cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Microsoft Notepad
Notepad သည် မိုက်ခရိုဆော့ဝင်းဒိုးအတွက် ထုတ်လုပ်ထားသည် ရိုးရှင်းသည့် စာသားတည်းဖြတ်သည့် ဆော့ဝဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အခြေခံစာတည်းဖြတ်သည့် လုပ်ဆောင်ချက်များပါရှိကာ အသုံးပြုသူသည် ၎င်းကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် စာရွက်စာတမ်းများကို ဖန်တီးနိုင်သည်။ ၎င်းကို ပထမဆုံးအနေဖြင့် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် mouse-based MS-DOS program တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဝင်းဒိုး ၁.၀ ထွက်ရှိကတည်းက နောက်ပိုင်းဝင်းဒိုးဗားရှင်းအားလုံးတွင် Notepad ပါဝင်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မိုက်ခရိုဆော့သည် Richard Brodie ရေးသားထားသည့် မောက်ကို အခြေခံထားသည့် စာသားတည်းဖြတ်ဆော့ဝဲတစ်ခုဖြစ်သည့် Multi-Tool Notepad ကို စတင်ကာ မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကို Richard Brodie က ရေးသားထားကာ ဒေါ်လာ၁၉၅ မိုက်ခရိုဆော့မောက်နှင့်အတူ အသုံးပြုရသည်။ ၎င်းကို ၁၉၈၃ ခုနှစ် မေလတွင် အတ္တလန္တာ၌ ကျင်းပပြုလုပ်သည့် နွေဦး COMDEX ကွန်ပျူတာပြပွဲတွင် ရောင်းချခဲ့သည်။ COMDEX သည်လည်း Charles Simonyi ရေးသားထားသည့် မောက်ဖြင့်ပင် အသုံးပြုရသည့် Multi-Tool Word ဆော့ဝဲကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မိုက်ခရိုဆော့သည် မိုက်ခရိုဆော့မောက်ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လတွင် Multi-Tool Notepad နှင့် မောက်ကို ရောင်းချခဲ့သည်။
ခိုချယ်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ခိုချယ်ရွာ (Hkochei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နမ့်မော်ဆွမ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၁၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်မော်ဆွမ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၃ ဦး၊ မ ၇၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန့်ကော်ရွာ
ကန့်ကော်ရွာ
ကျွန်းဘိုးရွာ၊ ကျွန်းချောင်း
ကျွန်းဘိုးရွာ၊ ကျွန်းချောင်း
စိတ်ကြွဆေးများ
ATS သုံးစွဲမှုသည် ရုတ်တရက်စိတ်ရူးသွပ်ခြင်းနှင့် ဆက်နွယ်နေပြီး ရူးသွပ်ခြင်းဖြစ်ပေါ်မှုသည် အသက်ငယ်ငယ်ရွယ်ရွယ်နှင့် ဆေးသုံးခြင်း၊ ATS ဆေးအလွန်သုံးစွဲခြင်း၊ နဂိုစိတ်ကျရောဂါအခံရှိခြင်း၊ အရက်စွဲခြင်း၊လူမှုရေးနယ်ပယ်တွင် ကလန်ကဆန်လုပ်လေ့ရှိသည့် အမူအကျင့်ဝေဒနာ စသည့် အခြေအနေတို့တွင် ပိုမိုဖြစ်ပွားနိုင်ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံမူးယစ်ဆေးဝါး ဆန့်ကျင်ရေးအသင်း (MANA)က တာဝန်ရှိသူတစ်ဦး၏ ပြောကြားချက်အရသိရသည်။ ATS ကိုအမှုန့်၊ ပုံဆောင်ခဲ၊ အရည်၊ ဆေးပြားစသော ပုံစံအမျိုးမျိုးနှင့် တွေ့ရပြီး ATS ပုံစံပေါ်မူတည်၍ မျိုချခြင်း၊ ရှူသွင်းခြင်း၊ ထိုးသွင်းခြင်းများပြုလုပ်သုံးစွဲကြကြောင်းသိရသည်။ ATSကို အာရုံမစိုက်နိုင်၊ လှုပ်ရှားမှုလွန် ဝေဒနာစုနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချရန်စသည်ဖြင့် ဆေးကုသရာတွင်အသုံးပြုကြောင်းသိရသည်။ စိတ်ကြွဆေးအမျိုးအစားဖြစ်သည့် ATSသည် ဗဟိုအာရုံကြော အဖွဲ့အစည်းကို နှိုးဆွခြင်းဖြင့်ခန္ဓာကိုယ်တွင်းရှိပုံမှန်လုပ်ငန်းရပ်များကို အရှိန်အဟုန်မြှင့်တင်ပေးပြီး လွန်လွန်ကဲကဲသုံးစွဲမိပါက စိတ်ကြွနေရာမှ ဆေးစွမ်းပြယ်သည့်အခါ၌ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းခြင်းနှင့် တစ်ခါတစ်ရံစိတ်ခံစားမှု အပြောင်းအလဲ အလွန်မြန်ကာ ထိန်းမနိုင်သိမ်းမရ ဖြစ်တတ်ကြောင်း သိရသည်။ ATSသုံးစွဲမှုသည် ကမ္ဘာတစ်လွှားနိုင်ငံများအားလုံးတွင်တရားမဝင်သော်လည်း ATS သုံးစွဲသူများကို ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်းသည် ၎င်းတို့၏ ကျန်းမာရေးနှင့် အကျိုးစီးပွားကို ထိခိုက် စေနိုင်ကြောင်းသိရသည်။ အကြောင်းမှာ အကျဉ်းချခြင်းသည် စိတ်ကျန်းမာရေး ပြဿနာများ ပေါ်ပေါက်စေခြင်း၊လူမှုပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးများ ပျက်ပြားခြင်း HIV ရောဂါပိုးကူးစက်ခံရမှု အန္တရာယ် ပိုမိုကြီးမားလာခြင်း စသည်တို့ကို ဖန်တီးနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။ ATSသုံးစွဲသူအများစုမှာ ငယ်ရွယ်စဉ် ခေတ္တခဏမျှသာ သုံးစွဲသူများဖြစ်သဖြင့် လူငယ်များအကြား ATS သုံးစွဲမှုကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရာတွင်အခြားအစားထိုးနည်းလမ်းများရှာဖွေပေးရန် အရေးကြီးကြောင်းသိရသည်။ အဆင်ပြေချောမွေ့စေသော လူမှု ဆက်ဆံရေးများ၊ ပဋိက္ခဖြေရှင်းနည်းများ၊ လူငယ်များအားကျောင်းအလုပ်နှင့် အခြားသောအရာများတွင် စိတ်ပါ ဝင်စားစေရန် စီစဉ်ပေးခြင်း တို့သည် ATS သုံးစွဲမှုကို လျော့ပါးစေနိုင်သည်။ATS သည် Amphetamine Type Stimulants ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။
တွီကင်းဝရွာ၊ ပါမောင်
တွီကင်းဝရွာ(Tweekinwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ပါမောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါမောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၆ ဦး၊ မ ၂၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြည်သူ့ဘိနပ်စက်ရုံး
ပြည်သူ့ဘိနပ်စက်ရုံး
တကျော့ နှစ်ကျော့ တေးကိုသီ (သီချင်း)
တကျော့ နှစ်ကျော့ တေးကိုသီသည် ၁၉၇၁ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည့် မြန်မာရုပ်ရှင် တကျော့ နှစ်ကျော့ တေးကိုသီ၏ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ဝင်တေးဖြစ်သည်။ ထိုရုပ်ရှင်၏ အဆုံးသတ်တွင် တေးသံရှင် တင်တင်မြမှ သီဆိုထားသည်။
ဂီတလုလင်မောင်ကိုကိုမှ ရေးစပ်ပေးထားသည်။ သီချင်း၏ အစပိုင်းကို ဆရာကြီးမင်းသုဝဏ်၏ ပန်းသည်ကဗျာ၏ ပထမ (၂)ပိုဒ်ကို ယူ၍ ရေးစပ်ထားသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် တေးသံရှင်များမှ ပြန်လည်သီဆိုခဲ့ကြပြီး လူကြိုက်များနေဆဲ ဇာတ်ဝင်တေးဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာသီချင်းများ
ဝါရှာ
ဝါရှာ ဆိုသည်မှာ အပေါက်ပါသော အပြားငယ်ဖြစ်ပြီး အရစ်ပါတွဲဆက်ကိရိယာတို့ရှိ ဝန်အားကို ဖြန့်ခွဲပေးရန် သုံးသည်။ အဝိုင်းပြားမှာ အသုံးတွင်ကျယ်ပြီး လိုအပ်ချက်ပေါ်မူတည်၍ လေးထောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဘိုးတိုင် (မူလ) နှင့် နပ် (မူလီ) အတွဲအတွက် အသုံးများသည်။ ကြားခံပြား၊ စပရိန် (ဘယ်လီဗေးဝါရှာ၊ လှိုင်းဝါရှာ)၊ အစားခံပြား၊ စဦးဝန်တိုင်းပစ္စည်း၊ အကြပ်ပစ္စည်း၊ အတုန်လျှော့ပစ္စည်း (ရော်ဘာဝါရှာ)  စသဖြင့် အခြားအသုံးများလည်း ရှိသေးသည်။ အများအားဖြင့် အပြင်အချင်းကို အတွင်းအချင်း၏ ၂ ဆအချိုးဖြင့် ထားလေ့ရှိသည်။ သို့သော် စံမဟုတ်။ ကွဲပြားနိုင်သေးသည်။
ဝေါဟာရပေါ်လာပုံကို အတိအကျမသိရသေး။ ပထမဆုံး ဝါရှာအသုံးကို ၁၃၄၆ ကဟု မှတ်တမ်းရှိသည်။ သို့သော် ဝေါဟာရကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည်မှာ ၁၆၁၁ ခုကပင် တွေ့ရချေပြီ။
ဝါရှာခံခြင်းအားဖြင့် နပ် ပြန်လည်ဖြုတ်သောအခါတွင် လွယ်ကူစွာဖြုတ်နိုင်သည်။ အောက်ခံပစ္စည်းအားလည်း အထိအခိုက်နည်းပါးစေ၏။ ဝါရှာပြားများသည် နပ်တိုင်ပေါ်မူတည်ကာ အရွယ်အစားအမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ အသုံးပြုသည့် စက်ပစ္စည်းအစိတ်အပိုင်းကိုလည်း လိုက်၍ အမျိုးအစားကွဲပြားတတ်သည်။ ထို့ပြင် ဝါရှာများကို ဆီ၊လေ၊ရေ စသည့်တို့အား လုံခြုံစေရန်အတွက်လည်း အသံပြုတတ်ကြသည်။ (ဥပမာ-ကြေးဝါရှာသည် ဆီ၊ ရေ လုံသည်။)
ရီပစ်ဂမ်း
ရီပစ်ဂမ်း (Rivet Gun)သည် သံထည်၊ အလူမီနီယမ်တို့ကို တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တွဲရာ ရီပစ်ထည့်ကာ ဆွဲညှစ်ရိုက်ရသော အလူမီနီယံလုပ်ငန်းသုံး ကိရိယာဖြစ်သည်။ ယခင်က တံတားများတည်ဆောက်ရာတွင် တံတားသံပေါင်များ၏ ဆွဲအားကျုံ့အားများကို ကာကွယ်နိုင်ရန်အတွက်လည်း ရီပစ်ဖြင့် ရိုက်ထည့်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
မူလကသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အညတိတ္ထိယ ပရိဗ္ဗာဇကတို့က မေးလာခဲ့လျှင်-
-ဆန္ဒမူလကာ အာဝုသော သဗ္ဗေ ဓမ္မာ၊
-ဖဿသမုဒယာ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ၊
-ဝေဒနာသမောသရဏာ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ၊
-သမာဓိပ္ပမုခါ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ၊
-သတာဓိပတေယျာ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ၊
-ပညုတ္တရာ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ၊
