cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘုရားချောင်းရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ဘုရားချောင်းရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
တုံးလဲရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
တုံးလဲရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
နားဒင်ရွာ
နားဒင်ရွာ
Congo Tales
Congo Tales သည် အမ်ဘိုမာခရိုင်(Mbomo District)မှ ကွန်ဂိုလူမျိုးတို့၏ အော့ဇာလာ-ကိုကုအာ အမျိုးသားဥယျာဉ်(Odzala Kokoua National Park)အတွင်း ၎င်းတို့ဒဏ္ဍာရီကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် ဓာတ်ပုံစာအုပ်စီးရီးတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်ကို Random House ၏ လုပ်ငန်းခွဲတစ်ခုဖြစ်သော ပရက်စတယ်ထုတ်ဝေရေး(Prestel Publishing) မှ ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဖြန်ချီခဲ့ပြီး ယူကေတွင် ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဂျူလိုင် ၉ ရက်နေ့တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။(ISBN 978-3-7913-5789-8)
ထိုစာအုပ်အတွင်းရှိ ဓာတ်ပုံများကို Pieter Henket မှ ရိုက်ကူးထားခြင်းဖြစ်ပြီး Storming Donkey Productions မှ Eva Vonk နှင့် Stefanie Plattner တို့မှ တည်းဖြတ်မှု ပြုလုပ်ထားသည်။ ဤစာအုပ်အတွင်းရှိ ကွန်ဂိုဒဏ္ဍရီများသည် ကွန်ဂိုဒဿနိကပညာရှင် S.R. Kovo N’Sondé နှင့် စာရေးဆရာ Wilfried N'Sondé တို့မှ ပြင်ဆင်ပေးထားခြင်းဖြစ်သည်။ Congo Tales သည် Tales of Us စာအုပ်စီးရီးမှ ပထမဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သည်။ စီမံချက်ထဲတွင် ဤစာအုပ်အတွင်းရှိ ကွန်ဂိုဒဏ္ဍာရီများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် The Little Fish and the Crocodile အား အခြေတည်၍ Stefanie Plattner မှ ရိုက်ကူးထားသော ဇာတ်လမ်းတိုတစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်။
ခင်ကြည်
ဒေါ်ခင်ကြည် (၁၉၁၂ − ၁၉၈၈) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု၊ လွှတ်တော်အမတ် ဖြစ်ပြီး ၁၉၅၃ မှ ၁၉၆၀ထိ လူမှုဝန်ထမ်းဝန်ကြီးဌာနဝန်ကြီး အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ သူမသည် ၁၉၆၀ မှ ၁၉၆၇ထိ သံအမတ်ကြီး ဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ သူမသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ပထမဆုံး မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ ဇနီးလည်းဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ဒေါ်ခင်ကြည်ကိုဧရာဝတီတိုင်း၊ မြောင်းမြမြို့၌ လမ်းဗိုလ် ဦးဘိုးငြိမ်း၊ ဒေါ်ဖွားစုတို့မှ ၁၉၁၂ ခု၊ ဧပြီလ ၁၆ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် ဖွားသည်။ မွေးချင်းများမှာ ဦးဘလွင်၊ ဒေါ် ခင်သောင်း၊ ဦး မောင် (ငယ်စဉ်က လွန်)၊ ဦးဘကျော်၊ ဒေါ်ခင်ကြီး (နောင်တွင် သခင်သန်းထွန်း၏ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်တင့် (ဦးသိန်းလှ ဇနီး)၊ ဒေါ်ခင်ကြည်၊ ဦးသိန်း၊ ဒေါ်မမကြီး (ခေါ်) ဒေါ် အမာ (ကောက်ပဲသီးနှံမင်းကြီး ဦးတင်အောင် (ခေါ်) ဦးဂျော်နီ၏ ဇနီး)တို့ ဖြစ်သည်။
ပညာရေး
ငယ်စဉ်က မြောင်းမြမြို့တွင် (၆) တန်းအထိ ပညာသင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့၊ ကြည့်မြင်တိုင် အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်းမှ (ယခု အထက (၁) ကြည့်မြင်တိုင်) မှ (၇) တန်းနှင့် (၈) တန်း အောင်သည်။ (၉) တန်းကို မြောင်းမြ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ ပြန်နေသည်။ ထို့နောက် မော်လမြိုင်မြို့ရှိ စကော့လူမျိုး အမျိုးသမီးများအုပ်ချုပ်သော အေဘီအမ်ကျောင်း (မော်တင်လိန်း ဆရာဖြစ်သင်တန်းကျောင်း) မှ မူလတန်းဆရာဖြစ်လက်မှတ် ရသည်။
မူလတန်းပြဆရာမ၊ သူနာပြု
မြောင်းမြ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း၌ စေတနာဝန်ထမ်းအဖြစ် ဦးဘထွန်းလှိုက်လက်အောက်တွင် နှစ်အတန်ကြာ လုပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူနာပြုအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန် ရန်ကုန် ဒပ်ဖရင်ဆေးရုံ၌ ဝမ်းဆွဲသင်တန်း၊ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုသင်တန်းများကို တနှစ်ကြာ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ စစ်မဖြစ်မီ ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး၌ သူနာပြုအဖြစ် နှစ်အနည်းငယ် ထမ်းရွက်သည်။ ၁၉၄၁ ခု၊ ဒီဇင်ဘာလ (၂၃) ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့ဗုံးချခံရပြီး ဒဏ်ရာရလူနာများ ကာလကတ္တားသို့ပို့ ဆောင်ရေးတွင် သူနာပြုအဖြစ် စေတနာဝန်ထမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက် အိန္ဒိယမှမြန်မာနိုင်ငံသို့ နောက်ဆုံးထွက်သည့်သင်္ဘောနှင့် ပြန်လာသည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကတော်
ဘီဒီအေ စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် ဗိုလ်တေဇ ဆေးရုံလာတက်ရာ မေတ္တာမျှသည်။ ၁၉၄၂ ခု၊ စက်တင်ဘာ ၆ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် ဂျပန်ခေတ် ပြည်သူ့ဆေးရုံကြီးအရှေ့ဘက် အစွန်ဆုံး ခန်းမဆောင်တွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားခဲ့သည်။ သားကြီး အောင်ဆန်းဦးနှင့် အောင်ဆန်းလင်းတို့ကို (၆) မိုင်ခွဲအိမ်၌ လည်းကောင်း၊ သမီး အောင်ဆန်းစုကြည်ကို ကန်တော်ကြီးစောင်း နေအိမ်၌ လည်းကောင်း မွေးသည်။ အထွေးဆုံးကလေးကို ၁၉၄၆ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်တွင် တာဝါလိန်းအိမ် (ယခု ဗိုလ်ချုပ်ပြတိုက်) ၌ ထွန်းကားသော်လည်း အဖတ်မတင်ဘဲ ၅ ရက်အကြာတွင် တိမ်းပါးသွားသည်။ သားလတ် အောင်ဆန်းလင်းမှာလည်း တာဝါလိန်းအိမ်ရှိ ရေကန်တွင် ၁၉၅၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၆ ရက်တွင် ရေနစ်သေဆုံးသွားခဲ့သည်။
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ ဇူလိုင် ၁၉ ရက် နံနက် ၁၀း ၃၅ နာရီတွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် အခြား ဝန်ကြီးများနှင့်အတူ ကျဆုံးခဲ့ပြီးနောက် ခင်ပွန်းဖြစ်သူချမှတ်ခဲ့သော တိုင်းပြုပြည်ပြုလုပ်ငန်းများကို ကိုယ်စွမ်း ဉာဏ်စွမ်း ရှိသမျှ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇ ဩဂုတ်၂ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကတော်ဒေါ်ခင်ကြည်သည် အဓိဋ္ဌန်ပြုချက်နဲ့အတူ လူထုပန်ကြားလွှာကိုထုတ်ပြန်၍ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှုသမိုင်းပေးတာဝန်ကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ပန်ကြားလွှာတွင် ...
"ကျမရဲ့ခင်ပွန်းသည်ဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဟာ တိုင်းပြည်နှင့်လူမျိုးအတွက်ကြိုးပမ်းရင်း လမ်းခုလပ်တွင် ကျဆုံးခဲ့ရပါပြီ။ အခု သူကွယ်လွန်သွားတော့ သူ့ကိုပြုစုရမဲ့အစား သူချခဲ့တဲ့လမ်းစဉ်တွင်ပါဝင်နိုင်တဲ့ဘက်တွင်ပါဝင်ပြီး သူချန်ခဲ့တဲ့ သူသွေး သူ့သား မိမိရဲ့ရင်သွေးကလေးတွေကို အဖေသားပီပီ ခြေရာနင်းနိုင်အောင် ပျိုးထောင်ပေးတော့ မယ်လို့ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ လူထုကို ကျမပြောလိုတာကတော့ မိမိတို့အားကိုး ယုံကြည်လေးစားသောခေါင်းဆောင်ကြီးကို ရက်စက်စွာလုပ်ကြံမှုကြောင့် ဒေါသထွက်စိတ်ဆိုး၍ စိတ်လိုက်မာန်ပါ လုပ်မှုကိုင်မှုကိုရှောင်ကြဉ်၍ သူချခဲ့သောလမ်းစဉ်အတိုင်း တသေဝမတိမ်း လိုက်နာကျင့်ဆောင်ကြပါ။ သူပျိုးထောင်ခဲ့သော ဖဆပလအဖွဲ့ကြီးကို ဆထက်တပိုး အားပေးထောက်ခံကြပါ။ သူရည်မှန်းခဲ့သော လွတ်လပ်ရေးကို မရမ‌ေနကြိုးပမ်းကြပါ"ဟု တိုင်းပြည်ကို တိုက်တွန်းခဲ့လေသည်။
နိုင်ငံ့တာဝန်ထမ်းရွက်မှု
