cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဦးသန့် အရေးအခင်း
နိုင်ငံတော် ဈာပနအဖြစ် မသတ်မှတ်ခြင်း
ဦးသန့်၏ ရုပ်ကလာပ်သည် ၁၉၇၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၁)ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာပြီး တော်လှန်ရေးကောင်စီအစိုးရက ဦးသန့်၏ ရုပ်ကလာပ်အား ကျိုက္ကဆံကွင်း(မြင်းပြိုင်ကွင်းဟောင်း)အတွင်း၌ မဏ္ဍပ်ငယ်တစ်ခု ဆောက်လုပ်ပြီး ကြက်ခြေနီလူငယ်များအား အစောင့်အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒီဇင်ဘာလ (၅)ရက်၊ မွန်းလွဲ (၁)နာရီအချိန်တွင် ကြံတောသင်္ချိုင်းသို့ ပို့ဆောင်သင်္ဂြိုဟ်မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြည်သူလူထုအား အသိပေးကြေညာခဲ့သည်။ နိုင်ငံ့ဂုဏ်ဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဦးသန့်၏ရုပ်ကလာပ်အား နိုင်ငံတော်ဈာပနအဖြစ် သတ်မှတ်၍ အခမ်းအနားဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်မည်ဟု မျှော်လင့်ထားသော ပြည်သူလူထုသည် ယင်းကဲ့သို့ အသိပေးကြေညာချက်ကြောင့် မကျေမနပ် ဖြစ်ခဲ့ကြလေသည်။
အိဇုမိဇခိဘူတာ
အိဇုမိဇခိဘူတာ  (泉崎駅 အိဇုမိဇခိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုရှီးမားခရိုင်၊ အိဇုမိဇခိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဦးသန့် အရေးအခင်း
ဆယ်စုနှစ် တစ်ခုကျော်ကြာမှ ပွင့်သည့်ပန်းများ
ဒီဇင်ဘာလ(၅)ရက်နေ့တွင် စုရပ်အဖြစ်သတ်မှတ်ထားသော ရန်ကုန်ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်သို့ တက္ကသိုလ်ကျောင်းပေါင်းစုံ တဖွဲဖွဲရောက်ရှိလာကြပြီး ရောက်ရှိလာသော ကျောင်းသားများအား အရင်ရောက်နှင့်ပြီးသော ကျောင်းသားများက လက်ခုပ်လက်ဝါးတီးကာ သောင်းသောင်းဖြဖြ ကြိုဆိုခဲ့ကြ လေသည်။ ယခုကဲ့သို့ ကျောင်းသားထုကြီးစုရုံးမိခြင်းသည် တော်လှန်ရေး ကောင်စီအစိုးရ၏ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၇)နေ့တွင် မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် ကျောင်းသားသမဂ္ဂအဆောက်အအုံကို ဗုံးခွဲဖျက်ဆီးပြီး ရာပေါင်းများစွာသော ကျောင်းသားစုစည်းမှုကို လက်နက်အားကိုးဖြင့် ဖြိုခွဲဖျက်ဆီး သတ်ဖြတ်ခဲ့ပြီး နောင် ၁၂ နှစ်ကျော်ကာလနောက်ပိုင်းတွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းစုရုံးမိသော နေ့တစ်နေ့ဖြစ်သည်။
ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှု စတင်
ဦးသန့်၏ ဈာပနအား ဤသို့ ပြီးလွယ်စီးလွယ် ဖြစ်သလို စီစဉ်ထားမှုကို တွေ့မြင်နေကြရသော ကျောင်းသားပြည်သူတို့ ရင်ထဲတွင် မကျေနပ်ခြင်း တည်းဟူသော ခံစားချက်များဖြင့် ပူလောင်နေကြသည်။ ဤတွင် ကျောင်းသားထု၏ လှုပ်ရှားမှုသည် စတင်လာပြီး အသံချဲ့စက်မှ လှုံ့ဆော်စည်းရုံးသံများ ထွက်ပေါ်လာတော့သည်။ "ငြိမ်းချမ်းရေး ဖခင်ကြီး ဦးသန့်အတွက် ဂူဗိမာန် ရရှိရေး။ တို့အရေး၊ တို့အရေး။"
ကျောင်းသားကိုယ်စားလှယ်များသည် အရေးပေါ် စည်းဝေးပြီး ဦးသန့်အား ထိုက်သင့်သော ဈာပနအခမ်းအနားဖြင့် သင်္ဂြိုဟ်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြသည်။ ထိုကြောင့် ဦးသန့်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို တက္ကသိုလ်နယ်မြေသို့ ပြန်လည် သယ်ဆောင်၍ ထိုက်သင့်သော ဈာပနအခမ်းအနားနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ဂူဗိမာန်ကြီး တည်ဆောက်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြွေးကြော်ကြလေတော့သည်။ ထိုနောက် မဏ္ဍပ်အတွင်းမှ မဆိုင်သူများ ဖယ်ရှားပေးရန် ကြေညာလိုက်သောအခါ ကြက်ခြေနီလူငယ်များ၊ ဦးသန့်ဆွေမျိုးနှင့် မိသားစုများ၊ သက်ဆိုင်ရာ လူကြီးများ မဏ္ဍပ်အပြင်သို့ ထွက်ခွာသွားကြသည်။
မဏ္ဍပ်အတွင်း၌ နေရာယူထားသော ကျောင်းသားများမှ ဦးသန့်၏ ဆွေမျိုးမိသားစုအား အသံချဲ့စက်မှတဆင့် ခွင့်တောင်းပြီး ဦးသန့်၏အစ်ကို ဖြစ်သူ ဦးခန့်အား အသံချဲ့စက် ရှိရာသို့ ဖိတ်ခေါ်လိုက်သည်။ ကျောင်းသားထုအား စိတ်လိုက်မာန်ပါ မပြုလုပ်ကြရန်၊ အစိုးရနှင့် ဆန့်ကျင်ပြီး မပြုလုပ်ကြရန်နှင့် နည်းစနစ် မှန်ကန်စွာ ဆောင်ရွက်ကြရန် ဦးခန့်မှ တိုက်တွန်း ပြောကြားသွားလေသည်။
တက္ကသိုလ်နယ်မြေသို့ ဦးသန့်၏ ရုပ်ကလာပ်အား သယ်ဆောင်ခြင်း
ယာယီမဏ္ဍပ်အတွင်းမှ ဦးသန့်၏ ရုပ်အလောင်းအား ကျောင်းသားကိုယ်စားလှယ်များမှ ပခုံးပြောင်း သယ်ယူကြပြီး လွမ်းသူ့ပန်းခွေ တင်ဆောင်ရာ တိုယိုတာ ပစ်ကပ်ကား ခေါင်းမိုးပေါ်သို့ တင်ဆောင်ကြသည်။ ကျောင်းသားနှင့် သံဃာတော်များ ခြံရံလျက် ထောင်ပေါင်းများစွာသော ကျောင်းသားထုကြီး၏ ချီတက်ရာ လမ်းကြောင်းတလျောက်တွင် လူအုပ်ကြီးများနှင့် ပြည့်ကျပ်နေပြီး ကြွေးကြော်သံများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေတော့သည်။ တက္ကသိုလ်နယ်မြေ အဓိပတိလမ်းတိုင်း ရုပ်ကလာပ်ကို သယ်ဆောင်ကြပြီး ဘွဲ့နှင်းသဘင်ခန်းမရှေ့တွင် ယာယီစင်မြင့် ပြုလုပ်၍ ပြင်ဆင်ထားပြီး အရေးပေါ် ဈာပနကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။
နိုင်ငံတော်ကောင်စီသို့ ဈာပနကိစ္စ တောင်းဆိုခြင်း
၁၉၇၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၆) ရက်တွင် ဦးသန့်အား လာရောက် ဂါရဝပြုကြသော ပြည်သူများဖြင့် တက္ကသိုလ်နယ်မြေတစ်ခုလုံး ပြည့်ကျပ် စည်းကားနေတော့သည်။ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား / သူများ တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး ဘွဲ့နှင်းသဘင် စင်မြင့်ပေါ်သို့ တက်ရောက်၍ မိမိတို့၏ ခံစားချက်များကို ရင်ဖွင့်ကြပါတော့သည်။ ခန်းမအပြည့် လူအုပ်ကြီးမှလည်း လက်ခုပ်သံများဖြင့် ထောက်ခံအားပေးခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက် ယာယီ ဈာပနကော်မတီမှ ကြေညာချက်တစ်စောင် ထုတ်ပြန်ကြေညာသည်။ "စစ်အစိုးရ အနေနှင့် ဦးသန့်၏ ဈာပနကို နိုင်ငံတော် ဈာပနအဖြစ် ပြုလုပ်ပေးရန် တောင်းဆိုစာအား နိုင်ငံတော်ကောင်စီသို့ ပို့လိုက်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း၊ အကယ်၍ ယနေ့ ညနေ (၄) နာရီတိတိ အထိ ပြန်ကြားချက် တစ်စုံတရာ မရှိပါက ကျောင်းသားများသည် ပြည်သူလူထု အကူအညီဖြင့် မိမိတို့ဖာသာ ဈာပန အခမ်းအနားကို ပြုလုပ်၍ ငြိမ်းချမ်းရေးအုတ်ဂူဗိမာန် တည်ဆောက်သွားမည် ဖြစ်ကြောင်း" ကြေညာလိုက်သည်။
ဆေးတက္ကသိုလ်၊ စက်မှုတက္ကသိုလ်၊ စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်၊ ပညာရေးတက္ကသိုလ်၊ ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံ တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသာမက အထက်တန်းနှင့် အလယ်တန်းကျောင်းများမှ ကျောင်းသားများလည်း သမဂ္ဂအဆောက်အဦး နေရာဟောင်းကို ရှင်းလင်းရာ၌ လာရောက် လုပ်အားပေးကြသည်။ အုတ်ဂူနှင့် ယာယီဂူဗိမာန်အတွက် ပုံဆွဲခြင်းနှင့် တည်ဆောက်ခြင်းကို စက်မှုတက္ကသိုလ် ဗိသုကာဌာနနှင့် မြို့ပြဌာနကျောင်းသားများမှ တာဝန်ယူ လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
ရန်ကုန်တိုင်း ပြည်သူ့ကောင်စီမှ ထုတ်ပြန်စာ
၁၉၇၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၇)၊ ည (၇) နာရီအချိန်တွင် ရန်ကုန်တိုင်း ပြည်သူ့ကောင်စီမှ ထုတ်ပြန်စာရ၍ မန္တလေးဆောင်၌ အရေးပေါ် အစည်းအဝေး ပြုလုပ်ကြသည်။ ထို အစည်းအဝေးတွင် ကျောင်းသား၊ သံဃာနှင့် ဦးသန့်မိသားစုတို့မှ စုစုပေါင်း (၁၁) ဦး တက်ရောက်ကြသည်။ ဦးသန့်၏ညီ ဦးသောင်းမှ အစိုးရထုတ်ပြန်စာကို တင်ပြဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ဦးသန့် ကိစ္စနှင့် ပတ်သက်၍ အုတ်ဂူတည်ဆောက်ရေးနှင့် ဂူဗိမာန် တည်ဆောက်ရန် ကန်တော်မင်ပန်းခြံတွင် နေရာပေးမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ကျောင်းသားများကိုလည်း အရေးယူ ဖမ်းဆီးမည် မဟုတ်ကြောင်း ပါရှိလေသည်။ ဦးသောင်း အနေဖြင့် ဦးသန့်ရုပ်ကလာပ်ကို အမြန်ဆုံး သင်္ဂြိုဟ်လိုက်ချင်ပြီ ဖြစ်ကြောင်း၊ ဒီဇင်ဘာလ (၈) ရက် နေ့ (၁၂) နာရီအချိန်၌ သင်္ဂြိုဟ်ရေး အစီအစဉ် စတင်လိုကြောင်း ကိုယ်စားလှယ်များအား ပြောကြားသည်။
