cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ဥပဒေ
သမိုင်းဝင်လမ်းစဉ်နှစ်ခု - ဂျီနီဗာဥပဒေသနှင့် ဟိတ်ဂ်ဥပဒေသ
ခေတ်သစ် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ဥပဒေကို သမိုင်းဝင်လမ်းစဉ်နှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည် - ယခင်က နည်းလမ်းကျသောစစ်ပွဲဥပဒေသကို ရည်ညွှန်းသော ဟိတ်ဂ်ဥပဒေသနှင့် ဂျီနီဗာဥပဒေသခေါ် လူသားချင်းစာနာ ထောက်ထားမှု ဥပဒေသတို့ ဖြစ်သည်။ သမိုင်းဝင်လမ်းစဉ်နှစ်ခု၏ အမည်များကို စစ်ပွဲနှင့် ပဋိပက္ခတို့နှင့် ပတ်သက်သော သဘောတူစာချုပ်များကို ရေးဆွဲခဲ့သည့် အထူးသဖြင့် ၁၈၉၉ နှင့် ၁၉၀၇ ခုနှစ် ဟိတ်ဂ်သဘောတူညီချက်များနှင့် ဂျီနီဗာ သဘောတူညီချက်များကဲ့သို့ သောအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ညီလာခံအများအပြားတို့မှ ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျီနီဗာသဘောတူညီချက်များအနက် ပထမဦးဆုံးကို ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ယင်းတို့နှစ်ခုလုံးသည် စစ်ပွဲနှင့် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတို့တွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်နေစဉ် လက်ခံနိုင်သော လက်တွေ့လုပ်ဆောင်မှုများနှင့် ပတ်သက်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေသ jus in bello ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်။
ဟိတ်ဂ်ဥပဒေသ သို့မဟုတ် နည်းလမ်းကျသော စစ်ပွဲဥပဒေသ သည် "စစ်ဆင်ရေးများ၏ ကျင့်ထုံးတွင် စစ်မက်ပြိုင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်သည့် နိုင်ငံများ၏ အခွင့်အရေးများနှင့် တာဝန်များကို ဆုံးဖြတ်ပြီး၊ နာကျင်စေအောင်လုပ်သည့် နည်းလမ်းများကိုရွေးချယ်ခွင့်ကို ကန့်သတ်သည်။"အထူးသဖြင့် တိုက်ခိုက်သူ စစ်သားများအား အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခြင်း၊ စစ်တိုက်ခြင်း နည်းလမ်းများနှင့်နည်းစနစ်များနှင့် သက်ဆိုင်သော စည်းကမ်းများပြဋ္ဌာန်းခြင်းနှင့် စစ်တပ်၏ရည်ရွယ်ချက်များနှင့်ဆိုင်သော အရေးကိစ္စများကို စစ်ဆေးခြင်းတို့နှင့် ပတ်သက်ပြီး အာရုံစိုက်သည်။
တိုက်ခိုက်ခြင်း၏ ကြမ်းကြုတ်ကို ကန့်သတ်ရန်အတွက် စနစ်ကျသော ကြိုးပမ်းမှုများမှာ ၁၉ ရာစုကာလမှ စတင် တိုးတက်ထွန်းကားလာခဲ့သည်။ ယင်းကဲ့သို့ အာရုံစိုက်မှုများသည် ပညာအလင်းရောင်ခေတ်၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကြောင့် တိုင်းပြည်များ၏ စစ်မက်တိုက်ခိုက်ခြင်းအပေါ် အမြင်ပြောင်းလဲလာခြင်းကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ စစ်မက်တိုက်ခိုက်ရခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရန်သူတိုင်းပြည်အပေါ် အောင်နိုင်ရန်ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းအောင်မြင်မှုသည် ရန်ဘက်တိုက်ခိုက်သူများကို မစွမ်းဆောင်နိုင်အောင်ဆီးတားခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် “ခေတ်သစ် လူသားချင်းစာနာမှု ဥပဒေသ၏ မဏ္ဍိုင်အချို့ဖြစ်သည့် တိုက်ခိုက်သူများနှင့် အရပ်သားများအကြား ကွဲပြားခြားနားချက်၊ ဒဏ်ရာရရှိသော၊ ဖမ်းဆီးရမိသော ရန်ဘက်တိုက်ခိုက်သူများကို ထောက်ထားစာနာစွာ ဆက်ဆံရမည်၊ နေထိုင်ရာတန်းလျားများပေးရမည်ဆိုသည့် အချက်များအားလုံးသည် ဤစည်းကမ်းကို လိုက်နာဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်။”
ဂျီနီဗာဥပဒေသ
လက်နက်ကိုင် ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်သော ပဋိပက္ခများအကြား အရပ်သားများအား အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်ခြင်းမှာ ရှည်လျားထွေပြားသော သမိုင်းကြောင်းရှိသည်။ လက်ရွေးစင် ဥပမာများတွင် မိဒျန်ပြည်သား အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသားကလေးများ အားလုံးကိုသတ်ရန်အမိန့်ပေးသော ဣသရေလလူမျိုးတို့၏ ဘုရားအတွက် ပြောဆိုသော မောရှေ၊အိန္ဒိယနိုင်ငံအသောကမင်းကြီး၏ ကလိင်္ဂတိုင်းသားများအား အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ခြင်းများ၊ ထေမူး(Timur)(တမ္မလိန်း)၏မူဆလင်တပ်များက ဟိန္ဒူဘာသာဝင် ၁၀၀,၀၀၀ ခန့်တို့အား အစုလိုက်အပြုံလိုက် သတ်ဖြတ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဂျေရုဆလင်မြို့ကို ဝိုင်းရံထားစဉ် (၁၀၉၉) ဂျူးများနှင့် မူဆလင်များ၏ ဘာသာရေးစစ်ပွဲ ဆိုင်ရာ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်ခြင်းများ တို့သည် ရာဇဝင်ထဲရှိ ရှည်လျားလှသော စာရင်းထဲမှ ထုတ်နှုတ်ထားသော ဥပမာအချို့ဖြစ်သည်။
၁၈၀၀ ခုနှစ်မတိုင်မီက သမိုင်းဝင် စစ်တပ်လက်တွေ့လုပ်ဆောင်မှုတို့ကို ဖရစ်ဇ်မန့်ချ် (Fritz Munch)က ဤသို့အနှစ်ချုပ်ထားသည် - "အခြေခံကျသော အချက်များမှာဤသည်တို့ ဖြစ်ပုံရသည်- တိုက်ပွဲများနှင့် လက်နက်ကိုင်တပ်များ သိမ်းပိုက်ထားသော မြို့များတွင် တိုက်ခိုက်ရာ၌ပါဝင်သူများနှင့် တိုက်ခိုက်ရာတွင် မပါဝင်သူများပါ သတ်ဖြတ်ခံရပြီး၊ ပိုင်ဆိုင်မှုများကို ဖျက်ဆီးခြင်း သို့မဟုတ် လုယက်ခြင်းခံရခြင်းတို့ဖြစ်သည်။၁၇ ရာစုတွင် ဒတ်ချ်လူမျိုး ဥပဒေပညာရှင် ဟူဂိုဂရိုတီးယပ်စ်(Hugo Grotius)က ဤသို့ရေးသားခဲ့သည် "စစ်ပွဲများကို ယင်းတို့၏ရည်ရွယ်ချက်များ အထမြောက်အောင်မြင်ရန်အတွက် ငြင်းဆန်၍မရနိုင်ချေ။ လက်နက်ကိုင်တပ်များနှင့် အကြမ်းဖက်ခြင်းတို့ကို ယင်းတို့အတွက် အသင့်လျော်ဆုံးသော ကိုယ်စားလှယ်များအဖြစ် ခန့်ထားရမည်ဖြစ်သည်။"
သမိုင်းတစ်လျှောက် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ စံသတ်မှတ်ချက်များ
သို့သော်လည်း သမိုင်းတစ်လျှောက် လူသတ်ပွဲများအတွင်း၌ပင် လက်နက်ကိုင်ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခြင်း ပဋိပက္ခများကြောင့် ဒဏ်ရာရသူ၊ နာမကျန်းသူနှင့် သင်္ဘောပျက်သူ ဒုက္ခသည်များကို အကာအကွယ်ပေးရန် လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု ဆိုင်ရာ စံသတ်မှတ်ချက်များနှင့် ပတ်သက်ပြီး ရှေးပဝေသဏီအချိန်ကတည်းက ဖော်ပြချက်များ ရှိခဲ့သည်။ ဓမ္မဟောင်းကျမ်းထဲတွင် ဣသရေလရှင်ဘုရင်က ပရောဖက်ဧလိရှဲ၏ ရန်သူသုံ့ပန်းများကို အသက်ချမ်းသာပေးရန် ဟူသော ဆုံးမစကားကိုနားထောင်၍ ဖမ်းဆီးရမိသောသူများကို သတ်ဖြတ်ခြင်းအား တားမြစ်ခဲ့သည်။ ရှင်ဘုရင်မေးသော မေးခွန်းအား "မသတ်ပါနှင့်။ ်ဓားနှင့်ခုတ်လျက်၊ လေးနှင့်ပစ်လျက်စစ်တိုက်၍ ဖမ်းမိသော သူတို့ကိုသတ်ရမည်လော။ သူတို့ရှေ့မှာ မုန့်နှင့်ရေကို ထည့်၍သူတို့သည်စားသောက်ပြီးမှ၊ မိမိတို့သခင်ထံသို့ သွားပါစေ"ဟု ဧလိရှဲကဖြေ၏။
သပြေပင်ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
သပြေပင်ရွာ (Thapyaypin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဇီးကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၈၂ ဖြစ်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ဥပဒေ
သမိုင်းတစ်လျှောက် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ စံသတ်မှတ်ချက်များ
ရှေးဟောင်းအိန္ဒိယရှိ မာနူး၏ဥပဒေသကဲ့သို့ မှတ်တမ်းများထဲတွင် အသုံးမပြုသင့်သည့် လက်နက်အမျိုးအစားများကို ဖော်ပြထားသည်။ "သူသည်စစ်ပွဲ၌ ရန်သူနှင့်ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရာတွင် (သစ်သားထဲတွင်)ဝှက်ထားသော၊ အချွန်အတက်များပါသော၊ အဆိပ်သုတ်လိမ်းထားသော သို့မဟုတ် မီးလောင်နေသော ထိပ်ဖျားများပါသည့် လက်နက်များ(ကဲ့သို့သော)ကို အသုံးမပြုသင့်ပေ။[12] မိန်းမစိုး(နန်းတွင်းအမျိုးသမီးဆောင်များကို ကြီးကြပ်ရသော သင်းကွပ်ထားသည့်ယောကျင်္ား) ကိုသော်လည်းကောင်း၊ "အသနားခံသည့်အနေနှင့် လက်ကိုယှက်ထားသော … အိပ်နေသော သို့မဟုတ် သံချပ်အင်္ကျီကျွတ်သွားသောသူ၊ သို့မဟုတ် ကိုယ်တုံးလုံးဖြစ်သော၊ သို့မဟုတ် လက်နက်မရှိသော  ရန်သူကိုသော်လည်းကောင်း၊ သို့မဟုတ် တိုက်ပွဲတွင်မပါဘဲ ရပ်ကြည့်နေသော သူကိုသော်လည်းကောင်း တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုရန် ရာဇသံရှိသည်။.."
