cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နောင်ဟုတ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျေးကတော့ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကျေးကတော့ရွာ(Kyaykatawt)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးကတော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၀၉ ဖြစ်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခင်မိုးဝေ (ဘောလုံးသမား)
ခင်မိုးဝေသည် မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးလက်ရွေးစင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အလယ်တန်းတွင် ကစားလေ့ရှိသည်။
ဧပြီ ၂၀၀၇
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဧပြီ ကဏ္ဍ:၂၀၀၇
ကန်ဒေချောင်းထဲရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကန်ဒေချောင်းထဲရွာ(Kandaychaunghte)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဘဲဒုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၃၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘဲဒုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၃ ဦး၊ မ ၃၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှမ်းစုရွာ၊ ကျွဲသလင်းကုန်း
ရှမ်းစုရွာ၊ ကျွဲသလင်းကုန်း
မြောက်ချောင်းရွာ
မြောက်ချောင်းရွာ
ဗန္ဒုလရွာ၊ ကျုံဒရံသံဒင်း
ဗန္ဒုလရွာ၊ ကျုံဒရံသံဒင်း
ဖျံရေကျော်ရွာ၊ ဖျံရေကျော်
ဖျံရေကျော်ရွာ၊ ဖျံရေကျော်
စိန္တသုတ်
“သဿတော လောကော ... နေဝ ဟောတိ န ဟောတိ တထာဂတော ပရံ မရဏာ”ဟူသော ယုတ်ညံ့သောအကုသိုလ်စိတ်ကို မကြံစည်ကုန်လင့်၊ ယင်းယုတ်ညံ့သော အကုသိုလ်စိတ်အကြံအစည်တို့သည် အတ္ထသံဟိတ, အာဒိဗြဟ္မစရိယက မဖြစ်ကြ၊ နိဗ္ဗိဒါ, ဝိရာဂ, နိရောဓ, ဥပသမ, အဘိညာ, သမ္ဗောဓ, နိဗ္ဗာနတို့အတွက်လည်း မဖြစ်၊ အတ္ထသံဟိတ, အာဒိဗြဟ္မစရိယက ဖြစ်သော နိဗ္ဗိဒါ, ဝိရာဂ, နိရောဓ, ဥပသမ, အဘိညာ, သမ္ဗောဓ, နိဗ္ဗာန တို့အတွက်ဖြစ်သော သစ္စာလေးပါးကို ကြံစည်ကြကုန်လော-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဝက်လူးအိုင်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ဝက်လူးအိုင်ရွာ (Wetluaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ကူကောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၈၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရတနာဆီမီးဘုရားစု
ရတနာ ဆီမီးဘုရားစုသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး တံတားဦးမြို့နယ် အင်းဝမြို့ အင်းဝနန်းတော်ရာ အနောက်ဘက် အပြင်စံရာကျေးရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည့် ရှေးဟောင်းဘုရားစေတီများဖြစ်သည်။ ရတနာ ဆီမီးဘုရားစုတွင် စေတီခြောက်ဆူ၊ အုတ်ပြာဿာဒ် တစ်ဆူနှင့် ဂန္ဓကုဋိတိုက် ၃ တိုက် တည်ရှိပြီး လက်ရာမျိုးစုံကို လေ့လာနိုင်သည်။ ရတနာဆီမီးဘုရားစုအတွင်းတွင် အဆောက်အအုံအမှတ် (၃၇၂)မှ (၃၈၁)အထိ အမှတ်စဉ်အလိုက် ဗိသုကာလက်ရာ ၁၀ ခုကို တစ်နေရာတည်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဗိသုကာလက်ရာပုံစံများမှာ အမရပူရခေတ်လက်ရာ အုတ်ပြာသာဒ်၊ ရတနာပုံခေတ်လက်ရာ ဆင်းတုတော်နှင့် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦး လက်ရာများ ဖြစ်သည်။ ရတနာဆီမီးဘုရားစုတွင် လက်ပံပင်များ၊ ထန်းပင်များဝန်းရံကာ အစုလိုက်တည်ရှိနေပြီး ပြည်တွင်းဘုရားဖူးဧည့်သည်များ၊ နိုင်ငံတကာခရီးသွားဧည့်သည်များ လာရောက်လေ့လာခြင်း၊ မှတ်တမ်းရိုက်ကူးခြင်းများကို အများဆုံးပြုလုပ်ကြသည်။
မွန်တက်စကျူး
ပြင်သစ် စာရေးဆရာ မွန်တက်စကျူးသည် ၁၆၈၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဘော်ဒိုးမြို့အနီး လာဗရီဒ်ရဲတိုက်၌ မွေးဖွားသည်။ ဇွီးလီမြို့နှင့် ဘော်ဒိုးမြို့များ၌ ပညာသင်ကြားပြီးနောက် ၁၇၁၆ ခုနှစ်တွင် ဦးရီးတော်သူထံမှ ပစ္စည်းဥစ္စာနှင့် ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးတို့ကို ဆက်ခံရရှိလေသည်။
ထိုနှစ်၌ပင် ဘော်ဒိုးပါလီမန်လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူး၌ ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ သို့ရာတွင် မကြာမီ ထိုရာထူးမှ နုတ်ထွက်၍ စာပေလေ့လာရေးသားခြင်းကို ပြုလုပ်လေသည်။ မွန်တက်စကျူး အပါအဝင်ဖြစ်သော ထိုခေတ်က ပြင်သစ် စာရေးဆရာတစ်စုသည် လူထုနိုးကြားစေဖို့အတွက် ပညာပေးရမည်။ အမှန်တရားကို ထုတ်ဖော်တင်ပြရမည်ဟူသော ယုံကြည်ချက်ဖြင့် စာပေများကို ရေးသားခဲ့ကြသည်။ တိုင်းပြည်ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို အကြမ်းမဖက်၊ အနုနည်းသက်သက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်စေ လိုသော ဆန္ဒရှိကြသည်။ သို့ရာတွင် လူထုအုံကြွမှုသည် နောက်ဆုံး၌ ၁၇၈၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ် တော်လှန်ရေး ပေါ်ပေါက်သည်အထိ ပြင်းထန်၍ လာလေသည်။
၁၇၂၁ ခုနှစ်တွင် မွန်တက်စကျူး ရေးသားထုတ်ဝေသော 'ပါရှင်း ပေးစာများ'၌ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ အလည်အပတ် ရောက် ရှိလာသော ပါးရှင်းလူမျိုး လူကုံထံနှစ်ဦးက အချင်းချင်းထံသို့လည်းကောင်း၊ ပါးရှားပြည်ရှိ မိတ်ဆွေများထံသို့လည်းကောင်း စာရေးဟန်ဖြင့် ရေးထား၏။ ထိုခေတ် ပြင်သစ်လူမျိုးတို့၏ လူနေမှုစနစ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံခြားသား အမြင်ဖြင့် မြင်ရပုံကို ထိထိမိမိ ဝေဖန်ရေးသားထားလေသည်။ မွန်တက်စကျူး၏ အထင်ရှားဆုံး စာပေလက်ရာမှာ ၁၇၄၈ ခုနှစ်တွင် ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသော ဥပဒေ၏ သဘောစာအုပ် ဖြစ်သည်။
ထိုစာအုပ်တွင် ကမ္ဘာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်၌ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော အစိုးရအုပ်ချုပ်ပုံ စနစ်အမျိုးမျိုးကို လေ့လာ၍ အစိုးရအဖွဲ့၌ အုပ်ချုပ်မှုဌာန၊ ဥပဒေပြုဌာန၊ တရားစီရင်မှုဌာနဟူ၍ သီးခြားခွဲခန့် သတ်မှတ်ထားမှ သာလျှင် နိုင်ငံရေး လွတ်လပ်မှုကို ရနိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ကြောင်း ထုတ်ဖော်ရေးသားထား၏။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ မှာကဲ့သို့ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ လက်ထဲ၌ အာဏာကို စုပုံအပ်နှင်းခြင်းသည် တရားလက်လွတ် အုပ်စိုးမှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်ဟု ဆိုသည်။ ဌာနတစ်ခုက အခြားဌာနတစ်ခု၏ လုပ်ငန်းကို နယ်မကျွံစေရန် အတားအဆီး အကန့်အသတ်များရှိရန် လိုအပ်ကြောင်းဖြင့်လည်း မိမိ၏ နိုင်ငံရေးအခြေခံ သဘောများကို ရေးသား ဖော်ပြခဲ့လေသည်။
မွန်တက်စကျူးသည် ၁၇၅၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ပဲရစ်မြို့၌ ကွယ်လွန်လေသည်။
တုံကွာရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
တုံကွာရွာ (Tonkwar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ တုံကွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံကွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၇၂ ဦး၊ မ ၇၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိရစ္ဆာနကထာသုတ်
အရိယသစ္စကထာကိုသာ ပြောဆိုကြ၊ အရိယသစ္စကထာသည် အတ္ထသံဟိတ အာဒိဗြဟ္မစရိယက၊ နိဗ္ဗိန္ဒာယ ဝိရာဂါယ နိရောဓာယ ဥပသမာယ အဘိညာယ သမ္ဗောဓာယ နိဗ္ဗာနာယ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် အရိယသစ္စာတရားတို့ကို သိမြင်အောင် အားထုတ်ကြရမည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ထန်ခေါ်နောက်ကုန်းရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ထန်ခေါ်နောက်ကုန်းရွာ (Htankhawnaukkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ထန်ခေါ်နောက်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၉၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာဇီရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
သာဇီရွာ (Tharzi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ရွှေပန်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေပန်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၉ ဦး၊ မ ၁၄၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နော်အားလိုဝါးဖော် (ဘောလုံးသမား)
နော်အားလိုဝါးဖော်သည် မြန်မာအမျိုးသမီး ဘောလုံးလက်ရွေးစင်တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ရှေ့တန်းတွင် ကစားလေ့ရှိသည်။
ဧပြီ ၂၀၀၈
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဧပြီ ကဏ္ဍ:၂၀၀၈
ကွန်ဒိုင်း (အောက်စု)ရွာ၊ ကျွဲသလင်းကုန်း
