cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဆီးရွာကျောင်း
ဆီးရွာကျောင်း (Plum Village Monastery) သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
နောင်ဆန်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
နောင်ဆန်းရွာ (Nawngsang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းဆောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဆောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၉ ဦး၊ မ ၅၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကတက်ကုန်းရွာ၊ သဇင်ကုန်း
ကတက်ကုန်းရွာ၊ သဇင်ကုန်း
နောင်ဆန်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်လှရွာ၊ ဝက်လှ
ဝက်လှရွာ၊ ဝက်လှ
တပေါရွာ
တပေါရွာ
UTC+05:30
UTC+05:30 ဆိုသည်မှာ  UTC time offset ကို+05:30 ပေါင်း၍ထည့်ထားသော အချိန်ဇုန်၏ အမှတ်လက္ခဏာဖြစ်သည်။ အဆိုပါအချိန်ဇုန်အား အိန္ဒိယ နှင့် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ တို့တွင် အသုံးပြုကြသည်။ အဆိုပါအချိန်သည် Coordinated Universal Time (UTC)ထက် ငါးနာရီခွဲမျှ ရှေ့သို့ရောက်၍နေသည်။
ဒင်ဂွမ်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဒင်ဂွမ်ရွာ(Dingum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မိုင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၇၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာမဒသုတ်
ကာမဒနတ်သား၏ လျှောက်ထားချက်အရ -
-သေက္ခပုဂ္ဂိုလ် ၇-ယောက်တို့သည် ပြုနိုင်ခဲသောရဟန်းတရားကို ပြုကြ၏။
-နေ့၊ ညဉ့်ပတ်လုံး ဘာဝနာ၌ ပျော်မွေ့သူတို့သည် ရခဲသောရောင့်ရဲ တင်းတိမ် ကြေနပ်မှုကို ရကြကုန်၏။
-အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဆောက်တည်နိုင်ခဲသောစိတ်ကို ဆောက်တည် နိုင်ကုန်၏။
-အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ခရီးသည် ညီညွတ်၏၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့သည်သာလျှင် မညီမညွတ်သော သတ္တဝါအပေါင်းတွင် ညီညွတ်ကြကုန်၏ဟု ဘုရားရှင် အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ငုအိုင်ရွာ၊ ရွာသာကြီး
ငုအိုင်ရွာ၊ ရွာသာကြီး
ပိန်းတိုက်ပါချီးရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ပိန်းတိုက်ပါချီးရွာ (Pingtaikparchee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၉ ဦး၊ မ ၁၅၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခမောင်းပြိန်ရွာ၊ ဆည်ခုံ
ခမောင်းပြိန်ရွာ၊ ဆည်ခုံ
Po Lin Monastery
Po Lin Monastery သည် ဟောင်ကောင်နိုင်ငံ၊ Ngong Ping Plateau တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကြာနီရွာ
ကြာနီရွာ
အကယ်ချောင်းရွာ၊ သဇင်ကုန်း
အကယ်ချောင်းရွာ၊ သဇင်ကုန်း
တီရာနာတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်
တီရာနာတိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်သည် အယ်လ်ဘေးနီးယားနိုင်ငံ၊ တီရာနာမြို့တော်တွင်တည်ရှိသော တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၆ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်သည်။ ၂၀ဝ၆ခုနှစ်၊ ဧပြီလ၁၄ရက်တွင် နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင် အယ်လ်ဘေးနီးယားနှင့် ဒတ်ချ်တို့ တွေ့ဆုံဆွေးနွေးမှုအရ တီရာနာ တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ်၏ လာမည့်နှစ်နှစ်တာအတွက်စီမံကိန်းကို ရေးဆွဲအကောင် အထည်ဖော်ရန်သဘောတူညီမှု ရရှိသည်။
ဘန်မွှေး (တရုပ်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ဘန်မွှေး (တရုပ်)ရွာ (Banghmway (Tayoke))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန့်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန့်ယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၉ ဦး၊ မ ၇၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါလော့ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ပါလော့ရွာ (Parlawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းဆောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဆောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၉ ဦး၊ မ ၅၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေကေ-၄၇
အေကေ - ၄၇ ချေမှုန်းရေး ရိုင်ဖယ်ကို ရုရှား နိုင်ငံမှ မီခေးလ် ကလာစနီကော့ဗ် (Mikhail Kalashnikov) က ဒီဇိုင်းဆွဲ၍ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၏ အကောင်းဆုံး မောင်းပြန်ရိုင်ဖယ် ဒီဇိုင်းဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ AK 47 နှင့် AKS 47 ဟူ၍ နှစ်မျိုး ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ တွင် ဆိုဗီယက် တပ်နီတော်၏ တပ်များအတွက် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ယခင် ဝါဆော နိုင်ငံများ၏ အဓိက ချေမှုန်းရေး ရိုင်ဖယ် ဖြစ်သည်။ အေကေ-၄၇ ၏ စကားလုံးရင်းမြစ်မှာ တီထွင်သူ Avtomat Mikhail Kalsshnikov မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့သည်ဟု အမှတ်အသားပြုသည့်အနေဖြင့် သူ့နာမည် ရှေ့စာလုံး A နှင့် နောက်နာမည်မှ K ကိုယူကာ AK-47 ဟုနာမည်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
သွင်ပြင် လက္ခဏာများ
အေကေ - ၄၇ ကို ရိုးရှင်းပြီး ထုတ်လုပ်မှု ကုန်ကျစရိတ် သက်သာအောင် ဒီဇိုင်းဆွဲထားခြင်း ဖြစ်ပြီး သန့်ရှင်းရေး ပြုလုပ်ရန်နှင့် အထွေထွေ ပြင်ဆင်ရန်လည်း အလွန်လွယ်ကူသည်။ လက်တွေ့ အသုံးပြုမှုများအရ အေကေ ၄၇ တစ်လက်၏ သက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်း ၂၀ မှ ၄၀ အတွင်း ကောင်းမွန်စွာ အသုံးပြု၍ ရကြောင်း တွေ့ရသည်။ ထူးခြားချက်မှာ ရေစိုဒဏ်ကို ကောင်းစွာခံနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်း မျိုးကွဲများ ထွက်ပေါ်လာသော်လည်း မူရင်း သွင်ပြင်လက္ခဏာ ဖြစ်သည့် ရိုးရှင်းပြီး ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှု လွယ်ကူသည့် ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ဆက်လက် တည်ရှိဆဲ ဖြစ်သည်။
ဆန်ဒိုအေရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဆန်ဒိုအေရွာ (Hsandoaye)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၀၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာယနသုတ်
ရှေးဟောင်းအယူဝါဒ တည်ထွင်သူဖြစ်သော တာယနနတ်သား၏ လုံ့လပြု၍ တဏှာကိုဖြတ်ရန်၊ ကိလေသာကာမဝတ္ထုကာမတို့ကို ပယ်နုတ်ရန်၊ ကာမကို မပယ်သောရဟန်းသည် ဈာန်မရနိုင်ပုံ၊ လုံ့လဝီရိယ နောက်မဆုတ်ဘဲ မြဲမြံစွာအားထုတ်ရန်၊ လုံ့လဝီရိယလျော့လျှင် ကိလေသာမြူတို့ ကြဲဖြန့်လာပုံ၊ မကောင်းမှုနှင့် ကောင်းမှု ငရဲသို့ ဆွဲဆောင်သောရဟန်း၏ မကောင်းမှုနှင့် သမန်းမြက်ဥပမာ၊ အကျိုးမများသော တရားသုံးမျိုးတို့ကို ငါးဂါထာဖြင့် လျှောက်ထားပြီး ပြန်သွားရာ ဘုရားရှင်က ယင်းဂါထာတို့ကို ဆောင်ထားကြရန်၊ အတ္ထသံဟိတ အာဒိဗြဟ္မစရိယကဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ နန္ဒ၊ ဝစ္ဆ၊ ကိသ၊ သံကိစ္စတို့သည် တိတ္ထကရများဖြစ်ပုံ၊ ပုရဏ အစရှိသူတို့သည် တိတ္ထိယဖြစ်ပုံ၊ မိစ္ဆာအယူရှိသူဖြစ်လျက် တာယနနတ်ပြည်သို့ ရောက် လာသော ကောင်းမှုများနှင့် ဘုရားမြတ်စွာသာသနာတော်၏ နိယျာနိကဖြစ်ပုံ ကိုသိသဖြင့် သာသနာနုစ္ဆဝိကဝီရိယ ပဋိသံယုတ္တဂါထာများကို လျှောက်ထားပုံနှင့် ဖွင့်ဆိုသင့်သောပုဒ်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။ ဋီကာ၌လည်း ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
အိမ်တိုင်ကုန်းရွာ၊ ချောင်ကြီး
အိမ်တိုင်ကုန်းရွာ၊ ချောင်ကြီး
ရှင်ကျော် (ခ) ပြုတ်ချောင်းရွာ
ရှင်ကျော် (ခ) ပြုတ်ချောင်းရွာ
တဲစုရွာ၊ ကဝမြို့နယ်
တဲစုရွာ (Tesu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကဝမြို့နယ်၊ ကသစ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၆၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကသစ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဉ္စာလစဏ္ဍသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “နီဝရဏတို့ဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းရာ၌ ဈာန်ကိုရတော်မူသော မာနကိုပယ်ပြီးသူတို့ထက် ဘုရားရှင်သည် မြတ်တော်မူပါပေ၏”ဟု ဘုရားရှင်အား ချီးကျူးလျှောက်ထားသော ပဉ္စာလ စဏ္ဍနတ်သားအား “ဈာန်နှင့် နိဗ္ဗာန်ရောက်ကြောင်းသတိကို ရကုန်သောသူတို့သည် လောကုတ္တရာသမာဓိဖြင့် ကောင်းစွာတည်ကြကုန်၏”ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ယင်းနတ်သားအကြောင်းနှင့်တကွ ဖွင့်သင့်သည်တို့ကို အကျယ်ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