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် သူ့ခေတ်သူ့အခါက မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဩဇာအကြီးဆုံး အမျိုးသမီးတစ်ဦး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဖဆပလ၏တာဝန်ပေးခြင်းအရ လမ်းမတော်အလယ်ပိုင်း မဲဆန္ဒနယ်တွင် အရွေးခံရာ ၁၉၄၇ မှ ၁၉၅၁ အထိ အမတ်အဖြစ်ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ၁၉၄၇ - ၅၃ တွင် မြန်မာအမျိုးသမီးများအသင်း ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ ၁၉၅၃ - ၅၈တွင် လူမှုဝန်ထမ်းစီမံကိန်းကော်မရှင်ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ ထိုသို့တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေစဉ် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ လူမှုဝန်ထမ်းကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ မိခင်နဲ့ ကလေးစောင့်ရှောင့်ရေးဥက္ကဋ္ဌ၊ ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ကျန်းမာရေးနှင့်ပြည်ရေးပြည်ရာအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ၊ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီး အသင်းများကောင်စီဥက္ကဋ္ဌ၊ ဒီမိုကရေစီသဘောတရား တိုးတက်ပြန်ပွားရေးအသင်းဥက္ကဋ္ဌ၊ မြန်မာနိုင်ငံအမျိုးသမီးကင်းထောက်အသင်း၏ ကင်းထောက်ချုပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံ သူနာပြုတင် ကားတပ်ဖွဲ့ဝင် အမျိုးသမီးအုပ်ချုပ်ရေးမှူး ရာမာခရစ်ရှ်နာ သာသနာပြု ဆေးရုံနှင့် စာကြည့်တိုက် ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြောက်ခံရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သူနာပြုလုပ်ငန်းများကို မွန်မြတ် သောပရဟိတလုပ်ငန်းအဖြစ် အများကစိတ်ဝင်စားစွာ ခံယူလုပ်ဆောင်စေရန် ရှေးဦးစွာစည်းရုံးခဲ့သူတစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နိုင်ငံကို ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်ပနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည် သွားရောက်ခဲ့ရသည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ကျန်းမာရေး၊ လူမှုရေးလုပ်ငန်းများထမ်းဆောင်နေစဉ် ၁၉၄၉ တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ နယူးဒေလီ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံ၊ ၁၉၅၀ တွင် ကိုလံဘိုကမ္ဘာ့ ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ဒေသဆိုင်ရာညီလာခံများကို မြန်မာကိုယ်စားလှယ် အဖွဲ့ကိုဦးဆောင်၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅ဝ၊ ၁၉၅၁ နှင့် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တို့တွင် ဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးညီလာခံများသို့လည်း မြန်မာကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင်တက်ရောက်ခဲ့ရပြီး သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ ကိုလံဘိုမြို့၌ကျင်းပသော ညီလာခံတွင် သဘာပတိအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရသည်။ ထို့အပြင် အနောက်ဥရောပ၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်စသောနိုင်ငံများသို့ နိုင်ငံတာဝန်နှင့် ခရီးလှည့်လည်ခဲ့သည်။
၁၉၅၉ - ၆၀ နှစ်များတွင် ဦးနုဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုပါတီ (ပထစ) အတွက် စည်းရုံးရေးတာဝန်များကို ဖိဖိစီးစီး တာဝန်ယူဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။ သို့အတွက် ဦးနုဦးဆောင်သော သန့်ရှင်း ဖဆပလတဖြစ်လည်း ပြည်ထောင်စုပါတီသည် ရွေးကောက်ပွဲတွင်အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ပထစပါတီအား မဲဆွယ်စည်း ရုံးပေးခဲ့သော်လည်း ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်အရွေးမခံခဲ့ချေ။
မြန်မာသံအမတ်ကြီး
ဝန်ကြီးချူပ်ဦးနု ဦးဆောင်သော ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့သည် ဒေါ်ခင်ကြည်အား ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံ အမတ်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဇွန်လတွင် နီပေါနိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာသံအမတ်ကြီးအဖြစ် ပူးတွဲတာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ မြန်မာအမျိုးသမီးလောကတွင် ပထမဆုံးနှင့် ယနေ့အချိန်အထိ တစ်ဦးတည်းသော မြန်မာအမျိုးသမီး သံအမတ်ကြီးအဖြစ် မော်ကွန်း တင်ခံရသည်။ အိန္ဒိယနိင်ငံ၊ နယူးဒေလီမြို့တွင် ရုံးထိုင်၍ သံအမတ်ကြီးအဖြစ် ၇ နှစ်တာမျှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၆၇ ဇွန်လ တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် ရန်ကန်မြို့ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလိမ်းအမှတ် (၅၄-၅၆) နေအိမ်၌ ရိုးရိုးကုတ်ကုတ် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးလုပ်သက်၊ သံအမတ်ပင်စင်များကိုမယူပဲ အာဇာနည်ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ဇနီးထောက်ပံ့ငွေ ကိုသာ ခံစားခဲ့သည်။
ဤသို့ ဒေါ်ခင်ကြည်သည် နေအိမ်ခြံအတွင်း ပန်းမာန်ပင်များစိုက်ပျိုးပြုပြင်လျက် ဘဝကိုအေးချမ်းစွာကုန်ဆုံးနေစဉ်အတွင်း ၁၉၈၇၊ ဧပြီလတွင် နိုင်ငံတော်၏ထောက်ပံ့မှုဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်တွင် မျက်စိခွဲစိတ်ကုသခဲ့သည်။ လန်ဒန်မြို့တွင်၂ လကြာကုသခဲ့ပြီးနောက် ဒေါ်ခင်ကြည်သည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ပြန်လည် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၁၀ လ အကြာ ၁၉၈၈ မတ်လ အကုန်ပိုင်းတွင် ပြင်းထန်သော လေဖြတ်ရောဂါ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူမသည် ဒုတိယအကြိမ် လေဖြတ်ခြင်း ဝေဒနာကို ခံစားရပြီးနောက်၊ ၁၉၈၈ ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နံနက် ၇ နာရီ ၁၇ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်းနေအိမ်တွင် သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏လက်ပေါ်၌ပင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၇၆ နှစ် အရွယ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားဖြစ်သူ ဦးအောင်ဆန်းဦးနှင့် သမီးဖြစ်သူ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် (အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်) တို့ကျန်ရစ်သည်။
ဂူဗိမာန်
၁၉၈၉ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၂ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ဇနီး မဟာသီရိသုဓမ္မ ဒေါ်ခင်ကြည်၏ ကြွင်းကျန် သောရုပ်ကလာပ်ကို ရွှေတိဂုံဘုရား တောင်ဘက်မုခ်အနီး ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းရှိ ငြိမ်းချမ်းရေနှင့် မျိုးချစ်စာဆိုဆရာကြီး သခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း ဂူဗိမာန်နှင့် သီပေါမင်း၏ မိဘုရားခေါင်ကြီး ကုန်းဘောင်ခေတ်၏ နောက်ဆုံး အဂ္ဂမဟေသီ စုဘုရားလတ် ဂူဗိမာန်တို့အကြား မြေကွက်လပ်၌ ဂူဗိမာန်တည်ဆောက် သဂြိုဟ်ခဲ့လေသည်။ ထိုနေရာတွင်ကုလသမဂ္ဂ အတွင်းရေးမှူးချုပ်ဦးသန့်၊ စုဖုရားလတ်နှင့် ဆရာကြီးသခင်ကိုယ်တော်မှိုင်း တို့၏ အုတ်ဂူများလည်း တည်ရှိသည်။
ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း
ဒေါ်ခင်ကြည်သည် ဘဝတစ်လျှောက်လုံး တိုင်းကျိုးပြည်ပြု စွမ်းစွမ်းတမံဆောင်ရွက်ခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ပေးအပ်ချီးမြှင့်သော မြန်မာမိခင်ဘွဲ့တံဆိပ် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရကချီးမြှင့်သော မဟာသီရိသုဓမ္မဘွဲ့၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ် တွင် ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံမှချီးမြင့်သော မာရှယ်တီးတိုးယူဂိုဆလပ်ကြယ် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုဘယ်အော်ဒါဘွဲ့(ဝါ) ဘုရင့်မြင့်မြတ်သော ဆုတံဆိပ်တို့ကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။
ကမားချောင်းရွာ၊ ပြင်ကောက်
ကမားချောင်းရွာ၊ ပြင်ကောက်
ကူးတို့ဆိပ်ရွာ၊ ပေါင်းထုတ်
ကူးတို့ဆိပ်ရွာ၊ ပေါင်းထုတ်
ဝဲဒေါင့် (အနောက်)ရွာ၊ ဗမော်သုံးခွ
ဝဲဒေါင့် (အနောက်)ရွာ၊ ဗမော်သုံးခွ
မောင်းဆွဲရွာ
မောင်းဆွဲရွာ
ကျွဲလမ်းစုရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ကျွဲလမ်းစုရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
စာသင်သား ဆုံးမစာ
ဂမ္ဘီသာရ ဆုံးမစာ ကို ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ (မြန်မာ ၈၃၀ - ၈၉၂) က ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