ကွန်ဒိုင်း (အောက်စု)ရွာ၊ ကျွဲသလင်းကုန်း
ဘန့်ပြင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဘန့်ပြင်ရွာ (Bantpyin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၅၆ ဦး၊ မ ၁၆၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၈၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်အာရှဒေသ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအသင်း
‌တောင်အာရှ‌ဒေသရှိ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ ဘဂင်္လား‌ဒေရှ့်၊ နီ‌ပေါ၊ သီရိလကင်္ာ၊ ဘူတန်နှင့်‌မော်လဒိုက်နိုင်ငံတို့သည် ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂ ရက် ‌နေ့က ‌တောင်အာရှ‌ဒေသ ပူး‌ပေါင်း ‌ဆောင်ရွက်‌ရေး‌ကော်မတီ (အက်စ်‌အေအာစီ)ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ‌နောက် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လက ‌မော်လဒိုက်နိုင်ငံ မာလီမြို့၌ လည်း‌ကောင်း၊ ၁၉၈၅ ခုနှစ်‌မေလက ဘူတန်နိုင်ငံ သင်ဖူးမြို့ လည်း‌ကောင်း၊ ဝန်ကြီးအဆင့် အစည်းအ‌ဝေးများကို ကျင်းပ ခဲ့သည်။ (စွယ်စုံနှစ်ချုပ် ၁၉၈၅-စာ၊ ၂ရရ-ရှု)။ ယင်း အဖွဲ့ဝင် ခုနစ်နိုင်ငံမှ နိုင်ငံခြား‌ရေး ဝန်ကြီးများ၏ အကြံပြုချက်အရ ဘဂင်္လား‌ဒေ့ရှ်နိုင်ငံ ဒါကာမြို့တွင် ၁၉၈၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလက နှစ်ရက်ကြာ ကျင်းပသည့် ထိပ်သီးအစည်းအ‌ဝေးသို့ နိုင်ငံ အကြီးအကဲများ ဖြစ်‌သော ဘဂင်္လား‌ဒေရှ့်သမ္မတ ဟိုစိန်မိုဟမ္မက် အာရှတ်၊ ပါကစ္စတန်သမ္မတ ဇီယာအူးလဟက်၊ ဘူတန်ဘုရင် ဂျစ်ဂမီ ဆင်ဂျီဝပ်ချွပ်၊ အိန္ဒိယဝန်ကြီးချုပ်ရာဂျစ်ဂန္ဒီ၊ ‌မော်လ ဒိုက်သမ္မတ ‌မော‌မောင် အဗ္ဗဒူ ဂယွမ်း၊ နီ‌ပေါဘုရင် ဘီရင်ဒရာ ဘီယာဘီဂရမ်ရှား‌ဒေဝနှင့် သီရီလကင်္ာသမ္မတ ဂျူးနီးယယ်စ်‌ဂျေ ယဝါဒီနီတို့ တက်‌ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုထိပ်သီးအစည်းအ‌ဝေး က ဒီဇင်ဘာလ ၈ ရက်‌နေ့တွင် ‌တောင်အာရှ‌ဒေသ ပူး‌ပေါင်း ‌ဆောင်ရွက်‌ရေးအသင်း (ဆာအတ်)ကို ဖွဲ့စည်းလိုက်သည်။ ‌ဒေသဆိုင်ရာ ပူး‌ပေါင်း‌ဆောင်ရွက်‌ရေးနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် အ‌ခြေခံမူများကို ဒါကာ‌ကြေညာချက် စာတမ်းဖြင့် ထုတ်ပြန် ခဲ့သည်။ လူသားတစ်ရပ်လုံး၏ ငါးပုံတစ်ပုံကို ကိုယ်စားပြု‌သော ‌တောင်အာရှ‌ဒေသရှိ နိုင်ငံများတွင် ဆင်းရဲခြင်း ဖွံ့ဖြိုးမှု နိမ့် ကျခြင်း၊ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုနိမ့်ကျခြင်း၊ အလုပ်လက်မဲ့ ထူ‌ပြော ခြင်းစသည့် ပြဿနာများ ရှိ‌နေခြင်း‌ကြောင့် ‌ဒေသဆိုင်ရာ ပူး‌ပေါင်း‌ဆောင်ရွက်မှုသည် ယင်းပြဿနာများအတွက် သင့်မြတ်‌သော အလှည့်အ‌ပြောင်းတစ်ရပ် ဖြစ်သည်ဟု ဒါကာ ‌ကြေညာစာတမ်းတွင် ‌ဖော်ပြခဲ့သည်။ ဆာအတ်၏ ရည်မှန်းချက် များနှင့် လုပ်ငန်း‌ဘောင်ကို ပြုစုထား‌သော ပဋိညာဉ်စာချုပ် တစ်ရပ်ကို လက်မှတ်‌ရေးထိုးခဲ့သည်။ ဆာအတ်၏ရည်မှန်း ချက် များကို ‌အောက်ပါအတိုင်း ‌ဖော်ပြထားသည်- 1.	‌တောင်အာရှပြည်သူတို့၏ အကျိုးစီးပွားမြင့်မားလာ ‌စေရန်လူ‌နေမှုအဆင့်အတန်း တိုးတက် မြင့်မားလာ‌စေ ရန်နှင့်လူ‌နေမှု အဆင့်အတန်း တိုးတက်‌ကောင်းမွန်လာ ‌စေရန်၊ 2.	‌ဒေသအတွင်း စီးပွား‌ရေး၊ လူမှု‌ရေးနှင့် ယဉ်‌ကျေးမှုတို့ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှုကို အရှိန်မြှင့်တင်ရန်နှင့် တစ်ဦးချင်း ဂုဏ် သိက္ခာရှိရှိ အသက်‌မွေးမှု အခွင့်အလမ်း အပြည့် အဝ‌ပေးရန်။ 3.	‌တောင်အာရှနိုင်ငံများအကြား စု‌ပေါင်းလုပ်‌ဆောင်မှု 4.	ဖြင့် ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုး၍ ရပ်တည်နိုင်စွမ်း တိုးတက် ခိုင်မာ‌စေရန်၊ (၄) အပြန်အလှန် ယုံကြည်မှု၊ နားလည်မှု၊ တစ်နိုင်ငံ၏ ပြဿနာများကို တစ်နိုင်ငံက အ‌လေးထားမှုတို့ကို တည်‌ဆောက်ရန်၊
(၅) စီးပွား‌ရေး၊ လူမှု‌ရေး၊ ယဉ်‌ကျေးမှု၊ နည်းပညာနှင့် သိပ္ပံပညာ ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် စိတ်တူကိုယ်တူ တက်ကြွစွာ ပူး‌ပေါင်း‌ဆောင်ရွက်‌ရေး ပိုမိုတိုးတက်လာ‌စေရန်၊
(ရ) အလားတူ ရည်ရွယ်ချက်များ၊ ကိစ္စရပ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းဟူသမျှနှင့် ပူး‌ပေါင်း‌ဆောင်ရွက် ရန်တို့ ဖြစ်သည်၊ယင်းပဋိညာဉ်စာချုပ်အရ ဆုံးဖြတ်ချက်တိုင်းသည် ကန့်ကွက်သူမရှိ တညီတညွတ်တည်း သ‌ဘောတူညီရန် လိုအပ် ချက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိုင်း ဗီတိုအာဏာရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ စိုက်ပျိုး‌ရေး၊ ‌ကျေးလက်ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး၊ ကျန်းမာ‌ရေးနှင့် လူဦး‌ရေ ဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများ၊ သယ်ယူပို့‌ဆောင်‌ရေး စာပို့‌ကြေးနန်း ဆက်သွယ်‌ရေး၊ သိပ္ပံနှင့်စက်မှု၊ ဇလ‌ဗေဒ၊ အားကစား၊အနုပညာ နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် ပူး‌ပေါင်း‌ဆောင်ရွက်မှု တိုးမြှင့်ရန်လည်း ‌ကောင်း၊ မူးယစ် ‌ဆေးဝါး‌ရောင်းဝယ်‌ဖောက်ကားမှုနှင့် အကြမ်း ဖက်မှုတို့ကို တိုက်ဖျက်နိုင်မည့် နည်းလမ်းများရှာ‌ဖွေရန် လည်း ‌ကောင်း၊ နည်းပညာဆိုင်ရာ ‌ကော်မတီများ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။ နိုင်ငံတကာ စီးပွား‌ရေးပုံစံသစ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ လည်း‌ကောင်း၊ အ‌ကောက်ခွန်နှင့်ကုန်သွယ်‌ရေးဆိုင်ရာ အ‌ထွေ‌ထွေသ‌ဘောတူညီ ချက်(ဂတ်)အဖွဲ့ကြီးမှ တစ်ဆင့် ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်‌ရေးစနစ် တိုးတက် ‌ကောင်းမွန်‌အောင် လုပ်‌ဆောင်‌ရေးအတွက်လည်း ‌ကောင်း ဆာအတ်အဖွဲ့ဝင် ခုနစ်နိုင်ငံသည် သ‌ဘောတူညီကြ သည်။
သို့ရာတွင် အကြမ်းဖက်မှုဟူ‌သော ‌ဝေါဟာရကို အနက် ဖွင့်ရာတွင်မူ သ‌ဘောတူညီချက်တစ်စုံတစ်ရာ မ၇ရှိ‌သေး‌ချေ။ တမီခွဲထွက်‌ရေးသမားများကို အကြမ်းဖက်သမားများအဖြစ် ‌ဖော်ပြရန် သီရိလကင်္ာနိုင်ငံ၏ ကြိုးပမ်း ချက်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံက ကန့်ကွက်သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နှင့် ၁ရ ရက်‌နေ့တို့တွင် ‌တောင်အာရှ‌ဒေသ၏ ထိပ်သီးအစည်းအ‌ဝေး တစ်ရပ်ထပ်မံ ကျင်းပခဲ့ပြန်သည်။ ယင်းအစည်းအ‌ဝေးအပြီး ထုတ်ပြန်‌သော ‌ကြေညာချက်တွင် အကြမ်းဖက်ဝါဒကို ပြစ်မှု ‌မြောက်‌သော အပြုအမူအဖြစ်လည်း‌ကောင်း၊ ‌တောင်အာရှ‌ဒေသ ပြည်သူတို့၏ နိုင်ငံ‌ရေးဘဝနှင့် စီးပွား‌ရေးဘဝတို့ကို ခြိမ်း ‌ခြောက်‌နေ‌သော လုပ်ရပ်အဖြစ် လည်း‌ကောင်း ရှုတ်ချခဲ့သည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ ၅
ယိုးဆနွင်းရွာ၊ မိုးသီးနတ်တောင်
ယိုးဆနွင်းရွာ၊ မိုးသီးနတ်တောင်
မီးချောင်းလူးရွာ၊ မီးချောင်းလူး
မီးချောင်းလူးရွာ၊ မီးချောင်းလူး
ရဲလေး
ရဲလေး (၁၉၈၄-) သည် မြန်မာလူမျိုး အဆိုတော်နှင့် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၈၄ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်တွင် မွေးသည်။ အမည်ရင်း ရဲထွန်းမင်း ဖြစ်ပြီး မွေးချင်းညီအစ်ကို သုံးယောက်မှာ အလတ်ဖြစ်သည်။ သူသည် ဗိုလ်တထောင်(၆) မှ ၁၀-တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ရုက္ခဗေဒဘာသာရပ်ဖြင့် ၂၀၀၄-ခုနှစ်တွင် ကျောင်းပြီးခဲ့သည်။
အနုပညာလှုပ်‌ရှားမှု
ရဲလေးသည် ညီဝမ်းကွဲဖြစ်သူ ဘိုလေးနှင့် တွဲဖက်၍ "Adaptor" အမည်ဖြင့် သီချင်းများ စတင်သီဆိုခဲ့သည်။ Adaptor ၏ ပထမဦးဆုံး စီးရီး ဘာလာရှုပ် ကို ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် အခြားသူများ၏ သီချင်းခွေများအတွက် Featuring ပါဝင်သီဆိုပေးခြင်းဖြင့် သူ့အား လူသိများ နာမည်ရလာခဲ့သည်။ သူ ပါဝင်သီဆိုခဲ့သော တေးအယ်လ်ဘမ်များမှာ ဘိုဘိုနှင့် လင်းပင်ဟိန်းတို့၏ တကယ့်အဖြစ်အပျက်၊ အဖွဲ့စုံ ပါဝင်သီဆိုသည့် ပေးဦးနော် ၊ ရူးအောင်ချစ်မိသူ အစရှိသော တေးစီးရီးများဖြစ်သည်။ သူသည် သရုပ်ဆောင်အဖြစ်လည်း ဗွီစီဒီများနှင့် ကြော်ငြာများတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူ ဦးဆုံး သရုပ်ဆောင်သည့် ဗီစီဒီမှာ ဒါရိုက်တာဇော်ကိုကို ရိုက်ကူးသည့် "သက်တံ့တွေပေါ်မှာ" ဟူသည့် သီချင်းဖြစ်သည်။
ရဲလေးသည် ဂီတ၊ ရုပ်ရှင် နယ်ပယ်နှစ်ခုလုံးတွင် အောင်မြင်မှုရအောင် ကြိုးစားခဲ့သည်။ သူ၏ ပထမဦးဆုံးရုပ်ရှင်ကား နေတစ်ခြမ်း လတစ်ခြမ်း ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ်အတွင်းတွင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ အကြည်တော်၏ ဝတ္ထု၊ ဒါရိုက်တာဇော်ကိုကို၏ လက်ရာဖြစ်ပြီး သူနှင့်အတူ စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်၊ ချစ်သုဝေ နှင့် ပြည့်ဖူးခိုင်တို့ တွဲဖက်ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
