cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘီယာ
မျိုးကွဲများ
ထိပ်တန်းစော်ဖောက်ထားသော ဘီယာများကို အများအားဖြင့် 15 မှ 25 °C (59 နှင့် 77 °F) အကြားတွင် မျက်နှာပြင်ပေါ်တက်လာသည့် ထိပ်တန်းအချဉ်ဖောက်ထားသော တဆေးဖြစ်သော Saccharomyces cerevisiae ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသည်။ ဤအပူချိန်တွင်၊ တဆေးသည် အက်စတာများနှင့် အခြားသော အနံ့အရသာနှင့် အနံ့ထွက်ပစ္စည်းများကို သိသိသာသာ ထုတ်ပေးပြီး ရလဒ်မှာ ပန်းသီး၊ သစ်တော်သီး၊ နာနတ်သီး၊ ငှက်ပျောသီး၊ ဇီးသီး သို့မဟုတ် ဆီးသီးတို့ကဲ့သို့ အနည်းငယ်သော "အသီးအနှံများ" ဒြပ်ပေါင်းများ ပါရှိသည့် ဘီယာဖြစ်သည်။
Real ale သည် 1973 ခုနှစ်တွင် Campaign for Real Ale (CAMRA) မှ "သမားရိုးကျပါဝင်ပစ္စည်းများမှ ချက်ထားသော ဘီယာကို ခွဲထုတ်ပြီး ကွန်တိန်နာအတွင်း ဆင့်ပွားစော်ဖောက်ခြင်းဖြင့် ရင့်ကျက်ပြီး ပြင်ပကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကို အသုံးမပြုဘဲ ကျွေးမွေးခြင်း" အတွက် စကားလုံးဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ပုလင်းတပ်ထားသော နှင့် ဘူးခွံတပ်ထားသော ဘီယာများတွင် အသုံးပြုသည်။
တောင့်တင်းသော နှင့် ပေါ်တာများသည် မှောင်သော ဘီယာများ သည် မောလ်များ သို့မဟုတ် မုယောကင်ကို အသုံးပြု၍ ပြုလုပ်ထားကာ ပုံမှန်အားဖြင့် နှေးကွေးသော အချဉ်ဖောက်ထားသော တဆေးဖြင့် ချက်ထားသည်။ Baltic porter၊ dry stout နှင့် Imperial stout အပါအဝင် ကွဲပြားမှုများ အများအပြားရှိသည်။  လန်ဒန်မြို့၏ လမ်းများနှင့် မြစ်ပေါ်တာသမားများကြား ရေပန်းစားသော အညိုရောင် ဘီယာကို ဖော်ပြရန်အတွက် "ပေါ်တာ" အမည်ကို 1721 ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သည်။  တောင့်တင်းသော စကားလုံးကို 1677 ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် အသုံးပြုခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဤတူညီသောဘီယာကို တောင့်တင်းခြင်းဟုလည်း လူသိများသည်။ တောင့်တင်းခြင်းနှင့် ပေါ်တာများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသမိုင်းနှင့် ရောယှက်လျက်ရှိသည်။
Mild ale တွင် အဓိကအားဖြင့် malty အာခေါင်ရှိသည်။ များသောအားဖြင့်အများအားဖြင့်အမှောင်ထုသည်အမှောင်ထုဖြစ်ပြီး 3% မှ 3.6% ဖြင့်အရောင်အသွေးစုံလင်သည်။
ဂျုံဘီယာကို ဂျုံ၏ အချိုးအစားများစွာဖြင့် ချက်ထားသော်လည်း ၎င်းတွင် ဂျုံမုယောစပါး၏ အချိုးအစား သိသိသာသာပါရှိသည်။ ဂျုံဘီယာသည် အများအားဖြင့် အပေါ်မှ အချဉ်ဖောက်သည်။  ဂျုံဘီယာ၏ အရသာသည် သတ်သတ်မှတ်မှတ်ပုံစံပေါ်မူတည်၍ သိသိသာသာကွဲပြားပါသည်။
ဘယ်လ်ဂျီယံနိုင်ငံထုတ် ဘီယာ Lambic သည် စိုက်ပျိုးခြင်းထက် တောရိုင်းတဆေးကို အသုံးပြု၍ သဘာဝအတိုင်း စိမ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့အများစုမှာ ဘီယာထုတ်လုပ်သည့်တဆေးမျိုးကွဲများမဟုတ်ကြဘဲ Saccharomyces cerevisiae သည် အနံ့နှင့် အချဉ်အတွက် သိသာထင်ရှားသော ကွဲပြားမှုများရှိနိုင်ပါသည်။  Brettanomyces bruxellensis နှင့် Brettanomyces lambicus ကဲ့သို့သော တဆေးမျိုးကွဲများသည် သိုးသငယ်များတွင် အဖြစ်များပါသည်။  ထို့အပြင်၊ Lactobacillus ဘက်တီးရီးယားကဲ့သို့သော အခြားသက်ရှိများသည် အချဉ်ဓာတ်ကို အထောက်အကူပြုသည့် အက်ဆစ်များကို ထုတ်လုပ်သည်။
Lager သည် အချဉ်ဖောက်ထားသော ဘီယာဖြစ်သည်။ Pale lagers များသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လူသုံးအများဆုံး ဘီယာများဖြစ်သည်။  အများစုသည် "pilsner" အမျိုးအစားဖြစ်သည်။  "Lager" ဟူသောအမည်သည် "သိုလှောင်ရန်" အတွက် ဂျာမန်ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာကာ Bavaria တစ်ဝိုက်ရှိ ဘီယာချက်လုပ်သူများသည် ပူနွေးသောနွေရာသီလများတွင် အေးမြသောမြေအောက်ခန်းများနှင့် ဂူများတွင် ဘီယာများသိမ်းဆည်းထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။  အေးမြသော အခြေအနေတွင် သိမ်းဆည်းထားသောအခါတွင် ဘီယာများသည် အညစ်အကြေးများ ဆက်လက်တည်နေပြီး အနည်အနှစ်များ ကင်းစင်ကြောင်း အဆိုပါ ဘီယာလုပ်သူများသည် သတိပြုမိကြသည်။
Lager တဆေးသည် အေးမြသောအောက်ခြေအချဉ်ဖောက်ထားသောတဆေး (Saccharomyces pastorianus) ဖြစ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် 7–12 °C (45–54 °F) (စော်ဖောက်ခြင်းအဆင့်) တွင် ရှည်လျားသောဒုတိယအချဉ်ဖောက်ခြင်းကို  0–4 ° တွင်ပေးသည်။ C (32–39 °F) (လျောကျနေသောအဆင့်)။  အလယ်တန်းအဆင့်တွင်၊ လေဂါသည် ကြည်လင်ပြီး နူးညံ့သည်။  အေးမြသောအခြေအနေများသည် အီစတာများနှင့် အခြားအကျိုးဆက်များ၏ သဘာဝထုတ်လုပ်မှုကို ဟန့်တားကာ "သန့်ရှင်း" အရသာရှိသော ဘီယာကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ပိုမိုကောင်းမွန်သော ခေတ်မီတဆေးမျိုးကွဲများဖြင့်၊ လီဂါဘီယာလုပ်ငန်းအများစုသည် ပုံမှန်အားဖြင့် 1-3 ပတ်အတွင်း အအေးခန်းသိုလှောင်မှုကို ခဏသာအသုံးပြုသည်။
အတိုင်းအတာ
ဘီယာကို ခါးသီးမှု၊ ခွန်အားနှင့် အရောင်ဖြင့် တိုင်းတာပြီး အကဲဖြတ်သည်။ ခံစားရသောခါးသီးမှုကို American Society of Brewing Chemists နှင့် European Brewery Convention တို့ကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုတွင် သတ်မှတ်ထားသော International Bitterness Units scale (IBU) ဖြင့် တိုင်းတာသည်။  နိုင်ငံတကာစကေးသည် EBU အဖြစ် အတိုကောက်ခေါ်လေ့ရှိသော European Bitterness Units စကေး၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ်ပြီး ခါးသီးမှုတန်ဖိုးများသည် တူညီသင့်သည်။
အရောင်
ဘီယာအရောင်ကို malt မှဆုံးဖြတ်သည်။ အသုံးအများဆုံးအရောင်မှာ ဖျော့တော့သော malts ကိုအသုံးပြု၍ ထုတ်လုပ်ထားသော ပယင်းဖျော့ရောင်ဖြစ်သည်။  Pale lager နှင့် pale ale တို့သည် လောင်စာဆီ coke ဖြင့် အခြောက်ခံထားသော malt မှပြုလုပ်သော ဘီယာများအတွက် အသုံးအနှုန်းများဖြစ်သည်။  Coke ကို 1642 ခုနှစ်တွင် malt ကင်ရန်အတွက် ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သော်လည်း 1703 ခုနှစ်ဝန်းကျင်အထိ pale ale ဟူသောအသုံးအနှုန်းကို အသုံးပြုခဲ့ခြင်းမရှိပါ။
အရောင်းပမာဏအရ ယနေ့ခေတ် ချက်သမ္မတနိုင်ငံရှိ Pilsen မြို့တွင် ၁၈၄၂ ခုနှစ်တွင် ချက်လုပ်ခဲ့သော အရောင်ဖျော့လေဂါကို အခြေခံ၍ ရောင်းချမှုပမာဏအရ ယနေ့ ဘီယာအများစုကို အခြေခံထားသည်။ ခေတ်မီအရောင်ဖျော့ဖျော့သည် အရောင်ဖျော့ပြီး သိသာထင်ရှားသော ကာဗွန်နိတ်များ (fizzy ပူဖောင်းများ) နှင့် ထုထည်ပါဝင်မှု 5% ဝန်းကျင်တွင် ပုံမှန်အရက်ဖြစ်သည်။  Pilsner Urquell၊ Bitburger နှင့် Heineken ဘီယာအမှတ်တံဆိပ်များသည် အမေရိကန်အမှတ်တံဆိပ် Budweiser၊ Coors နှင့် Miller တို့ကဲ့သို့ အရောင်ဖျော့လာကာ၏ ပုံမှန်ဥပမာများဖြစ်သည်။
မှောင်မိုက်သောဘီယာများကို လိုချင်သောအရိပ်ရရန် ပိုမိုနက်မှောင်သော malt အချိုးအစားအနည်းငယ်ဖြင့် ဖျော့တော့သော malt သို့မဟုတ် lager malt အခြေခံမှ ချက်ခြင်းဖြစ်ပါသည်။ ကာရာမဲလ်ကဲ့သို့သော အခြားအရောင်အသွေးများကိုလည်း ဘီယာကို မည်းစေရန် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုကြသည်။  ပြင်းပြင်းထန်ထန် ကဲ့သို့သော အလွန်နက်မှောင်သော ဘီယာများသည် နက်မှောင်သော သို့မဟုတ် ကြာမြင့်စွာကင်ထားသည့် မူပိုင်ခွင့် မောလ်များကို အသုံးပြုပါ။  အချို့က မညက်တညက်ရှိသော မုယောစပါးကို ကင်ကြသည်။
ခွန်အား
