cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ (State Law and Order Restoration Council၊ အတို​ကောက်: SLORC (သို့) နဝတ၊ အရပ်သားအခေါ်: ငြိမ်ပိ) သည် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ၏ တစ်ပါတီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး နိုင်ငံတော်အာဏာကို သိမ်းယူခဲ့သော တပ်မတော်ကဖွဲ့စည်းသည့် နိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဖြစ်သည်။၁၉၈၈ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်၏ အာဏာကိုသိမ်းယူကာ ဗဟိုအာဏာပိုင်အဖွဲ့များဖြစ်သော ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊နိုင်ငံတော်ကောင်စီ၊ ဝန်ကြီးအဖွဲ့၊ပြည်သူ့တရားသူကြီးအဖွဲ့၊ပြည်သူ့ဥပဒေအကျိုးဆောင်အဖွဲ့၊ပြည်သူ့လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေးအဖွဲ့တို့ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ အခြားသော အာဏာပိုင်အဖွဲ့များဖြစ်သော ပြည်နယ်/တိုင်း/ရပ်ကွက်/ကျေးရွာ ပြည်သူ့ကောင်စီများကိုလည်း ဖျက်သိမ်းကာ ဒုဝန်ကြီးများကို တာဝန်မှ ရပ်စဲခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင်၊ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့်တို့ကဆောင်ရွက်ပြီး ၁၉ဦးပါဝင်သော နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၉၈၈ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၃ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံ၏ အမည်ကို ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံအဖြစ်မှ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။၁၉၉၇ခုနှစ်တွင် နဝတကို နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (နအဖ) အဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
၁၉၆၂ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်အာဏာကို သိမ်းယူပြီးနောက် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းသည် တော်လှန်ရေးကောင်စီဖြင့် နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၁၉၇၄ခုနှစ် ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော်၊ နိုင်ငံတော်ကောင်စီ၊ ဝန်ကြီးအဖွဲ့ စသည့် ဗဟိုအာဏာပိုင်အဖွဲ့များ/အခြား အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများဖြင့် နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်သည်။ဦးနေဝင်းကိုယ်တိုင် ၁၉၇၄ခုနှစ်မှ ၁၉၈၁ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူအပြီးနောက် ပါတီဥက္ကဋ္ဌ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲအဖြစ် ဆက်လက်၍ အုပ်ချုပ်ရေးကဏ္ဍတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။၁၉၈၈ခုနှစ်တွင် ၈၈လူထုအုံကြွမှုကြီးဖြစ်လာပြီးနောက် နိုင်ငံရေး မတည်မငြိမ်ဖြစ်ကာ ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဦးနေဝင်းနှင့် ထိုစဉ်ကနိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးစန်းယုတို့ကို ပါတီမှ နုတ်ထွက်ခွင့်ပေးခဲ့သည်။ ပါတီဥက္ကဋ္ဌနှင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ဦးစိန်လွင်က ၁၆ရက်ခန့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒေါက်တာမောင်မောင်က ဆက်လက်ဆောင်ရွက်သည်။ စက်တင်ဘာလ ၁၈ရက်နေ့တွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင်က နိုင်ငံတော်အာဏာကိုသိမ်းယူကာ နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းပြီး နိုင်ငံတော်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာ ၁၈ရက်​နေ့ ည​နေ ၄နာရီအချိန်တွင် တပ်မ​တော်မှ နိုင်ငံ​တော်အာဏာအရပ်ရပ်ကို ထိန်းသိမ်း​ကြောင်း ရုပ်မြင်သံကြားမှတစ်​ဆင့်​ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုအာဏာသိမ်းမှုတွင် ဦးနေဝင်းက နောက်ကွယ်မှ အလုံးစုံစီမံပေးခဲ့သည်ဟု အချို့ကပြောကြားကြသည်။ အာဏာသိမ်းအပြီးတွင် ဖြုတ်ချခံခဲ့ရသည့် အစိုးရအဖွဲ့မှ မည်သူ့ကိုမျှအ​ရေးယူခြင်းမရှိ​ခဲ့​​ပေ။ ထိုစဉ်က နဝတ အစိုးရအဖွဲ့မှ တာဝန်ယူပြီးသည်နှင့်တပြိုင်နက် ၎င်းတို့၏ တာဝန်ကြီး (၄)ရပ်ကို ကမ္ဘာသိ ကြေညာခဲ့ရာတွင် ပါတီစုံအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပပေးသွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ တစ်ဆက်တည်း နိုင်ငံရေးပါတီများ မှတ်ပုံတင်ခြင်း ဥပဒေကို ၁၉၈၈-ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ (၂၇)ရက်နေ့တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
နဝတအနေဖြင့် အာဏာသိမ်းပြီးနောက် ရန်ကုန်၊မန္တလေယအပါအဝင် တစ်နိုင်ငံလုံးရှိ သပိတ်စခန်းများကို ဖြိုခွဲခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင်ကမူ အာဏာသိမ်းမှုကြောင့် ၁၅ဦးသာသေဆုံးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။
အဖွဲ့ဝင်များ
၁၉၈၈ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းလိုက်သော နဝတအဖွဲ့ဝင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၉၂ခုနှစ်တွင် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းထားသော အဖွဲ့ဝင်များ
ရွေးကောက်ပွဲ
နဝတသည် ၎င်းတို့၏ တာဝန်ကြီး၄ရပ်အတိုင်း ၁၉၉၀ပြည့်နှစ် မေလ ၂၇ရက်နေ့တွင် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပပေးခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးပါတီပေါင်း (၂၃၅)ခု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ အပြတ်အသတ်အနိုင်ရခဲ့သည်။ သို့သော် နဝတ၏ ကြေညာချက် ၁/၉၀ကို ကြေညာခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်မှာလည်း ပျက်ပြယ်ခဲ့ရသည်။
ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခြင်း
နဝတဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင်သည် ၁၉၉၀ပြည့်နှစ်မတ်လ ၂၇ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးရာထူးကို ရယူခဲ့သည်။၁၉၉၂ခုနှစ် ဧပြီ ၂၃ရက်နေ့တွင် ကျန်းမာရေးမကောင်းသည့် အကြောင်းပြချက်ဖြင့် ရာထူးမှ ရုတ်တရက် အနားယူသွားသည်။ ထိုအခါတွင် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းရွှေ (​​နောင်တွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ဆက်ယူခဲ့သည်။၁၉၉၇ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၅ရက်နေ့တွင် နဝတမှ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (နအဖ)အဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၀၀ပြည့်နှစ်အထိ ထိုအဖွဲ့များတွင် ဦးနေဝင်းမှ ပါဝင်ပက်သက်နေကြောင်း အချို့ကပြောကြသည်။ ၂၀၀၂ခုနှစ်တွင် ဦးနေဝင်း၏ သားမက်နှင့် မြေး၃ဦးကို နိုင်ငံတော်အာဏာလုရန်ကြံစည်မှုဖြင့် ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ဦးနေဝင်းနှင့် သမီး ကိုမူ နေအိမ်အကျယ်ချုပ် ချထားလိုက်သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် နအဖ၏ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးခင်ညွန့်ကို ဖမ်းဆီးပြီး ရာထူးမှ ဖယ်ရှားလိုက်သည်။ နဝတ-နအဖအဖြစ် ပြောင်းလဲလာသော အာဏာသိမ်းအဖွဲ့သည် ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် အခြေခံဥပဒေအသစ်အရ ဖွဲ့စည်းသော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ကို အာဏာလွှဲပြောင်းပေးပြီးနောက် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ကြေညာချက် (ကြေညာချက်အမှတ် ၁/၉၀)
၁၃၅၂ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း (၆) ရက်
၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၂၇) ရက်
၁။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင် လုံးလွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင်နိုင်ငံ ဖြစ်ခဲ့သည်။
