cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဆင်တုပ်ကွေး
ကူးစက်ခြင်း
ဆင်တုပ်ကွေး ရောဂါပိုးသည် အခြေခံအားဖြင့် အေးဒီး(စ်) ခေါ် ခြင်ကျားများ၊ အထူးသဖြင့် အေ အေဂျစ်ပ္ပတီ မှ ကူးစက်တတ်သည်။ ဤခြင်များသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၃၅ ဒီဂရီနှင့် တောင်လတ္တီတွဒ် ၃၅ ဒီဂရီ၊ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အောက် ၁၀၀၀ မီတာ (၃၃၀၀ ပေ)တွင် နေသည်။ ၎င်းတို့သည် အများအားဖြင့် နေ့ပိုင်းတွင် ကိုက်တတ်သည်။ အခြားသော ခြင်မျိုးစိတ်များဖြစ်သော အေ အာဘိုပစ်တပ်၊ အေ ပိုလီနီးဆီးယန်စစ် နှင့် အမျိုးမျိုးသော အေ စကူတဲလာရစ် ခြင်များသည်လည်း ဆင်တုပ်ကွေး ရောဂါပိုးကို ကူးစက်ပြန့်ပွားစေသည်။ လူသည် မူလအခြေခံ ရောဂါပိုး လက်ခံသူ ဖြစ်သော်လည်းလူမဟုတ်သော လူဝံ၊ မျောက် အစရှိသည့် အဆင့်မြင့် နို့တိုက်သတ္ထဝါများတွင်လည်း သယ်ဆောင်ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။ ကူးစက်မှုခံရမှုသည် ခြင်တစ်ချက် အကိုက်ခံရခြင်းဖြင့် ရရှိနိုင်သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားနေသော သူ၏ သွေးကို ရရှိထာသော ခြင်သည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ကူးစက်မှု ခံရလျှက် ၎င်း၏ အူဆဲ(လ်)ထဲတွင် ရောဂါပိုးများ အစီအရီ ရှိနေသည်။ ၈ ရက်မှ ၁၀ ရက်ကြာပြီးနောက် ရောဂါပိုးသည် ၎င်းခြင်၏ တံတွေးဂလင်းများ အပါအဝင် အခြားသော တစ်ရှူးများသို့ ပျံ့နှံ့သွားသည်။ နောက်ပိုင်း၌ တံတွေးတွင်း ရောက်ရှိသွားသည်။ ရောဂါပိုးသည် ခြင်ကို အန္တရာယ် ပေးဟန်မတူဘဲ ခြင်တွင် တစ်သက်တာ ရှိနေသည်။ ခြင်ကျားသည် ၎င်း၏ ဥများကို လူတို့လုပ်ထားသော ရေထည့်ရာ ပစ္စည်းများတွင် ဥလေ့ရှိပြီး လူနှင့် နီးနီးကပ်ကပ်နေကာ အခြားသော ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများထက် လူထံမှ အာဟာရ ရယူရန် ပိုမိုနှစ်သက်သည်။
ကြိုတင်ကာကွယ်ခြင်း
ဆင်တုပ်ကွေးရောဂါ ဖြစ်ပွားသူများအနေဖြင့် အခြားသူများထံသို့ ကူးစက်ပြန့်ပွားခြင်း မရှိစေရန်အတွက် မိမိအား ခြင်ကိုက်ခံရမှုမှ ကာကွယ်ရမည် ဖြစ်သည်။ ရောဂါအတွက် ကာကွယ်ဆေးမရှိသေးသော်လည်း နေအိမ်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ခြင်နှင့် ခြင်လောက်လန်း နှိမ်နင်းရေးလုပ်ငန်းများတွင် ကိုယ်တိုင်ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် ဆင်တုပ်ကွေး ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ ခြင်ကျားပေါက်ဖွားမှုမရှိလျှင် ဆင်တုပ်ကွေး ရောဂါသာမက ဇီကာရောဂါ၊ သွေးလွန်တုပ်ကွေးရောဂါတို့လည်း မဖြစ်ပွားနိုင်ပါ။
ပျော်ဘွယ်မြို့
ပျော်ဘွယ်မြို့သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်အတွင်း ပါဝင်သော ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တလေး မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ရန်ကုန်မြို့မှ ၂၀၈ မိုင်အကွာတွင်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်-မန္တလေး မော်တော်ကားလမ်းပေါ်တွင် ရန်ကုန်မြို့မှ ၃၁၂ မိုင်အကွာတွင် လည်းကောင်း၊ တည်ရှိလေသည်။
ပထဝီဝင်တည်နေရာ
ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်သည် အရှေ့ဘက်တွင် တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်နယ် နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ တောင်ရိုးတောင်တန်းများ ပိုမို များပြားသည်။ ဇလုံးတောင်၊ ထုံးတောင်၊ မိုးကောင်းတောင်၊ ခွန်နန်းတောင်၊ ကြပ်တည်းတောင်၊ သပြေတောင် တို့သည် ရှမ်းရိုးမ၏ တောင်ခြေတွင် ရှိ၍ ပျော်ဘွယ်မြို့၏ အရှေ့ဘက် ၁၄ မိုင်၊ ၁၅မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်။ ပျော်ဘွယ်မြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၈ မိုင်ခန့်အကွာတွင်လည်း ကျီစောင်းတောင်၊ ရှမ်းစခန်းတောင်၊ ဝက်အိပ်တောင်၊ ပုဆိုးဖြူတောင်၊ ငကာတောင်၊ တောင်ဖီလာ ဟူ၍ တစ်တန်းတည်း ၆ မိုင်ခန့် ရှိသော တောင်နိမ့်တောင်တန်းများ ရှိသည်။ မင်းလိုတော်၊ သို့မဟုတ် မင်းဖွေတောင် ခေါ် မင်းသေတောင်တန်းသည် ပျော်ဘွယ်မြို့၏မြောက်ဘက် သုံးမိုင်အကွာတွင် တည်ရှိ၍ ရှုမျှော်ခင်း လှပလေသည်။
ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၏ နယိနိမိတ်မှာအရှေ့ဘက်၌ ရှမ်းရိုးမတောင်ခြေ၊ အနောက်ဘက်၌ မကွေးခရိုင်မှ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ်နှင့် သာစည်မြို့နယ် တို့ ရှိလေသည်။ မြို့နယ်တစ်ခုလုံ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စတုရန်းမိုင် ၂၆၀ ကျော်ရှိ၍ ကျေးရွာအုပ်စုဒိုင် ၉၂ ဒိုင် ပါဝင်သည်။ သို့သော် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ရမည်းသင်းခရိုင် တပ်ကုန်းမြို့နယ်တစ်ခု ထပ်တိုး၍ ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်မှ ကျေးရွာ ၁၅ ရွာဖွဲ့ပေးရသည်။ မြို့နယ်တစ်ခုလုံး၏ လူဦးရေမှာ (၁၉၄၀ပြည့်နှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ) ၁၀၄,၈၁၁ ရှိခဲ့သည်။ ပျော်ဘွယ်မြူနီစီပါယ် နယ်နိမိတ်အတွင်း ရှိ လူဦးရေမှာ (၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ) ၉၅၀၂ ယောက် ဖြစ်လေသည်။ မြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးတို့မှ လွဲလျှင် မြန်မာမွတ်ဆလင် ဦးရေ အများဆုံး ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်တစ်ခုလုံးအတွင်း၌ လူမျိုးအလိုက် ဘာသာအလိုက် သီးခြားရှိနေသော ဒေသတစ်ခုမှာ ယင်းတော်ကြီးရွာ ဖြစ်ပြီးလျှင် အစ္စလာမ်အယူဝါဒီ မြန်မာမွတ်ဆလင် ၁၅၀၀ ခန့်ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ပျော်ဘွယ်မြို့၏ နောက်ကြောင်းကို ပြန်လှန်လေ့လာလျှင် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၁၄၀ က ပျော်ဘွယ်မြို့သည် မရှိသေးပေ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့နေရာသည် ထိုစဉ်က ညောင်ရမ်းမြို့အပါအဝင် အင်ကင်းဒိုင် အတွင်း၌ ရှိပြီးလျှင် ရမည်းသင်း ၅ မြို့ ဟု ခေါ်ဝေါ်သော ဝရီး၊ ဘဒ္ဒ၊ ပေါက်အိုင်၊ မြို့လှ၊ ရမည်းသင်းတို့နှင့် နယ်ချင်းစပ်နေသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ နယ်စပ်ဒေသဖြစ်သဖြင့်လည်း မင်းပြစ်စိုးဒဏ် သင့်ကြသူများ၊ မင်းမှုမင်းဒဏ်ကြောက်၍ တိမ်းရှောင်သူများ ခိုအောင်းရာ ဖြစ်ခဲ့ပြီးလျှင် မကောင်းမှုကိစ္စ အများဆုံး ကျူးလွန်ရာနေရာလည်း ဖြစ်ခဲ့သည် ဟု ဆိုလေသည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၆ (ခရစ်နှစ် ၁၈၂၅ခုနှစ်) တွင် ဘကြီးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ညောင်ရမ်းမင်းကလေးသည် နယ်ပုံတော်သတ်မှတ်ရေးအတွက် ညောင်ရမ်းနယ်စွန်လည်း ဖြစ်သော ထိုနေရာသို့ ရောက်လာသောအခါ ထိုဒေသ၌ မကောင်းမှုများ ပပျောက်စေလိုသဖြင့် ပျော်ဘွယ်ကောင်းသောဒေသ တစ်ခု အဖြစ် ဖန်တီးပြီးသော် မြို့သစ်တည်ရန် အမိန့်တော် ချမှတ်ခဲ့သောကြောင့် မြို့သစ် တည်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ပျော်ဘွယ် ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည် ဟု ဆိုသည်။ မြို့သစ်တည်သူမှာ ညောင်ရမ်းမင်းသားကလေး အရွယ်မရောက်မီ ညောင်ရမ်းမြို့ကို ရင်ခွင်ပိုက် အုပ်ချုပ်ခဲ့သူ သီရိဝတ္တဗလ ဘွဲ့ရ ဦးမှုံ ဖြစ်သည် ဟုလည်း ဆိုလေသည်၊ ထို့ကြောင့် ဥ-ဩ-ရာ-သီ၊ ပျော်ဘယ်တည်၊ လူမည်ဦးမှုံတဲ့ ဟူ၍ နံသင့်ကောက် အမှတ်အသား လင်္ကာတစ်ပုဒ်ပင် ရှိခဲ့လေသည်။
ပျော်ဘွယ်မြို့သည် မီးရထားလမ်းများ မပေါက်မီက ရှမ်းပြည်နယ်ဘက်သို့ သွားလာနိုင်သော လမ်းပန်းအဆက်အသွယ်များ ရှိသဖြင့် ရှမ်းပြည် ထွက်ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် အနောက်ဘက် ဧရာဝတီကမ်းခြေအထိ ဒေသတို့မှ ထွက်ကုန်ပစ္စည်းတို့ကို ဖလှယ်ရာ ဒေသ ဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် အရောင်းအဝယ် စည်ကားသော အချက်အချာမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မီးရထားလမ်း၊ မော်တော်ကားလမ်းများ ဖောက်လုပ်ပြီးနောက်တွင်မူ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ကုန်ချင်းဖလှယ်မှု၌ ဆုတ်ယုတ်သွားသော်လည်း ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးမြို့များသို့ မီးရထားလမ်း၊ မော်တော်ကားလမ်းတို့ဖြင့် ကူးသန်းသွားလာနိုင်သောကြောင့် အထက်နှင့် အောက် မြန်မာနိုင်ငံ ကုန်စည် ကူးသန်းရောင်ဝယ်မှုဘက်တွင် တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့သည်။
စီးပွားရေး
