cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သာမညဖလသုတ်
နီဝရဏတရားများကင်းစင်ခြင်း
ထိုရဟန်းသည် ဆွမ်းခံရာမှ ပြန်ခဲ့၍ ဆွမ်းစားပြီးနောက် ထယ်ဝယ်ဖွဲ့ခွေပြီးလျှင် ကိုယ်ကို ဖြောင့်မွန္စွာ ထား၍ ကမ္မဋ္ဌာန်းသို့ ရှေးရှူ သေချာသတိထားလျက် တရားကို ဆင်ခြင်ကာ အဘိဇ္ဈာတည်းဟူသောလောကအား တပ်မက်ခြင်းစိတ်ကိုပယ်၍ တပ်မက်စွဲလန်းခြင်း ကင်းသောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဒေါသတည်းဟူသော ပျက်စီးခြင်းစိတ်ကိုပယ်၍သတ္တဝါတို့၏ကောင်းကျိုးကိုလိုလားသောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထိနမိဒ္ဓတည်းဟူသော လေးလံထိုင်းမှိုင်းခြင်းကိုပယ်၍တက်ကြွသောစိတ်ကိုဖြစ်စေဖြင့်လည်းကောင်း၊  ဥဒ္ဓစ္စတည်းဟူသောပျံ့လွင်ခြင်းကိုပယ်၍ တည်ကြည်သောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင့်လည်းကောင်း၊ ကုက္ကုစ္စတည်းဟူသောနောင်တဖြစ်၍ တစ်ဖန်ပူပန်ခြင်းကိုပယ်၍အေးချမ်းသောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း၊ ဝိစိကိစ္စာတည်းဟူသော ကုသိုလ်တရားများ၌ယုံမှားသံသယဖြစ်ခြင်းကိုပယ်၍ ကုသိုလ်တရားအားယုံကြည်သောစိတ်ကိုဖြစ်စေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း  စိတ်ကိုတည်ငြိမ်အေးချမ်းစင်ကြယ်စွာထား၏။
အရင်းအနှီးမရှိ၍အကြွေးယူကာအလုပ်လုပ်ပြီး သားမယားတို့အား ထောက်ပံ့ရသောယောက်ျားသည် သူ၏အကြွေးများ အားကုန်ဆုံးအောင်ဆပ်ပြီး၍ ချမ်းသာသော အခါ “ငါ့တွင်ကြွေးမြီးများကုန်ဆုံးလေပြီ”၍လွန်စွာမှဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။
အနာရောဂါနှိပ်စက်သောကြောင့် ထမင်းမစားနိုင်။ ထမင်းမစားနိုင်သောကြောင့်အားမရှိ၍ မကျန်းမမာဖြစ်နေသောသူသည် အနာရောဂါပျောက်ကင်းကာထမင်းစားပြီးပြန်လည်ကျန်းမာသောအခါ “ငါသည်ကျန်းမာလေပြီ”ဟူ၍ လွန်စွာမှဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။
အချုပ်ခန်း၌အချုပ်ခံရသောယောက်ျားသည် အချုပ်ခန်းမှ အန္တရာယ်ကင်းကင်းဖြင့် ပိုင်ဆိုင်သောစည်းစိမ်အနည်းငယ်မျှလည်း ပျက်စီးခြင်းမရှိဘဲ ချမ်းသာစွာလွတ်မြောက်သောအခါ “ငါသည်အချုပ်မှလွတ်မြောက်လေပြီ”ဟူ၍လွန်စွာမှဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။
မိမိကိုယ်ကို မိမိမပိုင်သော သူတစ်ပါး၏ကျွန်ယောက်ျားသည် ကျွန်အဖြစ်မှလွတ်မြောက်သောအခါ “ငါသည်မိမိကိုယ်ကိုပိုင်သောသူဖြစ်လေပြီ”ဟူ၍ လွန်စွာမှ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာဖြစ်လေ၏။
ဤဆိုအပ်ခဲ့ပြီးသောယောက်ျားများကဲ့သို့ ထိုရဟန်းသည်လည်း အကြွေးကဲ့သို့ အနာရောဂါကဲ့သို့ အချုပ်ခန်းကဲ့သို့ ကျွန်ဘဝကဲ့သို့ ရှည်ဝေးခက်ခဲသောခရီးကဲ့သို့ ဆင်းရဲခြင်းပေးသော နီဝရဏတရားငါးပါးတို့အား သိ၍ပယ်ရှားပြီးလေသောအခါ ဝမ်းမြောက်နှစ်သက်မှုဖြစ်ခြင်းနှင့်အတူ ထိုရဟန်း၏ စိတ်သည်လည်းတည်ငြိမ်အေးချမ်းကာချမ်းသာနေ၏။”ဟူ၍မိန့်တော်မူ၏။
နီဝရဏတရားများကင်းစင်ပြီးနောက် ပဌမဈာန်အားရရှိသွားသော ရဟန်း၏အကျိုး
မြတ်စွာဘုရား-ထို ရဟန်းသည် ကာမဂုဏ်တရားတို့နှင့်အကုသိုလ်တရားတို့မှ ကင်းကွာသွားသောကြောင့် တွေးတောကြံဆခြင်း(ဝိတက်)၊ဆင်ခြင်ခြင်း(ဝိစာရ)၊နှစ်သက်ဝမ်းသာခြင်း(ပီတိ)၊ချမ်းသာအေးချမ်းခြင်း(သုခ) တည်းဟူသော ဂုဏ်ရည်တို့ဖြင့်ပြည့်စုံသည့် ပဌမဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိလေ၏။
ဥပမာအားဖြင့် ကျွမ်းကျင်သော ရေချိုးပေးခြင်းပညာတတ်သော ပညာရှင်နှင့် ထိုပညာရှင်၏တပည့်သည် ရေချိုးမည့်ကြေးခွက်၌ သုံးသော ရေချိုးကသယ်မှုန့်တို့ကို ဖြူးပြီးလျှင် ရေဖြင့် ဖျန်းကာအခဲဖြစ်စေ၏။ ထိုရေချိုးကသယ်မှုန့်ခဲသည် အစေးဖြင့် စိမ့်ဝင်လျက်ရှိရာ၏။ အစေးဖြင့် ဖွဲ့စည်းလျက်ရှိ၏။ အတွင်းအပြင်၌အစေးများပျံ့နှံ့နေသဖြင့် ရေလည်းမယိုကျပေ။
ဤအဖြစ်ကဲ့သို့ထိုရဟန်းသည် နီဝရဏတည်းဟူသော စိတ်အားညစ်ညူးစေတတ်သည့်နီဝရဏတရားများကင်းစင်သွားသောကြောင့်ရရှိသည့်  ပဌမဈာန်ပီတိချမ်းသာဖြင့် မိမိကိုယ်တစ်ခုလုံးအားနေရာလပ်မရှိအောင် အေးချမ်မှုအပေါင်းဖြင့်ပြည့်စုံစေ၏။
ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
သမာဓိရရှိပြီးတည်ငြိမ်မှုအပေါင်းဖြင့်ပြည့်စုံပြီးနောက် ဒုတိယဈာန်အား ရရှိသော ရဟန်း၏အကျိုး
မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထို့အပြင် ရဟန်းသည် စူးစမ်းတွေးတောဆင်ခြင်ခြင်း(ဝိတက်နှင့်ဝိစာရ)တို့ကင်းစင် သွားသောကြောင့် ရရှိသောသမာဓိကြောင့် တည်ငြိမ်ခြင်း(သမာဓိ)၊ နှစ်သက်သဘောကျခြင်း(ပီတိ)၊ ချမ်းသာခြင်း(သုခ)တို့နှင့်ပြည့်စုံသော ဒုတိယဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိ၏။
ထိုရဟန်းသည်လည်း မိမိစိတ်၏တည်ကြည်မှုသမာဓိကြောင့်ရရှိသည့်  ဒုတိယဈာန်ပီတိချမ်းသာဖြင့် မိမိကိုယ်တစ်ခုလုံးအားနေရာလပ်မရှိအောင် အေးချမ်မှုအပေါင်းဖြင့်ပြည့်စုံစေ၏။
ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
ဥပေက္ခာရရှိပြီးတရားကိုသာလျှင်ဆင်ခြင်အောက်မေ့သောကြောင့် တတိယဈာန်အား ရရှိသော ရဟန်း၏အကျိုး
ဥပမာအားဖြင့် ကြာဖြူ၊ကြာနီ၊ကြာညို၊ပဒုမ္မာကြာ၊ပုဏ္ဍရိက်ကြာ၊ဥပ္ပလကြာမျိုးအပေါင်းတို့သည်ရေမှပေါက်ဖွားကြ၏။ ရေမှကြီးပွားကြ၏။ ငယ်သောကာလ၌ရေမှမထွက်သေးဘဲရေထဲ၌ ရှင်သန်ဖွံ့ဖြိုးကြ၏။ ထိုကြာပေါက်ပင်တို့၏တစ်ပင်လုံးရေနှင့်မထိသောနေရာမရှိသကဲ့သို့
ပီတိကင်းကွာသော သတိရှိပြီးလျစ်လျူရှုခြင်း(ဥပေက္ခာ)ကြောင့်ရရှိသည့် ချမ်းသာခြင်း(သုခ)တို့နှင့်ပြည့်စုံသော တတိယဈာန်ဉာဏ်တော်ဖြင့် မိမိကိုယ်အားနေရာလပ်မရှိအောင်အေးချမ်းစေ၏။
ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
ဥပေက္ခာရရှိပြီးတရားကိုသာလျှင်ဆင်ခြင်အောက်မေ့သောကြောင့် စတုတ္ထဈာန်အား ရရှိသော ရဟန်း၏အကျိုး
မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်းသည် ချမ်းသာခြင်းနှင့်ဆင်းရဲခြင်းအားမတပ်မက်၍လျစ်လျူရှုပြီး တရားကိုသာလျှင်ဆင်ခြင်သောကြောင့် သုခကင်းကွာသော သတိရှိပြီးလျစ်လျူရှုခြင်း(ဥပေက္ခာ)၊ ဖြူစင်သန့်ရှင်းသည့်စိတ် တို့နှင့်ပြည့်စုံသော စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိလေ၏။
ဥပမာအားဖြင့် အဝတ်ဖြူအားတစ်ကိုယ်လုံးခြုံ၍ထိုင်နေသောသူသည် တစ်ကိုယ်လုံးနေရာလပ်မရှိဖြူနေသကဲ့သို့
သုခကင်းကွာသော သတိရှိပြီးလျစ်လျူရှုခြင်း(ဥပေက္ခာ)ကြောင့်ရရှိသည့် ဖြူစင်သောစိတ်တို့နှင့်ပြည့်စုံသော စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်တော်ဖြင့် မိမိကိုယ်အားနေရာလပ်မရှိအောင်အေးချမ်းစေ၏။
ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
ဈာန်ကဏ္ဍပြီး၏။
စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်တော်အားရရှိပြီးဆက်လက်၍အားထုတ်သောကြောင့် ဝိပဿနာဉာဏ်ရရှိသည့်ရဟန်း၏အကျိုး
မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ ဖြစ်ပျက်ခြင်းသဘောအား သိမြင်သဘောပေါက်ရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။
ဥပမာအားဖြင့် အလွန်လှပလင်းလက်၍မျိုးမှန်သည့် ရှစ်မြှောင့်ရှိသောကောင်းမွန်စွာပြုပြင်ထားပြီး ကြည်လင်သော ကြောင်မျက်ရွဲရတနာ အား တပ်ဆပ်ထားသည့်ကြိုးသည် အနီ(သို့မဟုတ်)အဝါ (သို့မဟုတ်)အဖြူ(သို့မဟုတ်)အညိုဟူသော ကြိုးများနည်းဟုတွေဝေခြင်းမရှိဘဲ မည်သည့်ကြိုးဟု သေချာစွာသိမြင်သကဲ့သို့
ထိုရဟန်းသည်လည်း မိမိရရှိအပ်သည့် စတုတ္ထဈာန်ဖြင့်ပြည့်စုံသည့်စိတ်ဖြင့် ဝိပဿနာဉာဏ်အား ရရှိရန် အားထုတ်တွေးတောဆင်ခြင်လေသောအခါ ‘ငါ၏ရုပ်သည် မဟာဘုတ်လေးပါး အစုအဝေးကြီးပင်ဖြစ်၏။  အမိနှင့်အဖတို့ထံမှ ပေါက်ဖွားခဲ့၏။ အစာရေစာတို့ဖြင့် မိမိကိုယ်ခန္ဓာအားကြီးထွားစေ၏။ မမြဲခြင်း၊နှိပ်နယ်ပေးရခြင်း၊ ပြိုကွဲခြင်း၊ပျက်စီးခြင်းသဘောရှိ၏။ ငါ၏စိတ်သည်လည်း ဤကိုယ်၌ ဆက်စပ်၍မှီတွယ်၏။’ ဟူသောဖြစ်ပျက်သဘောဆောင်သောအသိဉာဏ်အားသိမြင်ရရှိလေ၏။
ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် မိမိကိုယ်အားပွားစေနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး
ဖြူဆံမြက်မှထွက်နေသောအညွန့်တံအားသက်သက်ခွဲထုတ်ထားသကဲ့သို့၊ဓားအိမ်နှင့်ဓားအိမ်ထဲရှိဓားကို သက်သက်စီသီးခြားခွဲထုတ်ထားသကဲ့သို့၊မြွေအရေခွံနှင့်မြွေအရေခွံထဲရှိမြွေအား သက်သက်စီသီးခြားခွဲထုတ်သကဲ့သို့
ထိုရဟန်းသည် ကိုယ်ပွားဖန်ဆင်းနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအစွမ်း(မနောမယိဒ္ဓိဉာဏ်)အားရရှိပြီး မိမိနှင့်ပုံစံတူ၊အရည်အချင်းတူ၊ အစစအရာရာတူသည့် ကိုယ်ခန္ဓာအပွားအား သီးခြားသက်သက်ဖန်ဆင်းနိုင်ခဲ့၏။
ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် အရာခပ်သိမ်းအား မိမိအလိုတိုင်းဖြစ်စေနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး
မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ အရာခပ်သိမ်းအား မိမိအလိုတိုင်းဖြစ်စေနိုင်သောစိတ်တန်ခိုးအား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။
ပညာရှင်အိုးထိန်းသည်နှင့်အိုးထိန်းသည်၏တပည်တို့သည် ညက်လှစွာသောမြေဖြင့် မိမိအလိုရှိသောအိုးခွက်ပုံစံအမျိုးမျိုးတို့ကဲပြုလုပ်ပြီးစီးနိုင်သကဲ့သို့၊ ဆင်စွယ်ပန်းပုပညာရှင်နှင့်သူ၏တပည့်တို့သည်ဆင်စွယ်မှ ဆင်စွယ်ပန်းပုတို့အားမျိုးစုံပြုလုပ်ထုလုပ်နိုင်သကဲ့သို့၊ ရွှေပန်းထိမ်သည်နှင့်သူ၏တပည့်တို့သည် ကောင်းမွန်သောရွှေမှ ရွှေထည်အမျိုးမျိုးတို့အား ကောင်းစွာပြုလုပ်ဖန်တီးနိုင်သကဲ့သို့
ထိုရဟန်းသည် အရာခပ်သိမ်းအား မိမိအလိုတိုင်းဖြစ်စေနိုင်သောစိတ်တန်ခိုး(ဣဒ္ဓိဝိဓဉာဏ်)အားရရှိပြီး တစ်ယောက်တည်းသောမိမိပုံစံအားလည်းကောင်း၊ များလှစွာသောမိမိပုံစံကိုလည်းကောင်း၊အထင်အရှားသောမိမိပုံစံအားလည်းကောင်း၊ မိမိကိုယ်ကိုပျောက်ကွယ်သွားစေခြင်းလည်းကောင်း၊နံရံ၊တံတိုင်း၊တောင်တို့အား ထုတ်ချင်းပေါက်မထိမငြိဘဲသွားနိုင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ မြေလျှိုးမိုးပျံခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ တန်ခိုးကြီး၍ထက်မြက်သော နေနှင့်လကို ကိုင်တွယ်ခြင်းအားလည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာပြည်အထိ မိမိကိုယ်အားကြီးထွားစေနိုင်ခြင်းကိုလည်းကောင်း စသည့် စိတ်တန်ခိုးအမျိုးမျိုးအား ဖန်ဆင်းနိုင်ခဲ့၏။
စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် နတ်တို့၏နားတူသော အကြားတန်ခိုးအား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး
မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ နတ်တို့၏နားတူသော အကြားတန်ခိုးအား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။
စည်ကြီးသံ၊ မုရိုးစည်သံ၊ ခရုသင်းသံ၊ ထက်စည်သံ၊ ပတ်သာဗုံသံများကို ကြားလေသော် ထင်ယောင်မှားခြင်းမရှိဘဲ တူရိယာသံသီးသန့်တစ်ခုချင်းစီ ခွဲခြားစွာသိနိုင်သည့် ခရီးရှည်သွားသော ယောက်ျားကဲ့သို့
ထိုရဟန်းသည် နတ်တို့၏နားတူသော အကြားတန်ခိုး(ဒိဗ္ဗသောတဉာဏ်) အားရရှိပြီး အဝေး၌ရှိသည့်သတ္တဝါခပ်သိမ်း၏အသံကိုလည်းကောင်း၊ အနီး၌ရှိသည့်သတ္တဝါခပ်သိမ်း၏ အသံကိုလည်းကောင်း ကြားသိနိုင်ခဲ့၏။
ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် သူတစ်ပါး၏စိတ်အားသိသည့်ဉာဏ်အား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး
မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ သူတစ်ပါး၏စိတ်အကြံအားသိနိုင်သောတန်ခိုးအား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။
ငယ်ရွယ်၍အလှပြင်လေ့ရှိသော ယောက်ျားပျို (သို့မဟုတ်)မိန်းမပျိုတို့သည် မိမိတို့၏မျက်နှာပုံစံကို သန့်ရှင်းသည့်မှန်နှင့် ကြည့်လင်သောရေမျက်နှာပြင်၌ကြည့်ရှုလေသော် အပြစ်တစ်စုံတစ်ရာရှိခြင်း၊မရှိခြင်းများအား သိမြင်သကဲ့သို့
ထိုရဟန်းသည် သူတစ်ပါး၏စိတ်အားသိသည့်ဉာဏ်(စေတောပရိယဉာဏ်)အား ရရှိပြီး သူတစ်ပါးတို့၏ တပ်မက်ခြင်း၊ မတပ်မက်ခြင်း၊ အမျက်ထွက်ခြင်း၊ အမျက်မထွက်ခြင်း၊ တွေဝေငေးမောခြင်း၊ မတွေဝေမငေးမောခြင်း၊ကျင်းသောအမြင်အားပိုင်ဆိုင်ထားခြင်း၊ ကျယ်သောအမြင်အားပိုင်ဆိုင်ထားခြင်း၊ မြင့်မြတ်သောအတွေး၊ ယုတ်မာသောအတွေး၊ တရားရှိသောအသိ၊ တရားမရှိသောအသိ၊ တည်ကြည်ခြင်း၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ လွတ်လပ်ခြင်းအတွေး၊ မလွတ်မလပ်ခြင်းစသော အတွေးအကြံအသိများအား သိနိုင်ခဲ့၏။
ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် ဘဝပေါင်းများစွာအားပြန်လည်မှတ်မိစေနိုင်သည့် ဉာဏ်အား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး
မိမိရွာမှတခြားရွာသို့ အလည်ခဏသွားသောသူသည် မိမိရွာအားပြန်ရောက်လေသော် ထိုရွာ၌မိမိသွားခဲ့သော၊ ရပ်ခဲ့သော၊ ထိုင်ခဲ့နေသော၊ နေခဲ့သောနေရာများအား ပြန်လည်စဉ်းစားသောအခါ ချက်ချင်းပြန်လည်မှတ်မိသည့် ယောက်ျားကဲ့သို့
ထိုရဟန်းသည် ဘဝပေါင်းများစွာအားပြန်လည်မှတ်မိစေနိုင်သည့် (ပုဗ္ဗေနိဝါသ)ဉာဏ်အားရရှိပြီး ဆယ်ဂဏန်းအတိုင်းအတာရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ရာဂဏန်းအတိုင်းအတာရှိသည့်ဘဝမှလည်းကောင်း၊ ထောင်ဂဏန်းအတိုင်းအတာရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ သောင်းဂဏန်းအတိုင်းအတာရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ သန်းဂဏန်းရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ကုဋေဂဏန်းရှိသည့်ဘဝများအားလည်းကောင်း၊ များပြားလှသောဘဝများအားလည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာပျက်သောကာလကိုလည်းကောင်း၊ ကမ္ဘာဖြစ်သောကာလကိုလည်းကောင်း  သိမြင်ပြီး အဘယ်သို့သော ဘဝ၌ငါသည် အဘယ်သို့သောအမည်၊အနွယ်၊အဆင်းရုပ်ဖြင့် အသက်ရှင်ခဲ့၍ အဘယ်သို့သောအစားအစာများအားစားခဲ့ကာ အဘယ်သို့သောဆင်းရဲချမ်းသာများအားခံစားခဲ့၍ စုတေခဲ့ကာ အဘယ်သို့သောဘဝမှတစ်ဆင့် ယခုဘဝသို့ ရောက်ခဲ့သည်ဟူသည်တို့အား သိနိုင်ခဲ့၏။
ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
စတုတ္ထဈာန်ဉာဏ်အားရရှိပြီးနောက် သတ္တဝါများ၏ သေခြင်းနှင့်မွေးဖွားခြင်းနှင့်လားရာဘုံဘဝ အသီးသီးတို့အားသိစေနိုင်သည့် ဉာဏ်အား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး
မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ သတ္တဝါများ၏ သေခြင်းနှင့်မွေးဖွားခြင်းနှင့်လားရာဘုံဘဝ အသီးသီးတို့အားသိစေနိုင်သည့် နတ်မျက်စိနှင့်တူသည့် ဉာဏ်အား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။
မြို့ဗဟိုအလယ်ပြာဿဒ်၌နေသောကြောင့်မြို့သူမြို့သားများ၏ သွားလာလှုပ်ရှားနေထိုင်မှုများကို သိမြင်သောယောက်ျားကဲ့သို့
ထိုရဟန်းသည် သတ္တဝါများ၏ သေခြင်းနှင့်မွေးဖွားခြင်းနှင့်လားရာဘုံဘဝ အသီးသီးတို့အားသိစေနိုင်သည့် နတ်မျက်စိနှင့်တူသည့် (ဒိဗ္ဗစက္ခု)ဉာဏ်အားရရှိပြီး သေဆဲ၊အသက်ရှင်နေဆဲ၊မွေးဖွားဆဲသောသတ္တဝါများ၏အခြေအနေကိုလည်းကောင်း၊ မမြင့်မြတ်သည့်သတ္တဝါများ၊မြင့်မြတ်သည့်သတ္တဝါများ၊အဆင်းလှသည့်သတ္တဝါများ၊အဆင်းမလှသည့်သတ္တဝါများ၊ ကောင်းသောနေရာမှလာသောသတ္တဝါ၊ မကောင်းသောနေရာမှလာသော သတ္တဝါ၊ ကံအားလျော်စွာဖြစ်ပေါ်သောသတ္တဝါများဟူ၍သတ္တဝါအမျိုးအစားကိုလည်းကောင်း သိမြင်ပြီး ဤသို့ ဤသို့သော သတ္တဝါများသည် အဘယ်သို့သော ကောင်းမှုကုသိုလ် မကောင်းမှုအကုသိုလ်တို့နှင့်ပြည့်စုံ၏။ အဘယ်သို့သော သတ္တဝါများသည်ဤသို့ဤသို့သော လုပ်ရပ်အကျိုးဆက်များကြောင့် ဤသို့ဤသို့သောဘုံများ၌နေရသည်ဟူ၍ သိနိုင်ခဲ့၏။