၂။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အတွင်း အရေးအခင်းများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သဖြင့် နိုင်ငံတော်တဝှမ်းလုံးတွင် အခြေအနေအရပ်ရပ် ယိုယွင်းပျက်ပြားခဲ့သည်။ ထိုသို့ယိုယွင်းပျက်ပြားခဲ့သည့် အခြေအနေအရပ်ရပ်ကို အချိန်မီထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် အတွက် ပြည်သူပြည်သားအားလုံးအကျိုးငှာ တပ်မတော်က နိုင်ငံတော်အာဏာအရပ်ရက်ကို လုံးဝတာဝန်ယူခဲ့သည်။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်အပါအဝင် နိုင်ငံတော် အာဏာပိုင်အဖွဲ့အစည်းများကို ဖျက်သိမ်းလျက် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းကာ တာဝန်ကြီး (၄) ရပ်ကို ဆောင်ရွက်မည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာပြီး နိုင်ငံတော်၏အရေးကိစ္စအဝဝကို တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၃။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် နိုင်ငံတော်အတွင်း ငြိမ်ဝပ်ပိပြားရေး၊ တရားဥပဒေ စိုးမိုးရေးနှင့် နယ်မြေအေးချမ်း သာယာရေးတို့ကို ထိရောက်စွာ ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် လိုအပ်သော ဥပဒေ၊ အမိန့်၊ ကြေညာချက်၊ ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာ တည်သော အမိန့်များကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
၄။ ပြည်သူများ၏ စားဝတ်နေရေးချောင်လည်စေရန် ပုဂ္ဂလိက၊ သမဝါယမနှင့် ဖက်ဆစ်လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်စေရန် အတွက် အဟန့်အတား ဖြစ်စေသော ဥပဒေများကို ပယ်ဖျက်ပြီး လိုအပ်သောဥပဒေ၊ အမိန့်ညွှန်ကြားချက်၊ ဥပဒေကဲ့သို့ အာဏာတည်သော အမိန့်များကိုလည်း ထုတ်ပြန်လျက် လက်တွေ့ အကောင်အထည် ဖော်ဆောင်လျက် ရှိသည်။ ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်၏ ရေရှည် အကျိုးစီးပွားကို မျှော်မှန်း၍ လုပ်ဆောင်သင့်သည် များကိုလည်း လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။
၅။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် နိုင်ငံတဝန်းလုံးတွင် လမ်းပန်း ဆက်သွယ်မှု လုံခြုံ ချောမွေ့စေရန်နှင့် တိုးတက် ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် ဆောင်ရွက်သင့်သည် များကိုလည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
၆။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် မည်သည့်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကိုမျှ လိုက်နာကျင့်သုံးသော အဖွဲ့အစည်း မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံတော်ကို မာရှယ်လော (Martial Law) ဖြင့် အုပ်ချုပ်နေသော အဖွဲ့အစည်းဖြစ်ကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ် ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေး အဖွဲ့ အစိုးရသည် စစ်အစိုးရအဖြစ် အုပ်ချုပ်လျက်ရှိကြောင်းနှင့် ကုလသမဂ္ဂ အပါအဝင် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးမှ လက်ခံထားသည့် အစိုးရဖြစ်ကြောင်း အားလုံး အသိပင်ဖြစ်သည်။
၇။ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးနှင့် ပတ်သက်၍ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် လွတ်လပ်၍တက်ကြွသော နိုင်ငံခြားဝါဒများကို ကျင့်သုံးမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး နိုင်ငံအသီးသီးနှင့် ချစ်ကြည်စွာဆက်ဆံလျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံအချင်းချင်း သံတမန်ဆက်ဆံရေး တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရန် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မည်သည့်သံရုံးကိုမျှ ယခုအချိန်အထိ ပိတ်ပင်ခြင်းမရှိဘဲ ဆက်လက်ထားရှိခွင့်ပြုပြီး ပုံမှန် ဆက်ဆံနေသည့်နည်းတူ နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်များတွင် မြန်မာသံရုံး များကိုလည်း ရုပ်သိမ်းခြင်းမပြုပဲ ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်ထားရှိကာ ပုံမှန်ဆက်ဆံလျက်ရှိသည့်အပြင် ယခင်က သံရုံးမရှိခဲ့သော နိုင်ငံတနိုင်ငံတွင် အသစ်တရုံးတိုးချဲ့ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
၉။ နိုင်ငံအချင်းချင်းဆက်ဆံရေးပျက်ပြားစေမှုကို ရှောင်ရှားရန် သံတမန်အချို့၏ သံတမန်ကျင့်ဝတ် ဖောက်ဖျက်မှုများ ကိုလည်း သဘောထားကြီးစွာဖြင့် သံတမန်အမည်နှင့် နိုင်ငံအမည်များကို ထုတ်ဖော်ခြင်းမပြုဘဲ မိမိတို့ပြည်တွင်းရေးတွင် ဝင်ရောက် စွက်ဖက်ခြင်းမပြုရန် အကြိမ်ကြိမ်ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သံတမန် နည်းလမ်းများနှင့် အညီ သက်ဆိုင်ရာ သံရုံးများသို့လည်း အကြောင်းကြားခဲ့သည်။ ယင်းသို့ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း၊ အစိုးရ အချင်းချင်း ဆက်ဆံရေး ပျက်ပြားစေမည့် ကိစ္စရပ်များကို ရှောင်ရှားနိုင်ခဲ့သောကြောင့် ယနေ့အထိ မည်သည့်ပြဿနာမှ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ သံတမန် အချို့၏ လုပ်ရပ်ကြောင့် မိမိတို့ အစိုးရအပေါ် အထင်အမြင် လွဲမှားမှုများကိုလည်း သဘောထားကြီးစွာထား၍ သံတမန်နည်းဖြင့်သာ ဖြေရှင်းဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၀။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် နိုင်ငံတော်၏တာဝန်ကို ယူခဲ့ရသည့်အချိန်မှစ၍ ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုမပြိုကွဲရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးတို့ကို စွဲမြဲစွာကိုင်စွဲ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ တဖက်တွင်လည်း လက်နက်စွဲကိုင် ဆူပူသောင်းကျန်းသူမျိုးစုံကို တပ်မတော်သားများ၏ အသက်၊ သွေး၊ ချွေး မြောက်မြားစွာပေးလှူလျက် ထိုးစစ်ကြီးများဖြင့် ချေမှုန်းခဲ့သည်မှာ အားလုံးအသိပင်ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်သည် နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းမဟုတ်သဖြင့် ဆူပူသောင်းကျန်းသူများနှင့် နိုင်ငံရေးနည်းအရ စေ့စပ်ဆွေးနွေးခြင်းကို ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းမရှိပါ။ သို့ရာတွင် လက်နက်ကိုင်လမ်းစဉ်ကို စွန့်လွှတ်၍ အလင်းဝင်လာသူများကိုမူ ကောင်းမွန်စွာလက်ခံကြို ဆို၍ ပြန်လည်နေရာချထားခြင်းလုပ်ငန်းများကို အဖွဲ့အစည်းဖြင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည်နိုင်ငံရေးအစိုးရမဟုတ်သဖြင့် မည်သည့်လက်နက်ကိုင် သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းနှင့်မျှ နိုင်ငံရေးနည်းအရ စေ့စပ်ဆွေးနွေးခြင်းပြုရန် အကြောင်းမရှိပေ။
၁၁။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပနိုင်ရန် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရေးကော်မရှင်ကိုပြဋ္ဌာန်းလျက် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကော်မရှင်ကို ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲဝင်လိုသော နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်နိုင်ရန် နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လွတ်လပ်၍ တရားမျှတသော ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပနိုင်ရန် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေကိုလည်း ပြဋ္ဌာန်းပေးခဲ့သည်။
၁၂။ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲဥပဒေ ပုဒ်မ (၃) တွင် "လွှတ်တော်ကို မဲဆန္ဒနယ်များမှ ဤဥပဒေနှင့်အညီ ရွေးကောက်တင်မြှောက်လိုက်သော လွှတ်တော်ကို်ယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းရမည်" ဟူ၍ ပြဋ္ဌာန်းပါရှိသည်။ ယင်းပြဋ္ဌာန်းချက်နှင့်အညီ လွှတ်တော်ခေါ်ယူဖွဲ့စည်းခြင်းကို နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့က ဆောင်ရွက်ပေးမည်။ ထို့သို့လွှတ်တော်ခေါ်ယူနိုင်ရေးအတွက် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရေးကော်မရှင်က ဆောင်ရွက်ရန်ကိစရပ်များ၊ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ်အရွေးခံရသည့် ပါတီများနှင့် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အရွေးခံရသည့်ပုဂ္ဂိုလ်များက ဆောင်ရွက်ရန်ကိစ္စရပ်များကို ဥပဒေ၊နည်းဥပဒေများနှင့်အညီဆောင်ရွက်ထားကြရန် အခါအားလျော်စွာ သတင်းထုတ်ပြန်ရေးအဖွဲ့က ရှင်းလင်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
၁၃။ ယနေ့ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပပြီးသည့်နောက်ပိုင်းတွင် လွှတ်တော်ခေါ်ယူရေး၊ အာဏာလွဲပြောင်းရေးကိစ္စများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စာစောင်များထုတ်ဝေနေခြင်း၊ ဆွေးနွေးငြင်းခုံခြင်း၊ ပြည်ပအသံလွှင့်ဌာနများမှ ရှေ့ဆောင်လမ်းပြလုပ်ခြင်း၊ သွေးထိုးလှုံ့ဆော်ခြင်း၊ တရားမဝင် စာရွက်စာတမ်းများထုတ်ဝေခြင်းများ ပြုလုပ်နေကြသည်။
