cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာန
ဖွဲ့စည်းပုံနှင့်ဝန်ထမ်းအင်အား
ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာနကို အရာထမ်း(၁၅၆)ဦး၊ အမှုထမ်း(၂၄၇)ဦး၊ စုစုပေါင်းဝန်ထမ်း(၄၀၃)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဦးစီးဌာနတွင် စီမံခန့်ခွဲရေးဌာန၊ မူဝါဒ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆက်ဆံရေးနှင့် လေ့ကျင့်သုတေသနဌာန၊ ပတ်ဝန်းကျင်ညစ်ညမ်းမှုကာကွယ်ရေးဌာန၊ သယံဇာတထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိခိုက်မှု ဆန်းစစ်ရေးဌာန ဟူ၍ ဌာန(၄)ခုဖွဲ့စည်းထားရှိပြီး ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီးများတွင်လည်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်မှ စတင်၍ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး(၁၄) ခုတွင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
ကျက်တညင်ရွာမရွာ၊ ကျက်တညင်
ကျက်တညင်ရွာမရွာ၊ ကျက်တညင်
ရွှေနိုင်ငံသစ်
ရွှေနိုင်ငံသစ် နေ့စဉ်သတင်းစာ (Golden Fresh Land) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေလျက်ရှိသော နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာဖြစ်သည်။
ကွက်သစ်စုရွာ၊ စစ်ချောင်း
ကွက်သစ်စုရွာ၊ စစ်ချောင်း
ဖိုးမူဒိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဖိုးမူဒိုးရွာ(Hpoemudoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ခေါပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၇၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲဖြူရွာသစ်
သဲဖြူရွာသစ်
ကံပြင်ရွာ၊ သူဦးလာ
ကံပြင်ရွာ၊ သူဦးလာ
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ထားဝယ်)
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ထားဝယ်) သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်မြို့တွင် တည်ရှိပြီး ၉၀.၈ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။ ၁၉၈၂ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ(၃၀)ရက်နေ့တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ် လည်းကောင်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ တွင် တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
အိုင်တီဗွီ
အိုင်တီဗွီ (ITV) ဗြိတိသျှရုပ်မြင်သံကြားကွန်ယက်ကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင်စတင်ခဲ့သည်။ လန်ဒန်တွင်ရုံးချုပ်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်မှု
၁၉၆၁ အရှေ့တောင်အာရှကျွန်းဆွယ် အားကစားပွဲတော်
၁၉၆၁ အရှေ့တောင်အာရှကျွန်းဆွယ် အားကစားပွဲတော် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် ၁၉၆၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ရက်မှ ၁၆ရက်​နေ့အထိ ကျင်းပခဲ့​သော ဒုတိယအကြိမ် အ​ရှေ့​တောင်အာရှကျွန်းဆွယ် အားကစားပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအ​နေဖြင့် ပထမဆုံးအကြိမ်လက်ခံကျင်းပခြင်းဖြစ်ပြီး ထိုင်းနိုင်ငံပြီး​နောက် ဒုတိယ​မြောက် အိမ်ရှင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။
သမ္မတကြီးမန်းဝင်းမောင်မှ အောင်ဆန်းအားကစားကွင်းတွင် အားကစားပွဲတော်အား ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ အရှေ့တောင်အာရှကျွန်းဆွယ် အားကစားပြိုင်ပွဲ ဖက်ဒရေးရှင်းဝင် နိုင်ငံခြောက်နိုင်ငံလုံးဖြစ်သည့် ထိုင်း၊ မြန်မာ၊ မလေးယား၊ လာအို၊ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် ဗီယက်နမ်တို့ အားလုံး စုံလင်စွာပါဝင်​သောပထမဆုံးအကြိမ် အားကစားပွဲဖြစ်သည်။
နိုင်ငံအသီးသီးမှ ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သူ ၆၂၃ဦးရှိခဲ့သည်။ အားကစားနည်းပေါင်း ၁၃ မျိုးဖြင့် ကျင်းပခဲ့သည်။ မြန်မာ၊ ထိုင်းနှင့် မလေးယားနိုင်ငံတို့မှ နိုင်ငံအလိုက် ပထမ၊ ဒုတိယနှင့် တတိယတို့ရရှိခဲ့သည်။
ပါဝင်သည့်နိုင်ငံများ
၁ထိုအချိန်က စင်ကာပူမှာ ဗြိတိသျှလက်အောက်ခံ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသဖြစ်သည်။
အားကစားနည်းများ
အားကစားနည်း​ပေါင်း ၁၃မျိုးပါဝင်ခဲ့သည်။
ဆုတံဆိပ် ဇယား
၁၉၆၁ အရှေ့တောင်အာရှကျွန်းဆွယ် အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် ရွှေတံဆိပ် ၈၆ခု၊ ငွေတံဆိပ် ၉၂ခု၊ ကြေးတံဆိပ် ၁၃၅ခု၊ စုစုပေါင်း တံဆိပ် ၃၁၃ခုကို ချီးမြှင့်နိုင်ခဲ့သည်။ အိမ်ရှင်နိုင်ငံ
သစ်တိန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
သစ်တိန်းရွာ (Thittein)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ သစ်တိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်တိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၁ ဦး၊ မ ၂၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်တောရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
သရက်တောရွာ (Thayettaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ဘူးကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၄၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံပိုရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိမ်းတိုက်ခြင်း
သိမ်းတိုက်ခြင်း ဆိုသည်မှာ သိမ်းငှက်စသောသွန်သင်လေ့ကျင့်ထား သည့်ငှက်တိန်ညင်များဖြင့်ငှက်ဖမ်းနည်းအတတ်ဖြစ်ပေသည်။ ထိုအတတ်မှာအလယ်ခေတ်အခါက ဥရောပတိုက်တွင် အလွန်ခေတ်စားခဲ့သော အတတ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့ရာ အာဟာရအလို့ငှာ ငှက်များကိုလိုက်ဖမ်း ခြင်းထက် တောလိုက်ခြင်းများကဲ့သို့ အပျော်တမ်းကိုယ်လက်ကြံ့ခိုင်ရေး ကစားနည်းတစ်ရပ်ဖြစ်ပေ၏။ ထိုအတတ်မှာ ဥရောပတိုက်တွင်ထိုခေတ်အခါကမှ စတင် ပေါ်ပေါက်သည် မဟုတ်ပေ။ တရုတ် ၊ဂျပန်၊ အိန္ဒိယ၊အာရေဗျ၊ အီရန်နှင့်ဆီးရီးယားစသောတိုင်းပြည်များတွင် ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်းရာထောင်မက သည့်အခါကပင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများကိုတွေ့ရှိရလေသည်။
ထိုအတတ်ဖြင့် အသုံးချရန်သိမ်းငှက်များကို သွန်သင်သူ၏အလိုအတိုင်း အလွန်တရာစိတ်ရှည် စွာနှင့်တဖြည်းဖြည်းလေ့ကျင့်ပေးရ၏။ ထိုငှက်များကို အတောင်အလက်မစုံခင် ငယ်ရွယ်စဉ်ကလည်းကောင်း၊ အတောင်အလက် စုံပြီးမှလည်းကောင်းဖမ်းယူ၍ လေ့ကျင့်ပေးနိုင်လေသည်။ ယင်းတို့ကိုဖမ်းယူရန်လည်းမလွယ် ကူလှပေ။ ထိုငှက်များသည် လူသူအရောက်အပေါက် နည်းလှသောတောင်ကမ်းပါးစောက်၏ထိပ်များတွင် အသိုက်လုပ်ကာနေကြ၏။ ထိုကြောင့်ယင်းတို့ကို ထောင်ချောက်များတွင် အစာပြ၍မျှားကာဖမ်းယူကြရ လေသည်။ ထိုငှက်များကိုဖမ်းယူသည့် ထောင်ချောက် များမှာလည်း တစ်ကျောင်းတစ်ဂါထာဆိုသကဲ့သို့ တိုင်းပြည်နိုင်ငံအလိုက်နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့်ပြုလုပ်၍ ဖမ်းကြလေ သည်။
သိမ်းငှက်များမှာ အမျိုးမျိုးအစားစားရှိ၍ အချို့ကို ငှက်များဖမ်းရာ၌အသုံးချသော်လည်း အချို့ကို မူမြေပြင်နှင့် ရှပ်၍ပျံသန်းကာယုန်နှင့်မြေကြွက်စသည့်သတ္တဝါတို့ကို ထိုးသုတ်ရာ၌ အသုံးချကြ၏။ ငှက် ဖမ်းရာ၌ အသုံးပြုသော ငှက်တိန်ညင်များကို အစာကောင်းစွာကျွေးမွေးထားကာ အကောင်းဆုံးသောကျန်း မာရေးအခြေအနေ၌တည်ရှိနေအောင် ထားပေးရလေသည်။ သို့သော်ငှက်ဖမ်းရန် အသုံးပြုမည့်အချိန်၌ ကား ငှက်တိန်ညင်တို့ကို မိမိတို့ဖမ်းရမည့်ငှက်စသည့် သတ္တဝါတို့အပေါ်၌ မိမိတို့အစာအဖြစ်ပယ်ပယ် နယ်နယ်မရ အရ ဖမ်းချင်သည့် စိတ်ဓာတ်မျိုးဖြစ်ပေါ်သည့် အခြေရောက်အောင် အစာကိုလျှော့ကျွေးတတ်သည်၊ သို့မဟုတ်အငတ်ထားတတ်ကြလေသည်။ လေ့ကျင့်သား ရပြီးသောငှက်တိန်ညင်များကို ၁၅နှစ်မှ အနှစ်၂ဝ တိုင်အောင်အသုံးပြုနိုင်သည်။ ထိုငှက်မျိုးမွေးမြူသူတို့ သတိပြုရမည့်အချက်များမှာ မိမိတို့၏ငှက်များကို မကြာမကြာပျံ သန်းစေရန်နှင့် လူတစ်ဦးတည်း ငှက်အမြောက်အမြားကိုမမွေးမြူရန် ဖြစ်လေသည်။
ငှက်တိန်ညင်များသည် အလွန်တရာ လှုပ်လှုပ်ယွယွ နေတတ်၍ အလွန်လည်းဖျတ်လပ် လှပေသည်။ ထိုငှက်တိန်ညင်နှင့်ငှက်လိုက်နည်းမှာ လူနှင့်ငှက်တို့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းများစွာလို၍ ငှက်တိန်ညင်ကို လေ့ကျင့်ပေးရာ၌လည်း များစွာဇွဲကောင်းခြင်း စိတ်ရှည်ခြင်း တို့လိုအပ်လှသဖြင့်တော် ရုံပုဂ္ဂိုလ်တို့မပြုလုပ်နိုင်ကြပေ။
