cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကလျာဏဓမ္မဇာတ်
အမိအိုစကား သူများကြား
ထိုစကားကို အစွဲပြု၍ တစ်အိမ်လုံး ရဟန်းပြုသည်ဟု မှတ်ထင်ကြလျက် ငိုကြွေးမည်တမ်းကြသည့် အတွက် အိမ်နီးချင်းတို့လည်း သိကြကုန်၏။
ရှေ့ပြေးထင်မှု ရဟန်းပြု
သူဌေးသည် မင်းကြီးထံမှ ပြန်လာရာ မိတ်ဆွေတစ်ယောက်နှင့် တွေ့၍ ထိုအကြောင်းကို ပြောကြားလျှင် ဖြစ်လာသော သတင်းကောင်းကို ပျောက်ကွယ်မသွားစေအပ်၊ ယနေ့ပင် ရသေ့၊ ရဟန်း ပြုတော့မည်ဟု ကြံစည်ကာ မင်းကြီးထံ ပြန်သွားလေ၏။ မင်းကြီးလည်း ချက်ချင်းပင် ပြန်လာသော သူဌေးကိုမြင်လျှင် “သူဌေးကြီး ... အဘယ်ကြောင့် ချက်ချင်းပင် ပြန်လာသနည်း” ဟု မေးသည်ရှိသော် သူဌေးကြီးသည် မင်းကြီးကို -
“မြတ်သောမင်းကြီး .. လောက၌ သူတော်ကောင်း ဖြစ်သောသူကား တစ်နေ့နေ့ဝယ် ရဟန်းဟူသော အမည်ပညတ်သို့ ရောက်လာတတ်၏။ ထိုရောက်လာသော အမည်ပညတ်ကို မကွယ်ပျောက်စေရာ၊ သူတော်ကောင်း ဖြစ်သော သူမည်သည်မှာလည်း ဟိရိဩတ္တပ္ပဖြင့် ရဟန်းတို့တာဝန်ကို ယူကြမြဲ ဖြစ်၏”၏
“မြတ်သောမင်းကြီး ... ယနေ့အကျွန်ုပ်မှာ ရဟန်းဟူသော အမည်ပညတ်သို့ ရောက်လာခဲ့၏။သူတော်ကောင်းဖြစ်သော အကျွန်ုပ်ကား ကောင်းသောဂုဏ်ဖြင့် ရအပ်သော အမည်ပညတ်ကို ရှုဆင်ခြင်လျက် ယခုပင် ရဟန်းပြုပါမည်။ အကျွန်ုပ်အား ကာမဂုဏ်ကို ခံစားခြင်း၌ အလိုမရှိတော့ပါ” –
ဟု လျှောက်ထားကာ မင်းကြီးအား ရဟန်းအဖြစ်ကို ခွင့်ပြုစေပြီးလျှင် ဟိမဝန္တာတောသို့ဝင်၍ ရသေ့ ရဟန်းပြုကာ အဘိညာဉ် သမာပတ်ကို ဖြစ်စေ၍ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ဗာရာဏသီမင်းသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
ဗာရာဏသီသူဌေးသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) သူတော်ခပင်း၊ ကောင်းသတင်း၊ မယွင်းထါက်ပေါ်ရာ။
(၂) ထွက်ပေါ်သတင်း၊ မှန်စေခြင်း၊ လက်ငင်းကျင့်ကြရာ
ကလျာဏဓမ္မဇာတ် ပြီး၏။
တဲတန်းရွာ၊ ရေလယ်ကျွန်း
တဲတန်းရွာ၊ ရေလယ်ကျွန်း
ပုဂံမြို့သစ်
ယှဉ်တွဲ ဖတ်ရှုရန် ပုဂံမြို့ဟောင်း
ရာသီဥတု
ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည့် ကန္တာရရာသီဥတုမျိုးဖြစ်သည်။
အိုင်မကြီး
အိုင်မကြီး
ရာအဒူဝါ၊ အူမာရူ
နိုင်ဂျီးရီးယားသမ္မတဟောင်း အူမာရူရာအဒူဝါကို ၁၉၅၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်နေ့တွင် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ ကက်ဆီနာပြည်နယ်၌ မွေးဖွားသည်။ ရာအဒူဝါသည်ဇာရီ ယာမြို့ရှိ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံနှင့် နည်းပညာကောလိပ်တွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် ၁၉၈၃ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် People’s Redemption Party နှင့်Social Democratic Party တို့တွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် နိုင်ငံရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင် သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ပြည် နယ် အု ပ် ချုပ်ရေးမှူးရွေးကောက်ပွဲ၌ ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး ကက်ဆီနာပြည်နယ် အုပ်ချုပ်ရေးမှူး အဖြစ် ၁၉၉၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၇ ခုနှစ်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့ သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၁ ရက်တွင် ကျင်းပသော သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် အာဏာရပြည်သူ့ဒီမိုကရက် တစ်ပါတီ (People Democratic Party)၏ ကိုယ်စား လှယ်အဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာ မဲအရေအတွက် ၂၄ဒသမ ၆ သန်းဖြင့် သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်ခြင်း ခံရသည်။ ရွေးကောက်ပွဲသည် အငြင်းပွားဖွယ်ရာပြဿနာ များဖြင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး လေ့လာသူများ၏ေဝဖန်မှုများကို အပြင်းထန်ဆုံးခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ရာအဒူဝါသည်၎င်း၏ပိုင်ဆိုင်မှုများကို တရားဝင်ကြေ ညာခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဝန်ကြီး ၃၉ ဦး ပါဝင်သော ရာအဒူရာ၏ အစိုးရအဖွဲ့စတင် တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ ၁၃ ယောက် မြောက် သမ္မတဖြစ် သူ အူမာရူရာအဒူဝါသည် ၂၀၁၀ပြည့် နှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် နိုင်ဂျီးရီးယား နိုင်ငံအဘူဂျာမြို့ ရှိအေဆိုရော့စ် သမ္မတအိမ်တော်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။
ကပ်နားရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကပ်နားရွာ (Katnar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကျောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၄၀ ဦး၊ မ ၁၀၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကြာအင်းရွာ၊ ကျားချောင်
ကြာအင်းရွာ၊ ကျားချောင်
ညောင်ပင်ခွရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ညောင်ပင်ခွရွာ (Nyaungpinkhwa)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ မြင်းကျဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းကျဒိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၂ ဦး၊ မ ၃၅၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျော်ဘွယ်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ပျော်ဘွယ်ရွာ (Pyawbwe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၄၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုင်းပက် ၂ (ကွန်ပျူတာ)
အိုင်းပက် ၂ (iPad 2) သည် အက်ပဲလ် (Apple) မှ တီထွင်ရောင်းချသည့် tablet ကွန်ပျူတာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အိုင်းပက် (iPad) ၏ ဒုတိယမျိုးဆက်ဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် အီးဘွတ်ခ် (e-book)၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်း၊ အင်တာနက် စာမျက်နှာများ ဖတ်ရှုရန်၊ ရုပ်ရှင် ကြည့်ရန်၊ တေးဂီတနားထောင်ရန်၊ ဂိမ်းကစားရန် စသည့် ရုပ်သံ မီဒီယာ (audio-visual media) အတွက် တီထွင်ထားသည့် platform ဖြစ်သည်။ ၁၀ နာရီကြာခံသည့် ဘက်ထရီပါရှိပြီး video calling အတွက် မျက်နှာပြင် နှစ်ဘက်စလုံးတွင် ကင်မရာတပ်ဆင် ထားသည်။
ခဝမ်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ခဝမ်ရွာ(Hkawan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖုန်ကရော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုန်ကရော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀ ဦး၊ မ ၃၀၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၂၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရန်ကုန်ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီး
ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသည် ဝိတိုရိယခေတ် ဗိသုကာပုံစံဖြစ်သော အနီရောင်အုတ်ခဲနှင့် အဝါရောင်ဆေးများဖြင့် မွမ်းမံတည်ဆောက်ထားသောကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသည် ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်၊ သူနာပြုတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)နှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)တို့၏ အဆင့်မြင့်သင်ကြားရေးဆေးရုံကြီးဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသည် အခြားပြည်သူ့ဆေးရုံများကဲ့သို့ပင် အခြေခံ အထောက်အပံ့များနှင့် ပစ္စည်းကိရိယာများစွာ လစ်ဟင်းလျက်ရှိသည်။ အများပြည်သူများအတွက် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုမှာ အခမဲ့ဟု ဆိုသော်ငှားလည်း ဆေးဖိုးနှင့် သက်ဆိုင်ရာကုသမှုများအတွက် ကုန်ကျမှုများကို လူနာများမှ ပေးဆောင်ရသည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပထမတန်းစား ဆေးတက္ကသိုလ်များ၏ အဓိကသင်ကြားရေးဆေးရုံကြီးဖြစ်သောကြောင့် အခြားနယ်များရှိ ပြည်သူ့ဆေးရုံများထက် ပို၍အရည်အချင်းမြင့်မားသော ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများရှိသည်။
ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသည် အများအားဖြင့် ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများတွင် ကုသမှုမခံယူနိုင်သော (သို့မဟုတ်) နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ သွားရောက်မကုသနိုင်သော လူများအတွက် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသည် ယခင် လေဟာပြင်ဈေးနေရာ သစ်သားအဆောက်အဦမှ ပြောင်းလာခြင်း ဖြစ်ပြီး၊ စတင်တည်ဆောက်စဉ်က သူနာတန်းဟု ခေါ်သည်။ လူနာများ အဆောက်အဦနှင့် မမျှ ဖြစ်လာ၍ လက်ရှိဆေးရုံကြီးနေရာ၌ ဆေးရုံသစ်ကြီး တည်ဆောက်သည်။ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကို ဗြိတိသျှကိုလိုနီလက်ထက် ၁၈၉၉ခုနှစ်တွင် Rangoon General Hospital အဖြစ် ကုတင် ၃၄၂ဆံ့ဆေးရုံဖြင့် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ဝိတိုရိယခေတ် ဗိသုကာပုံစံဖြစ်သော အဓိက ၃ထပ်ဆောင်ကို ၁၉၀၅ခုနှစ် မေလ ၆ရက်နေ့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးပြီးနောက် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးကို ပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ကုတင် ၅၄၆ဆံ့ ဆေးရုံကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၄ခုနှစ်တွင် အထူးရောဂါကုသဆောင်သစ်များ တိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ကုတင် ၁၅၀၀ဆံ့အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
ယနေ့ကာလတွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးအား ရန်ကုန်မြို့ရှိ ရှေးဟောင်းအမွေအနှစ်စာရင်းဝင် အဆောက်အဦးတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
ကုသဆောင်များ
ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးတွင် အထူးရောဂါကုသဆောင် ၂၄ဆောင်နှင့် ရောဂါရှာဖွေဆောင် ၅ဆောင်တို့ ရှိသည်။ ထို့အပြင် မှုခင်းဆေးပညာဌာန၊ ဗဟိုအမျိုးသားသွေးလှူဘဏ်၊ ဆေးပညာမှတ်တမ်းဌာန၊ ဇီဝဆေးပညာ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ စားဖိုခန်း၊ အဝတ်လျှော်ခန်းနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဌာနတို့လည်း ရှိသည်။
သင်ကြားရေး အစီအစဉ်များ
ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသည် ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်၏ အဓိကသင်ကြားရေး ဆေးရုံကြီးဖြစ်သည်။ သူနာပြုတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)နှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ရန်ကုန်)တို့မှ သူနာပြုသင်တန်းသားများနှင့် ဆေးဘက်အကူများကိုလည်း သင်ကြားပို့ချပေးသည်။
ဝဲ ဒေါင့် -အတွင်းရွာ၊ ဝဲဒေါင့်-အတွင်း
ဝဲ ဒေါင့် -အတွင်းရွာ၊ ဝဲဒေါင့်-အတွင်း
GRB 080913
GRB 080913 သည် ဂါမာရောင်ခြည်တန်း ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တွေ့ရှိရခြင်းဖြစ်သည်။ Swift Gamma-Ray Burst Mission ဂြိုဟ်တုမှ ခြေရာခံမိခြင်းဖြစ်ပြီး မြေပြင်လေ့လာရေးအဖွဲ့မှ နောက်လိုက်ကာ လေ့လာခဲ့သည်။ အလင်းနှစ် ၁၂.၈ ဘီလီယံအကွာ၊ အနီရောင်အရွေ့ ၆.၇ ရှိသော ယင်းသည် ဧပြီလ ၂၃၊ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် GRB 090423 ကိုမတွေ့ရှိခင်ထိ အကွာဝေးဆုံး ဂါမာရောင်ခြည်တန်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယင်းစတီလာ ပေါက်ကွဲမှုသည် မဟာပေါက်ကွဲမှုအပြီး နှစ်သိန်းပေါင်း ၈၂၅ အကြာတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:အဲရိဒနပ်စ် (ကြယ်စုတန်း)
ပိုခါရာမြို့
ပိုခါရာမြို့ (पोखरा, ) သည် နီပေါနိုင်ငံရှိ မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ ဤမြို့သည် ဂန်ဒကိစီရင်စု၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ ဤမြို့သည် နိုင်ငံတွင် ဧရိယာအားဖြင့် အကြီးဆုံးမြို့ကြီးဖြစ်ကာ လူဦးရေအားဖြင့် ဒုတိယအကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ကက်ကိခရိုင်၏ ရုံးချုပ်များစိုက်ရာနေရာမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ပိုခါရာမြို့သည် ကတ်မန်ဒုမြို့၏ အနောက်ဘက်  ၂၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၂၀ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့သည် ဖီဝကန်၏ ကမ်းခြေတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ခန့်မှန်းခြေ ၈၂၂ မီတာတွင် တည်ရှိသည်။ အန်နာပါနတောင်တန်းလည်း တည်ရှိကာ ၎င်းသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အမြင့်ဆုံး တောင်ထပ်ဆယ်ခုများထဲတွင် သုံးခုပါဝင်သည်။ ၎င်းတောင်ထိပ်သုံးခုမှာ ဒါလာဂီရိ၊ အန်နာပါန -၁ နှင့် မနဆလုတို့ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် လွင်ပြင်မှ ၁၅ - ၃၅ မိုင် အကွာ (၂၄ - ၅၆ ကီလိုမီတာ) တွင် တည်ရှိသည်။
ပိုခါရာမြို့သည် နီပေါ၏ ခရီးသွားမြို့ ဖြစ်သည်။ ပိုခါရာမြို့သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများရှိ အန်နာပူရတောင်တန်းများ၏ အန်နာပူရခရီးသွားဧရိယာမြို့သို့ သွားသူများအတွက် အခြေစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤမြို့သည် ဂေါရခါးစစ်သားများစွာတို့၏ နေထိုင်ရာအိမ်လည်း ဖြစ်သည်။
အမည်တွင်ပုံ
နီပေါဘာသာစကား "ပိုခါရိ"(पोखरा, )သည် "ကန်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပိုခါရာဟူသည့် အမည်သည် "ပိုခါရိ" မှ ပြောင်းလဲလာပြီး "ကန်များစွာနှင့်မြို့" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ပိုခါရာလွင်ပြင်ဒေသတွင် ရေဒီယိုကာဗွန်သက်တမ်းနှင့် လေ့လာမှုများအရ လေ့လာသူများက တွေ့ရှိရသည်မှာ ထိုဒေသတွင် ကြီးမားသည့် ငလျင်အနည်းဆုံးသုံးခုသည် အေဒီ ၁၀၀၀, ၁၂၅၅ နှင့် ၁၃၄၄ စသည့်အချိန်များတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် များပြားသည့်ရွှံ့နွံများ၊ ကျောက်စများ စသည်တို့သည် ၉ ကုဗကီလိုမီတာအထိ ထွက်ပေါလာခဲ့ကာ အန်နာပူရတောင်တန်းရှိ Sabche Cirque တွင် လွှမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
ပိုခါရာမြို့သည် တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယအကြား အရေးကြီးသည့် ရှေးခေတ်ကုန်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၇ ရာစုတွင် ပိုခါရာသည် ကတ်စကီနိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကတ်စကီနိုင်ငံသည် Chaubisi Rajya မင်းနိုင်ငံ ၂၄ ခုထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပိုခါရာပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တောင်ကုန်များတွင် ယခုထက်တိုက် ငလျင်များလှုပ်ခတ်သဖြင့် ထွက်ပေါ်လာသည့် ကျောက်စများကို ယခုထက်တိုင်မြင်တွေ့ရသည်။ ၁၇၈၆ တွင် Prithvi Narayan Shahသည် ပိုခါရာကို သူ၏ နိုင်ငံအတွင်းသို့ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုအခါမှစတင်က ၎င်းသည် Kathmandu မှ  Jumla သို့ နှင့် အိန္ဒိယမှ တိဘက်သို့ ကုန်သွယ်ခရီးသွားလာရာအရေးပါသည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုလွင်ပြင်ဒေသတွင် ပထမဆုံးအခြေချနေထိုင်သူများသည် ကတ်စကိ၏ ပထမဆုံးဘုရင်ဖြစ်သည့် Kulamandan Shah Khad ၏ လက်ထက်တွင် ဖြစ်သည်ဟု ယူဆသူများက ဆိုကြသည်။ ၎င်းသည် လွင်ပြင်ဒေသ၏ မြောက်ဘက်ရှိ Batulechaur ကို ၁၄ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် သူ၏ ဆောင်းရာသီမြို့တော်အဖြစ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုဒေသတွင် Parajuli ဗြဟ္မဏလူမျိုးတို့သည် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့သည် ဘင်ဒယာဘစီနီကျောင်းတော်ကို စောင့်ရှောက်ခဲ့ကြသည်။  Dhobi Gauda သည် ပိုခါရာလွင်ပြင်၏ ပထမဆုံးသော ဈေးနေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ ပိုခါရာ၏ နောက်ဆုံဂဘုရင်မတိုင်မီက ၁၇၇၀ တွင်  Newars လူမျိုးမိသားစု ၁၆ ခုကို Kathmandu (Bhaktapur) ကို လက်ရှိဈေးနေရာတိုးတက်လာစေရန်အတွက် ခေါ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုမတိုင်မီက ထိုလူမျိုးများသည် တောင်စွန်ဖျားဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။
အေဒီ ၁၈ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ဘုရင် ကတ်စကိသည် ပိုခါရာမြို့ကို စီးပွားရေးအချက်အချာနေရာတစ်ခုဖြစ်လာရန် မျှော်မှန်းခဲ့သည်။ Bhaktapur ၏ Newars မှ ပိုခါရာသို့ပြောင်းရွှေ့သည့်အခါ အနီးအနားရှိ Bindhyabasini temple, Nalakomukh နှင့် Bhairab Tole. စသည်တို့သည် စီးပွားရေးအဓိကျသည့် နေရများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်က ပိုခါရာမြို့တွင် နေထိုင်ကြသူများမှာ Khas (Brahmin, Chhetri, Thakuri and Dalits), Gurungs, နှင့် Magars စသည့် လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ထို့အပြင် Newari လူမျိုးများလည်း အတန်အသင့် နေထိုင်ကြသည်။ ပိုခါရာ၏ မြောက်ဘက်ဝေးကွာသည့်နေရာတွင် Batulechaur တည်ရှိသည်။ ၎င်းနေရာသည်  Gandharvas or Gaaineys တို့၏ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။
ပိုခါရာမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်အနီးနားရှိ တောင်ကုန်းများသည် Gurung လူမျိုးများတို့၏ ရွာများအများစု ဖြစ်ကြသည်။ အချို့နေရာများတွင် Khas လူမျိုးစုအဖွဲ့များ နေထိုင်ကြသည်။ တောင်တန်းများ၏ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် Magar လူမျိုးများသည် အများစု နေထိုင်ကြသည်။ Newar လူမျိုးစုအဖွဲ့အစည်းသည် ပိုခါရာမြို့၏ အပြင်ဘက်တောင်တန်းဒေသများတွင် နေထိုင်မှု မရှိသလောက်နီးပါး ဖြစ်သည်။
ပထဝီဝင်
ပိုခါရာမြို့သည် ပိုခါရာလွင်ပြင်၏ အနောက်မြောက်ထောင့်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ပိုခါရာလွင်ပြင်သည် ဆက်တီဂန်ဒကိလွင်ပြင်၏ ကျယ်ပြန့်သည့်နေရာတစ်ခု ဖြစ်ကာ ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများတည်ရှိရာဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုဒေသတွင် တောင်များသည် မြင့်မားမှုသည် မြန်ဆန်ကြသည်။ ၃၀ ကီလိုမီတာ (၁၉ မိုင်) အကွာအဝေးပင်လျှင် တောင်များသည် မီတာ ၁၀၀၀ မှ ၇၅၀၀ မီတာ (ပေ ၃၃၀၀ - ပေ ၂၄၆၀၀) အထိ မြင့်တက်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံရှိ မြို့များ
မြပတိုင်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
မြပတိုင်ရွာ(Myapataing)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ မြပတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြပတိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၂၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၆၀ ဦး နေထိုင်သည်။ မဉ္ဇူသကစေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စတီဖင်(န်) ရှနိုက်ဒါ
စတီဖင်(န်)သည် စတန်း(န်)ဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်မှ ရာသီဥတုသုတေသနပညာရှင်ဖြစ်သည်။၎င်းသည် ရာသီဥတုဆိုင်ရာ ပညာရပ်များကို ငယ်စဉ်ကတည်းက ခုံမင်စွာလေ့လာခဲ့သည်။၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် လေထုသုတေ သနပြု အမျိုးသားဗဟိုဌာနတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှု ဖြစ်စဉ်သည် အမှန်တကယ် ဖြစ်ပေါ်နပြေီး အလွန်အန္တရာယ်ကြီးမားသည်ဆိုသည့် အဆိုကို ထောက်ခံအားဖြည့်သည့် ဆောင်းပါးအမြောက် အမြား ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် စတန်း(န်)ဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်သို့ ပြောင်းရွှေ့လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ကုလသမဂ္ဂမှ ကြီးမှူးကျင်းပသည့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့် ပတ်သက် သည့် ဆွေးနွေးပွဲများတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်ခဲ့သည်။ စတီဖင်(န်)သည် ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှုကို အယုံအကြည်မရှိသူများနှင့် ဆန့်ကျင်၍ လူတို့၏ ပယောဂကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု များအကြောင်းကို ပြည်သူများ သတိပြု စေခဲ့သည်။ စတီဖင်(န်) ရှနိုက်ဒါသည် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက် အသက် ၆၅ နှစ်အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ငှက်ပျောစမ်း (ရွာသစ်ကြီး)
ငှက်ပျောစမ်း (ရွာသစ်ကြီး)
ကိုနတ်ခ် နေဘုရားကျောင်း
ဟိန္ဒူနေနတ်ဘုရား သူရိယ နတ်မင်း အား ရည်စူးတည်ဆောက်ထားသော ဘုရားကျောင်း အဆောက်အဦး အစုအဝေး၏ အကြွင်းအကျန်များမှာ ကျောက်တုံးမှ ထွင်းထုထားသော ၁၀၀ feet မြင့်သည့် ကြီးမားသော ဘီးလုံးများ နှင့် မြင်းများ တပ်ဆင်ထားသော စစ်ရထားပုံသဏ္ဍန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တစ်ချိန်က ၂၀၀ feet မျှမြင့်မားခဲ့သော်လည်း  ဘုရားကျောင်း၏ အစိတ်အပိုင်း အများစုမှာ ယခုအခါ ယိုယွင်းပျက်စီးနေပြီ ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် နတ်ကွန်းအပေါ်ရှိ ရှိကာရာ လှေပုံစံ မျှော်စင်ဖြစ်ပြီး တစ်ချိန်က ယခုကြွင်းကျန်ခဲ့သော မဏ္ဍပ်အဆောက်အဦးထက် များစွာမြင့်ခဲ့သည်။ ကျန်ရစ်ခဲ့သော အဆောက်အအုံများနှင့် အစိတ်ပိုင်းများသည် ကာမနှင့် မေထုံမှုဆိုင်ရာ အခန်းများပါဝင်သော ၎င်းတို့၏ ရှုပ်ထွေးသော အနုပညာလက်ရာများ၊ ရုပ်တုများ၊ ပုံစံများကြောင့် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ သူရိယဒေဝလယ ဟုလည်း ခေါ်ပြီး ၎င်းသည် ဩရိဿ ပုံစံ ဗိသုကာပညာ သို့မဟုတ် ကာလင်ဂါ ဗိသုကာပညာ၏ ဂန္ထဝင် ချယ်မှုန်းထားမှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပုဂံမြို့ဟောင်း
တမ္မဒီပ(ခေါ်)ပုဂံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဧကရာဇ်နိုင်ငံတည်ထောင်ရာ မြို့တော်ဟူ၍ မြန်မာတို့အတွက် အမျိုးသားရေး လက္ခဏာတစ်ရပ်အနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ များပြားလှသည့် ရှေးဟောင်းလက်ရာ စေတီပုထိုးများကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် ကြည်ညိုဖွယ်ရာ နာမည်ကျော်စေတီပုထိုးများကြောင့် သော်လည်းကောင်း ပြည်တွင်းခရီးသွားများနှင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်တို့ကို စွဲဆောင်ရာနေရာအဖြစ်လည်းကောင်း ကမ္ဘာကျော်သည့် နေရာတစ်နေရာဖြစ်သည်။
တည်နေရာ
မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ ညောင်ဦးမြို့နယ်အတွင်း ဧရာဝတီမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင်တည်ရှိသည်။ မန္တလေးမြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် မိုင်၉၀အကွာတွင်တည်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများခေတ်ကုန်ဆုံးပြီးနောက် ကျောက်ဆည်နယ်မှတစ်ဆင့် ယပ်တောင်ပုံဖြန့်ကာ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်းဒေသ အတွင်းသို့ အုပ်စုများဖွဲ့ကာ ဝင်ရောက်လာသည့် ဗမာလူမျိုးတို့သည် မူရင်းဌာနေလူမျိုးများဖြစ်သည့် ပျူ နှင့်မွန် တို့ထံမှ စာပေ၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးခြင်း နှင့် ယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်ခံရယူကာ တဖြည်းဖြည်း အင်အားကောင်းသည့် အဆင့်သို့ရောက်လာသည်။ မူလအစက စစ်တိုက်ခိုက်ခြင်းဖြင့် ကျော်ကြားသော လူမျိုးသည် စည်းလုံးခြင်းဖြင့်သာ မိမိတို့၏အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်များကို ကာကွယ်နိုင်မည်ဟူသော် စစ်ရေးအမြင်ဖြင့် မြို့ရွာများကို စုစည်းတည်ထောင်လာကြသည်။ သို့ဖြင့် လမ်းခရီးနှင့်ဆက်သွယ်ရေး လွယ်ကူပြီး မိမိတို့ အခြေချရာ ရပ်ဝန်း၏ ဗဟိုတွင်ရှိသည့် ဒေသမှ ကျေးရွာများကို စုစည်းကာ ပုဂံမြို့အဖြစ် တည်ထောင်လိုက်ကြသည်။
ယဉ်ကျေးမှု
ပုဂံခေတ်ယဉ်ကျေးမှုသည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ပျူ နှင့် မွန်တို့ပြီးလျှင် တိုးတက်ဖြစ်တည်လာသည့် ယဉ်ကျေးမှုဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သည်။ ပျူတို့ထံမှ ဘာသာ၊ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု နှင့် မွန်တို့ထံမှ အနုပညာ၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ၊ စာပေအက္ခရာ အစရှိသည်တို့ကို သင်ယူခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် နရပတိစည်သူမတိုင်မှီအထိတည်ဆောက်ခဲ့သည့် ပုဂံရှိ စေတီပုထိုးများမှာ မွန်တို့၏ ဓလေ့၊လက်ရာနှင့် အယူအဆများလွှမ်းမိုးနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ သို့သော် နရပတိစည်သူမင်းလက်ထက်မှစ၍ လက်တွေ့ကျသည့် မြန်မာတို့သည် စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သည့် မွန်တို့ထက် ပို၍လက်တွေ့ကျသည့်၊တက်ကြွသည့်၊ အရပ်ဒေသနှင့် ပိုမိုကိုက်ညီသည့် လက်ရာများကို တီထွင်သုံးစွဲလာကြသည်။
ပုဂံနိဂုံး
