cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဇင်ချောင်းရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကန့်ဘလူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းမင်းအောင် (ဘောလုံးသမား)
နန်းမင်းအောင်(၁၇ ဧပြီ ၁၉၉၁ ဖွား)သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဘောလုံးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရှမ်းယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းတွင် တောင်ပံနေရာမှ ကစားလျက်ရှိသည်။ သူသည် ဇေယျာရွှေမြေ ဘောလုံးအသင်း၏ တောက်ပနေသော ကြယ်တစ်လုံးလည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်အပြီးတွင် ရှမ်းယူနိုက်တက်သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။
အရှိဒခိဘူတာ
အရှိဒခိဘူတာ  (足滝駅 အရှိဒခိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နီးဂတခရိုင်၊ နခအုအိုနိုမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မန်အောင်ရွာ၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်
မန်အောင်ရွာ (Manawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်၊ မန်အောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၃၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်အောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၇ ဦး၊ မ ၉၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကမ်းပါးနီရွာ၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်
ကမ်းပါးနီရွာ(Kanbarni)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ ကွမ်တာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 169,383 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်နာဆေးရုံ
မန်နာဆေးရုံ သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၊ မန်နာမြို့တွင် တည်ရှိသည့် အစိုးရဆေးရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းဆေးရုံကို ဂျက်ဖနာမြို့ စီရင်စုအစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ဆေးရုံ၌ ခုတင် ၃၅၀ ရှိသည်။ ဤဆေးရုံကို တစ်ခါတရံ မန်နာခရိုင်ဆေးရုံ သို့မဟုတ် မန်နာအခြေစိုက်ဆေးရုံ စသဖြင့်လည်း ခေါ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ဆေးရုံများ
ခြောက်ပင်ရေလယ်ရွာ၊ စလင်းမြို့နယ်
ခြောက်ပင်ရေလယ်ရွာ (Chaukpinyaelel)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ပေါက်လေးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၅၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်လေးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၄ ဦး၊ မ ၁၇၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရှိဒချိဘူတာ
အရှိဒချိဘူတာ  (足立駅 အရှိဒချိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုခါယာမခရိုင်၊ နီးမိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လွယ်မောရွာ၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ရွှေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်ငယ်ရွာ၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်
ကန်ငယ်ရွာ (Kannge)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊ ကန်ငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၈၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်ငယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၆ ဦး၊ မ ၄၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါင်းတည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာအိုက် (ရိုပ်)ရွာ၊ ဟိုပန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိုးကြီးကရင်ရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်
သိုးကြီးကရင်ရွာ (Thoegyikayinywar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်၊ မြေစီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၉၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေစီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၀ ဦး၊ မ ၁၆၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရေကရာ
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
ကောက်ညှင်းစပါး             ၂ ပြည်
သကာရည်                 ၁၅ ကျပ်သား
ပြုလုပ်နည်းအဆင့်ဆင့်
၁။         ကောက်ညှင်းစပါးကို ပေါက်ပေါက်ဖောက်၍ အမှုန့်များရအောင်လုပ်ပါ။
၂။         ပေါက်ပေါက်မှုန့်နှင့် သကာရည်တို့ကို နယ်ပါ။
( ထန်းလျက်ရည်၊ သကြားရည် အပျစ်နှင့် နယ်လျှင်လည်း ရသည်။ )
အုန်းသီး၊ သကြား ယိုထိုး၍ ဌာပနာထည့်နိုင်သည်။
ကျောက်ဖရုံယို
ကျောက်ဖရုံယို သည် ကျောက်ဖရုံသီးနှင့် သကြားရည်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော သွားရည်စာတစ်မျိုးဖြစ်ပါသည်။
ဖားအောက်တောရ
ဖားအောက်တောရ သည် မွန်ပြည်နယ် မော်လမြိုင်မြို့နယ် မော်လမြိုင်-မုဒုံကားလမ်းမကြီး မိုင်တိုင် အမှတ် (၉)အနီး ဖားအောက်ရွာအနီး၌ တည်ရှိသည်။ ဖားအောက်တောရ၏ ညာဘက်တွင် အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် သံချပ်ကာတပ်ရင်းရှိပြီး ဘယ်ဘက်တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မော်လမြိုင်) တည်ရှိသည်။ ဖားအောက်တောရဟူသောအမည်သည် ဖားအောက်ရွာအနီးရှိ စိတ္တလတောင်ခြေပတ်ဝန်းကျင်ရှိ အသီးအသီးသော တောကျောင်းများ တည်ရှိရာနယ်မြေကို ခြုံငုံ၍ ခေါ်ဆိုသောအမည်လည်းဖြစ်သည်။ ဖားအောက်တောရကျောင်းများကို ဖားအောက်တောရဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသော ဆရာတော်ကြီး ဘဒ္ဒန္တအာစိဏ္ဏ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက် စီမံအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်သာမက နိုင်ငံရပ်ခြားမှ ယောဂီများ ဖားအောက်တောရ(ပင်မ)သို့ လာရောက်၍ ဝိပဿနာတရားများ အားထုတ်ကျင့်ကြံကြသည်။ မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်နှင့် အခြားနိုင်ငံများတွင်လည်း ဖားအောက်တောရရိပ်သာခွဲများနှင့် ဩဝါဒခံရိပ်သာများရှိသည်။
ဖားအောက်တောရ သမိုင်းအကျဉ်း
စင်္ကြံကျောင်းကို ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၇-ခုနှစ် တပေါင်းလခန့်၊ ခရစ်သက္ကရာဇ် ၁၉၂၆-ခုနှစ်တွင် သစ်သီး ဆရာတော်လောင်းလျာ အရှင်ခေမာဝန္တ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရဟန်း (၄)ဝါရစဉ်ကပင် သက်သတ်လွတ်ဘုဉ်းပေးခဲ့ပြီး အများအားဖြင့် သစ်သီးသစ်ဥများကိုသာ ဘုဉ်းပေးလေ့ရှိသောကြောင့် ထိုစဉ်ကပင် သစ်သီးဆရာတော်ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာဝနာကို အလေးပေးပွားများလေ့ရှိပြီး ဒွတ္တိံသာကာရကမ္မဋ္ဌာန်းကိုပွားများ၍ ဝိပဿနာရှုပွားအားထုတ်တော်မူလေ့ရှိသည်။ တပည့်များကို ဗုဒ္ဓါနုဿတိဘာဝနာကို ပွားများအားထုတ်ရန် ဟောကြားလေ့ရှိသည်။ များသောအားဖြင့် တစ်ပါးတည်းသာ နေတော်မူလေ့ရှိသည်။ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၃၄-ခုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၉-ရက်၊ ၁၂.၃.၁၉၇၃ နေ့၊ သက်တော် ၇၂-နှစ် သိက္ခာတော် ၅၂-ဝါအရတွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။
သစ်သီးဆရာတော်ပျံလွန်တော်မူပြီးနောက် ဒုတိယဆရာတော်အဖြစ် ဖယ်ထော်ဆရာတော် အရှင်အဂ္ဂပညာသည်ရှစ်နှစ်တိုင်တိုင် ဆက်လက်သီတင်းသုံးနေထိုင်ခဲ့သည်။ သက်တော် ၆၂-နှစ်၊ သိက္ခာတော် ၄၀ အရ၊ ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၄၃-ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလဆုတ် (၅)ရက်နေ့၊ ၂၁.၇.၁၉၈၁ နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူသည်။
ဖယ်ထော် ဆရာတော် ပျံလွန်တော် မမူမီ ၅-ရက်အလို ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၃၄၃-ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည်နေ့၊ ၁၆.၇.၁၉၈၁ နေ့ နံနက်တွင် ဖားအောက်တောရသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ဖယ်ထော်ဆရာတော်က သစ်သီးကျောင်းကို ဆက်လက် စောင့်ရှောက်ပေးရန် မေတ္တာရပ်ခံသဖြင့် ပျံလွန်တော်မမူမီ စိတ်ချမ်းသာစေရန် ထိုတာဝန်ကို လက်ခံခဲ့ပြီး ဖားအောက်တောရ၌စတင် သီတင်းသုံး ခဲ့လေသည်။
သစ်သီးဆရာတော် (၁၉၂၆-၁၉၇၃)
ဖားအောက်တောရ သစ်သီးကျောင်းနှင့် ကျွဲတညင်းကျောင်းကို စတင်တည်ထောင်သော ဆရာတော်သည် သစ်သီးဆရာတော်ဟု ထင်ရှားကျော်ကြားသော ဆရာတော်အရှင်ခေမာဝန္တ ဖြစ်သည်။
