cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အဲလက်စ်ဖာဂူဆန်
၁၉၇၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းကာလ
ဖာဂူဆန်သည် Aberdeenသို့ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ Aberdeenသည် စကော့တလန်၏ အသင်းကြီးဖြစ်သော်လည်း လိဂ်ဖလားကို ၁၉၆၅တွင် ၁ကြိမ်သာ ရရှိဖူးသေးသည်။ ထုအချိန်တွင် ဖာဂူဆန်၏ မန်နေဂျာသက်တမ်းမှာ ၄နှစ်ရှိပြီဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏အသက်မှာ ကစားသမားများနှင့် သိပ်မကွာခြားလှသဖြင့် စီနီယာကစားသမားများ၏ လေးစားမှုရရှိရန်ခက်ခဲခဲ့သည်။ ပထမရာသီတွင် Aberdeenသည် Scottish Cupအကြိုဗိုလ်လုပွဲ၊ Scottish League Cup ဗိုလ်လုပွဲများသို့ ရောက်ရှိခဲ့သော်လည်း နှစ်ပွဲလုံးရှုံးနိမ့်ကာ အဆင့်၄ သာရသဖြင့် ရလဒ်ကောင်းလှသည်တော့ မဟုတ်ပေ။
1980s and silverware
Aberdeen၏ ၁၉၇၉-၁၉၈၀ ရာသီသည် အစပိုင်းမကောင်းခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၀ တွင်မူ အသင်း၏ခြေစွမ်းသည် သိသိသာသာ တိုးတက်လာခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးပွဲစဉ်တွင် Hibernian ကို ၅-၀ဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ Scottishလိဂ်ဖလားကို ၁၅နှစ်အကြာတွင် ဒုတိယအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ ထိုအောင်မြင်မှုကြောင့် ဖာဂူဆန်သည် ကစားသမားများ၏ ယုံကြည်လေးစားမှုကို ရရှိခဲ့ကြောင်း ကို နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်ပြောပြခဲ့သည်။
ဖာဂူဆန်သည် စည်းကမ်းတင်းကြပ်သူတဦးဖြစ်ပြီး Furious Fergie ဟု နာမည်ပြောင်ရခဲ့သည်။ သူသည် ကစားသမားတဦးဖြစ်သူ John Hewittအား သူ့ကားကို ကျော်တက်ခဲ့ခြင်းအတွက် ဒဏ်တပ်ခဲ့သည်။ အသင်းအခြေအနေဆိုးဝါးသော ပွဲစဉ်တခုတွင် ပထမပိုင်းအပြီး၌ အဝတ်လဲခန်းအတွင်း လက်ဖက်ရည်အိုး(tea urn)အား ကစားသမားတဦးဆီ ကန်မိသည်အထိ ဒေါသထွက်ခဲ့သည်။
European success and Scottish national side
ဖာဂူဆန်သည် Aberdeen အသင်းကို နောက်ရာသီ (၁၉၈၂ - ၁၉၈၃) တွင် ပိုမို၍ အောင်မြင်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ပြီးခဲ့သော ရာသီတွင် စကော့တလန်ဖလား(Scottish Cup) ရရှိခဲ့သောကြောင့် Aberdeen အသင်းသည် European Cup Winners' ဖလားသို့ ဝင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည် ပြီး Bayern Munich ကိုပင် အနိုင်ရသည်အထိ စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ Bayern Munichသည် နောက်ဆုံးပွဲစဉ်တွင် Tottenham Hotspurကို ၄ - ၁ ဖြင့် အနိုင်ရရှိကာတက်လာသည့် အသင်းဖြစ်သည်။  Willie Miller၏ ပြောကြားမှုအရ Bayern Munichကိုအနိုင်ရရှိမှုသည် ဖလားရရှိရန် ယုံကြည်မှုရရှိစေခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။ အမှန်တကယ်လည်း ၁၉၈၃ မေလ ၁၁ရက်တွင် Aberdeen အသင်းသည် Real Madrid အသင်းကို ၂ - ၁ ဖြင့် အနိုင်ရရှိပြီး ဖလား ရရှိခဲ့သည်။ Aberdeen သည် ဥရောပဆုဖလားကို ရယူနိုင်သည့် တတိယမြောက် စကော့တလန်အသင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက်ထပ် ၁၉၈၃ ဒီဇင်ဘာတွင်လည်း လက်ရှိချန်ပီယံ Hamburger SVကို ၂ ကျော့ပေါင်း ရလဒ် ၂ - ၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိပြီး European Super Cup ကိုရရှိခဲ့သည်။ Aberdeenအသင်းသည် ဥရောပတွင်သာမက လိဂ်၌လည်းရလဒ်ကောင်းများရရှိခဲ့ပြီး Rangersအသင်းကို ၁ - ၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိပြီး Scottish Cup ကိုဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ထိုပွဲတွင် အသင်း၏ကစားပုံကို ဖာဂူဆန်သည် နှစ်သက်ခြင်းမရှိသလို ကျက်သရေမရှိသော ကစားပုံ ဟု ပွဲအပြီး၌ပြုလုပ်သော ရုပ်မြင်သံကြားတွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွင် ပြောကြားသွားခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။
၁၉၈၃-၈၄ ရာသီအစ၌ Aberdeenအခြေအနေမှာ သိပ်မကောင်းသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင်တိုးတက်လာခဲ့ပြီး လိဂ်ဖလားကိုဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဖာဂူဆန်သည် ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ ၁၉၈၅ခုနှစ် နှစ်သစ်ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆု(OBE) ကိုရရှိခဲ့သည့်အပြင် Rangers အသင်းနှင့် Arsenal အသင်းတို့မှ မန်နေဂျာနေရာအတွက် ကမ်းလှမ်းချက်များရရှိခဲ့သည်။   Aberdeenသည် ၁၉၈၄-၈၅ရာသီတွင် လိဂ်ဖလားကိုဆက်လက်ထိန်းသိမ်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၅-၈၆တွင်မူ စတုတ္ထနေရာသာ ရရှိခဲ့သည်။ ဖာဂူဆန်သည် ၁၉၈၆ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် Aberdeenအသင်း၏ဒါရိုက်တာအဖြစ်ခန့်ထားခံရသော်လည်း ၁၉၈၆ ဧပြီတွင် ဖာဂူဆန်သည် အသင်းဉက္ကဌ Dick Donaldအား သူနွေရာသီတွင် အသင်းမှ ထွက်သွားရန်ရည်ရွယ်ထားကြောင်းပြောခဲ့သည်။
ဖာဂူဆန်သည် ၁၉၈၆ကမ္ဘာ့ဖလားခြေစစ်ပွဲဝင် စကော့တလန်အသင်း၏ နည်းပြအဖွဲ့ဝင်၁ဦးသာဖြစ်သော်လည်း အသင်းမန်နေဂျာကွယ်လွန်ပြီးနောက် နိုင်ငံအသင်းကို လက်ကျန်ပွဲများနှင့် ကမ္ဘာ့ဖလားအတွက် တာဝန်ယူကိုင်တွယ်ခဲ့ရသည်။ အသင်း၏မန်နေဂျာ Jock Steinသည် ၁၉၈၅ စက်တင်ဘာ ၁၀ရက်တွင် ဝေးလ်စ် အသင်းကိုအနိုင်ရရှိခဲ့သည့် ပွဲစဉ်အပြီးတွင် ကွင်းအတွင်း၌ပင်လဲကျကာ ခဏအကြာတ္ငင်သေဆုံးသွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာပွဲစဉ်များကို ကိုင်တွယ်နိုင်ရန် ဖာဂူဆန်သည် Archie Knoxကို Aberdeenအသင်း၏တွဲဖက်မန်နေဂျာအဖြစ် ခန့်ထားခဲ့သည်။ သို့သော် ကမ္ဘာ့ဖလားတွင် စကော့တလန်အသင်း အုပ်စုမတက်သဖြင့် ဖာဂူဆန်သည် အသင်း မန်နေဂျာအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
ယခုတကြိမ်သည် ဖာဂူဆန်အတွက် အင်္ဂလန်သို့သွားရန် ပထမဆုံး ချိတ်ဆက်ခံရမှုတော့မဟုတ်ပေ။ ၁၉၈၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီတွင်လည်း Wolverhampton Wanderersအသင်း၏ မန်နေဂျာရာထူးကို John Barnwellထံမှ ဆက်ခံရန် ချဉ်းကပ်ခံရဖူးသည်။ ထိုချဉ်းကပ်မှုကိုလည်း ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ငြင်းပယ်ရခြင်းမှာ အသင်း၏ ငွေကြေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများနှင့် ကြွေးမြီများကြောင့်ဖြစ်နိုင်သည်။ ၁၉၈၄-၈၅ ဘောလုံးရာသီအပြီး၌ Liverpoolအသင်း၏မန်နေဂျာ Joe Faganနုတ်ထွက်မည်ဟု ကြေညာချက်ထွက်ပေါ်လာပြီးနောက် ထိုနေရာကို ဖာဂူဆန်ဝင်မည်ဟုသတင်းများ ထွက်ပေါ်ခဲ့သော်လည်း ၎င်းနေရာကို Liverpoolအသင်း၏ တိုက်စစ်မှူးKenny Dalglishက ရယူသွားခဲ့သည်။
၎င်းနှစ်နွေရာသီတွင် ဖာဂူဆန်သည် Aberdeen၌ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၆ Atkinsonပြီးနောက် Manchester Unitedသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
Appointment and first years
၁၉၈၆ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၆ ရက်တွင် ဖာဂူဆန်အား အိုးလ်ထရက်ဖို့ဒ်၏ မန်နေဂျာအဖြစ် ခန့်ထားခဲ့သည်။ Norman Whiteside ၊ Paul McGrath ၊ Bryan Robson အစရှိသော ကစားသမား အများစု၏ အရက်၊ ကြံ့ခိုင်မှု အစရှိသော ပြဿနာတို့ကြောင့် ပူပန်ခဲ့သော်လည်း ကစားသမားများ၏ စည်းကမ်းပိုင်းကို တိုးတက်စေရန် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့ပြီး အသင်း၏အဆင့်ကိုလည်း ၂၁(နောက်ဆုံးမှတွက်လျှင် ဒုတိယအဆင့်) မှ ၁၁သို့ရောက်အောင် စွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
နည်းပြ ဖာဂူဆန်၏ နိုဝင်ဘာ ၈ရက် ပထမဆုံးပွဲစဉ်၌ Oxford Unitedကို ၂- ၀ ဖြင့် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ ဒုတိယပွဲစဉ်၌ Norwich Cityနှင့် ဂိုးမရှိသရေဖြစ်ခဲ့ပြီးနောက် နိဝင်ဘာ ၂၂ ရက်တွင် ကစားသည့် Queens Park Rangers အသင်းကို ၁ - ၀ ဖြင့်အနိုင်ရရှိပြီး ပထမဆုံးနိုင်ပွဲဖြစ်လာခဲ့သည်။ Newcastle Unitedကို ၄ - ၁ ဖြင့်အနိုင်ရရှိပြီး ၁၉၈၇ခုနှစ်ကိုရလဒ်ကောင်းဖြင့်စတင်နိုင်ခဲ့သည်။ ရာသီလက်ကျန်ပွဲစဉ်များတွင် ရှုံးပွဲအချို့ရှိခဲ့သော်လည်း ဘောလုံးရာသီအပြီး၌ ၁၁ နေရာတွင် ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်သို့ရောက်ပြီး ၃ပါတ်အကြာတွင် ဖာဂူဆန်၏မိခင်ဖြစ်သူ Elizabethသည် အဆုတ်ကင်ဆာဖြင့် ဆုံးပါးသွားခဲ့သည်။ ဖာဂူဆန်သည် ၁၉၈၆တွင် Aberdeen၌ သူ၏လက်ထောက်ဖြစ်ခဲ့သူ Archie Knoxကို လက်ထောက်အဖြစ် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက်သို့ ခေါ်ယူခန့်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ - ၈၈ ဘောလုံးရာသီတွင် ဖာဂူဆန်သည် Steve Bruce၊ Viv Anderson၊ Brian McClair နှင့် Jim Leighton အပါအဝင် အဓိကကစားသမား ခေါ်ယူမှု အများအပြားကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၎င်းကစားသမားသစ်များသည် အသင်းကို ဇယားထိပ်မှ Liverpoolနှင့် ၉ မှတ်အကွာ ဒုတိယနေရာသို့ရောက်ရှိရန် အထူးစွမ်းဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းရာသီ၌ပင် ယူနိုက်တက်အသင်းသည် Bermuda အသင်း၊ Somerset Cricket Club တို့နှင့် ခြေစမ်းပွဲများကစားခဲ့သည်။