သပြေပင်ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကီလီမန်ဂျာရိုတောင်
ကီလီမန်ဂျာရိုတောင်သည် တန်ဇေးနီးယားနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ရှိသော တောင် ဖြစ်သည်။ ဆွာဟီလီ ဘာသာစကားဖြင့် တောက်ပနေသော တောင်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကီလီမန်ဂျာရိုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သီးသန့်ရပ်တည်နေသော တောင်များတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်ပြီး အောက်ခြေမှ ၄၆၀၀ မီတာ (၁၅၀၀၀ ပေ) မြင့်သည်။ အာဖရိက တွင် အမြင့်ဆုံးတောင် အဖြစ် ၅၈၉၅ မီတာ (၁၉၃၄၀ ပေ) အမြင့် ဖြင့် စာရင်းဝင်သည်။ ကီလီမန်ဂျာရိုတောင်မှ ကြည့်လျှင် ပတ်ဝန်းကျင် မြေပြန့်များသို့ ရင်သပ်ရှုမောဖွယ်ရာ မြင်ကွင်းကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ဥပဒေ
သမိုင်းတစ်လျှောက် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ စံသတ်မှတ်ချက်များ
"အမျိုးသမီးများ၊ ကလေးများ၊ ဘုန်းတော်ကြီးများနှင့် ရသေ့များ၊ အသက်ကြီးသူများ၊ မျက်စိကွယ်နေသူများနှင့် ရူးသွပ်နေသူများ ကဲ့သို့ စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခြင်းမရှိသူများ"ကို ကိုယ်ထိလက်ရောက်စော်ကားခြင်း မပြုရန် အစ္စလမ်ဥပဒေတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ပထမခါလိဖ် (မိုဟာမက်အရိုက်အရာကို ဆက်ခံသူတို့၏ဘွဲ့) အဘူဘာခါ (Abu Bakr)က "ကိုယ်အင်္ဂါဖြတ်တောက်ခြင်းမပြုနှင၊ကလေးငယ်များ သို့မဟုတ် အသက်ကြီးသူအမျိုးသား သို့မဟုတ်အမျိုးသမီးများကို မသတ်နှင့။ ထန်းပင်ထိပ်များကို ဖြတ်ခြင်းသော် လည်းကောင်း၊ မီးရှို့ခြင်းသော်လည်းကောင်း မပြုနှင့်။
လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုဆိုင်ရာ စံသတ်မှတ်ချက်များကို စနစ်တကျ စီစဉ်ပြဋ္ဌာန်းခြင်း
သို့သော်လည်း ၁၉ ရာစုဒုတိယနှစ်လည်ပိုင်း မတိုင်ခင်အချိန်အထိ ပိုမိုစနစ်ကျသော ချဉ်းကပ်မှုများကို အစမပြုနိုင်သေးချေ။ အမေရိကန်နိုင်ငံမှ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်သူဂျာမန်လူမျိုး ဖရန်စစ်စ်လီဘာ(Francis Lieber) သည် မြောက်ပိုင်းတပ်မတော်အတွက် လီဘာကုတ်ဒ် ခေါ်လီဘာကိုဓဥပဒေ (Lieber Code)ဟု ဂုဏ်ပြု အမည်ပေးထားသော ကိုဓဥပဒေကျင့်ထုံးတစ်ခုကို ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ လီဘာကိုဓဥပဒေတွင် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားသော နေရာများရှိ အရပ်သားပြည်သူများကို ထောက်ထားညှာတာစွာပြုမူရမည်ဟု ပါရှိသည်။ စစ်သုံ့ပန်းများကို ကွပ်မျက်ခြင်းမှလဲ တားမြစ်ထားသည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ခရိုင်မီးန်းစစ်(Crimean War)အတွင်း ဖလောရင့်စ်နိုက်တင်ဂေးလ်(Florence Nightingale)နှင့် ဆိုလ်ဖာရင်နိုတိုက်ပွဲတွင် ဒဏ်ရာရသောစစ်သားများအတွက် လုပ်ဆောင်ပေးသော ဂျီနီဗာမြို့သား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် ဟင်နရီဒူးနန့် (Henry Dunant)ကဲ့သို့ လူပုဂ္ဂိုလ်အများအပြားတို့ ပါဝင်ဆောင်ရွက်မှုများကြောင့် စစ်၏ဒုက္ခသည်များ၏ ဆင်းရဲဒုက္ခများကို တားဆီးဖို့ရန် ကြိုးစားရာတွင် ပိုပြီးစနစ်တကျရှိသော ကြိုးပမ်းမှုများအဖြစ်သို့ ဦးဆောင်လမ်းပြခဲ့သည်။
ဒူးနန့်သည် ၎င်းကိုယ်တိုင်တွေ့မြင်ခဲ့ရသော ထိတ်လန့်ဖွယ်အနိဋ္ဌာရုံများကို ဖော်ပြထားသည့် ဆိုလ်ဖာရင်နိုသို့အမှတ်တရ (A Memory of Solferino)ဟု အမည်ပေးထားသော စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ရေးသားခဲ့သည်။ အလွန်တုန်လှုပ် ချောက်ချားဖွယ်ရာကောင်းသော သူ၏မှတ်တမ်းများက ၁၈၆၃ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီကော်မတီ (ICRC)ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ဖို့ ဦးတည်စေခဲ့ပြီး၊ ၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် ဂျီနီဗာ၌စည်းဝေးခဲ့သော ညီလာခံတွင် စစ်မြေတလင်းတွင် စစ်တပ်များမှ ဒဏ်ရာရရှိသူများ၏ အခြေအနေ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာခြင်းအတွက် ဂျီနီဗာသဘောတူညီချက် ကိုရေးဆွဲခဲ့သည်။
ဂျီနီဗာဥပဒေသကို လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အခြေခံသဘောတရားက တိုက်ရိုက်လှုံ့ဆော်နေပါသည်။ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွင် ပါဝင်ခြင်းမရှိသောသူများနှင့် စပ်ဆိုင်နေသကဲ့သို့ မစွမ်းဆောင်နိုင်သော (နာမကျန်း၊ ဒဏ်ရာရ၊ ချုပ်နှောင်ခံနေရသော စစ်မှုထမ်းများအပါအဝင်) စစ်မှုထမ်းများနှင့်လည်း စပ်ဆိုင်ပါသည်။ အကာအကွယ်ပေးခြင်းနှင့် ICRC ကဲ့သို့ မျက်နှာမလိုက်သော လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အဖွဲ့အစည်းများက ဆောင်ရွက်သော လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု အကူအညီတို့အတွက် အခြေခံ ဥပဒေကို သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းပေးပါသည်။[19] ဤသို့အာရုံစိုက်မှုကို ဂျီနီဗာသဘောတူညီချက်များတွင် တွေ့နိုင်သည်။
ဂျီနီဗာသဘောတူညီချက်များ
ဂျီနီဖာသဘောတူညီချက်များသည် လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခအတွင်း ပါဝင်တိုက်ခိုက်နိုင်ခြင်း မရှိတော့သူများနှင့် အရပ်သားများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အလေးထားသော ၁၈၆၄ မှ ၁၉၄၉ ခုနှစ်ကြား အဆင့်ဆင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာသော လုပ်ငန်းစဉ်၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်၏ ရလဒ်တစ်ခုအနေဖြင့်သဘောတူညီချက် လေးခုလုံးကို ယခင်မူဟောင်းများနှင့် ၁၉၀၇ ဟိတ်(ဂ်)သဘောတူညီချက်အချို့မှ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ အခြေခံပြီး ပြန်လည်စိစစ်ပြင်ဆင်ခဲ့ကာ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝန်းမှ စတင်ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ညီလာခံများသည် စစ်ဆင်နွှဲမှု နည်းစနစ်အချို့ကို တားမြစ်ခြင်းနှင့် ပြည်တွင်းစစ်များ၏ အရေးကိစ္စများကို ရည်ညွန်းခြင်းတို့နှင့် ပတ်သက်သော လိုအပ်ချက်များကို ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ဂျီနီဗာသဘောတူညီချက်များမှာ - ထို့အပြင် ဂျီနီဗာ သဘောတူညီချက်သို့ အပိုဖြည့်စွက် ပြင်ဆင်ခြင်း စာချုပ်မူကြမ်းသုံးခုကို ထပ်ထည့်ထားသည် - ၁၉၄၉ ဂျနီဖာသဘောတူစာချုပ်ကို ၁၈၆၄တွင် စတင်ခဲ့သော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု၏ ရလဒ်အဖြစ် ရှုမြင်နိုင်သော်လည်း ယနေ့အချိန်အခါ၌ ၎င်းတို့တွင် “စုစုပေါင်း ပူးပေါင်းပါဝင်မှု ၁၉၄ ပါတီ ရရှိပြီးဖြစ်သည်”။ ဤသည်မှာ ၎င်းတို့သည် နိုင်ငံတကာ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ အားလုံးနီးပါးကို အကျိုးသက်ရောက်မှုသည့် အဓိပ္ပာယ်ပင် ဖြစ်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ဥပဒေနှင့် စစ်ဥပဒေကြား သမိုင်းကြောင်းဆိုင်ရာ ပေါင်းစည်းမှု
လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှုကို အလေးပေးသော ပညတ်ချက်များကို ဟိတ်(ဂ်)ဥပဒေတွင် တွေ့ရှိနိုင်သော်လည်း(ဆိုလိုသည်မှာ သိမ်းပိုက်နယ်မြေများတွင် အချို့သော စစ်သုံ့ပန်းများနှင့် အရပ်သားများကို အကာအကွယ်ပေးရေး) ၁၉၇၇ ဂျီနီဖာသဘောတူညီချက်၏ နောက်ဆက်တွဲ သဘောတူညီချက်များကို လိုက်နာဆောင်ရွက်မှုနှင့်အတူ ဥပဒေ နှစ်ခု၏ အားထုတ်မှုများသည် တူညီတိုက်ဆိုင်လာခဲ့သည်။ သို့သော် နိုင်ငံတကာ နှင့် ပြည်တွင်း လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခများအတွင်း ဒုက္ခရောက်ကြရသူများကို အကာအကွယ်ပေးရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော ၁၉၇၇ နောက်ဆက်တွဲ သဘောတူညီချက်များသည် ဟိတ်(ဂ်) ဥပဒေနှင့် ဂျီနီဖာသဘောတူစာချုပ်နှစ်ခုလုံး၏ ကဏ္ဍများသာမက အရေးကြီးသော လူ့အခွင့်အရေး ပညတ်ချက်များကိုပါ တရားဝင်ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု ဥပဒေ အခြေခံ စည်းမျဉ်းများ
5 မည်သူမျှ နှိပ်စက်ညှင်းပန်းခံရခြင်း၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အပြစ်ဒဏ်ပေးခံရခြင်း သို့မဟုတ် ရက်စက်သော ပြုမူဆက်ဆံမှုခံရခြင်း သို့မဟုတ် အရှက်ရစေသော ပြုမူဆက်ဆံမှုခံရခြင်း မရှိစေရ။
ဥပမာများ
ထိုသို့သော ဥပဒေသများ၏ လူသိများသော ဥပမာများတွင် ကြက်ခြေနီ အမှတ်အသားပါ သူနာတင်ယာဉ်များ သို့မဟုတ် ဆရာဝန်များကို တိုက်ခိုက်မှုကို တားမြစ်ခြင်း ပါဝင်သည်။ ယာယီစစ်ပြေငြိမ်းခြင်း အမှတ်အသားပြ အလံအဖြစ် ယူဆထားသော အလံဖြု ကိုင်ဆောင်ထားသော လူတစ်ဦး သို့မဟုတ် ယာဉ်တစ်စီးကို ပစ်ခတ်ခြင်းကိုလည်း တားမြစ်ထားသည်။ အကြောင်းမှာ အလံဖြူကိုင်ဆောင်ခြင်းသည် လက်နက်ချရန် သို့မဟုတ် အဆက်အသွယ် ပြုလုပ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ကို ရည်ညွှန်းသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ကြက်ခြေနီအဖွဲ့ သို့မဟုတ် အလံဖြူအမှတ်အသားအားဖြင့် ကာကွယ်မှုရထားသော လူပုဂ္ဂိုလ်များသည် ဆက်လက်၍ ကြားနေသဘောထား ထားရှိမည်ဟု မျှော်လင့်ရပြီး ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင်သည် စစ်ဖြစ်ပွားမှုကဲ့သို့သော လုပ်ဆောင်မှုများတွင် မပါဝင်နိုင်ပါ။ အမှန်စင်စစ် အလံဖြူ သို့မဟုတ် ကြက်ခြေနီ အကာအကွယ်အောက်တွင် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခြင်းသည် စစ်ဥပဒေကို ချိုးဖောက်မှု တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဤစစ်ဥပဒေ ဥပမာများသည် စစ်ကြေညာခြင်း၊ (ကုလသမဂ္ဂ ပဋိညာဉ်စာတမ်း (၁၉၄၅) အခန်း ၂၊ နှင့် ပဋိညာဉ်ပါ အခြားသော အခန်းများ၊ စစ်ကြေညာရန် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ အခွင့်အရေးကို ဖြတ်ခြင်း၊ နျူရင်ဘတ် စစ်ခုံရုံးအမှုများတွင် ဂျာမဏီကို ဆန့်ကျင် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း ပိုမို စောပြီး အကျိုးသက်ရောက်မှု မရှိသည့် ၁၉၂၈ ခုနှစ်က ကဲလော့(ဂ်)-ဘရန်း သဘောတူညီချက် ကို အတည်ပြုလက်မှတ်ရေးထိုးထားသော နိုင်ငံများအတွက် ပြုလုပ်သကဲ့သို့)၊ လက်နက်ချခြင်းကို လက်ခံခြင်းနှင့် စစ်သုံ့ပန်းများကို ပြုမူဆက်ဆံခြင်း၊ ရက်စက်ယုတ်မာမှုများကို ရှောင်ရှားခြင်း၊ အရပ်သားများကို ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုကို တားမြစ်ခြင်း၊ နှင့် လူမဆန်သော အချို့ လက်နက်များကို တားမြစ်ခြင်းတို့ကို ရည်ညွှန်းသည်။ လိုအပ်ချက်များ ပြည့်စုံမှုမရှိဘဲ စစ်ပွဲတွင် ပါဝင်ရန်မှာ စစ်ဥပဒေကို ချိုးဖောက်မှု တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ထိုအထဲတွင် ထူးခြားသော ယူနီဖောင်း သို့မဟုတ် အလွယ်တကူ ခွဲခြားနိုင်သော အမှတ်တံဆပ်များကို ဝတ်ဆင်ခြင်းနှင့် လက်နက်များကို ထင်ထင်ပေါ်ပေါ်သယ်ဆောင်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ရန်ဘက်၏ ယူနီဖောင်းကို ဝတ်ဆင်ခြင်းဖြင့် အခြားဘက်မှ စစ်သားယောင် ဆောင်ခြင်း နှင့် ဓားစာခံကို ဖမ်းယူသကဲ့သို့ ထိုယူနီဖောင်းဖြင့် ခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားခြင်းကို တားမြစ်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ(ICRC) သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှု ဥပဒေကို ထိန်းချုပ်မှု အာဏာပိုင်အဖြစ် ရှင်းလင်းစွာ အမည်ခံထားသည့် တစ်ခုတည်းသော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ ICRC ၏ တရားဝင် လုပ်ပိုင်ခွင့်သည် ၁၉၄၉ ဂျီနီဖာသဘောတူညီချက် လေးခုနှင့် ယင်း၏ ကိုယ်ပိုင် ဥပဒေများမှ အခြေခံ၍ ဆင်းသက်လာသည်။“အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြက်ခြေနီ ကော်မတီ(ICRC) သည် သမာသမတ်ကျပြီး ကြားနေဝါဒ လက်ကိုင်ထားကာ အမှီအခိုကင်းသည့် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူသားချင်း စာနာထောက်ထားမှု အပြည့်အဝဖြစ်စေရေး ရည်မှန်းချက်သည်  စစ်ပွဲနှင့် ပြည်တွင်းအကြမ်းဖက်မှုဒဏ်ကို ခံစားရသော ဒုက္ခသည်များ၏ အသက်နှင့် သိက္ခာကို ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရန်နှင့် ၎င်းတို့ကို အကူအညီ ထောက်ပံ့ပေးရန်ဖြစ်သည်။	” — ICRC ၏ ရည်မှန်းချက်
အကြမ်းဖက်ခြင်းများနှင့် ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်း
