်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ စိုင်ပြင်မြို့ကို ရပ်ကွက်ကြီး ၅ ခုခွဲထားပြီး အိမ်ထောင်စု ၂၅၀၀ ခန့်မှီတင်းနေထိုင်ကြသည်။ ၁၆ ကုတင်ဆန့်တိုက်နယ်ဆေးရုံရှိပြီး ဆရာဝန်တစ်ယောက်၊ သူနာပြုနှင့် သူနာပြုအကူတို့ဖြင့် အနီးအနားကျေးရွာမှ လူနာများကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုပေးနေသည်။ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ၁၁ ကျောင်းရှိပြီး ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း ၃ ကျောင်းရှိသည်။ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းရှိသည်။ အဓိကစီးပွားရေးမှာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဖြစ်သည်။ အနီးအနားရွာများမှ ထွက်ရှိသော စပါး၊ပဲ၊နှမ်းများမှာ စိုင်ပြင်၏ ရောင်းကုန် ဝယ်ကုန်များဖြစ်သည်။
ဟာရ်ပင်းမြို့
ဟာရ်ပင်းမြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဟေးလုံကျန်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ထန်ပါခွေရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ထန်ပါခွေရွာ (Htanparkhway)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ လန်းနောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၇၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
အက်စတာဇေနော
အက်စတာဇေနော  (Esther Ze Naw Bamvo) သည် ကချင်လူမျိုး လူနည်းစုအခွင့်အရေးဆိုင်ရာ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူနှင့် လူငယ်ရေးရာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းသူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်ရေးဆန္ဒပြမှုများကို ဦးဆောင်ခဲ့သူအဖြစ် အိသဉ္ဇာမောင်နှင့်တွဲကာ ၂၀၂၁ ခုအတွက် လွှမ်းမိုးမှုအရှိဆုံး လူပုဂ္ဂိုလ် ၁၀၀ စာရင်းတွင် တိုင်းမ်မဂ္ဂဇင်းက ဖော်ပြသည်။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
မြန်မာနိုင်ငံဓမ္မတက္ကသိုလ်တွင် စီးပွားရေးပညာဖြင့် ဘွဲ့ရသည်နောက် ချင်းမိုင်တက္ကသိုလ်တွင် ဆက်တက်ရာ ၂၀၁၈ ခုတွင် မဟာဘွဲ့ ရ၏။
ထန်ပါခွေရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အက်စတာဇေနော
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံ ဒီပလိုမာကို၎င်း၊ နယူးဇီလန်ရှိ ဘာဆဲတက္ကသိုလ်မှ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ပဋိပက္ခကိုလေ့လာခြင်း ဒီပလိုမာကို၎င်း ယူသည်။
သက်မွေးလမ်းကြောင်း
မိခင်ကျောင်းဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံဓမ္မတက္ကသိုလ်၌ပင် လစ်ဘရယ်အနုပညာပရိုဂရမ်၌ စီးပွားရေးပညာ နည်းပြအဖြစ် ၂၀၁၈ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁၆ ရက်တွင် အလုပ်ဝင်သည်။
လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများ
၂၀၁၁ ခုတွင် ကချင်ငြိမ်းချမ်းရေးကွန်ယက်၌ လူငယ်ရေးရာ ပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းသူအဖြစ် ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၂ ခုတွင် ဆီမီးတိုင် ရွေ့လျားစာကြည့်တိုက်ဖေါင်ဒေးရှင်းကို ပူးတွဲတည်ထောင်ကာ စစ်ဘေးရှောင်စခန်းများရှိ ကလေးတို့အား ကျောင်းသုံးစာအုပ်များ ငှားရန်ပေးရန် စီမံသည်။ ယင်းသို့ ရွေ့လျားစာကြည့်တိုက် ၁၅ ခုကို ထူထောင်နိုင်ခဲ့၏။
၂၀၁၄-၁၅ ကာလတွင် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးပေါင်းစပ်ညှိနှိုင်းမှုအဖွဲ့ (Nationwide Ceasefire Coordination Team) ၌ အချက်အလက်သွင်းသူအဖြစ် ပါဝင်ရသည်။ ၂၀၁၇ ခုတွင် အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသ လူငယ်၊ ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်၎င်း၊ မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာတိုင်းရင်းသားလူငယ်များညီလာခံ (National Ethnic Youth Alliance) တွင် နည်းပညာဆိုင်ရာအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်၎င်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဤနှစ် အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်တွင် တခုတည်းသောလူငယ်တို့ကမ္ဘာ (One Young World) အဖွဲ့၏ မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရ၏။
၂၀၂၁ ခုတွင် အာဏာသိမ်းအစိုးရမှ လွှတ်တော်အမတ်အားလုံးကို အုပ်မိကာ အငိုက်မိနေချိန်၌ ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်တွင် အာဏာသိမ်းမှုဆန့်ကျင်ရေးဆန္ဒပြမှုကို နီးစပ်ရာလူငယ်များဖြင့် စတင်ကာ ပြည်သူတို့ကို လှုပ်နှိုးသည်။ အရပ်သားအစိုးရအောက်တွင်တည်ငြိမ်မှုမရသော တိုင်းရင်းသားတို့မှာ စစ်အစိုးရအောက်တွင် အသက်ရှူရန်ပင် လွယ်မည်မဟုတ်ဟူသော ခံယူချက်ဖြင့် တိုင်းရင်းသားတို့ကိုလည်း ဆန္ဒပြမှုတွင် ပါဝင်လာရန် လှုံဆော်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ထီးမူပလောရွာ၊ အရိုးဒါး
ထီးမူပလောရွာ၊ အရိုးဒါး
အရက္ခိတသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
မစောင့်ရှောက်အပ်သောစိတ်သည် များစွာအကျိုးမဲ့ရန် ဖြစ်၏။ များစွာအကျိုး မဲ့ရန်ဖြစ်သော မစောင့်ရှောက်အပ်သော စိတ်မှတပါး အခြားတစ်ခုသော တရားကိုမျှ ငါဘုရား မြင်တော်မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
စိတ်ကိုမစောင့်ရှောက်လျှင် ကာယကံ, ဝစီကံ, မနောကံတို့ကို စောင့်ရှောက်ရာ မရောက်ပုံ၊ ကာယကံ, ဝစီကံ, မနောကံတို့ကို မစောင့်ရှောက်လျှင် ကိလေသာမိုးရေ စွတ်စိုပုံ၊ ကိလေသာ မိုးရေ စွတ်စိုလျှင် ကာယကံ, ဝစီကံ, မနောကံတို့ ပုတ်ဆွေးပုံ၊ ကာယကံ, ဝစီကံ မနောကံတို့ ပုတ်ဆွေးလျှင် ကောင်းမွန်စွာ သေဆုံး ကွယ်လွန်ခြင်း မဖြစ်နိုင်ပုံကို အိမ်၏အထွတ် မိုးမလုံပုံ ဥပမာဖြင့် ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ငှက်သေရွာ
ငှက်သေရွာ
ပန်ကဒပ်ရွာ၊ ပန်ကဒပ်
ပန်ကဒပ်ရွာ၊ ပန်ကဒပ်
ကနိုင်းဒါရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကူမင်းမြို့
ကူမင်းမြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ တရုတ်ဘာသာအားဖြင့် 昆明 ဟုရေးသားပြီး အသံထွက်မှာ ခွန်းမင် ဟုဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး နွေဦးရာသီကဲ့သို့ သမမျှတသောကြောင့် "Spring City" သို့မဟုတ် "City of Eternal Spring" (春城 ချွန်းချင်) ဟု တင်စားခေါ်ဆိုကြသည်။ ကူမင်းမြို့သည် ယူနန်ပြည်နယ်၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့၏ ဗဟိုချက်လည်း ဖြစ်သည်။ ယူနန်ပြည်နယ်၏ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအားလုံး၏ ရုံးချုပ်များ တည်ရာလည်း ဖြစ်သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက တရုတ်စစ်တပ်၏ ဗဟိုချက်၊ အမေရိကန် လေတပ်၏ အခြေစိုက်စခန်းတည်ရာနှင့် မြန်မာပြည်သို့ အဓိက ဆက်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်း၏ဗဟို ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယူနန်-ကွမ်ကျိုး ကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် တည်ရှိပြီး အမြင့် ၁၉၀၀ မီတာတွင် တည်ရှိသည်။ နယ်ပယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၁,၅၀၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိပြီး မြို့မဧရိယာမှာ ၆၂၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။ ပျမ်းမျှလူဦးရေ ၅,၇၄၀,၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး မြို့ပြလူဦးရေမှာ ၃,၀၅၅,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။
