cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မင်းဗာ
တောင်ငူစစ် (၁၅၄၅-၁၅၄၇)
၁၅၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တောင်ငူတပ်ရင်း လေးခု (လူ ၄၀၀၀၊ မြင်း ၁၀၀၊ ဆင် ၁၀ ကောင်) သည် ရခိုင်ပြည်တောင်ပိုင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ကာ ဘုရင့်ညီတော် မင်းအောင်လှ ဦးဆောင်သော ရခိုင်ပြည် ဒုတိယမြို့ဖြစ်သည့် သံတွဲမြို့သို့ ချီတက်ခဲ့သည်။ ၁၅၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ဘုရင်မင်းမြတ်သည် ကျူးကျော်သူများကို မောင်းထုတ်ရန် လက်နက်ကောင်းများဖြင့် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ၁၅၄၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်တွင် တောင်ငူသည် ကြီးမားသောအင်အားဖြင့် ရေကြောင်းမှ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာကာ (လူ ၁၉၀၀၀၊ မြင်း ၄၀၀၊ ဆင် ၆၀၊ စစ်သင်္ဘော ၈၀၊ သံချပ်ကာစစ်သင်္ဘော ၅၀၊ ကုန်တင်သင်္ဘော ၁၀ စီး၊ ) တောင်ငူတပ်များသည် ရခိုင်တောင်ပိုင်းကို လျင်မြန်စွာ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ မြောက်ဦး၏ ကုန်းမြေနှင့် ရေတပ် တပ်ဖွဲ့များက စိတ်ဓာတ်ခိုင်မာစွာ ရပ်တည်ခဲ့သော်လည်း အရှိန်မထိန်းနိုင်ခဲ့ပေ။ တောင်ငူတပ်များသည် ၁၅၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် မြောက်ဦးမြို့နှင့် မနီးမဝေး မြို့တော်ဟောင်း လောင်ကြီးမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်သို့ရောက်ရှိလာသည်။ နောက်တစ်နေ့တွင် တောင်ငူတပ်များသည် မြောက်ဦးစစ်တပ်ကို လောင်ကြီးမှ နှင်ထုတ်ကာ ခိုင်ခံ့သော ရခိုင်မြို့တော်ကို ဝန်းရံထားကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မြောက်ဦးမြို့အရှေ့ဘက် ကမ်းရိုးတန်းရုံးများကိုပင် ဖောက်ဖျက်ခဲ့ကြသော်လည်မင်းပင်သည်မြို့၏ ရေလှောင်ကန်များကို ဖွင့်လိုက်သောအခါ ရေလွှမ်းသွားခဲ့သည်။ ကာလရှည်ကြာ ဝိုင်းရံထားရန် ဆန္ဒမရှိသော်လည်း မင်းဘင်နှင့် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို ဇန်နဝါရီ ၃၀ ရက်က သဘောတူခဲ့သည်။ တောင်ငူတပ်များသည် သုံးရက်အကြာတွင် ဆုတ်ခွာလာပြီး ၁၅၄၇ ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် သံတွဲမြို့သို့ ဆုတ်ခွာလာခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:မြောက်ဦး ဘုရင်များ ကဏ္ဍ:၁၄၉၃ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၅၅၄ ကွယ်လွန်သူများ
ကွယ်လွန်ခြင်း
မင်းဗာကြီးသည် ၁၅၅၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၁ ရက် ကြာသပတေးနေ့ မြန်မာသက္ကရာဇ် တပေါင်းလဆုတ် ၈ ရက် ၉၁၅ ခုနှစ် မြောက်ဦးမြို့၌ နန်းသက် ၂၂ နှစ် အသက် ၆၁ နှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ မင်းဗာကြီး ကွယ်လွန်ပြီနောက် မင်းတိက္ခ ထီးနန်း ဆက်ခံသည်။
ကောင်းမှုများ
မင်းဗာကြီးသည် သျှစ်သောင်းပုထိုးတော်ကြီး၊ ကျောက်တစ်လုံးဘုရား၊ သျှင်မြဝါစေတီ  တိုကိုတည်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဆေးခြောက်
ဆေးခြောက်အမျိုးအစား ဘယ်နှစ်မျိုးရှိလဲ ဆေးခြောက်ပင်ရဲ့ အဖူးတွေ၊ အနှစ်ချည်းသက်သက် ချောကလက်လိုဖြစ်အောင်ထုတ်ထားတဲ့ Hash နဲ့ ပဲဆီလို အဆီထုတ်ထားတဲ့ ဆေးခြောက်ဆီတွေအဖြစ် ထုတ်လုပ်ကြတယ်။ နယ်သာလန်နိုင်ငံမြို့တော် အမ်စတာဒမ်မှာရှိတဲ့ ကော်ဖီဆိုင်တွေရဲ့ ဆေးခြောက် Menu မှာတော့ ကမ္ဘာအနှံ့က ဆေးခြောက်အမျိုးအစားပေါင်း (၃၀)ကျောက်လောက် တွေ့ခဲ့ရလို့ ဆိုင်ရှင်ကိုပဲ ဘယ်ဟာကောင်းလဲဆိုပြီး Recommend လုပ်ခိုင်းခဲ့ရတယ်။ မြန်မာပြည်ကထွက်တဲ့ ဆေးခြောက်အမျိုးအစားတစ်ခုဟာလည်း အနောက်နိုင်ငံတွေနဲ့ ဥရောပနိုင်ငံတွေရဲ့ Menu ထဲမှာပါပြီးသားလို့သိရပါတယ်။
ဆေးခြောက်ကို တရားဝင်ခွင့်ပြုတဲ့ နိုင်ငံရှိလားလို့မေးရင် ကမ္ဘာပေါ်မှာ ဆေးခြောက်ကို တရားဝင်ခွင့်ပြုထားတဲ့ နိုင်ငံပေါင်း (၄၄) နိုင်ငံရှိပြီး ပြစ်မှုမမြောက်တဲ့ နိုင်ငံပေါင်း (၅၀) ရှိပါတယ်။ ဆေးခြောက်ဟာ ဘယ်လိုမူးယစ်ဆေးမျိုးလဲ ဆေးခြောက်ကို ဆိုးဆိုးရွားရွား စွဲလမ်းစေတဲ့ မူးယစ်ဆေးစာရင်းထဲကနေ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီးက (၂၀၂၀)ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ (၂)ရက်နေ့မှာ ပယ်ဖျက်လိုက်ပါပြီ။ ဆေးခြောက်ကို စွဲစွဲလမ်းလမ်း ဖွာရှိုက်လာသူတယောက်ဟာ ဆေးခြောက်မဖွာရရင် အလွန်ဆုံး လေးငါးညလောက် ကောင်းကောင်းအိပ်မပျော်ရုံပါပဲ။ WY၊ ICE၊ ကိုကင်းနဲ့ ဘိန်း စတဲ့မူးယစ်ဆေးဝါးတွေလို ဆိုးဆိုးရွားရွားရင်းကိုက်တာမျိုး မဖြစ်တာကြောင့်ပါ။ ပညာရှင်ဆန်တဲ့ တခြားအကြောင်းပြချက်တွေ အများအပြားရှိနေလို့ အခုလို ပယ်ဖျက်လိုက်ကြတာဆိုတာ အသေအချာပါပဲ။
ဆေးခြောက်က လူတိုင်းအတွက်လား ဆေးခြောက်သောက်ပြီး ဘာမှမခံစားရတဲ့ သူတွေလည်းရှိပါတယ်။ ဆေးခြောက်ရဲ့ အေးရာအေးကြောင်း မူးယစ်ပုံကို မကြိုက်ကြသူတွေလည်းရှိပါတယ်။ ဒါကြောင့် ABC နဲ့ G&Gလို စတိုးဆိုင်လေးတွေမှာ တင်ရောင်းရင်တောင် လူတိုင်းဝယ်ပြီး ဖွာရှိုက်နေကြမှာမဟုတ်ပါဘူး။ ဆေးခြောက်တရားဝင်ဖွာရှိုက်လို့ရတဲ့ အရည်အသွေးအကောင်းဆုံး ဆေးခြောက်အမျိုးအစားစုံစုံလင်လင် ဝယ်လို့ရနေတဲ့ နယ်သာလန်နိုင်ငံရဲ့ ကော်ဖီဆိုင်တွေမှာ ဆေးလိပ်သောက်တာကို တားမြစ်ထားပါတယ်။ ဆေးခြောက်တော့ ဖွာလို့ရပါတယ်။ နယ်သာလန်နိုင်ငံက ဒတ်ချ်လူမျိုးမိတ်ဆွေတွေပြောပုံအရတော့ တရားဝင်ဖွာရှိုက်လို့ရနေတော့ အလုပ်သွားခါနီး ဘယ်သူမှ ဖွာရှိုက်မနေကြဘူး။ လုပ်စရာရှိတာတွေလုပ်ပြီး အေးရာအေးကြောင်း အနားယူချိန်ကျမှပဲ ဖွာရှိုက်ကြတယ်လို့ဆိုပါတယ်။
မြန်မာလို ဆေးခြောက်ဟုဆိုလျှင် နားလည်လွယ်၍ ရုက္ခဗေဒဘာသာ အားဖြင့် cannabis sativa and cannabis indica ဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ရာစုနှစ်များစွာကပင် ကျယ်ပြန့်စွာ ပေါက်ရောက်သိရှိပြီး ဖြစ်သည်။ ပင်စည်အမျှင်များကို ကြိုးနှင့် အဝတ်အထည် ရက်လုပ်ခြင်းအပြင် ဆေးဝါးအနေဖြင့် အသုံးပြုသကဲ့သို့ ဆေးခြောက်ရှူခြင်းမှာ နားနေပျော်ရွှင်မှုအတွက် ရှေးယခင်ကပင် ခေတ်စား၍ ပေါ်ပြူလာဖြစ်လာသည်။ ဆေးခြောက်အဆီကို bhang, ganja, hashish, resin ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထို့အပြင် အပွင့်၊ အညွန့်နှင့် ရွက်ခြောက်တို့ကို grass, marijuana, spliff, weed ဟုခေါ်ကြသည်။ Skunkဆိုသည်မှာ ပြင်းသော ဆေးခြောက် အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး ယင်းတွင်ပါဝင်သော အဓိကဓာတုပစ္စည်း THC (tetrahydrocannabinol)ပါဝင်မှုနှုန်းမှာ သာမန်ဆေးခြောက်ထက် နှစ်ဆ၊ သုံးဆမျှ မြင့်မားပေသည်။ ဆေးခြောက်အမျိုးပေါင်းမှာ ရာချီ၍ များစွာရှိပြီး ဗန်းစကားအဖြစ် AK-47, Knock Out, Destroyer ဟု ပြင်းထန်မှုကို ညွှန်း၍ အမည်များ ပေးထားကြသည်။
သုံးစွဲပုံနှင့်ဘေးအန္တရာယ်များ
ဆေးခြောက်ကို ဘယ်လိုသုံးကြလဲ မြန်မာနိုင်ငံမှာ ကြက်သားကာလသားဟင်းထဲထည့်ချက်စားတဲ့ဓလေ့က အပျော်အနေနဲ့ ဟိုးအရင်ကတည်းကရှိပြီးသားပါ။ ဆေးပေါ့လိပ်ထဲထည့်သောက်ကြတာများပြီး သိပ်မကြာခင်နှစ်တွေကစလို့ နိုင်ငံခြားကဝင်လာတဲ့ စီးကရက်လိပ်သောက်တဲ့ စက္ကူတွေနဲ့ လိပ်သောက်လာကြပြီ။ နိုင်ငံခြားကဝင်လာတဲ့ ဆေးခြောက်ရှူတဲ့ အိုးနဲ့တချို့သောက်ကြသလို ရေသန့်ဗူးလို ပလက်စတစ်ဗူးနဲ့လည်း အိမ်လုပ်အိုးလုပ်သောက်ကြသူတွေရှိတယ်။ နိုင်ငံခြားမှာ ကိတ်မုန့်၊ ကွတ်ကီး၊ သကြားလုံး၊ ရေခဲမုန့်စတဲ့ မုန့်တွေလုပ်တဲ့အထဲ ထည့်ကြသလို အဖျော်ယမကာတွေအဖြစ်လည်း ထုတ်လုပ်ကြတယ်။ မြန်မာနိုင်ငံရဲ့ တိုင်းရင်းသားဒေသတွေမှာ ဆေးခြောက်အနွယ်ဝင် စက်မှုလျှော်ပင် (Hemp)ကရတဲ့ချည်နဲ့ အဝတ်အထည်ချုပ်ဖို့ ဖျင်စတွေယက်လုပ်ကြတဲ့ ဓလေ့ရှိပြီး ပူတာအိုလေဆိပ်မှာ ဆေးခြောက်စက်မှုလျှော်ပင်နဲ့ ယက်လုပ်ထားတဲ့ အဝတ်အထည်တွေဝယ်လို့ရတယ်။ ပဝါတထည်ကိုတောင် သုံးသောင်းခွဲ အနည်းဆုံးပေးရတယ်။ စက်မှုလျှော်ပင် (Hemp)ကနေ ကား Dashboard အပါအဝင် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းအမျိုးပေါင်း နှစ်သောင်းခွဲကျော်ထုတ်လုပ်နိုင်တယ်လို့ ကမ္ဘာကျော် Forbes စီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်းကြီးကနေ ရေးသားခဲ့ဖူးတယ်။
