cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်
ကွယ်လွန်ခြင်း
တက္ကသိုလ်ဝင်းမွန်သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ
ဒဂုန် ခင်ခင်လေး
ဒဂုန် ခင်ခင်လေးသည် မန္တလေးမြို့ ဇာတိဖြစ်၍ ၁၂၆၅ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၆ ရက် (၁၉၀၄ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ဝ ရက်) စနေနေ့တွင် ဖွားမြင်သူ ဖြစ်သည်။ ဖခင်မှာ ရဲအင်စပိတ်တော် ဦးမောင်မောင်ကျော် ခေါ် ဦးမြတ်ကျော် ဖြစ်၍၊ မိခင်မှာ (ဝက်မစွတ် မြို့စားမင်း၏သမီးလတ်) ဒေါ်ခင်ခင်လတ် ဖြစ်သည်။ အဘိုးဖြစ်သူ ဝက်မစွတ် မြို့စားမင်းက မြေးဖြစ်သူကို ချစ်မြတ်နိုးသည့် အတွက် မိမိ အဘွားဖြစ်သူ၏ အမည်ကို ယူကာ 'ခင်လေးခင်' ဟု အမည် ပေးခဲ့သော်လည်း၊ ဒဂုန် ခင်ခင်လေးက အဘိုး၏ အဘွား အမည်ကို မိမိအမည် အဖြစ် သုံးလျှင် ရိုင်းရာကျသည်ဟု ယူဆကာ 'ခင်ခင်လေး' ဟု အမည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်း ၂ဝ တိုင်တိုင် ကလောင်ကိုင်၍ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းကြီးနှင့် အဆက်မပြတ် ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတိုများရေးသားခဲ့ရာ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းကြီးမှ ချီးကျူးဂုဏ်ပြုသည့်အနဖြေင့် ခင်ခင်လေး၏ရှေ့တွင် ‘ဒဂုန်’ ဟူ သောဘွဲ့ကို အမြဲထည့်သွင်း ဖော်ပြသည်ကို အကြောင်း ပြုပြီး ယနေ့တိုင်အောင် ‘ဒဂုန်ခင်ခင်လေး’ ဟု ဒဂုန်နှင့်တွဲ၍ ကျော်စောထင်ရှား လူသိများလျက် ရှိနေပေသည်။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ဖခင်ဘက်မှအဘိုးမှာ ရတနာပုံမြိုတည်၊ နန်းတည် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးလက်ထက်မှစ၍ သီပေါ မင်းလက်ထက်တိုင် မြို့သူကြီးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကျောက်ပန်းတောင်းနယ်တစ်ဝိုက် မြို့အုပ်အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ သော ကေအက်စ်အမ်ခေါ် ရွှေစလွယ်ရမြို့အုပ်မင်း ဦးဘိုးဆွဖြေစ်သည်။ မြို့အုပ်ကတော်မှာ သီပေါဘုရင်၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး စုဖုရားလတ်၏ ရံရွေတော် မမသက်ဆိုသူဖြစ်သည်။ ဦးဘိုးဆွေနှင့် မမသက်တို့တွင် …
ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ မိခင်ဘက်မှ ဘေးမှာ ပိဋကတ်တော်သမိုင်းအပါအဝင် ကျမ်း (၃၃) စောင်ပြုစုသွားသည့် မင်းတုန်းမင်း၏ ပိဋကတ်တော်အုပ် အရှင် နန်းမတော်ဝန် မိုင်းခိုင်းစားမင်းကြီး ‘မဟာသီရိဇေယျသူ’ ဘွဲခံ ဦးယမ်ဖြစ်သည်။ ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ အဘိုးမှာ ကဗျာ၊ လင်္ကာအမျိုးမျိုး၊ မဟာဂီတဝင် သီချင်းကြီးသီချင်း ခန့်များ နှင့် နေ့စဉ်မှတ်တမ်းများအပါအဝင် စာမျိုးစုံ ရေးသား ပြုစုခဲ့သော ဝန်ထောက် ဝက်မစွက်မြို့စားမင်းကြီး ‘မင်းထင်မဟာစည်သူ’ဘွဲ့ခံ ဦးလတ်ဖြစ်သည်။
ဝက်မစွက်မင်းကြီးဦးလတ်နှင့် ဝန်ကတော် မိုင်းခိုင်းမြို့စား ပိဋကတ်တော်အုပ်မင်း ဦးယမ်၏သမီးအလတ် အရှင်နန်းမတော် မိဘုရားခေါင်ကြီး စုဘုရား လတ်၏ မှန်နန်းအပျိုတော်ကြီး သုနိမ္မာတို့ လက်ဆက်၍ –
ဦးမြတ်ကျော်သည် ခင်ခင်လတ်နှင့် လက်ထပ်ပြီး မြို့အုပ်အဖြစ်မှ ရာဇဝတ်ဘက်သို့ပြောင်းကာ အမှုလိုက်အင်စပက်တော် အဖြစ်နှင့် မိတ္ထီလာမြို့တွင် နေထိုင်စဉ်အတွင်း သမီးခင်ခင်လေး (နောင်ဒဂုန်ခင်ခင်လေး) နှင့် သား မောင်မောင်လေး (အေဝမ်း တူရိယာအဖွဲ့တွင် ဆက်ဆိုဖုန်းမှုတ်သူ မာလမောင်မောင်) တို့ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ဝက်မစွက်ဝန်ထောက်မင်းမှာ စာပေပရိယတ္တိ ဗဟုသုတဟင်းအိုးကြီးသဖွယ် သုတေသီအပေါင်းတို့၏ မှီခိုအားထားရာ ပညာရှင်ကြီးတစ် ဆူဖြစ်၍ ဗဟုသုတအစုံကို ဒေါ်ခင်ခင်လေးသည် အဘိုးကို ဝေယျာဝစ္စပြုစုရင်း ဆည်းပူးမှတ်သားလာခဲ့ရသည်။ ဖခင်နှင့်အတူ မကြာခဏ နယ်လှည့်ထွက်ရာတွင် ယောက်ျားလေးလိုမြင်းစီး၍ တောထွက်လည်ပတ်ခဲ့သော အလေ့အထများလည်း ရရှိခဲ့ သည်။
အဘိုးဝက်မစွက်၏အိမ်တွင် မောင်နှမမိသားစုများ နေထိုင်ကြရသည်။ အဘိုးဝက်မစွက်မြို့စားမင်းကြီးက မြေးဖြစ်သူအား ရတနာသုံးပါးနှင့် စပ်ဆိုင်သော ပရိတ်တရားတော်များ၊ သဂြိုဟ်ကျမ်း၊ သဒ္ဒါကျမ်း၊ နိပါတ်တော်၊ ဇာတ်တော်ဝတ္ဂ္တုများ၊ ဗုဒ္ဓဝင်၊ မဟာဝင်၊ ရာဇဝင်၊ ပျို့လင်္ကာများ သင်ကြားပေးလေသည်။ အင်္ဂလိပ်စာသင်ဆရာကို အိမ်ခေါ်၍ သင်ယူစေခဲ့လေသည်။ တစ်ဖက်ကလည်း အားလပ်ချိန်တွင် ပြင်ပစာ အုပ်စာ ပေများကို ဖတ်ရှုလေ့လာစေခဲ့သည်။ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ၁ဝ နှစ်သမီးအရွယ်၌ ကျောင်းစာအပြင် ၁၉၁၄ ခုထုတ် ပညာအလင်းမဂ္ဂဇင်းများကို ဖတ်ရှုလေ့လာခဲ့သည်။
ပညာရေး
ဖခင်မှာ အစိုးရအမှုထမ်းဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ကျောက်ပန်းတောင်း၊မကွေး၊ ရွှေဘို၊ မြင်းခြံ၊ မိုးကုတ်မြို့များတွင် ကျောင်းနေခဲ့သည်။ ကျောက်ပန်းတောင်းရှိ မြန်မာစာ ၇ တန်းကျောင်းတွင်နေစဉ် တတိယတန်း၌ စကောလားရှစ်နှင့်အောင်ပြီး လေးတန်းရောက်သော် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာကျောင်း တက်ရောက်သင်ကြားရသည်။
ထိုအချိန်တွင် ခင်ခင်လေးမှာ အသက် ၉ နှစ်ရှိပြီဖြစ်၍ မန္တလေးရှိ အဘိုးအဘွားတို့ထံမှ နားထွင်းမင်္ဂလာပြုချိန်တန်ပြီဖြစ်၍ အကြောင်းကြား သောကြောင့် ခွင့်ရက်ရှည်ယူကာ မန္တလေးသို့သွားရသည်။ ထမင်းခွံ့၊ ထမင်းခံများ၊ပုပ္ပါးတော်များနှင့် နားထွင်း မင်္ဂလာကို ခမ်းခမ်းနားနား ကျင်းပခဲ့သည်။ နားထွင်းပေးသူမှာ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ သမီးတော် ချွန်းတောင်မြို့စားထိပ်ခေါင်တင်ဖြစ်သည်။
မန္တလေးသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ အလယ်တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ မိခင်က သမီးမိန်းကလေးသည် အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်တွင် ကျောင်းမနေထိုက်ဟု အယူရှိခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် စာရေးစာဖတ်တတ်လျှင် တော်သင့်ပြီဟု မိခင်၏ဆန္ဒအရ ကျောင်း ထွက်လိုက်ရသည်။ ဖခင်၏ အေးမြသည့်အရိပ်အာဝါသကွယ်ပျောက်ခဲ့သော် အဘိုးဝက်မစွက်မင်းကြီး၏ အရိပ်အာဝါသအောက်သို့ ခိုဝင် ခဲ့ရ၏။ အိမ်ဦးနတ်ဖြစ်သည့် ဖခင်၏အာဝါသမှ ကင်းခဲ့ရသည့် မိခင်နှင့်သားသမီးများ၏ စိတ်အားငယ်မှုမှာ လျော့နည်းမသွားခဲ့ပေ။
စာပေလောကသို့
၁၂ နှစ်သမီးအရွယ်မှာ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် စာပေလောကသို့ဝင်ရောက်ခဲ့စဉ်အခါက အမျိုးသမီးများအဖို့ ဝတ္ထု ဆောင်းပါးရေးသားသည်ကိုမဆိုထားဘိ ဝတ္တုဖတ်သည်ကိုပင် ကဲ့ရဲ့တတ်ကြသောအခါ ဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်ထိုအခါ၏ အယူအဆနှင့် ဝါဒကို ရဲရင့်စွာရင်ဆိုင်တွန်းလှန်ပြီးလျှင် စာပေလောကသို့ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်ခဲ့ပေသည်။ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် မြန်မာစာပေလောက၌ ပထမဦး ဆုံးသော အမျိုးသမီးကာလပေါ် မြန်မာဝတ္ထုရေးဆရာမဖြစ်သည်။ ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် 'နွဲ့နွဲ့' ဟူသော ဝတ္ထုတိုကလေးကို စတင် ရေးသား ပေးပို့ရာ သူရိယ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုတိုပြိုင်ပွဲတွင် အကောင်းဆုံး ဝတ္ထုအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရပြီး၊ ၁၉၁၇ ခုနှစ်ထုတ် သူရိယ မဂ္ဂဇင်း အတွဲ (၁)၊ အမှတ် (၆) တွင် ထည့်သွင်း ဖော်ပြခံရသည်။ သူရိယမဂ္ဂဇင်းတိုက်မှ ဆုငွေနှင့် မဂ္ဂဇင်းတစ်စောင်ကို စာတိုက်မှ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးထံ ပို့လိုက်သည်။ စာတစ်စောင်လည်း ပူးတွဲ ပါရှိသည်။ ယင်းစာတွင် အမျိုးသမီးစာရေးသူ အဖြစ်ပထမဆုံးမြန်မာကာလပေါ်ဝတ္ထုရေးသူဟု ချီးကျူးဖော်ပြထားပေသည်။ ထိုစဉ် က ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ ကလောင်အမည်မှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာ အတိုကောက် “K.L.K” ဖြစ်ပြီး အရှည်ကောက်မှာ ‘ခင်လေးကုမ္မာရီ’ ဖြစ်သည်။ နောက်ထပ်ရေးသားသောဝတ္ထုများမှာ‘ရှင်မင်းညို’၊‘ရဲလျှင်မင်းဖြစ်’စသောဝတ္ထုများ ကို ဆက်လက်ရေးသားသည်။