အလွန်ရှေးကျသောကျန်းမာရေး ကစားနည်းတစ်မျိုး ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အထူးသဖြင့်အလယ်ခေတ်က ဥရောပတိုက်၌ အလွန်ခေတ်စားခဲ့လေသည်။ သေနတ်စသည့်လက် နက်များ ပေါ်ပေါက်လာသည့်အခါ ငှက်နှင့်တိရစ္ဆာန်များကို ငှက်တိ်န်ညင်များ၏အကူအညီမလိုဘဲ သေနတ်ဖြင့် ပစ်ခတ်ယူနိုင်သောကြောင့် ထိုငှက်ဖမ်းနည်းမှာ အတော်ပင်ခေတ်တိမ်သွားခဲ့သည်။ သို့သော် အချို့ တိုင်းပြည်များတွင် ယခုထက်တိုင်ထိုငှက်လိုက်နည်းကို ရှေးစံနစ်အတိုင်း ပြန်လည်အသုံးချနေကြ သူများရှိကြ ပေသေးသည်။ သို့သော်မများလှပေ။ အင်္ဂလန်၊ပြင်သစ်၊ ဂျာမနီ၊ အီဂျစ်၊ ဂျပန်၊ ယူဂို စလားဗီးယား၊ အာရေဗျစသည့်တိုင်းပြည်များတွင် ထိုငှက်လိုက်နည်း ဝါသနာပါသူတို့၏ အဖွဲ့များဖွဲ့ စည်း၍ထိုနည်းကို ကျန်းမာရေးကစားနည်းတစ်မျိုးအဖြစ် အသုံးချနေ ကြလေသည်။ အီရန်၊ အာရေဗျ၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်နှင့်အာဖရိကတိုက်မြောက်ဘက် သဲကန္တာရ ဒေသလူရိုင်းမျိုးတို့တွင်ကား ထိုငှက်လိုက်နည်း ကိုရှေးခေတ်အခါကကဲ့သို့ အသုံးပြုလျက်ပင် ရှိကြလေသည်။
သောက်ရေခပ် (၂) တာတမံ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံများ
ခင်ဒူထောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံအမတ်နှင့်ကောင်စစ်ဝန်
သံအမတ်နှင့်ကောင်စစ်ဝန်
ထိုနောက်တွင်ကားသမတနိုင်ငံများသို့လည်းစေလွှတ်လေသည်။ သံအမတ်မှာ အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်နိုင်ငံ၏အကြီးအကဲက မိမိ၏ ကိုယ်စားလှယ်တော်အဖြစ် နိုင်ငံခြားအစိုးရနှင့်စေ့စပ်ပြောဆိုရန် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသော နိုင်ငံ၏စီးပွားကိုစောင့်ရှောက်ဆောင်ရွက်သူဖြစ်၏။ အထူးသံအမတ်မှာ အမြဲနေမဟုတ်ဘဲအထူးအကြောင်းကိစ္စကို ဆောင်ရွက်ရန်စေလွှတ်ထားခြင်းခံရသော ကိုယ်စားလှယ်တော်ဖြစ် ပေသည်။
သံအမတ်သည်မိမိကိုယ်တိုင်ဆောင်ကြဉ်း သွားရပြီးလျှင်သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံအကြီးအကဲသို့ ကိုယ်တိုင်ပေးဆက်ရမည်ဖြစ်သောခန့်အပ်လွှာနှင့် မိမိအားထုတ်ပေးသောညွှန်ကြားချက်များတွင်ပါဝင်သည့် အခွင့်အာဏာများအရသာပြောပိုင်ခွင့်၊ ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိလေသည်။အာဏာကုန်လွှဲအပ်ထားခြင်း ခံရသူမဟုတ်လျှင် ခန့်အပ်လွှာနှင့်ညွှန်ကြားချက်များတွင် အကျုံးမဝင်သည့်အကြောင်းကိစ္စများကို သက်ဆိုင်ရာအစိုးရထံမှ ညွှန်ကြားချက်များထပ်မံရယူဆောင်ရွက်ရသည်။ ခန့်အပ်လွှာဆိုသည်မှာသံအမတ်အားခန့်ထားသော နိုင်ငံအကြီးအကဲကသံအမတ်သွားရမည့်နိုင်ငံအကြီးအကဲသို့ သံအမတ်သည်မိမိ၏ကိုယ်စားဆောင်ရွက်သမျှကို အတည်ပြုလက်ခံမည်ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ပါးလိုက်သော တံဆိပ်ခတ်နှိပ် ချိတ်ပိတ်ထားသည့်သဝဏ်လွှာပင်ဖြစ်၏။ သို့ဖြစ်ရာမိမိအားစေလွှတ်သည့် နိုင်ငံအကြီးအကဲ၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ မိမိသွားရောက်ရသော နိုင်ငံ၏အကြီးအကဲနှင့်ကိုယ်တိုင်တွေ့ဆုံခွင့်ရသည်။
ထိုပြင်မင်းပွဲသဘင်များတွင် ဦးစားနေရာပေးခြင်းကိုလည်းခံရလေသည်။ နိုင်ငံတကာကအသိအမှတ်ပြုထားသော သံတမန်ကိုယ်စားလှယ်များတွင်သံအမတ်ကြီးအောက် အဆင့်အတန်းနိမ့်သောကိုယ်စားလှယ်မှာ အထူးအာဏာရသံကိုယ်စားလှယ်ပင်ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ အထူးအာဏာရသံကိုယ်စားလှယ်သည်လည်း သံအမတ်ကြီးကဲ့သို့ပင် အခြားတစ်နိုင်ငံ၏ အကြီးအကဲထံသို့ခန့်အပ်လွှာဖြင့် ခန့်ထားစေလွှတ်ခြင်းခံရသူဖြစ်၏။
တတိယအဆင့်အတန်းဝင်ကိုယ်စားလှယ်များမှာ ပြည်တော်နေသံငယ်ဖြစ်၏။ ရှားဇေးဒဖားခေါ် တာဝန်ခံသံမှူးများကား နောက်ဆုံးအဆင့်အတန်းတွင် ပါဝင်သည့်ကိုယ်စားလှယ်များဖြစ်သည်။ ပြည်တော်နေသံငယ်များသည်အခြားတစ်နိုင်ငံ၏ အကြီးအကဲထံသို့ခန့်အပ်စေလွှတ်ထားခြင်း ခံရသူများဖြစ်သော်လည်း တာဝန်ခံသံမှူးများကား နိုင်ငံခြားရေးရာဝန်ကြီးများကတစ်ခြားနိုင်ငံမှ နိုင်ငံခြားရေးရာဝန်ကြီးများထံသို့ ခန့်အပ်စေလွှတ်ထားသူများဖြစ်၏။ တာဝန်ခံသံမှူးများကို ကြားဖြတ်ကာလအတွက်သော်လည်းကောင်း၊ အထူးအရေးကိစ္စအတွက်သော်လည်းကောင်း ခန့်ထားလေ့ရှိသည်။ သံအမတ်သည်မိမိနိုင်ငံ၏အကျိုးစီးပွားကို စောင့်ရှောက်ရင်း နှစ်နိုင်ငံအနူးအညွတ်ဆက်ဆံရေးကို ဖြစ်မြောက်အောင်ဆောင်ရွက်ရသူဖြစ်ရာ ယင်း၏တာဝန်ဝတ်တရားများကား ကြီးလေးလှပေသည်။ လိမ္မာရေးခြားပရိယယ် ကျွမ်းကျင်အမြှော်အမြင်ကြီးသူလည်း ဖြစ်ရသည်။ မိမိအားစေလွှတ်ထားရာ နိုင်ငံ၏အကြောင်းကို မိမိ၏ အစိုးရသို့အမြဲမပြတ်အစီရင်ခံရသည်။
နှစ်နိုင်ငံစလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သောအကြောင်းကိစ္စများတွင် မိမိအစိုးရ၏သဘောထားနှင့်ထင်မြင်ချက်များကိုမိမိအားစေလွှတ် ထားရာ နိုင်ငံ အစိုးရသို့တင်ပြအကြောင်းကြားရလေသည်။ သံအမတ်များသည်အထူးအခွင့်အရေးများကို ရရှိကြသည်။ သံအမတ်များနှင့်သံရုံးအဖွဲ့သားများ ကိုမည်သူမျှအနှောင့်အယှက်မပေးရချေ။
ထိုအခွင့်အရေးကိုသက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများသည် အချင်းများကာ စစ်မက်ဖြစ်ပွားသည့်တိုင်အောင် ခံစားနိုင်သည်။ သံအမတ်နေထိုင်ရာ အဆောက်အအုံနှင့် အသုံးအဆောင်များမှာသံအမတ်အားခန့်ထားသည့်နိုင်ငံ၏ မြေပေါ်တွင်တည်ရှိသည်ဟုမှတ်ယူရသဖြင့် သံအမတ်မှာ မိမိအားစေလွှတ်ထားရာနိုင်ငံ၏သစ္စာတော်ခံမဟုတ်သောကြောင့် အခွန်အတုတ်များမပေးဆောင်ရချေ။ဥံအမတ်နှင့် သံရုံးအဖွဲ့သားများသည်တရားမနှင့်ရာဇဝတ်ဆိုင်ရာဥပဒေများကို ဖောက်ဖျက်ကျူး လွန်သဖြင့် ခံစားရသော အပြစ်ဒဏ်များမှလွတ်ကင်းခွင့်ရသည်။
ထိုသူများကားကောင်စစ်ဝန်များဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည်မိမိတို့နိုင်ငံ၏ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကို ကူညီစောင့်ရှောက်ပေးရန်သာမဟုတ်ဘဲ မိမိတို့နိုင်ငံသားများ၏ အကျိုးစီးပွားတို့ကိုလည်းကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးရန်ဖြစ်၏။ ယင်းတို့သည်မိမိတို့နိုင်ငံမှအလည်အပတ်လာရောက်သူများနှင့် ကုန်သွယ်ရန်လာရောက်သူများကို ကူညီစောင့်ရှောက်ပေးရလေသည်။
မိမိတို့နိုင်ငံသို့ကုန်တင်ပို့ရေးတွင် ကြီးကြပ်ပေးရသည့် ပြင်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးဆိုင်ရာ အခွင့်အလမ်းသစ်များကိုလည်း စုံစမ်းရှာဖွေကာ မိမိတို့၏အစိုးရသို့အကြောင်းကြား အစီရင်ခံရသည်။ နိုင်ငံခြားနှင့်ကုန်ကူးသန်းဆက်သွယ်လို သူများသည်မိမိတို့၏ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ကိုယ်စားလှယ်များမှ တစ်ဆင့် ဆက်သွယ်နိုင်ပေသည်။ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးကိုယ်စားလှယ်များသည် ပွဲစားသဖွယ် ကုန်ဝယ်လိုသူများကိုရှာဖွေအကြောင်း ကြားပေးရ၏။
ထိုကြောင့်ကောင်စစ်ဝန်တို့သည် မိမိတို့နိုင်ငံ၏ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအခြေကို မြှင့်တင်ပေးနေသူများဖြစ်ကြသည်။
Running Man
Running Man (ဟန်းဂု: 런닝맨) သည် တောင်ကိုရီးယား SBS ရုပ်သံလိုင်း၏ တနင်္ဂနွေနေ့ ရသစုံရုပ်သံအစီအစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင် ၁၁တွင် စတင်ထုတ်လွှင့်သည်။
Running Man သည် မူလက မြို့ပြပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကိုက်ညီသည့် မြို့ပြရသစုံအစီအစဉ်အဖြစ် စတင်ခဲ့သည်။ အဖွဲ့ဝင်များနှင့် ဧည့်သည်သရုပ်ဆောင်များက မြို့ပြအထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံနေရာများတွင် မစ်ရှင်များကို ပြီးမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ကြရခြင်းဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဦးနှောက်သုံးပြီး ဆော့ကစားရသည့် ဂိမ်းများဖြင့် လက်တွေ့ရသစုံသဘော ဆောင်လာခဲ့သည်။
Running Man အစီအစဉ်သည် အာရှတစ်လွှား လူကြိုက်များလာကာ၊ အင်္ဂလိပ်၊ ပါရှင်း၊ စပိန်၊ ပေါ်တူဂီ၊ ပြင်သစ်၊ အီတာလျံ၊ ထိုင်း၊ ဗီယက်နမ်၊ တရုတ်၊ မလေး၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဗမာ၊ အာရဗီ၊ ရုရှား၊ တူရကီ စသည်ဖြင့် ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးဖြင့် ဘာသာပြန်ကာ ကြည့်ရှုကြပြီး ဟာလျူ အွန်လိုင်းဖန်များအကြား ရေပန်းစားသည်။
၂၀၁၆ခုနှစ်အတွက် Business Insider ၏ အစီအစဉ်၂၀ စာရင်း ဝင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ဧပြီလကစ၍ KBS 2 က စူပါမင်းပြန်လာပြီ အစီအစဉ်နှင့် အမ်ဘီစီက မျက်နှာဖုံးအဆိုဘုရင် အစီအစဉ်တို့နှင့်အပြိုင် SBS မှ ကိုရီးယားစံတော်ချိန် ညနေ ၄:၅၀တွင် တနင်္ဂနွေအစီအစဉ် ပထမပိုင်းအဖြစ် ထုတ်လွှင့်ပြသလျက်ရှိသည်။ ယခင်က KBS 2 ၏ တစ်ညအိပ်နှစ်ရက် အစီအစဉ်နှင့်အပြိုင် အက်စ်ဘီအက်စ်က ကိုရီးယားစံတော်ချိန် ညနေ ၆:၂၅တွင် တနင်္ဂနွေအစီအစဉ် ဒုတိယပိုင်းအဖြစ် ထုတ်လွှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၁၂ရက်နေ့က ဆယ်နှစ်ပြည့် အထူးအပိုင်း ထုတ်လွှင့်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား ရသစုံရုပ်သံအစီအစဉ်များ ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ရုပ်မြင်သံကြား အစီအစဉ်များ ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံရှိ ဖျော်ဖြေရေး
လပင်လုံရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
