cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ
ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ဒေသ ( ၊ Danu Self-Administered Zone ) သည် ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) ပုဒ်မ ၅၆ (ခ) အရ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ရွာငံမြို့နယ် နှင့်ပင်းတယမြို့နယ်တို့ကို စုစည်းပြီး ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ အဖြစ်ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် ပင်းတယ မြို့နယ်နှင့် ရွာငံမြို့နယ် နှစ်မြို့နယ် ပါဝင်ရာ-
ပါဝင်​သော မြို့နယ်များ
{{legend|#E31A1C| ပင်းတယမြို့နယ်}} {{legend|#0000FF|ရွာငံမြို့နယ်}}
ထန်းတပင်မြို့ (ရန်ကုန်တိုင်း)
ထန်းတပင်မြို့ (ဍုၚ်တာမွဲတၞံ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ထန်းတပင်မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ မအူပင်ခရိုင်နှင့် နယ်ချင်း ဆက်စပ်နေပြီး လှိုင်မြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ သမိုင်းတွင် ထင်ရှားခြင်း မရှိခဲ့သော်လည်း စစ်ပြီးခေတ် လယ်သမားလှုတ်ရှားမှုကို အကြောင်းပြုကာ ထန်းတပင်မြို့မှာ ပို၍ လူသိများခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့နှင့် ရေလမ်းအဆက်အသွယ်ရှိခြင်းကြောင့် အရောင်းအဝယ်ကောင်း၍ လှိုင်မြစ်တစ်လျှောက် စည်ကားသော ဆိပ်ကမ်းမြို့နယ် တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဆင်ခုံတိုင်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ဆင်ခုံတိုင်ရွာ (Sinkhontaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ မအူခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မအူခုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၂ ဦး၊ မ ၅၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆွန်ယက်ဆင်
ဆွန်ယက်ဆင် (孫文၊ 孫逸仙၊ 孫中山၊ Sun Yat-sen) (၁၈၆၆ နိုဝင်ဘာ ၁၂ သို့ ၁၈၇၀ နိုဝင်ဘာ ၂၄ – ၁၉၂၅ မတ်လ ၁၂) သည် တရုတ် တော်လှန်ရေးသမားတဦး ဖြစ်သကဲ့သို့ နိင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်တဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ဆွန်ယက်ဆင်သည် ၁၉၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ရှင့်ဟိုက်တော်လှန်ရေး (辛亥革命) ကို ဦးဆောင်ကာ တရုတ်နိုင်ငံ၏ နောက်ဆုံး မင်းဆက် ချင်းမင်းဆက် (清朝) အား တွန်းလှန်ကာ တရုတ်နိုင်ငံတွင် သက်ဦးဆံပိုင် ဧကရာဇ်စနစ်ကို နိဂုံးချုပ်စေခဲ့သည်။ ချင်းမင်းဆက်အား တွန်းလှန်ပြီးနောက် ဆွန်ယက်ဆင်သည် အာရှတွင် ပထမဦးဆုံးသော ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (အာအိုစီ) (中華民國; Republic of China) အား တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်သောကြောင့် ထိုင်ဝမ်တွင် အာအိုစီ၏ နိုင်ငံတော်ဖခင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုထားသည်။
ဆွန်ယက်ဆင်သည်လည်း ၁၉၁၂ ခုနှစ် အာအိုစီအား တည်ထောင်ခဲ့ပြီးနောက် ပထမဦးဆုံးသော ယာယီသမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသူဖြစ်သည်။ ဆွန်ယက်ဆင်အား ၂၀ ရာစုနှစ် တရုတ်ခေတ်သစ် သမိုင်းတွင် အရေးပါသော ခေါင်းဆောင်တဦးအဖြစ် တရုတ်နှင့် ထိုင်ဝမ် နှစ်ဖက်စလုံးက ကြည်ညိုလေးစားကြသည်။
ဆွန်ယတ်ဆင်၊ ဒေါက်တာ (ခရစ် ၁၈၆၆-၁၉၂၅)
၁၇ ရာစုနှစ်မှစ၍ တရုတ်နိုင်ငံကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်လာသော မန်ချူးမင်းဆက်တို့၏ ဧကရာဇ်စနစ်ကိုတော်လှန်ပြီးလျှင်၊ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံကို ရှေးဦးစွာတည်ထောင် ခဲ့သောကြောင့် 'တရုတ် သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖခင်ကြီး'ဟု ဥဒါန်းတွင်သော ဒေါက်တာ ဆွန်ယတ်ဆင်သည်ခရစ်၁၈၆၆ ခုနှစ် နိုင်ဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင်ကွမ်တန်ပြည်နယ်၊ ယခုအခါ၌ ချုံရှန်ဟု ခေါ်၍၊ ရှေးအခါက အီအန်ရှန်ဟုတွင်ခဲ့သောမြို့နယ်၊ စွီဟိုင်းရွာ၌ မွေးဖွားသည်။ သူ၏ဖခင်မှ ာသာမန် တောင်သူလယ်သမား တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မူလကမိရိုးဖလာအယူဝါဒကို ကိုးကွယ်သူဖြစ်သော်လည်း၊ လန်ဒန်မြို့သာသနာပြုအသင်း၏ သာသနာပြု လုပ်ငန်းတို့ကြောင့် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်၏ ဖခင်သည် ခရစ်ယာန်အယူဝါဒသို့ ကူးပြောင်းခဲ့လေသည်။ ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်သည် ငယ်စဉ်ကဆွန်ဝင်းဟု အမည်တွင်သည်။ တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းများကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့စဉ်ကမန်ချူးမင်း၏ ရာဇဝတ်ဘေးမှ ရှောင်တိမ်းရန်အလို့ငှာ ဂျပန်နိုင်ငံ၌ နေသောအခါ ချုံရှန်ချီယောင်းဟူသောအမည်ကိုလည်းကောင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံ၌ နေသောအခါ ဆွန်ချုံရှန်ဟူသေ ာအမည်ကိုလည်းကောင်း ခံယူခဲ့လေသည်။
ဆွန်ယတ်ဆင် ၁၂ နှစ်သားအရွယ်ခန့် ရှိသောအခါ၊ မိခင် နှင့်အတူ ဟိုနိုလူလူ ကျွန်းသို့လိုက်၍ အတူနေရသည်။ ၁၈၇၈ ခုမှ ၁၈၈၃ ခုအထိ ယင်းသို့ မိခင်နှင့်အတူနေထိုင်ယင်း၊ ခရစ် ယာန်သာသနာပြုကျောင်းတွင် စာသင်ကြားခဲ့ရလေသည်။ ၁၈၈၄-၈၅ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့အချင်းပွား၍ စစ်ဖြစ်ကြသည်။ ထိုအခါ၌ကား ဆွန်ယတ်ဆင်သည် ဟောင်ကောင်မြို့သို့ရောက်၍၊ ပညာဆက်လက်သင်ကြားလျက် ရှိလေပြီ။ ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်သည် သူ၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို သူကိုယ်တိုင် မှတ်တမ်းတင်သောအခါ၊ '၁၈၈၅ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံကို ပြင်သစ်တို့က စစ်အောင်နိုင်လိုက်သောအခါ၊ ကျွန်ုပ်သည် မန်ချူးမင်းဆက်ကို တော်လှန်၍၊ သမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်ရန် စိတ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။'ဟု ရေးသား ထားခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဆွန်ယတ်ဆင်မှာ ၁၉ နှစ်သားအရွယ် မျှသာရှိသေးသည်။ ထိုအခါကား၊ ကျွန်ုပ်တို့နိုင်ငံတွင် အင်္ဂလိပ် မြန်မာ တတိယစစ်ပွဲ ဖြစ်အံ့ဆဲဆဲသော အချိန်အခါတည်း။
တော်လှန်ရေးသမား
ထိုကဲ့သို့သော စိတ်ဓာတ်ရှိသူ ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင် သည် ၁၈၉၃-၉၄ ခုနှစ်အတွင်းတွင် မန်ချူးမင်းဆက်ကို တော် လှန်ရန်အလို့ငှာ လျှို့ဝှက်သောအသင်းများကို စတင်တည်ထောင် လေသည်။ ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့ စစ်ဖြစ်ကြလေသည်။ ဤအချိန်မှာ ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင် အတွက် အချက်ကောင်းဖြစ်လေရာ၊ ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင် သည် ဟိုနိုလူလူကျွန်းသို့ ပြန်လည်သွားရောက်ပြီးလျှင်၊ ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်အမျိုးသားတို့နှင့် ရှင်ချုံဟွီးခေါ် တရုတ်နိုင်ငံ ပြန်လည်ထွန်းကားရေးအသင်းကို တည်ထောင်လေ သည်။ ထိုနှစ်အတွင်း ဂျပန်သည် တရုတ်ကိုအောင်မြင်လေ သည်။ ထိုကြောင့် ရှီမိုနိုဆေကီစာချုပ်အရ တရုတ်နိုင်ငံက ဂျပန်နိုင်ငံအား တိုင်းဝမ်ကျွန်းခေါ် ဖော်မိုးဆားကျွန်းနှင့် ပင်ဂူ ကျွန်းတို့ကို ပေးအပ်ရလေသည်။ ၁၈၉၅ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာ တွန်သည် ကန်တုန်မြို့မှနေ၍ ပထမဦးစွာ ပုန်ကန်ထကြွလေ သည်။ သူနှင့်အတူ ရဲဘော်ရဲဘက်များဖြစ်သော တရုတ်အမျိုး သား ၄ဝ ကျော်တို့မှာ အဖမ်းခံရပြီးလျှင်၊ အခြားကြံရာပါတို့မှာ ကွပ်မျက်ခြင်း ခံရသည်။ သူကိုယ်တိုင်မှာ တရုတ်နိုင်ငံမှ ထွက် ပြေးရသည်။ ဤသို့လျှင် ၁၈၉၅ ခုနှစ် ကန်တုန်တော်လှန်ရေး တိုက်ပွဲမှစ၍ ၁၉၁၁ ခုနှစ် ဝူချန် တော်လှန်ရေးတိုက်ပွဲတွင် ပြီး ဆုံးသော ၁၆ နှစ်ကြာသည့် တော်လှန်ရေးတိုက်ပွဲများသည် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်၏ ခေါင်းဆောင်မှုဖြင့် ဆက်တိုက်ပေါ် ပေါက်လာခဲ့ရလေသည်။
စန်မင်းချူအီ