-ဝိမုတ္တိသာရာ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ-ဟု ဖြေကြားကြကုန်လောဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။ - ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ် ဒေသနာတော်လာ တရားရှစ်မျိုးတို့ကို
-အမတောဂဓာ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ
-နိဗ္ဗာနပရိယောသာနာ သဗ္ဗေ ဓမ္မာ-ဟု နှစ်ပါးဖြည့်စွက်၍ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
ဆေးခင်းခုံရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ဆေးခင်းခုံရွာ (Saykhinkhon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဆေးခင်းခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သနပ်ပင်ရွာ၊ လှည်းကူး
သနပ်ပင်
ညောင်ချိုင်း (တောင်)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ညောင်ချိုင်း (တောင်)ရွာ (Nyaungchaing(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ချိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ချိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၈၉ ဦး၊ မ ၁၂၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂန့်ကော်ရွာ၊ ကျွန်းချောင်း
ဂန့်ကော်ရွာ၊ ကျွန်းချောင်း
ဒိုးတန်းရွာ၊ ဓနိ
ဒိုးတန်းရွာ၊ ဓနိ
မဲကတုံးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မဲကတုံးရွာ(Mekatone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ စီပင်ကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စီပင်ကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၂၉၂ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၄၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘတ် ကွမ်စတော့
အဲလိဇဘတ် "ဘတ်" ကွမ်စတော့ (Elizabeth "Beth" Comstock) (၁၉၆၀ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်ဖွား) သည် အမေရိကန် စီးပွားရေးအမှုဆောင် ဖြစ်ပြီး ဂျန်နရယ်အီလက်ထရစ် (အတိုခေါ် ဂျီအီး) ၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌဟောင်းလည်း ဖြစ်သည်။
ဆည်ချောင်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ဆည်ချောင်းရွာ (Sechaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ကံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၀၈ ဖြစ်သည်။
ဘတ် ကွမ်စတော့
ငယ်ဘဝ
ကွမ်စတော့ကို ၁၉၆၀ ခု၊ ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်တွင် မွေးသည်။ ၁၉၈၂ ခုတွင် ဝီလီယံနှင့် မေရီ ကောလိပ် (College of William and Mary) မှ ဇီဝဗေဒနှင့် ဘွဲ့ရသည်။
ဆည်ချောင်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘတ် ကွမ်စတော့
ဘဝ ဖြတ်သန်းမှု
ဘွဲ့ရပြီးနောက် ဗာဂျီးနီးယားရှိ ဒေသတွင်း တီဗွီထုတ် လုပ်ငန်းတွင် အလုပ်ဝင်သည်။
၂၀၀၆ ခုတွင် အန်ဘီစီ ယူနီဗာဆယ် (NBC Universal) ၏ ပေါင်းစည်းမီဒီယာဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ကြော်ငြာ၊ မားကတ်တင်းနှင့် သုတေသနတို့ကို ဦးဆောင်သည်။
၂၀၀၃ ခုတွင် ဂျီအီး၏ သက်တမ်း နှစ် (၂၀) ကျော်သော မားကတ်တင်းအရာရှိချုပ် ဖြစ်လာသည်။ ဂျီအီးနှင့် ၎င်း၏ထုတ်ကုန်သုံးသူများကို အမြင်ကောင်းရအောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ရောက်သော် ဂျီအီး၏ စီးပွားရေးနှင့် မားကတ်တင်းခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာသည်။ ၂၀၁၇ ခု၊ အောက်တိုဘာတွင် နှစ်ကုန်ရောက်လျှင် ရာထူးမှ ဆင်းမည်ဟု ကြေညာသည်။
ဂျီအီးနှင့် အန်ဘီစီ၌သာမက စီဘီအက် (CBS) နှင့် တန်နာ ရုပ်သံ (Turner Broadcasting) တို့အတွက်လည်း အလုပ်လုပ်သည်။ နိုက်ကီကုမ္ပဏီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည့်နည်းတူ ကူးပါး ဟူးဝစ် စမစ်ဆိုနီယံ ဒီဇိုင်းပြတိုက် (Cooper Hewitt, Smithsonian Design Museum) ၌လည်း ပြတိုက်လူကြီး ဖြစ်သည်။
၂၀၁၈ ခု၊ အောက်တိုဘာတွင် "ရှေ့ကိုလှမ်းဖို့ ကြံစမ်းပါ" (Image It Forward: Courage, Creativity and the Power of Change) စာအုပ်ကို ရေးထုတ်သည်။
ဂုဏ်ပြုခံရမှုများ
၂၀၁၅၊ ၂၀၁၆ ခုများတွင် ဖိုဘီ မဂ္ဂဇင်း၏ "အစွမ်းဆုံး အမျိုးသမီး ၁၀၀" စာရင်းဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒန်းအခြေစိုက်ကုမ္ပဏီ ရစ်ချတိုပီယား (Richtopia) က "လွှမ်းမိုးမှုအကြီးဆုံး မားကတ်တင်းအရာရှိ ၁၀၀" ရွေးသော် နံပါတ် (၈) ချိတ်သည်။
၂၀၁၈ ခု၊ စက်တင်ဘာတွင် ပီအာဝိခ် (PRWeek) မဂ္ဂဇင်းက "လွှမ်းမိုးမှုအကြီးဆုံး လူထုဆက်ဆံရေးသမား ၂၀" ရွေးရာ တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။
အလံဂပို
အလံဂပို
သံဝရရွာ
သံဝရရွာ
ကျားလေး/ကျားလေးချောင်းရွာ၊ ကျွန်းချောင်း
ကျားလေး/ကျားလေးချောင်းရွာ၊ ကျွန်းချောင်း
အာဇာနည်နေ့
အဖြစ်အပျက်များ
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ မြန်မာစံတော်ချိန် ၁၀ နာရီ ၃၇ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ ဝန်ကြီးများရုံး၌ အစည်းဝေးပွဲကျင်းပနေချိန်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ခေတ် မြို့စောင့်တပ်အမှတ် (၁၂) သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်း၏ အမှတ်တံဆိပ်ကို တပ်ဆင်ထားသော စစ်ယူနီဖောင်းအပြည့်စုံဝတ်ဆင်ထားသော လူတစ်စုသည် ဝန်ကြီးများရုံးအတွင်း ဝင်ရောက်၍ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး ခေါင်းဆောင်အချို့အား ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခဲ့ကြသည်။ ၎င်းနိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှုကြီးအား နယ်ချဲ့လက်ပါးစေ အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှ ကြိုတင်စီစဉ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး ၎င်းအဖွဲ့အား ခေါင်းဆောင် ကြိုးကိုင်ထားသူအဖြစ် ဂဠုန်ဦးစောအား စွပ်စွဲခဲ့ကြသည်။  ထို့နောက်ဦးစောနှင့် အပေါင်းအပါများအား ဦးကျော်မြင့်၊ ဦးအောင်သာကျော်နှင့် ဦးစီးဘူးတို့ ပါဝင်သော အထူးခုံရုံးမှ အချိန်ယူ စစ်ဆေးပြီး ပြစ်မှုထင်ရှားသဖြင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် သေဒဏ်စီရင်ချက် ချမှတ်ခဲ့လေသည်။
တရားခံများက အဆင့်ဆင့်အယူခံ ဝင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး အယူခံလွှာကို ၁၉၄၈ ခု၊ ဧပြီလ (၂၇ ) ရက်နေ့တွင် တရားလွှတ်တော်ချုပ်မှ ပယ်ချလိုက်သည်။ ထို့နောက် သမ္မတထံ သနားခံလွှာ တင်သွင်းခဲ့ပြန်ရာ ခင်မောင်ရင်၊ သုခနှင့် မောင်နီတို့အပေါ်တွင် ချမှတ်ထားသော သေဒဏ်အမိန့်ကို ပယ်ဖျက်ပြီး တစ်သက်တစ်ကျွန်း ထောင်ဒဏ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ကျန်တရားခံများဖြစ်သော ဂဠုန်ဦးစော၊ သက်နှင်း၊ မောင်စိုးနှင့် မှုန်ကြီးတို့အား အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်တွင် လည်းကောင်း၊ စိန်ကြီးနှင့် ရန်ကြီးအောင်တို့အား ရန်ကုန်အကျဉ်းထောင် (ယခု ရန်ကုန် အထွေထွေရောဂါ ကုဆေးရုံနေရာ)တွင်လည်းကောင်း၊ ၁၉၄၈ ခု၊ မေလ (၈) ရက်နေ့ အရုဏ်တက်ချိန် (၅)နာရီခွဲတွင် တစ်ချိန်တည်း ကြိုးဒဏ် စီရင်ခဲ့လေသည်။ တရားလွှတ်တော်ချုပ်နှင့် အထူးခုံရုံးမှ အတိုက်အခံများ၏ အယူခံများအားလုံးသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားဖော်ပြခဲ့သည်။ အတိုက်အခံတို့၏ အယူခံအား ဒေါက်တာမောင်မောင်ရေးသားသည့် "နိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှု"တွင် ဖတ်ရှုနိုင်ပြီး "၁၉၄၈ခုနှစ် ဥပဒေမှတ်တမ်းများ"တွင်လည်း အထူးခုံရုံးနှင့် တရားလွှတ်တော်ချုပ်တို့၏ အယူခံကို ဖတ်ရှုနိုင်သည်။
လုပ်ကြံခံခဲ့ရသူများမှာ - တို့ဖြစ်ကြသည်။
၎င်းနိုင်ငံတော်လုပ်ကြံမှုကြီး ပြီးနောက်၊ များမကြာမီအချိန်တွင် မြန်မာပြည် ဗြိတိသျှဘုရင်ခံချုပ် ဆာ ဟာ့ဘက် ရန့်စ်သည် ဦးနုခေါင်းဆောင်သည့်ကြားဖြတ်အစိုးရအဖွဲ့အား အာဏာလွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီးချိန်၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်လွတ်လပ်ရေးနေ့ဖြစ်လာခဲ့သည့်ပြင် ဦးနုသည်လည်း မြန်မာပြည်၏ ပထမဆုံးသော ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့အား အာဇာနည်နေ့ဟု အမည်သမုတ်၍ ပြည်သူ့အားလပ်ရက်၊ နိုင်ငံတော်အဆင့် အောက်မေ့ဖွယ်အထိမ်းအမှတ်နေ့အဖြစ် နှစ်စဉ်ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
သေဒဏ် အပြစ်ပေးခံရသူများ
(အင်းစိန်ထောင် ကြိုးတိုက်တွင်)
ဈာပန အခမ်းအနား