ဒေါက်တာတင်မြင့်ဦး (ဦးသန့်၏ သားမက်) ကလည်း ကိုယ်တိုင် ပုံစံထုတ် ရေးဆွဲထားသော ဦးသန့်၏ အုတ်ဂူဗိမာန်ကို ကန်တော်မင်ပန်းခြံတွင် ဆောက်လုပ်ပြီး သင်္ဂြိုဟ်ရန် ပြင်ဆင်ပြီး ဖြစ်ကြောင်း၊ ကျောင်းသားနှင့် သံဃာတော်များအား အမြန်ဆုံး စီစဉ်ပေးစေလိုကြောင်း ပန်ကြားခဲ့သည်။ အစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်ကို တစ်ဦးတစ်ယောက်၏ သဘောဆန္ဒအတိုင်း မဆုံးဖြတ်ဘဲ တစ်ဦးချင်းစီ၏ ဆန္ဒခံယူမည် ဖြစ်ကြောင်း အားလုံး သဘောတူညီကြလေသည်။ ပထမဆုံး ဦးသန့် ရုပ်ကလာပ် သင်္ဂြိုဟ်ရေး အစီအစဉ်ကို ဒီဇင်ဘာလ (၈) ရက်နေ့၊ နေ့ (၁၂) နာရီတွင် စတင် ကျင်းပရန် အားလုံး သဘောတူညီကြလေသည်။ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်မှုအရ ဆက်လက်၍ အောက်ပါ အချက်နှစ်ချက်ကို မဲခွဲ ဆုံးဖြတ်ကြရမည် ဖြစ်သည်။
တစ်ဦးချင်း ဆန္ဒမဲ ခံယူလိုက်သောအခါ (၇) မဲ (၄) မဲဖြင့် ပထမအဆိုကို အတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ (၇) မဲထဲတွင် ဦးသောင်း၊ ဒေါက်တာတင်မြင့်ဦး၊ သံဃာတော်နှစ်ပါးနှင့် ကျောင်းသားကိုယ်စားလှယ် (၃) ဦး ပါဝင်သည်။ ကျန် (၄) မဲတွင် စက်မှုတက္ကသိုလ် ကျောင်းသား (၃) ဦးနှင့် ဆေးတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားတစ်ဦး။ ဤတွင် (၇) မဲ (၄) မဲ ဖြင့် ဆုံးဖြတ်ပြီး ကန်တော်မင်ပန်းခြံတွင် သင်္ဂြိုဟ်မည် ဖြစ်သည်။ မြန်မာအသံလွှင့်ဌာန ရေဒီယိုမှလည်း (၈-၁၂-၁၉၇၄။ နေ့ ၁၂ နာရီအချိန်တွင် ဈာပန အခမ်းအနားကို စတင်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ကျောင်းသား၊ သံဃာ ကိုယ်စားလှယ်များအကြား သဘောထား ကွဲလွဲ
သမဂ္ဂ အဆောက်အဦး နေရာတွင် လုပ်အားပေးနေကြသော ကျောင်းသားပြည်သူများ၊ ဘွဲ့နှင်းသဘင် ခန်းမအတွင်း ဦးသန့်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို စောင့်ရှောက်နေကြသော ကျောင်းသားများ၊ အဓိပတိလမ်းမပေါ်တွင် အလှူငွေ ကောက်ခံပေးနေကြသော ကျောင်းသားပြည်သူများ၏ လိုအင်ဆန္ဒသည် အုတ်ချပ်များကို တစ်ယောက်တစ်လက်နှင့် လက်ဆင့်ကမ်းသယ်ယူ တည်ဆောက်လျက် ရှိသည့် အုတ်ဂူတွင် ရုပ်ကလာပ်ကို သင်္ဂြိုဟ်ပြီး ဆက်လက်၍ ဂူဗိမာန် တည်ဆောက်ကြရန် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် မန္တလေးဆောင် (၁၁) ဦး ဈာပနကော်မတီ အစည်းအဝေး ပြီးသည်နှင့် ကျောင်းသားများ အုပ်စုကွဲသွားတော့သည်။
စက်မှုတက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းသား (၃) ဦးသည် နောက်ထပ် ကျင်းပကြသော ဈာပန အစီအစဉ် အစည်းအဝေးသို့ ဆက်လက် မတက်ရောက်တော့ဘဲ ကန့်ကွက်ဆန္ဒပြတော့သည်။ မိမိတို့ ချွေးဖြင့် တည်ဆောက်ထားသော အုတ်ဂူ၌ပင် သင်္ဂြိုဟ်ရန် စက်မှုတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ အုပ်စုမှ တိတ်တဆိတ် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ သမဂ္ဂဟောင်း ဝန်းကျင်တစ်ခုလုံးကို စက်မှုတက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများ နေရာယူ စောင့်ကြပ်လိုက်ကြသည်။ ရုပ်ကလာပ်ကို အုတ်ဂူပေါ်တွင် နောက်ဆုံး ဂါရဝ ပြုပြီးပြီးချင်း ဂူပိတ်သင်္ဂြိုဟ်နိုင်ရန် ဘိလပ်မြေနှင့် ပန်းရံဆရာတို့ကို အဆင်သင့် ပြင်ဆင်ထားကြသည်။ ဘွဲ့နှင်းသဘင် ခန်းမတွင်လည်း ဦးသန့်ရုပ်ကလာပ်ကို အသက်သွေးဖြင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မည့် အသေခံ ကျောင်းသား (၁၂) ဦးသည် ခွပ်ဒေါင်း ခေါင်းစီးနီများ ဦးထိပ်တွင် စီး၍ ခြံရံစောင့်ကြပ်လျက်ရှိသည်။
နောက်ဆုံးအနေဖြင့် ဂါရဝပြုခြင်း
ဘွဲ့နှင်းသဘင် ခန်းမဝန်းကျင်နှင့် တက္ကသိုလ်နယ်မြေ အဓိပတိ လမ်းတစ်လျောက်လုံးတွင် ဦးသန့်၏ ရုပ်ကလာပ်အား လာရောက် ဂါရဝပြုကြသော ပြည်သူပရိသတ်များဖြင့် ပြည့်လျှံနေတော့သည်။ ၁၉၇၄ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၈) ရက်၊ မွန်းတည့် (၁၂) နာရီတွင် ဦးသန့်၏ ရုပ်ကလာပ်အား များပြားလှသည့် ပရိသတ်အကြားမှ ခဲရာခဲဆစ် ထုတ်ယူသယ်ဆောင်ခဲ့ရသည်။ ဦးသန့်၏ ရုပ်ပုံ ပန်းချီကားချပ်နှင့် အတူ အလံတော် သုံးခုကိုလည်း လွှင့်ထူထားကြသည်။ သာသနာ့အလံတော်၊ ကုလသမဂ္ဂအလံနှင့် ကျောင်းသားသမဂ္ဂ ခွပ်ဒေါင်းအလံတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဦးသန့်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ကျောင်းသားများ တည်ဆောက်သော အုတ်ဂူအရှေ့ စားပွဲပေါ်တွင် တင်၍ သံဃာတော်များ၊ ဦးသန့်၏ မိသားစုဝင်များ၊ နိုင်ငံခြား သံတမန်များ၊ ကျောင်းသားပြည်သူများသည် နောက်ဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ဂါရဝပြုကြသည်။ အစီအစဉ်အရ ရုပ်ကလာပ်ကို ကန်တော်မင်ပန်းခြံသို့ သယ်ယူမည်ဟု ကြေညာလိုက်သည်နှင့် "ဦးသန့်ရုပ်ကလာပ်ကို သမဂ္ဂဝင်းအတွင်းကနေ ဘယ်ကိုမှ မထုတ်ရဘူး" ဟူသော ကြွေးကြော်သံများ တခဲနက် ဆူညံသွားတော့သည်။ ဦးခန့်သည် မန္တလေးဆောင် ခန်းမ အသံချဲ့စက်မှ ကျောင်းသားပြည်သူများထံ မေတ္တာရပ်ခံစကား ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ဤအုတ်ဂူတွင်သာ ထာဝရ သင်္ဂြိုဟ်ရန် ကြွေးကြော်သံများ ဆူညံသည်ထက် ဆူညံလာသည်။
နောက်ဆုံး ကျောင်းသားကိုယ်စားလှယ်များမှ ဝင်ရောက်ထိန်းသိမ်း၍ ဤအုတ်ဂူတွင်သာ ထာဝရ သင်္ဂြိုဟ်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာလိုက်ရသည်။ ကြေညာပြီးသည်နှင့် အသင့်ပြင်၍ စောင့်နေသော ပန်းရံဆရာမှ အုတ်ဂူကို ထာဝရ ပိတ်လိုက်ပါတော့သည်။ "အောင်ပြီ။ အောင်ပြီ။ အောင်ပြီ။" ဟူသော ကြွေးကြော်သံများ မိုးကွဲလုမတတ် မြည်ဟိန်းသွားသည်။ သံဃာတော်များ၏ ပရိတ်တရားတော်များ နာကြားပြီး အသေခံ ကျောင်းသားတပ်ဖွဲ့က ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အလံကို ကိုင်ဆောင်၍ အုတ်ဂူကို လက်ျာရစ် သုံးပတ် ပတ်ပြီး အလေးပြုကြသည်။ ထိုနောက် ကုလသမဂ္ဂ အလံကို အုတ်ဂူထက်တွင် လွှမ်းခြုံလိုက်ပါသည်။
စစ်အစိုးရမှ အကြမ်းဖက် ကိုင်တွယ်
ကျောင်းသားများသည် ဦးသန့်မိသားစု၏ ဆန္ဒကို ငြင်းပယ်၍ မိမိတို့ တည်ဆောက်ထားသည့် အုတ်ဂူတွင် ဦးသန့်၏ ရုပ်ကလာပ်ကို သင်္ဂြိုဟ်ကြောင်း၊ စာကြည့်တိုက် အဆောက်အဦးအတွက် ထားသော ဆောက်လုပ်ရေး ပစ္စည်းများကို အလွဲသုံးစား ပြုလုပ်ပြီး အုတ်ဂူဆောက်သည့်အတွက် ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်း ဖျက်ဆီးမှုဖြင့် အရေးယူပေးပါရန် ရန်ကုန်တိုင်း ဆောက်လုပ်ရေး ကော်ပိုရေးရှင်းမှ စာပို့ကြောင်းတို့ကို ထိုနေ့ညဘက်တွင် မြန်မာ့အသံမှတဆင့် ကြေညာခဲ့သည်။
ကျောင်းသားများမှာလည်း ပိုမို စည်းလုံးညီညွတ်စွာ ဂူဗိမာန်ကို ဆက်လက် တည်ဆောက်ကြပြီး အသေခံတပ်ဖွဲ့ ဖွဲ့ကာ အုတ်ဂူကို နေ့ညမပြတ် စောင့်ရှောက်နေခဲ့ကြသည်။ ပါဝင် ကူညီနေကြသော သံဃာတော်များ၊ ကျောင်းသားကျောင်းသူများနှင့် ပြည်သူတို့ကို အစိုးရ၏ သတင်းစာများနှင့် ရေဒီယိုတို့မှ အမျိုးမျိုး ရှုတ်ချ ဝေဖန်ခဲ့သည်။
ထိုသို့ ကြမ်းတမ်းစွာ ရိုက်နှက်ဖမ်းဆီးသည့်အတွက် ကျောင်းသားတချို့ သေဆုံးခဲ့ကြရသည်။ တချို့မှာလည်း ခေါင်းကွဲသူကွဲ၊ အရိုးကျိုးသူကျိုးနှင့် အချုပ်ကားပေါ်သို့ အတင်းအဓမ္မ ဖမ်းဆီးတင်ဆောင်၍ ညတွင်းချင်း အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်သို့ ပို့ခဲ့သည်။ ရဟန်းသံဃာပါ မချန် ကျောင်းသားများကို နံနက် (၂) နာရီမှ စတင် ဖမ်းဆီးရာ နံနက် (၈) နာရီ အချိန်အထိပင် ဖြစ်သည်။ ဤ ရင်နင့်ဖွယ်ရာ မြင်ကွင်းကို မြင်တွေ့ကြရသော ပြည်သူလူထု တစ်ရပ်လုံးမှာ ရင်သပ်၍ လက်ပိုက်ကြည့်နေရုံ သက်သက်သာ ဖြစ်နေတော့သည်။
ပြည်သူလူထုမှ လက်တုံ့ပြန်
ထိုသို့ လက်နက်မဲ့ သံဃာတော်များ၊ ကျောင်းသားကျောင်းသူများကို ရက်ရက်စက်စက် သတ်ဖြတ်ဖမ်းဆီးသည် ဆိုသည့် သတင်းကို ကြားသိရသော ပြည်သူလူထုကြီးမှာ စစ်အစိုးရ၏ လုပ်ရပ်ကို လက်ခံနိုင်စွမ်း မရှိသည့်အဆုံး နံနက် (၈) နာရီခွဲ အချိန်လောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ အစိုးရနှင့် သက်ဆိုင်သည့် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ ယူနစ်ရုံးများ၊ ရဲစခန်းများ၊ ရုပ်ရှင်ရုံတချို့ကို မီးရှို့ဖျက်ဆီး၍ တန်ပြန် အကြမ်းဖက် ဆန္ဒပြကြသည်။
မကြာခင်တွင် စစ်တပ်များ ရောက်လာပြီး ပြည်သူတို့အား ချိန်ရွယ်၍ သေနတ်များဖြင့် ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းပါတော့သည်။ ရန်ကုန်မြို့အတွင်း သေနတ်သံများ ဖုံးလွှမ်းသွားပြီး လူပေါင်းမြောက်မြားစွာ သွေးမြေကျခဲ့ရသည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင်းဝယ် စစ်မြေပြင်ကဲ့သို့ တင့်ကားကြီးများ လှည့်လည်လျက် ဂျီသရီး သေနတ်ကြီးများဖြင့် ပစ်ခတ်နေတော့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ကိုလည်း စစ်အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသအဖြစ် သက်မှတ်ပြီး ညမထွက်ရ အမိန့်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဖမ်းဆီးရမိသည့် ပြည်သူများကို ပြည်သူပိုင်ပစ္စည်း ချိုးဖောက်ဖျက်ဆီးမှုဖြင့် ထောင် (၃) နှစ်မှ (၅) နှစ် ချခဲ့သည်။ ထိုနောက် စစ်ထောက်လှမ်းရေး MI ၏ အကူအညီဖြင့် ဈာပနကိစ္စတွင် ပါဝင်သော သံဃာတော်နှင့် ကျောင်းသား ပြည်သူများကို နေအိမ်များတွင် လိုက်လံဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ နုနယ် ငယ်ရွယ်လှသော ကျောင်းသားကလေးများပင် မချန်ဘဲ အင်းစိန်ထောင်ထဲ သွင်းထားသည်။
