cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ချစ်ခင်၊ ဦး(ဒါရိုက်တာ)
ချစ်ခင်၊ ဦး၊ ဒါရိုက်တာ (မြန်မာ ၁၂၈ဝ-၁၃၄၂)
ဒါရိုက်တာဦးချစ်ခင်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ် ပွားစဉ်က အာရှလူငယ် အစည်းအရုံးအဖွဲ့ဝင်အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအပြီးတွင် ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင် (ယခု ညွန့်မြန်မာ)ခြံသို့ ရုပ်ရှင် ပညာသင်အဖြစ် ရောက်ခဲ့သည်။
ယင်းနောက် ဗြိတိသျှဘားမား ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် ချစ်ပန်း သဇင်၊ မမှီတဲ့ပန်း၊ ရုပ်ရှင်ကားများနှင့် စာရေးဆရာ မောင်ထင် ၏ ငဘ လယ်သမားဘဝ သရုပ်ဖော်ဇာတ်ကားများကို ရိုက်ကူး ခဲ့သည်။ ငဘရုပ်ရှင်ကားကို တရုတ်ပြည် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ က ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ချစ်ပန်းသဇင် ရုပ်ရှင်ကားကို ဆိုဗီယက်ပြည် ထောင်စုက ဝယ်ယူခဲ့လေသည်။
ဒါရိုက်တာ ဦးချစ်ခင်သည် ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင်ဗြိတိသျှ ဘားမားရုပ်ရှင် ကုမ္ပဏီမှ ရိုက်ကူးခဲ့သော ဖြေလျော့ခွေ ဇာတ် ကားဖြင့် အကောင်းဆုံးဒါရိုက်တာဆု အကယ်ဒမီ ရွှေစင်ရုပ်ဆု ရခဲ့သည်။ ယင်းဇာတ်ကားမှ မင်းသမီး မြင့်မြင့်ခင်နှင့် ဇာတ်ပို့ ဦးကျော်သောင်းတို့လည်း ရွှေစင်ရုပ်ဆုရခဲ့ကြသည်။
၁၉၆၂-၆၃ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ကောင်စီ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၇-၇၈ ခုနှစ်တွင် ရုပ်ရှင်ကောင်စီ စည်းရုံးရေးကော်မတီ အနုပညာဆပ်ကော်မတီတွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ဒါရိုက်တာဦးချစ်ခင်သည် စာရေးဆရာမ ခင်နှင်းယု၏ မွှေး၊ အောင်လင်း၏ အရိုင်းစပယ်နှင့် အခြား နာမည်ကြီး ဝတ္ထုကြီးများကို ရုပ်ရှင်ရိုက်ကူးခဲ့ရာ မွှေးရုပ်ရှင်ကားသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအထိ သွားရောက်ရိုက်ကူးခဲ့ရသည့် ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။
ဒါရိုက်တာဦးချစ်ခင် ရိုက်ကူးခဲ့သော ပန်းပန်လျက်ပါ ရုပ်ရှင်ကားသည် စစ်ပြီးခေတ် မြန်မာရုပ်ရှင် လောကတွင် ငွေရတုသဘင် ဆင်နွှဲခဲ့ရသည်အထိ ဝင်ငွေကောင်းခဲ့သော ရုပ်ရှင်ကားတစ်ကား ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓတောင် (ထိုင်း)
ဗုဒ္ဓတောင် သို့မဟုတ် Khao Chi Chan သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ Na Chom Thian မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ထုံးကျောက်တောင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤတောင်သည် ပတ္တရာ၏ အထင်ကရ နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် 109 m (358 ft) x 70 m (230 ft) ကြီးမားသည့် ရွှေရောင်ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကို ထွင်းထုထားသည်။ ၎င်းကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ဘုရင် Bhumibol Adulyadej ၏ နှစ်ငါးဆယ်မြောက် နန်းတက်ပွဲအမှတ်တရ အထိမ်းအမှတ်အနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ ထိုင်းလူမျိုးများနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအတွက် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုကို ရည်စူးကာ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ Khao Chi Chan ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထွင်းထုထားသည့် အကြီးဆုံးဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်လည်း ဖြစ်သည်။
တောင်ကို ဝန်းရံထားသည့် ကျယ်ပြန့်လှသည့် ပတ်ဝန်းကျင်သည် မြက်များ၊ အပင်ငယ်များ၊ ကျွန်း, အကေရှားပင်, အစရှိသည့် သစ်ပင်များဖြင့် တည်ရှိနေသည်။ ဤစိမ်းလန်းနေသည့် ပတ်ဝန်းကျင်သည် ၂၀၂၀ ခုနှစ် သီရိချရိုအင်ဝတ်သစ်တောစိုက်ပျိုးရေးစီမံကိန်းကြောင့် တိုးတက်လာမှုပင် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ၎င်းကို ဘုရင်မသီရိကစ် ဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး ဘုရင်ကြီး Bhumibol Adulyadej က ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် သီရိကတ်၏ ၆၀ နှစ်မြောက် မွေးနေ့အဖြစ် စတင်ခဲ့သည်။ ဤဗုဒ္ဓတောင်၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင်  Wat Yansangwararam Woramahawihan စသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်များနှင့် တရုတ်ကျောင်းတော်များဖြစ်ကြသည့်  Viharn Sien, the Nong Nooch Tropical Garden, Silverlake & Vineyard များ၊ Na Chom Thian, Jomtien နှင့် ပတ္တရာတို့အား ခရီးသွားများစွာအား စွဲဆောင်နိုင်စေရန်အတွက် အမျိုးသားပန်းခြံတစ်ခု စသည်တို့ ရှိကြသည်။
ဤဗုဒ္ဓတောင်နေရာသည် တရားအားထုတ်ခြင်း၊ ပါတီပွဲများဆင်နွှဲခြင်း၊ အပန်းဖြေခြင်း၊ ကခုန်ဖျော်ဖြေခြင်း စသည်များအတွက် လူသိများသည်။  ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ထိုင်း၊ တရုတ်၊ ရုရှခရီးသွားများစွာတို့သည် ဤဒေသသို့ အဓိကနေရာအဖြစ် လာရောက်လည်ပတ်ကြသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် သစ်တောလေ့ကျင့်ရေးဌာနက Khao Chi Chan ၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် မျောက်အကောင် ၁၀၀၀ ဝန်းကျင်ခန့် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်
၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည့် Somdet Phra Yanasangworn သည် တောင်အား မိုင်းခွဲကာဖျက်ဆီးမည့်အရေးမှ ကာကွယ်ရန် ဗုဒ္ဓတောင် (သို့) Khao Chi Chan သို့ ရွှေ့ပြောင်းခဲ့သည်။ ကျောက်တုံးများကို ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲကာလအတွင်း  U-Tapao Royal Thai Navy လေယာဉ်ကွင်း ထိုင်းတော်ဝင်လေတပ် - အမေရိကန်လေတပ်တို့၏ လေယာဉ်ပြေးလမ်းများ ဆောက်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ King Bhumibol သည် မြင့်မားသောနည်းပညာပစ္စည်များဖြင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်တစ်ခုကို ရေးဆွဲရန်အမိန့်ပေးခဲ့ပြီး ၎င်းကို အမွေဆက်ခံမည့်မင်းသား Maha Vajiralongkorn ကို ကြီးကြပ်ညွန်ကြားရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။ ကျောက်တောင်၏ မျက်နှာပြင်ကို ညှိပြီးသည့်အခါတွင် သွန်ဘူရိရှိ Phra Chomklao နည်းပညာအင်စတီကျုရှိ အဖွဲ့များသည် ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် လေဆာနည်းပညာကို အသုံးပြုကာ ထုံးကျောက်ပေါ်တွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကို ပုံဖော်ရေးဆွဲခဲ့ကြသည်။ ၎င်းသည် နောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေးဆွဲထားသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပုံရိပ်တစ်ခုလည်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်ကို နောက်ပိုင်းတွင် ရွှေရောင်သစ်ရွက်အတွင်းတွင် ထားရှိရေးဆွဲခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ
ဒွမ်ဖောင်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဒွမ်ဖောင်ရွာ(Dumhpawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ စိန်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စိန်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁ ဦး၊ မ ၄၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာဂဒိုး
သာဂဒိုး(၁၉၂၆-၂၀၁၀)
စာရေးဆရာ၊ သတင်းစာဆရာအဖြစ် ထင်ရှားသည့် သာဂဒိုးကို၁၉၂၆ - ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၁၃)ရက်နေ့တွင် ပုသိမ်ခရိုင်၊ ဒါးကကြိမ်ချောင်း၊ ဖျာတန်းရွာ၌ အဖ-ဦးဆိုင်၊ အမိ-ဒေါ်မေညွန့်တို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းနှစ်ယောက်အနက် အငယ်ဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ ဦးတင်စိုးဖြစ်သည်။
၁၉၂၇ - တစ်နှစ်သားအရွယ်တွင် မိဘနှစ်ပါးကွယ်လွန်သွားခဲ့သည့်အတွက် မိဘမဲ့ဖြစ်ခဲ့ရ၊ ဒုက္ခရောက်ခဲ့သည်။ ဦးလေး၊ အဒေါ်တို့၏ စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် ကြီးပြင်းခဲ့ရ။ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် စာသင်ခဲ့ရသည်။ ပုသိမ်မြို့ ခါတော်မီကျောင်း၊ ရန်ကုန်ဘွိုင်းစ်ဟုမ်း မိဘမဲ့ကျောင်းတို့၌ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။
