cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် များသောအားဖြင့် တောင်ကုန်း ထူထပ်၍ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်၍ မဖြစ်အောင် ခြောက်သွေ့သော် လည်း လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသည် အရေးပါသည်။ တိုင်းသူ ပြည်သားအားလုံးလိုလို၏ ပဓာနအစာဖြစ်သော ပဲနှင့် ပြောင်း တို့ကို အဓိကအားဖြင့် စိုက်ပျိုးလျက် အခြားအရေးပါသော စိုက်ပျိုးပင်တို့မှာ ဝါ၊ ကြံ၊ ကာဖီ၊ ကကေးအို၊ ဆန်စပါး၊ ဆေးပင်၊ ဂျုံ၊ မုယော၊ အယ်လဖားဖားတို့ ဖြစ်၏။ တစ်ကမ္ဘာ လုံးထွက် သင်္ဘောနာနတ်လျှော် ထက်ဝက်ခန့်သည် မက္ကဆီကို နိုင်ငံတွင်းရှိ ယုတန်ကျွန်းဆွယ်မှထွက်သည်။ ငှက်ပျောသီး၊ လိမ္မော်သီး၊ ပန်းသီး၊ မက်မုံသီး၊ စထရော်ဗယ်ရီ စသော အသီး အနှံများနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကိုလည်း အများအပြား စိုက် ပျိုးသည်။ ကျွဲ၊ နွား၊ ဝက်၊ ဆိတ်၊ သိုး၊ မြင်း အစရှိသည်တို့ ကိုလည်း မွေးမြူသည်။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရာ၌ ယေဘုယျအား ဖြင့် ရှေးသမရိုးကျ နည်းနိသျများကို အသုံးပြုနေကြသေးသော် လည်း ယခုအခါ ခေတ်မီနည်းစနစ်များကိုလည်း စတင်အသုံးပြု နေပြီ ဖြစ်သည့်အပြင်၊ ရေသွင်းစီမံကိန်းများ၊ တိုးတက်ကောင်း မွန်သည့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စီမံကိန်းများ၊ တိုးတက်ကောင်း မွန်သည့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအစီအမံများ စသည်ဖြင့် လယ် ယာ စိုက်ပျိုးရေးကို ပိုမိုဖွံ့ဖြိုးအောင် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ စက်မှု လက်မှုလုပ်ငန်းဘက်တွင် များစွာတိုးတက်ခဲ့ပေသည်။ ရေနံတူး ဖော်ခြင်း၊ ဓာတ်သတ္တုတူးဖော်ခြင်း၊ အစားအသောက် အဖျော် ယမကာ၊ အထည်အလိပ်၊ သားရေဖိနပ်၊ ဆေးပြင်းလိပ်၊ စီးကရက်၊ ဆေးဝါး၊ သံ၊ သံမဏိ၊ ကြိုး၊ စက္ကူ၊ အိမ်ထောင် ပရိဘောဂ၊ ဆိုးဆေး၊ ဆပ်ပြာ၊ ဖယောင်းတိုင်၊ ဓာတ်မြေဩဇာ အစရှိသည့် ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများသည် အရေး ပါသော လုပ်ငန်းများဖြစ်၏။
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် လေကြောင်းလမ်းများနှင့်ပင်လယ် ရေကြောင်းလမ်းများအားဖြင့် ကမ္ဘာနှင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိ၏။ အဓိကဆိပ်ကမ်းမြို့များမှာ တမ်ပီကိုနှင့် ဗေရကရုတို့ဖြစ်၏။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့်လည်း မီးရထားလမ်း၊ ကားလမ်း ကြီးများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ရှေးအခါက မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ တွင် မြို့ကြီးပြကြီးများကိုသာလျှင် ခေတ်မီလမ်းကောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားခဲ့ရာ၊ ယခုအခါတွင်မူ မြို့ကလေးများနှင့်တောရွာ ကလေးများသို့ပင် သပ်ရပ်ကောင်းမွန်သောလမ်းများဖြင့် ဆက် သွယ် ပေးထားပြီးဖြစ်လေသည်။
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် နှစ်ပရိစ္ဆေဒကြာမြင့်စွာပင် စစ်မြေ တလင်းဖြစ်ခဲ့ရပေသည်။ သမိုင်းမတင်မီ ရှေးခေတ်ကလည်း မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုတို့သည် တပြန် တလှည့် တိုက်ခိုက်ကြီးစိုးခဲ့ပေသည်။ ကောတက်က ခေါင်း ဆောင်၍ စပိန်လူမျိုးတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့စဉ်က မက္ကဆီကိုနိုင်ငံကို အက်ဇတက်လူမျိုးတို့၏ဘုရင် မွန်တီဇူးမား က အုပ်စိုးနေဆဲဖြစ်၏။
စပိန်လူမျိုးတို့သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံကို နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ မျှ အုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ၌ တိုင်းရင်းသားတို့ကို နှိပ်စက်ကလူပြုခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် ခရစ် ၁၈၁ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မီဂဲအီသားလဂိုးအမည်ရှိ ဘုန်းကြီးတစ်ပါးကခေါင်းဆောင်၍ သူပုန်ထလေရာ၊ ၁၈၁၁ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးအသတ်ခံရသော်လည်း သူပုန်မီးကား ငြိမ်း မသွားခဲ့ပေ။ ၁၈၂၂ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် အီတူးဗီးသေ အမည်ရှိသော စပိန်အမျိုးသားတစ်ဦးသည် လွတ်လပ်ရေး အတွက် ကြိုးပမ်းနေသော သူပုန်တို့ဘက်ကဝင်ပြီးသော် မိမိ ကိုယ်မိမိ ဧကရာဇ်မင်းအဖြစ် ခံယူလျက် စပိန်နိုင်ငံမှ ခွဲထွက် ကြောင်း ကြေညာခဲ့လေသည်။ သို့သော် ယင်းသည် နောက် တစ်နှစ်တွင် နန်းချခြင်းခံရ၏။ ၁၈၂၄ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကို သမ္မတနိုင်ငံကို ထူထောင်ကြ၍ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံ ဥပဒေ သစ်ကို ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ တွင် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲများ၊ ပုန်ကန်ထကြွမှုများ မကြာခဏ ဖြစ် ပွားခဲ့သဖြင့် တိုင်းပြည်မငြိမ်မသက် ရှိခဲ့၏။ ၁၈၃၅ ခုနှစ်တွင် တက်ဆက်ပြည်နယ်သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံမှ ခွဲထွက်လေသည်။
ထိုနောက် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် နယ်စပ်အရေးနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် စစ်ဖြစ်သည်။ စစ်ရှုံးသော မက္ကဆီ ကိုနိုင်ငံသည် ယခုကာလီဖိုးနီးယား၊ အယ်ရီဇိုးနား၊ ယူတားနှင့် နီဗားဒ ဟူ၍ တွင်နေသောနယ်မြေဒေသများနှင့် ကော်လိုရားဒိုး၊ ဝိုင်အိုးမင်းနှင့် နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ်တို့တွင် တစ်စိတ် တစ်ဒေသအားဖြင့် ပါဝင်နေသောနယ်မြေဒေသများကို အမေရိ ကန် ပြည်ထောင်စုသို့ ပေးအပ်လိုက်ရ၏။ ၁၈၆၂-၆၃ ခုနှစ် တွင် ပြင်သစ်တို့ လာရောက်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်သဖြင့် မက္ကဆီကိုသည် ပြင်သစ်တို့လက်အောက်တွင် ၃ နှစ်မျှ ကျရောက်ခဲ့ရသည်။ ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် မက္ကဆီကိုသမ္မတနိုင်ငံကို ပြန်လည် တည်ထောင်ကာ ဗင်နီတို ဟွားရေးကို သမ္မတမြောက်သည်။ ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် ပေါ်ဖီရီယိုဒီးအတ်သည် သမ္မတအဖြစ်ဆက်ခံသည်။
ဒီးအတ်သည် ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် အာဏာရှင်အဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဒီးအတ်၏ လက်ထက် ၁၈၈၄-၁၉၁၁ ခုနှစ် အတွင်းတွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် သိသိသာသာတိုးတက်ကြီးပွား လာလေသည်။ ၁၉၁၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၃၄ ခုနှစ်အတွင်း သမ္မတ ပေါင်း ၁၇ ယောက်ထက်မနည်း လက်ပြောင်းခဲ့ပေသည်။ ထာဝစဉ်ဆိုသလိုပင် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားနေသည့် ကြားကပင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ကြီးပွားတိုးတက်လာခဲ့ပေသည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် လာဆေးရိုး ကာသေးနတ် သမ္မတအဖြစ် တင်မြောက် ခံရသည်။ သူ သမ္မတအဖြစ် ဆောင်ရွက်စဉ် ၆ နှစ်အတွင်း ပြည်တွင်းငြိမ်သက်မှု ပြန်လည်ရအောင် စီမံလျက် ပြုပြင် ပြောင်းလဲမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သဖြင့်၊ မက္ကဆီကို သမ္မတနိုင်ငံသည် ရှေးကထက် များစွာတိုးတက်လာသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်၌ မက္ကဆီကိုအစိုးရသည် နိုင်ငံခြားပိုင် ရေနံလုပ်ငန်းများကို သိမ်းယူ လိုက်ရာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ရေနံထွက်ကုန်ပစ္စည်းများ ရောင်းချ ရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အခက်အခဲများ ကြုံတွေ့ခဲ့ရ၏။ သို့သော် ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် လျော်ကြေးများပေးပြီးသည့်နောက်၌ ရေနံနှင့် ရေနံထွက်ပစ္စည်းများသည် နိုင်ငံ၏ အဓိကထုတ်ကုန် ဖြစ်လာ ပြန်၍ ရေနံထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည်လည်း လျင်မြန်စွာ တိုး တက်ကြီးပွားလာလေသည်။ ကာသေးနတ်ကို ဆက်ခံသော သမ္မတတို့သည် ကာသေနတ် အစပျိုးခဲ့သော ပြုပြင်မှုများကို ဆက်လက်၍ဆောင်ရွက်ခဲ့သဖြင့် ပြဿနာပေါင်းများစွာပြေလည် သွား၍ တိုင်းပြည်သည် အဘက်ဘက်တွင် တိုးတက်စည်ကား လာပေသည်။ ယခုအခါ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ခေတ်မီနိုင်ငံ တစ်ခုဖြစ်နေ၏။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့်လည်း သင့်မြတ် လျက်ရှိကာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မဟာမိတ်တို့ကိုကူညီခဲ့ လေသည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂတွင် အဝင်အပါ နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လေသည်။
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ပြည်နယ် ၂၉ ခု၊ နယ် ၁ နယ်နှင့် ဖက်ဒရယ်ဒိစတြိတ်ခေါ် ခရိုင်နယ်တစ်ခုတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်း ထားလျက်ရှိကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကဲ့သို့ ပြည်နယ်များ ကို စုပေါင်းဖွဲ့စည်းထားသည့် ပြည်ထောင်စုသမ္မတနိုင်ငံလည်း ဖြစ်၏။