စာသင်သား ဆုံးမစာ
''' သုဏေယျ = နာကြားရာ၏။ စိန္တေယျ = ကြံစည်ရာ၏။ ပုစ္ဆေယျ = မေးမြန်းရာ၏။ ဘာသေယျ = ပြောဆိုရာ၏။ ဝိစာရေယျ = စူးစမ်းဆင်ခြင်ရာ၏။ လိခေယျ = ရေးမှတ်ရာ၏။ သိက္ခေယျ = လေ့ကျင့်ရာ၏။ ဓာရေယျ = နှုတ်ငုံဆောင်ရာ၏။'''
“သုစိပုဘာ၊ ဝိလိသိဓာ”၊ အက္ခရာစွဲသုံး၊ ဤရှစ်လုံးကို၊ သီကုံးပန်းသွင်၊ နေ့တိုင်းဆင်လော့၊ စာသင်ပျိုနု၊ အခြေပြုတို့၊ ဥဇုဘူတ၊ လုံ့လပြင်းစွာ၊ သူ့ထက်ငါဟု၊ နှုတ်မှာရွရွ၊ ကြိုးပမ်းကလျှင်၊ သိပ္ပကျေးဇူး၊ အထူးသိမြင်၊ ပညာရှင်ဟု၊ မထင်မပေါ်၊ မကျော်စောဘဲ၊ တီမှာလွဲ အံ့၊ အရဲ ကြိုးကုတ်၊ ကြက်ရဲစုတ်သို့၊ အားထုတ်ခုံမင်၊ မသင်မအံ၊ မကြံမမေး၊ ဆွေးနွေးရောနှော၊ ပြောဟောမဲ့ထွေ၊ ပေချပ်ရေဖြင့်၊ ကုန်စေဆေန်းသာ၊ သင်ချေပါလည်း၊ ဘယ်မှာဂုဏ်ရှင်၊ ကျော်စောထင်ချိမ့်၊ စာသင်ဟူက၊ ကျမ်းထိုမျှကို၊ တွေ့ကမရှောင်၊ ကြောင်ပုစွန်စား၊ ကျွတ်ကျွတ်ဝါးသို့၊ လွှသွားပမာ၊ ကျောက်ထက်စာသို့၊ လိုရာရအောင်၊ ကြံဆောင်လေ့ကျက်၊ အနက်အဓိပ္ပာယ်၊ နှုတ်ဝယ်ရွရွ၊ ထားချေမှတည့်၊ တစ်ပေါ်လျှင်၊ ချည်စငင်သို့၊ သဘင်ပွဲမှောက်၊ ဆိုရေးရောက်က၊ လန့်ကြောက်မရှိ၊ သတိမြဲခိုင်၊ ကျောက်တိုင်ပမာ၊ ကေသရာသို့၊ ရွံရှာမဲ့လျှင်း၊ ဆိုခင်းနည်းနာ၊ အဖြာဖြာကို၊ မကြာနှုတ်လျှောက်၊ ခန့်ချင့်ထောက်လော့၊ အံ့လောက်ဖွယ်သာ၊ ဂါထာပါဌ်သား၊ စကားဝိုက်လည်၊ စဉ်ရှည်ရှေးတီး၊ စကားကြီးက၊ စသည်ထိုထို၊ ဝိဂြိုဟ်ဝစနတ်၊ ဓာတ်ရပစ္စည်း၊ ထုံးနည်းပမာ၊ ဂါထာဆန်းဂိုဏ်း၊ ကရိုဏ်းဌာန်စစ်၊ ဖွင့်လှစ်ဋီကာ၊ အဌကထာပါဠိ၊ အောက်ထက်ညီ၍၊ ကဝိလက္ခဏာ၊ အဖြာဖြာကို၊ သေချာဆည်းဆ၊ ဆိုဝံ့ကလျှင်၊ ဘဝဤတွင်၊ ခုမျက်မြင်လည်း၊ မထင်ဘယ်မှာ၊ ရှိဘိရာအံ့၊ သံသရာလည်း၊ ပမာကဲလွန်၊ အဆုံးစွန်မူ၊ ညီမွန်တုလွတ်၊ သုံးလူနတ်ဝယ်။  ။ “အကျွတ်ဘယ်မှာ၊ ဝေးတော့မည်”။
နားငူးရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
နားငူးရွာ (Narngu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဟိုပုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၂၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုပုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၈ ဦး၊ မ ၉၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကြက်တောင်ချောင်းစာဖြူစုရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
ကြက်တောင်ချောင်းစာဖြူစုရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
ဇကော့ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ဇကော့ရွာ (Zakawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန်ဂျပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ဂျပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈ ဦး၊ မ ၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယောင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
လယောင်ရွာ(Layaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ လဂန်အင်ဘောက်တူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၃၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလူးရှင်းကျွန်း
အလူးရှင်းကျွန်းများသည် အလာစကာကျွန်း ဆွယ်ထိပ်မှ အနောက်ဘက်သို့ မိုင်ပေါင်း ၉ဝဝ ကျော်မျှ ထိုးထွက်သွားသော မီးတောင်ကျွန်းတန်းများ ဖြစ်ကြသည်။
အလူးရှင်းကျွန်းများပေါ်ရှိ တောင်များသည် အလာစကာပြည်နယ်ရှိ တောင်တန်းများ၏ အဆက်များ ဖြစ်သည်။ အလူးရှင်းကျွန်းများသည် ဗဲရင်းပင်လယ်ကို ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာမှ ပိုင်းခြားထား၍ အလာစကာပြည်နယ်၏ အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည်။ ယင်းကျွန်းများတွင် ကျွန်းကြီး ၁၄ ကျွန်း၊ ကျွန်းငယ် ၅၅ ကျွန်းမျှနှင့် ကျွန်းကလေးပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်သည်။ ကျွန်းများ၏ ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆၄ဝဝ ခန့်ရှိသည်။ အလူးရှင်းကျွန်းများသည် အာတိတ်စက်ဝိုင်း၏ တောင်ဘက် မိုင်ပေါင်း ၈ဝဝ မှ ၁ဝဝဝ အတွင်းရှိကြပြီးလျှင် အင်္ဂလန်ပြည်၊ ဂျာမနီနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းတို့နှင့် လတ္တီတွဒ်ချင်း အတူတူ မျဉ်းပြိုင် ၅၁ ံနှင့် ၅၅ ံ အကြားတွင် ရှိကြသည်။ အလူးရှင်းကျွန်းများတွင် ရေပူစမ်းများ အမြောက်အမြားရှိသည်နှင့်အမျှ ရေအေးစမ်းများလည်း အမြောက်အမြား ရှိ၍ အချို့ကျွန်းများတွင် ရေစီးသန်သောချောင်းများရှိကြသည်။ ချုံငယ်၊ ပန်းပင်၊ မြက်ပင် နှင့် ရေညိ|ပင်စသည့် အပင်အမျိုးပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသော်လည်း သစ်ပင်ကြီးများ မရှိချေ။ ရာသီဥတုမှာ အေး၍ မြူထူထပ်သည်။ ငါးဖမ်းသည့်လုပ်ငန်းသည် အဓိကလုပ်ငန်းကြီးဖြစ်သည်။ သိုးမွေးမြူသည့် ဌာနကြီးများ အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်။ ကျွန်းများ၏လူဦးရေသည် ၂ဝဝဝ မျှပင်မရှိချေ။
အလူးရှင်းကျွန်းများကို အရှေ့မှအနောက်သို့ အစုကြီးငါးစု အဖြစ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ထိုအစုကြီး များမှာ မြေခွေးကျွန်းစု၊ တောင်လေးတောင်ကျွန်းစု၊ အန်ဒရီအာနော့ ကျွန်းစု၊ ကြွက်ကျွန်းစုနှင့် အနီးကျွန်းစုများ ဖြစ်ကြသည်။ အရှေ့စွန်ဆုံးအပိုင်း၌ရှိသော ကျွန်းစုတွင် မြေခွေး အမြောက် အမြား တွေ့ရသောကြောင့် မြေခွေးကျွန်းစုဟုခေါ်သည်။ ယင်း ကျွန်းစုတွင် အရှေ့အကျဆုံးနှင့် အကြီးဆုံးဖြစ်သော ယူနီမက် ကျွန်း၊ အန်နာလာစကာကျွန်းနှင့် အုမ်းမနက်ကျွန်းများပါဝင် သည်။ တောင်လေးတောင်ကျွန်းစုဟု ခေါ်ရခြင်းမှာ တောင်လေး တောင်ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အန်ဒရီအာနော့ ကျွန်းစုသည် အန်ဒရီယန်တော်စတစ်ဆိုသူ ရုရှလူမျိုး လှည့်လည်ရှာဖွေသူ၏ အမည်ကို အစွဲပြု၍ ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကြွက်ကျွန်းစု ခေါ်ရခြင်းမှာ ကိုက်ဖြတ်သတ္တဝါများတွင် ပါဝင်သော ကြွက် များ အစုလိုက် အပြုံလိုက် အမြောက်အမြား တွေ့ရသော ကြောင့်ဖြစ်၍ အနီးကျွန်းစုသည် ရုရှနိုင်ငံနှင့်အနီးဆုံးသော ကျွန်းများဖြစ်သောကြောင့် အနီးကျွန်းအစုဟု ခေါ်သည်။ ယူနီ မက်ကျွန်းသည် အလူးရှင်းကျွန်းများတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ အမြင့်ဆုံးတောင်သည်လည်း ယင်းကျွန်းပေါ်တွင်ရှိသည်။
အန်နာလာစကာကျွန်းပေါ်ရှိ အန်နာလာစကာရွာသည် အလူးရှင်းလူမျိုးတို့သည် ကုန်သွယ်မှုဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနကြီး ဖြစ်သည်။ အန်နာလာစကာကျွန်းသည် ကျွန်းများတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးဖြစ်၍ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏အခြေခံ ရေတပ်စခန်းဖြစ်သော ဒပ်ချဟားဗားမြို့သည် ထိုကျွန်းပေါ်တွင် ရှိသည်။
အလူးရှင်းကျွန်းများကို ခရစ် ၁၇၂၅ ခုနှစ်က ဒိန်းမတ် လူမျိုး ဗီတူးဗဲရင်းဆိုသူက ဦးစွာပထမ ရှာဖွေ တွေ့ရှိခဲ့ပြီး နောက် ၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အစိုးရက ရုရှအစိုးရထံမှ အလာစကာပြည်နယ်နှင့်အတူ ဝယ်ယူလိုက်လေ သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ဂျပန်စစ်အာဏာပိုင်တို့သည် မြောက်အမေရိက တိုက်ကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်ရန် အလူးရှင်း ကျွန်းများကို ခြေကုပ်အဖြစ် ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဇွန်လက ပထမ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ၁၉၄၃ ခုနှစ် မေလတွင် အမေရိကန်တို့က ပြန်လည်တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ အလူးရှင်းကျွန်းများကို ရုရှလက်တွင်းရှိစဉ်က ပင်လယ်ဖျံ ဖမ်းသည့် အခြေခံကျွန်းများ အဖြစ် အသုံးပြုခဲ့လေသည်။
ရွာသစ်ရွာ၊ မင်းကွန်း