၎င်းတို့ကို ထိန်းသိမ်းထားသော အာဏာပိုင်သည် လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခ အခြေအနေ သို့မဟုတ် စစ်ပွဲအတွင်းတွင် ရှိနေပြီး ၎င်းတို့သည် တရားမဝင်သော တိုက်ခိုက်ရေးသမား ဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရှိရသည့် အချိန်အထိ သူလျှိုများနှင့် အကြမ်းဖက်များသည် စစ်ဥပဒေ၏ အကာအကွယ် ရရှိနိုင်သည်။ အခြေအနေများပေါ်မူတည်ပြီး ၎င်းတို့ကို ၎င်းတို့၏ အပြုအမူအတွက် နိုင်ငံသား ဥပဒေ သို့မဟုတ် စစ်ခုံရုံးကို လိုက်နာရဖွယ်ရှိပြီး လက်တွေ့တွင် နှိပ်စက်ညှင်းပန်းခံရခြင်းနှင့်/သို့မဟုတ်ကွပ်မျက်ခံရခြင်းရှိလေ့ရှိသည်။ စစ်ဥပဒေသည် ၎င်းတို့လုပ်ဆောင်နိုင်မှုနယ်ပယ်ပြင်ပတွင် ရှိသည့်ထိုသို့သော လုပ်ဆောင်မှုများကို အတည်ပြုခြင်း သို့မဟုတ် အရေးယူခြင်း မရှိပါ။ နှိပ်စက်ညှင်းပန်းမှု ဆန့်ကျင်ရေး ကုလသမဂ္ဂ သဘောတူစာချုပ်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော နိုင်ငံများသည် မည်သည့်အကြောင်းရင်းနှင့်မဆို မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ နှိပ်စက်ညှင်းပန်းမှု မပြုရန် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ဝန်ခံကတိပြုထားသည်။ ပဋိပက္ခပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် စစ်ဥပဒေ၏ မည်သည့်အချက်ကိုမဆို၊ အထူးသဖြင့် ရက်စက်ယုတ်မာမှုကို ကျူးလွန်ထားသည့် ပုဂ္ဂိုလ်သည် စစ်ပွဲဆိုင်ရာ ရာဇဝတ်မှုများအတွက် ဥပဒေလုပ်ငန်းစဉ်ဆင့်ဆင့်ဖြင့် တစ်ဦးချင်းစီ တရားစီရင်ခြင်း ခံရနိုင်သည်။
အုတ်အိုင်ရွာ၊ သခွတ်ချောင်း
အုတ်အိုင်ရွာ၊ သခွတ်ချောင်း
မေဇီတူလာရွာ၊ မောင်နှမ
မေဇီတူလာရွာ၊ မောင်နှမ
သမန်းကျား
သမန်းကျားဆိုသည်မှာ လူက ကျားအဖြစ်ပြောင်းလဲသော မိစ္ဆာအတတ် တစ်မျိုးဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ခရက်ကာ
ခရက်ကာ (Cracker) အမျိုးမျိုးရှိသည်။ ခရက်ကာများသည် ငွေကြေးပေးဝယ်ရသော ဆော့ဖ်ဝဲရ် များကို အခကြေးပေးစရာမလိုပဲ အဆင်သင့်အသုံးပြုနိုင်အောင် ဆောင်ရွက်ပေးသော Developers များဖြစ်ကြသည်။
သမန်းကျား
ဝေါဟာရဖြစ်ပေါ်လာပုံ
မူလအမည်မှာ ရှမ်းစကားထမန် ဖြစ်သည်။ ထမန်ကျားဟု ခေါ်ရာမှ ကာလရွေ့လျားလာသော် သမန်းကျား ဖြစ်လာသည်။ ချင်းတွင်းမြစ်ညာတွင် (ထမံသည်)ထမံသီရွာဟူ၍ ရှမ်းလူမျိုးများ နေထိုင်သောရွာ ယခုတိုင်ရှိသေးသည်။ အင်းတော်ကြီးအိုင်ဝန်းကျင်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ညာတွင် နေထိုင်ကြသော ရှမ်းနီလူမျိုးတို့က လူမှဖြစ်သောကျားကို မော်လခေါင်ကျား ဟုခေါ်ကြသည်။
ထမန်တို့၏ဘိုးဘွားများ
ထမန်တို့သည် ရှမ်းလူမျိုးများဖြစ်ကြပြီး တစ်ချိန်က အင်းတော်ကြီးအိုင် ဖြစ်လာမည့်နေရာတွင် စည်ခမ်း အမည်ရှိသည့်မြို့ကို တည်ထောင်နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ စည်ခမ်းမြို့ ရေအောက်ရောက်သွားပြီးနောက် ကျန်ခဲ့သောအဆက်အနွယ်များသည် အနောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားကြပြီး အခြားသူများနှင့် သွေးနှောခြင်းမပြုဘဲ(အခြားသူများကလည်း ယင်းတို့နှင့် သွေးနှောခြင်းမပြု)သီးခြားနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ အခြားသူများက ယင်းတို့ကို ထမန်များ ဟုခေါ်ကြသည်။ ထမန်တို့ကလည်း မိမိတို့ပညာများကို သားစဉ်မြေဆက် သင်ကြားပေးခဲ့ပြီး ပြင်ပသို့ မပေါက်ကြားအောင်ထိန်းသိမ်းခဲ့ကြသဖြင့် ယင်းပညာတတ်ကြောင်း အခြားလူများမသိနိုင်ကြချေ။ ရှမ်းလေးမြို့ရာဇဝင်တွင် စည်ခမ်းမြို့မှ မင်းသားတစ်ယောက်သည် ကျားဖြူဘဝနှင့် တောလိုက်နေစဉ် တာပိန်မြစ်ညာရှိ တိုင်းပြည်တစ်ခုမှ ရေထဲမျှောလာသော အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် အိမ်ထောင်ကျရာမှ မွေးဖွားလာသော ကလေးများသည် နောင်ကြီးပြင်းလာချိန်တွင်မိုးညှင်း၊မိုးကောင်းမြို့၊မိုးမိတ်မြို့များကိုတည်ထောင်သည်ဟု ပါရှိသည်။
ခရက်ကာ
Activation Cracking Serial Key
Serial Key သည် အသုံးပြုသူ (user) များကြားတွင် ပြန့်သွားနိုင်သည်၊ ထို့ကြောင့် Activation ထပ်လုပ်ရန် Software company များမှ ကြိုးစားပြန်ပါသည်။ Activation ဆိုတာက  ကျွန်တော်တို့ရဲ့ Serial Key ကိုအင်တာနက်ကတစ်ဆင့် သူတို့ဆီပို့ရမယ်။  သူတို့က အဲဒီ Serial Key ကို အစစ်ဟုတ်မဟုတ်စစ်၊ ဟုတ်တယ်ဆိုမှ Activation code ပြန်ထုတ်ပေး၊ အဲဒီ Activation Code ကိုမှကျွန်တော်တို့သုံးနေတဲ့ Software မှာ ပြန်လာထည့်၊အဲဒီဖြစ်စဉ်ကို ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ ဘယ်လိုပဲ ထိန်းချုပ်ထိန်းချုပ်  အင်တာနက်ကတစ်ဆင့် သူတို့ဆီပို့ရမယ် ဆိုတဲ့နေရာမှာအင်တာနက်မရှိတဲ့သူတွေအတွက်  ဖုန်းလိုင်းမှတစ်ဆင့် ဆက်သွယ် ပြောဆိုရမယ်ဆိုပြီး ရွေးချယ်ခွင့်ပေးရသေးပါတယ်။  အဲဒါဟာ အဓိကအားနည်းချက်ပါပဲ။ ဥပမာပြောရရင် Photoshop CS2 ကို တင်တဲ့အခါမှာ Serial Key ထည့်ရတယ်။  ပြီးရင် Photoshop က Activation လုပ်ရပါတယ်။ Activation ဖို့အတွက် Photoshop က Activation Number ထုတ်ပေးပါတယ်။  တကယ်တမ်းလုပ်ရမှာက အဲဒီ Activation ID ကို သူ့တို့ဆီ အင်တာနက်၊ ဒါမှမဟုတ် ဖုန်းကတစ်ဆင့် ပြန်ပို့။ ပြီးကျမှ သူတို့က Activation Code ပြန်ပို့ပေး။ အဲဒါကို Cracker တွေက သူတို့ထုတ်ပေးတဲ့ Activation Number  ပေါ်မူတည်ပြီး Activation Code ရအောင်ထုတ်ပါတယ်။Photoshop CS2 ကို Activation လုပ်တဲ့အခါမှာ  Photoshop ကထုတ်ပေးတဲ့ Activation Number ကို copy ကူးရပါတယ်။ ပြီးတော့ Keygen ထဲမှာ သွား Paste လုပ်၊  Generate Activation Code ကိုနှိပ်။ ထွက်လာတဲ့ Activation Code ကိုမှ ပြန် copy ကူးပြီး Photoshop မှာ ပြန်သွားထည့်ရပါတယ်။  Photoshop ကိုထုတ်တဲ့ Adobe Company ကို မဆက်သွယ်ဘဲ Keygen လေးနဲ့တင် ခိုးသုံးလိုက်တာလို့ ပြောနိုင်ပါတယ်။
သမန်းကျား
ကျားအဖြစ်ပြောင်းလဲပုံ
ယင်းအတတ်ကိုတတ်သောသူသည် မိတ်ဆွေတစ်ယောက်နှင့်အတူ တောထဲဝင်သည်။ ကျားဖြစ်သွားချိန်တွင် အကိုက်မခံရစေရန် မိတ်ဆွေဖြစ်သူက သစ်ပင်အမြင့်ပေါ်တက်ပြီးနောက် ထမန်လူက အဝတ်အစားများချွတ်ပြီးနောက် သေးပေါက်ကာဂါထာရွတ်၍ ကျွမ်းပစ်လိုက်ပါက ကျားဖြူအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထို့နောက်အမဲလိုက်သည်။ အမဲကောင်ကိုချီယူလာပြီး ပြန်လာချိန်တွင် မိတ်ဆွေဖြစ်သူက သစ်ပင်ပေါ်မှနေ၍ လူအဝတ်အစားများပြသပေးရသည်။ ထိုအခါ သတိပြန်လည်လာပြီး လူအဖြစ်ပြန်ရောက်ရှိလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အကယ်၍ ကျားဖြူသည် တောထဲတွင် မျက်စိလည်သွားပါက သို့မဟုတ် လူအဝတ်အစားကို ပြန်မတွေ့ရပါက လူပြန်မဖြစ်တော့ဘဲ တစ်သက်လုံး ကျားဘဝရောက်သွားတော့သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ခရက်ကာ
Executable File & Others File Adding Cracking