ဆေးခြောက်ကို ဆေးလိပ်တွင် ဆေးရွက်ကြီးများ နှင့် ရော၍ သောက်ရှူသကဲ့သို့ မီးရှို့၍ အငွေ့ကို နည်းမျိုးစုံဖြင့် ရှူရှိုက်တတ်ကြသည်။ ထို့ပြင် လက်ဘက်ခြောက်၊ အကြမ်းခြောက်ကဲ့သို့ အသုံးပြုခြင်း၊ မုန့်မျိုးစုံနှင့် ဟင်းလျာများတွင် ထည့်သွင်းချက်လုပ် စားသောက်တတ်ကြသည်။
ဆေးခြောက်သုံးစွဲမှုသည် စိတ္တဇဝေဒနာကိုနှစ်ဆ တိုးပွားစေနိုင်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ လူငယ်များကို ဆေးခြောက်သုံးစွဲခြင်း၊ စားသုံးခြင်းမှ ဟန့်တားရန် အာဏာပိုင်များနှင့် တာဝန်ရှိသူများကို သုတေသနပညာရှင်များက ပြောကြားလိုက်ပါသည်။ လူငယ်များ ဆေးခြောက်သုံးစွဲခြင်းကို ဟန့်တားနိုင်ခြင်းဖြင့် စိတ္တဇာရောဂါဖြစ်ပွားနှုန်းကို လျော့ကျစေမည်ဟု ဆိုသည်။
ရိုးရာဓလေ့ထုံးလမ်းစဉ်လာအဖြစ် ဆေးခြောက်ကို စားသုံးမှုများသည် စိတ်ကစဉ့်ကလျားရောဂါဖြစ်သော Schizophrenia ရောဂါဖြစ်ပွားစေကြောင်း သုတေသနတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်နေသော လန်ဒန်မြို့၊ Kings College၊ Institute of Psychiatry မှ Robin Murray က ထပ်လောင်းပြောကြားခဲ့သည်။
ငယ်ရွယ်စဉ်ကာလတွင် ဆေးခြောက်ကို ၆ နှစ်နှင့်အထက်သုံးစွဲသူများသည် စိတ်မူမမှန်မှုများ၊ အမြင်အာရုံမှောက်မှားခြင်းများကို နှစ်ဆတိုးဖြစ်ပွားနိုင်ကြောင်း British Medical Journal တွင် သုတေသနမှတွေ့ရှိချက်များကို ဖော်ပြခဲ့သည်။
ဆေးခြောက်(Cannabis)သည် ကမ္ဘာအနှံ့နေရာများတွင် ဥပဒေအရတားမြစ်ထားသော မူးယစ်ဆေးဝါးဖြစ်သည်။ သုတေသီများက ဆေးခြောက်နှင့် စိတ်မူမမှန်မှု ဆက်စပ်နေမှုသည် မတော်တဆတိုက်ဆိုင်မှု ဖြစ်သည် မဖြစ်သည်ကို ရှင်းလင်းခြင်းမရှိသေးပေ။ စိတ်မူမမှန်သူများသည် သူတို့၏ ဝေဒနာကို ရှောင်တခင်သက်သာစေရန် ဆေးခြောက်ကို သုံးစွဲလေ့ရှိကြသည်။ Dutch လူမျိုး Jim van Os ဦးဆောင်သော Maastricht University မှသုတေသီအဖွဲ့သည် အသက် ၁၄ နှစ်နှင့် ၂၄ နှစ်အကြား ဆယ်ကျော်သက်နှင့် ငယ်ရွယ်သူပေါင်း ၁၉၂၃ ဦးကို သုတေသနပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လေ့လာမှုကို ဂျာမဏီနိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဆေးခြောက်သုံးစွဲနေသည်ဟု ဆိုသော ဆယ်ကျော်သက် တစ်ဦးချင်းစီကို နဂိုမူလကတည်းက စိတ်ဝေဒနာ လက္ခဏာများ ခံစားနေရသူများနှင့် သီးသန့်စီ ခွဲထားပြီးနောက် ဆေးခြောက်သုံးစွဲမှုနှင့် စိတ္တဇရောဂါ ဆက်စပ်မှုကို လေ့လာခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ လေ့လာမှုအစကတည်းကပင် ဆေးခြောက်သုံးစွဲနေပြီးဖြစ်သောသူများသည် ဖြစ်ပေါ်ခံစားနေသော စိတ်ဝေဒနာကို နှစ်ဆတိုး ခံစားရကြောင်း သုတေသနက ဆိုသည်။ ဆေးခြောက်သုံးစွဲမှုကို ဥပဒေအရ တားမြစ်ရန်၊ ဥပဒေပြုလုပ်ရန် အာဏာပိုင်များအား University of Liverpool မှ clinical psychology ပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်သူ Peter Kindermanက အကြံပေးပြောကြားခဲ့သည်။
မိုက္ကရိုစကုပ်
ကျွန်ုပ်တို့၏ ခြေလက်အင်္ဂါစသော ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ် အပိုင်းများတွင် ကုဋေပေါင်းများစွာသော သာမန်မျက်စိဖြင့်မမြင် နိုင်သော သက်ရှိ သတ္တဝါကလေးများ တရွရွ လှုပ်ရှားလျက်ရှိကြ သည်ဟုပြောလျှင် ယုံကြည်လိုသော်မှ ယုံကြည်ကြပေလိမ့်မည်။ သို့သော် စင်စစ် ထိုသက်ရှိ သတ္တဝါကလေးများ အထင်အရှား ရှိနေကြောင်းကိုကား အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းကို တီထွင်နိုင်ပြီ ဖြစ်သဖြင့်သိနိုင်ကြပေပြီ။
ဂရိဘာသာဖြင့် မိုက္ကရို မှာ သေးနုပ်ခြင်း၊ စကုပ် မှာ မြင်တွေ့ခြင်းဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မိုက္ကရိုစကုပ်သည် အကြီးချဲ့ မှန်ဘီလူးများဖြင့် စီမံထားသော ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်၏။ အကြီးချဲ့မှန်ဘီလူးများကို အလွန်ရှေးကျသော ကာလကပင် လူ များသိခဲ့ကြပြီးလျှင် ထိုမှန်ဘီလူးတို့၏ အကြီးချဲ့နိုင်သည့် သတ္တိ ကို အံ့ဩခဲ့ကြလေသည်။ မှန်ဘီလူးများကို တစ်ခုတည်းမဟုတ်ဘဲ တစ်ခုပေါ်တစ်ခု ထပ်ဆင့်ခြင်းဖြင့် ပိုမိုကြီးမားစွာမြင်နိုင်သော အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းကို ခရစ် ၁၅၉ဝ နှင့် ၁၆၁ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်းတွင်မှ ကမ္ဘာကျော် နက္ခတ္တဗေဒကဝိကြီး ဖြစ် သော ဂယ်လီလီယို ဆိုသူက ပထမဆုံးစတင်တီထွင် အသုံးပြု ခဲ့လေသည်။ အဝေးကြည့် မှန်ပြောင်းကိုလည်း ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးကပင် တီထွင်ခဲ့သည်။ အ​ဝေးကြည့်မှန်​ပြောင်းဖြင့် လူ၏ အသိဉာဏ် ဗဟုသုတကိုများစွာ တိုးတက်စေခဲ့သည်မှာ မှန်၏။ သို့သော်အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းဖြင့်သာ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကျန်းမာမှုတို့သည် များစွာ သက်ဆိုင်ရကား အရေးကြီးသော အသိဉာဏ်ဗဟုသုတ မျိုးကို အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းအားဖြင့် ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်ပေသည်။ ဂယ်လီလီယို နောက် နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ ခန့်အတွင်း အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းဖြင့် ဇီဝဗေဒ နှင့် ခန္ဓာဗေဒ ဆိုင်ရာ ဆန်းသစ်သောအချက်အလက်များ ကို သိပ္ပံကဝိကြီးများသည် စောကြောရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့ကြသည်။
အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းသည်လည်း တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့ ၏။ ဟော်လန်နိုင်ငံမှ မျက်မှန်လုပ်ကိုင်သူ ဂျန်ဆင်၏ မှန် ပြောင်းသည် နဂိုဝတ္ထုထက် သုံးဆမျှ ပို၍အကြီးချဲ့ပေးနိုင်သည်။ ခရစ် ၁၆၇၃ ခုနှစ်တွင် ဒပ်ချ်လူမျိုး သိပ္ပံကဝိကြီး လေဗင်ဟွတ် ဆိုသူသည် အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းများကို အများအပြား ပြုလုပ်ခဲ့သည့်ပြင် ယင်ကောင်၊ သန်း၊ အလှေးစသော ပိုးမွှားတို့သည် ရှေးက ထင် သကဲ့သို့ သံသေဒဇ ဖြစ်ပေါ်လာကြခြင်း မဟုတ်ဘဲ ဥများမှ ပေါက်ဖွားခြင်း ဖြစ်ကြောင်းကို အခိုင်အမာဖော်ထုတ်ပြသနိုင်ခဲ့ လေသည်။ လေဗင်ဟွတ်ကို အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းသိပ္ပံပညာ၏ ဖခင်ကြီး ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ရိုးရိုးအဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းတွင် တစ်မျိုးတစ်စားတည်းသော မှန် ဘီလူးတစ်ခု၊ သို့မဟုတ် တစ်ခုထက် ပိုမိုသောမှန်ဘီလူးများ ပါဝင်ပြီး ကြည့်ရှုလိုသော အရာဝတ္ထုကို တိုက်ရိုက်ကြည့်ရှုနိုင် သည်။ ရိုးရိုးအဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သော ကွန်ပေါင်း မိုက္ကရိုစကုပ်၏ မှန်ပြောင်းတွင် မှန်ဘီလူးနှစ်မျိုး ပါဝင်သည်။ ပထမ အော့ဗဂျက်တစ် ခေါ် အောက်အဝနားရှိ ပုံဖမ်းမှန်ဘီလူး သည် အရာဝတ္ထု၏ ပြောင်းပြန်အရိပ်ကို အကြီးချဲ့ကာထင်လာ စေသည်။ ဒုတိယအော့ကျူလာခေါ် ကြည့်မှန်ဘီလူးမှာ အထက် အဝဖက်၌ရှိပြီးလျှင် ပုံဖမ်းမှန်ဘီလူးမှ နဂိုအတိုင်းပြန်လည် ပြောင်းလဲ၍ ထွက်လာသော ပြောင်းပြန်အရိပ်ကို ထပ်မံ၍အကြီး ချဲ့ပေးသည်။ ကြည့်မှန်ဘီလူး၏ ဘေးဖက်ရှိ ခလုတ်ဘီးကလေး ကို လှည့်ပေးခြင်းဖြင့် အရာဝတ္ထုကို အနေအထား အမျိုးမျိုးထား ၍ ကြည့်ရှုရန်နှင့် အကွာအဝေးအမျိုးမျိုး၌ ကြည်လင်ပြတ်သား စွာမြင်နိုင်ရန် ချိန်ပေးနိုင်သည်။ မှန်ပြောင်း၌ မိုက္ကရိုမီတာခေါ် အဏုစိတ်တိုင်းတာသည့် ကိရိယာလည်းပါဝင်၍ ထိုကိရိယာဖြင့် ကြည့်ရှုသည့်ဝတ္ထု၏ အတိုင်းအတာကို တိကျစွာတိုင်းတာနိုင်ပေ သည်။
ရိုးရိုး အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းသည် အရာဝတ္ထုကို အဆတစ်ရာ လောက်သာ အကြီးချဲ့ပေးနိုင်သည်။ ကွန်ပေါင်းမိုက္ကရိုစကုပ် မူကား အဆပေါင်း ငါးထောင်အထိပင် အကြီးချဲ့ပေးနိုင်စွမ်းရှိ သည်။ အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်း၏ စွမ်းရည်ကောင်းသည်မှာ ပါဝင်သော မှန်ဘီလူးအစားစား၏ စွမ်းရည်ကြောင့်သာမက ပုံဖမ်းမှန်ဘီလူး နှင့် ကြည့်မှန်ဘီလူးတို့၏ အကွာအဝေးကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင် ပေသည်။