မိသားစု ဘဝ
၂၀၁၃ ခု၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်တွင် ကာလရှည်ချစ်သူ အေးမြနှင့် မဟာစည် သာသနာ့ရိပ်သာတွင် မင်္ဂလာဆွမ်း ကျွေးကာ လက်ထပ်သည်။ ၂၀၁၇ ခု အရောက်တွင် သဘောထားခြင်း မတိုက်ဆိုင်တော့ဘဲ ကွာရှင်းကြသည်။
စန်ရန်းရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
စန်ရန်းရွာ(Sanyan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မံသဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံသဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၅ ဦး၊ မ ၂၇၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းဟူရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
နန်းဟူရွာ (Nanhu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ အုန်းကြောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုန်းကြောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၃ ဦး၊ မ ၄၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကူမင်း ချန်ဆွေ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
ကူမင်း ချန်ဆွေ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်၏ မြို့တော် ကူမင်းမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ကူမင်းမြို့မှ ၂၄.၅ကီလိုမီတာ (၁၅.၂ မိုင်) အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်ပြင်မျက်နှာပြင်အထက် ၂၁၀၀ မီတာ (၆၉၀၀ ပေ) တွင် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့ မနက် ၈ နာရီတွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ကူမင်းမို့ လေဆိပ်ဟောင်း မှာ ကူမင်း ဝူကြားဘ  အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ဖြစ်သည်။ တရုတ်အိစ်စတန်း လေကြောင်းလိုင်း၊ ကူမင်း လေကြောင်းလိုင်း၊ လက်ကီး လေကြောင်းလိုင်း နှင့် စီချွန် လေကြောင်းလိုင်း တို့၏ အခြေစိုက်ရာအဖြစ် အသုံးပြုသည်။
လေယာဉ်ပြေးလမ်း ၂ ခု တည်ဆောက်ထားပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၃၃သန်း ကျော်ကို ဝန်ဆောင်မှု ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၄၃ သန်း ကျော် ဝန်ဆောင်မှု ပေးနိုင်ရန် မျှော်မှန်းထားသည်။
ကူမင်း ချန်ဆွေ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်မှာ တရုတ်နိုင်ငံ၏ အဓိကလေဆိပ်များထဲတွင် တစ်ခု အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
လေဆိပ် အဆောက်အဦး
လေဆိပ် အဆောက်အဦးမှာ ၅၄၈၃၀၀ စတုရန်းမီတာ (၅၉၀၂၀၀၀ စတုရန်းပေ) ကျယ်ဝန်းသည်။ တရုတ်နိုင်ငံရှိ လေဆိပ်အဆောက်အဦးများတွင် ဒုတိယ အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ လေယာဉ်ဆိုက်ကပ်နိုင်သော ဂိတ် ၆၆ ဂိတ် ရှိပြီး ဂိတ်ပေါင်း ၈၈ ဂိတ် ရှိသည်။
တည်ဆောက်ခြင်း
လေဆိပ် တည်ဆောက်ခြင်းကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်ရေး ကာလအတွင်း မတော်တဆ ဖြစ်ပွားမှု ၂ ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၃ ရက်နေ့တွင် ပထမ မတော်တဆ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အလုပ်သမား ၇ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ နောက်ထပ် မတော်တဆမှုမှာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်နေ့ တွင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အလုပ်သမား ၁၁ ဦး လှိုင်ခေါင်းထဲတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာ ရခဲ့သည်။ လေဆိပ်အဆောက်အဦးကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ပြီးဆုံးခဲ့သည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
လေဆိပ်သည် ကူမင်းမြို့ပတ်ရထား လိုင်းအမှတ် (၆)၏ ခရီးဆုံးဘူတာ ဖြစ်သည်။ လေဆိပ်ဖွင့်ရက်နှင့်အတူ လေဆိပ်ဘူတာ ကိုပါ ဖွင့်ခဲ့သည်။ ကူမင်း ၁၃ကီလိုမီတာ အဝေးပြေးလမ်းမကြီးနှင့်လည်း ချိတ်ဆက်နေသလို ပြည်နယ်လမ်းမကြီး အက်စ်၁၀၁ နှင့်လည်း ချိတ်ဆက်နေသည်။
၇၂ နာရီ ကူးပြောင်းဗီဇာ
ကူးမင်းလေဆိပ်တွင် ကူးပြောင်းခရီးစဉ်များအတွက် ၇၂ နာရီ နိုင်ငံအတွင်း ဝင်ရောက်ခွင့်ကို ခွင့်ပြုထားသည်။ အဆိုပါ အစီအစဉ်မှာနိုင်ငံပေါင်း ၅၁ နိုင်ငံအတွက် အကျုံးဝင်သည်။
ကိုးကား
Category : တရုတ်နိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များ
မာရင်း လီ ပန်
မာရင်း လီ ပန်  (ပြင်သစ် - Marine Le Pen၊ မွေးရက် - ၅ ဩဂုတ် ၁၉၆၈) သည် ပြင်သစ် နိုင်ငံရေးသမား။
ဂျီအက်ဖ်အေ ဘောလုံးအသင်း
ဂျီအက်ဖ်အေ ဘောလုံးအသင်း(Gospel For Asia Football Club)သည် မြန်မာဘောလုံးကလပ်အသင်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး ချင်းပြည်နယ်တွင် အခြေပြု တည်ထောင်ခဲ့သည်။ တည်ထောင်ပြီး တစ်နှစ်အကြာ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်သို့ တန်းတက် ကစားခွင့် ရခဲ့သည်။ ဂျီအက်ဖ်အေ ဘောလုံးအသင်းသည် ချင်းပြည်နယ် ကိုယ်စားပြု အသင်းနှစ်သင်းမှ တစ်သင်း ဖြစ်သည်။
ကျေးကတော့ရွာသစ်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကျေးကတော့(ရွာသစ်)ရွာ(Kyaykatawt(Ywarthit))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျေးကတော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၁၁ ဖြစ်သည်။
ကန်ဒေဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုထွေး
ရဲဘော် ကိုထွေးသည် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် အသက်ပေးသွားခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်တကွ အာဇာနည်(၉)ဦးတွင် ပါဝင်သော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
မန္တလေးမြို့ တောင်ပြင် သိပ္ပံရပ် ပင်စင်စား လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေး ဝန်ထောက် ဦးကိုကိုလေး၊ ဒေါ်မင်းရီတို့၏ ဆဋ္ဌမမြောက် သားဖြစ်သည်။ နဝမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အသက် ၁၈ နှစ် အရွယ်တွင် ပညာရေးဝန်ကြီး ဦးရာဇတ်၏ သက်တော်စောင့်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၄၇ ခု၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်၊ စနေနေ့၊ နံနက် ၁၀ နာရီ ၄၅ မိနစ်တွင် အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများကို လုပ်ကြံသော မသမာသူတို့၏ လက်ချက်ဖြင့် ကျဆုံးခဲ့ရသည်။
ကမ္ဘာမကျေ
ကမ္ဘာမကျေသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်သီချင်းဖြစ်သည်။ သီချင်း၏ အစပိုင်း(ခြေဆင်း) ကို မြန်မာ့ရိုးရာသံစဉ်ဖြင့် တီးခတ်ထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် အနောက်တိုင်းဂီတသံစဉ်သို့ ပြောင်းလဲ တီးခတ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဤသီချင်းစာသား၊ သံစဉ်များကို ဝိုင်အမ်ဘီ ဆရာတင် ခေါ် သခင်တင် ရေးစပ်သီကုံးထားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၄၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၂ တွင် တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော် တတိယညီလာခံ ဆဋ္ဌမမြောက် အစည်းအဝေး မှ ကမ္ဘာမကျေ ကို နိုင်ငံတော်သီချင်း အဖြစ် အတည်ပြုခဲ့သည်။
ဝေါဟာရရင်းမြစ်
ကမ္ဘာကျေ/ကြေ (သို့) မကျေ/မကြေ ဟူသောစကားစုကို အသုံးပြု၍ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကဗျာဆရာ၊ သီချင်းရေးဆရာ၊ စာရေးဆရာများက ခေတ်အဆက်ဆက်တွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ မှတ်တမ်းများအရ အစောဆုံးတွေ့ရသော စကားစုမှာ ဆရာတော်ဦးဗုဓ်၏ ကဗျာသာရတ္ထသင်္ဂဟကျမ်းတွင် ရေးသားထား၍ ဤသို့နှစ်မျိုးတွေ့ရသည်။
"ပွတ်ခုံပွတ်ကျေ၊ ကျေပွန်စကား၊ စားသောက်မကျေ၊ မကျေကမ္ဘာ (ယပင့်) အစာလည်းကြေ၊ သိသိကြေက၊ ပျက်ကြေညက်ကြေ၊ ကမ္ဘာကြေ၍ (ရရစ်)"
ထို့နောက်ပိုင်း မြန်မာစာ ပညာရှင်များအဖွဲ့က ကျမ်းစာများ၊ ရေးထုံးများ၊ ရှေးဟောင်းစာပေများကို နှိုင်းယှဉ်သုံးသပ်ခဲ့ကြ၍ "ကျေ" နှင့် "ကြေ" အသုံးကို ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ရုပ်ဝတ္ထုရှိသောအရာတစ်ခုခု မှုန့်၊ ညက်၊ ကျိုး၊ ကွဲသွားသောအခါ၌ ရရစ်ဖြင့် ကြေ ၊ ရုပ်ဝတ္ထုမဲ့ (သို့) ဒြပ်မဲ့သော အရာများ ပျောက်ပျက်သွားလျှင် ယပင့်ဖြင့် ကျေ ဟုရေးရန်ဖြစ်သည်။
