cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အသည်းရောင် အသားဝါ ရောဂါ စီပိုး
Hepatitis C virus (HCV) ဗိုင်းရပ်စ် စီ ပိုးဝင်ရင် သာမန်ကာရှန်ကာ ၁ ပါတ် ၂ပါတ်လောက်သာ ခံစားရတာမျိုးနဲ့ အသက်ကိုပါ ရန်ရှာတဲ့အဆင့်မျိုး ဖြစ်နိုင်တယ်။ အဆိုးနှစ်ကောင်ဖြစ်တဲ့ ဘီ နဲ့ စီ မတူတာက ဘီပိုးဟာ အထဲဝင်ပြီး၊ ကင်းစင်သွားနိုင်ပေမဲ့ စီပိုးကတော့ အမြဲ ရှိနေတတ်တယ်။ ဘီပိုးက လိင်ကနေတဆင့် ကူးစက်တာ များပြီး၊ စီပိုးကတော့ သွေးကတဆင့် ကူးတာက အဓိက ဖြစ်တယ်။
(စီ) ဖြစ်ရင် ရောဂါလက္ခဏာမရှိဘဲ နေတတ်လို့၊ အတော်များများက ဆေးစစ်တဲ့အခါ အမှတ်မထင် ပိုးရှိနေတာကို တွေ့ကြရတယ်။ တယောက်ယောက်မှာ (စီ)ပိုး တွေ့တယ်လို့ဆိုရင် သူဟာ ကမ္ဘာပေါ်က လူပေါင်း သန်း ၁၇ဝ ထဲက တယောက်ပါ။ အကြောက်မကြီးအောင် ပြောရရင် ၁၀ဝ မှာ ၈၀-ဂ၅ ယောက်လောက်က နာတာရှည် မဖြစ်ကြပါ။ နာတာရှည်ကနေ နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးဝါးတာတွေဖြစ်တဲ့ ရာနှုန်းကလည်း ၅ ဂဏန်းအောက်မှာပါ။
နာမည်ကြီးလူဆိုး AIDS ဖြစ်စေတဲ့ HIV နဲ့ မတူတာက ပိုးရှိတဲ့မအေကနေ ကလေးကို စီမှာက ၅% လောက်သာ ကူးစေနိုင်ပါတယ်။ ဖအေမှာ စီပိုးရှိနေပေမဲ့ သူ့ကလေးကို (သွေးမထိမချင်း) မကူးဘူး။ လိင်လမ်းကနေ ကူးတာကလဲ HIV နဲ့ B တို့လောက် မဟုတ်ပြန်ဘူး။ (စီ)ကို တလင်တမယား လိင်ကနေကူးတယ်ဆိုတာ ရှားပါတယ်။
သွေး(မစစ်ဘဲ)သွင်းတာ၊ သွေး-သွေးချင်းထိတာ၊ ဆေးထိုးအပ် သီးခြားမသုံးတာ၊ နားကပ် လဲဝတ်တာ၊ မုတ်ဆိတ်ရိတ်ဒါး၊ သွားတိုက်တံ၊ လက်သဲညှပ် တွဲသုံးတာ၊ (တက်တူး)ထိုးတာ၊ ဟိုနေရာ ဒီနေရာ ကွင်းတပ်တာတွေကနေ ကူးရတာပါ။ ဒါပေမဲ့ ပိုးရှိနေသူ ချက်ပြုတ်တာ စားမိလို့ မကူးပါ။ လက်တွဲလျောက်တာ၊ နှာခြေ၊ ချောင်းဆိုး၊ တစ်အိမ်တည်း အတူနေတာနဲ့လဲ မကူးဘူး။ ချွေး၊ သွားရည်၊ မျက်ရည်တွေကနေ မကူးပါ။ ပိုးရှိတဲ့မအေက နို့တိုက်တာနဲ့ မကူးပါ။ ရာသီသွေးကတော့ ကူးနိုင်တယ်။
(စီ)ပိုး အဝင်ခံရရင် အစတော့ တုပ်ကွေးလိုပါဘဲ။ မစားချင်မသောက်ချင်၊ အားယုတ်၊ ပျို့ချင်သလိုနေ၊ အဆစ်တွေ အသားတွေနာ၊ သတိထားရင် အသဲရှိရာ ဗိုက်ညာဘက်အထက်နားမှာ နာမယ်။ ကိုယ်ပူတာလဲရှိနိုင်တယ်။ ကြာလာရင် ဝါလာမယ်။ အများသိကြတဲ့ (ဂျွန်းဒစ်)။ ကြာတယ်ဆိုတာ ဆယ်စုနှစ်နဲ့ချီနိုင်တယ်။ ရောဂါလက္ခဏာမပေါ်ပေမဲ့ ပိုးက အသဲကို ဖျက်နေပြီ၊ သူများကိုလဲ ကိုယ့်သွေးနဲ့ထိရင် ကူးနိုင်နေပြီ။
အသဲက စဖြစ်တော့ မာလာမယ်၊ နောက် အမာရွတ်လိုဖြစ်လာမယ်။ ၁၇% ကနေ ၂၀% လောက်က Cirrhosis အသဲခြောက်တာ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။ ဆိုးဝါးလွန်းတဲ့ အဆင့်ရောက်ရင် အသားတွေ ဝါမယ်၊ စိတ်က တွေးရ-ကြံရတာတွေ ဝေဝါးလာမယ်၊ အရည်တွေများလာလို့ ဗိုက်ဖေါင်းလာမယ်၊ အစာလမ်းကနေ သွေးယိုတာဖြစ်မယ်။ ကံဆိုးသူ ၂% ကတော့ Hepatocellular Carcinoma ခေါ်တဲ့ အသဲကင်ဆာမှာ အဖြစ်အများဆုံးရောဂါ ဖြစ်နိုင်တယ်။
သေခြာအောင်လုပ်ရမှာက သွေးစစ်ပါ။ ပိုးရှိ-မရှိ၊ ပိုးဘယ်လောက်များလဲ၊ Liver biopsy အသဲရဲ့ အသားစ ထုတ်ယူ စစ်ဆေးတာက အသေခြာဆုံးပါ။ နောက် Hepatitis C antibody test နဲ့ PCR test အပြင် အသဲအခြေအနေကို ဆန်းစစ်ဘို့ Liver function tests လုပ်ရတယ်။ တိကျအောင် Hepatitis C Genotype test ဆိုတဲ့ ပိုး အမျိုးအစား ခွဲတာလဲ လုပ်ရပြန်ပါသေးတယ်။ (စီ) ရှိနေရင် HIV ကိုပါ စစ်ပါ။ နှစ်ခုလုံး တွဲရှိသူတွေ ရှိတယ်။ HIV က ပိုဆိုးတာက ကိုယ်ရဲ့ ခုခံအားစနစ်ကြီးကို ဖျက်ပြစ်လို့ပါ။ နဲနဲကောင်းတာက HIV ကို ကုဘို့ ဆေးတွေရှိနေပြီ။ နဲနဲလို့ ပြောရတာက ဆေးက သက်သာစေဘို့သာ ဖြစ်ပြီး၊ အပျောက်မရသေးလို့ပါ။
မကူးအောင် ကာကွယ်နည်းအတိုင်း (စီ)ပိုးရှိသူတွေ ဆင်ခြင်ရပါမယ်။ မူးယစ်ဆေးသုံးတာ၊ ဆေးမင်ကြောင်(Tattoo )ထိုးတာ၊ ဟိုကွင်း-ဒီကွင်းတပ်တာ၊ ကွန်ဒွန်းမပါ လိင်ဆက်ဆံတာတွေ ရှောင်ပါ။ အရက်ဖြတ်ပါ။ ကောင်းကောင်းနား၊ ကောင်းကောင်းစားပါ။ အသီးအရွက်၊ အသီးအနှံ၊ အစေ့အဆံ ဆိုရင် တစ်ခုလုံးပါတာမျိုး စားပါ။
ပိုးတွေ့ရင် ဆေးကုဘို့လို-မလို ဆရာဝန်ကဆုံးဖြတ်ပါမယ်။ ရောဂါက အန္တရာယ်နည်းနေရင် ဆေးပေးချင်မှ ပေးပါလိမ့်မယ်။ ဆေးက ထိုးဆေးရော စားဆေးပါပေးမှာပါ။ တနည်းက ၄၈ ပါတ်ကြာမှာဖြစ်ပြီး၊ တနည်းက ၂၄ ပါတ်။ လိုရင် နောက် တကြော့။ ဆေးက ၂ မျိုးသုံးနေပါတယ်။ Interferon ထိုးဆေး နဲ့ Ribavirin စားဆေး တွေပါ။ Injection Interferon ကို ၇ ရက် တပါတ်မှာ ၃ ကြိမ်ထိုးတယ်။ နောက်ပေါ်ဆေး Pegylated ကတော့ ၁ ပါတ်မှာ ၁ ကြိမ်နဲ့ရတယ်။ Ribavirin စားဆေးကို ၁ ပြား တနေ့ ၂ ကြိမ်။ ဆေး ၂ မျိုးတွဲကုတာမို့ Combination therapy ခေါ်ကြတယ်။ ပူးတွဲစစ်ဆင်ရေး ပေါ့ဗျာ။ ၆ လ ကနေ ၁၂ လကြာပါမယ်။
ဆေးတွေကတော့ ပြင်းတော့ တုပ်ကွေးခပ်ဆိုးဆိုး ဖြစ်နေသလို ခံစားရမယ်။ မောပန်း၊ ခေါင်းကိုက်၊ အဆစ်အမြစ်နာ၊ ချမ်း၊ အအိပ်ပျက်၊ ကိုယ်ပူ၊ စာကြည့်မရ၊ အာရုံစိုက်မရ၊ စိတ်ဓာတ်ကျတာလဲ ဖြစ်နိုင်တယ်။ နောက်ဆုံးကတော့ အသဲ အစားထိုးပေးရတာပါ။ နားလည်ဘို့က အသဲအစားထိုးပေမဲ့ ပိုးသေအောင် ဆေးလိုနေမှာပါ။ စီပိုးရှိသူတွေကို အေ နဲ့ ဘီ ကာကွယ်ဆေးတွေ ထိုးခိုင်းပါမယ်။
စီပိုးရှိသူများ အကိုက်အခဲ ပျောက်ဆေး Acetaminophen (Tylenol, Panadol) ကို ရှောင်ရမယ်။ Ibuprofen က အသဲမခြောက်သေးရင် သောက်လို့ရတယ်။ Aspirin ကတော့ အစာအိမ်ပြဿနာမရှိသ၍ သောက်နိုင်တယ်။ သံဓာတ်စားဆေး Iron supplements မပေးသင့်ဘူး ပြောကြတယ်။ အစားထဲပါသလောက် သံဓာတ်က ဘာမှမဖြစ်ပါ။
တခြားဆေးကုနည်းတွေလဲ ရှိပါသေးတယ်။ Aromatherapy အနံ့နဲ့ဆေးကုနည်း၊ Massage therapy အနှိပ်ခံနည်း၊ Yoga ရောဂနည်းတွေပါ။ အပန်းလဲမကြီး၊ စခန်းလဲနီးရင် သုံးပါ။ Meditation စိတ်တည်ငြိမ်အောင် ရှုမှတ်နည်းလဲ ပါတယ်။ စိတ်ရဲ့စွမ်းအားကို ကျွန်တော်တို့လူမျိုးတွေက အသိဆုံးမဟုတ်ပါလား။
မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များ အစည်းအရုံး
GW သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ် ရွှေဝါရောင်တော်လှန်ရေးနှင့်အတူ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး လူငယ်များနှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အတိုက်အခံလှုပ်ရှားမှုကို အရေးယူနိုင်သော ဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းထားရာ အဖွဲ့အစည်းဖွဲ့လျှင် အစိုးရထံ မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုချက်တောင်းယူရသည်။ သို့သော် အာဏာပိုင်များကိုယ်တိုင်ဦးစီးလုပ်ဆောင်သော အဖွဲ့အစည်းများကလွဲလျှင် ပုဂ္ဂလိကနှင့် လူထုအခြေခံအဖွဲ့အစည်း ဖွဲ့စည်းခွင့်ကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ထားသည်။
စစ်အစိုးရဆန်ဆန့်ကျင်သည့် တေးသီချင်းများ GW က သီဆိုဖြန့်ဝေခဲ့ရာတွင် လျှို့ဝှက်အဖွဲ့အမည် Freedomfighter နှင့် တွဲဖက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် နိုးထကြလော့ အိုမြန်မာ"၊ မေလက ဆန္ဒခံယူပွဲအား ကန့်ကွက်ဆန္ဒမဲ ပေးရန် မြန်မာလူထုအား လှုံ့ဆော်သည့် NO NO NO'' သီချင်းတို့ ပါဝင်သည်။ ကိုဇေယျာသော်သည် မျိုးဆက်သစ်လူငယ်များ အစည်းအရုံး (Generation Wave - GW) မှ အဖွဲ့ဝင်တဦးဟုဖြစ်သည်ဟု အဖွဲ့က ကြေညာထားသည်။GW အဖွဲ့ဝင် အနည်းဆုံး ၁၀ ဦးထက်မနည်း ဖမ်းဆီးခံထားရသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေစိုက် အဖွဲ့အစည်းများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီများ
ကင်းတပ်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကင်းတပ်ရွာ (Kintat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဗစ္စီ
တင် ဘားဂလင်း (Tim Bergling ) (၁၉၈၉-၂၀၁၉) သည် စင်တက်အမည် အဗစ္စီ (Avicii) ဖြင့် ကျော်ကြားသည့် ဆွီဒင်လူမျိုး ဂီတပညာရှင်၊ တေးနှောနှင့် တေးသံသွင်းသူ ဖြစ်သည်။
အသက် ၁၆ နှစ်အရွယ်တွင် ဂီတဖိုရမ်များတွင် သီချင်းများတင်ရာမှ ခွေထုတ်ပေးရန် ကတိရလာသည်။ ၂၀၁၁ ခုထွက် အထပ်များ (Levels) သီချင်းနှင့် ပေါက်သွားပြီ: ပထမဆုံးအခွေသည်လည်း လူကြိုက်များသည်။ ထိုအခွေ၌ပါသော ငါ့ကို နှိုးပါ (Wake Me Up) မှာ ဥရောပနှင့် အမေရိကားတို့တွင် ထိပ်တန်း (၁၀) ပုဒ်စာရင်းတွင် ပါခဲ့သည်။
စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာကြောင့် နယ်လှည့်ဖျော်ဖြေပွဲများကို ၂၀၁၆ ခု၌ ရပ်နားထားရာမှ ၂၀၁၈ ခု၊ ဧပြီလ ၂၀ ရက်တွင် အိုမန်နိုင်ငံ၊ မူစကတ်မြို့၌ မိမိကိုယ်မိမိ အဆုံးစီရင်သွားသည်။ ဂျွန်လ ၈ ရက်တွင် သူ၏ဇာတိ စတော့ဟုမ်းတွင် မြုပ်နှံသဂြိုဟ်သည်။