အရှေ့မြောက်ဘက် ကီလိုမီတာ ၆၄၀ခန့်အကွာတွင် ချုံချင့်မြို့ ရှိပြီး တရုတ်ပြည်၏အကြီးမားဆုံးသော ကြေးသတ္တုမိုင်းသည် ကူမင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောက်မီးသွေး ထွက်သည်။ သံသတ္တုအနည်းငယ်ထွက်ပြီး ဓာတုပစ္စည်းများ၊ စက်ကိရိယာများ၊ ချည်မျှင်နှင့် အထည်များ၊ စက္ကူနှင့် ဘိလပ်မြေတို့ အဓိကထုတ်လုပ်သည်။ ဗီယက်နမ်သို့ မီးရထားလမ်းကို ၁၉၁၀ခုနှစ်ကတည်းကပင် ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ခေတ်မီ အဆင့်မြင့်ဟော်တယ်ကြီးများ အမြောက်အမြားရှိသည်။ ၂၀၁၀ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၈သန်းခန့်ရှိလာမည်ဟု ခန့်မှန်းထားပြီး အရှေ့တောင်အာရှဒေသ၏ စီးပွားရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး၊ ကုန်သွယ်ရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဗဟိုချက်ဖြစ်လာရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။
ပထဝီဝင်အနေအထားနှင့်ရာသီဥတု
ကူမင်းမြို့သည် အမြင့်ပေ ၅၀၀၀ခန့်တွင်တည်ရှိသဖြင့် ရာသီဥတုမျှတသည်။ အနောက်ဘက်တွင်တျန်းချီရေကန်တည်ရှိသည်။ အနီးပတ်ဝန်းကျင်တွင် တောင်များရှိသည်။
ခရီးသွားလုပ်ငန်း
ကူမင်းမြို့အနီးတွင် ၁၉၉၉ ကမ္ဘာ့ပန်းပြပွဲပြုလုပ်ခဲ့ရာနေရာတွင် ပန်းခြံပြုလုပ်ထားပြီးနိုင်ငံတကာမှပြခန်းများ၊ အရောင်းဆိုင်များဆက်လက်ထားရှိသည်။ မြို့အပြင်ဘက် ကီလိုမီတာ ၄၀ ခန့်အကွာတွင် ကျောက်ဆောင်တော(Stone forest)ရှိပြီးခရီးသွားလုပ်ငန်းထွန်းကားသည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်း
ကူမင်းမှ နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းကွေ့ယန်-ချန်ဆားမြို့များသို့လည်းကောင်း၊ ယင်းမှတဆင့် မြောက်ပိုင်းပေကျင်းမြို့များသို့လည်းကောင်း၊ ၊ နန်နင်း၊ ကွမ်ကျိုးမြို့များသို့လည်းကောင်းမီးရထားလမ်းရှိသည်။ ယခုအခါအဆိုပါလမ်းများကို ကျည်ဆန်ရထားလမ်းများအဖြစ်ပြောင်းလဲရန်ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။ ကူမင်းမြို့ပတ်မြေအောက်ရထားလမ်းကိုလည်းအကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။ လေကြောင်းလမ်းအနေဖြင့် ကူမင်းမြို့တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ရှိပြီး နိုင်ငံအများအပြားသို့လေကြောင်းဆက်သွယ်ရေးရှိသည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်
စိန်လုံကဘာရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
စိန်လုံကဘာရွာ(Seinlongkabar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ပန်မူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်မူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀ ဦး၊ မ ၅၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဂုတ္တသုတ်
မလုံခြုံစေအပ်သောစိတ်သည် များစွာသော အကျိုးမဲ့ရန်ဖြစ်၏။ များစွာသော အကျိုးမဲ့ရန်ဖြစ်သော မလုံခြုံစေအပ်သောစိတ်မှတပါး အခြားတစ်ခုသောတရားကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော်မမူဟု ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကျောင်းစုရွာ၊ ဝဲရွာကျုံစိန်
ကျောင်းစုရွာ၊ ဝဲရွာကျုံစိန်
နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၄
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုဝင်ဘာ ကဏ္ဍ:၂၀၀၄
ချောင်ချွန်းမြို့
ချောင်ချွန်းမြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ကျီးလင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
အပျိုတော်
အပျိုတော် ဆိုသည်မှာ အမျိုးအနွယ် မြင့်မြတ်သော မှူးကြီး မတ်ကြီး တို့၏ သမီး ၊ ထို့ထက် မြင့်မြတ်သော ဆွေတော်မျိုးတော် မှ ဆင်းသက်သူ ၊ စော်ဘွား ၊ မြို့စားတို့၏ ရင်သွေး သမီးကညာတို့ အနက်မှ ခြောက်ပြစ်ကင်း ရုပ်ရည်ချောမောခြင်း ရှိသူကို ရွေးချယ် ၍  ရွှေနန်းတော် ၌ အပျိုတော် စာရင်းသွင်းပြီးလျှင် ဝဲ လှည့် တစ်ရက် ၊ ယာလှည့် တစ်ရက် ကျ နန်းတော် သို့  ဝင်၍  ခစားရသည်။
ဘုရင် စံသည့် မှန်နန်းတော်တွင် တာဝန်ထမ်း ခစားရသူ ကို မှန်နန်းအပျိုတော် ဟုခေါ်သည်။ ထိုသူတို့သည် ဘုရင် တော်ကောက် က မိဖုရား ဖြစ်လာ၍ ၊ မိဖုရား လောင်း ဖြစ်သဖြင့် အနက်ရောင် သလွန်နှင့် အိပ်ရသည်။ မိဖုရားဖြစ်သည် နှင့် ရွှေပိန်းချ သလွန်တော်နှင့် အိပ်ရသည်။
ဘုရင် ၊ နန်းရ ဆောင်ရ မိဘုရားကြီးများနှင့် အိမ်ရှေ့မင်း ၊ အိမ်ရှေ့မိဘုရား ၊ ဘုရင့်မယ်တော် ၊ ဘုရင့်သမီးတော် ထိပ်စုဘုရား များ ထံတွင် ခစားရသူများကိုသာ "တော်" တပ်၍ အပျိုတော်  ခေါ်ရသည်။  ကျန် သမီးတော်များနှင့် သာမန် မိဘုရား ငယ် များထံတွင် ခစားသူများအား " အပျို " ဟူ၍ သာ ခေါ်ရသည်။
အငြိမ့် အပျိုတော်ဟု ရှိသေးသည်။ ထိုသူတို့မှာ အတီး ၊ အက နှင့် ထမ်းရွက်ရသော အပျိုတော်များကို ဆိုလိုသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာဝေါဟာရများ
သိမ်တောင်ရွာ
သိမ်တောင်ရွာ
ခေါင်းဆေးကျွန်းရွာ၊ ခေါင်းဆေးကျွန်း
ခေါင်းဆေးကျွန်းရွာ၊ ခေါင်းဆေးကျွန်း
ကျီးပင်စုရွာ၊ ပန်ကဒပ်
ကျီးပင်စုရွာ၊ ပန်ကဒပ်
ဘဂျီး ရောင်ဝ် ၁
ဝိသဇိ အဖြစ် မွေးလာပြီး ဘဂျီးရောင်ဝ် ဘလ်လာလ် ဟုလည်း သိကြသည့် ဘဂျီး ရောင်ဝ် ၁ (ဩဂုတ် ၁၈၊ ၁၇၀၀ - ဧပြီ ၂၈ ၁၇၄၀) သည် မာရထာ အင်ပါယာ၏ သတ္တမမြောက် ပေ့ရှ်ဝါ (ဝန်ကြီးချုပ်) ဖြစ်သည်။ အငြင်းပွားစရာ အကြောင်းအရာ တစ်ခုဖြစ်သော သူ၏ မွတ်ဆလင်အမျိုးသမီးနှင့် ဆက်ဆံရေးကို အိန္ဒိယ ဝတ္ထုများ နှင့် ရုပ်ရှင်တွင် ဆီလျော်အောင် ထည့်သွင်းဖော်ပြကြသည်။
ကြာအင်းတောင်ရွာ၊ ရှောက်ခြုံ
ကြာအင်းတောင်ရွာ၊ ရှောက်ခြုံ
ဘဂျီး ရောင်ဝ် ၁
မာရထာအင်ပါယာ သမိုင်းတွင် ရှီဗာဂျီး ပြီးလျှင် ဘဂျီး ရောင်ဝ်သည် အမွမ်းအတင်ခံရဆုံးသောပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်သည်။ သူ၏ အောင်မြင်မှုများမှာ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းတွင် မာရထာတို့ အသာစီးရအောင် ကြိုးပမ်းခြင်း နှင့် အိန္ဒိယမြောက်ပိုင်းတွင် မာရထာတို့ နိုင်ငံရေးအရ လွှမ်းမိုနိုင်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သူ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ထမ်းရွက်ခဲ့သည့် အနှစ် ၂၀ ကာလအတွင်း ပါးလ်ခေဒ် တိုက်ပွဲတွင် နီဇမ်း-ဥလ်-မုလ်ခ်ကို နှိမ်နှင်းခြင်း၊ ဂျန်ဂျီရာဒေသရှိ ဆစ်ဒီစ်တို့ထံမှ ကွန်းကန်ဒေသကို မော်လ်ဝါ၊ ဘွန်ဒဲလ်ခန် နှင့် ဂူဂျရတ်ဒေသတို့နှင့် လဲလှယ်စေခြင်းအားဖြင့် ထိုဒေသများအပေါ် မာရထာအင်အား ဖြန့်ကျက်ခြင်း နှင့် ပေါ်တူဂီတို့၏ လက်အောက်မှ အနောက်အိန္ဒိယ ကမ်းရိုးတန်းဒေသကို လွတ်မြောက်စေခဲ့သည်။
လိပ်တုံရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
လိပ်တုံရွာ(Leikton)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကနောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကနောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၈ ဦး၊ မ ၂၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေဘုံသာရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ရွှေဘုံသာရွာ (Shwebonthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ မြင်းသည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၄၆ ဖြစ်သည်။
နမ့်တိမ်းရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