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမှူးပြုသော အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက်တစ်နေ့ ၁၉၄၇၊ ဇူလိုင် ၂၀ တွင်ရန်ကုန်မြို့၊ ဆူးလေဘုရားအနီးရှိ ဖိုက်ချ်စကွဲယား (Fytche Square) (ယခု မဟာဗန္ဓုလ) ပန်းခြံ၌ နိုင်ငံတော်ဈာပနဗဟိုကော်မတီဝင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ ရန်ကုန်ခရိုင် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် မြို့မကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌ မြို့မ-ဦးသန်းကြွယ် သည် ကျောင်းသားနှင့်ပြည်သူတစ်သိန်းကျော်ကိုဦးဆောင်ပြီး "လူသတ်ဝါဒရှုတ်ချပွဲ" ကို စတင်ဦးဆောင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုနေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဦးဆုံးအာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနားဖြစ်သည်။    ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့ညပိုင်းတွင် သူကိုယ်တိုင်ရေးသားထားသော "အသက်ပေးချီတက်ကြကုန်အံ့" အမည်ရှိကြေညာချက်စာတမ်းကို လူသတ်ဝါဒရှုတ်ချပွဲ အခမ်းအနားတွင် ဖတ်ကြားခဲ့သည်။
အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဈာပန ကျင်းပရေးကော်မတီသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအမှူးပြုသော အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ရုပ်ကလာပ် များကို ပြည်သူပြည်သား အပေါင်းတို့ နောက်ဆုံးဂါရဝ ပြုနိုင်ရေးအတွက် ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ရုပ်ကလာပ်များကို ရန်ကုန်မြို့၊ ဂျူဗလီဟောခန်းမသို့ ယူဆောင်လာခဲ့ကြသည်။ ဂျူဗလီဟော ခန်းမဆောင်ကြီးများ၏ တိုင်လုံးများ၊ အထက်မျက်နှာကြက်နှင့် နံရံများတွင် ရွှေရောင်ယိုးဒယား ပန်းခက်များဖြင့် ဆင်ယင်သည်။ စင်မြင့်၏အထက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ လွတ်လပ်ရေးရရှိရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်နေပုံ ပန်းချီကား၊ ဖဆပလ၏ အလံတော်အောက်တွင် ကချင်၊ ကရင်၊ ကယား၊ ချင်း၊ မွန်၊ ဗမာ၊ ရခိုင်၊ ရှမ်း တိုင်းရင်းသားပေါင်းစုံတို့၏ စည်းရုံးမှု ပန်းချီကားကြီးများကို ချိတ်ဆွဲထားသည်။ ထိုပန်းချီကားချပ်ကြီးများ ရှေ့တွင် ဖဆပလ အလံတော်ကြီးနှစ်ခုကို အလျားလိုက်ချထားသည်။ ဂျူဗလီဟော ခန်းမ၏ စင်မြင့်ရှေ့၌ ရှိသော အခန်းများအနက် ရှေ့ဆုံးမှ အခန်းသုံးခန်းတွင် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ရုပ်ကလာပ်များကို ဂါရဝပြုခံရန် စီစဉ်နေရာချထားသည်။ ကျန်သော အခန်းနှစ်ခန်းကို ပရိသတ်များ ဂါရဝပြုခန်းအဖြစ် သတ်မှတ်စီမံထားသည်။
စင်မြင့်၏ ရှေ့ဆုံးအလယ်တည့်တည့်တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေချထားသော မှန်ခေါင်းဖြင့်၊ ရွှေချထားသော သလွန်ထက်၌ တင်ထားပြီး ထီးဖြူနှစ်လက်မိုး ထားသည်။ နောက်ဖက်ခြေရင်းတွင် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီး ငါးဦးဖြစ်သော ဦးဘချို၊ ဦးဘဝင်း၊ သခင်မြ၊ မန်းဘခိုင်၊ ဦးရာဇတ် တို့၏ ရုပ်ကလာပ်များကို ပြင်ဆင်ထားရှိ၍ ထီးဖြူတစ်လက်စီ မိုးထားသည်။ စင်မြင့်၏ လက်ယာဘက်တွင် အတွင်းဝန် အိုင်စီအက်စ် ဦးအုန်းမောင်နှင့် သက်တော်စောင့် မောင်ထွေး တို့၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ထီးဖြူတစ်လက်စီ မိုးပေးထားသည်။ စင်မြင့်၏ လက်ဝဲဘက်တွင် မိုင်းပွန်စော်ဘွားကြီး၏ ရုပ်ကလာပ်ကို စော်ဘွားကြီး၏ အဆောင်အယောင်နှင့် အညီ သံလျင်းပေါ်၌ သလွန်တင်၍ ထီးဖြူများ မိုးထားသည်။
ဈာပန ကော်မတီသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ဂျူဗလီဟောခန်းမကြီးတွင် ၆ လ ထားရှိပြီး ပြည်သူလူထု အပေါင်း၏ ဂါရဝပြု ခံယူရန်စီစဉ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် ဈာပန အဖြစ် အာဇာနည်ကုန်းသို့ ပို့ဆောင်ဂူသွင်းခဲ့သည်။
အာဇာနည်နေ့ ဂုဏ်ပြုကဗျာ
အောက်ဖော်ပြပါကဗျာအား မူလတန်းကျောင်းများ၏ ကျောင်းသင်ခန်းစာများတွင်လည်း ထည့်သွင်း သင်ကြားလျက်ရှိသည်။
အာဇာနည်ဗိမာန်ဋီကာ အလွန်ကောင်းစွာ ကမ္ဘာတည်မည့် အာဇာနည်ဗိမာန်ပုထိုးကိုဖြင့် ပါရမီဓိဌာန်တစ်မျိုးရယ်နှင့် ရှိခိုးကာဆရာကန်တော့ချင်ရဲ့ မြန်မာမတော့ပူစရာမို့၊ တစ်ဗျူဟာအောင်ခမန်းတွင်မှ လူမသမာ အမှောင်သန်းချိန်မို့ သောင်ကမ်းမို့မို့ဆီက ဖောင်နန်းကူးတို့နှင့် အကြေဒဂုန်တည်းဟူသော ရေစုန်မျောလေရဲ့ ဪ- တောင်နန်း မြောက်နန်း၊ အဆောင်ဆောင်ကြငှန်းနဲ့ အခေါင်မမြန်းရခင်က အောင်ပန်းညို့ရရှာတဲ့ အောင်ဆန်းတို့ သေပုံနှမြော...
အင်ဒေါင်ဂါးရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်ဆေးရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကန်ဆေးရွာ (Kanhsay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကန်ဆေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၆၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လမ်းကူးရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
လမ်းကူးရွာ (Lanku)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ဝက်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၉၁ ဦး၊ မ ၂၃၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာဆီတောင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှမ်းရွာလေးရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ရှမ်းရွာလေးရွာ (Shanywarlay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ မုန့်ပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန့်ပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၁၅ ဦး၊ မ ၄၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဖန်းဆိပ်ရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
သဖန်းဆိပ်ရွာ (Thahpanseik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဆေးခင်းခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၈၁ ဖြစ်သည်။
ထပ်ပိုးမြှင့်တင်ထားသော အတုအယောင် ပကတိ
ကဏ္ဍ:စစ်မှန်မှု ကဏ္ဍ:ဈေးကွက်ထိုးဖောက်ခြင်း ကဏ္ဍ:နည်းပညာ
သဖန်းဆိပ်ရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စင်းစုတ် (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
စင်းစုတ် (တောင်)ရွာ (Hsinsoke (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၅၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းပုလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၆ ဦး၊ မ ၃၃၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အငူရွာ၊ ဝါးကုန်း
အငူရွာ၊ ဝါးကုန်း
စမ်းကြီးဒေါင့်ရွာ၊ အင်းဝင်း
စမ်းကြီးဒေါင့်ရွာ၊ အင်းဝင်း
ဉာဏ်သစ် အရေးတော်ပုံ
ဉာဏ်သစ်အရေးတော်ပုံ ဟူသည်မှာ ၁၃ နှင့် ၁၄ ရာစုနှစ်အတွင်း အီတလီနိုင်ငံတွင် စတင်ထွန်းကား၍၊ ဥရောပနိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားသော ရီနေဆန်းခေတ်၏ အခြင်းအရာဖြစ်သည်။ ခရစ် ၁၈၃ဝ- ၆ဝ ပြည့်နှစ် အတွင်း၌ထင်ရှားသော စာပေပညာရှင် တို့သည် အဆိုပါ အီတလီနိုင်ငံတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ခေတ်၏သဘောကို ဆင်ခြင်သုံးသပ်သည့်အခါ ထိုခေတ်၌ လူတို့သည် အီတလီနိုင်ငံ၏ ရှေးဟောင်း ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ပြန်လည်လေ့လာထုတ်ဖော်၍၊ အဝိဇ္ဇာတည်းဟူသော အမှောင်ကို ပညာတည်းဟူသော အလင်းရောင်ဖြင့် ဖြိုခွင်းလိုက်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထိုသည်မှစ၍ ဥရောပတိုက်ရှိ တိုင်းပြည်အသီးသီးတို့သည် အီတလီပြည်၏ နမူနာကိုယူ၍၊ စာပေ၊ အနုပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ အတွေးအခေါ်၊ အယူဝါဒစသည်တို့ကို အသစ် တစ်ဖန်ပြန်လည် ထွန်းကားအောင် ဆောင်ရွက်လာကြသည် ဟူ၍လည်း အယူရှိကြသည်။