ကွင်းကလေးရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
ကွင်းကလေးရွာ(Kwinkalay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ ကွင်းကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၇၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လော့ဘွမ်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
လော့ဘွမ်ရွာ(Lawtbum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မိုင်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စမ်းရိုးကြီးရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
စမ်းရိုးကြီးရွာ (Sanyoegyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ လင့်မြင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လင့်မြင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၂၉ ဦး၊ မ ၂၀၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မယ်တော်စုရွာ၊ သဇင်ကုန်း
မယ်တော်စုရွာ၊ သဇင်ကုန်း
တိုက်ကြီးကုန်းရွာ၊ အောက်တံခွန်တိုင်
တိုက်ကြီးကုန်းရွာ၊ အောက်တံခွန်တိုင်
ချောင်းမကြီးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ချောင်းမကြီးရွာ (Chaungmagyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ကင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၂၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျိုးဇက် လစ်စတာ
လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ကျော်ခန့်လောက်ကဆိုလျှင် လူတစ်ယောက်သည် ခြေလက် အင်္ဂါတစ်ခုခု မတော်တဆကျိုးပဲ့သွားရုံမျှနှင့် သူ၏အသက်ဘေးမှာ အလွန် စိုးရိမ်ဖွယ်ဖြစ်ခဲ့ရပေသည်။ သို့သော် ယခုအခါတွင်မူ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်သည် တော်ရုံခြေကျိုးကာမျှဖြင့် သေသွားရသည်ဆိုလျှင် ရယ်စရာသာ ဖြစ်နေပေလိမ့်မည်။ ထိုစဉ်က ခွဲစိတ်ရသည့်ရောဂါနှင့် သေဆုံးကြရသူများ မှာ များသောအားဖြင့် ဒဏ်ရာကြောင့် မဟုတ်ဘဲ ခွဲစိတ်သည့် ဆရာဝန်၏ ဓားမှအဆိပ်အတောက်ဖြစ်ကာ သေဆုံးကြရခြင်းသာဖြစ်လေသည်။ ယခုအခါတွင် ဤသို့အဆိပ်အတောက်ဖြစ်ခြင်းမှ လုံးဝကင်းလွတ်ခဲ့ပြီဖြစ်၍ ခွဲစိတ်ကုသခြင်းကို အထူးအဆန်းဟူ၍ပင် အမှတ်မထားကြတော့ချေ။
ခွဲစိတ်ကုသရေးတွင် ဤမျှလောက် တိုးတက်လာခဲ့ခြင်းမှာ ဂျိုးဇက်လစ်စတာ(ခရစ် ၁၈၂၇ - ၁၉၁၂) အမည်ရှိ အင်္ဂလိပ်ဆေးပညာပါရဂူကြီး၏ကျေးဇူးကြောင့်ဖြစ်ပေသည်။ လစ်စတာသည် ၁၈၂၇ ခုနှစ် ဧပြီလ ၅ ရက်နေ့တွင် အက်ဆက်နယ် အပ်ပတန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ သူသည် ဆေးပညာကို သင်ယူတတ်မြောက်ခဲ့ပြီးနောက် သူ၏တစ်သက်တာအတွင်း ဂလပ်စဂိုးတက္ကသိုလ်၊ အက်ဒင်ဗာရာတက္ကသိုလ်နှင့် နောက်ဆုံးလန်ဒန်မြို့ ဘုရင့်ကောလိပ်ကျောင်းတို့တွင် ခွဲစိတ်ကုသမှုပညာဆိုင်ရာ ပါမောက္ခအဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေ သည်။ လစ်စတာသည် ဆေးပညာကိုဆည်းပူးနေစဉ်အတွင်း ခွဲစိတ်ကုသခြင်းခံကြရသောလူနာတို့၏ သနားစဖွယ် အသက်ဆုံးရှုံးကြခြင်းကို မကြာခဏ တွေ့ရလေသည်။ ထိုကြောင့် ခွဲစိတ်ကုသရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည့်ရောဂါတို့ကို အရင်းအမြစ်တိုင်အောင် စုံစမ်းလေ့လာရှာဖွေကြည့်လေသည်။ ၁၈၆၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်သော ပါးစတားဆိုသူသည် မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့်သာမြင်နိုင်သည့် ရောဂါပိုးမွှားတို့အကြောင်းကို တွေ့ရှိလေသည်။
လစ်စတာသည်လည်း ပါးစတား၏ အယူအဆကိုအခြေခံပြုကာ ထိုရောဂါပိုးမွှားများ ကာကွယ်ရန်ဆေးကိုကြိုးစားကြံစည်ခဲ့ရာ ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် ကာဗောလစ် အက်ဆစ်ကို တွေ့ရှိသည်။ ထိုကာဗောလစ်အက်ဆစ်ဖြင့် ပိုးမွှားတို့ကိုသတ်နိုင်ခဲ့ရာ ခွဲစိတ်ကုသခြင်းမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဘေးဥပါဒ်တို့ကို ကင်းလွတ်စေနိုင်ခဲ့လေသည်။ လစ်စတာတွေ့ရှိခဲ့သည့် ကာဗောလစ်အက်ဆစ်မှာ အလွန်စပ်သောကြောင့် လူနာတို့ ကြောက်ရွံ့ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါတွင်မူ မစပ်မနာစေရန် စီမံနိုင်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ လစ်စတာသည် ခွဲထားသောအနာကို တိရစ္ဆာန်အူကြိုးဖြင့် စတင်ချုပ်ခဲ့ခြင်းဖြင့် အနာခွဲကြောင်းရာကို ပြန်လည်စေ့စပ်စေနိုင်ခဲ့လေသည်။ အသက်ပေါင်းများစွာကို ကယ်ဆယ်ခဲ့သော သူ၏ တွေရှိမှုများ ကြောင့် လစ်စတာသည် လော့ဘွဲ့ခြီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရသည့်ပြင် တော်ဝင် အသင်းကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌရာထူးစသည်တို့ဖြင့်လည်း ချီးမြေ|ာက်ခြင်းကို ခံခဲ့ရလေသည်။ သူသည် ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားလေသည်။
စန္ဒိမသုတ်
လဗိမာန်(လနတ်သား)ကို ရာဟုအသူရိန်ဖမ်းပုံနှင့်စပ်၍ လနတ်သားက “နမော တေ” အစရှိသော ဂါထာဖြင့် ဘုရားရှင်၏ဂုဏ်တော်တို့ကို အောက်မေ့ပြီး ရွတ်ဆိုရာ ဘုရားရှင်က “တထာဂတံ”အစရှိသော ဂါထာတော်ဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူသဖြင့် ရာဟုအသူရိန်က လနတ်သားကိုလွှတ်ပြီး ထွက်ပြေးသွားပုံ၊ ဝေပစိတ္တိအသူရိန်အား မိမိ ကြောက်လန့်ခြင်းအကြောင်းကို ပြောကြားပုံတို့ကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
အလုံမြို့နယ်
အလုံမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အနောက်ဘက်ခြမ်း၊ အလုံခရိုင် အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ရပ်ကွက် ၁၁ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြောက်ဘက်တွင် စမ်းချောင်းမြို့နယ် နှင့် ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ် အနောက်ဘက်တွင် ရန်ကုန်မြစ် အရှေ့ဘက်တွင် ဒဂုံမြို့နယ် နှင့် တောင်ဘက်တွင် လမ်းမတော်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။ အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း၆ ကျောင်း အလယ်တန်းကျောင်း ၁ ကျောင်း နှင့် အထက်တန်းကျောင်း ၇ ကျောင်း ရှိသည်။
ဖက်ဟွမ်ကျောင်းတော်
ဖက်ဟွမ်ကျောင်းတော် (Phap Hoa Temple; ဗီယက်နမ်: Chùa Pháp Hoa, )သည် ဩစတြေးလျနိုင်ငံတောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး လက်ရှိတည်နေရာသို့ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။
အလုံမြို့နယ်
ကွင်းကျောင်း၊ အောင်မင်္ဂလာ၊ ဇောတနာရာမကဲ့သို့ နာမည်ကျော် စာသင်တိုက်ကြီးများ အပါအဝင် စာသင်တိုက် (၈) ကျောင်းရှိသည်။ ခရစ်ယာန်ဘုရားရှိခိုးကျောင်း (၇) ကျောင်း၊ ဗလီကျောင်း (၂) ကျောင်းနှင့် ဟိန္ဒူဘုရားကျောင်း (၃) ကျောင်း ရှိသည်။
အလုံမြို့နယ်ထဲတွင် သခင်မြပန်းခြံ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ၊ အလုံသင်္ဘောကျင်း၊ အလုံသစ်တောဝင်း၊ ကရင်လူမျိုးများ အများစု နေထိုင်သည့် ကရင်ခြံရပ်ကွက်နှင့် ယခင်က ရှိခဲ့သော အလုံအမှိုက်ပုံတို့သည် လူသိများ ထင်ရှားသည်။ ထို့အပြင် အလုံမြို့နယ်သည် ယခင်က လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာန ရုံးစိုက်ရာမြို့နယ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယနေ့တိုင် မြန်မာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလုပ်ငန်း၏ ဌာနများ အလုံမြို့နယ်တွင် တည်ရှိနေသည်။
ရန်ကုန်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အေးရှားဝေါ ဆိပ်ကမ်း နှင့် မြန်မာ့စက်မှု ဆိပ်ကမ်း စသည့်ဆိပ်ကမ်းများ တည်ရှိသည်။
ဘိုးထိပ်ချောင်းရွာ၊ စစ်ကွင်းကွမ်းခြံ
ဘိုးထိပ်ချောင်းရွာ၊ စစ်ကွင်းကွမ်းခြံ
မန်ပြိန်းရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
မန်ပြိန်းရွာ (Manpying)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန့်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန့်ယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၉ ဦး၊ မ ၇၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
သောမတ် အက်ဒီဆင်
သောမတ် အယ်လ်ဗာ အက်ဒီဆင် (Thomas Alva Edison)သည် အမေရိကန် တီထွင်သူ၊ သိပ္ပံပညာရှင်နှင့် စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သောမတ် အက်ဒီဆင်အား ၁၈၄၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ် မီလန်၌ မွေးဖွားသည်။ အက်ဒီဆင်ကို ငယ်စဉ်၌ စာသင်ကျောင်းသို့ပို့ရာ အဆင်မပြေလှသဖြင့် မိခင်ဖြစ်သူက သူ့ကို နေအိမ်မှာပင် စာသင်ပေးရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။ သူဖတ်ရန်အတွက် စာအုပ်များကို သတင်းစာရောင်း၍ ရှာဖွေဝယ်ယူခဲ့ရသည်။အက်ဒီဆင်သည် သိလိုမြင်လိုစိတ် ပြင်းပြသည့် ကလေးသူငယ် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အမြဲလိုပင် အရာဝတ္ထုများ မည်သို့ဖြစ်တည် ပြောင်းလဲ လှုပ်ရှားနေသည်ကို သူသိချင်နေသည်။ သူ့မိခင်က နေအိမ်၌ လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်းတစ်ခု ထူထောင်ပေးထားသည်။ သူ့လက်တွေ့ခန်းထဲတွင် သူတီထွင်ထားသည့် အရာများ အတော်များများကို တွေ့ရှိရသည်။