အင်ညဲကထောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ညဲကထောင်ရွာ(Innyekahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ဂေါမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ဂေါမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇ ဦး၊ မ ၃၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးသိုးကုလားရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဝါးသိုးကုလားရွာ(Warthokular)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၈၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်စွယ် (တောင်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ဆင်စွယ် (တောင်)ရွာ (Sinswei(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဆင်စွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၆၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပတဲကောလေး
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်-- ပင်ပျော့ ပင်ငယ် မျိုး ဖြစ်၏။ ရွက်ယောင် ပင်စည် ဖြစ်သည်။ အမြင့် ၃ ပေ မှ ၄ ပေ ထိ မြင့်သည်။ အရွက်-- ပင်စည် ရိုးတံ အား ပတ်၍ ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ ရှည်မျော မျော လှံစွပ်ပုံ ဖြစ်၍ အဖျား ချွန်သည်။ အရင်း အနည်းငယ် ဝိုင်းသည်။ ရွက်ပြား သားရေ ကဲ့သို့ ပျဉ်းတွဲ နေသည်။ ရွက်လယ်ကြော ထင်ရှားသည်။ ရွက်နား ညီသည်။ ပတဲကောကြီး ရွက်နှင့် တူသည်။ သို့သော် အနည်းငယ် သေးသည်။ အပွင့်-- ထိပ်ထွက် ပန်းခိုင် ဖြစ်သည်။ အပွင့် စိမ်းဝါရောင် ရှိသည်။ အညှာ တစ်ခုတွင် ၂ ပွင့်မှ ၃ ပွင့် ရှိသည်။ ပွင့်ခံရွက် ထင်ရှားပြီး အညိုရောင် ရှိသည်။ အသီး-- အစိမ်းရောင် ရှိသည်။ အနည်းငယ် လုံးဝိုင်းသည်။ အခွံ ပါးပြီး တွန့်ရှုံ့နေ သည်။ ရင့်မှည့် သည့်အခါ အညိုရောင် ရှိသည်။ အမြစ်-- ဥသဏ္ဌာန် ဖြစ်ပြီး နနွင်းတက် နှင့် ဆင်ဆင် တူသည်။ အမြှေးဖတ် များဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။ မြစ်မြွှာ နည်းသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အမြစ်ဥ။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာ နိုင်ငံ အနှံ့အပြား တွင် ပေါက်ရောက်သည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ-- သဘာဝ အလျောက် အလေ့ကျ ပေါက်သည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်-- မြန်မာ ဆေးကျမ်း များအလို အရ ပတဲကောလေး သည် ပတဲကောကြီး ကဲ့သို့ အနံ့ အရသာ မထက် မပြင်းပေ။ဥမြစ် အရင်း သည် ခါးစပ်၏။ ပူ၏။ နှုတ်မြိန် စေ၏။ ဝမ်းမီး တောက်၏။ အသုံးပြုပုံ- အမြစ်ဥ-- ၁။ ပတဲကောလေး မြစ်ဥ ကို ပြုတ်၍ သောက်သော် ဆီးလွန် ရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။ ၂။ ယင်းကို ဆီနှင့် ချက်၍ လိမ်းနယ် ပေးသော် အကြောတက်ခြင်း၊ လေးလံ ခြင်း ရောဂါ ပျောက်ကင်း၏။ ၃။ ကလေးများ စကား ပြောချိန် တန်လျက် မပြောခြင်း၊ မပီသခြင်း တို့အတွက် အမြစ်ကို သွေး၍ လျှာပွတ်ပေး ခြင်း၊အနည်းငယ် ခွံ့ပေးခြင်း ပြုပါက လျင်စွာ စကား ပြောစေ၏။
မီဆူဘီရှီ အေဆစ်စ်အမ် ဇီးရိုး
ဇီးရိုး တိုက်လေယာဉ်အဖြစ် လူသိများခဲ့သည့် မီဆူဘီရှိ အေဆစ်စ်အမ် ဇီးရိုးသည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်တို့၏ နာမည်ကျော် တိုက်လေယာဉ် ဖြစ်သည်။ မစ်ဆူဘီရှီ ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သည်။ ၁၉၄၀ မှ ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ ဂျပန်ရေတပ်၏ အဓိက တိုက်လေယာဉ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အစင်းရေ (၁၁၀၀၀) ထိ ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
မြန်မာဖောင့်များ
ကွန်ပျူတာမှာ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးသော မြန်မာစာဖောင့်ကို လန်ဒန်မှ အရှေ့တိုင်းပညာ လေ့လာရေးတက္ကသိုလ်မှ ဂျွန်အိုကဲလ်ဆိုသူက ၁၉၈၇ ခုနှစ်မှာ အင်းဝဖောင့်ကို တီထွင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၉၈၉၊ မေလထုတ် လင်းရောင်ခြည်မဂ္ဂဇင်း အမှတ် ၇၆ တွင် စတင် အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာဖောင့်များတွင် ယူနီကုတ်စံနှုန်းကို လိုက်နာသည့် ဖောင့်များနှင့် မလိုက်နာသည့်ဖောင့်များဟူ၍ စာလုံးပုံစံ နှစ်မျိုးရှိသည်။
ဆက်ရက်လည်ညို
ဆက်ရက်လည်ညို (Saroglossa spilopterus) သည် စတာလင်ဆက်ရက်၏ မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဆန်ချောင်း
ဆန်ချောင်း
နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်း
နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်း (နိုင်ငံတစ်ခုနှင့်တစ်ခုအကြားကလေးမွေးစားခြင်း သို့မဟုတ် နိုင်ငံအများအပြားတို့နှင့် ပတ်သက်သော ကလေးမွေးစားခြင်းဟုလည်း ရည်ညွှန်းသည်) လူတစ်ဦးချင်း သို့မဟုတ် လင်မယား၊ ယောက်ျားမိန်းမစုံတွဲတို့ မတူညီသောနိုင်ငံမှ နိုင်ငံသား ကလေးတစ်ယောက်၏ တရားဥပဒေနှင့် အညီဖြစ်သော၊ ထာဝစဉ် မိဘများဖြစ်လာခြင်းဖြစ်သော ကလေးမွေးစားခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ကလေးမွေးစားလိုသော မိဘလောင်းများသည် ၎င်းတို့နေထိုင်ရာ နိုင်ငံနှင့် ကလေးနိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူထားသော နိုင်ငံတို့၏ တရားဥပဒေနှင့်အညီဖြစ်သော လိုအပ်ချက်များနှင့် ပြည့်စုံရပါမည်။
နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းသည် ကွဲပြားသော ယဉ်ကျေးမှုများ သို့မဟုတ် လူမျိုးကွဲများပါဝင်ပတ်သက်သော ကလေးမွေးစားခြင်းနှင့် မတူပါချေ။ အမျိုးမျိုးသော နိုင်ငံများ၏ ဥပဒေများသည် နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းကို ခွင့်ပြုရာ၌ ယင်းတို့၏ လိုလားမှုအပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားကြသည်။ နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းများကို အခြားနိုင်ငံများက ရှင်းလင်းစွာ တားမြစ်ထားသော်လည်း၊ တရုတ်နှင့် ကိုရီးယားနိုင်ငံများကဲ့သို့ နိုင်ငံများတွင် စည်းကမ်းများနှင့် နည်းလမ်းများ ကောင်းစွာပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ နိုင်ငံအချို့ အထူးသဖြင့် အာဖရိကနိုင်ငံအများအပြားတွင် နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းအများစုကို လက်မခံဘဲ ပယ်ရှားနိုင်သည့် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည့် မွေးစားမိဘများအတွက် အမြဲတမ်း နေထိုင်နိုင်ခြင်းနှင့် ဆိုင်သောလိုအပ်ချက်များ ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မာလာဝီနိုင်ငံသည် အထူးအခြေအနေများမှ လွဲ၍ အမြဲတမ်းနေထိုင်ခြင်း လိုအပ်သည်။
ဆောင်ရွက်ပုံနည်းလမ်းအပေါ် သုံးသပ်ချက်
နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်း ဆောင်ရွက်ပုံနည်းလမ်းကို အစပြုရန်အတွက် လိုအပ်သောအချက်များသည် မွေးစားသော မိဘ(များ)၏ နိုင်ငံအပေါ်မူတည်ပြီး ကွဲပြားနိုင်သည်။ ဥပမာပြရလျှင်၊ နိုင်ငံအများစုတွင် မွေးစားလိုသော မိဘလောင်းများသည် မွေးစားဖို့ခွင့်ပြုချက် ဦးစွာရယူဖို့ လိုအပ်သည်။ အချို့နိုင်ငံများတွင် ခွင့်ပြုချက်ကို နိုင်ငံတော် အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုမှသာ ရယူနိုင်သည်။ သို့သော် အချို့နိုင်ငံများတွင် ပုဂ္ဂလိက မွေးစားခြင်းဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်း တစ်ခုမှ ရယူနိုင်သည်။
ကလေးမွေးစားမည့်မိဘလောင်းများ၏ သတင်းအချက်အလက်အများအပြားပါဝင်သော ကိုယ်ရေးရာဇဝင်ကို မွေးစားမည့်ကလေးနိုင်ငံ၏ လိုအပ်ချက်အတိုင်း ပြင်ဆင်သည်။ ထုံးစံအားဖြင့် ယင်းကိုယ်ရေးရာဇဝင်တွင် ဘဏ္ဍာရေးဆိုင်ရာ အချက်အလက်၊ နောက်ခံရာဇဝင်စစ်ဆေးချက်၊ လက်ဗွေရာများ၊ လူမှုရေးဝန်ထမ်းတစ်ဦးကမွေးစားမည့်မိဘလောင်းများ၏နေအိမ်နှင့်နေထိုင်မှုပုံစံအပေါ် လေ့လာသုံးသပ်ချက်၊ မိဘလောင်းများ၏ ကျန်းမာရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး ၎င်းတို့၏ဆရာဝန် အစီရင်ခံစာနှင့် အခြား ထောက်ခံချက် အကြောင်းအရာများ ပါဝင်သည်။ ထပ်လောင်း၍ လိုအပ်ချက်များမှာ နိုင်ငံတစ်ခုနှင့်တစ်ခုသာမက ရုရှားနိုင်ငံကဲ့သို့ ကျယ်ပြောသော နိုင်ငံမျိုးများတွင် ဒေသတစ်ခုနှင့် တစ်ခုပင် အလွန်အမင်းကွဲပြားနိုင်သည်။ ယင်းကိုယ်ရေးရာဇဝင် ပြင်ဆင်ပြီးသွားသည့်အခါ ကလေး၏နိုင်ငံရှိ သင့်လျော်သော အာဏာပိုင်များထံ စစ်ဆေးသုံးသပ်ရန်အတွက် တင်ပြရသည်။