ထိုကြောင့် မျက္မှောက်ခေတ် ပညာရှင်တို့၏ အလိုအားဖြင့် ဉာဏ်သစ်အရေးပုံ၏ သဘောအကျဉ်းချုပ်ကား၊ ရှေးဟောင်း ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို စူးစမ်းရှာဖွေလေ့လာပြီးလျှင်၊ ယင်းတို့ကို တစ်ဖန်ပြန်လည် ဆန်းသစ်စေသော သဘောဖြစ်လေသည်။ အလယ်ခေတ်၏ လူမှုရေးရာတို့သည် ကံကျွေးချစနစ်အရ ပေါ်ပေါက်လာသော လူမှုရေးရာတို့ဖြစ်သည်။ ကံကျွေးချစနစ်ခေတ်တွင် တိုင်းကားပြည်ရွာတို့ကို မထူထောင်နိုင်သေးမီ၊ လူတို့သည် မြို့စားရွာစားတို့၏ နယ်ပယ် များတွင် မိမိတို့လူမျိုးစုနှင့် မိမိသီးခြားနေထိုင်လေ့ရှိကြသည်။ ထိုခေတ်လူမှု ဆက်ဆံရေးစနစ်သည် မြို့စားရွာစားတို့နေထိုင်ရာ ဗြဲတိုက်နှင့် သာသနာရေး ဂိုဏ်းချုပ် ဂိုဏ်းအုပ်တို့နေထိုင်ရာ နန်းတော်ပမာတမျှရှိသော ကျောင်းတို့ကို အဓိကပြုရသည်။ ထိုစဉ်က လူမှုရေးသည် ရှုပ်ထွေးမြားမြောင်ခြင်းမရှိ၊ ဘာသာ အယူဝါဒ၏ အဆုံးအမ၌သာလျှင် တည်နေကြလေရာ၊ လူတို့ သည် မိမိတို့ရပ်တည်ရာ လောကအခြင်းအရာကို သတိမူဘဲ၊ ကောင်းကင်ဘုံကိုသာလျှင် ရည်စူးကြကုန်သည်။ ဉာာဏ်သစ် အရေးပုံ ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ၌မူကား လူတို့သည် ဘာသာ အယူဝါဒအရေးထက် လောကီအရေးတို့ကို ပိုမို စိတ်ညွတ်လာ ကြသည်။ လောကီ၊ လောကုတ္တရာနှစ်ဖြာရှိသည်တွင်၊ ရှေးက လောကုတ္တရာဖက်သို့ စိတ်ညွတ်ခဲ့ကြသော်လည်း၊ ယခုအခါ လောကီဖက်သို့စိတ်ညွတ်လာကြသည်။ ထိုကြောင့် လောကပတ် ဝန်းကျင်ကို လက်တွေ့ဆင်ခြင် သုံးသပ်လာကြသည်။ မူလက လူသည် ထာဝရဘုရားသခင်ကိုသာ ဆည်းကပ်ခဲ့ရာမှ၊ ယခု အခါ လူလျှင်လူချင်း ပိုမိုချဉ်းကပ်လာပြီးလျှင်၊ လောက၏ တိုးတက်မှုကို ကြံဆောင်လာကြသည်။ ဤ၌ ဥရောပတိုက်သား တို့သည် ခရစ်တော်၏ သာသနာအယူဝါဒကို ပစ်ပယ်သည် ဟုမမှတ်ရာ၊ သာသနာရေးဆိုင်ရာ အယူဝါဒနှင့် အခြား ရှေးရိုး အစဉ်အလာ အယူဝါဒတို့ကို လောက၏ဖြစ်စဉ်နှင့် နှိုင်းကြည့် ခြင်းကို ဆိုလိုပေသည်။ ဤသို့ လောကုတ္တရာအရေးကို လိုက် စားခဲ့ရာမှ၊ လောကီအရေးကို လိုက်စားလာကြသည့်အခြင်းအရာ ကို ဥရောပသမိုင်းအလိုအရ လောကတ္ထစရိယလမ်းစဉ်ဟုခေါ်ဆို ကြသည်။ အလယ်ခေတ်မှ လွန်သည်ရှိသော်၊ မြို့စားရွာစား နယ်ပယ်တို့သည် နိုင်ငံရေးအရ ပူးပေါင်းလာကြပြီးလျှင်၊ တိုင်း ပြည်နိုင်ငံများဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ရှေးက မိမိအစုနှင့်မိမိ သီးခြား နေထိုင်ခဲ့သော သူတို့သည် ယခုအခါ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဖွံ့ဖြိုးမှုတို့ကြောင့်၊ တစ်ဦးနှင့် တစ်ဦး ကူးလူးဆက်ဆံလာကြ လေရကား၊ အသိဉာဏ်ပညာ ဗဟုသုတတို့သည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာကြကုန်သည်။ မူလက နိုင်ငံရေးအာဏာသည် သာသနာရေး အဖွဲ့အစည်းတို့၏လက်တွင် အချုပ်အချာအားဖြင့် တည်ရှိခဲ့ရာ၊ ယခုမှာမူ ထိုနိုင်ငံရေးအာဏာသည် ရေမြေစိုးပိုင်သူတို့၏လက် ထဲသို့ သာသနာရေးကိစ္စမှတစ်ပါး အားလုံးလိုလိုပင် ကူးပြောင်း လာခဲ့သည်။ ဤအခြေတွင် လူတို့သည် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အယူဝါဒတို့၌ပင်လျှင် စူးစမ်းဆင်ခြင်သောအားဖြင့် စစ်ဆေးသမှုပြုလာကြသည်။ ထိုကြောင့်လည်း ခရစ်ယာန်သာသနာအရေးပုံဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ ခေတ်ပြောင်းလာသည်တွင်၊ လူတို့သည် ခေတ်နှင့်လျော်သော လူနေမှုစနစ်တစ်ရပ်ကို ရှေးဟောင်းစံပြစာပေနှင့် အနုပညာယဉ်ကျေးမှုတို့တွင် စူးစမ်းရှာဖွေလာကြသည်။ ဤတွင် ဂရိနှင့်ရောမ ရှေးဟောင်းစံပြစာပေနှင့် အနုပညာယဉ်ကျေးမှုတို့ ၌ မိမိတို့လိုရာကို တွေ့ရှိလာကြသည်။ ထိုကြောင့် ထိုခေတ် တွင် အထက်ကပြဆိုခဲ့သော လောကတ္ထစရိယလမ်းစဉ် ထွန်းကားလာသည့်အပြင်၊ ရှေးဟောင်းစာပေ လေ့လာခြင်းသည်လည်း ခေတ်၏သဘောဖြစ်လာလေသည်။ ရီနေဆန်းခေတ်မတိုင်းမီက ဥရောပတိုက်ရှိ တိုင်းပြည်တို့ သည် လက်တင်ဘာသာဖြင့်ရေးသားသော စာပေကိုမှ စာပေမြောက်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထိုကြောင့် စာပေပြုစုရာ၌ တိုင်းရင်းဘာသာဖြင့် မပြုစုဘဲ၊ လက်တင်ဘာသာဖြင့်သာ ပြုစုလေ့ရှိသည်။ ထိုကဲ့သို့သော အခြေတွင် အီတာလျံလူမျိုး ကဗျာ ဆရာကြီး ဒန်တီ (ခရစ် ၁၂၆၅-၁၃၂၁)သည် 'ဒီဗိုင်းကော်မီဒီ' လင်္ကာကို အီတာလျံဘာသာဖြင့် စီကုံးရေးသားလေသည်။ ဤ အတွက်ကြောင့် ဒန်တီကို ဉာဏ်သစ်အရေးပုံ၏ ရှေ့ပြေးပုဂ္ဂိုလ် ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။
သို့ရာတွင် စာပေ လောက၌ ဉာဏ်သစ်အရေးပုံကို စတင်ခဲ့သူကား ပီးထရတ် (ခရစ် ၁၃ဝ၄-၇၄)ဖြစ်သည်ဟု စာပေပညာရှင်တို့ကဆိုကြ သည်။ ပီးထရတ်သည် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့မှ ပြန့်ပွားလာ သော ဂရိနှင့်ရောမ စံပြစာပေတို့၏ အဖွဲ့အနွဲ့နှင့် အတွေးအခေါ် တို့ကို ကောင်းစွာ လေ့လာခဲ့သူဖြစ်သည့်အလျောက်၊ မိမိကိုယ်တိုင် အီတာလျံဘာသာဖြင့် ကဗျာလင်္ကာတို့ကို စပ်ဆိုသည်တွင်၊ ဂရိနှင့်ရောမစံပြစာပေတို့၏ သဘောတရားသည် အသစ်တစ်ဖန် ပြန်လည် ထွန်းကားလာလေသည်။ ပီးထရတ်နှင့် ပီးထရတ်၏ နမူနာကိုယူသော အဖော်အပေါင်းတို့သည် ပတ်ဝန်းကျင်လူ့ လောက၏အကျိုးကို ဆောင်သောသဘောရှိသည့် စာပေတို့ကို ရေးသားပြုစုကြသဖြင့်၊ နှောင်းလူတို့က ယင်းတို့ကို လောကတ္ထစရိယလမ်းစဉ်ချမှတ်သူများဟူ၍ အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ထို ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ရှေးဟောင်းစံပြစာပေတို့ကို အခြေပြု၍၊ စာပေသစ်ကို ဖန်တီးကြသည်။ ဤသို့လျှင် အီတလီနိုင်ငံ၌ ရီနေဆွန်း ခေတ်သည် အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ခဲ့လေသည်။ ခရစ် ၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့သည် တူရကီလူမျိုးတို့၏ လက်ထဲသို့ကျရောက်လေသည်။ ထိုအခါ များစွာကုန် သော ဂရိပညာရှိတို့သည်အီတလီ နိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်ခိုလှုံကြ ပြီးလျှင်၊ ဂရိဘာသာစာပေတို့ကို သင်ကြားပို့ချကြလေသည်။
ဤအချက်ကြောင့် ရှေးဟောင်းစံပြစာပေကို လေ့လာသောဓလေ့ သည် ပိုမိုပြန့်ပွားလာပြန်သည်။ ခရစ် ၁၄၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စာပုံနှိပ်စက်ပေါ်လာသည်။ ထိုနှစ်၌ပင်လျှင် အီရက်ဇမပ်အမည် ရှိ ပညာရှင်တစ်ဦးထွန်းကားသည်။ ထိုပညာရှင်သည် ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလန်၊ ဆွစ်ဇာလန်၊ ဂျာမနီစသော တိုင်းပြည်တို့တွင် ဂရိနှင့် လက်တင်စာပေပြန့်ပွားအောင် သင်ကြားပို့ချပေးခဲ့သည်။ ၁၅၁၆ ခုနှစ်တွင် အီရက်ဇမပ်သည် ဂရိဘာသာဖြင့် ဓမ္မသစ်ကျမ်းစာကို တည်းဖြတ် သုတ်သင်သည်။ စာပုံနှိပ်စက်၏ ကျေးဇူးကြောင့်၊ ထိုဓမ္မသစ်ကျမ်းစာသည် လူအများထံသို့ ပျံ့နှံ့ခဲ့လေသည်။ ဤ အချက်သည် သမ္မာကျမ်းစာကို လူအများစနစ်တကျသိရှိ တတ် ကျွမ်းအောင် ဖန်တီးပေးသောအချက် ဖြစ်လေသည်။ အထက်ပါ အကြောင်းတို့ကြောင့်၊ ဉာဏ်သစ်အရေးပုံသည် အီတလီနိုင်ငံမှ ဥရောပရှိ အရပ်ရပ်တို့သို့ ပျံနှံ့သွားလေသည်။
စာပေဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်သည့်နည်းတူ ပန်းချီ၊ ရုပ်တု၊ ပိသု ကာစသော အနုပညာတို့သည်လည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာလေ သည်။ ၁၅ ရာစုနှစ်နှင့် ၁၆ ရာစုနှစ်အကြားတွင် ရက်ဖီအယ်၊ လီယိုနာဒို ဒါဗင်းချိ၊ မိုက်ကယ်အန် ဂျလို၊ တစ်ရှန်တို့၏ ပန်းချီလက်ရာတို့သည် ဉာဏ်သစ်အရေးပုံ ထိပ်ဆုံးသို့ ရောက်ခဲ့သည်ကိုပြလေသည်။ ဖလန်းဒါး၊ ဟော်လန်၊ ဂျာမနီနိုင်ငံတို့တွင် ဗန်အိုက်၊ ဒူရာဟောလဗိုင်းစသော ပန်းချီ ပညာရှင်တို့သည် သူတို့နှင့်ဆိုင်ရာ တိုင်းပြည်တွင် ဉာဏ်သစ် အရေးပုံကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
အသစ်တည်ထောင်သော သဘောတို့ကိုပြရလျှင်၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ရက်ဗီလေး အက်(ဖ)၊ ( ရက်ဗီလေး အက်(ဖ)။) စပိန်နိုင်ငံတွင် သာဗင်တေး၊ အင်္ဂလန်ပြည် တွင် ရှိတ်စပီးယားဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ အရေးအသားကို ပြရမည် ဖြစ်၏။ သိပ္ပံပညာရပ်တို့၌ အသိဉာဏ်ဆန်းသစ်ထွန်းကားလာပုံကို မူကား ကော့ပါးနီကပ်၊ ဗိဆေးလိယပ်၊ ဂယ်လီလေအိုဟူသော ပညာရှင်တို့၏ ရှာဖွေစမ်းသပ်ချက်တို့၌ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ဒီးအတ်၊ ဗတ်ရှကူးသဂါမ၊ ကိုလံဗပ်၊ မဂျဲလန်စသော ခရီးသည် တို့၏ စူးစမ်းရှာဖွေမှုတို့သည်လည်း ဉာဏ်သစ်အရေးပုံတည် ဆောက်ရာ၌ အကျုံးဝင်လေသည်။ ဥရောပသမိုင်း အလိုအားဖြင့်၊ ထိုဉာဏ်သစ်အရေးပုံသည် အင်္ဂလန်ပြည် အယ်လစ်ဇဗက်ဘုရင်မကွယ်လွန်သော ခရစ် ၁၆ဝ၃ ခုနှစ်မှ လွန်လေသော် ခေတ်ကုန်ခြင်းသို့ရောက်သည်ဟု ဆိုသည်။ စင်စစ်၊ ဉာဏ်သစ်အရေးပုံသည် အသိဉာဏ် ထွန်းကားသော ခေတ်သို့ ရောက်ပြီးလျှင်၊ ပြင်သစ်တော်လှန်ရေးခေတ်သို့ ရှေးရှုလေသည်။
ခနိုဆဲဘူတာ
ခနိုဆဲဘူတာ  (( 鹿瀬駅 ခနိုဆဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နီးဂတခရိုင်၊ ဟိဂရှိခန်းဘရတိုင်း၊ အဂမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပီတာ ပေါ ရူးဗင်
ပီတာပေါ ရူးဗင် သည် နာမည်ကျော် ဖလင်းမစ်‎အမျိုးသား ပန်းချီဆရာ‎ဖြစ်သည်။ ရူးဗင်သည် ရီနေဆွန်းခေတ်‎ အီတလီနိုင်ငံ‎ ပန်းချီလက်ရာကို ဥရောပမြောက်ပိုင်း ထိပ်တန်းပန်းချီ လက်ရာနှင့် ပေါင်းစပ်ပြီးလျှင် ဆေးရောင်ခြယ်ခြင်း၊ ပုံဖော်ခြင်း တို့၌ မိမိဉာဏ်ကွန့်၍ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် ရူးဗင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ဥရောပတိုက်ရှိ ပန်းချီဆရာတို့က သူ၏လက်ရာကို အတုယူ ရေးဆွဲကြရလေသည်။
ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံ‎၊ အန့်တွပ်မြို့‎ရှိ ရူးဗင်၏ နေအိမ်သို့ ပန်းချီပညာသင် မြောက်မြားစွာတို့ လာရောက်၍ တပည့်ခံကြ သည်။ ပုံတူကားရေးဆွဲရာ၌ နာမည်ကျော်သော ပန်းချီဆရာ ဗန်ဒိုက် ဆာအန်တိုနီမှာ ရူးဗင်၏တပည့်ဖြစ်သည်။ ရူးဗင်ရေးဆွဲခဲ့သော ပန်းချီကားပေါင်း ၁၂၅ဝ ခန့်တွင် ရှုခင်းပုံနှင့် တိရစ္ဆာန်ပုံ ပန်းချီကားများလည်း ပါဝင်၏။ ထုံးဟောင်းပုံပြင်နှင့် အယူဝါဒဆိုင်ရာ ပန်းချီကားများ၊ ပုံတူပန်းချီကားများလည်း ပါဝင်၏။ ရူးဗင်သည် နန်းတော်နံရံတွင် တန်ဆာဆင်ရန် ပန်းချီကားချပ်ကြီးများ၊ ကသီဒရယ် ဘုရားရှိခိုးကျောင်း‎တွင် တန်ဆာဆင်ရန် ပန်းချီကားချပ်ကြီးများကို ရေးဆွဲရန် အထူးပင် ဝါသနာထုံသည်။ ရူးဗင်၏ ပန်းချီကား များသည် အသက်ဝင်လျက် ရှိပြီးလျှင် သူ၏လက်စွမ်းနှင့် စိတ်ကူးဉာဏ်ကို ထုတ်ဖော်ပြသလျက် ရှိပေသည်။