၁၄။ လွှတ်တော်ခေါ်ယူရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အထက်တွင်ရှင်းလင်းဖော်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ အာဏာလွှဲပြောင်းရေး ကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌက တိုင်းမှူးများ၊ တပ်မမှူးများ၊ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌများအား အခါအားလျော်စွာ ပြောကြားခဲ့သည့် မိန့်ခွန်းများတွင် ညွှန်ပြခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး (၁) အနေဖြင့်" လည်း ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၁၃) ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသည့် (၁၀၀) ကြိမ်မြောက် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲ၌ တိတိလင်းလင်း ပြောဆိုခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
၁၅။ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတရပ်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တရပ် ပေါ်ပေါက်လာရုံဖြင့် ဥပဒေပြုမှုအာဏာ၊စီမံခန့်ခွဲမှုအာဏာနှင့် တရားစီရင်မှုအာဏာဟူသော အချုပ်အခြာအာဏာ (၃) ရပ်ကို အလိုအလျောက်မရရှိပဲ အခြေခံဥပဒေတရပ်အပေါ် အခြေပြု၍သာရယူနိုင်ကြောင်း အထူးရှင်းလင်းရန်လိုမည်မဟုတ်ပါ။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ (၂၄) ရက်နေ့တွင် တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်ကလက်ခံ၍ ဥပဒေအဖြစ်အတည်ပြုခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုအခြေခံဥပဒေအာဏာတည်ပြီး အမှန်တကယ်အကျိုးသက်ရောက်သည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံသည် လုံးဝလွတ်လပ်သောအချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံတော်ဖြစ်ကြောင်းကြေညာသည့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၄) ရက်နေ့တွင်မှဖြစ်သည်ကို ဥပဒေကြောင်းအရ အထင်အရှားတွေ့နိုင်သည်။ နိုင်ငံတခု၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေတရပ်သည် လွတ်လပ်ရေးမရမီ ရေးသားထားသည့်ဥပဒေနှင့်လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့်နောက်မှ ရေးသားထားသည့်ဥပဒေဟူ၍ (၂) မျိုးရှိသည်။ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့ကြသည့်ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီးတွင် အချုပ်အခြာအာဏာကို လက်ဆုပ်လက်ကိုင်ရပြီးမှသာ တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်ကိုခေါ်ယူ၍ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲကြသည့် အစဉ်အလာရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ တိုင်းပြည်ပြုလွှတ်တော်တွင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲပြီးမှ လွတ်လပ်ရေးကြေညာခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းသည် ထိုအချိန်က နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များအနေဖြင့် ဗြိတိသျှတို့ထံမှ ငြိမ်းချမ်းသောနည်းဖြင့် လွတ်လပ်ရေးကိုအမြန်ရယူလိုသောဆန္ဒကြောင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်းမှာ ထင်ရှားသည်။
၁၆။ ၁၉၇၄ ခုနှစ် အခြေခံဥပဒေကိုလေ့လာပါက လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီးနောက် ရေးဆွဲခြင်းဖြစ်ပြီး ပြည်သူ့ဆန္ဒခံယူပွဲဖြင့်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော ဥပဒေဖြစ်သည်ကို မည်သူမျှငြင်းဆိုခြင်း ပြုနိုင်မည်မဟုတ်ပါ။
၁၇။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေသည် လွတ်လပ်ရေးမရမီရေးဆွဲသည့် ဥပဒေဖြစ်ပြီး၁၉၇၄ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသည် လွတ်လပ်ရေးရပြီးမှရေးဆွဲသည့် ဥပဒေဖြစ်ကြောင်း ကွာခြားချက်ကို အထူးသတိပြုရန်လိုသည်။
၁၈။ ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသည့် နိုင်ငံရေးပါတီအများစု၏ဆန္ဒမှာ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်ရေးဆွဲရေးဖြစ်ကြောင်း၊ ယင်းတို့၏ သဘောထားကြေညာချက်များအရ သိရှိနိုင်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေရေးဆွဲစဉ်က တိုင်းရင်းသားအရေးနှင့် ပတ်သက်၍ ပင်လုံညီလာခံတွင် ရှမ်း၊ ကချင်၊ ချင်း လူမျိုးစုများနှင့်သာ ဆွေးနွေးညှိုနှိုင်းခဲ့ပြီး မွန်၊ ရခိုင်စသော လူမျိုးစုများနှင့် ဆွေးနွေး ညှိုနှိုင်းမှု မရှိကြောင်း တွေ့ကြရမည်ဖြစ်သည်။ ယနေ့ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နိုင်ငံရေးအရ နိုးကြားလာသော တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများ အများအပြားရှိရာ ၎င်းတို့၏ ဆန္ဒသဘောထားများကို ညှိုနှိုင်းရယူပြီး ခိုင်မာသည့် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံ ဥပဒေသစ်တရပ် ရေးဆွဲပြဋ္ဌာန်းရန် အထူးလိုအပ်ကြောင်း ထင်ရှားနေသည်။
၁၉။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့သည် စစ်အစိုးရတရပ်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ မာရှယ်လော (Martial Law) ဥပဒေကို ကိုင်စွဲကျင့်သုံးနေသည့် အစိုးရဖြစ်သည်။ ထိုသို့ဖြစ်သည်နှင့်အညီ မြန်မာနိုင်ငံအား အောက်ပါအတိုင်း အာဏာ (၃) ရပ်ဖြင့် ကျင့်သုံးလျက်ရှိသည်။
(က) ဥပဒေပြုမှုအာဏာ။ ။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ကသာ ကျင့်သုံး ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။
(ဂ) တရားစီရင်မှုအာဏာ။ ။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ကသာ ကျင့်သုံးပိုင်ခွင့် ရှိသည်။ သို့ရာတွင် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ ပေါ်ပေါက်လာသည့် အချိန်တွင် အလေ့အကျင့်ရစေရန် သာမန်ရာဇဝတ်မှုနှင့် တရားမမှု စသည်များကို တရားရုံး အဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စည်းပြီး စစ်ဆေးစီရင်စေလျက် ရှိသည်။
၂၀။ ထို့ကြောင့် ယနေ့အခြေအနေတွင် ပြည်သူများက ရွေးကောက်တင်မြှောက်လိုက်သော ကိုယ်စားလှယ်များသည် အနာဂတ်ဒီမိုကရေစီ နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲကြရန် တာဝန်ရှိသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်သည်။
၂၁။ နိုင်ငံတော်အာဏာရယူရေးအတွက် ယာယီဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရေးဆွဲ၍ အစိုးရဖွဲ့စည်းခြင်းကို မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ လက်ခံနိုင်မည် မဟုတ်သည့်အပြင် ထိုသို့ဆောင်ရွက်ပါက ဥပဒေနှင့်အညီ ထိရောက်စွာအရေးယူမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ပြည်သူ့ဆန္ဒနှင့်အညီ ခိုင်မာသောဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေသစ်အရ ပေါ်ပေါက်လာမည့်အစိုးရတရပ် မဖွဲ့စည်းမီကြားကာလတွင် နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ အနေဖြင့်
(က) ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှု မပြိုကွဲရေး၊ အချုပ်အခြာအာဏာ တည်တဲ့ခိုင်မြဲရေးဟူသည့် အရေး (၃) ပါး။
(ခ) နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့ ကြေညာချက်အမှတ် (၁/၈၈) တွင်ပါရှိသော တရားဥပဒေစိုးမိုးရေးနှင့် နယ်မြေအေးချမ်းသာယာရေး၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်မှု လုံခြုံချောမွေ့စေရေး၊ ပြည်သူများ၏စားဝတ်နေရေး ချောင်လည်စေရေးနှင့် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပရေးစသည့် လုပ်ငန်းတာဝန်ကြီး (၄) ရပ်အနက် ပါတီစုံဒိမိုကရေစီအထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရေးတာဝန်မှအပဖြစ်သော လုပ်ငန်းတာဝန်ကြီး (၃) ရပ် နှင့်
(ဂ) မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးအားလုံး၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက်ဆောင်ရွက်ရန် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို အလေးဂရုပြု ကာကွယ်စောင့်ရှောက်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်းကြေညာလိုက်သည်။
အမိန့်အရ
(ပုံ)
ခင်ညွန့်
ဗိုလ်ချုပ်
အတွင်းရေးမှူး (၁)
နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြတိုက်