နိုင်ငံအပေါ်မူတည်၍ မိဘလောင်းများသည် ဥပဒေအရ ဆောင်ရွက်မှုများ ပြီးစီးရန်အတွက် နိုင်ငံရပ်ခြားသို့ တစ်ခေါက်ထက်ပို၍ ခရီးသွားကောင်း သွားရနိုင်သည်။ အချို့နိုင်ငံများသည် ကလေးအား အစောင့်အကြပ်ဖြင့် မွေးစားမည့် မိဘတို့၏နိုင်ငံရှိအိမ်သို့ သွားရောက်ခြင်းကို ခွင့်ပြုထားပြီး၊ မွေးစားမည့်မိဘများ ယင်းတို့မွေးစားမည့် ကလေး၏နိုင်ငံသို့ သွားလာရန်မလိုပေ။ ထုံးစံအားဖြင့် ဤနေရာမှစတင်ကာ မွေးစားမိဘတို့၏ တရားဝင်နိုင်ငံသားတစ်ဦးအဖြစ် ပြုလုပ်ရန် သို့မဟုတ် ပြန်လည်မွေးစားရန်အတွက် စာရွက်စာတမ်းများကဲ့သို့ လိုအပ်ချက် အများအပြားရှိလာသည်။ ထို့အပြင် မွေးစားမိဘများအသုံးပြုသည့် နေရာချထားပေးသည့် အဖွဲ့အစည်းကဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ကလေးအားမွေးစားသည့် နိုင်ငံ၏ဥပဒေအရဖြစ်စေ လူမှုရေးဝန်ထမ်းတစ်ဦးက တစ်ခေါက် သို့မဟုတ် တစ်ခေါက်ထက်ပိုသည့် နောက်ဆက်တွဲ သွားရောက်လည်ပတ်မှုများ(သို့မဟုတ် "နေရာချထားပြီးနောက်") ပြုလုပ်ဖို့ လိုအပ်ကောင်းလိုအပ်ပါမည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ကလေးနိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူမှု အက်ဥပဒေ ၂၀၀၀ ကို လိုက်နာသောအားဖြင့် မွေးစားသည့် မိဘ အနည်းဆုံးတစ်ဦးက အမေရိကန် နိုင်ငံသားဖြစ်လျှင် မွေးစားခံရသည့် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်ဖွား ကလေးများကို အလိုအလျောက် နိုင်ငံသားအဖြစ် ပေးအပ်သည်။ မွေးစားသည့် အကြောင်းခြင်းရာပေါ်မူတည်ပြီး နိုင်ငံသားအဖြစ် လက်တွေ့ပေးအပ်ခြင်းသည် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်သူအဖြစ် ကလေးပြည်ဝင်ခွင့်ရရှိသည့်အခါ သို့မဟုတ် မိဘတိုင်းပြည်၏ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်အရ ကလေးမွေးစားပြီးသည့်အခါတွင် ဖြစ်သည်။
ကလေးများနှင့် မွေးစားမိဘများ၏ အရင်းအမြစ်များ
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံအတွင်းရှိ မိဘများ နိုင်ငံတကာ မွေးစားခြင်း အများဆုံးလုပ်ဆောင်သော နိုင်ငံများမှာ တရုတ် (၅၄၅၃)၊ ဂွာတီမာလာ (၄၇၂၈)၊ ရုရှား (၂၃၁၀)၊ အီသီယိုးပီးယား (၁၂၅၅)၊ တောင်ကိုရီးယား (၉၃၉)၊ ဗီယက်နမ် (၈၂၈)၊ ယူကရိန်း (၆၀၆)၊ ကာဇက်စတန် (၅၄၀)၊ အိန္ဒိယ (၄၁၆)၊ လိုက်ဘေးရီးယား (၃၅၃)၊ ကိုလံဘီယာ (၃၁၀)နှင့် ဖိလစ်ပိုင် (၂၆၅) နိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်။(အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေးဌာန) အခြားသော ဖြစ်ရိုးဖြစ်စဉ်မဟုတ်သော နိုင်ငံများတွင် ဘူ(လ်)ဂေးရီးယား၊ နော်ဝေး၊ ဩစတျေးလျ၊ ကင်ညာ၊ ကနေဒါ၊ ဟေတီနှင့် ပိုလန်နိုင်ငံတို့ ပါဝင်သည်။ နိုင်ငံတိုင်း ယင်းတို့၏စည်းကမ်းများကို ပြောင်းလဲနေသည့်အတွက် ဤကိန်းဂဏာန်း အချက်အလက်များမှာ တစ်နှစ်နှင့်တစ်နှစ် မတူညီပေ။ ရိုမေးနီးယား၊ ဘယ်လာရု(စ်)နှင့် ကမ်ဘောဒီးယားနိုင်ငံတို့မှာ ယင်းတို့၏စနစ်တွင် အလွဲသုံးစားပြုခြင်းများကို သုတ်သင်ရှင်းလင်းသည့်အနေဖြင့် အစိုးရက မွေးစားခြင်းများအပေါ် နှိမ်နင်းမှုကြောင့် မွေးစားခြင်းများ ရပ်တန့်စေသည့်အချိန်အထိ အရေးပါသော နိုင်ငံများအဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံသည် မွေးစားခြင်းနှင့်ပတ်သက်ပြီး ယင်း၏တံခါးများကို ဖွင့်ထားရန်အတွက် သဘောတူစာချုပ်တစ်ခုကို မကြာသေးမီက ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ဂွာတီမာလာနိုင်ငံကမူ ယင်း၏တံခါးကို မကြာမီကမှ ပိတ်ပစ်ခဲ့သည်။
နီပေါနိုင်ငံသည် ကလေးမွေးစားခြင်းအတွက် ယင်း၏တံခါးကိုပိတ်မထားသော်လည်း၊ အမေရိကန်နိုင်ငံသည် နီပေါနိုင်ငံမှ ကလေးများအားမွေးစားခြင်းကို ခေတ္တရပ်ဆိုင်းထားသည်။ နီပေါနိုင်ငံတွင် ထိုကလေးများအား မည်သည့်အတွက်ကြောင့် စွန့်လွှတ်သည်ဆိုသည့်အချက်ကို ထောက်ခံရန်အတွက် တင်ပြသော စာရွက်စာတမ်း များသည် ယုံကြည်စိတ်ချရမှုမရှိကြောင်း တွေ့ရှိရပြီး၊ ကိစ္စတစ်ခုချင်းစီကို စုံစမ်းမှုပြုရာတွင် အတားအဆီးများကြောင့် စွန့်လွှတ်လိုက်သည်ဟုဆိုသော အခြေအနေများကို မှန်ကန်ကြောင်းအတည်မပြုနိုင်ချေ။
မိန်းကလေးများအား ယောက်ျားလေးများထက် အရေအတွက်တွင် သာလွန်များပြားစွာ မွေးစားခြင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံသည် အဓိကနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံယဉ်ကျေးမှုအရ သားယောက်ျားလေးကို ပိုမိုနှစ်သက်မှုနှင့် တရားဝင်ပြဋ္ဌာန်းပြီး ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် စတင်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည့် ကလေးမွေးဖွားမှု အစီအစဉ် ပေါ်လစီနှင့် တွဲဘက်လိုက်သောအခါ မွေးစားခံရသော တရုတ်ကလေးများ၏ ၉၅% မှာ မိန်းကလေးများ ဖြစ်ကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ သည်လည်း သိသိသာသာပိုကဲစွာ မိန်းကလေးများအားမွေးစားမ(မိန်းကလေး၆၈%)ရှိသော်လည်းအခြားသောနိုင်ငံအများစုမှာ ညီတူညီမျှခန့် အရေအတွက်သာ ရှိသည်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် ၆၀%ခန့်သည့် ယောက်ျားလေးများ[ကိုးကားရန်လိုအပ်သည်] ဖြစ်သောကြောင့် ယောက်ျားလေးများအား မွေးစားမှုမှာ မိန်းကလေးများနှင့် နှိုင်းစာလျှင် ပိုမိုပါသည်။ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် ကိုရီးယားမွေးစားကလေး အများစုမှာ (သုံးပုံနှစ်ပုံခန့်) မိန်းကလေးများဖြစ်ခဲ့သောကြောင့်၊ ယင်းနှင့်နှိုင်းစာလျှင် အလှည့်အပြောင်းတစ်ခုပင် ဖြစ်သည်။ အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံမှာ ကလေးများအား မွေးစားခြင်းမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံရှိ မွေးစားလိုသောမိသားစုများအတွက် လူကြိုက်များလာသော ရွေးချက်ချက်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာနအဆိုအရ၊[6] အီသီယိုးပီးယားကလေးများအား ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် မိဘမဲ့ပြည်ဝင်ခွင့် ဗီဇာ ၄၄၁ ခုနှင့် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ရ၃၂ ခု ထုတ်ပေးခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းဥပဒေ
နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းကို ခွင့်ပြုရန် လိုလားမှုက ယင်းနိုင်ငံများ၏ ဥပဒေကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် ပြုရာ၌ ကွဲပြားစေသည်။ တရုတ်နှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့ကဲ့သို့ နိုင်ငံအချို့သည် နိုင်ငံခြားသားမွေးစားသူများ လိုက်နာရန် စည်းကမ်းများနှင့် နည်းလမ်းများ ကောင်းစွာပြဋ္ဌာန်းထားသော်လည်း၊ အခြားသောနိုင်ငံများ အာရပ်စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု (UAE)ကဲ့သို့ အခြားသောနိုင်ငံများမှာ ယင်းကို သိသာရှင်းလင်းစွာ တားမြစ်ထားသည်။ ရိုမေးနီးယားနိုင်ငံ ကဲ့သို့အခြားနိုင်ငံများသည် နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းကို နီးစပ်သော ဆွေမျိုးများက (အဖိုးအဖွားကဲ့သို့) မွေးစားခြင်းမှလွဲပြီး လုံးဝပိတ်ပင်ထားသည်။ သို့သော် ကလေးများအား နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ခြင်းအတွက် စွပ်စွဲခြင်းများ၊ ဆွေမျိုးများက နိုင်ငံခြားသားများထံ ရောင်းစားခြင်းနှင့် မိမိတို့နိုင်ငံ၏ ကလေးများအား ထောက်ပံ့မှုမပြုနိုင်သောကြောင့် အစိုးရအများစုအားခံစားရသော အရှက်ရခြင်းတို့ကြောင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိနိုင်ငံအများအပြားသည် နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းများကို လုံးဝပိတ်ပင်ခဲ့ကြသည်။
အစိုးရနှင့် မဆိုင်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဥပဒေ ဟိတ်(ဂ်)ညီလာခံ
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာကလေးမွေးစားခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်းနေသော အခက်အခဲများနှင့် စိန်ခေါ်မှုများတို့ကို အသိအမှတ်ပြုခြင်းနှင့် ပါဝင်ပတ်သက်နေသူများအား တစ်ခါတစ်ရံ ယှဉ်တွဲပါလာတတ်သော ခြစားမှုနှင့် ခေါင်းပုံဖြတ်အမြတ်ထုတ်မှုများမှ ကာကွယ်သည့်အနေဖြင့် ကြိုးပမ်းမှုများအဖြစ် အစိုးရနှင့်မဆိုင်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဥပဒေ ဟိတ်(ဂ်)ညီလာခံသည် ကလေးများအား အကာအကွယ်ပေးခြင်းနှင့် နိုင်ငံတစ်ခုနှင့်တစ်ခု အကြား ကလေးမွေးစားခြင်းကို[8] လေးစားသောအားဖြင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းများဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ယင်းသည် ၁၉၉၅ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်နေ့မှစ၍ အမိန့်အာဏာတည်ခဲ့သည်။ သဘောတူညီချက်၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်များမှာ - အောက်ဖော်ပြပါတို့သည် သဘောတူညီချက်မှ ထုတ်နှုတ်ကိုးကားချက်တစ်ခု ဖြစ်သည် - နိုင်ငံတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြား ကလေးမွေးစားခြင်းများသည် ကလေးအတွက် အကောင်းဆုံးသော အကျိုးအမြတ်များအတွက် သူ သို့မဟုတ် သူမ၏ အခြေခံအခွင့်အရေးများကို လေးစားလျက် လုပ်ဆောင်သင့်သည်။ ကလေးများအား အဓမ္မသွေးဆောင်ခြင်း၊ ရောင်းချခြင်း သို့မဟုတ် လူကုန်ကူးခြင်းတို့ကို တားဆီးရန်အတွက် နိုင်ငံတိုင်းသည် ကလေး၏မိသားစု မျိုးရိုးအတွင်း ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအောက်တွင် ဆက်လက်နေထိုင်နိုင်ရန် သင့်လျော်သော စီမံဆောင်ရွက်ချက်များကို ဦးစားပေးကိစ္စအဖြစ် ပြုလုပ်သင့်သည်။
