မြန်မာသဒ္ဒါ
ကြိယာဝိသေသန
ထိထိရောက်ရောက် ပြုသည့် အခြေအနေကို ပြသည်။ ငုပ်မိ သဲတိုင်၊ တက်နိုင် ဖျားရောက်။ (၂၅) မြဲ။။ ရှေးကအတိုင်း ဆက်၍ ဆောင်ရွက်သည်ကို ပြသည်။ သူတို့သည် လာမြဲ လာကြသည်။ (၂၆) ရ။။(က) မလွှဲသာသည်ကို ပြသည်။ ဘုန်းတော်ကြောင့် ဆင်တော်ရောက် လာရသည်။ (ခ) အခွင့်အရေးကို ပြသည်။ သူ့ကျေးဇူးကြောင့် ငါ ချမ်းသာစွာ နေရသည်။ (ဂ) 'မ'နှင့်တွဲလျှင် 'ရ'သည် တားမြစ်ခြင်းကို ပြသည်။ (၂၇) ရက်။။ ငဲ့ညှာခြင်း မရှိသည်ကို ပြသည်။ ငါ့ကို ဤသို့ ပြောဆိုရက်သည်။ (၂၈) ရစ်။။ နောက်ချန်နေပြီး ပြုမူဖြစ်ပျက်သည်ကို ပြသည်။ သည်တောမှာ နေရစ်တော့။ (၂၉) ရာ။။(က) ဆောင်ရွက်သင့်သည်ကို ပြသည်။ မိခင်ကို လုပ်ကျွေးရာ၏။ (ခ) ဖြစ်ပျက်နိုင်သည့် သဘော သက်ရောက်သည်။ သူတပါးတို့ ကဲ့ရဲ့ရာ၏။ (၃ဝ) ရှာ။။ ကရုဏာ သဘောကို ပြသည်။ ငါ့မိတ်ဆွေကြီး သေရှာလေပြီ။ (၃၁) လတ်။။ စကားပြေပြစ်စိမ့်သောငှာ သုံးသည်။ တစ်ရံရောအခါ ဥရောပတိုက်၌ စစ်ကြီး ဖြစ်လတ်၏။ (၃၂)လေ။။(က) စကားပြေပြစ်စိမ့်သောငှာသုံးသည်။ တစ်နေ့သ၌ မုဆိုးသည် ဆင်ရိုင်းတစ်စီးနှင့် တွေ့လေ၏။ (ခ) ညည်းတွားခြင်း သဘော သက်ရောက်သည်။ ဖြစ်ရလေ၊ မိတ်ဆွေရယ်။ (ဂ) တိုက်တွန်းခြင်း သဘော သက်ရောက်သည်။ ထမင်းစားလေ။ (၃၃) လို။။ ဆန္ဒရှိကြောင်းပြသည်။ ဤအရပ်သို့ ငါ သွားလိုသည်။ (၃၄) လိုက်။။(က) ဆောင်ရွက် ပြီးမြောက်သည့် သဘော သက်ရောက်သည်။ မိခင်သည် သားကို ဆရာထံသို့ စေလွှတ်လိုက်၏။ (ခ) ဆောင်ရွက် ပြီးမြောက်အောင် စေခိုင်းခြင်းကို ပြသည်။ (၃၅) လွယ်။။ ဆောင်ရွက်ရန် မခက်သည်ကို ပြသည်။ ဤတော၌ သစ်သီး သစ်မြစ် ရလွယ်ပါ၏။ (၃၆) လှ။။ အမြောက်အမြား သဘော သက်ရောက်သည်။ ခရီးဝေးလှသည်။ (၃၇) ဝံ့။။ ဆောင်ရွက်ရန် ရဲရင့်သည့်သဘော သက်ရောက်သည်။ ဤအရပ်သို့ ငါသွားဝံ့သည်။ (၃၈) သင့်။။ ဆောင်ရွက်ဖို့ ကောင်းကြောင်းပြသည်။ ဤစကားဆိုသင့်သည်။ (၃၉) သာ။။ ဆောင်ရွက်ရန် အခါအခွင့် ကောင်းသည်ကို ပြသည်။ ဤမြို့၌ နေသာပါသည်။ (၄ဝ)သေး။။(က) ယခုတိုင် ပြုမှု ဖြစ်ပျက်လျက်ရှိသည်ကို ပြသည်။ ဤသူငယ် ကစားတုန်းပင် ရှိသေးသည်။ (ခ) ဖော်ပြ ထားသော ကြိယာကိုလည်း ဆောင်ရွက်သည့် သဘော