ပျော်ဘွယ်မြို့သည် မိုးပါးရေရှားသောရပ်ဝန်းဒေသဘက်သို့ကျရောက်သဖြင့် မိုးပါးရေရှားရပ်ဝနမ်းထွက် သီးနှံများ အများဆုံးထွက်သည်။ ယင်းတို့မှာ ဆန်စပါး၊ ဝါဂွမ်း၊ ပဲအမျိုးမျိုး တို့ ဖြစ်သည်။ မိုးနည်းပါးသဖြင့် ကန်ရေ၊ ဆည်ရေတို့ဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးခြင်းကို ပြုရသည်။ ပျော်ဘွယ်မြို့၏ အရှေ့ဘက် ၈ မိုင်အကွာရှိ ဂုံမင်းဆည်၊ ပျော်ဘွယ်မြို့အနီး ပျော်ဘွယ်ဆည်ဟုခေါ်သော မင်းရာမဆည်နှင့် ဝတီးကန်ဆည်တို့မှ ရေကိုသွင်းယူ၍ ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးကြသည်။ ဝါဂွမ်းကို ပျော်ဘွယ်အနောက်ဘက် ၇ မိုင်ကျော်အကွာရှိ ရနောင်အရပ်၌ စိုးပျိုးသည်။ ကုလားပဲကို ကန်ရေ၊ ဆည်ရေရသော ဒေသများ၌ ဆန်စပါးနှင့်ရော၍ လည်းကောင်း၊ မရောပဲလည်းကောင်း စိုက်ပျိုးကြသည်၊ ပဲစဉ်းငုံကို ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်အတွင်း ဆည်ရေ၊ကန်ရေ မရသော ဒေသများ၌ စိုက်ပျိုးကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျော်ကြားသော ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်မှ ထွက်ကုန်များမှာမုန့်ကျွတ် အပါအဝင် ကွမ်းညှပ်၊ ကတ်ကြေး၊ ဇွန်း၊ ထယ်သွား၊ ဓားအမျိုးမျိုး စသော ကြေးထည် သံထည်များ ဖြစ်ကြသည်။ ပျော်ဘွယ်မြို့မှတောင်ဘက် ၁ မိုင်ခန့်ကွာဝေးသော မင်းဒမ်းနှင့် ပျော်ဘွယ်မြို့အနောက်ဘက် ၆ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသော ရှမ်းစုရွာများ၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မင်းဒမ်းဓားမှာ နာမည်ကျော်သည်။ ပျော်ဘွယ်မြို့တောင်ဘက် သုံးမိုင်အကွာရှိသော ရွှေဓားရွာမှ ကွမ်းသည် ရှေးမြန်မာမင်း အဆက်ဆက်မှ ယခုတိုင်အောင် ကျော်ကြားလျက် ရှိသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
ကူးသန်းသွားလာရေးအနေဖြင့် ရန်ကုန်၊ မန္တလေး ကားလမ်း မီးရထားလမ်းများ အပြင် ရှမ်းပြည်နယ် က​လော ​အောင်ပန်း ဟဲဟိုး ​တောင်ကြီး မြို့များသို့ အမြန်လမ်းမကြီး ၂၆၂ မိုင်တိုင် မှ ဖြတ်၍သွားလာနိုင်​သော ဖြတ်လမ်းကိုလည်း​ဖောက်လုပ်ထားသည်။ ပျော်ဘွယ်မြို့မှ အနောက်ဘက် မိုင် ၄၀ ခန့်ကွာဝေးသော နတ်မောက်မြို့ သို့လည်း ကောင်း၊ အရှေ့ဘက် ၁၂မိုင်ကွာ ရွှေညောင်ပူး၊ ကျောက်ချပ် သို့လည်းကောင်း၊ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၃မိုင်ခန့် ကွာဝေးသော ကွင်းရွာသို့လည်းကောင်း နွေ ဆောင်း နှစ်ရာသီ သွားလာနိုင်သော ကုန်းလမ်းများ ရှိသည်။
ထင်ရှားသည့်နေရာများ
မြို့နယ်အတွင်း ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးများမှာ မြို့အရှေ့ဘက် တစ်ဖာလုံခန့်အကွာရှိ ကေတုမတီ မင်းကြီးညို တည်ထားခဲ့သော မင်းရာမစေတီ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့မတည်မီ ကပင် ရှိခဲ့သော ရွှေပြည်သာစေတီ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့အနောက်မြောက်ဘက် မိတ္ထီလာသွား ကားလမ်းဘေးရှိ မြသိန်းတန်စေတီ၊ ပျော်ဘွယ်မြို့မှ ၁၄ မိုင်၊ ၁၅ မိုင် ခန့်အကွာရှိ ရှမ်းရိုးမ တောင်ခြေ တောင်တန်းများတွင် တည်ရှိသော ခွန်နန်းကြိုးစေတီ၊ သပြေတောင်စေတီ၊ ကြပ်တည်းတောင်စေတီ၊ တောင်တော်စေတီ ဇလုံးတောင်စေတီ စသည့်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကြီးကျယ်စည်ကားသော ပွဲလမ်းများမှာ မြို့အနီးရှိ စေတီပုထိုးတို့၏ ဘုရားပွဲများ ဖြစ်ကြပြီးလျှင် ထူးထူးခြားခြား ကြီးကျယ် စည်ကားသော ပွဲတော်မှာ နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလ၌ ကျင်းပသည့် ဘုံကထိန်ပွဲတော် ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်က သီးသန့်စစ်ပုလိပ်တပ်ဖွဲ့၏ ဌာနချုပ်ကို ပျော်ဘွယ်မြို့၌ ထားရှိခဲ့သည်။ စစ်ပုလိပ်တပ်ဖွဲ့အတွက် မျိုးသန့်မြင်းများ မွေးမြူရာဌာနကိုလည်း မြို့၏အနီးတွင် ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ပျော်ဘွယ်မြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်အောက် နှင့် ပတ်ဝန်းကျင် ခရိုင်တို့မှ နွားကုန်သည်များအတွက် နွားဈေးအဖြစ်လည်း လူသိများ ကျော်ကြားသော မြို့ ဖြစ်သည်။
ဂမ္ဘီသာရ ဆုံးမစာ
ဂမ္ဘီသာရ ဆုံးမစာ ကို သျှင်မဟာရဋ္ဌသာရ (မြန်မာ ၈၃၀ - ၈၉၂) က ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
ဂမ္ဘီသာရ ဆုံးမစာ
၁။ “မြွက်ဆိုမုသား”၊ နှုတ်သံပျားသို့၊ စီးပွားလိုယောင်၊ ရူပဆောင်လျက်၊ မှားအောင်ပြစ်ရှာ၊ ကြံတတ်စွာသား၊ မေတ္တာချည်းနှီး၊ လူခွေးမြီးနှင့်၊ တသီးတခြား၊ တပါးပြည်ရွာ၊ မရှောင်သာ၍၊ မကွာပေါင်းဖော်၊ ပြုငြားသော်လည်း၊ အပေါ်ကားယှဉ်၊ အထဲကြည်၍၊ စိတ်ယဉ်နှိမ့်ချ၊ အာစာရဖြင့်၊ ကာလအလိုက်၊ သူ့အကြိုက်ကို။  ။ “စရိုက်ညီထွေ ကျင့်တတ်စေ”။
၂။ “အရှည်လင့်လင့်”၊ အသင့်မျှော်လျက်၊ ကြံခေါက်ရက်တည့်၊ နှောင့်ယှက်သောဖြစ်၊ ဆံတရစ်မျှ၊ အပြစ်မဲ့စွာ၊ လွတ်ခွင့်သာမူ၊ ကန္တာတောထဲ၊ ခရီးခဲဝယ်၊ ကျားရဲသစ်ရူး၊ ဘီလူးသဘက်၊ ဘေးသူဖျက်အား၊ ရက်ရက်ဆောစွာ၊ စွန့်လိုက်ခွာသို့၊ မိစ္ဆာဖော်ပေါင်း၊ သူမကောင်းကို။  ။ “စဉ်ကြောင်းဝေးမြေ လွှင့်တတ်စေ”။
၃။ “မဏိဇောတ”၊ ပြည်တန်မြနှင့်၊ သိင်္ဂရွှေညာ၊ ရတနာလည်း၊ အဝါလျှံလက်၊ ရောင်ခြည်ထွက်မူ၊ စုံမက်ဝှဲခြီး၊ အဘိုးကြီး၏၊ တသီးဆိုဖွယ်၊ လူတို့ဝယ်လည်း၊ ကြီးငယ်အမျက်၊ စောင်းမာန်ထွက်မူ၊ ပေါင်းဖက်ဖော်နှီး၊ အများငြီး၏၊ အတီးလက်သုံး၊ ဤသည်ထုံးကို၊ ယူကျုံးပိုက်သွင်း၊ သားမောင်မင်းလည်း၊ မုန်ပြင်းဒေါသ၊ စိတ်နာဂကို။  ။ “ဉာဏချွန်းကွင်း မြဲစေမင်း”။
၄။ “အဌာရသ”၊ သိပ္ပကျေးဇူး၊ အထူးထူးကို၊ ဆည်းပူးရှာဖွေ၊ သင်သောခါလျှင်၊ ဆရာကောင်းထံ၊ ကျိုးနွံတရှည့်၊ ရိပ်ခြည်ကြည့်လျက်၊ တပည့်ကျင့်ဝတ်၊ ညီညွတ်စွာမူ၊ ကုန်အောင်ပြု၍၊ အာယုဆုံးစွန်၊ ပြောင်းချိန်တန်မှ၊ ပြညွန်ရိပ်ခြည်၊ ဆိုအံ့သည်ဟု၊ ဆောက်တည်လျှို့ဝှက်၊ ပြင်မထွက်သား၊ သိခက်ခဲ လှ၊ ကိလိဌကို၊ မှတ်ရလေအောင်၊ ရည်စောင်နှိမ့်ချ၊ ဆည်းကပ်ခ၍။  ။ “နေ့ညမကင်း၊ တွေ့စေမင်း”။
ဥယျာဉ်ကြီး (အနောက်စု)ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ဥယျာဉ်ကြီး (အနောက်စု)ရွာ (Uyingyi(Ahnauksu))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဥယျာဉ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥယျာဉ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၀ ဦး၊ မ ၅၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျတီယန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကျတီယန်ရွာ(Kyatiyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ လဂန်အင်ဘောက်တူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၄၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းရှုံ အမျိုးသား အားကစားကွင်း
ကောင်းရှုံ အမျိုးသား အားကစားကွင်းသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့အားကစားပွဲတော် ကျင်းပရာ အားကစားကွင်း ဖြစ်သည်။ ဘက်စုံအားကစားပွဲများ ကျင်းပနိုင်ပြီး ထိုင်ဝမ် ကောင်းရှုံမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဆောက်လုပ် ပြီးစီးကာ အဓိကအားဖြင့် ၂၀၀၉ ကမ္ဘာ့အားကစားပွဲတော် ဖွင့်ပွဲ၊ ပိတ်ပွဲ အခမ်းအနားများနှင့် ကမ္ဘာ့အားကစားပွဲတော်တွင် ပါဝင်သည့် ပြေးခုန်ပစ်နှင့် ရတ်ဂဗီ ပြိုင်ပွဲများကို ကျင်းပရန် ဖြစ်သည်။ ဤအားကစားကွင်းသည် ပရိသတ် ၅၅,၀၀၀ ဦးရေ ဝင်ဆံ့နိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့အားကစားပွဲတော် ပြီးဆုံးပြီးနောက် ဘောလုံးပြိုင်ပွဲများအတွက် အသုံးပြုမည်ဖြစ်သည်။
ဂျပန်ဗိသုကာ တိုယို အိတိုက ဒီဇိုင်းရေးဆွဲသည့် ဤအားကစားကွင်တွင် လျှပ်စစ်မီးအားအတွက် နေရောင်ခြည်ကို ဖမ်းယူနိုင်သည့် ဆိုလာဆဲလ်ပြားများ တပ်ဆင်ထားသည်။  ဤအားကစားကွင်းသည် နဂါးတကောင် ခွေနေသည့်အလား ဆောက်လုပ်ထားသောကြောင့် “နဂါးပျံ” (龍騰) ဟုလည်း အမည်တွင်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ၁ မဂ္ဂါဝပ် ထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သည့် ကမ္ဘာတွင် ပထမဦးဆုံးသော နေစွမ်းအင်သုံး အားကစားကွင်း ဖြစ်သည့်အပြင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘောလုံးအသင်းချုပ် (FIFA) စံချိန်မှီသည့် ထိုင်ဝမ်၏ ဒုတိယ ဘောလုံးကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။
သူဌေးကုန်းရွာ
သူဌေးကုန်းရွာ
ကိုးကား
သူဌေးကုန်းရွာ
ဇရပ်ကွင်းရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ဇရပ်ကွင်းရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ရှောက်ပုံကျွန်းရွာ၊ ရှောက်ပုံကျွန်း
ရှောက်ပုံကျွန်းရွာ၊ ရှောက်ပုံကျွန်း
လက်ဝတ်လက်စား