၁၈၉၆ ခုနှစ်၌ ဒေါက်တာဆွန်သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရာ၊ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ရောက်ရှိလေသည်။ ထိုနှစ်တွင် လန်ဒန်မြို့ရှိ တရုတ်နိုင်ငံမန်ချူးဘုရင်အစိုးရ၏သံရုံး အဖွဲ့သားများ၏ လက်တွင်းသို့ ကျဆင်းခဲ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ဆာ ဂျိမ်းကန္တလီ၏ ဆောင်ရွက်ချက်ကြောင့် ဒေါက်တာဆွန် ယတ်ဆင်သည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ လန်ဒန်မြို့တွင် နေထိုင်သော နှစ်နှစ်အတွင်းတွင် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်သည် တော်လှန်ရေး သဘောတရားတို့ကို လေ့လာသည်။ ထိုနောက် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တောင်ပင်လယ်ကျွန်းများ၊ အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်၊ ဥရောပ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုစသော နိုင်ငံတို့ကို လှည့်လည်၍၊ ထိုနိုင်ငံရှိ ပင်လယ်ရပ်ခြားတရုတ်အမျိုးသားတို့ကို စည်းရုံးပြီးလျှင် တော်လှန်ရေးစိတ်ဓာတ် မျိုးစေ့တို့ကိုချခဲ့သည်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ်တွင် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်သည် အမျိုး သားရေးအခြေခံ၊ ဒီမိုကရေစီအခြေခံနှင့် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒအခြေခံတို့ဖြင့် လုပ်ငန်းစဉ်ချမှတ်သော 'ပြည်သူတို့၏ မူသုံးချက်'ကို ကြံစည်တွေးဆ၍၊ ပြဋ္ဌာန်းလိုက်လေသည်။ နောင်သောအခါတွင် ထိုမူသုံးချက်ကို ကျမ်းတစ်စောင်ပြု၍၊ 'စန်မင်းချူအီ'ဟု ခေါ် တွင်စေလေသည်။ ထိုမူသုံးချက်ကား တရုတ်နိုင်ငံကို နိုင်ငံရေးအရ ပြုပြင်ပြောင်းလဲစေသော အခြေခံတရား သုံးပါးဖြစ်၏။ ဒေါက်တာ ဆွန်ယတ်ဆင်သည် ထိုပြည်သူတို့၏ မူသုံးချက်ကို ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်သို့ရောက်မှပင် အများသိအောင်ကြေညာ၍၊ လုပ်ငန်းစဉ် အနုစိတ်ကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှစ၍ ဥရောပနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့တွင် ချုန်ကို တုန်မင်ဟွီခေါ် တရုတ် တော်လှန်ရေး အသင်းများကို တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။ ဤ အချက်ကြောင့် မန်ချူးဘုရင်အစိုးရသည် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်ကို ဖမ်းရန်အတွက် ပေါင်တသိန်းနှင့်ညီမျှသော ဆုငွေအရပ် ရပ်တို့ကို ကျေညာခဲ့၏။
ဒသမလ ဒသမနေ့
ဤအတွင်း တရုတ်နိုင်ငံရှိ ပြည်နယ်အနှံ့အပြား၌ တော်လှန်ရေးတိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့၏။ ၁၉၁၁ ခုနှစ် မတ်လတွင်ဖြစ်ပွားသော ကန်တုန်တိုက်ပွဲ၌ တရုတ်အမျိုးသားတော်လှန်ရေးသမားတို့ မြောက်မြားစွာ ကျဆုံးခဲ့သည်။ ဤသည်ကိုရည်စူး၍၊ ကန်တုန်မြို့မြောက်ဘက် ဟွာကန်အရပ်တွင် အာဇာနည် ၇၂ ဦးတို့၏ အထိမ်းအမှတ်ဗိမာန်ကို တည်ဆောက် ထားလေသည်။ ဤတိုက်ပွဲကား ဆယ်ကြိမ်မြောက်တိုက်ပွဲ ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် မအောင်မြင်ချေ။ တရုတ်လ ၁ဝ လမြောက်၊ ၁ဝ ရက်နေ့၌ကား ဝူချန်မြို့မှ အစပြု၍ တော်လှန်ရေးတိုက်ပွဲ ဆင်သည်တွင် ပြည်နယ် ၁၅ နယ်တို့သို့ တိုက်ပွဲများ တမုဟုတ်ခြင်း ပျံ့နှံ့သွားပြီးလျှင်၊ နောက်ဆုံး၌ အောင်မြင်လေသည်။ ဤအောင်မြင်သောနေ့ကို တရုတ်အမျိုးသားတို့ အခေါ်အဝေါ်အားဖြင့် ဒသမလ ဒသမနေ့၊ တနည်းအားဖြင့်၊ ဆယ်လ ဆယ်ရက်ဟူ၍ ခေါ်ဆိုကြလေသည်။ ထိုဝူချန်တိုက်ပွဲအပြီးတွင် တော်လှန်ရေးသမားတို့သည် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်အား တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ယာယီသမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်သည်ဟု ကျေညာလေ၏။ ထိုအချိန်တွင် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်သည် အင်္ဂလန်ပြည်၌ပင် ရှိနေခဲ့ရာမှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ ချက်ခြင်းပြန်လာခဲ့ရ၏။ ထိုနောက် ၁၉၁၂ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတရက်နေ့တွင် နန်ကင်းမြို့၌ ဒေါက်တာ ဆွန်ယတ်ဆင်သည် ယာယီသမ္မတရာထူးကို လက်ခံလိုက်လေသည်။ ထိုအခိုက်တွင် မန်ချူးဘုရင်လည်း နန်းဆင်းပေးရမည်ဟု ကတိပြု၍၊ သူ၏စစ်ဗိုလ်ချုပ်တစ်ဦးဖြစ်သူ ယွန်ရှီကိုင်အား ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်နှင့် စေ့စပ်ရန် စေလွှတ်လေသည်။ ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်မှာ ထိုယွန်ရှီကိုင်ကို သိမ်းသွင်းနိုင်ရန် အလို့ငှာ စေ့စပ်ချက်ကို လက်ခံသည်။ သို့နှင့်ပင် ၁၉၁၂ ခုနှစ် ဖေဖွာရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် မန်ချူးမင်းသည် ထီးနန်းစွန့်ပြီဟု ကျေညာပြီးသော်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့၌ တရုတ်ယာယီသမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသည် အတည်ဖြစ်လာ ၍၊ ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်လည်း ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ပေးကာ၊ ယွန်ရှီကိုင်ကို သမ္မတတင်မြှောက် လိုက်လေသည်။ ထိုနှစ်၌ပင်လျှင် တရုတ်တော်လှန်ရေးအသင်း သည် အခြားနိုင်ငံရေးအသင်းများနှင့် စုပေါင်းကာ ကူအိုမင်တန်အသင်း အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲ ဖွဲ့စည်းလိုက်လေသည်။
ပြည်တွင်းစစ်
ဆွန်ယတ်ဆင်သည် ယွန်ရှီကိုင်၏ အစိုးရအဖွဲ့ထဲတွင် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဌာနကို အုပ်ချုပ်လျက် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နေသော်ငြားလည်း၊ ဘုရင် စနစ်ကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန် ဝါဒရှိသော ယွန်ရှီကိုင်နှင့် သဘောကွဲလွဲလာခဲ့သည်။ မူလက ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ကူအိုမင်တန်အဖွဲ့သည်လည်း ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင် ချမှတ်ခဲ့သော တော်လှန်ရေးလမ်းစဉ်တို့ကို စွန့်လွှတ် စပြုလာသည်။ ထိုကြောင့် ဒေါက်တာဆွန်သည် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းကို စည်းရုံး၍၊ ယွန်ရှိကိုင်အစိုးရကို တော်လှန်ခဲ့ရပြန်သည်။ ဤသည်တွင် ယွန်ရှီကိုင်၏ ဩဇာညောင်းသော တရုတ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်၏ ဩဇာညောင်းသော တရုတ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းတို့သည် ပြည်တွင်းစစ်ကို ဆင်နွဲကြလေသည်။ သို့ရာတွင် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်မှာ အရေးနိမ့်သဖြင့် ရှောင်တိမ်းခဲ့ရသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ယွန်ရှီကိုင်သည် ကူအိုမင်တန်ကိုလည်းကောင်း၊ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ ပါလီမန်ကိုလည်းကောင်း၊ တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကိုလည်းကောင်း ဖျက်သိမ်းပစ်လိုက်လေသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်သည် ဂျပန်နိုင်ငံ တိုကျိုမြို့၌ ရှိနေလေရာ၊ ထိုမြို့မှနေ၍ သူ၏ရဲဘော် ရဲဘက်တို့ကို ပြန်လည်စုရုံးကာ၊ ချုံဟူအာ ကေမင်တန်ဟုခေါ် အမည်သစ်ဖြင့် တရုတ်တော်လှန်ရေးပါတီကို ၁၉၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်လေသည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ယွန်ရှီကိုင် ကွယ်လွန်သည်။ ထိုအခါ တရုတ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတို့သည် ခေတ္တမျှ ညီညွတ်ပေါင်းစည်းခဲ့ကြ၏။ သို့ရာတွင် ကမ္ဘာစစ်ထဲသို့ ဝင်သင့် မဝင်သင့်ဟူသော ပြဿနာပေါ်လာပြီးလျှင် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတို့ ကွဲကြပြန်သည်။ ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်ကား ယွန်ရှီကိုင် ကွယ်လွန်ပြီးသည့်နောက်၊ ကန်တုန်မြို့သို့ ရေတပ်ဖြင့် ချီတက်လာခဲ့ပြီးလျှင်၊ အထူးကွန်ဖရင့်တစ်ရပ်ကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုကွန်ဖရင့်က ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်ကို စစ်အုပ်ချုပ်ရေး၌ အထွတ်အထိပ်ဖြစ်သော ဦးစီးဗိုလ်ချုပ်အဖြစ်ဖြင့် တင်မြှောက်လေသည်။ သို့ရာတွင် ထိုအချိန်၌ မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းအုပ်စုတို့၏ ခေါင်းဆောင်စစ်ဗိုလ်များသည် သူတလူ ငါတမင်း အုပ်ချုပ်နေကြလေရာ၊ ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်သည် ၁၉၁၈ ခုနှစ်၌ ကန်တုန်မြို့မှ ရှန်ဟိုင်းမြို့သို့ တစ်ဖန်ထွက်ပြေးလာပြီးလျှင်၊ အမျိုးသား ပြန်လည်ထူထောင်ရေးလုပ်ငန်းစဉ်များကို စာဖြင့်သာလျှင် ရေးသားဖြန့်ချိကာ ဝါဒဖြန့်နိုင်လေသည်။ ဤအတွင်း ၁၉၁၉ခုနှစ်သို့ရောက်သော်၊ နိုင်ငံရေးကြိုးပမ်းမှုတို့တွင် အလုပ်သမားများသည် ပါဝင်ဆင်နွဲ လာကြလေသည်။ အလုပ်သမားအရေးတော်ပုံကို ဖန်တီးသော မေလ ၄ ရက်နေ့လှုပ်ရှားမှုကို အခြေခံ၍၊ ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်သည် သူ၏ တော်လှန်ရေးလုပ်ငန်းကို ဆက်လက်ဆောင်ရွက်ပြန်လေသည်။ ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်သည် ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကန်တုန်နှင့် ကန်ဆီပြည်နယ်နှစ်ခုတို့ကို ညီညွတ်စွာ ပူးပေါင်း လေအောင် ဆောင်ရွက်ရာ၌ အောင်မြင်လေသည်။ ထိုနောက် ထိုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ချုံဟူအာကေမင်တန်ကို တရုတ်အမျိုးသား ကူအိုမင်တန်ဟူသော အဖွဲ့အစည်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲဖွဲ့ စည်းလေသည်။ ဤအတောအတွင်း မြောက်ပိုင်းဒေသတို့ကို စည်းရုံးရန်အတွက် စစ်တပ်ဖြင့် ချီတက်ရန် ပြင်ဆင်သောအခါ၊ မူလက ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်ကို ပူးပေါင်း၍ အကူအညီပေး ခဲ့သော စစ်ဗိုလ်ချင်ချိယုံမင်းသည် ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်ကိုပင် ပြန်၍တော်လှန်လေရာ၊ ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်သည် ရှန်ဟိုင်းမြို့သို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေရပြန်သည်။