ဖယ်ထော်ဆရာတော် (၁၉၇၃-၁၉၈၁)
ဒုတိယဆရာတော်မှာ ဖယ်ထော်ဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသော ဆရာတော်အရှင်အဂ္ဂပညာ ဖြစ်သည်။
ဖားအောက်တောရဆရာတော် (၁၉၈၁-ခုနှစ်မှ ယခုထိ)
တတိယဆရာတော်မှာ ဖားအောက်တောရဆရာတော်ဟု ထင်ရှားကျော်ကြားသော ယခု လက်ရှိ ဆရာတော်အရှင်အာစိဏ္ဏ ဖြစ်သည်။ သစ်သီးကျောင်းနှင့် ကျွဲတညင်းကျောင်းကို အုပ်ချုပ်ရင်း ၁၉၈၁-ခုနှစ်မှ စတင်၍ စိတ္တလတောင်ကျောင်းကို တိုးချဲ့တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဖားအောက်တောရ ရိပ်သာများ
ပြည်တွင်းဖားအောက်တောရရိပ်သာခွဲများနှင့် ဩဝါဒခံရိပ်သာများမှာ - • #ဖားအောက်တာရ(ပင်မ)၊ ဖားအောက်၊ မော်လမြိုင်
• #သံလျင်၊ ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်
• #မန္တလေးတောင်ခြေ၊ မန္တလေး၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
• #ထားဝယ်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး
• #နတ်စမ်းတောရ၊ ကူမဲ၊ မြစ်သား၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
• #ပြင်ဦးလွင်(၂ )၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး
• #ဝါးနတ်ချောင်း၊ မှော်ဘီ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး
• #မကျီးကန်၊ အရာတော်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး
• #အင်္ဂပူ၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး
• #ပဲခူး၊ မြို့ရှောင်လမ်း၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး
• #ကော့ဝါလဲ၊ ကျုံဒိုး၊ ကရင်ပြည်နယ်
• #ဆားလင်းကြီး၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး
• #ဖားကလဲ့၊ ရေး၊ မွန်ပြည်နယ်
• #လှည်းကူး၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး
• #ကျိန္တလီ၊ သံတွဲမြို့နယ်၊ ရခိုင်ပြည်နယ်
• #မြိတ်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး
• #ဆီဆုံတောင်၊ ကင်းရွာ၊ ပေါင်၊ မွန်ပြည်နယ်
• #အင်းတကော်၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး
• #အလုံ၊ မုံရွာ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး
• #ကျောက်တန်း၊ ရန်ကုန်တောင်ပိုင်းခရိုင်
• #သဲစမ်းတောရ၊ ကျုံက၊ ပေါင်၊ မွန်ပြည်နယ်
• #တောင်ဝိုင်းကြီးဘေးမဲ့တောရ၊ မော်လမြိုင်
• #ကျောက်ကလပ်၊ သိမ်ဇရပ်၊ ကျိုက်ထို၊ မွန်ပြည်နယ်
• #၁၈မိုင် ၃ဖာလုံ၊ အမြန်လမ်း၊ လှည်းကူး
• #သလ္လေခပဋိပတ်ရိပ်သာ၊ မှော်ဘီ၊ ရန်ကုန်တိုင်း
• #ကျုံဖိုက်တောရ၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ မွန်ပြည်နယ်
• #တပ်ဦးဓမ္မရိပ်သာ(တိုးချဲ့) ပြင်ဦးလွင်
• #တိုးချဲ့ (၂) ရပ်ကွက်၊ မှော်ဘီမြို့၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး
• #ရွှေညောင်ပင်၊ ကုန်းတလုံးရွာ၊ မြန်အောင်မြို့နယ်
• #သုခသီတလကုန်းမြေ၊ အင်္ဂပူမြို့နယ်၊ ဧရာဝတီတိုင်း
ပါကျောက်ချင်းရွာ၊ လောက်ကိုင်မြို့နယ်
ပါကျောက်ချင်းရွာ (Parkyaukchin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လောက်ကိုင်မြို့နယ်၊ တာရွှေထန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၆၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာရွှေထန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၂၆ ဦး၊ မ ၄၇၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၀၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ဖားအောက်တောရ
ဖားအောက်တောရ ရိပ်သာများ
• #နမ့်ဆန်မြို့နယ်၊ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း
• #ကန်ပြား အင်ကြင်းမြိုင်တောရ၊ စလင်း၊ မကွေးတိုင်း
• #မဟာဗောဓိစာသင်တိုက်၊ ဗွက်ကြီးရွာ၊ထောက်ကြန့်၊ မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်
• #ရွှေဂူဆည်ကျောင်း၊ ကျောက္ကာ(မြောက်)၊ မုံရွာမြို့နယ်
• #ကျောက်ဂူကျောင်း၊ မေတ္တာလင်းမြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့၊ ကရင်ပြည်နယ်
• #ကံလှရိပ်သာကျောင်း၊ ကံလှရွာ၊ မကွေးလေဆိပ်အနီး၊ မကွေးတိုင်း
• #ဝိမုတ္တိတောရ၊ ထမင်းမစားကျေးရွာ၊ ၉မိုင်၊ ပုလောမြို့နယ်၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး
ပြည်ပမှ ဖားအောက်တောရ ရိပ်သာခွဲများမှာ - • #သီရိလင်္ကာ
• #စင်္ကာပူ
• #ကွာလာလမ်ပူ၊ မလေးရှား
• #ကူချင်း၊ မလေးရှား
• #ပီနန် ( ၁)၊ မလေးရှား
• #နီပေါ
နန်းဟူးရွာ၊ မယ်စဲမြို့နယ်
နန်းဟူးရွာ(Nanhu)သည် ကယားပြည်နယ်၊ ဘောလခဲခရိုင်၊ မယ်စဲမြို့နယ်၊ မယ်ဆည်နမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၈၆၉ ဖြစ်သည်။
ဖားအောက်တောရ
ဖားအောက်တောရ ရိပ်သာများ
• #ထိုင်ဝမ်
နန်းဟူးရွာ၊ မယ်စဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မယ်စဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖားအောက်တောရ
ဖားအောက်တောရ ရိပ်သာများ
• #ဘာတန်ကျွန်း၊ အင်ဒိုနီးရှား
• #မေဒန်၊ အင်ဒိုနီးရှား
• #ဘေဂျိ၊ အင်ဒိုနီးရှား
• #ကယ်လီဖိုးနီးယား၊ အေမရိကန်နိုင်ငံ
• #စစ်ဆောင်ပဏ္ဏား၊ တရုတ်နိုင်ငံ
• #အတ္တလန္တာ၊ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်၊ အမေရိကန်နိုင်ငံ
အဆတိုဘူတာ
အဆတိုဘူတာ  (安里駅 အဆတို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုကီနာဝါခရိုင်၊ နဟမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘိုကုန်းရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်
ဘိုကုန်းရွာ (Bokone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ မဲသည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၀၀၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကန့်ဘလူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဆရှိအိုဘရှိဘူတာ
အဆရှိအိုဘရှိဘူတာ  (朝潮橋駅 အဆရှိအိုဘရှိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာမြို့၊ မိနတိုရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အဆရိဘူတာ
အဆရိဘူတာ သည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ဘူတာရုံနှစ်ခု၏ အမည် ဖြစ်သည်။
လက်ပန်ဦးရွာ၊ စလင်းမြို့နယ်
လက်ပန်ဦးရွာ (Letpanu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ပေါက်လေးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၅၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်လေးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၄ ဦး၊ မ ၁၇၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွမ်တာရွာ၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြက်ဥပူတင်း
ကြက်ဥပူတင်း သည် ကြက်ဥ၊ နွားနို့၊ သကြားနှင့် ဂျုံမှုန့်တို့ဖြင့် ပြုလုပ်သော ပူတင်းမုန့်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
နတ်သမားတော်ဘာသာ
နတ်သမားတော်ဘာသာ သို့မဟုတ် ရှာမန်ဘာသာသည် သမားတော် (shaman၊ သမားတော်) ပါဝင်သော ဘာသာရေးအလေ့အထတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့သည် စိတ်ဝိဉာဉ်လောကဟု ယုံကြည်သည့်အရာနှင့် စပ်ယှက်ခြင်းဖြစ်သည့် trance ကဲ့သို့သော ပြောင်းလဲလာသော စိတ်အခြေအနေများ မှတစ်ဆင့် ဝိညာဉ်လောကကို ဆက်ဆံခြင်းဖြစ်သည်။ ဤဘာသာ၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ အများအားဖြင့် ကုသခြင်း၊ ဗေဒင်ဟော ခြင်း သို့မဟုတ် လူသားများအား တစ်နည်းတစ်ဖုံ အကူအညီပေးရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ရုပ်လောကသို့ ဝိညာဉ်များ သို့မဟုတ် ဝိညာဉ် စွမ်းအင်များကို လမ်းညွှန်ရန်ဖြစ်သည်။
သမားတော်နှင့် သက်ဆိုင်သောဟု အမျိုးအစားခွဲခြားထားသော ယုံကြည်ချက်များနှင့် အလေ့အကျင့်များသည် မနုဿဗေဒပညာရှင်၊ ရှေးဟောင်းသုတေသနပညာရှင်များ၊ သမိုင်းပညာရှင်များ၊ ဘာသာရေးလေ့လာရေးပညာရှင်များ၊ ဒဿနပညာရှင်နှင့် စိတ်ပညာရှင်တို့အပါအဝင် ပညာရပ်အမျိုးမျိုးမှ ပညာရှင်များ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ဆွဲဆောင်ခဲ့သည်။ ရာနှင့်ချီသော ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ စာအုပ်များနှင့် ပညာရပ်ဆိုင်ရာ စာတမ်းများ ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး၊ သက်တူရွယ်တူ လေ့လာသုံးသပ်ထားသော ပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဂျာနယ်ကို ရှာမန်ဘာသာလေ့လာမှုအတွက် အာရုံစိုက်ထားသည်။
