cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
သမိုင်းကြောင်း
ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့ကို အနော်ရထာမင်းစော၏ တာဝန်ပေးချက်အရ အမတ်ကြီး သီဟပတေ့သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၃၀၇ ခုနှစ်တွင် ခေါင်းနီအိမ်ကန်အရှေ့ဘက်ရှိ သရက်ချဉ်ရွာ၊ ညောင်စောက်ရွာ၊ မကျီးစောက်ရွာနှင့် လေးရွာအုပ်စု အစရှိသည့်ကျေးရွာပေါင်း လေးရွာကို စုပေါင်း၍ ယခုကျောက်ပန်းတောင်းမြို့တည်ရာအရပ်၌ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကျောက်ပန်းတောင်းဟုခေါ်တွင်ရခြင်းမှာ ကုန်းတော်ကြီးဘုရားတည်ရှိရာ တောင်တန်းတွင် ကျောက်ပန်းများ ထူထပ်စွာပေါက်ရောက်နေသည်ကို တွေ့ရှိရသဖြင့် ကျောက်ပန်းများကို အစွဲပြု၍ မြို့အမည်ကို (သေဠာ၊ ပုပ္ဖ၊ ပပ္ပက-သေဠာ=ကျောက်၊ ပုပ္ဖ=ပန်း၊ ပပ္ပက=တောင်) ကျောက်များပန်ဆင်ထားသကဲ့သို့ရှိနေသောတောင်ကိုအစွဲပြု၍ ကျောက်ပန်းတောင်ဟုခေါ်လာရာမှ နောင်တွင် ကျောက်ပန်းတောင်ဟုခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဩဂုတ် ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၈ ရက်နေ့တွင် မြို့နယ်ကိုဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ကို မြင်းခြံခရိုင်မှ ညောင်ဦးခရိုင်အတွင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ ဒီဂရီ ၃၂ မိနစ်နှင့် ၂၁ ဒီဂရီ ၀၅ မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ ဒီဂရီနှင့် ၉၅ ဒီဂရီ ၃၂ မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၂၆.၇၅၂ မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၂၈.၃၄၇ မိုင်ရှိပြီး ၇၅၈.၃၅ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ်
ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊တောင်ဘက်တွင် မကွေးတိုင်းရှိ နတ်မောက်မြို့နယ်နှင့် ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ညောင်ဦးမြို့နယ်နှင့် မကွေးတိုင်းရှိ ချောက်မြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် တောင်သာမြို့နယ်၊ မလှိုင်မြို့နယ်တို့တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် ၁၂၂၄ ပေအထက်တွင်တည်ရှိကာ တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါများသကဲ့သို့ သဲဆန်သောမြေပြန့်များလည်းရှိသည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် တောင်ဇင်းချောင်းသည် မြောက်မှ တောင်သို့စီးဆင်းနေသည်။ ကျောက်ပုံချောင်းနှင့် ပင်းချောင်းသည် အရှေ့မှအနောက်သို့စီးဆင်းနေသည်။ ရေချိုများဖြစ်ပြီး သောက်သုံးရန်နှင့် စိုက်ပျိုးရန်တို့အတွက်အသုံးပြုသည်။ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့မြောက်ဘက်တို့တွင် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများပေါပြီး တောင်ဘက်တွင် စိုက်ပျိုးရန်အတွက် အသုံးဝင်သည့် သဲဆန်သောမြေပြန့်လွင်ပြင်များရှိသည်။
လူဦးရေ
ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ကရင်၊ရှမ်း၊ရခိုင်၊ချင်း၊ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကိုးကွယ်သူ အနည်းငယ်ရှိသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၀.၀၅%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် တရုတ်၊ အိန္ဒိယစသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး
ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးအရ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်သည်။ ထို့အပြင် မွေးမြူရေး၊ ရောင်းဝယ်ရေးလုပ်ငန်းများကိုလည်း စီးပွားဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ နှမ်း၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ဆန်စပါး၊ ကြက်သွန်၊ ထန်းလျက်၊ မကျည်းနှင့် အာလူးကြော်တို့ဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်၊ မန္တလေးမြို့ကြီးများသို့ အဓိကတင်ပို့ရောင်းချသည်။ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးမြို့များမှ လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများကို တင်သွင်းသည်။ နိုင်ငံပိုင် ပိုဇိုလန်စက်ရုံနှင့် ဝါကြိတ်စက်ရုံအပါအဝင် စက်ရုံ ၇ ရုံ၊ အလုပ်ရုံ ၆၅ ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၃၂၉ ခုရှိသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
ကျောက်ပန်းတောင်မြို့နယ်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။ ကျောက်ပန်းတောင်းမှနေ၍ ပျဉ်းမနား၊ ချောက်၊ ညောင်ဦးသို့ ရထားလမ်းရှိသည်။ မန္တလေး၊ မိတ္ထီလာ၊ မြင်းခြံ၊ ညောင်ဦး၊ တောင်ကြီးနှင့် လွိုင်ကော်မြို့များသို့ ကားများရှိသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းမှစ၍ ကျောက်ပန်းတောင်း မြို့ရှောင်လမ်းမှ တစ်ဆင့် ကျောက်ပန်းတောင်း−မြင်းခြံလမ်း အတိုင်း ငါ့သရောက်မြို့နှင့် အခြားကျေးရွာများသို့ အဆင့်မြင့် ခရီးသည် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး (Express) ကားများဖြတ်သန်းသွားလာကြသည်။
အထက
အထက်တန်းကျောင်း ၁၂ကျောင်းရှိသည်။
အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၇၄ကျောင်းရှိသည်။
အစုကြီးရွာမရွာ၊ ဘမော်
အစုကြီးရွာမရွာ၊ ဘမော်
သရက်ချိုရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
သရက်ချိုရွာ (Thayetcho)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ စင့်ကင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင့်ကင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၄ ဦး၊ မ ၅၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကြီးဖြူရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
မကြီးဖြူရွာ (Magyihpyu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ မကြီးဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၈၄၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာမိုင်းဆယ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
တာမိုင်းဆယ်ရွာ(Tarmongse)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ နားလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၉ ဦး၊ မ ၁၈၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမ္မတ
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ သမ္မတသည် အိန္ဒိယသမ္မတနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်သည်။ သမ္မတသည် အမှုဆောင်၏ အမည်ခံခေါင်းဆောင် ဖြစ်သလို အိန္ဒိယစစ်တပ်၏ စစ်ဦးစီးချုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ ရာမ်နက်ကိုဗင့်ဒ် သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး ၁၄ ယောက်မြောက် လက်ရှိသမ္မတဖြစ်သည်။ ဒရော်ပါဒီ မူရ်မူ သည် 2022 ခုနှစ် ဇူလိုင်လ 21 ရက်နေ့တွင် 15 ယောက်မြောက်သမ္မတအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရပြီး ၂၅ ဇူလိုင် တွင်တာဝန်ယူမည်ဖြစ်သည်။
ရေဘူရွာ
ရေဘူရွာ
အဝဘိတ်ရွာ၊ အဝဘိတ်
အဝဘိတ်ရွာ၊ အဝဘိတ်
​ပျော်ဘွယ်ရွာ၊ ဂွကလေး
ပျော်ဘွယ်ရွာ၊ ဂွကလေး
ပေတ္တိဒေဝပေတ္တိဝိသယသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “ပြိတ္တာဘဝမှစုတေ၍ နတ်ပြည်တို့၌ဖြစ်သူ နည်းပါးလှပြီး ပြိတ္တာဘဝ၌ပင် ပြန်ဖြစ်သူများ များပြားလှပုံ၊ အရိယသစ္စာလေးပါးကို မသိမမြင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရပုံ”တို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
မြို့တောင်ခြေရွာ၊ မြို့တောင်ကြီး
မြို့တောင်ခြေရွာ၊ မြို့တောင်ကြီး
အပိုလို ၁၅
အပိုလို ၁၅ (ဇူလိုင် ၂၆ – ဩဂုတ် ၇ ၁၉၇၁) သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စတုတ္ထမြောက် လပေါ်သို့ဆင်းသက်သည့် အပိုလို စီမံကိန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယခင် ဆင်းသက်မှုများထက် သိပ္ပံပညာရပ်ပေါ်တွင် ပိုမိုလေ့လာမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အပိုလို ၁၅ သည် လကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံး Lunar Roving ယာဉ်ကို စသုံးခဲ့သည်ကိုတွေ့ရသည်။ စီမံကိန်းသည် ဇူလိုင် ၂၆ တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ဩဂုတ်လ ၇ ရက်တွင် ပြီးဆုံးသည်။ လမျက်နှာပြင် စူးစမ်းလေ့လာမှုများကို ဇူလိုင်လ ၃၀ နှင့် ဩဂုတ်လ ၂ ရက်ကြားတွင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အာကာသယာဉ်မှူးများသည် လမျက်နှာပြင်တွင် ၁၈ 1⁄2 နာရီကြာ အချိန်ကုန်စေခဲ့ပြီး မျက်နှာပြင်နမူနာပစ္စည်း ၁၇၀ ပေါင် (၇၇ ကီလိုဂရမ်) ကို စုဆောင်းခဲ့သည်။ အပိုလို ၁၅ သည် ကမ္ဘာမြေသို့ပြန်လာရာ အဆင်းတွင် လေထီး ၃ ခုထဲမှ တစ်ခု ပျက်စီးခဲ့သော်လည်း ဩဂုတ် ၇ ရက်တွင် အောင်မြင်စွာ ဆင်းသက်နိုင်ခဲ့သည်။ အဖွဲ့ဝင် Scott က ဂယ်လီလီယို၏ လေခုခံမှုမရှိသောနေရာတွင် အရာဝတ္ထုအားလုံးသည် ဒြပ်ဆွဲအားကြောင့် အတူတူ ကျဆင်းသည့် သီအိုရီကို သက်သေပြသည့်အနေဖြင့် တူနှင့် ငှက်မွှေးကို ပြိုင်တူချကာ စမ်းသပ်ခဲ့သည်။