ဤသည်ကား မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် ကိုယ်တိုင် သိမြင်နိုင်သော ထူးခြားမြင့်မြတ်သည့် ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင် ဖြစ်ပါပေသတည်း” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၏။
အာသဝေါတရားလေးပါးကုန်ဆုံး၍ အိုခြင်း၊နာခြင်း၊သေခြင်းမှ လွတ်မြောက်သည့်ဉာဏ်အား ဉာဏ်အား ထပ်မံကျင့်ကြံ၍ ရရှိသောရဟန်း၏အကျိုး
မြတ်စွာဘုရား-“မင်းကြီး။ ထိုရဟန်း၏စိတ်သည် နူးညံ့တည်ကြည်၍ဖြူစင်သန့်ရှင်းကာတုန်လှုပ်ခြင်းကင်း သောသဘောရှိသည့် စတုတ္ထဈာန်တရားနှင့်ပြည့်စုံလေသော အခါ အာသဝေါတရားလေးပါးကုန်ဆုံး၍ အိုခြင်း၊နာခြင်း၊သေခြင်းမှ လွတ်မြောက်သည့်ဉာဏ်အား ဉာဏ်အား ရရှိရန်အတွက် ဆက်လက်ဦးတည်အားထုတ်လေ၏။
ချိုင့်ဝှမ်းအတွင်းရှိကြည်လင်သန့်ရှင်းသောရေကန်ထဲ၌ ရှိနေသော ရေနေသတ္တဝါများ၊ခရု၊ယောက်သွားတို့အား သေချာကြည်လင်စွာမြင်နိုင်ကြည့်ရှုနိုင်သောယောက်ျားကဲ့သို့
ထိုရဟန်းသည် ကာမဂုဏ်တရား၌စွဲမက်နေခြင်း(ကာမာသဝ)၊ဈာန်တရားများ၌စွဲမက်နေခြင်း(ဘဝါသဝ)၊သိလျက်နှင့် အမှားအဖြစ်ရှုမြင်ကာစွဲမက်ခြင်း(ဒိဋ္ဌာသဝ)၊ သစ္စာလေးပါးတရားကိုမသိဘဲဘဝအားအမြဲဖြတ်သန်းခြင်း(အဝိဇ္ဇာသဝ)တည်းဟူသော အာသဝေါလေးပါးကုန်ဆုံး၍ သစ္စာလေးတန်တရားအမှန်ကို သိမြင်၍ နောင်တစ်ဖန်ဘဝပြန်မဖြစ်တော့သည့် (အာသဝက္ခေယ)ဉာဏ်အား ရရှိလေပြီ။
ဤအကျိုးသည်လည်းမျက်မှောက်ဘဝ၌ပင်ကိုတိုင်သိနိုင်သည့်ရဟန်းဖြစ်ခြင်းအကျိုးပင်ဖြစ်ပြီး ဤအကျိုး ထက် သာလွန်၍ထူးကဲမြင့်မြတ်သောရဟန်းဖြစ်ခြင်း၏အကျိုးမရှိတော့လေပြီ” ဟူ၍ မိန့်တော်မူ၍အဆုံးသတ်လေ၏။
သင်္ဂါယနာမှတ်တမ်း
အရှင်အာနန္ဒာ-ဤသို့ မြတ်စွာဘုရားသည် “ဣတိပိသောဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏသမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရောပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာ ဒေဝမနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ” မှ အစချီ၍ “ဣမသ္မာစ ပန မဟာရာဇ သန္ဒိဋ္ဌိကာ သာမညဖလာ အညံ သန္ဒိဋ္ဌိကံ သာမညဖလံ ဥတ္တရိတရံ ဝါ ပဏီတတရံ ဝါ နတ္ထီတိ” ဟူ၍ အဆုံးသတ်သည့် ၁၀၄ခွန်းသော ဂါထာတော်များဖြင့်တန်ဆာဆင်ထားအပ်သော စကားတော်များအား ဟောကြားတော်မူလေသော် ဝေဒေဟီမိဖုရား၏သားတော် အဇာတသတ်သည်-
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး။ သင်သည် အလွန်မိုက်မဲစွာဖြင့် မကောင်းသောလုပ်ရပ်များအား ပြုခဲ့မိ၏။ အထူးသဖြင့် တိုင်းပြည် မင်းကျင့်တရားနှင့်အညီ အုပ်ချုပ်သော သင်၏ခမည်းတော်အား ထီးနန်းကို လိုလားမက်မောမိသည့်စိတ်ဖြင့် သတ်ခဲ့၏။ သင်သည် အပြစ်အား အပြစ်မှန်းသိ၍ အပြစ်အားဝန်ချတောင်းပန်ကုစားသောကြောင့် သင်၏ အပြစ်အား အပြစ်ဟူ၍ ငါနှင့်သံဃာတော်များက လက်ခံပါ၏။  အကြင်သူသည် အပြစ်အား အပြစ်ဟုမြင်၍ အမှားကိုအမှားမှန်းသိကာ ပြင်ဆင်ကုစားပြီး နောင်အခါ စောင့်စည်းခြင်းသည်ပင် အရိယာတို့၏စည်းကမ်းအဆုံးအမ၏ ကြီးပွားခြင်းနည်းလမ်းတစ်ခုပင် ဖြစ်ပေ၏”ဟူ၍ မိန့်တော်မူကာလက်ခံလေ၏။
ဤသို့မိန့်လေလျှင် မဂဓတိုင်းရှင် အဇာတသတ်မင်းသည်- “အရှင်ဘုရား။ အခု အကျွန်ုပ်တို့ပြန်ပါကုန်အံ့။ အကျွန်ုပ်တို့သည် များလှသော ပြုဖွယ်ရာ အလုပ်ကိစ္စများ ရှိပါသေ၏။” ဟုလျှောက်၏။
မြတ်စွာဘုရားက-“မင်းကြီး။ သင့်၏အလိုအတိုင်းပင်ဖြစ်၏”ဟု မိန့်တော်မူ၏။
အရှင်အာနန္ဒာ-ထိုအခါ အဇာတသတ်မင်းသည်မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူသောတရားတော်နှင့်မိန့်တော်မူချက်တို့ကို အလွန်နှစ်သက်စွာခံယူ၍ ဝမ်းမြောက်စွာ ချီးကျူးပြီးနောက် နေရာမှ ထကာ မြတ်စွာဘုရားရှင်ကို ရှိခိုး၍အရိုအသေပြုပြီးနောက် နန်းတော်သို့ ပြန်လေ၏။
အဇာတသတ်မင်းပြန်သွားသောအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား- ရဟန်းတို့ ဤမင်းသည် မိမိ၏နာမည်ဆိုး(တည်ရာ)အား မိမိကိုယ်တိုင်ပယ်ရှားခဲ့၏။ မိမိ၏ မကောင်းသောအမူအကျင့်(မိမိကိုယ်မိမိ)တို့ကိုလည်း ဖျက်ဆီးပြီးခဲ့၏။ ဤမင်းသည် အကယ်၍ မိမိ၏ခမည်းတော်ကို မသတ်လေလျှင် ဤတရားနာနေသောအခါအတွင်းပင် သောတာပတ္တိမဂ်ဉာဏ်တည်းဟူသော တရားမျက်စိနှင့်ပြည့်စုံလေလတ္တံ့”ဟု မိန့်တော်မူ၏။”]
အရှင်အာနန္ဒာ-မြတ်စွာဘုရားသည် ဤတရားတော်ကို ဟောတော်မူခဲ့၏။ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားဟောတော်မူသောတရားတော်ကို နှစ်သက်သဘောကျကာလက်ခံကြလေကုန်သတည်း။
ခဲမဲရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ခဲမဲရွာ (Hkeme)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ပါမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါမဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၆၉ ဦး၊ မ ၄၄၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၈၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွိုင်မော်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
လွိုင်မော်ရွာ (Loimaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မြို့မဆင်ခြေဖုန်း (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့မဆင်ခြေဖုန်း (မြောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၂ ဦး၊ မ ၅၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျူဝတ်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကျူဝတ်ရွာ (Kyuwut)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ တလုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တလုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၇ ဦး၊ မ ၂၂၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တန်ဆောင်းဂူဘုရား
ဘုရားအမှတ်(၁၈၄၃)၊ (၁၈၄၄)၊ (၁၈၄၅)၊ (၁၈၄၆)၊ (၁၈၄၇) စေတီပေါက် ဂူဘုရားများတွင် (၁၃)ရာစု နံရံပန်းချီ လက်ရာကောင်းများကို တွေ့နိုင်သည်။ ထိုဘုရားငယ် ငါးဆူအနက် သုံးဆူမှာ ၁၈၉၉-ခုနှစ်က ထော်မန်းနှင့်အဖွဲ့၏ နံရံပန်းချီများ လှီးဖြတ်ယူငင်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။
အထက်ဖော်ပြပါ မစ္စတာထော်မန်းနှင့် အဖွဲ့ ၁၈၉၉ ခဲရေးမှတ်တမ်းစာမှာ (၁၈၄၄)ဂူဘုရားတွင် ရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းဂျာမန်အဖွဲ့ နံရံပန်းချီ ခွာယူပုံ ခွာယူနည်းမှာ ပထမ ပန်းချီရေးဆွဲထားသည့် နံရံမျက်နှာပြင်အား ကော်သုတ်လိမ်း၍ ဂျာမန်သတင်းစာများကို ပြန့်ပြူးအောင်တင်ပြီး အခြောက်ခံကာ လိုအပ်သလို အကွက်ဖော် လှီးဖြတ်၍ အောက်ခြေမှ နံရံကို လွှဝိုင်းဖြင့် လှည့်ကာ လှီးဖြတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
မစ္စတာထော်မန်း၏ ဂျာမန်ဘာသာဖြင့်ရေးသားထားသော မြန်မာနိုင်ငံအကြောင်း မှတ်တမ်းစာအုပ်ပါ ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းများအရ မစ္စတာထောမန်းသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်၍ သင်္ဘောနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ၊ နာဂတောင်တန်းမှတဆင့် ပုဂံ၊ မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ပုဂံတွင် နတ်လှောင်ကျောင်းဝင်းအတွင်း တပ်စွဲနေသည့် ကုလားစစ်တပ်ထဲ၌ သွားရောက်နေထိုင်ပြီး ပုဂံဘုရားများမှ ပန်းချီ၊ ပန်းပု၊ စဉ့်ကွင်းကျောက်ဆစ်လက်ရာများကို ရနိုင်သမျှ စုဆောင်း၍ သေတ္တာများရိုက်ပြီး ထည့်ကာ သင်္ဘောနှင့် သယ်ယူသွားကြောင်း သိရလေသည်။ ဝက်ကြီးအင်း၊ ဂူပြောက်ကြီးဘုရားတောင်ဘက် နံရံကို မခွာမီ မစ္စတာထောမန်း လေ့လာကြည့်ရှုနေပုံကို ထိုစာအုပ်ရှိ ဓာတ်ပုံမှတ်တမ်းအရ တွေ့ရသည်။ ယင်းစာအုပ်တွင် ပုဂံမြို့မှ ဇာတ်သဘင်မျိုးရိုး မိသားစုများနှင့် မစ္စတာထောမန်း တွဲ၍ ရိုက်ထားသည့် ဓာတ်ပုံကိုလည်း တွေ့ရသည်။