ဘီယာသည် ပမာဏအားဖြင့် (abv) (abv) မှ 3% အောက်အယ်လ်ကိုဟောမှ 14% abv ဝန်းကျင်အထိ ရှိသော်လည်း ဤအစွမ်းသတ္တိကို ရှန်ပိန်တဆေးဖြင့် ပြန်လည်ထုတ်ပြီး အအေးခံခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်အားဖြင့် 55% abv မှ 20% ဝန်းကျင်အထိ အားကောင်းနိုင်သည်။ ဘီယာ၏အယ်လ်ကိုဟောပါဝင်မှုသည် ဒေသန္တရအလေ့အကျင့် သို့မဟုတ် ဘီယာပုံစံအလိုက် ကွဲပြားသည်။  စားသုံးသူအများစုသိကြသည့် အရောင်ဖျော့ဖျော့လေဂါများသည် ပုံမှန် abv 5% နှင့် အကွာအဝေး 4-6% တွင် ကျဆင်းသည်။  British ales ၏ ထုံးတမ်းစဉ်လာ အစွမ်းသတ္တိမှာ များစွာနိမ့်ပါးပြီး အများအပြားတွင် 4% abv ဝန်းကျင်ရှိနေသည်။  ဘယ်လ်ဂျီယံတွင်၊ စားပွဲဘီယာကဲ့သို့သော အချို့ဘီယာများသည် အချို့သောကျောင်းများတွင် အချိုရည်များအစား အယ်လ်ကိုဟောပါဝင်မှုနည်းသော (1%–4%) ပါဝင်ပါသည်။
ဘီယာထဲတွင် အရက်သည် အဓိကအားဖြင့် အချဉ်ဖောက်ချိန်တွင် ထုတ်ပေးသော သကြားများ၏ ဇီဝြဖစ်ပျက်မှုမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ wort တွင် အချဉ်ဖောက်နိုင်သော သကြားပမာဏနှင့် wort ကို စော်ဖောက်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် တဆေးအမျိုးမျိုးသည် နောက်ဆုံးဘီယာတွင် အရက်ပမာဏကို ဆုံးဖြတ်ပေးသည့် အဓိကအကြောင်းရင်းများဖြစ်သည်။  အချဉ်ဖောက်နိုင်သော သကြားများကို တစ်ခါတစ်ရံတွင် အယ်လ်ကိုဟောပါဝင်မှု တိုးစေရန်အတွက် မကြာခဏ ပေါင်းထည့်လေ့ရှိပြီး အချို့သော ဘီယာပုံစံများ (အဓိကအားဖြင့် "အလင်း" ဘီယာ) အတွက် အင်ဇိုင်းများကို ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် (ကစီဓာတ်) အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်စေရန် အင်ဇိုင်းများကို wort တွင် ထည့်သွင်းလေ့ရှိသည်။  အရက်သည် တဆေးဇီဝြဖစ်ပျက်မှု၏ ရလဒ်ဖြစ်ပြီး မြင့်မားသောပါဝင်မှုတွင် တဆေးကို အဆိပ်ဖြစ်စေသည်။  ပုံမှန် ချက်လုပ်ထားသော တဆေးသည် ပမာဏအားဖြင့် အရက်ပြင်းအား 12% အထက်တွင် မရှင်သန်နိုင်ပါ။  အပူချိန်နိမ့်ခြင်းနှင့် အချဉ်ဖောက်ချိန်နည်းလွန်းခြင်းသည် တဆေး၏ထိရောက်မှုကို လျော့ကျစေပြီး အရက်ပါဝင်မှုကို လျော့ကျစေသည်။
အပျော့စား ဘီယာများမှာ ပုံမှန်အားဖြင့် အယ်လ်ကိုဟော 0.05% ထက်နည်းသော ဘီယာများ ("နီးသောဘီယာ" ဟုလည်း ခေါ်သည်) နှင့် များသောအားဖြင့် 4% အရက်ပါဝင်သည့် အပေါ့စား ဘီယာများ။
20 ရာစုနှောင်းပိုင်းနှစ်များအတွင်း ဘီယာများ၏ အင်အားသည် မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ 10.5% abv (33 ဒီဂရီ ပလေတို၊ ထို့ကြောင့် Vetter "33") doppelbock သည် 1994 Guinness Book of World Records တွင် အပြင်းထန်ဆုံးဘီယာအဖြစ် ထိုအချိန်က Samichlaus၊ Swiss ဘီယာချက်လုပ်သူ Hürliman ဖြစ်ခဲ့သော်ငြား၊  ဂင်းနစ်ကမ္ဘာ့စံချိန်မှတ်တမ်းများ 14% abv တွင် အပြင်းထန်ဆုံးအဖြစ် စာရင်းသွင်းထားသည်။  ထိုအချိန်မှစ၍ အချို့သော ဘီယာထုတ်လုပ်သူများသည် ၎င်းတို့၏ ဘီယာ၏အယ်လ်ကိုဟောပါဝင်မှုကို တိုးမြှင့်ရန်အတွက် ရှန်ပိန်တဆေးကို အသုံးပြုလာကြသည်။  Samuel Adams သည် ထောင်စုနှစ်နှင့်အတူ 20% abv သို့ရောက်ရှိခဲ့ပြီး Utopias ဖြင့် ထိုပမာဏကို 25.6% ကျော်လွန်သွားခဲ့သည်။  ဗြိတိန်တွင် အပြင်းဆုံးဘီယာမှာ 23% abv ဘီယာဖြစ်ပြီး Parish Brewery မှ Baz's Super Brew ဖြစ်သည်။  2011 ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် စကော့တလန် ဘီယာချက်စက်ရုံ BrewDog မှ Ghost Deer ကို ထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး 28% မှာ အချဉ်ဖောက်ခြင်းတစ်ခုတည်းဖြင့် ထုတ်လုပ်သော ကမ္ဘာ့အပြင်းထန်ဆုံး ဘီယာဟု ဆိုကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဘီယာသည် ကမ္ဘာတွင် ရှေးအကျဆုံး အဖျော်ယမကာ ဖြစ်ပြီး ဘီယာကို ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၉၅၀၀ လောက်က လယ်ထဲက ကောက်နှံပင် ကနေ စတင်တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဓာတုဗေဒ သက်သေခံကို ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း ၃၁၀၀ လောက်မှ တွေ့ရှိခဲ့သည် ဆိုသည်။ ယနေ့တွင် ဘီယာထုတ်လုပ်ရေးကို စီးပွားရေး တစ်ခုအနေ လုပ်ဆောင်ကြပြီး ကမ္ဘာတစ်ခုလုံးကို ဖြန့်ဖြူးရောင်းချနေကြသည်။၂၀၀၆ ခုနှစ် မှာ တစ်နှစ် ဘီယာ ရောင်းရနှုန်း အရေအတွက်သည် လီတာ သန်းပေါင်း ၁၃၃ သန်း (ဂါလံ သန်းပေါင်း ၃၅)ထိ ရောင်းချခဲ့ရသည်ဟု သိရသည်။
မြန်မာနှင့် ဘီယာ
မြန်မာတွင် ရှေးက ဘီယာကဲ့သို့သော အရည်ကို ဗြစ်ရည်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်၊ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တော်၌ ဝီစကီ၊ ဘရန်ဒီ၊ ဘီယာ စသော နိုင်ငံခြားဖြစ် ယမကာများသည် ရတနာပုံ နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိလာပြီး ဖြစ်သည်။ ယောအတွင်းဝန် ဦးဖိုးလှိုင်သည် မြင်းခြံမြို့သို့ တာဝန်နှင့် သွားယောက်စဉ်အတွင်း ဗြစ်ရည်ကို ဆေးဝါးအမှတ်ဖြင့် အနည်းငယ် သောက်သုံးလျှင် သူရာမေရယကံ မမြောက်သောကြောင့် အပြစ်မရှိဟု ထင်မြင်ချက် ပေးခဲ့ဘူးသည်။
ဤအကြောင်းကို အထောက်တော် ဦးရွှေတိုး (နောင် တောင်ထားဝယ်ဗိုလ် ဖြစ်လာသူ)၏ တင်လျှောက်ချက်အရ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး၏ ရွှေနားတော်အထိ ပေါက်ကြားခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းတရား ခေါ်ယူစစ်ဆေးတော်မူရာတွင် ယောအတွင်းဝန် ဦးဖိုးလှိုင်သည် မကွယ်မထောင့် ဟုတ်မှန်ကြောင်း ဖြောင့်ဆိုသည်။
မင်းတုန်းမင်းတရားကြီးက "'မောင်မင်းလျှောက်တင်သော စကားသည် မောင်မင်းကဲ့သို့သော ပညာရှိများ အတွက်မူ ဟုတ်မှန်တန်ရာပါသည်။ သို့သော် တိုင်းသူပြည်သား၊ အများကမူ မောင်မင်းကဲ့သို့ ပညာရှိများ မဟုတ်ကြသောကြောင့် မောင်မင်း၏စကားကို လိုရာဆွဲပြီး အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူကာ သောက်စားမူးယစ်နေကြလျှင် မခက်ပေလော"' ဟု အမိန့်တော်ရှိပြီးနောက် ယောအတွင်းဝန် ဦးဖိုးလှိုင်အား ရာထူးချထားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယမကာ
ခုန်ထွမ်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ခုန်ထွမ်းရွာ (Hkonhtum)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၁၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၇ ဦး၊ မ ၉၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝဲချောင်းရွာ၊ ရန်မနိုင်
ဝဲချောင်းရွာ၊ ရန်မနိုင်
ဆင်ချောင်းရွာ၊ သစ်ဖြူချောင်း (ကံစု)
ဆင်ချောင်းရွာ၊ သစ်ဖြူချောင်း (ကံစု)
ပန်းဖဲရွာ၊ ပန်းဖဲ
ပန်းဖဲရွာ၊ ပန်းဖဲ
နေပူခံရွာ၊ မကျားဆယ်
နေပူခံရွာ၊ မကျားဆယ်
ရွာသစ်ရွာ၊ ညောင်ပင်မြင်းစီး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဂူချောင်းရွာ၊ ရန်မနိုင်
မဂူချောင်းရွာ၊ ရန်မနိုင်
ရဘရွာ
ရဘရွာ
ကိုးကား
ရဘရွာ
ဂွမ်ရောင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဂွမ်ရောင်ရွာ(Gumyawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မထွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၂၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (အတိုကောက် စကခ(၂၀)) သည် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ခမောက်ကြီးမြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ "စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" ဆိုသည်မှာ 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ တပ်မများ နှင့် စကခများသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးကြီး   ဇေယျာလင်း ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
အမှတ်(၂၀)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့ နှင့် ခြေလျင်/ခြေမြန်တပ်ရင်း (၁၀)ရင်းရှိသည်။
နောက်ထပ်ကြည့်ရန်
ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ
ကျားချောင်းရွာ၊ သစ်ဖြူချောင်း (ကံစု)
ကျားချောင်းရွာ၊ သစ်ဖြူချောင်း (ကံစု)