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် အခလွတ်မူလတန်းပညာကို မသင် မနေရ ပြုလပ်ထား၏။ ကျောင်းများကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရနှင့် ပြည်နယ်အစိုးရတို့က ထောက်ပံ့ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ အသက် မွေးဝမ်းကျောင်းပညာသင် ကျောင်းများနှင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်း များလည်းရှိရာ၊ ယင်းတို့အနက် အကြီးဆုံးမှာ မက္ကဆီကို မြို့တော်ရှိ မက္ကဆီကိုတက္ကသိုလ် ဖြစ်လေသည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ ၏ လူဦးရေမှာ ၂၆,ဝဝဝ,ဝဝဝ ခန့် ဖြစ်၏။
ဥဿဖယား
ဂုဏ်သတ္တိများ
ကျောက်မျက်အရောင်းအဝယ်လောကတွင် ညိုဝါရောင် ဥဿဖယားသည် လူကြိုက်များသော အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် အချို့သော အရောင်မဲ့ နှင့် အပြာနုရောင် ဥဿဖယားများကို ရောင်ခြည်ဖြင့်ပြုပြင်ခြင်း ဖြင့် ဥဿဖယားပြာကို ရရှိနိုင်သည်။ ထိုကဲ့သို့ ပြုပြင်ထားသည့် ဥဿဖယားများကို သာမန်ကျောက်မျက်စစ်ကိရိယာများဖြင့် စစ်ဆေးရုံမျှဖြင့် မူလအရောင်ကို မသိနိုင်ပေ။
ဥဿဖယားသည် အလွန်ပေါများစွာတွေ့ရှိရသည့် ကျောက်မျိုးဖြစ်ပြီး သန့်စင်၍ အရွယ်အစားအထူးကြီးမားသော ဥဿဖယားများကိုလည်း တွေ့ရတတ်သည်။ ပေါ့ဆစွာကိုင်တွယ်ပါက အလွယ်တကူကွဲအက်သွားနိုင်သည့်အတွက် သတိထားကိုင်တွယ်ရလေ့ရှိသည်။
ထွက်ရှိရာဒေသ
အဓိကအားဖြင့် ဘရာဇီးနိုင်ငံသည် ဥဿဖယားများကို ဦးဆောင်ထုတ်လုပ်သည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၊ ဩစတြေးလျ ၊ မက္ကဆီကို ၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း နှင့် မြန်မာ နိုင်ငံတို့တွင်လည်း အတော်အတန်ထွက်ရှိသည်။
မေ့မှာ စိုးတယ်
မေ့မှာ စိုးတယ် သည် ၂၀၀၈ ခုထွက် မြန်မာ ဗီဒီယိုဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ မောင်စိန်ဝင်း (ပုတီးကုန်း) ၏ ဝတ္ထုကို နောင်နောင် ဇာတ်ညွှန်းခွဲပြီး ရီမြင့်ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် မောင်တင်ဦး ရိုက်ကူးသည်။ ဆုရွှန်းလဲ့မှာ အဓိကဇာတ်ဆောင် ဖြစ်သည်။
မြာကျွန်းရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
မြာကျွန်းရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
ပိုက်တန်းရွာ၊ တံခွန်တိုင်စစ်တန်း
ပိုက်တန်းရွာ၊ တံခွန်တိုင်စစ်တန်း
လော့ခွမ်ဆမာရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
လော့ခွမ်ဆမာရွာ(Lawthkumsamar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ လော့ခွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၈၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုက်ခရိုနီးရှားနိုင်ငံ
မိုက်ခရိုနီးရှား ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုသည် ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သမ္မတနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ် ၄ ခု ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ ယပ်၊ ချု၊ ဖွန်ပေ နှင့် ကော့စ်ရဲတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အနောက် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းမှ ကျွန်းပေါင်း ၆၀၇ ကျွန်း ပါဝင်ပြီး စုစုပေါင်း ၇၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာခန့် ရှိကာ ကီလိုမီတာ ၂၇၀၀ အတွင်းတွင် လောင်ဂျီကျု မျဉ်းအတိုင်း ဖြန့်ကျက် တည်ရှိကြသည်။ အီကွေတာ၏ မြောက်ဘက်စွန်းတွင် ရှိပြီး ဟာဝိုင်ယီကျွန်းမကြီးမှ အနောက်တောင်ဘက် ကီလိုမီတာ ၄၀၀၀ (၂၄၈၅ မိုင်) ခန့်အကွာ၊ ဩစတေးလျနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက် ၂၉၀၀ ကီလိုမီတာ (၁၈၀၂ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံ၏ အရှေ့မြောက်ဘက်၊ ဂူအမ်ကျွန်း နှင့် မာရီယာနာကျွန်းတို့၏ တောင်ဘက်၊ နအူးရူးနိုင်ငံ နှင့် မာရှယ်အိုင်းလန်းနိုင်ငံ တို့၏ အနောက်ဘက်၊ ပလောနိုင်ငံ နှင့်ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
ထွင်တယ်နော်
ထွင်တယ်နော် ဇာတ်ကားသည် ၂၀၀၈ ခုထွက် မြန်မာဗီဒီယိုဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ မာန်ထက်ချီ ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် ကျော်ဇောလင်း (အတွေးပုံရိပ်) ရိုက်ပေးသည်။ စစ်ဦးအောင်နှင့် သဇင်တို့ အဓိကပါဝင်သည်။
ချယားသီး
စေတီပုထိုးများတွင် ထီးစိုက်ရန် အောက်ခံဖြစ်သော အစိတ်အပိုင်းမှာ အလယ်ပူ၍ အထက်အောက် ရှူးသော ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသောကြောင့် ချယားသီးဟု ခေါ်၏။ ချယားသီးသည် ခယားသီးဟုလည်း ရေးသားကြသည်။ ချယားသီးမှာ ကြာလန်နှင့် ထီး စပ်ကြားတွင်ရှိသော စေတီ၏အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကို ငှက်ပျောဖူးဟူ၍ လည်းကောင်း၊ ဆပ်သွားဖူးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်ကြသေးသည်။ ချယားသီးကို ပျို့ လင်္ကာများတွင် ဆပ်သွားဟု ရေးကြသည်။
ချယားသီး၏ လုံးပတ်ပမာဏမှာ စေတီတော်ဖိနပ်၏ ၁၅ ချိုး တစ်ချိုးဖြစ်သည်ဟု လက်သမားကျမ်းများ၌ ပါရှိသည်။ စေတီတစ်ဆူအား ကိုယ်လုံးပြည့် ရွှေချသည် သို့မဟုတ် ရွှေ သင်္ကန်းကပ်လှူသည်ဟု ဆိုလျှင် စေတီဖိနပ်တော်မှ ချယားသီးအထိ ရွှေပိန်းချသည်ဟု နားလည်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ စေတီပုထိုးများတွင် ချယားသီး သဏ္ဌာန်ကို ထည့်သွင်း၍ ဆောက်လုပ်မွမ်းမံထားခြင်းမှာ မြန်မာပိသုကာအနုပညာ၏ ရိုးရာမပျက်သော လက်ရာတစ်ခုပင် ဖြစ်ပေသည်။
ချယားသီးဆပ်သွားဖူးများနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဖွဲ့ဆိုထားသော အဖွဲ့အခြီး အများပင် ရှိသည်။ ပြည်စုန်မော်ကွန်းတွင်
စသည်ဖြင့် စပ်ဆိုထားလေသည်။
ကျွန်းပေါက်ကုလားရွာ
ကျွန်းပေါက်ကုလားရွာ
၃၀ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၃၀)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၆၄)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၆၅)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁) ရက် ကျန်သေးသည်။
မကျီးကုန်းရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
မကျီးကုန်းရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
ပါးပွတ်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ပါးပွတ်ရွာ (Parput)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ပါးပွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါးပွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၁ ဦး၊ မ ၄၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိတောက်က ဇာတ်လိုက်
ပိတောက်က ဇာတ်လိုက် သည် ၂၀၀၈ ခုထွက် မြန်မာ ဗီဒီယိုဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ မာန်ထက်ချီ ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် ဇမ္ဗူ သက်ထွန်းအောင် ရိုက်ကူးသည်။ ဟိန်းဝေယံ၊ စစ်ဦးအောင်၊ ဆုပန်ထွာ၊ ပြည့်ဖူးခိုင်၊ မေတ္တာနှင့် ဇော်ဇော်အောင် ပါဝင်ထားသည်။
မလ္လိကသုတ်
ဘုရားရှင် မလ္လနိုင်ငံ ဥရုဝေလကပ္ပနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့ အိမ်၏အထွတ် မစိုက်ထူသေးသရွေ့ကာလပတ်လုံး အချင်ရနယ်တို့၏ ကောင်းစွာ တည်ခြင်း၊ စွဲမြဲစွာတည်ခြင်း မဖြစ်သေးသကဲ့သို့ ထို့အတူ အရိယသာဝက၏သန္တာန်၌ အရိယမဂ်ဉာဏ်မဖြစ်သေးသရွေ့ သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိ ဣန္ဒြေလေးပါးတို့ ကောင်းစွာ မတည်သေး၊ စွဲမြဲစွာ မတည်သေး။
အိမ်၏အထွဋ်စိုက်ထူပြီးသည်ရှိသော် အိမ်၏အခြင်ယနယ်တို့ ကောင်းစွာ တည်သကဲ့သို့၊ စွဲမြဲစွာတည်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ အရိယသာဝက၏သန္တာန်၌ အရိယ မဂ်ဉာဏ်တည်သည်ရှိသော် သဒ္ဓါအစရှိသော ဣလေးပါးတို့ ကောင်းစွာတည်၏။ စွဲမြဲစွာတည်၏။
ရဟန်းတို့ ပညာရှိသော အရိယသာဝကအား ထိုပညာအားလျော်သော သဒ္ဓါ၊ ဝီရိယ၊ သတိ၊ သမာဓိသည် ကောင်းစွာတည်၏-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကွမ်းချောင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကွမ်းချောင်းဝရွာ(Kunchaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကွမ်းချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၃၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွမ်းချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၀ ဦး၊ မ ၅၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၇၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိန္ဒဲရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်တော (ဘအင်း)ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျားအိုလေးရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ကျားအိုလေးရွာ (Kyarohlay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ သမန္တလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၅၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမန္တလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၂ ဦး၊ မ ၉၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နဘဲပင်လှရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
