cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သစ်ခွ
သစ်ခွပန်း
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အေးလွန်းသောဒေသ၊ ပူလွန်းသောဒေသများမှလွဲလျှင် ကမ္ဘာ့အရှေ့ခြမ်း အနောက်ခြမ်း နှစ်ခြမ်းလုံး၌ပင် သစ်ခွပင်များ ပေါက်ရောက်သည်။ အပူပိုင်းဇုံနှင့် အပူလျော့ပိုင်း ဒေသများ၌ ပေါက်ရောက်သော သစ်ခွမျိုးတို့သည် 'စိမ့်ကြီးမြိုင်ကြီး၊ ရိပ်ကြီးတောတောင်၊ နေရောင်မခံ၊ ပန်းပျံပင်ဆင့်၊ မြေနှင့်ရန်ဖက်' ဟူသော စာဆိုနှင့်အညီ မြေ၌မပေါက်ဘဲ များသောအားဖြင့် အရိပ် အာဝါသကောင်းသော သစ်ပင်ကြီးငယ်တို့၏ ပင်လုံးပင်စည်နှင့် အကိုင်းအခက်များ၌ တွယ်ကပ် ပေါက်ရောက်သဖြင့် သစ်ခွဟူသော အမည်နှင့်လည်း လိုက်လျောကြပေသည်။ သမပိုင်းဒေသများတွင် မူ များသောအားဖြင့် သစ်ခွမျိုးတို့သည် ရုက္ခဗေဒအလိုအရ အပူပိုင်းဒေသပေါက် သစ်ခွများနှင့် မျိုးရင်းချင်းတူသော်လည်း မြေ၌ပေါက်ကြသည်။ အပူပိုင်းနှင့် အပူလျော့ပိုင်း ဒေသများတွင်လည်း မြေပေါက်သစ်ခွမျိုး အတော်အတန်တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဂမုန်း(ပမုန်း)ဟု အချို့ခေါ်ဝေါ်ကြသော အပင်အချို့သည် မြေပေါက်သစ်ခွမျိုးဝင် များဖြစ်ကြသည်။ ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ဆိုခဲ့သည့်အတိုင်း ပင်ကပ်သစ်ခွနှင့် မြေပေါက်သစ်ခွမျိုးတို့အပြင် သက်မဲ့ပစ္စည်းများ၌ တွယ်ကပ်ပေါက်ရောက်တတ်သော သစ်ခွမျိုးတို့လည်းရှိသေးသည်။ ထိုသစ်ခွမျိုးတို့ မှာမူ ရုက္ခဗေဒနှင့် စပ်လျဉ်းသော စူးစမ်းလေ့လာမှု ပြုရန်မှတစ်ပါး ပြောပလောက်အောင် လှပခြင်း အသုံးဝင်ခြင်းစသော ထူးခြားမှုမရှိချေ။ ပင်ကပ်သစ်ခွနှင့် မြေပေါက်သစ်ခွ နှစ်မျိုးနှစ်စားတွင်လည်း မြေပေါက်သစ်ခွမျိုးတို့သည် ပင်ကပ်သစ်ခွမျိုးတို့ကဲ့သို့ အခိုင်လိုက် အပွင့်များစွာပွင့်သော အမျိုးအစား နည်းပါးပြီးလျှင် အပွင့်သုံးပွင့်မှ လေးပွင့်ခန့်သာ ပွင့်တတ်ကြသည်။ အပွင့်နည်းသလောက် အဖူး အပွင့်ပို၍ ကြီးမားကြရာ အချို့အပွင့်များသည် လက်ဖက်ရည်ပန်းကန်လုံး ခန့် ပမာဏ ရှိကြလေသည်။ ပင်ကပ်နှင့်မြေပေါက်ဟူ၍ ခွဲခြားထားသော်လည်း ရုက္ခဗေဒအမည်ဖြင့် မျိုးခွဲ အမည်တူများရှိသည်။ အနောက်နိုင်ငံများ၌ ကျော်ကြားသော 'ဖိနပ်သစ်ခွ' အမည်ရှိ အပင်သည် မြေပေါက်သစ်ခွမျိုးဖြစ်၍ ပဖီယိုပီဒီလမ်နှင့် ဆစ်ပရီဒီယမ်မျိုးခွဲများတွင် ပါဝင်လေသည်။ သို့သော် သစ်ခွမျိုးတို့တွင် ပင်ကပ် သစ်ခွမျိုးတို့သည်သာလျှင် အဖိုးတန်၍ အရေးပါကြလေသည်။
သစ်ခွပန်းတို့၏ အနေအထားသည် ထူးခြား၍ မျိုးစပ် ယှက်ပေးသော လိပ်ပြာ၊ ပိတုန်း စသည်တို့အား အကူအညီဖြစ်စေသည်။ အပွင့်တို့သည် ဝတ်ဆံ အဖို၊ အမ နှစ်မျိုးလုံးပါရှိပြီးလျှင် ယေဘုယျအားဖြင့် ပွင့်ဖတ်သုံးခု ပွင့်ချပ်သုံးခု ပါရှိသည်။ ပွင့်ဖတ်တစ်ခုသည် အခြားပွင့်ဖတ် ပွင့်ချပ်များ လှပသည်ထက် ပိုမိုလှပထူးခြားသည်။ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တွင်လည်းကောင်း၊ အဆင်အသွေးတွင်လည်းကောင်း ပို၍ထူးကဲ လှပပြီးလျှင် ပန်းပွင့်တစ်ခုလုံးတွင် လိပ်ပြာ၊ ပျားကောင်နှင့် ပိတုန်းတို့ကို အဆွဲဆောင်နိုင်ဆုံးသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ထိုပွင့်ဖတ်ကို 'နှုတ်ခမ်းဟု' ခေါ်သည်။ ထိုနှုတ်ခမ်း၏ ပုံသဏ္ဌာန်သည် တစ်ခါတစ်ရံ ကြိုးပြားနှင့်တူသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ အိတ်ကလေးနှင့်တူသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ခွက်ကလေးနှင့် တူသည်။ အာကျယ်၍ အနားတွန့်များလည်း ရှိတတ်လေသည်။
ထိုအပွင့်၌ နားလာသော ပိုးကောင်များကို အပွင့်၏ အတွင်းပိုင်းရှိ ပန်းဝတ်ရည်ရှိရာသို့ ထိုပွင့်ဖတ်က လမ်းညွှန်ပြ သကဲ့သို့လည်း ရှိသည်။ ပိုးကောင်ကလေးများသည် ထိုပွင့်ဖတ်၏ အနေအထားအားဖြင့် ပန်းဝတ်ရည်ရှိရာသို့ ဝင်ရောက်ကြလေသည်။ သစ်ခွမျိုးတို့၏ ထူးခြားချက်မှာ ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဝတ်မှုံများပါရှိသည့် ဝတ်မှုံဆဲတို့သည် တသီးတခြားစီ မရှိကြဘဲ ပူးကပ် သိပ်သည်းစွာရှိကြပြီးလျှင် အစုအခဲဖြစ်နေ၍ ယင်းကို ပိုလင်းနီးယားဟု ခေါ်သည်။ ပိုလင်းနီး ယား တို့သည် သစ်ခွအမျိုးအစားကို လိုက်၍ သစ်ခွတစ်ပွင့်လျှင် နှစ်ခုမှ ရှစ်ခုအထိ ပါရှိတတ်ရာ များသော အားဖြင့် နှစ်ခုပါလေ့ရှိ်သည်။ ယင်းတို့သည် စေးကပ်ကပ်နေသည်။ သစ်ခွပွင့်တို့၏ သဘာဝအလျောက် တည်ရှိနေသော အနေအထားကြောင့် ပျား၊ ပိတုန်းနှင့် ပိုးကောင်ငယ်တို့ ဝတ်ရည်သောက်သုံးပြီး၍ ပြန်အထွက်တွင် ပိုလင်းနီးယားတှို့နှင့် ထိခိုက်မိကာ ယင်းတို့သည် ပိုးကောင်ကလေးများတွင် ကပ်ပါ သွားလေသည်။ ထိုပိုလင်းနီးယားကပ်ပါသွားသော ပိုးကောင်ကလေးများသည် ပွင့်မှ တစ်ပွင့်၊ တစ်ပင်မှ တစ်ပင်သို့ လူးလာ ကူးသန်းကြခြင်းဖြင့် မျိုးစပ်ယှက်ခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ပိုလင်းနီးယားတွင် ဝတ်မှုံအစုအခဲ ပါဝင်သဖြင့် မျိုးစပ်ယှက်ခြင်းသည် အောင်မြင်သည်သာ ဖြစ်လေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ပိုးကောင်ကလေးများ၊ လိပ်ပြာ၊ ပျားကောင်၊ ပိတုန်းစသည်တို့သည် အမှတ်မထင် သဘာဝအလျောက် မျိုးစပ်ခြင်းကို ပြုသောကြောင့် သဘာဝ မျိုးစပ် သစ်ခွများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့လေသည်။ အပူပိုင်းဇုံဒေသ သစ်ခွမျိုးတို့သည် များသောအားဖြင့် သဘာဝမျိုးစပ်သစ်ခွများ ဖြစ်ကြသည်။ ပိုးကောင်ကလေးများနှင့် ပျားကောင်၊ ပိတုန်း စသည်တို့က သဘာဝနည်းဖြင့် မျိုးစပ်၍ သစ်ခွပန်းမျိုး တိုးပွားစေသဖြင့်သာ သစ်ခွ ပန်းမျိုးများစွာ ပွားများခဲ့သည် မဟုတ်ပေ။ ပန်းဝိဇ္ဇာ၊ ပန်းပါရဂူတို့ကလည်း သိပ္ပံနည်း အမျိုးမျိုးဖြင့် ကိတ္တိမမျိုးစပ်ခြင်းကိုဆောင်ရွက်ကြလေရာ အလွန်ဆန်းကြယ်လှပသော သစ်ခွမျိုးစိတ် မျိုးပြားတို့သည် တိုးပွားလာခဲ့လေသည်။
ကမ္ဘာတွင် ထူးဆန်းလှပသော အဖိုးတန်သစ်ခွမျိုးစုံ ရှိသော နိုင်ငံသည် မြောက်အမေရိကတိုက် တောင်ပိုင်းရှိ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံ၏ တောတောင်သေလာ ရေတံခွန်စိမ့်စမ်းနှင့် လျှိုမြောင်ချောက်ကမ္ဘားကြီးများတွင် အဖိုးတန်၍ လှပသော သစ်ခွမျိုး၊ ပုံပန်းသဏ္ဌာန် ထူးထွေ ဆန်းပြားသော သစ်ခွမျိုးတို့ အရောင်အသွေးစုံ၊ မျိုးစိတ်များပြား အစုံရှိသဖြင့် သစ်ခွပန်းလောကတွင် ထိုနိုင်ငံသည် နာမည် ကြီးလှပေသည်။ အရှေ့နိုင်ငံများတွင် နာမည်ကျော် သစ်ခွပန်းများ ပေါ်ထွက်ရာတိုင်းပြည်တို့မှာ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် ဗန်ဒေါင်းညီလာခံပြုလုပ်ခဲ့ သော ဗန်ဒေါင်းမြို့ အနီးရှိ ဗိုဂိုဥယျာဉ်သည် ကမ္ဘာကျော် သစ်ခွ အဆန်းအပြားများနှင့် သဘာဝသစ်ခွ အလှအပများ ပေါ်ထွက်၍ နာမည်ကျော်ကြားလှပေသည်။ ထိုဥယျာဉ်မှ နှစ်စဉ် သစ်ခွပန်းအဆန်းများကို ကိတ္တိမ မျိုးစပ် ထုတ်လုပ်ခဲ့ရာ ဗန်ဒေါင်းညီလာခံအပြီးတွင်လည်း ထိုဥယျာဉ်မှ မျိုးစပ် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံနှင့် ဟဝိုင်းယန်းကျွန်းစုမှ သစ်ခွဥယျာဉ်တို့သည်လည်း ကျော်ကြားလေသည်။
သစ်ခွပန်းများသည် တန်ဖိုးရှိသဖြင့် ကမ္ဘာ့ပန်းလောကတွင် အထူးတလည် စိုက်ပျိုးပြုစုကြသည်။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံကြီးများတွင် သစ်ခွပန်းစိုက်ပျိုးရေးကို ငွေအရင်းအနှီး သိန်းသန်းချီ၍ လုပ်ငန်းကြီး တစ်ခုအနေဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ သစ်ခွပန်းအမျိုးအစားအလိုက်၊ ယင်းတို့ နှစ်သက်သောရာသီဥတု၊ အပူအအေး၊ အာဟာရနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်မျိုးကို ရရှိလေအောင် ဖန်မှန်အဆောက်အအုံများ၊ အပူငွေ့ ပေးထားနိုင်သော အဆောက်အအုံများဖြင့် စံနစ်တကျ စိုက်ပျိုးထားသောကြောင့် သစ်ခွပန်းများ အစဉ်သဖြင့် ဖူးပွင့်နေသော သစ်ခွဥယျာဉ်ကြီးများကို ဖန်တီးနိုင်ကြသည်။ ထိုကြောင့် ထိုနိုင်ငံကြီး များတွင် မင်းစိုးရာဇာ သူဌေးသူကြွယ် အထက်တန်းစားများသည် ပွဲလမ်းသဘင် နေ့ကြီးရက်ကြီးများ၊ အထိမ်းအမှတ်နေ့များ၊ မွေးနေ့များတွင် အဆိုပါသစ်ခွဥယျာဉ်၊ ပန်းခြံ၊ ပန်းဆိုင်များ၌ မိမိတို့ အလိုရှိသော သစ်ပန်း သစ်ခွပင်တို့ကို အပွင့်အရောင်နှင့်တကွ ငွေကြိုတင်ပေး၍ မှာထားကြသည်။ အလိုရှိသောနေ့ရက်တွင် မှာထားသည့် သစ်ခွပန်း အရောင်အတိုင်းရရှိ၍ အဖူးအပွင့်နှင့် တကွ မှန်သေတ္တာတွင် ထည့်ပြီးလျှင် တစ်ဦးမှတစ်ဦးသို့ လက်ဆောင်ပေးနိုင်ကြလေသည်။