မြန်မာစာအဖွဲ့က ဆရာကြီးဦးထွန်းတင့်သည် "ကမ္ဘာမကျေ" ဟုရေးသင့်ကြောင်း အကျိုးအကြောင်းပြ၍ပြောဆိုသည်။ နိုင်ငံတော်သီချင်း၌ပါရှိသော ကမ္ဘာဆိုသည်မှာ မြေကြီးကမ္ဘာကို ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်နိုင်၊ အချိန်ကာလများ ကမ္ဘာပေါင်းများစွာကြာသော်လည်းလည်း မကျေမပျက် (မပျက်စီး) ဟုဆိုလိုဟန်တူသည်။ ထို့ကြောင့် ယပင့်ဖြင့် ရေးမှသာ သင့်တော်မည်ဟု ယူဆသည်။ ကမ္ဘာသည် အချိန်ကာလ (ဒြပ်မဲ့) သဘောကို ရည်ညွှန်းသည်ဖြစ်၍ ယပင့်ဖြင့်သာ ရေးသင့်သည်ဟု ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ကမ္ဘာမကျေသီချင်းသည် တို့ဗမာသီချင်းကို အပြောင်းလဲပြု၍ ရေးဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်ကာ တို့ဗမာသီချင်းတွင် "ကမ္ဘာမကြေ" ဟူ၍ စာရေးဆရာ(များ) ကသုံးနှုန်းထားသည်။ တို့ဗမာသီချင်းစပ်ဆိုရာ၌ အဓိကရေးဖွဲ့သူမှာ သခင်တင် (ဝိုင်အမ်ဘီ) ဖြစ်ပြီး အကြံပေးသူအချို့ရှိ၍ ထိုအထဲမှ သခင်ဘသောင်းက "ယူဇနာနှစ်သိန်းလေးသောင်းအထုရှိတဲ့ ဤကမ္ဘာမြေကြီးဟာ ကြေပျက်မသွားသမျှကာလပတ်လုံး ဗမာပြည်ဟာ ငါတို့ပိုင်တဲ့ပြည်ဖြစ်သည်" ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ဤစကားလုံးများသည် သခင်ဘသောင်း တီထွင်ခဲ့သောဝေါဟာရမဟုတ်ဘဲ အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည့် မှတ်တမ်းအရ ဆရာတော် ဦးဗုဓ်ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်က "ကမ္ဘာမကျေ" ဟု မူရင်း၌ သုံးစွဲထားခဲ့သည်။ လက်ရှိ၌လည်း ဤနိုင်ငံတော်သီချင်းကို "ကမ္ဘာမကျေ" ဟူသောစကားလုံးများဖြင့်သာ တရားဝင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ် ပထမမူကြမ်း
အမျိုးသားရေး ကြိုးပမ်းစို့လေ၊ ဒို့ပြေ ဒို့မြေ၊ အရှေ့က နေဝန်းထွန်းသစ်စပုံသို့ ဒို့ဆောင်သမျှအောင်ရမည်မှာ မလွဲပေ။ ဒို့ပြေ-ဟေ့ဒိုမြေ၊ ဒို့ပြည်ထောင်စုပေ၊ ဒို့တတွေ ရဲ့ပြေ၊ ဒို့တတွေရဲ့မြေ၊ တိုင်းရင်းသားအမွေ။
𝄆 ကမ္ဘာမကြေ၊ ဗမာပြည်၊ တို့ဘိုးဘွား အမွေစစ်မို့ ချစ်မြတ်နိုးပေ။ 𝄇 ဒါဒို့ပြေ ဒါဒို့မြေ ဒို့ကိုယ်ပိုင်မြေ၊ ဒို့ဘိုးဘွားအမွေစစ်မို့ ချစ်မြတ်နိုးပေ၊ ဒို့ပြေဒို့မြေ အကျိုးကို ကာကွယ် သယ်ပိုးမလေ၊ ဒို့ပြည်ထောင်စုအမွေ အဖိုးတန် ဤမြေ ဒို့တာဝန်ပေ။
၁၉၄၇ ခုနှစ် တရားဝင်စာသား (၁၉၄၈-၁၉၈၉)
တရားမျှတ လွတ်လပ်ခြင်းနဲ့ မသွေ၊ တို့ပြည်၊ တို့မြေ၊ များလူခပ်သိမ်း၊ ငြိမ်းချမ်းစေဖို့၊ ခွင့်တူညီမျှ၊ ဝါဒဖြူစင်တဲ့ပြည်၊ တို့ပြည်၊ တို့မြေ၊ ပြည်ထောင်စုအမွေ၊ အမြဲတည်တံ့စေ၊ အဓိဋ္ဌာန်ပြုပေ၊ ထိန်းသိမ်းစို့လေ
𝄆 ကမ္ဘာမကြေ၊ ဗမာပြည်၊ တို့ဘိုးဘွား အမွေစစ်မို့ ချစ်မြတ်နိုးပေ။ 𝄇 ပြည်ထောင်စုကို အသက်ပေးလို့ တို့ကာကွယ်မလေ၊ ဒါတို့ပြည် ဒါတို့မြေ တို့ပိုင်နက်မြေ။ တို့ပြည် တို့မြေ အကျိုးကို ညီညာစွာတို့တစ်တွေ ထမ်းဆောင်ပါစို့လေ တို့တာဝန်ပေ အဖိုးတန်မြေ။
ပြင်ဆင်မှု
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ လက်ထက်တွင် နိုင်ငံတော်သီချင်းပါ "ဗမာ"ဟူသော စကားရပ်ကို "မြန်မာ"ဟူသည့် စကားရပ်ဖြင့် ပြောင်းလဲပြင်ဆင်ခဲ့သည်။
ဂုန်ဘာရံရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ဂုန်ဘာရံရွာ (Gonbaryan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ ရမ်းဘိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရမ်းဘိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၉ ဦး၊ မ ၉၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားချောင်းရွာ၊ ကျုံဒရံသံဒင်း
ဘုရားချောင်းရွာ၊ ကျုံဒရံသံဒင်း
လများ (အချိန်အတိုင်းအတာ)
လသည် ကမ္ဘာကို လှည့်ပတ်သွားလာရာမှ ကမ္ဘာမှ ကြည့် လျှင် လဆန်းတစ်ခုမှ နောက် လဆန်းတစ်ခုသို့ ရောက်အောင် ရက်ပေါင်း ၂၉ ရက် ၁၂ နာရီ၊ ၄၄ မိနစ်၊ ၂ ့၈ စက္ကန့်ကြာ ရ၍ ထိုမျှကြာသော ရက်အပိုင်းအခြားကို တစ်လဟု ခေါ်သည်။ ဤသို့ လသွားကို အစွဲပြု၍ သတ်မှတ်ထားသောကြောင့် ယင်း လကို စန္ဒရမာသဟု ခေါ်သည်။ ယင်းသည့်လပေါင်း ၁၂ လကို တစ်နှစ်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ လကို သတ်မှတ်ရာ၌ အမျိုးမျိုး သတ်မှတ်ကြသည်။ လကို အလွန်ဝေးသော အခြားကြယ်တစ်ခု မှ ကြည့်ပါက လသည် ကမ္ဘာကို တစ်ပတ်ရအောင် ရက်ပေါင်း ၂၇ ရက်၊ ၇ နာရီ၊ ၄၃ မိနစ် ၁၁ ့၅ စက္ကန့်ကြာကြောင်း တွေ့ ရသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုမျှကြာသော တစ်လ၏ ရက်အပိုင်း အခြားသည် ကြယ်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ဆို သတ်မှတ်ထားသောလ ဖြစ်သည်။ တစ်ဖန် ကမ္ဘာသည် နေကို ပတ်၍ သွားလျက်ရှိရာ တစ်ပတ်ပြည့်အောင် သွားရသော အချိန်တာကို တစ်နှစ်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုတစ်နှစ်ကို ၁၂ ပိုင်း ပိုင်းခြား၍ တစ်ပိုင်းကို တစ်လဟု ခေါ်ပြန်ရာ ထိုတစ်လတွင် ရက်ပေါင်း ၃ဝ၊ ၁ဝ နာရီ၊ ၂၉ မိနစ်၊ ၄ စက္ကန့်ရှိလေသည်။ ယင်းသို့ နေသွားကို အစွဲပြု၍ သတ်မှတ်သောလကို သူရိယ မာသဟု ခေါ်သည်။ အထက်ပါလများအပြင် ပြက္ခဒိန်လ ဟူ၍ ရှိပြန်သည်။ ပြက္ခဒိန်လများကား နေ၊ လ၊ ကြယ် စသည့် မည်သည်ကိုမျှ အစွဲပြု၍ သတ်မှတ်ထားခြင်း မဟုတ်ဘဲ လူများက ဖန်တီး ပြုလုပ်ထားသော လများ ဖြစ်သည်။ ထိုလများသည် တစ်လ နှင့် တစ်လ ရက်ပေါင်း မတူကြဘဲ တစ်လလျှင် ၂၈ ရက်မှ ၃၁ ရက်ထိ ရှိကြ သည်။ ထိုပက္ခဒိန်လများကို အနောက် တိုင်းများတွင်သာမက၊ ကမ္ဘာ အနှံ့အပြားမှာပင် သုံးစွဲလျက် ရှိရာ ယခုအခါ ကမ္ဘာသုံးလများလောက်ပင် ဖြစ်နေပေပြီ။ ထိုလများမှာ ဇန်နဝါရီလ၊ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ မတ်လ၊ ဧပြီလ၊ မေလ၊ ဇွန်လ၊ ဇူလိုင်လ၊ ဩဂုတ်လ၊ စက်တင်ဘာလ၊ အောက်တိုဘာလ၊ နိုဝင်ဘာလနှင့် ဒီဇင်ဘာလတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ရှေးရောမ ပြက္ခဒိန်၌ တစ်နှစ်တွင် ၁ဝ လသာ ရှိခဲ့၍ ဇန်နဝါရီ လနှင့် ဖေဖော်ဝါရီလများ မရှိချေ။ ဤလ နှစ်လကို နောက်မှ ထပ်လောင်းဖြည့်စွက်လိုက်သဖြင့် ၁၂ လ ဖြစ်လာသည်။ ထိုလ များတွင် တစ်လနှင့်တစ်လ၊ ရက်အရေအတွက်ချင်း မတူညီကြ သော်လည်း သာမန်ကိစ္စများအတွက်ဖြစ်လျှင် တစ်လကို ပျမ်းမျှ ရက် ပေါင်း ၃ဝ နှင့်ပင် တွက်ချက်လေ့ရှိကြသည်။
မြန်မာလများသည် လဆန်းတစ်ခုမှ နောက်လဆန်းတစ်ခု သို့ ရောက်သည်အထိ သတ်မှတ်ထားသော စန္ဒရမာသ လများ ဖြစ်၍ တစ်နှစ်တွင် ၁၂ လ ရှိသည်။ သာမန်အားဖြင့် ထို ၁၂ လတွင် ခြောက်လသည် ၂၉ ရက်စီ ဖြစ်၍ အခြားခြောက်လ သည် ရက် ၃ဝ စီ ဖြစ်သည်။ ဝါထပ်ရက်ငင်များလည်း ရှိ၏။ အဆိုပါ ၁၂ လကား တန်ခူး၊ ကဆုန်၊ နယုန်၊ ဝါဆို၊ ဝါခေါင်၊ တော်သလင်း၊ သီတင်းကျွတ်၊ တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်၊ ပြာသို၊ တပို့တွဲ၊ တပေါင်းလများ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြက္ခဒိန် ကဏ္ဍ:အချိန်၏ ယူနစ်များ
သမဝါယမလုပ်ငန်း
ဆိုရှယ်လစ်စီးပွားရေးစံနစ်၏ဒုတိယမဏ္ဍိုင်
အမြတ်ကြီးရမှု မရှေးရှု၊ ရင်းနှီးငွေပေါ် အခြေမပြု၊ စေတနာအရင်းခံရသော မဇ္ဈိမပဋိပဒါလုပ်ငန်း၊ လောကီ ငြိမ်းချမ်းရေးသည် သမဝါယမ၏ ပန်းတိုင်၊ သမဝါယမသဘောတရား သမဝါယမလုပ်ငန်း၏ အခြေခံဝါဒဆယ်ရပ်၊သမဝါယမအသင်းအမျိုးမျိုး၊
သမဝါယမလုပ်ငန်း
စီးပွားရေး၌ အောက်တန်း ကျနေသောလူတစုသည် မိမိတို့အားထိုသို့ အောက်တန်းကျအောင် ဖန်တီးနေသော စီးပွားရေးစံနစ်မျိုးက အစားထိုးရန်အတူတကွ ပူးပေါင်းလုပ်ကိုင်သောလုပ်ငန်းကို သမဝါယမလုပ်ငန်း ဟုခေါ်သည်။ ထိုသို့လုပ်ကိုင်ရာ၌ တစ်ဦးစီ၏ကောင်းကျိုးအတွက် ဝိုင်းဝန်း ကူညီ ဆောင်ရွက်လိုသောလူအများ၏ စေတနာနှင့် အများကောင်းကျိုးအတွက်ဆောင်ရွက်လိုသော လူတစ်ဦးစီ၏ စေတနာမျိုးပါဖို့လိုသည်။
သမဝါယမက အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် 'ကိုအော့ပရေးတစ်'ဟု ခေါ်သည်။ 'အတူတကွ'၊ သို့မဟုတ် ပါဠိဘာသာ ဖြင့်'သမ'ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော'ကို'ဟူသည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးနှင့်ဆောင်ရွက်သော၊ သို့မဟုတ် ပါဠိဘာသာဖြင့်ဝါယမဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော 'အော့ပရေးတစ်' ဟူသည့် အင်္ဂလိပ်စကားလုံးနှစ်လုံးကို ပေါင်းထားခြင်းဖြစ်၍ အတူတကွလုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ခြင်းဟုဆိုရပေမည်။ သမဝါယမလုပ်ငန်းဆိုသည်မှာ လောကီ မဇ္ဈိမပဋိပဒါ လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ပင်ဖြစ်၏။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုရသော် သမဝါယမလုပ်ငန်းသည် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟဖြင့် ခပ်ကြမ်းကြမ်းလုပ်ရသည့်လုပ်ငန်းလည်းမဟုတ်၊ အရိယာ များမှသာပယ်ဖြတ်နိုင်သည့် လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟကို အတင်းပယ်ဖြတ်ပြီး အသာအယာလုပ်ရသည့်လုပ်ငန်း မျိုးလည်းမဆိုသာ၊ ထိုလုပ်ငန်းနှစ်ခုကြားရှိလုပ်ငန်းဖြစ်၍ မဇ္ဈိမပဋိပဒါလုပ်ငန်းဟုခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အခြားတစ်နည်း ဖြင့်ပြောရမည်ဆိုသော် သမဝါယမလုပ်ငန်းသည် စီးပွားရေးမပါဘဲ ဝံသာနုရက္ခိတ ခေါ် အမျိုးသားစောင့်ရှောက် ရေးသက်သက်လည်းမဟုတ်၊ စီးပွားရေးတစ်ခုတည်းကိုသာ ရှေးရှုပြီး လုပ်ကိုင်သောလုပ်ငန်းဟုလည်းမဆိုသာ၊ ယင်းနှစ်ခု စပ်ကြားတွင်ရှိသော မဇ္ဈိမပဋိပဒါ လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် သမဝါယမလုပ်ငန်းကို ဒီမိုကရေစီနိ်ုင်ငံရော ကွန်မျူနစ် နိုင်ငံများကပါ လက်ခံဆောင်ရွက်နေ ကြခြင်းဖြစ်သည်။ အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရသော် သမဝါယမလုပ်ငန်း သည်ငွေရင်းကို အခြေခံမပြု၊အမြတ်ကြီးရမှုကိုရှေးမရှု၊ လူ့အဖြစ်ကိုအခြေခံပြုပြီးလျှင် အချင်းချင်းပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးတိုးတက်မှု၊ ကိုယ်ကျင့်တရား မပျက်ပြားမှုနှင့် ဝေစားမျှစားစီးပွားရေး တိုးတက်မှုကိုသာ ရှေးရှုသောလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
