cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဩဝါဒထူးပျို့
ပဉ္စမပိုင်း
၄၀။ ယင်းသို့ငါးသွယ်၊ ကြံဥပါယ်ဖြင့်၊ နှီးနွှယ်ကြိုးစား၊ မတတ်အားမူ၊ တရားသံဝေ၊ ကံသာပေဟု၊ ဖျော်ဖြေငြိမ်ဆိမ်၊ စိတ်ကိုနှိမ်၍၊ စိုးရိမ်မဲ့ရာ၊ ရှေးသောခါက၊ ပစ္ဆာမဲ့ပဲ၊ မင်းဒဏ်စွဲလည်း၊ ဝံ့ရဲတံ့စား၊ ခိုင်တည်ကြား၍၊ ပျိုထွားရွယ်နု၊ သူငယ်မျှလျက်၊ ဘေးမှလွတ်ပြီး၊ တောင်ထိပ်မီးသို့၊ ဝန်ကြီးအရာ၊ မြှောက်ဘူးပါ၏၊ မာန်ပါဆူးရား၊ ဒေါသအားလည်း၊ ဆီးတားဖျော်ဖြေ၊ ချုပ်နိင်စေလော့၊ ရွှေရင်သည်းပွတ်၊ သားကိုသတ်လည်း၊ ပဋိဃာတ်ဆီးတား၊ နိုင်သောအားဖြင့်၊ ဘုရားရှင်မှ၊ ချီးမွမ်းရလျက်၊ ပေးချနေရာ၊ နတ်တကာလည်း၊ မေတ္တာပို့ဝေ၊ ညွတ်ရိုသေ၏၊ ကိလေသာဝယ်၊ မြစ်နှစ်သွယ်လည်း၊ အလွယ်မကြာ၊ ပယ်ဖြတ်ခွါ၏၊၊ နရာလူ့ဖျား၊ မင်းတို့အားမူ၊ ဖီတားမဖျဉ်၊ ပစ္စေကာအား၊ လေးထိမှား၍၊ ထောက်ထားဆင်ခြင်၊ ပညာအင်နှင့်၊ သုမင်္ဂလ၊ ဒေသခွါပြောင်း၊ သုံးနှစ်အောင်းလျက်၊ စောလောင်းနတ်ဆွေ၊ မျက်ရှိန်ပြေက၊ စက်ခြေရင်းမှာ၊ ဝင်ဘူးလှ၏၊ ပညာနေလ၊ မဟော်မှလည်း၊ ဒေသရိပ်ငြိမ်၊ အိုးထိန်းအိမ်ဝယ်၊ စိုးရိမ်ဖြေဖြေ၊ မင်းမျက်ပြေအောင်၊ နေရဘူးကြောင်း၊ ရှေးထုံးဟောင်းကို၊ ဆင့်လောင်းယခု၊ အမှီပြု၍၊ ပြည်သူ့တမွတ်၊ လောကနတ်နှင့်၊ အထွတ်ညာတင်၊ ရှင်မိဖုရား၊ သီးခြားရံအုပ်၊ ကိုယ်လုပ်မောင်းမ၊ မည်ရထင်ပေါ်၊ မျိုးတော်ပည်းသီ၊ မင်းညီမင်းသား၊ ထူးခြားရာသီး၊ မှူးကြီးမတ်ရာ၊ သေနာပတိ၊ အကျိအခဲ၊ အတွင်းမြဲနှင့်၊ သီးကွဲတထူး၊ ဗိုလ်မှူးစစ်ကွပ်၊ စစ်ကြပ်စစ်ကဲ၊ ရွေးရဲမကျန်၊ ကောင်ဟန်အာဏာ၊ မြို့ရွာသူကြီး၊ ဦးစီးချုပ်ကိုင်၊ မြေတိုင်ဝယ်သား၊ ယောက်ျားမိန်းမ၊ ရှိသမျှတို့၊ ချက်ကျသေချာ၊ မှတ်သားရာသည်။    ။ ချမ်းသာစီးပွား ကြီးမြောက်မြား။
နိဂုံး
ဩဝါဒထူးပျို့ ဆုံးမစာ ပြီး၏။
ဖရာယိုင်ကျောင်းတော်
ဖရာယိုင်ကျောင်းတော် သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Ko Samui ဧရိယာ အရှေ့မြောက်ဘက်ရှိ ကျွန်းသေးလေး၏ ကမ်းလွန်နေရာတစ်ခုဖြစ်သည့် Ko Phan တွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို "ဘုရားကြီးကျောင်းတော်"ဟု လူသိများကြသည်။
တည်နေရာနှင့် သွားလာမှု
ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်သည် Bank Rak ဟု ခေါ်သည့် ကမ်းခြေမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ယခုအခါ ထိုမြို့ကို ဘုရားကြီးကမ်းခြေဟု ခေါ်ကြသည်။ Chaweng မှ အနောက်မြောက်ဘက် ၇.၅ ကီလိုမီတာ (၄.၇ မိုင်) နှင့် Bophut မှ အရှေ့ဘက် ၃ ကီလိုမီတာ (၁.၉ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ကျောင်းတော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံအမြန်လမ်း ၄၁၇၁ ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကန့်ကန်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ကန့်ကန်ရွာ (Kantkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ ကန့်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၃၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန့်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၂ ဦး၊ မ ၉၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်တောင်းရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်
နောင်တောင်းရွာ (Nawngtawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ စယ်အူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၃၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စယ်အူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၄၅ ဦး၊ မ ၂၀၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သိန္နီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိတ်တောရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ပိတ်တောရွာ (Peiktaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ချိုင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၉၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချိုင်ဇောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၁၁ ဦး၊ မ ၁၃၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
မယ်ကဲရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်
မယ်ကဲရွာ(Meike)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်၊ မယ်ကဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,286 ဖြစ်သည်။ မူလွန် ရှိသည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိမ်ထောင်စု ၂၉၄၊ စုစုပေါင်း ၁၅၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
နိုင်လှုံရွာ၊ မုဒုံမြို့နယ်
နိုင်လှုံရွာ(Nainghlon)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ နိုင်လှုံလက်တက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၃၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နိုင်လှုံလက်တက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၁၄ ဦး၊ မ ၃၁၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၇၈ ဦး နေထိုင်သည်။
NGC 482
NGC 482 သည် ဖီးနစ် ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၃၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၃ တွင် ဂျွန် ဟာရှယ် ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
နိုင်လှုံရွာ၊ မုဒုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုဒုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မယ်ကဲရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်ချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်လက်ပံခုန်ရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
အောက်လက်ပံခုန်ရွာ (Aukletpankhon)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ အောက်လက်ပံခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၇၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်လက်ပံခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၇ ဦး၊ မ ၉၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောင်ကြီး၊ ဦး၊ ဆာ၊ အမ်အေ
ဆာဦးမောင်ကြီး အမ်အေသည် ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ ၁၈၈၆ (၁ ဩဂုတ် ၁၈၉၆)ခုနှစ်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေကျင်မြို့ ၌ အဖ ဦးကြာဉာဏ်၊ အမိ ဒေါ်ကြည်ကြည်(အဖ ဦးစံဦး၊ အမိ ဒေါ်လှိုင်)တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ရန်ကုန် ကာလကတ္တားနှင့် အောက်စ်ဖို့တက္ကသိုလ်များတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၁၁-ခုနှစ်တွင် ရှေ့နေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ (၁၉၁၈-၁၉)ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တရားလွှတ်တော်ချုပ်၌ လက်ထောက်မှတ်ပုံတင်အရာရှိ၊ (၁၉၂၁-၂၂)ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်အစိုးရ ကောလိပ်ကျောင်း၌ ဥပဒေသရုပ်ပြဆရာ၊ အမျိုးသား ပညာရေးကောင်စီ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၃-ခုနှစ်တွင် တောင်ငူတောင်ပိုင်း ဥပဒေပြုကောင်စီလူကြီးအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၃၁-ခုနှစ်တွင် ပညာရေးဝန်ကြီး၊ မြန်မာ့အရေး မျက်နှာချင်းဆိုင် ကွန်ဖရင့်ကိုယ်စားလှယ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၇-ခုနှစ်တွင် အထက်လွှတ်တော်အမတ် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ၁၉၄၀-ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံဘုရင်ခံ၏ အကြံပေး၊ တရားသူကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂-ခုနှစ်တွင် ငွေဓားဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ၁၆၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၂-ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၈၊ စက်တင်ဘာ ၁၉၅၈-ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး ဗုဒ္ဓဒီမိုကရက်ပါတီ (နောင်တွင် ပြည်သူ့ဆန္ဒပါတီ) ကို ထူထောင်ခဲ့ပြီး ပထမဆုံး ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်အေးရီနှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး အမှတ်(၃၁၃) ပြည်လမ်းတွင်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၆၊ ဇူလိုင် ၁၉၇၁-ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
တက်လျက်ရွာ၊ မန်တုံမြို့နယ်
