မြန်မာဇာတ်မင်းသားများ
ဆရာမွှန်း
နှစ်ပါးသွား သစ္စာထားတွင်လည်း ရွှေစွန်ညိုဝဲ အက၊ အိုးစည်က၊ စည်တော်တီးက၊ ဝန်ကစသည့် အကမျိုးနှင့် အသောများများ ကပြသည်။ ဦးစိန်ကတုံးသည် နဂိုက ဒူးကြိုး ပေါင်ကြိုး ကျနခဲ့သူဖြစ်သည့်ပြင်၊ ထလျက်ကဖြစ်စေ၊ ထိုင်လျက်ကဖြစ်စေ ဇာတ် သတ္တာကြီးသုံးလုံး ဆင့်၍၊ အဝတ်ဖုံးအုပ် ထားသော တောင်ပုံသဏ္ဌာန်ထိပ်၊ ခြေတွဲလွဲ၊ တင်ပါးလွှဲ၊ မုဆိုးထိုင် စသော အကျမျိုးတွင် ယိုးဒယားဟန် မပျက် စွေ့ကနဲ ခုန်လွှား ကပြသည်ကိုလည်း သဘောကျခဲ့ကြ လေသည်။ ထိုအခါ ခါးတောင်းကျိုက် မင်းသားလတ် ခေတ်စားလာသဖြင့် ဇာတ်မှန်သမျှတွင် မင်းသားလတ် မပါက မဖြစ်သလောက်ရှိခဲ့သည်။ စိန်ကတုံးဟန် ဟူ၍လည်း ခေတ်စားခဲ့လေသည်။ ဇာတ်သဘင်ကပြရာတွင် ရှေ့ပိုင်း နောက်ပိုင်းဟူ၍ရှိသည်။ တန်းလျှောက်၊ သို့မဟုတ် သစ္စာထား နှစ်ပါးသွားကို ရှေ့ပိုင်းဟုခေါ်သည်။ နှစ်ပါးသွား သစ္စာထားပြီး၍ ဇာတ်အိမ်ဇာတ်ကွက် အလိုက် အလွမ်းအဆွေးခေါ်သော ကျင်းအိုင်ပူခန်း ဆွေးခန်းတို့ကို နောက်ပိုင်းဟုခေါ်သည်။ ဇာတ်မကတတ်သူကို တန်းလျှောက်မင်းသား၊ သို့မဟုတ် ရှေ့ပိုင်းမင်းသား ဟုခေါ်၍၊ ဇာတ်ကတတ်သူကို ရှေ့ပိုင်းနောက်ပိုင်း လုံသည်ဟုဆိုသည်။ အသံကောင်း၊ အဆိုကောင်း၊ ရုပ်ရည်ချောကာ အရွယ်ကောင်းနှင့် ပြည့်စုံတိုင်းဇာတ်မကတတ်ပေ။ ထိုအတွက် ထိုသို့သော အရည်အချင်းများနှင့် ပြည့်စုံ၍ ပရိသတ်တပ်မက်ဖွယ်က တခြား၊ ဇာတ်ထုပ် ဇာတ်ကွက် အဝင်အထွက် ကျင်းအိုင်ဝပ်ခြင်း၊ လူးခြင်း၊ လှိမ့်ခြင်းက တစ်မျိုးဖြစ်၍ သဘောချင်း တူသော်လည်း တစ်ဘာသာစီ ဖြစ်လေသည်။ ဆားမလောက်သား ဦးစစ်တွေသည် အသံမကောင်း သော်လည်း ဇာတ်ကတတ်သည်။ ဖခင်ဇာတ်မင်းသားဖြစ်သူ ဇာတ်ကသွားရာသို့ လိုက်ပါယင်း မိခင်ဖြစ်သူက စစ်တွေမြို့တွင် မွေးခဲ့ခြင်းကြောင့် စစ်တွေဟု နာမည်မှည့်သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ မသေမီက ငါ့သား ဇာတ်မင်းသားလုပ်၍ အသက်မွေးမည်းဆိုလျှင် သုံးညတွင် တစ်ည မျောက်ဇာတ်ကရမည် ဟုပြောဆိုလျက် ကိုစစ်တွေ၏ ဦးခေါင်းတွင် မျောက်ခေါင်းကို စွပ်ပေးလိုက်သည် ဟုဆိုလေသည်။ ထိုသို့ မှာထားခဲ့သည့်အတိုင်း သုံးညဉ့်ကလျှင် တစ်ညဉ့် မျောက်ဇာတ်ကပြလေ့ ရှိခြင်းကြောင့် '' မျောက် - ကိုစစ်တွေ '' ဟုပင် တွင်ခဲ့လေသည်။ ဦးစစ်တွေသည် ခြေဆံလက်ဆံ သွယ်သည်။ ကိုယ်ဟန်ကိုယ်လက် သန့်ရှင်းသည်။ ကပြရာတွင် လက်ထား ခြေထား ယိုးဒယားဟန် ကျလွန်းသည်ဟုလည်း ဆိုလေသည်။ ဦးစစ်တွေကဲ့သို့ပင် မင်းသား ဆယ့်နှစ်မျိုး ဦးဘရှင်သည်လည်း ဇာတ်ကတတ်သူဖြစ်၍၊ ဆရာမွှန်းကြီးနှင့် မင်းသား ဦးဘချောတို့သည်လည်း အသံ မကောင်းကြသော် လည်း ဇာတ်ကတတ်ကြသူများဖြစ်ကြသည်။ ထိုနည်းတူစွာ မင်းသား ရာပြတ်ခေါ် ဦးမောင်ကလေးသည် အသံလည်း မကောင်း၊ ဇာတ်မင်းသား ဆိုလောက်အောင် ရုပ်အဆင်းမရှိ၊ ထိုသို့ဖြစ်စေကာမူ ရုပ်ဆင်းလှသော မင်းသား၊ အသံကောင်း သော မင်းသား၊ အကကောင်းသော မင်းသားများနှင့် ဇာတ်လတ်ကလေးချင်း တန်းတူ ယှဉ်ပြိုင်ကပြကြလျှင် ရာပြတ် ဦးမောင်ကလေးက နိုင်သည်။ ပွဲကြည့် ပရိသတ်ကို ထိန်းနိုင် သည်။ ဇာတ်အိမ်ဇာတ်ကွက် ရေရေလည်လည်ဖြစ်အောင် ကပြတတ်ခြင်း၊ တစ်နည်းဆိုရလျှင် ဇာတ်ကတတ်ခြင်းကြောင့် ထိုသို့ ထိန်းသိမ်းနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဦးဘိုးသာ ဆိုသော ဇာတ်မင်းသားသည် သုံးညဉ့်ကလျှင် တစ်ညဉ့် ကျေးဇာတ်ပါရသည်။ ကျေးယောင်ဆောင်၍ ပင်တိုင်နန်းသို့ သွားခန်းကို လူကြိုက်များ၏။ ကျေးခေါင်းဆောင်း၍ ကျေးတောင်ပံ ကျေးမြီးများ တပ်ဆင်ကာ ဝဲပုံ ပျံပုံ၊ စောင်းငဲ့ကြည့်ပုံ၊ တောင်ပံခတ်ပုံ၊ တောင်ပံဆန့်ပုံတို့ကို ပရိသတ်နှစ်သက်ကြသဖြင့် ကျေးလုပ်ကောင်းသော ဦးဘိုသားသည် ကျေးဦးဘိုးသာဟု ကျော်ကြားလေသည်။ ဇာတ်မင်းသားဦးသင်းသည် မင်းသားလတ် အဖြစ်ကပြရာ ရေကန်တွင် ရေချိုး၍ ကျားဖြစ်သော ဇာတ်ကို လူ ကြိုက် များသည်။ ကျားအဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်၍ ကန်တက် ကန်ဆင်း၊ ခုန်လွှားပုံ၊ ရှေ့ကျွမ်းနောက်ကျွမ်း ထိုးပုံ၊ ကျားသန်းပုံ၊ ကျားလျက်ပုံ စသည်တို့မှာ ကျား၏အမူ အယာ ပြည့်စုံ၍ ကျားသဏ္ဌန်နှင့်လည်း