ပန်မိုးကြားရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပန်မိုးကြားရွာ (Pangmoekyar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈၇ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိုကုန်းရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ဘိုကုန်းရွာ (Bokone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ကျစ်စုံပွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျစ်စုံပွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၁ ဦး၊ မ ၂၂၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပိတ်နီးပါးသရ
အပိတ်နီးပါးသရ (near-close vowel or near-high vowel ဆိုသည်မှာ အပြောဘာသာစကားများစွာတွင် အသုံးပြုသော သရသံ အမျိုးအစားများထဲက ပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသရ၏ အရည်အသွေးကို အောက်ပါအတိုင်းဖွင့်ဆို၏ ။ "အပိတ်နီးပါးသရဆိုသည်မှာ လျှာသည် အပိတ်သရနှင့် တစ်ဝက်ပိတ်သရကြားရှိ သရတစ်မျိုးဖြစ်သည်။"
ဤအပိတ်နီးပါးသရများကို ရံခါ၌ လုံးဝအပိတ်သရများ၏ ပြေလျော့သောမူကွဲများအဖြစ်ဖော်ပြလေ့ရှိသည်။ သို့သော် ဘာသာစကားအပေါ်မူတည်၍ ၎င်းတို့သည် အပိတ်သရများ၏ မူကွဲများလည်း ဖြစ်ချင်မှ ဖြစ်လိမ့်မည်။
စာရင်းအချို့
နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာများတွင် အပိတ်နီးပါးသရအဖြစ် အောက်ပါသရများ ပါဝင်သည်။
နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအသင်း၏ လက်စွဲစာအုပ်တွင် ဤသရများကို အလယ်တစ်ဝက်သရများ (mid-centralized) အဖြစ်သတ်မှတ်ထား၏ ။၊ နှင့် တို့၏ ယှဉ်ဖက်သရများ၊ ပို၍ အလယ်ကျပြီး နိမ့်သည် (centralized and lowered) ဟု သတ်မှတ်သည်။ ထို့ကြောင့် အပိတ်နီးပါးသရများ၏ ယှဉ်ဖက်အသံဖလှယ်မူတစ်ခုမှာ (သို့) ပို၍ရှုပ်ထွေးစွာဖြင့်  ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဘာသာစကားအားလုံး၌ ၎င်းတို့သည် အလယ်သရများမဟုတ်ကြချေ။ အချို့သောဘာသာစကားများ၌  နှင့်  တို့၏ သက်ဆိုင်ရာ အရှေ့ နှင့် အနောက်သရများအသီးသီးရှိကြသည်။
IPA တွင် ဖော်ပြသတ်မှတ်မထားသော အပိတ်နီးပါးသရများမှာ :
ရင်းမြစ်
ကဏ္ဍ:နိမ့်မြင့်သရများ
ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)
ဦးဝင်းမြင့် (၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၅၁ မွေးဖွား) သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၏ ၁၀ ဦးမြောက် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် တာမွေမြို့နယ် တွင် အနိုင်ရခဲ့သော ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ် ဖြစ်သည်။ ဒုတိယအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၆ မှ ၂၁ မတ် ၂၀၁၈ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဟွေကောက်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဟွေကောက်ရွာ (Hwaykauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၁၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၇ ဦး၊ မ ၉၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)
အစောပိုင်းဘဝ
ဦးဝင်းမြင့်ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဓနုဖြူမြို့နယ်၊ ညောင်ချောင်းကျေးရွာတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဓနုဖြူမြို့နယ်၊ ညောင်ချောင်းကျေးရွာ မူလတန်းကျောင်း၊ ဓနုဖြူမြို့ အထက်တန်းကျောင်း၊ ပုသိမ်မြို့ အမှတ် ၆ အထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့်သိပ္ပံတက္ကသိုလ်မှ ဘူမိဗေဒဘာသာရပ်ဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့နှင့် H.G.P., R.L တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ဟွေကောက်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝင်းမြင့် (နိုင်ငံတော်သမ္မတ)
ဝန်ထမ်းဘဝ
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၊ ဓနုဖြူမြို့နှင့် ပုသိမ်မြို့တို့တွင် အထက်တန်းရှေ့နေ၊ တရားလွှတ်တော်ရှေ့နေ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး
ဦးဝင်းမြင့်သည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ဓနုဖြူမြို့နယ် စည်းရုံးရေးအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး၊ ဧရာဝတီတိုင်း စည်းရုံးရေးအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး၊ ဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် ပါတီဗဟိုအလုပ်အမှုဆောင် အတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
၁၉၉၀ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်အမတ်အဖြစ် မဲအရေအတွက် ၂၀,၃၈၈ (၅၆%) ဖြင့် အနိုင်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၂ခုနှစ် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး ပုသိမ်မြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်၏ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ တာမွေမြို့နယ်မဲဆန္ဒနယ်၏ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။
ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဒုတိယအကြိမ် အစည်းအဝေးတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခြင်းခံရခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်မှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ
နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးထင်ကျော် နုတ်ထွက်ပြီးနောက် ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ ဖြစ်သော ဦးဝင်းမြင့်နှင့် ဦးသောင်းအေးတို့အား ဒုတိယ သမ္မတလောင်းများအဖြစ် အမည်စာရင်းတင်သွင်းခဲ့ရာ ဦးဝင်းမြင့်က ၂၇၃ မဲဖြင့် ဒုတိယသမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ရွေးချယ်တင်မြောက်ပွဲ၌ မဲအများဆုံးရရှိကာ နိုင်ငံတော်သမ္မတဖြစ်လာသည်။
၂၀၁၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဦးဝင်းမြင့်သည် နိုင်ငံခြားသား ၅၁ ဦးနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသား ၃၆ ဦး အပါအဝင် အကျဉ်းသား ၈၅၀၀ ကို လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ တွင် တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်အာဏာကို သိမ်းယူခဲ့ရာ ဦးဝင်းမြင့်၊ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်တို့အပါအဝင် အခြားခေါင်းဆောင်များကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။
၂၀၂၁  မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်ကောင်စီရုံးဝန်းအတွင်းရှိ သီးသန့် တရားရုံး၌  စတင်ရုံးထုတ်သည်။
အောက်တိုဘာ ၁၁ ရက်နေ့တွင် နေပြည်တော်တရားသူကြီးက ဦးဝင်းမြင့်ကို သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ဆိုင်ရာ စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၅ ဖြင့် အမြင့်ဆုံး ထောင်ဒဏ် ၃ နှစ် ချမှတ်ရန် တရားစွဲချက်တင်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာ ၁၂ ရက်၌ ဦးဝင်းမြင့်၏ ထွက်ဆိုချက်တွင် အာဏာသိမ်းယူစဉ်က တပ်မတော် ထိပ်ပိုင်းဗိုလ်ချုပ်ကြီးနှစ်ဦးသည် ကျန်းမာရေးအကြောင်းပြ၍ ရာထူးမှနုတ်ထွက်စေလိုခဲ့ကြောင်း ထု‌တ်ဖော်ပြောကြားခဲ့သည်။