ထိုနောက် ရူးဗင်သည် သံတမန်ရာထူးကို စွန့်လွှတ်ပြီး လျှင် အန့်တွပ်မြို့၌ အေးချမ်းစွာ နေထိုင်လေသည်။ ပထမ ဇနီးသည် ၁၆၂၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ ၁၆၃ဝ ပြည့်နှစ်၌ ဟယ်လီနာဖိုးမင့် ဆိုသူနှင့် လက်ထပ်ပြန်သည်။ ရူးဗင်သည် ခန့်ညားထယ်ဝါစွာ နေထိုင်၏။ သူ၏နေအိမ်ကြီးတွင် ရှေး ခေတ်နှင့် နှောင်းခေတ် ပန်းချီလက်ရာကျော်များဖြင့် တန်ဆာ ဆင်ထားသည်။ သူ၏ပထမဇနီးနှင့် ကလေးများပုံတူပန်းချီကား၊ ဒုတိယဇနီး ပုံတူပန်းချီကားများသည် အနုပညာလက်ရာမြောက် သော ပန်းချီကားများအဖြစ် ထင်ရှားသည်။ မင်းစိုးရာဇာပိုင်းက လည်းကောင်း၊ အနုပညာရှင်ပိုင်းကလည်းကောင်း ရူးဗင်နှင့် မိတ်ဖွဲ့၍ သူ့အိမ်သို့ ဝင်ထွက်သွားလာလေ့ ရှိကြသည်။ ရူးဗင်သည် ၁၆၄ဝ ပြည့်နှစ် မေလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် အနိစ္စရောက်လေသည်။
သနပ်ပင်ရွာ၊ သန်လျင်
သနပ်ပင်
ဇဝန၊ ဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တ (သာသနာ့ဂုဏ်ရည်)
သက်တော် (၇၃) နှစ်၊ ဝါတော် (၅၃) ဝါ၊ ခြောက်ထပ်ကြီးဘုရားတိုက်၊ သာသနာ့ဂုဏ်ရည်ကျောင်း ဆရာတော်ကို မကွေးတိုင်း၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ အိမ်သစ်ကျေးရွာနေ ခမည်းတော် (ဦးစိန်မြ)၊ မယ်တော် (ဒေါ်ချစ်ခိုင်) တို့က မွေးဖွားခဲ့ပြီး၊ မွေးချင်း ၅ ယောက်အနက် တတိယ သားရတနာ ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရစ် ၁၃၀၀ပြည့်နှစ်တွင် မွေးဖွားသန့်စင်ခဲ့သည်။ ငယ်နာမည်မှာ မောင်စိုးဝင်း ဖြစ်ပြီး၊ ငယ်စဉ်ကပင် ရှင်ဇဝနဘွဲ့ဖြင့် ကိုရင်ဝတ်ခဲ့သည်။
၁၃၂၀ ခုနှစ်တွင် ရဟန်းဘောင်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး မန္တလေးမြို့တွင် စာဝါလိုက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့၊ ခြောက်ထပ်ကြီး၊ သာသနာဂုဏ်ရည် ကျောင်းတိုက်တွင် နိုင်ငံတော် သံဃနာယက ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ ဆရာတော် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဏိတ ဘဒ္ဒန္တ အာဒိစ္စရံသီ ထံတွင် ပဋိပတ္တိစာဝါများ လိုက်ကာ ၎င်းကျောင်းမှာပင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ဆရာတော်ကြီး ဘန္ဒန္တ အာဒိစ္စ ပျံလွန်တော်မူပြီးနောက် သာသနဂုဏ်ရည်ကျောင်း၏ ကျောင်းထိုင် ဆရာတော်အဖြစ် ဆက်လက် သီတင်းသုံး နေထိုင်လာခဲ့သည်။ ဆရာတော်မှာ ကြည်ညိုစရာကောင်းပြီး အေးဆေးတည်ငြိမ်စွာဖြင့် နေထိုင်လေ့ရှိသည်။ သူတပါး ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးဖြစ်မှာ လွန်စွာစိုးရိမ်တတ်ပြီး ပျံတော်မူသည့် နှစ်အထိ ဆွမ်းခံစားသည်။ ဒကာ၊ ဒကာမများ၏ ပို့ဆွမ်းကို လက်ခံလေ့မရှိပါ။
ဆရာတာ်၏ ထူးခြားချက်မှာ ရဟန်းဘောင် ဝင်ရောက်ပြီးမှ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း စာအုပ်ကို သင်ယူပြီး ဥပဒေဘွဲ့ (BA, BL) ရသည်အထိ တက္ကသိုလ်ပညာကို ရယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၁၉၈၈၊ ရှစ်လေးလုံး အရေးအခင်း၊ ၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး စသည့် အရေးတော်ပုံတို့တွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့ခြင်း၊ နိုင်ငံရေးသမားများ၏ သာရေး နာရေး နိုင်ငံရေး အခမ်းအနားများကို လက်ခံဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် စစ်အစိုးရ အာဏာပိုင်များ စောင့်ကြည့်ခြင်းခံရကာ ၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေး ကာလမှာ ဆရာတော် သီတင်းသုံးတော်မူသော ကျောင်းတိုက်ကိုပါ ချိတ်ပိတ်ခြင်း ခံရသည်။
ဆရာတော်သည် ၁၉၉၀ ခုနှစ်က စစ်အစိုးရကို ပတ္တနိက္ကုဇ္ဇန သပိတ်မှောက်ကံဆောင်သဖြင့် စစ်အစိုးရက ဖမ်းဆီးထောင်ချခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၂၀၀၇ ရွှေဝါရောင် တော်လှန်ရေးကာလတွင် နအဖ စစ်တပ်များနှင့် လုံခြုံရေး တပ်ဖွဲ့များက ဆရာတော်၏ သာသနာ့ဂုဏ်ရည် ကျောင်းတိုက်ကို ဝင်ရောက် စီးနင်းခဲ့ကြပြီး၊ ကျောင်းတိုက်ရှိ သံဃာတော်များနှင့် ခေတ္တတည်းခိုနေသူများကို ဖမ်းဆီးကာ ကျောင်းတိုက်ကိုလည်း ချိတ်ပိတ်ခဲ့ကြသည်။ သာသနာ့ဂုဏ်ရည် ဆရာတော်မှာ ကျောင်းတိုက်ကို ဝင်ရောက်စီးနင်းစဉ်က သီသီလေး လွတ်မြောက်ခဲ့ရပြီး၊ ဒါယကာ ဒါယိကာမများ၏ နေအိမ်များတွင် လှည့်လည်ကာ ပင်ပန်းဆင်းရဲစွာ သီတင်းသုံး နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ သာသနာ့ဂုဏ်ရည် ကျောင်းတိုက်မှ ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရသော သံဃာတော်များသည ် ကုလသမဂ္ဂ ကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာ ဂမ်ဘာရီ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်စဉ်တွင် ပြန်လည် လွှတ်ပေးခြင်း ခံခဲ့ရသော်လည်း၊ သာသနာ့ဂုဏ်ရည် ကျောင်းတိုက်ကိုမူ ဆရာတော် ပြန်လွန်တော်မူသည့် ယခုအချိန်ထိ ပြန်လည်ဖွင့်လှစ်ပေးခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ဆရာတော်သည်လည်း ပျံလွန်တော်မူချိန် အထိ စစ်အစိုးရ၏ လိုက်လံဖမ်းဆီး နှောင့်ယှက်မှုများကြောင့် ပုန်းအောင်း နေထိုင်ခဲ့ရပြီး ဆေးဝါးကုသခံယူခွင့် ကောင်းစွာမရခဲ့သည့်အတွက် အဆုတ်ကင်ဆာရောဂါကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခံစားရင်း ဇူလိုင် ၇ ရက် ၂၀၁၁၊ ည ၈ နာရီခန့် အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ခြောက်ထပ်ကြီး ဘုရားကြီးတိုက်၊ သာသနဇောတိကကျောင်း၌ ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ယာရိုစလဗာလ်မြို့
ယာရိုစလဗာလ်မြို့ (Яросла́вль) သည် ရုရှားနိုင်ငံ၊ ယာရိုစလဗ် ဒေသကြီး၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော် ဖြစ်ပြီး မော်စကိုမြို့မှ 250 kmကွာဝေးသည်။ ယာရိုစလဗ်မြို့သည် သမိုင်းဝင်မြို့တစ်တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခံရသော မြို့ဖြစ်ကာ  ဗော်လ်ဂါမြစ်နှင့် ကိုတာရာစ်မြစ် ဆုံရာတွင် တည်ရှိသည်။ ယာရိုစလဗာလ်မြို့သည် မော်စကိုမြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အရပ်ရှိ သမိုင်းဝင် ဒေသများကို စုစည်း၍အုပ်စုဖွဲ့ထားသော ရွှေရောင်အဝန်းအတွင်း ပါဝင်သော မြို့တစ်မြို့လည်းဖြစ်သည်။ လူဦးရေ:  ၅၉၁,၄၈၆ (၂၀၁၀ သန်းခေါင်စာရင်းအရ)
တည်နေရာ
ယာရိုစလဗာလ်မြို့သည် ယာရိုစလဗာလ် အော့ဗလပ်၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။  အနီးဆုံးမြို့ကြီးများမှာ တုတာယဲ့ဗ်မြို့(34 km အနောက်မြောက်)၊ ဂါဗရီးလော့ဗ်-ယမ်မြို့(37 kmတောင်)၊ ညဲရဲဟတာမြို့(47 km အရှေ့တောင်) တို့ဖြစ်သည် ယာရိုစလဗာလ်မြို့၏ သမိုင်းဝင်နေရာသည် ကိုတာရာစ်မြစ်ဝ၏ မြောက်ဘက် ဗော်လ်ဂါမြစ်၏ ညာဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ လူဦးရေ ၆၀၀,၀၀၀ ကျော်နေထိုင်ရာ ယာရိုစလဗာလ်မြို့သည် ဗော်လ်ဂါမြစ်ကမ်းပါးတလျှောက်တွင် ညီးစကီး နော့ဂေါရဒ်မြို့မရောက်ခင်ထိ အကြီးဆုံးမြို့ကြီး ဖြစ်သည်။
ယာရိုစလဗာလ်မြို့တွင် ဆောင်းရာသီသည် နိုဝင်ဘာလလောက်တွင် စတင်ပြီး နွေဦးကိုရောက်ရန် ငါးလလောက်ကြာမြှင့်တက်သည်။ အအေးဆုံးလသည် စံအနေဖြင့် ဇန်နဝါရီလဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ  −12.0 C ရှိသည်။ သို့ပေမယ်လည်း ထိုအချိန်တွင် များသောအားဖြင့် အပူချိန်သည် −20 Cအောက်သို့ကျဆင်းတက်သည်။ အချို့အခြေအနေများ (ဥပမာအားဖြင့် မကြာသေးမီ ၂၀၀၆ ဇန်နဝါရီ ) တွင် အပူချိန်သည် −35 to −40 C  ထိ ကျဆင်းသွားသည်ကို တွေ့ကြုံဖူးသည်။ အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှတ်တမ်းအရ s -46 C ရှိခဲ့သည်။ တခြားတဖက်အနေဖြင့် ယာရိုစလဗာလ်မြို့သည် ဒီလိုဇန်နဝါရီလတွင် အပေါင်းအပူချိန်နှင့် ကြုံခဲ့ဖူးသည်။(for example, in 1932, when a thaw lasted for seventeen days of January ). ပုံမှန်အခြေအနေတွင် ဗော်လ်ဂါမြစ်သည် ဆောင်းတွင်းတွင် အေးခဲနေသည်။ နှင်းများဖုံးလွှမ်းထားမှုသည် များသောအားဖြင့် 35 - 50 cm ရှိသည်။ သို့သော် အချို့အခြေအနေတွင် 70 cm အနက်အထိ မြှင့်တက်နေတက်သည်။ မတ်လကုန်မှ ဧပြီလတွင် အရည်ပျော်တက်ကြရာ ရေခဲထုများနှင့် နှင်းထုများ အရည်ပျော်ကာ ဖုံးလွှမ်းထားသော အရွက်များကို ဖွင့်လှစ်ပြနေကြသည်။ များသောအားဖြင့် ဧပြီလတွင် အပူချိန်တွင် +20 Cထိ ရောက်နေတက်သည်။ နွေရာသီတွင် ယာရိုစလဗာလ်မြို့တွင် မိုးများ သိပ်သည်းစွာ ရွာသွန်းလေ့ရှိသောကြောင့် စိုစွတ်နေတက်သည်။ နွေရာသီတွင်  ဇွန်လနှင့် ဇူလိုင်လတွင် မကြာခဏ အပူချိန် အမြင့်ဆုံးအမှတ်သို့ ရောက်ရှိနေတက်ကာ နေ့စဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန်သည်  +23.3 Cရှိ၍ တချို့သောနေ့များတွင် +30 C ကျော်တက်သည်။ စက်တာဘာလလောက်မှစ၍ ဆောင်းဦးစတင်ဝင်ရောက်ကာ ၂ လမျှကြာရှည်ကာ ရေခိုးရေငွေ့များ များပြားခြင်း၊ နေသာသောနေ့များ နည်းပါခြင်း၊ အပူချိန်ကို ကြိုတင်မခန့်မှန်းနိုင်ခြင်းတို့ ရှိသည်။(it is possible to first see ground frost in September) ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်သည် တစ်နှစ်တွင် 591 mm ရှိပြီး ဇူလိုင်လ(အများဆုံးရွာသွန်းသောလ)တွင် 84 mm ရှိသည်။ အနိမ့်ဆုံးရွာသွန်းသောလ ဆောင်းတွင်းနှင့် နွေဦးတွင် တွေ့ရသည်။ (အထူးသဖြင့် ဖေဖော်ဝါရီလနှင့် မတ်လ)