ဘာစီလိုနာသို့ ၂ နှစ်ကြာသွားရောက်ကစားနေသော Mark Hughes ပြန်ရောက်လာပြီးနောက် ယူနိုက်တက်တို့သည် ရလဒ်များပိုမိုကောင်းမွန်ရန်မျှော်လင့်ထားကြသော်လည်း အမှတ်ပေးဇယား၌ နံပါတ်၁၁ သာရခဲ့ပြီး (FAဖလားပွဲစဉ်တွင်) အိမ်ကွင်း၌ Nottingham Forest အသင်းအား ၁ - ၀ ဖြင့်ရှူံးနိမ့်ခဲ့ရသော ၁၉၈၈ - ၈၉ ရာသီသည် ကျေနပ်စရာမကောင်းခဲ့ပါ။ ကိုးပွဲဆက်တိုက် နိုင်ပွဲမရှိဘဲ ( ၁ ပွဲရှူံး၊ ၈ ပွဲသရေ ) စတင်ခဲ့ရသော ၁၉၈၈ - ၈၉ ရာသီသည် ရလဒ်များ ပြန်လည်ကောင်းမွန်ပြီးနောက် တတိယနေရာထိ တက်လာနိုင်ခဲ့သောလည်း ရာသီအဆုံး၌ ရလဒ်များပြန်လည်းဆိုးရွားကာ အမှတ်ပေးဇယားအလယ်ပိုင်းသို့ဆင်းပေးခဲ့ရသည်။
၁၉၈၉ - ၉၀ ဘောလုံးရာသီတွင်မူ ဖာဂူဆန်သည် ကွင်းလယ်ကစားသမားများဖြစ်သည့် Neil Webb၊ Mike Phelan နှင့် Paul Ince၊ နောက်တန်းကစားသမား Gary Pallister နှင့် တောင်ပံကစားသမား Danny Wallace တို့ကို ငွေကြေး အမြောက်အမြားပေးကာ ခေါ်ယူခြင်းဖြင့် အသင်းကို အင်အားဖြည့်ခဲ့သည်။ ရာသီအဖွင့်ပွဲစဉ်ဖြစ်သည့် ခံစစ်ချန်ပီယံ အာဆင်နယ်ကို ၄ - ၁ ဖြင့် အနိုင်ရကာ ရလဒ်များကောင်းမွန်ခဲ့သော်လည်း သိပ်မကြာမီတွင်ပင် ရလဒ်များဆိုးဝါးကာ မြို့ခံပြိုင်ဘက် Manchester Cityကို အဝေးကွင်း၌ ၅ - ၁ ဖြင့် ရှုံးသည်အထိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက်ထပ်ပွဲ ၈ ပွဲတွင်လည်း ၆ ပွဲရှုံး၊ ၂ ပွဲသရေကျခဲ့သဖြင့် အိုးထရက်ဖို့ဒ် ကွင်းတွင် "Three years of excuses and it's still crap ... ta-ra Fergie." ဟူသည့် ဆိုင်းဘုတ်ချိတ်ဆွဲခံရသလို သတင်းသမားများ၊ အသင်းပရိသတ်များမှလည်း နုတ်ထွက်ရန် ဖိအားပေးလာကြသည်။ ဖာဂူဆန်ကိုယ်တိုင်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ၁၉၈၉ ဒီဇင်ဘာကာလသည် အခက်ခဲဆုံးဖြစ်ခဲ့သည် ဟု ပြောကြားခဲ့ပြီး ယူနိုက်တက်သည် ဆယ်စုနှစ်တခုအကြာ ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တန်းဆင်းဇုန် အတွင်းရောက်ရှိခဲ့ရသည်။
ဆက်လက်၍ ၇ ပွဲဆက်တိုက် နိုင်ပွဲပျောက်ဆုံးပြီးနောက် Manchester Unitedတို့သည် FA Cup ပွဲစဉ်တွင် စွမ်းဆောင်ရည်ကောင်းနေသော Nottingham Forest အသင်းနှင့်ဆုံတွေ့ခဲ့သည်။ ထိုပွဲစဉ်ရှုံးနိမ့်ခဲ့လျှင် အကျိုးဆက်အနေဖြင့် ဖာဂူဆန်မှာ ထုတ်ပယ်ခံရဖွယ်ရှိသော်လည်း ယူနိုက်တက်တို့သည် ၁ -၀ ဖြင့် အနိုင်ရရှိကာ ဖိုင်နယ်ပွဲစဉ်သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ဖိုင်နယ်တွင်လည်း Crystal Palaceကို ၁ - ၀ ဖြင့်ပင် အနိုင်ရရှိကာ FA Cupကို ရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းမှာ ဖာဂူဆန်၏ ယူနိုက်တက် မန်နေဂျာအနေဖြင့် ပထမဆုံးရရှိခဲ့သော အဓိကဖလားဖြစ်သည်။
The first league title
ယူနိုက်တက်တို့သည် ၁၉၉၀ - ၉၁ တွင် ခြေစွမ်းကောင်းမွန်လာသော်လည်း မတည်ငြိမ်သေးဘဲ အဆင့် ၆ နေရာဖြင့်သာ အဆုံးသတ်ခဲ့ရသည်။ အာဆင်နယ်အသင်းအား ဟိုက်ဘူရီ၌ ၆-၀ ဖြင့် အနိုင်ရခြင်းကဲ့သို့သော ရလဒ်ကောင်းများ ရှိသလို တန်းတက်အသင်း Sunderlandအား ၂-၁၊ Liverpoolအား အန်ဖီးလ်ဒ် ၌ ၄-၀၊ အိမ်ကွင်း၌ Evertonအား ၂-၀ ဖြင့်ရှုံးခြင်းများလည်း ရှိနေရာ ယူနိုက်တက်တို့သည် ပိုမိုကောင်းမွန်လာဖို့လိုသေးကြောင်း သိသာနေသည်။ ပြီးခဲ့သည့် ရာသီ၌ FA ဖလားကို အရယူနိုင်ခဲ့သော်လည်း မန်နေဂျာMatt Busby နောက်ပိုင်း မည်သူမျှ ရယူနိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိသည့် လိဂ်ဖလားကို ဖာဂူဆန်ရယူနိုင်မလားဆိုသည်ကိုတော့ အချို့က သံသယရှိဆဲပင်ဖြစ်သည်။ ယူနိုက်တက်တို့သည် League Cup၌ Sheffieldကို ၁-၀ ဖြင့်ရှုံးပြီး ဒုတိယ၊ ဘာစီလိုနာအသင်းကို ၂-၁ ဖြင့် အနိုင်ရပြီး European Cup Winners' Cup ဖိုင်နယ်ပွဲစဉ်သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီးနောက် ဖာဂူဆန်သည် နောက်ရာသီတွင် လိဂ်ဖလားရရန် ကတိပြုခဲ့သည်။
၁၉၉၁ တွင် ဖာဂူဆန်၏လက်ထောက်မန်နေဂျာ Archie Knoxသည် Rangers မန်နေဂျာ Walter Smithလက်အောက်သို့ ပြောင်းရွှေ့သွားသဖြင့် ဖာဂူဆန်သည် Knox၏နေရာတွင် လူငယ်အသင်း၏နည်းပြဖြစ်သူ Brian Kiddကိုအစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။ အဓိကလူခေါ်ယူမှုအဖြစ် ဂိုးသမား Peter Schmeichel နှင့် နောက်တန်းလူ Paul Parkerတို့ကို ခေါ်ယူနိုင်ခဲ့သည်။ Ryan Giggs၊ တောင်ပံကစားသမား Lee Sharpeတို့၏ စွမ်းဆောင်ရည်များကြောင့် ဖာဂူဆန်သည် ဘယ်တောင်ပံကစားသမား Danny Wallace၏စွမ်းဆောင်ရည်အပေါ် မကျေနပ်သော်ငြား လူအများအပြားထပ်ဝယ်ရန် မလိုအပ်ခဲ့ပေ။ ယူကရိန်းကစားသမား Andrei Kanchelskisကို ညာတောင်ပံသို့အားဖြည့်ခဲ့သည်။
၁၉၉၂ နိုဝင်ဘာအထိ အဆင့် ၁၀၌ရှိနေသော ယူနိုက်တက်တို့သည် ၁၉၉၂_၉၃ရာသီအတွက် လိဂ်ဖလားမရနိုင်တော့ဟု အများက ထင်ချင်စရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပြင်သစ်တိုက်စစ်မှူး Eric Cantonaကို Leedsတို့ထံမှ ပေါင်၁.၂သန်းဖြင့် ခေါ်ယူပြီးနောက် အခြေအနေမှာ ပို၍ကောင်းမွန်လာခဲ့သည်။ Cantonaသည် Mark Hughesနှင့် အလွန်တွဲဘက်ညီခဲ့ပြီး ၁၉၉၃ခု ဧပြီ ၁၀ Sheffieldတို့နှင့်တွေ့ဆုံချိန်၌ ယူနိုက်တက်တို့သည် အဆင့် ၂နေရာသို့ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ထိုပွဲတွင် Steve Bruce၏ ချေပဂိုးဖြင့် သရေကျနေချိန်တွင် ပွဲပြီးဆုံးရန်မှာ ၄မိနစ်သာလိုတော့သည်။ နာကျင်ချိန်ပို ၇ မိနစ် ရပြီးနောက် ၉၇မိနစ်တွင် Bruceက အနိုင်ဂိုးသွင်းကာ ဖာဂူဆန်သည် ဘေးစည်းသို့လည်းကောင်း၊ လက်ထောက် Brian Kiddသည် ကွင်းအတွင်းတို့ ပြေးဝင်၍လည်းကောင်း အောင်ပွဲခံခဲ့ကြသည်။ ထိုရလဒ်သည် ယူနိုက်တက်တို့ကို ဇယားထိပ်ဆုံးသို့ရောက်ရှိစေခဲ့ပြီး ၂၆နှစ်ကြာဝေးကွာနေခဲ့ရသော ပရီးမီးယားလိဂ်ဖလားကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ မေ ၁၀ တွင် Oldham Athleticကို ၁-၀ ဖြင့်ရှုံးထားသော Aston Villaသည် ဒုတိယနေရာတွင်ရှိနေကာ ယူနိုက်တက်နှင့် ၁၀မှတ်ကွာထားသည်။ ဖာဂူဆန်သည်လည်း မန်နေဂျာများအသင်း(League Managers' Association) မှ Manager of the Year အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။
OpenDocument
Open Document Format for Office Applications (OpenDocument သို.မဟုတ် ODF ဟုလဲခေါ်သည်) သည် အက်လက်ထရောနစ် စာရွက်စာတမ်းများ၊ စာရင်းဇယားများ၊ ချတ်ဇယားများ၊ စလိုက်ရှိုးများကို ကိုယ်စားပြုသည်. XML ကို အခြေခံထားသော ဖိုင်အမျိုးအစားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
OpenDocument ဖိုင်အမျိုးအစားကို Sun Microsystems က စတင်ဖန်တီးခဲ.သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် Openoffice.org office suite တွင် သုံးစွဲခဲ.သော XML ဖိုင်အမျိုးအစားကို အခြေခံ၍ OASIS (Organization for the Advancement of Structured Information Standards) အဖွဲ.အစည်းက OpenDocument ဖိုင်အမျိုးအစားကို စံတခုအဖြစ် ဖန်တီးခဲ.သည်။
OASIS စံသတ်မှတ်ချက်အပြင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စံသတ်မှတ်ချက် ISO/IEC 26300:2006 Open Document Format for Office Applications (OpenDocument) v1.0 အနေဖြင်.လည်း ထုတ်ဝေခဲ.သည်။
Application Support
OpenDocument ဖိုင်အမျိုးအစားကို အခမဲ. ဆော.ဝဲလ်များ၊ လိုင်စင်ရှိသော ဆော.ဝဲလ်များတွင် အသုံးပြုသည်။ ကွန်ပျူတာတွင် ထည်.သွင်းပြီး အသုံးပြုရသော ရုံးသုံးဆော.ဝဲလ်များ နှင်. Web-based ဆော.ဝဲလ်များတွင် အသုံးပြုသည်။ OpenDocument ကို အပြည်.အဝ သို.မဟုတ် အနည်းငယ် ထောက်ပံ.သော ရုံးသုံးဆော.ဝဲလ်များမှာ
လိုင်စင်သတ်မှတ်ချက်
OASIS က အသိအမှတ်ပြုသော OpenDocument ဖိုင် versions များကို အခမဲ. ဒေါင်းလုပ် ရယူနိုင်ပြီး၊ သုံးစွဲနိုင်သည်။ ITTF (Information Technology Task Force) ကလည်း ISO/IEC 26300 OpenDocument Format ကို "list of freely available standards" အောက်တွင် ထည်.သွင်းခဲ.ပြီး၊ click-through license ကို လိုက်နာပါက မည်သူမဆို အခမဲ. ဒေါင်းလုပ်ရယူ၊ သုံးစွဲနိုင်သည်။