သစ်ခွပန်းစိုက်ပျိုးရာဌာနကြီးများတွင် ဓာတ်ခွဲရုံ ကြီးများ အကြီးအကျယ်ထားရှိပြီးလျှင် နှစ်စဉ် သစ်ခွပန်း အသစ်အဆန်း အလှအပများကို တီထွင်မျိုးစပ်ခြင်းများ ပြုလုပ်၍ ကမ္ဘာသို့ရောင်းချခဲ့ရာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်ရှိ သစ်ခွဥယျာဉ်ကြီးတစ်ခုမှာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ထဲတွင် သစ်ခွမျိုးစပ်အဆန်း ၃ဝ ကျော် ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့ သစ်ခွစိုက်ပျိုး ပြုစုရေးကို ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ဆောင်ရွက်ကြသည့် နိုင်ငံများမှာ (၁) အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု (၂) ဗရာဇီ (၃) ကနေဒါ (၄)အင်္ဂလန် (၅) ဟော်လန်(နယ်သာလန်) ဗဲလဂျီယမ်(၇) ပြင်သစ်နှင့် (ဂ) ဂျာမနီတို့ဖြစ်၍ အရှေ့နိုင်ငံများတွင် (၉) အိန္ဒိယ (၁ဝ) သီဟိုဠ် (၁၁) ယိုးဒယား (၁၂) စင်္ကာပူ (၁၃) အင်ဒိုနီးရှား (၁၄) ဖိလစ်ပိုင်နှင့် (၁၅) ဩစတြေးလီးယားတို့ ဖြစ်ကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ် အနယ်နယ်တို့၌ စိမ့်ကြီး မြိုင်ကြီး၊ ရိပ်ကြီးတောတောင်တို့တွင်သာမက လူနှင့်နီးစပ်သော မြေပြန့်ဒေသများ၏ သစ်တောများ၌ပင် သစ်ခွအမျိုးမျိုးတို့ သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ တနင်္သာရီနှင့် ရခိုင်ရိုးမစသော တောင်ကုန်းဒေသများ၌ အလွန်လှပသော သစ်ခွမျိုးများအပါအဝင် သစ်ခွမျိုးတို့ကို ပို၍ အများအပြား တွေ့ရသည်။ အထူးသဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ဝှမ်း တို့တွင် သစ်ခွအလွန်ပေါ သည်။ စိုစွတ်သော ရာသီဥတု ရှိ၍ မြေပြင် အမြင့်ပေ ၄၂ဝဝ မှ ပေ ၅ဝဝဝ ရှိသော တောင်ကုန်းဒေသတို့၌ သစ်ခွများ ပိုမို ဖြစ်ထွန်းလေသည်။ သို့သော် တစ်နေရာ တစ်ဒေသတည်းတွင် သစ်ခွမျိုးတို့ အစုံအလင်ပေါက်ခြင်းကိုမူ တွေ့ရခဲပေသည်။ မေမြို့ ရုက္ခဗေဒ ဥယျာဉ် သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သစ်ခွ အစုံဆုံး၊ အများဆုံး ဖြစ်သည်။ သစ်တောဌာနခွဲ၏ လက်အောက်ခံဖြစ်သဖြင့် ဌာနဆိုင်ရာ စုဆောင်းခြင်းတို့ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသစ်ခွမျိုးစုံ ၏ စံပြဥယျာဉ်ပမာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက ထိုဥယျာဉ်တွင် မြန်မာသစ်ခွ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၃ဝဝ နီးပါးနှင့် အပင်ပေါင်း ၄ဝဝဝ ကျော် ရှိခဲ့ဖူးလေသည်။ စစ်အတွင်းက စစ်ဘေးဒဏ်ကြောင့် ပျက်စီးခဲ့ရာ ယခု ပြန်လည်စုဆောင်း ပြုစုဆဲ ဖြစ်လေသည်။
ပန်းအိုးထဲ၌ ထည့်၍ စိုက်ပျိုးသည့်အခါ အမြစ်များ အိုးထဲ၌ ချောင်ချောင်ချိချိရှိ၍ လေဝင်နိုင် ရန် အိုးခြမ်းကွဲများ ခံပေးရသည်။ အချို့ကမူ အုတ်ကျိုး အပိုင်းအစများကို ထည့်ပေးကြသည်။ ထို့ပြင် အုန်းဆန်များ၊ မီးသွေးများကိုလည်း ထည့်၍ စိုက်ပျိုးကြသေးသည်။ နိုင်ငံခြား သစ်ခွဥယျာဉ်များ တွင် အော့စမန်ဒါဖန်းခေါ် ဍရင်ကောက် သစ်ပင်၏ ပင်စည်ကိုလည်း အသုံးပြုကြလေသည်။ သစ်ခွကို အစေ့စိုက်ပျိုးခြင်းသည် အထူးလုပ်ငန်း တစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။ ပုလင်းထဲတွင်အေဂါခေါ် ကျောက်ကျောတမျိုး၊ သကြား၊ နိုက်တြိုဂျင်၊ ဖော့စဖောရပ်၊ ပိုတက်ဆီယမ်၊ သံ အစရှိသော အာဟာရ ဓာတ်များကို အချိုးကျထည့်၍ စိုက်ပျိုးကြရသည်။ ထိုသို့စိုက်ပျိုးခြင်းကို မှို အစရှိသော ဖျက်ဆီးတတ် သော သဘောရှိသည့် အပင်မျိုး ပုလင်းထဲမဝင်ရန် အထူးဓာတ်ခွဲခန်းများ၌ ဆောင်ရွက်ရပြီးလျှင် ပေါက်ရောက်လာသော အပင်ငယ်များ ကြီးထွားလာသည်နှင့် အမျှ အခြားပုလင်းများထဲသို့ ပြောင်းရွှေ့ စိုက်ပျိုးခြင်းကို ပြုကြရလေသည်။
သဇင်ပန်းနှင့် အချို့သစ်ခွမျိုး အနည်းငယ်မှလွဲလျှင် မြန်မာသစ်ခွတို့သည် များသော အားဖြင့် မတ်လ၊ ဧပြီလ၊ မေလတည်းဟူသော မိုးမကျမီ အချိန်များတွင်ဖူးပွင့်ကြသည်။ သို့သော် ဇူလိုင်၊ ဩဂုတ်၊ စက်တင်ဘာလများသည်မူ ကြောင်မြီးတူနှင့် စလဲထော်ဟုလည်း ခေါ်ကြသော သစ်ခွမျိုးတို့ ဒလှိုင်ဒသောအချိန် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံခြားမျိုးစပ် သစ်ခွတို့ကား ပြုစုပျိုးထောင်မှုကိုလိုက်၍ အချိန်မရွေး ဖူးပွင့်ကြသည်။ သစ်ခွတို့သည် နုနယ်လှပစွာ ဖူးပွင့်ကြသော်လည်း အပွင့်များသည် မနွမ်းလွယ်၊ မကြေ လွယ်ဘဲ ရက်ကြာရှည် ခံလေသည်။ သစ်ခွပန်းတစ်အုံတစ်ဖွဲ့ ဖူးပွင့်လျှင်ပင် ကြည့်မဝ၊ ရှုမဆုံး ရှိကြပေရာ စိမ့်ကြီး မြိုင်ကြီးများအတွင်း၌ သစ်ခွပန်းတို့ ဖူးပွင့်ချိန်သည် ရှုမငြီး အံ့မခန်းစရာ ရှိပေလိမ့်မည်။ သစ်ခွပင်တို့ကို အပွင့်အလို့ငှာ နိုင်ငံခြားများ၌ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ သစွ်မျိုးတို့မှ ရောင်းဝယ်ဖေါက်ကားနိုင်သော ပစ္စည်းထုတ်လုပ်နိုင်သည့် အပင်မျိုးရှားပါးသည်။ ဗနီလာ သစ်ခွမျိုးခွဲဝင် ဖြစ်သော ဗနီလာပင်မှ ဗနီလာ အမွှေးရည်သည် ထိုသစ်ခွပင်၏ အသီးတောင့်မှ ထုတ်လုပ်ရရှိ၍ ရောင်းဝယ်ဖေါက်ကားနိုင်သော ကုန်ပစ္စည်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
သစ်ခွပင်မှ ထုတ်လုပ်ရရှိသော အခြား ကုန်ပစ္စည်းတစ်မျိုးမှာ ဆာလက်ခေါ် ကော်မှုန့်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ထိုကော်မှုန့်သည် တောင်အမေရိက သစ်ခွအုပ်စုထဲမှ အော်ကစ္စမျိုးခွဲဝင်သစ်ခွများ၊ အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစု အုပ်စုထဲမှ ယူလိုဖီးယားမျိုးခွဲဝင် သစ်ခွများ၏ အမြစ် ဥတက်များကို အခြောက်လှန်းပြီးလျှင် အမှုန့်ပြုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုအမှုန့်သည် ကော်မှုန့်၊ ပလောပီနံမှုန့်တို့ကဲ့သို့ အစားအစာများ၌လည်းကောင်း၊ ဆေးဝါးဖော်စပ် ရာ၌လည်ကောင်း ထည့်သွင်း အသုံးပြုကြလေသည်။
ဇီးကိုင်းရွာသစ်ရွာ၊ ခေါင်းလောင်းချောင်း
ဇီးကိုင်းရွာသစ်ရွာ၊ ခေါင်းလောင်းချောင်း
၁၃ အောက်တိုဘာ
အောက်တိုဘာလ၊ (၁၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၈၆)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၂၈၇)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၇၉) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဆတ်ကျရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ဆတ်ကျရွာ (Satkya)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ဆတ်ကျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိရစ္ဆာနကထာ
တိရစ္ဆာနကထာ ၂၇ မျိုး (မဂ်ဖိုလ်နိဗ္ဗာန်၏ ဖီလာကန့်လန့်ဖြစ်သော စကား၂၇ မျိုး)
၁။ ရာဇကထာ- မင်းကို အကြောင်းပြု၍ ပြောဆိုအပ်သော စကား၊
၂။ စောရကထာ- ခိုးသား ဓားပြ သူပုန် တို့ကို အကြောင်းပြု၍ ပြောဆိုအပ်သော စကား၊
၃။ မဟာမတ္တကထာ- မှူးကြီး, မတ်ကြီး တို့၏ အကြောင်းကို ပြောသော စကား၊
၄။ သေနကထာ- စစ်တပ်အကြောင်းကို ပြောသော စကား၊
၅။ ဘယကထာ- ဘေးကြီး ဘေးငယ် အသွယ်သွယ်အကြောင်းကို ပြောသော စကား၊
၆။ ယုဒ္ဓကထာ- စစ်တိုက်ခြင်းအကြောင်းကို ပြောသော စကား၊
၇။ အန္နကထာ- စားဖွယ် အကြောင်းကို ပြောသော စကား၊
၉။ ဝတ္ထကထာ- အဝတ်အထည်အကြောင်းကို ပြောသော စကား၊
၁၀။ သယနကထာ- အိပ်ရာနေရာအကြောင်းကို ပြောသော စကား၊
၁၁။ မာလာကထာ- ပန်းအကြောင်း ပြောသော စကား၊
၁၂။ ဂန္ဓကထာ- နံ့သာအကြောင်း ပြောသော စကား၊
၁၃။ ဉာတိကထာ- ဆွေမျိုး အကြောင်း ပြောသော စကား၊
၁၄။ ယာနကထာ- ယာဉ်အကြောင်း ပြောသော စကား၊
၁၅။ ဂါမကထာ- ရွာအကြောင်း ပြောသော စကား၊
၁၇။ နဂရကထာ- မြို့အကြောင်း ပြောသော စကား၊
၁၈။ ဇနပဒကထာ- ဇနပုဒ် အကြောင်း ပြောသော စကား၊
၁၉။ ဣတ္ထိကထာ- မိန်းမအကြောင်း ယောကျ်ားအကြောင်း ပြောသော စကား၊
၂၀။ သူရကထာ- သူရဲကောင်းအကြောင်း ပြောသော စကား၊
၂၁။ ဝိသိကာ ကထာ- လမ်းဆုံလမ်းခွ လမ်းမအကြောင်း ပြောသော စကား၊
၂၂။ ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထာ- ရေခပ်ဆိပ် ရေချိုးဆိပ်ကို အကြောင်းပြု၍ ပြောဆိုအပ်သော စကား၊
၂၃။ ပုဗ္ဗပေတကထာ- ရှေးရှေးက သေလွန်ပြီးသော ဆွေမျိုးတို့အကြောင်းပြောသော စကား၊
၂၄။ နာနတ္တကထာ- ဆိုခဲ့ပြီး ဆိုအပ်လတ္တံ့မှ တစ်ပါးသော အမျိုးမျိုးသော သဘောရှိသော စကား၊
၂၅။ လောကက္ခာယိက ကထာ- လောကကြီးအကြောင်းကို ပြောသော စကား၊
၂၆။ သမုဒ္ဒက္ခာယိကကထာ- သမုဒ္ဒရာ အကြောင်း ပြောသော စကား၊
၂၇။ ဣတိဘဝါဘဝကထာ- တိုးပွားကြောင်း ဆုတ်ယုတ်ကြောင်း ပြောဆိုသော စကား။ -- '''တိရစ္ဆာနကထာ ၂၈ မျိုး '''
မဂ်ဖိုလ်နှင့် ဖီလာဖြစ်သော စကား ၂၈ မျိုးနှင့် တူသည်။ -- '''တိရစ္ဆာနကထာ ၃၂ မျိုး '''
၁။ မင်းနှင့် စပ်သော စကား (ရာဇကထာ)၊
၂။ ခိုးသူနှင့် စပ်သော စကား (စောရကထာ)၊
၃။ အမတ်ကြီးတို့နှင့် စပ်သော စကား (မဟာမတ္တကထာ)၊
၄။ စစ်သည်နှင့် စပ်သော စကား (သေနာကထာ)၊
၅။ ဘေးနှင့် စပ်သော စကား (ဘယကထာ)၊
၆။ စစ်ထိုး ခြင်းနှင့် စပ်သော စကား (ယုဒ္ဓကထာ)၊
၇။ ထမင်းနှင့် စပ်သော စကား (အန္နကထာ)၊
၈။ အဖျော်ယမကာနှင့် စပ်သော စကား (ပါနကထာ)၊
၉။ အဝတ်အထည်နှင့် စပ်သော စကား (ဝတ္ထကထာ)၊