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ မင်းကွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၂၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သခွပ်ပင်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခွေးတောက်စမ်းရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ခွေးတောက်စမ်းရွာ (Khwaytauksan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ဘုရားပြိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားပြိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၃ ဦး၊ မ ၁၆၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ပန်ကွဲတောင်ထိပ်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပန်ကွဲတောင်ထိပ်ရွာ (Pangkwetaunghteik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၀၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှိုင်းယား
ရှိုင်းယား (Shire) သည် ဂရိတ်ဗြိတိန်၊ ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်နှင့် အင်္ဂလိပ်စကားပြော နိုင်ငံအချို့၌တွေ့ရသော ပထဝီဆိုင်ရာ ဝေါဟာရတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ကောင်တီ၏ ကြောင်းတူသံကွဲဖြစ်သည်။ အန်ဂလို-ဆက်ဆန် အခြေချနေထိုင်မှုစတင်ခဲ့ရာမှ ဝက်စ်ဆစ်(ခ်စ်) (Wessex) တွင် ပထမဆုံး စတင်သုံးစွဲခဲ့ပြီး ၁၀ ရာစုတွင် အင်္ဂလန်တစ်ဝှမ်းသို့ ထိုအသုံးပြန့်နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဩစတေးလျ၏ အချို့ကျေးလက်နယ်များ၌ ရှိုင်းယား(တစ်နယ်)ဆိုသည်မှာ ဒေသခံအစိုးရနယ်မြေတစ်ခုဖြစ်၍ ယင်း၌ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေခွဲဖြစ်သည့် ကောင်တီ အယူအဆနှင့်မတူညီချေ။
ဝေါဟာရရင်းမြစ်
ရှိုင်းယား ဆိုသည့် စကားလုံးသည် ရှေးဟောင်း အင်္ဂလိပ် sćir မှဆင်းသက်ပြီး တဖန်ထိုရှေးစကားလုံးသည် ရှေးဦးဂျာမန်နွယ် skizo (sćira မှ ဆင်းသက်လာခဲ့ပြန်သည်။ အရာရှိတစ်ဦး၏ စောင့်ရှောက်မှု၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးတစ်ဦးအောက်ရှိ စီရင်စု/ခရိုင် နှင့် စောင့်ရှောက်မှုတစ်ခု ဟု ညွှန်းဆိုနိုင်သည်။ ယူကေ၌ ရှိုင်းယားသည် ကောင်တီနှင့် ကြောင်းတူသံကွဲ စကားလုံးဖြစ်ကာ ကောင်တီသည် ၁၁ ရာစုနှောင်း နော်မန်တို့ အင်္ဂလန်ကို အောင်မြင်ပြီးနောက် စတင်မိတ်ဆက်ခဲ့သော အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေဆိုင်ရာ ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ ခေတ်ပေါ်ဗြိတိသျှအသုံး၌ ကောင်တီများသည် ရှိုင်းယားများကို ရည်ညွှန်းပြီး အထူးသဖြင့် ကောင်တီဟောလ် (ဒေသခံအစိုးရစိုက်ရာမြို့၏ ရုံး/အဆောက်အဦ) ကဲ့သို့သော နေရာများဖြစ်ကြသည်။
'r' ('ရ') သံပါအောင် ထွက်ကြသော နယ်မြေများ (ဥပမာ-စကော့တလန်) တွင် "shire" ကို ရှိုင်းယားရ် ၊ 'ရ' သံထွက်လေ့မရှိသောနေရာများတွင် နောက်ဆုံး 'r' ၏ နောက်က သရသံတစ်ခုခုမရှိလျှင် 'r' သံကို မထွက်ကြပေ။ အင်္ဂလန်နှင့် ဝေလတို့၌ "shire" ကို နေရာအမည်နှင့် တွဲဖက်သုံးစွဲပါက သရကို အသံဖျော့၍ အတိုကောက် 'ရှာ(ရ်)'  ၊ ရှီယာ(ရ်)  ဟုထွက်ရှိကာ နောက်ပိတ် 'ရ' သံသည် နေရာပေါ်မူတည်၍ ကွဲပြားစွာထွက်ကြသည်။ သရသံကို လျှော့ချ၍ လုံးချင်းသရဖြစ်သည့် မတြာဝက်သရ ' ရွှား' (schwa) သံဖြင့်ထွက်ကြသည့်နေရာများမှာ 'လက်စ်တာရှာ' (Leicestershire, ) နှင့် 'ဘားခ်ရှာ' (Berkshire, ) တို့ဖြစ်ကြ၏ ။
ဇာစ်မြစ်
ဤစနစ်ကို အန်ဂလို-ဆက်ဆန်တို့ အခြေချရာနယ်မြေစတင်ခဲ့သည့် ဝက်စ်ဆစ်တိုင်းပြည် (Wessex) တွင် စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြပြီး အင်္ဂလန်တလွှားသို့ ထိုအသုံး ပျံ့နှံ့ရောက်ရှိသွားသည်မှာ ၁၀ ရာစုခန့်ကဖြစ်၏ ။ ၁၀၈၆ တွသ် ဝီလျံဘုရင်ပြုစုခိုင်းသည့် နယ်မြေများ လက်ရေးမူမှတ်တမ်း "Domesday" ကျမ်း၌ ယော့ခ်မြို့တော်ကို ရှိုင်းယားများအဖြစ် ပိုင်းခြားထားကြောင်း တွေ့ရပေသည်။ ၉ ရာစုနှစ်က စကော့နယ်စပ်ဒေသများနှင့် လို့သီယန် (Lothian) ကဲ့သို့သော အင်္ဂလိပ်အခြေချရာနေရာများ၌ စကော့တလန်၏ ပထမဆုံးရှိုင်းယားနယ်မြေများကို ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ဒေးဗစ်ဘုရင်သည် ရှိုင်းယားနယ်မြေများကို လိုက်ဖက်အောင် ဖန်တီးခဲ့၍ စကော့တလန် အနိမ့်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်ရှိ နယ်မြေများ၌ ဘုရင်ကိုယ်စားပြု အရာရှိများ (sheriff) ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့ကြောင်းလည်း တွေ့ရလေသည်။
ထိုအစောပိုင်းကာလများတွင် ရှိုင်းယားကို အောလ်ဒါမန် (ealdorman) ခေါ်သည့် အဆင့်မြင့်အရာရှိများက အုပ်ချုပ်ခဲ့ကာ နှောင်းပိုင်း အန်ဂလို-ဆက်ဆန်ခေတ်တွင် ရှိုင်းယား ရီးဗ် (reeve) (သို့) ရှဲရစ် (sheriff) ခေါ် ဘုရင်ကိုယ်စားပြု အရာရှိများက တာဝန်ယူအုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်။ ရှိုင်းယားဒေသများကို ရာပြုမြို့ (hundred) (သို့) ဝေါ့ပန်တိတ်ခ် (Wapentake) များအဖြစ် ခွဲခြားခဲ့ကြ၏ ။ ရှိုင်းယား၏ အခြားသောအမည်မှာ ရှဲရစ်ဖ်ဒန် (sheriffdom) ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရှဲရစ်ဖ်ရုံးတော်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးများက ထိုအသုံးနှစ်မျိုးကို ကွဲပြားစေခဲ့လေသည်။ "ရှိုင်းယား ကောင်တီ" ဆိုသောစကားစုသည် အင်္ဂလန်ရှိ မြို့ပြနယ်မြေမဟုတ်သောကောင်တီများကို တရားဝင်နည်းမဟုတ်ဘဲ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ စကော့တလန်တွင် ရှိုင်းယားနေရာ၌ ကောင်တီဟူသော အသုံးကို ကျင့်သုံးမှုမရှိချေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံ နယ်မြေအပိုင်းအခြား အမျိုးအစားများ
ဝဲဒေါင့် (အရှေ့)ရွာ၊ ဗမော်သုံးခွ
ဝဲဒေါင့်  (အရှေ့)ရွာ၊ ဗမော်သုံးခွ
လက်ဝဲနော်ရထာ
လက်ဝဲနော်ရထာ(မြန်မာ ၁ဝ၈၅-၁၁၅၃၊ခရစ်နှစ်၁၇၂၃-၁၇၉၁)
လက်ဝဲနော်ရထာဘွဲ့ဖြင့်ထင်ရှားသော အတွင်းသေနာပတိအမတ်ကြီး ဦးမြတ်သာနေသည် တနင်္ဂနွေမင်းတရားကြီးလက်ထက် မုံရွာမြို့နယ်အပါအဝင် မုံရွာမြို့၏ အရှေ့ တောင်ယွန်း မုံရွေးရွာ၌ သက္ကရာဇ် ၁ဝ၈၅ ခုနှစ်၊ ဝါဆိုလတွင် ဖွားမြင် သည်။
အမတ်ကြီး၏အမည်ရင်းမှာ ဦးမြတ်သာနေဖြစ်သော်လည်း မုံရွေးမှ ပုဂ္ဂိုလ်များက အဖျားဆွတ်၍ ဦးနေဟုလည်းကောင်း၊ ဦးမြတ်သာဟုလည်း ကောင်း ခေါ်ကြသည်။ ယင်းသို့ ဦးမြတ်သာဟုခေါ်ကြရာမှ သာကို ပီသ အောင်မခေါ်ဘဲ စာဟုခေါ်ကြရာ ဦးမြတ်စာဟု တွင်နေသဖြင့် မကျည်းတုံရွာ ဇာတိ လက်ဝဲသုန္ဒရအမတ်ကြီး ဦးမြတ်စံနှင့် အမှတ်မှားနေကြလေသည်။ ဦးမြတ်သာနေကား မင်းအဆက်ဆက် ဘွဲ့ ၁၁ ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်သူကောင်းပြု ခံရသော ပညာရှိအမတ်ကြီးဖြစ်လေသည်။
၁၁၁၃ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့တော် မွန်တို့လက်သို့ရောက်၍ ဟံသာ ဝတီရောက်မင်းကို ဟံသာဝတီသို့ ဆောင်ယူသွားသည်အထိ ဦးမြတ်သာနေ သည် တောင်ငူရာဇာနှင့်အတူ မွန်တို့၏ရန်ကို နှိမ်နင်းလျက် အရှင့်သစ္စာ တော်ကို စောင့်ထိန်းခဲ့သည်။ အင်းဝပျက်သော် မိမိရပ်ရွာ၌ ပြန်နေသည်။ ၁၁၁၄ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီးက ခေါ်တော်မူသောကြောင့် မုဆိုးဖိုသို့ရောက်သည်။ ၁၁၁၅ ခုနှစ်တွင် ရတနာသီခမြို့တော်ကို တည် ထောင်စဉ် အခါလည်းပေး၊ မြို့ပုံလည်းဆက်ရသည်။ အခါတော်ဆက် ဦးမြတ်သာနေကို အလောင်းမင်းတရားကြီးက မင်းတိုင်ပင်အရာ၌ထား၍ မပြတ်တိုင်ပင်တော်မူသည်။ ၁၁၁၆ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၄ ရက်၊ တနင်္လာနေ့ ပြာသာဒ်တော်ကြီး သိမ်းတော်မူသောအခါ မင်းတိုင်ပင် အမတ်ကြီး ဦးမြတ်သာနေအား အလောင်းမင်းတရားကြီးက လက်ဝဲသုန္ဒရဟူ သောဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်လေသည်။ ၁၁၁၆ ခုနှစ်တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဟံသာဝတီကိုစုန်၍ တပ်ချီရာတွင် အမတ်ကြီးသည် တပ်မတော်၌ တပ်ရေး အဖြစ် လိုက်ပါရသည်။ စနည်းနာ အမိန့်တော်ပြန်စာရေး ရာဇသံရေး အလုပ်များကိုလည်း အမတ်ကြီးပင် ဆောင်ရွက်ရသည်။ ဟံသာဝတီကို အလိုတော်ပြည့်၍ ၁၁၁၉ ခုနှစ်၊ နယုန်လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြို့စောင့် နတ်များကို အမိန့်တော်ပြန်ရရာ အမတ်ကြီးကိုယ်တိုင် အမိန့်တော်စာကိုရေး ၍ မြေနန်းရှေ့တွင် အမိန့်ပြန်ရသည်။ အင်္ဂလိပ်မင်းတို့ထံမှ လက်ဆောင် ပဏ္ဏာများရောက်၍ ရာဇသံစာ ပြန်လည်ပေးအပ်ရသည့်အခါလည်း အမတ် ကြီးပင် ရေးသားခဲ့ရသည်။