အိုင်မရွာ၊ ကျူတော
အိုင်မရွာ၊ ကျူတော
ဂျပန်ဝီကီပီးဒီးယား
ဂျပန်ဝီကီပီးဒီးယား (ウィキペディア日本語版) သည် အခမဲ့ဖြစ်ပြီး open-source  ဂျပန်ဘာသာစကား  အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် မေလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် စတင်လွှင့်တင်ခဲ့ပြီး၊ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဆောင်းပါးပေါင်း ၂၀၀,၀၀၀ နှင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဆောင်းပါးပေါင်း ၅၀၀,၀၀၀ ရှိခဲ့သည်။ 2023 ခုနှစ် September အထိ၊ ၎င်းတွင် တက်ကြွစွာပံ့ပိုးပေးသူ  ရှိကာ ဆောင်းပါးပေါင်း 0 ကျော်ရှိပြီး အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမန်ဘာသာစကား ဝီကီပီးဒီးယားများပြီးနောက် စတုတ္ထနေရာတွင် ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာသာစကားအလိုက် ဝီကီပီးဒီးယားများ
စာပေဗိမာန် စာတမ်းဖတ်ပွဲ(၁၉၈၇)
စာပေဗိမာန်စာတမ်းဖတ်ပွဲ (၁၉၈၇)
ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေး ကော်ပိုရေးရှင်း စာပေဗိမာန် အဖွဲ့က ဘာသာပြန်စာပေ စာတမ်း ဖတ်ပွဲကို ကုန်သည်လမ်းစာပေဗိမာန်ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်ခန်းမ၌ ၁၉၈၇ ခုနှစ်မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့မှ ၂ဝ ရက်နေ့အထိ သုံးရက် တိုင်ကျင်းပခဲ့သည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ် ဘာသာပြန်စာပေ စာတမ်း ဖတ်ပွဲတွင် ဘာသာပြန်သဘောနှင့် အထာက်အကူပြု ကျမ်းများ စာတမ်း၊ ဘာသာပြန်ရသစာပေစာတမ်း၊ ဘာသာပြန်သုတ(ဝိဇ္ဇာ) စာပေ စာတမ်း၊ ဘာသာပြန်သုတ (သိပ္ပံ)စာ ပေစာတမ်းဟူ၍ စာတမ်း လေးမျိုးတင်သွင်း ဖတ်ကြားသည်။
ဘာသာပြန်သဘောနှင့် အထောက်အကူပြုကျမ်းများ စာတမ်းကို ဦးသော်ကောင်းနှင့် ဦးမောင်မောင်ကြီး (ငြိမ်းကျော်) တို့က တင်သွင်းဖတ်ကြားသည်။ စာတမ်း၏ ပထမပိုင်းတွင် ဘာသာပြန် သဘောနှင့် မြန်မာ နိုင်ငံဘာသာပြန် စာပေသမိုင်း အကျဉ်းကို ဖော်ပြထားပြီး ပျူခေတ်မှ ကုန်းဘောင်ခေတ်အထိ ဘာသာပြန်ထွန်း ကားလာပုံနှင့် သက္ကတပါဠိ ကျမ်းဂန်များကို မွေးစားစကားလုံးပြုခြင်း၊ နိဿယ ပြန်ဆိုခြင်းတို့ကိုတင်ပြထား သည်။
ထို့ပြင်မြန်မာစကားထဲသို့ တိုင်းရင်းသားဘာသာစကား များရောက်ရှိလာပုံ၊ သံတမန်ဆက်သွယ်မှုတို့ကြောင့် စကားပြော ဘာသာပြန် ပေါ်ပေါက်လာပုံ၊ စာကိုစာဖြင့်ဘာသာပြန်ပုံ၊ ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံပညာရပ်များကို မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုကြပုံ၊ ရှေးခေတ်မှ မျက်မှောက်ခေတ်အထိ ဘာသာပြန်များကို ဘာသာစကားအလိုက် ပညာရပ်များအလိုက် စနစ်တကျပြန်ဆိုပုံ ပြန်ဆိုနည်းစည်းကမ်း များကို တင်ပြထားသည်။
ဒုတိယပိုင်းတွင် ကဗျာ၊ ဝတ္ထု၊ ပြဇာတ်စသော ရသ စာပေဘာသာပြန်တို့အတွက် ရည်ညွှန်းကျမ်း အထောက်အကူပြု ကျမ်းများကို အကြောင်းအရာအလိုက် နမူနာကောက်၍ တင်ပြ ထားသည်။ သတင်းစာပညာ ဒဿနိကဗေဒအစရှိသော ဝိဇ္ဇာ ပညာရပ်နှင့် သိပ္ပံပညာရပ်တို့ကို ဘာသာပြန်ရာတွင် အထောက် အကူပြုသည့် ကျမ်းများကိုနမူနာ ဖော်ပြထားသည်။
တတိယပိုင်းတွင်ရသစာပေ ဘာသာပြန်ပြဿနာများကို တင်ပြထားသည့်အပြင် စာပေပညာရှင်ကြီးများ၏ အခက်အခဲ များနှင့် အတွေ့အကြုံများအပေါ် အခြေခံ၍စာတမ်းရှင်များ၏ အခက်အခဲနှင့်အတွေ့အကြုံ များကို ယေဘုယျသဘော တင်ပြ ထားသည်။
ဘာသာပြန်သုတ (ဝိဇ္ဇာ) စာပေစာတမ်းကို ဦးလှတင် (လှသမိန်)နှင့် ဦးလှမြင့် (နတ်နွယ်)တို့က တင်သွင်းသည်။ ရှေးဦးစွာ ဘာသာပြန်ဟူသော စကား၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို ရှင်းလင်းဖွင့်ဆိုပြသည်။ ထို့နောက် သုတ (ဝိဇ္ဇာ) ပညာရပ်များ ဖြစ်သော ဥပဒေ၊ ပထဝီဝင်၊ သဒ္ဒါကျမ်း၊ အဘိ်ဓာန်၊ စွယ်စုံ၊ လက်စွဲလမ်းညွှန်စ သည့် စာအုပ်များသည်ဆိုလိုရင်းကို တိုတို တုတ်တုတ် ရေးသားထားသည့် စာများဖြစ်၍ မူရင်းအဓိပ္ပာယ် ပေါ်လွင်အောင် ပြန်ဆိုရန်သာဖြစ်ကြောင်း၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိ၊ခရီးသွား အတွေ့အကြုံမှတ်တမ်း စသည်တို့မှာမူ စာရေးသူ၏ခံစားမှု၊စိတ် ကူးဉာဏ် ကွန့်မြူးမှု၊ တင်စားဖွဲ့နွဲ့မှုစသည့် ရသသဘောပါရှိနေ သဖြင့် မူရင်းစာရေးဆရာ၏ အာဘော်ကိုသာမကရေးဖွဲ့ဟန်ကိုပါ ရမိအောင်ပြန်ဆိုသင့်ကြောင်း ဆက်လက်တင်ပြသည်။
သုတဝိဇ္ဇာ ဘာသာပြန်များသည် ပုဂံခေတ်ကပင်သန္ဓေ တည် ခဲ့ကြောင်း၊ ပါဠိမြန်မာ ဘာသာပြန် အဘိဓာန်များ ပေါ် ထွန်းခဲ့ကြောင်း၊ ကိုလိုနီခေတ်တွင် ဥပဒေစာအုပ်များ၊ လက်စွဲ စာအုပ်များ၊ ကျောင်းသုံး စာအုပ်များကို ဘာသာပြန်ခဲ့ကြကြောင်း၊ လွတ်လပ်ရေး ခေတ်တွင် ဘာသာအယူဝါဒ၊ဒဿနိက၊ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ သမိုင်း၊ ပထဝီဝင်၊ ဥပဒေ၊ စာပေအနုပညာ၊ အတ္ထု ပ္ပတ္တိ၊ ခရီးသွားအတွေ့အကြုံ မှတ်တမ်း၊ ဘာသာစကားနှင့် ရည် ညွှန်း စာအုပ်များ စသော သုတဝိဇ္ဇာ ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဘာသာ ပြန်စာအုပ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့ကြောင်း တင်ပြသည်။
ဘာသာပြန်သုတ(သိပ္ပံ) စာပေစာတမ်းကို ဒေါက်တာ တင်အောင်နှင့် ဦးကျော်ဆွေ (မင်းကျော်)တို့က တင်သွင်းဖတ် ကြားသည်။ ရှေးဦးစွာသိပ္ပံဟူသော စကား၏အဓိပ္ပာယ်ကို ဖွင့်ဆို ရှင်းလင်းတင်ပြသည်။ ထို့နောက် သိပ္ပံပညာ မျိုးကွဲများပိုမိုများပြား လာပုံ၊ ယင်းတို့ကိုလူတိုင်းသိရှိနိုင်ရန် သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ ဘာသာ ပြန်စာအုပ် များ ထုတ်ဝေရန်လိုအပ်ပုံတို့ကို တင်ပြသည်။
ဘာသာပြန်ရာတွင် ဘာသာပြန်သူသည် ကိုယ့်ဘာသာ ကို ခြေခြေမြစ်မြစ် နားလည်ဖို့ လိုကြောင်း၊ သူ့ဘာသာစကားကို လည်း ခြေခြေမြစ်မြစ်နားလည်ဖို့လိုကြောင်း၊ ထို့ပြင်မိမိပြန်ဆိုမည့် ဘာသာရပ်ကို ခြေခြေ မြစ်မြစ် နားလည်ဖို့ လိုကြောင်း၊ သိပ္ပံ ဘာသာရပ်ကို တိတိကျကျ မြန်မာဘာသာ ပြန်ဆိုနိုင်ရန်အတွက် မြန်မာ အဘိဓာန် အကျဉ်းချုပ်၊ ပါဠိသက် ဝေါဟာရအဘိဓာန်၊ ပါဠိမြန်မာအဘိဓာန်၊ သိပ္ပံအဘိဓာန်စသည့် စာအုပ်များ ရှိထား ရမည်ဖြစ်ကြောင်း တင်ပြထားသည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ် အတွင်းမှာပင် ရိုးရာပုံပြင်များ စာတမ်း ဖတ်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့ပြန်သည်။ ရိုးရာပုံပြင်များစာ တမ်းဖတ်ပွဲကို ကုန်သည်လမ်းစာပေဗိမာန် ပြည်သူ့စာကြည့်တိုက်ခန်းမ၌ ၁၉၈၇ ခုနှစ်ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ရက်နေ့ မှ ၂၃ရက်နေ့အထိကျင်းပရာ ပြန် ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီး ဦးအောင်ကျော်မြင့် တတ်ရောက်၍ အဖွင့်မိန့်ခွန်း ပြောကြားခဲ့ သည်။
အဆိုပါစာတမ်းဖတ်ပွဲ၌ ရိုးရာပုံပြင်ဟူသည် စာတမ်းကို ဦးတင်လှ (မောင်မြန်မာ)က ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင်လည်း ကောင်း၊ နိုင်ငံတကာ ရိုးရာပုံပြင် စာတမ်းကို ဦးကျော်အောင် (ကျော်အောင်)က ဒီဇင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့ နံနက်ပိုင်းတွင်လည်း ကောင်း၊ မြန်မာ့ရိုးရာပုံပြင် စာတမ်းကို ဦးကြည်အေး (ဆင်ဖြူ ကျွန်းအောင်သိန်း) က ယင်းနေ့နေလည်ပိုင်းတွင် လည်းကောင်း၊ တိုင်းရင်းသားရိုးရာ ပုံပြင်စာတမ်းကို ဦးမင်းနိုင်က ဒီဇင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း အသီးသီးဖတ်ကြားခဲ့သည်။