ဟိတ်(ဂ်)သဘောတူညီချက်မှာ အထူးကောင်းမွန်သော စံနမူနာအဖြစ် ရှိနေသော်လည်း၊ အမှန်တကယ်တွင်မူ ကလေးမွေးစားခြင်း အများအပြားတွင် ကြန့်ကြာမှုရှိစေနိုင်သည်။ ကလေးများအား လူကုန်ကူးခြင်း၊ ပြည့်တန်ဆာလုပ်ခြင်းနှင့် မိဘမဲ့များ ပေါများစွာရှိသော ဂွာတီမာလာနိုင်ငံကဲ့သို့ နိုင်ငံတွင် ဟိတ်(ဂ်)သဘောတူညီချက်ကို အတည်ပြုလက်မှတ် ရေးထိုးပြီးသည့်နောက် ယခုအခါ ကလေးမွေးစားခြင်းကို ယာယီပိတ်ထားသည်။ သဘောတူညီချက်သည် အိန္ဒိယအစိုးရကဲ့သို့ အချို့သောအစိုးရများကို အလွန်နှေးကွေးစွာ လုပ်ဆောင်စေသောကြောင့် အနည်းငယ်မျှသာ ကျော်ဖြတ်နိုင်သည့် အလွန်တင်းကြပ်သော နည်းလမ်းများ ပေါ်ပေါက်လာစေပြီး၊ ယင်းကြောင့်ပင် မိဘမဲ့ကလေးဂေဟာမှ ကလေးများထွက်နိုင်ရန် ကူညီသည့်အစား ဂေဟာထဲတွင်ပင် ထိန်းသိမ်းထားရှိစေသည်။ ထို့ကြောင့် ကလေးများသည် တစ်စတစ်စ အသက်ကြီးလာကာ မွေးစားခံရမည့်အရွယ်ထက် ကျော်လွန်သွားသောကြောင့်၊ ယင်းတို့ တရားဝင်လူကြီးအရွယ် ရောက်သည်အထိ စောင့်ရပေတော့သည်။ အစိုးရအများစုက ဟိတ်(ဂ်)သဘောတူညီချက်သည် မှန်ကန်သော ဦးတည်ချက်ဖြင့် အတူယူထိုက်သော ခြေလှမ်းအဖြစ်လှမ်းနေစဉ်မှာပင်၊ ပုံမှန်အားဖြင့် အရည်အချင်းပြည့်မီသော မွေးစားမည့် မိသားစုအများအပြားအတွက် တစ်ခါတစ်ရံ နှောင့်နှေးကြန့်ကြာစေနိုင်ပြီး၊ ကလေးများအား ကယ်တင်၍ ၎င်းတို့၏ဘဝများကို ပြောင်းလဲစေမည့် အခွင့်အရေးများ လက်လွတ်ဆုံးရှုံးမှု ဖြစ်စေသည်။
ကလေးများ၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာနှင့် သက်ဆိုင်သော ကုလသမဂ္ဂကြေညာစာတမ်း
ကလေးများ၏ ကောင်းကျိုးချမ်းသာနှင့် သက်ဆိုင်သော ကုလသမဂ္ဂကြေညာစာတမ်းသည် ကလေးများကို မွေးစားသည့်မိသားစုများက ပြုစုပျိုးထောင်ခြင်းထက် မိသားစုဝင်များက ပြုစုပျိုးထောင်ရန် ပိုမိုလိုလားကြောင်း အလေးပေးသည်။ "ဖြစ်နိုင်သည့် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ကလေးသည် ကလေးမိဘများ၏ တာဝန်ယူမှုအောက်တွင် ယင်းတို့၏ပြုစုစောင့်ရှောက်မှုဖြင့် ကြီးပြင်းသင့်ပြီး၊ မည်သည့်ကိစ္စတွင်မဆို ချစ်ခြင်းမေတ္တာ လွှမ်းခြုံလျက်၊ စိတ်ဓာတ်အရသော်လည်းကောင်း ရုပ်ဝတ္တုပစ္စည်းများအရသော်လည်းကောင်း လုံခြုံမှုရှိသင့်ပါသည်။ နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းကို နောက်ဆုံးအားကိုးရာ အဖြစ်သာ စဉ်းစားသင့်ကြောင်း ကြေညာစာတမ်းက ရှင်းလင်းစွာ ဖော်ပြထားသည်။ ပိုဒ်ခွဲ ၁၅ တွင် ”ကလေးတစ်ယောက်အား ယာယီပြုစုစောင့်ရှောက်မှုအောက်တွင် သို့မဟုတ် မွေးစားသောမိသားစုနှင့် ထား၍မရပါကဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ကိုက်ညီသော ပြုစုပုံမှာ ကလေး၏မူရင်းနိုင်ငံတွင် မပြုလုပ်နိုင်ပါကဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံနှင့် တစ်နိုင်ငံအကြား ကလေးမွေးစားခြင်းကို ကလေးအားမိသားစုတစ်ခု စီစဉ်ပေးသည့်အနေဖြင့် အခြားရွေးချယ်စရာ အခွင့်အလမ်းတစ်ခုအဖြစ် စဉ်းစားကောင်း စဉ်းစားမည်"ဟု ရှင်းပြထားသည်။
အကျိုးဆက်များနှင့် ပြဿနာများ
ကလေး လူကုန်ကူးခြင်း သို့မဟုတ် ကလေး ခိုးယူရောင်းစားခြင်း
ကလေး လူကုန်ကူးခြင်းဆိုသည်မှာ ကလေးများကို ဝယ်ခြင်း၊ ရောင်းခြင်း သို့မဟုတ် တရားမဝင် သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းကို ရည်ညွှန်းသော ကျယ်ပြန့်သည့် ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ ကလေး ခိုးယူရောင်းစားခြင်းဆိုသည်မှာ ကလေးကို ခိုးယူ၍ မွေးစားမိဘများထံသို့ တရားဝင် “မိဘမဲ့ကလေးများ” အဖြစ် ရောင်းချခြင်းကို ရည်ညွှန်းသော ပိုမို တိကျသည့် ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ အမှန်တကယ်မှာ ကလေး၏ မိဘများ သက်ရှိထင်ရှားရှိသော်လည်း ၎င်းတို့ သေဆုံးသွားပြီဟု ယုံကြည်အောင်လှည့်ဖြားခြင်းမျိုးဖြစ်သည်။ အချို့ဖြစ်ရပ်များတွင် ကလေးများသည် နေအိမ်မှ အခိုးခံကြရသည်၊ အခြားဖြစ်ရပ်များတွင် ကလေးများကို ယာယီပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် မိဘမဲ့ဂေဟာများ သို့မဟုတ် ပညာသင်ယူရန် ကျောင်းများတွင် ထားခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် စာရွက်စာတမ်းအတုများကို အသုံးပြု၍ ကလေးများကို ရောင်းချကြသည်။ အချို့ဖြစ်ရပ်များတွင် မိဘများကိုယ်တိုင်က ရောင်းချခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ဤလူကုန်ကူးခြင်းသည် နေရာတိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း ဖြစ်ပွားမှု များသည့် နေရာများမှာ ဥပဒေထိန်းသိမ်းရေး အားနည်းသည့်နိုင်ငံများ သို့မဟုတ် ဒေသဆိုင်ရာ အကျင့်ပျက်မှုများ ရှိသည့် နေရာများဖြစ်သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်ကုန်အထိ ဂွာတီမာလာနိုင်ငံသည် မွေးစားကလေးများ အများဆုံးလာရာ အရင်းမြစ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဤသို့သော အကျင့်ပျက်မှုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဂွာတီမာလာသည် အလွန်ကြီးမားသော နိုင်ငံတကာ ဖိအားပေးမှုကို ခံရပြီးနောက်ပိုင်းတွင် နိုင်ငံ၏ ကလေးမွေးစားခြင်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်ခဲ့ကယ နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော ဟိတ်(ဂ်) သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုး အတည်ပြုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကလေးမွေးစားမှုများ တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းလာခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော ဟိတ်(ဂ်)သဘောတူညီချက်(သဘောတူညီချက် #၃၃ အတွက် ခေါင်းစဉ်အတို)သည် ကလေး လူကုန်ကူးခြင်းကို ဆန့်ကျင်ရန်အတွက် နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းကို ထပ်လောင်း ကာကွယ်ရန် ရည်ရွယ်သော စီမံချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ယဉ်ကျေးမှု၊ မိသားစုနှင့် ကိုယ်ပိုင်လက္ခဏာ ပျောက်ဆုံးခြင်း
နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းသည် ပြည်တွင်းကလေးမွေးစားခြင်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အသွင်အပြင်သစ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်း အသိုင်းအဝန်းများတွင် ငြင်းခုံမှုများမှ တစ်ခုသည် နိုင်ငံသစ်တွင် နေရာချထားခံရသော မွေးစားကလေး၏ အာရုံခံစားမှု အကြောင်းပင်ဖြစ်သည်။ အချို့က လူမျိုးကွဲ မွေးစားခြင်းများအတွက် အထူး အရေးတယူပြုစရာ အကြောင်းဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် အိန္ဒိယ-ဥရောပမျိုးနွယ်များက မွေးစားထားသော အာရှကလေးများကို ၎င်းတို့၏ မွေးစားမိဘများ၏ လူမျိုးနှင့် ခြားနားစွာ အသိအမှတ်ပြုကြပြီး ပတ်ဝန်းကျင်ကို အံဝင်ခွင်ကျပြုလုပ်နိုင်ရန် ရုရှားကလေး(ဆိုပါစို့) တစ်ဦးထက် ပိုမိုခက်ခဲမည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။
သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင် ကလေးများနှင့် မွေးစားမိဘများကို ၎င်းတို့၏ မွေးဖွားရာဇစ်မြစ်ကို စူးစမ်းလေ့လာရန် တွန်းအားပေးကြသည်။ ၎င်းတို့၏ သွေးရင်းမိဘမှသည် ၎င်းတို့၏ မွေးဖွားရာဒေသ ယဉ်ကျေးမှုများအထိ စူးစမ်းလေ့လာရန် အများဆုံး မျှော်လင့်ထားသည်။ ဥပမာ၊ ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် ယင်းနိုင်ငံတွင် မွေးစားခံရသော ကလေးများအနေဖြင့် ပထမဆုံအကြိမ်အဖြစ် ၎င်းတို့၏ မွေးဖွားရာ နိုင်ငံအကြောင်း စူးစမ်းလေ့လာနိုင်သော “ယဉ်ကျေးမှု စခန်းချ သင်တန်းများ”ကို ပြုလုပ်သည်။ မကြာမီကာလအထိ ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် မွေးစားခံရသော ကလေးများကို အပယ်ခံများအဖြစ် ရှုမြင်ကြပြီး ဤစခန်းချသင်တန်းများသည် ကိုရီးယားနိုင်ငံ အစိုးရ၏ ဤ“အပယ်ခံများ” ဆိုသည့် အမြင်မှ “ပင်လယ်ရပ်ခြားမှ ကိုရီးယားလူမျိုးများ” ဟူသည့်အမြင်ရောက်အောင် ပြောင်းလဲပေးသော နည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ တဖြည်းဖြည်းနှင့် ရလဒ်ကောင်းများ ရရှိလာပြီး မွေးစားကလေးများနှင့် ၎င်းတို့၏ မွေးဖွားရာနိုင်ငံကြား ပိုမိုနီးကပ်သော ဆက်ဆံရေးကို ပြသနိုင်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်း၏ အပြုသဘောဆောင်သော အကျိုးဆက်များ