နမ့်တိမ်းရွာ (Namtein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ဝမ်နောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၅၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်နောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၀၀ ဦး၊ မ ၁၉၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကျီနန်မြို့
ကျီနန်မြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ရှန်းတုန်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ရွှေဘုံသာရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်တိမ်းရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ခမ်းရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
မန်ခမ်းရွာ (Manhkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ လွယ်ယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁ ဦး၊ မ ၃၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံစိန်အဖျားစုရွာ၊ ဝဲရွာကျုံစိန်
ကျုံစိန်အဖျားစုရွာ၊ ဝဲရွာကျုံစိန်
အဒန္တသုတ်
မဆုံးမအပ်သော(မယဉ်ကျေးသော)စိတ်သည် များစွာသောအကျိုးမဲ့ရန် ဖြစ်၏ မယဉ်ကျေးသောစိတ်မှတပါး များစွာသောအကျိုးမဲ့ကို ဖြစ်စေနိုင်သော အခြားတစ်ခု သောတရားကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော်မမူဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဘုရားပေါ်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဘုရားပေါ်ရွာ (Hpayarpaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘုရားဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၇၄ ဦး၊ မ ၃၄၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လန်းနောက်ရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
လန်းနောက်ရွာ (Lannauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ လန်းနောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေးချိုး
လေးချိုး သည် တက်သံ ခေါ် ပကတိသံဖြင့် ချရသော အချိုးနှစ်ခုနှင့် အောက်မြစ်သံ၊ ဝိသဇ္ဇနီသံတို့ဖြင့် ချရသော အချိုးနှစ်ခုပေါင်း အချိုးလေးခုပါဝင်သော မြန်မာကဗျာအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
လေးချိုးစပ်နည်း
ဒွေးချိုးနှင့် တြိချိုးစပ်နည်းကိုသိလျှင် လေးချိုးစပ်နည်းသည် မခက်ခဲပေ။ အခြေခံ ဒွေးချိုးအပေါ်တွင်တက်သံခေါ် ပကတိသံဖြင့် ချရသော အချိုးနှစ်ခု ထပ်ဆင့်လိုက်လျှင် လေးချိုးဖြစ်လာသည်။ လေးချိုးတွင်တတိယအချိုး၌ ခွာထောက်ကာရန် ပါလေ့ရှိသည်။
လေးချိုးဆိုသည်ကား အအုပ်အခံ ကာရန်အချိုး အစား လေးပိုဒ်တို့ဖြင့် ရေးသားစီကုံးရသော တေးမျိုးကိုဆိုလိုသည်။ ဥပမာ- ၁။ မြတ်လေးဖြူ စံပယ်သင်းပြန်တော့၊ နတ်သွေးတူ ရွယ်ယမင်းတွေက၊ သွယ်သွယ်ညှင်း ကုံးကာဆင်။ ။ ၂။ စာပြန်ပွဲကိုလ၊ ဟန်နွှဲကာ တူနှစ်ဖော်နှင့်၊ အလှူတော်ကောင်းမှုပွား အောင်ကွယ်၊ သွားကြပျော်ရွှင်။ ။ ၃။ နွေနယုန် မေထုန်လဟာမို့၊ မြေဝသုန် လေဟုန်ခပြန်တော့၊ ရွှေမှုန် ထပါလို့ ညိုလွင်လွင်၊ ဟိုတစ်ခွင်မှာဖြင် အုံ့ကာမှိုင်း။ ။ ၄၊ စည်ပုစွန် ရိုက်ချုန်းရောင်ခြည်ဝှန်၍၊ တသွန်သွန် ဟန်ကုန်နွှဲပါလို့၊ အမ္ဗုန် မာန်ဟုန်နှင့် သဲလှတယ်ကွယ်၊ ရွှဲကြလူတိုင်း။ ( နယုန်လဘွဲ့ လေးချိုး )
လေးချိုးကဗျာ ရေးသားရာ၌ အခံပိုဒ်နှစ်ခု၊ အအုပ်ပိုဒ်နှစ်ခု ရှိရမြဲဖြစ်သည်။ အခံပိုဒ်နှစ်ခုတွင် အက္ခရာ သို့မဟုတ် ပဒနည်းသည်ဖြစ်စေ၊ များသည်ဖြစ်စေ အချီအချဟု အခြင်းအရာအားဖြင့် ပါမြဲဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ အခံပိုဒ်နှစ်ခုလုံးကို လဟုသံဖြင့်ချီ၍ ဂရုသံဖြင့် ချရမြဲဖြစ်သည်။ အအုပ်ပိုဒ်နှစ်ခုတို့တွင် ပထမချိုးဖြစ်သော အအုပ်ပိုဒ်ကို ပထမ အခံပိုဒ်ကဲ့သို့ ချီ၍ အခံပိုဒ်နှစ်ခုကဲ့သို့ ဂရုသံကာရန်တူအုပ်ကာ ချလိုရာ လဟုသံတစ်ခုခုသို့ ပြောင်း၍ချရသည်။ စတုတ္ထချိုးကိုမူ ဂရုသံဖြင့်ချီ၍ တတိယချိုး၏ အချနှင့် လဟုသံ ကာရန်တူ ချမြဲဖြစ်သည်။
အထက်ပါ စည်းမျဉ်းအရ အခံပိုဒ် ပထမအချိုးတွင် 'သင်း' ဟု အင်းကာရန် လဟုသံဖြင့် ချီ၍အဆုံး၌ 'ဆင်' ဟုအင်ကာရန် ဂရုသံဖြင့် ချသည်။ ထိုအတူ ဒုတိယအချိုးတွင် 'ပွဲ' ဟု အဲကာရန် လဟုသံဖြင့် ချီ၍ အဆုံး၌ ' ရွှင်' ဟု အင်ကာရန်ဂရုသံဖြင့်ချသည်။ တတိယအချိုး၌ 'နွေ နယုန် မေထုန်လဟာမို့' တွင် 'မို့' ဟု ပထမအချိုးကဲ့သို့ လဟုသံဖြင့် ပြန်ချီပြီးလျှင် ပထမ၊ ဒုတိယတို့၏ အချကာရန်တူ 'လွင်' ဟု ခံကာ 'ခွင်' ဟုအုပ်၍ 'မှိုင်း' ဟု လဟုသံဖြင့်ချသည်။ စတုတ္ထအချိုး၌ 'စည်ပုစွန်' ဟု အက္ခရာ သုံးလုံးရှိ 'စွန်' ဂရုသံဖြင့် ချီ၍ 'တိုင်း' စု တတိယ အချိုး၏ အချကာရန်တူ လဟုသံဖြင့်ချသည်။
လေးချိုးကို လေးဆစ်ဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ လေးဆစ်ချိုးဟူ၍ လည်းခေါ်သည်။ လေးဆစ်ကို အခြားကဗျာများနှင့် မရောနှောဘဲ သီးခြား ရေးထားသော အချင်းမျိုးကို လေးဆစ်ဟူ၍ ခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အခြားကဗျာမှာ နောက်ဆုံးတွင် ရေးသောအချင်းမျိုးကို လေးဆစ်ဟူ၍ခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အခြားကဗျာမှာ နောက်ဆုံးတွင် ရေးသားလေး ဆစ်ကို သံထောက်ဟူ၍ခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အဆုံးလည်းမဟုတ်၊ တစ်ပုဒ်တည်း လေးဆစ်လည်းမဟုတ်ဘဲ အခြားစာများမှာ ရောနှောရေးသားထားသော လေးဆစ်ကို သဖြန်ဟူ၍ မှတ်ယူရေးသားလေ့ရှိသည်။ တစ်နည်း အားဖြင့် ကာလဒေသအလိုက် ခွန်းထောက်ဟူ၍လည်း ရေးသားကြသေးသည်။ ရှေးကျသော လေးဆစ်စာများမှာ လွန်စွာ စာလုံးနည်း၍ အဓိပ္ပာယ် ကျယ်ဝန်းပြီးလျှင် စာသားနကိုမှာလည်း တိုတိုကျဉ်းကျဉ်းသာ ရေးကြသည်။ ဤကဲ့သို့ ရေးသည်ကိုလေးဆစ်ဟု အမှတ်ပြုကြသည်။ လေးဆစ်ကို ချဲ့ထွင်ပြလျှင် လေးဆစ်ဘောလယ်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လေးဆစ်ပုလဲဟူ၍ လည်းကောင်း စာဟောင်းပေမူ ပုရပိုက်များတွင် တွေ့မြင်ရလေသည်။
ထို့ပြင် လေးချိုးသည် လေးချိုးငယ်၏ လေးချိုးလတ်၊ လေးချိုး ကြီးဟူ၍ သုံးမျိုးပြားပြန်၏။ ထိုသုံမျိုးတွင် လေးချိုးငယ်ကို လေးဆစ်သဖြန် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လေးဆစ်ကွန်းထောက် သဖြန်ဟူ၍လည်းကောင်း အထူး ပြု၍ခေါ်သည်။ လေးချိုးလတ်ကို လေးချိုးဟူ၍ပင် သာမညအားဖြင့်ခေါ် သည်။ လေးချိုးကြီးကို လေးချိုးကြီးဟူ၍လည်းကောင်း၊ အလွန်ကြီးက မဟာလေးချိုးကြီးဟူ၍လည်းကောင်း အထူးပြု၍ခေါ်သည်။ လေးချိုးကြီး သည်လည်း ကာလပေါ်လေးချိုးကြီး၊ ရှေးရိုးလေးချိုးကြီးဟူ၍ နှစ်မျိုးပြား၏။ ရှေးရိုးလေးချိုးကြီးကို သံချိုလေးကြီးဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် စာပေဖြင့် လေးချိုးကြီး၊ စာထောင့်လေးချိုးကြီးဟူ၍လည်း နှစ်မျိုးပြားပြန်၏။ ထိုမှတစ်ပါး ပုံကြီးသံ၊ စည်တော်သံ၊ တေးရိုးခေါ်သော သီချင်း မျိုးမှာလည်း အခံအချိုး အအုပ်အချိုးကွပ်သိမ်းချက်ထား၍ ရေးသမျှသည် လေးဆစ်ချိုးသဘောမျိုးအရင်းခံတွင် အသံယူအသံထားသာ ကွဲပြားကြလေသည်။
ထနိပါတ်ရွာ၊ မြင်းကကုန်း
ထနိပါတ်ရွာ၊ မြင်းကကုန်း
ကမိတ်ရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ကမိတ်ရွာ(Kameik)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ မြေးခံဘော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,107 ဖြစ်သည်။ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်ဖြင့် ၄၃ သောအိမ်ခြေအား လျှပ်စစ်ဓာတ်အားရရှိနေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရဘာရွာ၊ သင်္ချီကိုင်း
တရဘာရွာ၊ သင်္ချီကိုင်း
ရှီကျားကျွမ်းမြို့
