cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဝက်ဝံ
ဝက်ဝံမျိုးကွဲများ
အမြင်အားဖြင့် ဝက်ဝံသည် အချိုးအစားမကျချေ။ ကျောကုန်း၏ အလယ်သည် ဝက်ဝံ၏ တစ်ကိုယ်လုံးတွင် အမြင့်ဆုံးအစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ လည်တံတို၍ ဦးခေါင်းလုံးပြီးလျှင် နှာတံချွန်၏။ မျက်စိများမှာလည်း သေးငယ်ကြလေသည်။ ဝက်ဝံ၌ ခိုင်ခံသည့် ခြေထောက်များရှိရာ လမ်းလျှောက်ရာတွင် ခြေပြားချ၍လျှောက်သည်။ ဝင်ရိုးစွန်းဒေသရှိ ဝက်ဝံမျိုးမှအပ အခြားဝက်ဝံမျိုးများတွင် ခြေဖဝါးများ၌ အမွေးများမရှိကြချေ။ ဝင်ရိုးစွန်းဒေသရှိ ဝက်ဝံမျိုးတွင်မူ ရေခဲပြင်များပေါ်၌ လမ်းလျှောက်သောအခါ မချောစေရန် ခြေဖဝါးများ၌ အမွှေးများရှိသည်။ ခြေထောက်လေးဖက်၌ ခြေချောင်းကလေး ငါးချောင်းစီရှိရာ ယင်းတို့၌ သန်မာသည့် ခြေသည်းများ ရှိကြလေသည်။ ကြောင်၌လည်း ခြေချောင်းများတွင် ခြေသည်းများရှိပြီးလျှင် ယင်းတို့ကို မလိုသည့်အခါများ၌ ဝှက်ထားနိုင်လေသည်။ ဝက်ဝံတွင်မူရှိသည့် ခြေသည်းများကို ဝှက်မထားနိုင်ချေ။ ဝက်ဝံ၏အမွှေးများသည် ရှည်၍ ကြမ်းတမ်းကြ၏။ ထိုအမွှေးများကို နှစ်တိုင်း လဲလှယ်လေသည်။ ဝက်ဝံ၌ အမြီးရှိသော်လည်း ထိုအမြီးသည် လွန်စွာတို၏။ ဝက်ဝံသည် ဥဿုံစားကောင် ဖြစ်သည့်အတိုင်း ယင်း၏ သွားများသည်လည်း အလိုက်သင့်ရှိနေကြလေသည်။ ဝက်ဝံသည် လမ်းလျှောက်ရာ၌ မလျှောက်ချင် လျှောက်ချင်ဖြင့် ခြေနှစ်ချောင်းလုံးကို တစ်ပြိုင်တည်းမကာ လျှောက်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် အရေးကြုံလာသောအခါတွင် အလျှင်အမြန်ဆုံးပြေးနိုင်သော လူတစ်ယောက်ကိုပင် မှီအောင်လိုက်နိုင်ရုံမက မြင်းတစ်ကောင်ကိုပင် မိနစ်အနည်းငယ်အတွင်း၌ မှီအောင်ပြေးနိုင်လေသည်။ ရန်သူကို တိုက်ခိုက်ရာ၌ ဝက်ဝံသည် များသောအားဖြင့် ပတက်ရပ်ပြီးလျှင် ရှေ့ခြေနှစ်ချောင်းနှင့် သွားများကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
ဝက်ဝံသည် အနံ့နှင့် အကြားတွင် သန်သော်လည်း ရှိသည့်မျက်စိများသည် သေးငယ်သဖြင့် ကောင်းမွန်စွာမမြင်နိုင်ချေ။ ဝက်ဝံအများအပြားသည် ယင်းတို့၌ရှိသော အမွှေးကြမ်းရှည်ကြီးများကြောင့် ယင်းတို့၏ ကိုယ်ထည်များသည် အမှန်ရှိသည်ထက် ပို၍ကြီးနေပုံရသည်။ ယင်းတို့၏ အရေပြားများသည်လည်း တင်းတင်းကျပ်ကျပ် မရှိချေ။ ဝက်ဝံမျိုး အမြောက်အမြားရှိသည့်အနက် အကြီးဆုံးဝက်ဝံမျိုးတွင် ဆယ်ပေကျော်သည်အထိ ကြီးနိုင်သည့်အပြင် ပေါင် ၁၅ဝဝ အထိ လေးနိုင်ပေသည်။ ဝက်ဝံတွင် ခြေသည်းရှည်ကြီးများရှိခြင်းကြောင့် တွင်းတူးခြင်း၊ သစ်ပင်တက်ခြင်းနှင့် မညီ ညာသော ကျောက်တောင်များပေါ်တွင် သွားလာခြင်းများကိုပြုလုပ်နိုင်သည်။ တိရစ္ဆာန်ရုံများရှိ ဝက်ဝံများသည် ဆောင်းခိုလေ့မရှိကြချေ။ သို့သော် ဝက်ဝံရိုင်းများကား နွေးသောဒေသများ၌ပင် အစာသာ တစ်နှစ်ပတ်လုံးပေါများလျှင် တစ်နှစ်တွင် နှစ်လမှ ခြောက်လတိုင်အောင် ဆောင်းခိုလေ့ရှိကြသည်။ ဆောင်းရာသီ နီးလာသောအခါတွင် ဝက်ဝံသည် ဆောင်းတွင်း၌ နေထိုင်ရန်သင့်လျော်မည့်နေရာကို ရွေးချယ်လေတော့သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် လဲနေသော သစ်ပင်ရင်းရှိ အမြစ်များ၏ အောက်ဘက်တွင်းကို ရွေးချယ်၍ တစ်ခါတစ်ရံတွင် သစ်ပင်ရှိအခေါင်းကို ရွေးချယ်တတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင်မူ သင့်လျော်မည့်နေရာတစ်ခုကို ရွေးချယ်ပြီးလျှင် တွင်းတူးလေ့ရှိသည်။ တွင်းတူးပြီးသောအခါတွင် အတွင်းသို့ဝင်ပြီးလျှင် ကိုယ်ကို သစ်ရွက်များ၊ မြက်များ သို့မဟုတ် မြေမှုန့်များဖြင့်ဖုံး၍ နေလေ့ရှိ၍ အသက်ရှူနိုင်ရန်အပေါက်သာ ချန်ထားလေ့ရှိသည်။ ထိုသို့နေသောအခါတွင် အစဉ်သဖြင့်ကား အိပ်၍မနေချေ။ အစာနှင့် ရေကိုသာ လုံးဝရှောင်ကြဉ်၍ နေလေသည်။
ထိုသို့ ငြိမ်သက်စွာနေစဉ်အတွင်း ဇန်နဝါရီလ သို့မဟုတ် ဖေဖော်ဝါရီလ၌ ဝက်ဝံမသည် သားငယ်များကိုမွေးဖွားလေ့ရှိသည်။ ဝက်ဝံကလေးများကိုမွေးဖွားရာတွင် များသောအားဖြင့် နှစ်ကောင်သာ မွေးလေ့ရှိသည်။ မွေးစဝက်ဝံကလေးများသည် သေးငယ်ကြပြီးလျှင် ဝက်ဝံကြီးများနှင့် လုံးဝ မတူကြချေ။ အမွှေးများမှာလည်း မရှိသလောက်ဖြစ်၍ မိခင်ဖြစ်သော ဝက်ဝံမကြီး၏ အပြုအစု အစောင့်အရှောက်ကို လအတော်ကြာသည် အထိခံယူကြရသည်။ မိခင်ဖြစ်သော ဝက်ဝံမကလည်း သားငယ်များအား အသက်ကို ပဓာနမထားဘဲ ပြုစုစောင့်ရှောက်ပေးလေသည်။
ပက္ကော် (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပက္ကော် (တောင်)ရွာ (Petkaw (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မွှေးပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွှေးပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၈ ဦး၊ မ ၁၆၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်ဝံ
ဝက်ဝံမျိုးကွဲများ
ဝက်ဝံကို သားစားကောင်ဟု ခွဲခြားသတ်မှတ်လေ့ ရှိသော်လည်း ဝက်ဝံအများအပြားသည် ဟင်းရွက်ဟင်းသီးများကို များသောအားဖြင့် စား၍ နေလေ့ရှိကြသည်။ ဝက်ဝံသည် ပျားရည်ကို လွန်စွာကြိုက်နှစ်သက် လေသည်။ ခြများနှင့် ပရွက်ဆိတ် များကိုလည်းကြိုက်နှစ်သက်ကြသည်။ ဝက်ဝံသည် အမှန်အားဖြင့် ဥဿုံစားကောင် ဖြစ်သည့်အတိုင်း မြက်၊ ကောက်နှံ၊ သစ်မြစ်၊ ခွံမာသီး၊ သစ်သီး၊ ဗယ်ရီသီး၊ ပိုးကောင်၊ ဖား၊ မြွေ၊ ကြွက်၊ ခရု၊ ပက်ကျိ၊ ကြက်ဥ၊ ငှက်ဥ၊ ငါးနှင့် ငှက်များကို စားသောက်လေသည်။ ထို့ ပြင်ဖမ်း၍ရသမျှနှင့် ကောင်းမွန်သေးသော ရသမျှသားကောင် အသေးများကိုလည်း စားသောက်လေသည်။
မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် တွေ့ရသော ဝက်ဝံမျိုးများအနက် ဝက်ဝံမည်းသည် ဝက်ဝံမျိုးတွင် အတွေ့ရအများဆုံးအမျိုးဖြစ်သည်။ တိရစ္ဆာန်ရုံများတွင် ထိုဝက်ဝံမျိုးကိုထားလေ့ရှိကြသည်။ ဘေးအန္တရာယ်မကင်းဟု ဆိုကြသော်လည်း လူတို့သည် ထိုဝက်ဝံမည်းမျိုးကလေးများကို ချစ်စနိုးတိရစ္ဆာန်အဖြစ် မွေးမြူလေ့ရှိကြသည်။ ထိုဝက်ဝံမျိုးသည် ကတတ်၊ ကင်းမြီးကောက်ထောင်တတ် ၊ ဖင်ချ၍ထိုင်တတ်ရုံမက လူကဲ့သို့ လက်များကို ဆန့်တန်းကာ အစာကို တောင်းတက်လေသည်။
ဆောင်းရာသီ၌ ဝက်ဝံမည်း၏ အမွှေးများသည် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ဘေးဖြစ်စေနိုင်မည့် အသံနှင့်အနံ့ကို ကြားရရုံမျှနှင့် ဝက်ဝံမည်းကို မတွေ့နိုင်တော့ချေ။ တောကျွမ်းကျင်သည့် မုဆိုးသည်ပင် ဝက်ဝံမည်းမျိုးကို ရိုင်ဖယ်သေနတ်နှင့် ပစ်နိုင်အောင် ရှာရန်ခဲယဉ်းလေသည်။ ဝက်ဝံမည်းသည် ပေါင် ၅ဝဝ နှင့် ပေါင် ၅ဝဝ ကျော်အထိ ကြီးနိုင်သော်လည်း များသောအားဖြင့် ထိုမျှမကြီးချေ။
ဂရစ်ဇလီ ဝက်ဝံခေါ် မွဲပြာရောင်ရှိသည့် ဝက်ဝံမျိုးကိုလည်း မြောက်အမေရိကတိုက်တွင် တွေ့နိုင်သေးသည်။ ထိုဝက်ဝံမျိုးသည် အထက်ဖော်ပြပါ ဝက်ဝံမည်းခန့်သာကြီးလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ဆယ်ပေ အထိကြီးသော ဂရစ်ဇလီဝက်ဝံမျိုးကို တွေ့ရပြီးလျှင် ထိုဝက်ဝံသည် ပေါင်ပေါင်း ၁၅ဝဝ အထိပင်လေးသည်ကိုတွေ့ရလေသည်။ ထိုဝက်ဝံကြီးသည် မြင်းကလေးများနှင့် ကျွဲနွားများကိုပင် သယ်ဆောင်သွားနိုင်လေသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ အင်ဒီးယန်းခေါ် တိုင်းရင်းသားများသည် ထိုဝက်ဝံမျိုးကို လွန်စွာကြောက်ရွံကြလေသည်။ ထိုဝက်ဝံမျိုးသည် ဝက်ဝံမည်းမျိုးထက်ပို၍ ဉာဏ်ရှိပြီးလျှင် ဒဏ်ရာရသောအခါ၌ဖြစ်စေ၊ အကျဉ်းအကြပ်တွေ့သောအခါ၌ဖြစ်စေ လွန်စွာကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းလေသည်။
အာရှတိုက်တွင် အီရန်နိုင်ငံမှ ဂျပန်ကျွန်းများအထိ ဟိမဝန္တာ ဝက်ဝံမျိုးကို တွေ့နိုင်လေသည်။ ထိုဝက်ဝံမျိုးသည် အရွယ်၊ အရောင်နှင့် အလေ့အကျင့်များတွင် ဝက်ဝံမည်းမျိုးနှင့် တူလေသည်။ ဥရောပတိုက်ရှိ ဝက်ဝံညိုမျိုးသည် ဂရစ်ဇလီဝက်ဝံမျိုးနှင့်တူ၍ ဝက်ဝံမည်းမျိုးထက်ပို၍ကြီးသည်။ ထို့ပြင် ထိုဝက်ဝံမျိုးသည် လူအဖို့ အခြားဝက်ဝံမျိုးများထက်ပို၍ ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းလေသည်။ သို့သော် ထိုဝက်ဝံမျိုးသည် အမျက်ထွက်သောအခါမျိုးနှင့် လွန်စွာဆာလောင်မွတ်သိပ်နေသောအခါမျိုးတို့တွင်သာ လူကိုရန်မူတက်လေသည်။ ထိုဝက်ဝံမျိုးသည် နွားတစ်ကောင်ကိုသတ်ပြီးလျှင် လက်နှစ်ဖက်ဖြင့်ကိုင်ကာ ချောင်းငယ်တစ်ခုကို ဖြတ်ကျော်၍သွားနိုင်သဖြင့် ယင်း၏အင်အားသည် မယုံကြည်နိုင်လောက်အောင်ပင်ကြီးမားလေသည်။ ထို့ပြင် တွင်းတစ်တွင်းမှပေါင် ၆ဝဝ လေးသော သမင်တစ်ကောင်ကို ပေပေါင်းသုံးလေးထောင်ခန့်ဝေးသည်အထိ ဆွဲသွားနိုင်သည်ကိုလည်း တွေ့ရလေသည်။
မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုများအနက် ကျွန်းကြီးများတွင် တွေ့ရသောဝက်ဝံမျိုးကို မလ္လာယုဝက်ဝံမျိုး၊ သို့မဟုတ် ပျားရည် ဝက်ဝံမျိုးဟုခေါ်သည်။ ထိုသို့ခေါ်ခြင်းမှာ ထိုဝက်ဝံမျိုးသည် ပျားရည်ကို လွန်စွာနှစ်ခြိုက်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုဝက်ဝံမျိုး၌ အလွန်ရှည်လျားပြီးလျှင် ပျော့ပျောင်းသည့်လျှာရှိသည်။ ထိုလျှာရှည်ကြီးဖြင့် သစ်ခေါင်းများအတွင်းရှိ ပျားသလက်များကိုဆွဲယူ၍ စားလေ့ရှိသည်။ ထိုဝက်ဝံမျိုးသည် ဟိမဝန္တာဝက်ဝံမျိုးထက် ပို၍သေးငယ်သည်။