တက်လျက်ရွာ (Kathlet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ မန်တုံ (ကချင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၉၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်တုံ (ကချင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၂ ဦး၊ မ ၃၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ကုန်း (သစ်)ရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
ညောင်ကုန်း (သစ်)ရွာ (Nyaungkone(Thit))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၅၀၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘူမိန္ဒြကျောင်းတော်
ဘူမိန္ဒြကျောင်းတော် (ဘူမိန္ဒြ; Bhūmindra) သည် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တည်ရှိပြီး ၁၅၉၆ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည့် မြို့တော်၏ အကျော်ကြားဆုံး ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျောင်းတော်ကို Chao Ananta Vora Ritthi Det (၁၈၆၇ − ၁၈၇၅) တွင် ပြုပြင်မွမ်းမံမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
အမေရိကတိုက်ကြီးများတွင် မူလနေထိုင်သူများ၏ ဒဏ္ဍာရီများ
အမေရိကတိုက်ကြီးများ၏ မူလနေထိုင်သူများတွင် အမျိုးမျိုးသော ယဉ်ကျေးမှုများရှိကြသည်။ မျိုးနွယ်တစ်ခုစီ၌ ကိုယ်ပိုင်ဒ ဒဏ္ဍာရီများရှိကြသည်။ အချို့မှာ အတော်လေးသိသာထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် အချို့သော အဓိကအကြောင်းအရာများကို ထိုယဉ်ကျေးမှုနယ်နိမိတ်များ၌ မျှဝေသုံးစွဲကြသည်။
မြောက်အမေရိက
အမေရိကတိုက်ကြီးများ၌ မူရင်ဇာတိနေထိုင်သူများတွင် ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုတည်းရှိသည်မဟုတ်ဘဲ ဘာသာရေး၊ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ ယုံကြည်မှုများနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် ရိုးရာဇာတ်လမ်းများ၏ များပြားလှသော ကျမ်းစာများရှိကြသည်။ ထိုဇာတ်လမ်းပုံပြင်များသည် မိခင်သဘာဝတရားကြီးကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း အခြေခံထားကြ၍ ရာသီ၊ မိုးလေဝသ၊ အပင်၊ တိရစ္ဆာန်၊ မြေ၊ ရေ၊ မီး၊ ကောင်းကင်၊ ကောင်းကင်ဘုံလာ အရာများတို့၏ အမှတ်သင်္ကေတများဖြင့် ကြွယ်ဝပည့်စုံသော ပုံပြင်များလည်းဖြစ်သည်။ မျှဝေသုံးစွဲထားသော အခြေခံအခြင်းအရာများမှာ ကျယ်ပြန်သော၊ အားလုံးနှင့်သက်ဆိုင်သော အရာအားလုံးကို သိမြင်တော်မူသော ကြီးကျယ်သည့် ဝိဉာဉ်တော်ဖြစ်၍ ကမ္ဘာလောကနှင့် ထိုကမ္ဘာမြေရှိ တောတောင်ရေမြေတို့၏ ဆက်သွယ်မှုတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ဆက်လက်၍ ကောင်းကင်၌ အပြိုင်လောကတစ်ခု ( ရံခါ၌ မြေအောက်ကမ္ဘာ နှင့်/သို့ ရေအောက်ကမ္ဘာ) တစ်ခုရှိသည်ဟု ယုံကြည်မှု၊ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားနေသော ဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာ ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များ၊ တမလွန်ကမ္ဘာ (နယ်မြေ) သို့သွားရောက်ခြင်၊ မြင့်မြတ်သော ရှေးဟောင်းဘိုးဘေးများနှင့်ပတ်သက်သည့် စုစည်းထားသော အမှတ်တရများပါဝင်ကြသည်။
ဒဏ္ဍာရီများစွာ၏ ဝိသေသတစ်ခုမှာ လူသားနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့ကြားက ဆက်နွယ်မှုဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်ခုကြား အသွင်ပြောင်းလဲခြင်းများပါဝင်သည်။ လူသားတို့နှင့် အခြားမျိုးနွယ်များ (အထူးသဖြင့် ဝက်ဝံ)ကြား လက်ထပ်ခြင်းများသည် တူညီသော အဓိကအကြောင်းအရာတစ်ခုလည်းဖြစ်၏။ အချို့သော ပုံပြင်များတွင် တိရစ္ဆာန်များသည် လူသားကလေးငယ်များကို မွေးမြူပျိုးထောင်ကြ၏။
မြောက်အမေရိက ဒဏ္ဍာရီအများစုသည် လေးနက်သော်လည်း အချို့ဒဏ္ဍာရီများသည် စိတ်ဓာတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် ကျင့်တရားဆိုင်ရာ သတင်းစကားများကို သယ်ဆောင်ထားသောကြောင့် ဖျော်ဖြေနိုင်ရန်အလို့ငှာ စိတ်နှလုံးပေါ့ပါးစေသော (မကြာခဏဆိုသလို လိမ်လည်လှည့်ပတ်သောပုံစံဖြင့်) ဟာသများကို သုံးနှုန်းထားသည်။ ခိုင်းနှိုင်းတင်စာချက်မှာ တူညီကြသည်။ ချစ်ခြင်းမေတ္တာ၊ မိတ်ကောင်းဆွေကောင်းသဘောတရားများမှသည် ကြမ်းတမ်းခြင်း၊ စိတ်နှလုံးဝေဒနာ စသည်များအထိ စူးစမ်းတင်ပြထားကြသည်။
၈ ထောင်စုနှစ်
၈ ထောင်စုနှစ် သည် ဂရီဂေါ့ရီးယန်း ပြက္ခဒိန်၏ ၇၀၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ တွင် စတင်ပြီး ၈၀၀၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်တွင် အဆုံးသတ်မည်ဖြစ်သည်။
အမေရိကတိုက်ကြီးများတွင် မူလနေထိုင်သူများ၏ ဒဏ္ဍာရီများ
မြောက်အမေရိက
အချို့သော ဒဏ္ဍာရီများသည် အက၊ ဂီတ၊ သီချင်း၊ အိပ်ငွေ့ခြခြင်း အက(ဥပမာ နေအကကဲ့သို့) ရိုးရာဘာသာရေး ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့်သက်ဆိုင်သည်။
အခြားသော အမေရိကဒေသများ
အလယ်ပိုင်း အမေရိကဒဏ္ဍာရီများအနက် မိုင်းယာလူမျိုးတို့၏ ဒဏ္ဍာရီပါဝင်သည်။ တောင်အမေရိကတိုက်တွင်လည်း သက်ဆိုင်ရာ ဒေသများမှ လူမျိုးတို့၏ ဒဏ္ဍာရီများလည်းရှိကြသည်။ ဥပမာ ဂွားရာနီး၊ အင်ကာ ဒဏ္ဍာရီတို့ဖြစ်ကြသည်။
အရှေ့ပေါက်တောရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်
အရှေ့ပေါက်တောရွာ (Ahsheypauktaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ အရှေ့ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၂၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အရှေ့ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၄၂ ဦး၊ မ ၁၁၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်စွယ်ရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်
ကန်စွယ်ရွာ (Kanswei)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ကန်စွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၂၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်စွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၄ ဦး၊ မ ၈၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းခြံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကင်းပုန်းခြုံရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်
ကင်းပုန်းခြုံရွာ(Kinponechon)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်၊ မြန်မာပအော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,304 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်ချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုတုံရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ဟိုတုံရွာ (Hoton)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ ဟိုတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၁၁၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖြူရောင်ရွာ၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်
ဖြူရောင်ရွာ (Hpyuyaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ ဖြူရောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၃၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖြူရောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၂ ဦး၊ မ ၄၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးကုတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်ရောင်းရွာ၊ မန်တုံမြို့နယ်
ကုန်ရောင်းရွာ (Koneyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ မန်တုံ (ကချင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၉၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်တုံ (ကချင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၂ ဦး၊ မ ၃၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ကတုတ်ရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းကူးရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ချောင်းကူးရွာ (Chaungku)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ချောင်းကူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၈၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းကူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၀၉ ဦး၊ မ ၁၈၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
၉ ထောင်စုနှစ်
၉ ထောင်စုနှစ် သည် ဂရီဂေါ့ရီးယန်း ပြက္ခဒိန်၏ ၈၀၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ တွင် စတင်ပြီး ၉၀၀၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်တွင် အဆုံးသတ်မည်ဖြစ်သည်။
သက်ပန်၊ တက္ကသိုလ်
ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဦးထွန်းတင် (တက္ကသိုလ်သက်ပန်)ကို ၁၉၂၃-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၂၇) ရက်တွင် အဖ ဦးဖိုးစိန်၊ အမိ ဒေါ်ညွန့်တို့မှ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ သံတွဲမြို့၌ မွေးဖွားသည်။
ဦးထွန်းတင်သည် ၁၉၄၃-၄၄ ခုနှစ်တွင် ဂျပန် ဒိုမေသတင်းဌာန လက်ထောက်သတင်းအယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ဗမာ့ကာကွယ်ရေး တပ်မတော် အချက်ပြဆက်သွယ်ရေးတပ် နိုင်ငံခြားသတင်းဌာန အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၆-ခုနှစ်တွင် သတင်းစုံဂျာနယ် အမှုဆောင်အယ်ဒီတာ၊ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှသတင်း ပြန်ကြားရေးဌာန နေ့စဉ်ထုတ်သတင်းလွှာ မြန်မာသတင်းအယ်ဒီတာ၊ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် မြန်မာ နိုင်ငံတော်အစိုးရ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန တတိယ အတွင်းဝန်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီး ၁၉၈၃ ခုနှစ် တွင် ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူသည်။
ဦးထွန်းတင်သည် အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် စာပေဗိမာန်မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ဝေသော မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းနှစ်ချုပ်များတွင် ကုလသမဂ္ဂ နှစ်ပတ်လည် အထွေထွေ ညီလာခံ၊ ကုလသမဂ္ဂ၏ ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် နိုင်ငံတကာရေးရာများကို ရေးသားခဲ့သည်။ ဦးထွန်းတင်သည် လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင် (တတိယအဆင့်)၊ လွတ်လပ်ရေးစည်းရုံးမှုတံဆိပ်၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဘွဲ့၊ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းကောင်း တံဆိပ်တို့ကို ရရှိသူဖြစ်သည်။ ဦးထွန်းတင်သည် ဒေါ်အေးမြင့်နှင့် လက်ထပ်ပြီး သားနှစ်ဦး၊ သမီးတစ်ဦး၊ မြေးငါးဦးနှင့် မြစ်ခုနစ်ဦး ထွန်းကားသည်။ ဇနီးနှင့်သား တစ်ဦးသည် ကွယ်လွန် ပြီးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်တာဝန်များကို ကြိုးပမ်းထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဝဏ္ဏကျော်ထင်ဦးထွန်းတင် (တက္ကသိုလ် သက်ပန်) သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ (၁၇) ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
မိုးသောက်မှ ကြက်တင်၊ နေဝင်မှ စပါးလှန်း
မိုးသောက်မှ ကြက်တင်၊ နေဝင်မှ စပါးလှန်း သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်
"သူမိုက်တို့ ဉာဏ်ပေါက်မှာ၊ စစ်ရောက်မှ မြားချွန်။ မိုးသောက်မှ ကြက်တင်၊ နေဝင်မှ စပါးလှန်း ။"
ကြောင်းတူသံကွဲများ
ငါးလွန်မှ ကွန်ပစ်။ မိုးလွန်မှ ထွန်ချ - နှင့်အတူတူ။
မှန်ပင်ရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
မှန်ပင်ရွာ (Hmanpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၃၉၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကထောင်းနီရွာ၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်
ကထောင်းနီရွာ(Kahtaungni)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ သရက်ချောင်းမြို့နယ်၊ မြန်မာပအော့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,307 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်ချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပလိုင်လေအမ်ကျောင်းတော်
ပလိုင်လိမ်ကျောင်းတော် (วัดปลายแหลม; Wat Plai Laem) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Ko Samui ကျွန်းရှိ ကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ညောင်နီကုန်းရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
ညောင်နီကုန်းရွာ (Nyaungnikone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ အောက်လက်ပံခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၇၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်လက်ပံခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၇ ဦး၊ မ ၉၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖရာသတ်လမ်ပန့်လူအန်ကျောင်းတော်
ဖရာဓာတ်လမ်ပန့်လွောင်းကျောင်းတော် သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ လမ်ပန့်(Lampang) စီရင်စုဒေသရှိ လမ်ပန့်တွင် တည်ရှိသည့် လန်နာ(Lanna) ပုံစံတည်ထားသည့် ဗုဒ္ဓကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ခန့်မှန်းချက်
ကျောင်းတော်တွင် ဗုဒ္ဓ၏ ဓာတ်တော်များ ရှိသည်ဟု ပြောကြသည်။ ထိုဓာတ်တော်များသည် အထူးသဖြင့် အရိုးများနှင့် ပြာများဖြစ်ပြီး ဘုရားရှင်တေဇောဓာတ်လောင်ကျွမ်းပြီးနောက် ယူဆောင်လာခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဓာတ်တော်များကို ကျောင်းတော်ရှိ အဓိကစေတီတွင် ဌာပနာထားသည်။
မဟာကစ္စာန
အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်ရှိ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်၏။
ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရားလက်ထက်
ပဒုမုတ္တရမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မူစဉ် အခါက ဖြစ်၏။ အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ် သည် မြတ်စွာဘုရား၏ ဂန္ဓကုဋိတွင် နေရာပလ္လင်ပြုလုပ်လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထို့ပြင် ထီး၊ သားမြီးငယ်တို့ကိုလည်း လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ် ၏ အလှူအတွက် တရားဟောကြားတော်မူ၏။
အကျိုးခံစားရခြင်း
မြတ်စွာဘုရားသည် အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ် အား “အယုကပ်သုံးဆယ်ပတ်လုံး သိကြားမင်း ဖြစ်မည်။ လူ့ပြည်တွင် ‘ပဘဿရ’ အမည်ဖြင့် စကြဝတေးမင်း ဖြစ်မည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား လက်ထက်တွင် ‘ကစ္စာန’ အမည်ဖြင့် ပုဏ္ဏားဖြစ်ကာ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းပြုလိမ့်မည်” ဟု မိန့်တော်မူ၏။
၁၀ ထောင်စုနှစ်
၁၀ ထောင်စုနှစ် သည် ဂရီဂေါ့ရီးယန်း ပြက္ခဒိန်၏ ၉၀၀၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁ တွင် စတင်ပြီး ၁၀၀၀၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ ရက်တွင် အဆုံးသတ်မည်ဖြစ်သည်။
ညောင်ကိုင်းရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ညောင်ကိုင်းရွာ (Nyaungkaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ချောင်းကူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၈၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းကူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၀၉ ဦး၊ မ ၁၈၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
၁၀ ထောင်စုနှစ်
သက္ကရာဇ် ၁၀၀၀၀ ပြဿနာ
ယနေ့ခေတ် အသုံးပြုသော ဆော့ဖ်ဝဲလ်များသည် ရက်စွဲများကို ဖတ်မရ ဖြစ်လာပေလိမ့်မည်။ ယင်းပြဿနာသည် ၁၀၀၀၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ သန်ခေါင်ယံ၌ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
ညောင်ကိုင်းရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာကစ္စာန
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားထက်ထက်
နောက်ဆုံးဘဝတွင် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် အရှင်မဟာကစ္စာနထေရ် အဖြစ်ဖြင့် အာသဝေါကုန်ခမ်း ရဟန္တာ ဖြစ်တော်မူ၏။
နမ့်ဆွမ်ရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
နမ့်ဆွမ်ရွာ (Namsum)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နားဟုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၇၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဟုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၈၇ ဦး၊ မ ၂၉၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၃၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းညုရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ကုန်းညုရွာ (Konenyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ ကန့်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၃၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန့်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၂ ဦး၊ မ ၉၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံး ယာဉ်များ