ပြည်နယ်များစည်းလုံးရေး
ဒေါက်တာဆွန်ယတ်ဆင်က တရုတ်ပြည်ရှိ မြောက်ပိုင်း ဒေသတို့ကို ချီတက်ရန်ရည်ရွယ်ချက်မှာ စစ်ဗိုလ်ကြီးများ၏ ဗိုလ်လုပွဲတို့ကို ရပ်စဲစေရန်နှင့် နိုင်ငံခြားသားတို့၏ နယ်ချဲ့ စနစ်ကို ပြည်နယ်များ၏ စည်းလုံးရေးဖြင့် ခုခံတော်လှန်ရန် ဖြစ်လေသည်။ ထိုကြောင့် ဒေါက်တာဆွန်သည် ၁၉၂၃ ခုနှစ် ဖေဖွာရီလတွင် ကန်တုန်မြို့ကို သိမ်းပိုက်၍၊ စစ်ဗိုလ်ချင်ချိယုံ မင်းကို တိုက်ခိုက်အောင်နိုင်လိုက်လေသည်။ သို့ရာတွင် သူရည် မှန်းထားသော စစ်ချီမှုမှာ အခက်အခဲအမျိုးမျိုးတိုကြောင့် တော် တော်နှင့် အပြီးသတ်မအောင်မြင်နိုင်ချေ။ ဤအတွင်း ဗြိတိသျှ နှင့် အမေရိကန်ရေတပ်တို့ကလည်း ပုလဲမြစ်တွင်း၌ စစ်သင်္ဘော များချကာ ကန်တုန်အစိုးရ အခြေအနေကို အကဲခတ်လျက်ရှိ သည်။ ထိုရေတပ်အားကိုးဖြင့် တရုတ်အမျိုးသားစစ်ဗိုလ် အချို့ တို့က ကန်တုန်အစိုးရကို တော်လှန်ပုန်ကန်ကြသည်။ ဒေါက် တာဆွန်ယတ်ဆင်ကား စစ်ဗိုလ်ကြီးများ၏ သူတလူ ငါတမင်း ဝါဒကို ဗြိတိသျှ အမေရိကန်တို့၏ အကူအညီဖြင့် ဖြိုဖျက်ရန် အာသီသထားခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ယင်းတို့ထံမှ အကူအညီမရ သည့်အတွက် ရုရှနိုင်ငံ ဆိုဗီယက်အစိုးရတို့နှင့် မဟာမိတ်အဖြစ် ဆက်သွယ်ခဲ့ရသည်။
နောက်ဆုံးအချိန် စင်စစ် ဒေါက်တာဆွန်သည် ရုရှခေါင်းဆောင် လီနင်ကို နိုင်ငံရေး ဩဝါဒါစရိယအဖြစ်ဖြင့် ကြည်ညိုသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် ဆိုဗီယက်အစိုးရနှင့် ဆက်သွယ်မိသောအခါ၊ ဆိုဗီ ယက်စစ်တပ် ဖွဲ့စည်းပုံကို ဆိုဗီယက်ပါရဂူတို့၏ အကူအညီဖြင့် လေ့လာပြီးလျှင်၊ တော်လှန်ရေး စစ်တပ်ကို ဖွဲ့စည်းလေသည်။ နောက်ဆုံး၌ တရုတ်ကွန်မျူနစ်ပါတီနှင့် ပူးပေါင်း၍ တော်လှန် ရေးလုပ်ငန်းကို ဆက်လုပ်ရန် လက်ခံလိုက်ပြီးလျှင်၊ ကူအိုမင် တန်ကို ထပ်မံခိုင်မြဲအောင် ဖွဲ့စည်း၍၊ ၁၉၂၄ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ တွင် တရုတ်အမျိုးသား ကူအိုမင်တန် ပထမနှစ်ညီလာခံကို ဦးစီးကျင်းပခဲ့လေသည်။ ထိုစဉ်က ဒေါက်တာဆွန်သည် တရုတ် နိုင်ငံ တစ်မျိုးသားလုံးကို ကိုယ်စားပြုသည့် အမျိုးသားညီလာခံ ကြီးကို ဖွဲ့စည်းရန် ဆော်အောခဲ့လေသည်။
၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်း စစ်ဗိုလ်ကြီး များက ညီညွတ်ရေးအတွက် စေ့စပ်ရန်ဖိတ်ကြားလေသော်၊ ဒေါက်တာဆွန်သည် ဖိတ်ကြားချက်ကိုလက်ခံ၍၊ ပီကင်းမြို့သို့ ဂျပန်နိုင်ငံမှတစ်ဆင့် သွားရောက်ခဲ့လေ သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ ရက်နေ့၌ကား ဒေါက်တာဆွန်သည် သူ၌ကပ်ငြိနေ သော ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ပီကင်းမြို့၌ပင် အနိစ္စရောက်လေ သည်။
၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ရုပ်ကလာပ်ကို နန်းကင်းမြို့သို့ ရွေ့ပြောင်းသင်္ဂြိုဟ်၍၊ ဒေါက်တာ ဆွန်ယတ်ဆင် အထိမ်းအမှတ် ဥယျာဉ်ကို တရုတ်အမျိုးသားအစိုးရနှင့် ပြည်သူတို့က တည် ထောင်ခဲ့လေသည်။
တကားရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
တကားရွာ (Takar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ဂဂေါကမ္ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၃၉၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဂူရွာမရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မယ်ဇယ်ပင်သာရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
မယ်ဇယ်ပင်သာရွာ (Meizeipinthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကဆွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဆွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၁ ဦး၊ မ ၁၄၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းလှရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
မင်းလှရွာ (Minhla)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မွေတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၉၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွေတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၂ ဦး၊ မ ၁၇၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောက်ကန်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ချောက်ကန်ရွာ (Chaukkan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ချောက်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောက်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၃ ဦး၊ မ ၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ခလုန်းခရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
ခလုန်းခရွာ(Hkalonghka)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ ခလုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခလုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၄ ဦး၊ မ ၉၀၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၇၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး
မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး (Myanmar Motion Picture Organization) သည် မြန်မာရုပ်ရှင်လောကကို ကိုယ်စားပြုသည့် အကျိုးအမြတ်မယူသည့် တရားဝင် အဖွဲ့အစည်း (non-profit organization) ဖြစ်ပြီး ၁၉၄၆ မတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ထောင်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ်အစည်းအရုံး အမည်ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ကောင်စီ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ကောင်စီ စည်းရုံးရေးကော်မတီ အဖြစ်လည်းကောင်း ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံရုပ်ရှင်အစည်းအရုံး အမည်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်း
ကျောက်တန်းရွာ၊ နတ်ပတီး
ကျောက်တန်းရွာ၊ နတ်ပတီး
မတ်ရွာ၊ မင်းဆယ်
မတ်ရွာ၊ မင်းဆယ်
ဘုရားကြီးကုန်းရွာ၊ သဖန်းချောင်း
ဘုရားကြီးကုန်းရွာ၊ သဖန်းချောင်း
ကံဦးရွာ၊ ပေကုန်း
ကံဦးရွာ (Kanu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်၊ ပေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၇၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၄ ဦး၊ မ ၁၁၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြို့သစ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သုခအောင်
သုခအောင်
ထောက်ကြံ့ကုန်းရွာ၊ နတ်ပတီး
ထောက်ကြံ့ကုန်းရွာ၊ နတ်ပတီး
သနပ္ပင်မြို့နယ်
သနပ္ပင်မြို့နယ် သို့မဟုတ် သနပ်ပင်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ သနပ်ပင်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဒေသ သမိုင်း
သနပ်ပင်သည် ရှေးက သနပ်ပင် အများအပြား ပေါက်သော အရပ် ဖြစ်သည်။ သနပ်ပင်ကြီး နှစ်ပင်မှာမူ ပဲခူးမြို့ဘက်မှ မြင်နိုင်လောက်အောင် မြင့်မားသည် ဆို၏။ ကိုလိုနီခေတ်ဦးကာလက သစ်တောထူထပ်ပြီး၊ တဲငယ်လေးငါးလုံးသာ ရှိသည်။ ဗြိတိသျှအရာရှိများ အမဲလိုက် ထွက်ရာ နယ်မြေဟု ဆိုသည်။ အနီးဝန်းကျင်တွင် မွန်တိုင်းရင်းသား လယ်သမားများ ခုတ်ထွင် ရှင်းလင်းကာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သည်။ ၁၉၀၈ ခုတွင် သနပ်ပင်ကျေးရွာဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၆၈၅ ဦး နေထိုင်သည်။