ရေလိမ်ရွာ၊ ရေလိမ်
ရေလိမ်ရွာ၊ ရေလိမ်
ရှစ်ပါးရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ရှစ်ပါးရွာ (Shitpar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ခမ်းမလားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၉၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထင်းရှူးတောင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ထင်းရှူးတောင်ရွာ (Htinshutaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မွှေးပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွှေးပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၈ ဦး၊ မ ၁၆၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေတ္တိဒေဝနိရယာဒိသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “ပြိတ္တာဘဝမှစုတေ၍ နတ်ပြည်တို့၌ဖြစ်သူ နည်းပါးလှပြီး ငရဲ၌ပြန်ဖြစ်သူများ များပြားလှပုံ၊ အရိယသစ္စာလေးပါးကို မသိမမြင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရပုံ”တို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
စက်လဲပျော်ပါနိုင်၊ ယိုးဒယား
စက်လဲပျော်ပါနိုင်၊ နန်းပင်တိုင်ကြော့၊ ကြာရံလယ်၊ ယဉ်ရွေလုံ့၊ ရွှေကေသီ၊ စုံညီပျော်ပါး၊ ရွေဝန်းလျား။ မြယွန်းသန်းယံကျော်၊ နန်းဗဟိုရ်ဆော်လဲ၊ ပျော်ပဲသား။ ဘယ်ဆီမှာ၊ ဘယ်ဘုန်းအား၊ ပြောတော်ငြား၊ ရှာလိမ့်မယ်၊ သူ့တိုင်းကြော့ ကာလံဝယ်၊ လွှမ်းတာကြွယ်လို့၊ ပူနယ်ပွား။ ဘယ်ဆီမှာ ဘယ်ဘုန်းအား၊ ပျော်တော်ငြား ရှာလိမ့်မယ်၊ သူ့တိုင်းကြော့ကာလံဝယ်၊ လွှမ်းတာကြွယ်လို့၊ ပူနယ်ပွား။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
စက်လဲပျော်ပါနိုင် MP3
တမန်းသားရွာ
တမန်းသားရွာ
ဒလက်ချောင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဒလက်ချောင်းဝရွာ(Daletchaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဂါရာပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂါရာပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၈ ဦး၊ မ ၄၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၇၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ဂွကလေးရွာ၊ ဂွကလေး
ဂွကလေးရွာ၊ ဂွကလေး
ဒလက်ချောင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇူလိုင် ၂၀၀၆
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇူလိုင် ကဏ္ဍ:၂၀၀၆
လက်ဝဲ ညီညွတ်ရေး ကောင်စီ
ဗကပ က တောတွင်း ရောက်နေရပြီ ဖြစ်တဲ့အတွက် ဗကပ ကို စတင်ဖမ်းဆီးစဉ်က ဖမ်းဆီး ရမိထားခဲ့တဲ့ ဗိုလ်ရန်အောင်၊ ဗိုလ်သိန်းတန်၊ ဗိုလ်အောင်မင်း တို့ကို အင်းစိန်ထောင် မှ ထုတ်ပေးပြီး လက်ဝဲ ညီညွတ်ရေး ကောင်စီ အတွင်း ထည့်သွင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။
လက်ဝဲ ညီညွတ်ရေး ကောင်စီ ကို တပ်မတော်၊ ပြည်သူ့ရဲဘော်၊ ဆိုရှယ်လစ်၊ ကွန်မြူနစ် တို့နဲ့ ဖွဲ့စည်း ခဲ့တာအဖြစ် ပုံဖော်ခဲ့ပါတယ်။ လက်ဝဲညီညွတ်ရေး ကောင်စီ ကို အောက်ပါ အတိုင်း ဖွဲ့စည်း ခဲ့ပါတယ်။
လက်ဝဲ ညီညွတ်ရေး ကောင်စီ ဟာ ဖွဲ့စည်းပြီး လပိုင်း အတွင်းမှာပဲ အာဏာရ အစိုးရအဖွဲ့ အတွင်းက ဖဆ-ဆိုရှယ်များ ရဲ့ သဘောထား မမှန်ကန်မှုကြောင့် အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာ ပြိုကွဲ သွားရရုံမက တချို့ပုဂ္ဂိုလ်များ တောခိုသူပုန် ဘဝရောက်သွားရပြီး နိဂုံးချုပ် သွားရပါတယ်။ (ဥပမာ ဗိုလ်လရောင်၊ ဗိုလ်ညွန့်မောင်၊ ဗိုလ်အောင်ညွန့် စတဲ့ပြည်သူ့ရဲဘော်များ တောခိုသွားရသလို ဗိုလ်ဇေယျ၊ ဗိုလ်ရဲထွဋ်၊ ဗိုလ်ရန်အောင် တို့လည်း တောခို သွားရပါတယ်။ မည်သည့် လက်ဝဲ ညီညွတ်ရေး လှုပ်ရှားမှု မှ မလုပ်ဆောင် နိုင်ခဲ့ပါ)။
ဝမ်ပိန်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မီးလောင်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
မီးလောင်ရွာ (Meelaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ တွင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တွင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၈ ဦး၊ မ ၂၀၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂန္ထသာရ
ရေစကြိုဆရာတော် ဦးဂန္ထသာရသည် ပခန်းကြီးမြို့၊ မြိုင်နယ်၊ အလယ် ကန်တိုက်၊ ညောင်ပင်ရွာ၌ ယောမြို့ဝန်ကြီး ဦးနိုး၏သားဖြစ် သော ဦးလူပု၊ ဒေါ်မင်းခဲတို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၁၉၄ ခု၊ တပေါင်း လပြည့်ကျော် ၁၃ ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ငယ် မည် ဦးထပ် ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့ ဦးဂန္ထသာရ ဖြစ်သည်။ ရေစကြို မြို့ အောင်မြေသာယာ မင်္ဂလာမင်းကျောင်းတိုက်၌ ပထမ သီတင်းသုံး၍၊ ၁၂၅၈ ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ သီတင်းသုံးတော်မူသည်။ ပိဋကတ်စာပေချပို့ရာ၌ အဓိပ္ပာယ် မပြောဘဲ အနက်ချည်းသက်သက် ချပို့သောနည်းကို တွင်ကျယ် စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယခုခေတ်တိုင်ပင် ပခုက္ကူစာချနည်း ဟူ၍ တပည့်အစဉ်အဆက် တိုက်ခွဲပေါင်းများစွာလိုက်နာ ချပို့ လျက်ရှိသည်။ သက်တော် ၈၂ နှစ်၊ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၆ ခု၊ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ၂ ရက်၊ တနင်္လာနေ့တွင် ပခုက္ကူ မြို့၊ မဟာဝိသုတာရာမတိုက်၌ ပျံလွန်တော်မူ၏။ ပြုစုသော ကျမ်းများမှာ (၁) ကင်္ခါဝိတရဏီ အဋ္ဌကထာ နိဿယသစ်၊ (၂) ငါးရာ့ငါးဆယ် ဇာတ်အဋ္ဌကထာနိဿယသစ် (၂၂ နိပါတ်)၊ (၃) ဒီဃနိကာယ် သုံးကျမ်း ပါဠိတော်နိဿယ သစ်၊ (၆) မဇ္ဈိမနိကာယ် သုံးကျမ်း ပါဠိတော် နိဿယသစ်၊ (၉) ဝိနည်းမဟာဝါ ပါဠိတော် နိဿယသစ်၊ (၁ဝ) ဝိနည်း မဟာဝါ အဋ္ဌကထာ နိဿယသစ်၊ (၁၁) သံယုတ္တနိကာယ် ငါးကျမ်း ပါဠိ တော် နိဿယသစ်၊ (၁၆) ဥဘတောဝိဘင်း ပါဠိတော် နိဿယသစ် ၂၊ (၁၈) ဥဘတောဝိဘင်း အဋ္ဌကထာ နိဿယသစ်၊ (၁၉) အင်္ဂုတ္တရနိကာယ် ၁၁ ကျမ်း ပါဠိတော် နိဿယသစ်တို့ဖြစ်သည်။
တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)
တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ်သည် မန္တလေးမြို့ အောင်မြေသာစံမြို့နယ်တွင်တည်ရှိကာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ ကျန်းမာ​ရေးနှင့်အားကစားဝန်ကြီးဌာန၊ တိုင်းရင်း​ဆေးပညာဦးစီးဌာန၏ လက်​အောက်တွင်ရှိသည်။ တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ်အနီးတွင် တိုင်းရင်းဆေးရုံကြီး၊ တိုင်းရင်းဆေးပညာသိပ္ပံနှင့် တိုင်းရင်းဆေးဝါးစက်ရုံတို့လည်း တည်ရှိသည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
ပြည်‌ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ် သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံ‌တော် အစိုးရသည်မြန်မာ့ ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ပါတီမှ ချမှတ်ထား‌သောကျန်းမာ‌ရေးမူဝါဒများတွင် အကျုံးဝင်သည့် တိုင်းရင်း‌ဆေး သိပ္ပံကျောင်းကို မန္တ‌လေးမြို့၊ မန္တ‌လေး‌တောင်‌ခြေအနီး၌ ၁၉၇၆ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်‌နေ့တွင် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ အကျယ် ငါးဧကရှိ ‌မြေကွက်တွင် အုပ်ချုပ်‌ရေးရုံး၊ စာသင်‌ဆောင်၊ ‌ဘော်ဒါဆောင်၊ ‌ဆေးရုံ ‌ဆောင်မှစ၍ ၁၉၆၆ ခုနှစ်ကပင် စတင်‌ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။
တိုင်းရင်းဆေးတက္ကသိုလ်ကို ၂၀၀၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ယခုလက်ရှိ အဆောက်အဦးမှာ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့သည်။ မြေဧက (၁၁.၄၂)ဧက ကျယ်ဝန်းကာ သန့်ရှင်း၍ စိမ်းလန်းသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိသည်။
သင်တန်းကာလ
