cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရှင်ပုညဓဇ
ငယ်ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၂၄၆ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၁၄ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် သရက်ခရိုင်၊ ဆင်ပေါင်ဝဲမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘတို့မှာ ဘိုးလှပေါ် - ရှင်ပိုးခေါင် ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်၏ ငယ်မည်မှာ မောင်ဘိုးအံ့ ဖြစ်သည်။ မိဘများသည် ကျောက်ဆောင်စမ်းရွာမှ ပြည်ခရိုင်၊ မှော်ဇာမြို့အနီး ကင်ပွန်းခြုံရွာသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
သာမဏေဝတ်ခြင်း
မောင်ဘိုးအံ့သည် ဆင်တဲဆရာတော် ရှင်ဝိမလသီတင်းသုံးသည့် မှော်ဇာမြို့၊ ကျောက်ကာသိမ်ကုန်းကျောင်းတွင် “ရှင်ပုည” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေ ဝတ်ခဲ့သည်။
ရဟန်းပြုခြင်း
အရွယ်ရောက်သည့်အခါ ဆင်တဲဆရာတော်၏ တပည့်ကြီး သဲကုန်းဆရာတော် ရှင်ပဏ္ဍိတကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြု၍ မိဘများက ဒါယကာခံပြီး “ရှင်ပုညဓဇ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဆင်တဲဆရာတော်၏ အလုပ်အကျွေးပစ္ဆာသမဏအဖြစ် ဝတ်ကြီးဝတ်ငယ်ကို ပြုစုကာ ပညာများ ဆည်းပူးခဲ့သည်။
ဆင်တဲဆရာတော်အပြင် ရှင်ရေဝတ၊ ရှင်ဇမ္ဗုဓဇ စသည့် စာချဘုန်းကြီးများထံတွင်လည်း ပညာများ ဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေးမြို့၊ မိုးကောင်းတိုက်ဆရာတော် ရှင်မုနိန္ဒထံတွင် ပညာဆက်လက်ဆည်းပူး၍ ရဟန်း ၇ ဝါအရတွင် ၎င်းကျောင်းတိုက် လွှထောင်ကျောင်း၌ စာပေများ ပို့ချခဲ့သည်။ နောင်အခါတွင် ပြည်ခရိုင် ပေါင်းတလည်အပိုင် ဘမြင်ရွာ၊ မှော်ဇာမြို့ စသည်တို့၌ တပည့်များကို ပရိယတ္တိပို့ချခဲ့သည်။
ပြည်မြို့ ကန်ဦးတိုက် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတကန်ဦးဆရာတော်က စာချအဖြစ် ပင့်သော်လည်း ကျန်းမာရေး ချို့ယွင်းသဖြင့် မကြွနိုင်တော့ဘဲ မှော်ဇာမြို့အနီး ကန်သာယာတောရမှာပင် ဆက်လက်ကာ သီတင်းသုံဂးတော်မူခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ဝိနည်းသိက္ခာကို အထူးစောင့်ရှောက်သည့် ဆရာတော်ဟု ကျော်ကြားသည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၃၁၄ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလဆန်း ၉ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
၁။ အဘိဓမ္မတ္ထသင်္ဂဟပဠုန်ပျံပါဌ်၊
၂။ သီမာဗန္ဓနစာတမ်း၊
၃။ သံဒိဋ္ဌလင်္ကာစကားပြေ၊
၄။ ဝါစ္စဝါစကဋီကာနိသျ။
ဘုမ္မနိုး (အလယ်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယ်ရီ (ကြောင်)
လယ်ရီသည် ၂၀၁၁ ခုနှစ်မှစတင်၍ အိမ်အမှတ် ၁၀၊ ဒေါင်းနင်းလမ်းရှိ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၏ အစိုးရရုံးဆိုင်ရာ ကြွက်ဖမ်းရေးမှူးချုပ် (Chief Mouser to the Cabinet Office) အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသော အိမ်မွေးကြောင်ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်ဟုယူဆရပြီး အဖြူ-အညို တက်ဘီကြောင်လေးဖြစ်သည်။ ထရီဇာ မေ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာသော ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် သူသည် အခြားကြွက်ဖမ်းကြောင်များ၊ အထူးသဖြင့်နိုင်ငံခြားရေးရုံးမှ အသက်ပိုငယ်သောကြောင်ဖြစ်သည့် ပါမာစတန်နှင့် ကြမ်းတမ်းစွာဆက်ဆံသည်ဟု အမည်ရလာခဲ့သည်။
ဝေဖန်မှု
လယ်ရီသည်သူ၏ စိတ်နေစိတ်ထားနှင့် အလုပ်စွမ်းဆောင်ရည်တို့အပေါ် ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။ ဒေါင်းနင်းလမ်းသို့ သူရောက်ရှိပြီး တစ်လအကြာတွင် သူ့တွင် "လူသတ်ဗီဇကင်းမဲ့သည်"ဟု အမည်မသိ သတင်းရင်းမြစ်များက ဖော်ပြခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အလုပ်သမား ကြောင်များ ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများ ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံရှိ ကြောင်များ
ဗောဓိကိုင်းရွာ၊ ပဲသဒူ
ဗောဓိကိုင်းရွာ၊ ပဲသဒူ
မိုးဒိမြောင်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မိုးဒိမြောင်ရွာ(Moedimyaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ သပြေညွန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေညွန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၃၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၀၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ဇင်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
တောင်ဇင်ရွာ (Taungzin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မင်းကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၀ ဦး၊ မ ၇၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာဟောင်းချင်းရွာ
ရွာဟောင်းချင်းရွာ
ဗျင်းညား (အရှေ့စု)ရွာ၊ ဗျင်းညား
ဗျင်းညား (အရှေ့စု)ရွာ၊ ဗျင်းညား
ကုန်းစုရွာ၊ ဓနုံးဆိပ်
ကုန်းစုရွာ၊ ဓနုံးဆိပ်
ရေနက်ကွေ့
ရေနက်ကွေ့
မြန်မာနိုင်ငံ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅ တွင် အနိုင်ရရှိသူများ စာရင်း
၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ ၂၀၁၅ တွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သူများ စာရင်းကို ၉.၁၁.၂၀၁၅ ခုနှစ် ညနေ ၃ နာရီအချိန်မှ စ၍ ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်မှ နည်းနည်းစီ စတင်ကြေညာခဲ့သည်။
ရှမ်းပြည်နယ်
​ကျေးသီးနှင့် မိုင်းရှူးမြို့နယ်များတွင် ​ရွေး​ကောက်ပွဲ ကျင်းပခြင်းမရှိခဲ့​ပေ။
အောက်ကျင်းစုရွာ၊ ဗျင်းညား
အောက်ကျင်းစုရွာ၊ ဗျင်းညား
ကျောက်ဆင်ရွာ
ကျောက်ဆင်ရွာ
ပေါက်တောရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာယာကုန်းရွာ၊ ဓနုံးဆိပ်
သာယာကုန်းရွာ၊ ဓနုံးဆိပ်
ဘုမ္မနိုး (တောင်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ဘုမ္မနိုး (တောင်)ရွာ (Bonmanoe(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဘုမ္မနိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၄၁ ဖြစ်သည်။
မြို့ကုန်းရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
မြို့ကုန်းရွာ(Myokone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ မြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၃၇ ဦး၊ မ ၁၅၀၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၀၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 4993
NGC 4993 သည် ဟိုက်ဒရာ ကြယ်စုတန်းမှ နှစ်ဘက်ခုံး ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး အလင်းနှစ် ၁၄၀ မီလီယံအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းအား နက္ခတ္တပညာရှင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်က ၁၇၈၉ မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကာ NGC 4993 အုပ်စု၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
ဗြိစင်အင်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ဗြိစင်အင်းရွာ (Byisininn)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဗြိစင်အင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၁၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗြိစင်အင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉ ဦး၊ မ ၂၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျီးပင်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကျီးပင်ရွာ (Kyeepin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ငါးရာပြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငါးရာပြားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၇ ဦး၊ မ ၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အညာတန်းရွာ၊ ကွင်းသာ
အညာတန်းရွာ၊ ကွင်းသာ
ဘုံဇုံရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ဘုံဇုံရွာ(Bungzung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ကျန်ဗားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျန်ဗားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၈ ဦး၊ မ ၁၁၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရာစုနှစ်