သနပ်ပင်မြို့သို့ ပဲခူးမြို့မှ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားကာ၊ ၇ မိုင် ဝေးသည်။
နယ်နမိတ်
သနပ်ပင်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် မွန်ပြည်နယ်ရှိ စစ်တောင်မြစ်ခြားလျှက် ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်တို့နှင့် နယ်နမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိပြီး တောင်ဘက်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကဝမြို့နယ်နှင့် ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး ပဲခူးမြို့နယ်နှင့်လည်း‌ကောင်း၊ မြောက်ဘက်တွင် ဝေါမြို့နယ်နှင့်လည်းကောင်း နယ်နိမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသည်။ မြို့နယ်၏အ‌ရှေ့ဘက်သည် စစ်တောင်းမြစ်နှင့် ထိစပ်လျက်ရှိပြီး စစ်တောင်းမြစ်ဝကမ်းရိုးတန်းမိုင်မှာ ၁၆မိုင်ခန့်ဖြစ်သည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
သနပ်ပင်မြို့နယ် မြေနိမ့်ချိုင့်ဝှမ်းလွင်ပြင်‌ဒေသဖြစ်ပြီး ရေနက်ကွင်းများပေါများသည်။ မြို့နယ်၏ ၇၅ရာခိုင်နှုန်းမှာ ရေနက်ကွင်းဒေသများဖြစ်ပြီး မိုးတော်ရေတော် စပါးစိုက်ပျိုးဧက နည်းပါသည်။
ရေဆင်း
သနပ်ပင်မြို့နယ်သည် မြစ်ချောင်းများ ပေါများရာဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြစ်ချောင်းများသည် အရှေ့မှအနောက်သို့ စီဆင်းလျက်ရှိသည်။ ထင်ရှားသော ပဲခူး-စစ်တောင်းတူးမြောင်းသည် သနပ်ပင်မြို့အတွင်းမှ ဖြတ်၍ အရှေ့မှနောက်သို့စီးဆင်းပါသည်။ ဒေသအတွင်းရှိ ရေအရင်းမြစ်များစုမှာ ရေချိုများဖြစ်ပြီး စစ်တောင်းမြစ် ရေလျှံတက်မှုကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံ‌ သောက်ရေသုံးရေများ နွေရာသီတွင်အခက်အခဲအနည်းငယ် ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ပဲခူး-စစ်တောင်းတူးမြောင်းသည် ရာသီမရွေး လှေ၊ သမ္မာန်များဖြင့် ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်‌သော မြစ်‌ချောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း ၁၇မိုင်၊ ၄ဖာလုံ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိသည်။
ရာသီဥတု
သနပ်ပင်မြို့နယ်သည် အနောက်‌တောင်  မုတ်သုံရာသီဥတုရရှိသည်။ ၂၀၁၉ခုနှစ်တွင် စုစုပေါင်းမိုးရေချိန် ၁၁၉.၅၁လက်မ ရရှိသည်။ နွေရာသီတွင်အမြင့်ဆုံးအပူချိန် ၃၇°C နှင့် ဆောင်းရာသီ၏အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၂၂°Cဖြစ်သည်။
သဘောဝပေါက်ပင်များ
သနပ်ပင်မြို့နယ်သည် မြေနိမ့်ဒေသပေါများသည့် အလျှောက် ရေဆူးပုပ်ပင်၊ ဆူးကသစ်ပင်၊ မန်ကျည်းပင်၊ ကုက္ကိုပင်၊ ဇီးပင်နှင့် ဖော့ညဏ်ပင်များ သဘာဝအလျောက် ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်။ ရေလွတ်ရာနေရာများ၌ သရက်ပင်၊ အုန်းပင်၊ ထန်းပင်၊ မာလကာနှင့် ငှက်ပျောပင် စသည့်အပင်များ ဖြစ်ထွန်းလေ့ရှိသည်။
တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ
သနပ်ပင်မြို့နယ်အတွင်း သဘာဝရာသီအလိုက် ကျေးငှက်သတ္တဝါ အမျိုးမျိုးဖြစ်သည့် ကြွက်၊ ဖား၊ လင်းမြွေ၊ ငါးရှဉ့်၊ ရေချို/ရေငံ ငါး၊ ပုစွန်၊ ဂဏန်းတို့တွေ့ရပါတယ်။ လယ်ယာသုံး ကျွဲ၊ နွားများနှင့် အိမ်မွေးသတ္တဝါများဖြစ်သော ကြက်၊ ဘဲ၊ ဝက်၊ သိုး၊ ဆိတ်၊ ငုံး၊ ခွေးနှင့် ကြောင်များ မွေးမြူကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဘဲမွေးမြူခြင်းနှင့် ဘဲသားပေါက်လုပ်ငန်းများ အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းလျက်ရှိသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
သနပ်ပင်မြို့သည် ကူးသန်းသွားလာရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး အဆင်ပြေသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပေသည်။ ပဲခူး - သနပ်ပင် မော်တော်ကားလမ်းသည် ရန်ကုန် - မန္တလေးမော်တော်ကား လမ်းမကြီး၏ လမ်းခွဲတစ် စိတ်တစ်ဒေသဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကာလက ၄၉ မိုင်မျှသာရှည်သော ပဲခူး - သုံးခွ မီးရထားလမ်းသည် သနပ်ပင်မြို့ကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကာလအတွင်းမှစ၍ မီးရထားလမ်းကို ပိတ်ထား ခဲ့ရာ ယခုအခါ ယင်းကို ပဲခူးမှ ခရမ်း၊ သုံးခွအထိ လမ်းပေါက်သော မော်တော်ကားလမ်းအဖြစ်သို့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲ ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထို လမ်းသည် ပဲခူးခရိုင်နှင့် ဟံသာဝတီခရိုင်တို့၏ ကူးသန်းသွားလာရေးနှင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လွယ်ကူကောင်းမွန်စေသည်။
ရေလမ်းခရီးဘက်တွင် မိုင် ၃ဝ ရှည်လျားသော ပဲခူး-စစ်တောင်းတူးမြောင်းသည် သနပ်ပင်မြို့လယ်ကို ဖြတ်သန်းသွားလေသည်။ မြို့တစ်ဖက်ကမ်းနှင့် တစ်ဖက်ကမ်း ကူးသန်းနိုင်ရန် ပေ ၁၂ဝ ရှည်သောတံတားကို ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် လမ်းဌာနက ဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုတူးမြောင်းသည် ယခင်က လှေ၊ သမ္ဗန်မှစ၍ တုံကင်းကြီးများအထိ သွားလာနိုင်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ ကောလာသဖြင့် လှေ၊ သမ္ဗန် ဘောက်တူနှင့် ကူးတို့ မော်တော်ကလေးများသာ သွားလာနိုင်သည်။ ဗြိတိသျှလက်ထက်က ပျဉ်းမနား၊ တောင်ငူ၊ လယ်ဝေး၊ ရွှေကျင် နယ်များဘက်မှ ကျွန်းသစ်များကို ထိုတူးမြောင်းအားဖြင့် မျှောချခဲ့လေသည်။ ထို့ပြင် ပဲခူးခရိုင်အတွင်း ကျေးရွာပေါင်း ၃ဝဝ ကျော်တို့မှ ဆန်စပါး၊ ထင်း၊ ဝါး၊ ဓနိ၊ စဉ့်အိုးနှင့် ကုန်စိမ်းပစ္စည်းများကိုလည်း ထိုတူးမြောင်းဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုမှတစ်ပါး အခြားချောင်းကြီး ချောင်းငယ်တို့ဖြင့် ဟံသာဝတီခရိုင်သို့၎င်း၊ သထုံခရိုင်ဘက်သို့၎င်း ကူးသန်းသွားလာနိုင်သည်။ သနပ်ပင်မြို့နယ်သည် ပဲခူးခရိုင်၏ မြေနိမ့်မြေပြန့်ပိုင်းကျသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းသည် ၃၄၁ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၍ သူကြီးတပိုင်ကျေးရွာ အစုပေါင်း ၅၁-ခုပါဝင်သည်။ မြို့နယ်အတွင်း အိမ်ခြေ ၁ဝ,၆၄၇ အိမ်ရှိ၍ လူဦးရေသည် ။
မျိုးနွယ်စုများ
သနပ်ပင်မြို့နယ်တွင် ဗမာလူမျိုး ၁၅၉၄၁၂ဦး နေထိုင်၍ မြို့နယ်လူဦးရေ၏ ၉၆.၁၈၃% ဖြစ်သည်။ မွန်၊ကရင် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး အနည်းငယ်သာနေထိုင်သည်။
မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်များ
၁။ ဈေးပိုင်း
၂။ အောက်စုပိုင်း
၃။ ဘုရားကြီးပိုင်း
၆။ ရွာသစ်(၄)/ ရွာသစ်ပိုင်း
ဝက်ချောင်းရွာ၊ မင်းဆယ်
ဝက်ချောင်းရွာ၊ မင်းဆယ်
ဟချွန်းနူးရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ဟချွန်းနူးရွာ (Hachunnu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ဟချွန်းဆားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၉၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရဲအောင်ချောင်းရွာ၊ မီးတိုက်
ရဲအောင်ချောင်းရွာ၊ မီးတိုက်
ကမလား
ကမလား
မင်းဆယ်ရွာ၊ မင်းဆယ်
မင်းဆယ်ရွာ၊ မင်းဆယ်
ဥဇနာ (ပင်းယ)
ဥဇနာ (ပင်းယ) (၁၂၉၈ – ၁၃၅၆/၅၇) သည် ပင်းယမြို့နှင့် ပင်းယမင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်သူ တစ်စီးရှင် သီဟသူအား ဆက်ခံကာ ၁၃၂၄ တွင် နန်းတက်လာသည့် ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဥဇနာမှာ ပုဂံမင်း ကျော်စွာနှင့် မိဖုရား မိစောဦးတို့မှ ဆင်းသက်သူဖြစ်သည်။ ကျော်စွာအား သီဟသူတို့ညီနောင် သုံးဦးနန်းချလုပ်ကြံပြီးနောက်တွင် ဥဇနာအားကွယ်ဝန်လွယ်ထားသည့် မိစောဦးကို သီဟသူသိမ်းပိုက် မိဖုရားမြောက်သဖြင့်သာ သီဟသူ နန်းကို ဆက်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။
ဥဇနာ နှင့် ဥစ္စနာ
ဥဇနာအမည်ကို မယ်တော် မိဖုရားကြီး ပေးထားဟန်တူသည်။ ဥစ္စနာအမည်ကို တစ်စီးရှင် သီဟသူ မင်းကြီး ကိုယ်တိုင် ပေးထားလေသည်။ ဥဇနာမင်းကြီးသည် နန်းတက်ပြီးမကြာသောနှစ်မှာပင် စကား ၇ ကျောင်းကို ဆောက်လုပ်၍ သာသနာတော်၌ ပူဇော်၏။ ထိုအကြောင်းကို "ဥစ္စနာထော မဟိမ္ပာလော၊ သာသနုဇ္ဇောတနတ္ထိကော၊ ဝိဟာရေ သတ္တ ကာရေသိ၊ ဗောဓိယာယေဝ ကာရဏာ။ ရေမြေကို အစိုးရသော သာသနာတော်၏ အကျိုးစီးပွားကို လိုလားသော ဥစ္စနာမင်းကြီးသည် စကား ၇ ကျောင်းတို့ကို ဗောဓိဉာဏ်အတွက်သာလျှင် အကြောင်းကြောင့် ပြုလုပ်လှူဒါန်းလေသည်။" ဟူ၍ သက္ကရာဇ် ၇၀၂-ခုနှစ်၌ ရေးထိုးထားသော ပင်းယကျောက်စာမှ မင်းကြီးကိုယ်တိုင် ဥစ္စနထော ဟူ၍ ရေးထိုးခဲ့လေသည်။