တချို့ Software တွေကျတော့ Serial လည်းမတောင်းပါ။ Activation လည်းမတောင်းပါ။ ဒါပေမဲ့ သုံးပြီး တစ်ပတ်လောက်နေမှ register လုပ်ခိုင်းပါသည်။ အင်တာနက်နှင့်သာ လုပ်ခိုင်းပါသည်။ ထိုကဲ့သို့ software မျိုးဆိုလျှင် exe file ကိုအစားထိုးလုပ်ခြင်းဖြင့် Crack လုပ်ရသည်။  ဥပမာပြရလျှင် Photoshop CS3 ဆိုလျှင် Installer CD အတွင်းရှိ Crack Folder ထဲတွင်ရှိသော Photoshop.exe File ကို Copy ကူးပြီး  C:\Program Files\Adobe\Photoshop CS3 Folder ထဲသို့ replace လုပ်ရခြင်းမျိုးကို ခေါ်ပါသည်။ တခါတရံတွင်တော့ .exe File မဟုတ်ဘဲ .dll ဖိုင်များကို သွားထည့်ရခြင်းမျိုးလည်းရှိတတ်သည်။
သမန်းကျား
အတတ်ပညာကို အသုံးပြုပုံ
ခရီးသွားလာရာတွင် လူခန္ဓာကိုယ်ဖြင့် သွားလာသည်ထက် ကျားခန္ဓာကိုယ်ဖြင့်သွားလာသည်က များစွာသက်သာခြင်း၊ အမဲလိုက်ရာတွင် လက်နက်ကိရိယာမလိုပဲ အချိန်ကုန်၊ လူပမ်း သက်သာခြင်းကြောင့် ယင်းလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးပြုသည်။ ယခုအခါ ယင်းအယူအဆများ ကွယ်ပျောက်သလောက်ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။
ခရက်ကာ
Registration File Cracking
တချို့ Company တွေကထုတ်တဲ့ Software တွေကျတော့ သူတို့ software ကို သုံးနိုင်ရန် registration file လေးတစ်ခုကို ထည့်ပေးရခြင်းမျိုးလည်း ရှိသည်။ ဥပမာ Kaspersky Antivirus 7.0 ဆိုလျှင် ထိုကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။  Kaspersky ကို သုံးနိုင်ရန်အတွက် License Key ဆိုသော ဖိုင်တစ်ဖိုင်ကို ထည့်ပေးရသည်။ တစ်နှစ်သုံးနိုင်သော License key၊ နှစ်နှစ်ခံသော License Key စသည်ဖြင့် များစွာရှိသည်။  ကွန်ပျူတာတစ်လုံးနှင့်တစ်လုံး License Key တူ၍မရပါ။ Kaspersky ကို Crack လုပ်ရန်ထို License key ကို အင်တာနက်ထဲရှာရသည်။ တွေ့တဲ့အခါမှာ ကောက်ထည့်။  ပြီးတော့မှ Automatic Updates ကို disable လုပ်ရသည်။ မဟုတ်လျှင် Automatic Updates လုပ်တဲ့အခါ ကိုယ့် Kaspersky ရဲ့ License Key ကို  လှမ်းကြည့်တဲ့အတွက် ခိုးသုံးထားမှန်း သိသွားနိုင်သည်။
Crack လုပ်ခြင်း၏ အကျိုးရလဒ်များ
Crack ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် Software ကို Free သုံးရနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း မသမာသူလူတချို့ Crack File များတွင် Virus များ၊ Spyware များပါတွဲထည့်ပေးတတ်သည်။ ထို့ကြောင့် crack ဖိုင်အသုံးပြုသူများအနေနဖြင့် ဗိုင်းရပ်စ်အကိုက်ခံရခြင်း၊ အချက်အလက်များ အခိုးခံရခြင်းမျိုးများ ဖြစ်နိုင်သည်။
ပန်သပွတ်
ပန်သပွတ်
ဆက်ရက်လည်နက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
လခေါဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
လခေါဂါးရွာ(Lahkawgar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ခိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၈၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်အွတ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နမ့်အွတ်ရွာ (Namaut)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၂၂ ဦး၊ မ ၃၀၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝဲဒေါင့်ရွာ၊ သခွတ်ချောင်း
ဝဲဒေါင့်ရွာ၊ သခွတ်ချောင်း
ရှင်ဥဩစေတီတော်
ရှင်ဥဩစေတီတော် သည် ထားဝယ်မြို့၊ ပိန္နဲတောရပ်ကွက်၊ ရွှေကျောင်းကြီးဝင်းအတွင်း၌ တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
မင်းရှင်ဇော် (ဝါ) သို့မဟုတ် ရွှေတောင်စားမင်းသည် ၁၁၂၂ ခုနှစ်တွင် ပိန္နဲတောရပ်၊ ရွှေကျောင်းကြီးနေရာ၌ နန်းတော်တည်၍ နန်းစံခဲ့သည်။ မင်းရှင်ဇော်သည် ရှင်ဥဩစေတီတော်ကို နန်းဦးစေတီအဖြစ် တည်ခဲ့သည်။ ထိုမင်းသည်ပင် ၁၁၂၄ ခုနှစ်တွင် ရွှေတောင်စားစေတီကို တည်ခဲ့ပြန်သည်။
ရှင်ဥဩစေတီတော်သည် ဖောင်းရစ် ၁၁ ခုရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများ
ဆော်ရေး (ထက်)ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ဆော်ရေး (ထက်)ရွာ (Hsawyay (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ရီလုံရီကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရီလုံရီကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၇၉ ဦး၊ မ ၂၈၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ကတ်ရွာ၊ မွတ်လုံ
မန်ကတ်ရွာ (Mankat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မွတ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၈၅ ဖြစ်သည်။
ချောဘွဲဒိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ချောဘွဲဒိုးရွာ(Chawbwedoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ခေါပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဆွိုက်
ကျောက်ဆွိုက် (, ၁၉၉၅ ဩဂုတ် ၁၅ မွေး)သည် လျောင်နင်ပြည်နယ်၊ လင်ယွင်မြို့တွင် မွေးဖွားပြီး၊ တရုတ် တိုက်ကွမ်ဒိုအားကစားသမား ဖြစ်ကာ၊ ၂၀၁၆ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ၌ အမျိုးသား ၅၈ ကီလိုတန်း ရွှေတံဆိပ် ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ပြီးနောက် အိုလံပစ်ဆုရ တရုတ်ပထမဆုံး တိုက်ကွမ်ဒို ကျားလက်ရွေးစင် ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၇ ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံပြိုင်ပွဲတွင် ရွှေတံဆိပ်ရသည်။ ၂၀၁၅ အစောပိုင်းတွင်မူ တတိယဆုသာ ရသည်။ ၂၀၁၈ အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ၌ တရုတ်အလံကိုင် ဆောင်ရွက်ပြီး၊ ယင်းပြိုင်ပွဲတွင် ငွေတံဆိပ်ရသည်။
၂၀၀၆ တွင် တိုက်ကွမ်ဒို စတင် လေ့ကျင့်သည်။ ၂၀၁၁ တွင် ကျန်းစူးပြည်နယ် (Jiangsu Province) တိုက်ကွမ်ဒိုအသင်းသို့ ဝင်ရောက်သည်။ ရှီးနန်တက္ကသိုလ် (Southwest University) ၂၀၁၃ ဆင်း လေ့ကျင့်ရေး ထူးချွန်ကျောင်းသား ဖြစ်သည်။ ချစ်သူ ကျိန့်ကျူးယင်း မှာလည်း တိုက်ကွမ်ဒို အားကစားသမားပင် ဖြစ်ကာ၊ ရီယိုဒီ အိုလံပစ် အမျိုးသမီး ၆၇ ကီလိုအထက် တန်းတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ ရွှေတံဆိပ် ရခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၁၇ တွင် တရုတ်အားကစားကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က အမျိုးသမီးဘောလီဘောအားကစားသမား ကျူးထင် (朱婷)၊ တိုက်ကွမ်ဒိုအားကစားသမား ကျောက်ဆွိုက်တို့ကို တိုကျိုအိုလံပစ်ဖွင့်ပွဲ၌ တရုတ်ပြည်ကိုယ်စားပြု အလံကိုင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်စေမည်ဟု ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။.