ထိုနှစ် ဝါဆိုလဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဟံသာဝတီရွှေနန်းထက်၌ မှူးတော် မတ်တော်တို့ကို ဘွဲ့အမည်သနားတော်မူသည်တွင် လက်ဝဲသုန္ဒရ အား လက်ဝဲနော်ရထာဘွဲ့ကို သနားတော်မူပြန်သည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးသည် ဟံသာဝတီမှ ရွှေမြို့တော်သို့ ပြန် လည်ကြွတော်မူ၍ ၁၁၁၉ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၁ဝ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ရတနာသီခမြို့တော်သို့ အစီအစဉ်နှင့် ချီဝင်တော်မူရာ မင်း တရားကြီး၏ဝေါတော်ကို ရွှေမြို့တော်သား ကျွန်တော်ရင်းတို့သာ ထမ်းရ သည်၌ လက်ဝဲတော်က အမတ်ကြီး လက်ဝဲနော်ရထာသည် ဝေါတော်ရှေ့ တွင် ဝေါတော်ပေါင်ကိုကိုင်၍ လိုက်ပါရလေသည်။ ၁၁၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကောင်းမှုတော်စေတီ ဌာပနာသွင်းရာ၌ အမတ်ကြီးသည် ဓာတ်တော်၊ မွေတော်များကို ကြပ်မတ်ဆောင်ယူခဲ့ရသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီး နတ်ရွာစံလွန်တော်မူသောအခါ ၁၁၂၂ ခုနှစ်တွင် သားတော်နောင်တော်ကြီးမင်းနန်းတက်၍ ထိုနှစ် တပေါင်းလဆန်း ၆ ရက် တနင်္လာနေ့တွင် ကျင်းပသော မဟာဥကင်တော်ဖွင့် မင်္ဂလာသဘင် ၌ အမတ်ကြီးသည် အတွင်းဝန်အဖြစ်နှင့် မင်းတရားကြီး၏ ဘွဲ့ပုံကို ခင်းရ ပြီးလျှင် ကိုယ်တိုင် နာမည်တော်ရေးခဲ့ရကြောင်းဖြင့် ဥကင်တော်ဖွင့် မင်္ဂလာ ကြီးစာတမ်း၌ ဖော်ပြထားလေသည်။ နောင်တော်ကြီးမင်းလက်ထက်တွင် မင်းလက်ဝဲနော်ရထာသည် စည်သူကျော်ထင်ဘွဲ့ အသနားခံရသည်။ လက်ဝဲ နော်ရထာလျှောက်ထုံး၌ ၁၁၂၃ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၃ ရက်နေ့ တွင် စည်သူကျော်ထင်အမည်နှင့် လျှောက်ထားကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။ လက်ဝဲနော်ရထာဘွဲ့နှင့် နောက်ဆုံးလျှောက်ထားသောနေ့ကား ၁၁၂၂ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁ ရက်နေ့ဖြစ်ရကား ထုံးတမ်းစဉ်လာအတိုင်း ဥကင်တော် ဖွင့် မင်္ဂလာသဘင်တွင် မှူးတော် မတ်တော်တို့အား ဘွဲ့နှင်းမည်ဖြစ်သည် အလျောက် ထိုသဘင်၌ပင် စည်သူကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခံရသည်ဟု မှတ်ယူ ဖွယ်ဖြစ်သည်။ မုံရွေးဆရာတော် ထပ်ဆင့်ရေးထိုးသော တိလောက ခေါင်း လောင်းစာတွင် နောင်တော်ကြီးမင်းတရားလက်ထက် နန္ဒသူရကျော်ထင်ဘွဲ့ ရသေးကြောင်း ဖော်ပြပါရှိသော်လည်း အခြားမည်သည့် အထောက်အထားမျှ မတွေ့ရှိရသေးချေ။
နောင်တော်ကြီးမင်းနတ်ရွာစံ၍ ညီတော် မြေဒူးမင်းသားသည် ဆင်ဖြူရှင်မင်းအဖြစ် နန်းတက်တော်မူသောအခါ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၆ ခုနှစ်၊ နယုန်လပြည့်ကျော် ၂ ရက်နေ့တွင် ဥကင်တော်ကြီး ဖွင့်တော်မူရာ ဆွေ တော် မျိုးတော် မှူးတော် မတ်တော်တို့အား ဘွဲ့သနားတော်မူသည်။ အမတ် ကြီးအား နယုန်လပြည့်ကျော် ၈ ရက်နေ့တွင် ဗြဲတိုက်တော်၌ နေမျိုးသီရိ ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ သနားတော်မူ၍ အတွင်းဝန်ခန့်တော်မူသည်။ ၁၁၂၆ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလပြည့်ကျော် ၆ ရက်နေ့ စနေနေ့တွင် မှူးတော် မတ် တော် သူရဲသူခက် ကျွန်တော်မျိုးအပေါင်းကို ရွေးကောက်သီးသန့်တော်မူ၍ လေးဆယ်တော် ငါးဆယ်တော် အတွင်းသွေးသောက် အပြင်သွေးသောက် ဖွဲ့ တော်မူရာ အမတ်ကြီးသည် လူပေါင်း ၂၄ ဦး ပါဝင်သော လေးဆယ်ကျော် နေမျိုးသင်္ခယာသွေးသောက်၌ ပါဝင်ရသည်။ ၁၁၂၇ ခုနှစ်တွင် အင်းဝမြို့ကို ပြန်လည်တည်ထောင်ပြီးနောက် ဆက်လက်တိုးချဲ့ရာတွင်လည်း အမတ်ကြီး နေမျိုးသီရိဇေယျကျော်ထင်ပင် မြို့ပုံကို ဆက်သွင်းခဲ့ရကြောင်း စေတီယ ကထာ ရာဇဝင်ချုပ်၌ဆိုသည်။ ဆင်ဖြူရှင်းမင်း လက်ထက်၌ပင် ထပ်ဆင့်၍ နေမျိုးမဟာကျော်ထင်ဘွဲ့ကိုလည်းကောင်း၊ နေမျိုးမဟာ အသင်္ခယာကျော်ထင် ဘွဲ့ကိုလည်းကောင်း ချီးမြှင့်ခံရလေသည်။ ၁၁၃၈ ခုနှစ်တွင် ဆင်ဖြူရှင်မင်း တရားကြီး နတ်ရွာစံ၍ သားတော် စဉ့်ကူးမင်း နန်းတက်သောအခါ ဦးမြတ် သာနေအား မင်းကြီးကျော်ထင်ဟူသောဘွဲ့နှင့် ထပ်မံချီးမြှင့်တော်မူသည်။ ၁၁၄၄ ခုနှစ်၊ အမရပူရမြို့တည် ဘိုးတော်မင်းတရား လက်ထက်တော်တွင် ကား မင်းကြီးမဟာသီဟသူရဘွဲ့ဖြင့် အမရပူရမြို့ဝန် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။ ယင်းသို့ မင်းခြောက်ဆက်တိုင်တိုင် ဘွဲ့ထူးအမျိုးမျိုးဖြင့် အဆင့်ဆင့်ချီးမြှင့်ခံ ခဲ့ရသော ပညာရှိအမတ်ကြီး ဦးမြတ်သာနေသည် ၁၁၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွယ် လွန်လေသည်။
အမတ်ကြီး ဦးမြတ်သာနေ ပြုစုရေးသားခဲ့သော စာပေများမှာ အများအပြားရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် အလောင်းမင်းတရားကြီးအရေးတော်ပုံ (၁၁၁၉ ခုနှစ်)၊ ယိုးဒယားနိုင်မော်ကွန်း (၁၁၂၉ ခုနှစ်)၊ ဓညဝတီနိုင်မော်ကွန်း (၁၁၄၇ ခုနှစ်)၊ မြန်မာသံယောဂဒီပနီ(ပင့်ရစ်ဋီကာ) (၁၁၂၂ ခုနှစ်)၊ မုဒ္ဓါဘိသေကမော်ကွန်း (၁၁၄၆ ခုနှစ်)တို့သည် အမတ်ကြီး၏ လက်ရာ အစစ်ဖြစ်ကြောင်း အထောက်အထား ခိုင်လုံစွာရှိသည်။ ရာဇာနီတိပျို့၊ ဟန်လင်းသမိုင်းပျို့တို့ကိုလည်း ပြုစုရေးသားခဲ့သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ အချို့ ကလည်း ဦးမြတ်သာနေသည် မော်ကွန်းသာရေးသည်။ ပျို့မရေးဟု ဆိုသည်။ မ ကာရ လောပဟု ဆိုကြသော တောင်တွင်းဆရာတော် ခင် ကြီးဖျော်သည် စာဆိုအမတ်ကြီးနှင့် ဆရာဒါယက အလွန်ရင်းနှီးခဲ့သည့် အလျှောက် အမတ်ကြီးသည် မရှင်းလင်းသောကိစ္စ၊ ကူညီချီးမြှင့်ရန်ကိစ္စတို့၌ ဆရာတော်ထံ လျှောက်ထားခဲ့သော စာများကိုစု၍ လက်ဝဲနော်ရထာ လျှောက်ထုံးဟူ၍ စာတစ်စောင် ပေတစ်ဖွဲ့ တွေ့ရှိရသည်။ အမတ်ကြီးသည် မိမိဇာတိ မုံရွေးရရွာတွင် ကုသိုလ်တော်များ အမှတ်တရပြုခဲ့သည်။ ၁၁၂ဝ ပြည့်နှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလဆုတ် ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ဇေတဝန်သုံးထပ်ကျောင်း ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းသည်။ အလောင်းမင်းတရားကြီးက ''မောင်နေကျောင်းသည် ငါ့ကျောင်းပင်ဖြစ် သည်။ ဆင်ကပ်ပတ်လည်၊ မဟာရံအုတ်ပေါင်းကူများနှင့် ဆောက်လုပ်လှူ ဒါန်းစေ'' အမိန့်တော်ရှိသည်။ အမတ်ကြီး၏ကောင်းမှု ကိုယ်စားတော် ကျောင်းကြီးကို ဌာနတံဆိပ် မချီးမြှင့်သွားရရှာဘဲ အလောင်းမင်းတရားကြီး နတ်ရွာစံရာ စာဆို၏လျှောက်ထားချက်အရ ခမည်းတော်၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံစိုးစံသော သားတော် နောင်တော်ကြီးမင်းက ကလျာဏီရွှေကျောင်းဟူ သော ဌာနတံဆိပ်ကို လှူတော်မူပြီးလျှင် ၁၁၂၂ ခုနှစ်၊ နတ်တော်လဆန်း ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ကမ္ပည်းတပ်ခဲ့သည်။ ကလျာဏီရွှေကျောင်းဦးရှိ ဘုရား၌ ခေါင်းလောင်းစာသုံးဂါထာနှင့် အနက်ကို ၁၁၂၂ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁ ရက်နေ့တွင် တောင်တွင်းဆရာတော်က စီကုံးပေးခဲ့လေသည်။ ၁၁၂၇ ခုနှစ် တပို့တွဲလပြည့်နေ့တွင် တိလောကဘုရားရှင်၌ ကြေးချိန် ၂ဝဝ ရှိ ဒုတိယ ခေါင်းလောင်း သွန်းလုပ်လှူဒါန်းသည်။ ယင်းခေါင်းလောင်းကြီး ပျက်စီး ယိုယွင်းမည် စိုးရိမ်သဖြင့် မုံရွေးဇေတဝန်ဆရာတော် အရိယာဝံသအာဒိစ္စရံသီ ပုဂ္ဂိုလ်သူမြတ်က ၁၁၉ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဇေတဝန်ကျောင်းရှေ့သို့ ပြောင်းရွှေ့ စိုက်ထူခဲ့ရာ ယခုတိုင် တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။ မူလဒါယကာ အမတ်ကြီး၏ အဆိုအတိုင်း ပါဠိဂါထာဖြင့် အဆန်းတကြယ်ဖွဲ့ဆိုထားသော ခေါင်းလောင်း စာအပြင် ခေါင်းလောင်းရွှေ့ပြောင်းသူ ဆရာတော် ထပ်ဆင့်ရေးထိုးသည့်စာ များကား အမတ်ကြီး၏ ဘွဲ့အမည် အရည်တို့ကို ဖော်ထုတ်ရန် အထူး အထောက်အထား ရခဲ့လေသည်။
နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့
နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့  Reporters Without Borders (RWB) သည် ပြင်သစ်အခြေစိုက် အစိုးရမဟုတ်သည့် အပြည်အပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး၊ သတင်းထုတ်ဖော်ရေးသားနိုင်ခွင့် အခွင့်အရေးများနှင့် သတင်းအချက်အလက် လွတ်လပ်ခွင့်များ ရရှိစေရန် အဓိက ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်သည်။ ထို့အပြင် ကုလသမဂ္ဂသို့ ၎င်းကိစ္စရပ်များနှင့်ပတ်သက်၍ အကြံပေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအနေဖြင့်လည်း နေရာရရှိထားသည်။
ဘုရားကုန်းရွာ၊ ဗြိုက်
ဘုရားကုန်းရွာ၊ ဗြိုက်
မဟာထီးရွာ
မဟာထီးရွာ
ပေါရာဏ
ပေါရာဏ ဆိုသည်မှာ အသုံးနည်းကာ ပျောက်ကွယ်သွားသော စကားလုံးများကို ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဝေါဟာရ ဖြစ်လာပုံ