မန်ပြိန်းရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သောမတ် အက်ဒီဆင်
လျှပ်စစ်မီးလုံး ဓာတ်ပြား
အက်ဒီဆင်၏ လူသိအများဆုံး တီထွင်မှုမှာ လျှပ်စစ်မီးလုံး ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ် ထိုအခါက နေအိမ်များ၌ ဓာတ်ငွေ့ သို့မဟုတ် ရေနံဆီမီးအိမ်များ သုံးစွဲနေချိန်ဖြစ်သည်။ ဈေးသက်သာသော လျှပ်စစ်မီးကို အသုံးပြုခြင်းအားဖြင့် အလင်းရောင်ရရှိရေး သူအကြိမ်ကြိမ် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ဇွဲဖြင့် တီထွင်ခြင်းကြောင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် လျှပ်စစ်မီးခလုတ် ဖွင့်လိုက်ရုံမျှဖြင့် အချိန်မရွေး လျှပ်စစ်မီး အလင်းရောင် ရရှိလာခြင်း ဖြစ်သည်။
သူသည် ပထမဆုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေး စက်ရုံကို တည်ထောင်ပြီး နယူးယောက်မြို့၌ ၁၈၈၂ ခုနှစ်တွင် စက်ရုံဖွင့်လှစ်သည်။
အက်ဒီဆင်သည် ရုပ်ရှင်ကင်မရာကိုလည်း တီထွင်သည်။ ယနေ့ခေတ် လူနေအိမ်နှင့် စာသင်ကျောင်းများတွင် မြင်တွေ့ရသည့် လျှပ်စစ်ဆိုင်ရာ စက်အများအပြားမှာ သူ့အတွေး၊ သူ့တီထွင်မှုများကြောင့် ဖြစ်သည်။
တီထွင်အောင်မြင်မှုဟူသည် ၁% သော ဉာဏ်ကွန့်မြူးမှုနှင့် ၉၉% သော ချွေးထွက်မှုတို့၏ ရလဒ်ဖြစ်သည်ဟု အက်ဒီဆင်က ဆိုသည်။ လူသားအကျိုးပြု လုပ်ငန်းများကို တီထွင်သူ သောမတ် အက်ဒီဆင်သည် အသက် ၈၄ နှစ်အရွယ်တွင် နယူးဂျာစီပြည်နယ် ဝက်စ်အေရိန့်၌ ၁၉၃၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့က ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ယနေ့ခေတ်လူ့ဘောင်လောကကို သောမတ်စ်အယ်လ်ဗာအက်ဒီဆင်၏ တီတွင်ပြုလုပ်ခဲ့မှုများက နက်နဲစွာအကျိုးပြုနေလေသည်။
သောမတ်စ်အယ်လ်ဗာအက်ဒီဆင် ကို ၁၈၄၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အိုဟိုင်းယိုးပြည်နယ်၊ မီလန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အက်ဒီဆင်သည် ဆမ်မြုရယ်အက်ဒီဆင်ဂျုနီယာ နှင့် နန်စီအီလိယက်အက်ဒီဆင် တို့၏သတ္တမမြောက်ရင်သွေးဖြစ်ပြီး မောင်နှမမျာအနက် အငယ်ဆုံးလည်းဖြစ်သည်။
သူ၏မိဘများမှာ လူလတ်တန်းစား ပညာတတ်များဖြစ်ကြသည်။ အက်ဒီဆင် ၇ နှစ်သားအရွယ်ရောက်သော် ဖခင်မှာ Fort Gratiot စစ်တပ်စာတိုက်တွင် သွားရောက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသောကြောင့် မိသားစုတစ်ခုလုံး မစ်ရှီဂန်ပြည်နယ်၊ ဟူရွန်ဆိပ်ကမ်း Port Huron သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရလေသည်။
Port Huron တွင်အက်ဒီဆင် ကျောင်းစတက်ခဲ့သည်။ စာသင်ခန်းထဲတွင် အရွယ်အမျိုးမျိုးသော ကျောင်းသား ၃၈ ယောက်နှင့်အတူ ပညာသင်ကြားရလေသည်။ သူ၏ ဆရာ၊ ဆရာမများက အက်ဒီဆင်အား ဉာဏ်အထိုင်းဆုံးကျောင်းသားအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။
အကယ်၍သာ ယနေ့ခေတ်ကဲ့သို့ စိတ်ပညာ တိုးတက်မှုများ ထိုခေတ်အချိန်က ရှိခဲ့ပါလျှင် အက်ဒီဆင်သည် ADHD (attention deficit hyperactivity disorder) ရောဂါလက္ခဏာ ခံစားနေရသော ကလေးငယ်တစ်ဦးမှန်းသိခဲ့ကြပေလိမ့်မည်။
နားအကြားအာရုံ ချွတ်ယွင်းမှုကြောင့် အက်ဒီဆင် သည် ကျောင်းသင်ခန်းစာများကို လေ့လာဆည်းပူးရာ၌ အခက်အခဲဖြစ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကျောင်းခေါ်ချိန်မမှန်သော ကျောင်းပြေးလေးဖြစ်ခဲ့ပြီး သူ၏မိခင်က ကျောင်းမှထုတ်ကာ အိမ်မှာပင် စာသင်ပေးခဲ့လေသည်။
မကြာမီမှာပင် အက်ဒီဆင်ဆိုသော ကလေးငယ်သည် ကမ္ဘာ့သမိုင်းကို အထူး စိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီး ရှိတ်စပီးယားပြဇာတ်များကို အထူး နှစ်ခြိုက်ခဲ့လေသည်။ ကဗျာများကို ပြန်လည်ရွတ်ဆိုခြင်းနှင့် စာဖတ်ခြင်းသည် သူ၏ အနှစ်သက်ဆုံးအရာများဖြစ်ခဲ့သည်။ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် Gibbon's Rise And Fall Of The Roman Empire, Sears' History Of The World, and Burton's Anatomy Of Melancholy, The World Dictionary of Science, ESifh Practical Chemistry စာအုပ်တို့ကိုဖတ်ရှုလေ့လာပြီးဖြစ်နေလေသည်။ သူသည် နယူတန်၏ရူပဗေဒနိယာမများ၊ သင်္ချာနှင့် ဓာတုဗေဒ ဘာသာရပ်များကိုလည်း အထူးစိတ်ဝင်စားခဲ့သည်။
သူသည် Grand Trunk Railway ဘူတာရုံ၌ သတင်းစာများ၊ သကြားလုံး နှင့်မုန့်များရောင်းခြင်း အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်ကသူ၏အသက်မှာ ၁၂ နှစ်သာ ရှိသေးသည်။ နေအိမ်မြေအောက်ခန်းထဲတွင် ဓာတုဗေဒဓာတ်ခွဲခန်းတစ်ခုပြုလုပ်ကာ စမ်းသပ်လေ့လာမှုများပြုလုပ်ခဲ့သည်။
မြေအောက် ဓာတ်ခွဲခန်းမှထွက်လာသော အနံ့ဆိုးများကို သူ၏မိခင်က သည်းမခံနိုင်ဘဲ ဖြစ်နေချိန်တွင် ဘူတာရုံ၌ ကုန်ရထားအလွတ်တစ်ခုကို သူ၏ဓာတ်ခွဲခန်းအဖြစ် အသုံးပြုခွင့်ရခဲ့သောကြောင့် အက်ဒီဆင်သည် သူ၏ အားလပ်ချိန်များအား ဓာတ်ခွဲခန်းတွင်သာ အချိန်ကုန်လေ့ရှိသည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပဲပင် Grand Trunk Herald ဟုအမည်ပေးထားသော အပတ်စဉ်သတင်းစာတစ်စောင်ကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။ ပြည်တွင်းစစ် မတိုင်မီအချိန်က လင်ကွန်း နှင့် ဒေါက်ကလပ်စ် တို့၏ စကားစစ်ထိုးပွဲများကို ထည့်သွင်းရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သဖြင့် သူ၏သတင်းစာမှာ ရောင်းကောင်းခဲ့သည်။ တစ်နေ့လျှင် သတင်းစာရောင်းရငွေမှာ ၁ဝ ဒေါ်လာနှင့်အထက်ရှိလေသည်။
အသက် ၁၄နှစ်အရွယ် မီးရထားဘူတာရုံ၌အလုပ်လုပ်နေစဉ် အက်ဒီဆင်၏ဘဝ တစ်မျိုးတစ်မည်ပြောင်းလဲရန်အကြောင်းဖန်လာခဲ့သည်။ မီးရထားလာနေစဉ် ပြေးလွှားကစားရင်း မီးရထားလမ်းပေါ်သို့ ပြုတ်ကျသော မီးရထားရုံပိုင်ကြီး၏ ရင်သွေးတစ်ဦးအား အက်ဒီဆင် ကယ်တင်ခဲ့ရာမှ ရုံပိုင်ကြီး က ကျေးဇူးဆပ်သောအားဖြင့် ကြေးနန်းရိုက်နည်းပညာကို သင်ပေးခဲ့လေသည်။
ထိုအချိန်အတောအတွင်း အက်ဒီဆင်သည် သတင်းပို့သောစာသားများကို အလိုအလျောက် ရိုက်နှိပ်ပေးသည့် ကြေးနန်းရိုက်ကိရိယာကို တီထွင်ခဲ့လေသည်။ ၁၈၆၉ တွင် သူ၏တီထွင်မှုဖြစ်သော ကြေးနန်းရိုက်ခြင်းနှင့် စာသားများကိုပုံနှိပ်ပေးခြင်း နှစ်မျိုးစလုံး အသုံးပြုနိုင်သော စက်ကိရိယာမှာ တိုးတက်ကောင်းမွန်လာပြီး အမြောက်အမြား တီထွင်ထုတ်လုပ်လာရသောကြောင့် အက်ဒီဆင်သည် အလုပ်မှထွက်ကာ စီးပွားဖြစ် တီထွင်ခြင်း ကိုအချိန်ပြည့်လုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။
တစ်နှစ်အတွင်းမှာပင် နယူးယောက်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး နယူးဂျာစီ ရှိ နယူးဝပ်ခ်တွင် သူ၏အလုပ်ရုံကို ထပ်ဖွင့်နိုင်ခဲ့လေသည်။ Edison universal Stock Printer, the automatic telegraph တို့အပြင် အခြားပုံနှိပ်ကြေးနန်းစက်များကိုလည်း နယူးဝပ်ခ် တွင် တီထွင်ထုတ်လုပ်နိင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလတွင်ပင် အက်ဒီဆင်သည် Mary Stilwell နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
၁၈၇၅ တွင် အက်ဒီဆင်သည် စီးပွားရေးအကျပ်အတည်းကို စတင် ရင်ဆိုင်စ ပြုလာရပြီး ဓာတ်ခွဲခန်းအသစ်တစ်ခု နှင့် စက်ပစ္စည်းအလုပ်ရုံတစ်ခု တည်ဆောက်ပေးရန် သူ၏ဖခင်အား အကူအညီတောင်းခံခဲ့သည်။ ၁၈၇၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် အလုပ်ရုံအသစ်သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး သူ၏လုပ်ငန်းစပ်တူရှယ်ယာများဖြစ်သော Charles Batchelor နှင် John Kruesi တို့နှင့်အတူ အလုပ်လုပ်ခဲ့လေသည်။ ထို ဓာတ်ခွဲခန်းတွင်အက်ဒီဆင်သည်အကြီးမားဆုံးသောအောင်မြင်မှုကိုရရှိခဲ့ပြီး Wizard of Menlo Park ဟူသော ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူးကို ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၁၈၇၇ တွင် အက်ဒီဆင်သည် တယ်လီဖုန်းစကားပြောခွက် နှင့် စပီကာ တို့တွင် ယခုလက်ရှိအချိန်ထိတိုင်အောင် အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သော carbon-button transmitter ကိုတီထွင်ခဲ့လေသည်။
ထိုနှစ်ဒီဇင်ဘာလတွင်ပင် သံဖြူသတ္တုပြား ဓာတ်စက် ကိုလည်းတီထွင်ခဲ့သည်။ ၁၈၇ဝ နှစ်များနှောင်းပိုင်းကာလများတွင် J.P Morgan, the Vanderbilts နှင့် အက်ဒီဆင် တို့သည် အက်ဒီဆင်လျှပ်စစ်မီးကုမ္ပဏီ (Edison Electric Light Company) ကိုတည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
