cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပရောသဟဿသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ၁၂၅၀ သော ရဟန်းတော်များ ဘုရားရှင်ဟောကြားတော်မူအပ်သော နိဗ္ဗာနပဋိသံယုတ္တ ဓမ္မကထာကို စိတ်ပါလက်ပါ၊ စိတ်ဝင်တစား ရိုသေစွာနာယူနေကြသော ရဟန်းတော်များကိုအကြောင်းပြု၍ ဉာဏ်၌ ရုတ်တရက်ထင်ပေါ်လာသော လေးဂါထာတို့နှင့် အရှင်ဝင်္ဂီသထေရ်၏ ပဋိဘာနသမ္ပတ္တိဂုဏ်ရည်ကို ရဟန်းတို့အား သိစေတော်လိုသဖြင့် ဘုရားရှင်၏ မိန့်ကြားတော်မူချက်အရ အတိုင်းထက်အလွန် သဒ္ဓါတရားဖြစ်ပေါ် လာပြီး ဘုရားရှင်၏ဂုဏ်တော်များကို နောက်ထပ်လေးဂါထာတို့ဖြင့် ရွတ်ဆိုလျှောက်ထားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
စစ်ပြားရွာ၊ ရမ်းသစ်ကြီး
စစ်ပြားရွာ၊ ရမ်းသစ်ကြီး
လာအို စံတော်ချိန်
လာအိုနိုင်ငံ၏ စံတော်ချိန်သည် အင်ဒိုချိုင်းနား စံတော်ချိန် (Indochina Time (ICT)) အတိုင်း (UTC+07:00) ဖြစ်ပါသည်။  လာအိုနိုင်ငံ၌ နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသောအချိန်အား အသုံးမပြုကြပါ။
နတ်မောက်မြို့နယ်
နတ်မောက်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ နတ်မောက်မြို့ဖြစ်သည်။ နတ်မောက်မြို့သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ မွေးဖွားရာဇာတိမြို့ဖြစ်သည်။ နတ်မောက်မြို့နယ်တွင် မြို့ပေါ်ရပ်ကွက် ၇ ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၇၃ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၃၇ ရွာပါဝင်သည်။ မြို့နယ်တွင်းရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၂၀၆,၉၉၆ ယောက် ဖြစ်သည်။
နဂါးမောက်စေတီ
နတ်မောက်မြို့ အရှေ့ဘက် ၁၄ မိုင် ကွာဝေးသော ရွာမွန်ဟု ခေါ်သော ကျေးရွာတွင် တောင်ကျောင်း၊ မြောက်ကျောင်း၊ အရှေ့ကျောင်း၊ အနောက်ကျောင်းဟူ၍ ဘုန်းကြီးကျောင်း လေးကျောင်း ရှိရာတွင် တောင်ကျောင်း ပရိဝုဏ်အတွင်း၌ ရှေးဟောင်းစေတီ ၃၅ ဆူ ရှိသည်။ ၎င်း ၃၅ ဆူထဲမှ စေတီလေးဆူမှာ ပုံမှန် ထီးတော်နေရာတွင် ထီးတော်မရှိမူဘဲ နဂါးခေါင်းများ ရှိကာ ယင်း နဂါးခေါင်း လေးခုသည် အရပ်လေးမျက်နှာသို့ မျက်နှာပြုလျက် ရှိသည်။ တောင်ကျောင်း၏ မူလ ပဓာန နာယက ဆရာတော်ကြီး ဦးအာလောဘာသက ထိုရွာတွင် ဘေးအန္တရာယ် မကျရောက်စေရန် ရည်စူး၍ နှစ်ပေါင်း ရာကျော်က တည်ထားခဲ့ကြောင်း ရှေးလူကြီးသူမများက ပြောကြားသည်မှ လွဲ၍ စေတီ ငှက်ပျောဖူးအထက်က နဂါးဦးခေါင်းများနှင့် ပတ်သက်၍ အဓိပ္ပာယ်ကို မသိကြချေ။ နှစ်ရာကျော်ခဲ့ပြီ ဖြစ်၍ နဂါးမောက် စေတီလေးဆူမှာ ဟောင်းအို ဆွေးမြည့်ကာ အချို့မှာ ပြိုကျပျက်စီးခြင်း ဖြစ်သည်။
ပွင့်လင်းအေးမြိုင်ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
ပွင့်လင်းအေးမြိုင်ရွာ(Pwitlinayemyaing)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ မဲကနယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၂၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါကျော်ရွာ၊ ဘုရားပျို
ဒေါကျော်ရွာ (Dawkyaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ ဘုရားပျိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၈၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားပျိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၃ ဦး၊ မ ၁၄၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝမ်လွှဲရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်လွှဲရွာ (Wanhlwe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၂၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၁၆ ဦး၊ မ ၂၀၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ဝမ်လွဲ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်လေပွေ့ရွာ၊ သလူချောင်း
အောက်လေပွေ့ရွာ၊ သလူချောင်း
ရှင်ပင်ပက်လက် ရေစက်လက်
ရှင်ပင်ပက်လက် ရေစက်လက် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ပြည်မြို့နယ်တဝိုက်ရှိ ထူးခြားထင်ရှားသော နေရာဖြစ်ပြီး လူသူအရောက်အပေါက်နည်းသည်။ ပြည်မြို့ အနောက်ဘက်ကမ်း ဖိုးဦးတောင်အနီး၌ ရှိပြီး အစောင့်အရှောက်ကြီးပြီး ခေါင်သဖြင့် တကူးတက သွားလိုပါက ပြည်​ဈေးကြီးဆိပ်ကမ်းမှ စက်လှေဖြင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းအတိုင်း တောင်မှ မြောက်သို့ ၂ နာရီနီးပါး ဆန်တက်ခုတ်မောင်းရသည်။ ရှင်ပင်ပက်လက်သို့ တက်သည့် ကမ်းနဖူး၌ သဲဖြူလွလွများ ရှိပြီး နေ့ခင်းတွင် အလွန်ပူလေသည်။
အမည်တွင်ပုံ
အပြာရောင်သန်းနေသော မြင့်မားလှသည့် ကျောက်နံရံကြီး၏ ထိပ်တနေရာမှ ရေသွယ်တန်းကလေး အဆက်မပြတ်အောက်သို့ စီးကျခြင်းကို အစွဲပြု၍ ရေစက်လက် ခေါ်သည်။ စီးကျနေသော ရေသွယ်တန်းအောက်တည့်တည့်၌ သလွန်သဏ္ဌာန် ကန်ငယ်တခု ရှိပြီး၊ အလျား ၄ တောင်၊ အနံ ၂ တောင် တထွာခန့်၊ အနက် ၂ တောင် နီးပါးခန့် ရှိကာ ကန်ပတ်လည်၌ ကနုတ်ပန်းများ ရေးဆွဲထားသည်။ ရေညှိများ အထပ်ထပ်တက်နေရကား ကန်ခြေတခုလုံး အစိမ်းနုရောင် ပေါက်နေသည်။ ကန်အတွင်းရှိ ရေသည် ကြည်လင်အေးစက်နေပြီး၊ အထဲ၌ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တဆူကို ပက်လက်အနေအထားဖြင့် စမ်းသပ်တွေ့ရှိရသောကြောင့် ရှင်ပင်ပက်လက် ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရေပေါ်မှ ကြည့်လျှင် ဝိုးတဝါးသာ မြင်ရ ပြီး၊ ပျူခေတ်လက်ရာဟု သိရသည်။
ကုန်းလုံရွာ၊ ကဒူးကြီး
ကုန်းလုံရွာ (Konelong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၄၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကတ်သမျှင်စာဖြူစုရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ကတ်သမျှင်စာဖြူစုရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ဘိုးပြားချောင်းရွာ၊ ငါးရာဘို
ဘိုးပြားချောင်းရွာ၊ ငါးရာဘို
ဟွေကျိန်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဟွေကျိန်ရွာ (Hwaykying)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ယီမင် စံတော်ချိန်
ယီမင်နိုင်ငံ၏ စံတော်ချိန်သည် အာရေဗျ စံတော်ချိန် (Arabia Standard Time (AST)) အတိုင်း (UTC+03:00) ဖြစ်သည်။ လက်ရှိတွင် ယီမင်နိုင်ငံ၌ နေ့အလင်းရောင် ထိန်းသိမ်းသော အချိန်ကို အသုံးမပြုကြပါ။
လိမ္မော်ပင်
သံပရာ၊ သဲပုရို၊ ရှောက်၊ ကျွဲကောပင်နှင့် လိမ္မော်တို့ မှာ မျိုးတူသစ်ပင်များဖြစ်ကြသည်။ သိပ္ပံပညာရှင်များက အာရှတိုက်အရှေ့ ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော အိန္ဒိယနိုင်ငံ သို့မဟုတ် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း အရပ် တို့သည် လိမ္မော်ပင်၏ မူလပေါက်ရောက်ရာအရပ်ဖြစ်သည်ဟုဆိုကြသည်။ ခရစ်မပေါ်မီကပင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတို့၌ လိမ္မော်ပင် ကို စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအရပ်များမှာ ခေါင်လွန်းလှသဖြင့် အနောက်ဘက်တိုင်းနိုင်ငံတို့မှ ရံဖန်ရံခါလာရောက်ဖူးသူတို့သည် ထိုသစ်သီး ပင်ရှိကြောင်းကိုပင်မသိရှိကြချေ၊ ထို့ကြောင့်သာလျှင် ခရစ်နှစ် တစ်ထောင် လောက်အထိ ဥရောပတိုက်သားတို့သည် များသောအားဖြင့် လိမ္မော်သီးကို မကြားဖူးကြချေ။ ကိုးရာစုနှစ်များသို့ ရောက်လာသည့်အခါ၌ အာရပ်ကုန် သည်အချို့တို့သည် အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများမှအပြန်တွင် လိမ္မော်သီးကို ကွန်စ တန်တီနိုပယ်မြို့သို့ ပထမဦးဆုံးယူလာခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အာရပ်တို့ယူ လာခဲ့သည့် လိမ္မော်သီးနမူနာမှာ အခါးမျိုးဖြစ်သဖြင့် လူများစိတ်မဝင်စားကြ ချေ။ လိမ္မော်အချိုမျိုးရှိသေးကြောင်းကိုလည်း အာရပ်တို့မသိကြချေ။ သစ် သီးမျိုး အသစ်အဆန်းအနေဖြင့် စပိန်နိုင်ငံ၌ ထိုအခါးမျိုးကို စိုက်ပျိုးကြ သည်။ ယခုအခါ၌ ထိုလိမ္မော်အခါးမျိုးဖြင့် မားမလိတ်ခေါ် လိမ္မော်ယိုပြု လုပ်၍သုံးစွဲကြသည်။ ၁၅ ရာစုနှစ် နောက်ပိုင်းသို့ရောက်မှ ပေါ်တူဂီသင်္ဘော သားတို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ သို့မဟုတ် တရုတ်နိုင်ငံမှ လိမ္မော်အချိုမျိုးကို ဥရောပတိုက်သို့ ယူဆောင်လာခဲ့ကြလေသည်။ ထိုကြောင့် ဥရောပတိုက်တွင် စပိန်နိုင်ငံသည် လိမ္မော်ပင်စိုက်ပျိုးသည့် လုပ်ငန်းတွင် အထွန်းကားဆုံးနိုင်ငံ တစ်ခုဖြစ်လာလေသည်။