အရာဝတ္ထုတစ်ခုခုကို အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းဖြင့် ကြည့်ရှုလိုလျှင် အရာဝတ္ထုကို ဖန်ချပ်ငယ်နှစ်ခုအကြား၌ ညှပ်၍ မှန်ပြောင်း၏ ပြောင်းလုံး ပြွန်အောက် တည့်တည့်၌ ထားရသည်။ ထိုအပေါ်သို့ တောက်ပသော အလင်းရောင် ထိုးပေးထားရသည်။ ထို့နောက် အလင်းဆုံချက် အကွာအဝေးမှန်ကန်၍ ကြည်လင်ပြတ်သားစွာ မြင်နိုင်ရန် အထက်ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ပြုပြင်ပေးရသည်။ အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းဖြင့် ကြည့်ရှုသောအခါ၌ နောက်ကျိသော ရေအိုင် တစ်ခုမှ ရေတစ်စက်မှာ ကန်ကြီးတစ်ခုသဖွယ် ဖြစ်နေလျက် ထိုရေစက်အထဲ၌ ဆန်းပြားလှသော အကောင်ငယ်ကလေးများ ကူးသန်းလှုပ်ရှားလျက် ရှိကြသည်ကို တွေ့နိုင်သည်။ ပျားငယ် တစ်ကောင်၏ ရှေ့ခြေထောက်မှ အမွေးအမှင်များကိုပင် တွေ့မြင် စစ်ဆေးနိုင်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကမ္ဘာကြီးအတွင်း သာမန် မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ဘဲ အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းဖြင့်သာ မြင်နိုင်သောပိုးမွှား များမှာ အလွန်များပြားပေသည်။ လူတစ်ယောက်၏ ကိုယ်ခန္ဓာ အတွင်းအပြင်၌ ရှိသော ပိုးမွှားများ၏ အရေအတွက်သည် ကမ္ဘာ ပေါ်၌ ကမ္ဘာဦးမှစ၍ ယနေ့တိုင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော လူဦးရေ ထက် ပို၍ များပြားလေသည်။
ထိုပိုးမွှားတို့၏အကြောင်းကို သိရှိနားလည်ရန်မှာ လွန် စွာအရေးကြီးပေသည်။ ယင်းတို့မရှိလျှင် အသက်ရှင်လျက်နေနိုင် ကြမည်မဟုတ်ပေ။ အချို့ပိုးမွှားများမှာ မကောင်းသောပိုးမွှားဖြစ် ၍ ကျွန်ုပ်တို့ကို ဖျားအောင်သော်လည်းကောင်း၊ သေအောင် သော်လည်းကောင်း၊ ပြုလုပ်နိုင်ကြသည်။ အခြားပိုးမွှားတို့မှာ မကောင်းသောပိုးမွှားတို့ကို သတ်ပစ်ကြသဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့၏ကျေးဇူးရှင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ဘေးဥပဒ် ဖြစ်စေသည့် မကောင်းသောပိုးမွှားတို့အား နိုင်နင်းစေရန်နှင့် ကောင်းသောပိုးမွှားတို့အား မည်သို့ပြုစုဂရုစိုက်ရမည်ကို ရှာဖွေ ကြံဆနိုင်ခဲ့ကြသည်။ အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းသာ မပေါ်ပေါက်ခဲ့လျှင် ဤသို့ ကြံစည်နိုင်ခဲ့ကြမည် မဟုတ်ပေ။ ယခုမူ အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းမှ ရရှိသောကျေးဇူးများကြောင့် များစွာသော ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသည့် ရောဂါဆိုးတို့ကိုပင် ပပျောက်ကင်းဝေးစေနိုင်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများမှာ ဤမျှသာမကသေး၊ သွန်းလုပ်နေသော သတ္တု၏အမှုန်ကလေးများတွင်ပင် မည်သို့ဖြစ်နေသည်ကို သိနိုင်လာသဖြင့် အလွန်ခိုင်ခံ့ အသုံးဝင် လှသော သံမဏိကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ခဲ့သည်။ စက္ကူလုပ်ငန်း၊ ဆေးဆိုးလုပ်ငန်းတို့နှင့် အစားအသောက်များ သန့်မသန့်စစ် ဆေးရန် စသောလုပ်ငန်းအများအပြားတွင်လည်း အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းက ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
အဏုကြည့်မှန်​ပြောင်းသည် ထိုမျှ စွမ်းရည်သတ္တိရှိနေပြီးဖြစ်သော်လည်း စကြဝဠာအတွင်းရှိ အရာဝတ္ထုဟူသမျှ အားလုံးကိုကား မမြင်နိုင်သေးပေ။ အရာဝတ္ထုတစ်ခုကို မြင်ရခြင်းမှာ အလင်း ဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာအရ အရာဝတ္ထုမှ အလင်းလှိုင်း ပြန်လည် ရိုက်ဟပ်သည်ကို မြင်ရခြင်းဖြစ်သည်။ ပုံပမာ ကျောက်စရစ်ခဲ ငယ်ကလေးသည် ပင်လယ်ဒီလှိုင်း၌ မည်သို့မျှ အရာမထင်စေ သကဲ့သို့ မော်လီကျူး၊ အဏုမြူ၊ ဓာတ်ဖိုမှုန်တို့သည် အလင်းလှိုင်းအလျားထက် များစွာသေးငယ်လှသဖြင့် အလင်း လှိုင်းများကို ပြန်လည်ရိုက်ဟပ်ခြင်း မပြုလုပ်နိုင်ကြချေ။ ထို့ကြောင့် မော်လီကျူး၊ အက်တမ်၊ အီလက်ထရွန်တို့ကို မိုက္ကရို စကုပ်ဖြင့် မမြင်စွမ်းနိုင်သေးပေ။ သို့ရာတွင် ထိုမြူမှုန်တို့၏ ပုံ သဏ္ဌာန်နှင့် အရွယ်တို့ကို တိကျစွာ မသိနိုင် သေးသော်လည်း ယင်းတို့၏ အရိပ်အရောင်ကိုမူ အာလ်ထရာမိုက္ကရိုစကုပ်ခေါ် နောက်ဆုံး ဆန်းသစ်တိုးတက်လာသော မိုက္ကရိုစကုပ်တစ်မျိုးဖြင့် တွေ့နိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ထိုမြူမှုန်တို့သည် အလင်းလှိုင်းအား ပြန် လည်မရိုက်ဟပ်နိုင်သည့်တိုင်အောင် ပတ်ဝန်းကျင်သို့ အလင်း လှိုင်းအား ကျဲဖြန့် သွားစေနိုင်သည်။ အနက်ရောင်နောက်ခံပေါ်၌ ထိုမြူမှုန်တို့မှ ကျဲပြန့်ထွက်လာသော အလင်းလှိုင်းကို တောက် ပသည့် အစက်ငယ်ကလေးသဖွယ် မြင်နိုင်ပေသည်။ အလွန် ကောင်းသော ရိုးရိုးမိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် အချင်းမိုက်ကရွန် အနည်း ငယ်မျှရှိသောအရာတို့ကို မြင်နိုင်၍ အာလထြာ မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ဆိုလျှင် မိုက်ကရွန်၏ တစ်ထောင်ပုံတစ်ပုံအောက်ထက် သေး ငယ်သောအရာတို့ကို မြင်နိုင်ပေသည်။ မိုက်ကရွန် တစ်ခုသည် ၁/၂၅ဝဝဝ လက်မနှင့် ညီမျှ၏။ မိုက္ကရိုစကုပ်တွင်အသုံးပြုသော မှန်ဘီလူးများနှင့် စပ် လျဉ်း၍ ဖြစ်ပေါ်သောချွတ်ယွင်းချက်များကို ယခုအခါ ပြင်ဆင် နိုင်ပြီဖြစ်၏။ မှန်ဘီလူးများကို ဖလင့်ဖန်ဖြင့် ပြုလုပ်သော မှန် ဘီလူးများနှင့် ကရောင်းဖန်ဖြင့်ပြုလုပ်သော မှန်ဘီလူးများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ကောင်းမွန်စေခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ယခု အခါတွင် မိုက္ကရိုစကုပ်များဖြင့် ရုပ်သေဓာတ်ပုံများကိုသာမက ရုပ်ရှင်ဓာတ်ကားများပင် ရိုက်ကူးပြသနိုင်ပြီဖြစ်သည်။
အီလက်ထရွန်မိုက္ကရိုစကုပ်
အာလထြာ မိုက္ကရိုစကုပ်သည် ရိုးရိုးမိုက္ကရိုစကုပ်ထက် များစွာအားကောင်းသဖြင့် ရိုးရိုးမိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် မမြင်နိုင်သော အရာများကို မြင်နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း အာလ်ထရာ မိုက္ကရို စကုပ်နှင့်ကြည့်၍ မမြင်နိုင်သော အရာများရှိနေပြန်သေးရာ အာလ်ထရာမိုက္ကရိုစကုပ်ထက် ပိုမို၍အဏုစိတ်မြင်နိုင်သည့် အီလက် ထရွန်မိုက္ကရိုစကုပ်ကို စီမံ တီထွင်ရပြန်လေသည်။ မိုက္ကရိုစကုပ်နှင့် အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်တို့သည် အခြေခံသဘောအားဖြင့် တူကြသည်။ အလင်းရောင်၏ အကူ အညီကိုယူကာ ရိုးရိုးမိုက္ကရိုစကုပ်က လိုရာပုံသဏ္ဌာန်ကို အကြီး ချဲ့၍ မြင်စေနိုင်သည်။ ဤကဲ့သို့မြင်ရာ၌ ရိုးရိုးမိုက္ကရိုစကုပ် ဆိုလျှင် နဂိုဝတ္ထုကိုအဆပေါင်း ၃ယဝဝဝ ထက် ပို၍အကြီးချဲ့ရန် မတတ်နိုင်ချေ။ အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ် ဆောင်ရွက်ပုံသည် ရိုးရိုး မိုက္ကရိုစကုပ် ဆောင်ရွက်ပုံနှင့် များစွာမခြားနားပေ။ အီ လက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်တွင် အလင်းရောင်အစား အီလက်ထရွန်ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဝတ္ထု၏သဏ္ဌာန်ကို အဆပေါင်းများစွာ ချဲ့ပေးနိုင်သည်။ အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်၏ စွမ်းအားဖြင့် ရိုးရိုး မိုက္ကရိုစကုပ်ဆောင်ရွက်ပုံနှင့် များစွာမခြားနားပေ။ အီ လက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်တွင် အလင်းရောင်အစား အီလက်ထ ရွန်ကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဝတ္ထု၏သဏ္ဌာန်ကို အဆပေါင်းများစွာ ချဲ့ပေးနိုင်သည်။ အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်၏ စွမ်းအားဖြင့် နဂိုဝတ္ထုကို အဆပေါင်း ၃ဝဝ,ဝဝဝအထိ ချဲ့ပေးနိုင်ခဲ့ပေပြီ။ နောင်တွင် ထိုထက်ပို၍ ချဲ့ပေးနိုင်လာပေဦးမည်။ အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်မှာ ဈေးကြီးလွန်းလှသည်ဖြစ်ရာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြောက်အမြား မရှိပေ။
အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်သည် အမြင့် ၇ ပေခန့်ရှိ၍ ထိပ်ဖက်တွင် ဗို့အား ၆ဝ,ဝဝဝ နှင့် အီလက်ထရွန်များကို လွှတ်နိုင်သော ကက်သုတ် (ဓာတ်မတိုင်) ရှိသည်။ အီလက် ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်တွင်ရှိသော သံလိုက်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ် စီးဝင်နေသော ဝိုင်ယာကြိုးကို ဆွဲငင်ယူယင်း အီလက်ထရွန်များ ကို တသီတတန်းကြီး ဆွဲငင်ယူသည်။ စက်ဝိုင်းပုံရှိသော သံ လိုက်သည် မျဉ်းပြိုင်တန်းလျက်ရှိသော အီလက်ထရွန်တို့ကို မှန်ဘီလူးက အလင်းတန်းများတစ်နေရာ၌ စုဆုံကျရောက်စေ သကဲ့သို့ စုဆုံကျရောက်စေသည်။ ထိုသံလိုက်မျိုး၏ ပုံကိုလုပ် ရာ၌ မှန်ဘီလူး၏ပုံကို လုပ်ရသည်ထက် စေ့စပ်သေချာရပေ သည်။ အီလက်ထရွန်တန်းသည် သံလိုက် မှန်ဘီလူး ၃ထပ်ကို တစ်ထပ်ပြီးတစ်ထပ် ထွင်းဖြတ်သွားပြီးနောက် ဓာတ်ပုံရိုက်ရန် ဖြစ်သော အရာဝတ္ထုကို ဖြတ်သွားသည်။ ထိုသံလိုက် မှန်ဘီလူး ၃ ခုမှာ ရိုးရိုးမိုက္ကရိုစကုပ်၌ရှိသော ကွန်ဒင်းဆား၊ အော့ဗဂျက် တစ်၊ အော့ကျူလာမှန်ဘီလူး ၃ ခုနှင့် ကိုက်ညီလေသည်။ ယင်းသို့ အီလက်ထရွန်များ ဖြတ်သွားနိုင်ရန် အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်တွင် ပလာနယ်ဖြစ်နိုင်သမျှဖြစ်ရန် အရေးကြီးပေ သည်။ ဆီးနှင်းသည် အလင်းတန်းများကို တစ်ကွဲတစ်ပြားစီ ဖြစ်စေသကဲ့သို့ လေသည်လည်း အီလက်ထရွန်တန်းများကို တစ်ကွဲတစ်ပြားစီ ဖြစ်စေတတ်သည်။ ရိုးရိုးမိုက္ကရိုစကုပ်မှာကဲ့သို့ ရိုက်ကူးမည့်ပုံကို မှန်ပြားပေါ်တွင် တင်ထား၍မရပေ။ အလွန် ပါးလွှာလှသော ဆဲလျူလို့ပေါ်တွင် တင်ထားရသည်။
ယခုအခါ စက်မှုလက်မှုဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒပညာရပ် အတွက် ဤကိရိယာကို ကောင်းစွာအသုံးချနေကြလေပြီ။ ရိုးရိုး မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ကြည့်လျှင် မထင်မရှား မှုန်မွှားမွှားမျှသာ တွေ့ရ သော အပြောက်အစက်များကို အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ကြည့်လျှင် ထင်ရှားစွာတွေ့နိုင်ပေသည်။ အလွန် အသေးစိတ် ကြည့်ရှုရန်လိုအပ်သော နက္ခတ္တဗေဒနှင့် လေကြောင်းဖက်ဆိုင်ရာ ဓာတ်ပုံများအတွက် အီလက်ထရွန်မိုက္ကရိုစကုပ်သည် များစွာ အသုံးဝင်ပေသည်။ အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်၏ အကူအညီ ဖြင့် စက်မှုလက်မှုဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒပညာကျော်များသည်လည်း သတ္တုအမျိုးမျိုးကို သေချာစွာ လေ့လာနိုင်ကြပေပြီ။ ဤကိရိယာ ၏အကူအညီဖြင့် ပိုးနှင့် ရေယွန်တို့ကိုတုနိုင်သော နိုင်လွန်နှင့် ဗင်ယွန်မျှင်များကို အောင်မြင်စွာ လုပ်ယူနိုင်ပေပြီ။ ဓာတုဗေဒ ပညာတွင် စာတွေ့ဖြင့် သိရှိကျေနပ်နေခဲ့ရသည့် မော်လီကျူလာ သီအိုရီကိုလည်း လက်တွေ့အားဖြင့် တကယ်မှန်ကန်ကြောင်း သိလာနိုင်သည်မှာ ဤကိရိယာ၏ ကျေးဇူးကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ အကြောင်းကား ပရိုတင်း၏ မော်လီကျူးများကို အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ထင်ရှားစွာ ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးနိုင်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ အလွန်သေးငယ်လှသော သတ္တဝါကလေးများ၏ လောကကို စစ်ဆေးကြည့်ရှုရာ၌ အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်၏ အကူအညီကို များစွာရပေသည်။ အမြင်အားဖြင့် ချော၍နေသော ပစ္စည်းများကိုလည်း အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ကြည့်လျှင် တစ်ကယ်အသားညီမညီ ကောင်းစွာ စမ်းသပ်သိရှိနိုင်ပေသည်။ နောင်တွင်လည်း စက်မှုအခက်အခဲများကြောင့် စမ်းသပ်ရန်မဖြစ် နိုင်သေးသည့် အရာဝတ္ထုအမျိုးမျိုး၏ မူလသဘာဝကို တိကျ သေချာစွာ လေ့လာနိုင်ကြပေမည်။ အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ် ဖြင့် အလွန့်အလွန် အသေးစိတ်မြင်နိုင်သည် မှန်သော်လည်း အသုံးပြုရာ၌ မကောင်းသော အချက်တစ်ချက်ရှိပေသည်။ ထို အချက်မှာ ရိုးရိုးမိုက္ကရိုစကုပ်ကဲ့သို့ လွယ်လင့်တကူ အသုံးမပြု နိုင်ဘဲ ပလာနယ်တွင် အသုံးပြုရသောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ လေဝင်မည်ကို အထူးသတိပြုရသဖြင့် အီလက်ထရွန် မိုက္ကရို စကုပ်ကို အသုံးပြုသည့်အခါတွင် အရည်များ၏ သဘာဝကို လေ့လာရန် များစွာခဲယဉ်းလှပေသည်။
ချမ်းငြိမ်းသာရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ချမ်းငြိမ်းသာရွာ (Channyeinthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ မြနဒီ (ဒိုင်း)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၂၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြနဒီ (ဒိုင်း)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၉၁ ဦး၊ မ ၃၁၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လာဗရာဒေါနယ်
လားဗရာဒေါနယ်သည် မြောက်အမေရိကတိုက်၏ အရှေ့မြောက်ဘက်အစွန်းတွင်တည်ရှိ၍ ကနေဒါနိုင်ငံတွင် ဖွဲစည်းပါဝင်သော နယူးဖောင်းလန်းပြည်နယ်တွင် တစိတ်တစ်ဒေသပါဝင်သည့် နယ်တစ်နယ် ဖြစ်သည်။ ကွီဗက်ပြည်နယ်၏ အရှေ့မြောက်ဘက် မြောက်အမေရိကတိုက် ကုန်းမပေါ်တွင်တည်ရှိ၍ နယူးဖောင်းလန်းကျွန်းနှင့်မူကား ကျဉ်းမြောင်းသော ဗဲလအိုင်ရေလက်ကြားဖြင့် ခြားလျက်ရှိသည်။ လားဗရာဒေါနယ်တွင် ပါဝင် သော မြောက်အတ္တလန္တိတ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ စိန်လောရင့်ပင်လယ်ကွေ့ရှိ ဗဲလအိုင်ရေလက်ကြားမှသည် မြောက်ဘက်ဟဒ်ဆင်ရေလက်ကြားအထိ ကျယ်ပြန့်ကာ အလျားမိုင် ၆၅ဝ ရှိသည်။ လားဗရာဒေါနယ်သည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်းမိုင် ၁၁၂၆၃ဝ ခန့်ရှိသည်။
လားဗရာဒေါကမ်းရိုးတန်းသည် ချွန်ထက်သော အစွယ်များသဖွယ် မိုးပေါ်သို့ ထိုးထွက်နေသော တောင်များဖြင့်ပြည့်နေ၏။ ကမ်းရိုးတန်းတစ် လျှောက်တွင် ရေခဲစိုင်မျောများ ပေါလောမျောနေသည်ကို တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်း၏ အတွင်းပိုင်း၌မူ ရွှေနှင့်ကြေးနီကို တွေ့ရှိရသည်။ အတွင်းကျ သောဒေသ၌ ဖဲလစပါးကျောက်လည်း အများအပြားရှိကြောင်းသိရ၏။ ကွီဗက်နှင့် လားဗရာဒေါ နယ်စပ်ဒေသတွင် အကောင်းစားသံရိုင်းကို တူးဖော်ရရှိသည်။ လာဗရားဒေါနယ်တွင် ဟမ်မီလတန်မြစ်ပေါ်ရှိ ဂရင်းရေ တံခွန်သည် နိုင်အဂ္ဂရာရေတံခွန်ထက် နှစ်ဆခန့်မြင့်လေ၏။ ယခုအခါ ရေအားကို အသုံးမပြုသေးသော်လည်း များစွာအသုံးဝင်နိုင်မည့် ရေတံခွန် ဖြစ်ပေသည်။ လားဗရာဒေါနယ်တွင် အဖိုးတန် ထင်းရှူးတောများရှိ၍ ယင်း တောများအတွင်း၌ အဖိုးတန်သားမွေးရသော သတ္တဝါများရှိသည်။ လားဗရာ ဒေါကမ်းရိုးတန်းအလွန်တစ်လျှောက်တွင် အဖိုးတန် ကော့ဒငါး၊ ဟဲရင်းငါး၊ ဆာမန်ငါးဖမ်းဌာနများရှိသည်။ ကမ်းရိုးတစ်လျှောက်တွင် ပင်လယ်ဖျံများကို လည်း ဖမ်းဆီးသည်။
လာဗရာဒေါနယ်သည် ရာသီဥတု အေးလှသဖြင့် လူနေအိမ်ခြေ နည်းသော ဒေသဖြစ်၏။ ထိုဒေသ၌ ခရစ် ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ် မတိုင်မီ ကာလက နေထိုင်သူတို့မှာ အက်စကီးမိုးနှင့် အယ်လဂွန်ကွင်း အင်ဒီးယန်း လူမျိုးများသာဖြစ်၏။ ထို့နောက် နယူးဖောင်းလန်းမှ နှစ်စဉ်လာရောက် ငါးဖမ်းသော တံငါသည်များသည် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်၌ အတည် တကျ အိမ်များဆောက်လုပ်နေထိုင်ကြ၏။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း အရ လားဗရာဒေါတွင်ရှိသော လူဦးရေမှာ ၁၃၅၃၄ ဖြစ်၏။ ငါးဖမ်ခြင်း၊ သားမွေးအလို့ငှာ သတ္တဝါများ ဖမ်းခြင်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်များ၏။ သံတွင်းမှ သံများကို သယ်ယူပို့ဆောင်ရန်အတွက် မီးရထားလမ်းကို ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်က စတင်ဖောက်လုပ်ရာ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ လားဗရာဒေါနယ်တွင် မြို့ကြီး ပြကြီးဟူ၍မရှိပေ။ ကမ်းရိုးတစ် လျှောက်တွင် ရွာများသာရှိသည်။ နိန်း၊ ဗက်တယ်ဟာဗာ၊ ကတ်တရိုက် စသည်တို့မှာ ရွာကြီးများဖြစ်၏။ ဂုစဗေးတွင် လေဆိပ်တစ်ခုရှိသည်။ လားဗရာဒေါကမ်းခြေကို ခရစ် ၉ဝဝ ပြည့်တွင် လိအဲရစ်ဆန် တွေ့ရှိသည်ဟု ယူဆကြ၏။ သို့သော် ၁၄၉၈ ခုနှစ်၌ ဂျွန်ကဲဗော့ ရောက်ရှိလာပြီးသည့် နောက်ပိုင်းတွင်မှ ထိုကမ်းခြေကို စူးစမ်းရှာဖွေခဲ့ကြ သည်။ ၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဟဒ်ဆန်ဗေး ကုမ္ပဏီက လာရောက်ကြည့်ရှု သော်လည်း အေးလွန်းသဖြင့် နောက်ဆုတ်သွားကြသည်။ နယူးဖောင်းလန်းမှ တံငါသည်များ အခြေစိုက်နေထိုင်စက အလွန်ပင်ဆင်းရဲပင်ပန်းကြ၏။ ၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် ဝီးလဖရက် ဂရင်းပဲအမည်ရှိသော သာသနာပြု ဆရာဝန် တစ်ဦး ရောက်ရှိလာပြီးလျှင် သူတို့ခံစားနေရသော ဒုက္ခများကို လူအများသိ စေအောင်ပြုပေး၍ အလှူခံရာမှ ရရှိသောငွေဖြင့် ဆေးရုံ၊ ကျောင်း စသည် တို့ကို ဆောက်လုပ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