၁၈၇၉ တွင် အက်ဒီဆင်တီထွင်သော လျှပ်စစ်မီးသီးကို ပြည်သူလူထုထဲတွင် ဖြန့်ချိနိုင်ခဲ့သည်။
၁၈၈၂ တွင် မက်ဟက်တန် central power system ကို ကြီးကြပ်ပေးရသည်။ ၁၈၈၃ တွင် အက်ဒီဆင် ၏ အင်ဂျီနီယာတစ်ဦးဖြစ်သော William J.Hammer က electron tube ကိုစူးစမ်းရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့လေသည်။ ထိုရှာဖွေတွေ့ရှိမှုကို Edison effect ဟူ မူပိုင်ခွင့်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
၁၈၈၄ တွင် အက်ဒီဆင်၏ ဇနီးဖြစ်သူ မေရီသည် သူ့အား ရင်သွေး ၃ယောက်တို့နှင့်အတူထားရစ်ကာ ကွယ်လွန်သွားခဲ့လေသည်။ ၁၈၈၆ တွင် အက်ဒီဆင်သည် Mina Miller နှင့်လက်ထပ်ခဲ့ပြီး နယူးဂျာစီပြည်နယ် West Orange တွင် ဓာတ်ခွဲခန်းအသစ်တည်ထောင်ကာ သုတေသနပြုလုပ်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ထိုဓာတ်ခွဲခန်းအလုပ်ရုံတွင် အလုပ်သမားအယောက် ၆ဝ-ခန့် ခန့်ထားပြီး ထိုများပြားလှသောအလုပ်သမားများကို ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲရသည်။ အလုပ်သမားအသစ်တစ်ဦးက အက်ဒီဆင်အားအလုပ်ရုံစည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းများကိုမေးသောအခါ “ဒီနေရာမှာ ဘာစည်းမျဉ်း၊ စည်းကမ်းမှမရှိပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့တတွေအားလုံး တစ်စုံတစ်ခုကို ပြီးမြောက်အောင်မြင်အောင် ပြုလုပ်နေကြခြင်းဖြစ်တယ်” ဟု အက်ဒီဆင်ကပြန်ဖြေခဲ့လေသည်။
West Orange တွင်နေထိုင်စဉ်အတွင်း အက်ဒီဆင်သည် စီးပွားရေးဈေးကွက်အတွက် ဓာတ်စက်များ၊ Kinetoscope, batteries, electric pen, mimeograph , microtasimeter တို့ကို စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၁၃ တွင် အက်ဒီဆင်သည် ပထမဦးဆုံး အသံထွက်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၅ တွင် US Navy Consulting Board ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်ရာထူးခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ အက်ဒီဆင်သည် တီထွင်မှုပေါင်း ၁၀၀ဝ ကျော်ကို မူပိုင်ခွင့် ရခဲ့လေသည်။ အက်ဒီဆင်၏တီထွင်မှုများသည် လိုအပ်ချက်အရ နည်းပညာအသစ်များဖြင့် တီထွင်မှုများဖြစ်သကဲ့သို့ ရှာဖွေစမ်းသပ်ရင်း မတော်တဆတွေ့ရှိမိသော တီထွင်မှုများလည်း ပါဝင်ပေသည်။
သောမတ်စ်အယ်လ်ဗာအက်ဒီဆင်သည် နယူးဂျာစီ ပြည်နယ် West Orange ၌ ၁၉၃၁ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ရုပ်အလောင်းအား သူ့၏အိမ်နောက်ဖေး၌ မြုပ်နှံခဲ့သည်။ အက်ဒီဆင်၏တီထွင်မှုများသည် ယနေ့ခေတ်မျက်မှောက်ကာလ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွက် အလွန်အကျိုးကျေးဇူးများလှပေသည်။
ပုံဆန်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ပုံဆန်ရွာ (Ponghsan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၉ ဦး၊ မ ၁၅၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စစ်တောင်းမြို့ဟောင်း
စစ်တောင်းမြို့ဟောင်း
စစ်တောင်းမြို့ဟောင်းသည် ဟံသာဝတီ (၃၂)မြို့စာရင်းပါ မြို့ဟောင်းတစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ ခံတပ်မြို့တစ်ခုဖြစ်ဟန် လက္ခဏာရှိသည်။ မြို့ဟောင်း၏အရှေ့ဘက်မြို့ရိုးအပိုင်းတွင်သာ မြို့ရိုး များကို အပီပြင်ဆုံးတွေ့ရသည်။ စစ်တောင်းသည် ကုန်းခေါင်ခေါင် တောင်ကမူတစ်ခုကို ဖွဲ့စည်း အပ်သည့်မြို့ဟောင်းဖြစ်သဖြင့် ရိုးရိုးမြို့ထက် ခံတပ်မြို့အသွင်ဆောင်သည်။
တည်နေရာ
စစ်တောင်းမြို့ဟောင်းသည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၇ ဒီဂရီ ၂၇.၅ မိနစ်နှင့် လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆ဒီဂရီ ၃၅မိနစ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရန်ကုန်-မော်လမြိုင်မီးရထားလမ်းဟောင်းသည် စစ်တောင်း မြို့ဟောင်းကိုဖြတ်၍သွားသည်။ ယခင်စစ်အတွင်းက ဗုံးကြဲဖျက်ဆီးခံရသည့် စစ်တောင်းတံတား ကြီးသည် စစ်တောင်းမြို့ဟောင်းထိပ်နှင့် ဆက်သည့်တံတားပင်ဖြစ်သည်။ ယခုစစ်ပြီးခေတ်၌ စစ်တောင်းတံတားသစ်ကြီးမှာ တံတားဟောင်းထက် မြောက်ဘက်ပို၍ ကျစွာတည်ဆောက်ခဲ့ သဖြင့် ရထားလမ်းလည်း စစ်တောင်းမြို့ဟောင်းကို ဖြတ်၍မသွားတော့ပေ။ မြို့အကျယ်ရှေ့ နောက်မီတာ ၈၀ဝ ကျော်ခန့်နှင့် တောင်မြောက်မီတာ ၅၀ဝခန့်ရှိပေသည်။ မြို့ရိုးတစ်ပတ်လုံး၏ အလျားမှာ ၂၃၇၅ မီတာ (၂ကီလိုမီတာနှင့် မီတာ ၃၇၅ခန့်)ရှိသည်။ တောင်နှင့်မြောက်အကျဉ်း ဆုံးနေရာတွင် ၃၇၅မီတာခန့်ရှိလေသည်။
ပုံသဏ္ဌာန်
စစ်တောင်းမြို့ဟောင်းသည် ကုန်းမြင့်တောင်ကမူကို အမှီပြု၍ ဖွဲ့စည်းတည်ထားသည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သဖြင့် ခံတပ်မြို့တစ်မြို့၏ အသွင်အပြင်သာရှိသည်။ မြို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာလည်း ကုန်းမြင့်တောင်ကမူ၏ အနေအထားအရ ကွေးဝိုင်းကွေ့ဝိုက်သည့်ပုံပင်ဖြစ်နေပေသည်။ ဤသို့ ကွေးဝိုင်းမှုသည် မြေမျက်နှာပြင်အနေအထားအရ တည်ဆောက်ရခြင်းဖြစ်သဖြင့် အလွန်ရှေး ကျသည်။ စောသည်ဟုဆိုရန်ခက်ပေသည်။ စစ်တောင်းမြို့ဟောင်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ကုန်းကမူ တစ်ခုကို ငုံ၍တည်ဖွဲ့ထားသည့် မြို့ဟောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကုန်းပေါ်၌ စေတီကြီးတစ်ဆူရှိ၏။ ဤဘုရားကြီးမှာ စစ်တောင်းမြို့ဟောင်း အတွင်းရှိအဓိကရဘုရားကြီးပင်ဖြစ်ချေသည်။
စမ္ပာယ်နဂိုရ်
“ညောင်ဦးကမ်းပါးပြို၊ စမ္ပာယ်နဂိုရ်က နွားမ ကြီးပေါင်ကျိုး” ဟူသော စကားပုံသည် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး ပျံ့နှံ့နေသော စကားပုံဖြစ်၍ မဆီမဆိုင်သော ဖြစ်ရပ်တို့၌ ခိုင်းနှိုင်းကြသော မြန်မာစကားပုံဖြစ်သည်။ ဤစကားပုံတွင် ပါဝင်သော ညောင်ဦးဆိုသည်မှာ ခေတ်ဦး မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ပုဂံမြို့အနီး၌ တည်ရှိသော ညောင်ဦးမြို့ကို ဆိုလို၍ ‘စမ္ပာယ်နဂိုရ်’ ဆိုသည်ကား ဧရာဝတီမြစ်ထက်ပိုင်း သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်အတွင်း ပါဝင်သော ရှေးဟောင်းမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ မထင်ရှားသော ရွာတစ်ရွာမျှသာ ဖြစ်နေသည်။ ရွာငယ်တစ်ရွာဖြစ်ရုံမျှသာမကသေး ‘စမ္ပာယ်နဂိုရ်’ နှင့် ‘စမ္ပာနဂိုရ်’ ပင်လျင် တစ်ဌာနတည်းဟု ယူဆရသူများ ရှိပေသည်။
စစ်တောင်းမြို့ဟောင်း
ပွန်းတီးမှု
မြို့ရိုးသည် မြို့ဟောင်း၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင်သာ ပီပြင်ထင်ရှားရှိသည်။ ကျန်အပိုင်း များထင်ရှားမှု မရှိလှ။ ပွန်းတီးမှုရှိသင့်သလောက်ရှိခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်မြို့ရိုး၏ အနေအထား နှင့် တည်ဆောက်မှုကို လေ့လာခြင်းဖြင့် ရေကျုံးဖြင့်ဖွဲ့စည်းအပ်သော မြို့ရိုးမဟုတ်ဘဲ ချောက်ကျုံးဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည့် မြို့ဖြစ်ကြောင်းကောက်ချက်ချနိုင်ပေသည်။
စမ္ပာယ်နဂိုရ်
မန္တလေးမြို့မှ ဧရာဝတီမြစ်လမ်းကြောင်းအတိုင်း ဆန်တက်ခဲ့ပါလျင် ခရီးမိုင်ပေါင်း (၉၂) မိုင်အကွာတွင် ဧရာဝတီ မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်း၌ စမ္ပာယ်နဂိုရ်မြို့ဟောင်းကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။ မူလက စမ္ပာယ်နဂိုရ်သည် အုတ်ဖြင့် တည်ဆောက်ထားသောမြို့ဖြစ်၍ ယနေ့အထိ မြို့ရိုးအစအနများကို မြင်တွေ့နိုင်သေးသည်။ ရှေးအခါက ဧရာဝတီမြစ်သည် စမ္ပာယ်နဂိုရ်၏ အရှေ့ဘက်မှ စီးဆင်း၍ ယနေ့ ‘မဲဇာ’ ဟု ခေါ်သော မလည်မြစ်သည်ကား စမ္ပာယ်နဂိုရ်မြို့၏ အနောက်ဘက်မှ စီးဆင်းသည်။ထို့ကြောင့် စမ္ပာယ်နဂိုရ် ကုန်းမြေသည် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် မဲဇာမြစ်တို့ အြကား၌ တည်ရှိသည်။
ထိုစဉ်ကာလက ဧရာဝတီမြစ်သည် စမ္ပာယ်နဂိုရ် အောက်ကျောက်အိုးဌာနတွင် ထွက်၍ မဲဇာမြစ်သည်ကား မလည်မြို့အရပ်တွင် ဆန်ထွက်၍ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ပူးပေါင်းသည်။ နောင်သောအခါ ဧရာဝတီမြစ်ရေသည် တကောင်းမြို့ဦးကို တိုက်စား၍ တုံငယ်အရပ်တွင် မဲဇာမြစ်နှင့် ပူးပေါင်းကြသည်။ တကောင်းမြို့အရှေ့ဘက်မှ စီးဆင်းသော ဧရာဝတီမြစ်လမ်းသည်လည်း ပိတ်သွားသည်။ ထို့ကြောင့် တကောင်းမြို့၊ စမ္ပာယ်နဂိုရ်မြို့တို့သည် မူလက ဧရာဝတီမြစ်၏ အနောက်ဘက်ကမ်း၌ ဖြစ်ပြီး ယနေ့ဧရာဝတီမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းသို့ အလိုအလျောက် ရောက်သွားလေသည်။
ယခုအခါ စမ္ပာယ်နဂိုရ်သည် အိမ်ခြေ (၄၀၀) ခန့် ရှိသော ရွာတစ်ရွာ ဖြစ်နေသော်လည်း သီပေါမင်းပါတော်မူပြီးနောက် အင်္ဂလိပ်ခေတ်ဦး အထိ မြို့ပိုင်အုပ်ချုပ်သော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုမြို့အုပ်များ အနက် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်က စမ္ပာယ်နဂိုရ်မြို့ အုပ် ဦးပေါသည် ကဗျာအရေးအသားကောင်းမွန်သောကြောင့် ထင်ရှားသည်။ အောက်ပါ လေးချိုးကဗျာသည် စမ္ပာယ်နဂိုရ်မြို့အုပ် ဦးပေါရေးသော မန္တလေးမိုးဘွဲ့ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