ကိုယ်တွင် အလှအပ အသုံးအဆောင်အဖြစ် လက်ဝတ်လက်စားများကို ဝတ်စားဆင်ယင်သော အလေ့အထသည် အလွန် ရှေးကျသော ခေတ်မှစ၍ ပြုလုပ်လာခဲ့ကြသည်။ အဝတ်အစားဆို၍ မရှိ သလောက်ဖြစ်ကြသော လူရိုင်းများသည်ပင် မိမိတို့၏ နားရွက်၊ နှုတ်ခမ်း၊ နှာခေါင်းများတွင် အရိုးများ၊ လှပသော သစ်သားစများ၊ ပြောင်လက်သော သံချောင်းများထိုး၍ အလှအပ ဆင်ယင်ကြသည်။ သွားများ၊ ကျောက်စရစ် ခဲကလေးများ၊ လှပချောမွတ်သော သစ်စေ့များ၊ ခရုခွံများကို ကြိုးကလေး များဖြင့်သီကာ လည်ဆွဲတန်ဆာနှင့် လက်ကောက်များအဖြစ် ဝတ်ဆင်ကြ သည်။ ရွှေနှင့်ငွေ လက်ဝတ်လက်စားများကိုကား ထိုသတ္တုများ တူးဖော်တွေ့ ရှိပြီးမှသာ အသုံးပြုလာကြသည်။ ရွှေကို အဓိကထား၍ လက်ဝတ်လက်စား အဖြစ် အသုံးပြုကြသည့်အကြောင်းရင်းမှာ ရွှေသည် အရောင်အသွေးကောင်း သည့်ပြင် လိုရာပုံကို အလွယ်တကူနှင့် ပြုလုပ်ယူနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်လူများသည် လက်မှုပညာ၌ ကျွမ်းကျင်မှုရှိသည်အား လျော်စွာ လက်ဝတ်လက်စားများကို လက်ဖြင့်သာ ရိုးရိုးစူးဆောက် တန်ဆာ ပလာများနှင့် အလွန်လှပစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။ အီဂျစ်နိုင်ငံ ကောင်းစားစဉ် အခါက ယင်းလူမျိုးတို့၏ ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့မှုတွင် လက်ဝတ်လက်စားများသည် အလွန်အရေးကြီးသောအပိုင်းက ပါဝင်ခဲ့သည်ဖြစ်ရကား ယောကျာ်းရော မိန်းမများပါ ဝတ်စားဆင်ယင်ကြသည်။ ရွှေကို ပုံအမျိုးမျိုးပြုလုပ်ရာ၌ ဂရိ လူမျိုးတို့သည် အလွန်လက်မြောက်သည်ဟုဆိုသည်။ ဂရိလက်ဝတ်လက်စား သည် နုနယ်လှပသည့်အရာ၌ ထင်ရှားလှ၏။ ရောမလူမျိုးတို့၏ လက်ဝတ် လက်စားကားပို၍ ခမ်းနားပေသည်။
ပညာအရပ်ရပ်ပြန်လည် ထွန်းကားလာသည့်အချိန်တွင် လက်ဝတ် လက်စားများ၏ ပုံများသည် အလွန်သပ်ယပ် ကောင်းမွန်လာပြီးလျှင် ကျောက်မျက်ရတနာတို့ဖြင့် မွမ်းမံစီခြယ်လာကြသည်။ ကျောက်မျက်အမျိုး မျိုးရှိသည့်အနက် လူမျိုးအလိုက် အကြိုက်တစ်မျိုးစီရှိကြရာ အနောက်တိုင်း သားတို့က အမာဆုံးဖြစ်သည့် စိန်ကို ရွှေတွင်မြှုပ်၍ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ရှေးမင်းများသည် ပတ္တမြားကို တန်ဖိုးအထူး ထား၍ ရွှေဖြင့် ပတ္တမြားလက်စွပ်၊ ပတ္တမြားနားဋောင်း ပြုလုပ်ဝတ်ဆင်ကြ သည်။ ခရစ် ၁၅ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် စိန်ကို အလွန်လှပစွာ သွေးလာ နိုင်ကြသည်။ ဤသွေးနည်းဖြင့် စိန်များကို နှင်းဆီပန်းပွင့်သဏ္ဌာန်ဖြစ်အောင် သွေး၍ဝတ်ဆင်ကြသည်။
အလယ်နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်၌ အင်ဒီးယန်းလူမျိုးတို့သည် ကိုလံဗပ် မရောက်လာမီ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကတည်းကပင် အလွန်ကောင်း မွန်သေသပ်သော လက်ဝတ်လက်စားများကို ပြုလုပ်ဝတ်ဆင်လျက်ရှိကြ သည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ မွန်တီအဲလဗန်သင်္ချိုင်းဂူများတွင် လက်ဝတ်လက်စား အမြောက်အမြားကို တူးဖော်တွေ့ရှိရသည်။
ယခုခေတ် လက်ဝတ်လက်စားလုပ်ကိုင်သည့် အနုပညာအတတ် ကား အထူးကျွမ်းကျင်၍ လက်ရာကောင်းလို အပ်ပေသည်။ အချို့လက်ဝတ် လက်စား လုပ်ကိုင်သူတို့သည် စက်များကို အသုံးပြုလာကြသော်လည်း အလွန်နုသည့် လက်ရာများကိုမူ လက်ဖြင့်သာ လုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြသည်။ လန်ဒန်၊ ပါရစ်နှင့် နယူးယော့မြို့ကြီများသည် ခေတ်ဆန်သည့် လက် ဝတ်လက်စားများ လုပ်ကိုင်ရာဌာနကြီးများဖြစ်ပေသည်။ အဖိုးတန်ကျောက် များအစစ်တို့နှင့် လုပ်ကိုင်ကြသည့်ပြင် ရွှေသက်သက် သို့မဟုတ် အခြား သတ္တုစပ်များနှင့်လည်း အမြောက်အမြား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးက ရွှေကို အတုံးလိုက်အတစ်လိုက်ကြိုး လိမ်လက်ကောက်ပြုလုပ်၍လည်းကောင်း၊ ပုလဲကိုတန်ဖိုးထားကာ ပုလဲနား ကပ်၊ ပုလဲလက်စွပ် စသည်ပြုလုပ်၍လည်းကောင်း ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။ ယခုခေတ်တွင်ကား စိန်ကို အထူးတန်ဖိုးထား ကာစိန်လက်ကောက်၊ စိန် လက်စွပ်၊ စိန်နားကပ်၊ စိန်ဘယက်၊ စိန်ဆံတိုး၊ စိန်ရင်ထိုးစသည်ဖြင့် ပြုလုပ်ဝတ်ဆင်လာကြသည်။ ရွှေလက်ကောက် ရွှေခြေချင်းစသော ရွှေသက် သက်ဖြင့် ပြုလုပ်ရာ၌လည်း ရွှေကိုအတုံးလိုက် အတစ်လိုက် မပြုလုပ်တော့ ဘဲ ခပ်ပါးပါးပန်းကွက်ဖော်ကာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။
လက်ဝတ်လက်စားများပြုလုပ်ပုံ ပြုလုပ်နည်းမှာ တစ်ခေတ်နှင့် တစ်ခေတ်မတူဘဲ ပြောင်းလဲလာတတ်သော်လည်း အဝတ်အစား အဆင်များ နှင့် ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့ပုံများလောက် ပြောင်းလဲမှုမမြန်လှချေ။ လက်ဝတ်လက် စားများ တစ်ခါကပြုလုပ်ထားလျှင် တော်ရုံနှင့်မရိုးဘဲ နှစ်ပေါင်းများစွာ ယင်းအတိုင်း အသုံးပြုကြသည်။ အချို့သော လက်ဝတ်လက်စားသည် ရောဂါဘယကို ကုစားနိုင်သည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ လာဘ်လာဘ တိုးတက် စေသည်ဟူ၍လည်းကောင်း၊ အသက်အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်နိုင် သည်ဟူ၍လည်းကောင်း ယုံကြည်ချက်အမျိုးမျိုးဖြင့် ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ဥဒါ ဟရုဏ်အားဖြင့် ပတ္တမြားလက်စွပ်သည် ဘေးရောဂါအမျိုးမျိုးကို ကာကွယ် နိုင်သည်ဟုဆိုသည်။ ပုလဲ၊ သန္တာ၊ နီလာ၊ စိန်၊ ကြောင်၊ မြ၊ ဥဿဖယား၊ ပတ္တမြား၊ ဂေါ်မုတ် ဟူသောရတနာကိုးပါး စီခြယ်ထားသော နဝရတ်လက်စွပ်သည် ကျက်သရေမင်္ဂလာအပေါင်းနှင့် ပြည့်စုံစေသည်ဟု ဆိုလေသည်။
ဘုရားပြို (မြောက်)ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ဘုရားပြို (မြောက်)ရွာ (Hpayarpyo(North))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ဘုရားပြိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားပြိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၃ ဦး၊ မ ၁၆၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိသားစုစီမံကိန်း
မိသားစုစီမံကိန်းဆိုသည်မှာ မည်သည့်အချိန်တွင် ကလေးယူမည်၊ အရေအတွက် မည်မျှယူမည် ကိုစီမံကိန်းချ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤစီမံကိန်းထဲတွင် ကလေးဦးရေထိန်းချုပ်ရုံသာမကဘဲ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပညာပေးခြင်း၊ လိင်မှတဆင့်ကူးစက်ရောဂါများတားဆီးခြင်းနှင့် ကုသခြင်းတို့ပါ ပါဝင်သည်။ နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးခြင်းအားဖြင့် ၎င်းအစီအစဉ်များကို ဖော်ဆောင်ရန်ကူညီပေးနိုင်သည်။ မိသားစု စီမံကိန်းသည် မျိုးဆက်ပွားအရွယ် အမျိုးသား အမျိုးသမီးတို့အား မျိုးဆက်ပွားကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်ချက်များ ချမှတ်နိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။
မိသားစုစီမံကိန်းဆိုသည်မျာ သန္ဓေတားနည်းများကို ဆောင်ရွက်ပေးရုံသာမကဘဲ အမျိုးသမီးနှင့် အိမ်ထောင်ရှင်များအား ဆွေးနွေးပေးခြင်းဖြင့် ဖော်ပြပါအကြောင်းအရာများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
အရေးပါပါပုံ
မိသားစုစီမံကိန်းသည် ကျန်းမာသောကလေးများ မွေးဖွားနိုင်ရန်နှင့် ကလေးများကျန်းမာစွာနေနိုင်ရန် ကူညီပေးသည်။ ကလေးအရေအတွက်ကို ထိန်းချုပ်ခြင်းသက်သက်မဟုတ်ဘဲ ကျန်းမာသော ကလေးအရေအတွက် ကို တိုးပွားစေပြီး မိသားစုတစ်ခုလုံး၏ ကျန်းမာခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
မွေးကင်းစကလေးနှင့် ကလေးသေနှုန်းမြင့်မားသောနေရာဒေသများတွင် ရှိသော မိသားစုများကို ကြည့်ပါက ကလေးဦးရေများပြားကြောင်းတွေ့ရသည်။ ၎င်းတို့အနေဖြင့် ကလေး အချို့မှာသေသွားမည်ဟု ထင်ထား၍ ကလေးများများမွေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ အကယ်၍သာ ကလေးသေဆုံးရန်အခွင့်အရေးနည်းမည်ဆိုပါက ၎င်းတို့အနေဖြင့် မိမိတို့စိတ်ကြိုက်ကလေးဦးရေကိုရွေးချယ်ယူနိုင်ပြီး ကလေးများအပေါ် အချိန်ပေးကြည့်ရှုနိုင်မည်၊ လုံလောက်အောင် ကျွေးမွေးနိုင်မည်၊ ၎င့်တို့၏ငွေကြေးကို ကလေးများအပေါ် ထိရောက်စွာ သုံးစွဲနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ဝန်ဆောင်
မိသားစုစီမံကိန်းအကြံပေးသူက အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေစဉ်နှင့် ကိုယ်ဝန်မဆောင်မီ အချိန်တွင် ကျန်းမာရေး ကောင်းမွန်ရန်အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများပြုလုပ်ရန် ထိုဇနီးမောင်နှံအား တိုက်တွန်းအားပေးရမည်။ ကိုယ်ဝန်မဆောင်မီ ကျန်းမာသော အမျိုးသမီးသည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ကာလတွင်လည်း ကျန်းမာမည်ဖြစ်ပြီး ကျန်းမာသန်စွမ်းသောကလေးကို မွေးဖွားနိုင်ပါလိမ့်မည်။ မိသားစုစီမံကိန်းကြောင့် မလိုအပ်ဘဲကိုယ်ဝန်ရခြင်းကို တားဆီးနိုင်ပြီး အန္တရာယ်ရှိသော ကိုယ်ဝန်ဆောင်ခြင်းကိုလည်း ဟန့်တားနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ တရားမဝင ်ကိုယ်ဝန်ဖျက်ချခြင်းကိုလည်း လျော့နည်းစေနိုင်မည်ဖြစ်သည်။