အဋ္ဌာရဿ (၁၈) ရပ်ပါ ပုရဏာ (ပါဠိ − စကားဟောင်း အတတ်) မှ ဆင်းသက်လာသည့် ပါဠိပျက် ဝေါဟာရ ဖြစ်သည်။
ပေါရာဏကထာ လင်္ကာ
ရှင်မဟာသီလဝံသ ပြုစုသည်။ ဒုတိယ ဘုရင်မင်းခေါင်နှင့် ရွှေနန်းကြော့ရှင်တို့ လက်ထက်တွင် စီရင်သည်။ နောက်ပေါ်သည့် ပေါရာဏကထာ လင်္ကာနှင့် ကွဲပြားစေရန် နှောင်းလူတို့က လင်္ကာဟောင်းဟု ခေါ်ကြသည်။
တွင်းသင်း ပေါရာဏကထာ
တွင်းသင်းဝန် မဟာစည်သူ ဦးထွန်းညိုက သက္ကရာဇ် ၁၁၅၆ ခုတွင် စီရင်သည်။
ပေါရာဏကထာ လင်္ကာ
နှောင်းဆရာတို့ စီရင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ လင်္ကာနှင့်ပင် ရေးသည်။
ပေါရာဏကထာ
ဆရာတော် ဦးမဏိက သက္ကရာဇ် ၁၁၉၇ ခုတွင် ပါဠိဘာသာနှင့် စီရင်သည်။
ပေါရာဏကထာ ပါဋ္ဌ်
မောင်းထောင်ဆရာတော်က မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် စီရင်သည်။ ပါဠိဘာသာနှင့် ဖြစ်သော်လည်း နိသယ ပါသည်။
ပေါရာဏကထာ ဋီကာ
မောင်းထောင်ဆရာတော်၏ စာကို အကျယ်ဖွင့်၍ စီရင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ပါဠိဘာသာနှင့် ဖြစ်သည်။
ပါရမီခန်းပျို့ အဖြေချုပ်နှင့် ပကိဏ္ဏက ပေါရာဏကထာ
ကင်းဝန်မင်းကြီးက သက္ကရာဇ် ၁၂၅၁ ခုတွင် စီရင်သည်။ စကားပြေနှင့် ဖြစ်သည်။
ပျို့ကဗျာ ခက်ဆစ်ကောံနှုတ်ချက်
ရန်ကုန် လွှတ်စာရေးကြီး ဦးစံဘ ရေး၍ သက္ကရာဇ် ၁၂၇၅ ခုတွင် ပုံနှိပ်သည်။ စကားပြေနှင့် ဖြစ်သည့်အပြင် အက္ခရာတူ စုထားသဖြင့် အရှာ လွယ်သည်။
ပေါရာဏ မူလကထာ အဘိဓာန်
ပါဠိဆရာ ဦးဖြေက သက္ကရာဇ် ၁၂၅၄ ခုတွင် စီရင်သည်။ အဓိပ္ပာယ်သာမက ဥဒါဟရုဏ်များပါ ပြသထားသည်။
ပေါရာဏ အဘိဓာန်
ဦးဖေမောင်တင်က မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသန အသင်းအတွက် ရေးရာ ၁၉၁၅ ခု၊ ဩဂုတ်လထုတ် ဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြခံရသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၈၈ ခုတွင် ဦးဖိုးကျားရေးပြီး မြန်မာ့ဂုဏ်ရည် စာအုပ်ဌာနမှ ထုတ်ဝေခဲ့ပါသည်။
ပေါရာဏစကားလုံးများ
ကဏ္ဍ:ပါဠိဝေါဟာရများ
သန္ဓေတားဆေး
ပေါင်းစပ်သန္ဓေတားသောက်ဆေး
ပေါင်းစပ်သန္ဓေတားသောက်ဆေးဆိုသည်မှာ ဟော်မုန်းနှစ်မျိုးဖြစ်သော အီစထရိုဂျင်နှင့် ပရိုဂျက်စတင်တို့ ပမာဏအနည်းငယ်စီပါဝင်သော ဆေးလုံးဖြစ်သည်။ ၎င်းဆေးတွင်ပါဝင်သောဟော်မုန်းများသည် အမျိုးသမီး၏ ကိုယ်ခန္ဓာရှိ သဘာဝထုတ်လုပ်မှုနှင့် အတူတူပင်ဖြစ်သည်။
အဓိကအချက်များ
•	တစ်နေ့တစ်လုံးသောက်ရမည်။ အကောင်းဆုံးထိရောက်မှုကို ရရှိစေရန်အတွက် တစ်နေ့တစ်လုံးမှန်မှန်သောက်ရမည်ဖြစ်ပြီး အသစ်ထပ်သောက်ရမည့်ဆေးကပ်ကိုလည်း အချိန်မှီပြန်သောက်ရမည်။
•	သွေးဆင်းမှုအပြောင်းအလဲသည် ဖြစ်လေ့ဖြစ်ထရှိသော်လည်း အန္တရာယ်မရှိပါ။ ပထမဦးဆုံးသုံးစွဲသူတစ်ဦးအတွက် သုံးစွဲစ လအနည်းငယ်အတွင်း မူမမှန်သွေးဆင်းမှုဖြစ်တတ်သော်လည်း တဖြည်းဖြည်းနှင့် သွေးဆင်းမှုနည်းလာပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ပုံမှန်ဖြစ်လာပါလိမ့်မည်။
•	ဆေးသောက်ရန်မေ့သွားလျှင် သတိရသည်နှင့်ချက်ချင်းအမြန်ပြန်သောက်ရမည်။ ဆေးသောက်ရန်မေ့ပါက ကိုယ်ဝန်ရနိုင်ပြီး ဘေးထွက်ဆိုကျိုးများပိုမိုဆိုးဝါးပါလိမ့်မည်။
•	ပေါင်းစပ်သန္ဓေတားဆေးအား အချိန်မရွေးပေးနိုင်သည်။ အကယ်၍ ကိုယ်ဝန်မရှိကြောင်းမသေချာပါက အမျိုးသမီး ၏နောက်တစ်ခေါက်ရာသီစလာသောနေ့တွင် စတင်ဆေးတိုက်နိုင်သည်။
လုပ်ဆောင်ပုံ
(COCs) သည် သားဥအိမ်မှ မျိုးဥထုတ်လွှတ်ခြင်းကို ကာကွယ်တားဆီးပေးသည်။ သားဥမရှိလျှင် အမျိုးသမီး သည် ကိုယ်ဝန်မရရှိနိုင်ပေ။ ကိုယ်ဝန်မကပ်စေရန် တစ်နေ့တစ်လုံး မှန်မှန်သောက်ရမည်။
သို့ရာတွင် ပေါင်းစပ်သန္ဓေတားသောက်ဆေးသည် လိင်မှတဆင့်ကူးစက်ရောဂါများကို ကာကွယ်နိုင်ခြင်းမရှိပါ။
ထိရောက်မှု
ယေဘုယအားဖြင့် (COCs) ကို တစ်နှစ်သုံးစွဲသော အမျိုးသမီးဦးရေ (၁၀ဝ)၌ (၈) ဦးတွင် ကိုယ်ဝန်ရရှိ ကြသည်။ သို့သော် (COCs) ကို နေ့စဉ်မှန်မှန်တိတိကျကျ(မေ့သွားခြင်း မရှိပဲ) သောက်သုံးသော သူ၁၀၀ တွင်မူကိုယ်ဝန်ရရှိနိုင်ခြေမှာ တစ်ယောက်အောက်သာရှိသည်။ ထို့ကြောင့်မှန်ကန်စွာသုံးစွဲလျှင်လွန်စွာထိရောက်၍ မှန်မှန်မသောက်သုံးလျှင် ကိုယ်ဝန်ရရှိနိုင်မှု မှာ ပိုမိုမြင့်မားလေသည်။
ပေါင်းစပ် သန္ဒေတားဆေး ကို အသုံးပြုရန် သင့်တော်သူများ
•	ထိရောက်ပြီး ကလေး ပြန်လည်ရရှိနိုင်သည့် နည်းလမ်းကို နှစ်သက်သည့် အမျိုးသမီးများနှင့် စုံတွဲများ
•	ကလေးမမွေးဖူးသော အမျိုးသမီးများ
•	ရာသီသွေးများစွာဆင်းသောကြောင့် သွေးအားနည်းရောဂါ ခံစားနေရသော အမျိုးသမီးများ
•	ရာသီစက်ဝန်း ပုံမှန်မရှိသော အမျိုးသမီးများ
•	သားအိမ်အပြင်ဘက်တွင် သန္ဓေတည်သည့် ရာဇဝင်ရှိဖူးသော အမျိုးသမီးများ
•	မိသားစုသားအိမ်ကင်ဆာ ရာဇဝင်ရှိသောသူ သို့မဟုတ်ကုသ၍ရနိုင်သော သားဥအိမ်အတွင်း အရည်အိတ်များဖြစ်ဖူးသည့် အမျိုးသမီးများ
ပေါင်းစပ်သန္ဓေတား သောက်ဆေးကဒ်အသစ်ကို မည်သည့်အချိန်တွင် စတင်သောက်
အမျိုးသမီးတစ်ဦးသည် ပုံမှန်ရာသီသွေးဆင်းနေပြီး သန္ဓေတားနည်းတမျိုးမျိုးကို သုံးစွဲနေခြင်းမရှိက ပေါင်းစပ်သန္ဓေတားသောက်ဆေးကို အောက်ပါအတိုင်းသုံးစွဲနိုင်သည်။
1.	ရာသီသွေးစဆင်းပြီး ၅ ရက်အတွင်း စတင်သောက်သုံးနိုင်သည်။
2.	အခြားနေ့များတွင်စသုံးပါက သုံးစွဲနေသည့် ပထမ ၇ ရက်အတွင်း အရန်တားဆက်ခြားနည်းတစ်မျိုးမျိုးကို သုံးသင့်ပါသည်။
3.	နောက်လ ရာသီလာသည့်အချိန်တွင်မှစသောက်မည်ဆိုလျှင်- ပေါင်းစပ်သန္ဓေတားသောက်ဆေး စသောက်သည့်အချိန်အထိ အရန်နည်းတစ်မျိုးမျိုးကို သုံးစွဲရပါမည်။
ကျန်းမာရေးရှုထောင့်အရကောင်းကျိုးများ
လေ့လာချက်များအရ ပေါင်းစပ်သန္ဓေတားဆေးသည် သန္ဓေတားရုံသာမကဘဲ ကျန်းမာရေးအရ သိသာသော အကျိုးကျေးဇူးများကိုပေးနိုင်သည်။ ဤဆေးသည် အောက်ဖော်ပြပါရောဂါများနှင့် မူမမှန်ဖြစ်ခြင်းတို့ကို လျော့နည်းစေသည်။ •	သားအိမ်ပြင်ပ၌ သန္ဓေတည်ခြင်း
•	သားဥအိမ်ကင်ဆာ
•	သားအိမ်ကင်ဆာ
•	သားဥအိမ်အလုံး
•	ကုသ၍ရသော ရင်သားအလုံးအကျိတ်ရောဂါများ
•	လစဉ်ရာသီသွေးဆင်းလွန်ခြင်းနှင့် ၎င်းဆက်နွယ်သော သွေးအားနည်းရောဂါ
သူဌေးကုန်းရွာ၊ ပေါင်းထုတ်
သူဌေးကုန်းရွာ၊ ပေါင်းထုတ်
ဥက္ကဋ္ဌ
ဥက္ကဋ္ဌ သည် အကြီးအကဲ၊ ဦးဆောင်သူအား ရည်ညွှန်းပြောဆိုသော မြန်မာစကားဖြစ်သည်။ ပါဠိဘာသာမှ ဆင်းသက်လာသော မွေးစားစကားလုံးတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကျွန်းထိပ်ရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
ကျွန်းထိပ်ရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
ကံသစ်ရွာ၊ ဗမော်သုံးခွ
ကံသစ်ရွာ၊ ဗမော်သုံးခွ
ဝါးယူးသာရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ဝါးယူးသာရွာ (Waryuthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ဝါးယူးသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၃၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားကုန်းရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ဘုရားကုန်းရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ပါဖန်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ပါဖန်ရွာ (Parhpan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဟိုပုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၂၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုပုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၈ ဦး၊ မ ၉၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ဘော်ရွာဈေးရွာ
ဘော်ရွာဈေးရွာ
မိန်းမကြွယ်ရွာ၊ မိန်းမြွကယ်
မိန်းမကြွယ်ရွာ၊ မိန်းမြွကယ်
သရက်ချောင်းရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
သရက်ချောင်းရွာ (Thayetchaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ရှောက်ပင်ရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၁၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှောက်ပင်ရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၉၄၅ ဦး၊ မ ၁၅၂၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၁၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွမ်းသီးချောင်းရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
ကွမ်းသီးချောင်းရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
ကျွက်နွယ်ချောင်းရွာ၊ ကျွက်နွယ်ချောင်း
ကျွက်နွယ်ချောင်းရွာ၊ ကျွက်နွယ်ချောင်း