၂၀၂၁ ဒီဇင်ဘာ ၆ရက်နေ့ တွင် ဦးဝင်းမြင့်အား နေပြည်တော်အထူးတရားရုံးက  ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ) ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ် နှင့် သဘာဝဘေးစီမံခန့်ခွဲရေး ဥပဒေဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၂ နှစ် စုစုပေါင်း ၄နှစ်ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့ ညနေပိုင်းမှာပင် စစ်ကောင်စီက ဦးဝင်းမြင့် အပေါ်ချမှတ်ခံထားရသည့် ထောင် (၄) နှစ်ထဲမှ ထောင်(၂) နှစ် လျှော့ပေါ့ကြောင်း စာထုတ်သည်။ ၂၀၂၂ စက်တင်ဘာ ၂ရက်တွင် ရွေးကောက်ပွဲ မသမာမှု စွပ်စွဲချက်အမှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် (၃) နှစ်၊  ၂၀၂၂  ဒီဇင်ဘာ ၃၀ရက် တွင် ရဟတ်ယာဉ်ဝယ်ယူ၊ငှားရမ်းသည့်ကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် အဂတိအမှု(၅)မှုဖြင့် ထောင်(၇) နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရ၍ ကျခံရသည့် ထောင်ဒဏ်မှာ  စုစုပေါင်း ထောင် ၁၂  နှစ်အထိ ရှိခဲ့သည်။
နေပြည်တော်ရှိ သီးခြားနေရာတစ်ခုတွင် နေအိမ်အကျယ်ချုပ်ဖြင့် ချုပ်နှောင်ထားရာမှ ၂၀၂၃ ဇန်နဝါရီ ၁၄ တွင် ဦးဝင်းမြင့်အား တောင်ငူအကျဉ်းထောင်သို့ ပြောင်းရွှေအကျဉ်းချခဲ့သည်။
၂၀၂၃ ဩဂုတ် ၁ရက်တွင် နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီက အမိန့်အမှတ်၊ ၄၉ / ၂၀၂၃ ဖြင့်  ဦးဝင်းမြင့်အပေါ် သက်ဆိုင်ရာ တရားရုံး များက ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပြီး ချမှတ်ခဲ့သည့် ပြစ်ဒဏ်များအနက် ရာဇဝတ်မှုကြီးအမှတ်၊ ၃၅/၂၀၂၁ ၊ ရာဇဝတ်မှုကြီးအမှတ်၊ ၃၆/၂၀၂၁ တို့ဖြင့် ပြစ်မှုထင်ရှားစီရင်ပြီး ပြစ်ဒဏ်ကျခံရန်ကျန်ရှိသည့် ပြစ်ဒဏ်များအား ရာဇဝတ်ကျင့်ထုံးဥပဒေပုဒ်မ ၄၀၁၊ ပုဒ်မခွဲ(၁)အရ လွတ်ငြိမ်းသက်သာခွင့်ပြုသည်။
ကိုးကား
ယာယီ
ဖုံးဆိုးရွာ၊ ဖုံးဆိုး
ဖုံးဆိုးရွာ၊ ဖုံးဆိုး
ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း
ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ကျွန်းများတွင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံး ကျွန်းဖြစ်ပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပရီဖက်ချာ အဆင့်နယ်မြေများတွင် အကြီးဆုံးနှင့် မြောက်ဘက် အကျဆုံး ဖြစ်သည်။ ယခင်က အဲဇို၊ ရဲဇို၊ ရဲဆို၊ ရက်ဆို စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ဆုဂါရု ရေလက်ကြားသည် ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်းနှင့် ဟွန်ရှူးကျွန်းကို ပိုင်းခြားထားပြီး ကျွန်းနှစ်ကျွန်းကို ရေအောက်ရှိ ဆေးကန်ဥမင်လှိုဏ်ခေါင်းဖြင့် ဆက်ထားသည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ ဆပ်ပိုရိုမြို့ဖြစ်သည်။
ချား လင်းဗတ်
အမေရိကန်လူမျိုး ကမ္ဘာ့လေကြောင်းသူရဲကောင်း ချား ဩဂတ်စတပ် လင်းဗတ်ကို ခရစ် ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု မီချီဂန်ပြည်နယ်၊ ဒက်ထရွိုက်မြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ဖခင်ကား မင်နီဆိုးတာပြည်နယ်မှ ကွန်ဂရက်အမတ်တစ်ဦးဖြစ်၏။ ငယ်ရွယ်စဉ်က လစ်တယ်ဖောမြို့ရှိ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ဝစ္စကွန်းဆင်း တက္ကသိုလ်တွင် အင်ဂျင်နီယာအတတ်ကို ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ယင်းတက္ကသိုလ်မှ တတ်မြောက်အောင်မြင်ခဲ့ပြီးနောက် လင်ကွန်းလေကြောင်း အတတ်သင် ကျောင်းသို့ ဆက်လက်တက်ခဲ့ပြန်သည်။ လေကြောင်းဆိုင်ရာနှင့် စက်ကိရိယာ ဆိုင်ရာတွင် ကျွမ်းကျင်လှသောကြောင့် ခရစ် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုလေတပ်သို့ ဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ သူ၏ အရည်အချင်းများကြောင့် ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ပြန်တမ်းဝင်အရာရှိ အဆင့်အတန်းသို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထား ခြင်းခံရ၏။
၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၂ဝ ရက်နေ့ နံနက် ၇ နာရီ ၅ မိနစ် အချိန်တွင် လောင်းအိုင်လင်းရူးဇဗဲ့ လေယာဉ်ပျံကွင်းမှ တက်ခဲ့၍ နောက် တစ်ရက် (မေလ ၂၁ ရက်နေ့)တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ပါရစ်မြို့ လဗူဇေးလေ ယာဉ်ပျံကွင်း၌ ည ၁ဝ နာရီ ၂၁ မိနစ်အချိန် သက်ဆင်းခဲ့သည်။ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကို တစ်ယောက်တည်း ရှေးဦးစွာ ပျံသန်းဝံ့သူ ဖြစ်၍ လင်းဗတ်သည် လေယာဉ်ပျံ ကွင်းသို့ ဆင်းသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ပြင်သစ် ပြည်သူပြည်သားများက ဆီးကြိုဂုဏ်ပြုကြလေသည်။ မိုင်ပေါင်း ၃၆ဝဝ ကျယ်သောပင်လယ်ကို ၃၃ နာရီ ၂၉ မိနစ်နှင့်အရောက် ဖြတ်သန်း၍ မောင်းနိုင်သော လေသူရဲကောင်းကြီးဖြစ်လေသည်။ ဥရောပတိုက်မှ ထိပ်သီး ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးမားကပင် မြှောက်စားချီးကျူးခြင်း ခံရလေသည်။ ပါရစ်မြို့မှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြန်ရောက်သောအခါ၌လည်း အမေရိကန်သမ္မတ ကယ်လဗင်ကူးလစ်က နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ချီး ကျူးပွဲတစ်ရပ် ကျင်းပပြီးလျှင် သူရဲကောင်းဆုတံဆိပ်ပင် ပေးအပ်ခဲ့လေ သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု လေတပ်မတော်၌ပင် ဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့် အတန်းအထိ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။
လင်းဗတ်၏ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာကိုဖြတ်၍ ပျံသန်းသော လေ ကြောင်းခရီး အဖြစ်အပျက်ကို နယူးယောက်တိုင်း သတင်းစာက ဒေါ်လာပေါင်း နှစ်သိန်းငါးသောင်းနှင့်ဝယ်သည်။ သူ၏ ကျွန်ုပ်တို့ ဟူသော စာအုပ်သည် တစ်ခါက အရောင်းရဆုံးစာအုပ်ဖြစ်ခဲ့၏။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဆိုင်ရာ မက္ကဆီကို သံအမတ်ဟောင်း၏ သမီးအန်းမောရိုးနှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်၏။ အန်းမောရိုး မှာလည်း အသံဖမ်းစက်(ရေဒီယို)အတတ်ကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်၍ လေကြောင်း၌လည်း တွဲဖက်ပါဝင်နိုင်သူ ဖြစ်ရုံမက စာရေးဆရာလည်းဖြစ်၏။ လင်းဗတ်ဇနီးမောင်နှံတို့သည် နယူးယောက်မှ တရုတ်နိုင်ငံသို့ မြောက်ဘက် လမ်းမှ ပျံသန်းခဲ့ကြသည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် သူတို့၏ကလေးကို လူဆိုးများကပြန်ပေးဖမ်း၍ သတ်ဖြတ်လိုက်ကြ၏။ ထိုအခါမှစ၍ လင်းဗတ်ဇနီးမောင်နှံတို့လည်း စိတ်နှလုံးမချမ်းမသာဖြစ်ကာ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့နေ ထိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ပြန်လာကာ အလုပ်ဟောင်းတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် အလုပ်မှနုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဖို့ဒ်မော်တော်ကား ကုမ္ပဏီတွင် ဝင်ရောက်လုပ် ကိုင်လေသည်။ ၁၉၇၄ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။
ကျောင်းကုန်းစုရွာ၊ ရေချိုကုန်း
ကျောင်းကုန်းစုရွာ၊ ရေချိုကုန်း
နိဗ္ဗာန်ချောင်းရွာ၊ ရန်မနိုင်
နိဗ္ဗာန်ချောင်းရွာ၊ ရန်မနိုင်
ပါကော်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ပါကော်ရွာ (Parkaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရဟန္တသုတ်
(၁၀)သုတ် ရှိပါသည်။
ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်သည် “ငါပြောဆို၏-ဟု လည်းကောင်း၊ ငါ့ကို သူတပါးတို့က ပြောဆိုကုန်၏-ဟု လည်းကောင်း” ပြောဆိုပါသေးသလော-ဟု အညတရနတ်သားက မေးလျှောက်သဖြင့် “လောကဝယ် ခန္ဓာအစရှိသည်တို့၌ လိမ်မာကျွမ်းကျင်သော ထိုရဟန်းသည် ခေါ်ဝေါ်အပ်သော အမည်သညာကို သိ၍ ခေါ်ဝေါ်ပြောဆိုရုံမျှဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ပြောဆိုရာ၏၊ မာန၏အစွမ်းအားဖြင့် ပြောဆိုသူမဟုတ်ကြောင်း” ဘုရားရှင် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
-
ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အနတ္တလက္ခဏသုတ် ဒေသနာတော် အတိုင်း ဟောတော်မူပြီး ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ သဘာဝကို ၈-ဂါထာတို့ဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ -ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ သီဟနာဒ ၆-မျိုးကို ပြဆိုထားပါသည်။ ။ -