မိသားစု
မိသားစု၌ လည်း အကျိုးရှိသည်။ မိသားစုစီမံကိန်းမှတဆင့် ဇနီးမောင်နှံသည် မိမိတို့တွင် ကလေးထိန်းမည့်လူရှိမရှိ၊ အခြေခံလိုအပ်ချက်များ ဖြစ်သည့် အစားအစာ၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေးတို့ ကိုဖြည့်ဆည်းရန် ငွေကြေးလုံလောက်မှုရှိ၊ မရှိစသည်တို့ကို မူတည်၍ ကလေးယူမယူဆုံးဖြတ်ရန် စဉ်းစားတတ်လာမည်ဖြစ်သည်။
လူထု
လူထုတရပ်လုံးတွင်လည်း အကျိုးရှိသည်။ မိသားစုစိမံကိန်းသည် ကူးစက်ရောဂါများနှင့် လိင်မှတဆင့် ကူးစက်တတ်သော ရောဂါများ ပြန့်ပွားမှုကို လျော့နည်းစေသည်။ ထို့အတူပြည်သူများ ပိုမိုကျန်းမာလာပါက လူထုလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပိုမိုအချိန်ပေးပါဝင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
မိသားစုစီမံကိန်းသည် မိခင်ကျန်းမာရေး၊ ကလေးကျန်းမာရေး၊ မိသားစု၏ ကျန်းမာရေးကို မြှင့်တင်ပေးခြင်းအားဖြင့် လူထုတစ်ရပ်လုံး၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကိုလည်း မြင့်မားလာစေ နိုင်သည်။
ဥဒေါင်း
ဥဒေါင်း (Green Peafowl) ကို မြန်မာဒေါင်း ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဒေါင်းသည် ဥမှပေါက်စတွင် သာမန်ငှက်ကဲ့သို့ ရုပ်ဆင်းသဏ္ဌာန်ရှိသော်လည်း ၂ နှစ်ခန့်ကြာသောအခါ အမြီးအတောင်များ စုံလင်လာကာ ကြည့်၍တစ်မျိုး ကျက်သရေရှိလာသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ဒေါင်းဖိုများကလည်း ဒေါင်းမထက် ပို၍ လှလာကြသည်။ သူတို့ကို ကြည့်ရသည်မှာ ကြွားကြွားဝါဝါ ခန့်ခန့်ညားညားရှိလှသည်။ ထိုကြောင့်ပင် အနောက်နိုင်ငံ အသုံးအနှုန်းများ၌ လှပစွာဝတ်ဆင်၍ ကြွားကြွားဝါဝါရှိသူတို့ကို ဒေါင်းနှင့်နှိုင်း၍ ပြောလေ့ရှိကြသည်။
thumb|185x185px|မြန်မာမင်းတို့၏ ဥဒေါင်းတံဆိပ်ပုံ|left
ဒေါင်းသည် ရစ်မျိုးရင်းတွင် အပါအဝင် ဖြစ်၍ အာရှတိုက် အပူပိုင်းတွင် အထူးပေါများသည်။ ဒေါင်းသည် လှပ၍ ကျက်သရေရှိမှုကြောင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် အလှမွေးမြူကြသည်။ ခန့်ညားခြင်းနှင့်ကျက်သရေရှိခြင်းအတွက် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဒေါင်းရုပ်ကို အသုံးပြုကြသည်။
ရှေးမြန်မာမင်းအဆက်ဆက်ကလည်း နိုင်ငံတော်အလံအဖြစ် ဥဒေါင်းတံဆိပ်ခတ်နှိပ်သောအလံကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ မြန်မာမင်းများသည် မိမိတို့ကိုယ်မိမိ နေမျိုးနွယ်များဟုယူဆပြီး နေကိုကိုယ်စားပြုသည့် ဥဒေါင်းပုံကို သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ မြန်မာမင်းများလက်ထက် အလံကိုသာ မဟုတ်၊ သုံးစွဲရန်ထုတ်သော ငွေဒင်္ဂါးများ၌ပင် မြန်မာမင်း၏အမှတ်အသားအဖြစ် ဒေါင်းရုပ်ကို ခတ်နှိပ်ကြလေသည်။
ပွဲကြီးလမ်းကြီးများ၌ ဥဒေါင်းသားကိုပင် ဂုဏ်ထူးတစ်ခု အနေဖြင့် စားကြလေသည်။ ဥဒေါင်း၏အလှဆုံးအပိုင်းသည် မြီးတံဖြစ်သည်။ ထိုမြီးတံသည် ယပ်တောင်သဖွယ် ဖြန့်လိုက်သောအခါ ဝိုင်းသွား၍ အလွန်လှပလေသည်။ မြီးတံတိုင်း၏ အဖျားတွင် ခရမ်းရောင်၊ အဝါရောင်၊ အပြာရင့် စသည့် ရောင်စုံတို့ဖြင့် ရောပြွန်းခြယ်လှယ်ထားသကဲ့သို့ အလွန်လှပသော ‘စ’ စာလုံးပုံသဏ္ဌာန် အကွက်တစ်ခုစီ ပါလေသည်။
ဖော်ပြချက်
မြီးတံ၏အမွေးများမှာ အစိမ်းပုတ်ရောင်ဖြစ်၏။ ထိုသို့ အစိမ်းပုတ်ခံတွင် အရောင်မျိုးစုံပြွန်းသော မြီးတံသည် သူတို့နေထိုင်ရာ အပူပိုင်းသစ်တောများနှင့် ယိုးမှားဖွယ် ဖြစ်သဖြင့် ရန်သူတို့ ဘေးမှလည်း ကင်းဝေးအောင် သဘာဝက ဖန်တီးပေးသကဲ့သို့ ဖြစ်နေ၏။ ယင်းသည် ဒေါင်းမြီးအစစ်မဟုတ်၊ ဤမြီးတံရှည်များ ၏အောက်တွင် မြီးတံ၏အောက်ခံသဖွယ် ဖြစ်နေသော ကြက်မအမြီးကဲ့သို့ အမွေးများရှိ၏။
ဥဒေါင်းမြီးတံမှာ နေရောင်ကိုလိုက်၍ အရောင်အမျိုးမျိုး ပြောင်းတတ်သဖြင့် အံ့ဘွယ်ပင် ဖြစ်သည်။ ခေါင်းပေါ်တွင် အမွေးတို ကလေးများဖြင့် လှပသော အမောက်ကလေး ဖြစ်နေလေသည်။ ရက်ပိုင်းနှင့် ရင်အထက်ပိုင်း အမွေးရောင် သည် စိမ်းပြာပြာဖြစ်ပြီးလျှင် ရင်အောက်ပိုင်းမှာ စိမ်းပြာတွင် ခရမ်းရောင် နှောနေသောကြောင့် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ လှလေသည်။
နေထိုင်ရာနှင့် ပျံနှံ့တည်ရှိမှု
ဒေါင်းသည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းနှင့် လာအိုနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ မလေးကျွန်းဆွယ်၊ ဂျာဗားကျွန်းအထိ တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းတို့၏ နေထိုင်ရာနယ်မြေများသည် အဖျက်ဆီးခံရခြင်း၊ အမဲလိုက်ခြင်းတို့ကြောင့် လျော့နည်းလာခဲ့သည်။ ဒေါင်းများကို အပူပိုင်းဒေသ သစ်တောများ၊ အမြဲစိမ်းသစ်တောများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ဝါးရုံတောများ၊ မြက်ခင်းပြင်များ၊ ဆာဗားနားမြက်ခင်းပြင်များနှင့် လယ်မြေများတွင်လည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ဒေါင်းများကို လူသူနှင့်ဝေးသော ရေနှင့်နီးသည့် တောအုပ်များတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ရေနှင့်နီးသည့်နေရာသည် အရေးကြီးသောအချက်ဟု ထင်မှတ်ရသည်။
ရွာသစ်ရွာ၊ မောင်းထောင်
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ မောင်းထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၇၁ ဖြစ်သည်။
ဥဒေါင်း
အလေ့အထ
ဒေါင်းများသည် တောတွင်းနေ ငှက်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး မြေပေါ်တွင် အသိုက်ဆောက်လေ့ရှိကား အပင်ပေါ်တွင် နားလေ့ရှိကာ မြေပြင်ပေါ်တွင် ဥ ၃ လုံးမှ ၆ လုံးအထိ ဥတတ်သည်။ ဥဒေါင်းတို့သည် အစုလိုက် အပြုံလိုက် မနေကြချေ။ အများဆုံး ဥဒေါင်းဖိုတစ်ကောင်နှင့် ဥဒေါင်းမ သုံးလေးကောင်လောက်သာ စု၍ နေတတ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်စသော အရှေ့ပိုင်းရှိ အပူပိုင်းဒေသများတွင် အများအပြား နေထိုင်ကြ၏။ ဒေါင်းငယ်ကလေးများသည် သမပိုင်းဒေသ ရာသီဥတုတွင် မနေနိုင်ကြချေ။ ဒေါင်း၏ ကိုယ်ဟန်ပုံသဏ္ဌာန်သည် ခန့်ညားဝင့်ဝါသလောက် အသံကား ခန့်ညားခြင်း မရှိချေ။ သာမန်ငှက်များ အော်သံနှင့်သာ တူလေသည်။
ရွာသစ်ရွာ၊ မောင်းထောင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥဒေါင်း
အလေ့အထ
ဥဒေါင်း၏ထူးခြားချက်မှာ ညနေဘက်စောစောတွင် အရွက်အနည်းငယ်သာရှိသော သစ်ပင်မြင့်ကြီးများ ပေါ်သို့ အိပ်တန်းတက်၍ နံနက်တွင် အိပ်ရာမှ ဆင်းလေ့ရှိကြသည်။ ထိုသို့ အိပ်တန်းတက်ရာနှင့် အိပ်တန်းမှ ဆင်းရာတို့တွင် ဆူညံစွာ တွန်လေ့ရှိခြင်းဖြစ်သည်။
အစားအစာ
ဒေါင်းများသည် အစုံစားသတ္တဝါများဖြစ်ပြီး အပင်အစိတ်အပိုင်းများ၊ အခွံမာသီးများ၊ အင်းဆက်များနှင့် ကျောရိုးရှိ၊ ကျောရိုးမဲ့ အသေးစား တွားသွား သတ္တဝါများကို စားသုံးလေ့ရှိသည်။ ဥဒေါင်းသည် စပါးကောက်နှံ၊ ပက်ကျိနှင့် အရည်ရွမ်းသော အပင်မျိုးကို စားသောက်တတ်ကြသည်။ အခြားသော ဒေါင်းမျိုးစုများကဲ့သို့ အဆိပ်ရှိသောမြွေများကိုလည်း ဖမ်းယူစားသောက်နိုင်သည်။ ဥဒေါင်းသည် သစ်ပင်ပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ မြေပြင်ချုံကွယ်ပေါ်၌ ဖြစ်စေ နေတတ်ကြသည်။ ခြများ၊ ပန်းပွင့်ချပ်များ၊ အရွက်နုများ၊ ဘယ်ရီးသီးများသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသော ဥဒေါင်းများအတွက် အကြိုက်ဆုံးအစားအစာများဖြစ်သည်။ အသိုက်ကို မြေကြီး ပေါ်၌ လည်းကောင်း၊ နိမ့်နိမ့်တွင် ရှိသော သစ်ကိုင်းများပေါ်၌ လည်းကောင်း ခပ်ကြမ်းကြမ်း ပြုလုပ်လေ့ရှိလေသည်။
မျိုးပွားခြင်း
ဥဒေါင်းမသည် တစ်ကြိမ်လျှင် အညိုရောင်အဆင်းရှိသော ဥပေါင်း သုံးဥမှ ငါးဥအထိ အုလေ့ရှိပြီးလျှင် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ရှစ်ဥအထိ အုတတ်သည်။ ဥဒေါင်းသည် ဂယ်လီဖော်မီးမျိုးစဉ်တွင် ဖာဆီယန်နိဒီး မျိုးရင်း၌ ပါဝင်လေသည်။ ယင်း၏အမည်မှာ ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် ပေဗို မူတီကပ် မူတီကပ် ဟုခေါ်သည်။
ဒေါင်းနှင့်ဆိုင်သော အထင်ကရ ရှေးရိုးယုံကြည်မှုများ
ရှေးဂရိလူမျိုးများ၏ ယုံကြည်မှုအရ ဒေါင်း၏အသားသည် သေဆုံးပြီးနောက် မပုပ်သိုးဟု သတ်မှတ်သောကြောင့် ဒေါင်းသည် ထာ၀ရရှင်သန်မှု၏ သင်္ကေတဖြစ်လာသည်။ ဟိန္ဒူယဉ်ကျေးမှုအရမှု Kartikeya ခေါ် စစ်နတ်ဘုရား၏ အကာအကွယ် စစ်လက်နက် ဖြစ်နေရပြန်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒေါင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်သင်္ကေတများ
ရွာသာယာရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
ရွာသာယာရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
ကွင်းလျားရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ကွင်းလျားရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ဘုတ်ရွာ၊ ပြင်ကောက်
ဘုတ်ရွာ၊ ပြင်ကောက်
ဟန်နားရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဟန်နားရွာ (Hannar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ရွာ၊ ဗမော်သုံးခွ
ရွာသစ်ရွာ၊ ဗမော်သုံးခွ
ပန်ခေးခွတ်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပန်ခေးခွတ်ရွာ (Panghkaykhut)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ပန်ခေးခွက် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇေယျဝတီရွာ
ဇေယျဝတီရွာ
ကိုးကား
ဇေယျဝတီရွာ
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
သျှင်မဟာ သီလဝံသ
ငယ်စဉ်ဘဝ
ဆရာတော်၏ ငယ်မည်မှာ မောင်ညိုဖြစ်သည်။ ဆရာတော်ကို ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၄၅၃ ခုနှစ်၊ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၁၅ ခုနှစ် တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့၏ မြောက်ဘက် မြို့လုလင်ကျေးရွာ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးရက် မွေးလတို့ ကိုမသိရသော်လည်း သောကြာသားဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ မိဘများမှာ ဖခင် ဦးကြည်နှင့် မိခင် နတ်ထိန်းကြီး မယ်ဒွေးတို့ ဖြစ်သည်။
စာသင်ရွယ်သို့ ရောက်သော အခါ မောင်ညိုကို ကျောင်းသို့ပို့ခဲ့ကြသည်။ နတ်မီးလင်းဆရာတော် အရှင် သီလာစာရ ဘိဓဇထံတွင် ငယ်စဉ်မှစ၍ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။၎င်း ဆရာတော်သည် ငှက်ပစ်တောင်ကျောင်း၊ ထူပါရုံကျောင်းများတွင် လှည့်လည်သီတင်းသုံးသောကြောင့် ငှက်ပစ်တောင်ဆရာတော်၊ ထူပါရုံဆရာတော်ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။ ရှင်မဟာသီလဝံသ ဟု ကျော်ကြားလာမည့် မောင်ညိုသည် မိမိနှင့် တစ်ရွာတည်းသားဖြစ်သော ရှင်ဥတ္တမကျော်လောင်း မောင်ဥက္ကာ၊ သတိုးထမ်းရွာသား ရှင်အုံးညိုလောင်းနှင့် မကျည်းယောင်ရွာသား ရှင်ခေမာလောင်း တို့နှင့်အတူ နတ်မီးလင်းဆရာတော်ထံတွင် ဆရာတူတပည့်များအဖြစ် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ မောင်ညိုသည် ငယ်စဉ်ကပင် ကဗျာစာပေ ဉာဏ်ရည်ထက်မြတ်ကာ အသက် ၇ နှစ်အရွယ်မှာပင် ကဗျာလင်္ကာများကို လက်တန်းစပ်ဆိုနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုကျောင်းမှာပင် သာမဏေပြုခဲ့ပြီး၊ အသက် ၂၀ အရွယ်တွင် ပဉ္စင်းတက်၍ ရှင်သီလဝံသဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။
စာဆိုကျော်ဘဝ
ထို့နောက် နတ်မီးလင်းဆရာတော်ထံတွင် ပါဠိစာပေ၊ ပိဋိကတ် ဓမ္မစာပေများကို ကျွမ်းကျင်နှံ့စပ်အောင် ဆက်လက်လေ့လာ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ စာဆိုဗီဇ ထူးချွန်သော ရှင်သီလဝံသသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၅၃ခုနှစ် သက်တော် ၃၈ နှစ်တွင် နတ်မီးလင်းကျောင်း၌ပင် သီတင်းသုံးရင်း ပါရမီတော်ခန်း ပျို့ကဗျာကြီးကို အပြီးစပ်ဆိုသီကုံးခဲ့သည်။ ၎င်းပါရမီတော်ခန်း ပျို့ကဗျာကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ပါရမီတော် ၁၀ ပါးဖြည့်ကျင့်ခဲ့ရပုံတို့ကို စပ်ဆိုထားခြင်းဖြစ်ပြီး ပျို့ကဗျာ မည်ရုံမဟုတ်ဘဲ တရားသဘော အဓိပ္ပာယ်တို့ဖြင့် လေးနက်သိမ်မွေ့လွန်းသည်။ ပါရမီတော်ခန်းပျို့ကြီးရေးသားပြီးသောအခါတွင် ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ ပညာမှာ စတင်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည်လည်း ကျမ်းစာတတ် ပညာရှိအကျော်အမော်များရှိရာ အင်းဝနေပြည်တော် ပြောင်းရွေ့ရန် ဆန္ဒရှိလာခဲ့သည်။
အင်းဝမြို့တော်သို့ ပြောင်းရွေ့ခြင်း
ထို့ကြောင့် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၅၄ ခုနှစ် တပို့တွဲလမှစ၍ အင်းဝမြို့တော်သို့ သွားရောက်လိုသည့်အကြောင်းကို မိမိ၏ ငယ်ဆရာ နတ်မီးလင်းဆရာတော်ထံတွင် ခွင့်ပန်ကြားရာ ဆရာတော်မှ ခွင့်ပြုလိုခြင်းမရှိ၍ ပထမအကြိမ်ခွင့်ပန်စဉ် ဆိတ်ဆိတ်နေ၍ တုံပြန်၏၊ ဒုတိယအကြိမ်ခွင့်ပန်ရာ "အင်းဝပြည်မှာ ကျမ်းတတ်သူ ပေါများလှသည်၊ သင်သွားသဖြင့်လည်း တလုပ်ပြည်သို့ အပ်သွားရောင်းသည်နှင့် တူချိမ့်မည်" ဟုသာ ပြောကြားခဲ့သည်။ တတိယအကြိမ်ခွင့်ပန်သောအခါမှ အကြည်အသာ ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
အင်းဝသို့ကြွရောက်ရန် ဒကာ၊ ဒကာမများကို နှုတ်ဆက်သည့်အခါတွင်လည်း တားမြစ်ကြသော်လည်း သွားလိုသည့် ဆန္ဒပြင်းပြနေ၍ ခွန်းတုံ့ပင် မပြန်နိုင်တော့ဘဲ ပါရမီတော်ခန်း ပျို့ကဗျာကြီးကို ကမ္ပလွေစာထုပ်တွင်ထည့်ကာ ၎င်းနှစ်မှာပင် အင်းဝမြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။
ခရီးထွက်ခဲ့ရာ ဦးစွာ ပင်းယမြို့သို့ရောက်ရှိပြီး ခေတ္တတည်းခိုသီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆက်လက်ခရီးဆက်ခဲ့ရာ အင်းဝမြို့တော်အနီး တံတားဦး အရပ်သို့ ချောမောစွာ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ တံတားဦးသို့ ရောက်သောအခါ "တောင်တွင်းရှင်သီလဝံသမထေရ်သည် အင်းဝနေပြည်တော်သို့ ကြွလာတော်မူသည်" ဟု အင်းဝမြို့တွင်း သတင်းပျံ့နှံ့ကာ လူအများသည် ဆရာတော်ထံ လာရောက်တွေ့ဆုံ မေးမြန်းခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် ခေတ်ပြိုင်စာဆိုဖြစ်လာမည့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရသည်လည်း ဆရာဖြစ်သူ၏ တိုက်တွန်းချက်အရ လာရောက်တွေ့ဆုံခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ အင်းဝသို့ ရောက်ရှိ သီတင်းသုံးသောအခါ အသက် ၄၀ ခန့်ပင် ရှိပြီဖြစ်သည်။
မင်းဆရာဖြစ်ခြင်း
တနေ့တွင် ရှင်သီလဝံသသည် အင်းဝဘုရင် ဒုတိယ မင်းခေါင်ထံသို့ မေတ္တာစာ ရေးသားဆက်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုအခါ ရှင်ဘုရင်သည် ရှင်သီလဝံသ၏ အရည်အသွေးကို လေးစားကြည်ညိုပြီး စစ်ကိုင်းမြို့၊ ထူပါရုံစေတီတော်၏ အရှေ့မြောက်ရှိ ရတနာဗိမာန် ရွှေကျောင်းတော်ကြီး ကို တင်လှူခဲ့သည်။ သျှင်သီလဝံသသည်၎င်းကျောင်းတော်ကြီးကို ဆက်ခံသော ရှစ်ဆက်မြောက် ကျောင်းထိုင် ပညာရှိရဟန်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နေပြည်တော်ရှိ ဆရာတော် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရကဲ့သို့ မင်းဆရာအဖြစ် မြောက်စားခံခဲ့ရသည်။ ဆရာတော် ရှင်သီလဝံသသည် မင်းဆရာဖြစ်သော်လည်း မာန်မာနကြွားဝါခြင်းမရှိဘဲ ထူပါရုံစေတီတွင် နေ့စဉ်တံမြက်လှည်းဝတ်ပြုခြင်း၊ တပည့်များအား စာပေပညာပို့ချခြင်း၊ တရားဘာဝနာပွားများခြင်းများကိုသာ ဆောင်ရွက်တော်မှုသည်။
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၅၈ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်မင်းခေါင်သည် "ကြားပိမ့်ကျက်သရေ၊ အောင်မြင်စေအံ့" ဟုအစချီသည့် တံတားဦးမင်္ဂလာစေတီတော်ကြီး၏ အလည်ဌာပနာတိုက်ကို အကြီးအကျယ် တည်ထားသောအခါ ဆရာတော်သည် တံတားဦးမင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်းကို စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုစဉ် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရမထေရ်သည် "သုံးဆယ့်နှစ်ပါး ထင်ရှားလက္ခဏာ" အစချီသော တံတားဦးစေတီမော်ကွန်းကို ရေးသားစီရင်ပြီး ဘုရင့်ထံသို့ဆက်သွင်းပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရှိရသောအခါ ရေးလက်စ မော်ကွန်းကို ဆက်လက်မရေးသားတော့ဘဲ ရေးပြီးသား ပရပိုက်တို့ကို ဖျက်ဆီးပစ်ရန် တပည့်များအား စေခိုင်းခဲ့သည်။ တပည့်များက ဖျက်စီးရန် နှမြော၍ သိမ်းဆည်းထားသောကြောင့် ယနေ့အထိ ကျန်ရှိနေခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် အင်းဝတွင် သီတင်းသုံးနေစဉ် အင်းဝမြို့တော်သို့ မကြခဏ ကြွရောက်ရလေ့ ရှိသည်။ အကြောင်းမှာ နန်းတော်တွင်း ရှင်ဘုရင်သည် ပရိသတ်နှင့်တကွ စာပွဲတော်ခံလေ့ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ စာပွဲတော်တွင် ရှင်ဘုရင်သည် ရှင်မဟာသီလဝံသနှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရတို့၏ စာများကို ရွှေကလပ်တွင်ထည့်၍ စာဆိုများကို အသီးသီး ဖတ်ကြားစေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဤသို့ဖြင့် ရှင်မဟာ သီလဝံသနှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရတို့သည် နန်းတော်အတွင်း အပြိုင်အဆိုင် စာဆိုတော်များ ဖြစ်လာကြသည်။
