cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဝီလျံ ဝါ့ဒ်စ်ဝါ့သ်
ဝီလျံ ဝပ်ဇဝပ် (William Wordsworth) သည် ထင်ရှားသော အင်္ဂလိပ်ကဗျာစာဆိုတော်ဖြစ် သည့်အပြင် ဂျွန် မီလတန်နောက် ထွက်ပေါ်သော ကဗျာစာဆိုများအနက် အထူးချွန်ဆုံးဟူ၍ အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံရသူလည်း ဖြစ်ပေသည်။ ဝပ်ဇဝပ် သည် သဘာဝအလှကို စိတ်ကူးဉာဏ်ဖြင့် ဆန်းကြယ်စွာတန်ဆာဆင်၍ သီကုံးနှုန်းဖွဲ့ဆိုနိုင်စွမ်းရှိသောကြောင့် အင်္ဂလိပ်စာပေလောက၌ ဘဝအကျိုး မြင်ဝါဒကို စတင်ထုတ်ဖော်သူဖြစ်သည်ဟူ၍လည်း ဆိုကြသည်။ ဝက်စမင် စတာတန်တား၊ တင်တန်းအက်ဗေး၊ အက်ဖိုဒီပန်းကဲ့သို့သော ရိုးရိုး အကြောင်းရပ်များကို ဂန္ထဝင်မြောက်အောင် ရေးစပ်ဖွဲ့ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။
ဝီလျံ ဝပ်ဇဝပ်သည် မြေပိုင်ရှင်မိဖများမှဆင်းသက်လာသူဖြစ်၍ ကမ်ဗာလန် တောင်တန်းဒေသရှိ ကော့ကားမောက်မြို့တွင် ၁၇၇ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့၌ဖွားမြင်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ ဂျွန်မှာ ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဝါ့ဒ်စ် ဝါ့သ်၏ မိခင်ဖြစ်သူသည် ၁၇၇၈ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်သောအခါ ဝီလျံကို အိမ်နှင့်ဝေးရာ အလယ်တန်းကျောင်းသို့ ကျောင်းအိပ်ကျောင်းစားပို့ထားသည်။ ဝါ့ဒ်စ် ဝါ့သ်၏ ဖခင်မှာလည်း ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ပြန်ရာ ကျန်ရစ်သည့် သားသမီးငါးယောက်ကို ဦးလေးနှစ်ယောက်က စောင့်ရှောက်ထားရသည်။
ငယ်စဉ်ကတည်းက မိမိနေထိုင်ရာ ပတ် ဝန်းကျင်ရှိ သဘာဝအလှကိုလည်းကောင်း၊ တောရွာဓလေ့ကိုလည်းကောင်း ချစ်ခင်မြတ်နိုးလာခဲ့သူဖြစ်သည်။ ဝါဒါမီယာတောင်ကြားရှိ ဟော့ကစဟက် စာသင်ကျောင်းတွင် လည်းကောင်း၊ ကိမ်းဗရစ် တက္ကသိုလ် စိန်ဂျွန်းကောလိပ် ကျောင်းတွင်လည်းကောင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၇၉၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကိုရရှိသည်။ ဝပ်ဇဝပ်သည် ကျောင်းအားလပ်ချိန်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ဆွစ်ဇာ လန်နိုင်ငံ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ သွားရောက် လည်ပတ်လေ့ ရှိသည်။ ၁၇၉၁ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ဥရောပတိုက်သို့ သွားရောက်သောအခါ ပြင်သစ် တို့၏ ပြင်းပြသော တော်လှန်ရေးစိတ် တက်ကြွမှုကို တွေ့ခဲ့ရလေသည်။ ဝပ်ဇဝပ်သည် ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးသမားတို့၏ နိုင်ငံရေး သဘောတရားများကို နှစ်သက်သဖြင့် စိတ်ရောကိုယ်ပါ ထောက်ခံအားပေးရန် ကြံစည် ခဲ့သည်။ မိဘများက တားဆီးသဖြင့် ၁၇၉၂ ခုနှစ်၌ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်ခဲ့ ရလေသည်။
ဝါ့ဒ်စ် ဝါ့သ်သည် ကင်းဗရစ်ချ်တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရသည်။ ကဗျာဆရာ ဆင်မျူရယ်တေလာ ကိုးရစ်ချ်(Samuel Taylor Coleridge) နှင့် တွေ့ဆုံ မိတ်ဆွေဖြစ်ပြီး Lyrical Ballads အမည်ရှိ ကဗျာစာအုပ်ကို ထုတ်ဝေသည်။
ဝပ်ဇဝပ်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ရှိနေစဉ် မာရီအန်းဗာလွန်ဆိုသူ အမျိုးသမီးနှင့် ရည်ငံခဲ့သော်လည်း လက်မထပ်ဖြစ်ချေ။ ဝပ်ဇဝပ်သည် သုံးနှစ်မျှ မတည်မကျ နေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် အမွေတစ်ရပ်ကို ဆက်ခံရရှိသဖြင့် ဒေါဆက်ရှိုင်ယာနယ် ရေ့စ ဒေါင်းမြို့၌ အိမ်တစ်ဆောင်ဝယ်၍ နှမဖြစ်သူ ဒေါ်ရသီနှင့်အတူ နေထိုင်လေ သည်။ ထို့နောက် ကဗျာစာဆို ဆယ်မျူယယ် တေလာ ကိုးလားရစ်နှင့် မိတ်ကျွမ်းဝင်ခဲ့သည်။ ၁၇၉၇ ခုနှစ်တွင် ဝပ်ဇဝပ်တို့မောင်နှမနှစ်ယောက် သည် ကိုးလားရစ်နှင့် နီးနီးကပ်ကပ် နေထိုင်နိုင်ရန် ဆမ္မာဆက်ရှိုင်ယာနယ်၊ အယ်လဖောက်စဒင်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့လာကြသည်။ ထိုအခါ သူတော်ချင်း ချင်း၊ သတင်းလွေ့လွေ့၊ ပေါင်းဖက်တွေ့ ဟူသော စကားအတိုင်း ကဗျာ စာဆိုနှစ်ဦးတို့သည် အတူသွား အတူလာရင်း ၁၇၉၈ ခုနှစ်တွင် နှစ်ဦး ပေါင်းစပ်၍ လစ်ရစ်ကယ် ဗဲလက်ခေါ် ကဗျာ့ပဒေသာစာစောင်ကို ရေး သားထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။ ထိုစာစောင်တွင် ကိုးလားရစ်၏ ရှေးသင်္ဘော သား ကဗျာနှင့် ဝပ်ဇဝပ်၏ တင်တန်းအက်ဗေး ကဗျာတို့သည် စိတ် ကူးဆန်းသော သဘာဝကဗျာ လက်ရာမွန်များ ဖြစ်ပေသည်။
တစ်ဖန် ဝပ်ဇဝပ်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းအိုင်ဒေသရှိ ဂရပ်စမီယာမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည်။ ၁၈ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ငယ်သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ မေရီဟတ် ချင်ဆန်ဆိုသူ အမျိုးသမီးနှင့် လက်ထပ်သည်။  သားသမီးလေးဦး ထွန်းကားသည်။ ထို့နောက် ကဗျာပုဒ်ရေများ စွာ ဖွဲ့စပ်ရေးသားခဲ့လေသည်။ ထိုခေတ်ကဗျာဆရာတို့သည် ခက်ခဲနက်နဲ သော ကဗျာများကိုသာ ရေးစပ်ဖွဲ့ဆိုလေ့ရှိကြရာ ယင်းအစဉ်အလာကို သွေဖည်၍ ရိုးလှသည့် ဝပ်ဇဝပ်၏ကဗျာများကို အင်းထန်စွာ ဝေဖန်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ဝပ်ဇဝပ်သည် မိမိရေးဟန်ကို မစွန့်ခဲ့ချေ၊ ၁၈၁၃ ခုနှစ်တွင် ရိုင် ဒယ်မောင့်အရပ်သို့ တစ်ဖန်ပြောင်ရွှေ့နေထိုင်သည်။ ဝပ်ဇဝပ်သည် သည်ပရီလျု ခေါ် ကဗျာရှည်ကြီးတွင် မိမိ ငယ်စဉ်က ဘဝအကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။ စာပေလောက၌လည်း တဖြည်းဖြည်း ထင်ရှားလာသည်။
၁၈၀၇ ခုနှစ်တွင် ကဗျာပေါင်းချုပ်နှစ်တွဲ ထုတ်ဝေသည်။
ထိုသို့အားဖြင့် ၁၈၄၃ ခုနှစ်တွင် ကဗျာ စာဆိုတော်ကြီး ဆောက်သီ ကွယ်လွန်သောအခါ ဝိတိုရိယဘုရင်မက ဝီလျံ ဝပ်ဇဝပ်အား ဘုရင့်စာဆိုတော်ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်မြောက်စားခဲ့သည်။ ဆယ်မျူ ယယ်ကိုးလားရစ်၊ ရောဗတ်ဆောက်သီနှင့် ဝီလျံဝပ်ဇဝပ်တို့သည် အိုင်ဒေသ တွင် နေထိုင်ကြသဖြင့် ယင်းတို့ကို အိုင်ဒေသ ကဗျာဆရာများဟူ၍ ခေါ် စမှတ်ပြုကြသည်။ ဝီလျံ ဝပ်ဇဝပ်သည် ၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့ အသက် ၈ဝ အရွယ်တွင် အဆုတ်မြှေးယောင်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်လေသည်။
အင်းတန်
အင်းတန်
မော်တလာ (ရွာဟောင်း)ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
မော်တလာ (ရွာဟောင်း)ရွာ(Mawtalar(Ywarhaung))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ မော်တလာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မော်တလာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၄ ဦး၊ မ ၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သီးပင်
သနပ်ခါးခေါက်နှင့် ဆင်တူယိုးမှားဖြစ်သော သီးခေါက်ရရှိသည့် သီးပင်သည်သနပ်ခါး၊ ဥသျှစ်ပင်၊ သံပရာ၊ ရှောက်နှင့်မျိုးရင်းတူဖြစ်၍ ရူတေစီအီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် ဖာရိုနီးယားအဲလီဖန်တမ်ဟုခေါ်သည်။ မူလပေါက်ရောက်ရာဒေသသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့်သီဟိုဠ်ကျွန်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံမိုးပါးရေရှားရပ်ဝန်းဒေသ မြေပြန့်များတွင် သီးစားပင်အဖြစ် စိုက်ပျိုးကြလေသည်။
သီးပွင့်၏ပွင့်ချပ်သည် သေးငယ်၍ အသွားငါးခုရှိသည်။ ပွင့်ဖတ်သည် များသောအားဖြင့် ငါးခုရှိပြီးလျှင် ပြည့်နေသည့် ဝတ်ဆံတံ ၁၁ ခု မှ ၁၂ ခု အထိရှိသည်။ ထိုအပွင့်များသည်ကိုင်းများမှဖြစ်စေ၊ အရွက်ရင်းမှဖြစ်စေ ပွင့်သောပန်းခိုင်များ ဖြစ်ကြလေသည်။ သီးသီးသည် ဥသျှစ်သီးအငယ်စား၊ သို့မဟုတ် ပန်းသီးအရွယ်ခန့်ရှိသည်။ ဥသျှစ် သီးကဲ့သို့ပင် အခွံမာ၍ ထူသည်။ အသီး၏အတွင်းသားသည် ပျော့၍ အစေ့များသည်။ အစေ့များသည် ရှည်လျားလျား ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ အသီး၏အသားကိုစားသုံးကြသည်။ သီးသီးကိုအသီးသေး၍ ချဉ်သောအမျိုး၊ အသီးကြီး၍ချိုသော အမျိုးဟူ၍ နှစ်မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။ အသီးမှည့်မှည့်အတွင်းမှ အသားနှစ်ကို ထန်းလျက်၊ သကြားတို့နှင့်ရော၍စားသုံးကြသည်။ ဥသျှစ် ဖျော်ရည်ကဲ့သို့ အဖျော်ယမကာပြုလုပ်၍လည်းသုံးဆောင်ကြသည်။ ကောင်းစွာ မမှည့်သေးသော အသီး ရင့်ရင့်များကို ဆားရေစိမ်၍လည်းကောင်း၊ ချပ်တနီးပြုလုပ်၍ လည်းကောင်းစားသုံးကြသည်။