၁၉၃၆ - ၃၈ - (၁၀)နှစ်သားအရွယ်ကပင် ဘဝဝမ်းရေးအတွက် လှေလုပ်သားအဖြစ် လှေလိုက်ခဲ့ရသည်။ လှေ လိုက်ရင်းဖြင့် စာအုပ်ဟောင်းရောင်းသော လှေများနှင့်ပေါင်းမိကာ စာအုပ်များဖတ်ခဲ့ရသည်။ ထိုသို့ စာဖတ်ခွင့် ကြုံပြီး စာအုပ်များဖတ်ခဲ့ရာမှ စာပိုမိုတတ်ချင်၊ စာရေးချင်စိတ်များ ဖြစ်လာခဲ့ရသည်။ စာရေးဆရာလုပ်လျှင် ထမင်း ငတ်မည်ဟု ကြားဖူးသဖြင့် ထမင်းမငတ်စေရန် အိမ်ဆောက်၊ အိမ်မိုး၊ လက်သမားအတတ်၊ ထွန်ထယ် လယ်သမားလုပ်ငန်း၊ ထီးချုပ်ထီးပြင်၊ ဖိနပ်ချုပ်ကစ၍ အကုန်တတ်အောင် လုပ်ခဲ့သည်။ ရွာတွင်နေ၍ စာရေး ဆရာ မဖြစ်နိုင်မှန်း သိသဖြင့် ရန်ကုန်သို့ တတ်လာခဲ့ပြီး ရရာအလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၁ - (၁၅)နှစ်သားအရွယ်တွင် မင်္ဂလာဒုံစစ်တက္ကသိုလ်၌ မူလတန်းအဆင့် ယောနင်းကျောင်းသားအဖြစ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် တပ်မတော်၌ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။ ထို့နောက် တပ်မှထွက်ကာ ရန်ကုန်သတင်းစာ၊ အိုးဝေသတင်းစာတို့တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင် ပိုစတာများဆွဲသော ပန်းချီဆရာ ဦးဘိတ်ကြည် ထံတွင် ပန်းချီပညာကို လေ့လာဆည်းပူးပြီး မိမိဘာသာ ပန်းချီဆွဲခြင်း၊ ကာတွန်းရေးခြင်းတို့ကို ရေးဆွဲလေ့ကျင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ - ရန်ကုန်သတင်းစာ၊ အိုးဝေသတင်းစာတို့တွင် ကာတွန်းများရေးခဲ့။ ကာတွန်းဆရာဘဝဖြင့် စာနယ်ဇင်း လောကသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
၁၉၄၅ ခုနှစ်ထုတ် သူရိယသတင်းစာတွင် 'မတော်လှန်ရဲသူတို့၏ တော်လှန်ရဲသူကြီး' ဆောင်းပါးဖော်ပြခြင်းခံရသည်။ သာဂဒိုးသည် စာရေးသားခြင်းအပြင် ပန်းချီ ဆရာကြီး ဦးတိတ်ကြည်ထံတွင် ပန်းချီပညာကို လေ့လာဆည်းပူးခွင့်ရရှိရာမှ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်သတင်းစာ၊ အိုးဝေသတင်းစာတို့၌ ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ပန်းချီဆရာကြီး ဦးဘဂျမ်း၊ ဦးအုန်းလွင်တို့ထံမှ ပန်းချီနှင့်ကာတွန်းပညာများကို ဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့သော်လည်း ဆရာကြီးများ၏ အားပေးတိုက်တွန်းမှုကြောင့် စာပေနယ်ဘက်သို့ ပိုမိုအားစိုက် အလေးထားရေးသားဖြစ်ခဲ့သည်။ ပြည်သူ့ရဲဘော်စာစောင်နှင့် ဂျာနယ်ကျော်တို့ တွင် ကိုယ်တွေ့ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့ပြီး အိုးဝေသတင်းစာ၊ မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာနှင့် ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာတို့တွင် ကော်လံစားစာရေးဆရာအဖြစ် ပါဝင် ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၄၆-၄၇ ခုနှစ်မှစ၍ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း၊ မြဝတီမဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်များရေးသားခဲ့ရာ ဟာသစာရေးဆရာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်တင်အေးနှင့်လက် ထပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ ခုနှစ်နှင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်များတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သတင်းစာပညာဒီပလိုမာသင်တန်း၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားဘာသာသိပ္ပံ၌ ဂျပန်ဘာသာ ဒီပလိုမာသင်တန်းတို့ကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်၊ စင်ကာပူနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံတို့တွင် သတင်းစာပညာများ သွားရောက် လေ့လာခွင့်ရခဲ့သည်။၎င်းနောက် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရုရှားနှင့် အရှေ့ဂျာမနီသို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဩစတြေးလျနှင့် ပါပူဝါနယူးဂီနီ နိုင်ငံသို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် တရုတ်ပြည်သို့လည်းကောင်း သတင်းစာအဖွဲ့နှင့်အတူသွားရောက် လေ့လာခဲ့သည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ်မှစ၍ လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ် သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရာမှ ဒုတိယအယ်ဒီတာချုပ်တာဝန်၊ ၁၉၈၃-၈၄ ခုနှစ်တွင် ကြေးမုံသတင်းစာ၌ အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန်အထိ အဆင့်ဆင့်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် တာဝန်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
စာနယ်ဇင်းများတွင် ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်နှင့် သတင်းများစွာ ရေးသားခဲ့သော သာဂဒိုးသည် လုံးချင်းစာအုပ်များအဖြစ် တပ်နီလမ်းစ (၁၉၄၅)၊ ချစ်တဲ့စိတ်ဟာ ဆန်းကြယ်တယ် (၁၉၄၅)၊ ပျားစွဲသော မုတ်ဆိတ် (၁၉၆၀)၊ ဗိုလ်ခြေသလုံးဟေ့နှင့် ဝတ္ထု လက်သုပ် (၁၉၆၇)၊ စူလာနဖာနှင့် ဆေးနည်းဆေးပင်များ (၁၉၆၇၊ ၂၀၀၅) စာအုပ်များကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စူလာနဖာနှင့်ဆေးနည်းဆေးပင်များ (၂)၊ (၃)၊ သဘာဝဓာတ်စာနှင့်ကျန်းမာရေး (၁)၊ (၂)တို့ကို ဆက်လက်ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သာဂဒိုး ကလောင်အပြင် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးခေါင်းဆောင် တစ်ဦး၊ ခင်မောင်ညို၊ သောကြာ၊ မောင်ယု ဟူသည့် ကလောင်ခွဲများဖြင့်လည်းဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ပြည်သူ့ရဲဘော်စာစောင်၊ ဂျာနယ်ကျော်စာစောင်တို့တွင် ကိုယ်တွေ့အပေါ်အခြေခံသော ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။ အိုးဝေ၊ မြန်မာ့အလင်း၊ ဗမာ့ခေတ်-သတင်းစာတို့တွင်လည်း ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။ တပ်နီ လမ်းစ စာအုပ်ထွက်ခဲ့။ သတင်းစာများတွင် ကော်လံစားဆောင်းပါးများ ရှည်ကြာစွာ ကော်လံစားစာရေးဆရာ အဖြစ်ရပ်တည်ခဲ့သည်။
၁၉၄၆ - ရန်ကုန်၊ အိုးဝေ သတင်းစာတို့ ကာတွန်းများ ဆက်ရေးခဲ့။ ကာတွန်းဆရာကြီး ဦးဘဂျမ်းထံတွင် ကာတွန်းဆွဲခြင်း အတတ်ပညာကို ဆက်လက်လေ့လာသင်ယူခဲ့သော်လည်း စာရေးကောင်းသဖြင့် ကာတွန်းဆရာ မလုပ်ဘဲ စာရေးဆရာသာလုပ်ရန် ဆရာဦးဘဂျမ်းက တိုက်တွန်းခဲ့ သည်။
၁၉၄၆ - ၄၇ - ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း၊ မြဝတီမဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်များစတင်ရေးခဲ့ရာ ဟာသရသမြောက် သဖြင့် ဟာသစာရေးဆရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။
၁၉၅၂ - ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် သတင်းစာဒီပလိုမာသင်တန်း တက်ခဲ့။
၁၉၅၇ - ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်၊ စင်ကာပူနှင့် မလေးရှားနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ပြီး သတင်းစာပညာများ လေ့လာခဲ့ သည်။
၁၉၆၁ - ချစ်တဲ့စိတ်ဟာ ဆန်းကျယ်ဝတ္ထုရှည်လုံးချင်းထွက်။
၁၉၆၃ - ဆရာသည် ဗမာ့ခေတ်သတင်းစာတွင် လုပ်စဉ်ကပင် ရုပ်ရှင်ပညာကို ဆည်းပူးခဲ့ရာ- ၁၉၆၂တွင် ပျားစွဲ သောမုတ်ဆိတ်ရုပ်ရှင်ကား၊ ၁၉၆၃တွင်ဘုရားပေးသောလက် ရုပ်ရှင်ကားတို့ကို ရိုက်ကူးခဲ့။
၁၉၆၃ - ဆိုဗီယက် ယူနီယံနှင့် အရှေ့ဂျာမဏီနိုင်ငံများသို့ သတင်းစာပညာ လေ့လာရန်သွားရောက်ခဲ့။
၁၉၆၇ - နိုင်ငံခြားဘာသာသင်သိပ္ပံ၌ ဂျပန်ဒီပလိုမာသင်တန်းတက်ခဲ့။ ဗိုလ်ခြေသလုံးဟေ့နှင့်ဝတ္ထုလက်သုတ် ဟာသဝတ္ထုထွက်။
၁၉၆၈ - သရုပ်ဆောင် မင်းသမီးများသာပါသောမေတ္တာစိမ်းစိမ်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို ဒါရိုက်တာအဖြစ်နှင့် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
၁၉၆၉ - လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ် သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ်ဖြင့် စတင်ထမ်းဆောင်ပြီး ဒုတိယ အယ်ဒီတာချုပ် တာဝန်အထိထမ်းဆောင်ခဲ့။
၁၉၇၀ - ဩစတြေးလျနှင့် ပါပူဝါ နယူးဂီနိ နိုင်ငံသို့ သတင်းစာအဖွဲ့နှင့်အတူ သွားရောက်ခဲ့။
၁၉၇၃ - တရုပ်ပြည်သို့ သတင်းစာအဖွဲ့နှင့်အတူ လေ့လာရေးသွားရောက်ခဲ့။
၁၉၇၄ - နိုင်ငံတော်မှ မော်ကွန်းဝင်(ဒုတိယဆင့်) ချီးမြှင့်ခြင်းခံရ။
၁၉၈၃ - ၈၄ - ကြေးမုံသတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာချုပ်တာဝန်ထမ်းဆောင်။
၁၉၈၈ - ကြေးမုံအယ်ဒီတာချုပ်တာဝန်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့။
သာဂဒိုးသည် ရုပ်ရှင်အနုပညာကိုလည်း ဝါသနာ ထုံခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ပျားစွဲသောမုတ်ဆိတ်၊ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဘုရားပေးသောလက်၊နန်းထက်က ပန်းတစ်ခက်နှင့် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် မေတ္တာစိမ်းစိမ်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများကို ဒါရိုက်တာအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံစာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့၏ ကန်တော့ခံသက်ကြီးစာပေ ပညာရှင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ အသက် ၈၅ နှစ် အရွယ် ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီးသုံးဦး ကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
တီဘီဇူးနူးရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
တီဘီဇူးနူးရွာ (Tibizunu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ မခွာလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၈၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆန်းချီရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ဆန်းချီရွာ(Sanchi)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ပကာရီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,048 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘားအံခရိုင်