လိမ္မော်သုံးမျိုးအထင်အရှားရှိရာ ပထမမျိုးမှာ အချိုမျိုးဖြစ်သည်။ ဒုတိယလိမ္မော်မျိုးမှာ ကမ္ဗလာသီးခေါ် လိမ္မော်သီးအငယ်စားဖြစ်၍ တတိယ မျိုးမှာ လိမ္မော်ယိုပြုလုပ်ရသော အခါးမျိုးဖြစ်သည်။ လိမ္မော်ပင်သည် အလွန် လှပတင့်တယ်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အစိမ်းရင့်ရောင်ရှိသော လိမ္မော်ရွက် များမှာ ပြောင်လက်၍နေသည်။ ပန်းပွင့်အဖြူကလေးများတွင် အလွန်သင်းပျံ့ သော ရနံ့ရှိသဖြင့် ခူးချင်စရာ၊ ပန်ချင်စရာ ပန်းများဖြစ်သည်။ အသီးမှည့် များသည် ဝါကြန့်ကြန့်အရောင်ဖြင့် လိမ္မော်ပင်ကို ပို၍တင့်တယ်စေသည်။ ထို့ပြင် လိမ္မော်ပင်ကို စိုက်ပျိုးရာ၌ စနစ်တကျ အတန်းလိုက် ညီညီညာညာ စိုက်ပျိုးလေ့ရှိသဖြင့် လိမ္မော်ခင်းများမှာ အလွန်ရှုချင်စဖွယ် ရှိပေသည်။ အကိုင်းအခက်များ အထက်သို့ပျံတက်မနေစေရန် အထူးဂရုစိုက်၍ အပင်များ ကို ချိုင်ပေးရသည်။ အသီးမျိုးကောင်းများရနိုင်ရန် အစေ့ကို စိုက်ပျိုးသဖြင့် ရရှိသော သန်စွမ်းသည့်အပင်များတွင် အကိုင်းကူး၍ မျိုးပွားယူလေ့ရှိကြ လေသည်။
လိမ္မော်ပင် အကြီးအကျယ်စိုက်ပျိုးသော တိုင်းပြည်များ၌ အပင် များကို ပိုးမွှားတို့ဖျက်ဆီးမည့် ဘေးအန္တရာယ်မှသော်လည်းကောင်း၊ နှင်း ပေါက်ခဲကျသဖြင့် သီးကင်းများနှင့်အပွင့်များ ကြွေပျက်ယိုယွင်းရသည့် ဘေး ရန်မှသော်လည်းကောင်း ကာကွယ်ပေးရန် ခေတ်မီနည်းအမျိုးမျိုးကို တီထွင် ထားကြရလေသည်။ ပုံစံဆိုလျှင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ သစ်သီးစိုက်ပျိုး ရာ၌ ထင်ရှားသော ကာလီဖိုးနီးယား နယ်စပ်တလျှောက်တွင် နယ်အတွင်း သို့ ဝင်ရောက်လာသမျှသော ခရီးသည်တို့နှင့်ပါလာသော ပစ္စည်းအရပ်ရပ်တို့ ကို စစ်ဆေးကြည့်ရှုရသည့် အရာရှိများကို ခန့်ထားလေသည်။ ထိုအရာရှိ များ၏တာဝန်မှာ ခရီးသည်များတွင် ကျွဲကောသီး၊ သံပရာသီး၊ လိမ္မော်သီး အစရှိသော ရှောက်ပင်မျိုးထဲမှ အသီးတစ်မျိုးမျိုးပါသည် မပါသည်ကို စစ် ဆေးရန်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ ခရီးသည်တစ်ဦးဦးထံတွင် ထိုသစ်သီးမျိုးပါ လာလျှင် ပါသမျှသစ်သီးတို့ကို သိမ်းဆည်း၍ မီးရှို့ပစ်လိုက်သည်။ ဤကဲ့ သို့ပြုလုပ်ပေးခြင်းမှာ အသီးများကို ဖျက်ဆီးတတ်သော ပိုးမွှားများ နယ် အတွင်းသို့ မဝင်ရောက်နိုင်အောင် ဆီးတားကာကွယ်ပေးခြင်းဖြစ်လေသည်။ ထိုသို့ ငွေကုန်ကြေးကျခံ၍ ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများ ပြုလုပ်ရသည်မှာ မကြာ မီက ဖလောရီဒါပြည်နယ်ထဲသို့ မြေထဲပင်လယ်အရပ်ဒေသမှ လိမ္မော်ဖျက်ပိုး တစ်ကောင် အမှတ်တမဲ့နှင့် ရောက်ရှိလာသဖြင့် ထိုနယ်အတွင်းရှိ လိမ္မော် ပင်များ ပိုးကျပျက်စီးကုန်ရာ သစ်သီးစိုက်ပျိုးသူတို့ အကြီးအကျယ် နစ်နာ ဆုံးရှုံးခဲ့ရဖူးလေသည်။ လိမ္မော်ပင် စိုက်ပျိုးခြင်းလုပ်ငန်းတွင် ငွေပင် ငွေ မြှုပ်နှံထားကြသော ဘဏ်တိုက်ကြီးများသည်လည်း ထိုမထင်မရှားလှသော ပိုးတစ်ကောင်ကြောင့် ရင်းစားပြန်မရနိုင်လောက်အောင် အရှုံးကြီးရှုံးကြရလေ သည်။ ထို့ကြောင့် ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်ထဲသို့ အခြားအရပ်မှ ရှောက် ပင်မျိုးထဲမှ မည်သည့်သစ်သီးမျိုးကိုမျှ ယူဆေင်လာခွင့် မပြုကြချေ။ ထိုမျှမကသေး လိမ္မော်ပင်များကို ပိုးမွှားများ မဖျက်ဆီးရအောင် ဆေးရည်ဖြင့် အပင်များကို ပက်ဖျန်းပေးခြင်း၊ မှိုင်းတိုက်ပေးခြင်း အစရှိ သည်တို့ကို မကြာခဏ ပြုလုပ်ပေးရသည်။ နှင်းပေါက်ခဲကျမည့်အချိန်ကို လည်း ကြိုတင်သိနှင့်ထားရသည်။ နှင်းပေါက်ခဲကျလာမည့် လက္ခဏာရှိလျှင် လိမ္မော်ခြံအတွင်း၌ အသင့်ထားသောဓာတ်မီးဖို၊ မြေမီးဖိုစသည့် မီးဖိုများတွင် မီးမွှေး၍ အပင်များ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိလေကို နွေးလာစေခြင်းဖြင့် အပင် များကို ထိုဘေးမှ ကာကွယ်ပေးရလေသည်။ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်တွင် မိုးပါးသဖြင့် လိမ္မော်ပင်များအတွက် ရေအလုံအလောက်ရရှိနိုင်ရန် တူး မြောင်းများဖောက်လုပ်၍ ရေသွင်းယူရသည်။ လိမ္မော်သီးကို ဆွတ်ခူးရာ၌ လက်အလွန်နုရပေသည်။ ဆွတ်ခူးသူတို့တွင် လက်အိတ်များစွပ်၍ ကတ် ကျေးဖြင့် အသီးရင့်တို့၏ အည|ာတံများကို ဖြတ်ပစ်ရသည်။ အသီးရင့်များ ကို ဆွတ်ခူးသည့်အခါ အပင်ပေါ်တွင် ကျန်နေသေးသော အသီးများကို မထိမခိုက်စေရန် အထူးဂရုစိုက်ရသည်။ အသီးများ ပွန်းပဲ့သွားလျှင် ပိုးများ ဝင်နိုင်သဖြင့် အသီးကိုဆွတ်ခူးသည့်အခါ၌သော်လည်းကောင်း၊ အခြားအရပ် များသို့ တင်ပို့သည့်အခါ၌သော်လည်းကောင်း အထူးသတိထား၍ အသီးများ ကို ကိုင်တွယ်ရလေသည်။
ခရစ် ၁၆ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် ဘရာဇီးနိုင်ငံရှိ ဗေးယားနယ် ၌ လိမ္မော်ပင်တစ်ပင်မှ အစေ့မပါသောအသီး ဖြစ်ထွန်း၍လာလေသည်။ ထို လိမ္မော်သီးမှာ အခြားလိမ္မော်သီး မျိုးကောင်းများကဲ့သို့ အနှစ်အရသာနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ထို လိမ္မော်သီးမျိုးကို စိုက်ပျိုးကြလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း သီပေါနယ်နှင့် ရှမ်းပြည် တောင်ပိုင်း ရပ်ဆောက်နယ်များတွင် လိမ္မော်ပင်များကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံမှထွက်သော လိမ္မော်သီးများမှာ အငယ်စားမျိုးဖြစ်၍ လိမ္မော်သီးနှင့် ကမ္ဗလာသီးဟူ၍ နှစ်မျိုးနှစ်စားရှိလေသည်။ လိမ္မော်သီးဟု အများခေါ်နေကြသောအသီးမှာ လိမ္မော်အခွံပွမျိုးဖြစ်၍ ကမ္ဗလာသီးမှာ အခွံ ကျစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဒီဇင်ဘာလဆန်းမှ မတ်လကုန်အထိအချိန်သည် မြန်မာ နိုင်ငံတွင် လိမ္မော်သီးပေါ်ချိန်ဖြစ်လေသည်။
လိမ္မော်ပင်သည် ရူတေစီအီး သို့မဟုတ် ရူးမျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ လိမ္မော်အချိုမျိုးကို ရုက္ခဗေဒအလိုအရ စစ်ထရပ်ဆီနင်ဆစ်ဟုခေါ်၍ အခါး မျိုးကို စထရပ်အော်ရန်တီယမ်ဟုခေါ်သည်။ လိမ္မော်သီးကို စားသုံးခြင်းဖြင့် ဗီတာမင်စီကို ရရှိနိုင်ပေသည်။
=လိမ္မော်ပင်စိုက်ပျိုးခြင်း= လိမ္မောပင်စိုက်ပျိုးရာ၌ အရေးအကြီးဆုံး အချက်မှာ ရာသီဥတုဖြစ်သည်။ လိမ္မော်ပင်တို့သည် အသက်ပြင်းသောပင်မျိုး ဖြစ်သဖြင့် ပူအိုက်သောရာသီဥတုရှိသည့် တိုင်းပြည်တို့၌သော်လည်းကောင်း၊ ချမ်းအေးသော ရာသီဥတုရှိသည့် တိုင်းပြည်နယ်ပယ်တို့၌လည်းကောင်း ပေါက်ရောက်နိုင်သည်။ သို့သော် ပူအိုက်သည့် တိုင်းပြည်တို့မှရရှိသော လိမ္မော်သီးတို့မှာ အနံ့ အရသာ အသွေးအရောင်မှစ၍ အနည်းငယ် ချွတ် ယွင်းပျက်ပြယ်တတ်၍ ချမ်းအေးသောရာသီဥတုရှိသည့် တိုင်းပြည်တို့သည် လိမ္မော်ပင်စိုက်ပျိုးရန် အသင့်လျော်ဆုံးဖြစ်သည်။
မြေရွေးချယ်နည်း
သင့်လျော်သော ရာသီဥတုကို ရွေးချယ်ပြီးနောက် သင့်လျော်သော မြေကို ရရှိခြင်းသည် ဒုတိယအရေးကြီးသောအချက်ဖြစ်သည်။ လိမ္မော်ပင်တို့ သည် သဲနှင့်ရောစပ်လျက်ရှိသော မြေမျိုးမှတစ်ပါး မည်သည့်မြေမျိုးမဆို ပေါက်ရောက်နိုင်ပေသည်။ လိမ္မော်ပင်စိုက်ပျိုးရန် မြေကွက်တို့မှာ အကာ အဆီးမရှိဘဲ လွင်ကျသောနေရာမျိုးဖြစ်ရမည့် အပြင်မိုးရွာသွန်းသည့်အခါ အလွယ်တကူ မိုးရေလျှေကျစီးဆင်းနိုင်သော် မြေမျိုးဖြစ်စေရလေသည်။ လိမ္မော်ပင်သည် မြေဩဇာကောင်းမွန်ထက်သန်အလွယ်တကူကြေမွနိုင် သောမြေမျိုးကို အထူးကြိုက်နှစ်သက်လေသည်။
လိမ္မော်ပင်တို့သည် အမြစ်ခိုင်သော အပင်မျိုးဖြစ်သဖြင့် လေတိုက် သည့်အခါ လဲပြိုမည်ကို စိုးရိမ်ဖွယ်မရှိသော်လည်း အပွင့်ပွင့်ချိန်အခါ၌ လေ ပြင်းစွာတိုက်ခတ်လျှင် အပွင့်တို့သည် ကြွေကျတတ်သဖြင့် အသီးများစွာ မသီးနိုင်ဖြစ်သောကြောင့် လိမ္မော်ပင်တို့နှင့် မနီးမဝေးတွင် လေကိုကွယ်ကာ ရန်အတွက် မာလကာစသောအပင်မျိုး စိုက်ပျိုးခဲ့လျှင် ကောင်းမွန်လေသည်။ သို့ရာတွင် လေကို ကွယ်ကာရန်အတွက် စိုက်ပျိုးသည့် အပင်တို့၏အမြစ် သည် လိမ္မော်ပင်များရှိရာ မြေကွက်သို့ ဝင်ရောက်နှောင့်ယှက်၍ မြေဆီ မြေနှစ်ကို စုပ်ယူမည်ကိုလည်း စိုးရိမ်ဖွယ်ရှိသဖြင့် ထိုအပင်တို့သည် လိမ္မော်ပင်တို့နှင့် အလွန်နီးကပ်လျက်ရှိမည်ကို သတိပြုအပ်လေသည်။
စိုက်ပျိုးနည်း