သက်ရောက်သည်။ ခွေးကိုလည်း ရိုက်သေးသည်။ နာမ်ပုဒ်စု။။ နောက်ဆက်ကို နာမ် နောက် တွဲသကဲ့သို့ ပုဒ်စု ဟုခေါ်သော ကတ္တားကြိယာပါသည့် စကားစုနောက်ကလည်း တွဲနိုင်သည်။ ပြယုဂ်။ ခွေးကို ငါမြင်၏-၌ 'ခွေး'နာမ်သည် 'မြင်'ကြိယာ၏ ကံဖြစ်ကြောင်းကို 'ကို'နောက်ဆက်ကပြသည်။ ခွေးပြေးသည်ကို ငါမြင်၏-ဟူသော ကြိယာနှစ်ခုဝါကျ၌ကား၊ မိမိကတ္တား ကြိယာပါသော 'ခွေးပြေးသည်' ဟူသည့် ပုဒ်စုသည် 'မြင်' ကြိယာ၏ ကံဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ 'ကို'နောက်ဆက်ကို 'ခွေး'ဟူသော နာမ်နောက် က တွဲသကဲ့သို့၊ ခွေးပြေးသည် ဟူသော ပုဒ်စုနောက်ကလည်း တွဲနိုင်သည်။ နာမ်သဘော သက်ရောက်သော ယင်းပုဒ်စုကို နာမ်ပုဒ်စု ဟုခေါ်သည်။ ဘဏ္ဍာကျီကြ ယုတ်သည် ဖြစ်ရာ၏-၌ 'ဘဏ္ဍာကျီကြ ယုတ်သည်'ဟူသော နာမ်ပုဒ်စုသည် 'ဖြစ်ရာ၏' ဟူသော ကြိယာ၏ ကတ္တားဖြစ်သည်။ နက်ဖြန် ငါလာမည်ဟု အဖေက ပြောသည်-၌ 'နက်ဖြန် ငါလာမည်'နာမ်ပုဒ်စုသည် 'ပြောသည်' ကြိယာ၏ကံဖြစ် ကြောင်း 'ဟု' စကားလုံးက ပြသည်။ နာမမဝိသေသနပုဒ်စု။။ နာမဝိသေသန နောက်ဆက် ဖြစ်သည့် 'သော'ကို ဆိုင်ရာ နာမ်ရှေ့က ထားရကြောင်းကို အထက်က ဖော်ပြခဲ့ပြီ။ နာမဝိသေသန သဘော သက်ရောက်သော ပုဒ်စုကိုလည်း ဆိုင်ရာ နာမ်ရှေ့က 'သော'နှင့်ဆက်စပ်နိုင်သည်။ ပြယုဂ်။ မင်းသည် မေးအပ်သော ပြဿနာ အပေါင်းတို့ကို ဝိဓူရ သုခမိန်သည် ဖြေပေ၏-၌'မင်းသည် မေးအပ် သော(သည်)' ဟူသော ပုဒ်စုသည် 'ပြဿနာအပေါင်းတို့ကို'ထူးခြား စေသည်ဖြစ်၍ နာမဝိသေသနသဘော သက်ရောက်သည်။ စင်စစ်ကား 'သော'ဟူသော နာမဝိသေသန နောက်ဆက် သည် 'သည်' ဟူသော အစား'သည်'၊ သို့မဟုတ် အောက် မြစ်သံ ပါသော 'သည့်'ကိုလည်း သုံးနိုင်သည်။ ပြယုဂ်။ ဤရတနာ သုံးလုံးသည် မောင့်ခမည်းတော် လက်ထက် တွင်သာ ပေါ်ပေါက်လာသည့် ရတနာမဟုတ်။ ထိုနည်းအတူ ဖြစ်လတ္တံ့ကာလကို ပြလိုလျှင် 'သည့်'အစား 'မည့်'ကို သုံးသည်။ ပြယုဂ်။ ဤသူငယ်ငယ်သည် ယခုကပင်လျှင် ငါ့ကို အကျွမ်းတဝင် ရုန့်ကြမ်းမည့် လက္ခဏာရှိ၏။ ကြိယာဝိသေသနပုဒ်စု။။ မိုးကြောင့် အဝတ်ဆိုသည်-ဟူသော ဝါကျ၌ 'မိုး'သည် အဝတ်ဆိုခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်ကြောင်းကို 