၁၀။ ယာဉ်ရထားနှင့် စပ်သော စကား (ယာနကထာ)၊
၁၁။ အိပ်ရာ နေရာနှင့် စပ်သော စကား (သယနကထာ)၊
၁၂။ ပန်းနှင့် စပ်သော စကား (မာလာကထာ)၊
၁၃။ နံ့သာနှင့် စပ်သော စကား (ဂန္ဓကထာ)၊
၁၄။ ဆွေမျိုးတို့နှင့် စပ်သော စကား (ဉာတိကထာ)၊
၁၇။ မြို့နှင့် စပ်သော စကား (နဂရကထာ)၊
၁၈။ ဇနပုဒ်နှင့် စပ်သော စကား (ဇနပဒကထာ)၊
၁၉။ မိန်းမနှင့် စပ်သော စကား (ဣတ္ထိကထာ)၊
၂၀။ ယောကျ်ားနှင့် စပ်သော စကား (ပုရိသကထာ)၊
၂၁။ သူရဲ သူခက်နှင့် စပ်သော စကား (သူရကထာ)၊
၂၂။ လမ်းဆုံ လမ်းခွနှင့်ဆိုင်သော စကား (ဝိသိခါ ကထာ)၊
၂၃။ ရေဆိပ်နှင့် ဆိုင်သော စကား (ကုမ္ဘဋ္ဌာနကထာ)၊
၂၄။ ရှေး၌ ဖြစ်ဖူးသည်ကို ဆိုသော စကား(ပုဗ္ဗပေတကထာ)၊
၂၅။ အထူးထူး အပြားပြားစကား (နာနတ္တကထာ)၊
၂၆။ သံသရာကို ရှည်စေတတ်သော စကား ( လောကက္ခာယိကကထာ)၊
၂၇။ သမုဒ္ဒရာနှင့် စပ်သော စကား (သမုဒ္ဒက္ခာယိကကထာ)၊
၂၈။ သဿတဒိဋ္ဌိ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိတို့နှင့် စပ်သော စကား (ဣတိဘဝါဘဝ ကထာ) (၂၈ မှ ၃၂ အထိ ဣတိဘဝါဘဝကထာ (၅) ပါး) ။
ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်း
ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်း (SilkAir) သည် စင်ကာပူနိုင်ငံ အခြေစိုက် လေကြောင်းလိုင်း ကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်း၏ ကုမ္ပဏီခွဲ တစ်ခုဖြစ်ပြီး စင်ကာပူ နှင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ နှင့် တခြားနိုင်ငံများ၊ မြို့များ အပါအဝင် စုစုပေါင်းမြို့ပေါင်း (၄၄) မြို့ကို ချိတ်ဆက်ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။ စင်ကာပူလေကြောင်းလိုင်း ပျံသန်းမှုကွန်ရက်တွင် အဓိကနေရာတွင် ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လမှ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လအထိ ဆစ်အဲလေကြောင်းလိုင်း မှ ခရီးသည် ၃.၄၁၁ သန်းကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ခဲ့ပြီး အမြတ်ငွေ စင်ကာပူဒေါ်လာ ၃၄.၅ သန်း ရှာဖွေနိုင်ခဲ့သည်။
သမိုင်း
ဈေးကွက်အရ ပြောင်းလဲမှုများကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် လေကြောင်းလိုင်းနာမည် အသစ်နှင့် အမှတ်တံဆိပ် ပြောင်းလဲခြင်းတို့နှင့်အတူ အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့သည်။ လေကြောင်း အမှတ်တံဆိပ် ပြန်လည်ဆန်သစ်ခြင်းဟာ ဘိုရင်း ၇၃၇-၃၀၀ အသစ် ၆ စီး နှင့် အတူ ပေါက်ဖွားလာခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ နှစ်လည်ပိုင်းတွင် အဲဘတ်စ် အေ၃၁၀-၂၀၀ (၂) စီးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ နှင့် တရုတ်နိုင်ငံသို့ တိုးချဲ့ပျံသန်းရန်အတွက် ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်းသည် လေယာဉ်အတွင်း ရုပ်ရှင်ကြည့်ရှုနိုင်သော ပထမဆုံး အာရှလေကြောင်းလိုင်း တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်းသည် တူညီဝတ်စုံ အသစ်ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ သက်တမ်း ၂၆ နှစ်အတွင်း စတုတ္ထအကြိမ် တူညီဝတ်စုံ ပြောင်းလဲခြင်း ဖြစ်သည်။ အပြာနုရောင်သည် အငယ်တန်း လေယာဉ်မောင်/မယ် များအတွက် ဖြစ်ပြီး နီညိုရောင်သည် အကြီးတန်း လေယာဉ်မောင်/မယ်များ အတွက် ဖြစ်သည်။ နှစ်မျိုးလုံးအတွက် အပြာရင့်ရောင် စကတ်နှင့် တွဲဖက်ထားသည်။
စီးပွားရေး တိုးတက်လာမှု
ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်း၏ နှစ်အလိုက် စီးပွားရေး တိုးတက်မှုကို အောက်ပါဇယားတွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဘဏ္ဍာရေးမှာ နှစ်စဉ် မတ်လ ၃၁ တွင် ပြီးဆုံးသည်။
ပျံသန်းရာမြို့များ
ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်းသည် ယခုအခါ စင်ကာပူမှ အခြား မြို့ပေါင်း (၅၀) သို့ ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။
အကျိုးတူ ပူးပေါင်းမှု
ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်းသည် အောက်ဖော်ပြပါ လေကြောင်းလိုင်းများနှင့် အကျိုးတူပူးပေါင်း ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။
လေယာဉ်များ
၁၉၈၉ ခုနှစ် ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်း စတင်ချိန်က လေယာဉ် (၂) စီး ငှား၍ စတင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ဘိုးရင်း ၇၃၇-၃၀၀ လေယာဉ် (၆) စီးကို စတင်ဝယ်ယူခဲ့သည်။ ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်းသည် အဲဘတ်စ် အေ၃၁၀-၂၀၀ ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၉၅ ခုနှစ်အထိ စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်း ထံသို့ မလွဲပြောင်းသေးခင် အချိန်အထိအသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ် အဲဘတ်စ် အသစ်များ ရောက်လာသောအခါ ဘိုးရင်း လေယာဉ်တွေကို အနားပေးခဲ့သည်။ ၁၉၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်းသည် သူ၏ ပထမဆုံး အေ ၃၁၉-၁၀၀ လေယာဉ်ကို လက်ခံရယူခဲ့သည်။ အေ ၃၁၉ လေယာဉ်သည် ယခုအခါ အချို့သော အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများ နှင့် အိန္ဒိယ ခရီးစဉ်တွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ ယခုအခါ အဓိကအားဖြင့် အေ ၃၂၀ လေယာဉ်များကိုသာ အသုံးပြုလျက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင် အဲဘတ်စ် အေ ၃၂၀-၂၀၀ လေယာဉ် (၁၁) စီး ထပ်မံဝယ်ယူရန် သဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ အဆိုပါ လေယာဉ် (၁၁) စီးသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၂ ခုနှစ်အတွင်း ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ဘိုးရင်း ကုမ္ပဏီတို့အကြား လေယာဉ် (၆၈) စီး ဝယ်ယူရန် လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ အဆိုပါ သဘောတူညီမှုတွင် ဘိုးရင်း၇၃၇-၈၀၀ လေယာဉ် (၂၃) စီး၊ ဘိုးရင်း ၇၃၇-မတ်စ် (၃၁) စီး နှင့် တခြား လေယာဉ် (၁၄) စီး ဝယ်ယူခွင့် ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ ဘိုးရင်း ၇၃၇ လေယာဉ်များကို အေ ၃၂၀ လေယာဉ်အဟောင်းများ နေရာတွင် အစားထိုးမည် ဖြစ်ပြီး ခရီးစဉ် အသစ်များကိုလည်း တိုးချဲ့ပျံသန်းမည် ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်းသည် ဘိုးရင်း ၇၃၇-၈၀၀ ပထမဆုံး အစီးကို လက်ခံရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၉ ရက်နေ့အထိ အချက်အလက်များအရ ဆစ်အဲလေကြောင်းလိုင်းတွင် ရှိသော လေယာဉ်အရေအတွက်မှာ
လေယာဉ်အတွင်းခန်း
ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်းမှ လေယာဉ်များအားလုံးတွင် လေယာဉ်အတွင်းခန်း (၂) မျိုးခွဲခြားထားသည်။ စီးပွားရေးတန်း နှင့် ရိုးရိုးတန်း ဖြစ်သည်။
စီးပွားရေးတန်း
စီးပွားရေးတန်း အတွင်းခန်းများသည် ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်း၏ လေယာဉ်များအားလုံးတွင် ရရှိနိုင်သည်။ စီးပွားရေးတန်း၏ ထိုင်ခုံများမှ ၃၉-၄၀ လက်မ ကျယ်၍ ခြေထောက်ချထားရန် ၁၉.၃ လက်မ အကျယ်ရှိသည်။ ယခုအခါ စီးပွားရေးတန်း ခရီးသည်များသည် လယ်သာထိုင်ခုံများ ရရှိနိုင်သည်။
ရိုးရိုးတန်း
ရိုးရိုးတန်း ထိုင်ခံများသည် ၃၁ လက်မ အကျယ်ရှိ၍ ခြေထောက်ချရန် နေရာမှာ ၁၂ လက်မ ရှိသည်။ ယခုအခါ ရိုးရိုးတန်း ထိုင်ခုံအရောင်များကို နွေဦးရာသီ အရောင်များဖြင့် ပြောင်းလဲထားသည်။ ယခင်မူလ စိမ်းပြာရောင် ထိုင်ခုံများကို အေ၃၂၀ လေယာဉ်ဟောင်းများတွင် တွေ့နိုင်သည်။
အစားအသောက်
ခရီးစဉ်အတွင်း အရှေ့တိုင်းအစားအစာသာမက အနောက်တိုင်း အစားအစာများပါ ရရှိနိုင်သည်။ အစာပြေ အစားအစာများကို ပျံသန်းချိန် ၂ နာရီခွဲ အောက်လျော့နည်းသော ခရီးစဉ်များတွင် ရရှိနိုင်သည်။
ဖျော်ဖြေရေး
ခရီးစဉ်အတွင်း ဖတ်ရှုရန် ဆစ်ဝင်း မဂ္ဂဇင်းများ ထားရှိပေးထားသည်။ ထို့ပြင် ဘိုးရင်း ၇၃၇-၈၀၀ လေယာဉ်များတွင် သီချင်းနားထောင်ရန် ထိုင်ခုံများတွင် စီစဉ်ပေးထားသည်။
မတော်တဆ ဖြစ်ပွားမှု
၁၉၉၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၉ ရက်၊ ဆစ်အဲ လေကြောင်းလိုင်း ခရီးစဉ်အမှတ် ၁၈၅ သည် ဂျကာတာမြို့မှ စင်ကာပူနိုင်ငံသို့ ပျံသန်းလာစဉ် ဆူမတြားရှိ မုဆီမြစ်အတွင်း ပျက်ကျခဲ့သည်။ လေယာဉ်ပေါ် ပါရှိသူ ၁၀၄ ဦး စလုံး သေဆုံးခဲ့ရသည်။
စာဖြူစုရွာ၊ တူးချောင်း
စာဖြူစုရွာ၊ တူးချောင်း
မှော်ဆေးရွာ၊ ကျုံတုံး
မှော်ဆေးရွာ၊ ကျုံတုံး
နွားလည်ဘို့ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
