cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကဒူးလူမျိုး
ကနန်းနှင့် ကဒူးသည် မျိုးနွယ်တူပင်ဖြစ်သည်။ ကဒူးစကားလုံးအချို့မှာ ကချင်စကားလုံးများနှင့် တူညီသည်ကို တွေ့ရသည်ဖြစ်ရာ ကချင်လူမျိုးနှင့် ဆက်စပ်မှု ရှိကောင်းရှိနိုင်သည်။ ကချင်လူမျိုးများကဲ့သို့ ဗမာလူမျိုးစု၏ဝေးကွာသော အဆက်အနွယ်ဖြစ်နိုင်သည်။ အချို့က တကောင်းခေတ်၊ ပျူလူမျိုးများမှ ဆင်းသက်သည်ဟုလည်း ယူဆကြပြီး သုသေသနပြုလျက် ရှိကြသည်။ ကဒူးလူမျိုးများသည် ဝန်းသို၊ ကောလင်း၊ ထီးချိုင့်၊ ကသာ၊ အင်းတော်၊ ဗန်းမောက်၊ ပင်လယ်ဘူး၊ အင်းတော်ကြီးအိုင်ဝန်းကျင်တို့တွင် ရှမ်းနီလူမျိုးများနှင့် ယှဉ်တွဲနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ အများစုမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ရိုးသားအေးချမ်းစွာ နေထိုင်ကြပြီး အချို့မှာ ဆင်ဖမ်းပြီး အသက်မွေးကြသည်။ ကဒူးလူမျိုးဟူ၍ သတ်မှတ်ရန် ဘာသာစကားတစ်ခုသာ မြန်မာဘာသာစကားနှင့် ကွဲပြားပြီး စာပေ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အဝတ်အစား၊ အစားအသောက်၊ ပွဲလမ်းသဘင်တို့မှာ ဗမာလူမျိုးများနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်ရာ ယခုအခါ ပျောက်ကွယ်လုနီးပါး ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
ကဒူးတို့သည် မိမိတို့ကိုယ်ကို အ-သက်၊သက်ဟူ၍လည်းကောင်း မိမိတို့ဘာသာစကားဖြင့် "အစတ်က်" ဟူ၍လည်းကောင်း သညာ တပ်ခေါ်ကြသည်။ ပုဂံခေတ်ကျောက်စာတို့တွင် ထိုသူတို့ကို ကန္တူဟု ရေးသားဖော်ပြ၍၊ တရုတ်မှတ်တမ်း တို့တွင်ကား “ချိုင်တု”ဟု ရေးသားသည်။ ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများအရ ထိုခေတ်က ကဒူးတို့သည် တကောင်းမြို့ ပတ်ဝန်းကျင် ဖြစ်သော သင်းတွဲပြည်နှင့် မူးမြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်းဒီပဲယင်းဒေသတို့တွင် နေခဲ့ကြကြောင်း သိရသည်။
(၁၃)ရာစုနှစ် အဦးပိုင်း ပုဂံခေတ်အတွင်းက မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းတွင် မြို့ပြပြည်ရွာ တည်ထောင်ခဲ့ပြီးသော မြန်မာတို့သည် မြောက်ဘက်သို့ ပျံ့နှံ့ရွှေ့ပြောင်း နေထိုင်ကြရာ၌ ကဒူးတို့၏ ဒေသကိုပါ သိမ်းသွင်းခဲ့ကြ၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကဒူးတို့နှင့် ဆက်သွယ်မှု ပိုမိုများပြား လာခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းကို ဗြိတိသျှတို့ တိုက်ခိုက် သိမ်းယူပြီးနောက် ကဒူးတို့သည် ဝန်းသိုဒေသမှ မြောက်ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်လာခဲ့ကြသည်။ ယခုအခါတွင် သူတို့ကို ကသာခရိုင်တွင်းရှိ ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းဒေသ၌ အများဆုံးတွေ့ရသည်။ မြောက်ဘက်ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင် နှင့် အနောက်မြောက်ဘက် အထက်ချင်းတွင်းခရိုင်တို့၌လည်း ပျံ့နှံ့နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။
ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ
အများစု ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်သည်။ အခြားဘာသာကိုးကွယ်မှု မရှိသလောက် နည်းပါ;သည်။
စီးပွားရေး
တောင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ ရွှေလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်မှု အနည်းငယ်ရှိသည်။ ဥယျာဉ်ခြံလုပ်ငန်း၊ မွေးမြူရေး၊ အိုးလုပ်ငန်း၊ နပန်းတောင်းယက်သည့် လုပ်ငန်းများ၊ ဖျာယက်လုပ်ငန်း စသည့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းများလည်း ရှိသည်။ ရိုးရာယက်ကန်းလုပ်ငန်းများကို ပင်လယ်ဘူးမြို့ နယ်တွင်သာ တွေ့ရသည်။ အခြားမြို့ နယ်များတွင် ပျောက်ကွယ်နေပြီဖြစ်သည်။
ပညာရေး
ခေတ်ပညာတတ်လူငယ်များ နည်းပါးသည်။ အဓိက အစိုးရပညာရေးစနစ် ဖြစ်သည်။ ခေတ်ပညာထက် ဘာသာရေးစာပေကို လေ့လာကြသည်က ပိုများသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
ကားလမ်းဖြင့်သာ အဓိက သွားလာကြသည်။ မိုးတွင်းကာလတွင် ရေကြောင်းဆက်သွယ်ရေး အနည်းငယ်ရှိသည်။ ဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဝတ်စားဆင်ယင်မှု
မြန်မာ့ရိုးရာအတိုင်း၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုအတိုင်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ယခုအခါ ရိုးရာဝတ်စုံ သတ်မှတ်ဝတ်ဆင်တော့မည် ဖြစ်သည်။ နားတောင်းကြီးကြီး ပန်သော ကဒူးများလည်း ရှိပြီး ၎င်းတို့ကို ရှေးက ငနားကြီးဟု ခေါ်ကြသည်။ (ပုဂံ၊ ရွှေစည်းခုံကျောက်စာတွင် ကန်တု ငနားကြီး ဟု ဖော်ပြသည်ကို တွေ့ရ၏။)
စာပေ
ယခင်က စာပေမရှိခဲ့ပေ။ ယခုအခါ ဒေသတွင်း စာပေပညာရှင် ဦးထွေးမောင်ကျော်(ဘာသာဗေဒပညာရှင်)၏ ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် စာပေများ ပေါ်ပေါက်လာပြီ ဖြစ်သည်။ ဂရီယွန် စာရေးနည်းစနစ် (Gre-Rom Writing System )ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာက လက်ခံထားသည့် နောက်ဆုံးပေါ် သရအလုံး(၅၀) နှင့် ရေးရသည့် စာရေးနည်းစနစ် ဖြစ်သည်။ သင်ရလွယ်ကူပြီး အတိုဆုံးလက်ရေးဖြင့် ရေးနိုင်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်မှာရှိသော မည်သည့် ဘာသာစကားကိုမဆို ရေးသားနိုင်သည်။ တိုင်းရင်းသား စုံညီအစည်းအဝေးတွင် ဆုံးဖြတ်အတည်ပြုပြီး ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး၊ ရှမ်းလူမျိုးတို့နှင့် ရောနှော နေထိုင်ကြသဖြင့် ထိုလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု ထုံးစံဓလေ့အချို့ကို ရရှိထားသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ကဒူးတို့ ပြောဆိုသော ဘာသာစကားတွင် မြန်မာစကား အများပင် ပါဝင်နေသည်ကို တွေ့ရ၏။ ဈေးအသုံးအနှုန်း၊ ရေတွက်မှု အသုံးအနှုန်းတို့တွင်ကား ရှမ်းဘာသာစကားကို အများဆုံးသုံးစွဲကြသည်။ သို့ရာတွင် သူတို့၏ မူရင်းဘာသာစကားမှာ မြန်မာစကား၊ ရှမ်းစကား တို့နှင့် မတူပေ။
နိုင်ငံရေး
ရှေးယခင်ကတည်းက မြန်မာမင်းများ လက်အောက်ခံအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ သီပေါမင်းပါတော်မူသည်အထိ ကဒူးတပ်ရင်း သီးသန့်ရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးဆွေးနွေးချိန်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ကဒူးတိုင်းရင်းသားများအား ညှိနှိုင်းခြင်းမရှိပဲ ကဒူးနယ်မြေမျာအား ကချင်ပြည်နယ်သို့ သတ်မှတ်ပေးလိုက်သည်။ အင်္ဂလိပ်လက်ထက်မှစ၍ ကဒူးတိုင်းရင်းသားများ၏ စည်းရုံးရေးပြိုကွဲခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်တွင် စိတ်ဝင်စားမှု နည်းလာကြသည်။ ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကဒူးတိုင်းရင်းသား လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
လွိုင်တောင်ရွာ၊ ကဒူးကြီး
လွိုင်တောင်ရွာ (Loitawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၄၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွိုင်ယိုလာ၊ အစ်ဂနေးရှပ်
ယေရှု အသင်းကြီးအား စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော အစ်ဂနေးရှပ်လွိုင်ယိုလာကို ၁၄၉၁ ခုနှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံ ဂီပွတ်ဇကိုအာပြည်နယ် လွိုင်ယိုလာရဲတိုက်ကြီး၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က စပိန်ဘုရင် ဖာဒီနန်၏နန်းတော်တွင် အမှုထမ်း လာခဲ့ပြီးနောက် အသက် ၂၆ နှစ်အရွယ်တွင် စစ်တပ်သို့ ဝင်ရောက်အမှု ထမ်းလေသည်။ အခြားစစ်သားများထက် စွမ်းစွမ်းတံမံ တိုက်ခိုက်လေ့ရှိသော ကြောင့် စပိန်စစ်တပ်ကြီးတွင် သူရဲကောင်းအဖြစ်ဖြင့်ထင်ရှားလာခဲ့သည်။
၁၅၂၁ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်နှင့်စပိန်တို့ စစ်ဖြစ်ပွားရာ ပြင်သစ်တို့ သည် နာဗားပြည်နယ်မြို့တော် ဝမ်ပေလူနာကို ဝန်းရံတိုက်ခိုက်ခဲ့လေသည်။ ထိုအခါ လွိုင်ယင်လာသည် အခြားစပိန်စစ်သည်တော်တို့နှင့်အတူ မြို့တွင်းမှ ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရာတွင် ရန်သူတို့ဖက်မှ ပစ်ခတ်လိုက်သောအမြောက်ဆန် တစ်ခုသည် သူ၏ခြေတစ်ဖက်တွင် ထိမှန်သဖြင့်ဒဏ်ရာအကြီးအကျယ်ရရှိခဲ့ လေသည်။ ကံကောင်းထောက်မ၍ အသက်မသေသော်လည်း ခြေတစ်ဖက် မသန်တော့သဖြင့် ဆက်လက်၍ စစ်မှုမထမ်းနိုင်တော့ပေ။