သီးသီးသည်လန်းဆန်းသော သတ္တိရှိသဖြင့် အားဆေးအဖြစ်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ မမှည့်သေးသော အသီးကိုချုပ်ဆေးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နှလုံးဆေးအဖြစ်ဖြင့် လည်းကောင်းအသုံးဝင်သည်ဟုယူဆကြသည်။ ဝမ်းကိုက် ဝမ်းလျှောရောဂါများအတွက် ဥသျှစ်သီးအစား သီးသီးကို အသုံးပြုနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။ သွားဖုံးရောဂါ၊ လည်ချောင်းရောဂါ များအတွက်လည်း သီးသီးသည် ဆေးဖက်ဝင်သည်ဟု ဆိုကြလေသည်။ သီးသီး၏အတွင်းသားနှင့် အစေ့များ၏ အာဟာရဓာတ်များကို စစ်ဆေးကြည့်သည့်အခါ မီလီဂရမ်အားဖြင့် ရေ ၆၉.၅၊ ပရိုတိန်း ၇.၃၊ သတ္တုဓာတ် ၁့၉၊ အမျှင်များ ၅.၂၊ ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်သကြား ၁၅.၅၊ ထုံးဝ့၁၅၊ ဖော့စ ဖောရပ် ဝ.၁၁၊ သံ ဝ.၆၊ ဗီတာမင်စီ ၂.ဝ ပါရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ အချဉ်ဓာတ်နှုန်းသည် မမှည့်သေးသော အသီး များတွင် ၇.၆ ရာခိုင်နှုန်းမှ အသီးမှည့်များတွင် ၂.၃ ရာခိုင်နှုန်းအထိ လျော့နည်း သွားသည်။ သီးသီး အတွင်းသားကို ကျောက်ကျော (ဂျယ်လီ) လည်းပြုလုပ်ကြရာ ပန်းသီးဂျယ်လီ အနံ့မျိုးနှင့်တူလေသည်။ သီးပင်၏အသားသည် မီးခိုးရောင်နုဖြစ်သည်။ သို့သော်အဝါရောင်အထိ အရောင်ကွဲပြားခြားနားသွားခြင်း လည်းရှိတတ်သည်။ အသားသေအောင်အခြောက်ခံပြီးသော သီးသားကုဗတစ်ပေသည် ပေါင် ၅ဝ အလေးချိန်စီးသည်။ အိမ်အဆောက်အအုံ၊ လှည်းထောက်တကူ၊ ဆီကြိတ် ဝင်ရိုးများ ပြုလုပ်ရာတွင် သီးသားကိုအသုံးပြုနိုင်၍ ဖိနပ် ပုံ၊ ကလောင်တံရိုး၊ ပေတံစသည်တို့ကိုလည်း သီးသားဖြင့် အချို့ပြုလုပ်ကြလေသည်။
အရွက်သည် အနံ့ရှိ၍ ယင်းမှနံ့သာဆီတစ်မျိုးကို ထုတ်ယူရရှိနိုင်သည်။ ပင်စည်နှင့်အကိုင်းအခက်များမှ အစေးတစ်မျိုးထွက်သည်။ ထိုအစေးသည် မိုးရာသီ ကုန်ဆုံးချိန်တွင် ပို၍ထွက်သည်။ အစေး၏အရောင်သည် တစ်ရောင်တည်းမနေဘဲ အရောင်ဖျော့ဖျော့မှစ၍ အဝါရောင်အနီရောင်အထိအမျိုးမျိုးဖြစ်ပေါ်သည်။ ထိုအစေးကိုရေနှင့်ရောလျှင် အရည်ပျော်ဝင်၍ အာရဗစ် (ထနောင်းစေး) ကော်ထက် မညံ့ကြောင်းတွေ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အာရဗစ်ကော်ရောင်းချသူတချို့တို့သည် သီးအစေး ကိုရောနှောကာ မသမာရောင်းချခြင်းပြုတတ်သည်။ ထိုကော်ကို ဂျားဗားကျွန်း၌ မင်ပြုလုပ်ရာတွင်အသုံးပြုကြ၍ ဆိုးဆေးများတွင်လည်း ထည့်သွင်းအသုံးပြုသည်ဟု သိရှိရလေသည်။
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင် ရွက်ကြွေ ပင်ကြီး မျိုးဖြစ် ၏။ လုံးပတ် ၂-၄ ပေထိ ရှိသည်။ အခေါက်ထူ ၍ ကြမ်းပြီး မွဲခြောက်ခြောက် အရောင် ပေါ်တွင် မီးခိုး ရောင် အကွက်များ ရှိသည်။ အကိုင်း အခက် များပေါ်တွင် သန်မာ၍ ပြောင်လက် နေသော ၁ လက်မခန့် ဆူးချွန်ကြီး များ ရှိ၏။ ဆူးများ အလှည့်ကျ ထွက်သည်။ အရွက် ရွက်ပေါင်း ဖြစ်သည်။ ရွက်မြွှာ ၅-၇ ရွက် ရှိ၍ ထိပ်ရွက် ၁ ရွက် ပါသည်။ သနပ်ခါး ရွက်နှင့် တူသည်။ ရွက်မြွှာ များ ရွက်ဆိုင် ထွက်ပြီး ရွက်ညှာတွင် အတောင် ပါရှိသည်။ ရွက်ပြား မာကျော ပြောင်ချော ပြီး ရွက်နားတွင် သေးငယ် သော ခွေးသွား စိပ်ကလေး များ ရှိ၏။ ရွက်ကြော မှ ဆူးများ ထွက်သည်။ အပွင့် အဖြူရောင် ရှိသည်။ အဖိုပွင့် နှင့် အမ ပွင့်များ ပန်းခိုင် တစ်ခုတည်း တွင်ရှိသည်။ ပွင့်ကိုင်း နှင့် ပွင့်ညှာ ပြောင် ချောသည်။ တပေါင်း တန်ခူး တွင်ပွင့်၏။ အသီး လုံးဝိုင်း၍ ဥသျှစ်သီး ခန့်ရှိသည်။ အသီးမှည့် လျှင် မွှေးပြီး အတွင်းမှ အသား ညိုမည်း လာသည်။ ကဆုန် နယုန် တွင်သီးသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အသီး ၊ အခေါက် ၊ အရွက်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့အပြား တွင် ပေါက်ရောက်သည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင် မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ သီးပင်း သီးမှည့် သည် ချို ချဉ် အရသာ ရှိ၏။ ကြေခဲ၏။ သွေး၊ လေ၊ သလိပ် သုံးပါးကို နိုင်၏။ ပန်းနာ ၊ အော့အန် သော အနာ ၊ ပင်ပန်း နွမ်းနယ် ခြင်းတို့ကို ပျောက်ကင်း စေနိုင်၏။ နှုတ်ကို မြိန် စေ၏။ ဝမ်းကို ချုပ်စေတတ် ၏။ အသုံးပြုပုံ- အသီး ၁ ။ သီးသီး အစိမ်းရည်ကို တစ်နေ့ တစ်ကြိမ် သောက်က ပန်းနာ ရင်ကျပ် ပျောက်၏။ ၂ ။ သီးသီး အစိမ်းရည်တွင် ပိတ်ချင်း သီးမှုန့် အနည်းငယ် ထည့်၍ ပျားရည်နှင့် ရောလျက် ပါက ကြို့ထိုး နာ ပျောက်၏။ ၃ ။ သီးသီး စိမ်းရည် ၊ပိတ်ချင်း သီးမှုန့် ၊ ပျားရည် သုံးမျိုးစပ် လျက်ပါက အန်သော ရောဂါ ပျောက်၏။ ၄။ သီးသီး ရည် ၊ ဥသျှစ်သီး မှည့် အရည်ဖျော်သောက် ပါက ဝမ်းနာ ရင်နာ ပျောက်၏။ ၅ ။ သီးသီး အနှစ်ကို သကြား သို့မဟုတ် ပျားရည်ဖြင့် ရောလျက် သော် အဆိပ် ပြေ၏။ အခေါက် ၁ ။ သီးပင်၏ အခေါက်ကို လေထိုးနာ ပျောက်ဆေး ဖော်စပ် ရာတွင် သုံး၏။ အရွက် ၁ ။ အရွက်ကို လေနိုင်ဆေး ဖော်စပ်ရာ တွင် သုံးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများရှိ အပင်များ
ဘီနင်နိုင်ငံ
ဘီနင်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ ပြင်သစ်ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ဒေသခံဘာသာစကားများဖြစ်သော ဖွန် (Fon language) စကားနှင့် ယိုရူဘာ (Yoruba) စကားတို့မှာ အပြောများသည်။ ကိုးကွယ်ရာလူဦးရေအများဆုံးဘာသာမှာ ရိုမန်ကက်သလစ် (Roman Catholicism) ဖြစ်သည်။ မူဆလင်၊ ဗိုဒွန် (Vodun) နှင့် ပရိုတက်စတင့် (Protestants) များလည်း ရှိကြသည်။ ဘီနင်သည် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၊ အာဖရိကသမဂ္ဂ၊ အစ္စလမ်ကွန်ဖရင့်အဖွဲ့ (rganisation of the Islamic Conference) တောင်အတ္တလန္တိတ်ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးဇုန် (South Atlantic Peace and Cooperation Zone) ဆာဟာရတိုင်းပြည်များအဖွဲ့ (Community of Sahel-Saharan States)၊ အာဖရိကရေနံထုတ်လုပ်သူများအဖွဲ့ (African Petroleum Producers Association) နှင့် နိုင်ဂျားမြစ်ဝကျွန်းပေါ်အာဏာပိုင်အဖွဲ့ (Niger Basin Authority) တို့တွင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
၁၇ရာစုနှစ်မှ ၁၉ရာစုနှစ်အထိ ဘီနင်နိုင်ငံကို ဒါဟိုမေဘုရင့်နိုင်ငံက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၇ရာစုအစောပိုင်းကာလများတွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာဖြတ် ကျွန်ကုန်ကူးရေး လမ်းကြောင်း သင့်နေသောကြောင့် ကျွန်ရောင်းဝယ်ရာဒေသဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၂တွင် ကျွန်ရောင်းဝယ်ရေးကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ခဲ့ပြီး ဒေသတွင်း ဩဇာကျဆင်းလာသည်။ ပြင်သစ်က သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီး ပြင်သစ်ပိုင်ဒါဟိုမေ (French Dahomey) ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၀တွင် ပြင်သစ်ထံမှ လုံးဝလွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ၁၂နှစ်အကြာအထိ ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
*
ပဋိဘာနသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပြဿနာ မေးသည့် အခါ ဖြေဆိုမှုနှင့်ဆက်စပ်၍ ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးရှိပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ အနည်းငယ်သာဖွင့်ဆို၍ ဋီကာ၌ မှတ်သားဖွယ် ဥပမာများဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
ဩဂရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ဩဂရွာ (Awga)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ အာမခံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၁၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယမိုက်
ယမက ခေါ် ယမိုက်ကျမ်း သည် အဘိဓမ္မာ ၇ ကျမ်း တွင် တစ်ကျမ်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ အဘိဓမ္မာဝေါဟာရတို့၏ အဓိပ္ပာယ် သတ်မှတ်ချက်ကို ပို၍ သေချာတိကျစေရန်၊ အစုံ, အစုံအားဖြင့် အမေးအဖြေပြု၍ ဟောကြားထားသည်။ ဥပမာအားဖြင့် “ကုသလဓမ္မအားလုံးတို့သည် ကုသလမူလဖြစ်သလော၊ သို့တည်းမဟုတ် ကုသလမူလအားလုံးတို့သည် ကုသလဓမ္မဖြစ်သလော” စသဖြင့် အစုံပြု၍ မေးဖြေထားသည်။ မူလ, ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်, သစ္စာ, သင်္ခါရ, အနုသယ, စိတ္တ, ဓမ္မ, ဣန္ဒြိယဟူ၍ ယမိုက် ၁၀-ကျမ်းရှိသည်။
ညောင်တုံးစုရွာ၊ ဆင်ချောင်း
ညောင်တုံးစုရွာ၊ ဆင်ချောင်း
ကွင်းယားလေးရွာ၊ ကျုံဖါး
ကွင်းယားလေးရွာ၊ ကျုံဖါး
တင်နိုင်သိန်း
ဦးတင်နိုင်သိန်း သည် သမ္မတရုံး ဝန်ကြီးဌာန၊ အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန၊ မွေးမြူရေးနှင့် ရေလုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာနများတွင် ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်မှ ဗိုလ်မှူးချုပ်အဆင့်ဖြင့် အနားယူခဲ့ကာ စီးပွားရေးနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးနှင့် သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန ဒုဝန်ကြီးများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကျောက်ပုံ (မြောက်)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းလုံရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကုန်းလုံရွာ (Konelong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၂၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၈ ဦး၊ မ ၉၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလင်းတန်းဂျာနယ်
အယ်ဒီတာ