သူရိယမဂ္ဂဇင်းနှင့် မြန်မာ့အလင်းမဂ္ဂဇင်း နှစ်စောင်တွင် ‘သစ္စာနှင့် မေတ္တာ’၊‘စိန်နှင့် ဘေး’၊ ‘အချစ်နှင့် အမြစ်’၊ ‘စကားပြေ ဝတ္ထုတိုလေးများ’ ရေးပြီးပို့ခဲ့သည်။ ခင်ခင်လေးဝတ္ထုတိုလေးများမှာ သုံးလတစ်ကြိမ် အလှည့်ကျပါလာခဲ့၏။ ၂ နှစ်အတွင်း သူ့လက်ရာလေးတွေ အဆက်မပြတ် ပါလာပြီး ၁၉၂၁ ခု နှစ်တွင် မန္တလေးမြို့မှနေ၍ ကိုယ်တိုင်အမျိုးသမီးမဂ္ဂဇင်းကို ‘ကြည်တော်ဆက်’ မဂ္ဂဇင်းအမည်ဖြင့် (၁၅) ရက်တစ်ကြိမ် အချိန်မီထွက်နိုင်အောင် ကြိုးပမ်းခဲ့၍ သူကိုယ်တိုင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဝမ်အွေ့ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဝမ်အွေ့ရွာ (Wanawayt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ဝမ်ဟေ့ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒဂုန် ခင်ခင်လေး
စာပေလောကသို့
သမီးဖြစ်သူ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးက ‘ကြည်တော်ဆက်’ မဂ္ဂဇင်း ထုတ်ဝေရန်ပူဆာ၍ မိခင်ဖြစ်သူသည် ကားတစ်စီးနှင့် စိန်နားကပ်တစ်ရံရောင်းကာ မဂ္ဂဇင်း ထောင်ပေးရသည် ဟူ၏။ ဤမျှအထိ သမီးအလိုကိုလိုက်ခဲ့မှုကြောင့် အများ၏ မေးငေါ့ခြင်းကိုပင် ခံခဲ့ရသည်ဆိုလေသည်။ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် မိမိပိုင် ‘ကြည်တော်ဆက်မဂ္ဂဇင်း’ကို မန္တလေးမြို့၊ ဆိုင်းတန်းရပ်၊ ဝဇီရာ မဏ္ဍလပုံနှိပ်တိုက်တွင် ရိုက်နှိပ်သည်။ မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ဦးစီး ထုတ်ဝေသော မဂ္ဂဇင်းများတွင် အစောဆုံး ဖြစ်သည်။ ကြည်တော်ဆက်မဂ္ဂဇင်းမှာ သူ့ခေတ်နှင့်သူ တွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။ ပုံနှိပ်ခွင့်ကို သွားတောင်းစဉ်ကမူ မျက်နှာဖြူအရေးပိုင်မှာ ငယ်ရွယ်သူ အယ်ဒီတာမလေးကိုကြည့်ပြီး မအံ့ဩဘဲ မနေနိုင်ခဲ့။ ခင်ခင်လေး၏သတ္တိကား ဤသို့ဖြစ်သည်။ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ကိုယ်အားကိုးသော ဉာဉ်ကား (၁၂) နှစ်သမီးအရွယ်ကစ၍ အမြစ်တွယ်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သူ့ဝတ္ထုများကို ထုတ်ဝေသော ဝဇီရာမဏ္ဍလပုံနှိပ်တိုက်ပိုင်ရှင် ဒေါ်ဒေါ်ရွက်၏ ဟုမ္မရုးသတင်းစာ၌ ဟုမ္မရုးလမ်းညွှန်ခန်းကို ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် လျှို့ဝှက်နာမည်နှင့် ရေးခဲ့ရာ တိုက်အုပ်လက်ရာဟု ထင်ခဲ့ကြသည်။
၁၉၂ဝ ခုနှစ်တွင် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းတွင် စာပေဝတ္ထုဆောင်းပါး များရေးသားသည်။ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း အတွဲ (၁)၊ အမှတ် (၆) တွင် အလင်းရောင်ဝတ္ထုကို စတင်ရေးပြီး ဝတ္ထုဆောင်းပါး အမြောက်အမြားကို စဉ်ဆက်မပြတ် ရေးသားခဲ့ သည်။ ဒဂုန်ခင်ခင်လေး အမည်ဖြင့် ခေတ်ပေါ်ရာဇဝင်ဝတ္ထုများ ရေးသည်။ ‘ကိုကိုလေး’ အမည်ဖြင့် မှော်ဆရာမှတ်တမ်းဝတ္ထုများကို ရေးသည်။
ပုဂံခေတ် ဆံထုံး ၅၅ မျိုးကို အဲချင်းရော၊ ပုံများပါ 'ရတနာပုံ ထိပ်တင်လှိုင်'အမည်နှင့် ယုဝတီဝတ္ထုဆောင်းပါးအခန်းအတွက် ဆံထုံးကာ အဲ မောင်းလှံထိုးအမျိုးမျိုး၊ အိမ်တွင်းမှုဇာထိုး၊ ပန်းထိုးအပ်ချုပ် လက်မှုပညာအဖြာဖြာ ဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့လေသည်။
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့မှနေ၍ ကိုယ်ပိုင်အမျိုးသမီးမဂ္ဂဇင်းတွင် ပျောက်ဆုံးသော ‘ပတ္တမြားကြီး’၊ ‘မသန်းရီ’၊ ‘မျိုးချစ်လမ်း ညွန်’ နှင့် ‘မာန’ ဝတ္ထုရှည်များ ရေးသားခဲ့သည်။
ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွန်း
၁၉၂၃ ခုနှစ်ခန့်မှစ၍ အေဝမ်း (မြန်မာအဆွေ) ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွန်းများရေးပေးခဲ့သည်။ ပထမဆုံးဇာတ်ညွန်းမှာ စိမ်းရောင်စို ဖြစ်သည်။ မြန်မာ အဆွေ ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှရိုက်ကူးသော ‘တောမြိုင်စွန်းက လွမ်းအောင်ဖန်’ ဇာတ်ကားပြီးသည့်နောက် ကာတွန်း ရွှေရိုး (ဦးဘကလေး) အ တွက် ဇာတ်ညွန်းရေးပေးခဲ့၍ ရွှေဒင်္ဂါးသုံးပြားတံဆိပ်နှင့် ငွေသုံးရာ ဉာဏ်ပူဇော်ခ ချီးမြှင့်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းပါ ‘တမြေစံ’ဝတ္တုကြီးကို ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေခဲ့၍ မြန်မာအဆွေအေဝမ်းရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ၁၉၂၇ ခုတွင် ဒါရိုက်တာဦးညီပုက ‘မြအေးယဉ်’ အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့ရာ မောင်မောင်စိုး၊ မမြညွန့်၊ သာချို၊ မသောင်း၊ ဒေါ်ဂျမ်းစိန်တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ ‘မြအေးယဉ်’ ရုပ်ရှင်ကားကို ၁၉၂၇ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ပန်းဆိုး တန်း ‘အောင်လံပီယာ’ ဇာတ်၌ ရုံတင်ပြသည်။ ဤသည်မှစ၍ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် အမျိုးသမီး ရုပ်ရှင်ဝတ္တုရေးဆရာ ဖြစ်လာသည်။ ထို့နောက် ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းပါ ညဉ့်ဦးယံ၊ ချစ်စနိုး၊ ခိုင်သစ္စာ၊ နှမလေး၊ မြိုင်ယံဘွားဝတ္တု တို့ကို မြန်မာအဆွေ အေဝမ်းဖလင်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများအဖြစ် ရိုက်ကူးတင်ဆက်ခဲ့ လေသည်။ ‘တမြေစံ’၊ ‘နှမလေး’ ဝတ္ထုကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
‘မြိုင်ယံဘွား’ ဝတ္ထုရေးပြီးသည့်အခါ အဘိုးဖြစ်သူကို ဝေဖန်ပေးပါရန်ပြလိုက်သည်။ ငါ့မြေး အရေးအသားတော်ပါပေသည်ဆိုမှပဲ သူ့မှာဘဝင် ကျခဲ့ရသည်။ ထိုဝတ္တုမှာ နန်းတွင်းယဉ်ကျေးမှုနှင့် တောတွင်းလူရိုင်းတစ်ဦးကို ရောမွှေထားသောဇာတ်လမ်းဖြစ်ရာ အေဝမ်းကရိုက်ကူး၍ ဟိုးလေးတကျော် ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် ‘စာဆိုတော်’ ဝတ္ထုပထမတွဲကို စတင်ရေးသားသည်။ စာဆိုတော်ဝတ္ထုမှာ မြန်မာစာပေသမိုင်းတွင် မြန်မာ့ နန်းတွင်း အဖြစ် အပျက်များကို စေ့စေ့ငုငု သုတေသနပြု၍ ရေးသားထားသော ဂန္ထဝင်မြောက်ဝတ္ထုကြီးဖြစ်၏။ တော်လှန်ရေးဝတ္တု ‘ရွှေစွန်ညို’ ကို ရေးသား ခဲ့သည်။ ယင်းဝတ္တုကို ‘ရည်းစားဓားပြ’ အမည်ဖြင့် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၁ ခုနှစ်အထိ ဒဂုန်ခင်ခင်လေး စာအုပ်တိုက် ‘တိုင်းပြု ပြည်ပြု’ ပုံနှိပ်တိုက်ကိုတည်ထောင်ပြီး ဝတ္ထုရှည် (၃ဝ) ပုဒ်ခန့် ရေး သားထုတ်ဝေသည်။ ‘စာဆိုတော်’ (ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယတွဲ) မှာ သူ၏ထင်ရှားသောရာဇဝင်နောက်ခံ ဝတ္ထုဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ‘ကျွန်း ဦးတည့် သန်လျက်ခုံ’ ရာဇဝင်နောက်ခံ ခရီးသွားစာပေကို ရေးသားခဲ့သည်။
စာပုံနှိပ်လုပ်ငန်းကို မြန်မာ နိုင်ငံသို့ ဂျပန်တို့ဝင်ရောက်လာ သည်အထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ်နှင့် အင်္ဂလိပ်ပြန်ဝင်သည်အထိ ရွှေဂုံ တိုင်လမ်းတွင် ပုံနှိပ်တိုက်နှင့် ဝတ္ထုအုပ်တိုက်ပြန်ဖွင့်သည်။ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်း အဝဝ၊ စာပေအမျိုးမျိုး ရိုက်နှိပ်ပေးသည်။ ကိုယ်တိုင်ရေးစာပေ များလည်း ထုတ်ဝေသည်။ ‘သဝဏ်လွှာ’ စသော ဝတ္တုများကိုလည်း ဆက်လက်ရေးသား ထုတ်ဝေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ခေတ်အတွင်းတွင် နာဇီဝါဒဆိုးဝါးပုံဝတ္တုဖြစ်သော ‘စစ် ရောင်ခြည်’ နှင့် ‘ကမ္ကာ့ရန်သူ’ ကိုထုတ်ဝေရာ အုပ်ရေ တစ်သိန်းခန့် ရောင်းချခဲ့သည်။ အဆိုပါစာအုပ်များမှာ နာဇီဝါဒ၏ ကြောက်စရာကောင်းလှပုံကို ပေါ်လွင်အောင် သရုပ်ဖော်ပြထား သဖြင့် အစတွင် လူထုငြိုငြင်မှုကိုခံခဲ့ရသည်ဟု ကြားသိရသည်။ ထိုစဉ်က မြန်မာလူထုသည် ဂျာမန်ကို အထင်ကြီးနေချိန် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် မြန်မာပြည်တွင်းသို့ ဂျပန်များဝင်ရောက်ပြီး လူထုသည် ဖက်ဆစ်၏ဒဏ်ကို ခံကြရခါမှ စာအုပ်၏တန်ဖိုးနှင့် စာရေးသူ၏ စေတနာကို သိရှိလာတော့သည်။ သူ့စာပေတိုက်မှ ဦးနုရေးသားသော ‘ရက်စက်ပါပေ့ကွယ်’ ဝတ္တုကိုလည်း ထုတ်ဝေပေးခဲ့သည်။ ဆရာကြီးရွှေဥဒေါင်း၏ ရတနာသိုက်၊ ဆော်လမွန်သိုက်များကိုလည်း ရိုက်နှိပ်ပေး ရ၏။ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးအတွက် ဂျီစီဘီအေ ခေတ်ကပင် နိုင်ငံရေးဆောင်းပါးများရေးပြီး လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့သည်။ ထိုခေတ်က ဝတ္ထုတစ်ပုဒ်လျှင် ငွေငါးထောင်ရခြင်းမှာ နည်းနည်း နောနောမဟုတ်။ ထို့နောက် စစ်ဂျာနယ်တွင်လည်း ထုတ်ဝေသူအဖြစ် ကူညီလိုက်ရသေးသည်။ တိုင်းပြုပြည်ပြုပုံနှိပ်တိုက်ကို တည်ထောင်ပြီး ဒဂုန်ခင်ခင်လေးစာအုပ်တိုက်မှ စာအုပ်များ ဆက်တိုက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ပထမဆုံးထွက်သော ဝတ္ထုရှည်မှာ ဂုဏ်မြင့်သူ ဖြစ်သည်။ ဓာတ်ပြားသီချင်းပင် ထိုအမည်နှင့် အလွန်ခေတ်စားခဲ့၏။ ထိုဝတ္ထုမှာ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ပြန်လည်ရိုက် နှိပ်ခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ခင်လေး၏ လုံးချင်းများဖြစ်သော ဆရာမ၊ မြမြဝင်း၊ တစ်သက်လျာ၊ ငယ်ကျွမ်းခင်၊ ရွှေစွန်ညို၊ သားရွှေစွန်ညို၊ မေ့သည်းချာ၊ မိန်းမဘဝ၊ ကျွန်းဘိုညိုနှင့် သဝဏ်လွှာတို့မှာ ဖတ်ချင်စဖွယ် မျက်နှာဖုံးလှလှကလေးများနှင့် ရိုက်နှိပ်ထားသည်။ ဒဂုန် ခင်ခင် လေးသည် အင်္ဂလိပ်ကား၊ ကုလားကားများမှ ဇာတ်လမ်းအချို့ကို မြန်မာလိုဆီလျော်အောင် ရေးရာတွင်ထိုကားများပြနေခိုက် သူ့ဝတ္တုက အချိန်မီပေါ်လာအောင် ရေးနိုင်ခြင်း ပင်ဖြစ်သည်။ ‘ဝါတာလူးတံတား’ ရုံတင်နေချိန်မှာ သူ၏ ဂုဏ်နိမ့်သူ ပေါ်လာ နိုင်ပြီး‘ခါဆန်ချီ’ ပြနေခိုက်တွင် မေ့သည်းချာဝတ္တုပေါ် လာခဲ့သည်။ ပရိသတ်များမှာဇာတ်လမ်းရော ဝတ္တုကိုပါ နှစ်ခြိုက်စွာလက်ခံလာကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ ချစ်အဏ္ဏဝါနှင့် သမုဒယလည်း အင်္ဂလိပ်ဝတ္တုကို မှီးထားသည်။ မည်သို့ဖြစ်စေ တစ်မဟုတ်ချင်း ဗမာ့ဟန်နှင့် ရေးနိုင်ပုံကိုကား လူတိုင်း လိုက်တု၍မဖြစ်နိုင်ပါ။ သူ့ပါရမီထူးချွန်ပုံကား အံ့ဖွယ်ကောင်းလှပေသည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် တိုင်းပြုပြည်ပြုပုံနှိပ်တိုက်၌ စစ်ဘက်မှအသုံးချ သော ပိုစတာများ၊ အစိုးရစာတမ်းများကို ရိုက်နှိပ်ပေးခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်ခင်လေးသည် ယုဝတီဂျာနယ်ကို ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အမျိုးသမီးကလောင်အဖွဲ့ကိုလည်း ၁၉၄၇ ခုနှစ်၌ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ ယုဝတီဂျာနယ်တွင် အမျိုးသမီးလေးများ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း အလုပ်တစ်ခုစီရကြသည်။ စာစီ၊ စာခေါက်၊ စာအုပ်ချုပ်လုပ်ငန်းများနှင့် အမျိုးသမီးပန်းချီဆရာကိုပင် အားပေးချီးမြှင့် အသုံးပြုခဲ့သည်။ သင်္ကြန်ရေသဘင်ကိုလည်း ကလောင်ရှင် မဏ္ဍပ်ကြီးမှ မြန်မာ့ဆိုင်းဝိုင်းတူရိယာဖြင့် ကပြဧည့်ခံကာ ရိုးရာဆုများချီးမြင့်ပြီး နေ့စဉ်စတုဒီသာ ကျွေးမွေးလာခဲ့သည်။
အသက်လေးဆယ်ကျော်ခန့်တွင် ခင်ပွန်းသည်နှင့်အတူ မိမိစရိတ်ဖြင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင်တစ်ကြိမ် ကမ္ဘာသို့ ၂ ကြိမ် လှည့်လည်လေ့လာခဲ့သည်။ ထိုင်း၊ စင်ကာပူ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဗာလီကျွန်း စသည်တို့ကို တစ်ဦးတည်း သွားရောက်လှည့်လည်ခဲ့ပြီးနောက် မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့ ကမ္ဘာလှည့် ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်များကို ရေးသားခဲ့သည်။ ပြည်တွင်း ဆောင်းပါးရှည်၊ အရပ်ရပ်ဆောင်းပါးစု၊ နှစ်ပေါင်း ၆ဝ (အတ္ထုပ္ပတ္တိ)၊ ဝတ္ထုရှည် ၃ဝ ကျော်၊ ဝတ္ထုတို ၅ဝဝ ကျော်နှင့် ရှေးမြန်မာယဉ်ကျေးမှုစာပေဆိုင်ရာ တို့ကိုရေးသားခဲ့သည်။ အသက် ၇ဝ ကျော်တွင် ‘ရတနာပုံနိဒါန်းနှင့် နိဂုံး’ ကို ရေးသားထားခဲ့သည်။
မောင်ဖြစ်သူ မောင်မောင်မှာလည်း အေဝမ်းကုမ္ပဏီ၏ ဓာတ်ပြားသွင်း ခြင်း၊ အေဝမ်းတူရိယာအဖွဲ့တွင် ဆက်ဆိုဖုန်းမှုတ်သူအဖြစ် ဝါသနာ ကြီးစွာဖြင့် ဂီတတွင်ပျော်ရွှင်နေရာမှ မြောင်းမြမြို့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့တော့သည်။
မေတ္တာဘွဲ့၊ ကာလပေါ်ဝတ္ထုတွေရေးခဲ့သော စာရေးဆရာမ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် လူငယ်ဘဝ ဟိုက်စကူးကျောင်းသားတစ်ဦးနှင့် မေတ္တာ သက်ဝင် ချစ်ခင်ခဲ့ကြသည်။ နှစ်ဖက်သောလူကြီးမိဘတို့၏ သဘောတူညီချက်အရ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးနှင့် ချစ်ဦးသူတို့က ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အဘိုး ဝက်မစွက်မြိုစားဟောင်းကြီးကိုယ်တိုင် လက်ထပ်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဒဂုန်ခင်ခင်လေး တို့ဇနီးမောင်နှံသည် ရန်ကုန်မြို့သို့ ရုံးစာ ရေးအဖြစ် အမှုထမ်း၏။ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးက ဝတ္ထုဆောင်းပါးများ၊ ဇာတ်ညွန်းများရေးသားကာ နှစ်ကိုယ်တူချစ်ခရီးလမ်းကို လျှောက်လှမ်းခဲ့ကြ သည်။
သို့သော် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးတို့၏ အိမ်ထောင်သက်တစ်နှစ်ကျော်ကြာလာသည့်အခါ သဘောထားချင်းမတိုက်ဆိုင်တော့သဖြင့် နှစ်ဦးသဘော တူ ကွာရှင်းလိုက်ကြသည်။ ထို့နောက် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် တစ်ဦးတည်းနေထိုင်ကာ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းအတွက် ဝတ္ထုဆောင်းပါးများ၊ မြန်မာ အဆွေ အေဝမ်းရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီအတွက် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွန်းများရေးသားကာ အေးချမ်းစွာနေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် နဂါးနီစာအုပ်အသင်းသို့ အသင်းဝင်အဖြစ်ဝင်ရောက်သည်။ ယင်းစာအုပ်တိုက်မှ စာအုပ်များကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ နဂါးနီးစာအုပ်အသင်းဝင် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးနှင့် နဂါးနီစာအုပ်အသင်းမန်နေဂျာဖြစ်သော ဦးအုန်းခင်တို့သည် တစ်ဦး နှင့်တစ်ဦး ခင်မင်ရင်းနှီးရာမှ အကြောင်းဆက်ပေါင်းဖက်ကြရန် ဖန်လာခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြင့် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး သံယောဇဉ်ငြိကာ ၁၉၄ဝ ပြည့် နှစ်တွင် နှစ်ဦးသဘောတူ လက်ထပ်ခဲ့ကြသည်။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေး၏ ၁၉၄၆ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့မှစတင်၍ တစ်လလေးကြိမ်ထုတ် အမျိုးသမီးများအတွက်‘ယုဝတီဂျာနယ်’ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အမျိုးသမီး အတိုင်ပင်ခံအယ်ဒီတာများ၊ ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ အယ်ဒီတာများ ထားရှိသည်။ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ယုဝတီ ဂျာနယ်တွင် ‘ယုဝတီ လေနီ’ ကလောင်အမည်ဖြင့် ဟိုအရေး ဒီအရေး ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းခရီးသွားဆောင်းပါးများကိုလည်း ရေးသားသည်။ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် အမျိုးသမီးကလောင်သစ်များကို စင်တင်ပေး၍ ယုဝတီဂျာနယ်တွင် ဝတ္ထုတို (၁ဝ) ပုဒ်ရေးသားဖော်ပြခြင်းခံရလျှင် ယုဝတီ ကလောင်ရှင်ဘွဲ့၊ ဝတ္ထုတို (၂၅) ပုဒ် ရေးသားဖော်ပြခြင်းခံရလျှင် ယုဝတီဘွဲ့များကိုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ဒဂုန် ခင်ခင်လေး၏ ယုဝတီဂျာနယ်မှာ ၁၉၄၆ ခုမှ ၁၉၈၁ ခုနှစ်အထိ ယုဝတီနှင့် ယုဝတီ ကလောင်ရှင်ဘွဲ့ရ စာရေးဆရာမ (၅ဝ) ကျော်ကို မွေးထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ၁၉၄၇ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည်အမျိုးသမီးကလောင်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်၍ အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အဖွဲ့ရန်ပုံငွေအတွက် ပန်းသစ္စာ၊ ဓာတုကလျာ၊ မုဒုလက္ခဏာ၊ ရတနာ့ဂုဏ်ရည်၊ မြေကြီးမှရွှေသီး၊ ရတနာမြေမှ ပညာအမွေပြဇာတ်တို့ကို တင်ဆက်ခဲ့သည်။ ပန်သစ္စာ နှင့်ဓာတုကလျာပြဇာတ်များကို ဒဂုန်ခင်ခင်လေးကိုယ်တိုင်ဒါရိုက်တာလုပ်ခဲ့သည်။ အဖွဲ့ရန်ပုံငွေအတွက်တင်ဆက်ခဲ့သည့်ပြဇာတ် များအားလုံးအတွက်အဖွဲ့၏ နာယကဒဂုန်ခင်ခင်လေးမှာ ဇာတ်တိုက်သည်မှအစ ကာဌေးရုံ တွင် စင်တင်ကပြသည်အထိ နေ့စဉ်အကျွေးအမွေး၊ အကြိုအပို့၊ ထီးမူနန်းရာအသုံးအနှုန်း၊ ညွန်ကြားပြသမှုများပါမကျန် နှစ်စဉ်တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ပြဇာတ်များက ရရှိသောဝင်ငွေဖြင့် ဗိုလ်တထောင်ဘုရားလမ်းတွင် အသင်းအတွက် တိုက်မြေနေရာ ဝယ်ယူ ခဲ့သည်။ မြန်မာပြည် အမျိုးသမီး ကလောင်အဖွဲ့ (၁၉၄၇ – ၆၂) မှ ကလောင်ရှင်ဂျာနယ်ထုတ်ဝခြေင်း၊ ဝတ္ထုတိုဆောင်းပါး၊ ကဗျာပြိုင်ပွဲကျင်းပခြင်း၊ ဒေသန္တရ လေ့ လာရေးခရီးထွက်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးတို့မောင်နှံသည် ဗဟန်းမြို့နယ် ဘောင်ဒရီလမ်း (ဓမ္မစေတီလမ်း)၊ အမှတ် ၂၅၃ ရှိ သုံးဧကကျယ်ဝန်းသော မြေကွက်ပေါ်ရှိ နှစ်ထပ်တိုက်အိမ်ကြီးကိုဝယ်ယူ၍ ‘ဗမာ့ခေတ်’ ဗိမာန်သစ်ကြီးတို့ကို ထူထောင်ခဲ့လေသည်။