ရှီကျားကျွမ်းမြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဟဲပေပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
အထက်ကျော်ရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
အထက်ကျော်ရွာ (Ahhtetkyaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ အထက်ကျော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အထက်ကျော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၀ ဦး၊ မ ၁၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဒန္တအဂုတ္တရက္ခိတ အသံတသုတ်
မဆုံးမအပ်, မလုံခြုံစေအပ်, မစောင့်ရှောက်အပ်, မပိတ်ဆို့အပ်သောစိတ်သည် များစွာအကျိုးမဲ့ရန်ဖြစ်၏၊ မဆုံးမအပ်, မလုံခြုံစေအပ်, မစောင့်ရှောက်အပ်, မပိတ်ဆို့အပ်သော စိတ်မှတပါး များစွာသော အကျိုးမဲ့ဖြစ်ရန် အခြားတစ်စုံ တစ်ခုသော တရားကိုမျှ မြင်တော်မမူဟု ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မျောတောင်ရွာ
မျောတောင်ရွာ
ညောင်ချောင်းရွာ၊ ဝဲရွာကျုံစိန်
ညောင်ချောင်းရွာ၊ ဝဲရွာကျုံစိန်
ကမားလူရွာ၊ အရိုးဒါး
ကမားလူရွာ၊ အရိုးဒါး
နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၅
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုဝင်ဘာ ကဏ္ဍ:၂၀၀၅
အသံဝုတသုတ်
မပိတ်ဆို့အပ်သောစိတ်သည် များစွာ အကျိုးမဲ့ရန် ဖြစ်၏။ များစွာ အကျိုး မဲ့ရန်ဖြစ်သော မပိတ်ဆို့အပ်သောစိတ်မှတပါး အခြား တစ်ခုသောတရားကိုမျှ ငါဘုရား မြင်တော်မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဇီးတောစုရွာ၊ ခေါင်းဆေးကျွန်း
ဇီးတောစုရွာ၊ ခေါင်းဆေးကျွန်း
ဗြဟ္မဝိဟာရ ၄ပါး
ဗြဟ္မဝိဟာရ လေးပါး တို့မှာ မေတ္တာ၊ ကရုဏာ၊ မုဒိတာ၊ ဥပေက္ခာ တို့ဖြစ်သည်။ ဗြဟ္မာတို့၏ နေထိုင်ပုံနှင့် တူသဖြင့် ဗြဟ္မဝိဟာရဟု အမည်တွင်သည်။ ထို့ပြင် ဗြဟ္မစိုရ်တရား ဟုလည်း ခေါ်သည်။ တရားရှုပွားရာတွင် သတ္တဝါတစ်ဦးကို ဖြစ်စေ၊ အများကို ဖြစ်စေ အကန့်အသတ်မရှိဘဲ ရှုပွားနိုင်သဖြင့် အပ္ပမညာ လေးပါး ဟုလည်း ခေါ်သည်။
မေတ္တာဘာဝနာ
သတ္တဝါတစ်ဦးကို ဖြစ်စေ၊ အများကို ဖြစ်စေ အာရုံပြုကာ စိတ်ဆင်းရဲ ကင်းပါစေ၊ ကိုယ်ဆင်းရဲ ကင်းပါစေ၊ ခန္ဓာ့ဝန်ကို ကျန်းမာချမ်းသာစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ပါစေဟု အကြိမ်ကြိမ် နှလုံးသွင်းခြင်း ဖြစ်သည်။
ကရုဏာဘာဝနာ
ဆင်းရဲသော သတ္တဝါတစ်ဦးကိုဖြစ်စေ၊ အများကို ဖြစ်စေ အာရုံပြုကာ ဆင်းရဲဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်ပါစေဟု အကြိမ်ကြိမ် နှလုံးသွင်းခြင်း ဖြစ်သည်။
မုဒိတာဘာဝနာ
ချမ်းသာသောသူ တစ်ဦးကို ဖြစ်စေ၊ အများကို ဖြစ်စေ အာရုံပြုကာ မိမိတို့ တရားသဖြင့် ရရှိထားသော ပစ္စည်းဥစ္စာများ မဆုတ်ယုတ်ကြပါစေနှင့်ဟု အကြိမ်ကြိမ် နှလုံးသွင်းခြင်း ဖြစ်သည်။
ဥပေက္ခာဘာဝနာ
သတ္တဝါတစ်ဦးကို ဖြစ်စေ၊ အများကို ဖြစ်စေ အာရုံပြု၍ သတ္တဝါတို့သည် ကံသာလျှင် ကိုယ်ပိုင်ဥစ္စာရှိသည်ဟု အကြိမ်ကြိမ် နှလုံးသွင်းခြင်း ဖြစ်သည်။
ချင်းဒူမြို့
ချန်ဒူးမြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ စိချွမ်းပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
တဂဏန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
တဂဏန်းရွာ (Taganan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ မြင်းသည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၄၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝုန်းဂေါ့ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဝုန်းဂေါ့ရွာ(Wonegawt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ပန်မူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်မူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀ ဦး၊ မ ၅၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်ဂျယ်မြို့
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
၂၀၀၆ ဒီဇင်ဘာလတွင် ပြီးစီးခဲ့သော တရုတ်အကူအညီဖြင့် ခင်းသော မိုးမောက်မြို့နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည့် ၇၆ ကီလိုမီတာရှိ ကျောက်ခင်းလမ်းကြောင့် နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှုများ သုံးဆခန့် တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ထိုလမ်းကြောင့် ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းရှိ ဗန်းမော်မြို့မှ တရုတ်နယ်စပ်သို့ ၁၀ နာရီကြာ ခရီးအား ၃ နာရီအထိ လျော့ချနိုင်ခဲ့သည်။
စီးပွားရေး
တရုတ်နိုင်ငံသို့ သစ်သီးများ၊ ပဲ၊ ဆန်နှင့် ကြက်သွန်နီများ တင်သွင်းကာ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ၊ အထည်အလိပ်များနှင့် စားသောက်ကုန်များကို ပြန်လည် တင်သွင်းသည်။ သို့သော်လည်း ရှမ်းပြည်နယ်၊ မူဆယ်မြို့ ကုန်သွယ်မှုနှင့် စာလျှင် အနည်းငယ်မျှသာ ဖြစ်သည်။
စစ်အစိုးရနှင့် ဝပြည် သွေးစည်းရေး တပ်မတော်၊ ကချင်ပြည်ဒီမိုကရေစီသစ် တပ်မတော်တို့နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း၊ ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ကေအိုင်အို)နှင့် ၁၉၉၄ တွင် လည်းကောင်း လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီးနောက်တွင် တရုတ်နိုင်ငံသို့ သစ်ကုန်သွယ်မှုများ ရုတ်ခြည်းတိုးတက်လာခဲ့သည်။ အစောပိုင်းတွင် သစ်ထုတ်လုပ်ခွင့်ရရှိထားသော ထိုင်းကုမ္ပဏီများအား စည်းကမ်းချိုးဖောက်ကာ သစ်ပိုမိုထုတ်လုပ်မှုကြောင့် ဂေဟစနစ်များ ဆုံးရှုံးပျက်စီးခဲ့သည့်အတွက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် ယင်းကုမ္ပဏီများအား သစ်ထုတ်လုပ်ခွင့် ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။
လွယ်ဂျယ်ဒေသတွင် ကျောက်မီးသွေးတွင်းများ ရှိနိုင်သည်ဟုလည်း ဆိုသည်။
ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့
ဒေါ့ဖုန်းယန်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
လောင်ကျန်းနောက်ကုန်းရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကယက်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကယက်ရွာ(Kayet)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကယက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကယက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၆ ဦး၊ မ ၂၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာပေါင်းမြို့
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ပုသိမ်ခရိုင်အတွင်း၌တည်ရှိသော သာပေါင်းမြို့သည် ငဝန်(ပုသိမ်)မြစ်၏ လက်ယာဘက်ကမ်းပေါ်၌တည်ရှိသည်။ ပုသိမ်မြို့မှမြောက်ဘက်သို့ ရေလမ်းခရီးအား ၂၅မိုင် ဝေးကွာသည်။ ပုသိမ်မြို့နှင့် ငသိုင်းချောင်းမြို့အကြား ငဝန်မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ သင်္ဘောဆိပ်မြို့တစ်မြို့ဖြစ်လေသည်။
သာပေါင်းမြို့ဟုခေါ်တွင်ခြင်းမှာ ရှေးအခါက သာပေါင်းမြို့တည်ရာအရပ်သည် ရခိုင်ရိုးမတောင် ခြေနှင့်နီးကပ်သဖြင့် တောသားကောင်များ စုပေါင်းနေကြသည်ကို အစွဲပြု၍ သားပေါင်းဟု ခေါ်တွင်ရာမှ သာပေါင်းဟု ရွေ့လျောလာသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ပြင် သာပေါင်းမြို့အနီးတစ်ဝိုက်၌နေထိုင်ကြသော ကရင်အမျိုးသားများ၏အလိုအရမူ ကရင်ဘာသာဖြင့် သော်ပိုးဟု ခေါ်တွင်ရာမှ သာပေါင်းဟုဖြစ်လာသည် ဆိုလေသည်။