လပင်လုံရွာ (Lapinlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ရီလုံရီကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရီလုံရီကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၇၉ ဦး၊ မ ၂၈၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စံတော်ချိန် နေ့စဉ်သတင်းစာ
စံတော်ချိန် နေ့စဉ်သတင်းစာ (The Standard Time Daily) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေလျက်ရှိသော နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဧပြီ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ကျွဲလမ်းရွာမ
ကျွဲလမ်းရွာမ
စစ်ကုန်းရွာ၊ စာရေးကွင်း
စစ်ကုန်းရွာ၊ စာရေးကွင်း
​ပေါက်ကုန်းရွာ၊ ကျက်တညင်
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ ကျက်တညင်
ကျွန်းထိပ်ဈေးပိုင်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
ကျွန်းထိပ်ဈေးပိုင်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
ဖောထရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဖောထရွာ(Hpawhta)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ခေါပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၆၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမိုင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် ဦးစီးဌာန
သမိုင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် ဦးစီးဌာန (Department of Historical Research and National Library) သည် သာသနာရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
သမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာနသည် မြန်မာသမိုင်း သုတေသနလုပ်ငန်းများအတွက် အမျိုးသားဗဟိုဌာန ဖြစ်သည်။ မြန်မာသမိုင်းကော်မရှင်အဖွဲ့နှင့် နီးကပ်စွာ အလုပ်လုပ်ကိုင် လျက်ရှိပြီး၊ အဓိက လုပ်ငန်းများမှာ- သမိုင်းဆိုင်ရာ အထောက် အထားများကို စုဆောင်းခြင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ သမိုင်းများကို သုတေသနပြုခြင်းနှင့် သမိုင်းဆိုင်ရာ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို ထုတ်လုပ်ဖြန့်ဝေခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အထူးပြုသုတေသန လုပ်ငန်းများကို အမျိုးသားရေး တာဝန်တစ်ရပ် အနေဖြင့် ဆောင်ရွက်ခြင်းတို့ကို ပြုလုပ် ဆောင်ရွက်ရသည်။
ဇန်နဝါရီ ၁၉၅၅ တွင် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကော်မရှင်ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး၏ လက်အောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် သမိုင်းကော်မရှင်သည် ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ ပြောင်းသွားခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကော်မရှင်အား နိုင်ငံသမိုင်းသုတေသန ဦးစီးဌာနအဖြစ် ပြောင်းလဲခေါ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၈၄ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံသမိုင်းသုတသနဦးစီးဌာနအား ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်၌ ရှိစဉ်အတွင်း ၁၉၇၂ ခုနှစ်၌ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သမိုင်းဌာနတွင် သုတေသနဌာနခွဲ တစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ မတ် ၁၉၈၆ ခုနှစ်အထိ သမိုင်းဌာနအောက်တွင် မြန်မာသမိုင်း သုတေသနဌာနနှင့် သုတေသနဌာနခွဲတို့ ပေါင်းစပ်လျက်ရှိပြီး ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသန ဌာနဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၇ တွင် တက္ကသိုလ်များ သမိုင်းသုတေသန ဦးစီးဌာနအား ယဉ်ကျေးမှုဝန်ကြီးဌာန အောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး သမိုင်းသုတေသန ဦးစီးဌာနဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၁)ရက်နေ့မှစ၍ ရှေးဟောင်းသုတေသန၊ အမျိုးသားပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက် ဦးစီးဌာနလက်အောက်ရှိ အမျိုးသား စာကြည့်တိုက် (နေပြည်တော်)နှင့် (ရန်ကုန်)တို့အား သမိုင်းသုတေသနဦးစီးဌာန လက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး သမိုင်းသုတေသနနှင့် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် ဦးစီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် သမိုင်းပညာရှင်များကို ခိုင်မာစွာမြှင့်တင်ပေးသော ဌာနဖြစ်ပြီး တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်များ၌ သမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဘာသာရပ်များကို သင်ကြားရာ၌ အထောက်အပံ့ပေးနေသော ဌာနကြီးတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ဤဌာနမှ သမိုင်းသုတေသန ပညာရှင်များအား မွေးထုတ်ပေးရန်အတွက် ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ ပညာသင်များ၊ ထောက်ပံ့စေလွှတ်ပေးခဲ့ခြင်း သာမက သမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဘာသာရပ်များကိုလည်း လေ့လာသင်ကြားစေခဲ့သည်။ သမိုင်းသုတေသနလုပ်ငန်းသည် အဓိကဖြစ်သော်လည်း အိမ်နီးချင်း အာဆီယံနိုင်ငံများနှင့် အာဆီယံအဖွဲ့အစည်းကြီး၏ အကြောင်းကို သုတသနပြု လေ့လာခြင်းများကို လည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
လပ်ဦးကုန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
လပ်ဦးကုန်းရွာ (Latukone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ရွှေမိုးမြေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေမိုးမြေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၇ ဦး၊ မ ၉၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဲယားဘတ်စ် A380
အဲယားဘတ်စ် A380 သည် EADS ၏ လက်အောက်ခံဖြစ်သော ဥရောပ ကော်ပိုရေးရှင်း အဲယားဘတ်စ်မှ ထုတ်လုပ်သော ၂ ထပ်၊ ကျယ်ပြန့်သော ကိုယ်ထည်နှင့် အင်ဂျင် ၄ လုံးပါသော လေယာဉ်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ခရီးသည်တင်လေယာဉ်ဖြစ်ပြီး ပထမဆုံး ပျံသန်းမှု ကို ၂၀၀၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ တော်လို့စ်မြို့မှ စတင်ပျံသန်းခဲ့ပြီး ပထမဆုံး ခရီးသည်တင် ပျံသန်းမှုကို စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်းမှ ၂၀၀၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စင်ကာပူမှ ဆစ်ဒနီ ခရီးစဉ်ဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ လေယာဉ်ပျံကို တည်ဆောက်စဉ် အချိန်အတွင်းက ထိုလေယာဉ်ကို အဲယားဘတ်စ် A3XX ဟုသာ အများကသိခဲ့ကြပြီး ထိုအချိန်မှစ၍ စူပါဂျမ်ဘိုဆိုသည့် အခြားအမည်သည် စတင်တွင်ကျယ်ခဲ့သည်။
A380 ၏ အပေါ်ထပ်သည် လေယာဉ်ပျံ၏ ကိုယ်ထည်တစ်ခုလုံးနီးပါးကို ဖြန့်ကျက်ထားပြီး ၎င်း၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ကိုယ်ထည်ကျယ်ပြန့်သော လေယာဉ်များ၏ အကျယ်နှင့် ညီမျှသည်။ ထို့ကြောင့် ဒုတိယအကြီးဆုံး လေယာဉ်ပျံ အမျိုးအစား ဖြစ်သည့် ဘိုးအင်း 747-400 နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ခရီးသည်တင်ခန်းသည် ၅၀% မျှပို၍ ကျယ်ပြန့်ပြီး ပုံမှန် ကလပ်စ် ၃ခု ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဖွဲ့စည်းပုံတွင် ခရီးသည် ၅၂၅ ဦးမျှတင်ဆောင်နိုင်ပြီး အားလုံးကို ရိုးရိုးတန်းဖြင့်သာ ဖွဲ့စည်းထားပါက ခရီးသည် ၈၅၃ ဦးအထိ တင်ဆောင်နိုင်သည်။ A380 သည် ခရီးသည်တင်လေယာဉ်နှင့် ကုန်တင်လေယာဉ်ဟူ၍ အမျိုးအစား ၂ မျိုး ထုတ်လုပ်သည်။
A380-800 ခရီးသည်တင် မော်ဒယ်လ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးသော ခရီးသည်တင်လေယာဉ် ဖြစ်သော်လည်း လေယာဉ်ကိုယ်ထည်မှာ အဲယားဘတ်စ်၏ ဒုတိယအကြီးဆုံး ခရီးသည်တင်လေယာဉ် အမျိုးအစားဖြစ်သော A340-600 နှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အနည်းငယ်မျှ တိုတောင်းသည်။ A380-800F ကုန်တင်လေယာဉ် မော်ဒယ်လ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ကုန်တင်လေယာဉ် အမျိုးအစားများတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ၎င်းထက်ပို၍ ကုန်တင်ဝန်ကို သယ်ဆောင်နိုင်သော လေယာဉ်ဟူ၍ အန်တိုနော့ဗ် An-225 တစ်မျိုးသာရှိသည်။
A380-800 သည် ၈၂၀၀ လေကြောင်းမိုင် (၁၅၂၀၀ ကီလိုမီတာ) အထိ ပျံသန်းနိုင်ရန် ဒီဇိုင်းပြုလုပ်ထားပြီး ဥပမာအားဖြင့် ဆိုရလျှင် ထိုအကွာအဝေးမှာ မက်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်ရှိ ဘော့စတွန်မှ ဟောင်ကောင်အထိ မရပ်မနား ပျံသန်းနိုင်သော အကွာအဝေးဖြစ်သည်။ တသမတ်တည်းရှိသော အမြင့်တွင် ပျံသန်းနိုင်သောနှုန်း (cruising speed) မှာ Mach 0.85 (အမြင့်တသမတ်တည်း ရှိနေချိန်တွင် တစ်နာရီ ၉၀၀ ကီလိုမီတာ သို့ တစ်နာရီလျှင် ၅၆၀မိုင်) ဖြစ်သည်။ အဲယားဘတ်စ် A380 သည် စီးပွားဖြစ်ပျံသန်းသော လေယာဉ်များတွင် ပထမဆုံး GTL အခြေခံ ဆီကို အသုံးပြု၍ မောင်းနှင်နိုင်သော လေယာဉ်ဖြစ်သည်။