thumb|Tesla Roadster thumb|အမေရိကန်စာပို့ယာဉ် thumb|လျှပ်စစ်ဓာတ်ရထား လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံးယာဉ်တစ်စီးဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအသုံးပြု၍ ရွေ့လျားနိုင်သော စက်ယန္တရားများကို ခေါ်ဆိုသည်။ ၎င်း၏ ဘီးများအား လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသုံးမော်တာများဖြင့် ရွေ့လျားစေ၏။ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံးယာဉ်များအား သည် မြင်း သို့မဟုတ် လူ့စွမ်းအင်အား အသုံးမပြုသည့် ယာဉ်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံး ကားများနှင့် ရထားများကို ၁၈၃၀ခုနှစ်များအတွင်းက တီထွင်အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ၁၉၀၀ခုနှစ်များအတွင်းတွင် လျှပ်စစ်ကားများက ဓာတ်ဆီအသုံးပြုသည့်ကားများထက် ပိုမိုပေါ်များခဲ့၏။ သို့သော် ဒီဇယ် သို့မဟုတ် ဓာတ်ဆီအသုံးပြုသည့် ကားများသည်ကား လွန်ခဲ့သည့် နှစ်တစ်ရာအတွင်း မှစ၍ လူသုံးများလာခဲ့လေသည်။ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံးယာဉ်များအား အသုံးပြုခဲ့သည်မှာကာလ ကြာရှည်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ သာဓကအားဖြင့် အဆောက်အဦများအတွင်းတွင် လေးလံသော်ပစ္စည်းများမသည့် Forklift များ၊ ဂေါက်ကွင်းတွင်ပစ္စည်းသယ်သည့် ယာဉ်များ၊ အိပ်သည်ယာဉ်များ သို့ လေယာဉ်ကွင်းတွင် လေယာဉ်အနီးအနားတွင်အသုံးပြုသည့် ကူဖော်လောင်ဖက် ယာဉ်များစသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ၂၁ရာစု အစောပိုင်းတွင် ကမ္ဘာကြီး ညစ်ညမ်းလာမှုအား လျှော့ချနိုင်ရေးနှင့် စွမ်းအင်ချွေတာရေး အတွက် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်နှင့် ဟိုင်ဘတ်ယာဉ်များအား ပိုမိုအသုံးပြုလာကြလေသည်။
သမိုင်း
ပထမဆုံးသော လျှပ်စစ်စွမ်းအင်သုံးယာဉ်အား မည်သူကစတင်တီထွင်ခဲ့သည်ကို သေချာစွာ မသိသော်လည်း ၁၈၂၈ ခုနှစ်အတွင်း ဟန်ဂေရီနိုင်ငံသား အန်ရိုဂျန့်လစ်ဆိုသူက လျှပ်စစ်ကားအသေးစား ပုံစံငယ်လေးအား တီထွင်ဖန်တီခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ၁၈၃၀ခုနှစ်အရောက်တွင် စကော့တလန်နိုင်ငံသား ရောဘတ် အန်ဒရူးဆန်၊ ဟောလန်မှ ပရော်ဖက်ဆာ စထိန်းဂ် နှင့် သောမတ် ဒဗန်ပေါ့ (ဗားမောက်မှ ပန်းပဲဆရာ) တို့အားလုံးသည် လျှပ်စစ်ယာဉ်များ တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ဒဗန်ပေါ့ အား ဒီစီ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား တီထွင်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသေးသည်။ ၁၈၆၅ခုနှစ်တွင် ဂတ်စတွန် ပလန်တီ ဆိုသူ ပြင်သစ်အမျိုးသားတဦးမှ ဘတ္ထရီတခုကို တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သေးသည်။ ၁၈၈၆ခုနှစ်အရောက်တွင် Connecticut မှ ဖရန့် စပါဂူးဆိုသူသည် လျှပ်စစ်မော်တာအား တ‌ခေတ်ဆန်းစေသည့် အပြောင်းအလဲတစ်ခုအား ပြုလုပ်ခဲ့လေသည်။
ထိုအချိန်က ဗြိတိသျှနှင့် ပြင်သစ်တို့သည် လျှပ်စစ်ကာားများ ပြုလုပ်ရာတွင် ရှေ့မှဦးဆောင်နေခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ကား ၁၈၉၁ ခုနှစ်နောင်းပိုင်း အေအယ်လ် ရိုင်ကာဆိုသူက ဘီး ၃ဘီးပါသည့် လျှပ်စစ်ကားအား တည်ဆောက်ပြုလုပ်ပြီး ဝီလျံ မောရစ်ဆင်ဆိုသူက ခရီးသည် ၆ဦး လိုက်ပါနိုင်သည့် ဝက်ဂွန် အမျိုးအစား ယာဉ်တစီးအား တီထွင်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းမှစ၍ လျှပ်စစ်ကားများအပေါ်တွင် စိတ်ဝင်စားလာခဲ့ကြသည်။ ၁၈၉၉ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၀၀ ခုနှစ်များအကြား အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ကားအမျိုးအစားမျိုးစုံ(လျှပ်စစ်၊ ရေနွေးငွေ့သုံး၊ ဓာတ်ဆီ နှင့် ဒီဇယ်သုံး) တီထွင်ဖန်တီးရောင်းချခဲ့ကြပြီး လျှပ်စစ်ကားများ၏ ရွှေခေတ်တစ်ခေတ်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ သာဓကတခုအနေဖြင့် ချီကာဂိုမြို့ရှိ ဝုဒ် မော်တော်ယာဉ်ကုမ္ပဏီကထုတ်လုပ်သည် 1902 Phaeton သည် တစ်နာရီ ၁၄မိုင်နှုန်းဖြင့် ၁၈ မိုင်အကွာအဝေးထိသွားလာနိုင်ပြီး ကုန်ကျစရိတ်မှာ ဒေါ်လာ၂၀၀၀ ရှိသည်။ (ထိုအချိန်က မြို့တစ်မြို့နှင့် တစ်မြို့ ဆက်သွယ်ထားသည့်လမ်းများမှာ ကောင်းမွန်ခြင်းမရှိသောကြောင့် ခရီးသွားနိုင်သည့်အကွာအဝေးမှာ တိုတောင်းလွန်ခဲ့သည်)။ လျှပ်စစ်ကားများ၏အားသာချက်မှာ အင်ဂျင်စက်လည်ပတ်ရန် မိနစ်၃၀ မှ ၄၀ လိုအပ်သည့် ရေနွေးငွေ့သုံးကားများကဲ့သို့ ခရီးဝေးသွားနိုင်ပြီး ဓာတ်ဆီအင်ဂျင်များကဲ့သို့လည်း အနံ့နံခြင်းနှင့် ဆူညံခြင်းမရှိပေ။
မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ နောင်းပိုင်း၌ ဓာတ်ဆီနှင့် ဒီဇယ်ဆီအသုံးပြုသော အတွင်းလောင်အင်ဂျင်စက်များသည် အလွန်တိုးတက်ကောင်းမွန်လာပြီး ထိုအင်ဂျင်အသုံးပြုသည့်ကားများသည် အဝေးသို့ပိုမိုသွားနိုင်ခြင်းနှင့် လျင်မြန်ခြင်းတို့ကြောင့် လူကြိုက်များလာခဲ့သည်။ အချို့လူများသည် ဓာတ်ဆီအင်ဂျင်ကိုထုတ်ယူကာ လျှပ်စစ်မော်တာနှင့်ဘက်ထရီများထည့်သွင်းခြင်းအားဖြင့် သူတို့၏ကားဂိုဒေါင်များတွင် လျှပ်စစ်ကားများပြုလုပ်ကြလိမ့်မည်ဖြစ်သော်လည်း ကာလကြာရှည်အောင်  မည်သည့်ကြီးမားသောကားကုမ္ပဏီမှ လျှပ်စစ်ကားကိုထုတ်လုပ်ခြင်းမပြုခဲ့ချေ။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင်သာ ကြီးမားသောကားကုမ္ပဏီများသည် လျှပ်စစ်ကားများကိုထပ်မံထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အကျော်ကြားဆုံးမှာ GM's EV-1 ဖြစ်သည်။ ယခုအခါအခြားလောင်စာဆီသုံးမော်တော်ယာဉ်များကိုစိတ်ဝင်စားလာသည်။
လျှပ်စစ်သီးသန့်ကား (Pure electric cars)
ဤအမျိုးအစားတွင် မည်သည့် အတွင်းလောင်အင်ဂျင်စက်မျှမပါရှိပဲ ခရီးစဉ်တလျောက်လုံးအား လျှပ်စစ်မော်တာများအသုံးပြု မောင်းနှင်သည်။ ၎င်းသည်အင်ဂျင် မှလွဲ၍ အခြားနည်းများဖြင့်၎င်း၏စွမ်းအင်ကိုရရှိစေသည်။
လောင်စာဆဲလ်သည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်မှ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်စေသည်။ ဟိုက်ဒရိုဂျင်သည် အတွေ့များရသော်လည်း သိမ်းဆည်းရန်ကား အလွန်ခက်ခဲ၏။ ရေ မှ ပြုလုပ်နိုင်သော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် သဘာဝဓာတ်‌ေငွ့များမှ ပြုလုပ်သည်။ ဤအသုံးပြုကားမျိုးကား အလွန်ရှားပါ၏။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော်လူတစ်ဦးသည်ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဖြည့်နိုင်သောနေရာများ အလွန်ရှားပါးလွန်းသောကြောင့် ထုတ်လုပ်မှုသိပ်မများလှပါ။ ထိုကုမ္ပဏီအနည်းငယ်အတွင်းမှ တိုယိုတာ ကုမ္ပဏီသည် မီရိုတိုယိုတာ လောင်ဆာဆဲလ်သုံးကားများ ထုတ်လုပ်သည်။
နေရောင်ခြည်ဆဲလ်သည် နေရောင်မှလာသော စွမ်းအင်အားသုံးဆည်းပြီးနောက် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အဖြစ်ပြောင်းလဲကာ ကားအား‌ေရွ့လျားစေသည်။ သို့သော် ဆိုလာကားပေါ်သို့ကျရောက်သည့် နေရောင်ခြည်မှာ ကားတစီး လျင်မြန်စွာသွားနိုင်လောက်သောစွမ်းအင်အဖြစ်ပြောင်းလဲရန်မလုံလောက်သည့်အပြင် စွမ်းအင်အား သုံးဆည်းခြင်းမရှိပါက ညအချိန်တွင်အလုပ်မဖြစ်ချေ။ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်တမျိုးတည်းအသုံးပြုပြီး လျင်မြန်စွာသွားလာနိုင်သည့်ကားများ ပေါ်ထွက်လာစေရန်အတွက် နှစ်စဉ်ပြိုင်ပွဲများကျဉ်းပပေးသည်။
ဘတ္ထရီ-လျှပ်စစ်ယာဉ်များသည် ကားအတွင်းရှိ ကြီးမားသည့် ဘတ္ထရီအတွင်းတွင် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အား သိမ်းဆည်းထားသည်။ အိမ်ရှိလျှပ်စစ် ပလက်ပေါက်များကဲ့သို့သော လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်မှ စွမ်းအင်ရယူပြီး ဘတ္တရီအတွင်းသိုလှောင်သည်။ ဤသည်မှ ယနေ့ခေတ်တွင်အတွေ့ရဆုံး ကားအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ အစိုးရများက ကားများအား အလွယ်တကူလျှပ်စစ်ဓာတ်အားသွင်းနိုင်သည့် လျှပ်စစ်စတေရှင်နေရာများထည့်သွင်းတည်ဆောက်ပေးရန် တိုက်တွန်းအားပေးနေသည်။ ဘတ္ထရီလျှပ်စစ်ယာဉ်များပြုလုပ်သည့် ကုမ္ပဏီများမှာ လိဖ် လျှပ်စစ်ကားထုတ်လုပ်သည့် နစ်ဆန်ကားကုမ္ပဏီ၊  i-miEV ပြုလုပ်သည့် မစ်ဆူဘီရှိမော်တာများကုမ္ပဏီ နှင့် ရုဒ်စတာ(ပြိုင်ကား)ကဲ့သို့ ကျော်ကြားသည့် ကားများထုတ်လုပ်သည့် အမေရိကန်ကားကုမ္ပဏီ တက်စ်လာတို့ပါဝင်သည်။
Hybrid ကားများ