20 ရာစုတွင်၊ ဟစ်ပီ များနှင့် ခေတ်သစ် များကဲ့သို့သော တန်ပြန်ယဉ်ကျေးမှုလှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်သည့် ဌာနေတိုင်းရင်းသား မဟုတ်သော အနောက်တိုင်းသားများသည် အမျိုးမျိုးသော ဌာနေဘာသာတရား များ၏ အယူအဆများကြောင့် ခေတ်မီမှော်ပညာဆိုင်ရာ အလေ့အကျင့်များကို ဖန်တီးခဲ့ပြီး neoshamanism သို့မဟုတ် neoshamanic လှုပ်ရှားမှုကို ဖန်တီးခဲ့သည်။ ပြင်ပမှ အကဲခတ်များက ၎င်းတို့ပြုလုပ်သည့် ရာစုနှစ်များစွာ သက်တမ်းရှိ ယဉ်ကျေးမှုများကို ကိုယ်စားပြုသည့် သို့မဟုတ် ကိုယ်စားပြုသည့် အခမ်းအနားများကို လေ့ကျင့်ရန် ကြိုးပမ်းသောအခါတွင် ၎င်းသည် နီပေါပုဂံ ကျင့်ထုံးများစွာ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ထိခိုက်စေပြီး ယဉ်ကျေးမှုအရ သင့်လျော်သည်ဟုယူဆသည်။ နှင့် တုံ့ပြန်မှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ မပိုင်ပါ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာသာရေး
ပြည့်ဖြိုးဇော် (ဘောလုံးသမား)
ပြည့်ဖြိုးဇော်(၂ ရက် ဇွန်လ ၁၉၉၄ ခုနှစ်ဖွား)သည် မြန်မာလူမျိုး ဘောလုံးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းတွင် နောက်တန်းခံစစ်နေရာမှ ကစားလျက်ရှိသည်။ သူသည် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် လူငယ်အသင်းမှ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်ကလပ်အသင်းသို့ ကစားလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပြည့်ဖြိုးဇော်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ငူမြို့ ဇာတိဖြစ်သည်။
ကလပ်အသင်း ကစားသမားဘဝ
သူ၏ ပထမဆုံးပွဲမှာ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် အသင်းနှင့် ဟံသာဝတီယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းတို့ ယှဉ်ပြိုင်ကစားကြသည့် ပွဲဖြစ်ပြီး ၎င်းပွဲတွင် ဇော်မင်းထွန်း ဒဏ်ရာရရှိရာမှ ပြည့်ဖြိုးဇော်အား ကစားရန် ပထမဆုံး ရွေးချယ်ခံရသည်။
လိပ်ခွဲရွာ၊ မလှိုင်မြို့နယ်
လိပ်ခွဲရွာ (Leikkhwe)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မလှိုင်မြို့နယ်၊ ရုံးပင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၁၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရုံးပင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၁၆ ဦး၊ မ ၁၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မလှိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ျာမြင်းတိုင်ရွာ၊ အမရပူရမြို့နယ်
လက်ျာမြင်းတိုင်ရွာ (Letyarmyintaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးခရိုင်၊ အမရပူရမြို့နယ်၊ ငယ်တိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၅၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငယ်တိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၇၅ ဦး၊ မ ၅၈၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမရပူရမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်မောရွာ၊ တောင်တို
လွယ်မောရွာ (Loimaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ တောင်တိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၅၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်တိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၃၃ ဦး၊ မ ၂၄၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ရွှေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချန်မော်စီရွာ၊ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်
ချန်မော်စီရွာ (Chanmawsi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်၊ ရှောက်ကိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၀၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှောက်ကိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၁၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။
မဲသည်ရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်
မဲသည်ရွာ (Methei)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ မဲသည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၀၀၀ ဖြစ်သည်။
ချန်မော်စီရွာ၊ ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကုန်းကြမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲသည်ရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကန့်ဘလူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရဲမွန်ရွာ၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်
ရဲမွန်ရွာ(Yemun)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ ဘိန်းဗျောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၁၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘိန်းဗျောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၇၅ ဦး၊ မ ၃၁၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၈၈၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုက်မရောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဆရိဘူတာ (ရှိမနဲ)
အဆရိဘူတာ  (朝里駅 အဆရိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိမနဲခရိုင်၊ ဂိုးဆွတ်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အိုက်ဇောခရိုင်
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css">
အိုက်ဇောခရိုင် သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် ၏ ၁၁ ခရိုင်ထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခရိုင်သည် မြောက်ဘက်တွင် ကော်လားဆစ်ဘ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မားမစ်ခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ဆယ်ရ်ချစ်ပ်ခရိုင် ခရိုင်၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် လူးင်လေခရိုင် နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ကျမ်ဖိုင်းခရိုင်တို့ ရှိသည် ။ ခရိုင်သည် ဧရိယာ 3577 km2 ရှိသည်။ ခရိုင်၏ဌာနချုပ်မှာ မီဇိုရမ်၏မြို့တော် အိုက်ဇော မြို့ဖြစ်သည်။ 2011 ခုနှစ်စာရင်းအရ ၎င်းသည် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်၏ လူဦးရေအများဆုံးခရိုင် (ထိုစဉ်က 8 ၊ ယခု 11 ) တွင်ဖြစ်သည်။
ဗျုပ္ပတ်
ခရိုင်ကို ၎င်း၏ဌာနချုပ်ဖြစ်သော အိုက်ဇောမြို့ဟု အမည်ပေးထားသည်။ မီဇိုဘာသာစကား တွင် ' ဟုလည်းလူသိများသော နနွင်း မျိုးစိတ် မာလာပန်းကို ရည်ညွှန်းပြီး ' လွင်ပြင် သို့မဟုတ် လယ်ကွင်း ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ မြို့၏အမည်သည် ယခင်နှစ်များအတွင်း ထိုဒေသရှိ မာလာပန်း ပေါများခြင်းကြောင့် ဆင်းသက်လာဖွယ်ရှိသည်။
ပြင်းထန်အသက်ရှုလမ်းကြောင်းရောဂါ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂
ပြင်းထန် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါလက္ခဏာ ကိုဖြစ်စေသော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ၂ (SARS-CoV-2) (ယခင်အမည် 2019-nCoV) သည် positive-sense single-stranded RNA virus အမျိုးအစားဖြစ်သည်။  ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ရောဂါ ၂၀၁၉(COVID-19) ကို ဖြစ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးတစ်မျိုးလည်းဖြစ်၏ ။ ၎င်းဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် လူအချင်းချင်း ကူးစက်တတ်သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၁၉-၂၀_ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်_ဖြစ်ပွားမှု၏ အကြောင်းတစ်ရပ်လည်းဖြစ်ပေသည်။
ယခုဗိုင်းရပ်စ်(SARS-CoV-2) သည် လင်းနို့ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နှင့် မျိုးရိုးဗီဇ နီးကပ်စွာတူညီသဖြင့် လင်းနို့သယ်ဆောင်သော ဗိုင်းရပ်စ်မှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်ဟု ညွှန်းဆိုပြောကြားကြသည်။ သင်းခွေချပ်ကဲ့သို့သော ရောဂါသိုမှီးရာကြားတိရစ္ဆာန်က လူသို့စတင်ရောက်ရှိစေသော ပတ်သက်မှုရှိနိုင်သည်ဟုလည်း ထင်မြင်ကြသည်။ မျိုးရိုးဗီဇခွဲခြားခြင်းပညာရပ်(taxonomy) ရှုထောင့်မှ SARS-CoV-2 ကို ပြင်းထန် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းရောဂါလက္ခဏာနှင့်ဆက်နွယ်သော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်(SARSr-CoV) မျိုးစိတ်မှ တစ်မျိုးဟု ခွဲခြားဖော်ပြကြ၏ ။