တစ်နေ့တွင် ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ ပါရမီတော်ခန်းပျို့နှင့် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ ဘူရိဒတ် လင်္ကာကြီးကို စာပွဲသဘင်ကျင်းပနာယူကြသည်။ နှစ်ခုလုံးမှာ ကောင်းမွန်လှ၍ ပရိသတ်များ နှစ်ထောင်းအားရ အားပေးကြလေသည်။ ဘုရင်က ပါရမီတော်ခန်းပျို့မှာ ကောင်းမွန်လှကြောင်း ချီးမွန်းသည်။ ထိုစဉ် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရမထေရ်က ဘုရားတို့မည်သည် ပါရမီဖြည့်ခြင်းမတိုင်မီ ဆုတောင်းခြင်းကို အရင်ပြုရသည်၊ ယခုမူကား ဒေသနာအစဉ် မညီမညွတ်ဖြစ်လေပြီဟုဆိုသည်ကို ကြားသိရသောအခါ ရှင်မဟာသီလဝံသသည် ကျောင်းသို့ပြန်၍ ဆုတောင်းခန်းပျို့ကြီးကို ၃ ရက်အတွင်း အပြီးသတ် ရေးသားခဲ့သည်ဟူဆိုသည်။
ဤသို့ ရှင်နှစ်ပါး ပညာပြိုင်ဆိုင်ကြ၍ အင်းဝခေတ်တွင် မြန်မာစာပေအတွက် အဖိုးမဖြတ်နိုင်သော ကဗျာ လင်္ကာ စာပေများပေါ်ထွက်ခဲ့ရသည်ဟူ ပညာရှင်များက မှတ်ချက်ပြုကြသည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၈၀ ခန့်တွင် နရပတိ ဘုရင်က တောင်းပြန်၍ ဓမ္မပါလပျို့ကို ရေးသားခဲ့ရာ ပြီးစီးအောင် စပ်ဆိုခြင်းမပြုနိုင်ခဲ့ဘဲ ၁၇ ပုဒ်မျှ ရေးသားအပြီး မြန်မာသက္ကရာဇ် ၈၈၀ ပြည့်နှစ် သက်တော် ၆၅၊ ဝါတော် ၄၅ ဝါတွင် ပျံတော်မူခဲ့သည်။
စာပေလက်ရာများ
ပျို့များအပြင် ရှင်မဟာသီလဝံသသည် မော်ကွန်းများကိုလည်း ရေးသားသေးသည်။ ရှင်မဟာသီလဝံသသည် သက္ကရာဇ် ၈၅၈ ခုနှစ် ဒုတိယမင်းခေါင် လက်ထက်တွင် တံတားဦးတည် မော်ကွန်းကို ဖွဲ့ဆိုသည်။ တံတားဦးရပ်တွင် ဒုတိယမင်းခေါင် တည်ထားကိုးကွယ်တော်မူသော မင်္ဂလာ စေတီတော်ကို ဖွဲ့ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် ၁၂ ပိုဒ်မျှ ပြီးစီးသည့်ကာလ ထိုတံတားဦးတည် မော်ကွန်းကို ရှင်မဟာ ရဋ္ဌသာရ ရေးသားစီရင် ပြီးစီး ကြောင်း သိသောအခါ ဆက်လက်မရေးသားတော့ဘဲ ရေးပြီး ၁၂ ပိုဒ်ကို ချေဖျက်စေသည်တွင် တပည့်ရဟန်းများ က ကူးယူသိမ်းဆည်းထားကြလေသည်။ ယင်းမော်ကွန်းတွင် ရှင်မဟာသီလဝံသသည် ဒုတိယ မင်းခေါင်အား ဗုဒ္ဓအလောင်းအလျာသဖွယ်ထား၍ သတ္တဝါတို့ကို ကယ်မတော်မူနိုင်သည့် ဘုရားစင်စစ်ဖြစ်မည့် အကြောင်းကို ခမ်းနားနက်နဲသော စကား ဥပမာ ဥပစာတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ကာ ရေးသားဖွဲ့ဆိုထားလေသည်။ ဘုရားအဖြစ်ကို ရရှိဖို့ရာ ပါရမီတော်ကို ဖြည့်ကျင့်ရန် ကြံတော်မူမည့်အကြောင်း နှင့် ဆုတောင်းတော်မူသော အကြောင်းအရာများကို ကဗျာ့ကဝိကြီး ပီသစွာ ဥပစာတင်စား၍ သုံးပုံမှာလည်း လွန်စွာ ကောင်းမွန်လှသည် ဖြစ်ရကား ရှင်မဟာ သီလဝံသ၏ ကဗျာ့အာဘော်ကို မီအောင်ပင် နောက်ဆရာများ မလိုက်နိုင်ကြ ပေ။ ဤမော်ကွန်းအပြင် အခြား မော်ကွန်းတို့ကား မိတ္ထီလာ (သျှိသျှား) ကန်တော်ဘွဲ့မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းတည် မော်ကွန်းတို့ဖြစ်၏။
ရှင်မဟာသီလဝံသသည် စကားပြေ ကျမ်းများကိုလည်း ရေးသားသည်။ ရွှေနန်းကြော့ရှင် လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၈၆၃ ခုနှစ်တွင် စီရင်ရေးသားသော ပါရာယနဝတ္ထုသည် ထင်ရှားတွေ့သမျှသော စကားပြေ ဝတ္ထုများတွင် အဟောင်းဆုံး ဝတ္ထုဖြစ်၏။ ပါဠိဘာသာစကားများကို နည်းပါးနိုင်သလောက် နည်းပါး၍ ဘုရားဟော ဓမ္မက္ခန္ဓာ အပေါင်းတို့မှ ကောင်းနိုးရာရာတို့ကို ထုတ်နုတ်စိစစ်၍ မြန်မာ စကားပြေဖြင့် ဖွဲ့ထားသော ကျမ်းဖြစ်၏။
သက္ကရာဇ် ၈၆၄ ခုနှစ်တွင် ရှင်မဟာ သီလဝံသ ရေးသားပြုစုခဲ့သော ရာဇဝင်ကျော်မှာ ထင်ရှားတွေ့ရှိ သမျှသော ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် အဟောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ရာဇဝင်ကျော်ဟူသော အမည်မှာ ရှင်မဟာသီလဝံသ မှည့်ခဲ့ရင်း မည်မဟုတ်၊ နောက်မှခေါ်ကြသော အမည်ဖြစ်၏။ ရှင်မဟာသီလဝံသကမူကား မဟာသမ္မတဝံသ ကျမ်းဟူ၍သာ မှည့်ခဲ့၏။ ရှင်မဟာသီလဝံသသည် သက္ကရာဇ် ၈၈၂ ခုနှစ်ကျော် ကျော်တွင် အင်းဝနေပြည်တော် ရတနာဗိမာန်ကျောင်း တော်ကြီး၌ပင် ပျံလွန်တော်မူသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ စာတော်စာရင်းမှာ ပါရမီတော်ခန်းပျို့၊ တောင်တွင်းလာပျို့၊ ဆုတောင်းခန်းပျို့၊ သံဝေဂခန်းပျို့၊ ဓမ္မပါလပျို့(ရေးဆဲပျံလွန်တော် မူသောကြောင့် တပည့်ပုဂံဆရာတော်က ဆက်ရေးရာ ၉၁၁ ခုနှစ်၌ ပြီး၏)၊ ကမ္ဘာလောင်ပျို့(စာမူမတွေ့ရ၊ တိမ်မြုပ်နေသည်)၊ ဗုဒ္ဓုပ္ပတ္တိပျို့ (ပါရမီတော်ခန်းပျို့ကိုပင် ဆိုလိုသည်ဟု အချို့မှတ်သားကြသည်)၊ တံတားဦးတည် မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းတည်မော်ကွန်း၊ ရွှေနန်းကြော့ရှင်း နန်းဖွဲ့မော်ကွန်း၊ မိတ္ထီလာကန်တော်ဘွဲ့မော်ကွန်း (သျှိသျှားကန်ဘွဲ့ မော်ကွန်းဟုလည်း ခေါ်၏။) ဆုံးမစာ လင်္ကာများ၊ ဧကပိုဒ်၊ အဖြည့်ခံ၊ တောင်တွင်းရွှေပြည် (ပိုဒ်စုံရတုများ)၊ ရာဇဝင်ကျော်၊ ပါရာယနဝတ္ထု၊ မဟာရဟနီတိ၊ နေတ္တိပါဠိတော် နိသျဟောင်း၊ ဆုံးမစကားပုံ အစရှိသော ကျမ်းများနှင့် ရတနာဗိမာန်ကျောင်းတော် ကျောက်စာတို့ဖြစ်၏။ ထိုကျောက်စာမှာ တစ်ကြောင်းလျှင် စာလုံးရေ ၈ဝ ခန့်၊ တစ်ဖက်တွင် ကြောင်းရေ ၅၄၊ တစ်ဖက်တွင် ၃၅ ခန့်ရှိ၏။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
၂။ ထူပါရုံကျောက်စာ၊
၃။ ရတနာဗိမာန်ကျောင်းကျောက်စာ၊
၄။ သျှိသျှားကန်တော် (မိတ္ထိလာကန်တော်) ဘွဲ့များ၊
၅။ ပါရမီတော်ခန်းပျို့၊
၆။ ဆုတောင်းခန်းပျို့၊
၇။ နန်းဖွင့်လင်္ကာ၊
၈။ ဗုဒ္ဓုပ္ပတ္တိပျို့၊
နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာ ဇယား
အောက်ပါဇယားတွင် နိုင်ငံတကာ သဒ္ဒဗေဒအက္ခရာများကို ဖော်ပြထားသည်။ ဤအက္ခရာစနစ်သည် နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအသင်းက တီထွင်၍ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သော စံစနစ်ကျသည့် သဒ္ဒဗေဒသင်္ကေတ (အသံထွက်သင်္ကေတ) များဖြစ်ကြသည်။
သျှင်မဟာ သီလဝံသ
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
၉။ ရာဇဝသတီခန်းလင်္ကာ၊
၁၀။ တံတားဦးတည်မော်ကွန်း၊
၁၁။ တောင်တွင်းလာပျို့၊
၁၂။ သံဝေဂခန်းပျို့၊
၁၃။ ဓမ္မပါလပျို့၊
၁၄။ ပါရာယနဝတ္ထု၊
၁၅။ ရာဇဝင်ကျော်၊
၁၆။ မဟာရဟနီတိ၊
၁၇။ ဆုံးမစာလင်္ကာ၊
၁၈။ ဗုဒ္ဓါလင်္ကာရကျမ်း၊
၂၀။ နေတ္တိဟာရအကောက်။
အာနန္ဒာမေတ္တေယျ
= ငယ်ဘဝ = ရူပဗေဒ ဓာတ်ခွဲဆရာဘဝမှ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝင်အဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့သော အင်္ဂလိပ် ဘုန်းတော်ကြီး အရှင်အာနန္ဒာမေတ္တေယျသည် ၁၈၇၂-ခု ဒီဇင်္ဘာလ ၈-ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်ပြည် လန်ဒန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ အဖအမည်မှာ မစ်စနာဘင်းနက် ဖြစ်သည်။ အရှင်အာနန္ဒာမေတ္တေယျ၏အမည်မှာ ချားလ် (စ်) ဟင်နရီ အယ်လင်ဘင်းနက် ( Charles Henry Allan Bennett ) ဖြစ်သည်။ အဖသည် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ တစ်ယောက် ဖြစ်သည်၊ အမိသည် ဗရင်ဂျီခရစ်ယာန် ဘာသာဝင်ဖြစ်သည်၊ အဖသည် အယ်လင် ငယ်စဉ်ကပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သဖြင့် မစ္စတာ မက္ကရီကာ အမည်ရှိ ပုဂ္ဂိုလ်တဦးက သားအဖြစ်မွေးစားခဲ့ပေသည်။
= ပညာသင်ယူခြင်း =
အယ်လင်သည် ငယ်စဉ်ကပင် ကျန်းမာရေးမကောင်းရှာပေ၊ ပန်းနာရောဂါ ၏ ဖိစီး နှိပ်စက် ခြင်းကို ခံရသည်။ ထို့ကြောင့် သူ့ကို ဘတ်(သ်)မြို့ရှိ ကျောင်း၌ ပို့ထားရသည်။ ဘတ်(သ်)မြို့သည် ကျန်းမာရေးအတွက် ရာသီဥတုကောင်းမွန်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အယ်လင်သည် ကျန်းမာရေးမကောင်းသော်လည်း ပညာဉာဏ်ကား အလွန်ထက်မြက်သည်၊ အထူးသဖြင့် သိပ္ပံပညာတွင် အလွန်ထူးချွန်သည်၊ ထို့ကြောင့် ကျောင်းထွက်သောအခါ ရူပဗေဒ ဓာတ်ခွဲဆရာအလုပ်ဖြင့် အောင်မြင်စွာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပြုနိုင်ခဲ့သည်။
အယ်လင်သည် ဓာတ်ခွဲဆရာလုပ်နေစဉ် တနေ့သ၌ ဆာ-အက်ဒွင် အာနိုး-၏ ဗုဒ္ဓ၏ ဖြစ်စဉ်နှင့် ဗုဒ္ဓတရားတော်ကို ဖွဲ့ဆိုသော အာရှအလင်းရောင် The Light of Asia အမည်ရှိ ကဗျာရှည်ကြီးကို ဖတ်ရှုမိပြီး ဗုဒ္ဓကို ကြည်ညိုသွားသည်၊ ဗုဒ္ဓတရားတော်ကို သက်ဝင်ယုံကြည်သွားသည်၊ အာရှအလင်းရောင် ဗုဒ္ဓဝင်ကဗျာကို ဖွဲ့ဆိုသူ ဆာ-အက်ဒွင် အာနိုးကား ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မဟုတ်ပေ။ ထိုကဗျာရှည်ကို အာနိုးသည် ခရစ်နှစ် ၁၈၇၉-ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့ဆိုသည်၊ ထိုအချိန်မှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သီပေါမင်း နန်းတက်စ အချိန်ဖြစ်သည်။