နွားလည်ဘို့ရွာ (Nwarlelboet)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ နွားလည်ဘို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၉၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တလုပ်ပင်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
တလုပ်ပင်ရွာ (Talokepin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ မိုးနတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးနတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ခိုက်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
နောင်ခိုက်ရွာ (Nawnghkaik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နားပွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၆၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားပွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၁ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆေးဝါးလုပ်ငန်း
ဆေးဝါးလုပ်ငန်း (pharmaceutical industry) ဆိုသည်မှာ လူနာများကို ကုသရန်၊ ကာကွယ်ဆေး ပေး/ထိုးရန်၊ ရောဂါလက္ခဏာများကို သက်သာလျော့ပါစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် လမ်းညွှန်ခြင်းခံရသည့်  ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဆေးဝါးအဖြစ် အသုံးပြုခြင်းအတွက် ဆေးများကို ရှာဖွေ၊ ဖော်ထုတ်၊ ထုတ်လုပ်၊ ဈေးကွက်၌ ရောင်းချခြင်းပြုသော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ ဆေးဝါးလုပ်ငန်း/ကုမ္ပဏီများသည် တူညီသော ဓာတုပစ္စည်းပါ ဆေးဝါး (သို့) ကုန်အမှတ်တံဆိပ်ရှိ ဆေးဝါး၊ ​ဆေးပစ္စည်းများကို ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မူပိုင်ခွင့်၊ စစ်ဆေးခြင်း၊ စိတ်ချရမှု၊ အာနိသင်၊ ဈေးကွက်တင်ခြင်းများကို ထိန်းကျောင်းစီမံသော စည်းမျဉ်းဥပဒေ အမျိုးမျိုးကို လိုက်နာ်ကျင့်သုံးရလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆေးဝါးလုပ်ငန်း
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ရုံးပင်
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ရုံးပင်
အပြင်ကျောက်စရစ်ရွာ၊ အစဲကလေး
အပြင်ကျောက်စရစ်ရွာ၊ အစဲကလေး
လိပ်ရဇုံးကားရာရွာ
လိပ်ရဇုံးကားရာရွာ
ရွှေတောင်ကွင်းရွာ၊ တူးချောင်း
ရွှေတောင်ကွင်းရွာ၊ တူးချောင်း
ပင်စိမ်းပင်ရွာ၊ ပင်ခင်
ပင်စိမ်းပင်ရွာ (Pinseinpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၈ ဦး၊ မ ၂၆၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂင်္ဂါနဒီအာဒိသုတ်
(၂၄)သုတ် ရှိပါသည်။
ပဌမ သုတ် ... ဒွါဒသမသုတ်။
အထက်သုတ်အတိုင်း “ဆန္ဒသမာဓိပ္ပဓာနသင်္ခါရသမန္နာဂတ-အစရှိသော ဣဒ္ဓိပါဒ် လေးပါးတို့ကို ပွားများလျှင် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုလျှင် နိဗ္ဗာနနိန္န၊ နိဗ္ဗာနပေါဏ, နိဗ္ဗာနပတ္တာရဖြစ်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကော့သုန်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကော့သုန်ရွာ(Kawtthon)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ သာယာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၃၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာယာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၈၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၃၇၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခါ့ကျန်ယာန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ခါ့ကျန်ယာန်ရွာ(Hkakyangyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ကွမ်းရှီး (ပွမ်းရှီး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်လန်းရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ကောင်လန်းရွာ (Kawnglan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ရောင်လန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၃၁၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်စရစ်ရွာ၊ ကျောက်စရစ်
ကျောက်စရစ်ရွာ၊ ကျောက်စရစ်
စွန်ရဲရွာ၊ စွန်ရဲ
စွန်ရဲရွာ၊ စွန်ရဲ
ကုန်သည်လေ
ကုန်သည်လေ (Trade winds) ဆိုသည်မှာ ရှေးခေတ်က ကုန်သည်တို့ သင်္ဘောရွက်လွှင့်ရာတွင် များစွာအကျိုးပြုသော လေဖြစ်၍ ဒုတိယအပူပိုင်းဒေသမှ အီကွေတာဒေသသို့ တစ်နှစ်ပတ်လုံး တိုက်ခတ်လေ့ရှိသည်။ မြောက်ဘက် ကမ္ဘာခြမ်းတွင် အရှေ့မြောက္မှ တိုက်၍ တောင်ဘက်ကမ္ဘာခြမ်းတွင် အရှေ့တောင်မှ တိုက်သည်။ အထူးသဖြင့် ပင်လယ်ပြင်များကို ဖြတ်၍တိုက်သည်။ ရာသီဥတု သာယာတတ်သော်လည်း တခါတရံ လေကတော့များ ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
ဂျင်းသောင်ရွာ၊ ပုဇွန်ဖြေ
ဂျင်းသောင်ရွာ၊ ပုဇွန်ဖြေ
ကုန်သည်လေ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လေတိုက်ခတ်ခြင်း
တထာဂတာဒိသုတ်
(၂၀)သုတ် ရှိပါသည်။
ပထမသုတ်မှ ဒသမသုတ်အထိ (၁၀)သုတ်။
(သံ၊၃၊၃၈-၄၀)သုတ် ဒေသနာတော်အတိုင်း အဋ္ဌင်္ဂိကအရိယမဂ်နေရာ၌ ဗောဇ္ဈင်(၇)ပါးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
လိပ်ရ (အလယ်)ရွာ
လိပ်ရ (အလယ်)ရွာ
တထာဂတာဒိသုတ်
-သံ၊၃၊၁၆၇၊ ၁၇၃။ ၂၁၅။ ၂၁၈၊ ၂၂၀၊ ၂၅၄၊ ၂၆၈။
အလမန်းချောင်းရွာ၊ တူးချောင်း
အလမန်းချောင်းရွာ၊ တူးချောင်း
ပုနဗလာဒိသုတ်
ဗလသုတ်၊ ဗီဇသုတ်၊ နာဂသုတ်၊ ရုက္ခသုတ်၊ ကုမ္ဘသုတ်၊ သူကသုတ်၊ အာကာသသုတ်၊ ပဌမမေဃသုတ်၊ ဒုတိယမေဃသုတ်၊ နာဝါသုတ်၊ အာဂန္တုကသုတ်၊ နဒီသုတ်-အားဖြင့် သုတ်တော် (၁၂)သုတ်တို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
မြန်မာထုတ် စာအုပ်များ စာရင်း
ခုနှစ်အလိုက် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ပုံနှိပ် ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -
တင့်‌ဆွေ၊ ဦး၊ သံအမတ်ကြီး
ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌ကျောင်းဆရာအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ စာ‌ရေးဆရာ အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သတင်းစာဆရာအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သီဟိုဠ်နိုင်ငံ အတွက် မြန်မာသံအမတ်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထင်ရှားခဲ့‌သော ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်‌ပေသည်။ ဦးတင့်‌ဆွေကို ရန်ကုန်မြို့ ၂၅ လမ်း(စာဆိုတန်း) ၌ အဖ စာ‌တော်ပြန်ဝန်‌ထောက် ဦးဖိုးဖြူ၊ အမိ ကဝိမျက်မှန် စာပုံနှိပ်တိုက်ပိုင်ရှင် ‌ဒေါ်‌အေး‌မေတို့မှ ခရစ် ၁၉၀၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၆ ရက်‌နေ့တွင် ဖွားမြင်သည်။ အဖဖြစ်သူ ဦးဖိုးဖြူ သည် ‌လောကုပ္ပတ္တိကျမ်း၊ ဗုဒ္ဓုပ္ပတ္တိကျမ်းများကို ပြုစုခဲ့‌သော ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ဦးလည်းဖြစ်၍ အမိဖြစ်သူ ‌ဒေါ်‌အေး‌မေ ကား စပယ်ပင်၊ ‌ရွှေပြည်စိုး၊ သုံးဘုံ၊ တနန်း‌ပျော် ရင်‌သွေး‌တော် အစရှိ‌သော ဝတ္ထုများကို‌ရေးသားခဲ့သူ ရာဇဝတ်ဝန်‌ထောက် ဦးလတ်၏ အစ်မ တဝမ်းကွဲဖြစ်သည်။ ‌မွေးချင်း ၇ ‌ယောက် ရှိသည့်အနက် ဦးတင့်‌ဆွေသည် ဆဋ္ဌမ‌မြောက် သားဖြစ်သည်။ စာသင်အရွယ်‌ရောက်‌သော်၊ ဦးတင့်‌ဆွေ သည် ရန်ကုန်မြို့ ဘီဂင်းဒတ် အင်္ဂလိပ်ကျောင်းတွင်စတင်၍ ပညာဆည်းပူးသည်။
ထို‌နောက် အစိုးရအထက်တန်း‌ကျောင်းသို့ ‌ပြောင်းကာဆက်လက်၍ ပညာသင်ယူ‌နေစဉ် ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ပထမ‌ကျောင်းသားသပိတ် ဖြစ်‌ပေါ်လာ‌သောအခါ အစိုးရကျောင်းကို သပိတ်‌မှောက်၍ တည်‌ထောင်စဖြစ်‌သော ရန်ကုန်မြို့၊ မြို့မအမျိုးသား အထက်တန်း‌ကျောင်းတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ မြို့မအမျိုးသားအထက်တန်း‌ကျောင်းမှ ၁၀ တန်း ‌အောင်မြင်‌သောအခါ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်‌ကျောင်း၌ ဆက်လက်၍ ပညာဆည်းပူးရာ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို‌နောက် မြို့မ အမျိုးသားအထက်တန်း‌ကျောင်းတွင် အထက်တန်းပြဆရာအဖြစ် ဝင်‌ရောက်လုပ်ကိုင်ယင်း ဥပ‌ဒေပညာကို သင်ယူပြန်ရာ ဥပ‌ဒေ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ်၌ ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌ကျေးလက်‌တောရွာ ပြုပြင်ရေးပညာရပ်များကို ‌လေ့လာရန်အတွက် အစိုးရ ပညာ‌တော်သင် အဖြစ်ဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည် အိတ်ဇီတာ‌ကောလိပ်သို့ ‌ရွေးချယ်‌စေလွှတ်ခြင်းခံရသည်။ ဦးတင့်‌ဆွေသည် အိတ်ဇီတာ‌ကောလိပ်မှ ဆရာဖြစ်ဒီပလိုမာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဦးတင့်‌ဆွေသည် အင်္ဂလန် နိုင်ငံ၌ ပညာ‌တော်သင်အဖြစ် သင်ကြား‌နေစဉ်အတွင်း ဥ‌ရောပတိုက်နိုင်ငံများသို့လှည့်လည်ကာ ‌ဒေသန္တရ ဗဟုသုတများကို ‌လေ့လာဆည်းပူးခဲ့‌သေးသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်‌ရောက်‌သောအခါ ဦးတင့်‌ဆွေသည် မန္တ‌လေးမြို့ အစိုးရဆရာဖြစ်သင် ‌နော်မန်‌ကျောင်းတွင် ‌ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ်‌ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်စတွင် ပြည်ထဲ‌ရေးနှင့် ကာကွယ်‌ရေးဌာန လက်‌အောက်၌ ဝါဒနှင့် သတင်းဖြန့်ချိ‌ရေး အရာရှိအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ဦးတင့်‌ဆွေသည် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် အသက် ၃၄ နှစ်အရွယ် တွင်ဥပ‌ဒေပြုအမတ်၊ ‌မြေပိုင်ရှင်ဦးဘဗြူနှင့် ဇနီး ‌ဒေါ်‌ဒေါ်သိန်း တို့၏သမီး နိုင်ငံ‌ကျော်စန္ဒယားချန်ပီယံ ဦး‌ကျော်၏အစ်မဖြစ်သူ ‌ဒေါ်ထားရီနှင့် ထိမ်းမြားခဲ့ရာ သမီးတစ်‌ယောက်သာ ထွန်းကားခဲ့လေသည်။