ဖြစ်ရပ်အများစုတွင် နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းသည် မိဘမဲ့ဂေဟာကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းမှ ခေါ်ယူမွေးစားသည်ထက် မိသားစုပတ်ဝန်းကျင်အတွင်း မိဘရင်းများက မိဘကဲ့သို့ စောင့်ရှောက်မှုနှင့် ထောက်ပံ့မှု မပြုနိုင်သော ကလေးများကို မွေးစားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ အသက်ရှင်ခြင်းနှင့် သေခြင်းတို့၏ ခြားနားမှုကို ဆိုလိုနိုင်သည်။ အခြားဖြစ်ရပ်များတွင် ကလေးများသည် အလွန်အမင်းစိုးရိမ်ကြောင့်ကြနေရသော ဘဝ၊ မတော်မတရားပြုခံနေရသော ဘဝ နှင့် အခြေမဲ့အနေမဲ့ဘဝ တို့မှ ကယ်တင်ခြင်းခံရဖွယ် ရှိသည်။ ထို့ပြင် မွေးစားခံရသော ကလေးများသည် မွေးစားခြင်း မခံရသော မိဘမဲ့ဂေဟာရှိကလေးများထက် စိတ်ချမ်းသာ ကိုယ်ကျန်းမာကာ ပိုမို၍ ပျော်ရွှင်မှု ရရှိသည်။ [Brodzinsky, D. M. "Long-Term Outcomes in Adoption." The Future of Children 3, 1993] ဒတ်(ခ်ျ)လူမျိုး ပါမောက္ခ ဖမ်မီဂျက်ဖာ၏ မကြာသေးမီက လေ့လာချက်တွင် ကလေးမွေးစားခြင်းသည် ကလေး၏ မိမိကိုယ်မိမိ ယုံကြည်မှုကို ထိခိုက်နာကျင်စေပြီး မွေးစားခြင်းခံရသော ကလေးများသည် မသိစိတ်ထဲတွင် ၎င်းတို့၏ သွေးရင်းမိသားစုကို ဆုံးရှုံးမှုအတွက် ၎င်းတို့ကိုယ်ကို အပြစ်တင်တတ်ပြီး အချို့အခြေအနေတွင် ၎င်းတို့၏ မိသားစုများက ၎င်းတို့ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန် မတတ်နိုင်ရခြင်းမှာ ၎င်းတို့မကောင်းသောကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု ခံစားရတတ်သည်ဟူသော အယူအဆကို စိန်ခေါ်ခဲ့သည်။
ဂျက်ဖာသည် လေ့လာမှုပေါင်း ၈၀ ခုမှ အချက်အလက်များကို စုစည်းခဲ့ပြီး လူမျိုးမတူသော မွေးစားမှုများနှင့် နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်း ဖြစ်ရပ်များတွင်ပင်လျှင် ကလေးများသည် မိမိကိုယ်မိမိ ယုံကြည်မှု လျော့နည်းသည့် ပြဿနာ မရှိပါဟု သုံးသပ်ခဲ့သည်။    ကလေးနှင့် မွေးစားမိဘတို့၏ လူမျိုးချင်းကွဲပြားမှုသည် ပဓာနမကျဘဲ လူမျိုးကွဲ/နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားသည့် မိသားစုများမှ ကလေးများသည် လူမျိုး/ယဉ်ကျေးမှု တူသော မိသားစုများထံတွင် မွေးစားခြင်းခံရသော ကလေးများနှင့် အတူတူပင် ပြုမူကြသည်။ ရေရှည် ယဉ်ကျေးမှု ခြားနားခြင်းသည် မျှော်မှန်းထားသလောက် ပြဿနာ မရှိပါ။ အခက်ခဲဆုံးနှင့် ပြင်းထန်စွာ ဘဝတစ်သက်တာလုံး ထိခိုက်ခဲ့ရသည်ဟု ယူဆလေ့ရှိသော ပိုမိုအသက်အရွယ်ကြီးသည့် ကလေးများသည်ပင်လျှင်  အချိန်နှင့်အမျှ အံဝင်ခွင်ကျ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ခြုံ၍ပြောရလျှင် ကလေးမွေးစားခြင်းသည် ငယ်စဉ်ကလေးဘဝအတွက် စဦး အဆင်မပြေမှုနှင့် အပျက်သဘောဆောင်သော အတွေ့အကြုံများ ရှိနိုင်သော်လည်း ကလေးများသည် ပိုမိုကောင်းမွန်လာအောင် ပြုပြင်နိုင်စွမ်း၊ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်အောင် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ရှိသည်။
ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ခြင်း ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများ
နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းက တင်ပြခဲ့သော လိုအပ်ချက်နှင့် အခြား သိသာထင်ရှားသော ခက်ခဲသည့် အကြောင်းအရာများအရ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ခြင်း လှုပ်ရှားမှုသည် ကလေးအတွက် အကောင်းဆုံးအကျိုးကို ဖြစ်စေသည့်အပြင် မွေးစားမိသားစုဝင်များနှင့် သွေးရင်းသားရင်း မိသားစုဝင်များနှစ်ဘက်လုံး၏ အကျိုးကို ဖြစ်ထွန်းစေသော စည်းမျဉ်းဥပေးများကို ကျင့်သုံးရန် အစိုးရများကို ဖိအားပေးရန် ရှေးရှုကြသည်။ နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းများဆိုင်ရာ ဥပဒေသများကို တိုးမြှင့်ရာတွင် ထူးခြားကောင်းမွန်သော လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ကလေးသူငယ်များကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုနှင့် နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်းဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်မှုတို့နှင့် ပတ်သက်သော ဟိတ်(ဂ်) သဘောတူညီချက်
ဘေးအန္တရာယ်ကျရောက်ပြီးနောက် နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားခြင်း
နိုင်ငံတကာ ကလေးမွေးစားမှု၏ အထူးစာချွန်လွှာသည် ဟာရီကိန်း၊ ဆူနာမီနှင့် စစ်ပွဲများကဲ့သို့သော ဘေးအန္တရာယ်များအပြီးတွင် ပြုလုပ်သော ကလေးမွေးစားခြင်းများအတွက် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှုများဖြစ်သည်။ ခိုကိုးရာမဲ့ ဖြစ်နေသည့် ကျန်ရစ်သော ကလေးများကို မိသားစုနေအိမ်များ ပေးလိုသည့် နိုင်ငံခြားသားများထံမှ ကလေးမွေးစားခြင်းဆိုင်ရာ အဆိုပြုချက်အစီရင်ခံစာများ များစွာ ရှိလေ့ရှိသည်။  ကလေးမွေးစားခြင်းသည် ခိုကိုးရာမဲ့ဖြစ်နေသော ကလေးများအတွက် တည်ငြိမ်၍ မေတ္တာပြည့်ဝသော မိသားစုများကို ထောက်ပံ့ပေးရန် နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သော်လည်း စိတ်ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် အပြောင်းအလဲဖြစ်မှု ပြီးလျှင်ပြီးချင်း မွေးစားခြင်းသည် အကောင်းဆုံးနည်းလမ်း မဖြစ်နိုင်ဟု ယူဆသည်။ ကလေးများကို လူစိမ်းများကြား မွေးစားနေအိမ်သစ်များသို့ အလွန်လျင်မြန်စွာ ရွှေ့ပြောင်းခြင်းသည် မှားယွင်းမှုဖြစ်နိုင်သည်။
အကြောင်းမှာ ထိုကလေးများ၏ မိဘများသည် အသက်ရှင်လျက် ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ ကလေးများကို ရှာမတွေ့နိုင်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ခိုလှုံရာ နေအိမ်များ ပေးနိုင်သော ကလေးများ၏ ဆွေမျိုး သို့မဟုတ် အိမ်နီးနားချင်းတို့ ရှိနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုအခြေအနေများတွင် လုံခြုံမှု ပေးခြင်းနှင့် အားပေးနှစ်သိမ့်မှုပေးခြင်းတို့သည် မွေးစားမည့်မိသားစုသစ်ဆီသို့ အလျင်အမြန် နေရာချထားခြင်းထက် ပိုမိုကောင်းမွန်သည်။ ဘေးအန္တရာယ် ကျရောက်ပြီးပြီးချင်းတွင် အခြားအန္တရာယ်တစ်မျိုးလည်း ကြီးထွားလျက် ရှိသည်။ ယင်းမှာ နေရာချထားခံရခြင်း မရှိသေးသော ကလေးများ သို့မဟုတ် မိဘမဲ့ကလေးများသည် ခေါင်းပုံဖြတ်ခံရခြင်း သို့မဟုတ် ကလေး လူကုန်ကူးခြင်းတို့ ခံရရန် ပိုမို၍ ပျော့ကွက်ဖြစ်နေနိုင်သည်။
ကန့်လန့်ကုန်းရွာ၊ ထိန်ငူ
ကန့်လန့်ကုန်းရွာ၊ ထိန်ငူ
ရွာတုံ (မြောက်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ရွာတုံ (မြောက်)ရွာ (Ywarton(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ရွာတုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၈၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ညောင်ကုန်းရွာ၊ သပြေငူ
ညောင်ကုန်းရွာ၊ သပြေငူ
ဗဟိုအာဖရိကဒေသ စံတော်ချိန်
အီကွေတာနှင့် အပူပိုင်းဇုန်ဒေသများရှိ အချိန်ဇုန်များကဲ့သို့ပင် တစ်နှစ်ပတ်လုံးတွင် တနေ့တာအလျားသည် အနည်းငယ်များသာ ပြောင်းလဲမှုရှိသောကြောင့် နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို အသုံးပြုခြင်းမရှိပါ။
အာဖရိကတိုက်ရှိ ဖော်ပြပါနိုင်ငံများတွင်လည်း တစ်နှစ်ပတ်လုံး UTC+02:00 ကို အသုံးပြုသည်။
ဆက်လက်ကြည့်ရှုရန်
ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
မြိတ်တက္ကသိုလ်
မြိတ်တက္ကသိုလ် (Myeik University; ယခင် မြိတ်ကောလိပ် နှင့် မြိတ်ဒီဂရီကောလိပ်) သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်မြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မြိတ်ကောလိပ်အဖြစ် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြိတ်ဒီဂရီကောလိပ်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြိတ်တက္ကသိုလ် အဖြစ် တက္ကသိုလ်အဆင့်သို့ မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွင်း မြိတ်တက္ကသိုလ်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံ ငှက်နှင့်သဘာဝအသင်းတို့ ပူးပေါင်း၍ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ငှက်မျိုးစိတ်သစ်ပေါင်း ၂၀ ကို ရှာဖွေမှတ်တမ်းတင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဆွမ်းတော်ကြီးဝတ်အသင်း