လိမ္မော်ပင်ကို အစေ့ကို ပျိုး၍သော်လည်းကောင်း၊ အကိုင်းကို ကူး၍သော်လည်းကောင်း စိုက်ပျိုးနိုင်လေသည်။ သို့ရာတွင် အစေ့မှ စိုက် ပျိုးသောအပင်သည် မိဖဖြစ်သော အပင်တို့ကဲ့သို့ ကောင်းမွန်သန်စွမ်းစွာ မရှိ တတ်ဘဲ ညံ့ဖျင်းသောအသီးများကိုသာ များသောအားဖြင့် သီးတတ်ကြလေ သည်။ သို့ရာတွင် အချို့ဖြစ်ထွန်းသော အပင်တို့မှာ အစေ့မှပင် စိုက်ပျိုး သော်လည်း အကိုင်းမှစိုက်ပျိုးသော အပင်များထက်ပင် တာရှည်စွာ အသက် ရှည်နိုင်သည့်အပြင် အသီးများမှာလည်း အမြောက်အမြားသီးတတ်ကြလေ သည်။ အကိုင်းမှ စိုက်သောအပင်တို့မှာမူ အစေ့မှစိုက်သော အပင်များထက် လျင်မြန်စွာ သီးပွင့်တတ်ကြလေသည်။
လိမ္မော်ပင်များကို အမြဲစိုက်ပျိုးရန် မြေကိုပြင်ဆင်ရန်မှာ နွေရာသီ တွင် မြေများ နှစ်ပေခွဲမှ သုံးပေအထိနက်အောင် တူးဆွ၍ အမှိုက်သရိုက် စသည်ကို ရွေးချယ်ကောက်ယူ၍ ပစ်ပြီးလျှင် နေပူလှန်း၍ လေသလပ်ခံထား ရလေသည်။ အကယ်၍ မြေသည် နာသော ကျပ်တီး မြေမျိုးဖြစ်လျှင် အဂ‡တေမှုန့်၊ ပြာစသည်တို့နှင့် ရောနှောပြုပြင်၍ ပေးရလေသည်။ အပင်များ ကို စိုက်ပျိုးသည့်အခါ တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင် အကွာအဝေးမှာ မြေမွ၊ မြေမာကို ထောက်ချင့်၍ ခြားနားခြင်းရှိလေသည်။ အလွန်မွသဖြင့် ရေအလွယ်တကူ စိမ့်ဝင်နိုင်သော မြေတို့၌မူ တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်သည် အနည်းဆုံး ၂၅ ပေမျှ ကွာခြားရမည်ဖြစ်ရာ မြေမာ မြေကျစ်တို့၌မူ ၁၅ ပေ၊ ပေ ၂ဝ အထိ ကွာ ခြားခဲ့လျှင် လုံလောက်ပြီဖြစ်သည်။
အပင်များကို မစိုက်ပျိုးမီ အနက်လေးပေ၊ အနံသုံးပေ၊ အလျား သုံးပေရှိသော ကျင်းများကိုတူးပြီးလျှင် မြေစာများကို အရိုးဆွေး အစရှိသော မြေဩဇာတို့နှင့် သမအောင်ရောနှော၍ မိုးဦးမကျမီ တွင်းများတွင်ပြန်၍ ဖို့ထားရလေသည်။ မိုးရာသီကုန်ခါနီးအချိန်တွင် အပင်ငယ်များကို တွင်းများ ၌ချ၍ စိုက်ပျိုးပြီးလျှင် မိုးမရွာသည့်အခါ တနင်္ဂနွေတစ်ပတ်လျှင် နှစ်ကြိမ် ကျ ရေမြောင်းများနှင့် ရေပေးရလေသည်။ အပင်များကို ရေပေးရန် ရေ မြောင်းများတူးသည့်အခါ၌လည်း မြောင်းတို့သည် အပင်မြစ်ရင်းသို့ တိုက် ရိုက်မရောက်စေရဘဲ အပင်အကြား၌သာလျှင် ရှိစေရလေသည်။ ဆောင်း ရာသီအခါ၌မူ အပင်တို့ကို ၁ဝ ရက်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျရေပေး၍ နွေရာသီ၌ မူ လေးရက်လျှင် တစ်ကြိမ်ကျ ရေသွန်းလောင်းရလေသည်။ အပင်မြစ်ရင်းတွင် ဝိုင်းရံလျက်ရှိသော မြေတို့ကို ကျပ်တည်းစွာ မရှိစေရန် မကြာမကြာ တူးဆွ၍ ပေးရလေသည်။ မြေကိုဆွရန် ကိရိယာ တန်ဆာတို့အနက် နှစ်ခွရှိသော ခက်ရင်းသည် အမြစ်များကို မထိခိုက်စေ၍ အကောင်းဆုံးဖြစ်လေည်။ နောင်နှစ်မိုးဦးကျစအခါတွင် မြေများကို တစ်ဖန် ထယ်ဖြင့်ထိုးပြန်ပြီးလျှင် အမြစ်ရင်း၌ရှိသော မြေတို့ကိုလည်း တူးဆွ၍ မြေ ဩဇာတို့နှင့် ရောနှောရပြန်လေသည်။ အမြစ်ရင်း၌ရှိသော မြေတို့ကို အဘယ်အခါမျှ ကျပ်တည်းစွာမရှိစေရန် မနားမနေတူးဆွ၍ ပေးရလေသည်။ လိမ္မော်ပင်တို့သည် အမြစ်များသောအပင်မျိုးဖြစ်၍ အမြစ်ရင်း၌ရှိသော မြေ ကိုတူးဆွသည့်အခါ အမြစ်များကို မထိခိုက်စေရန် အထူးသတိပြု၍ သုံး လက်မ၊ လေးလက်မထက် ပိုမို၍နက်အောင် မတူးမဆွရချေ။ အပင်တို့ သည် နှစ်နှစ်ရှိသဖြင့် ကောင်းစွာအရှိန်ရသည့်အခါ၌မူ ထို့ထက်နက်အောင် တူဆွနိုင်လေသည်။ နွေရာသီ၌ အပင်များကို ရေပေးပြီးသည့်နောက် အပင် ငယ်တို့၏ အမြစ်ရင်း၌ သစ်ရွက်ခြောက်တို့ဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက်ထားခြင်းသည် ကောင်းသောနည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။ ဤကဲ့သို့ ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် သွန်းလောင်းလိုက်သောရေသည် နေပူ၍သော်လည်းကောင်း၊ လေသလပ်၍ သော်လည်းကောင်း ခြောက်ခန်းခြင်းမရှိဘဲ မြေ၌တာရှည်စွာ တည်နိုင်လေ သည်။
မြေဩဇာ ကျွေးခြင်း
အပင်ငယ်တို့သည် မြေဩဇာကိုများစွာ အလိုမရှိသေးသောကြောင့် စိုက်ပျိုးပြီးသည့်နောက် သုံးနှစ်ခန့်ကြာရှိ၍ အသီးများသီး စပြုလာသည့် အခါမူ မြေဩဇာ ကို အထူးသဖြင့် အလိုရှိလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ မြေဩဇာကို နှစ်စဉ်တစ်ကြိမ်ကျ ကျွေးရလေသည်။ မြေဩဇာ တို့မှာ မိုးရေနှင့်အတူ မြေအောက်သို့စိမ့်ဝင်၍ အပင်များ မှီဝဲရန်အတွက် အလွယ်တကူ ရရှိနိုင် လေသည်။
ထည့်ကျွေးရန် မြေဩဇာတို့မှာ နွားချေး၊ မြင်းချေး၊ သိုးချေး၊ ငှက်ချေး၊ မိလ္လာနှင့် အရိုးများဖြစ်လေသည်။ သို့ရာတွင် ထိုပစ္စည်းတို့ကို မြေ သို့မသွန်းလောင်းမီ ကောင်းစွာဆွေးမြည့်လျက် ရှိစေရလေသည်။ မဖောက်ထုံးသည်လည်း လိမ္မော်ပင်တို့ အထူးကြိုက်နှစ်သက်သော ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်သဖြင့် အခြားမြေဩဇာတို့ကို မဖောက်ထုံးရေနှင့် ဖျန်းပြီး နောက် ထည့်ကျွေးလျှင် ကောင်းမွန်လေသည်။ မြေဩဇာမှာ မြေကို ရှေးဦး စွာ တူးဆွပြီးလျှင် အထက်ပါမြေဩဇာတို့နှင့် သမအောင်ရောစပ်၍ နေရာ ကျအောင် ပြန်၍ထည့်ပေးရလေသည်။ မြေဩဇာကျွေးခြင်းကြောင့် အပင်တို့ ၌ အသီးကောင်းစွာ သီးစေနိုင်သည့်အပြင် အပင်များမှာလည်း သန်စွမ်း သဖြင့် ပိုးအစရှိသော ရန်သူတို့ကို အလွယ်တကူ ကွယ်ကာနိုင်လေသည်။
အကိုင်းအခက်များကို သုတ်သင်ခြင်း
အပင်များကိုစိုက်ပျိုးပြီးသည့်အခါ ပင်စည်၌ အတက်ငယ်တို့သည် များစွာပေါ်ပေါက်တတ်လေသည်။ ထိုအတက်များသည် နံဘေးသို့သာထွက်၍ အပင်ကို ကြီးပွားစေနိုင်သော အတက်မျိုးမဟုတ်သဖြင့် ချိုးဖဲ့၍ ပစ်ပြီးလျှင် အပင်ကြီးဖြစ်သည့်အခါ မြေမှ ငါးပေမြင့်သောအရပ်တွင် အကိုင်းများ မပေါက်ရောက်စေရန် ပြုပြင်၍ပေးရလေသည်။ နံဘေး၌ပေါက်သော အတက် တို့ကို ချိုးဖဲ့သည့်အခါ ပင်စည်ပင်ရင်းမှ ကပ်၍ချိုးဖဲ့ရလေသည်။ သို့ရာတွင် အတက်များစွာ အပင်မှ တစ်ကြိမ်တည်း မချိုးမဖဲ့ရချေ။ တစ်ကြိမ်တည်းနှင့် အတက်များစွာတို့ကို ချိုးဖဲ့သည့်အခါ အပင်သည် အားပြတ်၍ ကောင်းစွာ မကြီးထွားနိုင်ဘဲ ရှိတတ်လေသည်။ အပင်ကြီးတို့မှ မညီညွတ်မလှပသော အောက်ကိုင်း အောက်တက်တို့ကို ချိုးဖဲ့လိုသည့်အခါ အရင်းမှကပ်၍ လွှနှင့် တိုက်ဖြတ်ပြီးလျှင် ဖြတ်သည့်နေရာ၌ ကတ္တရာစေးဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ ရွှံ့နှင့်နောက်ချေး ရောစပ်၍သော်လည်းကောင်း သုတ်လိမ်းမွမ်းမံရလေသည်။ အတက်များကို အထက်ပါနည်းအတိုင်း ပြုပြင်သုတ်သင်ရမည့်ပြင် အမြစ်များကိုလည်း သုတ်သင်ရန်လိုသေးသည်။ လိမ္မော်ပင်များသည် တစ် နှစ်လျှင် နှစ်ကြိမ်ပွင့်ကြလေသည်။ ထိုသို့ ပွင့်သောလများမှာ ဇွန်လ၊ သို့ မဟုတ် ဇူလိုင်လတွင် တစ်ကြိမ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ သို့မဟုတ် မတ်လတွင် တစ်ကြိမ်ဖြစ်လေသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလတွင်ပွင့်သော ပန်းများမှ အသီးတို့ သည် ဒီဇင်ဘာလလောက်တွင်မှည့်၍ ဇွန်လ၌ပွင့်သော ပန်းတို့မှ အသီး တို့သည် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မှည့်ကြလေသည်။ မိုးဦးမကျမီ မေလလောက် တွင် အပင်နှင့် နှစ်ပေခန့်ခွာ၍ အနံနှစ်ပေ၊ အနက်တစ်ပေရှိသော မြောင်း များကို အပင်၏ ပတ်လည်၌တူးပြီးလျှင် အမြစ်များကို လေသလပ်ခံစေရ လေသည်။ သို့ရာတွင် အသက်ငါးနှစ်ထက်ငယ်သော လိမ္မော်ပင်တို့ကိုကား ထိုသို့ အမြစ်ကို လေသလပ်ခံစေခြင်းကို မပြုလုပ်ရချေ။ ထိုအမြစ်များ ပေါ်လျက်ရှိသည့်အခါ အမြစ်ငယ်များကို ဖြတ်ပစ်၍ အမြစ်ကြီးများကို မထိ မခိုက်စေရအောင် သတိပြုရလေသည်။ ထိုကဲ့သို့ အမြစ်ကိုလေသလပ်ခံ၍ ထားသဖြင့် အပင်သည် အနည်းငယ်အားယုတ်လျော့၍ အရွက်များ ကြွေစ ပြုသည့်အခါ မြေဩဇာလေးပုံသုံးပုံနှင့် မြေသစ်လေးပုံတစ်ပုံကို ရောစပ်ပြီး လျှင် ထိုမြောင်းများတွင် ပြန်၍ဖို့လောင်းရလေသည်။
တခါတရံ အချို့သော လိမ္မော်ပင်တို့သည် သန်လွန်း၍ အသီး မသီးဘဲ အရွက်များနှင့် အကိုင်းများသာလျှင် ပေါ်ပေါက်လျက်ရှိတတ်ရာ ထို အပင်မျိုးကို မြေမျက်နှာပြင်မှ ၁၅ လက်မခန့်ခွာ၍ ရေသောက်မြစ်ကို ဖြတ် ပစ်ခြင်းအားဖြင့် အသီးသီးအောင် ပြုလုပ်ပေးနိုင်လေသည်။ သန်လွန်း၍ အရွက်၊ အကိုင်း စသည်တို့သာလျှင် ဖြစ်ထွန်းလျက်ရှိသော ထိုအပင်မျိုးကို အသီးသီးအောင်ပြုလုပ်သော အခြားနည်းတစ်နည်းမှာ ပင်စည်ပင်လုံးကို သံ ကြိုးဖြင့် ကျပ်တည်းစွာ ရစ်ပတ်၍ပေးခြင်းဖြစ်လေသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ပေး ခြင်းဖြင့် အပင်သည် ကြီးလိုတိုင်းမကြီးနိုင်ဘဲ သံကြိုးဖြင့်အစ်၍ ထားဘိ သကဲ့သို့ရှိသောကြောင့် အသီးသီးစေရန် အားကိုဖြစ်စေနိုင်သည်။ ထိုသို့သော နည်းများမှာ အပင်ကြီးပွားလျက်ရှိသည့် ရာသီဥတုတို့၌သာ ပြုလုပ်ရလေရာ နွေရာသီတွင် အပင်များအားယူလျက်ရှိသည့်အခါတို့၌ပင်မူ မပြုလုပ်ရချေ။
ဖျက်ဆီးတတ်သော ပိုးများ
