cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဦးသဖောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
ဦးသဖောင်လေယာဉ်ကွင်းကို ထိုင်းတော်ဝင်လေတပ်ကလည်း အသုံးပြုသည်။ ဦးသဖောင်လေဆိပ်တွင် ထိုင်း လေကြောင်းလိုင်း၏ အဓိက လေယာဉ်ပြုပြင်ရေးရုံ ရှိသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၆ ရက်နေ့မှ ဒီဇင်ဘာ ၅ ရက်နေ့အချိန်အတွင်းတွင် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ လေဆိပ်များ ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် ပိတ်ထားရချိန်တွင် ဦးသဖောင်လေဆိပ်သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိက လေဆိပ်ဝင်ထွက်ပေါက်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ခရီးသွားလုပ်ငန်း တိုးတက်လာခြင်းနှင့်အတူ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် အပြည်ပြည်လေဆိပ်များ ပိုမိုလိုအပ်လာခဲ့သည်။ ဦးသဖောင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်သည်လည်း ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အဓိက လေကြောင်းထွက်ပေါက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
တည်နေရာ
ဘန်ကောက်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် မိုင် ၉၀ (၁၄၀ ကီလိုမီတာ) အကွာ တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့နှင့် နီးသည်။ ပတ္တရား ကမ်းခြေမှ ကားဖြင့် ၄၅ မိခန့် သွားရေသာ နေရာတွင် တည်ရှိသည်။
ဗီယက်နမ် စစ်ပွဲ
ဗီယက်နန် စစ်ပွဲအတွင်းတွင် ဦးသဖောင် လေဆိပ်သည် အမေရိကန် လေတပ်စခန်း အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဖျော်ဖြေရေးသမား ဘုဟုတ် သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ် မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အတွင်း ဦးသဖောင် လေဆိပ်သို့ နှစ်စဉ် လာရောက်ခဲ့သည်။
နိုဝင်ဘာ ၂၀၀၈ ဘန်ကောက်ဆန္ဒပြပွဲ
၂၀၀၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဆန္ဒပြမှုများကြောင့် သုဝဏ္ဏဘူမိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်နှင့်  ဒွန်မောင်း အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် တို့ ခေတ္တပိတ်ခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဦးသဖောင် လေဆိပ်သည် ပြည်ပလေယာဉ်များ ဆိုက်ရောက်ရာ လေယာဉ်ကွင်းအဖြစ် အသုံးပြုခဲ့ရသည်။
အဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်း၊ ထိုင်းအဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်း၊ နော့ လေကြောင်းလိုင်း၊ တရုတ် လေကြောင်းလိုင်း၊ ပြင်သစ် လေကြောင်းလိုင်း၊ ထိုင်း လေကြောင်းလိုင်း၊ ဘန်ကောက် လေကြောင်းလိုင်း၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ မြန်မာ့လေကြောင်း၊ စင်ကာပူ လေကြောင်းလိုင်း၊ ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း၊ အဲမရိတ် လေကြောင်းလိုင်း နှင့် အခြား လေကြောင်းလိုင်းများစွာတို့သည် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ လေဆိပ်များမှ ဦးသဖောင်လေဆိပ်သို့ အကြိုအပို့ လေယာဉ်များ စီစဉ်ပေးခဲ့သည်။ အီတလီနိုင်ငံ၊ မကာအို၊ စပိန်နိုင်ငံတို့အပါအဝင် နိုင်ငံများစွာက အစိုးရများက ၎င်းတို့၏ ပြည်သူများကို စင်းလုံးငှားလေယာဉ်များဖြင့် ပြန်လည်ခေါ်ယူခဲ့သည်။
ခရီးသည် ၁ သိန်းခန့်သည် ဒီဇင်ဘာလ အစောပိုင်းအထိ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် သောင်တင်နေခဲ့ကြသည်။ လေယာဉ်ပြေးလမ်းမှာ လေယာဉ်ကြီးများ ဆင်းသက်နိုင်သော်လည်း လေဆိပ် အဆောက်အဦးမှာ နေ့စဉ် လေယာဉ် အစီးရေ အနည်းငယ်ကိုသာ ကိုင်တွယ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ခရီးသည်များ၏ မကျေနပ်ချက်များကို ကြားသိခဲ့ရသည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ပြည်ပခရီးစဉ် တိုးချဲ့ခြင်း
ထိုင်းအဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်း၏ ပြည်ပခရီးစဉ်တိုးချဲ့မှုသည် ဘန်ကောက်မြို့ရှိ လေဆိပ်နှစ်ခု အတွက်သာမက ဖူးခက်အတွက်ပါ ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ပြည်ပခရီးသည်များအတွက် ထိုင်းနိုင်ငံသို့ လာရောက်ရန် ဦးသဖောင် လေဆိပ်သည် နောက်ထပ်အဓိက ဝင်ပေါက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မတော်တဆဖြစ်ပွားမှု
၁၉၇၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၈ ရက်၊ ဗီယက်နမ် လေကြောင်းလိုင်း၏ လေယာဉ်သည် ဦးသဖောင် လေဆိပ်သို့ အနုကြမ်းစီးခံခဲ့ရသည်။ လေယာဉ်ပေါ်ပါလာသူ (၂) ဦး အသတ်ခံခဲ့ရသည်။ အနုကြမ်းစီးသူ (၄) ယောက်မှာ အဖမ်းခံခဲ့သည်။ အဆိုပါ လေယာဉ်သည်  တန်ဆွန်းညက် နိုင်ငံတကာလေဆိပ် ဟိုချီမင်းစီးတီးမှ ဒွန်းဒေါင် သို့ပျံသန်းလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
တပ်ကုန်းမြို့နယ်
တပ်ကုန်းမြို့နယ် သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေတွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ တပ်ကုန်းမြို့နယ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၂၁၆,၉၅၀ ယောက် ဖြစ်သည်။
တပ်ကုန်းမြို့အား ပြည်ထဲရေးဌာန၊ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးဌာနခွဲ၏ (၅-၇-၆၀)နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ် (၅၇၃)ဖြင့် တရားဝင် မြို့နယ်အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ၁၉၅၇-ခု၊ နိုဝင်ဘာလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဦးဘဆွေ ကြွရောက်၍ မြို့နယ်ဖွင့်ပွဲ ကျင်းပခဲ့သည်။ ပထမဆုံး မြို့ပိုင်မှာ ဦးထွန်းမောင် ဖြစ်ပြီး ၁၃၁၃-ခု၊ နတ်တော်လဆန်း (၉)ရက်နေ့တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။
မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံလမ်း
မဟာဗန္ဓုလပန်းခြံလမ်း(ယခင် ဘားလမ်း)သည် ရန်ကုန်မြို့တွင် ရှိသောလမ်းတစ်လမ်းဖြစ်ပြီး မဟာဗန္ဓုလ ပန်းခြံကို အရှေ့ဘက်မှ ဖြတ်သန်း၍သွားသည်။
လှေကားထောင်ရွာ၊ တုံးတော
လှေကားထောင်ရွာ၊ တုံးတော
တခွန်တိုင်ရွာ၊ ကကတိုက်
တခွန်တိုင်ရွာ၊ ကကတိုက်
ဟင်နောင်ရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
ဟင်နောင်ရွာ (Hinnaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ဟင်နောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၅၂၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ဆူးကလပ်
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ဆူးကလပ်
စီသွေးရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
စီသွေးရွာ(Sihtui)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဇောလ်နိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇောလ်နိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၅ ဦး၊ မ ၄၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်တောက်နီ
သစ်တောက်နီ သည် အနီရင့်ရောင်ဖြစ်ပြီး အပေါ်ပိုင်းတွင် အနက်စင်းများ ရှိသည်။ နှုတ်သီးမှာ အနက်ရောင်ဖြစ်သည်။ အဖိုများတွင် အနီရောင် ပါးစုန့်ကွက် ရှိသည်။ ကိုယ်အလျား ၁၂ လက္မခန့် ရှိသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အမြင့်ပေ ၃၀၀၀ အထိ မြေပြန့်လွင်ပြင်နှင့် တောင်ခြေရှိ သစ်တောများတွင် တွေ့ရသည်။ သစ်ပင်ပေါ်နှင့် မြေပြန့်တွင် ပရွက်ဆိတ်နှင့် ခြများကို စားသောက်သည်။ နှာမှုတ်သံဖြင့် ကျွိ ကျွိ ကျွိ ဟု ခေါ်သံပေးသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလနှင့် ဇွန်လအတွင်း သားပေါက်သည်။ ဌာနေငှက် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်တောက်ငှက်များ
ကျောက်စခန်း (ကချင်)ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကျောက်စခန်း (ကချင်)ရွာ(Kyauksakhan(Kachin))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်စခန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်စခန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၂ ဦး၊ မ ၂၃၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငလှိုင်ခြုံရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ငလှိုင်ခြုံရွာ (Ngahlaingchon)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ငလှိုင်ခြုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငလှိုင်ခြုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၀ ဦး၊ မ ၆၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ရွှေရောင်ချရွာ၊ ရွှေရောင်ချ
ရွှေရောင်ချရွာ၊ ရွှေရောင်ချ
ကြောင်ဇာဖြူရွာ
ကြောင်ဇာဖြူရွာ