လားဗရာဒေါကို ပိုင်ဆိုင်ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ နယူးဖောင်းလန်းနှင့် ကွီဗက်ပြည်နယ်တို့သည် နှစ်ပေါင်းအတော်ကြာအောင် အငြင်းပွားခဲ့ရသေး ၏။ ယင်းအမှုကို ဗြိတိသျှ ပရီဗီကောင်စီက စဉ်းစား၍ ၁၉၂၇ ခုနှစ်၌ နယ်ကို သတ်မှတ်ပေးလိုက်ရာတွင် နယူးဖောင်းလန်းပြည်နယ်ပိုင် ဖြစ်သွား သည်။ တစ်ဖန် လားဗရာဒေါကို ပိုင်ဆိုင်အုပ်ချုပ်သော နယူးဖောင်းလန်း ပြည်နယ်သည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ကနေဒါနိုင်ငံတွင် အကျုံးဝင်သော ပြည်နယ်ဖြစ်သွားလေသည်။
​တော့ဂ်
တိုဂ်ဂ် သည် 2018 ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော တူရကီကားထုတ်လုပ်သူဖြစ်သည်။း တူရကီတွင် ပြည်တွင်းကားများထုတ်လုပ်ရန် မော်တော်ကားထုတ်လုပ်ရေးစက်ရုံသစ်တစ်ခုဖန်တီးရန် အတူတကွပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည့် ကုမ္ပဏီ ၆ ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် 2023 ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏ မော်တော်ယာဥ်များကို နံပါတ်စဉ်များ စတင်ထုတ်လုပ်ရန် စီစဉ်နေသည်။း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကားကုမ္ပဏီများ
မုံသွင်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
မုံသွင်ရွာ (Monthwin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ မုံသွင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝသုန် (ပန်းချီဆရာ)
ပန်းချီဆရာဝသုန် (အမည်ရင်း ဦးခင်လှ) ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်၌ မွေးသည်။ အဖ ဦးလှမောင်၊ အမိ ဒေါ်သန်းတို့၏ မွေးချင်း ၃ ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသားဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ ကန်တော်ကလေးဇာတိ ဖြစ်သည်။ အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝတွင် ကာတွန်းဦးမောင်လွင် (ငထက်ဖြား)၊ ကာတွန်းဝင်းမောင်တို့ထံမှ ကာတွန်းပညာလေ့လာဆည်းပူးခဲ့သလို ပန်းချီဆရာဦးညိုလှထံတွင် ပန်းချီပညာကို သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ မှ ၁၉၆၅ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန် ပန်းချီပန်းပုကျောင်းတွင် ပန်းချီပညာ ဆည်းပူးကာ ဒီပလိုမာဘွဲ့ရရှိသည်။
ပန်းချီသမားဘဝ အစ
ငယ်ကတည်း ပန်းချီကိုစိတ်ဝင်စားခဲ့သော်လည်း စတင်ထိတွေ့ခဲ့သည်မှာ ကာတွန်း ရုပ်စုံဖြစ်သည်။ ကာတွန်းပညာကို ဦးမောင်လွင်(ကာတွန်း) ထံမှဆည်းပူးခဲ့ကာ ကာတွန်းမောင်ခင်လှ အမည်ဖြင့်ကာတွန်းရုပ်စုံများကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ မှ ၇၀ ခုနှစ်အတွင်း ကာတွန်းပေါက်စ မောင်ခင်လှ အမည်ဖြင့် ကာတွန်းလုံးချင်းများ ရေးဆွဲထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သို့သော် ဟာသ ဓာတ်ခံ အားနည်းသည် ဟု ယူဆသဖြင့် ကာတွန်းရုပ်စုံရေးဆွဲခြင်းကို ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ အခြား ဆရာ တစ်ယောက်ဖြစ်သူ ဦးညိုလှရဲ့ မောင်းနှင်မှုဖြင့် လျို့ ဝှက်သည်းဖိုမဂ္ဂဇင်းအတွက်သရုပ်ဖော်ပုံများကို တစ်ပုံပြီးတစ်ပုံ ဆက်တိုက်ပင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုမှ ဆက်ကာ မိုးဝေ မဂ္ဂဇင်းတွင် ကဗျာသရုပ်ဖော်ပုံများကိုလည်းရေးဆွဲခဲ့ရာ ဆန်းသစ်မှုရှိသည့် လက်ရာများအဖြစ် အများလက်ခံလာကြသည်။
ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ပန်းချီဆရာ
တကယ်တမ်းပန်းချီနဲ့ အသက်မွေးမယ်လို့ဆုံးဖြတ်ပြီး ပန်းချီလောကထဲရောက်ခဲ့တဲ့နှစ်က ၁၉၆၅။ ခဲ၊ မင်၊ ရေဆေး၊ ဆီဆေး၊ အခရိုင်းလစ်နဲ့ ပါတိတ်။ မီဒီယံမျိုးစုံ သုံးခဲ့တယ်။ အဲဒီအချိန်ကတည်းက သရုပ်ဖော်ပန်းချီဆရာဆိုတာ ဖြစ်နေခဲ့ပြီ။ မဂ္ဂဇင်းတွေမှာ ဝသုန်ဆိုတဲ့ လက်မှတ်ကလေးတွေ မြင်တွေ့နေခဲ့ရပြီ။ ၁၉၆၅ ကနေ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်များအထိ ဆိုပါတော့။
ပန်းချီဝသုန်ရယ်လို့ သတိထားလာခဲ့မိတဲ့ နှစ်တွေကတော့ ၁၉၇၀ မိုးဝေကဗျာခေတ်ဦးမှာ။ မိုးဝေကဗျာတွေမှာ တစ်ကြောင်းခြစ် သရုပ်ဖော်ပုံတွေကို ဝသုန်က အံ့မခန်းရေးဆွဲ ပြနိုင်ခဲ့တယ်။ အမျိုးအစားအရဆို Semi Surrealism အမျိုးအစားလို့ သတ်မှတ်နိုင်တယ်။ တချို့လက်ရာတွေဆို ကဗျာနဲ့မလိုက်ဖက်အောင်ကောင်းလွန်းနေတာကို တွေ့ရတယ်။ အမြင်ဆန်းသစ်တယ်။ အတွေးကောင်းတယ်။ ကဗျာတွေကို အကောင်းဆုံးပံ့ပိုးနိုင်တယ်။ စမ်းစမ်းနွဲ့(သာယာဝတီ)ရဲ့ အသည်းနှလုံးကိုထုခွဲခြင်း ကဗျာမှာ သရုပ်ဖော်ပေးခဲ့တဲ့ ဆရာဝသုန်ရဲ့ အီလက်စရေးရှင်း လက်ရာဟာ ကဗျာကိုပံ့ပိုးနိုင်ခဲ့တဲ့ အပြင်ခေတ်ကိုပါတောက်ပစေတယ် လို့ ဒီခေတ်ကို ဖြတ်သန်းခဲ့တဲ့ လူတွေက ပြောပြလိမ့်မယ်။
လင်္ကာဒီပ ရုပ်ပြ
၁၉၇၇ ခုနှစ်တွင် ချစ်ဦးညို၏ လင်္ကာဒီပချစ်သူ ဝတ္ထု ထွက်လာခဲ့သည်။ ဗညားသီဟ၏ စာပေစစ်တမ်းက လင်္ကာဒီပချစ်သူကို ပယ်ပယ်နယ်နယ် ဝေဖန်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ တွင် ရှုမဝ မဂ္ဂဇင်း၌ ပန်းချီဝသုန်၏ လင်္ကာဒီပချစ်သူ ရုပ်ပြဇာတ်လမ်းဖော်ပြခဲ့သည်။ ချီးကျူးမှု ခံရသည်။ ရှုမဝတွင် လင်္ကာဒီပချစ်သူရုပ်ပြကို ၃၆ လကြာ လစဉ် ဖော်ပြခဲ့သည်။
လူတိုင်းပါစပ်ဖျားတွင် စွဲခဲ့သော ဝသုန်၏ လင်္ကာဒီပချစ်သူဇာတ်လမ်းသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် လုံးချင်းရုပ်ပြအဖြစ် ထွက်ရှိလာသည်။ ပို၍ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဆယ်နှစ်အကြာ ၁၉၉၄ တွင်တစ်ကြိမ်၊ နောက်ထပ် ဆယ်နှစ်အကြာ ၂၀ဝ၄ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်။ သုံးကြိမ်တိုင် ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေရသည်။
လင်္ကာဒီပချစ်သူရုပ်ပြသည် ဆရာဝသုန်၏ လက်ရာများအနက် အထွဋ်အထိပ် ရောက်သော လက်ရာတစ်ခုဖြစ်သည်။ နောက်ထပ်ရုပ်ပြဇာတ်လမ်းများ ဆက်ထွက်လာခဲ့သော်လည်း လင်္ကာဒီပချစ်သူကို မမီဟု ဆိုကြသည်။ မျက်နှာဖုံး သရုပ်ဖော်များ ရေးဆွဲရာတွင်မူ ဆက်လက် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ မဂ္ဂဇင်းစာမျက်နှာများတွင်လည်း ဝသုန်၏ လက်ရာများကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။
နိုင်ငံတကာ ပန်းချီပြပွဲ
ပန်းချီရေးသက် နှစ် ၃၀ ကျော်အတွင်း ပါတိတ်ပန်းချီပြပွဲများကို ၄ ကြိမ်တိုင်တိုင် ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် တစ်ကိုယ်တော်ပန်းချီပြပွဲ၊ ပြည်ပပန်းချီပြပွဲများအဖြစ် ၁၉၈၈ ခုနှစ်၌ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဆိုးလ်မြို့တော်မြို့၌ လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ်၌ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့၊ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ဖီလာဒယ်လ်ဖီးယားတို့တွင် ပါဝင်ပြသခဲ့သည်။
စာရေးဆရာဝသုန်
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်မျက်မှန်မဂ္ဂဇင်းတွင် သားလေးအမည်မသိ ဝတ္ထုတို စတင်ရေးသားခဲ့သည်။ မိုးမိုး (အင်းလျား) အမှတ်တရ ဝတ္ထုတိုပြိုင်ပ္ပွဲ၌ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် မိုနာလီဇာနှင့်တွေ့ဆုံခြင်း ဝတ္ထုတိုဖြင့် ဒုတိယဆုရရှိခဲ့သလို ၁၉၉၉ နှင့် ၂၀ဝ၀ ခုနှစ်များတွင်လည်း မနက်ဝိဇ္ဇာ ညမိစ္ဆာ၊ သောကဗျာပါဒ အရေးအကြောင်းများ ဝတ္ထုတိုများဖြင့် အထူးဆု ရရှိခဲ့သည်။
၂၀ဝ၄ ခုနှစ်တွင် သားကလေးအမည်မသိနှင့် အခြားဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်ကို သီဟရတနာစာပေတိုက်မှ ထုတ်ဝေ၍ ၂၀ဝ၆ ခုနှစ်တွင် မုဒိတာရေစင်နှင့် အခြားဝတ္ထုတိုပေါင်းချုပ်ကို ပုဂံစာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
အတိုတကာ့ အတိုဆုံး မေတ္တာစာ
လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်းနှစ်ဆယ်ကျော်က ...