အလင်းတန်းဂျာနယ် အယ်ဒီတာချုပ်မှာ ဟင်္သာတမြင့်ငွေ ဖြစ်ပြီး မွမ်းမံတင်ဆက်သူမှာ ဝင်းငြိမ်းဖြစ်သည်။ တာဝန်ခံအယ်ဒီတာမှာ မျိုးမြင့်ညိမ်းဖြစ်ပြီး အယ်ဒီတာမှာ လင်းနိုင်ဦးဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးမှာ ဦးဇော်ထူးအောင် ဖြစ်သည်။ အလင်းတန်းဂျာနယ်အတွက် လိုဂိုဒီဇိုင်းကို ကျော်မင်းမောင်မှ ပြုလုပ်ပေးထားပြီး ထုတ်ဝေသူမှာ ဟင်္သာတမြင့်ငွေ ဖြစ်သည်။ အလင်းတန်းဂျာနယ်ကို စီအမ်ပီပုံနှိပ်တိုက်တွင် ပုံနှိပ်ပြီး အပတ်စဉ် တနင်္လာနေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အလင်းတန်းဂျာနယ်သည် အခန်းအမှတ် ၁၇၊ ၁၅၈-၁၅၉(ပထမထပ်)၊ မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံလမ်း၊ ကျောက်တံတားမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။
ရပ်နားခြင်း
အလင်းတန်းဂျာနယ်သည် စောင်ရေကျဆင်းလာမှုကြောင့် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ထုတ်ဝေမှု ရပ်နားခဲ့သည်။
ဖဲကဇက်ရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
ဖဲကဇက်ရွာ (Hpekazet)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ဖဲကဇက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၀၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက္ကဝတ္တိအစ္ဆရိယသုတ်
စကြာမင်း၏ အစ္ဆရိယ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မလေးပါးနှင့် အရှင်အာနန္ဒာမထေရ်၏ အစ္ဆရိယ၊ အဗ္ဘုတဓမ္မလေးပါးတို့ကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ -စကြာမင်းတို့ ပရိသတ်အလိုက် ပြောကြားသည့်စကားတို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
သစ်မြင့်တောရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
သစ်မြင့်တောရွာ (Thitmyinttaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ချိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃၅ ဦး၊ မ ၁၄၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံဖြူစုရွာ၊ ဆင်ချောင်း
သံဖြူစုရွာ၊ ဆင်ချောင်း
လဘန်ရိုဆနာရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
လဘန်ရိုဆနာရွာ(Labangrosanar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ နောင်နန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်နန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၆၉ ဦး၊ မ ၄၂၆၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၉၃၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာဟောင်းပြင်ရွာ၊ ဆားပြင်
ရွာဟောင်းပြင်ရွာ၊ ဆားပြင်
မော်ဝါဒ
မော်ဝါဒ သို့မဟုတ် မော်စီတုန်းအတွေးအခေါ် သည် စက်မှုလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးစ စိုက်ပျိုးရေးအခြေပြုသော (နောက် တရုပ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာမည့်) တရုပ်သမ္မတနိုင်ငံအတွက် ဆိုရှယ်လစ်တော်လှန်ရေးဖြစ်မြောက်အောင် မာ့စ်-လီနင်ဝါဒအား ဆန်းသစ်ထားသော ဝါဒတခုဖြစ်သည်။ မူရင်း မာ့စ်-လီနင်ဝါဒနှင့် မော်ဝါဒတို့အကြား အကောက်အယူကွာသည်ကား တော်လှန်ရေးကိုယ်ထည်မှာ အလုပ်သမားလူတန်းစားကို အခြေမခံဘဲ လယ်သမားတို့ကို ပင်တိုင်ထားခြင်းတည်း။
၁၉၅၀ နှစ်များမှ တိန့်ရှောင်ဖိန်လက်ထက် စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများလုပ်သည့် ၁၉၇၀ ကာလများမတိုင်မီအထိ မော်ဝါဒသည် ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ မော်ဝါဒီတော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှုတို့နှင့် တရုပ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးအယူဝါဒဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ နှစ်ပိုင်း၌ တရုပ်-ရုရှားအကွဲအပြဲဖြစ်သည်နောက် တရုပ်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကွန်မြူနစ်ပါတီတို့သည် ကမ္ဘာ့ကွန်မြူနစ်ဝါဒ၏ အယူဝါဒဆိုင်ရာဦးဆောင်သူအရာကိုလည်းကောင်း၊ ဂျိုးဇတ်စတာလင်၏ မာ့စ်-လီနင်ဝါဒကို မှန်ကန်သောအကောက်အယူဖြင့် မူပိုင်ဆက်ခံသူအရာကိုလည်းကောင်း မိမိသာဖြစ်ကြောင်း အသီးသီးပြောဆိုကြသည်။
မော်ဝါဒဟူသောစကားလုံးကို မော်အား ထောက်ခံသူတို့က သုံးနှုန်းခြင်းဖြစ်ပြီး မော်ကိုယ်တိုင်ကမူ မာ့စ်-လီနင်ဝါဒကို တရုပ်ပြည်အခြေအနေနှင့်ကိုက်အောင် ပြင်ရခြင်းဖြစ်သဖြင့် မော်ဝါဒဟူသော အသုံးကို ပယ်သည်။
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံရေးဝါဒ
ရှင်ပဏ္ဍဝံသ
ရှင်ပဏ္ဍဝံသ (၁၂၀၅ − ၁၂၄၈) သည် သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်ပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၂၀၅ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၅ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် မန္တလေးအနောက်ပြင် ဧရာဝတီမြစ်လယ်ရှိ အာလောင်ကျွန်း၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် သင်္ဂဇာဆရာတော်ထံတွင် သာမဏေဝတ်ကာ ပညာများ သင်ကြားခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် စာပေတွင် ထူးချွန်တော်မူသည်။ ထို့နောက်တွင် စာပေများကို ဆက်လက်သင်ကြားကာ ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ပြီး စာပေများ ပို့ချခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် စံကျောင်းဆရာတော်၊ ရွှေကျင်ဆရာတော်၊ စလင်းဆရာတော်၊ မဟာဗိုလ်ဆရာတော်၊ မြို့ပြင်ကြီးဂိုဏ်းအုပ်ဆရာတော်တို့ထံတွင် ပညာများ ဆက်လက်ကာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။
ထို့နောက် မင်းကွန်းဥဒုမ္ဗရချောင်၌ သီတင်းသုံးခဲ့ပြီး အောက်မြို့ကျေးရွာများသို့ ကြွသည့်အခါ ရွှေကျင်ဆရာတော်နှင့် တွေ့၍ ရန်ကုန်မြို့၊ ရွှေတိဂုံစေတီတော်အရှေ့ဘက်ရှိ ကျောင်းတော်ရာတိုက်၌ တစ်ဝါ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် သီပေါမင်းက ပင့်ဆောင်သဖြင့် မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်ကြွလာကာ မင်းကွန်းချောင်၌ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် မိဖုရားခေါင်ကြီးက မဏိရတနာရာမမြတောင်တိုက်ကို လှူဒါန်း၍ “ပဏ္ဍိဝံသာဘိဓဇဓိပတိပဝရ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု” တံဆိပ်တော် ကပ်လှူခဲ့သည်။ ထို့အခါမှစကာ ဒုတိယမြတော်ဆရာတော် ဟု တွင်ခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၂၄၈ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လတွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
၁။ ဓာတုမဉ္စူသာ၊
၂။ ဓာတွတ္ထဒီပနီဋီကာ၊
၃။ ဆန်းဋီကာ၊
၄။ ပညတ်နက်ကျမ်း၊
၅။ သတပဒီကပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနာကျမ်း (၁၂၄၃)။
မော်ဒန်သတင်းဂျာနယ်
မော်ဒန်သတင်းဂျာနယ်ဆိုသည်မှာ မြန်မာဘာသာစကားဖြင့် ထုတ်ဝေသည့် မြန်မာစာနယ်ဇင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဦးစားပေး
မော်ဒန်သတင်းဂျာနယ်သည် စီးပွားရေးသတင်းများနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို ဦးစားပေး ဖော်ပြသည့် ဂျာနယ်တစ်စောင်ဖြစ်သည်။
အယ်ဒီတာ
မော်ဒန်သတင်းဂျာနယ် တာဝန်ခံအယ်ဒီတာမှာ ဝေလျှံဖြစ်ပြီး အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်များမှာ ဆန်းငြိမ်းသော်၊ ယဉ်ယဉ်ခန့်၊ သင်းသင်းထွေး၊ ရီရီကျော်နှင့် အေးလပြည့်ဝင်းတို့ဖြစ်သည်။ သတင်းထောက်များမှာ အိအိသန်း၊ သန်းနိုင်ဦး၊ စုမြတ်ဝေ၊ အေးသီရိဝင်း၊ ခေါန်ရိန်၊ ပြုံးမို့မိုဇင်၊ ငြိမ်းငြိမ်းပြည့်၊ စုစုလှိုင်၊ သက်စုအောင်၊ ဆုမြတ်မင်းထွေး၊ ချိုရီဦး၊ ကြည်ပြာ၊ ဖြူစင်အောင်သင်း၊ ပန်းမြတ်ဇော်၊ ဇင်သော်၊ သူရ၊ ခင်ဝိုင်းဖြူဖြူ၊ သူဇာ၊ စန်းယုကျော်၊ ဆွေသက်မြင့်၊ ငြိမ်းငြိမ်းစံနှင့် ဇာမဏီဝင်း တို့ဖြစ်သည်။
မော်ဒန်သတင်းဂျာနယ်ကို သန်းထိုက်ရတနာပုံနှိပ်တိုက်တွင် ပုံနှိပ်ပြီး အပတ်စဉ် သောကြာနေ့တိုင်းတွင် ထုတ်ဝေသည်။
လူတို့အား စီရင်ရန် တွင်းထဲမှထွက်လာသည့် အမှန်တရား
လူတို့အား စီရင်ရန် တွင်းထဲမှထွက်လာသည့် အမှန်တရား (La Vérité sortant du puits armée de son martinet pour châtier l'humanité) သည် ၁၈၉၆ ခုတွင် ပြင်သစ် ပန်းချီဆရာ ဂျင်းလီယွန် ဂျီရုမ်း (Jean-Léon Gérôme) ဆွဲသည့် ပန်းချီကား ဖြစ်သည်။
အတ္တုပ္ပတ္တိရေးသူ ချား မိုရူဗာသီယာ (Charles Moreau-Vauthier) ၏ ရေးသားချက်အရ ဂျီရုမ်းသည် ကုတင်အပေါ်တည့်တည့်တွင် ဤပန်းချီကားအား ကပ်၍ အိပ်ပြီး ၁၉၀၄ ခုတွင် ကမ်းကြိုသည့်အနေအထားဖြင့် လက်နှစ်ဖက်ကို ပန်းချီကားသို့ ဆန့်ကာ သေဆုံးနေကြောင်း တွေ့ရသည်။ ၁၈၉၆ ခုတွင် ဆာလုံမြို့၌ ပြသဖူးသည်။ ၁၉၇၈ ခုတွင် အန်းဒီဗိုရှာ ပြတိုက်သို့ ရောက်ကာ အမြဲတမ်းချိတ်ထားတော့သည်။
စတားဂျင်ငါး