ရာစုနှစ် ဆိုသည်မှာ လက်တင်ဘာသာ centum ဖြစ်ပြီး တစ်ရာ ဟုဆိုလိုသည်။ အတိုကောက်မှာ c ဖြစ်ပြီး Century မှ ကောက်ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၌ ၁၇ ရာစု ၂၀ ရာစု အစရှိသည်ဖြင့် အသုံးပြုကြသည်။ ၁ ရာစုနှစ်သည် ၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင်စပြီး ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်နေ့ ၁၀၀ ခုနှစ်တွင် ပြီးဆုံးသည်။ ထိုနည်းလည်းကောင်းအတိုင်း ၂ ရာစုနှစ်သည် ၁၀၁ ခုနှစ်မှ စတင်မည်ဖြစ်ပြီး ၃ ရာစုသည် ၂၀၁ ခုနှစ်မှ စတင်ပေမည်။ သုည ရာစုနှစ် (AD 0) ဟူ၍ မရှိပေ။ AD 1 မှ စတင်ကာ ရေတွက်သည်။
ကံလှရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကံလှရွာ (Kanhla)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗျင်းညား (အလယ်စု)ရွာ၊ ဗျင်းညား
ဗျင်းညား (အလယ်စု)ရွာ၊ ဗျင်းညား
ဖူမီအို ခီရှိဒ
ဖူမီအို ခီရှိဒ (Fumio Kishida) (岸田 文雄, Kishida Fumio) သည် ဂျပန်နိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ကာ လက်ရှိတွင် ဂျပန်နိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်း​ဆောင်​နေသူဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (LDP) ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ကာ ဂျပန်အောက်လွှတ်တော် အမတ်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။၂၀၁၂ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။၂၀၁၇ခုနှစ်မှ ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်အထိ LDPပါတီ၏ မူဝါဒနှင့်သုတေသနကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
ဖူမီအို ခီရှိဒကို ၁၉၅၇ခုနှစ် ဇူလိုင်၂၇ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံရေးမိသားစုတစ်စုမှ တိုကျိုမြို့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဖခင်နှင့် အဘိုးဖြစ်သူမှာ အောက်လွှတ်တော်အမတ်များဖြစ်ကြသည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း Kiichi Miyazawa သည်လည်း ဆွေမျိုးတော်စပ်သည်။
ဖခင်ဖြစ်သူသည် အ​မေရိကန်နိုင်ငံတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသဖြင့် ဖူမီအို ခီရှိဒသည် နယူးယောက်မြို့တွင် မူလတန်းပညာ သင်ကြားခဲ့ရသည်။ တိုကျိုမြို့ရှိ Waseda တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ခဲ့ကာ ၁၉၈၂ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ နောင်တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာမည့် Takeshi Iwayaနှင့် ထိုတက္ကသိုလ်တွင် ဆုံတွေ့ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးဘဝ
၂၀၀၇ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ခုနှစ်အထိ အိုကီနာဝါရေးရာဝန်ကြီးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဖူကုဒအစိုးရအဖွဲ့၌ စားသုံးသူရေးရာနှင့် စားနပ်ရိက္ခာဘေးကင်းရေး တာဝန်ခံဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သိပ္ပံနှင့်နည်းပညာဝန်ကြီးဌာနတွင်လည်း တာဝန်ခံဝန်ကြီးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၂ရွေးကောက်ပွဲတွင် LDPပါတီအနိုင်ရပြီးနောက် ၎င်းကို ရှင်ဇို အာ့ဘဲ့အစိုးရအဖွဲ့တွင် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၇အထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့ကာ စစ်ပြီးခေတ်သမိုင်းတွင် သက်တမ်းအကြာဆုံးနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။၂၀၁၆ခုနှစ် မေလတွင် အမေရိကန်သမ္မတ ဘာရက်အိုဘားမား၏ သမိုင်းဝင်ဟီရိုရှီးမားခရီးစဉ်ကို စီစဉ်နိုင်ရန် ကူညီပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။
၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် အစိုးရအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်ကာ ပါတီ၏ မူဝါဒနှင့် သုတေသနကောင်စီတွင် ဥက္ကဋ္ဌလုပ်ခဲ့သည်။ဤနေရာကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ထိုစဉ်ကပါတီဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဝန်ကြီးချုပ် ရှင်ဇို အာ့ဘဲ့အား ဆက်ခံနိုင်ရေး အခွင့်အလမ်းပိုများရန်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးရာထူးသည် ပါတီအတွင်း လွှမ်းမိုးနိုင်မှု နည်းပါးသည်။
၂၀၁၈ခုနှစ် LDPပါတီခေါင်းဆောင်ရွေးပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သော်လည်း ဝန်ကြီးချုပ် ရှင်ဇို အာ့ဘဲ့က တားမြစ်ခဲ့ကာ ၎င်းကို နောက်ပိုင်းတွင် သူ၏ဆက်ခံသူအဖြစ် ထောက်ခံမည်ဖြစ်ကြောင်း အကြံပြုခဲ့သည်။၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် LDPအမတ်အများစုသည် ယိုရှီဟီဒဲ ဆူဂါကို ပြောင်း၍ ထောက်ခံလာခဲ့ကြသည်။ အကြောင်းပြချက်များမှ တစ်ခုမှ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ဖြစ်ပွားမှုကာလအတွင်း အိမ်ထောင်စုများကို ယန်း ၃၀၀,၀၀၀ ထောက်ပံ့ရန်အတွက် ကိစ္စများဖြစ်သည်။၂၀၂၀ပြည့်နှစ် LDPပါတီခေါင်းဆောင်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဆူဂါအနိုင်ရပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာပြီးနောက် သူ့အား အစိုးရအဖွဲ့တွင် ရာထူးပေးခဲ့ခြင်းမရှိပေ။
မိသားစုဘဝ
သူ၏ဖခင်နှင့် အဘိုးတို့မှာ ယခင်အောက်လွှတ်တော်အမတ်များဖြစ်သည်။ ဝမ်းကွဲတော်စပ်သူမှာ စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေူနှင့် စက်မှုဝန်ကြီးဖြစ်သည်။ သူသည် ယုကို ခီရှိဒနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ
နောင်ပင်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
နောင်ပင်ရွာ(Nawngpin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ မြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၃၇ ဦး၊ မ ၁၅၀၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၀၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်တောရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲခွာရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မဲခွာရွာ(Mekhwar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ သပြေညွန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေညွန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၃၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၀၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ချင်းယားရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ချင်းယားရွာ (Chinyar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မိုးကွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးကွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၆ ဦး၊ မ ၁၁၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သခင်များနှင့် အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကြီး(၁၉၃၀-၁၉၄၈)
သခင်များနှင့် အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကြီး(၁၉၃၀-၁၉၄၈)စာအုပ်သည် မြန်မာစာရေးဆရာ တက္ကသိုလ်စိန်တင်ရေးသားသောစာအုပ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေသည်။ဤစာအုပ်တွင် တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင်သခင်များဖြစ်ကြသော တို့ဗမာအစည်းအရုံးနာယကများ တို့ဗမာအစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌများ နှင့်တို့ဗမာအစည်းအရုံး အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း)တို့၏အတ္ထုပ္ပတ္တိများပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် သမိုင်းဝင်ဓာတ်ပုံများနှင့် အမျိုးသားရေး သီချင်းများလည်းပါဝင်သည်။ ဤစာအုပ်တွင် အဆိုပါသခင်များအပေါ်စာရေးသူ၏အမြင်ကိုပါဖော်ပြထားသည်။တက္ကသိုလ်စိန်တင်က မိမိစာအုပ်သည် တို့ဗမာသခင်များ၏ အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကြီးကို ပြည့်စုံအောင်ရေးသားထားသော စာတစ်စောင် ပေတစ်ဖွဲ့မဟုတ်ပါကြောင်း နောင်တစ်ချိန်တွင် လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကြီးကို အခန်းကဏ္ဍစုံလင်စွာဖြင့်ရေးသားကြသောအခါ မှီငြမ်းပြုရန်စာအုပ်တစ်အုပ်မျှသာ ဖြစ်ပါကြောင်း အမှာစာတွင်ရေးသားထားသည်။
အမှာစာရက်စွဲ
အမှာစာ၏အဆုံးသတ်တွင်ရှိသော ရက်စွဲသည် ၁၉၉၈ ဇန်နဝါရီ ၄ရက်နေ့ဖြစ်သည်။ သို့သော် ၂၀၀၉ခုနှစ် အောက်တိုဘာရောက်မှသာ ပထမဆုံးအကြိမ်ထုတ်ဝေနိုင်ခဲ့သည်။ဤသို့နှောင့်နှေးကြန့်ကြာနေရသည့်အကြောင်းရင်းကို စာရေးသူက စာအုပ်တွင်ဖော်ပြမထားပါ။
ရည်ညွှန်းချက်
တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်းပြုစုရေးကော်မတီက ဤစာအုပ်ကို မျိုးနွယ်ဆက်လူငယ်များအထူးပင်ဂုဏ်ယူလေ့လာထိုက်ကြောင်းညွှန်းဆိုထားသည်။
တို့ဗမာအစည်းအရုံးနာယကများ
သခင်မောင်ကြီး(လယ်တီပဏ္ဍိတ ဦးမောင်ကြီး M.A)
