cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အိုမန်နိုင်ငံ
အိုမန်နိုင်ငံသည် အာရေဗျ ကျွန်းဆွယ်၏ အရှေ့တောင် ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိပြီး ယေမင် ပြည်သူ့ ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံနှင့် အရှေ့ဘက် နယ်နိမိတ်ချင်း စပ်လျက်ရှိသည်။ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၈၂ဝဝဝ ခန့်ကျယ်ဝန်းသည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ် ကုလသမ္မဂ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ လူဦးရေ ၈၂ဝဝဝဝ ရှိပြီး အများစုမှာ အာရပ်အမျိုးသားများ ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ၊ ဗလူချီ၊ နီဂရိုးစသည့် လူမျိုးများလည်း နေထိုင်ကြ သည်။ လူများစုသည် အစ္စလမ် ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြပြီး အာရေဗျ ဘာသာစကား ကိုပြောဆိုကြသည်။ အိုမန်နိုင်ငံသည် စူလတန်ဘုရင် အုပ်ချုပ်သော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး မူလက မတ်စကက်နှင့် အိုမန်ဟူသော အမည်ဖြင့် လူသိများခဲ့ သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် အိုမန်နိုင်ငံ အကြီးအကဲ စူလတန် ဘုရင် ဆက်ဗင်တိုင်မူ၏လက်မှသားဖြစ် သူ ကဗတ်ဗင်ဆက်က အာဏာသိမ်းယူခဲ့သည်။ စူလတန်ဘုရင် သစ် ကဗတ်ဗင်ဆက်သည် နိုင်ငံကို မတ်စကတ်နှင့်အိုမန်နိုင်ငံဟူ သောအမည်မှ အိုမန်ဘုရင့် နိုင်ငံတော်ဟူသော အမည်သို့ပြောင်း လဲခဲ့သည်။ ကဗတ်ဗင်ဆက်၏ လက်ထက်တွင် နိုင်ငံတွင်း၌ လက်ဝဲပြောက်ကျားများ ပုန်ကန်ထကြွရာ အီရန်နိုင်ငံမှလူနှင့်လက် နက် အကူအညီများရယူပြီး ပုန်ကန်သူများကို နှိမ်နင်းခဲ့ရသည်။ အိုမန်နိုင်ငံတွင် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှစ၍ ရေနံကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၁၉၆၇ ခုနှစ်မှစ၍ ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ အိုမန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေနံအများဆုံးထုတ် လုပ်သော နိုင်ငံများ စာရင်း၌ နံပါတ် ၁၇ နေရာတွင် ရှိသည်။ အခြားထင် ရှားသော ထုတ်ကုန်များမှာ ငါးခြောက်၊ သံပရာသီး၊ သလဲသီး၊ ငှက်ပျောသီး၊ ဂျုံ၊ အုန်းသီးစသည့် စားကုန်များဖြစ်သည်။ အိုမန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ကုလသမ္မဂအဖွဲ့နှင့် အာရပ်အဖွဲ့ချုပ် တို့တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ မြို့တော်မှာ မတ်စကက်မြို့ ဖြစ် သည်။
ခမည်းတော် စူလတန် ဆက်ဗင်တိုင်မူ၏ လက်မှ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အာဏာသိမ်းယူခဲ့သော စူလတန်ကဗူးဗင်ဆက် သည် ခမည်းတော်၏ အစဉ်အလာမူများကို ပယ်၍ ခေတ်မီသော မူများကို ချမှတ်လုပ်ဆောင်နေသည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှစ၍ ရေနံဈေးနှုန်း မြင့်တက်မှုကြောင့် ကြွယ်ဝလာသော ဝင်ငွေများဖြင့် နိုင်ငံကို ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးစေသည်။ စူလတန်ကဗူး နန်းတက်စတွင် ကျောင်းသုံးကျောင်း၊ သူနာပြုနှစ်ဦး၊ ဆရာဝန် ၁၂ ဦး၊ ကတ္တရာလမ်းသုံးမိုင်သာရှိခဲ့သော အိုမန်နိုင်ငံ၌ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ၃၇၅ ကျောင်း၊ သူနာပြု ၆၂၄ ဦး၊ ဆရာဝန် ၂၁၁ ဦး၊ ဆေးရုံ ၁၄ ရုံရှိလာသည်။ ကတ္တရာလမ်း ၁၃ဝ၅ မိုင်နှင့် ကျောက်ခင်းလမ်း ၈ဝ၅၅ မိုင် ဖောက်လုပ်ဆက်သွယ် နိုင်လာသည်။
ဗြိတိသျှလက်ထက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်ကတည်းက အုံကြွခဲ့သော အိုမန်လွတ်မြောက်ရေး ပေါ်ပြူလာတပ်ဦး လက်ဝဲသူပုန်များကို ဗြိတိသျှနှင့် အီရတ်နိုင်ငံတို့မှ စစ်ရေးအကူအညီများဖြင့် နှိမ်နင်း နေရသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် တောင်ယေမင်နိုင်ငံနှင့် ထိစပ် နေသော ဒိုမာနယ်၌ အစိုးရက ပြင်းထန်သော ထိုးစစ်ဆင်နွှဲ ပြီးနောက် ပုန်ကန်မှုများ ချုပ်ငြိမ်းသွားပြီဟုကြေညာသော်လည်း တိုက်ပွဲများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေသည်။ သူပုန်များကို ခိုလှုံခွင့် ပေး၍ ထောက်ခံအားပေးသော တောင်ယေမင် (ပြည်သူ့ ဒီမို ကရက်ယေမင်သမ္မတနိုင်ငံ) အစိုးရနှင့် ဆက်ဆံရေး တင်းမာ လျက်ရှိသည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဆော်ဒီအာရဗျနိုင်ငံ၏ စေ့စပ်ပေးမှုကြောင့် နှစ်နိုင်ငံနယ်စပ်၍ အပြန်အလှန်ပစ်ခတ် မှုများ ရပ်စဲသွားခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် နှစ်နိုင်ငံ တင်းမာမှု ပိုမိုပြင်းထန်လာပြန်၍ နယ်စပ်၍ အပြန်အလှန် ပစ်ခတ်မှုများ ဖြစ်ပွားသည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၄ ရက် နေ့တွင် ကူဝိတ်နိုင်ငံ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးသည် နှစ်နိုင်ငံသို့ လာရောက်၍ စေ့စပ်ညိ|နှိုင်းပေးသည်။
သို့သော် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် အိုမန်နိုင်ငံ ပိုင်နက် အတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသော တောင်ယေမင် စစ်သားနှစ်ဦးကို ဖမ်းဆီးရမိကြောင်း အိုမန်အစိုးရက ကြေညာသည်။ အိုမန်နိုင်ငံသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ပင်လယ်ကွေ့ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကောင်စီတွင် ပါဝင် သော်လည်း အမေရိကန်ရေတပ် အခြေစိုက်စခန်းချထားခွင့်ကို မပိတ်ပင်ချေ။ မစီရာကျွန်း၊ ဒိုမာနယ်ရှိ သမရစ်မြို့၊ ဆာလာလာ မြို့၊ မတ်စကက်မြို့နှင့် အိုမန်ပင်လယ်ကွေ့တို့တွင် အမေရိကန် စစ်စခန်းများ၊ တည်ဆောက်ခွင့်ပြုထားသည်။
အစ္စရေးနိုင်ငံနှင့် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဒေးဗစ်စခန်း သဘော တူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော အီဂျစ်နိုင်ငံကို အာရပ် နိုင်ငံအများက အဆက်အသွယ် ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်။ အိုမန် နိုင်ငံသည် အီဂျစ်နိုင်ငံကို အဆက်အသွယ် မဖြတ်တောက်ခဲ့ချေ။ ဘရိုက်စတား ၈၂ စစ်ရေး လေ့ကျင့်မှုဟု အမည်ပေးထား သော အီဂျစ်-အမေရိကန်ပူးတွဲ စစ်ရေးလေ့ကျင့်မှုတွင် အိုမန်နိုင်ငံသည် ဆူဒန်နိုင်ငံနည်းတူ ပါဝင်လေ့ကျင့်သည်။ စူလတန် ကဗူးဗင်ဆက်သည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် အောက်တို ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အဖွဲ့ဝင် ၄၅ ဦး ပါဝင်သော အတိုင်ပင်ခံလွှတ်တော်တရပ်ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း အမိန့်ထုတ်ပြန် လိုက်သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အတိုင်ပင်ခံ လွှတ်တော်ကို ဖွင့်လှစ်ပေးလိုက်ပြီး လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် စူလတန် နာဆာ အယ်ဝါဟီဘီကို ရွေးချယ်တင်မြောက် လိုက်သည်။
စူလတန် ကဗူးဗင်ဆက်သည် ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်နှင့် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီးပွား ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် မစ္စတာ အဗ္ဗဒူမူနင် အယ်ဇာဝါဝီကို ခန့်ထား လိုက်သည်။
အကျယ်အဝန်း။။၁၂ဝဝဝဝ စတုရန်းမိုင်၊ လူဦးရေ။။ ၉၁ဝဝဝဝ၊ မြို့တော်။။ မတ်စကတ်မြို့။
အာရ်ကြိမ်ရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
အာရ်ကြိမ်ရွာ (Ahrrikyein)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ကျောက်ကယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၇၀ ဖြစ်သည်။
ချမ်းသာကြီးမြတ်စွာဘုရား (မင်းဘုရားတောင်)
မင်းဘုရားတောင် ချမ်းသာကြီးမြတ်စွာဘုရားသည် မိုးကုတ်မြို့ အနီးရှိ ထင်ရှားသော သမိုင်းဝင်ဘုရား ဖြစ်သည်။
မိုးကုတ်မြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက် တောင်ကုန်းပေါ်တွင်ရှိပြီး ရှေးပုဂံမင်းလက်ထက် ကတည်းကတည်ထားသော ရှေးဟောင်းဘုရားတစ်ဆူ ဖြစ်သည်။ ထိုဘုရားကို ရှေးက ဆုတောင်းပြည့်စေတီ ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၃ ခုတွင် မိုးကုတ်စို့သူကြီး နေမျိုးသီရိမင်းလှမင်းထင် မဏိရာဇာ သည် ၎င်းဆုတောင်းပြည့်ဘုရားတွင် ဆုတောင်း၍ ဦးကောက် ကို တိုက်ယူရာ အောင်မြင်သောကြောင့် ၎င်းစေတီတော်ကြီးကို ပြုပြင်မွမ်းမံ ပြင်ဆင်၍ အနောက်ဘက်တွင် ရန်အောင်မြင်ဘုရားကို တည်ထားခဲ့လေသည်။ (ထို ရန်အောင်မြင်ဘုရားကို ယနေ့တိုင် ဖူးမြော်နိုင်သည်။ ) ထို့ကြောင့် ၎င်းတောင်ကိုလည်း မင်းဘုရားတောင် ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၈ သို့ရောက်သောအခါ စေတီတော်နှင့် ရုပ်ပွားတော်များ ပျက်စီးယိုယွင်းနေသည်ကို တွေ့သဖြင့် မိုးကုတ်မြို့ရှိ ဂုဏ်သရေရှိလူကြီး ၂၈ ဦးတို့က ကမကထလုပ်၍ ထပ်မံပြီး ဖိနပ်တော်ကို အတောင် (၅၀) ခန့် ချဲ့ထွင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ ၁၂၇၀ ခုနှစ်တွင် ကျောက်သားစေတီတော်ကြီးကို အပြီးသတ်ပြင်ဆင်ပြီးစီးခဲ့၍ ပိန်းနဲတိုင်စိုက်ထူပြီး ထီးတော်တင်ခဲ့သည်။ ၁၂၇၄ ခုနှစ် ပြာသိုလဆန်း (၅) ရက်နေ့တွင် မိုးကုတ်မြို့ လယ်ဦးရပ် ဦးရင်မောင် ဒေါ်ခန်းဆာတို့က ကျောက်လှေခါးထစ်ပေါင်း (၉၀)ကျော်ရှိသော တန်ဆောင်းကြီးကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ၁၃၀၈ ခု တော်သလင်းလဆုတ် (၂) ရက်နေ့ ည ၉ နာရီ ၄၃ မိနစ်တွင် ငလျင်ကြီးလှုပ်ရာ စေတီတော်ကြီး ပြိုပျက်ခဲ့ရသည်။၎င်းကို ရွှေဂူကြီးဘုရားဥပါသကာများနှင့် မြို့နယ်လူထုတို့ပူးပေါင်းပြီး အသစ်တစ်ဖန် ထပ်မံတည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။