စတားဂျင်ငါး၏ ပုံပန်းမှာ ငဖောင်ရိုးနှင့် အလွန်တူသော် လည်း ငဖောင်ရိုးထက် များစွာ ဗလကောင်း၍ ကိုယ်အလေး ချိန်လည်း ပို၍စီးသည်။ ကိုယ်အခွံမှ အကြေးတို့သည် စုပေါင်း လျက် အလယ်ဗဟိုတွင် တုံးတိတိကြီးဖြစ်သည်။ ရှည်လျားချွန် ထက်သော နှာသီးရိုးရှိ၍ ပါးစပ်မှာ အလွန်သေးငယ်သည်။ ပါးစပ်အတွင်းဘက်၌ သွားများ မပါရှိချေ။ ရေထဲက အပင်များ နှင့် သတ္တဝါကလေးများကို စားသောက်သည်။ ရေကူးသည့် အခါ အလွန်လေးလံသဖြင့် ရေကူးသည်နှင့် မတူပဲ ရေထဲတွင် ဖြည်းည|င်းစွာ ဝပ်တွားသွားနေသည်နှင့် တူသည်။ ရေအောက် သဲပြင်ကို နှာခေါင်းဖျားရှိ ဦးမှင်ကြီး ၄ ခုဖြင့် မွှေနှောက်၍ အစာရှာလေ့ရှိသည်။ အစာကိုတွေ့လျှင် ပါးစပ်ကို ကတော့ သဖွယ် ပြုလုပ်ပြီးသော် စုတ်ယူမျိုသွင်းတတ်သည်။ စတားဂျင် ငါးမျိုးမှန်လျှင် ပင်လယ်ထဲတွင်သာ အနေများသည်။ သို့သော် လည်း အချို့ စတားဂျင်ငါး များမှာမူ ၅ ပေမှ ၇ ပေအထိ ရှည်လျားသည်။ ဤငါးမျိုးကို မြောက်အမေရိကတိုက် ဂရိတ် လိတ်ဒေသ၌ တစ်နှစ်ပတ်လုံး တွေ့ရသည်။ စတားဂျင် ငါးမျိုး အားလုံးတို့၏ နေရင်းဇာတိမှာ ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာ ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ကမ်းခြေ တစ်လျှောက် သို့မဟုတ် ပင်လယ်အော် ပင်လယ်ကွေ့ စသည်တို့တွင်သာ အများအားဖြင့် နေလေ့ရှိ သည်။ သို့သော်လည်း နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းပင် နွေဦးကာလ ကျရောက်သောအခါ စတားဂျင်ငါးတို့သည် ပင်လယ်ရေကို စွန့်ခွာပြီးသော ချောင်း၊ မြောင်း၊ အင်း၊ အိုင် စသော ရေချို ရှိရာ အရပ်ဒေသများသို့ သွားရောက်၍ လအနည်းငယ်မျှ နေတတ်ကြသည်။
စတားဂျင်ငါးမျိုး မြောက်မြားစွာ ရှိသည်။ အမျိုးများ သလောက် အရွယ်အစားလည်း လွန်စွာပင် ခြားနားသည်။ ပင်လယ်နက်နှင့် ကက်စပျန်ပင်လယ် အနီးအနားတွင် တွေ့ရ သော စတားဂျင်ငါးမှာ ၂၄ ပေမျှ ရှည်လျား၍ အလေးချိန် ပေါင် ၂,ဝဝဝ မျှ စီးသည်။ ကြီးမားသော စတားဂျင်ငါးများကို တွေ့ရသည့်နည်းတူ သေးငယ်သော စတားဂျင်ငါးများကိုလည်း တွေ့ရ၏။ စတားဂျင်ငါးကလေးမျိုးသည် အလျား ၃ ပေခန့်မျှ သာ ရှိသည်။ ယခုအချိန်ထိ ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိရသလောက် စတားဂျင်ငါးမျိုးသည် အလျားပေ ၃ ပေခန့်မျှသာ ရှိသည်။ ယခုအထိ ကျွန်ုပ်တို့သိရှိရသလောက် စတားဂျင်ငါးမျိုးထဲတွင် ရုရှစတားဂျင် ငါးကလေးမျိုးသည် အကြီးမားဆုံးဖြစ်သည်။ ရုရှစတားဂျင်ငါးမှာ ပေါင်ချိန် ၃,ဝဝဝ အထိပင် စီးသည်။ စတားဂျင်ငါးသည် ပင်လယ်အတွင်းမှ မြစ်၊ ချောင်း သဲကမ်းပါးပေါ်သို့ လာရောက်၍ ဥအုလေ့ရှိသည်။ စတားဂျင် ငါးမသည် တစ်ရာသီအတွင်း ဥပေါင်း ၃,ဝဝဝ,ဝဝဝ မျှအထိ အုသည်။ သို့သော်လည်း မြစ်ထဲရှိ အခြားငါးသတ္တဝါများက စားပစ် လိုက်၍ ဥအများအပြား ပျက်စီးကြရကုန်သည်။
ထိုကြောင့် အုသလောက် အဖတ်မတင်ဘဲရှိသည်။ ပေါက်ပွား လာသည့် အခါတွင်လည်း ငါးကလေးများကို ငါးကြီးများက စားပစ်လိုက်ကြပြန်ရာ ငါးကလေးဦးရေမှာ အတော်ပင် နည်း သွားသည်။ စတားဂျင်ငါးသည် ရေချိုအရပ်တွင်နေရန် နှစ်သက် သည့်အလျောက် တစ်သက်လုံး မြစ်ထဲ၌ပင် နေတတ်ကြ သည်။ သို့သော် စတားဂျင်ငါး များစွာတို့သည် ဆောင်းဥတု မတိုင်မီ ဇာတိဖြစ်သော ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ မရောက် ရောက်အောင် ပြန်သွားတတ်ကြသည်။
ငါးအပေါင်းတို့သည် စတားဂျင်ငါးသည် အလွန်အဖိုးထိုက် တန်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် စတားဂျင်ငါးဥများကို ကောင်းစွာ ဆေးကြောပြီးနောက် ဆားစိပ်၍ ငါးဥဆားနယ် ပြုလုပ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုမျှသာမက ဂျယ်လတင် ကိုလည်း စတားဂျင်ငါး၏ လေအိတ်မှ ထုတ်ယူနိုင်သေးသည်။ စတားဂျင်ငါးမှ အိုက်စင်ဂလပ်(ငါးစည်းဖောင်းကော်တစ်မျိုး) ကိုလည်း ရသည်။ စတားဂျင်ငါးငါး၏လေအိတ်မှ ရှည်လျား၍ ငွေရောင်ထနေသည်။ ထိုလေအိတ်များကြောင့်ပင် စတားဂျင်ငါး တို့သည် လွယ်ကူစွာဖြင့် ရေပေါ်သို့ပေါ်လာနိုင်၊ ရေအောက်သို့ မြုပ်သွားနိုင်ကြသည်။ စတားဂျင် ငါးဥဆားနယ်မှာ အရသာ ကောင်းလှသဖြင့် တစ်ခါစားဘူးလျှင် စတားဂျင်ငါးကို အမှတ်ရ လျက် ရှိတတ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်များ
လောင်းချွိန်ရွာ
လောင်းချွိန်ရွာ
ကိုးကား
လောင်းချွိန်ရွာ
ခင်နှင်းရီ
ခင်နှင်းရီ သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ရုပ်ရှင်မင်းသမီးနှင့် အဆိုတော် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
အင်းစိန်နယ် (ယခု မှော်ဘီမြို့နယ်ဝင်) မြောင်းတကာ၌ မွေးသည်။
အနုပညာခရီး
အေဝမ်းဖလင်း၏ လူရွေးပွဲတွင် ဝင်ပြိုင်ကာ ဒါရိုက်တာ မောင်မောင်စိုးရိုက်ကူးသည့် ချစ်မဟာ အသံတိတ်ဇာတ်ကားတွင် ပွဲဦးထွက် ပါဝင်ရသည်။ နောက် ဒါရိုက်တာ တင်မောင်က ကိုယ်တိုင်ရိုက် ကိုယ်တိုင်သရုပ်ဆောင်သည့် ချစ်စနိုး ဇာတ်ကားတွင် သရုပ်ဆောင်သည်။ ယင်းဇာတ်ကားမှာ အသံထွက်ဇာတ်ကားဖြစ်လေရာ ခင်နှင်းရီ အသံကောင်းကြောင်း ပရိသတ်တို့ အလွန်ချီးကျူးကြ၏။
၁၉၃၉ ခုတွင် မြမျိုးလွင်၏ ဝတ္ထုကို ဒါရိုက်တာ ဦးတင်နွယ်ရိုက်သည့် တလိမ်နှစ်လိမ် ဇာတ်ကားမှာ အထူးနာမည်ကျော်သည်။ ထိုဇာတ်ကားပါ ဇာတ်ဝင်တေးမှာလည်း အင်မတန့်အင်မတန် လူကြိုက်များ၏။ နှောင်းခေတ်အဆိုတော်တို့ မကြာမကြာ ပြန်ဆိုကြသည်။
အာနန္ဒအစ္ဆရိယသုတ်
အရှင်အာနန္ဒာ၏အံ့ဖွယ်တရားလေးပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
(ဒီ၊၂၊၁၉၉-၁၂၁။ ဒီ၊ဋ္ဌ၊၂၊၁၇၅-၈။)
ဗဟိုဥရောပဒေသ နွေရာသီစံတော်ချိန်
ဗဟိုဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်(Central European Summer Time)(CEST)၊ အချို့အခြေအနေများ၌ ဗဟိုဥရောပ နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသော စံတော်ချိန်(Central European Daylight Time၊ CEDT))ဟု ညွှန်းဆို၊ ကို ဗဟိုဥရောပ စံတော်ချိန်(CET; UTC+01:00)အား အသုံးပြုသော အချို့သော ဥရောပနိုင်ငံများတွင် နွေရာသီ နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ၎င်းသည် UTC+02:00နှင့် ကိုက်ညီမှရှိပြီး အရှေ့ဥရောပ စံတော်ချိန်၊ ဗဟိုအာဖရိက စံတော်ချိန်၊ တောင်အာဖရိက စံတော်ချိန်၊ အီဂျစ် စံတော်ချိန်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော ကာလင်နင်ဂရတ်ဒေသစံတော်ချိန်တို့နှင့်လည်း တူညီသည်။
အမည်များ
ဗဟိုဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်အား အခြားသောအမည်များအဖြစ် အလယ်ဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်(Middle European Summer Time၊ MEST) ၊ ဗဟိုဥရောပ နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသော စံတော်ချိန်(Central European Daylight Saving Time၊ CEDT) နှင့် ဘရာဗိုချိန် (နေတိုး သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ၏ ဒုတိယမြောက်အက္ခရာ) အစရှိသဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။
အသုံးပြုသည့်ကာလ
၁၉၉၆ ခုနှစ်မှစ၍ ဥရောနွေရာသီစံတော်ချိန်အား 01:00 UTC (02:00 CET နှင့် 03:00 CEST) တွင် မတ်လ နောက်ဆုံးတနင်္ဂနွေနေ့နှင့် 01:00 UTC တွင် အောက်တိုဘာလ နောက်ဆုံးတနင်္ဂနွေနေ့အတွင်း ဥရောပသမဂ္ဂအတွင်းရှိ နိုင်ငံများတွင် တသမတ်တည်းမဟုတ်ပဲ သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ မှစ၍ ဥရောပတွင် နွေရာသီစံတော်ချိန်အား ပယ်ဖျက်ပြီး ဆောင်းရာသီစံတော်ချိန်အား တနာရီရှေ့တိုး၍ တနှစ်ပတ်လုံး အချိန်အား ထိန်းသိမ်းရန် အဆိုပြုချက်များ ရှိခဲ့သည်။
ယင်းမာပင်
ယင်းမာပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအရ ချပ်ကရာဆီယာ တာဗျူလာရစ္စ ဂျပ်ဆီယူနှင့် ချပ်ကရာ ဆီယာဗီလူတီနာ ရိုးမာ ဟု ခေါ်သည်။
ဗဟိုဥရောပဒေသ နွေရာသီစံတော်ချိန်
အသုံးပြုမှုများ
ဖော်ပြပါနိုင်ငံများနှင့် ဒေသများအတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် ဗဟိုဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်အား အသုံးပြုကြသည်။
ယင်းမာပင်
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ ထိုယင်းမာပင် မျိုးစိတ်နှစ်ခုလုံးသည် အတော်များများ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိကြရာ ထိုနှစ်မျိုးစလုံး ကိုပင် ယင်းမာပင်ဟု ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။ မျိုးစိတ်ခုဖြစ်သည့် ချပ်ကရာဆီယာ ဗီလူတီနာ ရိုးမာယင်းမာပင်မျိုးသည် ရွှေဘိုမြို့ ကဲ့သို့ သွေ့ခြောက်၍ မိုးပါးသောဒေသများတွင် ပေါက်လေ့ရှိ သည်။ ထိုယင်းမာပင် မျိုးစိတ်နှင့် ချပ်ကရာဆီယာတီဗျူလာရစ္စ ဂျပ်ဆီယူမျိုးစိတ်၏ ကွာခြားချက်မှာ ထိုယင်းမာပင် မျိုးစိတ်၏ အရွက်ကလေးများတွင် ကတ္တီပါမွှေးကဲ့သို့ အမွှေးနုကလေးများ ရှိ၍ အကိုင်းကလေးများလည်း ရှိနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အပွင့်တည်ပုံတွင်လည်း တစ်မျိုးစီဖြစ်သည်။ ထိုမျှမကသေး၊ အပင်ကလည်း ငယ်၍ အသားမှာလည်း ပို၍မာပြီးလျှင် အခြား မျိုးစိတ်တစ်ခုလောက် မလှချေ။ ထိုယင်းမာပင်မျိုးသည် ပေ ပေါင်း ၃ဝဝဝ ခန့်ထိ မြင့်သော နေရာများ၌ပင် ပေါက်ရောက် နိုင်လေသည်။ ထိုယင်းမာပင်မျိုးကို မန္တလေး မေမြို့လမ်း တစ်လျှောက်တွင် တွေ့နိုင်သည်။
ဗဟိုဥရောပဒေသ နွေရာသီစံတော်ချိန်
အသုံးပြုမှုများ