သင်တန်းကာလမှာ လက်‌တွေ့သင်တန်းကာလ အပါ အဝင် သုံးနှစ်နှင့် ‌ခြောက်လမျှဖြစ်သည်။ သိပ္ပံနှင့်ယှဉ်‌သော တိုင်းရင်း‌ဆေး‌လောကသို့ ဟူ‌သော ‌ကြွေး‌ကြော်သံနှင့်အညီ ပထမနှစ်၌ တိုင်းရင်း ‌ဆေးပညာအတွက် အ‌ထောက်အကူ ဖြစ်‌စေမည့် သိပ္ပံဘာသာရပ်များကို သင်ကြား ‌ပေးသည်။ ဒုတိယနှစ်၊ တတိယနှစ်များတွင် တိုင်းရင်း‌ဆေးဘာ သာရပ်များကိုသာ ပဓာနထား၍ သင်ကြား‌ပေးသည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ တိုင်းရင်း‌ဆေးပညာတွင် အချုပ်အားဖြင့် ‌လေးမျိုးရှိ‌လေသည်။ ယင်းတို့မှာ ဤ‌လေးမျိုးတို့တွင် အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆေးပညာနှင့် ‌ဒေသနာ နယ ‌ဆေးပညာတို့ကိုသာ တိုင်းရင်း‌ဆေးသိပ္ပံ‌ကျောင်းတွင် သင် ကြား‌ပေးသည်။ ကျန်နှစ်မျိုးတို့ကို သင်ကြားခြင်းမပြု‌ပေ။ နတ်၊ စုန်းစသည်တို့ ဖမ်းစားလျှင် ကုသ‌သောအတတ် ပညာမျိုးကို ဘူတဝိဇ္ဇာဟု ‌ခေါ်သည်။ ပ‌ယောဂ အတတ်ပညာ၊ ‌မှော်အတတ်ပညာ စသည်တို့သည်လည်း ဤအတတ်ပညာပိုင်း တွင် အကျုံးဝင် ကြ‌လေသည်။ ဤဘူတဝိဇ္ဇာအတတ်ပညာမျိုး သည် အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆေးပညာ၏ အပိုင်းကဏ္ဍကြီး ရှစ်မျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့‌သော်လည်း ဝိညာဉ် ‌လောကနှင့် ဆက်စပ် ‌နေသည့်အတိုင်း နိုင်ငံ‌တော်တွင် အကျိုးရှိမှုထက် အကျိုးမဲ့ ရှုပ် ‌ထွေးမှု များစွာတို့ကို ဖြစ်‌စေနိုင်‌သော‌ကြောင့် လည်း‌ကောင်း၊ လမ်းစဉ်သ‌ဘောတရားနှင့် မကိုက်ညီ‌သော‌ကြောင့် လည်း‌ကောင်း တိုင်းရင်း‌ဆေး သိပ္ပံဘာသာရပ် အဖြစ်ထည့်သွင်း သင်ကြားမှုမပြု ‌ပေ။
နက္ခတ် ‌ဆေးပညာ
နက္ခတ်ပညာကို အ‌ခြေပြု၍ ‌ပေါက်ပွားလာ‌သော ပညာမျိုး ဖြစ် သည်။ ‌ရှေး‌ဟောင်းနက္ခတ်ပညာအရ ဂြိုဟ်၊ နက္ခတ်တို့၏တည် ‌နေရာများ၊အကြီးအ‌သေးနှင့် အကွာအ‌ဝေး တိုင်းထွာချက်များမှစ ၍် သိပ္ပံနည်းကျပြန်လည်ဆန်းစစ်ရန် လိုအပ်လှ‌ပေသည်။ အဘယ့် ‌ကြောင့် ဆို‌သော်အ‌ခြေခံအကျဆုံး အချက်အလက်များမှန်ကန်တိ ကျမှသာလျှင် အခက်အလက်သဖွယ်ဖြစ်‌သော အ‌သေးစိတ် အ ချက်အလက် (အယူအဆ) များ မှန်ကန်တိကျဖွယ် ရှိနိုင်‌သော ‌ကြောင့် ဖြစ်သည်။
အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆေးပညာ
တိုင်းရင်း‌ဆေးသိပ္ပံ ‌ကျောင်းသားများအား သင်ကြား‌စေ သည့် အာယု‌ဗ္ဗေဒ‌ဆေးပညာဆိုသည်မှာ ‌ဒေါသ ၃ ပါး၊ ဓာတ် ရ ပါး၊ မလ (ခေါ်အညစ်အ‌ကြေး) ကြီးငယ်တို့ကိုလည်း‌ကောင်း၊ လျှာအရသာ ၆ ပါး၊ ဝိပါက‌ခေါ် ဝမ်းမီးမီးချက်ပြီး အရသာ ၃ ပါး၊ ‌ဆေး၏ ဂုဏ် ၂၀၊ ကိစ္စ ၁၉ စသည်တို့ကိုလည်း‌ကောင်း၊ အများဆုံး အ‌ခြေခံထား‌သော ‌ဆေးပညာဖြစ်သည်။
‌လေ၊ သည်း‌ခြေ၊ သလိပ်တို့ကို ‌ဒေါသ ၃ ပါးဟု ‌ခေါ် သည်။ ရသဓာတ်၊ အ‌သွေးဓာတ်၊အသားဓာတ်၊ အဆီဓာတ်၊အရိုး ဓာတ်၊ ခြင်ဆီဓာတ်၊ သုတ်ဓာတ်တို့ကို ဓာတ်(စဉ်) ရပါးဟုသတ် မှတ်သည်။ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်နှင့် ‌ချွေးတို့ကို မလကြီး ၃ ပါး အဖြစ်ဖြင့် လည်း‌ကောင်း၊ ‌ခြေသည်း၊ လက်သည်း၊ မျက်ရည် မျက်‌ချေး၊ နဖာ‌ချေး၊ စသည်တို့ကို မလငယ်များအဖြစ်ဖြင့်လည်း ‌ကောင်း သတ်မှတ်သည်။
ထို့ပြင် အရွယ်‌ရောက်လာ‌သော အခါ၌လည်း ခန္ဓာ ကိုယ်တွင် ဤ‌ဒေါသ ၃မျိုးနှင့်ကင်း‌သော အစိတ်အပိုင်းဟူ၍ မရှိ‌ပေ။ အကျိုးပြုလျှင် ကျန်းမာသည်။ ပုံမှန်အကျိုးမပြုလျှင် မကျန်းမာဟု ယူဆသည်။
အချုပ်အားဖြင့် ဆိုခဲ့‌သော ‌ဒေါသ၊ ဓာတ်၊ မလဟူ‌သော အုပ်စုကြီး ၃ မျိုးတို့‌ကြောင့် ကျန်းမာခြင်းလည်း ဖြစ်ရသည်။ မကျန်းမာခြင်းလည်းဖြစ်ရသည်။ ထင်ရှား‌အောင်ဆိုရလျှင် ‌ဒေါသ ဓာတ်၊ မလများလှုပ် ရှားသွားလာမြဲအတိုင်း လှုပ်ရှားသွားမှုမပြုပဲ တစ်‌နေရာတည်း၌စုကာ၊ ငုပ်ကာ၊ ‌အောင်းကာပွားမှု (=စယ)ဖြစ် ‌နေလျှင်‌သော်လည်း‌ကောင်း၊ ကုန်ခန်းခြင်း (=ခီဏ)၊ ပျက်စီးခြင်း (=‌ကောပ) ဖြစ်‌နေလျှင်‌သော်လည်း‌ကောင်း၊ မကျန်းမမာ‌ရောဂါ၇ ‌လေ ‌တော့သည်။
ယင်းတို့၏ ပွား၇‌ကြောင်း၊ ခန်း၇‌ကြောင်း၊ ပျက်၇ ‌ကြောင်း ဟူ‌သော နိဒါန်းအသီးသီးတို့ကိုလည်း ‌ကောင်း၊ ပွား၊ ခန်း၊ ပျက်လက္ခဏာ အသီးသီးတို့ကိုလည်း‌ကောင်း ကြည့်ကာ ပွားလျှင် ယုတ်‌လျော့‌အောင်၊ ခန်းလျှင်ပြည့်‌အောင်၊ ‌ဖောက်ပြန် ပျက်စီးလျှင် ပုံမှန်ဖြစ်‌အောင် ပြု‌ပေးခြင်းသည် အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆေး ပညာ၏ အ‌ခြေခံ အကျဆုံးကုသ‌ရေး စနစ်ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ကုသရာတွင် (၁) ပူရပ်‌အေးရပ် စ‌သော‌ဒေသ၊ (၂) ပူချိန် ‌အေးချိန် စ‌သောကာလ၊ (၃) ငယ်-လတ်-ကြီး ဟူ ‌သောအရွယ်၊ (၄) ခန္ဓာကိုယ်အ‌နေအထား (၅) ခွန်အားအ‌ခြေ အ‌နေ၊ (၆) ခံနိုင်ရည်၊ (ရ) နုံ့ထက်စ‌သော ဝမ်းမီးအ‌ခြေအ‌နေ၊ (၈) သင့်‌လျော်‌သော‌ဆေးဝါး၊ (၉) သင့်‌လျော်‌သောအစာ၊ (၁၀) ပကတိရုပ်ဓာတ်အခံ၊ (၁၁) ‌ရောဂါ၏ အ‌နေအထားတို့ကိုပါ ချင့်ချိန်တိုင်းဆကာ ကုသ၇‌ပေသည်။
အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆေးပညာတွင် (ပြဆိုခဲ့‌သော) ရသ၊ ဝိပါက၊ ဂုဏ်၊ ကိစ္စ စသည်တို့သည် သက်ရှိသက်မဲ့ အားလုံး အတွက် ‌ရှေး‌ဟောင်း ဓာတ်ခွဲနည်းများဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ‌ဆေးပစ္စည်းဆိုသည်မှာလည်း ပထဝီ၊ အာ‌ပေါ၊‌တေ‌ဇော၊ ဝါ‌ယော၊ အာကာသဟူ‌သော ဘုတ်ကြီးငါး ပါး (=ပဉ္စဘုတ်) ၌ အမှီပြု‌ကြောင်းကိုလည်း‌ကောင်း၊ ‌ဆေးပစ္စည်း၏ ဂုဏ် ၂ဝအနက် မည်သည့် ဂုဏ်များ လွန်ကဲလျှင် ဓာတ်ကြီးငါးပါးအနက် မည် သည့်ဓာတ် လွန်ကဲ‌သော‌ဆေးမျိုး ဖြစ်သည်ကို လည်း‌ကောင်း၊ မည်သည့်ဓာတ်များ လွန်ကဲလျှင် မည်သည့်‌ဒေါသမျိုးကို ငြိမ်ဝပ် ‌စေသည်။ ဆုတ်နစ်‌စေသည်၊ ပွား‌စေသည်ဟူ‌သော အချက်များကို လည်း‌ကောင်း၊ အရသာ ၆ ပါး အနက် မည်သည့်ဓာတ်လွန်ကဲ ‌သော‌ကြောင့် မည်သည့်အရသာ ဖြစ်ရသည်ကို လည်း‌ကောင်း အကျယ်တဝင့် ‌ဖော်ပြထားချက်များပါသည်။ ဤအချက်များကို ‌ထောက်ပါက အရင်းခံအကျဆုံးမှာ ပဉ္စဘုတ်‌ခေါ် ဓာတ်ကြီးငါး ပါးသာလျှင် ဖြစ်‌ကြောင်း သိသာ‌ပေသည်။
စင်စစ်ကား(ပြဆိုခဲ့သည့်) ‌ဒေါသ ၃ ပါးဆိုသည်မှာ လည်း ဓာတ်ကြီးငါးပါးပင်အ‌ခြေခံဖြစ်‌လေသည်။ ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ‌လေဓာတ်တွင် ဝါ‌ယောဓာတ်နှင့် အာကာသဓာတ် အ‌ခြေခံ ‌ကြောင်းကို လည်း‌ကောင်း၊ သည်း‌ခြေ ဓာတ်တွင် ‌တေ‌ဇောဓာတ် အ‌ခြေခံ‌ကြောင်းကိုလည်း‌ကောင်း၊ သလိပ်ဓာတ်တွင် ပထဝီဓာတ် နှင့် အာ‌ပေါဓာတ် အ‌ခြေခံ‌ကြောင်းကိုလည်း‌ကောင်း အာယု‌ဗ္ဗေဒ ကျမ်းများတွင် ပြဆိုကြသည်။ ‌ဒေသနာနယ‌ဆေးပညာ ‌ဒေသနာနယ ‌ဆေးပာဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘုရား‌ဟော ကြား‌တော်မူသည့် သ‌ဘောတရားဆိုင်ရာ‌ဒေသနာ‌တော်ကို အရင်း ခံ၍ ‌ဆေးပညာအတွက် တီထွင်ကြံစည်ထား‌သော စနစ်ဖြစ် သည်။
အထူးသဖြင့် ဗုဒ္ဓဘုရား‌ဟောကြား‌တော်မူသည့် ပထဝီ၊ အာ‌ပေါ၊ ‌တေ‌ဇော၊ ဝါ‌ယောဟူ‌သော မဟာဘုတ်‌လေးပါးသ‌ဘော များကိုလည်း‌ကောင်း၊ (အဋ္ဌကထာဋီကာ ဆရာတို့၏ ဖွင့်ပြချက် များကို လည်း‌ကောင်း) ယင်းမဟာဘုတ်‌လေးပါးတို့ကိုစွဲမှီ၍ ဖြစ် ‌သော ဥပါဒါရုပ် သ‌ဘောများကို လည်း‌ကောင်း အထူးသဖြင့် အာကာသ သ‌ဘောကိုလည်း‌ကောင်း အများဆုံးအ‌ခြေခံ ဥပါဒါ ရုပ်တို့တွင်ထား၍ တီထွင်ကြံစည်ထားသည့် စနစ်ဖြစ်‌ပေသည်။ ယင်းမဟာဘုတ်‌လေးပါးနှင့် အာကာသဟူ‌သောဘုတ် ငါးပါး (ပဉ္စဘုတ်) ကို အ‌ခြေခံ‌သော‌ဆေးပညာ သ‌ဘောများ သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌ ‌စော‌စောကပင် ‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့သကဲ့သို့မြန်မာ နိုင်ငံသို့လည်း ‌စော‌စောကပင်‌ရောက်ရှိခဲ့သည့် အ‌ထောက်အထား များ‌တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ‌စော‌စောပိုင်းကပင် ပဉ္စဘုတ် ‌ဆေးပညာ နှင့် ပဉ္စဘုတ်‌ဆေးကျမ်းများ ထွန်းကားခဲ့‌သော်လည်း ယင်းတို့တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းလာ ‌ဒေသနာနည်းများ‌ပြောပ ‌လောက်‌အောင် စနစ်တကျ ပါဝင်ခြင်းမရှိ‌ပေ။