သမဝါယမလုပ်ငန်းများ စနစ်တကျ မထွန်းကားမီ အခါက ကုန်လုပ်ရေးအင်အားစုတွင် (၁)မြေပိုင်ရှင်၊ (၂)အလုပ်သမား၊ (၃)အရင်းရှင်နှင့် (၄)ကုန်သည်များ ပါဝင်သဖြင့် ကုန်ထုတ်မှုမှထွက်ပေါ်သော အကျိုးအမြတ်ကို ထိုအင်အားစုကသာလျှင် ဝေခြမ်းလျက် (၁)မြေပိုင်ရှင်ကမြေခကိုယူစေ၊ (၂)အလုပ်သမားကလုပ်ခကိုယူစေ၊ (၃)အရင်းရှင်ကအတိုးကိုယူစေ၊ (၄)ကုန်သည်ကအမြတ်ကိုယူစေ ဟု ဘောဂဗေဒပညာရှင်များက ဆုံးဖြတ်ကြသည်။
သို့ရာတွင် သမဝါယမပညာရှင် များကမူ ကုန်တစ်ခုဖြစ်မြောက်ရေးတွင် ပထမအင်အားစုသုံးစု ပါဝင်ကြသည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သော်လည်း ကုန်ပေါ်မှ အကျိုးအမြတ် ဖြစ်ထွန်းအောင် ဆောင်ရွက်ရာတွင် ကုန်ရောင်းသောကုန်သည်ဈေးသည်များသာပါဝင်ကြသည် မဟုတ်။ ကုန်စားသုံးသူများက စားသုံးမှသာလျှင် ထိုအကျိုးအမြတ်ဖြစ်ပေါ်နိ်ုင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ကြောင့် အကျိုးအမြတ်ဖြစ်ပေါ်သောဘောဂကို ခွဲဝေလျှင် ကုန်စားသုံးသူများပါ ရထိုက်သည်ဟုဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် စားသုံးသူများပါ အကျိုးခံစားခွင့်ရသော သမဝါယမလုပ်ငန်း ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ သမဝါယမအစ ၊၊ ၊၊ ရှေးပဝေဏီကပင် သမဝါယမလုပ်ငန်းကို ကိုယ့်နည်းနှင့် ကိုယ်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြကြောင်း အထောက်အထား များတွေ့ရသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင်သမိုင်းပေါ်စကပင် သမဝါယမ လုပ်ငန်းများရှိခဲ့ကြောင်းဖြင့်အချို့သမဝါယမပညာရှင် များကဆိုသည်။ ရုရှနိုင်ငံတွင်လည်းလွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ကျော်ကပင်'မား'ဟုခေါ်သော လယ်ယာပြဿနာ ဖြေရှင်းရေး ကျေးလက်အဖွဲ့များနှင့် 'အာတယ်'ဟုခေါ်သော လက်မှုပညာ ကုန်လုပ်သူများ၏အသင်းများရှိခဲ့သည်။ ထို့အတူ ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံမှ'ဇာဒဂရုဂ'များ၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံမှ 'ဖရူတီယာ'များ၊ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံမှ'နော့'များနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ'နိဒိ'များလည်း သမဝါယမလုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်သောအဖွဲ့အစည်းများဖြစ်ကြသည်။ လူတို့သည် စုပေါင်း စိုက်ပျိုးရိတ်ခူးရောင်းဝယ်သည့်အလေ့ကို ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်မှာမှန်၏။ သို့ရာတွင် ထိုသို့ ဝိုင်းဝန်းလုပ်ကိုင်သူတိုင်း ယင်းလုပ်ငန်းမှအကျိုးအမြတ်ကို ညီတူညီမျှခံစားထိုက်သည်ဟု အချို့ကယူဆကြသည်။ အချို့ ကမူလုပ်ငန်းမှ အကျိုးအမြတ်ခံစားလိုက ခံစားလိုသူတိုင်း လုပ်ငန်းတွင် အစုဝင်၍လုပ်ငန်းမှထွက်ကုန်ကိုထိုသူတို့ပင် ဝိုင်းဝန်း စားသုံးသင့်သည်ဟုဆိုသည်။ ဤအဆိုပြုချက် များသည် လက်တွေ့လုပ်ကြည့်သည့် အခါမဖြစ်နိုင်ဟုအချို့က ဆိုကြ ပြန်သည်။ အလုပ်သမားရော စားသုံးသူတို့ပါ အကျိုးခံစားနိုင်ခွင့် ရှိစေမည့်လုပ်ငန်းမျိုးကိုဗြိတိသျှအလုပ်ရုံပိုင်ရှင် ရောဗတ်အိုဝင် (ခရစ်၁ရရ၁•၁၈၅၈)ဆိုသူကစတင်လုပ်ကိုင်လိုက်သည်။
သူနှင့်တစ်ခေတ်တည်း၌ပင် ဒေါက်တာဝီလျံ ကင်းဆိုသူ ဗြိတိသျှလူမျိုးသမားတော်ကြီးသည် ကိုအော့ပရေးတား ခေါ် မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်ရေးသားထုတ်ဝေလေသည်။ ထိုမဂ္ဂဇင်း၌ အလုပ်သမားများသည်သူတို့၏ စက်များကိုသူတို့ပိုင်သင့် ကြောင်းဖြင့် အထောက်အထားပြ၍ ရေးသားထားလေသည်။ ဤသည်တို့ကား မျက်မှောက်ခေတ်သမဝါယမ လုပ်ငန်းအစဖြစ်ချေသည်။ ၁၈၄၄ ခုနှစ်က အင်္ဂလန်ပြည် ရော့ခဒေးမြို့တွင် ရက်ကန်းသမား ၂၈ ဦးက ဒေါ်လာငွေ ၁၄ဝစု၍တည်ထောင်သော သမဝါယမဆိုင်သည် မျက်မှောက်ခေတ် သမဝါယမလုပ်ငန်း၏ ပထမဆုံးသော စားသုံးသူ သမဝါယမဆိုင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့သမဝါယမ ၊၊ ၊၊ မြန်မာနိုင်ငံသို့မူ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်ကမှ သမဝါယမ လုပ်ငန်းစတင်ရောက်ရှိလာသည်ဟုဆိုရပေမည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ကိုဗြိတိသျှတို့သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ လက်အောက်တွင် ပြည်နယ်တစ်နယ်အဖြစ်ထားရှိလေသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ တောင်သူလယ်သမားများသည် ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ် ခန့်တွင် စီးပွားရေးကြပ်တည်းမှုနှင့် အပြင်းအထန် ကြုံတွေ့ကြပြီးလျှင် အစာငတ်မွတ်ခေါင်းပါးသည့် ဒုဘိက္ခန္တရကပ် ဆိုက်ရောက်၍သေဆုံးပျက်စီးကြလေသည်။ ထိုအခါ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အစိုးရသည် စိုက်ပျိုးရေးစုံစမ်းမှုအဖွဲ့တစ်ခုဖွဲ့၍ အစီရင်ခံစာ တင်သွင်းစေသည်။ သို့ရာတွင်ထိုအဖွဲ့၏ အစီရင်ခံစာကိုမကျေနပ် သဖြင့် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် စုံစမ်းရေးအဖွဲ့တစ်ခု ထပ်မံခန့်ထားပြန်သည်။ ထိုအဖွဲ့ကဂျာမဏီနိုင်ငံမှ 'ရိုက်ဖဲဆင်' အသင်းမျိုးတည်ထောင်ရန်အကြံပေးသည်ကိုလက်ခံ၍ အိန္ဒိယတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် သမဝါယမအသင်းများ တည်ထောင်ရန် ဥပဒေပြုရေးအတွက် အက်ဒွပ်လောအား ဥက္ကဋ္ဌပြု၍ ကော်မီတီတစ်ခုဖွဲ့လေသည်။ ထိုကော်မတီမှရေးဆွဲပေးသော အက်ဥပဒေကို ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် သမဝါယမ ငွေစုငွေချေးအသင်းများဆိုင်ရာ အက်ဥပဒေဟူ၍ အတည်ပြုကာအိန္ဒိယ တစ်နိုင်ငံလုံးနှင့်သက်ဆိုင်စေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်တစ်နယ်ဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံသို့ထိုနှစ်မှစ၍ သမဝါယမငွေစုငွေချေးအသင်း အက်ဥပဒေရောက်ရှိလာလေသည်။ ထိုအက်ဥပဒေအရ သမဝါယမမင်းကြီးတစ်ဦးခန့် ထားကာပထမဦးစွာ ငွေချေး အသင်း ၁၂သင်းတည်ထောင်သည်။ ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်အကုန်တွင် အသင်း ၈၁ သင်းအထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။
မြန်မာနိ်ုင်ငံ သမဝါယမငွေချေးလုပ်ငန်းတွင် ကျေးလက်လယ်ယာဆိုင်ရာငွေချေးလုပ်ငန်းနှင့် မြို့မငွေချေး လုပ်ငန်းဟူ၍ နှစ်ပိ်ုင်းရှိရာ ၁၉၂၃•၂၄ ခုနှစ်များတွင် ကျေးလက်လယ်ယာဆိုင်ရာ ငွေချေးအသင်းပေါင်း ၄၂၁၁ သင်းရှိလေသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအသင်းများ၏လုပ်ငန်းမှာ ၁၉၂ရ ခုနှစ်ကစ၍ သိသိသာသာ ဆုတ်ယုတ်ပျက် ပြားခဲ့လေသည်။ အစိုးရခန့်အရာရှိများဦးရေနည်းသဖြင့် အသင်းတစ်သင်းသို့အရာရှိတစ်ဦးသည် လေးနှစ်ခန့်ကြာမှ တစ်ကြိမ်ရောက်နိုင်ခြင်း၊ အသင်းလူကြီးတချို့၏ စည်းကမ်း ဥပဒေမစောင့်စည်းခြင်း၊ အသင်းသားများစည်းကမ်းပျက်ခြင်း၊ ကမ္ဘာ့စည်းပွားရေးကြပ်တည်း မှုစတင်ဖြစ်ပွားနေခြင်းတို့ ကြောင့်ဖြစ်သည်။ အသင်းသားများကသက်ဆိုင်ရာ အသင်းများသို့ ချေးငွေပြန်မဆပ်နိုင်ရာမှအစ မန္တလေးဘဏ် ကြီးကိုဖျက်သိမ်းရသည်အထိ ရောက်ရှိသွားလေသည်။ ယင်းသို့ တဖြည်းဖြည်းအသင်းများပါဖျက်သိမ်းလိုက်ရသောအခါ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ကျေးလက်လယ်ယာငွေချေးအသင်း ၁ရ၄၉ သင်းသာတည်တံ့ကျန်ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီအတွင်း ပြုပြင်ရေးစီမံကိန်းများ ရေးဆွဲဆောင်ရွက်ရန် ကြိုးပမ်း သော်လည်း စစ်ဖြစ်လာသဖြင့်အကျိုးရှိသင့်သလောက်မရှိချေ။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အတွင်း ဂျပန်တို့ သိမ်းပိုက်ထားစဉ် ဆန်များများထွက်လိုဇောနှင့် ဂျပန်တို့သည် မြို့နယ်တိုင်းတွင် သမဝါယမငွေစုငွေချေးနှင့် စုပေါင်း ရောင်းဝယ်ရေး အသင်းများတည်ထောင်စေသည်။ အစိုးရအနေ နှင့်လည်း အသင်းများသို့ ငွေလေးသန်းမှငါးသန်းအထိ ချေးခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ထိုလုပ်ငန်းသည် ၁၉၄၄ ခုနှစ်ရောက်မှ အစပျိုးနိုင်ခဲ့သဖြင့် ဂျပန်ခေတ်တွင်ကျေးလက်ငွေချေးနှင့် စုပေါင်းရောင်းဝယ်ရေးအသင်းပေါင်း ၂၅ဝ ခန့်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ သည်မှအပထူးထူးထွေထွေအောင်မြင်ခြင်းမရှိခဲ့ချေ။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဖ၊ ဆ၊ ပ၊ လအဖွဲ့ချုပ်ကြီး၏ ကြိုးပမ်းချက်ဖြင့် နိ်ုင်ငံတွင်းရှိ လူငယ်လူရွယ်ကလေးများ အားသမဝါယမသင်တန်းများပေးခြင်း၊ နယ်တွင်သမဝါယမ စုပေါင်းရောင်းဝယ်ရေးအသင်းများဖွဲ့စည်းခြင်းပြုခဲ့သည်။ ၁၉၄ရ ခုနှစ်၌ ဆိုရန်တိုဗီလာစီမံကိန်းရေးဆွဲခဲ့ရာ တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် သမဝါယမအသင်းများ တည်ထောင်ရန်စီမံကိန်း တစ်ခုလည်း ပါလေသည်။ ထိုစီမံကိန်းအရဆောင်ရွက်ရာ တနှစ်အကြာ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မှတ်ပုံတင်းပြီးကွန်ကိုးပေါင်း ရဝ၅ရ သင်းရှိ၍ အသင်းဝင်ပေါင်း သုံးသန်းခွဲရှိလာလေသည်။ အစိုးရသမဝါယမဌာနကလည်း သမဝါယမအသင်းများမှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ စာရင်းစစ်ခြင်း၊ အထွေထွေအုပ်ချုပ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်သည်။ ထို့နောက် မကြာမီ နိုင်ငံတော်သမဝါယမနှင့်ကုန်စည်ဖြန့်ဖြူးရေး ဘုတ်အဖွဲ့ကြီးနှင့်ခရိုင်သမဝါယမနှင့်ကုန်စည်ဖြန့်ဖြူးရေး အဖွဲ့များ ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။