ပေါလ် ကလီး
ပေါလ်ကလီး(Paul Klee)သည် ဆွစ်လူမျိုး ပန်ချီ အနုပညာ သမားတစ်ယောက်ဖြစ်ကာ သူ၏ သိမ်မွေ့ပြီး ရီစရာ ကောင်းသော ဖန်တီးမှုများသည် အိပ်မက်များ၊ သံစဉ် တေးဂီတများ၊ ကဗျာများ အပေါ်တွင် စိတ်ထင်ရောင်ထင်မှားမှုများဖြင့် တည်ဆောက်ထားလေ့ရှိကာ အဘယ်ကဲ့သို့သော ပန်းချီပုံစံမျိုးလဲဟု ဆုံးဖြတ်ရ ခက်လေသည်။ ၁၈၇၉ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈-ရက်တွင် မွေးဖွားကာ၊ ၁၉၄၀ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၉-ရက်တွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ သူ၏ အလွန်သေးငယ် အနုစိတ် ချယ်မှုန်းမှုများ၊ ရေဆေး နှင့် ပုံလက်ရာများသည် ကနဦး ပုံကြမ်း ပန်းချီပုံစံ(Primitive art)၊ သရုပ်လွန်ပန်းချီပုံစံ (surrealism)၊ cubism နှင့် ကလေးသူငယ်များ၏ အနုပညာ(children's art) များ ရောမွှေထားသည်ဟု ထင်မြင် ယူဆရပေမည်။
သူ၏ မိသားစုသည်လည်း အနုပညာ အပေါ် စိတ်ဝင်စားကာ ထိုခေတ် ထိုအခါက ပေါလ်ကလီး ၏ မိဘများ လုပ်သော အလုပ်သည် အလွန် ထူးဆန်းပေလိမ့်မည်။ သူ၏ မိခင်သည် စန္ဒရားတီး သင်ကြားပြသသည့် အလုပ်ဖြင့် မိသားစုကို ထောက်ပံကာ သူ၏ ဖခင်သည် အိမ်အလုပ်များ၊ မီးဖိုချောင်အလုပ်၊ အိမ်သန့်ရှင်းရေးအလုပ်များအပြင် ပုံဆွဲလေ့ ရှိသည်။ အဖွားလုပ်သူက ပေါလ်ကလီးအား ပန်ချီဆွဲခြင်းကို သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ သူ့သည် တယောကို ကျွမ်းကျင်စွာ ထိုးနိုင်လျက် တေးဂီတဖြင့် အသက်မွေး ဝမ်ကျောင်းပြုမည်ဟု စဉ်းစားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ထိုခေတ်က Bern သံစုံတီးဝိုင်းတွင်လည်း မကြာခဏဆိုသလို ပါဝင် တီးခတ်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် သူ၏ ကျွမ်းကျင် အနုစိတ်သော ရှု့မျှော်ခင်း ပုံ ရေးဆွဲနိုင်မှုများကြောင့် သူ၏ မိဘများက ပန်းချီအသက်မွေးဝမ်းကြောင်းပြုလုပ်ခြင်းသည် ပိုမိုကောင်းမွန်လိမ့်မည်ဟု ထင်မြင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် တေးဂီတအစား တွန့်ဆုတ် တွန့်ဆုတ်ဖြင့် ပန်းချီပညာကို သင်ယူခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် ၁၉၀၀-ခုနှစ်တွင် မြူနစ် အကယ်ဒမီကျောင်းသို့ တက်ရောက်ကာ ၁၉၀၁-၁၉၀၂-ခုနှစ် အီတလီသို့ အလည်အပတ်သွားစဉ် အစောဆုံး ခရစ်ယာန် အနုပညာများ(Early Christian Art) နှင့် ရှေးဟောင်း ဘင့်ဇ(န်)တင်း (Byzantine art) အနုပညာအပေါ် စိတ်ပါဝင်စားခဲ့သည်။
Kandinsky သည် ဘောင်းဟောက်စ် တွင် ကျောင်းဆရာဖြစ်နေချိန်တွင် ဆွစ် လူမျိုး ပေါလ်ကလီး သည်လည်း ထို ကျောင်းမှာပင် ကျောင်းဆရာလုပ်နေသည်။ ကလီး ကိုယ်တိုင်သည် Theosophist မဟုတ်ပေမယ့် Kandinsky ကဲ့သို့ ဂျာမနီတွင် လောကနိယာမ သဘောတရားများကို စံထားရေးဆွဲကြလေ့ရှိသည့် ပန်းချီမူကို စိတ်ရော ကိုယ်ပါ နှစ်မြုတ်ထားကာ ပန်းချီဆွဲ နေလေသူဖြစ်လေသည်။ ထိုစဉ် အခါက ဘောင်းဟောက်စ် ကျောင်းတွင် ကလီး သည် ကျောင်းသင်ခန်းစာများ သင်ကြားပို့ချ နေချိန်တွင် ရေးသားခဲ့သော "The Thinking Eye" စာအုပ်သည် သူ၏ လောကနိယာမတရား ဘာသာရပ်အပေါ်တွင် ရူးသွတ် စွဲလန်းနေသည့် ကာလ အပိုင်းအခြား ကို သရုပ်ဖော်ထားလေသည်။ ထိုစာအုပ်သည် ရှိခဲ့သမျှ နည်းစနစ်ကျနလှသော ဒီဇိုင်းပုံစံ လက်စွဲစာအုပ်များ ထဲမှ အလွန်တရာ အသေးစိတ်လွန်းလှသော စာအုပ် တစ်အုပ်ဖြစ်ကာ Kandinsky နှင့် အပြိုင် ဝိညာဉ်အခြေအနေလောက များကို ဖော်ကျူးလျက် ၎င်းတို့ကို မျက်စေ့ဖြင့်ကြည့်မြင်နိုင်သော အနုပညာ ယူဆချက်များပါဝင်သည်။ ကလီး သည် ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးအား စံနမူနာ ပုံစံ တစ်ခု အဖြစ် ကြည့်လေ့ရှိကာ ကမ္ဘာကြီးသည် နေစကြဝဠာ အချိန်ဖန်တီးမှုအရ ရွှေ့လျားနေရသော စက်ယန္တရားဆန်ဆန် ဝိညာဉ်လောက အမှန်တရားကို သရုပ်ပြသည့် ဆွစ်ဘုရားသခင် ဟုမြင်ထားသည်။
သူ၏ ကလေးငယ်ကဲ့သို့ စိတ်ကူယဉ်ဆန်ခြင်းများမှာ အကယ်၍ ကမ္ဘာကြီးသည် နောက်ဆုံးအချိန်ဟု မရှိခဲ့ဘူး ဆိုလျှင် ၎င်းကို အလွတ်လပ်ဆုံးသော စိတ်ကူးဉာဏ်ပညာဖြင့် ကိုယ်စားပြုနိုင်သည်ဟု ဆိုကာ သူကိုယ်တိုင်လည်း ထိုကဲ့သို့ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ Kandinsky ကဲ့သို့ပင် ကလီး သည် အရိုးရှင်းဆုံးသော ကနဦးမှ ပုံစံများကို တန်ဖိုးထားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ကလေးသူငယ်များ၏ အနုပညာကို တန်ဖိုးထားသည်။ ကလေးသူငယ်များ၏ အတွင်းစိတ်သဏ္ဌာန် လွတ်လပ်မှုဖြင့် သင်္ကေတ များဖန်တီးနိုင်မှုကို အားကျလေ့ရှိကာ ကလေးများ၏ အပြစ်ကင်းစင်မှုနှင့် အနုပညာဖန်တီးမှု လမ်းကြောင်းကို လေးစားလေ့ရှိသည်။"စာဖတ်သူများ မရီပါနှင့်၊ ကလေးများမှာ အနုပညာ ဖန်တီးမှု အရည်းအချင်းရှိသည်။ သူတို့မှာ ဉာဏ်ပညာ အမြော်အမြင်များ ရှိနေပါသည်။ သူတို့ဟာ အကူအညီကင်းမဲ့လေ၊ ကျွန်ုပ်တို့ အတွက် နမူနာထား လေ့လာစရာ လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပြောပြနေလေ ဖြစ်သည်" ဟု သူ၏ "In his desire to paint" ထဲတွင် ရေးထားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် "အသစ်မွေးဖွားလာသည့် ကလေးငယ်များ ဖြစ်သည့် အားလျော်စွာ ဥရောပအကြောင်း လုံးဝဥဿုံ မသိကြသေးပါ" ဟုလည်း ရေးသားခဲ့သည့် အတွက် ကလီး သည် လုံးလုံးလျားလျား ဥရောပတိုက်သား လူမျိုးပုံစံ ဖြစ်လေသည်။ သူ၏ ပန်းချီကားများသည် များပြားလှသော ယဉ်ကျေးမှု အကြောင်းအရာလေးများ၊ အောင်ပွဲရ ဒိုင်းဆုသေးသေးလေးများကို ယူဆောင်လာခြင်း၊ ရုက္ခဗေဓ၊ နက္ခဗေဓ၊ ရူပဗေဓ၊ စိတ္တဗေဓ ဆိုင်ရာ ဘာသာရပ်များမှ အမှတ်အသားများ ပါဝင်လေ့ရှိသည်။ တေးဂီတသည်လည်း သူအပေါ်တွင် တော်တော်လွှမ်းမိုးခဲ့လေ သေးသည်။ သူသည် ၁၈-ရာစုအတွင်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ပန်းချီပုံစံ တစ်မျိုးဖြစ်သော တည်ရှိနေသည့် ဝတ္ထုကို အခြားအရာများဖြင့်ပေါင်းစပ်ထားသည့်ပုံစံကို နှစ်သက်လေ့ရှိကာ ထိုပုံစံမျိုးကို အရောင်များနှင့်အရောင်ဂုဏ်သတ္တိများ ဖြာထွက်သွားခြင်း၊ ထိုအရောင်များ အဖန်တလဲလဲ ထပ်မံ ဖန်တီးခြင်း၊ ထိုဖန်တီးခြင်းဖြင့် အရောင်များ ပြောင်းလဲသွားသည့် ပုံစံများအသွင်သို့ တိုက်ရိုက်ပြောင်းလဲ ယူနိုင်လိမ့်မည်ဟု ယုံကြည်ခဲ့သည်။ သူ၏ ပန်းချီကားများသည် အရောင်ကာလာများ ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ ထပ်ဆင့်ထားပုံ၊ အရောင်ကားချပ်များ ယပ်တောင်သဏ္ဌာန် ဖြန့်ကျက်ထားပုံ၊ အရောင် အစိတ်အပိုင်းများ အစရှိသည်ဖြင့် အချိန်ကာလတစ်ခုကို သက်ငြိမ်သဘော ရရှိအောင် ကြိုးပမ်းထားလေ့ရှိသည်။ သောတအာရုံများကို စက္ခုအာရုံ များ အသွင်ဖြင့် ရနိုင်စေရန်၊ ဟန်ချက်ညီညီ ပွင့်အာလာသည့် မြင်ကွင်းများ၊ အဖန်တလဲလဲ ထပ်မံဖြစ်ခြင်း၊ သဘာဝတရား၏ အပင်၊ အပွင့်တို့ ၏ ပွင့်အား အသွင်ပြောင်းခြင်းများ ပေါင်းစပ် ရေးဆွဲလေ့ရှိသည်။ သူတွင် အလွန်ကောင်းမွန်သော အချစ် စိတ်ကူးစိတ်သန်းများရှိကာ သဘာဝကို သေချာခံစားပြီးမှ ပုံဖော်လေ့ရှိသည်။
အကယ်၍ ကလီး သည် အခြားပန်းချီနည်းစနစ်ပုံစံချပေးသူများကဲ့သို့ မဟုတ်ခဲ့လျှင် တောင်မှ သူသည် သူ၏မူကို ချပေးနိုင်ရန် ဆက်လက်ကြိုးစားနေအုံးမည်သာ။ အလွန်သေးငယ်သော ပန်းချီအရွယ်အစားများကို ရေးဆွဲသူတစ်ယောက်ကဲ့သို့ သဘာဝ၏ ပြောင်းလဲ တိုက်စားမှုများကို တိကျသောရှု့ထောင့်မှနေ၍ ပုံဖော်ချင်သူတစ်ယောက် လည်းဖြစ်သည်။ သဘာဝနှင့် နီးစပ်သွားခြင်း မဟုတ်ပဲ သဘာဝတရားကို တရှိုက်မက်မက် အာရုံဖြင့် စောင့်ကြည့်နေတတ်သည့် သဘောဖြစ်သည်။ အနီးအဝေး သဘောတရားပေါ် ပြန်ထန်သောစိတ်ကူးဆန်းသစ်မှု၊ အနုစိတ် ချယ်မှုန်းမှုများ နှင့် နေစကြဝဠာ၏ မြင်ကွင်းကျယ်ရှုထောင့်များကို လက်ခံရေးဆွဲလေ့ရှိသော သူပေတည်း။ တဖက်တွင် လနှင့် တောင်တန်းများ၊ ထင်းရှုးပင်စည် မည်းမည်းထောင်ထောင်များ၊ ပင်လယ်ပြင်ကဲသို့ မျက်နှာပြင် ရောင်ပြန်ဟတ်နေတတ်သည့် ပုံရိပ်များကို တစ်ခုအပေါ် တစ်ခုထပ်လျက် ရှိတတ်ကာ အခြားတဖက်တွင် အလွန်မြင့်မားသော အနုစိတ်အရောင်သိပ်သည်းမှုများ၊ အနီးကပ် ဓာတ်ပုံပညာများဖြင့်သာဖန်တီးနိုင်သော ပုံရိပ်အုပ်စု သေးသေးကလေးများကို တီထွင်ရေးဆွဲထားလေ့ရှိသည်။ ကလီး ၏ သစ်ပင်များကို ပြန်ပြောင်း အရောင်ချယ်မှုများသည် ထိုစဉ်အခါက တချိန်တည်းလိုလိုပင် ဂျာမန်သိပ္ပံဓာတ်ပုံပညာရှင်များ ဖန်တီးနေသော သေးငယ်သော ရေမွှားပင်လေးများ၊ သစ်စေ့များ၊ အလွန်သေးငယ်သော ရေညှိမှော်ရုံ တို့၏ ပုံရိပ်များဖြင့် သိသိသာသာ ဆက်စပ်နေတတ်သည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်၏ ကြောက်မက်ဖွယ်ရာ အိပ်မက်ဆိုး များကြားတွင် ထာဝရ ပျောက်ဆုံးသွားမှုများအကြောင်းနှင့် ဆက်စပ်ကာ ရုန်းကန်းလှုပ်ရှားနေကြရသော လူ့အဖွဲ့အစည်း ၏ သင်္ကေတပြရုပ် ကို အနုပညာအဖြစ် ပြန်လည်ပြသဖို့ ကြိုးစားခဲ့သူ ပါပဲလေ။