S/2015 (136472) 1
S/2015 (136472) 1 (အမည်ပြောင် MK2) သည် ရှာဖွေတွေ့ရှိရေးအဖွဲ့မှ ဂြိုဟ်ပု မက်ကီမက်ကီ၏ တစ်ခုတည်းသော လူသိများသော ဂြိုဟ်ရံလဖြစ်သည်။ အချင်းသည်  175 km ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ မက်ကီမက်ကီမှ   ၎င်း၏ ပတ်လမ်းကာလသည် ရက်ပေါင်း ၁၂ ရက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် Hubble Space Telescope ' Wide Field Camera 3 ကို အသုံးပြု၍ တွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
မက်ကီမက်ကီနှင့် Sedna တို့သည် trans-Neptunian အရာ ၀ တ္ထုကြီးများတွင် လူသိအနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ တွင် MK2 နှင့် နောက်ဆက်တွဲ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များက မက်ကီမက်ကီ၏ ထုထည်ကို ဆုံးဖြတ်နိုင်စေပြီး ၎င်း၏သိပ်သည်းဆနှင့် အခြားလက္ခဏာများကိုခန့်မှန်းပေးလိမ့်မည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂြိုဟ်ပုများ၏ ဂြိုဟ်ရံလများ ကဏ္ဍ:မက်ကီမက်ကီ
၄ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၄)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၃၈)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၃၉)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၇) ရက် ကျန်သေးသည်။
မော်ရီတေးနီးယားနိုင်ငံ
မော်ရီတေးနီးယားနိုင်ငံ ၏ တရားဝင်အမည်မှာ မော်ရီတေးနီးယား အစ္စလာမ် သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်ပြီး အနောက်အာဖရိက မာဂရက်ဘ် ဒေသတွင် ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ မြောက်ဘက်တွင် အနောက်ဆဟာရ နိုင်ငံ၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် အရှေ့တောင်ဘက်တွင် မာလီနိုင်ငံ နှင့် အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဆီနီဂေါနိုင်ငံ တို့က ဝန်းရံထားသည်။ ယခင် ရောမတို့၏ ဒေသ မောရီတေးနီးယားကို အစွဲပြု၍ အမည်မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ယခု မော်ရီတေးနီးယား ဒေသသည် ယခင်ဒေသ၏ အနောက်တောင်ပိုင်း အလွန်ကွာလှမ်းသော နေရာတွင် ရှိသည်။ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့မှာ အတ္တလန္တိတ် ကမ်းရိုးတန်းပေါ်တွင် ရှိသော နွပ်ချောက်မြို့ ဖြစ်သည်။
မော်ရီတေးနီးယားနိုင်ငံ၏ အရပ်သားအစိုးရကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး မိုဟာမက် အောက် အက်ဘ်ဒယ် အာဇစ် ဦးဆောင်သော စစ်အာဏာသိမ်းမှုဖြင့် ဖယ်ရှားခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၉ ဧပြီလ ၁၆ ရက်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး အာဇစ်သည် စစ်တပ်မှ နုတ်ထွက်ပြီး ဇူလိုင်လ ၁၉ရက် ရွေးကောက်ပွဲတွင် သမ္မတ အဖြစ် ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင် အရွေးခံကာ အနိုင်ရခဲ့သည်။ မော်ရီတေးနီးယားနိုင်ငံတွင် ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းသော ပြည်သူတို့သည် တစ်နေ့လျှင် အမေရိကန် ဒေါ်လာ ၁.၂၅ ဒေါ်လာထက်နည်းသော ဝင်ငွေဖြင့် ရပ်တည် နေထိုင်ကြသည်။
မိမိလေး
မိမိလေး (၁၉၄၆-) သည် မြန်မာလူမျိုး တေးသံရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ဦး တင်ရွှေ၊ ဒေါ် လှသောင်းတို့မှ ၁၉၄၆ ခု၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်တွင် မွေးသည်။ ရန်ကုန်ဇာတိ ဖြစ်ပြီး ငယ်မည်မှာ မိမိ ဟူ၏။
သမဝါယမတွင် အလုပ်လုပ်ရင်း ၁၉၆၁ ခုတွင် ဂီတနယ်သို့ ရောက်သည်။ ဂီတလုလင် မောင်ကိုကို၏ အဖွဲ့နှင့် အသံလွှင့်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ ကဏ္ဍ:၁၉၄၆ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာလူပုဂ္ဂိုလ် ဆောင်းပါးတိုများ
ဘုရားဖြူရွာ၊ လွယ်မော
ဘုရားဖြူရွာ (Hpayarhpyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လွယ်မောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်မောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၉၂ ဦး၊ မ ၅၀၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၅၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
အိုင်တို (မြောက်)ရွာ၊ ကျုံတုံး
အိုင်တို (မြောက်)ရွာ၊ ကျုံတုံး
ညောင်ပင်ရိုးရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ညောင်ပင်ရိုးရွာ (Nyaungpinyoe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၁၉ ဖြစ်သည်။
ရောင်ပန်ရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ရောင်ပန်ရွာ (Yawngpang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ဆွတ်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၁၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆွတ်ဝိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၃ ဦး၊ မ ၁၁၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားငုတ်တိုရွာ၊ ဆူးကလပ်
ဘုရားငုတ်တိုရွာ၊ ဆူးကလပ်
အဲဖရက် လော့ တင်နီဆန်
၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် တင်နီဆန်သည် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာများကို ဆက်လက်ဆည်းပူးသည်။ တင်နီဆန်သည် ကဗျာ အရာ၌ ပါရမီထက်သန်သူဖြစ်ရကား အသက် ၁၈ နှစ်သား အရွယ်ကတည်းကပင် ကဗျာလင်္ကာ စီကုံးဖွဲ့နွဲ့မှုကို‌လေ့လာလိုက် စားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က တင်နီဆန်သည် သူ၏ အစ်ကိုနှင့်အတူ ပေါင်း၍ ကဗျာများကို‌ရေးသားပြီးလျှင် ‘ညီအစ်ကိုနှစ်ဦး၏ကဗျာ များ’ဟူ‌သောအမည်ဖြင့် စာအုပ်ထုတ်‌ဝေခဲ့သည်။ ကိမ်းဗရစ် တက္ကသိုလ် ထရင်နီတီ‌ကောလိပ်‌ကျောင်းတွင် ‌နေစဉ်ကလည်း ကဗျာပြိုင်ပွဲတစ်ခုတွင် ဝင်‌ရောက်ယှဉ်ပြိုင် ‌ရေးသားခဲ့ရာ တက္ကသိုလ်အဓိပတိ၏ ပထမဆုချီးမြှင့်ခြင်းကိုခံရသည်။ ထိုအချိန်က တင်နီဆန်သည် အသက် ၂၀ မျှသာရှိ‌သေးသည်။ တက္ကသိုလ် အဓိပတိ၏ ကဗျာဆုကိုချီးမြှင့်ခြင်းခံရပြီးသည့် နောက်တစ်နှစ်တွင် တင်နီဆန်သည် အင်္ဂလိပ်ကဗျာ စပ်နည်းတို့တွင် လူကြိုက်များ‌သော လစ်ရစ်ကဗျာတို့ကို စပ်ဆို‌လေရာ ထို‌ခေတ် ‌ဝေဖန်‌ရေးသမားတို့က ပြစ်တင်‌ဝေဖန်ခြင်း ပြုကြ‌သော်လည်း သူ၏လစ်ရစ်ကဗျာတို့သည် အနာဂတ်၌ အလားအလာ များစွာရှိ‌ကြောင်းကို ပြသ‌လေသည်။
၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် ဖခင် အနိစ္စမ‌ရောက်မီ တင်နီဆန်သည် အတတ်ပညာဘွဲ့တစ်ခုကိုမျှမရဘဲ၊ တက္ကသိုလ်မှထွက်ခဲ့ပြီး‌နောက် ကဗျာများကို ‌ရေးသားစပြုလာ‌လေသည်။ ၁၈၃၃ ခုနှစ်တွင် တင်နီဆန်သည် ‌နောက်ထပ်ကဗျာစာအုပ်တစ်အုပ်ကိုထုတ်‌ဝေပြန် သည်။ ထိုစာအုပ်တွင်ပါဝင်လာ‌သော သီချင်းကဗျာများအနက် ‘ရှဲ‌လော့ကျွန်းသူ လှပျိုဖြူ’၊ ‘မေ့သီးစားသူများ’အစရှိ‌သော ကဗျာများမှာ အထူးပင် နှစ်သက်ဖွယ်‌ကောင်း‌သောကဗျာများဖြစ် ‌ပေသည်။
၁၈၃၃ ခုနှစ်တွင် တင်နီဆန်၏ ခင်မင်ရင်းနှီးဆုံး မိတ်‌ဆွေ ဖြစ်‌သော အာသာဟယ်လမ်သည် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်ခဲ့‌လေ၏။ ထိုသို့ အလွန်ရင်းနှီး‌သော မိတ်‌ဆွေတစ်ဦး ဆုံးရှုံးရခြင်း အတွက် တင်နီဆန်သည် ယူကျုံးမရဖြစ်ကာ မိမိအထူးနှစ်သက်သော ကဗျာစပ်ဆိုခြင်းအလုပ်ကိုပင် ၁၀ နှစ်ခန့် စွန့်လွှတ်ထား ‌လေသည်။ ဤသို့ ၁၀ နှစ်ခန့်မျှ အနားယူပြီး‌နောက် တင်နီဆန်သည် ကဗျာစာအုပ်အသစ်တစ်ခုကို တတိယအကြိမ် ထုတ် ‌ဝေပြန်‌လေသည်။ ဤစာအုပ်တွင်ပါဝင်‌သော ကဗျာများတွင် ‘မော့ဒါးသား’၊ ‘ဒိုရာ’၊ ‘ယူလစ်ဆီ’၊ ‘ဗရိတ်၊ ဗရိတ်၊ ဗရိတ်’ အစရှိသာ ကဗျာတိုက‌လေးများသည် အထူးပင် ထင်ရှား လေသည်။
ကဗျာများရေးသား ထင်ရှားလာမှုကြောင့် ၁၈၄၅ ခုနှစ်တွင် အစိုးရပင်စင် တစ်နှစ်ပေါင် ၂၀၀ ရသည်။
လူ့‌လောကအ‌ပေါ်၌ တင်နီဆန်ထားရှိ‌သော သ‌ဘောထားနှင့် အတွင်းဓာတ်ခံတို့ကို ၁၈၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ထုတ်‌ဝေခဲ့‌သော ‘အမှတ်တရ’အမည်ရှိ သူ၏ကဗျာစုတွင်‌တွေ့နိုင်သည်။ ထိုကဗျာကို တင်နီဆန်သည် ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီး‌သော သူ၏အချစ်ဆုံး သူငယ်ချင်း အာသာဟယ်လမ်အားရည်စူး၍ ‌ရေးသားခြင်း ဖြစ်သည်။ တင်နီဆန်၏ စွမ်းရည်သည် ဤ‘အမှတ်တရ’ ကဗျာ တွင် အမြင့်ဆုံးအဆင့်သို့ ‌ရောက်ရှိသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးက မကြာခဏ နန်းတော်သို့ ဖိတ်ခေါ်သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် တင်နီဆန်အား ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးက ဘုရင့်စာဆို ‌တော်ဟူ‌သောဘွဲ့ထူးကို ချီးမြှင့်သည်။ သူမ၏ တောင်းဆိုချက်အရ သူ့ဘွဲ့ကို လက်ခံသည်။