သခင်စိုးသိမ်း
တို့ဗမာအစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌများ
သခင်ဘသောင်း
လက်နက်နိုင်ငံတော်မရှိတဲ့ ဧကရာဇ် (ခရစ်နှစ် ၁၅၅၇)
(ထီးပေါင်းကားစာအုပ်တိုက်ကထုတ်၊ ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ "ဂံ-ဂိုး-၀" စာအုပ်၊ ၂၀၀၅၊ ဒီဇင်ဘာ၊ ပထမအကြိမ်မှ)
သခင်များနှင့် အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကြီး(၁၉၃၀-၁၉၄၈)
တို့ဗမာအစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌများ
သခင်ဗစိန်
လက်နက်နိုင်ငံတော်မရှိတဲ့ ဧကရာဇ် (ခရစ်နှစ် ၁၅၅၇)
ရှင်းလင်းပြောပြစရာ အများကြီးနော်။ အချိန်ကာလတိုတိုမှာ နောင်အကြာကြီး အကျိုး အပြစ်ခံရမယ့် အကြောင်းအရာတွေကတော့ အစုလိုက်အပြုံလိုက် တိုးနေတယ်။ မြန်မာအများ က ဗုဒ္ဓသာသနာဟာ အနှစ်ငါးထောင်တည်မယ်လို့ ယုံတယ်။ ဒါပေမယ့် စဉ်းစားကြည့်စမ်းပါ။ သာသနာ အဓွန့်ရှည်အောင်လုပ်ဖို့ လူအား ငွေအား အများကြီးလိုတယ်။ ဒါပေမယ့် ဘာပဲပြောပြော တခုခုကို တကယ်ယုံကြည်ပြီး လုပ်ချင်ကြပြီဆိုရင် ဟိုလိုတမျိုးလုပ်၊ ဒီလိုတမျိုး လုပ်နဲ့ ပန်းတိုင်ကို ဆိုက်သွားတာပါပဲ။ အဲဒီအားကို ငါက အသုံးချရမှာလို့ ငါယူဆပြီးသား၊ လူစွမ်းကောင်းဆိုရင် အပြောမပိုင်ဘူး။ ဒါပေမယ့် သူက အစွမ်းထက်တဲ့ ဧရာမပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။ ငါ့ကိုယ်ငါ သီရိပရဝမမဟာရာဇာဓိရာဇ (ဘုန်းကျက်သရေကြီးတဲ့ တရားစောင့်တဲ့ မင်းတကာ့မင်း) လို့ ဆိုတယ်။
သခင်များနှင့် အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကြီး(၁၉၃၀-၁၉၄၈)
တို့ဗမာအစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌများ
သခင်လေးမောင်
သခင်သိန်းမောင်ကြီး(မီးတုတ်)
လက်နက်နိုင်ငံတော်မရှိတဲ့ ဧကရာဇ် (ခရစ်နှစ် ၁၅၅၇)
အခု ငါ ဘယ်လို မင်းတကာ့မင်း ဖြစ်လာတယ် ဆိုတာ ပြောမယ်။ ငါ့ ပတ်လည်မှာ မင်းသေးမင်းမြှောင်တွေ အများကြီး ရှိနေတယ်။ သူတို့ကို တဦးချင်းခွဲပြီး ဖြိုလှဲဖို့ လွယ်ပါတယ်။ သာသနာ ၂၀၉၄၊ သက္ကရာဇ် ၉၁၂၊ ခရစ်နှစ် ၁၅၅၀ အဲဒီတုန်းက ငါ ကေတုမတီ (တောင်ငူ) ကို သွားပြီးတိုက်တယ်။ ၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၁ မှာ တောင်ငူကို ငါရတယ်။ မြို့သိမ်းတယ်ဆိုရင် ဘာတွေဖြစ်မလဲ မင်းတို့ တွေးကြည့်စမ်း။ ငါပြောပါမယ်ကွာ၊ ဘုရားအို၊ ကျောင်းအိုကို ပြင်တယ်ကွာ၊ အသစ်လည်း ထပ်ဆောက်တယ်၊ ဗုဒ္ဓရှင်တော်မြတ် ဘုရားတရားတော်ကို ပြန့်ပွားအောင် ပြောမယ် ဟောမယ်၊ ဒေသအလိုက် ဘယ်ရောက်ရောက် အဲဒီမှာ သူ့နေရာနဲ့သူ ခေါင်းဆောင်ဆိုတဲ့ လူတွေရှိတယ်။ ဒီလူတွေက လူပါး လူနပ်တွေ၊ ငါ့ဆီဝင်လာပြီး အသက်မသေ စည်းစိမ်မပျက် ဆက်လက်အမှုထမ်းလိုပါ သတဲ့၊ ငါ ဘာလုပ်ရမယ်ဆိုတာ သူတို့က လာပြောတာလေ။ မြို့ဝန်ကို မြို့ဝန်ဆက်ခန့်၊ စော်ဘွားကို စော်ဘွားပဲ ဆက်နေပါစေ၊ ငါ့ကို ဘဝရှင်မင်းတရားကြီးတဲ့၊ ဒါ သူတို့ ခေါ်တာ၊ ကဲ မလွယ်ဘူးလား။ နောက် ပြည်မြို့ကို ၃၀ ဩဂုတ် ၁၅၅၁ မှာ ငါတိုက်ယူပြန်တယ်။ ငါ့ နာမည်နဲ့ အဲဒီမြို့မှာ ကောင်းမှုတွေ အထပ်ထပ် သူတို့က လုပ်ပေးကြတယ်။ ငါကတော့ လူအင်အားနဲ့ လက်နက်အင်အားထပ်ဖြည့်ပြီး ဟံသာဝတီ (ဗဂိုး) ကို ၁၂ မတ် ၁၅၅၂ မှာ သွားတိုက်တယ်။ တဘက်ရန်သူ မင်းဆိုတဲ့လူက ဆင်စီးပြီး ထွက်လာတယ်။ သူနဲ့ ဆင်စီးချင်း တယောက်ချင်း စစ်ထိုးဝံ့မလားတဲ့။ ငါ့ဆင် ဥပေါသထက သူ့ဆင်ရဲ့ အစွယ်တွေကို ချိုးပစ်နိုင်တယ်။ အဲဒါ ပြီးတော့ ပင်လယ်ဝမှာ ဒီရေတက်တာ မင်းမြင်ဖူးတယ် မဟုတ်လား၊ ငါ့ စစ်သားတွေက သူ့မြို့တွင်းကို ဒီရေတက်သလို ရောက်သွားကြပါတယ်။ ဒါနဲ့ ဆက်တိုက် ကောင်းမှုတွေ အများကြီး လုပ်ဖြစ်တယ်။ နန်းမရှေ့မှာ ခေါင်းလောင်းဆွဲထားပြီး နစ်နာချက် တခုခုရှိသူတိုင်း အတားအဆီးမရှိ ဒီ ခေါင်းလောင်း ထိုးခွင့်ပေးထားတယ်။ (ခေါင်းလောင်းသံကြားရင် ဘာဒုက္ခ လဲလို့ မေးပြီး မဖြစ်ဖြစ်အောင် ပြဿနာကို ဖြေရှင်းပေးပါတယ်။) တိုက်ရေး ခိုက်ရေးတွေ ခေတ္တဖြစ်ဖြစ် အားလုံးရပ်ခိုင်းလိုက်တယ်။ ပြီးတော့ မိဖုရားကြီး လက်ဆွဲပြီး ၁၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၄ မှာ ငါတို့ ဘိသိက်ခံတယ်။ ငါလည်း သာသနာ့ဒါယကာကြီး ဖြစ်ပြီပေါ့။
သခင်များနှင့် အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကြီး(၁၉၃၀-၁၉၄၈)
တို့ဗမာအစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌများ
သခင်ထွန်းအုပ်
လက်နက်နိုင်ငံတော်မရှိတဲ့ ဧကရာဇ် (ခရစ်နှစ် ၁၅၅၇)
ငါ့ကို ပြောကြတယ်။ ဗုဒ္ဓကို ယုံကြည်တဲ့ ဒေသအများကြီးမှာ အုပ်ချုပ်တဲ့မင်းက ဗုဒ္ဓရဲ့ အဆုံးအမကို မနာယူကြဘူးတဲ့။ ဒီကိစ္စကို ငါ ဘယ်လိုဖြေရှင်းသလဲဆိုတော့ ငါ့မှာ ရှိသမျှ ရေအား ကြည်းအား အကုန်စုရုံးပြီး မြောက်အရပ်နဲ့ အရှေ့မြောက်အရပ်ကို ချီတက်ခဲ့တယ်။ အဝကို ၂၂ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၅ မှာ သိမ်းလိုက်နိုင်တယ်။ ငါ့ကို ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ပြီး အသတ်အဖြတ်ပဲ လုံ့လပြုနေတယ်လို့ အားလုံးက ထင်နေကြပြီ မဟုတ်လား။ အသေ အပျောက်က နည်းနိုင်သမျှ နည်းအောင် စီစဉ်ခဲ့ပါတယ်။ ငါတို့ လုပ်ရည်ကိုင်ရည် ထက်မြက် တာကို လူသိများလာတော့ မြို့တမြို့ကို ငါတို့ ချဉ်းကပ်တာနဲ့ နည်းနည်းလောက် ဟန်ရေးပြ တိုက်ခိုက်လိုက်ရုံနဲ့ (ဒါမှမဟုတ်) လုံးဝမတိုက်ရဘဲနဲ့ လက်နက်ချ အညံ့ခံကြတယ်။ ရှင်းရှင်းပြောတော့ ငါတို့ကလည်း သိပ်ပြီး ကြောက်စရာ ကောင်းလောက်အောင် အားကြီးတယ်၊ အားသာတယ် မဆိုနိုင်သလို သူတို့ကလည်း သိပ်ညံ့တယ်၊ သိပ်ဖျင်းတယ်။ တို့ စေ့စေ့ကြည့်တာကိုပဲ မခံရဲဘူးဆိုတာမျိုး မဟုတ်ပါ။ ငါက စစ်ခေါင်းဆောင်အနေနဲ့ အောင်မြင်တယ်ဆိုတဲ့ ဂုဏ်သတင်းတော့ ရှိပါရဲ့၊ သတ္တိရော၊ ဇွဲလုံ့လရော မခေဘူးလေ၊ မြို့တွေ ဝန်းကျင်က စိုက်ခင်းပျိုးခင်းတွေ ဖျက်တယ်၊ စစ်မကြာခဏ တိုက်နေရတဲ့ပေါ့။ စစ်အမြဲတိုက် နေကြရင် ငတ်သထက် ငတ်ကြမယ်၊ ဘယ်မြို့မှ တို့က အပြင်က အကြာကြီး ဝိုင်းပိတ်ဆို့ထား တာကို မခံနိုင်ပါ။ မြန်မြန် စစ်အေးစကားပြောပြီး အသနားခံလိုက်ကြတယ်။ စောစောက ပြောသလို ငါ့ကို သခင်အဖြစ် လက်ခံလိုက်ကြတယ်။ အရင်က ရတဲ့ ရာထူးဂုဏ်ထူး ဥစ္စာစီးပွား မဆုတ်ယုတ်ရင် ပြီးစတမ်းပေါ့။ ငါကလည်း ပေးတဲ့ကတိသစ္စာတည်အောင် ထိန်းပါတယ်။ စစ်အောင်သူတွေဟာ လောဘမသတ်နိုင်ဘဲ ရသမျှ နိုင်သမျှ နှိပ်စက်လုပ်ကြတဲ့ အထဲမှာ ငါမပါဘူး။ တခါက သူပုန် ရာနဲ့ထောင်နဲ့ ရှိသမျှကို ကပ်နဲ့လှောင်ပြီး အစာရေစာ မပေးဘဲ မီးတိုက်သတ်ဖို့ ထားတယ်။ ဆရာတော် သံဃာတော်တွေ ကြွလာပြီး သူတို့ ဒကာတွေကို ရွေးနှုတ်ပြီး ခေါ်သွားခွင့်လည်းပြုရော တကယ့်အကြီးအကဲ ထိပ်တန်းခေါင်းဆောင်တွေပဲ ကျန်တော့တယ်။ အဲဒီတော့ တို့မှာလည်း သတ်ရတဲ့လူ လျော့သွားတာ ကောင်းတာပေါ့။ အဝမင်း၊ အမတ်နဲ့ နောက်လိုက်တွေက ငါတို့ဆီမှာ သစ္စာရေ လာသောက်ပြီး ငါတို့ တပ်သားဖြစ်လာတော့ ငါတို့အဖို့လည်း ဆက်လက် နယ်ပယ်သိမ်းသွင်းဖို့ ခွန်အားပြည့်သွားပြန် တယ်။ ဒီလိုပဲ ပဒေသရာဇ်တိုင်းနိုင်ငံတွေမှာ လုပ်မြဲပါ။ ကုလား (ဥရောပ) ကြေးစားတပ်ကို တော့ ဒီလိုမထင်နဲ့လေ။ သူတို့ကိုလည်း သာသနာမြေကလွဲရင် ကြိုက်တာကို ကြိုက်သ လောက်ယူလို့ ခွင့်ပေးထားပါတယ်။ ငါကလည်း နေရာသစ်ကို သိမ်းပြီးရင် ကျောင်းဘုရား ပြုပြင်မယ်၊ စေတီကို ရွေးချယ်လို့ စီစဉ်မြဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီလိုနဲ့ တစတစ မွန်ဒေသ မြန်မာဒေသတွေက စေတီတွေမှာ ရွှေတဝင်းဝင်းနဲ့ ရွှေနိုင်ငံ ဖြစ်လာပါတယ်။ ရဟန်းတွေ ကလည်း ဝိနည်းတော်ကို လေးလေးစားစား လိုက်နာကျင့်သုံးတာကို တွေ့ရတယ်။ လူတွေကလည်း ဗုဒ္ဓသာသနာဝင်တွေလို့ ဆိုရလောက်အောင် အနေအထိုင် နူးညံ့သိမ်မွေ့ လာတယ်။ သူသူငါငါ စိတ်ချမ်းသာ ကိုယ်ချမ်းသာ ရှိကြပါတယ်။
သခင်များနှင့် အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကြီး(၁၉၃၀-၁၉၄၈)
တို့ဗမာအစည်းအရုံးဥက္ကဋ္ဌများ
သခင်မြ
လက်နက်နိုင်ငံတော်မရှိတဲ့ ဧကရာဇ် (ခရစ်နှစ် ၁၅၅၇)
သီရိင်္လကာမှာ ဗုဒ္ဓသာသနာ မှေးမှိန်နေတယ်လို့ ငါကြားရတော့ ရုတ်တရက် သိပ်စိတ်ထိခိုက် သွားတယ်။ ပိဋိကတ်တစုံနဲ့ ကျမ်းတတ်ဆရာတော်တချို့ကို စေလွှတ်ပါတယ်။ ဒီလို ကျမ်းတတ်ပုဂ္ဂိုလ်တွေအပြင် လက်သမားဆရာ ပန်းချီဆရာတွေလည်း ထည့်လိုက်သေး တယ်။ ဟိုမှာ ကျောင်းဆောက်ပြီး လှပတင့်တယ်အောင် ဆေးရေးရွှေချ လုပ်ခိုင်းလိုက်ပါတယ်။ လိုသမျှ ပစ္စည်းကိရိယာတွေလည်း သယ်ဆောင်သွားခိုင်းပါတယ်။ တကယ့်ကို ငါက သူတို့အပေါ်မှာ စိတ်ကောင်း စေတနာကောင်းထားကို သိအောင်၊ သူတို့ အခြေအနေကောင်း လာအောင် ဆန္ဒရှိတာကို ထင်ရှားအောင် ငါ့ဆံတော်နဲ့ မိဖုရားကြီးဆံတော်ကို ဖြတ်ပြီး တံမြက်လုပ်ပြီး စွယ်တော်တိုက်မှာ ဖုန်လှည်းဖို့ ပေးလိုက်ပါတယ်။ ငါစေလွှတ်တဲ့အဖွဲ့ဟာ အောင်ပွဲရလို့ ပြန်လာပြီး ဟိုက စွယ်တော်တုတဆူလည်း လက်ဆောင်ပေးဆက် လိုက်ပါသေး တယ်။