နဘဲပင်လှရွာ (Nabepinhla)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ဘူးဘကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၈၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာဖရိကတိုက် သမိုင်း
အာဖရိကတိုက်သည် ကမ္ဘာယဉ်ကျေးမှု အစတည်ရာဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် အာဖရိကတိုက် အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် ယဉ်ကျေးမှုများစတင် ပေါက်ဖွားခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဂရိနှင့် ဖီနီရှန်တို့သည် အာဖရိကတိုက်မြောက်ဘက် မြေထဲပင်လယ်ကမ်းတစ်လျှောက် တွင်နယ်သစ်များ တည်ထောင်ကြသည်။ အာဖရိက မြောက် ဘက်ကမ်းခြေတွင်ရှိသော ကားသေ့မြို့ကို ဖီနီရှန်တို့ တည် ထောင်ကြသည်။ ဖီနီရှန်တို့၏ ကားသေ့အင်ပိုင်ယာသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ထွန်းကားစည်ပင်လာရာ မြေထဲပင်လယ် အနောက်ပိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ကားသေ့သင်္ဘောများသာ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ကြသည်။ စစ္စလီကျွန်းကိုလည်း ကားသေ့ တို့ကပင် သိမ်းယူထားခဲ့သည်။
ဗင်းဒေါတို့ မှေးမှိန်သွားသောအခါ အာဖရိကမြောက် ပိုင်းသည် ဗိုင်ဇင်းတိုင် အင်ပိုင်ယာ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်လာသည်။
အေဒီခြောက်ရာစုနှစ်တွင် အာရေဗျနိုင်ငံ၌ မို့ဟမ္မဒ် ပေါ်ထွန်းလာ၍ ဟောကြားသော အစ္စလာမ်တရားကြောင့် အာရပ်တို့ ညီညွတ်ကြ ပြီးလျှင် အင်အားကောင်းကာ နယ်ချဲ့ကြသည်။ အာဖရိကမြောက်ပိုင်းတွင်အစ္စလာမ်ဘာသာကိုယုံကြည်လာခဲ့ကြသည် အာရပ်တို့ တန်ခိုး မှိန်သောအခါ မိုရော့ကိုနိုင်ငံမှတစ်ပါး အာဖရိကမြောက်ပိုင်း တစ်ခုလုံးသည် အော့တိုမန် တူရကီ အင်ပိုင်ယာတွင်းသို့ ရောက်ရှိသွားလေသည်။ အလယ်ခေတ်လောက်က ဥရောပနိုင်ငံ များသည် အာဖရိကမြောက်ပိုင်းနှင့် အဆက်အသွယ် အနည်း ငယ်သာ ရှိသော်လည်း ၁၅၅ဝ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် ပင်လယ်ထဲ၌ သွားလာနေကြသော ဥရောပနိုင်ငံများပိုင် သင်္ဘောများကို အာဖရိကတိုက်မြောက်ပိုင်း မိုရော့ကိုနိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ဓားပြများကထွက်၍ တိုက်ခိုက်ကြသဖြင့် ဥရောပ သင်္ဘောများက ယင်းတို့အား ဆက်ကြေးများ တင်ကြိုပေးကြ ရသည်။ ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်ကျော်တွင် ပြင်သစ်ခရစ်ယာန်အယူဝါဒီ တို့သည် အယ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ မိုရိုကိုနိုင်ငံနှင့်တူနီးရှား တို့လိုအစ္စလာမ်ဘာသာဝင် နိုင်ငံတို့ကိုတိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ကြသည်။
အာဖရိကမြောက်ပိုင်းကို ယင်းသို့ လူမျိုးပေါင်းစုံ လာ ရောက်သိမ်းပိုက်သွားကြသော်လည်း ယင်းဒေသကို လွန်၍ ပေါက်ရောက်ခဲ့သူ အလွန်နည်းလေသည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော် ယင်းဒေသကိုလွန်သော် ဆဟာရ သဲကန္တရပြင်ကြီးကို ဖြတ်ရမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ သဲကန္တာရကိုလွန်လျှင် အာဖရိကတိုက်သည် မည်သို့ရှိမည်ကို မသိကြသောကြောင့် အာဖရိကတိုက်ကို မှောင်မိုက်သောတိုက်ကြီး (ဝါ) အမှောင် တိုက်ကြီးဟု ခေါ်စမှတ်ပြုကြသည်။
အာဖရိကတိုက်တွင် ဘီစီ ၃ဝ,ဝဝဝ ခန့်ကပင် ကပ္ပလီ လူမျိုးစုသည် အရှေ့ဘက်ကမ်းမှ စတင်ဝင်ရောက်နေထိုင်ပြီး ဖြစ်နေကြလေပြီ။ ကပ္ပလီများ ဝင်ရောက်လာသည့်အခါ အာဖရိက တိုင်းရင်းသားများသည် (ယခု ဗွတ်ရှမင်း၊ ပစ်ဂမီး၊ ဟော့တင်းဟော့လူမျိုးများ၏ ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်များ) သဲကန္တာ ရနှင့် သစ်တောများဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသည်။ အလယ်ခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ ကပ္ပလီတို့သည် ပြည်ထောင်များ အစဉ်အဆက်ထူထောင်ကာ မြေထဲပင်လယ် နိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ်ကြသည်။ ထိုစဉ်က အာရပ်တို့ကလည်း အာဖရိကတိုက် အရှေ့ဘက်ကမ်းသို့ ဝင်ရောက်နေထိုင်ကြရန် ရောက်လာကြသည်။ ထိုအချိန်အထိ ဥရောပ နိုင်ငံများသည် အာဖရိကတိုက်ကို စိတ်ဝင်စားခြင်း မရှိသေးချေ။ ၁၄၉၇ ခုနှစ်တွင် ပေါတူဂီလူမျိုး နယ်သစ်စူးစမ်းရှာဖွေသူ ဗက်စကို ဒါဂါးမသည် ဥရောပတိုက်မှထွက်၍ အာဖရိကတိုက် ကိုပတ်ကာ အရှေ့သွားခရီးကို အောင်မြင်စွာ တွေ့ရှိခဲ့သည့်အခါ မှ ဥရောပနိုင်ငံများသည် အာဖရိကတိုက်ကို စိတ်ဝင်စားကြ သည်။
အရှေ့အာရှနိုင်ငံများနှင့် ကုန်သွယ် သည့်အခါ အာဖရိကတိုက်ကိုပတ်၍ သင်္ဘောလွှင့်လျှင် အာဖရိကကမ်းရိုးတန်း၌ သင်္ဘောဆိပ်များတည်ထောင်ဖို့ လိုကြောင်းလည်း သဘောပိုက်မိကြသည်။ ထို့ပြင် ကမ္ဘာသစ်ကို စတင်တွေ့ရှိစဖြစ်သဖြင့် ယင်းတိုက်များ၌ စိုက်ခင်းပျိုးခင်းများ ထူထောင်ရန် အလုပ်ကြမ်းသမား များစွာလိုလေသည်။ ထိုအခိုက် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ စက်မှုလုပ်ငန်းများ စတင် ထွန်းကားစ ဖြစ်၏။ စက်များမှထွက်သော အထည်များကို ယူဆောင်ကာ အာဖရိကကမ်းခြေတစ်လျှောက်ရှိ ကပ္ပလီနယ်စား များထံသို့ လာရောက်ရောင်းချသောအခါ ကပ္ပလီနယ်စားတို့ သည် မိမိတို့နှင့်မသင့်တင့်သောကပ္ပလီအုပ်စုများကို ဖမ်းဆီးကာ ကျွန်ကုန်သည် များထံတွင် အဝတ်၊ သေနတ်၊ ပုတီးစေ့ စသည် တို့နှင့် လဲလှယ်ကြသည်။ အချို့သော ကပ္ပလီများကိုမူ အနောက်နိုင်ငံသားတို့ကိုယ်တိုင် လက်နက်အားကိုး ဖမ်းဆီးကြ သည်။ ကျွန်ကုန်သည်တို့သည် ထိုကပ္ပလီများကို အမေရိကန် စိုက်ခင်း ပိုင်ရှင်များထံသို့ အမြတ်အစွန်းကြီးစွာဖြင့် ရောင်းချ ကြပြန်သည်။ ထိုရသောငွေဖြင့် စိုက်ပျိုးခင်းများမှ ဝါဂွမ်း၊ ဆေးနှင့် သကြားတို့ကို ဝယ်ယူတင်ဆောင်ကာ ဥရောပ နိုင်ငံများတွင် အမြတ်အစွန်းကြီးစွာဖြင့် ရောင်းချကြပြန်သည်။ ယင်းသို့ အမြတ်အစွန်း များစွာရသောကြောင့် ဗြိတိသျှ၊ ပြင်သစ်၊ ပေါ်တူဂီ၊ ဒပ်ချ၊ ဒိန်း၊ ပရပ်ရှင်း စသော ဥရောပ သားတို့သည် အပြိုင်အဆိုင် ကျွန်ကုန်ကူးကြသည်။ ထိုကြောင့် အာဖရိက အနောက်ဘက်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် ဆင်နီဂေါ၊ ဂမ္ဗီယာ၊ ဆီယာရားလေအွန်း၊ ဂိုးလကို့ စသော ကျွန်ရောင်းဝယ် သည့် နယ်ကလေးများ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ တစ်ဖန် အရှေ့ ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် ပေါ်ပေါက်လာ လေသည်။ ဒပ်ချတို့ သည် မိမိတို့ ကုန်သင်္ဘောများ စခန်းချရပ်ရန် ဂွတ်ဟုပ်အငူ တွင် ဒပ်ချ နယ်ကလေး တစ်နယ်ကို ၁၆၅၁ ခုနှစ်တွင် ထူထောင် ထားကြသည်။
ထိုနယ်ကလေးကို ၁၇၉၆ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့က ဒပ်ချတို့ လက်မှ လုယူ သိမ်းပိုက်လိုက်ပြီးလျှင် ကိပ်ကိုလိုနီဟုသမုတ်ကာ အုပ်စိုးလေသည်။ ဗြိတိသျှလက်အောက်တွင် မနေလိုသော ဗိုးဝါးခေါ် ဒပ်ချလယ်သမားတို့သည် မြောက်ဘက်မြေလွတ် များရှိရာသို့ ရှောင်တိမ်းနေထိုင်ကြသည်။ ဗိုးဝါးတို့သည် ထိုဒေသများရှိ တိုင်းရင်းသား လူရိုင်းများနှင့် အမြဲတိုက်ခိုက်နေ ကြသည့်ကြားမှပင် ဆင်းရဲဒုက္ခအမျိုးမျိုးခံကာ မြေရိုင်းများကို လယ်ယာများ ဖြစ်အောင် တီထွင်ပြီးသောအခါ ဗြိတိသျှတို့က ထိုမြေသစ်များကို လိုချင်လာကြပြန်သည်။ ထိုကြောင့် ၁၈၃၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ဗိုးဝါးတို့ တီထွင်ထားသော နယ်သစ်များကို သိမ်းယူကြပြန်သည်။ ထိုအခါ ဗိုးဝါးတို့သည် မြောက်ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကြပြန်၍ ဩရိန်းဖရီးစတိတ်၊ ထရန်စဗားနှင့် နာတဲနိုင်ငံငယ် များကို တည်ထောင်နေထိုင်ကြ သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် နာတဲနယ်ကို တိုက်ခိုက်သည်။ ၁၈၆၇ ခုနှစ်မှစ၍ ဩရိန်းနယ်အတွင်း၌ စိန်တွင်းများ တွေ့ရှိရာ ဗြိတိသျှတို့က ထိုစိန်တွင်းများသည် ဩရိန်း နယ်နမိတ် အပြင်ဘက်ဖြစ်သည်ဆိုကာ ၁၈၇၁ ခုနှစ် တွင် သိမ်းယူပြန်လေရာ ထိုအကြိမ်၌ ဗိုးဝါးတို့နှင့် စစ်အကြီး အကျယ် ဖြစ်ရလေသည်။ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် စစ်ပြေငြိမ်း၍ ဩရိမ်းနယ်ကို နိုင်ငံခြား ဆက်သွယ်ရေးမှအပ လွတ်လပ်သော နယ်တစ်နယ်အဖြစ် ဗြိတိသျှတို့က အသိအမှတ်ပြုသည်။ ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ထရန်စဗားနယ်၌ ရွှေအမြောက်အမြား တွေ့ရပြန်သည်။ ထိုအခါ နိုင်ငံခြားသား အမြောက်အမြား ထိုဒေသထဲသို့ ဝင်ရောက်လာကြသည်။ ယင်းတို့အနက် ဗြိတိသျှလူမျိုးမှာ အများဆုံး ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအစိုးရက အခွန် အကောက်ယူသောအခါ နိုင်ငံခြားသားများက အခွန်ကြီးလေး သည်ဟု ဆူပူကန့်ကွက်ကြသည်။ နိုင်ငံခြားသားတို့ဘက်မှ ဗြိတိသျှတို့က အားပေးသည်။ ထိုကြောင့် ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှနှင့်ဗိုးဝါးတို့ စစ်အကြီးအကျယ် ဖြစ်ရပြန်သည်။ ပထမတွင် ဗိုးဝါးတို့ဘက်မှ အရေးသာနေသော်လည်း နောက်ဆုံး၌ ဗြိတိသျှတို့ဘက်မှ စစ်ကူရောက်လာသဖြင့် လက်နက် အင်အားချင်း မမျှသောကြောင့် ဗိုးဝါးတို့ စစ်ရှုံးကြ သည်။
ဩရိန်းပြည်နယ်နှင့် ထရန်စဗား ပြည်နယ်တို့ကို ဗြိတိသျှတို့က သိမ်းယူကာ ၁၉၁ဝ ပြည့်နှစ် တွင် ကိပ်ကိုလိုနီ၊ နာတဲပြည်နယ်များနှင့်ပူးပေါင်း၍ တောင်အာဖရိက ပြည်ထောင်စုဟူ၍ ထူထောင်လိုက်သည်။