တင်နီဆန်သည် သူ့အား ဆယ်နှစ်တိတိ ‌စောင့်ဆိုင်း‌နေခဲ့ရှိသော ချစ်သူအဲမလီဆဲလဝုနှင့် လက်ထပ်ခဲ့၏ ‘သူကို ကျွန်ုပ် လက်ထပ်ခဲ့သည့်အချိန်ကစ၍ ကျွန်ုပ်သည် ‌အေးချမ်းခြင်းတည်းဟူ‌သော အရိပ်အာဝါသကို ခိုလှုံခဲ့ရပေသည်။’ဟု တင်နီဆန်က ‌ပြောဆိုဘူး‌လေသည်။ တင်နီဆန်သည် ၁၈၉၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၆ ရက် အသက် ၈၃ နှစ်တွင်ရောက်‌သောအခါ ကွယ်လွန်‌လေသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)
နမ့်စန်ခရိုင်
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
နမ့်စန်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံအနှံ့ ခရိုင်အသစ်များ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ လွိုင်လင်ခရိုင်မှ နမ့်စန်နှင့်ကွန်ဟိန်းမြို့နယ်၊ လင်းခေးခရိုင်မှ မိုးနဲမြို့နယ်တို့ကို ခွဲထုတ်ကာ နမ့်စန်ခရိုင်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ်
ရွှေလောင်းရွာမရွာ၊ ရွှေလောင်း
ရွှေလောင်းရွာမရွာ၊ ရွှေလောင်း
ပြင်တော်ခြေရွာ၊ အငူ
ပြင်တော်ခြေရွာ၊ အငူ
အထက်ဘိုကလေးရွာ
အထက်ဘိုကလေးရွာ
ဝမ်နောင်ချိုရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စီအန်အန်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်မှု
၅ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၅)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၃၉)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၄၀)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၆) ရက် ကျန်သေးသည်။
ကုက္ကိုကုန်းရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ကုက္ကိုကုန်းရွာ (Kokekokone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ တည်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၆၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်စခန်း (ရှမ်း)ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကျောက်စခန်း (ရှမ်း)ရွာ(Kyauksakhan(Shan))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်စခန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်စခန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၂ ဦး၊ မ ၂၃၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကယန်းလူမျိုး
ကယန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တောင်ပေါ်ဒေသ တွင် နေထိုင်သော လူမျိုး တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကရင်နီလူမျိုးစု နွယ်ဝင် လူမျိုးစုခွဲတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကယန်းလထာ၊ ကယန်းကငံ၊ ကယန်းလဝီ (ပဒေါင်)၊ ကယန်း (ကခေါင်း) ဟူ၍ ကယန်းတွင် လူမျိုးစုခွဲ လေးခုရှိသည်။
အများက ပဒေါင်ဟု သိထားသောလူမျိုးများသည် ကယန်းထဲတွင် ပါဝင်သည်။ သူတို့သည်လည်း “ပဒေါင်”ဟု ခေါ်သည်ကို မကြိုက်ချေ။ “ပဒေါင်”ဆိုသည်မှာ ရှမ်းတို့က ပေးသော အမည်ဖြစ်သည်။ သူတို့ဘာသာ မှည့်ခေါ်သော အမည် မဟုတ်။ သူတို့က ကယန်းဟု ခေါ်သည်ကိုနှစ်သက်သည်။ တစ်ခါတရံ အခြားကယန်းလူမျိုးများနှင့် ကွဲပြားစေရန် သူတို့ကိုယ်သူတို့ “လည်ပင်းရှည်”၊ “ကြေးကွင်းပတ်”ဟုလည်း ညွှန်းပြီး ပြောတတ်သေးသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ကယန်းတိုင်းရင်းသားများက မိမိတို့ လူမျိုး၏ မူလအမည်မှာ "ကန်ယန်" ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ "ကန်"မှာ "ပိုင်နက်၊ နယ်မြေ" ဖြစ်ပြီး၊ "ယန်"မှာ "စွဲစွဲမြဲမြဲ ရှိခြင်း၊ အတည်တကျ ရှိခြင်း"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် "ကန်ယန်"ဆိုသည်မှာ "နယ်မြေဒေသတစ်ခုအတွင်း အတည်တကျ စွဲစွဲမြဲမြဲနေတတ်သည့် လူမျိုး"ဟု ဆိုလိုသည်။ ကာလရွေ့လျောလာသည့်အခါ "ကန်ယန်"မှ "ကယန်း" ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့ပြင် ကယန်းမျိုးနွယ်၌ မျိုးနွယ်ခွဲပေါင်း (၄)မျိုးရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းတို့မှာ-
ကယန်း (ပဒေါင်)တိုင်းရင်းသားများကို ရှမ်းတို့က ပဒေါင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ကြေးပတ်သောသူ - "ပတ်တောင်း" ဟူသော ရှမ်းစကားမှ "ပဒေါင်"ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။ "ကယန်း" (ပဒေါင်) တိုင်းရင်းသားများ ကိုယ်တိုင်ကမူ ကောင်း-ခေါင်း-ဒိုးဟု ခေါ်ကြသည်။ "တောင်များ၏ အရှင်သခင်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ပေါ်ပေါက်လာပုံ
ကယန်းတိုင်းရင်းသားများက မိမိတို့လူမျိုးဖြစ်ပေါ်လာပုံကို ကာကောင်း ဟုခေါ်သော လင်္ကာရှည်ကြီးဖြင့် ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက် နှုတ်တိုက်ရွတ်ဖတ်မှတ်သားလာခဲ့ကြသည်။ ထိုလင်္ကာရှည်ကြီး၏ မြန်မာပြန် အနက်အဓိပ္ပာယ်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကယန်းတိုင်းရင်းသားများသည် မူလက မောအိုက်ရှခေါ် အာရှမိုင်းနားအရပ်ဒေသ၌ နေထိုင်ခဲ့သည် ဆို၏။ မောအိုက်ရှ၏ အဓိပ္ပာယ်မှာ "အကြီးဆုံးနှင့် ပထမဆုံးဖြစ်ပေါ်လာသော နယ်မြေ"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ အာရှမိုင်းနားတွင် ရှိစဉ် မျှော်စင်နီကြီးကို မိုးထိအောင်တည်ဆောက်ကြရာ အလွန်မြင့်သည့်အတွက် ပြိုကျသွားသဖြင့် လူ၊ သတ္တဝါအားလုံးတို့ ပိတ်ဆို့ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထိုနေရာကို ကယန်းတို့က ဘီလူးခေါ် ဘေဘီလုန်ဟု ခေါ်ကြသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ အကုန်ပိတ်အရပ်ဖြစ်သည်။ လူ၊ သတ္တဝါတို့ပိတ်ဆို့ခြင်းခံရသည့်အတွက် အကြီးအမှူးဖြစ်သူ ဖူးကလိပ်ဆိုသူက မြေကြီးကို ရေဖြင့် သုံးပိုင်းပိုင်းရာ၌ ကယန်းတို့သည် နေထွက်ရာ အရှေ့ဘက်အခြမ်းတွင် ပါဝင်ကြကုန်သည်ဟု ဆိုသည်။
တဖန် အိုင်ရာဟုခေါ်သော အရပ်သို့ သွားရောက်နေထိုင်ကြသောအခါ လူအများသည် ဆိုး၊ မိုက်ကြသည့်အတွက် မိုးကောင်းကင်မှ မီးကျလာပြီး ကမ္ဘာမြေပြင်မှ မြေပြိုကျသွားသည့် အတွက် ကြောက်မတ်ဖွယ်ရာ မြို့(၇)မြို့၊ ရွာ(၇)ရွာ သေကြေပျက်စီးသွားပြီး ယနေ့တိုင် အိုင်ရာအိုင် ဖြစ်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။ နောက်တဖန် အတ်ရတ်ဒေသတွင် နေထိုင်ကြစဉ် (၇)နှစ်၊ (၇)မိုး မိုးခေါင်ရေရှား ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးကြသဖြင့် ထိုဒေသဆီမှ မိုသာခေါ် သားသဲကန္တာရအရပ်သို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ယင်းမှ တစ်ဖန် နှစ်ပေါင်းလေးရာကျော် ခရီးသွားလာပြီး တောတောင်ထူထပ်သော မောဂွေခေါ် မွန်ဂိုလီးယား ဒေသသို့ ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ မောဂွေ၏ အနက်မှာ မိုးကုပ်စက်ဝိုင်း၏ အမြင့်ဆုံးနေရာဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
မွန်ဂိုလီးယားဒေသ၌ နေထိုင်ကြစဉ် ကယန်းလူမျိုးသည် လင်းယန်းနှင့် လင်းချူးဟူ၍ နှစ်ခုခွဲလာရာ နယ်မြေနေရာ အမွေခွဲရေးကိစ္စနှင့် ပတ်သတ်၍ မကြာခဏမသင့်တင့်ကြဘဲ စစ်တိုက်ကြသည့်အတွက် လင်းယန်းလူမျိုးစုသည် တောင်ဘက်အရပ်သို့ထွက်ခွာလာသည် ဟူ၏။ တစ်ဖန် ထိုလူမျိုးစုအထဲမှ 'ခေ' ခေါ် 'တရုတ်' နှင့် 'ခဲယန်း' ခေါ် 'ကယန်း'လူမျိုးစုနှစ်စု ထပ်မံကွဲထွက်လာပြန်ပြီး နယ်မြေစားကျက်နှင့် ပတ်သတ်၍ မကြာခဏခိုက်ရန်ဖြစ်ပွားကြရာမှ ရှုံးနှိမ့်သော ကယန်းလူမျိုးစုသည် တောင်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုသို့ပြောင်းရွှေ့လာသည့် အခါ စော်ဘွားခေါ် စော်ဘွားလင်ခရန်းဆိုသူက ဦးဆောင်၍ အုပ်ချုပ်သွားသည်ဟူ၏။
မွန်ဂိုလီးယာမှ တောင်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာရာ တောင်ဘက်သို့ ပြောင်းရွှေ့လာရာ "တောင်ဖာတောင်မက်ခေါ် တိဘက်" သို့ရောက်လာ၍ "ကွီလုံ၊ ကွီလန် "တောင်တန်း၌ တောင်ယာများကို စိုက်ပျိုးကြ၍ တောင်ကမ်းပါးပြိုကျလာသောကြောင့် အိုင်ကြီး(၃)ခု၊ မြစ်ကြီး(၃)သွယ် မြစ်ဖျားခံရာဒေသသို့ ပြောင်းရွှေ့လာပြီး နေထိုင်ကြသည်ဟု စော်ဘွားထောဖားအမျိုးက အုပ်ချုပ်ကြီးကြပ်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
ကယန်းတို့၏ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး
ကယန်းလူမျိုးတို့၏ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးသည် ၁၉၆၄ ခုနှစ်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ယခုဥက္ကဋ္ဌ ငိန်းကယန်းထန်သည် ၁၉၆၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၇ ရက်နေ့ အရေးအခင်း ဖြစ်ပွားစဉ်က ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် မောင်ရွှေအေး အမည်ဖြင့် ကျောင်းတက်နေသော ကျောင်းသား တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ နေဝင်းအစိုးရ၏ အရက်စက်ဆုံးသော ကျောင်းသားအရေးအခင်း ဖြိုခွင်းမှုကို မျက်ဝါးထင်ထင် မြင်တွေ့ခဲ့ရသော တိုင်းရင်းသား ကျောင်းသားငယ်သည် တုန်လှုပ်သွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် နေဝင်းစစ်ကောင်စီလက်ထက် ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး အတွက် ခြောက်ခရိုင် လူထုဆန္ဒဖော်ထုတ်ပွဲများတွင် ကျောင်းသားတယောက်အနေဖြင့် ရှေ့တန်းမှ တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ နေဝင်းစစ်ကောင်စီသည် ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများ တဖက်သက် ဖျက်သိမ်းပြီး တောတွင်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို ပြန်လည်မောင်းထုတ်သည့် ဖြစ်ရပ်ကို တွေ့ကြုံခဲ့ရပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် လက်နက် အားကိုးပြီး ဖိနှိပ်ဖြိုခွင်းသော အစိုးရကို လက်နက်နှင့်သာ သူတိုက်ကိုယ်တိုက် တိုက်ရမည်ဟု စဉ်းစား ယုံကြည်မိတော့သည်။ တောခိုမည့် ကျောင်းသားတယောက်အနေဖြင့် ကရင်တော်လှန်ရေးနယ်မြေသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ကရင်တပ်မှူးများနှင့် အတူနေထိုင်စဉ် ကယန်းလူမျိုးတယောက်အနေနှင့် မိမိဒေသတွင် တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း ရှိသလား၊ မရှိသေးလျှင် မိမိဒေသအတွင်း ပြန်လည်စည်းရုံး သင့်ကြောင်း အကြံပြုကြသည်။ ဒီလိုနှင့် မိမိဒေသတွင်းသို့ စည်းရုံးရေးဆင်းရန် ပြန်လာခဲ့တော့သည်။
လက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးကို စတင်ရန် လူစုနေစဉ် နေဝင်းအစိုးရ မှ ငွေစက္ကူ ၁၀ဝ တန်များကို တရားမဝင်အဖြစ် ကြေညာသည်။ လကုန်ရက်တွင် ၁၀ဝ တန်တွေ ရထားသော ကယန်းဝန်ထမ်းတွေရဲ့ လစာလေးတွေ၊ တောထဲမှာ ဒေသထွက်ကုန်လေးတွေ ရောင်းပြီး စုထားတဲ့ ချွေးနည်းစာ ရာတန်လေးတွေ တန်ဖိုးမဲ့ကုန်ပြီ။ လူထုရဲ့ဒေါသက လူစုနေသော တော်လှန်ရေးကို အရှိန်မြင့်စေခဲ့ပြီ။ ကယန်းလူမျိုး တော်တော်များများမှာ ဂျပန်ခေတ်၊ အင်္ဂလိပ်ခေတ် က ရယူထားသော လက်နက်ကောင်းတွေ ၂၀ဝ လောက် ရှိပြီးသားမို့ လက်နက်အတွက် အခက်အခဲမရှိတော့။ ပထမဦးဆုံးတိုက်ပွဲက ဖယ်ခုံမြို့နယ် ပီကင်းကျေးရွာ ရဲစခန်းကို ဝင်ရောက်စီးနင်းခဲ့သည်။ နေဝင်းအစိုးရကို စတင်တော်လှန်သော ထိုနေ့သည် ၁၉၆၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့၊ ကယန်းလက်နက်ကိုင် တော်လှန်ရေးနေ့ အဖြစ် ကယန်းလူမျိုးများ၏ သမိုင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
အမျိုးသမီးတို့သည် လည်တိုင်ရှည်မှ လှပသည်ဟု ယုံကြည်သဖြင့် လည်တိုင်ရှည်အောင် လည်ပင်းတွင် ကြေးခွေများကို တစ်ခွေပြီးတစ်ခွေဆင့်၍ ရစ်ပတ်ဝတ်ဆင်သည့် အလေ့အထရှိသော ပဒေါင်လူမျိုးတို့သည် ကရင်လူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ယခုအခါ ပဒေါင်အမျိုးသမီးများ လည်ပင်းတွင် ကြေးခွေစွပ်သော အလေ့အထမှာ ပျောက်ကွယ်စပြုနေပြီ ဖြစ်သည်။ ပဒေါင်တို့သည် ၁၉၃၁-ခုနှစ် သန်ခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၆,၅ဝဝ ကျော်မျှ ရှိ၍၊ တောင်ငူအရှေ့ဘက် ကယားပြည်နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းဒေသတို့အကြားတွင် အနှံ့အပြား နေထိုင်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တောင်ပိုင်းတွင် ပဒေါင် ၁၄,ဝဝဝ ခန့်ရှိ၍ ကယားပြည်နယ်တွင် ၂,၅၀၀ ကျော်ရှိသည်။ ပျဉ်းမနား အရှေ့ဘက်တွင် ရှိသော ကယားပြည်နယ်ထဲ အပါအဝင် ပေါင်းလောင်းငယ် မြစ်ဝှမ်းရှိ စတုရန်းမိုင် ၁၅၀ မျှ ကျယ်သော မြေပြန့်၌လည်း နေထိုင်ကြသည်။
စိုးရာဇ
စိုးရာဇ (၁၉၅၂-) သည် မြန်မာလူမျိုး အဆိုရှင်တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၅၂ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်တွင် ဦး လွင်၊ ဒေါ် သန်းစိန် တို့မှ ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးသည်။ ငယ်မည်မှာ မြင့်စိုး ဖြစ်သည်။
၁၉၇၀ ပြည့်တွင် ဂီတနယ်သို့ ရောက်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ ကဏ္ဍ:၁၉၅၂ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
ဘုရားဖြူရွာ၊ ပေါ့အင်
ဘုရားဖြူရွာ (Hpayarhpyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပေါ့အင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၅၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါ့အင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၁၇ ဦး၊ မ ၄၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၀၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဖြူခုန်ရွာ၊ တုံးတော
သဖြူခုန်ရွာ၊ တုံးတော
ချောင်းကြီးရွာ၊ ရွှေလောင်း
ချောင်းကြီးရွာ၊ ရွှေလောင်း
ပျဉ်းပင်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ပျဉ်းပင်ရွာ (Pyinpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၂၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နာလန္ဒသုတ်
ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ နာလန္ဒာမြို့ ပါဝါရိကမ္ဗဝန၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “မြတ်စွာဘုရား ဘုရားရှင်၏ သဗ္ဗညုတဉာဏ်တော်၌ ဘုရားရှင်ထက် အထူးသဖြင့် လွန်ကဲသော သဗ္ဗညုတဉာဏ်ရှိသော ဘုရားရှင်မှတစ်ပါးသော သမဏ, ဗြဟ္မဏ မရှိစဘူး ဖြစ်လတ္တံ့လည်း မဟုတ်, ယခုအခါ၌လည်းမရှိပါဟု တပည့်တော်သည် သို့ကလောက် ဘုရားရှင်အပေါ်၌ ကြည်ညိုပါသည်”ဟု အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ လျှောက်ထားမှုနှင့် ဆက်စပ်၍ ဘုရားရှင်က “သာရိပုတ္တရာ သင်လျှောက်ထားသော သီဟနာဒသည် အလွန် မွန်မြတ်လှပါပေစွ၊ အစရှိသည်ဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူပြီး “သာရိပုတ္တရာ သင်သည် ပွင့်တော်မူပြီး, ပွင့်တော်မူလတ္တံ့ ပွင့်တော်မူဆဲ ဘုရားရှင်တို့၏ အကြောင်းကိုသိနိုင်သော စေတောပရိယဉာဏ်ဖြင့်သိ၍ လျှောက်ထား သလော”ဟု မေးတော်မူရာ အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က “ပစ္စန္တရာဇ်မြို့၌ မြို့စောင့် ဥပမာဖြင့် ဘုရားရှင်တို့၏ အကြောင်းအပြည့်အစုံကို သိနိုင်သော စေတောပရိယဉာဏ် မရှိသော်လည်း ဓမ္မနွယ (ဓမ္မကို မျက်မှောက်ပြု၍ သိနိုင်သော အနမာန) ဉာဏ်ဖြင့် မှန်းဆ၍ သိပါကြောင်း”သိပုံကို လျှောက်ထားပါသည်။
ဘုရားရှင်က “ဘုရားရှင်၌ တွေးတော, ယုံမှားမှုဖြစ်သော မောဃပုရိသများ ဤတရားတော်ကို နာယူ၍ တွေးတော, ယုံမှားမှု ပယ်နိုင်ရန်အတွက် ပရိသတ် လေးပါးတို့အား အမြဲမပြတ် ဟောကြားလေ”ဟု အရှင်သာရိပုတ္တရာအား တိုက်တွန်းတော်မူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် အဓိပ္ပါယ်များကို ကျယ်ကျယ်ပြန့် ပြန့် ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
ဗာရန်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ဗာရန်ရွာ(Vazang)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဇောလ်နိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇောလ်နိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၅ ဦး၊ မ ၄၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြက်သေချောင်းရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ကြက်သေချောင်းရွာ (Kyetthaychaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ တည်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၆၄ ဖြစ်သည်။
၆ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၆)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၄၀)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၄၁)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၅) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဖေါင်းကအိုင်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြက်သေချောင်းရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဌေးဌေးမြင့်
ဌေးဌေးမြင့် (မြန်မာ ၁၃၁၂-) သည် မြန်မာလူမျိုး တေးသံရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ဦး သာနုနှင့် ဒေါ် ရင်မြိုင်တို့မှ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၂ ခုတွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးသည်။ အမည်ရင်းမှာ ခင်ဌေးရီ ဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်တိုင်း သမဝါယမအသင်းစုတွင် အထက်တန်းစာရေးလုပ်ရင်း ၁၉၆၂ ခုတွင် ဂီတနယ်သို့ ဝင်ကာ တေးနံ့သာမြိုင် အဖွဲ့နှင့် အသံလွှင့်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး အဆိုတော်များ
မလွန်ဈေးဆန်လှူအသင်းကြီး