ရိုးရာပုံပြင် ဟူသည် စာတမ်းတွင် ရိုးရာပုံပြင် ဟူသော ဝေါဟာရကိုအကျယ်တဝင့်ဖွင့်ဆိုရှင်းပြပြီးကျေးလက်နှင့်ရိုးရာ၊ ပုံပြင်အမျိုးမျိုးစသည်ဖြင့်ကဏ္ဍခွဲ၍တင်ပြသည်။ နိုင်ငံတကာ ရိုးရာ ပုံပြင်စာတမ်းတွင်ပုံပြောခြင်း၏ မူလအစ၊ ရိုးရာပုံပြင်၏ စရိုက် လက္ခဏာများ စသည်ဖြင့် အပိုင်းများခွဲ၍ တင်ပြထား သည်။ မြန်မာ့ရိုးရာ ပုံပြင်စာတမ်းတွင် မြန်မာ့ရိုးရာ တိရစ္ဆာန် ပုံပြင်များ၊ လူနှင့်တိရစ္ဆာန် ပုံပြင်များ၊ လူသားတို့၏ပုံပြင်များ စသည်ဖြင့် မြန်မာ့ရိုးရာပုံပြင် အမျိုးမျိုးအကြောင်းကို တင်ပြထား သည်။ တိုင်းရင်းသား ရိုးရာပုံပြင် စာတမ်း၌ တိုင်းရင်းသား ရိုးရာပုံပြင်၏ သဘောသဘာဝ၊ ယင်း၏အင်္ဂါရပ်များ၊ တိုင်းရင်း သား ရိုးရာပုံပြင် စတင်ထွန်းကားလာပုံ၊ တိုင်းရင်းသားအချင်း ချင်း နှီးနွှယ်မှုစသည်ဖြင့် ကဏ္ဍများခွဲ၍ တင်ပြထားသည်။
မီးရထားရွာ၊ ဆိပ်ချောင်
မီးရထားရွာ (Meeyahtar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ဆိပ်ချောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၄၁၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကျည်းတန်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
မကျည်းတန်းရွာ (Magyitan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ တူရွင်းတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တူရွင်းတိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၇၉ ဦး၊ မ ၃၀၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲကြီးလလော်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
မဲကြီးလလော်ရွာ(Mekyeelalaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ မဲဝိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တန်ဒေရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
တန်ဒေရွာ(Tanday)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ လာချင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လာချင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၈ ဦး၊ မ ၁၀၀၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၇၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံဝန်းရွာ၊ မဲဂရက်
ကျုံဝန်းရွာ၊ မဲဂရက်
ကုလားဝဲရွာ၊ ဂုံမင်းဆိပ်
ကုလားဝဲရွာ၊ ဂုံမင်းဆိပ်
သစ်ဆိမ့်ပင်ကုန်းရွာ၊ ကျူတော
သစ်ဆိမ့်ပင်ကုန်းရွာ၊ ကျူတော
စက်တင်ဘာ ၁၉၉၇
ကိုးကား
1997
အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော်
သမိုင်းကြောင်း
အမျိုးသားဒီမိုကရက်တစ် မဟာမိတ်တပ်မတော် (NDAA-ESS) သည် ယခင် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ အမှတ် (၈၁၅) စစ်ဒေသအဖြစ်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇွန် (၃ဝ) ရက်နေ့တွင် ဦးစိုင်းလင်း ဦးဆောင်သည့်အခါ တိုင်းရင်းသားများပါဝင်သည့် တပ်ဖွဲ့ဝင်များက ခွဲထွက်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဇွန် (၃ဝ) ရက်နေ့အား တပ်ဖွဲ့ထူထောင်ခြင်း နှစ်ပတ်လည်နေ့ အထိမ်းအမှတ်မွေးနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ နှစ်စဉ် ကျင်းပသည်။
အော်လစ်ဗာ ဝင်းဒဲ ဟုမ်း
အမေရိကန် စာရေးဆရာကြီး အော်လစ်ဗာ ဝင်းဒဲဟုမ်း သည် ၁၈ဝ၉ ခုနှစ်တွင် မက်ဆချူးဆက်ပြည်နယ်ကိမ်း ဗရစ်မြို့၌ မွေးဖွားလေသည်။ ဟုမ်းသည် စာရေးဆရာအ ဖြစ်နှင့်သာမက ဆရာဝန်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ကထိက အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ကျောင်းဆရာအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း နာမည်ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ ဟားဗတ်ကောလိပ်ကျောင်းမှ ဒီဂရီရပြီးသောအခါတွင် တစ်နှစ်ကြာမျှ ဥပဒေပညာကို သင်ကြားပြီးမှ ဆေးပညာကို ပြောင်း၍ သင်ကြားလေသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရစ်မြို့သို့လည်း သွားရောက်ကာ သုံးနှစ်ကြာမျှ ဆေးပညာကို ဆည်းပူးခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ပြန်ကာဆေး ပညာကို ဆက်၍ သင်ကြား ပြန်ရာ ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် အမ်ဒီဘွဲ့ ကို ရရှိလေသည်။
ဟုမ်းသည် ဒါ့တမောက်ကောလိပ်တွင်အနာတမီ ပညာရပ်များ ပို့ချသော ပါမောက္ခအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဟားဗတ်ဆေး ကျောင်းတွင် အနာတမီ ပညာဘက် ဆိုင်ရာ အကြီး အမှူးအဖြစ် လည်းကောင်း အမှုထမ်းခဲ့ဘူးလေသည်။ ဆေးပညာဖြင့် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း နေရသော်လည်း ဟုမ်းသည် စာရေး ဆရာအလုပ်ကိုလည်း လက်မလွှတ်ချေ။ ဟုမ်း၏ နာမည်ကျော်ကြားဆုံးသော စာအုပ်မှာ ''ထမင်း စားပွဲဝိုင်းက အရှင်သခင်''ဖြစ်သည်။ ရှေးဦးစွာ မဂ္ဂဇင်းတစ်ခု တွင် ဆောင်းပါးတိုများအဖြစ်ဖြင့် ပါရှိရာ လူကြိုက်များခဲ့လေ သည်။ ထိုစာအုပ်မှာ ဟာသဉာဏ် ရွှင်သော ပညာရှိကြီး၏ စပ်မိစပ်ရာ ပြောဆိုချက်များကို စုဆောင်းထားသည့် စာများ ဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်မှာ ထွေရာလေးပါး အကြောင်းအမျိုးမျိုး တို့ကို ရေးသားထားသည့်အထဲတွင် စဉ်းစားဖွယ်ရာ ပညာရှိ စကားများ ပါရှိလေသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ကဗျာဆံသော စာသားကလေးများ ကြားညှပ်ကာ စာဖတ်သူတို့၏ စိတ်ကို ကြည်နူးစေလိုက်သေးသည်။
သမန်းချောင်းစုံရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အော်လစ်ဗာ ဝင်းဒဲ ဟုမ်း
ဟုမ်း၏ စာသားများတွင် ဖြတ်ထိုးဉာဏ်ကောင်းပုံ၊ စဉ်းစား ဉာဏ်ရှိပုံ၊ ဟာသဉာဏ် ကွန့်မြူးပုံတို့မှာ ထင်ရှား ပေါ်လွင်လေ သည်။ စာရေးရာတွင် ရယ်ရွှင်ဖွယ်ရာ အခန်းကလေးများပါ အောင် ရေးတတ်ပုံမှာ ဟုမ်း၏ ထူးခြားချက် ဖြစ်သည်။ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ်တွင် ဟုမ်းသည် ကဗျာတစ်ပုဒ်ကို စ၍ ရေးခဲ့၏။ ထိုနောက် ဆေးပညာနှင့် သက်ဆိုင်သော စာများ လည်း ရေးသားခဲ့သေး၏။ စိတ်ပညာရပ်နှင့်ဆိုင်သည့် ပြဿနာအမျိုးမျိုးကို သုံးသပ်ထားသောဝတ္ထုများလည်း ရေးသားခဲ့လေ၏။
ဟုမ်းသည် အခြားဝတ္ထုများအပြင် ဥရောပနိုင်ငံသို့ လှည့် လည်သွားလာသည့် အကြောင်းများကိုလည်း ရေးသားခဲ့လေ သည်။ အမေရိကန် စာရေးဆရာကြီး အီမာဆင်၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ ကိုလည်း ရေးခဲ့သည်။ ဟုမ်းသည် ၁၈၉၄ ခုနှစ် အသက် ၈၅ နှစ်ကျော်တွင် ကွယ်လွန်သွားလေသည်။
အဗျောက်
အဗျောက် (Abyout, ၁၉၃၂ - ?) သည် ၁၉၄၅-၁၉၇၅ ဝန်းကျင်တွင် ဆယ်စုနှစ်သုံးခုလောက် မြန်မာ့ရိုးရာ လက်ဝှေ့ပွဲများ၌ ပရိသတ် တိုးမပေါက်အောင် ထင်ရှားသော လက်ဝှေ့ကျော် ဖြစ်သည်။ မွန်လူမျိုး လက်ဝှေ့ကျော်ဟောင်း အဘစ်၏ မြေး ဖြစ်သူ အဗျောက်သည် ဇင်းကျိုက်ဘုရားပွဲ လက်ဝှေ့ကြိုးဝိုင်းမှ စတင် ထင်ရှားလာပြီး၊ အသက် ၂၅ နှစ်တွင် ကျိုက်ခေါက်ဘုရားပွဲ၌ ရွှေဟင်္သာ၊ မဲပြာနှင့် ငွေဟင်္သာဟူသော လက်ဝှေ့သမားတို့နှင့် ယှဉ်ပြိုင်ထိုးသတ်ကာ လက်ဝှေ့ပထမတန်းအလံကို ရရှိသည်။ ယင်းမှာ ၁၉၅၅ ဝန်းကျင် ဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြည် ပီကင်းမြို့အပါအဝင် မြို့ကြီး ဆယ်မြို့လောက်မှာ ကျားဘညိမ်းနှင့်အတူ ထိုးသတ်ပြရာ ပရိသတ်အထူး အားပေးသည်။ မိုးကြိုးနှင့် လျှပ်စီး ဇာတ်ကားတွင် ပီကင်းပြန်ဦးဘိုစိန်နှင့် လက်ဝှေ့ထိုးသတ်ခန်း ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ အသက် ၁၅ နှစ်မှစ လက်ဝှေ့လောကထဲ ဝင်ရောက်ပြီး ၄၅ တွင် လက်ဝှေ့လောကမှ အနားယူသည့် အဗျောက်သည် မြန်မာ့ရိုးရာ လက်ဝှေ့ကြိုးဝိုင်း ဒိုင်လူကြီးအဖြစ် ၆၃ နှစ် (၁၉၉၅)ထိ ဆောင်ရွက်သည်။ သက်တမ်းတလျှောက် ထိုးခဲ့သော လက်ဝှေ့ပွဲ ၅၀၀ ကျော်သည်။