အလောင်းစည်သူနောက် နန်းတက်သည့် မင်းများလက်ထက်တွင် ပုဂံ၏ဩဇာအာဏာကျဆင်းလာသလို၊ နယ်ခြားမှ ရန်သူများ၏ လုပ်ကြံမှုကြောင့် ထီးဆောင်းမင်းတစ်ပါးကျဆုံးရသည့် အဖြစ်၊ နရသီဟပတေ့ကဲ့သို့ အစားကျူးပြီး အမျက်ဒေါသကြီးသည့်မင်း အစရှိသဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၂၈၇တွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကြောင့် နရသီဟပတေ့ ပုဂံကိုစွန့်ခွာထွက်ပြေးရခြင်းဖြင့် ပုဂံ၏ဩဇာမှာ လုံးဝကျဆင်းတော့သည်။ ရှင်ဒိသာပါမောက္ခ၏ သံတမန်ရေးကျွမ်းကျင်စွာ အရေးဆိုမှုကြောင့် မွန်ဂိုဘုရင် ကူဗလိုင်ခန်က တပ်များကို ပြန်ဆုတ်စေသည်။ ထိုမှစကာ ပုဂံမင်းဆိုသည်မှာ အဆောင်အယောင်မျှသာ ဖြစ်၍ အမှန်ဩဇာကြီးသူများမှာ ရှမ်းညီနောင်သုံးဦး ဖြစ်သည်။
ခင်အင်းကြီး (ကရင်)ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ခင်အင်းကြီး (ကရင်)ရွာ (Khininngyi(Kayin))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ခင်အင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခင်အင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၂၀ ဦး၊ မ ၁၆၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေမှိန်စမ်းရွာ၊ ထန်းတပင်
ရေမှိန်စမ်းရွာ၊ ထန်းတပင်
မြီးနီလေး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ရွာမမူဆလင်ရွာ၊ ရွာမ
ရွာမမူဆလင်ရွာ၊ ရွာမ
ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ)
ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (Democratic Party (Myanmar)) သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏ နိုင်ငံရေး သဘောတရားမှာ လစ်ဘရယ်ဒီမိုကရေစီ ဖြစ်သည်။ ဦး သုဝေ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်တာဝန်ယူပြီး ယခင် ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်းများ၏သမီးများ ဖြစ်ကြသော ဒေါ် သန်းသန်းနု (ဦးနု၏သမီး)၊ ဒေါ်ချိုချိုကျော်ငြိမ်း (ဦးကျော်ငြိမ်း၏သမီး)၊ ဒေါ်နေရီဗဆွေ(ဦးဗဆွေ၏သမီး) တို့အပါအဝင် စုစုပေါင်း (၂၁) ဦးဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သူ ဦးသုဝေ  ၂၀၂၂ခုနှစ် မေလ ၁၈ရက်တွင် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ပါတီ၏ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဖြစ်သူ  ဒေါ်သန်းသန်းနု သည်   ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ( မြန်မာ) ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အဆိုပါ ပါတီကို ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ရွေးကောက်ပွဲအတွက် (၃၀.၃.၂၀၁၀)နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်ခွင့် လျှောက်ထားခဲ့ပြီး ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်မှ (၂၉.၄.၂၀၁၀) နေ့တွင် ပါတီ တည်ထောင်ခွင့် ခွင့်ပြုမိန့် ရရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့၊ ပုဇွန်တောင်မြို့နယ်၊ အမှတ် (၆)၊ (၇) ရပ်ကွက်၊ ကွက်သစ်လမ်း တွင် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဌာနချုပ် တည်ရှိသည်။ ရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်မှ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ (မြန်မာ) ကို (၂၀-၅-၂၀၁၀) နေ့မှစပြီး နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် မှတ်ပုံတင်ခွင့်ကို တရားဝင်အတည်ပြုပေးခဲ့သည်။ ပါတီမှတ်ပုံတင်အမှတ်မှာ (၆) ဖြစ်သည်။
အကြောင်းအရာအခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ခြင်း
ဖောက်သည်များကိုဆွဲဆောင်ခြင်းနှင့် ဦးဆောင်မှု ဆောင်ရွက်ခြင်း ဖောက်သည်များအသစ်များအား ရှာဖွေခြင်း ကွန်ယက်ပေါ်မှ ဖောက်သည်အသစ်များအားရှာဖွေခြင်း ထုတ်ကုန် သို့မဟုတ်ဝန်ဆောင်မှု၏ တန်ဖိုး နှင့်သိသာထင်ရှားမှု  အားမြှင့်တင်ခြင်း ကွန်ယက်ပေါ်မှ ဖောက်သည်အသစ်များအား  ဆက်သွယ်ဝန်ဆောင်မှုပေးခြင်း များအပေါ်တွင်အသုံးပြုကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် ဖွံဖြိုးတိုးတက်လာတဲ့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးနည်းလမ်း၊ဆက်သွယ်ရေးနည်းလမ်းများကိုအသုံးပြု၍ အကြောင်းအရာအခြေပြု ဈေးကွက်ဖော်ဆောင်ရေးနည်းလမ်းများကို စတင်အသုံးပြုလာကြပြီး  ဖောက်သည်များနှင့် ခင်မင်ရင်းနှီးမှုများကိုတည်ဆောက်ရန်အတွက် ကြိုးစားလာကြသည်။
အောင်သာရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
အောင်သာရွာ (Aungthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ပဲခင်းမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၆၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂါရားယန်ရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ဂါရားယန်ရွာ(Gayaryang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ မံရွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံရွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၀ ဦး၊ မ ၆၁၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၁၆၈ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေလဲကမ်းနားရွာ၊ ဝဲဒေါင့်-အတွင်း
ရေလဲကမ်းနားရွာ၊ ဝဲဒေါင့်-အတွင်း
ဖက်သန်းတောရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ဖက်သန်းတောရွာ (Hpetthantaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ လင်းတကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လင်းတကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၂ ဦး၊ မ ၅၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုံယာဆိုင်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ပုံယာဆိုင်းရွာ (Pongyarhseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ပါခေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါခေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၉ ဦး၊ မ ၁၄၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်တောင်ပြာ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
အင်တာနက်ပေါ်မှာ သင်ခွေးတစ်ကောင်ဆိုတာ ဘယ်သူမှမသိပါဘူး
အင်တာနက်ပေါ်မှာ သင်ခွေးတစ်ကောင်ဆိုတာ ဘယ်သူမှမသိပါဘူး (On the Internet, nobody knows you're a dog) သည် အင်တာနက်နှင့် ပတ်သက်သည့် စကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကာတွန်းစာသားတစ်ခု ဖြစ်ပြီး Peter Setiner က ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် New Yorker မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ကာတွန်းဖြစ်သည်။
ပွေးကြီးရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ပွေးကြီးရွာ (Pwaygyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ မြင်းကျဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းကျဒိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၂ ဦး၊ မ ၃၅၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ရွှေကျွန်းတောရွာ၊ ထန်းတပင်
ရွှေကျွန်းတောရွာ၊ ထန်းတပင်
ရိုးကန့်လန့်
ရိုးကန့်လန့်
ကျားချောင်ရွာ၊ ကျားချောင်
ကျားချောင်ရွာ၊ ကျားချောင်
ခင်ကျီယန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ခင်ကျီယန်ရွာ(Hkinkyiyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖုန်ကရော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖုန်ကရော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀ ဦး၊ မ ၃၀၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၂၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီဝဓာတု
ဇီဝဓာတုဗေဒ သည် သက်ရှိတို့၏ ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များ ကိုလေ့လာသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ ထိုဘာသာရပ်သည် ပရိုတင်း (အသားဓာတ်)၊ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် (ကစီဓာတ်)၊ လစ်ပစ် (အဆီဓာတ်)၊ နျူကလစ်အက်ဆစ်၊ အန်ဇိုင်းမ်နှင့် ဇီဝမော်လီကျူးများအစရှိသော ဆဲလ်၏အစိတ်အပိုင်းများ၏ တည်ဆောက်ပုံ၊ အလုပ်လုပ်ပုံတို့နှင့် ပတ်သက်သောပညာရပ်ဖြစ်သည်။
အင်ဇိုင်းမ်များသည် ပရိုတိန်းများဖြစ်ပြီး သက်ရှိအတွင်း ဓာတ်ပြုခြင်းကို မပြောင်းလဲစေဘဲ ဓာတ်ပြုမှု နှုန်းကို မြှင့်တင်ပေးသည့် ဓာတ်ကူပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။ အန်ဇိုင်းမ်၏ ဂုဏ်သတ္တိများမှာ ဓာတ်ပြုမှုကို အစပျိုးခြင်း၊ နှုန်းမြှင့်တင်ပေးခြင်း၊ အစပျိုးစွမ်းအင်ကို နှိမ့်ချပေးခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ အချို့အန်ဇိုင်းမ်များမှာ ပရိုတိန်းများ မဟုတ်ပဲ ရိုင်ဘိုနျူကလစ်အက်ဆစ်များ ဖြစ်ပြီး၎င်းတို့ကို ရိုင်ဘိုဇိုင်းမ်များဟု ခေါ်သည်။