လူ့ကိုယ်ခန္ဓာပြင်ပတွင် ဗိုင်းရပ်စ်၏ အလွတ်သဘောပုံစံ viron (free form of the virus) ကို ဆပ်ပြာက သေစေနိုင်သည်။
ဤဗိုင်းရပ်စ်ကို တရုတ်နိုင်ငံ ဟူပေ့ခရိုင် ဝူဟန်မြို့၌ ပထမဆုံးစတင်ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်ခဲ့၍ "ဝူဟန် ဗိုင်းရပ်စ်" သို့ "ဝူဟန်ကိုရိုနာ ဗိုင်းရပ်စ်" ဟူ၍ ရံခါ၌ ရည်ညွှန်းခဲ့သည်များလည်းရှိသည်။  ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) က နေရာဒေသများအပေါ်အခြေခံသော အမည်များကို သုံးစွဲခြင်းကို တားဆီး၍ ဆားစ် (SARS) ရောဂါနှင့် လွဲမှားမှုမရှိစေရန် ယခုဗိုင်းရပ်စ်ကို "COVID-19" သို့ "the COVID-19 virus" ဟု ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးရာ ချိတ်ဆက်ဆက်သွယ်မှုများတွင် ရည်ညွှန်းသုံးစွဲကြသည်။ သမားရိုးကျပြည်သူလူထုက ဤ ဗိုင်းရပ်စ် နှင့် ရောဂါ ကို ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် (coronavirus) ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲကြ၏ ။ သိပ္ပံပညာရှင်များ နှင့် သတင်းသမားများက ပို၍တိကျသော ဝေါဟာရများဖြင့် သုံးစွဲကြသည်။
ကူးစက်ရောဂါပြန့်ပွားခြင်းနှင့် ကုသခြင်း
၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာလအစောပိုင်းတွင် ပထမဆုံးလူ၌ကူးစက်ပြန့်ပွားခဲ့သည်။ မျိုးရိုးဗီဇပြုပြင်ပြောင်းလဲတိုးတက်မှုပုံစံ(Molecular clock)နည်းစနစ်ဖြင့်လေ့လာချဉ်းကပ်မှုများက အဆိုပါစတင်ဖြစ်ပွားသည့်အချိန်ကာလ(date of origin)ထက် အနည်းငယ်စောနိုင် (သို့) ထိုအချိန်ဝန်းကျင်လည်းဖြစ်နိုင်ဟု ညွှန်းဆိုသည်။
၂၀၁၉ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်(2019-nCoV )စတင်ဖြစ်ပွားမှုကို ၂၀၁၉ ဒီဇင်ဘာလလယ်ပိုင်း၌ တရုတ်နိုင်ငံ ဝူဟန်မြို့တွင် စတင်ထောက်လှမ်းသိရှိနိုင်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ပြင်သစ်၊ ဩစတေးလျ၊ တောင်ကိုရီးယား၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဂျပန်၊ ထိုင်းအပါအဝင် တစ်ခြားသောနိုင်ငံများနှင့် တရုတ်ပြည်မကြီး၏ အခြားခရိုင်များသို့လည်း နောက်ပိုင်း၌ ယင်းဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။
၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၇ ရက် (04:15 UTC) မှစ၍ အတည်ပြုထားသော ရောဂါဖြစ်ပွားမှု (၃၁,၅၀၇)ခုရှိပြီး (၃၁,၁၆၂)မှာ တရုတ်ပြည်မကြီးတွင်ဖြစ်ပေသည်။ ယနေ့ထိ အနီးစပ်ဆုံးအားဖြင့် ရောဂါစစ်တမ်းထုတ်ထားသော ဖြစ်ပွားမှု ငါးပုံတစ်ပုံသည် အလွန်ဆိုးရွားသောအခြေအနေ၌ ရှိကြသည်။ ယနေ့ထိ တရုတ်ပြည်ပြင်ပတွင်ဖြစ်ပွားမှုများမှာ ဝူဟန်မြို့မှ ခရီးသွားခဲ့သူများ (သို့) ထိုဒေသမှ ခရီးသွားသူတစ်ဦးဦးနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ဆက်ဆံသောသူများပင်ဖြစ်ကြသည်။ သေဆုံးသောအရေအတွက်မှာ ယခုထိ (၁၀၇၁၃၉၉)ဦးရှိသည်။ အရေအတွက်မှာ အချိန်နှင့်အမျှ တိုးတက်ပြောင်းလဲနေပါသည်။ လူ-မှ-လူ သို့ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှုအား ၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၂၀တွင် တရုတ်ပြည် ကွမ်းတုံး(Guangdong)၌ ပထမဆုံးအတည်ပြုနိုင်ခဲ့၏ ။
၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီ ၃၀တွင် ဝူဟန်ဗိုင်းရပ်စ် (2019-nCoV)ကို ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီး(WHO)က ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာအရေးပေါ်အခြေအနေအဖြစ်ကြေညာခဲ့၏ ။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီး(WHO)က ဤဗိုင်းရပ်စ်ကဖြစ်စေသော ရောဂါကို "2019-nCoV acute respiratory disease"  (၂၀၁၉-nCoV အထူးစိုးရိမ်ဖွယ်ရာ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ ရောဂါ)ဟူသော ကြားဖြတ်ဝေါဟာရကိုတီထွင်သုံးဆွဲခေါ်ဝေါ်သည်။
ကုသခြင်း
ယခုအချိန်ထိ တိကျသောကုသမှုမျိုး မရနိုင်သေးပါ။ ထို့ကြောင့် ရောဂါလက္ခဏာအပေါ် ထိန်းချုပ်သက်သာစေခြင်းကိုသာ အဓိကအလေးထား၍ ကုသလျက် ရှိသည်။ ရောဂါလက္ခဏာများတွင် ဖျားခြင်း(fever)၊ အလွန်အမင်းပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း(fatigue)၊ ချောင်းခြောက်ဆိုးခြင်းများ(dry cough)နှင့် အသက်ရှူခက်ခဲခြင်း(shortness of breath)(သို့) အဆုတ်ရောင်ရမ်းခြင်း(pneumonia)နှင့် ဆိုးဝါးသောအခြေအနေများ၌ ကျောက်ကပ်ပျက်ဆီးခြင်း(kidney failure)များပါဝင်၏ ။ တရုတ်နိုင်ငံ ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် တားဆီးရေးဌာန (Chinese Center for Disease Control and Prevention - (CCDC))မှ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နှင့်ဆက်စပ် အဆုတ်ရောင်ရောဂါကို ကုသရာတွင်ထိထိရောက်ရောက်ဖြစ်စေရန် လက်ရှိကျင့်သုံးနေသော အဆုတ်ရောင်ရောဂါ(pneumonia)ကုသမှုများကို စစ်ဆေးစမ်းသပ်လျက် ရှိသည်။
လက်ရှိရှိနေသော ဗိုင်းရပ်စ်(ဆန့်ကျင်)ဆေးဝါးများ(antiviral drug)ကို လည်းလေ့လာနေကြ၏ ။ ထိုဗိုင်းရပ်စ်ဆေးဝါးများမှာ indinavir, saquinavir, remdesivir, lopinavir/ritonavir နှင့် interferon beta ကဲ့သို့သော protease inhibitors ဆေးဝါးများဖြစ်ကြ၏ ။ ယခင်အမျိုးအစားခွဲခြားဖော်ပြထားသော monoclonal antibodies (mAbs) ပဋိပစ္စည်းကိုလည်း စစ်ဆေးစမ်းသပ်မှုများပြုလုပ်နေကြသည်။
ရောဂါကူးစက်ခြင်း
လူ မှ လူသို့ SARS-CoV-2 ဗိုင်းရပ်စ် ကူးစက်ခြင်းကို အတည်ပြုပြီးဖြစ်၏။ ရောဂါကူးစက်မှုများသည် (၂)မီတာ (၆ပေ ၇လက်မ) အကွာအဝေးအတွင်း နှာချေခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်းမှ ထွက်ရှိလာသော အရည်စက်ကလေးများမှတစ်ဆင့် အဓိကအားဖြင့် ကူးစက်ပါသည်။ သွယ်ဝိုက်၍ (ပိုးရှိသည့်)ညစ်ညမ်းသောမျက်နှာပြင်များကို ထိတွေ့ခြင်းသည် ရောဂါကူးစက်ခြင်း၏ နောက်ထပ်ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသော အကြောင်းတရားတစ်ခုဖြစ်သည်။ အစောပိုင်းသုတေသနများက ဤဗိုင်းရပ်စ်ပိုးသည် ပလပ်စတစ်နှင့် သံမဏိ (စတီးလ်) များ၌ သုံးရက်အထိ ဆက်လက်ရှင်သန်နိုင်ပြီး ကတ်ထူပြား၌ တစ်ရက်ထက်မပို၊ ကြေးနီ၌ လေးနာရီထက်မပိုဟု ညွှန်ပြကြသည်။ ဆပ်ပြာက ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးကို လှုပ်ရှားတက်ကြွမှု မဲ့စေသည်( inactivate) တစ်နည်း ဆပ်ပြာက ၎င်း၏ အကာကွယ်အလွှာပါး (lipid bilayer)ကို အခြေအနေယိုယွင်း(destablize) သွားစေသည်။  ဗိုင်းရပ်စ် RNA ကို ရောဂါကူးစက်ခံထားရသော လူနာများ၏ မစင်နမူနာများတွင်လည်း တွေ့ရှိရ၏ ။
ရောဂါပျိုးချိန် (incubation period) အတွင်း ဗိုင်းရပ်စ်သည် ကူးစက်/ မကူးစက်နှင့် ပတ်သက်၍ အသေချာမသိနိုင်သေးပါ။ ၂၀၂၀-ဖေဖော်ဝါရီ-၁ တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့က ရောဂါလက္ခဏမပြသေးသောရောဂါဖြစ်ပွားမှုများမှ(asymptomatic cases) ကူးစက်ခြင်းသည် ရောဂါကူးစက်ခြင်း၏ အဓိကတွန်းအားပေးသောအချက်/အကြောင်းအရင်း မဖြစ်နိုင်ပါဟု ပြောကြားသည်။ သို့ရာတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ အစောပိုင်းဖြစ်ပွားမှု၏ ရောဂါပြန့်နှံ့ခြင်းဆိုင်ရာ ပုံစံများ၌ ကြိုတင်ရောဂါလက္ခဏာမပြသခြင်းသည် အတည်ပြုမှတ်တမ်းတင်ထားသော ကူးစက်မှုများအကြား အဖြစ်များသည်၊ ဤရောဂါပါဟု အတည်တကျသတ်မှတ်မရသော ကူးစက်မှုများသည် ရောဂါကူးစက်မှု၏ အဓိကရင်းမြစ်ဖြစ်နိုင်ခဲ့ကြောင်း ရည်ညွှန်းပြောဆိုခဲ့သည်။
ရောဂါပိုးသိုမှီးရာ
အစားအစာအတွက်ရောင်းချသော တိရစ္ဆာန်များသည် ဤရောဂါ၏ မူလသိုမှီးရာနေရာ (သို့) ကြားခံဖြစ်စေသောအရာဟူ၍ သံသယရှိကြသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပထမဆုံးခွဲခြားဖော်ပြနိုင်သော ရောဂါသယ်ဆောင်သူလူနာများမှာ ဝူဟန် ဟွမ်းနန် ပင်လယ်စာဈေးကြီးမှ အလုပ်သမားများဖြစ်ကြ၏ ။ ဤဗိုင်းရပ်စ်အမျိုးအစားသည် အဆိုပါဈေးမှ စတင်နိုင်ခြေရှိခဲ့ကြောင်း ရည်ညွှန်းမှုများရှိခဲ့၏ ။ သို့သော် အခြားသုတေသနများက ခရီးသည်များက ထိုဈေးသို့ ဗိုင်းရပ်စတင်မိတ်ဆက်ပေးနိုင်ခြေရှိကြောင်း၊ ထို့နောက်မှ ရောဂါကူးစက်ပြန့်နှံ့မှုကို ပို၍ ဖြစ်စေခဲ့သည် ဟု ပြသကြသည်။