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ဗဟန်းမြို့နယ်၊ ဗိုလ်ချို (၁)ရပ်ကွက်၊ ဗိုလ်ချုပ်ပြတိုက်လမ်း၊ အမှတ်(၂၅)ရှိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနေအိမ်မှာ သာသနာရေးနှင့်ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ အထိမ်းအမှတ်ပြတိုက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နေအိမ်သည် (၁-၁-၁၉၆၀) ရက်နေ့တွင် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန၊ အမျိုးသားပြတိုက် ၏အုပ်ချုပ်မှု လက်အောက်သို့ရောက်ရှိပြီး (၁၉-၇-၁၉၆၂)နေ့မှစ၍ အထိမ်းအမှတ်ပြတိုက် တစ်ခုအဖြစ် အာဇာနည်နေ့များတွင် ရက်သတ္တပတ်အထူးပြပွဲအဖြစ် ပြသခဲ့သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် တနင်္လာနေ့နှင့် ပြန်တမ်းဝင်ရုံးပိတ်ရက်များမှ လွဲလျှင် ကျန်သည့်ရက်များတွင် နံနက် ၉နာရီခွဲမှ ညနေ ၄နာရီခွဲအထိ ဖွင့်လှစ်ပြသသည်။ ပြည်တွင်းမှ ရဟန်း၊ သီလရှင်၊ ကလေးလူကြီးများအား အခမဲ့ဝင်ရောက်ခွင့်ပြုထားပြီး နိုင်ငံခြားသားများအား ကျပ်ငါးထောင် ကောက်ခံသည်။
ပြတိုက်အမျိုးအစား
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြတိုက်သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်မိသားစု ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ၁၉ ရက်နေ့အထိ နေထိုင်ခဲ့သည့်အိမ်ဖြစ်သည်။အမျိုးသားပြတိုက်၊ ရှေးဟောင်းသုတေသန ပြတိုက်၊ တိုင်းရင်းသားယဉ်ကျေးမှု ပြတိုက်၊ ကျောက်မျက်ပြတိုက်၊ မီးသတ်ပြတိုက်၊ ဘုရားပြတိုက် စသည်ဖြင့် ပြတိုက်အမျိုး အစားများစွာရှိသည့်အနက်မှ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြတိုက်သည် အထိမ်းအမှတ်ပြတိုက် (Memorial Museum) အမျိုးအစားဝင် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းအကျဉ်း
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြတိုက်၏ မြေကွက်သည် ဘဲဥပုံသဏ္ဍာန်မြေကွက်ဖြစ်ကာ ခြံဝင်းအကျယ်မှာ (၂.၄၂၃ ဧက) ရှိသည်။ နေအိမ်အဆောက်အဦကို ခြံဝင်းထဲရှိ ၁၈ပေမြင့် တောင်ကုန်းပေါ်တွင် ၂၀ရာစုဥရောပပုံစံဖြင့်   ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မူလပိုင်ရှင်မှာ  တရုတ် လင်မယားနှစ်ဦးဖြစ်သည်။အဆိုပါ လင်မယား ၂ဦးထံမှနေ၍ ဗိုလ်ချုပ်တို့က ငှားရမ်းနေထိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် မိသားစုနှင့်အတူ ဤအိမ်တွင် ၁၉၄၅-ခုနှစ်၊ မေလမှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ လုပ်ကြံခံရသည့်နေ့အထိ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် ၁၉၄၈-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ၊ (၈)ရက်နေ့ တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အထိမ်းအမှတ်ရန်ပုံငွေမှကျခံလျှက် ရန်ပုံငွေကြီးကြပ် ထိန်းသိမ်းရေးအမှုဆောင်အဖွဲ့က မူလပိုင်ရှင် တရုတ်လင်မယားထံမှ စာချုပ်စာတမ်းဖြင့် ကျပ်ငွေ(၃သောင်း) ပေးချေကာ အပြီးအပိုင် ဝယ်ယူသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ကျန်ရစ်သူ မိသားစု ဆက်လက်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၃-ခုနှစ်တွင် နေအိမ်ခြံဝင်းအတွင်း အရှေ့တောင်ဘက်ရှိရေကန် တွင် သားလတ်ဖြစ်သူ အောင်ဆန်းလင်း ရေနစ်သေဆုံးပြီးနောက် ဤအိမ်တွင်မည်သူမှ ဆက်လက်နေထိုင်ခြင်းမရှိတော့ပေ။ ၁၉၅၅-၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ယဉ်ကျေးမှုဗိမာန်ဦးစီးဌာန၏ ပထမဆုံးသော ညွှန်ကြားရေးဝန်ဦးသာမြတ်၊ အမျိုးသားပြတိုက်၊ ပြတိုက်မှူးကြီး ဒေါ်ညွန့်ဟန် နှင့် အကြံပေးအရာရှိ Dr.Nibarran Raysတို့သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပြတိုက်နေအိမ်အား အများပြည်သူကြည့်ရှုနိုင်ရေးအတွက် ပြတိုက်အဖြစ်ဖွင့်လှစ်ရန် စီစဉ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၇-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ၊ (၉)ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဗိုလ်ချုပ်၏ဇနီး ဒေါ်ခင်ကြည်ထံမှ ပြတိုက်ပစ္စည်းများအဖြစ် ပြသထားရှိရန် ပရိဘောဂပစ္စည်း(၅၃)မျိုးနှင့် အခြားပစ္စည်းများ အလှူခံခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနေအိမ်ကို ၁၉၅၇-ခုနှစ်တွင် အောင်ဆန်းမြို့ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးတပ်မှ မွမ်းမံပြင်ဆင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၀-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ပြတိုက်ကို စတင်ဖွင့်လှစ်ပြသခဲ့သည်။
၂၀၁၈ခုနှစ် အာဇာနည်နေ့ အခမ်းအနားပြပွဲ
၂၀၁၇ခုနှစ် အာဇာနည်နေ့တွင် လူပေါင်းသုံးသောင်းနှစ်ထောင်ကျော် လာရောက် လေ့လာကြည့်ရှုခဲ့ပြီး ပြတိုက်အပေါ်ထပ်တွင် တစ်နာရီလျှင် လူပေါင်း သုံးရာခန့် အမြဲရှိနေခဲ့သည်။ ပြတိုက်သည် စတင်တည်ဆောက်စဉ်က နေအိမ်အဖြစ် ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး နှစ်သက်တမ်းကလည်း နှစ်ပေါင်းကိုးဆယ်ကျော်လာပြီ ဖြစ်သောကြောင့် ကြံ့ခိုင်မှုအားနည်းလာခဲ့သည်။ ယင်းအတွက်ကြောင့် ၂၀၁၈ခုနှစ် အာဇာနည်နေ့တွင် ပြတိုက်အပေါ်ထပ် တက်ရောက်ခွင့်အား ခွင့်မပြုတော့ဘဲ ယင်းအစား အပေါ်ထပ်တွင် ခင်းကျင်းပြသထားသည့် ပြခန်းငါးခုအား ၁၃ပေ ၈ပေ ခန့်ရှိသော LED ဘုတ်ဖြင့် လှည့်ပတ်ပြသထားပြီး ဘုတ်ကြီး ၁၆ခုဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်၏အဆိုအမိန့်များ၊ ရှားပါးဓာတ်ပုံများအား ခင်းကျင်းပြသထား သည်။ အာဇာနည်နေ့အထိမ်းအမှတ် အထူးပြပွဲအဖြစ် ဇူလိုင်လ ၁၉ရက်မှ ၂၁ရက်အထိ သုံးရက်တိုင်တိုင် ပြသထားသည်။ အဆိုပါသုံးရက် ကျော်လွန်သွားပြီးနောက် အပေါ်ထပ်သို့ ပြန်လည်တက် ရောက်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ အာဇာနည်နေ့အထူးအစီအစဉ်အဖြစ် အဆိုပါသုံးရက် အား နံနက် ၈နာရီမှ ညနေ ၆နာရီအထိ ပြသခဲ့သည်။
ဆယ်ထပ်ကြီးဘုရား(ပြည်မြို့)
ဘုရားသမိုင်း
ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးသည် ရွှေဆံတော်စေတီတော်မြတ်ကြီးအား ဖူးမြော်ရန်လာရောက်သောအခါ ရွှေဆံတော်စေတီတော်မြတ်ကြီး၏ အရှေ့ဘက်ရှိ ဇေယျပထဝီအောင်မြေကုန်းတွင် မင်းကြီး စီးတော်ဆင်နှင့်မြင်းတို့ကိုချည်နှောင်ထားလေ့ရှိသည်။ မှူးကြီးမတ်ရာသေနာပတိတို့ ဆင်တပ်ကြီးကို အရှေ့ဘက်စောင်းတန်းထိပ်တွင် စခန်းချခဲ့သဖြင့် ယခုအခါဆင်တဲကျောင်းဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးနတ်ရွှာစံသောအခါ သားတော်ရဟန်းနာအရှင်စန္ဒာသိရီနှင့်အရှင်စန္ဒာဂရာဇာတို့ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံမှ ပင့်ဆောင်လာသော ဓာတ်တော်နှင့် မင်းမိဖုရား၏ လက်ဝတ်တန်ဆာတို့ကို ဌာပနာပြီး ရဟန္တာအရှင်သူမြတ်နှစ်ပါးနှင့် ပန်ထွာမိဖုရားတို့ ကြီးကြပ်ကာ ဆင်ချည်တိုင်နှင့် မြင်းချည်တိုင် ညီနောင်စေတီနှစ်ဆူကို တည်ထားတော်မူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆင်ချည်တိုင်၊ မြင်းချည်တိုင်စေတီနှစ်ဆူမှာ နှစ်ကာလကြာနှောင်းလာသောအခါ ပျက်စီးလာသဖြင့် ဆရာတော်ဘဒ္ဒ န္တတေဇဝန္တဦးဆောင်ပြီး ဇေယျပထဝီကုန်းမြေပေါ်ရှိ ဆင်ချည်တိုင်၊ မြင်းချည်တိုင်စေတီတော်နေရာတွင် ဆယ်ထပ်ကြီးဘုရားကို( ၁၂၈၀ )ခုနှစ်မှစပြီး တည်ထားခဲ့ရာ နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် အထမမြောက်ဘဲပြိုကျခဲ့သဖြင့် ( ၁၂၈၂ )ခုနှစ်တွင် ဗေဒင်ပညာရှိများ၏ တွက်ချက်မှုအရ ကဏာ ဇာလီကိန်းနက္ခတ်ကျနေသဖြင့် မောင်နှမအရင်းအထက်အောက်ဖြစ်ပြီး မောင်ဖြစ်သူစနေသားနှင့် နှမဖြစ်သူ ကြာသပတေးသမီးတို့ အုတ်မြစ်ချမှသာလျှင် အောင်မြင်မည်ဖြစ်သဖြင့် လိုက်လံရှာဖွေရာ အချို့မိဘများမှာ မိမိတို့သားသမီးများကို ဘုရားတည်ရန်အတွက် စတေးလိမ့်မည်ဟုယူဆပြီး မိမိတို့သားသမီးတို့နှင့်အတူ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် မိဘများ၏ ခွင့်ပြုချက်အရ မောင်တင်မောင် ( ဂ)နှစ်သားနှင့် မခင်သန်း ( ၅ )နှစ်သမီး မောင်နှမနှစ်ယောက်တို့ကို ဝါးတပြန်သာသာနက်သော မြေကြီးကျင်းထဲသို့ လူကြီးများကပွေ့ချီကာဆင်းပြီး ရွှေချထားသော အုတ်နှစ်ချပ်ကို ကိုင်ဆောင်စေလျှက်အုတ်မြစ်ချခဲ့သည်။ ထိုအခိုက်ကျင်းကြီးနှုတ်ခမ်းများ စစ်ဗာရီများက သေနတ်များကိုမိုးပေါ်သို့ ထောင်ပြီးပစ်ဖောက်ရာ မြေကြီးမှာသိမ့်သိမ့်ခါခဲ့သည်။ အောင်မြင်ခြင်းအထိမ်းအမှတ် အဖြစ်ပုပ္ပါးဆရာကြီး ဦးစော်ဘွားမှ ပန္နက်ချသော မောင်နှမနှစ်ယောက်၏ နောက်မှနေပြီး ဂါထာမန္တံများရွတ်ဖက်ခြင်း၊ ခရုသင်းဖြူဖြူများမှုတ်ခြင်း ငွေဖလားကြီးနှင့် သပြေခတ်မှ ရေစက်များ ပတ်ဖြန်းပေးခဲ့သည်။ ကျင်းကြီးအပေါ်မှ ပရိသတ်များက ပန်းပေါက်ပေါက်များကြဲချခဲ့သည်။ ယင်းမှာ ဆယ်ထပ်ကြီးဘုရားတည်ရန်အတွက် တတိယအကြိမ်အုတ်ဖြစ်ချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်.....။
ဘုရားဉာဏ်တော်