သမိုင်းကြောင်း
ယာရိုစလဗာလ်မြို့ကို ၁၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မင်းသားအုပ်ချုပ်သော (နိုင်ငံ) ရက်စတော့ဗ်မြို့၏ရှေ့တန်းစခန်းမြို့အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၂၁၈ ခုနှစ်မှစတင်ကာ ယာရိုစလဗာလ်မင်းသားအုပ်ချုပ်သော လွတ်လပ်သော မြို့တော်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့ပြီး ၁၄၆၃ ခုနှစ်တွင် ကြီးမြတ်သော မော်စကိုမြို့စား နယ်မြေသို့ ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ ၁၇ ရာစုတွင် ရုရှား၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်လာပြီး ၁၆၁၂ ခုနှစ်တွင် ပိုလန်လူမျိုးများ မော်စကိုကို သိမ်းပိုက်ချိန်တွင် နိုင်ငံ၏ ယာယီ(de facto)မြို့တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် ယာရိုစလဗာလ်မြို့သည် အဓိက ဗဟိုစက်မှုမြို့(petrochemical plant, tire manufacturing plant, diesel engines plant and many others) ဖြစ်လာပြီး အဓိက အဝေးပြေးလမ်းများ၊ မီးရထားလမ်းများ၊ ရေကြောင်းလမ်းများ ဆုံရာတွင် တည်ရှိနေသည်။
အစောပိုင်း ယာရိုစလဗာလ်
ယာရိုစလဗာလ်မြို့၏ အစောပိုင်းအခြေချနေထိုင်ရာနေရာသည် ဗော်လ်ဂါမြစ်၏ ဝဲဘက်ကမ်း စသရဲကာအငူ(a small cape at the confluence of the Volga and Kotorosl)ရှေ့တွင် တွေ့ရပြီး ၅-၃ ထောင်စုနှစ် ဘီစီခန့်က ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၉ ရာစုတွင် ယာရိုစလဗာလ်မြို့အနီးတွင် Russian Khanate ဟုခေါ်ကြသူ စကင်ဒီနေဗီးယန်း-စလဗစ်များ အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြကြောင်းကို ယနေ့ခေတ်တွင် ကျဲမိရိုဗာဒေသတွင် အရိုးစုပုံများ တွေ့ရှိ၍ သိခဲ့ကြသည်။ တူးဖော်မှုများပြုလုပ်သောအခါ များလှစွာသော ရှေးဟောင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် စကင်ဒီနေဗီးယန်းလက်နက်များအပါအဝင် ရုနစ်စာ(runic inscriptions)၊ ချက်ရုပ်များနှင့် အာရေဘီးယန်းဒင်္ဂါးများ(အစောဆုံးသည် Idrisid dynasty ခေတ်တွင် ထုလုပ်ခဲ့သော ဒင်္ဂါးများ)ကို တွေ့ရှိခဲ့ရာ အဆိုပါဒင်္ဂါးများတွေ့ရှိမူသည် မြောက်ဥရောပတွင် အများဆုံးဖြစ်သည်။  ကျဲမိရိုဗာတွင် စကင်ဒီနေဗီးယန်း ရင်ထိုးလေးစုံတွေ့ခဲ့ရာ ရုရှားတွင်တွေ့ရှိမှု အများဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။ Apparently, this "proto-Yaroslavl" was a major center for the Volga trade route. နောက်များမကြာတွင် ယာရိုစလဗာလ်မြို့ တည်ထောင်ခဲ့ရာ အဆိုပါ အခြေချနေထိုင်ရာသည် ပျောက်ကွယ်လာခဲ့သည်။ ဖြစ်နိုင်သည်မှာ ဗော်လ်ဂါကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်း ရပ်တန့်သွားခြင်းနှင့်လည်း ဆက်နွယ်နေနိုင်သည်။
မြို့တည်ထောင်ခြင်း
မြို့များစတင်တည်ထောင်သည့် ရက်စွဲများအတိုင်းသာဆိုလျှင် ယာရိုစလဗာလ်မြို့သည် လက်ရှိ ဗော်လ်ဂါမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက် တည်ရှိနေသောမြို့များတွင် မြို့တည်သက်တမ်း အရှည်ကြာဆုံးဖြစ်သည်။ ယာရိုစလဗာလ်မြို့ကို ကီးယက်ဗန်ရုစ့်မင်းသား ဉာဏ်ပညာကြီးသော ယာရိုစလဗာလ် (Kievan Rus Yaroslav the Wise Ярослав Владимирович Мудрий) က "စသရဲကာ"ဟု ယနေ့သိထားသော ကမ်စပ်တွင် ပထမဆုံး ခြေချမိစဉ်က တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်တွင် ရပ်စတော့ဗ်နယ်(၉၈၈—၁၀၁၀)၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေခဲ့သည်။ ထိုနေရာသည် ဗော်လ်ဂါ၊ ကိုတာရာစ်၊ မစ်ဒဗျဲဂျီးဆာမြစ်တို့၏ မက်စောက်သော ကမ်းပါးများကြောင့် အမြင့်မှနေ၍ ရန်သူ၏ တိုက်ခိုက်မှုမှ ကောင်းစွာ ကာကွယ်နိုင်သည်။ ထိုတည်ထောင်ခဲ့သော မြို့အား ရိုးရားအတိုင်း တည်ထောင်သူ၏ အမည်အတိုင်းမှည့်ခေါ်ခဲ့ကြရာ ယာရိုစလဗာလ်မြို့ဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ၁၂ ရာစုတွင် ပီသရိုပါဗလော့စကီးနှင့် စပါဆာ-ပရီအာဘရာရှန်းစကီး ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ တည်ရှိနေပြီးဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ထိုဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသည် မြို့နှင့် လုံလောက်စွာ ကွာဝေးသောနေရာများတွင် တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ပထမရာစုနှစ် ၂ ခုအတွင်းတွင် ယာရိုစလဗာလ်မြို့သည် ရပ်စတော့ဗ်-ဆူစဒါး နယ်မြေ၏ သိပ်မကြီးသော ခံတပ်မြို့အဖြစ်သာ ရှိခဲ့သည်။
၁၃ ရာစု အစပိုင်းမှစ၍ ယာရိုစလဗာမြို့သည် ကွန်စတန်တင်(Константи́н Все́володович)၏ လက်အောက်တွင်ရှိနေပြီး သူ၏ အဓိကအိမ်တော်များထဲမှ တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမသေဆုံးမှီ ၁၂၁၈ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တင်သည် သူ၏နယ်မြေများကို ခွဲဝေပြီး သားများအားပေးခဲ့ရာ ဒုတိယမြောက်သားဖြစ်သူ ဗဆဲဗာလော့ဒ်(Всеволод Константинович)အား ယာရိုစလဗာလ်နယ်မြေအား ပေးခဲ့ရာ သူသည် ယာရိုစလဗာလ်နယ်မြေအား မင်းသားအုပ်ချုပ်ရာ ယာရိုစလာဗာလ်နယ်မြေ(Principality of Yaroslavl)အဖြစ် ဆက်လက်၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ မင်းသားအုပ်ချုပ်ရာနယ်မြေ ဖြစ်လာသောကြောင့် ယာရိုစလဗာလ်မြို့သည် ထိုနယ်မြေ၏မြို့တော်ဖြစ်လာပြီး မြောက်ဘက်ရှိ နယ်မြေအတိုင်းအတာတစ်ခုထိ ပါဝင်လာခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် မော်စကိုမြို့(Principality of Moscow)၏ပိုင်နက်အတွင်း ဆွဲသွင်းခြင်းမခံရချိန်ထိ ထိုကဲ့သို့ နယ်မြေတစ်ခုအနေဖြင့် တည်ရှိခဲ့သည်။
မြို့တော်အမှတ်တံဆိပ်
လက်ရှိအသုံးပြုနေသော ယာရိုစလဗာလ်မြို့၏ အမှတ်တံဆိပ်နှင့် အလံသည် အမှတ်လက္ခဏာနှစ်ခုဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ထိုအရာနှစ်ခုလုံးသည် မြို့တည်ထောင်စဉ်က ရှိခဲ့သော ဒဏ္ဍာရီများနှင့် ဆက်နွယ်နေသော ပစ္စည်းများဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့မှာ ဝက်ဝံဝက်ဝံနှင့် ပုဆိန်သွားတပ်ဆင်ထားသော လှံရှည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ပထမဆုံး ယာရိုစလဗာလ်မြို့တံဆိပ် ကို ဩဂုတ်လ ၃၁ ၁၇၇၈ ခုနှစ်တွင် တရားဝင်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တုန်းက အမှတ်တံဆိပ်သည် ငွေရောင်မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် ဝက်ဝံအရုပ်ကို ထားရှိကာ သူ၏ ဝဲဘက်ရှေ့လက်တွင် ရွှေရောင်ပုဆိန်သွားတပ် လှံရှည်ကို ကိုင်ထားသည့်ပုံဖြစ်သည်။  ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင် တံဆိပ်ကို အနည်းငယ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ မူလရိုးရာအတိုင်း ပုဆိန်သွားတပ် လှံရှည်ကိုင် ဝက်ဝံပုံကို မပြောင်းလဲပဲ နဂိုမူလအတိုင်းထားရှိကာ ဒိုင်းပုံသဏ္ဌာန်တံဆိပ်၏ ထိပ်တွင် ဧကရာဇ်၏ သရဖူကို ထားရှိခဲ့သည်။ ဖြည်စွက်ပြုလုပ်ခြင်းတွင် ဒိုင်းပုံသဏ္ဌာန်တံဆိပ်၏ ပတ်လည်တွင် ရွှေရောင်ဝက်သစ်ချပင်အရွက်များ ထားရှိကာ ထိုအရွက်များအား စိန့်အန်ဒရဲရာဘွဲ့တံဆိပ်ဖြစ်သော အပြာရောင်ဖဲကြိုးဖြင့် ရစ်ပတ်ထားသော ပုံများပါဝင်သည်။ အဆိုပါပုံစံအမှတ်တံဆိပ်သည် ပြောင်းလဲခြင်းမရှိခဲ့သည်မှာ ၁၉၁၈ ခုနှစ်ထိတိုင်ဖြစ်သည်။ ထိုနောက်ပိုင်းတွင် အောက်တိုဘာတော်လှန်ရေး အောင်မြင်သောကြောင့် ဘောရှီဗစ်ပါတီ အာဏာရလာခဲ့သည်။ ထိုအခါ ဇာဘုရင်များ၏ ဒေသနှင့်နယ်မြေဆိုင်ရာ သင်္ကေတ၊ အမှတ်တံဆိပ်များ ဖျက်သိမ်းပြီး ယာရိုစလဗာလ်မြို့တွင်  ဆိုဗီယက် အုပ်ချုပ်မှုများ အသက်ဝင်လာခဲ့ရာ မြို့သည် မည်သည့် တရားဝင်အမှတ်တံဆိပ်အသစ်မျှ မရရှိခဲ့ပေ။ ၂၀ ရာစုအဆုံးထိ မြို့သည် ထိုအခြေအနေနှင့်ပင် ရှိနေခဲ့သည်။ တတိယမြောက်နှင့် လက်ရှိအသုံးပြုနေသော မြို့တံဆိပ်ကို မြူနီစီပယ်ကောင်စီမှ ၁၉၉၅ ဩဂုတ် ၂၃ ရက်တွင် ခွင့်ပြုပေးခဲ့သည်။ တံဆိပ်၏ အရောင်နှင့် ပုံစံမှာ ၁၈၅၆ ခုနှစ်မှကဲ့သို့ ယူခဲ့သည်။ သို့သော် တံဆိပ်ပတ်လည်ရှိ ဝက်သစ်ချသစ်ခတ်နှင့် စိန့်အန်ဒရဲရာတံဆိပ်ကို ဖြုတ်ခဲ့သည်။ ထို့တိုင် ပြောင်းလဲသည် မပြည့်စုံသေး။ ယခင်တံဆိပ်၏ ထိပ်ပိုင်းတွင် တပ်ဆင်ထားသော ဧကရာဇ်၏ သရဖူနေရာတွင် မာနာမခါဦးထုပ်ကို လက်ရှိတံဆိပ်တွင် အစားထိုးခဲ့သည်။ ထိုဦးထုပ်သည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ သက်ဦးဆံပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တခြားအဓိပ္ပာယ်အရ ရုရှားပြည်နယ်များ၏ အင်အားကြီးမားမှုကို ကိုယ်စားပြုသော အမှတ်အသားဖြစ်သည်။