ဦးသန့် အရေးအခင်းတွင် ရာပေါင်းများစွာသော ကျောင်းသားပြည်သူနှင့် ရဟန်းသံဃာများ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ကြသည်။ ထောင်ပေါင်းများစွာသော ကျောင်းသားပြည်သူတို့ကို ထောင်ချထားခဲ့သည်။ ကျန်ကျောင်းသားများမှာ အိုးပစ်အိမ်ပစ် ပညာရေး ဆုံးရှုံးခံပြီး ဖမ်းဆီးမှုမှ ရှောင်တိမ်းနေကြရသည်။ ရှောင်တိမ်းနေရသော ကျောင်းသားတချို့သည် တောတွင်း တော်လှန်ရေး အဖွဲ့အစည်းများသို့ ရောက်ရှိသွားကြသည်။ တချို့လည်း နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များသို့ ခိုးထွက် ပုန်းရှောင်နေကြရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဆန္ဒပြပွဲများ
ပရာယနသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟတို့ကုန်ရာ နိဗ္ဗာန်သည် ပရာယန၊ ကာယဂတာသတိသည် ပရာယနဂါမိမဂ္ဂ၊ တပည့်သာဝကတို့၏ အကျိုးစီးပွားကိုရှာမှီးသော သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်တတ်သော ဆရာဖြစ်တော်မူသောငါဘုရားသည် သင်တို့အား သနားစောင့်ရှောက် ချီးမြှောက်မှုကိုအကြောင်းပြု၍ ပြုအပ် ပြုသင့် ပြုထိုက်သော တရားစကားဟောပြောမှုကို ပြုတော်မူအပ်ပေပြီ။ ဤသည်တို့ကား ထိုတရားများကို ပွားများအားထုတ်ရာ ရုက္ခမူလ, သုညာဂါရတို့ပေတည်း။ အာရမ္မဏူ, လက္ခဏူ-ဟု ဈာန်တရားတို့ဖြင့် နီဝရဏတို့ကို ရှို့မြိုက်ကြကုန်လော့၊ မမေ့မလျော့ကြကုန်လင့်၊ နောင်အခါမှ နှလုံး မသာမယာ မဖြစ်ကြကုန်လင့်၊ ဤသည်ကား ငါဘုရား၏ သင်တို့အား ဆုံးမသွန်သင် နည်းညွှန်ပြခြင်းပေတည်း-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
သုဂတော သုဂတဓာနံ
သုဂတော သုန္ဒရံပိစ။
သုဂတော နိဗ္ဗာနံ ယာတိ၊
ဘာလုံး (နအူရှဲ)ရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ဘာလုံး (နအူရှဲ)ရွာ (Barlong (Naaushea))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၁၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုဂတော သုဂတဓာနံ
(မြန်မာပြန်)
ကောင်းသောစကားကို ဆိုတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။
နိဗ္ဗာန်သို့ ကောင်းစွာကြွသွားတော်မူသော မြတ်စွာဘုရား။
ထိုမြတ်စွာဘုရားအား ရိုသေမြတ်နိုး လက်စုံမိုး ရှိခိုးကန်တော့ပါ၏ဘုရား။
(ပုတီးစိပ်နည်း)
တစ်ဂါထာဆုံးလျှင် ပုတီးတစ်လုံးချ။
သုဂတော (၅)ချက်ရ၏။
(၁၀၈)လုံး ပုတီးဖြင့် တစ်ပတ်ပြည့်လျှင် သုဂတော ဂုဏ်တော်ပေါင်း (၅၄၀)ရ၏။
ဓမ္မက္ခန္ဓာ (၈၄၀၀၀) အဓိဋ္ဌာန် ပုတီးစိပ်နည်း
၁။ သုဂတော ဂါထာကို ဓမ္မက္ခန္ဓာ ရှစ်သောင်းလေးထောင် ရည်ရွယ်၍ (၁၀၈) လုံး ပုတီးဖြင့် ပုတီးပတ်ရေ (၁၅၆) ပတ်စိပ်ပါ။
၃။ ရေဓာတ် ၄သိန်း၈သောင်း ကိုရည်ရွယ်၍ ပုတီးပတ်ရေ (၈၉၀) စိပ်ပါ။
၄။ လေဓာတ် ၉သိန်း၆သောင်း ကို ရည်ရွယ်၍ ပုတီးပတ်ရေ (၁၇၈၀) စိပ်ပါ။
အဓိဋ္ဌာန်တစ်ခု ပြီးတိုင်းပြီးတိုင်း ဘုရားရှင်အား ဆီမီး နံ့သာ ပန်း ရေချမ်း ကပ်လှူပြီး မေတ္တာပို့ အမျှဝေပါ။ အကျိုးထူးပါသည်။
ဆရာတော်ကိုယ်တွေ့။
Credit: သုဂတောဆရာတော်
ဘဒ္ဒန္တ ဥတ္တမသာရ
တွံတေးမြို့။
လဂတ်ဘွမ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
လဂတ်ဘွမ်ရွာ(Lagatbum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ခရိန်းမူးဒန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရိန်းမူးဒန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆ ဦး၊ မ ၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိမ် / ဒီဟိုင်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ဆိမ် / ဒီဟိုင်ရွာ(Sim/Dihai)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဆိမ်/ဒီဟိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိမ်/ဒီဟိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄ ဦး၊ မ ၁၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ရှည်ပြင်ရွာ၊ တောင်ရှည်ပြင်
တောင်ရှည်ပြင်ရွာ၊ တောင်ရှည်ပြင်
မောင်းဒီရွာ၊ မောင်းဒီး
မောင်းဒီရွာ၊ မောင်းဒီး
အနာသဝါဒိသုတ်
၃၂-ခုမြောက်သုတ်။
ဤသုတ်၌ သုတ်ပေါင်း (၃၀) ပါရှိပါသည်၊ အသင်္ခတသုတ်တော်အတိုင်း ဟောကြားတော်မူပါသည်။
ဝဇီရ၊ ဘိုး
ပထမဆုံးသော မြန်မာ သတင်းစာဆရာ မည်သူနည်းဟု မေးလာလျှင် ဘိုးဝဇီရဟုဖြေရပေလိမ့်မည်။ ဘိုးဝဇီရသည် ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းတုန်းမင်းတရားလက်ထက် ၁၂၃၆-ခုနှစ်မှ စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သော ရတနာပုံခေါ် ပထမဆုံး မြန်မာသတင်းစာ ၏ စာရေးတော်(စာတည်း)အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဘိုးဝဇီရသည် ဘုရင့်သတင်းစာ၏စာတည်းဖြစ်၍ အရည်အသွေးတောက်ပြောင်သော စာဆိုကြီး တစ်ဦးဖြစ်လင့်ကစား မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ပေါ်သင့်သလောက် မထင်ပေါ်ဘဲ တိမ်မြုပ်နေခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ဖြစ်ရသည်မှာ ဘိုးဝဇီရသည် မင်းတုန်းမင်းလွန်ပြီးနောက်တွင် စာပေရေးသားမှု လွတ်လပ်မှုဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဗြိတိသျှခေတ်တွင်လည်း လူမျိုးခြား၏လက်အောက်တွင် ဇာတ်မြှုပ် ကာ အနေကုတ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် ဖြစ်တန်ရာသည်။ ယင်းသို့ကြောင့် ဘိုးဝဇီရ၏ စာပေတို့ကို လူသိနည်းကာ မထင်ပေါ်ဘဲ ရှိနေခဲ့လေသည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် ဉာဏ်သွေးဉာဏ်ရည် ထက်မြက်ကြောင်း မြင်ရသဖြင့် ဖခင်ဖြစ်သူကလည်း ထွန်းထွန်းပေါက်ပေါက်ဖြစ်စေရန် လမ်း ကြောင်း၍ ပြုစုပျိုးထောင်ပေးသည်။ ၁၃ နှစ်သားအရွယ်တွင် မန္တလေးမြို့ ခင်မကန်တိုက်တွင် ကျောင်းသားအဖြစ် ဖခင်ကအပ်နှံသည်။ မောင်လွင် သည် စာပေကျမ်းဂန်များကိုသင်အံ၍ ၁၆ နှစ်သားအရွယ်တွင် သာမဏေ ဘောင်သို့ကူးခဲ့လေသည်။
သာမဏေဖြစ်လာသောအခါ ခင်မကန်တိုက်အုပ်ဆရာတော် ဦးပဏ္ဍိတက ကိုရင်မောင်လွင်သည် ဝရဇိန်လက်နက်ကဲ့သို့ ထက်မြက်သော ဉာဏ်ပညာရှိသည်ကို သိမြင်သဖြင့် ရှင်ဝဇီရဟုဘွဲ့ပေးသည်။ ရှင်ဝဇီရသည် ခင်မကန်တိုက်တွင် သုံးနှစ်မျှပညာဆည်းပူးပြီးနောက် ဒက္ခိဏာရာမဘုရား ကြီးတိုက်သို့ပြောင်းရွှေ့ကာ ပညာစွယ်စုံ ဆရာတော်ကြီးများထံမှ ပိဋကသုံးပုံ ကို သင်ယူသည်။ အခြားရဟန်းသာမဏေများကိုလည်း စာချပေးသည်။ ရှင်ဝဇီရသည် စာပေကျမ်းဂန်များစွာကို အာဂုံဆောင်နိုင်သည်။ စာပြန်ရာ၊ ရွတ်ဖတ်ရာ၌လည်း သံနေသံထားဌာန်ကရိုဏ်းကျန ပီသလှသ ဖြင့် ရှင်ဝဇီရစာပြန်သည်ကို အခြားပုဂ္ဂိုလ်များက လာ၍နာယူကြရသည်။ ရှင်ဝဇီရ၏ ထက်မြက်သော ဉာဏ်ရည်၊ ပြင်းထန်သော ဇွဲလုံ့လတို့ကိုလည်း ဆရာတော်ကြီးများက ချီးကျူးကြလေသည်။
ဘုရားကြီးကျောင်းတိုက်တွင် ခြောက်နှစ်ကြာမျှ ပညာဆည်းပူးပြီး နောက် မန္တလေးတောင်ခြေသစ်ဆိမ့်ဆရာတော်ထံတွင် တစ်နှစ်မျှ ဆည်းကပ် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် ခင်မကန်တိုက်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းရွှေ့ပြီးလျှင် တစ်နှစ်အကြာတွင် လူဝတ်လဲလေသည်။ ရဟန်းဝတ်နှင့် တစ်သက်လုံးနေ မည်ဟု မရည်မှန်းခဲ့သည့်အလျောက် ရဟန်းမခံဘဲ နေခဲ့လေသည်။ လူဝတ်လဲပြီးနောက်တွင် ဦးရီတော်သူ နံ့သာနန်းခုံ မင်းဦးနှင့် အတူ ရှေ့ပတ်စာရေးအဖြစ် အောက်မြို့ကျေးရွာများသို့ လိုက်ပါသွားရင်း ဒေသန္တရဗဟုသုတများကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ဆရာတော်ရင်းဖြစ်သောဦးပဏ္ဍီတနှင့် မြောင်လှမြို့စာ ဝန်ထောက် တော်မင်းဦးခြိမ့်တို့သည် ဆရာရင်း တကာရင်းဖြစ်ကြသည်။ ဦးခြိမ့်သည် ဆရာတော်ထံသို့ သွားလာဝင်ထွက်နေရာမှ ရှင်ဝဇီရလူထွက်၏ အရည် အသွေးကိုသတိပြုမိသည်။ ထို့ပြင် ကိုရင်လူထွက်အားလည်း ခင်မင် ရင်းနှီး သည်။ ထိုကြောင့် ကင်းဝန်မင်းကြီး၏အကူအညီဖြင့် ရတနာပုံ သတင်းစာ တွင် စာရေးတော်(စာတည်း)အဖြစ် တစ်လ ၁၅ ိနှင့် ခန့်ထားပေးလေသည်။ ဘုရင့်သတင်းစာတွင် ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက်ရသောအခါ မောင် လွင်သည် မင်းတုန်းမင်း၏ ငယ်မည်နှင့် ဆင်တူဖြစ်နေသဖြင့် ကင်းဝန်မင်း ကြီးက မောင်ထင်ဟု အမည်ပြောင်းပေးသည်။ သို့သော် ဝဇီဟူသောအမည် ဖြင့် အခြားသူများကအခေါ်များလေသည်။ ထိုကြောင့် ဘိုးဝဇီရကိုယ်တိုင်က သူ့အမည်များအကြောင်းကို - ''ရွာတွင် မောင်လွင်၊ မန်းမောင်ထင်၊ ဘွဲ့တွင် ဝဇီရ၊ သုံးမည်ရပ်နှိုက်၊ ခေါ်သမိုက်၊ ကျော်လှိုက် သတင်းပ '' ဟူ၍စပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ရတနာပုံသတင်းစာကို ကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်လျက်ရှိသူများ ဘာသာခြောက်မျိုးတတ်သော တရုတ်-မြန်မာကပြား ဦးအဟီးဖြစ်သည်။ မောင်လွင်ရောက်လာသောအခါ စာပေအရေးအသားဘက်ကို မောင်လွင်က တာဝန်ယူရလေသည်။