ဂျပန်‌ခေတ်တွင် ဦးတင့်‌ဆွေသည် မန္တ‌လေးမြို့မှ ထုတ်‌ဝေသော တိုင်းချစ်သတင်းစာတွင် ‌ခေတ္တမျှ အယ်ဒီတာလုပ်ခဲ့ပြီး နောက် ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတွင် အတွင်းဝန်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သာသနာ‌ရေး၊ နိုင်ငံ‌တော်ကြီးပွား‌ရေး၊ ဝါဒဖြန့်ချိ‌ရေး ဝန်ကြီးဌာနတွင် အတွင်းဝန်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ‌ဆောင်ရွက်ခဲ့‌လေသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် တွင် ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌ဒေါက်တာဗ‌မော်၊ ဗိုလ်ချုပ်‌အောင်ဆန်း၊ သခင်မြတို့အမှူးပြု‌သောအဖွဲ့တွင် အတွင်း‌ရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်၍ ဂျပန်ပြည်၊ ဖိလစ်ပိုင်၊ ‌ဖော်မိုးဆား၊ စင်္ကာပူတို့သို့ လိုက်ပါလှည့်လည်ခဲ့ဘူးသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင် ဦးတင့်‌ဆွေသည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ထုတ်‌ဝေ‌သော ဘားမင်းသတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ်ဖြင့် ‌ဆောင်ရွက်‌လေသည်။ ထို့ပြင် ဦးတင့်‌ဆွေသည် ယူနက်စကို‌ကော်မရှင်၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာအဖွဲ့တွင် ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ ပညာ‌ရေးစုံစမ်း‌ရေး‌ကော်မတီ ဝင်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ရုပ်ရှင်ဆင်ဆာလူကြီးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ သတင်းစာ အကြံ‌ပေးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ပြည်‌ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ တာဝန်များကို ထမ်းရွက်ခဲ့‌သေးသည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလတွင်ကား ဦးတင့်‌ဆွေသည် သီဟိုဠ်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရခဲ့‌ပေသည်။ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ဝတ္တရား ရွက်‌ဆောင်‌နေစဉ် အတွင်း ဦးတင့်‌ဆွေသည် ၁၉၅၂ ခုနှစ်၌ နယူး‌ယော့မြို့တွင် ကျင်းပခဲ့‌သော ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ အစည်းအ‌ဝေးကြီးသို့ မြန်မာနိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်‌တော်အဖြစ် တက်‌ရောက်ခဲ့‌သေးသည်။
သို့ရာတွင် ဦးတင့်‌ဆွေ ကျင်လည်ခဲ့‌သော ဘဝအမျိုးမျိုးတို့တွင် စာ‌ရေးဆရာဘဝကိုမူ တကဏ္ဍခွဲခြား ‌ဖော်ပြရပေလိမ့်မည်။ ဦးတင့်‌ဆွေသည် စာ‌ရေးဆရာ ဦးတင့်‌ဆွေအဖြစ်ဖြင့် ကွယ်လွန်သည့်တိုင်‌အောင် ထင်ရှားခဲ့‌သောပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်၌ မြန်မာနိုင်ငံ စာ‌ရေးဆရာအသင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ‌ရွေး‌ကောက် တင်‌မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌ကျောင်းသား ဘဝကပင် ကဝိမျက်မှန်မဂ္ဂဇင်း၌ ‘တာ‌တေ’၊ ‘ရွှေဘို‌မောင်လတ်တူ’ဟူ‌သော က‌လောင်အမည်များဖြင့် ဝတ္ထုတိုနှင့် ကဗျာ အ‌မြောက်အမြားကို ‌ရေးသားခဲ့‌ပေသည်။ ဖခင်သည်လည်းကောင်း၊ ဦး‌လေးသည်လည်းကောင်း စာပြုပုဂ္ဂိုလ် စာဆို‌တော် အ‌ကျော်အ‌မော်များချည်း ဖြစ်ကြသဖြင့် ဦးတင့်‌ဆွေ၌ စာ‌ပေအ‌ရေးအသား ဗီဇအခံသည် ‌မွေးကတည်းက ပါလာဟန်တူသည်။ ‘ရွှေဘို ‌မောင်လတ်တူ’ ဟူ‌သော က‌လောင်အမည်ဖြင့် ဦးတင့်‌ဆွေ ‌ရေးသားခဲ့သည့် ဝတ္ထုများအနက် ‘ရတီမှန်’ အမည်ရှိ‌သောဝတ္ထု ရှည်ကြီးကား အပြီးသို့မ‌ရောက်‌ချေ။ ‌ဆောင်းပါးများကိုကား ဦးတင့်‌ဆွေသည် နာမည်ရင်းဖြင့်ပင် ‌ရေးသား‌လေ့ရှိ၍ လူလားမြောက်သည့်အရွယ်ကပင် ရန်ကုန်‌ဂေဇက်နှင့် ရန်ကုန်တိုင်း သတင်းစာများတွင် ‌ဆောင်းပါးများ ‌ရေးသားခဲ့ဘူးသည်။
စစ်ပြီး ‌ခေတ်၌ ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌သွေး‌သောက်၊ ရှုမဝ၊ ပ‌ဒေသာ၊ ‌ကြေးမုံ၊ ‌တော်ဝင်နှင့် မြဝတီမဂ္ဂဇင်းများတွင် ‌ဒေသန္တရ၊ ရာဇဝင်၊ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ က‌လေးသူငယ်နှင့် အမျိုးသမီးများအား ‌စောင့်‌ရှောက်ကာကွယ်ရေး ဆောင်းပါးများကို ‌ရေးသားခဲ့‌ပေသည်။ ကွယ်လွန်သည်အထိ စုစု‌ပေါင်း စာအုပ် ၅ အုပ်ကို လည်း ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌ရေးသားပြုစုခဲ့၏။ ယင်းစာအုပ်များမှာ လန်ဒန်‌ဆောင်းပါး၊ ရင်‌သွေး၊ က‌လေး‌လောက ဒီမိုက‌ရေစီစိတ်ထား နှင့် တက်လူနှင့်တက်လမ်းတို့ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ဦးတင့်‌ဆွေ ကွယ်လွန်ပြီးသည့်‌နောက်မှ သူ‌ရေးသားခဲ့‌သော ‌ဆောင်းပါးအချို့ ကို ‘၂၄ နာရီ’ဟူ‌သော အမည်ဖြင့် ‌သွေး‌သောက်စာအုပ်တိုက်မှ ပုံနှိပ်ထုတ်‌ဝေခဲ့‌ပေသည်။
ဦးတင့်‌ဆွေသည် ‌ဆောင်းပါးများကို ‌ရေးသား‌သောအခါ ‌ယောနိ‌သော မနသိကာရတည်းဟူ‌သော ‌ကောင်းစွာနှလုံးသွင်း ခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို နှိမ့်ချခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို မိမိကိုယ်တိုင် သုံးသပ်ဆင်ခြင်ခြင်း သ‌ဘောတို့ကို ထည့်သွင်း‌ရေးသား‌လေ့ရှိ သည်။ ‌ယောနိ‌သော မနသိကာရမှာ ဦးတင့်‌ဆွေ၏ စာရိတ္တ အရင်းခံလည်းဖြစ်သည်။ သူသည် ပကတိတည်ငြိမ်‌သောစိတ်နှင့် အစဉ်ပြုံး၍ ‌နေတတ်ခြင်း‌ကြောင့် လူချစ်လူခင်‌ပေါများ‌သော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်‌ပေသည်။ သူကိုယ်တိုင်ကလည်း ရပ်မှုရွာမှုအသင်း အဖွဲ့ကိစ္စများတွင်ပါဝင်ကာ ကူညီ‌ဆောင်ရွက်‌လေ့ရှိသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြား‌နေစဉ်အခါက တက္ကသိုလ်‌ကျောင်းသားသမဂ္ဂနှင့် သုစရိတယုဝ အသင်းများကို စတင်တည်‌ထောင်သူများ အနက်တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို‌ခေတ်က သုစရိတယုဝ အသင်းသည် ‌သေရည်‌သေရက် ‌ရှောင်ကြဉ်ခြင်းနှင့် ပိတ်ပင်ခြင်းတို့ကို လှုံ့‌ဆော်အား‌ပေး‌သောအသင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ‌တော်အစိုးရသည် ဦးတင့်‌ဆွေအား သီဟိုဠ်နိုင်ငံအတွက် သံအမတ်ခန့်အပ်‌လေသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၆ ရက်‌နေ့တွင် ဦးတင့်‌ဆွေသည် သံအမတ်ဝတ္တရားကို ထမ်းရွက်‌နေစဉ် အတွင်း ကိုလံဘိုမြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ သူ၏ကြွင်းကျန်ရစ်‌သော ရုပ်ကလာပ်ကို ရန်ကုန်မြို့သို့ ယူ‌ဆောင်လာကာ တခမ်းတနား သဂြိုဟ်ကြ‌လေသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ သံအမတ်ကြီးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဇာလန်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ဇာလန်ရွာ(Zalang)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဇာလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇာလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀ ဦး၊ မ ၁၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၆ ဦး နေထိုင်သည်။
၁၅ အောက်တိုဘာ
အောက်တိုဘာလ၊ (၁၅)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၈၈)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၂၈၉)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၇၇) ရက် ကျန်သေးသည်။
ကျုံမှော်ရွာ၊ ကျုံမှော်
ကျုံမှော်ရွာ၊ ကျုံမှော်
သောင်တန်းရွာ၊ တူးချောင်း
သောင်တန်းရွာ၊ တူးချောင်း
ပြင်သာရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပြင်သာရွာ (Pyinthar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈၆ ဦး၊ မ ၅၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ရုံးပင်ရွာ၊ ရုံးပင်
ရုံးပင်ရွာ၊ ရုံးပင်