ဖော်ပြပါနိုင်ငံများတွင် ယခင်က ဗဟိုဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်အား အသုံးပြုခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
ယင်းမာပင်
ယင်းမာပင်သည် လှပ၍ များသောအားဖြင့် ဖြောင့်မတ် ပြီးလျှင် လုံးသည့်ပင်စည် ရှိတတ်သည်။ ထို့အပြင် ထိပ်ပိုင်း သည် ဖြာလျက် ငှက်မွှေးပုံသဏ္ဌာန် အရွက်များ ရှိသည်။ အသန်စွမ်းဆုံး ပေါက်ရောက်သည့်အခါတွင် အပင်၏အမြင့် သည် ပေပေါင်း ၁၁ဝ ထိ ရှိတတ်၍ လုံးပတ်သည်လည်း ခြောက်ပေမှ ရှစ်ပေအထိ ရှိတတ်သည်။ ကသာနှင့် မြစ်ကြီး နားခရိုင်များတွင် ယင်းမာပင်များ အသန်စွမ်းဆုံး ပေါက်ရောက် သည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ယင်းမာပင်၏ အရွက်များသည် များသောအားဖြင့် ရာသီအလိုက်ကြွေသော အရွက်များ ရှိတတ် သော်လည်း အမြဲစိမ်းတောများတွင် ပေါက်ရောက်သောအခါ၌မူ အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း၌သာ အရွက်များ ပြတ်လပ်တတ် သည်။ ယင်းမာပင်၏အခေါက်ရောင်မှာ သံချေးရောင်မှ အမည်း ရောင်အထိ ရှိတတ်သည်။ ထို့အပြင် အတော်နက်နက်လည်း ကွဲနေ တတ်သည်။ အရွက်သစ်တို့၏ အရောင်မှာ ပန်းရောင်ဖြစ်သော အစွန်းရွက် တစ်စုံမှလွဲ၍ ခပ်စိမ်းစိမ်းဖြစ်သဖြင့် ထိုအပင်ကို အလွယ်တကူနှင့် သိသာနိုင်ပေသည်။ အခေါက်၏ အရသာမှာ ဖန်သော်လည်း အတွင်း၌ နီနေ၍ ထောင်လိုက်အဖြူကြောင်း ကလေးများကို မြင်နိုင်လေသည်။
အရွက်များသည် ငှက်မွှေးပုံပြင်ဖြစ်၍ အရွက်နုကလေးများ ၁ဝ ခုမှ ၂၄ ခုထိရှိတတ်ပြီးလျှင် ထိုအရွက်နုကလေးများသည် များသောအားဖြင့် ရွက်လွှဲပေါက်တတ်ကြသည်။ ထိုအရွက်နု ကလေးများသည် နှစ်လက်မမှ ငါးလက်မအထိ ရှည်တတ်ပြီး လျှင် အပေါ်မျက်နှာပြင်သည် ချောမွတ်၍ အောက်မျက်နှာပြင် တွင် အမွှေးနုများရှိသည်။ (ချပ်ကရာဆီယာဗီလူတီနားရိုးမာ မျိုးစိတ်တွင် အကိုင်းကလေးများ၊ အရွက်များနှင့် ပန်းခိုင်များ တွင် အမွေးနုကလေများရှိသည်။) ယင်းမာပင်ငယ်များ၏ အရွက် များသည် နှစ်ခါငှက်မွှေးရွက်ပေါင်း ဖြစ်သည့်အပြင် အရွက်နု ကလေးများကလည်း ရွက်ခြား လက်ထွက်ကြလေသည်။ ဧပြီ- မေလတွင် ပန်းပွင့်များ ပွင့်လာသည်။ အရောင်မှာ အဖြူဖြစ်၍ လက်မဝက်ခန့် ရှည်သည်။
ယင်းမာသီးတွင် အမြှောင်း နှစ်ခု၊ လေးခု၊ ငါးခု ရှိတတ် ပြီးလျှင် ကြက်ဥပုံ၊ သို့မဟုတ် အီလစ်ပုံ ဖြစ်သည်။ မှည့်လျှင် ကွဲတတ်သည်။ အရှည်တစ်လက်မခွဲခန့် ရှိသည်။ ဇန်နဝါရီလမှ မတ်လအတွင်း မှည့်သည်။ အစေ့ကလေးများ ကြွေကျသော အခါ လေက သယ်ဆောင်သွားသည်။ ကွဲလျက်ရှိသော အသီး တောင့်များသည် ကွဲပြီးနောက် အပင်တွင်ဆက်၍ အချိန်အတန် ကြာ တည်ရှိနေတတ်ကြသည်။ အစေ့မှာ ပြား၍ အညိုရောင် ဖြစ်သည်။ ကျယ်ပြန့်၍ အမြှောင်းကဲ့သို့ ပါးပြီးလျှင် အစေ့၏ နှစ်ဆခန့်ရှည်သော အတောင်ပါ ရှိသည်။ အစေ့များကို အစေ့ ကွဲပြီးလျှင် အရိပ်အတွင်း၌ တဖြည်းဖြည်း သွေ့ခြောက်မသွားမီ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ သို့မဟုတ် မတ်လအတွင်းတွင် စုသိမ်းသင့် သည်။ အလေးချိန် တစ်ပေါင်ရှိသော အစေ့များမှ ယင်းမာပင် ကလေးပေါင်း ၁၄၅ဝ ခန့် ရမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
ပျိုးခင်းများတွင် အစေ့များမှ အညှောက်ကလေး များသည် ၁ဝ ရက်၊ ၁၅ ရက်အကြာတွင် ထွက်လာတတ်သည်။ အပင်ငယ် များ လေးလက်မ မှ ခြောက်လက်မထိ ကြီးလာကြသောအခါ တွင် မိုးဦးကျ၌ စိုက်ပျိုးသင့်သည်။ ပျိုးပင်ကလေးများသည် ပထမတစ်နှစ်အတွင်း၌ တစ်ပေမှ တစ်ပေခွဲအထိ အတော်အကြီး မြန်သည်။ ဒုတိယနှစ်အတွင်းတွင် သုံးပေကိုးလက်မမှ ခြောက်ပေ ဆယ်လက်မအထိ အကြီးအလွန်မြန်သည်။ တတိယနှစ်တွင် ဆယ်ပေအထိ မြင့်လာတတ်သည်။ ပင်စည်၏ လုံးပတ်သည် လည်း ငါးလက်မမှ ခြောက်လက်မအထိ ရှိလာတတ်သည်။ ခြောက်နှစ်ကြာသော အခါတွင် ၁၈ ပေအထိ မြင့်လာတတ်ပြီး လျှင် ပင်စည်၏ လုံးပတ်သည်လည်း တစ်ပေခွဲအထိ ကြီးလာ တတ်လေသည်။
ယင်းမာသားသည် ခွဲစ စိတ်စတွင် အဝါဖျော့ဖျော့ အရောင်ရှိ၍ လေ၊ အလင်းတို့နှင့် တွေ့ထိဖန်များလျှင် ညိုဝင်း သောအရောင်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ အိမ်အသုံးအဆောင် ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရန်နှင့် ပွတ်ခံရန် ကောင်းသောသစ်သား ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယင်းမာသားကို များသောအားဖြင့် အိမ်ဆောက်ရာ၌ ထုပ်နှင့် လျောက်များအတွက် အသုံးချလေ့ရှိ ကြသည်။ မှန်ကူကွက်များ၌ တပ်ဆင်ရန် လှပသော သစ်သား လည်း ဖြစ်သည်။ ပျဉ်ပြားငယ်များ ခွဲစိတ်၍ရသော သစ်သား ဖြစ်သဖြင့် စည်များ ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် ပန်းပုထုရန် ကောင်းသော သစ်သားလည်း ဖြစ်ပေသည်။
လွယ်တောင်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လွယ်တောင်းရွာ (Loitawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လုံးပိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးပိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၅ ဦး၊ မ ၉၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်လူမျိုး
ယောင်လူမျိုးသည် မွန်ခမာအနွယ်ဝင်ဖြစ်၍ မျောင်၊ ယောင်လူမျိုးအုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင် သည်။ ၁၉ဝ၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ သန်းခေါင်စာရင်းတွင် ယောင်လူမျိုးကိုသော်လည်းကောင်း၊ မျောင်လူမျိုး သို့မဟုတ် မြောင်ဇီးလူမျိုးကိုသော်လည်းကောင်း မဖော်ပြခဲ့ချေ။ မျောင်စီးလူမျိုးနှင့် ယောင်လူမျိုးတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းတွင် အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြ၍ ကျိုင်းတုံနယ်နှင့် မိုင်းပိန်နယ် တို့၌လည်း ယောင်လူမျိုးတို့ နေထိုင်သော ကျေးရွာအချို့ရှိခြင်းကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ နောက်ကျစွာဝင်ရောက်လာသော လူမျိုးစုဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ယောင်လူမျိုးတို့သည် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ နေထိုင်ပုံအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း တရုတ်အမျိုးသားတို့နှင့် နီးစပ်သည်။ တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုကိုလည်း မပျောက်ပျက်ရအောင် ထိန်းသိမ်းထားကြသည်။ ယောင်လူမျိုးတို့၏ ကျေးရွာတိုင်းတွင် တရုတ်စာကို သင်ကြားပေးမည့်သူ ရှိ၍၊ ထိုဆရာအား ရွာသားတို့က ထောက်ပံ့ထားရသည်။ တရုတ်အမျိုးသားဆရာကို မရနိုင်လျှင် ယောင်အမျိုးသားထဲမှ တရုတ်စာထက် တစ်ဦးဦးကို ဆရာအဖြစ် ခန့်ထားလေ့ရှိသည်။ အိမ်တိုင်း၌လည်း တရုတ်စာပေဆိုင်ရာ စာအုပ်တစ်မျိုးမျိုးကို တရိုတသေထား၍ ကလေးသူငယ်တို့ကို မကြာခဏ သင်ကြားပေးလေ့ရှိကြသည်။
ယောင်အမျိုးသားတို့သည် တရုတ်အမျိုးသားတို့ကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ မိမိတို့လူမျိုးစု ဓလေ့အတိုင်း ရင်ဖုံးအင်္ကျီနှင့် ထဘီတိုကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ယောင်အမျိုးသမီးတို့ ခေါင်းပေါင်း ပေါင်းပုံမှာ ထူးခြားသည်။ သုံးထောင့်ချွန် ဝါးဘောင်ပေါ်တွင် သားရေတစ်ထပ်ဖုံး၍ အဝတ်နီဖြင့် ရစ်ပတ်ထားသော ခေါင်းပေါင်းကို ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။
တောင်ယာစိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်၍ အသက်မွေးကြသည်။ ဆန်စပါး၊ ဝါ၊ ပြောင်းနှင့် ဘိန်းပင်ကို စိုက်ပျိုးသည်။ ယောင်လူမျိုးတို့သည် မိမိတို့ဘာသာ နေထိုင်လေ့ရှိသည်။ နတ်ကိုးကွယ်သူများ ဖြစ်ကြသည်။
ဆင်ချောင်းရွာ၊ ဆင်ချောင်း
ဆင်ချောင်းရွာ၊ ဆင်ချောင်း
ကြားဘိုကုန်းရွာ၊ တဇင်ကျွန်း
ကြားဘိုကုန်းရွာ၊ တဇင်ကျွန်း
မော်တလာ (ရွာသစ်)ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
မော်တလာ (ရွာသစ်)ရွာ(Mawtalar(Ywarthit))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ မော်တလာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မော်တလာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၄ ဦး၊ မ ၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယ်ဦးစုရွာ၊ ကျုံဖါး
လယ်ဦးစုရွာ၊ ကျုံဖါး
ကျွန်းကုန်းရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကျွန်းကုန်းရွာ (Kyunkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ အာမခံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၁၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Final Fantasy X