ဆွမ်းတော်ကြီးဝတ်အသင်းသည် မြန်မာပြည်အရပ်ရပ်၌ ရှိကြပြီး နေရာဒေသကို လိုက်၍ ဝတ်အသင်းများ လုပ်ဆောင်ပုံ ကွဲလွဲကြသည်။
ဥဩမည်ဟီး ဆွမ်းတော်ကြီး ဟူသော လင်္ကာမှတ်တမ်းများအရ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၅၆-ခုနှစ်၊ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်မှပင် ဝါတွင်းသီတင်းပတ် ဥပုသ်နေ့တိုင်း ဆွမ်းတော်ကပ်ပွဲ စတင်ပေါ်ပေါက် လာခဲ့ရာ တစ်နှစ်မပျက် ဆက်လက်ပြီး လက်ဆင့်ကမ်း ကုသိုလ်ယူလာမှုမှာ နှစ်ပေါင်း နှစ်ရာကျော်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ အမြို့မြို့ အနယ်နယ်မှ ထိုဝတ်အသင်းများထဲတွင် စစ်ကိုင်းဆွမ်းတော်ကြီးဝတ်အသင်းသည် တစ်မူထူးခြားလှပေသည်။
စစ်ဆင်ရေး အော်ရိုရာ
စစ်ဆင်ရေး အော်ရိုရာ သည် ဆိုက်ဘာ တိုက်ခိုက်မှု ကွင်းဆက်ဖြစ်ကာ တရုတ်ပြည် ဘေဂျင်းအခြေစိုက် အဆင့်မြင့် စစ်ဆင်ရေးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူထုရှေ့မှောက်သို့ ၂၀၁၀ ဇန်နဝါရီ ၁၂ တွင် ဂူဂဲလ်၏ ဘလော့စာမျက်နှာတွင် ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ တိုက်ခိုက်မှုသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်လယ်မှ ဒီဇင်ဘာလထိ ဆက်တိုက်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
တိုက်ခိုက်မှုသည် Adobe Systems ကဲ့သို့သော ဒါဇင်နှင့်ချီသည့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများအား ပစ်မှတ်ထားခဲ့သည်။ Juniper Networks နှင့် Rackspace တို့သည် ပစ်မှတ်ခံရကြောင်း လူသိရှင်ကြား ထုတ်ဖော်ပြောပြခဲ့သည်။ မီဒီယာ အစီရင်ခံချက်များအရ Yahoo, Symantec, Northrop Grumman, Morgan Stanley နှင့် Dow Chemical တို့သည်လည်း ပစ်မှတ်ခံခဲ့ရသည်။
ရလဒ်အဖြစ် ဂူဂဲလ်သည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ဆင်ဆာဗားရှင်းဖြင့် ရှာဖွေရေးအင်ဂျင်အား စီစဉ်ရန် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ယင်းကဲ့သို့ မဖြစ်နိုင်ပါက ဂူဂဲလ်သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ရုံးခွဲအား စွန့်ခွာရနိုင်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ တရားဝင် ပြောခွင့်ရသူများမှ ပြောကြားချက်အရ ယင်းသည် အမေရိကန်အစိုးရ၏ ဗျူဟာတစ်ခုဟု ဆိုသည်။
ကျော်ရင်၊ ဦး (လေထီး)
ဤဆောင်းပါးသည် မီးပုံးပျံ ဦးကျော်ရင် မဟုတ်ချေ။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ဤ ဦးကျော်ရင်၏ မိဘများနှင့် မွေးသက္ကရာဇ်အားလုံးမှာ မီးပုံးပျံ ဦးကျော်ရင်နှင့် လုံးဝ ကွဲပြားခြားနားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။'''
လေထီး ဦးကျော်ရင် (အေဒီ ၁၉၁၆ - ၁၉၆၆)
ဦးကျော်ရင် သည် ၁၉၁၆ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက် ကြာသပတေးနေ့တွင် အဖ ခရိုင်ဝန်ရုံးစာရေးကြီး ဦးဖိုးဦး၊ အမိ ဒေါ်မြရင်တို့က ရခိုင်ပြည်နယ် သံတွဲမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ တဦးတည်းသော သားဖြစ်ပြီး ငယ်မည်မှာ မောင်ကျော်ရင် ပင်ဖြစ်သည်။ ၅ နှစ်အရွယ်တွင် ဖခင်ကွယ်လွန်သဖြင့် အဘိုးပန်းတိမ်ဆရာကြီး ဦးဖိုး နှင့်အဘွား ဒေါ်ရွှေဥတို့လက်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့ရသည်။
သံတွဲ အေဘီအမ်ကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြားပြီး၊ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းသို့ ကျောင်းပြောင်း၍သင်ကာ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ၁၀ တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဘာသာတွဲမှား၍ တက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့်မရဘဲ ၁၉၃၅-၃၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ဆရာဖြစ်သင် တီတီစီတွင် ပညာသင်၍ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်သည်။ တီတီစီတွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ် တစ်ပြည်လုံးဆယ်တန်းကျောင်းသားများ စာစီကုံးပြိုင်ပွဲတွင် ပထမရရှိသည်။ ၁၉၃၆-၄၀ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၌ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဘီအေ( ဝိဇ္ဇာ ) စာမေးပွဲ အောင်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ကြားနေစဉ် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ(တကသ) အလုပ်အမှုဆောင်၊ ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (ဗကသ) ပြန်ကြားရေးနှင့်ဝါဒဖြန့်ချိရေးတာဝန်ခံ အဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၃၈ ကုလားမြန်မာ အဓိကရုဏ်းတွင် သံတွဲမြို့အေးချမ်းသာယာရေးအတွက် ရခိုင်လူငယ်များကိုဦးဆောင်ပြီး မူဆလင်လူငယ်များနှင့်လည်းပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၄၁ တွင် ကျောင်းသားခေါင်းဆောင်၊ တို့ဗမာအစည်းအရုံးဝင် တစ်ဦးအဖြစ် သံတွဲပြန်၍ နယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး လက်ရုံးတပ်များ ဦးဆောင်ဖွဲ့စည်းသည်။ စစ်ရေး နိုင်ငံရေး သင်တန်းများအတွက် စည်းရုံးပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်တပ်များဆုတ်ခွာစဉ် သံတွဲခရိုင် မြေအောက်တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သည်။ သံတွဲခရိုင်အုပ်ချု ပ်ရေးအတွက် ဘီအိုင်အေ တပ်မှူး ဗိုလ်ရန်အောင်(ရဲဘော်သုံးကျိပ်ဝင်) နှင့်အတူစီစဉ်၍ ခရိုင်အုပ်ချု ပ်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ယာယီထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် သခင်တင်နှင့်အတူ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် တရုတ် နိုင်ငံသွားရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် လျှို့ ဝှက်ဆောင်ရွက်နေသော သခင်စိုး၏ နိုင်ငံရေးသင်တန်းကို သခင်ဗဟိန်း( ကိုထွန်းလှိုင်)၊ မခင်ကြီး ( မသန်းမြင့်)၊ ကိုစံတင် (ရခိုင်ကိုထွန်းဦး) တို့နှင့်အတူ ကိုဘကွန်းအမည်ဖြင့်တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးအတွက် သခင်သန်းထွန်းတို့ဦးဆောင်သော အုပ်စုနှင့်အတူ ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၄၄ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် သခင်တင်ရွှေ၊ မမြရီ(ကျောက်ဆည်)နှင့် ကိုညိုထွန်း ( ဝန်ကြီးဟောင်း၊သံအမတ်ဟောင်း) တို့ကို ဂွမြို့ကိုဖြတ်၍ အင်္ဂလိပ်စစ်သင်္ဘောဖြင့် အိန္ဒိယရှိ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေးပြည်ပတာဝန်ခံ ကိုသိန်းဖေ(သိန်းဖေမြင့်) ထံ တာဝန်ယူဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ် ဇူလိုင်လတွင်(ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း) သခင်သန်းထွန်း၏ အစီအစဉ်ဖြင့် ခင်ဗို (အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်)၊ မန်းဝင်းမောင် (နောင်တွင်တတိယမြောက် သမ္မတကြီး ဖြစ်လာခဲ့သူ)၊ လေထီး ဦးအုန်းမောင်၊ကိုစိုးမောင် (ဗိုလ်မှူးချစ်ကောင်း) တို့နှင့်အတူ လေထီးသင်တန်းနှင့်စစ်သင်တန်းတက်ရန် အိန္ဒိယသို့ ခြေကျင် သွားရောက်ခဲ့သည်။ လေထီးသင်တန်းနှင့်စစ်သင်တန်းကို သီရိလင်္ကာနှင့်အိန္ဒိယတွင်တက်ရောက်ကာဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးအတွက် ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကာလကတ္တားရှိ ဘုံဘေရိပ်သာခေါ် ဆန်းဒေးဗီလာ၌ ကိုသိန်းဖေ(သိန်းဖေမြင့်) ခေါင်းဆောင်၍ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေးအတွက် သင်တန်းများပေးရာ ကိုကျော်ရင်သည် နိုင်ငံရေး သင်တန်းတာဝန်ခံအဖြစ် နယ်ချဲ့စစ်ပွဲမှ ပြည်သူ့စစ်ပွဲများ အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲလာပုံ၊ပြည်သူ့စစ် သဘောတရားကို ပို့ချသည်။ စစ်အပြီး ယင်းပို့ချချက်ကို အခြေခံ၍ နယ်ချဲ့စစ်မှ လူထုစစ်သို့ အမည်ဖြင့် မန္တလေးမြို့  ကြီးပွားရေး(လူထု) စာအုပ်တိုက်က ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။  ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် လေထီးအစမ်းခုန် လေ့ကျင့်စဉ် ခြေခုံရိုးကျိုးသွား၍ ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသရာ ကိုသိန်းဖေနှင့်အတူ ကာလကတ္တားတွင် ကျန်ခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးကာလတွင် မြန်မာပြည်တွင်းသို့ လေထီးဖြင့် ခုန်ဆင်းကာ ပါဝင် ဆင်နွှဲခဲ့သည်။  ဖက်ဆစ်ဂျပန်များဆုတ်ခွာ သွားပြီးနောက် မန္တလေးမြို့ တွင် ကြီးပွားရေး ဦးလှ(လူထု) ၊ ဆရာကြီး ဦးရာဇတ်တို့နှင့် အတူ အထက်ဗမာပြည် ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်တိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့ ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ (ဖတပလ) ကိုဖွဲ့စည်းသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ရက်နေ့မှ ၂၇ ရက်နေ့အထိ ရန်ကုန်မြို့ စမ်းချောင်းရပ်၊ ဗားကရာလမ်း ၊ အမှတ် ၁၃၈ ဗမာပြည်ကွန်မြူ နစ်ပါတီ ဗဟိုကော်မတီဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ ဖတပလ(ဖဆပလ) ဗဟိုဦးစီး အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