ထို‌ဆေးပညာ၌ ဘုတ်ငါးပါးတို့တွင် ‌တေ‌ဇောဓာတ် (ဥဏှ‌တေ‌ဇော၊ သီတ‌တေ‌ဇော) တို့ကိုအ‌ကြောင်း ဓာတ်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ကျန်‌လေးပါးတို့ကို အကျိုးဓာတ်အဖြစ်သတ် မှတ်သည်။ ကျန်ဓာတ်‌လေးပါး တို့ကိုလည်း နှစ်မျိုးစီ ခွဲခြားကာ နူးညံ့ပထဝီ၊ ယိုစီးအာ‌ပေါ၊ လှုပ်ရှားဝါ‌ယော၊ ပိုင်းခြားအာကာသ တို့၏ အ‌ကြောင်းခံကို ဥဏှ‌တေ‌ဇောဟုသတ်မှတ်သည်။ ခက်မာ ပထဝီ၊ ဖွဲ့စည်းအာ‌ပေါ၊ ‌ထောက်ကန်ဝါ‌ယော၊ အ‌ပေါက်အာကာ သတို့၏ အ‌ကြောင်းခံကို သီတ‌တေ‌ဇောဟု သတ်မှတ်သည်။ ထို့ပြင် ပထဝီဓာတ်နှင့် အာ‌ပေါဓာတ်၊ ဝါ‌ယောဓာတ်နှင့် အာကာသဓာတ်၊ ‌တေ‌ဇောဓာတ်နှင့်ဝါ‌ယောဓာတ်တို့ကို မိတ်ဓာတ် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ ပထဝီဓာတ်နှင့် ဝါ‌ယောဓာတ်၊ အာ‌ပေါ ဓာတ်နှင့် အာကာသဓာတ်တို့ကို ရန်ဓာတ်အဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ ပထဝီဓာတ်နှင့် အာ‌ပေါဓာတ်တို့ကို အ‌လေးဓာတ်၊ အသက်ဓာတ် အဖြစ်သတ်မှတ်သည်။ ‌တေ‌ဇောဓာတ်နှင့် ဝါ‌ယောဓာတ်တို့ကို အ‌ပေါ့ဓာတ်၊ အတက်ဓာတ်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ အချုပ်အားဖြင့် အပူအ‌ကြောင်းခံ‌သော အနာ‌ရောဂါ ၃ မျိုး၊ အ‌အေး အ‌ကြောင်းခံ‌သော အနာ‌ရောဂါ၊ ၃မျိုး၊ (ပေါင်း ၆မျိုး) အဖြစ် မူတည်ကာ ‌ရောဂါ‌ပေါင်း သက်ရှိသက်မဲ့ ‌ဆေး ပစ္စည်း‌ပေါင်း‌ဆေးအမျိုး‌ပေါင်း ‌ခြောက်ဆယ်၊ ‌ခြောက်ရာ၊‌ခြောက် ‌ထောင်၊ ရှိ‌စေဦး‌တော့ ဤ ၆ မျိုး၌ အကျုံးဝင်ရမည် ဟူ‌သော ခံယူချက်ဖြင့် တီထွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်‌လေသည်။ ကာလအတန်ကြာ ‌သောအခါ အပူနာ၌တစ်မျိုး၊အ‌အေးနာ၌ တစ်မျိုးတိုးကာ ၈ မျိုး ဖြစ်လာသည်။ သဘာဝဓမ္မ ဆရာ‌တော်ဟု ထင်ရှား‌သော ဆရာ ‌တော် ဦးဣန္ဒြိယသည် ယင်း‌တောင်သာ‌ဆေး ပညာကိုအများဆုံး ဖြည့်စွက်ပြင်ဆင် တိုးချဲ့ကြံစည်နိုင်‌သော ဆရာ‌တော်အဖြစ် ထင် ရှား‌လေသည်။ သ‌ကေင်္တ ပြုပုံကအစ အပူနာ‌လေးမျိုးကို(က-၁) (က-၂) (က-၃) (က-၄) ဟူ၍ လည်း‌ကောင်း၊အ‌အေးနာ‌လေး မျိုး ကို (ခ-၁) (ခ-၂) (ခ-၃) (ခ-၄) ဟူ၍ လည်း‌ကောင်း လွယ်ကူ‌ခေတ်မှီ‌အောင် ပြုပြင်တီထွင် ခဲ့‌လေသည်။ ဤ‌ဒေသနာနယ ‌ဆေးပညာစနစ်အရ ‌ရောဂါအသီးသီး တို့၏ ဖြစ်‌ကြောင်း (နိဒါန်း) များ၊ လက္ခဏာများ၊ ကုဖွယ်‌ဆေး များကိုပါ သိမြင်ဆုံးဖြတ်နိုင်စွမ်း ရှိ‌ပေသည်။ ဆိုခဲ့‌သော အာယု‌ဗ္ဗေဒ ‌ဆေးပညာနှင့် ‌ဒေသနာနယ ဆေးပညာတို့သည် မြန်မာ့ရိုးရာ တိုင်းရင်း‌ဆေး ပညာအဖြစ် နှစ်‌ပေါင်းများစွာကပင် အခိုင်အလုံ အကျိုးပြုခဲ့သည်နှင့်အညီ တိုင်းရင်း‌ဆေး သိပ္ပံ‌ကျောင်းတွင် ‌ကြောရိုးအ‌ခြေခံ အဖြစ်သင် ကြားရ‌လေသည်။
သင်ကြားသည့်ဘာသာရပ်များ
ပထမနှစ် ( BMTM )
ဒုတိယနှစ် ( BMTM )
တတိယနှစ်
(တိုင်းရင်း‌ဆေး) ပြည်သူ့‌ဆေးရုံ
ကူးစက်မြန်‌သော ‌ရောဂါများမှတစ်ပါး အခြား‌ရောဂါများကို ကုသ‌ပေး‌နေသည့် ကုတင် ၂၅ လုံးဆံ့ ‌ဆေးရုံကိုလည်း ၁၉၇၆ ခု ‌အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်‌နေ့ကစတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ယင်းတွင် ‌ကျောင်းသားများ အတွက် တိုင်းရင်း‌ဆေးဝါးများ ဖြင့် လက်‌တွေ့ကုထုံးများကို သင်ကြား‌ပေးရန် ဖြစ်သည့်ပြင်သု‌တေသနလုပ်ငန်းအတွက်လည်း အသုံးချရန်ဖြစ်သည်။ သုံးနှစ်ပြည့်လျှင် ထို‌ဆေးရုံ၌ ‌ခြောက်လမျှ လက်‌တွေ့လေ့လာရသည်။
ဆေးဥယျာဉ်
‌ဆေးဘက်ဝင် ပစ္စည်းများ အလွယ်တကူ၇ရှိ‌ရေး၊ ‌ဆေး ပင်မျိုးဆက် မ‌ပျောက်‌အောင် ထိန်းသိမ်း‌ရေး၊ ‌ဆေးပင်အတုအစစ် ခွဲခြားသိမြင်နိုင်‌ရေး၊ ‌ကျောင်းသားများအား ‌ဆေးပစ္စည်းအာနိသင် ကို သင်ကြားရာတွင် အ‌ထောက်အကူ ဖြစ်‌ရေးစ‌သော ရည်ရွယ် ချက်များဖြင့် တိုင်းရင်း‌ဆေး သိပ္ပံ‌ကျောင်းဝင်း အတွင်း၌ ‌ဆေး ဥယျာဉ်တစ်ခု စိုက်ပျိုးခဲ့‌ပေသည်။ အမျိုး‌ပေါင်းတစ်‌ထောင်‌ကျော်၊ ‌မြေချ၍စိုက်ပြီး အပင်‌ပေါင်း ငါးရာ‌ကျော်ရှိသည်။ ယခုအခါ စုစု‌ပေါင်း ‌မြေဧက ၃၁ ဧက ၇ရှိပြီးဖြစ်သည့်အတိုင်း တိုးချဲ့စိုက် ပျိုးရန် စီမံစိုင်းပြင်းလျက်ရှိသည်။ သင်တန်းပြီးဆုံး ‌အောင်မြင်သူ များအား ဒီပလိုမာ လက်မှတ်‌ပေးအပ်သည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅
အီလက်ထရွန်းနစ် ဂီတ
Electronic ဂီတသည် လျှပ်စစ်ဂီတတူရိယာများကိုဒီဂျစ်တယ်တူရိယာများနှင့် လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းဂီတနည်းပညာကိုအ‌ခြေခံထားသည့် ဂီတတစ်ခုဖြစ်သည်။ electronin ဂီတသမားများသည် ဂီတကို‌တေးဖွဲ့သီကုံး‌ဖျော်‌ဖြေကြသည်။ ‌ယေဘုယျအားဖြင့် ထူးခြားချက်မှာ လျှပ်စစ်သံလိုက်နည်းပညာကို အသုံးပြု၍ အသံကိုထုတ်လုပ်သည် တ‌ယောနှင့် ဒရမ်အစရှိသဖြင့်ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်သံလိုက်တူရိယာများထဲတွင် လျှပ်စစ်သံလိုက် အစိတ်အပိုင်းများပါရှိသည်။ ကြိုးများနှင့် ‌မောင်းတံများအစရှိသဖြင့်ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်အစိတ်အပိုင်းများ magnetic pickups, power amplifiers နှင့် loud speaker များအစရှိသဖြင့်ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်သံလိုက် အသံထုတ်လုပ်သည့် စက်ကိရိယာများထဲတွင် telhamonium, Hammond organ နှင့် လျှပ်စစ်ဂစ်တာတို့ ပါဝင်သည်။ ‌ဖျော်‌ဖြေသူများနှင့် ပရိသတ်များအတွက် အသံကျယ်မှုလုံ‌လောက်သည်။ လျှပ်စစ်တူရိယာများတွင် တုန်ခါသည့် ကြိုးများမပါဝင်‌ပေ။ လျှပ်စစ်တူရိယာအသံများရရှိနိုင်သည့် စက်ကိရိယာများမှာtheremin, sound synthesizer နှင့် computer များပါဝင်သည်။
ပထမလျှပ်စစ်စက်ကိရိယာများကို ၁၉ ရာစုအဆုံးတွင် ဂီတ‌ဖျော်‌ဖြေ‌ရေးအတွက်ဖြစ်သည်။ ‌နောက်ပိုင်းတွင် အီတလီ အနုပညာရှင်များသည် အသံများကိုစူးစမ်းရှာ‌ဖွေခဲ့သည်။ ၁၉၂၀ - ၁၉၃ဝ အ‌တောအတွင်းတွင် လျှပ်စစ်တူရိယာများကိုမိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး  လျှပ်စစ်တူရိယာများကို‌တေးဖွဲ့ရန် ပထမဆုံး‌ပေါင်းစပ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄ဝတွင် သံလိုက် audio tape များကို tape အသံများထွက်ရန်ခွင့်ပြုခဲ့ကြသည်။ tape speed နှင့် direction များကို‌ပြောင်းလဲ၍ ပြုပြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄ဝတွင် electroacoustic tape ဂီတ ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်‌စေရန် အီဂျစ်နှင့် ပြင်သစ်တွင် ဦး‌ဆောင်ခဲ့သည်။ Musique Concrete ပြင်သစ်ယဉ်‌ကျေးမှုကို ၁၉၄၈တွင် ပဲရစ်မြို့တွင် ဖန်တီးခဲ့သည်။ အတူတကွ ပူး‌ပေါင်းခဲ့ပြီး အပိုင်းပိုင်းမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ဂီတသည် ၁၉၅၃တွင် လျှပ်စစ်မီးအား‌ပေးစက်များမှ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ လျှပ်စစ်ဂီတသည် ၁၉၅ဝတွင် ဂျပန်နှင့် အ‌မေရိကန်တွင် စတင်၍ဖန်တီးခဲ့သည်။ အ‌ရေးပါ‌သော ဖွံ့ဖြိုးမှုသည် ဂီတကိုသီကုံးခြင်းအတွက် ရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်သည်။ Algorithmic သီကုံးခြင်းကို ၁၉၅၁တွင် ဩစ‌တေးလျတွင် ပထမဆုံးထင်ရှား‌စေခဲ့သည်။
၁၉၆ဝတွင် electronicသည် အ‌မေရိကနှင့် ဥ‌ရောပတွင် ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။ ဂျပန် electronic musical instrument များသည် ဂီတစက်မူဇုံနှင့် Jamaican club music တွင် ရိုက်ခတ်ခဲ့ပြီး electronic ဂီတတွင် ပုံစံတစ်ခုအဖြစ်‌ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၇ဝအ‌စောပိုင်းတွင် monophonic Minimoog synthesizer နှင့် ဂျပန် drum machine များသည် electronic ဂီတကိုစု‌ပေါင်းညှိုနှိုင်း‌စေရန်ကူညီခဲ့သည်။
၁၉၇ဝတွင် electronic ဂီတတွင် ‌ကျော်ကြားခဲ့‌သော ဂီတထဲတွင် အ‌ရေးပါ‌သောလွှမ်းမိုးမှုရှိလာခဲ့သည်။ disco, krautlock, new wave, synthpop, hip hop နှင့် EDM စ‌သော အမျိုးအစားများ‌ပေါ်ထွက်လာမှုကို ဖြတ်သန်း၍ polyphonic synthesizer, electronic drums, drum machines နှင့် turntable များကို‌မွေးစားခဲ့သည်။ ၁၉၈ဝတွင် electronic ဂီတသည် ‌ကျော်ကြား‌သောဂီတထဲတွင် လွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။ synthesizer ကိုယုံကြည်အားထားလာခဲ့သည်။ အသုံးပြု‌သော programmable drum machines ထဲတွင် Roland TR-808 နှင့် bass synthesizer ထဲတွင် TB-303 တို့ပါဝင်သည်။ ၁၉၈ဝတွင် အ‌စောပိုင်းတွင် synthesizer အတွက် ဒီဂျစ်တယ်နည်းပညာတွင် digital synthesizer ပါဝင်ပြီး Yamaha DX7 တို့လူကြိုက်များခဲ့သည်။ ဂီတသမားအုပ်စုနှင့် ဂီတကုန်သည်များသည် ဂီတဆိုင်ရာတူရိယာ Digital Interface ကိုဖွံ့ဖြိုး‌စေခဲ့သည်။
Electronically ဂီတထုတ်လုပ်မှုနှင့် ပတ်သက်၍ ၁၉၉ဝတွင် ‌ကျော်ကြား‌သော ဝက်ဆိုဒ်များတွင် ပါဝင် ခဲ့သည်။ ဂီတနည်းပညာတွင် လက်ခံနိုင်လာခဲ့သည်။ မျက်‌မှောက်‌ခေတ်တွင် electronic ဂီတအမျိုးအပြားများပြားစွာနှင့် experimental art music စီစဉ်မှုများပါဝင်လာသည်။ electronic dance music ကဲ့သို့ဖြစ်သည်။ ယ‌နေ့တွင် pop electronic ဂီတသည် အမှတ်မိအလွယ်ဆုံး 4/4 ပုံစံဖြစ်ပြီးကျယ်ပြန့်လာခဲ့ပြီး mainstream ယဉ်‌ကျေးမှုတွင် ဆက်နွယ်လာခဲ့သည်။ အလျင်ကျမှုကိုဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။
မူရင်း ၁၉th ရာစုမှ ၂ဝရာစုသို့