“၁၃၀၈ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆုပ် ၂ ရက်၊ ည ၉ နာရီ ၄၃ မိနစ်အချိန်တွင် မိုးကုတ်မြို့၌ ငလျင်ကြီးလှုပ်ပြီး စေတီတော်ကြီး ပြိုပျက်ရာ အတွင်းမှ တွေ့ရှိရသော ကြေးပုရပိုဒ်တစ်ခု၏ မူရင်း”
ရေတံခွန်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချင်းစိန် (ရွှေညာမောင်)
ရွှေညာမောင် အမည်ခံ စာရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာ၊ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် နှင့် ရုပ်ရှင်ကောင်စီ စည်းရုံးရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ အလင်္ကာကျော်စွာ ဦးချင်းစိန်ကို မန္တလေးတိုင်း ညောင်ဦးမြို့တွင် အဖ အထက်တန်းရှေ့နေ ဦးဘိုးကြွင်း အမိ ဒေါ်စောမြိုင်တို့က ၁၉၁၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ သားသမီး ခြောက်ယောက်အနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။ ညောင်ဦးမြို့ အေဘီအမ် သာသနာပြု အလယ်တန်းကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုမှ မြင်းခြံမြို့ အေဘီအမ် သာသနာပြုအထက်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့သည်။ ယင်းကျောင်းမှ ၁၀ တန်းအောင်၍ ရန်ကုန်ယူနီဗာစီတီကျောင်း(ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်)တွင် အိုင်အေအထိ ဆက်လက် ပညာသင်ကြားခဲ့ သည်။
၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်မှ ထွက်ပြီး ညောင်ဦးမြို့၌ ညကျောင်းဖွင့်၍ အင်္ဂလိပ်စာ ပြခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းကို ဝါသနာပါသည့်အလျောက် ၁၉၃၃-၄၂ ခုနှစ်၌ ရန်ကုန်မြို့ အေဝမ်းဖလင် ကုမ္ပဏီနှင့် ဆက်သွယ်မိပြီး ယင်းကုမ္မဏီမှ ရိုက်ကူးသော ရုပ်ရှင်ကားများတွင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ရံ၊ ဇာတ်ပို့သရုပ်ဆောင် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် အေဝမ်းဖလင်မှ ထုတ်လုပ်သော ကြင်သက်ဝေ ဇာတ်ကားကို ဒါရိုက်တာ ရွှေညာမောင်အမည်ခံလျက် ကိုယ်တိုင် ဇာတ်ညွှန်းရေး၍ ပထမဆုံးရိုက်ကူးခဲ့ရာ အောင်မြင်သဖြင့် မြမျက်ချယ်နှင့် ချစ်သွေးဟုန် ဇာတ်ကားများကို ဒါရိုက်တာအဖြစ် ဆက်လက်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဦးချင်းစိန်သည် ထိုခေတ်က ထင်ရှားလူသိများသော ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းအဖွဲ့ဝင် စာရေးဆရာ အယ်ဒီတာတစ်ဦး လည်းဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရန်ကုန်မြို့ လူငယ်များကြီးပွားရေးအသင်း အကျိုးဆောင်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ယင်း အင်္ဂလိပ်နယ်ချဲ့အစိုးရကို ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြသော ၁၃ဝဝ ပြည့်အထွေထွေ သပိတ်ကြီးတွင်လည်း ပါဝင်ခဲ့သူဖြစ် သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ဖြစ်၍ ဂျပန်တပ်များ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာချိန်၌ ဦးချင်းစိန်သည် ညောင်ဦးမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်ခဲ့ပြီးနောက် မင်းဘူးမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့နေထိုင်သည်။ မင်းဘူးမြို့တွင် သခင်များနှင့် ပူးပေါင်းပြီး မြေပေါ် မြေအောက်လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ တိုက်တွန်းချက်ကြောင့် ဗမာ့လွတ်လပ်ရေး(ဘီ၊ အိုင်၊ အေ)တပ်သို့ ဝင်ပြီး ဗိုလ်မျိုးဒင်အမည်ဖြင့် ညောင်ဦးတွင် စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၄၂-၄၈ ခုနှစ် ကာလအတွင်း၌ ဦးချင်းစိန်သည် စစ်ပြီးစ အစိုးရဌာနတွင် ရုပ်ရှင် အထူးအရာရှိ ဖြစ်လာသည်။ ထိုမှ ဗမာ့ခေတ် သတင်းစာတိုက်တွင် မန်နေဂျာအဖြစ် ပြောင်းရွေ့လုပ်ကိုင်နေစဉ် ဗမာ့တပ်မတော်မှ ပြန်လည် ခေါ်ယူသောကြောင့် ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဌာန၊ ဌာနခွဲမှူး၊ ဗိုလ်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဦးချင်းစိန်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစ၍ အေဝမ်းဖလင် ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီနှင့် ပြန်လည်ဆက်သွယ်ပြီး အထောက်တော်၊ ချစ်ရဲဘော်၊ ချစ်မမ၊ ကေလာသနှင့် မြဟေဝန်ဇာတ်ကားများကို လည်းကောင်း၊ ဓနသိဒ္ဓိရုပ်ရှင်အတွက် ကိုယ့်ရင်သွေးဇာတ်ကားကို လည်းကောင်း၊ ဘီသုံးလုံးရုပ်ရှင်အတွက် ဗိုလ်မြဒင်ဇာတ်ကားကိုလည်းကောင်း ဇမ္ဗူအေးရုပ်ရှင်အတွက် ကောလိပ်ဂျင်ဇာတ်ကားကို လည်းကောင်း ဒါရိုက်တာအဖြစ် ရိုက်ကူးခဲ့သည်။
ဦးချင်းစိန်သည် ကိုယ့်ရင်သွေး ဇာတ်ကားဖြင့် အကောင်းဆုံး ဒါရိုက်တာဆုကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှစ၍ ကိုယ်ပိုင်ရွှေညာမောင်ရုပ်ရှင် တည်ထောင်၍ အိမ်ထောင်စု၊ စိုးပိုင်၊ ဘုံဓမ္မတာ ဇာတ်ကား များကို ကိုယ်တိုင် ရိုက်ကူးသည်။
၁၉၄၉-၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် အင်းစိန်တိုက်ပွဲဖြစ်ပွားရာ ဦးချင်းစိန်သည် မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်နှင့် ပြဇာတ် အစည်းအရုံး အတွင်းရေးမှူး တာဝန်ယူ၍ ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာသို့ ဖျော်ဖြေရေးအဖွဲ့ဝင်များ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဦးချင်းစိန်သည် ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာ၊ စာရေးဆရာနှင့် ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်သာမက ခေတ်ဆန်းချိန်၊ အာဇာနည်၊ ချစ်ရဲဘော်စသော တိုင်းပြည်ပြုသီချင်းများနှင့် ရွှေပုပ္ပါး၊ ရှုတိုင်းယဉ်၊ ချစ်ချင်တယ်စသော သီချင်းများကို သီဆိုခဲ့သော အဆိုကျော်တစ်ဦး လည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက် မြန်မာယဉ်ကျေးမှုကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ဆိုဗီယက်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ရရှိသည်။
၁၉၆၂-၆၅ ကာလအတွင်း ဦးချင်းစိန်သည် ရန်ကုန်တိုင်းလုံခြုံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်မှုကော်မတီအဖွဲ့ဝင်၊ ပထမအကြိမ်နှင့် ဒုတိယအကြိမ် ပါတီညီလာခံများသို့ ရွေးချယ်စေလွှတ်သော ညီလာခံကိုယ်စားလှယ်၊ ရန်ကုန်တိုင်းပြည်သူ့ကောင်စီ တရားစီရင်ရေးအဖွဲ့၊ အမြတ်ခွန်နှင့် အယူခံအဖွဲ့တို့၌ အချိန်ပိုင်းအဖွဲ့ဝင်စသည်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ထို့ပြင် ကလေးဆေးရုံ ကြီးကြပ်ရေးအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ရုပ်ရှင်ကောင်စီစည်းရုံးရေးကော်မတီဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်လုံး ကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲရန်ကုန်တိုင်းကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီအဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲ ရန်ကုန်တိုင်းကော်မရှင်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ညောင်ဦးမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ်အမှတ်(၁)မှ ရွေးချယ်ခံရ သည်။ ဦးချင်းစိန်သည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့ တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်မြသိန်းနှင့် သားသမီးနှစ်ယောက် ကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ တေးရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင် ဒါရိုက်တာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ပဲ့မခန်းရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်အုပ်ရွာ၊ ပေါက်တူးတောင်
သရက်အုပ်ရွာ၊ ပေါက်တူးတောင်
အောက်တိုဘာ ၂၀၀၁
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောက်တိုဘာ ကဏ္ဍ:၂၀၀၁
တောင်တော်ရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
တောင်တော်ရွာ (Taungtaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ လွယ်ဆာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ဆာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၂ ဦး၊ မ ၃၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုဗာ
နိုဗာ (အများဆိုင်နမ်: novae သို့မဟုတ် novas) ဆိုသည်မှာ ကြယ်ဖြူပုတစ်ခုပေါ်တွင် နယူကလိယား ပေါက်ကွဲမှုဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ကြယ်တစင်းအား ရုတ်တရက် တောက်ပထွန်းလင်းစေသည်။ နိုဗာများသည် ဆူပါနိုဗာ သို့မဟုတ် တောက်ပသော အနီရောင်နိုဗာများကဲ့သို့ ထွန်းလင်းတောက်ပသည့် ဖြစ်စဉ်တစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ နိုဗာများသည် ဒွိကြယ်စနစ်ဖြစ်သော ကြယ်ဖြူပုတို့၏ မျက်နှာပြင်တွင် အဖော်ကြယ်များမှ အရာဝတ္ထုများအား (များသောအားဖြင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်) စုပ်ယူရာမှ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။