လေယာဉ်ပုံစံ
= ကိုးကား = <References />
ဂင်းနက် ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်းစာအုပ်
ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ဤစာအုပ် ဖြစ်ပေါ်လာပုံသည် ၁၉၅၁ ခုနှစ်ကအိုင်ယာလန်၊ ဝက်ခ်ဖို့စီရင်စု (Wexford County) ၌ပြုလုပ်ခဲ့သော အမဲလိုက်ပွဲတစ်ပွဲမှ စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုပွဲတွင် ဂင်းနက်ဘီယာချက်စက်ရုံ၏ မန်နေးဂျင်းဒါရိုက်တာ ဆာဟျူးဘီးဗား (Sir Hugh Beaver) နှင့်ကစားဖော်များအတွင်း ရွှေရောင်ဒီလုံးငှက်သည် ဥရောပတိုက်တွင် အမဲလိုက်ရာ၌ အမြန်ဆုံးပျံသန်းနိုင်သောငှက်ဟုတ် မဟုတ် အငြင်းအခုံ ဖြစ်ပွားခဲ့ကြသည်။ မှန်ကန်တိကျသည့်အဖြေကို ပေးနိုင်သော စာအုပ်တစ်အုပ်ကို သူရှာမတွေ့သဖြင့် ဆာဟျူးတစ်ယောက် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်ရလေသည်။ ထိုကဲ့သို့သော အချေအတင်ငြင်းခုံမှုများသည် အထူးသဖြင့် လူမှုရေးအခမ်းအနားများတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်ကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် အဖြေအားလုံးကို ဖော်ပြပေးနိုင်မည့်စာအုပ်သည် အလွန်ရောင်းချရဖွယ်ရှိကြောင်း ဆာဟျူးက တွေးမိလေသည်။ ထိုအချိန်က အားကစားစံချိန်များကို ချိုးနေသော အားကစားသမား ခရစ်ချာတာဝေး (Chris Chataway) သည် လန်ဒန်ရှိ ဂင်းနက်၏ Park Royal Brewery တွင် ဝင်ရောက်၍ အလုပ် လုပ်ကိုင်လျက်ရှိရာသူနှင့် အားကစားပြိုင်ပွဲများ၌တွေ့ဆုံခဲ့ဖူးသော နောရစ်နှင့် ရော့စ်မက်ဝှာတာ (Norris and Ross McWhirter) တို့သည် ထိုစာအုပ်မျိုးကို ပြုစုရန် အထူးသင့်လျော်သူများဖြစ်ကြောင်း၊ ဆာဟုချ်အား သူက ထောက်ခံတင်ပြခဲ့သည်။
ထိုအချိန်က မက်ဝှာတာ ညီအစ်ကိုတို့သည် လန်ဒန်၌ အချက်အလက်ရှာဖွေရေး အေဂျင်စီနှင့်ထုတ်ဝေရေးကုမ္ပဏီတို့ကို တည်ထောင်ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ ၎င်းတို့သည် အားကစားနှင့်ဆိုင်သော မှတ်တမ်းများကို အထူးတလည် အာရုံပြု၍ စုဆောင်းနေကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ရော်ဂျာဘင်နစ်စတာ (Roger Bannister) သည် ၁၉၅၄ ခုနှစ် မေလ၆ ရက်နေ့တွင် တစ်မိုင်အကွာ အဝေးကို ၃ မိနစ် ၅၉.၄ စက္ကန့် နှင့် စံချိန်တင်၍ ပြေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယခင်က မည်သူမျှလေးမိနစ်ထက် လျော့နည်းအောင် မပြေးနိုင်ခဲ့ကြပါ။ ထိုအချိန်က စံချိန်ချိုးလိုက်သော သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်အား ကြေညာပေးခဲ့သူမှာ နောရစ်မက်ဝှာတာပင် ဖြစ်သည်။ ထိုအချက်သည် ပထမအကြိမ်ထုတ်စာအုပ်တွင် ဖော်ပြမည့် စံချိန်သစ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့ရလေတော့သည်။ အကောင်းဆုံးများကိုသာ ဖော်ပြမည့်စာအုပ် ဆိုသော စိတ် ကူးကို ဆာဟုချ်က နှစ်ခြိုက်သဖြင့် အဆိုပါအမြွှာညီနောင်အား ဂင်းနက် ကမ္ဘာ့စံချိန် မှတ်တမ်း စာအုပ်ကို ပြုစုထုတ်ဝေပေးရန် လုပ်ငန်းအပ်နှံလိုက်သည်။ ၎င်းတို့သည် အကြောင်းရပ်အားလုံးတို့၏ အမြန်ဆုံး၊အနှေးဆုံး၊ အကြီးဆုံး၊ အသေးဆုံး၊ အလေးချိန်အများဆုံး၊အလေးချိန်အပေါ့ဆုံး၊ အရှည်ဆုံးနှင့် အတိုဆုံးစသည်တို့ကို တစ်နှစ်ကြာအောင် ပင်ပင်ပန်းပန်း ရှာဖွေ ပြုစုခဲ့ကြပြီးနောက် ပထမဦးဆုံးစာအုပ်ကို ဩဂုတ်လ၂၇ ရက်၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေလိုက်သည်။ ချက်ချင်းပင် အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သည်သာမက ဗြိတိန်နှင့် တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် စံချိန်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အားကိုးအားထားပြုရသော ရင်းမြစ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်း ခံရလေတော့သည်။ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင်နောရစ်မက်ဝှာတာ ကွယ်လွန်သွားခဲ့သဖြင့် ခေတ်တစ်ခေတ်ကုန်ဆုံးသွားသကဲ့သို့ ဖြစ်ခဲ့ရသော်လည်း နှစ်ပေါင်းများစွာကြာအောင် ၎င်းတို့ညီအစ်ကို နှစ်ယောက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည့် ဤသမိုင်းဝင်စာအုပ်၏ လက်ဆင့်ကမ်းတာဝန်သည် ဆက်လက်ရှင်သန်နေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ နောရစ် မက်ဝှာတာသည် စွယ်စုံကျမ်းဗဟုသုတပိုင်ရှင်နှင့် စံချိန်များကိုစက္ကန့်မဆိုင်း ပြန်ပြောပြနိုင်သည့်အရည်အချင်းပိုင်ရှင် ဖြစ်သည်။ သူသည် ရုပ်မြင်သံကြားပရိသတ်အား ကာလရှည်ကြာစွာ တင်ဆက်ခဲ့ရသော ဘီဘီစီ၊ ကလေးများအစီအစဉ်မှ စံချိန်ချိုးသူများ (Record Breakers) အစီအစဉ်တွင် ကလေးငယ် မျိုးဆက် ပေါင်းများစွာကို ပျော်ရွှင်ကြည်နူးစေခဲ့သည်။ ဉာဏ်ကွန့်မြူးမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာအောင် စွမ်းဆောင်ပေးခဲ့သည်။ သူသည် ရုပ်မြင်သံကြားတွင် ကွယ်လွန်သူ ရွိုင်းကက်စတယ် (Roy Castle) နှင့် တွဲဖက်အသုံးတော်ခံခဲ့သည်။ ထိုနည်းတူစွာပင် ဆာဒေးဗစ်ဖရော့စ် (Sir David Frost) ၏ အမေရိကန်ဂင်းနက်စပါယ်ရှယ် အစီအစဉ်တွင်လည်း ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ခုနှစ် အထိ ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ ဆာဒေးဗစ်က 'နောရစ်သည် အချက်အလက်များကိုသာမက တိကျမှုကို အလွန်လိုလားသူဖြစ်သည်။ ထိုမျှသာမကသေး၊ သူသည် လူသားတို့၏ ထွင်ဉာဏ်နှင့် အောင်မြင်လိုသော ဆန္ဒပြင်းပြသူများကိုလည်း အလွန်သဘောကျသူဖြစ်သည်။ သူသည် အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲများမှ စံချိန်ချိုးသူများကိုသာမက မည်သူကမျှ ကြိုးပမ်းကြည့်ရန် ဆန္ဒမရှိသော၊ ဥပမာ ရေအောက်၌ တယောထိုးပြသူ Mark Gottlieb သို့တည်းမဟုတ် ပန်းသီးအား ပြတ်ထွက်မသွားစေဘဲ တစ်ဆက်တည်း အခွံနွှာပြသူ Frank Freer စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုး စံချိန်ချိုးခဲ့ကြသူ ထိုပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ အတောအတွင်း တွေ့ဆုံခဲ့ဖူးသူဖြစ်သည်။ သူသည် ထိုပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ပတ်သက်သော ရယ်စရာဖြစ်ရပ် တိုထွာများကို နှစ်ခြိုက်စွာ ပြန်ပြောပြလေ့ရှိသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်များသည် ကွဲပြားခြားနားနေကြသော်လည်း ၎င်း၏စိတ်ထဲတွင်အတော်ဆုံး၊ အကောင်းဆုံးများသာ ဖြစ်နေကြလေသည်။ ယနေ့ အချိန်အခါတွင် ဂင်းနက် ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်း စာအုပ်ကို နှစ်စဉ် စောင်ရေ ၃.၅သန်း ရောင်းချနေရသည်။ ဤအချက်က လူသားတို့၏ ဗဟုသုတ မွတ်သိပ်မှုနှင့် ဂင်းနက်က ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်း၌ ပါဝင်လိုသော စိတ်ဆန္ဒပြင်းပြမှုတို့သည်ဆုတ်ယုတ်သွားခြင်း မရှိသေးကြောင်း ပြသလျက် ရှိနေပေသည်။
ပြောင်းလဲသွားသော နှစ်ငါးဆယ်
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်းကို ထုတ်ဝေချိန်ကစ၍ ကမ္ဘာ့လူဦးရေသည် နှစ်ဆကျော် တိုးပွားလာခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ် ၅ဝ အတွင်း အဓိကကျသည့် အခြား ပြောင်းလဲမှုများကို ဖော်ပြလိုက်သည်။
ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်းစာအုပ်
ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်းစာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Guinness Book of World Records ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်းကို ၁၉၅၅-ခုနှစ်မှ စ၍ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာမှ ကမ္ဘာ့စံချိန်များကို စုဆောင်း တင်ပြထားသည်။ ဂင်းနစ်ဟူသောအမည်မှာ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံရှိ ဂင်းနစ် (Arthur Guinness) ဘီယာကုမ္ပဏီကို ရည်စူးသည်။ ၁၇၅၂-ခုနှစ်တွင် အာသာဂင်းနစ် (၁၇၅၂-၁၈၀၃) ဆိုသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ယောက်သည် ပေါင်ငွေတစ်ရာကို အမွေရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းပေါင်ငွေတစ်ရာကို အရင်းပြု၍ အာသာဂင်းနစ်သည် ယမကာဆိုင်တစ်ခုကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၇၅၉သို့ ရောက်သောအခါ ဒဗွလင်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သူသေဆုံးပြီးနောက် သားဖြစ်သူ အာသာ(၁၇၆၇-၁၈၅၂)၊ မြေးဖြစ်သူ ဘင်ဂျမင်ဂင်းနစ် (၁၇၉၈-၁၈၆၈) တို့က ဘီယာလုပ်ငန်းကိုဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဘင်ဂျမင်လက်ထက်တွင်ဂင်းနစ် ဘီယာသည် အမေရိကန်၊အင်္ဂလန်နှင့် ဥရောပတိုင်းပြည်များသို့ပါ တင်ပို့ရောင်းချနိုင်သည် အထိ လုပ်ငန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဂင်းနစ်မိသားစုသည် သူတို့၏ ဂင်းနစ်ဘီယာကို ကိုယ်ပိုင်စက်ရုံတည်ဆောက်ကာ ထုတ်လုပ်ရောင်းချခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သူတို့၏ဘီယာ အောင်မြင်ရခြင်းတွင်အချက်(၂)ချက်သည် အရေးပါသည်။ ပထမအချက်မှာ ဂင်းနစ်ဘီယာသည် အရည်သက်သက်မဟုတ်ဘဲ အနည်းငယ်စေးပျစ်သည်။ ဘီယာတစ်ပိုင့်ကို ငှဲ့မည်ဆိုပါက ၁၁၉ ဒသမ ၅-စက္ကန့်ကြာမည်ဟု ကြေညာကာ စားသုံးသူကို စွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယအချက်မှာ ဂင်းနစ်ဘီယာ ထည့်ခွက်၏ ထူးခြားမှုပင် ဖြစ်သည်။ ဂင်းနစ်ဘီယာကုမ္ပဏီသည် ကိုယ်ပိုင်ခွက်တစ်မျိုးကို တီထွင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အဆိုပါခွက်အတွင်းသို့ ဘီယာကိုထည့်မည်ဆိုပါက ဘီယာမြှုပ်များသည် အပေါ်သို့မတက်ဘဲ အောက်သို့ သာဆင်းသွားသည်ကို တွေ့မြင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ဤနည်းဖြင့် စားသုံးသူကို ကောင်းစွာ စွဲဆောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၅-တွင် ဂင်းနစ်ဘီယာအရောင်းဆိုင်တစ်ဆိုင်၌ ဘီယာသောက်သူများ ငြင်းခုံမှုတစ်ခု ဖြစ်ကြသည်။ ၎င်းအငြင်းအခုံမှာမည်သည့် ငှက်သည် အမြန်ဆုံးပျံသန်းနိုင်သနည်းဟူသော မေးခွန်းနှင့်ဆက်စပ်နေသည်။ ငြင်းခုံသူများသည် အကိုးအကားစာအုပ်မျိုးစုံကို ရှာဖွေပါသော်လည်း ရှာမတွေ့နိုင်ဖြစ်နေသည်။ ဤတွင် ဆိုင်ရှင်ဖြစ်သူ ဂင်းနစ်မျိုးနွယ်တစ်ယောက်သည် ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်း စာအုပ်တစ်အုပ် လိုအပ်ကြောင်း သတိပြုမိသွားသည်။ ဤသို့ဖြင့်၁၉၅၅-တွင် ပထမဆုံးဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန် စာအုပ်ထွက်ပေါ်လာသည်။ စာအုပ်ကိုတာဝန်ခံ ရေးသားသူမှာ ရော့စ်ဝှစ်တနာ နှင့် နောရစ် ဝှစ်တနာ (Ross and Noris Whitner) အမြွှာညီအစ်ကို နှစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် သတင်းထောက်များ၊ ဂျာနယ်တိုက်များမှ အချက်အလက်များ ကိုရယူပြီး စာအုပ်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ပြီးနောက် ခရစ်စမတ်ဈေးရောင်းပွဲတော်အမှီ အောက်တိုဘာလတိုင်းတွင်စာအုပ်ကို နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ စာအုပ်တွင် ကြက်ဥအဝေးဆုံးရောက်အောင် ပစ်နိုင်သူ၊ ဆယ်မိနစ်အတွင်း ဟော့ဒေါ့ (Hot Dog) အများဆုံး စားနိုင်သူ၊ အရပ်အရှည်ဆုံးလူသား၊ အကြီးဆုံးကင်ဆာကျိတ်၊ အဆိပ်ပြင်းဆုံး အပင်၊ အတိုဆုံးမြစ်စသည်ဖြင့် ကမ္ဘာ့စံချိန်များကို မှတ်တမ်းတင်ဖော်ပြခဲ့သည်။ ယခုအခါ ထိုစာအုပ်သည် ကမ္ဘာ့အရောင်းရဆုံး စာအုပ်တစ်အုပ်ဖြစ်ပြီး တစ်နှစ်အတွင်း အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ပုံနှိပ်ခဲ့ရသည်။ လူတို့သည် ထိုစာအုပ်တွင် မှတ်တမ်းတင်ခံရစေရန် အမျိုးမျိုး ကြိုးစားလာကြသည်။
တစ်ခါက ဂင်းနစ်စာအုပ်တွင် အလေးဆုံးကြောင် အကြောင်းကို ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထိုအခါ ကြောင်ပိုင်ရှင်များသည် သူတို့ကြောင်များကို စံချိန်ချိုးနိုင်အောင် အစာများ တနင့်တပိုးကျွေးခဲ့သဖြင့် ကြောင်သေဆုံးမှုများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ထို့ကြောင့် စာအုပ်တွင် ကျန်းမာရေးနှင့် အသက်အန္တရာယ်ထိခိုက်စေသော ကိစ္စများကို ဖော်ပြခြင်းမပြုရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ဂင်းနစ်စာအုပ်သည် တစ်ကမ္ဘာလုံးမှ စံချိန်များကို မှတ်တမ်းတင်ထားခြင်းဖြစ်ရာ မြန်မာနိုင်ငံမှ ပုဂ္ဂိုလ်ထူးတစ်ဦးလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါပုဂ္ဂိုလ်ထူးမှာ မင်းကွန်းတိပိဋကဓရ ဆရာတော်ကြီး ဦးဝိစိတ္တသာရာ ဘိဝံသ ပင်ဖြစ်သည်။
လုပ်ငန်းခွင်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေး
လူတွင်ငွေပေး၍ဝယ်လို့မရသော အရာနှစ်ခုရှိသည်။ အသက်နှင့် လူ့ခန္ဓာကိုယ် အစိတ်အပိုင်းတို့ဖြစ်၏။ လက်ပြတ်သွား ပါက လက်အတုတပ်လို့ရသည်ဖြစ်စေ။ မိမွေးတိုင်းဖမွေးတိုင်း လက်လောက်တော့ ကောင်းနိုင်စရာမရှိ။ ထို့ကြောင့် မိမိတို့၏ အသက်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများကို မဆုံးရှုံးသင့်ဘဲ မဆုံးရှုံးရအောင် အတတ်နိုင်ဆုံးထိန်းသိမ်းထားရန် အရေးကြီးသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည်နေ့စဉ်နှင့်အမျှ အလုပ်လုပ်နေကြရ၏။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ တစ်နေ့တာအချိန်များကို လုပ်ငန်းခွင် အတွင်း၌သာ ကုန်ဆုံးကြရသည်။ ထို့ကြောင့် မတော်တဆမှုဖြစ်မည်ဆိုလျှင် လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း၌ဖြစ်ဖို့ ပိုများသည်။ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးအတွက် ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း အများအပြား လုပ်ကြရသည်။ ထိုဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် များစွာသော လူအပေါင်းတို့ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်နေကြ၏။ ဆောက်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းခွင်ဟူသည် လူအများ၊ စက်ယန္တရားများ လှုပ်ရှားသွားလာ လုပ်ကိုင်နေကြသည်ဖြစ်ရာ အန္တရာယ်များဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိ၏။ ထိုအန္တရာယ်များသည် တစ်စုံတစ်ဦးထံ အချိန်မရွေး ကျရောက်လာနိုင်သည်။ အကယ်၍ လူတစ်ဦးသည် လုပ်ငန်းခွင် အတွင်း ထိခိုက်ရှာနာမှု တစ်ခုခုဖြစ်အံ့။ သို့မဟုတ် မတော်တဆမှုတစ်ခုခုကြောင့် အသက်သေဆုံးခဲ့သည် ဖြစ်အံ့။ သူနှင့် ထိုသူ၏ မိသားစုအတွက် ကြီးမားလှစွာသော ဆုံးရှုံးမှုဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လူအများ၏ အသက်နှင့်ခန္ဓာကိုယ် အိုးစားမကွဲစေရေးအတွက်၊ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်အပိုင်းများ မဆုံးရှုံးရစေရေးအတွက် ဥပဒေ၊ စည်းကမ်း၊ နည်းလမ်းများ ချမှတ်ကျင့်သုံးရေးမှာ အလွန်အရေးကြီး လှပေသည်။ လုပ်ငန်းခွင်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးဟူသည် တစ်စုံတစ်ယောက်တည်းတွင်သာ တာဝန်ရှိခြင်းမဟုတ်မူ၍ အားလုံး ဝိုင်းဝန်းကြိုးပမ်းကြရန် လိုသည့်အရာဖြစ်၏။ အစိုးရအနေနှင့် ဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ ချမှတ်ပေးရန်၊ အလုပ်ရှင် အနေနှင့် ထိုချမှတ်ထားသော ဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများနှင့်အညီ မိမိလုပ်ငန်းခွင်ကို ထိန်းသိမ်းထားရန်၊ အလုပ်သမားများ ဘက်ကလည်း မိမိတို့လိုက်နာရမည့် စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို အပြည့်အဝလိုက်နာရန် လိုပေသည်။ ချမှတ်ထားသော ဥပဒေများ မည်မျှ ပြည့်စုံကောင်းမွန်နေစေကာမူ အောက်ခြေပိုင်း အကောင်အထည်ဖော်မှု အားနည်းနေလျှင်လည်း ထိရောက်အကျိုးရှိမည် မဟုတ်ပေ။
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဘားအံ)
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(ဘားအံ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
ခင်ရမ်ယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ခင်ရမ်ယန်ရွာ(Hkinramyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်တားဂလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀ ဦး၊ မ ၉၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ရွှေတောင်ကြား (ရန်ကုန်)
ရွှေတောင်ကြား( "Golden Valley")သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ဗဟန်းမြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
သမိုင်း
ကိုလိုနီခေတ်တွင် ရွှေတောင်ကြားဟု ယခုလူသိများနေသော "Golden Valley" သည် တိတ်ဆိတ်သော မြို့ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့ပြီး အနောက်တိုင်းသားများနှင့် တရုတ်၊ အိန္ဒိယမှ ကုန်သည်များ နေထိုင်ကြသည်။
မက်ဂါဒစ်ဂါဒီကန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘော့ဆွာနာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ရွှေကြာဗြိုက်
ရွှေကြာဗြိုက်
အောင်ဘော်စုရွာ၊ စာရေးကွင်း
အောင်ဘော်စုရွာ၊ စာရေးကွင်း
ဘောထီးရွာ၊ သူဦးလာ
ဘောထီးရွာ၊ သူဦးလာ
ဆက်ရက်ပြောက်
ဆက်ရက်ပြောက် (Sturnus vulgaris) သည် စတာလင်ဆက်ရက်ငှက်မျိုးနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး အာရှတိုက်၊ ဥရောပတိုက်၊ မြောက်အမေရိကတိုက်တို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
လွှစင်ပိုင်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
လွှစင်ပိုင်းရွာ၊ စစ်ချောင်း
ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်
ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက်တံခါးပေါက် တခုအဖြစ် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် ထင်ရှားခဲ့သည်။ မြန်မာ-တရုတ်ယဉ်ကျေးမှု လဲလှယ်ရေးများကို ဤကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်မှ ကျေးဇူးပြုခဲ့သည်။ တရုတ်မြန်မာ စစ်ပွဲကြီးများ ဖြစ်ပွားစဉ်ကလည်း ဤကူးတို့ဆိပ်မှာ အထူးအရေးပါအရာရောက်ခဲ့သည်။ ဆင်ဖြူရှင်မင်း လက်ထက်တွင် ဖြစ်ပွားသော မြန်မာများက အင်အားကြီးမားသော တရုတ်စစ်သည်တို့ကို အောင်မြင်နိုင်ခြင်းအကြောင်းတရပ်မှာ မြန်မာတို့က ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်မှနေ၍ တရုတ်ရိက္ခာထောက်များကို ဖြတ်တောက်တိုက်ခိုက်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အောင်ဇေယျ (၂)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်