ဗြိတိသျှတို့သည် အခြားဥရောပနိုင်ငံသားတို့ တည်ထောင်ထား သောနယ်များကို ဝယ်ယူပြီးလျှင် အကြီးအကျယ် ဆီကုန်ကူးကြ သည်။ ထိုနယ်များ၌လည်း ဗြိတိသျှတိုင်းရင်းသားတို့ လာရောက်နေထိုင်ကြ သည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ဗြိတိသျှတို့ဩဇာ သည် အတွင်းပိုင်းသို့ ပျံ့နှံ့လေသည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ဂမ္ဗီယာ၊ ဆီယားရားလေအွန်းနယ်များနှင့် လားဂိုးကျွန်းများကို သိမ်းယူ အုပ်ချုပ်ကြသည်။ အချို့စွန့်စားသောသူတို့ကလည်း အာဖရိကတိုက်ကို စုံလင်စွာ သိရှိနိုင်ရန် အစိုးရအကူအညီဖြင့် ဘေးအန္တရာယ် အမျိုးမျိုးကို ရင်ဆိုင်ကာ အတွင်းပိုင်း တောတောင်ထူထပ်သော နယ်ပယ်များသို့ သွားရောက် စုံစမ်းကြသည်။ ၁၇၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် စကော့လူမျိုး နယ်သစ်ရှာဖွေသူ ဂျိမ်းဗရုက အီသီအိုးပီးယားနှင့် ဗလူးနိုင်းဒေသ များသို့ သွားရောက်ကာ စူးစမ်းလေ့လာခဲ့သည်။ ဗရုသည် ဗလူးနိုင်းမြစ် ဖျားကို တွေ့ရှိရုံမက ဗလူးနိုင်းနှင့် ဝှိုက်နိုင်းဆုံရာကိုလည်း စူးစမ်းခဲ့သည်။ ၁၇၉၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၈ဝ၅ ခုနှစ်ကြားတွင် မန်ဂိုပတ်ဆိုသူ စကော့လူမျိုးသည် နိုင်ဂျာမြစ်ကို မြစ်ဖျားမှ မြစ်ဝအထိ စူးစမ်းရန် သွားရောက်ခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ် လူမျိုး နယ်သစ်ရှာဖွေသူများဖြစ်ကြ သောရစ်ချတ်ဗာတန်နှင့်ဂျွန်စပက်ဆိုသူတို့သည် လူသိနည်းသော အာဖရိက တိုက် အရှေ့ဘက်ပိုင်းရှိ ကုန်းပြင်မြင့်များအကြောင်း ကို ပိုမို၍ လူသိများလာကြစေရန် အကူအညီ ပေးခဲ့ကြလေ သည်။ အာဖရိကတိုက်အတွင်းပိုင်းကို စူးစမ်းရှာဖွေခဲ့သူများနက် အထင်ရှားဆုံးမှာ ဒေးဗစ်လစ်ဗင်စတုန်နှင့် ဟင်နရီစတန်လေတို့ ဖြစ်ကြသည်။
လစ်ဗင်စတုန် သည် ၁၈၄၉ ခုနှစ်တွင် သူ၏စူးစမ်း ရှာဖွေမှုခရီးကို စတင်ရာ သူ့သတင်းကို နှစ်ပေါင်းများစွာ မကြားရသဖြင့် ၁၈၆၉ ခုနှစ်တွင် နယူးယော့ဟယ်ရယ် သတင်းစာတိုက်က ငွေကုန်ကြေးကျခံ၍ သူ့အား ရှာဖွေရန် စတန်လေကို လွှတ်လိုက်ရသည်။ ထိုသူနှစ်ဦးသည် အာဖရိက အရှေ့ပိုင်းတစ်ခွင်နှင့် ကွန်ဂိုမြစ်ဖျားဒေသများကို နှံ့စပ်အောင် သွားလာစူးစမ်းခဲ့သည်။ ပြင်သစ်၊ ပေါတူဂီ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံများမှ စွန့်စားသည့် ခရီးသည်ကြီးများလည်း အာဖရိကတစ်လွှားကို နှံ့စပ်အောင် သွားလာစုံစမ်းကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ် ကုန်ခါနီး တွင် အာဖရိကတိုက်ရှိ တိုင်းရင်းသားများ၊ သဘာဝပစ္စည်းများ၊ ကုန်ရိုင်းများ၊ မြေဩဇာကောင်းသောနယ်များ အကြောင်းကို အတော် စုံစုံပင် သိလာကြသောအခါ ဥရောပနိုင်ငံတို့သည် အာဖရိကတိုက်ကို ခွဲဝေယူရန် စိုင်းပြင်းကြသည်။ ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် ဗဲလဂျီယန်ဘုရင် လီယိုပိုသည် အာဖရိက တိုက်ကို ခွဲယူရန် ဥရောပနိုင်ငံပေါင်းစုံ အစည်းအဝေးခေါ်၍ စီစဉ်လေသည်။ သို့ရာတွင် ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံ ကောင်းစားရေး အတွက်ချည့် အစီအစဉ်၌ပါသဖြင့် အခြားနိုင်ငံများသည် မိမိတို့ဘာသာ စူးစမ်းရှာဖွေသူများ လွှတ်၍ အာဖရိကတိုက် အကြောင်း စုံစမ်းသည်။ တွေ့ရှိပေါက်ရောက်သော နယ်များ အတွက် ဥရောပတိုက်သားတို့သည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး နယ်လု ကြရကား မကြာခဏ အချင်းများကြသည်။ ထိုကြောင့် ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဘာလင်မြို့၌ နိုင်ငံပေါင်းစုံ စည်းဝေး ပြီးလျှင် အာဖရိကနယ်များကို သိမ်းယူပြီးနောက် ပိပြားငြိမ်ဝပ် စွာ အုပ်ချုပ်နိုင်မှသာ အပိုင်ယူစတမ်းဟု ဆုံးဖြတ်ကြလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ဥရောပတိုက်သားတို့သည် အာဖရိကတိုက်နယ် များသို့ သွားရောက်ကာ အပူတပြင်း နယ်ချဲ့သိမ်းယူကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ် ကုန်သောအခါ အာဖရိကတိုက် တစ်တိုက်လုံး သည် ခွဲဝေပြီး ဖြစ်လေသည်။ ဗြိတိသျှခရစ်ယာန်အယူဝါဒီတို့သည် အီဂျစ်၊ ဆူဒန်၊ ဗြိတိသျှဆိုမာလီလန်၊ ဗြိတိသျှအရှေ့အာဖရိက၊ ရိုဒီးဇီးယား၊ တောင်အာဖရိက ပြည်ထောင်စု၊ နိုင်ဂျီးရီးယား၊ ဂိုးလကို့၊ ဆီယားရားလေအွန်း နယ်များကို ရကြသည်။ ပြင်သစ်တို့သည် အယ်လဂျီရီးယား၊ တျူနစ်ဇီးယား၊ မိုရော့ကို၊ ဆင်နီဂေါ၊ ဆဟာရ၊ ပြင်သစ်ဆူဒန်၊ ကွန်ဂို မြောက်ပိုင်းနှင့် မက်ဒါဂက်စကာကျွန်းတို့ကို ရကြသည်။ ပေါတူဂီတို့ကမူ အန်ဂိုလာနှင့်ပေါတူဂီ အရှေ့အာဖရိကနယ် များကို ရကြ၏။ ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံက ကွန်ဂိုနယ်ကြီးများကို လည်းကောင်း၊ ဂျာမနီနိုင်ငံက ကမ္မရွန်း၊ ဂျာမန်အနောက် တောင်အာဖရိက နယ်များကိုလည်းကောင်း၊ ဣတလီနိုင်ငံက ထရစ်ပိုလီ၊ အီရစ် ထရီးယားနှင့် အီတာလျံ ဆိုမာလီလန် နယ်များကိုလည်းကောင်း၊ စပိန်တို့က ယခု စပင်းနစ်ဆဟာရ ခေါ်သည့် ရီအိုဒါအိုရိုနှင့် စပင်းနစ်ဂင်းနီနယ် ကိုလည်းကောင်း ရရှိကြသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် နိုင်ငံရင်းသား ကပ္ပလီလူမဲများသည် အုပ်ချုပ်သူဥရောပတိုက်သား လူဖြူများ၏ အဖိနှိပ်ခံ အခိုင်းခံ လူတန်းစား ဖြစ်လာကြသည်။ အိန္ဒိယခေါင်းဆောင်ကြီး မဟတ္တမဂန္ဓီကပင် လူမဲများအား တန်းတူအခွင့်အရေးပေးရန် တောင်းဆိုပေးခဲ့ ဘူးလေသည်။ သို့ရာတွင် မရချေ။ လူဖြူလူမဲ ပြဿနာကား အမြဲပေါ်လျက်ရှိသည်။
အာဖရိကတိုက်ကို ခွဲဝေယူစဉ်က လွတ်လပ်စွာ ကျန်ခဲ့သော အီသီအိုးပီးယားနိုင်ငံကို ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံက ဝင်ရောက်သိမ်းယူကာ အီတလီပိုင် ကိုလိုနီယ်အဖြစ် ထားရှိပြန် သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်း ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် နွေရာသီခန့် တွင် အီတလီက အီဂျစ်နိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ခဲ့ သည်။ သို့သော် ၁၉၄၁ ခုနှစ် စောစောပိုင်းကပင် ဗြိတိသျှတို့ က အီတာလျံလူမျိုးတို့အား တိုက်ထုတ်ပစ်နိုင်ခဲ့သဖြင့် အီသီအိုး ပီးယားနိုင်ငံသည်လည်းကောင်း၊ အီဂျစ်နိုင်ငံသည်လည်းကောင်း အီတာလျံလက်အောက်မှ လွတ် မြောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ် တွင် ဂျာမန်တို့က အီဂျစ်နှင့်လစ်ဗျနိုင်ငံတို့ကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ကြသည်။ ဂျာမန်စစ်သားများသည် ဆူးအက် တူးမြောင်းခန့်အထိ တိုက်ခိုက်လာနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၉၄၂ ခုနှစ် အတွင်းတွင် ဗြိတိသျှတို့က ဂျာမန်စစ်သားများကို တိုက် ထုတ်ပစ်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အမေရိကန်စစ်တပ်များသည် မိုရော့ကိုနှင့် အယ်လဂျီးရီးယားသို့ ဆိုက်ရောက်လာကြလေသည်။ မဟာမိတ်တပ်များ တိုက်ခိုက်မှု ကြောင့် ဝင်ရိုးတန်းနိုင်ငံငယ်များသည် ၁၉၄၃ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် အာဖရိကတိုက်၌ လက်နက်ချကြလေသည်။
မြေထဲပင်လယ်ကမ်းခြေ တစ်လျှောက်ရှိ အာဖရိကတိုက်ရောက် မဟာမိတ်တပ်များသည် ဥရောပတိုက် တောင်ဘက်ပိုင်းသို့လည်း လိုအပ်သလို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်နိုင်ခဲ့ကြသဖြင့် ထိုဒေသများသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် အရေးပါသော စစ်စခန်းများ ဖြစ်ခဲ့ကြ သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် များစွာသော ဂျာမန်ပိုင် အာဖရိကနယ်များသည်လည်းကောင်း၊ အီတာလျံ ဆိုမာလီ နယ်သည်လည်းကောင်း ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့ လက်အောက်ခံနယ် များ ဖြစ်လာလေသည်။ လစ်ဗျနှင့် အီသီအိုးပီးယားတို့သည် လွတ်လပ်သည့်နိုင်ငံများ ဖြစ်လာကြလေသည်။ အီရစ်ထရီးယား သည်လည်း အီသီအိုး ပီးယားနိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်လာလေသည်။ ဥရောပတိုက်ရှိ နိုင်ငံများက အာဖရိကတိုက်အတွင်း၌ စီးပွားရေးတိုးတက်လာစေရန် ငွေအမြောက်အမြား ကို မြုပ်နှံခဲ့ ကြလေသည်။ ထိုသို့ ငွေအမြောက်အမြား မြှုပ်နှံခဲ့ကြသော် လည်း အာဖရိကတိုက်သားတို့၏ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေး တိုးတက်မှုအတွက်ကိုမူ လုံးဝမရည်ရွယ်ခဲ့ကြချေ။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင်ကား အာဖရိကတိုက်သားတို့၏ လူနေမှု အဆင့်အတန်း မြင့်မားလာရေးအတွက် များစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ကြ လေသည်။
အာဖရိကတိုက်အတွင်း၌ လူမျိုးခွဲခြားမှုသည် ရှေးအခါကပင် ရှိခဲ့လေသည်။ လူဖြူနှင့် နီးဂရိုး (ကပ္ပလီ) လူမဲများသည် ကိုယ်စီကိုယ်ငှ အလုပ်လုပ်ကြ၍ တစ်ဦးတခြားစီသာ နေခဲ့ကြ လေသည်။ သို့သော် ထိုပြဿနာ ပပျောက်စေနိုင်သော နည်းများကို ဒေသအမြောက်အမြားတွင် ပြုလုပ်လျက်ရှိကြ လေသည်။ ထင်ရှားစေရန် သာဓကအဖြစ် ဖော်ပြရလျှင် မိုဇမ်ဗစ်နယ်တွင် လူဖြူများအတွက် လယ်သစ်ယာသစ်များ ပေးထားသကဲ့သို့ နီဂရိုးလူမျိုးများအတွက်ပါ ပေးထားလေ သည်။ ပြင်သစ် အနောက်အာဖရိကရှိ လူဖြူနှင့် နီဂရိုးများ သည် ကျောင်းများကို အတူတကွ တက်လျက်ရှိကြလေသည်။ သတ္တုတွင်း အသစ်များကို နောက်ထပ် တူးဖော်ပေးခြင်းနှင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးများကို တိုးတက် ကောင်းမွန်လာအောင် ဖန်တီးပေးခြင်းများ ပြုလုပ်ပေးသည်နှင့်အမျှ အာဖရိကတိုက်ရှိ စီးပွားရေးအခြေအနေ သည်လည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်လာလေ သည်။ ထိုသို့ ဖြစ်လာစေရန် စက်ကိရိယာများကိုပို၍ အသုံးပြု လာကြသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကိုလည်းပို၍ ထုတ်လုပ်လာကြ သည်။ အာဖရိကတိုက်အတွင်း၌ လယ်ယာ စိုက်ပျိုးခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော စက်ကိရိယာများကို အမြောက်အမြား ပြုလုပ် ကြသည်။ စက်များကို မပြုလုပ် နိုင်သေးသော ဒေသများတွင် လည်း ကောက်ပဲသီးနှံများ ပိုမိုထွက်ရှိလာစေရန် နိုင်ငံခြားမှ စက်ကိရိယာများကို မှာယူတင်သွင်းယူကြသည်။