သာပေါင်းမြို့၏အကျယ်အဝန်းသည် အလျားတစ်မိုင်ခွဲ အနံမိုင်ဝက်ခန့်ရှိသည်။ မြို့ပေါ်တွင် လူဦးရေအများစုသည် ဗုဒ္ဓဝါဒီဗမာလူမျိုးများဖြစ်၍ ကရင်လူမျိုးများသည် ဒုတိယအများစုဖြစ်သည်။ သာပေါင်းမြို့နယ်၏ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၍ မြို့ပိုင်နှင့်မြို့နယ်ရာဇဝတ်တရားသူကြီးတို့၏ရုံးများရှိသည်။
ဒေသန္တရအုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ရုံး၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ ဆေးရုံစသော အဆောက်အအုံများအပြင် မူလတန်းကျောင်းမှ အထက်တန်းကျောင်းအထိ ကျောင်း သုံးကျောင်းရှိသည်။ မြို့ပေါ်ရှိ ထင်ရှားသော သာသနိကအဆောက်အအုံမှာ အလွန်ရှေးကျသော မင်းကျောင်းခေါ် ဘုန်းကြီးကျောင်း ဖြစ်လေသည်။
မြို့နယ်၏အနောက်ပိုင်းတွင် ရခိုင်ရိုးမမှ တောင်စွယ် တောင်ထွတ်တို့သည် မြောက်ဘက်မှ ယှက်ဖြာထိုးဝင်နေကြသဖြင့် မြေမျက်နှာပြင်မညီမညာရှိသည်။ သာပေါင်းမြို့တည်ရာ အရှေ့ဘက်ခြမ်းမှာမူ မြေညီမြေနိမ့်ဒေသဖြစ်လေသည်။
မြို့နယ်အတွင်းမြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြ၍ မြို့နယ်အတွင်း၌ဆန်စက်များရှိသည်။ မြေပဲစိုက်ပျိုးရေးနှင့်ကိုင်းလုပ်ငန်း၊ အင်းလုပ်ငန်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကျန်ဒေသများတွင် ကြိုးဝိုင်း သစ်တောနှင့်ကြိုးဝိုင်းအပသစ်တောများရှိ၍ သစ်ဝါးစသော သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများသည်လည်း မြိုနယ်၏ထွက်ကုန် များဖြစ်ကြသည်။
သာပေါင်းမြို့နယ်၏အကျယ်အဝန်းသည် ၇၈၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ ကျေးရွာအုပ်စု ၇၁ ခုပါဝင်သည်။ ၁၉၇၁ ခုနှစ်ခန့်မှန်းသန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁ဝ၈ဝဝဝ ယောက်ဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓဝါဒီဗမာလူမျိုးသည် အများဆုံးဖြစ်၍ ကရင်လူမျိုးတို့သည် ဒုတိယအများဆုံးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားသား တရုတ်၊ ကုလားအနည်းအကျဉ်း မျှရှိသည်။ မြို့နယ်အတွင်း ကူးသန်းသွားလာရေးအတွက် ငဝန်မြစ် နှင့်အခြားချောင်းကြီးချောင်းငယ်များကို အသုံးပြုကြ လေသည်။
မင်းတပ်ခရိုင်
မင်းတပ်ခရိုင် (Mindat District) သည် ချင်းပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သောခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မင်းတပ်မြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်​​သောမြို့နယ်များ
မင်းတပ်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ မတူပီနှင့် ပလက်ဝမြို့နယ်များမှာ ယခင်က မင်းတပ်ခရိုင်အတွင်း ပါဝင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် မတူပီခရိုင်အဖြစ် ခွဲထုတ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
နယ်နိမိတ်
မြောက်ဘက်တွင် မတူပီခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းမှ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် မင်းဘူးခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် မတူပီခရိုင်နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ မြောက်ဦးခရိုင်တို့ တည်ရှိသည်။
ရေဆင်း
ခရိုင်အတွင်း မြစ်ချောင်းများ ပေါများသည်။ ကျောက်စစ်ချောင်း၊ ကတင်းချောင်း၊ ဆောချောင်း၊ ဖျံချောင်း၊ စလင်းချောင်း၊ မုန်းချောင်းတို့မှာ ထင်ရှားသည်။
စီးပွားရေး
မင်းတပ်ခရိုင်သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်း စီးပွားရေးတိုးတက်မှု နှေးကွေးသောခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်နေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးကို အများဆုံးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ထို့အပြင် ရိုးရာဂျပ်ခုတ်လုပ်ငန်းကိုလည်း စီးပွားဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ နတ်မတောင်သို့ ခရီးသွားများလာရောက်လေ့ရှိသဖြင့် ဟိုတယ်နှင့်ခရီးသွားလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများလည်းရှိသည်။ ဝဥနှင့် လက်ဖက်ကို ရန်ကုန်မြို့၊ မန္တလေးမြို့နှင့် ပခုက္ကူမြို့များသို့ တင်သွင်းသည်။
ပို့ဆောက်ဆက်သွယ်ရေး
ခရိုင်အတွင်း ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ အဓိကသွားလာရပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။ မကွေးတိုင်းမှနေ၍ ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးသို့ သွားလာနိုင်သည်။
ပညာရေး
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက် အိမ်ထောင်စုများတွင် မင်းတပ်မြို့နယ်၌ စာတတ်မြောက်သူ ၆၉.၁ရာခိုင်နှုန်း၊ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၌ ၇၀.၉ရာခိုင်နှုန်းရှိသည်။
ကျန်းမာရေး
မင်းတပ်မြို့နယ်တွင် ကုတင်(၁၀၀)ဆံ့ ခရိုင်ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ ကန်ပက်လက်မြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ ပြည်နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံများ တည်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ကျေးရွာများတွင် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲများရှိသည်။
မန်နားရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
မန်နားရွာ (Mannar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ လွယ်ယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁ ဦး၊ မ ၃၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ ဝဲရွာကျုံစိန်
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ ဝဲရွာကျုံစိန်
မငေးကလေးရွာ၊ မငေးကလေး
မငေးကလေးရွာ၊ မငေးကလေး
ကျောက်တွင်းရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကင်းတောင်ရွာ
ကင်းတောင်ရွာ
စညှင်းရွာ၊ စညှင်း
စညှင်းရွာ၊ စညှင်း
လန်ကျိုးမြို့
လန်ကျိုးမြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ကန်းစုပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ကြေးတောင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကြေးတောင်ရွာ (Kyaytaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘုရားဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၇၄ ဦး၊ မ ၃၄၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ခွန်းထောက်
ခွန်းထောက်
ရုပ်သေး၊ ဇာတ်သဘင်နှင့် အငြိမ့်စသည်တို့တွင် မင်းသား မင်းသမီး နှစ်ပါးသွားအခန်း၌ လူရွှင်တော် က အထောက်အကြို နှုတ်ခွန်းဆက်သည့်သဘောဖြင့် အချိုးတစ်ခုခုကို သီဆိုသည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် ခွန်းထောက် ဆိုသည်ဟု ခေါ်ကြသည်။ တစ်ဖန် ခွန်းထောက်အစား ကွန်းထောက်ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသေး သည်။ ဇာတ်သဘင် ကပြရာတွင် လမ်းခရီး၌ မင်းသား မင်းသမီးတို့ ယာယီ သစ်ခက်တဲနန်းဆောက်၍ တစ်ထောက်နားနေသည်ကို အကြောင်းပြုသောကြောင့် ကွန်းထောက် ဟုခေါ်ကြောင်း ပညာရှင်များက မိန့်ဆိုကြသည်။
စွန်ရဲ (မြောက်)ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
စွန်ရဲ (မြောက်)ရွာ (Sunye(North))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ စွန်ရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စွန်ရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၄၃ ဦး၊ မ ၃၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၆
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုဝင်ဘာ ကဏ္ဍ:၂၀၀၆