စမ္ပာယ်နဂိုရ်မြို့ ကို စတင်တည်ထောင်သောမင်း ကား သုမုန္ဒရီ သက္ကရာဇ် ၁၁၇ ခုနှစ် နန်းတက်၍ ၁၃၂ ခုနှစ်တွင် နတ်ရွာစံသော မိုးမိတ်ဟော်နန်းရှင် စောခန်းသောင် ဖြစ်သည်။ စောခန်းသောင်သည် သက္ကရာဇ် ၁၃၀ ပြည့်နှစ် ( ခရစ် ၇၆၈ ခုနှစ် ) ဆိန်စန်းဆိုင် ခေါ် မင်းတိုင်ပင် အမတ်ကြီးနှင့် တိုင်ပင်၍ မိုးမိတ်မြို့လုံခြုံရေးအတွက် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် မလည်မြစ်တို့ အကြား၌ ( စံ - ပါနန့်ကျို ) ဟူသော ရှမ်းအမည်ဖြင့် ခံတပ်မြို့ တည်ထောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှမ်းဝေါဟာရ၏ မြန်မာအဓိပ္ပာယ်ကား စံ - အနီးအပါး၊ ပါနန့်ကျို - များသော ရေရှိသောမြစ်ကြီးဟု ဆိုလို၍ ‘မြစ်ကြီး၏ အနီး၌ တည်သောမြို့ ’ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို ‘စံပါနန့်ကျို’ ကိုပင် မြန်မာများက ‘စမ္ပာယ်နဂိုရ်’ ဟု ခေါ်ဝေါ်နြေကြခင်း ဖြစ်သည်။ မိုးမိတ်ဟောနန်းရှင် စောခန်းသောင်သည် စမ္ပာယ်နဂိုရ် မြို့ကို တည်ပြီးနောက် ကိုယ်တိုင်ကြွရောက်၍ ခြောက်လ ကြာအောင် နေထိုင်သွားသည်။ မိုး မိတ်ဟော်နန်းရှင် စောခန်းသောင်လက်ထက်တွင် ရှမ်းတို့၏ တန်ခိုးသည် အာဏာပြန့်ကျက်၍ ဧရာဝတီမြစ်၏ အထက်ပိုင်းကို စိုးအုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော်လည်း သက္ကရာဇ် ၃၇၉ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၀၁၇ ခုနှစ် ) အနော်ရထာမင်းစော နန်းတက်လာသောအခါ ရှမ်းနှင့် မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး ဖြစ်ပွား၍ ဧရာဝတီ မြစ်အထက်ပိုင်းနှင့် တောင်ဘက်ကိုးခရိုင်ကို ရှမ်းတို့က အနော်ရထာမင်းအား မေတ္တာဖြင့် အပ်နှင်းခဲ့သည်ဟု ‘ဇမ္ဗူဒီပ ဥဆောင်းကျမ်း’ စာမျက်နှာ (၂၅)၌ ဖော်ပြထားသည်။
သက္ကရာဇ် ၃၉၅ ခု၊ တပေါင်းလဆန်း (၁၂) ရက်၊ သောကြာနေ့တွင် မောတိုင်း၊ တမ္ဗဒီပတိုင်း နှစ်ဖက်စပ်ကြား ရှမ်းယွန်းတို့ မရောစပ်စိမ့်သောငှာ ကောင်းစင် ကောင်းတုံမှ စ၍ တပ်မြို့ပေါင်း (၄၃) မြို့တို့ကို အနော်ရထာမင်း စော တည်ထားရာတွင် စမ္ပာယ်နဂိုရ်သည် တပ်မြို့တစ်မြို့အြဖစ် ပါဝင်သည်။ အနော်ရထာမင်း ပြုပြင်ထားသော စမ္ပာယ်နဂိုရ်မြို့သည် နှစ်ကာလ ရှည်ကြာဩဖင့် ပျက်စီးနေလေရာ သက္ကရာဇ် ၇၄၆ ခုနှစ် (ခရစ် ၁၃၄၈ ခုနှစ် ) တွင် မိုးမိတ်ဟော်နန်းကို စံမြန်းတော်မူသော မိုးမိတ်စော်ဘွား သိုဝ်စိန်ဘွားက တတိယအြကိမ် ထပ်မံ ပြုပြင်ပြန်သည်။ ထိုမိုးမိတ်စော်ဘွားသိုဝ်စိန်ဘွားကား ရှမ်းစစ်စစ်မဟုတ်ပါ။ ရှမ်း - မြန်မာ ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ် ထိုကာလတွင် မြန်မာမင်းတို့၏ တန်ခိုးအာဏာများ နည်းပါး၍ မိုးမိတ်၏ တန်ခိုးအာဏာသည် မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်းတွင် လွန်စွာ ကျယ်ပြန့်ပါသည်။ တောင်ဘက်တွင် ကျောက်ဆည်နယ်အထိ မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်အထိ အရှေ့ဘက်တွင် ဇင်းမယ် အထိ အနောက်ဘက်တွင် ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်းအထိ အာဏာပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင်မြန်မာ တို့နှင့် မူကား စစ်ဖြစ်ပွားခြင်း မရှိပါ။ တစ်မြေတည်းနေ တစ်ရေတည်းသောက် အမျိုးတူ အနွယ်တူ သွေးတူသားတူ လူမျိုးချစ် ဖြစ်၍ အဝ (အင်းဝ) ဘုရင်မင်းကြီးစွာစော်ကဲ၏ သမီးတော်နှင့် မိုးမိတ်ဟော်နန်းရှင် သိုဝ်တိုင်းဘွား ( သက္ကရာဇ် ၇၃၀ - ၇၄၆ ) တို့ လက်ဆက်၍ နှစ်ပြည့်တစ်ပြည် မဟာမိတ် ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ မိုးမိတ်ဟော်နန်းရှင် သိုဝ်စိန်ဘွားကား သိုဝ်တိုင်းဘွားနှင့် မင်းကြီးစွာ စော်ကဲ ၏ သမီးတို့မှ ဖွားမြင်သူ ဖြစ်သည်။ သိုဝ်စိန်ဘွားသည် ကောဇာသက္ကရာဇ် ၇၅၂ ခု၊ ကဆုန်လဆန်း (၅) ရက်၊ ( အင်္ဂါနေ့ နံနက် တစ်ချက်တီးကျော် သုံးမောင်းတွင် မြို့အဝန် (၃၄၅) တာ၊ တံခါး (၆) ခု၊ မြို့ရိုးအရပ် (၁၇ ) တောင်၊ မြို့ရိုးအုတ်မြစ် (၂) တောင်၊ ပြအိုး (၄) လုံး၊ တန်ဆောင်း (၄) ခု၊ ကျုံးအနက် (၁၅) တောင်၊ မြို့ရိုးနှင့် ကျုံးအကွာ တာ (၂၀)၊ ကျုံးအကျယ် (၂၅) တောင်ရှိသော စမ္ပာယ်နဂိုရ်မြို့ကို အုတ်အင်္ဂတေတို့ဖြင့် ထပ်မံပြုပြင်ခဲ့သည်။
ဟင်ယွန့်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဟင်ယွန့်ရွာ (Hinyont)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၂၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၄ ဦး၊ မ ၁၁၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သူနာပြုများနေ့
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သူနာပြုများနေ့ (International Nurses Day, အတိုကောက် IND) ကို နှစ်စဉ် မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပကြပြီး လူ့အဖွဲ့အစည်းအပေါ် သူနာပြုများ၏ ဆောင်ရွက်မှုများအား အသိအမှတ်ပြုသည့် အနေဖြင့် ကျင်းပကြသည်။
နောက်ခံသမိုင်း
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သူနာပြုကောင်စီ (International Council of Nurses) သည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ ကျင်းပခဲ့သည်။
ဖလော်ရင့်(စ)နိုက်တင်ဂေးလ် ၏ မွေးဖွားရက်ဖြစ်သော မေ ၁၂ အား ကျင်းပရန်အတွက် ၁၉၇၄ ဇန်နဝါရီတွင် ရွေးချယ်ခဲ့ကြသည်။ နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သူနာပြုကောင်စီသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သူနာပြုများနေ့ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းကို ပြင်ဆင်ကာ ဖြန့်ချိပေးလျက်ရှိသည်။ ထိုအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများထဲတွင် သူနာပြုများ သုံးစွဲရန်အတွက် အသိပညာပေးနှင့် သတင်းအချက်အလက်ဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။
ဆောင်ပုဒ်များ
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သူနာပြုကောင်စီမှ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သူနာပြုများနေ့တွင် အသုံးပြုခဲ့သည့် ဆောင်ပုဒ်များမှာ
အမျိုးသားနေ့
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်တွင် အမျိုးသားနေ့ကို နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ နယ်ချဲ့လက်အောက်ခံ ကိုလိုနီဘဝသို့ကျရောက်ခဲ့ရာမှ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေးနှင့်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှုအဖြစ် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁၀ရက် (၁၉၂၀ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ၅ရက်) နေ့တွင်ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေ ကို တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများက သပိတ်မှောက် ဆန့်ကျင်ခဲ့သည်။
ကိုလိုနီ နယ်ချဲ့ ပညာရေး
ဝိုင်အမ်ဘီအေက ဗမာပြည်တွင် ယူနီဗာစီတီ (တက္ကသိုလ်) သီးခြား ရှိရမည်ဟု လှုံဆော်ကြွေးကြော် တိုက်တွန်းပေါင်းများလတ်သော် ဗမာပြည်အစိုးရသည် ပညာမင်းကြီး မစ္စတာ မက်သယူးဟန်တား (Mr. Mathew Hunter) ဦးစီးသည့် ယူနီဘာစီတီ အက်ဥပဒေရေးဆွဲရေး ကျွမ်းကျင်သည့် ကော်မတီတရပ်ကို ၁၉၁၈ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်၏။ ကော်မတီဝင် ဦးရေ ၃၀ နီးပါးမျှရှိ၍ ဝိုင်အမ်ဘီအေ မှ ဝတ်လုံတော်ရ ဦးမေအောင်၊ ဦးမောင်ကြီး (အမ်အေ)၊ ဦးဘဖေ (ဘီအေ)၊ ဦးကွမ်း (ဘီအေ)ပုသိမ်၊ ဦးဘလှိုင် (ဘီအေ) နှင့် ဦးအမ် အမ်အုံးခိုင်တို့ ခြောက်ဦးသာပါ၏။
ဝိုင်အမ်ဘီအေ ကိုယ်စားလှယ်များက ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ ပညာရပ်များ အားပေးသည့် ကောလိပ်ပေါင်းများစွာ ဆက်သွယ်နိုင်သည့် ယူနီဘာစီတီ(တက္ကသိုလ်) ကို ထောက်ခံသော်လည်း မစ္စတာ မက်သယူးဟန်တား ဦးဆောင်သော ကော်မတီ အများစုက လက်တွေ့မပါ စာပေပညာဆန်သည့် ဘာသာရပ်များကို အဓိကထားသည့် တခုတည်းသောကောလိပ် ပါဝင်သည့် သိပ္ပံယူနီဘာစီတီ တည်ဆောက်ရန် တက္ကသိုလ်ဥပဒေ တရပ်ကိုသာ ရေးဆွဲပြီး၊ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် စက်တင်ဘာလတွင် တင်သွင်း ဥပဒေ ပြုစေခဲ့၏။
တက္ကသိုလ် ဥပဒေ
ယူနီဘာစီတီဟူ၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဤတကျောင်းသာ ရှိရမည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယင်းယူနီဘာစီတီ၏ အောက်တွင်လည်း ကောလိပ် တကျောင်းသာ ရှိရမည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ယင်းကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ် တည်ရာ သည်လည်း ရန်ကုန်တွင်သာ ဖြစ်ရမည် ဟုလည်းကောင်း စသည့် ကန့်သတ်ချက်များအပြင်၊ ယူနီဘာစီတီနှင့် ကောလိပ်သို့ ဝင်ရောက် သင်ကြားရမည့် သူများ၏ အရည်အချင်းများတွင် ကျောင်းအိပ်ကျောင်း စားများသာ ဖြစ်စေရမည်ဟုလည်းကောင်း စသော မလိုလားအပ်သည့် ကန့်သတ် ချုပ်ချယ်ချက်ပေါင်းများစွာ ပါဝင်နေသော အက်ဥပဒေ ဖြစ်သည်။