အာဖရိကတိုက်ရှိ လူမျိုးများသည် အမျိုးသားစိတ်ဓာတ် တက်ကြွလျက်ရှိလေသည်။ ထိုကြောင့် လူမျိုးခြား လက်အောက် ခံ ကိုလိုနီအမြောက်အမြားသည် လွတ်လပ်ရေးအတွက်ကြိုးပမ်းကြရာ အာဖရိကတိုက်တွင် ယခင်က လွတ်လပ်သော နိုင်ငံဟူ၍ အကျယ်အဝန်း အားလုံး၏ ခုနစ်ပုံတစ်ပုံသာ ရှိခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ တိုင်းရင်းသားတို့ နိုးကြားလာမှု ကြောင့် နိုင်ငံခြားအအုပ်အစိုးခံ မလွတ်လပ်သေးသောနိုင်ငံဟူ၍ ခုနစ်ပုံတစ်ပုံ ခန့်သာ ကျန်တော့သည်။ ခုနစ်ပုံခြောက်ပုံသော နိုင်ငံများသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးကို ရရှိကုန်ပြီးဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်တို့ လက်အောက်မှ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မိုရော့ကို နိုင်ငံသည်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ဂင်းနီနယ်သည် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် မက်ဒါဂက်စကာကျွန်း၊ ပြင်သစ်အနောက်အာဖရိကနှင့် အီကွေတိုးရီးယဲ အာဖရိကတို့ သည်လည်းကောင်း လွတ်လပ်ရေးရခဲ့သည်။ မက်ဒါဂတ်စကာ ကျွန်းသည် မာလာဂါဆီသမ္မတနိုင်ငံဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် အယ်လဂျီးရီးယားသည် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ ပြင်သစ် အနောက်အာဖရိကသည် မော်ရီတေးနီးယား၊ မာလီ၊ ဆင်နီဂေါ၊ အိုင်ဗရီကို့၊ အထက် ဗော်လတာ၊ နိုင်ဂျာ၊ ဒါဟိုမီ၊ တိုဂိုစသော နိုင်ငံများဖြစ်လာ၍ ပြင်သစ်အီကွေတိုးရီးယဲ အာဖရိကသည် ချဒ်နိုင်ငံ၊ အလယ်ပိုင်း အာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ ကွန်ဂိုသမ္မတနိုင်ငံ၊ ဂါဗွန်နိုင်ငံဟူ၍ အသီးသီးဖြစ်လာသည်။ ဗြိတိသျှတို့ လက်အောက်မှလည်း ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် အီဂျစ် နိုင်ငံသည်လည်းကောင်း၊ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် တောင် အာဖရိက ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံသည်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဆူဒန် ပြည်သည်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂိုးလကို့၊ ဗြိတိသျှဆိုမာလီလန်နှင့် နိုင်ဂျီးရီးယားနယ်တို့သည်လည်း ကောင်း၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဆီယားရားလေအွန်းနယ်တို့သည် လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တန်ဂန်ယီးဂနှင့် ယူဂန်းဒါး တို့သည်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ကင်ညာနှင့် ဇန်ဇိဗာ တို့ သည်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မြောက်ရိုဒီးဇီးယား နှင့် နီယာစာလန်နယ်တို့သည်လည်းကောင်း လွတ်လပ်ရေး ကျေညာခဲ့၍၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် တောင်ရိုဒီးဇီးယားနယ်က ရိုဒီးဇီးယားနိုင်ငံဟု တစ်ဖက်သတ် လွတ်လပ်ရေးကျေညာခဲ့၍၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှာပင် ဂမ္ဗီယာနယ်သည်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် ဗက်ချူအာနာလန်နှင့် ဗာဆူးတိုလန်နယ်တို့သည် လည်းကောင်း လွတ်လပ်လာခဲ့ပြီးလျှင် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဆွာဇီလန်နယ်သည်လည်းကောင်း၊ မောရစ်ရှပ်ကျွန်းသည် လည်းကောင်း လွတ်လပ်လာခဲ့လေသည်။ ဂိုးလကို့နယ်ကို ဂါနာနိုင်ငံဟု ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ထားသည်။ ထို့ပြင် ဗက်ချူ အာနာလန်ကို ဗောဆွာနာဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဗာဆူးတိုလန်ကို လီဆိုသိုဟူ၍လည်းကောင်း ပြောင်းလဲမှည့်ခေါ်ထား၏။ မြောက်ရိုဒီးဇီးယားကို ဇမ်ဗီယာသမ္မတနိုင်ငံဟုလည်းကောင်း၊ နီယာစာလန်နယ်ကို မာလာဝီနိုင်ငံဟုလည်းကောင်း ပြောင်းလဲ မှည့်ခေါ်ထားသည်။ တန်ဂန်ယီးကနှင့်ဇုန်ဇိဗာ နှစ်နိုင်ငံကလည်း ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင်ပေါင်းကာ တန်ဂန်ယီးက ဇန်ဇိဗာသမ္မတနိုင်ငံ ဟူသော အမည်ဖြင့် ထူထောင်သည်။ ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့မှစ၍ ယင်းနိုင်ငံကို တန်ဇာနီယာနိုင်ငံဟု ခေါ်တွင် လာခဲ့သည်။
အီတလီအစိုးရလက်အောက်မှ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် လစ်ဗျနိုင်ငံ သည်လည်းကောင်း၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် အီရစ်ထရီးယား ပြည်သည်လည်းကောင်း၁၉၆ဝပြည့်နှစ်တွင်အီတာလျံဆိုမာလီလန် နယ်သည်လည်းကောင်း လွတ်လပ်ရေးရခဲ့သည်။ အီရစ်ထရီး ယားသည် အီသီအိုပီးယားနိုင်ငံထဲသို့ ရောက်ရှိသွား၍ အီတာလျံ ဆိုမာလီလန်နယ်သည် လွတ်လပ်သွားပြီဖြစ်သော ဗြိတိသျှဆိုမာလီနယ်နှင့် ပေါင်း၍ ဆိုမာလီယာသမ္မတနိုင်ငံ အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဗဲလဂျီယန်အစိုးရထံမှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကွန်ဂိုနိုင်ငံ သည်လည်းကောင်း၊ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ရူအန်းဒါးနယ်နှင့် အူရွန်ဒီနယ်တို့သည်လည်းကောင်း လွတ်လပ်ရေးရခဲ့သည်။ ကွန်ဂိုနိုင်ငံသည် ကွန်ဂို ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့ရာမှ ၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် ဇိုင်ယာသမ္မတနိုင်ငံဟု ပြောင်းလဲမှည့် ခေါ်ခဲ့၏။ ရူအန်းဒါးသည် အာဝမ်ဒါး သမ္မတ နိုင်ငံဟူ၍လည်းကောင်း၊ အူရွန်ဒီသည် ဗူရွန်ဒီနိုင်ငံဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်ဝေါ်လာခဲ့သည်။ စပိန်ပိုင် မိုရော့ကိုနယ် ကလေးသည် စပိန်တို့လက်အောက်မှ လွတ်မြောက် လာခဲ့ပြီး နောက် ပြင်သစ်ပိုင် မိုရော့ကိုနယ်နှင့်ပေါင်းကာ မိုရော့ကိုနိုင်ငံ ထူထောင်ကြသည်။ စပိန်ပိုင် ဂင်းနီနယ်သည်လည်း ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ ပြင်သစ်တို့ ထိန်းသိန်း စောင့်ရှောက်ခဲ့ရသော ကမ္မရွန်းနယ်သည်လည်း ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီဂင်းနီနယ်သည် လွတ်မြောက်ခဲ့၍ ဂင်းနီ-ဗစ်ဆောသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ လေသည်။
ဂွေးပင်ဒေါင့်ရွာ၊ ကျီးပင်
ဂွေးပင်ဒေါင့်ရွာ၊ ကျီးပင်
အဇစ် ဇက်ခနို့
အဇစ် ဇာခနို့ (၁၉၆၁ ဘွား) သည် မော်ရိုကိုနိုင်ငံသား စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် သန်းကြွယ်သူဌေးဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုမှစ၍ နိုင်ငံရေးလောကသို့ဝင်သည်။ အက္ကဝါလုပ်ငန်းစု၏ အမှုဆောင်ချုပ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၀၇ ခုမှ ၂၀၂၁ ခုအထိ စိုက်ပျိုးရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၂၀၂၁ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာ၏။
ငယ်ဘဝနှင့်ပညာရေး
၁၉၈၆ ခုတွင် ရှားဘရွတ်တက္ကသိုလ် (Université de Sherbrooke) မှ စီမံခန့်ခွဲမှုပညာဖြင့် ဒီပလိုမာဘွဲ့ ရသည်။
စီးပွားရေးခြေလှမ်း
ရေနံနှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပိုင်းတွင် လုပ်ငန်းကြီးဖြစ်သော အက္ကဝါလုပ်ငန်းစု၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ဖြစ်သည်။ ဖော်ဘီမဂ္ဂဇင်းက ၂၀၁၃ ခု၊ နိုဝင်ဘာလတွင် အက်ခနို့၌ ဒေါ်လာ ၁.၄ ဘီလီယံခန့် ကြွယ်ဝနိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းသည်။ အက်ခနို့သည် ဤလုပ်ငန်းကို ဖခင်ထံမှ အမွေဆက်ခံရခြင်း ဖြစ်၏။ ၂၀၂၀ ပြည့်တွင် ဖော်ဘီက အက်ခနို့တွင် အာဖရိက၏ အချမ်းသာဆုံး သန်းကြွယ်သူဌေးများစာရင်း၌ အဆင့် (၁၂) တွင် ထားသည်။
နိုင်ငံရေးလောကသို့ ရောက်လာခြင်း
၂၀၀၃-၂၀၀၇ ကာလတွင် ဆုမက်ဆာ့ဒရာ (Souss-Massa-Drâa) ၏ ဒေသကောင်စီဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် လုပ်သည်။ ထိုစဉ်က လွတ်လပ်သူတို့၏ပြည်လုံးကျွတ်ထောက်ခံမှုပါတီ (National Rally of Independents) တွင် ပါတီဝင် ဖြစ်၏။ နောက် ၂၀၂၁ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂ ရက်တွင် နုတ်ထွက်သည်။
၂၀၁၆ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၂၉ ရက်တွင် မိခင်ပါတီသို့ ပြန်ဝင်ပြီးနောက် ဥက္ကဋ္ဌနေရာကို လက်ခံရသည်။ ပါတီဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဆလာဟာဒင် မဇွာ (Salaheddine Mezouar) က အရာမှ နုတ်ထွက်သောကြောင့်တည်း။