ကိုယ်ရေး
ပေါင်မြို့နယ်၊ ဇင်းကျိုက်ရွာ ဦးခလူး၊ ဒေါ်ပေါ့၏ သားငါးယောက်အနက် အထွေးဆုံး ဖြစ်သည်။ အဘိုးဖြစ်သူသည် မွန်လက်ဝှေ့ကျော်ဟောင်းကြီး အဘစ် ဖြစ်၍ ဝါသနာပါသော အဗျောက်ကို ငယ်စဉ်ကတည်းက လက်ဝှေ့ပညာ သင်ပေးသည်။
အသက် ၁၅ နှစ်မှစ လက်ဝှေ့ကို လေ့လာသည်။ ဇင်းကျိုက်ဘုရားပွဲတွင် လူစသိလာသည်။ အနယ်နယ်က လာသော မြန်မာ့ရိုးရာလက်ဝှေ့သမားများကို တနေ့တည်း လေးငါးပွဲကျအောင် သူတဦးတည်း ဒိုင်ခံ ထိုးသတ်သည်။ ဦးခေါင်း၊ တံတောင်၊ လက်ဖျံရိုက်၊ လက်သီး၊ ဒူးတိုက်၊ ခြေကန် စသဖြင့် ခန္ဓာကိုယ် လက်နက်စုံတိုက်ကွက်များကြောင့် ပရိသတ် တခဲနက် အားပေးသည်။ အသက် ၁၉ တွင် ဒေါ်လှကြည်နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။ အသက် ၂၅ တွင် ကျိုက်ခေါက်ဘုရားပွဲ၌ လက်ဝှေ့ပထမတန်းအလံကို စတင် ရရှိသည်။ ဆုကြေး ၂၅၀ ကျပ် ရရှိသည်။ ရွှေတကျပ်သား ၃၀၀ ကျပ်ခေတ်ဝယ် ပုံမှန် လက်ဝှေ့တပွဲ နိုင်ပါက၊ ၂၅-၃၀ ကျပ်လောက် ရသည်။ လက်ဝှေ့ကြိုးဝိုင်းပေါ်တွင် အရှောင်အတိမ်း လျင်မြန်၍ ဖျံက အဘ ခေါ်ရသည်။ အသက် ၃၀ လောက်တွင် ကျိုက်ခမီဘုရားပွဲ၌ လက်ဝှေ့ထိုးနေစဉ် ကျားဘညိမ်းက လာကြည့်ပြီး တရုတ်ပြည် ချစ်ကြည်ရေး ရိုးရာလက်ဝှေ့သရုပ်ပြပွဲအတွက် ယှဉ်ပြိုင်ဘက်အဖြစ် ရွေးချယ်သည်။
ရွှေဘ၊ သင်းသင်းလဲ့တို့နှင့်အတူ မိုးကြိုးနှင့် လျှပ်စီး ရုပ်ရှင်ကားတွင် ပီကင်းပြန်ဦးဘိုစိန်နှင့် လက်ဝှေ့ပွဲ ထိုးသတ်ခန်း၌ ပါဝင်သည်။
အသက် ၄၅ ဝယ် လက်ဝှေ့လောကမှ အနားယူသည်။ အနားယူပြီးနောက်ပိုင်း ဒိုင်လူကြီး ဆောင်ရွက်သည်။ ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၃၄၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်၌ကျင်းပသော ၄၇ ကြိမ် မွန်အမျိုးသားနေ့အကြို ရိုးရာလက်ဝှေ့စိန်ခေါ်ပွဲ၌ ကြိုးဝိုင်းဒိုင်လူကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရာ၊ အကောင်းဆုံး ဒိုင်လူကြီးဆု အလံ ရရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၃၂ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာအမျိုးသား လက်ဝှေ့အားကစားသမားများ
ခဲပူရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ခဲပူရွာ (Hkepu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ပါမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါမဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၆၉ ဦး၊ မ ၄၄၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၈၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ဝင်လေးဝ
ဝင်လေးဝ
IC 1295
IC 1295 သည် နက်ဗျူလာတစ်ခုဖြစ်ပြီး စကူးတန် ကြယ်စုတန်းမှ အလင်းနှစ် ၃၃၀၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
အမှတ်(၃)အခြေခံပညာဦးစီးဌာန
ရန်ကုန်တိုင်း အတွင်းရှိ အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းများ
ကျွန်းကျားရွာ၊ ဂုံမင်းဆိပ်
ကျွန်းကျားရွာ၊ ဂုံမင်းဆိပ်
ညောင်ထော့ရွာ၊ ကျူတော
ညောင်ထော့ရွာ၊ ကျူတော
မှိုင်းစရီရွာ၊ တရဂူ
မှိုင်းစရီရွာ၊ တရဂူ
မဲပေါ်ထရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
မဲပေါ်ထရွာ(Mepawhta)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ မဲဝိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိန်ဟောင်းရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
မိန်ဟောင်းရွာ(Meinhaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ မရှိယောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မရှိယောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၃ ဦး၊ မ ၇၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၉၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ဂျစ်ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငလောက်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ငလောက်ရွာ (Ngalauk)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ တလုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တလုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၇ ဦး၊ မ ၂၂၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းနားမွန်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကောင်းနားမွန်ရွာ (Kawngnarmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ ကောင်းမောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၄၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းမောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၆ ဦး၊ မ ၉၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာမန်းရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
သာမန်းရွာ (Tharman)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ သာမန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၉၁၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလောင်းစည်သူ
အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၄၅၄-၅၂၉ အေဒီ (၁၀၉၂-၁၁၆၇) ကာလအတွင်း ပုဂံထီးနန်းကို စိုးစံသွားခဲ့သည့် ဘုရင်ဖြစ်၍ ကျန်စစ်သားမင်း၏ မြေးတော်ဖြစ်သည်။ ပုဂံဘုရင်များအနက် နန်းသက်အရှည်ဆုံး ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သဖြင့် သက်တော်ရှည်ဟုလည်း အမည် တွင်သည်။ မြန်မာဘုရင်များတွင် '' စည်သူ" ဘွဲ့ ကို ပထမဆုံး ခံယူခဲ့သည့် ဘုရင်ဖြစ်လည်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်ပုဂံမြို့ဟောင်းရှိ ပုဂံခေတ် ဂူ ဘုရားများအနက် ဉာဏ်တော်အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော သဗ္ဗညုစေတီတော်ကြီး၏ ဒါယကာလည်းဖြစ်၍ ထိုမင်းလက်ထက်တွင် ပုဂံစေတီ ပုထိုးများ၏ ဂူကျောင်းလက်ရာပုံစံများ ခေတ်ဦးပုံစံမှ ခေတ်လယ်ပုံစံသို့ စတင်တိုးတက်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် သူ၏ကောင်းမှု ရွှေဂူကြီးဘုရားနံရံတွင် ပုဂံခေတ်၏ အရှည်လျားဆုံး ပါဠိကျောက်စာနှစ်မျက်နှာ ဆုတောင်းစာကြီးကို ရေးထိုးထားခဲ့သည်။ ဤ ပါဠိကျောက်စာ အရေးအသားမှာ အထူးအဆင့်တန်းမြင့်မားကြောင်း ပညာရှင်များသုံးသပ်ထားကြ၍ ယင်းအချက်သည်  အလောင်းစည်သူမင်းကြီးလက်ထက်အတွင်း ဗုဒ္ဓသာသနာ အထူးစည်ပင်ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။ အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် သူ၏လက်ထက်တွင် နိုင်ငံအနှံ့ လှည့်လည်ကာ ကန်၊ ချောင်း၊ ဆည်မြောင်းများတူးဖော်စေခဲ့၍ လယ်၊ ယာများ တိုးချဲ့ လုပ်ကိုင်စေခဲ့သည့်အပြင် ခရိုင်၊ မြို့ပြများလည်း တည်ထောင်စေခဲ့သည်။ စီးပွားကူးသန်းရေး ပိုမိုတွင်ကျယ်စေရန် အလေး၊ အချိန်အတွယ်၊ အတိုင်းအတာများကိုလည်း တသမတ်တည်းဖြစ်စေခဲ့သည်။ နိုင်ငံနယ်နိမိတ်များတွင်လည်း ကင်းတို၊ ကင်းရှည်စောင့်ကြပ်စေခဲ့သည်။ ရောက်ရှိရာဒေသများတွင် သိမ်နှင့်ဘုရား၊ ကျောင်းနှင့်စည်းခုံ၊ ပုထိုးနှင့်ဂူ စသည်တို့ကိုလည်း များစွာတည်ထားခဲ့သည်။ ကုန်းကြောင်း၊ ရေကြောင်းခရီးများစွာသွားလာခဲ့သည့်အတွက် အလောင်းစည်သူမင်း လက်ထက်တွင် တိုင်းပြည်အတွင်း သူပုန်သူကန်များပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ကိုယ်တိုင်သွားရောက် နှိမ်နင်းခဲ့ကြောင်းတွေ့ ရသည်။
မွေးဖွားသော သက္ကရာဇ်နှင့် နန်းစံနှစ်