ဒဏ်ရာကို ဆေးဝါးကုသနေခိုက် အချိန်ကိုအလာဟဿမဖြုန်းဘဲ ခရစ်တော်အယူဝါဒ၌ သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသော သူတော်စင်တို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိတို့ကို ဖတ်ရှုလေ့လာခဲ့ရာ လက်နက်ကိုင်စစ်သားဘဝမှ ခရစ်တော် ၏စစ်သားဘဝသို့ ပြောင်းလဲရန်များစွာ စိတ်အားထက်သန်လာခဲ့ပြန်သည်။ သို့ဖြစ်၍ စစ်တပ်တွင် ပြန်လည်အမှုမထမ်းနိုင်တော့ခြင်းကြောင့်တစ်ကြောင်း၊ စိတ်ဓာတ် ပြောင်းလဲသွားခြင်းကြောင့်တစ်ကြောင်း သူ၏ စစ်ဝတ်တန်ဆာ တို့ကိုလုံးဝစွန့်ပယ်လိုက်ပြီးလျှင် သူတော်စင်တို့ဝတ်ဆင်သော အင်္ကျီရှည်ကြီး ကိုဝတ်ကာ ပိုက်ဆံလျှော်ဖြင့်ပြုလုပ်သော ဖိနပ်ကိုစီး၍ တောင်ဝှေးကိုဆွဲကိုင် ခဲ့သည်။ နေ့စဉ်အနည်းဆုံးခုနစ်နာရီမျှ ဘုရားရှိခိုး ဝတ်တက်လေသည်။ ၁၅၂၃ ခုနှစ်တွင် ဂျရူးဆလမ်းမြို့သို့ ဘုရားဖူးသွားခဲ့သည်။ ထို သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်မှာ လွယ်ကူသည့်အလုပ်မဟုတ်ပေ။ ဘေးဒုက္ခအ ပေါင်းတို့ကို ကျော်နင်းရလေသည်။ သူ၏ဆန္ဒမှာ ဂျရူးဆလမ်းမြို့တွင် တရားအားထုတ်ရန်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် သူ၏ကြံရွယ်ချက်ကား အထမ မြောက်ခဲ့ချေ။ အကြောင်းမှာ ၁၅၂၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဂျရူးဆလမ်း မြို့ကြီးသို့ ဆိုက်ရောက်ခဲ့သော်လည်း သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင်တို့က လွိုင် ယိုလာအား နေ့တိုင်းတရားအားထုတ်ခွင့် မပြုသောကြောင့်ဖြစ်၏။ သို့ဖြင့် ဂျရူးဆလမ်းမြို့မှပြန်လာခဲ့ရာ ၁၅၂၄ ခုနှစ်တွင် စပိန်နိုင်ငံ ဗာစီလို နာမြို့သို့ ပြန်လည်ဆိုက်ရောက်ခဲ့သည်။
ထိုနောက်တွင် လွိုင်ယိုလာသည် လက်တင်ဘာသာနှင့် ဒဿနိက ဗေဒ ပညာရပ်များကို လေ့လာ သင်ကြားထားလျှင် သူ၏အယူဝါဒဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများတွင် မျာစွာအထောက်အပံ့ ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ထင်မြင်သဘော ရရှိသောကြောင့် ထိုပညာရပ်များကို မနားမနေသင်ကြားခဲ့၏။ ၁၅၃၅ ခုနှစ် တွင် သူသင်ယူခဲ့သော ပညာရပ်များအားလုံးကို တတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ထို့ နောက်ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပဲရစ်မြို့တော်တွင် ခုနစ်နှစ်မျှ ဆက်လက်ပညာသင်ကြား ခဲ့ရာ မကျန်းမာသဖြင့် စပိန်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့လေသည်။
လွိုင်ယိုလာသည် သူသင်ကြားတတ်မြောက်ခဲ့သော ပညာရပ်များ ၏ အထောက်အပံ့ဖြင့် မှားသောအယူဝါဒများဖြစ်ပေါ်တတ်ပုံကို တွေ့မြင် လာသဖြင့် ယေရှုအသင်းကြီး ကိုတည်ထောင်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။ သူ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ယေရှုအသင်းဝင်များအား စိတ်ဓာတ်များပြုပြင်ကာ စည်းကမ်းသေဝပ်စွာ လုပ်ကိုင်နိုင်စေရန်လေ့ကျင့်ပေးပြီးလျှင် ခရစ်ယန်အယူ ဝါဒ မထွန်းကားသေးသောအရပ်ဒေသများသို့ သာသနာပြု စေလွှတ်ရန် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အသင်းဝင်တိုင်းအဆင်းရဲခံရမည်။ သိက္ခာသမာဓိ ရှိရမည်။ တာဝန်ကို ရိုသေလေးစားရမည်ဟူသော စည်းမျဉ်းများကိုလည်း ထားရှိရန် ရည်ရွယ်လေသည်။
ပဲရစ်မြို့တော်တွင်ရှိစဉ်က လွိုင်ယိုလာသည် အခြားသောပညာရှင် ခြောက်ဦးနှင့်ပူးပေါင်းကာ ၁၅၃၄ ခုနှစ်တွင် ယေရှုအသင်းကြီးကို အောင် မြင်စွာ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ သူကိုယ်တိုင် စစ်ဗိုလ်တစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့ခြင်း ကြောင့် သူဦးစီးတည်ထောင်သော အသင်းမှာလည်း စစ်တပ်တစ်တပ်ကဲ့သို့ ပင် စည်းစနစ်ကျနလှပေသည်။ များသောအားဖြင့် ထိုအသင်းကို ဂျက်ဇူး အစ်အသင်းဟု အတိုကောက်ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ဤယေရှုအသင်းကြီးကို လည်းကောင်း၊ အသင်းသားများကိုလည်းကောင်း ရောမမြို့တော်ရှိ ပုပ်ရဟန်း မင်းကြီးက အသိအမှတ်ပြုစေရန်အတွက် လွိုင်ယိုလာကိုယ်တိုင် ကြိုးစား အားထုတ်ခဲ့သောကြောင့် ၁၅၄ဝ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး တတိယပေါလု၏ အသိအမှတ်ပြုခြင်းကို ခံရလေသည်။
၁၅၄၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် လွိုင်ယိုလာအား ယေရှုအသင်းကြီး၏ ပထမဆုံး ခေါင်းဆောင်ချုပ်ကြီးအဖြစ်ဖြင့် အသင်းသားအပေါင်းတို့က သဘောတူတင် မြေ|ာက်ကြသည်။ လွိုင်ယိုလာသည် ထိုနေ့မှစ၍ ယေရှုအသင်းကြီးအတွက် အသက်ထက်ဆုံးကြိုးစားဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။ လွိုင်ယိုလာသည် ၁၅၅၆ ခုနှစ်ဆန်းစတွင် မကျန်းမာသဖြင့် အသင်းကြီး၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့ပြီးလျှင် ဆေးဝါးကုသနေစဉ် ထိုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
2 Tone
2 tone (သို့မဟုတ် Two Tone) သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် Jerry Dammers နှင့် The Specials တို့ဦးဆောင်သော ၁၉၅၀ ska ရှင်သန်ရေးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ska ဂီတနှင့် punk rock ဟန်ပန်တို့ကို ရောနှောထားခြင်းဖြစ်သည်။ Dammers တည်ထောင်ခဲ့သော record label မှ လာခဲ့ဖြစ်သည။ 2 tone Records သည် သာလွန်ထူးကဲသည်။ 2 tone ၏ mainstream စီးပွားရေးသည် UK တွင် ကြီးမားစွာ ကန့်သတ်ထားသော်လည်း ၁၉၈၀နှင့် ၁၉၉၀တွင် မြောက်အမေရိကန် ska punk လှုပ်ရှားမှုကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
2 tone အသံကို West Midland မှ Coventry တွင် ငယ်ရွယ်သော ဂီတသမားများက တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလန် ၁၉၆၀ မှ Jamaican ဂီတကြီးထွားချိန်တွင် ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ska,reggae နှင့် rocksteady တို့ကို punk rock နှင့် new wave တို့၏ အစိတ်အပိုင်းတို့နှင့် ရောစပ်ထားသည်။ ထိုအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သော တီးဝိုင်းများမှာ The Specials, The Selecter, The Beat, Madness တီးဝိုင်းများ၏ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် The Bodysnatchers တို့ပါဝင်သည်။ ထိုဝေါဟာရကို The Special မှ Keyboard အတီးသမား Jerry Dummer တီထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ logoကို Peter Tosh ၏ အစောပိုင်း album cover photo များကို အခြေခံထားသည်။
2 tone အမျိုးအစားမှ တီးဝိုင်းအများစုသည် 2 tone Records တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ 2 tone အသံနှင့် ဆက်စပ်နေသော record label နှစ်ခုမှာ Stiff Records နှင့် Go Feet Recordsတို့ဖြစ်သည်။ ဂီတသည် skinhead, rudies နှင့် mod revivalist ကြားထဲတွင် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။
ဝမ်လုံရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်လုံရွာ (Wanlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၂၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၁၆ ဦး၊ မ ၂၀၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ဝမ်လု ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒလောင်လူမျိုး
ဒလောင်လူမျိုး
မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း မေခမြစ်ဖျား အဒုံလောင်နှင့် စန်ခိုလောင်ဒေသတွင် ရဝမ်အနွယ်ဝင် ထလု၊ တရ ထရုံလူမျိုး များနှင့် ရောနှောနေထိုင်ကြသည့် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး ဖြစ်သည်။ ဒလောင်လူမျိုးတို့သည် အသားဖြူ၍ အရပ်အမောင်းမြင့်မားပြီး ကျန်းမာသန်စွမ်းကြသည်။ ယင်း ဒလောင်လူမျိုးတို့ကို တိဗက်အနွယ်မှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု အချို့ကဆိုကြလေသည်။
ယောက်ျား မိန်းမအားလုံး ဆံပင်ရှည်ထားကြသည်။ ယောက်ျားများသည် ဘယ်ဘက်နားတွင် ငွေကွင်းကြီးများ ပန် ဆင်ပြီး၊ မိန်းမများကမူ ငွေကွင်းကြီးများ နားနှစ်ဘက်လုံးတွင် ပန်ဆင်ကြသည်။ ယောက်ျားများသည် သိုးမွေးအဝတ်ရှည်ကြီးများ ဝတ်ဆင်ပြီး မိန်းမများမှာ အညို (သို့) အနက်ရောင် အဝတ်ရှည်များ ဝတ်ကြရသည်။ မိန်းမများသည် အဖြူရောင်ကို ခါးအောက်ပိုင်းတွင် ဝတ်ရိုးထုံးစံ မရှိပေ။ သူတို့ကိုယ်တိုင်ချုပ်သော ဖိနပ်ရှည်ကြီးများ စီးကြသည်။ ယောက်ျားများသည် ဆင်စွယ်လက်ကောက်ကို ဗက်လက်တွင် ဝတ်ကြရ ပြီး မိန်းမများကမူ ဆင်စွယ်လက်ကောက်များကို လက်နှစ် ဘက်လုံးတွင် ဝတ်ကြလေသည်။
ယင်းတို့သည် ဗုဒွအယူဝါဒကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ တောင်ယာလုပ်သည်။ ဂျုံနှင့်ပြောင်းဖူးများ စိုက်ပျိုးကြသည်။ ရက်ကန်း အနည်းအပါး ရက်ကြသည်။ ကတိုး၊ မချစ်ဥနှင့် ဆေးမြစ်အမျိုးမျိုး ရှာဖွေရောင်းချလေသည်။