ကျွန်တော်မိန်းမရစ .. ၊ အဘိုးအဘွားများရွာသို့ ရောက်ခဲ့၏။
“လူလေး၊ အခု မင်းဘာလုပ်သလဲ”
“ကျွန်တော် ပန်းချီဆွဲတယ် အမေကြီး”
အမေကြီး (အဘွား)သည် ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ စာနည်းနည်းသာ သင်ဖူး၏။ ခေတ်ပညာ မတတ်ပေ. .။
ကျွန်တော်ယဲ့ယဲ့ ပြုံးမိသည်။
တစ်နေ့က ရွာမှလူကြုံနှင့် ဆန်တစ်တင်း အမေကြီးပို့လိုက်သည်။ ပဲတီပင်ပေါက် လက်ရေးနှင့် အမေကြီး၏ စာတစ်စောင်ကိုလည်း ကျွန်တော်ဖတ်ရ၏။
လူဂလေး
အမေဂျီးစဂါးကို နားမထောင်ဘဲ ဗဂျီဘဲ ရေးနေသီ၊ ခလေးလည်း ၄ရောက်ရပီ၊ အလုပ်လေးဘာလေးလဲ လုပ်အုံး။
ကျွန်တော်နည်းနည်းမှ မပြုံးနိုင်။
ဝသုန်
(၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ မေလ၊ မဟေသီမဂ္ဂဇင်း)
ဝသုန်၏ ကောက်ကြောင်း
(၂၀ဝ၈)ခုနှစ် အောက်တိုဘာ လဆန်းတွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဝါရှင်တန်ဒီစီ အခြေစိုက် National Geographic Magazine အဖွဲ့မှ ဦးစီး ကျင်းပခဲ့သော " All Raods Films Festival" (၅) ကြိမ်မြောက် ရုပ်ရှင်ပွဲတော်၌ ဒါရိုက်တာ ကြည်ဖြူသျှင် ရိုက်ကူးသော (၁၅-မိနစ်စာ ဇာတ်လမ်းတို) “ဝသုန်၏ ကောက်ကြောင်း” မှတ်တမ်းတင်ရုပ်ရှင် "A Sketch of Wathone" ပထမဆု အဖြစ် ရရှိခဲ့သည်။
ဘဝနောက်ဆုံးအချိန်
နောက်ဆုံးအချိန်က ရေးဆွဲခဲ့သည့် လက်ရာမှာ ပဉ္စမအကြိမ်အဖြစ် ထုတ်ဝေမည့် ဆရာကြီးရွှေဥဒေါင်း၏ စုံထောက်ဦးစံရှား အမှတ်(၂)ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ပန်းချီဝသုန်သည် ပန်းချီမောင်မောင်သိုက်၊ပန်းချီကျော်သောင်းတို့နှင့် ပူးတွဲကာ ပန်းချီပြပွဲတစ်ရပ်ကို ပြသရန်စီစဉ်နေစဉ် ၂၀ဝ၈၊ အောက်တိုဘာ ၂၁ ရက်နေ့၊ မနက် ၇ နာရီ ၁၅ မိနစ်တွင် တီဘီရောဂါနှင့် ကွယ်လွန်ရှာသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်စန်းအေးနှင့် သား ၂ဦး သမီး ၂ဦး ကျန်ခဲ့သည်။
မျောက်ထိုးရွာ၊ ရုံးတုံး
မျောက်ထိုးရွာ၊ ရုံးတုံး
ပြည့်ဇင်ကွင်းရွာ၊ ကြံတော
ပြည့်ဇင်ကွင်းရွာ၊ ကြံတော
ကွမ်းဖိုးချောင်းရွာ၊ သံကြိုး
ကွမ်းဖိုးချောင်းရွာ၊ သံကြိုး
စစ်ဘိုကြီးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
စစ်ဘိုကြီးရွာ (Sitbogyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ အင်းပတ်လည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းပတ်လည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုံလာ (ကုန်းညု)ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
အုံလာ (ကုန်းညု)ရွာ (Onglar (Konenyu))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၀ ဦး၊ မ ၁၅၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘီခို
ဘီခို
ယိုးမန်းကိုယ်ရံတော်တပ်
ဘုရင်မ၏လက်သုံးတော်ကြီးကိုင် သို့ သက်တော်စောင့်တပ် ဖြစ်သော ယိုးမန်းကိုယ်ရံတော်တပ်သည် အင်ဒိုနီးရှားကို ၁၄၅၅ တွင် ဘုရင်ဟင်နရီ မှ Bosworth Field စစ်ပွဲတွင် ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဒီသျှင်၏လက္ခဏာသက်သေအတိုင်း, Yeomen နေဆဲ၏အနီရောင်နှင့်ရွှေယူနီဖောင်းဝတ်ဆင် ရှိဖို့နဲ့ကာလ ။ ဗြိတိန်ကြည်းတပ် ၊ တော်ဝင်မရိန်း များနှင့် တော်ဝင်လေတပ် များမှအစောင့်တပ်သား Yeomen of 60 (အရာရှိ ၆ ဦး) ပါဝင်သည်။ သို့သော်အစဉ်အလာအားဖြင့် တော်ဝင်ရေတပ်မဟုတ် ။ တော် ၀ င်ရေတပ် ၀ န်ထမ်းများအားတားမြစ်ချက်ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင်ရုပ်သိမ်းခဲ့ပြီးသင်္ဘောသားနှစ် ဦး သည်အစောင့်တပ်၏ Yeomen ရာထူးတွင်ပါ ၀ င်ခဲ့သည်။ သို့သော်၏အခန်းကဏ္ဍကို တပ်ဖွဲ့များ၏ Yeomen ၏ဗိုလ်ကြီး တစ်ဦးကနိုင်ငံရေးချိန်းဖြစ်သည် — မှူးအမြဲတမ်းအစိုးရဖြစ်ပါတယ် လက်ထောက်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်နှင်တံ ထဲမှာ ရှင်များ ဟူ. ၏အိမ် ။
ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ပြာသိုလ
ပ္လသိုဝ် (ပြာသို)သည် မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ ဒသမမြောက်လ ဖြစ်ပြီး ဒီဇင်ဘာ၊ ဇန်နဝါရီ အတွင်း ကျရောက်သည်။ ပြာသိုလတွင် ရက် ၃၀ ရှိသည်။ ရက်စုံသောလ ဖြစ်သည်။ 'ပ္လ' ကို 'ပျ' ဟုရေးသားကာ 'ပျားကောင်' ကို ရည်ညွှန်းသည်။ 'သိုဝ်' မှာ 'စုဆောင်း သိုလှောင်ခြင်း' ဖြစ်သည်။ ယခုလတွင် ပျားရည်နှင့် ပျားဖယောင်းများကို စုဆောင်းကြသည်ဟု ခန့်မှန်းနိုင်သည်။ ရှေးမြန်မာတို့သည် ပျားရည်ဖြင့်ပြုလုပ်သည့် ရနံ့ကို ကြိုက်နှစ်သက်သဖြင့် ဤကဲ့သို့ စုဆောင်းခြင်းဖြစ်သည်။ အထိမ်းအမှတ် ပန်းအနေဖြင့် ခွာညိုပန်း (Clematis smilacifolia) ကို သတ်မှတ်သည်။
သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာန
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
သမဝါယမအဓိပ္ပါယ် သမဝါယမဟူသော စကားရပ်သည် ပါဠိစကားဘာသာစကားဖြစ်သည့် သမနှင့် ဝါယမ ပေါင်းစပ်ထားသော ဝေါဟာရ ဖြစ်သည်။ "သမ      =    ပူးပေါင်းခြင်း" "ဝါယမ      =    အင်အားစိုက်ထုတ်ဆောင်ရွက်ခြင်း" ထို့ကြောင့် သမဝါယမမှာ “အတူတကွပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း ဟု အဓိပ္ပါယ် ရပါသည်။ သမဝါယမ၏ ဆောင်ပုဒ်မှာ “One for all, All for one” ဖြစ်၍ အဓိပ္ပါယ်အားဖြင်‌့ “တစ်ဦးစီ၏အကျိုးကို အများက၊ အများအကျိုးကို တစ်ဦးစီက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်း” ပင် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
သမဝါယမဝန်ကြီးဌာနကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၅)ရက်နေ့တွင် သမဝါယမနှင့် ကုန်စည်ဖြန့်ဖြူးရေးဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂၆)ရက် တွင် ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သမဝါယမဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍ ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၁၈)ရက်နေ့တွင် ကုန်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန ဟူ၍ သီးခြားဝန်ကြီးဌာန ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်သောအခါ ထောက်ပံ့ရေးနှင့် သမဝါယမဝန်ကြီးဌာနသည် သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်တွင် ဦးစီးဌာန(၃) ခုရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ - တို့ဖြစ်သည်။
လုပ်ငန်းစဉ်များ
သမဝါယမ ဝန်ကြီးဌာနအနေဖြင့် သမဝါယမလုပ်ငန်းများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရေးအတွက် အောက်ပါ အဓိကလုပ်ငန်းတာဝန်ကြီး (၃) ရပ်ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
စည်းရုံးခြင်း
စည်းရုံးခြင်းနှင့်ပတ်သတ်၍
ပညာပေးခြင်း
သမဝါယမကဏ္ဍ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် သမဝါယမတက္ကသိုလ် (၂)ကျောင်း၊ သမဝါယမဒီဂရီကောလိပ် (၂)ကျောင်း၊ သမဝါယမ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး သင်တန်းကျောင်း (၃)ကျောင်း၊ ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းဒေသကြီး သမဝါယမသင်တန်းကျောင်း (၄)ကျောင်း ဖွင့်လှစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၀-၂၀၁၁ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်သမဝါယမဒီဂရီကောလိပ် (ယခုသမဝါယမတက္ကသိုလ်(သန်လျင်))မှ ဘွဲ့ရရှိသူ (၃၄၁၅) ဦးနှင့် သမဝါယမကောလိပ်များမှ ဒီပလိုမာရရှိသူ (၇၉၀၀) ဦးနှင်‌့ သင်တန်း ကျောင်း များမှ သင်တန်းအောင်မြင်သူ (၂၉၇)ဦး ရှိခဲ့သည်။ သမဝါယမပညာ ပြန့်ပွားရေးလုပ်ငန်းနှင့် ပတ်သက်၍ အသင်းသားများနှင့် ရက်တိုဆွေးနွေးပွဲ ပြုလုပ်ပြီး သမဝါယမသဘောတရားများနှင့် မူဝါဒများ၊ သမဝါယမဥပဒေနှင့် စည်းကမ်း ဥပဒေညွှန်ကြားချက်များ၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများ၊ ဆောင်ရွက်ဆဲသမဝါယမ လှုပ်ရှားမှုများ၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ မွေးမြူရေး၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း စသည်တို့ဖြင့် အသင်းသားများအတွက် အကျိုးရှိမည့် သရုပ်ပြပွဲများ ပြုလုပ်ပေးလျက်ရှိသည်။ အသင်းသားမဟုတ်သေးသော အများပြည်သူတို့အား သမဝါယမလှုပ်ရှားမှု သတင်းများကို လူထုပညာပေးနည်းလမ်းဖြင့် ပညာပေး လျက်ရှိသည်။ မြို့နယ် သမဝါယမ ဦးစီးဌာနများမှလည်း သမဝါယမအသင်းအတွက် အသင်းသား စာရင်းစစ်သင်တန်းများ၊ အဆင့်မြင့် စာရင်းစစ်သင်တန်းများ၊ ဒါရိုက်တာအဖွဲ့ဝင်များအတွက် သမဝါယမသဘောတရားများ၊ ဆွေးနွေးပွဲများနှင့် ဌာနဝန်ထမ်းများအတွက် သမဝါယမ ကွင်းဆင်း နည်းပေးလမ်းပြ သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ထိန်းကျောင်းခြင်း
ဖွဲ့စည်းပြီး သမဝါယမအသင်းများကို သမဝါယမ မူဘောင်အတွင်း ဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် သမဝါယမ ဦးစီးဌာနအဆင့်ဆင့်ရှိ ဝန်ထမ်းများက ထိန်းကျောင်းခြင်းများ ပြုလုပ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် သမဝါယမအဆင့်ဆင့်တို့၏ လုပ်ငန်းနှင့် စာရင်းများစနစ်တကျ ရှင်သန် ဖွံ့ဖြိုးလာစေရန် ထိန်းကျောင်းခြင်းနှင့် ပြည်နယ်/တိုင်းဒေသကြီး/မြို့နယ် သမဝါယမဦးစီးဌာန များ၊ သမဝါယမသင်တန်းကျောင်းများ၊ ကောလိပ်၊တက္ကသိုလ်များအား ဌာနတွင်းကြီးကြပ်စစ်ဆေးမှု များ ပြုလုပ်နေသည်။ သမဝါယမအသင်းများအား စစ်ဆေးရာတွင် သာမန်စစ်ဆေးခြင်း၊ စီမံမှုစစ်ဆေးခြင်းနှင့် အထူးစုံစမ်းစစ်ဆေးခြင်း ဟူသော စစ်ဆေးခြင်းနည်းလမ်း(၃)ရပ်ဖြင့် စစ်ဆေး ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
ဆက်လက်ဖတ်ရှုရန်
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ
JMdict
JMdict သည် ကြီးမားသည့် ဂျပန်ဘာသာစကားအဘိဓာန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် တတိုအဲဘ၌ ဂျပန်-အင်္ဂလိပ် ဘာသာပြန်စာကြောင်းပေါင်း ၁၉၁၀၀၀ ရှိပြီး ၎င်းတို့သည် မတူညီသည့် စကားလုံးအပေါင်းအစပ်များ ၂၆၇၀၀၀ ခုကို ဖော်ပြပေးသည်။ အဘိဓာန်ဖိုင်များသည် (Creative Commons Attribution-ShareAlike ) ဖြင့် အခမဲ့အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဤဝဘ်ဆိုက်ကို ကွန်ပျူတာ၊ မိုဘိုင်းဖုန်း စသည်တို့ဖြင့် အသုံးပြုမှုသည် ကျယ်ပြန့်စွာ တိုးတက်လာသည်။ ဤစီမံကိန်းကို ဂျပန်-အင်္ဂလိပ်ဘာသာကိုးကားမှုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၎င်းကို Unihan ဒေတာဘေ့နှင့် အခြားသော ဂျပန်-အင်္ဂလိပ်စီမံကိန်းများကလည်း အသုံးပြထားသည်။