နန်းတက်ဘွဲ့မှာ ၐြိတြိဘဝနာဒိတျပဝရဓမ္မရာဇာဓိရာဇာဒါနပတိနရသိင်္ဃဥဇ္ဇနာ ဖြစ်သည်။
ကြင်ဘက်များ
မိဖုရားခေါင် အတုလမဟာဓမ္မဒေဝီတွင် -
ကုသိုလ်ကောင်းမှုများ
နန်းသက်ကာလအတွင်း ကောင်းမှုကုသိုလ်အမြောက်အမြားကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထင်ရှားသည့် ကုသိုလ်တော်မှာ ပင်းယ စကားခုနှစ်ကျောင်း ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အမိတူအဖကွဲညီတော်ဖြစ်သည့် ပင်လယ်စား ကျော်စွာမှ ဆင်ဖြူငါးစီးရသည့် အကြောင်းကြားသော် "ငါ့ညီ ငါ့စည်းစိမ်ကို ယူပါတော့ ငါမူကား ငါ့ကောင်းမှု စကားခုနှစ်ကျောင်းကို လှူလိုသမျှ လှူ၍ နေတော့မည်" ဟုဆိုကာ ညီတော်အား နန်းအပ်လေသည်။ သို့ဖြင့် ဥဇနာမင်း နန်းတော်အနောက်တံခါးမှ ထွက်လျှင် ညီဖြစ်သူ ငါးစီးရှင်ကျော်စွာ ကအရှေ့တံခါးမှ ဝင်၍ မင်းပြုလေသည်။ ဥဇနာလည်း ဆိုသည့်အတိုင်း စကားခုနှစ်ကျောင်းတွင် နေထိုင် ကုသိုလ်ပွားများလျက် နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် မက္ခရာဝန်းကျင်တွင် တောထွက်သွားလေသည်။
ထင်ရှားသည့် ကုသိုလ်တော်များ
ပင်းယ စကားခုနစ်ကျောင်း
မြို့မတဲကြီးကုန်းရွာ၊ မြို့မတဲကြီးကုန်း
မြို့မတဲကြီးကုန်းရွာ၊ မြို့မတဲကြီးကုန်း
ဂျင်း-ဖရန်ဆွာ မီးယေး
ဂျီအင်းဖရန်ဆွာ မီးယေး(ခရစ် ၁၈၁၄ - ၁၈၇၅)သည် ထင်ရှားသော ပြင်သစ် ပန်းချီဆရာကြီး ဖြစ်သည်။ တောင်သူလယ်သမားတစ်ယောက် ဖြစ် ခဲ့သဖြင့် ကိုယ်တွေ့အားဖြင့် တောင်သူလယ်သမားတို့၏ သုခ၊ ဒုက္ခ အဝဝကို ကောင်းစွာ နားလည်သဘောပေါက်သူ ဖြစ်၏။ မီးယေး၏အကောင်းဆုံးလက်ရာများတွင် တောင်သူလယ်သမားတို့ နေ့စဉ်ကြုံ တွေ့ခံစားရမြဲဖြစ်သော ဆင်းရဲပင်ပန်းခြင်းကို ကွင်းကွင်းကွက်ကွက် သရုပ်ဖော်ထားသဖြင့် တောင်သူလယ်သမားတို့၏ ဘဝနှင့် တော သဘာဝကို ရေးခြယ်တင်ပြသော ပန်းချီဆရာကြီးဟု ဆိုနိုင်လေ သည်။
မီးယေးကို ပြင်သစ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ရှားဗုမြို့အနီးရှိ နော်မန်ရွာငယ်တစ်ရွာတွင် ၁၈၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့က ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ မိဘများမှာ တောင်သူ လယ်သမား မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာကြသူများ ဖြစ်သည့်အလျောက် လယ်ယာ လုပ်ကိုင်ခြင်းဖြင့် အသက်မွေးနေထိုင်ကြသည်။ ကလေးဘဝတွင် မီးယေးသည် မိဘများအား ကူညီလုပ်ကိုင်ပေးယင်း မိမိဝါသနာပါသော ပုံဆွဲအတတ်ကို လေ့ကျင့်လေသည်။ သူတို့ လယ်တော ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သဘာဝရှုခင်းများကို အားလပ်ချိန်ရတိုင်း ကူးယူ ရေးခြယ်လေ့ရှိသည်။ မီးယေး၏ ဖခင်သည် လယ်သမား တစ်ယောက်ပင် ဖြစ်လင့်ကစား ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာ၏ တန်ဖိုးကို ကောင်းစွာနားလည်သူဖြစ်သောကြောင့် သားဖြစ်သူ၏ ဝါသနာကို အားပေးခဲ့လေသည်။ မီးယေးသည် အသက် ၁၈ နှစ်ရှိသော အခါ သူတို့ရွာနှင့် မနီးမဝေးတွင် ရှိသော ရှားဗုမြို့သို့ သွားရောက်ပြီးလျှင် ဇန်လင်ဂလွိုင်း အမည်ရှိသော ပန်းချီဆရာတစ်ဦးထံ၌ ပန်းချီ အတတ်ကို လေ့လာဆည်းပူးစေလေသည်။ ၁၈၃၆ ခုနှစ်တွင် ရှားဗုမြို့မကောင်စီ အဖွဲ့ကပေးသော အထောက်အပံ့ဖြင့် ပန်းချီ ပညာကို ဆက်လက်ဆည်းပူးရန် ၁၈၃၇ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်မြို့တော် ပါရစ်မြို့သို့ သွားရောက်လေသည်။
မီးယေးသည် ပါရစ်မြို့တော်တွင် အခက်အခဲနှင့် တွေ့ကြုံရ လေသည်။ သူသည် ရှေးဆန်သော နည်းစနစ်များကို သဘောမကျ သောကြောင့် ထိုစနစ်များအတိုင်းမဆွဲလိုဟု ငြင်းပယ်လေသည်။ သို့ရာတွင် ရှေးလက်ဟောင်းဆရာကြီးများ၏ ပန်းချီကားချပ်များ ကို အသစ်ရေးကူးပေးခြင်းဖြင့် သုံးစွဲလောက်ရုံမျှသော ငွေကို ရရှိခဲ့သည်။ တစ်ကြိမ်တွင် သူသည် ပါရစ်မြို့မှ ရှားဗုမြို့သို့ပြန်သွားပြီးလျှင် ဆိုင်းဘုတ်များရေးခြင်းဖြင့် သူ့ကိုယ်သူ ထောက်ပံ့နိုင်ရန် ကြိုးစားသေးသည်။ ရှားဗုတွင်နေထိုင်စဉ် သူ၏ ပန်းချီလက်ရာအချို့ကို ပြပွဲပြုလုပ်၍ တင်ပြလေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ မီးယေး၏ နာမည်မှာ ထင်ရှားကျော်ကြားလာလေတော့သည်။
သူ၏ပန်းချီကားအချို့ကို အဖိုးကောင်းကောင်းနှင့် ရောင်းရသဖြင့် ငွေအတော်အတန် ရရှိလေရာ ပါရစ်မြို့တွင်မနေတော့ဘဲ ၁၈၄၉ ခုနှစ်တွင် ဖောင်တိန်ဗလိုးတော အနီးရှိ ဗာဗီဇုံရွာတွင် အိမ်ကလေးတစ်အိမ်ကို ဝယ်ယူ လိုက်ပြီးလျှင် ထိုနေရာသို့သွားရောက်၍ ကွယ်လွန်သည့်တိုင် ၂၇ နှစ်မျှ နေထိုင်ကာ တောင်သူလယ်သမားတို့၏ ဘဝကို ဖော်ပြသော ပန်းချီကားများ တစ်ခုပြီးတစ်ခု ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။ ထို ၂၇ နှစ်အတွင်းဝယ် ထင်ရှားသော ပန်းချီကား ၂ဝ ကျော်ကို ရေးဆွဲခဲ့၏။ ၁၈၅၇ ခုနှစ်တွင် ရေးဆွဲတင်ပြသော 'ကောက်သင်းကောက်' အမည်ခံ ပန်းချီကားချပ်မှာ ကောက်သိမ်းပြီးစအခါတွင် တောင်သူ တို့ထုံးစံအားဖြင့် လယ်ထဲတွင် အစအန အကြွင်းအကျန် ကောက်နှံများကို ကုန်း၍ကောက်နေကြသော ဆင်းရဲသူကောက်သင်းကောက် အမျိုးသမီး ၃ ယောက်၏ ပုံဖြစ်သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် တင်ပြသော'သအြန်ဂျီလပ်' ခေါ် အခြားပန်းချီကားတစ်ခုမှာလည်း တောင်သူလယ်သမားတို့၏ အယူဝါဒကိုင်းရှိုင်းမှုတွင် ရိုးသားဖြူစင်သည့်သဘောကို သရုပ်ဆောင်ထား၏။ ယင်းပန်းချီကားမှာ ရွာဦး ဘုရားရှိခိုးကျောင်း ခေါင်းလောင်းတီးလျှင် တောင်သူလယ်သမားနှင့် ဇနီးသည်တို့ အလုပ်ရပ်နား၍ ရိုကျိုးစွာ ဦးညွတ်ဝတ်ပြုနေပုံဖြစ် သည်။ ဤသို့နှင်နှင်ပင် 'သေမင်းနှင့် သစ်ခုတ်သမား'၊ 'ပေါက်ပြား နှင့်လူ'၊ 'သိုးထိန်းနှင့်သိုးအုပ်' အစရှိသည့် ပန်းချီကားများဖြင့် တောသဘာဝရှုခင်းကို မိမိမြင်ရသမျှ အပိုမပါစေဘဲ ပန်းချီရေး ခြယ်ခဲ့ပေသည်။ ပန်းချီရေးခြယ်ရာ၌ မီးယေးသည် သူ၏ မှတ်ဉာဏ်ကိုသာ အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ အတုခိုးစရာ ပုံစံ၊ ဇယားယူ၍ မထားရှိချေ။ သူအသုံးများသော ဆေးရောင်မှာ မွဲပြာရောင်နှင့် အညိုရောင်ဖြစ်သည်။ ဤအရောင်များသည် ပန်းချီကားအား ညှိုးငယ်နွမ်းလျသော အသွင်ကို ဆေင်စေသည်။ မီးယေးသည် ကျေးတောသား လယ်သမားများ၏ ရုပ်ပုံများကို မီးသွေးဖြင့်လည်းကောင်း၊ စားဆေး ဖြင့်လည်းကောင်းရေးဆွဲခဲ့သေးသည်။ မီးယေးသည် မကွယ်လွန်မီ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသွားသော်လည်း သူကွယ်လွန်ပြီးသည့် နောက်တွင်ကား သူ့ပန်းချီကားများသည် အလွန်အဖိုးတန်လာလေသည်။ သူသည် ၁၈၇၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂ဝ ရက်နေ့ အသက် ၆၁ နှစ် အရွယ်တွင် ကွယ်လွန်ရာ၊ သူကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၁၅ နှစ်အကြာတွင် ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ရေးဆွဲပြီး သော သအြန်ဂျီလပ် အမည်ရှိ သူ၏ ပန်းချီကားတစ်ကားကို ပြင်သစ်လူမျိုးသူဌေးတစ်ဦးက ငွေ ၆ သိန်းနှင့် ဝယ်ယူသွားလေသည်။
ကုံပေါင်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကုံပေါင်ရွာ (Konepawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ လုတ်တောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုတ်တောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၇ ဦး၊ မ ၅၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနဘိရတိဇာတ်
(၂) ဇာတ်ရှိပါသည်။ ဧကကနိပါတ် - ၇။ ဣတ္ထိဝဂ် -၆၅ - အနဘိရတိဇာတ်။ ။ မိန်းမတို့အရပ် ငါးဌာနနှင့် တူကြောင်းပြ၍ ဆရာက ဆုံးမသဖြင့် ငြီးငွေ့သော ပုဏ္ဏားအကြောင်း။
မိန်းမတွင်းသဘော ထုတ်ဖော်ဟော
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သရဏဂုံသီလ၌ တည်သော သီတင်းသည်တစ်ယောက် ရှိသတတ်။ ထို သီတင်းသည် မယားကား သီလ မရှိ၊ ယုတ်မာ၏။
မယားကျင့်ပျက် စိတ်နှောင့်ယှက်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဒိသာပါမောက္ခဆရာကြီးဖြစ်၍ တပည့်ငါးရာတို့ကို ပညာသင်ကြားလျက် နေ၏။
ကိပ်နားရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိပ်နားရွာ(Kapenar)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ကာအိမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကာအိမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၄ ဦး၊ မ ၁၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၉ ဦး နေထိုင်သည်။
အနဘိရတိဇာတ်
မယားကျင့်ပျက် စိတ်နှောင့်ယှက်
ထိုအခါ တပည့်တစ်ယောက်သည် မိမိမယား သီလမရှိ၊ ယုတ်မာသောအကျင့် ကျင့်နေသည်ကို သိသဖြင့် အမျက်ထွက်၍ စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်ကာ ဆရာကြီးထံ နှစ်ရက်၊ သုံးရက် မဆည်းကပ်ဘဲ နေခဲ့၏။