တုံ.ပြန်မှု
OpenDocument ကို ထောက်ပံ.ခြင်း အစိုးများ၊ ကုမ္ပဏီများ၊ အဖွဲ.အစည်းများ၊ ဆော.ဝဲလ် ကုမ္ပဏီများ၊ ပစ္စည်းများက OpenDocument ကို ထောက်ပံ.ခဲ.ကြသည်။ ဥပမာ
ဝေဖန်မှုများ
ဥရောပတိုက်
European Union အဖွဲ.ဝင်များ
​ဗောဓိကုန်းရွာ၊ အိုင်သပြု
ဗောဓိကုန်းရွာ၊ အိုင်သပြု
​ပေါက်ပဒန်ရွာ၊ ကျုံတနီး
ပေါက်ပဒန်ရွာ၊ ကျုံတနီး
ကွန်ပျူတာ မန်မိုရီ
ကွန်ပျူတာစနစ်တွင် Motherboard ဟာ ကွန်ပျူတာပစ္စည်း‌တွေ လာ‌ရောက်တပ်ဆင်ဖို့ဖြစ်ပြီး CPU က တွက်ချက်မှု‌တွေလုပ်ဆောင်ကာ Memory က CPU တွက်ချက်နိုင်‌အောင် ‌ဘေးက‌နေ လိုအပ်ရာရာမှန်သမျှကို ကူညီမှတ်သား‌ပေးပြီး အလုပ်‌တွေလုပ်ဖို့ဖြစ်ပါတယ်။ Motherboard နဲ့ CPU အ‌ကြောင်း‌တွေ‌လေ့လာပြီးရင် မပါမဖြစ်အ‌ရေးပါတဲ့ Memory အ‌ကြောင်းကို‌ လေ့လာရ‌အောင်။ Memory သည် ကွန်ပျူတာ၏ ယာယီမှတ်ဉာဏ်ဖြစ်တယ်။ ကွန်ပျူတာပိတ်လိုက်ပါက မှတ်ဉာဏ်အတွင်းရှိအချက်အလက်များ‌ ပျောက်ပျက်သွားမှာဖြစ်တယ်။ Random Access Memory (RAM) လို့လည်း‌ ခေါ်ကြတယ်။
(1) Memory ကို ဝင်ဆံနိုင်သည့် အချက်အလက်ပမာဏကို B (Byte) ဖြင့်တိုင်းတာတယ်။
(2) Memory ၏ အဓိကလုပ်‌ဆောင်နိုင်မှု အမြန်နှုန်းထားကို Hz(Hertz) ဖြင့်တိုင်းတာတယ်။
(3) Memory ကို Type အမျိုးအစားအားဖြင့် DDR1, DDR2, DDR3 ဖြင့်လည်း တိုင်းတာတယ်။
ရှလာခက်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ရှလာခက်ရွာ(Shalarhket)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ လထွန်ကထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၆၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် အဓိကအားဖြင့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ ၈၉% ခန့် ကိုးကွယ်ကြသည်။ လူဦးရေနှင့် ဘုန်းတော်ကြီးအချိုး၊ ဘာသာတရားအတွက် အသုံးပြုသည့် ဝင်ငွေအချိုးတို့နှင့် ကြည့်လျှင် မြန်မာနိုင်ငံသည် ယုံကြည်သက်ဝင်မှုအရှိဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဗမာလူမျိုး၊ ရှမ်း၊ ရခိုင်၊ မွန်၊ ကရင်၊ ဇို၊ နှင့် တရုတ်လူမျိုး များ အများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည့် ဘာသာ ဖြစ်သည်။  ဘုန်းတော်ကြီးများကို သံဃာ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး မြန်မာလူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အမွန်အမြတ်ထားကာ ကြည်ညိုကိုင်းရှိုင်းကြသည်။ ဗမာနှင့် ရှမ်းလူမျိုးများအပါအဝင် တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများအကြားတွင် နတ်ကိုးကွယ်မှုကိုလည်း ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့်အတူ တွဲဖက်တွေ့ရှိရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ၏ နေ့စဉ်ပြုလုပ်သည့်အရာများတွင် ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုခြင်းနှင့် ဝိပဿနာတရား အားထုတ်ခြင်းသည် အများဆုံးဖြစ်သည်။ ဂန္ဓာရီလမ်းစဉ်နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသော ဝိဇ္ဇာလမ်းစဉ်သည်လည်း အနည်းငယ်ပါဝင်သည်။ မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုခြင်းကို အများဆုံးပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ငါးပါးသီလ စောင့်ထိန်းခြင်းနှင့် ပရဟိတနှင့် ဒါနကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကောင်းမွန်သည့် ဘုံဘဝသို့ ရောက်ရှိနိုင်ရန် မျှော်မှန်းသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဗုဒ္ဓသာသနာသည် မြန်မာနိုင်ငံ တွင် ဘီစီ ၅၈၈ ကပင် စတင် ပွင့်ထွန်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများအရ အတည်ပြု မှတ်သားနိုင်သည်။ ဗုဒ္ဓဝင်သမိုင်းကို ပြန်ကြည့်လျှင် ဂေါတမဘုရားရှင် လက်ထက်၌ မြန်မာနိုင်ငံ တဖုဿနှင့် ဘလ္လိက ကုန်သည်ညီနောင်တို့သည် ထူးခြားစွာ ဘုရားရှင်အား ကမ္ဘာပေါ်တွင်ပထမဆုံး ဆွမ်းကပ်ရသူ ကမ္ဘာပေါ်တွင်ပထမဆုံး သရဏဂုံ တည်သူများ နှင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံးဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ခဲ့၏။ မြန်မာ့ဗုဒ္ဓသာသနာအစ- ရွှေတိဂုံ က ဖြစ်သည်။ ထိုရွှေတိဂုံစေတီတော် သည် ဂေါတမဘုရားရှင်၏ သာသနာတော်မှာ ကမ္ဘာမြေပြင်တွင် ပထမဦးဆုံးစေတီဖြစ်၏။
ပုဂံခေတ် ဗုဒ္ဓဘာသာ
မြန်မာနိုင်ငံနှင့်ကမ္ဘာပေါ်တွင်ဗုဒ္ဓဘာသာ သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း၂၆၀ဝ ကျော်(ဘီစီ ၅၈၈)တွင် စတင် ပွင့်ထွန်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာ သက်တမ်း သည်  ရွှေတိဂုံစေတီတော် ၏ သက်တမ်းနှင့် အတူတူဖြစ်ကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများအရ အတည်ပြု မှတ်သားနိုင်သည်။ ပထမမြန်မာနိုင်ငံတော် ကို ထူထောင်ခဲ့သူ  အနော်ရထာမင်း (ခရစ်၁၀၄၄ - ၁၀၇၈) လက်ထက်တွင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့  စတင် ပြန့်နှံ့လာခဲ့သည်။ အနော်ရထာမင်း နန်းတက်စတွင် ပုဂံပြည်၌ ဘုရား၊ တရား၊ သံဃာ ရတနာသုံးပါးကို လည်းကောင်း၊ လောကနာထကို လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာ၊ ဗိဿနိုး၊ ပရေမေသွာတို့ကိုလည်းကောင်း၊ နတ်နဂါးနှင့် အရည်းကြီးတို့ကိုလည်းကောင်း အားလုံးစုံကို ရောနှော ယောင်မှား၍ လည်းကောင်း ကိုးကွယ်နေကြလေသည်။ ထိုအခါ ယဉ်ကျေးမှုသည် မသန့်မရှင်း ဖြစ်နေလေသည်။
အနော်ရထာဘုရင်လက်ထက်တွင် တောလည်သော မုဆိုးတစ်ယောက်သည် တောထဲ၌ ထူးဆန်းသော အဝတ်အစားနှင့် ပုံသဏ္ဌန်ရှိသည့် လူတစ်ဦးကို တွေ့မြင်သဖြင့်စူးစမ်းရာ ရဟန်းဖြစ်ကြောင်း သိရသဖြင့် ဘုရင်ကို အကြောင်းကြားသည်။ ထိုရဟန်းမှာ ရှင်အရဟံ ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ရဟန်း၏ အဆုံးအမကို ခံယူပြီးလျှင် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် အနော်ရထာမင်းသည် တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ရှိသည့် အရည်းကြီး တို့ကို နှိမ်နင်းခဲ့သည်။ ပုဂံတွင် အရည်းကြီးတို့ ကြီးစိုးနေသည့်အတွက် အတုအယောင် ဘာသာရေးကို စစ်မှန်သည့် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓသာသနာ ဖြင့်ပုဂံပြည်သူတို့ကို လမ်းမှန်ရောက်စေခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ အရည်းကြီးတို့၏ မှားယွင်းယုတ်ညံ့သည့် လုပ်နည်းကိုင်နည်းများကို အဆုံးသတ်စေလိုသော အနော်ရထာနှင့် အောက်မြန်မာနိုင်ငံ မွန်ဒေသတွင် ကာလကြာရှည်ကတည်းက ပွင့်လင်းနေခဲ့ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အထက် ပုဂံသို့ ပြန့်ပွားစေရန် သာသနာပြုလာသည့် ရှင်အရဟံ တို့ဆုံစည်းပြီးနောက် မြန်မာ့ ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု သမိုင်းတွင် ကြီးမားသည့် အပြောင်းအလဲတစ်ရပ်ကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ မည်သည့် ကာလနေ့ရက်က မွေးဖွားခဲ့သည်ဟု မသိရသော်လည်း မွန်လူမျိုး  ရှင်အရဟံသည် သာသနာပြုရန် ရည်မှန်းချက်ဖြင့် မိမိမွေးရပ်ဒေသမှ ဝေးကွာလှသည့် ပုဂံသို့ ကြွရောက်လာပြီးနောက်ဆုံး ပုဂံပြည်၌ပင် နေထိုင် ပျံလွန်တော်မူသွားခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ တည်တံ့ပြန့်ပွား ထွန်းကားရေးအတွက် အနော်ရထာမင်းသည် အားထုတ်တော်မူသည်။ အနော်ရထာမင်းသည် ပုဂံပြည်ရှိ ရဟန်းများအား ဘုရားရှင်၏ ပိဋကတ်တော်အစစ်ကို သင်ကြားစေလေသည်။ သင်ကြားစေနိုင်စိမ့်သောငှာ ပိဋကတ်တော်တို့ကို မွန်အက္ခရာမှ မြန်မာအက္ခရာသို့ ပြန်စေပြီးလျှင် ပုဂံမြို့တွင် ထိုပိဋကတ်တိုက်တာကို ဆောက်၍ လှူဒါန်းလေသည်။ ထိုပိဋကတ်တိုက်သည် ယခုတိုင် ပုဂံမြို့ဟောင်း၌ ရှိလေသည်။
ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာများ
မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ယှဉ်တွဲလျက်ရှိသည်ဟု မှတ်ယူနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ပတ်သက်သည့် ပွဲတော်များ တစ်နှစ်ပတ်လုံး အမြောက်အမြား ရှိနေသည်။ မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ဖြစ်သည့် သင်္ကြန် ကို ရေသဘင်ပွဲဟုလည်း သိကြပြီး ဟိန္ဒူဘာသာမှ အစပြုသည့် ပွဲတော်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်သည် မြန်မာလူငယ်များအား ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ရှင်သာမဏေအဖြစ် သွတ်သွင်းကာ ရှင်ပြုမင်္ဂလာဆင်နွဲသည့် အချိန်လည်းဖြစ်သည်။