နျူကလစ်အက်ဆစ်မှာ နျူကလီရိုတိုက် ပေါ်လီမာများဖြစ်သည်။ နျူကလီရိုတိုက်များသည် သကြား၊ ဖော့စဖိတ်နှင့် နိုင်ထရိုဂျင်ဘေ့စ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ နျူကလစ်အက်ဆစ်များသည် သက်ရှိဖွဲ့စည်းရာတွင် အရေးပါသည့် အခြေခံယူနစ်များဖြစ်သည်။ မျိုးဗီဇ သင်္ကေတ နှစ်ပင်လိမ် ကြိုးတချောင်းပုံရှိသည့် DNA (ဒီအောက်ဆီရိုင်ဘိုနျူကလစ် အက်ဆစ်) သည် အတွေ့များသည့် နျူကလစ်အက်ဆစ် တမျိုးဖြစ်သည်။ DNA တွင် သက်ရှိဆဲလ်အတွင်း မည်သို့မည်ပုံ အလုပ်လုပ်ရမည်ကို လမ်းညွှန်ပေးသည့် အချက်အလက်ပေါင်း မြောက်မြားစွာပါဝင်သည်။ သက်ရှိဆဲလ်များတွင် အရေးပါသည့် ကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည့် RNA များသည်လည်း နျူကလစ်အက်ဆစ် တမျိုးဖြစ်သည်။
ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်တွင် သကြားဓာတ်နှင့် ကဆီဓာတ်များ ပါဝင်သည်။ အရိုးရှင်းဆုံး ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်မှာ ဂလူးကို့စ်၊ ဂလက်တို့စ်၊ ဖရပ်တို့စ် စသည့် မိုနိုဆက်ကရိုက် များဖြစ်သည်။ မိုနိုဆက်ကရိုက်များသည် ရေထုတ်ဓာတ်ပြုခြင်း အားဖြင့် ရှည်လျားသည့် မော်လီကျူးတခက် အဖြစ်ဆက်ကာ ပေါ်လီဆက်ကရိုက်များ ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ ပေါ်လီဆက်ကရိုက်များသည် မိုနိုဆက်ကရိုက်များကို အက်ဆီတယ်အုပ်စုများဖြင့်ဆက်ကာ ပေါင်းစည်းထားသည့် ကြီးမားသည့် မော်လီကျူးများဖြစ်သည်။ ဥပမာ ကဆီ၊ ဂလိုင်ကိုဂျင်နှင့် ဆဲလူးလို့စတို့သည် ပေါ်လီဆက်ကရိုက်များ ဖြစ် ကြသည်။
လစ်ပစ်များမှာ အဆီနှင့် ဖယောင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ပြည့်ဝလစ်ပစ်များတွင် တစ်ထပ်ဓာတ်စည်းများပါဝင်ပြီး ထောပတ်ဆီတွင် တွေ့ရသည်။ ယင်းတို့သည် အခန်းအပူချိန်တွင် အခဲအခြေအနေတွင် တည်ရှိသည်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း သိုမှီးသိမ်းဆည်းထားသည့် လစ်ပစ်များသည် စွမ်းအင် အရင်းအမြစ်များဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်မှ စွမ်းအင် အမြောက်အမြား လိုအပ်ချိန်တွင် လစ်ပစ်မော်လီကျူးများကို ဓာတ်တိုးခြင်းဖြင့် ဖြိုခွဲကာ ATP (အဒီနိုဆင်း ထရိုင်ဖော့စဖိတ်) အသွင်ဖြင့် စွမ်းအင်ထုတ်ပေးသည်။.
အဂ္ဂဗျူဟာ
နိုင်ငံအသီးသီးတွင် Grand Strategy ခေါ် အဂ္ဂဗျူဟာတစ်ခု ရှိကြစမြဲ ဖြစ်သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ သို့သော် နိုင်ငံတိုင်းတွင် ထို Grand Strategy ရှိကြသည် မဟုတ်ပါ။ နိုင်ငံတစ်ခု၏ Grand Strategy ဆိုသည်မှာ အဆိုပါနိုင်ငံအနေဖြင့် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် မည်သို့သော နိုင်ငံအဖြစ် ရပ်တည်လိုသည်ဆိုသော သန္နိဋ္ဌာန်ပေါ်တွင် အခြေခံသောကြောင့် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ၏ DNA ထဲတွင် ပါရှိလာသောအရာ ဖြစ်သည်ဟု ကမ္ဘာကျော်ပညာရှင်တစ်ဦးက ရေးသားခဲ့သည်။
သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံအနေဖြင့် ကမ္ဘာ့အလယ်တွင် မည်သို့ရပ်တည်လိုသည်ဆိုသော သန္နိဋ္ဌာန် ပြဋ္ဌာန်းချက်ပေါ်တွင် အခြေခံသောကြောင့် နိုင်ငံတစ်ခု၏ Grand Straegy ဆိုသည်မှာ ထိုနိုင်ငံတစ်ခုထဲကို ကွက်၍ စဉ်းစားထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာကြီးနှင့်ချိတ်၍ စဉ်းစားထားသည်ဟုလည်း သဘောပေါက်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံ၏ ပထဝီနိုင်ငံရေး (Geopolitics) ၊ AFTA ကဲ့သို့ ဒေသတွင်း ချိတ်ဆက်ထားသော စီးပွားရေး (Regionalization) ၊ ကမ္ဘာကြီးတွင် ဖြစ်ပေါ်နေသော လှိုင်းများနှင့် ချိတ်ဆက်မှုများ (Global Trend and Integration) စသည်တို့ကို ထည့်သွင်း စဉ်းစားရန် လိုအပ်လာသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ခြုံငုံ၍ပြောရလျှင် တစ်နိုင်ငံတည်းသဘောကို ကျော်၍ အပြင်ကို ကြည့်သော Outwards Looking သဘော ပါရှိရသည်ဟု ဆိုလိုပေသည်။
ထိုသဘောတရား၏ ဆန့်ကျင်ဘက်မှာ အတွင်းသို့ ပြန်ကြည့်သည့် သဘောတရားဖြစ်သည်။ Inward Looking ဟု သုံးနှုန်းပါသည်။ Inward Looking သဘောကိုသာ ကျင့်သုံးသောနိုင်ငံများသည် ပြည်တွင်းရေးကိုသာ အဓိကထားသောကြောင့် အဆုံးတွင် သွင်းကုန်အစားထိုးရေး၊ ရိက္ခာဖူလုံရေးစသည့် Self Suffiency သဘောကို ရောက်ရှိသွားတတ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ဒေသတွင်း ချိတ်ဆက်ထားသော နယ်ခြားမဲ့ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးများ (ဥပမာ-AFTA) လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော နိုင်ငံများတွင် ‘ရောင်းစရာ' ပို့ကုန်မြှင့်တင်ရေးကို မလုပ်ခဲ့လျှင် ‘အရောင်းခံရမည်' မှာ သေချာနေပေသည်။
အဓိကပြောလိုသောအချက်မှာ နိုင်ငံတစ်ခုသည် စိတ်ပိုင်းဘဝအတွက် (ဥပမာ-အမျိုးသားရေး) အတွင်းကိုကြည့်သည့်သဘောကို ကျင့်သုံးရန် လိုပြီး ရုပ်ပိုင်းဘဝ (ဥပမာ- Development) အတွက် အပြင်ကိုကြည့်ရန် လိုအပ်သည်ဆိုသော သဘောတရား ဖြစ်သည်။ ပထမ မြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ဒုတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော်နှင့် တတိယ မြန်မာနိုင်ငံတော်များကို ထူထောင်ခဲ့သူများတွင် Grand Strategy ရှိသည်ကို မြင်နိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ဗျူဟာ
ယာဟူး
ယာဟူး! (Yahoo!) သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် ဆန်တာ ကလာရာ (Santa Clara) တွင် ထူထောင်ခဲ့သည့် အင်တာနက် ရှာဖွေရေး ကော်ပိုရေးရှင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗဟိုဌာနချုပ်မှာ ဆန်းနီးဗေး (Sunnyvale) တွင် တည်ရှိသည်။ Yahoo! အား ဝက်ဘ်ဆိုက် ပေါ်တယ်၊ ရှာဖွေရေး အင်ဂျင် အဖြစ် လူသိများပြီး အမေရိကန်၌ လူသုံးအများဆုံး ဝက်ဘ်ဆိုက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ Yahoo! ကို ဂျယ်ရီ ယန်း (Jerry Yang) နှင့် ဒေးဗစ် ဖီလို (David Filo) တို့က ၁၉၉၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ထူထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ကော်ပိုရေးရှင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကန်စောင့်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကန်စောင့်ရွာ (Kansaunt)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ပြွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၁၇ ဦး၊ မ ၁၄၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်စင်းကျား
ငှက်စင်းကျား (Actinodura waldeni) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကိုင်းစုရွာ၊ ဝဲဒေါင့်-အတွင်း
ကိုင်းစုရွာ၊ ဝဲဒေါင့်-အတွင်း
ဓုတင်
ဓုတင် (ဓုတင်္ဂ) ဆိုသည်မှာ ကိလေသာကို ခါထွက်ကြောင်း ခေါင်းပါးစေသည့် အကျင့်တရားများ ဖြစ်သည်။ အကျဉ်းအားဖြင့် ဓုတင် ၁၃-ပါး ရှိသည်။
မည်သူထံ ဆောက်တည်ရမလဲ
ယင်း ဓုတင်တို့ကို ဆောက်တည်လိုသောရဟန်းသည် သက်တော်ထင်ရှား ဘုရားရှင့်အထံတော်၌ ဆောက်တည်ရ၏၊ ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံခဲ့လျှင် မဟာသာဝကထံ, မဟာသာဝက မရှိခဲ့လျှင် ရဟန္တာထံ, ရဟန္တာ မရှိခဲ့လျှင် အနာဂါမ်ထံ, အနာဂါမ်မရှိခဲ့လျှင် သကဒါဂါမ်ထံ, သကဒါ ဂါမ်မရှိခဲ့လျှင် သောတာပန်ထံ, သောတာပန် မရှိခဲ့လျှင် ပိဋက ၃-ပုံဆောင် ရဟန်းထံ, ပိဋက ၃-ပုံဆောင် ရဟန်းမရှိခဲ့လျှင် ပိဋက ၂-ပုံ ဆောင်ရဟန်းထံ, ပိဋက ၂-ပုံဆောင် ရဟန်း မရှိခဲ့လျှင် ပိဋက ၁-ပုံဆောင် ရဟန်းထံ, ပိဋက ၁-ပုံဆောင် ရဟန်းမရှိခဲ့လျှင် နိကာယ် ၁-ပါး ပါးဆောင်နိုင်သောရဟန်းထံ, နိကာယ်ဆောင် ရဟန်းမရှိခဲ့လျှင် အဋ္ဌကထာများ၌ လိမ္မာတတ်မြောက်သော ရဟန်းထံ, အဋ္ဌကထာ၌ လိမ္မာတတ်မြောက်သောရဟန်း မရှိခဲ့လျှင် ဓုတင်ဆောင် ရဟန်းထံ ဓုတင်ဆောင် ရဟန်း မရှိခဲ့လျှင် စေတီရင်ပြင်ကို တံမြက် လှည်းပြီး ဆောင့်ကြောင့် ထိုင်လျက် သက်တော်ထင်ရှားဘုရားရှင့်ထံ၌ ရွတ်ဆိုသကဲ့သို့ ရွတ်ဆိုဆောက်တည်ရသည် ။
ဓုတင်ဆောက်တည်ထိုက်သူ ၁၀-ဦး
(၁) ယုံကြည်မှု “သဒ္ဓါ”ရှိသူ၊ (၂) မကောင်းမှုမှ ရှက်ကြောက်တတ်သူ၊ (၃) တည်ကြည်မှု သမာဓိရှိသူ၊ (၄) အံ့ဖွယ်သရဲကို မပြုတတ်သူ၊ (၅) အကျိုးစီးပွါးနှင့်စပ်သဖြင့် နေလေ့ ရှိသူ၊ (၆) လောဘ မရှိသူ၊ (၇) သိက္ခာ ၃-ပါးကို အလိုရှိသူ၊ (၈) မြဲမြံစွာ ဆောက်တည်တတ်သူ၊ (၉) ကဲ့ရဲ့လေ့ မရှိသူ၊ (၁၀) မေတ္တာပွား နေလေ့ရှိသူ ဟူသော ဤပုဂ္ဂိုလ် ၁၀-ဦးတို့ သည်သာ ဆောက်တည်ထိုက်၏။