ဒလောင်လူမျိုးတို၏သည် ကျေးရွာများကို အစုလိုက်ဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်လေ့ရှိသည်။ ကျေးရွာအတွက် မြေနေရာရွေးသည့် အခါ ဘုန်းတော်ကြီးများက တွက်ချက်ဟောပြောသည့်အတိုင်း ရွေးချယ် တည်ဆောက်ကြသည်။ အိမ်ရာထောင်သည့်အခါ တဝမ်းကွဲချင်း လက်ထပ်လေ့ရှိသည်။ လူများ သေလွန်သည့်အခါ ဘုန်းတော်ကြီးများ တွက်ချက်ဟောပြောသည့်အတိုင်း မြေမြုပ်ခြင်း၊ မီးရှို့ခြင်း၊ မြစ်ထဲချောင်းထဲ ပစ်ချခြင်းများ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။
လိမ်မော်ကုန်းရွာ၊ သုံးဆယ်
လိမ်မော်ကုန်းရွာ၊ သုံးဆယ်
အောင်တေဇ/အောင်တောရွာ၊ ခနောင်
အောင်တေဇ/အောင်တောရွာ၊ ခနောင်
ကျွန်းသာယာရွာ၊ သလူချောင်း
ကျွန်းသာယာရွာ၊ သလူချောင်း
င/ရမုံရွာ၊ လက်ပန်
င/ရမုံရွာ၊ လက်ပန်
အဆုတ်ရောင် ဘီရောဂါကာကွယ်ဆေး
အဆုတ်ရောင် ဘီရောဂါကာကွယ်ဆေး (Hib vaccine)သည် ဟေမိုဖီလပ်စ် အင်ဖလူရန်ဇေး Haemophilus influenzae (English) ဟုခေါ်သော ဘက်တီးရီးယားပိုး ဘီအမျိုးအစားကြောင့်ဖြစ်သော အဆုတ်ရောင်ရောဂါကို ကာကွယ်ပေးသော ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။  ဤကာကွယ်ဆေးကို ပုံမှန်ထိုးသင့်သော ကာကွယ်ဆေးများစာရင်းထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသောနိုင်ငံများတွင် ပြင်းထန်သည့် အဆုတ်ရောင် ဘီရောဂါဖြစ်ပွားမှုနှုန်း (၉၀)ရာခိုင်နှုန်းထက်ပို၍ ကျဆင်းသွားကြောင်းတွေ့ရသည်။ ထို့အတူ ဦးနှောက်အမြှေးရောင်ခြင်း (meningitis)၊ အဆုတ်ရောင်ခြင်း (pneumonia)နှင့် လေပြွန်ဖုံးရောင်ခြင်း (epiglottitis)တို့ ဖြစ်ပွားမှုနှုန်းများပါ ကျဆင်းသွားသည်။
အဆုတ်ရောင် ဘီရောဂါကာကွယ်ဆေးကို ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ ရောဂါကာကွယ်ရေးနှင့်တိုက်ဖျက်ရေး ဗဟိုဌာနကပါ အသုံးပြုရန် အကြံပြုထားသည်။  ကလေးအသက်(၆)လမတိုင်ခင်တွင် (၂)ကြိမ် သို့မဟုတ် (၃)ကြိမ်ပေးရသည်။ ပထမအကြိမ်ဆေးကို ကလေးအသက်(၆)ပတ်ခန့်တွင် ပေးရပြီး နောက်ပိုင်းအကြိမ်များကို နောက်ထပ်(၄)ပတ်စီခြား၍ ပေးရသည်။ အကယ်၍ နှစ်ကြိမ်သာ ထိုးခံခဲ့ပါက နောက်တစ်ကြိမ်ထပ်ထိုးသင့်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကြွက်သားအတွင်းသို့ ထိုးနှံရသည်။
ကော်စေးပင်
ကော်စေးပင်များ၏ ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ အမည်မှာ 'ပါလေကွီယမ် အော့ဗလောင်းဂျီဖိုးလီးယား'ဖြစ်၍ ဆက်ပိုတေစီးမျိုးစဉ် (Sapotaceae) တွင် ပါဝင်သည်။ ထိုသစ်ပင်မျိုးမှာ မိုး များစွာ ရွာသွန်းသော မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် ထိုဒေသအနီး တစ်ဝိုက်ရှိ ကျွန်းများတွင် ပေါက်ရောက်သည်။ အသားမှာ ပွ၍ အသုံးမဝင်ချေ။ အသုံးဝင်သော အရာမှာ ယင်းအသားပွနှင့် အခေါက်ကြားနေရာမှထွက်သော နို့စေးဖြစ်၏။ ယင်းကို ကျိုချက် လိုက်လျှင် ကော်ဖတ်နှင့်တူ၍ အနီရင့်ရောင်ရှိသော ပစ္စည်းကိုရသည်။
ကော်စေးပင်မှရသော ကော်စေးမှာ လျှပ်စစ်ဓာတ် မလိုက် သော အရာဝတ္ထုမျိုးဖြစ်သည်။ ရေအောက်ကြေးနန်းကြိုးများကို ကော်စေးပြားဖြင့် ရစ်ပတ်ထားရာ ကော်စေးသည် ရေနှင့် ထိသော်လည်း မပြောင်းလဲချေ။ ယင်းကိုနွေးအောင်ပြုလုပ်၍ လိုသလောက် ဆွဲဆန့်နိုင်သည်။ ရော်ဘာခေါ် ကော်ဖတ်ကဲ့သို့ပင် ကော်စေးမှာ ရေစိမ်ခံ သည်။ ကန့်နှင့်ရော၍ ချက်နိုင်သော်လည်း ကော်ဖတ်ကဲ့သို့ ရုန်းကန်သတ္တိမရှိချေ။ သို့သော် ရေနွေးတွင်ထည့်က ပျော့၍ လာသည်။ ထိုအချိန်တွင် ကိုယ်လိုရာပုံသဏ္ဌာန်ကို ပြုလုပ်နိုင်၍ အေးသောအခါ မာကျောသွားသည်။ ကော်စေးကို ခွဲစိတ်ကုသ ဆိုင်ရာ အချို့သောပစ္စည်းများ၊ သွားစိုက်အံပုံများပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။
အနောက်နိုင်ငံများတွင် ကော်စေးကို စတင်သုံးစွဲလာသည်မှာ နှစ် ၁ဝဝ ခန့်မျှသာ ရှိသေးသော်လည်း တရုတ်နိုင်ငံ၌ကား လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာကပင် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ကော်စေး ရရန် ပင်စည်ကို အထစ်များထစ်၍ နို့စေးကို ခံယူရသည်။ သို့သော် ထိုနည်းမှာ နှေးကွေးပြီးလျှင် နို့စေးထွက်လည်း နည်းသည်။ အများဆုံးထွက်အောင် ပြုလုပ်သော အလွယ်ဆုံး နည်းမှာ ထိုအပင်ကို ခုတ်လှဲပြီးနောက် နို့စေးထုတ်ယူနည်းပင် ဖြစ်၏။ သို့သော် တစ်ပင်လျှင် နို့စေးအလေးချိန် ၂ ပေါင်မှ ၃ ပေါင်ခန့် အထိသာ ရသည်။ ဤကဲ့သို့ ခုတ်လှဲပစ်ခြင်းအားဖြင့် ကော်စေးပင် သစ်တောများမှာ ပြောင် တလင်းဖြစ်သွားလေ့ရှိရာ ယခုအခါ ထိုပြောင်တလင်းများတွင် အပင်သစ်များကို ထပ်၍ စိုက်ပျိုးကြသည်။
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းဥပဒေ
အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းဥပဒေ
ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သည် အောက်ပါဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။
အခန်း (၁)အမည်နှင့်အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက်
၁။ ဤဥပဒေကို အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းဥပဒေဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။
၂။ ဤဥပဒေတွင်ပါရှိသော အောက်ပါစကားရပ်များသည် ဖော်ပြပါအတိုင်းအဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်စေရမည်- ဘဏ်မဟုတ်သော ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများကို ဆိုသည်။
အခန်း (၂) ရည်ရွယ်ချက်
၃။ ဤဥပဒေ၏ ရည်ရွယ်ချက် များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
အခန်း (၃)ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေးလုပ်ငန်းကော်မတီဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းတာဝန်များ
၄။ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးသည် ဒုတိယသမ္မတတစ်ဦးက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ပါဝင်ပြီးသင့်လျော်သော ပုဂ္ဂိုလ်များပါဝင်သည့် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေး လုပ်ငန်းကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းရမည်။
၅။ ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေး လုပ်ငန်းကော်မတီသည် ကျေးလက်ဒေသဖွံ့ဖြိုးရေးနှင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှုလျှော့ချရေးအတွက် ကြီးကြပ်မှုကော်မတီနှင့် သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်နှင့် နေပြည်တော်ရှိ လုပ်ငန်းကော်မတီများအား ပေါင်းစပ်ကူညီဖြည့်ဆည်းပေးရမည်။
ယင်းကော်မတီ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်များ
၆။ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးက ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လည်းကောင်း၊ မြန်မာ့အသေးစားငွေရေးကြေးရေး ကြီးကြပ်စစ်ဆေးရေးလုပ်ငန်း ဦးဆောင်ညွှန်ကြားရေးမှူးက အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ သင့်လျော်သော အစိုးရဌာန၊ အဖွဲ့အစည်းများမှ ပုဂ္ဂိုလ်များက အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် လည်းကောင်းပါဝင်သည့် အသေးစားငွေရေးကြေးရေး လုပ်ငန်းကြီးကြပ်မှုကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းရမည်။
၇။ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
၈။ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီ၏ လုပ်ပိုင်ခွင့်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
လုပ်ငန်းကော်မတီဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် ယင်းကော်မတီ၏လုပ်ငန်းတာဝန်များ
၉။ သက်ဆိုင်ရာတိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့နှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီတို့သည် သင့်လျော်သော ပုဂ္ဂိုလ်များပါဝင်သည့် သက်ဆိုင်ရာအသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးလုပ်ငန်းကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းရမည်။
၁၀။ လုပ်ငန်းကော်မတီ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-
အခန်း (၆)မြန်မာ့အသေးစားငွေရေးကြေးရေး ကြီးကြပ်စစ်ဆေးရေးလုပ်ငန်း၏လုပ်ငန်းတာဝန်များ
၁၁။ မြန်မာ့အသေးစားငွေရေးကြေးရေး ကြီးကြပ်စစ်ဆေးရေးလုပ်ငန်းသည် အသေးစားငွေရေးကြေးရေး လုပ်ငန်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အောက်ဖော်ပြပါ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ရမည်-
အခန်း (၇) ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခြင်း
၁၃။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်လိုသည့် အဖွဲ့အစည်းသည် မြန်မာနိုင်ငံကုမ္ပဏီများအက်ဥပဒေ၊ သမဝါယမအသင်းဥပဒေ၊ အသင်းအဖွဲ့များဖွဲ့စည်းခြင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေနှင့်တည်ဆဲဥပဒေတစ်ရပ်ရပ်အရ ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ထားသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ရမည်။