၁၉၄၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် သံတွဲနယ် တောင်သူလယ်သမား သမဂ္ဂညီလာခံကို ဦးဆောင်ကျင်းပ၍ တောင်သူလယ်သမားဘဝ သရုပ်ဖော် ပြဇတ်ကို ဦးစီးတင်ဆက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ကွန်မြူ နစ်ပါတီ နှစ်ခြမ်းကွဲရာ သခင်သန်းထွန်းနှင့်ဦးသိန်းဖေ ဦးဆောင်သော ဗမာပြည် ကွန်မြူ နစ်ပါတီ(အလံဖြူ) ဗဟိုကော်မတီဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကွန်မြူ နစ်ပါတီ အကွဲအပြဲ ၊ ရခိုင်ပြည် သံတွဲခရိုင် နိုင်ငံရေး အခြေအနေများကြောင့် ဗိုလ်ချု ပ်အောင်ဆန်း၏ သံတွဲခရိုင် တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော်အမတ် လျာထားမှုကို တောင်းပန်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် မြန်မာစာဌာနတွင် နည်းပြအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
၁၉၆၅ (မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၃၂၇) ခု၊ မန္တလေး ဓမ္မဗိမာန် စာဆိုတော်နေ့ အခမ်းအနားတွင် သဘာပတိ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရင်း၊ "ဆင်သွားရင် လမ်းဖြစ်တယ်" ဟု ဆိုကာ စကားပြောဟန်ဖြင့် စာရေးနည်းသစ်ကို ထောက်ခံခဲ့သည်။
ဘာသာရပ်ဆိုင်ရာ ပါမောက္ခများနှင့် တိုင်ပင်ကာ မန္တလေး တက္ကသိုလ်တွင် သမိုင်းနှင့် မြန်မာစာ ပါရဂူဘွဲ့ သင်တန်းများ ဖွင့်လှစ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းဆဲ ရန်ကုန် ပညာရေး သုတေသန ဆွေးနွေးပွဲကို တက်ရောက်နေခိုက် ၁၉၆၆ ခု၊ မတ်လ ၃ဝ ရက်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ဖြူဖြူနှင့် သားသမီး ၂ ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ပါမောက္ခ ဦးကျော်ရင်သည် 'နယ်ချဲ့စစ်မှ လူထုစစ်သို့' (၁၉၄၆) ဘာသာပြန် စာအုပ်နှင့် 'သာသနာတဝက် ငရဲခန်း'၊ 'ဝိသာခါလေ မယ်ခါလော' နှင့် 'မိဘဂုဏော အနန္တော' ပြဇာတ်များတို့ကို ရေးသားခဲ့ပြီး၊ 'ရခိုင်မင်းသမီး ဧချင်း' နှင့် 'နေမိငရဲခန်းပျို့' တို့ကို တည်းဖြတ်ခဲ့သည်။
ကြိုးကြာဝင်းရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကြိုးကြာဝင်းရွာ (Gyoegyarwin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဆင်တဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၆၇ ဖြစ်သည်။
သဲချောင်းရွာ၊ ဖားဝတ်ချောင်း (ရွာသစ်)
သဲချောင်းရွာ၊ ဖားဝတ်ချောင်း (ရွာသစ်)
​ရေလဲရွာ၊ ထိန်ငူ
ရေလဲရွာ၊ ထိန်ငူ
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ ပေါက်ကုန်း
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ ပေါက်ကုန်း
မုန့်လက်ကောက်
မုန့်လက်ကောက်ကြော်သည် ကောက်ညှင်းမှုန့်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် မြန်မာအစားအစာ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ပင်လုံတက္ကသိုလ်
ပင်လုံတက္ကသိုလ် (Panglong University) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်း၊ ပင်လုံမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ပင်လုံတက္ကသိုလ်တွင် ပညာရေး၊ သိပ္ပံနှင့် ဥပဒေပညာရပ်များအတွက် ဘွဲ့ကြိုနှင့် ဘွဲ့လွန်သင်တန်းများကို တက်ရောက်နိုင်သည်။
ကုံးဆန်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကုံးဆန်ရွာ (Konehsan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟမ်းငိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၂၂ ဦး၊ မ ၃၀၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျန်ရန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေဒူခေါင်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
လေဒူခေါင်ရွာ (Layduhkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပြေရိုးရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
သပြေရိုးရွာ (Thapyayyoe)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဝက်ကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်ကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၃ ဦး၊ မ ၉၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
အစိမ်းရောင် ဆောက်လုပ်ရေး
အစိမ်းရောင် ဆောက်လုပ်ရေးဆိုသည်မှာ ဒီဆိုင်းပုံရေးဆွဲခြင်းမှစ ဆောက်လုပ်ရေး၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးအထိ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် သဘာဝ အရင်းအမြစ် ခြိုးခြံချွေတာရေးကို ဦးစားပေးကာ ဆောက်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ် ဖြစ်သည်။ အဓိက ရည်မှန်းချက်မှာ သဘာဝဝန်းကျင်နှင့် လူ့ကျန်းမာရေးအပေါ် သက်ရောက်မှု လျော့နည်းစေရေး ဖြစ်သည်။ ဤရည်မှန်းချက်ကို အောက်ပါ နည်းလမ်းများဖြင့် အကောင်အထည် ဖော်ကြသည်။
လှည်းဆိပ်
လှည်းဆိပ်
အသားဝါခြင်း
သို့ဖြစ်၍ လူတယောက်၏ မျက်ခွံအတွင်းသားနှင့် မျက်လုံးများ ဝါနေလျှင် ပုံမှန်မဟုတ်တော့ဟု ပြောနိုင်သည်။ အပြင်က ကိုယ်တွင်းသို့ဝင်လာသော ဓာတ်များကြောင့် ဖြစ်နိုင်သလို ကိုယ်တွင်းရောဂါများကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဥပမာ-အနီရောင်၊ အဝါရောင်၊ အသီးများကို စားဖန်များလျှင် အသားများဝါ၍ အရေပြားတွင် အသားဝါဖုများ ဖြစ်နိုင်သည်။ ကရိုတင်းဓာတ် လွန်ကဲမှု (Hyper Carotenemia) ဟုခေါ်သည်။ ထို့အတူ အဝါရောင်ပစ္စည်းများနှင့် ဆေးများကို စားလျှင် လူမှာ အသားဝါတော့သည်။ ဥပမာ-မက်ပါကရင်း (Mepacrine) ဆေးကို စားခြင်းကြောင့် အသားဝါခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
ကိုယ်တွင်းတွင် ဓာတ်ပြောင်းလဲမှု၊ သို့မဟုတ်-ရောဂါတခုခုကြောင့် မျက်လုံးဝါခြင်းကိုမူ အသားဝါလက္ခဏာ (Jaundice) ရသည်ဟု ခေါ်သည်။ သွေးနီဥများ လျင်မြန်စွာပျက်စီးသဖြင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ဥပမာ-ငှက်ဖျားရောဂါ၊ သို့မဟုတ်-အသည်းရောဂါနှင့် သည်းခြေပြွန် ပိတ်သောကြောင့် မျက်လုံးဝါခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
သို့ဖြစ်၍ မျက်လုံးဝါ အသားဝါလျှင် လှသည်ဟုထင်ပြီး ကျေနပ်မနေဖို့ လိုအပ်သည်။ မိမိမှာ ဘာရောဂါရှိပြီလဲ ဆိုသည်ကို သိရန် ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်အပ်သည်။ များသောအားဖြင့် အသားဝါလက္ခဏာသည် အသည်းကြီးခြင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ ဖြစ်တတ်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အသည်းကြီးနိုင်သော ရောဂါများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
မင်းမကုန်းရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အသားဝါခြင်း
သည်းခြေပြွန် ပိတ်စေသော အကြောင်းများမှာ သည်းခြေပြွန်ထဲသို့ သန်ကောင်ဝင်သည်မှစ၍ သည်းခြေပြွန် အဆုံးတွင်ရှိသော ပန်ကရိယ အကျိတ်ခေါင်းကင်ဆာ ဖြစ်ခြင်းနှင့် လက်ဆယ့်နှစ်သစ်အူခေါ် အူသိမ်ပထမပိုင်း (Duodenum) ရောဂါများကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ကလေးများတွင် အကြောင်းမရှိဘဲ ရုတ်တရက် ဗိုက်နာခြင်း၊ အသားဝါခြင်းတို့ ဖြစ်ပါက အကြီးအကျယ် ကြောက်စရာရောဂါများချည်းကို စဉ်းစား၍ တွေးပူနေခြင်းထက် သန်ကောင်ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်ကိုလည်း စဉ်းစားသင့်သည်။ ထို့အပြင် ဤသို့ သည်းခြေပြွန်ပိတ်၍ အသားဝါပါက တကိုယ်လုံးသို့ သည်းခြေဓာတ်ဆား (Bile Salts) များရောက်သဖြင့် ယားယံတတ်သည်။