ပြင်သာရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆားတွင်းရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ဆားတွင်းရွာ (Sartwin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ နွားလည်ဘို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၉၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒါးကရွာ၊ ကျုံတုံး
ဒါးကရွာ၊ ကျုံတုံး
ခရိန်ဝေါမ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ခရိန်ဝေါမ်ရွာ(Hkareinwam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ကွမ်းရှီး (ပွမ်းရှီး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၅၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေနီချောင်းရွာ၊ ကျုံမှော်
ရေနီချောင်းရွာ၊ ကျုံမှော်
၁၆ အောက်တိုဘာ
အောက်တိုဘာလ၊ (၁၆)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၈၉)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၂၉၀)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၇၆) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဖန်ဆင်းရှင်သခင်
ဘုရားတစ်ဆူတည်းရှိသောဝါဒ နှင့် ဘုရားအများအပြားရှိသောဝါဒ တို့တွင် အားကိုးအားထား၊ အကာအကွယ်နှင့် လမ်းညွှန်မှုတို့အတွက် ကိုးကွယ်သည့်အရာကို ဘုရားဟုခေါ်သည်။ ကိုးကွယ်ရာကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ဂေါ့ဒ်(God)၊  တရုတ်ဘာသာဖြင့် ရှန်ဒီ(Shangdi)၊ ဟင်ဒီဘာသာဖြင့် ဘာ့ဂ်ဝါန်(Bhagwan)၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် ဘုရား၊ ထိုင်း နဲ့ လာအိုဘာသာဖြင့် ဖရာ့ကျောက် Phracêā (พระเจ้า)၊ ခမာဘာသာဖြင့် ပရဲဟ်(Preah)၊ အာရဗီဘာသာဖြင့် အလ္လာဟ် စသည်ဖြင့် ဘာသာစကားအသီးသီးတွင် ကိုးကွယ်ရာကို ခေါ်သည့် ဝေါဟာရအသီးသီး ရှိကြပေသည်။ အခြေခံအားဖြင့် ဘုရားတစ်ဆူတည်းရှိသောဝါဒ (Monotheism) နှင့် ဘုရားအများအပြားရှိသောဝါဒ (Polytheism) ဟူ၍ ဝါဒနှစ်မျိုးရှိကြသည်။
လိပ်ရ (တောင်)ရွာ
လိပ်ရ (တောင်)ရွာ
ဘဲကျားလေး
ဘဲကျား အဖိုများသည် မျက်စိမှ ကုတ်ပိုးအထိ အစိမ်းရင့်ရောင် အရစ်ရှိပြီး နီညိုရင့်ရောင် ဦးခေါင်းနှင့် ကိုယ်လုံးမီးခိုးရောင် ရှိသည်။ အမများမှာ အညိုရောင်ပြောက်ကျား ဖြစ်သည်။ ကိုယ်အလျား ၁၅ လက္မခန့် ရှိသည်။ ရေကန်များ၊ စိမ့်တောများတွင် တွေ့ရသည်။ အုပ်စုကြီးများ ဖွဲ့လျက်နေသည်။ အလွန်မြန်ဆန် အားကောင်းစွာ ပျံသည်။ အဖိုများသည် ညင်သာသော ခေါ်သံပြုပြီး အမများသည် လန့်ဖျပ်ရသည့်အခါ ကွိုက် ဟု စူးရှသော သံမြင့်ဖြင့် ခေါ်သံပေးသည်။ အောက်တိုဘာလမှ မတ်လအတွင်း တွေ့ရသော ဆောင်းခိုငှက်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘဲ ကဏ္ဍ:ဘဲ (မျိုးစု)
တုံလုံရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
တုံလုံရွာ (Tonelone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ဆတ်ကျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၈၄၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တစီးကောက် (အရှေ့)ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
တစီးကောက် (အရှေ့)ရွာ (Taseekauk(East))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ မိုးနတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးနတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေးရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
အေးရွာ (Aye)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ သံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၆ ဦး၊ မ ၄၀၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဒွန်းရွာ၊ ကျုံပတုပ်ဝကျုံအိုး
အဒွန်းရွာ၊ ကျုံပတုပ်ဝကျုံအိုး
ပုနဩဃာဒိသုတ်
ဩဃသုတ်, ယောဂသုတ်, ဥပါဒါနသုတ်, ဂန္ထသုတ်, အနုသယသုတ်, ကာမဂုဏသုတ်, နီဝရဏသုတ်, ဥပါဒါနက္ခန္ဓသုတ်, ဩရမ္ဘာဂိယသုတ်, ဥဒ္ဓံဘာဂိယသုတ်အားဖြင့် သုတ်ပေါင်း (၁၀)သုတ်တို့၌ ယင်းသုတ်အမည်ပါ တရားသုံးပါးစီတို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။
မင်းနွယ်
၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်ထုတ် ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်မှ စာရေးတွေရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း တွေကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
မင်းနွယ် [၁၉၁၁ - ၁၉၉ဝ]
စစ်တွေမြို့ မူလတန်းကျောင်း (၁၉၁၆ - ၁၇)၊ မြောင်းမြမြို့ မူလတန်းကျောင်း (၁၉၁၇ - ၁၈)၊ ထားဝယ်မြို့ မူလတန်းကျောင်း (၁၉၁၈ - ၁၉)၊ မြိတ်မြို့ မူလတန်းကျောင်း (၁၉၂ဝ)၊ ဖျာပုံမြို့ မူလတန်းကျောင်း (၁၉၂ဝ - ၂၂)၊ ရန်ကုန် အလယ်တန်းကျောင်း (၁၉၂၅ - ၂၈)၊ ရန်ကုန်မြို့မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း (၁၉၃၃ - ၃၄)၊ လယ်ကိုင်းမြို့ အထက်တန်းကျောင်း (၁၉၃၄ - ၃၅) တို့၌ ပညာ သင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ တွင် မြန်မာ ကိုးတန်း အောင်သည်။ တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ (၁၉၅၃) နှင့် ဥပစာတန်း စာမေးပွဲ (၁၉၅၆) တို့ကို အလွတ် ဖြေဆို အောင်မြင် ခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ - ၃၇ တွင် မန္တလေး နော်မန် ကျောင်းမှ ဆရာဖြစ် အောင်သည်။
ဓနုဖြူ မြို့တွင် ကျောင်းဆရာ အဖြစ် စတင် အမှု ထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ - ၃၉ တွင် ရေနံချောင်းမြို့ ညောင်လှရပ် ဘီအိုစီကျောင်း၌ အလယ်တန်းပြဆရာ၊ ၁၉၃၉-၄၁ တွင် ချောက်မြို့ ဘီအိုစီ လွှစက် ကျောင်း၌ ဆရာ အဖြစ် အမှု ထမ်းခဲ့သည်။ ရေနံချောင်း ညောင်လှ ဘီအိုစီ ကျောင်းတွင် အမှုထမ်း နေစဉ် တပည့်များကို ကျောင်းစာ သာမက မျိုးချစ် စိတ်နှင့် စစ်ပညာ သင်ကြား ပေးမှုကြောင့် သက်ဆိုင်ရာ အာဏာပိုင် များနှင့် မပြေမလည် ဖြစ်ကာ အလုပ်မှ နုတ်ထွက် ခဲ့ဖူးသည်။ ၁၉၅၁ တွင် ရန်ကုန်၌ 'မင်းနွယ်' ပုံနှိပ်တိုက် တည်ထောင်၍ စာစောင် တခု ထုတ်ဝေ ခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ တွင် မင်းဘူး၌ 'မင်းနွယ်' ပုံနှိပ်တိုက် ဖွင့်လှစ် ခဲ့ပြီး ၁၉၅၃ - ၆၆ တွင် လယ်ကိုင်း အလယ်တန်း ကျောင်းအုပ် အဖြစ် ပြန်လည် အမှု ထမ်းခဲ့ သည်မှာ ၁၉၆၆ ခု အငြိမ်းစား ယူချိန် အထိပင် ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန် မြို့မ ကျောင်းတွင် ပညာ သင်ယူ နေစဉ် နိုင်ငံပေါင်းချုပ် အသင်းကြီးက ကျင်းပသော ဘာသာပြန် ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ရခဲ့သည်။ ထိုစဉ်ကပင် 'မြို့မသန်း'၊ 'တောသားကြီး' ကလောင် အမည် များဖြင့် ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။ မြို့မ ဝံသယုဝ ဂျာနယ် ၌လည်း 'တောသားကြီး' ကလောင် အမည် ဖြင့်ပင် ဝတ္ထု စရေးသည်။ နော်မန်ကျောင်း နောက်ဆုံး နှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကြီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်းက ပြုလုပ်သော "တာဝတိံသာသွား မှတ်တမ်း" ခေါင်းစဉ်နှင့် ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ရခဲ့သည်။ နောက်တလ ကြီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတို ပြိုင်ပွဲ တွင်လည်း ပထမ ဆုပင် ရခဲ့ ပြန်သည်။ ထိုပြိုင်ပွဲ များမှ စ၍ 'မင်းနွယ်' ကလောင် အမည်ကို သုံးခဲ့သည်။ "ဘားမားဂျာနယ်" ဝတ္ထုတို ပြိုင်ပွဲ တွင်လည်း ဆက်တိုက် ဆုရခဲ့ ပြန်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ၁၉၃၅ မှ ၁၉၇၆ အထိ စာပေ ဆောင်းပါး၊ ကျေးလက် ပညာပေး ဆောင်းပါး၊ ကျေးလက် ဝတ္ထုများ အပုဒ်ပေါင်း ၆ဝ ကျော် ရေးခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက အချစ်ဆန်း တမူးတန် ဝတ္ထု ရေးခဲ့၏။ စကားနှင့် စကား အခြေအတင် ပြောနည်း၊ အမှောင်တွင်းက အသူရကာယ်များ (ပြည့်တန်ဆာ လောက) (၁၉၅ဝ)၊ ဂုဏ်နှင့် ရင်အေး (၁၉၅၆) ဝတ္ထုများနှင့် ကောက်သင်း (၁၉၇၂)၊ ဘဝ ပဲ့တင်သံများ (၁၉၇၆)၊ ပြည်သစ် စိတ်သစ်တို့ အုတ်မြစ်နှင့် စာတို ပေစ မနေ့က (၁၉၈ဝ) စသည့် စာပေါင်းစု စာအုပ်များမှာ ထင်ရှားသည်။ ရှေးဟောင်း စာနယ်ဇင်း စုဆောင်းမှုတွင် ဝါသနာ ထုံသည်။ လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (တတိယဆင့်) ချီးမြှင့် ခံရသည်။
အချစ်များစွာအတွက်
အချစ်များစွာအတွက် သည် ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိသော မြန်မာ တေးစီးရီးဖြစ်သည်။ လေးဇီးကလပ် တီးဝိုင်းက တီးခတ်ပေးသည်။
မင်းနွယ်