၁၅။ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်း၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့သည် မိမိကိုယ်စားဆောင်ရွက်ပိုင်ခွင့်များကို သက်ဆိုင်ရာအသေးစားငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်း၏တာဝန်ရှိသူများကို လွှဲအပ်နိုင်သည်။
၁၆။ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် သင်းဖွဲ့မှတ်တမ်းနှင့် သင်းဖွဲ့စည်းမျဉ်းများကို ပြင်ဆင်လိုပါက သက်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီသို့ တင်ပြ၍ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီ၏ ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက်ရရှိပြီးမှသာ ပြင်ဆင်ရမည်။
အခန်း (၈)လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့် လိုင်စင်
၁၇။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်လိုသည့် အဖွဲ့အစည်းသည်လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်နိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကော်မတီမှတစ်ဆင့် ကြီးကြပ်မှုကော်မတီသို့ သတ်မှတ်ထားသည့် လျှောက်လွှာပုံစံနှင့်အတူ အောက်ပါအချက်များပါဝင်သော ဖြစ် နိုင်ခြေလေ့လာချက်ကို ပူးတွဲ၍တင်ပြရမည်-
၁၈။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများကို အောက်ပါအတိုင်း အမျိုးအစား ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားရှိရမည်-
၁၉။ (က) အပ်ငွေလက်ခံခြင်းမပြုသည့် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် အများပြည်သူထံမှ အပ်ငွေမဟုတ်သော အခြားနည်းဖြင့်စုစည်းရရှိသည့် ရန်ပုံငွေနှင့် အသေးစားချေးငွေရယူသည့်အခါတိုင်း အသင်းသားများက မဖြစ်မနေစုဆောင်းရသည့် စုဆောင်းငွေများဖြင့်အသေးစားချေးငွေများ ထုတ်ပေးခြင်းကိုဆောင်ရွက်ရမည်။
၂၀။ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းဆောင်ရွက်လိုသော အဖွဲ့အစည်းများသည် -
၂၁။ (က) ကြီးကြပ်မှုကော်မတီသည် လျှောက်လွှာပုံစံပါ ဖြည့်စွက်ချက်များနှင့် ဖြစ်နိုင်ခြေလေ့လာချက်တို့ကို စိစစ်ပြီးနောက် လျှောက်လွှာလက်ခံရရှိသည့်နေ့မှ ရက်ပေါင်း ၃၀ အတွင်း လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်လိုင်စင်ထုတ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ယင်းလိုင်စင်ထုတ်ပေးရန် ငြင်းပယ်ခြင်းပြုနိုင်သည်။
၂၂။ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်လိုကြောင်း လျှောက်ထားသည့်အဖွဲ့အစည်းသည် မိမိ၏ အစုရှယ်ယာပိုင်ရှင်များနှင့်ပတ်သက်၍ လည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်း၏အခြေအနေမှန်နှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်းကောင်း အများပြည်သူက လွဲမှားစွာအဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူစေနိုင်မည့် အမည်နာမကို အသုံးပြုသည်ဟု ကြီးကြပ်မှုကော်မတီက ယူဆလျှင် လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်လိုင်စင်ထုတ်ပေးရန် ငြင်းပယ်ရမည်။
၂၃။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်လိုင်စင်ရရှိသည့်နေ့မှစ၍ ၁၅ ရက်အတွင်း သတ်မှတ်သည့် လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်လိုင်စင်ကြေးကို သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်နှင့် နေပြည်တော်အတွင်းသတ်မှတ်ထားသော မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ်ရှိ မြန်မာ့အသေးစားငွေရေးကြေးရေး ကြီးကြပ်စစ်ဆေးရေးလုပ်ငန်း၏ ငွေစာရင်းသို့ ပေးသွင်းရမည်။
၂၄။ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီသည် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအတွက် လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်လိုင်စင် ထုတ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ဖျက်သိမ်းခြင်းပြုသည့်အခါ မြန် မာနိုင်ငံပြန်တမ်းတွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာရမည်။
၂၅။ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည်-
၂၆။ အောက်ပါအခြေအနေတစ်ရပ်ရပ်ပေါ်ပေါက်လျှင် ကြီးကြပ်မှုကော်မတီသည်သက်ဆိုင်ရာ အသေးစားငွေရေး ကြေးရေးအဖွဲ့အစည်း၏ လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်လိုင်စင်ကို ရုပ်သိမ်းရမည်-
၂၇။ (က) အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုသည် အခြားအသေးစား ငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုခုနှင့် ပူးပေါင်းဖွဲ့စည်းခြင်း သို့မဟုတ် မိမိအဖွဲ့အစည်းကို ခွဲခြမ်းဖွဲ့စည်းခြင်း ပြုလိုသည့်အခါသက်ဆိုင် ရာလုပ်ငန်းကော်မတီမှတစ်ဆင့် ကြီးကြပ်မှုကော်မတီသို့တင်ပြ၍ ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက် ရယူ ရမည် ။
အခန်း (၉) အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်း၏ လုပ်ငန်းတာဝန်နှင့်လုပ်ပိုင်ခွင့်များ
၂၉။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် ကြီးကြပ်မှုကော် မတီ၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် အောက်ပါလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်-
၃၀။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် အသေးစားချေးငွေ ထုတ်ပေးရာတွင် အောက်ပါတရားဝင် စာရွက်စာတမ်းများကို ရယူထားရမည်-
၃၁။ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် အသေးစားချေးငွေ ထုတ်ချေးရာတွင် မိမိတို့၏လုပ်ငန်း ရေရှည်တည်တံ့နိုင်ရေးကို ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းထားရန်အလို့ငှာ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီက သတ်မှတ်ထားသည့် စည်းကမ်းချက်များနှင့်အညီဆောင်ရွက်ရမည်။
၃၂။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် အပ်ငွေများ၊ ချေးငွေများနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် စည်းကမ်း ချက်များကိုလည်းကောင်း၊ အတိုးနှုန်းနှင့် တွက်ချက်ပုံများကိုလည်းကောင်း ဆက်သွယ်သူများသိရှိစေရန် ကြီးကြပ်မှု ကော်မတီက သတ်မှတ်ပေးသည့် အချိန်အပိုင်းအခြားနှင့် အသုံးပြုရမည့်ပုံစံများနှင့်အညီ အချိန်မှန်ထုတ်ပြန်ကြေညာရမည် ။
၃၃။ (က) အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် ကြီးကြပ်မှုကော်မတီက သတ်မှတ်ထားသည့် စည်းကမ်းချက်များနှင့် ညီညွတ်လျှင် သီးသန့်ငွေများ ထူထောင်ခြင်းအားဖြင့် မိမိတို့၏မတည်ငွေရင်းပမာဏကို တိုးမြှင့်နိုင်သည်။
၃၄။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် မိမိအဖွဲ့အစည်းအတွက်လည်းကောင်း၊ အခြားပုဂ္ဂိုလ် အတွက်လည်းကောင်း မမျှတသည့်အခွင့်အလမ်း ရရှိစေမည့် မမှန်ကန်သောလုပ်ဆောင်မှုများကို ဆောင်ရွက်ခြင်းမပြုရ။
၃၅။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် တရားမဝင်သောနည်းလမ်းဖြင့်ရရှိသည့် ငွေကြေးနှင့်ပစ္စည်းများ ထိန်းချုပ်ရေးဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များအားလိုက်နာရမည်။
အခန်း (၁၀)စာရင်းစစ်ဆေးခြင်း၊ အစီရင်ခံခြင်းနှင့်ကြီးကြပ်စစ်ဆေးခြင်း
၃၆။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းတွင် ကြီးကြပ်မှုကော်မတီက သဘောတူသည့် စာရင်းစစ်ကို ခန့်ထားရမည်။
၃၇။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်း၏ စာရင်းစစ်တွင် အောက်ပါတာဝန်များရှိသည်-
၃၈။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် သတ်မှတ်ပေးသည့်ပုံစံများကိုအသုံးပြုလျက် သတ်မှတ်သည့် အချိန်ကာလအလိုက် အစီရင်ခံစာများပြုစုရမည်။ အစီရင်ခံစာများတွင် မိမိလုပ်ငန်း၏စီမံရေးရာနှင့် လုပ်ငန်းရေးရာအခြေအနေ၊ ငွေရေးကြေးရေးအခြေအနေခိုင်မာမှု၊ အကျိုးအမြတ်ရရှိမှုတို့နှင့်စပ်လျဉ်းသည့် အချက်အလက်များ ပြည့်စုံစွာပါရှိရမည်။ ဤသို့ ပြုစုတင်ပြခြင်းဖြင့် မိမိတို့၏ ငွေရေးကြေးရေးအခြေအနေ ခိုင်မာမှုရှိကြောင်းနှင့် မည်သည့်အလားအလာသို့ ဦးတည်လျက်ရှိကြောင်းအကဲဖြတ်နိုင်စေရမည်။ အစီရင်ခံစာများ ပြုစုရာတွင် သတ်မှတ်ထားသည့် စာရင်းထားရှိရေးစံများနှင့်အညီ ဖြစ်စေရမည်။
၃၉။ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်တစ်နှစ်အတွက် စာရင်းစစ်၏စစ်ဆေးတွေ့ရှိချက် အစီရင်ခံစာနှင့် လက်ကျန်ရှင်းတမ်းတို့ကို စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့နှင့် အစုရှယ်ယာပိုင်ရှင်များက သတ်မှတ်သဘောတူထားသည့် နည်းလမ်းနှင့်အညီ အများသိရှိစေရန် ထုတ်ပြန်ကြေညာရမည်။