Hybrid ဆိုသည်မှာ အရာ ၂ မျိုးပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤ Hybrid ကားတွင် လျှပ်စစ်မော်တာတစ်ခုနှင့် အခြား လောင်စာဆီသုံးစက်တစ်ခုကဲ့သို့သော စွမ်းအင်အမျိုးအစားတစ်မျိုးနှင့် ပေါင်းစပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့်လည်း Hybrid ကားများသည် စင်စစ် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်တစ်မျိုးတည်းအသုံးပြုသည့် ယာဉ်များမဟုတ်ကြချေ။ ဟိုင်ဘတ် လျှပ်စစ်ယာဉ်တစ်စီး (hybrid electric vehicle) (HEV) တွင်အတွင်းလောင်ကျွမ်းသောအင်ဂျင်နှင့်ဘီးကိုမောင်းနှင်စေသောလျှပ်စစ်မော်တာနှစ်ခုလုံးရှိသည်။ များသောအားဖြင့် အမြန်နှုန်းနည်းနည်းဖြင့်ရွေ့လျားသောအခါလျှပ်စစ်မော်တာကိုသုံးပြီး ကားကိုပိုမိုမြန်ဆန်စွာမောင်းနှင်သည့်အခါအတွင်းလောင်ကျွမ်းသောအင်ဂျင်မှစွမ်းအားကိုအသုံးပြုသည်။ အင်ဂျင်သည် ဓာတ်ဆီ၊ ဒီဇယ်နှင့်အခြားလောင်စာဆီများမှ ၎င်း၏စွမ်းအားကိုရရှိပြီးလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားကိုထုတ်လုပ်ကာ ဘတ္ထရီအတွင်း သိုလှောင်ထားပြီးနောက် လျှပ်စစ်မော်တာအား အသုံးပြုချိန်တွင် ထိုသိုလှောင်ထားသော လျှပ်စစ်စွမ်းအင်းအား အသုံးပြု၍ မော်တာများအားမောင်နှင်လည်ပတ်စေသည်။ ဤအမျိုးအစားယာဉ်သည် လောင်စာဆီအင်ဂျင်အား နှိုးရန်မလိုပဲ ခရီးသွားလာနိုင်သော်လည်း ကားအတွင်းအသုံးပြုထားသော ဘတ္ထရီများသည် လျှပ်စစ်ကားစစ်စစ်များ၏ ဘတ္ထရီများထက် သေးငယ်လေသည်။ ခရီအကွားအဝေးအတန်ငယ်သွားနိုင်ပြီး ဘတ္ထရီဓာတ်အား မကုန်မီ စက်အင်ဂျင်အားမောင်းနှင်ရန်လိုအပ်သည်။ Toyota Prius သည်အရောင်းရဆုံး HEV ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင်ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ Honda (the Clarity နှင့်)၊ BMW (i3 နှင့်)၊ Ford (Focus နှင့်အတူ) ကဲ့သို့သောအခြားကုမ္ပဏီများသည်ဟိုက်ဘရစ်ကားများကိုလည်းထုတ်လုပ်ကြသည်။  Honda Civic နှင့် Toyota Camry အမျိုးအစားများသည် ‌လောင်စာအင်ဂျင်သာမက ဟိုင်ဘတ်အမျိုးအစား နှစ်ခုလုံးပါဝင်သည့် ကားများအားထုတ်လုပ်သည်။ ဟိုင်ဘတ်အမျိုးအစားတွင် ပစ္စည်းမျိုးစုံ ပါဝင်သည့်အလျောက် ဈေးလည်း ပိုမိုကြီးမားသည်။ thumb|General Motors EV-1 (Electric Vehicle - 1 thumb|Corbin motors sparrow Plug-in hybrid electric vehicle (PHEV) အမျိုးအစားသည် မူလ ဟိုင်ဘတ်လျှပ်စစ်ယာဉ်ကဲ့သို့ အတွင်းလောင်အင်ဂျင်းနှင့် လျှပ်စစ်မော်တာတို့ပါဝင်သည်။ မတူကွဲပြားသည့်အချက်မှာ ဤအမျိုးအစားတွင် ထည့်သွင်းထားသည့် ဘတ္ထရီမှာ ကြီးမား၍ ပြင်ပလျှပ်စစ်အရင်းအမြစ်မှ ပလတ်ထိုး၍ အားသွင်းနိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့ကြောင့် PHEV ကားများသည် လောင်စာအင်ဂျင်အားအသုံးမပြုပဲ HEV ကားများထက်ပိုမိုဝေးကွာသောခရီးကို သွားလာနိုင်သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ ဤကားအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည့် ဘတ္ထရီများမှာ အတန်ငယ်သေးနေသေးသည့်အပြင် လျှပ်စစ်စွမ်းအင်တစ်မျိုးတည်းသာအသုံးပြုမည်ဆိုလျှင် သာမန်ရိုးကျ BEV ကားများကဲ့သို့ ခရီးအကွားအဝေးများစွာ မသွားလာနိုင်ပေ။ General Motors မှထုတ်လုပ်သော  Chevrolet Volt နှင့် Hyundai Sonata မှထုတ်လုပ်သော Sonata သည် plug-in hybrids နမူနာနှစ်ခုမျှသာဖြစ်ပြီး Toyota သည်  plug-in အမျိုးအစား Prius ကား၊ Honda မှ Clarity ကား စသည်ကားအမျိုးအစားများ ထုတ်လုပ်သည်။
လူ့လျှပ်စစ်ဟိုက်ဘရစ်ကား (human electric hybrid vehicle) (HEHV) သည် အရိုးရှင်းဆုံးပုံစံဖြစ်ပြီး ဘက်ထရီနှင့်မော်တာအား စက်ဘီးပေါ်တွင် တပ်ဆင်မောင်းနှင်ခြင်းဖြစ်သည်။ Twike သည်လူနှစ်ဦးစီးနင်းနိုင်သော ပုံစံတူယာဉ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ခြေနင်းခြင်း၊ ဘတ္ထရီဖြင့်မောင်းနှင်နိုင်ခြင်း နှစ်မျိုးလုံးအသုံးပြုနိုင်သည်။
အားသာချက်များနှင့်အားနည်းချက်များ
အားသာချက်များ - ဤလျှပ်စစ်မော်တာအားအသုံးပြုသည့် ယာဉ်များသည် အသံဆူညံခြင်းမရှိဘဲ တိတ်ဆိတ်ခြင်း၊ အနံ့မရှိခြင်းနှင့် လောင်စာစွန့်ပစ်သည့် မီးခိုးခေါင်းတိုင်များထွက်လာသည့် အန္တရာယ်ရှိ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းမရှိခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ဤယာဉ်များကို အိမ်တွင်းတွင်အသုံးပြုနိုင်သည်။ ဓာတ်ဆီနှင့် ဒီဇယ်တို့သည် အကန့်အသတ်ရှိသည့် အရင်းအမြစ်များဖြစ်ပြီး အမြဲထာဝရတည်ရှိနေမည်မဟုတ်ပဲ တချိန်ချိန်တွင် ကုန်ဆုံးရမည့် သယံဇာတများဖြစ်သည့်အပြင် တနေ့တခြားလည်း ဈေးကြီးလာပြီဖြစ်သည်။ ဘတ္ထရီ-လျှပ်စစ်ယာဉ်များအတွက် လေစွမ်းအား၊ ဆိုလာဆဲလ်၊ ဂျီအိုသာမယ်နှင့် ရေအားလျှပ်စစ်များကဲ့သို့ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ကို ပြန်လည်ပြုလုပ်နိုင်သည့် စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်တစ်ခုဖြစ်လာခဲ့လျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုအား လျှော့ချနိုင်လိမ့်မည်ဖြစ်သည်။
အားနည်းချက်များ-ဘတ္ထရီများသည် စွမ်းအင်အား မြောက်မြားစွာ မသိုလှောင်နိုင်ပေ။ ထို့ပြင် ကြီးမားလေးလံလွန်းသော၎င်း ဘတ္ထရီများအားသယ်ဆောင်၍ ယာဉ်သည် ဝေးဝေးမသွားနိုင်ချေ။ ထို့ပြင် ဘတ္ထရီအား စွမ်းအင်ပြန်လည်ဖြည့်တင်းရန် အချိန်မှာ ကြာမြင့်လွန်းသည်။ ဘတ္ထရီကောင်းသည် ဝေးအလွန်ကြီးမြင့်သည့်အပြင် မကြာခဏ အသစ်လဲလှယ်ရန်လိုအပ်သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထေင်စုရှိ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အများစုသည် ကျောက်မီး နှင့်သဘာဝဓာတ်ငွေ့များမှ ထုတ်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်မော်တော်ယာဉ်များအား ထိုလျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကြီးများမှ လျှပ်စစ်စွမ်းအင်အား ယူငင်သုံးစေပြန်လျှင်လည်း ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာစေသည့် ဓာတ်ငွေ့များအား ထပ်မံထုတ်လုပ်ထည့်စေမည်ဖြစ်သည်။
Curveball (သတင်းပေး)
ရာဖိ အာမက် အာလ်ဝမ် အာလ်-ဂျနာဘီ ကို ကာကွယ်ရေး ထောက်လှမ်းရေး အေဂျင်စီ၏ လျှိူ့ဝှက်နာမည် "Curveball" ဟု လူသိများပြီး ၎င်းမှာ ဂျာမဏီနိုင်ငံသားတဦးဖြစ်ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်၌ အီရတ်နိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်လာကာ အီရတ်နိုင်ငံ ၏ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သေစေနိုင်သောလက်နက်များပရိုဂရမ်တခု၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သော ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည့် ဇီဝလက်နက်စမ်းသပ်ခန်းများ ထုတ်လုပ်ရာ စက်ရုံတခု၌ ဓာတုအင်ဂျင်နီယာ တဦးအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြောင်း အခိုင်အမာပြောခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော အီရတ်စစ်တမ်းအဖွဲ့၏ နိဂုံးချုပ်အစီရင်ခံစာက အာလ်ဝမ်၏ စွပ်စွဲချက်များမှာ မှားယွင်းကြောင်း ပြသခဲ့သည်။
ယင်းထွက်ဆိုချက်များ၏ စစ်မှန်မှုကို မေးခွန်းထုတ်ခဲ့သည့် ဂျာမန်ဖက်ဒရယ်ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ နှင့် ဗြိတိန် လျှို့ဝှက် ထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့၏ သတိပေးမှုများရှိစေကာမူ ၂၀၀၃အီရတ်ကျူးကျော်စစ် မဖြစ်မီ အမေရိကန်နှင့်ဗြိတိန်အစိုးရများက စစ်ရေးဆောင်ရွက်ချက်များအတွက် အကြောင်းပြချက်များ ဖန်တီးရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ယင်းသို့ အကြောင်းပြချက်များမှာ “၁၉၉၀နှောင်းပိုင်းတွင် အီရတ်နိုင်ငံ၌ ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သောဇီဝလက်နက် စမ်းသပ်ခန်းများရှိသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ သိရှိကြောင်း” သမ္မတဘုရှ်က ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သော ၂၀၀၃ ပြည်ထောင်စုမိန့်ခွန်း နှင့် ကွန်ပျူတာဖြင့်ဖန်တီးထားသော ရွှေ့ပြောင်းနိုင် သည့် ဇီဝလက်နက်စမ်းသပ်ခန်း ပုံရိပ် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားသည့် ကောလင်းပါဝဲလ်၏ ကုလလုံခြုံရေး ကောင်စီသို့ တင်ပြချက်များ၌ပင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ စစ်ဆင်ရေးသုံးပူဖေါင်းများ (artillery balloons) ထုတ်လုပ်ရေး ထရပ်ကားများ ဖြစ်သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ၂၀၀၂ စက်တင်ဘာ ၂၄ တွင်  ယခင်အီရတ်ခေါင်းဆောင်ဟောင်း၏ WMD ဆိုင်ရာမှတ်တမ်းကို ဘလဲ၏ ကိုယ်တိုင်ရေးဥယျောဇဉ်နှင့်အတူ ဗြိတိန်အစိုးရက ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ ဆဒမ်ဟူစိန်က WMD လက်နက်များ ဆက်လက်ထုတ် လုပ်နေသည်မှာ "သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိ" ဟု ဘလဲက ဖတ်ရှုသူများအား အာမခံခဲ့သည်။
၂၀၁၁ ဖေဖော်ဝါရီလ The Guardian  နှင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုတွင် "ဇတ်လမ်းထွင်ခဲ့ကြောင်း နှင့် စစ်ပွဲအတွက် အကြောင်းပြချက်ပေးရာတွင် ယင်းထွင်လုံးကို အသုံးပြုခဲ့သည့်အပေါ် အံ့အားသင့်ခဲ့ရသည်ဟု ပထမဆုံးအကြိမ် ဝန်ခံခဲ့သည်”  thumb|305x305px|Computer-generated image of alleged mobile biological weapons laboratory, presented by Colin Powell at the UN Security Council.
အခိုင်အမာထွက်ဆိုမှုများ နှင့် နောက်ခံအခြေအနေ