သို့ဖြစ်လေရာ ယင်းယူနီဘာစီတီ အက်ဥပဒေသည် ငွေကုန်ကြေးကျခံနိုင်သော မြေရှင် ဓနရှင် လူတန်းစားနှင့် ဗြူရိုကရက် အရာရှိကြီးတို့ ၏ အဆက်အနွယ်များ အကျိုးမှ တပါး ဆင်းရဲသား လုပ်စား ကိုင်စား တို့နှင့် မအပ်စပ်သော ဥပဒေ ဖြစ်သည်။ တနှစ်လျှင် အနည်းဆုံးငွေ၆၀၀ ကျော် သို့မဟုတ် တလလျှင် ပျမ်းမျှငွေ ၅၀ ကျပ်ကျော် မတတ်နိုင်လျှင် တက္ကသိုလ်သို့ မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ ချဉ်းကပ် နိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ ထိုခေတ် ထိုအခါ ငွေကြေးစံနှုန်း အရ ငွေ ၆၀၀ ကျပ်ဟူသည် နည်းလှသော အသပြာထုထည် မဟုတ်၊ တလလျှင် ၅၀ ကျပ်မျှ ရှိနေပေသည်။ ထိုအချိန်က စာရေးကြီး တစ်ယောက် ၏လခသည် ၃၀ ကျပ် ပတ်ဝန်းကျင်မျှသာ ဖြစ်၏။ အစိုးရစာရင်းများအရဆိုလျှင် ထိုခေတ်က အလုပ်သမားတဦး၏ အနိမ့်ဆုံး လစာမှာ ၁၂ ကျပ်ဖြစ်၍ အမြင့်ဆုံး လစာမှာ ၇၅ ကျပ်ဖြစ်ပြီး ပျမ်းမျှ ဆိုလျှင် ၂၀ ကျပ်ခန့် ဖြစ်ပေသည်။ လက်လုပ်လက်စား နေ့လုပ်နေ့စား အလုပ်ကြမ်းသမားတို့မှာ တနေ့ တမတ်၊ ငါးပဲနှုန်းပင် မှန်မှန် မဝင်ကြသော အချိန် ဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့်လည်း ဥပဒေကြမ်းထွက်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် သတင်းစာတို့က ပြင်းထန်စွာ ပြစ်တင် ဝေဖန်ကြသည်။ ဆောင်းပါးရှင် များစွာတို့ကလည်း ကန့်ကွက် ရေးသားကြသည်။ ကျောင်းသား မိဖများကလည်း မကျေမနပ် ဖြစ်လာကြသည်။
ဤကဲ့သို့ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကန့်ကွက်ကြသော်လည်း ၁၉၂၀ ပြည့် နှစ် ဩဂုတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဗမာနိုင်ငံ ဒုတိယ ဘုရင်ခံ ဆာ ရယ်ဂျီနယ် ကရက်ဒေါက် (Sir Reginald Craddock) သည် ထိုယူနီဘာစီတီး အက်ဥပဒေကို အတည်ပြုလိုက်သည်။ ဤသို့ ဗမာကျောင်းသားကြီးများနှင့် ဗမာပြည်သူတို့၏ ဆန္ဒကို ဆန့်ကျင်ပြဋ္ဌာန်းအတည် ပြုလိုက်သော အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့ အစိုးရ၏ လုပ်ပုံကို ရန်ကုန်တွင်သာမကမန္တလေး၊မော်လမြိုင်၊ ပုသိမ်၊ စစ်တွေ စသော မြို့ကြီးများ၌ လူထုအစည်းအဝေးများ ခေါ်ကာ ကန့်ကွက် ကြလေသည်။
ကျောင်းသားများ၏ ရှေ့ဦးဆုံး လှုပ်ရှားမှု
ဘုရင်ခံ ကရက်ဒေါက်သည် ဗမာလူထု၏ လှုပ်ရှားကန့်ကွက်မှုကို အလေးမမူ ဂရုမစိုက်ပဲ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ထိုယူနီဘာစီတီ အက်ဥပဒေနှင့် အညီ ရန်ကုန်ကောလိပ်အား ယူနီဘာစီတီအဖြစ်သို့ တိုးမြှင့်ဖွင့်လှစ်တော့မည်ဟု ကြေညာလိုက်လေသည်။
သို့ဖြင့် ကောလိပ် ကျောင်းသားများထဲမှ သံတွဲကိုဘဦးကို ခေါင်းဆောင် အဖြစ် တင်မြှောက်ကာ စည်းဝေးကန့်ကွက်လာကြသည်။ ယူနီဘာစီတီ အက်ဥပဒေကို မပြင်ဆင်ဘဲ ယခုအတိုင်း အတည်ပြုရန် လုပ်ဆောင်ပါကကျောင်းသားနှင့် ပြည်သူတွဲ၍ ရှေ့သို့ တလှမ်းတိုးရလိမ့်မည်ဟု ဆုံးဖြတ်တောင်းဆို လိုက်ကြသည်။ ထိုအခါ မူလကြေညာထားသော ယူနီဘာစီတီ ဖွင့်ပွဲကို ဘုရင်ခံသည် ရက်ပြောင်း၍ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့သို့ရွေ့လိုက်လေသည်။
၁၉၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃ ရက် (တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၈ ရက် သီပေါဘုရင် ပါတော်မူနေ့) နံနက် ၁၁ နာရီအချိန် ကောလိပ်ကျောင်းသားကြီး (၁၁) ဦးသည် ရွှေတိဂုံစေတီတော် အနောက်တောင်ထောင့် (စနေထောင့်) ဗောဓိပင် အရှေ့တွင် လျှို့ဝှက်စုဝေး ဆွေးနွေးပွဲတရပ်ကို ရှစ်နာရီမျှ ကြာအောင် ပြုလုပ်၍ အမိနိုင်ငံ၏ ဂုဏ်သိက္ခာ ကယ်တင်ရေးအတွက် ကောလိပ်ကျောင်းသားများ သပိတ်မှောက်ကြရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်ကြသည်။ အဖွဲ့ဝင် (၁၁)ဦးပါ အမြုတေ သပိတ်ကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းကြသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် ယုဒသန် ကောလိပ်မှ ကျောင်းသား ၄၀၀ကျော်သည် ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့ ညနေ ၅နာရီတွင် ဗဟန်း ဦးအရိယကျောင်းတိုက်၌ တက္ကသိုလ် ဥပဒေ တိုက်ဖျက်ရေးအတွက် သပိတ်မှောက်ကြရန် ယေဘုယျအားဖြင့် သဘောမျှကြသော်လည်း အစိုးရထံ မိမိတို့ လိုအပ်ရာ တောင်းဆို၍ အစိုးရက ငြင်းပယ်သည့် အခါမှ သပိတ်မှောက်ကြရန် သို့မဟုတ် သပိတ်မှောက်ပြီးမှ အစိုးရထံ လိုအပ်ချက်ကို တောင်းဆိုရန် အယူအဆ ကွဲကြ၏။ သို့ရာတွင်သပိတ်မှောက်ပြီးနောက် လိုအပ်ချက်တောင်းရန် ဘက်မှ အများစုဖြစ်သဖြင့် အားလုံး သဘောတူ သပိတ်မှောက်ကြမည်ဖြစ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ကြ၏။
နောက်တနေ့ဖြစ်သော ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့(မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁၀ရက်) တွင် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ ထပ်မံစုဝေး၍ တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေကို လုံးဝ ကန့်ကွက်ကြောင်း ဆန္ဒပြသည့်အနေဖြင့်သပိတ်မှောက်ကြောင်း ဆုံးဖြတ် ကြေညာလိုက်လေသည်။
သပိတ်တိုက်ပွဲ
ရန်ကုန်မြို့ရှိ အထက်တန်း ကျောင်းသူကျောင်းသားများကလည်းနောင်တော် ကောလိပ်ကျောင်းသားကြီးများ၏ သပိတ်တိုက်ပွဲသို့ထောက်ခံသည့်အနေဖြင့် ဗဟန်းသပိတ်စခန်းသို့ ချီတက်လာကြသည်။ မြို့လူထု တရပ်လုံးကလည်း မားမားရပ်ကာ ကူညီ ထောက်ပံ့ကြလေသည်။
ဒီဇင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့ ကောလိပ်ကျောင်းသားကြီးများ အစည်းအဝေးမှ နောက်ထပ် (၁၅)ဦး ပါဝင်သော ယူနီဘာစီတီ သပိတ်မှောက်ကောင်စီ ခေါ် (၂၆)ဦး အဖွဲ့ ဖြစ်၍ လာခဲ့သည်။
ကောလိပ် အာဏာပိုင်များသည် ကျောင်းသား သပိတ်ကြီး၏အရေးဆိုချက်များကို စဉ်းစားရန်ဝေးစွ၊ ဒီဇင်ဘာ ၂၃ ရက်အတွင်း ကျောင်းပြန်မတက်က ကျောင်းမှ နုတ်ပယ်ပစ်မည်ဟု ကြေညာပြန်ရာ သပိတ်မှောက် ကျောင်းသားကြီးများက မိမိတို့၏ အမည်စာရင်း များကိုကျောင်းသားစာရင်းမှ အပြီးတိုင်ပယ်ထုတ်ပါမည့် အကြောင်းအာဏာပိုင်တို့ထံသို့ စာပြန်ကာ တုံ့ပြန်လိုက်လေသည်။ ဒီဇင်ဘာ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဂျီစီဘီအေ အသင်းချုပ်ကြီးက သပိတ်မှောက်ကျောင်းသားများကို အစိုးရ ကျောင်းများနှင့် အစိုးရ အထောက်ပံ့ခံကျောင်းများ သို့ ပြန်လည်မတက်ကြရန် တိုက်တွန်း နှိုးဆော်ချက် တစ်ရပ်ထုတ်ပြန် စေခဲ့လေသည်။
အမျိုးသားကျောင်း
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း၊ ရန်ကုန်နှင့် အမျိုးသားကျောင်း အမြုတေများကို အမြို့မြို့ရှိ ဝံသာနုကြီးများ၏ စေတနာ သဒ္ဓါတရား အကြောင်းပြု၍တမုဟုတ်ချင်း ပျံ့နှံ့ပေါ်ထွက်လျက်၊ နွေရာသီ စာမေးပွဲများအမီကျောင်းသားလူငယ်အပေါင်း ဆက်လက် ပညာသင်ကြားနိုင်ရန်အခွင့်အရေး ရခဲ့ကြ၏။ အမျိုးသားကောလိပ်ကြီးကိုလည်း စေတနာ့ဝန်ထမ်း ပါမောက္ခဆရာကြီးများ ဖြစ်ကြသော
ဗဟန်းကောလိပ် ဟု အမည်တွင်သော အမျိုးသားကောလိပ်ကို ဝိုင်းဝန်းတည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ကြသည်။ မြန်မာ့သမိုင်းနှင့် မြန်မာစာကို အလေးထား၍ သင်ကြားပေးသည်။ အမျိုးသားရေး အစဉ်အလာများကို တန်ဖိုးထားတတ်အောင်၊ ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်အောင်ဖော်ထုတ်သင်ကြားပေးသဖြင့် ယင်းပညာရေးကို သခင်ပညာရေး ဟုခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းကြသည်။
ပေါ်ပေါက်လာခြင်း
ဝံသာနုလှုပ်ရှားမှုကို ဦးဆောင်ခဲ့သော ဂျီစီဘီအေက ကြီးမှူး၍ ဝံသာနုလှုပ်ရှားမှု အနေနှင့် အမျိုးသားနေ့ သတ်မှတ်ရန် စတင် ကြိုးစားရာမှ အမျိုးသားနေ့ ပေါ်လာရသည်။ ၁၉၂၁-ခုနှစ် မန္တလေး၌ ကျင်းပသော နဝမအကြိမ်မြောက် ဂျီစီဘီအေ ကွန်ဖရင့်က အမျိုးသားနေ့ သတ်မှတ်ရေး စတင်ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဆွေးနွေးကြရာတွင် အင်္ဂလိပ် သူရိယသတင်းစာမှ ဦးတုတ်ကြီး တင်ပြသည့် သီပေါမင်း နန်းကျသည့် ပါတော်မူနေ့၊ ပျဉ်းမနား ဧလာမှ ဦးဒွေး တင်ပြသည့် ဦးဥတ္တမ ထောင်ကျသောနေ့၊ ပထမ ကျောင်းသားသပိတ်တွင် ပါဝင်သည့် ကိုမြင့် တင်ပြ ဆွေးနွေးသည့် ကျောင်းသားများ အင်္ဂလိပ်အစိုးရ၏ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေကို သပိတ်လက်နက် စတင် စွဲကိုင် တော်လှန်သည့်နေ့၊ တစ်နေ့နေ့ကို သတ်မှတ်ရန် အကြမ်း သဘောတူကြသည်။