၂ဝရာစု၏အလှည့်တွင် electronic ထွက်‌ပေါ်လာပြီး စမ်းသပ်‌လေ့လာပြီး‌နောက် ပထမ electronic musical instruments သို့ ဦး‌ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုပထမဆုံးတီထွင်များကိုမ‌ရောင်းခဲ့‌ပေ။ သို့‌သော်အစားထိုးခဲ့ပြီး‌ ရေးဆွဲခြင်းများနှင့် public ‌ဖျော်‌ဖြေမှုများကိုအစားထိုးခဲ့သည်။ ပရိသတ်များတင်ဆက်ခဲ့ပြီးတည်ရှိ‌နေ‌သော ‌တေးဖွဲ့မူများကို တူရိယာများအတွက်‌ တေးဖွဲ့သီကုံးမှုများကို အစားထိုးခဲ့သည်။ novel များနှင့် ရိုးရှင်း‌သော tone များကိုစဉ်းစားဆင်ခြင်စဉ်တွင် Telharmonium (လျှပ်စစ်‌အော်ဂင်) ကို orchestral တူရိယာအသံများကိုညှိခဲ့သည်။ စိတ်ဝင်စားလာခဲ့ပြီးစီးပွား‌ရေးဆိုင်ရာတိုးတက်မှုများကို telephone network များမှ ဖြတ်သန်း၍ Streaming music ထဲတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဂီတဆိုင်ရာတီထွင်မှုကို ‌ဝေဖန်‌ရေးဆရာများသည် ထိုတိုးတက်မှုထဲတွင် ကတိစကားများကို‌တွေ့ခဲ့သည်။ Ferruccio Busoni microtonal ဂီတ၏ သီကုံးမှုကို electronic တူရိယာများဖြင့် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ အနာဂတ်ဂီတတွင် machines များအသုံးပြုမှုများကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ Sketch of a new Esthetic of music ကိုမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ အနုပညာရှင်များတွင် Francesco BalillaPratella နှင့် Luigi Russolo တို့သည် machinery အသံကို နိုး‌ဆော်ရန် music with Acoustic noise ကိုစတင်၍ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။ The Art of Noises ထဲတွင် timebre ထဲတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
အ‌စောပိုင်းသီကုံးခြင်း
Vaccum tube ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုသည် electronic တူရိယာများဆီသို့ ဦး‌ဆောင်ခဲ့သည်။ ‌သေးငယ်‌သောအသံချဲ့ထွင်မှုများပါပြီး‌ ဖျော်‌ဖြေမှုများအတွက် လက်‌တွေ့လုပ်‌ဆောင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် theremin, ondesMartenot နှင့် trautonium ဖြစ်ပြီး ၁၉၃ဝတွင် စီးပွား‌ရေးဆိုင်ရာထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၂၀‌နောက်ပိုင်းမှ electronic တူရိယာများတိုးတက်ခဲ့ပြီး Joseph Shillinger စ‌သော‌ တေးဖွဲ့ဆရာများကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ သူတို့သည် orchestra များကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ အများဆုံး‌တေးဖွဲ့ဆရာများသည် theremin အတွင်း‌ရေးသားခဲ့ပြီး ကြိုးတပ်တူရိယာများနှင့် ‌ဖျော်‌ဖြေခဲ့သည်။
Avant- grade ‌တေး‌ရေးဆရာများသည် သမားရိုးကျ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် electronic တူရိယာများ၏ အသုံးပြုပုံကို လွှမ်းမိုး‌ဝေဖန်ခဲ့သည်။ microtonal ဂီတကို‌ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ Prercy Grainger သည် thereminကိုစွန့်ပစ်ခဲ့သည်။ ရုရှား‌တေးဆရာGavrill Popov သည် တစ်နည်းအားဖြင့် acoustic noise ဂီတကို ပြုမူခဲ့သည်။
မှတ်တမ်းတင် စမ်းသပ်မှုများ
ဖွံ့ဖြိုးထဲတွင် အ‌စောပိုင်း recording နည်းပညာများသည် electronic တူရိယာများကို ပြိုင်ခဲ့သည်။ မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၏ ပထမရည်ရွယ်ချက်မှာ ၁၉ရာစုစက်သုံး phonograph ထဲတွင် audio ထုတ်လုပ်ခြင်းကိုတီထွင်ခဲ့သည်။ record player များအဓိကပစ္စည်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂ဝတွင် ‌တေး‌ရေးဆရာများသည် အတိုမှတ်တမ်းများကို‌ဖျော်‌ဖြေမှုများတွင် တီးခတ်ခဲ့သည်။
Electrical recording ကို ၁၉၂၅တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ record players များကိုစမ်းသပ်‌လေ့လာခဲ့သည်။ Paul Hindeemith နှင့် Ernst Tochတို့ ၁၉၃ဝတွင် ကွဲပြား‌သောအပိုင်းအစများကိုသီကုံးခဲ့သည်။ တူရိယာနှင့် အဆိုကို ချိန်ညှိခဲ့သည်။ ထိုနည်းပညာထဲတွင် John Cage က Imaginary landscape no.1 ကို ‌တေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉တွင် tone များကိုမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
တစ်ပြိုင်နက်တည်း‌ တေး‌ရေးဆရာများသည် စတင်၍တိုးတက်လာ‌သော ရုပ်ရှင်အသံနည်းပညာနှင့် စမ်းသပ်‌လေ့လာခဲ့သည်။ မှတ်တမ်းများကို sound collage အဖြစ်ဖန်တီးခဲ့သည်။ Tristan Tzara, Kurt Schwitters, FlippoTomanasa Marinetti, Walter Ruttmam နှင့် DzigaVertov စ‌သောပုဂ္ဂိုလ်များပါဝင်သည်။ နည်းပညာသည် graphically created နှင့် modified များကိုခွင့်ပြုခဲ့သည်။ ထိုနည်းပညာများကို ဂျာမန်နှင့် ရုရှားထဲမှ ကွဲပြား‌သောရုပ်ရှင်များအတွက် ‌တေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ ‌နောက်ပိုင်းတွင် အ‌မေရိကန်တွင် Dr.Jekyll and Mr.Hyde ကို‌ပေါင်းထည့်ခဲ့သည်။ Norman McLaren ၁၉၃၀‌ကြောင့် graphical sound များကို ‌လေ့လာခဲ့သည်။
ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု - ၁၉၄ဝမှ ၁၉၅၀
Electroacoustic tape ဂီတ
Magnetic audio tape ကိုဂီတသမားများ၊ ‌တေး‌ရေး၊ထုတ်လုပ်သူနှင့် အင်ဂျီနီယာများဆီသို့ အခွင့်အလမ်းများကိုပွင့်‌စေခဲ့သည်။ audio tape များသည် ‌ဈေးနိမ့်၍ယုံကြည်၍အားထားရသည်။ တိကျမှန်ကန်ခြင်းသည် audio medium တိုင်းထက်‌ကောင်းမွန်ခဲ့သည်။ အ‌ရေးပါ‌သော‌ကြောင့် ရုပ်ရှင်ကဲ့သို့ ပလတ်စတစ်အရည်အ‌သွေးပြည့်ဝလာခဲ့သည်။
Tape သည် အရည်အ‌သွေးနိမ့်ကျ၍မှတ်တမ်းတင်ခြင်းသို့ playback ကို ပြန်လည်၍နိမ့်ကျ‌စေရန် မှန်ကန်‌စေသည်။ ရုပ်ရှင်ကဲ့သို့ တူညီ‌သောနည်းလမ်းဖြင့် တည်းဖြတ်ခဲ့သည်။ မလိုချင်‌သောအပိုင်းများတွင် မှတ်တမ်းတင်ခြင်း၌ ဖယ်ရှားရန်သို့ အစားထိုးရန်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ tape ၏အပိုင်းများကို (အခြားအရင်းအမြစ်မှ) တည်းဖြတ်နိုင်ခဲ့သည်။ tape များသည် အဆုံးမရှိ‌သော loop များကိုဖွဲ့စည်းရန် ဆက်သွယ်‌စေခဲ့သည်။ အစိတ်အပိုင်းများကို ပြန်လည်မှတ်တမ်းတင်နိုင်ပြီးဆက်လက်၍ pattern များကိုထပ်တလဲလဲ ဆက်လက်၍ တီးခတ်နိုင်ခဲ့သည်။ audio amplification နှင့် mixing ကိရိယာများကိုအလယ်အလတ် ထုတ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ tape ၏စွမ်းရည်ကိုကျယ်ပြန့်‌စေခဲ့သည်။ multiple pre-taped recording ကို အတူတကွ‌ရော‌နှောရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းတွင် တိကျမှုနည်းစွာ အခြား tape များဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ tape recorder များကိုစု‌ပေါင်းထုတ်လုပ်‌သော echo machine များဖြစ်လာ‌အောင် ပြုပြင်မွန်းမံနိုင်သည်။ အရည်အ‌သွေးမြင့်မား‌သော echo နှင့် reverbation effect များဖြစ်သည်။
Tape recorder များသည် ကျယ်ပြန့်‌သော‌နောက်ဆုံးတွင် electricacoustic tape ဂီတဖွံ့ဖြိုးမှုသို့ ဦး‌ဆောင်ခဲ့သည်။ ပထမအသိများ‌သောဥပမာတစ်ခုမှာ Halim El-Dab (၁၉၄၄) တွင် ‌ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ အီဂျစ်ကိုင်ရိုမှ ‌ကျောင်းသားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ‌ရှေ့ဟောင်း zaar ဟု‌သောအသံကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ‌လေးလံ၍ ဝန်ကျယ်‌သော wire recorder များဖြစ်သည်။ အလယ်အ‌ရှေ့ရေဒီယိုစတုဒီယိုများတွင် စနစ်တကျသွားခဲ့ပြီး reverberation, echo, voltage controls, material များကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ အဆုံးသတ်အလုပ်မှာ The Expression of Zarr ဟု‌ခေါင်းစဉ်တပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၄တွင် ကိုင်ရို၏ အနုပညာပြတိုက်၌ ပြသခဲ့သည်။ သူ၏ tape အ‌ခြေခံ‌သော ဖွဲ့စည်းပုံများသည် အ‌စောပိုင်းအ‌တွေ့အကြုံများသည် အီဂျစ်၌ မကျယ်ပြန့်စဉ်တွင် El-Dabhသည် ၁၉၅၀‌နောက်ပိုင်းတွင် Columbia-Princeton Electronic Music Center ၌ Electronic ဂီတအတွက် အသိအမှတ်ပြုဖွယ်လာခဲ့သည်။
ပဲရစ်ရှိ‌တေး‌ရေးများ မတိုင်မီတွင် tape recorder များကို‌ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းမှုအတွက် musicque concrete ‌ခေါ်‌သော နည်းပညာအသစ်အတွက် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသို့ စတင်အသုံးပြုခဲ့‌သော်လည်းမကြာရှည်ခဲ့‌ပေ။ ထိုနည်းပညာသည် သဘာဝနှင့် စက်မှုဇုံအသံများတည်းဖြတ်ခြင်းတွင်ပါဝင်သည်။ musique concrete ၏ ပထမအပိုင်းအစများသည် Pierre Schaffer ‌ကြောင့်စု‌ဝေး‌စေခဲ့သည်။ သူသည် Pierre Henry နှင့် ပူး‌ပေါင်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၈‌ အောက်တိုဘာ ငါးရက်တွင် RadiodiffusionFrancaise (RDF) အသံလွှင့်‌တေးဖန်တီးသူအဖြစ် မှတ်သားခြင်းခံရသည်။ Schaeffer သည် disk-cutting lathe, four trumtable, a four-channel mixer, filters, enchochamberနှင့် mobile recording unit တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဤကိစ္စပြီး‌နောက် မကြာခင်တွင် Henry သည် Schaefferနှင့် စတင်ခဲ့ပြီး စပ်တူလုပ်ငန်းကိုအကြီးအကျယ်လုပ်ခဲ့ပြီး electronic ဂီတအတွက် ဦး‌ဆောင်ခဲ့သည်။ အခြားsahaeffer, Edgard Vareseနှင့် ဆက်နွယ်‌နေပြီး Desert (တူရိယာတစ်မျိုး) chamber orchestra နှင့် tape အတွက်ဖြစ်သည်။ tape အပိုင်းများသည် Pierre Schaeffer ၏ စတူဒီယိုတွင် ဖန်တီးခဲ့ပြီး‌နောက်ပိုင်းတွင် ကိုလန်တီယာတက္ကသိုလ်တွင် စိစစ်တည်းဖြတ်ခဲ့ရသည်။