ဘားအံခရိုင် (Hpa-An District) သည် ကရင်ပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဘားအံမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
ဘားအံခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့်မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ယခင်က ဘားအံခရိုင်တွင် ပါဝင်သော ဖာပွန်မြို့နယ်ကို ဖာပွန်ခရိုင် အဖြစ် ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ တွင် အသစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သံ​တောင်ကြီးမြို့နယ်ကိုလည်း ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သံတောင်ကြီးခရိုင် အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဘားအံခရိုင် (ဖားအံဟုလည်း သုံးစွဲခဲ့ကြ) သည် ၁၉၁၇ခုနှစ်မှစ၍ ယခင်က တနင်္သာရီတိုင်း (ယခုမွန်ပြည်နယ်) သထုံခရိုင်တွင်ပါဝင်ခဲ့သော နယ်ဖြစ်ကာ ခရိုင်ခွဲအဆင့်ရှိ နယ်​မြေဖြစ်သည်။ သထုံခရိုင်ရှိ ဘားအံနယ်တွင် ဘားအံမြို့နယ်နှင့် လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကော်သူလေးဒေသအား ကရင်ပြည်နယ်အဖြစ် ပြောင်း၍ဖွဲ့စည်းပြီးနောက် ၁၉၅၄ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ရက်နေ့မှစ၍ ဘားအံနယ်သည် ဘားအံခရိုင်ဖြစ်လာခဲ့ကာ ကရင်ပြည်နယ်အသစ်၏ တစ်ခုတည်းသော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ကရင်ပြည်နယ်သည် ဘားအံခရိုင်ဖြစ်ကာ ဘားအံခရိုင်သည်လည်း ကရင်ပြည်နယ်ဖြစ်သည်။
သံတောင်မြို့နယ်သည် ရှေးယခင်က တောင်ငူခရိုင်တွင် ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည်။ နောင်တွင်မှ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ခရိုင်ခွဲအဖြစ် ပြောင်း၍ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဘားအံခရိုင်တွင် ဘားအံနယ်၊ သံတောင်နယ်နှင့် ကော့ကရိတ်နယ်တို့ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကော့ကရိတ်နှင့် ကြာအင်းမြို့နယ်များသည်လည်း တနင်္သာရီတိုင်း (ယခုမွန်ပြည်နယ်) ကျိုက္ခမီခရိုင် (ယခုမော်လမြိုင်ခရိုင်)တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ခုနှစ်မှစ၍ ဘားအံခရိုင်တွင် ကော့ကရိတ်နယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၉ခုနှစ် မေလ ၆ရက်နေ့မှ ၁၉၅၅ခုနှစ် မတ်လ ၂၆ရက်နေ့အထိ ဖာပွန်မြို့အား KNDOများ အုပ်စိုးခဲ့သည်။၁၉၅၅ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁ရက်မှသာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ ပုံမှန်အုပ်ချုပ်ရေးအသွင်ဖြင့် စတင်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံနယ်တွင် ပါဝင်ခဲ့ကာ ၁၉၆၅ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင်မှ မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် မြို့နယ်အဆင့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကောင်းမီး (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကောင်းမီး (တောင်)ရွာ (Kawnghme (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဘားအံခရိုင်
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၉၅ခုနှစ်တွင် မြဝတီမြို့နယ်အား မြဝတီခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ကော့ကရိတ်နယ်အား ကော့ကရိတ်ခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၁ခုနှစ်တွင် ဖာပွန်မြို့နယ်အား ဖာပွန်ခရိုင်အဖြစ်လည်းကောင်း ခွဲထုတ်၍ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြရာ ဘားအံခရိုင်တွင် မြို့နယ်(၃)ခုသာ ကျန်ရှိတော့သည်။
ကောင်းမီး (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘားအံခရိုင်
နယ်နိမိတ်
မြောက်ဘက်တွင် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေမှ ဒက္ခိဏခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ကယားပြည်နယ်မှ လွိုင်ကော်ခရိုင်နှင့် ဘောလခဲခရိုင်၊ ထိုင်းနိုင်ငံမှ တက်ခ်ပြည်နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် မြဝတီခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်နှင့် မွန်ပြည်နယ်မှ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် မွန်ပြည်နယ်မှ သထုံခရိုင်နှင့် ပဲခူးတိုင်းမှ တောင်ငူခရိုင်တို့တည်ရှိသည်။ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်နှင့် ကျန်(၂)မြို့နယ်တို့အကြားတွင် ဖာပွန်ခရိုင်(ဖာပွန်မြို့နယ်) တည်ရှိနေသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ခရိုင်အတွင်း မြေပြန့်လွင်ပြင်နည်းကာ ချိုင့်ဝှမ်း၊ လျှိုမြောင်များ တည်ရှိနေသည်။ ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ဇွဲကပင်တောင်နှင့် ခရိုင်မြောက်ဘက်ရှိ နော်ဘူတောင်မှာ လူသိများသည်။
ရေဆင်း
သံလွင်မြစ်သည် မြန်မာ-ထိုင်းနယ်နိမိတ်အဖြစ် ကယား-ကရင်ပြည်နယ် အစပ်မှ စတင်စီးဆင်းလာပြီး ဘားအံခရိုင်အရောက်တွင် သောင်းရင်းမြစ်နှင့်ဆုံကာ ဘားအံခရိုင်အတွင်း ဆက်လက်စီးဆင်းသည်။ ထို့နောက် မွန်ပြည်နယ်မှနေ၍ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ သံလွင်မြစ်နှင့်ဆုံရာအရပ်မှစ၍ သောင်းရင်းမြစ်မှာ မြန်မာ-ထိုင်း နယ်နိမိတ်အဖြစ် ဆက်လက်စီးဆင်းနေသည်။လှိုင်းဘွဲ့မြစ်၊ ဂျိုင်းမြစ်တို့သည်လည်း ထင်ရှားသည်။ ထို့အပြင် သောက်ရေခပ်ချောင်း၊ ဒုံသမိချောင်း၊ မိဇိုင်းချောင်း၊ ပသိချောင်း၊ မြစ်ငန်ချောင်း၊ ကျီးချောင်း၊ ကမ်းနီချောင်းများလည်းရှိသည်။
လူဦးရေ
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘားအံခရိုင်၏ဦးရေမှာ ၇၈၃,၅၁၀ ဦးဖြစ်သည်။ အမျိုးသား ၃၈၂,၃၈၇ဦး၊ အမျိုးသမီး ၄၀၁,၁၈၃ဦးဖြစ်သည်။ မြို့ပြတွင် ၁၁၂၄၀၅ဦးနေထိုင်ကြကာ မြို့ပြနေထိုင်သူရာခိုင်နှုန်းမှာ ၁၄.၃ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ ကရင်ပြည်နယ်ရှိ ခရိုင်(၄)ခုတွင် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်သည်။ ဘားအံမြို့နယ်တွင် လူဦးရေ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ကရင်လူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြကာ ဗမာ၊ မွန်၊ ပအိုဝ့်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက် များပြားစွာ နေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြကာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဒုတိယအများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး
ဘားအံခရိုင်သည် ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေး အသင့်အတင့် ကောင်းမွန်သောခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်နေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား၍ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ စပါး၊ မြေပဲ၊ ဖာလာ၊ ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်၊ ကွမ်းသီး၊ ရာဘာ၊ ဒူးရင်း စသည်တို့ဖြစ်ကာ ရန်ကုန်တိုင်းနှင့် ပဲခူးတိုင်းသို့ အဓိကတင်ပို့သည်။ ဘားအံမြို့နယ်ရှိ အပန်းဖြေဥယျာဉ်ကြီးများနှင့် သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ နော်ဘူဘောတောင်တို့ကြာင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူများလည်းရှိကြသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
ဘားအံခရိုင်သည် ရန်ကုန်တိုင်း၊ ပဲခူးတိုင်း၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ကယားပြည်နယ်များသို့ ကုန်းလမ်းကြောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ ဘားအံမြို့တွင် လေယာဉ်ကွင်းရှိသည်။
ပညာရေး
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက် စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၇၃.၃ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ ဘားအံမြို့နယ်တွင် တက္ကသိုလ်၊ ကောလိပ်၊ သိပ္ပံများ တည်ရှိသည်။
ကျန်းမာရေး
ဘားအံမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၂၀၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြိုင်ကလေးဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၅)ရုံ၊ လှိုင်းဘွဲ့မြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ မြို့နယ်ဆးရုံ၊ (၂၅)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၅)ရုံ၊သံတောင်ကြီးမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ (၂)ရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ တို့ တည်ရှိသည်။
တံတားမြို့