ကြည်ညိုကိုင်းရှိုင်းမှု
မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အိမ်ထောင်စုတစ်ခုတွင် အနည်းဆုံး ဂေါတမဘုရား၏ ရုပ်ပုံတော် တစ်ပုံရှိကြပြီး ဘုရားစင်ပြုလုပ်ကာ ပလ္လင်ဖြင့် ကိုးကွယ်တတ်ကြသည်။
အိမ်တွင် ဗုဒ္ဓဆင်းတုအား ကိုးကွယ်ခြင်း မပြုမီ အနေကဇာတင်ခြင်းကို ပြုလုပ်သည်။ အနေကဇာတင်ခြင်းကို ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များက ဓမ္မပဒ အခန်း ၁၁၊ ၁၅၃ ပုဒ်မြောက်ကို ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်ကြသည်။
ရုပ်တုတော် ဆင်းတုတော်ကို အနေကဇာ တင်ပြီးသောအခါ သက်တော်ထင်ရှား ဘုရားကဲ့သို့ အလွန် တန်ခိုးအာနုဘော် ကြီးမားလာပြီး နေအိမ်နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ မကောင်းသော ကံကြမ္မာနှင့် နိမိတ်များကို ပယ်ဖျက်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
ရှင်ပြုခြင်း
ရှင်ပြုခြင်းသည် ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် လူမျိုးတိုင်း ရင်ဝယ်ဖြစ်သော သားယောက်ျားလေးကို ခုနစ်နှစ်နှင့်အထက် အရွယ်ရောက်လာလျှင် သင်္ကန်း ဝတ်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ အားလပ်ရက်များ
သင်္ကြန်ကို ဧပြီလလယ်ပိုင်းလောက်တွင် ပြုလုပ်ကြပြီး မြန်မာနိုင်ငံ ရုံးပိတ်ရက်များတွင် ရက်ရှည်အားလပ်ရက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မေလတွင် ကျရောက်သည့် လပြည့်နေ့သည် ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့ ဖြစ်ကာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား ဗျာဒိတ်တော်ကိုခံယူတော်မူရာ၊ ဖွားမြင်တော်မူရာ၊ ဘုရားအဖြစ် ရောက်ရှိတော်မူရာ၊ ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မူရာ နေ့ထူးဖြစ်သည်။ ထိုနေ့တွင် ညောင်ရေသွန်းပွဲကို ပြုလုပ်ကြသည်။
ဘုရားပွဲများကိုလည်း နိုင်ငံတစ်ဝန်းရှိ စေတီပုထိုးများတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ဘုရားပွဲကျင်းပရာသို့ အနီးအနားဝန်းကျင်မှ နွားလှည်းများဖြင့် လာရောက်လည်ပတ်ကြသလို စားသောက်ဆိုင်၊ အရောင်းဆိုင်များကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ရောင်းချကြသည်။
ဝါတွင်းကာလ
မုတ်သုန်ရာသီဖြစ်သော ဇူလိုင်လလယ်ပိုင်းမှ အောက်တိုဘာလလယ်ပိုင်းအထိသည် ဝါတွင်းကာလဖြစ်သည်။ ထိုကာလသည် လူတို့အတွက် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးကြသော ကာလဖြစ်ပြီး သံဃာများအတွက် ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင်သာ သီတင်းသုံးကြရသော ကာလဖြစ်သည်။ ဝါတွင်းအစလဖြစ်သည့် ဝါဆိုလတွင် သံဃာများအား ဝါဆိုသင်္ကန်းကပ်လှူကြပြီး ဝါတွင်းကာလပြီးဆုံးသည့် သီတင်းကျွတ်လတွင် သီတင်းကျွတ်ပွဲတော်ကို ကျင်းပသည်။
ဆန်စပါးရိတ်သိမ်းပြီးချိန်တွင် ကထိန်သင်္ကန်းကပ်လှူခြင်းကို အောက်တိုဘာလ သို့မဟုတ် နိုဝင်ဘာလ တွင် ပြုလုပ်ကြသည်။ ဥပုသ်ဆောက်တည်ခြင်းကိုလည်း သင်္ကြန်ကာလနှင့် ဝါတွင်းကာလတွင် ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။
လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲများကို ဝါတွင်းကာလတွင် ပြုလုပ်လေ့မရှိဘဲ ဝါကျွတ်ပြီး သီတင်းကျွတ်လသို့ ရောက်ရှိမှသာလျှင် ကျင်းပပြုလုပ်ကြသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာ ပညာရေး
ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မိဘများသည် သူတို့၏ သားသမီးများကို ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းသို့ ပို့ကာ ဗုဒ္ဓကျမ်းစာများ သင်ယူစေခြင်း၊ တိပိဋကများ လေ့လာစေခြင်း၊ ဂေါတမဗုဒ္ဓ၏ ဘုရားလောင်းဘဝ အဖြစ်တော်စဉ်များကို ဖော်ပြဟောကြားထားရာ ဇာတကများ စသည်တို့ကို သင်ယူလေ့လာစေသည်။
၁၉၉၀ ခုနှစ်များမှစ၍ စီးပွားရေးအခြေအနေများကြောင့် ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးကျောင်းများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော ကလေးသူငယ်များအား ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများတွင် အတန်းပညာကို အခမဲ့ သင်ကြားပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
သာသနာ့ဘောင်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီး ၅၀၀,၀၀၀ ခန့်နှင့် သီလရှင် ၇၅,၀၀၀ ခန့် ရှိသည်။ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂိုဏ်းကြီးများအနက် သုဓမ္မာဂိုဏ်း တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော် ၈၈% နှင့် ရွှေကျင်ဂိုဏ်းတွင် ၇% ခန့် ဖြစ်သည်။
ဘီလုံးလည်ဖြူ
ဘီလုံးလည်ဖြူ (Mirafra erythrocephala) ကို အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ရက်ကွန်းဝံ
ရက်ကွန်းဝံ (Raccoon, ) သည် ဝက်ဝံအမျိုးတွင် ပါဝင်သော တိရစ္ဆာန် တစ်မျိုး ဖြစ်၏။ သို့သော် နောက်ခြေကို မြေပေါ်တွင် ပြားချ၍ လျှောက်ခြင်းမှတစ်ပါး အခြားအမူအရာ အသွင်အပြင်တို့မှာ မတူချေ။ ဝက်ဝံလောက်လည်း မကြီးပေ။ ယင်းတို့ကို မြောက် နှင့် အလယ်ပိုင်း အမေရိက တောတောင်များ၌သာ တွေ့ရ သည်။ သာမန်ရက်ကွန်းဝံသည် နှာဖျားမှ အမြီးဖျားအထိ ၃၂ လက်မခန့် ရှည်၍ ပေါင်ချိန်နှစ်ဆယ်မှ နှစ်ဆဲ့ငါးပေါင်အထိ ရှိသည်။ သန်မာသည့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် အမွေးကြမ်းရှည်များရှိသည်။ အမွေး၏အရောင်မှာ မွဲပြာရောင်ဖြစ်၍ အဖျားမည်းသည်။ အောက်ထပ် အမွေး၏အရောင်မှာ အညိုပျော့ရောင် ဖြစ်သည်။ အမြီး တွင် အမွေးထူများ ရှိပြီးလျှင် အမည်းရောင်သည် အရစ်အရစ်နှင့် တည်ရှိ၏။ ရက်ကွန်းဝံ၏ မျက်နှာမှာ မြေခွေးမျက်နှာနှင့် တူသည်။ နှုတ်သီးချွန်သည်။ မျက်စိတဖက်တချက်စီ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အနက်ကွက်များရှိ၍ ထိုအနက်ကွက်၏ ပတ်လည်တွင် အဖြူရောင်အမွေးများ ရှိသည်။
ရက်ကွန်းဝံတို့သည် ရေအနီးအနား သစ်ပင်ကြိမ်တောတို့၌ အိမ်လုပ်ကာ နေတတ်၏။ ရေနှင့်ဝေးသောအရပ်ကို မနှစ်သက်ချေ။ ညနေပိုင်းတို့တွင် ရေတိမ်ရာအရပ်တို့၌ ခုန်ပေါက် ပြေးလွှားကာ ဖား၊ ပုစွန်၊ ခရုများကို ဖမ်းယူစားသောက်လေသည်။ ထူးဆန်းသောအကျင့်မှာ အစာကို မစားမီ ရှေ့ခြေဖျားများနှင့် ကိုင်၍ ရေတွင် အကြိမ်ကြိမ် အဖန်ဖန် ဆေးကြောလေ့ရှိခြင်း ဖြစ်၏။ စာအုပ်များတွင် ရက်ကွန်းဝံရုပ်ပုံကို လူအများ တွေ့မြင်ဖူးသော်လည်း တကယ့်အကောင်ကို ယင်းနေထိုင်ရာအရပ်၌ တွေ့ရခဲသည်။ ရာသီဥတု မှောင်မည်းသောအခါမှအပ နေ့အချိန်ထွက်၍ သွားလာခြင်းမရှိချေ။ တစ်နေ့လုံးသစ်ကိုင်းပေါ်တွင် ဆန့်၍ အိပ်နေတတ်သည်။ တခါတရံ သစ်ပင်ထိပ်ဖျားပေါ်သို့ တက်၍ ပင်စည်လုံးကို ရစ်ပတ်ကာ မှိန်းစက်တတ်၏။ ရက်ကွန်းဝံတို့သည် ဝက်ဝံများကဲ့သို့ အစာကို ရွေးသည်မရှိ။ တွေ့ရာမြင်ရာကို စားသည်။ အသနား အကြင်နာမဲ့သော သတ္တဝါများပေတည်း။ ညဉ့်အခါ ကြက်ငှက်တို့ကို အိပ်တန်းတွင် ဖမ်းယူသည်။ ရှဉ့်သိုက်ကို ဖွင့်၍ သနားစဖွယ် ရှဉ့်ကလေးတွေကို သတ်ဖြတ်စားသောက်သည်။ အသီးအနှံတို့ကို ခူး၍ လယ်သမားများ မွေးမြူထားသော ကြက်ငှက်တို့ကို ခိုးစားတတ်သည်။ လယ်သမားတို့လည်း ယင်းတို့ကို အလွန်မုန်းတီး၍ လသာသာညဉ့်အခါများတွင် အမဲလိုက်ခွေးများနှင့် လိုက်လံ ဖမ်းဆီးတတ်ကြသည်။
ရက်ကွန်းဝံသည် အေးသောရာသီကို နှစ်သက်ဟန် မတူချေ။ ဆောင်းရာသီ ဝင်ရောက်လာသည်နှင့် တပြိုင်နက် လေအေးဆီးနှင်းတို့မှ အကာအကွယ်ရရန် သစ်ခေါင်းများထဲသို့ ဝင်၍ ခိုအောင်းနေသည်။ တခါတရံ မိသားစုနှစ်စု သုံးစုပင် သစ်ခေါင်းတစ်ခုထဲတွင် ဝင်၍ ကွေးကွေးကလေး နှစ်နှစ်ခြိုက်ခြိုက် အိပ်နေတတ်ကြလေသည်။ thumb|left|မျက်နှာအသွင်အပြင်ပုံစံ
ရက်ကွန်းဝံများတွင် ခြေတံရှည်နှင့် လက်သည်းရှည်များ ရှိသည်။ သစ်ပင်တက် ကျွမ်းကျင်သည်။ များသောအားဖြင့် ဧပြီလ၊ သို့မဟုတ် မေလတွင် သုံးကောင်မှ ခြောက်ကောင်ထိ ရှိသော သားငယ်များကို မွေးလေ့ရှိသည်။ ပထမတွင် ရက်ကွန်း ဝံငယ်များသည် မျက်စိမမြင်သည့်အပြင် ဘာမျှလည်း မလုပ်နိုင်ချေ။ အမိအဘများက အနည်းဆုံး ဆောင်းဝင်ချိန်အထိ စောင့် ရှောက်ပေးကြရသည်။ ရက်ကွန်းဝံငယ်များ ငိုကြွေးသောအခါ လူကလေးငယ် ဟစ်အော်ငိုကြွေးသည်နှင့် တူသည်။
ရက်ကွန်းဝံကို ငယ်ရွယ်စဉ်က ဖမ်းယူ၍ သင်ကြားပေးလျှင် စိတ်ဝင်စားဖွယ်ကောင်းသည့် ချစ်စနိုးတိရစ္ဆာန် ဖြစ်လာနိုင်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တောင်ဘက်ပိုင်း ဒေသ များတွင် ရက်ကွန်းဝံကို ကင်၍ စားလေ့ရှိကြသည်။ ရက်ကွန်းဝံ၏ သားမွေးများဖြင့် မိန်းမဝတ် အင်္ကျီများကို ချုပ်လေ့ရှိကြသည်။