လူကြီးများတွင်မူ သည်းခြေအိတ် (Gall Bladder) ထဲတွင် သည်းခြေကျောက်များ (Gall Stones) တည်တတ်ရာ ထိုကျောက်များသည် သည်းခြေပြွန်တလျှောက် ဆင်းသွားပြီး သည်းခြေပြွန်ကို ပိတ်စေတတ်၏။ ထိုအခါမျိုး၌လည်း သည်းခြေပြွန်ပိတ်၍ အသားဝါခြင်း (Obstructive Jaundice) ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ထိုသို့ သည်းခြေကျောက်တည်သူများမှာ များသေားအားဖြင့် အသက် ၄၀-ကျော် ဝသော၊ စားကောင်းသောက်ဖွယ်များ အမြဲစားနေသည့် သူများ၊ အထူးသဖြင့် မိန်းမကြီးများတွင် ဖြစ်တတ်လေသည်။ သည်းခြေပြွန်ပိတ်လျှင် ဗိုက်လည်းနာတတ်၏။ အော့အန်ခြင်း၊ လေပွခြင်းလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။
ရွာတုံ (တောင်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ရွာတုံ (တောင်)ရွာ (Ywarton(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ရွာတုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၈၈ ဖြစ်သည်။
သောသဲခိုရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
သောသဲခိုရွာ(Thawtheakho)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွင်းဒလ(ရေပူ)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၈၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ရွာတုံ (တောင်)ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သောသဲခိုရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​လေးအိမ်တန်းရွာ၊ ညောင်ပင်ဝဲ
လေးအိမ်တန်းရွာ၊ ညောင်ပင်ဝဲ
ညောင်ပင်သာရွာ၊ ပေါက်ကုန်း
ညောင်ပင်သာရွာ၊ ပေါက်ကုန်း
ကွင်းမရွာ၊ သပြေငူ
ကွင်းမရွာ၊ သပြေငူ
ဆက်ရက်မဲ
ဆက်ရက်မဲ (Acridotheres cristatellus) ကို တရုတ်နိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်း၊ အင်ဒိုချိုင်းနားဒေသများတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
လေးအိမ်စုရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
လေးအိမ်စုရွာ (Layeinsu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၉၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိကျိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၀၂ ဦး၊ မ ၂၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဓာတ်တော်ကုန်း (အထက်)
ဓာတ်တော်ကုန်း (အထက်)
တန်ယွမ်သည်
တန်ယွမ်သည် သည် ကောက်ညှင်းဆန်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော အချိုပွဲဖြစ်ပြီး ဟင်းရည်ပူပူ (သို့) ဖျော်ရည်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဘောလုံးတစ်လုံးအဖြစ် ပုံဖော်ထားသည်။ တရုတ်တောင်ပိုင်းနှင့် ဟောင်ကောင်၊ မကာအိုနှင့် ထိုင်ဝမ်တို့ကဲ့သို့ နေရာများတွင် ရေပန်းစားသည်။ တန်ယွမ်သည် သည် မီးပုံးပွဲတော်အတွင်း ရိုးရာအရ စားသုံးလေ့ရှိသော်လည်း ၎င်းသည် ပေါင်းစည်းမှုနှင့် ပြီးပြည့်စုံမှုကို ကိုယ်စားပြုသောကြောင့် ဤဟင်းကို မင်္ဂလာပွဲများ၊ မိသားစုပြန်လည်ဆုံဆည်းခြင်းနှင့် တရုတ်နှစ်သစ်ကူးများတွင်လည်း ကျွေးမွေးပါသည်။
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ ပေါက်ကုန်း
ပေါက်ကုန်းရွာ၊ ပေါက်ကုန်း
ကွမ်းပင်ဝရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကွမ်းပင်ဝရွာ(Kunpinwa)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ကွမ်းပင်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၀၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လီရှီမင်
လီရှီမင် (ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်၊ ၅၉၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်၊ ၆၄၉ ခုနှစ် ) သည် တရုတ်သမိုင်းတွင် ကျော်ကြားသော နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင်နှင့် စစ်ရေးဗျူဟာမြောက် နှင့် တန်မင်းဆက်၏ ဒုတိယဧကရာဇ်ဖြစ်သည်။
ရွှေလှန် (အရှေ့)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ရွှေလှန် (အရှေ့)ရွာ (Shwehlan(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဆင်တဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၆၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မီးသွေးတိုက်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
မီးသွေးတိုက်ရွာ (Meethwaytaik)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ မီးသွေးတိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးသွေးတိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၄ ဦး၊ မ ၁၂၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တကွေ့ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
တကွေ့ရွာ (Takwayt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယုံကလို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၇၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာနော်ရထာ
မဟာနော်ရထာသည် ကုန်းဘောင်ခေတ် တွင် ထင်ရှားသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဖြစ်၍ အလောင်းဘုရား၊ နောင်တော်ကြီး၊ ဆင်ဖြူရှင်မင်း လက်ထက်တော်များတွင် အမှုတော်ထမ်းရွက်လေသည်။
မဟာနော်ရထာသည် အလောင်းဘုရား လက်ထက်တွင် မင်းလှသီရိဟူသော ဘွဲ့နှင့် ကြည်းဘက်၊ ရေဘက်တွင် အမှု တော်ထမ်းရွက်ခဲ့သူ ဖြစ်ပေသည်။ အလောင်းဘုရားသည် ပြည်မြို့ကို တိုက်ခိုက်သောအခါ ရေကြောင်း တပ်တစ်တပ်ကို ကွပ်ကဲပါဝင်ခဲ့၏။ ပဲခူး၊ ဒလတိုက်ပွဲတွင်ကား ကြည်းတပ်ကို အုပ်ချုပ်ရလေသည်။
အလောင်းဘုရား လွန်သည်နောက် နောင်တော်ကြီးမင်း လက်ထက်တွင် ဇင်းမယ် ထောင်ထားသည်ကို မင်းလှသီရိသည် စစ်သူကြီး အဘယဂါမဏိနှင့်အတူ နှိမ်နင်းရန် ချီတက်ရသည်။ ဆင်ဖြူရှင်မင်း နန်းတက်သောအခါ နောင်တော်ကြီးမင်း လက်ထက်က ဇင်းမယ် ၅၇ ခရိုင်အား အောင်မြင်စွာ နှိမ်နင်း ခဲ့သည်ကို နှစ်ထောင်း အားရရှိတော်မူ၍ မင်းလှသီရိကို မဟာနော်ရထာဘွဲ့ပေးအပ်ချီးမြှင့်လေသည်။
ဆင်ဖြူရှင်မင်းလက်ထက် ခရစ် ၁၇၆၄ ခုနှစ်မှ ၁၇၆၇ ခုနှစ်တိုင် ဖြစ်ပွားသော ယိုးဒယား - မြန်မာ စစ်ပွဲတွင် မဟာနော်ရထာသည် ဗိုလ်ချုပ်အဖြစ် ပါဝင်ဆင်နွှဲ ခဲ့သည်။ မဟာနော်ရထာသည် စစ်သည်ရဲမက်ပေါင်း ၂ သောင်း နှင့်အတူ ထားဝယ်ကြောင်း ချီရ၏။ မဟာနော်ရထာ၏ တပ် များကို ယိုးဒယားတို့ဆီးကြိုတုက်ခိုက်ကြ၏။ နောင်တပူရီ အနီး၌ စခန်းချထားသော မြန်မာတပ်များအား ယိုးဒယားတို့ သည် ဗြိတိသျှ သင်္ဘောတစ်စင်း အကူအညီဖြင့် အမြောက် အမြားနှင့် ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် မဟာ နော်ရထာ၏တပ်များကို ဟန့်တားခြင်းငှာ မစွမ်းပေ။ သို့ဖြင့် မဟာနော်ရထာ၏ တပ်များသည် ယိုးဒယားနိုင်ငံ အယုဓျာ မြို့တော်အပြင်ဝယ် ကျိုင်းတုံကြောင်းချီ နေမျိုးသီဟပတေ့ တပ်များ နှင့် ပေါင်းဆုံမိလေတော့သည်။ ယိုးဒယားဘုရင်သည်အယုဓျာ မြို့ကို အခိုင်အခံ့ ဆို့ပိတ်၍ ခုခံ၏။ မြန်မာတပ်များသည် မဟာနော်ရထာနှင့် သီဟပတေ့၏ စီမံအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် အယုဓျာမြို့ကို ဝိုင်းရံထားကြလေသည်။ ယင်းသို့မဟာ နော်ရထာနှင့် သီဟပတေ့၏ တပ်များ ဝိုင်းရံထားသည်မှာ တစ်ဆယ့်လေးလတိုင်ဖြစ်၏။ ဝိုင်းရံနေစဉ်ပင် မိုးကျလာသည်။
မြန်မာတပ်တို့သည် ကုန်းမြင့်ပိုင်း၌ လည်းကောင်း၊ လှေများ ပေါ်၌ လည်းကောင်း နေကြရ၏။ အဖျားအနာရောဂါများ ထူပြောလာသည်။ မဟာနော်ရထာသည်လည်း ဖျားနာကာ သေဆုံးရလေသည်။ ဗိုလ်ချုပ်မဟာနော်ရထာ၏ အလောင်းကို ခမ်းနားကြီးကျယ်စွာ မြှုပ်နှံသင်္ဂြိုဟ်ကြလေသည်။
ဂျားဂွန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဂျားဂွန်ရွာ(Jargon)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ အင်ဂေါမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ဂေါမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇ ဦး၊ မ ၃၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောရစ်ရှ စံတော်ချိန်
မောရစ်ရှ စံတော်ချိန်(Mauritius Time)သည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင်ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံဖြစ်သည့် မောရစ်ရှနိုင်ငံတွင် အသုံးပြုသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်သည်။ Coordinated Universal Time ထက် လေးနာရီရှေ့ရောက်သောအချိန်(UTC+04:00) အချိန်ကို အသုံးပြုသည်။
နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသောအချိန်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်နေ့တွင် နာရီများကို ရှေ့သို့ UTC+05:00 တွင် ထားခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့ 3AM တွင် စံတော်ချိန်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကို ဆက်လက်အသုံးပြုခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