ကိပ်နားရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနဘိရတိဇာတ်
ငါးရပ်နှိုင်းပြ ဆိုဆုံးမ
တစ်နေ့သ၌ ဆရာကြီးထံ အဆည်းကပ် အခစားရောက်ပြန်ရာ ဆရာကြီးက မေးလျှင် အကြောင်းစုံ ပြောကြားသော အခါ “အမောင် ... မိန်းမတို့ကို အမျက်မထွက်နှင့်” ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် တစ်ဖန် -
မွေတွင်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
မွေတွင်းရွာ (Mwaytwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မွေတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွေတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၂ ဦး၊ မ ၁၇၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
အနဘိရတိဇာတ်
ငါးရပ်နှိုင်းပြ ဆိုဆုံးမ
“အမောင် ... လောက၌ မြစ်၊ ခရီးလမ်း၊ သေတင်းကုပ်၊ ဇရပ်၊ ရေအိုးစင်တို့မှာ လူအများနှင့် ဆက်ဆံသကဲ့သို့ မိန်းမတို့မှာလည်း လူအများနှင့် ဆက်ဆံကုန်၏။ ပညာရှိတို့ကား မိန်းမတို့၌ အမျက်ထွက်ခြင်းကို ပြုလေ့မရှိကုန်”
မွေတွင်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနဘိရတိဇာတ်
ငါးရပ်နှိုင်းပြ ဆိုဆုံးမ
ဟု တပည့်အား တရားဟောကာ အဆုံးအမပေးလေ၏။
ယုတ်မာမှုဖျောက် သီလစောင့်
ထိုတပည့်လုလင်လည်း ဆရာကြီးအဆုံးအမ၌တည်၍ မိန်းမကို အမျက်မထွက်၊ လျစ်လျူရှု၍သာ နေလေ၏။ မယားလည်း ငါ၏အကြောင်းကို ဆရာကြီးပင် သိချေပြီဟု သတိသံဝေဂဖြစ်ကာ ယုတ်မာသော အကျင့်ကို မကျင့်တော့ပေ။ မိန်းမကောင်း ဖြစ်၍လာလေသည်။
ဤဒေသနာတော်၏အဆုံး၌ သီတင်းသည်လည်း သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။ သီတင်းသည် မယားလည်း ငါ့အကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရားပင် သိချေပြီဟု သတိသံဝေဂဖြစ်ကာ ယုတ်မာသော အကျင့်ကို မကျင့်တော့ဘဲ သရဏဂုံသီလ၌ တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ လင်မယားသည် - ယခုအခါ သီတင်းသည် လင်မယား။
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) မြစ်နှင့်ခရီး၊ သေတဲမှီး၊ တစ်သီးဇရပ်သာ။
(၂) ရေအိုးစင်များ၊ လူတိုင်းသွား၊ မခြားမိန်းမမှာ။
(၃) အမျက်မပြု၊ လျစ်လျူရှု၊ နယုပညာဝါ။
အနဘိရတိဇာတ် ပြီး၏။
လောဘပွေမှု စိတ်နောက်ကျူ
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိပြည်ဝယ် ပုဏ္ဏားလုလင်တစ်ယောက်သည် ဗေဒင်သုံးပုံ၌ တစ်ဖက်ကမ်းရောက် တတ်မြောက်သည်ဖြစ်၍ မင်းသားငယ်တို့ကို လည်းကောင်း၊ ပုဏ္ဏားသားငယ်တို့ကို လည်းကောင်း ဗေဒင်ပညာကို သင်ကြားပေးသော ဆရာဖြစ်လေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ပန်းနံ့သာ စသည်ကို လက်စွဲကာ မြတ်စွာဘုရားထံ ဆည်းကပ်သည်ရှိသော် မြတ်စွာဘုရားသည် ပုဏ္ဏားလုလင်အား “လုလင် ... သင်သည် ဗေဒင်တို့ကို သင်ကြားပေးသလော၊ လေ့ကျက်သလော” ဟု မေးလေ၏။ “အရှင်ဘုရား ... အိမ်ရာမထောင်မီက သင်ကြားပေးနိုင်ပါသည်၊ ကောင်းစွာ လေ့ကျက်နိုင်ပါသည်၊ အိမ်ရာထောင်သည်မှစ၍ စိတ်နောက်ကျူကာ တဖြည်းဖြည်း မေ့ပျောက်ပါသည်” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။
ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ပုဏ္ဏားလုလင်အား “လုလင် ... သင်သည် ယခုအခါ၌သာ စိတ်နောက်ကျူသောအခါ ဗေဒင်တို့သည် တဖြည်းဖြည်း မေ့ပျောက်သည်မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း စိတ်နောက်ကျူသောအခါ ဗေဒင်တို့သည် မေ့ပျောက်ဖူးပြီ”ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ဆရာနည်းမှီပြု သင်ကြားမှု
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ပုဏ္ဏားသူကြွယ်မျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်လတ်သော် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ ဗေဒင်သုံးပုံတို့ကို သင်ကြား၍ တစ်ဖက်ကမ်းရောက်တတ်မြောက်သောအခါ ဗာရာဏသီပြည်တွင် ဒိသာပါမောက္ခဆရာကြီး ဖြစ်လေ၏။
ထိုဒိသာပါမောက္ခဆရာကြီးသည် မင်းသားငယ်တို့ကို လည်းကောင်း၊ ပုဏ္ဏားသားငယ်တို့ကို လည်းကောင်း ဗေဒင်သုံးပုံကို သင်ကြားပေးရ၏။ များစွာသော တပည့်အပေါင်းတို့တွင် ပုဏ္ဏားလုလင်တစ်ယောက်သည် ဆရာကြီးထံဝယ် ဗေဒင်သုံးပုံကို သင်ကြားလေ့လာ၏။ တစ်ပုဒ်တစ်ဂါထာမျှ မှားယွင်းခြင်းမရှိ၊ ဆရာကြီး၏ လက်ထောက်ဆရာဖြစ်၍ တပည့်တို့အား သင်ကြားပေးရ၏။
အိမ်ရာထောင်မှု စိတ်နောက်ကျူ
ထိုလက်ထောက်ဆရာ ပုဏ္ဏားသည် နောင်အခါ အိမ်ရာထောင်ခြင်းကိုပြု၍ လူမှုကိစ္စအဝဝတို့ကို ကြံစည်အားထုတ်ရသဖြင့် နောက်ကျူသောစိတ် ရှိသည်ဖြစ်၍ ဗေဒင်တို့ကို ပြန်လှန်၍ မသရဇ္ဈာယ်နိုင်၊ မလေ့ကျက်နိုင်၊ တဖြည်းဖြည်းမေ့ပျောက်လေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ဆရာကြီးထံ ဆည်းကပ်သွားရာတွင် ဆရာကြီးသည် တပည့်လုလင်အား “ချစ်သား ... ဗေဒင်တို့ကို လေ့ကျက်နိုင်သေးသလော” ဟု မေး၏။ “ဆရာကြီး ... အိမ်ရာထောင်သောအခါမှစ၍ စိတ်နောက်ကျူသဖြင့် မလေ့ကျက်နိုင်တော့ပါ၊ တဖြည်းဖြည်း မေ့ပျောက်ပါပြီ” ဟု ပြောကြားလေလျှင် ဒိသာပါမောက္ခဆရာကြီးသည် တပည့်လုလင်အား -
“ချစ်သား ... ရေနောက်ကျူသည်ရှိသော် ရေတွင်း၌ရှိသော ကျောက်စရစ်ခဲ၊ သဲ၊ ယောက်သွား၊ ခရု၊ ငါးအပေါင်းကို မမြင်နိုင်သကဲ့သို့၊ ထို့အတူ စိတ်နောက်ကျူသည်ရှိသော် အတတ်ပညာ၊ မိမိအကျိုးစီးပွား၊ သူတစ်ပါးအကျိုးစီးပွားကို မမြင်နိုင်” –
“ချစ်သား ... ရေကြည်လင်သည်ရှိသော် ရေတွင်း၌ရှိသော ကျောက်စရစ်ခဲ၊ သဲ၊ ယောက်သွား၊ ခရု၊ ငါးအပေါင်းကို မြင်နိုင်သကဲ့သို့ ထို့အတူ စိတ်ကြည်လင်သည်ရှိသော် အတိတ်ပညာ၊ မိမိအကျိုးစီးပွား၊ သူတစ်ပါးအကျိုးစီးပွားကို မြင်နိုင်၏” –
ဟု ဆုံးမလေ၏။
ဤဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ ပုဏ္ဏားလုလင်သည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ထိုအခါ ပုဏ္ဏားလုလင်သည် - ယခုအခါ ပုဏ္ဏားလုလင်။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) စိတ်နောက်ကျူလေ၊ ပညာကွေ၊ နှစ်ထွေကျိုးမမြင်။
(၂) စိတ်ကြည်လင်ငြား၊ ပညာပွား၊ နှစ်ပါးအကျိုးမြင်။
မောင်ပေါက်ကုန်းရွာ၊ မြို့မတဲကြီးကုန်း
မောင်ပေါက်ကုန်းရွာ၊ မြို့မတဲကြီးကုန်း
နွေလမ်းစု (မအင်းအစု)ရွာ၊ မင်းဆယ်
နွေလမ်းစု (မအင်းအစု)ရွာ၊ မင်းဆယ်
ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ
ပအိုဝ်းကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ ( ၊ Pa'O Self-Administered Zone, ပအိုဝ်ႏနမ်းပဲင်ႏအိုပ်ချုတ်ခွင်ꩻလꩻဒေႏသ) သည် ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ ခုနှစ်) ပုဒ်မ ၅၆ (ဂ) အရ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ဟိုပုန်းမြို့နယ်၊ ဆီဆိုင်မြို့နယ်နှင့် ပင်လောင်းမြို့နယ်တို့ကို စုစည်းထားသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျောက်ဆုံရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ကျောက်ဆုံရွာ (Kyaukhson)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၂၄ ဦး၊ မ ၇၆၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲဖြူအလယ်ကုန်းရွာ၊ သဖန်းချောင်း
သဲဖြူအလယ်ကုန်းရွာ၊ သဖန်းချောင်း
ဖာပွန်အနောက်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဖာပွန်(အနောက်)ရွာ(Hpapun(West))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဖာပွန်(အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာပွန်(အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၆၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၇ ဦး နေထိုင်သည်။
မကြီးဇင်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
မကြီးဇင်ရွာ (Magyizin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ မကြီးဇင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကြီးဇင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၆ ဦး၊ မ ၅၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းထင်ကိုကိုကြီး
မင်းထင်ကိုကိုကြီးသည် ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာနှင့် ကဗျာဆရာ ဖြစ်သည်။ ယင်းအပြင် လူ့အခွင့်အရေးဆိုင်ရာ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ခဲ့သည့် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာရုပ်ရှင်သိပ္ပံ ကို တည်ထောင်သူလည်း ဖြစ်သည်။
ကဗျာခရီးလမ်း