ထို့နောက် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးနှင့် မိုးကြိုးဦးအုန်းခင်တို့သည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးတို့ကြောင့် စိတ်သဘောထားခြင်း မတိုက်ဆိုင်ကြတော့သဖြင့် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် နှစ်ဦးသဘောတူ လမ်းခွဲခဲ့ကြသည်။ ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာကို ၁၉၆၁ ခု၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့အထိ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာတိုက်ကို ၁၉၆၁ ခု၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ပိတ်လိုက်ရသောအခါ အမှတ် ၃၊ ကိုယ့်မင်း ကိုယ်ချင်းလမ်း၊ ဗဟန်းမြို့နယ်တွင် ၁၉၆၁ ခု၊ မေလ (၁) ရက်နေ့၌ ယုဝတီသတင်းစာကို ဦးစီး ထုတ်ဝေခဲ့ပြန်သည်။ ယုဝတီသတင်းစာတွင် ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ပင်တိုင်ဆောင်းပါးများရေးသည်။ ယင်းသတင်းစာ၌ပင် ‘နှစ်ပေါင်း ၆ဝ’ ကိုယ်ရေး အတ္တုပ္ပတ္တိကို အခန်းဆက်ရေး၍ ‘အာကောင်နီ’ ကလောင်အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင်ဝေဖန်ရေးဆောင်းပါးများကို ပင်တိုင်ရေးသား ခဲ့သည်။
ယုဝတီသတင်းစာသည် ကုန်ကျစရိတ်စက များပြားလွန်းလှသောကြောင့် ယုဝတီသတင်းစာကို ၁၉၆၄ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပိတ် လိုက်ရလေသည်။
ထို့နောက် ၁၉၆၉ ခု၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် တစ်လ (၂) ကြိမ်ထုတ် (Bi-Weekly) ‘ယုဝတီဂျာနယ်’ ကို ဆက်လက်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ (ယုဝတီဂျာနယ်ကို ဒဂုန်ခင်ခင်လေး ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် တူမဖြစ်သူ ဒေါ်တင်တင်မက ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ ဆက်လက်ထုတ်ဝေသည်။)
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် မြန်မာစာအဖွဲ့တွင်လည်း တော်လှန်ရေးကောင်စီ အစိုးရလက်ထက်တွင် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
ဒဂုန် ခင်ခင်လေး စာအုပ်တိုက်ကို တည်ထောင်၍ စာအုပ်များ ထုတ်ဝေသည်။ ပထမ အိမ်ထောင်နှင့် စိတ်သဘောချင်း မတိုက်ဆိုင်၍ ကွာရှင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် နဂါးနီ စာအုပ်တိုက် မန်နေဂျာ ဦးအုန်းခင်နှင့် လက်ထပ်သည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တိုင်းပြုပြည်ပြု ပုံနှိပ်တိုက် တည်ထောင်ပြီး၊ ဝတ္ထုများ အဆက်မပြတ် ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဒဂုန် ခင်ခင်လေးသည် စစ်ကာလ အတွင်းတွင် 'စစ်ရောင်ခြည်' ဝတ္ထုနှင့် 'ကမ္ဘာ့ရန်သူ' ဝတ္ထုတို့ကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် အစိုးရက ထုတ်ဝေသော ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာကို လက်ခံ ပုံနှိပ်ပေးရာမှ၊ စစ်ပြီးသော အခါ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာကို မိမိ၏ တိုင်းပြုပြည်ပြု ပုံနှိပ်တိုက်က ပခုံးပြောင်းယူပြီး ကိုယ်ပိုင် သတင်းစာ အဖြစ် ဆက်လက် ထုတ်ဝေသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် 'ယုဝတီဂျာနယ်' ကို ဦးစီး ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာတွင်လည်း ယုဝတီဂျာနယ် ကဏ္ဍ ဖွင့်လှစ်ကာ အမျိုးသမီး ကလောင်ရှင်များကို 'ယုဝတီ ကလောင်ရှင်' ဘွဲ့၊ 'ယုဝတီ' ဘွဲ့များ ပေးအပ် ချီးမြှင့် မြေတောင် မြှောက်ပေးခဲ့သည်။ အမျိုးသမီး ကလောင်ရှင် အဖွဲ့ကို တည်ထောင်၍ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည့် အပြင် စာရေးဆရာ အသင်း၏ အမှုဆောင် အဖြစ်လည်း အကြိမ်ကြိမ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ယုဝတီ သတင်းစာကို ဦးစီး ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ကမ္ဘာလှည့် ခရီးကိုလည်း သွားရောက်ခဲ့သည်။
ဒဂုန် ခင်ခင်လေးသည် ဝတ္ထုရှည် သုံးဆယ်ကျော်၊ ဝတ္ထုတို ငါးဆယ်ကျော်၊ ပြည်တွင်း ပြည်ပ ခရီးသွား ဆောင်းပါးများနှင့် အထွေထွေ ဆောင်းပါး အမြောက်အမြား ရေးခဲ့သည်။ ရွှေစွန်ညို၊ သား ရွှေစွန်ညို၊ စာဆိုတော်၊ တသက်လျာ၊ ဂုဏ်မြင့်သူ၊ ဂုဏ်နိမ့်သူ၊ မြိုင်ယံဘွား၊ ကျွန်းညိုညို၊ စစ်ရောင်ခြည်၊ ကမ္ဘာ့ရန်သူ စသည့် ဝတ္ထုများ ထင်ရှားသည်။ အထူးသဖြင့် နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး ဝတ္ထုတပုဒ် ဖြစ်သော ရွှေစွန်ညို ဝတ္ထု (၁၉၃၃)နှင့် သီပေါမင်း လက်ထက် နန်းတွင်းသရုပ်ကို နောက်ခံပြု ရေးဖွဲ့သော စာဆိုတော် ဝတ္ထု (၁၉၅၁) တို့ ထင်ရှားသည်။ ရွှေစွန်ညိုကို မူလက ရွှေစွန်ညို၊ သားရွှေစွန်ညိုဟု နှစ်တွဲခွဲ၍ ထုတ်ခဲ့ပြီး၊ မူလက ရွှေစွန်ညို ဇာတ်လမ်းကို ရည်းစားဓားပြ (ရီးစားဓမြ) ဟူသော အမည်ဖြင့် ရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ပထမအကြိမ် ရိုက်ကူးစဉ်က သီပေါမင်း ပါတော်မူခန်း ထည့်သွင်း ရိုက်ကူးသည်ကို ဗြိတိသျှ အစိုးရက ခွင့်မပြုခဲ့ဟု သိရသည်။ ထိုဇာတ်ကားကို စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဒုတိယအကြိမ် ရိုက်ကူး ပြသခဲ့သည်။ ရွှေစွန်ညိုနှင့် သားရွှေစွန်ညိုကို ရည်းစားဓားပြ (ရီးစားဓမြ) အမည်ဖြင့်ပင် စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့သေးသည်။ စာဆိုတော် ဝတ္ထုမှာမူ မူလက ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းတွင် ဝတ္ထုတိုများ သဖွယ် အခန်းဆက် ရေးခဲ့ပြီး အဆုံးမသတ်ခဲ့သည်ကို အဆုံးသတ်၍ သုံးတွဲခွဲ ထုတ်ဝေသော ဝတ္ထုရှည်ကြီး ဖြစ်သည်။ ဒဂုန် ခင်ခင်လေး၏ ဝတ္ထုအများမှာ မှီငြမ်းပြု ဝတ္ထုများ ဖြစ်သည်။ ပါးလ်ဘတ် (Pearl S.Buck) ၏ Good Earth ဝတ္ထုကိုလည်း 'မြေပဒေသာ' အမည်ဖြင့် မြန်မာဘာသာ ပြန်ခဲ့သည်။
'နှစ်ပေါင်းခြောက်ဆယ်' ကိုယ်တိုင်ရေး အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် 'ကမ္ဘာ့လှည့် ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်'၊ 'ကျွန်းဦးတည့်သံလျက်ခုံ' ဟူသော ခရီးသွား ဆောင်းပါး စာအုပ်များ၊ ဝတ္ထုတို ညွန့်ပေါင်း စာအုပ်များလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် အမှတ် ၁၁၉၊ သိမ်ဖြူလမ်းတွင် မြေးများနှင့်အတူ နေထိုင်ရင်း ၁၉၈၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၃ ရက် အင်္ဂါနေ့ ညနေ ၆ နာရီ မိနစ် ၃၀ တွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ စာပေမိခင်ကြီး ဒဂုန်ခင်ခင်လေးသည် ဝတ္တုရှည် ၃ဝ ကျော်၊ ဝတ္တုတို ၇ဝဝ ကျော်၊ ဆောင်းပါးပေါင်း ၁ဝဝဝ ကျော်၊ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ညွန်း ၁ဝ ပုဒ် ရေးသားခဲ့ပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အင်းဘဲရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
အင်းဘဲရွာ (Innbe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ အင်းဘဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၅၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းဘဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၃ ဦး၊ မ ၇၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်တပင်ရွာ၊ ဇငြွ်ပန်းကုန်း
သရက်တပင်ရွာ၊ ဇငြွ်ပန်းကုန်း
အလောင်းတော်ကဿပ အမျိုးသားဥယျာဉ်
အလောင်းတော်ကဿပ အမျိုးသားဥယျာဉ်သည် မင်းကင်းမြို့၊ ကနီမြို့နယ်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း တည်ရှိသည်။ ၁၅၉၇ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး အမျိုးသားဥယျာဉ်ဖြစ်ပြီး၊ အာဆီယံ အမွေအနှစ်ဥယျာဉ်စာရင်းဝင် ဥယျာဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြေအမျိုးအစားများမှာ သဲမြေ၊ ထုံးမြေ၊ ကျောက်စရစ်ခဲမြေ၊ နှုန်း(ရွံ)မြေ၊ သင်ပုန်းကျောက်မြေ စသည့်မြေအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၂၅ မှ ၅၀ မီလီမီတာအတွင်းရှိပြီး၊ ပျမ်းမျှအပူချိန်မှာ ၁၀ မှ ၄၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ရှိသည်။ ထိန်းသိမ်းထားသော မြေနေရာအတွင်း၌ တောင်တွင်းချောင်းမကြီးနှင့် Pahtolone မြစ်များ စီးဆင်းနေကြသည်။
စေတီခုံရွာ၊ စေတီခုံ
စေတီခုံရွာ၊ စေတီခုံ
အလောင်းတော်ကဿပ အမျိုးသားဥယျာဉ်
သဘာဝအရင်းအမြစ်များ
ရွက်ပြတ်တော အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ အမြဲစိမ်းတောနှင့် ထင်းရှူးတောများလည်း ပေါက်ရောက်ကြသည်။ သစ်ပင်မျိုးစိတ် (၁၅၀) ခန့်၊ သစ်ခွမျိုးစိတ် ( ၄၂)မျိုးခန့်၊ ဝါးမျိုးစိတ် (၁၀)မျိုးခန့်၊ ကြိမ်မျိုးစိတ် (၄)မျိုးနှင့် ဆေးဘက်ဝင်သစ်ပင်မျိုးစိတ်ပေါင်း (၅၀)ခန့် သစ်တောအတွင်း၌ ပေါက်ရောက်ကြသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအနေဖြင့် ကျားသစ်(Panthera pardus) ကောင်ရေ ၂၀ မှ ၄၀ ခန့်၊ အာရှဆင်(Elephas maximus) ၅၀ ခန့်၊ Gaur ခေါ် ပြောင် (Bos gaurus) ၄၀ ခန့်၊ ဆတ် (Cervus unicolor) အကောင် ၃၀၀၊ ချေ၊ ဝက်ဝံ၊ ကြောင်မျိုးစိတ်တချို့၊ အင်းဆက်များ နှင့် ရေနေသတ္တဝါများ ရှိသည်။ တွားသွားသတ္တဝါ ၁၃ မျိုး၊ လိပ်ပြာမျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၄၀၊ ငှက်မျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၄၀ လည်းရှိသည်ဟု မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