၂၀၀၂-၀၄ ဆားစ်ရောဂါ(SARS epidemic)ဟုအသိများသော ပြင်းထန်သည့်အသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါ (Severe acute respiratory syndrome) ကိုဖြစ်စေသော ရောဂါပိုးသဘာဝသိုမှီးရာကို လေ့လာသုတေသနများက ဆားစ်ရောပိုးနှင့်တူသော လင်းနို့ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များ (SARS-like bat coronaviruses)ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ကြပြီး ပိုးအများစုမှာ horseshoe bats ၏ မျိုးစုဖြစ်သော Rhinolophus မှစတင်ခဲ့ကာ Rhinolophus sinicus မှယူထားသော နမူနာများတွင်တွေ့ရသည့် nucleic acid sequence နှစ်ခုသည် SARS-CoV-2 နှင့်  (၈၀%) တူညီကြသည်။  RaTG13ဟုခေါ်သော ယူနန်ခရိုင်မှ စုဆောင်းယူထားသော Rhinolophus affinis မှ တတိယ nucleic acid sequence သည် SARS-CoV-2 နှင့်  (၉၆%) တူညီကြသည်။ WHO မှ SARS-CoV-2 ရောဂါပိုး၏ သိုမှီးရာ ဖြစ်နိုင်ခြေအရှိဆုံးမှာ လင်းနို့ ဟုယူဆသည်။ လင်းနို့ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် နှင့် SARS-CoV-2  ကြားကကွဲပြားခြားနားမှုများက လူဆီသို့ ကြားကောင် တစ်ကောင်ကောင်မှ ရောက်လာခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
၂၀၁၉ တွင်ထုတ်ဝေသော မျိုးရိုးဗီဇလေ့လာမှုတစ်ခုက ဆားစ်ရောဂါကို ဖြစ်စေသည့် ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးမျိုး SARS-CoV သည် သင်းခွေချပ်တစ်မျိုး Sunda pangolin နမူနာများကြားအများဆုံးဖြန့်ဝေသော ရောဂါပိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်ဟူ၍ ထုတ်ဖော်ထား၏ ။ ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီ ၇ တွင် ကွမ်ကျိုး သုတေသနပညာရှင်များက SARS-CoV-2နှင့် viral nucleic acid sequence (၉၉%)အထိတူညီသော သင်းခွေချပ်နမူနာတစ်မျိုးကို ရှာဖွေတွေ့ရှိထားကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထုတ်ဝေသောအခါ အသစ်တွေ့ထားသော သင်းခွေချပ် Pangolin-CoV သည် 2019-nCoVနှင့် S protein ၏ receptor-binding domain တွင် တူညီ၍ အမိုင်နိုအက်ဆစ်ကွဲပြားမှု တစ်ခုရှိသည်။
တက္ကဆက်ရှိ အနုဇီဝပညာရှင်များ နှင့် မျိုးရိုးဗီဇပညာရှင်များသည် SARS-CoV-2၏ ဇစ်မြစ်၌ သင်းခွေချပ်ပါဝင်မှုကို ညွှန်းဆိုနိုင်သော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်၏ မျိုးရီုးဗီဇပြန်လည်စီစဉ်ဖြစ်ပေါ်မှု (reassortment)၏ သက်သေများကို တသီးတခြားတွေ့ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ယခုထိတွေ့ရှိခဲ့ကြသော pangolin coronaviruses များသည် SARS-CoV-2 နှင့် မျိုးရိုးဗီဇအလုံးစုံအားဖြင့် (၉၂%)သာ တူညီမှုရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့် RaTG13 ထက်စာလျှင် တူညီမှုလျော့နည်း၏ ။ ၂၀၀၂-၀၄ ဆားစ်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုအတွက် တရားခံဖြစ်သော SARS virus သည် တောကြောင်(civet) ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် နှင့် မျိုးရိုးဗီဇ (၉၉.၈% ) ထိတူညီကြသည်။ ထို့ကြောင့် ယခုကိစ္စတွင် သင်းခွေချပ်အား ကြားပွဲစားဖြန့်ဝေကောင်ဟု သက်သေပြရန် မလုံလောက်ပါ။
ဆင့်ကဲတိုးတက်ပြောင်းလဲမှုနှင့် အမျိုးအစားခွဲခြားသတ်မှတ်ခြင်း
SARS-CoV-2 သည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များ(coronaviruses)ဟု သိကြသော ကျယ်ပြန့်သည့် ဗိုင်းရပ်စ်မိသားစု၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် positive-sense single-stranded RNA (+ssRNA) ဗိုင်းရပ်စ်မျိုးဖြစ်၏ ။ အခြားသော ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်များသည် အအေးမိရောဂါ (common cold) မှသည် ပို၍ပြင်းထန်ဆိုးရွားသော မားစ် (Middle East respiratory syndrome -MERS) ရောဂါ၊ ဆားစ် (severe acute respiratory syndrome - SARS)ရောဂါစသော ရောဂါများကိုဖြစ်စေတတ်သည်။ 229E ၊ NL63 ၊ OC43 ၊ HKU1 ၊ MERS-CoV နှင့် မူလ SARS-CoV စသောရောဂါဖြစ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်များပြီးနောက် သတ္တမမြောက် သိရှိလာသော ဗိုင်းရပ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
လူသားများကိုကူးစက်တတ်သော တစ်ခြား ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်နှင့် မျိုးရိုးဗီဇအားဖြင့် ကွာဝေးသော်လည်း မျိုးစုနှင့် မျိုးစိတ်ကြားရှိ subgenus တစ်ခုဖြစ်သော Sarbecovirus (Beta-CoV lineage B)၏ အဖွဲ့ဝင် SARS-CoV ကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ RNA sequence သည် အရှည်အားဖြင့် အနီးစပ်ဆုံး 30 kb (Base pair)ဖြစ်၏ ။ သိရှိပြီးဖြစ်သော ဘီတာကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် (betacoronaviruses) များကြား SARS-CoV-2 သည် အြခားဗိုင်းရပ်စ်များနှင့်မတူ ရောဂါဖြစ်စေသည့်ဂုဏ်သတ္တိ၊ ရောဂါပျံ့နှံ့စေသည်အစွမ်းသတ္တိ၌ ထူးခြားကွဲပြားသည်။
ဇန်နဝါရီ ၁၂လောက်တွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရက်စ်ဆန်း၏ မျိုးရိုးဗီဇ ငါးခု(five genomes) ကို ဝူဟန်မှ သီးသန့်ဖယ်ထုတ်ခဲ့ကြပြီး (isolated) တရုတ်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် တားဆီးရေးဌာနနှင့် တစ်ခြားအဖွဲ့အစည်းများက သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့ကြသည်။ ဇန်နဝါရီ ၂၆တွင် မျိုးရိုးဗီဇအရေအတွက် ၂၈ခုထိတိုးလာခဲ့သည်။ အစောဆုံး ဒေတာအချက်အလက်သိုမှီးရာနေရာ GenBank genomeမှလွဲပြီး genomeများမှာ GISAIDအစီစဉ်တွင် ပိတ်ပင်ထားသည်။ နမူနာများအတွက် မျိုးရိုးဗီဇပိုင်းဆိုင်ရာ ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာမှုနှင့် ၎င်းတို့အချင်းချင်းကြားပတ်သက်ဆက်နွှယ်သော လေ့လာစိစစ်ချက်များကို Nextstrainမှတဆင့်ရရှိနိုင်သည်။
Structural biology
SARS-CoV-2 ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး၏ အလွတ်ပုံစံ(viron)သည် အချင်းအားဖြင့် ၅၀-၂၀၀ နာနိုမီတာ အနီးစပ်ဆုံးရှိသည်။ အခြား ကိုရိုနုဗိုင်းရပ်စ်များကဲ့သို့ ယခု SARS-CoV-2 သည်လည်း တည်ဆောက်ထားသော ပရိုတိန်း (၄)ခုရှိ၏ ။ S ( spike - ဆူး) ၊ E ( envelope - ) ၊ M (membrane) ၊ N (nucleocapsid)  စသည့်  proteins များဖြစ်သည်။ N ပရိုတိန်းတွင် RNA genome ကိုအတွင်း၌ရှိစေ၍ S ၊ E ၊ M ပရိုတိန်းများက အတူတကွပေါင်း၍ ဗိုင်းရပ်၏ အပေါ်အလွှာပါး (viral envelope) ကိုဖွဲ့စည်းထား၏ ။ cryogenic electron microscopy အနုကြည့်မှန်ပြောင်းဖြင့် ပုံရိပ်ဖော်ထားသော ဆူးတောင် (spike) ပရိုတိန်း သည် လက်ခံဆဲလ်၏ အလွှာပါးကို ဗိုင်းရပ်စ်အား ကပ်ငြိတွယ်စေရန် တာဝန်ယူသော ပရိုတိန်း ဖြစ်၏ ။
ကာကွယ်ဆေး သုသေသန
၂၀၂၀ ဇန်နဝါရီတွင် ဖော်ပြထားသော မျိုးရိုးဗီဇပေါ်အခြေခံ၍ 2019 n-CoVအတွက် ကာကွယ်ဆေးထုတ်လုပ်ခြင်း လုပ်ငန်းကို အဖွဲ့အစည်းတချို့စတင် လုပ်ဆောင်နေခဲ့သည်။
တစ်ခြားသောနေရာများ၌ ကာကွယ်ဆေးသုံးမျိုးလုပ်ငန်းကို Coalition for Epidemic Preparedness Innovations (CEPI)အဖွဲ့မှ ထောက်ပံ့ပေးထားပြီး လုပ်ငန်းတစ်ခုကို ဇီဝနည်းပညာကုမ္ပဏီ Moderna နှင့် Inovio Pharmaceuticals မှ လုပ်ကိုင်၍ နောက်လုပ်ငန်းတစ်ခုကို University of Queenslandမှ လုပ်ကိုင်လျက် ရှိသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အမျိုးသားကျန်းမာရေးတက္ကသိုလ်(National Institutes of Health)သည် Modernaနှင့်ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်နေ၊ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်မျက်နှာပြင်ရှိဆူးချွန်(spike of the coronavirus surface)နှင့် ကိုက်ညီသော RNAကာကွယ်ဆေးကို ၂၀၂၀ မေလတွင်ထုတ်ရန်ကြိုးစားနေကြသည်။ ဩစတေးလျ၌ ကွင်းစလန်တက္ကသိုလ်မှ ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှုကို နှိုးဆွရန်နှင့် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ကိုအတုခိုးစေရန်အတွက် viral proteinsများအားမျိုးရိုးဗီဇပြုပြင်တိုးတက်စေမည့် molecular clamp vaccineတစ်ခု၏ အလားအလာရှိမှုကို စစ်ဆေးစမ်းသပ်နေကြသည်။
လွတ်လပ်၍ အမှီခိုကင်းလုပ်ငန်းတစ်ခုတွင် ကနေဒါနိုင်ငံပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီက University of Saskatchewan ၌ နိုင်ငံတကာကာကွယ်ဆေးဌာန(International Vaccine Centre - VIDO-InterVac )ကို ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးစတင်ဖော်စပ်ရန် ခွင့်ပြုချက်ပေးထားသည်။ VIDO-InterVacက ထုတ်လုပ်မှုများ စတင်နေပြီး ၂၀၂၀ မတ်လတွင် တိရစ္ဆာန်စမ်းသပ်မှုများစတင်၍ ၂၀၂၁တွင် လူသားစမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်မည်ဟုရည်ရွယ်ထားသည်။