ဆယ်ထပ်ကြီးဘုရားတည်ထားကိုးကွယ်ရန်အတွက် ဉာဏ်တော်အချိုးအစားကိုဝင်မစွတ်မြို့စားကြီးမှ ရှေ့အစဉ်အလာလင်္ကာအရ အတိုင်းအထွာရေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ရုပ်ပွားတော်ကြီးအား ပန်းရံဆရာကြီး( ၆ )ဦးမှာ အချိုးအစားပြေပြစ် ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်းအောင် သုံးနှစ်တိုင်တိုင်အချိန်ယူကာ အချောသတ်ပြီး ပြီးမြောက်အောင်မြင်သည်အထိ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်မန္တလေးမြို့မှ မှာယူထားသည့် စကျင်ကျောက်ရုပ်ပွားတော်မှာ လေးလံလွန်းသဖြင့် အသုံးမပြုတော့ဘဲ မဟူရာမျက်လုံးတော်ကိုသွေး၍ ပူဖော်ခဲ့ပါတယ်။
ဘုရားဘွဲ့တော်
သို့ဖြစ်၍ ( ၁၂၈၀ )ပြည်နှစ်မှ စတင်တည်ထားခဲ့ရာ မူလဆင်ချည်တိုင်၊ မြင်းချည်တိုင် စေတီနှစ်ဆူမှာ ဓာတ်တော်များနှင့်လက်ဝတ်ရတနာများကို ဌာပနာပြီး ( ၁၂၉၀ )ပြည့်နှစ်တွင် ပြီးစီးအောင်မြင်ခဲ့ပြီး( ၁၀ )နှစ်တိုင်တိုင် တည်ထားခဲ့ရသဖြင့် ( ၁၀ )ထပ်ဘုရားကြီးဟု ဘွဲ့အမည်တွင်ခဲ့ရသည်။ ဉာဏ်တော်အမြင့်မှ ( ၇၃ )တောင် ( ၇ )လက်မ၊ ( ၁၁၀ )ပေ ( ၁ )လက်မ ဖြစ်ပါတယ်။ ဆရာတော်ဘဒ္ဒန္ဒတေဇဝန္တမှ ဦးဆောင်တည်ထားခဲ့ရာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးနှင့် စစ်ပြီးခေတ်နှစ်ပေါင်းများစွာ ထိန်းသိမ်းပူဇော်ခဲ့မှု ကင်းမဲ့ခဲ့သဖြင့် တိုင်းပြည်လုံးချမ်းသာဘုရားကြီးမှာ ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများနှင့်ဖုံးလွှမ်းကာ ညဥ့်အခါမှောင်နှင့်မည်းမည်းတစ်ပါးတည်း ဧကစာရီကျင့်သုံးတော်မူခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ( ၁၃၃၉ )ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ( ၁၃ )ရက်နေ့ တိုင်းပြည်လုံးချမ်းသာဘုရားကြီးကို စေတနာရှင်သဒ္ဒါတရားထက်သန်ကြသော ရဟန်းရှင်လူပြည်သူအများတို့က ပြန်လည်ပြုပြင်မွမ်းမံတည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ယနေ့တိုင် ပဲခူးတိုင်း ( အနောက်ပို်င်း ) ပြည်မြို့၊ ဆံတော်ရပ်ကွက်၊ ရွှေဆံတော်ဘုရားအရှေ့ဘက် တွင်“ တိုင်းပြည်လုံးချမ်းသာ ဆယ်ထပ်ကြီးဘုရားကြီး ” ကို ကြည်ညိုဖွယ်ရာ လာရောက် ဖူးမြော်နိုင်သည်။
မာလကာခြံရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
မာလကာခြံရွာ (Marlakarchan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဆင်ခြေယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်ခြေယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၉ ဦး၊ မ ၁၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းစုရွာ၊ ကျူတော
ကုန်းစုရွာ၊ ကျူတော
ဦးပုအစုရွာ၊ ဇော်ဂျီကွင်း
ဦးပုအစုရွာ၊ ဇော်ဂျီကွင်း
ဦးယမ် (မိုင်းခိုင်းဝန်)
မင်းကြီးမဟာဇေယျသူ (၁၁၇၇ - ၁၂၅၄) သည် မင်းတုန်းမင်းနှင့် သီပေါမင်းလက်ထက်တွင် မိုင်းခိုင်းဝန်ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ပညာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဦးယမ်ကို ၁၁၇၇ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၄ ရက်နေ့တွင် တနင်္ဂနွေနေ့တွင် စလင်းမြို့တော်ငဖက် သမန်းရင်းရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးကျော်စံအိ - ဒေါ်လုံလေးတို့ ဖြစ်သည်။ မိုင်းခိုင်းမြို့ကို စားရသောကြောင့် မိုင်းခိုင်းဝန်ဟု တွင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ ဦးယမ် ဖြစ်သည်။
မိုင်းခိုင်းဝန်သည် ဗြဲတိုက်သံဆင်၊ ခင်မမင်းဝန်၊ စစ်ကိုင်း၊ အမြင့်၊ အလုံ၊ တပယင်းမြို့များ ခရိုင်ဝန်၊ ရှေ့တော်ပြေးမှူး၊ မကွေးမြို့စား၊ သံတော်လွှတ်ဆင့်၊ ဥယျာဉ်တော်မှူး၊ လက်ရွေးကြီးလှော်ကားတော်အုပ်၊ ရန်လွှင့်တော်အုပ်၊ အတွင်းဝန်မဟာသေနာပတိစသည့် အရာထူးများစွာတို့တွင် ထမ်းရွာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ဦးယမ်သည် ရဟန်းဝါ ၂ ဝါရဖူး၍ ဘွဲ့တော်မှာ ဦးကေလာသဘ ဖြစ်သည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင်ရာ၌ ပိဋကတ်တော်များ ရေးကူးရာတွင် ပိဋကတ်တော်အုပ်အဖြစ် ကြပ်မတ်ဆောင်ရွက်ခဲ့ရသည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
မိုင်းခိုင်းဝန်သည် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၄ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၂ ရက် သောကြာနေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
မိုင်းခိုင်းဝန်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ • # ကမ္မဘေဒဝိဘာဂနီ
• # ဆန္နဝုတိပါသဏ္ဍဝိသဇ္ဇနာ
• # ဒွါသရာသီဒီပနီ
• # ရာဇသေဝကဒီပနီ
• # လောကီလောကုတ္တရာကျမ်းလာစစ်ဆင်နည်း
• # မဓုရသဝါဟိနီသန္ဒေသကထာပါဌ်အနက်
• # သေနာပတိဝိနိစ္ဆယ
• # ဓမ္မပဏ္ဏာကာရကထာမေတ္တာစာ
• # မိဝိုင်းနှင့် ဝလာသဖြတ်စာ
• # အတိဝိစိတြသန္ဒေသကထာပါဌ်အနက်
• # သုသန္ဒေသကထာအနက်
• # မေတ္တောဒကသေစနဒီပနီ
• # မုခမင်္ဂလာမဟာမေတ္တာစာကြီး
• # သုဂန္ဓကထာမေတ္တာစာ
• # မဟာရဋ္ဌသာရုပတ္တိကထာကျမ်း
• # အတိသုခုမတ္တသန္ဒေသကထာမေတ္တာစာ
• # ဝိသုဒ္ဓိမဂ်ဋီကာနိသျ
• # မဟာဝင်စာကိုယ်နိသျ
• # အနာဂတဝင်ပါဠိတော်နိသျ
• # သဒ္ဒါရှစ်စောင်နိသျသစ်
• # ဒုတိယမဟာဝင်ရာဇဝင်တော်
• # ဓမ္မပဒပါဠိတော်နိသျသစ်
• # ပိဋကတ်သမိုင်း
• # ဒါဌာဓာတုဝင်စာကိုယ်နိသျ
• # သင်္ဂြိုဟ်နိသျသစ်
• # ဓမ္မသံဟဟိတဒီပနီ
• # ရာဇဝင်ချပ်
ဆင်ရန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဆင်ရန်ရွာ(Sinyan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ဘွပ်ခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘွပ်ခါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃ ဦး၊ မ ၁၂၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘန့်ဘွေး (မြောက်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ဘန့်ဘွေး (မြောက်)ရွာ (Bantbway(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဘန့်ဘွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၉၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မွတ်တိုးရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မွတ်တိုးရွာ (Muttoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ အုံပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၄၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဂါးရွာ၊ အဂါး
အဂါးရွာ၊ အဂါး
ဇော်ဝိတ်
ဦးဇော်ဝိတ် (၇ မတ် ၁၉၁၁–၂၅ နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၀) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အားကစားသမာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် အားကစားပွဲတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ကိုယ်စားပြု၍ အလေးမအားကစားတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။၁၉၃၆ ခုနှစ် နွေရာသီ အိုလံပစ်အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် အမျိုးသား ၇၅ ကီလို အလေးမပြိုင်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဗမာပြည်အိုလံပစ်အသင်းကို ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ
ဦးဇော်ဝိတ်ကို အဖ မြေပိုင်ရှင် ဦးပေတေ၊ အမိဒေါ်လေးမေတို့က ၁၉၁၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ( ၇ ) ရက်နေ့တွင် ဟံသာဝတီခရိုင်၊ ကွမ်းခြံကုန်းမြို့အပိုင် ကော့မှူးမြို့နယ်၊ နတ်စင်ကုန်းကျေးရွာတောင်ပိုင်း၌ ဖွားမြင်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ကရင်လူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ မွေးချင်းသုံးဦးအနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းအစ်မများမှာ အစ်မကြီး မလှဗျော်၊ အစ်မငယ် မဇော်ရှိန်တို့ ဖြစ်သည်။
ဦးဇော်ဝိတ်သည် ကြီးပြင်းမှသာ လူသန်ကြီးဖြစ်သော်လည်း ငယ်စဉ်ကမူ အလွန် ချူချာခဲ့သည်။ ၄နှစ်သား အရွယ်ရောက်မှ မတ်တတ်သွားနိုင်သည်။
အသက် ( ၇ ) နှစ်အရွယ်ရောက်မှ နတ်စင်ကုန်းရွာလယ် ဦးချင်းလယ်ကျောင်းတွင် ပညာစတင်သင်ယူသည်။ ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၁၉၂၇ ခုနှစ်တွင် ဦးလေးဖြစ်သူ၏ အကူအညီဖြင့် ဗိုလ်တထောင် စိန်ဗားနီဗတ် ဟိုက်စကူးကျောင်းသို့ တက်ရောက် သင်ယူခွင့်ရရှိသည်။ မြန်မာစာ ခုနှစ်တန်းအောင်သော်လည်း အင်္ဂလိပ်စာမတတ်သဖြင့် တတိယတန်းက စတင်သင်ယူရသည်။ မိခင်ကြီး ရုတ်တရက် မီးယပ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်၍ ဇာတိရွာသို့ ပြန်၍ လယ်ယာလုပ်ကိုင်သည်။