နက္ခတ္တပညာရှင်များ ခန့်မှန်းသည်မှာ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီမှာပင် တစ်နှစ်လျင် နိုဗာဖြစ်ရပ် ၃ဝ မှ ၆ဝ အထိရှိသည်ဟုဆိုသည်။ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီတွင် နိုဗာ ရှာတွေ့မှုသည် နှစ်စဉ် ၁ဝ ခုလျော့လျက်ရှိသည်။ ပကတိတောက်ပမှု ၂ဝ ထက်ပိုမိုတောက်ပသော နိုဗာ ၂၅ ခုအား အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး အခြားသော ပိုမိုသေးငယ်သည့် နိုဗာများကိုမူ အနီးအနား ဂယ်လက်ဆီများတွင် တွေ့ရှိရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ဖြစ်ရပ်များ
Lynx Supercluster
Lynx Supercluster အား ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ယခုအခါ အနောက်ဘက် cluster အဖြစ် ဖော်ပြသည်။ ယင်းတွင် အနည်းဆုံး cluster နှစ်ခု ပါဝင်ပြီး ရှာဖွေတွေ့ရှိချိန်၌ အကွာဝေးဆုံး supercluster ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် supercluster သည် သေးငယ်သော ဂလက်ဆီအုပ်စု ၇ ခုဖြင့် ဆက်နွယ်နေသည်။
အင်းနားရွာ၊ ရွာမ
အင်းနားရွာ (Innnar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ရွာမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၆၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တံတားကြီးရွာ၊ အထက်သက္ကယ်
တံတားကြီးရွာ၊ အထက်သက္ကယ်
ခွပ်ဒေါင်းအလံ
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ၏ အလံတွင် ခွပ်ဒေါင်းတံဆိပ် သည် အဓိကဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာ့နိုင်ငံ သမိုင်းတလျှောက်တွင် အဓိက အရေးပါခဲ့သော အမှတ်အသားလည်း ဖြစ်သည်။ ခွပ်ဒေါင်း အက (သို့) ခွပ်ဒေါင်း၏ လှပသော တောင်ပံများကို မြန်မာဘုရင်စံနစ်တွင်၎င်း၊ မြန်မာပြည်နှင့် သက်ဆိုင်သော အဖွဲ့အစည်းကြီးများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုတိုက်ပွဲဝင်နေသော ခွပ်ဒေါင်းအမှတ်တံဆိပ်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စစ်အစိုးရထံမှ ဒီမိုကရေစီ ရရှိရန် နှစ်ချီ၍ တိုက်ပွဲဝင်နေကြသည်ကို ဖော်ပြသည်။ ခွပ်ဒေါင်းအလံ၏ ပင်မအစသည် ကျောင်းသားသမဂ္ဂမှ ဆင်းသက်လာသည်။
အလံများ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလံများ
လူစုပါရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
လူစုပါရွာ(Lusupar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ပန်ခတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ခတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၁ ဦး၊ မ ၁၄၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ တောင်လုံးစု
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ တောင်လုံးစု
ဂါဒိုလီနီယမ်
ဂါဒိုလီနီယမ် (Gadolinium) သည် ပျော့ပြောင်း တောက်ပပြီး ငွေရောင်ရှိသည့် ပုံသွင်းရလွယ်ကူသော သတ္တု တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဓာတုဗေဒသင်္ကေတမှာ Gd ဖြစ်သည်။ Periodic Table ရှိ Lanthanide အုပ်စုတွင်ပါဝင်သည်။ ၎င်း သတ္တုသည် ခြောက်သွေ့သော လေထုထဲတွင် အောက်စီဂျင်နှင့် ဓာတ်ပြုခြင်း မဖြစ်နိုင်သော်လည်း စိုစွတ်သောလေထုထဲတွင် ဓာတ်ပြုနိုင်သည်။ Gd သည် ရေနှင့် နှေးကွေးစွာ ဓာတ်ပြုနိုင်ပြီး အက်ဆစ်တွင် ပျော်ဝင်နိုင်သည်။ ၎င်း သတ္တုသည် ၁၀၈၃ ကယ်လ်ဗင် အောက်တွင် လျှပ်စီးကူးမှု အလွန်ကောင်းမွန်ပါသည်။ အခန်းအပူချိန်တွင် အားကောင်းသော သံလိုက်ဓာတ် ရှိသည်။
အသုံးပြုမှု
ဂါဒိုလီနီယမ် ကို နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖို များတွင် Control Rod နှင့် Power Plants အပိုင်းများတွင် အသုံးပြုသည်။ ၎င်းကို မိုက်ကရိုဝေ့ဖ် အသုံးပြုသော ကဏ္ဍများအတွက် အသုံးပြုသည်။ ၎င်း၏ ဒြပ်ပေါင်းများကို TV Tubes ရောင်စုံ ရုပ်မြင်သံကြားစက်များ တွင် မီးစုန်းဓာတ်အတွက် အသုံးပြုသည်။ Gd ကို သတ္တု သီးသန့်အနေဖြင့် အသုံးပြုမှု နည်းပါးသော်လည်း သတ္တုစပ် အဖြစ် သံလိုက်ပြုလုပ်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများတွင်လည်းကောင်းအသုံးပြုသည်။ ဗီဒီယို ကူးစက်များတွင်လည်း Recrodin Heads အဖြစ်အသုံးပြုသည်။ စီဒီခွေများနှင့် ကွန်ပျူတာ မန်မိုရီ များပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုသည်။
သဘာဝတွင်တည်ရှိပုံ
ဂါဒိုလီနီယမ်သည် ရှားပါးဒြပ်စင်များ ထဲတွင် ပိုမိုပေါများစွာ တည်ရှိသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သဘာဝတွင် လွတ်လပ်စွာ မတွေ့ရှိနိုင်သော်လည်း ရှားပါးသော သတ္တု အရင်းအမြစ် အမြောက်အမြားတွင် ပါဝင်သည်။ အဓိက သတ္တုတွင်း နေရာများမှာ တရုတ်၊ အမေရိကန်၊ ဘရာဇီး၊ သီရိလင်္ကာ၊ အိန္ဒိယ နှင့် ဩစတြေးလျ တို့ဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်ပြီး ပမာဏမှာ တန်ချိန် တစ်သန်း ခန့်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ ဂါဒိုလီနီယမ် ထုတ်လုပ်သန့်စင်မှုမှာ တစ်နှစ်လျှင် တန် ၄၀၀ ခန့်ရှိသည်။
ကျန်းမာရေးသက်ရောက်မှု
ဂါဒိုလီနီယမ် သည် အခြားသော Lanthanides ဒြပ်စင်များ ကဲ့သို့ပင် မပြင်းထန်သော အဆိပ်အတောက် ဖြစ်စေသည်။ ဂါဒိုလီနီယမ် ဆားများသည် အသားအရေ နှင့် မျက်လုံးများကို နာကျင်ကျိန်းစပ် စေနိုင်ပြီး ကင်ဆာဆဲလ် ဖြစ်ဖို့ သံသယရှိစေသည်။ Gd ၏ အဆိပ် အတောက်ပမာဏကို အသေးစိတ် လေ့လာဆဲဖြစ်သည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်သက်ရောက်မှု
ဂါဒိုလီနီယမ် (Gadolinium) သည် အပင်များနှင် သတ္တဝါများကို ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မည်သည့် ထိခိုက်မှုမှ မဖြစ်စေပါ။
ကန်
ကန် ဟူသော အမည်သည် အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ကကျက်ဘက်ရွာ
ကကျက်ဘက်ရွာ
စမ်းကလေးရွာ၊ ဆင်ကူးကြီး
စမ်းကလေးရွာ၊ ဆင်ကူးကြီး
ပေါင်းလောင်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပေါင်းလောင်းရွာ (Pawnglawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မွှေးပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွှေးပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၈ ဦး၊ မ ၁၆၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်တိုဘာ ၂၀၀၂
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောက်တိုဘာ ကဏ္ဍ:၂၀၀၂
တာရဲရွာ၊ သင်္ချီကိုင်း
တာရဲရွာ၊ သင်္ချီကိုင်း
ရဲပလောင်းရွာ၊ သောကြာ
ရဲပလောင်းရွာ၊ သောကြာ
ဟေဖူးရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ဟေဖူးရွာ (Hayhpu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ကျောက်ကယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၆၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းဝိုင်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
အင်းဝိုင်းရွာ (Innwaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မန်သဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၃၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘီနင်နို အကွီနို (၃)
ဘီနင်နို အကွီနို (၃) (Benigno Simeon Cojuangco Aquino II) သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ကာ ၁၅ဦးမြောက် ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတလည်းဖြစ်သည်။၂၀၀၉ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မိခင်ဖြစ်သူ သမ္မတဟောင်း ကိုရာဇွန် အကွီနို ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၂၀၁၀သမ္မတရွေးကောက်ပွဲကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် အရွေးခံခဲ့ရပြီး ၂၀၁၀ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။
လွှတ်တော်အမတ်ဘဝ
ဘီနင်နို အကွီနိုသည် သူ၏မိသားစုတွင် စတုတ္ထမြောက်မျိုးဆက် နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။၎င်းသည် လစ်ဘရယ်ပါတီဝင်ဖြစ်သည်။
အောက်လွှတ်တော်အမတ် (၁၉၉၈ - ၂၀၀၇)
အကွီနိုသည် ၂၀၀၄ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်နေ့တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် ထိုစဉ်က သမ္မတ ဂလိုရီရာ မာဂါပါကယ် အာရိုယိုကို ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် လစ်ဘရယ်ပါတီအမတ်များကတောင်းဆိုချိန်တွင် အကွီနိုလည်း ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည်။
သမ္မတဘဝ