၄၀။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် ကြီးကြပ်မှုကော်မတီက ခန့်အပ်သော စာရင်းစစ်များ သို့မဟုတ် သက်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီတို့မှ တာဝန်ပေးအပ်သော စစ်ဆေးရေးမှူးများ၏ စစ်ဆေးခြင်းကိုခံရမည်။ ယင်းသို့ စစ်ဆေးသည့်အခါအသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်း၏-
၄၁။ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီသည် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတွင်အဖွဲ့ဝင် သုံးဦးပါဝင်သော စာရင်းစစ်ကော်မတီတစ်ရပ် ထားရှိနိုင်သည်။ စာရင်းစစ်ကော်မတီသည်-
၄၂။ စာရင်းစစ်ကော်မတီသည် သာမန်အားဖြင့် သုံးလလျှင်တစ်ကြိမ် ပုံမှန်အစည်းအဝေးပြုလုပ်ရမည်။ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့က လိုအပ်သည်ဟုယူဆလျှင် စာရင်းစစ်ကော်မတီသည် အထူးအစည်းအဝေးပြုလုပ်ရမည်။ ယင်းပုံမှန်အစည်းအဝေးနှင့်အထူးအစည်းအဝေးများတွင် စာရင်းစစ်ကော်မတီဝင်အားလုံး တက်ရောက်ရမည့်အပြင် ဆန္ဒမဲပေးရန်လည်း ပျက်ကွက်ခြင်းမရှိစေရ။ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို စာရင်းစစ်ကော်မတီဝင်အများစု၏ ဆန္ဒမဲဖြင့် ချမှတ်ရမည်။
၄၃။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်း၏ စီမံခန့်ခွဲမှုအဖွဲ့သည် ပုဒ်မ ၄၀ ပါကိစ္စရပ်များနှင့်စပ်လျဉ်း၍ စာရင်းစစ်ကော်မတီအား ကူညီဆောင်ရွက်စေရန် ကျွမ်းကျင်သူ ပုဂ္ဂိုလ်ကိုခန့်ထားခြင်း သို့မဟုတ် ငှားရမ်းခြင်းပြုနိုင်သည်။
အခန်း (၁၁) စီမံခန့်ခွဲရေးနည်းလမ်းအရ အရေးယူခြင်း
၄၄။ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီသည် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်း၊ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်း၏ အဖွဲ့ဝင်၊ အစုရှယ်ယာပိုင်ရှင်၊ စီမံခန့်ခွဲသူ၊ မန်နေဂျာနှင့် ဝန်ထမ်းများက ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်လျှင်အောက်ပါစီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ရမည်-
၄၅။ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီသည် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းကသာဆောင်ရွက်ရမည်ဟု ဤဥပဒေတွင် သတ်မှတ်ထားသည့်လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်တစ်ရပ်ရပ်ကိုဖောက်ဖျက်သော မည့်သည့်ပုဂ္ဂိုလ်သို့မဟုတ် တရားဝင်ရပ်တည်မှုရှိသည့် အဖွဲ့အစည်းကိုမဆို ပုဒ်မ ၄၄ ပါ စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာပြစ်ဒဏ် ချမှတ်ရမည်။
၄၇။ ဤဥပဒေအရချမှတ်ထားသော စီမံခန့်ခွဲရေးဆိုင်ရာ ပြစ်ဒဏ်များသည် ပြစ်မှုကြောင်းအရဖြစ်စေ၊ တရားမကြောင်းအရဖြစ်စေ အရေးယူခြင်းကို ပိတ်ပင်ခြင်းမရှိစေရ။
၄၈။ ပုဒ်မ ၄၄ ပါ ပြစ်ဒဏ်ချမှတ်ခြင်းခံရသူသည် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းကိုဖြစ်စေ၊ အခြားပုဂ္ဂိုလ်များ ကိုဖြစ်စေ နစ်နာမှုများအတွက် ချက်ချင်းပေးလျော်စေရမည်။
အခန်း (၁၂) စာရင်းရှင်းလင်းဖျက် သိမ်းခြင်း
၄၉။ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီသည် သက်ဆိုင်ရာအသေးစားငွေရေးကြေးရေး အဖွဲ့အစည်း၏လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်ရန် အနည်းဆုံးလိုအပ်ချက်နှင့် မညီညွတ်တော့သည့်အခြေအနေသို့ရောက်ရှိသောကြောင့် ယင်းအဖွဲ့ အစည်းနှင့် ဆက်သွယ်သူများ၏ အပ်ငွေများနှင့် မတည်ရန်ပုံငွေတို့ကို ဆုံးရှုံးစေနိုင်သည့်အခြေအနေပေါ်ပေါက်လျှင် ပုံမှန်အခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိစေရန် အချိန်ကာလသတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။ သတ်မှတ်ပေးသည့်အချိန် ကာလအတွင်း ပုံမှန်အခြေအနေသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိခြင်းမရှိပါက လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်လိုင်စင်ကိုဖျက်သိမ်းပြီးနောက် သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ စာရင်းရှင်းလင်း ဖျက်သိမ်းခြင်းပြုနိုင်သည်။
၅၀။ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီသည် စာရင်းရှင်းလင်းဖျက်သိမ်းခြင်းအမိန့်မချမှတ်မီ-
၅၁။ ပုဒ်မ ၅၀၊ ပုဒ်မခွဲ (က)ပါ သက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့က စာရင်းရှင်းလင်းဖျက်သိမ်းသင့်ကြောင်း တင်ပြလာလျှင် ကြီးကြပ်မှု ကော်မတီသည် အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းအား စာရင်းရှ င်းလင်းဖျက်သိမ်းစေရန် အမိန့်ချမှတ်ရမည်။
၅၂။ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းအား စာရင်းရှင်းလင်းဖျက်သိမ်းရာတွင် ကြီးကြပ်မှုကော်မတီသည်-
အခန်း (၁၃) တားမြစ်ချက် များ
၅၃။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်း၏ အဖွဲ့ဝင်၊ ဝန်ထမ်းနှင့် စာရင်းစစ်များသည် ယင်းတို့၏ ငွေရေးကြေးရေးဆိုင်ရာဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ရာမှရရှိလာသည့် သတင်း အချက်အလက်များကို ဥပဒေအရ ခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း၊ ကြည့်ရှုစေခြင်း၊ စစ်ဆေးစေခြင်း သို့မဟုတ် ကြေညာခြင်းမပြုရ။
၅၄။ မည်သူမျှ လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့် လိုင်စင်မရှိဘဲ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်း၏ လုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ခြင်းမပြုရ။
၅၅။ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီနှင့် သက်ဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းကော်မတီတို့မှ မည်သည့်အဖွဲ့ဝင်သို့မဟုတ် ဝန်ထမ်းမျှ မိမိ၏တာဝန်ဝတ္တရားများကို ဆောင်ရွက်ရာမှသိရှိလာသည့်သတင်းအချက်အလက်များကို ဥပဒေအရခွင့်ပြုချက်မရှိဘဲ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း၊ကြည့် ရှုစေခြင်း၊ စစ်ဆေးစေခြင်း သို့မဟုတ် ကြေညာခြင်းမပြုရ။
အခန်း (၁၄) ပြစ်မှုနှင့်ပြစ်ဒဏ်များ
၅၆။ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းမှ မည်သည့်အဖွဲ့ဝင်၊ ဝန်ထမ်းနှင့်စာရင်းစစ်မဆို ပုဒ်မ ၅၃ ပါ တားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်း ပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ နှစ်နှစ်ထက်မပိုသောထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်။
၅၇။ မည်သူမဆို ပုဒ်မ ၅၄ ပါ တားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်းပြစ်မှုထင်ရှား စီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ငါးနှစ်ထက်မပိုသောထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်။
၅၈။ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီနှင့် သက်ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းကော်မတီမှ မည်သည့်အဖွဲ့ဝင်သို့မဟုတ် ဝန်ထမ်းမဆို ပုဒ်မ ၅၅ ပါ တားမြစ်ချက်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ကြောင်းပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ခြင်းခံရလျှင် ထိုသူကို ငွေဒဏ်ဖြစ်စေ၊ နှစ်နှစ်ထက်မပိုသောထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ရမည်။
အခန်း (၁၅) အထွေထွေ
၅၉။ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီတွင် ပါဝင်သည့် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းမဟုတ်သော ကော်မတီဝင်သည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့က လည်းကောင်း၊ လုပ်ငန်းကော်မတီတွင် ပါဝင်သည့် နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းမဟုတ်သော ကော်မတီဝင်သည် သက်ဆိုင်ရာ တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့နှင့် နေပြည်တော်ကောင်စီက လည်းကောင်းသတ်မှတ်သည့် ချီးမြှင့်ငွေကို ခံစားခွင့်ရှိသည်။
၆၀။ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် ကိုယ်ပိုင်အမှတ်တံဆိပ်ဖြင့်ဆောင်ရွက်ခွင့်၊ စဉ်ဆက်မပြတ် ဆက်ခံဆောင်ရွက်ပိုင်ခွင့်၊ တရားစွဲဆိုနိုင်ခွင့်နှင့်တရားစွဲခံနိုင်ခွင့်များ ရှိစေရမည်။
၆၁။ မှတ်ပုံတင်အက်ဥပဒေတွင် မည်သို့ပင်ပါရှိစေကာမူ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းကထုတ်ပေးသော အသေးစားချေးငွေနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ချုပ်ဆိုသည့် စာချုပ်စာတမ်းသည် မှတ်ပုံတင်ခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရှိသည့်အပြင် တည်ဆဲဥပဒေအရ တံဆိပ်ခေါင်းခွန်ပေးဆောင်ရခြင်းမှလည်း ကင်းလွတ်စေရမည်။