ဇော်ဝိတ်အစ
ထို့နောက် ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် ဘက်ပတစ်နော်မန်ဆရာအတတ်သင်ကျောင်း၌ E.T.C အီးတီစီ ဆရာဖြစ်သင်တန်း တက်ရောက်ခွင့်ရရှိသည်။ ၁၉၂၉ ခုတွင် ဆရာဖြစ်သင်တန်းအောင်မြင်ပြီး ကြည့်မြင်တိုင် ဦးဘွင်ယူ မူလတန်းကျောင်း၌ မူလတန်းပြဆရာ အဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။
ကျောင်းဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နေစဉ် အတွင်း ဦးဇော်ဝိတ်သည် ရန်ကုန်ဘူတာကြီးအနီး ဦးအုန်းခိုင်လမ်းရှိ မီးရထားအမှုထမ်း ရိပ်သာ၌ ဖွင့်လှစ်ထားသော ကျန်းမာသန်စွမ်းရေးကလပ် ( Strength and Health Club ) သို့ ဝင်ရောက်လေ့ကျင့်သည်။ ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အလုံ ဧရာဝတီလမ်းရှိ အလေးမနည်းပြဆရာ ကာယဗလဦးရှိန်ထံ၌ အလေးမ စတင်လေ့ကျင့်သည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကာယဗလဦးရှိန်၏ မြန်မာပြည် ကာယဗလအဖွဲ့က ကြီးမှူး၍ အာရှစံချိန်အလေးမပွဲကို ကျင်းပရာ ဦးဇော်ဝိတ်သည် ပရိသတ် ရှေ့တွင် ပထမဆုံး အစွမ်းပြသသည်။ ပေါင် ( ၂၈၀ ) ဖြင့် အာရှစံချိန်ကို အောင်မြင်စွာ ချိုး၍ အားကစားလောကနှင့် ပြင်ပ လောကတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသွားသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဇော်ဝိတ်တစ်ကိုယ်တော် အစွမ်းပြ အလေးမပွဲကို မြန်မာပြည် အလေးမ အသင်းတိုက်၌ ကျင်းပရာ ပြိုင်ပွဲဝင် အိုလံပစ် နှစ်ဆင့်မ နည်းဖြင့် အာရှတိုက်တွင် မည်သူမျှ မ မနိုင်သော ( ၁၄၄ ) ပေါင်ခွဲကို အလွယ်တကူ မပြနိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာပြည် အလေးမ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ ဝတ်လုံတော်ရ ဦးဘဒွန်းနှင့် အဖွဲ့ဝင်များက ဦးဇော်ဝိတ်ကို မြန်မာပြည်တွင် အများဆုံး မနိုင်သော လူသန်ကြီး အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာပြည်အပျော်တမ်း အမျိုးသားရဲတပ်ကပွဲ၌ အလေးမပြသည်။
ဗြိတိသျှစံချိန်
ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှစံချိန်ချိုးပွဲကို မြို့မအမျိုးသားကျောင်းရှေ့၌ ကျင်းပရာ ဗြိတိသျှစံချိန် ၁၇၅ ပေါင်ကို တစ်ကြိမ်တည်းပေါင် ၁၈၀မကာ စံချိန်ချိုးလိုက်သည်။ အမြန်မတွင်လည်း ဗြိတိသျှစံချိန်ပေါင် ၂၀၀ ကို ၂၀၅ ပေါင်မပြီး ထပ်မံစံချိန်ချိုးလိုက်ပြန်သည်။ ဗြိတိသျှအင်ပါယာ အမြင့်ဆုံးစံချိန် ၆၅၅ ပေါင်ကို ဦးဇော်ဝိတ်က စံချိန်သစ် ၆၆၁ ပေါင်ဖြင့် အစွမ်းပြသွားသည်။
ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ၆၉၅ ပေါင်အထိမ၍ ဗြိတိသျှစံချိန်ကို ထပ်မံချိုးလိုက်သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ် ဒုတိယအကြိမ် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အမျိုးသားရဲတပ်ဖွဲ့ညီလာခံကို မြို့မအမျိုးသားကျောင်းတွင် ကျင်းပရာ ဦးဇော်ဝိတ်သည် ဆရာဖြစ်သူ ကာယဗလ ဦးရှိန်နှင့်အတူ ပါဝင်ဟောပြောသည်။ ထို့ပြင် လူငယ်များကြီးပွားရေးအသင်းက ကျေးလက်ပြုပြင်ရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်ရာတွင် ဇာတိမာန်ကဗျာနှင့် ဇော်ဝိတ်ကြီး၏ ဓာတ်ပုံ၊ ကိုယ်လက်ကျန်းမာရေးစာတမ်းများ ဖြန့်ဝေသည်။ ဦးဇော်ဝိတ်ကိုယ်တိုင် ကျေးလက်သို့ သွားရောက်၍ ကာယဗလအကြောင်းဟောပြောသည်။ ထိုစဉ်က စိန်သရဖူ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားရိုက်ကူးစဉ် ဦးဇော်ဝိတ်၏ ကာယဗလပြခန်းပြကွက်များကို ထည့်သွင်းရိုက်ကူးသည်။ ကွမ်းခြံကုန်းမြို့နယ် ကိုးတောင်ရွာသို့ တူဖြစ်သူ၏ အသုဘကိစ္စ သွားရောက်စဉ် ကျေးလက်လူငယ်များ၏ တောင်းဆိုမှုကြောင့် အသုဘမဏ္ဍပ်အလယ်တွင် ကာယဗလပြပွဲ ဆင်နွှဲပြသရသည်။
အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ
ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ မြို့၌ ကျင်းပသော အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ အလေးမပြိုင်ပွဲသို့ သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည်။ ၁၂ စတုံတန်းတွင် အိန္ဒိယချိန်ပီယံဆု၊ ဟဲဗီးဝိတ်တန်းတွင် ပေါင် ၂၈၀ မ၍ အိန္ဒိယအင်ပါယာ ချန်ပီယံဆုများရရှိပြီး မနည်းသုံးနည်းဖြင့် ပေါင် ၆၈၀ မကာ အိန္ဒိယစံချိန်သစ်တင် ဗိုလ်စွဲသည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ မြို့၌ ကျင်းပသော အာရှ အလေးမ နှင့် ကာယဗလမောင်ပြိုင်ပွဲတွင် အလတ်တန်း အလေးမမောင် ပထမနှင့် အကြီးတန်း အလေးမမောင်ပါ ဆက်ပြိုင်ခွင့် ရခဲ့သည့် အတွက် အကြီးတန်း အလေးမ ပထမဆု ကိုလည်း ဆွတ်ခူးခဲ့သည့် အပြင် ဗြိတိသျှအင်ပါယာ စံချိန်ကိုလည်း တင်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကာယဗလအဖွဲ့က ဦးဇော်ဝိတ်ကို (၁၁)ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် အလေးမပြိုင်ပွဲသို့ သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် ရွေးချယ်ခဲ့ရာ ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂ရက်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ ဘာလင်မြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့အိုလံပစ်အလေးမပြိုင်ပွဲသို့ သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည်။ ဦးဇော်ဝိတ်သည် အဆင့် ၁၄ သာ ရရှိခဲ့သော်လည်း အမြန်တွင်အကောင်းဆုံးမပြနိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် အလေးမပြိုင်ပွဲမှ ပြန်လာသော ဦးဇော်ဝိတ်ကို မြန်မာအားကစားပရိသတ်က ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်းတွင် ကမ်းလုံးညွှတ်မျှ ကြိုဆိုကြသည်။ ထို့ပြင်ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန်က ကြီးမှူး၍ အိုလံပစ်ပြန်ဇော်ဝိတ်ကြီး ဟောပြောပွဲကျင်းပခဲ့ရာ မြို့တော်ခန်းမတစ်ခုလုံး ပရိသတ်ပြည့်လျှံသွားသည်။
ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် မြို့မ အမျိုးသားကျောင်းဆရာကြီး ဦးဘလွင်ခေါင်းဆောင်သော လေ့လာရေးအဖွဲ့ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့ရာ ထိုင်း၊ မလေးရှား၊ စင်ကာပူ၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဖော်မိုဆာ၊ ဖိလစ်ပိုင်သို့လည်း ဝင်ရောက်လေ့လာသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် အာရှလူငယ်အစည်းအရုံး၌ ကာယဗလ တာဝန်ခံအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ဂျပန်ခေတ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ အသံလွှင့်ဌာနက ဦးဇော်ဝိတ်စီစဉ်သည့် ကျန်းမာရေးလေ့ကျင့်ခန်းများကို နေ့စဉ် လွှတ်ထုတ်ပေးသည်။
ဦး ဇော်ဝိတ်သည် ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရလက်ထက်တွင် ဗမာ့ဝန်ထမ်းအားကစားဌာန၌ ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ်ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် စစ်ပြီးစ လူမျိုးပြန်လည်ထူထောင်ရေးဟူသော ကြွေးကြော်သံဖြင့် ဗမာ့အားမဂ္ဂဇင်းအမှတ် ( ၁ ) ကို ဇွန်လ၌ စတင်ထုတ်ဝေသည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် ကာယဗလ ဦးရှိန်၊ မစ္စတာ ဖရင့်ဟတ်စတင်း၊ ဦးသော်ဇင်၊ ဦးဇော်ဝိတ်တို့၏ ကြိုးပမ်းမှုဖြင့် ဗမာပြည်အိုလံပစ်အသင်းကြီးကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဦးမောင်ကလေး၊ ဦးထွန်းငြိမ်း၊ ဦးဇော်ဝိတ်တို့ ပါဝင်သော လေ့လာရေးအဖွဲ့သည် ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ သွားရောက်လေ့လာသည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် အမျိုးသားကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်ရေးကောင်စီဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဦးဇော်ဝိတ်ကို စည်းရုံးရေးမှူးချုပ်ရာထူး ခန့်အပ်တာဝန်ပေးသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘီအေဘွဲ့နှင့် ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခန့်အပ်သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင်ညွှန်ကြားရေးဝန် အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူသည်။
စာပေ