လန်ဒန်တော်ဝင်ကောလိပ်(Imperial College London)ရှိ ဆေးပညာဌာနမှ ကာကွယ်ဆေးတစ်ခုထုတ်လုပ်ရန်နှင့် တိရစ္ဆာန်စမ်းသပ်မှုများပြုလုပ်ရန်ငွေစိုက်ထုတ်ထားပြီးဖြစ်၏ ။ ထိုစမ်းသပ်မှုအဆင့်သည် ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီလလယ်၌ ပြီးဆီးနိုင်မည်ဟုလည်းမျှော်လင့်ကြသည်။ သို့သော် လူများ၌လေ့လာစမ်းသပ်မှုဆက်လက်လုပ်ကိုင်ရန် ပိုမိုသောငွေစိုက်ထုတ်မှုလိုအပ်လျက် ရှိသည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:၂၀၁၉-၂၀ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် ကပ်ရောဂါ ကဏ္ဍ:ကျန်းမာရေး ကဏ္ဍ:ရောဂါပိုး
မိုရီဆာကီ ဝင်း
မိုရီဆာကီဝင်း (၂၀ ဩဂုတ် ၁၉၉၀ ဖွား)သည် ဂျပန်အဆိုတော်နှင့် သရုပ်ဆောင် ဖြစ်ပြီး၊ PrizmaX တေးဂီတအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာလူမျိုး ဖြစ်သည်။ စတားဒပ် ပရိုမိုးရှင်း အနုပညာတွင် အဆင့် တစ်ထဲ ဝင်သည်။
ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
အလယ်တန်းဒုတိယနှစ်တွင် လူတွေ့ ရွေးချယ်‌ခြင်း ခံရပြီး၊ စတားဒပ် ပရိုမိုးရှင်းနှင့် စာချုပ် ချုပ်ခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ်၌ PrizmaX တွင် ပါဝင်သည်။ လှုပ်ရှားမှုများ၊ ‌ဖျော်ဖြေပွဲများ စသည်တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်နှင့် တစ်ချိန်တည်း၌ သရုပ်ဆောင် အနေနှင့်လည်း ပွဲဦးထွက်ခြင်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ဩဂုတ်၌ ရှီမာဒ တုဘဆာမှ လွဲ၍ အခြား PrizmaX အဖွဲ့ဝင်များနှင့် အတူ NAKED BOYZ အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာပြီးနောက် ထိုနှစ်ကုန်တွင် နုတ်ထွက်လိုက်သည်။
၂၀၁၂ ၌ ယုတာကာ အိုဇကီ အမှတ်တရ ရုပ်ရှင် ဖြစ်သော "ရှယ်ရီ" တွင် ပထမဆုံး သရုပ်ဆောင်သည်။ ၂၀၁၄ ၌ စတင် ပြသသည်။
၂၀၁၃ မတ်လ၌ PrizmaX အဖွဲ့နှင့်အတူ ဆင်ဂယ် "Mysterious Eyes/Go!" ဖြင့် စီဒီခွေ ပွဲဦးထွက်လာသည်။ ဒုတိယ တေးအယ်လဘမ် "Ready" တွင်မူ မိုရီဆာကီက သီချင်း ရေးစပ်ထားသည်။
၂၀၁၅ ဧပြီ၌ အက်ဖ်အမ် ယိုကိုဟာမားတွင် ရေဒီယို ပင်တိုင် တင်ဆက်သူ လုပ်သည်။
၂၀၁၆ ဇွန်လ၌ စတီဗင် စပီးဘာ့ဂ် ကြီးကြပ် ရိုက်ကူးမည့် ရုပ်ရှင်ကားသစ် "ရယ်ဒီ ပလေယာ ဝမ်း" တွင် အဓိက မင်းသားအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံရပြီး၊ ဟောလိဝုဒ်တွင် ဦးစွာ ပွဲထွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့ကြောင့် ပရိဇမာ အိက်စ် အဖွဲ့အနေနှင့် လှုပ်ရှားမှုကို ခေတ္တ ရပ်တန့်ထားသည်။ ထိုကြားတွင် သီဆိုမှုအပိုင်း၊ နောက် မိမိ တာဝန်ယူထားသော ရေဒီယို အစီအစဉ်ကို တစ်ဖွဲ့တည်းသား ဖြစ်သူ ခုရိုကာဝ တင်မ်က အစားထိုး လုပ်ကိုင်ပေးသည်။
အဆိုပါ ရိုက်ကူးရေး ပြီးဆုံးသော်၊ ပရိဇမာ အိက်စ် အနေနှင့် လှုပ်ရှားမှုများ ပြန်လည် စတင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဒါရိုက်တာကြည်ဖြူသျှင် ရိုက်ကူးသော ဂျပန် မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး ဇာတ်ကား ဇာတိမြေတွင် အဓိက ဇာတ်ကောင်အဖြစ် ပါဝင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
၂၀၁၇ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် မြန်မာ ရေဒီယို Shwe FM မှ ချီးမြှင့်ပေးအပ်သော "မြန်မာပရိသတ်ချစ်ခင်မှုအများဆုံးရရှိသော ကမ္ဘာကျော်အနုပညာရှင်ဆု" ကိုလက်ခံရရှိခဲ့သည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု စစ်တက္ကသိုလ်
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု စစ်တက္ကသိုလ် (United States Military Academy(USMA)) ကို အများစုကတော့ ဝက်စ်ပွိုင့် စစ်အကယ်ဒမီ (West Point Army Academy) လို့ အသိများကြပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်သာမက ကမ္ဘာ့ထိပ်တန်း နံပါတ် ၁နေရာမှာ ရပ်တည်နေတဲ့ စစ်အကယ်ဒမီ သင်တန်းကျောင်းတစ်ခုပါ။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်မြို့ မြောက်ဘက် ဝက်စ်ပွိုင့် (West Point) ဒေသ ဟတ်ဆန်မြစ်ကမ်း (Hudson River) တလျှောက် မိုင် ၅၀ခန့် ရှည်လျှားကျယ်ပြန့်တဲ့ နေရာတွင် တည်ရှိပါတယ်။ စတင် တည်ထောင်စဉ်က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဝက်စ်ပွိုင့် စစ်အကယ်ဒမီ (West Point the United States Military Academy) လို့ အမည်ပေးခဲ့သော်လည်း ယခုအခါမှာတော့ ဝက်စ်ပွိုင့် စစ်အကယ်ဒမီလို့ပဲ အလွယ်သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်နေကြခြင်းပါ။
ဖွဲ့စည်းပုံနှင့် ကျောင်းပရဝဏ်ဗိသုကာဆိုင်ရာ
ဝက်စ်ပွိုင့်တွင် ရှိသော အဓိကပရဝုဏ်များအားလုံးဟာ နော်မန်စတိုင်လ် အဆောက်အဦးများဖြစ်ကာ မီးခိုးရောင်နဲ့ အနက်ရောင်ရှိတဲ့ ကျောက်တုံးကြီးများနဲ့ တည်ဆောက်ထားပါတယ်။ အဆိုပါ ကျောင်းပရဝုဏ်များဟာ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ အလည်လာရောက်ကြသော ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများကို အထူးဆွဲဆောင်လျက် ရှိကာ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွားများ အလာရောက်ဆုံးနေရာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု စစ်သမိုင်းပြတိုက်ဟာလည်း ဝက်စ်ပွိုင့်မှာ တည်ရှိတာကြောင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ လေ့လာနိုင်ရန် ဖွင့်လှစ်ထားပါတယ်။
ဝက်စ်ပွိုင့်ကို တက်ရောက်ခွင့်ရရှိသူကတော့ ၂မျိုးရှိပါတယ်။ ပထမတစ်မျိုးကတော့ အမေရိကန်စစ်တပ်မှ အမည်ပေး တင်သွင်းလိုက်တဲ့ အရာရှိလောင်းများဖြစ်ပြီး ဒုတိယတစ်မျိုးကတော့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ပြည်နယ်အစိုးရအဖွဲ့မှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းတဲ့ အရာရှိလောင်းများကို နှစ်စဉ်လက်ခံလေ့ရှိတဲ့အပြင် အမေရိကန်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတတို့မှ သီးသန့်အမည်စာရင်းတင်သွင်းတဲ့ အရာရှိများကို သင်တန်းသားအဖြစ် လက်ခံလေ့ရှိပါတယ်။ ဝက်စ်ပွိုင့်ဟာ နှစ်စဉ်အရာရှိလောင်း ၁ထောင့်၃ရာကို လက်ခံလေ့ရှိကာ ၁ထောင်ခန့်ကို ဘွဲ့ပေးအပ်လျက် ရှိပါတယ်။
ဝက်စ်ပွိုင့်မှာ သင်ကြားတဲ့ ပရိုဂရမ်တွေကတော့ သိပ္ပံဘွဲ့၊ စစ်ရေးခေါင်းဆောင်မှု၊ အားကစား စတဲ့ ပရိုဂရမ်တွေပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ သင်တန်းသားအရာရှိလောင်းများဟာ စစ်ရေး၊ ကိုယ်ကာယနှင့် စာပေတို့မှာ သတ်မှတ်အရည်အချင်းများကို ပြည့်မီမှ ဘွဲ့ပေးအပ်လေ့ရှိပါတယ်။ နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များမှ စစ်ဘက်အရာရှိများကိုလည်း တက်ရောက်ခွင့်ပေးထားပြီး သက်ဆိုင်ရာ နိုင်ငံမှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းသူများကို စိစစ်လက်ခံလေ့ရှိပါတယ်။ သို့သော်လည်း လက်ခံတဲ့ နိုင်ငံခြားမှ စစ်ဘက်အရာရှိ ဦးရေကတော့ အလွန်နည်းလွန်းပါတယ်။
ဝက်စ်ပွိုင့်တွင် အမျိုးသားအရာရှိလောင်း ၁၅ဦးနှင့် အမျိုးသမီးအရာရှိလောင်း ၉ဦးတို့ကို အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့ထားပြီး ထိုအဖွဲ့တွေဟာ အပတ်တိုင်းမှာ အားကစားပြိုင်ပွဲများ၊ စစ်ရေးလေ့ကျင့်ခန်းပြိုင်ပွဲများကို ယှဉ်ပြိုင်ရလေ့ရှိပြီး အပတ်စဉ်ရမှတ်များဟာ ဘွဲ့ရရှိဖို့အတွက် များစွာအထောက်အပံ့ ဖြစ်စေပါတယ်။
သမိုင်းကြောင်း
ဝက်စ်ပွိုင့်ရဲ့ သမိုင်းကြောင်းကတော့ ၁၇၇၈ ခုနှစ်မှာ ဗြိတိသျှကြည်းတပ်ဟာ ဝက်စ်ပွိုင့်ဒေသကို သိမ်းပိုက်ပြီးတဲ့နောက်မှာ ကြည်းတပ် တပ်ဖွဲ့အင်အားတောင့်တင်းဖို့ရန်အတွက် စစ်လေ့ကျင့်ရေးစခန်းကို တည်ဆောက် ခဲ့ခြင်းပါ။ ဗြိတိသျှတော်ဝင်ရေတပ်ဟာ ဟတ်ဆန် မြစ်မှ တဆင့် ကမ်းကပ်နိုင်တာကြောင့် မြစ်ကမ်းဘေး အင်္ဂလိပ် အက္ခရာ အက်စ် (S) ပုံသဏ္ဍန်ဖြစ်နေတဲ့ ကုန်းမြေပေါ်မှာ ဗြိတိသျှအခြေစိုက်စစ်စခန်းကိုပါ တည်ဆောက်ခဲ့ပါတယ်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်မှာ ဝက်စ်ပွိုင့်မှာပဲ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကို ကာကွယ်တဲ့ စစ်အရာရှိများ မွေးထုတ်ပေးရန် အတွက် စစ်သင်တန်းကျောင်းကို ဆက်လက်ထားရှိခဲ့ပြီး ထိုစဉ်ကတည်းက အရာရှိလောင်းများဟာ စစ်ရေးအပြင် စစ်မြေပြင်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်များကိုပါ လေ့လာခဲ့ရပါတယ်။ အမေရိကန်သမ္မတ သောမက်စ် ဂျက်ဖာဆန် လက်ထပ်မှာ ဝက်စ်ပွိုင့်ကို အမေရိကန်နိုင်ငံရဲ့ အကြီးမားဆုံးသော စစ်အကယ်ဒမီအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး အမေရိကန်သမ္မတမှ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲခြင်းကို ပြုလုပ်ခဲ့ပါတယ်။ ဂျိုနသန် ဝီလီယမ် (Jonathan Williams) ကို ပထမဦးဆုံး စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ်ခန့်အပ်ခဲ့ခြင်းပါ။