အင်းဝိုင်းရွာ၊ သရောင်းအုန်းဒုတ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဝစုရွာ၊ ဝဲရွာကျုံစိန်
အဝစုရွာ၊ ဝဲရွာကျုံစိန်
ကြိုးကြာကွင်းရွာ၊ ကြိုးကြာကွင်း
ကြိုးကြာကွင်းရွာ၊ ကြိုးကြာကွင်း
ဆားအိုးချောင်းရွာ၊ အုန်းပင်း
ဆားအိုးချောင်းရွာ၊ အုန်းပင်း
ချောင်းဆုံမြို့
ချောင်းဆုံမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းဒေသ၊ မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ဘီလူးကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ချောင်းဆုံမြို့နယ်၏ မြို့နယ် ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ ချောင်းဆုံမြို့နယ်သည် ရွာပေါင်း ၇၂ ရွာဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဘီလူးကျွန်း၏ အလယ် ချိုင့်ဝှမ်းတွင် တည်ရှိ၍ ရှေးအခါကပင် အစည်ကားဆုံးသော ရွာတန်းရှည်ကြီး ဖြစ်သည်။ မြို့ပိုင်ရုံး၊ ရဲဌာန၊ စာပို့တိုက်၊ ဆေးရုံ၊ ဈေးနှင့် အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း ရှိ၏။ ဘီလူးကျွန်း၏ တောင်ဘက်အစွန်ရှိ မူးရစ်ကလေးရွာသို့၎င်း၊ မြောက်ဘက်အစွန်ရှိ ကလွီရွာသို့၎င်း၊ အရှေ့ဘက်အစွန်ရှိ နတ်မော်သင်္ဘောဆိပ် သို့၎င်း မော်တော်ကားများနှင့် သွားလာနိုင်၍၊ မော်လမြိုင်မြို့မှ ကုန်လမ်ဖြင့် (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တံတား မှ) ချောင်းဆုံမြို့သို့နေ့ချင်းပြန် သွားနိုင်သည် ချောင်းဆုံမြို့နယ်တွင် လက်မှုလုပ်ငန်းများဖြင့် ထင်ရှားသည့် ကျေးရွာများလည်းရှိသည် (ရွာလွတ်ရွာ)အဓိကထွက်ကုန်မှာ (ဆေးတံ /လက်မှု့ပညာမျိုးစုံ /ရော်ဘာ /စပါး)(မုဒွန်းရွာ) အဓိကထွက်ကုန်မှာ (ကျောက်သင်ပုန်း / ရော်ဘာ /စပါး ) (ဆယ်ပလာရွာ) အဓိကထွက်ကုန်မှာ (ငါးခြောက် / စပါး ပင်လယ်ကမ်းခြေတွေဖြင့် အပန်းဖြေ နိုင်သည်။ ချောင်းဆုံမြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ မိုင် ၂၄၅၇ ဖြစ်သော်လည်း စပါးစိုက်ပျိုးသော ဧရိယာမှာ စတုရန်း မိုင် ၁၉ဝ သာ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မြေဩဇာထက်သန် ကောင်းမွန်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံး ဆန်စပါးထွက် ရာ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
Pagan metal
Pagan Metal သည် heavy metal ၏ မျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး extreme metal ကို pre-christian ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ရောစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကြမ်းတမ်းသော melody များ၊ သမားရိုးကျမဟုတ်သော တူရိယာများနှင့် ရှေးကျသော ဘာသာစကားများကို အသုံးပြုထားသည်။ များသောအားဖြင့် folk metal (သို့) black metal ကိုရည်ညွန်းထားသည်။ နော်ဝေးတီးဝိုင်း In the Woods သည် အဓိကကျသော ပထမဆုံးတီးဝိုင်းထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ Metal Hammerမဂ္ဂဇင်းတွင် စာရေးဆရာ Marc Halupezok ရေးထားသည်မှာ Primordial တီးဝိုင်း၏ Dark Romanticism demo မှ To Enter Pagan သီချင်းသည် ဤအမျိုးအစားကို အဓိပ္ပါယ်သတ်မှတ်ရာတွင် အထောက်အကူပြုစေခဲ့သည်။
ဝိသေသလက္ခဏာများ
pagan metal သည် အမျိုးအစားတစ်ခုထက် စိတ်ကူးစိတ်သန်းပိုသည်။ နောက်ပိုင်းတီးဝိုင်းများသည် တစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ကွဲပြားစေရန် ဂရုစိုက်ကြသည်။ Korpiklaaniတီးဝိုင်းမှ ဘေ့စ်ဂီတာသမား Jarkko Aaltonen က သူတို့သည် folk တူရိယာများကို အသုံးပြုထားသော်လည်း viking (သို့) ရှေးကျသောလူမျိုးများ၏ pagan ဟုအမည်ခေါ်သော လူမျိုးများအကြောင်းကို သီဆိုထားသော တီးဝိုင်းများအကြောင်းကို ဂရုပြုမိခဲ့သည်။ Heri Joenson သည် pre-christian, ဥရောပရိုးရာဓလေ့များကို သမိုင်းကြောင်း(သို့) ဒဏ္ဍာရီဖြစ်စေရန် သီဆိုသော pagan metal တီးဝိုင်းများအကြောင်းကို ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ စာသားများကြောင့် ဂီတဆိုင်ရာအလွန်အမင်း ကွဲပြားခြားနားသည်ကို သတိထားမိခဲ့သည်။ တချို့တီးဝိုင်းများမှာ ဖျတ်လတ်သွက်လက်၍ စိတ်ထက်သန်ကြသည်။ အဆိုပုံစံများမှာ မာန်ဖီသံများဖြင့် သီဆိုကြသည်။ အချို့ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများတွင် သူတို့၏ ဇာတိဘာသာများ သီဆိုကြသည်။ အခြားမှာ အင်္ဂလိပ်စကားဖြင့် သီဆိုကြသည်။
Pagan metal တီးဝိုင်းများမှာ မကြာခဏ viking metal နှင့် folk metal များဖြင့် ဆက်စပ်နွယ်သည်။ Moonsorrow နှင့် Kampfar တီးဝိုင်းများသည် ဤအမျိုးအစားနှင့်ကိုက်ညီဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
Led Zeppelin နှင့် Manowar တီးဝိုင်းတို့သည် pagan metal တီးဝိုင်းများမှာ အနည်းငယ်သာရှိသော်လည်း pagan အကြောင်းအရာများကို ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ အတွင်းမှာ pagan အကြောင်းအရာများကို စူးစမ်းလေ့လာခဲ့သည်။ Bathory,Enslaved, Amorphis နှင့် Skyclad တို့လွှမ်းမိုးမှုကို မှတ်တမ်းတင်သည့် အစားပို၍ နှစ်သက်ကြသည်။ Bathory နှင့် Enslaved များ viking metal တီးဝိုင်းများဖြစ်ပြီး Amorphis နှင့် Skyclad များ folk metal တီးဝိုင်းများဟု သိကြသည်။
Jarkko Aaltonen သည် Black Sabbath သည် လုံးဝ pagan ဖြစ်သည်ကို သတိပြုမိသည်။ သူသည် ရိုးရာ folk- rock ဂီတနှင့် ဒဏ္ဍာရီစာသားများနှင့် ရောစပ်ထားသည်ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ Eluveitie တီးဝိုင်းမှ Chrigel Glanzman သည် Skyclad တီးဝိုင်းကို ပထမဆုံး pagan metal တီးဝိုင်းဖြစ်သည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ heavy metal ဂီတနှင့် Celtic folk ဂီတကို ရောနှောထားသည်ကိုလည်း သတိပြုမိခဲ့သည်။ စာရေးဆရာ Ian Christe သည်လည်း Skyclad သည် pagan metal တီထွင်သူဟု အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ Heri Joensen သည် Bathory ပထမဆုံး pagan metal ဖျော်ဖြေသူဟု သတိပြုမိခဲ့သည်။ သူတို့သည် Nordic ဒဏ္ဍာရီများကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်။ Primordial Alan A.Nemtheanga သည် pagan metal ပုံသွင်းသူဟု ဆိုသည်။ Bathory ၏ ၁၉၈၈ album “Blood Fire Death” တွင် တွေ့နိုင်သည်။ Turisas တီးဝိုင်းမှ Mathias Nygard က Amorphis တီးဝိုင်းဟာ ပထမဆုံး pagan metal တီးဝိုင်းဟု အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
၂၀၀၈ခုနှစ် ဧပြီတွင် folk နှင့် pagan metal ပွဲတော် Pagan festival ဖျော်ဖြေသူများသည် Berliner မှ fur faschismusforschung မှ neo-Nazis နှင့် ဖက်ဆစ်ဝါဒကို ယိုးစွပ်သည့် အကြောင်းကိစ္စများပါဝင်ခဲ့သည်။ Ville Sorvali of Moonsorrow နှင့် Heri Joensen သည် ဤယိုးစွပ်မှုအတွက် မမှန်ကန်ကြောင်းပြသည့် video statement တစ်ခုကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ T in the Iyr logon နှင့် S in the Moonsorrow log ကဲ့သို့ စိတ်ကူးစိတ်သန်းမှ ancient Scandinavian Symbols များ ကျွန်ုပ်တို့ အသုံးပြုခဲ့ဟု ဖြစ်သည်။ Black Sabbath album အတွက် သူတို့၏ official website မှ logo idea ရခဲ့စဉ်တွင် Moon Sorrow က အငြင်းပွားခြင်းအတွက် ဖော်ပြချက်တစ်ခုရေးသား ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ Skyforger ကဲ့သို့ metal တီးဝိုင်းများသည် နာဇီဝါဒ၊ ဖက်ဆစ်နှင့် လူမျိုးရေးခွဲခြားရေးဝါဒနှင့် မဆက်နွယ်ပေ။ Skyforger တီးဝိုင်းသည် သူတို့ album cover တိုင်း၏နောက်ကျောတွင် “ No Nazi Stuff Here” ဟူသော စကားလုံးကို ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်။