ထိ်ုဘုတ်အဖွဲ့ကြီးက၊ နိုင်ငံအတွင်း၌သမဝါယမ အဖွဲ့ချူပ်ကြီးတစ်ခု စနစ်တကျဖြစ်ပေါ်လာရေးအတွက် သမဝါယမ စီမံကိန်းတခုရေးဆွဲကာ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် အစည်းအဝေးကြီး ကျင်းပအတည်ပြုလေသည်။ ယင်းစီမံကိန်းကို သမဝါယမငါးနှစ်စီမံကိန်းဟုခေါ်သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်ဧပြီလတွင် အသစ်ဖွင့်လှစ်သော အစိုးရသမဝါယမဝန်ကြီးဌာနက ထိုစီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ဆောင်ရွက်သွားလေသည်။ ၁၉၅၃ခုနှစ် ဧပြီလတွင်တစ်ဖန် သမဝါယမပြည်လုံး ကျွတ်ညီလာခံခေါ်၍ ငါးနှစ်စီမံကိန်းကို အခြေအနေနှင့် ကိုက်ညီနိုင်သမျှကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်ကြသည်။
ယင်းစီမံကိန်းအရ သမဝါယမလုပ်ငန်း၏စည်းရုံးရေး၊ စုံစမ်းစစ်ဆေးရေး၊ ပညာပေးရေး ကိစ္စများကို ပြည်ထောင်စုသမဝါယမကောင်စီက ဆောင်ရွက်၍ စီးပွားရေးကိစ္စများကို ပြည်ထောင်စုလက်ကားသမဝါယမ အဖွဲ့ချုပ်၊ ပြည်ထောင်စုယက်ကန်းလက်ကားအဖွဲ့၊ ပြည်ထောင်စုအင်းလက်ကားအဖွဲ့စသည်တို့က ဆိုင်ရာဆိုင်ရာ ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ပြည်ထောင်စုသမဝါယမ ကောင်စီလက်အောက်တွင် ခရိုင်သမဝါယမကောင်စီ၊ မြို့နယ် သမဝါယမကောင်စီ များရှိ၍ ပြည်ထောင်စု လက်ကား သမဝါယမအဖွဲ့ချုပ်လက်အောက်တွင်လည်း ခရိုင်လက်ကားအဖွဲ့၊ မြို့နယ်လက်ကား အဖွဲ့များရှိသည်။ ယင်းသို့ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြရာ ၁၉၅၅ ခုနှစ်ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့အတွင်း မှတ်ပုံတင်ပြီး သမဝါယမ အသင်းပေါင်း ၁၁၉၉၅ သင်းရှိ၍ ၁၉၆၁ ခုနှစ်ဇွန်လတွင် အသင်းပေါင်း ၁၄၈ရ၅ သင်းရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
သမဝါယမပညာပေးရေးအတွက် နိုင်ငံတော် အစိုးရတို့က သမဝါယမကျောင်းကိုလည်းဖွင့်လှစ်၍ သမဝါယမ ဌာန၌အမှုထမ်းသူများအားသင်တန်းပေးလေသည်။ ခရိုင်ဝန် ရုံးစိုက်မြို့များသို့လည်း လှည့်လည်၍ ရက်တိုသင်တန်း များပေးလေသည်။ စီးပွားရေးသမဝါယမပညာကိုလည်း နိုင်ငံတွင်းရှိ အစိုးရကျောင်းများ၌ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းများတွင် သင်ကြားပို့ချပေးလေသည်။
(၁)ဤလုပ်ငန်းအားဖြင့် ထွက်ပေါ်လာသော အကျိုးအမြတ်များသည် ပုဂ္ဂလိကသဘောအားဖြင့် လူတစ်ဦးစီ၊သို့မဟုတ် လူတစ်စုစီထံသို့သာစုပုံသွားစေရသည် မဟုတ်ဘဲ၊ လူအများထံသို့သာ သမမျှတစွာသွားစေရမည်။ (၂)လူတိုင်းအား အဆင့်အတန်း၊ ငွေအင်အားမခွဲခြားဘဲ သာတူညီမျှအခွင့်အရေးရရှိစေရမည်။ သမဝါယမလုပ်ငန်းတွင် လူတစ်ဥိီးစီ၏အခြေအနေနှင့်သူတစ်ဦးစီ၏ တန်ဖိုးကိုငွေနှင့် ဖြတ်သည်မဟုတ်ဘဲ အားလုံးသောအရည်အချင်းနှင့်သာ တန်ဖိုးဖြတ်လေသည်။ (၃)လူအချင်းချင်းခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်း၊ အမြတ်ကြီး ထုတ်ခြင်းနှင့် အပြိုင်အဆိုင်လုပ်ခြင်းတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ကြရသည်။ သမဝါယမလုပ်ငန်းတွင် သာမန်ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းမျိုးမရှိချေ၊ သာမန်ကုန်သွယ်လုပ်ငန်းကဲ့ သို့လူတစ်ဦး၊ သို့မဟုတ် လူတစ်စုက ငွေရင်းစိုက်ထုတ်ပြီးကုန်များကို ဝယ်ယူ သိုလှောင်လျက် မိမိနှင့်အကျိုးတူမဟုတ်သောအခြားလူများအား အကန့်အသတ်မရှိ အမြတ်တင်ရောင်းချခြင်းမျိုးကို ကင်းစွာပြုကျင့်ရသည်။
နိုင်ငံလုံးဆိ်ုင်ရာ သမဝါယမအဖွဲ့ချုပ်သည် အခြေခံအသင်းများ၏သန့်ရှင်းမှုနှင့် အသင်းသားများ၏ သမ ဝါယမဉာဏ်ရင့်သန်မှုအတွက်တာဝန်ယူ၍ အလုပ်လုပ်ရသည်။ လက်ကားအသင်း၏ တာဝန်မှာ အခြေခံအသင်း များမှ အလိုရှိသောကုန်ပစ္စည်းများကို လုပ်နိုင်သမျှလုပ်၍ဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံခြားမှသွင်း၍ဖြစ်စေ၊ လက်ကားဈေးနှင့်ဖြန့်ဖြူး ရခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင်လက်ကားအသင်းသည် အခြေခံအသင်းများ၏ငွေပိုများကိုသိမ်းဆည်းပေးခြင်း၊ လိုငွေများ ကိုထုတ်ချေးခြင်း၊ အာမခံလုပ်ငန်းများကို လုပ်ပေးခြင်းစသောကိစ္စများကို နိုင်နင်းပြေပြစ်စွာ ဆောင်ရွက်ပေးလေသည်။
ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံတွင် 'ဆင်ထရိုဆိုယု'ခေါ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာအဖွဲ့ချုပ်သည်နိုင်ငံအတွင်းရှိ သမဝါယမအသင်း များ၏အကြံပေးကိစ္စ၊ ဝါဒဖြန့်ရေးကိစ္စ၊ စာရင်းအင်းစစ်ဆေးရေး ကိစ္စနှင့်ကုန်ရောင်းဝယ်ရေး၊ ကုန်ထုတ်ရေးကိစ္စ စသော ကိစ္စအားလုံးကိုတာဝန်ယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ဂျာမဏီနိုင်ငံတွင် ရိုက်ဖဲဆင်ဘဏ်များ၏အဖွဲ့ချုပ်၊ ရှူးလဇဘဏ်များ၏အဖွဲ့ချုပ်၊ ဟတ်ဇဘဏ်များ၏အဖွဲ့ချုပ်၊ ကုန်ဆိုင်အသင်းများ၏ ဆင်ထရယ်ဗာဗင်ခေါ်အဖွဲ့ချုပ်၊ ရိတ်စဗာဗင်ခေါ် အဖွဲ့ချုပ်များသည် အသီးသီး မိမိတို့ဝါဒအလိုက်လုပ်ဆောင် ခဲ့ကြသော်လည်း ထိုအဖွဲ့ချုပ်များပေါင်းစပ်၍ တစ်မျိုးသားလုံး ဆိုင်ရာအဖွဲ့ချုပ်ကြီးမျိုးကားမရှိချေ။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်တွင် ပထမ ပြုလုပ်ထားပြီးဖြစ်သောအစီအစဉ်အရမူ ခရိုင်တိုင်းတွင် ရှိသမျှသော သမဝါယမအသင်းအမျိုးမျိုးကိုစုပေါင်းကြလျက် ခရိုင်ယူနီယံအဖွဲ့များကိုဖွဲ့စည်းစေပြီးလျှင် ခရိုင်ယူနီယံ များမှတစ်ဆင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိ်ုင်ငံ သမဝါယမ ကောင်စီကိုဖွဲ့စည်းစေသည်။ ထိုအဖွဲ့ချုပ်နှင့်ခရိုင်အဖွဲ့များသည် အသင်းသားများ၏ ဉာဏဗလ တိုးပွားရေးနှင့် ဘောဂဗလ တိုးတက်ရေးကိုဆောင်ရွက်သွားရသည်။ ထိုအခါနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အဖွဲ့ချုပ်သည် နိုင်ငံတွင်းရှိသမျှသော သမဝါယမ လုပ်ငန်းအရပ်ရပ်ကို နိုင်ငံလူထု၏ကောင်းစားရေး ရှေးရှုလျှက်ဆောင်ရွက်သွားရန်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုအစီအစဉ်ကို ပြင်ပြီးလျှင် စီးပွားရေးအသေးစိတ်ကိစ္စကို လက်ကားအဖွဲ့များကကိုင်လျက် ပညာရေး စသည်တို့ကို ကောင်စီများကကိုင်ခဲ့ကြသည်။
ယင်းသို့နိုင်ငံအတွင်း အသင်းများစုပေါင်းအဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းရုံမျှမက ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးရှိ သမဝါယမအချင်းချင်း လည်း ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကိုရှေးရှု၍ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ကြ သေးသည်။ ၁၈၉၅ ခုနှစ်က စတင်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာသမဝါယမအဖွဲ့ချုပ်ကြီး (အိုင်၊စီ၊အေ၊) သည်နိုင်ငံအချင်းချင်း သမဝါယမလုပ်ငန်းနှင့်စပ်လျဉ်းသော သတင်းပေးခြင်း၊ထင်မြင်ယူဆချက်များကို နှီးနှောခြင်း စသည့်အလုပ်များကိုလုပ်ကိုင်ခဲ့လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်မဖြစ်မီကလေး၌ပင် နိုင်ငံပေါင်းများစွာပူးပေါင်း၍ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သမဝါယမလက်ကား ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသော်လည်း အရှိန်မရမီ စစ်နှင့်ကြုံ လိုက်သဖြင့်မအောင်မြင်ချေ။
မလှိုင်မြို့နယ်
မလှိုင်မြို့နယ် သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင် တွင်ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မလှိုင်မြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