၆၂။ အသေးစား ငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းသည် အခွန်စည်းကြပ်မှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ တည်ဆဲဥပဒေများနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရမည်။
၆၃။ ပုဒ်မ ၅၆ နှင့် ၅၈ ပါ ပြစ်မှုကို ရဲအရေးယူပိုင်ခွင့်ရှိသော ပြစ်မှုအဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
၆၄။ ပုဒ်မ ၅၆၊ ၅၇ နှင့် ၅၈ တို့အရ တရားစွဲဆိုရာတွင် ကြီးကြပ်မှုကော်မတီ၏ကြိုတင်ခွင့်ပြုချက် ရယူရမည်။
၆၅။ ဤဥပဒေမပြဋ္ဌာန်းမီ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်နေသောအဖွဲ့အစည်းများသည် ဤဥပဒေအရ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးလုပ်ငန်းကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်လိုပါက ဤဥပဒေပြဋ္ဌာန်းသည့်နေ့မှ သုံးလအတွင်း လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်လိုင်စင်ရရှိရန် ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့်အညီ လျှောက်ထားရမည်။
၆၆။ ဤဥပဒေမပြဋ္ဌာန်းမီ အသေးစားငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်းများကလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သော လုပ်ငန်းများနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကြီးကြပ်မှုကော်မတီ ၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသောကာလအတွင်း အပြီးသတ် စာရင်းရှင်းလင်းဖျက်သိမ်းရန် ဆောင်ရွက်ချက်များသည် ပုဒ်မ ၅၄နှင့် သက်ဆိုင်ခြင်း မရှိစေရ။
၆၇။ ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ဆောင်ရွက်နိုင်စေရန်-
၆၈။ ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်ရာတွင်-
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ကျွန်ုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးသည်။
မွန်ပြည်နယ်၏ အလံတော်
မွန်ပြည်နယ်အလံ မှာ အနီရောင်နောက်ခံတွင် ရွှေရောင်ဟင်္သာငှက်ရုပ်ပုံကို ရေးထိုးထားသည်။ အလံတော်၏ အရွယ်အစားမှာ အလျား ၆ ပေ၊ အနံ ၄ ပေ ဖြစ်သည်။ အလံသစ်ကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော ဒုတိအကြိမ် မွန်ပြည်နယ် လွှတ်တော် ဒသမ ပုံမှန် အစည်းအဝေး (သတ္တမနေ့) တွင် အတည်ပြုခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ယခင်အစိုးရများ လက်ထက်က မွန်ပြည်နယ် ကိုယ်စားပြုအလံသည် ရွှေဟင်္သာ (အဖို) နှင့် နောက်ခံအပြာရောင်ဖြစ်ပြီး ရွှေဟင်္သာ၏ အောက်ခြေ၌ မွန်ပြည်နယ် ဟု စာတမ်းပါရှိသည့် အလံကို အသုံးပြုခဲ့သည်။
မွန်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့တွင် တရားဝင် အသုံးပြုမည့် အလံသစ်ကိစ္စကို ၂၀၁၈ခုနှစ် ဇွန်လ ၅ ရက်နှင့် ၆ ရက်တို့၌ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့၊ ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်တို့က ဆွေးနွေးခဲ့ကြပြီး ရွှေဟင်္သာပါသည့် အလံတော်၏ နောက်ခံရောင်ကို အနီနှင့် အပြာ နှစ်မျိုး ရွေးချယ်ကာ ဇွန် ၇ ရက်က ပြည်နယ် လွှတ်တော် အစည်းအဝေးသို့ တင်သွင်းခဲ့ပြီး ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့တွင် နောက်ခံအနီရောင်ကို ရွေးချယ် အတည်ပြုခဲ့သည်။
အလံသစ်အဆိုပြုမှုများ
အောက်ပါတို့မှာ ပြည်နယ်လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်တို့က ဆွေးနွေးခဲ့ကြသော အလံဒီဇိုင်းများဖြစ်ကြသည်။
ပုန်ဝါရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ပုန်ဝါရွာ(Pongwa)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ရှဒန်ပုန်ဝါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘယ်ဟီးကလော်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
ဘယ်ဟီးကလော်ရွာ(Beiheekalaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ မဲထော်သလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၉၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရက်ဖရုံရွာ၊ ခနောင်
ရက်ဖရုံရွာ၊ ခနောင်
ကိုင်းဝိုင်းရွာ၊ ဆောက်အိုင်
ကိုင်းဝိုင်းရွာ၊ ဆောက်အိုင်
ကန်ချောင်းရွာ၊ ထိန်တောကြီး
ကန်ချောင်းရွာ၊ ထိန်တောကြီး
သုံးဆယ်ရွာ၊ သုံးဆယ်
သုံးဆယ်ရွာ၊ သုံးဆယ်
နမ့်ဖက်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
နမ့်ဖက်ရွာ (Namhpet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၁၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြူဝန်းရွာ၊ စလင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ချောင်းရွာ
ညောင်ချောင်းရွာ
ကိုးကား
ညောင်ချောင်းရွာ
ရတနာပုံ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်
ရတနာပုံ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးမြို့၊ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်၊ မန္တလေး တောင်ခြေနှင့် မန္တလေး နန်းတွင်း မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတောင် အားကစားကွင်း၊ တောင်ဘက်တွင် (၁၂)လမ်း (ကျုံးလမ်း)နှင့် နန်းမြို့တွင်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် မန္တလေးတောင်အဝင်လမ်းနှင့် အနောက်ဘက်တွင် မတ္တရာ၊ မိုးကုတ်လမ်းတို့ ရှိသည်။
သမိုင်း
နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီလက်ထက် နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲများ၏ လမ်းညွှန်မှာကြားချက်အရ အထက်မြန်မာပြည် ကိုယ်စားပြု တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်တစ်ခု တည်ထောင်ရန် အတွက် မန္တလေးမြို့တွင် ဌာနဆိုင်ရာများ ၊ မြို့နယ်များမှ အဖွဲ့အစည်းများ စုပေါင်းတည်ဆောက်ရေး ကော်မတီအား ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းတာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ယင်းဗဟိုကော်မတီမှ အောက်ပါ ကော်မတီများ ဖွဲ့စည်း၍ လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်
တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်တည်ဆောက်ရန် မြေနေရာကို မန္တလေးတောင်ခြေ ရာပြည့်ကွင်း မြေနေရာကို ဗဟိုကော်မတီမှ ရွေးချယ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဥယျာဉ်တည်ဆောက်ရေးအတွက် ပန္နက်ရိုက်ခြင်း၊ မြေညှိခြင်း၊ရေနှုတ်မြောင်းတူးခြင်း လုပ်ငန်းများကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းမှ စတင်၍ လူလုပ်အား စက်ယန္တရားများဖြင့် အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တိရစ္ဆာန်လှောင်အိမ်များ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသည့် ၁၉၈၉ ခုနှစ် မတ်လ ဒုတိယအပတ်မှစ၍ တိရစ္ဆာန်များ ပြသနိုင်ရန် ရွေ့ပြောင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိပြီး (၁၉၈၉) ခုနှစ် ၊ ဧပြီလ (၈) ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ (၈)ရက်နေ့မှ ၁၉၉၁ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့အထိ မန္တလေးမြို့၊ အောင်မြေသာဇံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိ၍ မြောက်ဘက်တွင် မန္တလေးတောင်၊ အားကစားကွင်း တောင်ဘက်တွင် (၁၂)လမ်း ( ကျုံးလမ်း ) နှင့် နန်းမြို့တွင်း ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မန္တလေးတောင်အဝင်လမ်းနှင့် အနောက်ဘက်တွင် မတ္တရာမိုးကုတ်လမ်း တို့ရှိသည်။
တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (ရတနာပုံ)တွင် (၁၉၈၉)ခုနှစ်၊ ဧပြီလ (၈)ရက်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (ရတနာပုံ)သည် ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း (၅၃ ဒသမ ၂၁)ဧက ကျယ်ဝန်းကာ သစ်ပင်၊ ပန်းမန်များ ပေါများခြင်း၊ တိရစ္ဆာန် အမျိုးပေါင်း စုံလင်စွာ ထားရှိပေးခြင်း၊ မန်းတောင်ရိပ်ခိုသော အေးချမ်းသည့် နေရာတွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် အများပြည်သူများ လည်ပတ်ကြည့်ရှုချင်စရာ ကောင်းသော တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်အဖြစ် တွေ့မြင်ရသည်။ ထို့အပြင် တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (ရတနာပုံ) အတွင်းတွင် ရှားပါးကြယ်လိပ်များကို ပြသထားပြီး စနေ၊ တနင်္ဂနွေနေ့များနှင့် အစိုးရရုံးပိတ်ရက်များတွင် မြွေလိမ္မာပြပွဲ၊ ဆင်လိမ္မာပြပွဲ၊ ခွေးလိမ္မာပြပွဲ၊ မျောက်လိမ္မာပြပွဲနှင့် ဝက်ဝံလိမ္မာလေးများ၏ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်မှုများကို အပတ်စဉ်ပြသပေးနေသည်။ နံနက်(၈)နာရီမှ ညနေ(၆)နာရီအချိန်အထိ ဖွင့်လှစ်ပေးထားသော တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (ရတနာပုံ)အတွင်းသို့ ဝင်ကြေးအဖြစ် လူကြီး(၂ဝဝ)ကျပ်၊ ကလေး(၁ဝဝ)ကျပ်နှုန်း ကောက်ခံပြီး မိသားစုလိုက်ဖြစ်စေ၊ သူငယ်ချင်းမိတ်ဆွေများဖြင့်အတူ ဖြစ်စေ၊ ချစ်သူစုံတွဲများပါမကျန် ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့စွာ လာရောက်လည်ပတ်နိုင်သည်။ အစိုးရရုံးပိတ်ရက်များနှင့် အခါကြီးရက်ကြီးများတွင် နံနက်(၇:၀၀)နာရီအချိန်ကတည်းက စတင်ဖွင့်လှစ်ပေးထားသည်။