Final Fantasy X (ファイナルファンタジーX ၊ Fainaru Fantajī Ten) သည် Square (ယခု Square Enix) မှ Final Fantasy ဂိမ်းများတွင် တစ်ဆယ်ခုမြောက်အနေဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေသော role-playing ဗွီဒီယိုဂိမ်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၁ခုနှစ်တွင် ဆိုနီ၏ ပလေးစတေရှင် ၂ အတွက် မူလက ထုတ်ဝေခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၄ခုနှစ် မတ်လ ၁၈တွင် Final Fantasy X|X-2 HD Remaster အမည်ဖြင့် ပလေးစတေရှင် ၃ နှင့် ဗီတာ အတွက် ပိုမိုကြည်လင်ကောင်းမွန်သော ရုပ်ထွက်မြင့်အနေဖြင့် ပြန်လည်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ နွေဦးတွင် ယင်းဂိမ်းကိုပင်လျှင် ပလေးစတေရှင် ၄ အတွက် ပြန်လည်ထုတ်ဝေပါဦးမည်။ Final Fantasy ဂိမ်းများတွင် ဂိမ်းတစ်ခုလုံးကြိုတင်ဆွဲထားသောနောက်ခံများအသုံးပြုခြင်းမှ သုံးဘက်မြင်နယ်မြေအပြည့်အဝအသုံးပြုခြင်းသို့ ကူးပြောင်းထားသည့် ဂိမ်းဟု မှတ်ထားကြသည်။ Final Fantasy X သည် Active Time Battle (ATB) တိုက်ခိုက်မှုစနစ်မှ Conditional Turn-Based Battle တိုက်ခိုက်မှုစနစ်သို့ ပြောင်းလဲထားပြီး စက်ဝန်းကွက် ဟုခေါ်သော ဇာတ်ကောင်များအဆင့်မြှင့်တင်မှုစနစ်သစ်ကို အသုံးပြုထားသည်။
ဂိမ်း၏ဇာတ်လမ်းသည် စပီရာဟု ခေါ်သည့် စိတ်ကူးယဉ်ကမ္ဘာတွင် ဇာတ်အိမ်တည်ထားပြီး ဆင်န် ဟု ခေါ်တွင်သည့် ဆိုးရွား ကြမ်းတမ်းသည့် သတ္တဝါဆိုးကို နှိမ်နင်းရန် စွန့်စားသူများအဖွဲ့နှင့် သူတို့၏ရှာဖွေရေးအပေါ် ဗဟိုပြုထားသည်။ ကစားသူမှ ကိုင်တွယ်ရသော ဇာတ်ကောင်သည် ဇာတိမြို့ ဇဏာကန်ဒ်ကို ဆင်န် ဖျက်ဆီးထားပြီးနောက် စပီရာကမ္ဘာထဲတွင် မိမိ မည်သူဆိုတာကို သိရှိသွားသော ဘလစ်ဇ်ဘော အကျော်အမော် တီးဒပ်စ် ဖြစ်သည်။ စပီရာသို့ ရောက်ပြီးမကြာမီ တီးဒပ်စ်က ဆင်န်သတ္တဝါဆိုးကို ချေမှုန်းရန် ဘုရားဖူးခရီးစဉ် စတင်နေသော တမန် ယူနာနှင့် ပူးပေါင်းလိုက်သည်။
Final Fantasy X ဖန်တီးမှုကို ရသုံးမှန်းငွေ အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၃၂.၃ သန်းကျော်နှင့် လူပေါင်း ၁၀၀ ကျော်ပါသော အဖွဲ့က ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ မဆရှိ ဟမအုဇု နှင့် ဂျွန်ယ နကနို တို့သည် နိုဘူအို အုအဲမဆု၏ တေးရေးအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် လက်မှတ်ထိုးခဲ့ပြီး ဂိမ်းများတွင် ယင်းဂိမ်းသည် အုအဲမဆု တစ်ဦးတည်းမှ သီကုံးရေးသားထားခြင်းမဟုတ်သော ပထမဆုံးဂိမ်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာအဝှမ်း ယူနစ်ပေါင်း ၆.၆ သန်းကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သော Final Fantasy X သည် ဝေဖန်မှုနှင့် စီးပွားရေး နှစ်ခုလုံးတွင် အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် မတ်လ ၃ရက်နေ့တွင် Final Fantasy X-2 ထွက်ရှိခဲ့ပြီး ယင်းဂိမ်းသည် ပထမဂိမ်း၏ အဆက်ဖြစ်သော ပထမဆုံး Final Fantasy ဂိမ်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
လမြန်ရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
လမြန်ရွာ(Lamyan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ နောင်နန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်နန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၆၉ ဦး၊ မ ၄၂၆၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၉၃၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲခံပြိန်ရွာ
သဲခံပြိန်ရွာ
ပြေဇင်
ပြေဇင်သည် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အဖိုးဖြစ်သူမှာ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ၊ စာရေးဆရာ သာဓုဖြစ်ပြီး ဖခင်ဖြစ်သူမှာ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ၊ စာရေးဆရာ မောင်ဝဏ္ဏဖြစ်သည်။ လွမ်းအောင်ရယ်တတ်သူ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားသည် ပြေဇင်၏ ပထမဦးဆုံး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ယခုအခါတွင် ရုပ်ရှင်၊ ဗီဒီယိုနှင့် ဒီဗီဒီ ဇာတ်ကားတို့ကို ရိုက်ကူးလျက်ရှိသည်။ ပြေဇင်၏ အမည်အရင်းမှာ မောင်မောင်ဖြစ်သည်။
ကညင်ချောင်းရွာ၊ ဆင်ချောင်း
ကညင်ချောင်းရွာ၊ ဆင်ချောင်း
နမီရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
နမီရွာ (Nami)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ ပဒါန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဒါန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၃၂ ဦး၊ မ ၁၄၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၈၉ ဦးနေထိုင်သည်။
မြောက်ပြင်သည် (ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ)
မြောက်ပြင်သည် ("မြောက်နန်းမတော်မိဖုရား" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရ) သည် ပုဂံခေတ်ကာလတွင် နန်းတက်ခဲ့သော ညောင်ဦး စောရဟန်း၊ ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူနှင့် စုက္ကတေး မင်းသုံးပါးတို့၏ မိဖုရား ဖြစ်ပြီး ပုဂံမင်းနေပြည်တော်ကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သော အနော်ရထာ၏ မိခင် ဖြစ်သည်။
အကျဉ်းချုပ်
တော်ဝင်ရာဇဝင်ကျမ်းများအဆိုအရ မြောက်ပြင်သည် သည် မင်းမျိုးမင်းနွယ်မှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်ပြီး မွေးချင်းညီအစ်မ သုံးဦးတွင် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ ညီအစ်မသုံးဦးသည် ညောင်ဦး စောရဟန်းမင်း (ခန့်မှန်း ၁၀၀၀ ခုနှစ်)နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ သူမ၏ အစ်မတော်နှစ်ဦးမှာ တောင်ပြင်သည် ("တောင်နန်းမတော် မိဖုရား") နှင့် အလယ်ပြင်သည် ("အလယ်နန်းမတော် မိဖုရား")တို့ ဖြစ်ကြကာ သူမသည် မြောက်ပြင်သည် ("မြောက်နန်းမတော် မိဖုရား") ဖြစ်သည်။ ၁၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ညောင်ဦးစောရဟန်းကို ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူက လုပ်ကြံကာ နန်းသိမ်းခဲ့ရာ ညီအစ်မသုံးဦးသည် ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ၏ မိဖုရားများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မြောက်ပြင်သည် သည် သားတော် မင်းစော (အနော်ရထာ ဖြစ်လာမည့်သူ) အား မွေးဖွားခဲ့သည်။ မြောက်ပြင်သည်သည် နောက်ပိုင်းတွင် တောင်နန်းမတော် မိဖုရား ခေါ် မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၀၂၁ တွင် ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူ၏ မွေးစားသားတော် နှစ်ဦးဖြစ်သော ကျဉ်စိုးနှင့် စုက္ကတေးတို့က ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူအား နန်းချကာ ရဟန်းဝတ်စေခဲ့သည်။ မြောက်ပြင်သည်နှင့် သားတော် မင်းစောကိုလည်း ကွမ်းဆော်ကြောင်းဖြူမင်း ရဟန်းဝတ်ရာ ဘုန်းကြီးကျောင်းအနီးသို့ ပြောင်းရွှေ့နေစေခဲ့သည်။ ၁၀၄၄ ခုနှစ်တွင် စုက္ကတေးမင်း နန်းတက်လာပြီးနောက် မြောက်ပြင်သည်အား မိဖုရားအဖြစ် အတင်းအဓ္မ တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် မင်းစောသည် အမျက်ထွက်ကာ ပုန်ကန်လေသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၀၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်တွင် မင်းစောသည် စုက္ကတေးမင်းနှင့် မြင်းစီးချင်းတိုက်ကာ အနိုင်ရပြီး ထီးနန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရာဇဝင်ကျမ်းများ အဆိုအရ မြောက်ပြင်သည်သည် သားတော်မင်းစောက စုက္ကတေးအား အောင်နိုင်ကြောင်း ကြားသိရသဖြင့် ပုတ္တလင် နှင့် ရင်ဝတ်ကျွတ် ဟူသော ဘုရားနှစ်ဆူကို တည်ခဲ့သည်။
ကျမ်းပြုစာရင်း
ကဏ္ဍ:၁၀ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
Tiger II
Tiger ၂ သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျာမန်အကြီးစားတင့်ကားတစ်စီး၏ ဘုံအမည် ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး တရားဝင် ဂျာမန်အမည်သည် Tiger B ဟု အတိုကောက် သိကြသည့် ''Panzerkampfwagen Tiger Ausf. B'' ဖြစ်သည်။
Tiger I
Tiger ၁ သည် ၁၉၄၂ တွင် တည်ဆောက်ထားပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် အသုံးပြုသည့် ဂျာမန်အကြီးစားတင့်ကား တစ်စီး၏ ဘုံအမည် ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသည့် ဂျာမန်အမည်သည် Tiger ဟု အတိုကောက် အခေါ်ခံရသည့် Panzerkampfwagen VI Tiger Ausf.E ဖြစ်သည်။ ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံ၏ ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသို့ ကျူးကျော်မှု အစဦးလများတွင် မမျှော်လင့်ထားသော အထင်ကြီးလောက်သည့် ဆိုဗီယက်တို့၏ တင့်ကားသံထု၊ အထူးသဖြင့် တီ-၃၄နှင့် ကေဗွီ-၁ တို့နှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရမှုအတွက် အဖြေတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ Tiger ၁ သည် ဂျာမန်တပ်မတော်၏ သံချပ်ကာ တိုက်ခိုက်ရေးယာဉ်များ အတွက် ပထမဆုံး ပြုလုပ်ထားသော ကေဒဗလျူကေ၃၆ ၈၈မမ အမြောက် တပ်ဆင်ထားသည့် ပထမဆုံးတင့်ကား ဖြစ်သည်။ စစ်ကြီးအတွင်း ဂျာမန်စစ်မျက်နှာအားလုံးတွင် Tiger ၁ ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ယင်းတင့်ကားကို ထုံးစံအားဖြင့် ထိထိရောက်ရောက် အသုံးပြုနိုင်သော သီးခြားတင့်ကားတပ်မများတွင် ဖြန့်ကျက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးတက္ကသိုလ်
သမိုင်းကြောင်း
နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး တက္ကသိုလ်ကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်တုန်းက မင်္ဂလာဒုံ တောင်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ်မှာ စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် ၁၉၅၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့မှာ ဖွဲ့စည်းပုံ W.E (B.A/437/1/58) နဲ့ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနရဲ့ အစိတ်အပိုင်းတခုအဖြစ် ပြန်ဖွဲ့ခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီနောက် နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး တက္ကသိုလ်ရဲ့ နေရာကို မင်္ဂလာဒုံကနေ ကန်တော်လေး (၃၄/၃၉) ကြေးနန်း ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ဆီ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပါတယ်။
အဲဒီကနေ ၁၉၆၆ ခုနှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့မှာ အမှတ် (၄) အလံပြဘုရားလမ်း ဒဂုံ (၁) ကျောင်းအနီးဆီ ထပ်ရွှေ့ခဲ့ပြန်ပါတယ်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ဝ ရက်နေ့မှာ နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး တက္ကသိုလ် နေရာကို ၉ မိုင်ခွဲဆီ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြန်ပါတယ်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့မှာ ဖွဲ့စည်းပုံ (War Establishment – W.E) ကဖ ၁ဝ၆၊ ၂- ၉၁ နဲ့ ထပ်မံ ပြင်ဆင်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့မှာတော့ ၉ မိုင်ခွဲနေရာကနေ ရန်ကုန်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ် ကုန်းမြင့်သာဆီ ပြောင်းခဲ့ပါတယ်။ ကုန်းမြင့်သာကို စစ်ရုံးကြီးတခုလုံး ပြောင်းရွှေ့လာချိန်မှာ နေရာမဆန့်တာကြောင့် နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး တက္ကသိုလ်ကို ၂ဝဝ၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၉ ရက်နေ့မှာ ကုန်းမြင့်သာကနေ ဒဂုံမြို့နယ်ရှိ စစ်ရုံး ရုံးဟောင်းဝင်းကြီးအတွင်း ထပ်ရွှေ့ခဲ့ပါတယ်။ နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး တက္ကသိုလ်မှာ ၁၉၆၆ ခုနှစ်ကနေ ၁၉၇ဝ ခုနှစ်ထိ တပ်မှူးများ မွမ်းမံ သင်တန်း ၉ ခုကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ်ကနေ ၁၉၈၈ ခုနှစ်ထိ ဥပဒေရက်တို မွမ်းမံသင်တန်း ၁ဝ ခု ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပါတယ်။ စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းပြီး ၁၉၉၂-၁၉၉၃ ခုနှစ်မှာ တပ်မှူးများ မွမ်းမံ သင်တန်း ၄ ခုနဲ့ အရာရှိကြီးများ အုပ်ချုပ်မှုသင်တန်း ၄ ခု ဖွင့်လှစ် သင်ကြားခဲ့ပါတယ်။ အဲဒီသင်တန်းတွေတုန်းက နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး တက္ကသိုလ်ဟာ အဆင်သင့် မဖြစ်သေး တာကြောင့် မင်္ဂလာဒုံ ရန်ကုန်တိုင်း စစ်ဌာနချုပ် စုပေါင်းရိပ်သာ (ခရေပင်လမ်းခွဲ) မှာပဲ ဖွင့်လှစ် ခဲ့ရပါသေးတယ်။ အဲဒီနောက် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့် ဗျူဟာမှူးတွေကို နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး တက္ကသိုလ်မှာ လေ့ကျင့် သင်ကြားပေးတဲ့ သင်တန်းကို စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ အမှတ်စဉ် ၁ ကနေ ၉ အထိ အရာရှိကြီး ဦးရေ ၅ဝဝ ဦးခန့် သင်ကြား ပေးခဲ့ပြီး ဖြစ်တယ်လို့ သိရှိရပါတယ်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
အဲ့ဒီအဖွဲ့ရဲ့ အမျိုးသား ကာကွယ်ရေး ရည်မှန်းချက် နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး တက္ကသိုလ်ရဲ့ မူဝါဒဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်အဖွဲ့အနေနဲ့ နာယကအဖြစ် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ်က ဆောင်ရွက်ပြီး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဒုတိယ တပ်မတော် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် က ဆောင်ရွက်ပါတယ်။ အဖွဲ့ဝင်တွေအဖြစ် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲရေးမှူး(ကြည်း ရေ လေ)၊ စစ်ရေးချုပ်၊ စစ်ထောက်ချုပ်၊ စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ်၊ လေကြောင်း ကာကွယ်ရေး အရာရှိချုပ်၊ တပ်မတော်လေ့ကျင့်ရေး အရာရှိချုပ်၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)နဲ့ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ကျောင်းအုပ်ကြီးတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားတာ တွေ့ရပါတယ်။
သင်ကြားပို့ချမှု
သိပ္ပံပညာ ထွန်းကားမှုကြောင့် စစ်မှုအတတ်ပညာ (Military Technology) လည်း ပြောင်းလဲ တိုးတက်နေရာ စစ်မှုအတတ် ပညာတိုးတက်မှုနှင့်အညီ စစ်နည်းဗျူဟာ၊ စစ်မဟာဗျူဟာနှင့် စစ်အခြေခံ သဘောတရားများလည်း စဉ်ဆက်မပြတ် ပြောင်းလဲလျက် ရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ခေတ်နှင့်အညီ ရင်ပေါင်တန်းနိုင်ဖို့ ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့် စစ်ခေါင်းဆောင်များအား လေ့လာ ဆည်းပူး လေ့ကျင့်ပွားများနေရန် နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေး တက္ကသိုလ်က အပိုင်း (၁၁) ပိုင်း ခွဲခြားပြီး ပို့ချခဲ့ပါတယ်။ သင်တန်းသားများကို တဦးချင်းရော၊ အဖွဲ့လိုက်ပါ ဆောင်ရွက်စေတဲ့ လုပ်ငန်းများ ရှိပါတယ်။
သင်တန်းသား တဦးချင်း အနေနဲ့ ဘာသာရပ်သုံးသပ်ခြင်း (ရေးသားမှု)၊ ဘာသာရပ် သုံးသပ်ခြင်း (ဟောပြောတင်ပြမှု)၊ ပထမအကြိမ် ကိုးကားရမဲ့ စာအုပ်စာတမ်း လေ့လာ သုံးသပ်ခြင်း၊ ဒုတိယအကြိမ် ကိုးကားရမဲ့ စာအုပ်စာတမ်းများ လေ့လာသုံးသပ်ခြင်း၊ ဟောပြော တင်ပြခြင်း (မြန်မာဘာသာ)၊ ဟောပြောတင်ပြခြင်း (အင်္ဂလိပ်ဘာသာ)၊ ဘွဲ့ယူ စာတမ်း ပြုစု တင်ပြခြင်းတို့ ပါဝင်ပါတယ်။ အဖွဲ့လိုက် အနေနဲ့ အဖွဲ့လိုက် ဆွေးနွေးခြင်း၊ အဖွဲ့ဖြင့် ပြဿနာ အဖြေရှာခြင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်း သိကောင်းစရာ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲ၊ စီးပွားရေးရာ နှီးနှော ဖလှယ်ပွဲ၊ မဟာဗျူဟာ လေ့လာရေး စာတမ်း ပြုစုခြင်း စသည်တို့ ပါဝင်ပါတယ်။
အပိုင်း (၁၁) နိုင်ငံတော်၏ အနာဂတ် အမျိုးသားရေး မဟာဗျူဟာကို လေ့လာစူးစမ်း ဖော်ထုတ်ခြင်း
အဆိုပါ အပိုင်း (၁၁) ပိုင်းထဲမှာ စစ်ရေးပိုင်းဆိုင်ရာ (၄) ပိုင်း၊ မူဝါဒနဲ့ ဩဝါဒပိုင်းဆိုင်ရာ (၂) ပိုင်း၊ နိုင်ငံတကာရေးရာ ဆိုင်ရာ (၂) ပိုင်း၊ စီမံခန့်ခွဲရေး ဆိုင်ရာ (၁) ပိုင်း၊ စီးပွားရေး ဆိုင်ရာ (၁) ပိုင်း၊ နိုင်ငံ့စွမ်းအား ဆိုင်ရာ (၁) ပိုင်း ပါဝင်နေတာကို ခြုံငုံ လေ့လာသိရှိရပါတယ်။
နောက်ဆုံးမှာတော့ သင်တန်းသားတွေဟာ အပိုင်း (၁၁) ဖြစ်တဲ့ နိုင်ငံတော်၏ အနာဂတ် အမျိုးသားရေး မဟာဗျူဟာ စာတမ်းကို ပြုစုရေးသား တင်ပြကြရပြီး ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် (ကြည်း) စစ်ဆင်ရေး ခန်းမကြီးမှာ ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေနဲ့ အဖွဲ့ကို သင်တန်းသားတွေ ကိုယ်တိုင် အသီးသီး ရှင်းလင်းတင်ပြရပြီးနောက် သင်တန်းဆင်းသွားကြရပါတယ်။
ဦးဘွန်းတု
မူကွဲများ
ကုဘွန်းတု(Kubuntu) စနစ်တွင် KDE environment အား အသုံးပြုထားသည်ကို တွေ့ရသည်။၊ K Desktop ဟု အများက ခေါ်ဆိုကြသည်။ ၎င်းစနစ်မှာ အနည်းငယ် အဆင့်မြင့်သည့်အတွက် လင်းနစ်သုံးစွဲပုံ ကျေညက်ပြီးသော သုံးစွဲသူများအတွက် သင့်တော်သည်။ အုဘွန်းတုကဲ့သို Configuration Options များ သည် မလွယ်ကူသည့်အတွက် အဆင့်မြင့်သည် ဟု သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ၎င်းတွင်လည်း konqueror ကဲ့သို့ web browser နှင့် File Manager ၊ Kopete ကဲ့သို့သော Instant Messenger ၊ K3B ကဲ့သို့ စီဒီ ရေး/ဖတ်စက်များအား အဆင့်သင့် ထည့်သွင်းပေးထားသည်။
ဆုဘွန်းတု(Xubuntu) ဆိုသည်မှာ Gnome နှင့် KDE များထက် ပေါ့ပါးသော Xfce Environment ကို သုံးသည်။ ဆုဘွန်းတုသည် ဦးဘွန်းတု၊ ကုဘွန်းတု များကဲ့သို့ အသွင်အပြင်ပိုင်းကို ဦးစားမပေးချေ။ ၎င်းသည် မှတ်ဉာ‎ဏ် ၁၂၉ နှင့် ၂၅၆ မီဂါဘိုက်အခြေအနေတွင်ပင် ပေါ့ပါးစွာ သုံးနိုင်သော စွမ်းရည်ရှိသည်။ သို့သော် ကုဘွန်းတု၊ ဦးဘွန်းတု ထက်မလျော့သော point & click configuration options များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
အက်ကျူဘွန်းတု(Edubuntu) သည် ပညာရေးဝန်ဆောင်မှု အတွက်သာ သီးသန့်ထုတ်လုပ်ထားသည်။ ၎င်းကို Gnome ၌ ထည့်သွင်းသော်လည်း ဦးဘွန်းတု ကဲ့သို့ Default Applications မဟုတ်ပေ။ ပညာရေး ကဏ္ဍတွင် အသုံးပြုသည့် သီးသန့် apps များဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည့်အပြင် GPaint, Atomix နှင့် Xaos တွင် ပါရှိသော apps များလည်း ပါဝင်သည်။