ရက်ကွန်းဝံကလေးများ မွေးပြီး၍ တစ်နှစ်ခန့် အကြာတွင် ကြောင်ကလေးများအရွယ် ရှိလာသောအခါ မိခင်ဖြစ်သူ ရက်ကွန်းဝံမကြီးက ယင်းတို့၏ ခြေချောင်းငါးချောင်းရှိ ခြေသည်း ရှည်ကြီးများဖြင့် သစ်ပင်၏ အခေါက်ကိုတွယ်ကာ သစ်ပင်အောက်သို့ ဆင်းတတ်အောင် သင်ပေးလေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရက်ကွန်းဝံ ကလေးများသည်လည်း အရာရာတိုင်းကို သိလိုစိတ်ဖြင့် စုံစမ်းလေတော့သည်။
ရက်ကွန်းဝံသည် နေ့အချိန်တွင် အိပ်နေလေ့ ရှိသော်လည်း မိုးသားထူထပ်သည့် နေ့များတွင် သစ်ခေါင်းမှ ထွက်လာကာ ကမ်းနားတလျှောက်တွင် ယင်း၏အမည်းရောင် ခြေဖဝါးဖြင့် နင်း၍ ဝက်ဝံများသဖွယ် လျှောက်သွား ပြေးလွှားတတ်သည်။ ရေတိမ်ရာတွင် ဆင်း၍လည်း ကမာနှင့် ယောက်သွားများကို ရှာဖွေ စားသောက်တတ်ကြသည်။ သို့မဟုတ် ဖားနှင့် လိပ် များကို ရှာဖွေစားသောက်တတ်ကြသည်။
ရက်ကွန်းဝံသည် ပရိုစိုင်ယိုနီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သော ယွန်လိုတောဟုခေါ်၍ ကနန်းစားရက်ကွန်းဝံကိုမူ ပရိုစိုင်ယွန် ကန်ကရီဗိုးရပ်ဟူ၍ ခေါ်လေသည်။
အမ်လိုင်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
အမ်လိုင်းရွာ(Amlai)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ တန်ကူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တန်ကူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၃ ဦး၊ မ ၄၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၃၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်နောင်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်နောင်ရွာ (Mannawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မိုင်းမောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၃၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံတဇာ
သံတဇာ
ဆင်မင်း (ဇီးကုန်း)ရွာ၊ မြောင်မြို့နယ်
ဆင်မင်း (ဇီးကုန်း)ရွာ (Sinmin(Zeekone))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ရွှေဘုံသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၂၈၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခွေလာဘင်္ဂါရွာ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း
ခွေလာဘင်္ဂါရွာ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း
မီချောင်းရဲရွာ၊ ထနီး
မီချောင်းရဲရွာ၊ ထနီး
အင်ဒဲဗား အာကာသ လွန်းပြန်ယာဉ်
အင်ဒဲဗား အာကာသ လွန်းပြန်ယာဉ် (Space Shuttle Endeavour) သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အမျိုးသား အာကာသနှင့် လေကြောင်း ဦးစီးဌာန ခေါ် နာဆာလက်အောက်ရှိ ကနေဒီအာကာသစင်တာတွင် အာကာသ ခရီးစဉ်များကို ပျံသန်းသွားလာနေသည့် ပဉ္စမမြောက် အာကာသ လွန်းပြန်ယာဉ် တစ်စီးဖြစ်သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် ပထမဦးဆုံး ပျံသန်းခဲ့ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် နောက်ဆုံး ခရီးစဉ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ဤခရီးစဉ်အပြီးတွင် အနားပေးတော့မည် ဖြစ်သည်။
ဝဲလပြင်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ဝဲလပြင်းရွာ (Wealapyin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ဂမုန်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂမုန်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇ ဦး၊ မ ၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၀ ဦးနေထိုင်သည်။
အညာတန်းရွာ၊ အိုင်သပြု
အညာတန်းရွာ၊ အိုင်သပြု
ဖင်လန်ဘာသာစကား
ဖင်လန်ဘာသာစကား ဆိုသည်မှာ ဖင်လန်နိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသည့် ဘာသာစကားကိုဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ဖင်းများမှာ ၎င်းကို ဆူအိုမန် ကီရယ်လီဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။
ကုန်ခမ်းရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကုန်ခမ်းရွာ(Konehkam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ လုံကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၃၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြည်လင်ပြတ်သား ရုပ်မြင်သံကြား
ကြည်လင်ပြတ်သား ရုပ်မြင်သံကြား၊(High-definition television)၊ အတိုကောက် (HDTV) ဆိုသည်မှာ သာမန် ရုပ်မြင်သံကြားစက်များထက် ပုံရိပ်အစက် ပို၍များခြင်းကို ဆိုလိုသည်။ ပုံရိပ်အစက်များသည် နည်းပညာ မြင့်မားသည်နှင့်အလျောက် ပို၍သေးကာ ပုံသားအရည်အသွေးလည်း ပိုမိုကောင်းမွန်လာသည်။
အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ HDTV (high definition television) မှာ ဒစ်ဂျစ်တယ်အချက်ပြစနစ် ဖြင့် ထုတ်လွှင့်နိုင်မည့် မျိုးဆက်သစ် တယ်လီဗီးရှင်း ထုတ်လွှင့်မှုစနစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အရည်အချင်းအသစ်များမှာ
အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ သို့ ပြောင်းလဲအသုံးပြုခြင်းကို ရာစုသစ်၏ ရုပ်သံ ဆက်သွယ်မှုစနစ်အဖြစ် တွေ့မြင် ကြရသည်။ ရုပ်သံ ထုတ်လွှင့်မှု လုပ်ငန်းနှင့် နီးစပ်သူများသည် အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ ဟူသော ဝေါဟာရကို ၁၉၈ဝ ပြည့်လွန်နှစ်များ ကတည်းက ကြားဖူးခဲ့ကြပေသည်။ လူအများစုကတော့ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် အီလက်ထရောနစ် ကုမ္ပဏီကြီးများ အချင်းချင်း ကျယ်ကျယ် ပြန့်ပြန့် ကြော်ငြာနည်းပညာ စီးပွားရေးတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားပြီး ပွဲဆူခါမှ သိခွင့်ရကြသည်။
တယ်လီဗီးရှင်းကို စတင် တီထွင်စက အမည်းရောင်ပုံးကြီး နှင့် အဖြူအမည်း ဖန်သားပြင် ခပ်သေးသေးအဆင့်သာ ရှိခဲ့ပြီး မကြာခင်ဖန်သားပြင်အရွယ်အစားများ ကြီးလာခဲ့ပြီး အရောင်စုံစနစ် ပါ ဖြစ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဈေးကွက်တွင် ဖန်သားပြင် ကြီးမား ကျယ်ပြန့်သော ရောင်စုံရုပ်မြင်သံကြားစက်များ အလွန်ပင် ခေတ်စားလာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က တယ်လီဗီးရှင်း နည်း ပညာ ဖွံ့ဖြိုးမှု ရပ်တန့်သွားပြီဟု ထင်မှတ်ခဲ့ကြပြီး ဖန်သားပြင် ကြီးမားမှုသည် အရည်အသွေး ပိုမိုကောင်းမွန်မှု မဟုတ်ကြောင်း သတိမထားမိခဲ့ကြပေ။ ပုံမှန် ရ SDTV (standard television) တွင် အလျားလိုက် ပုံဖတ်လိုင်း ၅၂၅ လိုင်းသို့မဟုတ် ၆၂၅ လိုင်းအထိသာရှိပြီး ဖန်သားပြင်ကြီးလေ ပုံဖတ်လိုင်းများ scan line များ ကြီးလာလေ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိလာခဲ့ကြပြီး ပိုမိုကောင်းမွန်သော နည်းပညာကို အဆင့်ဆင့်ရှာဖွေကာ ပုံဖတ်လိုင်း ၁ဝ၈ဝ လိုင်းအထိရသော စနစ်တစ်ခုကို တီထွင်လာနိုင်ကြကာ ၎င်းကို high definition television (HDTV) ဟု အမည်ပေးခဲ့ကြသည်။ ၎င်းမှာ ပုံမှန်စနစ်ထက် နှစ်ဆ ကောင်းမွန်သော အရည်အသွေး ဖြစ်၏။
ရုပ်သံနည်းပညာတွင် interlacing scan နှင့် progressive scan ဟူသော နည်းပညာ ၂- ခု ရှိ၏။ လက်ရှိ ရုပ်မြင်သံကြား စက်အားလုံးမှ interlacing scan type များဖြစ်ကြပြီး progressive scan type မှာ computer monitor များ ဖြစ်ကြသည်။ ပညာရှင်များ၏ အဆိုအရ interlacing မှာ အရည်အသွေးနိမ့် ရုပ်သံဖမ်းစက်များတွင် အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်ဟု မှတ်ယူရ၏။ အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ မှာလည်းပုံဖတ်လိုင်း ၁ဝ၈ဝ လိုင်းကို interlacing စနစ်ဖြင့် ဖော်ပြရသော်လည်း ပိုမိုကြည်လင်ပြတ် သား၍ အနုစိတ်သော ပုံဖတ်အားကို ရစေသည်ဟု ဆို၏။ အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ ၏ရုပ်သံထုတ်လွှင့်မှုစနစ်မှာ wide screen format ဖြစ်၏။ ၁၆ း ၉ ကျယ်ပြန့်မှု အချိုးကို ကိုယ်စားပြု၏ SDTV က ၄ း ၃ အချိုးသာရှိပြီး မျက်နှာပြင်အလျားက အမြင့်ထက် ၃၃ ရာခိုင်နှုန်းပိုသည်ဟုတွက်ချက်ရသည်။ အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ အလျားက အမြင့်ထက် ရ၅ % ပိုရှည်သည်ဟုညွှန်းဆိုခြင်း ဖြစ်၏။ ၁၆ း ၉ အချိုးက ပုံမှန်လူသားတစ်ယောက် မျက်စိမှမြင်ရသော အမြင့်နှင့် အလွန်နီးစပ်ကြောင်းတွေ့ရ၏။ ထို့ကြောင့် ၁၆ း ၉ အချိုးက သဘာဝနှင့် ပိုတူသည်ဟုခံစားကြရ၏။ ရုပ်သံလွှင့်ဌာနမှ တည်းဖြတ်သူများ အနေဖြင့် ၁၆ း ၉ အချိုးကို ၄ း ၃ အဖြစ်ပြောင်းလဲပုံ ၃ မျိုး ရှိ၏။ တစ်မျိုးမှာ အရုပ်ကို အလျားလိုက် ဆွဲချုံ့လိုက်ခြင်းဖြစ်၏။ ထိုနည်းက ရုပ်ပုံများကို ရှည်သွားစေ၏။ ၎င်းပုံစံ ကို ၁၉၇ဝ ဝန်းကျင်က အနောက်တိုင်းရုပ်ရှင်များကို တီဗီတွင် ထုတ်လွှင့်သည့်အခါ အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဒုတိယနည်းက ၁၆ း ၉ အရုပ်၏ ဘယ်နှင့် ညာဘက်အသားများ ဖြတ်ထုတ်ပစ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ အများစုက ထိုနည်းကို အသုံးပြုကြ၏။ တတိယနည်းကို cinemascope ဟုခေါ်သည်။ ထိုနည်းက မူရင်းအချိုးမပျက်စေဘဲ အပေါ်အောက်အသားနှစ်ခုကို အမည်းရောင် စတုဂံများဖြင့် ပိတ်လိုက်ခြင်း ဖြစ်၏။ ပုံမှန် တီဗီများတွင် ရုပ်ရှင်ကားများ ကြည့်ရှုရခြင်းကအထက်ပါ ၃ နည်းစလုံးဖြင့် ကြည့်ရှု၍ရသော်လည်း တစ်ခုခု လိုအပ်နေသည်ဟုခံစားရပြီး ၁၆ း ၉ အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ ပေါ်လာသည့် အခါ လိုအပ်ချက်များ ရှိစေတော့ဘဲ မူရင်း အချိုးအတိုင်း၊ ထုတ်လွှင့်မှုအတိုင်း ဖမ်းယူ ကြည့်ရှုနိုင်ကြတော့သည်။ အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ format ခေတ်စားလာချိန်တွင် wide screen tube များ ထုတ်လုပ်နိုင်ရန် ပြောင်းလဲပစ်ရမည် ဖြစ်သည်။