မောင်ထင်သည် ရတနာပုံသတင်းစာတွင် ဝင်ရောက်ဆောင်ရွက် ခွင့်ရသောအခါ မိမိလေ့လာဆည်းပူးခဲ့သော ပညာရပ်တို့ဖြင့် လက်စွမ်းပြ လေသည်။ သတင်းစာပရိသတ်တို့ကလည်း ရှေးနှင့်မတူ တမူထူးခြားလာ သော အရေးအသားတို့ကြောင့် သတင်းစာကို ပို၍အာရုံစိုက်လာကြသဖြင့် တစ်လလေးကြိမ်ထုတ် ရတနာပုံသတင်းစာစောင်ရေလည်း တိုးတက်လာလေ သည်။ ကင်းဝန်မင်းကြီး၊ ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်၊ ဝန်ထောက်တော်မင်း ဦးခြိမ့်တို့ကလည်း အားပေးကြ၍ အရေးအသားကို ညွှန်ပြသင်ကြားပေးကြ သည်။
မောင်ထင်၏ လက်စွမ်းသည်တစ်နေ့တစ်ခြား ထင်ပေါ်လာသဖြင့် တစ်လ ၁၅ ိစားအဖြစ်မှ ၆ဝ ိ စားအထိ တိုးမြှင့်ပေးသနားခြင်းခံရသည်။ မင်းတုန်းမင်းကြီး ကိုယ်တိုင်ကလည်း သံတော်ဆင့်ရာထူးအထိ တိုးမြှင့်ပေး ရန် ရည်ရွယ်ထားလေသည်။
၁၂၄ဝ ပြည့်နှစ် နန်းတွင်းအရေးတော်ပုံ ရှုပ်ထွေးလာသောအခါ မောင်ထင်သည် လက်မောင်းတွင် အနာပေါက်သဖြင့် အလုပ်မှ ခေတ္တနုတ် ထွက်၍ ခင်မကန်တိုက်တွင် ဆရာတော်ရင်းထံ ပြန်၍နေသည်။ အနာ ပျောက်ကင်းသည့်အချိန်တွင် မင်းတုန်းမင်းတရား နတ်ရွာစံပြီးဖြစ်၍ သီပေါ မင်းနန်းစံလေပြီ။ ထိုအချိန်တွင် အုပ်ချုပ်သူ မင်းမိဖုရားတို့နှင့်တကွ မှူးမတ် တို့ပါ ရှေးကနှင့်မတူတော့ချေ။ နန်းတွင်းရေးရာများကလည်း ရှုပ်ထွေးလှ သည်။ ထိုပင် သတင်းစာ အရေးအသားသည်လည်း လွတ်လပ်ခွင့်မရှိတော့ ပေ။ ထိုကြောင့် မေင်ထင်ခေါ်မောင်ဝဇီရသည် သတင်းစာတိုက်တွင် ဆက် လက်အမှုမထမ်းလိုတော့ဘဲ တပည့် လူငယ်တို့အား ကဗျာလင်္ကာပညာရပ် တို့ကို သင်ကြားပို့ချကာ အေးရာအေးကြောင်းရှာကြံလျက် မန္တလေးမှာပင် နေထိုင်လေသည်။
သုံးနှစ်မျှကြာလျှင် စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ဆားတောင်မငါးရွာမှ ရဟန်းရှင်လူတို့သည် ကိုဝဇီရခေါ် ကိုထင်၏ အရည်အသွေးကိုသိကြသဖြင့် ဆားတောင်သို့ပင့်ဆောင်ကြသည်။ ကိုဝဇီရသည် ကျမ်းဂန် ဓမ္မသတ်တို့ကို လည်း ကျွမ်းကျင်သဖြင့် ဆားတောင်ရွာတွင် စာပေပို့ချခြင်း၊ တရားဓမ္မ သတ်ဆုံးဖြတ်ပေးခြင်း၊ မော်ကွန်းများ၊ မေတ္တာစာများရေးသားခြင်းဖြင့် နေ ထိုင်ခဲ့သည်။ အသက် ၃၆ နှစ်အရွယ်တွင် မကျီးဖြူရွာမှ လာရောက်ပင့် ဆောင်ကြသဖြင့် လိုက်ပါသွားရပြီးလျှင် မကျီးဖြူရွာ ကျောင်းတကာတစ်ဦး ၏ သမီးအသက် ၁၈ နှစ်ရွယ်ရှိ မသိန်းခေါ် ချောမောလှပသော မိန်း ကလေး တစ်ဦးနှင့်လက်ဆက်လေသည်။
ဘိုးဝဇီရသည် ဘုရင့်ရှေ့တော်တွင် ပညာရှိကြီးတစ်ဦး၊ လွှတ် တော်တရားသူကြီးတစ်ဦးအဖြစ် ရည်မှန်းချက်ရှိခဲ့သော်လည်း နန်းတွင်းအရှုပ် အထွေးများ၌ မရောယှက်လို၍ ချောင်ကုတ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှခေတ်တွင် ရန်ကုန်နှင့် မန္တလေးပုံနှိပ်တိုက်များက အတန်တန်တောင်းပန် ပင့်ဆောင်ကြ သော်လည်း လူမျိုးခြားအကျိုးမဆောင်လိုသဖြင့် ငြင်းပယ်ခဲ့လေသည်။ အသက် ၈ဝ ကျော်လျှင် ရဟန်းဘောင်တွင်ရှိနေကြသော သားနှစ်ပါးက ဆားတောင်မှ ကျောက်ပနန်ရွာသို့ခေါ်ယူထားသဖြင့် ဇနီး မောင်နှံနှစ်ဦးသည် သီလဆောက်တည်ပုတီးစိတ်ကာ အေးချမ်းစွာနေထိုင်၍ ၁၂၉၈ ခုနှစ် တပေါင်းလတွင် မြန်မာရှေးသတင်းစာဆရာနှင့် စာဆိုကြီး ဘိုးဝဇီရသည် ဘဝတစ်ပါးသို့ပြောင်းသွားလေသည်။
သတင်းစာဆရာဘဝတွင်ရှိစဉ်က မောင်ထင်သည် မိမိ၏ ကဗျာ ဉာဏ်စွမ်းဖြင့် သတင်းများကို ကနွဲ့ကရ ကာရန်နဘေများဖြင့် သီကုံးရေး သားခဲ့သောကြောင့် ရတနာပုံသတင်းစာသည် ထူးခြားထင်ရှားကာ လူကြိုက် များခဲ့လေသည်။ ''နဂိုဖျော်ရင်း၊ စိန်သေမင်းကို၊ အိမ်နေရင်း မှောက်မှား၊ နှစ်ယောက်ဆင့် စားသောကြောင့်၊ အူယားလေပင့်၊ ငွေဇလပ်တာ၊ ရေပြင်ခါ ကို နေဟပ်လာသင့်သကဲ့သို့ ....'' စသော စိန်စားသတင်း၊ မြင်းပေါ်ကျ သတင်း၊ ဆွဲကြိုးချသတင်း၊ တောပုဘုရားပွဲသတင်းစသည်တို့မှာ ထင်ရှားလှ လေသည်။ တောပုဘုရားပွဲသတင်းတွင် ထိုခေတ်က အမျိုးသမီး၏ ဝတ်စား ဆင်ယင်မှုကို ''နွဲ့နှောင်းညိုစင်၊ အပျိုခင်တို့၊ ဟိုခွင်တိုင်းဖြစ် လှိုင်းရစ်ဆန်း ပုံ၊ ကွမ်းတုံစက်ချိတ်၊ ကွက်မှိတ်ကွက်လွှဲ၊ ဖက်ကဲရွှန်လျှံ၊ လွန်းပျံကိုက်ဆင့်၊ ဝိုက်နှင့်ဘလာ၊ ပြုချက်မှာ၊ သူ့ထက်ငါ၊ ညာမြေတောင်၊ ရှာဖွေဆောင်၊ သာလေအောင်၊ ဝတ်ထမီ၊ အင်္ကျီက ငွေပွင့်ထိုး၊ ရွှေဆင့်ကြိုးနှစ်ထပ်လိမ်၊ နဂါးပတ်အိမ် သန္တာပေါက်၊ ဇာပြောက်က အဆန်းဆန်းနွှဲ့'' စသည်ဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့ ဖော်ပြထားလေသည်။
ဘိုးဝဇီရ၏ခေတ်တွင် လင်္ကာစပ်နဘေထပ် အရေးအသားများ ခေတ်စားခဲ့ရာ ဘိုးဝဇီရသည် လက်ရာအပြောင်မြောက်ဆုံး ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ် သည်။ ဘိုးဝဇီရ၏ နဘေထပ်တို့သည် ထိထိမိမိ၊ မိမိပြားပြား သားနား ချစ်စဖွယ်ကောင်းသည့်ပြင် အလင်္ကာနယဖြင့် ချိန်ထိုးကြည့်သည့်အခါတွင် လည်း ရသကြွယ်ဝကြောင်းတွေ့ရသည်။
ဘိုးဝဇီရသည် ပိဋကကျမ်းစာများကို ပေချပ်ရေတစ်ထောင်တိတိ နှုတ်ငုံထားနိုင်၍ အသက် ၈ဝ ကျော်အရွယ်အထိ အချိန်အခါမရွေး ပြန်ဆိုပြ နိုင်သည်။ သတ်ပုံကျမ်း၊ ဓမ္မသတ်ကျမ်း၊ ဧချင်း၊ မော်ကွန်း အစောင်စောင် တို့ကိုလည်း အာဂုံဆောင်ထားနိုင်သည်။ တေးထပ်၊ လေးချိုးနှင့် ရတုကဗျာ များကို ထောင်နှင့်ချီ၍ အရဆောင်ထားနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘိုးဝဇီရသည် မော်ကွန်း၊ ပျို့ စသည်တို့ကို တစ်ထိုင်တည်းနှင့် အစအဆုံးရေးစပ်နိုင်သည်။ လွယ်လွယ်ကူကူ ထိထိမိမိ ရေးစပ်နိုင်သဖြင့် ကဗျာမည်ကာမတ္တမဟုတ်ပေ။ ကာရန်ဝါကျညီညီ၊ အဓိပ္ပာယ်ရှိရှိ၊ ထိမိသော စာသွားများဖြင့် ရေးစပ်နိုင် ခြင်းဖြစ်လေသည်။ အခန့်လည်းရအနုလည်းရ၍ အသောအရွှမ်းများကိုလည်း ရေးသားနိုင်သည့် ဘိုးဝဇီရ၏ စာပေဉာဏ်ရည်မှာ အံ့ဩချီးကျူးလောက်ပါ ပေသည်။
ဖိုးဝဇီရ (မြန်မာ ၁၂၁ဝ - ၁၂၉၈)
မင်းလှရာဇာသည် မိမိ သားငယ် အရွယ် ရောက်လျှင် နေအိမ် တွင်ပင် သင်ပုန်းကြီးနှင့် မင်္ဂလသုတ်၊ လောကနီတိ စသည် တို့ကို ကိုယ်တိုင် ကိုယ်ကျ သင်ကြား ပြသ ပေး၍ အသက် ၁၃ နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်သော် အမရပူရ မြို့တော် မြောက်ဘက် ယခု မန္တလေး အနောက်ပြင် ခံပင်ကန်ရွာ အနီး ဆောက်လုပ် ပြုပြင်ဆဲ ရှိသည့် ခံပင်ကန်တိုက် မင်းလှရာဇာ၏ ညီအရင်း အရှင်ဇာဂရထံ အပ်နှံ၍ သဒ္ဒါကြီး အစ ရှိသော ကျမ်းဂန် စာပေ အများကို သင်ကြား စေလေသည်။ နောက် ခင်မကန်တိုက်ဟု တွင်သော အဆိုပါ တိုက် ဦးပဏ္ဍိ ထံတွင် ဆက်လက် သင်ကြားစဉ် အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်သော အခါ ရှင်သာမဏေ ပြုလေရာ ဗုဒ္ဓဟူးသား ဖြစ်သည်က တကြောင်း၊ ဝရဇိန် လက်နက် ကဲ့သို့ ပညာဉာဏ် ထက်မြက် သည်က တကြောင်းကြောင့် 'ဝရဇီ' ဟု အရှင်ပဏ္ဍိက ဘွဲ့ ချည်တော် မူလေသည်။
ထို့နောက် ထိုတိုက် တွင်ပင် ဦးပဏ္ဍိ ထံမှ တဖန် ဦးကိတ္တိ ထံသို့ ရွှေ့ပြောင်း သင်ကြား ပြန်သည့် အပြင် အနီးရှိ စကုတိုက်ကျောင်း၊ 'မုနိန္ဒာဘိ သီရိပဝရ' ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော် ဘုရားကြီး ဦးမုနိန္ဒ အထံတော် တွင်လည်း စာပေ ပရိယတ္တိများ သင်ကြား ဆည်းပူးသည်။