ဥပါဒါနက္ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ သမုဒယ, အတ္ထင်္ဂမ, အဿဒ, အာဒီနဝ, နိဿရဏကို မှန်ကန်စွာ သိသည်ရှိသော် ဥပါဒါန်တို့ဖြင့် တစ်စုံတစ်ခုသောအာရုံကို မစွဲလမ်း တော့ဘဲ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးသော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ဟု ခေါ်ဆိုနိုင်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -
အထက်သုတ်အတိုင်း အရှင်ရာမထေရ်အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -
သဒ္ဓိန္ဒြေ၊ ဝီရိယိန္ဒြေ၊ သတိန္ဒြေ၊ သမာဓိန္ဒြေ၊ ပညိန္ဒြေတို့၌ အဿာဒ, အာဒီနဝ, နိဿရဏတို့ကို မှန်ကန်စွာ သိမြင်၍ အနုပါဒဝိမုတ္တဖြစ်သော အရိယာသာဝက၏ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -
စက္ခုန္ဒြေ၊ သောတိန္ဒြေ၊ ဃာနိန္ဒြေ၊ ဇိဝိန္ဒြေ၊ ကာယိန္ဒြေ၊ မနိန္ဒြေ ဟူသော ဣန္ဒြေ ၆-ပါးတို့၏ အဿာဒ, အာဒီနဝ, နိဿရဏတို့ကို မှန်ကန်စွာ သိ၍ အနုပါဒါဝိမုတ္တ ဖြစ်သော ရဟန်း၏ ရဟန္တာဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -
ဣန္ဒြေ ၆-ပါးတရားတို့၏ သမုဒယ, အတ္ထင်္ဂမ, အဿာဒ, အာဒီနဝ, နိဿရဏကို ယထာဘူတသိသည်ရှိသော် အနုပါဒါဝိမုတ္တဖြစ်သည်။ ဤအနုပါဒါဝိမုတ္တရဟန်းကို ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ဟု ခေါ်ဆိုရပုံနှင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်၏ ဂုဏ်ပုဒ်များကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -
သုခိန္ဒြေ၊ ဒုက္ခိန္ဒြေြေ၊ သောမနဿိန္ဒြေ၊ ဒေါမနဿိန္ဒြေ၊ ဥပေက္ခိန္ဒြေတို့ကို အထက် သုတ်များအတိုင်း ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -
ပွင့်တော်မူပြီးသော အတိတ်ကာလက ဘုရားရှင်များ၊ ပွင့်တော်မူလတ္တံ့ အနာဂတ်ကာလ ဘုရားရှင်များ၊ ပွင့်တော်မူဆဲ ဘုရားရှင်များသည် သစ္စာ ၄-ပါးကို အမှန် အတိုင်း ထိုးထွင်း၍ သိတော်မူပြီး၊ သိတော်မူလတ္တံ့၊ သိတော်မူကြကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သင်ချစ်သားတို့သည်လည်း သစ္စာ ၄-ပါးကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီသိအောင် အားထုတ် ကြရမည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
နီကိုလာ့စ် ကော်ပါးနိကပ်စ်
နေဗဟိုပြုသီအိုရီကို လက်တွေ့ကျမ်းပြုထုတ်ဖော်သူ ကော်ပါးနိကပ်စ်၊အမည်အပြည့်အစုံ နီကိုလာ့စ်ကော်ပါးနိကပ်စ် (Nicolaus Copernicus) (၁၄၇၃-၁၅၄၃) အားယနေ့ ပိုလန်နိုင်ငံ၊ ဗစ်တူလာတွင် ကြွယ်ဝချမ်းသာသည့် မိသားစု၊အသိုင်းအဝန်းမှ ဖွားမြင်သည်။ လူရွယ်ဘဝကပင် နက္ခတ္တဗေဒ တွင်အထူးစိတ်ပါဝင်စားသည်။ အသက် ၂၅တွင် အီတလီသို့သွားပြီး ဘိုလော့ညာတက္ကသိုလ် (Bologna) နှင့် ပါဒွါးတက္ကသိုလ် (Padau)တို့တွင် ဥပဒေနှင့် ဆေးပညာရပ်များကို သင်ကြားသည်။ နောက်ဆုံး ဖာရာရာတက္ကသိုလ် (Ferrara)တွင် ခရစ်ယာန်ဘာသာနှင့်ပတ်သက်၍ ပါရဂူဘွဲ့ရခဲ့သည်။ နောက်အရွယ်အိုသည်ထိ ဖာရော်အင်ဘာ့ဂ် (Frauenburg) ဘုရားကျောင်းဝန်ထမ်း ကျမ်းစာသင်ဆရာအဖြစ် နေထိုင်သွားခဲ့သည်။ သို့သော် နောင်တွင် နက္ခတ္တဗေဒဖြင့် ကျော်ဇောမည့် သူသည် နက္ခတ္တပညာရှင်အဖြစ် လုံးဝနေထိုင်မသွားခဲ့သည်မှာ ကော်ပါးနိကပ်စ်၏ ထူးခြားချက်ပင်ဖြစ်သည်။ သူ့အား နာမည်ကြီးစေမည့် ထို နေဗဟိုပြုသီအိုရီ အမည်ရကျမ်းကို သူ၏အားလပ်ချိန်များမှ အချိန်ယူရေးသားသွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
တဖန် အသက်၆၀ တွင် ရောမသို့သွားရောက်ပြီး မိမိ၏အယူအဆကို အစဉ်တစိုက်ဟောပြောခဲ့သည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး၏ မနှစ်သက်၊ မလိုလားမှုတို့ကိုပင် ရဲဝံ့စွာရင်ဆိုင်ပြီး တင်ပြခဲ့သည်။ အသက် ၇၀ နားနီးမှ မိမိ၏ကျမ်းကို ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သော်လည်း ပုံနှိပ်သူထံမှ ပထမဆုံးစာအုပ်ကို သူကွယ်လွန်သည့် ၂၄၊ မေ၊ ၁၅၄၃တွင်မှ ရရှိသွားရှာသည်။
ကော်ပါးနိကပ်စ်၏ ကျမ်းတွင် ပြသခဲ့သည့် အခြေခံအချက်များ၊ တွက်ချက်ပုံများမှာ အမှားကင်းသည်တော့ မဟုတ်ခဲ့ပေ။ နောက်လူတို့က ထိုအမှားများကို ပြင်ဆင်ပြီး ဆက်လက်သုံးစွဲကြရသည်လည်းရှိသည်။ သို့သော် ထိုခေတ်အခါက ခရစ်ကျောင်းတော်၏ ရှေးရိုးစွဲဘာသာရေးအမြင်ကို ရဲဝံ့စွာဖောက်ထွက်ကာ စတင်ဟောပြောခဲ့သူ ကော်ပါးနိကပ်စ်၏ ကျေးဇူးကြောင့်သာလျှင် နောင်တစ်ချိန်တွင် တီချို ဘရက် (Tycho Brahe)၊ ဂယ်လီလီယို နှင့် ဂျိုဟန်နက်စ် ကပ်ပလာ (Johannes Kepler) အစရှိသူတို့က နေဗဟိုပြုကာ ဂြိုဟ်များ သွားလာသည်မှာ မှန်ကန်ကြောင်း ဆက်လက်ဖော်ထုတ်နိုင်ကြ၊ ဂြိုဟ်သွားဂြိုဟ်လာ လမ်းကြောင်းများကို တွက်ချက်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည် ဟုဆိုနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များ
လက်ပန်တန်းရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်
လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ် သည် အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်၊ အီလက်ထရွန်းနစ်နှင့် လျှပ်စစ်သံလိုက်များအား လေ့လာသည့်နယ်ပယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းနယ်ပယ်သည် လျှပ်စစ်တယ်လီဂရပ်၊ တယ်လီဖုန်း၊ လျှပ်စစ်ဖြန့်ဖြူးရေး၊ အသံလွှင့်ခြင်းစသည်တို့ကို နေ့စဉ်သုံးလာပြီး ၁၉ ရာစုနှစ်ထက်ဝက်နောက်ပိုင်းတွင် အသုံးတွင်ကျယ်လာခဲ့သည်။ ထရန်စတာ၊ integrated circuit များကို တီထွင်ပြီးနောက်ပိုင်း အိမ်သုံး အီလက်ထရွန်းပစ္စည်းများ အသုံးချရာတွင် အရေးပါလာခဲ့သည်။
ယခုခေတ်တွင် လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာသည် များပြားလှသော နယ်ပယ်အခွဲများစွာ ရှိလာခဲ့သည်။ ယင်းတို့မှာ အီလက်ထရွန်းနစ်။ ဒယ်ဂျစ်တယ် ကွန်ပျူတာ၊ ပါဝါအင်ဂျင်နီယာဘာသာ၊ ဆက်သွယ်ရေး၊ ထိန်းချုပ်စနစ်၊ ရေဒီယိုကြိမ်နှုန် အင်ဂျင်နီယာဘာသာ၊ အချက်ပြ လုပ်ဆောင်ခြင်းနှင့် မိုက်ခရိုအီလက်ထရွန်းနစ်တို့ဖြစ်သည်။ ယင်းနယ်ပယ်အသီးသီးတို့သည် အခြားသော အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်များနှင့် ဆက်နွယ်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ဟဒ်ဝဲလ် အင်ဂျင်နီယာဘာသာ၊ ပါဝါ အီလက်ထရွန်းနစ်၊ မိုက်ခရိုဝေ့အင်ဂျင်နီယာဘာသာ၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်း အင်ဂျင်နီယာဘာသာ။ နာနို နည်းပညာ၊ ဖွံ့ဖြိုးမြဲစွမ်းအင်၊ လျှပ်စစ်ဓာတု၊ စက်မှုအီလက်ထရွန်းနစ်နှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်းသိပ္ပံ အစရှိသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။
လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဘာသာသည် အင်ဂျင်နီယာဘာသာရပ်၌ လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ သို့မဟုတ် အီလက်ထရွန်းနစ်အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့များဖြင့် သီးသန့် ဘွဲ့ဒီဂရီ ပေးလေ့ရှိသည်။ IEEE မှ ပေးအပ်သော ပရော်ဖက်ရှင်နယ် အသိမှတ်ပြုလက်မှတ်များကိုလည်း ရယူနိုင်သည်။ လျှပ်စစ်အင်ဂျင်နီယာများသည် စက်ရုံအလုပ်ရုံများ၌ အရည်ချင်းရှိသောသူများဖြစ်ရန် လိုအပ်ပေသည်။ ယင်းတို့၌ လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းသီအိုရီ ကျွမ်းကျင်မှုနှင့် စီမံခန့်ခွဲရေးနှင့်သက်ဆိုင်သည့် စီမံကိန်း မန်နေဂျာအထိ ပါဝင်သည်။ ကိရိယာတန်ဆာပလာများသည်လည်း ဗို့မီတာမှ ခေတ်မှီဆော့ဝဲလ်များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသည့်အထိ အကျုံးဝင်သည်။