၁၉၉၀ခုနှစ်က စပြီး မဂ္ဂဇင်းများတွင်  ကဗျာများ စရေးသည်။ ကိုကိုကြီး ( မြန်မာ့ရုပ်သံ)၊ သင့်ကိုကိုကြီး ( မြန်မာ့ရုပ်သံ)၊ မင်းဒင်ကိုကိုကြီးစသည့် ကလောင်အမည်များ သုံးခဲ့သည်။ ကဗျာအပြင် အက်ဆေးအချို့လည်း ရေးသည်။ မင်းထင်ကိုကိုကြီးအမည်ကို ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာလထုတ် ရှေ့ပြေးမဂ္ဂဇင်းတွင် မျိုးကျော့မြိုင်ည ကဗျာဖြင့် စသုံးခဲ့သည်။
အနုပညာလမ်းခရီး
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်ကျော်ကတည်းက မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များ ရိုက်ကူးလာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၃ – ၂၀၀၄ ခုနှစ်က “မောင်ရာဇာနေဝင်းကလုံး” ဆိုသည့် ဒီဗီဒီကားဖြင့် ဒါရိုက်တာဘဝကို စတင်ခဲ့သည်။ ပွဲဦးထွက် ဇာတ်ကားမှာ ပရိသတ်လက်ခံမှု ရာနှုန်းပြည့် မရခဲ့သော်လည်း ဒါရိုက်တာ မင်းထင်ကိုကိုကြီး ဆိုသည့် နာမည်တခုကို စတင် ထူထောင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် လက်ရာအများစုသည် နိုင်ငံတကာစင်မြင့်တွင် နေရာရယူနိုင်ခဲ့သည်။သူ၏ အစောပိုင်းလက်ရာများအနက် ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်း ပြောင်းရွှေ့အခြေချသည့် လူနည်းစုတိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ် ပဒေါင်လူမျိုးများအကြောင်း ရိုက်ကူးထားသည့် မနုဿလှောင်ချိုင့် “Human Zoo”၊ အင်းလေးဒေသမှ ခရမ်းချဉ်သီးစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဂေဟစနစ်ပျက်စီးမှုအကြောင်း ရိုက်ကူးထားသည့် အင်းသီး “The Floating Tomatoes” မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်များမှာ ထင်ရှားသည်။ ၂၀၁၀ နောက်ပိုင်းတွင်  ထင်ရှားသည့် ဇာဂနာ (ခ) ဒါရိုက်တာမောင်သူရနှင့်အတူ The Art of Freedom ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ကို ရန်ကုန်တွင် စီစဉ်ကျင်းပခဲ့ပြီး ၎င်း၏ လက်ရာများကို မြန်မာပရိသတ်က ကြည့်ရှုခွင့်ရခဲ့သည်။ မင်းထင်ကိုကိုကြီးသည် လူ့ဂုဏ်သိက္ခာရုပ်ရှင်သိပ္ပံအား ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာရုပ်ရှင်သိပ္ပံသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံးသော နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော် တစ်ခုဖြစ်သည့် လူ့အခွင့်အရေး လူ့ဂုဏ်သိက္ခာ နိုင်ငံတကာ ရုပ်ရှင်ပွဲတော်ကိုလည်း ကျင်းပသည်။သူသည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်ကိုလည်း ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ထို့အပြင်  ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးရေးတွင် ဒါရိုက်တာအဖြစ် အစောဆုံး ပါဝင်ခဲ့သေးသည်။ သို့သော်လည်း နောက်ပိုင်း နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။
တက်ကြွလှုပ်ရှားမှုများ
မင်းထင်ကိုကိုကြီး သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အား အမာခံ ထောက်ခံသူတစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ယင်းအပြင် စစ်တပ်ကိုလည်း ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဝေဖန်မှုများ မကြာခဏဆိုသလို ပြုလုပ်သည်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၁၉ ခုနှစ်က ၂၀၀၈ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပြင်ဆင်ရေးနှင့် ပတ်သတ်ပြီး  တပ်မတော်၏ရပ်တည်မှုနှင့်ပတ်သက်ကာ ဆိုရှယ်မီဒီယာ ဖေ့စ်ဘုတ် ပေါ်တွင် ဝေဖန်ရေးသားမှုများပြုလုပ်ခဲ့ရာ  တပ်မတော်က မင်းထင်ကိုကိုကြီးအား  ပုဒ်မ ၅၀၅(က) ဖြင့် အမှုဖွင့်ခြင်းကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ ထိုအမှုဖြင့် ၂၀၁၉ခုနှစ်  သြဂုတ်လ ၂၉ရက်နေ့ တွင်   ထောင်ဒဏ်တစ်နှစ်ချမှတ်ခံရသည်။ ၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းတွင်လည်း နိုင်ငံရေးသမားများနှင့်အတူ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့ မနက်အစောပိုင်းတွင် အစောဆုံး ဖမ်းဆီးခြင်းခံရသူထဲ ပါဝင်ခဲ့ကာ  ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ) ဖြင့် ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် အလုပ်ကြမ်းနှင့် ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၅ရက်တွင် ပြန်လွတ်လာသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားများ
ကျွန်းချိုက်
ကျွန်းချိုက်
ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်
ဆိပ်ဖြူမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဆိပ်ဖြူမြို့ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်နယ်နမိတ်သည် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ထိစပ်လျက်ရှိပြီး ဆိပ်ဖြူမြို့တွင် သင်္ဘောဆိပ် တည်ရှိသည်။
ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်သည် မြောက်လတ္တီကျူ့ ၂၀° ၅၁' နှင့် ၂၁° ၁၅' အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျူ့ ၉၄° ၀၉' နှင့် ၉၄° ၄၈' အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ယောချောင်းသည် မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သော ဂီရိ ဆိုင်ကလုန်း မုန်တိုင်းကြောင့် ပျက်စီးမှုများဖြစ်ခဲ့ရာ ဒေသလည်း ဖြစ်သည်။
ထိစပ်လျက်ရှိသော နယ်နမိတ်များ
ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်သည် အောက်ပါမြို့နယ်များနှင့် နယ်နမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
တဆိတ်ရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
တဆိတ်ရွာ(Taseik)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ ခလုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခလုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၄ ဦး၊ မ ၉၀၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၇၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇွန် ၁၉၄၅
ကိုးကား
1945
တယ်ကုန်းရွာ၊ မြို့မတဲကြီးကုန်း
တယ်ကုန်းရွာ၊ မြို့မတဲကြီးကုန်း
ကုန်းညုရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကုန်းညုရွာ (Konenyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ ကောင်းမောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၄၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းမောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၆ ဦး၊ မ ၉၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟချွန်းဆားရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျိုက်လတ်မြို့
ကျိုက်လတ်မြို့ သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဖျာပုံခရိုင်အတွင်း နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်သောမြို့ ဖြစ်သည်။ မအူပင်မြို့အနီး ဧရာဝတီမြစ်မှ ဖြာထွက် သွားသော ပံသပွတ်မြစ်၏အဆက် ဖြစ်သည့် ကျိုက်လတ်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
အမည်ရင်းမြစ်
ကျိုက်လတ်ဟူသော အမည်မှာ မွန်ဘာသာ ဍုၚ်ကျာ်လာ် မှလာ၍၊ ဍုၚ် = မြို့၊ ကျာ် = ဘုရား၊ လာ် = လဲပြိုသော၊ ဘုရားပြိုမြို့ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၄ဝ ကျော်ခန့်က ယခုကျိုက်လတ်မြို့ ၆ လမ်းနှင့် ၇ လမ်းအကြား ကမ်းနားဖက် အနီး၌ရှိသော ဉာဏ်တော် ၉ တောင်ခန့်ရှိ စေတီတစ်ဆူမှာ ရေထဲသို့ ပြိုလဲကျသွားကြောင်း အဆိုရှိသည်။ ယင်းစေတီ ပြိုကျသွားသည်ကို အစွဲပြု၍ ကျိုက်လတ်ခေါ်တွင်လာခဲ့သည်ဟု ပြောစမှတ်ပြုကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ကျိုက်လတ်မြို့နေရာမှာ ရှေးအခါက အင်းနှင့် ကျေးရွာများ ရှိခဲ့သည်။ ကျိုက်လတ်မြို့၏ အနောက်ဘက် ယခုကွင်းပေါက်ပိုင်းဟုခေါ်သော ရပ်ကွက်သည် ရှေးအခါက ဖိုးတောကုန်းဖြစ်၏ဟု အမှတ်အသားရှိသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် သုံးခွခရိုင်ကို တည်ထောင် ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က မအူပင်နယ်နှင့် ကျိုက်လတ်နယ်တို့မှာ သုံးခွခရိုင်ထဲတွင် ပါဝင်ကြသည်။ ထို့နောက် လူဦးရေများလာ သည်ကတစ်ကြောင်း၊ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သော လယ်ယာမြေကွက် များ ကျယ်ပြန့်လာသည်ကတစ်ကြောင်းတို့ကြောင့် ၁၈၉၃ ခုနှစ် တွင် ဤ ခရိုင်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို မြောင်းမြခရိုင်အမည် ဖြင့် ခွဲထုတ်လိုက်သည်။ တစ်ဖန် ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ဖျာပုံ ခရိုင်ကို ခွဲထုတ်ပြန်သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ကျိုက်လတ်နယ်နှင့် မြို့မှာ ဖျာပုံခရိုင်အတွင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ် တွင် ကျိုက်လတ်မြို့၌ တောင်းကော်မီတီ ဖွဲ့စည်း၍ ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင် မျူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။