တံတားမြို့သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်တန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ မြို့တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကျောက်တန်းမြို့၏အရှေ့ဘက် ၁၅ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ရပ်ကွက်ကြီး ၄ ခုသာရှိသော်လည်း ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း ၈ ကျောင်းရှိသည်။ မူလတန်းကျောင်း ၂ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၁ ကျောင်း၊ အထက်တန်းကျောင်း ၁ ကျောင်းရှိသည်။ ရဲစခန်း၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ၊ ထွေ/အုပ်ရုံးနှင့် ၎င်းနှင့်ဆက်နွယ်နေသော ဌာနဆိုင်ရာရုံးများလည်းရှိကြသည်။ တံတားမြို့တွင်ကျေးရွာအုပ်စု ၁၄ ခုရှိသည်။ မြို့တော်ရန်ကုန်မြို့နှင့်ဆက်သွယ်နိုင်ရန်ကျောက်တန်းမြို့မှလည်းကောင်းသုံးခွမြို့မှလည်းကောင်းအချိန်တိုအတွင်းရောက်နိုင်သည့် ကားလမ်းများရှိသည်။ တံတားမြို့၏အဓိကထွက်ကုန်မှာဆန်စပါးဖြစ်သည်။
==ကိုးကားတံတားမြို့ထွေ/အုပ်ရုံး
Rapcore
Rapcore သည် hip hop နှင့် punk rock (သို့) hardcore punk များကို ရောနှောထားသည့် အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ Beactie Boys တီးဝိုင်း( hardcore punk အုပ်စု) သည် hip hop အမျိုးအစား များကို စတင်၍ လေ့လာခဲ့သည်။ သူတို့၏ပွဲဦးထွက် Licensed to 3 တွင် rock ကို အခြေခံထားသည့် သံစဉ်များပါရှိသည်။ Biohazard သည် အမျိုးအစား၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုတွင် ပြင်းထန်စွာ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ Huntington Beach အခြေစိုက် punk တီးဝိုင်း Hed PEသည် hip hop နှင့် reggae များကို punk rock, hardcore punkနှင့် heavy metal များကို ရောနှော၍ ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည်။ သူတို့ကို rapcore ဖျော်ဖြေသူများဖြစ်သည်ဟု ယူဆသော်လည်း သူတို့ရည်ညွန်းခဲ့သည်။ အစောပိုင်းပုံ သွင်းထားသောတီးဝိုင်းများမှ သုံးခုမှာ 311, Rage Against the Machine နှင့် Every Day Life တို့ဖြစ်သည်။ ဝေဖန်ရေးဆရာ Mark Allan Powell က DC Talk ၏ Jesus Freak ၏ rap rock သီချင်းကို ဝေဖန်သူများက ခရစ်ယာန်ဘာသာစာသားများနှင့် ကျေနပ်စေသည်။ grunge မှ rapcore ၏ ကျော်ကြားမှုဆီသို့ထိုးဖောက်စေခဲ့သည်။ Mainstream တွင် ပထမဆုံးအောင်မြင်ခဲ့သော တီးဝိုင်းများမှ 311, Bloodhunt Gang နှင့် Limp Bizkit တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ rapcore တီးဝိုင်းများကျဆင်းလာခဲ့သော်လည်း တချို့က ပြန်လည်ကျော်ကြားမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ငယ်ရွယ်သော ဂီတဝါသနာရှင်များသည် ဤအမျိုးအစားမှ တီးဝိုင်းအချို့ကို ရှာဖွေနိုင်ခဲ့သည်။
ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ
ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများသည် ဗမာစကားနှင့်ဆက်စပ်ဘာသာစကားများဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကား၊ ရခိုင်ဘာသာစကားနှင့် အခြားဗမာဒေသိယစကားများဖြစ်သော ထားဝယ်စကား စသည်တို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းတို့တွင်ပြောဆိုသုံးနှုန်းပြီး စာအရေးအသားစနစ်မရှိသေးသည့် တိုင်းရင်းသားဘာသာစကားများဖြစ်သော မိုင်းသာစကား၊ မရူစကား၊ လရှီစကား နှင့် ဇိုင်ဝါးစကားတို့လည်းပါဝင်သည်။
ဘာသာစကားအမည်များ
ဗမာနွယ်ဘာသာစကားအုပ်စုဝင်တို့ကို ဘာသာစကားအမျိုးမျိုးမှ အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ကြလေသည်။ (ဘရက်ဒလေ ၁၉၉၇) ဇိုင်ဝါး(တရုတ်အခေါ် Xiaoshan 小山)၊ လော်ဝေါ်(တရုတ်အခေါ် Lang'e 浪峨)၊ လချိတ်(တရုတ်အခေါ် Chashan 茶山) နှင့် Pela လူမျိုးစုတို့သည် တရုတ်နိုင်ငံ၏ တိုင်းရင်းသားလူနည်းစုမျိုးနွယ်များအဖြစ် တရားဝင်သတ်မှတ်ထားပြီး ဂျိန်ဖော့လူမျိုးစုအတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။ တရုတ်တို့က ဂျိန်းဖောမျိုးနွယ်စုအားလုံးကို စုပေါင်း၍ Dashan 大山 ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ဂျိန်ဖော့၊ ဇိုင်ဝါ၊ လော်ဝေါ်၊ လချိတ်စသည့် မျိုးနွယ်စုတို့သည် ကချင်တိုင်းရင်းသားတို့တွင်ပါဝင်ကာ မိုင်းသာလူမျိုးမှာ ရှမ်းတိုင်းရင်းသားတို့တွင်ပါဝင်ပြီး ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ၁၃၅ မျိုးတွင်အပါအဝင်ဖြစ်ကြသည်။
လာမာ (၂၀၁၂)
ဤအုပ်စုတွင်ပါဝင်သည့် ဘာသာစကားများ၏ အသံအနိမ့်အမြင့် (တက်ကျသံ) အပေါ်မူတည်၍ လာမာ (၂၀၁၂) က အောက်ပါအတိုင်း အမျိုးအစားခွဲခြားထားသည်။
နိရှိဘာသာစကား (၁၉၉၉)
နိရှိစကားကို ဗမာနွယ်ဘာသာစကားတို့၏ရှေးဦးဘာသာစကားဖြစ်သော ရှေးမြန်မာစကား၏ စကားလုံးအသုံးအနှုန်းများမှတဆင့် ယနေ့ခေတ်ဗမာနွယ်ဘာသာစကားအသီးသီးတို့တွင် ပြောင်းလဲလာပုံအပေါ်တွင်အခြေခံ၍ ဗမာအုပ်စုနှင့် မရူအုပ်စုဟူ၍ အုပ်စုနှစ်ခုခွဲခြားထားသည်။ ဗမာအုပ်စုတွင်ပါဝင်သောဘာသာစကားများမှာ ဗမာစကား၊ မိုင်းသာစကားနှင့် ယူနန်ပြည်နယ် တယ်ဟုန်ခရိုင်တွင်နေထိုင်သော လူဦးရေ ၁၀၀ ခန့်ကသာပြောဆိုကြသော ရှန်းတောင်စကားတို့ဖြစ်ကြသည်။ မရူအုပ်စုတွင်ပါဝင်သောဘာသာစကားများမှာ အဇီး(ဇိုင်ဝါး)၊ လရှီ(လချိတ်၊ မရူနှင့် ပေါ်လာစကားတို့ဖြစ်ကြသည်။ ဗမာအုပ်စုဝင်ဘာသာစကားများစွာထဲမှ ရခိုင်စကားတွင် ရ နှင့် ယ တို့သည် အသံမတူညီသော ဗျည်းအက္ခရာများဖြစ်ကြသော်လည်း ဗမာစကားတွင်မူ ထိုဗျည်းနှစ်ခုစလုံးသည် ယ ဗျည်းသံအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရောနှောသွားခဲ့ပြီး အခြားဗမာအုပ်စုဝင်ဘာသာစကားအများစုသည်လည်း ထိုနည်းတူပင်ဖြစ်သည်။ ထားဝယ်စကားတွင်မူ ကျောင်း ကို က္လောင်း၊ မြေ ကို  မ္လေ စသည်ဖြင့် လဆွဲသံများကို ယနေ့အချိန်အထိ တွေ့ရှိနိုင်သေးသည်။ ရှေးမြန်မာစကားတွင် တွေ့ရှိရသော ယပင့်နှင့် ရရစ် ဗျည်းတွဲကိုမူ ဗမာအုပ်စုဝင်မည်သည့်ဘာသာစကားတွင်မှ မတွေ့ရတော့ပေ။ ဘိတ်စကားမှာမူ မြန်မာဒေသိယစကားများတွင် လေ့လာမှုအနည်းငယ်သာပြုလုပ်နိုင်သေးသည့် ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဘရက်ဒလေ (၁၉၉၇)
ဒေးဗဒ် ဘရက်ဒလေ က ထိုင်းနိုင်ငံအနောက်ပိုင်းတွင်ပြောဆိုသည့် ပျောက်ကွယ်လုနီးနီး လိုလို-ဗမာအုပ်စုဝင်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြစ်သော ဥဂွန်စကားကို လိုလိုနွယ်အုပ်စုတွင်မထည့်သွင်းပဲ ဗမာနွယ်အုပ်စုတွင်ထည့်သွင်းထားသည်။
ပြောဆိုသူဦးရေ
ဗမာဘာသာစကား၏ မိခင်ဘာသာစကား ပြောသူအရေအတွက်သည်  ၃၈,၈၀၀,၂၉၀‌ဦးအထိရှိရာ ၎င်းသည် ဗမာနွယ်စုစုပေါင်း (၄၃,၉၁၇,၃၀၆ဦး, ၁၀၀%) တွင် ၈၈.၃၄% ခန့်အထိ ပြောဆိုကြသည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးရှိ မိခင်ဘာသာစကား ပြောဆိုသူအရေအတွက်ကို အောက်တွင်ဖော်ပြထားသော ဗမာနွယ်ဘာသာစကားများ (၂၀၂၁-၂၂)
ပုစဉ်းရင်ကွဲ
ပုစဉ်းရင်ကွဲ (Cicada) များသည် သေးငယ်ပြီး အလွန်ဆူညံသော အော်မြည်သံများကို ပေးတတ်သည်။ ၎င်းတို့သည် ထရူးဘက်(True Bug) ဟုခေါ်သည့် အင်းဆက်အမျိုးစားတွင် ပါဝင်သည်။ ဆူညံသော အော်သံမှာ အဖိုကောင်သည် တမ်ဘယ်(tymbals) ဟုခေါ်သည့် တုန်ခါနေသောဘောင်လေးများအား အသုံးပြုပြီး ဆူညံသံပြုလုပ်ကာ အမကောင်ကို ခေါ်ငင်သည်။ အမကောင်သည် ယင်းဆူညံသံကို ကြားနိုင်သော်လည်း မပြုလုပ်နိုင်ချေ။ သို့သော် ယင်းအသံကြားသည်နှင့် အမကောင်လေးသည် အဖိုကောင်အား လိုက်လံ ရှာဖွေမည်ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ၎င်းတို့နှစ်ဦး မျိုးဆက်ပွားရန်ကြိုပမ်းပြီး အမကောင်သည် ၎င်း၏တောင်ပံကို အသုံးပြုကာ သစ်ပင် အကိုင်းအဆက်များကို လိုင်းတန်း အကြောင်းကလေးများ ပြုလုပ်ပြီး ဥများကို ထိုနေရာတွင် ဥမည်ဖြစ်သည်။ အရွယ်ရောက်ပြီးသော ပုစဉ်းရင်ကွဲတစ်ကောင်သည် မကိုက်တတ်သည့်အပြင် အစာလည်း မစားချေ။ ပုံမှန်အားဖြင့် ၎င်းတို့သည် အစိမ်းရောင် သို့မဟုတ် အမည်းရောင် အဆင်း ရှိကြသည်။ ပုစဉ်းရင်ကွဲကောင်းကလေးများကို စား၍ရနိုင်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံကဲ့သို့သော နိုင်ငံများတွင် စားသုံးကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
ကျီးချောင်းရွာ၊ ဘိုးသာခွေး
ကျီးချောင်းရွာ၊ ဘိုးသာခွေး
စိုင်နိုင်ကွေ့ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
စိုင်နိုင်ကွေ့ရွာ (Saingnaingkwayt)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ စိုင်နိုင်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၈၂၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုဇွန်တောင်ရွာ၊ သပြုပင် (ဘလိန်း/အိုင်ကြီး)
ပုဇွန်တောင်ရွာ၊ သပြုပင် (ဘလိန်း/အိုင်ကြီး)
အာပတ္တိသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
အာပတ္တိကို အနာပတ္တိဟု ပြ (ပြောဟော, ရေးသား, ယူဆ, ပြုကျင်)ကြသော ရဟန်းတို့သည် လူအများ အစီးအပွားမဲ့ရန်, ချမ်းသာမဲ့ရန်, အကျိုးစီးပွားမဲ့ရန်, နတ် လူတို့ဆင်းရဲရန် ကျင့်သုံးကြကုန်၏။ သည်သာမကသေး ထိုရဟန်းတို့သည် များစွာသော အကုသိုလ်ကိုလည်း တိုးပွားစေကြကုန်၏၊ ဤသဒ္ဓမ္မသုံးဖြာသာသနာတော်ကို ကွယ်ပျောက်စေသူတို့လည်း ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- အာပတ္တိကို အာပတ္တိဟု ပြ (ပြောဟော, ရေးသား, သင်ကြား, ယူဆ, ကျင့်သုံး နေခဲ့ကြသော ရဟန်းတို့သည် လူအများတို့ ကြီးပွား ချမ်းသာရန်၊ နတ်လူတို့ ချမ်းသာစေရန် ပြုကျင့်ကြသူတို့ဖြစ်ကုန်၏။ သည်သာမကသေး ထိုရဟန်းတို့သည် များစွာသော ကုသိုလ်တရားကို တိုးပွားစေကြကုန်၏၊ သဒ္ဓမ္မသုံးဖြာ ဤသာသနာတော်ကိုလည်း ကြာရှည်လေးမြင့် တည်တံ့စေသူတို့ ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အာကာသပြိုင်ပွဲ