လိမ္မော်ပင်များသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် မည်မျှပင်သန်စွမ်းသော် လည်း ပိုးမွှားတိရစ္ဆာန်တို့ ဝင်ရောက်ဖျက်ဆီးတတ်လေသည်။ လူတို့ပြုစု စောင့်ရှောက်ခြင်းကောင်းသဖြင့် မြေဩဇာကောင်းမွန်သော မြေတို့၌ ပေါက် ရောက်သည့် လိမ္မော်ပင်သည် သန်စွမ်းကြီးထွား၍ ပျက်စီးခြင်းနည်းပါး လေသည်။
အသီးများ၌ အပွေးတတ်ခြင်းမှာ ပိုးကောင်တို့ဖျက်ဆီးခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထိုသို့ဖျက်ဆီးခြင်းရှိသည့်အခါ အပင်ကို မဖောက်ထုံးမှုန့်ဖြင့် ဖြူး၍ပေးရလေသည်။ အပင်တို့၌ အကိုင်းများခြောက်တတ်သောရောဂါ စွဲ ကပ်သည့်အခါ ခြောက်သောအကိုင်းကိုဖြတ်၍ မီးနှင့်ရှို့ပစ်ရလေသည်။ ထို့ ပြင် ပင်စည်ကိုဖောက်ထွင်း၍ ခိုအောင်းတတ်သော ပိုးကောင်တစ်မျိုးလည်း ရှိသေးရာ ယင်းတို့ရှိသည့် အပေါက်ငယ်များတွင် ရေနံလောင်းပေးခြင်းဖြင့် ပိုးကောင်များကို နှင်ထုတ်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သီးနှံများ
ခွမ်တူရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ခွမ်တူရွာ(Hkumtu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ရှဒန်လော့ခွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၆၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လော့ခုံရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
လော့ခုံရွာ (Lawthkon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မူလွန်ပန်ခါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၁၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရောမအင်ပါယာ
ရောမအင်ပါယာသည် ရှေးရောမ ခေတ် ရီပတ်ဘလစ်ကန်ခေတ်လွန် ကာလဖြစ်သည်။ မူဝါဒတစ်ရပ်အနေဖြင့် ၎င်းတွင် ဧကရာဇ်မင်း များအုပ်ချုပ်သော ဥရောပ၊ မြောက်အာဖရိက နှင့် အနောက်အာရှ ရှိ မြေထဲပင်လယ် တစ်ဝိုက်ရှိ ကြီးမားသော ပိုင်နက်နယ်မြေများပါဝင်သည်။ ဆီဇာဩဂတ်စ်တပ်စ် (Caesar Augustus) သည် ၃ ရာစု၏ ပထမဆုံးရောမဧကရာဇ်မင်းအဖြစ် ဝင်ရောက်လာချိန် မှစ၍ အီတလီနိုင်ငံ နှင့် မြို့တော် အဖြစ် အုပ်ချုပ် ခဲ့သည်၎င်း၏ပြည်နယ်များ နှင့် ရောမမြို့ သည် ၎င်း၏တစ်ခုတည်းသောမြို့တော်ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အင်ပါယာကို အနောက်ရောမအင်ပါယာ နှင့် အရှေ့ရောမအင်ပါယာ ကို အုပ်စိုး သော ဧကရာဇ်များစွာ က အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ အိုဒိအာဆာလက်အောက်ရှိ ဂျာမန်ဘာဘားရီးအန်းမှ အိုဒိုအာဆာလက်အောက်ရှိ လူရိုင်းများ သိမ်းပိုက် ပြီးနောက် ရောမမြို့သည် ကွန်စတန်တီနိုပယ် သို့ နယ်ချဲ့အဆောင်အယောင်များ ပေးပို့သည့် အေဒီ ၄၇၆ အထိ အပိုင်းနှစ်ပိုင်း၏ အမည်ခံမြို့တော်အဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ရောမအင်ပါယာ၏ ပြည်နယ်ဘုရားကျောင်း အဖြစ် ခရစ်ယာန်ဘာသာ ကို မွေးစားသည်။ အေဒီ ၃၈၀ တွင် အနောက်ရောမအင်ပါယာ မှ ဂျာမန်ဘုရင်များထံ ကျရောက်ခြင်းသည် သမရိုးကျအားဖြင့် ရှေးရိုးရှေးဟောင်း နှောင်းပိုင်းတွင် နှင့် အလယ်ခေတ်၏ အစ ဖြစ်သည်။ ဤဖြစ်ရပ်များကြောင့် အရှေ့ရောမအင်ပါယာ၏ တဖြည်းဖြည်း ငရဲကျခြင်းနှင့်အတူ သမိုင်းပညာရှင်များက အလယ်ခေတ် ရောမအင်ပါယာကို ဘီဇန်တာအင်း အင်ပါယာ အဖြစ် ပိုင်းခြား ခဲ့ကြသည်။
‌ရောမအင်ပါယာသည် ဧကရာဇ်ဘုရင် အုပ်ချုပ်သည့် အလွန် ကြီးမားသည့် ဒေသကြီး ဖြစ်သည်။ ရောမအင်ပါယာ၏ ပထမဆုံး ဧကရာဇ်မှာ အောက်တေးဗီးယန်း ဖြစ်ပြီး ဘီစီ ၂၇ မှစ၍ အုပ်စိုးခဲ့သည်။ ထိုကာလမတိုင်ခင်က ရောမအင်ပါယာမှာ ဆီးနိတ်ဟု ခေါ်သည့် ကောင်စီမှ အုပ်စိုးသည့် သမ္မတ နိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရောမအင်ပါယာ၏ အမည်အပြည့်စုံမှာ Senātus Populusque Rōmānus (SPQR) ဖြစ်ပြီး "ရောမ၏ ဆီးနိတ်နှင့်ပြည်သူများ" ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ကျွန်းချောင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကွေး
ကျွန်းချောင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကွေး
နဂရာရွာ
နဂရာရွာ
ကိုးကား
နဂရာရွာ
ယူးအင်နာ
ယူးအင်နာ (၅ ဇွန် ၁၉၈၂ မွေး)သည် တောင်ကိုရီးယားသရုပ်ဆောင်နှင့် ဒီဂျေဖြစ်သည်။ ''High Kick! Through the Roof (၂၀၀၉-၂၀၁၀)နှင့် လျှို့ဝှက်ဥယျာဉ် Secret Garden (၂၀၁၀) ၌ ဇာတ်ရံအဖြစ် ပါဝင်ပြီးနောက် Queen In-Hyun's Man (၂၀၁၂) ၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် နာမည်ကြီးလာကာ ကြယ်ဆီကကျမချစ်သူ'' (၂၀၁၃-၂၀၁၄) ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ ဇာတ်ပို့အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သူသည် အချီးမွမ်းခံရသော ရေဒီယိုအစီအစဉ် Let's Crank Up the Volume ၏ဒီဂျေ (ရေဒီယိုကြေညာသူ) လည်း ဖြစ်သည်။
အနုပညာခရီး
၁၉၉၈ ခုနှစ် သူ့အသက် ၁၆ ၌ ယူးအင်နာသည် သင်ခါစအဆိုတော်အဖြစ် ဖျော်ဖြေရေးအေဂျင်စီတစ်ခုသို့ ဝင်ရောက်ပြီး မိန်းကလေးအဆိုအုပ်စုထဲ ပါလုနီးထိ ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၁ နှစ်နှင့် အေဂျင်စီ ငါးခု ပြောင်းပြီးနောက် ထိုးဖောက်ရန် မအောင်မြင်ချေ။ ကေပေါ့ပ်အဆိုတော်များအတွက် လိုအပ်သည့် ကကွက်စနစ်ကို မှတ်သားရခက်ခဲသည်ဟု သူကပြောသည်။ တစ်ပတ်၌ ခြောက်ရက်၊ တစ်ရက်၌ ရှစ်နာရီ ကကွက်များ လေ့ကျင့်ပြီးနောက် အိပ်မက်မှာ နိဋ္ဌိတံခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ၌ သရုပ်ဆောင်ဖြစ်ရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် ဝိုင်ဂျီအင်တာတိန်းမင့်သို့ ဆက်သွယ်သည်။ သီချင်းဆိုတာ အလုပ်ဖြစ်ပုံ မပေါ်တော့ သရုပ်ဆောင်တာက ပျော်စရာကောင်းလိမ့်မယ် ထင်လို့ စမ်းကြည့်ဖို့ ဆုံးဖြတ်လိုက်တယ်၊ ကျမ ဘယ်ခါမှ မစွန့်လွတ်ဘူး၊ ကျမထက် တော်တဲ့ ချောတဲ့ ကျမသူငယ်ချင်းတွေအများကြီးတောင်မှ လက်မြှောက်သွားပေ့မယ့်ပေါ့ ဟု ပြောသည်။ High Kick Through the Roof နှင့် သူ စန်းထခဲ့သည်။ ဇာတ်ပို့ရုပ်များ ဆက်တိုက်သရုပ်ဆောင်ရပြီး အထူးသဖြင့် ၂၀၁၀ အက်စ်ဘီအက်စ်၏ လျှို့ဝှက်ဥယျာဉ် ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ အမျိုးသမီးဇာတ်ကောင်၏ အလန်းဆုံးသူငယ်ချင်းအဖြစ် သရုပ်ဆောင်မှုက သူမကို ပေစန် အနုပညာဆုပေးပွဲ၌ အကောင်းဆုံးမျက်နှာသစ် အမျိုးသမီးဆုကို ရရှိစေခဲ့လေသည်။
၃ မတ် ၂၀၁၁ မှ ၄ ဇွန် ၂၀၁၂ ထိ တီဗီအင်တာတိန်းမင့် ဒီညအစီအစဉ်၌ ပင်တိုင်တင်ဆက်သူ လုပ်ခဲ့ရာ အက်စ်ဘီအက်စ် အင်တာတိန်းမင့်ဆုပေးပွဲ၌ အကောင်းဆုံးမျိုးစုံဖျော်ဖြေနိုင်သူဆုကို ရခဲ့ပြန်သည်။ လက်ရှိ၌ ကေဘီအက် ကူးအက်ဖ်အမ် ၏ Let's Crank Up the Volume  တွင် ရေဒီယိုတင်ဆက်သူ လုပ်နေသည်။ သူမတင်ဆက်သော ရေဒီယိုအစီအစဉ်မှာ လှိုင်းတို လှိုင်းရှည် နှစ်မျိုးစလုံးဖြင့် ဖမ်းယူနားဆင်နိုင်ပြီးလျှင် အကောင်းဆုံးအဆင့် သတ်မှတ်ခြင်း ခံထားရသည်။
၂၀၁၂ ၌ စတင်၍ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် tvN ဇာတ်လမ်းတွဲ Queen In-hyun's Man ၌ ပါရသည်။ ၂၁ ရာစုသို နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ မှ ခုန်ကူးလာသော ဂျိုဆွန်ခေတ်မှ အချိန်သွားသူ ကင်ဘွန်းဒိုနှင့် ချစ်ကြိုက်သော မင်းသမီး ချွိုင်ဟီးဂျင်အဖြစ် သရုပ်ဆောင်ထားသည်ကို ဇာတ်အိမ်တည်ထားသည်။
၂၀၁၂ ဒီဇင်ဘာ၌ ရိုက်ကူးသည့် Pure Couple ၌ ခေါင်းဆောင်မင်းသမီးအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သည်။ ၂၀၁၃ ၌ မိသားစုကြည့် ဇာတ်လမ်း You're the Best, Lee Soon-shin ၌လည်းကောင်း၊ ကြယ်ဆီကကျမချစ်သူ ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ အမျိုးသမီးပြိုင်ဘက်အဖြစ်လည်းကောင်း သရုပ်ဆောင်သည်။ ကြယ်ဆီကကျမချစ်သူသည် တရုတ်၌ အလွန်ရေပန်းစားလေရာ ယူးသည် ၂၀၁၄ တရုတ်အချစ်ဟာသရုပ်ရှင် Wedding Bible ၌  Godfrey Gao နှင့်အပြိုင် ခေါင်းဆောင်ပါဝင်ရလေသည်။
၅ မတ် ၂၀၁၄ ၌ ဈေးကွက်မှ အကောင်းဆုံးအလှကုန်များကို စမ်းသပ်ပြရသော ဖက်ရှင်များကို အကြံပေးရသော အခပေးအစီအစဉ် Get It Beauty ၏ ခေတ္တ တင်ဆက်သူ စလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ် အချစ်ဟာသ ဇာတ်လမ်းတွဲ လျှို့ဝှက်ဟိုတယ်၌ လူသတ်မှုစုံစမ်းစစ်နေသည့်ကြားမှ သူမ၏ ခင်ပွန်းဟောင်းမင်္ဂလာဆောင်ကို ပြင်ဆင်ပေးရသော မင်္ဂလာပွဲစီစဉ်သူအဖြစ် ရိုက်ကူးရသည်။