သမိုင်းကြောင်း
JMdict  စီမံကိန်းကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် ကွန်ပြူတာဘာသာစကားပညာရှင် ဂျင်ဘရင်းက EDICT (a plain text flat file in EUC-JP encoding)  နှင့်အတူ ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၎င်းကို နောက်ပိုင်းတွင်  UTF-8-encoded XML ဖိုင်တစ်ခုအဖြစ် ပြောင်းလဲကာ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် Jmdict ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ပြင်သစ်၊ ဂျာမန်၊ ရုရှ အစရှိသဖြင့် အခြားသောဘာသာစကားများထည့်သွင်းမှုကိုလည်း ခွင့်ပြုထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်ဘာသာအဘိဓာန်များ
ညောင်ကုန်းရွာ၊ သံကြိုး
ညောင်ကုန်းရွာ၊ သံကြိုး
အလူမီနီယမ်
အလူမီနီယမ် (Aluminium)ဆိုသည်မှာ ဒန်သတ္တုကို ခေါ်ဆိုသည်။ ယခုခေတ် စဖိုဆောင်တိုင်း၌ ဒန်သတ္တုဖြင့် ပြုလုပ်သော ပန်းကန်ပြားများ၊ ရေနွေးကရားများ အိုးခွက်များကို အများအပြား သုံးစွဲလေ့ ရှိကြသည်။ ဤသို့ ဒန်သတ္တုကို များစွာ သုံးစွဲကြ ခြင်းမှာ ဤသတ္တုသည် ငွေရောင်ကဲ့သို့ ပြောင်လက်လျက်ရှိခြင်း၊ အလွန်ပေါ့ပါး၍ ခိုင်မာခြင်း၊ အပူလိုက် လွယ်ခြင်း၊ ကြေးညှော် ကင်းစင်ခြင်းနှင့် အလွယ်တကူ တိုက်ချွတ်ဆေးကြောပစ်နိုင်ခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
ဒန်သတ္တုသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အတွေ့အကြုံရ အများဆုံး သတ္တုများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သော်လည်း ထိုသတ္တု သန့်သန့်ကို သယံဇာတအဖြစ်ဖြင့် မတွေ့ရချေ။ ရွှံ့သည် အလူ မီနီယမ်ဒြဗ်ပေါင်းဖြစ်၍ မြေ တစ်ဧကတွင်ရှိသော ရွှံ့မြေသည် ဒန်သတ္တုတန်နှင့်ချီ၍ ပါသည်။ များသောအားဖြင့် ဤသတ္တုကို အောက်ဆီဂျင်၊ ဟိုက်ဒြိုဂျင်၊ ဆိုဒီယမ်၊ ကလိုရင်း၊ ဆီလီကွန်တို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်၍ တွေ့ရှိရ၏။ ရှေးအခါက ဒန်သတ္တုကို ထုတ်ယူရန် စရိတ်မှာ အလွန်ကြီးသောကြောင့် ငွေ ထက်ပင် အဖိုးတန်ခဲ့လေသည်။ ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် နိုင်ငံသား ချားမာတင်ဟောဆိုသူ၏ ကြိုးပန်းချက်ကြောင့် ဒန်သတ္တုကို လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ထုတ်ယူနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဒန်သတ္တု၏ တန်ဖိုးမှာ လူတိုင်းသုံးစွဲနိုင် လောက်အောင် ကျဆင်းလာခဲ့လေသည်။
လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် ထုတ်ယူနည်းတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ လေဗော့ အရပ်မှ ရရှိသော ဗောက်ဆိုက်နှင့် ဂရင်းလန် နိုင်ငံမှ ရရှိသော ကရိုင်အိုလိုက်ကို သုံးသည်။ ဗောက်ဆိုက်ခေါ် သတ္တုရိုင်းမှာ ဒန်သတ္တုအောက်ဆိုက်ဖြစ်၍ ယင်းကို အိုင်ယာလန်ပြည်နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့မှလည်း အမြောက်အမြား ရရှိသည်။ ကရိုင် အိုလိုက် သတ္တုရိုင်းသည် ဆိုဒီယမ်၊ ဒန်သတ္တုဖလိုရိုက် ဖြစ်၍ ယင်းကို ထည့်သွင်း အသုံးပြုရခြင်းမှာ ဗောက်ဆိုက်ကို အရည်ပျော်လွယ်စေရန် ဖြစ်သည်။ ဤသတ္တုရိုင်းနှစ်မျိုးကို အတွင်းပိုင်း အောက်ဘက်၌ သံပြားများခံထားသော ကာဗွန် လုံများတွင်ထည့်၍ လုံပေါ်တွင် ကာဗွန်ချောင်းများကို စုစည်း ပြီးလျှင် ဆွဲထားသည်။ လုံထဲ၌ ရှိသည့် သံပြားကို လျှပ်စစ် ဂျင်နရေတာမှ ကတ်သုတ်ခေါ် ဓာတ်မတိုင်နှင့် ဆက်ပေး၍ ကာဗွန်ကို အနုတ်ခေါ် ဓာတ်ဖိုတိုင်နှင့် ဆက်ပေးပြီးလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ် လွှတ်ပေးသောအခါ သတ္တုရိုင်းသည် အရည် ပျော်သွား၍ ဒန်သတ္တုနှင့် အောက်ဆီဂျင်အဖြစ်သို့ ပြောင်း သွားသည်။ ဒန်သတ္တု အရည်သည် လုံအောက်ပိုင်းသို့ ထိုင်သွား၍ အောက်ဆီဂျင်မှာ ကာဗွန်နှင့် ပေါင်းစပ်ပြီးလျှင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်အဖြစ်ဖြင့် လေထဲသို့ ထွက်သွား လေသည်။
ဒန်သတ္တုကို မက်ဂနီဇီယမ်နှင့် ရောပေးသောအခါ စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အလွန်အသုံးဝင်သည့် မက်ဂနေလီယမ် သတ္တုရောကို ရသည်။ ကြေးနီ၊ မန်ဂနိ၊ မက်ဂနီဇီယမ်တို့နှင့် ပေါင်းစပ်ယူသောအခါ ဒျူရေလူမင် သတ္တုရောကို ရသည်။ ဒျူရေလူမင်သည် သံမဏိကဲ့သို့ ခိုင်မာပြီးလျှင် သံမဏိ ထက်ဝက်မျှသာ လေးသဖြင့် လေသင်္ဘောများတွင် ယက်မများ ပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုကြသညင်။ ဒျူရေလူမင်ဖြင့် ပြုလုပ်ထား သော ယက်မ တချောင်းသည် ပေ ၃ဝ ပင်ရှည်သော်လည်း လက်ချောင်းငယ် တစ်ချောင်းတည်းဖြင့် ဆောင်ထားနိုင်လောက် အောင် ပေါ့သည်။ ထိုယက်မ၏ အစွန်းတစ်ဖက်တစ်ချက်ကို ထောက်များဖြင့် ထောက်ထားသောအခါ အလယ်၌ လူသုံး ယောက်တက်ထိုင်သော်လည်း ခံနိုင်ရည်ရှိကြောင်းကို တွေ့ ရသည်။ ဒန်သတ္တု၏ ထူးခြားသော ဂုဏ်တစ်ရပ်မှာ အောက်ဆီဂျင်နှင့် ပေါင်းစပ်ရာ၌ အပူမြောက်မြားစွာကို ဖြစ်စေ နိုင်သည့်အချက်ပင် ဖြစ်သည်။ ဤသို့ ပေါင်းစပ်ရာ၌ ပေါင်းစပ် မှုသည် အလွန်လျင်မြန်ရကား စွန့်ထုတ်သော အပူချိန်မှာ
လုန်ဆိုင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒပြုချောင်းရွာ၊ ဒပြုချောင်း
ဒပြုချောင်းရွာ၊ ဒပြုချောင်း
အောက်ပတော်ရွာ၊ ကြံတော
အောက်ပတော်ရွာ၊ ကြံတော
ဖယ်ရာရို၊ ဂျာရယ်လ်ဒင်းန်
နိုင်ငံရေးနှင့် ရှေ့နေလုပ်ငန်းများလုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး စာပေများလည်းရေးသားခဲ့သူ ဂျာရယ်လ်ဒင်းန် ဖယ်ရာရိုကို ၁၉၃၅ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ၂၆ ရက်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ နယူးယောက်မြို့၌မွေးဖွားသည်။ ဖယ်ရာရိုသည် ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများ စတင်ပြုလုပ် ခဲ့သည်။ အသက် ၁၆နှစ်အရွယ်တွင် မေရီမောင့်မက်ဟတ်တန်ကောလိပ်သို့ပညာသင်ဆုရရှိ၍ တက်ရောက်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရခဲ့ပြီး မကြာမီ နယူးယောက်မြို့ပုဂ္ဂလိကကျောင်းတစ်ကျောင်းတွင် ဆရာမအဖြစ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဥပဒေရေးရာများကို စိတ်ဝင်စားသောကြောင့် ဖို့ဒ်ဟမ်တက္ကသိုလ်တွင် ညကျောင်းတက်၍ ၁၉၆၀ခုနှစ်တွင် ဥပဒေဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် ဂျွန်ဇက်ကာရိုနှင့် လက်ထပ်ပြီး သားသမီး ၃ ယောက်ရရှိသည်။၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ခရိုင်လက်ထောက်အကျိုးတော်ဆောင်ရှေ့နဖြေစ်ခဲ့သည်။၎င်း၏ရှေ့နေလုပ်သက်တစ်လျှောက်တွင် မတရားဖိနှိပ်ခံရသူ ဒုက္ခသည်များအထူးစောင့်ရှောက်ရေးအဖွဲ့ကိုဖွဲ့စည်း၍ ကလေးသူငယ်များနှင့်သက်ကြီးရွယ်အိုများ ပါဝင်ပတ်သက်နေသော ရာဇဝတ်မှုများ၊ လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အနိုင်ကျင့်ခံရမှုများနှင့် အိမ်တွင်းမတရားနှိပ်စက်ခံရသူများကို ဦးစားပေး၍ အကျိုးဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် နယူးယောက်မြို့ခရိုင်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဖယ်ရာရို၏တတိယသက်တမ်းတွင် အမျိုးသမီးများ၏ တန်းတူအခွင့်အရေးရရှိရန်အတွက် တိုက်ပွဲဝင်ခဲ့သည်။ အမျိုးသမီးအနည်းစုသာရှိသော လွှတ်တော်တွင် ကျားမအခွင့်အရေးတန်းတူရယူလိုသည့် အမျိုးသမီးဝါဒရေးရာလှုပ်ရှားမှုများတွင် စွမ်းအားရှိသောသူတစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယသက်တမ်းတွင် ပါတီ၏အနာဂတ်ဦးတည်ချက်နှင့် မူဝါဒရေးရာများရေးဆွဲရာတွင်ကဏ္ဍတစ်ရပ်အနဖြေင့် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဖယ်ရာရိုရေးသားခဲ့သော စာအုပ် အချို့မှာ My Story,Changing History:Women, Power and Politics တို့ဖြစ်သည်။
ကျွန်းကြီးရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ကျွန်းကြီးရွာ(Kyungyi)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ ကျွန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၈ ဦး၊ မ ၁၀၅၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၇၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်တမ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နမ့်တမ်ရွာ (Namtan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ပန်ကေတုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ကေတုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၃ ဦး၊ မ ၁၈၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်တော်လ
မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ ကိုးလမြောက်ဖြစ်သောနတ်တဝ် (နတ်တော်)လသည် နိုဝင်ဘာ၊ ဒီဇင်ဘာ အတွင်း ကျရောက်သည်။ နတ်တော်လတွင် ၂၉ ရက်ရှိသည်။ ရက်မစုံသောလဖြစ်သည်။ ရှေးမြန်မာတို့ နတ်ကိုးခြင်းမှာ ဗုဒ္ဓသာသနာအား လက်ခံရရှိခြင်း မရှိခဲ့စဉ်ကတည်းက ဖြစ်သောကြောင့် 'တဝ်' ဝေါဟာရသည် 'မြတ်သည်' ဟုအဓိပ္ပာယ် ရပြီး ယခုလအတွင်း ကောက်ပဲသီးနှံ ရိတ်သိမ်းသည့်အခါ သီးနှံ အများအပြား ရစေရန် နတ်ကိုးလေ့ရှိကြသလို ယခုလအတွင်း တောင်သူများ ကောက်ကြီးစပါး ရိတ်သိမ်းကြသည်။ အထိမ်းအမှတ် ပန်းမှာ သဇင်ပန်း (Bulbaphyllum-auricomum) ဖြစ်သည်။
အင်တောရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
အင်တောရွာ (Intaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ လယ်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၉၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၇ ဦး၊ မ ၈၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက်ဆင် ရှင်နာဝပ်
သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် (Thaksin Shinawatra; ทักษิณ ชินวัตร) (၁၉၄၉ ဇူလိုင် ၂၆ ဖွား) သည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ စီးပွားရေးသမားနှင့် နိုင်ငံရေးသမား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ၂၀၀၁ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ် အထိ တာဝန်ယူခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ် စစ်တပ် အာဏာသိမ်းမှုတွင် ဖယ်ရှားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ လက်ရှိ ထိုင်းဝန်ကြီးချုပ် ယင်လပ် ရှင်နာဝပ် ၏ အစ်ကို ဖြစ်သည်။