၂၀၀၈ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၆ရက်နေ့တွင် လစ်ဘရယ်ပါတီမှ မာရောဆက်ကို သမ္မတလောင်းအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် အကွီနို၏ မိခင် ယခင်သမ္မတဟောင်း ကိုရာဇွန်အကွီနို ကွယ်လွန်ပြီးနောက် အကွီနိုအား သမ္မတအဖြစ် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ကြရန် အများက တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ရက်နေ့တွင် မာရောဆက်မှ ၎င်းအနေဖြင့် သမ္မတလောင်း ယှဉ်ပြိုင်မှုမှ နုတ်ထွက်ကာ အကွီနိုအား ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။၂၀၁၀ပြည့်နှစ် မေလတွင် ကျင်းပသော ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့ကာ ထိုနှစ်၏ ဇွန်လ ၉ရက်နေ့တွင် လွှတ်တော်က အကွီနိုအား ရွေးကောက်ခံသမ္မတအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။
၂၀၁၀ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခဲ့သည်။၂၀၁၀ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၆ခုနှစ်အထိ သမ္မတတာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ခုနှစ် ဇွန်လ ၃၀ရက်နေ့တွင် ရွေးကောက်ခံသမ္မတ ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေးအား လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
အကွီနိုသည် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၄ရက်နေ့တွင် ကျောက်ကပ်ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ သမ္မတ ဒူတာဒေးက ဇွန်လ ၂၄ရက်မှ ဇူလိုင်လ ၃ရက်နေ့အထိ ဝမ်းနည်းခြင်းအထိမ်းအမှတ်ကာလ သတ်မှတ်ထားပြီး နိုင်ငံတော်အလံကို တစ်ဝက်လျှော့ချ လွှင့်ထူထားကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သမ္မတများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၁ ကွယ်လွန်သူများ
ခံလူးရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ခံလူးရွာ (Khanlu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ ခံလူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခံလူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၆ ဦး၊ မ ၁၃၉၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေလီရွာ
ဒေလီရွာ
ခြောက်အိမ်တန်းရွာ၊ အထက်သက္ကယ်
ခြောက်အိမ်တန်းရွာ၊ အထက်သက္ကယ်
ဖလမ်းခရိုင်
ဖလမ်းခရိုင် (Falam District) သည် ချင်းပြည်နယ်တွင် ပါဝင်သောခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဖလမ်းမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
ဖလမ်းခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ယခင်က ဟားခါးမြို့နယ်နှင့် ထန်တလန်မြို့နယ်တို့မှာ ဖလမ်းခရိုင်တွင် ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇွန် ၁ ရက်နေ့တွင် ပြုလုပ်သည့် ချင်းပြည်နယ်လွှတ်တော် အစည်းအဝေးမှ ယင်းနှစ်မြို့နယ်ကို ဟားခါးခရိုင် အဖြစ် အသစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင် တီးတိန်နှင့် တွန်းဇံမြို့နယ်များကို ခွဲထုတ်၍ တီးတိန်ခရိုင်ဟု ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ဖလမ်းခရိုင်တွင် ဖလမ်းမြို့နယ်သာ ကျန်ရှိ​တော့သည်။
နယ်နိမိတ်
မြောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဏိပူရပြည်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ တမူးခရိုင်နှင့် ကလေးခရိုင်၊ တောင်ဘက်တွင် ဟားခါးခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ဖလမ်းခရိုင်တွင် ပေ(၃၀၀၀)မှ ပေ(၈၀၀၀)ကျော်မြင့်သော တောင်ကုန်းတောင်စွယ်များ တည်ရှိကာ ၎င်းတို့အကြားတွင် ဗွီ(V) ပုံသဏ္ဌာန် ချိုင့်ဝှမ်းများတည်ရှိသည်။ တီးတိန်နယ်ရှိ သီရိဥတ္တမတောင်မှာ ပေပေါင်း(၈၈၇၁)ပေ မြင့်သည်။ တွန်းဇံနယ်အရှေ့ပိုင်းရှိ နတ်မြောင်းကြိုးဝိုင်းတွင် မြေပြန့်အနည်းငယ်ရှိသည်။
ရေဆင်း
တောင်ကုန်း၊ တောင်တန်းများအကြားတွင် မြစ်၊ချောင်းများ စီးဆင်းနေလေ့ရှိသည်။ တီးတိန်နယ်အတွင်း မဏိပူရ်မြစ်သည် မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းနေသည်။
လူဦးရေ
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖလမ်းခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၁၆၇,၅၇၈ ဖြစ်ကာ ကျား ၈၁,၂၄၂ နှင့် မ ၈၆၃၃၆ ဖြစ်သည်။ ဖလမ်းခရိုင်တွင် တီးတိန်မြို့နယ်မှာ လူနေအထူထပ်ဆုံးဖြစ်သည်။ မြို့ပြတွင် ၃၁,၃၇၅ဦးနေထိုင်ကာကျေးလက်တွင် ၁၃၆,၂၀၃ဦး နေထိုင်ကြသည်။ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၁၈.၇ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး
ဖလမ်းခရိုင်သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေးအသင့်အတင့်ကောင်းမွန်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်အတွင်းနေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပန်းသီး၊ လိမ္မော်၊ ကော်ဖီများ စိုက်ပျိုးကြပြီး ကလေးမြို့သို့ တင်ပို့ကြသည်။ တွန်းဇံမြို့နယ်ရှိ ရိဒ်ခေါဒါရ်တွင် အိန္ဒိယနှင့် ကုန်သွယ်လမ်းကြောင်းရှိသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
ချင်းပြည်နယ်သည် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးအရ ခက်ခဲခဲ့သော ပြည်နယ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးများ အတော်အသင့်ကောင်းမွန်လာပြီဖြစ်သော်လည်း လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ခက်ခဲ​နေဆဲဖြစ်သည်။ ချင်းပြည်နယ်၏ ပထမဆုံးလေဆိပ်ဖြစ်သည့် ဆူရ်ဘုန်လေဆိပ်မှာ ဖလမ်းမြို့တွင် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်အတွင်းက တည်ဆောက်ပြီးစီးပြီဖြစ်သည်။ ခရိုင်အတွင်း ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းများလည်း တည်ရှိသည်။ ကလေးမြို့သို့ အဝေးပြေးယာဉ်များ ပုံမှန်ပြေးစွဲလျက်ရှိကာ ထိုမှနေ၍ ကျန်သောပြည်နယ်၊တိုင်းများသို့ သွားလာနိုင်သည်။ ခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့များသို့ မော်တော်ကားလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။
ပညာရေး
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖလမ်းခရိုင်တွင် အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက် အိမ်ထောင်စုများတွင် စာတတ်မြောက်သူရာခိုင်နှုန်း ၈၇.၄%ရှိသည်။
ရှမ်း + ကြောရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ရှမ်း + ကြောရွာ (Shan+Kyaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ရေမျက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေမျက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၄ ဦး၊ မ ၇၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျွန် အက်ဖ် ကနေဒီ
ဂျွန် ဖဇ်ဂရက်ဒ်ကနေဒီ (မေ ၂၉၊ ၁၉၁၇ - နိုဝင်ဘာ ၂၂၊ ၁၉၆၃) ကို များသောအားဖြင့် သူ၏ နာမည် အတိုကောက် JFK ဖြင့် ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြသည်။ သူသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ ၃၅ ယောက်မြောက် သမ္မတ ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ လုပ်ကြံခံရသည့် ၁၉၆၃ ခုနှစ် အထိ သမ္မတ အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း တောင်ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ ဒေသတွင် မော်တော် တော်ပီဒို သင်္ဘော ပီတီ-၁၀၉ နှင့် မော်တော် တော်ပီဒို သင်္ဘော ပီတီ-၅၉ တို့၏ ရေယာဉ်မှူးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီးသည့်နောက်တွင် မက်ဆာချူးဆက် ၁၁ ခုမြောက် ကွန်ဂရက် ဒိစတြိတ် အတွင်းတွင် ၁၉၄၇ မှ ၁၉၅၃ အထိ ဒီမိုကရက် လွှတ်တော်အမတ် အဖြစ် ဆောက်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ဆီးနိတ်လွှတ်တော်တွင် ၁၉၅၃ မှ ၁၉၆၀ အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ကနေဒီသည် ဒုတိယ သမ္မတနှင့် ရီပတ်ဘလစ်ကင် သမ္မတလောင်းဖြစ်သော ရစ်ချက် နစ်ကဆင်ကို ၁၉၆၀ သမ္မတ ရွေ:ကောက်ပွဲတွင် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။ သူသည် သီအိုဒိုး ရုစဗဲ့မှ လွဲလျှင် ဒုတိယမြောက် အငယ်ဆုံး အမေရိကန် သမ္မတဖြစ်ပြီး ၂၀ ရာစု မွေးဖွားသည့် သမ္မတများတွင် ပထမဆုံး ဖြစ်သည်။ ကနေဒီသည် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသည့် သမ္မတများတွင် အငယ်ဆုံး ဖြစ်ပြီး ၄၃ နှစ်တွင် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။ ကနေဒီသည် တစ်ဦးတည်းသော ကက်သလစ် ဘာသာဝင် သမ္မတနှင့် အိုင်းရစ်ရှ်အမေရိကန် သမ္မတဖြစ်ပြီး ပူလစ်ဇာဆု ချီးမြှင့်ခြင်းခံရသော တစ်ဦးတည်းသော သမ္မတဖြစ်သည်။
​သောကြာရွာ၊ သောကြာ
သောကြာရွာ၊ သောကြာ
စက်ခွေရွာ၊ ပေါက်တူးတောင်
စက်ခွေရွာ၊ ပေါက်တူးတောင်
မံဒိန်းရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