အာကာသပြိုင်ပွဲ သည် စစ်အေးတိုက်ပွဲ ပြိုင်ဖက်များဖြစ်ကြသော ဆိုဗီယက် ယူနီယံနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့ကြား သာလွန်သည့် အာကာသယာဉ်ဆိုင်ရာ စွမ်းရည်ရရှိရန် ၂၀ ရာစုတွင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ကြသော ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးနောက် ထိုနှစ်နိုင်ငံကြား "ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည် အခြေခံပြု နျူကလီးယား လက်နက်ပြိုင်ပွဲ"မှ စတင်သန္ဓေတည်ခဲ့သည်။ အာကာသယာဉ်နှင့်ပတ်သက်သည့် အောင်မြင်မှုများက ပေးစွမ်းသော နည်းပညာတိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာမှုများသည် အမျိုးသားလုံခြုံရေးအတွက် မဖြစ်မနေလိုအပ်သည်ဟု ရှုမြင်ကြ၍ ထိုခေတ်အချိန်ကာလ၏ ပြယုဂ်နှင့် အတွေးမြင်စနစ်တို့၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်လာခဲ့သည်။ အာကာသပြိုင်ပွဲသည် အင်္ဂါဂြိုဟ်၊ သောကြာဂြိုဟ်၊ လ များဆီသို့ စက်ရုပ်သုံး လူမဲ့အာကာသယာဉ်များ၊ ဂြိုဟ်တုများကို ရှေ့ဆောင်လမ်းပြ လွှတ်တင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ကာ ကမ္ဘာပတ်လမ်းနိမ့်သို့ လူလိုက်ပါသည့် အာကာသယဉ်များလည်း လွှတ်တင်နိုင်စေခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးတွင် လပေါ်သို့ လူသား ရောက်ရှိစေခဲ့သည်အထိ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ကြသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုက မဝေးလှသော အနာဂတ်တွင် ဂြိုဟ်တုတစ်ခုလွတ်တင်မည်ဟု ကြေညာလျှက် နိုင်ငံတကာ ဘူမိရူပနှစ်အတွက် ဂြိုဟ်တုများကို လွှတ်တင်ရန် ဆုံးဖြတ်သတ်မှတ်ထားကြောင်း ၁၉၅၅ ဩဂုတ်တွင် ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်ကို ဆိုဗီယက် ယူနီယံက လေးရက်အကြာတွင် တုံ့ပြန်ရာမှ ပြိုင်ပွဲစတင်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၅၅ ၌ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်စွမ်းဆောင်ရည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းများက အမေရိကန်နှင့် ဆိုဗီယက်တို့ကို မဝေးသော အနာဂတ်ကာလ၌ ဂြိုဟ်တုများ ပစ်လွှတ်စေနိုင်ခဲ့ကာ ထိုနယ်ပယ်များတွင် ပြိုင်ဆိုင်မှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ အောက်တိုဘာ ၄ ၌ ဆိုဗီယက်တို့က စတင်၍ လူလုပ်ဂြိုဟ်တု စပွတ်နစ် ၁ကို အောင်မြင်စွာလွှတ်တင်နိုင်ခဲ့ရာ ပြိုင်ဆိုင်မှုသည် စပွတ်နစ်ဂြိုဟ်တုလွှတ်တင်နိုင်မှုကြောင့် အံ့ဩထိတ်လန့်ရမှုနှင့်အတူ အများပြည်သူတို့၏ အာရုံစိုက်ခြင်းခံရ၍ ထို့နောက် ဆိုဗီယက်တို့ကပင် အာကာသသို့ ပထမဆုံးလူသားတစ်ဦးကို ၁၉၆၁ ဧပြီ ၁၂ တွင် ပို့ဆောင်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသူမှာ ယူရီ ဂါဂါရင် ဖြစ်သည်။ ဆိုဗီယက်တို့သည် နောင်နှစ်အနည်းငယ်အထိ ပြိုင်ဆိုင်ပွဲတွင် အစောပိုင်းအသာစီးရရှိခဲ့ရာ လူမဲ့(စက်ရုပ်) အကာသခရီးစဉ်များဖြင့် လူန စီမံကိန်းနှင့်အတူ လပေါ်သို့ ပထမဆုံး ရောက်ရှိနိုင်ခဲ့ပေသည်။
ကန္ဒရွာ
ကန္ဒရွာ
အာကာသပြိုင်ပွဲ
အမေရိကန် သမ္မတ ဂျွန် အက်ဖ် ကနေဒီက လပေါ်သို့ လူတစ်ဦးကို ရောက်ရှိအောင် လွှတ်တင်မည်၊ ထိုသူကို ကမ္ဘာမြေပေါ်သို့ ချောချောမောမော ပြန်လည်ရောက်ရှိစေမည်ဟူသော ရည်မှန်းချက်ဖြင့် ပြိုင်ဆိုင်မှုအနေအထားကို မြင့်တက်စေသည်။ ထို့နောက် နှစ်နိုင်ငံစလုံးက အကြီးစား အာကာသယာဉ်များကို တီထွင်တိုးတက်စေခဲ့ကာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် စေတန် ၅ကို အောင်မြင်စွာ တည်ဆောက်အသုံးချနိုင်ခဲ့ပြီး ယင်းယာဉ်သည် လူသုံးဦးစာ ပတ်လမ်းပတ်ယာဉ်နှင့် လူနှစ်ဦးစာ လပေါ်ဆင်းယာဉ်ပါရှိသည်အထိ ကောင်းစွာကြီးမားသည်။ ကနေဒီ၏ လပေါ်ဆင်းသက်နိုင်ရေး ပန်းတိုင်ကို ၁၉၆၉ ဇူလိုင်တွင် အပိုလို ၁၁အား လွှတ်တင်နိုင်ခဲ့မှုနှင့်အတူ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပြိုင်ဘက်ကင်းအောင်မြင်ခြင်းဖြစ်ကာ ဆိုဗီယက်တို့၏ အောင်မြင်ခဲ့မှုများစွာကို မှေးမိန်ဖျော့တော့စေခဲ့၍ အာကာသပိုင်ဆိုင်မှု၏ အဆုံးအဖြတ် အောင်မြင်မှုဟုပင် အများအားဖြင့် ယူဆသတ်မှတ်ကြသည်။ ဆိုဗီယက် ယူနီယံကလည်း လူန စီမံကိန်းနှစ်ခု ထပ်မံဆောင်ရွက်သည်။ သို့သော် အမေရိကန် မတိုင်မီ အန် ၁ (N1) ဒုံးပျံဖြင့် လပေါ်သို့ ဆင်းနိုင်ရေးဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ အဆုံးတွင် ထိုအစီအစဉ်ကို ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ပထမဆုံး အာကာသစခန်း စီမံကိန်းဖြစ်သော ဆာ့လု စီမံကိန်း (Salyut) ၊ သောကြာဂြိုဟ်နှင့် အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်သို့ ပထမဆုံး ဆင်းသက်နိုင်ရေးတို့ကို အာရုံစိုက် ဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ်အတွင်း အမေရိကန်တို့က လူလိုက်ပါသော အပိုလို ယာဉ်ငါးစီးကို လပေါ်သို့ ပို့ဆောင်လွှတ်တင်ခဲ့သည်။
ထို့အပြင် အခြားဂြိုဟ်များသို့ လေ့လာရေးခရီးစဉ်များကို လူမဲ့အနေအထားဖြင့် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သေးသည်။ ၁၉၇၂ ဧပြီတွင် အပိုလို-ဆိုယု စမ်းသပ်လုပ်ငန်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု (Apollo–Soyuz Test Project) ပြီးနောက် နှစ်နိုင်ငံကြား တင်းမာမှုလျော့သည့် ကာလဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကာ အကျိုးဆက်အားဖြင့် ၁၉၇၅ ဇူလိုင်တွင် အမေရိကန် အာကာသယာဉ်မှူးသည် ဆိုဗီယက်ယာဉ်မှူးနှင့် ကမ္ဘာပတ်လမ်းတစ်နေရာတွင် ချိန်းဆိုတွေ့ဆုံခဲ့ကြကာ နိုင်ငံတကာ အာကာသယာဉ် ချိတ်ဆက်မှုဆိုင်ရာ စံစနစ်ဖြစ်ပေါ်ရေး (APAS-75) ကို ပူးပေါင်းဖော်ဆောင်နိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုသို့အားဖြင့် အာကာသပြိုင်ပွဲ၏ နောက်ဆုံးဆောင်ရွက်မှုအဖြစ် ယူဆနိုင်သော ဤပြိုင်ပွဲသည် တဖြည်းဖြည်းချင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအသွင်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့သည်။ ဆိုဗီယက် ယူနီယံပြိုကွဲခြင်းပြီးနောက် မီယာ အာကာသလွန်းပျံယာဉ်နှင့် နိုင်ငံတကာ အာကာသစခန်းတို့နှင့်ပတ်သက်သော ၁၉၉၃-သဘောတူညီချက်ဖြင့် အမေရိကန်နှင့် အသစ်ဖြစ်ထွန်းလာသော ရုရှားတို့အား အာကာသ စစ်အေးတိုက်ပွဲ အဆုံးသတ်စေနိုင်ခဲ့ပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာကာသ စူးစမ်းရှာဖွေခြင်း ကဏ္ဍ:စစ်အေးတိုက်ပွဲ
ကျောက်တန်းရွာ၊ ကျောက်တန်း (ရခိုင်ပြည်နယ်)
ကျောက်တန်းရွာ၊ ကျောက်တန်း
မချိနုရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
မချိနုရွာ (Makhkinu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ မန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၀ ဦး၊ မ ၂၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဘူဒါဘီမြို့
အဘူဒါဘီမြို့တော်သည် အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ၏ ဗဟိုချက်မ ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး ဂျီဒီပီ၏ ၅၆.၇% ရှိသည်။ အဘူဒါဘီမြို့သည် ကမ္ဘာ့ လူနေမှုစရိတ်အမြင့်မားဆုံးမြို့များစာရင်းတွင် အဆင့်(၂၆)ရှိသည်။ ၂၀၀ရခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံးမြို့အဖြစ် ဖော်ကျူးန်းမဂ္ဂဇင်း မှ ဖော်ပြခဲ့သည်။
ပဲကူးရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ပဲကူးရွာ(Peku)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ခဝဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၃၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခဝဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၀ ဦး၊ မ ၆၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၃၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခါ့ယာပါရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ခါ့ယာပါရွာ(Hkayarpar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ စိန်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စိန်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁ ဦး၊ မ ၄၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တမော့ဝကျောင်းစုရွာ၊ တမော့ဝ
တမော့ဝကျောင်းစုရွာ၊ တမော့ဝ
အောင်း (တောင်)ရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