သဘာဝဆန်သောဒစ်ဂျစ်တယ် အသံ
ယခုခံစားနေသော အသံထုတ်လုပ်မှုစနစ်မှာတတိယမျိုးဆက်ဖြစ်၏။ monophonic ခေါ် အသံတစ်လိုင်းထွက် ခေတ်က ပထမမျိုးဆက် ဖြစ်၏။ ၁၉၅ဝ-ပြည့်တွင် သောမတ်စ် အယ်ဒီဆင်က phonograph စနစ်ကို တီထွင်အောင်မြင်သော အချိန်တွင် ဒုတိယမျိုးဆက် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုအချိန်အထိ အသံနှင့်ပတ်သက်သော ရည်မှန်းချက်များက မူရင်း အသံနှင့် ထပ်တူကျရေး၊ အသံအရည်အသွေး ကောင်းမွန်ရေးကိုသာ အဓိက အာရုံစိုက်ကြပြီး အသံ၏လားရာနှင့်ပတ်သက်သော ဂုဏ်သတ္တိများ directional properties ကို မည်သူကမျှ မတွေးမိကြချေ။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စတီရီယိုခေတ် ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ နှစ်လေးဆယ်အတွင်း အကြားအာရုံ သာယာခံစားမှုကို ပြည်သူအများ ထူးခြားစွာ ရရှိလာကြသည်။ တီးခတ်သော တူရိယာများ၏ အသံ၊ အဆိုရှင်၏အသံကို ဆောင်းဘောက်များ နေရာချထားမှုနှင့် လိုက်၍ အရှေ့ အနောက် ဘယ်ညာ အသံသွားလာမှုကို ခံစားရစေ၏။ ရေဒီယိုထုတ်လွှင့်မှု ဌာနများက ၎င်းပြောင်းလဲမှုကို ချက်ချင်းလုပ်ဆောင်ကြရန် ကြိုးစား အားထုတ်ခဲ့ကြသော်လည်း ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်မှ စတီရီယိုစနစ်ဖြင့် ရေဒီယိုထုတ်လွှင့်မှုကို စတင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုအချိန်က စတီရီယိုရေဒီယို ဖမ်းစက်များမှာ ဈေးကြီးရှားပါးခဲ့သော်လည်း ယခုအချိန်တွင် အများသုံး ဖြစ်ခဲ့ချေပြီ။ စတီရီယိုအသံထွက်စနစ်တွင် ဆွဲဆောင်မှုရှိသော သဘာဝအသံများ ဖြစ်ပေါ်စေရန်မှာ fragile soniccues ဟုခေါ်သော ထိန်းချုပ်မှုစနစ်ဖြစ်ပြီး ရိုးရိုးစပီကာ အများစုမှာ ၎င်းစနစ်ကို အလွယ်တကူ ဖျောက်ပစ်တတ်ကြပြီး ရောထွေးသော အသံများကိုသာ ထုတ်ပေးတတ်ကြသည်။ ၎င်းကိုကျော်လွှားရန်အတွက် အသံအင်ဂျင်နီယာများ ပူးပေါင်းပြီး ဆရောင်းဒ် (surround) စနစ်ကို တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ဆရောင်းဒ် အသံနည်းပညာမှာခိုင်မာစိတ်ချရပြီး တည်ငြိမ်မှု ရှိသောလားရာမျိုးစုံသို့ အသံထုတ်လွှတ်ပေးနိုင်သော နည်းပညာ ဖြစ်သည်။ Surround ၏ အခြေခံစည်းမျဉ်းမှာ ၅.၁ channel ဖြစ်ပြီး အရှေ့၊ ဘယ်၊ ညာ အလယ်၊အနောက်နှင့် ဘယ်ညာဟိန်းသံအပါအဝင် ပေါက်ကွဲမှုစသော ထုထည်ကြီးမားသည့် bass အသံများ ထုတ်လွှင့်ရာ 3Hz မှ 120 Hz frequency range ကျဉ်းမြောင်းသော (.1) ခေါ် channel တစ်ခုပါဝင်၏။ အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ စနစ် မဟုတ်သော ဒစ်ဂျစ်တယ် ၅.၁ အသံစနစ်ကို ရုပ်ရှင်ရုံများနှင့် အိမ်သုံးဖျော်ဖြေရေးစနစ်များတွင်သာ တွေ့ရပြီး လက်ရှိအခြေအနေအထိ ၅.၁ surround ဖြင့် ထုတ်လွှတ်နိုင်သော ရုပ်သံလိုင်း တစ်ခုမျှ မရှိသေးချေ။ လက်ရှိ ရုပ်သံလွှင့်ဌာနများ၏ အခြေခံစက်ပစ္စည်း အနေအထားများအား surround ထုတ်လွှင့်နိုင်ရန်အထိ ပံ့ပိုးရန်မှာ အလွန်ကျယ်ပြန့်ကြီးမားသော ငွေကြေးနှင့် နည်းပညာ လိုအပ်နေသေးသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် လက်ရှိ စီဒီချပ်များ အတွင်းသို့ surround စနစ် ပါဝင်သော အသံများကို သိမ်းဆည်းရန်မှာ format ပြောင်းလဲခြင်း မပြုဘဲ rawFormat အဖြစ် သိမ်းဆည်းရန်မဖြစ်နိုင်သည်လည်း ပါသည်။ သို့သော် အသံဘက်က မကြည့်ဘဲ အရုပ်ဘက်က သုံးသပ်ကြည့်လျှင် အကယ်၍ အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ စနစ်ဖြင့်ထုတ်လွှင့်နိုင်သည် ဆိုဦးတော့အရုပ်နှင့် တွဲဖက်ရမည့် surround အသံအား မူရင်းအတိုင်းရနိုင်သည့် loseless compression အဖြစ် မဟုတ်ဘဲ မူရင်း၏ ၁ဝ ရာခိုင်နှုန်း ကျုံ့သွားသည်အထိ ချုံ့ပစ်ရမည့် lossy compression ဖြင့်သာ တွဲဖက်၍ ရပေမည်။ Lossy နှင့် loseless နှစ်ခုအကြား အငြင်းပွားစရာ ရှိသော်လည်း လူ့နား၏ အာရုံခံစားမှု များစွာ မကွာခြားသည်ကိုလေ့လာ တွေ့ရှိရသောကြောင့် အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ ကို lossy compression sound ဖြင့် တွဲဖက်ထားပါစေဦး။ ၎င်းကို အဆင့်မြင့် ရုပ်သံစနစ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်၍ ရသည်ဟု ညွှန်းကြပေသည်။
အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ စနစ်တွင် အခြားတွဲဖက်ထားသောအချက်အလက်သိမ်းဆည်းမှုများ ပါဝင်၏။ အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ က အထူးအားဖြင့် ရုပ်သံ အရည်အသွေးကို ကိုယ်စားပြုသော်လည်း digital signal များ၏ သဘာဝအရ အခြား data channel များဖြစ်သော စာတမ်းများ၊ software downloadlink များ ပါဝင်နိုင်ပေသည်။ အင်တာနက်တွင် အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ စနစ် မဖြစ်ထွန်းနိုင်ဟု ယူဆကြသော်လည်း အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု ကုမ္ပဏီများက ယခုကတည်းက အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ file များတွင် ပါဝင်သော supplementry data များကို ဆွဲချယူနိုင်ရန် ကြံစည်နေကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထိုအခြင်းအရာကို စောင့်ကြည့်ပြီး တချိန်တွင် အင်တာနက် ပေါ်တွင် အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ စနစ်ကြီးကို ခံစား ကြည့်ရှုနိုင်ကြပေဦးမည်ဟုလည်း မျှော်လင့်နေကြသည်။
ယခုအချိန်တွင် အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ ကမ္ဘာသစ်ကို ထူထောင်ကြရန်၊ ငွေကြေးနှင့် ရုပ်သံဌာနများ ပြောင်းလဲပစ်ရန် အခြေအနေများပေါ် မူတည်နေ၏။ သုံးစွဲသူ များပြားကျယ်ပြန့်သည်နှင့်အမျှ ရုပ်သံဖမ်းစက် ဈေးနှုန်းများ ကျဆင်းလာမည်ဖြစ်၏။ ဗဟိုသတင်းဆက်သွယ်မှု ကော်မရှင် FCC ၏ ဟောကိန်းအရ SDTV တွင်ဒစ်ဂျစ်တယ်စနစ်ဖြင့် ထုတ်လွှင့်ခြင်းကို ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်တွင် စတင်နိုင်ခဲ့ခြင်းကြောင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ၂ဝဝ၆ ခုနှစ်၌ analog ရုပ်သံထုတ်လွှင့်မှု စနစ် လုံးဝပျောက်သွားမည်ဖြစ်ပြီး များမကြာမီနှစ်များတွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး မြင်ကွင်းကျယ် အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ စနစ်နှင့် အတူ surround sound system ဖြင့် ရုပ်သံအစီအစဉ်များ ဖမ်းယူ ကြည့်ရှုရတော့မည်ဟု မျှော်လင့်ရပေသည်။
အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ အကြောင်းပြောသည့်အခါ သမားရိုးကျ အန်နာလော့ဂ် တီဗွီက အရင်စ ရှင်းရပါလိမ့်မယ်။ တီဗွီတွေမှာ ပုံရိပ်ကို ဖန်သားပြင်ပေါ်မှာ တစ်လိုင်းချင်းဖြတ်၍ပဲ ပုံဖော်ပေးနိုင်တယ်။ အန်နာလော့ဂ် တီဗွီမှာ ပုံရိပ်ဖြတ်ပိုင်းမျဉ်း တစ်လိုင်းချင်းစီရဲ့ အရောင်ပြင်းအားနဲ့ သတင်းအချက်အလက်များကို 6 MHz ကြိမ်နှုန်းရှိသော အချက်ပြ signal က သယ်ဆောင်ပေးသည်။ US ၏ အန်နာလော့ဂ် တီဗွီ signal မှာ ပုံရိပ်ဖြတ်ပိုင်းမျဉ်း ၅၂၅ scanline သုံး၍ တစ်စက္ကန့်၏ အပုံသုံးဆယ်ပုံတစ်ပုံမှာ တစ်ကြိမ် ပုံရိပ်တစ်ခုလုံး အပြီး ဖော်ရသည်။ ကွန်ပျူတာ မော်နီတာဝေါဟာရနှင့် ကြည့်လျှင် ဒေါင်လိုက် pixel အရေအတွက် ၅ဝဝ ကျော် resolution ရှိတယ်လို့ ပြောလျှင်သည်။
ယနေ့ ကွန်ပျူတာမော်နီတာများတွင် resolution ၆၄ဝ x ၄၈ဝ အနိမ့်ဆုံးမှ ၈ဝဝ x ၆ဝဝ ကနေ ၁ဝ၂၄ x ၇၆၈ ထိ သုံးစွဲနေကြပါပြီ။ အလွယ်ဆုံးပြောရလျှင် အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ ဆိုသည် အနုစိတ်မှု အတိုင်းအတာ resolution မြင့်မားသော ဒစ်ဂျစ်တယ်တီဗွီကို Dolby Digital ပတ်လည်သံပြေးစနစ် (AC-3) နဲ့ ပေါင်းစပ်ထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ ကို ကွန်ပျူတာမော်နီတာ resolution နည်းဖြင့် တိုင်းတာသည့် format နှင့်ကြည့်လျှင်