ရွှေဂုံတိုင်ရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ရွှေဂုံတိုင်ရွာ (Shwegontaing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ရွှေဂုံတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေဂုံတိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၀၁ ဦး၊ မ ၁၇၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရန်အောင်ပြင်ရွာ
ရန်အောင်ပြင်ရွာ
ကိုးကား
ရန်အောင်ပြင်ရွာ
အဖွင့်နီးပါးသရ
အဖွင့်နီးပါးသရ (near-open vowel or near-low vowel) ဆိုသည်မှာ အပြောဘာသာစကားများစွာတွင် အသုံးပြုသော သရသံ အမျိုးအစားများထဲက ပုံစံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤသရ၏ အရည်အသွေးကို အောက်ပါအတိုင်းဖွင့်ဆို၏ ။ "အဖွင့်နီးပါးသရဆိုသည်မှာ လျှာသည် အဖွင့်သရနှင့် တစ်ဝက်ဖွင့်သရကြားရှိသရတစ်မျိုးဖြစ်သည်။"
စာရင်းအချို့
နိုင်ငံတကာသဒ္ဒဗေဒအက္ခရာများတွင် တစ်ဝက်သရအဖြစ် အောက်ပါသရများ ပါဝင်သည်။
လိုအပ်သော အသံအရည်အသွေးများရရှိရန် အထက်ပါအက္ခရာများကို ဖြည့်စွက်အသံသင်္ကေတ (diacritics) တစ်ခုနှင့်အတူ ရေးသားနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိမ့်မြင့်သရများ
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ သစ်ဖြူချောင်း (ကံစု)
ဓနုံးချောင်းရွာ၊ သစ်ဖြူချောင်း (ကံစု)
သက်ကွင်းရွာ၊ ရန်မနိုင်
သက်ကွင်းရွာ၊ ရန်မနိုင်
ကသည်းဝန်
ကသည်းဝန်
ကသည်းဝန်သည် ကသည်း(ခေါ် ) မဏိပူရနွယ်ဖွားများနှင့် ပတ်သက်သည့် အရေးကို လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ရသူဖြစ်သည်။ ယခုအခါ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ပြည်တစ်ခုအဖြစ် တွေ့ရှိရသော မဏိပူရနယ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ချင်းတောင်တန်းဒေသတို့မှာ နယ်နိမိတ်ချင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။ ကသည်းလူမျိုးများသည်ပင် ကုကီချင်းအနွယ်ဝင်များ ဖြစ်ကြသည် ဆိုသည်။ ယင်းကသည်းလူမျိုးတို့ နေထိုင်ရာ မဏိပူရနယ်မှာ ဘုရင့်နောင်မင်း (၁၅၅၁-၁၅၈၁) လက်ထက်က မြန်မာဘုရင် လက်အောက်ခံ နယ်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။
ညောင်ရမ်းခေတ် ကသည်း-မြန်မာဆက်ဆံရေး
ကသည်း တို့သည် ညောင်ရမ်းခေတ်တွင် အခါအခွင့်သာတိုင်း မြန်မာနယ်နိမိတ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက် ထိပါးခဲ့ကြသည်။ သာလွန်မင်း (၁၆၂၉-၁၉၄၈) လက်ထက် ခရစ်နှစ် ၁၆၄၇ ခုနှစ်တွင် သားတော် ရှင်တရုတ်၏ တော်လှန်ပုန်ကန်မှု ဖြစ်ပွားစဉ်အတွင်း ကသည်းစော်ဘွားက အခွင့်ကောင်းယူလျက် သောင်သွပ်မြို့ကို ဝန်းရံတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် ၁၅ ဇန်နဝါရီလ ၁၆၄၈ တွင် မင်းရဲရန်နောင်အား စေလွှတ် တိုက်ခိုက်စေခဲ့ရသည်။ ကသည်းစော်ဘွားသည် မြန်မာတပ်များ အလုံးအရင်းနှင့် ချီတက်လာကြောင်း ကြားသိရသည်နှင့် ခေတ္တမျှ ဆုတ်ခွာ သွားခဲ့သည်။
မင်းရဲကျော်ထင် (၁၆၇၃-၁၆၉၈)လက်ထက် ၁၆၉၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ကသည်းတို့ သောင်သွပ်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ကြပြန်၏။ အင်းဝနေပြည်တော်မှ တုရင်ဝေရ ဦးဆောင်သော တပ်များကို စေလွှတ်နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ စနေမင်း (၁၆၉၈-၁၇၁၄) လက်ထက် ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၀၅ တွင် ကသည်းစော်ဘွားသည် မြန်မာဘုရင်ထံ သမီးကညာ ဆက်သလာသည်။ အသက် ၁၅ နှစ်အရွယ်ရှိ နှင်းလုံခံဆိုသူ အမျိုးသမီးငယ်အား နယ်ခြားဒေသသို့ မှူးမတ်အရာရှိများ စေလွှတ်ကြိုဆိုခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။ ကသည်းတို့အနေဖြင့် အခြေအနေပေးပါက မြန်မာနယ်အတွင်း ကျူးကျော်ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ကြပြီး အခြေအနေ မပေးသည့်အခါ သမီးကညာ ဆက်သခြင်းဖြင့် အလျှော့ပေး ဆက်ဆံတတ်ကြသည်။
တနင်္ဂနွေမင်း (၁၇၁၄-၁၇၃၃)လက်ထက် ၁၇၂၄ ခုနှစ်တွင် ကသည်းစော်ဘွား ဂါရစ်နဝပ် (Gharib Niwaz) (၁၇၁၉-၁၇၅၄) က သမီးကညာ ဆက်သလိုကြောင်း အင်းဝဘုရင်ထံ ဆက်သွယ်လာသည်။ သိုဖြင့် မြန်မာမှူးမတ်များအား ယူးဝ (မော်လိုက်မြို့နယ်အတွင်း)သို့ ကြိုဆိုရန် စေလွှတ်ခဲ့၏။ ယူးဝသို့ အရောက်တွင် ကြိုဆိုရေးအဖွဲ့ကို ကသည်းတို့က သတ်ဖြတ်ခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် ၈ နိုဝင်ဘာ ၁၇၂၄ တွင် မင်းရဲသီဟကျော် ဦးဆောင်သော တပ်များ ချီတက်တိုက်ခိုက်ကြရသည်။ သို့သော် ကသည်းတို့၏ စစ်ပရိယာယ် ကြွယ်ဝမှုနှင့် မြန်မာတပ်အတွင်း ကျောက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှုတို့ကြောင့် မြန်မာရဲမက် အများအပြား အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရ၏။
မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ (၁၇၃၃-၁၇၅၂)လက်ထက် ၁၇၃၇ ခုနှစ်တွင် ကသည်းတပ် မြေဒူးမြို့ အထိ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ကာ ဒေသခံအချို့ကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် စစ်ကိုင်းသို့တိုင် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ကောင်းမှုတော်အနီးတွင် တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပွားခဲ့သေး၏။ ကသည်းတို့ ငါးရက်ကြာမျှ အိမ်ရာကျောင်းကန်တို့ကို ဖျက်ဆီးကာ ပြန်လည်ထွက်ခွာသွားကြသည်။ ၁၇၄၉ ခုနှစ်တွင် ကသည်းစော်ဘွားသည် သားကြီး ခူရာလက်ပ (Shan Shan) စစ်သူကြီး စန္ဒရော်မော်နီတို့နှင့်အတူ အကဲစမ်းသည့် အနေဖြင့် ချင်းတွင်းမြစ်ကြောင်းအတိုင်း စုန်ဆင်းလာပြန်ပါသည်။ ဤတစ်ကြိမ်တွင် တောင်ငူရာဇာ ဦးဆောင်လျက် ကြည်းကြောင်း ၊ ရေကြောင်းဖြင့် အင်အားကြီးမားစွာ စစ်ချီသွားရာ သမီးတော်ဆက်သသည့် အစီအစဉ်သို့ ပြောင်းလဲသွား၏။ ယင်း သမီးကလေးမှာ ၁၇၅၂ ခုနှစ် အင်းဝပျက်စဉ် ဟံသာဝတီမင်း၏ ကိုယ်လုပ်တော် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
အခြေချ နေထိုင်ကြသူများ
အလောင်းမင်းတရား နန်းတက်လာပြီးနောက် ၁၇၅၃ ခုနှစ် ဂါရစ်နဝပ် ကွယ်လွန်သွားရာ မဏိပူရတွင် ထီးနန်းဆက်ခံရေး ပြဿနာ ပေါ်လာခဲ့သည်။ အလောင်းမင်းတရားသည် မဏိပူရတို့ အင်အားချိနဲ့နေချိန်တွင် သွားရောက်တိုက်ခိုက်ရန် ဟန်ပြင်နေစဉ် ဂါရစ်နဝပ်၏ ထီးမွေနန်းမွေးခံ တစ်ဦးက ရတနာသိင်္ဃသို့ ရောက်ရှိအကူအညီတောင်းခံလာခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် အလောင်းမင်းတရား၏ တပ်များ မဏိပူရကို လွယ်လင့်တကူ သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့၏။
အလောင်းမင်းတရားသည် ၁၉ ဇန်နဝါရီ ၁၇၅၉ တွင် ကသည်းမြို့တော်ကို သိမ်းပိုက်ပြီး နန်းဦး၌ ကျောက်စာတိုင် စိုက်ထူခဲ့သည်။ အပြန်တွင် ကသည်းလူမျိုးအများအပြားကို ခေါ်ဆော်လာကာ နေပြည်တော်ဝန်းကျင်၌ နေရာချထားပေးခဲ့သည်။ ကသည်းလူမျိုးများထဲတွင် လက်မှုပညာသည်၊ အနုပညာရှင် ၊ စာပေကျမ်းဂန်တတ် ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်ခဲ့သည်။ အချို့မှာ နက္ခတ်ဗေဒင် ပညာရှင်များ ဖြစ်ကြပြီး အချို့က ပိုးထည်ရက်လုပ်သူများ ၊ ငွေပန်းထိမ်ပညာသည်များ ဖြစ်ကြ၏။ ထို့ပြင် မြင်းမွေးမြူပြုစုရာ၌ ကျွမ်းကျင်သူ ၊ မြင်းစီးကျွမ်းကျင်သူ မြင်းစီးသူရဲကောင်းများ ပါဝင်လာရာ ထိုသူများကို အလောင်းမင်းတရားက ကောင်းစွာ ပြုစုစောင့်ရှောက်ထားခဲ့သည်။
ကသည်းလူမျိုးများ သည် ကုန်းဘောင်ခေတ်တစ်လျှောက် ဒေသခံ မြန်မာတို့နှင့် ရင်းနှီးချစ်ကြည်စွာ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား)၏ ကိုယ်လုပ်တော် တစ်ဦးဖြစ်သူ ကေလာမှာ ကသည်းမင်းမျိုးမှ ပေါက်ဖွားလာသူ ဖြစ်သည်။ မြဝတီမင်းကြီး ဦးစ၏ ကသည်းမငယ် ကဗျာတွင် သရက်သီးသည် ကသည်းမကလေး နှစ်ယောက်ထံမှ မင်းကြီး၏ သမီးက သရက်သီးဝယ်ရင်း ဈေးဆစ်နေပုံကို ရေးဖွဲ့ထားသည်။ ယင်းကဗျာသည် မင်းကြီးဦးစက လိတ်ဆာဗျည်း (မိန်းကလေး) ၊ ဟိန်းဒု (သရက်သီး) စသည့် ကသည်းစကား အသံထွက်များကို ထည်းသွင်းရေးဖွဲ့ထားသည်။ မင်းကြီးဦးစ ကသည်းစကား ကောင်းစွာ တတ်ကြောင်း ဟင်နရီဘာနေးက မှတ်တမ်း တင်ခဲ့ဖူးသည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းနေပြည်တော်တစ်ဝိုက်တွင် ကသည်းလူမျိုးအများအပြားရှိသည်။ ခေတ်နှောင်းကာလတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် သီလရှင် မယ်ကင်းနှင့် မယ်နတ်ပေးတို့သည်ပင် ကသည်းနွယ်များ ဖြစ်ကြသည်ဆို၏။