တည်နေရာနှင့် ပထဝီအနေအထား
ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်မှာ သံလွင်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုကူးတို့ဆိပ်သို့ မန္တလေးမြို့မှ မြစ်ငယ်မြစ်စဉ် လမ်းကြောင်းစဉ်အတိုင်း သွားရောက်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ်ခဲ့လျှင် မန္တလေးမြို့မှ လားရှိုးမြို့သို့ မီးရထားစီးပြီးလျှင် လားရှိုးမြို့မှ မြစ်ငယ်မြစ်ဝှမ်းကို ဖြတ်၍ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်သို့ ရောက်နိုင်သည်။ လားရှိုးနှင့် ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်မှာ ၉၈ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်။ လာရှိုးမှ ရှေးဦးစွာ ၂၅ မိုင်ခန့်ဝေးသော မိုင်းယောစခန်းသို့အရောက် သာမန်မြေပန်ခရီးဖြင့် သွားနိုင်သည်။ မိုင်းယောမှ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်အထိ ၆၇မိုင်ခရီးမှာ တောင်ပေါ်လမ်းကျဉ်းမျှသာဖြစ်သဖြင့် လားဝန်တင်များဖြင့် သွားလာလေ့ရှိကြသည်။ ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်မှ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ယူနန်နယ်စပ်သို့ ၁၅ မိုင်မျှသာ ဝေးလေသည်။
သံလွင်မြစ်ကို ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်မှ ဖြတ်ကူးရာတွင် လက်ျာကမ်းပါးထက် လက်ဝဲကမ်းပါးက ပိုမိုမြင့်မားမတ်စောက်သည့်ပြင့် ကျောက်များ ထူထပ်သဖြင့် အဆင်းအတက်များတွင် အထူးအခက်တွေ့ရသည်။ သံလွင်မြစ်ထဲသို့ တရုတ်ပြည်ဖက်မှ စီးဆင်းလာသော နံတင်ဟို မြစ်အဝတွင် ကျွန်းငယ်ကလေးတစ်ခု ထွန်းလျက်ရှိသည်။ ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်က အကောက်တော်ဌာနကို ဤကျွန်းပေါ်တွင် ထားရှိလေသည်။ ဤကူးတို့ဆိပ်ကို မှီ၍ သံလွင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းအနောက်ဘက်ကမ်း ကုန်းမြင့် မြေညီများပေါ်တွင် ကူးတို့ဆိပ်ရွာကလေး ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ရွာကလေးများသည် ဈေးနေ့မဟုတ်လျှင် ခြောက်သွေ့လျက် ရှိသည်။
လူမျိုးနှင့် စီးပွားရေး
ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်အနီးအနားတွင် နေထိုင်ကြသူများမှာ အများအားဖြင့် ရှမ်းလူမျိုးများ ဖြစ်၍ ကချင်လူမျိုးနှင့် တရုတ်လူမျိုးများလည်း အနည်းငယ်စီ ရှိကြသည်။ သံလွင်မြစ်ကမ်းပါးပေါ်တွင် ရှမ်းလူမျိုးများက ဆန်စပါးများကို ရေမြောင်းသွယ်၍ စိုက်ပျိုးကြသည့်ပြင် ဆောင်းရာသီ၌လည်း မုရင်းစပါးနှင့် ကြံများကိုလည်း စိုက်ပျိုးကြသည်။ ဆင်ခြေလျောတောင်ကမ်းပါးယံများတွင် နာနတ်ပင်များ စိုက်ကြသည်။ ဈေးနေ့များတွင် မြန်မာနိုင်ငံ ထွက်ကုန်များအပြင် တရုတ်နိုင်ငံမှ လာသော ပိုးထည်များ၊ မြက်ဦးထုပ်များ၊ ဖိနပ်များ၊ အထည်အလိပ်များနှင့် အခြားအိမ်သုံးပစ္စည်းများကိုလည်း ရောင်းဝယ်ကြသည်။
ကွမ်းလုံကူးတို့ဆိပ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရက အကောက်အရာရှိနှင့် လူဝင်မှု ကြီးကြပ်ရေးအရာရှိများ ခန့်ထား၍ စစ်ဆေးလျက်ရှိသည်။
ချောင်းဇင်းရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ချောင်းဇင်းရွာ (Chaungzin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ချောင်းဇင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ကန်ရွာ၊ မန်ကန်
မန်ကန်ရွာ (Mankan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၉၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖရန်ဆွာ ဟော်လန်
ဖရန်ဆွာ ဂျရတ် ဂျော့ရှ် ဟော်လန် (François Gérard Georges Nicolas Hollande) (ဩဂုတ်လ ၁၂၊ ၁၉၅၄ မွေး) သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ လက်ရှိသမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံရသူ ဖြစ်သည်။ သူသည် ပြင်သစ် ဆိုရှယ်လစ်ပါတီ၏ ပထမ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် ၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပြင်သစ် အမျိုးသား လွှတ်တော် (အောက်လွှတ်တော်) တွင် ကော်ရဲ့ဇ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ် (၁) ကို ကိုယ်စားပြုသော အမတ်အဖြစ် ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ စတင် ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ယခင်က ထိုအမတ်နေရာတွင် ၁၉၈၈ မှ ၁၉၉၃ ခုနှစ် အထိ ရွေးချယ်ခံခဲ့ရဖူးသည်။ တူးလုစ်မြို့၏ မြို့တော်ဝန်အဖြစ် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အထိ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ကော်ရဲ့ဇ် အထွေထွေ ကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၂၀၀၈ မှ ၂၀၁၂ အထိ တာဝန်ထမ်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်တွင် လက်ရှိ သမ္မတဖြစ်သူ နီကိုလပ်စ် ဆာကိုဇီ ကို အနိုင်ရပြီး ပြင်သစ်နိုင်ငံ၏ သမ္မတ အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ဗာဆိုင်းစာချုပ်
ဗာဆိုင်းစာချုပ် (The Treaty of Versailles) သည် ပထမကမ္ဘာစစ်ကို ပြီးဆုံးစေခဲ့သော စာချုပ်များထဲတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ထိုစာချုပ်မှ ဂျာမနီနိုင်ငံ နှင့် မဟာမိတ်နိုင်ငံများ ကြားရှိ စစ်မက်ဖြစ်ပွားမှုများကို အပြီးသတ်စေခဲ့သည်။ ဗာဆိုင်းစာချုပ်ကို ဖရန်စစ် ဖာဒီနန် မင်းသား လုပ်ကြံခံရသည်မှ ၅ နှစ် တိတိ ကြာမြင့်သော အချိန် ၁၉၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၈ ရက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံဘက်မှ ပါဝင်တိုက်ခိုက်သော အခြားအင်အားကြီးနိုင်ငံများကို အခြားစာချုပ်များဖြင့် ဖြေရှင်းခဲ့သည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော စာချုပ်မှ စစ်ပွဲကို ရပ်တန့်ခဲ့သော်လည်း ပြင်သစ် ငြိမ်းချမ်းရေး ကွန်ဖရန့်တွင် ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုရန် အတွက် ညှိနှိုင်းရသည်မှာ ၆ လမျှ ကြာမြင့် ခဲ့သည်။ ဗာဆိုင်းစာချုပ်ကို နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး၏ အတွင်းရေးမှူးရှေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီး၏ စာချုပ် စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
စာချုပ်ပါ အပြင်းထန်ဆုံးနှင့် အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ပြဋ္ဌာန်းချက်မှာ- "မဟာမိတ်နှင့် ဆက်စပ်အစိုးရများ က အတည်ပြုပြီး ဂျာမနီနှင့် ၎င်း၏ မဟာမိတ်များသည် မဟာမိတ်နှင့် ဆက်စပ်အစိုးရများနှင့် ၎င်းတို့၏ နိုင်ငံသားများ လက်အောက်ခံ ဆုံးရှုံးနစ်နာမှုအားလုံးကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် ဂျာမနီနှင့် ၎င်း၏ မဟာမိတ်များ၏ တာဝန်ကို လက်ခံပါသည်။ ဂျာမနီနဲ့ သူ့မဟာမိတ်တွေရဲ့ ရန်စမှုတွေကြောင့် စစ်ပွဲရဲ့ အကျိုးဆက်ပါ။”  အလားတူ ဆောင်းပါးများပါရှိသော ဗဟိုပါဝါအဖွဲ့ဝင်များသည် စာချုပ်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။  ဤဆောင်းပါး၊ ပုဒ်မ ၂၃၁ ကို War Guilt clause ဟုလူသိများသည်။  အဆိုပါစာချုပ်တွင် ဂျာမနီအား လက်နက်ဖြုတ်သိမ်းရန်၊ ကျယ်ပြန့်သော နယ်မြေလိုက်လျောမှုများ ပြုလုပ်ရန်နှင့် Entente ပါဝါများကို ဖွဲ့စည်းထားသည့် နိုင်ငံအချို့အား လျော်ကြေးငွေများ ပေးဆောင်ရန် လိုအပ်သည်။  1921 ခုနှစ်တွင် အဆိုပါ လျော်ကြေးငွေ၏ စုစုပေါင်းကုန်ကျစရိတ်ကို ရွှေတံဆိပ် 132 ဘီလီယံ (ထို့နောက် $31.4 ဘီလီယံ သို့မဟုတ် £6.6 ဘီလီယံ၊ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် US$ 442 ဘီလီယံ သို့မဟုတ် UK £284 ဘီလီယံနှင့် 2023 ခုနှစ်တွင် ညီမျှသည်)။  သဘောတူညီချက်ကို ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံကြောင့် မဟာမိတ်အင်အားကြီးများက ဂျာမနီကို အမှတ် ၅၀ ဘီလီယံဖိုးသာ ပေးချေရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။
John Maynard Keynes ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသော စီးပွားရေးပညာရှင်တို့က အဆိုပါစာချုပ်သည် ကြမ်းတမ်းလွန်းသည်—“Carthaginian ငြိမ်းချမ်းရေး”—နှင့် လျော်ကြေးပေးခြင်းများသည် အလွန်အကျွံ တန်ပြန်အကျိုးအမြတ်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ တစ်ဖက်တွင်၊ ပြင်သစ်မာရှယ်လော Ferdinand Foch ကဲ့သို့သော ထင်ရှားသောမဟာမိတ်ပုဂ္ဂိုလ်များက ဂျာမနီကို ညှာတာလွန်းသော ဆက်ဆံမှုစာချုပ်ကို ဝေဖန်ခဲ့သည်။  ဤသည်မှာ သမိုင်းပညာရှင်များနှင့် စီးပွားရေးပညာရှင်များ၏ ငြင်းခုံဆဲဖြစ်သည်။