အလောင်းစည်သူမင်းသည် ပုဂံမင်းဆက် (၅၅) ဆက်၏ (၄၅) ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်၍ သမိုင်းမှတ်တမ်း အခိုင်အမာကျန်ရစ်သော အနော်ရထာမင်းမှ စတင်ရေတွက်သော် တတိယမြောက် ပုဂံဘုရင်ဖြစ်သည်။ အလောင်းစည်သူမင်းကို စောလူးမင်း ၏သားတော် စောယွန်းနှင့် ကျန်စစ်သား၏ သမီးတော် ရွှေအိမ်သည်တို့မှ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၄၂၈၊ အေဒီ ၁၀၆၆ တွင်ဖွားမြင်သည်။ ထိုမင်း၏ နန်းစံနှစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ရှေးမြန်မာရာဇဝင်များဖြစ်သော မဟာရာဇဝင်၊ တွင်းသင်းရာဇဝင်သစ်၊ မှန်နန်းရာဇဝင်၊ ဇာတာတော်ပုံ ရာဇဝင်တို့တွင် အကွဲကွဲအပြားပြား ဆိုထားကြသည်။ ဦးကုလား မဟာရာဇဝင်တွင် မြန်မာနှစ် ၄၅ဝ (အေဒီ ၁ဝ၈၈)၊ တွင်းသင်းရာဇဝင်သစ်တွင် မြန်မာနှစ် ၄၅၅ (အေဒီ ၁ဝ၉၃)၊ မှန်နန်းရာဇဝင်တွင် မြန်မာနှစ် ၄၅၄ (အေဒီ ၁ဝ၉၄)၊ ဇာတာတော်ပုံရာဇဝင် မြန်မာနှစ် ၄၇၃ (အေဒီ ၁၁၁၁) ဟု အလောင်းစည်သူမင်း၏ နန်းစံနှစ်ကို အသီးသီး တွေ့ ရသည်။ ကျောက်စာများတွင် တွေ့ ရသော အလောင်းစည်သူမင်း၏ ဘွဲ့ အမည်မှာ ၐြီတြိဘုဝနာဒိတျပဝရဓမ္မရာဇာ ဖြစ်၍ ဤဘွဲ့ မျိုးကို စတင်ခံယူခဲ့သူ သူ၏ အဘိုး ကျန်စစ်သားမင်း၏ ဘွဲ့ နှင့် "ပဝရ" ဟုသော နာမဝိသေသနပုဒ်သာ ထူးခြားကြောင်း တွေ့ ရသည်။ ခေတ်သစ်သမိုင်းဆရာများက နှောင်းခေတ် စည်သူဘွဲ့ ခံမင်းများနှင့် ခြားနားစေရန် စည်သူ-၁ ဟု အလောင်းစည်သူမင်းကို ခွဲခြားသုံးနှုန်းကြသည်။ အလောင်းစည်သူမင်းသည် အေဒီ ၁၀၆၆ တွင်ဖွားမြင်သူဖြစ်ရာ ပုဂံထီးနန်းကို ဆက်ခံချိန်တွင် သက်​တော် (၂၆) နှစ်မျှသာရှိသေးသည်။
အမည်ကွဲ (၇) မျိုး
alt=|thumb|ကောင်းမှုတော်ရွှေဂူကြီး
ထီးနန်းရရှိခြင်းနှင့်ဆောင်ရွက်ချက်များ
အလောင်းစည်သူအား ဖွားမြင်သောအခါ ဥကင်သတံခါးလည်း သူမဖွင့်ဘဲ ပွင့်သည်။ အိမ်ရှင်စည်ကြီးလည်း သူမတီးပဲ အလိုလိုမြည်သည်။ မင်းသားလည်း ဖွားသည့်နေ့မှစ၍ ပြင်းပြစွာ မဆိတ်မညံငိုသည်။ ထီးလှိုင်ရှင် မင်းကြီးလည်း မြေးတော် ငိုသောအကြောင်းကို ဟူးရားဖြူ ဟူးရားညိုတို့အား မေးတော်မူ၏။ ဟူးရားဖြူ ဟူးရားညိုတို့လည်း မြေးတော်သည် တိုင်းကားနိုင်ငံ အပိုင်းအခြားကို သိလို၍ ငိုပါသည်ဟု နားတော်လျှောက်၏။ ထိုအခါ ထီးလှိုင်ရှင် ကျန်စစ်သားမင်းလည်း နိုင်ငံအပိုင်းအခြားကို ရွှေပေတွင် ရေးစေ၍ ဖတ်လျှောက်မှ ငိုသံဆိတ်သောဟူ၏။ ထိုသို့ အံ့ဖွယ်သူရဲကို ဘိုးတော်မြင်လျှင် ငါ့မြေးတော်နန်းကို ငါစောင့်ခြင်းသာ ဖြစ်သည်ဟူ၍ မိန့်တော်မူပြီးသော် မြေးတော်ကို ရင်ခွင်၌ပိုက်လျက်ရာဇပလ္လင်ထက် တင်၍ သီရိဇေယျသူရဟူသော အမည်နှင့် ဘိသိက်သွန်း၍ မင်းမြှောက်တော်မူသည်။ စည်သူ ဟုသော အမည်မှာ ဇေယျသူရ မှ ပြောင်းလဲလာသော အမည်ဖြစ်သည်။
သက္ကရာဇ် ၄၇၄ ခုနှစ်တွင် ကျန်စစ်သားမင်း နတ်ရွာစံသော် မြေးတော် အလောင်းစည်သူ နန်းတက်၏။ နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးကို အနော်ရထာမင်းစောနှင့် ကျန်စစ်သားမင်းတို့က ဆောင်ရွက်ခဲ့သဖြင့် အင်အား တောင့်တင်းခဲ့ပြီဖြစ်၍ အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် နိုင်ငံခြား ဆက်သွယ်ရေးကို အထူးအရေးပေး ဆောင်ရွက်တော်မူရာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေး ပိုမိုခရီးရောက်ခဲ့သည်။ မင်းကြီးသည် ပုသိမ် သင်္ဘောဆိပ်မှာ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်သို့လည်းကောင်း၊ ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်းရှိ ကျွန်းများသို့လည်းကောင်း၊ ထိုမှတစ်ဆင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်ရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများသို့ လည်းကောင်း ရေလမ်းခရီးဖြင့် သွားရောက်ခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် တရုတ်ပြည်သို့လည်း စွယ်တော်ပင့်ရန် ရောက်ကြောင်းနှင့် ဆိုသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် သွားလာစဉ် ပဋိက္ကယားကုလားမင်းက သမီးတော် ဆက်၍ မဟာမိတ် ပြုတော်မူသည်။ ဗုဒ္ဓဂယာဒေသသို့လည်း သံအမတ်များစေလွှတ်၍ သာသနာတော် အဆောက်အအုံများကို မွမ်းမံစေခဲ့သည်။ မဟာဗောဓိရှိရာ မဇ္ဈိမ ဒေသကျောက်စာတွင် အလောင်းစည်သူကို ပျူတစ်သိန်းမင်းဟု ရေးထိုးထားသည်ကို တွေ့ရ၏။
မင်းတရားကြီးသည် နိုင်ငံတွင်း နိုင်ငံပ လှည့်လည်နေဖန်များသောအခါ နိုင်ငံတွင်း၌ ထကြွ လှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ပြန်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ဘက်အစွန်းဒေသဖြစ်သော တနင်္သာရီ၌ ထကြွသဖြင့် ကိုယ်တော်တိုင် ချီတက်နှိမ်နင်းရ၏။ ရခိုင်တောင်ပိုင်းမှ သက်တို့၏ဘုရင် ကတုံထကြွသည်ကိုလည်း နှိမ်နင်းရသည်။ ရခိုင်ပြည်တောင်ပိုင်း၌ မင်းရိုးဘီလူးကို သူပုန် အမတ်လုပ်ကြံ၍ ဆုံးသည်တွင် မင်းဘီးလူးသား မင်းရဲဘယ အကူအညီ ရလိုရငြားဟူ၍ ဘိုးတော် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး လက်ထက်က လာရောက်ခစားသည်။ အခွင့်မရပေ။ မင်းရဲဘယ လွန်၍ သူ၏သား လက်ယာမင်းနန်း အလောင်းစည်သူထံ ခစားရသည်။ ထိုတွင်မှ အလောင်းစည်သူ ရခိုင်ကိုတိုက်၍ လက်ယာမင်းနန်ကို နန်းတင်ရသည်။
အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် နိုင်ငံတွင်း၌ စည်းလုံးမှု ပိုမိုခိုင်မြဲစေရန် နိုင်ငံတော် အုပ်ချုပ်မှုနှင့် တရား စီရင်မှုတို့ တပြေးတည်းညီညွတ်အောင် ကိုယ်တော်တိုင် ကြီးကြပ်ကြီးရှု သည့်ပြင် အများပြည်သူ လိုက်နာကြရန် ဓမ္မသတ်ကိုလည်း စီရင်ခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ အလောင်းစည်သူ၏ တရားစီရင် ထုံးတို့ကို စုဆောင်း၍ အလောင်းစည်သူဖြတ်ထုံးဟု ပြုစုရေးသားထားလေသည်။ ဤနည်းဖြင့် အုပ်ချုပ်မှုရေးရာများ လွယ်ကူလာပေတော့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်သို့ ကြွတော်မူ၍ ကန်ချောင်းဆည်မြောင်းပြုပြီးသော် တောင်ယာဝေ၍ လယ်ပယ်ဖွဲ့ပြီးမှ သူရဲသူခက် ဆင်လုံးမြင်းရင်းတို့ အစာဖြစ်ကောင်းသောအရာကို အစာဖြစ်စေ၍ ထိုသို့ အစုစုသော မြေတို့ကိုပေါင်း၍ ခရိုင်မြို့ပြဖြစ်ကောင်း အရာတို့ကိုလည်း ခရိုင်မြို့ပြ ဖြစ်စေသည်။ ဤသို့ စီရင်တော်မူပြီးမှ နိုင်ငံတော် အစပ်တို့တွင် ကင်းတိုကင်းရှည်ထားတော်မူသည်။ အုပ်ချုပ်ရေး၌သာမဟုတ် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး၌လည်း နိုင်ငံတော်အလုံး၌ အသုံးအဆောင် တစ်ချက်တည်း ဖြစ်စေလို သောကြောင့် ချိန်၊ ကျပ်၊ ခွဲ၊ မတ်၊ မူး၊ ပဲတို့ကိုလည်းကောင်း၊ တင်း၊ ခွဲ၊ စိတ်၊ စရွတ်၊ ပြည်၊ ခွက်၊ စလယ်တို့ကိုလည်းကောင်း တညီတညွတ်တည်း ကိုက်ညီစေရန် မင်းမိန့်ဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းသတ်မှတ်တော်မူသည်။ ဤနည်းဖြင့် နိုင်ငံတွင်း စီးပွားရေး ဖလှယ်မှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်မှုများကို လွယ်ကူစေလေသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံသား အားလုံးတို့အား ညီညွတ်မှုဖြင့် စည်းလုံးရေး စိတ်ဓာတ်ကို ကောင်းစွာ သွတ်သွင်းပေးရာလည်း ရောက်လေသည်။
မိဖုရားများ၊ သားတော်သမီးတော်များနှင့် ဆွေမျိုးအဆက်နွယ်များ
မင်းကြီးတွင် ရာဇဘိသိက်ခံ မိဖုရားလေးပါး ရှိသည်။ ရတနာပုံလည်းတစ်ပါး၊ တိလောက စန္ဒာဒေဝီလည်း တစ်ပါး၊ ရာဇကုမ္မာရီလည်းတစ်ပါး၊ တောင်ပြင်သည်လည်းတစ်ပါးပေါင်းလေးပါးတည်း။ မိဖုရား ရတနာပုံတွင် မြင်သည့် သားတော် မင်းရှင်စောကို မင်းကြီးမျက်၍ ပြည်မှ နှင်ထုတ်သောကြောင့် ပုဂံမှ အလုံးအရင်း နှင့် ထွက်သွား၍ ယခု မန္တလေးတည်ရာ အရှေ့ဘက် ထွန်တုံးပုတက်တွင် မြို့ပြတည်ထောင်နေကာ အောင်ပင်လယ်ကန်၊ တမူဆိုးကန်တို့ကို ဆည်ခဲ့သည်။