ယာရိုစလဗာလ်မြို့အလံ ကို မေလ ၂၂ ၁၉၉၆ ခုနှစ် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။  အလံသည် ရိုးရှင်းသော ဒီဇိုင်းဖြစ်ပြီး မြို့၏ တံဆိပ်ကို ပြန်လည်အသုံးပြုထားကာ အပြာနုရောင်နောက်ခံတွင် သုံးပုံတစ်ပုံမျှနေရာယူထားသည်။ အလံတခုလုံးသည် စတုရန်းပုံရှိသည်။
ဗိသုကာလက်ရာ
ရုရှားပြည်တွင်းစစ် အကျိုးဆက်များနှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း လေကြောင်းစီးနင်းမှုများ အတိုင်းအတာတစ်ခုထိ ခံစားခဲ့ရသော်လည်း ယာရိုစလဗာလ်မြို့သည် ၁၇ ရာစု၊ ၁၈ ရာစု၊ ၁၉ ရာစုမှ မြို့ပြ အဆောက်အဦးများကို ကောင်းစွာထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဒါတွေဟာ မြို့ကို ဗိသုကာ လက်ရာများ အဆင့်ဆင့်တိုးတက်ပြောင်းလဲမှုနှင့် ရုရှားဇာဘုရင်ခေတ်လက်ရာများရှိသော သမိုင်းဝင်နေရာအဖြစ် မြို့ကို အမှတ်ရစေခဲ့သည်။ မြို့လယ်ရှိ ၆၀၀ ဟက်တာလောက်ဖုံးလွှမ်းထားသော ဧရိယာတွင် ဖက်ဒရယ်မှုအရ ကာကွယ်ပေးထားသော ဗိသုကာသမိုင်းဝင်နေရာ ၁၄၀ လောက်ရှိသည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် စပါဆာ-ပရီရာဘရာရှန်းစကီး ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတလျှောက် အဆောက်အဦများကို ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်းသို့ ထည့်သွင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထိုအဆောက်အဦများအပြင် မြို့လယ်ပြင်ပတွင် ဗိသုကာလက်ရာမွန်အဆောက်အဦ အတိုင်းအတာတစ်ခုထိရှိသေးသည်။
ပညာရေး
ယာရိုစလဗာလ်မြို့တွင် ဖော်ပြပါ အဆင့်မြှင့် ပညာရေးအဆောက်အအုံများတည်ရှိသည် __ ယာရိုစလဗာလ်တက္ကသိုလ် (သို့) ယာရိုစလဗာလ် ဒမီဒေါ့ဖ် တက္ကသိုလ် (Ярославский государственный университет имени П. Г. Демидова)၊ ယာရိုစလဗာလ်နည်းပညာတက္ကသိုလ် (Ярославский государственный технический университет)၊ ယာရိုစလဗာလ် ပညာရေးတက္ကသိုလ်(Ярославский государственный педагогический университет имени К. Д. Ушинского)၊ ယာရိုစလဗာလ် ဆေးတက္ကသိုလ်(Ярославский государственный медицинский университет)၊ ယာရိုစလဗာလ် စိုက်ပျိုးရေးတက္ကသိုလ်၊ တပ်မတော် စာရင်းအင်းနှင့် စီးပွားရေးကျောင်း၊ ယာရိုစလဗာလ် လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးကျောင်း တို့ဖြစ်သည်။ အစိုးရမဟုတ်သော ကျောင်းများအနေဖြင့် International Academy for Business and New Technologies (MUBiNT) နှင့် မော်စကို အခြေပြု တက္ကသိုလ် ကျောင်းခွဲများ တည်ရှိသည်။ ထို့ပြင် အော်သိုဒေါ့ ဘုန်းတော်ကြီးများ မွေးထုတ်ပေးရာ Yaroslavl Seminary ကျောင်းလည်း တည်ရှိနေသည်။
အားကစား
FC Shinnik Yaroslavl သည် ယာရိုစလဗာလ်မြို့ခံ ဘောလုံးအသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး ရုရှားအမျိုးသားလိဂ် (Russian National Football League(Первенство Футбольной Национальной Лиги, Pervenstvo Futbol'noy Natsional'noy Ligi) တွင် ကစားလျက်ရှိသည်။
အမွှာမြို့နှင့် ညီအစ်မမြို့များ
ယာရိုစလဗာလ်မြို့သည် အမွှာမြို့များအဖြစ် ဆက်သွယ်ထားသောမြို့များမှာ:
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံတော်
ဖော်ပြချက်
အလံတော်တွင် အဝါ၊အစိမ်း၊အနီရောင်တို့ အောက်ခံအဖြစ် ပါရှိခြင်းမှာ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကာလအတွင်းက အသုံးပြုခဲ့သော သုံးရောင်ခြယ်အလံကို အလေးမြတ်ပြု ဖော်ညွှန်းခြင်းဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်အလံအသုံးပြုခြင်း
နိုင်ငံတော်အလံအသုံးပြုခြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ "နိုင်ငံတော်အလံဥပဒေ" နှင့် "နိုင်ငံတော်အလံနည်းဥပဒေများ" ဟူ၍ ဥပဒေနှစ်မျိုးပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ သမိုင်းတစ်လျှောက်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော နိုင်ငံတော်အလံဥပဒေများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြသည်။
သမိုင်းတစ်လျှောက်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော နိုင်ငံတော်အလံနည်းဥပဒေများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်ကြသည်။
ယခုတည်ဆဲ နိုင်ငံတော်အလံဥပဒေ နှင့် နိုင်ငံတော်အလံနည်းဥပဒေများအရ နိုင်ငံတော်အလံကို ရုံးဖွင့်ရက်များနှင့် နိုင်ငံတော်အစိုးရအဖွဲ့က သတ်မှတ်ထားသော နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၊ အစိုးရအဖွဲ့က အခါအားလျော်စွာ ကြေညာသည့်နေ့ရက်များ၌ လွှင့်ထူရမည်။ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာအဆောက်အအုံ (နိုင်ငံတော်သမ္မတနေအိမ်၊ သံရုံး၊ ကောင်စစ်ဝန်ရုံး စသည်) တို့အပြင် ရုံးအဆောက်အအုံများ၊ စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံများနှင့် စာသင်ကျောင်းများ၌လည်း ရုံးဖွင့်ရက်အားလုံးတွင် လွှင့်ထူရမည်။ အခမ်းအနားစင်မြင့်ပေါ်၌ ဆင်ယင်လိုလျှင် ကျောဘက်နံရံအမြင့်တွင် အလျားလိုက်သာထားရမည်။ ပြဋ္ဌာန်းထားသော ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေများမှ တားမြစ်ချက်တစ်ရပ်ရပ်ကို ဖောက်ဖျက်ကျူးလွန်ပြီး ပြစ်မှုထင်ရှားပါက ၃ နှစ်ထက်မပိုသော ထောင်ဒဏ်ဖြစ်စေ၊ ငွေဒဏ် ၃ သိန်းဖြစ်စေ၊ ပြစ်ဒဏ်နှစ်ရပ်လုံးဖြစ်စေ ချမှတ်ခံရမည်ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်တွင်မူ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ထား‌သော သီးခြားစည်းကမ်းများအလျောက် နိုင်ငံတော်အလံကိုအသုံးပြုနိုင်သည်။
အလံသမိုင်းကြောင်း
မြန်မာ့နိုင်ငံတွင် အလံနှင့်ပတ်သက်သော အစောဆုံးမှတ်တမ်းမှာ အင်းဝခေတ် ဒုတိယမင်းခေါင်လက်ထက်တွင်ဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ် ရဟန်းစာဆို ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ ပေါရဏကထာလင်္ကာအရ အောက်ပါအတိုင်း တံခွန်အလံ ၅ မျိုးခွဲခြား အသုံးပြုခဲ့ကြောင်းရှိရသည်။။
ဟံသာဝတီခေတ်အလံ
ဟံသာဝတီ၏အလံမှာ အစိမ်းရောင်နောက်ခံ၌ ရွှေရောင်ဟင်္သာပုံပါရှိသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်အလံ
ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် နိုင်ငံတော်အလံ၊ မင်းခမ်းနားသုံးတော်ဝင်အလံများ၊ ဘုရင့်အလံ၊ မင်းညီမင်းသားတို့၏အလံများ၊ သူရဲကြီးအလံများ၊ မင်းမှုထမ်းအစုအဖွဲ့အလိုက်အလံများ၊ စစ်ဖက်အလံများ စသည်ဖြင့် အလံအမျိုးအစားများစွာအသုံးပြု​ခဲ့သည်။
ပန်ချီကားများအရ ကုန်းဘောင်ခေတ်ကာလက နိုင်ငံတော်အလံသည် ကြက်လျှာစွန်းပုံသဏ္ဌာန်ပိတ်ဖြူပေါ်တွင် အစိမ်းရောင်ဒေါင်းပုံပါရှိသည့် အလံဟုယူဆရသည်။ ပထမအင်္ဂလိပ်ကျူးကျော်စစ်အပြီး ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် ရေးသောမှတ်တမ်းအရ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်း နိုင်ငံတော်အလံမှာ အလျား ၉ တောင် အနံ ၆ တောင် ရှိပြီး အဖြူရောင်နောက်ခံ၏ အလယ်တွင် အနီရောင်အဝိုင်းပေါ်၌ အစိမ်းရောင်ဒေါင်းရုပ်ကနေဟန်ဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသည်။ ဒေါင်းသည် နေမင်း၏ အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကိုယ်စားပြုသတ္တဝါလည်းဖြစ်သည်။
ကိုလိုနီခေတ်အလံ
ဗြိတိသျှကိုလိုနီခေတ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် နိုင်ငံတော်အဆင့်အလံအဖြစ် ယူနီယံဂျက်အလံကိုသာလွှင့်ထူခဲ့ရသည်။ မြန်မာပြည်ကို အိန္ဒိယပြည်နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော​ ကိုလိုနီခေတ်ဦးတွင် အိန္ဒိယအင်ပိုင်ယာကို ကိုယ်စားပြုသောအလံနီကို အမျိုးသားအလံအဖြစ်လွှင့်ထူခဲ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယမှခွဲထုတ်ခံရကာ သီးခြားကိုလိုနီဖြစ်လာခဲ့ပြီးနောက် ဗြိတိသျှအလံပြာပေါ်၌ ဒေါင်းရုပ်ပါသောအလံကို ဗြိတိသျှဘားမားအလံအဖြစ် ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့၌ ဂျော့ဘုရင်က အတည်ပြုသတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၂၀ ပထမကျောင်းသားသပိတ်တွင် သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားတို့သည် ဒေါင်းရုပ်အလံကို ပြန်လည်အသုံးပြုလာခဲ့ကြသည်။