ခြိမ်းခြောက်နေသောအန္တရာယ်များ
ခရီးသွားလာရေးလုပ်ငန်းမြေနေရာဖြစ်သည့်အပြင် ရေနံနှင့် သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းများ ရှိနေသည်။ တရားမဝင် သစ်ခိုးထုတ်ခြင်းများရှိပြီး၊ သစ်ခွမုဆိုးတို၏ အန္တရာယ်ကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေရသည်။
ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ခြင်းလုပ်ငန်းများ
ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန၊ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးဆိုင်ရာ အမျိုးသားကော်မရှင် နှင့် ပြည်တွင်း NGO အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော FREDA (Forest Resource and Environmental Development and Conservation Association)၊ ထို့ပြင် Wildlife Alliance စသောအဖွဲ့အစည်းများ ပူးပေါင်း၍ ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်နေကြသည်။ အလောင်းတော်ကဿပ အမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ယခုအခါ  သမင်၊ ဒရယ်စသော တောတွင်းနေသတ္တဝါများ တရားမဝင်ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်နေမှုကို တိုက်ဖျက်ရန်အကြီးအကျယ်လုပ်ဆောင်နေရသည်။ ထို့ပြင် အလောင်းတော်ကဿပ အမျိုးသားဥယျာဉ်သည် မြန်မာ့သစ်ခွများပေါကြွယ်ဝမှုကို ထိန်းသိမ်းထားသောနေရာထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ရာ သစ်ခွမုဆိုးများ၏ မြန်မာ့သစ်ခွ မျိုးရိုင်းများ ခိုးထုတ်နေမှုဒဏ်ကိုလည်း ရင်ဆိုင်နေရသည်။
ယခုအခါ သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာနမှ သတ်မှတ်ထားသော အရေအတွက်အတိုင်း သစ်တောအရာရှိများအား လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ပေးထားရာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှ သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ လိုအပ်နေမှုအပေါ်မူတည်၍ တရားမဝင်တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များကို သတ်ဖြတ်မှုနှင့် သစ်ခွမုဆိုးများ၏အန္တရာယ်ကို ကာကွယ်နေလျက်ရှိသည်။
ခရီးသွားလားရေးလုပ်ငန်း
အလောင်းတော် ကဿပဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် မဟာသာဝကရဟန္တာမထေရ်မြတ်ကြီး၏ ဘွဲ့တော်ဖြစ်ပြီး၊ ထိန်းသိမ်းထားသော အမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်း၌ ထိုရဟန္တာအရှင်မြတ်၏ ရုပ်ကလာပ်တည်ရှိရာ လိုဏ်ဂူတော်နှင့် စေတီတော်တည်ရှိသည်။ ထိုလိုဏ်ဂူတော်နှင့် စေတီတော်တို့ တည်ရှိနေသောအကျိုးကျေးဇူးကြောင့် နှစ်စဉ် ဘုရားပွဲတော်ကာလအတွင်း ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ ခရီးသွားများ အများအပြား လည်ပတ်လေ့ရှိသည်။
ကျောက်ဆိပ်ရွာ
ကျောက်ဆိပ်ရွာ
ကိုးကား
ကျောက်ဆိပ်ရွာ
တောင်ရှည်ရွာ၊ ဝါးတောင်
တောင်ရှည်ရွာ၊ ဝါးတောင်
ဖိုးခေါင်ငှက်
ဖိုးခေါင်ငှက် (Psilopogon lineatus) သည် ရင်အုပ်၊ လည်ချောင်း ဦးခေါင်း အညိုဖျော့ဖျော့ အကြောင်အကျားဖြင့် မြက်ခင်းစိမ်းရောင်ရှိသော ငှက်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်အလျား ၁၁ လက္မခွဲခန့် ရှိသည်။ ပေ ၄၀၀၀ထိ သစ်တောများနှင့် ဆက်စပ်နေသော သစ်ပင်အုပ်၊ ဥယျာဉ်နှင့် နှစ်ရှည်ပင် စိုက်ခင်းများတွင် တွေ့ရသည်။ ရွာများ၊ မြို့များကို ရှောင်ကွင်းလေ့ရှိသည်။ အဖို၏ ပိုင်နက်ခေါ်သံသည် အလွန်ကျယ်လောင်ပြီး ချိုသာစွာ ပူးပေါက် ပူးပေါက် ပူးပေါက် ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလမှ ဇူလိုင်လအတွင်း သားပေါက်သည်။ ဌာနေငှက် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
နေမိဇာတ်တော်
နေမိဇာတ်တော်ကြီးသည် ဇာတ်ကြီးဆယ်ဘွဲ့တွင် လေးခုမြောက် ဇာတ်တော်ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် ကောသလတိုင်း၊ သာဝတ္ထိပြည်တွင် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဝိဒေဟရာဇ်တိုင်း မိထိလာပြည်သို့ ဒေသစာရီ ကြွတော်မူခိုက် ဂါထာ ၁၂၀ ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဤနေမိဇာတ်တော်ကို ဟောကြားတော်မူသည်။ ထိုဇာတ်တော်၌ မြတ်စွာဘုရားသည် နိက္ခမပါရမီကို အထူးပြု၍ ဟောတော်မူသည်။
နေမိဇာတ်တော် အကြောင်းအရာမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ရှေးလွန်လေပြီးသောအခါ ဝိဒေဟရာဇ်တိုင်း မိထိလာပြည်၌ မဃဒေဝအမည်ရှိသော မင်းစိုးစံသည်။ မင်းကြီးသည် တရားတော်၌ မွေ့လျော်သောကြောင့် တခါသော် ဆံပင်မုတ်ဆိတ် ပြင်ဆင်ပေးသော ဆတ္တာသည်အား မိမိဦးခေါင်း၌ ဆံပင်ဖြူကို မြင်လျှင် မိမိအား လျှောက်ကြားရန် မှာထား၏။ တစ်နေ့သော် ဆတ္တာသည်သည် မင်းကြီးဦးခေါင်း၌ ဆံပင်ဖြူ တပင်တွေ့၍ လျှောက်ကြားလေရာ မင်းကြီးသည် သားကြီးအိမ်ရှေ့မင်းကို ထီးနန်းအပ်ပြီးနောက် မိမိကဲ့သို့ ဆံပင်ဖြူကို မြင်တွေ့ရသော အရွယ်တွင် တောထွက်ရန် မှာကြား၍ တောထွက်သွားသည်။ ထိုသို့အားဖြင့် သားမြေးမြစ် အဆက်ဆက်တို့ ထီးနန်းစိုးစံ၍ ဆံပင်ဖြူသောအချိန်တွင် တောထွက်ကြကုန်သည်။
ထိုမဃဒေဝမင်းမှ ၈၃၁၉၉၉ ယောက်မြောက်သော မင်းသည် မိထိလာပြည်ကြီး၌ စိုးစံသည်။ ထိုမင်း၌ နေမိကုမာရ အမည်ရှိသော သားတော်တစ်ပါးရှိသည်။ နေမိမင်းသားသည် ဒါန၊ သီလ၌ အကျင့်ထုံသည်။ ခမည်းတော် တောထွက်တော်မူသောအခါ ထီးနန်းဆက်ခံလေသည်။
တခါသော် နေမိမင်းကြီးသည် ဒါနကမြတ်သလော သီလကမြတ်သလောဟု တွေးတောမရဖြစ်၍ နေရာ သိကြားမင်းသိရှိသဖြင့် ကိုယ်ထင်ပြလာ၍ သီလက ဒါနထက် မြတ်ကြောင်းကို ဟောပြောပြီးနောက် သိကြားမင်း နတ်ပြည်သို့ ပြန်သည်။ သိကြားမင်းသည် နတ်ပြည်၌ နတ်သဘင် အစည်းအဝေးသို့ တက်ရောက်သောအခါ အခြားနတ်များက သိကြားမင်း အဘယ်အရပ်သို့ ကြွနေကြောင်းကို မေးကြသဖြင့် နေမိမင်းကြီး၏ ယုံမှားပြဿနာကို ဖြေခဲ့ပုံနှင့် နေမိမင်းကြီး၏ အကျင့်သီလကို ချီးကျူးပြောပြသည်။ ထိုအခါ နတ်များက ထိုသို့အကျင့်သီလ ပြည့်စုံသော နေမိမင်းကြီးကို ဖူးမြင်လိုကြသဖြင့် နတ်ပြည်သို့ ပင့်ဆောင်ပြသရန် သိကြားမင်းအား တောင်းပန်ကြသည်။
သိကြားမင်းသည် မာတလိနတ်သားအား သိန္ဓောမြင်း တစ်ထောင်ကသော ဝေဇယန္တာရထားကို ပြင်ဆင်စေ၍ လူ့ပြည်သို့စေလွှတ်ကာ နေမိမင်းကြီးကို ဆောင်ယူစေသည်။ ထိုအချိန်တွင် မိထိလာ ပြည်သူပြည်သားများသည် လပြည့်နေ့ဖြစ်သည်နှင့် လဝန်းကို မျှော်ကြည့်ခိုက် နတ်ရထားကို မြင်ကြရသည်။ မာတလိလည်း နေမိမင်းကြီးကို လျှောက်ကြားခေါ်ရာ မင်းကြီးသည် ပြည်သူမှူးမတ်အများကို ခေါ်ယူ၍ မိမိနတ်ပြည်သို့ ခေတ္တသွားခိုက် အလှူပေးခြင်း၊ သီလဆောက်တည်ခြင်း စသော ကုသိုလ်ကောင်းမှု ပြုမြဲဝတ်ကို မချွတ်မယွင်း မကင်းမပေါ့ မလျော့မမေ့ရစ်ကြနှင့်ဟူ၍ မှာထားပြီးလျှင် လိုက်ပါသွားလေသည်။
လမ်းခရီးတွင် နတ်သားက မင်းကြီးအား ငရဲပြည်သို့ သွားရာလမ်း၊ နတ်ပြည်သို့ သွားရာလမ်းဟူ၍ လမ်းကြောင်း ၂ ခု ရှိရာ ရှေးဦးစွာ မည်သည့်လမ်းဖြင့် သွားလိုကြောင်းကို မေးသည်။ နေမိမင်းကြီးက ၂ လမ်းလုံးကို ရောက်လို မြင်လိုကြောင်း ပြောပြသဖြင့် ငရဲပြည်ဘက်သို့ ရထားကို ဦးစွာနှင်သည်။
ထိုသို့အားဖြင့် နေမိမင်းကြီးသည် လမ်းခရီးတွင် ဝေတရဏီငရဲ၊ သုနခငရဲ အစရှိသော ငရဲဘုံကို တွေ့၏။
တစ်ဖန် နတ်ပြည်လမ်းဖြင့် ခရီးနှင့်ပြန်သော် ဗီရဏီနတ်ဘုံ၊ သောနဒိန်နတ်ဘုံ အစရှိသော နတ်ဘုံတို့ကို တွေ့မြင်ရပြီးနောက် တာဝတိံသာ နတ်ပြည် စိတ္တကုဋ်တံခါးမုခ်သို့ ရောက်သည်။ နတ်အများလည်း သောင်းသောင်းဖြဖြ ကြိုဆိုကြသည်။ ထိုနောက် နတ်ဘုံဗိမာန်များကို ပြသ၍ နတ်ပြည်၌ပင် စံနေရန် သိကြားမင်းက ဖိတ်ကြားသည်။
နေမိမင်းကြီးကမူ သူတစ်ပါး၏ ဘုန်းကံဖြင့် ရအပ်သော နေရာ၌ မစံလိုသေးပဲ လူ့ပြည်၌ပင် လူအများအား တရားရှေ့ဆောင် ညွှန်ပြလိုသေးကြောင်းဖြင့် ငြင်းပယ်သည်။
နေမိမင်းကြီးသည် နတ်ပြည်၌ လူတို့အရေအတွက်အားဖြင့် ခုနစ်ရက်စံပယ်၍ နတ်ပရိသတ်အပေါင်းတို့အားလည်း ဒါနသီလ အကျိုးများကို ဟောပြောသည်။ ထိုနောက် လူ့ပြည်သို့ ပြန်လိုကြောင်းကို ခွင့်တောင်းသဖြင့် မာတလိနတ်သား နှင်သော ဝေဇယန္တာရထားဖြင့် မိထိလာပြည်သို့ ပြန်လည်ကြွချီခဲ့သည်။ မိထိလာပြည်မှ တိုင်းသူပြည်သားတို့ကလည်း ဝမ်းမြောက်စွာ ကြိုဆိုကြသည်။
ထို့နောက် မင်းကြီးသည် မိဖုရား သားတော်သမီးတော်တို့မှစ၍ ပြည်သူများအား မိမိမြင်ခဲ့ရသော ငရဲဘုံ၊ နတ်ဘုံများအကြောင်းကို ပြန်လည်ပြောပြသည်။ ပြည်သူအများလည်း တရားစောင့်သုံးကြသည်။ ဤသို့အားဖြင့် နေမိမင်းကြီးသည် ထီးနန်းစိုးစံရာ တနေ့သောအခါ ဘေးလောင်းတော်တို့ကဲ့သို့ ဆံပင်ဖြူကို သိရှိတော်မူသော အချိန်၌ ထီးနန်းကို ကာလရဋ္ဌမည်သော သားတော်အား လွှဲအပ်ပြီးလျှင် တောထွက်ရဟန်းပြု၍ အသက်ထက်ဆုံးနေသည်။