အောင်း (တောင်)ရွာ (Aung(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ အောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၃ ဦး၊ မ ၃၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိတ်ကူးရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ဆိတ်ကူးရွာ(Seikku)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ကလစ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,118 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းလှရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
မင်းလှရွာ (Minhla)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ဆည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၆၆ ဦး၊ မ ၂၇၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုင်းရင်းခရော့စ်
အိုင်းရင်းခရော့စ် (Iron Cross; အတိုကောက် အိုင်စီ ) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တီးဝိုင်းအဖွဲ့ ဖြစ်ပြီး လိဒ်ဂစ်တာသမား စောဘွဲ့မှူးမှ စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ လက်ရှိ အဖွဲ့ဝင်များမှာ ချစ်စမ်းမောင် (လိဒ်ဂစ်တာ)၊ ခင်မောင်သန့် (ဘေ့စ်ဂစ်တာ)၊ ဗညားနိုင် (ကီးဘုတ်) နှင့် ခရမ်း (ဒရမ်) တို့ဖြစ်ကြသည်။ တီးဝိုင်းအဖွဲ့သည် အဆိုတော်များ၏ အခွေများအတွက် တီးခတ်ပေးခဲ့ပြီး ပင်တိုင်အဆိုတော်များမှာ လေးဖြူ၊ အငဲ၊ ဝိုင်ဝိုင်း၊ မျိုးကြီး တို့ဖြစ်သည်။
အမည်
အဖွဲ့၏အမည်ကို မူလတွင် 'Holy Cross' ဟုပေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ပရိသတ်ကို ပိုမိုစွဲဆောင်နိုင်စေရန် 'Iron Cross' ဟုပြောင်းလဲခဲ့ကြသည်။
အမှတ်တံဆိပ်နှင့် အိုင်စီ
တီးဝိုင်း၏ အမှတ်သင်္ကေတဖြစ်သည့် သိမ်းငှက်ပုံနှင့် ကြက်ခြေအမှတ်အသားသည် နာဇီဝါဒကို ရည်ညွှန်းသည့် အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်သောကြောင့် နိုင်ငံတကာ အသိုင်းအဝိုင်းမှ အိုင်စီအဖွဲ့ကို စေ့စေ့စပ်စပ် အကဲခပ်စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် တီးဝိုင်းမှ လိဒ်ဂစ်တာ တီးခတ်သူ ချစ်စမ်းမောင်က ထိုအမှတ်တံဆိပ်သည် (နိုင်ငံတကာ၌) လူမှုရေးအရ ပိတ်ပင်ထားမှုတစ်ခု (သို့) စိတ်အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စရာတစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း ၎င်းတို့မသိရှိခဲ့ပါဟု ဆိုသည်။
(၂၀၀၈) မှ ယနေ့အထိ
အိုင်စီသည် မြန်မာပြည်တွင်းသာမက နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်များ ထွက်၍လည်း ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် နယူးယောက်၊ ဝါရှင်တန် ဒီ စီ၊ ဆန်ဖရန်စ္စကို၊ လော့စ် အန်ဂျလိစ် စသောမြို့များနှင့် ဥရောပတိုက်၊ ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယား၊ စင်္ကာပူနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ကာ ရန်ပုံငွေပွဲများကဲ့သို့သော ပွဲများတွင်လည်း ဖျော်ဖြေကြသည်။ အမှတ်ရဆုံးပွဲအဖြစ် ၂၀၀၈ ဂျပန်နိုင်ငံတွင် အခြား အာစီယံဒေသမှ တီးဝိုင်းများနှင့် အတူ တီးခတ်ဖျော်ဖြေခဲ့သည်။
၂၀၁၀၌ တီးဝိုင်း၏ အနှစ်(၂၀)မြောက် နှစ်ပတ်လည်ပွဲကို ရန်ကုန်မြို့ သုဝဏ္ဏ မိုးလုံလေလုံအားကစားရုံ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။
၂၀၁၅ တွင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ၏ ပညာရေးရန်ပုံငွေပွဲ အတွက် တင်ဆက်ရာ ပရိသတ် တစ်သောင်းခန့် လာရောက်ကြည့်ရှုခဲ့ကြသည်။
ရဲဘော်သုံးကျိပ်
၁၉၄၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်တွင် သခင်အောင်ဆန်းနှင့် သခင်လှမြိုင် (နောင်အခါ ဗိုလ်ရန်အောင် ဟုထင်ရှားသူ) တို့ မြန်မာပြည်မှ နော်ဝေးနိုင်ငံပိုင် ဟိုင်လီအမည်ရှိ သင်္ဘောနှင့် ထွက်ခွာခဲ့ရာ တရုတ်နိုင်ငံ အမွိုင်မြို့ (ယခု Xiamen) ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဒေသ ဖြစ်သော ကူလန်စုသို့ ရောက်သွားကြသည်။ ထိုနေရာ၌ လအနည်းငယ်မျှ သောင်တင်နေပြီး တရုတ်ကွန်မြူနစ်များနှင့် ဆက်သွယ်ရန် ကြိုးစားချက်များလည်း အောင်မြင်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ တရုတ်ကွန်မြူနစ်များနှင့် အဆက်အသွယ် မလုပ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ဂျပန်ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦးက သူတို့အား ချဉ်းကပ်ပြီး ဂျပန်တပ်မတော် အရာရှိတစ်ဦးဖြစ်သူ ကာနယ်ဆူဇူကီးကေအီဂျီ နှင့် တွေ့ရန် တိုကျိုသို့ လေယာဉ်နှင့်ပို့လိုက်ပါသည်။ တိုကျိုမြို့၌ နှင့် တွေ့ဆုံ၍ မြန်မာလူငယ်များအား စစ်ပညာသင်ကြားရေးကိစ္စ ဆွေးနွေးသည်။ ထို ဗိုလ်မှူးကြီးဆူဇူကီးသည် နောင်အခါ၌ မြန်မာပြည်လွတ်လပ်ရေးကို ကူညီရန်နှင့် တရုတ်မြန်မာလမ်းမကြီးကို ပိတ်ဆို့ရန် ရည်ရွယ်ချက်များ နှင့် တည်ထောင်သော မီနာမီကီကန် လျှို့ဝှက်အသင်း၏ ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ထင်ရှားမည့်သူဖြစ်သည်။
၁၉၄၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သခင်အောင်ဆန်းသည် တရုတ်သင်္ဘောသားအသွင်ဖြင့် မြန်မာပြည်သို့ ပြန်ရောက်လာလေသည်။ သူမှတဆင့် ဂျပန်တို့ကမ်းလှမ်းလိုက်သည့် သဘောတူညီချက်အရ၊ တော်လှန်ပုန်ကန်ရန် လက်နက်များနှင့် ငွေကြေး ထောက်ပံ့မည်ဟု မြန်မာတို့ကနားလည်ခဲ့၏။ ထို့အပြင် လက်ရွေးစင်လူငယ်တစု ကို စစ်သင်တန်းပေးမည်။ ထိုလူငယ်များကို မြန်မာနိုင်ငံမှ ခိုးထုတ်သွားရန် လိုပေမည်။ သခင်အောင်ဆန်း မြန်မာပြည်၌ ကြာမြင့်စွာမနေပါ။
ဒုတိယအသုတ် အနေဖြင့် ၁၉၄၁ ခုနှစ် မတ်လ(၁၃)ရက်နေ့တွင် သခင်စိုး၊ သခင်စောလွင်၊ သခင်သန်းတင်၊ ကိုရွှေ၊ သခင်တင်အေး၊ သခင်အောင်သိန်း၊ သခင်ထွန်းရွှေ တို့သည် ကိုင်ရှိုမာရူး (Kaisho Maru) သင်္ဘောဖြင့် မြန်မာပြည်မှ ထွက်ခွာသွားကြသည်။ ၎င်းတို့သည် ဧပြီ (၂၈) ရက်နေ့တွင် ဂျပန်ပြည် အိုစကာမြို့သို့ ရောက်ရှိသည်။
တတိယအသုတ် အနေဖြင့် ၁၉၄၁ ခုနှစ် မတ်လတွင် သခင်လှမောင်၊ သခင်စံမြ၊ သခင်ခင်မောင်ဦး တို့သည် ကိုင်ရှိုမာရူး (Kaisho Maru) သင်္ဘောဖြင့် မြန်မာပြည်မှ ထွက်ခွာသွားကြသည်။ ၎င်းတို့သည် မေလကုန်တွင် ဂျပန်ပြည်သို့ ရောက်ရှိသည်။
စတုတ္ထအသုတ် အနေဖြင့် ၁၉၄၁ ခုနှစ် ဇွန်လ (၈) ရက်နေ့တွင် သခင်ထွန်းအုပ်(အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်)၊ သခင်ရှုမောင်၊ သခင်စံလှိုင်၊ သခင်ထွန်းခင်၊ ကိုလှ၊ သခင်သန်းညွန့်၊ သခင်ကျော်စိန်၊ သခင်မောင်မောင်၊ သခင်သစ်၊ သခင်ငွေ၊ သခင်ထွန်းလွင်တို့သည် ကိုင်ရှိုမာရူး (Kaisho Maru) သင်္ဘောဖြင့် မြန်မာပြည်မှ ထွက်ခွာသွားကြသည်။ (၂၄.၇.၄၁) တွင် ဂျပန်ပြည် ကျူရှုးကျွန်းရှိ `ယိုတိုဆူက´ရေတပ်စခန်းသို့ ရောက်ရှိသည်။ ထိုသို့ မြန်မာလူငယ် ၃၀ တို့သည် ဂျပန်နိုင်ငံသို့ လျှို့ဝှက်ထွက်ခွာသွားကြပြီးနောက်တွင် သခင်ထွန်းအုပ်တစ်ယောက်သာ အုပ်ချုပ်ရေး အတတ်ပညာများကို ဆည်းပူး၍ ကျန်လူငယ်များမှာ စစ်ပညာများကို သင်ယူကြသည်။ အစက ဂျပန် အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည့် ထိုင်ဝမ်ကျွန်းတွင် အခြေချသင်တန်းတက်ကြပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ဟိုင်နန်ကျွန်းသို့ရွေ့ပြောင်း ကြရသည်။ ထိုမှ ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွေ့ကြကာ အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးကို စတင်ရန်အားထုတ်ကြသည်။ ထိုသို့ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ရှိနေစဉ် သခင်လှမောင် (ဗိုလ်ဇေယျ) က အကယ်၍ တော်လှန်ရေးလုပ်သောအခါ အမည်မှန်များအတိုင်း လုပ်ကြလျှင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ကျန်နေခဲ့ကြသည့် မိသားစုများအား အင်္ဂလိပ်တို့မှ ရန်ပြုမည်ကို စိုးရိမ်ရကြောင်း၊ ဂျပန်နာမည်များဖြင့်လည်း တော်လှန်ရေးမလုပ်လိုကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် အမည်ဝှက်များဖြင့် လှုပ်ရှားစေလျှင် ပိုမိုကောင်းမွန်မည့်အကြောင်းကို သခင်အောင်ဆန်းအား ပြောရာ သခင်အောင်ဆန်းနှင့် ကျန်အဖွဲ့သားများအားလုံးက သဘောတူကြသည်။ သို့ဖြင့် ဘန်ကောက်မြို့၊ တနွမ်းစပ်ထုံလမ်းရှိ ဘော်နီယိုကုမ္ပဏီဝင်း အတွင်း စခန်းချ နေစဉ် ဗိုလ်ဘွဲ့အမည်များခံယူကြသည်။ ၁၉၄၁ ဒီဇင်ဘာ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့် ရဲဘော်သုံးကျိပ် ဦးဆောင်သည့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော် (ဘီအိုင်အေ) ကိုဖွဲ့စည်းကာ ဂျပန်တပ်မတော်၏ အကူအညီဖြင့် ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့အား မြန်မာ့မြေမှမောင်းထုတ်ခဲ့သည်။
ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်အမည်များ
စဉ် | အမည် | ဗိုလ်ဘွဲ့အမည် |  ဂျပန်အမည်
ကိုယ်ရေးအကျဉ်း
ဘီအိုင်အေခေါ် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်သည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လည် ဝင်ရောက်လာခဲ့ရာတွင် ဂျပန်တပ်မတော်နှင့်အတူ ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်များ ဦးဆောင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။
ဗိုလ်တေဇခေါ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းသည် ဘီအိုင်အေတွင် စစ်သေနာပတိ အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ရသူ ဖြစ်သည်။ ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၁၅ တွင် နတ်မောက်မြို့၌ ရှေ့နေဦးဖာဒေါ်စုတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး ၁၉ ဇူလိုင် ၁၉၄၇ ၌ လုပ်ကြံခံခဲ့ရသည်။
၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၀၇ တွင် ပြည်ခရိုင်၊ သဲကုန်းမြို့နယ်၊ သိုက်တောရွာ၌ ဦးရွှေဒေါ်ရွှေသားတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ကိုလံဘိုမြို့၊ စိန့်ဂျိုးဇက်ကောလိပ်မှ စီနီယာကင်း ဘရစ်တန်း အောင်ခဲ့ပြီး ဘီအိုင်အေ အုပ်ချုပ်ရေးဌာနချုပ် ရုံးတွင် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ တာဝန်ခံ ဖြစ်သည်။ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၀ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုရှုမောင် ဖြစ်ပြီး ၆ ဇူလိုင် ၁၉၁၀ တွင် ပြည်ခရိုင်၊ ပေါင်းတလည်မြို့၌ ဦးဖိုးခ ဒေါ်မိလေးတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ပြည်မြို့အထက်တန်းကျောင်းမှ ၁၉၂၉ တွင် ဆယ်တန်း အောင်မြင်ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဥပစာသိပ္ပံ(ခ)ထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေ ချီတက်မလာမီ ပြည်တွင်း သူပုန်တပ်ဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုစံလှိုင် ဖြစ်ပြီး ၃၀ ဩဂုတ် ၁၉၁၀ တွင် ပဲခူးတိုင်း၊ ကျောက်တံခါးမြို့၌ ဦးရွှေမှန် ဒေါ်ဖော့တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေ ဝင်ရောက်စဉ် မော်လမြိုင် စစ်ကြောင်းမှ တပ်ရင်း ၂ တပ်ရေးဗိုလ်ကြီးအဖြစ် ချီတက်လိုက်ပါခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုစံမြ ဖြစ်ပြီး ၁၇ ဇန်နဝါရီ ၁၉၁၁ တွင် ပျဉ်းမနားမြို့၌ ဦးဘိုးအောင် ဒေါ်ရွှေမြတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ပျဉ်းမနားမြို့ ခေမာသီဝံကျောင်းတွင် ၇ တန်းအထိ ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေ မြိတ် စစ်ကြောင်းရေကြောင်းချီတပ်မှ ချီ တက်ခဲ့ပြီး ၁၈ ဧပြီ ၁၉၉၆ တွင် ပျဉ်းမနား၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုဘဂျမ်း ဖြစ်ပြီး ၂၈ မေ ၁၉၁၁ တွင် မင်းဘူးမြို့ သူဌေးကုန်းရပ်၌ ဦးသာဘွား ဒေါ်ငွေသင်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မင်းဘူး အထကမှ တန်းမြင့်ကျောင်းထွက်စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့၏။ ဘီအိုင်အေ ထားဝယ်စစ် ကြောင်းတွင် စစ်လက်နက်ပစ္စည်း ထောက်ပံ့ရေးတပ်ဖွဲ့၏ တပ်မှူး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၉ ဇူလိုင် ၁၉၆၉ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုလှဖေ ဖြစ်ပြီး ၃၀ ဩဂုတ် ၁၉၁၁ တွင် ပျဉ်းမနားမြို့၌ ဦးစိန်သွင် ဒေါ်ကျင်မြိုင်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့မကျောင်းမှ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ပြီးနောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ဆက်တက်ခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေ ထားဝယ် စစ်ကြောင်းတွင် ဒုတိယ စစ်သေနာပတိအဖြစ် လိုက်ပါခဲ့သည်။ ၂၇ နိုဝင်ဘာ ၁၉၇၈ တွင် ထိုင်းမြန်မာနယ်စပ်၌ ကျဆုံးခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုလှမောင် ဖြစ်ပြီး ၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၁၃ တွင် အလုံ(မုံရွာ) နန်းတော်ရှေ့ရွာ၌ ဦးချစ်မောင် ဒေါ်စိန်တိုင်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မြို့မကျောင်းတွင် ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့၏။ ဘီအိုင်အေ တပ်မဟာ ၁ တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် တောခိုသွားရာ ၁၆ ဧပြီ ၁၉၆၈ တွင် ဗကပဌာနချုပ်ကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်စဉ် ကျဆုံးခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုငွေ ဖြစ်ပြီး ၂၈ မေ ၁၉၁၄ တွင် ကမာရွတ် ရှမ်းစု၌ ဦးဘိုးညွန့် ဒေါ်ရွှေမှတ် တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန် ကမာရွတ်တွင် အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ၇ တန်း အထိ ပညာသင်ယူခဲ့၏။ ဘီအိုင်အေတွင် မော်လမြိုင် စစ်ကြောင်းမှ လိုက်ပါခဲ့ပြီး ၂၆ ဖေ ဖော်ဝါရီ ၁၉၄၂ တွင် ရွှေကျင်တိုက်ပွဲ၌ ကျဆုံးခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုဆောင်း ဖြစ်ပြီး ၁၇ မေ ၁၉၁၄ တွင် ရွှေကျင်မြို့၌ ဦးလွန်းမောင် ဒေါ်ဖွားတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ညောင်လေးပင် အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းတွင် ဆယ်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေတွင် ပြန်ကြားရေး အရာရှိ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ထိုင်း နိုင်ငံ လန်ပန်းမြို့၌ ၁၉၄၅ ခု နိုဝင်ဘာလတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုမောင်မောင် ဖြစ်ပြီး ၁၉၁၄ တွင် ဖြူးမြို့ ကျောက်တိုင်တောင် ကျေးရွာ၌ ဦးဘပု ဒေါ်မြစ်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေ အမှတ် ၅၅ ဂျပန်တပ်မတွင် ဗိုလ်ကြီးအဖြစ် လိုက်ပါခဲ့၏။ ၄ ဧပြီ ၁၉၄၂ တွင် ဖားပွန်၌ ကျဆုံးခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုအောင်သန်း ဖြစ်ပြီး ၁ ဇူလိုင် ၁၉၁၅ တွင် ဦးမြတ်သာ ဒေါ်သန်းတင်တို့က ရန်ကုန်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဒိုင်အိုစီဇင် ယောက်ျားလေးကျောင်း၊ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းနှင့် ဆေးပညာသင်ကျောင်းတို့၌ ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေ မော်လမြိုင် စစ်ကြောင်းတွင် လိုက်ပါခဲ့ပြီး ၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၆၉ ၌ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုလှမြိုင် ဖြစ်ပြီး ၂ မတ် ၁၉၆၇ တွင် လှည်းကူးမြို့နယ် ဒါးပိန်ရွာ၌ ဦးဘအောင် ဒေါ်သိန်းမြ တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၅ တွင် ဆယ်တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေတွင် ဒုဗိုလ်မှူးကြီး အဖြစ် တပ်မဟာ(၁)ကို ဦးစီးခဲ့ရသည်။ လွတ် လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် တောခိုသွားကာ ၂၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၆၇ တွင် ဗကပတို့၏ လုပ်ကြံမှုကို ခံခဲ့ရသည်။
အမည်ရင်း ကိုသန်းရင် ဖြစ်ပြီး ၁၇ မတ် ၁၉၁၇ တွင် မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့ ကျိုက်ပိရွာ၌ ဦးကျော်ဟန် ဒေါ်သိန်းတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ လပွတ္တာ အထက်တန်း၌ ၇ တန်း အထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေတွင် ထားဝယ်စစ်ကြောင်းမှ ပါဝင်ခဲ့၏။
အမည်ရင်း ကိုလှ ဖြစ်ပြီး ၂၆ စက်တင်ဘာ ၁၉၁၇ တွင် ပုဇွန်တောင် ရေကျော်ရပ်၌ ဦးဖိုးထင် ဒေါ်သင်းမြိုင်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ကန်တော်ကလေး ဦးဖိုးအိမ် အင်္ဂလိပ်မြန်မာကျောင်းတွင် ဆယ်တန်းအထိ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေတွင် ထား ဝယ်စစ်ကြောင်းမှ ပါဝင်ပြီး ၆ နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၈ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုထွန်းရွှေ ဖြစ်ပြီး ၁၉၁၇ အောက်တိုဘာတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဦးအောင်သိန်း ဒေါ်ဒေါ်စိမ်းတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေတွင် ပြည်တွင်းသူပုန် အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၈ ဧပြီ ၁၉၇၄ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုဖိုးစိုး ဖြစ်ပြီး ၁၄ နိုဝင်ဘာ ၁၉၁၇ တွင် ပန်းတောင်းမြို့ သူရဲတန်း ကျေးရွာ၌ ဦးပန်း ဒေါ်သက်ရှည်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အထက်တန်းအထိ ပညာသင်ဖူးသည်။ ၂၄ ဇွန် ၁၉၄၅ တွင် နတ်တလင်းမြို့၌ မိမိကိုယ်ကို သတ်သေသွားခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုမောင်မောင် ဖြစ်ပြီး ၂၁ မတ် ၁၉၁၈ တွင် ရန်ကုန်မြို့ ၌ ဦးဖိုးမှီ ဒေါ်အေးတင်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ အလုံကူရှင်ကျောင်း၌ ဆယ်တန်းအထိ ပညာသင်ဖူး၏။ ဘီအိုင်အေ မော်လမြိုင် စစ်ကြောင်းမှ ချီတက်ခဲ့ပြီး ၈ မတ် ၁၉၄၂ တွင် ဖူးကြီးတိုက်ပွဲ၌ ကျဆုံးခဲ့၏။
အမည်ရင်း ကိုရွှေ ဖြစ်ပြီး ၃၀ နိုဝင်ဘာ ၁၉၁၈ တွင် သုံးဆယ်မြို့ ဆိုင်းစုကျေးရွာ၌ ဦးပန်းဒေါ်တင့်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေတွင် မော်လမြိုင် စစ်ကြောင်းမှ ချီတက်ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုသန်းညွန့် ဖြစ်ပြီး ၂၁ နိုဝင်ဘာ ၁၉၁၉ တွင် ရန်ကုန်တိုင်း၊ ခရမ်းမြို့နယ် အေးရွာ၌ ဦးပို ဒေါ်နှင်းမြတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ပုဇွန်တောင် မြူနီစီပါယ် အထက်တန်းကျောင်းမှ ၉ တန်း အောင်မြင်ခဲ့၏။ ဘီအိုင်အေတွင် မော်လမြိုင် စစ်ကြောင်းမှ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၃၁ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၃ တွင် ကွယ်လွန်ပါသည်။