သရုပ်ဆောင်သက်တမ်း ၁၀ နှစ်ပြည့်သော ၂၀၁၆ ၌ လတ်တလော၌ အလွန်ဟော့နေသည့် အစောင့်အရှောက်၊ အထီးကျန်နတ်ကြီး ဇာတ်လမ်းတွဲ၌ သေမင်း၏ ချစ်သူ ကင်ဆွန် (ဝါ) ဆန်နီ အဖြစ် နာမည်ကြီးမင်းသားဖြစ်သော ဂုန်ယူး၊ လီဒုံဝု၊ ယုစန်ဂျေတို့နှင့် အပြိုင် ပါဝင်ထားသည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေး
၇ ဇွန် ၂၀၁၂ ၌ Queen In-hyun's Man ရိုက်ကူးအပြီး ပရိသတ်တွေ့ဆုံပွဲတွင်၊ ယူးအင်နာနှင့် ရည်ငံနေသည်ဟု အတူသရုပ်ဆောင်ခဲ့သူ Ji Hyun-wooက ကြေညာလိုက်ရာ ပရိသတ်နှင့်တကွ မီဒီယာများပါ တုန်လှုပ်သွားကြသည်။   နောက်ရက်များစွာအထိ ထိုကိစ္စကို မီဒီယာများက ဖွလေသည်။    သူတို့၏ အေဂျင်စီများက ရေငုံနေပြီး၊ သူတို့နှစ်ယောက်မှာ လူမသိအောင် နေကြလေသည်။    ဇွန် ၂၂ ၌ ဂျီက သူ့ပရိသတ်များသို့ တွစ်တာမှ ပို့သော သေချာသည့် မက်ဆေ့မှ လွဲ၍ ဖြစ်သည်။    ဝေဖန်သံများ အဆုံးသတ်သွားသည်မှာ ဇွန် ၁၇ ၌ အတင်းအဖျင်းဝက်ဆိုက် Sportsseoul.com က ယူးနေထိုင်ရာ ဂျုံဂီရပ်ကွက်၊ ဘွန်းဒန်းရှိ၊ ပန်းခြံထဲ ညသန်းခေါင် စုံတွဲနှစ်ဦး ချိန်းတွေ့နေသော ဓာတ်ပုံများကို ပြသလိုက်သည့်အချိန်ပင် ဖြစ်သည်။    နောက်တနေ့၌ ယူးက ရေဒီယိုအစီအစဉ်၌ ပွင့်ပွင့်လင်းလင်း ဝန်ခံလိုက်သည်။     ၁၄ မေ ၂၀၁၄ ၌ကား ကွဲသွားပြီဖြစ်ကြောင်း နှစ်ဘက်အေဂျင်စီမှ အတည်ပြုလိုက်လေတော့သည်။
ဘုန်းဆိုးချောင်းရွာ၊ ငါးရာဘို
ဘုန်းဆိုးချောင်းရွာ၊ ငါးရာဘို
​ရွေးချောင်းရွာ၊ ထိန်တောကြီး
ရွေးချောင်းရွာ၊ ထိန်တောကြီး
ကံစုရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ကံစုရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ပန်းဖြူကွဲရွာ၊ ငါးရာဘို
ပန်းဖြူကွဲရွာ၊ ငါးရာဘို
ရွာသစ်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ အင်းဘဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၉၉ ဖြစ်သည်။
ရှေးမြန်မာစစ်လက်နက်များ
ရှေးမြန်မာစစ်လက်နက်များမှာ ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာ၊ ဓား၊ လှံတို့ဖြစ်ကြသည်။
ဓား
အများအားဖြင့် ရှေးမြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ငှက်ကြီးတောင်ဓားကိုအသုံးပြုသည်။ "ဓားမှာမိုးကြိုး"ဟူသောစကားအတိုင်း အသွားတွင်မိုးကြိုးထည့်၍ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ရာဇဝင်တွင်ထင်ရှားသောဓားများမှာ စစ်ကိုင်းအသင်္ခယာစောယွန်း၏ဓားမှာဆင်လည်ပင်းကိုပြတ်စေသည်။ ဗျည်းနွဲ့၏ဓားသည် တစ်တောင်မျှရှိသောကျောက်ထုကိုပြတ်စေသည်။ ယိမ်းနွဲ့ပါးဓားသည် အင်းဝခေတ်ကနန်းစဉ်ဓားဖြစ်သည်။ သိုဟန်ဘွားသည် အင်းဝထီးနန်းကိုသိမ်းပိုက်ပြီးနောက် ပြည်သူလူထုအားနှိပ်စက်ခြင်း၊ ရဟန်းသံဃာများအား သတ်ဖြတ်ခြင်းစသည်များလုပ်ဆောင်လာသောကြောင့် သိုဟန်ဘွားအားလုပ်ကြံရန် ကြံစည်ကြသည်။ မင်းကြီးရန်နောင်က သိုဟန်ဘွားအား ဥယျာဉ်တော်တွင်းသို့ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့်ခေါ်သွားပြီး ယိမ်းနွဲ့ပါးဓားကိုပြမည့်ဟန်ပြုကာ ခုတ်ပိုင်းလိုက်ရာ လူနှင့်တကွနောက်ခံဝါးပိုးဝါးငါးလုံး၊ ကြမ်း ၅ ချောင်းပါပြတ်လေသည်။ ရှေးခေတ်မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ဓားရေး ၃၇ ချင်းကိုတတ်မြောက်မှာသာ တပ်မှူးဖြစ်ခွင့်ရှိသည်။ ပျံချီဓား ဟုခေါ်သောအဆင့်မြင့်ဓားရေးကိုတတ်မြောက်သူအား ဘွဲ့အမည်နောက်တွင် ပျံချီဟူသောအမည်နာမကိုထည့်သွင်းမှည့်ခေါ်ပေးသည်။
လှံ
လှံတိုနှင့်လှံရှည်ဟူ၍ရှိသည်။ လှံတိုများအားဆင်ထက်တွင်သယ်ဆောင်သွားပြီး ပစ်လွှတ်တိုက်ခိုက်ရသည်။ အနော်ရထာမင်းကြီးနှင့်ကျန်စစ်သားမင်းကြီးတို့ကိုင်ဆောင်ခဲ့သော အရိန္နမာလှံနှင့် ဒွတ္တဘောင်မင်းကြီးကိုင်ဆောင်ခဲ့သော လှံရှင်တို့မှာ လှံရှည်များဖြစ်ကြသည်။
ဒိုင်း၊ လွှား၊ ကာ
ဒိုင်းဆိုသည်မှာ ဘဲဥပုံဖြစ်ပြီး တစ်ဖက်မှထိုခုတ်ပစ်လွှတ်လာသည်ကို ကာကွယ်ရသောလက်စွဲကိရိယာဖြစ်သည်။ လွှားသည် လေးထောင့်သဏ္ဌာန်ရှိသည်။ ကာမှာဗန်းငယ်ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့အား သားရေဖြင့်ပြုလုပ်ထာပြီး စစ်သည်ရဲမက်တို့သည်စစ်မြေပြင်တွင်စစ်ညောင်းသောအခါ ယင်းတို့အားချက်ပြုတ်စားသောက်ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:စစ်ရေး
စလန်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြည်ဖြူသျှင်
ကြည်ဖြူသျှင် သည် မြန်မာ အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ကြည်ဖြူသျှင်သည် National Geographic Society ၏ ၂၀၀၈ ခုနှစ် All Roads ရုပ်ရှင်ပွဲတော်တွင် ဝသုန်၏ ကောက်ကြောင်း အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်မှတ်တမ်းပထမဆု ကို ရရှိခဲ့သည်။ သူမသည် အ.ထ.က(၂)လသာ နှင့် ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ကျောင်း တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ဗိုလ်ချုပ်ရုပ်ရှင် ဖြစ်မြောက်ရေး ကော်မတီတွင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ပါဝင်လျက်ရှိသည်။
ဒါရိုက်တာ ကြည်ဖြူသျှင်သည် အနာဂတ်ရဲ့ ကြယ်ပွင့်လေးများ အမည်ရှိ လသာ၂ ရုပ်ရှင်ကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
လကျုံးဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
လကျုံးဂါးရွာ(Lakyonegar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ရှဒန်လော့ခွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၆၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖားချောင်း(အတွင်းမဲကနယ်)ရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
ဖားချောင်း(အတွင်းမဲကနယ်)ရွာ(Hparchaung(Ahtwinmekanei))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ မဲကနယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၆၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ပင်ဆိပ်ရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ပေါက်ပင်ဆိပ်ရွာ (Paukpinseik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ ကန္တလီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၈၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန္တလီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၅ ဦး၊ မ ၇၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောကသာရ ဆုံးမစာ
လောကသာရ ဆုံးမစာ ကို ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော် (မြန်မာ ၈၁၀ - ၈၇၅) က ရေးသားခဲ့သည်။
ဦးနီအစုရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ဦးနီအစုရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
​ဒေါင့်ကွေး (ကရင်စု)ရွာ၊ ဒေါင့်ကွေး
ဒေါင့်ကွေး (ကရင်စု)ရွာ၊ ဒေါင့်ကွေး
ကွန်ခန်ရွာ၊ နမ့်လွတ်
ကွန်ခန်ရွာ (Kunhkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ နမ့်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၃၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်လွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၉ ဦး၊ မ ၉၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ခါးပြတ်ရွာ၊ ငါးရာဘို
ခါးပြတ်ရွာ၊ ငါးရာဘို
ကွန်ခန်ရွာ၊ နမ့်လွတ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမာဓိ
(၁) အာရုံတစ်ခုတည်း၌ စိတ်, စေတသိက်တို့ကို-အညီအမျှ-ကောင်းစွာ-ထားခြင်း။
(၂) (စိတ်၏) ကောင်းစွာ-ငြိမ်သက်-တည်ကြည်-ခြင်း၊ (ထားတတ်-ထားကြောင်းဖြစ်-သော သမာဓိ)၊ ကောင်းစွာ-ငြိမ်သက်-တည်ကြည်-သော စေတသိက်၊ ဧကဂ္ဂတာစေတသိက်။
အမည်အမျိုးမျိုး
စေတသိက်တို့တွင် ဧကဂ္ဂတာစေတသိက်ကို အချို့အရာ၌ စိတ်တည်ကြည်မှု စွမ်းအင်ကို အမှီပြု၍ သမာဓိန္ဒြေ, သမာဓိဗိုလ်, သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင်, သမ္မာသမာဓိမဂ္ဂင်, ဥပစာရသမာဓိ, အပ္ပနာသမာဓိ စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲထားပေသည်။
သမ္မာသမာဓိ (၃)မျိုး
မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တန်၌ ဘုရားရှင်က ရူပါဝစရဈာန်သမာဓိ (၄)မျိုးကိုသာ သမ္မာသမာဓိ ခေါ်ဆိုကြောင်းကို ဟောကြားထားတော်မူ၏၊ ယင်းသို့ ဟောကြားတော်မူချက်မှာ မဇ္ဈေဒီပကနည်းအားဖြင့် ဟောကြားထားတော်မူခြင်း ဖြစ်၏၊