နေ့စဉ် ငါ့ဘာသာ ငါမေးတဲ့ မေးခွန်းကတော့ ငါဘယ်ကိုသွားပြီး ဗုဒ္ဓသာသနာ ပြုခွင့်ရမလဲဆိုတဲ့ မေးခွန်းဖြစ်ပါတယ်။ ရှမ်းများဟာ ဟိုအခါက သာသနာကို လေးစားရကောင်း မှန်း မသိသေးတာ အမှန်ပါ။ မိဖုရားကြီးကိုပါ ခေါ်ခဲ့ပြီး ငါတို့ ဖောင်တော်နဲ့ အညာကို ဆန်တယ်။ ခမ်းကြီးနားကြီး သွားတာပေါ့။ စစ်အင်္ဂါခင်းကျင်းပြီး စစ်တိုက်ဖို့လည်း ပါတယ်။ အဝကို ၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၁၅၅၆ မှာ ရောက်တယ်၊ ၈ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ ခရီးဆက်တယ်၊ ပတ္တမြားမြေဖြစ်တဲ့ မိုးမိတ်နဲ့ သီပေါက ၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ အညံ့ခံတယ်။ မိုးမိတ်ရဲ့ အနောက်မြောက်မှာ စေတီတဆူတည်ဖို့ ၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ ဘုရား အုတ်မြစ်ချတယ်။ ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ ဌာပနာတိုက်ပိတ်တယ်။ လယ်ထွက်စပါး တနှစ်တင်း ၆၀၀ ကို သာသနာ့အထောက် အပ့ံဖြစ်ဖို့ လှူတယ်။ ဘုရားတည်တယ်ဆိုတာ ကူဘုရားပါ၊ အထွက်အဝင်အတွက် ကူ လေးမျက်နှာစလုံး အသုံးပြုလို့ ရပါတယ်။ ရတနာစေတီလို့ သမုတ်ပါတယ်။ စေတီကိုရံပြီး ဘုန်းတော်ကြီး ကျောင်းလေးကျောင်း ဆောက်တယ်။ သီပေါမှာ စေတီတဆူ ထပ်ဆောက်ပါတယ်။ စော်ဘွား ကြီးရဲ့ မြေးတော်ကို ၁၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ အခမ်းအနားနဲ့ သီပေါစော်ဘွားအသစ် ခန့်တယ်။ အုပ်ချုပ်ရေးမှာ လိုအပ်သမျှကို ညွှန်ကြားမှာထားပြီး ၁၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ မိုးမိတ်က ပြန်ခဲ့တယ်။ ဧရာဝတီကို ထီးချိုင့်က ဖောင်တော်နဲ့ ၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၅၅၇ မှာ ကူးပါတယ်။ ၂၈ မတ် ၁၅၅၇ မှာ ကြည်းကြောင်း မြောက်ဘက်ကို ဆက်လက်ချီတက်လို့ မိုးညှင်းက ၂၈ မတ် ၁၅၅၇ မှာ အညံ့ခံတယ်။ မိုးကောင်းက ၂၆ မတ် ၁၅၅၇ မှာ အညံ့ခံပါတယ်။ ပဒေသရာဇ်တွေနဲ့ တွေ့တဲ့အခါ ငါလုပ်နေကျ ထုံးစံအတိုင်း သူတို့မူလနေရာ မှာပဲ စော်ဘွားပြန်ခန့်တယ်။ ဒီတော့ မိုးကောင်းစော်ဘွားလည်း ဆက်ပြီး မိုးကောင်းစော်ဘွား ဖြစ်တယ်။ အဲဒီလိုလုပ်ရတာ စွန့်လုပ်ရတာ ဖြစ်လို့ ကြားရသူတိုင်း အံ့ဩကြတယ်။ မိုးကောင်း၊ မိုးညှင်း၊ ကလေး စော်ဘွားတွေကို ဘယ်လိုအုပ်ချုပ်မှ အောင်မြင်တယ်ဆိုတာကို လမ်းညွှန် သင်ကြားပြီး ရှမ်းနယ်တွေဖြစ်တဲ့ မိုးကောင်း၊ မိုးညှင်း နဲ့ မိုးမိတ်၊ သီပေါနယ်တွေမှာ အကြီးအကဲ သေရင် အရှင်သခင်နဲ့အတူ ကျွန် ကျားမတွေ သတ်ပြီး သင်္ဂြိုဟ်တဲ့ အစဉ်အလာတခုကို တားမြစ်ပိတ်ပင်ခဲ့တယ်။ လုံးလုံးရပ်စဲစေပါတယ်။ အပြန်ခရီးကို ၉ ဧပြီ ၁၅၅၇ မှာ စတင်ထွက်ခဲ့တယ်။ ပုဂံမှာ ဝင်ပြီး ရွှေစည်းခုံကို ရွှေချတယ်။ အချိန်ပိဿာ ၂၁၀၀၀ (၇၆၆၅၀ ပေါင်) ရှိတဲ့ ကြေးခေါင်းလောင်းကို ၂၃ မေ ၁၅၅၇ မှာ သွန်းလောင်းစေတယ်။ ဧကရာဇ်ပိုင်နက်မရခင် ဧကရာဇ်ဖြစ်တဲ့ ငါဟာ အခုလို စွမ်းဆောင်ခဲ့ ပုံ ခေါင်းလောင်းမှာ ရေးသားမှတ်တမ်းတင်စေတယ်။
သခင်များနှင့် အမျိုးသားလွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုကြီး(၁၉၃၀-၁၉၄၈)
တို့ဗမာအစည်းအရုံး အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးများ
သခင်အောင်ဆန်း(ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း)
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
(၁)တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်း ပထမတွဲ တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်းပြုစုရေးအဖွဲ့
(၂)တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်း ဒုတိယတွဲ တို့ဗမာအစည်းအရုံးသမိုင်းပြုစုရေးအဖွဲ့
(၃)တို့ဗမာအစည်းအရုံးကြီး တို့ဗမာအစည်းအရုံးဌာနချုပ်
(၄)ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း၊ လူထုဒေါ်အမာ
(၅)လယ်တီပဏ္ဍိတဆရာဦးမောင်ကြီး၊ ပါရဂူ
လက်နက်နိုင်ငံတော်မရှိတဲ့ ဧကရာဇ် (ခရစ်နှစ် ၁၅၅၇)
အညွှန်း။ ။ မွန်ဘာသာနဲ့ ရေးထိုးထားတဲ့ ရွှေစည်းခုံခေါင်းလောင်းစာ။ (မွန်ကျောက်စာညွန့်ပေါင်း၊ ချစ်သိန်း ၁၉၆၅၊ စာ ၁၀၅-၁၀၈)
ကဏ္ဍ:ဒေါက်တာသန်းထွန်း ကဏ္ဍ:ဒေါက်တာသန်းထွန်းစာစု ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
မြောက်ရွာအထက်ရွာ
မြောက်ရွာအထက်ရွာ
ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး
ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး ဆိုသည်မှာ ကေအင်ယူ Karen National Union (KNU) ဖြစ်သည်။ ထိုအစည်းအရုံး၏ လက်နက်ကိုင်တပ်မှာ ယခင်ကကေအင်ဒီအို Karen National Defense Organization (KNDO) ယခု ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (KNLA) ဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရက်တစ် တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်တပ်မတော် (ဒီကေဘီအေ) Democratic Karen Buddhist Army (DKBA) သည် ကေအင်ယူမှ ၁၉၉၅ တွင် ခွဲထွက်သွားသော ကရင်လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ကေအင်ယူမှ ခွဲထွက်သွားသော နောက်ဆုံး လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းမှာ ဗိုလ်ချုပ်ထိန်မောင် ခေါင်းဆောင်သော ကေအင်အယ်လ်အေ ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ ဖြစ်သည်။လက်ရှိ KNU ဥက္ကဋ္ဌမှာ  ပဒိုစောကွယ်ထူဝင်း၊ ဒုဥက္ကဌမှာ ပဒိုစောဆဲဂေ၊အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးမှာ ပဒို စောတာဒိုမူးနှင့် တွဲဖက် အတွင်းရေးမှူး (၁) နှင့် (၂) အဖြစ် ပဒို‌ေစာသောသီဘွဲနှင့် ပဒိုစောလှထွန်း တို့ ဖြစ်သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကရင်အမျိုးသား အစည်းအရုံးအား မတရားအသင်းအဖြစ်မှ ပယ်ဖျက်ကြောင်း ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန ကြေညာခဲ့သည်။
ဒေါကလူ
ကရင်အမျိုးသားများ၏ ပထမဦးဆုံး ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် အမျိုးသားရေး အဖွဲ့အစည်းမှာဒေါကလူ ဖြစ်သည်။ ၁၈၈၁ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာ တီးသံပြာက စတင် ဖွဲ့စည်းထူထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဒေါကလူမှ ခေါင်းဆောင်များနှင့် Karen Central Advisory Board (K.C.A.B) အား ဖွဲ့စည်းလိုက်၏။ ကရင့်ဗဟိုအကြံပေး အဖွဲ့တွင် ဒေါက်တာဆာစံစီဖိုး၊ စောဘမောင်၊ စောသာဒင်တို့ ပါဝင်ခဲ့ကြ၏။ ၁၉၄၅ တွင် (K.C.A.B) အား (K.C.O) Karen Central Organization ဟူ၍ အသွင်ပြောင်းလိုက်ကြ၏။ ထိုအဖွဲ့တွင် စောသာဒင်၊ ဆရာသာထို၊ စောဘဦးကြီး ပါဝင်ကြ၏။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် (K.C.O) ကိုယ်စားအဖွဲ့တဖွဲ့သည် အင်္ဂလန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ အဖွဲ့တွင် စောဘဦးကြီး၊ စောသာဒင်၊ ဆစ်ဒနီလူနီနှင့် စောဖိုးချစ် တို့ပါဝင်ပြီး၊ သီးခြား ကရင်ပြည်နယ် ရရှိရေးအတွက် ဗြိတိသျှနှင့် ဆွေးနွေးကြသည်။ စစ်ပြီးခေတ် ကရင်အမျိုးသားများ၏ အမျိုးသားရေး လှုပ်ရှားမှုများက အရှိန်အဟုန်နှင့်……။
ကေအင်ယူ
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့မှ ၇ ရက်နေ့အထိ ပဲခူးတွင် ကေအင်ယူ မှ ကြီးမှူးပြီး ကရင်အမျိုးသား ညီလာခံတစ်ရပ်အား ကျင်းပခဲ့သည်။ ညီလာခံက အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်အား ကန့်ကွက်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကြ၏။ ပြီးလျှင် ကရင်လူဦးရေ အချိုးအစားနှင့်အညီ ကရင်အမတ်ဦးရေ သတ်မှတ်ပေးရန်၊ ကရင်အများစု နေထိုင်သည့်ဒေသများတွင် ကရင်အမျိုးသားများအတွက် သီးသန့် မဲဆန္ဒမြေ သတ်မှတ်ပေးရန်၊ ကရင်စစ်တပ် သီးသန့်ထားရှိခွင့်ပေးရန်၊ သီးခြား ကရင်ပြည်နယ် ထူထောင်ခွင့်ပေးရန် စသည့် တောင်းဆိုချက်များကို ညီလာခံက ချမှတ်ပြီး လန်ဒန်ရှိ ဒေါင်းနင်းလမ်း နေအိမ်သို့ ပေးပို့ခဲ့ကြ၏။ တောင်းဆိုချက်များကို မလိုက်လျောပါက ကေအင်ယူ အနေနှင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်မည့် တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်မည် မဟုတ်ကြောင်းနှင့် သပိတ်မှောက်မည် ဖြစ်ကြောင်းလည်း ဒေါင်းနင်းလမ်းသို့ တောင်းဆိုသည့်စာတွင် ပါရှိ၏။
ကရင်အမျိုးသားများ၏ အမျိုးသားရေး လှုပ်ရှားမှုများက ရှေ့သို့….. ရှေ့သို့ …. တိုး၍ …..။ တောင်းဆိုချက်များအား တဖက်က ဒေါင်းနင်းလမ်းသို့ ရာဇသံပို့ထားသကဲ့သို့ တဖက်တွင်လည်း ကရင်လူထုအား ချပြရှင်းပြကြသည်။