ဤပြိုင်ဆိုင်မှုများနှင့် တစ်ခါတစ်ရံ ကွဲလွဲနေသော ပန်းတိုင်များ၏ ရလဒ်သည် မည်သူ့ကိုမျှ စိတ်ကျေနပ်မှု မရှိစေသော အပေးအယူတစ်ခုဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့်၊ ဂျာမနီသည် ငြိမ်းချမ်းမှုလည်း မရှိသလို ညှိနှိုင်းမှုလည်း မရှိသလို၊ အပြီးတိုင် အားပျော့သွားခြင်းလည်း မရှိပေ။  စာချုပ်မှဖြစ်ပေါ်လာသော ပြဿနာများသည် ဂျာမနီနှင့် အခြားဥရောပအင်အားကြီးနိုင်ငံများကြား ဆက်ဆံရေးကို တိုးတက်စေသည့် Locarno စာချုပ်များဆီသို့ ဦးတည်သွားမည်ဖြစ်သည်။  လျော်ကြေးပေးသည့်စနစ်အား Dawes Plan၊ Young Plan နှင့် 1932  Lausanne Conference တွင် လျော်ကြေးငွေများ ရက်အကန့်အသတ်မရှိ ရွှေ့ဆိုင်းလိုက်ခြင်းကြောင့် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံအပေါ် စာချုပ်ပါစည်းကမ်းချက်များသည်  နာဇီပါတီ၏ ထွန်းကားလာမှုကို အားကောင်းစေသည့်  စီးပွားရေးပြိုလဲမှုနှင့် နာကြည်းနာကြည်းမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်၊  နောက်ဆုံးတွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ဗာဆိုင်းကွန်ဖရင့်ဟု မကြာခဏ ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသော်လည်း စာချုပ်၏ အမှန်တကယ် လက်မှတ်ရေးထိုးမှုသည် သမိုင်းဝင်နန်းတော်တွင်သာ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုအများစုသည် ပါရီတွင်ရှိပြီး၊ Quai d'Orsay ရှိ ပြင်သစ်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာနတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် "Big Four" အစည်းအဝေးများကို ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
ခုခံအားကျဆင်းမှုရောဂါ နှင့်ပတ်သက်၍မှားယွင်းယူဆမှုများ
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ၊ အေအိုင်ဒီအက်စ် ခေါ် ခုခံအားကျဆင်းမှုရောဂါ နှင့်ပတ်သက်၍မှားယွင်းယူဆမှုများ
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ နှင့် အေအိုင်ဒီအက်စ် ခေါ် ခုခံအားကျဆင်းမှုရောဂါ ပျံ့နှံ့မှုသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိသန်းပေါင်းများစွာသောလူသားတို့အား သက်ရောက်ခဲ့သည်။ ယူအင်(န်)အိတ်(စ်)/ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေး အဖွဲ့အစည်း မှဖြန့်ဝေသော “၂၀၀၆ ခုနှစ် အေအိုင်ဒီအက်စ် ကူးစက် ပျံ့နှံ့မှု နောက်ဆုံးအခြေအနေ” အရ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းချေ ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ ၃၉.၅ သန်း သောလူသားတို့မှာ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီနှင့် နေထိုင်နေကြပြီး ၄.၃သန်းသောသူတို့ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ နောက်ထပ်ကူးစက်ခံရပြီး ၂.၉ သန်း သော သူ တို့မှာ အေအိုင်ဒီအက်စ် နှင့် ဆက်နွယ်သော နာဖျားမှုတို့ကြောင့် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ အချို့သော ဒေသတို့တွင် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ကတည်းက အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ဖြစ်ပွားမှုမှာ ၅၀%အထက်သို့ မြင့်တက်လာကြောင်း ဖော်ပြလာကြသည်။ ယင်းသို့ ကမ္ဘာအနှံ့ကူးစက် ပျံ့နှံ့သည့်နောက်တွင် ရောဂါနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အယူအဆအမှားများလည်း အတော်ပေါ်ပေါက်လာ သည်။ အောက်တွင်ပြထားသည်မှာ အချို့အဖြစ်များသော အယူအဆမှားများ၏ စာရင်းနှင့် ရှင်းလင်းပြောပြချက်များ ဖြစ်ပြီး ယင်းတို့ကို ပြန်လည်ချေပထားမှုများလည်း ပါဝင်သည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီနှင့် အေအိုင်ဒီအက်စ် ကြားရှိ ဆက်နွယ်မှု
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် အေအိုင်ဒီအက်စ်နှင့် အတူပင်ဖြစ်သည်။ဤအရာသည် မှားယွင်းပါသည်။ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် လူသားတို့၏ ခုခံအားကိုကျဆင်းစေသောဗိုင်းရပ်စ် ၏ အတို ကောက်ဖြစ်ပြီး အိတ်(စ်)ရောဂါသည် (ခုခံအားကျဆင်းမှုကြောင့် ဖြစ်သောရောဂါ) ရောဂါလက္ခဏာများ၊ နာမကျန်းမှုများ နှင့် ခုခံအားစနစ် ကျဆင်းမှု နှင့်ဆက်နွယ်သော ရောဂါဖြစ်ပွားမှုများ တို့ကို စုစည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် အိတ်(စ်)ကို ဖြစ်စေသော အရင်းခံအကြောင်းဖြစ်သော်လည်း အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် အောင်းနေသောအခြေအနေ နှင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရှိနေနိုင်သဖြင့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရှိနေသောသူအားလုံးတို့သည် အိတ်(စ်)ရောဂါ ရှိသူများ မဟုတ်ပေ။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ/ အေအိုင်ဒီအက်စ် ကုသမှု
အေအိုင်ဒီအက်စ်ကို ကုသပျောက်ကင်းနိုင်သလား
စွမ်းအားမြင့် ရီထရို ဗိုင်းရပ်စ်ကို ဆန့်ကျင်ကုထုံး (HAART)သည် CD4+ (စီဒီဖိုး) တီ-ဆဲလ် အတိုင်းအတာကို တစ် ဝက်တစ်ပျက် ပြန်ရစေခြင်း နှင့် viremia  (ဗိုင်ရီးမီးယား) (သွေးထဲတွင်ရှိသောဗိုင်းရပ်စ်ကောင်ရေ) ကို နည်းပါးအောင် သို့မဟုတ် ရှာဖွေနိုင်ခြင်းမရှိတော့လောက်သည့်ပမာဏသို့ လျော့ချခြင်းဖြင့်  လူနာ၏ရောဂါလက္ခဏာများကို ငြိမ်နေ စေရန်ပြုလုပ်ပေးသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရောဂါနှင့်အတိအကျဖြစ်သော ဆေးတို့မှာလည်း အေအိုင်ဒီအက်စ်၏ ရောဂါ လက္ခဏာများကို သက်သာစေပြီး အချို့သောသူများတွင် အိတ်(စ်)ဟုခေါ်ဆိုသော အခြေအနေ အတိအကျကိုပင် ကုစားနိုင်သည်။ ဆီးချိုရောဂါနှင့် အလားတူစွာ ဆေးစားကုသခြင်းသည် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ခံစားနေရသူများကို လျော့ချ ပေးနိုင်ပြီး ရေရှည်အခြေအနေတွင် အသက်ရှင်နိုင်စွမ်းကို ပေးသည်။ သို့သော်လည်း ထိုတိုးတက်မှုတို့မှာ လက်ရှိ ကုသသောထုံးတို့သည် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင်း အောင်းနေမှုကို သုတ်သင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးသည်နှင့်အမျှ အရှင်းပျောက်ကင်းမှုအဖြစ် မရောက်ရှိနိုင်သေးပါ။
အပျိုစင်နှင့် လိင်ဆက်ဆံမှုပြုခြင်းသည် အေအိုင်ဒီအက်စ်ကို အရှင်းပျောက်စေသည်
အပျိုစင်နှင့် ကာမဆက်ဆံမှုပြုခြင်းသည် အေအိုင်ဒီအက်စ်ကို အရှင်းပျောက်စေသည်ဟူသော ဒဏ္ဍာရီသည် အာဖရိက ဆာဟာရအောက်ပိုင်းဒေသ တွင် ပျံ့နှံ့နေသည်။ အပျိုစင်နှင့် ကာမဆက်ဆံမှုပြုခြင်းသည် အိတ်ခ်ျ အိုင်ဗွီ ကူးစက်ခံထားရသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအား ပျောက်ကင်းအောင်ကုသနိုင်မည်မဟုတ်ဘဲ ထိုကဲ့သို့သော ထိတွေ့ မှုသည် ရောဂါမရှိသေးသောသူအား အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီကူးစက်နိုင်သဖြင့် ရောဂါအား ပိုမိုပျံ့နှံ့စေသည့် အခွင့်အလမ်းပင် ဖြစ်သည်။ ထိုဒဏ္ဍာရီသည် အာဖရိကအတွင်း လူမမည်ကလေးငယ်များအား မတရားပြုကျင့်ခြင်းတို့ အပါအဝင် ထိုထို သော ကာမဆိုင်ရာအလွဲသုံးစားမှု နှင့် ကလေးသူငယ်များအားမတရားပြုမှု ဖြစ်ပွားမှုတို့၏ အကြောင်းရင်းတစ်ရပ်အဖြစ် အထင်အရှားသတိပြုမိလာစေသည်။
တိရစ္ဆာန်နှင့် လိင်ဆက်ဆံမှုပြုခြင်းသည် အိတ်(စ်)ကို ရှောင်ရှားနိုင်သည် သို့မဟုတ် အရှင်းပျောက်စေသည်
တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ၊ ဂျိုဟန်း(စ်)ဘတ်(ဂ်) ရှိ တိရစ္ဆာန်များ ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှုကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း၏ အမျိုးသားကောင်စီ (NSPCA) မှ မှတ်တမ်းကောက်ယူထားသည်မှာ ၂၀၀၂ အတွင်းတွင် လူငယ်များအကြား ယုံကြည်မှုမှာ တိရစ္ဆာန်များနှင့် လိင်ဆက်ဆံမှုပြုခြင်းသည် အိတ်(စ်)ရောဂါ ကူးစက်ခံစားခဲ့ရလျှင် ရှောင်ရှားနိုင်သည့် သို့မဟုတ် ကုသပျောက်ကင်းနိုင်သည့်နည်း ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။“အပျိုစင်ကုသရေး” ကဲ့သို့ ယုံကြည်မှုများဖြစ်ပြီး လိင်ဆက်ဆံမှုတစ်ခုသည် အိတ်(စ်)ရောဂါကို ကုသပျောက်ကင်းနိုင်သည်မှာ အမှန်ပင်ဖြစ်သည်ဟူသည်ကို ထောက်ပြနိုင်သည့် တိကျသေချာသော သက်သေသာဓက လည်းမရှိ၊ ပေါ်ပေါက်လာပြီးကတည်းက ထိုသို့ပြုခြင်းဖြင့် ပျောက်ကင်းသည်ဟု ယုတ္တိရှိသော အဖြစ်အပျက် လည်းမရှိခဲ့ပေ။ တိရစ္ဆာန်နှင့်ကာမဆက်ဆံခြင်းဖြင့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရနိုင်သည့် အန္တရာယ်မှာ နည်းသော်လည်း ယင်းအပြုအမူသည် ကိုယ်တိုင်ကိုကပင်ကျန်းမာရေးထိခိုက်စေနိုင်သည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ဖြစ်ပွားမှု