စာညွှန်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကိုပိုက်အစုရွာ၊ ကျုံမှော်
ကိုပိုက်အစုရွာ၊ ကျုံမှော်
မခန်ရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
မခန်ရွာ (Mahkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ရောင်လန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၃၁၈ ဖြစ်သည်။
ငှက်ကြီးဝန်ပို
ဝံပိုငှက်အုပ်များကို မြန်မာနိုင်ငံ မြစ်မကြီးများ၏ ကမ်းခြေတစ် လျှောက်နှင့် ထုံးအိုင်များ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အစဉ်မပြတ် တွေ့ရသော် လည်း မည်သည့်နေရာတွင် သားပေါက်သည်ဆိုသည်ကိုမူ အတိအကျမပြော နိုင်ချေ။ သို့သော် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟူ၍ကား မှန်းဆနိုင်ပေ သည်။
ဝံပိုငှက်သည် စက္ကဝက်ငှက်မျိုးနှင့်အတူ ပယ်လီကင်နီဖောမီး မျိုး စဉ်မှ ပယ်လီကင်နီဒီး မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ယင်းကိုပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ပယ်လီကင်နပ် ဖိလစ်ပင်ဆစ် ဟု ခေါ်သည်။ ဝံပိုငှက်၏ အလျားသည် ၅၂ လက်မမှ လက်မ ၆ဝ အထိရှိသည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးဝံပိုငှက်၏ သားပေါက်ချိန်အမွှေးရောင်မှာ အပေါ်ပိုင်း၌ မီးခိုးရောင်နှင့် အောက်ပိုင်းမှာ အဖြူရောင်ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းကျကျနှင့် အောက်ဘက်ပိုင်းတို့၏ အရောင်တွင် ပန်းရောင်သန်းနေလေသည်။ သာမန်အချိန်တွင်မူ ဝံပိုငှက်၏ အတောင်ပံများ၊ အမြီးနှင့် ကိုယ်၏အောက်ဘက်ပိုင်းများတွင် အရောင်စက် ကလေးများရှိသော်လည်း ယင်းတို့ကို ကွင်းပြင်၌ရှိစဉ်တွင် မမြင်နိုင်ချေ။ ဝံပိုငှက်၏အသံမှာ အာခေါင်သံပါသည်။ ညည်းတွားပုံသာ ဖြစ်ပုံရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငှက်ကြီးဝံပိုများ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
နောင်ရွှေတောင်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်လုတ်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စကော့တ် မော်ရစ်ဆင်
စကော့တ် ဂျွန် မော်ရစ်ဆင်သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ ၃၀ ယောက်မြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဩစတြေးလျနိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။ လစ်ဘရယ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ရာထူးတာဝန်ရယူခဲ့သည်။ သူသည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်ကတည်းက အကြီးတန်း ဝန်ကြီးရာထူးများကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယခင် ဝန်ကြီးချုပ် တန်းဘူး၏ အစိုးရ (၂၀၁၅-၂၀၁၈) တွင် ဘဏ္ဍာရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
မော်ရစ်ဆင်သည် ဆစ်ဒနီမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး နယူးဆောက်သ်ဝေး တက္ကသိုလ်တွင် စီးပွားရေး ပထဝီဝင် ဘာသာရပ်ကို သင်ကြားခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၉၈ မှ ၂၀၀၀ ခုနှစ်အတွင်း နယူးဇီလန် ခရီးသွားလုပ်ငန်းနှင့် အားကစားရုံး၏ ဒါရိုက်တာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၄ မှ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျ ခရီးသွားလုပ်ငန်း၏ မန်နေးဂျင်းဒါရိုက်တာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မောရစ်ဆန် သည် ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်အတွင်း နယူးဆောက်သ်ဝေးပြည်နယ် လစ်ဘရယ်ပါတီ၏ ပြည်နယ်ဒါရိုက်တာ အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် နယူးဆောက်သ်ဝေးလ်ရှိ ကွတ်ခ်မြို့နယ် ကို ကိုယ်စားပြု၍ ၂၀၀၇ ခုနှစ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အောက်လွှတ်တော် တွင်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
ထို့နောက် ၂၀၁၃ ရွေးကောက်ပွဲ တွင် ညွန့်ပေါင်းပါတီတို့ အောင်ပွဲခံခဲ့ပြီးနောက် ဩစတြေးလျဝန်ကြီးချုပ် အဘော့၏ အစိုးရတွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် နယ်စပ်လုံခြုံရေး ဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်က အချုပ်အခြာအာဏာ နယ်စပ် စစ်ဆင်ရေး ကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် တာဝန်ယူခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ နောက်တစ်နှစ် အပြောင်းအလဲတွင် သူသည် လူမှုဝန်ထမ်း ဝန်ကြီး ဖြစ်လာသည်။ မဲလ်ကွန် တန်းဘူး အား အဘော့၏ နေရာတွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အစားထိုးပြီးနောက်သူသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီး ပီတာ ဒတ်တွန် သည် တန်းဘူးအား လစ်ဘရယ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်နေရာအတွက် စိမ်ခေါ်ခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ခေါင်းဆောင်များကြားတွင် တင်းမာမှုများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ပါတီသည် ဩဂုတ်လ ၂၄ ရက်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ခေါင်းဆောင်နေရာအတွက် ဆန္ဒမဲ ပေးခဲ့ပြီး တန်းဘူးက ဝင်ရောက် မယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပေ။ ထိုဆန္ဒမဲပေးရာတွင် မောရစ်ဆန်သည် ဒတ်တွန်နှင့် နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဂျူလီဘစ်ရှော့ ကို အနိုင်ယူပြီးလစ်ဘရယ်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့နေ့တွင် သူသည် ဘုရင်ခံချုပ် ရှေ့မှောက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ မောရစ်ဆန်သည် ၂၀၁၉ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ညွန့်ပေါင်းအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ပြီး အနိုင်ရရန် ခက်ခဲသော ရွေးကောက်ပွဲကို အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
ကြောင်ကတိုး
ကြောင်ကတိုး (Civet)သည် အာရှတိုက် အပူပိုင်းဒေသ နှင့် အာဖရိကတိုက်တွင် အထူးသဖြင့် အပူပိုင်းသစ်တောများ၌ နေထိုင်ကျက်စားသည့် ညဉ့်တိရစ္ဆာန်(ညအချိန်၌သာ လှုပ်ရှား၊ သွားလာ၊ အစာရှာခြင်း များသောအားဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသော တိရစ္ဆာန်) နို့တိုက်သတ္တဝါများ ဖြစ်သည်။
ဘုံအမည်
ကြောင်ကတိုး ဟူသော ဝေါဟာရသည် နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးစိတ်ကွဲ တစ်ဒါဇင်ကျော်နှင့်သက်ဆိုင်သော ဘုံအမည်နာမဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ မျိုးစိတ်ကွဲအများစုကို အရှေ့တောင်အာရှတွင်တွေ့ရသည်။  လူသိများသော ကြောင်ကတိုးမျိုးစိတ်မှာ အာဖရိကကြောင်ကတိုးကြီး (Civettictis civetta)ဖြစ်ပြီး မွှေးကြိုင်သောရနံ့အား အသုံးပြုရန်အလို့ငှါ အဓိကရယူခဲ့သည့် မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်ဟု သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရသိရှိရသည်။
ဆင်းသက်လာသော မျိုးရိုးများ မတူညီခြင်း
“ကတိုး” ဟူသောစကားလုံးသည် တိရစ္ဆာန်များမှ ထုတ်လုပ်သည့် ထူးခြားသော ရနံ့တစ်ခုကို ရည်ညွှန်းခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ထိုအမည်ပါသော တိရစ္ဆာန်များသည် ၎င်းတို့၏ သက်ဆိုင်ရာ မျိုးစုများမှ ရွေး၍ စုဖွဲ့ထားသော အုပ်စုတစ်ခုအား ရည်ညွှန်းခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ပါဏဗေဒ အလိုအရ ခွဲခြားကြည့်ခြင်း
ကြောင်ကတိုးဟူသော အမည်နာမနှင့် သက်ဆိုင်သော တိရစ္ဆာန်များမှာ အများအားဖြင့် အသားစားနို့တိုက်သတ္တဝါ Viverridae မျိုးရင်းဝင် မျိုးစိတ်များဖြစ်သည်။ အာဖရိကအုန်းကြောင်ကတိုး (Nandinia binotata)မှာ မတူညီသော မျိုးရိုးဗီဇရှိပြီး ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင် monotypic မျိုးရင်းဝင် Nandiniidae မျိုးစုမှ ဖြစ်သည်။ ကြောင်ကတိုးအား “toddycats”၊ “Luwak”၊ “musang” ဟုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
စာရေးသားသူအချို့သည် Civettictis၊ Viverra နှင့် Viverricula civets များ အားလုံးကို ကြောင်ကတိုး(Civet)ဟုသာ ရည်ညွှန်းသုံးစွဲကြသည်။  ထို့အပြင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားတွင် ထိုအမည်နာမသည် Chrotogale၊ Cynogale, Diplogale, Hemigalus, Arctogalidia, Macrogalidia, Paguma နှင့် Paradoxurus civets အားလုံးကို ရည်ညွှန်းသော အသုံးအနှုန်းဖြစ်သည်။
ဆက်စပ်ကြည့်ရန်
ကဏ္ဍ:ဝံပိုင့်များ ကဏ္ဍ:အသုံးများသော နို့တိုက်သတ္တဝါ အမည်များ
ကြောင်ရေချောင်းရွာ၊ ကြောင်ရေချောင်း