မံဒိန်းရွာ(Manding)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ပန်ခတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ခတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၁ ဦး၊ မ ၁၄၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ယိုဟဲရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ယိုဟဲရွာ (Yohe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ လွယ်ဆာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ဆာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၂ ဦး၊ မ ၃၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်တိုဘာ ၂၀၀၃
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောက်တိုဘာ ကဏ္ဍ:၂၀၀၃
ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏မွေးနေ့ကို ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့ဟု သတ်မှတ်ထားသော်လည်း လမ်းစဉ်ပါတီခေတ်နှင့် စစ်အစိုးရလက်ထက်တစ်လျှောက် အသိအမှတ်ပြု ကျင်းပခြင်းမျိုးမှာ မရှိသလောက်ဖြစ်သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမွေးနေ့ကို ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ကျင်းပခဲ့ခြင်းမှာ ပါလီမန်ခေတ် ၁၉၅၆ ခုနှစ်ကပင် စတင်ခဲ့သည်။
ယခင် ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့
နောင်အနာဂတ်တွင် တိုင်းပြည်တာဝန် ထမ်းဆောင်ကြရမည့် ကလေးသူငယ်များအား အလေးထား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့ကို ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံအသီးသီး၌ မိမိတို့အစီအစဉ်ဖြင့် သတ်မှတ်ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအနေဖြင့် နှစ်စဉ်အောက်တိုဘာလ၏ ပထမတနင်္လာနေ့ကို ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသော်လည်း တိုင်းပြည်အလိုက် သင့်တော်မည့်နေ့၌ ကျင်းပကြရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမွေးနေ့သို့
၁၉၅၆ ခုနှစ်အတွက် ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့ကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမွေးနေ့၌ကျင်းပရန် ယင်းနှစ်ဖေဖော်ဝါရီ လဆန်းပိုင်းကပင် ဆော်ဩခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမွေးနေ့သို့ ပြောင်းလဲကျင်းပရန် ကလေးသူငယ် အကျိုးဆောင်အဖွဲ့ချုပ်နှင့် ပြည်ထောင်စုလူမှုဝန်ထမ်း ကောင်စီတို့က ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။ (၁-၂-၁၉၅၆)ရက်စွဲပါ ဟံသာဝတီ သတင်းစာတွင် ယင်းသို့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း မွေးနေ့သို့ ပြောင်းလဲလိုက်ကြောင်း ပြည်သူလူထုအား အသိပေးကြေညာခဲ့သည်။
မေတ္တာရပ်ခံချက်
ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့တွင် ၁၆ နှစ်အောက် ကလေးသူငယ် ကျားမမရွေး၊ ဘာသာမရွေးတို့အား အခမ်းအနား ကျင်းပပေးခြင်းဖြင့် ၎င်းတို့၏အခွင့်အရေးကို အသိအမှတ်ပြုရန် တိုက်တွန်းကြောင်း သက်ဆိုင်ရာမှ ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ မိခင်နှင့်ကလေးများ အဖွဲ့ချုပ်၏ အဖွဲ့ဝင်များ အနေဖြင့်လည်း ကူညီဆောင်ရွက်ကြပါရန် မေတ္တာရပ်ခံစာ တစ်စောင်ကို အဖွဲ့ချုပ်အတွင်းရေးမှူး လက်မှတ်ဖြင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ပထမဆုံး အခမ်းအနား
ပထမဆုံး ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့ အခမ်းအနားကို ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း မွေးနေ့ဖြစ်သော ၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၆ နံနက် ၇ နာရီခွဲ အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းပန်းခြံ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ ယင်းအခမ်းအနားကို ကလေးသူငယ်များ အကျိုးဆောင်အဖွဲ့မှ ကြီးမှူးကျင်းပခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယင်းအခမ်းအနားသို့ ရန်ကုန်မြို့ပေါ်ရှိ ကလေးသူငယ်များနှင့် တိုင်းနှင့်ပြည်နယ် အသီးသီးမှ လူမျိုးအလိုက် ဝတ်စုံဝတ်ဆင်ထားသော သံရုံးများမှ ကလေးသူငယ်များ လာရောက်ခဲ့ကြသည်။
တက်ရောက်ကြသူများ
အခမ်းအနားသို့ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီး ဦးဘစော၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ကလေးလူငယ် အကျိုးဆောင်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ လူမျိုးစုလွှတ်တော်နာယက စဝ်ရွှေသိုက်၊ မြို့တော်ဝန်ဦးစိန်ဖေ၊ ဝန်ကြီးမန်းဘဆိုင်၊ မြူနီစီပယ်မင်းကြီး ဦးထွန်းအုံ၊ ဗိုလ်ချုပ်ကတော် မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်နှင့် လူမှုဝန်ထမ်းဌာန အကြီးအကဲများ၊ ကလေးသူငယ်အဖွဲ့ အကြီးအကဲများ စုံညီစွာ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
အခမ်းအနားစတင်ခြင်း
ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့ အခမ်းအနားတွင် အခမ်းအနားမှူးအဖြစ် လူမှုဝန်ထမ်းကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး ဦးဘခင်က ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ နံနက် ၇ နာရီခွဲ အချိန်တွင် နာယကစဝ်ရွှေသိုက် ရောက်ရှိလာသောအခါ ရဲတပ်ဖွဲ့က ဘင်ခရာတီးဝိုင်းဖြင့် စတင်တီးမှုတ် ဖျော်ဖြေပါသည်။ ထို့နောက် ကင်းထောက်လုလင်နှင့် ကင်းထောက်အမျိုးသမီးလေးများ ပါဝင်သော ကိုယ်ရံတော်တပ်ကို စစ်ဆေးပါသည်။ ပြီးစီးသောအခါ အခမ်းအနားကို နိုင်ငံတော်သီချင်းဖြင့် ဖွင့်လှစ်လိုက်သည်။ ယင်းနောက် ကျဆုံးလေပြီးသော ခေါင်းဆောင်ကြီးများအား နှစ်မိနစ်ငြိမ်ကာ အလေးပြုကြသည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ သဝဏ်လွှာ
နိုင်ငံတော်သမ္မတကြီး ဒေါက်တာဘဦး၏ သဝဏ်လွှာကို ကလေးသူငယ်များ အကျိုးဆောင်အဖွဲ့၏ အလုပ်အမှုဆောင်အဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ ဝန်ကြီးမန်းဘဆိုင်က ဖတ်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်၏ သဝဏ်လွှာကို မြန်မာပြည်ကိုယ်စားလှယ် ဒေါ်ခင်ကြည်က ဖတ်ကြားခဲ့သည်။
မြို့တော်ဝန်ဦးစိန်ဖေ၏ အမှာစကား
ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့ အခမ်းအနားသို့ လူမျိုးစုလွှတ်တော်နာယက စဝ်ရွှေသိုက်အပြင် ရန်ကုန်မြို့တော်ဝန် ဦးစိန်ဖေလည်း တက်ရောက်အမှာစကား ပြောကြားခဲ့သည်မှာ ထူးခြားလှပါသည်။
အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်း
ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့ အခမ်းအနားတွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂမှ ထုတ်ပြန်သော ကလေးများ၏ အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်းကိုလည်း ဖတ်ကြားခဲ့သည်။ ယင်းကြေညာစာတမ်း ဖတ်ကြားခဲ့သူမှာ ရန်ကုန်မြို့ မြူနီစီပယ် ဉာဏဗလကျောင်းမှ စတုတ္ထတန်းကျောင်းသား မောင်ဗေဒါဖြစ်သည်။
ဆုတံဆိပ်ချီးမြှင့်ရေး အစီအစဉ်
ယင်းနောက် အခမ်းအနားမှူး ဦးဘခင်က ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအထိမ်းအမှတ် တံဆိပ်ပေးအပ်ရန် အစီအစဉ်ကို ကြေညာပါသည်။ လာမည့် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် အသက် ၁၆ နှစ်အောက် ကလေးသူငယ်များအား ပညာကြိုးစားမှု၊ အကျင့်စာရိတ္တကောင်းမွန်မှု၊ ပရဟိတလုပ်ငန်း စိတ်ဓာတ်ရှိမှု အစရှိသော အချက်အလက်များအပေါ် အခြေခံ၍ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အကူအညီဖြင့် ဆုချီးမြှင့်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း ဖြစ်သည်။ ဆုတံဆိပ်မှာ ရွှေတံဆိပ်ဆုဖြစ်ပြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမွေးနေ့ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ပေးအပ်မည်ဖြစ်သည်။
စာပေပြိုင်ပွဲဆု
အစီအစဉ်များကို ဆက်လက်ကျင်းပရာတွင် ပြန်ကြားရေးဌာန ကလေးရိပ်သာ၌ ကျင်းပခဲ့သော စာပေပြိုင်ပွဲမှ ဆုရရှိသောကလေးများကို ဆုချီးမြှင့်ပါသည်။ စာပေပြိုင်ပွဲတွင် ကလေးသူငယ်များအား စာစီစာကုံးရေးသားသီကုံးစေခဲ့ပြီး ပြိုင်ပွဲဝင်စာများထဲမှ အကောင်းဆုံး စာစီစာကုံးများကို ဆုအဖြစ် သတ်မှတ်ချီးမြှင့်ပါသည်။ စာပေပြိုင်ပွဲဆုရရှိသူ ကလေးများကို မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်ကိုယ်တိုင် ဆုချီးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။
သံဖြူစုရွာ၊ အထက်သက္ကယ်
သံဖြူစုရွာ၊ အထက်သက္ကယ်
ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့
ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ
ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့ အခမ်းအနားတွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများကိုလည်း ထည့်သွင်းကျင်းပခဲ့ကြသည်။ စိန်ပေါကျောင်း (ယခုဗိုလ်တထောင် အထက-၆) ဘင်ခရာအဖွဲ့က ဘင်ခရာဖြင့် တီးမှုတ်ဖျော်ဖြေသည်။ ထို့နောက်နိုင်ငံပေါင်းစုံ အမျိုးသားဝတ်စုံ ဆင်မြန်းထားကြသည့် ကလေးသူငယ်များက ကပြဖျော်ဖြေကြသည်။ ညနေပိုင်းတွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများအဖြစ် မျက်လှည့်ပွဲ၊ အငြိမ့်၊ တီးဝိုင်းများဖြင့် ဖျော်ဖြေခဲ့ကြသည်။
ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့
ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့ အခမ်းအနားကို လွတ်လပ်ရေးရရှိပြီး နောက်ပိုင်းကာလတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ စတင်ကျင်းပခဲ့ရာ၌ နိုင်ငံအများစုက ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂမှ ထုတ်ပြန်သည့်အတိုင်း နှစ်စဉ်အောက်တိုဘာလ ပထမ တနင်္လာနေ့တွင် ကျင်းပကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၁၉၅၅ ခုနှစ် ကျင်းပစဉ်ကလည်း ထိုသို့ပင်ကျင်းပခဲ့သည်။ သို့သော် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ကြီး အနေဖြင့် နိုင်ငံအလိုက် သင့်တော်ရာနေ့တွင် ကျင်းပကြရန် ခွင့်ပြုခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံက ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမွေးနေ့ကို ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
တိမ်မြုပ်ပျောက်ကွယ်ခဲ့ခြင်း
ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့ အခမ်းအနားကို ပါလီမန်ခေတ်တစ်လျှောက် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမွေးနေ့၌ နှစ်စဉ်ကျင်းပခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်မှအာဏာသိမ်းခဲ့ပြီးနောက် တစ်စတစ်စ မှေးမှိန်သွားခဲ့ရသည်။ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေး ဗိသုကာကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းအား လေးစားဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် လည်းကောင်း၊ အနာဂတ်၏ မျိုးဆက်သစ်လူငယ်ကလေးများအား အသိအမှတ်ပြုသောအားဖြင့် လည်းကောင်း ကမ္ဘာ့ကလေးများနေ့ အခမ်းအနားများအား ပါလီမန်ခေတ်ကကဲ့သို့ စည်ကားစွာ ပြန်လည်ကျင်းပသင့်ကြပြီ ဖြစ်သည်။
ဣတ္ထိရူပသုတ်
ယောက်ျား၏ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်ခမ်းစေနိုင်သောဣတ္ထိရူပ (မိန်းမ၏ အဆင်း အသွင်အပြင် အမူအရာ ပုံသဏ္ဌာန်)မှတပါးသော အခြားတစ်ခုသောရူပါရုံကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော်မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ရွှေကူမြို့နယ်
ရွှေကူမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရွှေကူမြို့နယ်တွင် ရွှေကူမြို့နှင့် မြို့လှမြို့တို့ ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ရွှေကူမြို့ ဖြစ်သည်။
ဂွေးချောင်းရွာ၊ သောကြာ
ဂွေးချောင်းရွာ၊ သောကြာ
သူစိမ်းအိမ်
သူစိမ်းအိမ်ရုပ်ရှင်သည် ၂၀၁၉ခုနှစ်က ရုံတင်ပြသခဲ့သော မြန်မာရုပ်ရှင်ကားတစ်ကားဖြစ်သည်။ ဒါရိုက်တာထူးပိုင်ဇော်ဦး၏ ဒုတိယမြောက်ရုပ်ရှင်ကားဖြစ်ပြီး လွင်မိုး၊ ရှိန်း၊ ချာလီ၊ ထွန်းအိန္ဒြာဗို၊ လင်းဇာနည်ဇော်၊ ဖွေးဖွေး၊ မြတ်နိုးအေးတို့က အဓိကသရုပ်ဆောင်ထားသည်။ဤဇာတ်ကားတွင် စိတ္တဇဇာတ်ကွက်များ ပါဝင်သဖြင့် အသက်၁၃နှစ်အောက်ကလေးများကြည့်ရန်မသင့်ကြောင်း သတ်မှတ်ထားသည်။ ဇာတ်လမ်းတစ်ခုလုံး ပရိသတ်များအား သည်းထိတ်ရင်ဖိုဖြစ်စေကာ စိတ်ဝင်စားဖွယ် ရိုက်ချက်၊ ပြကွက်၊ မြှပ်ကွက်များဖြင့် ဆွဲဆောင်ထားသော ဇာတ်ကားတစ်ကားဖြစ်သည်။
အနှစ်ချုပ်
မန္တလေးတွင်နေသော နွေဦးနှင့် ကေသီတို့သည် ရန်ကုန်သို့အလည်လာစဉ် အခြေအနေအရ သူငယ်ချင်းဖြစ်သူ မြ၏အိမ်သို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ အစပိုင်းတွင် ပျော်ရွှင်စရာ အိမ်အဖြစ်မြင်တွေ့ရသော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ချောက်ချားစရာများဖြစ်လာပြီး ထိုအိမ်မှာ စိတ္တဇအိမ်ဖြစ်ကြောင်းသိလာခဲ့ရသည်။ သို့​သော် ထိုအခါတွင် အချိန်နှောင်းသွားပြီဖြစ်သည်။
ကျင်တွယ်ရွာ၊ တောင်လုံးစု
ကျင်တွယ်ရွာ၊ တောင်လုံးစု
မင်းသားကန်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
မင်းသားကန်ရွာ (Mintharkan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ မင်းသားကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၆၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိန်းခေါင်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ထိန်းခေါင်းရွာ(Hteinkhaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ထိန်းခေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိန်းခေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၃ ဦး၊ မ ၂၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဟမ္ပတိဗြဟ္မာ
သဟမ္ပတိဗြဟ္မာ
ဂေါတမဘုရား သခင်သည် အလုံးစုံသော ဘုရားရှင်တို့ကြံတော်မူမြဲအတိုင်း တရားမဟောလိုသော အကြံဖြစ်တော်မူသည်ကို တရားဟောရန်လျှောက်ထား တောင်းပန်ခဲ့သူကား သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးဖြစ်သည်။ သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကို ဝိနည်းမဟာဝါပါဠိတော်နိဿယတွင် ရွှေဥမင်ဆရာတော်က ပထမဈာန်ဘုံ၌ဖြစ်သော ပထမဈာန် ဘုံသားဟုဆိုသည်။ မူလပဏ္ဏာသအဋ္ဌကထာ ပရာဘဝသုတ် အဖွင့်၌လည်း ပထမဈာန်ကိုရကြောင်း၊ ပထမ ဈာန်ဘုံ၌အသင်္ချေယျကပ်လုံး အသက်ရှည်သော ဗြဟ္မာ ဖြစ်ကြောင်း လာသည်။ သို့ရာတွင် သုတ္တနိပါတ်အဋ္ဌကထာ ကောကာလိကသုတ်အဖွင့်၌ကား သဟမ္ပတိဗြဟ္မာသည် အနာဂါမိဖိုလ်ကိုရ၍ သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ သဟဗြမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးကား ကဿပဘုရားရှင်၏သာသနာတော်၌ သဟကမည်သောပထမဈာန်ရ ရဟန်းတော် ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ထိုဘဝမှစုတေမနေ သေလွန်သောအခါ သဟမ္ပတိ ဗြဟ္မာဖြစ်လာလေသည်။
ဂေါတမဘုရားသခင်သည် သတ္တသတ္တာဟ စံတော်မူရာတွင် နောက်ဆုံးဌာနဖြစ်သော ရာဇာယတနလင်း လွန်းပင်ရင်း၌ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံးသမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူ၍ ခုနစ်ရက်စေ့ရောက်သောအခါ တပုဿနှင့်ဘလ္လိက ကုန်သည် ညီနောင် လှူဒါန်းဆက်ကပ်သော ပျားမုံ့ဆုပ် ဆွမ်းကိ်ု ဘုဉ်းပေးတော်မူပြီးသော်၊ ဗောဓိပင်အရှေ့ဘက်ရှိ အဇပါလ ညောင်ပင်ရင်းသို့တစ်ဖန်ပြောင်း၍ ခုနစ်ရက်ပါတ်လုံး ဝိမုတ္တိ ချမ်းသာကိုခံစား၍နေတော်မူလေသည်။ (သတ္တ ဌာန။ ဘလ္လိကတပုဿ•ရှု။) ယင်းသို့နေတော်မူစဉ် မြတ်စွာဘုရားအား ဤသို့အကြံတော်သည်ဖြစ်၏။ 'ငါထိုးထွင်း၍ သိအပ်ရ အပ်သောတရားတော်သည် အလွန်နက်နဲသိမ်မွေ့၏။ သူတစ်ပါး တို့သည်သိနိုင်ခဲ၏။ ဤသတ္တဝါအပေါင်းတို့ သည်ကား ကာမဂုဏ်ငါးပါး၌သာလိုက်စားပျော်မွေ့ကြ၏။ ငါဟော ပြောသော်လည်း တရားတော်ကိုမမြင်နိ်ုင်ကုန်ရာ၊ ငါပင်ပန်း ရုံသာရှိချိမ့်မည်။'ဟု ခပ်သိမ်းသောဘုရားတို့ကြံမြဲအကြံတော် အတိုင်း 'ငါတရားမဟောပြီ'ဟုကြံတော်မူသည်။ ထိုသို့ ကြံတော်မူသည်ကို သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးသိလေ၍ 'နဿတိဝတ ဘောလောကော၊ အကြင်လောကကြီး၌မြတ် စွာဘုရားသည် တရားမဟောဟုအကြံဖြစ်တော်မူ၏၊၊
ထိုလောကသည် ပျက်လတ္တံ့' ဟုကြွေးကြော်ကာ တစ်သောင်းသော စကြဝဠာ၌နေသော နတ်ဗြဟ္မာ အပေါင်းတို့ကိုခေါ်၍ မြင်းမိုရ်တောင်လုံးမျှ လောက်သော ရတနာပန်းကုံးကိုဆောင် ပြီးလျှင် ဘုရားသခင်ထံတော် မှောက်သို့ရောက်လာလေသည်။ ထံတော်မှောက်တွင် ပခုံးတဘက်၌ ကိုယ်ဝတ်စမ္ပာယ်ကို တင်၍မြေ၌လက်ယာပု ဆစ်ဒူးဝန်းကိုထောက်ခါ မြတ်စွာဘုရားအား ရတနာပန်းကုံးဖြင့် ပူဇော်လျက် 'ဒေသေတုဘန္တေ ဘဂဝါ၊ ဓမ္မ့ဒေသေတုသုဂတော' စသောဂါထာဖြင့် အရှင်ဘုရားတရားဟောတော်မူပါ၊ သတ္တဝါတို့ အားတရားဟော ရွတ်ချွတ်ခြင်းငှာလျှင် ပါရမီတော်ကို ဖြည့်တော်မူခဲ့သည်။ ကိုယ်တော်ဘုရားမှ တရားမဟော ချေသော်မည်သူ ဟောပါအံ့နည်း။ မာဂဓရာဇ်တိုင်း၌ ပုရာဏကဿပအစရှိသောတိတ္တိတို့သည် ဘုရားမဟုတ်ဘဲ လျက်ဘုရား ဟုဝန်ခံ၍ များစွာသောသတ္တဝါတို့ကိုလှည့်ပတ်လျက် မိစ္ဆာဝါဒကိုပြ၍နေကြချေသည်။ ကိလေသာတည်းဟူသော အညစ်အကြေးကင်းသောမြတ်စွာဘုရား၊ တရားစည်ကြီးကို တီး၍နိဗ္ဗာန်တံခါးကို ဖွင့်တော်မူပါဘုရား၊ အပါယ်တံခါးကို ပိတ်တော်မူပါ ဘုရား၊ ကျွတ်ထိုက်သော သတ္တဝါလည်း ရှိပါလိမ့်မည်။ ထိုသူတို့အား တရားမိုးဖြင့် သွန်းဖြိုးတော်မူပါ ဘုရား၊'ဟု လျှောက်ထားတောင်းပန်၏။
သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးသည် ပထမအကြိမ် လျှောက်ထား တောင်းပန်သည်ကို ဘုရားသခင်သည်ငြင်း ပယ်တော်မူ၏။ ဒုတိယအကြိမ်လည်းထပ်မံတောင်းပန်သည်ကို ငြင်းမြဲ ငြင်းတော်မူသည်။ သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီးသည် မလျှော့သော လုံ့လဖြင့် တတိယအကြိမ်တောင်းပန်ပြန်သည်။ မြတ်စွာဘုရား သည် ဗြဟ္မာကြီး၏ တရားဟောရန်တောင်း ပန်ချက်ကို သုံးကြိမ်သုံးခါတိုင် ပယ်လှန်တော်မူသည်။ နောက်ဆုံးမှ သဟမ္ပတိဗြဟ္မာ၏တောင်းပန်ခြင်းကို သည်းခံတော်မူ၍ ဣန္ဒြိယ ပရောပရိယတ္တိဉာဏ်တည်းဟူသော ဗုဒ္ဓစက္ခုဖြင့်လောကကို ကြည့်တော်မူသည်ရှိသော် ပညာမျက်စိ၌ ကိလေသာမြူနည်းသော သတ္တဝါ၊ သဒ္ဓါအစရှိသောထက်သောဣန္ဒြေရှိသောသတ္တဝါ၊ သိစေလွယ်နိုင်သောသတ္တဝါ၊ သိ စေနိုင်ခဲသောသတ္တဝါ၊ တမလွန် လောက၌ဘေးကိုရှုလေ့ရှိသောသတ္တဝါတို့ကို မြင်တော်မူ၏။ ထိုသို့မြင်တော်မူသဖြင့် 'ဗြဟ္မာကြီးသည်သတ္တဝါတို့အတွက် အမြိုက်နိဗ္ဗာန်တံခါးကိုငါဖွင့်အံ့'ဟု တရားဟောရန် သည်းခံခွင့်ပြုတော်မူလေသည်။ ထိုအခါမှ သဟမ္ပတိ ဗြဟ္မာကြီးသည် မြတ်စွာဘုရားအား ဝမ်းမြောက်စွာရှိခိုး၍ လက်ယာရစ်လှည့်ကာ ဗြဟ္မာ ပြည်ကိုပြန်ကြွလေသည်။ သဟမ္ပတိဗြဟ္မာကြီး၏ တောင်းပန်ချက်ကို ဝန်ခံတော်မူပြီးမှစ၍ မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် မည်သူ့အား ငါ့တရားကိုရှေးဦးစွာဟောရပါအံ့နည်းဟု ကြံတော်မူကာ ပဉ္ဇဝဂ္ဂီတို့ရှိရာ မိဂဒါဝုန်တောသို့ကြွတော်မူ၍ ဓမ္မစကြာ တရားဦးကိုဟောတော်မူသည်။ ( ပဉ္ဇဝဂ္ဂီ ။) ( ဓမ္မစကြာသုတ္တန်။)