ဧက(၅ဝ)ကျော် ကျယ်ဝန်းသော ဥယျာဉ်အတွင်းသို့ သက်သောင့်သက်သာစွာ လည်ပတ်နိုင်ရန်အတွက်လည်း Buggy အပျော်စီးယာဉ်ငယ်(၂)စီးကို စီစဉ်ထားရှိပြီး မည်သူမဆို လွတ်လပ်စွာစီးနင်းနိုင်ကြသည်။ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်(ရတနာပုံ)အတွင်း၌ နို့တိုက်သတ္တဝါ]]အမျိုးအစားပေါင်း (၃၂)မျိုး၊ တွားသွားသတ္တဝါ အမျိုးအစားပေါင်း(၁၅)မျိုး၊ ကျေးငှက်သတ္တဝါအမျိုးအစား (၄၈)မျိုး၊ စုစုပေါင်း တိရစ္ဆာန်(၆ဝဝ)ခန့် ပြသထားရှိပြီး၊ သစ်ပင် ပျိုးပင်ပေါင်း (၁၃၁၅၁)ပင်နှင့် ဆေးဖက်ဝင်သစ်ပင်ပေါင်း (၂၅၇)ပင်၊ အလှဆင်ပန်းပွင့်ပေါင်း (၆၆ဝ၆)ပွင့်တို့ကိုလည်း အများပြည်သူများ လေ့လာနိုင်ရန် ပြသထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
ရှားပါးတိရစ္ဆာန်
ရှားပါးသတ္တဝါ (၃၇)မျိုးကိုလည်း ရှာဖွေစုဆောင်းကာ ထိန်းသိမ်းမွေးမြူထားသည်။ ယင်းရှားပါးတိရစ္ဆာန်များတွင် ဆင်၊ ကျား၊ ကျားသစ်၊ မျောက်လွှဲကျော်မျက်ခုံးဖြူ၊ မျောက်တံငါ၊ မျောက်ပုတီး၊ အာသံမျောက် စသည့် နို့တိုက်သတ္တဝါ ၇ မျိုး၊ စွန်ခေါင်းဖြူ၊ စွန်၊ သာလိကာ၊ ကြိုးကြာ၊ ဒေါင်း၊ လည်ပျဉ်းနီအောက်ချင်းငှက်၊ လင်းယုန်၊ အောက်ချင်းငှက်၊ ဟိမဝန္တာလင်းတ၊ ဒီးဒုတ်၊ အောင်လောင်ငှက်၊ ဒေါင်းစိမ်း၊ ခါရစ်၊ ငွေရစ်၊ ငဟစ်၊ ငှက်ကုလားအုပ်၊ တောဘဲခေါင်းကြား၊ ခရုစုပ်ငှက်၊ တောဘဲငန်း၊ ကြာဖက်နင်းငှက်၊ ဒုံးစပ်ငယ်၊ ဒုံးစပ်ကြီး စသည့် ကျေးငှက်သတ္တဝါ ၂၂ မျိုး၊ မိကျောင်း၊ စပါးအုံးမြွေ၊ စပါးကြီးမြွေ၊ ကြယ်လိပ်၊ တိုက်လိပ်၊ လိပ်ဝါ၊ လိပ်မောင်း၊ ရခိုင်လိပ် စသည့် တွားသွားသတ္တဝါ ၈ မျိုးတို့ဖြစ်သည်။
ရည်ရွယ်ချက်
ရည်ရွယ်ချက် (၅)ချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်လျက် ရှိကြောင်း သိရသည်။ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် (ရတနာပုံ)၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ - ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် ဖွင့်လှစ်ထားရှိခြင်းဖြစ်သည်။
လက်ပံကုန်းရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
လက်ပံကုန်းရွာ (Letpankone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ လက်ပံကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၇၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၅ ဦး၊ မ ၅၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွိုင်လင်မြို့
လွိုင်လင်မြို့သည် ယခင် လဲချားနယ်၏ တောင်ပိုင်း ပင်လုံမြို့၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိ၍ ၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ် သည်။ လွိုင်လင်ခရိုင်တွင် လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ပင်လုံမြို့နယ်(ခွဲ)၊ မိုင်းပွန်မြို့နယ်(ခွဲ)၊နမ့်စန်မြို့နယ်၊ခိုလန်မြို့နယ်(ခွဲ)၊ ကွန်ဟိန်းမြို့နယ် မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းနောင်မြို့နယ်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်နှင့် လဲချားမြို့နယ်စသည်တို့ပါဝင်၍၊ ထိုခရိုင်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်းတွင် ပါဝင်၏။ လွိုင်လင်ခရိုင်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၄၇၁၄ စတုရန်းမိုင် ဖြစ် သည်။ လူဦးရေမှာ ၁၂၇၈၃၁ (၂၀၁၉-၂၀၂၀) ဖြစ်၏။
လွိုင်လင်မြို့သည် ခရိုင်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်နှင့်အညီ မြို့ပေါ်တွင် ခရိုင်ဝန်ရုံး၊ ခရိုင်ရဲဝန်ရုံး၊ ခရိုင်အင်ဂျင်နီယာရုံး၊ ဆေးရုံ၊ အထက်တန်း ကျောင်း စသည်တို့ရှိသည်။ လွိုင်လင်မြို့သည် ပေ ၅ဝဝဝ ကျော် မြင့်သော တောင်ကုန်းဒေသတွင် တည်ရှိ၍ ရာသီဥတုညီညွတ်မျှတသည်။ လွိုင်လင်မြို့ ၏လူဦးရေမှာ ၁၆၆၆ (၁၉၅၆) ဖြစ်၏။
တောင်ကြီးမြို့မှ ကျိုင်းတုံ၊ ယိုးဒယားနယ်စပ်ရှိ တာချီလိတ်သို့ ပေါက်သော ကားလမ်းသည် လွိုင်လင်မြို့ကိုဖြတ်သန်းသွားသည်။ လွိုင်လင် မှ လဲချား၊ မိုင်းကိုင်၊ သီပေါ တို့ကို ဖြတ်သန်း၍ လားရှိုးအရောက် ၁၈၅ မိုင် ရှည်လျားသောကားလမ်းတစ်လမ်းနှင့် လွိုင်လင်မှ လဲချား၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီးမန်စံ၊ မိုင်းရယ်တို့ကို ဖြတ်သန်း၍ လားရှိုးအရောက် ၂ဝ၂ မိုင် ရှည်လျားသော ကားလမ်းတစ်လမ်းတို့လည်းရှိသည်။ ထို့ပြင် တောင်ဘက် တွင် မိုးနဲနယ်၊ မိုင်းပန်နယ်တို့နှင့်လည်းကောင်း၊ မိုင်းပွန်နယ်၊ ဘန်းယဉ် နယ်၊ သထုံနယ်၊ ကယားပြည်နယ်တို့နှင့်လည်းကောင်း ကားလမ်းအဆက် အသွယ်များရှိလေသည်။ ထိုသို့ လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်ကောင်းမွန်သည့်အ လျောက် အရှေ့ဘက်ယိုးဒယားနိုင်ငံမှလာသော ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကုန်ပစ္စည်းများ ဖလှယ်ရောင်းဝယ် တင်ပို့ရာဖြစ်၍စည်ကားလေသည်။
စန္ဒာမင်း
ဒေါ်စန္ဒာမင်း သည် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူ တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး၊ နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားဟောင်းတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ယင်းအပြင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီကိုယ်စားပြု လွှတ်တော်အမတ်ဟောင်းတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။  လက်ရှိတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်တွင် ဗဟိုကော်မတီဝင်တစ်ဦးအဖြစ်တာဝန်ယူထားသူဟု ဆိုနေသော်ငြား ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီးနောက်ပိုင်း ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအလုပ်ကော်မတီကမူ ၎င်းကို ပါတီမှ ထုတ်ပယ်ထားသည်။
ငယ်ဘဝနှင့်နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု
စန္ဒာမင်း အား နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဦးဝင်းမြင့်နှင့် ဒေါ်နုနုကြင် တို့မှ ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ဓာတုဗေဒပညာရပ်ကို သင်ယူခဲ့သည်။ ကောလိပ် တတိယနှစ်တွင် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ နှင့် အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားမှု ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး၊ များမကြာမီတွင် ဒီမိုကရေစီ နှင့် လူ့အခွင့်အရေးတိုက်ပွဲကြီးဖြစ်သည့် ၁၉၈၈ အရေးအခင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူသည် သုံးရောင်ချယ် ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်းကို တည်ထောင်သူများ နှင့် ခေါင်းဆောင်ထဲမှ ပါဝင်သူ တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ သူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ တစ်ကိုယ်တော် လုံခြုံရေးခေါင်းဆောင်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရအား ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြမှုတွင် ငြိမ်းချမ်းစွာဆန္ဒပြခဲ့သော်လည်း၊ စစ်အစိုးရမှ သူ့အား ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနစ်တွင် ပြန်လည် လွတ်မြောက် လာသော်လည်း၊ ထောင်ကျနေချိန်အတွင်း ဖခင်ဖြစ်သူ ဆုံးပါးသွားခဲ့သည်။
လွိုင်တောင်ရွာ၊ ပန်းတန်
လွိုင်တောင်ရွာ (Loitawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ပန်းတန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၄၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းတန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၆၃ ဦး၊ မ ၃၀၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၈၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။
စန္ဒာမင်း
ငယ်ဘဝနှင့်နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် လပြည့်ဝန်း ကလေးများ ဖွဲ့ဖြိုးရေး မိသားစုတွင်လည်း အလုပ်အမှုဆောင် ခန့်ခွဲသူအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုလူမှုရေးလုပ်ငန်းကို အမြတ်အစွန်းမယူသည့် အဖွဲ့အစည်းအဖြစ်စေရန်နှင့် လူမှုဖူလုံးရေး နှင့် ပြည်လည်နေရာချထားနိုင်ရန် ရည်ရွယ် အောင်မြင်စွာ မှတ်ပုံတင်နိုင်ခဲ့သည်။