အထက်ဖော်ပြပါအတိုင်း Ubuntu မျိုးကွဲများတွင်ပင် သုံးစွဲသူအလိုက် ၄ မျိုး ထပ်မံခွဲခြားနိုင်သည်။ အကယ်၍ သင်သည် program၊ publications web များ ရေးသားသူတစ်ဦးဖြစ်ပါက အနည်းငယ်မျှ အဆင့်မြင့်သည် Kubuntu သုံးစွဲနိုင်သကဲ့သို့ ၊ Gnome ‎ဂရပ်ဖစ်ပုံစံများအား ကြိုက်နှစ်သက်လျှင် Ubuntu ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ ။ မိမိအနေဖြင့် Kubuntu-Deskop ကို Ubuntu ပေါ်၌ သုံးစွဲလိုလျှင်လည်း ရနိုင်သည်။ Gnome နှင့် KDE native applications ကိုလည်း Xfce တွင် သုံးနိုင်သည်။ လိုက်လျောညီထွေမှု အပြည့်ရှိသည် ဆိုလျှင် မမှားချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော ထို Ubuntu, Kubuntu, Xubuntu နှင့် Edubuntu များ၏ applications များသည် ၎င်းတို့အချင်းချင်း တာဝန်ခွဲဝေ‌ အသုံးပြုနိုင်သော အလေ့အထကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးညစာ (ပန်းချီ)
နောက်ဆုံးညစာ (Il Cenacolo သို့ L'Ultima Cena) သည် ၁၅-ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် အီတလီ စွယ်စုံရပညာရှင် လီယိုနာဒို ဒါဗင်ချီ ရေးသည့် နံရံဆေးရေး ပန်းချီဖြစ်သည်။ အီတလီနိုင်ငံ၊ မီလန်မြို့ရှိ ဆန်တာ မာရီယာ ဒဲလီ ဂရာဇီ (Santa Maria delle Grazie) သီလရှင်ကျောင်းတွင် ဆွဲထားသည်။
ဦးဘွန်းတု
ဖြန့်ချိပြီးအမျိုးအစားများ
ဦးဘွန်းတု သည် လူကြိုက်များသော အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၂၀ ရက်နေ့ အောက်တိုဘာလ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံအကြိမ် စတင်၍ လူအများထံ သို့ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ အုဘွန်းတု ကို အာဖရိကန်ဘာသာစကားဖြင့် "တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး စာနာထောက်ထားခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး အခြေခံ လူ့အဖွဲ့အစည်းများအတွက် ရည်ရွယ်ထုတ်လုပ်ထားသော Operating System တစ်ခုဟု ဆိုနိုင်သည်။ Laptop, Desktop များသာမက Server ကွန်ပျူတာများအတွက်ပါ အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဦးဘွန်းတု သည် ဂရပ်ဖစ်များအား အသားပေးသော Gnome Desktop eEnvironment ကိုသုံးပြီး စတင်သုံးစွဲသူများအတွက် အထူးသင့်လျော်သော အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးညစာ (ပန်းချီ)
၁၄၉၅-၉၆ ဝန်းကျင်တွင် ဘုရားကျောင်း မွမ်းမံသည်။ အလှဆင်သည့်အနေဖြင့် လီယိုနာဒို၏ ပရိသတ် မီလန်မြို့စား လူဒိုဗီကို ဖော်ဇာ (Ludovico Sforza) က ရေးဆွဲစေခြင်း ဖြစ်သည်။ ပန်းချီမှာ ယေရှုနှင့် သူ၏ သာဝကများ နောက်ဆုံးအကြိမ် ညစာစားနေခြင်းကို သရုပ်ဖော်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤ ၁၂ ဦးအနက်မှ တစ်ဦးက သူ့အား သစ္စာဖောက်မည်ဟု ယေရှုက ပြောလေရာ သာဝကတို့ အထိတ်တပြာ ဖြစ်သွားဟန် စီစဉ်ထားသည်။
ဦးဘွန်းတု
ဖြန့်ချိပြီးအမျိုးအစားများ
Ubuntu သည် Debian အမည်ရှိ Linux Distro တစ်ခု၏ code project မှတစ်ဆင့် ဆင်းသက်လာသည်။ Ubuntu ၏ မူလရည်မှန်းချက်မှာ လွယ်လွယ်ကူကူ လွတ်လွတ်လပ်လပ်သုံးစွဲနိင်သော (အခမဲ့ ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ထက် လွတ်လပ်မှုကို ပိုမိုရည်ညွန်းသည်) Linux Distro တစ်ခုဖြစ်သည်။ Ubuntu ၏ဆောင်ပုဒ်မှာ "လူသားများအတွက် Linux" ( Linux for human being ) ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ Ubuntu Distro များကို ခြောက်လတစ်ကြိမ် ထုတ်လုပ်လျက်ရှိပြီး လေးကြိမ် (၂၄ လကြာတိုင်း) တစ်ခါ LTS (Long Term Support ) အနေဖြင့် ထုတ်လုပ်သည်။ LTS distro များသည် Desktop version များအတွက် သုံးနှစ် အထိ အခက်အခဲများကို တရားဝင်ကူညီဖြေရှင်းပေးပြီး Server Version များတွင်မူ ငါးနှစ်အထိ ပံပိုးသည်။ 11.04 (Natty Narwhal) မှအစပြု၍ မူရင်း GNOME Desktop Environment အစား QT ကိုအသုံးပြုထားသည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ရွေ့လျားအသုံးပြုနိုင်သော စက်ပစ္စည်းများအပေါ်တွင် ပံပိုးရန်ရည်ရွယ်ထားသည်။ Ubuntu သည် မူရင်း Debian မှမွေးဖွားလာသောကြောင့် Software အများစုသည်လည်း Debian မှအသုံးပြုသော Software များပင်ဖြစ်သည်။
နောက်ဆုံးညစာ (ပန်းချီ)
ဆွဲသည့်နည်း၊ ရာသီဥတုဒဏ်နှင့် အခြားထိခိုက်မှုများကြောင့် မူလအနေအထားမှာ အနည်းငယ်သာ ကျန်သည်။ ထပ်ခါထပ်ခါ မံဆွဲခဲ့ရာ နောက်ဆုံးပြင်ခဲ့သည်မှာ ၁၉၉၉ ခုက ဖြစ်သည်။
ဦးဘွန်းတု
ဖြန့်ချိပြီးအမျိုးအစားများ
ထိုကြောင့် Ubuntu တွင် Debian တွင်အသုံးပြုသော .deb package များကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ .deb package ဆိုသည်မှာ debian binary ကိုဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပြီး ဝင်းဒိုးစ် ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေးစနစ် မှ .exe နှင့်အလားတူသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ Ubuntu ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် Canonical ကုမ္ပဏီလိမိတက်မှ စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး စတင်တည်ထောင်သူမှာ မက် ရှယ်တယ်ဝပ် ဖြစ်သည်။ Ubuntu စတင်တည်ထောင်ချိန်တွင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀သန်းဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအဖွဲ့အစည်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ထပ်မံထွက်ရှိလာသော Ubuntu ၏ version အားလုံးကို ကူညီပံပိုးရန်ဖြစ်သည်။ မက် ရှယ်တယ်ဝပ် မှာလည်း အာဖရိက လူမျိုး အာကာသယာဉ်မှူးဟောင်းတစ်ဦးပင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်တွင်မူ Ubuntu သည် Amazon EC2 ကဲ့သို့သော Cloud Computing နည်းပညာကို စတင်ပံပိုးမည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်မှစ၍ ယနေ့ထိ ထွက်ရှိခဲ့ပြီးသော ဦးဘွန်းတုများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ငွေကြည် (ကာတွန်း)
ကာတွန်းဦးငွေကြည်၏ အမည်ရင်းမှာ ဦးကြည်လွင် ဖြစ်သည်။ ကာတွန်းမောင်လင်း ဟူသော ကလောင်အမည်ခွဲဖြင့်လည်း ကာတွန်းများ ရေးဆွဲသေးသည်။
ဦးဘွန်းတု
စက်အတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခြင်း
Ubuntu ကို Install လုပ်ရာတွင်ယေဘူယျအားဖြင့်နည်းလမ်းနှစ်မျိုးရှိသည်။ သာမန် အခြားသော Operating System များ Install လုပ်သကဲ့သို့ Partition ပိုင်း၍ Install လုပ်ခြင်းနှင့် Wubi (Window Ubuntu Binary Installer ) ကိုအသုံးပြု၍ Install လုပ်ခြင်းဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ wubi ကိုအသုံးပြုခြင်းဖြင့် Partition ပိုင်းစရာမလိုသည့်အပြင် Install ပြုလုပ်ချိန်မှာ ၁၅မိနစ်ခန့်သာကြာဖြင့်သဖြင့် အထူးလူကြိုက်များကျော်ကြားသော နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ပြည်တွင်းအထောက်အပံ့
Ubuntu LoCo Team ဟု ခေါ်ဆိုသည့် ပြည်တွင်း အထောက်အကူပြု Local Community များသည် Ubuntu ၏ ထူးခြား အာသာချက်များအဖြစ် တည်ရှိနေသည်။ ပြည်တွင်းတွင် မိခင်ဘာသာစကားဖြင့် ဆက်သွယ်မေးမြန်းနိုင်ခြင်း အကူအညီရယူနိုင်ခြင်း မှအစ မိခင်ဘာသာစကားဖြင့် အသုံးပြုနည်း လမ်းညွှန်များ ညွှန်ကြားချက်များကိုလဲ ထောက်ပံ့လေ့ရှိကြသည်။ LoCo Team များကို နေရာ ဒေသအလိုက် ဖွဲ့စည်းလေ့ ရှိပြီး ထိုအဖွဲ့နှင့် ဆက်စပ်၍ ကွန်ပျူတာသုံးစနစ်ကို ဘာသာပြန်ဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်း၊ အသုံးပြုနည်း လမ်းညွှန်ချက်ကို ဘာသာပြန်ဆိုသည့် အဖွဲ့အစည်း၊ သင်ကြားရေး အဖွဲ့အစည်း၊ တိုးတက်စေရေး အကြံပြုကြသူများ၊ ဆော့ဝဲ ရေးသားကြသူများ၊ အနုပညာပညာဆိုင်ရာ အတတ်ပညာဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းငယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းလေ့ရှိသည်။
ငွေကြည် (ကာတွန်း)
၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ မေလ(၂၆)ရက်နေ့တွင်တွင် ရန်ကုန်၌ မွေးဖွားသည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော် အစိုးရ ပန်းချီကျောင်း (S.S.F.H) မှ ဘွဲ့ရသည်။ ကာတွန်းနှင့် ပန်းချီပညာကို ရန်ကုန်ပန်းချီ၊ ပန်းပုကျောင်းနှင့် ကာတွန်းဦးအောင်ရှိန်တို့ထံတွင် လေ့လာသင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၆၄ခုနှစ်တွင် ကျော်ကျော်လွင် အမည်ဖြင့် ကာတွန်းများစတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၉ခုနှစ်မှစတင်ကာ ငွေကြည်အမည်ဖြင့်  ကာတွန်းများ တောက်လျှောက် ဆွဲခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထင်ရှား ကျော်ကြားသော ကာတွန်းဆရာ ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် ၂၀၀၇ နှစ်အတွင်း ပြည်တွင်း အုပ်စုလိုက် ပန်းချီပြပွဲများတွင် ပြသခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ပထမ အကြိမ် တစ်ကိုယ်တော် ပန်းချီပြပွဲကို New Treasure Art Gallery ၌ ပြသခဲ့သည်။ အဓိက နှစ်သက် ရေးဆွဲသော Medium မှာ Oil နှင့် Acrylic ဖြစ်သည်။