သီဟသူ (ပုဂံ)
သီဟသူ (မင်းရင် ဟုလည်း သိကြ; ၁၂၃၀ ဆယ်စုနှစ်–၁၂၅၆) သည် ပုဂံခေတ်တွင် ၁၂၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၂၅၆ ခုနှစ်အထိ အိမ်ရှေ့မင်းသား အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရသူ ဖြစ်သည်။ ဥဇနာမင်း၏ သားတော် နှစ်ပါးအနက် အကြီးဆုံး သားတော် ဖြစ်သည်။ အမတ်ကြီးရာဇသင်္ကြံအား မိမိကြွလာသည်ကို မြင်လျက်နှင့် အင်္ကျီလက်ကို မသိမ်းရာသလောဟု အင်္ကျီလက်ပေါ်သို့ ကွမ်းသွေး ထွေးချခဲ့ဖူးသဖြင့် မင်းသားအား မာနကြီးသူ၊ ကြမ်းကြုတ်သူအဖြစ် ယူဆကြသည်။ ၁၂၅၆ ခုနှစ် မေလတွင် ဥဇနာမင်း ကွယ်လွန်သောအခါ ရာဇသင်္ကြံသည် အခြားမှူးမတ်များနှင့် တိုင်ပင်၍ သားတော်အကြီး သီဟသူ အစား သားတော်အငယ်နရသီဟပတေ့အား ဘုရင်အဖြစ် တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သီဟသူမင်းသားအား ဖမ်းဆီးကာ ကွပ်မျက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။
လက်သာရွာ
လက်သာရွာ
မရမ်းကုန်းရွာ၊ ဆင်ကူးကြီး
မရမ်းကုန်းရွာ၊ ဆင်ကူးကြီး
ကျောက်ကယ်ရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ကျောက်ကယ်ရွာ (Kyaukkei)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ကျောက်ကယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၆၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စစ်ဖတ်ချောင်းရွာ၊ အောက်သက္ကယ်
စစ်ဖတ်ချောင်းရွာ၊ အောက်သက္ကယ်
မငေးကြီးတဘက်ကမ်းရွာ၊ မငေးကြီး
မငေးကြီးတဘက်ကမ်းရွာ၊ မငေးကြီး
ဣတ္ထိသဒ္ဒသုတ်
ယောက်ျား၏ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်ခမ်းစေနိုင်သော ဣတ္ထိသဒ္ဒ (မိန်းမအသံ)မှ တပါးသော အခြားသော သဒ္ဒါရုံ (အသံ)ကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော်မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌-ဣတ္ထိသဒ္ဒအဖွင့်နှင့် (၁)သုဝဏ္ဏကက္ကဋကဝတ္ထု၊ (၂)သုဝဏ္ဏ မောရဝတ္ထု၊ (၃)ဒဟရဘိက္ခုဝတ္ထုတို့ကို သာဓကအဖြစ် ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ကမ္ဘာကပ်ရောဂါ
ကပ်ရောဂါဟူသည် ကြီးမားသော ဒေသအနှံ့ ပြန့်ပွားနေသော ကူးစက်ရောဂါတစ်ခု၏ ကပ်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ တိုက်ကြီးများစွာ သို့မဟုတ် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင်ပင် လူတစ်ဦးချင်းစီ၏ များပြားလှသောအရေအတွက်ကို ထိခိုက်စေပါသည်။
လူ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ကျောက်ရောဂါကဲ့သို့သော ကပ်ရောဂါများစွာရှိခဲ့သည်။ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော အဆိုးရွားဆုံး ကပ်ရောဂါမှာ ပလိပ်ရောဂါဟုလည်း လူသိများသော Black Death သည် ၁၄ ရာစုအတွင်း ခန့်မှန်းခြေ လူသန်း ၇၅ မှ ၂၀၀ သန်းကို သေဆုံးစေခဲ့သည်။ ယင်းအသုံးအနှုန်းကို ထိုအချိန်က အသုံးမပြုခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ကူးစက်ရောဂါများဖြစ်သည့် ၁၉၁၈ ခုနှစ် တုပ်ကွေးကပ်ရောဂါ၊ ပိုမိုအများအားဖြင့် စပိန်တုပ်ကွေးဟုလူသိများသည်။
ကိုဗစ်-၁၉
SARS-CoV-2၊ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်မျိုးကွဲအသစ်ကို ၂၀၁၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ဟူပေပြည်နယ်၊ ဝူဟန်မြို့တွင် ပထမဆုံးတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်ရောဂါ ၂၀၁၉ (COVID-19) ဟုရည်ညွှန်းသည့် စူးရှသောအသက်ရှူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာရောဂါဖြစ်ပွားမှုဖြစ်ပွားရာနေရာတစ်ခုဖြစ်ပွားစေသည်။ ဘရာဇီး၊ ရုရှား၊ အိန္ဒိယ၊ မက္ကဆီကို၊ ပီရူး၊ တောင်အာဖရိက၊ အနောက်ဥရောပနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့တွင် ကြီးကြီးမားမားဖြစ်ပွားမှုများနှင့်အတူ နိုင်ငံနှင့်နယ်မြေ ၂၀၀ ကျော်သည် ကိုဗစ်-၁၉ ဒဏ်ကို ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ ကိုဗစ်-၁၉ပျံ့နှံ့မှုကို ကပ်ရောဂါအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ဝက်တုပ်ကွေးကူးစက်ရောဂါနောက်ပိုင်း ပထမဆုံးသော ကမ္ဘာ့ကပ်ရောဂါအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၃ ရက်နေ့အထိ ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် ကိုဗစ်-၁၉ကူးစက်ခံရသူဦးရေသည် ၅၇၄,၁၅၇,၆၂၃ သန်းကျော်ရှိလာပြီဖြစ်ပြီး သေဆုံးသူဦးရေမှာ ၆,၄၀၁,၆၈၃ ဖြစ်သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားမှု၏ ကနဦးအဆင့်များတွင် စမ်းသပ်မှုမစတင်ခဲ့ဘဲ ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်ခံထားရသူအများအပြားသည် အပျော့စားလက္ခဏာများသာ မရှိသောကြောင့် အဆိုပါကိန်းဂဏန်းများသည် အရေအတွက်အစစ်အမှန်များကို လျှော့တွက်ထားသည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ အလားတူ၊ သေဆုံးမှုများသည် စမ်းသပ်မစစ်ဆေးရသေးခြင်း သို့မဟုတ် အခြားအခြေအနေများကြောင့်ဟု ယူဆသောကြောင့် သေဆုံးမှုအရေအတွက်ကိုလည်း လျှော့တွက်နိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် အသေးအဖွဲမဟုတ်သော လူနာအများအပြားသည် ၎င်းတို့၏ကိုယ်ပိုင်နေအိမ်များတွင် သေဆုံးကြသည့် မြို့ပြကြီးများတွင် ဖြစ်ပွားသည့်ကိစ္စဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာကပ်ရောဂါများ
ဌေးဦး
ဌေးဦး သည် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ရာထူးဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ထို့အပြင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်း ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ဦးဌေးဦးကို ၁၉၅၀ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀ တွင် ဟင်္သာတမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပက္ကော် (မြောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပက္ကော် (မြောက်)ရွာ (Petkaw (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မွှေးပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွှေးပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၈ ဦး၊ မ ၁၆၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ဇောက်ရွာ၊ သင်္ချီကိုင်း
တောင်ဇောက်ရွာ၊ သင်္ချီကိုင်း
ကုန်းမုံရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကုန်းမုံရွာ (Konemon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ဝမ်နောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၅၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်နောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၀၀ ဦး၊ မ ၁၉၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။
သူကြီးကုန်းစုရွာ၊ အောက်သက္ကယ်
သူကြီးကုန်းစုရွာ၊ အောက်သက္ကယ်
ကြာအေး
ကြာအေး (အသုံးကွဲများ: ဂြာဧ၊ ဂျာအေး) သည် မြန်မာ သီချင်း ကဗျာတစ်ပုဒ်ဖြစ်၍ အမည်မသိ ရှေးစာဆိုတော်တစ်ဦးက ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ အချို့က ကြောင်ပမ်းဆရာတော်ရေးဖွဲ့သည်ဟုလည်း ဆိုကြသည်။ ဂျာအေးသီချင်းကဗျာသည် ပတ်လည်သီချင်း (သို့) အဆုံးမရှိသော အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
ကဗျာ
ဤကဗျာသည် ခေတ်အဆက်ဆက်၌ မတူညီသော ခေါင်းစဉ်အချို့ဖြင့် ဖော်ပြခြင်းခံရရာ ဂြာဧ၊ ဂျာအေး တို့ဖြစ်ကြသည့်အပြင် ကဗျာ၏ အထက်အောက် စာသားစီစဉ် ဖော်ပြမှုများလည်း မတူခဲ့ပေ။ အောက်ပါကဗျာသည် မြန်မာနိုင်ငံ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနက ပြဋ္ဌာန်းသော ဒုတိယတန်းမြန်မာဖတ်စာမှ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်၍ ယင်းကဗျာစာမျက်နှာတွင် ကြာအေး ကို ဂျာအေး၊ ဦး ကို အုံး ဟူ၍ အသံထွက်ရန်လည်း လမ်းညွှန်ဖော်ပြထားသည်။
ဘာသာပြန်ဆိုမှုများ
ကြာအေးကဗျာကို ဂျေ အေ စတူးဝပ် (J. A. Stewart) က ၁၉၆၀ ပြည်နှစ်၊ မြန်မာနိုင်ငံသုတေသနအသင်း၏ နှစ်ငါးဆယ်ပြည့် စာစောင် အမှတ် (၂) တွင် "Some Songs and a Riddle" ထဲ၌ "Gya E" အမည်ဖြင့် ပြန်ဆိုထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ကဗျာများ
ဣတ္ထိဂန္ဓသုတ်
ယောက်ျား၏ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်ခမ်းစေနိုင်သော မိန်းမ၏အနံ့မှတပါးသော အခြားတစ်ခုသောအနံ့ကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော်မမူ-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌-ဣတ္ထိဂန္ဓအမျိုးမျိုးနှင့် ဂန္ဓနှင့် သတ္တဝါအကြောင်းကို ဖွင့်ပြ ထားပါသည်။