Interlaced စနစ်
Interlaced စနစ်မှာ ပုံရိပ်ဖြတ်ပိုင်းမျဉ်းကို ပုံရိပ်တစ်ခုလုံး အပြီးဖော်ရမည့်အချိန်၏ ပထမတစ်ဝက်အတွင်း မ-ဂဏန်းကျသော လိုင်းများပဲ တစ်ဝက်ဖြတ်၍ ဆွဲသွားသည်။ နောက်ကျန်သောအချိန် ဒုတိယတစ်ဝက်တွင် ကျန် စုံဂဏန်းကျသော မျဉ်းများ ဆက်ဆွဲ၍ ပုံရိပ်ကို ပြီးပြည့်စုံစေသည်။ ထိုနည်းမှာ screenကြီးလာလျှင် တဖျပ်ဖျပ် ဖြစ်လာကာ သတိပြုမိနိုင်လောက်ပေသည်။
Progressive စနစ်
Progressive စနစ်မှာ ပေးထားသည့် အချိန်အတွင်း (တစ်စက္ကန့်၏ အပုံသုံးဆယ်ပုံ တစ်ပုံအတွင်း) ပုံရိပ် ဖြတ်ပိုင်းမျဉ်း scanလိုင်း အစဉ်အတိုင်း တစ်ချီတည်းအပြီး ဆွဲပါသည်။ ပုံမှန်မြင်နေကျ ၅၂၅ လိုင်းမှ အိပ်(ခ်ျ)ဒီတီဗီ၏ ရ၂ဝ သို့မဟုတ် ၁ဝ၈ဝ resolution နှင့် ယှဉ်ကြည့်လျှင် ကြီးမားသော ကွာခြားချက်ကို သိသာထင်ရှားစွာ မြင်ရသည်။
ဇီးတော (တောင်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ဇီးတော (တောင်)ရွာ (Zeetaw(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဇီးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၅၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်တောရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
အောက်တောရွာ (Auktaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ သမန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၄၆ ဦး၊ မ ၁၁၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမ်ကျုဘ်
အမ်ကျုဘ် (mTube) သည် ဗွီဒီယိုဖိုင်များကို အင်တာနက်ပေါ်သို့ လွှင့်တင်ရသော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အခမဲ့ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ ယူကျု(ဘ်)ဝက်ဘ်ဆိုဒ်နည်းတူ အမ်ကျုပေါ်တွင် နည်းပညာဆိုင်ရာများ၊ ဒေသန္တရဗဟုသုတများ၊ သီချင်း၊ ရုပ်ရှင်များကို လွှင့်တင်ပြီး နိုင်ငံသူနိုင်ငံသားများအား ဗဟုသုတများစွာကို ပေးနိုင်ရန်နှင့် ဝါဒဖြန့်နိုင်ရန် လုပ်ဆောင်နေသော ဝက်ဘ်ဆိုဒ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
အမ်ကျုဘ်ကို ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ပိုင်ဆိုင်ထားသည်။
သမိုင်း
အမ်ကျုဘ်ကို United Info-Sec ကုမ္ပဏီမှ နည်းပညာကဏ္ဍကို ဦးဆောင်ရေးဆွဲနေခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဝဘ်ဆိုဒ်များ
ဘီလုံးဖြူ
ဘီလုံးဖြူ (Alaudala raytal) သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရလေ့ရှိသော ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ချေ၊ (ဂျီ)
ချေ ကို မြန်မာ၊ အိန္ဒိယ၊ တရုတ်၊ ထိုင်ဝမ်၊ ဂျားဗားကျွန်း၊ ဆူမတြားကျွန်း၊ ဂျပန်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ချေကို ဂျီဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ စာရေးဆရာအချို့က "ဂျီ" ဟုပင် ရေးလေ့ရှိကြသည်။ ဟောက်ကောင်ဟုလည်း ခေါ်သည်။
ချေသည် သမင်မျိုးဝင် တိရစ္ဆာန်ဖြစ်ပြီး အိမ်မွေးဆိတ်အလတ်စားအရွယ်ခန့်သာ ရှိသည်။ သမင်မျိုးထဲတွင် အ ငယ်ဆုံးမျိုး ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သမင်၊ ဒရယ်၊ ဂျီငယ်၊ စိုင်၊ ဆတ် ဟူသည့် မြန်မာစကားတစ်ရပ်တွင် ချေ (ဂျီ)ကို ချေငယ် (ဂျီငယ်) ဟု "ငယ်" တစ်လုံးဖြင့် နာမဝိသေသနပြု ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
ချေသည် သမင်ထက်ငယ်သော်လည်း အသွင်သဏ္ဌာန်အားဖြင့် သမင်နှင့်ဆင်သည်။ အထူးသဖြင့် ချေ၏မျက်လုံးတို့မှာ သမင်မျက်လုံးများကဲ့သို့ပင် လှပသည်။ အရောင်အသွေးမှာ ယေဘူယျအားဖြင့် နီညိုရောင် ဖြစ်လေသည်။ လည်တံနှင့် ခြေထောက်များမှာ သမင်ထက် တိုသည်။ လွင်ပြင်များတွင် ပြေးလွှားရာ၌ ကျင်လည်စွာ ပြေးနိုင် ခြင်း မရှိသဖြင့် အချိုးအစား ပုံပန်းမကျလှပေ။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့နေထိုင်ရာ တောတန်းများအတွင်းရှိ ချုံများ အကြား ပြေးလွှားရာတွင်မူ ကျင်လည်မြန်ဆန်လှသည်။ လူတို့သည် ချေသားကို ခုံမင်နှစ်သက်စွာ စားလေ့ရှိသည်။ "ချေသားသည် အေး၏။ ကြေလွယ်၏။ ကျင်ကြီး ကျင်ငယ်တို့ကို ခိုင်စေတတ်၏။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေတတ်၏။ ချိုဆိမ့်၏။ ဝမ်းမီးချက်ပြီးနောက်လည်း ချိုဆိမ့် ၏။ အနံ့ကောင်း၏။ သန္နိပါတ်နာကို နာ၏" ဟု ယောအတွင်းဝန် ဦးဘိုးလှိုင်၏ ဥတုဘောဇနသင်္ဂဟကျမ်းတွင် ပါရှိလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သမင်မျိုးရင်းဝင်
ကျောက်တလုံးရွာ၊ ကောင်းဘို့
ကျောက်တလုံးရွာ (Kyauktalone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကောင်းဘို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းဘို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၁၇ ဦး၊ မ ၄၂၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေပြည်သာမြို့နယ်
ရွှေပြည်သာမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်မြို့၏ အနောက်မြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ ရွှေပြည်သာမြို့နယ်၏ မြောက်ဘက်တွင် ထန်းတပင်မြို့နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မင်္ဂလာဒုံမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ရန်ကုန်မြစ်နှင့် တောင်ဘက်တွင် အင်းစိန်မြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
ရွှေပြည်သာမြို့နယ်ကို (၁၉၈၆) ခုနှစ်မှ စတင်၍ ရန်ကုန်မြို့၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ရွှေပြည်သာမြို့နယ်ကို ရပ်ကွက် (၂၇)ခုနှင့် ကျေးရွာစု (၃)စုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ရွှေပြည်သာမြို့နယ်တွင် တိကျသော မြို့ကွက်အနေအထားရှိသည်။ လမ်းများသည် စတုရန်း သို့မဟုတ် ထောင့်မှန်စတုဂံပုံစံဖြင့် အရပ်လေးမျက်နှာ ယှက်ဖြာနေပေသည်။ ပန်းခြံအကွက်များလည်း ဖော်ထုတ်ကာ ပန်းခြံအကွက်တစ်ခုလျင် အလယ်၌ထောင့်မှန်စတုဂံပုံ မြေလွတ်ကွက်တစ်ခုစီထားရှိပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ရေထုတ်စနစ်သည် အစောပိုင်းကာလများကဲ့သိုပင် ဆိုးမြဲဆိုးနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီ၏ နယ်နိမိတ်ထဲတွင် ပါဝင်သော်လည်း အချို့ဝန်ဆောင်မှုများ (အမှိုက်သိမ်းဝန်ဆောင်မှု) များမှာမူ လိုအပ်လျက်ရှိသေးသည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ကာလ(၂၀၁၃ မှ ၂၀၁၈) အတွင်း မြို့နယ်သည် သိသိသာသာတိုးတက်လာခဲ့သည်။ လမ်းအများစုသည် ကောင်းမွန်ပြီဖြစ်သည်။ အမှတ် ၁၊ ၂၊ ၃၊ ၄ ရပ်ကွက်များသည် အစိုးရအရာရှိအငြိမ်းစား အများစုနေထိုက်သည့် ရပ်ကွက်များပင်ဖြစ်သည်။
ပညာရေး
အစိုးရ မူလတန်းကျောင်း (၅၀) ကျောင်းနီးပါး အလယ်တန်းကျောင်း (၂၀) ကျောင်း၊ အထက်တန်းခွဲကျောင်း (၁၀)ကျောင်းနှင့် အထက်တန်းကျောင်း (၇) ကျောင်းရှိသည်။ ထို့အပြင် ကျောင်းပြင်ပပညာရေးလုပ်ငန်းများလည်းရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ် (University of Computer Studies, Yangon− (UCSY)နှင့် အစိုးရစက်မှုလက်မှုအင်စတီကျုတို့သည် လှော်ကားနှင့် မြင်းလှည်းဂိတ် တို့၌ တည်ရှိသည်။
ရွှေပြည်သာမြို့နယ်ရှိ ထင်ရှားသောကျောင်းများမှာ အထက ၁၊ အလက ၃ (ယခု ထခွဲလ ၃)၊ အထက ၃၊အထက ၅ ကျောင်းတို့ပင် ဖြစ်သည်။ ရွှေပြည်သာမြို့နယ်သည် ဆင်ခြေဖုံးမြို့နယ်များတွင်ပါဝင်သောကြောင့် အများအားဖြင့် အစိုးရကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားကြသည်။ ငွေကြေးတတ်နိုင်သော အချို့မိသားစုများသည် ပုဂ္ဂလိကကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားကြသည်။ ရွှေပြည်သာမြို့နယ်တွင် ပုဂ္ဂလိကကျောင်းများစွာ ရှိသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
ရွှေပြည်သာတံတားအား ၁၉၉၀ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ယခုအခါ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးနှင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသအား ဆက်သွယ်ပေး ထားသည်။ ရွှေပြည်သာဘူတာသည် ရန်ကုန်-ပြည် မီးရထားလမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ အမှတ်(၄)လမ်းမကြီးသည် ရန်ကုန်မြို့၏အဓိကဝင်ရာထွက်ရာ လမ်းမကြီးများထဲတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