ကိုးကား
Mahanipata Jataka
ရဲရိုးပြင်ရွာ၊ ခမောင်းတော
ရဲရိုးပြင်ရွာ၊ ခမောင်းတော
တိုင်တစို့ရွာ၊ စေတီခုံ
တိုင်တစို့ရွာ၊ စေတီခုံ
အသွင်ယောင် ပုဂ္ဂလိက ကွန်ရက်
အသွင်ယောင် ပုဂ္ဂလိက ကွန်ရက် (virtual private network - VPN) တစ်ခုသည် ကွန်ပျူတာကွန်ရက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အင်တာနက်ကဲ့သို့သော အဝေးထိန်းရုံးခန်းများ သို့မဟုတ် တစ်ဦးချင်းအသုံးပြုသူတို့သည် ၎င်းတို့၏ အဖွဲ့အစည်းသို့ လုံခြုံသောကွန်ရက်အသုံးပြုခြင်းကိုပေးရန် လူထုအဝေးဆက်သွယ်ရေး အဆောက်အအုံတစ်ခုအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းသည် တန်ဖိုးကြီးသောပိုင်ဆိုင်ခြင်းကို ရှောင် ရှားရန် သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတည်းမှသာ အငှားချထားသောလိုင်းများကို ရှောင်ရှားရန် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် နှစ်ခု သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော ကွန်ရက်ပစ္စည်းများအကြား အချက်အလက်ပေး ပို့ခြင်းကို အနှစ်ချုပ်သည်။ ထိုကွန်ရက်များသည် တူညီသော ကိုယ်ပိုင်ကွန်ရက်ပေါ်တွင် မရှိပါ။ တစ်ခု သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပိုသော ဒေသတွင်း သို့မဟုတ် ကျယ်ပြန့်သောဧရိယာကွန်ရက် များအပေါ် အခြားသောပစ္စည်းများမှ ကိုယ်ပိုင်အချက်အလက်များကိုပေးပို့ခြင်းကို ဆက်၍ပြု လုပ်ရန်ဖြစ်သည်။ ဗွီပီအန်များအတွက် များစွာသောမတူညီသည့် အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းများ၊ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းများနှင့် အသုံးပြုခြင်းများ ရှိကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၉၀ နှစ်များကုန်အထိ တန်ဖိုးကြီးသော အငှားချထားသောလိုင်းများနှင့်/သို့မဟုတ် ဖုန်းလိုင်း များကိုသုံး၍ အသုံးပြုသော အင်တာနက်ဆက်သွယ်မှု ဖုန်းလိုင်းများမှတစ်ဆင့် ကွန်ရက် ဆက်ထားသော ကွန်ပျူတာများကို ဆက်သွယ်ထားသည်။ နေရာများအကြား အကွာအဝေး အပေါ်မူတည်၍ ၅၆ ကီလို ဘစ်ပါစက္ကန့်အတွက် ဒေါ်လာ ထောင်ပေါင်းများစွာ ကုန်ကျနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး တီ ၁ လိုင်းအတွက် သောင်းနှင့်ချီသောဒေါ်လာများ ကုန်ကျနိုင်သည်။
အသွင်ယောင် ပုဂ္ဂလိက ကွန်ရက်များသည် ကွန်ရက်အဖိုးအခများကို လျှော့ချသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် တစ်ဦးချင်းအင်တာနက်ဆက်သွယ်ထားသည့် အငှားချထားသော လိုင်းများအတွက် ရှောင်ရှားရန် လိုအပ်ချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အသုံးပြုသူများ ကိုယ်ပိုင်အချက် အလက်များကို လုံခြုံစွာဖလှယ်နိုင်သည်။ တန်ဖိုးကြီးသော အငှားချထားသည့် လိုင်းများ ပေါများအောင် ပြုလုပ်သည်။ ဗွီပီအန်နည်းပညာများတွင် protocol များ၊ terminology များနှင့် ဈေးကွက်လွှမ်းမိုးထားမှုများ ပါရှိသည်။
လုံခြုံရေးတည်ဆောက်ပုံများ
ကြားဖြတ်ခြင်းများကို ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ပက်ကက်ခြေရာခံခြင်းအားဖြင့် လုံခြုံသော ဗွီပီအန်များ သည် လျှို့ဝှက်ထားရမည့်အရာကိုပေးရန် ဝှက်စာရေးနည်း
ကြားဖြတ်ခြင်းများကို ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် packet ခြေရာခံခြင်းအားဖြင့် လုံခြုံသော VPN များသည် လျှို့ဝှက်ထားရမည့်အရာကိုပေးရန် ဝှက်စာရေးနည်း
ဥမှင်ဖောက်ခြင်းလုပ်ထုံးလုပ်နည်း များကို အသုံးပြုသည်။ Identity spoofing ကို ပိတ်ဆို့ရန်နှင့် သတင်းစကားပြောင်းလဲမှုကို ကာကွယ်ခြင်းအားဖြင့် သတင်းစကားမှန်ကန်မှု ကိုပေးရန် ပေးပို့သူအစစ်အမှန်ဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြခြင်းကို ခွင့်ပြုထားသည်။ လုံခြုံသော VPN Protocol များတွင် အောက်ပါတို့ပါဝင်သည် -
လမ်းကြောင်းပြုခြင်း
Point-to-point topology တစ်ခုတွင် ဥမှင်ဖောက်ခြင်း protocol များကို အသုံးပြုနိုင် သည်။ ၎င်းသည် VPN တစ်ခုကို Theory အားဖြင့် ထည့်မတွက်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် VPN တစ်ခုကို သတ်မှတ်ခြင်းအားဖြင့် အကျိုးအကြောင်း မညီညွတ်သော ပြောင်းလဲနေ သည့် ကွန်ရက် nodes များကို အထောက်အကူပြုရန် ဖြစ်သည်။ သို့သော် များစွာသော လမ်းကြောင်းပြု အကောင်အထည်ဖော်ခြင်းများသည် software ဖြင့်သတ်မှတ်ထားသော interface ဥမှင်တစ်ခုကို အထောက်အကူပြုသည်။ ဝယ်သူစုဆောင်းသည့် VPN သည် မကြာခဏဥမှင်များ မကြာခဏ အလုပ်လုပ်သော လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်လမ်းဖောက်ခြင်း Protocol ကို ရှင်းလင်းစွာ သတ်မှတ်သည်။အခြားတစ်ဖက်တွင် ထောက်ပံ့သူမှ ထောက်ပံ့ထားသော VPN များ (PPVPN များ) သည် တစ်ပြိုင်နက်တည်းရှိသည့် အမျိုးမျိုးသော VPN များ၊ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဖုံးကွယ်နေသော်လည်း တူညီသောဝန်ဆောင်မှုပေးသူအားဖြင့် လုပ်ဆောင်နေခြင်းကို အထောက်အကူပြုရန် လိုအပ်သည်။
သုံးစွဲသူများ အလွယ်တကူရှိနိုင်မည့် PPVPN ဝန်ဆောင်မှုများ
PPVPN သည် အလွှာ ၂ သို့မဟုတ် အလွှာ ၃ တွင်လည်ပတ်ခြင်းပေါ် မူတည်သည်ဖြစ်စေ၊ မမူတည်သည်ဖြစ်စေ အောက်တွင်ဖော်ပြထားသော အဆောက်အအုံအပိုင်းများသည် L2 တစ်ခုတည်း L3 တစ်ခုတည်း သို့မဟုတ် နှစ်ခုစလုံး ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ Multiprotocol Label Switching (MPLS) လုပ်ဆောင်ချက် သည် L2 – L3 အမှန်အကန်ဖြစ်မှု ခွဲခြားခြင်းကို မှေးမှိန်စေသည်။ RFC 4026 သည် အောက်ဖော်ပြပါစည်းမျဉ်းများကို L2 နှင့် L3 VPN များကို ဖုံးလွှမ်းရန် သတ်မှတ်သည်။ သို့သော် ၎င်းတို့ကို RFC 2547 တွင် မိတ်ဆက်ထားသည်။
ဝယ်သူအစွန်းထွက်ပစ္စည်း (CE)
ဝယ်သူနယ်နိမိတ်များရှိ ပစ္စည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး PPVPNအသုံးပြုနိုင်ခြင်းကို ပေးသည်။ တစ်ခါ တစ်ရံ ၎င်းသည် ပေးသူနှင့် ဝယ်ယူသူတာဝန်အကြား ဆုံမှတ်ဖြစ်သည်။ အခြားပေးသူများ သည် ၎င်းကိုဝယ်သူများ ပုံဖော်ရန်ခွင့်ပြုသည်။
ပေးသူအစွန်းထွက်ပစ္စည်း (PE)
PE သည် ပစ္စည်းတစ်ခု သို့မဟုတ် ပစ္စည်းများဖြစ်ပြီး ပေးသူကွန်ရက်၏အစွန်းတွင် ရှိသည်။ ၎င်းသည် ဝယ်သူနေရာ၏ ပေးသူ၏အမြင်ကို ဖော်ပြသည်။ PE တို့သည် VPN များကို နား လည်ကြပြီး ၎င်းတို့မှတစ်ဆင့် ဆက်သွယ်သည်သာမက VPN အခြေအနေကို ထိန်းသိမ်း သည်။
ပေးသူပစ္စည်း (P)
P ပစ္စည်းတစ်ခုသည် ပေးသူ၏အဓိကကွန်ရက်အတွင်းတွင် လုပ်ဆောင်ပြီး မည်သို့သော ဝယ်သူ၏ နောက်ဆုံးအမှတ်နှင့်မျှ တိုက်ရိုက်ဆက်သွယ်ထားခြင်း မရှိပါ။ ၎င်းသည် ဥပမာ အားဖြင့် များစွာသော ပေးသူလုပ်ဆောင်သော လိုဏ်ခေါင်းများအတွက် လမ်းကြောင်းဖောက်ခြင်းကို ပေးသည်။ မတူညီသော ဝယ်သူများ၏ PPVPN များနှင့် ပတ်သက်သည်။ P ပစ္စည်း သည် PPVPN များ အကောင်အထည်ဖော်ခြင်း၏ အရေးကြီးသော အပိုင်းတစ်ပိုင်းဖြစ်နေချိန် ၎င်းကိုယ်တိုင် VPN နားလည်သူ မဟုတ်သည်သာမက VPN အခြေအနေကို ပြုပြင်ခြင်းမရှိပါ။ ၎င်း၏ မူလဝတ္တရားသည် ဝန်ဆောင်မှုပေးသူအား ၎င်း၏ PPVPN ပေးခြင်းများကို ချိန် တွယ်ခွင့်ပြုရန် ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အမျိုးမျိုးသော PE များအတွက် တွဲဆက်နေသော အမှတ်တစ်ခုကဲ့သို့ ပြုမူခြင်းဖြစ်သည်။ P မှ P သို့ဆက်သွယ်မှုများသည် ထိုသို့သော ဝတ္တရား တစ်ခုဖြစ်ပြီး အဓိကပေးသူ၏ အဓိကတည်နေရာများအကြား စွမ်းအားမြင့် optical  အဆက်အသွယ်များ မကြာခဏဖြစ်သည်။
အသုံးပြုသူမြင်နိုင်သော ပီပီဗွီပီအန်ဝန်ဆောင်မှုများ
ဤအခန်းတွင် IETF တွင် စဉ်းစားသော VPN အမျိုးအစားများနှင့် ပတ်သက်သည်။ အချို့သော အမည်ဟောင်းများကို ဤအချက်များအားဖြင့် အစားထိုးသည်။
အသွင်ယောင် ပုဂ္ဂလိက ဝိုင်ယာနှင့် ပုဂ္ဂလိက လိုင်းဝန်ဆောင်မှုများ (ဗွီပီဒဗလျူအက်စ်(PVWS) နှင့် ဗွီပီအယ်လ်အက်စ်(VPLS))
ဤသို့သောဝန်ဆောင်မှုနှစ်မျိုးစလုံးတွင် ပေးသူသည် ပြည့်ဝသော လမ်းကြောင်းတစ်ခု သို့မဟုတ် ပေါင်းကူးကွန်ရက်မပေးပါ။ သို့သော် ဝယ်သူစီမံသောကွန်ရက်များ တည်ဆောက်ရန် ပါဝင်မှုများကို ပေးသည်။ VPLS အမှတ်မှ point to multi point သို့ဖြစ်နေချိန်တွင် PVWS များသည် point to point ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့သည် အချက်အလက်ဆက်စပ်ဖွဲ့စည်း ပုံမပါသော အလွှာ ၁ အတုအယောင် circuit များ ဖြစ်နေနိုင်သည်။ဝယ်သူသည် အလုံးစုံသော ဝယ်သူ VPN ဝန်ဆောင်မှုကို သတ်မှတ်သည်။ ၎င်းသည် လမ်းကြောင်းဖောက်ခြင်း၊ ပေါင်းကူးခြင်း သို့မဟုတ် host ကွန်ရက် အဓိကပါဝင်သည့်အရာ များ ပါဝင်နိုင်သည်။