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:တရုတ် အမျိုးသား အားကစားသမားများ ကဏ္ဍ:၁၉၉၅ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
Grand Theft Auto V
Grand Theft Auto V (GTA V) သည် ဗြိတိန်အင်ပိုင်ယာရှိ ရော့ခ်စတားနော့သ်မှ ပြုလုပ်ပြီး ရော့ခ်စတားဂိမ်းမှ တင်သွင်းမည်ဖြစ်သည့် လာမည့် အိုးပင်းဝေါ၊ အက်ရှင်စွန့်စားခန်း ဗီဒီယိုဂိမ်း ဖြစ်သည်။ ဂိမ်းသည် ၂၀၀၈ Grand Theft Auto IV ဂိမ်းထုတ်လုပ်ပြီး ပထမဆုံးအကြိမ် သီးသန့် အမည်ဖြင့် စတုတ္ထ era အဆုံး၊ ပဉ္စမမြောက် era ဖြင့် ထွက်ရှိမည့် ဂိမ်းဖြစ်သည်။ အားလုံးပေါင်း ၁၅ခုမြောက် ဂိမ်းဖြစ်သည့် GTA V သည် လက်ရှိ လော့စ်အိန်းဂျလိစ်ကို အခြေခံ ရေးဆွဲထားသော ဆန်အန်ဒရီးရက်စ်စတိတ်ရှိ၊ လော့စ်ဆန်းတို့စ်မြို့တွင် ကစားရမည်ဖြစ်သည်။ လော့စ်ဆန်းတို့မျာ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိသော Grand Theft Auto: San Andreas ဂိမ်းထဲရှိ မြို့သုံးမြို့အနက် တစ်မြို့အနေဖြင့် ပါဝင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
တရားဝင် ဝက်ဘ်ဆိုဒ်
Grand Theft Auto V
ကြာညို
ကြာညို
ကဏ္ဍ:ရေနေပင်များ
စေသူရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
စေသူရွာ (Saythu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စုန်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၈၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ)
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ) သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူ-ရေစကြို ကားလမ်းမကြီး၏ ဘေးတွင် တည်ရှိသည်။‌ ပခုက္ကူမြို့မှ ၈ မိုင် ၄ ဖာလုံ ခန့် ကွာ‌ဝေးသည်။ တက္ကသိုလ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၀၀.၃၂ ဧက ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ပခုက္ကူ) ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အစိုးရစက်မှု လက်မှုသိပ္ပံကျောင်း အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ် အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ဝါဒမ်းကထောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးကျွန်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ဇီးကျွန်းရွာ (Zeekyun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဇီးကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်ထောင်ဖောက်ခဲ့စဉ်က (စာအုပ်)
သရက်ထောင်ဖောက်ခဲ့စဉ်က စာအုပ်သည် မြန်မာစာရေးဆရာ အောင်သင်း၏ ဖြစ်ရပ်မှန် စွန့်စားခန်းစာအုပ် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဇွန်ပွင့်စာအုပ်တိုက် မှ ပထမအကြိမ်အဖြစ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
တလှိုင်မှီ
တလှိုင်မှီ
ကျွန်းဦးရွာ၊ သခွတ်ချောင်း
ကျွန်းဦးရွာ၊ သခွတ်ချောင်း
ဒီအန်အေ
DNA (ဒီအန်အေ) ဆိုသည်မှာ deoxyribonucleic acid (အသံထွက် ဒီအောက်စီရိုင်ဗိုနျူကလစ်အက်ဆစ်) ၏ အတိုကောက် စာလုံးဖြစ်သည်။ ဒီအန်အေသည် သတ္တဝါ၊ အပင်နှင့် ဗက်တီးရီးယားအပါအဝင် သက်ရှိအားလုံး၏ မျိုးဗီဇသင်္ကေတ (genetic code) ပါဝင်သည့် မော်လီကျူးဖြစ်သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးများသည် ဒီအန်အေကို အသုံးပြု၍ သက်ရှိများအား ရောဂါကူးစက်စေသည်။ ဒီအန်အေကို သက်ရှိများ၏ ကလာပ်စည်းတိုင်းတွင် တွေ့ရှိရပြီး ယင်းကလာပ်စည်းအား မည်သို့သော ပရိုတိန်းကို ထုတ်လုပ်ရမည်ဟု ညွှန်ကြားသည်။ ကလာပ်စည်း၏ ပရိုတိန်းသည် ယင်းကလာပ်စည်း၏ အစွမ်းသတ္တိကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ နောက်မျိုးဆက် ရင်သွေးများသည် ယင်းတို့၏ မိဘများထံမှ ဒီအန်အေကို ဆက်ခံကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရင်သွေးများသည် မိဘများနှင့် အသားအရောင်၊ ဆံပင်အရောင်၊ မျက်လုံးအရောင် စသည့် ရုပ်အင်္ဂါအားဖြင့် ဆင်တူကြခြင်းဖြစ်သည်။ လူတဦး၏ ဒီအန်အေသည် မိခင်နှင့် ဖခင်တို့ဆီမှ တဝက်စီ ဆင်းသက်လာသည်။
ဒီအန်အေကူးယူခြင်း
ဒီအန်အေကူးယူခြင်းကို DNA replication (ဒီအန်အေဆင့်ပွားခြင်း)ဟု ခေါ်သည်။ အကျမ်းအားဖြင့်ဆိုလျှင် ဘေ့စ်များကို ချိတ်ဆက်ထားသည့် ဟိုက်ဒြိုဂျင်စည်းများ ပျက်ပျယ်သွားပြီး မော်လီကျူး နှစ်ခြမ်းကွဲသွားသည်။ ကြိုးမျှင်နှစ်စ ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။ ယင်းကြိုးမျှင်သစ်များသည် ယင်းတို့၏ ဘေ့စ်များအလိုက် (အေနှင့်တီ၊ စီနှင့်ဂျီ)တွဲဖက်ပြီး ပျောက်ဆုံးနေသည့် အပိုင်းကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းယူသည်။
ပထမအဆင့်တွင် DNA helicase (ဒီအန်အေ ဟယ်လီကေ့စ်) ခေါ် အမ်ဇိုင်းမ်က ဟိုက်ဒရိုဂျင်စည်းများကို ဖျက်စီးပြီး ဒီအန်အေကို ကြိုးနှစ်မျှင်အဖြစ် ကွဲသွားစေသည်။ ဒီအန်အေက သီးခြားအပိုင်းအစ နှစ်ခုဖြစ်သွားပြီးနောက် DNA polymerase (ဒီအန်အေ ပေါ်လီမာရေ့စ်) ခေါ် အခြားမော်လီကျူးက ဒီအန်အေ အပိုင်းအစများနှင့် တွဲဖက်ညီသည့် ကြိုးမျှင်စအသစ်ကို ဖွဲ့စည်းပေးသည်။ ဒီအန်အေ မိတ္တူ မော်လီကျူးတိုင်းသည် တဖက်မှာ မူလမော်လီကျူးဖြစ်ပြီး အခြားတဖက်မှာ ဘေ့စ်အသစ်များဖြစ်သည်။
မြူတေးရှင်း
ဒီအန်အေ ကူးယူ(ဆင့်ပွား)ရာတွင် မှားယွင်းမှုအချို့ ဖြစ်တတ်သည်။ ယင်းဖြစ်ရပ်အား mutation (မြူတေးရှင်း) ဟုခေါ်သည်။ မြူတေးရှင်း သုံးမျိုးရှိသည်။
မြူတေးရှင်းသည် တခါတရံတွင် သက်ရှိများအား အသက်အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အကြောင်းမှာ မျိုးဗီဇသင်္ကေတ သုံးလုံးတတွဲသည် အမီနိုဆက်ဆစ် အမျိုး ၂၀ အနက် တစ်မျိုးကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ပရိုတိန်းဖွဲ့စည်းရာမှာ မျိုးဗီဇသင်္ကေတ အစီအစဉ်အလိုက် အမီနိုအက်ဆစ်များကို တန်းစီယူသည်။ မြူတေးရှင်းဖြစ်နေသည့် ဒီအန်အေ အသစ်မှ ဖွဲ့စည်းပေးသည့် ပရိုတိန်းများ လုပ်သင့်သည့် အလုပ်ကို မလုပ်ပေးနိုင်ချိန်တွင် အန္တရာယ် ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့ပေမဲ့လည်း ပရိုတိန်းအသစ်များက သက်ရှိများအတွက် ပိုအသုံးကျမည့် နည်းလမ်းအတိုင်း အလုပ်လုပ်ပေးနိုင်ပါက မြူတေးရှင်းမှ evolution ခေါ် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုကို လမ်းခင်းပေးနိုင်သည်။
ပရိုတိန်းဖွဲ့စည်းခြင်း
အထူးသတ်မှတ်ထားသည့် ပရိုတိန်းအား မည်သို့ထုတ်လုပ်ရန် ကလာပ်စည်းအား ဒီအန်အေမှ ညွှန်းကြားသည်။ သက်ရှိ၏ ကလာပ်စည်းများတွင် အလုပ်အားလုံးနည်းပါးကို ပရိုတိန်းများက ဆောင်ရွက်ပေးသည်။ ပရိုတင်းများကို အမီနိုအက်ဆစ်ခေါ် ပိုမိုသေးငယ်သည့် မော်လီကျူးများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပရိုတိန်းတမျိုး သတ်မှတ်ထားသည့် လုပ်ငန်းကို လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့ ဥပမာအားဖြင့် အသည်းကလာပ်စည်းမှ အသည်း၏ သည်းခြေစစ်ထုတ်ခြင်း၊ အဆိပ်အတောက်များအား ခြေဖျက်ခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် မှန်ကန်တိကျသည့် အမီနိုအက်ဆစ်များ မှန်ကန်တိကျစွာ စီတန်းဖွဲ့စည်းရန် လိုအပ်သည်။ ပရိုတိန်းတမျိုး ထုတ်လုပ်ရန် ညွှန်ကြားချက်ပါသော ဒီအန်အေ အပိုင်းအစကို မျိုးရိုးဗီဇ (gene) ဟုခေါ်သည်။
ပရိုတိန်းများအား ကလာပ်စည်းအတွင်းရှိ ရိုင်ဗိုဇုမ်း (ribosome) ခေါ် ယန္တရားဖြင့် ထုတ်လုပ်သည်။ ဘေ့စ်သုံးခုပါ “စာလုံး”များက မည်သည့်အမီနိုအက်ဆစ်ကို ဖြည့်ထည့်ရန် ရိုင်ဗိုဇုမ်းအား ညွှန်ကြားသည်။ ရိုင်ဗိုဇုမ်းများအား ကလာပ်စည်း၏ အဓိကကိုယ်ထည်တွင် တွေ့ရသော်လည်း ဒီအန်အေများကိုမူ ကလာပ်စည်း၏ နျူကလိယအတွင်း၌သာ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ကိုဒွန် (codon)ခေါ် ဘေ့စ်သုံးခုစီပါဝင်သည့် မျိုးဗီဇသင်္ကေတများသည် ဒီအန်အေ၏ တစိတ်တပိုင်းဖြစ်သော်လည်း ဒီအန်အေသည် နျူကလိယအတွင်းမှ ပြင်ပသို့ ထွက်သွားခြင်းမရှိပေ။ ထို့ကြောင့် ကလာပ်စည်းသည် အရွယ်အစား ပိုမိုသေးငယ်သည့် ဒီအန်အေမိတ္တူ ကြိုးမျှင်သစ်ကို ထုတ်လုပ်ပြီး ယင်းတို့သည် နျူကလိယ အမှေးပါးပေါ်ရှိ သေးငယ်သော အပေါက်များကို ဖြတ်ကာ ပရိုတိန်းထုတ်လုပ်မည့် နေရာ ကလာပ်စည်းကိုယ်ထည်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သည်။
ယင်း ဒီအင်အေ တပိုင်းသာပါသည့် ကြိုးတပင်ကို အမ်အာအန်အေ mRNA ဟုခေါ်သည်။ ရိုင်ဗိုဇုမ်းသည် အမ်အာအန်အေ ကြိုးတလျှောက်မှ အချက်အလက်များအား ဖတ်ယူကာ ပရိုတိန်းဖွဲ့စည်းသည်။ တီအာအန်အေ tRNAခေါ် အခြားအာအန်အေက ကိုဒွန်တခုချင်းစီအတွက် မှန်ကန်သည့် အမီနိုအက်ဆစ် တွဲဖက်ပေးနိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။
ဂျနက်တစ် အင်ဂျင်နီယာ
မျက်မှောက်ခေတ်တွင် သက်ရှိများမှ ဒီအန်အေများအား သန့်စင်ထုတ်ယူရန် နည်းလမ်းများကို သိပ္ပံပညာရှင်များက ဖော်ထုတ်ခဲ့ကြပြီးဖြစ်သည်။ မော်ဒန်ဇီဝဗေဒနှင့် ဇီဝဓာတုဗေဒ နယ်ပယ်များတွင် ဤနည်းလမ်းများကို အသုံးပြု၍ ဒီအန်အေများကို ပြန်လည်ပေါင်းစည်းကြသည်။ ပလတ်စမစ် သို့မဟုတ် ဗိုင်ရာဗက်တာ (viral vector၊ ဥပမာE. coli) များအား သယ်ဆောင်သည့် ကရိယာအဖြစ်အသုံးပြုကာ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းထားသည့် ဒီအန်အေ (recombinant DNA) စဉ်တန်းများကို သက်ရှိ အော်ဂင်နစ်ဆင်များထဲသို့ ထည့်သွင်းကြသည်။
ယခုကဲ့သို့ ဗီဇပြောင်းလဲထားသည့် သက်ရှိများသည် ဆေးဝါးသုတေသနလုပ်ငန်းများတွင် အသုံးချသည့် ပရိုတိန်းများကို ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သည်။ ဂျနက်တစ် အင်ဂျင်နီယာပညာကိုလည်း ထွက်နှုန်းကောင်းသည့်၊ ပိုးမွှားဒဏ်၊ ရာသီဥတုဒဏ် ခံနိုင်သည့် မျိုးပင်များ ပြုစုရာတွင် အသုံးချနေကြပြီဖြစ်သည်။
မှုခင်းဆေးပညာ
မှုခင်းဆေးပညာတွင် မှုခင်းဖြစ်ပွားရာနေရာတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိရသော သွေး၊ အရေပြား၊ တံတွေး သို့မဟုတ် ဆံပင်မှ ဒီအန်အေများကို အသုံးပြုကာ ပြစ်မှုကျူးလွန်သူ၊ ပြစ်မှုကျူးလွန်မှု ခံရသူ၏ ဒီအန်အေနှင့် ကိုက်ညီမှု ရှိမရှိ စမ်းသပ်စစ်ဆေးကာ အမှုဖော်ထုတ်ကြသည်။ ဥပမာ လူသတ်မှုဖြစ်ပါက ဤနည်းလမ်းဖြင့် တရားခံသည် မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်၊ သေဆုံးသူမှာ မည်သူဖြစ်သည်ကို ထောက်ပြနိုင်သည်။ ဆူနာမီ ကဲ့သို့သော လူအများအပြားသေဆုံးတတ်သည့် သဘာဝ ဘေးအန္တရာယ်အတွင်း သေဆုံးသူ ရုပ်အလောင်းကို မခွဲခြားနိုင်ပါက ဒီအန်အေဖြင့် ခွဲခြားနည်းကို အသုံးပြုနိုင်သည်။