ဝင်ရိုးစွန်းဒေသရှိဝက်ဝံမျိုးတွင် ပတ်ဝန်းကျင်အရောင်နှင့် ကိုက်ညီသော အဖြူရောင်အမွှေးများရှိသည်။ ထိုဝက်ဝံများ၌ အမွှေးများသည် နေရာအနှံ့အပြားတွင်ရှိကြလေသည်။ ထိုဒေသနေဝက်ဝံဖိုသည် ရှည်လျားသောဆောင်းရာသီညဉ့်များ၌ အစာကိုလိုက်လံရှာဖွေ၍နေလေသည်။ ငါး၊ ပင်လယ်ဖျံ၊ ဝါးလရပ်ဖျံနှင့် ရရာအစာများကိုစားသောက်လေသည်။ အစာရှာ၍မရနိုင်သည့်အဆုံးတွင် လူကိုပင်သတ်စားလေ့ရှိသည်။ အက်စကီးမိုးလူမျိုးအမြောက်အမြားသည် ဝင်ရိုးစွန်းဒေသရှိဝက်ဝံများ၏ အသတ်အဖြတ် အစားအသောက်ကို ခံကြရလေသည်။ အစာပေါများသော နွေရာသီ၌မူ ဝက်ဝံသည် လူကို သူ့ကိုယ်သူကာကွယ်ရန်မှတစ်ပါး မတိုက်ခိုက်ချေ။ ထိုဒေသနေဝက်ဝံမများကမူ ဆောင်းရာသီ၌ဆောင်းခိုကြလေသည်။ ထိုသို့ ဆောင်းခိုရာ၌ ရေခဲအောက်ရှိတွင်းကို အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ ထိုအခါ၌ ဝက်ဝံမသည် သားငယ်များကိုမွေးဖွားလေသည်။ ရေခဲများ အရည်ပျော်သွားသောအခါတွင် ဝက်ဝံကလေးများကို ပထမစ၍အပြင်သို့ထွက်စေသည်။ ထိုအခါသည် ထိုဒေသ၌ အလွန်အေးသည်မှာမှန်၏။ သို့သော် ထိုအချိန်တွင် ဝက်ဝံကလေးများ၌ အမွှေးထူများရှိနေလေပြီ။ မိခင်ဖြစ်သော ဝက်ဝံမသည် ထိုအခါ၌ ဆောင်းရာသီက အစာမစားရသဖြင့်ပိန်ကြုံ၍နေလေ ပြီ။ ထိုသို့ကြုံလှီ၍ပင် နေသော်လည်းမိခင်ဖြစ်သည့်အလျောက် သားငယ်များ အားနို့ချိုကို တိုက်ကျွေးလျက်ပင်ရှိသေးသည်။ ထို့ပြင်ရသမျှသော အစာများကိုလည်း မိမိစားသည်ထက် သားငယ်များအား ခွဲဝေ၍ပေးသည်က များလေသည်။
ထို့နောက် မကြာမီအတွင်းတွင် မိခင်ဝက်ဝံမသည် သားငယ်များအား အစာရှာနည်းကိုသင်ကြားပေးသည်။ ရေခဲပြင်ပေါ်၌ ပင်လယ်ဖျံများရှိရာသို့ မည်ကဲ့သို့ချောင်းမြောင်း၍သွားရပုံနှင့် နွေကူးရာသီ၌ ကျောက်ဆောင်များသို့ ဥ အုရန်လာကြသော ငှက်အုပ်ကြီးများအား မည်ကဲ့သို့လက်ဝါးဖြင့် ရိုက်ပုတ်ရပုံများကို သင်ကြား၍ပေးသည်။ ထိုမျှမကသေး ၊ရေခဲတစ်မျှ အေးလှသောရေတွင် ရေချိုးရန်ကိုလည်း သင်ကြားပေးသေးသည်။ ရေထဲသို့ ဆင်းရန်ငြင်းဆန်နေသော ဝက်ဝံငယ်အားလက်ဖြင့်ရိုက်တန်ရိုက်၊ ရေထဲသို့ တွန်းချတန်တွန်းချပြီးလျှင် ရဲရင့်လာစေသည်။ ကြောက်ရွံ့သော ဝက်ဝံငယ်ကိုမူ ရေထဲသို့ ချပြီးလျှင် ကမ်းနှင့်အတော်ဝေးဝေးသို့ ဆွဲခေါ်သွားလေ့ရှိသည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် ဝက်ဝံငယ်ကလေးသည် မိခင်၏အမြီးကို သူ၏သွားများ ဖြင့်ကိုက်ကာ ပါသွားလေ့ရှိသည်။ ထိုနည်းဖြင့် ဝက်ဝံငယ်များအား ကိုယ့်ဝမ်းကိုယ်ကျောင်းနိုင်စေရန် သင်ကြားပေးသည်မှာ ဝက်ဝံငယ်ကလေးများကြီးပြင်းလာ၍ ကိုယ်တိုင်အစာရှာထွက်နိုင်သည်အထိ ဖြစ်လေသည်။ ဖခင်ဖြစ်သော ဝက်ဝံဖိုကမူ သားသမီးဖြစ်သော ဝက်ဝံငယ် ကလေးများအား ဂရုစိုက်လေ့မရှိချေ။ ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် ဝက်ဝံသည် အာဆီဒီးမျိုးရင်း၌ ပါဝင်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သားရဲတိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:ဝက်ဝံများ ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ
အာကာပျံခမွေရွာ
အာကာပျံခမွေရွာ
သာယာကုန်းရွာ၊ မငေးကြီး
သာယာကုန်းရွာ၊ မငေးကြီး
သရက်တော (အလယ်စု)ရွာ၊ အောက်သက္ကယ်
သရက်တော (အလယ်စု)ရွာ၊ အောက်သက္ကယ်
​လေးလောင်းရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
လေးလောင်းရွာ၊ ဂုံညင်းတန်း
လုံဒူးရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
လုံဒူးရွာ(Londu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ထိန်းခေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိန်းခေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၃ ဦး၊ မ ၂၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဣတ္ထိဖောဋ္ဌဗ္ဗသုတ်
ယောက်ျား၏ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်ခမ်းစေနိုင်သော မိန်းမ၏အတွေ့မှတပါး အခြားတစ်ခုသောအတွေ့ကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော်မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကင်းကုန်းရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ကင်းကုန်းရွာ(Kinkone)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ မောင်မယ်ရှောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,034 ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ခုနစ်၊ စက်တင်ဘာလ၏ ထားဝယ်မြို့နယ်ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များအရ ၉၀.၈ဧက ရှိသော အစိုးရနည်းပညာတက္ကသိုလ် ၌ ဆရာ/ဆရာမ ၈၇ဦး၊ ကျောင်းသား/သူ ၈၈၆ဦး ရှိကာ ဆရာ/ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသား/သူ ၁၀ယောက် နှုန်းအချိုးကျသည်။ ၃၀.၆ဧက ရှိသော အထက(ခွဲ)ကျောင်း ၌ ဆရာ/ဆရာမ ၃၂ဦး၊ ကျောင်းသား/သူ ၇၃၅ဦး ရှိကာ ဆရာ/ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသား/သူ ၂၃ယောက် နှုန်းအချိုးကျသည်။ ၈.၅၉ဧက ရှိသော အလက(ခွဲ)ကျောင်း ၌ ဆရာ/ဆရာမ ၉ဦး၊ ကျောင်းသား/သူ ၁၃၀ဦး ရှိကာ ဆရာ/ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသား/သူ ၁၄ယောက် နှုန်းအချိုးကျသည်။ ကင်းကုန်းကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲရှိသည်။
ဣတ္ထိဖောဋ္ဌဗ္ဗသုတ်
အဋ္ဌကထာ၌-ဣတ္ထိဖဿအကြောင်း သာဓကအနေဖြင့် မဟာစေတီယင်ပြင် ဒဟရဘိက္ခုဝတ္ထုကို ပြဆိုထားပါသည်။ ဤသုတ္တန်တို့ကို ပဉ္စဂရုကအနေအားဖြင့် ဟောတော်မူကြောင်း ဖွင့်ပြပါသည်။
ဂျပန်ပင်လယ်
ဂျပန်ပင်လယ်(Sea of Japan)သည် အာရှတိုက်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ ပင်လယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၌ ဂျိုဆွန်းအရှေ့ပင်လယ်(朝鮮東海)ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဂျပန်ပင်လယ်နှင့် ထိစပ်နေသော တောင်ကိုရီးယား, ရုရှားနိုင်ငံများသည် မိမိအမည်များဖြင့် ခေါ်ဆိုကြရာ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၌ အရှေ့ပင်လယ်(東海)၊ ရုရှား၌ (Японское море)၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ၌ (Sea of Japan)ဟု ခေါ်ကြသည်။ တောင်ဘက်၌ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ဒိုးဟိုကု ပြည်နယ်၊ ဟို့ကအိပြည်နယ်နှင့် ရုရှားနိုင်ငံ၏ ဆာဟာလင်ကျွန်း၊ အနောက်ဘက်၌ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်း ဂျဲဂျူကျွန်း၊ တောင်ဘက်၌ ဂျပန်နိုင်ငံ ဟွန်းရှူ၊ မြောက်ဘက်၌ ရုရှားနိုင်ငံ ပရီမိုစကီ ပြည်နယ်တို့နှင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိသည်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၌ ရည်ညွှန်းသော တောင်ပင်လယ်၏ အရှေ့ဘက် ပင်လယ်ဧရိယာသည် ပထဝီဝင် အမျိုးအစားခွဲခြားမှုအရ ဂျပန်ပင်လယ်၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုနှင့် သက်ဆိုင်နေသည်။
စော်ရဲရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
စော်ရဲရွာ (Sawye)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ စော်ရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စော်ရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၉ ဦး၊ မ ၁၀၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ်ဖြဲရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
နမ်ဖြဲရွာ(Namhpye)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ပန်ခတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ခတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၁ ဦး၊ မ ၁၄၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုးကြိုးရွာ၊ သင်္ချီကိုင်း
မိုးကြိုးရွာ၊ သင်္ချီကိုင်း
သံပေါက်
သံပေါက်
အသံကို ပေါက်ရောက် ပေါ်လွင်စွာ ဖတ်ရွတ်ရသော လင်္ကာတိုအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ မြန်မာကဗျာ စတင် သင်ကြားသောအခါ 'ကဗျာအစ သံပေါက်က' ဟု ဆိုရိုးရှိသည့်အတိုင်း သံပေါက်ကို ရှေးဦးစွာ သင်ကြားပေးလေ့ရှိသည်။ သံပေါက်သည် လေးလုံး စပ်လင်္ကာဖွဲ့နည်း၏အခြေခံဖြစ်သည်။ ကဗျာဖွဲ့နည်းအမျိုးမျိုးတွင် အလွယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ သံပေါက်စပ်နည်း ကို လွယ်လွယ်သိနိုင်ရန် 'အစ လေးလုံး၊ အလယ် သုံး၊ အဆုံး ငါး ခုနစ်' ဟူ၍ မှတ်သားလေ့ရှိသည်။
ပထမ သံပေါက်စပ်နည်း (၄ - ၃ - ၂) (၁) အစပိုဒ်တွင် လေးလုံး ရှိရမည်။ (၂) အလယ်တွင် သုံးလုံး ရှိရမည်။ (၃) နောက်ဆုံးအချတွင် ငါးလုံး သို့မဟုတ် ခုနစ်လုံး ရှိမည်။ (၄) ကာရန်ယူပုံမှာ ၄- ၃- ၂ စနစ် ဖြစ်သည်။ အစပိုဒ် လေးလုံး အနက် စတုတ္ထနေရာ၊ အလယ်ပိုဒ် သုံးလုံးအနက် တတိယနေရာ၊ နောက်ဆုံး ပိုဒ် ငါးလုံး သို့မဟုတ် ခုနစ်လုံးအနက် ဒုတိယနေရာတို့ ကာရန်ညီရမည်ဟု ဆိုလိုသည်။
မူးကြီးရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
မူးကြီးရွာ (Mugyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ မူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၂၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့လှမြို့
မြို့လှမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ရေမျက်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ရေမျက်ရွာ (Yaemyet)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ရေမျက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေမျက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၄ ဦး၊ မ ၇၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ရိုစီ
ရိုစီ (로지) သည် တောင်ကိုရီးယားရှိ ငွေကြယ်ပွင့်စတူဒီယို (싸이더스) မှ ဖန်တီးသည့် လူယောင် ဖြစ်၏။ သူ့အား အင်စတာဂရမ်ပေါ်တွင် ၂၀၂၀ ပြည့်၊ ဩဂုတ်လတွင် စမြင်ရသည်။ အမေရိကန်ရှိ စီးပွားရေးအတွင်းသတင်း (Business Insider Intelligence) လုပ်ငန်းက ရိုစီသည် ၂၀၂၂ ခုတွင် ဒေါ်လာ ၁၅ ဘီလီယံခန့် တန်ကြေးရှိနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းထား၏။
ရေမျက်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရိုစီ
အသွင်အပြင်
ရိုစီ၏ပုံပန်းမှာ အသက် ၂၂ အရွယ်၊ အရပ် ၁၇၀ စင်တီမီတာရှိသည့် အရှေ့တိုင်းနှင့်အနောက်တိုင်းသား သွေးနှောပုံ အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်။ နဖူးမှာ ယောင်ယောင်ကလေး ပြောင်၏။ အသက် ၁၈-၃၅ ကြား လူငယ်တို့ နှစ်လိုသောပုံစံကို ဒီဇိုင်းထုတ်ကာ သုံးဘက်မြင်လူယောင် ဖန်တီးထားသည်။
လူသိများလာခြင်း
ကနဦးက ရိုစီကို အထူးပြုလုပ်ချက်သုံး၍ ဓာတ်ပုံ၊ ဗီဒီယိုများ တင်တတ်သော မိန်းကလေးဟုသာ ယူဆကြသည်။ ၂၀၂၀ နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် နောက်လိုက် ၂,၀၀၀ ကျော်ဖြစ်လာပြီးနောက် မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း အကျဉ်းမျှဖော်ပြရန် မေးမြန်းကြသည်နောက် စတူဒီယိုမှ လူယောင်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့၏။
ရေဆင်
ရေဆင်ဆိုသော သတ္တဝါ ရှိမရှိ ယခုတိုင် အငြင်းပွားဆဲဖြစ်သည်။ သို့သော် ဆင်သမားတိုင်းကတော့ ရေဆင်တကယ်ရှိကြောင်း ပြောဆိုနေကြဆဲပါ။ ရေဆင်သည် ရေထဲတွင် ငါးများကဲ့သို့ နေနိုင်ပြီး ကုန်းပေါ်တွင် နာရီအနည်းငယ် အသက်ရှုနေထိုင်နိုင်သည်။ ရေဆင်သည် ဆင်ပုံစံအသေးစားလေးဖြစ်ပြီး အရွယ်အစားမှာ အလျားလေးလက်မ၊ ငါးလက်မ၊ အမြင့် သုံးလက်မခန့် ရှိသည်ဆိုသည်။ ရေထဲရှိ ရေမှော်ပင်များကို စားသောက်ကာ အသက်ရှင်နေကြပြီး ညအခါကြမှ ကုန်းပေါ်သို့ တက်တတ်သည်ဟုဆိုသည်။ ကျောက်ဆောင်ကျောက်တုံးများ ပေါသောရေအိုင်များတွင် အနေများတတ်သည်။ ရေဆင်သည် အဆိပ်ပြင်းသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ရေဆင်ရှိသော နေရာများကို ကုန်းဆင်ကြီးများ မလာရဲကြပေ။ ရေဆင်ကိုက်လျှင် ချက်ချင်းသေတတ်သည်ဟု သိရသည်။
ရိုစီ
လူသိများလာခြင်း
ရိုစီအား စခေါ်သည့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ ရှင်ဟန်အာမခံကုမ္ပဏီဖြစ်ပြီး စက္ကန့် ၃၀ ကြာသည့် ယင်းကြော်ငြာအား ကြည့်သူ ၇ သန်းကျော် ရှိခဲ့၏။ ၁၅ စက္ကန့်ကြာ ဗီဒီယိုမှာ ၁၁ သန်းကျော် ကြည့်ကြ၏။ ယင်းအရေအတွက်မှာ တလအတွင်းတွင် ဖြစ်သည်။ နောက် ဆိုးမြို့ရှိ ညောင်ပင်ဟိုတယ်က ဓာတ်ပုံကြော်ငြာအတွက် သုံးသည်။ ၂၀၂၀ တနှစ်တွင်းပင် ရိုစီသည် ကြော်ငြာများမှာ ဝမ် ၁.၂ ဘီလီယံ (ဒေါ်လာ ၁၀ သန်းကျော်) ရခဲ့၏။ ၂၀၂၁ ခု၊ ဩဂုတ်လတွင် ချက်ပလက်မှထုတ်သော လျှပ်စစ်ကား၊ လျှပ်စစ်အားကစားသုံးကားတို့အတွက် ကြော်ငြာတွင် ပါဝင်သည်။
ရေဆင်
၁၉၇၀- ပြည့်နှစ်လောက်တွင် ရေဆင်အကြောင်း ဟိုးလေးတစ်ကျော်ကျော် ဖြစ်ဘူးလေသည်။ ၁၉၇၀- ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ(၁၃)ရက် လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာတွင် သံတွဲမြို့နေ တိရစ္ဆာန်ဆေးကုဆရာဝန် ဦးဘမြိုင်ကိုယ်တိုင် ရေဆင်အမတစ်ကောင်၊ အထီးတစ်ကောင်(အသေ)ကို တံငါသည်များမှတဆင့် ရရှိခဲ့ဖူးကြောင်း ပါရှိလေသည်။ ရေဆင်အမကို ၁၉၃၀-ပြည့်နှစ်တွင် စစ်တွေခရိုင်၊ ပေါက်တောမြို့၊ သရွန်ဂါကျွန်းအုပ်စု အပါအဝင် ဆံတော်ရှင်ကျွန်းတောင်ဘက်ကမ်းမှ ရရှိခဲ့သည်။ ရေဆင်အထီးကို ၁၉၃၅-ခုနှစ်တွင် သံတွဲခရိုင်၊ တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ မဒင်ကျွန်း၊ ငဆောက်ကျေးရွာ အနောက်ဘက်မှ ရရှိခဲ့ဖူးကြောင်း ရေးသားထားသည်။ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင် ဗိုလ်တာရာကိုယ်တိုင် ပျဉ်းမနား တောင်တွင်းကြီးနယ် ပဲခူးရိုးမအနောက်ဘက် သစ်တောအတွင်း ကျောက်ရေအိုင် တစ်ခုမှ ရေဆင်တစ်ကောင် အရှင်ဖမ်းမိခဲ့သည်ဟု ရေးသားခဲ့သည်။ ရေဆင်အမ၏ အရောင်သည် မွဲပြာ၍ ချောမွေ့သည်။ ခြေနှင့်လက်ပါရှိသည်။ ခြေချောင်းငယ် လေးချောင်းစီပါသည်။ အထက်အောက် အံ့သွားနှစ်ချောင်းစီ တွေ့ရသည်။ ဆင်မတစ်ကောင်၏ အစိတ်အပိုင်းပါရှိသည်။ အသားစားသည့် လက္ခဏာမရှိ၊ ရေမှော်များသာ စားသည်။ ရေဆင်အထီးသည် မီးခိုးရောင်သန်းသော အဖြူရောင်ရှိသည်။ ခြေချောင်း လေးချောင်းစီရှိသည်။ အဖြူရောင်အစွယ်ရှိပြီး လုံးပတ်မှာ မီးခြစ်ဆံချောင်းခန့် ရှိသည်။ အထက်အောက် အံ့သွား ပါရှိသည်။ မျိုးပွားအင်္ဂါ အပြည့်အစုံ ပါရှိသည်။
ရိုစီ
လူသိများလာခြင်း
စီဘီအက်ရေဒီယိုရှိ ကင်ဟွန်ဂျန်၏သတင်းခန်းတွင် ငွေကြယ်ပွင့်စတူဒီယိုမှ အမှုဆောင်ချုပ် ပတ်ဆွန်းယောင် (백승엽) အား ရှေ့လုပ်ငန်းစဉ်ကို မေးမြန်းရာ နတ်ဖလစ်၏ ဇာတ်လမ်းတွဲတခုတွင် ပါဝင်ဦးမည်ဟု အသိပေးသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်တာနက် ယဉ်ကျေးမှု
ရေဆင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန်များ
ချစ်သူများနေ့
စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ သို့မဟုတ် စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းပွဲတော်နေ့ ဟုခေါ်ကြသော ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ သည် နှစ်စဉ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့တွင်ကျင်းပသော အားလပ်ရက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အစကနဦးသည် အနောက်တိုင်းခရစ်ယာန်သာသနာ၏ Valentinus ဟုသော အမည်ပါရှိသော သူတော်စင်များ (တစ်ယောက် (သို့) တစ်ယောက်ထက်ပိုသော)ကို ဝတ်ပြုခြင်းဖြစ်ပြီး လူအများသိသော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ရပ်နှင့် စီးပွားရေးသဘောတရားအရ ကျင်းပသော အောက်မေ့ဖွယ်အဖြစ် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ဒေသများတွင် ကျင်းပကြသည်။ သို့သော် မည်သည့်နိုင်ငံမှ တရားဝင် အားလပ်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်မထားချေ။
နှောင်းပိုင်းတွင် ခရစ်ယာန်အာဇာနည်မှတ်တမ်း ၌ ထည့်သွင်းခဲ့သော ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့နှင့်ဆက်နွယ်နေသော ဗယ်လင်တိုင်းအမည်ဖြင့် အခြားအခြားသော သူတော်စင်များ၏ ခရစ်ယာန်အာဇာနည်ဇာတ်လမ်းများထဲတွင် ရောမအင်ပါယာ၌ ခရစ်ယာန်သာသနာဖိနှိပ်ခံရစဉ်က ခရစ်ယာန်များကို စောင့်ရှောက်ပြီး လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်းကို တားမြစ်ခံရသော စစ်သားတို့ကို ထိမ်းမြားလက်ထက်ပေးခဲ့သဖြင့် ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခံရသော ရောမမှ စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်း အမည်ရှိ သူတော်စင်တစ်ပါး၏ ချီးမွမ်းစာလည်းပါဝင်သည်။ ဒဏ္ဍာရီများအလိုအရ အကျဉ်းချခံနေရစဉ်တွင် စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းသည် ထောင်မှူး Asterius ၏ သမီးအား ကုသပေးခဲ့ပြီးနောက်  ကွပ်မျက်ခြင်းမခံရမီတွင် သူမအတွက် ရေးသားခဲ့သော နှုတ်ဆက်စာတွင် "Your Valentine" ဟု လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။
စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့သည် အင်ဂလီကန်ဘုရားကျောင်းတော် နှင့် လူသာရန်ဘုရားကျောင်းတော် (ပရိုတက်စတင့်)တို့အတွက် တရားဝင်ပွဲတော်နေ့ဖြစ်သည်။ အရှေ့ပိုင်း အော်သိုဒေါ့ဘုရားကျောင်းတော်၏ ဒေသအများအပြားတွင်လည်း စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ကို ကျင်းပကြသည်။ သို့သော် ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နှင့် ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင်ဖြစ်ပြီး ပထမနေ့သည် ရောမ ဘုန်းတော်ကြီး စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဖြစ်ပြီး ဒုတိယမြောက်နေ့စွဲသည် သာသနာ့အာဇာနည် ဗယ်လင်န်တိုင်း(the Bishop of Interamna (modern Terni))အား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ
များလှစွာသော အစောပိုင်း ခရစ်ယာန်သာသနာ့အာဇာနည်များ၏ အမည်ကို ဗယ်လင်န်တိုင်းဟု ပေးခဲ့ကြသည်။ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဂုဏ်ပြုခေါ်ဆိုကြသော ဗယ်လင်န်တိုင်းမှာ ရောမမြို့မှ ဗယ်လင်န်တိုင်း (Valentinus presb. m. Romae) နှင့် သာနီမြို့မှ ဗယ်လင်န်တိုင်း (Valentinus ep. Interamnensis m. Romae)တို့ဖြစ်သည်။ ခရစ်နှစ် ၂၆၉ တွင် ရောမမြို့မှ ဗယ်လင်န်တိုင်းသည် ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးဖြစ်ပြီး ရောမမြို့တွင် ကိုယ်ကျိုးစွန့်၍ သာသနာ့အာဇာနည်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ပထမမြောက် ဂလေစီရပ်စ်က ၄၉၆ ခုနှစ်တွင် ဝတ်တက်ရက်စဉ်၌ ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ဗယ်လင်န်တိုင်း၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ဗီယာ ဖလာမီနီယားတွင် မြုပ်နှံခဲ့သည်။ သူတော်စင် ဗယ်လင်န်တိုင်း၏ ရုပ်ကလာပ်ကို ရောမမြို့ရှိ Church and Catacombs of San Valentino ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် ထိန်းသိမ်းထားခဲ့ပြီး အလယ်ခေတ်တလျှောက်လုံး အရေးကြီးသော ဝတ်ပြုသွားလာရာနေရာ ဖြစ်လာခဲ့သည်မှာ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး စတုတ္ထမြောက် နီကိုလပ်စ်မှ Santa Prassede ဘုရားရှိခိုးကျောင်းသို့ မရွေ့မီကာလအထိ ဖြစ်သည်။ ပန်းသရဖူ ဆင်ယင်ထားသေား စိန့်ဗယ်လင်တိုင်း၏ ဦးခေါင်းခွံသည် ရောမမြို့ရှိ Santa Maria in Cosmedin ဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် တည်ရှိပြီး အခြားသော ရုပ်ကြွင်းများကို အိုင်ယာလန်နိုင်ငံ၊ ဒပ်ဗလင်မြို့ရှိ Whitefriar Street Carmelite Church တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။
သာနီမြို့မှ ဗယ်လင်န်တိုင်းသည် အင်တီရမ်နာမြို့(ယနေ့ခေတ် သာနီမြို့)၏ ဂိုဏ်းအုပ်ဘုန်းတော်ကြီး ဖြစ်ပြီး ခရစ်နှစ် ၂၇၃ ခု အင်ပါယာပြည့်ရှင် Aurelian လက်ထက်တွင် ကိုယ်ကျိုးစွန့်၍ သာသနာ့အကျိုးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သူအား ဗီယာ ဖလာမီနီယားတွင် မြုပ်နှံခဲ့သည်။ (ရောမမြို့မှ ဗယ်လင်န်တိုင်းနှင့် မြုပ်နှံရာနေရာကွဲပြားသည်။) သူ၏ ရုပ်ကြွင်းများသည် Basilica of Saint Valentine in Terni (Basilica di San Valentino) တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ Jack B. Oruch က "သူတော်စင်နှစ်ပါး၏ ဖြစ်ရပ်ထုတ်နှုတ်ချက်များသည် ဥရောပရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများနှင့် ဘုရားကျောင်းတိုင်းနီးပါးတွင် ရှိကြသည်" ဟု ဆိုသည်။ ကတ်သလစ်စွယ်စုံကျမ်း တွင် ဗယ်လင်န်တိုင်းအမည်ဖြင့် တတိယမြောက် သူတော်စင်တစ်ပါးအကြောင်း ပြောဆိုထားပြီး ထိုသူတော်စင်သည် အစောပိုင်း သာသနာအာဇာနည်စာရင်းတွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့တွင်ပါရှိသည်ဟု ညွှန်းဆိုထားသည်။ သူသည် အာဖရိကဒေသတွင် သာသနာ့အကျိုး ဆောင်ရွက်သော သွေးသောက်များထဲမှ တစ်ယောက်ဆိုသည်ကလွဲ၍ သူအကြောင်းကို ပို၍ မသိခဲ့ရချေ။ သူ၏ ဦးခေါင်းတော်ကို ဝင်ချက်စတာမြို့ရှိ နယူးမင်စတာဘုရားရှိခိုးကျောင်းတွင် ကြည်ညိုလေးမြတ်စွာ ထိန်းသိမ်းထားသည်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်အား စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့အဖြစ် ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်းခွဲများစွာတွင် ကျင်းပကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အင်ဂလီကန်ဘုရားကျောင်းတော်ဝင်များ၏ ဝတ်တက်ရက်စဉ်တွင် 'အထိမ်းအမှတ်ပွဲတော်' အဆင့်ရှိသော နေ့တနေ့ဖြစ်သည်။ ထိုတင်မက လူသာရန်ဘုရားကျောင်းတော်၏ ဝတ်တက်ရက်စဉ်တွင်လည်း စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းပွဲတော်နေ့ကို ထည့်သွင်းထားသည်။ သို့ပေမယ် ၁၉၆၉ ခုနှစ် ရိုမန်ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းတော်၏ ပြန်လည်တည်းဖြတ်ထားသော ဝတ်တက်ရက်စဉ်တွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့၌ ကျရောက်သော စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းပွဲတော်နေ့ကို နှုတ်၍ သာမန်ရက်စွဲတစ်ခုအဖြစ် အဆင့်ချခဲ့သည်။ အကြောင်းပြချက်မှာ "စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ အထိမ်းအမှတ်မှာ ရှေးကျသော်ငြားလည်း ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့တွင် စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းအား ဗီယာ ဖလာမီနီယားတွင် မြုပ်နှံသည်မှလွဲ၍ သူနှင့်ပတ်သက်၍ အခြားသော အကြောင်းအရာမှ ဆက်ဟပ်မမီသလောက်ဖြစ်နေ၍ သာမန်ရက်တစ်ခုအဖြစ် ထားရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်" ဟုဆိုသည်။
စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းပွဲတော်နေ့ကို မော်လတာနိုင်ငံ ဘာလ်ဇန်မြို့တွင် ယခုတိုင်ကျင်းပလျက်ရှိပြီး ထိုမြို့တွင် သူတော်စင်၏ ရုပ်ကြွင်းကို တွေ့နိုင်ဖွယ်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ပြောဆိုကြသည်။ ထို့အတူပင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ မိရိုးဖလာ ကက်သလစ်ဘာသာဝင်များသည် ဒုတိယအကြိမ်မြောက် ဗာတီကန်ကောင်စီ မတိုင်မီ ပြက္ခဒိန်ဟောင်းအတိုင်းသား လိုက်နာနေကြသည်။
အရှေ့ပိုင်း အော်သိုဒေါ့ဘုရားကျောင်းတော်တွင် ရောမမြို့မှ စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းဘုန်းတော်ကြီးအတွက် ဂုဏ်ပြုအထိမ်းအမှတ်နေ့ကို ဇူလိုင်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြီး တာနီမြို့မှ သာသနာ့အာဇာနည် ဘုန်းတော်ကြီး ဗယ်လင်တိုင်း(Bishop of Interamna)အတွက် ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပကြသည်။
ဒဏ္ဍာရီ
ရောမပြည်မှ အချစ်အကြောင်းသည် ချစ်သူများနေ့ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၏ သမိုင်းအစဖြစ်သည်။ ရောမဘုရင်တစ်ပါး လက်ထက်တွင် စစ်တိုက်ထွက်ကြသော စစ်သည်တော်များသည် ချစ်သူရည်းစားနှင့် ဇနီးမယားများကို တမ်းတအမှတ်ရမူများကြောင့် စစ်ပွဲတိုင်းအမြဲရှုံးနှိမ့်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအကြောင်းကို ဘုရင်ကြီးသိသောအခါ ရောမမြို့တွင် ချစ်သူရည်းစား မထားရ။ အစဉ်အလာအားဖြင့် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခြင်း အမှုကို ပြုလုပ်ပေးကြသော ဘုန်းတော်ကြီးများအားလည်း လုံးဝမပြုလုပ်ပေးရဟု ပြင်းပြင်းထန်ထန် အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။
နှလုံးသားရဲရင့်သည့် ချစ်သူနှစ်ဦးသည် သူတို့၏ အချစ်ကို နေ့တစ်နေ့အတွက် မရည်စူးပါ။ ချစ်တတ်သူတွေ အမြဲရှင်သန်ဖို့ ဘုန်းတော်ကြီး စိန့် ဗယ်လင်တိုင်း (St. Valentine) ကို လက်ထပ်ပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ဘုန်းတော်ကြီး စိန့် ဗယ်လင်တိုင်း သည် ချစ်သူတို့၏ ဘဝ ချစ်ခြင်းနိယာမကို နားလည်စာနာတတ်သူမို့ မိမိအသက်ကို ပဓာနမထားပဲ လက်ထပ်ပေးလိုက်ပါသည်။ ထိုအကြောင်းကို ဘုရင်သိသောအခါ ထိုနေ့ ဖေဖော်ဝါရီ (၁၄)ရက်တွင် ဘုန်းတော်ကြီးကို အဆုံးစီရင်လိုက်ပါသည်။ ချစ်သူများအတွက် အသက်ပေးသွားခဲ့သော ဘုန်းတော်ကြီး စိန့် ဗယ်လင်တိုင်း ကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် Valentine's Day (သို့မဟုတ်) ချစ်သူများနေ့ဟု ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရခြင်း ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာတဝန်းကျင်းပကြပုံ
ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ ယဉ်ကျေးမှုသည် ယနေ့ခေတ် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် အစောဆုံးပေါ်ထွန်းခဲ့ပြီး ၁၉ ရာစုတွင် အင်္ဂလိပ်စကားပြောသော ဒေသများတွင် ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ၂၀ ရာစုနှင့် ၂၁ ရာစုတွင် ထိုဓလေ့သည် အခြားနိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။
ဈေးကွက်စီးပွားရေး အလေးထား ဦးတည်ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်ချက်များကြောင့် ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ကို ကျင်းပကြသော အရှေ့အာရှနိုင်ငံများဖြစ်သော တရုတ်လူမျိုးနှင့် တောင်ကိုရီးယားလူမျိုးတို့သည် ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့လက်ဆောင်များအတွက် ပိုက်ဆံကို အများဆုံး သုံးစွဲကြသည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု
ကျောင်းနေအရွယ်ကလေးများ ပေးပို့ကြသော ၁၀၀ မီလီယံလောက်သော ကဒ်များ ထည့်မတွက်ပဲနှင့်ပင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နှစ်တိုင်း ၁၉၀ မီလီယံလောက်သော ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ကဒ်များ ပေးပို့ကြသည်။  မကြာသေးမီ ဆယ်စုနှစ်များမှစ၍ ချစ်တဲ့သူအတွက် သုံးစွဲချင်စိတ်ဖြစ်ပေါ်စေသော ဗယ်လင်န်တိုင်းအသွင်အပြင် ကြော်ငြာများ၏ ကြော်ငြာအားကောင်းမှုကြောင့် ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ဈေးကွက်သည် မြှင့်တက်လာခဲ့သည်။ အချက်အလက်များအရ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ပျမ်းမျှဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့အတွက် သုံးစွဲမှုသည် နှစ်တိုင်းနှစ်တိုင်းမြှင့်တက်လာသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် လူတစ်ဦးသည် ၁၀၈ ဒေါ်လာမျှသုံးစွဲပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ၁၃၁ ဒေါ်လာမျှ သုံးစွဲမှုနှုန်း မြှင့်တက်လာခဲ့သည်။
တရုတ်
တရုတ်လူမျိုးများက ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ကို ချစ်သူ့ပွဲတော် ဟုခေါ်သည်။ "တရုတ်ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့(ချစ်သူများနေ့)"သည် Qixi Festival ဖြစ်ပြီး လဗဟိုပြုပြက္ခဒိန်၏ ခုနှစ်လမြောက်၊ ခုနှစ်ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည်။ ထိုနေ့တွင် ဒဏ္ဍာရီလာ နွားကျောင်းသားလေးနှင့် ရက်ကန်းသည်မလေးတို့သည် အတူတကွ နေထိုင်ခွင့်ရကြသည်။ တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုအရ ချစ်သူများအတွက် စောင့်ထိန်းသော ထိုနေ့ကို "ခုနှစ်ထွေည"  ဟုခေါ်သည်။ ဒဏ္ဍာရီအရ နွားကျောင်းသားတာရာ နှင့် ရက်ကန်းသမတာရာ တို့သည် ပုံမှန်အားဖြင့် နဂါးငွေ့တန်း (ငွေရောင်မြစ်)တစ်ခု ခြားနားထားသော်ငြား တရုတ်ပြက္ခဒိန်အရ ၇ လပိုင်း ၇ ရက်မြောက်နေ့တွင် တွေ့ဆုံခွင့်ရကြသည်။
မကြာသေးမီနှစ်များတွင် လူငယ်များအကြားတွင် အဖြူရောင်နေ့ကျင်းပခြင်းသည်လည်း ရေပန်းစားလာခဲ့သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့၌ လူကြီးလူငယ်မရွေး၊ ချစ်သူရှိသူ၊ မရှိသူ အားလုံးပါဝင်ဆင်နွှဲကြသော နေ့တစ်နေ့ ဖြစ်သည်။ ထူးခြားသည်မှာ ဗယ်လင်တိုင်းနေ့တွင် မိန်းကလေးဘက်မှ ယောက်ျားလေးဘက်ကို ချောကလက်လက်ဆောင် ပေးလေ့ရှိသော ဓလေ့ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ချောကလက်ပေးသည်ဆိုရာတွင် ချစ်ကြိုက်သည့် သဘောမျိုးမဟုတ်ပဲ ခင်မင်သူအမျိုးသား သူငယ်ချင်း မိတ်ဆွေ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များကို ခင်မင်မှုနှင့် ကျေးဇူးတရားကို ဖော်ကျူးသော Giri-choko (Obligation chocoloate) ဖြစ်သည်။ မိန်းကလေးဘက်မှ အချစ်ကို ဖွင့်ဟဝန်ခံသည့်အဓိပ္ပာယ်ဆောင်သော ချောကလက်ကို Honmei-choko (True Love chocolate) ဟု ခေါ်သည်။ ထိုသို့ မိန်းကလေးဘက်မှ ချောကလက်ပေးသည့် ဓလေ့ဖြစ်ပေါ်လာပုံမှာ ဂျပန်ပြည်တွင်းတွင် Valentine's Day ကို စတင်မိတ်ဆက်ပြီး ရောင်းအားမြှင့်တင်ရန် ကြိုးစားသည့်ခေတ်အခါက ဝန်ထမ်းတစ်ယောက်၏ မှားယွင်းဘာသာပြန်ခဲ့မှုကတဆင့် စတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင်  Gyaku-choko (Reverse chocolate) ဟုခေါ်သော အမျိုးသားဖက်က ချောကလက်ပြန်ပေးခြင်းနှင့် ဂျပန်မိန်ကလေးများကြားတွင် အပေးများသော Tomo-choko (Friendship chocolate) စသည့် ဓလေ့အချို့လည်း အခုနောက်ပိုင်းတွင် ခေတ်စားလာသည်။
ထို့အပြင် ဂျပန်များ၏ ကိုယ်ပိုင် သတ်မှတ်ထားသော နေ့ရက်တစ်ရက်ရှိပြီး Valentine's Day အပြီး တစ်လအကြာဖြစ်သော မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကျရောက်သော အဖြူရောင်နေ့ (White Day) ဖြစ်သည်။ White Day တွင် Valentine's Day အခါက ချောကလက်လက်ဆောင်ရထားသော အမျိုးသားများဘက်က ပေးသူအမျိုးသမီးကို ပြန်လည်တုံ့ပြန်တဲ့အနေဖြင့် လက်ဆောင်တစ်ခု ပေးရခြင်းဖြစ်သည်။ Honmei-choko ကို လက်ခံရရှိထားတဲ့ ယောက်ျားလေးများအနေဖြင့် White Day တွင် မိန်ကလေးများကို တုံ့ပြန်အဖြေပေးသည့် သဘောသက်ရောက်သည်။ ထင်ရှားသော ဓလေ့ထုံးတမ်းတစ်ခုမှာ Triple the return ဟုခေါ်သော Valentine's Day တွင် လက်ခံခဲ့သော လက်ဆောင်ထက် သုံးဆ တန်ဖိုးပိုများသောအရာကို လက်ဆောင်ပေးရခြင်း ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ မပေးခဲ့ပါက အမျိုးသားဖက်က အထက်စီးနေသည်ဟု ယူဆခံရမည် ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ တူညီသောတန်ဖိုးရှိသည့် လက်ဆောင်ကို ပြန်လည်လက်ခံရရှိပါက ဆက်ဆံရေးဖြတ်တောက်ခြင်းကို ပြောလိုသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ယခုအခါတွင် ချောကလက်အပြင် ချိုချဉ်၊ ကွတ်ကီး၊ လက်ဝတ်ရတနာ၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်း စသဖြင့် လက်ဆောင်အမျိုးမျိုးကို ပေးလေ့ရှိသည်။White Day ၏ official website အဆိုအရ အဖြူရောင်ကို ရွေးချယ်ရသည်မှာ အဖြူရောင်သည် စင်ကြယ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုပြီး၊ သကြား၏အရောင်မှာလည်း အဖြူရောင်ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့်White Day သည်  "ဖြူစင် ချိုမြိန်သော ဆယ်ကျော်သက်အချစ်" ကို ကိုယ်စားပြုသည်။ ကနဦးအစတွင် "Ai ni Kotaeru White Day" (Answer Love on White Day) ဟုခေါ်ခဲ့ကြသည်။
ဂျပန်လူမျိုးများတွင် Valentine's Day ကဲ့သို့သော ရိုးရာချစ်သူများနေ့ဟု ဆိုနိုင်သည့် ဇူလိုင်လ ၇ ရက်နေ့ Tanabata (Evening of the seventh (Star Festival ဟုလည်းခေါ်)) ရှိပြီးသား ဖြစ်သည်။
ဖိလစ်ပိုင်
ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် ဗယ်လင်တိုင်းနေ့ကို Araw ng mga Puso ဟုခေါ်ကြပြီး အနောက်ဥရောပတွင် ကျင်းပဆောင်ရွက်ကြပုံချင်း အတူတူပင်ဖြစ်ကြသည်။ ထိုကြောင့်ပင် ထိုကာလတွင် ပန်းတို့ အထူးသဖြင့် နှင်းဆီနီတို့ ဈေးတက်သောကာလဟု မှတ်ချက်ပြုကြသည်။ ထို့ပြင် ဒီနေ့သည် လက်ထပ်မင်္ဂလာ အများဆုံးကျင်းပကြသည့် နေ့ထူးနေ့မြတ်လည်းဖြစ်ပြီး အချို့သော ဒေသခံများသည် အခမ်းအနားကြီးများကို အခငွေပေးချရခြင်းမရှိပဲ ကျင်းပပေးကြသေးသည်။
စင်ကာပူနိုင်ငံ
ရှာဖွေတွေ့ရှိချက်များအရ စင်ကာပူနိုင်ငံသားတို့သည် ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့အတွက် ပိုက်ဆံပမာဏအများဆုံး သုံးစွဲသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းသော စင်ကာပူနိုင်ငံသားတို့သည် ပွဲတော်နေ့အစမှ ဒီရာသီလုံး ဒေါ်လာ ၁၀၀ မှ ဒေါ်လာ ၅၀၀ အကြားသုံးစွဲကြသည်ဟု ကိန်းဂဏန်းများမှ ညွှန်ပြနေသည်။
တောင်ကိုရီးယား
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် အမျိုးသမီးများက အမျိုးသားများအား ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ချောကလက်များ ပေးကြပြီး အမျိုးသမီးများ အမျိုးသားများက ချောကလက်မပါသော ချိုချဉ်များကို မတ်လ ၁၄ (အဖြူရောင်နေ့)တွင် ပြန်လည်ပေးကြသည်။ ဧပြီလ ၁၄ ရက်(အနက်ရောင်နေ့)တွင် ဖေဖော်ဝါရီနှင့် မတ်လ ၁၄ ရက်တို့တွင် ဘာလက်ဆောင်မှ မရရှိသောသူများအတွက် တကိုယ်တည်းဖြစ်မှုကို ဝမ်းနည်းသောအားဖြင့် တရုတ်-ကိုရီးယား စားသောက်ဆိုင်များသို့ သွားရောက်ပြီး ပဲခေါက်ဆွဲ (자장면 )ကို သွားရောက်စားကြသည်။ ကိုရီးယားလူမျိုးတို့သည် နိုဝင်ဘာ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ပီပီရိုနေ့ကျင်းပကြပြီး လူငယ်စုံတွဲများက အချင်းချင်း ပီပီရိုကွက်ကီးများကို လက်ဆောင်ပေးကြသည်။ '11/11' ဟုသော ရက်စွဲသည် ရှည်လျားသော ကွက်ကီးမုန့်၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့်တူသည်ဟု ဆိုကြသည်။ နေ့အများစုမှာ မထင်ရှားသော်လည်း ကိုရီးယားတွင် လတိုင်းလတိုင်း၏ ၁၄ ရက်မြောက်သော နေ့များသည် အချစ်နှင့်ဆက်နွယ်နေသောနေ့တွေချည်း ဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီလမှ ဒီဇင်ဘာလအထိ: ဖယောင်းတိုင်နေ့ (Candle Day)၊ ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ (Valentine's Day)၊ အဖြူရောင်နေ့ (White Day)၊ အနက်ရောင်နေ့ (Black Day)၊ နှင်းဆီနေ့ (Rose Day)၊ အနမ်းနေ့ (Kiss Day)၊ ငွေရောင်နေ့ (Silver Day)၊ အစိမ်းရောင်နေ့ (Green Day) ဂီတနေ့ (Music Day), ဝိုင်နေ့ (Wine Day)၊ ရုပ်ရှင်နေ့ (Movie Day)နှင့် ပွေ့ဖတ်ခြင်းနေ့ (Hug Day) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ကိုရီးယားအမျိုးသမီးများသည် ဂျပန်အမျိုးသမီးထက် ပိုမိုများပြားသော ချောကလက်များကို ပေးကြသည်။
ထိုင်ဝမ်
ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံတွင် ရိုးရာ Qixi Festival၊ ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့နှင့် အဖြူရောင်နေ့ အားလုံးကို ဆင်နွှဲကြသည်။ သို့ပေမယ့်လည်း ကျင်းပပုံသည် ဂျပန်နိုင်ငံနှင့်ပြောင်းပြန် ဖြစ်သည်။ ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့တွင် ယောက်ျားလေးများက မိန်းကလေးများကို လက်ဆောင်ပေးရပြီး အဖြူရောင်နေ့တွင် မိန်းကလေးများက ယောက်ျားလေးများကို ပြန်လှန်လက်ဆောင်ပေးကြသည်။
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း
ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် လူဦးရေ ထက်ဝက်လောက်ထက်နည်းသော လူတို့သည် သူတို့၏ ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့အတွက် ကတ်များ၊ ပန်းများ၊ ချောကလက်များနှင့် လက်ဆောင်ပစ္စည်းများဝယ်ရန်အတွက် နှစ်စဉ် ယူရို ၁.၃ ဘီလီယံလောက် သုံးစွဲကြပြီး ခန့်မှန်း ၂၃ မီလီယံလောက်သော ကတ်များကို ပေးပို့ကြသည်။
ဖင်လန်နှင့် အက်စ်တိုးနီးယား
ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ကို ystävänpäivä ဟုခေါ်ပြီး ဘာသာပြန်ကြည့်မည်ဆိုပါက "သူငယ်ချင်းများနေ့"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဤနေ့တွင် သီခြားတစ်စုံတစ်ယောက်ကို မဟုတ်ပဲ သူငယ်ချင်းများကို ပိုမိုသတိရစေဖို့ ဖြစ်သည်။ အက်စ်တိုးနီးယားနိုင်ငံတွင်လည်း sõbrapäev ဟုခေါ်ကာ ထိုကဲ့သို့ပဲ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ပြင်သစ်
ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ရိုးရာအလျှောက် ကတ်သလစ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်သည့်အညီ ဗယ်လင်တိုင်းနေ့ကို "Saint Valentin"အဖြစ် သိထားကြပြီး အခြားသော အနောက်နိုင်ငံများနည်းတူ ကျင်းပကြသည်။
ဂရိ
စိန့်ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့( Ημέρα του Αγίου Βαλεντίνου) သည် ဂရိရိုးရာအရ ချစ်မှုရေးရာနှင့် မဆက်နွယ်ချေ။ အရှေ့တိုင်း အော်သိုဒေါ့ဘုရားကျောင်းတွင် ချစ်ခင်မြတ်နိုးသော လူသားတို့ကို ကာကွယ်ပေးသော နောက်ထပ်သူတော်ဇင်တစ်ပါးဖြစ်သော Hyacinth of Caesarea (ပွဲတော်နေ့ ဇူလိုင် ၃) ရှိသေးသည်။ သို့သော် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များနှောင်းပိုင်းထိ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် မကျင်းပကြသေးပေ။ ထိုသို့ အားပြိုင်မှုရှိနေသာ ဂရိတွင် ရိုးရာသည် ကမ္ဘာတဝှမ်းပျံ့နှံ့ကျင်းပသော ဗယ်လင်န်တိုင်းပုံစံဖြင့် အားလုံးနီးပါး ကျင်းပနေကြပြီဖြစ်သည်။
ပေါ်တူဂီ
ပေါ်တူဂီနိုင်ငံတွင် "Dia dos Namorados" (ချစ်သူများနေ့ / စွဲမက်ခြင်းနေ့)အဖြစ် ဖော်ညွှန်းကြသည်။ အချို့သောနေရာတို့တွင် ချစ်သူချင်း လက်ဆောင်များလဲလှယ်ကြလေ့ရှိပြီး အချို့သောဒေသတို့တွင် အမျိုးသမီးများမှ အချစ်သင်္ကေတ အပြောက်အမွမ်းတို့ဖြင့် တန်ဆာဆင်ပန်းထိုးထားသော lenço de namorados ("ချစ်သူ့ ပုဝါ") များ လက်ဆောင်ပေးကြသည်။
စကင်ဒီနေဗီးယား
ဒိန်းမတ်နှင့် နော်ဝေးနိုင်ငံတို့တွင် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့ကို ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် ကျင်းပသကဲ့သို့ ကျင်းပကြပြီး Valentinsdag ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။ ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင်တော့ Alla hjärtans dag ("All Hearts' Day") ဟုခေါ်ဆိုကြပြီး သိပ်ပြီးပေါ်ပေါ်လွင်လွင် ကျင်းပကြသော ပွဲတစ်ခုတော့ မဟုတ်ကြပေ။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် တိုင်းတာကောတ်ယူချက်များအရ ၅၀ ရာခိုင်နှုန်းထက်နည်းသော အမျိုးသား၊ အမျိုးသမီးတို့သာလျှင် သူတို့ချစ်သောသူများအတွက် လက်ဆောင်ဝယ်ပေးရန် စီစဉ်ထားကြသည်။ ထိုပွဲတော်နေ့သည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်များလောက်ကတည်းက ရှိခဲ့သည် ဆိုရပေမည် ဖြစ်သည်။
စပိန်
စပိန်နိုင်ငံတွင် ဗယ်လင်န်တိုင်းနေ့ကို "San Valentín" သိကြပြီး ယူကေမှာ ကျင်းပသကဲ့သို့ပင် ကျင်းပကြသည်။
ကုန်းကျေရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ကုန်းကျေရွာ (Konekyay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ လွယ်ယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁ ဦး၊ မ ၃၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗျည်း
ဗျည်းဆိုသည်မှာ သရနှင့်မှီတွဲဖက်မှသာ အသံထွက်နိုင်သော အက္ခရာများဖြစ်သည်။ မြန်မာဗျည်း (၃၃) လုံး ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ -
က ခ ဂ ဃ င
ဋ ဌ ဍ ဎ ဏ
တ ထ ဒ ဓ န
ပ ဖ ဗ ဘ မ
ယ ရ လ ဝ သ
ဟ ဠ အ တို့ဖြစ်သည်။
မြန်မာဗျည်း(၃၃)လုံး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
မြန်မာအက္ခရာဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ ဘီစီ ၅၀၀-လောက်က ၇၀၀-ကျော်အထိ ထွန်းကားခဲ့သည့် ဗြာဟ္မီ (Brahmi) အက္ခရာက ဆင်းသက်လာကြောင်း ပညာရှင်တွေက မိန့်ဆိုကြသည်။ ခရစ်နှစ်ဦးပိုင်းလောက်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံသားတွေ အရှေ့တောင်အာရှကို သင်္ဘောကြီးတွေနဲ့ ရွက်လွှင့်လာ ရာမှ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ အက္ခရာ၊ နီတိကျမ်း၊ ဓမ္မသတ်ကျမ်း စတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေပါလာပြီး အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံတွေမှာ ထွန်းကားတာပါ။ အဲဒီအက္ခရာဟာ မွန်လူမျိုးတွေဆီ အရင်ရောက်ပြီး အဲဒီကမှတစ်ဆင့် မြန်မာတွေဆီရောက်တယ်။ မြန်မာတွေက အဲဒီအက္ခရာတွေကို မြန်မာစကားသံတွေနဲ့ အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်အောင် လိုအပ်သလို မွမ်းမံအသုံးပြုရာက မြန်မာအက္ခရာ ပေါ်ပေါက်လာတယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။
မြန်မာအက္ခရာဆိုရာမှာ ဗျည်းရော၊ သရရော ပါဝင်ပါတယ်။ ဗျည်းတွေကို အမည်ပေးပုံက စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းပါတယ်။ ဘယ်တုန်းကစပြီး ကကြီး-ခခွေး-ဂငယ်-ဃကြီး-စတဲ့အမည်တွေ ပေးတာလဲလို့ စဉ်းစားကြည့်ရင် မြန်မာအက္ခရာတွေကို ပေရွက်ပေါ်မှာ ကညစ်နဲ့ အဝိုင်းပုံရေးတော့မှ ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ဆိုချင်ပါတယ်။ ကျောက်စာ စရေးထိုးတဲ့ ပုဂံခေတ်တုန်းကတော့ ခုလို ဝိုင်းဝိုင်းစက်စက် မဟုတ်ကြောင်း ပုဂံကျောက်စာတွေကိုကြည့်ရင် သိနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက ကျောက်ပေါ်မှာ ဆောက်တို့၊ ဘာတို့နဲ့ ထွင်းရတာမို့ လေးထောင့်ပုံတွေ ထွင်းတယ်၊ မဝိုင်းသေးဘူး။ ၀-၀ကလေး ဝိုင်းဝိုင်းရေး-လို့ ပြောလို့မရသေးဘူး။ ပေပေါ်မှာရေးတော့ လေးထောင့်ရေးရင် အဆင်မပြေဘူး။ ပေရွက်အကြောတွေ စုတ်ပြတ်နိုင်တယ်။ အဝိုင်းရေးတော့ ပိုအဆင်ပြေတယ်။ အဲဒီလိုအဝိုင်းရေးတဲ့ခေတ်ရောက်မှ ဗျည်းတွေရဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်ကိုကြည့်ပြီး အမည်ပေးတာပါ။ ဒီတော့ မြန်မာဗျည်းတွေဟာ မဝိုင်းခင်တုန်းက ကကြီး-ခခွေး စတဲ့ အမည်တွေ မရသေးဘဲ က-ခ-လို့ပဲ ခေါ်လိမ့်မယ်ထင်တယ်။ ဗျည်းတွေကို အမည်ပေးရာမှာ ဂုဏ်အရည်အသွေးအရ အမည်ပေးတာရော၊ ပုံသဏ္ဌာန်အရ အမည်ပေးတာရော တွေ့ရတယ်။ ကကြီး၊ ဃကြီး၊ ဏကြီး၊ ဠကြီး ဆိုတဲ့ အက္ခရာလေးလုံးကို ကြီးလေးလုံး-လို့ခေါ်ကြတယ်။ အဲ ဃကြီး၊ ဏကြီး၊ ဠကြီးတို့မှာတော့ ဂငယ်၊ နငယ်၊ လ(ငယ်) ဆိုတဲ့ အတွဲတွေ ရှိတယ်မဟုတ်လား။ ဒါကြောင့် အကြီးအငယ်ခွဲပြီး အငယ်တွေထက် အရွယ်ပမာဏကြီးတဲ့ အက္ခရာတွေကို ကြီး-ထည့်ပြီး ခေါ်ကြတာပေါ့။ ကကြီးကျတော့ ကငယ် မရှိဘဲ ဘာဖြစ်လို့ ကကြီးလို့ခေါ်ရသလဲလို့ မေးစရာပေါ့။ ဗျည်း ၃၃-လုံးမှာ ရှေ့ဆုံးက ခေါင်းဆောင်ဗျည်းဖြစ်လို့ ကကြီးလို့ ခေါ်တယ်လို့လည်း ယူဆကြတယ်။ ၃၃-လုံးမှာ အကြီးဆုံးပေါ့။ ပုံသဏ္ဌာန်က ဂငယ်ထက် ၂-ဆ ကြီးနေလို့ ကကြီးလို့ခေါ်တယ်လို့လည်း ဆိုကြတယ်။ ပုံသဏ္ဌာန်အရ အမည်ပေးတဲ့ဗျည်းတွေကို ကြည့်ပါ။
ခွေခွေကလေးနေလို့ ခ-ခွေး၊ လုံးလုံးကလေး နေလို့ စ-လုံး၊ လိမ်ခွေနေလို့ ဆ-လိမ်၊ အောက်ကွဲနေလို့ ဇ-ကွဲ၊ ဘေးကမျဉ်းဆွဲထားလို့ ဈ-မျဉ်းဆွဲ၊ ရင်ကလေးကောက်နေလို့ ဍ-ရင်ကောက်၊ ဝမ်းပူနေလို့ တ-ဝမ်းပူ၊ အငယ်အထွေးလေးဖြစ်လို့ ဒ-ဒွေး (ဒထွေး)၊ အောက်ပိုင်းကခြိုက်(ချိုင့်) နေလို့ ဓ-အောက်ခြိုက်၊ မတ်မတ်စောက်စောက်ရှိလို့ ပ-စောက်၊ အထက်ပိုင်းကခြိုက်(ချိုင့်)နေလို့ ဗ-ထက်ခြိုက်၊ ကုန်းနေလို့ ဘ-ကုန်း၊ ပက်လက်လန်နေလို့ ယ-ပက်လက်၊ အဖျားက ကောက်နေလို့ ရ-ကောက်-ဆိုပြီး ပုံသဏ္ဌာန်အရ အမည်ပေးတာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။
အက္ခရာတချို့ရဲ့ အမည်တွေက ပုံသဏ္ဌာန်ကို ရိုးရိုးဖော်ပြတာမဟုတ်ဘဲ ပုံသဏ္ဌာန်တူတဲ့ အရာဝတ္ထုတွေနဲ့ ခိုင်းနှိုင်းအမည်ပေးတာဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးကသုံးတဲ့ သံလျင်းလို့ခေါ်တဲ့ ထမ်းစင်မှာပါတဲ့ ချိတ်လေးကို ကောက်ကောက်ကလေးမို့ ဋ-သံလျင်းချိတ်၊ ဝမ်းဘဲနဲ့တူလို့ ဌ-ဝမ်းဘဲ၊ ရေမှုတ်နဲ့တူလို့ ဎ-ရေမှုတ်၊ ဆင်ရဲ့ခြေထောက်ကို ခတ်ရတဲ့ ထူးလိုအကွင်း ၂-ကွင်းပါလို့ ထ-ဆင်ထူးလို့ ခေါ်ကြောင်း တွေ့နိုင်ပါတယ်။
င-မ-၀-သ-ဟ တို့ကိုတော့ အမည်မပေးတာ တွေ့ရပါတယ်။ ည-ယ-လ တို့ကိုတော့ သာမန်အားဖြင့် အမည် မပေးပေမယ့် လိုအပ်တဲ့အခါ ညကြီး၊ ယပက်လက်၊ လ(ငယ်)လို့ အမည်ပေးပါတယ်။ ဉ ကို ဉ ကလေး၊ ည ကို ညကြီးလို့ ခွဲခြားခေါ်ပါတယ်။ မြန်မာဗျည်း ၃၃-လုံးမှာ ည(ညကြီး) ပဲပါတယ်။ ဉ (ဉ ကလေး) ကိုတော့ အသတ်အက္ခရာအဖြစ်ပဲ သုံးတယ်။ သံယောဇဉ်တို့၊ ဝိညာဉ်တို့၊ အစဉ်အမြဲ-တို့မှာ သုံးသလိုပေါ့။ ဒီနေရာမှာ ပါဠိဘာသာမှာသုံးတဲ့ ညနဲ့ မြန်မာဘာသာမှာသုံးတဲ့ ညကို ခွဲခြားမှတ်ရမယ်။