အသွင်ယောင် ပုဂ္ဂလိကလိုင်းဝန်ဆောင်မှုနှင့် အသွင်ယောင် ပုဂ္ဂလိကlan (Virtual Private LAN) ဝန်ဆောင်မှုအကြား ကံဆိုးသော အတိုကောက်စကားလုံးများ ရှုပ်ထွေးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ပါဝင်ခြင်းများကို ရှင်းလင်းစွာ ပြုလုပ်ထားရမည်ဖြစ်သည်။ VPLS ဆိုသည်မှာ အလွှာ ၁ အသွင်ယောင် ပုဂ္ဂလိက Lan သို့မဟုတ် အလွှာ ၂ အသွင်ယောင် LAN ဖြစ်သည်ကို ရှင်းလင်းစွာ ပြုလုပ်ထားရမည် ဖြစ်သည်။
အသွင်ယောင် ပုဂ္ဂလိက LAN ဝန်ဆောင်မှု (VPLS)
IEEE မှ ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ သာမန်ပင်မ မျှဝေရန် VLAN များသည် အမျိုးမျိုးသော တံဆိပ်ခတ်ထားသည့် LAN များကို ခွင့်ပြုသည်။ VLANများသည် ဝယ်သူပိုင်ဆိုင်သော အသုံးအဆောင်များသာ မကြာခဏ ပါဝင်သည်။ တည်ထောင်သူသည်[clarification needed]အလွှာ တစ် နည်းပညာဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် point မှ point သို့နှင့် point မှ အမျိုးမျိုးသော topologies များ၏ တုပခြင်းကို အကူအညီပေးသည်။ Metro Ethernet ကဲ့သို သော ပို့ဆောင်ခြင်းအတွက် LAN ပင်မလုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်သည် အလွှာ ၂ နည်းပညာများကဲ့သို့သော 802.1 d နှင့် 802.1q အထိ ဤနေရာတွင် တိုးချဲ့ ဆွေးနွေးထားသည်။
ဤအကြောင်းအရာတွင် အသုံးပြုထားသည့်အတိုင်း VPLS တစ်ခုသည် အလွှာ ၂ PPVPN တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကိုယ်ပိုင်လိုင်းတစ်ခုထက်ပိုပြီး သမားရိုးကျ ဒေသတွင်းကွန်ရက် (LAN) တစ်ခု၏ အားလုံးသော လုပ်ဆောင်ချက်များကို တုပခြင်းဖြစ်သည်။ အသုံးပြုသူတစ်ဦး အမြင်မှ VPLS တစ်ခုသည် အမျိုးမျိုးသော packtet-switched တစ်ခုအပေါ် သို့မဟုတ် အမြင်နှင့်ဆိုင်သော ပေးသူဗဟိုချက်အပေါ် LAN အပိုင်းများသို့ဆက်သွယ်ရန် ဖြစ်စေသည်။ အသုံးပြုသူထံသို့ အဓိကရှင်းလင်းပြတ်သားမှုတစ်ခုသည် ထိန်းချုပ်သော LAN အပိုင်းများကို တစ်ခုတည်းသော LAN ကဲ့သို့ ပြုမူနိုင်ရန်အတွက် ပြုလုပ်သည်။ VPLS တစ်ခုတွင် ပေးသူကွန်ရက်သည် သင်ယူမှုပေါင်းကူးတစ်ခုကို တုပလုပ်ဆောင်သည်။ ၎င်းသည် အပြန်အလှန်အားဖြင့် VLAN ဝန်ဆောင်မှု ပါဝင်သည်။
ဝါယာတု (PW)
PW သည် VPWS နှင့် ဆင်တူသည်။ သို့သော် ၎င်းသည် အဆုံးနှစ်ခုစလုံးတွင် မတူညီသော L2 protocol များ ပေးသည်။ ထုံးစံအတိုင်း ၎င်း၏ interface  သည် WAN protocol ဖြစ်ကြသော  Asynchronous Transfer Mode သို့မဟုတ် Frame Relay တို့ ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် နှစ်ခု သို့မဟုတ် ထို့ထက်မကသော နေရာများအကြား နီးစပ်သော LAN တစ်ခု၏ အသွင်အပြင်ကို ပေးရန် အသွင်ယောင် ပုဂ္ဂလိကLAN ဝန်ဆောင်မှု သို့မဟုတ် IPLS သည် သင့်လျော် သည်။
IP တစ်ခုတည်း LAN ကဲ့သို့သောဝန်ဆောင်မှု (IPLS)
VPLS ၏ မတူညီသောအစုတစ်ခုဖြစ်သည့် CE ပစ္စည်းများသည် L3 စွမ်းရည်များရှိရမည် ဖြစ်သည်။ IPSL IPLS သည် frames များထက်ပို၍ packets များကို ပြသည်။ ၎င်းသည် IPV4 သို့မဟုတ် IPV6 ကို ပံ့ပိုးကောင်း ပံ့ပိုးနိုင်သည်။
OSI အလွှာ ၃ PPVPN Architecture
ဤအခန်းသည် ပီပီဗွီပီအန်များအတွက် အဓိကဗိသုကာများကို ဆွေးနွေးသည်။ တစ်ခုတည်း သော ဖောက်လုပ်ထားသည့် အခြေအနေတစ်ခုတွင် ပီအီးသည် မိတ္တူကူးထားသည့် နှစ်ခု ဖြစ်နေသည့် လိပ်စာများကို ပယ်ဖျက်သောနေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး အခြား အသွင်ယောင် လမ်းကြောင်းပြုရှိ ပီအီးတွင် ဗွီပီအန်တစ်ခုတိုင်းအတွက် အသွင်ယောင် လမ်းကြောင်းပြုတစ်ခုပါဝင်သည်။ ရှေုးကျသော ချဉ်းကပ်မှုနှင့် ၎င်း၏ကွဲလွဲမှုများသည် အများဆုံးဂရုစိုက်မှု ရရှိသည်။ပီပီဗွီပီအန်များ၏ စိန်ခေါ်မှုများမှတစ်ခုသည် ကွဲပြားသော ဝယ်သူများအသုံးပြုသည့် တူညီ သောလိပ်စာနေရာများပါဝင်ပြီး အထူးသဖြင့် အိုင်ပီဗွီ ၄ ကိုယ်ပိုင်လိပ်စာနေရာဖြစ်သည်။ပေးသူသည် အမျိုးမျိုးသော ဝယ်သူများတို့၏ ပီပီဗွီပီအန်များအတွင်းရှိ ထပ်နေသောလိပ်စာ များကို ရှင်းလင်းဖယ်ရှားရန် တတ်နိုင်ရမည်။
BGP/MPLS PPVPN
RFC 2547 သတ်မှတ်သောစနစ်တွင် BGP တိုးချဲ့ခြင်းသည် TPv4 VPN တည်နေရာတစုကို ကြေညာသည်။ ၎င်းသည် 12-byte ကြိုးများပုံစံ ဖြစ်ကြပြီး 8-byte Route Distinguisher (RD)  တစ်ခုနှင့် စတင်ပြီး 4-byte IPv4  လိပ်စာတစ်ခုနှင့် အပြီးသတ်သည်။ RD များသည် အခြားအခြေအနေ အောက်တွင် တူညီသော PE တွင် လိပ်စာများကို မိတ္တူပွားသည်။ PE များသည် VPN တစ်ခုချင်း၏ topology ကို နားလည်သည်။ ၎င်းတို့သည် MPLS ဥမှင်များနှင့် ဆက်သွယ်ထားပြီး တိုက်ရိုက်သော်လည်းကောင်း သို့မဟုတ် P routers အားဖြင့် ဆက်သွယ်သည်။ MPLS အခေါ်အဝေါ်တွင် P လမ်းကြောင်း ပြုများသည် VPN များအကြောင်းမသိသော Label Switch Routers ဖြစ်ကြ သည်။
Virtual router PPVPN
အသွင်ယောင် လမ်းကြောင်းပြုတည်ဆောက်ပုံသည် BGP/MPLS နည်းပညာများအရ ဆန့်ကျင်ပြီး လက်ရှိဖောက်လုပ်နေသော protocol များဖြစ်ကြသော BGP သို့ ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်းမလိုအပ်ပါ။ ယုတ္တိရှိ၍ လွတ်လပ်သောလမ်းကြောင်းဖောက်သည့် domain များ ရှာဖွေစု ဆောင်းခြင်းအားဖြင့် ဝယ်သူသည် VPN တစ်ခုကို လည်ပတ်သည်။ ၎င်းသည် တည်နေရာအတွက် အလုံးစုံတာဝန်ရှိသည်။ အမျိုးမျိုးသော MPLS ဥမှင်ခေါင်းများ တွင် ကွဲပြားသော PPVPN များကို ၎င်းတို့၏တံဆိပ်ဖြင့် ရှင်းလင်းအောင် ပြုလုပ်သော်လည်း လမ်းဖောက်ခြင်း ခွဲခြားသူများမပပါပါ။အသွင်ယောင် လမ်းကြောင်းပြုတည်ဆောက်ပုံများသည် လိပ်စာများကို ရှင်းလင်းရန် မလိုအပ်ပါ။ အဘယ် ကြောင့်ဆိုသော် အားလုံးသော PPVN များ၏ PE လမ်းကြောင်းပြုတစ်ခုထက်သာသော နားလည်မှုရှိခြင်းဖြစ်သည်။ PE တွင် အမျိုးမျိုးသော အသွင်ယောင် လမ်းကြောင်းပြုအခြေအနေများ ပါဝင်ပြီး ၎င်းသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခုတည်းသော VPN နှင့် ပတ်သက်သည်။
ဥမှင်ဖောက်ခြင်းပရိုတိုကော (Tunneling protocol)
အချို့သော အသွင်ယောင် ကွန်ရက်များသည် အချက်အလက်ပါဝင်မှုကို ကာကွယ်ရန် လျိုဝှက်စာကုတ် သုံးခြင်း အသုံးမပြုပါ။ VPN များ မကြာခဏလုံခြုံရေးပေးနေချိန် ဝှက်စာဖြင့်မဖော်ပြ သော ထပ်ဆင့်ထားသည့်ကွန်ရက်တစ်ခုသည် လုံခြုံသော သို့မဟုတ် ယုံကြည်ရသော အဆင့်အတန်းအတွင်း ကိုက်ညီမှုမရှိပါ။ ဥပမာအားဖြင့် host နှစ်ခုအကြား တည်ဆောက် ထားသော ဥမှင်တစ်ခုသည် Generic Routing Encapsulation (GRE) ကို အသုံးပြုသည်။ အမှန်တကယ် အသွင်ယောင် ကွန်ရက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ သို့သော် မလုံခြုံသည်သာမက မယုံကြည်ရပါ။
အထက်ပါ GRE ဥပမာအပြင် ဒေသခံစာမပါသော ဥမှင်ဖောက်ခြင်းလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ သည် အလွှာ ၂ ဥမှင်ဖောက်ခြင်း protocol (L2TP) ပါဝင်သည်။ IPS နှင့် Point-to-Point ဥမှင်ဖောက်ခြင်း protocol (PPTP) သို့မဟုတ် Microsoft Point-to-Point သို့ ဝှက်စာရေးခြင်း (MPPE) မပါပဲ တည်ဆောက် ခြင်း ဖြစ်သည်။
ယုံကြည်ရသော ပေးပို့သည့်ကွန်ရက်များ(Trusted delivery networks)
လမ်းကြောင်းကိုကာကွယ်ရန် တစ်ခုတည်းသော ပေးသူ၏ကွန်ရက်တစ်ခုကို မှီခိုအားပြုနေ မည့်အစား ယုံကြည်ရသော VPN များ cryptographic tunneling ကို အသုံးမပြု ပါ။
မိုက်ခရိုဆော့ဖ် point to point tunneling protocol(PPTP)
လုံခြုံရေးရှုထောင့်မှ VPN သည်လည်း အခြေခံပေးပို့သည့် ကွန်ရက်ကို ယုံကြည်သည် သာမက VPN ကိုယ်တိုင်တွင် လည်ပတ်ပုံနှင့် လုံခြုံရေးကို တွန်းအားပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ ယုံကြည်ရသော ပေးပို့ကွန်ရက်သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာလုံခြုံရေး တည်ရှိရာ အရပ်အကြားတွင်သာမဟုတ်ပါက အသုံးပြုသူများ VPN အသုံးပြုခြင်းကို ရရှိရန်အတွက် လုံခြုံရေးနမူနာများ စစ်မှန်ကြောင်း သက်သေပြုခြင်း လည်ပတ်မှုတစ်ခု လိုအပ်သည်။
ရွေ့လျားသော အသွင်ယောင် ပုဂ္ဂလိက ကွန်ရက်