မလွန်ဈေးဆန်လှူအသင်းကြီးသည် သီပေါမင်းတရား ပါတော်မူသည့်နှစ် (၁၈၈၅)ခုနှစ်အလွန် (၁၁)နှစ်အကြာမှာ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့ရှိ နှစ်ပေါင်း(၁၂၀)ကျော်ရှိပြီ ဖြစ်၍ ရှားရှားပါးပါး ပရဟိတအသင်းကြီး ဖြစ်သည်။ ထိုနှစ်တစ်ရာကျော် ခရီးအတွင်း လှုပ်ရှားမှုနှင့် တိုးတက်ရှင်သန်နေသော အဖွဲ့အစည်းကြီး ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ်(၁၂၅၈)-ခုမှ စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အသင်းကြီး၏ ဖွဲ့စည်းခွင့်အမှတ်မှာ (၁၂၅၃) ဖြစ်သည်။
တည်နေရာ
မလွန်မြို့ကို အပိုင်စားရသော ဘိုးတော်ဘုရား၏ သားတော် သတိုးမင်းလှကျော်စွာ ဘွဲ့ခံ မလွန်မြို့စား မလွန်မင်းသားကြီး နေထိုင်သွားခဲ့ရာ မန္တလေးမြို့ရှိ မလွန်ဈေးရပ်မှာ အခြေတည်ပြီး ဘုရားဒါယကာကြီး ဦးကျောက်ခဲ အမှူးပြုသော မန္တလေးသူ မန္တလေးသား ရှေးမြန်မာကြီးများက အသင်းကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
အသင်းကြီး၏ တည်နေရာမှာ ၃၂-လမ်း၊ ၈၅-လမ်းနှင့် ၈၆-လမ်းကြား၊ မလွန်ရပ်၊ မန္တလေးမြို့ဖြစ်သည်။
အသင်းတံဆိပ်၏ အဓိပ္ပာယ်
ယုန်ဖြူတံဆိပ်ကို အဝါရောင်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် အနီရောင် ဝန်းရံလျက် စက်ဝိုင်းပုံသဏ္ဌာန် ခတ်နှိပ် ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အနီရောင် = ရဲရင့်ခြင်း၊ ပြတ်သားခြင်း၊ စွန့်စားခြင်း သဘောကို ဆိုလိုသည်။
အဝါရောင် = ဗုဒ္ဓသာသနာတော်၏ အရောင်၊ အလင်းသဘောကို ဆိုလိုသည်။
ယုန်ဖြူ = အသင်းကြီးသည် အလောင်းတော် ယုန်မင်း ထုံးနှလုံးမူ၍ သာသနာတော်အတွက် မည်မျှ ရဲရင့်ပြတ်သား စွန့်လွှတ်လှူဒါန်းသည့် စိတ်ဓာတ်ကို အထိမ်းအမှတ်ပြု ရည်ညွှန်းသော အားဖြင့် ယုန်ဖြူတံဆိပ် တပ်ခြင်းဖြစ်သည်။
အသင်း၏ လုပ်ဆောင်မှု
မလွန်ဈေး ဆန်လှူအသင်းကြီးသည် မြန်မာပြည်အတွင်း အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ အလှူခံရရှိသော ဆွမ်းဆန်များကို နှစ်စဉ် တော်သလင်းလ၌ စစ်ကိုင်း၊ မင်းကွန်း၊ မင်းဝံ တောင်ရိုးကြီး သုံးရပ်နှင့် မန္တလေး လေးပြင်လေးရပ်မှာ သီတင်းသုံးကြသည့် ရဟန်း သာမဏေ၊ သူတော်၊ သီလရှင်များကို ပေးလှူသော အသင်းကြီး ဖြစ်သည်။
တိုးချဲ့လှူဒါန်းမှု
အသင်းကြီးတည်ထောင်စဉ်က အလှူခံရရှိသော ဆွမ်းဆန်များကို စစ်ကိုင်း၊ မင်းကွန်း၊ မင်းဝံ တောင်ရိုးကြီး သုံးရပ်ရှိ သီတင်းသုံးကြသည့် ရဟန်း သာမဏေ၊ သူတော်၊ သီလရှင်များကိုသာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ်(၁၃၄၃)ခုတွင် မင်းကွန်းဆရာတော်ဘုရားကြီး အရှင်ဦးဝိစိတ္တသာရဘိဝံသနှင့် သဲကုန်းသီတဂူအရှင်ဉာဏိဿရ ဆရာတော်ကြီးများ၏ တိုက်တွန်းနှိုးဆော်မှုများကို အခြေခံပြီး မန္တလေးငါးမြို့နယ်ရှိ သီတင်းသုံးကြသည့် ရဟန်း သာမဏေ၊ သူတော်၊ သီလရှင်များကိုပါ ဆွမ်းဆန်တော် တိုးချဲ့လှူဒါန်းလာခဲ့သည်မှာ ယခုချိန်အထိ ဖြစ်သည်။
အသင်း၏ ဖွဲ့စည်းပုံ
အသင်း၏ အစဉ်အလာ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို နာယက၊ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒုဥက္ကဋ္ဌ၊ အတွင်းရေးမှူး၊ တွဲဖက်အတွင်းရေးမှူး(၂)ဦး၊ ငွေထိန်း၊ စာရင်းစစ်၊ အမှုဆောင်များ စုစုပေါင်း(၂၅)ဦးနှင့် စနစ်တကျ ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ယခု အသင်းကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌကြီးမှာ ဦးစိန်ဝင်း ဖြစ်သည်။ တစ်ပြည်လုံးတွင် စေတနာ့ဝန်ထမ်း မလွန်ဆန်လှူ အသင်းထောက် (၄၀၀)ကျော်က ပရဟိတ စိတ်ရင်း အပြည့်နှင့် ပါဝင်လုပ်ဆောင်ပေးနေကြသည်။
ရေတစ်တန် ကုန်းတစ်တန်
ရှေးဦးစွာ မြန်မာပြည်ရှိ နေရာဒေသအနှံ့ကို မလွန်ဓမ္မကထိက ဆရာတော်များက နယ်လှည့်တရားပွဲများ ဆင်ယင်ကျင်းပ ဟောကြားကြသည်။ လုပ်ငန်းပေါင်းစုံ၊ လူတန်းစားအလွှာစုံ၊ အနယ်နယ်အရပ်ရပ် အလှူရှင်များက လှူဒါန်းကြသော ဆွမ်းဆန်များကို စက်လှေ၊ မော်တော်၊ သင်္ဘော၊ ကားများ၊ ထော်လာဂျီများ၊ လှည်းများဖြင့် မလွန်ဆန်လှူ အသင်းထောက်များက အမျိုးမျိုးအဖုံဖုံ သယ်ယူကာ မန္တလေးအသင်းတိုက်သို့ ပို့ဆောင်ရလေသည်။ ထိုမှတဆင့် မန္တလေးအသင်းတိုက်က စနစ်တကျ မှတ်တမ်းပြုစုကာ ထားရသည်။ ပြီးလျှင် ဆွမ်းဆန်တော်များကို အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်များ၏ လက်ဝယ်အရောက် ပို့ဆောင်ပေးရသည်။ စစ်ကိုင်းဘက်သို့ ရေလမ်းမှ စီဘီတွဲ၊ မော်တော်၊ သင်္ဘောများဖြင့် ပို့ဆောင်ဖြန့်ဝေ လှူဒါန်းပါသည်။
ဖြန့်ဝေလှူဒါန်းမှုနှုန်း
တောင်ရိုး(၃)ရပ်ရှိ ရဟန်းတော်တစ်ပါးလျှင် ဆွမ်းဆန် = ၃တင်း ၁စိတ်၊
သာမဏေတစ်ပါးလျှင် ဆွမ်းဆန် = ၂တင်းခွဲ ၁စိတ်
သူတော်တစ်ပါးလျှင် ဆွမ်းဆန် = ၂တင်းခွဲ ၁စိတ်
သီလရှင်တစ်ပါးလျှင် ဆွမ်းဆန် = ၂တင်း ၁စိတ်
မန္တလေး(၇)မြို့နယ်ရှိ ရဟန်း၊ သာမဏေ၊ သူတော်၊သီလရှင် တစ်ပါးလျှင် (၈)ပြည်ကျစီ ဖြန့်ဝေလှူဒါန်းပါသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပရဟိတအသင်းများ
​ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ ရွှေရောင်ချ
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ ရွှေရောင်ချ
အောက်ဘိုကလေးရွာ
အောက်ဘိုကလေးရွာ
ရေကျော်ရွာ၊ ရွှေလောင်း
ရေကျော်ရွာ၊ ရွှေလောင်း
မြိတ် လေဆိပ်
မြိတ် လေဆိပ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသည်။
ခွေး
ခွေး သည် လူသားတို့၏ ယဉ်ပါးအောင် မွေးမြူခြင်းခံရသည့် ပထမဆုံး အိမ်မွေး တိရစ္ဆာန်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ လူတို့၏ မိတ်ဆွေစစ် ရှေးကျောက်ခေတ်ကတည်းက လူတို့သည် ခွေးကို မွေးမြူခဲ့ကြသည်။ ခွေးသည် သခင်ကို သစ္စာဖောက်၍ စွန့်ပစ်လေ့ မရှိချေ။ သခင်အတွက် အသက်ကိုပင် စွန့်တတ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခွေးအမျိုးမျိုးရှိရာ ယင်းတို့၏ တစ်မျိုးစီ အသုံးကျပေသည်။
လူတို့မွေးမြူအသုံးပြုသော တိရစ္ဆာန်များအနက် ခွေးသည် အားအကိုးရဆုံးသော မိတ်ဆွေ၊ သစ္စာ အရှိဆုံးသော ကျေးကျွန် မည်ပေသည်။ ရှေးကျောက်ခေတ်က လူတို့နေထိုင်ရာ ဂူလိုဏ်များကို တူးဖော်ကြည့်ရာတွင် လူရိုးနှင့် ခွေးရိုးများ အတူတကွ တွေ့ရှိခြင်းကို ထောက်ရှုသော် သမိုင်းမတင်မီ ခေတ်အခါကပင် ခွေးသည် လူတို့အတွက် ယဉ်ပါးလာသောတိရစ္ဆာန် ဖြစ်၏ဟု ဆိုရပေမည်။ အိမ်ခွေးတို့သည် ဝံပုလွေနှင့် ခွေးအများ အထူးသဖြင့် ဝံပုလွေများမှ တစ်စတစ်စ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက ယုံကြည်ယူဆကြသည်။ ယင်းသိပ္ပံသုတေသီတို့၏ အဆိုအရ ရှေးခေတ်လူတို့သည် ရှေးဦးစွာ မိမိတို့ဒေသ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ဝံပုလွေအရိုင်းများကို အမဲလိုက်ရာတွင် အသုံးပြုရန် မွေးမြူကြသည်။ ထို့နောက် လူတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်း တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လာသည်နှင့်အမျှ အမဲလိုက်ရန်တစ်ခုတည်းအတွက် မဟုတ်ဘဲ သီးခြားကိစ္စအလိုက် မွေးမြူလေ့ကျင့်ပေးခဲ့ရာမှ အိမ်ခွေးအမျိုးမျိုး ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ဆိုသည်။
မုလေးပန်း
မုလေးပန်းကို မုလေးပင်မှ ရရှိသည်။ ထိုမုလေးပန်းကိုပင် မြတ်လေးပန်းဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ မုလေးပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအရ ဂျပ်စမင်နမ် ဂရန်ဒီ ဖလိုရမ်ဟုခေါ်သည်။ မူလပေါက်ရာအရပ်မှာ ဟိမဝန္တာတောင်၏ အနောက်မြောက်ဘက် ဒေသဖြစ်၏။
ယခုအခါတွင် ကမ္ဘာဟောင်းနှင့် ကမ္ဘာသစ် နှစ်ခုစလုံးတွင် စိုက်ပျိုးယူနိုင်ပေပြီ။ မုလေးပင်သည် ချုံနှင့်နွယ်မျိုးဝင် ဖြစ်ပြီးလျှင် အိုလီစီအီးမျိုးရင်းဝင် ဖြစ်သည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁ဝ၁ မျိုးခန့် ရှိလေသည်။
ခွေး
အိမ်ခွေးများသည် လူတို့နှင့်အတူ နေထိုင်ယဉ်ပါးနေပြီဟု ဆိုရသော်လည်း မိမိတို့ ဘိုးစဉ်ဘောင်ဆက်မှ မျိုးရိုးဇာတိစရိုက် အချို့ကိုမူ ယနေ့တိုင်အောင် မဖျောက်နိုင်ကြသေးပေ။ ခွေးသည် မွေးစအရွယ်မှစ၍ အမဲလိုက်ရန် ဝါသနာထုံခဲ့သည့်အတိုင်း အငယ်ဆုံးသော ခွေးကလေးမျိုးပင်ဖြစ်စေကာမူ ပြေးလွှားနေ သည့်ကြက်၊ ငှက်၊ ကြွက်၊ ကြောင်မှစ၍ ယုန်၊ သိုး၊ ဆိတ်၊ ဝက်၊ သမင်၊ ဒရယ်၊ ချေ၊ ဆတ် စသည်တို့ကို မြင်ရုံနှင့် အပြေးလိုက်တတ်သည်။ ခွေးသည် အိပ်ခါနီး နှစ်ပတ် သုံးပတ်လှည့်ပြီးမှ အိပ်တတ်သည်။ ဤအကျင့်မှာ ရှေ့တွင်ဖော်ပြခဲ့သော မျိုးရိုးဇာတိစရိုက်ပင် ဖြစ်၏။ မယဉ်ပါးသေးသော အချိန်က ခွေးရိုင်းများသည် လုံခြုံသော ကိုင်းတော မြက်တောများ၌ အိပ်ရန်ကြံသောအခါ အိပ်မည့်နေရာရှိ မြက်နှင့် သစ်ရွက်များကို ပထမ သုံး၊ လေးပတ်မျှ လှည့်၍ နင်းပေးပြီး အိပ်ရာနေရာကို ပြင်လေ့ရှိသည်။ ညဖက်တွင် ခွေးများအူတတ်သည့် အကျင့်မှာလည်း ယင်းတို့၏ မျိုးရိုးဖြစ်သော ဝံပုလွေများသည် အစာရှာထွက်ချိန်၌ ဝံပုလွေအုပ်ကို အူ၍ ခေါ်သော အလေ့မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ အိမ်ခွေးများသည် မည်သည့်ရန်သူမျှ မရှိစေကာမူ မိမိတို့၏ အစာဖြစ်သော အရိုးများကို ဝှက်ထားတတ်သည်။ ဤအကျင့်မှာလည်း ရှေးခွေးရိုင်းများသည် မိမိတို့၏အစာကို ရန်သူ မတွေ့နိုင်အောင် ဝှက်ထားတတ်သည့် အလေ့မှ ဆင်းသက်ခဲ့ပေသည်။ ထိုမှတစ်ပါး အနံ့ခံ ကောင်းခြင်း၊ မျက်စိရှင်ခြင်း၊ နားပါးခြင်း၊ ချွန်ထက်သော သွားများရှိခြင်း၊ ပြေးလွှားနိုင်ရန် သန်စွမ်းသော ခြေထောက်များရှိခြင်း၊ ကိုယ်တွင် အမွေးကြမ်းများ ဖုံးလွှမ်းပါရှိခြင်း၊ သေးသွယ်၍ ကြံ့ခိုင်တောင့်တင်း သောကိုယ် ရှိခြင်း စသည်တို့မှာလည်း မုဆိုးများနှင့်အတူ အမဲလိုက်ရာ၌ သင့်တော်အောင် သဘာဝက ဖန်တီးပေးခဲ့သော ရှေးခွေးရိုင်းများမှ ဆက်ခံခဲ့သည့် မျိုးရိုးဇာတိအမွေများပေတည်း။ ခွေးတို့သည် လူသားတို့လက်ဖြင့် ဆင့်ကဲပြောင်းလဲခြင်းခံရသည့် တစ်ခုတည်းသော မျိုးစိပ်ပင် ဖြစ်သည်။