ထိုအချိန်က ထုတ်ဝေခဲ့သော သုဝဏ္ဍတိုင်း ဂျာနယ်တွင် ဒေါကလူ အဖွဲ့အစည်းကြီးအကြောင်းကို သိရှိနိုင်သည်။ ဂျာနယ်က အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွှတ်ရေး၊ မျိုးချစ်စိတ် ရှင်သန်နိုးကြားရေးတို့ ဖော်ပြ၏။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၉ ရက်နေ့တွင် တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပ၏။ မဲဆန္ဒနယ်မြေ စုစုပေါင်း ၂၅၅ နေရာ သတ်မှတ်၏။ မဲဆန္ဒနယ်များအား လူမျိုးမရွေး အထွေထွေ မဲဆန္ဒနယ်မြေများအဖြစ် ၁၈၂ နေရာ သတ်မှတ်ပြီး ရှမ်းအမျိုးသားများအတွက် ၂၆ နေရာ၊ ကရင်အမျိုးသားများအတွက် ၂၄နေရာ၊ ကချင် ၇ နေရာ၊ ချင်း ၈ နေရာ၊ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ကပြားများက ၄ နေရာ၊ ကရင်နီ ၂ နေရာနှင့် သံလွင်ခရိုင်အတွက် ၂ နေရာ ဟူ၍ သတ်မှတ်သည်။
တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲအား ကေအင်ယူ မှ မဝင်၊ သပိတ်မှောက်ကြ၏။ ၁၉၄၇ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်မှစ၍ ၇ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့သည့် ကေအင်ယူ ကရင့်အမျိုးသားညီလာခံမှ တောင်းဆိုထားခဲ့သော ကရင်လူဦးရေ အချိုးအစားနှင့်အညီ ကရင်အမတ်ဦးရေအား သတ်မှတ်ပေးရန်နှင့် ကရင်အများစု နေထိုင်သည့် ဒေသများတွင် ကရင်အမျိုးသားများအတွက် သီးသန့်မဲဆန္ဒနယ် သတ်မှတ်ပေးရန်ဟူ၍ တောင်းဆိုခဲ့ကြ၏။ တောင်းဆိုချက်အား ၁၉၄၇ ခုနှစ် မတ်လ (၃) ရက်နေ့နောက်ဆုံးထား၍ အကြောင်းပြန်ကြားပေးရန်လည်း ပါ၏။ ဒေါင်းနင်းလမ်းက မည်သို့မျှ အကြောင်း မပြန်ကြားခဲ့ပေ။ ဤအချက်ကြောင့် ကေအင်ယူ မှ တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲအား သပိတ်မှောက်ခြင်း ဖြစ်၏။
ကေအင်ဒီအို
၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် KNDO ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကရင့်အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် ဖြစ်သည်။ KNDO ၏ စစ်ဦးစီးချုပ်မှာ မန်းဘဇံဖြစ်ပြီး စစ်ဆင်ရေးမှူးနှစ်ယောက် ရှိသည်။ စောဟန်တာသာမွှေးနှင့် စောစိုင်းကေ ဖြစ်သည်။ KNDO စတင်ဖွဲ့စည်းရာတွင် ကျေးနယ်၊ မြို့နယ်၊ ခရိုင်၊ ဗဟို ဟူ၍ အဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ တစ်နိုင်ငံလုံး၌ ခရိုင်ပေါင်း ၂ဝ ထားရှိ၏။ ခရိုင်တာဝန်ခံများ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြရသည်။ လက်နက်ကိုင်တပ်သား အင်အားက ၁ဝ,ဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။
အင်းစိန်ခရိုင် တာဝန်ခံက `စကောမောလေး´ ဖြစ်ပြီး KNDO တပ်ဖွဲ့ဝင်များကို နိုင်ငံရေးသင်တန်းပေးသည်။ သင်တန်းဆရာက ဗိုလ်ကြီး စကောလေးခို ဖြစ်သည်။ သင်တန်းတွင် ကိုလိုနီခေတ်အခြေအနေ၊ ဖက်ဆစ်ဂျပန်ခေတ်ကာလ၊ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုများနှင့် ကရင်လူမျိုးများ၏ အခြေအနေများ ရှင်းလင်းပို့ချ၏။
ကေအင်ယူ၏ တောင်းဆိုချက်များ
တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဖဆပလသည် ၉၅ ဒဿမ ၃ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် အနိုင်ရခဲ့၏။ အနိုင်ရ ဖဆပလ လက်သို့ ဒေါင်းနင်းလမ်းအစိုးရက အာဏာအပ်သွားမည် ဖြစ်သည်။ နေ့ရက်များ သတ်မှတ်ကြ၏။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် ….။ ကရင်အမျိုးသားများ၏ နိုင်ငံရေးတောင်းဆိုမှုက တဆင့်တက်၍ လှုပ်ရှားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အင်းစိန်၊ ပဲခူး၊ သာယာဝတီ၊ မအူပင်၊ ပုသိမ်၊ မြောင်းမြ၊ ဟင်္သာတ၊ ဖျာပုံ၊ ဟံသာဝတီ၊ တောင်ငူ၊ သထုံ၊ ကျိုက္ခမီနှင့် ကရင်နီနယ်များ၌ ကရင်လူထု ၄ သိန်းခွဲကျော် ကြွေးကြော်သံ ၄ ရပ်ဖြင့် အသံတိတ်ဆန္ဒပြပြီး ကြသည်။
ထီးတန်ဆောင်ဘုရား
ထီးတန်ဆောင်ဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ပန်းတောင်း−ညောင်ဦးကားလမ်းမ၊ ညာဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ပုဂံပြည်မှအစ ယနေ့မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဓမ္မဝိနယ မီးတိုင်ကြီးကို စတင်ထွန်းညှိပေးခဲ့သော ရှင်အရဟံ မထေရ်မြတ်၏ ဓာတ်တော်မွေတော်တို့အား ဌာပနာတည်ထားသည့် စေတီဖြစ်သည်။ စေတီမှာ ပုဂံခေတ်လက်ရာ ဖြစ်သည်။
ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး
ကေအင်ယူ၏ တောင်းဆိုချက်များ
``ကရင် တစ်ကျပ် …. ဗမာတစ်ကျပ် …. ချက်ချင်းပြ´´
ထီးတန်ဆောင်ဘုရား
ရှင်အရဟံသည် ၄၁၉-ခုနှစ်၊ သာသနာသက္ကရာဇ် ၁၆၀၁-ခု မတိုင်မီက ဦးစွာရောက်လာပြီးနောက် အရှင်ဉာဏ၊ အရှင်အာနန္ဒာ၊ အရှင်သီလဗုဒ္ဓိ စသော မထေရ်မြတ်တို့နှင့်အတူ သာသနာပြုခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာ၊ စောလူး၊ ကျန်စစ်သား၊ အလောင်းစည်သူမင်း (၄)ဆက် အထိ နှစ်ပေါင်း(၅၀)ကျော်မျှ သာသနာပြုခဲ့သော ရဟန္တာမြတ်ဖြစ်သည်။
ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး
ကေအင်ယူ၏ တောင်းဆိုချက်များ
``လူမျိုးရေး အဓိကရုဏ်း …. အလိုမရှိ´´
ထီးတန်ဆောင်ဘုရား
အလောင်းစည်သူမင်းကြီး နန်းစံသက် နှစ်နှစ်မြောက်၊ ကောဇာ(၄၅၅၃)၊ သာသနာ(၁၆၃၇)ခု သက်တော် (၈၁)နှစ်တွင် ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုသည်။ အရှင်မြတ်၏ အန္တိမဈာပနကို တုရင်တောင်ခြေ တောင်ပရွာ အနောက်မြောက်ဘက် ထီးတန်ဆောင် စေတီတည်ရာတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထီးတန်ဆောင်ဘုရားအား ထီးတန်ဆောင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘုရားထီးဆောင်း ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်တွင်ကြသည်။
ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး
ကေအင်ယူ၏ တောင်းဆိုချက်များ
`` ပြည်တွင်းစစ် …. အလိုမရှိ´´
ထီးတန်ဆောင်ဘုရား
ရှင်အရဟံသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဟူသော ထီးကြီးဖြင့် လေမိုးတို့ မစွတ်စိုရအောင် တစ်နိုင်ငံလုံးအား မိုးကာပေးခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်မြတ်ဖြစ်သည့် ဗုဒ္ဓ၏ ဓမ္မဝိနယ မီးတိုင်ဖြင့် အမှောင်ကိုခွင်း၍ အလင်းကို ဆောင်ခဲ့သူ သာသနာ့ အာဇာနည်တစ်ပါးလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် စေတီတော်မြတ်အား ထီးတန်ဆောင်း ဖြစ်စေ၊ ထီးတန်ဆောင် ဘွဲ့တော် (၂)မျိုးစလုံး သင့်မြတ်ကြောင်း ပုဂံရှေးဟောင်းသုတေသန အရာရှိ ဦးဗိုကေ(ဗြဟ္ဗစာရီ မွန်ဗိုကေ)က ပြောသွားခဲ့ဖူးပေသည်။
ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး
ကေအင်ယူ၏ တောင်းဆိုချက်များ
ကြွေးကြော်သံများက ကရင်အမျိုးသားများရှိသည့် နေရာတိုင်း၌ ဝေစီ၍နေ၏။ လမ်းမများတွင်မူ …. ဆန္ဒပြသူများက လှိုင်းလုံးကြီးများသဖွယ်….။KNU က ကြွေးကြော်၍ တောင်းဆိုသည်။ ဖဆပလ အစိုးရက မလိုက်လျော….။ အခြေအနေက ရွေးလမ်းမဲ့နေ၏။
လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး၏ အစ
ကရင့်အမျိုးသားများ၏ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး စ၏။ ထိုစဉ်က …..သမိုင်း၊ ခဝဲခြံနှင့် အင်းစိန်တို့၌ လက်နက်ကိုင်တပ်များ ဖြန့်ထားမှု အခြေအနေကား….. အင်းစိန်မြို့နှင့် သမိုင်းလမ်းဆုံတွင် ဖဆပလအစိုးရ၏ လက်နက်ကိုင်တပ်သား ၂ဝဝဝ ခန့် ချထား၏။ ရည်ရွယ်ချက်က …. ထိုဒေသရှိ KNDO နှင့် ကရင်အမျိုးသား လက်နက်ကိုင် တပ်များထံမှ လက်နက်သိမ်းရန် ဖြစ်သည်။ ကြို့ကုန်းတွင် KNDO နှင့် ဗိုလ်ကြီး သာအေးကျော်၏ U.M.P တပ်ဖွဲ့အင်အား ၂ဝဝ ကျော်ခန့် ရှိသည်။ မင်္ဂလာဒုံတွင်မူ တပ်မတော် အမြောက်တပ်မှ ဗိုလ်မှူးအောင်စိန် ဦးစီးသည့် ကရင့်လက်နက်ကိုင်တပ်ခွဲ နှစ်ခွဲ ရှိ၏။ ပြီးလျှင် … ကရင်ရိုင်ဖယ်တပ်ရင်း ၂ မှ တပ်စုတစုသည်လည်း သမိုင်းတွင် ရောက်ရှိနေ၏။
ပထမဆုံးတိုက်ပွဲ
၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃၁ ရက်နေ့ နံနက် ၆ နာရီမျှ ရှိမည်။ သမိုင်းလမ်းဆုံ၌ ဖဆပလအစိုးရ၏ လက်နက်ကိုင်တပ် စစ်ရဲတပ်ရင်း ၂၁ က သမိုင်းခဝဲခြံရှိ KNDO တပ်များကို စတင်တိုက်၏။ KNDO များကလည်း ပြန်၍ ခုခံ၏။ တိုက်ပွဲက ပြင်းထန်သည်။ ထိုသတင်းအား မင်္ဂလာဒုံရှိ ဗိုလ်မှူးအောင်စိန် ကြားသိပြီး သူနှင့်အတူ သူ ဦးစီးသည့် အမြောက်တပ် တစ်တပ်လုံး အင်းစိန်သို့ ချီတက်ခဲ့ပြီး KNDO များနှင့် ပူးပေါင်းလိုက်ကြသည်။
တောခိုကြပြီ
ဖဆပလအစိုးရက စစ်ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ် စမစ်ဒွန်း အပါအဝင် ကရင်အမျိုးသား အရာရှိကြီးများအား ရာထူးမှ ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီးနောက်၊ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းသည် စစ်ဦးစီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့၏။ ဦးစီးချုပ်အသစ်က ကရင်ရိုင်ဖယ် တပ်ရင်းများအား လက်နက်သိမ်း၏။ ကရင်အမျိုးသားများက အသိမ်းမခံ….။ ကရင်ရိုင်ဖယ် တပ်ရင်း (၁)၊ တပ်ရင်း (၂) တို့ တောခိုကြ၏။ ကရင့်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တိုက်ပွဲတွင် ပါဝင်ပူးပေါင်းလိုက်ကြ၏။ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းက သ.န.က (၅)ကို ရခိုင်မှ လေယာဉ်ဖြင့် ပြန်ခေါ်ပြီး အင်းစိန်စစ်မျက်နှာသို့ ပို့၏။