ကြောင်ရေချောင်းရွာ၊ ကြောင်ရေချောင်း
တပုတောရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
တပုတောရွာ (Taputaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ နွားလည်ဘို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၉၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြင်သာရွာ၊ တီကျစ်
ပြင်သာရွာ (Pyinthar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တီကျစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တီကျစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၉၉ ဦး၊ မ ၅၆၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မနန်းတုပ်ရွာ၊ ကျုံပတုပ်ဝကျုံအိုး
မနန်းတုပ်ရွာ၊ ကျုံပတုပ်ဝကျုံအိုး
လိပ်ရဖါရီရွာ
လိပ်ရဖာရီရွာ
ဝန်တင်ကုန်းရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ဝန်တင်ကုန်းရွာ (Wuntinkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ ဆတ်ကျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၈၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုနဂင်္ဂါနဒီအာဒိသုတ်
ပါစိနတောနိန္ဒာ ၆-သုတ်၊ သမုဒ္ဒတောနိန္ဒာ ၆-သုတ်အားဖြင့် ဤဝဂ်၌ သုတ်တော်ပေါင်း (၁၂)သုတ်ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူပါသည်။
၁၇ အောက်တိုဘာ
အောက်တိုဘာလ၊ (၁၇)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၉၀)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၂၉၁)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၇၅) ရက် ကျန်သေးသည်။
စစ်ပင်ကွင်းရွာ၊ ပုဇွန်ဖြေ
စစ်ပင်ကွင်းရွာ၊ ပုဇွန်ဖြေ
အလမြဲရွာ၊ ကျုံမှော်
အလမြဲရွာ၊ ကျုံမှော်
ခင်ကန်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ခင်ကန်ရွာ(Khengkang)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဇာထလိရ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇာထလိရ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၀ ဦး၊ မ ၁၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အက်ဒမန် ကတ္တရိုက်
အက်ဒမန် ကတ္တရိုက် သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး တီထွင်သူတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ ၁၈ ရာစုနှစ် အလယ်ပိုင်းအလွန်လောက်တွင် ခြည်ငင်စက်များပေါ်ထွက်လာပြီ ဖြစ်သော်လည်း အထည်ရက်လုပ်ရေးတွင်ကား ရှေးဟောင်း လက်ရက်ကန်းစင်များဖြင့်သာ ရက်လုပ်နေကြသေးသဖြင့် ခရီး ရောက်သင့်သလောက် မရောက်သေးပေ။ ချည်ငင်စက်များမှ ချည်မျှင် အထွက်များသလောက် လက်ရက်ကန်းသမားများက နိုင်အောင်မရက်လုပ်နိုင်သောကြောင့် လက်ရက်ကန်းများကို စက်ရက်ကန်းများ အဖြစ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲပေးရန် အချိန်ကျရောက်လာသည့်အားလျော်စွာ လက်ရက်ကန်းလုပ်ငန်းများကို တစ်မျိုးတစ်ဖုံပြောင်းလဲစေမည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးတစ်ယောက်သည် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် အချိန်မှီပေါ် ပေါက်လာခဲ့လေသည်။ ထိုသူမှာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသား အက်ဒမန် ကတ္တရိုက် ဖြစ်သည်။
အက်ဒမန် ကတ္တရိုက်သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ နော့တင်ဂမ်ရွိုင်ယာနယ် မန်းဟမ်းရွာတွင် ၁၇၄၃-ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄-ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်သည်။ သူသည် ကြွယ်ဝချမ်းသာသောမျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသူဖြစ်သဖြင့် စာပေကို ကောင်းမွန်စွာ သင်ကြားနိုင်ခဲ့သည်။ သူသည် အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ်မှ စာပေနှင့် အယူဝါဒရေးကို အထူးလေ့လာ အားထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ရေဖျန်းဂိုဏ်းဝင်ဘုန်းတော်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
သူ့ခေတ်သူ့အခါက ချည်ငင်စက်များ ပေါ်ထွက်နေပြီဖြစ်သော်လည်း အထည်ရက်လုပ်ရေးတွင်ကား ရှေးဟောင်း လက်ရက်ကန်းစင်များဖြင့်သာ ရက်လုပ်နေကြသည်။ ချည်ငင်စက်များမှ ချည်မျှင်အထွက်များသလောက် လက်ရက်ကန်းသမားများက နိုင်အောင် မရက်လုပ်နိုင်သောကြောင့် အကျပ်အတည်းများ တွေ့ကြုံလျက် ရှိနေကြသည်။
၁၇၈၄ ခုနှစ် သာယာသောနေ့တစ်နေ့တွင် မန်ချက်စတာ အထည်သည်အချို့ စကားလက်ဆုံကျနေခိုက် ခြည်ငင်စက် ထွင်သူ အတ်ကရိုက်အကြောင်းကို ရောက်သွားရာ ကတ္တရိုက်သည် ရက်ကန်းလုပ်ငန်းတွင် အတော်ပင် စိတ်ဝင်စားမိ လေသည်။ ရှေးရှေးက စာပေနှင့် အယူဝါဒရေးတွင်သာ ပျော်မွေ့ လာခဲ့သော်လည်း ချည်ငင်စက်သာမက လက်ရက်ကန်းမှ စက်ရက်ကန်းဖြစ်အောင် ကြံဆောင်လုပ်ကိုင်သင့်သည်ဟုအဆိုပါ မိတ်ဆွေများအား ကတ္တရိုက်က ပြန်ပြောလိုက်မိပေသေးသည်။ အတ်ကရိုက် ချည်ငင်စက်အကြောင်းကို ကြားရသည့်နေ့မှ စ၍ စက်ရက်ကန်းတီထွင်ရန် ကတ္တရိုက်စိတ်ကူးခဲ့သည်။ ရှေးက ရက်ကန်းစက်ကို မပြောထားဘိဦး၊ ချည်ငင်စက်ကိုပင် မတွေ့ မြင်ဘူးသော ကတ္တရိုက်သည် ထိုမိတ်ဆွေများနှင့် တွေ့သည့် နေ့မှစ၍ အယူဝါဒရေးနှင့် စာပေကို လုံးဝစွန့်လွှတ်ပြီးလျှင် စက်ရက်ကန်းကို စတင်လုပ်ကိုင်ရာ တစ်နှစ်အတွင်း ထမြောက် အောင်မြင်၍ ၁၇၈၅ ခုနှစ်တွင် မူပိုင်ခွင့် မှတ်ပုံ တင်ခဲ့လေသည်။
လက်ရက်ကန်းတွင် အတိုင်နှင့် အဖောက်ဟူ၍ ချည်နှစ်မျိုး ထားသည်။ တိုင်ခြည်ကို အလျားလိုက်ထားပြီးလျှင် ဖောက်ချည်က ထိုတိုင်ခြည်ကို ကန့်လန့်ဖြတ်ပြီး ရက်ရသည်။ ထိုဖေါက် ခြည်ကို လွန်းတွင်ထည့်ကာ တိုင်ချည်များကြားမှ ရှေ့နောက် အပြန်အလှန် တက်ဖြင့် ထိုးသွင်းပေးရသည်။ ကတ္တရိုက်၏စက်ရက်ကန်းသည် လက်ရက်ကန်းနှင့် အလားတူ စီမံထားသော်လည်း လွန်းကို ရေအားဖြင့်လည်စေသော စက်ဖြင့် အလိုအလျောက် ရှေ့နောက်အပြန်အလှန်သွားအောင် စီမံထားလေသည်။ ၁၇၈၆ နှင့် ၁၇၈၇ ခုနှစ်များတွင်မူကား သူ၏စက်ရက်ကန်းတွင် လိုအပ်သောအချက်များကို ထပ်လောင်းဖြည့်စွက်လိုက်သဖြင့် လွန်းသာလျှင် အလိုအလျောက် အပြန်အလှန်သွားနိုင်သည် မဟုတ်သေး၊ တိုင်ချည်များကိုလည်း လွန်းဖောက်သည့်အခါ အသင့်ဖြစ်စေရန် အထက်အောက်လမ်းခွဲ၍ ပေးထားနိုင်အောင် စီမံထားလေသည်။ နောက်ဆုံး ချွတ်ယွင်းချက်ကလေးများကို ထပ်လောင်းဖြည့်စွက် လိုက်သောအခါ ယခုခေတ်သုံး စက်ရက်ကန်းမျိုး ဖြစ်လာလေသည်။
ယင်းကဲ့သို့ ကတ္တရိုက်၏ စက်ရက်ကန်းများ ပေါ်ထွက်လာသည်နှင့်တပြိုင်တက် လက်ရက်ကန်းသမားများက သူတို့၏စားလမ်းပိတ်ပြီဟု ယူဆသဖြင့် သူ့အား ရန်သူကြီးပမာ သဘောထားကြတော့သည်။ သို့ဖြင့် ၁၇၉၁-ခုနှစ်တွင် မန်ချက်စတာမြို့ရှိ သူ၏စက်ရုံကို မီးတင်ရှို့ကြရာ သူ၏ စက်ရက်ကန်းပေါင်းများစွာ မီးလောင်ကျွမ်းသွားလေသည်။
သို့သော် သူသည် စိတ်ပျက်ခြင်း အလျဉ်းမရှိပေ။ ၁၇၈၉-ခုနှစ်တွင် သိုးမွေးချည်ဖြီးစက် တခုကိုပင် အသစ်တီထွင်လိုက်ပေသေးသည်။ ထိုစက်ကို မူပိုင်တင်ရန် အစိုးရသို့ လျှောက်ထားရာ အမှုအခင်းဖြစ်သဖြင့် ငွေအမြောက်အမြားကုန်ဆုံးသွားရရှာသည်။
သူသည် ကြိုးကျစ်စက်နှင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရာတွင် အသုံးပြုသော စက်ကိရိယာအမျိုးမျိုးတို့ကိုလည်း တီထွင်ခဲ့သည်။ သူ၏တီထွင်မှုများမှာ လူ့လောကကြီးတွင် အဖိုးမဖြတ်နိုင်အောင် အသုံးဝင်သည်။ သို့သော် လူမသမာတို့၏ လက်ချက်ဖြင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးရသော သူ့စက်ရုံများ၏ တန်ဖိုး မကာမိအောင်ရှိနေသဖြင့် အခက်ကြုံတွေ့နေရသည်။ သို့ဖြင့် ၁၈၀၉-ခုနှစ်တွင် သူ၏တီထွင်မှုများကို အားပေးသောအားဖြင့် ဗြိတိသျှပါလီမန်က သူ့အား ပေါင် ၁၀,၀၀၀-ဆုငွေ ချီးမြှင့်လိုက်သည်။
ထိုရရှိသောငွေဖြင့်ပင် ကင့်နယ်၌ မြေယာတခုဝယ်ပြီးနောက် သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ တီထွင်မှုနှင့် လက်တွေ့စမ်းသပ်မှုများကိုသာ ကြံစည်လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် သူသည် အချိန်ကို ကုန်လွန်စေခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် သူ အသက် ၈၀-နှစ်၊ ၁၈၂၃-ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၀-ရက်နေ့တွင် ဟေးစတင်းမြို့၌ ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်လေသည်။
ခါ့ရှန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ခါ့ရှန်ရွာ(Hkashan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ကွမ်းရှီး (ပွမ်းရှီး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၅၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