၂၀၂၁ အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် အမတ်နေရာ ၃၉၅ အတွက် ၁၀၂ နေရာရကာ သူ့ပါတီက နိုင်သည်။ စက်တင်ဘာလ ၁၀ ရက်တွင် ဘုရင် မိုဟာမက် (၁၄) က ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်၏။ အက်ခနို့အနေဖြင့် အစိုးရသစ်ဖွဲ့ကာ ဘုရင့်အမှုတော်ကို ပြေကုံအောင် ထမ်းဆောင်ရမည် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၆၁ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မော်ရိုကိုနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးချုပ်များ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ခါဂျစ်ရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ခါဂျစ်ရွာ (Hkargyit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ ခါဂျစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၃၂ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်္ခန်းအိုင် (အရှေ့)ရွာ၊ ထန်းတပင် (ဒူးယား)
သင်္ခန်းအိုင် (အရှေ့)ရွာ၊ ထန်းတပင် (ဒူးယား)
ဖက်တန်းရွာ၊ စပ်ထုံး
ဖက်တန်းရွာ၊ စပ်ထုံး
မော်လ်ဒိုဗာနိုင်ငံ
မော်လ်ဒိုဗာနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ မော်လ်ဒိုဗာ သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အရှေ့ဥရောပရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်တွင် ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် မြောက်ဘက်တွင်ယူကရိန်းနိုင်ငံတို့ ရှိကြသည်။
တော်ပိရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
တော်ပိရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
၃၁ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၃၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၆၅)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၆၆)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းနေ့သည် တစ်နှစ်တာ၏ နောက်ဆုံးပိတ်နေ့ ဖြစ်သည်။ ယင်းနေ့ညပိုင်းတွင် အနောက်တိုင်းသားများက နှစ်သစ်ကူးညပွဲနောများ ကျင်းပကြသည်။ နောက်တစ်ရက် ဖြစ်သော ဇန်နဝါရီလ (၁) ရက်နေ့သည် နှစ်သစ်ကူးနေ့ ဖြစ်သည်။
ကျောက်ဆီးရွာ
ကျောက်ဆီးရွာ
လုံးထိုရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လုံးထိုရွာ (Longhto)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀၈ ဦး၊ မ ၃၅၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သလူတောင်ရွာ၊ ချောင်ကျ
သလူတောင်ရွာ၊ ချောင်ကျ
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ စပ်ထုံး
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ စပ်ထုံး
မြို့မ
မြို့မ ဆိုသည်မှာ
အသင်းအဖွဲ့
ကိုဆိုလိုသည်။
အာပဏသုတ်
အင်္ဂတိုင်း အာပဏနိဂုံး၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်က အရှင်သာရိပုတ္တရာအား ဗုဒ္ဓမြတ်စွာအပေါ်၌ အလွန်အကဲကြည်ညိုပြီးသော အရိယာသာဝကသည် ဘုရားရှင်၌ဖြစ်စေ, ဘုရားရှင်၏သာသနာတော်၌ဖြစ်စေ ယုံမှားမှု မဝေခွဲနိုင်မှု မဖြစ်တော့ရာ-ဟု မိန့်တော်မူပါသည်၊ ထိုအခါ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က “ဘုရားရှင် မိန့်တော်မူသည့်အတိုင်း ယုံမှားသံသယမဖြစ်ခြင်းမှာ သဒ္ဓါတရားရှိသော အရိယာသာဝကအား ဝီရိယိန္ဒြေ၊ သတိန္ဒြေ၊ သမာဓိန္ဒြေ၊ ပညိန္ဒြေ၊ သဒ္ဓိန္ဒြေတို့ဖြစ်သောကြောင့် မဖြစ်ခြင်းဖြစ်ပါသည်-ဟု လျှောက်ထားပါသည်။ ဘုရားရှင်က သာဓုခေါ်တော်မူပြီး အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏လျှောက်ထားချက်အတိုင်း ပြန်လည်၍ ဣန္ဒြေ ငါးပါးဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ -သမ္ပယုတ္တသဒ္ဓါ၊ ပစ္စက္ခသဒ္ဓါနှစ်ပါးကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
လော့ဇန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
လော့ဇန်ရွာ(Lawtzan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ လော့ခွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၈၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ကန်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ညောင်ကန်ရွာ (Nyaungkan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ဘူးဘကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၈၆ ဖြစ်သည်။
ကျွဲကူးရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
ကျွဲကူးရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
ထိခြင်းငါးပါး
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ရှိခိုးဦးချရာတွင် လိုက်နာအပ်သော အပြုအမူဖြစ်သည်။ မြေပြင် သို့မဟုတ် ကြမ်းပြင်ပေါ်၌ ကိုယ်အင်္ဂါ အစိတ်အပိုင်း ငါးမျိုးကို တည်စေလျက် ဦးခိုက်ဝပ်တွားခြင်း ကို ထိခြင်းငါးပါးဖြင့် ရှိခိုးခြင်းဟု ခေါ်ဆိုသည်။ ထိခြင်းငါးပါးကို တည်ခြင်းငါးပါးလည်း ခေါ်ဆိုကြသည်။ မြေပြင် သို့မဟုတ်ကြမ်းပြင်ပေါ်၌ -
ဤကိုယ်အင်္ဂါ ငါးမျိုးကို အညီအညွတ်ပြု၍ ရှိခိုးမည့်ဘက်သို့ ရှေးရှုညွှတ်သောအားဖြင့် ဝပ်တွားဦးခိုက်ရမည်။ အစီအစဉ်အားဖြင့် ဖော်ပြရပါက အမျိုးသားများအနဖြေင့် -
ဤသို့ဝပ်တွားဦးခိုက်ခြင်းသည် တည်ခြင်း ထိခြင်းငါးပါးဖြင့် ရှိခိုးခြင်း မည်သည်။ ဤနည်းအတိုင်း သုံးကြိမ် ရှိခိုးကြရမည်။ အမျိုးသမီးများအနဖြေင့် တည်ခြင်း (ထိခြင်း) ငါးပါးဖြင့် ရှိခိုးနည်းမှာ -
ဤနည်းအတိုင်း သုံးကြိမ် ရှိခိုးရမည်။ သီလက္ခန် ဋီကာသစ်နည်းအရ တည်ခြင်းငါးပါးဖြင့် ရှိခိုးရာ၌ တည်ရမည့် အင်္ဂါ ငါးပါးမှာ အောက်ပါအတိုင်းရေတွက်သည်။
အလယ်ကုန်းရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
အလယ်ကုန်းရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
နော့ လေကြောင်းလိုင်း
သမိုင်း
နော့ လေကြောင်းလိုင်းကို ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ တွင် စကိုင်း အေးရှား ကုမ္ပဏီက စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဇူလိုင်လ၂၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ပျံသန်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထမ်းပေါင်း ၁၄၀၀ ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။ နော့ လေကြောင်းလိုင်း၏ ပထမဦးဆုံး ခရီးစဉ်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘန်ဂလိုမြို့သို့ ၂၀၀၇ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့မှစ၍ နေ့စဉ်ခရီးစဉ်ဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။
နော့ လေကြောင်းလိုင်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း ခရီးစဉ်ပေါင်း ၂၄ ခုဖြင့် အများဆုံး ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် နော့ လေကြောင်းလိုင်းသည် ထိုင်းဘတ်ငွေ သန်းပေါင်း ၁၁၃၀၀၀ ဝင်ငွေရှိ၍ ၁၀၆၆ သန်း အမြတ်ရခဲ့သည်။
အစပိုင်းတွင် နော့ လေကြောင်းလိုင်းသည် ထိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းလိုင်းနှင့် ပတ်သတ်မှုမရှိပဲ လွတ်လပ်စွာ ရပ်တည်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လေကြောင်းလိုင်း ၂ ခုကြား အဖုအထစ်များ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ ထိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းလိုင်းသည် နော့ လေကြောင်းလိုင်း၏ အစုရှယ်ရာများကို ဝယ်ယူရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ သို့သော် အောင်မြင်ခဲ့ခြင်း မရှိချေ။ ဝယ်ယူနိုင်ခဲ့ပါက ထိုင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေကြောင်းလိုင်းသည် နော့ လေကြောင်းလိုင်း၏ ရှယ်ရာ ၃၉ ရာခိုင်နှုန်း မှ ၄၉ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးလာနိုင်သည်။
၂၀၁၄ နော့ လေကြောင်းလိုင်းသည် စင်ကာပူနိုင်ငံ အခြေစိုက် တန်ဖိုးနည်း လေကြောင်းလိုင်း တစ်ခုဖြစ်သော စကု လေကြောင်းလိုင်း နှင့် အကျိုးတူ ပူပေါင်းခဲ့ပြီး နော့စကု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နော့စကု လေကြောင်းလိုင်းသည်လည်း ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် ကို အခြေစိုက်ကာ ဒေသတွင်း တန်ဖိုးနည်း လေကြောင်းလိုင်း တစ်ခုအဖြစ် ရပ်တည်နေသည်။
လေယာဉ်
နော့ လေကြောင်းလိုင်းသည် လေယာဉ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်နှင့် ပျံသန်းလျက်ရှိသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၂ ရက် စာရင်းများအရ အောက်ဖော်ပြပါ လေယာဉ်များဖြင့် ပျံသန်းနေသည်။ <center style="min-height: 458px;" class="">
မိုင်းယန်းခရိုင်
မိုင်းယန်းခရိုင် (Mong Yang District) သည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မိုင်းယန်းမြို့ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံအနှံ့ ခရိုင်အသစ်များ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ကျိုင်းတုံခရိုင်မှ မိုင်းယန်းမြို့နယ်ကို ခရိုင်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ
အေးချမ်းသာရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
အေးချမ်းသာရွာ (Ayechanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ သရက်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၇၈ ဖြစ်သည်။  ယခင်အမည်မှာ ဖာလော ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခုံတင်စစ်ဆေးခြင်း
ခုံတင်စစ်ဆေးခြင်း