တဖန် မေဃဝတီ ဆရာတော် ဘုရား ထံ၌ လည်းကောင်း၊ ခွေးချိုတိုက် ဦးဓမ္မနှင့် ဦးမေဓာတို့ ထံ၌ လည်းကောင်း ခညောင်း လိုက်နာ ခဲ့ပြန်၍ ထို့နောက်မှ တဖန် ဒက္ခိဏာရာမ ဘုရားကြီးတိုက်၊ 'ဇာဂနာဘိဝံသ တိပိဋကဓရ မဟာ ဓမ္မရာဇာဓိ ရာဇဂုရု' တံဆိပ်တော်ရ ပထမ ဆရာတော် ဦးဇာဂရ အထံတော်တွင် ၆ နှစ်ကျော် ကာလမျှ အဘိဓာန် စာကိုယ်၊ အဘိဓာန် ဋီကာ၊ ဏွာဒီမောဂ္ဂလာန် စသော ကျမ်းဂန် များကို သင်ကြား လေ့လာသည်။ ထိုဘုရားကြီး တိုက်တွင် သီတင်း သုံးနေစဉ် အခိုက်လည်း ဦးရန်ကုန်ဟု ထင်ရှားသော ဦးသုဇာတနှင့် ဦးအာစရ၊ ဦးသုတ အစ ရှိသည့် ရဟန်းတော် အရှင်မြတ် များက ကူညီ သင်ကြား ပေးသည်။ ထိုစဉ် အတွင်း တတိယ ညောင်ကန် ဆရာတော် ဘုရားကြီး အထံတော် တွင်လည်း ဗဟုသုတ အဖြာဖြာကို နာခံ ဆည်းပူးခွင့် ရရှိ ခဲ့၍ ခွေးချို တိုက်အုပ် ဆရာတော် ဦးမေဓာ ထံမှသော် ဆန်း၊ အလင်္ကာနှင့် ဗေဒင် ပညာများ ကိုပါ သင်ကြားခွင့် ရခဲ့သည်။ ထိုမျှမက နိုင်ငံခြား ဝန်ထောက် ဖြစ်အံ့သော ကဝိလက္ခဏ ဒီပနီ - ဆရာ ပညာရှိ စာရေးတော်ကြီး ဦးခြိမ့် ထံတွင်လည်း ပညာ အစုစု ဗဟုသုတ အဖြာဖြာကို ထပ်မံ ဖြည့်ဆည်းခွင့် ရခဲ့သည်။
အသက် ၂၆ နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်သော အခါ နံ့သာနန်း ခုံမင်း ဦးကြီး အရင်း ဖြစ်ပေသော ဦးနှင်း၏ ဩဝါဒ အတိုင်း ပဥ္စင်း မတက်နိုင်သည့် အတူတူ ရှင်လိင် ပြန်၍ ခုံမင်းကြီး ထံတွင်ပင် ဦးကြီးကို ကူညီသော အားဖြင့် ရှေ့ဖတ် စာရေး လုပ်ကိုင်ရင်း ဓမ္မသတ်၊ ရာဇသတ် များကို ထပ်မံ၍ နာယူ သင်ကြားခွင့် ရပြန် လေရာ မောင်လွင်မှာ ဗဟု သုတ အရာတွင် အရွယ်နှင့် မလိုက် အောင်ပင် ပြည့်စုံ ကြောင်းဖြင့် ကျော်ကြား လာတော့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၃၆ ခုနှစ်တွင် စတင် ထုတ်ဝေသော ဘုရင် မင်းမြတ်၏ 'ရတနာပုံ နေပြည်တော် သတင်းစာ' တိုက်တွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ်ဖြင့် မြောင်လှ မြို့စား ဝန်ထောက်မင်း ဦးခြိမ့်မှ တဆင့် ကင်းဝင် မင်းကြီးထံ ရောက်ပြီးနောက် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခွင့် ရလေရာ ရေးသား သမျှသော အရပ်ရပ် ဆောင်းပါးများ၊ အရပ်ရပ် မှတ်တမ်း များကြောင့် 'မောင်လွင်' ခေါ် 'ဦးဝဇီရ' ၏ အမည်မှာ ရှေးက ထက်ပင် ဆထက် ထမ်းပိုး တိုးတက် ထင်ရှား လာခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ် နှစ်ဆန်းစ အခါ၌ လက်မောင်းတွင် အနာပေါက်၍ အလုပ်မှ ခွင့်ယူ နေလေရာ ထိုအခိုက် အတန့်တွင် နန်းတွင်းရေးများ ရှုပ်ထွေး ပေါ်ပေါက် လာပြီးနောက် သီပေါမင်း တရားကြီး နန်းတက်တော် မူသော အခါ သာလွန် ဆိုးရွား၍ လာပြန်သည်။ ထိုသို့ ဆိုးရွား၍ လာခြင်း ကြောင့်လည်း ဖခင် ဖြစ်သော သေနတ် စာရေးကြီး၏ အမိန့် အတိုင်း သတင်းစာတိုက်မှ နုတ်ထွက်ကာ ဖခင်၏ ဇာတိ ဖြစ်သော ရွှေဘိုနယ် စည်ပုတ္တရာ အနီး ရှားတောရွာသို့ ခေတ္တ ခဏမျှ ဖခင်နှင့် အတူ သွားရောက် နေထိုင်သည်။ သည့်နောက် မန္တလေး ရွှေမြို့တော်သို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိ လာပြန်ပြီး အမှုတော်ကို ဆက်လက် ထမ်းရွက်သင့် မထမ်းရွက်သင့် စဉ်းစား လေသော အခါ ဆက်လက် ထမ်းရွက်ရန် အကြောင်း မမြင် သဖြင့် အေးအေးပင် နေထိုင် လေတော့သည်။
ထို ဆားတောင် ရွာတွင် စာပေ ပို့ချ သင်ကြားခြင်းဖြင့် အသက် မွေးမြူ နေထိုင်ရင်း သား သမီး သုံးဦးမျှ ရရှိ ထွန်းကား ခဲ့ပေသည်။ သားကြီး များမှာ ရဟန်းများ ဖြစ်ကြ၍ ကျောက်ပနံ ရွာ၌ ကျောင်းထိုင် ကြသည့် အလျောက် ဖခင် ဖြစ်သူ အသက်အရွယ် ကြီးရင့် လာသော အခါ ဝတ္တရား အတိုင်း ပြုစု စောင့်ရှောက် လိုကြ၍ ကျောက်ပနံ ရွာသို့ ခေါ်ယူ ပြုစု ကြပေ၏။
ထိုကျောက်ပနံ ရွာ၌ အေးဆေးစွာ တရား အားထုတ်ရင်း ဖိုးဝဇီရ ခေါ် ဦးဝဇီရသည် သက္ကရာဇ် ၁၂၉၇ ခုနှစ် တပေါင်း လပြည့်ကျော် ၁ ရက် အင်္ဂါနေ့ အသက် ၈၇ နှစ်တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စ ရောက်ရှာ လေသည်။
ကိုးကား
(၁) 'မဟာဆွေ'၏ 'ဖိုးဝဇီရ' အတ္ထုပ္ပတ္တိ။
(၂) 'စန်းယုအောင်'၏ 'ဖိုးဝဇီရ စာပေ'။
(၃) ပေါရာဏ ဒီပနီကျမ်း၊ မျက်နှာ ၄၁၅၊ ၄၁၆။
(၅) သက္ကရာဇ် ၁၂၉၉ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁၄ ရက်နေ့ထုတ် 'သူရိယ သတင်းစာ' လာ 'ဖိုးဝဇီရ မှာတမ်း' စာအုပ် ဝေဖန်ချက်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ခွေလာဘင်္ဂါရွာ
ခွေလာဘင်္ဂါရွာ
မြစ်တန်းရွာ၊ ဂုံမင်းကွင်း
မြစ်တန်းရွာ၊ ဂုံမင်းကွင်း
အိဇုမိ − တော့တိုရိဘူတာ
အိဇုမိ − တော့တိုရိဘူတာ  (和 泉 鳥 取 駅  အိဇုမိ − တော့တိုရိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုဆာကာခရိုင်၊ ဟန်းနန်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ခဝါသည်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ခဝါသည်ရွာ (Khawarthei)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ထိန်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၈၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာရိုလိုင်းကျွန်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကီရီဘတ်စ်နိုင်ငံရှိ အလယ်၌ ရေငန်အိုင်ရှိသော သန္တာကျောက်ကျွန်းများ
နှိုင်းကြာရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
နှိုင်းကြာရွာ(Hnaingkyar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ လှာကဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှာကဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၈၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၅၃၂ ဦး နေထိုင်သည်။ ပညာရေးကောလိပ်သည် လှာကဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ၂၆ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။ ဆရာ/မ ၈၀ ကျော် ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှောက်ပင်ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ရှောက်ပင်ရွာ (Shaukpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ပွေးလှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပွေးလှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၉ ဦး၊ မ ၂၁၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျောက်မဲရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကျောက်မဲရွာ (Kyaukme)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ဂုမ္မဏီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂုမ္မဏီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၈ ဦး၊ မ ၇၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆားတောင်ကြီးရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ဆားတောင်ကြီးရွာ (Sartaunggyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ ရဲမအူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၂၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရဲမအူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၄ ဦး၊ မ ၇၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟာဘီ (အနောက်)ရွာ
ဟာဘီ (အနောက်)ရွာ
အုန်းပင်ဝရွာ၊ ကျွဲသောက်
အုန်းပင်ဝရွာ၊ ကျွဲသောက်
အိဇုမိ − တမဂဝဘူတာ
အိဇုမိ − တမဂဝဘူတာ  (和泉多摩川駅 အိဇုမိ − တမဂဝ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ ခိုမအဲမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အသင်္ခတသုတ်
ရာဂက္ခယ, ဒေါသက္ခယ, မောဟက္ခယ အသင်္ခတ၊ သမထ, ဝိပဿနာ ဗောဓိ ပက္ခိယတရား သုံးဆယ့်ခုနစ်ပါးတို့သည် အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂဖြစ်သည်၊ ယင်းအသင်္ခတဂါမိ မဂ္ဂတရားများကို ပွားများကြ၊ မမေ့မလျော့ကြနဲ့၊ နောင်တမဖြစ်စေကြနဲ့-ဟု တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ခွဲခြား၍ အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
နတ်ရှင်ချောင်းရွာ၊ တောင်ရှည်ပြင်
နတ်ရှင်ချောင်းရွာ၊ တောင်ရှည်ပြင်
မြွေဟောက်​ရွာ၊ မြွေဟောက်
မြွေဟောက်ရွာ၊ မြွေဟောက်
ထိုင်ကူမြစ်တန်းရွာ၊ ဂုံမင်းကွင်း
ထိုင်ကူမြစ်တန်းရွာ၊ ဂုံမင်းကွင်း
ဖက်တဲရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ဖက်တဲရွာ (Hpette)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ဖက်တဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၆၀၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟာဘီ (အလယ်)ရွာ
ဟာဘီ (အလယ်)ရွာ
အနတသုတ်
အသင်္ခတသုတ်အတိုင်း ဟောတော်မူသည်။
အိဇုမိ − တိုင်းအိခုခန်ဘူတာ
အိဇုမိ − တိုင်းအိခုခန်ဘူတာ  (泉体育館駅 အိဇုမိ − တိုင်းအိခုခန် - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ တချိခဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မတူပီမြို့
မတူပီမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်ဘက်ခြမ်းရှိ ချင်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊ မင်းတပ်ခရိုင်တွင် တည်ရှိပြီး၊ ချင်းပြည်နယ်၏ ဒုတိယ မြို့တော်အဖြစ် လွန်ခဲ့သော နှစ်အနည်းငယ်က သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မတူပီမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ မတူ = မတူချင်းလူမျိုး၊ ပီ = ကြီးသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မတူပီအနီးရှိရွာကလေးများကို မတူသဲဟု ခေါ်သည်။ သဲ = ငယ်သည်ဟု ဆိုလိုသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် ၁၉၄၉ ခုနှစ် တွင်မှ နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ဖြစ်လာပေသည်။ မတူပီမြို့သည် မင်းတပ်မြို့၏ အနောက်ဘက် မိုင် ၇ဝ ခန့်ကွာ ဝေး၍ ပလက်ဝမြို့၏ အရှေ့ဘက် ၇၅ မိုင်ကွာလှမ်းသည်။ အရှေ့ပါကစ္စတန်ပြည်နယ်စပ်နှင့်သော်ကား မိုင် ၁ဝဝ မျှသာဝေးသည်။ မတူပီနယ်တွင် လူဦးရေ ၂၅ဝဝဝ ကျော်ရှိသည်။ မတူပီမြို့သည် ၂ မိုင်ပတ်လည် ကျယ်သည်။
ပထဝီဝင်
မတူပီမြို့သည် အမြင့်ပေ ၄ဝဝဝ ရှိ၍ ကျယ်ပြန့်သော ကုန်းမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ တောကြီးတောင်ကြီးများဝိုင်းရံလျက်ရှိသည်။ ထို့ပြင် လေးမြို့ချောင်းနှင့် ကောင်ဝါချောင်းများ ရစ်ဝိုင်းလျက်ရှိသည်။ တောတွင်းဝယ် တောငှက်သားရဲတိရစ္ဆာန်များ ပေါများသည့်အလျောက် ထိုဒေသရှိ မတူလူမျိုးသည် တောလည်ခြင်းကို နှစ်သက်ကြသည်။ နွေရာသီ၌ ခြောက်သွေ့ကြွေကျနေသည့် သစ်ရွက်များကို မီးရှို့၍ အစုလိုက် အပြုံလိုက် တောလိုက်ထွက်ကြသည်မှာ ဓလေ့ပင် ဖြစ်နေပေသည်။ တောကြီးများမှာ အလွန်နက်၍ ကျယ်ပြန့်သောကြောင့် စစ်မဖြစ်မီက တောတွင်း၌ တောဆင်ရိုင်းများ၊ ကြံ့များပင် ရှိသည်ဆို၏။ အချို့သူတို့သည် အားလပ်ချိန်မျာတွင် ချောင်းကမ်းဘေး၌ ပျော်ပွဲစား ထွက်ခြင်း၊ ငါးမျှားခြင်းတို့ကို လူစုလူဝေးနှင့် တစ်ပျော်တစ်ပါး ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့တောတောင်ရေမြေ တင့်တယ်သည်တွင် တောင်ယာလယ်ကွက်များမှာလည်း ရှုမျှော်ခင်းတစ်ရပ် ဖြစ်၏။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
မတူပီမြို့သည် ချောင်အကျအဆုံးမြို့ဖြစ်သည့်အလျောက် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးမှာ ကောင်းမွန်တိုးတက်ခြင်း မရှိသေးချေ။ မင်းတပ်နှင့် ပလက်ဝသို့ဆက်သွယ်သော ကားလမ်း တစ်ပိုင်းတစ်စမျှသာ ရှိသေးသည်။ ပခုက္ကူ-မတူပီကားလမ်းကိုသာအဓိကထားအသုံးပြုရသည်။ ကားလမ်းဖောက်လုပ်ပြီးစီးသောအခါမှ လမ်းပန်းအဆက်အသွယ် အဆင်ပြေနိုင်ဖွယ်ရှိသည်။ အခြားတစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာသို့သွားနိုင်ရန် ၆ ပေလမ်းခေါ် လူသွားလမ်းများသာ ရှိသည်။
ရေကြောင်းနှင့် လေကြောင်းခရီး လုံးဝ မရှိသဖြင့် ထုတ်ကုန်သွင်းကုန်ဟူ၍ မရှိသလောက်ပင်။ အချို့လူကုံထံများမှအပ ကျန်နယ်သူ နယ်သားတို့သည် မိမိတို့လက်ဖြစ် အဝတ်အစားများကိုသာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ နယ်သူနယ်သားများမှာ များသောအားဖြင့် တောင်ယာစပါးကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ အချို့လည်း ပခုက္ကူနယ်၊ မင်းတပ်နယ်နှင့် ဟားခါးနယ်များသို့ သွားရောက်၍ လမ်းအလုပ်သမားအဖြစ် အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းကြသည်။
လူမှုပထဝီဝင်
မတူပီနယ်သည် မည်မျှပင် ချောင်ကျစေကာမူ ဆန်စပါး လုံလောက်စွာ ရရှိသောကြောင့် ဝတ်စားနေထိုင်မှု ဖူလုံသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ မတူပီနယ်တွင် ချင်းလူမျိုး ၃ မျိုးနေထိုင်ကြပေရာ ယင်းတို့မှာ မတူလူမျိုး၊ ဇိုးလူမျိုးနှင့် မေရန်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ ဇိုးလူမျိုးမှာ အများစုဖြစ်၍၊ မတူပီမြို့၌ ချင်းလူမျိုးသာ နေထိုင်ကြရာ များသောအားဖြင့် မိရိုးဖလာ နတ်ကိုးကွယ်သူများဖြစ်၍ ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီ အနည်းငယ်မျှရှိသည်။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီဟူ၍ ပြောပလောက်အောင် မရှိသေးပေ။ သို့သော် ယခုခါ မတူပီမြို့တွင် တောင်တန်းသာသနာပြု ဘုန်းကြီးကျောင်း တစ်ကျောင်းရှိ၍ သာသနာပြု ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါး သီတင်းသုံးလျက်ရှိသည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဒီဇင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ဆက်တိုက် ဆိုသလိုပင် ယူဆုတ်ပွဲနှင့် အွေပီပွဲ ခေါ် ကောက်ရိတ်သိမ်းပွဲတော်များကို လည်းကောင်း၊ နတ်ကြီး တက်ပွဲကို လည်းကောင်း မြို့ပေါ်ရော နယ်တွင်ပါ ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ နေဝင်ချိန်မှ မိုးလင်းသည့်တိုင် နွားနောက်သား၊ ဝက်သားများကို ချက်ပြုတ် စားကာ ခေါင်ရေကို သောက် လျက် ပျော်ရွှင်မြူးထူးကြ၏။ တစ်အိမ်နှင့် တစ်အိမ် ထင်းရှူးမီးများဖြင့် ကူးသန်းသွားလာကြ၏။ ညအချိန်တွင် တစ်ညလုံးလိုပင် မအိပ်ကြဘဲ မီးပုံကြီးများ ပြုလုပ်၍ လူငယ်လူရွယ် အမျိုးသမီး အမျိုးသားတို့သည် ကောက်သိမ်းခြင်းအကြောင်း ဖွဲ့နွဲ့သီကုံးထားသော သီချင်းများကို သံပြိုင်သီဆိုကြ၏။
မတူပီနယ်တွင် အင်္ဂလိပ်များ အုပ်စိုးစဉ်အခါက အစိုးရ စာသင်ကျောင်းဟူ၍ မရှိခဲ့ချေ။ ယခုအခါမူကားအထက်တန်းကျောင်း တစ်ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၂ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၃၃ ကျောင်းရှိသည်။ ထို့ပြင် ပြည်တော်သာ စီမံရေးအရ ချောင်းကူးတံတားများ ဆောက်လုပ်ပြီးစီးပြီ ဖြစ်၏။ တက္ကသိုလ်ပညာရေးအတွက်မူ မတူပီမြို့မှ (၁၈၀)မိုင်ခန့်ဝေးသော ပခုက္ကူမြို့ရှိ ပခုက္ကူတက္ကသိုလ်၊ပခုက္ကူနည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ပခုက္ကူကွန်ပြူတာတက္ကသိုလ်၊ပခုက္ကူပညာရေးဒီဂရီကောလိပ်နှင့်သူနာပြုနှင့်သားဖွားသိပ္ပံ(ပခုက္ကူ)တို့တွင် အဓိက တက်ရောက်သင်ယူကြသည်။
မတူပီမြို့တွင် ရှေးအထက်ကျော်ကာရီက လူနေအိမ်ခြေ ၁ဝဝဝ ကျော်ပင်ရှိသည်ဟု သိရသည်။ မတူ ဆိုသည်မှာ မတူလူမျိုးကို ဆိုလို၍ ပီ ဆိုသည်မှာ ကြီးသည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရရှိလေသည်။ မတူပီနှင့် ကပ်လျက် ရှိသည့် ရွာကလေးများကို မတူသဲဟု ခေါ်ကြသည်။ သဲ ဟူသော စကားသည် ငယ်သည် ဟု အဓိပ္ပာယ် ရသည်။ မတူပီဆိုသည်မှာ မတူပီလူမျိုး အကြီးအကဲများနေထိုင်ရာ ဒေသဟုပင် ဆိုလိုသလော၊ သို့တည်းမဟုတ် မတူပီနယ်၏ အကြီးဆုံးမြို့ရွာကြီးဟုပင် ဆိုသလောဟူ၍ကား အတိအကျ မသိရပေ။
စီးပွားရေး
မတူပီမြို့နယ်သည် ကုန်လမ်းသာရှိပြီးလမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲသော မြို့နယ်ဖြစ်သောကြောင့် ဒေသခံပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း နှင့် အ‌ခြားဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ကြသည်။ အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဝဉ၊ဂမုန်းဖြစ်ပြီး ပြည်မ သို့သာ အများဆုံး တင်ပို့ရောင်းချပါသည်။
ကျန်းမာရေးကဏ္ဍ
မတူပီမြို့နယ်၏ ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်− (၁) မြို့နယ်ဆေးရုံ၊မတူပီမြို့ (၂) တိုက်နယ်ဆေးရုံ၊လုံငိုး
ကျေးလက် ကျန်းမာရေးဌာန/ဌာနခွဲများ
ကျေးလက် ကျန်းမာရေးဌာန (၁) ဆဘောင်းပီ (၂) လုံငိုး (၃) ရှာတလိုင်း (၄) တန်ကူ (၅) မားဒူ (၆) စန်တပ် (၇) ငလိုင် (၈) တိန်ဆီး ကျေးလက် ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ − ၃၁ ဌာန ခွဲ ရှိသည်။ ထင်ရှားသည့်တောင်များ (၁) လုံတိန်းတောင်တန်း (၂)အောတရော့တောင်တန်း (၃)ကိုင်ဆီးတောင်တန်း (၄)ကောင်လောင်တောင်တန်း (၅)လုံပဲလ်တောင်တန်း တို့ ဖြစ်ပြီး လုံတိန်းတောင်တန်းသည်ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်(၈၉၆၁)ပေမြင့်ပြီးမြို့နယ်၏အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သည်။
ထင်ရှားသည့် မြစ်ချောင်းများ
(၁)ဘွေနူးချောင်း (၂)လည်မျိုချောင်း
ထင်ရှားသည့်ရေတံခွန်
(၁) ဘုံတလာ ရေတံခွန်
ရပ်ကွက်/ကျေးရွာ အုပ်စုအရေအတွက်
(၁)ရပ်ကွက် (၄)ရပ်ကွက် (၂)ကျေးရွာ (၁၅၀)ရွာ (၃)အုပ်စု (၆၂)အုပ်စု
အိမ်ခြေ၊အိမ်ထောင်စု၊လူဦးရေ ကျား/မ စာရင်း