လွိုင်တောင်ရွာ၊ ပန်းတန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စန္ဒာမင်း
ငယ်ဘဝနှင့်နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် သုံးရောင်စုံ ကျောင်းသားအဖွဲ့အစည်း နှင့် ၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသားများနှင့် ပြန်လည်ပူးပေါင်းမိကာ မြန်မာနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီအစစ်အမှန် ရရှိရန် လှုပ်ရှားမှုများ ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။
ဩဂုတ်လ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် စစ်အစိုးရ၏ စီးပွားရေး စီမံခန်ခွဲမှု လွဲမှားနေခြင်း၊ ကုန်ဈေးနှုန်းနှင့် လောင်စာဆီ ဈေးတက်ခြင်း၊ လူနေမှုအဆင့်အတန်း နိမ့်ကျလာခြင်းတို့ကို ထောက်ပြဆန္ဒပြခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း၊ စန္ဒာမင်း နှင့် အတူ အခြားနာမည်ကြီး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူများ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရသည်။ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက် ၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် ၈၈ မျိုးဆက်ကျောင်းသားအုပ်စုနှင့် အခြားသော အတိုက်အခံအဖွဲ့အစည်းများနှင့် အတူ ရန်ကုန်မြို့တွင် ငြိမ်းချမ်းစွာ လမ်းလျှောက်ဆန္ဒပြခဲ့သည်၊ ထို ဆန္ဒပြမှုသည် မြန်မာပြည်တစ်ပြည်လုံး ပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ နိုဝင်ဘာလတွင် သူ့အား ဧရာဝတီတိုင်းရှိ မြောင်းမြအကျဉ်းထောင်တွင် ထောင်ဒဏ် ၆၅ နှစ် ကျမှတ်ခံရသည်။
လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် ဖြတ်သန်းမှု
ထောင်မှလွတ်မြောက်လာပြီး နောက်ပိုင်း၊ အတိုက်အခံဖြစ်သူ ဒေါ်စန္ဒာမင်းသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်တွင် အဖွဲ့ဝင်ခဲ့ပြီး မြန်မာပြည် စစ်မှန်သော ဒီမိုကရေစီရရှိစေရန် ပါလီမန်အတွင်းမှ သူ၏ တိုင်းပြည်အကျိုးကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူ ၂၀၁၂ ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်စေရန် ဇမ္ဗူသီရိမြို့ မဲဆန္ဒနယ် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီးနောက် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ထိုမဲဆန္ဒနယ်သည် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဦးသိန်းစိန်အား ရွေးချယ်တင်မြှောက်လိုက်ခြင်းကြောင့် လစ်လပ်နေသည့် မဲဆန္ဒမြေတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
ရခိုင်ပြည်တွင် လူဦးရေထူထပ်မှု ပိုမိုများပြားလာမည်ကို စိုးရိမ်သောကြောင့် ဘင်္ဂလီများနှင့် မြန်မာပြည်သူများ ထိမ်းမြှားလက်ထပ်ခြင်းကို မမြင်လိုကြောင်း Frontier အား ဒေါ်စန္ဒာမင်းက ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ပြောကြားခဲ့ဖူးသည်။
ယင်းနောက် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅ တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီကိုယ်စားပြုပြီး ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုမဲဆန္ဒနယ် တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည်။ အနိုင်ရပြီးနောက် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော် ဘဏ္ဍာရေး၊ စီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်။ ဒေါ်စန္ဒာမင်းသည် မေးသင့်မေးထိုက်သောမေးခွန်းများနှင့်ပတ်သက်၍ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်အစည်းအဝေးများတွင် ရဲဝံ့စွာမေးမြန်းဆွေးနွေးလေ့ရှိသည်ဟုဆိုသည်။ တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ နှင့်လည်း မကြာခဏ ပွတ်တိုက်မှုများလည်း ရှိခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ်ပါဝင်ရန် လျှောက်လွှာတင်ခဲ့သည်။ သို့သော် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်လူကြီးများ၏လမ်းညွှန်ချက်အရ လျှောက်လွှာရုပ်သိမ်းခဲ့ရသည်။နောက်ပိုင်း   NLD နေပြည်တော်ခရိုင်ရွေးကောက်ပွဲအောင်နိုင်ရေးအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန်ပေးခံရသည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီ အောင်မြင်ရေးအတွက် ပါတီအပေါ် သစ္စာရှိရှိ ဆက်လက်အစွမ်းကုန်ကြိုးစားသွားပေးမည်ဟု သူမ၏ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်စာမျက်နှာတွင် ရေးသားခဲ့သည်။
၂၀၂၁ အလွန်ကာလများ
၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အဖမ်းမခံရသည့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီဝင်အချို့ထဲ သူမလည်းတစ်ဦးအနေဖြင့်ပါဝင်ခဲ့သည်။၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းအပေါ် ဝေဖန်ထောက်ပြမှုလည်း မပြုခဲ့ပေ။ ၂၀၂၂ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၃ရက်တွင်  စစ်တပ်လက်အောက်ခံ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနက သူမနှင့်ဦးတိုးလွင်တို့အား  ဖမ်းဆီးခံ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်နှင့် တွေ့ဆုံခွင့် ပေးခဲ့သည်။  မီဒီယာအချို့က သူမကို စစ်တပ်နှင့်ညှိနှိုင်းကာ ပါတီမှတ်ပုံပြန်တင်ရေးကြိုးပမ်းသူများထဲ ပါဝင်သူဟု မှတ်ချက်ပြုသည်။ သူမကမူ ထိုအချက်မမှန်ကြောင်း ငြင်းဆန်ကာ ပြင်ပတွင်ဖြစ်ပျက်နေသည်များကို ပြောပြခဲ့သည်ဟု ဖြေရှင်းသည်။သို့သော် စစ်တပ်နှင့်အဆက်အဆံရှိမှုကိုမူ သူမ၏အင်တာဗျူးထဲ တစ်စွန်းတစထုတ်ပြောသည်။ ၂၀၂၃ ခုနှစ် မတ်လ ၃ရက်နေ့တွင်  ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းခံရပြီးနောက်ပိုင်း ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဗဟိုအလုပ်ကော်မတီက သူမအပါအဝင် (၄)ဦးအား ပါတီမှ ထုတ်ပယ်သည်။ထုတ်ပယ်မှု တရားမဝင်ဟုလည်း သူမထွက်ရှင်းသည်ကိုလည်းတွေ့ရသည်။
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ပေါက်ကုန်းရွာ (Paukkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ ဘဲအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၈၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘဲအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၆ ဦး၊ မ ၆၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
စန္ဒာမင်း
ပြင်ပလင့်ခ်များ
http://www.sandarmin.com/ (ဖေ့စ်ဘွတ်ခ်)
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြားဆိပ်ပင်
မြားဆိပ်ပင်များသည် အမြင်၏ပေ ၆ဝ မှ ၈ဝ ခန်၏အထိရှိသော အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်၍ ပေ ၆ဝ ခန့်အတွင်း အကိုင်းအခက်အရွက် များမထွက်ဘဲ ဖြောင့်ဖြောင့် မတ်မတ် တက်သွားသော ပင်စည်ကြီး များရှိကြသည်၊ မြားဆိပ်ပင်သည် မိုရေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ အန်တီအေးရစ် တော့ဆီကေးရီးယား ဖြစ်သည်။ မြားဆိပ်ပင်၏ မူလပေါက်ရာဒေသည် အရှေ့အိန္ဒိယ ကျွန်းစုများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော ဂျားဗားကျွန်းဖြစ်သည်။ နောင်အခါမှ အထက်အောက် မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ကုန်းသစ်တော များ၌ အနည်းအကျဉ်းပေါက်ရောက်ကြသည်။ မြားဆိပ်ပင်သည် ယင်း၏ အခေါက်မှ ထွက်သော အဆိပ်စေးများကြောင့် လူသိများ၍ ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ အခေါက် သည် ဖြူတူတူ အရောင်ရှိ၍ တစ်လက်မခန့် ထူသည်။ အခေါက်ကို အနည်းငယ် ထွင်းဖောက်လိုက်သည့်အခါ ဝါတာတာ နို့ရည်ကဲ့သို့ အစေးများ ယိုစီးထွက်လာ၍ လေသလပ်ခံလိုက်ရာတွင် အညိုရောင်ဖြစ်လာပြီးလျင် မာသွားလေသည်။ ဤအစေးကို ငရုတ် စေ့နှင့် အခြားပစ္စည်းများဖြင့် ရောစပ်လိုက်သည့်အခါ သေလောက် သော အဆိပ်ဖြစ်လာတော့၏။ ထိုအဆိပ်သင့်သော သူသည် ပထမတွင် ဝမ်းဆင်း၍ အော့အန်ပြီးလျင် ထိုင်းမှိုင်းသွားကာ နောက် ဆုံး အကြောများဆွှဲ သေဆုံးသွားလေသည်။ မြားဆိပ်ပင်ကို ခုတ်လှဲလိုက်သောအခါ၌ ဖြစ်စေ၊ အခေါက်များကို ခွာလိုက်သည့်အခါ၌ ဖြစ်စေ ယင်းမှ အန္တရာယ် ဖြစ်စေသော အခိုးအငွေ့များ ထွက်လာသည်။ ထိုအခိုးအငွေ့များကို ရှုမိပါက အရေပြားတွင် အဖုအပိန့်များ ထွက်တတ်သည်။ အပင်ကို မီးရှို့လျင် ထွက်လာ သော မီးခိုးသည်လည်း ထိုနည်းတူ အန္တရာယ် ဖြစ်စေနိုင်သည်။ မြားဆိပ်ပင် တစ်မျိုးမှ ဂုံနီအိတ်ကဲ့သို့သော အိတ်မျိုးကို ပြုလုပ်နိုင် သည်။ ထိုအပင်မှ အခေါက်ကို ရေဆွတ်၍ ထုရိုက်လိုက် သောအခါ အတွင်းသားကို မဆုတ်ဘဲနှင့် ခွာထုတ်နိုင်၍ ယင်းကို ဂုံနီအိတ်ကဲ့သို့ ပြုလုပ်အသုံးချနိုင်သည်။