ကျိုက်လတ်မြို့နယ်သည် ဖျာပုံခရိုင်တွင် အငယ်ဆုံးမြို့နယ် ဖြစ်သည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၂၇၇ မိုင်ရှိပြီး ကျေးရွာနယ်မြေပေါင်း ၉၃ ခု ပါဝင်သည်။ ကျိုက်လတ်နယ်မှ ဆန်စပါး အုန်းသီးနှင့် ကွမ်းသီးများ ထွက်သည်။ ကျိုက်လတ်မြို့မှ အနီးပတ်ဝန်းကျင်မြို့ရွာများသို့ ရေလမ်း ဖြင့်သာ သွားလာနိုင်သည်။
နှစ်စဉ် တပို့တွဲလ၌ ရေငန်ပိုင်ဦးရှင်ကြီးအား ပူဇော်ပသ သော ပွဲကို ကျိုက်လတ်မြို့တွင် ရပ်ကွက်ချင်း အပြိုင်အဆိုင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျိုက်လတ်မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၁၅၇၉ဝ ဖြစ်သည်။
ယနေ့ခေတ်တွင် အလွန်ကြီးမားသော ကံဘုန်းပွင့်စေတီတော်ကြီးကို တည်ထားနိုင်ခဲ့၍ ဧရာဝတီတိုင်းကြီး၏ ကိုယ်စားပြု ဗုဒ္ဓအကယ်ဒမီကြီး တခုကိုပါ စနစ်တကျ အောင်မြင်စွာ ဖွင့်လှစ်နိုင်ခဲ့ပါပြီ။ မြို့နေလူထုများ ကျန်းမာရေး၊နာရေးကိစ္စများအစစအရာရာကူညီပေးနေသော ရေကြည်တော်လူမှုကူညီရေးအသင်းကြီးကိုလည်း ဖွင့်လှစ်ကူညီဆောင်ရွက်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ကျန်တောရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကျန်တောရွာ (Kyantaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကျန်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျန်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၃ ဦး၊ မ ၃၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖလူကီ (ရုပ်ရှင်)
ဖလူကီ (Fluke) သည် ကားလို ကာလီ မှရိုက်ကူးသော ၁၉၉၅ စိတ်ကူးယဉ်ဒရာမာဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်
ကဏ္ဍ:၁၉၉၅ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
တော်ပရိုက် (ထိန်ပင်ကလေး)ရွာ၊ မိုးကုတ်
တော်ပရိုက် (ထိန်ပင်ကလေး)ရွာ၊ မိုးကုတ်
စဝင်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေစကြိုမြို့နယ်
ရေစကြိုမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ရေစကြိုမြို့ဖြစ်သည်။
ထိစပ်လျက်ရှိသော နယ်နမိတ်များ
ရေစကြိုမြို့နယ်သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၏ အရှေ့ဘက်အကျဆုံးမြို့နယ် ဖြစ်သည်။ ရေစကြိုမြို့နယ်သည် အောက်ပါမြို့နယ်များနှင့် နယ်နမိတ်ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
ကြူတောရိုးရွာ၊ သဖန်းချောင်း
ကြူတောရိုးရွာ၊ သဖန်းချောင်း
ဖီဖာ နိုင်ငံကုဒ်များစာရင်း
ဖီဖာသည် အင်္ဂလိပ်အက္ခရာ သုံးလုံးဖြင့် ဖော်ပြသော နိုင်ငံကုဒ်များကို ဖီဖာအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများနှင့် ဖီဖာအဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော နိုင်ငံများဖော်ပြရန်အတွက် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထို တရားဝင်ကုဒ်များကို ဖီဖာနှင့် တိုက်ကြီးများ၏ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်များမှ တရားဝင်ပြိုင်ပွဲများတွင် နိုင်ငံများ၏ အမည်ကို အတိုချုံးဖော်ပြရန်အသုံးပြုကြသည်။
ဖီဖာအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများ၏ ကုဒ်များ
အောက်ဖော်ပြပါထားသော နိုင်ငံများမှာ လက်ရှိ ဖီဖာအဖွဲ့ဝင် ၂၀၉ နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ထိုနိုင်ငံအသီးသီးတွင် သီးခြားနိုင်ငံကုဒ်တစ်ခုစီရှိသည်။
ပုံမှန်မဟုတ်သော ကုဒ်များ
အောက်ဖော်ပြပါကုဒ်များသည် ဖီဖာ၏ အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်သော နိုင်ငံများ၊ သီးခြားလွတ်လပ်နယ်မြေများကို ရည်ညွှန်းသည်။ သို့သော် အဆိုပါနိုင်ငံများသည် သက်ဆိုင်ရာ ဒေသအလိုက်ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်များ၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများဖြစ်ကြပြီး အဆိုပါကုဒ်များကို ဖီဖာ၏ ဆက်သွယ်ပြန်ကြားရေးတွင် သုံးလေ့သုံးထသိပ်မရှိပေ။
တိမ်ကောသွားသော နိုင်ငံကုဒ်များ
ဖော်ပြပါကုဒ်များသည် တိမ်ကောသွားသော ကုဒ်များဖြစ်ကြသည်။ အကြောင်းရင်းများမှာ ထိုနိုင်ငံများ တည်ရှိခြင်း မရှိတော့ခြင်း၊ ထိုနိုင်ငံများ၏ အမည်များ ပြောင်းလဲခဲ့ခြင်း၊ ထိုနိုင်ငံများ၏ ကုဒ်များပြောင်းလဲခဲခြင်း၊ ထိုနိုင်ငံများသည် အခြားနိုင်ငံများ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သွားခြင်း စသည့်တို့မှ တစ်ချက်ချက်ကြောင့်ဖြစ်သည်။
ကယ်လ်ဒီးယန်းအင်ပါယာ
ကယ်လ်ဒီယန်းတို့သည် ဘေဘီလိုးနီးယန်းလွင်ပြင်သို့တောင်ဘက်မှ ဝင်ရောက်လာကြပြီးနောက် ဘုရင် နဘိုပေါ်လက်ဆာ လက်ထက်တွင် အဆီးရီးယန်းတို့အား တိုက်ခိုက်ကာ အနိုင်ရပြီး မြစ်ဝှမ်းနှစ်သွယ်ဒေသတွင် ပြိုင်ဖက်ကင်း အုပ်ချုပ်နေထိုင်ကြသည်။(ဆိုင်းယက်ဆီရိစ် ဦးဆောင်သည့် မီးဒီးစ်တို့က မြောက်ဘက် ကုန်းမြင့်ဒေသအား သိမ်းပိုက်သည်။) ကယ်လ်ဒီးယန်းတို့သည် ဘေဘီလုံမြို့တော်အား အခြေပြုကာ တိုင်းပြည်ထူထောင်ကြပြီး အဆီးရီးယန်း ဘုရင်များ၏ ဖျက်ဆီးမှုကြောင့် တိမ်ကောသွားသည့် မြို့တော်ဘေဘီလုံကိုလည်း အသစ်တစ်ဖန် ပြန်လည်တည်ဆောက်ကြသည်။ ဤခေတ်ကို ကယ်လ်ဒီးယန်းအင်ပါယာ (သို့) ဘေဘီလုံအင်ပါယာသစ် (Neo- babylonian Empire) ဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။
ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း
ကယ်လ်ဒီးယန်းဘုရင်တို့အနက် နက်ဘူကတ်နက်ဇာ(Nebuchadnezzar) သည် ထင်ရှားသည့်ဘုရင်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ဘီစီ၆၀၄တွင် နန်းတက်လာပြီး ဘီစီ၅၆၁တွင် နတ်ရွာစံသည်။ ထိုမင်းလက်ထပ်တွင် ဘေဘီလုံမြို့တော်သည် ကြီးကျယ်တိုးတက်မှုတွင် ထိပ်ဆုံးအဆင့်သို့ရောက်လာရသည်။ မြို့တော်တောင်ဘက်တွင် ဝတ်ကျောင်းအသစ်ကြီးဆောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုဝတ်ကျောင်းဒေသမှ နန်းတော်ထိ လမ်းမကြီးဖောက်လုပ်ကာ ပီယနတ်ဘုရားမ အစ်ရှတာ(Ishtar) အား ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
တောင်ကမ်းပါးသဖွယ် မြေယာများဖန်တီးကာ နန်းတော်၏ခေါင်မိုးတွင် အပူပိုင်းဒေသများမှ ဆန်းကျယ်ထူးခြားသည့် သစ်ပင်ပန်းပင်များကို စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ ထိုဥယျာဉ်အား မိုးပျံဥယျာဉ်ဟု ခေါ်ကာ ရှေးခေတ် ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ် ခုနှစ်ပါး တွင်တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။
နက္ခတဗေဒ
ကယ်လ်ဒီးယန်းတို့သည် နက္ခတဗေဒတွင်လည်း အားပေးကြသည်။ ရှေးကျသော ထိုကာလကပင် ကယ်လ်ဒီးယန်းတို့သည် ဂြိုဟ်ကြီးငါးလုံးကို ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီးဖြစ်ကာ အမည်နာမများလည်း သတ်မှတ်ပြီးဖြစ်ကြသည်။ သောကြာဂြိုဟ်အား ပီယနတ်ဘုရားမ အစ်ရှတာ၊ ကြာသပတေးဂြိုဟ်အား စစ်နတ်ဘုရား မာဒပ် အစရှိသဖြင့် ဂုဏ်ပြုခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ (နောင်တွင် ထိုဓလေ့မှာ ဂရိယဉ်ကျေးမှုတွင် ပါဝင်ကာ ဂြိုဟ်များအား နတ်ဘုရားများ၏အမည်ဖြင့် မှည့်ခေါ်ကြသည်မှာ ယနေ့တိုင်ဖြစ်လေသည်။) ဤသို့ဖြင့် ရက်သတ္တပတ်တစ်ခုတွင် နတ်ဘုရားခုနှစ်ပါးအား အစွဲပြုကာ သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြင့် ခုနှစ်ရက်တစ်ပါတ် သတ်မှတ်ချက်ပေါ်ထွက်လာသည်။
ကယ်လ်ဒီးယန်းတို့တွင် ထင်ရှားသည့် နက္ခတဗေဒပညာရှင်နှစ်ဦး ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ တစ်ဦးမှာ ဘီစီ၅၀၀ဝန်းကျင်ခန့်က ထင်ရှားခဲ့သည့် နဘူရီမန်းနူး(Naburimannu) ဖြစ်ကာ ကျန်တစ်ဦးမှာ ဘီစီ၄၀၀ခန့်က ကျော်ကြားသည့် ကီဒင်းနူး(Kidinnu) ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကယ်လ်ဒီးယန်းတို့၏ နက္ခတဗေဒဆိုင်ရာအချက်အလက်မှတ်တမ်းများမှာ ကမ္ဘာ့စံချိန်တင်ကြာရှည်ကာ ယနေ့တိုင် ကမ္ဘာ့အကြာဆုံး နက္ခတဗေဒဆိုင်ရာမှတ်တမ်းအဖြစ် တည်ရှိဆဲဖြစ်သည်။
Celtic music
Celtic ဂီတသည် ကျယ်ပြန့်လာသော ဂီတအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး အနောက်တိုင်းမှ celtic လူမျိုးတို့၏ ရိုးရာဖြစ်သော folk ဂီတထဲတွင် ပါဝင်သည်။ ရိုးရာဂီတသို့ ရည်ညွန်းပြီး မှတ်တမ်းတင်ထား သော ပုံစံများသည် ကပြားပုံစံထဲတွင် ပါဝင်သည်။