ဘုရားရှင်သည် ထိုထိုသုတ္တန်တို့၌ ဓာတ်ကမ္မဋ္ဌာန်းကဲ့သို့သော ဥပစာရသမာဓိကို ရွက်ဆောင်ပေးနိုင်သည့် ဥပစာရကမ္မဋ္ဌာန်းတို့ကိုလည်း ဟောကြားထားတော်မူ၏၊
ဈာန်သမာပတ် (၈)ပါးစလုံးတို့ကိုလည်း ဟောကြား ထားတော်မူ၏၊
ထို့ကြောင့် သမာဓိမှာ (၃)မျိုး ရှိနေ၏၊ အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိသွားသော ဥပစာရသမာဓိ အမည်ရသည့် ကာမာဝစရသမာဓိက (၁)မျိုး၊ ရူပါဝစရဈာန်လေးပါးဟူသည့် ရူပါဝစရသမာဓိက (၁)မျိုး၊ အရူပါဝစရ ဈာန် လေးပါးဟူသည့် အရူပါဝစရသမာဓိက (၁)မျိုး - ဤသို့လျှင် သမာဓိ (၃)မျိုး ရှိပေသည်။
မဇ္ဈေဒီပကနည်း
ထို (၃)မျိုးတို့အနက် အလယ်ဖြစ်သည့် ရူပါဝစရသမာဓိကို တိုက်ရိုက်ဟောကြားတော်မူလိုက်လျှင် အစနှင့် အဆုံးဖြစ်သည့် ကာမာဝစရ သမာဓိ အရူပါဝစရသမာဓိတို့ကိုလည်း ဟောကြားတော်မူပြီးပင် ဖြစ်ပေသည်။ ဤကဲ့သို့ ဟောကြားတော်မူသည့် နည်းစနစ်ကို မဇ္ဈေဒီပကနည်းဟု ခေါ်ဆိုပေသည်။ မြွေတစ်ကောင်ကို ခါးလယ်က ကိုင်ကာ မြှောက်ပြလိုက်လျှင် ခါးကိုသာ မြင်ရသည်မဟုတ်၊ မြွေတစ်ကောင်လုံးကို မြင်ရနိုင်သကဲ့သို့ မှတ်ပါ။ ထိုကြောင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာ က စိတ္တဝိသုဒ္ဓိ နာမ သဥပစာရာ အဋ္ဌ သမာပတ္တိယော = စိတ္တဝိသုဒ္ဓိမည်သည် ဥပစာရသမာဓိနှင့်တကွ ဈာန်သမာပတ် (၈)ပါးစလုံးကိုပင် ဆိုလိုသည်ဟု ရှင်းပြထားတော်မူလေသည်။
စိတ္တဝိသုဒ္ဓိနှင့် ဥပစာ, အပ္ပနာသမာဓိ
ဥပစာရသမာဓိ သို့မဟုတ် ဈာန်သမာဓိကြောင့် နီဝရဏအညစ်အကြေးတို့မှ ကင်းစင်နေသည့် စိတ်အစဉ်ကို စိတ္တဝိသုဒ္ဓိဟု ခေါ်ဆိုလေသည်။ သို့အတွက် စိတ္တဝိသုဒ္ဓိနှင့် ဥပစာရသမာဓိ အပ္ပနာဈာန်သမာဓိတို့မှာ အနက်အဓိပ္ပါယ်ချင်း တူညီနေသည့်, စကားလုံးသာ ကွဲပြားနေသည့် ဝေါဟာရ အသုံးအနှုန်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
သမ္မာသမာဓိမဂ္ဂင်
သမာဓိသုတ္တန်ပိုင်းတွင် ရှင်းလင်းတင်ပြထားခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း အရိယသစ္စာ (၄)ပါးတို့ကို သမ္မာဒိဋ္ဌိဉာဏ်ပညာဖြင့် ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ ကိုယ်တိုင်မျက်မှောက် ထွင်းဖောက်သိမြင်နိုင်ရေးအတွက် သမာဓိမှာ သို့မဟုတ် သမာဓိကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဉာဏ်အရောင်အလင်းမှာ မရှိမဖြစ် လိုအပ်သည့် အင်္ဂါရပ်တစ်ခုပင် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကြောင့် သမ္မာသမာဓိမဂ္ဂင်ကိုလည်း အင်္ဂါရပ်တစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းကာ ဟောကြားထားတော်မူခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ဝန်ဆန်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝန်ဆန်ရွာ (Wanhsan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၂၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၁၆ ဦး၊ မ ၂၀၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
သမာဓိ
သမာဓိ၏စွမ်းရည်
သမာဓိ၏ စွမ်းရည်ကားကြီးမားလှ၏။ နိဗ္ဗာန်ကို ဆုတောင်းနေရုံနှင့်မပြီး၊ သမာဓိရသည်အထိကျင့်ကြရဦးမည်ဖြစ်သည်။ မြတ်ဗုဒ္ဓက ဤသို့ဟောကြားခဲ့၏။ "ရဟန်းတို့ သမာဓိကို ပွားများကြကုန်လော့"။ သမာဓိကိုရသောရဟန်းတို့သည်
ဝန်ဆန်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမာဓိ
သမာဓိ၏ အမည်အမျိုးမျိုး
သမာဓိ၏အမည်များအမျိုးမျိုးရှိသည်။
သမာဓိဖြစ်ကြောင်း (၁၁) ပါး
၁။ ဝတ္ထုစင်စေ - ပစ္စည်းလေးပါးစသော ဝတ္ထုများ စင်ကြယ်သန့်ရှင်း အပြစ်ကင်းရခြင်း၊
၂။ ဣန္ဒြေမျှစွာ - သဒ္ဓါနှင့်ပညာ ဝီရိယနှင့် သမာဓိကို မျှတရစေခြင်း၊
၃။ လိမ္မာနိမိတ္တ - ကသိုဏ်းနိမိတ်တို့ကို ယူရာ၌ လိမ္မာရခြင်း၊
၄။ ပဂ္ဂဟ - ဝီရိယလျော့ခြင်း စသည်ဖြစ်သောအခါ ဓမ္မဝိစယ၊ ဝီရိယ၊ ပီတိ သမ္ဗောဇ္ဈင်တရားတို့ဖြင့် စိတ်ကို ချီးမြှောက်ပေးရခြင်း၊
၆။ သမ္ပဟံသာ - ပညာပယောဂနည်းပါး၍ ငြိမ်သက်သောသုခကို မရခြင်းကြောင့် စိတ်မနှစ်သက်သောအခါ သံဝေဂဝတ္ထု ရှစ်ပါးကို ဆင်ခြင်၍လည်းကောင်း၊ ရတနာသုံးပါးဂုဏ်ကို အောက်မေ့၍လည်းကောင်း စိတ်ကို ရွှင်စေရခြင်း။
၇။ ဥပေက္ခာနှင့် - လျော့ခြင်း၊ လွန်ခြင်း ကင်း၍ တပါးအာရုံ၌သာ အညီအညွတ် ရှု၍ နေရခြင်း၊
၈။ ပျံ့လွင့်သူကြဉ် - စိတ်ပျံ့လွင့်သူကို ရှောင်ကြဉ်ရခြင်း၊
၉။ တည်ကြည်ယှဉ်မှ - တည်ကြည်သူကို မှီဝဲယှဉ်ကပ်ရခြင်း၊
၁၁။ ဓိမုတ်လျောက်သည် - ပွင့်မြောက်ဓိတိ၊ ဆယ့်တစ်တည်း။ သမာဓိကို ဖြစ်ရန် ညွတ်ကိုင်း ရှိုင်းဝှမ်းသော ကြိုးစားစိတ်ရှိရခြင်း။
သမာဓိ (၂) ပါး
၁။ ဥပစာရသမာဓိ - အနီးအပါး၌ တည်ကြည်မှု ရရှိခြင်း။
၂။ အပ္ပနာသမာဓိ- အပ္ပနာဈာန်၌ ဖြစ်သော တည်ကြည်မှုရရှိခြင်း။
အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်
အောင်ဆန်း-အက်တလီ စာချုပ်သည် တစ်နှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံကို လွတ်လပ်ရေးပေးရန် မြန်မာအမျိုးသားခေါင်းဆောင်များနှင့် ဗြိတိသျှအစိုးရတို့၏ သဘောတူညီချက်များ ပါသည့် စာချုပ် ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှ အစိုးရနှင့် မြန်မာခေါင်းဆောင်များ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ပထမဆုံးချုပ်ဆိုသည့် စာချုပ်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ စာချုပ်ကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့ ဒေါင်းနင်းလမ်း အမှတ် ၁ဝ ၌ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ စာချုပ်ကို မြန်မာတို့ဘက်မှ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ခေါင်းဆောင်၍လည်းကောင်း၊ ဗြိတိသျှ အစိုးရ ဘက်မှ ဗြိတိသျှ ဝန်ကြီးချုပ် ကလီးမင့် ရစ်ချတ် အက်တလီ (Clement Attlee) က ခေါင်းဆောင်၍လည်းကောင်း ဆွေးနွေးပြီး သဘောတူလက်မှတ် ထိုးကြသောကြောင့် အောင်ဆန်း - အက်တလီ စာချုပ်ဟု ခေါ်သည်။ စာချုပ်တွင် အချက်ကြီး ၁ဝ ချက် ပါဝင်သည်။ စာချုပ်ပါ အဓိက အချက်များ၏ အချုပ် သဘောမှာ - ဤစာချုပ် ချုပ်ဆိုနိုင်ခြင်းအားဖြင့် ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ မြန်မာနိုင်ငံဆိုင်ရာ စက္ကူဖြူစီမံကိန်း ခေါ် စက္ကူဖြူအုပ်ချုပ်ရေးသည် လုံးဝ ချုပ်ငြိမ်းသွားသည်။ ဤစာချုပ် အရပင် တိုင်းပြု ပြည်ပြု လွှတ်တော် ခေါ်နိုင်၍ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ ထူထောင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ ဥပဒေသဘောအရ ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင်မှ လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သော်လည်း လက်တွေ့သဘောအရ ကြည့်လျှင် ဤစာချုပ်ချုပ်သည့် နေ့မှာပင် လွတ်လပ်ရေးရသည်ဟု ဆိုနိုင်ရာသည်။
အောင်ဆန်း - အက်တလီစာချုပ်
ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အစိုးရနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတော် ဘုရင်ခံမင်းကြီး၏ အမှုဆောင် ကောင်စီမှ ကိုယ်စားလှယ်တော်တို့ ဆွေးနွေး တိုင်ပင်ရာမှ ရောက်ရှိခဲ့သော အဆုံးသတ်ချက်များ
ကိုယ်စားလှယ်တော်များက အရေးဆိုသော ဂရိတ် ဗြိတိန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်တို့၏ အနာဂတ် ဆက်ဆံရေးနှင့် သက်ဆိုင်သော ကိစ္စအဝဝတို့ကို ဘုရင်မင်းမြတ် အစိုးရနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတော် အမှုဆောင်ကောင်စီ၏ ကိုယ်စားလှယ်တော်များ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ပြီးလျက် ကော်မော်ဝဲလ်သ် (Common Wealth) အတွင်းတွင် ဖြစ်စေ၊ အပြင်မှ ဖြစ်စေ၊ စောလျင် နိုင်သမျှ စောလျင်စွာ မြန်မာနိုင်ငံတော်သူ နိုင်ငံတော်သားများတို့သည် မိမိတို့ လွတ်လပ်ရေးကို ဆွတ်ခူးနိုင်စေမည် ဖြစ်သော နည်းလမ်းများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အောက်ပါ သဘောတူ အဆုံးသတ်ချက်များကို ရောက်ရှိကြလေသည်။
၁။ တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်
မြန်မာနိုင်ငံတော်သူ နိုင်ငံတော်သားတို့သည် မိမိတို့ နိုင်ငံ၏ အနာဂတ် အုပ်ချုပ်ရေးကို စောလျင်နိုင်သမျှ လျင်စွာ ဆုံးဖြတ်နိုင်စေသောငှာ ၁၉၃၅ - ခုနှစ် အက်ဥပဒေအရ ဥပဒေပြု အဖွဲ့အစား တိုင်းပြု ပြည်ပြု လွှတ်တော်ကို ရွေးကောက် တင်မြှောက်စေရမည်။ ဤကိစ္စအတွက် ၁၉၃၅ ခုနှစ် အက်ဥပဒေ ရွေးကောက်နည်းစနစ်ကို အသုံးပြုလိမ့်မည်။