တရားစီရင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည် တရားရုံးများ၏ တာဝန်ဟု လူတိုင်းက သာမန်အားဖြင့် နားလည်ကြ၏။ အမှုအခင်းများ ကို တရားရုံးသို့ တင်သွင်း၍ တရားရုံးများကသာ စစ်ဆေးပြီး လျှင် စီရင်ဆုံးဖြတ်ရသည်ဟု မှတ်ယူနေကြသည်။ သို့ရာတွင် အချို့အချို့သော အမှုအခင်းများမှာ တရားရုံးသို့ မရောက်ဘဲ၊ ကြားလူက ဖြေရှင်းပေးခြင်းကြောင့် ပြေလည်သွားသည်လည်း ရှိ၏။ ထိုမှတစ်ပါးလည်း အချင်းဖြစ်ပွားသူတို့သည် မိမိတို့၏ အမှုကို တရားရုံးတွင် စစ်ဆေးနေစဉ်၊ ကြားလူ၏ အဆုံး အဖြတ်ကို ခံယူရန် သဘောတူညီပါသည်ဟု တရားရုံးသို့ လျှောက်ထားပြီးနောက် တရားရုံး၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် တရားရုံး ပြင်ပတွင် အဆုံးအဖြတ်ခံကြသည်။ ယင်းသို့ ကြားလူများကို ခုံသမာဓိတင်မြှောက်၍ ပဋိပက္ခတို့ကို နှစ်ဦး နှစ်ဖက် သဘောတူ ဖြေရှင်းစေသောနည်းသည် အနုညာတ စီရင်ခြင်း သို့မဟုတ် ခုံတင်ဆုံးဖြတ်ခြင်း မည်၏။
ဤသို့ ခုံတင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည် တရားရုံးများ ဖွဲ့စည်း၍ ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းချက်အရ တရားစီရင်ခြင်းထက်ပင် ရှေးကျသေး သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ခုံတင်ဆုံးဖြတ် ခြင်း အစဉ်အလာသည် ကြာမြင့်ပေပြီ။ ရှေးဂရိထုံးဟောင်း ပုံပြင်များတွင် ဟီးရ၊ အက်သီးနားနှင့် အက်ဖရိုဒိုက်တီခေါ် နတ်မိမယ်သုံးဦးသည် မည်သူအလှဆုံး ဖြစ်သည်ကို အငြင်း အခုံဖြစ်ရာ၊ ထရွိုင်းမင်းသား ပဲရစ်အား ခုံတင်၍ ဆုံးဖြတ်စေခဲ့ သည်ဟု အဆိုရှိ၏။ ကမ္ဘာ့အနောက်တစ်လွှားတွင် ခုံတင် ဆုံးဖြတ်ခြင်းသည် ဤမှစတင် ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုနိုင် ပေသည်။
ခုံတင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းကို စီးပွားကုန်သွယ်မှု ကိစ္စများတွင် လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံအချင်းချင်း ဆက်သွယ်မှုတွင် လည်း ကောင်း၊ အငြင်းအခုံ အခြင်းပွားရာ၌လည်းကောင်း အသုံးပြု လေ့ရှိ၏။ ရှေးဥရောပခေတ်တွင် ဖီနီရှန်ကုန်သည်များနှင့် ဂရိကုန်သည်များသည် ခုံတင်ဆုံးဖြတ်ခြင်း အလေ့အထကို လိုက်နာခဲ့၏။ ခရစ်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၆ဝဝ ခန့်လောက်က ဂရိပြည်ကလေးများဖြစ်သော အက်သင်းနှင့် မက်ဂရာတို့သည် ဆလမစ်ကျွန်း ကလေးကို ပိုင်ဆိုင်မှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အခြင်း ဖြစ်ရာ၊ စပါးတန်းပြည်သား ၅ ဦးကို ခုံတင်၍ အနုညာတစီရင် ဆုံးဖြတ်ခြင်းကို ခံယူခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့အရှေ့တစ်လွှားတွင်လည်း ခုံတင်ဆုံးဖြတ်ခြင်း အလေ့အထမှ ကာလကြာမြင့်စွာကပင် တည်ရှိခဲ့ပြီး ဖြစ်၏။ အိန္ဒိယပြည်တွင် ရှေးဟောင်းဗေဒခေတ်ကစ၍ ခုံတင်ဆုံးဖြတ် ခြင်း ရှိခဲ့၏။ မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း ရှေးမြန်မာမင်းများ လက် ထက်ကပင် ခုံတင်ဆုံးဖြတ်ခြင်း ရှိခဲ့၏။ မြန်မာတိုင်း ဖတ်ရှု သိရှိသော ဇာတ်တော်ကြီးဆယ်ဖွဲ့ အပါအဝင် မဟောသဓာ ဇာတ်တော်တွင် အလောင်းတော် မဟောသဓာသည် ခုံသမာဓိ အဖြစ်ဖြင့် အဆုံးအဖြတ်ပေးခဲ့ကြောင်း ပါရှိ၏။ မြန်မာသမိုင်း တစ်လျောက်တွင် အထင်အရှားဆုံး ခုံတော်မှာ ရေစကြိုခုံတော် ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယပြည်ကြီးသည် အင်္ဂလိပ်လက်အောက် ရောက်သော သောအခါ ခုံတင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းအလေ့အထ လျော့ပါးသွားသော် လည်း လုံးဝကွယ်ပျောက်မသွားပေ။ အင်္ဂလိပ်တို့၏ အရှေ့အိန္ဒိယ ကုမ္ပဏီ အစိုးရခေတ်တွင်ပင်၊ ခုံတင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းကို ခွင့်ပြု သတ်မှတ်ခဲ့ကြောင်း၊ ခရစ် ၁၇၇၂ ခုနှစ် အုပ်ချုပ်ရေးစည်းမျဉ်း ဥပဒေအရ လည်းကောင်း၊ ၁၇၈၁ ခုနှစ် အုပ်ချုပ်ရေးစည်းမျဉ်း ဥပဒေအရလည်းကောင်း ၁၇၉၃ ခုနှစ် ဗင်္ဂလားပြည်အုပ်ချုပ်ရေး စည်းမျဉ်းဥပဒေအရလည်းကောင်း သိရှိရသည်။
ခုံတင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော တရားမ ကျင့်ထုံးကို ဇရပ် ဥပဒေ၏ ဒုတိယဇယားတွင်လည်း ခုံတင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသော အချက်အလက် များကို ဖြည့်စွက်ထား၏။ တစ်ဖန် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ခုံတင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းနှင့် သက်ဆိုင် သော ဥပဒေအသစ်တစ်ရပ်ကို အိန္ဒိယပြည်တွင် ထုတ်ပြန် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်ပြန်သည်။ ထိုဥပဒေသစ်မှာ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၌ ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သော အင်္ဂလိပ်အနုညာတ စီရင်ရေး အက်ဥပဒေကို အခြေခံပြုသည်။
မြန်မာပြည်သည် ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယပြည်မှ ခွဲထုတ် လာသည့်အခါ၊ တည်ရင်းစွဲဥပဒေများ ဆက်လက် တည်မြဲစေရ မည်ဟူသော မူအတိုင်း ခုံတင်ဆုံးဖြတ်ခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော အထက်အဆိုပါ ဥပဒေ ၂ ရပ်သည် မြန်မာပြည်တွင် ဆက် လက် တည်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ခရစ် ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် အဆို ပါ ဥပဒေများကို ဖျက်သိမ်း၍ အနုညာတတရားစီရင်ဆုံးဖြတ် ရေး အက်ဥပဒေ(၁၉၄၄ ခု)ကို အသစ်ပြဋ္ဌာန်းခဲ့၏။
အနုညာတစီရင်ခြင်းကို ဆောင်ရွက်ရသော ခုံသမာဓိများ ရွေးချယ်ရေးတွင် စည်းမျဉ်းကန့်သတ်ချက်များ မရှိချေ။ သို့ရာ တွင် ခုံသမာဓိများသည် ဥပဒေကို တတ်ကျွန်းနားလည်၍ မိမိ ဆုံးဖြတ်ရမည့် အမှုနှင့်ဆိုင်သော အချက်အလက်များကိုလည်း စုံလင်စွာ သိရှိနားလည်ထားရပေမည်။ အနုညာတ စီရင် ဆုံးဖြတ်ချက်များကို တစ်ဖက်ဖက်မှ တောင်းဆိုချက်အရသော် လည်းကောင်း၊ သက်ဆိုင်ရာရုံးတော်၏ အမိန့်အရသော် လည်း ကောင်း၊ ရုံးတော်သို့ တင်ပြကြရသည်။ ထိုဆုံးဖြတ်ချက်များ တွင် လုံလောက်သော အကြောင်းအချက်များ ကျန်ရှိနေသေးက ပြန်လည်စဉ်းစားရန် ရုံးတော်က ခိုင်းစေနိုင်သည်။ ပြင်လိုက လည်း ပြင်ဆင်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ်လျှင် ဆုံးဖြတ်ချက်များနှင့် ဖြစ်စေ စီရင်ချက်ချမှတ်လျက် အတည်ပြုပေးရလေသည်။
လူအချင်းချင်း ဖြစ်ပွားသော အမှုအခင်းများ၌သာမက၊ တစ်နိုင်ငံနှင့်တစ်နိုင်ငံ ငြင်းခုံ၍ အခြင်းများကြသော အမှုအခင်း ကိစ္စရပ်များ၌လည်း လက်နက်အားကိုး စစ်မက်ထိုး၍ မပြီးပြတ် စေဘဲ၊ အနုညာတ စီရင်ဆုံးဖြတ်ရေး တရားခုံရုံးသို့ တင်၍ ဆုံးဖြတ်လေ့ရှိသည်။ ဤနည်းဖြင့် ပစ္စည်းကုန် လူကုန်သက်သာ ပေသည်။ အများအားဖြင့် ထိုအမှုအခင်းများကို အရေးပေါ်ခုံ အဖွဲ့များက စီရင်ဆုံးဖြတ်စေ၍ တစ်ရံတစ်ခါတွင် ခုံသမာဓိ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ကြလေသည်။ အနုညာတစီရင်ခြင်းအတွက် အမြဲတမ်း တရားခုံတစ်ခု ဖွဲ့စည်းတည်ထောက်ရန် ၁၈ ရာစုနှစ် အတွင်းက ဂျရမီဗင်တင် အစရှိသောပုဂ္ဂိုလ်အချို့က တိုက်တွန်း နိုးဆော်ခဲ့သော် လည်း ၁၉ ရာစုအတွင်းကျမှသာလျှင် နိုင်ငံ အချင်းချင်း ငြင်းဆိုမှုများကို အနုညာတ စီရင်ဆုံးဖြတ်ရေး တရားခုံသို့ တင်ပြ၍ ထိုခုံရုံး၏ အဆုံးအဖြတ်ကို နာယူသည့် အလေ့အထသည် အတော်အတန် ခေတ်စားခဲ့လေသည်။
၁၉ ရာစုအတွင်းက အနုညာတစီရင်ရေး တရားခုံသို့ တင်ပြဆုံးဖြတ်စေသည့် အမှုအခင်းများအနက် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းသော အမှုအခင်းနှစ်ရပ်မှာ ဗင်နီးဇွီးလားနိုင်ငံနှင့် ဗြိတိသျှဂီးယားနားနယ်တို့၏ နယ်ခြားအမှုနှင့် အယ်လဗားမား သင်္ဘောအမှုတို့ ဖြစ်ကြ၏။ ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိန်နိုင်ငံနှင့် ဗင်နီးဇွီးလားနိုင်ငံတို့သည် ဗင်နီးဇွီးလားနှင့် ဗြိတိသျှ ဂီယားနား နယ်ခြားကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ငြင်းဆိုခဲ့ကြရာတွင် မည်သည့် ဘက်ကမျှ အလျော့မပေးသဖြင့်၊ စစ်ဖြစ်တော့မည့်အနေသို့ပင် ရောက်ခဲ့လေသည်။ ထိုအခါ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံက နိုင်ငံခြားမှ ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သောအဖွဲ့တစ်ခု၏ အဆုံး အဖြတ်ကို ခံယူကြရန် အကြံပေးခဲ့၏။ ထိုအကြံကို နှစ်ဦး သဘောတူ လက်ခံသဖြင့် စစ်မဖြစ်ရတော့ဘဲ နယ်ခြားပြဿနာ မှာ အေးချမ်းစွာ ပြေလည်သွားလေသည်။ အယ်လဗားမား သင်္ဘောအမှုမှာ ဤသို့ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ တွင် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်ပွားနေခိုက်၊ အယ်လဗားမားသင်္ဘောကို ဗြိတိသျှသင်္ဘောကျင်းတစ်ခုတွင် တည်ဆောက်ပြီးသော် ၁၈၆၂ ခုနှစ်၌ ရေချခဲ့၏။ ထိုအခါက ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ အမေရိကန်သံ အမတ်က တရားဝင်အစိုးရကို တော်လှန်ပုန်ကန်နေသော တောင်ပိုင်းသားတို့သည် ထိုသင်္ဘောကို စစ်သင်္ဘောအဖြစ် အသုံးပြုလိမ့်မည်ဟု အကြောင်းပြကာ ကန့်ကွက်ခဲ့သော်လည်း မရခဲ့ချေ။ အကြောင်းပြခဲ့သည့်အတိုင်းပင် အယ်လဗားမား သင်္ဘောသည် ၂ နှစ်တိုင်တိုင် မြောက်ပိုင်းသားတို့၏ ကုန် သင်္ဘောများကို တိုက်ခိုက်ဖျက်ဆီးခဲ့၏။ ၁၈၆၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်တိုက်သင်္ဘောတစ်စင်းက တိုက်ခိုက်ပစ်လိုက်မှသာ အယ်လဗားမားသင်္ဘော၏ရန်မှ စိတ်ချရလေသည်။ အမေရိကန် အစိုးရက အယ်လဗားမားသင်္ဘောကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးရသော ပစ္စည်းများ အရပ်ရပ်၏တန်ဖိုးကို လျော်ကြေးပေးရန် ဗြိတိသျှ အစိုးရသို့ တောင်းဆိုသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှအစိုးရက လျော် ကြေးပေးရန် ငြင်းဆိုသဖြင့် ၂ နိုင်ငံ ဆက်သွယ်ရေး ပျက်တော့ မလောက် ဖြစ်သွားသည်။ နောက်ဆုံးတွင် လျော်ကြေးကိစ္စကို အနုညာတစီရင်ရေး တရားခုံသို့ တင်ပြဖြေရှင်းရန် ဗြိတိသျှ အစိုးရက သဘောတူသဖြင့်၊ ၁၈၇၁ ခုနှစ်၌ အနုညာတစီရင် ဆုံးဖြတ်ရေးတရားခုံသို့တင်ကာ ဆုံးဖြတ်စေသည်တွင် လျော် ကြေး ငွေပေါင်း ၃၁ဝဝဝဝဝ အမေရိကန်သို့ ပေးရမည်ဟု ဆုံးဖြတ်ခဲ့လေသည်။
၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကျင်းပခဲ့သော ဟိတ်ငြိမ်းချမ်းရေး ညီလာခံမှ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ၊ အနုညာတစီရင်ရေး တရားခုံရုံးကို ဟိတ်မြို့တွင် အမြဲတမ်း ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့၏။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး အပြီးတွင်လည်း ထိုခုံရုံးကို ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ရာ ငြိမ်းချမ်း ရေး စာချုပ်ကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသော နယ်ခြားပြဿနာ အရပ်ရပ်ကို ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၉၂၅ ခုနှစ်အတွင်း ပြေလည် အောင် ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့လေသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့၌ ရေးဆွဲခဲ့ သော ကုလသမဂ္ဂ စာချုပ်ကြီးအရ၊ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ များသည် မိမိတို့အချင်းချင်း သဘောကွဲလွဲမှုများကို စေ့စပ်ဖြန် ဖြေခြင်း အနုညာတစီရင်ခြင်းနှင့် အခြားအေးချမ်းသော နည်းလမ်းများဖြင့် ဖြေရှင်းရန် သဘောတူ ကတိပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ဖြေရှင်း၍မရလျှင်ကား လုံခြုံရေးကောင်စီသို့ လွှဲရမည် သာ ဖြစ်ပေသည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့၌ ရေးဆွဲခဲ့ သော ကုလသမဂ္ဂ စာချုပ်ကြီးအရ၊ ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ များသည် မိမိတို့အချင်းချင်း သဘောကွဲလွဲမှုများကို စေ့စပ်ဖြန် ဖြေခြင်း အနုညာတစီရင်ခြင်းနှင့် အခြား အေးချမ်းသော နည်းလမ်းများဖြင့် ဖြေရှင်းရန် သဘောတူ ကတိပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ဖြေရှင်း၍မရ လျှင်ကား လုံခြုံရေးကောင်စီသို့ လွှဲရ မည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းနှင့် စပ်လျဉ်းသော ပဋိပက္ခများနှင့် အလုပ်သမားနှင့် အလုပ်ရှင်တို့ ဖြစ်ပွားသော ပဋိပက္ခများတွင် လည်း အနုညာတစီရင်ခြင်းဖြင့် ဖြေရှင်းခဲ့ကြသည်။ အနုညာတ စီရင်ခြင်းအတွက် ဝါဏိဇ္ဇပဋိပက္ခ ဖြန်ဖြေရေးခုံရုံးကို နိုင်ငံ အသီးသီးတွင် ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ထားကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ တွင်လည်း ဝါဏိဇ္ဇပဋိပက္ခ ဖြန်ဖြေရေးခုံရုံးတွင် အလုပ်ရှင်၏ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့် အလုပ်သမားများ၏ ကိုယ်စားလှယ် များ ပါဝင်သည့် ခုံရုံးများက တရားမျှတစွာ စီရင်ဆုံးဖြတ် ပေးသောကြောင့် အလုပ်ရပ်စဲမှုများ၊ သပိတ်မှောက် မှုများကို တားဆီးနိုင်ခဲ့ကြပေသည်။
ကွမ်းချောင်းဝရွာ၊ ကွမ်းတောင်
ကွမ်းချောင်းဝရွာ(Kunchaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကွမ်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွမ်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၄ ဦး၊ မ ၄၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၅၃ ဦး နေထိုင်သည်။
မေခလာည
မေခလာည သည် ၂၀၀၅ ခုထွက် မြန်မာအဆိုတော် မေခလာ၏ ဂီတနယ်ရောက် ၂၅-နှစ်ပြည့် အမှတ်တရပွဲကို စီးရီးအဖြစ် ဖန်တီးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ လေးဇီးကလပ်က တီးခတ်ပြီး လင်း စတူဒီယိုမှ အသံဖမ်းသည်။
ကွမ်းချောင်းဝရွာ၊ ကွမ်းတောင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြွေချောင်းကုလားရွာ
ကြွေချောင်းကုလားရွာ
စပ်ထုံးရွာမရွာ၊ စပ်ထုံး
စပ်ထုံးရွာမရွာ၊ စပ်ထုံး
ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇသုတ်
ဘုရားရှင် ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့တော် ဃောသိတာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်-အရှင်ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇထေရ်၏ “ခီဏာ ဇာတိ၊ ဝုသိတံ ဗြဟ္မစရိယံ, ကတံ ကရဏီယံ, နာပရံ ဣတ္ထတ္ထာယ”ဟု အညဗျာကရဏကို ပြောကြားမှုနှင့်ဆက်စပ်၍ ရဟန်းတို့၏ လျှောက်ထားမှုကို “သတိ, သမာဓိ, ပညာ ဣန္ဒြေ သုံးပါးတို့ကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်ပြီးဖြစ်သောကြောင့် ဤသို့ပြောကြားပုံ, ထိုဣန္ဒြေသုံးပါးတို့သည် ဇာတိ, ဇရာ, မရဏကို ကုန်စေခြင်း အဆုံး၌ဖြစ်ကုန်၏။ ထိုသို့သိမြင်ကြသောကြောင့် ပိဏ္ဍောလဘာရဒွါဇ ဤစကားကို ပြောကြားပေ၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဓာတ်ကုန်းရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ဓာတ်ကုန်းရွာ (Datkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၇၀ ဦး၊ မ ၁၁၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျုံစိန်ရွာသစ်၊ ဘားအံမြို့နယ်
ကျုံစိန်(ရွာသစ်)ရွာ(Kyonsein(Ywarthit))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ အီဟယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၃၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အီဟယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၃၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၂၃၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိုဖီယာ (အမည်)
ဆိုဖီယာ (Sophia) မိန်းမအမည်သည် ဂရိစကားလုံး σοφία မှဆင်းသက်လာသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ "အမြော်အမြင်ရှိသူ" ဟုသတ်မှတ်ကြသည်။
ဝှန်ဟိုမြစ်
မြေပြန့်တွင် ရေစီးနှေးလာသောအခါ နုံးမြေသည် အနည်းထိုင် လေသည်။ ထိုသို့အားဖြင့် မြစ်အောက်ခင်းသည် တစ်စတစ်စ မြင့်တက ်လာသောကြောင့် မြစ်ရေလျှံမည့်ဘေးမှ ကာကွယ်ရန် မြစ်ကမ်းတစ်လျှောက် တွင် တာတမံများကို ဆောက်လုပ်ရသည်။ သို့ရာတွင် အချိန်ကာလ ဠကာ လတ် သော် ထိုတာတမံတို့သည် ရေအားကိုမခံနိုင်သဖြင့် ကျိုးပေါက်လေသည်။
ထိုအခါ မြစ်တစ်ဖက်တစ်ချက်ရှိ ပတ်ဝန်းကျင်အရပ်တို့တွင် ရေလွှမ်းမိုး သဖြင့် လူပေါင်းမြောက်မြားစွာတို့၏ အသက်အိုးအိမ် ဆုံးရှုံးခဲ့ကြရသည်။ ရှေးအခါကစ၍ မကြာခဏ ရေလွှမ်းမိုးခြင်းဘေး ဆိုက်ရောက်တတ်သော ကြောင့် ဝှန်ဟိုမြစ်ကို တရုတ်ပြည်၏ သေမင်းတမန် ဟူ၍ခေါ်စမှတ်ပြု ကြသည်။ ကျိုးပေါက်သည့်တာရိုးကို မပြင်ဘဲထားလျှင်လည်း ပင်လယ်ထဲ သို့ စီးဝင်ရာမြစ်ကြောင်းပြောင်းလေ့ရှိသည်။
၁၈၁၅ ခုနှစ် မတိုင်မီက ဝှန်ဟိုမြစ်သည် ရှန်တန်ကျွန်း ဆွယ်တောင်ဘက်မှ ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် မြစ်ကြောင်း သည် ကျွန်းဆွယ်မြောက်ဘက်သို့ လွှဲပြောင်းစီးဆင်းလေသည်။ ယင်းသ ို့ဖြစ် သောကြောင့် ယခင်က စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန်အတွက် ရေလုံလောက်စွာရှိ သော တောင်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းတွင် ရေပြတ်ခဲ့ရလေသည်။ မြောက်ပိုင်းမြစ်ဝှမ်းသစ်တွင် လည်း သဲနုံးများကြောင့် ချက်ချင်းစိုက်ပျိုး၍ မဖြစ်နိုင်ချေ။ ကျိုးပေါက်သော တာကိုလည်း ၁၅ နှစ်ကြာမျှ ပြင်ဆင်ရသည်။
တရုတ် - ဂျပန်စစ်ပွဲ(ခရစ် ၁၉၃၇ - ၁၉၄၅)အတွင်းက တရုတ် တို့သည် တာတမံများကို ချိုးဖောက်၍ ချီတက်လာသော ဂျပန်တပ်ကို ဟန့်တားခဲ့သည်။ ထိုကြောင့် မြစ်ကြောင်းလည်း အသစ်ပြောင်း၍ စီးဆင်းလေ သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂ၏အကူအညီဖြင့် ကျိုးပေါက်သော တာတမံများကို ပြင်ဆင်ခြင်းအားဖြင့် မြစ်ကြောင်းဟောင်းအတိုင်း ပြန်၍ စီးဆင်းခဲ့ကြလေသည်။
ပန်ခါးရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းပင်ရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
ကျွန်းပင်ရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
ကျုံပြင်ရွာ၊ စပါးရို
ကျုံပြင်ရွာ၊ စပါးရို
ကုန်းနွမ်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကုန်းနွမ်ရွာ (Konenunt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၇၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၇၄ ဦး၊ မ ၃၅၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တယ်လီဖုန်း ကုတ်နံပါတ်
မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့နယ်၊ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်း တို့ရှိ ဆက်သွယ်ရေး ဖုန်းကုတ်များ ဖြစ်ကြသည်။
နိုင်ငံတကာ ဆိုင်ရာ တယ်လီဖုန်းကုတ်ဒ်နံပါတ်များ
အောက်ပါတို့မှာ နိုင်ငံတကာ တယ်လီဖုန်း ကုတ်ဒ်များ ဖြစ်ကြသည်။
မျက်ရွဲ
မျက်ရွဲ (Beryl) သည် မြ-မျက်ရွဲ အုပ်စု(ခေါ်)ဘယ်ရယ် အုပ်စုဝင် တွင်းထွက်ဖြစ်သည်။ မြကဲ့သို့ပင် ဆဌဂုဏ်ပုံဆောင် စနစ်ဖြစ်ပြီး မာဆင့်မှာ ရ.၅ မှ ၈ အထိရှိသည်။ ရောင်လက်မှာ ဖန်ရောင်လက်ဖြစ်၍ သိပ်သည်းဆမှာ ၂.၆၇ မှ ၂.၇၈ ထိရှိသည်။