အစောပိုင်းကာလ ကသည်းဝန်
ကသည်း လူမျိုးများအား အုပ်ချုပ်ကွက်ကဲရန် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလကပင် ကသည်းဝန်တစ်ဦး ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ကသည်းဝန်ကို အများအားဖြင့် ကသည်းနွယ်ဖွားများထဲမှ ရွေးချယ်ခန့်အပ်လေ့ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ မြေဒူးမင်း (ဆင်ဖြူရှင်) (၁၇၆၃-၁၇၇၆) လက်ထက် ကသည်းဝန်အဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသူမှာ နေမျိုးပျံချီ ဖြစ်သည်။ ကသည်းဝန် နေမျိုးပျံချီအမည်ကို မြေဒူးမင်း နန်းတက်စ ကာလ အင်းဝမြို့ကို ပြန်လည်ပြုပြင်တည်ထောင်ပြီးနောက် ၁၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၄တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ၄၀ တော် သွေးသောက်တစ်ဦးအဖြစ် တွေ့ရှိရသည်။
နေမျိုး ပျံချီသည် ဒီပဲယင်းမင်း (နောင်တော်ကြီး) (၁၇၆၀-၁၇၆၃) လက်ထက်ကပင် ကသည်းဝန်ရာထူး ရရှိခဲ့ဟန်တူသည်။ မြေဒူးမင်း လက်ထက် ၁၅ ဇန်နဝါရီ ၁၇၆၅ တွင် မဏိပူရသို့ စစ်ချီစဉ် ကသည်းဝန် နေမျိုးပျံချီသည် တပ်တစ်တပ်ကို ဦးစီးလျက် ချီတက်လိုက်ပါခဲ့ရသည်။ အလောင်းမင်းတရားသည် မဏိပူရကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် စန္ဒရော်မော်နီအား ကသည်းစော်ဘွားအရာ ခန့်အပ်ကာ တပ်များကို ရုပ်သိမ်းလျက် ရတနာသိင်္ဃသို့ ပြန်လာခဲ့၏။ မြန်မာတပ်များ ရုပ်သိမ်းသွားပြီးနောက် မြန်မာဘုရင် လက်အောက်ခံအဖြစ်မှ ဆန့်ကျင်သည့် အနေဖြင့် မြို့သစ်၊ နန်းသစ်တည်ထောင်ခဲ့ကြရာ မြန်မာတပ်များ သွားရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာတပ်များ သည် မဏိပူရအရောက် ချီတက်ခဲ့ကြရာ ကသည်းစော်ဘွား ထွက်ပြေးသွားသဖြင့် ၇ ဧပြီ ၁၇၆၅ တွင် နေပြည်တော်သို့ ပြန်လာခဲ့ကြသည်။ ယင်းနောက်ပိုင်း၌ ကျိုင်းတုံကို တရုပ်တပ်များ ဝန်းရံလျက်ရှိကြောင်း ကြားသိရသဖြင့် ၂၇ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၆၅ တွင် စစ်ချီတက်ကြရပြန်ပါသည်။ မြန်မာတပ် ၁၁ တပ် သွားရောက်တိုက်ခိုက်ကြရာ၌ ကသည်းဝန် ဦးစီးသော တပ်တစ်တပ်လည်း လိုက်ပါစစ်မှုထမ်းခဲ့ရ၏။
နေမျိုးသီဟသူ
မြေဒူး မင်းလက်ထက်၌ပင် စန္ဒပူရိ (လင်းဇင်း)မှ သမီးတော်တစ်ပါး ဆက်သခဲ့ရာ လင်းဇင်းမင်းသမီးအား အခမ်းအနားဖြင့် ကြိုဆိုကြရသည်။ ၅ စက်တင်ဘာ ၁၇၆၉ တွင် နေပြည်တော်သို့ ရောက်ရှိစဉ် ကြိုဆိုရေးအဖွဲ့၌ ကသည်းဝန် နေမျိုးသီဟသူ ပါဝင်ခဲ့၏။ နေမျိုးသီဟသူသည် နေမျိုးပျံချီအား ဆက်ခံသော ကသည်းဝန် ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ ၁၃ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၆၉ တွင် ကောင်းတုံ၌ တရုတ် မြန်မာ စစ်ပြေငြိမ်းရေး အခမ်းအနားကျင်းပရာ ယင်းအခမ်းအနားသို့ ကသည်းဝန် နေမျိုးသီဟသူ တက်ရောက်ခဲ့ရ၏။
ကသည်းဝန် ဦးပြန့်
ကုန်း ဘောင်ခေတ်ဦးကာလ အထူးသဖြင့် စစ်မက်ထူပြောချိန်တွင် ကသည်းဝန်နှင့် ကသည်းမြင်းဝန်ရာထူးမှာ ကွဲပြားခြားနားမှုရှိဟန် မတူပါ။ တစ်ခါ တစ်ရံ ကသည်းဝန်အစား ကသည်းမြင်းဝန်ကပင် ကသည်းလူမျိုးများဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များကို လုပ်ဆောင်ပေးရဟန်တူသည်။
ကသည်းမင်းကြီး ဦးစာနီ
ဗဒုံမင်း(ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက်တွင် ကသည်းနွယ်ဖွားများနှင့် ပတ်သက်၍ ကြီးကြပ်အုပ်ချုပ်ရန် ဦးစာနီဆိုသူအား ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ရာ ကသည်းမင်းကြီးဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ယင်း ကသည်းမင်းကြီး ဦးစာနီသည်ပင် ကသည်းဝန်ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ ဦးစာနီ၏ ဘွဲ့မည်မှာ မဟာဇေယျသူရ ဖြစ်သည်။ ၁၇၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဆားလင်းကြီး၌ ဆားလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်သူ ဦးနေဒွန်းနှင့် ဒေါ်မိန်းမတို့က ဖွားမြင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် အိမ်ရှေ့မင်း ဦးပေါ်ထံ အမှုထမ်းခဲ့သည်။ သူသည် အမိန့်တော်အရ ၁၈၀၅ ခုနှစ်တွင် ၃၇ မင်း နတ်ချင်းများကို မှတ်သားလေ့လာခဲ့ပြီးနောက် မကြာမီ ကသည်း မင်းကြီးအရာ ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်)လက်ထက်တွင် ဦးစာနီကို ကသည်းမင်းကြီးအရာ ဆက်လက်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၁၀ စက်တင်ဘာ ၁၈၂၀ တွင် ယခင်လေ့လာပြုစုခဲ့သည့် ၃၇ မင်းနတ်ချင်းအား အမိန့်တော်အရ ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်မှုများ ပြုကာဆက်သွင်းခဲ့ရ၏။ ယင်းနောက် ၁၈၂၂ ခုနှစ် ၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကချာသို့ စစ်ချီတက်စဉ်အတွင်း ကသည်းမင်းကြီး ဦးစာနီ ငှက်ဖျားရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလ သာယာဝတီမင်းနှင့် ပုဂံမင်းတို့လက်ထက်တွင် ကသည်းဝန်ဟူ၍ သီးခြားမတွေ့ရသေးပါ။ ကသည်းမြင်းဝန်ကပင် ကသည်းမျိုးနွယ်များအား ကြီးကြပ် အုပ်ချုပ်ရဟန် ရှိသည်။ မင်းတုန်းမင်း (၁၈၅၃-၁၈၇၈)လက်ထက်သို့ ရောက်သောအခါ ကသည်းဝန်၏ အခန်းကဏ္ဍမှာ ပျောက်ကွယ်လုနီး ဖြစ်နေလေပြီ။ ၁၈၇၈ ခုနှစ်အတွင်း ဝက်မစွတ်ဝန်ထောက် ဦးလတ်နာမကျန်းဖြစ်စဉ် ကသည်းဝန် နေမျိုးနာဂသျှန္တကျော်ဘွဲ့ခံ ဟဇနနှင့် မိန်းမစိုး ပေါက်မြိုင်ရွာစားတို့ကို ခေါ်ယူကုသခဲ့ရကြောင်း သိရှိရ၏။
သီပေါမင်းလက်ထက် ဝန်စုမှူးစုစာရင်း၌ ကသည်းဝန်ရာထူးကို မတွေ့ရတော့ပေ။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ကသည်းဝန်ကပင် သီပေါမင်းလက်ထက်၌ ဆက်လက်အမှုထမ်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်သလော သို့မဟုတ် ကသည်းဝန်ရာထူး ခန့်ထားခြင်းမရှိတော့သည်လော မသိရပါ။ ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ ကသည်းလူမျိုး အရေအတွက်မှာလည်း ခေတ်နှောင်းကာလတွင် အတော်အတန် နည်းပါးသွားပြီ ဖြစ်သည်။ ၁၈၇၁ ခုနှစ် စာရင်းအရပင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကသည်း ၃၁ ဦးသာရှိတော့ကြောင်း သိရှိရ၏။ ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းကာလတွင် ကသည်းဝန်၏ အနေအထားမှာ အနှိပ်သည်သာသာမျှပင် ရှိတော့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ကသည်းဝန်သည် နန်းတွင်း၌ပင် နေထိုင်ခွင့်မရတော့ဘဲ ကသည်းလူမျိုးစုများ နေထိုင်ရာ ရပ်ကွက်အတွင်း၌ နေထိုင်ရကြောင်း သိရှိရ၏။
ခရိုင်တန်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ခရိုင်တန်ရွာ(Hkaraitan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မထွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၂၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ရွာ၊ ရှားပင်တ
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ရှားပင်တကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှားပင်တကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၉ ဦး၊ မ ၁၇၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါဆန်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပါဆန်းရွာ (Parsang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈၇ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြပ်စင်ရွာ၊ မကျားဆယ်