မလှိုင်မြို့ရှိ ရွှေမု​ဌော​စေတီ​တော်မြတ်ကြီးသည် သာသနာသက္ကရာဇ် ၂၁၄ခုနှစ် ​တော်သလင်းလပြည့်​ကျော် ၁ရက်၊ ဘီစီ၃၃၀တွင် တည်ထားခဲ့သည်ဟု ဘုရားသမိုင်းအရလည်း​ကောင်း၊ပုဂံပြည့်ရှင် ပထမမင်းဖြစ်​သော သမုဒ္ဒရာဇ်မင်းမတိုင်မီကပင် မလှိုင်မြို့ ပြူကန်ရွာတွင် ပြူတို့​ကျေးရွာတည်​နေထိုင်ခဲ့​ကြောင်းကို မလှိုင်မြို့နယ်၏ ကျေးရွာများမှာ ဆည်ထိပ်​ကျေးရွာ ရွှေစာပင်​စေတီ​တော် အ​ထောက်အထားအရလည်း​ကောင်း၊မလှိုင်ရွာရှိ ပုပ္ပရတနာဦး​စေတီ​တော် ​လောကဉာဏ်ထွန်းလင်း ရုပ်ပွား​တော်မြတ်ကြီးအ​ကြောင်း ကမ္မည်း​ရေးထိုးထားသည့် ​ကြေးသွန်း​ခေါင်း​လောင်းကြီးတွင် ၁၁၆၃ခနှစ် တန်ခူးလပြည့်​ကျော်၁ရက်၊ တနင်္ဂ​နွေ​နေ့တွင် ​ရေစက်သွန်းချခဲ့​ကြောင်း အ​ထောက်အထားမျာူအရ မလှိုင်မြို့သည် ​ရှေးယခင်ကပင် ရွာအဖြစ်တည်ရှိခဲ့​ကြောင်း သိနိုင်သည်။ ဆရာ​တော် ဦးတိ​လောက ပြန်ဆို​​သော ပရိယတ္တိစာတမ်းတွင် မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာ ယခုမြို့သည် ​ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်ကပင် မြို့ဟု​ခေါ်ခဲ့​ကြောင်း ​တွေ့ရသည်။ ထိုစဉ်က မလှိုင်မှာ မြို့ဖြစ်​သော်လည်း လွန်ခဲ့​သော နှစ်​ပေါင်း ၁၇၀ခန့် ဘိုး​တော်ဘုရားလက်ထက်က ရွာတစ်ရွာသာဖြစ်​ကြောင်း ​ရှေး​ဟောင်း ​ခေါင်း​လောင်းတစ်ခုက ​ဖော်ပြသည်ဟု ​ရေးသားထားပြန်သည်။ ထို့အပြင် ပန်းအိုင်ရွာမှ ဆရာကြီးဦးမြင့်ဦး၏ ​လေ့လာမှုအရ မလှိုင်၊ပန်းလှိုင်၊ပန်းအိုင်ရွာညီ​နောင်များသည် နိဂုံးများဖြစ်ကာ မြန်မာဘုရင်များလက်ထက်ကပင် ပန်းတလဲ(ပင်းတလဲ)စီရင်စုလက်​အောက်တွင် ထားရှိကာ ပင်းတလဲမြို့ဝန်က အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ရွှေမု​ဌောဘုရားအနီးတွင် ပန်းများလှိုင်​နေရာမှ ပန်းလှိုင်ဟု​ခေါ်တွင်ရာမှ ​နောင်တွင် မလှိုင်ဟု အမည်တွင်လာခဲ့သည်။၁၉၇၅ခုနှစ် ဇူလိုင်၁၅ရက်တွင် ပြည်ထဲ​ရေးနှင့် သာသနာ​ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အ​နေအထား
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၅၅မိနစ်နှင့် ၂၁ဒီဂရီ ၀၀မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၂၅မိနစ်နှင့် ၉၅ဒီဂရီ ၅၀မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ဧရိယာစတုရန်းမိုင် ၄၂၈.၇တုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
​​မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
​ပင်လယ်​ရေမျက်နှာပြင်အထက် ​ပေ၉၀၀အထက်တွင် တည်ရှိသည်။​မြို့နယ်၏ ​မြောက်ပိုင်းတွင် ညီညာပြန့်ပြူး​သော ယာ​မြေများ၊အ​ရှေ့ပိုင်းတွင် ​ကျောက်စရစ်ကုန်း​မြေများ၊ ဆပ်ပြာ​မြေများ၊​တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် လျို​မြောင် ​ချေက်ကမ္ဘားများ၊အ​နောက်ပိုင်းတွင် ပုပ္ပါး​တောင်နှင့် ထိစပ်​နေ​သော ​တောင်တန်းများ တည်ရှိသည်။ မလှိုင်မြို့၏ ​တောင်ဘက်ပိုင်းမှစတင်၍ နိမ့်ဆင်းသွား​သော မျက်နှာပြင်​ကြောင့် ​မြောက်ဘက်နှင့် အ​ရှေ့​မြောက်ဘက်သို့ ​ရေများ စီးဆင်းသွားသည်။
လူဦး​ရေ
မလှိုင်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ချင်းနှင့် အခြားလူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်နှင့် ခရစ်ယာန်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၀.၀၀၃%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယလူမျိုးများဖြစ်သည်။
စီးပွား​ရေး
မလှိုင်မြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်း စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု​နှေး​ကွေး​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ နှမ်း၊ပြောင်း၊ပဲစဉ်းငုံ၊ပဲနှောက်၊မြေပဲ၊ကြက်သွန်၊ ထန်းလျက်နှင့် မလှိုင်ဝါများဖြစ်ကာ ရန်ကုန်တိုင်းသို့ အများဆုံး တင်ပို့​ရောင်းချသည်။ နိုင်ငံပိုင် ဝါကြိတ်စက်ရုံ၊ ပုဂ္ဂလိကပိုင် အလုပ်ရုံ၂ရုံ၊ အိမ်တွင်း စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၇၂ခု တည်ရှိသည်။
ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး
မလှိုင်မြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ တိုင်းအတွင်းမြို့နယ်များနှင့်သာ ထိစပ်​နေ​သော ကုန်းပိတ်မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်ကာ ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ သွားလာနိုင်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း ခရိုင်ချင်းဆက်လမ်း၊ မြင်းခြံ-မိတ္ထီလာလမ်းတို့ ဖြတ်သန်းသွားကာ မြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်-မန္တ​လေး အမြန်လမ်းမကြီးမှာ အနည်းငယ်ဖြတ်သန်းသွားသည်။
အထက
အထက်တန်းကျောင်း ၇ကျောင်းရှိသည်။
အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၄၈ကျောင်းရှိသည်။
မောင်မောင်တုတ်၊ ရနောင်
ရနောင်မောင်မောင်တုတ်သည် ကုန်းဘောင်ခေတ် သီပေါမင်း နန်းတက်စဉ် သီပေါမင်း၏ အရေးပေးသော သူငယ်ချင်းတစ်ဦးဖြစ်သည်။ သီပေါမင်းခေတ်တွင် နန်းတွင်းရေးသည် အလွန်ရှုပ်ထွေးခဲ့သည်။ ထိုနန်းတွင်း အရှုပ်အထွေးအကြားတွင် အရှင်သီပေါမင်း၏ အချစ်ရေးသည်လည်း အတွင်းတော်၌ မီးထတောက် ရလောက်အောင် ကြီးကျယ်ခဲ့လေသည်။ ဤအချစ်ရေးတွင် အရေးပါ အရာရောက်ခဲ့သူ တစ်ယောက်ကား "ရနောင်မောင်မောင်တုတ်"ပင် ဖြစ်သည်။
မျိုးရိုး
မောင်မောင်တုတ်သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၀၇-ခု (၁၈၄၅−ခု)တွင် ဖခင် ရေနံချောင်းမင်းကြီး(မြောက်ထားဝယ်ဗိုလ်) ဦးပိန်နှင့် မိခင် ရေနံချောင်းဝန်ကြီးကတော် သခင်ကြီးတို့မှ ဖွားမြင်သည်။  ငယ်မည်သည် “မောင်ညိုတုတ်”ဖြစ်သည်။ မောင်ညိုတုတ်အောက်တွင် ညီ ပင်းသာမင်းသား မောင်မောင်ပြောင်းနှင့် ညီမ ယင်းမာချောင်း ခင်ခင်လေးတို့ ဖြစ်သည်။ ယင်းမာချောင်း ခင်ခင်လေးသည် မောင်မောင်တုတ်၏ ဖခင် ဦးပိန်၏ ဒုတိယမယားမှ မွေးသော သမီးဖြစ်သောကြောင့် မောင်မောင်တုတ်နှင့် ဖအေတူမအေကွဲ မောင်နှမ တော်သည်။ ညီ မောင်မောင်ပြောင်းသည် လှေသင်းအတွင်းဝန်၊ နတ်မောက်မြို့စား၏ ညီမဖြစ်သူ ပင်းသာခင်ဖူးနှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ မောင်ညိုတုတ်မိခင်သည် စုဖုရားလတ်၏ နို့ထိန်းဖြစ်သည်။
ရုပ်ရည်
မောင်မောင်တုတ်၏ အရည်အသွေးနှင့် ဖျတ်လက်မှု၊ ရဲစွမ်းသတ္တိရှိခြင်းတို့ကို ကင်းဝန်မင်း၊ ယောမင်းကြီးနှင့် တိုင်းတားမင်းတို့က သဘောကျသည်။ မောင်မောင်တုတ်သည် အလုံးအရပ်လည်း ကောင်းသည်။ အသားညိုသည်။ ကျောက်ပေါက်မာသက်သက် ရှိသည်။ ကျင်စွယ်လည်း ရေးရေးထားသည်။ မောင်တုတ်ဟု အများက ခေါ်၍ သူကမူ မောင်မောင်တုတ်ဟု ခေါ်မှပင် ကျေနပ်နှစ်သက်သည်။ မောင်မောင်တုတ်ကို အဝေးမှ ဖြစ်စေ၊ အနီးမှဖြစ်စေ၊ မြင်ရလျှင် မောင်မောင်တုတ်၏ ကျက်သရေရှိသော အင်္ဂါရုပ်ကို လူတိုင်းနှစ်ခြိုက်မည်ပင် ဖြစ်သည်။ မောင်မောင်တုတ်၏ မျက်နှာပေါက်မှာ ခန့်ညားထည်ဝါသော သဘောရှိသည်။ စူးရှသော မျက်လုံးရှိ၍ အသံဩဇာတို့နှင့် ပြည်စုံသည်။ စင်စစ် လူချောလူလှဖြစ်၍ မိန်းမများကိုက မောင်မောင်တုတ်ကို ကြိုက်ကြသည်ဟု သိရသည်။ မောင်မောင်တုတ်ကလည်း သူကိုယ်တိုင်မယားများသည်။ လင်ရှိမယားကိုပင် မရှောင်ဟု ဆိုကြသော်လည်း လင်ကြီးကျေနပ်မှ တစ်နည်းဆိုသော် လင်ကြီးကျေနပ်အောင် ပြုပြီးမှသာ မောင်မောင်တုတ်၏လက်ဝယ်ရောက်ရသည်ဟု အချို့မှီလိုက်သူများက ပြောကြသည်။ ဥပမာဆိုသော် တောင်တွင်းကြီးသူ သဘင်သည် မမလေးကို သူ၏လင်ကြီးကို ရွှေငါးပိဿာနှင့် မယားနှစ်ယောက်အပြင် မြို့သူကြီးရာထူးကို ပေးသဖြင့် လင်ကြီး ကျေကျေနပ်နပ် ထည့်ပေးလိုက်ကြောင်း၊ ဆင်ခိုးမလေးကိုယ်တိုင်ကလည်း မောင်မောင်တုတ်ကို ကို ချစ်ကြောင်းတို့ကို ဖွင့်ပြောကြောင်း သိရသည်။ မောင်မောင်တုတ်ကို တွေ့မြင်သိရှိဖူးသူများကမူ မောင်မောင်တုတ်သည် အလွန်ကျက်သရေရှိကြောင်း၊ သူကမပိုးရပဲ မိန်းမများကသာ သူ့ကိုပိုးနေကြောင်း၊ သူ့ကို အပျိုအအိုများက ငမ်းငမ်းတက် လိုချင်ကြကြောင်း သိရှိရသည်။
အရေးပေးမှု
သီပေါမင်းနန်းတက်လာသည့်အခါ အရည်အသွေးကိုကြည့်၍ သီပေါမင်းတရား များစွာနှစ်သက်သောကြောင့် ရနောင်မြို့ကို အပိုင်စားစေ၍ လက်သုံးတော်ကြီးကိုင် မြောက်ထားဝယ်ဗိုလ်၊ ဝဲလှည့်ခေါင်း ခန့်တော်မူသည်။ သီပေါမင်းနန်းတက်၍ မင်းမှူးမတ်များအား ဘွဲ့မည်ရည်ပေးသောအခါ ရနောင်မောင်မောင်တုတ်အား "မဟာမင်းလှမင်းထင် စည်သူ" ရွှေဘွဲ့ချီးမြှင့်တော်မူသည်။ ရနောင်မောင်မောင်တုတ်သည် ရွှေနန်းတော်တွင်း၌ အချိန်မရွေး ကျောက်စည်ရွှေဓားကို လွယ်၍ ခစားရသည်။ ရွှေနန်းတွင်းအတွင်းတော်၌ လက်သုံးတော်ကြီး၊ လက်သုံးတော်ကလေးများသာလျှင် ရွှေဓားကိုင်၍ ခစားနိုင်သည်။ ရနောင်မောင်မောင်တုတ်၏ လက်အောက်တွင် လက်သုံးတော်ကြီးကိုင် (၁၂)ယောက်ရှိသေးသည်။ ၎င်းတို့သည် မြောက်ဘက်ထားဝယ်ဆောင်တွင် နေထိုင်၍ စောင့်ကြပ်ရသည်။ ထားဝယ်ဆောင်ဆိုသည်မှာ မှန်နန်းဆောင်နှင့် ကပ်လျက်ရှိသော အဆောင်ကို ဆိုလိုသည်။ ရနောင်မောင်မောင်တုတ်သည် အနားရွှေကြယ်ပွင့်ထိုး ကတ္တီပါစိမ်း ထိုင်မသိမ်း ဒူးအထိအရှည်ကို ဝတ်သည်။ ဘောင်ဘီအနားကွပ်အောက်ခံနှင့် အပေါ်က လွန်းပုဆိုးကို အောက်ပိုးကျိုက်ထားသည်။ ရွှေကျင်ခတ်ပဝါကိုလည်း ပေါင်းထားသည်။ သူ့အဝတ်အစားနှင့် သူ့ရုပ်ရည်မှာ မင်းသားရုပ်ပေါက်သည်။ အမှုထမ်းသားများ၏ ယာလက်ဖမိုးတွင် ခြင်္သေ့နီရုပ်ဆေးနီဖြင့် ထိုးမှတ်ထားသည်။ မောင်မောင်တုတ်သည် တိုင်တားမင်းကြီး၊ ကင်းဝန်မင်းကြီးတို့က အရေးပေးခြင်း ခံရသည်သာမက ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီးကိုယ်တိုင်က အရေးပေးခြင်း ခံရသဖြင့်လည်း ဩဇာကြီးသည်။ အတွင်းရေးကိစ္စများကို တိုင်ပင်သည့်အခါများ၌ မောင်မောင်တုတ် မပါလျှင်မပြီးသလောက် အရေးပေးခြင်း ခံရသည်။