၁၉၃၀ တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးအသင်းပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ တို့ဗမာအစည်းအရုံးသည် ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင်ခြယ်အလံကို ရေးဆွဲခဲ့ပြီး သုံးရောင်ခြယ် သီချင်းလည်း ပေါ်‌ပေါက်လာခဲ့သည်။ အဝါရောင်သည် ဘာသာရေး၊ သာသနာရေးနှင့် ပညာရေး အထိမ်းအမှတ်ဖြစ်သည်။ အစိမ်း‌ရောင်သည် စပါးဆန်ရေ ပေါကြွယ်ဝမှု၊ ရွှေငွေရတနာ အထွက်ကောင်းမှုတို့ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အနီရောင်သည် မြန်မာတို့၏ ရဲ့ရင့်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အမျိုးသားရေးလှုပ်ရှားသူများသည် ယူနီယံဂျက်အလံအစား ထိုသုံးရောင်ခြယ်အလံကို လွှင့်ထူခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၅ တွင် ဒေါင်းရုပ်ကို ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး ၁၉၃၈ တွင် အရေးတော်ပုံကြီး ပေါ်‌ပေါက်လာခဲ့ရာ အလုပ်သမားနှင့် လယ်သမားကိုယ်စားပြု တူနှင့်တံစဉ်းတို့ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။
ဂျပန်တို့က မြန်မာနိုင်ငံကို ဗမာနိုင်ငံတော်အဖြစ် လွတ်လပ်ရေးပေးသောအခါ ဝါ၊ စိမ်း၊ နီ သုံးရောင် ခြယ်နှင့်ဒေါင်းရုပ်အလံကို နိုင်ငံတော်အလံအဖြစ်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့ကိုတော်လှန်သောအခါ၌ ပိတ်အနီလက်ဝဲဖက်ထောင့်တွင် ကြယ်ဖြူတစ်ပွင့်ပါရှိသော အလံတော်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအလံ
၁၉၄၇-ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် လုံးဝအချုပ်အခြာအာဏာပိုင်လွတ်လပ်ရေး ရရှိတော့မည်ဖြစ်၍ နိုင်ငံတော်နှင့်တကွ တမျိုးသားလုံးကို၎င်း၊ နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို၎င်း ကိုယ်စားပြုသည့် နိုင်ငံတော်အလံ၊ နိုင်ငံတော်တံဆိပ်နှင့် နိုင်ငံတော်သီချင်းကို မရှိမဖြစ် လိုအပ်လာတော့သည်။ ထို့ကြောင့် တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်သည် နိုင်ငံတော်အလံ၊ နိုင်ငံတော်တံဆိပ်နှင့် နိုင်ငံတော်သီချင်းအတွက် ကော်မတီတစ်ရပ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုကော်မတီတွင် မူလက သဘာပတိအဖြစ် ဒီးဒုတ်ဦးဘချို ကြီးမှူး၍ အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ်
ထို့နောက် မြန်မာမှုနှင့်အနုပညာဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူများဖြစ်သော ပန်းချီဆရာကြီး ဦးငွေကိုင်နှင့် ဦးအုန်းလွင်၊ ဂီတဆိုင်ရာ ဦးဘသန်းနှင့် ဒဂုန် ဆရာတင်၊ အသံလွှင့်ဌာနမှ ဦးခင်ဇော်နှင့် ဦးထင်ဖတ်တို့ကို ဖြည့်စွက်ခန့်ထားပြီးနောက် အတိုင်ပင်ခံအဖြစ် ဦးသိန်းဟန် (ဆရာဇော်ဂျီ) ကိုလည်း ထည့်သွင်းခဲ့ပေသည်။
ထိုကော်မတီသည် အလံဒီဇိုင်းပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့၍ ကိုမောင်ဝင်း၏ဒီဇိုင်းသည် ပထမရရှိခဲ့ရာ ထိုဒီဇိုင်းကို အတည်ပြုခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁၉၄၈ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်၊ နံနက် ၄ နာရီ ၂၅ မိနစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအလံကို ပထမဆုံးလွှင့်ထူနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့အရေးနှင့်ပက်သက်သော ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ထိုအလံကိုအသုံးပြုလေ့ရှိတတ်သည်။
အတိုင်းအတာများ
အလံတော်သည် အလျား ၉ ပေ၊ အနံ ၅ ပေ၊ ဘယ်ဘက်ထောင့်တွင် အလျား ၄ ပေ၊ အနံ ၂ ပေ ၆ လက်မ ရှိသော အပြာရင့်ရောင်အခန်းပါရှိသည်။ ထိုအပြာခန်းတွင် တော်လှန်ရေးကြယ်ကြီးတစ်လုံးကို ကြယ်ငယ် ၅ လုံးက ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ ကြယ်ကြီး၏ထောင့်စွန်းများကို ဆက်ဆွဲထားသော စက်ဝိုင်း၏အချင်းမှာ ၁၈ လက်မ၊ ကြယ်ငယ်များအတွက် အချင်း ၉ လက်မဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်
ကြယ်အကြီးသည် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တို့ကို တော်လှန်တိုက်ထုတ်ခဲ့‌ကြောင်းကိုကိုယ်စားပြု၍ ကြယ်ငယ်ကလေးများသည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ရှိ တိုင်းရင်းသားအားလုံး၏ စည်လုံးညီညွတ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုသည်။
အနီရောင်သည် ရဲ့ရင့်ခြင်း၊ သတ္တိရှိခြင်း၊ ဇွဲကောင်းခြင်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အပြာရောင်သည် ကောင်းကင်၏သဘောဖြစ်သော တည်ငြိမ်အေးချမ်းခြင်း၊ ကြည်လင်ခြင်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ အဖြူရောင်သည် ဖြူစင်ခြင်း၊ ဖြောင့်မတ်မှန်ကန်ခြင်း၊ တည်ကြည်ခြင်းတို့ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ကြယ်ကိုအသုံးပြုရခြင်းမှာ ခရီးလမ်းတွင် မရပ်မနားသွားတတ်ခြင်း၊ ခရီးသည်တို့၏ လမ်းညွှန်ကဲ့သို့ဖြစ်ခြင်း၊ ကမ္ဘာဦးကာလကတည်းက တည်ရှိနေခဲ့ခြင်းစသော သဘောသဘာဝများကြောင့်ဖြစ်သည်။
ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အလံ
ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အလံကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ ပုဒ်မ ၁၉ဝ အရ နိုင်ငံတော်အလံ၏ အရောင်အသွေး၊ အမှတ်အသား၊ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အရွယ်အစားကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ထို့ပြင် ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥပဒေအမှတ် ၁ နှင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် နည်းဥပဒေ အမှတ် ၁ တို့အရလည်း ထပ်မံ၍ အသေးစိတ် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ထိုဥပဒေများအရ နိုင်ငံတော်အလံမှာ ထောင့်မှန်စတုဂံပုံဖြစ်၍ အောက်ခံအရောင်မှာ အနီရောင်ဖြစ်သည်။ လက်ဝဲဘက် အထက်ထောင့်ရှိ အပြာရောင် အောက်ခံလေးထောင့်ကွက်ပေါ်တွင် အရွယ်တူကြယ်ဖြူ ၁၄ လုံး ဝန်းရံထားသော ပင်နယံနှင့် စပါးနှံနှစ်ခက်ရှိသည်။ ပြည်ထောင်စု ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အလံကို လူကြိုက်နည်းလွန်းသဖြင့် ရှစ်လေးလုံးအရေးအခင်း၌ အလံကို အထက်အောက်ပြောင်းပြန်လှည့်၍ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။
နိုင်ငံတော်အလံကို လွှင့်ထူရမည့်အဆောက်အဦး၊ နေရာဌာနများနှင့် လွှင့်ထူရမည့် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၊ လိုက်နာရမည့်အချက်များ၊ တားမြစ်ချက်များနှင့် ပြစ်ဒဏ်များကိုလည်း ဥပဒေအရတိကျစွာ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် အခြေခံဥပဒေတွင် အတည်ပြုထားခဲ့သော တော်လှန်ရေးကြယ်ကြီး တစ်လုံးကို ခြံရံထားသည့် ကြယ်ငါးလုံးပါအလံကို ၁၉၇၄ ခုနှစ် အခြေခံဥပဒေဖြင့် ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။
အတိုင်းအတာများ
နိုင်ငံတော်အလံသည် ဒေါင့်မှန်စတုဂံပုံဖြစ်ပြီး အလျား ၉ ပေ (၂၇၄.၃၂ စင်တီမီတာ) နှင့် အနံ ၅ ပေ (၁၅၂.၄ စင်တီမီတာ) ရှိသည်။ အောက်ခံအရောင်မှာ အနီရောင်ဖြစ်ပြီး၊ လက်ဝဲဖက်အထက် ဒေါင့်အလျား ၄ ပေ (၁၂၁.၉၂ စင်တီမီတာ) ခန့်၊ အနံ ၂ ပေ ၆ လက်မ (၇၆.၂ စင်တီမီတာ) ခန့်ရှိ အပြာရင့်ရောင်၊ လေးဒေါင့် ခန်းအောက်ခံ၍ အရွယ်တူကြယ်ဖြူ ၁၄ လုံးဝန်းရံထားသော ပင်နီယံနှင့် စပါးနှံရှိသည်။ ပင်နီယံ၏ဗဟိုချက်မှာ အပြာရင့်ခန်း၏ ဗဟိုချက်ဖြစ်ပြီး၊ ပင်နီယံ၏အတွင်းခွေအနားကို အချင်း ဝက် ၄ လက်မ (၁၀.၁၆ စင်တီမီတာ) ခန့်ဖြင့်လည်းကောင်း အလယ်ခွေအနားကို အချင်းဝက် ၆.၅ လက်မ (၁၆.၅၁ စင်တီမီတာ) ခန့်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အပြင်ခွေအနားကို အချင်းဝက် ၈ လက်မ (၂၀.၃၂ စင်တီမီတာ) ခန့်ဖြင့်လည်းကောင်း အသီးသီးဆွဲသားထားသော စက်ဝန်းများဖြစ်သည်။ ပင်နီယံတွင် တူညီသော စက်သွားစိတ်ပေါင်း ၁၄ စိတ်ရှိသည်။ စက်သွားစိတ်တစိတ်၏ အောက်ခြေ အကျယ်မှာ ၁.၇ လက်မ (၄.၃၂ စင်တီမီတာ) ခန့်ဖြစ်သည်။ စက်သွားစိတ်တစိတ်နှင့်တစိတ် ၏အောက်ခြေအကွာအဝေးမှာ ၁.၂ လက်မ (၃.၀၅ စင်တီမီတာ) ခန့်ဖြစ်သည်။ စက်သွားစိတ်တစိတ်စီ၏ ထိပ်မျက်နှာပြင်အကျယ်သည် ၁.၅ လက်မ (၃.၈၁ စင်တီမီတာ) ခန့်ဖြစ်သည်။ စက်သွားစိတ်တစိတ်စီ၏ အမြင့်မှာ ၁.၅ လက်မ (၃.၈၁ စင်တီမီတာ) ခန့်ဖြစ်သည်။
ပင်နီယံအတွင်း၌ စပါးနှံနှစ်ခက်ရှိသည်။ ယင်းစပါးနှံများတွင် စပါးစေ့ပေါင်း ၃၄ စေ့ရှိသည်။ စပါးနှံများသည် အောက်ဖက်တည့်တည့်သို့ မျက်နှာမူနေသည့် စက်သွားစိတ်မှ အထက်သို့ ထောင်တက် သွားသည်။ လက်ဝဲဖက်စပါးနှံ၏ အဖျားပိုင်းသည် အထက်ဖက်တည့်တည့်တွင် ရှိသောစက်သွားစိတ်နှင့် ယင်း၏လက်ဝဲဖက်ရှိသော စက်သွားစိတ်တို့၏ အကြားသို့ ကိုင်းညွတ်၍ဝင်နေသည်။ လက်ျာဖက်စပါးနှံ ၏အဖျားသည် အထက်တည့်တည့်ရှိစက်သွားစိတ်နှင့် ယင်း၏လက်ျာဖက်ရှိ စက်သွားစိတ်တို့၏အကြား ပင်နီယံဗျက်၏အလယ်ခန့်တွင် လက်ဝဲဖက်သို့ အနည်းငယ်ကိုင်းညွတ်လျက်ရှိသည်။