၁၈၁၂ခုနှစ်မှာ အမေရိကန် ကွန်ဂရက်မှလည်း စစ်အကယ်ဒမီတည်ထောင်နိုင်ခွင့်အတွက် Military Peace Establishment Act of 1802 ကို အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး သမ္မတမှ လက်မှတ်ရေးထိုး အတည်ပြုခဲ့ပါတယ်။ အဆိုပါနှစ်မှာပဲ ဂျိုးဇက် ဂါဒနာ ဆွဇ် (Joseph Gardner Swift) ကို ပထမဦးဆုံး ဘွဲ့ပေးအပ်ခဲ့ကာ စစ်အရာရှိအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပါတယ်။ သူဟာ ၁၈၁၂ခုနှစ်မှ ၁၈၁၄ ခုနှစ်အထိ ဝက်စ်ပွိုင့်ရဲ့ စစ်ဦးစီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၇၅ခုနှစ်မှာတော့ အမေရိကန် ကွန်ဂရက်မှနေပြီး အမျိုးသမီးစစ်အရာရှိများကိုပါ ဝက်စ်ပွိုင့်မှ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရန် လိုအပ်တယ်လို့ ဆုံးဖြတ်ချက်ချပြီးနောက် ၁၉၇၆ခုနှစ်မှ စတင်ကာ အမျိုးသမီးစစ်အရာရှိများကို လက်ခံခဲ့ပါတယ်။ ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီးအရာရှိ ၁၁၉ဦးကို လက်ခံခဲ့ပြီး နှစ်စဉ် အမျိုးသမီး ၁၅ရာခိုင်နှုန်းကို လက်ခံခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှာ ဝက်စ်ပွိုင့်ကျောင်းဆင်း အမျိုးသမီးအရာရှိတစ်ဦးဖြစ်တဲ့ ကယ်လ်စတင် ဘေကာ (Kristin Bak) ဟာ အမေရိကန်စစ်တပ်ရဲ့ ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီး ဗိုလ်မှူးဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
လက်ရှိမှာတော့ ဝက်ပွိုင့်ရဲ့ စစ်ဦးစီးချုပ်တာဝန်ကို ကြယ်သုံးပွင့်အဆင့်ရှိတဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးက တာဝန်ယူစီမံခန့်ခွဲနေပါတယ်။ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ရှိသူနှစ်ဦးက စစ်ရေးဘုတ်အဖွဲ့ဦးစီးနှင့် စာပေဘုတ်အဖွဲ့ဦးစီးဆိုပြီး နှစ်ပိုင်းတာဝန်ယူ စီမံခန့်ခွဲမှုတွေ ရှိနေခြင်းပါ။ ဝက်စ်ပွိုင့်မှာ သင်ကြားရေးအတွက် ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာဌာန ၁၃ဌာန ရှိပြီး ပါမေက္ခ ဌာနမှူး များက သက်ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်အတွက် သင်ကြားရေးတာဝန်များကို စီမံခန့်ခွဲနေခြင်းပါ။
အကယ်ဒမီ ဝင်ခွင့်
ဝက်စ်ပွိုင့်တွင် တက်ရောက်လိုတဲ့ သင်တန်းသားများဟာ အသက် ၁၇နှစ်မှ ၂၃နှစ်အတွင်း ရှိတဲ့ အိမ်ထောင်မရှိသူ၊ သားသမီးအထောက်အပံ့ပေးရန် မရှိသူဖြစ်ရမဲ့အပြင် အထက်တန်းအောင်မြင်သူ (သို့မဟုတ်) ကောလိပ်မှ ဒီဂရီရရှိပြီးသူ၊ ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာသန်စွမ်းသူဖြစ်ရပါမယ်။ နှစ်စဉ် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်မှ သင်တန်းသား ၆၀ကို လက်ခံလေ့ရှိပါတယ်။ ဒါ့အပြင် သင်တန်းသားအဖြစ်တက်ရောက်ရန်အတွက် သက်ဆိုင်ရာတပ်မှလည်းကောင်း၊ ပြည်နယ်အစိုးရမှ သော်လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတတို့မှလည်း ထောက်ခံချက် ပါဝင်ရမဲ့အပြင် အထက်တန်းရမှတ် (သို့မဟုတ်) ကောလိပ်မှ ရမှတ်မူရင်းအပြင် ဝက်စ်ပွိုင့်သို့ တက်ရောက်လိုတဲ့ သင်တန်းသားကိုယ်တိုင် ရေးသားထားသော ရည်မှန်းချက်စာမူတို့ ပါဝင်ရမှာပါ။
တက်ရောက်ဖို့အတွက် သက်ဆိုင်ရာများမှ အမည်တင်သွင်း ခံရသူများဟာ ပထမဦးဆုံး ကိုယ်ခန္ဓာကျန်းမာမှု စစ်ဆေးရေးစာမေးပွဲကို ဖြေဆိုရပါတယ်။ အဆိုပါ စာမေးပွဲကိုကျော်ဖြတ်နိုင်မှသာလျှင် ဝက်စ်ပွိုင့်ရဲ့ သင်တန်းသားအဖြစ် လက်ခံပြီး ပါစင်နယ် အင်တာဗျူးကို ဖြေဆိုရပါတယ်။ သင်တန်းသားများဟာ သင်တန်းကာလ ၄နှစ်ကို ဖြတ်ကျော်ရလေ့ ရှိပါတယ်။ သင်တန်းကာလမှာ သင်တန်းသားများဟာ ဝက်စ်ပွိုင့်မှ သတ်မှတ်ထားသော ဘာသာရပ်အားလုံးကို ရွေးချယ်ပိုင်ခွင့်မရှိ သင်ကြားရပါတယ်။ စာမေးပွဲအောင်မှတ်ကတော့ စစ်ရေးလေ့ကျင့်ရေးတွင် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်ပြီး စာပေဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များကတော့ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းရှိပါတယ်။ ဒါ့အပြင်သင်တန်းသားများရဲ့ ပါဖောမန့်များကိုလည်း အောင်မှတ်အဖြစ်နဲ့ သတ်မှတ်ရာမှာ academic performance အနေနဲ့ ၅၅%၊ military leadership performance ၃၀%၊ ကိုယ်ခန္ဓာကြံ့ခိုင်မှုနှင့် အားကစားအတွက် ၁၅% သတ်မှတ်ထားပါတယ်။
စာပေသင်ကြားနည်း စနစ်
ဝက်စ်ပွိုင့်ရဲ့ စာပေသင်ကြားနည်းစနစ်ကတော့ သက်ဆိုင်ရာနည်းပြက ပို့ချမှုတွေပြုလုပ်ပြီး တပတ်ကြာမှာ အဆိုင်းမန့်တင်ရလေ့ရှိကာ မိမိရဲ့ အဆိုင်းမန့်နဲ့ပတ်သက်ပြီး သင်တန်းသားကိုယ်တိုင်က ရှင်းလင်းတင်ပြမှုတွေပြုလုပ် ပြီးနောက် သက်ဆိုင်ရာနည်းပြက အမှတ်ပေးတဲ့ စနစ်ပါ။ သင်ကြားရေးကာလကတော့ စာသင်နှစ် တစ်နှစ်မှာ စီမစ်စတာ (semester) ၂ခုရှိပြီး စာပေလေ့လာမှုမှာတော့ သတ်မှတ်ထားတဲ့ ဘာသာရပ်များကို စီမစ်စတာတိုင်းမှာ လေ့လာရပါတယ်။ လေ့လာရတဲ့ ဘာသာရပ်တွေကတော့ စတဲ့ ဘာသာရပ်များကို သင်တန်းနှစ်အလိုက် သင်ကြားရသော်လည်း ပေးအပ်တဲ့ဘွဲ့ကတော့ သိပ္ပံဒီဂရီဘွဲ့ဖြစ်ပါတယ်။
စစ်ရေးလေ့ကျင့်ရေးမှာတော့ သင်တန်းနှစ်အလိုက် ဦးစီးကြီးကြပ်ရလေ့ရှိပါတယ်။ ပထမနှစ်သင်တန်းသားများကို စတုထ္တနှစ် သင်တန်းသားများက ဦးစီးကြီးကြပ်ရလေ့ရှိကာ တိုက်ပွဲဝင်လေ့ကျင့်ခန်းများကို စာသင်နှစ်ပြီးဆုံးတိုင်းမှာ လေ့ကျင့်ရခြင်းပါ။ အဆိုပါ လေ့ကျင့်ရေးကာလမှာ တစ်လကြာမြင့်ပြီး စစ်မြေပြင်တိုက်ပွဲဝင်သကဲ့သို့ လေ့ကျင့်ရလေ့ရှိပါတယ်။
ကိုယ်ကျင့်တရားနဲ့ ပတ်သက်လို့ ဝက်စ်ပွိုင့်ဟာ သင်တန်းသားတိုင်းကို လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသလို လက်တွေ့ လုပ်ဆောင်မှုအတွက်လည်း ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့ပေးအပ်လေ့ရှိပါတယ်။ စစ်သည်တော် ကျင့်ဝတ်မှာ ကိုယ်ကျင့်တရား ကောင်းမွန်ခြင်းဟာ ထိပ်ဆုံးနေရာမှာရှိတယ်လို့ ဝက်စ်ပွိုင့်သင်တန်းသားများ ခံယူတတ်အောင်လေ့ကျင့်ပေးထားပါတယ်။ ဝက်စ်ပွိုင့်ရဲ့ ဆောင်ပုဒ်ကတော့ Duty, Honor, Country ဖြစ်ကာ အဆိုပါ အချက်များကို ကိုယ်ကျင့်တရား ကောင်းမွန်သူသာ တာဝန်ကျေပွန်မယ်လို့ ခံယူထားကြပါတယ်။
ထူးခြားမှု နှင့် အခြား သိမှတ်ဖွယ်ရာများ
ဝက်စ်ပွိုင့်တွင် သင်တန်းတက်ရောက်နေစဉ်ကာလအတွင်း နေစရိတ်၊ စားစရိတ် ကုန်ကျမှုအားလုံးကို အမေရိကန်တပ်မတော်မှ တာဝန်ယူပေးကာ သင်တန်းသားများအနေနဲ့ သင်တန်းကာလ ၄နှစ်ပြီးဆုံးတဲ့အခါမှာ ဒုတိယဗိုလ်အဖြစ် အမေရိကန်တပ်မတော်မှ ခန့်အပ်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အမေရိကန်တပ်မတော်တွင် စစ်ရေးကာလ ၅နှစ်၊ စစ်ရုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခြင်း ၃နှစ် အနည်းဆုံးတာဝန်ထမ်းဆောင်ရပါတယ်။ သင်တန်းတွင် စာပေထူးချွန်ဆု၊ စစ်ရေးထူးချွန်၊ ခေါင်းဆောင်မှု ထူးချွန်ဆု စသဖြင့် နှစ်စဉ် သင်တန်းသားများကို ပေးအပ်လေ့ရှိပြီး အမေရိကန်သမ္မတ ကိုယ်တိုင် ချီးမြှင့်လေ့ရှိပါတယ်။
ပါစေး (ခ)ပါးဝေရွာ၊ လောက်ကိုင်မြို့နယ်
ပါစေး (ခ)ပါးဝေရွာ (Parsay (Parwai))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကိုးကန့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လောက်ကိုင်မြို့နယ်၊ တာရွှေထန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၆၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တာရွှေထန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၂၆ ဦး၊ မ ၄၇၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၀၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လောက်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာကဒိုးကွေ့ရွာ၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်
သာကဒိုးကွေ့ရွာ (Tharkadoekwayt)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပေါင်းတည်မြို့နယ်၊ ကန်ငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၈၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်ငယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၆ ဦး၊ မ ၄၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါင်းတည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဆရိဘူတာ (ဟော့ကိုင်းဒိုး)
အဆရိဘူတာ  (朝里駅 အဆရိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ အိုတရုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘိန်းမုန့်
ဘိန်းမုန့် သည် ဆန်ကို ရေစိမ်၍ ကြိတ်ထားသော မုန့်ရည်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အဆာပြေ စားသောက်ဖွယ်ရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မုန့်ရည်ကို သကြား၊ ဆော်ဒါတို့ဖြင့် ရောကာ ဒယ်အိုးပူပေါ်တွင် ထည့်ပြီး နှမ်းနှင့် အုန်းသီးခြစ်များ ဖြူးကာ အဖုံးအုပ်၍ အဖုံးပေါ်မှလည်း မီးဖြင့် အပူပေး၍ ပြုလုပ်သည်။