အမည်ရင်း ကိုခင်မောင်ဦး ဖြစ်ပြီး ၁၃ ဧပြီ ၁၉၁၉ တွင် ပျဉ်းမနားမြို့၌ ဦးအကောက် ဒေါ်လွန်းတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ပျဉ်းမနား ကေအီးအမ် (King Edward Memoral) ကျောင်းမှ ဆယ်တန်း အောင်ခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေတွင် ပြည်တွင်းသူပုန် အဖွဲ့ဖြင့် ဦးစွာ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၆ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၉၃ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုတင်အေး ဖြစ်ပြီး ၃ ဇန်နဝါရီ ၁၉၂၀ တွင် လက်ပံတန်းမြို့၌ ဦးဘ ဒေါ်ရွှေခဲတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဆရာကြီး ဦးစိန်၏ မြန်မာအထက်တန်းကျောင်းမှ ၉ တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး မင်းလှမြို့ နော်မံကျောင်းမှ အလယ်တန်းဆရာဖြစ် အောင်မြင်ခဲ့၏။ ဘီအိုင်အေတွင် ဂျပန်တပ်မ ၅၅ ၏ ဆက်သွယ်ရေးအရာရှိအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ရပြီး ၂၈ ဇူလိုင် ၁၉၈၉ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း မောင်သစ် ဖြစ်ပြီး ၂ စက်တင်ဘာ ၁၉၂၀ တွင် ကမာရွတ် ရှမ်းစု၌ ဦးဘိုးညွန့်ဒေါ်ရွှေမှတ်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ၇ တန်း အောင်မြင်ပြီး ဘီအိုင်အေ၌ ဗိုလ်မှူးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရ၏။ ၃၀ ဇန်နဝါရီ ၁၉၇၆ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့၏။
အမည်ရင်း ကိုစောလွင် ဖြစ်ပြီး ၁၈ အောက်တိုဘာ ၁၉၂၀ တွင် ကြို့ပင်ကောက်မြို့၌ ဦးသောကြာ ဒေါ်ကြော့တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ကြို့ပင်ကောက် အမျိုးသားကျောင်းတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့မကျောင်းမှ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေတွင် မြိတ်စစ်ကြောင်းမှ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ရေ ကြောင်းချီ စက်လှေအုပ်စုကို ဦးဆောင်ခဲ့ရသည်။ ၂၄ ဩဂုတ် ၁၉၈၃ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အမည်ရင်း ကိုသန်းတင် ဖြစ်ပြီး ၁၉၂၀ တွင် အုတ်ဖိုမြို့၌ ဦးမောင်ဖေ ဒေါ်ဖန်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သာယာဝတီ ဗုဒ္ဓဘာသာ အလယ်တန်းကျောင်းတွင် ၇ တန်းအထိ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဘီအိုင်အေ အဝင်တွင် ထိုင်း မြန်မာနယ်စပ်၌ ငှက်ဖျားရောဂါဖြင့် ၁၉၄၂ ဇန်နဝါရီ၌ ကွယ်လွန်သွားသည်။
အမည်ရင်း ကိုအောင်သိန်း ဖြစ်ပြီး ၂၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၂၂ တွင် ရန်ကုန် တာမွေကလေးရပ်၌ ဦးဘိုးလွင် ဒေါ်စောရှင်တို့က ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ကန်တော်ကလေး မြူကျောင်းမှ ၁၀ တန်း အောင်ခဲ့၏။ ဘီအိုင်အေတွင် တပ်မဟာ ၃ တပ်မှူး ဖြစ်ခဲ့သည်။
ခူးရွာ၊ ခူး
ခူးရွာ၊ ခူး
ကနစိုချောင်းရွာ၊ ဘိုးသာခွေး
ကနစိုချောင်းရွာ၊ ဘိုးသာခွေး
ဦးကျော်ရွာ
ဦးကျော်ရွာ
ဝဘော်ကြီးရွာ၊ ဝဘော်ကြီး
ဝဘော်ကြီးရွာ၊ ဝဘော်ကြီး
မုံအိုရွာသစ်ရွာ၊ ကနီမြို့နယ်
မုံအိုရွာသစ်ရွာ (Monohywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ကနီမြို့နယ်၊ နတ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၇၃၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကနီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝပြည်နယ်ပြည်သူ့အစိုးရ
ပြည်သူ့အစိုးရအောက်တွင် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ရုပ်သံလွှင့်ဌာန၊ ဆောက်လုပ်ရေးဌာန၊ ဆည်မြောင်းဌာန၊ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တောဌာန၊ လျှပ်စစ်ဌာန၊ တိုင်းရင်းသားနှင့် သာသနာရေးဌာန၊ သတ္တုတွင်း၊ ဟိုတယ်လုပ်ငန်း၊ စည်ပင်၊ ရဲဌာန စသည်များ ဖွင့်လှစ်ထားရှိပြီး အုပ်ချုပ်ရေးလုပ်ငန်းများကို ဆောင်ရွက်သည်။ ဌာနများကို ဌာနကြီးမှူးများက တာဝန်ယူသည်။
ဝဒေသ အုပ်ချုပ်ဖွဲ့စည်းမှု
မူလ"ဝ"ဒေသပန်ဆန်း(ပန်ခမ်း)တွင် UWSP/UWSA ဌာနချုပ် ထားရှိသည်။ မူလ ဝ ဒေသအား ဝနယ်မြောက်ပိုင်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ ဝမြောက်ပိုင်းအား ခရိုင် သုံးခုနှင့် အထူးမြို့နယ် နှစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ-
မိုင်းမောခရိုင်
မိုင်းမောခရိုင်သည် ဝ နယ်မြောက်ပိုင်းဖြစ်ပြီး မြို့နယ် ၁၁ မြို့နယ် ထည့်သွင်းစည်းထားသည်။ မိုင်းမောခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့နယ်များမှာ -
မိုင်းမောခရိုင်အတွင်း မြို့နယ် (၁၁)မြို့နယ်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၉)အုပ်စု၊ ကျေးရွာပေါင်း (၇၄၀)၊ လူဦးရေ ၂ သိန်း ၉သောင်း ရှိပြီး လူဦးရေ၏ ၉၅% မှာ ဝ လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ မိုင်းမောခရိုင် မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်နေပြီး အနောက်ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်နှင့် တပ်မတော်ထိမ်းချုပ်ထားသည့် ဟိပုန်၊ ပန်လုံ ဒေသရှိသည်။
မိုင်းလင်းခရိုင် (ဝိန်းကောက်)
မိုင်းလင်းခရိုင်ရုံးအား ဝိန်းကောက်တွင် အခြေစိုက်သည်။ မပြည့်စုံသေးသောစာရင်းအရ မိုင်းလင်းခရိုင်အတွင်း ကျေးရွာအုပ်စု (၂၂)စု၊ ကျေးရွာ (၃၀၀)ခန့် ရှိပြီး လူဦးရေ (၉)သောင်းခန့်ရှိသည်။ မန်မန်းဆိုင်၏ အနောက်ဘက် သံလွင်မြစ်တလျောက်တွင် အစိုးရထိမ်းချုပ်ထားသည့် တန်ယန့်မြို့နယ်နှင့် ၎င်း၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် မက်မန်းမြို့နယ်၊ မော်ဖာဒေသနှင့်၎င်း ဆက်စပ်နေသည်။
စိစစ်ဆဲ
မိုင်းပေါက်ခရိုင်သည် အထက်တွင်ဖော်ပြထားသကဲ့သို့ မြို့နယ် (၆)မြို့နယ် ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းထားပြီး ကျေးရွာအုပ်စု (၃၅)စု၊ ကျေးရွာ (၃၇၃)ရွာ၊ လူဦးရေ (၉)သောင်းခန့် ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင်တရုတ်နယ်နမိတ်နှင့်ဆက်စပ်နေပြီး တောင်ဘက်တွင် တပ်မတော်ထိမ်းချုပ်ရာ မိုင်းယန်း၊ မိုင်းခတ်ဒေသနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
ကောင်းမီး (အထက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကောင်းမီး (အထက်)ရွာ (Kawnghme (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနာပတ္တိသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
အနာပတ္တိကို အာပတ္တိဟု ပြ (ပြောဟော, ရေးသား, ယူဆ, ပြုကျင့်)ကြသော ရဟန်းတို့သည် လူအများအစီးအပွားမဲ့ရန်၊ ချမ်းသာမဲ့ရန်၊ အကျိုးစီးပွားမဲ့ရန်၊ နတ်, လူတို့ ဆင်းရဲရန် ကျင့်သုံးကြကုန်၏။ သည်သာမကသေး ထိုရဟန်းတို့သည် များစွာသော အကုသိုလ်ကိုလည်း တိုးပွားစေကြကုန်၏။ သဒ္ဓမ္မသုံးဖြာ ဤသာသနာတော်ကို ကွယ်ပျောက်စေသူတို့လည်း ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- အနာပတ္တိကို အနာပတ္တိဟု ပြ (ပြောဟော, ရေးသား, သင်ကြား, ယူဆ, ပြုကျင့်)ကြသော ရဟန်းတို့သည် လူအများတို့ ကြီးပွား ချမ်းသာရန်၊ နတ်, လူတို့ချမ်းသာ စေရန် ပြုကျင့်ကြသူတို့ဖြစ်ကုန်၏။ သမ္မသုံးဖြာ ဤသာသနာတော်ကိုလည်း ကြာရှည် လေးမြင့်တည်တံ့ စေသူတို့ ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မဲဇလီရွာ၊ တမော့ဝ
မဲဇလီရွာ၊ တမော့ဝ
ချောင်းကောက်ရွာ၊ ဘိုးသာခွေး
ချောင်းကောက်ရွာ၊ ဘိုးသာခွေး
ရွှေအောင်သာရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ရွှေအောင်သာရွာ (Shweaungthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ အောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၇၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၃ ဦး၊ မ ၃၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာရေးနာရေး
သာမှုနာမှုဆိုရာ၌ သာမှုဟူသည် လောကီမင်္ဂလာ အရပ်ရပ်ကိုပြုခြင်း၊ ရှင်ပြုခြင်း၊ ရဟန်းခံခြင်း၊ အိမ်ရာဆောက်ခြင်း၊ ဘုရားတည်ခြင်း၊ ကျောင်းဆောက်ခြင်း၊ ဇရပ်ဆောက်ခြင်း၊ တန်ဆောင်းဆောက်ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်လေသည်။ (တစ်နည်း) တိုးတက်ကြီးပွားသော လုပ်ငန်းကိစ္စဟူသမျှ ကိုသာမှုဆိုသည်။
နာမှုဟူသည် သားမယားဆွေမျိုးဉာတိသေဆုံးခြင်း၊ အနာရောဂါကပ်ရောက်ခြင်း၊ မင်းဘေးမင်းဒဏ်သင့်ခြင်း၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပျက်စီးခြင်းစသည်တို့ဖြစ်သည်။ (တစ်နည်း) ဆုတ်ယုတ် ပျက်စီးသောလုပ်ငန်း ကိစ္စဟူသမျှကို နာမှုဆိုသည်။ ထို့ပြင်သာမှုကိုသာရေး၊ နာမှုကိုနာရေးဟု ခေါ်ကြသေးသည်။ (တစ်နည်း) သာမှုကိုကောင်း သောလုပ်ငန်း ကိစ္စဖြစ်၍သုဘ၊ နာမှုကိုမကောင်းသောလုပ်ငန်းကိစ္စဖြစ်၍ အသုဘ ဟုခေါ်ကြသေးသည်။ (တစ်နည်း)သာမှုကို လူအများတို့လိုလားနှစ်သက်အပ်သောလုပ်ငန်းကိစ္စဖြစ်၍၎င်း၊ နာမှုကိုလူအများ တို့မလိုလားမနှစ်သက်အပ်သော လုပ်ငန်းကိစ္စဖြစ်၍ အနိဋ္ဌဟုခေါ်ကြသေးသည်။