မင်းတုန်းမင်း နာမကျန်းရှိတော်မူစဉ်အခါ မည်သူ့အား နန်းလျာထားမည်ဟု မှူးကြီးမတ်ရာများနှင့် ဆင်ဖြူမရှင်တို့ လျှို့ဝှက်စွာ တိုင်ပင်ကြစဉ်အခါကလည်း မောင်မောင်တုတ်သည် မိဖုရားတို့နှင့် အတူသည်။ ထို့နောက် သီပေါမင်သားသည် နန်းလျာအဖြစ် ရွေးကြပြီးသည့်နောက်တွင် ကြေးတိုက်အတွင်း အကျဉ်းချထားသော မင်းသားများအနက် သီပေါမင်းသားကို မောင်မောင်တုတ်သည် ပခုံးပေါ်တွင် ထမ်း၍ ထုတ်ယူလာသည်။ မင်းသားသည် ပဉ္စင်းဘဝမှ လူဘောင်ထွက်လာသည်မှာ ရက်မျှပင်မလည်သေးပေ။ ဘုမသိ ဘမသိ အဖမ်းခံလိုက်ရသည်တွင် ယခုအခါ မောင်မောင်တုတ်က ပခုံးပေါ်တင်၍ ထုတ်လာသည်ကို ကြေးတိုက်အပြင်ဘက်ရောက်မှ မေးမိသည်။ မောင်မောင်တုတ်က "အရှင်မင်းသား ဘုရင်ဖြစ်တော့မည် အမှန်ပါပင်၊ ဘုရင်ဖြစ်လာသည့်အခါ အရှင့်ကို အသက်ပေး၍ အမှုတော်ကို ထမ်းပါမည်။ အမှုတော်ထမ်းရာ၌ အမှားရှိချင်သော်လည်း ရှိပေမည်။ သို့သော် အရှင့်သား လက်နက်ဖြင့် ဒီတစ်သက်တွင် အသက်မသေစေရ ဟူသော ကတိကို ပေးတော်မူပါဘုရား" ဟူ၍ လျှောက်ထားသည်။ ရနောင် မောင်မောင်တုတ်အား သီပေါမင်းသားက "မောင်တုတ်တစ်သက်မှာ ငါ့လက်နက်နှင့် အသက်မသေစေရ" ဟူ၍ ကတိထားတော်မူဖူးသည်။ ပေါ့ပေါ့ဆဆ ထားသော ကတိမဟုတ်ပါပေ။ မောင်တုတ်အပေါ်ဘုရင်ကလည်း ကတိထားသည်နှင့် အမျှလည်း မောင်တုတ်က သီပေါဘုရင်ကလေးကို အသက်ပေး၍ ချစ်သည်။ သစ္စာရှိသည်။ သီပေါဘုရင်လေး၏ ရိုးသားစိတ်ကိုလည်း ကြည်ညိုမိသည်။ မောင်တုတ်သည် ဘုရင့်အတွက်ဆိုက အကယ်ပင် အသက်ပေးဝံ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ သီပေါမင်းတရားသည် ထို့ကြောင့်ပင်လျှင် မောင်တုတ်အား ရနောင်မြို့ကို စားစေလျက် မင်းသား၏ အဆင့်အတန်းတွင် ထား၍ မင်းသား၏ အဆောင်အယောင်များနှင့်အတွက် မြှောက်စားတော်မူသည်။
ရနောင် မောင်မောင်တုတ်ကို တစ်နည်းအားဖြင့် ရနောင်မင်းသားဟု ခေါ်ရသည်။ အရှေ့ပွဲတက် အခမ်းအနားတွင်လည်း မောင်တုတ်သည် မင်းသားများ၏ နေရာတော်တွင် နေရသည်။ မင်း၏သားတော်၊ ညီတော်ပင် စစ်စစ်မဟုတ်သော်လည်း ဘုရင်မင်းမြတ် ချီးမြှင့်သူကောင်းပြုခြင်း ခံရသူဖြစ်၍ မင်းသားဟု ခေါ်ရသည်။ သီပေါမင်းတရား နန်းတက်ပြီးသည့်နောက်တွင် ရနောင်မောင်မောင်တုတ်သည် များစွာတန်ခိုးကြီးလာသည်။ နန်းတွင်းနန်းပြင်တွင် မောင်မောင်တုတ်၏ ဩဇာညောင်းကြသည်။ ထိုသို့အရေးပေးခြင်းခံရသည့်အထဲတွင် မိဖုရားခေါင်ကြီး စုဖရားလတ်နှင့်တကွ ဆင်ဖြူမရှင် မိဖုရားကြီးတို့ကပါ မောင်မောင်တုတ် မပါလျှင် မပြီးသလောက် အမှုကိစ္စတိုင်းတွင် မောင်တုတ်ကို တိုင်ပင်လေ့ရှိသဖြင့် တိုင်းပြည်ရှိ ဥပဒေများကိုပင် မောင်တုတ်က လက်တစ်လုံးခြား ကွေ့ရှောင်၍ မိမိထင်သလို ပြုတတ်လေသည်။ ဘုရင်မင်းမြတ်ပေးသနားတော်မူထားသော ဝင်းခြံကြီးအတွင်း အဆောင်ခန်းပေါင်းများစွာရှိသော အိမ်ကြီးတစ်လုံးတွင် မောင်မောင်တုတ်သည် မယားပေါင်း မြောက်မြားစွာနှင့် ကြီးစွာသော စည်းစိမ်ကို ခံစားနေလေသည်။ မယားများ တိုးတက်များပြားလာတိုင်း အိမ်ကြီးကို ချဲ့ထွင်၍ ဘေးပတ်ပတ်လည်တွင် အဆောင်ခန်းများက ထပ်မံတိုးချဲ့ဆောက်လုပ်ရသဖြင့် မောင်တုတ်၏အိမ်ကြီးမှာ အိမ်နှင့်ပင် မတူတော့ဘဲ အဝန်းအဝိုင်းကြီး ဖြစ်၍ မည်သည့်အဆောက်အဦးကြီး ဖြစ်သည်ကိုပင် ရုတ်တရက် မပြောနိုင်အောင် ရှိတော့သည်။
မောင်တုတ် နှင့် ဒိုင်းခင်ခင်
မောင်တုတ်သည် သီပေါမင်းကလေးအား အလွန်ချစ်ခင်၍ အသက်ပေးကာ အမှုတော်ကို ထမ်းဆောင်ပါမည် ဆိုသည့်အတိုင်းလည်း သီပေါမင်းအလိုရှိပါက ဘာမဆို မရ၊ ရအောင် ဆောင်ရွက်ပေးမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ထားသူဖြစ်သည်။ ထို့ထက် သီပေါမင်းကို မှီ၍ မိမိ ဘုန်းတန်ခိုး တိုးတက်အောင်လည်း ကြံဆောင်လိုသည်။ သို့သော် သီပေါမင်း၏ ထီးနန်းကိုကား မမျှော်မှန်းခဲ့ချေ။ သီပေါမင်းကလေး၏ ရိုးသားသော အမူအကျင့် စိတ်နေသဘောထားကို မောင်တုတ်သည် များစွာ နှစ်ခြိုက်သည်။ မိဖုရားအခြံအရံတို့၏ အလယ်တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်တို့၏ ခံစားအပ်သော စည်းစိမ်ဖြင့် မခံစားရဘဲ တစ်ဦးတည်း ပျင်းရိစွာ တစ်လင်တစ်မယားစနစ်ဖြင့် ငြီးငွေ့ဖွယ်ရာ ခံစားနေသော သီပေါမင်းသားကို သူကိုယ်ချင်းစာမိသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ဒိုင်းအတွင်းဝန်၏ သမီး ခင်ခင်လေး ခေါ်ဒိုင်းခင်ခင်နှင့် နီးစပ်အောင် မောင်တုတ်နှင့် သူငယ်ချင်း မောင်ဖေငယ်တို့က ကြံဆောင်ပေးသည်။ ဒိုင်းခင်ခင်သည် ဒိုင်းအတွင်းဝန် ဦးဘိုးကြီးနှင့် ဒိုင်းအတွင်းဝန် ကတော်တို့၏ သမီးမဟုတ်ပေ။ ဒိုင်းဝန်ကတော်၏ မောင်မှ ဖွားမြင်သည့် သမီးရင်းဖြစ်သောကြောင့် တူမတော်ဖြစ်သည်။ အစောင့်အရှောက် အခြံအရံများစွာ ထားသည့်ကြားထဲကပင် မောင်တုတ်သည် သီပေါမင်းကလေး၏ စိတ်ကို ဖျောင်းဖျဖို့ ကြံကြသည်။ ဤအချက်သည် အပျက်ပျက်နှင့် နှာခေါင်းသွေးထွက်ဆိုသလိုပင် မောင်တုတ်၏ ကံကြမ္မာကို ဖန်တီးလာသော အချက်ပင်ဖြစ်သည်။ မြို့ဝန်ရွှေလှံဗိုလ်ကလေး ဦးချုံ(ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ စာဆိုတော် ဝတ္တု၌ ဦးချစ်ဟု ဆိုသည်)နှင့် မောင်တုတ်သည် မသင့်မတင့် ဖြစ်နေသည်မှာ ကြာလေပြီ။ ရွှေလှံဗိုလ်မင်း ဦးချုံသည်လည်း မောင်တုတ်ကဲ့သို့ပင် မယားများသူဖြစ်ပြီး သူ့မယား၊ ကိုယ့်မယား စည်းမစောင့်ကြဟု သိမှီသူများက မှတ်ချက်ချကြသည်။ အကြံတူ ရန်သူဟူသကဲ့သို့ပင် ဤအရေး၌ မောင်တုတ်နှင့် ရွှေလှံဗိုလ်တို့သည် တစ်ယောက်ကို တစ်ယောက် မနာလိုဝန်တိုဖြစ်သည်သာမက တစ်ခါတရံ မယားနှင့်ပက်သက်၍ လုဖော်လုဖက်လည်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
မောင်တုတ် နှင့် ရွှေလှံဗိုလ်
သူတို့၏ သူရသတ္တိချင်းမှာလည်း သူမသာ ငါမသာပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဘုရင်မှစ၍ တစ်နန်းတော်လုံးက အရေးပေးခြင်းခံရသူမှာ မောင်တုတ်သာ ဖြစ်သည့်အတွက် ရွှေလှံဗိုလ်က အလျှော့ပေးလိုက်ရသည့် ကိစ္စများလည်း ရှိသည်။ ဤအချက်များကြောင့်လည်း ရွှေလှံဗိုလ်သည် မောင်တုတ်၏အပေါ်တွင် များစွာ အခဲမကျေ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ များမကြာမီ ထောင်ထမှုတစ်ခုဖြစ်ပွားသည်။ ရန်လင်း၊ ရန်ကင်း၊ ဓားပြညီနောင်တို့ကို နေဝင်ဖြိုးဖျအချိန်တွင် အမှတ်မထင် ထောင်ထ၍ ဆူညံစွာ သေနတ်မီးပေါက်များ ပစ်ခတ်ပြီး ရန်လင်း၊ ရန်ကင်းတို့ ထောင်မှလွတ်ထွက်သွားကြသည်။ (ထောင်ထ၍ ရုန်းရင်းဆန်ခတ် ဖြစ်ပွားရာတွင် ၉၉ ဦး သေသည်။ ထောင်တစ်ဝိုက် သွေးချင်းချင်းနီသည်ဟု ဆိုသည်။) ရွှေလှံဗိုလ်သည် ဤအရေးကိစ္စတွင် များစွာကြိုးပမ်း၍ ဓားပြများကို ပြန်လည်မိအောင် ကြိုးစားသော်လည်း မရလိုက်ပေ။ ထို့ကြောင့် တစ်နေ့သောအခါတွင် ရနောင်မောင်မောင်တုတ်က ရွှေလှံဗိုလ်ထံ စာပေး၍ ခေါ်သည်ဟု ဆိုသည်။ ရန်လင်း၊ ရန်ကင်းတို့ကို သူဖမ်းဆီးမိထားပြီး ဖြစ်၍ မြို့ဝန်မင်းအိမ် ကြွခဲ့ပါ။ တိုင်ပင်လိုသည်ဟု ဆိုသည်။ ရွှေလှံဗိုလ်သည် အတော်အတန် စဉ်းစားပြီးမှ သွားရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။ အကယ်၍ မသွားလျှင်လည်း ကြောက်ရွှံ့ရာကျမည်။ သွားပြန်ကလည်း မောင်တုတ်က တစ်နည်းနည်းဖြင့် ရန်စမည်ကို သူသိသည်။ သို့သော် ယောက်ျားကောင်း၏ သတ္တိကို ပြလို၍ မောင်တုတ်၏ ဖိတ်ကြားချက်ကို လက်ခံလိုက်သည်။
မောင်တုတ်၏အိမ်သို့ ရောက်သောအခါ မောင်တုတ်၏ ရဲဘော်ရဲဘက်များသည် လက်ပြန်ကြိုးတုတ်ထားသော ဓားပြဗိုလ်ရန်လင်းကို ဧည့်ခန်းဆောင်သို့ ထုတ်ယူလာသည်။ ရွှေလှံမြို့ဝန်သည် များစွာ အံ့အားသင့်နေခိုက် ရာဇဝတ်ကောင်ကို ကြမ်းပေါ်သို့ ပက်လက်ထား၍ ချုပ်ကိုင်ထားစေပြီး ဝမ်းဗိုက်ကိုခွဲကာ အူကိုထုတ်သည်။ ထို့နောက် 'ရေဆေးမနေနဲ့ ပြုတ်ပြီးယူခဲ့' ဟု အဆောင်ကိုင်ကို မှာလိုက်သည်။ ထိုအတောအတွင်း အခြားစကားတစ်လုံးစ နှစ်လုံးစကို ပြောရင်း လူအူသုပ်သည် မည်သည့်အရသာနှင့်မျှမတူကြောင်း ထို့ကြောင့် ယနေ့ည ရွှေလှံမြို့ဝန်မင်းအား လူအူသုပ်ဖြင့် ဧည့်ခံလို၍ ရာဇဝတ်ကောင်ကို ညနေကပင် ရှာထားရကြောင်း ပြောပြကာ သူတိုင်ကိုင် စားပြသည်။ ရွှေလှံမြို့ဝန်အားလည်း စားစေသည်။ ရွှေလှံမြို့ဝန်ကား မစားပေ။ အတန်ကြာ၍ စကားစမြည်ပြောပြီးမှ ရွှေလှံမြို့ဝန်သည် မောင်တုတ်အိမ်ပေါ်မှ ဆင်းသည်။