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုး ရှိသူတစ်ဦးနှင့် သာမန်ထိတွေ့ကိုင်တွယ်ရုံဖြင့် အေအိုင်ဒီအက်စ် ကူးစက်နိုင်သည်။ လူမှုပတ်ဝန်းကျင်၊ ကျောင်း သို့မဟုတ် အလုပ်ခွင်တွင် နိစ္စဓူဝ ထိတွေ့မှုမှတဆင့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုး ကူးစက်ခံရသူ တစ်ဦး ဖြစ်မလာနိုင်ပါ။ တစ်ယောက်ယောက်နှင့် လက်ဆွဲနှုတ်ဆက်ခြင်း၊ တစ်စုံတစ်ဦးအား ဖက်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် "အခြောက်" နမ်းရှုံ့ခြင်း၊ အိမ်သာတစ်ခုတည်းကို သုံးစွဲခြင်း သို့မဟုတ် ဖန်ခွက်တစ်ခုတည်းမှအတူ သောက်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ရောဂါ ရှိသူ၏ ချောင်းဆိုးခြင်း၊သို့မဟုတ် နှာချေခြင်း တို့နှင့် ထိမိခြင်းတို့မှ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုး ကူးစက်ခံရသူ ဖြစ်မလာနိုင်ပါ။
တံတွေးတွင်ပါဝင်သော ဗိုင်းရပ်စ်အရေအတွက်သည် ဥပေက္ခာပြုဖွယ်ဖြစ်၍ နှုတ်ခမ်းခြင်း နမ်းရှုံ့ခြင်း သည်ပင် အန္တရာယ်နည်းသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူ သို့မဟုတ် နမ်းရှုံ့သူ နှစ်ဦးလုံးသည် သူတို့ပါးစပ်အတွင်း ရှရာများ၊ ပွင့်နေသောအနာများ သို့မဟုတ် သွားဖုံးရောဂါ တို့ကြောင့် သွေး ရှိနေခဲ့လျင်အန္တရာယ်ပိုကြီးသည်။ ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးဌာန (CDC) တွင် နမ်းခြင်း မှတဆင့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ပျံ့နှံ့ကူးစက်ခြင်းဖြစ်နိုင်သည့်အဖြစ် (သွားဖုံးရောဂါ အထင်အရှားရှိသည့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး ရှိသောအမျိုးသားနှင့် သွားဖုံးရောဂါ အထင်အရှားရှိသော ကာမဆက်ဆံသူအဖော် တို့ပါဝင်သည့်) မျိုးတစ်ခု သာ မှတ်တမ်းရှိပြီးTerence Higgins Trust (တီရန်စီ ဟစ်ဂင်(စ်) ထရပ်(စ်)) က ယင်းသည်အခြေခံအားဖြင့် အန္တရာယ်မရှိသော အခြေအနေ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ခံတွင်းဖြင့် လိင်ဆက်ဆံမှုပြုခြင်းမှတဆင့် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ မကူးစက်နိုင်ပါ
ခံတွင်းဖြင့်လိင်ဆက်ဆံမှုပြုခြင်းမှာ မိန်းမကိုယ် နှင့် စအိုနှင့် လိင်ဆက်ဆံခြင်း တို့ထက် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုး ကူးစက်ခြင်း နိမ့်သည်ဟု လက်ခံထားသော်လည်း အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် ခံတွင်းဖြင့် လိင်ဆက်ဆံသည့် ထည့်သွင်းသောသူရော၊ လက်ခံသူနှစ်ဦးလုံးမှတဆင့် ကူးစက်ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။[19] ယင်းသည် သုတ်ရည် သို့မဟုတ် မိန်းမကိုယ်မှထွက်သော အရည် နှင့် ပါးစပ်၏ စိုစွတ်သောအရည်အမြှေးပါး တို့ကြားထိတွေ့မှု ရှိသွားချိန်တွင်ဖြစ်သည်။ တစ်ကြိမ်တစ်ခါထိတွေ့ရုံ နှင့်ကူးစက်နိုင်သည့် အန္တရာယ်မှာ သေးငယ်သော်လည်း ဆက်ဆံမှု အရေအတွက်များသည်နှင့်အမျှ တိုးလာသည်။ ယနေ့အထိ CDC (စီဒီစီ) မှ ထိုဆက်ဆံမှုမျိုးမှ ထည့်သွင်းသူအဖော်ထံသို့ ကူးစက်ပျံ့နှံ့သည့် ရေးမှတ်တင်သွင်း ထားသည့် အဖြစ်မျိုး စာရင်းပြုစုထားခြင်းမရှိပေ။ လိင်အင်္ဂါ ပေါ်တွင်အနာအပွင့်များရှိခြင်းနှင့်၊ သို့မဟုတ် ပါးစပ်တွင် သို့မဟုတ် ထင်ရှားသော သွားဖုံးရောဂါ သို့မဟုတ် သွေးထွက်ခြင်း အဖြစ်များတွင် ကူးစက်ပျံ့နှံ့မှု အန္တရာယ် မြင့်တက်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သုတ်ရည် နှင့် အရည်ပြား ကွဲနေသည့်နေရာ သို့မဟုတ် ပါးစပ်မျက်နှာပြင်တို့တွင် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့မှု ရှိသွားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် ခြင်များမှ တဆင့် ကူးစက်နိုင်သည်
ခြင် သည် လူကိုကိုက်လျှင် သူနောက်ဆုံးစုပ်လာသူ၏သွေးကို နောက်ကိုက်မည့်သူထံသို့ ထည့်သွင်းခြင်း မပြုပါ။ သို့ သော် သူတို့၏ တံတွေးကို ကိုက်ခံရသူတို့ထံသို့ ထည့်သွင်းသည်ဖြစ်ရာ ယင်းမှ သွေးလွန်တုပ်ကွေး၊ ငှက်ဖျား၊ အသားဝါ ရောဂါ သို့မဟုတ် ဝက်စ်နိုင်းလ်ဗိုင်းရပ်စ် တို့ကဲ့သို့သော ရောဂါများကို သယ်ဆောင်လာနိုင်ပြီး အကိုက်ခံရသူကို ထိုရောဂါများနှင့် ကူးစက်ဖျားနာစေနိုင်သည်။ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် ထိုပုံစံမျိုးနှင့် ပျံ့နှံ့ကူးစက်ခြင်းမဟုတ်ပေ။ တစ်နည်းပြောရလျင် ခြင်၏ဝမ်းဗိုက်ထဲတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုးရှိသော သွေးရှိချင်ရှိနိုင်ပြီး လူ့အရေပြားပေါ်တွင် အရိုက်ခံလိုက်ရပြီး ထိုသူမှ ကုတ်ဖဲ့လိုက်သည်ဆိုလျှင် ပျံ့နှံ့ကူးစက်ခြင်း ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သော်လည်း ထိုကဲ့သို့သော အန္တရာယ်မှာ အလွန်ကိုသေးငယ်ပြီး ထိုနည်းလမ်းမှတဆင့်ဖြစ်ပေါ်မှုကို သက်သေပြထားသည့်ဖြစ်ရပ်မျိုး မရှိသေးပါ။
ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် အချိန်တိုလေးသာ နေနိုင်သည်
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပ၌ အခန်းအပူချိန်တွင်ပင် ခြောက်သွေ့နေလျင် (ကနဦး ပမဏမှာ မြင့်မားသည်ဟု ပေးထား)နာရီပေါင်းများစွာနှင့် စိုစွတ်လျှင် (သုံးပြီးသားဆေးထိုးပြွှန်များ၊ အပ်များအတွင်း) သီတင်းပတ်ပေါင်း များစွာ ရှင်သန်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ခန္ဓာကိုယ်မှ ထွက်သော အရည်တို့တွင် ပုံသေပါဝင်နေကျ ပမာဏသည် ခန္ဓာကိုယ်ပြင်ပတွင်လောက်ပင် ရှည်ကြာစွာ မရှင်သန်နိုင်ပေ။ ယေဘုယျအားဖြင့် ခြောက်သွေ့နေလျှင် မိနစ်အနည်း ငယ်ထက် မပိုပေ။ စိုစွတ်နေလျှင်မူ အချိန်ပမာဏမှာ ပိုကြာပေမည်။ အထူးသဖြင့် ဆေးထိုးပြွှန်များ/ အပ်များ နှင့် ဆက်နွယ်သော အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများ။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီပိုး ကူးစက်ခံရသော အမေသည် ကလေးမယူနိုင်ပါ
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ကူးစက်ခံထားရသော အမျိုးသမီးတို့သည် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ၏ နောက်ပိုင်းအဆင့်များတွင် ကိုယ်ဝန် ဆောင်အမျိုးသမီးတို့တွင် အလိုအလျောက် ကိုယ်ဝန်ပျက်ကျသည့် အန္တရာယ် မြင့်မားသော်လည်း လက်ရှိတွင် သန္ဓေအောင်စဲ ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် မမွေးသေးသောကလေးသို့ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ပျံ့နှံ့ကူးစက်နိုင်ရန် အန္တရာယ်မှာ ၁၅ နှင့် ၃၀% ကြားတွင်ရှိသည်။ သို့သော် လူနာမှ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားချက်များကို ဂရုတစိုက် လိုက်နာမှု ပြုလျှင် ယင်းကို ၂ မှ ၃% ထိအောင် လျော့ချနိုင်သည်။
အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ/အေအိုင်ဒီအက်စ် ၏ သမိုင်းကြောင်း
အေအိုင်ဒီအက်စ် ကပ်ရောဂါသည် လူယောက်ျားတစ်ဦးမှ အာဖရိကန် မျောက်တို့နှင့် လိင်ဆက်ဆံမှုပြုရာမှ ဗိုင်းရပ်(စ်) ကို ယနေ့ခေတ် လူသားများစီသို့ ကူးစက်ပြန့်ပွားခြင်းမှ စတင်သည်။ အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီသည် ချင်ပန်ဇီများနှင့် အာဖရိကရှိမျောက်များ တွင်သာဖြစ်သော ရောဂါ ဖြစ်သည့် မျောက်၏ခုခံအား ကျဆင်းစေသည့်ဗိုင်းရပ်(စ်) ၏သန္ဓေပြောင်းသည့်ပုံစံဖြစ်ပြီး လိင်ဆက်ဆံခြင်း မှတဆင့် အိတ်ခ်ျ အိုင်ဗွီ ဖြစ်ပွားခြင်းမှာ တိရစ္ဆာန်မှတဆင့်ရောဂါကူးစက်ခြင်းပုံစံ နှင့် လုံးဝတခြားစီဖြစ်သည်။ အက်စ်အိုင် ဗွီကို သယ်ဆောင်ထားသော အာဖရိကချင်ပန်ဇီများ နှင့် မျောက်များမှာ အစားအတွက် အမဲလိုက်ခံရပြီး ကူးစက် ပျံ့နှံ့မှုဗေဒ အထူးပြုသောသူများမှာ ထိုရောဂါသည် မုဆိုးများမှ သူတို့သတ်လိုက်သည့် အက်စ်အိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး ရှိသောမျောက်တို့၏ သွေးနှင့်ထိတွေ့ပြီးနောက် လူများတွင်တွင်ပါ ပေါ်ပေါက်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု တွက်ချက် ယူဆကြသည်။ ပထမဆုံး လူသားတွင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရှာတွေ့ခြင်း အဖြစ်အပျက်မှာ ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ တွင် ၁၉၅၉ ခုနှစ်ကသေဆုံးသွားသူတစ်ဦးတွင်ဖြစ်ပြီး လတ်တလော လေ့လာမှုများမှ နောက်ဆုံးအဖြစ်များသော အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီနှင့် အက်စ်အိုင်ဗွီ တို့၏ဘိုးဘေးကို မော်လီကျူး နာရီ နည်းလမ်းဖြင့် သုံး၍ ၁၈၈၄ နှင့် ၁၉၁၄ အကြားဟု ခန့်မှန်းသတ်မှတ်သည်။
အေအိုင်ဒီအက်စ်ကို ငြင်းဆိုသည့်ဝါဒ
အာဖရိကတွင် အေအိုင်ဒီအက်စ် မရှိ၊ အေအိုင်ဒီအက်စ် ဆိုသည်မှာ ရောဂါဟောင်းများ၏ နာမည်အသစ်ထက် ဘာမှမပိုပေ။ အာဖရိက တွင် အေအိုင်ဒီအက်စ်နှင့် ဆက်နွယ်မှုရှိလာသော ဝမ်းရောဂါများ နှင့် အဆုတ်နာရောဂါ တို့ကဲ့သို့သော ကိုယ်အလေးချိန်လျော့နည်းလာသောရောဂါသည် အချိန်အတော်ကြာ ဆိုးရွားစွာ နှိပ်စက်လာခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း ထိုရောဂါတို့မှ သေဆုံးမှု နှုန်း မြင့်မားမှုတို့မှာ ယခင်က အသက်ကြီးသူတို့နှင့် အာဟာရချို့တဲ့သူတို့တွင်သာ ဖြစ်ရာမှ ယခုတွင် ပညာတတ် လူလတ်တန်းစား တို့အပါအဝင် အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ကူးစက်ခံစားနေရသူ လူငယ်များ နှင့် သက်လတ်ပိုင်းအရွယ် တို့တွင်ပါ ဖြစ်လာသည်။