အင်းစိန်တိုက်ပွဲက ပြင်းထန်သည်။ နေ့နေ့ညည သေနတ်သံ၊ ယမ်းပေါက်ကွဲသံတို့နှင့် ဆူဆူညံညံ….။ မီးခိုးလုံးကြီးများက ကောင်းကင်တွင် အလိမ့်လိမ့်….။
ကျိုက်ကလား….။ ခဝဲခြံ၊ စော်ဘွားကြီးကုန်း စစ်မျက်နှာ…။ ထိုမှ…စောဘင်ဆင်ခြံ….။ ကျမ်းစာသင်ကျောင်း….။ ဦးစက္ကိန်ကျောင်း….။ ပြီးလျှင်…. မင်းဓမ္မတောင်ကုန်း….။ နွားထိုးကုန်း….။ တရုတ်သချိုင်း….။ ပွိုင့် ၁၁၂ အိမ်နီကြီး တောင်ကုန်း…။ စစ်မျက်နှာတိုင်း၌ နှစ်ဖက် အကျအဆုံးများ၏။ ပေးဆပ်ကြရမှုများက အသွေး၊ အသား၊ အသက်များ….။ ဤသည်မှာ နှစ်(၆ဝ)ကျော် ကြာနေသည့် စစ်ပွဲကြီး ၏အစပထမ….။ ။
အရှုံး၏အစ
အင်းစိန်မှ သူတို့ ဆုတ်ခဲ့ကြ၏။ အင်းစိန်တိုက်ပွဲက သူတို့အတွက် ပထမဆုံးတိုက်ပွဲ….။ ပထမဆုံး အတွေ့အကြုံ…။ အင်းစိန်မှ ဆုတ်ခဲ့ပြီးနောက်…ကြာအင်းဇောင်းတွင် KNU ခေါင်းဆောင်များ အစည်းအဝေး ထိုင်ကြ၏။ တာဝန်ခွဲဝေကြ၏။ စောဘဦးကြီးနှင့် ဗိုလ်ချုပ်စိုင်းကေတို့က အရှေ့တိုင်းနှင့် တောင်ငူခရိုင်သို့ သွားမည်။ မန်းဘဇံနှင့် စောဟန်တာသားမွှေးက ဧရာဝတီတိုင်း (မြစ်ဝကျွန်းပေါ်)သို့ သွားကြရမည်။
ထိုစဉ်က… မန်းဘဇံသည် ကရင့်တော်လှန်ရေးကြီးအတွက် လမ်းစဉ်သစ်နှင့် လုပ်ငန်းစဉ်တို့အား ရှာဖွေနေစဉ်ကာလ ဖြစ်သည်။ အင်းစိန်မှ ဆုတ်ခဲ့ရပြီးနောက်တွင် ကရင့်တော်လှန်ရေးက တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်လာသည်ဟု ဆိုရမည်။ CAS (K) ဟုခေါ်သည့် Civil Affair Service (Kawthoolei) အုပ်ချုပ်ရေးမျိုးနှင့် ဆက်၍ မဖြစ်နိုင်တော့….။ CAS (K) အုပ်ချုပ်ရေးက တဗိုလ်တမင်း ဆန်လာစေပြီး ညီညွှတ်မှုကို ထိခိုက်လာစေ၏။
တော်လှန်ရေး သဘောတရားများ
အရှေ့တိုင်းတွင် စောဘဦးကြီးက ကျဆုံးခဲ့ပြီ။ ခေါင်းဆောင်မှု၌ မန်းဘဇံနှင့် စောဟန်တာသာမွှေးသာ ရှိတော့၏။ ဤတွင် မန်းဘဇံနှင့် စောဟန်တာသားမွှေး တိုင်ပင်ကြရပြီ။ စဉ်းစားကြရပြီ။ ရှေ့အတွက် ….ဘယ်လိုလမ်းစဉ်နှင့် ဆက်မည်နည်း….။ လေ့လာကြ၏။ တရုတ်ပြည်သစ်၏ တော်လှန်ရေးကြီးကလည်း အောင်ပွဲခံထားသည်မှာ ပူပူနွေးနွေးပင် ရှိသေး၏။ `မော်စီတုန်း´၏ တရုတ်ပြည် တော်လှန်ရေးကို သူတို့ လေ့လာကြ၏။ စာစောင်များ ဖတ်ကြ၏။ သဘောတရားရေးများ လေ့လာကြ၏။ မော်စီတုန်း၏ အတွေးအခေါ်…. မက်စ်၊ လီနင်ဝါဒ ….တို့ကို ဖတ်ကြ၊ မှတ်ကြ၊ တွေးခေါ်ကြ၏။ ထိုထိုသော သဘောတရားများမှ ကရင့်လူအဖွဲ့အစည်းနှင့် ကိုက်ညီမည့် သဘောတရား ထုတ်ကြ၏။ ကရင့်တော်လှန်ရေးအတွက် လမ်းစဉ် ကြံဆကြ၏။
KPLA တပ်ရင်း (၁) ၏ တပ်ရင်းမှူးက ဗိုလ်ချုပ်မြမောင် ဖြစ်သည်။ တပ်ခွဲ (၁) တပ်ခွဲမှူးက ဗိုလ်တင်ဦး (ယခုကွယ်လွန်၊ KNU ဒူးပလာယာခရိုင် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဖူးတာအဲ့) ဖြစ်သည်။ ခွဲနှစ်ခွဲမှူးက ဗိုလ်ကြီးစလွယ် ဖြစ်၏။
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း
၁၉၆၉ ခုနှစ်…..ဆောင်းနှောင်းနွေဦး…..။
ထိုစဉ်က…. မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း တပ်မဟာ (၃) ၏ တပ်မဟာမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်သောင်း ဖြစ်သည်။ သူ၏ တပ်မဟာတွင် …. တပ်ရင်း (၆)၊ တပ်ရင်း(၇) နှင့် KPLA တပ်ရင်း (၂) ရှိ၏။ တပ်မတော်က မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းအား ဝိုင်းပတ်ပိတ်ဆို့၍ ဖြတ်လေးဖြတ်၊ ဖြတ်၏။ လူထုနှင့် ကရင့်တော်လှန်ရေးသမားများအား အဆက်အသွယ်ပြတ်အောင် ဖြတ်၏။ လူထုမှာလည်း မသက်သာ….။ အထိနာ၏။ ထိုစဉ်က …. သူ၏ တပ်မဟာရုံးသည် မြောင်းမြမြို့နယ်အတွင်းရှိ သိလ္လာတွင် အခြေပြုထား၏။ ရန်သူ၏ စစ်ရေးအခြေအနေအရ … သိလ္လာဂွင်အား ပိတ်ဆို့၍ ပိုက်စိတ်တိုက် စစ်ဆင်ရေး ဆင်လိမ့်မည်။ ဤအတွက် ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်သောင်းက …. ကေအင်ယူ နှင့် KNUP ပါတီကော်မတီဝင်များအား ခေါ်၍ ဆွေးနွေး၏။ ဒေသခံတပ်မှူးအချို့က မထွက်ချင်….။ ပြောက်ကျားစစ်နှင့် ဒီဒေသအတွင်းမှာပင် နေပြီး ရန်သူအား ခုခံချင်ကြ၏။ တပ်ရင်းမှူးကိုလည်း သူပြော၏။ သို့နှင့်…. ဗိုလ်မှူးချုပ်ကျော်သောင်းကသူ၏ တပ်မဟာရုံး စစ်ကြောင်းအား အင်အားထပ်ဖြည့်ပြီး မြောင်းမြမြို့နယ် သိလ္လာမှ ဝါးခယ်မမြို့နယ်ဘက်သို့ ကူးကြ၏။ တပ်မတော်မှ ဝိုင်းပတ်၍ ပိတ်ထားသည်အား တိုက်ပြီး ဖောက်ထွက်ကြရခြင်း ဖြစ်သည်။ ရဲဘော် (၆)ယောက် ကျကျန်ရစ်ခဲ့၏။ အလောင်းပင် ပြန်၍မကောက်နိုင်ခဲ့….။
အရှေ့တိုင်း ပဲခူးရိုးမ
ထိုစဉ်က …. အရှေ့တိုင်း ပဲခူးရိုးမတွင် ဗိုလ်ချုပ်စောဘိုမြ၊ ဗိုလ်ချုပ်ရွှေဆိုင်း၊ ဗိုလ်မှူးကြီး ကစယ်ဒိုနှင့် ဖဒိုသာပြည့်က KNUP မှ ခွဲထွက်သွားကြပြီး၊ ကရင့်အမျိုးသား လက်နက်ကိုင် တိုက်ပွဲအား သီးခြားဆောင်ရွက်၍ နေကြ၏။ KNUP ခေါင်းဆောင်မှုအတွင်း၌လည်း KNUP အား အလုပ်သမားပါတီအဖြစ် တည်ထောင်လိုသည့် ဗိုလ်ချုပ် စောကျော်မြသန်း အစုနှင့် အမျိုးသားရေးပါတီအဖြစ်နှင့် ဒုတိယလမ်းစဉ်အတိုင်း ချီတက်လိုသည့် မန်းဘဇံ အစုအကြား သဘောတရားရေးအရ ငြင်းခုံနေကြသည့် အချိန်ဖြစ်သည်။ ကရင့်အမျိုးသား အင်အားစုများအကြား ညီညွှတ်ရေးက ပြိုကွဲလျက်ရှိသည်။ ဘုံရန်သူအား စုပေါင်းတိုက်နိုင်သည့် ညီညွှတ်သည့် ကရင့်အမျိုးသား အင်အားစု တည်ဆောက်ရန်လိုနေချိန် ဖြစ်သည်။ ဤအတွက် KNLC နှင့် KNUP တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန်လိုကြောင်း နှစ်ဖက် စလုံးမှ သဘောပေါက် နားလည်ကြ၏။
မန်းဘဇံနှင့် ဗိုလ်ချုပ်စောဘိုမြတို့ ` ခိုမူဒဲ´တွင် ပထမဦးစွာ တွေ့ဆုံကြ၏။ ညီညွှတ်ရေးအတွက် ဆွေးနွေးကြ၏။ သဘောတူညီချက်က မရသေး….။ ထပ်တွေ့ကြ၏။ `မူသယ်´၊ ` သွေးဘိုးထာ´၊ ` ပယ်ကောခီး´ ရွာများတွင် ဒုတိယအကြိမ် တွေ့ဆုံ၍ ဆွေးနွေးကြပြန်သည်။ ညီညွှတ်ရေးအတွက် လမ်းစက ပေါ်ပြီ။
နောက်ဆုံးအကြိမ်` ထိုဒိုပလော´ တွင် တွေ့ဆုံကြပြန်၏။ KNUP မှ မန်းဘဇံ၊ ဗိုလ်သန်းအောင် (KNU ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ကွယ်လွန်) ဗိုလ်မောင်မောင် (KNU တွဲဘက်အတွင်းရေးမှူး (၁) ကွယ်လွန်)၊ ပဒိုဘသင် (KNU ဥက္ကဋ္ဌ ကွယ်လွန်)၊ ပဒိုဂေဒွဲနှင့် ပဒို ဘောယူဖော် တက်ရောက်ကြ၏။
ကရင့်အမျိုးသား အစည်းအရုံးဖွဲ့စည်းခြင်း
ညီညွှတ်ရေးအတွက် သဘောတူညီချက်များ ဆုံးဖြတ်နိုင်ခဲ့ကြ၏။ ဗိုလ်ချုပ်စောဘိုမြက သူ ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းထားသည့် KNLC အား ဖျက်သိမ်းမည်။ မန်းဘဇံနှင့် ခေါင်းဆောင်များက KNUP မှ နုတ်ထွက်ကြမည်။ ပြီးလျှင် …. KNUF ဖွဲ့စည်းကြမည်။ KNUF ဟူသည်ကား…. ကရင့်အမျိုးသား ညီညွှတ်ရေးတပ်ဦး….။ လက်နက်ကိုင်တပ်ကိုမူ KNLA ဟူ၍သာ ဖွဲ့စည်းထားရှိသွားမည်။ မကြာမီ…. KNUF အား ဖျက်သိမ်းပြီး KNU ကရင့်အမျိုးသား အစည်းအရုံးဟူ၍ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းလိုက်ကြ၏။
တပ်မတော်၏ထိုးစစ်ကြီးများ
တပ်မတော်၏ စစ်ရေးအရ ထိုးစစ်ကြီးများ ဆင်လာမှုက ဆက်တိုက်ပင်….။ ရွှေလင်းယုန် စစ်ဆင်ရေး၊ မိုးဟိန်း စစ်ဆင်ရေးများ ချမှတ်ပြီး မြစ်ဝကျွန်းပေါ်အား ထိုးစစ်ဆင်၏။ ရွှေလင်းယုန်အဆင့် ၁.၂.၃.၄.၅.၆ ……။ မိုးဟိန်းအဆင့် ၁.၂.၃…..။ ရန်သူ၏ ဖြတ်လေးဖြတ်ကြောင့်လည်း သူတို့သည် လူထုနှင့် အဆက်မရ….။ နောက်ဆုံး …. ကေအင်ယူတို့ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းမှ ဆုတ်ကြရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြရသည်။ သူတို့အဖွဲ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မြမောင်လည်း ပါ၏။ အင်အားက ၁ဝဝ ကျော်မည်။ ရဲမေ ၃-၄ ယောက်လည်း ပါ၏။
မြစ်ဝကျွန်းပေါ်မှသည် …. ပဲခူးရိုးမသို့
လှိုင်မြစ်ကို ကူးကြ၏။ “ည” တွင် ကူးကြရခြင်း ဖြစ်သည်။ လှိုင်မြစ်ကို ကူးကြရပြီးနောက် တောလမ်းအတိုင်း ဆက်၍ ချီကြသည်။ နေထွက်လာပြီဆိုလျှင် … နားကြ၏၊ အိပ်ကြ၏။ တောထဲ၌ပုန်း၍ အိပ်ကြရခြင်း ဖြစ်သည်။ ခရီးက လူမြင်ခံ၍ မဖြစ် …..။ သတင်းလုံခြုံမှုအား မျက်လုံးအိမ်သဖွယ် ထိန်းသိမ်းထားကြရသည်။ ည ရောက်လျှင် ခရီးထွက်။ နေ့ဆိုလျှင် …. အနားယူအိပ်စက်ကြနှင့် …… ၃ ရက်ခန့်ချီခဲ့ရာ … “အမလွတ်” ရွာသို့ ရောက်သည်။ “အမလွတ်” ရွာတွင်ပင် သူတို့ နားကြ၏။ လူထုက ကောင်း၏။ သူတို့ကို ဝက်ပေါ်၍ ကျွေး၏။ ၃ ရက်လုံးလုံး ထမင်းမစားခဲ့ရ။ လမ်းတွင် အငတ်ငတ်အပြတ်ပြတ်နှင့် လာခဲ့ကြရသည်။ “အမလွတ်” ရွာတွင် သူတို့ ၂ ရက်မျှ နားကြ၏။ အမလွတ်ရွာက မျှော်၍ကြည့်လျှင် ပဲခူးရိုးမကြီးကို မြင်ရ၏။ ည …. ညတွင်မူ သာယာဝတီ၊ သုံးဆယ်ဘက်မှ မီးရောင်များ မြင်ရ၏။ နောက်တနေ့ ညတွင် သူတို့ “အမလွတ်” မှ ထွက်ကြ၏။ “အမလွတ်” ရွာမှ ထွက်ခဲ့ပြီးနောက် သူတို့ ပြည်-ရန်ကုန် ရထားလမ်းနှင့် ကားလမ်းကို ကူးကြ၏။ ရထားလမ်းနှင့် ကားလမ်းက မျဉ်းပြိုင် ….။ ကားလမ်းနှင့် ရထားလမ်းအား သူတို့ သတိထား၍ ကူးကြရ၏။ သူ့အဖွဲ့ကို အရင်ကူးစေ၏။ ပြီးလျှင် ….. ဗိုလ်မှူးမောင်ချစ်၊ ဗိုလ်မှူးမြရင်…..၊ ဗိုလ်မှူးမြသိန်း….၊ ဗိုလ်ချူပ်မြမောင်….။ လမ်း၏ တဖက်တွင် ကိုင်းတောကြီး ရှိသည်။ ကိုင်းတောကြီးအတွင်း ကိုယ့်လူကိုယ် စစ်ကြရ၏။ လူစုံမှ သူတို့ ဆက်ထွက်ကြ၏။ ကိုင်းတောအတွင်းမှ သူတို့ တိုးထွက်ခဲ့ကြပြီးနောက် …. လယ်ကွင်းပြင်ကြီးအတွင်း ရောက်၏။ ကွင်းပြင်ကြီးက တမျှော်တခေါ် …. ကျယ်ပြန့်လှ၏။ ဤခရီး ဆုံးလျှင်မူ ….. အရှေ့တွင် ပဲခူးရိုးမ ….။
ပဲခူးရိုးမတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သောင်းက ပဲခူးရိုးမတိုင်း ၏ စစ်ဆင်ရေးမှူး တာဝန်ယူရ၏။ တဖက်တွင်လည်း နိုင်ငံရေးသင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ပြီး နိုင်ငံရေးသင်တန်းများ ပို့ချရသည်။ ယခင် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း တွင် ရှိစဉ်ကလည်း ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သောင်းသည် နိုင်ငံရေးသင်တန်းများ ပို့ချပေးခဲ့ရ၏။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်း ခရိုင်အမှတ် (၂) နှင့် အမှတ် (၃) တို့တွင် ပို့ချခဲ့၏။ ခရိုင်အမှတ် (၂) က မြောင်းမြခရိုင်ဖြစ်ပြီး၊ အမှတ် (၃) ခရိုင်က ဟံသာဝတီခရိုင် ဖြစ်၏။ နိုင်ငံရေးမှူးတာဝန်နှင့် နိုင်ငံရေးသင်တန်းများ ပို့ချရသည့် တာဝန်များ ရှိလာသည့်အတွက် ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သောင်းသည် နိုင်ငံရေးစာပေများအား လေ့လာဆည်းပူးရ၏။ နိုင်ငံရေးတွင်မူ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သောင်း၏ လက်ဦးခေါင်းကိုင် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးက မန်းဘဇံဖြစ်၏။ သင်တန်းတွင် …. မန်းဘဇံ၏ ကရင်တော်လှန်ရေး သင်ကြားချက်…။ ကွန်မြူနစ်မူဝါဒ ကြေညာချက်စာတမ်း …. စသည့် ဘာသာရပ်များကိုလည်း ထည့်၍ သင်ကြားပို့ချ၏။ ပဲခူးရိုးမတွင် နိုင်ငံရေးသင်တန်းများကို “တောင်ညိုစခန်း” တွင် ဖွင့်လှစ်၏။
အထူးစစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်
ပဲခူးရိုးမ တောင်ပေါ်တွင် ရွာပေါင်း (၃ဝ)မျှ ရှိ၏။ ဖြူးချောင်းဖျားတွင် တောင်ပေါ်ရွာ (၇)ရွာ၊ ရဲနွယ်ချောင်းဖျားတွင်က တောင်ပေါ်ရွာ (၁၄)ရွာ၊ ပဲခူးချောင်းဖျားတွင် တောင်ပေါ်ရွာ (၉)ရွာ ရှိကြ၏။ ထိုရွာများကို တောင်ပေါ်မှ မြေပြန့်သို့ အတင်းအဓမ္မ ရွာလုံးကျွတ် ပြောင်းရွှေ့စေ၏။ တောင်ခြေရှိ ရွာများမှ လူထုကိုလည်း တောင်ပေါ်သို့ တက်ခွင့်မပြု….။ တင်းတင်းကျပ်ကျပ် တားမြစ်၏။ ပဲခူးရိုးမကြီးက သီးသန့် ကန့်သတ်နယ်မြေဖြစ်၍ နေသည်။ ဤတွင် …. “အောင်စိုးမိုး” စစ်ဆင်ရေး စတင်၏။ ပဲခူးရိုးမခုခံစစ်၌ အမျိုးသမီး ရဲမေများသည်လည်း ရွတ်ရွတ်ချွံချွံ …. ရဲရဲဝံ့ဝံ့နှင့် တိုက်ပွဲဝင်ကြ၏။ KNUP မှ နမ့်ကျင်ရွှေ (ယခုကွယ်လွန်၊ ပဒိုမန်းရှာ၏ ဇနီး) BCP မှ (ဒေါ်) ညို (သခင်ချစ်သမီး)၊ (ဒေါ်)ခင်စိုးဝင်းနှင့် နန်းတင်ရွှေမှာ နာမည်ကြီး အမျိုးသမီး တိုက်ခိုက်ရေးမှူးများ ဖြစ်သည်။
ရှိုးလူ ကွန်ဂရက်
၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် မန်းဘဇံ ဦးဆောင်ပြီး “ရှိုးလူ” ကွန်ဂရက်ကို ကျင်းပခဲ့၏။ “ရှိုးလူ” ကွန်ကရက်မှ ညီညွှတ်ရေး သဘောထားများ ချမှတ်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ပဲခူးရိုးမနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တိုင်းတွင် အခြေပြုရှိနေကြသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကော်ထူး (ဗိုလ်ချုပ်ကျော်မြသန်း) ခေါင်းဆောင်သည့် KNUP နှင့် KNU ပေါင်းစည်းရေးအတွက် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ တပ်မတော်သည် “အောင်စိုးမိုး” စစ်ဆင်ရေးကို အရှိန်မြှင့်၍ တိုက်၏။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် မေလ ၁၅ ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီခန့်တွင် BCP(ဗကပ) ဥက္ကဋ္ဌ သခင်ဇင်နှင့် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး သခင်ချစ်တို့ တိုက်ပွဲအတွင်း သူရဲကောင်း ပီသစွာနှင့် ကျဆုံးခဲ့၏။ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်အတွင်းရှိ “ဖွတ်ကျား” ချောင်းအနီး တိုက်ပွဲတွင် ဖြစ်သည်။ ဖွတ်ကျားချောင်းက ရဲနွယ်ချောင်းအတွင်း စီးဝင်သည့် ချောင်းလက်တက်တစ်ခု ….။
ပဲခူးရိုးမမှ ဆုတ်ခွာခြင်း
၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် သူတို့ ပဲခူးရိုးမမှ ဆုတ်ခဲ့ကြရ၏။ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သောင်းနှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်မြမောင်လည်း ပါ၏။ အခြား KNUP မှ ခေါင်းဆောင်များလည်း ပါသည်။ သူတို့သည် …. ပဲခူးရိုးမမှ ဖာပွန်ခရိုင်ဘက်သို့ ဆုတ်လာကြသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်ကတည်းမှ တရုတ်ပြည်သို့သွားသည့် ဆရာကြီး စကောလယ်တောတို့၏ မြောက်ပိုင်းချီ အဖွဲ့သည်လည်း ပြန်ရောက်လာကြပြီး ဖာပွန်ခရိုင် “ ဒူးဒါးဂေး” ရွာတွင် ပဲခူးရိုးမမှ ဆုတ်လာကြသည့် သူတို့အဖွဲ့နှင့် ဆုံကြ၏။ KNUP ခေါင်းဆောင်များ၊ “ဒူးဒါးဂေး” ရွာတွင်ပင် ပါတီကွန်ဂရက်ကို ကျင်းပရန် စီစဉ်ကြသည်။ ဤကွန်ဂရက်က KNUP ၏ ဆဋ္ဌမမြောက် ကွန်ဂရက်ဖြစ်သည်။ ပြီးလျှင် …. KNUP ၏ နောက်ဆုံးသော ကွန်ဂရက်လည်း ဖြစ်သည်။ ဤကွန်ဂရက်တွင် အမျိုးသား စည်းလုံးညီညွှတ်ရေးအတွက် KNUP ကို ဖျက်သိမ်းပြီး၊ KNU အတွင်း၌ တပေါင်းတစည်းတည်း ပူးပေါင်း၍ ကရင့်အမျိုးသားရေးကို လုပ်ဆောင်ကြရန် ဆွေးနွေးကြ၏။ KNUP ဖျက်သိမ်းရေးကို သဘောမတူသူတို့ အချို့ရှိ၏။ သို့သော် …. ကွန်ဂရက်တွင်မူ အများစုက ဆန္ဒပြုသဖြင့် ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြ၏။
`ဒူးဒါးဂေး´ ကွန်ဂရက်ပြီးသည့်နောက် ….. ဗိုလ်ချုပ်မြမောင်နှင့်အတူ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သောင်းသည် `မာနယ်ပလော´ သို့ တက်ခဲ့၏။ `မာနယ်ပလော´ မှသည် ကရင့်တော်လှန်ရေးခရီး … ဆက်၍ ချီမည်။ မာနယ်ပလောသို့ ရောက်ပြီးနောက် ….. ရှေ့တန်းခံကတုတ်တခုဖြစ်သည့် `ဝမ်းခခံတပ်´ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သောင်းသည် KNLA အထူးတပ်ရင်း(၁ဝ၁)၏ အကြံပေးအရာရှိအဖြစ်ဖြင့် ရဲဘော်များနှင့်အတူနေ၍ ခုခံစစ် ဆင်နွှဲ၏။ တဖက်တွင်မူ KNU ၏ ဗဟိုကော်မတီဝင်တစ်ဦးအဖြစ်နှင့် နိုင်ငံရေးစည်းရုံးရေး တာဝန်များ ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် KNU ၏ (၁ဝ)ကြိမ်မြောက် ကွန်ဂရက်ကို `မာနယ်ပလော´တွင် ပြုလုပ်၏။ ကွန်ဂရက်မှ ကရင့်အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးတပ်မတော် (KNDO) ၏ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သောင်းကို တာဝန်ပေးသည်။ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သောင်းဦးစီးကွပ်ကဲရသည့် KNDO တပ်ရင်းများက KNU ၏ ခရိုင်တိုင်းတွင် တပ်ရင်း တရင်းစီ ရှိကြ၏။
ကျရှုံးခြင်း
၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် `ဝမ်းခစခန်း´ ကျ၏။ ဝမ်းခကျပြီးသည့်နောက် သူသည် ဒူးပလာယာခရိုင်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့၏။ KNDO ၏ စစ်ဦးစီးချုပ်တာဝန်များအား တက်ကြွထက်သန်စွာ ထမ်းဆောင်ဆဲ….။ စခန်းသစ်နှင့် ဒူးပလာယာခရိုင်၏ အခြေခံစခန်းများ ကျခဲ့ရပြီးသည့်နောက်တွင်မူ ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သောင်းသည် နို့ဖိုးဒုက္ခသည်စခန်းရှိ နေအိမ်တွင် မိသားစုနှင့် အနေများလာ၏။၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကျော်သောင်းသည် KNDO စစ်ဦးစီးချုပ်တာဝန်မှ အနားယူလိုက်ရ၏။ ပြီးလျှင် ….. KNDO စစ်ဦးစီးချုပ်နေရာကို သူ၏ ဒု-စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သူ ဗိုလ်မှူးချုပ် မန်းကျော်ဖေသို့ လွှဲပေးခဲ့၏။ ထိုသို့ဖြင့် KNDO စစ်ဦးစီးချုပ်သစ်မှာ ဗိုလ်မှူးချုပ် မန်းကျော်ဖေဖြစ်လာသည်။ မြန်မာစစ်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ် ရပ်စဲခြင်း မရှိသေးသည့် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) သည် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ မာနယ်ပလော ဌာနချုပ် ကို လက်လွှတ်ရပြီး နောက်ပိုင်း တဖြည်းဖြည်း အင်အား လျော့နည်းလာသည်။ ပြီးခဲ့သည့် နှစ်များအတွင်း KNU ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်စောဘိုမြ ကွယ်လွန်ခြင်း၊ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဖဒိုမန်းရှာ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် လုပ်ကြံခံရခြင်းတို့နှင့်အတူ KNU၏ ထိန်းချုပ် နယ်မြေ အများအပြား ဆုံးရှုံးခြင်း၊ အောက်ခြေတပ်တချို့ စစ်အစိုးရနှင့် သွားရောက် ပူးပေါင်းခြင်းတို့ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ မြန်မာစစ်အစိုးရနှင့် အပစ်အခတ် ရပ်စဲရေး ဆွေးနွေးပွဲများ အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှု မရခဲ့ပေ။ KNU သည် ပြည်ပရောက် အတိုက်အခံများနှင့် ရင်းနှီးမှုအရှိဆုံးသော တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး KNU သည် ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့် ရရှိရေးအတွက် မြန်မာအစိုးရ အဆက်ဆက်ကို လက်နက်ကိုင်တော်လှန်နေသည်မှာ ရာစုနှစ်တစ်ဝက်ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။ တိုက်ပွဲများကြောင့် ထိုင်း-မြန်မာ နယ်စပ်ရှိ ဒုက္ခသည်စခန်း ၉ ခုတွင် လူပေါင်း ၁ သိန်းကျော် နေထိုင်လျက်ရှိပြီး အများစုမှာ ကရင်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။
ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (KNLA)
ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (KNLA)၏ လက်အောက်ခံတပ်များမှာ-
KNU ခေါင်းဆောင်သစ်များ
KNU ကို မြန်မာစစ်အစိုးရက ၂၀၀၆ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ထိုးစစ်ဆင်ခဲ့ရာ ကရင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းရှိ ကရင် ရွာသား ၃၀၀၀၀ ခန့် ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ်သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် မှ စတင်၍ လက်ရှိအချိန်အထိ KNU သည် မြန်မာအစိုးရကို လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ခဲ့သည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။KNU သည် နှစ်ပေါင်း (၅၀)ကျော်သည်အထိ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်နေသော အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး လက်နက်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးကို လဲလှယ်ခဲ့ခြင်းမရှိချေ။၁၉၉၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင်မူ တိုးတက်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ကရင်အမျိုးသား တပ်ဖွဲ့ (DKBA)သည် KNU အဖွဲ့မှ ခွဲထွက်ခဲ့ပြီး စစ်အစိုးရနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးယူခဲ့သည်။၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် KNU ဥက္ကဋ္ဌ စောဘိုမြသည်လည်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ခင်ညွန့်နှင့် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးရန် ရန်ကုန်သို့ သွားရောက်ခဲ့သေးသည်။၂၀၀၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလက KNU မှ ဗိုလ်ချုပ်ထိန်မောင်သည် တပ်သား ၃၀၀ ခန့်နှင့်အတူ KNU တပ်မဟာ ၇ မှခွဲထွက်ကာ မြန်မာအစိုးရနှင့်ငြိမ်းချမ်းရေးယူခဲ့ပြီး ယင်းခွဲထွက်အဖွဲ့ကို KNU/KNLA ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစတင်၍ KNU အဖွဲ့က စစ်အစိုးရနှင့် အဆက်အသွယ်ကို ရပ်ဆိုင်း လိုက်ကြောင်း သိရသည်။
ထိုကဲ့သို့ KNU မှ ခွဲထွက်သည့်အဖွဲ့ များပြားလာပြီးနောက်ပိုင်း အဖွဲ့အတွင်းတွင် လုပ်ကြံမှုများ ပိုမိုများပြားလာကာ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဖဒိုမန်းရှာသည်လည်း ၂ဝဝဂ ခု ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ရက်နေ့က နေအိမ်၌ သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်လုပ်ကြံခံရမှု ကြောင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့ရသည်။ တချိန်တည်းတွင်ပင် မြန်မာပြည်တွင်း၌ နိုင်ငံရေးနည်းနှင့်အဖြေရှာရမည့် နိုင်ငံရေးပဋိပက္ခများ ရှိနေကြောင်း၊ သို့သော် KNU အနေနှင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ကာကွယ်ရန်အတွက် လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးကို ဆက်လက် လုပ်ဆောင်သွားမည်ဖြစ် ကြောင်း KNU ဒု ဥက္ကဋ္ဌ အသစ် စောဒေးဗစ်တာကပေါ က ပြောသည်။
ထို့အပြင် စစ်အစိုးရနှင့် စေ့စပ်ဆွေးနွေးရေးကို လက်ခံကြိုဆိုကြောင်း၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် အပါအဝင် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားအားလုံး လွှတ်ပေးရေးနှင့် ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ မြန်မာအစိုးရ စစ်တပ်များကို ပြန်လည် ရုပ်သိမ်းပေးရေး စသည့်အချက်များအပါအဝင် တိကျသေချာသော စည်းကမ်းသတ်မှတ်ချက်များ အောက်တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ပြုလုပ်နိုင်ကြောင်းလည်း ၎င်းက ဆက်ပြောသည်။
အစိုးရကို ဆန့်ကျင်နေသော သက်တမ်းအရှည်ကြာဆုံး တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ဖြစ်သည့် ကရင် အမျိုးသား အစည်းအရုံး (KNU) ခေါင်းဆောင်သစ်များအပေါ် ဝေဖန်သုံးသပ်မှုများရှိနေသည်။ KNU ၏ ပထမဆုံး အမျိုးသမီး အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအပါအဝင် ဗဟိုအလုပ်အမှု ဆောင် အသစ်များကို အောက်တိုဘာ ၁၈ ရက်နေ့ ၂၀၀၈ ခုနှစ်က ကျင်းပပြီးစီးခဲ့သည့် ၁၄ ကြိမ်မြောက် ကွန်ဂရက်တွင် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
ယင်း ကွန်ဂရက်မှ ရွေးချယ်လိုက်သည့် ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်များကို ကရင်တိုင်းရင်းသား တချို့နှင့် လေ့လာသူ များက ကြိုဆိုလက်ခံကြသော်လည်း တခြားသော KNU ခေါင်းဆောင်ပိုင်းသည် အသက်အရွယ် အလွန်ကြီးရင့်နေပြီး တက်ကြွမှု မရှိဟု ဝေဖန်ပြောဆိုမှုများရှိသည်။ အသက် (၈၈)နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး တာမလာဘောအား KNU ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့ပြီး ၎င်း၏ သမီးဖြစ်သူ နော်စီဖိုးရာစိန်ကို အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ယခု ကွန်ဂရက်က ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
အရွေးချယ်ခံရသည့် တခြားသော ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင်များမှာ စောဒေးဗစ်တာကပေါ ဒု ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဗိုလ်မှူး စောလှငွေနှင့် စောဒေါလေမှူး တို့ကို တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး(၁)နှင့်(၂) အဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ပြီး ဗဟိုအလုပ် အမှု ဆောင် ကော်မတီဝင်များ အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ် မူတူးစေးဖိုး၊ စောဒေးဗစ်ထော၊ စောရော်ဂျာခင်၊ ဖဒိုအားတိုး၊ ဖဒို ဟေးဆာ၊ စောလားစေး တို့ကို ရွေးချယ်ခဲ့ ကြသည်။
နော်စီဖိုးရာစိန်သည် လွန်ခဲ့သော ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်က လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသော နိုင်ငံရေးအတွေ့အကြုံရင့် သည့် ယခင် KNU အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဖဒိုမန်းရှာ၏ နေရာတွင် ပထမဆုံးအကြိမ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည့် အမျိုးသမီး ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ နော်စီဖိုးရာစိန်သည် လက်ရှိတွင် မြန်မာစစ်အစိုးရက ကရင်တိုင်းရင်းသားများအပေါ် အထူးသဖြင့် အမျိုးသမီးများ အပေါ်တွင် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများကို မှတ်တမ်းတင်နေသောအဖွဲ့တစ်ခုဖြစ်သည့် ကရင်အမျိုးသမီးအစည်းအရုံးအဖွဲ့ (KWO)တွင်လည်း အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင် နေသူ ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီးများ၏ အခွင့်အရေးကို တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည့်အတွက် နော်စီဖိုးရာစိန်သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် (Perdita Huston Human Rights Award) ဆုကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံတကာအမျိုးသမီးအဖွဲ့အစည်းကလည်း ၂၀၀၆ ခုနှစ် နိုဘယ်ငြိမ်းချမ်းရေးဆုအတွက် နော်စီဖိုးရာစိန်ကို အဆို တင်သွင်း ခဲ့သေးသည်။
ယခု ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသော နော်စီဖိုးရာစိန်၏ ဖခင် ဗိုလ်ချုပ်တာမလာဘောသည် ယခင်က ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်(KNLA)၏ စစ်ဦးစီးချုပ်ဟောင်း တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကွယ်လွန်သွားသည့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောဘိုမြနှင့် ရင်းနှီးသော လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၃ကေအန်ယူကွန်ကရက်မှ
ပဒိုစောကွယ်ထူးဝင်းအားဥက္ကဌ၊ပဒိုစောဆဲဂေအားဒုဥက္ကဌ၊ပဒိို‌ေစာတာဒိုမှူးကအတွင်း‌ေရးမှူးချုပ်၊ပဒို‌ေစာ‌ေသာသီဘွဲနှင့်ပဒို‌ေစာလှထွန်းတို့ကတွဲဖက်အတွင်း‌ေရးမှူး၊ပဒို‌ေနာ်မြိုင်ဖိုးကတရားသူကြီးချုပ်အဖြစ်‌ေရွးချယ်ခဲ့သည်။