ခေါင်းတည် ပဓာနဓုတင် ၃-ပါး
သပဒါနစာရိကဓုတင်ကို ဆောင်နိုင်လျှင် ပိဏ္ဍပါတ်ဓုတင်ကိုလည်း ဆောင်နိုင်တော့သည်။ ဧကာသနိက်ဓုတင်ကို ဆောင်နိုင်လျှင် ပတ္တပိုဏ်ဓုတင်, ခလုပစ္ဆာဘတ်ဓုတင်တို့ကိုလည်း ဆောက်နိုင်တော့သည်။ အဗ္ဘောကာသိကဓုတင်ကိုဆောင်နိုင်လျှင် ရုက္ခမူဓုတင်, ယထာသန္ထတိကဓုတင်တို့ကို အထူးဆောင်ဖွယ် မရှိပြီ။ သို့ဖြစ်၍ ယင်း ဓုတင် ၃-ပါးကို ခေါင်းတည် ပဓာနဓုတင်ဟု ဆိုသည်။ အာရညကင်ဓုတင်, ပံသုကူဓုတင်, တိစီဝရိက်ဓုတင်, နိသိဇ်ဓုတင်, သုသာန်ဓုတင်၊ ယင်း ဓုတင် ၅-ပါး တို့ကား တခြားဓုတင်တို့နှင့် ရောနှော စပ်သွယ်ခြင်း မရှိသော ဓုတင်တို့ ဖြစ်ကုန်၏ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၇၉)။
သင်္ကန်းနှင့် စပ်သော ဓုတင် ၂-ပါး— ပံ့သုကူဓုတင်, တိစီဝရိက်ဓုတင်တို့သည်သင်္ကန်း နှင့်စပ်သော ဓုတင်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။
ဆွမ်းနှင့်စပ်သော ဓုတင်၅-ပါး—ပိဏ္ဍပါတ်, သပဒါနစာရိက်, ဧကာသနိက်, ပတ္တပိုဏ်, ခလုပစ္ဆာဘတ် ဓုတင်တို့သည် ဆွမ်းနှင့် စပ်သော ဓုတင်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။
ကျောင်းနှင့်စပ်သော ဓုတင် ၅-ပါး —အာရညကင် ဓုတင် ရုက္ခမူဓုတင်, အဗ္ဘောကာသိကဓုတင်, သုသာန်ဓုတင်, ယထာသန္ထတိက ဓုတင်၊ ယင်းဓုတင်တို့သည် ကျောင်းနှင့် စပ်သော ဓုတင်တို့ ဖြစ်ကုန်၏။ ၌ နေသဇ္ဇိကဇုတင်ထည့်၍ ၆-ပါး လာသည်။ ၌ကား နေသဇ္ဇိကဓုတင်ကို ဝီရိယနှင့်စပ်သော ဓုတင်ဟု ဆို၏ ။
လူရှင်များလည်း ဆောက်တည်နိုင်
ဘိက္ခုနီမတို့သည် အာရညိကဓုတင်, ခလုပစ္ဆာဘတ္တိကဓုတင်တို့ကို သိက္ခာပုဒ်ဖြင့် ပယ်အပ်ပြီး ဖြစ်သောကြောင့်၎င်း, အဗ္ဘောကာသိကဓုတင်, ရုက္ခမူဓုတင်, သုသာန်ဓုတင်၊ ယင်း ဓုတင်တို့ကို ဆောက်တည်ရန် ခက်ခဲသောကြောင့် ၎င်းဓုတင် ၅-ပါးမှကြွင်းသော ဓုတင် ၈-ပါးတို့ကိုသာ ဆောက်တည်နိုင်ကြကုန်၏။
သာမဏေတို့သည် တိစီဝရိက်ဓုတင်မှ တပါး ကြွင်း ၁၂-ပါးတို့ကို ဆောက်တည်နိုင်ကြကုန်၏။
သိက္ခမာန်, သာမဏေရီ-တို့သည် ဘိက္ခုနီတို့ ဆောက်တည်နိုင်သော ဓုတင် ၈-ပါးတွင် တီစီဝရိက်ဓုတင်ကို ချန် ကြွင်းဓုတင် ၇-ပါးတို့ကို ဆောက်တည်နိုင်ကြကုန်၏။
ဥပါသကာ ဥပါသိကာတို့သည် ဧကာသနိက်ဓုတင်, ပတ္တပိုဏ်ဓုတင်တို့ကို ဆောက်တည်နိုင်ကြကုန်၏။
သို့ဖြစ်၍ ရဟန်းတို့ ဆောက်တည်နိုင်သော ဓုတင် ၁၃-ပါး, ဘိက္ခုနီတို့ ဆောက်တည်နိုင်သော ဓုတင် ၈-ပါး သာမဏေတို့ ဆောက်တည်နိုင်သော ဓုတင် ၁၂-ပါး သိက္ခမာန်, သာမဏေရီတို့ ဆောက်တည်နိုင်သော ဓုတင် ၇-ပါး, ဥပါသကာ, ဥပါသိကာတို့ ဆောက်တည်နိုင်သော ဓုတင် ၂-ပါး ဟူ၍ ပုဂ္ဂိုလ်၏ အစွမ်းအားဖြင့် အသီးသီး ရေတွက်ခဲ့လျှင် ဓုတင် ၄၂-ပါး ဖြစ်၏ ။
ဓုတင်နှင့်စပ်၍ ပုဂ္ဂိုလ် ၄-မျိုး
(၁) အရှင်ဗာကုလကဲ့သို့ ကိုယ်တိုင်သာ ဓုတင် ဆောင်၍ တပါးသူတို့အား ဓုတင်ဆောင်ရန် မဟောပြော မဆုံးမသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဓုတသာ မည်၍ ဓုတဝါဒ မမည်။
(၂) အရှင်ဥပနန္ဒကဲ့သို့ ကိုယ်တိုင်မူကား ဓုတင်မဆောင်, တပါးသူတို့အားသာ ဓုတင်ဆောင်ရန် ဟောပြော ဆုံးမသော ပုဂ္ဂိုလ်သည်ဓုတဝါဒသာ မည်၍ ဓုတ မမည်။
(၃) အရှင်လာဠုဒါယီကဲ့သို့ ကိုယ်တိုင်လည်း ဓုတင်မဆောင် တပါးသူတို့အား လည်း ဓုတင်ဆောင်ရန် မဟောပြော မဆုံး မသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဓုတလည်း မမည် ဓုတဝါဒလည်း မမည်ပေ။
(၄) အရှင်သာရိပုတ္တရာ (ဝိသုဒ္ဓိ), အရှင်မဟာကဿပ(အံ၊ဋ္ဌ), အရှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇ(ဥဒါန၊ဋ္ဌ)ထေရ်တို့ကဲ့သို့ ကိုယ်တိုင်လည်း ဓုတင်ဆောင်, တပါးသူတို့အားလည်း ဓုတင်ဆောင်ရန် ဟောပြော ဆုံးမသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဓုတလည်း မည်, ဓုတဝါဒလည်း မည်၏ ။
ရာဂ ဒေါသ မောဟ ငြိမ်းနိုင်
ရာဂစရိုက် မောဟစရိုက် ရှိသူသည် ဓုတင်တို့ကို မှီဝဲသုံးဆောင်သင့်၏။ ဓုတင်တို့ကို မှီဝဲ သုံးဆောင် ခြင်းဟူသည် ဆင်းရဲခြိုးခြံစွာကျင့်မှု ကိလေသာ ခေါင်းပါးစေသော နေမှုပင် ဖြစ်၏။ ဆင်းရဲခြိုးခြံစွာ ကျင့်မှုကိုမှီ၍ ရာဂငြိမ်းနိုင်သည်။ ကိလေသာ ခေါင်းပါးစေရန် မမေ့မလျော့ မပေါ့မဆ နေသူမှာ မောဟငြိမ်းနိုင်သည်။ ဒေါသစရိုက်ရှိသူသည်လည်း အာရညိကဓုတင်, ရုက္ခမူလိကဓုတင်တို့ကို မှီဝဲ ဆောက်တည်သင့်သည်၊ တောကျောင်း, သစ်ပင်ရင်းတို့၌ တဦးတယောက်နှင့်မျှ မထိခိုက် ရအောင် နေသူမှာ ဒေါသလည်း ငြိမ်းတော့၏ ။ ဓုတင်ဆောင် ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ရနိုင်သောဂုဏ် ၁၈-ပါးနှင့် ဓုတင် ဥပမာများ -ကြည့်။
ကံသာရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ကံသာရွာ (Kanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ပဲခင်းမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၇၀ ဖြစ်သည်။
ဓုတင်
ရရှိနိုင်သည့် အကျိုးများ
ဤဓုတင်များကို ဆောင်ခြင်းဖြင့်-
ကံသာရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 524
NGC 524 သည် lenticular ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး မိန် နက္ခတာရာတွင် ရှိသည်။ ယင်းသည် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၉၀ မီလီယံဝေးကွာပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် ဓာတ်ငွေ့များ ခရုပတ်ပုံစံ ဖွဲ့တည်နေသည်။ ယင်းသည် NGC 524 group ၏ အတောက်ပဆုံး ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ယင်းသည် NGC 488 နှင့် ဆက်နွယ်သည်။ ၁၇၈၆ ခုနှစ်တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ဆူပါနိုဗာ ၂ ခုကိုလည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ရွှေကျင်ဆရာတော်
ရွှေကျင်ဆရာတော်
ရွှေကျင်ဆရာတော်သည် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်များ အတွင်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဂိုဏ်းတစ်ဂိုဏ်းကို စတင်တည်ထောင်သည့် ဆရာတော်တပါး ဖြစ်သည်။ စတင်တည်ထောင်သည့် ဆရာတော်အမည်ကိုယူ၍ ယင်းဂိုဏ်းကို ရွှေကျင်ဂိုဏ်းဟု ခေါ်သည်။
ဆရာတော်-ဟူသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လေးစားအပ်သော ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်တစ်ပါးအား လေးစားမှုကိုပြသသော ဝေါဟာရတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရွှေကျင်ဆရာတော်ဟူသော အသုံးအနှုန်းမှာမူ မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း ရွှေဘိုမြို့အနီး ဆရာတော်၏ ဇာတိချက်ကြွေ မွေးရပ်မြေ ရွှေကျင်ရွာ၏ အမည်နှင့်တွဲဘက်၍ ရွှေကျင်ဆရာတော်ဟု သုံးနှုန်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဆရာတော်လောင်းလျာသည် ရွှေကျင်ရွာမှာပင် အရှင်ဇာဂရ ဟူသောအမည်ဖြင့် မြင့်မြတ်သောရဟန်းအဖြစ် ရောက်ခဲ့သည်။
ရွှေကျင်ဆရာတော်သည် သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို အားသွန်ခွန်စိုက် ကြိုးစားလုပ်ကိုင် နေသည့် အထူးသဖြင့် ဝိနည်းလေးစားသော စာပေပညာရှင် ဆရာတော်တစ်ပါးအဖြစ် နုပျိုစဉ်ကပင် ကျော်ကြားထင်ရှားခဲ့သည်။
ဆရာတော်မှာ ရှမ်းကလေးကျွန်း ဆရာတော် ဦးဆောင်သည့် ပြုပြင်ရေး၊ တောနေရဟန်းများ လှုပ်ရှားမှုအဖွဲ့နှင့် ရင်းနှီးကျွမ်းဝင်မှုလည်း ရှိခဲ့သည်။
၁၈၆၁-ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းတရားက ရွှေကျင်ဆရာတော်အား မန္တလေးရွှေမြို့တော်သစ်သို့ ပင့်ကာ ကျောင်းဆောက်လှူဒါန်းခဲ့သည်၊ နန်းဦးဆရာတော်အဖြစ် ကိုးကွယ်ခဲ့သည်၊ ကိစ္စ အများအပြားတွင် အနှိမ်ခံရဖန်များသည့် ရွှေကျင်ဆရာတော်မှာ သာသနာပိုင်နှင့် သဘောထားကွဲလွဲ ခဲ့သည်၊ ရွှေကျင်ဆရာတော်သည် နေပြည်တော်တွင်မနေလိုပဲ တောရဆောက်တည် ဧကစာရီ ဆရာတော်တစ်ပါးအဖြစ် သီတင်းသုံးခွင့်ပြုဖို့ ခွင့်ပန်ခဲ့သည်၊ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးကလဲ ရွှေကျင် ဆရာတော်နှင့် သူ၏ပြုပြင်ရေးဝါဒီ တပည့်နောက်လိုက်များအား သာသနာပိုင်၏ အာဏာစက် အောက်တွင် မထားတော့ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်၊ မြန်မာ သံဃာလောကအတွင်း ရွှေကျင်ဂိုဏ်း ဖွဲ့စည်းတည်ရှိလာမှုကို ဤအဆုံးအဖြတ်တွင် အစရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်သည်။
၁၈၇၈-ခုနှစ်၌ သီပေါမင်း နန်းတက်လာသောအခါ ခေါင်းဆောင်မှု အခန်းကဏ္ဍကိုမျှ မယူသော်လဲ သာသနာပိုင်ဆရာတော် နှစ်ပါးတဲက တစ်ပါးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်၊ သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက် ၁၈၈၅-ခုနှစ်တွင် အုပ်ချုပ်သူ အင်္ဂလိပ်တို့က ရွှေကျင်ဆရာတော်အား သာသနာပိုင်အဖြစ် အသိအမှတ်မပြုတော့ပေ၊ သို့သော် ဆရာတော်၏ ဂုဏ်သတင်းမှာ ပျံလွန်တော်မူသည့် ၁၈၉၃-ခုနှစ်အထိ သီရိလင်္ကာ၊ ထိုင်းနိုင်ငံများသို့တိုင်အောင် ကျယ်ပြန့်လျက် ဆက်လက်တိုးတက်ခဲ့သည်။