မုလေးပန်း
မုလေးပင်၏ အရွက်များသည် အကိုင်း၏ တစ်ဖက်တစ်ချက်မှ မျက်နှာချင်းဆိုင် ထွက်သည်။ အရွက်သည် စိမ်း၍ရှည်ရှည်ဖြစ်ပြီးလျှင် အဖျားဖက်သို့ ချွန်သွားသည်။ အဖြူရောင်အပွင့်၏ အောက်ဘက်တွင် အနီရောင်သန်း နေသည်။ ပန်း၏ ရနံ့မှာ အလွန်မွှေးသည်။
မုလေးပန်းဟု ရေးသားခေါ် ဝေါ်ကြသည်မှာ အဘိဓာတ်ကျမ်းတွင် သုမနာ၊ မုလေး။ ဇာတိသုမနာ၊ မုလေး။ မာလတီ၊မုလေး။ ဇာတိ၊ မုလေး။ ဝိဿကီ၊ မုလေးဟူ၍ ပရိယာယ် ၅ ပုဒ် ပြသည်။ မြန်မာဘာသာမှာ မာလတီဟူသော ပုဒ်တွင် တီသဒ္ဒါ ကြေ၍ မာလသဒ္ဒါပျက် မုလေးဟု မြန်မာဘာသာ ရေးသားခေါ်ဝေါ်ကြသည်ဟု ယူရန်ရှိသည်။
ထိုမုလေးပန်းကို ဒသင်္ဂုတ္ထိုရ်အပ္ပမာဒသုတ်ပါဠိတော်မှာ သတ္တဝါတွင် ဘုရား၊ မြေနှိုက်သွား၍ ထင်သည်တွင် ဆင်၏ခြေရာ၊အခြင်တကာတွင် အထွတ်၊ အမြစ်နံ့သာတွင် ကာဠာနုသာရီ၊ အနှစ်နံ့သာတွင် လောဟိတ စန္ဒန၊ အပွင့်နံ့သာတွင် ဝဿကီပုပ္ဖ၊မုလေးပန်း၊ မင်းများအပေါင်းတွင် စကြာမင်း၊ ကြယ်တကာ အရောင်တွင် လရောင်၊ မှောင်တကာကို ဖျောက်၍ ထွန်းလင်းသောအရောင်တွင် နေ၊ မြစ်တကာတွင် သမုဒ္ဒရာသာ အကြီးအကဲ အထွတ်အမြတ် ဖြစ်သကဲ့သို့ ကုသိုလ်တကာတွင် အပ္ပမာဒတရား မြတ်ကြောင်းများကို ဘုရားဟောတော်မူသည်ဖြစ်၍၊ မုလေးပန်းကား ပန်းတကာတွင် အထွတ်အမြတ်အသာဆုံး မှတ်ရမည်။
ဝိမာနဝတ္ထုအဋ္ဌကထာတွင်လည်း ပန်းတွင် မုလေးပန်းမြတ်ကြောင်းကို ဆိုလေသည်။ ရွှေထီးရွှေနန်း မင်းအဆက်ဆက် ထွက်စံတော်မူရာ ရာဇမတ်တန်း မင်းလမ်းများတွင် တံခွန်ကုက္ကား၊ မုလေးပွား စိုက်ဆောက်သည်မှာလည်း အခါခပ်သိမ်း မုလေးပန်းဆိုင်း မရသောကြောင့်၊ မုလေးပန်းတု အထည်စက္ကူများကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ထိုကြောင့် မုလေးပွားခေါ်သည်။
ခွေး
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိရစ္ဆာန်မျိုးအားလုံးတွင် ခွေးတစ်မျိုးတည်းသာ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ လူနှင့်အမြဲ လိုက်ပါကာ အမျိုးမျိုးသော ရာသီဥတုကို ခံနိုင်၍ လူအား ကူအညီပေးနိုင်သော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။ အချို့သောခွေးမျိုးသည် ရဲရင့်သည်။ အချို့မှာ သိမ်မွေ့၏။ အချို့ကား လိမ်မာ၏။ အချို့ကား ထိုင်းမှိုင်း၏။ ဆိုးပေ၏။ သို့သော် အားလုံးသော တိရစ္ဆာန်များအနက် ခွေးသည် လူ၏သဘောကို နားအလည်ဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ခွေးသည် ဝံပုလွေမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယုံကြည်ဖွယ် ရာ အကြောင်း ရှိလေသည်။ မြောက်အမေရိကတိုက် မြောက် ပိုင်းရှိ အက်စကီးလူမျိုးတို့၏ခွေးများသည် ဝံပုလွေနှင့် အလွန် တူသည်။ ပကတိဝံပုလွေနှင့် တူလှသောကြောင့် မကြာခဏပင် ခရီးသည်များ အထင်မှားကြရသည်။ ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်ရှိ ခွေးအချို့မှာလည်း ဝံပုလွေနှင့် ရွေးမရအောင် တူသည်။ အာရှ၊ အာဖရိကနှင့် ဥရောပတောင်ပိုင်းနိုင်ငံများရှိ အိမ်ခွေးများမှာမူ ခွေးအတို့၏ အဆက်အနွယ်များ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။ အမေရိကနှင့် ဥရောပတိုက်မြောက်ပိုင်းရှိ အက်စကီးမိုး ခွေးများကို ရေခဲပြင်ပေါ်၌ စွတ်ဖားဆွဲရန် အသုံးပြုကြသည်။
မုလေးပန်း
ယင်းမုလေးပွင့်၊ မုလေးမုံ၊ မုလေးရွက်တို့၏ အကျိုးကို သီရိရာဇေန္ဒြ သေန ရသေ့စီရင်သည့် ဒြဗျဂုဏ် ဆေးကျမ်းတွင် ဤသို့ဆိုသည်။ မုလေးပန်းသည် သလိပ်နာ၊ သည်းခြေနာ၊ သွေးနာ၊ ပေါက်သောအနာ၊ ပိုးနာ၊ နူနာကို ပယ်နိုင်၏။ ထိုမုလေးပန်း၏ အမုံအကင်းသည် မျက်စိနာနှင့်သင့်၏။ ထိုမုလေးရွက်သည် သလိပ်သည်းခြေကို နိုင်၏။ မုလေးကျီးပေါင်းကို ရေဝတီနက္ခတ် အကြိုက်တွင် ယူဆောင်လျှင်၊ လူအပေါင်းတို့ စကားကိုနာယူရသည်ဟု ဝေဿာမိတ္တရသေ့စီရင်သည့် သရ ရတုကထန ဆေးကျမ်းတွင် ဆိုသည်။
ခွေး
ဝင်ရိုးစွန်းရှာဖွေသူတို့သည် ဤခွေးများ၏အကူအညီကို များစွာ ရရှိကြသည်။ ယင်းတို့သည် အလွန်အမင်း အေးသောဒဏ်ကို ခံနိုင်၍ အစာအာဟာရ အနည်းငယ်ဖြင့် အသက်ရှင်နေနိုင်ကြ သည်။ အားကောင်းသော ဤခွေးမျိုးတစ်စုသည် ခရီးလမ်း ကောင်းမွန်ပါက ရေခဲပြင်ပေါ်၌ ပေါင်ချိန် ၃၆၀ ရှိသောဝန်ကို တစ်နေ့လျှင် မိုင် ၄၀ ခန့် ခရီးပေါက်အောင် လွယ်ကူစွာ ဆွဲဆောင်နိုင်သည်။
မုလေးပန်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ ကဏ္ဍ:ဆေးဖက်ဝင် အပင်များ
ရောင်ပန်ရွာ၊ ဝမ်စလောင်း
ရောင်ပန်ရွာ (Yawngpang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်စလောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၁၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ခွေး
ဗဲလဂျီယမ်နှင့် ဟော်လန်နိုင်ငံများတွင် လက်တွန်းလှည်း၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်လှည်းနှင့် နွားနို့လှည်းကလေးများကို သန်စွမ်းသောခွေးများအား ဆွဲစေသည်။
စကော့တလန်ပြည်၌ အလွန်စိတ်ချ အသုံးဝင်သော သိုးကျောင်းခွေးများ ရှိသည်။ ချွန်သောနှုတ်သီးနှင့် အမွေး ထူထပ်သော ကိုယ်ရှိပြီးလျှင် လည်ပင်းနှင့် အမြီးတွင် လည် အမွေးဖွားဖွား ပါရှိသဖြင့် အထူးပင် လှပသည်။ ဤခွေးများသည် မျက်စိလည် လမ်းမှား၍ အုပ်ကွဲသွားသောသိုးများကို သိုးအုပ်ရှိရာသို့ ပြန်ပို့ပေးခြင်း၊ နေဝင်ချိန်၌ သိုးများကို စုရုံး၍ ခြံသွင်းခြင်း စသည့် သိုးကျောင်းအလုပ်များကို လူနှင့်မခြား ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ အနံ့ခံလည်းကောင်းလှသဖြင့် အုပ်ကွဲနေ သောသိုးများကို ဆီးနှင်းမုန်တိုင်းများကြားထဲမှပင် မရမနေ တွေ့အောင် ရှာဖွေနိုင်ကြသည်။
ရောင်ပန်ရွာ၊ ဝမ်စလောင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခွေး
အမဲလိုက်ခွေးမျးသည် အမဲကောင်ကို အနံ့ခံ၍ မျက်ခြည် မပြတ်အောင် လိုက်နိုင်သည်။ သွေးစက်ကို အနံ့ခံလိုက်၍ ထိမှန်သွားသောအမဲကောင်များကို တွေ့အောင် ရှာနိုင်သည်။ ခြေရာခံခွေးကြီးများသည် ထွက်ပြေး လွတ်မြောက်သွားသော ရာဇဝတ်သားများကို ခြေရာခံ၍ လိုက်လံဖမ်းဆီးပေးနိုင်သည်။ ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းရှိ မြင့်မား၍ ဆီးနှင်းများ ဖုံးအုပ် နေသည့် အဲ့လပတောင်တန်းများပေါ်တွင် သွားလာကြသော ခရီးသည်များသည် တစ်ခါတစ်ရံ မျက်စိလည်လမ်းမှား၍ ဖြစ်စေ၊ ဆီးနှင်းမုန်တိုင်းမိ၍ ဖြစ်စေ၊ ခြေကုန်လက်ပမ်းကျကာ အတိဒုက္ခရောက်နေတတ်သည်။ ထိုဒုက္ခသည်များအား လိုက်လံ ရှာဖွေ ကယ်ဆယ်ရန်အတွက် 'စိန်ဗားနတ်'ခေါ် ခွေးကြီးများကို တောင်ခြေရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ၌ မွေးမြူ လေ့ကျင့်ပေးထားကြသည်။ ရာသီဥတု ဆိုးရွားသောနေ့များတွင် ဤခွေးကြီးများကို လည်ပင်း၌ ခေါင်းလောင်း ကလေးများဆွဲကာ ဒုက္ခ သည်များအား ရှာဖွေရန် စေလွှတ်လိုက်သည်။ အများအားဖြင့် နှစ်ကောင်တွဲ စေလွှတ်လေ့ ရှိ၏။ ဒုက္ခသည် တစ်ဦး တစ်ယောက်ကို တွေ့သောအခါ တစ်ကောင်က အကူအညီ ပေးရရန် ဘုန်းကြီးများထံ ပြန်ပြေး၍ ကျန်တစ်ကောင်က ဒုက္ခသည်အား ဖုံးနေသော နှင်းခဲများကို ဖယ်ရှားပေးခြင်း၊ အနွေးဓာတ်ရစေရန် မျက်နှာနှင့် ခြေလက်များကို လျှာဖြင့် လျက်ပေးခြင်းဖြင့် စောင့်ရှောက်ကာ ကျန်ခဲ့သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်အတွင်း
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက စိန်ဗားနတ်နှင့် အခြားခွေး မျိုးများအပါအဝင် ခွေးပေါင်း ၁၀၀၀၀ ကျော်တို့သည် စစ် မြေပြင်၌ အရေးကြီးသော အလုပ်များကို ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ကြ လေသည်။ တယ်ရီယာ ခွေးငယ်ကလေးများက မြေကတုတ် အတွင်းရှိ ကြွက်များကို နှိမ်နင်းပေးခဲ့သည်။ သန်မာထွားကျိုင်း သော ခွေးကြီးများက ကင်းစောင့်စစ်သားများထံ ပူနွေးသော စားသောက်ဖွယ်တို့ကို ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ လူမသွားနိုင် လောက်အောင် ဘေးရန်ပေါသော နေရာများသို့ စစ်သတင်းများ ကို ပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ သူနာပြုခွေးများက ကြက်ခြေနီ သူနာပြုတပ်သားများအား ဒဏ်ရာဖြင့်လဲနေသော စစ်သား များထံသို့ ရောက်အောင် လမ်းပြပေးခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်း