ရာဖစ်အာမက်အာလ်ဝမ်သည် တက္ကသိုလ်တွင် ဓာတုအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်ကို ဆည်းပူးခဲ့သော်လည်း ရမှတ် မကောင်းခဲ့ပေ။ ဘဂ္ဂဒက်မြို့ရှိ ဆဒမ်ဟူစိန်၏သား အူဒေးပိုင်သည့် Babel ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လုပ်ရေးကုမ္ပဏီတွင်လည်း လုပ်ကိုင်ဖူးသည်။ အလုပ်ထွက်ပြီးများမကြာမီ ယင်းကုမ္ပဏီမှ ပစ္စည်း ခိုးယူမှုဖြင့် ၎င်းအားဖမ်းဝရမ်းထုတ်ခံရသည်။
လောက်ကျယ်ရွာ၊ မန်တုံမြို့နယ်
လောက်ကျယ်ရွာ (Laukkyei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ မန်တုံ (ကချင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၉၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်တုံ (ကချင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၂ ဦး၊ မ ၃၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
Curveball (သတင်းပေး)
အခိုင်အမာထွက်ဆိုမှုများ နှင့် နောက်ခံအခြေအနေ
Curveball ၏ ဇတ်လမ်းမှာ ၁၉၉၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ၌ အသက် ၃၀ ကျော်ခါစ အာလ်ဝမ်က မြူးနစ်မြို့ရှိ Franz Josef Strauss လေဆိပ်သို့ ခရီးသွားဗီဇာဖြင့် ရောက်လာခဲ့ခြင်းမှ အစပြုခဲ့သည်။ ပြည်ဝင်သည်နှင့်ချက်ချင်း နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့် တောင်းခံခဲ့ပြီး ယင်းမှာ အီရတ်အစိုးရပိုင်ငွေများအား အလွဲသုံးစားလုပ်ထားပြီး အိမ်ပြန်ပို့ခံရပါက ထောင်တွင်းဝင်ရကိန်း သော်လည်းကောင်း ထို့ထက်ပိုဆိုးသည့်အခြေအနေနှင့်သော်လည်းကောင်း ကြုံတွေ့ရဖွယ်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ နူရင်ဘတ်အနီးရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းဖြစ်သော Zirndorf သို့ ဂျာမန်ဒုက္ခသည်စနစ်က ၎င်းအား ပို့ဆောင်လိုက်သည်။
လောက်ကျယ်ရွာ၊ မန်တုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Curveball (သတင်းပေး)
အခိုင်အမာထွက်ဆိုမှုများ နှင့် နောက်ခံအခြေအနေ
ဒုက္ခသည်စခန်းသို့ ရောက်ရှိပြီးနောက် ဇာတ်လမ်းပြောင်းသွားခဲ့ပြန်သည်။ သူ၏ ဇာတ်လမ်းအသစ်အရ ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် ဘဂ္ဂဒက်တက္ကသိုလ် ဓာတုအင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်၌ အမှတ်ကောင်းကောင်းဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ဗြိတိသျှက လေ့ကျင့်ပေးထားသော အဏုဇီဝပညာရှင် ရီဟပ်ဘ်ရာရှစ်တာဟာ ခေါ် "ဒေါက်တာဇီဝ" အနေဖြင့် အစုလိုက်အပြုံလိုက်သေစေနိုင်သော ဇီဝလက်နက်များ ထုတ်လုပ်သည့် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သော စမ်းသပ်ခန်းများ ဆောက်လုပ်သည့် အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ရန် လုပ်ကိုင်ပေးခဲ့သည် ဟူသတတ်။
ဂျာမန်များက ၁၉၉၉ ဒီဇင်ဘာလမှ ၂၀၀၁ စက်တင်ဘာလတိုင်အောင် သူ၏ ထွက်ဆိုချက်များကို နားထောင်ပြီး စစ်မေးခဲ့ သည်။ အမေရိကန်များမှာ Curveball နှင့် "တိုက်ရိုက်အဆက်အသွယ်" မရခဲ့သော်လည်း BND မေးမြန်းမှတ်တမ်းတင်ရေး အဖွဲ့က စုစည်းခဲ့ သော သတင်းအချက်အလက်များအနက်မှ တစိတ်တပိုင်းကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ကာကွယ်ရေး ထောက်လှမ်းရေး အေဂျင်စီသို့ လွှဲပေးခဲ့သည်။ ဂျာမန်ထောက်လှမ်းရေးသို့ သတင်းများ အဆက်မပြတ်ပေးနိုင်ရန် မက်လုံးတခု အနေဖြင့် ၁၉၉၉ ခုနှစ်၌ လျှောက်ထားခဲ့သော်လည်း မရရှိခဲ့သည့် ခိုလှုံခွင့်ကို သူ့အား ပေးခဲ့သည်။ ပိုက်ဆံ လုံလုံလောက်လောက် ရရှိခဲ့ရာ အလုပ် လုပ်ကိုင်ရန် မလိုခဲ့ပေ။ အီရတ်၏ အစုလိုက်အပြုံလိုက်သေစေနိုင်သော လက်နက်များ ပရိုဂရမ် အထူးသဖြင့် ရွှေ့ပြောင်းနိုင် သော လက်နက်ထုတ်စမ်းသပ်ခန်းများအကြောင်း သူက နာရီပေါင်းများစွာ သက်သေခံထွက်ဆိုခဲ့သည်။ စီအိုင်အေ နည်းပညာရှင်များ နှင့် လက်နက်ကျွမ်းကျင်သူများက ၎င်းပြောပြသော စစ်တပ်က ဖန်တီးနေသည်ဆိုသည့် ဒီဇိုင်းများနှင့် စနစ်များတွင် အဓိက ဟာကွက်များ ၊ ရှေ့နောက်မညီမှုများ တွေ့ရှိရသော်လည်း အမေရိကန်အစိုးရထိ တိုင်အောင် ဤသတင်းအချက်အလက်များ ရောက်ရှိသွားသည်။ သတင်းပေးသူ၏ ယုံကြည် အားထားလောက်ဖွယ်ရာရှိမှု နှင့် နောက်ခံ သမိုင်းအပေါ် သံသယနှင့် မေးခွန်းထုတ်စရာ များစွာရှိသော်လည်း အီရတ်နိုင်ငံက စုံစမ်းစစ်ဆေးသူများအား ရှောင်ရှားနိုင်ရန် ဇီဝလက်နက်များကို ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သောလက်နက်စမ်းသပ်ခန်းများအတွင်း ဖန်တီးနေခဲ့ကြောင်း Curveball ၏ ထွက်ဆိုချက်များမှာ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီ နှင့် ၂၀၀၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအတွင်း ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု အစိုးရ အစီရင်ခံစာ ၁၁၂ စောင်ထက်မနည်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် သူ၏ထွက်ဆိုချက်များကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ကောလင်းပါဝဲလ်၏ ကုလသမဂ္ဂ၌  ၂၀၀၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက် အီရတ် လက်နက်များ ပရိုဂရမ်အကြောင်း အသေးစိတ် မိန့်ခွန်းတွင်ပင် ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။ thumb|February 5, 2003 - [[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး|United States Secretary of State Colin Powell holding a model vial of anthrax while giving the presentation to the United Nations Security Council.]] ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၁ တွင် ထုတ်လွှင့်သော ဒေးနစ်ရှ် [ဒိန်းမတ်နိုင်ငံ] မှတ်တမ်းတင် တီဗွီ အစီအစဉ် DR1 Dokumentaren "Manden som løj verden i krig" အရ Curveball မှာ ဂျာမန်ရဲအဖွဲ့၏ လုံခြုံရေးပေးမှုဖြင့် ဂျာမဏီနိုင်ငံ၌ပင် နေထိုင်လျက်ရှိသေးသည်။ ရဲခေါ်ပြီး ၎င်း၏အိမ်ပတ်ဝန်းကျင်အတွင်း ရုပ်သံအဖွဲ့အား ပိတ်ပင်မှုမပြုခင် ဒေးနစ်ရှ်ရုပ်သံက ရာဖိကို ရိုက်ကူးပြီး ၎င်းနှင့်ပြောဆိုမှုများကို မှတ်တမ်းယူခဲ့သည်။
ဝေဖန်မှု ၊ စုံစမ်းမှု နှင့် ထိခိုက်မှု ထိန်းချုပ်ခြင်း
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဒေးဗစ်ကေးခေါင်းဆောင်သော စုံစမ်းစစ်ဆေးသူများက Curveball ၏ ယုံကြည်အားကိုးဖွယ်ရာရှိမှုအား အပိုဆောင်း စုံစမ်းမှုပြုခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ်၌ ထိပ်ဆုံးမှ အောင်မြင်ခဲ့သည်ဟု သူကဆိုသော်လည်း ဘိတ်ချေးအဆင့်သာ ရခဲ့ကြောင်း နှင့် ဂျာမဏီနိုင်ငံသို့ ထွက်မပြေးခင် ငွေကြေးအလွဲသုံးစားမှုဖြင့် ထောင်ကျဖူးကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
အများ၏ဝေဖန်မှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် အမေရိကန်သမ္မတဘုရှ်က စုံစမ်းဖော်ထုတ်ရေးကော်မရှင် စတင်ခဲ့ရာ ယင်းကော်မရှင်က ၂၀၀၅ မတ် ၃၁ တွင် အစီရင်ခံစာကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဘုရှ်၏ စုံစမ်းဖော်ထုတ်ရေးကော်မရှင်မှာ အောက်ပါအချက်များပါဝင်သော ကောက်ချက်များ ချခဲ့သည် -
ပြစ်တင်မှု
၂၀၀၂ အောက်တိုဘာ အမျိုးသားထောက်လှမ်းရေးခန့်မှန်းချက်၏ နောက်တွင် ထွက်ပေါ်လာသော Curveball အပေါ် သံသယများအား အရာထမ်းများက "စုံစမ်းဖော်ထုတ်ရန်ပျက်ကွက်သည့်" အတွက်ဟုဆိုကာ ဘုရှ်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က စီအိုင်အေအပေါ် အပြစ်ပုံချခဲ့သည်။ အီရတ်ကိုကျူးကျော်ပြီး ၁ နှစ်အကြာ ၂၀၀၄ မေလတွင် Curveball ၏ သတင်း အချက်အလက်များမှာ လုပ်ကြံဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်ကြောင်း စီအိုင်အေက လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့်အညီ ကောက်ချက် ချခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၂၀၀၆ ဇွန်လတွင် ဝါရှင်တန်ပို့စ်  သတင်းစာက " Curveball မှာ အီရတ်တွင် တက္ကဆီမောင်းခဲ့ပြီး ထူးဆန်းသော်လည်း ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရာရှိသော ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သည့် လျှို့ဝှက်ဇီဝလက်နက်စက်ရုံများအကြောင်း ဇာတ်လမ်းကို သူ၏ အင်ဂျင်နီယာ ဗဟုသုတဖြင့် ဖန်တီးခဲ့သော လူလိမ်/ဖျံ တဦးဖြစ်ကြောင်း စီအိုင်အေက အသိအမှတ်ပြုသည်" ဟု အစီရင်ခံခဲ့သည်။
လုပ်ကြံဖန်တီးမှုအား ဝန်ခံခြင်း
၂၀၁၁ ဖေဖော်ဝါရီလ၌ ရာဖိအာမက်အာလ်ဝမ်အာလ်-ဂျနာဘီက အီရတ်၏ လျှို့ဝှက်ဇီဝလက်နက်များပရိုဂရမ်အကြောင်း ဇာတ်လမ်းကို လိမ်လည်ခဲ့သည်ဟု ပထမဆုံးအကြိမ် ဝန်ခံခဲ့သည်။ အီရတ်စစ်ပွဲအတွက် အကြောင်းပြချက်တခုအဖြစ် သူ၏ လိမ်ဆင်ကို အသုံးပြုခဲ့သည်အား အံ့အားတကြီးဖြစ်ခဲ့ရသော်လည်း လုပ်ကြံဖန်တီးမှုများကြောင့် ဆဒမ်ဟူစိန်အား ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့သည်ကို ဂုဏ်ယူသည်ဟုလည်း သူက ဝန်ခံထွက်ဆိုသည်။