သဘောက်ချောင်းရွာ
သဘောက်ချောင်းရွာ
မော်ဂွန်းရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
မော်ဂွန်းရွာ(Mawgun)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ပန်ခတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ခတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၁ ဦး၊ မ ၁၄၉ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၀၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ဒိုက်အင်းရွာ၊ တောင်လုံးစု
ဒိုက်အင်းရွာ၊ တောင်လုံးစု
ကြံခင်းစုရွာ၊ အောက်သက္ကယ်
ကြံခင်းစုရွာ၊ အောက်သက္ကယ်
အော်ကာရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
အော်ကာရွာ (Awkar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ လွယ်ယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၁ ဦး၊ မ ၃၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုဆိုးခြုံရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
မုဆိုးခြုံရွာ (Mokesoechon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ မုဆိုးခြုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၆၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မငေးကြီးရွာ၊ မငေးကြီး
မငေးကြီးရွာ၊ မငေးကြီး
ဣတ္ထိရသသုတ်
ယောက်ျား၏ကုသိုလ်စိတ်ကို ကုန်ခမ်းစေနိုင်သော ဣတ္ထိရသမှတစ်ပါးသော အခြားတစ်ခုသောရသကိုမျှ ငါဘုရားမြင်တော်မမူ-ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကာရန်
ကာရန်
ကာရန် ဟူသည်မှာ အက္ခရာ၏ အဆုံးသံဖြစ်သည်။ ကာရန္တ ဟူသော ပါဠိစကားမှာ ဆင်းသက်လာသော စကားဖြစ်သည်။ အက္ခရာ၏အဆုံးသတ် (သို့မဟုတ်) အဆုံး အက္ခရာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဥပမာ - ကအက္ခရာ၏အသံသည် အ ဖြစ်သည်။ ကာအက္ခရာ၏အသံသည်အာဖြစ်သည်။ ကား အက္ခရာ၏ အသံသည် အား ဖြစ်သည်။ ခဲ ဟုဆိုလျှင် အဲ ကာရန်ဟု သိရမည်။ စူးဟုဆိုလျှင် အူး ကာရန်ဟု သိရမည်။ ကာရန်ယူရာတွင် အက္ခရာ၏အဆုံးသံချင်း အညီယူသည်လည်း ရှိသည်။ တပိုဒ်နှင့် တပိုဒ်တို့၏အဆုံးရှိ အသံချင်း အညီယူသည်လည်းရှိသည်။ နှစ်ပိုဒ်၊ သုံးပိုဒ် စသော ဝါကျတို့၏ အဆုံးရှိ အသံချင်း အညီယူသည်လည်း ရှိသည်။ အက္ခရာ၏ အဆုံးကာရန်ကို ဝဏ္ဏကာရန်၊ စာပိုဒ်၏အဆုံးကာရန်ကို ပဒကာရန်၊ ဝါကျ၏အဆုံးကာရန်ကို ဝါကျကာရန် ဟူ၍ခေါ်ကြသည်။
ဣတ္ထိရသသုတ်
အဋ္ဌကထာ၌-ဣတ္ထိရသအမျိုးမျိုးနှင့် ရသကြောင့်ပျက်စီးပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
တိုင်ငံရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
တိုင်ငံရွာ (Taingngan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လဟယ်မြို့နယ်၊ ကျောက်ကယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၈၇၁ ဖြစ်သည်။
ကာရန်
ကာရန်(၆၄)ပါး
ကာရန် (၆၄) ပါး ရှိသည်။
တိုင်ငံရွာ၊ လဟယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လဟယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်မြင့်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
တောင်မြင့်ရွာ (Taungmyint)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ရေမျက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေမျက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၄ ဦး၊ မ ၇၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကာရန်
ကာရန်တူများ
အောက်ပါတို့သည် ကာရန်တူများ ဖြစ်ကြသည်။
တောင်မြင့်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာရန်
ကာရန်တူများ
ကား = စား၊ ဝါး၊ ငါး၊ လား၊ ထွား၊ တား၊ ပွား၊ ပျား၊ ထား၊ မှား၊ ညား၊ ခါး၊၊
ခင် = မင်၊ ကြင်၊ မြင်၊ စင်၊ လွင်၊ ရှင်။
ကောင်း = ထောင်း၊ မောင်း၊ သောင်း၊ ကျောင်း၊ စောင်း။
မေ = ဖေ၊ ဆွေ၊ ဝေ၊ မြေ၊ ရွှေ၊ ငွေ။
စမ်း = ဂျမ်း၊ စွမ်း၊ ကမ်း၊ ဖမ်း၊ လမ်း။
စော = မော၊ တော၊ သော၊ ပြော၊ ကော။
အေး = ငေး၊ လေး၊ တွေး၊ ဆွေး၊ ရေး။
တိုး = ဖြိုး၊ စိုး၊ မိုး၊ အိုး၊ ကြိုး၊ ဆိုး။
ထွတ် = ကျွတ်၊ လွတ်၊ ဆွတ်၊ မွတ်၊ ရွှတ်။
နီ = တီ၊ စီ၊ ရီ၊ ပြီ၊ ချီ၊ သီ၊ ညီ။
ဝက်ဝံ
ဝက်ဝံ (မျိုးရင်း Ursidae) သည် နို့တိုက်သတ္တဝါဖြစ်ပြီး Carnivora မျိုးစစ်တွင် ပါဝင်သည်။ ဝက်ဝံများကို ခွေးနှင့်တူသော အသားစားသတ္တဝါ (caniforms) အဖြစ် အမျိုးအစားခွဲခြားသတ်မှတ်ပြီး ပင်နီပက်ဒ် (pinnipeds) အမျိုးအစား ပင်လယ်ဖျံများသည် သူတို့နှင့် အနီးစပ်ဆုံးဆင်တူသော သတ္တဝါဖြစ်သည်။ ဝက်ဝံအမျိုးကွဲပေါင်း ၈ မျိုးမျှသာရှိသော်လည်း နေရာအနှံ့အပြားတွင် နေထိုင်ကြပြီး မြောက်ဘက်ကမ္ဘာခြမ်းရှိ နေရာဒေသအနှံ့အပြားနှင့် တောင်ဘက်ကမ္ဘာခြမ်းရှိ အချို့နေရာတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ဝက်ဝံနှင့်သက်ဆိုင်သော အရာများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာတွင် ursine ဟုခေါ်သည်။ ဝက်ဝံများကို မြောက်အမေရိကတိုက်၊ တောင်အမေရိကတိုက်၊ ဥရောပတိုက် နှင့် အာရှတိုက်တို့တွင်တွေ့ရသည်။
ဝက်ဝံ၏ ထင်ရှားသော လက္ခဏာများမှာ ကြီးမားသော ခန္ဓာကိုယ်နှင့် တုတ်ခိုင်သော ခြေထောက်များ၊ ရှေ့သို့ချွန်ထွက်နေသော နှာခေါင်း၊ စုတ်ဖွားနေသော အမွှေးများ၊ မတ်တပ်ရပ်၍ လမ်းလျှောက်နိုင်သော ခြေချောင်းများနှင့် အတွင်းသို့ ကုတ်မသွင်းနိုင်သော ခြေသည်းများ၊ တိုသောအမြီးတို့ဖြစ်သည်။ ဝင်ရိုးစွန်းဝက်ဝံ သို့မဟုတ် ပိုလာဘဲ များမှာ အသားကို အဓိကစားသော သတ္တဝါများဖြစ်သော်လည်း ပန်ဒါဝက်ဝံကြီးများမှာ ဝါးပင်ကိုသာ အဓိကစားသုံးကြသည်။ အခြားသော အမျိုးကွဲ ၈ မျိုးမှာ အစုံစားသတ္တဝါများဖြစ်ပြီး အပင်များနှင့် တိရစ္ဆာန်များပါဝင်ပြီး အလွန်ပင်ကွဲပြားခြားနားသော အစားအစာများကို စားသုံးကြသည်။
မိတ်လိုက်နေသော ဝက်ဝံများနှင့် ကလေးငယ်ရှိသော မိခင်ဝက်ဝံများမှ လွဲ၍ ဝက်ဝံများမှာ တကောင်တည်းနေထိုင်တတ်သော သတ္တဝါများဖြစ်သည်။ ဝက်ဝံများသည် တစ်ခါတစ်ရံတွင် diurnal ခေါ် ညအိပ်နေ့စား အလေ့အကျင့်ရှိသော်လည်း ပုံမှန်အားဖြင့် ညဖက် သို့ မလင်းတလင်းအချိန်တွင် သွားလာလှုပ်ရှားတတ်သည်။ ဝက်ဝံများသည် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးမားပြီး ကိုးရိုးကားယား သွားလာတတ်သော်လည်း သူတို့၏ အလွန်အနံ့ခံကောင်းခြင်း က အထောက်အကူပေးသည်။ သူတို့သည် အလွန်အပြေးမြန်ပြီး အတက်အဆင်းပြုခြင်းနှင့် ရေကူးခြင်းတွင် အလွန်ကျွမ်းကျင်ကြသည်။ ဝက်ဝံများသည် ဂူများ နှင့် မြေတွင်းများကို သူတို့၏ နေထိုင်စရာအဖြစ် သုံးလေ့ရှိပြီး ဆောင်းတွင်းအခါတွင် ဆောင်းခိုခြင်း (hibernation)နှင့် တူသော ကာလကြာရှည်အိပ်စက်ခြင်း ကို ထိုနေရာများတွင် ပြုတတ်ကြသည်။
ဝက်ဝံများသည် သူတို့၏ အသားနှင့် အရေခွံအတွက် သမိုင်းမတင်မီအချိန်ကာလကပင် အမဲလိုက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ယနေ့တိုင်အောင်ပင် သူတို့သည် အနုပညာ၊ ဒဏ္ဍာရီနှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ အခြားသောယဉ်ကျေးမှု ဆိုင်ရာနေရာများတွင် အထင်ကရနေရာတွင် ရှိနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်အချိန်ကာလများတွင် ဝက်ဝံတို့၏ နေထိုင်ကျက်စားရာ နေရာများ ပျောက်ကွယ်မှုနှင့် အာရှရှိ ဝက်ဝံသည်းခြေဈေးကွက်အပါအဝင် ဝက်ဝံနှင့် ဝက်ဝံမှရသော ပစ္စည်းများကို တရားမဝင် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု တို့ကြောင့် ဝက်ဝံတို့ ဆက်လက်ရှင်သန်နေထိုင်ရန် ခြိမ်းခြောက်ခြင်း ခံနေရပြီဖြစ်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးသမ္မဂ္ဂမှ ဝက်ဝံမျိုးစိတ် ၆ မျိုးကို မျိုးတုံးပျောက်ကွယ်ရန် စိုးရိမ်ရသည်ဟု သတ်မှတ်ထားသော်လည်း စိုးရိမ်မှုအနည်းဆုံးအဆင့် သတ်မှတ်ထားသော ဝက်ဝံညိုများသည်ပင်လျှင် အချို့နိုင်ငံများတွင် ဒေသအလိုက် မျိုးတုံးပျောက်ကွယ်မှုအတွက် အန္တရာယ်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ထိုသို့ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသော ဝက်ဝံများအတွက် တရားမဝင် အမဲလိုက်သတ်ဖြတ်ခြင်းနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာတွင် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှု တို့ကို ပိတ်ပင်ထားသော်လည်း ပြုလုပ်နေကြဆဲပင်ဖြစ်သည်။
ဝက်ဝံမျိုးကွဲများ
ဥရောပ၊ အာရှနှင့် မြောက်အမေရိကတိုက်များတွင်သာမက မြောက်အာဖရိကတိုက်ရှိ အချို့ဒေသများ၌လည်း ဝက်ဝံသည် ပျံ့နှံ့လျက်ရှိ၏။ တောင်အမေရိကတိုက်တွင်မူ ဝက်ဝံမျိုးတစ်မျိုးတည်းသာ ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
သဘာဝအားဖြင့် ဝက်ဝံသည် ကြောက်တတ်၍ သဘောကောင်းပြီးလျှင် ရန်မမူတတ်ချေ။ လူကိုစားလိုသဖြင့် တိုက်ခိုက်ရန်ဝေးစွ၊ ဝက်ဝံသည် လူကိုရှောင်နိုင်သမျှ ရှောင်ကြဉ်လေ့ရှိသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်သည်မှာ သူရဲဘောနည်း၍ကားမဟုတ်၊ လိုအပ်လျှင် သူ့ကိုယ်ကိုသူ ကာကွယ်ရာ၌ ကြမ်းကြုတ်စွာပင် တိုက်ခိုက်တက်လေသည်။