ရွာသာယာရွာ၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်
ရွာသာယာရွာ (Ywartharyar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ အုတ်တွင်းမြို့နယ်၊ မြေစီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၉၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေစီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၀ ဦး၊ မ ၁၆၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အုတ်တွင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဆနိုဘူတာ
အဆနိုဘူတာ  (浅野駅 အဆနို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါနာဂါဝါခရိုင်၊ ယိုကိုဟားမားမြို့၊ ဆွတ်ရုမိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကွမ်တာကုန်းရွာ၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်
ကွမ်တာကုန်းရွာ(Kuntarkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ ကွမ်တာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 169,380 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာဂူပျဉ်
သာဂူပျဉ် သည် သာဂူစေ့ကို သကြားရည်ဖြင့် ကျိုချက်ထားသော စားသောက်ဖွယ်ရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သာဂူပျဉ်ရိုးရိုးတွင် နွားနို့စိမ်း၊ သကြားထည့်သောက်တတ်ကြသည်။
လွယ်မောရွာ၊ သပြေပင်
လွယ်မောရွာ (Loimaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ညောင်ရွှေမြို့နယ်၊ သပြေပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၄၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၃၂ ဦး၊ မ ၂၇၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ရွှေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဆခုဆဘူတာ (ဆွတ်ခုဘအမြန်လိုင်း)
အဆခုဆဘူတာ  (浅草駅 အဆခုဆ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ တိုင်းတိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဟိုဆိုင်းရွာ၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်
ဟိုဆိုင်းရွာ (Hohseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ နမ့်ခမ်းမြို့နယ်၊ မန်ဟောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၃၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ဟောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၀၂ ဦး၊ မ ၁၄၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
တာရှန်းဆွီးရွာ၊ ဟိုပန်မြို့နယ်
တာရှန်းဆွီးရွာ (Tarshanswee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ဟိုပန်မြို့နယ်၊ တာအိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၃၆၁ ဖြစ်သည်။
မြောက်ပိုင်း ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
မြောက်ပိုင်း ကူကီး-ချင်း (သို့မဟုတ် အရှေ့မြောက် ကူကီး-ချင်း ) သည် ကူကီး-ချင်းဘာသာစကား ၏ အကိုင်းအခက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို တောင်ပိုင်းနာဂနွယ် ဘာသာစကားများမှ ခွဲခြားရန် Peterson (၂၀၁၇) က အနောက်မြောက် ကူကီးချင်း ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ VanBik (2009:31) က မြောက်ပိုင်းချင်း သို့မဟုတ် ဇို ဟု ခေါ်သည်။
တာရှန်းဆွီးရွာ၊ ဟိုပန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောက်ပိုင်း ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
ထာဒိုဘာသာစကား ပြောသူများမှလွဲ၍ မြောက်ပိုင်း ကူကီး-ချင်းစကားပြောသူ အများစုသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ချင်းလူမျိုးစု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် မိမိကိုယ်ကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
မြေခြားရွာ၊ စလင်းမြို့နယ်
မြေခြားရွာ (Myaychar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ပေါက်လေးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၅၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်လေးပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၄ ဦး၊ မ ၁၇၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဆခုဆဘရှိဘူတာ
အဆခုဆဘရှိဘူတာ  (浅草橋駅 အဆခုဆဘရှိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ တိုင်းတိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပေလယ်ရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်
ပေလယ်ရွာ (Paylel)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ မဲသည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၀၀၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကန့်ဘလူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ပင်လိန်ရွာ၊ မယ်စဲမြို့နယ်
နမ့်ပင်လိန်ရွာ(Nanpinlein)သည် ကယားပြည်နယ်၊ ဘောလခဲခရိုင်၊ မယ်စဲမြို့နယ်၊ မယ်ဆည်နမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၈၆၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မယ်စဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျူရာဆီက်ယုဂ်
ဂျူရာဆီက်ယုဂ် ( အင်္ဂလိပ် အသံထွက်: ဂျူးရဆေ့ခ်) သည် ဘူမိဗေဒခေတ် နှင့် စထရိဂရပ်ဖစ်စနစ်ဖြစ်ပြီး လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၂၀၁.၃သန်းခန့်မှ အစအထိ ပြန့်နှံ့သွားသော ဘူမိဗေဒခေတ်နှင့် စထရိုး  စနစ် ဖြစ်သည်။ ဂျူရာဆီက်ယုဂ်သည် သက်လယ်ခေတ်၏ အလယ်ပိုင်းကိုဖွဲ့စည်းထားပြီး ဂျူးရား တောင်တန်းကိုအစွဲပြုကာ ထိုခေတ်မှ ထုံးကျောက်လွှာများကိုပထမဆုံးဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။
ဂျူရာဆီက်ယုက်၏အစကို Central Atlantic Magmatic ပြည်နယ် ၏ပေါက်ကွဲမှုနှင့်ဆက်စပ်သောအဓိက တြာယာဆီက်-ဂျူရာဆီက်မျိုးသုဉ်းခြင်းဖြစ်ရပ် ဖြင့်မှတ်သားခဲ့သည်။ Toarcian Stage ၏အစကို လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း 183 သန်းခန့်ကစတင်ခဲ့ပြီး ကျယ်ပြန့်သော oceanic anoxia ၊ ocean acidification နှင့် Karoo-Ferrar ပေါက်ကွဲမှုကြောင့်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော ကြီးမားသော မီးသင့်ဒေသများ ၏ အပူချိန်များ မြင့်မားလာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော မျိုးသုဉ်းခြင်းဖြစ်စဉ်ကို မှတ်သားထားသည်။ ဂျူရာဆီက်ယုဂ် ၏အဆုံးသတ်သည် ခရီတေးရှတ်ယုဂ်နှင့်ရှင်းလင်းစွာနယ်နိမိတ်မရှိသည့်အပြင်တရားဝင်သတ်မှတ်မထားသောဘူမိဗေဒဆိုင်ရာကာလများကြားတွင်တစ်ခုတည်းသောနယ်နိမိတ်ဖြစ်သည်။
ကုန်းမြေပေါ်တွင်၊ ဒိုင်နိုဆော မိုရ်နှင့် Pseudosuchian Archosaurs တို့မှ ပူးတွဲလွှမ်းမိုးထားသော တြာယာဆီက် တိရစ္ဆာန်များမှ ကူးပြောင်းသွားသော တိရစ္ဆာန်များသည် ဒိုင်နိုဆော များချည်းသာ လွှမ်းမိုးထားသည်။ သီရိုပေါ့ဒ် ဒိုင်နိုဆောများ၏ အကိုင်းအခက်ကနေ ပြောင်းလဲလာတဲ့ ဂျူရာဆီက်တွင် ပထမဆုံး ငှက်များ ပေါ်လာသည်။ အခြားသော အဓိကဖြစ်ရပ်များတွင် အစောဆုံး အိမ်မြှောင်များ၏ အသွင်အပြင်နှင့် သီရီယန်နို့ တိုက်သတ္တဝါများ၏ ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်များ ပါဝင်သည်။ Crocodylomorphs များသည် ကုန်းနေမှ ရေနေသတ္တဝါအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းစေခဲ့သည်။ သမုဒ္ဒရာများတွင် ichthyosaurs နှင့် plesiosaurs ကဲ့သို့သော ရေနေတွားသွားသတ္တဝါများ နေထိုင်ကြပြီး pterosaurs များသည် ကျောရိုးရှိ ပျံသန်းနေသော ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘူမိဗေဒဆိုင်ရာ ကာလများ
အဆနမိဘူတာ
အဆနမိဘူတာ  (浅海駅 အဆနမိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အဲဟိမခရိုင်၊ မဆွတ်ယာမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျွန်းကုန်းရွာ၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်
ကျွန်းကုန်းရွာ(Kyunkone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်၊ ကွမ်တာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 169,379 ဖြစ်သည်။
ဇွန်မိုးအောင် (ဘောလုံးသမား)
ဇွန်မိုးအောင်(၈ ရက် ဇူလိုင်လ ၁၉၉၃ ခုနှစ်ဖွား)သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ဘောလုံးကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ဘယ်တောင်ပံနေရာမှ မြန်မာ ယူ-၂၃ အသင်းနှင့် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းတို့တွင် ကစားလျက်ရှိသည်။ သူသည် ရန်ကုန်မြို့ဇာတိဖြစ်သည်။