ဦးဇော်ဝိတ်သည် ဂျာနယ်ကျော်၊ ကြီးပွားရေး၊ တိုးတက်ရေး၊ မဏ္ဍိုင်၊ မိုးကြိုး၊ ဟံသာဝတီ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသားသည်။ ထို့ပြင် အိုလံပစ် စာစောင်နှင့် အားကစားစာစောင်များကို ထုတ်ဝေသည်။ အားကစားနှင့် စိတ်ပညာစာအုပ်ကိုလည်း ရေးသားထုတ်ဝေသည်။ ဟံသာဝတီ သတင်းစာတွင် ပင်တိုင် ဆောင်းပါးရှင်အဖြစ် ဘောလုံးကစားနည်းကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဦးဇော်ဝိတ်အား ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် နိုင်ငံတော်ကောင်စီက နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ ( ဒုတိယ အဆင့် ) ကို ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ အာရှနှင့် ပစိဖိတ်ဆိုင်ရာ အားကစားထူးချွန်ဆု ( ယူပုဂ္ဂိုလ်ဆု) ကို ကနေဒါနိုင်ငံ အော့တဝါမြို့၌ ချီးမြှင့်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် ကော်မတီ မှ အားကစား ဗိသုကာ ဂုဏ်ပြုဆု တံဆိပ်ကို လက်ခံရရှိသည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
အားကစားဖြင့် မြန်မာ့ဂုဏ်ကိုဆောင်ခဲ့သော ဝဏ္ဏကျော်ထင် ကာယဗလ ဦးဇော်ဝိတ်သည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ( ၂၅ ) ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်၌ သားသမီးနှစ်ဦးနှင့် မြေး ( ၈ ) ဦး ကျန်ရစ်သည်။
မြို (ရဲအောင်ချောင်း)ရွာ၊ ရဲအောင်စံရဗွေ
မြို (ရဲအောင်ချောင်း)ရွာ၊ ရဲအောင်စံရဗွေ
ကျီးပင်ရိုးရွာ၊ ဇော်ဂျီကွင်း
ကျီးပင်ရိုးရွာ၊ ဇော်ဂျီကွင်း
ဘီကလိုင်ရွာ၊ အဂါး
ဘီကလိုင်ရွာ၊ အဂါး
ခေါင်ထူရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ခေါင်ထူရွာ (Hkawnghtu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ခေါင်းအီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါင်းအီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၀ ဦး၊ မ ၃၅၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (World Health Organization, WHO) သည် ကုလသမဂ္ဂ (UN) ၏အထူးအေဂျင်စီ တစ်ခုဖြစ်ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး အတွက် ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရေး အာဏာပိုင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ရက်နေ့တွင် ပြဋ္ဌာန်းပြီး ဌာနချုပ်မှာ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဂျီနီဗာမြို့တွင် ရှိသည်။ အေဂျင်စီအဖွဲ့သည် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး၏ အေဂျင်စီတစ်ခုဖြစ်သော ၎င်းဆက်ခံရသော အဖွဲ့ဖြစ်သည့် ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်း၏ အမိန့်အာဏာနှင့် အထောက်အပံ့များကို အမွေဆက်ခံသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် သမိုင်းကြောင်း
WHO ၏ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ "လူများအားလုံး ဖြစ်နိုင်သမျှ အမြင့်ဆုံး ကျန်းမာရေးအဆင့်အတန်းကို ရယူရေး"ဟု ၎င်း၏ ရည်ရွယ်ချက်ကို ဖော်ပြသည်။ ၎င်း၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ အနာရောဂါများ အထူးသဖြင့် အဓိက ကူးစက်တတ်သော အနာရောဂါများ တိုက်ဖျက်ရေးနှင့် ကမ္ဘာသူကမ္ဘာသားများ၏ အထွေထွေ ကျန်းမာရေး အခြေအနေကို မြှင့်တင်ရေးတို့ပင် ဖြစ်သည်။
အထွေထွေ ညီလာခံ၏ ဆုံးဖြတ်ချက် အာဏာဖြင့် လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ပြင်သစ်ရှိ ကူးစက်တတ်သော ရောဂါပိုးများ ရှာဖွေလေ့လာရေးဆိုင်ရာ ဝန်ဆောင်မှု၏ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ တစ်ကိုယ်ရေသန့်ရှင်းရေး ကျန်းမာရေးရုံး (Office International d'Hygiène Publique) သည် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီး၏ ယာယီကော်မရှင်နှင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
ဆောင်ရွက်မှုလုပ်ငန်းများ
ကျောက်ကြီးရောဂါကို ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုအကြာ တွန်းလှန်တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် ထိုရောဂါကို အမြစ်ပြတ်သုတ်သင် ရှင်းလင်းပြီးဖြစ်ကြောင်း WHO ကကြေညာခဲ့သည် - သမိုင်းတွင် လူသားတို့၏ ကြိုးပမ်းမှုကြောင့် ပယ်ဖျက်ရှင်းလင်းနိုင်ခဲ့သည့်ပထမဦးဆုံးသောရောဂါဖြစ်သည်။
အနာရောဂါများကို အမြစ်ပြတ် သုတ်သင်ရှင်းလင်းခြင်း လုပ်ငန်းအပြင် ကျန်းမာရေးနှင့်သက်ဆိုင်သည့် အမျိုးမျိုးသော စည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှုများကိုလည်း ပြုလုပ်သည် - ဥပမာအားဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် သစ်သီးဝလံများနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ စားသုံးမှုကို မြှင့်တင်ရန်နှင့် ဆေးရွက်ကြီးအသုံးပြုမှုကို တားဆီးလျှော့ချရန်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဂျီနီဗာရှိ ဌာနချုပ်၌ ကျွမ်းကျင်ပညာရှင်များ တွေ့ဆုံကြပြီး ၎င်းတို့လုပ်ဆောင်နေသော တစ်ပြည်လုံး ကူးစက်ပျံ့နှံ့သော တုပ်ကွေးရောဂါအတွက် ကာကွယ်ဆေး တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး အားတက်စေသည့် အခြေအနေ တိုးတက်မှုအဆင့်သို့ ရောက်ရှိ အောင်မြင်ပြီးဖြစ်ကြောင်း သတင်းပို့ခဲ့ကြသည်။
ဆေးဝါးကုသခြင်း လက်တွေ့ စမ်းသပ်မှုပေါင်း ၄၀ ကျော် ပြီးမြောက်ခဲ့ပြီး သို့မဟုတ် အဆက်မပြတ် လုပ်ဆောင်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် ကျန်းမာသော အရွယ်ရောက်ပြီးသူ လူကြီးများအပေါ် အာရုံစိုက် လုပ်ဆောင်ပါသည်။ အချို့ ကုမ္ပဏီများသည် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ လူကြီးများတွင် စိတ်ချရသော စိစစ်မှုများ ပြုလုပ်ပြီးနောက်၊ သက်ကြီးရွယ်အိုများနှင့် ကလေးများဖြင့် ဆေးဝါးကုသခြင်း လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုများ စတင်ပြုလုပ်နေပြီ ဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်အထိ စမ်းသပ်ထားသော အသက်အရွယ်အုပ်စု အမျိုးမျိုးတွင် ကာကွယ်ဆေးများအားလုံး စိတ်ချရပြီး ကောင်းစွာ စွမ်းဆောင်မှုရှိကြောင်း ပေါ်ပါသည်။
WHO/FAO၏တုံ့ပြန်ချက်များ
တိုင်းပြည်၏လိုအပ်ချက်များကို အာရုံစူးစိုက်သော သုတေသနလုပ်ငန်းကို အသုံးပြုရန်နှင့် လုပ်ဆောင်ရန် အတွက် အမျိုးသား ကျန်းမာရေး သုတေသနစနစ်များနှင့် သက်သေခံ အထောက်အထား သတင်းပို့ရေး ပေါ်လစီ ကွန်ယက် (Evidence Informed Policy Network)- EVIPNet ကဲ့သို့သော အသိပညာဗဟုသုတ ဘာသာပြန် စင်မြင့်များကို ဖေးမထောက်ကူပေးခြင်းဖြင့် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းအားများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို WHO က အားပေးမြှင့်တင်ပေးပါသည်။ WHO နှင့်၎င်း၏ ဒေသဆိုင်ရာ ရုံးများသည် ကျန်းမာရေးသုတေသနနှင့် ဆိုင်သော ဒေသအဆင့် မူဝါဒများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန် လုပ်ဆောင်နေကြသည်။ အမေရိကား PAHO/AMRO အတွက် ဒေသဆိုင်ရာရုံးခန်းက ပထမဦးဆုံးအနေဖြင့် ၎င်း၏ ကျန်းမာရေးအတွက် သုတေသနဆိုင်ရာ မူဝါဒကို ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ၎င်း၏ ၄၉ ခုမြောက် ညွှန်ကြားရေးကောင်စီ စာရွက်စာတမ်း CD 49.10 ဖြင့် အတည်ပြုချက် ရယူခဲ့သည်။
ကူးစက်ပျံ့နှံ့တတ်သော ရောဂါများ၊ ကူးစက်ပျံ့နှံ့ခြင်း မရှိသော အခြေအနေများနှင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများ- ဥပမာအားဖြင့် အကယ်၍ ကျွန်ုပ်တို့သည် အပိုနှစ်များ အသက်ရှင် နေထိုင်ရပါက ထိုနှစ်များကို ကျန်းမာရေး ကောင်းစွာ သို့မဟုတ် ညံ့ဖျဉ်းစွာ အသက်ရှင် နေထိုင်ရမည်ဟူသော ဇရာနှင့် ပတ်သက်သော လေ့လာမှုများနှင့် ဆဲလ်ဖုန်းခေါ် လက်ကိုင်ဖုန်း ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဓာတ် စက်ဝန်းသည် ကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိမရှိ ဆိုသည်တို့ကို ဆုံးဖြတ်နိုင်ရန်အတွက် ဇရာနှင့် ကာလကြာရှည်စွာ သုတေသနလုပ်၍ စုဆောင်းရရှိသော သတင်းအချက်အလက်များကို လေ့လာမှုများ။