ထို့နောက် ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၇ - ၁၈ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဂျူဗလီဟော၌ ကျင်းပသော ဂျီစီဘီအေ အထူးကွန်ဖရင့်က ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဥပဒေကို ကျောင်းသားများ သပိတ်မှောက်သော တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်ကို အမျိုးသားနေ့ဟု သတ်မှတ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်၍ အတည်ပြု ပေးခဲ့သည်။ ထိုနေ့သည် အုပ်ချုပ်သူ နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ်အစိုးရကို ထိထိရောက်ရောက် တော်လှန်သောနေ့၊ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဥပဒေကို ကန့်ကွက်သည့် အနေဖြင့် ကျောင်းသားများ သပိတ်မှောက်သည့်နေ့၊ အမျိုးသား တော်လှန်ရေး စတင်သည့်နေ့ ဖြစ်ခြင်းတို့ကြောင့် အမျိုးသားနေ့အဖြစ် တညီတညွတ်တည်း ဆုံးဖြတ် အတည်ပြု ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုနေ့သည် အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့အစိုးရ အပေါ် အောင်ပွဲခံသောနေ့ ဖြစ်၍ အမျိုးသားအောင်ပွဲနေ့ ဟုလည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ ရက်သတ်မှတ်ရာတွင်ပင် အမျိုးသားနေ့၏ အဓိပ္ပာယ် ပြည့်စုံ ပေါ်လွင် ပီပြင်စေရန် တက္ကသိုလ်ဥပဒေ ကို သပိတ်မှောက်သော အင်္ဂလိပ်ရက် ဖြစ်သည့် ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်ဟု မသတ်မှတ်ဘဲ မြန်မာရက် ဖြစ်သော တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်ဟု တမင် သတ်မှတ်ပေးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် အမျိုးသားရေး လက္ခဏာသည် ပို၍ ပေါ်လွင်ထင်ရှားစေခဲ့သည်။
အမျိုးသားနေ့ ပေါ်လာ၍ ၁၉၂၂ ခုနှစ်မှ စ၍ တန်ဆောင်မုန်း လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက်နေ့ ရောက်တိုင်း အမျိုးသား အောင်ပွဲနေ့ အခမ်းအနားများ ကျင်းပခဲ့သည်။ အမျိုးသားနေ့ကို အဖွဲ့အစည်းအားလုံးနှင့် တိုင်းရင်းသားတိုင်းက အမြတ်တနိုးထား၍ လေးစားကြပြီး အညီအညွတ် ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ အမျိုးသားနေ့ကို ၁၉၃၄ ခုနှစ်မှ စ၍ ကျောင်းပိတ်ရက်အဖြစ် လည်းကောင်း ၁၉၃၈ ခုနှစ်မှ စ၍ ရုံးပိတ်ရက် အဖြစ်လည်းကောင်း ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထိုသို့ အမျိုးသားနေ့များ ကျင်းပရာတွင် မျိုးချစ်စိတ် ထက်သန်ရေးနှင့် နယ်ချဲ့ အင်္ဂလိပ် အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ငန်းများအတွက် စည်းရုံး လှုံ့ဆော် အဓိဋ္ဌာန် ပြုခြင်းဖြင့် အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ်များ တက်ကြွလာစေပြီး နယ်ချဲ့ အစိုးရ ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ငန်းများ အရှိန် မြင့်လာသည်။ ထိုစိတ်ဓာတ်ကပင် အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေး လှုပ်ရှားမှုကို လွတ်လပ်ရေး ရသည်အထိ ဦးဆောင် သွားခဲ့သည်။
နယ်ချဲ့အစိုးရ၏ ကျွန်ပညာရေးစနစ်ကို ဆန့်ကျင်၍ သခင်ပညာ၊ အမျိုးသားပညာရေးကို တောင်းဆို ဖော်ပြသော တိုက်ပွဲဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းတွင်အရေးပါသော လှုပ်ရှားမှုကြီး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နှစ်စဉ် တန်ဆောင်မုန်းလပြည့် ကျော် ၁၀ ရက်နေ့ကို အမျိုးသားနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ တစ်ပြည်လုံး အတိုင်းအတာဖြင့် ကျင်းပလေသည်။
အမျိုးသားနေ့
အုပ်ချုပ်သူ နယ်ချဲ့အစိုးရကို ပထမဆုံး ထိထိရောက်ရောက် တော်လှန်ခဲ့သောနေ့ကို နောင်လာနောင်သား အမျိုးသားတို့  အမှတ်တရ ရှိစေရန်အလို့ငှာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ တန်ဆောင်မုန်း   ၁ဝ ရက်နေ့ကို အမျိုးသားနေ့ဟူ၍  သတ်မှတ်ရခြင်းကား ခရစ် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၅  ရက်၊ မြန်မာ ၁၂၈၂ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁ဝရက်နေ့  တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်နှင့် ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်ကျောင်းသားများ  သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေကို ကန့်ကွက်သည့်အနေ  ဖြင့် သပိတ်မှောက်သောနေ့ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။  ယင်းသို့ သပိတ်မှောက်လိုက်ခြင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံကို ဗြိတိသျှ  နယ်ချဲ့တို့ သိမ်းပိုက်လိုက်သည်မှစ၍ လူမျိုးခြားလက်အောက်မှ  ပြန်လည် လွတ်မြောက်ရေးအတွက် အမျိုးသား တော်လှန်ရေး  ကြီးကို စတင်လိုက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထိုသပိတ်ကြီးမှ တဖွား  ဖွား ပေါ်ထွက်လာသော ဝံသာနုစိတ်ဓာတ်ဖြင့် အမျိုးသား  စည်းလုံးညီညွတ်မှုကို တည်ဆောက်ကာ လွတ်လပ်ရေးတိုက်ပွဲ  ဆင်နွဲခဲ့ရာ လွတ်လပ်ရေးအောင်ပန်းကို ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်  သည်ဟု ဆိုလျှင် မလွဲချေ။ ထိုကြောင့် လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီး  သည့်တိုင် တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့ကိုပင်  အမျိုးသားနေ့အဖြစ် ဆက်လက် အသိအမှတ် ပြုခဲ့လေသည်။
ဗြိတိသျှလက်တွင်းသို့ မြန်မာနိုင်ငံ သက်ဆင်းရပြီးနောက် မြန်မာလူထုသည် လက်နက်ကိုင်၍တစ်သွယ်၊ စည်းဝေးပွဲများ အကြိမ်ကြိမ် ပြုလုပ်၍တစ်မျိုး၊ မြန်မာ့ကိုယ်စားလှယ်များကို ဗြိတိသျှအစိုးရ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် အရေးဆိုရန် စေလွှတ်၍ တစ်ဖုံ နည်းမျိုးစုံတို့ဖြင့် လွတ်လပ်ရေးအတွက် တောင်းဆိုခဲ့ သော်လည်း တကယ် ထိထိရောက်ရောက် အုံကြွဆန္ဒပြမှုကား ၁၂၈၂ ခုနှစ် တန်ဆောင်မုန်း လဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ကောလိပ်သပိတ်ပင် ဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရသည် သူတို့၏ နယ်ချဲ့ရာ၌ အကောင်းဆုံး သော လက်နက်တစ်ခု ဖြစ်သည့် ပညာရေး စနစ်သစ် တက္ကသိုလ်အက်ဥပဒေကြမ်းကြီးကို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လတွင် တိုင်းပြည်မှ ဝေဖန်လေ့လာနိုင်ရန် ထုတ်ပြန် ကြေညာသည်။ ထိုဥပဒေကြမ်းတွင် ပါရှိသောအချက်များဖြစ်သည့်
မည်သို့ပင်ကန့်ကွက်ကြသော်လည်း မြန်မာပြည် ဘုရင်ခံ ဆာရယ်ဂျီနယ်ကရက်ဒေါက်က မြန်မာများသည် ပညာရေး အကြောင်းနားမလည်ဟုဆို၍ တောင်းဆိုချက်များကို လျစ်လျူရှု ကာ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁ရက်နေ့ မှစ၍ တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေ ကို အတည်ပြုကြောင်း ကြေညာလိုက်သည်။ ထိုကြောင့် ဒီဇင်ဘာလ ၂ ရက် နေ့တွင် ကောလိပ်ကျောင်းသား ခေါင်းဆောင်များသည် တိုင်ပင် ဆွေးနွေး၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေကို ကန့်ကွက်သည့်အနေဖြင့် ကောလိပ်နှစ်ခုလုံး သပိတ်မှောက်ရန် ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ်၊ ရွှေကျင်တိုက် ဆရာတော်ဦးအရိယ ကျောင်းတိုက်၌ ကျောင်းသား အစည်းအဝေးပွဲကြီး ပြုလုပ် သည်။ ယင်းအစည်းအဝေးမှ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် တက္ကသိုလ်ကို သပိတ်မှောက်ရန်နှင့် ပညာရေးပြုပြင်မှု တောင်း ဆို၍ တောင်းဆိုချက်များ မပေးသမျှ ကာလပတ်လုံး ကျောင်း ပြန်မတက်ရန်တို့ကို ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့ တွင် သပိတ်မှောက်ရန် မူလက စီစဉ်ထားသော်လည်း အခြေ အနေ ပြောင်းလဲသွားသဖြင့် ဒီဇင်ဘာလ ၅ရက်၊ တန်ဆောင် မုန်းလဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ကျောင်းသားများ သပိတ်မှောက် ကြသည်။ ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်ကိုဘဦး ကိုယ်တိုင် လက်မှတ်ထိုး၍ ကျောင်းသားကြေညာချက်ကို ဘုရင်ခံထံ ပို့ သည်။ ယင်းကြေညာချက်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အက်ဥပဒေ ပါ အချက်များကို ကန့်ကွက်စာပင်ဖြစ်သည်။ ဘုရင်ခံထံမှ အကြောင်းပြန်ကြားခြင်း မပြုသဖြင့် သပိတ်စခန်းတွင် အမျိုး သားကျောင်းများ တည်ထောင်ရန် ကျောင်းသားများသည် ဂျီစီ ဘီအေခေါင်းဆောင်များနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးသည်။ တက္ကသိုလ် သပိတ်အက်ဥပဒေသည် တစ်တိုင်းပြည်လုံးက ဝိုင်းအုံထောက်ခံ ကြသည်။ တက္ကသိုလ်ရောက်ကျောင်းသားများထက် တက္ကသိုလ် သို့ ရောက်ခါနီး ဟိုက်စကူး ကျောင်းသားများအတွက် ပို၍ ထိခိုက်သဖြင့် ဟိုက်စကူးကျောင်း (အထက်တန်းကျောင်း) များကပါ သပိတ်မှောက်ကြသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ တွင် မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံက အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်ထံ နှစ်ပတ် တစ်ကြိမ် ပေးပို့သောအစီရင်ခံစာတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သပိတ်မှောက်သည့် အရေးကို ထိထိရောက်ရောက် မနှိမ်နင်း လျှင် မြန်မာပြည်သည် အင်္ဂလိပ်မှ လွတ်မြောက် သွားရန် အကြောင်းရှိသည်ဟု