ဒေးနစ်ရှ် ရုပ်ရှင်ဇတ်ကား The Man Who Lied the World Into War အရ မှတ်တမ်းတင်သူများက သူ့အား ရှာဖွေနိုင်ခဲ့ပြီး သူ့နိုင်ငံအသစ်မှ လုံခြုံရေးနှင့်စပိုင်အဖွဲ့ အကြီးအကဲအား မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ပြီးနောက်တွင် "အလုပ်" (မှတ်တမ်းတင်သူများက တွေ့ရှိ ဖော်ပြခဲ့သော ကုမ္ပဏီ၌ သူ၏ ရာထူးနေရာကို "မားကတ်တင်းကျွမ်းကျင်" ဟု ဖုံးကွယ်ထား) နှင့် "တိုက်ခန်းနှင့်လစာ" လက်လွတ်ခဲ့ရသည်။ လူမှုထောက်ပံ့ရေး အိပ်ခန်း ၁ ခန်းပါ တိုက်ခန်း နှင့် လူမှုဖူလုံရေးအကူအညီ-လစာသာ ရရှိတော့သည့် အချိန်တွင် ပေါင်ငွေ ၄ သောင်းဖြင့် တွေ့ဆုံမေးမြန်းမှုပြုရန် မှတ်တမ်းတင်သူများထံ သူက ကမ်းလှမ်းခဲ့တော့သည်။ သူ့အပြောအရ လစဉ် လစာငွေ ပေါင် ၃၀၀၀ ဖြင့် ၁၉၉၉/၂၀၀၀ ခုနှစ်မှစတင်ကာ သူနှင့် "အမည်ခံကုမ္ပဏီ” တို့အကြား ချုပ်ဆိုထားသော ၁၅ နှစ်တာစာချုပ် ၁ စောင်ကို သက်သေပြနိုင်သည့် စာရွက်စာတမ်းများကိုလည်း သူက ပြသခဲ့သည်။
"Curveball" အမည်တွင်ခဲ့ခြင်း
အီရတ်သတင်းပေးက အမေရိကန်များအား လိုလားခြင်းမရှိသည့်အတွက်ဟု ဆိုကာ ဂျာမဏီထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ (BND) က ၎င်းအား "အပြာရောင်" သတင်းပေးအဖြစ်သတ်မှတ်ခဲ့ရာ ယင်းမှာ ဂျာမန်များအနေဖြင့် အမေရိကန်တို့ ၎င်းထံဆက်သွယ်မှု အား ခွင့်ပြုလိမ့်မည်မဟုတ်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည် (အနီရောင် သတင်းပေးများအား အမေရိကန် နှင့် ဆက်သွယ်ရန် ခွင့်ပြုထား သည်) နောက်ပိုင်းအထောက်အထားများအရ ၎င်းမှာ အမေရိကန်လိုလားသူဖြစ်ပြီး ဂျာမန်တို့က သတင်းပေးကို စောင့်ကြပ် ထိန်းသိမ်းထားလိုသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်ထောက်လှမ်းရေးအေဂျင်စီများထံ ဂျာမန်တို့က သတင်းလက်ဆင့်ကမ်း ခဲ့ပြီး အမည်ဝှက် "Curveball" ဟု သတင်းပေးအား မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်အသုံးအနှုန်းဖြစ်သော်လည်း ယင်းစာလုံး တီထွင်မှုမပြုခဲ့ဟု အမေရိကန်တို့က ငြင်းဆိုသောကြောင့် မူလဇဇ်မြစ်မှာ ရေရာမှု မရှိချေ။ စကားဝှက်၏ အရင်းစာလုံး "ball" ကို စစ်အေးကာလအတွင်း လက်နက်များနှင့် ပတ်သက်၍ သတင်းပေးနိုင်သူများနှင့် ဆက်သွယ်ရာ၌ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ကဏ္ဍ:၁၉၆၈ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:လှည့်စားခြင်း
ဖောင်းကြီးပွင့်ရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်
ဖောင်းကြီးပွင့်ရွာ (Hpaunggyipwint)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ အရှေ့ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၂၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အရှေ့ပေါက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၄၂ ဦး၊ မ ၁၁၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်နားရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်
ပန်နားရွာ (Pangnar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ စယ်အူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၃၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စယ်အူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၄၅ ဦး၊ မ ၂၀၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သိန္နီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒုတိယ အယ်လီဇဘက် နန်းတက်ပွဲ
ဒုတိယမြောက် အယ်လီဇဘက်ဘုရင်မ၏ နန်းတက်ပွဲကို ၁၉၅၃ခု ဇွန်လ ၂ရက်တွင် လန်ဒန်မြို့ ဝက်စမင်စတာကျောင်းတော်၌ ကျင်းပသည်။
နန်းတက်ပွဲအတွင်း ဘုရင်မသည် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုရ၏၊ ရေစင်ဖျန်း၍ ဘိသိက်ခံရ၏၊ ဝတ်ရုံတော်နှင့် မင်းမြှောက်တန်ဆာများ ဆင်ယင်ရ၏၊ အင်္ဂလန်၊ စကော့တလန်၊ ဝေလနယ်၊ အိုင်ယာလန်မြောက်ပိုင်းတို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသော ပြည်ထောင်စုကြီး (ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း)၊ ကနေဒါ၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်၊ တောင်အာဖရိက၊ ပါကစ္စတန်၊ သီဟိုဠ် (ယခု သီရိလင်္ကာ) တို့၏ ထီးဆောင်းမင်းအဖြစ် ခံယူရ၏။
အထိမ်းအမှတ်ပွဲများကို ဓနသဟာသနယ်မြေတစ်ဝန်း ကျင်းပကြပြီး၊ ဘွဲ့တံဆိပ်များလည်း သတ်မှတ်ချီးမြှင့်ပေးသည်။ ဗြိတိသျှ နန်းတက်ပွဲများအနက် ရုပ်မြင်သံကြားမှ အစအဆုံး ထုတ်လွှင့်ပြသသည့် တစ်ခုတည်းသော နန်းတက်ပွဲဖြစ်သည်။ ၁၉၃၇ခုနှစ် ခမည်းတော်နန်းတက်ပွဲမှာ ကျောင်းတော်အတွင်း ကင်မရာများ ယူဆောင်ရိုက်ကူးခွင့်မရခဲ့ပေ။ ဤပွဲသည် ၂၀ရာစုအတွင်း စတုတ္ထမြောက်နှင့် နောက်ဆုံးကျင်းပသော ဗြိတိသျှ နန်းတက်ပွဲဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေ ယူရို ၁.၅၇ သန်း (၂၀၁၉တွင် ယူရို ၄၃,၄၂၇,၄၀၀ ခန့်) ကုန်ကျ၏။
ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ
တစ်ရက်တာ ကျင်းပသည့် နန်းတက်ပွဲအတွက် ၁၄လမျှ အချိန်ယူရ၏။ နန်းတက်ပွဲ ကော်မရှင် ပထမဆုံးအစည်းအဝေးကို ၁၉၅၂ ဧပြီတွင် ကြင်ဖက်တော် အက်ဒင်ဗာရာ မြို့စားကြီး ဖိလစ် (Philip, Duke of Edinburgh) က ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ကြီးမှူးဆောင်ရွက်ရသည်။  နန်းတက်ပွဲ တွဲဖက်ကော်မတီ၊ နန်းတက်ပွဲ အမှုဆောင်ကော်မတီ စသဖြင့် ဆက်လက်ဖွဲ့စည်းရသည်။ ထိုကော်မတီတို့ကို ပွဲတစ်ခုလုံးအတွက် အဓိကတာဝန်ယူရသူ နောဖတ်မြို့စား သူကောင်းမျိုး အမတ်ကြီး မာရှယ် က သဘာပတိအဖြစ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ အလုပ်ဌာနဝန်ကြီး၊ ဗိုင်းကောင့် ဒေးဗစ် အက်ကယ်လ်ဇ် က လာလမ်းတစ်လျှောက် အဆင်တန်ဆာများ ပြင်ဆင်မွမ်းမံရသည်။ အက်ကယ်လ်ဇ်က သူနှင့် မာရှယ်တို့၏ တာဝန်ကို "အမတ်ကြီး မာရှယ်ကား ပရိုဂျူဆာ၊ ကျွန်ုပ်ကား စတိတ်မန်နေဂျာ ဖြစ်တော့သည်။" ဟု ထုတ်ဖော်ဖူး၏။
နိုင်ငံတကာ နန်းတက်ပွဲတို့ သဘောသဘာဝအရ အဆိုပါ ကော်မတီများတွင် အခြားဓနသဟာသနိုင်ငံများမှ သံအမတ်ကြီး (High Commissioner) များ ပါဝင်ကြသော်လည်း၊ ၎င်းတို့အစိုးရများက ယခုအခမ်းအနားသည် ဗြိတိန်နှင့်သာ သက်ဆိုင်သော ဘာသာရေးအခမ်းအနားဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသဖြင့် ပွဲအစီအစဉ်တွင် ပါဝင်ရန်ဖိတ်ခေါ်မှုကိုမူ လက်မခံကြပေ။ ထိုအချိန်က ကနေဒါဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်သူ လူးဝစ် စိန့်လောရင့် က "ယခုနန်းတက်ပွဲသည် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း၏ နိုင်ငံ့ဥသျှောင်အဖြစ် ခံယူသောပွဲဖြစ်သည်ဟု ကျွန်ုပ်ထင်မြင်သည်။ ယူကေ ဥသျှောင်အဖြစ်ခံယူပွဲကို ဧည့်သည်တော်အဖြစ် တက်ရောက်ရသည်ကို ဝမ်းမြောက်ပါသည်။ သို့သော် ကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုလုပ်ငန်းစဉ်တွင် တိုက်ရိုက်ပါဝင်ပတ်သတ်ရသူများ မဟုတ်ပေ။" ဟု ပြောခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ခု ဇွန်လ ၂ရက်တွင် နန်းတက်ပွဲ ကျင်းပမည်ဖြစ်ကြောင်း ကော်မရှင်က ၁၉၅၃ခု ဇွန်လတွင် ကြေညာသည်။
အယ်လီဇဘက် နန်းတက်ဝတ်လုံ အပါအဝင် တော်ဝင်မိသားစုဝင်များအတွက် ဝတ်စုံများ ချုပ်လုပ်ရန် ဘုရင်မက နော်မန် ဟာ့နဲ ကို တာဝန်ပေး၏။ နန်းတက်ဝတ်လုံဒီဇိုင်း အဆိုပြုချက် ကိုးခု တင်သွင်းခဲ့ပြီး၊ ဘုရင်မနှင့် အကြိမ်ကြိမ်တွေ့ဆုံညှိနှိုင်း၍ သဘောတူညီကာ အတည်ပြုလိုက်သည်မှာ ပိုးချည်အဖြူဝတ်စုံအောက်ခံတွင် ထိုစဉ်က ဓနသဟာသနိုင်ငံများ၏ သင်္ကေတပန်းပွင့်များဖြစ်သည့် အင်္ဂလန်မှ ကျူဒါနှင်းဆီ၊ စကော့တလန် ဆူးလေပန်း၊ ဝေလပြည်၏ ကြက်သွန်မြိတ်၊ အရွက်သုံးရွက်ဆိုင်ထွက်သည့် အိုင်းရစ်ပန်း (Shamrock)၊ ဩစတြေးလျရှိ ဆူးပန်း (Wattle)၊ ကနေဒါ၏ မေပယ်ရွက်၊ နယူးဇီလန်က ငွေဖန်းပင်၊ တောင်အာဖရိက ပရိုတီယာပန်း (Protea)၊ အိန္ဒိယနှင့် သီဟိုဠ်အတွက် ကြာနှစ်ပွင့်၊ ပါကစ္စတန်၏ ဂျုံ၊ ဝါ၊ လျှော် ပုံစံတို့ကို ပန်းထိုးရန်ဖြစ်သည်။
အယ်လီဇဘက်သည် ပွဲအတွက် အပျိုရံမှူးများနှင့် အစမ်းလေ့ကျင့်သည်။ ကတ္တီပါကော်ဇောနေရာ အစတစ်စ ခင်းရ၏၊ စီးတော်လှည်းအစား ထိုင်ခုံချရ၏။ စာကြည့်စားပွဲထိုင်စဉ်၊ လက်ဖက်ရည်သောက်စဉ်၊ သတင်းစာဖတ်စဉ် စသည့် နိစ္စဓူဝကိစ္စများ ဆောင်ရွက်နေစဉ်မှာပင် နန်းစဉ်တော်ဝင်ဝတ်စုံ ကို ကျင့်သားရအောင် ဝတ်ဆင်ထားရသည်။ မေလ ၂၂ရက်တွင် တစ်ကြိမ်၊ ၂၉ရက်တွင် တစ်ကြိမ် ဝက်စမင်စတာကျောင်းတော်၌ ဝတ်စုံပြည့်ရီဟာဇယ် ကျင်းပသည်။
၁၉၅၃ခု မတ်လ ၂၄ရက်တွင် ဘွားတော် မာရီဘုရင်မ နတ်ပြည်စံသည်။ ၎င့်းသေဆုံးမှုကြောင့် အခမ်းအနားကို တစ်စုံတစ်ရာ သက်ရောက်မှုမရှိစေရန် သေတမ်းစာချန်ခဲ့သဖြင့် စီစဉ်ထားသည့်အတိုင်း ဆက်လက်ကျင်းပသည်။
စီတန်းလှည့်လည်ရာ လမ်းတစ်လျှောက်ရှိ လူအယောက် ၉၆၀၀၀စာ ဆံ့သည့် စင်များ၊ သန့်စင်ခန်းများ၊ လမ်းတစ်လျှောက် အဆင်တန်ဆာများ၊ ဝတ်စုံများ၊ ကားငှားခ၊ ရထားလုံးပြုပြင်ခ၊ မင်းမြှောက်တန်ဆာများ ပြင်ဆင်မှု အပါအဝင် ခန့်မှန်းခြေ ယူရို ၁.၅၇ သန်း (၂၀၁၆တွင် ၃၉,၃၅၀,၀၀၀ ယူရိုခန့်) ကုန်ကျသည်။