ပါဠိဗျည်း ၃၃-လုံးမှာ ည မသုံးဘူး။ ဉ ပဲသုံးတယ်။ ဒါကြောင့် ပုည ကို ပုဉ်+ဉ လို့ အသံထွက်ရတာပေါ့။ ရှေ့က ညကို အသတ်အသံထွက်ရတယ်။ /ပုန်+ညာ့/လို့ အသံထွက်ရတာပေါ့။ ဒီလိုပဲ ပညာ/ပဉ်+ဉာ/ပျင်ညာ။ သုည/သုဉ်+ဉ /သုန်ညာ့၊ လို့ အသံထွက်ရတယ်။ အချုပ်အားဖြင့် ပါဠိမှာ ညဟာ ဉ ၂-လုံးတွဲဖြစ်တယ်။ ဉ ရော၊ ညရော သုံးတယ်။ မြန်မာမှာတော့ ညကြီး ဉ ကလေးလို့ ခွဲသုံးတယ်။ ဗျည်း ၃၃-လုံးမှာ ညကြီးသုံးပြီး အသတ်မှာ ဉ သုံးတယ်လို့ ခွဲခြားမှတ်သားနိုင်ပါတယ်။
မြန်မာစာမှာ ဉ နဲ့ ဥနဲ့ ရောထွေးတတ်တယ်။ ဉ (ဉ ကလေး) က ခြေထောက် ရှည်တယ်။ ဥ (ဘဲဥ၊ ကြက်ဥ-မှာပါတဲ့ အက္ခရာ ဥ) က ခြေထောက် တိုတယ်။ ယပက်လက်ကို ရကောက်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ယပက်လက်လို့ ခွဲခြားခေါ်တယ်။ ရှေ့က ရကို ရကြီး၊ ယကို ယငယ်လို့လည်း ခွဲခေါ်သေးတယ်။ ရကြီးနဲ့ ရငယ်ပေါ့။ လကိုလည်း ဠနဲ့ ယှဉ်ပြီး လငယ်လို့ ခေါ်နိုင်ပါတယ်။ အက္ခရာအမည်တွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြောစရာတခုက ဓအောက်ခြိုက်ကို အောက်ကချိုင့်နေလို့ ဓအောက်ခြိုက် ခေါ်တယ်ပြောပြီး ရေးတော့ အောက်က မချိုင့်ပါလားလို့ မေးစရာရှိတယ်။ ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတွေမှာ စရေးတုန်းက ဓဟာ အခုလို အောက်က ပိတ်မနေဘူး။ ဗ စောက်ထိုးရေးသလို အောက်ကချိုင့်နေတယ်။ ( ဗထက်ခြိုက် ပြောင်းပြန်ပုံစံမျိုးပေါ့။) ဈ (ဈမျဉ်းဆွဲ) ကို စလုံးယပင့်-ဆိုပြီး မှားသင်တဲ့ ဆရာမကလေးတွေ ရှိတယ်လို့ ကြားရတယ်။ ဈ ဟာ မူလအက္ခရာမှာ သီခြားပုံသဏ္ဌာန် ရှိပါတယ်။ စလုံးကို ယပင့်ထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘေးက မျဉ်းဆွဲထားလို့ ဈမျဉ်းဆွဲ ခေါ်တယ်လို့ မှတ်သင့်ပါတယ်။ ကဲ ဒီလောက်ဆိုရင် ပြည့်စုံပြီထင်ပါတယ်။
သရ နှင့် ဗျည်း ပေါင်းစပ်ပုံ
ဗျည်းဖြစ်သော က်ကို သရဖြစ်သော အနှင့် ပေါင်းလျှင် က ဟူ၍ အသံထွက်သည်။ ထိုနည်းတူ -
က် + အ = က က် + အိ = ကိ
က် + အာ = ကာ က် + အီ = ကီ
က် + အု = ကု က် + အေ့ = ကေ့
က် + အူ = ကူ က် + အေ = ကေ
က် + အူး = ကူး က် + အေး = ကေး
သာဂူ
သာဂူသည် အာဒါလွတ်ဥ၊ ပီလောပီနံဥ တို့ကဲ့သို့ ကော်မှုန့်ပါသော အာဟာရတစ်မျိုးဖြစ်၍ အစာကြေလွယ် ပြီးလျှင် ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်စေသည်။ ထို့ကြောင့် မကျန်း မမာဖြစ်နေသူများ၊ လူနာများအတွက် သင့်လျော်သော အစာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ လူနာများအတွက် သာဂူကို ကျိုပြီးလျှင်နွားနို့နှင့်ရော၍ တိုက်ကျွေးကြသည်။ အချို့ကမူ နွားနို့မရောဘဲ သံပရာရည်ညှစ်ထည့်၍ တိုက်ကျွေးကြသည်။ သကြား၊ အုန်းနို့တို့နှင့်ရော၍ ကျိုထားသောသာဂူသည် အလွန်အရသာရှိသော အချိုပွဲအစားအစာတစ်မျိုး ဖြစ်လေသည်။ ထို့ပြင်သာဂူကိုသကြား၊ အုန်းနို့တို့ဖြင့်ရွှေကြည် ကဲ့သို့မုံ့လုပ်၍ လည်းကောင်း၊ သာဂူပျဉ်မုံ့လုပ်၍လည်းကောင်း၊ မြန်မာလူမျိုး တို့စားသုံးကြလေသေးသည်။
သာဂူဟုခေါ်ဝေါ်ကြသောသာဂူစေ့များကို သာဂူပင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသော ထန်းမျိုးဝင်အပင်များမှ ထုတ်လုပ် ရရှိသည်။ သာဂူပင်မျိုးတို့သည် ကမ္ဘာ့အပူပိုင်းဒေသနိုင်ငံများ၌ ပေါက် ရောက်ကြသည်။ ထန်းပင်မျိုး ဖြစ်သဖြင့် ပါလမေစီအီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်ပြီးလျှင် အမျိုးအစားကောင်းသော သာဂူစေ့ အများအပြားထုတ်လုပ်ရရှိသည့် သာဂူပင် မျိုးစိတ်တို့၏ ရုက္ခဗေဒအမည်တို့မှာ မီထရော့ဆီလွန်ရမ်ဖီယိုင်၊ မီထရော့ ဆီလွန်ဆာဂူနှင့် မီထရော့ဆီလွန်လီ်ဗီတို့ ဖြစ်ကြလေသည်။ ထိုအပင်မျိုးတို့သည် ရွှံ့နွံမြေ၊ နုံးမြေ၊ မြေပျော့များ၌ ရှင်သန်ဖြစ်ထွန်းသည်။ အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစု၌ မူလ ပေါက် ရောက်၍ ထိုဒေသများ၌အများအပြားစိုက်ပျိုးကြသည်။ အထူး သဖြင့် ဗော်နီယိုကျွန်းရှိဆရားဝပ် နယ်တွင်အကြီး အကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သည်။ ထိုသာဂူပင်မျိုးတို့ကို အစေ့မှလည်း ကောင်း၊ သားတက်မှလည်းကောင်းအပင် ပျိုး၍ စိုက်ပျိုးရသည်။
သာဂူပင်မျိုးတို့သည် အမြင့်ပေ ၃ဝ ထက်မကျော်ချေ။ ပင်စည်သည်တုတ်ခိုင်တောင့်တင်းသည်။ အခေါက်သည် နှစ်လက်မခန့်ထူ၍ ဝါးကဲ့သို့မာကျောသည်။ သို့သော်အလယ်အူ သည် ပျော့ဖတ်ဖတ်ဖြစ်၍ ကစီအနှစ်များပါဝင်သည်။ ကျွနု်ပ်တို့စားသုံးကြသောသာဂူစေ့များကို ထိုအလယ်အူအသားမှ ထုတ်လုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အရှေ့အိန္ဒိယ ကျွန်းစုတွင် သာဂူထုတ်လုပ်ရေးသည် အဓိကလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ဗော်နီယိုကျွန်းမှ ဥရောပနိုင်ငံများသို့ သာဂူ စေ့အများ ဆုံးတင်ပို့လေသည်။
သာဂူပင်တို့သည် တစ်သက်တွင် တစ်ခါသာ အပွင့်ပွင့်သည်။ အပင်သက် ၁၅ နှစ်ခန့်ရှိလာလျှင် အပွင့်ပွင့်၍ အသီးသီးသည်။ အသီးသီးသည့်တိုင်အောင်ထားလျှင် အပင်၏ အလယ်အူရှိကစီနှစ်များခန်းခြောက်၍ အူဟောင်း လောင်းဖြစ်ကာ အပင်သေသွားသည်။ ထို့ကြောင့် ထိုအခြေအနေမျိုးသို့ မရောက်စေရန် အပင်သက် ၁၅ နှစ်ခန့်ရှိ၍ အပွင့်ပွင့်တော့မည့် အခြေရှိလာလျှင် သာဂူထုတ်လုပ်နိုင်ရန်အပင်ကို ခုတ်လဲ ပစ်ရသည်။ ထိုအချိန်သည်အလယ်အူ၌ ကစီနှစ်အများဆုံးရှိသော အချိန်လည်းဖြစ်ပေသည်။ အပင်တစ်ပင်လျှင်သာဂူအချိန်ပေါင် ၈ဝဝ ခန့်ရနိုင်လေသည်။
ခုတ်လှဲချသောအပင်ကို အပိုင်းပိုင်းဖြတ်၍ခွဲခြမ်းပြီးလျှင် အလယ်အူသားကိုထုတ်ယူရသည်။ အလယ်အူသား ကိုသေးငယ် သောအစိတ်အပိုင်းဖြစ်အောင်ကြိတ်ပြီးလျှင် ရေနှင့်သမ၍ အနှစ်ကိုအဝတ် ပိုင်းတခုနှင့်ဖြစ်စေ၊ ဆန်ခါနှင့် ဖြစ်စေ စစ်ယူရသည်။ ထိုအခါအဝတ်ပိုင်းထဲတွင် အဖတ်များအမှုန် များသာ ကျန်ခဲ့၍အနှစ်ရည်များသည်လက်ခံခွက်၊ သို့မဟုတ် ဇလားထဲသို့ကျကုန်သည်။ လက်ခံခွက်ထဲရှိကစီနှစ်များ အနည်ထိုင်လာသောအခါနှစ် ကြိ်မ်သုံးကြိမ်မျှရေ လဲပေးပြီးနောက် ရေစစ်သွားအောင်ပြုလုပ်ပေးရသည်။ ရေစစ်ပြီးသော အနှစ်ဖတ်များကို တိုင်းရင်းသားတို့သည် အခြောက်လှန်း၍ မုံ့ပြုလုပ်စားသုံးကြသည်။ ဟင်းချိုရည်တွင် ထိုအမှုန့်ကို ခတ်၍လည်း စားသုံးကြသည်။
သာဂူစေ့အညံ့စားများကို ထန်းမျိုးဖြစ်သော မင်းပေါ မျိုးစိတ်၊ ပေပင်မျိုးစိတ်နှင့် စွန်ပလွံမျိုးစိတ်ဝင် အချို့အ ပင်မျိုး များမှလည်း ထုတ်ယူရရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်းပဲခူး၊ ကျိုက္ခမီ၊ သံလွင်၊ မြိတ်စသောနယ်များအ တွင်း၌ပေါက် ရောက်သော တောင်အုန်း (အရင်ဂါဆက္ကရာဖာရာ) ဟုခေါ်ကြ သည့်အပင်များသည် မလ္လာယုသာဂူပင် များဖြစ်ကြ၍ သာဂူ စေ့အညံ့စားကိုထုတ်ယူရရှိလေသည်။ ဥရောပနိုင်ငံများတွင် ဝိတ်ရော့ဗင်ဟုခေါ်သော အပင်၏ဥတက်များ၊ မုန်တိုင်ပင်မျိုး၏ အမြစ်များမှ သာဂူစေ့အညံ့စားကိုထုတ် လုပ်ကြလေသည်။
အောက်သက္ကယ်ရွာ၊ အောက်သက္ကယ်
အောက်သက္ကယ်ရွာ၊ အောက်သက္ကယ်
ကန်ချောင်ရွာ၊ မငေးကြီး
ကန်ချောင်ရွာ၊ မငေးကြီး
အောက်တိုဘာ ၂၀၀၆
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောက်တိုဘာ ကဏ္ဍ:၂၀၀၆
ဆေးမြစ်ဆွဲ (ကျောက်တန်း)ရွာ၊ ဆေးမြစ်ဆွဲ
ဆေးမြစ်ဆွဲ (ကျောက်တန်း)ရွာ၊ ဆေးမြစ်ဆွဲ
ဒုပြင်ရှည်ရွာ
ဒုပြင်ရှည်ရွာ
ဧကဓမ္မပါဠိ
ဧကဓမ္မပါဠိ၌ ဝဂ်ပေါင်း ၄-ဝဂ်၊ သုတ်ပေါင်း ၇၈-သုတ် ပါရှိသည်၊ ပထမဝဂ်၌ (၁၀)သုတ်၊ ဒုတိယဝဂ်၌ (၁၀)သုတ်၊ တတိယဝဂ်၌ (၁၄)သုတ်၊ စတုတ္ထဝဂ်၌ (၄၄)သုတ် ပါရှိသည်။
ဤဧကဓမ္မပါဠိ-ပထမဝဂ်၌ ဗုဒ္ဓါနုဿတိသုတ်၊ ဓမ္မာနုဿတိသုတ်၊ သံဃာနုဿတိသုတ်၊ သီလာနုဿတိသုတ်၊ စာဂါနုဿတိသုတ်၊ ဒေဝတာနုဿတိသုတ်၊ အာနာပါနဿတိသုတ်၊ မရဏဿတိသုတ်၊ ကာယဂတာသတိသုတ်၊ ဥပသမာနုဿတိသုတ်ဟု (၁၀)သုတ် ပါရှိလေသည်။ ဒုတိယဝဂ်၌ -မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ၅-သုတ်၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ၅-သုတ်-ဟု (၁၀)သုတ် ပါရှိလေသည်။
တတိယဝဂ်၌ -မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိကသုတ်၊ သမ္မာဒိဋ္ဌိကသုတ်၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပရမသုတ်၊ မက္ခလိသုတ်၊ ဒုရက္ခာတသုတ်၊ သွာက္ခာတသုတ်၊ ဒါယကသုတ်၊ ပဋိဂ္ဂါဟကသုတ်၊ အာရဒ္ဓဝီရိယသုတ် ၂-သုတ်၊ ကုသီတ ၂-သုတ်၊ ဂူထသုတ်၊ မုတ္တသုတ်၊ ခေဠသုတ်၊ ပုဗ္ဗသုတ်၊ လောဟိတသုတ်-ဟု (၁၇)သုတ် ပါရှိလေသည်။
စတုတ္ထဝဂ်၌ -ထလဇသုတ်၊ မိလက္ခသုတ်၊ ပညဝန္တသုတ်၊ ပညာစက္ခုသုတ်၊ တထာဂတဒဿနသုတ်၊ ဓမ္မဝိနယသဝနသုတ်၊ ဓမ္မဓရသုတ်၊ အတ္ထဥပပရိက္ခကသုတ်၊ ဓမ္မာနုဓမ္မပဋိပဇ္ဇနသုတ်၊ သံဝေဇနိယသုတ်၊ ယောနိသော ပဒဟနသုတ်၊ စိတ္တဿေကဂ္ဂတာသုတ်၊ အနုဂ္ဂရသဂ္ဂသုတ်၊ အတ္ထာဒိရသလာဘီသုတ်၊ နိရယသုတ် ၁၀၊ တိရစ္ဆာန ယောနိသုတ် ၁၀၊ ပေတ္တိဝိသယသုတ် ၁၀-ဟု (၄၄)သုတ် ပါရှိလေသည်။ ဧကဓမ္မပါဠိ၌ သုတ်ပေါင်း (၇၈)သုတ် ပါရှိလေသည်။