အထူးကိစ္စရပ်နှင့် မှုခင်းdatabases ကဲ့သို့ ရွေ့လျား သော ကွန်ရက်တစ်ခု၏မတူညီသောကွန်ရက်အဖွဲ့များအကြား၎င်းတို့သွားလာခြင်းဖြစ်သည်။၎င်းတို့ကို နယ်ပယ်ဝန်ဆောင်မှု စီမံခန့်ခွဲခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်သော အဖွဲ့အစည်းများဖြင့် အခြားစက်မှုလုပ်ငန်းများအကြား အသုံးပြုသည်။ ပို၍တိုးမြှင့်လာသော မိုဘိုင်းVPN များသည် မိုဘိုင်းကျွမ်းကျင်သူများနှင့် စိတ်ချရသော ဆက်သွယ်မှုများလိုအပ်သည့် ကော်လာဖြူဝတ်အလုပ်သမားများ သိမ်းသွင်းခြင်းခံရသည်။အသုံးပြုသူကို ကွန်ရက်တစ်ခုလုံးအပေါ်အဆက်မပြတ်လှည့်လည်နိုင်ရန်နှင့် ကြိုးမဲ့ပရဝုဏ် များအတွင်းနှင့် ပြင်ပတွင် ကွန်ပျူတာအသုံးပြုပစ္စည်းဆုံးရှုံးမှုမရှိစေပဲ သို့မဟုတ် VPN အခန်း လုံခြုံရေးကို မကျဆင်းပဲပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြုသည်။ အများဆန္ဒအတိုင်းဖြစ်သော VPN တစ်ခုသည် ထိုသို့သောကိစ္စများတွင် အသက်မရှင်နိုင်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကွန်ရက်ဥမှင် သည်အနှောင့်အယှက်ပြုထားသည်။ ကွန်ပျူတာသည် အသုံးပြုပစ္စည်းများကို ဆက်သွယ်မှုမရှိအောင်၊ အချိန်စေ့ရန်သို့မဟုတ် ကျဆုံးရန်၊ သို့မဟုတ် တွက်ချက်ထားသော ပစ္စည်းသည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ဖျက်ဆီးရန် ဖြစ်စေသည်။
အထူးကိစ္စရပ်နှင့် မှုခင်းဒေတာဘေ့စ်ကဲ့သို့ ရွေ့လျား သော ကွန်ရက်တစ်ခု၏ မတူညီသောကွန်ရက်အဖွဲ့များအကြား
၎င်းတို့သွားလာခြင်းဖြစ်သည်။၎င်းတို့ကိုနယ်ပယ်ဝန်ဆောင်မှုစီမံခန့်ခွဲခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်သော အဖွဲ့အစည်းများဖြင့် အခြားစက်မှုလုပ်ငန်းများအကြား အသုံးပြုသည်။ ပို၍တိုးမြှင့်လာသော မိုဘိုင်းVPN ဗွီပီအန်များသည် မိုဘိုင်းကျွမ်းကျင်သူများနှင့် စိတ်ချရသော ဆက်သွယ်မှုများလိုအပ်သည့် ကော်လာဖြူဝတ်အလုပ်သမားများ သိမ်းသွင်းခြင်းခံရသည်။အသုံးပြုသူကို ကွန်ရက်တစ်ခုလုံးအပေါ်အဆက်မပြတ်လှည့်လည်နိုင်ရန်နှင့် ကြိုးမဲ့ပရိဝုဏ် များအတွင်းနှင့် ပြင်ပတွင် ကွန်ပျူတာအသုံးပြုပစ္စည်းဆုံးရှုံးမှုမရှိစေပဲ သို့မဟုတ် ဗွီပီအန်အခန်း လုံခြုံရေးကို မကျဆင်းပဲပြုလုပ်ရန် ခွင့်ပြုသည်။ အများဆန္ဒအတိုင်းဖြစ်သော VPN ဗွီပီအန် တစ်ခုသည် ထိုသို့သောကိစ္စများတွင် အသက်မရှင်နိုင်ပါ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ကွန်ရက် tunnel သည်အနှောင့်အယှက်ပြုထားသည်။ ကွန်ပျူတာသည် အသုံးပြုပစ္စည်းများကို ဆက် သွယ်မှုမရှိအောင်၊ အချိန်စေ့ရန်သို့မဟုတ် ကျဆုံးရန်၊ သို့မဟုတ် တွက်ချက်ထားသော ပစ္စည်းသည် ၎င်းကိုယ်တိုင် ဖျက်ဆီးရန် ဖြစ်စေသည်။
ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အိုင်ပီလိပ်စာသို့ ကွန်ရက်tunnel ၏ အဆုံးမှတ်ကို ယုတ္တိရှိရှိထုတ်ပိုးထားခြင်း အစား tunnel တစ်ခုစီသည် ပစ္စည်းတွင်ရှိ ထာဝစဉ်ပတ်သက်သော IP လိပ်စာတစ်ခုသို့ ချည်နှောင်ကန့်သတ်သည်။ ရွေ့လျားသော VPNဆော့ဖ်ဝဲလ်သည် ကွန်ရက်အစစ် အမှန်ဖြစ်ကြောင်း လိုအပ်ချက်ကိုင်တွယ်ခြင်း နှင့် ကွန်ရက်အခန်းများရှိ ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုပစ္စည်းနှင့် အသုံးပြုသူများအား ရှင်းလင်းစွာတွေ့မြင်စေရန် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းသည်။အင်တာနက်အင်ဂျင်နီယာတာဝန်အဖွဲ့ လေ့လာမှုအောက်ရှိ host identity protocolသည် hosts များ၏ ရွေ့ပြောင်းမှုကို အထောက်အကူပေးရန် ဖြစ်သည်။ အိုင်ပီကွန်ရက် တစ်ခုအတွင်းရှိ အသုံးဝင်သော ၎င်းတို့၏ ညွှန်ပြသူမှ ဟို့စ်အထောက်အထားအတွက် အိုင်ပီ လိပ်စာများ၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို ခွဲခြားထားခြင်းအားဖြင့် ဖြစ်သည်။ ကွန်ရက်များအသုံး ပြုမှုအကြား ပြောင်းလဲချိတ်ဆက်သောအခါ အိုင်ပီလိပ်စာများနှင့် ဆက်သွယ်ပတ်သက်နေချိန် တွင် hosts ထပ်တူညီမှု သက်သေပြသူအားဖြင့် တည်ထောင်သော အမှန်တကယ် ဆက်သွယ်မှု များကို ရွေ့ပြောင်းသော HIP လက်ခံတစ်ခုနှင့် ထိန်းသိမ်းပြုပြင်သည်။
သံဖြူချောင်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
သံဖြူချောင်းရွာ (Thanhpyuchaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြို့ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၇ ဦး၊ မ ၁၂၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းရောင်စတာလင်ဆက်ရက်
ပန်းရောင်စတာလင်ဆက်ရက် (Rosy Starling)
လိုင်မာယန်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
လိုင်မာယန်ရွာ(Laimaryang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ လိုင်မာယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိုင်မာယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃ ဦး၊ မ ၅၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုးဆူရွာ၊ ကိုးဆူ
ကိုးဆူရွာ၊ ကိုးဆူ
ဟိုက်ပါရွာမရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ဟိုက်ပါရွာမရွာ (Haikparywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ ဟိုက်ပါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုက်ပါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၈ ဦး၊ မ ၁၈၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ဟဲပါရွာမ ဖြစ်သည်။
ကျောက်အိုးရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကျောက်အိုးရွာ (Kyaukoe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ နန်းတပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၀၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုင်း
အယ်ဟု အဖြစ်လူသိများ Ay II ကိုသည်, penultimate ခဲ့ သည်ဖာရောဘုရင် ၏ ရှေးခေတ်အီဂျစ် 's 18 မင်းဆက် ။ သူသည်အီဂျစ်ဘုရင်အားလေးနှစ်တာကာလ (ဘီစီ ၁၃၂၃-၁၃၁၉ ဘီစီ ၁၃၂၇-၁၃၂၃၊ ဘီစီ ၁၃၂၇-၁၃၂၃) အတွက်အချိန်ကာလအတိုင်းအတာအရထိန်းသိမ်းထားသည်။ သူသည်ဖာရောဘုရင်နှစ်ပါးနှင့်သုံးပါးတို့၏အနီးကပ်အကြံပေးဖြစ်သော်လည်း၎င်းသည် သူ့ရှေ့မှောက်၌အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီးတာတန် ဟမ် နန်းစံချိန်အတွင်း ပလ္လင်နောက်ကွယ်မှပါဝါ ဖြစ်သည်ဟုယူဆရသည်။ Ay ရဲ့ prenomen သို့မဟုတ်တော်ဝင်ဘွဲ့နာမ — Kheperkheperure — နည်းလမ်းများသည်မိမိအနေဖြင့် "ထာဝရ Ra ၏ထင်ရှားကြ၏" nomen Ay က-netjer "ဟုဘုရားသခငျ၏ Ay, ခမညျးတျော" အဖြစ်ဖတ်တယ်။ Ay အားရှင်းလင်းစွာဖော်ပြနိုင်သောမှတ်တမ်းများနှင့်အထိမ်းအမှတများမှာသူ၏သက်တမ်းတိုတောင်းခြင်းကြောင့်သာမကသူ၏ဆက်ခံသူ Horemheb ကသူနှင့်သူမနှင့်လူကြိုက်များမှုမရှိသော Amarna ကာလ နှင့်ဆက်စပ်သောအခြားဖာရောဘုရင်များအားဆန့်ကျင်သော damnatio memoriae ကိုလှုံ့ဆော်သောကြောင့်ရှားပါးသည်။
Amarna ကာလ
thumb|170x170px| Akhenaten မှ Amarna သင်္ချိုင်းဂူတွင် Ay မှရွှေတံဆိပ်ဆုကိုရရှိသည်။
ကဏ္ဍ:ကိုးကားမဲ့အဆိုများပါ ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ကမ္ဘာ့ဘဏ်
ကမ္ဘာ့ဘဏ် သည် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများသို့ အခြေခံအဆောက်အဦးများ အတွက် ပိုက်ဆံချေးခြင်း နှင့် အခြားအကူအညီများ ပေးခြင်း ပြုလုပ်သော နိုင်ငံတကာဘဏ် ဖြစ်သည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှုကို လျှော့ချရန် ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ဘဏ် သည် ကမ္ဘာ့လုံးဆိုင်ရာ ဘဏ်များအုပ်စု နှင့် ကွဲပြားသည်။
ဟု ခေါ်သော အဖွဲ့အစည်း နှစ်ခု သာ ပါဝင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ကမ္ဘာ့ဘဏ် သည် ၁၉၄၄ တွင် ကျင်းပခဲ့သော ဘရဒ်တန်ဝုဒ် ကွန်ဖရင့် မှ မွေးဖွားလာသော အဖွဲ့အစည်း ငါးရပ် အနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။ အပြည်ပြည် ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေ အဖွဲ့ သည်လည်း တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ ထိုကွန်ဖရင့်ကို နိုင်ငံများစွာမှ တက်ရောက်ခဲ့ကြပြီး ညှိနှိုင်းမှုများစွာ ပြုလုပ် နိုင်သော အင်အားကြီးနိုင်ငံများမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံ နှင့် ဗြိတိသျှနိုင်ငံ တို့ဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာ့ဘဏ် နှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေ အဖွဲ့ သည် ဝါရှင်တန်တွင် အခြေစိုက်သည်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ် ကို အမေရိကန် က ဦးဆောင်ပြီး အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေ အဖွဲ့ ကို ဥရောပသားများ ဦးဆောင်လေ့ရှိသည်။
၁၉၄၅ − ၁၉၆၈
ဖွဲ့စည်းစမှ ၁၉၆၇ အထိ ကမ္ဘာ့ဘဏ်သည် ယခုကဲ့သို့ ငွေမချေးပေ။ ငွေချေးခြင်း ကို သတိကြီးစွာ ဆောင်ရွက်လေ့ရှိသည်။ ဘဏ်က ပြန်လည်ထူထောင်ရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး အတွက် ငွေများထုတ်ချေးလိုသော်လည်း ပမာဏ များများ ထုတ်ချေးမိပါက ဘဏ်အပေါ် ယုံကြည်စိတ်ချမှု ကင်းမဲ့သွားမည် ကို စိုးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။