အယ်လင်သည် သူ့ရောဂါအတွက် အနားယူရန် ဆေးခွင့်ယူလိုက်သည်၊ သူ၏ရောဂါမှာ အပူပိုင်းဒေသနှင့် သင့်လျှော်သဖြင့် အာရှနိုင်ငံသို့ ခရီးထွက်အနားယူရန် ရည်မှန်းသည်၊ အာရှနိုင်ငံသို့ ခရီးထွက်ရာတွင် တချက်ခုတ် နှစ်ချက်ပြတ် သဘောမျိုးဖြစ်စေရန် ဗုဒ္ဓဘာသာထွန်းကားရာနိုင်ငံသို့ သွားရောက်ရန် ရည်မှန်းပြန်သည်၊ သို့ဖြင့် နောက်ဆုံး၌ သူသည် သီဟိုဠ်နိုင်ငံ ( ယခု သီရိလင်္ကာ ) သို့ အနားယူခရီးထွက်ရန် ရွေးချယ်လိုက်သည်၊ ထို့နောက် ၁၈၉၈-ခု အသက် ၂၆-နှစ်အရွယ်တွင် သီဟိုဠ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ခွါလာခဲ့ပေသည်။
၁၉၀၁-ခု ဇူလိုင်လတွင် သီဟိုဠ်နိုင်ငံ ကိုလံဘိုမြို့ရှိ ဘီအိုဆိုဖီ အသင်းတိုက်၌ ဗုဒ္ဓ၏ သစ္စလေးပါးတရားတော်ကို ဟောပြောခဲ့သည်၊ ထိုစဉ်က သူသည် အသက် ၂၉-နှစ်အရွယ်ရှိသည်။ ထိုဟောပြောချက်သည် ဗုဒ္ဓတရားတော်နှင့် ပတ်သက်၍ သူ၏ပထမဦးဆုံးသော ပွဲဦးထွက် တရားပင် ဖြစ်သည်။
= ရဟန်းဘဝသို့ ကူးပြောင်းခြင်း = အယ်လင်သည် သီဟိုဠ်၌ ၃-နှစ်ကျော်မျှ နေထိုင်ပြီး ၁၉၀၁-ခု နှစ်ကုန်ခါနီးတွင် သီဟိုဠ်မှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ထွက်လာခဲ့သည်၊ ရှေးဦးစွာ စစ်တွေမြို့ သို့ ရောက်ရှိသည်၊ ထိုမြို့တွင် နေထိုင်ကာ ထိုနှစ်ဖြစ်သည့် ၁၉၀၁-ခုနှစ် ဒီဇင်္ဘာလ ၈-ရက် အသက် ၂၉-နှစ် ပြည့်သောနေ့တွင် သာမဏေဘဝသို့ ကူးပြောင်းခဲ့သည်၊ ဒီဇင်္ဘာလ ၈-ရက်ကား သူ၏မွေးနေ့ပင်တည်း။
သူသည် အယ်လင်ဘင်းနက်အမည်ကိုဖျောက်၍ ( အာနန္ဒာ မေတရိယ ) ဟူသော ဘွဲ့အမည်ကို ခံယူလိုက်သည်၊ နောင်အခါ ထိုဘွဲ့အမည်သည် ပါဠိတော်နှင့်လည်း မကိုက်ညီ၊ ပါဠိသဒ္ဒါ နှင့်လည်း မကိုက်ညီဟုဆိုကာ အာနန္ဒာမေတ္တေယျ-ဘွဲ့အမည်ကို ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁၉၀၂-ခု မေလ ၂၁-ရက် ( ကဆုန်လပြည့်နေ့ ) တွင် ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ သူ၏ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာမှာ ရွှေပြား-ဆရာတော် ဖြစ်သည်ဆို၏။ စံကင်းဆရာတော်ကြီးသည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၃၂-ခုနှစ် ( ခရစ်နှစ် ၁၈၇၀ ) တွင် ဖွားမြင် ခဲ့သည်။ အရှင်အာနန္ဒာမေတ္တေယျ-ထက် ၂-နှစ်ခန့် ကြီးလေသည်။
= အင်္ဂလန်သို့ ပြန်ကြွခြင်း =
အင်္ဂလိပ်လူမျိုးထဲမှ ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းဘဝသို့ ကူးပြောင်းသူတို့တွင် အရှင်အာနန္ဒာမေတ္တေယျ သည် ပထမဆုံး မဟုတ်ပေ။ ဒုတိယသာ ဖြစ်ပေသည်။ ပထမဆုံးမှာ မစ္စတာ ဂေါဒန်ဒူဂလက်-အမည်ရှိ အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ဖြစ်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ၁၈၉၉-ခုတွင် ကိုလံဘိုမြို့ ဇယဆေကရာမ-ကျောင်းတိုက်၌ အသောက-ဘွဲ့အမည်ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြန်မာပြည်တွင် ကြွရောက် နေထိုင်ပြီး ၁၉၀၅-ခုနှစ်၌ စစ်တွေမြို့တွင် ပံလွန်တော်မူခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ဘိက္ခု အသောကသည် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်လည်ကြွရောက်ခြင်း မရှိသဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်သားများသည် သူ့ကိုရဟန်းဝတ်ဖြင့် မဖူး တွေ့လိုက်ရပေ။ ယခု အရှင်အာနန္ဒာမေတ္တေယျ ကြွရောက်လာသောအခါတွင်မှ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဗုဒ္ဓ သားတော်ရဟန်းကို ပထမဆုံးအကြိမ် ဖူးတွေ့ရခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ဗုဒ္ဓတရားတော်နှင့် ပတ်သက်သည့် ဟောကြားချက်များကိုမူ လန်ဒန်မြို့သူမြို့သားများသည် အရှင်အာနန္ဒာမေတ္တေယျ ကြွရောက်မလာမီ လွန်ခဲ့သော သုံးနှစ်ခန့်မှစ၍ နာကြားခဲ့ရသည်။ ၁၉၀၅-ခု တွင် မစ္စတာ အာ-ဂျေ-ဂျက်ကဆန် အမည်ရှိ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတဦးသည် လန်ဒန်မြို့ ရီဂျင့်ပန်းခြံ၌ ဗုဒ္ဓ တရားတော်ကို စတင်ဟောပြောခဲ့သည်။ ထင်းရှူးသေတ္တာကို တရားစင်လုပ်လျက် မိမိနှစ်သက်ရာ ဟောပြောခွင့်ရှိသော တရားပွဲကလေးများတွင် ဝင်ရောက်ဟောပြောရခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ဂျေ-အာ-ပိန်း အမည်ရှိ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတဦးနှင့် ပူးတွဲလျက် စာအုပ်ဆိုင်တဆိုင်ဖွင့်ကာ ဗုဒ္ဓစာပေ ဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းများကို ရောင်းချခြင်းလည်းပြုသည်။ ဂျေ-အာ-ပိန်းမှာ မြန်မာပြည်တွင် စစ်မှုထမ်းခဲ့သော စစ်မှုထမ်းဟောင်း တယောက်လဲဖြစ်သည်။ သူတို့နှစ်ဦးသည် ၁၉၀၆-ခုတွင် အင်္ဂလန် ဗုဒ္ဓဘာသာအသင်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ မကြာမီပင် သူတို့သည် မြန်မာပြည်ရှိ အရှင်အာနန္ဒာမေတ္တေယျနှင့် ဆက်သွယ်မိကြလေသည်။
နမ့်အုပ်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
နမ့်အုပ်ရွာ (Namoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဟိုပုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၂၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုပုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၈ ဦး၊ မ ၉၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥယျာဉ်ကြီး (အရှေ့စု)ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ဥယျာဉ်ကြီး (အရှေ့စု)ရွာ (Uyingyi(Ahsheysu))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဥယျာဉ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥယျာဉ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၀ ဦး၊ မ ၅၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးခြင်း
ဦးတည်ချက်
နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးခြင်းဆိုသည်မှာ သင်၏လူနာအား ကျန်းမာရေးပိုမိုကောင်းမွန်လာစေရန် ကူညီပေးသောအရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ လူနာအနေဖြင့် သူ၏ ကျန်းမာရေးအား ထိခိုက်စေသည့် အကြောင်းအရာများကို ဖြေရှင်းနိုင်ရန်၊ ဆုံးဖြတ်နိုင်ရန် အကူအညီပေးသည်။ လူနာအား လက်ရှိဖြစ်ပျက်နေသော အကြောင်းအရာနှင့်ပတ်သက်၍ ပိုမိုသိရှိနားလည်စေနိုင်သည်။ ၎င်းအတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်မည့် လမ်းကြောင်းကို ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်ပြီး ရွေးချယ်နိုင်ရန် စွမ်းအားဖြစ်စေသည်။
ဥယျာဉ်ကြီး (အရှေ့စု)ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးခြင်း
နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးခြင်းနှင့် ပညာပေးခြင်း
ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတစ်ဦးသည် နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးပေးသူတစ်ဦးဖြစ်သလို ပညာပေးသူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုလုပ်ငန်းနှစ်မျိုး၏ မတူညီသောသဘာဝကို နားလည်ထားသင့်သည်။
ပညာပေးခြင်းသည် သူတစ်ပါးအား အသိပညာကို ဖြန့်ဝေသင်ကြားပေးခြင်းဖြစ်သည်။
နှစ်သိမ့်ဆွေးနွေးခြင်းဆိုသည်မှာ လူတစ်ဦးမှ ရှင်းလင်းပြောပြလာသောပြဿနာကို သေချာစွာနားထောင်လျက် ၎င်းအား မှန်ကန်သော ယူဆဆုံးဖြတ်ချက်များရရှိစေရန် အကူအညီပေးခြင်းသာဖြစ်သည်။
လူတစ်ဦးအားဆုံးဖြတ်ချက်ချမှတ်အောင် ကူညီရာတွင် သူ့အနေဖြင့် သူရွေးချယ် ခွင့်ရှိသော လမ်းကြောင်းအားလုံးကို နားလည်ဖို့ လိုပါလိမ့်မည်။ သင့်ထံလာရောက်ဆွေးနွေးသူထက် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းတစ်ဦးဖြစ်သော သင်၌ကျန်းမာရေးဗဟုသုတ ပို၍ ရှိသည်။ သို့ဖြစ်ရာ သင့်အနေဖြင့် သူမရွေးချယ်ခွင့်ရှိသောလမ်းကြောင်းများအားလုံးကို ရှင်းပြမှထားမှသာလျှင် လူနာအနေဖြင့် သဘောပေါက်နားလည်စွာ ရွေးချယ်နိုင်ပါလိမ့်မည်။
ရှောက်ပင်ရိုးရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ရှောက်ပင်ရိုးရွာ (Shaukpinyoe)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ရှောက်ပင်ရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှောက်ပင်ရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၉၄၅ ဦး၊ မ ၁၅၂၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၁၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လဂန်အင်ဘောက်တူရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
လဂန်အင်ဘောက်တူရွာ(Laganinbaukhtu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ လဂန်အင်ဘောက်တူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၃၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ကွဲရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပန်ကွဲရွာ (Pangkwe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၄၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း
ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း ဆိုသည်မှာ နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့၏ နှစ်စဉ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများတွင် ရေးသားထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်များ မည်မျှတိုးတက်လာပုံကို ယမန်နှစ် ကိန်းဂဏန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ကာ အမှတ်ပေးသည့် ပုံစံမျိုးဖြစ်သည်။ အမှတ်အနည်းဆုံးရရှိသည့်နိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ခွင့်အများဆုံးရရှိသည့် နိုင်ငံများဖြစ်သည်။ နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့သည် သတင်းထုတ်ဖော်ရေးသားပြောဆိုနိုင်ခွင့်ကိုသာ ဦးစားပေးနှိုင်းယှဉ်လေ့ရှိပြီး၊ သတင်းများ၏ အရည်အသွေးကို လေ့လာကာ အမှတ်ပေးခြင်းမျိုးမဟုတ်ပေ။
သတင်းမီဒီယာ လွတ်လပ်ခွင့်နှင့် ပတ်သက်၍ အမြဲထိပ်ဆုံးတွင်ရှိနေခဲ့ကြသည့် ဥရောပတိုက်မှ ဖင်လန်၊ နယ်သာလန် နှင့် နော်ဝေ နိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း ၂၀၁၃၌ နံပါတ် ၁၊ ၂ နှင့် ၃ နေရာများ၌ ထိပ်ဆုံးအဖြစ် နေရာယူခဲ့ကြသည်။ လွတ်လပ်ခွင့်အရှိဆုံးနိုင်ငံများမှ အဆိုးဆုံးနိုင်ငံများအထိ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်း ၁၇၉ နိုင်ငံအား အစဉ်လိုက်ဖော်ပြထားရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် အဆင့် ၁၅၁ နေရာ၌ ရရှိခဲ့ပြီး၊ ၂၀၁၂ခုနှစ်၌ ရရှိခဲ့သည့် အဆင့် ၁၆၉ နှင့် ယှဉ်ကြည့်ပါမူ ၁၈နေရာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။
ငါးကျေးအင်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ငါးကျေးအင်းရွာ (Ngarkyayinn)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ဝါးယူးသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၃၃ ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း
ညွန်းကိန်းဇယား
Color key:
ငါးကျေးအင်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ္ဘာ့ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုနိုင်ခွင့် ညွှန်းကိန်း
ညွန်းကိန်းဇယား
မှတ်စု
ကိုးကား
国境なき記者団
မရမ်းချောင်းရွာ၊ ဗမော်သုံးခွ
မရမ်းချောင်းရွာ၊ ဗမော်သုံးခွ
ကူတိုးရွာ
ကူတိုးရွာ
အရဏဝိဘင်္ဂသုတ်
(၁) ဟီန, ဂါမ္မ, ပေါထုဇ္ဇနိက, အနရိယ, အနတ္ထသံဟိတ (သဿတဒိဋ္ဌိ)ဖြစ်သော ကာမသုခလ္လိကာနုယောဂအစွန်းတရားနှင့် ဒုက္ခ, အနရိယ, အနတ္ထသံဟိတ (ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိ) ဖြစ်သော အတ္တကိလမထာနုယောဂအစွန်းတရားတို့ကို အားမထုတ်ရာ။ ။
(၂) ဤအစွန်းနှစ်ရပ်သို့မကပ်ရောက်ပဲ မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် ထိုးထွင်း၍ သိမြင်အပ်သော မဂ္ဂင်ရှစ်ရပ် မဇ္ဈိမပဋိပတ်အကျင့်မြတ်သည် သစ္စာလေးချက်ကို ကွက်ကွက် ကွင်းကွင်း လင်းလင်း ထင်ထင် သိမြင်နိုင်သော ပညာမျက်စိကို ပြုတတ်၏။ သစ္စာလေးဆိုင်ကို ပိုင်ပိုင်မိမိသိခြင်းကို ပြုတတ်သော ဉာဏ်ပညာကို ပြုတတ်၏။ ကိလေသာဟူ အပူမလိမ်း ငြိမ်းအေးခြင်းငှာ ထူးသောအရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်ဖြင့် ထိုထွင်း သိမြင်ခြင်းငှာ နိဗ္ဗာန်အကျိုးငှာ ဖြစ်၏။
(၃) မမှန်မကန် မြှောက်ပင့်၍ ပြောဆိုခြင်း၊ မမှန်မကန် ကဲ့ရဲ့ရှုံ့ချခြင်းတို့ကို ခွဲခြားသိမြင်၍ တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူကိုမျှ အခြောက်တိုက် မမြှောက်ပင့်ရ၊ မကဲ့ရဲ့ မရှုံ့ချရ၊ အဟုတ် အမှန် သဘာဝကိုသာလျှင် ပြောဆိုရမည်။
(၄) (နေက္ခမ္မသုခ, ပဝိဝေကသုခ, ဥပသမသုခ-ဟူသော မှန်ကန်သော)သုခ အဆုံးအဖြတ်ကို သိအောင်ပြုပြီး မိမိသန္တာန်၌ ယင်းသုခသုံးမျိုးတို့ ဖြစ်ပွားအောင်အား ထုတ်ရမည်။
(၅) အဘူတ, အတစ္ဆ၊ အနတ္ထသံဟိတဖြစ်သော မျက်ကွယ်နောက်ပါး အပြစ်စကား ပြောကြားခြင်း၊ (ပိသုဏဝါစာ)ကို မပြောမဆိုရာ၊ အဘူတ, အတစ္ဆ အနတ္ထသံဟိတဖြစ်သော ရှေ့တွင်မျက်မှောက် ကဲ့ရဲ့ရှုံ့ချသော စကားကို မပြော မဆိုရာ။
(၆) မလျင် မမြန်ပြောဆိုရမည်၊ လျင်လျင်မြန်မြန် မပြောဆိုရ။
(၇) ဇနပုဒ်သူမှ ဇနပုဒ်သား လူအများတို့၏ ဘာသာအသုံးအနှုံး စကားလုံးကို ယူ၍ မသုံးစွဲ မပြောဆိုရာ၊ လူတို့ ခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ် ပညတ်ချက်ကို လွန်၍ မပြောဆိုရာ-ဟူသော ခေါင်းစဉ် ၇-ပါးကို အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်း၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
သုတ်တော်၏ အဆုံး၌ -စုတ်နွမ်းစေတတ်သော ကိလေသာဟူ မြူရှိသောတရား၊ ကိလေသာဟူ မြူမရှိသောတရားတို့ကို ခွဲခြား သိအောင်ပြု၍ စုတ်နွမ်းစေတတ်သော ကိလေသာဟူ မြူမရှိသော အကျင့်တရားကို ကျင့်ကြကုန်အံ့-ဟု ကျင့်ကြရမည်၊ ရဟန်းတို့ သုဘူတိအမျိုးကောင်းသားသည် အရဏပဋိပဒါကို ကျင့်သုံးသူပေတည်းဟု မိန့်တော်မူခဲ့ပါသည်။
အဋ္ဌကထာ၌ -ဘုရားရှင်နှင့် အရှင်သာရိပုတ္တရာ အစရှိသော မထေရ်တို့၏ ဓမ္မဒေသနာနှင့် အရှင်သုဘူတိထေရ်၏ ဓမ္မဒေသနာတို့ ခြားနားပုံ၊ အရှင်သုဘူတိထေရ်၏ ဧတဒဂ်ဘွဲ့တော်နှစ်မျိုး၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာနှင့် အရှင်သုဘူတိထေရ်တို့၏ ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း ပိင်္ဂလဗုဒ္ဓရက္ခိတမထေရ်အကြောင်းတို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ဘုရားပြို (တောင်)ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ဘုရားပြို (တောင်)ရွာ (Hpayarpyo(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ဘုရားပြိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားပြိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၃ ဦး၊ မ ၁၆၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥဒ္ဒေသဝိဘင်္ဂသုတ်
ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် “ရဟန်းတို့ ... ရဟန်းသည် အပ (ဗဟိဒ္ဓ)အာရုံတို့၌ ဝိညာဉ်သည် မပျံ့လွင့် မရွေ့ရှား၊ အတွင်း (အဇ္ဈတ္တ)အာရုံတို့၌ မတည်, မစွဲလမ်း မတပ်မက်သောအခြင်းအရာအားဖြင့် စူးစမ်းဆင်ခြင်ရမည်၊ ရဟန်းတို့ ... အပ (ဗဟိဒ္ဓ)အာရုံတို့၌ ဝိညာဏ်သည် မပျံ့လွင့် မရွေ့ရှား၊ အတွင်း (အဇ္ဈတ္တ)အာရုံ၌လည်း မတည်, မစွဲလမ်း, မတပ်မက်သော ပုဂ္ဂိုလ်အား နောင်အခါ ပဋိသန္ဓေနေခြင်း, အိုခြင်း, သေခြင်း, ဆင်းရဲအပေါင်းတို့၏ဖြစ်ခြင်း မရှိတော့ပြီ”ဟု အကျဉ်းချုပ်ဒေသနာတော်ကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး နေရာမှထကာ ကျောင်းတော်သို့ ဝင်ကြွတော်မူပါသည်။ ရဟန်းတော်များသည် အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ်၏ ဂုဏ်တော်များကို ဆင်ခြင် ပြောဆိုကြပြီး ထိုအကျဉ်းဥဒ္ဒသဒေသနာတော်၏ အကျယ်ဝိတ္တာရဒေသနာတော်ကို အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ်အား မေးမြန်းလျှောက်ထားကြပါသည်၊ အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ်သည် အနှစ်ကိုရှာသော ဥပမာစကားဖြင့် ဘုရားရှင်၏ဂုဏ်တော်များကို ချီးကျူးတော်မူပြီး ဘုရားရှင်ကိုသာ မေးမြန်းလျှောက်ထားကြရန် မိန့်ကြားပါသည်။ ရဟန်းတော်များ၏ တောင်းပန်လျှောက်ထားမှုကြောင့် -
-အပ (ဗဟိဒ္ဓ)အာရုံ၌ ဝိညာဏ်၏ ပျံ့လွင့် ရွေ့ရှားပုံနှင့် ရွေ့ရှားမှုမရှိပုံ၊
ဟေပွဲ့ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဟေပွဲ့ရွာ (Haypweit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဥဒ္ဒေသဝိဘင်္ဂသုတ်
-အတွင်း (အဇ္ဈတ္တ)အာရုံ၌ နှစ်သက်ခြင်း၏အစွမ်းအားဖြင့် စိတ်တည်နေပုံနှင့် စိတ် မတည်နေပုံ၊
ဟေပွဲ့ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥဒ္ဒေသဝိဘင်္ဂသုတ်
-နိစ္စ, ဓုဝ, အတ္တ, အတ္တနိယ-အားဖြင့် မယူမူ၍ တပ်မက်နှစ်သက်ပုံ၊
-နိစ္စ, ဓုဝ, အတ္တ, အတ္တနိယ-အားဖြင့် မယူမူ၍ တပ်မက်နှစ်သက်ခြင်း မဖြစ်ပုံတို့ကို အဇ္ဈတ္တာယတန၊ ဗဟိဒ္ဓါယတန, ဝိညာဏ, ရူပဈာန်လေးပါး, ခန္ဓာငါးပါးတို့ဖြင့် အကျယ်ဝေဖန်၍ ဟောတော်မူပုံ၊ ရဟန်းတော်များက အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ်၏ အကျယ်ဒေသနာကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားကြရာ ဘုရားရှင်က အရှင်မဟာ ကစ္စာနထေရ်ကို ချီးကျူးတော်မူပြီး အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ်၏ အကျယ်ဝေဖန်ဟောကြားတော်မူသည့် ဒေသနာတော်ကို အတည်ပြုတော်မူပုံ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဆူးပဒေါင်းကွင်းရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ဆူးပဒေါင်းကွင်းရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း