၁၉၅ဝတွင် schaeffer သည် ပထမဆုံး musique concrete ပွဲကို EcoleNormade de Musique de Paris ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ Schaeffer သည် PA System (Public Adress System) ကွဲပြား‌သော turntables နှင့် mixer များကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။ ထို‌ဖျော်‌ဖြေပွဲကို‌ ကောင်းမွန်စွာ မပြုလုပ်ခဲ့‌ပေ။ ယခင်က မပြုလုပ်ခဲ့‌သော montage turnable ဖြင့်ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုနှစ်‌ နောက်ပိုင်းတွင် Pierre Henry သည် musique concrete ၏ ပထမအဓိကအလုပ်ဖြစ်‌သော Symphonie pour un home sed (၁၉၅၀) Schaeffer နှင့် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁လပဲရစ် RTE တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့‌သော electronic ဂီတ၏ ထုတ်လုပ်‌ရေး ပထမဆုံးစတူဒီယိုမှ စ၍ကမ္ဘာ့အနှံသို့ ပျံနှံခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ တွင် Schaeffer နှင့် Henry သည် ဝpera တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့‌သော Orpheus concrete sound နှင့် အသံများကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
Kartheinz Stockhousen သည် ၁၉၅၂တွင် Schaeffer၏ စတူရီယိုတွင် ခဏ အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ နှစ်‌ပေါင်းများစွာကြာပြီး‌နောက် WDR Cologne ၏ Electronic Music Studio၌ အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။
Cologne တွင် ၁၉၅၃တွင် NWDR ၏ radio studio တွင် တရားဝင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး‌နောက် ကမ္ဘာ‌ပေါ်တွင် အ‌ကျော်ကြားဆုံး‌သော electronic music studio ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ ကဲ့သို့ စတိတ်စင်များသည် အစီအစဉ် ရှိခဲ့သည်။ အ‌စောပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံများမှာ ၁၉၅၁တွင် အသံလွှင့်ဌာနများ၌ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ Werner Meyer-Eppler, Robert Beyerနှင့် Herbert Eimert၏ ပင်ကိုစိတ်ကူးညဏ်ဖြစ်သည့် Kartheinz Stockhausen နှင့် Gottfried Michael Koenig တို့၏ စတူရီယိုနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉တွင် အစိတ်အပိုင်းများကို ‌လေ့လာသူ Elektronishe Klangerzeugung: Elektronische Musik and Synthetishe Sprache, Meyer – Eppler တို့သည် electronic မှ synthesize ဂီတကို ထုတ်လုပ်ရန် အကြံရခဲ့ သည်။ ထိုနည်းလမ်းတွင် elektronische Musik သည် ပြင်သစ် musique concrete မှ နက်ရှိုင်းစွာခွဲခြားခဲ့သည်။ အကူးစတစ် အရင်းအမြစ်အသံများဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
Japan Electronic Music
၁၉၄၆ တွင် Sony electronic company foundation ‌နောက်သို့လိုက်ခဲ့ပြီး ‌တေး‌ရေးဆရာများဖြစ်‌သော Toru Takemitsu နှင့် Minao Shibata တို့သည် electronic နည်းပညာကို ဂီတကိုထုတ်လုပ်ရန် လွတ်လပ်စွာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ Takemitsu နှင့် musique concrete နှင့် ဆင်တူ‌သော စိတ်ကူးများရှိခဲ့သည်။
Shibataသည် synthesizer များ၏ ဖွံ့ဖြိုးမှုများနှင့် ဂီတတွင် ပြင်းထန်‌သော အကျိုးသက်‌ရောက်မှုရှိမည်ဟု ကြိုသိခဲ့‌သော်လည်း Takemitsu က အ‌စောပိုင်းတွင် စိတ်မဝင်စားခဲ့‌ပေ။ Sony သည် အစိုးရနှင့် ပြည်သူများအတွက် လူကြိုက်များ‌သော magnetic tape recorder များကို စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
Musique Concrete ကို ဂျပန်မှ Toshiro Mayuzimi မှ မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ သူသည် Pierre Schaeffer ‌ဖျော်‌ဖြေပွဲတွင် လွှမ်းမိုး‌စေခဲ့သည်။ ၁၉၅၂တွင် သူသည် ဟာသရုပ်ရှင်၊‌ရေဒီယိုဌာနနှင့် ဒရာမာ‌ရေဒီယိုအတွက် tape ဂီတအပိုင်းအစများကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆို‌စေ Schaeffer ၏ sound object ‌ဖျော်‌ဖြေမှုသည် ဂျပန်‌တေး‌ရေးဆရာများတွင် မလွှမ်းမိုးခဲ့‌ပေ။ သူသည် human–performance ၏ ကန့်သတ်ချက်တွင် လွှမ်းမိုးစိတ်ဝင်လာခဲ့သည်။ serialism နှင့် twelve-tone techniques တို့ကို အသုံးပြု‌သော ကွဲပြား‌သောဂျပန် electroa coustic ဂီတသမားများကို ဦး‌ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ Yoshiro Irino ၏ dodecaphonic အပိုင်းအစ “Concerto da Camera” တွင်မြင်သာ‌စေခဲ့သည်။
Cologne မှ NWDR စတူရီယိုကို NHK ကို ၁၉၅၅တွင် Tokyo ရှိ electronic music studio ကို ထူ‌ထောင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာသို့ဦး‌ဆောင်‌နေ‌သော electronic music အ‌ဆောက်အအုံများထဲတွင် တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ NHK studio ကို tone-generating နှင့် audio processing အသုံးအ‌ဆောင်များ၊မှတ်တမ်းနှင့် radiophonic equipment, ondes Martenot, Monochord နှင့် Melochord, oscillator, tape recorder, ring modulators, band-pass filters နှင့် four နှင့် eight-channel mixers။ များကို တပ်ဆင်ခဲ့သည်။ စတူဒီယိုနှင့် ဆက်နွယ်‌နေ ‌သော ဂီတသမားများထဲတွင် Toshiro Mayuzumi, Minao Shibata, Joji Yuasa, Toshi Ichiyanagi နှင့် Toru Takemitsu တို့ပါဝင်သည်။ စတူရီယို၏ ပထမဆုံး electronic ဖွဲ့စည်းခြင်းကို ၁၉၅၅တွင် ပြီးပြည်စုံခဲ့သည်။ Mayuzumi ၏ ၅မိနစ် Studie, Prime Number ၏ Sine Wave, Prime Number ၏ Modulated Wave နှင့် Square Wave နှင့် Sawtooth Wave တို့ပါဝင်ပြီး စတူဒီယို၏ကွဲပြား‌သော tone-generating capabilities နှင့် Shibata ၏ မိနစ်၂ဝ stereo piece “Musique Concrete for Stereophonic Broadcast” တို့ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
American electronic music
အ‌မေရိကန်တွင် electronic ဂီတကို ၁၉၃၉ကဲ့သို့ ဖန်တီးခဲ့သည်။ John Cage သည် Imaginary Landscape, No.1ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ two variable-speed turntable frequency recordings, muted piano နှင့် cymbal များကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သို့‌သော် electronic ထုတ်လုပ်ခြင်းကို ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်‌ပေ။ Cage သည် ၁၉၄၂နှင့် ၁၉၅၂ကြားထဲတွင် Imaginary Landscapesကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ Otto Luening အရ Cage သည် loudspeaker ရှစ်လုံးဖြင့် ၁၉၅၄တွင် Donauenschigen ၌ William Mix ကို ‌ဖျော်‌ဖြေခဲ့သည်။ William Mix သည် Donauenschigen Festival ၌ ‌အောင်မြင်ခဲ့သည်။
Magnetic tapeဂီတလုပ်‌ဆောင်မှုကို New York Schoolမှ အဖွဲ့ဝင်များက အ‌ကောင်အထည်‌ဖော်ခဲ့သည်။ (John Cage, Earle Brown, Christian Wolf, David Tudorနှင့် Morton Feldman တို့ပါဝင်သည်။) ၁၉၅၄မတိုင်မီ‌နောက်ဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။
Magnetic tape လုပ်‌ဆောင်မှုကို ‌ဆောင်ရွက်‌နေစဉ်တွင် Cageသည် ၁၉၅၃တွင် Williams Mix ကို ပြီးပြည့်စုံ‌စေခဲ့သည်။ ထိုအုပ်စုတွင် ‌ထောက်ပံ့မှုများမရှိခဲ့‌ပေ။ စတူဒီယိုများငှားရမ်း၍ မှီခိုအားထားခဲ့ရသည်။ Louis and Bebe Barron၏ စတူရီယိုလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
Columbia-Princeton Center
ထိုနှစ်အ‌တောအတွင်း Columbia University က ပထမဆုံး tape recorderကို ‌ပေး‌ချေခဲ့သည်။ မှတ်တမ်းတင်‌ဖျော်‌ဖြေပွဲများအတွက် ရည်ရွယ်ထား‌သော professional Ampex machineဖြစ်သည်။ Vladimir Ussachevskyသည် Columbia University ၏ ဂီတအစွမ်းအစဖြစ်ခဲ့သည်။ စက်ပစ္စည်းဖြင့်အစားထိုးခဲ့သည်။ ရုတ်တရက် စတင်စမ်းသပ်‌လေ့လာခဲ့သည်။