ဘဝဖြစ်စဉ် အကျဉ်း
( ငါ့ကိုချစ်လျှင် ပြည်သူကိုချစ်) ဟု သစ္စာပေးပြီး နန်းတက်လာခဲ့သော သိရီတြိဘဝနာဒိတျ ပဝရပဏ္ဍိတ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇ-ဟူသည့် ဘွဲ့တံဆိပ်နာမံကို ခံယူတော်မူသော ရတနာပူရ စတုတ္ထမြို့တည် နန်းတည် ဘကြီးတော်ဘုရား နန်းစံ၍ ၃-နှစ်ရှိလာသောအခါ ရတနာသီခ ရွှေဘိုမြို့တော်၏ တောင်ဘက် ခရီး ၆-တိုင်အကွာ ယခုခေတ် ဝက်လက်မြို့နယ် အဝင်အပါ သက်လက်မြို့မှ အနောက် ၄-တိုင်ခန့်အကွာ ပုဂံမြို့၌ ၅၉၆-ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ဓမ္မရာဇာ-ဘွဲ့ခံ ကျစွာမင်းကြီး၏ ဆွေမျိုးတော်ဖြစ်သော ရွှေပေါလှမင်း ညီအကိုမောင်နှမ ငါးဦးတို့ တည်ထောင်ခဲ့သည့်
၁။ လှတော
၂။ ကျည်းကန်
၃။ မဲကုန်း
၄။ ရေထွက်
၅။ ရွှေကျင်-ဟူသော လှတောကြီး ၅-ရွာ အဝင်အပါ ရွှေကျင်ရွာတွင် ဇာတိကုလ အာစာရဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော ကုန်သည်ကြီး ဦးမောင်-ဇနီးဒေါ်မယ်မိတို့မှ ၁၁၈၄-ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁၂-ရက် ညဉ့်သုံးချက်တီးကျော် ၁၃-ရက် အင်္ဂါနေ့သို့အဝင် ကောင်းမြတ်သောအချိန်တွင် သဂါရဝ, သပတိဿ, ဟိရီ, ဩတ္တပ္ပ, ဝီရိယ, ပညာ, သဒ္ဓါ-စသောဂုဏ်တို့နှင့် ပြည့်စုံသော ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးကို ဖွားမြင်တော်မူသည်။
အမည်မှည့်အံ့သောနေ့၌ ပညာရှိတို့နှင့် တိုင်ပင်၍ အနာဂတ်ကာလ၌ သန့်ရှင်း စင်ကြယ်လှသော သံဃနိကာယကြီးကို ဖြစ်ပေါ်စေမည့် အကြောင်းအချက်နှင့် လိုက်ဖက် ညီညွတ်လှသော မောင်သန့် ဟူသောအမည်ကို မှည့်ခေါ်ကြကုန်၏။
သက်တော် ၁၈-နှစ် သက္ကရာဇ် ၁၂၀၂-ခုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ မြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တော် ဝိနည်းဧတဒဂ်ရ အရှင်ဥပါလိမထေရ်မှ စဉ်လာမပျက် ဆင်းသက်လာသော ဂဏဝိမုတ်အမိန့်အရ သီးလုံးတောရ စန္ဒိမာဘိဝံသ သိရီသဒ္ဓမ္မဓဇ မဟာဓမ္မရာဇာဓိရာဇဂုရု ဆရာတော် ဘုရား၏အထံသို့ ရောက်ကာ ဝိနည်းဧတဒဂ်ရ အရှင်ဥပါလိမထေရ်၏အနွယ်သို့ သက်ဝင်မိ တော့သည်။
ရှင်ဇာဂရ အသက်နှစ်ဆယ်သို့ ရောက်သောအခါ ၁၂၀၈-ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် မယ်တော်တို့က ရွှေကျင်ရွာ၌ ရဟန်းခံပွဲပြုလုပ်ကာ ဒုတိယအကြိမ် ချီးမြှောက်ကြသဖြင့် ငယ်ဆရာ ဦးဝရဗုဒ္ဓိကို ဥပဇ္ဈာယ်ပြုလျက် ရေထွက်ရွာ ဆုတောင်းပြည့် ဘုရားဝင်းအတွင်း၌ရှိသော ဗဒ္ဓသိမ်၌ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသည်၊ ရဟန်းဖြစ်သည်မှာစ၍ တိစီဝရိတ်ဓူတင်နှင့် ပိဏ္ဍပတ်ဓူတင် တို့ကို အမြဲဆောင်တော်မူသည်။
အရှင်ဇာဂရသည် ရဟန်းအဖြစ်သို့ရောက်လျှင် သဒ္ဒါကျမ်းဆိုင်ရာတို့ကို အထူးလေ့လာ လိုသေးသည်ဖြစ်၍ ထိုခေတ်က သဒ္ဒါကျမ်းများဆိုင်ရာ ကျော်စောလှသော ကမ္ဘာမူး၏အနောက်ဘက် မန်ကျီးကန်ဆရာတော်ကြီးအထံသို့ ကြွရောက်တော်မူသည်၊ မန်းကျီးကန်ဆရာတော်ကြီးက သဒ္ဒါကျမ်းဆိုင်ရာတို့ကို အရှင်ဇာဂရအား အနည်းငယ်စစ်မေးပြီး ကျေနပ်တော်မူသည်ဖြစ်၍---
တို့ဆီမှာ နေဖို့မလိုတော့ဘူး၊ ပညာရှိအကျော်အမော်များ စုဝေးရာ အမရပူရနေပြည်တော်သို့ ကြွရောက်နည်းခံလေဟု လမ်းညွှန်တော်မူသည်၊ ၎င်းလမ်းညွန်ချက်အရ အမရပူရနေပြည်တော်သို့ ကြွရောက်ကာ---
၂။ သဲအင်း ( မင်းအို ) ကျောင်းတိုက်
၃။ မြသိန်းတန် ( စပါးတော ) ကျောင်းတိုက်နှင့်
၄။ အင်းဝ ဗားကရာကျောင်းတိုက်၌ ပရိယတ္တိဆိုင်ရာတို့ကို ဆက်လက်ဆည်းပူးတော်မူသည်။
ထိုအမရပူရ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်မှာပင် မင်းတုန်းမင်းသားနှင့် တွေ့ဆုံရင်းနှီးခွင့်ရ၍ ဆရာရင်း ဒကာရင်းအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။
အရှင်ဇာဂရ ငါးဝါအရတွင်
အရညကင်ဓူတင် ခလုပစ္ဆာဓူတင်တို့ကို အမြဲဆောင်တော်မူသည်။ ထို့ကြောင့် အရှင်ဇာဂရသည် တိစီဝရိတ်ဓူတင်၊ ပိဏ္ဍပါတ်ဓူတင်၊ အရညကင်ဓူတင်၊ ခလုပစ္ဆာဓူတင်တို့ကို အမြဲဆောင်၍ ကြွင်းဓူတင်(၉)ပါးတို့ကို ရံခါရံခါဆောင်ခြင်းဖြင့် ဓူတင်တေရသဆောင် ရဟန်းတော်ဟူသော ဂုဏ်ကို ရရှိတော်မူသည်။
အရှင်ဇာဂရ ၅-ဝါရပြီးနောက် ၁၂၁၈-ခုနှစ်တွင် ရှမ်းကလေးကျွန်းဆရာတော် အရှင်နန္ဒကို အမှူးထားပြီး ရေစကြိုမြို့ ဂူဖြူတောရဆရာတော် လောင်းလျာ အရှင်မေဓာတို့နှင့် တွဲဘက်၍ ရှမ်းကလေးကျွန်း တိုက်သစ် တည်ထောင်ကာ သာသနာတော်သန့်ရှင်းပြန့်ပွားထွန်းကားအောင် ဆောင်ရွက်တော်မူသည်။
၁၂၁၁-ခုနှစ်တွင် စစ်ကိုင်းမြို့အနောက်ဘက် မန်းကျည်းစဉ်ရွာ တောရကျောင်း ဂိုဏ်းအုပ် သိမ်ဖြူဆရာတော်ကြီးအထံ၌ သီတင်းသုံး၍ စာသင်သားသံဃာ ၅၀-ပါးတို့ကို စပေပို့ချ သီတင်းသုံးတော်မူပြီး ၁၂၁၃-ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုတောင်လက် ခေါတောရွာအနောက်ဘက် ရှမ်းကလေးကျွန်းဆရာတော်ဘုရား သီတင်းသုံးတော်မူသည့် ကောင်းပင်ကုန်းတောရ၌ သီတင်းသုံးတော်မူသည်။
၁၂၁၄-ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၁၁-ရက်နေ့တွင် မင်းတုန်းမင်းသား သီရိမဟာသီဟသူရ ဓမ္မရာဇာသည် အလိုတော်ပြည့်၍ အမရပူရ ပဉ္စမနန်းစံအဖြစ်သို့ ရောက်သည်။
၁၂၁၇-ခုနှစ်တွင် ရှိမ်းမကားရွာမြောက်ဘက် အဘယဂီရိတောင်ဝှမ်း၌ ခေမာသီဝ အဘယဂီရိ တောရကျောင်းတိုက်အတွင်း၌ သိမ်သမုတ်တော်မူသည်၊ သိမ်တော်၏အမည်ကို ဒကာဖြစ်သော အင်္ဂါနေ့ဖွား မင်းတုန်းမင်းတရား၏ ဆရာဖြစ်သော အင်္ဂါသားရဟန်းတော်က အင်္ဂါနေ့၌ သမုတ်အပ်သည်ဖြစ်သောကြောင့် အက္ခရာ ၉-လုံးဖြင့် ဇိနောရသ သာဓုပါမောဇ္ဇ-သိမ်တော်ဟု သမုတ်ခေါ်ဝေါ်တော်မူသည်၊
အင်, ကြင်း, ခက်, ကျိုင်း, ရွှေကျင်ဂိုဏ်း
၁၂၂၂-ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့် ( ၂-၇-၁၈၆၀ ) တနင်္လာနေ့ ဤရက်စွဲကို သူတောင်ကောင်း ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မှန်သမျှတို့သည် နှစ်လိုအားရ မှတ်သားထားကြရပေမည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဤနှစ် ဤလ ဤရက်၌ ဗုဒ္ဓ၏သာသနာ့သမိုင်းတွင် ရွှေကျင်ဂိုဏ်းဟူသော ဝိနယနိဝါသ သဒ္ဓမ္မပဇ္ဇောတ သံဃာ့နိကာယကြီး စတင် ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ရွှေကျင်ဆရာတော်၏ ရုပ်ပုံတော်မှာ မပိန်လွန်း မဝလွန်း အရပ်တော်မြင့်မြင့် ထောင်ထောင် မောင်းမောင်း ရှိတော်မူသည်။ ဦးခေါင်းတော်ပြေပြစ်၍ ဖွံ့ဖြိုးသည်။ နဖူးတော်ကျယ်သည်။ နားတော်ကြီး၍ နှာတံပေါ်သည်။ အသံတော်မှာ အသံဝါဖြစ်၍ ခံ့ညားသာယာသည်။ ဩဇာရှိသောအသံမျိုးဖြစ်သည်။ အသားတော်မှာ အသားလတ်ဖြစ်သည်။ ဝတ်သောသင်္ကန်းတော်မှာ ပိန္နဲဆိုး အဝါရင့်ရောင် တိစီဝရိတ်ဓူတင် အမြဲဆောင်ထား၍ ဤသင်္ကန်းများဖြင့် အမြဲဖူးတွေ့ရသည်။ သင်္ကန်းတော်နွမ်းလှမှ လှူသူရှိလျှင် လဲလှယ်ဝတ်ရုံတော်မူသည်။ သို့သော် အရောင်အသွေးမှာ အဝါရင့် အရောင်မှိန်မှိန်သာဖြစ်သည်။ ဝတ်ပုံမှာ သင်းပိုင်ကို ဒူးအောက် လက်ရှစ်သစ်ခန့်၊ ဧကသီကို ဒူးအောက် လက်လေးသစ်ခန့်ချ၍ အမြဲတမ်း သေသေသပ်သပ် ဝတ်ရုံ သီတင်းသုံးတော်မူသည်။ နံနက်ပိုင်း ညဉ့်သီတင်းသုံးရာ တောရကျောင်းကလေးမှ ပြန်ကြွလာသောအခါ၌၎င်း၊ ညဉ့်အခါ ညဉ့်စာဝါချပို့အပြီး တောရကျောင်းကလေးသို့ ကြွသွားသောအခါ၌၎င်း၊ အရောင်တူ နှစ်ထပ်သင်္ကန်း ခပ်နွမ်းနွမ်းကို ပခုံးပေါ်တင်ပြီး ကြွလာသည်၊ ကြွသွားသည်တို့ကို ဖူးတွေ့ရသည်၊ အလွန်ဣန္ဒြေရှိသော အမူအရာတော်ရှိသည်။
ဆရာတော်သည် နေ့အခါ အထက်ဂူနှင့် ၎င်းဂူအနီးဆောက်လုပ်အပ်သော အထက်စင်္ကြန်ကျောင်း၌သာ သီတင်းသုံးသည်။
တနေ့သ၌ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် အမတ်တစ်ယောက်ကို စေလွှတ်၍ ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ဆွမ်းအလှူခံကြွတော်မူရန် နန်းတော်သို့ပင့်စေသည်၊ အမတ်သည် ရွှေကျင်တိုက်သို့သွား၍ ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးထံမှောက် ရောက်ကာလ ရွှေကျင်ဆရာတော် ဘုရားကြီး သင်္ကန်းရုံတော်မူနေသည်ကို တွေ့မြင်ရ၏။