(၁)အိမ်ခြေ (၁၇၆၇) (၂)အိမ်ထောင်စု (၁၈၁၄) (၃)လူဦးရေ ကျား(၄၂၃၁) မ(၄၂၁၄) စုစုပေါင်း (၈၄၄၅)
တိုင်းရင်းသား လူမျိုးစုအလိုက် လူဦးရေ
မတူပီမြို့နယ်တွင် နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်သား တိုင်းရင်း သားလူမျိုးစုများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ (က) ချင်း (၅၈၀၄၇)ဦး (ခ) ဗမာ (၁၂၈)ဦး (ဂ) ရခိုင် (၅)ဦး
ဘာသာရေးကိုးကွယ်မှု နှင့် ဓလေ့ထုံးစံများ
(က) ကိုးကွယ်သည့်ဘာသာ မတူပီမြို့နယ်အတွင်း နေထိုင်ကြသူများတွင် (၁) ဗုဒ္ဓဘာသာ (၇၆)ဦး (၂) ခရစ်ယာန် (၅၂၈၆၂)ဦး
ရှန်းတိုင်းရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ရှန်းတိုင်းရွာ(Shantaing)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ခရိန်းမူးဒန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရိန်းမူးဒန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆ ဦး၊ မ ၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငံပြာရည်
ငံပြာရည်(Fish-paste Whey)
သာမန်အားဖြင့် ငါးပိမှထွက်သော အရည်သည် ငံပြာရည် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ငါးပိအကြောင်းရပ်တွင် ဖော်ပြခဲ့သော ငါးပိမျိုးအပြင်၊ ပဲမှလုပ်သော ပဲငါးပိဟူ၍လည်း ရှိသေးရကား၊ ပဲငါးပိမှရသော ပဲငံပြာရည်ဟူ၍လည်း ရှိလေသည်။ ငံပြာရည်ကို စိမ်းစားငါးပိ၊ မျှင်ငါးပိ၊ ဒမင်းငါးပိတို့မှ ရသည်။ ထိုငါးပိမျိုးအစားကို လိုက်၍ စိမ်းစားငံပြာရည်၊ မျှင်ငံပြာရည်၊ ဒမင်းငံပြာရည်ဟူ၍ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ ငါးပိကောင်လုပ်ရာမှလည်း ငံပြာရည် ရနိုင်သေးသည်။
ငါးပိ
ငါးပိသိပ်သော စည်၏ကြမ်းပြင်မှာ အိမ်ခေါင်မိုးကို ပြောင်းပြန်ထားသကဲ့သို့ ဆင်ခြေလျှောဖြစ်သည်။ ထိုဆင်ခြေလျှော ကြမ်းပြင်၏အလယ်တွင် ရေတံလျောက်ကို ခံထားရသည်။ ထိုရေတံလျှောက်မှ ငံပြာရည်စီးဆင်းလာသည်။ အချို့ဒေသ၌ ငါးပိကို ရာဝင်အိုးများနှင့် သိပ်ရသည်။ ငါးပိမှာ လေးသောပစ္စည်းဖြစ်၍ အိုးထဲတွင် တဖြည်းဖြည်းထိုင်သွားသည်။ ထိုအခါ၌ ငံပြာရည်သည် စိမ့်၍အပေါ်သို့ တက်လာသည်။ ဤသို့ တက်လာသောငံပြာရည်ကို အိုးသွတ် ငံပြာရည်ဟု ခေါ်သည်။ ငါးပိမှရသော ငံပြာရည်ကို မြန်မာလူမျိုးတိုင်းလိုလိုပင် ကြိုက်နှစ်သက်ကြသည်။ ထိုငံပြာရည်၏အနံ့မှာ အနည်းငယ်ပြင်း၏။ အရသာမှာချို၍ ငန်၏။ ထို့ကြောင့် ငါးငံပြာရည်ကို ဟင်းချက်ပြုတ်ရာတွင်သုံးလျှင် ဟင်း၏အရသာပို၍ ကောင်းလာပေသည်။ ဟင်းချက်ပြုတ်ရာတွင် ငါးငံပြာရည်ကို အစိမ်းလိုက် ခတ်၍ အသုံးပြုကြ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ငါးပိရည်အစား ကျိုပြီးသား ငံပြာရည်ကို ငရုတ်သီးမှုန့်နှင့်ဖျော်၍ တို့စရာနှင့်စားတတ်ကြ၏။ ပဲငံပြာရည်ကို တရုတ်လူမျိုးတို့သည် ဟင်းချက်ပြုတ်ရာ၌အသုံးများကြသည်။ မြန်မာတို့လည်း စားသုံးကြသည်။ အထူးအားဖြင့် သက်သတ်လွတ်ဟင်းများ၌ ငါးငံပြာရည်အစား ပဲငံပြာရည်ကိုသုံးကြသည်။ ပဲငံပြာရည်ကိုမူ ပဲပိစပ်မှ အောက်ပါအတိုင်း လုပ်ယူကြသည်။
ပထမတွင် ပဲပိစပ်ကို နူးနပ်အောင် ပြုတ်ရသည်။ ကောင်းစွာနူးနပ်သောအခါ ပဲများကို အိမ်တွင်း၌ ရက်ပေါင်းအနည်းငယ်ကြာမျှ ဖြန့်ထားရ၏။ ဤသို့ ဖြန့်ထားစဉ် ပဲများအပေါ်တွင် မှိုများတက်လာသည်။ မှိုတက်လာသောအခါ ပဲများကို နေလှန်းပေးရသည်။ ကောင်းမွန်စွာ ခြောက်သွေ့သောအခါ ပဲများကို အသင့်ကျိုထားသော ထန်းလျက် သို့မဟုတ် ကြံသကာရည်ထဲတွင် ဆားတော်သင့်ရုံထည့်၍ စိမ်ပေးသည်။ ရက်အတန်ကြာ ကြာထားသောအခါ ပဲငံပြာရည် ဖြစ်လာသည်။ စိမ်ထားသော ပဲများသည် ပဲငါးပိဖြစ်၏။ ပဲငံပြာရည်သည် ထန်းလျက် သို့မဟုတ် ကြံသကာရည်၏ အပျစ်အကျဲကိုလိုက်၍ အရည်ပျစ် အရည်ကျဲဟူ၍ နှစ်မျိုး နှစ်စား ရှိသည်။ ပဲငံပြာရည်၏ အနံ့မှာ ငါးငံပြာရည်ကဲ့သို့ မပြင်းဘဲ ခပ်သင်းသင်းနေ၏။ အရသာမှာ ချိုသည်။ ပဲငံပြာရည်သည် ဟင်း၏အရသာကို ထူးခြားစေသည့်ပြင် အရောင်ကိုလည်း ကောင်းစေ၏။ မြန်မာတို့သည် ဟင်းချက်ပြုတ်ရာတွင် ငါးငံပြာရည်ကို အသုံးများကြသကဲ့သို့ တရုတ်တို့သည်လည်း ပဲငံပြာရည်ကို အသုံးများကြသည်။
လုံးဘုမ်းရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
လုံးဘုမ်းရွာ(Lungbum)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဆိမ်ဇောလ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိမ်ဇောလ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၇ ဦး၊ မ ၃၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွဲနစူးရွာ၊ တောင်ရှည်ပြင်
ကျွဲနစူးရွာ၊ တောင်ရှည်ပြင်
ကီမိုနို
ကီမိုနို (きもの/着物) သည် ဂျပန် အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးများ ဝတ်ဆင်သည့် ရိုးရာဝတ်စုံပွဖြစ်သည်။ လက်ပွ၊ ကိုယ်ထည်ပွဖြစ်၍ ရာသီဥတုအလိုက် အထူအပါးကွဲပြားသည်။ အရောင်အမျိုးမျိုးနှင့် အကွက်အဆင်အမျိုးမျိုးကို လှပစွာ ချုပ်လုပ်ဝတ်ဆင်ကြသည်။
လဲပြောက်ရွာ၊ လပွတ်ပြေးလဲပြောက်
လဲပြောက်ရွာ၊ လပွတ်ပြေးလဲပြောက်
ဟိုကတ်ရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ဟိုကတ်ရွာ (Hokat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၁၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
အိဇုမိတဘူတာ
အိဇုမိတဘူတာ  (泉田駅 အိဇုမိတ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမဂတခရိုင်၊ ရှင်းဂျေားမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မဟာဘုတ်
မဟာဘုတ်သည် မြန်မာဗေဒင်ပညာ၏ အခြေခံဖြစ်သည်။ လူတစ်ဦး၏ မွေးဖွားသည့် မြန်မာသက္ကရာဇ်နှင့် မွေးဖွားသည့်နေ့ရက် (Day of the week) အပေါ်မူတည်၍ ကောင်းကျိုး ဆိုးပြစ်တို့အား ဝေဖန် အကြံပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ရောက်ရှိနေသည့် မြန်မာသက္ကရာဇ် အပေါ်တွင် မူတည်၍လည်း Natal Mahabote အရ ယခုနှစ်တွင်း သက်ဆိုင်ရာ နေ့ရက်ဖွားတို့ အတွက် ဆောင်ရန် ရှောင်များကို ဝေဝေဆာဆာ အကြံပေးနိုင်သည်။
မဟာဘုတ်၏ အားသာချက်မှာ တွက်ချက်လိုသူ၏ မွေးဖွားချိန် သိရှိရန်မလိုအပ်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
မဟာဘုတ်အဖွား
မည်သည့် ခုနစ်ရက် သားသမီးမဆို မဟာဘုတ် မွေးဖွားဇာတာ (၇) မျိုးထဲမှ ဇာတာတစ်ခုခုတွင် အကြုံးဝင်သည်။ ပုတိ၊ ဘင်္ဂ၊ မရဏ၊ အထွန်း၊ သိုက်၊ ရာဇ၊ အဓိပတိ ဟူ၍ မဟာဘုတ် အိမ် (၇)မျိုးရှိသည်။ ထို့ကြောင့်
ဖွားဇာတာ (၇) မျိုး x မဟာဘုတ် အိမ် (၇) မျိုး = ၄၉ မျိုးဟူ၍ ဉာဏ်ပညာ နုနယ်သူများ အနေဖြင့် မှတ်ယူနိုင်သည်။
မဟာဘုတ် ပညာအား စတင်လေ့လာပါက ကသစ်မဟာဘုတ်၏ အခန်းကဏ္ဍကို အထူးဂရုပြု လေ့လာသင့်သည်။
၎င်း လင်္ကာအရ ကသစ်မဟာဘုတ်သည် အောက်ပါအတိုင်း မဟာဘုတ်ဇာတာခွင်တွင် တည်ရှိသည်။
ဂဏန်းသင်္ချာဖြင့် ပြဆိုပါက
မဟာဘုတ် တွက်ချက်နည်း
မဟာဘုတ်ဇာတာ တည်ဆောက်ရန်အတွက် တွက်ချက်လိုသူ၏ မြန်မာမွေးနေ့သက္ကရာဇ်ကို (၇) ဂဏန်းဖြင့် စားရသည်။ အကြွင်းပေါ်မူတည်၍
"အောင်, လံ, ထူ, စစ်, သူ, ကြီး, ပွဲ "
လင်္ကာအတိုင်း ဘင်္ဂအိမ်မှ အစပြု၍ ၄ကြိမ်တိုးကိန်း (ဓာတ်ကြီး၄ပါး) ဖြင့် မဟာဘုတ်ဇာတာတွင် ထည့်သွင်းရသည်။ ပုတိ၊ ဘင်္ဂ၊ မရဏ၊ အထွန်း၊ သိုက်၊ ရာဇ၊ အဓိပတိ အစီအစဉ်အတိုင်း ဖြစ်သည်။ မဟာဘုတ်တွင် ရာဟုကို ထည့်သွင်း တွက်ချက်ခြင်း မရှိသော်လည်း
အထူးခြွင်းချက်အနေဖြင့် ရာဟုသည် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့ နေ့လယ် ၁၂:ဝဝ နာရီကျော်ချိန် မွေးဖွားသူများအတွက် မဟာဘုတ်မှတစ်ဆင့် တွက်ချက်ယူသည့် အခြားသော ဟောပြောမှုများ၌ Birth Lord အတွက် ဆုံးဖြတ်ရာ၌ အသုံးပြုသည်။
'အောင်လံထူစစ်သူကြီးပွဲ' ဆိုသည်မှာ
အောင် = ၁ (တနင်္ဂနွေ)
လံ = ၄ (ဗုဒ္ဓဟူး)
ထူ = ၀ (စနေ)
စစ် = ၃ (အင်္ဂါ)
သူ = ၆ (သောကြာ)
ကြီး =၂ (တနင်္လာ)
ဥပမာ မြန်မာမွေးသက္ကရာဇ် ၁၃၄၂ ခုနှစ်မွေးသည့် တနင်္လသား ကျော်ဦးကို မဟာဘုတ်ဇာတာ တွက်မည်ဆိုပါက ၁၃၄၂ ကို (၇) ဖြင့် စားပါက (၅)ကြွင်းပါမည်။ (၅) ဆိုသည်မှာ ကြာသပတေး (ပွဲ)ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘင်္ဂအိမ်မှ စတင်ပြီး " ပွဲ - အောင် - လံ - ထူ - စစ် - သူ - ကြီး " ဟူ၍ တည်ဆောက်ရမည်။ ဘင်္ဂအိမ် တွင် " ပွဲ ", မရဏ အိမ်တွင်" အောင် ", အထွန်းအိမ် တွင် "လံ",  သိုက်အိမ်တွင်  "ထူ" ရာဇ အိမ်တွင် "စစ်" , ပုတိအိမ်တွင် "သူ", အဓိပတိအိမ်တွင် "ကြီး"  ဖြစ်သောကြောင့် ၁၃၄၂ ခုနှစ်မွေး တနင်္လာသားသည် အဓိပတိဖွားဖြစ်သည်။
၂ကြွင်း မဟာဘုတ် ဇာတာ