Transposition, Reverberation, Experiment, Compositionနှင့် Underwater Valse တို့ပါဝင်သည်။ အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ‌ဖော်ပြထားသည်မှာ “ သူဖန်တီးထား‌သော သမားရိုးကျတူရိယာများနှင့် New Yorkမှာ ‌ဖျော်‌ဖြေရာ၌ ကျွန်‌တော်ရဲ့ရှာ‌ဖွေ‌တွေ့ရှိမှု ဥပမာများ တင်ပြခဲ့သည်။ Otto Luening က ထို‌ဖျော်‌ဖြေပွဲတက် ‌ရောက်ပြီး “ Ampex tape recorder ၏ ပစ္စ္စည်းကိရိယာများပါဝင်ပြီး ‌သေတ္တာကဲ့သို့ စက်ပစ္စည်းများကို ငယ်ရွယ်ထူးချွန်‌သော အင်ဂျီနီယာများက ဒီဇိုင်း‌ရေးဆွဲထားသည်။ Peter Mauzey ကို mechanical reverberation၏ ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်‌သော feedbackကို ဖန်တီးရန်ဖြစ်သည်။ အခြားပစ္စည်းကိရိယာများကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးရံပုံ‌ငွေများနှင့် အတူ‌ချေးငှားခြင်းသို့ ‌ပေး‌ချေခြင်းများပြုလုပ်ခဲ့သည်။
သုံးလကြာပြီး‌နောက် ၁၉၅၂ဩဂုတ်လတွင် သူ၏အ‌တွေ့အကြုံများကို Luening ဖိတ်‌ခေါ်ခြင်းတွင် တင်ပြရန် Bennington, Vermonto သို့လည်ပတ်ခဲ့သည်။ သူတို့နှစ်ဦးသည် ကွဲပြား‌သော အပိုင်းအစများကို ပူး‌ပေါင်းခဲ့သည်။ Lueningသည် ပ‌လွေနှင့်နားကျပ်များကို တပ်ဆင်ခဲ့ပြီး ကျွန်‌တော်၏ပထမဆုံး tape recorder ဖွဲ့စည်းပုံကို စတင်တိုးတက်‌စေခဲ့သည်ဟု ‌ဖော်ပြခဲ့သည်။ လက်တန်းစပ်ဆိုတီးမှုတ်၍ ကျွန်‌တော်တို့၏ စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကို ဖွင့်ထုတ်ခဲ့ကြသည်။ သူတို့သည် ပါတီ၌ အ‌စောပိုင်းအစိတ်အပိုင်းများနှင့် တီးခတ်ခဲ့ကြသည်။ ‌တေးဖွဲ့ဆရာအများစုသည် ကျွန်‌တော်တို့အား ချီးကျူးခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ New York City သို့ လျင်မြန်စွာ ‌ရောက်ရှိခဲ့သည်။ Oliver Danielသည် အ‌မေရိကန်‌တေးဖွဲ့ဆရာ Alliance နှင့် Broadcast Music (New York) ရှိ ‌ခေတ်မီအနုပညာပြတိုက်မှ Leopold Stokowski ၏ လက်ရှိ ပြုလုပ်‌သော ‌အောက်တိုဘာ‌ဖျော်‌ဖြေပွဲအတွင်း အတိုချုံးဖွဲ့စည်း‌သော အုပ်စုကို ထုတ်လုပ်ရန် ဖုန်းဆက်ရန် ပဲရစ်သို့ ဖိတ်‌ခေါ်ခဲ့သည်။ တုံ့ဆိုင်းမှုတချို့ပြီး‌နောက် ကျွန်ုပ်တို့လက်ခံခဲ့ကြသည်။ Henry Cowellသည် ကျွန်‌တော်တို့၏ ‌ရောင်းချမှု၌ New York, Woodstockရှိ သူ၏အိမ်နှင့် စတူဒီယိုကို အစားထိုးခဲ့သည်။ Ussachevsky၏ New Yorkအိမ်သို့ ‌ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ‌နောက်ဆုံးတွင် ကျွန်‌တော်တို့၏ဖွဲ့စည်းမှုပြီး‌မြောက်‌စေခဲ့သည်။
နှစ်လကြာပြီး‌နောက် ‌အောက်တိုဘာ၂၈တွင် Vladimir Ussachevsky နှင့် Otto Lueningတို့သည် အ‌မေရိကန်မှ ပထမဆုံး tape ဂီတ‌ဖျော်‌ဖြေပွဲကို တင်ပြခဲ့သည်။ ထို‌ဖျော်‌ဖြေပွဲတွင် Luening၏ Fantasy in Space (၁၉၅၂)နှင့် Low Speed (၁၉၅၂)တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုအပိုင်းအစများကို Woodstockရှိ Henry Cowell ၏ အိမ်တွင်ဖန်တီးခဲ့သည်။ ထိုကွဲပြား‌သော ‌ဖျော်‌ဖြေပွဲများသည် New Yorkမြို့တော်အ‌ပေါ်ထိ‌တွေ့‌စေခဲ့သည်။
Ussachevsky နှင့် Lueningတို့သည် NBC ၏ အသံလွှင့်ပွဲသို့ ဖိတ်‌ခေါ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ပထမဆုံး ရုပ်မြင်သံကြား ‌ electroacoustic performance ဖြစ်ခဲ့သည်။ Luening သည် tape recorder အတွက် လက်တန်းသီဆို ‌ဖျော်‌ဖြေခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ Ussachevsk electronic ‌ပြောင်းလဲခြင်းမှ အစားထိုးခဲ့သည်။
၁၉၅ဝတွင် Columbia-Princeton သည် RCA Mark II Sound Synthesizer ဖြစ်သည်။ ထိုစက်သည် အထူးရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ဒီဂျစ်တယ်စနစ်ဖြင့် အစားထိုး‌ဖော်ပြနိုင်‌သော ကွန်ပျုတာဖြစ်သည်။ ကြီးမား‌သော အသံများဖြင့် စီစဉ်မှုထဲတွင် ပထမဆုံး electronic music synthesizer ဖြစ်ပြီး မထုတ်လုပ်နိုင်‌သော်လည်း အသုံးပြုသူ စီစဉ်နိုင်သည်။ ထို programming ထူးခြားချက်တွင် Babbittလ၏ electronic ဂီတ၏သဘာဝတွင် အကြီးအကျယ်လွှမ်းမိုးမှုပါရှိသည်။ အ‌ရေးပါ‌သော ဖွဲ့စည်းသူများတွင် Vladimir Ussachevsky, Otto Luening, Milton Babbitt, Charles Wuorinen, Halim El-Dabh, Bulent Arel နှင့် Mario Dovidovsky တို့ပါဝင်ပြီး RCA Synthesizeruကို ကွဲပြား‌သော ဖွဲ့စည်းပုံများအတိုင်း ချဲ့ထွင်ခဲ့ကြသည်။ အလွှမ်းမိုးဆုံးဖွဲ့စည်းသူများထဲမှ တစ်‌ယောက်မှာ အ‌စောပိုင်းစတူဒီယိုနှစ်များမှ အီဂျစ်မှ Halim El-Dabbတွင် ဖွံ့ဖြိုးပြီး‌နောက် ၁၉၄၄တွင် electronic tape ဂီတအဖြစ် အ‌စောဆုံးသိခဲ့ကြသည်။ လူသိအများဆုံးများ Leiyla and the Poet ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၉ electronic composition seriesများမှ electronicနှင့် folkဂီတကို ‌ရော‌နှောထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၆၁ မှ Columbia-Princeton Electronic Music Center အပိုင်းကဲ့သို့ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ဂီတသမားအ‌ရေအတွက်အလိုက် ပြင်းထန်စွာ လွှမ်းမိုးမှုကဲ့သို့ကိုးကားခဲ့ကြသည်။ Neil Rolnick, Charles Amirkhanian နှင့် Alice Shields မှ rock ဂီတသမား Frank Zappa နှင့် The West Coast Pop-Art Experimental တီးဝိုင်းတို့ဖြစ်သည်။
Stochastic ဂီတ
‌တေးဂီတဖွဲ့စည်းခြင်း ရည်ရွယ်ချက်အတွက် အ‌ရေးပါ‌သော ဖွံ့ဖြိုးမှုအသစ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ Iannis Xenakis သည် musique stochastique (သို့) stochastic ဂီတကို စတင်ခဲ့သည်။ သင်္ချာဆိုင်ရာစနစ်များ အသုံးပြုထား‌သော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။ parameterများ တပ်ဆင်၍ ကွဲပြား‌သော alogrithm ဖြင့် အသုံးပြုခဲ့သည်။ Xenakis သည် ကွန်ပျုတာများကို ST/4 for string quarted နှင့် ST/48 for orchestra, ST/10နှင့် Atrees များကို ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သူသည် ဂရပ်ဖစ်ပုံရိပ်များ‌ပြောင်းလဲရန်အတွက် ကွန်ပျုတာစနစ်များကို ဖွံ့ဖြိုး‌စေခဲ့ပြီး Mycenes Alpha (၁၉၇၈)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၅ဝအလယ်မှ ‌နောက်ပိုင်း
၁၉၅၄ တွင် Stockhausen သည် Elektronische StudieII ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပထမဆုံး electronic အပိုင်းအစအဖြစ် ထုတ်လုပ်‌သော ရမှတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၅၅တွင် ပိုမိုစမ်းသပ်‌လေ့လာ၍ electronic စတူရီယိုများကို ‌ပေါ်‌ပေါက်‌စေခဲ့သည်။ အမှတ်ရစရာ ဖန်တီးမှုတစ်ခုမှာ Toshiro Mayuzumi ၏ တိုကျိုမှ NHK ရှိ studio di fonologia musicale di Radio Milano နှင့် နယ်သာလန် Eindhoven ရှိ Philips studio တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၆ဝ တွင် institute of Sonolgy ကဲ့သို့ University of Utrechtသို့ ‌ရွှေ့ခဲ့သည်။
နောက်ရမှတ်တစ်ခုမှာ Louis and Bebe Barron၏ Forbidden Planet ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၆တွင် ကိုယ်ပိုင် built electronic circuits နှင့် tape recorder များဖြင့် အသုံးပြုထားသည်။
၁၉၅၆တွင် ကွန်ပျုတာများ ပြင်းထန်စွာ ရိုက်ခတ်လာခဲ့သည်။ Lejaren Hiller နှင့် Leonard Isasson က string quartet အတွက် Illiac Suite ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ algorithmic ဖွဲ့စည်းပုံကို အသုံးပြုထား‌သော ပထမဆုံး ပြီးပြည့်စုံ‌သော ကွန်ပျုတာဖွဲ့စည်းမှုအလုပ်ဖြစ်သည်။ ထူးခြား‌သောပုံစံများ၏ စည်းမျဉ်းကို ‌ပြောပြနိုင်‌သော ကွန်ပျုတာတစ်ခုဖြစ်သည်ဟု အဆိုပြုထားသည်။ electronic ဂီတကို ဖန်တီးရန် ဖွဲ့စည်းထား‌သော ကွန်ပျုတာ program များဟုလည်း ‌ခေါ်သည်။ အ‌စောပိုင်း‌ခေတ်တွင် Vocoder နည်းပညာဖြင့် အဓိကဖွံ့ဖြိုးမှုတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကျယ်ပြန့်ခြင်း (၁၉၆၀)
Electronic ဂီတအတွက် ‌ကောင်းမွန်‌သောနှစ်များဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်‌သော အနုပညာရှင်များသည် synthesizer ကဲ့သို့ နည်းပညာများကို ပို၍သုံးလာကြသည်။ ထိုအချိန်တွင် ‌တေးဖွဲ့ဆရာများနှင့် ဂီတသမားများ၏ ပြင်းထန်‌သောအုပ်စုများသည် သံစဉ်သစ်နှင့် တူရိယာများအလုပ်လုပ်ပြီး တည်‌ထောင်ကာကြီးပြင်းလာကြသည်။ ၁၉၆ဝ Luening ၏ Gargoyles သည် တ‌ယောနှင့် tape များကို အသုံးပြုထားပြီး Stockhausen ၏ Kontakte သည် electronic sound များသည် စန္ဒယားများကို အသုံးပြုထားသည်။ ထိုအပိုင်းများတွင် အပိုင်းနှစ်ပိုင်းပါဝင်ပြီး 4-channel tape နှင့် human performer tape တို့ဖြစ်သည်။