'ကြောင့်'နောက်က ပြသည်။ မိုးရွာသောကြောင့် အဝတ်ဆိုသည်-ဟူသော ကြိယာနှစ်ခု ဝါကျ၌ကား 'မိုးရွာသောကြောင့်'ဟူသော ပုဒ်စု သည် အဝတ် ဆိုခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်၏။ 'ကြောင့်'နောက်ဆက်ကို 'မိုး' ဟူသော နာမ်နောက်က တွဲသကဲ့သို့ 'မိုးရွာသော (သည်)' ဟူသော ပုဒ်စုနောက်ကလည်း တွဲနိုင်သည်။ သို့ဖြစ်၍ 'မိုးရွာသောကြောင့်'ဟူသော ရှေးပြေးပုဒ်စုသည် 'စိုသည်' ဟူသော အဆုံးသတ်ကြိယာနှင့် အကြောင်းပြရာ၌ ကြိယာ ဝိသေသနသဘော သက်ရောက်သည်။ အောက်ပါပြယုဂ်အသီးအသီး၌လည်း ကြိယာဝိသေသန သဘော သက်ရောက်သော ရှေ့ပြေးပုဒ်စုသည် အဆုံးသတ် ကြိယာနှင့် မည်သည့်အနက်၌ သက်ဆိုင်သည်ကို ကွင်း အတွင်းရှိ မှတ်ချက်ဖြင့် သိနိုင်သည်။ ''သူဌေးကြီး သေခဲ့သည်ရှိသော် ရွှေငွေဥစ္စာကျွန် နွား စသည့် ပရိက္ခရာတို့ကို မင်းကြီးလျှင် ရလေ သတည်း။ ('သော်' နောက်ဆက်ဖြင့် အချိန်ကာလကို ပြသည်။) မြေနိမ့်ရာ လှံစိုက်။ ('ရာ'နောက်ဆက်ဖြင့် နေရာကို ပြသည်။) သူငယ် နှစ်ယောက်ကို သူမသိအောင် ဖျောက်လေ။ ('အောင်' နောက်ဆက်ဖြင့် အကျိုးမျှော်သည်ကို ပြသည်။) ထိုမိန်းမကိုရမှ ဤအိမ်က ငါထမည်။('မှ'နောက်ဆက်ဖြင့် စည်းကမ်းသတ်မှတ်ခြင်းကို ပြသည်။) သူသည် ငါ့ကို ခေါ်သော်လည်း၊ ငါမသွား။ ('သော်လည်း'နောက်ဆက်ဖြင့် ဆန့်ကျင်ဖက်ကို ပြသည်။) မင်းသမီးကို ကောင်းမွန်စွာ ငါလုပ်ကျွေးပါသကဲ့သို့ ငါ့ကိုလည်း အဆွေ လုပ်ကျွေးပါဦး။ ('ကဲ့သို့' နောက်ဆက်ဖြင့် နှိုင်းဆ ဖော်ပြခြင်းကို ပြသည်။) သမင်ကို ရှာလျက် ငါသွား၏။ (ကြိယာ နှစ်ခုကို တစ်ပြိုင်နက် ပြုကြောင်းကို 'လျက်'နောက်ဆက်က ပြသည်။) ငှက်လင်းတ တစ်ခုသည် သားတစ်ကို ချီ၍ နန်းတော်တွင် နားလာသည်။ ('ချီ'ကြိယာကို ပြုလုပ်ပြီးမှ 'နား'ကြိယာကို ပြုလုပ်ကြောင်း '၍'နောက်ဆက်က ပြသည်။) စကားဆက်။။ ဝါကျနှစ်ခုကို ဆက်ပေးထားသောစကားဆက်။ သူနာသည် အတော်အတန် သက်သာ လာပြီ၊ သို့သော်လည်း ထမင်း မစားရသေး။ (ဆန့်ကျင်ဖက် သဘော) သူလာသည်၊ သို့ဖြစ်၍ သူတို့ မလာကြ။ (အကြောင်းပြ) မောင်ဘ ကျောင်းပြေးသည်၊ ထို့ကြောင့် စာမေးပွဲ မအောင်။ (အကြောင်းပြ)