၃ကြွင်း မဟာဘုတ် ဇာတာ
၄ကြွင်း မဟာဘုတ် ဇာတာ
၅ကြွင်း မဟာဘုတ်ဇာတာ
ရော်ဂျာ ဘေကန်
ရော်ဂျာ ဘေကန် (Roger Bacon, ; Rogerus (သို့) Rogerius Baconus, Baconis,  Rogerus ဟုလည်းသိရှိ; c. 1219/20) သည် အလယ်ခေတ် အင်္ဂလိပ် ဒဿနပညာရှင်၊ စိန့်ဖရန်စစ်ဂိုဏ်းဝင် ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်၍ အခြေစိုက်ဒဿန (ကိုယ်တွေ့မျက်မြင်)မှတစ်ဆင့် သဘာဝတရားကို လေးနက်စွာလေ့လာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ခရစ်ယာန်ဝါဒကို အကျိုးပြုသဖြင့် ဂုဏ်ပြုချီးမြှောက်ခံရသော ဒေါက်တာ မစ်ရာဘစ်လစ် (Doctor Mirabilis) အဖြစ်လည်း သိရှိကြသည်။ ခေတ်သစ်အစပိုင်းတွင် ၎င်းကို စုန်း (မှော်/စုန်းပညာတတ်သူ) ဟု ယူဆခဲ့ကြပြီး စက်ယန္တရား (သို့) အောက်လမ်းပညာဖြင့်  လုပ်ဆောင်ထားသည့် ကြေးစက်ရုပ် (brazen head) ဇာတ်လမ်းဖြင့် အဓိက ထင်ပေါ်ခဲ့သူဖြစ်လေသည်။ ရံခါတွင် ဘေကန်ကို (အဓိကအားဖြင့် ၁၉ ရာစုမှစတင်ကာ) ခေတ်သစ် သိပ္ပံနည်းကျ နည်းလမ်းကို ဥရောပသားများ၌ အစောဆုံးထောက်ခံအားပေးသူများထဲကတစ်ဦးဟူ၍ ဂုဏ်ပြုကြသည်။ ဘေကန်သည် အီဘင်း အယ်လ်ဟေးသမ် (Ibn al-Haytham) ၏ အခြေစိုက်ဒဿနအား အရစ္စတိုတယ်ရေးသည်ဟုဆိုနိုင်သော စာပေများကို စူးစမ်းရာ၌ အသုံးချခဲ့ပြီး အရစ္စတိုတယ် ခန့်မှန်းခဲ့မည့် ရလဒ်များနှင့် ၎င်းတွေ့ရှိရသော ရလဒ်များသည် မတူညီသောအခါ ထိုသို့ ကိုယ်တွေ့မျက်မြင် စစ်ဆေးစမ်းသပ်မှု၏ အရေးပါမှုကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
မဟာဘုတ်
မဟာဘုတ် တွက်ချက်နည်း
၆ကြွင်း မဟာဘုတ် ဇာတာ
ရော်ဂျာ ဘေကန်
၎င်း၏ ဘာသာစကားဆိုင်ရာ လက်ရာများသည် ဘုံသဒ္ဒါ (universal grammar) ကို ရှင်းလင်းဖော်ပြမှု အစောပိုင်းကျခြင်းကြောင့် အရေးပါ၍ ကောင်းမွန်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြ၏ ။ ခရစ်ယာန်ရိုးရာစဉ်လာကျမ်းစာများမှ ရရှိသော စမ်းသပ်မှုဆိုင်ရာ အသိပညာ ဗဟုသုတများစွာဖြင့် ဘေကန်သည် အမှန်စင်စစ် အလယ်ခေတ်၏ အတွေးခေါ်သမားဖြစ်သည်ဟု ၂၁ ရာစု ပြန်လည်အကဲခတ်ဆန်းစစ်ခြင်းများက ဆိုသည်။ အလယ်ခေတ် တက္ကသိုလ်များ၏ သင်ရိုးကို ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ခဲ့ကာ ထိုခေတ်၏ တက္ကသိုလ် ရိုးရာသင်ရိုးများထဲသို့ 'အလင်းနှင့်အမြင်ဆိုင်ရာပညာရပ်' (optics) ကို ထည့်သွင်းသည့် အချိန်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မဟာဘုတ်
မဟာဘုတ် တွက်ချက်နည်း
၀ကြွင်း မဟာဘုတ် ဇာတာ
ရော်ဂျာ ဘေကန်
ဘေကန်၏ ပဓာနလက်ရာ အိုပပ်စ် မာဂျပ်စ် (Opus Majus) ကို ပုပ်ရဟန်းမင်း၏ တောင်းဆိုမှုဖြင့် ၁၂၆၇ တွင် ရောမရှိ ပုပ်ရဟန်းမင်း ကလဲမန့်ဆီသို့ ပို့ပေးခဲ့ရသည်။ ယမ်းမှုန့်သည် တရုတ်ပြည်တွင် စတင်တည်ထွင်ခဲ့သော်လည်း ဥရောပ၌ ထိုဖော်မြူလာကို ပထမဆုံး မှတ်တမ်းပြုခဲ့သူမှာ ဘေကန်ပင်ဖြစ်လေသည်။
မအူရိုးရွာ၊ ကုလားခတ်
မအူရိုးရွာ၊ ကုလားခတ်
မဂ္ဂင်္ဂသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အသင်္ခတဂါမိမဂ္ဂ = နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ကြောင်းလမ်းသည် အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယာမဂ်ပေတည်း၊ ... နောက်အခါ၌ နှလုံးမသာယာမှု မဖြစ်စေကြနှင့် ဤကား သင်ချစ်သားတို့အား ငါဘုရားတို့၏ အနုသာသနီပေတည်း-ဟု ရှစ်ဖြာမဂ္ဂင်ကို ပွားများအားထုတ်ကြရန် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဂုံမင်းကွင်းရွာ၊ ဂုံမင်းကွင်း
ဂုံမင်းကွင်းရွာ၊ ဂုံမင်းကွင်း
အေးချမ်းလွင်ရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
အေးချမ်းလွင်ရွာ (Ayechanlwin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ အင်ဒေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၉၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေးမောင် (စာရေးဆရာ)
ဦးလေးမောင် (ခရစ် ၁၈၉၉-၁၉၇၄)ကို သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့တွင် ခရစ်နှစ် ၁၈၉၉ခု၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အဖ ဦးပို ၊ အမိ ဒေါ်ပန်း တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အောင်လံမြို့တွင် ၁၀ တန်းအောင်မြင်သော ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၂၃-၂၄ မှစ၍ အောင်လံမြို့ ၊ ဗုဒ္ဓသာသာနပြု အမျိုးသားကျောင်း (B.T.N) တွင် ကျောင်းအုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဂျီစီဘီအေ အသင်းကြီးမှ ၂၁ ဦးများနုတ်ထွက်ကွဲပြားသွားချိန်၌ အထောက်အပံ့မခံသော အမျိုးသားကျောင်းအဖြစ် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာပြီးလျှင် ဝံသာနု ဂျီစီဘီအေအဖွဲ့ကြီး၏ ဝံသာနု သတင်းစာတွင် တိုက်အုပ်အဖြစ် လည်းကောင်း၊ အယ်ဒီတာအဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ နောက် ဂျီစီဘီအေအဖွဲ့များ အစိတ်စိတ်ကွဲပြားကြရာ ဦးစိုးသိမ်း ဂျီစီဘီအေတွင် ရုံးအုပ်အဖြစ် ၊ မင်္ဂလွန်း ဂျီစီဘီအေတွင် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ၊ မောရိယ သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြန်သည်။ အောင်လံဦးလာဘ ဟူ၍ ထင်ရှားခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် လည်းကောင်း၊ အစိုးရ သာသနာရေးဌာနတွင် လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြန်မာနိုင်ငံရေးသမိုင်း (ပထမတွဲ၊ ဒုတိယတွဲ)စာအုပ်ကို ရေးသားပြုစုကာ စာပေဗိမာန် ပြည်သူ့လက်စွဲစာစဉ်မှ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၎င်းစာအုပ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပြီးနောက် ၁၉၇၄ခုနှစ် ဧပြီလ (၇)ရက်နေ့၌ လူကြီးရောဂါဖြင့် အမှတ် ၄၆၈၊ ၂၂ လမ်း၊ ၁၃ရပ်ကွက်၊ တောင်ဥက္ကလာပမြို့နယ်နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
တသက်စိန်၊ ဦး (ဇာတ်မင်းသားကြီး)
ဗြိတိန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ တော်ဝင်ပန်တျာကျောင်းမှ အကပညာ ဒီပလိုမာဘွဲ့ရ ဇာတ်မင်းသားကြီး ဦးတသက်စိန် (သောမတ်ဘိုးစိန်) ကို ရန်ကုန်မြို့၌ အဖ ဘုရားဒါယကာ သဘင့် ဦးသျှောင် ဂရိတ် ဦးဖိုးစိန်၊ အမိ ဒေါ်ကြင်ယုံတို့မှ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
ဦးတသက်စိန်သည် စစ်ကြိုခေတ်တွင် Diocesan Boys High School ကျောင်းတွင်ခြောက်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးဂျပန်ခေတ်တွင် ဥတ္တမဂျပန်စာသင်ကျောင်း၌ ဂျပန်စာကို ခင်ခရုခမ် အဆင့် အောင်မြင် သည်အထိ သင်ကြားခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ်၌ တီတီစီကျောင်းတွင် ၁ဝ တန်းအထိ ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။
မိုးကောင်း (တောင်)ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
မိုးကောင်း (တောင်)ရွာ (Moekawng (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ရှားပြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှားပြားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၂ ဦး၊ မ ၄၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
တသက်စိန်၊ ဦး (ဇာတ်မင်းသားကြီး)
ပညာသင်ကြားနေစဉ်ကပင် ဦးတသက်စိန်သည် ဇာတ်ပွဲများတွင် အိမ်ရှေ့မင်းသားအခန်းနှင့် လိုအပ်သော ဇာတ်ကောင် နေရာများ၌ ပါဝင်ကပြခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၅၁ ခုနှစ်ခန့်က သူငယ်ချင်း တစ်ဦး၏ လမ်းညွှန်မှုဖြင့် ဗြိတိန်နိုင်ငံ လန်ဒန်မြို့ရှိ ဆောက်ဟမ်တန် (အေအက်စ်တီ) ကျောင်းတွင် လေယာဉ်မောင်း သင်ရန် ရန်ကုန်မြို့သို့ ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။
မိုးကောင်း (တောင်)ရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တသက်စိန်၊ ဦး (ဇာတ်မင်းသားကြီး)
သို့သော် ဖခင်ဖြစ်သူ ဘုရားဒါယကာ ဦးဖိုးစိန်က လေယာဉ်မောင်းသင်တန်း တက်ရောက်ခြင်းကို မနှစ်မြို့သဖြင့် လန်ဒန်မြို့သို့ လိုက်သွားပြီး လွတ်လပ်ရေးမရမီက မြန်မာနိုင်ငံ တွင် မဟာမိတ်တပ်ပေါင်းစုံ သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက် ခဲ့ဖူးသော လော့မောင့်ဘက်တန်ထံမှ ထောက်ခံစာကို ရယူ၍ သာမန်လူများ တက်ရောက်နိုင်ခဲသည့် တော်ဝင်ပန်တျာကျောင်းကို သားဖြစ်သူ ဦးတသက်စိန်အား အပ်နှံပညာသင်ကြားစေခဲ့သည်။