အစီရင်ခံသည့် အခြေအထိ မြန်မာတို့၏ ဝံသာနုစိတ်ဓာတ် အုံကြွခဲ့လေသည်။ အစိုးရက ကျောင်းသား များ တောင်းဆိုချက်ကို လိုက်လျောသည်ဖြစ်စေ၊ မလိုက်လျောသည်ဖြစ်စေ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် လက်အောက်ခံ ကောလိပ် ကျောင်းများကို မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ ပြန်မတက်တော့ပြီဟု တက္ကသိုလ်ကို ရာသက်ပန် သပိတ်မှောက်ရန် တညီတညွတ် တည်း ဆုံးဖြတ်ကြလေသည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗဟန်းရပ်၊ ရွှေကျင်ကျောင်းတိုက်ကြီးတွင် အမျိုး သားကောလိပ်ကို ဖွင့်လှစ်လိုက်ကြသည်။ အမျိုးသား ပညာရေး ကောင်စီဟုလည်း ပေါ်ပေါက်လာကာ မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံး ၌ အမျိုးသားကျောင်းများ အများအပြား ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် သပိတ်ကြောင့် ယင်းသို့ ပညာရေးအမြတ်များ ထွက်ပေါ်လာခဲ့ရုံမက ပြည်သူလူထုတွင်လည်း နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင် ရေး အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်များ အပြင်းအထန် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ လေသည်။ ယင်းသည်ပင် မြန်မာတို့၏ စိတ်ဓာတ်တော်လှန်ရေး အောင်ပွဲကြီးဟု ခေါ်ရမည် ဖြစ်လေသည်။
ထိုကြောင့် ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဒီဇင်ဘာလအတွင်း မန္တလေး မြို့၌ ကျင်းပသော ဂျီစီဘီအေ ပြည်လုံးကျွတ် ညီလာခံကြီး၌ အမျိုးသားနေ့ သတ်မှတ်ကျင်းပရန် စဉ်းစားကြသောအခါ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် ကျောင်းသားသပိတ် စတင်သော တန်ဆောင် မုန်းလဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့ကို လက်ခံနိုင်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုညီလာခံတွင် အချို့က သီပေါဘုရင် ပါတော်မူသော တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၈ ရက်နေ့ကို အကြံပေး၍ အချို့က ဦးဥတ္တမ အဖမ်းခံရသောနေ့ကို အကြံပေးကြသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ် သပိတ် ၁၁ ဦးကော်မတီတွင် ပါဝင်ခဲ့သော ဦးမြင့်ကဂျီစီဘီအေ ကွန်ဖရင့်သို့ ကျောင်းသားကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်ပြီးလျှင် နန်းကျသောနေ့နှင့် အဖမ်းခံရသောနေ့များ သည် မင်္ဂလာမရှိ၊ နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှကို ပထမဆုံး ထိထိရောက် ရောက် တော်လှန်သောနေ့ ဖြစ်သည့် ကျောင်းသားများ သပိတ် မှောက်သော တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့ကို အမျိုး သားနေ့ သတ်မှတ်သင့်ကြောင်း အကြံပေးလေသည်။ ထို မန္တလေးကွန်ဖရင့်ကြီးမှ အမျိုးသားနေ့ကို တန်ဆောင်မုန်း လဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပရန် ဆုံးဖြတ်ချက်ချခဲ့ရာ ယနေ့တိုင်အောင် အမျိုးသားနေ့ဟူ၍ ပြည်ထောင်စု မြန်မာ နိုင်ငံတွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပဆဲဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ အားလပ်ရက်များ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားနေ့များ
ရပဒင်ရွာ၊ ဆည်ခုံ
ရပဒင်ရွာ၊ ဆည်ခုံ
သာဖြန်ကြီးရွာ၊ သဇင်ကုန်း
သာဖြန်ကြီးရွာ၊ သဇင်ကုန်း
၀ ဇန်နဝါရီ
၀ ဇန်နဝါရီသည် ပြက္ခဒိန်တွင်ပါရှိသော နေ့ရက်မဟုတ်ပဲ နက္ခတ္တဗေဒနှင့် ဆော့ဝဲလ်ပညာရပ်များတွင် အသုံးပြုသည်။
ဆော့ဝဲလ်များတွင် အသုံးပြုခြင်း
Microsoft Excel တွင် 1900 date format တွင် ၀ ရက်သည် ၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၀၀ ဖြစ်သည်။
အောင်ပြည့်
အဖ ဦးသာအောင်၊ အမိ ဒေါ်စိုးမြင့်တို့မှ ဖွားမြင်သည့် စတုတ္ထမြောက် သားဖြစ်သူ မောင်ခင်မောင်မြင့်အား ပျဉ်းမနားမြို့တွင် ၁၉၄၀ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင် ၂၄ ရက် (ကြာသပတေးနေ့) က မွေးဖွားခဲ့သည်။ ပြွန်တန်ဆာ အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၀ တန်း အောင်မြင်ခဲ့ကာ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာ (မြန်မာစာဂုဏ်ထူး) ဘွဲ့ ရခဲ့သည်။
ဘွဲ့ရပြီးနောက် 'ဦးဆောက်ပန်း' အမည်ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့ လှည်းတန်းမြို့နယ်တွင် စာအုပ်ဆိုင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး စာပေများလည်း ရေးသားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း၌ ဝတ္ထုတိုများစွာ ရေးသားခဲ့သည်။ "ပြိုမှာလေလား မိုးရဲ့" ဝတ္ထုသည် အအောင်မြင်ဆုံး၊ အထင်ရှားဆုံးသော သူ၏လက်ရာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ရွှေရတုသဘင် ကာလတွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် "နေရစ်တော့ မြသီလာ" ကဗျာစာအုပ် သည်လည်း ထူးခြား ဆန်းသစ်သည့် အရေးအဖွဲ့များကြောင့် ထင်ရှားခဲ့သည်။
စာနယ်ဇင်း ဆရာ၊ အယ်ဒီတာ အဖြစ် အထောက်တော် လှအောင် ဦးစီးသည့် သတင်းဂျာနယ်၌ စတင် ထုတ်ဝေသည့် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် တွဲဖက် အယ်ဒီတာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ နောက်ပိုင်း တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း ချယ်ရီမဂ္ဂဇင်း (၁၉၈၄ မှ ၁၉၉၀)၊ ဝါနီပြာမဂ္ဂဇင်း၊ နှင်းဆီမဂ္ဂဇင်း၊ ပေါ်ပြူလာဂျာနယ် နှင့် ရာစုဂျာနယ် စသည့် မဂ္ဂဇင်း၊ဂျာနယ်များတွင် တာဝန်ခံ အယ်ဒီတာ အဖြစ် လည်းကောင်း အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် လည်ကောင်း တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဖတ်စရာဂျာနယ်သည် ဆရာအောင်ပြည့်၏ နောက်ဆုံး ကွယ်လွန်ချိန် အထိ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်သွားသည့် ဂျာနယ် ဖြစ်သည်။
အခြားတစ်ဖက်တွင်လည်း ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ ဒါရိုက်တာ မောင်ဝဏ္ဏ ရိုက်ကူးခဲ့သော 'ခြေဖဝါးတော် နုနု' (၁၉၇၄) ဇာတ်ကားမှစကာ သရုပ်ဆောင် အဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းမှာလည်း ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကားပေါင်း များစွာတွင် အောင်မြင်သော ဇာတ်ပို့ သရုပ်ဆောင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်မှ မြန်မာစာဘွဲ့ရ ဖြစ်သော ဆရာ အောင်ပြည့်ဟာ 'စကားအကြောင်း၊ စာအကြောင်း' ဟူသော မြန်မာစာနှင့် ပတ်သက်သည့်စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ရေးခဲ့ကာ ကိုယ်ပိုင် ကျောင်းများတွင်လည်း မြန်မာစာပြ ဆရာတစ်ယောက် အဖြစ် နှစ်ကာလရှည်ကြာစွာ အသက်မွေးခဲ့သည်။
ကျင်လည်ရာ လောကများစွာထဲတွင် ဆက်ဆံရေး ကောင်းမွန်ကာ လူချစ် လူခင်များသူ၊ အလုပ်ကို ကြိုးစား လုပ်ကိုင်သူ အဖြစ် ထင်ရှားသည်။ ဘဝနောက်ဆုံး အချိန်များတွင် နာမကျန်း နေသည့်ကြားမှ အိပ်ယာထက်တွင် အလုပ်တာဝန်ကို ဇွဲနပဲနှင့ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက် သွားခဲ့ပုံသည် တပည့်များကြား၊ မိတ်ဆွေများကြား ပြောစမှတ်ပြုစရာ၊နမူနာယူစရာ အဖြစ်တစ်ခုဖြစခဲ့ရသည်။
စာရေးဆရာ၊ အယ်ဒီတာ၊ ရုပ်ရှင် သရုပ်ဆောင် ဆရာ အောင်ပြည့်သည် ကာလရှည်ကြာ နာမကျန်း ဖြစ်ကာ လဲလိုက် ထလိုက်ဖြင့် ဖတ်စရာ ဂျာနယ်ကို တစစောင်မပြတ် တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့ရာက ၂၀၀၆ ခု၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက် ညနေ ၆ နာရီခန့်မှာ ကွယ်လွန် ခဲ့ရသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီး ၃ ဦး၊ မြေး ၃ ဦးနှင့် ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါ်မာသီတို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဘင်ချောင်းရွာ
ဘင်ချောင်းရွာ
သဿေရိဉဗရပါရမီ
သဿေရိဉဗရပါရမီ(สรรเสริญพระบารมี)သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လက်ရှိ တော်ဝင်သီချင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၃၂ခုနှစ် မတိုင်မီက သယာမ်ပြည်၏ ဒီ ဖက်တို နိုင်ငံတော်သီချင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင်
လက်စွပ်များ၏ အရှင်သခင် (The Lord of the Rings) သည် အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာ ဂျေ အာ အာ တော်ကီးန် ရေးသားသော ထူးခြားဆန်းပြားသော စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။ ဤဇာတ်လမ်းကား တော်လ်ကီးန်၏ ၁၉၃၇ ခုနှစ် စိတ်ကူးယဉ်ဝတ္ထုဖြစ်သည့် ဟော့ဘစ်၏ နောက်ဆက်တွဲဖြစ်ပြီး ဟော့ဘစ်ထက်ပို၍ များစွာကြီးမားကျယ်ပြန့်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၇ မှ ၁၉၄၉ ထိ အဆင့်လိုက်ရေးသားခဲ့သော ဤဝတ္ထုကြီးကား သန်း(၁၅၀) ကျော်ရောင်းရသော ရောင်းအားအကောင်းဆုံး ဝတ္ထုများထဲမှတစ်အုပ်ဖြစ်လေသည်။