တူလှလေသည်။ သာ၍ ကောင်းသည်မှာ ကျားကိုက်ခန်းတွင် ဖြစ်သည်။ လူကောင်ကိုချောင်းမြောင်းပုံ၊ ခုပ်ပုံ၊ အုပ်ပုံ၊ ကိုက်ပုံ ဟန်အမူအယာ ကောင်းမွန်သည့်အပြင်။ လူကို ကိုက်ချီလျက် ဆွဲစားပုံ၊ ရှေ့ကျွမ်း နောက်ကျွမ်း ပစ်ရာတွင် ပေါ့ပေါ့ရွရွ ကလေးဖြင့် နေရာတွင် သေဝပ်စွာ ပြန်ကျပုံတိုမှာ ကျားရေ ဘောင်ဗီ၊ ကျားရေအင်္ကျီ ဝတ်ဆင်ကာ ကျားခေါင်း ဆောင်းထား၍ သူ၏ ဟန်ပန်ကို မြင်ရသဖြင့် တစ်ကယ့်ကျားဟု ထင်မှတ်ဖွယ်ရာ ဖြစ်လေသည်။ ဦးသင်းသည် ဦးစွာ ပထမ ကျားလုပ်ရာတွင် သူမတူအောင် ကောင်းသည့် အတွက် ကျားဦးသင်းဟု နာမည်ရခဲ့လေသည်။ ဇာတ်မင်းသား ဦးဆင်သည် ရုပ်ဆင်းအင်္ဂါနှင့်ပြည့်စုံသည်။ ငယ်ရွယ်စဉ်က မင်းသားနု အဖြစ်ကပြခဲ့၍၊ ကြီးသောအခါ မင်းသားကြီးအဖြစ်နှင့် လှံဦးဆင် ဟုကျော်ကြားလေသည်။ နန်းထိုင် မင်းသားကြီး၊ အိမ်ရှေ့မင်းသားလုပ်၍ ရှေ့တော်တွင် ရာဇဝတ်သင့်သူကို ငေါက်ငမ်း ကြိမ်းမောင်းလျက် ဒေါသအလျောက် မချုပ်တီးနိုင်ဘဲ၊ ရုတ်တစ်ရက် လှံတော်ကို ကောက်၍ ထိုးလိုက်ရာ ပရိသတ်က 'ဟယ်' ဟု တုန်လှုပ်သွားရလေသည်။ အကြောင်းမှာ ရှေ့တော်တွင် လက်ရှက်လျက် ဝပ်၍ ခစားနေရာ၌ လက်နှစ်ဘက်ကြားဝယ် လှံသွားကျခြင်း၊ ထိုင်၍နေခိုက်မှာ နားနှင့်ပခုံးစပ်ကြားသို့ လှံဝင်သွား၍ နောက်သို့ ထက်ခြင်း၊တစ်ခါတစ်ရံ နဖူးကို တည့်တည့်ထိုးရာ နဖူးပြင်နှင့် လှံဖျား မထိတထိဖြစ်သော်လည်း ခံရသူက အမယ်လေးဘုရားဟု ဆိုပြီးလျှင် သရုပ်တူအောင် နောက်သို့ ပက်လက်လှန်ချလိုက်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ဇာတ်မင်းသားဦးစိန်အုတ်သည် ရုပ်သေးမှဇာတ်သို့ ကူးပြောင်းလာသူ (ဝါ) အမြင့်မှ အနိမ့်သို့ဆင်းလာသူ ဖြစ်သည်။ ဦးဘိုးကွန်း၊ ဦးညိုကြီး၊ဧရာဝဏ်ဦးတင့်၊ ဦးစိန်ခို စသူတို့လည်း အမြင့်မှ အနိမ့်သို့ ဆင်းလာသူများဖြစ်ကြသည်။ ဦးစိန်အုပ်သည် မူလက ရုပ်သးမင်းသားဖြစ်၍ ထိုနောက်တွင် ယောက်ျား ဇာတ်မင်းသမီး၊ ဇာတ်မင်းသား၊ မင်းသားကြီး စသည်ဖြင့် သဘင်ပညာ မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။