<!--
Bioinformatics
Bioinformatics involves the manipulation, searching, and data mining of DNA sequence data. The development of techniques to store and search DNA sequences have led to widely-applied advances in computer science, especially string searching algorithms, machine learning and database theory. String searching or matching algorithms, which find an occurrence of a sequence of letters inside a larger sequence of letters, were developed to search for specific sequences of nucleotides. In other applications such as text editors, even simple algorithms for this problem usually suffice, but DNA sequences cause these algorithms to exhibit near-worst-case behaviour due to their small number of distinct characters. The related problem of sequence alignment aims to identify homologous sequences and locate the specific mutations that make them distinct. These techniques, especially multiple sequence alignment, are used in studying phylogenetic relationships and protein function. Data sets representing entire genomes' worth of DNA sequences, such as those produced by the Human Genome Project, are difficult to use without annotations, which label the locations of genes and regulatory elements on each chromosome. Regions of DNA sequence that have the characteristic patterns associated with protein- or RNA-coding genes can be identified by gene finding algorithms, which allow researchers to predict the presence of particular gene products in an organism even before they have been isolated experimentally.
DNA nanotechnology
DNA nanotechnology uses the unique molecular recognition properties of DNA and other nucleic acids to create self-assembling branched DNA complexes with useful properties. DNA is thus used as a structural material rather than as a carrier of biological information. This has led to the creation of two-dimensional periodic lattices (both tile-based as well as using the "DNA origami" method) as well as three-dimensional structures in the shapes of polyhedra. Nanomechanical devices and algorithmic self-assembly have also been demonstrated, and these DNA structures have been used to template the arrangement of other molecules such as gold nanoparticles and streptavidin proteins.
သမိုင်းနှင့် မနုဿဗေဒ
Because DNA collects mutations over time, which are then inherited, it contains historical information and by comparing DNA sequences, geneticists can infer the evolutionary history of organisms, their phylogeny. This field of phylogenetics is a powerful tool in evolutionary biology. If DNA sequences within a species are compared, population geneticists can learn the history of particular populations. This can be used in studies ranging from ecological genetics to anthropology; for example, DNA evidence is being used to try to identify the Ten Lost Tribes of Israel.
DNA has also been used to look at modern family relationships, such as establishing family relationships between the descendants of Sally Hemings and Thomas Jefferson. This usage is closely related to the use of DNA in criminal investigations detailed above. Indeed, some criminal investigations have been solved when DNA from crime scenes has matched relatives of the guilty individual. -->
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:ဇီဝနည်းပညာ ကဏ္ဍ:မျိုးရိုးဗီဇပညာ
ဘုရားနီဘုရား
ထူးခြားမှု
နောက်ပိုင်းတွင် ထူးခြားချက်များ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ တရားအမှုအခင်းများ ဖြစ်ပွားပြီး တစ်ဖက်နှင့် တစ်ဖက် ငြင်းခုံစွဲဆိုမှုများ ဖြစ်နေလျှင် ဤဆုတောင်းပြည့်ဘုရားသို့ လာရောက်၍ ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုမှု ပြုကြရသည်။ ပို၍ ထူးခြားသည်မှာ မျက်မြင်သက်သေ မရှိသော အမှုများကို ကမ္ဘာကြီးလေးရပ် ကျသည်ဟုဆိုကာ အဆုံးအဖြတ်ပေးခဲ့ကြသည်။
ကမ္ဘာကြီးလေးရပ်
ကမ္ဘာကြီးလေးရပ်ဆိုသည်မှာ မီးလား၊ ရေလား၊ ခဲလား၊ ဆန်လားဟူ၍ သတ်မှတ်ချက် ထားခဲ့ကြသည်။ မီးလားဆိုသည်မှာ တရားပြိုင်နှစ်ယောက် (သို့) တရားပြိုင်နှစ်ဖက် ဘုရားရှေ့တွင် အဓိဋ္ဌာန်ပြု၍ ဆီမီး (သို့) ဖယောင်းတိုင်မီးကို အပြိုင်ထွန်းညှိရသည်။ အရင်မီးငြိမ်းသွားသူက အရှုံးပေးရသည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် ရေလားသည်လည်း နှစ်ဦးနှစ်ဖက် အဓိဋ္ဌာန်ပြုကြပြီး ရေငုပ်ရသည်။ ရေပေါ်သို့ အရင်ပေါ်လာသူက တရားအရှုံးပေးရသည်။ ခဲလားဆိုသည်မှာလည်း နှစ်ဦးစလုံး အဓိဋ္ဌာန်ပြု၍ ခဲပူရေထဲကို လက်နှိုက်ပြရသည်။ မနှိုက်နိုင်သူက အရှုံးဖြစ်သည်။ ဆန်လားမှာလည်း အဓိဋ္ဌာန်ပြု၍ ဆန်ပြုတ်ပြုတ်ကြရသည်။ ဆန်ပြုတ် မနပ်သူက အရှုံးဖြစ်သည်။ ဤအဓိဋ္ဌာန် လေးချက်ကို ကမ္ဘာကြီးလေးရပ်ဟု ဆိုပါသည်။
ဆက်ရက်ကျား
ဆက်ရက်ကျား (Gracupica contra)သည် စတာလင်ဆက်ရက်ငှက်မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဥမှင်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ဥမှင်ရွာ (Uhmin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ရေခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေခါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၀၂ ဦး၊ မ ၁၆၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ချောင်းရွာ၊ မောင်နှမ
ကျောက်ချောင်းရွာ၊ မောင်နှမ
ရေွှေလှသောင်ရွာ၊ ရွှေလှေသောင်
ရေွှေလှသောင်ရွာ၊ ရွှေလှေသောင်
ခေါပုတ်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ခေါပုတ်ရွာ(Khawpoke)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ခေါပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၆၂ ဖြစ်သည်။ ဖာပွန်-ခေါပုတ်-ကျောက်ညှပ် ကားလမ်းသည် ၂၈ မိုင် ရှည်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂါမိကန်
ဂါမိကန် သည် ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ကာလာဟာရီသဲကန္တာရတွင် တည်ရှိသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရာသီအလိုက်Taughe မြစ်အတွင်းမှ ရေသည် ဤကန်အတွင်း စီးဝင်သည်။ ဤကန်သည် ၁၈၉၀ ခုနှစ်များမှ စတင်ကာ သေးငယ်၍လာသော်လည်း ငှက်များနှင့် တောရိုင်းတရိစ္ဆာန်များအတွက် အရေးပါသည့် ကျက်စားရာနေရာတစ်ခုအဖြစ် ရှိနေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
လတာ
လတာ
ဘီယထွင့် (နယ်သာလန်ဘုရင်မ)
ဘီယထွင့်ဘုရင်မကြီးသည် နယ်သာလန်နိုင်ငံ၏ ဘုရင်မတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမအား ဇန္နဝါရီလ ၃၁ရက်၊ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး ၁၉၈၀ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဘုရင်မအဖြစ် ဘိသိက်ခံခဲ့သည်။ သူမ၏ အမည်အပြည့်အစုံမှာ Beatrix Wilhelmina Armgard, Princess van Oranje-Nassau, Princess van Lippe-Biesterfeld ဖြစ်ပြီး Claus von Amsberg ဆိုသူနှင့် စုလျားရစ်ပတ်ခဲ့သည်။ မယ်တော်မှာ ဂျူလီယန ဘုရင်မကြီးဖြစ်၍ ခမည်းတော်မှာ မင်းသားကြီး ဘာဟတ် ဖြစ်သည်။ ဘီယထွင့် ဘုရင်မကြီးတွင် မင်းသား ဝီလီယမ် အလက်ဇန္ဒား၊ မင်းသား ယောဟန် ဖရင့်ဆိုနှင့် မင်းသား ကော့စ်တင်တိုင် အမည်ရှိ သားတော်သုံးပါရှိသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ ဘီယထွင့်သည် မူလတန်းကျောင်းနှင့် အလယ်ကျောင်းကို ကနေဒါနိုင်ငံ၊ နယ်သာလန်နိုင်ငံတို့တွင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ လိုင်ဒန်တက္ကသိုလ်(Leiden University) မှ ဥပဒေဘွဲ့ကို လက်ခံရရှိသည်။ ဘီယထွင့်သည် ကယ့် ဗန် အမ်စ်ဘက် နှင့် ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွက် လက်ထက်ပြီးနောက် မင်းသား ဝီလီယမ် အလက်ဇန္ဒား၊ မင်းသား ယောဟန် ဖရင့်ဆိုနှင့် မင်းသား ကော့စ်တင်တိုင် အမည်ရှိ သားတော်သုံးဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူ၏ ကြင်ယာတော် မင်းသားကြီး ကယ့် ဗန် အမ်စ်ဘက် သည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် နတ်ရွာစံခဲ့သည်။ ဘီယထွင့် ဘုရင်မကြီးသည် နယ်သာလန်နိုင်ငံ မင်းဆက်များထဲတွင် နန်းသက်အရှည်ဆုံး ဘုရင်မကြီးတစ်ပါးဖြစ်သည်။
ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း
အောက်ပါစာရင်းသည် ဘာကီးနားဖားဆိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း ဖြစ်သည်။
ဝေါ့လန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဝေါ့လန်ရွာ(Wawtlang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ခိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာဘုရင့်တပ်မတော်
The Royal Armed Forces (တပ်မတော် ) was the armed forces of the Burmese monarchy from the 9th to 19th centuries. It refers to the military forces of the Pagan Dynasty, the Ava Kingdom, the Toungoo Dynasty and the Konbaung Dynasty in chronological order. The army was one of the major armed forces of Southeast Asia until it was defeated by the British over a six-decade span in the 19th century.
