မြန်မာနိုင်ငံ၏_ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း
မြန်မာရုပ်ရှင်
အနောက်နိုင်ငံများ၌ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် အနှစ်လေးဆယ်ခန့် အကြာတွင်မှ မြန်မာရုပ်ရှင် လုပ်ငန်းကို စတင်ပျိုးထောင်ခဲ့ရသည်။ မြန်မာရုပ်ရှင် လုပ်ငန်း၏ဖခင်မှာ လန်ဒန်အတ် ဦးအုန်းမောင် ဖြစ်လေသည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးသော ပညာကို ဝဂ္ဂစတပ်ထံတွင် သင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ထိုပညာ တတ်မြောက်သောအခါ လခစား အဖြစ်၊ ဒီ၊ အေ၊ အဟူဂျာထံတွင် ကူးပြောင်းလုပ်ကိုင် သည်။ သို့သော် လခစားဘဝနှင့် မတင်းတိမ်နိုင်ဘဲ ကိုယ့်ဒူးကိုယ်ချွန် လုပ်လိုသောစိတ် ပေါ်ပေါက်လာသဖြင့် ၁၉၁၅ ခုနှစ် တွင် ရန်ကုန်မြို့ကုန်သည်လမ်းနှင့် ၃၈ လမ်းထောင့်တွင် လန်ဒန်အတ် ဓာတ်ပုံကူးတိုက်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဦးအုန်းမောင်၏ ကြိုးစားမှုနှင့်အများနှင့်ဆက်ဆံရာတွင် ကောင်းမွန်မှု တို့ကြောင့် အထက်တန်းစား မြန်မာ အမျိုးသားအမျိုးသမီးတို့၏ မြှောက်စားခြင်းကို ခံခဲ့ရလေသည်။ သို့သော်လည်း ဦးအုန်းမောင်သည် ရုပ်သေ ဓာတ်ပုံများကိုသာ ရိုက်ကူးရသည့် လုပ်ငန်းနှင့်မတင်းတိမ်နိုင်၍ ရုပ်ရှင်ဓာတ်ကား ရိုက်ကူးရန် ၁၉၁၈ ခုနှစ် တွင်စ၍ ကြံစည် အားထုတ်ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ အားထုတ်ခဲ့ရာတွင် ဦးအုန်းမောင်သည် ကံအားလျော်စွာ အီ အမ် ဒီဆူဇာဆေးတိုက်မှ သုံးမရ၍ ထိုးထားသော မှန်ဘီလူး(လင်းစ) မပါသည့် ရုပ်ရှင်ကင်မရာ တစ်လုံးကို ကျပ်ငွေ တစ်ရာပေးကာ ဝယ်ယူရရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဝယ်ယူပြီးလျှင် ကင်မရာ၌ မရှိသော မှန်ဘီလူးအတွက် စုံစမ်းရှာဖွေရ ပြန်ရာတွင် ယခုအခါတွင် ဗိုလ်ချုပ်ဈေးဖြစ်နေသော နေရာ၌ ရှိသည့် ရုပ်ရှင်ရုံများအနက် တစ်ရုံဖြစ်သော စီနီမာ ဒီပဲရစ်ရုံ ပိုင်ရှင်ကို အကြောင်းပြု၍ ရုပ်ရှင်ရိုက်ကင်မရာ မှန်ဘီလူး တစ်ခုကို ရရှိခဲ့သဖြင့် သူဝယ်ထားသော ကင်မရာတွင် တပ်ကြည့်ရာ အံကိုက်ဖြစ်နေလေသည်။ ဦးအုန်းမောင်တွင်ရှိသော ကင်မရာသည် ဖလင်ကော်ပြားလိပ် ပေတရာသာ ဝင်လေသည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် ထိုကင်မရာဖြင့်ပင် ဗိလတ်သွား မြန်မာကိုယ်စားလှယ်ကြီး ဦးထွန်းရှိန်၏ဈာပနသတင်းကားကို ပထမ ဆုံး စမ်းသပ်ရိုက်ကူးသည်။ ထိုသို့ ရိုက်ကူးသော ကားသည် နှစ်ပိုင်းမျှသာ ရှည်သည်။ ထိုကားကို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် အင်္ဂလိပ် ရယ်ရွှင်ဖွယ်ကားတပိုင်း၊ ကောင်းဘွိုင်ကား ခြောက်ပိုင်းနှင့် တွဲ၍ စီနီမာ ဒီပဲရစ်ရုံတွင် ပြသလေသည်။ ထိုကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပရိသတ်ရှေ့မှောက်တွင် ပထမ တင်ဆက်သော ဦးထွန်းရှိန်၏ ဈာပနသတင်းကားနှစ်ပိုင်းသည် ပထမမြန်မာရုပ်ရှင် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ဦးအုန်းမောင်၏လက်စွမ်းကို တွေ့မြင်ရသောအခါ ဇာတ်လမ်းပါသော ဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူးရန်အတွက် အစုစပ် ကုမ္ပဏီတည်ထောင်၍ အားပေးလာကြသည်။ ပထမဆုံး တည်ထောင်သော မြန်မာရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီမှာ ဘားမားဖလင်း ဖြစ်၏။ ထိုရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ပထမဆုံး ဇာတ်လမ်းနှင့်ဇာတ်ကား ဖြစ်သော မေတ္တာနှင့် သူရာကို ရိုက်ကူးခဲ့၏။ မေတ္တာနှင့် သူရာ ဇာတ်ညွှန်းကို ပညာ့အလင်း သတင်းစာ အယ်ဒီတာအဖွဲ့ဝင် ပိုက်ဆံကြီး (ပီမိုးနင်း)က ရေးသည်။ ဇာတ်လိုက်မင်းသားမှာ မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီပိုင်ရှင် ဦးဘညွှန့် ၏ဒုတိယသား ဟိုက်စကူး ကျောင်းသား ကိုညီပု၊ မင်းသမီးမှာ ကြည့်မြင်တိုင်မှ မရီ၊ လူကြမ်းမှာ နာမည်ကျော်ဘောသမား မောင်မောင်ချစ်တို့ ဖြစ်သည်။ ဦးအုန်းမောင်သည် ထိုဇာတ်ကား ၏ဒါရိုက်တာလည်းဖြစ်၊ ဓာတ်ပုံဆရာလည်းဖြစ်၍ ဇာတ်ဆောင် သူများ၏ အမူအရာကို ပညာအလင်းသတင်းစာ မန်နေဂျာ ဦးပု(နောင် ဒါရိုက်တာဦးတုတ်ကြီး)က သင်ပြပေး၏။ ထိုဇာတ်ကားသည် ၁ဝ ပိုင်းမျှ ရှည်ပြီးလျှင် ရုံတင်ပြသရာတွင် အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။ ရုပ်ရှင်ပေါ်စ သုံးနှစ်အတွင်းတွင် ဇာတ်ကားများ၏ အမည်များကို အင်္ဂလိပ်အမည်များနှင့် တွဲ၍ပေးလေ့ ရှိခဲ့ကြသည်။ ပြသရာတွင်လည်း မြန်မာစာတမ်းကိုသာ မပြဘဲ အင်္ဂလိပ်စာနှင့်သာ တွဲ၍ နှစ်ဘာသာဖြင့် ပူးတွဲပြသခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပိုက်ဆံကြီး (ပီမိုးနင်း)က ပြန်ဆို ပေးသည်။ ဘားမားဖလင်းကုမ္ပဏီမှ ပထမ ဇာတ်ကားဖြစ်သော မေတ္တာ နှင့် သူရာအပြီးတွင် ဆက်လက်၍ ရိုက်ကူး သောရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကျေးတောသူမနု ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ နာမည်ကျော် ရုပ်ရှင်မင်းသမီးကြီး ခင်ခင်နုသည် ထိုကား စ၍ ပွဲဦးထွက် ပါဝင်ခဲ့လေသည်။