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကလည်း အထက်ပါကိစ္စများ အပြင် ကင်းစောင့်ခြင်း၊ စစ်ပစ္စည်း စစ်စခန်းများ စောင့်ထိန်း ခြင်း၊ မြေမြှုပ်ဗုံးများ ရှာဖွေခြင်း စသည့် ဝတ္တရားများကို ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ခွေးပေါင်းမြောက်မြားစွာကို လေ့ကျင့် အသုံးချခဲ့ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ကင်းစောင့်ခွေးများသည် စစ်သားတို့ထက် ဦးအောင် ချဉ်းကပ်လာသော ရန်သူကို အနံ့ဖြင့် သိရှိကြသည်။
အက်စကီးမိုးတို့၏ ဟပ်စကီခွေးမျိုးနည်းတူပင် အိမ်စောင့် ရာ၌ အထူးအားကိုးရသည့် 'ဂရိတ်ဒိန်း'ခေါ် ခွေးကြီးမျိုးနှင့် 'ခွေးဘီလူး'များလည်း ရှိသေးသည်။ ခွေးဘီလူးသည် မက်စတစ်မျိုးတွင် ပါဝင်၍ အရုပ်ဆိုးသလောက် စည်းကမ်း သေဝပ်ပြီးလျှင် သစ္စာရှိပေသည်။ သတ္တိအလွန်ကောင်း၍ ကိုက်မိလျှင် မလွှတ်တမ်း ခဲထားလေ့ရှိသဖြင့် ခွေးဘီလူးများကို ရှေးအခါက တောဝက်လိုက်ရာ၌၎င်း၊ ခွေးနှင့်နွား တိုက်ပွဲများ ၌၎င်း အသုံးပြုခဲ့ဘူးသည်။
ခွေးများသည် အနံ့ခံအကောင်းဆုံးခွေးမှာ အမဲလိုက်ခွေး များပင် ဖြစ်၏။ အမဲလိုက်ခွေးမျိုးတို့သည် အပြေးမြန်သည်။ အထူးသဖြင့် ခွေးသမင်မျိုးမှာ အပြေးအလွန်မြန်၏။ မြေခွေး လိုက်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် ခွေးမျိုးမှာလည်း အလွန်လှပ၍ ယင်းတို့ကို အင်္ဂလန်ပြည်၌ အုပ်လိုက် မွေးမြူကာ အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
အက်စကီးမိုးတို့၏ ခွေးများ၊ အမေရိကတိုက်မှ ခွေးဝံပုလွေများ၊ သိုးကျောင်းခွေးများ၊ တရုတ်တို့၏ 'ချောင်ချောင်'ခေါ် ခွေးများ နှင့် အထက်ကျော်ကာလက ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံ၌ လှေများကို စောင့်ပေးသော အမြီးမပါသည့် 'စခစ်ပါကီ' ခွေးမျိုးများ ပါဝင်သည်။
အရပ်ရပ်မှ ခွေးသမင်အမျိုးမျိုး၊ အိုင်ရစ်နှင့် ရုရှဝံပုလွေခွေး သမင်များအပြင်၊ တောင်အမေရိကတိုက်၊ မက္ကဆီကိုနှင့် တရုတ်နိုင်ငံရှိ အမွေးမပါသည့် ထူးခြားသော ခွေးသမင်မျိုးတို့ အားလုံးပါဝင်သည်။
ဖြစ်၍ ဤခွေးမျိုးတွင် အမွေးရှည်ခြင်း၊ ခေါင်းကြီးခြင်း၊ နားရွက်ဖားခြင်းတို့၌ အခြားခွေးမျိုးများနှင့် ကွဲပြားသည်။ ဤအစုတွင် 'နယူးဖောင်းလန်း'ခွေးများ၊ တရုတ်နိုင်ငံမှ 'ပီကင်းဂိ'ခွေးမျိုးနှင့်တကွ ငှက်ပစ်ထွက်ရာတွင် လိုက်လေ့ ရှိသော တောလိုက်ခွေးအမျိုးမျိုး ပါဝင်သည်။ မြေခွေးလိုက်ခွေး၊ ဖျံလိုက်ခွေး၊ ဆတ်လိုက်ခွေး စသော အမဲလိုက်ခွေးအမျိုးမျိုး ပါဝင်သည်။
ဤအစုတွင် ဂရိတ်ဒိန်း ခွေးကြီးမျိုး၊ စိန်ဗား နတ်ခွေးကြီး မျိုးနှင့် ခွေးဘီလူးများ ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့သည် သစ္စာရှိ၍ သတ္တိကောင်းသဖြင့် အလွန်စိတ်ချရ၏။
မြေတူးခွေးမျိုးဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ ကြွက်စသော တွင်းအောင်း သတ္တဝါများကို လိုက်လံဖော်ယူတတ်သောအလေ့ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်၏။ ဤခွေးမျိုးသည် ဉာဏ်ကောင်းသည်။ လိမ်မာသည်။ လှလည်းလှသဖြင့် အလှမွေးခွေးလိမ္မာများအဖြစ်ဖြင့် လူကြိုက် များသည်။ ဤခွေးမျိုးတွင် စကော့တယ်ရီယား အိုင်ရစ်တယ် ရီယာ၊ အဲယားဒေးတယ်ရီယာ၊ ယော့ရှိုင်ယာတယ်ရီယာ၊ စံကိုင်း တယ်ရီယာ စသော တယ်ရီယာအမျိုးမျိုးအပြင် 'ပူးဒဲ'ခေါ် အလိမ်မာဆုံးဖြစ်သည့် ခွေးလည်ဆံရှည်မျိုးလည်း ပါဝင်သည်။ အထက်ပါ ခွေးမျိုးသန့်များအပြင် အလိုရှိသောခွေးမျိုးရ အောင် မျိုးကွဲချင်း စပ်ထားသော ခွေးမျိုးစပ်များလည်း ရှိ သေးသည်။ ခွေးမျိုးစပ်(ဝါ)ဗန္ဓတ်ခွေးတို့သည် ခွေးမျိုးသန့် တို့လောက် တန်ဖိုးမများပေ။ သို့သော် များသောအားဖြင့် အလွန်လိမ္မာ ဉာဏ်ကောင်းတတ်၍ ယင်းတို့၏သခင်များအဖို့ အဖော်လည်း ရတတ်သည်။
ခွေးဝင်စား
နောက်ဆုံးတွင် မည်သူကမှ မပိုင်၊ တန်ဖိုးလည်းမထား သော ခွေးဝင်စားခေါ် အလေ့ပေါက်ခွေးများ ရှိသည်။ ယင်းတို့ ကို အထူးသဖြင့် ဥရောပတိုက်အရှေ့ပိုင်း၊ အာရှနှင့် အာဖရိက တိုက်တို့၌ ပေါများစွာ တွေ့ရသည်။ အိမ်ကြိုအိမ်ကြားများ တွင် နေထိုင်ကာ တွေ့ရာကို ရှာဖွေစားသောက်ကြ၏။ ဤ ခွေးလေများကြောင့် ကူးစက်တတ်သောရောဂါများ ပြန့်ပွားလေ့ ရှိသည့်အတိုင်း နိုင်ငံကြီးများ၌ ခွေးပိုင်ရှင်တို့သည် ခွေးများကို အစိုးရထံ အခွန်ဆောင်ရသော လိုင်စင်ဖြင့်သာ မွေးမြူနိုင်ပေ သည်။ ခွေးမှ ကူးစက်တတ်သောရောဂါများအနက် အထူးသဖြင့် ခွေးရူးပြန်ရောဂါမှာ ကြောက်မက်ဖွယ်အကောင်းဆုံးပင် ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ အတွေ့ရများသော ခွေးများ
မြန်မာနိုင်ငံ၌ အတွေ့ရများသော ခွေးများမှာ ခွေးဝင်စားများ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုခွေးဝင်စားများအပြင် နိုင်ငံခြားခွေးမျိုးများကိုလည်း မွေးမြူတတ်ကြ၏။ နိုင်ငံခြားခွေးများနှင့် မြန်မာခွေးများ စပ်ရာမှ ပေါက်ပွားလာသော ခွေးဗန္ဓတ်မျိုးများလည်း ရှိသေးသည်။ မြန်မာတို့ မွေးမြူလေ့ရှိသော ခွေးမျိုးများမှာ သင်္ဘောခွေး၊ အင်းခွေး၊ ကမာဘီ၊ ခွေးသမင်၊ ပွေလီ၊ ခွေးဘီလူး စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် ချင်းခွေးမျိုးဖြစ်သော ခွေးပုကလေးများကိုလည်း အလှမွေးမြူတတ်ကြသည်။
အင်္ဂလန်၊ အမေရိကန်နှင့် ဥရောပတိုက်ရှိ အချို့နိုင်ငံများတွင် ခွေးများကို ဂရုတစိုက် မွေးမြူကြသည်။ အသင်းအပင်းများ ဖွဲ့စည်း၍ ပြပွဲပြိုင်ပွဲများ ကျင်းပကာ အမျိုးမျိုး အားပေးကြသည်။ ခွေးသမင်အပြေးပြိုင်ပွဲမှာ အချို့နိုင်ငံ၌ မြင်းပွဲတစ်မျှပင် ခေတ်စားလျက်ရှိပေသည်။
ခွေးသည် အလွန်အားကိုးရသည်။ အလွန်လိမ်မာသည်ဟုဆိုသော်လည်း ကျွေးမွေးထားရုံနှင့် မလိမ်မာချေ။ ခွေးမွေးလိုသူတို့သည် ရှေးဦးစွာ မိမိတို့အလိုရှိသော ခွေးမျိုးသန့်သန့်ကို ရွေးချယ်၍ လသားအရွယ်က စတင်မွေးမြူသင့်သည်။ ထို့နောက် ဂရုတစိုက်စောင့်ရှောက်ပြုစု၍ ပြောစကား နားလည်စေရန်၊ ခိုင်းသည့်အတိုင်း လုပ်စေရန်၊ စည်းကမ်းရှိစေရန် စသည်တို့ကို စံနစ်တကျ စိတ်ရှည်လက်ရှည် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးရန် လိုပေသည်။
စစ်တန်းရွာ၊ ရွှေလောင်း
စစ်တန်းရွာ၊ ရွှေလောင်း
အောင်လယ်ပြင်ရွာ၊ အငူ
အောင်လယ်ပြင်ရွာ၊ အငူ
စက်ခုံရွာ၊ တုံးတော
စက်ခုံရွာ၊ တုံးတော
သင်ပုတ်ရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
သင်ပုတ်ရွာ (Thinpoke)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ သင်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၄၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သင်ပုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၇ ဦး၊ မ ၁၃၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ သင်ဘုတ် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုံဂျာမံမော်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
လုံဂျာမံမော်ရွာ(Longjamanmaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်စခန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်စခန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၂ ဦး၊ မ ၂၃၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၇ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၇)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၄၁)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၄၂)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၄) ရက် ကျန်သေးသည်။
ရေအေးကြီးရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ရေအေး(ကြီး)ရွာ(Yaeaye(Gyi))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ဟတ္တလိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၃၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟတ္တလိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၀၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၁၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆယ်ပါးသီလ
ဆယ်ပါးသီလသည် ရှင်သာမဏေ များ စောင့်ထိန်းဆောက်တည်ရသော သီလ များဖြစ်သည်။ (အကျယ်ကိုထပ်မံဖြည့်စွက်ရေးသားပေးကြပါရန်)
ဆယ်ပါးသီလ (ဝါ) ဒဿသာမဏေရသီလ
(၁) ပါဏာတိပါတာဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၂) အဒိန္နာဒါနာဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၃) အဗြဟ္မစရိယာဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ၊ (၄) မုသာဝါဒါဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၅) သုရာ မေရယ မဇ္ဇပမာဒဋ္ဌာနာဝေရမဏိ သိက္ခါပဒံ သမာဒိယာမိ၊ (၆) ဝိကာလ ဘောဇနာဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ၊ (၇) နစ္စ ဂီတ ဝါဒိတ ဝိသုက ဒဿနဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ၊ (၈) မာလာဂန္ဓ ဝိလေပန ဓာရဏ မဏ္ဍန ဝိဘူသနဋ္ဌာနာဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ။ (၉) ဥစ္စာသယန မဟာသယနာဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ၊ (၁၀) ဇာတရူပ ရဇတ ပဋိဂ္ဂဟဏာဝေရမဏိ သိက္ခာပဒံ သမာဒိယာမိ၊
မပုတ်ကြီးစုရွာ၊ ကဝက်ချောင်းကြီး
မပုတ်ကြီးစုရွာ၊ ကဝက်ချောင်းကြီး
ပေကုန်းရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ပေကုန်းရွာ (Paykone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ပေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၈၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြီးတောချောင်းရွာ၊ ကျုံတုံး
ကြီးတောချောင်းရွာ၊ ကျုံတုံး
မဟာပုရိသသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ လျှောက်ထားချက်အရ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးသောစိတ်ရှိသူကို “မဟာပုရိသ၊ ကိလေသာတို့မှ လွတ်မြောက်ပြီးသောစိတ် မရှိသူကို “မဟာပုရိသ”ဟု ဟောတော်မမူပုံ၊ သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွားများ၍နေသောသူ၏စိတ်သည် တပ်မက်မှုကင်း၏။ တဏှာ ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့် တစ်စုံတစ်ခုသောအာရုံကို မစွဲလမ်းတော့ဘဲ အာသဝေါတရားတို့မှ လွတ်မြောက်၏။ ကိလေသာတို့မှ စိတ်လွတ်မြောက်ပြီးသောကြောင့် မဟာပုရိသ-ဟု ဟောတော်မူပုံ၊ မလွတ်မြောက်သေးသူသည် မဟာပုရိသ မဟုတ်ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဇောလ်နိုးရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ဇောလ်နိုးရွာ(Zawlnu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ဇောလ်နိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇောလ်နိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၅ ဦး၊ မ ၄၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းဝရွာ၊ ရွှေလောင်း
ချောင်းဝရွာ၊ ရွှေလောင်း
ကျိန်းနန်းယန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကျိန်းနန်းယန်ရွာ(Kyeinnangyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ လိုင်လွမ်လီဆောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၈၁ ဖြစ်သည်။
၈ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၈)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၄၂)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၄၃)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၃) ရက် ကျန်သေးသည်။
ကြက်တူရွေး
ကြက်တူရွေးသည် လှပသောငှက်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကြက်တူရွေး၏ နှုတ်သီးသည် ပေါက်ပွင့်ကဲ့သို့ နီရဲ၍ ကောက်ချိတ်သည်။ အမွှေးအတောင်များသည် ပေါက်ရွက်ကဲ့သို့ စိမ်းစိုကြသည်။ ကြီးသောဦးခေါင်း၊ ရှည်၍သေးသွယ်သောအမြီးနှင့် တိုသောခြေထောက်များရှိသည်။ ခြေချောင်းများသည် ရှေ့နှင့် နောက်သို့ တစ်စုံစီ ထွက်နေကြသည်။ ကြက်တူရွေးအမျိုးမျိုးကို ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဥရောပတိုက်မှအပ ကျန်တိုက်များနှင့် ကမ္ဘာ့ အပူပိုင်းဒေသများ၌ တွေ့မြင်ရသည်။
'တမာလည်းနု ကျေးလည်းဥ၊' 'တမာလည်းရင့် ကျေးလည်းလွင့်' ဆိုသောစကားအတိုင်း နွေရာသီတွင် ဥ အု၍ နွေရာသီတွင်ပင် ပေါက်ကြသည်။ ဤငှက်မျိုးသည် အသက် ၇ဝ အထိပင် နေနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ကြက်တူရွေးသည် လူစကား ပြောသံကို အတုခိုးတတ်သည်။ စကားလုံးအနည်းငယ် သင်ထားလျှင် လိုက်ပြောနိုင်သည်။ 'ကြက်တူရွေးက တော်တော်၊ မယ်ဘော်ကကဲ' ဟူသောစကားပုံသည် စကားမပီကလာ ပြောတတ်သော ကြက်တူရွေးများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပေမည်။ ကြက်တူရွေးကို ကျေးဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောကြက်တူရွေးများကို ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် ၉ မျိုး ခွဲပြသည်။ ယင်းတို့မှာ
ဝေါဟာရလိနတ္ထဒီပနီကျမ်းပါ မြန်မာအစဉ်အလာအရ ကျေးရှစ်မျိုးရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျေးနီ၊ ကျေးဝါနှင့် ကျေးပုဏ္ဏား စသော ကျေးမျိုးကို တွေ့ရသည်ဆိုသော်လည်း ယင်းတို့အကြောင်းကို စုံလင်စွာ မသိရသေးချေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြက်တူရွေးများ
စုန္ဒသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ၊ သာဝတ္ထိမြို့တော် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အရှင်သာရိပုတ္တရာ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံမှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အရှင်အာနန္ဒာ၏ လျှောက်ထားချက်များ၊ ဘုရားရှင်၏ ပြန်လည်မိန့်ကြားချက်များ၊ အတ္တဒီပ၊ အတ္တသရဏ၊ ဓမ္မဒီပ၊ ဓမ္မသရဏ၊ အနညသရဏဖြစ်အောင် သတိပဋ္ဌာန် လေးပါးကို ပွားများနေရမည်-ဟု ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဋီကာ၌ -အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ မွေးချင်းခြောက်ဦး ပါရှိပါသည်။ - ဘုရားရှင် ပါဝါမြို့ ကမ္မာရယုတ္တ စုန္ဒ၏ သရက်ဥယျာဉ်ဝယ် သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်၏ မိန့်ကြားတော်မူချက်အရ စုန္ဒကမ္မာရယုတ္တက “သူနှစ်သက် သော ပစ္ဆာမဘူမကအရပ်သား ဗြာဟ္မဏများ၏ သောစေယျအကျင့်များအား လျှောက်ထားမှုကို အကြောင်းပြု၍ ယင်းတို့၏ သောစေယျနှင့် မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ သောစေယျတို့ မတူညီပုံကို ဒုစရိုက်ဆယ်ပါး သုစရိုက်ဆယ်ပါးတို့ဖြင့် အကျယ်တဝင့် ရှင်းလင်းဟောတော်မူရာ စုန္ဒကမ္မာရပုတ္တ ဥပါသကာအဖြစ် ခံယူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူမည့်နေ့၌ စုန္ဒကမ္မာရယုတ္တ၏ သူကရမဒ္ဒဝ ဆွမ်းပုံ၊ ပါဝါမှ ကုသိနာရုံသို့ ကြွတော်မူပုံ၊ အကျိုးအာနိသင်ကြီးမားသည့် ဆွမ်းနှစ်မျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူပုံ-တို့ကို ပြဆိုသည့်သုတ်။ - တစ်သိန်းတန် ရွှေခွက်များဖြင့် ပါဝါမြို့၊ စုန္ဒရွှေပန်းထိန်သည်၏နေအိမ်၌ ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာတော်များအား ဆွမ်းလုပ်ကျွေးကြရာ ပါပဘိက္ခုက ရွှေခွက်ကို ခိုးယူထားသည်ကို မသိဟန်ပြု၍ “လောက၌ ရဟန်းအမျိုးအစား အဘယ်မျှ ရှိပါသနည်း”ဟု စုန္ဒရွှေပန်းထိန်သည်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ လောက၌ ရဟန်းလေးမျိုးရှိကြောင်း အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌-ဤသုတ်ဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့်တကွ ပုဒ်အဖွင့်များ ပါရှိပါသည်။
ကိုလေးလွင်
ကိုလေးလွင် (၁၉၄၁-၁၉၈၉) သည် မြန်မာလူမျိုး တေးရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မြန်မာသံစဉ်များထဲမှ သန်းထွန်းလေး၏ 'မွေးဌာနီ'၊ 'မမေ့သောအညာ'၊ 'မမပုသိမ်သူ'စသည့် သီချင်းများ ပလေးဘွိုင်းသန်းနိုင်၊ ပုလဲ၊ မြန်မာပြည်သိန်းတန်၊ မြသီတာ၊ အယ်လ်ခွန်းရီ၊ တက္ကသိုလ်အေးမောင်၊ စိန်လွင်လေး၊ ခင်မောင်ထူး၊ မေခလာ၊ မိုင် စသည့် ခေတ်ပေါ် တေးသံရှင်များအား မြန်မာသံစဉ် ကျောရိုးမပျက်၊ စတီရီယိုတေးသီချင်းများကိုလည်း ရေးစပ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင်တွင် ၁၉၄၁ ခု၊ ဧပြီလ ၂၄ ရက်၌ ဦး အေးချို၊ ဒေါ် သန်းညွန့်တို့က မွေးသည်။ ငယ်မည်မှာ ကျော်ရှိန် ဖြစ်သည်။
၁၉၅၅ ခုတွင် ဂီတနယ်သို့ ဝင်ကာ ဂီတမှူးအဖြစ်လုပ်ကိုင်ရင်း သီချင်းများရေးခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား အဆိုတော်များ ကဏ္ဍ:၁၉၈၉ ကွယ်လွန်သူများ
ဇာတိဇာယ ဇုဏဟဝဏ
ဇာတိဇာယ ဇုဏဟဝဏ (ชาติชาย ชุณหะวัณ၊, ; ၁၉၂၀ခုနှစ် ဧပြီ ၅ရက် မှ ၁၉၉၈ခုနှစ် မေလ ၆ရက်) သည် ထိုင်းစစ်တပ်အရာရှိ၊ သံတမန်နှင့် နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။ ၁၉၈၆ခုနှစ်မှ ၁၉၉၁ခုနှစ်အထိ Thai Nation Party ၏ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ခုနှစ်ဩဂုတ်လမှ ၁၉၉၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအာဏာသိမ်းမှုအထိ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၉၈ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:၁၉၂၀ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