The army was organized into a small standing army of a few thousand, which defended the capital and the palace, and a much larger conscript-based wartime army. Conscription was based on the ahmudan system, which required local chiefs to supply their predetermined quota of men from their jurisdiction on the basis of population in times of war. The wartime army also consisted of elephantry, cavalry, artillery and naval units.
Firearms, first introduced from China in the late 14th century, became integrated into strategy only gradually over many centuries. The first special musket and artillery units, equipped with Portuguese matchlocks and cannon, were formed in the 16th century. Outside the special firearm units, there was no formal training program for the regular conscripts, who were expected to have a basic knowledge of self-defense, and how to operate the musket on their own. As the technological gap between European powers widened in the 18th century, the army was dependent on Europeans' willingness to sell more sophisticated weaponry.
While the army held more than its own against the armies of the kingdom's neighbors, its performance against more technologically advanced European armies deteriorated over time. It defeated the Portuguese and French intrusions in the 17th and 18th centuries respectively but the army could not stop the advance of the British in the 19th century, losing all three Anglo-Burmese wars. On 1 January 1886, the millennium-old Burmese monarchy and its military arm, the Royal Burmese Armed Forces, were formally abolished by the British.
ယနေ့အချိန်ထိ မြန်မာတို့သည် စစ်အင်အားကို တပ်မတော်ဟု သုံးစွဲခေါ်ဝေါ် ကြသည်။
Origins
The Royal Burmese Army had its origins in the military of the early Pagan Kingdom circa mid-9th century. The earliest recorded history was the foundation of the fortified city of Pagan (Bagan) in 849 by the Mranma, who had entered the Upper Irrawaddy valley along with the Nanzhao raids of the 830s that destroyed the Pyu city states. The early Pagan army consisted mainly of conscripts raised just prior to or during the times of war. Although historians believe that earlier kings like Anawrahta, who founded the Pagan Empire, must have had permanent troops on duty in the palace, the first specific mention of a standing military structure in the Burmese chronicles is 1174 when King Narapatisithu founded the Palace Guards—"two companies inner and outer, and they kept watch in ranks one behind the other". The Palace Guards became the nucleus round which the mass levy assembled in war time.
Organization
The Royal Burmese Army was organized into three general tiers: the Palace Guards, the Capital Defense Corps, and the field levies. Only the first two were the standing military. They protected the sovereign and the capital region, and formed the nucleus of the armed forces in wartime. The third, the field levies or conscripts, were usually raised just prior to or during wartime, and provided manpower to resist attacks and project power beyond the boundaries of the empire. Most of the field levy served in the infantry but the men for the elephantry, cavalry, artillery and naval corps were drawn from specific hereditary villages that specialized in respective military skills.
Ahmudan service system
The service to the army was organized according to the ahmudan (MY အမှုထမ်း ) system. The system, which had been in place since the Pagan era, required local chiefs to supply their predetermined quota of men from their jurisdiction on the basis of population in times of war. The village chiefs responded to mayors who in turn responded to governors and viceroys/sawbwas, who in turn responded to the high king. The quotas were fixed until the 17th century when Restored Toungoo kings instituted variable quotas to take advantage of demographic fluctuations. Some hereditary ahmudan villages, particularly those that had descended from European and Muslim corps, specialized in providing more skilled servicemen such as gunners and cannoneers. The selection of conscripts was left to the local headmen. Conscripts could provide a substitute or pay a fee in lieu of service. Conscripts often had to be driven into battle, and the rate of desertion was always high.
Servicemen in the Capital Defense Corps and the Palace Guards were selected from trusted hereditary ahmudan villages, located near the capital or the king's ancestral/appanage region. Prior to the early 17th century, each viceroy also maintained his own smaller version of the Palace Guards and Capital Defense Corps especially at the border regions—essentially a garrison. This existence of competing militias was a constant source of political instability especially during the 14th to 16th centuries when high kings regularly faced rebellions by their own kinsman viceroys who also wanted to be king. It changed in 1635 when all appanage-holders (viceroys, governors and sawbwas) and their retainers were required to abolish their local militias and instead reside at the capital for long periods. Gentry youths in Upper Burma were required to serve in the military or non-military service of the king either in the corps of royal pages or in the capital defense corps. At a lower social level, tens of thousands of military and non-military were required to serve capital service rotas lasting from several months to three years.
Command
The command structure followed the three-tier organizational structure. The king was the commander-in-chief although in practice most kings appointed a commander-in-chief, usually from the ranks of the royal house or from the top command of the Palace Guards, to lead the campaigns. The Palace Guards were divided into four brigades, each of which resided in barracks outside the palace, and designated by the location in relation to the place: Front, Rear, Left and Right. The captain of each brigade was called winhmu (MY ဝင်းမှူး ). The men generally were gentry, and selected for their trustworthiness. The winhmus formed the core command of most military operations although more prominent military campaigns would ostensibly be led by a close member of the royalty—at times, the king himself or the king's brother or son, or other times a senior minister of the court. (Although Burmese history is often dominated by the portrayals of warrior kings' battlefield exploits, the high royalty's leadership on the battlefield was largely symbolic in most cases.)
Directly below the generals were the local chiefs and their deputies who commanded the regiment commanders. The use of local chiefs was a necessary element of the army's organizational structure especially in Toungoo and Konbaung eras because the army was made up of levies from all parts of the empire. Shan sawbwas (chiefs) and Mon commanders routinely led their own regiments throughout the imperial era. Outstanding ethnic commanders also led larger operations and even entire campaigns, especially in Ava and Toungoo periods (14th to 18th centuries). (King Bayinnaung's best and most relied upon general Binnya Dala was an ethnic Mon while many Shan sawbwas led multi-regiment armies throughout Toungoo and Konbaung eras.)
The main military unit of the army was the regiment. A 1605 royal order decreed that the fighting forces should be organized as follows: each regiment shall consist of 1000 foot soldiers under 100 company leaders called akyat (MY အကြပ် ), 10 battalion commanders called ahsaw (MY အဆော် ) and 1 commander called ake (MY အကဲ ), and all must be equipped with weapons including guns and cannon. In the early 17th century, a typical regiment consisting of 1000 men was armed with 10 cannon, 100 guns and 300 bows. Moreover, the camp followers should include expert catchers of wild elephants as well as musicians and astrologers.
Special branches
The infantry was the backbone of the wartime Burmese army, and was supported by special branches—the elephantry, cavalry, artillery, and naval corps. These special branches were formed by the men from certain hereditary villages that provided the men with specialized skills. In a typical Toungoo or Konbaung formation, a 1000-strong infantry regiment was supported by 100 horses and 10 war elephants.
Elephantry
The main use of war elephants was to charge the enemy, trampling them and breaking their ranks. Although the elephantry units made up only about one percent of the overall strength, they were a major component of Burmese war strategy throughout the imperial era. The army on the march would bring expert catchers of wild elephants.
Cavalry
From the 17th century onward, cavalry troops made up about 10% of a typical regiment. The men of the cavalry were drawn mainly from hereditary villages in Upper Burma. One of the core areas that provided expert horsemen since the early 14th century was Sagaing. The Sagaing Htaungthin (MY စစ်ကိုင်း ထောင်သင်း ; lit. "Thousand-strong Regiment of Sagaing") cavalry regiment, founded in 1318 by King Sawyun of Sagaing, was maintained up till the fall of Burmese monarchy. The formation of the regiment consisted of nine squadrons, from each named after the hereditary village.