၂၀၀၃ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ထုတ်ပြန်သော WHO/FAO ပူးတွဲ အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည့် ကျန်းမာသော အစားအစာ စားသုံးမှုတွင် သကြားသည် ၁၀% ထက်ပိုမို၍ မပါသင့်ဟု ထောက်ခံချက်မျိုးကဲ့သို့ ဤအလုပ်၏ အချို့သော အချက်များမှာ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤအစီရင်ခံစာကြောင့် သကြားထုတ်လုပ်ရေး လုပ်ငန်းက ထောက်ခံချက်ကို ဆန့်ကျင်၍ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းသူများအား အရေးဆိုမှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုအရေးဆိုမှုအား "စုစုပေါင်းခွန်အား စွမ်းအင်၏ ၁၀% ထက်နည်းပြီး သကြားကင်းလွတ်ရေးဟူသော လူထုရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်သည် အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်ကြောင်း နှီးနှောဖလှယ်ပွဲက အသိအမှတ်ပြုသည်"ဟူသော ကြေညာချက်တစ်ခု အစီရင်ခံစာထဲတွင် ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် WHO/FAO ကတုံ့ပြန်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာမှုများအား ကိုယ်ပိုင် စိတ်ဖြာလေ့လာချက်အပေါ် အခြေခံပြီး ၎င်း၏ ထောက်ခံချက်အပေါ်တွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံပေါင်း 70 မှ အသက် 18+ နှစ်ရှိ ဖြေကြားသူ 308,000 ဦးနှင့် အသက် 50+ နှစ်ရှိ ဖြေကြားသူ 81,000 ဦးတို့ပါဝင်သော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးစစ်တမ်းနှင့် 23 နိုင်ငံတို့မှ အသက် 50+ ရှိသောသူ 50,000 တို့ပါဝင်သော ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဇရာနှင့် အရွယ်ရောက်သူများ ကျန်းမာရေး လေ့လာမှု(SAGE) တို့အပါအဝင် အချက်အလက် ကောက်ယူမှု လမ်းစဉ်အမျိုးမျိုးမှတဆင့် လိုအပ်လျက်ရှိသော ကျန်းမာရေးနှင့် ကိုယ်စိတ်နှစ်ဖြာ ချမ်းသာမှု သက်သေသာဓကကို ထောက်ပံ့ပေးရန် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ကြီး၏ ကျန်းမာရေး လေ့လာမှုများအုပ်စုက လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။
ကမ္ဘာစိတ်ကျန်းမာရေးစစ်တမ်းများ(World Mental Health Surveys)၊ WHO ဘဝတန်ဖိုးစာတမ်း(WHO Quality of Life Instrument)၊ WHO မသန်မစွမ်းမှု အကဲဖြတ်ခြင်း အတိုင်းအတာများ (WHO Disability Assessment Scales) တို့သည် အခြား ကျန်းမာရေး၊ ၎င်းနှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော နယ်ပယ်များဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ကောက်ယူရာတွင် လမ်းညွှန်မှုပေးပါသည်။ WHO နှင့် ကျန်းမာရေး တိုင်းတာမှုစနစ်များ ကွန်ယက်(Health Metrics Network)၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိမ်ထောင်စု စစ်တမ်းများကွန်ယက် (International Household Surveys Network) ကဲ့သို့သော အခြား အေဂျင်စီအဖွဲ့များအကြား ပူးပေါင်း ကြိုးပမ်း အားထုတ်မှုများသည် မြင့်မားသော သုတေသန စံချိန်စံညွှန်းများ သတ်မှတ်ရာတွင် စံနှုန်းပြဋ္ဌာန်းသော လုပ်ငန်းများအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
WHO တွင် လိချ်တန်စတိန်း(Liechtenstein)မှအပ UN အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအားလုံးနှင့် အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော နိုင်ငံနှစ်ခုဖြစ်သည့် နယူးဝေး(Niue)နှင့် ကွတ်ခ်ကျွန်းစုများ (Cook Islands) အပါအဝင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ 193 နိုင်ငံ ရှိသည်။ အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သည့် နယ်မြေများသည် အကယ်၍ ညီလာခံမဲပေးခြင်းအားဖြင့် သဘောတူ ခွင့်ပြုချက်ရရှိပါက တွဲဘက်အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် (သတင်းအချက်အလက် အပြည့်အစုံဖြင့် သို့ရာတွင် ပါဝင်မှုနှင့် မဲပေးခွင့်တို့ကို ကန့်သတ်ထားသည်) အဖွဲ့ဝင်နိုင်သည်။ ပွာတိုရီကို(Puerto Rico)နှင့် တိုကေလော (Tokelau) နိုင်ငံတို့မှာ တွဲဘက်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများဖြစ်သည်။ သီးခြားအုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသော အထူးလက်အောက်ခံ နယ်မြေများကိုလည်း လေ့လာသူအဆင့်အတန်း သတ်မှတ်နိုင်သည်။ ဥပမာပြရလျှင် ပါလက်စတိုင်း(UN လေ့လာသူ) ဗာတီကန်စီးတီး(UN အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော လေ့လာသူ) နှင့် တရုတ်တိုင်ပေ (ဖိတ်ကြားခြင်းခံရသော ကိုယ်စားလှယ်) တို့ဖြစ်သည်။
WHO အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် WHO ၏ အချုပ်အချာ ဆုံးဖြတ်ချက်ချရာ အစုအဖွဲ့ဖြစ်သည့် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး ညီလာခံသို့ တက်ရောက်ရန် ကိုယ်စားလှယ်များ ခန့်အပ်သည်။ UN အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ အားလုံးသည် WHO အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရန် အရည်အချင်းပြည့်မီပြီး၊ WHO ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တွင် ဖော်ပြထားသည့်အတိုင်း ”အခြားတိုင်းပြည်များသည် ၎င်းတို့၏ လျှောက်ထားချက်များကို ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးညီလာခံက သာမန် အများစုဆန္ဒမဲဖြင့် သဘောတူထောက်ခံသောအခါ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဝင်နိုင်သည်”။
WHO ကို အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် အလှူရှင်များက ငွေကြေးထောက်ပံ့သည်။ မကြာသေးခင်နှစ်များက WHO ၏ လုပ်ငန်းများတွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုများ ပိုမိုပါဝင်လာသည်။ လက်ရှိတွင် ထိုကဲ့သို့ အစုစပ်လုပ်ငန်းပေါင်း 80 ခန့်ကို NGO များနှင့် ဆေးဝါးထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများ၊ ဘီလ်နှင့်မယ်လင်ဒါဂိတ်စ်ဖောင်ဒေးရှင်း နှင့် ရော့ကဖဲလားဖောင်ဒေးရှင်း ကဲ့သို့သော ဖောင်ဒေးရှင်းများနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်နှင့် ဒေသ အစိုးရများ၊ ဖောင်ဒေးရှင်းများနှင့် NGOများ၊ အခြား UN အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပုဂ္ဂလိက အခန်းကဏ္ဍများမှလည်း WHO သို့ စေတနာအလျောက် ထည့်ဝင်ကြရာ ယခုအခါ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ 193 နိုင်ငံတို့၏ သတ်မှတ်ထည့်ဝင်ငွေ (ပေးရန်ရှိသော)ထက် ကျော်လွန်သွားပြီဖြစ်သည်။
ကျွဲရဲ (တောင်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကျွဲရဲ (တောင်)ရွာ (Kyweye(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ကျွဲရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၅၇ ဖြစ်သည်။
မေဝင်းအောင်ခင်
ဒေါက်တာမေဝင်းအောင်ခင်ကို ဒေါက်တာဦးအောင်ခင်နှင့် ဒေါ်ခင်ကြည်တို့က ၃၁-၁၂-၁၉၄၂-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဖခင်ဒေါက်တာဦးအောင်ခင်သည် ရန်ကုန်ဆိပ်ကမ်း အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့တွင် ဆရာဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သောသူ ဖြစ်သည်။ ဖခင်ဒေါက်တာဦးအောင်ခင်သည် ၁၉၆၁-ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဆရာမကြီး ဒေါက်တာမေဝင်းအောင်ခင်သည် မင်္ဂလာမောင်မယ်စာစောင်၌ "သင့်ကျန်းမာရေးလိုရာမေး" အခန်းကဏ္ဍကို လစဉ်ဖြေကြားရေးသားနေသူ ဖြစ်သည်။ ဆရာမကြီးသည် မွေးချင်းမောင်နှမ ၈-ယောက်တွင် ဒုတိယမြောက်သမီး ဖြစ်သည်။
ဆရာမကြီးသည် ဆေးပညာကို ဝါသနာပါ၍ ပညာထူးချွန်သူလည်း ဖြစ်သည်။ ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) ရန်ကုန်မှ M.B.,B.S ဘွဲ့ကို ရပြီးနောက် M.Med.Sc (Pharmacology) ဘွဲ့လွန်သင်တန်းကို (အထူးအောင်)ဖြင့် ဆေးတက္ကသိုလ်(၁)မှပင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ဆေးပညာဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ့ Ph.D(Yangon) ကိုလည်း ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)က အပ်နှင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ဆရာမကြီးသည် ဆေးပညာဘွဲ့ကို ရရှိပြီးနောက် ၁၉၆၈-မှ ၁၉၇၉-ခုနှစ်အထိ ဆေးတက္ကသိုလ်(၁)၊ ဆေးဝါးဗေဒဌာနတွင် သရုပ်ပြဆရာမအဖြစ် စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၇၉-မှ ၁၉၈၄-ခုနှစ်အထိ ဆေးတက္ကသိုလ်(၂) ဆေးဝါးဗေဒဌာနတွင် လက်ထောက်ကထိကအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၈၄-မှစ၍ ဆေးတက္ကသိုလ်(၁)၌ ကထိကအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် (၃၀-၉-၁၉၈၈)ခုနှစ်တွင် ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)၌ ကထိက+ဌာနမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၉-ခုနှစ်တွင် ဆေးတက္ကသိုလ်(၂)၌ပင် ပါမောက္ခ+ဌာနမှူးအဖြစ် ရာထူးတိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်း ခံရသည်။ ထို့နောက် ၁၈-၁၂-၂၀၀၀-ပြည့်နှစ်တွင် သူနာပြုတက္ကသိုလ်၊ ရန်ကုန်၏ ပါမောက္ခချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ၂၀၀၅-ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။