လူမျိုးသီးခြား မထားရှိသော လူစု၊ ကရင် အမျိုးသား လူစု၊ အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ကပြား လူစုများ အတွက် ရွေးကောက်ပွဲကို ဧပြီလတွင် ကျင်းပလိမ့်မည်။ လူစု အသီးသီးအတွက် အဖွဲ့ဝင် နှစ်ဦးစီ ရွေးကောက် တင်မြှောက်ရမည်။ အထက်တွက် စာရင်းသွင်းပြီးသော [နောက်ဆက်တွဲ (က) တွင် ရှင်းလင်း ဖော်ပြသည့် အတိုင်း] မြန်မာနိုင်ငံ လူမျိုး တဦးကို လူမျိုးသီးခြား မထားရှိသော လူစုစာရင်းတွင် တင်သွင်းရလိမ့်မည်။
၂။ ခေတ်ပြောင်းချိန် အစိုးရ အမျိုးအစား
ခေတ်ပြောင်းချိန် ကာလအတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရသည် ယခုအတိုင်း ကဲ့သို့ပင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် အက်ဥပဒေ အပိုဒ် ၁၃၉ အရ၊ အပ်နှင်းထားသော အထူး အာဏာများနှင့် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ယာယီ စီမံချက် အက်ဥပဒေ နှင့်တကွ ယင်းဥပဒေအရကောင်စီတွင် ထုတ်ပြန်လိုက်သော အမိန့်ဟူသမျှ အတိုင်း ဆောင်ရွက်သွားလိမ့်မည်။
အစိုးရ တဦး တဘက် သဘောတွင် အထူး ဆောင်ရွက်ရန် လိုသည်ဟု ထင်မြင်သော ထူးခြားသည့် အကြောင်းအချက်များ ပေါ်ပေါက်လျှင် ထိုအကြောင်းအချက်များကို လိုက်လျောရန် ပြောင်းလဲနိုင်ချက် ရှိလျှင် မည်သို့သော ပြောင်းလဲ နိုင်ချက် ပြုလုပ်နိုင်သည်ကို ဘုရင်မင်းမြတ် အစိုးရက စဉ်းစားလိမ့်မည်။
၃။ ကြားဖြတ် ဥပဒေပြု အဖွဲ့
ကြားဖြတ်ကာလအတွင်း ၁၉၄၅ ခုနှစ် အက်ဥပဒေက ပြဋ္ဌာန်းသည့်အတိုင်း ဖြစ်သော ဥပဒေပြု ကောင်စီ တခု ရှိလိမ့်မည်။ အခွင့်ပြုထားသော ဦးရေကို ၅ဝ မှ ၁၀ဝ သို့ တိုးမြှင့်ရန် အာဏာကို ဘုရင်မင်းမြတ် အစိုးရက ကောင်စီတွင် ထုတ်ပြန်သော အမိန့်ဖြင့် ဖွေရှာလိမ့်မည်။
တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော်အတွက် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခြင်းများ ပြီးဆုံးသည်နှင့် တပြိုင်နက် ဘုရင်မင်းကြီးသည် ဦးရေ ၁၀ဝ ပါဝင်သော ဥပဒေပြု ကောင်စီတခုကို အမည်တပ် ခန့်အပ် လိမ့်မည်။ ထိုကောင်စီအဖွဲ့တွင် တိုင်းရင်း မဟုတ်သော လူနည်းစုများ၏ ကိုယ်စား ဆောင်ရွက်ရန် လူဦးရေ အနည်းငယ်ကို ပါဝင်စေလျက် တိုင်းပြု ပြည်ပြု လွှတ်တော်သို့ ရွေးကောက် တင်မြှောက် လိုက်သော သူများထဲမှ ရွေးချယ်လိမ့်မည်။
ဥပဒေပြု ကောင်စီ၏ အာဏာများမှာ မကြာသေးမီက ဖျက်သိမ်းလိုက်သော ဦးရေ ၅ဝ ပါဝင်သည့် ဥပဒေပြုကောင်စီ ရရှိထားသော အာဏာများနှင့် ထပ်တူထပ်မျှ ဖြစ်လိမ့်မည်။
၄။ ကြားဖြတ် အစိုးရ
ဘုရင်ခံမင်းကြီး၏ အမှုဆောင် ကောင်စီသည် မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ကြားဖြတ်အစိုးရ ဖြစ်လိမ့်မည်။ အထက်ပါ အပိုဒ် ၂ တွင် ဖော်ပြခဲ့သော အဖြူထည် ဘောင်အတွင်းတွင် ဆက်လက် တည်ရမည် ဖြစ်သော အမှုဆောင်ကောင်စီ၊ သို့မဟုတ် ဘုရင်ခံမင်းကြီး၏ တရားဝင် အာဏာများကို မပြောင်းလဲစေရန် မဖြစ်နိုင်သော်ငြားလည်း ကြားဖြတ်အစိုးရသည် ယခုအခါ အိန္ဒိယ ကြားဖြတ် အစိုးရ နည်းတူ ယေဘုယျအားဖြင့် ဆောင်ရွက် သွားလိမ့်မည့်ပြင်၊ အထူးသဖြင့် တရားဝင် အခြေအနေတွင် သက်ရောက်သော ကန့်သတ်ချက်များမှ အပ အမှုဆောင် ကောင်စီ အဖွဲ့သည် စီမံကိန်းနှင့် အုပ်ချုပ်မှု နယ်ပယ်တွင် ပေါ်ပေါက်သော ကိစ္စ ဟူသမျှကို အရေးဆိုရန်လည်းကောင်း၊ စဉ်းစားရန်လည်းကောင်း၊ ဆွေးနွေးရန်လည်းကောင်း၊ ဆုံးဖြတ်ရန်လည်းကောင်း လုံးဝ လွတ်လပ်ခွင့် ရှိလိမ့်မည်။
၆။ ပြည်ထောင်ချင်းချင်း အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်
မြန်မာနိုင်ငံတော်က ချဉ်းကပ် ဆက်သွယ်စေလိုသော အခြားအခြားသော ပြည်ထောင် အချင်းချင်း အဖွဲ့အဝင်များသို့လည်း ထိုအဖွဲ့များ၏ အလုပ်တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ အဖြစ်ဖြင့်၊ သို့မဟုတ် အခြားနည်းဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်က ပါဝင် ဆောင်ရွက်နိုင် မနိုင်ကို ထောက်လှမ်း စစ်ရှောက်သော သဘောနှင့် ချဉ်းကပ် ဆက်သွယ်လိမ့်မည်။
၈။ နယ်ခြားဒေသများ
နယ်ခြားဒေသများနှင့် ဝန်ကြီးများ အုပ်ချုပ်သော မြန်မာနိုင်ငံတော်ကို ထိုဒေသများတွင် နေထိုင်သော သူများ၏ လွတ်လပ်သော သဘောတူချက်နှင့် အချိန်မနှောင်း ပေါင်းစည်းခြင်း အောင်မြင်ရန်မှာ ဘုရင်မင်းမြတ် အစိုးရနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ကိုယ်စားလှယ်တော်များ နှစ်ဦးနှစ်ဖက်၏ သဘော တူပြီးသော ရည်ရွယ်ချက် ဖြစ်သည်။ ဤအတောအတွင်း နယ်ခြားရှိ လူများသည် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် လက်ခံနိုင်သော နည်းဖြင့် မြန်မာ နိုင်ငံတော် အစိုးရတို့နှင့် ရင်းနှီးစွာ ပေါင်းသင်း တွဲဖက်ရာသည်။ ဤသည်တို့ကို မြှော်ကိုး၍ သဘော တူညီကြသည်မှာ
နောက်ဆက်တွဲ (က)
လာမည့် ရွေးကောက်ပွဲများတွင် မဲဆန္ဒပေး ရွေးကောက်ခြင်း ခံနိုင်ခွင့် အလို့ငှာ မြန်မာနိုင်ငံတော်တွင် မွေးဖွား၍ ၁၉၄၂ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်၊ သို့မဟုတ် ၁၉၄၇ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ မရှေးမနှောင်း ဖြစ်သော ၁ဝ နှစ် အတွင်းတွင် စုစုပေါင်း ၈ နှစ်ထက် မနည်း၊ မြန်မာနိုင်ငံတော်တွင် နေထိုင်ခဲ့သော ဗြိတိသျှ လက်အောက်ခံ၊ သို့မဟုတ် အိန္ဒိယနယ် လက်အောက်ခံ နိုင်ငံသားကို မြန်မာ အမျိုးသားဟု အဓိပ္ပာယ် ဖော်ပြသည်။
၁၀။ အခြားကိစ္စများ
မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အဆင့်အတန်း ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အစိုးရနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတော် အစိုးရတို့ သဘောတူ ဆိုက်ရောက်ရန် အခြားပြဿနာ ပေါ်ပေါက် လိမ့်မည်။ ဤပြဿနာများကို ပေါ်ပေါက်လာသည့် အလျောက် လက်ခံ၍ ယခု ဆွေးနွေးပွဲများတွင် ထင်ရှားခဲ့သော မိတ်ဆွေရင်းချာများ သမဝါယမ နှလုံးထားဖြင့် ဆောင်ရွက်လိမ့်မည်။
ဘုရင်မင်းမြတ် အစိုးရနှင့် မြန်မာ အမှုဆောင်ကောင်စီ၏ ကိုယ်စားလှယ်များသည် တိုင်ပင် နှီးနှောခြင်းနှင့် ကူညီ ရိုင်းပင်းခြင်း၊ ယခုနည်းကို ဆက်လက်စေသောအားဖြင့် ဗြိတိသျှ ‘ကော်မော်ဝဲလ်သ်’ အတွင်းတွင် ဖြစ်စေ၊ အပြင်အပမှ ဖြစ်စေ၊ ကိုယ်ပိုင် လွတ်လပ်သော မြန်မာနိုင်ငံတော် ဘဝသို့ ရောက်စေလိုသော နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ရည်ရွယ်ချက်ကို ချောမော လျင်မြန်စွာ တိုးတက်အောင် ပြုလုပ်နိုင်လိမ့်မည်ဟု တထစ်ချ ယုံကြည်ကြသည်။ သို့အတွက်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ အုပ်ချုပ်ရေးသစ် မရောက်မီ ခေတ်ပြောင်း ခေတ်လွှဲတလျောက် ပေါ်ပေါက်လိမ့်မည် ဖြစ်သော အနာဂတ် ကိစ္စများကို သဘောတူ ဆိုက်ရောက်ရေးတွင် တဦးကို တဦး ယိုင်းပင်း ကူညီရန် သဘောတူလေသည်။
၁၀၊ ဒေါင်းနင်းလမ်း
ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်၊ ၁၉၄၇။
မှတ်ချက်။ ။ ဝန်ကြီး သခင်ဗစိန်နှင့် ဝန်ကြီး ဦးစော တို့သည် ဤအဆုံးသတ်ချက်များတွင် ဘက်စပ်ရန် မတတ်နိုင်ကြချေ။
အောင်ဆန်း - အက်တလီစာချုပ်ကို ၁၉၄၇ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင်၊ နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ခေါင်းဆောင်ကြီးများသည် လက်မှတ် ရေးထိုးကြလေသည်။ ထိုသို့ လက်မှတ် ရေးထိုးရာတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ တက်ရောက်ကြသော ကိုယ်စားလှယ်များတွင် အပါအဝင် ဖြစ်သည့် ဂဠုန် ဦးစောနှင့် သခင်ဗစိန်တို့သည် လက်မှတ် ရေးထိုးခြင်း မပြုကြချေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာချုပ်များ
မဲကနယ်လမ်းရွာ၊ မြဝတီမြို့နယ်
မဲကနယ်လမ်းရွာ(Mekaneilan)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ မြဝတီခရိုင်၊ မြဝတီမြို့နယ်၊ မဲကနယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၆၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကသဘောင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ကသဘောင်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
မူးသာရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
မူးသာရွာ (Muthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ မူးသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၄၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွဲနွားထောက်ရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