၂၀၀၉တွင် အမျိုးအစားသည် ထူးခြားဆန်းကျယ်လာခဲ့သည်။ Korpiklaani မှ Jarkko Aaltonen က လူအများစု၏ ထင်မြင်ယူဆချက်နှင့် ဝမ်းနည်းပူဆွေးချက်ကို Jumping on a bandwagon ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။ Amon Amarth မှ Johan Heggက ကျွန်ုပ်တို့သည် pagan folklore ဂီတကို လုပ်နေသည့် တီးဝိုင်းများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် ကျွန်ုပ်တို့ ကိုယ်တိုင်မမြင်နိုင်ပါဘူး” ဟုဆိုသည်။
ကျုံစိန်ရွာ၊ ဝဲရွာကျုံစိန်
ကျုံစိန်ရွာ၊ ဝဲရွာကျုံစိန်
ရှီးနင်မြို့
ရှီးနင်မြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ချင်းဟိုင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
စုထရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
စုထရွာ (Suhta)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ လောင်ကျန်းနောက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၁၂၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချင်းတွင်းခရိုင် (အောက်)
ချင်းတွင်းခရိုင် (အောက်)
စစ်ကိုင်းတိုင်းအပါအဝင်ဖြစ်သော အောက်ချင်းတွင်းခရိုင်သည် အောက်ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းရှိ မြို့နယ်များကို ပေါင်းထားသောခရိုင်တစ်ခုဖြစ်၏။ ထိုခရိုင်၏ မြောက်ဘက်တွင် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်နှင် ရွှေဘိုခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ပခုက္ကူခရိုင်တို့ ရှိသည်။ ချင်းတွင်းမြစ်သည် ထိုခရိုင်ကို အနောက်မြောက်မှ အရှေ့တောင်သို့ ဖြတ်လျက်စီးဆင်းလေသည်။ ထိုမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် သင်္ဘောကြီးများ စုန်ဆန်သွားလာနိုင်သော်လည်း မိုးအခါတွင်မူ ရေလျှံသဖြင့် အသွားအလာခက်ခဲသည်။ ခရိုင်၏ အနောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ပုံတောင် တောင်တန်း၏ မြောက်ဖျားနှင့် ဆက်လျက်ရှိသော မဟူတောင်သည် ထင်ရှားသော တောင်တန်းကြီးတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ အောက်ချင်းတွင်းခရိုင်သည် မိုးခေါင်ရေရှားရပ်ဝန်းတွင် တည်ရှိသဖြင့် နွေအခါတွင် အထူးပူပြင်း၍ မိုးနှင့် ဆောင်းအခါများတွင် နေခင်းထိုင်ခင်းသာယာသည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် ၃၂ လက်မရှိ၏။ သို့သော် မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ဒေသများ၌မူ မိုးရေချိန် ၅၂ လက်မအထိ ရွာသွန်းသည်။
ဥသျှစ်၊ သနပ်ခါး၊ တမာ၊ ထနောင်း၊ ထန်း၊ ကုက္ကို စသော အပူပိုင်းသစ်ပင်များ ပေါက်၍ တောင်များပေါ်တွင် ကျွန်း၊ ပျဉ်းကတိုး၊ သစ်ယာ၊ အင်ကြင်း၊ ပိတောက် စသော သစ်တောကြီးများ ရှိလေသည်။ အောက်ချင်းတွင်းသစ်တောများကို သစ်တောကြိုးဝိုင်း သတ်မှတ်၍ သစ်တောခရိုင်ဝန် တစ်ဦးက အုပ်ချုပ်သည်။
ထိုခရိုင်တွင် ကော့ပါးဆာလဖိတ်ကို ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်တွင်၎င်း၊ ရွှေကို ပုလဲမြို့နယ်တွင်၎င်း၊ ရေနံကို ကန္နီနှင့် ပုလဲမြို့နယ်တွင်၎င်း တွေ့ရသည်။ မြေစေး၊ ဂဝံကျောက်နှင့် ကျောက်စရစ်များကို နေရာအနှံ့အပြားတွင် တွေ့ရ၍ ထုံးကျောက်ကို တောင်များ၌ အနည်းငယ်တွေ့ရှိရလေသည်။ ဆားလင်းကြီးရွာတွင် ဆားချက်ကြသည်။
ဘာရီဇာရွာ
ဘာရီဇာရွာ
ချင်းတွင်းခရိုင် (အောက်)
ချင်းတွင်းခရိုင် (အောက်)
အရာတော်နှင့် ရေထွက်ရွာများတွင် မြေအိုးမြေခွက်များကို လုပ်ကိုင်ကြ၍ အင်းဒိုင်ရွာမှ ကြေးမောင်း၊ ကြေးဇွန်းနှင့် ကြေးဖလားများ ထွက်သည်။ ကျောက်ကာရွာနှင့် မောင်းထောင်ရွာမှ ထွက်သောယွန်းထည်များမှာ မြန်မာနိုင်ငံတစ်ခုလုံးတွင် ထင်ရှားသည်။ ယင်းမာပင်နယ်တွင် ဖျာနှင့် ထန်းခေါက်ဖာများကို ရက်လုပ်ကြသည်။
ထိုခရိုင်တွင် ဝါဂွမ်း၊ ပြောင်းဖူး၊ မြေပဲ၊ နှမ်းနှင့်ဆေးတို့ကို အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုး၍ ဆန်းစပါးကိုမူ အနည်းငယ် သာ စိုက်ပျိုးကြသည်။
တန်ခိုးကြီးဘုရားများစွာ ရှိသည့်အနက် ကန္နီနယ် မဟူတောင်တွင်ရှိသော အလောင်းတော်ကဿပ၊ ဆားလင်းကြီး နယ်ရှိ ဖိုးဝန်းတောင်နှင့် မိုးညှင်းတောရတို့မှာ ထင်ရှားလှ၍ နှစ်စဉ်ဘုရားဖူးများဖြင့် စည်ကားသည်။
ချင်းတွင်းနယ်ကို ဗြိတိသျှစစ်တပ်များသည် ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၈၈၆ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၈၇ ခုနှစ်များက စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ရှေးအခါက ချင်းတွင်းနယ်ကို ယခုကဲ့သို့ အောက်ချင်းတွင်း ခရိုင်၊ အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်ဟု ခွဲခြားထားခြင်းမရှိဘဲ တစ်နယ်လုံးကို ခရိုင်ဝန်တစ်ဦးတည်းက အုပ်ချုပ်ခဲ့၏။ ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင်မှ ၂ ပိုင်းခွဲလိုက်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
၁၈၈၇ ခုနှစ်နှင့် ၁၈၈၈ ခုနှစ်များတွင် အင်္ဂလိပ်အစိုးရအား ပုန်ကန်ထကြွမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ပထမဦးစွာ ဖိုးတုတ် ခေါင်းဆောင်၍ ပုန်ကန်ခဲ့၏။ သို့ရာတွင် ဖိုးတုတ်မှာ အရေးနိမ့်၍ အသတ်ခံခဲ့ရ၏။ ၁၈၈၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ရွှေချိုးဖြူ မင်းသားအမည်ခံ ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးသည် ဗိုလ်စကားနှင့် ဗိုလ်ပျိုအမည်ရှိ နောက်လိုက် ၂ ဦး၏ အကူအညီဖြင့် ထကြွ ပုန်ကန်ခဲ့လေသည်။ ပထမအကြိမ် ဖြစ်ပွားသောတိုက်ပွဲတွင် ဗြိတိသျှစစ်ဗိုလ် ၂ ဦး ကျဆုံးသည်။ ဗြိတိသျှစစ်ကူများ ရောက်ရှိလာသောအခါ ရွှေချိုးဖြူမင်းသားတို့ တိမ်းရှောင်သွားကြ၏။၁၈၈၉ ခုနှစ်တွင် ရွှေချိုးဖြူမင်းသား တစ်ဖန်ထကြွပြန်သည်။ သို့သော် ဂန့်ဂေါတွင် အနှိမ်နင်းခံရပြီးနောက် ချင်းတောင်တန်းများသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားရသည်။ ဗိုလ်စကားနှင့် ဗိုလ်ချိုတို့ကား ကျဆုံးကြ၏။ ထိုအခါမှစ၍ ချင်းတွင်းနယ်မှာ ငြိမ်းချမ်းစွာ ရှိခဲ့သည်။
စစ်ကိုင်း-ရေဦး မီးရထားလမ်းသည် အောက်ချင်းတွင်းခရိုင်ကို ဖြတ်၍ ဖောက်လုပ်ထားသည်။ မီးရထားလမ်းအပြင် မုံရွာမှ အလုံ၊ ဘုတလင်နှင့် ရွှေဘိုခရိုင်တွင်းရှိ ရေဦး၊ ခင်ဦး၊ ရွှေဘို မြို့များကို ဖြတ်၍ ဧရာဝတီ မြစ်ကမ်းပေါ်ရှိ ကျောက်မြောင်းအထိ၎င်း၊ မုံရွာခရိုင်အတွင်းရှိ သာစည်နှင့် အရာတော်မြို့များသို့၎င်း၊ မုံရွာမှ ချောင်းဦး၊ မြင်းမူမြို့များကို ဖြတ်၍ စစ်ကိုင်းသို့၎င်း ကားလမ်းပေါက်သည်။ မုံရွာတဘက်ကမ်းမှ ယင်းမာပင်၊ ပုလဲမြို့များသို့၎င်း၊ ဆားလင်းကြီးကြာတက်သို့၎င်း ကျောက်လမ်းများ ခင်းထားသဖြင့် အသွားအလာ လွယ်ကူသည်။
အောက်ချင်းတွင်ခရိုင်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၃၄၈ဝ ဖြစ်၍ ၁၉၄၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း အရ ခရိုင် တစ်ခုလုံးရှိ လူဦးရေမှာ ၄၇,၃၄ဝ ဖြစ်၏။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုံရွာ၊ ယင်းမာပင်၊ ဆားလင်းကြီး၊ ကန္နီ၊ ပုလဲ၊ ချောင်းဦး၊ အလုံနှင့် အရာတော်မြို့ ၈ မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၄၄,၂၇၁ ဖြစ်လေသည်။
အာမေးနီးယန်းလူမျိုး