ကြပ်စင်ရွာ၊ မကျားဆယ်
ပဇ္ဇောတသုတ်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အညတရ နတ်သား၏ မေးလျှောက်ချက်အရ နေရောင်, လရောင်, မီးရောင်, ဘုရားရှင်၏ရောင်ခြည်တော်ဟု အလင်းရောင် ၄-မျိုးသာရှိပုံ, ယင်းတို့တွင် ဘုရားရှင်၏ ရောင်ခြည်တော်သည်သာ အမြတ်ဆုံးဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဘုရားရှင်၏ ရောင်ခြည်တော်အမျိုးမျိုးကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
--
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အညတရ နတ်သား၏ မေးလျှောက်ထားချက်အရ
= ပညာသည် လောက (၏) ၌ အလင်းရောင်၊
= သတိသည် လောက၌ နိုးကြားခြင်း၊
= အသက်မွေးကုန်သောသူတို့တွင် နွားသည် အလုပ်ကိစ္စ၌ အဖော်၊
= ထိုသတ္တဝါအပေါင်း၏ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းသည် ထွန်တုံး၊
= အမိသည် သားကိုမွေးမြူသကဲ့သို့ မိုးသည် ပျင်းသောသူ မပျင်းသောသူတို့ကို မွေးမြူ၏။
= မြေ၌မှီသော သတ္တဝါတို့သည် မိုးကိုမှီ၍ အသက်မွေးကုန်၏-ဟု ဘုရားရှင် ဖြေကြားဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။ - ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် လရောင်, နေရောင်, မီးရောင်, ပညာအလင်းရောင်-ဟူသော အလင်းရောင်လေးမျိုးတို့တွင် ပညာအလင်းရောင်သာ အမြတ်ဆုံးဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အေးလွင်၊ စစ်ကိုင်း
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
၁၉၃၄ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးဘရီ၊ အမိ ဒေါ်တင်သန်းတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ဇာတိမှာ စစ်ကိုင်းမြို့၊ မင်းလမ်းရပ် ဖြစ်သည်။ ညီအစ်ကို နှစ်ယောက် ရှိသည့်အနက် သားအကြီး ဖြစ်ပြီး ငယ်နာမည်မှာ မောင်တင်အေး ဖြစ်သည်။
စစ်ကိုင်းမြို့ အထက (၁) ကျောင်း၊ မန္တလေးမြို့ အထက (၃) ကျောင်းများတွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ကျောင်းနေစဉ် ကတည်းက စတင်၍ ကဗျာ၊ စာညွန့်များ ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကျောင်းမဂ္ဂဇင်းများကိုလည်း တည်းဖြတ်ခဲ့သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် "နီလာ" စာစောင်ကို တည်းဖြတ် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် "ခြင်္သေ့စာပေ" အမည်ဖြင့် စာအုပ် ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ မန္တလေးရုပ်ရှင်တွင်လည်း ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ "စုံထောက်" မဂ္ဂဇင်းတွင်လည်း အယ်ဒီတာ အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။ စစ်ကိုင်းအေးလွင် အပြင် စစ်ကိုင်းသား၊ နှင်းမောင်၊ ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် မင်းဇေယျာ ကလောင် နာမည်ခွဲများနှင်လည်း ရေးသားခဲ့သည်။
ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ဘာသာပြန်နှင့် ကျမ်းစာအုပ် များစွာ ရေးသားခဲ့သည်။ ဘာသာပြန် စာအုပ်များထဲတွင် "ချွေးတပ်စခန်း တိုက်ပွဲ" မှာ ထင်ရှားသည် စာရေးခြင်း သက်သက်ဖြင့် ဘဝကို ရပ်တည်ခဲ့သော စာရေးဆရာ တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။
၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ မေလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းမြို့၊ မင်းလမ်းရပ် နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်ရီနှင့် သားသမီး ခြောက်ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ရေးသား ပြုစုခဲ့ပြီးသော စာအုပ်များ
၁။ ကညာကြော့ကွင်း ၁၉၆၀
၂။ ကြက်သွေးရောင်စစ်ကိုင်း ၁၉၆၀
၄။ ရွှေခြေချင်းဧကရီ ၁၉၆၀
၆။ အလှနှင့် ကျည်ဆန် ၁၉၆၀
၇။ ကိုယ်ပိုင်မေတ္တာ ရုပ်ရှင်ဝတ္ထု ၁၉၆၁
၁၀။ ချစ်ယောင် ခင်ယောင် ၁၉၆၁
၁၁။ ချစ်အားငယ်ငယ် ၁၉၆၁
၁၂။ ချစ်အောက်မေ့မေ့ ၁၉၆၁
၁၃။ ငွေရန်သူ ၁၉၆၁
၁၄။ နှစ်ခက်နှောင်သစ္စာ ၁၉၆၁
၁၅။ မင်းသမီး လူသတ်မှု ၁၉၆၁
၁၆။ မေတ္တာနုနုစေလိုသူ ၁၉၆၁
၁၈။ ယမင်းနှင့် ပစ်ကွင်း ၁၉၆၁
၁၉။ ရန်ငြိုးမပြေ ၁၉၆၁
၂၁။ အပျိုလူပျို ၁၉၆၁
၂၂။ အပြုံးငွေ့နှောင်ကြိုး ၁၉၆၁
၂၃။ အသဲကမ္ဘာတနေရာ ၁၉၆၁
၂၄။ အသဲကမ္ဘာတနေရာသို့ ၁၉၆၁
၂၆။ အသဲကွင်းပြင်လွမ်းရိပ်ထင် ၁၉၆၁
၂၇။ ချစ်နိုင်ကြပါစေ ၁၉၆၂
၂၉။ ငွေထောင်ချောက် ၁၉၆၂
၃၀။ ပုလဲရိပ်သာ လူသတ်မှု ၁၉၆၂
၃၂။ ယမ်းငွေ့ကြားက ချစ်သူ ၁၉၆၂
၃၃။ ယမ်းငွေ့နှင့် ကျည်ဆန် ၁၉၆၂
၃၄။ သွေးနဲ့ကညာ ၁၉၆၂
၃၅။ ကြိုးကွင်းနှင့် ယမင်း ၁၉၆၃
၃၆။ ချစ်သူရန်ငြိုး ၁၉၆၃
၃၇။ စိန်အတွက် စတေးရသော အသက်များ ၁၉၆၃
၃၈။ ပစ်ကွင်းနှင့် ထောင်ချောက် ၁၉၆၃
၃၉။ မြမြနှင်းဆီ ၁၉၆၃
၄၀။ မြာနှင့် ကျော့ကွင်း ၁၉၆၃
၄၁။ မြာနှင့် ပြန်ပေး
၄၂။ လှသူဇာနှင့် လူသတ်ဂိုဏ်း ၁၉၆၃
၄၃။ သေနတ်စက်ကွင်း ၁၉၆၃
၄၄။ သေမင်းထောက်ချောက် ၁၉၆၃
၄၅။ သွေးနှင့် ကျည်ဆန် ၁၉၆၃
၄၆။ သွေးရူးသွေးတမ်း ၁၉၆၃
၄၇။ ဧကရီနှင့် ပြန်ပေးဂိုဏ်း ၁၉၆၃
၄၈။ မိုးပြာရောက် လူသတ်မှု ၁၉၆၃
၄၉။ ငွေနှင့် သွေး ၁၉၆၄
၅၀။ ပျံလွှားမ အရှုပ်တော်ပုံ ၁၉၆၄
၅၁။ မီးကုန်ယမ်းကုန် ၁၉၆၄
၅၂။ မျဉ်းမြိုင်ဂိုဏ်း ၁၉၆၄
၅၃။ မြမာလာ အရှုပ်တော်ပုံ ၁၉၆၄
၅၄။ လူမိုက်ဘုရင် ၁၉၆၄
၅၅။ သီတာမိုက်ပြစ် ၁၉၆၄
၅၆။ သွေးအေးအေးနှင့် လူသတ်မှု ၁၉၆၄
၅၇။ အလှနှင့် ကြော့ကွင်း ၁၉၆၄
၅၈။ ကြာမျက်လုံးဧကရီ ၁၉၆၅
၅၉။ ငွေနှင့် ကညာ ၁၉၆၅
၆၀။ မကြောက်မရွံ့ ၁၉၆၅
၆၁။ မုန်တိုင်းထန်သောည ၁၉၆၅
၆၂။ သတို့သမီး အရှုပ်တော်ပုံ ၁၉၆၅
၆၃။ သေနတ်တချက် သွေးတကွက် ၁၉၆၅
၆၄။ အရှုံးအနိုင် ၁၉၆၅
၆၅။ ကြမ်းကြမ်းရမ်းရမ်း ၁၉၆၇
၆၆။ ရေနိုလ်ဒ်၊ ဂျွန်၊ ဘာသာပြန် ချွေးတပ်စခန်း တိုက်ပွဲ ၁၉၆၇
၆၇။ စုံထောက် ဦးအောင်မင်းနှင့် ကညာနှစ်ဖော် ၁၉၆၇
၆၈။ လက်ရဲဇက်ရဲ ၁၉၆၇
၆၉။ သူနိုင်ကိုယ်နိုင် ၁၉၆၇
ကျစ်စုံပွေးရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ကျစ်စုံပွေးရွာ (Kyitsonpway)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ကျစ်စုံပွေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျစ်စုံပွေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၁ ဦး၊ မ ၂၂၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေးလွင်၊ စစ်ကိုင်း
ရေးသား ပြုစုခဲ့ပြီးသော စာအုပ်များ
၇၁။ ချွေးတပ်စခန်း တိုက်ပွဲ ၁၉၆၇
၇၂။ နိုင်သူသက်တမ်း ၁၉၆၈
၇၃။ မချစ်ရင်ခက်မယ် ၁၉၆၈
၇၄။ အပစ်အခတ် အရှောင်အတိမ်း ၁၉၆၈
၇၅။ ဂိုဏ်းရန်စွယ် ၁၉၆၉
၇၆။ ငွေနဲ့မြာနှင့် ကျည်ဆန်နှင့် ၁၉၆၉
၇၇။ အပြိုင်အဆိုင် ၁၉၆၉
၇၈။ ကြောင်နက်အန္တရာယ် ၁၉၇၀
၇၉။ ငွေရမက် ၁၉၇၀
၈၀။ စိတ်တလက် သွေးတစက်စက် ၁၉၇၀
၈၁။ ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် ဂိုဏ်းရာဇာ ၁၉၇၀
၈၂။ မှောင်ခိုစက်ကွင်း ၁၉၇၀
၈၃။ ယမ်းငွေ့တလူလူ ၁၉၇၀
၈၄။ ရှုပ်ရှုပ်ပွေပွေ ၁၉၇၀
၈၅။ သေတလမ်းရှင်တလမ်း ၁၉၇၀
သာကျော်ရွာ
သာကျော်ရွာ
အေးလွင်၊ စစ်ကိုင်း
ရေးသား ပြုစုခဲ့ပြီးသော စာအုပ်များ
၈၆။ အထောက်တော် ၁၉၇၀
၈၇။ ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် ကညာတသိန်း ၁၉၇၁
၈၈။ ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် စန္ဒာကေသီ ၁၉၇၁
၈၉။ ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် ကျားသစ်မယ် ၁၉၇၁
၉၀။ ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် ညှို့မျက်ဝန်း ၁၉၇၁
၉၁။ ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် မိုးသီတာ ၁၉၇၁
၉၂။ ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် မြကြေးမုံ ၁၉၇၁
၉၃။ မပြေတဲ့ရန်ကြွေး ၁၉၇၁
၉၄။ မိုက်ခဲကြီးရှိန်းမောင် ၁၉၇၁
၉၅။ သေပြေးရှင်ပြေး ၁၉၇၁
၉၆။ အပစ်အခတ် အပြေးအလွှား ၁၉၇၁
၉၇။ အမာနှင့် ဇော်ထွန်းအောင် ၁၉၇၁
၉၈။ ချစ်စဖွယ်လွယ်လွယ် ၁၉၇၂
၉၉။ ချစ်မိရယ် ပြစ်မှုရယ် ၁၉၇၂