သက်ဆင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ အအောင်မြင်ဆုံး မိုဘိုင်းဖုန်း ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီ အက်ဒ်ဗန့်စ် အင်ဖို ဆားဗစ် (Advanced Info Service) ကို တည်ထောင်ပြီးနောက်တွင် ဘီလီယံနာ သူဌေးတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သက်ဆင်သည် ၁၉၉၄တွင် ဖာလန် ဒါမ ပါတီ (Phalang Dharma Party) မှတဆင့် နိုင်ငံရေး လောကသို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် အခြား အမတ်များနှင့် အတူ ပါတီမှာ ထွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းရတ်ထိုင်း ပါတီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ် သမိုင်းဝင် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အောင်ပွဲရပြီးနောက် သူသည် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် သက်တမ်းပြည့် တာဝန်ထမ်းဆောင် ခဲ့ရသော ပထမဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ သက်ဆင်သည် ကျေးလက်ဒေသ ဆင်းရဲမွဲတေမှုများကို လျော့ချရန် ပေါ်လစီများစွာကို ထုတ်ဖော်ခဲ့ပြီး ၄ နှစ်အတွင်း ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို တစ်ဝက်မျှ လျှော့ချနိုင်ခဲ့သဖြင့် အလွန် လူကြိုက်များခဲ့သည်။ သူသည် ဘတ် ၃၀ အစီအစဉ်ဟု လူသိများသော နိုင်ငံအတွင်း ပထမဆုံး အားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သော ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှု အစီအစဉ်ကို စတင်ခဲ့ပြီး လူကြိုက်များသော မူးယစ်ဆေးဝါး နှိမ်နင်းမှုများကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သက်ဆင်သည် အခြေခံ အဆောက်အအုံ အများအပြားတွင် ရင်းနီးမြှုပ်နှံမှု ပြုခဲ့ပြီး လမ်းများ ဖောက်လုပ်ခြင်း၊ မြို့တွင်း ရထားများ ပြေးဆွဲခြင်း နှင့် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိ လေယာဉ်ကွင်း တည်ဆောက်ခြင်း တို့ ပါဝင်သည်။ ထိုသို့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများ ပြုခဲ့သော်လည်း အများပြည်သူဆိုင်ရာ ချေးငွေမှာ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ဂျီဒီပီ၏ ၅၇ ရာခိုင်နှုန်းမှာ ၂၀၀၆ စက်တင်ဘာတွင် ၄၁ ရာခိုင်နှုန်း အထိ လျော့ကျလာခဲ့သည်။ ခြစားမှုများလည်း လျော့ကျလာခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု အဖွဲ့၏ ခြစားမှု လျော့ကျခြင်း ညွှန်းကိန်းတွင် ၂၀၀၁ မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အတွင်း ၃.၂ မှ ၃.၈ အထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ထိုင်းရတ်ထိုင်း ပါတီမှ သမိုင်းတွင် မဲအများအဖြစ် မကြုံစဖူး ထူးခြားစွာ တပြည်လုံး အတိုင်းအတာဖြင့် အနိုင်ရခဲ့သည်။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်ဆိုသည်မှာ ပြီးခဲ့သော နှစ်တစ်နှစ်၏ ဖြစ်ပျက်ပုံ အကြောင်းအရာများကို စွယ်စုံကျမ်းအဖြစ် ရေးသားမှတ်တမ်းတင်ထားပြီး ကျမ်းပြုထားသော စာအုပ်ဖြစ်သည်။ စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်ဟုလည်း အတိုကောက် ခေါ်ဝေါ်သည်။ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပုံနှိပ်ရေးနှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်း စာပေဗိမာန်မှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိသည်။ ၁၉၇၈-ခုနှစ်မှ စတင်၍ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသည်။ နှစ်စဉ် ထွက်ရှိသည့် အတွက်ကြောင့် စာအုပ်တိုင်းတွင် ခုနှစ် ဖော်ပြထားသည်။ ဥပမာ- စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်(၂၀၁၀) ဟူ၍ဖြစ်သည်။
ကြီးမြင့် (မြောက်)ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကြီးမြင့် (မြောက်)ရွာ (Kyimyint(North))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ကြောင်ယာတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြောင်ယာတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၆ ဦး၊ မ ၁၄၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံကြိုးရွာ၊ သံကြိုး
သံကြိုးရွာ၊ သံကြိုး
ကညင်ကွင်းရွာ၊ ရုံးတုံး
ကညင်ကွင်းရွာ၊ ရုံးတုံး
ကျန်ချပ်
ကျန်ချပ်
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ် သမိုင်း (၁၉၇၁ မှ ယနေ့အထိ)
အာဏာရှင် ဟူစိန် မုဟ်အမ္မဒ် အာရရှတ်၊ ၁၉၈၂-၉၀
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ သမိုင်း
စည်သူအောင်
စည်သူအောင် (၁၉၉၆ နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကွင်းလယ်ဘောလုံးကစားသမားတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၃ ခုနှစ်အထိ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်ဘောလုံးအကယ်ဒမီကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ၌ အသက် ၁၆ နှစ်ပြည့်ပြီး ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်းတွင် စတင်ကစားခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှစ၍ ရတနာပုံ ဘောလုံးအသင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် မြန်မာအမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းနှင့် ရတနာပုံ ဘောလုံးအသင်းတွင် ကစားနေပါသည်။
၂၀၁၄ ဇွန်လတွင် စည်သူအောင်သည် ရတနာပုံ ဘောလုံးအသင်းနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီး ၁၈ လအတွင်း ရန်ကုန်ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း၏ တတိယမြောက်ကစားသမား ဖြစ်ခဲ့သည်။
မြန်မာယူ၂၃ အသင်းခေါင်းဆောင်စည်သူအောင်
စည်သူအောင်ကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ ၁၆ ရက်နေ့မှာ အဖ ဦးမြင့်စိုး၊ အမိ ဒေါ်မြင့်ကြည်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ တစ်ဦးတည်းသောသားဖြစ်ပြီး ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ပရိဘောဂလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ကြသည်။ အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်လူငယ်အသင်း၌ စကစားခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်မှာ အသက် ၁၆ နှစ်ပြည့်ပြီး ဘောလုံးပညာနဲ့ စတင်အသက်မွေးခဲ့သည်။ အရပ်အမြင့် ၁၆၇ စင်တီမီတာ (၅ ပေ ၅ လက်မခွဲ) ဖြစ်ပြီး လက်ရှိရတနာပုံအသင်း၏ ကွင်းလယ်ဖန်တီးရှင်ကစားသမားဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်း၏ လူငယ်ကစားသမားဟောင်းတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ဘောလုံးပြိုင်ပွဲ ဒုတိယရာသီဝက်မှာ ရတနာပုံအသင်းကို ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
၂၀၁၃ခုနှစ်က အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံမှာ ကျင်းပခဲ့တဲ့ AFF ဘောလုံးပြိုင်ပွဲကို ယှဉ်ပြိုင်ရန် မြန်မာယူ-၁၉ လက်ရွေးစင်အဖြစ်၎င်း၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်နေပြည်တော်ဆီးဂိမ်းတွင် မြန်မာယူ-၂၃ လက်ရွေးစင်အဖြစ်၎င်း၊ ၂၀၁၅ စင်ကာပူဆီးဂိမ်းတွင် မြန်မာယူ-၂၃ လက်ရွေးစင်အဖြစ် ထပ်မံ ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၅ ဆီးဂိမ်းတွင် ယူ-၂၃ လက်ရွေးစင်အသင်းလိုက်အနေနဲ့ ငွေတံဆိပ်ဆုရရှိခဲ့သလို၊ ဂိုးအများဆုံးဆုရှင်အဖြစ် ထိုင်း အသင်း မှ Chananan Pombuppha၊ ဗီယက်နမ်အသင်းမှ Vo Huy Toan တို့နှင့်အတူ ပူးတွဲ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ စည်သူအောင်အနေနဲ့ စင်ကာပူဆီးဂိမ်းပြိုင်ပွဲအတွင်းမှာ အင်ဒိုနီးရှားအသင်းကို ၂ ဂိုး၊ ဖိလစ်ပိုင်အသင်းကို ၁ ဂိုး၊ ကမ္ဘောဒီးယားအသင်းကို ၁ ဂိုး၊ ဗီယက်နမ်အသင်းကို ၁ ဂိုး စုစုပေါင်း သွင်းဂိုး ၅ ဂိုးသွင်းယူခဲ့ကာ ပြိုင်ပွဲတစ်လျောက်တွင် ဂိုးသွင်းအများဆုံး ကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့လက်ရွေးစင်အဖြစ် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံက အိမ်ရှင်အဖြစ် လက်ခံကျင်းပခဲ့တဲ့ AFF Peace Cup ဘောလုံးပြိုင်ပွဲကိုလည်း ယှဉ်ပြိုင်ကစားထားခဲ့ပြီးဆုဖလားရရှိခဲ့သော မြန်မာလက်ရွေးစင် ကစားသမား တယောက်လည်း ဖြစ်ပါတယ်။ ၂၀၁၂၊ ၂၀၁၃၊ ၂၀၁၄ ခုနှစ် AFC ဘောလုံးပြိုင်ပွဲကို ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အသင်းကစားသမားအဖြစ်၎င်း၊ ၂၀၁၅ ခုနှစ် AFC ပြိုင်ပွဲကိုတော့ ရတနာပုံအသင်း ၏ ကစားသမားတစ်ဦးအဖြစ်၎င်း ကစားထားသူဖြစ်သည်။ ပြည်တွင်းအောင်မြင်မှုအနေနဲ့ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ကို ၆ ကြိမ်ရရှိဖူးပြီး ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်နှင့် ၂၀၁၁, ၂၀၁၂, ၂၀၁၃ခုနှစ်မှာသုံးကြိမ်၊ ရတနာပုံအသင်း နှင့် ၂၀၁၄၊ ၂၀၁၆ တွင်နှစ်ကြိမ်၊ ရှမ်းအသင်းနှင့် ၂၀၂၂ တွင်တစ်ကြိမ်ရရှိထားသည် ။ သွင်းဂိုးတွေအနေနဲ့ကတော့ မြန်မာယူ-၁၉ အဆင့်မှာ ၅ ပွဲကစား ၁ ဂိုး သွင်းယူထားခဲ့ပြီး၊ မြန်မာယူ-၂၃ အဆင့်မှာ ၁၂ ပွဲကစား ၅ ဂိုး သွင်းယူထားခဲ့ပါတယ်။ ကမ္ဘာဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်အသိအမှတ်ပြုပွဲ ၁၁ ပွဲကစားထားပြီး၊ ၃ ဂိုး သွင်းယူထားပါတယ်။ (၂၀၁၇-၀၃-၂၁) နေ့အင်ဒိုနီးရှားနဲ့ချစ်ကြည်ရေးပွဲမှာ ၁ ဂိုးသွင်းယူထားပြီး(၂၀၁၇-၀၆-၁၃) နေ့အာရှဖလား ၂၀၁၉ အတွက်မကာအိုနဲ့ပွဲမှာ ၂ ဂိုး သွင်းယူခဲ့သည်။
တန်ဆောင်မုန်းလ
တန်ဆောင်မှုန်း ခေါ် တန်ဆောင်မုန်းသည် မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ ရှစ်လမြောက်လသည် အောက်တိုဘာလ၊ နိုဝင်ဘာလ အတွင်း ကျရောက်သည်။ တန်ဆောင်မုန်းလတွင် ရက် ၃၀ ရှိသည်။ ရက်စုံသောလဖြစ်သည်။ 'တန်ဆောင်' မှာ 'မီးတိုင်' ဖြစ်ပြီး 'မှုန်း' မှာ 'ပျံနှံ့စေခြင်း' အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ထိုဝေါဟာရနှစ်ခု ပေါင်းလိုက်လျှင် 'မျက်စိတစ်ဆုံး ဆီမီးတိုင်များ ပွားများ ထွန်းလင်းနေသည်' ဟုဆိုလိုသောကြောင့် မီးထွန်းပွဲကို ရည်ညွှန်းပါသည်။ တောင်သူအများ ကောက်လျင် (ခေါ်) ကောက်ငယ်ရိတ်သိမ်းချိန် ကျရောက်သည့်ကာလလည်း ဖြစ်ပေသည်။ တန်ဆောင်မုန်းလအတွက် အထိမ်းအမှတ်ပန်းမှာ ခဝဲပန်း (Dysolobium grande) ဖြစ်သည်။