ဒကာတော် ရေမြေ့ရှင်က နန်းတော်သို့ ကြွရောက် ဆွမ်းအလှူခံတော်မူရန် ပင့်လျှောက်ပါကြောင်း လျှောက်ထားသည်၊ ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် မည်သို့မျှ ပြန်၍ အမိန့်မရှိဘဲ သင်္ကန်းရုံပြီးက သပိတ်ကိုလွယ်တော်မူ၍ ကျောင်းပေါ်မှ သက်ဆင်းကြွသွားတော်မူသဖြင့် အမတ်သည် နောက်မှလိုက်၍ အခြေအနေကိုကြည့်ရာ မန္တလေးတောင်ခြေ၏မြောက် အဘိုးအို အမယ်အိုတို့ တဲသို့ ဆွမ်းခံကြွ၍ ဆွမ်းစားသည်ကို သိရလေသည်။ ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရားကြီး ကိုလည်း နန်းတော်သို့ကြွရန် ထပ်မံမပင့်ဝံ့၊ မင်းတရားကြီးကိုလည်း မတင်ဝံ့နှင့် အချိန်ကြာမြင့်မှ နန်းတော်သို့ရောက်၍ မင်းတရားကြီးက ရွှေကျင်ဆရာတော် ကြွလာပြီလားဟု မေးမြန်းမှ မြင်ခဲ့သည့်အတိုင်း တင်လျှောက်ရာ မင်းတရားကြီးသည် ဝမ်းသာအားရ ရှိလှ၍ ငါကဲ့သို့မင်း ရှိသေး၏လောဟုဆို၍ လက်ပန်းပေါက်ခတ်သည်ဟူ၏။ အကြောင်းမူကား ရှင်ဘုရင်ကပင့်လျက် ဘုရင့်မျက်နှာကို မကြည့်၊ ဦးစွာပင့်ထားသော သူဆင်းရဲအဘိုးအိုတို့တဲသို့သာ တရားအားလျှော်စွာ ကြွသွားတော်မူခြင်းဖြင့် ယထာဓမ္မသာသနာကိုသာ သတ္တိရှိရှိ ကြည့်တော်မူသောဂုဏ်နှင့် ပြည့်စုံတော် မူသော ရဟန်းကောင်းရဟန်းမြတ်ကို အားထားကိုးကွယ်ရသော သာသနာ့ဒါယကာအနေဖြင့် ဝမ်းမြောက်သောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။
ရွှေကျင်ဆရာတော် (မြန်မာ ၁၁၈၄-၁၂၅၅)
ရွှေကျင်ဆရာတော်သည် ရွှေဘိုမြို့တောင်ဘက်ခရီးခြောက် တိုင်ကွာ လှတောကြီး ငါးရွာအဝင် ရွှေကျင်ရွာ၌ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၄ ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁၂ ရက်နေ့ ညဉ့်သုံးချက်တီး ကျော် ၁၃ ရက် အင်္ဂါနေ့အဝင်တွင် ဖွားမြင်တော်မူသည်။ မိဘများမှာ ဦးမောင် ဒေါ်မယ်မိတို့ ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်၏ ငယ်မည်မှာ မောင်သန့်ဖြစ်သည်။ ခုနစ်နှစ်သား အရွယ် ရောက် သောအခါ ထိုရွာ မဟာဗောဓိကျောင်းဆရာတော် ဦးဝရဗုဒ္ဓိထံ၌ ဖိမများက အပ်နှံသဖြင့် သူငယ်များဆိုင်ရာစာများကို သင်ကြား ခဲ့ရသည်။ အသက် ဆဲ့လေးနှစ်အရွယ်တွင် ရှင်သာမဏေအဖြစ် သို့ ရောက်သည်။ အသက်ဆဲ့ငါးနှစ်အရွယ်တွင် ရွှေဘိုမြို့ ဝင်္ကပါ ကျောင်းဆရာတော်ထံ၌ စာပေသင်ကြားတော်မူ၍ ထိုမှတစ်ဖန် ဆဲ့ရှစ်နှစ်အရွယ်တွင် အကျင့်သိက္ခာအရာ၌ လွန်စွာကျော်စော တော်မူလှသည့် သီးလုံးသိက္ခာတော် အရှင်စန္ဒိမာလင်္ကာရထံသို့ ရောက်ရှိကာ စာပေပရိယတ္တိနှင့်တကွ ပဋိပတ္တိနည်းနာများကိုပါ နည်းခံသင်ကြားတော်မူသည်။
အသက်နှစ်ဆယ်ပြည့်သောအခါ ဇာတိရပ်ရွာ ငယ်ဆရာ ရင်း ဦးဝရဗုဒ္ဓိထံ၌ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော်မူသည်။ ဘွဲ့တော်မှာ ဦးဇာဂရ ဖြစ်သည်။ ရဟန်းအဖြစ်သို့ ရောက်တော် မူပြီးနောက် အမရပူရ ရာဇဌာနီ မင်းနေပြည်မှ စ၍ အမြို့မြို့ အရွာရွာ၌ ဆရာပေါင်း နှစ်ဆယ်ကျော်ထံ နည်းခံသင်ကြား၍ ပိဋကတ်ကျမ်းဂန်တို့၌ နိုင်နင်းကျွမ်းကျင်တော်မူသဖြင့် ခုနစ်ဝါ ရှစ်ဝါရသောအခါ မန်ကျည်းစဉ်ရွာ၊ ခေါတောရွာ၊ ရှိမ်းမကား ရွာတို့၌ သီတင်းသုံးကာ စာချပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ်ဖြင့် စာပေပို့ချ တော်မူသည်။ ရွှေကျင်ဆရာတော်ကား ပါဠိပိဋကတ် ကျမ်းဂန် များသာမဟုတ်၊ ဗင်္ဂါလီ နာဂရီ သက္ကဋ စာပေကျမ်းဂန်များ ကိုပါ တတ်မြောက်တော်မူသည်။ စာပေပို့ချ၍ ခြောက်နှစ်မျှ အကြာ သိက္ခာတော် ဆဲ့လေးဝါအရတွင် မင်းတုန်းမင်းတရား ကြီး၏ တောင်းပန်လျှောက်ထားချက်အရ ရွှေဘိုမြို့ မြောက် ဘက် မြင်းနယ်တစ်ပြင်၌ သာသနာတော်သန့်ရှင်းစည်ပင်အောင် ရွက်ဆောင်မူသည်။
မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးသည် မင်းအဖြစ်သို့ မရောက်မီ သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ ခုနှစ် ပြာသိုလတွင် ရွှေဘိုမြို့သို့ ရောက်ရှိစဉ် ရွှေကျင်ဆရာတော်ကို အခိုက်အတံ့ တွေ့ဆုံဖူးမြင်ရကာမျှဖြင့် ဆရာတော်၏ အနေအထိုင် အကျင့်သိက္ခာနှင် သဒ္ဓါပညာ စွမ်းပကားကို ထင်ရှားစွာ သိလိုက်သဖြင့် နှစ်ခြိုက်အားရ မြတ်နိုးကြည်ညို တော်မူလှသဖြင့် မင်းအဖြစ်သို့ရောက်လျှင် သာသနာတော် သန့်ရှင်းစည်ပင်ရေးကို အားပေးရွက်ဆောင် တော်မူပါရန် တောင်းပန်လျှောက်ထားခဲ့ဖူးလေသည်။ ယင်း စကားအတိုင်းပင် ရွှေဘိုမြို့ မြောက်ဘက် မြင်းနယ်တစ်ပြင်၌ သာသနာတော် သန့်ရှင်းစည်ပင်အောင် ရွက်ဆောင်တော်မူရန် တောင်းပန်လျှောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ရွှေကျင်ဆရာတော်သည် ဝါတော် ၁၉ ဝါအရ သက္ကရာဇ် ၁၂၂၂ ခုနှစ်တွင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ ပင့်လျှောက်ချက် အရ ရတနာပုံ မန္တလေးနေပြည်တော်သို့ ကြွရောက်တော်မူလေ သည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် ရွှေကျင်ဆရာတော် ကြွရောက် လာသောအခါ ဝမ်းမြောက်ခြင်း ပြင်းစွာဖြင့် နိုင်ငံတော်အတွင်း ရှိ ထောင်ပေါင်းများစွာသော ရဟန်းသံဃာတို့ အလယ်တွင် အထူးသဖြင့် ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရားကို မြတ်နိုးတော်မူသည်။ အလေးအမြတ်ပြုတော်မူသည်။ မန္တလေးမြို့ မြောက်မျက်နှာ မန္တလေးတောင်ခြေ၌ ကျောင်းတိုက်ကြီး ငါးတိုက် ဆောက်ပြီး လျှင် ရွှေကျင်ဆရာတော်ကို အထူး ကိုးကွယ်တော်မူသည်။ ကျောင်းတိုက်ကြီး ငါးတိုက်ကား မဟာဓမ္မိကာရာမတိုက်၊ ထရံကာတိုက်၊ ရမည်းသင်းတိုက်၊ မင်းခင်းတိုက်၊ မြတောင် တိုက်တို့ ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကို ရွှေကျင်ငါးတိုက်ဟုလည်း ခေါ်သည်။
ရွှေကျင်ဆရာတော်သည် ဘွဲ့အမည်အားဖြင့် မကျော်စောဘဲ ဇာတိရပ်ရွာအမည်အားဖြင့် ရွှေကျင်ဆရာတော် ဟူ၍သာ ကျော် စော ထင်ရှားတော်မည်။ အနေအထိုင် အကျင့်သိက္ခာအရာ၌ လွန်စွာထူးခြားလှသဖြင့် ရွှေကျင်ဆရာတော်၏ ဂုဏ်သတင်းမှာ မြို့တွင်းမြို့ပြင်ပတ်ဝန်းကျင်အရပ်တို့၌ အထူးသဖြင့် ကျော်ကြား လျက်ရှိသည်ဖြစ်သောကြောင့် သီတင်းသုံးရာ ကျောင်းတိုက် အမည်သည်ပင်လျှင် ရွှေကျင်တိုက်ဟူ၍ တွင်လေသည်။ ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရား၏ သီလသမာဓိပညာသဒ္ဓါတရား ထက်သန်မှု၌ အကြွင်းမဲ့ကြည်ညိုရင်းရှိသော မင်းတုန်းမင်း တရားကြီးသည် ရွှေကျင်ကျောင်းတိုက်ရှိ သံဃာတော်များအား အရုဏ်ဆွမ်း နေ့ဆွမ်းနှင့်တကွ ပစ္စည်းလေးပါးတို့ကို ပြည့်စုံ လုံလောက်စွာ ထောက်ပံ့လှူဒါန်းတော်မူသည်။
အခါတစ်ပါးတွင် သုဓမ္မာဝင် ဆရာတော်များ အမိန့်ဖြင့် ရွှေကျင်ဆရာတော်ကို သုဓမ္မာသို့ ကြွရန် ဆင့်ဆိုရာ ရွှေကျင် ဆရာတော်က မကြွဘဲ နေလေသည်။ ထိုနောက် အကြိမ်ကြိမ် ဆင့်ဆိုသော်လည်း မကြွဘဲနေသဖြင့် သုဓမ္မာဆရာတော်များက အတင်းဆွဲခေါ်ရန် စီမံကြလေသည်။ ထိုအကြောင်းကို မင်းတုန်း မင်းကြီးကြားသိ၍ တားဆီးလျှောက်ထားသဖြင့် ပျက်သွားလေ သည်။ ထိုအရေးအခင်း ဖြစ်ပြီးနောက် ရွှေကျင်ဆရာ တော်အား ဂဏဝိမုတ်(ဂိုဏ်းမှ အလွတ်ပုဂ္ဂိုလ်) အမိန့်တော် ထုတ်လေ သည်။ ထိုအခါမှစ၍ ရွှေကျင်ဆရာတော်နှင့်တကွ သဘောတူ သံဃာတစ်စုမှာ သုဓမ္မာသဘင်မှ အသီးအခြား ဖြစ်လေသည်။ ထိုသံဃာတစ်စု၌ လည်း ရွှေကျင်ဆရာတော်က ပြဋ္ဌာန်းသော ကြောင့် ယင်းသံဃာတစ်စုကို ရွှေကျင်ဂိုဏ်းဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ လေသည်။
ရွှေကျင်ဆရာတော်သည် ဝါတော်နှင့်ဆယ့်ခြောက်ဝါအရ သက္ကရာဇ် ၁၂၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် သာသနာ့ဒါယကာ မင်းတုန်း မင်းတရားကြီး၏ လျှောက်ထားတောင်းပန်ချက်အရ အလုံမြို့၊ ဒီပဲရင်းမြို့၊ တလုပ်မြို့၊ ရွှေဘိုမြို့၊ ကလေး၊ ရာဇဂြိုဟ် စသော မြို့နယ်များ၌ ဂိုဏ်းချုပ် ဂိုဏ်းအုပ် ဂိုဏ်းထောက်များထား၍ သာသနာပြုတော်မူရလေသည်။
ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရား၏ သီလ သမာဓိ ပညာ အကျင့် သိက္ခာဂုဏ်တို့ကြောင့် တပည့်ရဟန်းသံဃာများ တိုးပွားများပြား လာသည်နှင့်အမျှ ကြည်ညိုသော ဒါယကာများလည်း တိုးတက် များပြားလာသည်ဖြစ်ရာ ၁၂၃၃ ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ဝိသုဒ္ဓါရာမကျောင်းတိုက်ကြီးကို အလှူခံတော် မူရလေသည်။ ရွှေကျင်ဆရာတော်သည် ဓမ္မိကာရာမရွှေကျင် ငါးတိုက်နှင့်တကွ ဝိသုဒ္ဓါရာမ စသည့် တစ်ဆဲ့နှစ်ရပ်သော ကျောင်းတိုက်ကြီးတို့၌ တပည့်စာချပုဂ္ဂိုလ်အများကို လွှဲအပ် ဆောက်နှင်းလျက် သာသနာတော် သန့်ရှင်းစည်ပင်အောင် ရွက်ဆောင်တော်မူသည်။ ထိုအခါ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက ''ဇာဂရာဘိဓဇ သဒ္ဓမ္မဝံသ အတုလဓိပတိ မဟာဓမ္မရာဇာဓိ ရာဇဂုရု''တံဆိပ်တော် လှူဒါန်းဆက်ကပ်တော်မူသည်ကို ခံတော်မမူဘဲ ပယ်ရှောင်လွှဲ၍ ရောင့်ရဲတော်မူသည်။
ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ သာသနာတော် သန့်ရှင်းစည်ပင်မှုကို ဂရုကတ ဥဿာဟမယုတ် အားထုတ်ရွက်ဆောင်တော်မူပြီးလျှင် ပင်ကိုအားဖြင့် နိက္ခမ ဓာတ်ခံ စိတ်သန်တော်မူရင်း ရှိသည်နှင့် သက်တော် ၅၃ နှစ် သိက္ခာတော် ၃၃ ဝါ ရှိသောအခါ ၁၂၃၇ ခုနှစ်တွင် ရတနာပုံ မန္တလေးမြို့ ဓမ္မိကာရာမရွှေကျင်တိုက်မှ ဖဲခွာ၍ ကိန္နရာတောင်၊ ရေတံခွန်တောင်၊ ငစဉ့်ကိုင်တောရ၊ ကုက္ကိုချောင်တောရတို့၌ ထိုက်သည်အားလျော်စွာ ဝိပဿနာတရားကို ပွားများတော်မူ လျက် သီတင်းသုံးတော်မူသည်။