ပွဲအစီအစဉ်
နန်းတက်ပွဲသည် ယခင့်ယခင် ရှေးဘုရင်များ ကျင်းပကြသည့် အစဉ်အလာအတိုင်းပင်၊ ဝက်စမင်စတာကျောင်းတော်၌ ဘုန်းတော်ကြီးများနှင့် သူကောင်းစုတို့ ပါဝင်ကြသည်။ သို့ရာတွင် ဘုရင်မသစ်တစ်ပါးအနေဖြင့် အချို့နေရာများတွင် သိသိသာသာ ကွဲပြား၏။
ရုပ်မြင်သံကြား
ဘီဘီစီရုပ်သံလွှင့်ဌာန၏ တိုက်ရိုက်ထုတ်လွှင့်မှုကို (ဝယ်သူကဝယ် ငှားသူကငှားနှင့်) ဗြိတိန်တစ်ဝန်း လူသန်းချီ ကြည့်ရှုကြသည်။ ခမည်းတော်နန်းတက်စဉ်က အပြင်ဘက် စီတန်းလှည့်လည်မှုသာ ရိုက်ကူးရပြီး ဘီဘီစီကင်မရာများ ကျောင်းတော်အတွင်း ယူဆောင်ရိုက်ကူးခွင့်မရှိရာ၊ ယခုအခမ်းအနားသည် ပထမဆုံး အပြည့်အစုံ ရုပ်သံလွှင့်ရခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် ဝင်စတန်ချာချီက လက်မခံလိုသဖြင့် ဗြိတိသျှကတ်ဘိနက်အဖွဲ့အတွင်း အချေအတင် ဆွေးနွေးကြရသော်လည်း ဘုရင်မက ဝန်ကြီးချုပ်၏ အကြံကိုပယ်ချ၍၊ ရုပ်သံရိုက်ကူးခွင့် ပြုသည့်အပြင် စမ်းသပ်ဆဲ သုံးဖက်မြင် ကင်မရာများကိုပါ သုံးခွင့်ပြုခဲ့သည်။ တီဗီတစ်လုံးလျှင် လူ ၁၇ယောက်ကျ ကြည့်ရှုနိုင်ခဲ့သည့် ဤ ထုတ်လွှင့်မှုသည် ဘီဘီစီ၏ ယခင် ထုတ်လွှင့်နေကျ အဖြူအမည်းမဟုတ်ဘဲ ဆေးရောင်စုံ ထုတ်လွှင့်မှု ဖြစ်လေသည်။
အယ်လိဇဘက်၏ နန်းတက်ပွဲသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးသို့ ထုတ်လွှင့်သည့် ပထမဆုံး ပွဲကြီးတစ်ပွဲဖြစ်သည်။ ကနေဒါမှ တစ်နေ့တည်း ကြည့်ရှုနိုင်စေရန် RFA ကင်ဘာရာက ကနေဒါ ရုပ်သံလွှင့်ကော်ပိုရေးရှင်းထံသို့ ဘီဘီစီ ဖလင်မှတ်တမ်းများကို အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်ကာ ပို့ပေးရသည်။ ကနေဒါကုန်းမကြီးနှင့် ယူကေအကြား ပထမဆုံး အရပ်အနားမရှိ လေကြောင်းပျံသန်းမှုပင် ဖြစ်တော့သည်။ ကနေဒါ အရှေ့ပိုင်း Goose Bay, Labrador ၌ ပထမ ဖလင်လိပ်ကို ကနေဒါတော်ဝင်လေတပ် CF-100 သို့ လွှဲပြောင်းပေးရ၏၊ ထိုမှတဆင့် မွန်ထရီယယ်သို့ ဂျက်လေယာဉ်များဖြင့် သယ်ပို့ရ၏။ အဆိုပါအတိုင်း ကင်ဘာရာနှင့် မွန်ထရီယယ်ကို ခေါက်တုံ့ခေါက်ပြန် သုံးကြိမ်ပြေးဆွဲရသည်။ နောက်တစ်နေ့ ဖလင်လိပ်ကို စီဘီစီရုပ်သံမှ ထုတ်လွှင့်ရန် အနောက်ပိုင်းရှိ ဗင်ကူဗာသို့ ပို့ရသည်။ ၎င်းနောက် ကနေဒါတော်ဝင်မြင်းစီးရဲများက ငြိမ်းချမ်းရေး ပေါင်းကူး နယ်စပ်ဖြတ်ကျော်နေရာသို့ ပို့ရ၏၊ ၎င်းမှ ဗြိတိသျှကိုလံဘီယာ ကုန်းမအောက်ပိုင်းအထိ လိုင်းမိသည့် KVOS-TV က ထုတ်လွှင့်နိုင်ရန် ဝါရှင်တန်လှည့်ကင်းရဲများက ဘယ်လင်ဟမ်အထိ ပို့ပေးရ၏။
အပြည့်အစုံ မထုတ်လွှင့်နိုင်သော်ငြား၊ ဩစတြေးလျသို့ ကာတာလေကြောင်းဖြင့် ပို့ပေးခဲ့ရာ ၅၃နာရီ ၂၈မိနစ်အကြာတွင် ဆစ်ဒနီသို့ ရောက်သည်။ တစ်ကမ္ဘာလုံး ကြည့်ရှုသူ ၂၇၇သန်း ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
စီတန်းလှည့်လည်ခြင်း
လန်ဒန်ရှိ လမ်းမများထက်၌ စောင့်ကြည့်ကြသူ သုံးသန်းခန့် မရောက်မီ၊ ဗြိတိသျှအင်ပါယာနှင့် ဓနသဟာယနိုင်ငံများမှ သင်္ဘောသားများ၊ စစ်သားများ၊ လေယာဉ်မောင်မယ်များ လမ်းတစ်လျှောက် စီတန်းလျက်၊ ဧည့်သည်တော်များနှင့် အရာရှိများ အရင်ကြွရောက်လာကြ၏။ လမ်းမထက်က လူများမှာ အချို့က ညအိပ်စောင့်ကြ၊ အချို့က ငြမ်းဆင်၍ စင်ထက်က စောင့်ကြသည်ဟူ၏။ အခမ်းအနားတက်ရောက်ခွင့် မရှိသူများအတွက် ကျောင်းတော်နှင့် လမ်းတစ်လျှောက် မိုက်ကရိုဖုန်း အလုံး ၂၀၀ကျော် တပ်ဆင်ပေးထားသည်။ ဘာသာစကား ၃၉မျိုးနှင့် အစီရင်ခံတင်ဆက်သူ ၇၅၀ကျော်နှင့် သတင်းပေးပို့ချက်ကို ကမ္ဘာအနှံ့ နားဆင်သူ သန်းနှစ်ဆယ်ကျော်ရှိခဲ့သည်။
ပြည်ပတော်ဝင်မျိုးနွယ်များနှင့် နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များ လှည်းအသီးသီးဖြင့် ဝင်ရောက်လာကြသည်မှာ အရေအတွက် များပြားလွန်းသဖြင့် သူဌေးသူကြွယ်များမှစ၍ တောင်သူကြီးများအဆုံး လုပ်အားပေး မင်းစေ (ဧည့်ကြို) တာဝန်ပေးခံရ၏။ ပထမဆုံး တော်ဝင်မြင်းလှည်းသည် အလံများကို ဝှေ့ယမ်းလျက် ဘက်ကင်ဟမ်နန်းတော်မှထွက်လာရာ The Mall (သှမဲလ်) သို့ ရောက်လျှင် ဩဘာသံများ တစ်ခဲနက်ထွက်ပေါ်၏။ ၎င်းနောက်က အိုင်ရစ်လှည်းတော် ပေါ်၌ မယ်တော်အယ်လီဇဘက် က ခိုအီနူး စိန်ဦးရစ်ကို ဆင်ယင်လျက် လိုက်ပါလာ၏။ ထို့နောက် အယ်လီဇဘက် ဘုရင်မက ဘက်ကင်ဟမ်နန်းတော်မှ လန်ဒန်တစ်လျှောက် တြာဖယ်ဂါရင်ပြင် ကို ဖြတ်၍ ဝက်စမင်စတာကျောင်းတော်သို့ ရွှေလှည်းတော်ဖြင့် ဝင်လေသည်။ ဘုရင်မသည် ပခုံးထက်၌ ခြောက်ကိုက်အလျားရှိသည့် ဝတ်လုံ၊ ကနေဒါထွက် သားမွေးအဖြူများဖြင့် အနားကွပ်ထားသည့် ပိုးဖဲကတ္တီပါဝတ်ရုံတို့ကို ခြုံထား၏။ ဝတ်ရုံကို လေဒီ ဂျိန်း ဗိန်းတမ်းပစ်စတီးဝပ်၊ လေဒီ အန်းကုတ်၊ လေဒီ မော်ရာ ဟယ်မီတန်၊ လေဒီ မယ်ရီ ဘေလီဟယ်မီတန်၊ လေဒီ ဂျိန်း ဟိကုတ်ဒရမ်မွန့်ဝီလော့ဘီ၊ လေဒီ စပင်ဆာချာချီ၊ ဒီဗွန်ရှိုင်းယား မြို့စားကတော် တို့ သယ်စေသည်။
အပြန်တွင် ငါးမိုင်အလျားရှိသည့် Whitehall၊ Trafalgar Square၊ Pall Mall၊ Hyde Park Corner၊ Marble Arch၊ Oxford Circus၊ the Mall တို့ကို ဖြတ်၍ ဘက်ကင်ဟမ်နန်းတော်သို့ ဝင်လေသည်။ ဗြိတိန်နှင့် ဓနသဟာသနိုင်ငံများမှ ဝန်ထမ်းပေါင်း ၂၉၀၀၀ သည် နှစ်မိုင်ခရီးတာအတွင်းရှိ သတ်မှတ်နေရာတစ်ခုလျှင် ၄၅မိနစ်ဖြင့် ချီတက်ကြသည်။ ၁၅၈၀၀သော လူတို့လည်း စီတန်းလျက်နေကြသည်။ သံစုံတီးဝိုင်း စစ်ရေးပြတပ်ရင်းကို စစ်ရုံးမှ ကာနယ် ဘာရိုး (Colonel Burrows) က ဦးဆောင်သည်။ ၎င်းနောက်က ကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့ဖူးသောနိုင်ငံများ ကိုယ်စားပြုအဖွဲ့နှင့် ဓနသဟာယ စစ်သည်များ၊ ၎င်းတို့နောက်က ဗြိတိသျှတော်ဝင် ကြည်း၊ ရေ၊ လေ တပ်များ၊ တော်ဝင်မိသားစုဝင်းမှူးများ လိုက်ပါကြသည်။ ၎င်းအဖွဲ့များနောက်က တွန်ဂါဘုရင်မအပါအဝင် ဗြိတိသျှထိန်းသိမ်းခံနိုင်ငံများမှ ခေါင်းဆောင်များ၊ ဓနသဟာယ ဝန်ကြီးချုပ်များ၊ ထီးနန်းရိုးမှန်သော မဟာဆီမဟာသွေး မင်းသား၊ မင်းသမီးများနှင့် မယ်တော်ဘုရားတို့ အစဉ်အတိုင်း လှည်းများဖြင့် လာကြသည်။ မြင်းစီးထားကြသည့် ဗြိတိသျှတပ်မတော်ေနာက်မှ ကိုယ်ရံတော်တပ်မှူးများ နှင့် ဝင်းမှူးများ ခြံရံထားသည့် ရွှေလှည်းတော်၊ ၎င်းနောက်က ကိုယ်ရံတော်အရာရှိများ လိုက်ပါကြသည်။
ဧည့်သည်တော်များ
ပွဲမတိုင်ခင် ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုများ ပြုလုပ်စကတည်းက ပိတ်ထားခဲ့သည့် ဝက်စမင်စတာကျောင်းတော်သည် ပွဲနေ့နံနက် ခြောက်နာရီ၌ ဖွင့်လှစ်ပြီး၊ ဓနသဟာယ နိုင်ငံများမှ ဖိတ်ကြားထားသော ဧည့်သည်တော် ၈၀၀၀ခန့်၊ တော်ဝင်မိသားစုဝင်များ၊ ပြည်ပ တော်ဝင်မျိုးနွယ်များ၊ ဗြိတိသျှသူကောင်းစာရင်းဝင်များ၊ နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်များ၊ လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များ စသည့် အရေးကြီးပုဂ္ဂိုလ်များသည် ၈:၃၀တွင် အသီးသီးရောက်လာကြ၏။ တွန်ဂါဘုရင်မမှာ လန်ဒန်မိုးဖွဲဖွဲလမ်းမထက် အမိုးဖွင့်လှည်းစီးရသည်ကို ဝမ်းမြောက်လှသဖြင့် လမ်းတစ်လျှောက် ရွှင်မြူးလျက်ရှိသည်ဟူ၏။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်ဂျော့မာရှယ် က အမေရိကန်အစိုးရ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဇနီးဖြစ်သူ ကက်သရင်းနှင့်အတူ တက်ရောက်လာသည်။
ဧည့်သည်တော်များအနေဖြင့် မိမိတို့ ထိုင်ခဲ့သော ထိုင်ခုံများကို ပွဲအပြီးတွင် ဝယ်ယူနိုင်ကြပြီး၊ ရရှိသောအမြတ်ကို နန်းတက်ပွဲကုန်ကျစရိတ်အတွက် ထည့်သွင်းမည်ဖြစ်သည်။
အခမ်းအနား
ကျောင်းတော်အတွင်း ဘုရင်မ ရောက်မလာမီ၊ အင်္ဂလိပ်ဘဏ္ဍာစိုး က စိန့်အပ်ဒွပ်သရဖူ ကို ယူဆောင်လျက်၊ ဗိုင်းကောင့် ချူနင်ဟမ် က သူကောင်းနှစ်ယောက် ခြံရံလျက် ဝင်ရောက်လာ၏။ ထိုစဉ် ဝတ်ရုံရှည်များ၊ ဒေါက်ခြာများဖြင့် အင်္ဂလန်ကျောင်းတော်မှ ဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော်များ၊ ဘုန်းတော်ကြီးများ (Durham and Bath and Wells) က အနောက်တံခါးမကြီးမှ ဘုရင်မကို ထွက်ကြိုကြရ၏။ နံနက် ၁၁:၀၀ နာရီခန့် ဘုရင်မ ရောက်လေလျှင် ဝတ်လုံနှင့် ကောဇောများမှာ လှုပ်ရှားရမလွယ်ကူသဖြင့် ကန်တာဘာရီဂိုဏ်းချုပ်ဆရာတော် (အင်္ဂလီကန်သာသနာပိုင်) ဂျီယိုဖရေး ဖစ်ရှာ ကို "စကြစို့"ဟု ပြောလေ၏။ တစ်ဖန်၊ ဓနသဟာယ သံအမတ်ကြီးများက ၎င်းတို့ ပြည်ထောင်များ၏ သင်္ကေတတံခွန်များကို ကိုင်ဆောင်ကြလျက်၊  ဆာလံကျမ်း (Psalm 122, vv. 1–3, 6, 7) လာ ဓမ္မတေး "I was glad" သီဆိုနေသော ဆာဟူးဘတ်ပယ်ရီ ရှိရာ စင်မြင့်သို့ အလယ်မင်းလမ်းမှတဆင့် လာကြလေသည်။ အယ်လီဇဘက်သည် ဝတ်ပြုရှိခိုးကာ ပူဇော်ဖွယ်ကလပ်၏ တောင်ဘက် နန်းပလ္လင် (Chair of Estate) ထက်၌ ထိုင်လတ်သည်ရှိသော်၊ ဘုန်းတော်ကြီးများက သမ္မာကျမ်းစာ စသည့်  ဘာသာရေး အဆောင်အယောင်များ သယ်ဆောင်လာကြကာ၊ သူကောင်းမျိုးတို့ အပ်လာသည့် မင်းမြှောက်တန်ဆာများကို ဝက်စမင်စတာ ဂိုဏ်းထောက်ဆရာတော် အယ်လန်ကမ်ဘဲဒွန် က ကလပ်ပေါ်တင်ရသည်။