YBS ယာဉ်လိုင်းများ ၆၅၊ ၃၉၊ ၉၄၊ ၇၈၊ ၄၂၊ ၇၇၊ ၄၀ စသောယာဉ်လိုင်းများသည် ရန်ကုန်မြို့တွင်းနှင့် ရွှေပြည်သာအား ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ အဓိကယာဉ်လိုင်း ၄၀ နှင့် ၆၅ တို့မှာ အားအထားရဆုံးဖြစ်သည်။ ၄၀ သည် ဘုရင့်နောင်လမ်း၊ ကမ်းနားလမ်း တစ်လျှောက်မှ သခင်မြပန်းခြံသို့လည်းကောင်း၊ ၆၅ သည် အင်းစိန်လမ်းမှ မြေနီကုန်း တာမွေ ကိုဖြတ်ကာ ဗိုလ်တထောင် သို့လည်းကောင်း ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ ၃၉၊ ၉၄ နှင့် ၇၈ တို့မှာ မြို့ပြင်ယာဉ်လိုင်းများဖြစ်သဖြင့် ခေတ်မီလေအေးပေးစက်တပ်ဆင်ပြီး ကားများဖြစ်သော်လည်း မြို့တွင်းနေလူထုအတွက် အားထားစရာမဖြစ်နိုင်ပေ။ မြို့နယ်တွင်းသည် အလွန်တရာကျယ်ဝန်းလှသဖြင့် အဓိကအနေနှင့် ဆိုင်ကယ်စီးနင်းသူ များပြားလှသည်။ ရေကြောင်းအနေဖြင့် ရန်ကုန်ရေကြောင်းဘတ်စ် ဆိုက်ကပ်ရန် သင်္ဘောဆိပ်မရှိသောကြောင့် ထိုပို့ဆောင်ရေးသည် သက်ရောက်မှုမရှိပေ။ ထို့အပြင် မီးရထားအသုံးပြုသူများ ရှိသော်လည်း ဘတ်စ်ကားအသုံးပြုသူနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အလွန်ပင်နည်းပါးလှသည်။
လူနေထိုင်မှု
ရွှေပြည်သာမြို့နယ်သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးထဲတွင် လူနေထူထပ်သောမြို့နယ်များအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ရွှေပြည်သာမြို့နယ်တွင် အစောပိုင်း၌ အင်းစိန်မြန်မာ့ဆေးဝါးစက်ရုံမှဝန်ထမ်းများ၊ သမိုင်းရပ်ကွက်တစ်ဝိုက်တွင် မီးဘေးသင့်၍ အစိုးရမှ နေရာချထားပေးသော အိမ်ထောင်စုများနှင့် မူရင်းလယ်သမားများ နေထိုင်ကြသည်။ ယခုအခါ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ ရွှေ့ပြောင်းများ၊ ရန်ကုန်တွင် အလုပ်လုပ်ရန် လာရောက်နေထိုင်သူများသည် အိမ်များပေါင်းစပ်ငှား၍ နေထိုင်ကြသည်။ ရွှေပြည်သာ၏ လူအထူအထပ်ဆုံးနေရာမှာ ပတ္တမြားဈေးဝန်းကျင်ပင် ဖြစ်သည်။ ရွှေပြည်သာမှာ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများသည်လည်း စနစ်တကျတည်ရှိသည်။ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းအများစုသည် ရပ်ကွက်အသီးသီးရှိ ရပ်ကွက်ပတ်လမ်းများတွင် တည်ရှိနေပြီ ရွှေပြည်သာမြို့ကို ဝန်းရံပေးထားသကဲ့သို့ တည်ရှိနေပါသည်။ ရန်ကုန်ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ်(ရွှေပြည်သာ) တည်ရှိပြီး ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်းများ မိဘမဲ့စောင့်ရှောက်ရေးကျောင်းများ ဘိုးဘွားရိပ်သာနှင့် ကျောင်းပြင်ပပညာရေးကျောင်းများ စာသင်တိုက်များ ရိပ်သာကျောင်းများရှိသည်။ ပရဟိတအသင်းအဖွဲ့များလည်းရှိပြီး ရွှေပြည်သာစာပေ ရွှေပြည်သာမော်ကွန်းကဲ့သို့သော စာပေအဖွဲများ နှင့် အနုပညာရှင်အဖွဲ့များလည်း ရှိသည်။ ‌
စီးပွားရေး
ရွှေပြည်သာမြို့နယ်သည် စက်မှုဇုန်မြို့ဟူ၍ တင်စားရလောက်အောင် စက်မှုဇုန်များ အလွန်များပြားလှသည်။ ရွှေပြည်သာစက်မှုဇုန်၊ သာဓုကန်စက်မှုဇုန် နှင့် ဝါးတရာစက်မှုဇုန်များသည် မြို့နယ်၏ အရပ်လေးမျက်နှာတွင် ဝိုင်းရံထားသည်။ ထို့ကြောင့် နယ်ဝေးမှ လုပ်သားများသည် လာရောက်အလုပ်လုပ်ကိုင်ကြခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ
ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ (ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြင့် ကင်းဒမ်းအော့ဖ်ဒိန်းမတ်) တွင် ဂရင်းလန်းနှင့် ဖာရိုးကျွန်းစုများ ပါဝင်ပြီး ဥရောပမြောက်ပိုင်းတွင် ရှိသော စကင်ဒီနေးဗီးယန်းနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ နော်ဒစ်နိုင်ငံများတွင် တောင်ဘက် အကျဆုံးဖြစ်ပြီး ဆွီဒင်နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ဘက်၊ နော်ဝေနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံသည် ဘော်လတစ်ပင်လယ်နှင့် မြောက်ဘက်ပင်လယ်တို့နှင့်လည်း ထိစပ်လျက် ရှိသည်။ ပမာဏအားဖြင့် ငယ်ပင်ငယ်သော်လည်း သမဝါယမနည်းစံနစ်အရ ကြီးပွားထွန်းကားလျက်ရှိသော နိုင်ငံကား ဥရောပတိုက်၏ အနောက်မြောက်ပိုင်း ဂျတ်တလန် (Jutland) (ဒိန်းမတ်အမည် Jylland ယုလန်) ကျွန်းဆွယ် တခုလုံးပါဝင်သည့် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံပင် ဖြစ်သည်။ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတွင် ဂျတ်တလန် ကျွန်းဆွယ်နှင့်တကွ အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဖူနင် (Funen) (ဒိန်းမတ်အမည် Fyn ဖျွန်း၊ ဇီးလန် (Zealand) (ဒိန်းမတ်အမည် Sjælland ရှေးလန်) စသော ကျွန်းငယ်ကလေးများ ပါဝင်၍ နိုင်ငံ၏ အစုစုဧရိယာမှာ ၁၆၅၇၅ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ ထိုကျွန်းစုများသည် ဆွီဒင်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံအကြားတွင် တည်ရှိ၍ အနောက်ဘက်တွင် မြောက်ပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဘောလတစ်ပင်လယ်တို့ ကာစီးဝိုင်းရံလျက်ရှိ၏။ အထူးအားဖြင့် ဂျတ်တလန်ကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းခြေသည် မြေဩဇာကောင်းသောလယ်မြေနှင့် သာယာစိုပြေသော သစ်တောများနှင့် ပြည့်စုံ၍၊ ညီမျှသောရာသီဥတုရှိ၏။ အနောက်ဘက်ကမ်းခြေ၌မူ သဲသောင်ကုန်းများ၊ နွံအိုင်များ၊ မြက်တောများနှင့် သစ်ပင်မပေါက်သော မြေကွက်များရှိလေသည်။ သတ္တုဟူ၍ မထွက်သလောက် ဖြစ်သော်လည်း အိုးခွက်ဖုတ်ရန် ရွှံစေးပေါများသည်။ ကျွန်းဆွယ်တခု ဖြစ်သည့်အတိုင်း နံဘေးပတ်လည်တွင် ပင်လယ်များ ဝိုင်းရံလျက် ရှိရုံမျှမက ဖျော့ (fjord) ခေါ် ရေမြောင်ကြားများကလည်း ကုန်းအတွင်းသို့ အတော်ပင်ရောက်အောင် ထိုးဝင်လျက်ရှိရကား၊ ငါးဖမ်းရန်အတွက် အလွန်အကွက်ကောင်းသဖြင့် လူတို့သည် ငါးဖမ်းခြင်းလုပ်ငန်းကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြလေသည်။
တိုင်းပြည်၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှသောမြေကို ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးနိုင်၍ အစိုးရက မြေပိုင်ရှင်စံနစ်ကို အားမပေးသဖြင့် လယ်မြေအားလုံးမှာ လယ်ပိုင်ရှင်ကလေးများ လက်ထဲတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုကြောင့် တိုင်းပြည်အတွင်း ဆင်းရဲလွန်းသူ၊ ချမ်းသာလွန်းသူ ဟူ၍ မရှိဘဲ ညီညီမျှမျှရှိလေသည်။ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံတွင် ငါးလုပ်ငန်းနှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် အခြားအရေးကြီးသော လုပ်ငန်း တခုမှာ နွား၊ ကြက်၊ဝက် မွေးမြူသောလုပ်ငန်းဖြစ်ရာ နွားနို့၊ မလိုင်၊ ဒိန်ခဲ၊ ဝက်သားနှင့် ကြက်ဥအမြောက်အမြားကို ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံများသို့ အမြဲမပြတ် တင်ပို့ရသည်။ တိုင်းပြည်၏ အသက်သွေးခဲလုပ်ငန်းများတွင် လောကဓာတ် နည်းစံနစ်များ အသုံးပြုရန် အစိုးရက အားပေးလေသည်။
ဤလုပ်ငန်းများကို သမဝါယမစံနစ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြရာ၊ သမဝါယမအသင်းများကို အနှံ့အပြား ဖွဲ့စည်းထား၍ တောင်သူလယ်သမားတိုင်း အသင်းသားများဖြစ်ကြသည်။ သားသတ်ရုံကို သမဝါယမစံနစ်ဖြင့် အုပ်ချုပ်၏။ လယ်လုပ် ရာတွင် လိုသောပစ္စည်းများ၊ ကရိယာတန်ဆာပလာများကိုဝယ်ရန် သမဝါယမအသင်းများရှိ၏။ သမဝါယမဘဏ်လည်း ရှိ၏။ လယ်သမားများကို လေဘေးရေဘေးမှ ကာကွယ်ရန်အလို့ငှာ သမဝါယမအာမခံအသင်းများ ဖွဲ့စည်းထား၏။ ဗဟိုဓာတ်အားပေးရုံများအပြင် သမဝါယမလျှပ်စစ်ဓာတ်မီးရုံများလည်း ရှိသည်။ သမဝါယမလုပ်ငန်းများ၌ မည်သည့် နေရာကမျှ လိုလေသေးသည် ဟူ၍မရှိသောကြောင့် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံသည် သမဝါယမစံနစ်၌ ကမ္ဘာကျော်ဖြစ်လေသည်။ ဤကဲ့သို့ များလှစွာသော သမဝါယမအသင်းများကို ဒိန်းမတ်နိုင်ငံဗဟို သမဝါယမကော်မတီက ကြီးမှူးအုပ်ချုပ်ထားလေသည်။ ဤသို့ သမဝါယမနည်းဖြင့် စံနစ်တကျလုပ်ကိုင်သဖြင့် ဒိန်းမတ်တောင်သူလယ်သမားတို့၏ နေမှုထိုင်မှုမှာ အတော် အဆင့်အတန်းမြင့်၍ လာခဲ့လေသည်။ အဆင့်အတန်း အလွန်ကွာသော လူအတန်းအစားမရှိ။ အခြားနိုင်ငံများ ရင်ဆိုင်ရသော သီးစားပြဿနာဟူ၍မရှိဘဲ လယ်လုပ်ခများကို ကောင်းစွာရကြလေသည်။ ဒိန်းမတ်နိုင်ငံသားများကို ဒိန်းလူမျိုးခေါ်ကြရာ ဒိန်းတို့မှာ သန်မာတောင့်တင်းသောလူမျိုးဖြစ်၍ ကစားခုန်စား ဝါသနာပါပြီးလျှင် ကမ္ဘာကျော်ရေကူးသမားများလည်း ဖြစ်ကြလေသည်။ လုံ့လဝီရိယရှိ၍ အလုပ်ကို ကြိုးပမ်းလုပ်သူများဖြစ်သည့်အတိုင်း အစားအသောက်ကောင်းကောင်းကို နှစ်သက်ကြ၏။ ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရာ၌ လူအတန်းအစားမရွေးဘဲ ယဉ်ကျေးဖော်ရွေစွာ ဆက်ဆံတတ်ကြ၏။