ကျွဲနွားထောက်ရွာ (Kywenwarhtauk)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ကျွဲနွားထောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲနွားထောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၅၄ ဦး၊ မ ၅၀၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၇၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ကျွဲနွားဒေါက် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဝါရဏာသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ပုဗ္ဗာရုံကျောင်း မိဂါရမာတုပါသာဒ အဗ္ဘောကာသ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်က တုဏှီဘူတ ထိုင်နေကြသော ရဟန်းတော်များအား မိမိ၏တစ်စုံတစ်ခုသော ကိုယ်မှု, နှုတ်မှု ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်ဖွယ် ရှိလျှင် ပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့ နိုင်ကြောင်း ဖိတ်ကြားတော်မူခြင်းကို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က တစ်စုံတစ်ခုကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်စရာ မရှိပုံနှင့် ဘုရားရှင်၏ကျေးဇူးဂုဏ်တော်တို့ကို အကျယ် တဝင့် ချီးကျူးလျှောက်ထားပြီး ဘုရားရှင်နည်းတူ ဖိတ်ကြားပါသည်။ ဘုရားရှင်က အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်ဖွယ် ကိုယ်မှု နှုတ်မှုမရှိပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပြီး မဟာ ပည၊ ပုထုပည၊ ဟာသပည၊ ဇဝနပည၊ တိက္ခပည၊ နိဗ္ဗေဓိကပည၊ အနုတ္တရ ဓမ္မစက္ကအနုပဝတ္တိတဂုဏ်ပုဒ်တို့ကို ချီးကျူးမိန့်တော်မူပါသည်။ စည်းဝေးနေသော ရဟန်းတော်ငါးရာ၏ ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်ဖွယ်ရှိက ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်ပါရန် လျှောက်ထားသည့်အခါ ဘုရားရှင်က ဤရဟန်းတော်ငါးရာတွင် တေဝိဇ္ဇပတ္တရဟန်း ခြောက်ကျိပ်၊ ဆဠာဘိညရဟန်းတော် ခြောက်ကျိပ်၊ ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တ ရဟန်းတော် ခြောက်ကျိပ်နှင့် အခြားရဟန်းတော်များ၊ ပညာဝိမုတ္တပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပုံကို မိန့်ကြားတော်မူပါသည်။ ထိုအခါ အရှင်ဝင်္ဂီသထေရ်က ဘုရားရှင်, ရဟန်းတော်ငါးရာတို့၏ ဂုဏ်ပုဒ်များကို စကြာမင်းနှင့် အမတ်ပရိသတ်အသွင် ဥပမာတင်၍ လေးဂါထာတို့ဖြင့် ချီးကျူးလျှောက်ထားပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
ဤသုတ်တော်၌ ဘုရားရှင်နှင့် ရဟန်းတော်ငါးရာတို့ အချင်းချင်း ဝိသုဒ္ဓိ ပဝါရဏာပြုပုံကို ပြဆိုထားပါသည်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ပဝါရဏာအကြောင်း၊ စကြာမင်းကျင့်ဝတ် ၁၀ ပါး/ ၁၂-ပါး ခမည်းတော်၏ စကြာရတနာကို သားတော်မင်းက ဆက်၍လည်စေပုံ အစရှိသော မှတ်သားဖွယ်များကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
မြင်းကြပ်ရွာ
မြင်းကြပ်ရွာ
ဟွေတောင်းမိုင်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဟွေတောင်းမိုင်ရွာ (Hwaytawngmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၃၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂၅ ဦး၊ မ ၁၃၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယင်းဆိပ်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ယင်းဆိပ်ရွာ (Yinseik)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ အုန်းတွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုန်းတွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၉၃ ဦး၊ မ ၁၈၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ပင်ဆိပ်ရွာ၊ တောင်ပို့သာယာ
ပေါက်ပင်ဆိပ်ရွာ (Paukpinseik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ တောင်ပို့သာယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၇၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ပို့သာယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၅ ဦး၊ မ ၃၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြူတောကွင်းရွာ၊ ငါးရာဘို
ကြူတောကွင်းရွာ၊ ငါးရာဘို
ရမ်းသစ်ချေရွာ၊ ရမ်းသစ်ချေ
ရမ်းသစ်ချေရွာ၊ ရမ်းသစ်ချေ
လိုက်ကာဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
လိုက်ကာဂါးရွာ(Laikkargar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ရှဒန်လော့ခွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၆၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေသလသုတ်
အာဠဝီနိုင်ငံ၊ အာဠဝီမြို့၊ အဂ္ဂါဠဝနတ်ကွန်း၌ ဥပဇ္ဈာယ်ဆရာ နိဂြောဓကပ္ပထေရ်နှင့်အတူ အရှင်ဝင်္ဂီသထေရ်တို့ သီတင်းသုံးနေစဉ် မိမိ၏ ပဋိဘာနဉာဏ် ပညာဖြင့် အခြားမထေရ်မြတ်များအား မထေရ်မဲ့မြင် ပြုမိသည်ကို အကြောင်းပြု၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ဝိပ္ပဋိသာရကို ပယ်ဖျောက်ပြီး “မာနံ ပဇဟဿု” အစရှိသော လေးဂါထာတို့ကို ရွတ်ဆိုသည့်သုတ်။
ဤဂါထာတို့၌ မာန၏အပြစ်များ, ပယ်စွန့်နိုင်သောအကျိုးများကို ပြဆိုထားပါသည်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။
ဇရပ်ဖြူရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ဇရပ်ဖြူရွာ (Zayathpyu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ မူးသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၄၃ ဖြစ်သည်။
ပီဝရွာ
ပီဝရွာ
ကုလသမဂ္ဂ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှုတပ်ဖွဲ့
ကုလသမဂ္ဂ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှုတပ်ဖွဲ့
ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ဒေသဆိုင်ရာ ပဋိပက္ခများအကြား အန္တရာယ်ထူပြောလှသော တာဝန်ကိုနှစ်ပေါင်း ၄ဝ ကြာမျှ ထမ်းဆောင်ခဲ့မှုအတွက် ကုလသမဂ္ဂ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှု တပ်ဖွဲ့သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် ငြိမ်း ချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုကြီးကို ဆွတ်ခူး ရရှိခဲ့သည်။
ငြိမ်းချမ်းရေး နိုဘယ်ဆုချီးမြှင့်ရန်လျာထား သော လူ ရ၄ ဦးနှင့်အဖွဲ့အစည်း ၂၃ ဖွဲ့ထဲမှ ရွေးချယ်ခံရခြင်း ဖြစ်သည်။ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် ဟာဗီးယား ပဲရက်ဒေကွေးလျား၊ ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတ မစ္စက်ကိုရဇွန် အကွီနို၊ နော်ဝေး၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဂရိုဟာလစ်ဘရန့်လန်း၊ တောင်အာဖရိက အသားအရောင် ခွဲခြားရေးဝါဒဆန့်ကျင်ရေးခေါင်းဆောင် နယ်လဆင် မန်ဒဲလား၊ အစ္စရေးနိုင်ငံ၏ နျူကလီးယားစွမ်းပကား ဆိုင်ရာ အသေးစိတ် အချက်အလက်များကို ဖွင့်ချခဲ့၍ နိုင်ငံတော် သစ္စာဖောက်မှုဖြင့်ထောင်ဒဏ်ကျခံရသူ မော်ဒီချေး ဗာနူးနူး၊ နိုင်ငံ တကာ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (အက်ဖ် အိုင် အက်ဖ် အေ) ဥက္ကဋ္ဌ ဗရာဇီးအမျိုးသားဂျိုး ဟာဗလန်ဂေး၊ သေဒဏ်ကို ပယ်ဖျက်ရန် တောင်းဆိုလှုပ်ရှားသည့် ဘုန်းတော်ကြီး ဂျိုးဇက် အင်ဂလီ၊ ဗြိတိသျှ အသံလွှင့်ကော်ပိုရေးရှင်း (ဘီဘီစီ)၊ ကမ္ဘာ့ ကျန်းမာ ရေးအဖွဲ့ချုပ် (ဒဗလျူအိပ်ချ်အို) စသည့် လျာထားချက်များကို ကျော်ဖြတ်၍ ကုလသမဂ္ဂ ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှု တပ်ဖွဲ့က ရွေးချယ်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။
တပ်ဖွဲ့ခုနှစ်ဖွဲ့ ဖွဲ့စည်းထားသော စစ်သား ၁၀၀၀ဝဝဝ နီးပါးသည် ကမ္ဘာ့အရေးကိစ္စ ပြဿနာအရပ်ရပ်တွင် ဒိုင်ခံဖြေရှင်း ရာ၌ အရေးပါသည့် ကုလသမဂ္ဂကို ယုံကြည်အားထားမှု ရှိလာ စေရန် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ သည်ဟု နော်ဝေးနိုင်ငံ နိုဘယ်ကော်မတီက ကြေညာခဲ့သည်။ ယင်းတပ်ဖွဲ့ဝင်များသည် အငြင်းပွားမှုများကို ငြိမ်း ချမ်းစွာ ဖြေရှင်းရန်ဟူသော ကမ္ဘာ့သန္ဒိဋ္ဌာန်ကို ပြသခဲ့ပြီး ထိုသို့ ပြသခြင်းဖြင့်ပင် စစ်မှန်သော ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ညှိနှိုင်းဖြေရှင်းမှုများကို ဦးတည်နိုင်စေရန် အကျိုးဆောင်ခဲ့သည် ဟုလည်း ကြေညာခဲ့သည်။