မိဖုရား တိလောက စန္ဒာဒေဝီကို နောက်ဦးဆောက်ပန်းဟူသော အမည်သမုတ်သည်။ ထိုမိဖုရားမှ ထောက်လှေကားကို မြင်သည်။ ရာဇကုမ္မာရီ မိဖုရားတွင် သားတော်သမီးတော်မရှိ။ မိဖုရားတောင်ပြင်တွင် သမီးတော်နှစ်ပါး မြင်သည်။ အကြီးကို တောင်ဖျားဟူ၍ မှည့်တော်မူ၏။ အငယ်ကို ရွှေချူဟူ၍ မှည့်သည်။ ထီးလှိုင်ရှင် ကျန်စစ်သားမင်းကြီး၏ အမတ် ဓမ္မကျင်သမီးကိုလည်း ကိုယ်လုပ်တော်အဖြစ် ထားသည်။ ထိုကိုယ်လုပ်တော်မှ နရသူ (ပုဂံ)ကို မြင်သည်။
အလောင်းစည်သူမင်းကြီးတွင် စောမင်းလှအမည်ရှိသော နှမတော်တစ်ဦးရှိကြောင်းလည်း သိရသည်။ နှမတော်စောမင်းလှနှင့် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ အိမ်သူကြီး အဘိနန္တသူတို့သည် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးလက်ထက်တွင် ယနေ့ခေတ် ပုဂံမြို့ဟောင်း သရပါတံခါးရှေ့ တွင်တည်ရှိသော တိုင်းချွတ်ဘုရား၌ ကောင်းမှုများပြုခဲ့ကြောင်း ကျောက်စာရေးထိုးခဲ့သည်။
ကောင်းမှုတော်များ
အလောင်းစည်သူမင်းကြီး၏ ကောင်းမှုတော်များတွင် ရွှေဂူကြီးဘုရားနှင့် သဗ္ဗညုဘုရားကြီးမှာ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။ ကောင်းမှုတော် ရွှေဂူကြီးဘုရားကို ၁၇ မေ၊ ၁၁၃၁ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထားခဲ့၍ ခုနှစ်လအကြာ ၁၇ ဒီဇင်ဘာ၊ ၁၁၃၁ တွင်ပြီးစီးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ ရွှေဂူကြီးဘုရားသည် နန်းတော်ဦးတွင် တည်ရှိသဖြင့် နန်းဦးဘုရားဟူ၍ အမည်တွင်သည်။ ရွှေဂူကြီးတည်ထားခဲ့ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ကျောက်စာနှစ်မျက်နှာရေးထိုးထားခဲ့ပြီး ဂူဘုရား၏ ဝင်ပေါက်တစ်ဖက်စီတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောက်စာကို ပါဠိဘာသာဖြင့် ဂါထာပေါင်း ၁၀၀ ရေးသားထား၍ အဆုံးတွင်မူ ရက်စွဲမှတ်တမ်းကို သက သက္ကရာဇ်ရက်စွဲသုံး၍ သက္ကတဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသည်။ ပုဂံခေတ်မှတ်တမ်းကျောက်စာများတွင် သက သက္ကရာဇ်သုံးစွဲ၍ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့် တစ်ခုတည်းသောကျောက်စာ ဖြစ်သည်။ ကျောက်စာရှိ ပါဠိဘာသာဖြင့်ရေးထိုးထားသော အကြောင်းအရာမှာ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ဂုဏ်တော်များစွာကို ဂါထာအဖွဲ့အနွဲ့ဖြင့် သီကုံး၍ချီးကျူးကော်ရော်ထားခြင်းဖြစ်ကာ နောင်အခါတွင် မိမိလည်း သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓ ဘုရားတစ်ဆူဖြစ်လိုကြောင်း ဆုတောင်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ ရေးသားထားသော ပါဠိဘာသာ စီကုံးရေးဖွဲ့မှု အဆင့်အတန်းမှာ အထူးမြင့်မားကြောင်း ပညာရှင်များ ဆိုထားကြသည်။
နတ်ရွာစံခြင်း
အလောင်းစည်သူမင်းကြီးတွင် သားတော်နှစ်ပါးရှိရာ သားတော်ကြီး မင်းရှင်စောမှာ ဖခင်နှင့် မတည့်သဖြင့် ထွန်တုံးပူတက် (ယခုမန္တလေးမြို့ အရှေ့တောင်ဘက်အရပ်) တွင် ပြည်ရွာပြုပြီး နေလေသည်။ မင်းကြီးက သားတော်ငယ် နရသူ (ပုဂံ)ကို ပြည်ထဲအမူကို စီရင်စေသည်။ နရသူမယ်တော်ကား ကျန်စစ်သား၏ အမတ်ဖြစ်သော ဓမ္မကျင်၏ သမီးဖြစ်လေသည်။ ထိုအမတ်သမီးကို မင်းကြီး နန်းတင်တော်မူ၍ မိဖုရားအရာလည်း မရောက်၊ မောင်းမငယ်လည်း မဟုတ်ပေ။ အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် မင်းစည်းစိမ် (၇၅) နှစ်တိုင်တိုင် သာသနာတော်မြတ် အကျိုးတို့ကို ပြုဆောင်တော်မူရင်း သက်တော် (၁၀၁) နှစ်ရောက်သော် ပြင်းထန်စွာ နာမကျန်းဖြစ်တော်မူသည်ကို သားတော် နရသူက နန်းတော်မှချ၍ ရွှေဂူဘုရားတွင် ထားလေသည်။ မင်းကြီးလည်း သတိရတော်မူသောအခါ ‘ငါ့နန်း မဟုတ်တကား’ ဟုမိန့်တော်မူလေသည်။ ကိုယ်လုပ်တော်တို့လည်း ‘နန်းတော်မဟုတ် ကောင်းမူတော်’ ဟု လျှောက်ကြလေသည်။ မင်းကြီးလည်း သားတော် နရသူ အစီအရင် ဟုကြားသိသော် ကြီးစွာအမျက်ဒေါသ ထွက်လေသည်။ ထိုအကြောင်းကို နရသူ ကြားသော် ညတွင်းချင်း မင်းကြီးဆီသွား၍ အဝတ်ပုဆိုးဖြင့် ဖိသတ်သဖြင့် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး နတ်ရွာစံလေသည်။ နတ်ရွာစံချိန်တွင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး၏ သက်တော်မှာ ၁၀၁ နှစ်ဖြစ်၍ စည်းစိမ် (၇၅) နှစ် ဖြစ်သည်။ thumb
မင်းစည်သူနတ်
မင်းစည်သူနတ်သည် ပုဂံအလောင်းစည်သူမင်းကြီး(၄၅၄-၅၂၉) ဖြစ်သည်။ သားတော်ကုလားကျမင်း (ခေါ်) နရသူမင်း ကမျက်နှာတော်ကို အဝတ်ပုဆိုးဖြင့်အုပ်ဖိ၍ သတ်ရာမှနတ်ဖြစ်သည် ဟုဆိုသည်။ နတ်ရုပ်မှာအောက်ခုံပလ္လင်၊ ယာဒူးထောက်ဝဲဒူးချ၊ ယာဒူးပေါ်တွင်ယာလက်ရုံးတင်၍လက်ညှိုး ထိုးဟန်၊ ဝဲလက်ကဒူးစွန်းကိုထောက်လျှက် ဗောင်းစလွယ်၊ နားတောင်း ရှေ့ဘယက် နောက်ဘယက်နှင့် ထုလုပ်ရသည်။
မော်ချီးမြို့
မော်ချီမြို့
မော်ချီမြို့သည် ကယားပြည်နယ် ဘောလခဲနယ်၏ တောင်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိ၏။ ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှားသော သတ္တုတွင်းကို အမှီပြုကာ စည်ပင်လာသောသတ္တုတွင်းမြို့ ဖြစ်ရကား မော်ချီမြို့ဆိုသည်ထက် မော်ချီမိုင်းဟူ၍ ပိုမို လူသိများသည်။ မော်ချီမိုင်းကုမ္ပဏီ စတင်ဖွင့်လှစ်သည့် အချိန်မှစ၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသည့် အချိန်တိုင်အောင် မော်ချီမိုင်းဒေသတွင်ဘောလခဲမြို့စားကြီး၏ နယ်ရုံးနှင့် နယ်ဖက်ဆိုင်ရာ ပုလိပ်ဌာနများ ထားရှိကာ မော်ချီမိုင်း ကုမ္ပဏီအာဏာပိုင်များကပါ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေး အာဏာတို့ကို ဘောလခဲမြို့စားထံမှ ရယူ၍ တွဲဖက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် မော်ချီဒေသလုံခြုံရေးကို တပ်မတော်၊ ပြည်ထောင်စု စစ်ရဲနှင့် ကယားရဲအဖွဲ့တို့က တာဝန်ယူ ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိ၍ ကုမ္ပဏီလုပ်ငန်းမှအပ၊ အရပ်ရပ်စီရင်အုပ်ချုပ်မှုများကို ကယား ပြည်နယ်အစိုးက စီမံ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိပေရာ ယခုအခါ နယ်ပိုင်နှင့် ငွေတိုက်ဝန်ထောက်၊ မြို့အုပ်တို့က ရုံးစိုက်အုပ်ချုပ် လေသည်။
မော်ချီမိုင်းသည် လွိုင်ကော်မြို့၏ တောင်ဘက် ၉၃ မိုင် အကွာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ထက် ပေ ၄,ဝဝဝ ကျော်မြင့်သော အရပ်တွင် တည်ရှိ၍၊ ခဲမဖြူ၊ အဖြိုက်နက်၊ ခနောက်စိမ်း စသော အဖိုးတန် သတ္တုများထွက်သည်။ မော်ချီမိုင်းတွင် အမှတ် ၁၅ တောင်ပေါ်ရွာနှင့် တောင်အောက်ရွာဟူ၍ ၂ ဌာန ရှိသည်။
တောင်ပေါ်ရွာမှာ အမြင့်ပေ ၄,ဝဝဝ ကျော်တွင်ရှိ၍ သတ္တုတွင်းစခန်းဖြစ်သည်။ ယင်းစခန်းတွင် မော်ချီမိုင်းကို အုပ်ချုပ်သော အထွေထွေ မန်နေဂျာနှင့် မိုင်းကက်ပတိန်တို့ ရုံးစိုက်၍ ထိုတောင်များအောက်တွင် သတ္တုများကို တူးဖော် ကြသည်။ ထိုဒေသတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးသော စက်ရုံစခန်း ဖြစ်၏။ ထိုဒေသတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးသော စက်ရုံများ၊ သတ္တုခဲများကို အမှုန့်ဖြစ်စေ၍ ဆန်ခါတင်သောစက်ရုံများ၊ ခဲလှော်ရုံများ၊ ဓာတ်ခွဲရုံများရှိပြီးလျှင် အင်ဂျင်နီယာချုပ်နှင့် စက်ရုံအုပ်ချုပ်ရေးမှူးများ ရုံးစိုက်ကြသည်။ တောင်ပေါ် သတ္တုတွင်း စခန်းနှင့် တောင်အောက်စက်ရုံများစခန်းကို တောင်နံရံကို ကွေ့ပတ်ကာ ဖောက်လုပ်ထားသော ၃ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည့် ကတ္တရာစေး မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ထို့ပြင် တောင်ပေါ်သတ္တုတွင်းမှ တူးဖော်ရရှိသည့် သတ္တုရိုင်းများကို ကောင်းကင်ကြိုးရထားဖြင့် သယ်ယူ၍ တောင်အောက်စက်ရုံသို့ ပေးပို့သည်။ စာချုပ်အရ မော်ချီမိုင်းဒေသ၏ အကျယ်အဝန်းသည် ဧက ၄ဝဝ ဖြစ်သည်။