အာမေးနီးယန်းလူမျိုးနှင့် ပတ်သက်ပြီး မကြာခဏကြားရသည်များ ရှိသော်လည်း ၎င်းတို့၏ အကြောင်းကို သေသေချာချာ မသိကြသူ များပါသည်။ အာမေးနီးယန်းနိုင်ငံသည် တစ်ချိန်က ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး တည်နေရာမှာ အာရှနှင့် ဥရောပတိုက်ကြားတွင် ပါဝင်သည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ဂျော်ဂျီယာ၊ အနောက်ဘက်တွင် တူရကီ၊ အရှေ့ဘက်တွင် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်တည်ရှိသည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အစောဆုံးကိုးကွယ်သော လူမျိုးစုတစ်ခုလဲဖြစ်သည်။
ဘွက်ကြီးရွာ၊ အရိုးဒါး
ဘွက်ကြီးရွာ၊ အရိုးဒါး
ဘွမ်စော်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဘွမ်စော်ရွာ(Bumsaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ပရန်ဟူဒုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပရန်ဟူဒုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅ ဦး၊ မ ၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၀ ဦး နေထိုင်သည်။
အာမေးနီးယန်းလူမျိုး
1901 ခုနှစ်က ဗြိတိသျှလုပ်ငန်းရှင် ဂျွန်ဒါဝတ် တည်ဆောက်ခဲ့သော စထရင်းဟော်တယ် (ရန်ကုန်) ကို အာမေးနီးယန်းညီနောင် (စာကီးစ်) မှပြန်လည်ဝယ်ယူသွားခဲ့ပြီး ၁၉၂၅ ခုနှစ်အထိကိုယ်တိုင်ဦးစီးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းညီနောင်၂ဦးသည် စင်္ကာပူရှိ ရပ်ဖယ်ဟိုတယ်နှင့် မလေးရှားရှိ Eastern & Oriental များကိုလည်း ပိုင်ဆိုင်ခဲ့ကြသေးသည်။
ဘွမ်စော်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာမေးနီးယန်းလူမျိုး
အာမေးနီးယန်းလူမျိုးများနှင့် ပတ်သက်ပြီး နောက်ထပ်အထင်ကရရှိသော အဆောက်အဦမှာ ရန်ကုန်မြို့တွင်း ဗိုလ်အောင်ကျော်လမ်းနှင့် ကုန်သည်လမ်းဒေါင့်မှ စိန့်ဂျွန်းခရစ်ယာန် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ခန့်က စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် အာမေးနီးယန်း လူမျိုးနွယ်များဆိုင်ရာ တစ်ခုတည်းသောအဆောက်အဦးအဖြစ် တည်ရှိနေပါသည်။
လက်ရှိ မှတ်တမ်းများအရ ရန်ကုန်မြို့တွင် အာမေးနီးယန်း ကုန်သည်မျိုးရိုးများမှ ဆင်းသက်လာသူ မိသားစု ၂၀ ဝန်းကျင်ခန့် ရှိလိမ့်မည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည် ။
အကြည်ဘန်းရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
အကြည်ဘန်းရွာ (Ahkyiban)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ အကြည်ဘန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အကြည်ဘန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၀ ဦး၊ မ ၄၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ရွာသစ်ရွာ၊ အုန်းပင်း
ရွာသစ်ရွာ၊ အုန်းပင်း
စိန်တုံးရွာ၊ ခေါင်းဆေးကျွန်း
စိန်တုံးရွာ၊ ခေါင်းဆေးကျွန်း
အမှတ် ၄၃ ပြည်ထောင်စုလမ်းမ
အမှတ် ၄၃ ပြည်ထောင်စုလမ်းမ သည် ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းနှင့် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းကို ဆက်သွယ်ထားသော အဝေးပြေးလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရပ်စောက်မြို့မှ ဗထူး၊ အင်တော၊ ကျောက်ဂူ၊ တောင်းခမ်းရွာများကို ဖြတ်သန်းကာ နောင်ချိုမြို့သို့ ဆက်သွယ်ထားသည်။
ကွေ့ယန်မြို့
ကွေ့ယန်မြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ကွေ့ကျိုးပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ပဏိဟိတအစ္ဆဝဂ်
ဤဝဂ်၌ မိစ္ဆာပဏိဟိတစိတ္တသုတ်၊ သမ္မာပဏိဟိတစိတ္တသုတ်၊ ပဒုဋ္ဌစိတ္တသုတ်၊ ပသန္နစိတ္တသုတ်၊ အာဝိလစိတ္တသုတ်, အနာဝိလစိတ္တသုတ်, မုဒုကမ္မညစိတ္တသုတ်, လဟုပရိဝတ္တစိတ္တသုတ်, ဥပက္ကိလိဋ္ဌသုတ်, ဝိမုတ္တသုတ်အားဖြင့် သုတ်ပေါင်း ၁၀-သုတ်ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
၁။ မိစ္ဆာပဏိဟိတစိတ်ဖြင့် အဝိဇ္ဇာကို ဖောက်ခွဲနိုင်ခြင်း, ဝိဇ္ဇာဉာဏ်ကိုဖြစ်စေခြင်း၊ နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ခြင်း မဖြစ်နိုင်ဟုလည်းကောင်း။
၂။ သမ္မာပဏိဟိတစိတ်ဖြင့် အဝိဇ္ဇာကို ဖောက်ခွဲခြင်း, ဝိဇ္ဇာဉာဏ်ကိုဖြစ်စေခြင်း နိဗ္ဗာန်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း။
၄။ ပသန္ဓေစိတ်ကြောင့် (အချို့သတ္တဝါတို့) နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ရပုံကိုလည်းကောင်း။
၅။ အာဝိလစိတ်ကြောင့် အတ္တတ္ထ, ပရတ္ထ, ဥဘယတ္ထကို မသိနိုင်ပုံ အလမရိယ ဉာဏဒဿနဝိသေသ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မကို မျက်မှောက်မပြုနိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း။
၇။ ဘာဝိတ, ဗဟုလီကတဖြစ်သောစိတ်သည် မုဒုကမ္မနိယဖြစ်ပုံကိုလည်းကောင်း။
၈။ စိတ်၏လျင်မြန်စွာဖြစ်မှု၌ ဥပမာမရှိပုံကိုလည်းကောင်း။
၉။ ဖြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်တလက်လက်ထွက်နေသောစိတ်သည် အာဂန္တုက ဥပက္ကိလေသတို့ကြောင့် ညစ်နွမ်းပုံကိုလည်းကောင်း။
၁၀။ ပြိုးပြိုးပြက်ပြက် အရောင်တလက်လက်ထွက်နေသောစိတ်သည် ဥပက္ကိလေသတို့မှ လွတ်မြောက်နိုင်ပုံကိုလည်းကောင်း။ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူပါသည်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်များကို ပြည့်စုံစွာ ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ထီးပနန်းထမ်းပင်စုရွာ၊ သရက်ချောင်း
ထီးပနန်းထမ်းပင်စုရွာ၊ သရက်ချောင်း
ဆားဒီရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဆားဒီရွာ(Sardi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကယက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကယက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၆ ဦး၊ မ ၂၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၇
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုဝင်ဘာ ကဏ္ဍ:၂၀၀၇
ကျောက်ထုံးရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျိဖုခုဘူတာ
ဂျိဖုခုဘူတာ  (地福駅 ဂျိဖုခု - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂုချိခရိုင်၊ ယာမဂုချိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မဖီရွာ၊ အုန်းပင်း
မဖီရွာ၊ အုန်းပင်း
အနာဓိလသုတ်
(နီဝရဏ ငါးပါးမဝင်) ကြည်လင်သောစိတ်ရှိသော ရဟန်းသည် မိမိအကျိုး သူတပါးအကျိုး မိမိသူတပါး နှစ်ဦးသားအကျိုးကို သိနိုင်ခြင်း အလမရိယဉာဏဒဿနကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပုံကို ကြည်လင်သောရေအိုင် ဥပမာဖြင့် ဘုရားရှင် ရှင်းလင်း၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဖူကျိုးမြို့
ဖူကျိုးမြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဖူကျန့်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။
ဂရိအက္ခရာ
ဂရိအက္ခရာကို ဘီစီ ၉ ရာစုနှောင်းပိုင်း သို့မဟုတ် ၈ ရာစုအစောပိုင်းကတည်းက ဂရိဘာသာစကားကို ရေးသားရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အစောပိုင်း Phoenician အက္ခရာမှ ဆင်းသက်လာခဲ့ပြီး သရနှင့်ဗျည်းများအတွက် ကွဲပြားသောအက္ခရာများပါရှိသည့် အစောဆုံးလူသိများသော အက္ခရာစာလုံးဖြစ်သည်။ Archaic နှင့် Classical အစောပိုင်းကာလများတွင်၊ ဂရိအက္ခရာများသည် ဒေသမျိုးကွဲများစွာတွင် တည်ရှိသော်လည်း ဘီစီ ၄ ရာစုအကုန်တွင် Euclidean အက္ခရာဖြင့် အက္ခရာ ၂၄ လုံးပါသော အယ်လ်ဖာမှ အိုမေဂါအထိ စံဖြစ်လာပြီး ၎င်းသည် ဤဗားရှင်းဖြစ်သည်။ ဂရိစာအရေးအသားအတွက် ယနေ့တိုင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အက္ခရာ