ဒုတိယဝဂ်၌ -မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနှင့် မိစ္ဆာအယူရှိသူအား (၁)မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ် တရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ဖြစ်ပြီးသော အကုသိုလ်တရားတို့ လွန်စွာများပြားလာခြင်းငှာ, ပြန့်ပွားခြင်းငှာ ဖြစ်၏။ (၂)မဖြစ်သေးသော ကုသိုလ်တရားတို့ မဖြစ်ကုန်၊ ဖြစ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့ ဆုတ်ယုတ်ပျက်ပြားကုန်၏-ဟု လည်းကောင်း၊
သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် သမ္မာအယူရှိသူအား (၁)မဖြစ်သေးသော ကုသိုလ်တရားတို့ ဖြစ်ကုန်၏၊ ဖြစ်ပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့ လွန်စွာများပြားလာခြင်း, ပြန့်ပွားလာ ခြင်းငှာ ဖြစ်၏၊ (၂)မဖြစ်သေးသော အကုသိုလ်တရားတို့ မဖြစ်ကုန်၊ ဖြစ်ပြီးသော အကုသိုလ်တရားတို့ ဆုတ်ယုတ်ပျက်ပြားကုန်၏-ဟု လည်းကောင်း၊ လေးသုတ်ခွဲ၍ ဟောတော်မူပါသည်။ ။
ပဉ္စမသုတ်၌ -အယောနိသောမနသိကာရနှင့် အယောနိသောမနသိကာရရှိသူအား မဖြစ်သေးသော မိစ္ဆာအယူ ဖြစ်ပေါ်လာ၏၊ ဖြစ်ပြီးသော မိစ္ဆာအယူ တိုးပွား လာ၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။
ဆဋ္ဌသုတ်၌ -ယောနိသောမနသိကာရနှင့် ယောနိသောမနသိကာရရှိသူအား မဖြစ်သေးသော သမ္မာဒိဋ္ဌိ (မှန်ကန်သောအယူ) ဖြစ်၏။ ဖြစ်ပြီးသော သမ္မာဒိဋ္ဌိ တိုးပွားလာ၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။ ။
သတ္တမသုတ်၌ -မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနှင့် မိစ္ဆာအယူရှိသူတို့သည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အပါယ, ဒုဂ္ဂတိ, ဝိနိပါတ, နိရယ၌ ဖြစ်ကြရကုန်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။
အဋ္ဌမသုတ်၌ -သမ္မာဒိဋ္ဌိနှင့် သမ္မာအယူရှိသူများသည် ကွယ်လွန်ပြီးနောက် သုဂတိ သဂ္ဂလောက၌ ဖြစ်ရ၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
နဝမသုတ်၌ -မိစ္ဆာအယူရှိသူသည် မိစ္ဆာအယူအားလျော်စွာ ပြည့်ပြည့်စုံစုံ ဆောက်တည်အပ်သော ကာယကံ, ဝစီကံ, မနောကံနှင့် စေတနာ, ပတ္ထနာ, ပဏိဓိ, သင်္ခါရတို့သည် အနိဋ္ဌ, အကန္တ, အမနာပ, အဟိတ, ဒုက္ခအကျိုးငှာ ဖြစ်၏၊ အဘယ့်ကြောင့်နည်းဟူမူ တမာစေ့, သဘွတ်ခါးစေ့, ဗူးခါးစေ့တို့ကို စိုက်ပျိုးသော ဥပမာ ဖြင့်နှိုင်းယှဉ်၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည်။
ဒသမသုတ်၌ -သမ္မာအယူရှိသူသည် ထိုသမ္မာအယူအားလျော်စွာ ပြည့်ပြည့် စုံစုံ ဆောက်တည်အပ်သော ကာယကံ, ဝစီကံ, မနောကံနှင့် စေတနာ, ပတ္ထနာ, ပဏိဓိ, သင်္ခါရတို့သည် ဣဋ္ဌ, မနာပ, ဟိတ, သုခ အကျိုးငှာ ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ကြံမျိုးစေ့, သလေးမျိုးစေ့, သပျက်မျိုးစေ့တို့ စိုက်ပျိုးအပ်သော ဥပမာဖြင့် ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
တတိယဝဂ်, ပဌမသုတ်၌ -မိစ္ဆာအယူ (မှားယွင်းအယူ)ရှိသူသည် လူများ အပေါင်းကို သဒ္ဓမ္မမှ ထစေ၍ အဿဒ္ဓမ္မ၌ တည်စေသောကြောင့် ဤမိစ္ဆာအယူရှိသူ တစ်ယောက် လောက၌ ပေါ်ပေါက်လာသည်ရှိသော် လူများအပေါင်း၏ အဟိတ, အသုခ နတ်လူတို့၏ ဆင်းရဲခြင်းငှာ ဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူပါသည်။
ဒုတိယသုတ်၌ -သမ္မာအယူ (မဖောက်ပြန် မှန်ကန်သောအယူ)ရှိသူသည် လူများအပေါင်းကို အဿဒ္ဓမ္မမှ ထစေ၍ သဒ္ဓမ္မ၌ တည်စေသောကြောင့် သမ္မာအယူ (မှန်ကန်သောအယူ)ရှိသူ တစ်ယောက် ပေါ်ပေါက်လာသည်ရှိသော် လူအများ၏ ဟိတ, သုခ နတ်လူတို့၏ သုခဖြစ်ရန် ဖြစ်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
တတိယသုတ်၌ -ကြီးလေးသော အပြစ်အားလုံးတို့သည် မိစ္ဆာအယူလျှင် အတိုင်းအရှည်ရှိကုန်သောကြောင့် မိစ္ဆာအယူထက် သာလွန်၍ အပြစ်ကြီးသော အခြား တစ်ခုသော တရားကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော်မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည်။
စတုတ္ထသုတ်၌ -မြစ်ဝ၌ ထောင်ထားသောမြုံးကဲ့သို့ မက္ခလိ မောဃပုရိသ၏ လောက၌ ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် လူတို့ကိုထောင်သော မြုံကဲ့သို့ သတ္တဝါများစွာတို့၏ အစီးအပွားမဲ့ရန်, ဆင်းရဲရန်, အကျိုးမဲ့ ပျက်စီးရန် ဖြစ်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည်။
ပဉ္စမသုတ်မှ ဒွါဒသမသုတ်အထိ (၁၂)သုတ်တို့၌ “ဒုရက္ခာတ ဓမ္မ ဝိနယ”နှင့် “သွာက္ခာတ ဓမ္မ ဝိနယ”တို့၏ ခြားနားချက်များကို ဟောတော်မူပါသည်။ ။
တေရသမ, စုဒ္ဒသမသုတ်တို့၌ -ဂူထ (ကျင်ကြီး), မုတ္တ (ကျင်ငယ်)တို့သည် အနည်းငယ်မျှပင်ဖြစ်သော်လည်း ပုတ်နံလှီလှောင်း အနံ့ မကောင်းကုန်သကဲ့သို့ အယုတ်ဆုံးအားဖြင့် လက်ဖျစ်တစ်တွက်ခန့် ကာလအနည်းငယ်မျှဖြင့်လည်း ဘဝ၌ ဖြစ်ရခြင်းကို ငါဘုရား ချီးမွမ်းတော်မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
စတုတ္ထဝဂ်, ပဌမသုတ်၌ -ပျော်ရွှင်ချမ်းမြေ့ဖွယ်ကောင်းသော ဥယျာဉ်, တောအုပ်, မြေပြင်, ရေကန်တို့ တည်ရှိရာအရပ်ထက် မညီမညွတ်သည့်နေရာ, မြစ်ခြားနေသည့် နေရာ, သစ်ငုတ်ဆူးငြောင့်များရှိရာ အရပ်, တောင်ကုန်းများက ပို၍များပြားသကဲ့သို့ ကုန်းနေသတ္တဝါတို့ထက် ရေနေသတ္တဝါတို့က ပို၍ များပြားသည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။ ။
ဒုတိယသုတ်၌ -လူသားတို့ထက် အခြားသတ္တဝါတို့က ပို၍ များပြားသကဲ့သို့ မဇ္ဈိမဒေသ၌ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့ထက် ပစ္စန္တဒေသ၌ဖြစ်သော သတ္တဝါတို့က ပို၍ များပြားသည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
တတိယသုတ်၌ -အသိဉာဏ်ပညာရှိပြီး မဆွံ့မအသူ သုဘာသိတ, ဒုဗ္ဘာသိတ စကား၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို သိရှိနားလည်သောသူတို့ထက် ပညာဉာဏ်မရှိ ဆွံ့အသူ သုဘာသိတ, ဒုဗ္ဘာသိတ၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို မသိနားမလည်သူတို့က ပို၍ များပြား သည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
စတုတ္ထသုတ်၌ -အရိယပညာစက္ခုနှင့် ပြည့်စုံသောသူတို့ထက် အဝိဇ္ဇာဂတ သူပုဂ္ဂိုလ်တို့က ပို၍ များပြားသည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
ပဉ္စမသုတ်၌ -သဗ္ဗညုဘုရားရှင်ကို ဖူးမြင်ခွင့်ရသူတို့ထက် ဖူးမြင်ခွင့်မရသူတို့က ပို၍ များသည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
ဆဋ္ဌသုတ်၌ -သဗ္ဗညုဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူအပ်သောဓမ္မဝိနယကို နာယူခွင့်ရသူတို့ထက် နာယူခွင့်မရသူတို့က ပို၍ များပြားသည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
သတ္တမသုတ်၌ -ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူအပ်သောဓမ္မဝိနယကို နာကြားပြီး မမေ့မပျောက်အောင် ဆောင်ထားသူတို့ထက် မဆောင်ထားနိုင်သူတို့က ပို၍ များသည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။ ။
အဋ္ဌမသုတ်၌ -ဆောင်ထားအပ်သော ဓမ္မဝိနယ၏ အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို သိရှိ အောင် စူးစမ်းဆင်ခြင်ဉာဏ်ရှိသူတို့ထက် စူးစမ်းဆင်ခြင်ဉာဏ်မရှိသူတို့က ပို၍ များပြား သည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။ ။
နဝမသုတ်၌ -ဘုရားရှင် ဟောတော်မူအပ်သောပါဠိ၏ အတ္ထ, ဓမ္မကို အမှန် အတိုင်းသိ၍ ဓမ္မာနုဓမ္မကို ကျင့်သော သတ္တဝါတို့ထက် မကျင့်သော သတ္တဝါတို့က ပို၍ များသည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။ ။
ဧကာဒသမသုတ်၌ -သံဝေဇနိယဌာနတို့၌ ထိတ်လန့်သော သဟောတ္တပ္ပဉာဏ် ဖြစ်ပြီး ကုသိုလ်ဖြစ်အောင် အားထုတ်သော သတ္တဝါတို့ထက် အားမထုတ်သော သတ္တဝါတို့က ပို၍ များပြားသည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
ဒွါဒသမသုတ်၌ -နိဗ္ဗာန်ကိုအာရုံပြု၍ မဂ်ဖိုလ်သမာဓိနှင့် စိတ်တည်ကြည်ခြင်းကို ရကြသော သတ္တဝါတို့ထက် မရသော သတ္တဝါတို့က ပို၍ များပြားသည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
တေရသမသုတ်၌ -မွန်မြတ်သော ထမင်း အရသာကိုရကြသော သတ္တဝါတို့ ထက် မရသော သတ္တဝါတို့က ပို၍ များပြားသည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
ပန္နရသမသုတ်, သောဠသမသုတ်, သတ္တရသမသုတ်တို့၌ -လူဘဝမှ စုတေ၍ လူပြည်၌ ဖြစ်သောသူတို့ထက် ငရဲဘုံ, တိရစ္ဆာန်ဘုံ၊ ပြိတ္တာဘုံတို့၌ ဖြစ်သူတို့က ပို၍ များသည်-ဟု အာရာမရာမဏေယျကသုတ်လာ ဥပမာတို့ဖြင့် ဟောတော်မူပါသည်။
အဋ္ဌာရသမသုတ်, ဧကူနဝီသတိမသုတ်, ဝီသတိမသုတ်တို့၌ -လူ့ပြည်မှ စုတေ၍ နတ်ပြည်တို့၌ ဖြစ်သောသူတို့ထက် လူ့ပြည်မှ စုတေ၍ ငရဲဘုံ, တိရစ္ဆာန်ဘုံ၊ ပြိတ္တာဘုံတို့၌ ဖြစ်သောသူတို့က ပို၍ များပြားသည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။ ။
ဧကဝီသတိမသုတ်, ဗာဝီသတိမသုတ်, တေဝီသတိမသုတ်တို့၌ -နတ်ပြည်မှ စုတေ၍ နတ်ပြည်၌ ဖြစ်သောသူတို့ထက် နတ်ပြည်မှ စုတေ၍ ငရဲဘုံ, တိရစ္ဆာန်ဘုံ, ပြိတ္တာဘုံတို့၌ ဖြစ်သောသူတို့က ပို၍ များပြားသည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။