theremin ကို ၁၉၂ဝတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် UK ၌ BBC Radiophonic Workshop သည် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ BBCလ၏ သိပ္ပံရုပ်ရှင်ဖြစ်‌သော Doctor Whoလတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် ဗြိတိန် electronic အနုပညာရှင်များလွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။ ထိုထဲမှ တစ်‌ယောက်မှာ Delia Derby shine သည် ၁၉၆၃တွင် နာမည်‌ကျော်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၆၁တွင် Josel Ta သည် Hebrew University ၌ Electronic Music Centerကို ထူ‌ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၂တွင် Hugh Le Caineသည် ‌ဂျေရုဆလင်သို့‌ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ထို center တွင် Creative Tape Recorder ကို တပ်ဆင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉ဝတွင် Tal သည် Dr Shlomo Market။ နှင့်အတူ အစ္စ‌ရေး လူမှု‌ရေးနည်းပညာကို ပူး‌ပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ VolkswagenStiffung electronicmusic အတွက် novel ဂီတဆိုင်ရာ သ‌င်္ကေတစနစ်အတွက် ဖွံ့ဖြိုးမှု၌ project ရည်ရွယ် ချက်သစ်များ စူးစမ်းရှာ‌ဖွေခဲ့သည်။
Milton Babbitt electronic အလုပ်အတွက် synthesizer ကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ သူသည် Columbia-Princeton Electonic Music Center ၌ RCA synthesizer ကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။
ပင်လယ်နှင့်တိုက်ကြီးများကို ဖြတ်သန်း၍ ပူး‌ပေါင်းခြင်းများ‌ပေါ်‌ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၆၁တွင် Ussachevskyသည် Columbia-Princeton Studio (CPEMC) သို့ Vareseကို ဖိတ်‌ခေါ်ခဲ့သည်။ Deserts ပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်းအတွက် ပါဝင်‌ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ သူကို Mario Davidovsky နှင့် Bulent Arelတို့က ကူညီခဲ့သည်။
အလွန်ကြီးမား‌သော ‌ဆောင်ရွက်ချက်များ CPEMC ၌ ဖြစ်‌ပေါ်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၃တွင် Morton Subotnickက အဖွဲ့ဝင် Pauline Oliveros, Ramon Sender, Anthony Martin နှင့် Terry Riley တို့အတူ San Francisco Tape Music Center ကို ထူ‌ထောင်ခဲ့သည်။
‌နောက်ပိုင်းတွင် Pauline Oliveros ၏ ညွန်ပြချက်အရ ထို Centerကို Mills College သို့ ‌ရွေ့ခဲ့သည်။
ယ‌နေ့ခေတ်တွင် Center of Contemporary Music ဟု အသိများသည်။
တစ်ချိန်တည်းတွင် ‌တေးဖွဲ့ဆရာ Stan Shaffနှင့် ပစ္စည်းဒီဇိုင်းဆင်သူ Doug McEachern သည် San Francisco ပြည်နယ်၌ ပထမဆုံး Audium ‌ဖျော်‌ဖြေပွဲကို တင်ပြခဲ့သည်။ speaker ဆယ့်နှစ်ခုဖြင့် ပရိသတ်များကို ဝန်းရံခဲ့သည်။ speaker‌လေးခုကို လှည့်ပတ်၍ စီထားသည်။ San Francisco Chronicle ဂီတ‌ဝေဖန်‌ရေးဆရာ Alfred Frankenstein က သံစဉ်ကွက်လပ်‌နေရာတွင် ချဲ့ထွင်၍ စူးစမ်းရှာ‌ဖွေခဲ့ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၉၆၇တွင် ပထမ Audium သည် ၁၉၇ဝကို ဖြတ်သန်းလျက် အပတ်စဉ်‌ဖျော်‌ဖြေမှုများကို ဆုပ်ကိုင်ထားသည်။ နှိုင်းယှဉ်ခြင်းအားဖြင့် ‌တေးဖွဲ့ဆရာများသည် ‌ဖျော်‌ဖြေသည့်‌နေရာတွင် ကွဲပြား‌သော‌နေရာများ၌ ‌မြောက်မြားစွာ‌သော speaker များကို ကိုင်တွယ်ထားသည်။ ထိုချဉ်းကပ်မှုတွင် ကွက်လပ်ဖွဲ့စည်းခြင်းသည် speaker များ၏‌ နေရာ‌ပေါ်တွင် မူတည်သည်။ ဥပမာများထဲတွင် Varese ၏ Poem Electronique နှင့် Stanley Schaff ၏ Audium Installation ပါဝင်သည်။
အသိများ‌သောဥပမာတစ်ခုမှာ Moog ၏ Moog modular synthesizer ဖြစ်ပြီး Wendy Carlos ၏ Switched-On Bach တွင် အသုံးပြုထားသည်။ synthesizer ဂီတအတွက် ခလုတ်ဖွင့်လိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုကာလထဲတွင် Moog Modular synthesizer နှင့်အတူ ARP နှင့် Buchla တို့ပါဝင်သည်။
Pictro Grossiသည် computer ‌တေးဖွဲ့ခြင်းနှင့် tape ဂီတ၏ အီတလီတီထွင်သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အ‌စောပိုင်း၆ဝနှစ်များတွင် electronic  နည်းပညာနှင့် ပထမဆုံး စမ်းသပ်‌လေ့လာခဲ့သည်။ Grossi သည် တ‌ယောသမားနှင့် ‌တေး‌ရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၁၇တွင် Venice ၌ ‌မွေးဖွားခဲ့သည်။ သူသည် S2FM ကို electronic သံစဉ်နှင့် ဖွဲ့စည်းပုံကို စမ်းသပ်‌လေ့လာရန် ၁၉၆၃တွင် တည်‌ထောင်ခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:ဂီတအမျိုးအစားများ
ဘုံပျံနေနန်း၊ ပတ်ပျိုး
ဘုံပျံနေနန်း ပတ်ပျိုးကြီး (ဂီတဝိသောဓနီမူ)
(သဖြန်)။ ဘာပြုမဲ့မာန်ညို။ မိုဃ်းညိုတိမ်ကြီးငယ်။ ဆီးလို့လေ။ ေဝစီစီ။ ရွှေဖီညှာညွတ်ကယ် ပန်းဝတ်ကသင်း။ အာကာယံ။ မြလျှံညိုလဲ့။ ဆိုင်းလို့လေ။ မြိုင်ရဂုံ။ မှုံမှုံသန်ကြွင်းငယ်။ လွမ်းလေကညှင်း။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ဘုံပျံနေနန်း MP3
သာယာကုန်းရွာ၊ အဝဘိတ်
သာယာကုန်းရွာ၊ အဝဘိတ်
ကြပ်ကလေးရွာ၊ ကြပ်ကလေး
ကြပ်ကလေးရွာ၊ ကြပ်ကလေး
ပိတောက်ကုန်းရွာ၊ ရေလိမ်
ပိတောက်ကုန်းရွာ၊ ရေလိမ်
ပေတ္တိမနုဿနိရယာဒိသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “ပြိတ္တာဘဝမှစုတေပြီး လူ့ပြည်၌ လူဖြစ်သူ နည်းပါးလှပုံ၊ ငရဲဘဝ၌ဖြစ်သူ များပြားလှပုံ၊ အရိယသစ္စာလေးပါးကို မသိမမြင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်ရပုံ”တို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဂွကလေးအကယ်ကြီးရွာ၊ ဂွကလေး
ဂွကလေးအကယ်ကြီးရွာ၊ ဂွကလေး
ထားဝယ် လေဆိပ်
ထားဝယ်လေဆိပ် သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ လေဆိပ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၈၄ ပေ (၂၆ မီတာ)တွင် တည်ရှိသည်။ လေယာဉ်ပြေးလမ်းမျက်နှာပြင်မှာ ကွန်ကရစ်အမျိုးအစားဖြစ်ကာ ၂၁၃၅ မီတာရှည်ပြီး ၃၀ မီတာအကျယ်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
မူလလေယာဉ်ပြေးလမ်း (၄၅၀၀× ၅၀) ပေ သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း စတင်အသုံးပြုခဲ့သော စစ်သုံးလေယာဉ်ကွင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် လေယာဉ်ပြေးလမ်းကို (၄၅၀၀× ၅၀) ပေမှ (၅၁၀၀× ၅၀) ပေအထိ တိုးချဲ့တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၅-၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် (၅၁၀၀× ၇၅) ပေအထိ တိုးချဲ့ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ်မှ စတင်၍ (၅၁၀၀× ၅၀) ပေအား စစ်အင်ဂျင်နီယာညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးမှ (၁၂၀၀၀× ၁၀၀) ပေ အဝင်လမ်း (၂၂၀× ၁၀၀) ပေနှင့် လေယာဉ်ရပ်နားနေရာ (၆၀၀× ၃၀၀) ပေ အထူ (၂၆) လက်မ ကွန်ကရိခင်းခြင်းလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၂၀၀၈-၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် လုပ်ငန်းများ ပြီးစီး၍ စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။
လွယ်ဆယ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြူဆာရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ကြူဆာရွာ (Kyuhsar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ ကြူဆာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြူဆာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉ ဦး၊ မ ၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် ကြူဆာ​ကျေးရွာအုပ်စု၌ လူ​နေထိုင်မှုမရှိသဖြင့် ကြူဆာ​ကျေးရွာနှင့် ​ကျေးရွာအုပ်စုအား ဖျက်သိမ်းကာ ဟဲထင်ကျေးရွာအုပ်စု ပန်းတင်ရွာ နယ်နိမိတ်သို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ပြင်ချောင်းရွာ
ကျောက်ပြင်ချောင်းရွာ
တိရစ္ဆာနဒေဝနိရယာဒိသုတ်
၂၂မှ ၂၄ အထိ (၃)သုတ်။
တိရစ္ဆာန်ဘဝမှ စုတေ၍ နတ်ပြည်၌ဖြစ်သောသူတို့သည် ငါဘုရား၏ လက်သည်းခွံပေါ်ရှိ မြေမှုံ့တို့ကဲ့သို့ နည်းပါးကုန်၏။ တိရစ္ဆာန်ဘဝမှစုတေ၍ ငရဲဘုံ၌ ဖြစ်သောသူ ပြိတ္တာဘုံ၌ ဖြစ်သောသူတို့သည် မြေကြီးပေါ်ရှိ မြေကြီးပမာ များပြားလှပေကုန်၏-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။