မြောက်မင်းရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
မြောက်မင်းရွာ (Myaukmin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ဘုရားပြိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားပြိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၃ ဦး၊ မ ၁၆၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ဇေယျဝတီရွာ၊ ပေါင်းထုတ်
ဇေယျဝတီရွာ၊ ပေါင်းထုတ်
သင်္ခရိုင်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
သင်္ခရိုင်ရွာ (Thinkhayaing)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ရုံးချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၁၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရုံးချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၄ ဦး၊ မ ၂၀၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွမ်း တက္ကသိုလ်
ဂွမ်းတက္ကသိုလ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ မှ 2D animation ဟာသဇာတ်လမ်းတွဲ အတိုများဖြစ်သည်။ Joosk Character Design & Animation Studio မှ ၂၀၁၆ မတ်လတွင် Gwen University Facebook စာမျက်နှာမှတစ်ဆင့် စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ ၉၀ ခုနှစ်ဖွားများ ကြုံတွေ့ရသော မြန်မာနိုင်ငံပညာရေး စနစ်၏ အလွဲများကို ဟာသပုံစံ ဖန်တီးတင်ပြထားခြင်း ဖြစ်သည်။ short animation တစ်ခုစီ၏  ကြာမြင့်ချိန်မှာ ၃၀ စက္ကန့်မှ ၁ မိနစ်ခန့်ဖြစ်သည်။
ဇာတ်လမ်းနောက်ခံ
တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ လေးယောက်ဖြစ်သော ဆိုးတေ၊ ချယ်ရီ၊ စိုင်းလမင်း နှင့် ဒွန်းကြည် တို့၏ ဘဝအကြောင်းဖြစ်သည်။
ရန်ကုန်မြို့ တွင် ဂွမ်း အမည်ရှိ တက္ကသိုလ် တစ်ခုရှိပြီး ဂွမ်းတက္ကသိုလ် ကို ရည်ရွယ်ချက် အမျိုးမျိုး၊ အကြောင်း အမျိုးမျိုးဖြင့် ကျောင်းသားတွေ နှစ်စဉ် ရောက်ရှိလာကြသည်။ တစ်ရက်တွင် ဂွမ်းတက္ကသိုလ်ကို ကျောင်းသား၊ ကျောင်းသူ လေးယောက် ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ဘဝကို ပျော်ပျော်နှင့် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ဖြတ်သန်းတတ်သော ဆိုးတေ၊ ကိုယ်ပိုင် ဆန္ဒမပါဘဲ မိဘ၏ဖိအားပေး အုပ်ချုပ်မှုကြောင့် ဂွမ်းတက္ကသိုလ်ကို ရောက်လာရသော်လည်း သူ့ဆန္ဒ၊ သူ့ရည်မှန်းချက်တွေကို အရှုံးမပေး ဆက်ရပ်တည်ဖို့ ကြိုးစားနေသူ ချယ်ရီ၊ မိဘက ပြောတဲ့အတိုင်း တသွေမတိမ်း ကြီးပြင်းလာပြီး ဂွမ်းတက္ကသိုလ်ကို မိဘက ရွေးချယ်ပေးသဖြင့် ရောက်ရှိလာသူ စိုင်းလမင်း၊ အမြဲတမ်း တတ်ယောင်ကား ဆရာကြီး လုပ်တတ်သော ဒွန်းကြည် တို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
သူတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝတွင် ကြုံတွေ့နေရသည့် အဖြစ်အပျက်များကို ဟာသဇာတ်လမ်းအသွင် ဖန်တီးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
Animation ဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
မြန်မာ Animation Industry တွင် ခြေလှမ်းသစ်တွေ ဆက်လှမ်း နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ကာ Joosk အဖွဲ့မှ Animation အတိုလေးများကို စမ်းသပ် ဖန်တီးခဲ့ကြသည်။ ယခင် Animation Work များမှ ရလာသော အတွေ့အကြုံများကို သုံးသပ် သင်ခန်းစာယူပြီး၊ ခြေလှမ်းသစ်အနေဖြင့် Short Animation Series တစ်ခုဖြစ်လာအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
အစ္စမေး ဆာဘရီ ဘင် ဟာကော့
သတိုးသီရိ အစ္စမေး ဆာဘရီ ဘင် ဟာကော့ (၁၉၆၀ ဇန်နဝါရီ ၁၈ ဘွား) သည် မလေးရှားနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခု၊ ဩဂုတ်လမှစ၍ မလေးရှားနိုင်ငံ၏ (၉) ယောက်မြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူသည်။ ဘီရာဒိစတြိတ်မှ ရွေးကောက်ခံအမတ်အဖြစ် ပါလီမန်တွင် ၂၀၀၄ ခုကပင် နေရာရခဲ့၏။ ဒိစတြိတ်အဆင့် ပါတီ ၂ ခုကို ပေါင်းထားသည့် စည်းလုံးသောမလေးသားများအမျိုးသားအဖွဲ့ (United Malays National Organization) ပါတီ၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခု၊ ဇူလိုင်လမှ ၂၀၂၁ ခု၊ ဩဂုတ်လအထိ (၁၃) ယောက်မြောက် ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ရက် ၄၀ အကြာတွင် ယခုသို့ ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်များ
ဘောင်းဒွတ်ရွာ
ဘောင်းဒွတ်ရွာ
အထက်ယင်းသာရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
အထက်ယင်းသာရွာ (Ahhtetyinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ယင်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၂၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံတာဝရွာ၊ ဗြိုက်
ကျုံတာဝရွာ၊ ဗြိုက်
ဖွန်ရောင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဖွန်ရောင်ရွာ(Hpunyawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ လဝါ့ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၄၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်မတ်ဖိုင်းရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပန်မတ်ဖိုင်းရွာ (Pangmathpai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျဉ်းမကုန်းရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
ပျဉ်းမကုန်းရွာ၊ (ကျွန်းညိုကြီး) ကျွန်းထိပ်
အနောက်စုရွာ၊ ကျွက်နွယ်ချောင်း
အနောက်စုရွာ၊ ကျွက်နွယ်ချောင်း
NGC 457
NGC 457 သည် ကပ်ဆီယိုပီးယား ကြယ်စုတန်းမှ ကြယ်အစုအဝေးဖြစ်ပြီး ၁၇၈၇ ခုနှစ်တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် နေမှ အလင်းနှစ် ၇၉၀၀ အကွာ၌ တည်ရှိပြီး သက်တမ်း ၂၁ မီလီယံရှိပြီဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
ခလိပ်ခူးရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ခလိပ်ခူးရွာ (Hkaleikhku)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန့်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၆၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ပေါက်ငူရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ပေါက်ငူရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ပန်းဘဲတန်းရွာ
ပန်းဘဲတန်းရွာ
ငါးရွာစုရွာ၊ ကျွက်နွယ်ချောင်း
ငါးရွာစုရွာ၊ ကျွက်နွယ်ချောင်း
ဓမ္မနီတိချိုး
ဓမ္မနီတိချိုး ကို စဉ့်ပါဆရာတော်(မြန်မာ ၁၁၀၆ - ….) မူကွဲ (၁၁၄၀ - ၁၂၁၀) က ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
ရွှေအေးချောင်ရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ရွှေအေးချောင်ရွာ၊ ဆတ်ကွင်း
ကျူရွာ၊ မိန်းမြွကယ်
ကျူရွာ၊ မိန်းမြွကယ်
ဝမ်ဖိန်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဝမ်ဖိန်းရွာ (Wanhpein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဟိုပုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၂၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုပုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၈ ဦး၊ မ ၉၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပိုလို ၁၁
အပိုလို ၁၁ အာကာသ စီမံကိန်းသည် လူသားများ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် လကမ္ဘာသို့ သွားရောက်သည့် အစီအစဉ်ဖြစ်သည်။ ဤအစီအစဉ်သည်လည်း အပိုလို စီမံကိန်း၏ ပဉ္စမအကြိမ် လူသားများအား တင်ဆောင်သွားသည့် အာကာသ အစီအစဉ်ဖြစ်ပြီး လကမ္ဘာသို့ (သို့မဟုတ်) လကမ္ဘာပတ်လမ်းသို့ သွားရောက်သည့် တတိယမြောက် ခရီးစဉ်ဖြစ်သည်။
အပိုလို ၁၁ သည် ၁၉၆၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၀ ရက်နေ့၊ နိုင်ငံတကာစံတော်ချိန် ၂၀:၁၈တွင် လပေါ်ဆင်းသက်ခဲ့သည်။ အာကာသယာဉ်မှူး နေးလ် အမ်းစထရောင်း၊ မိုက်ကယ် ကိုလင်းနှင့် ဘတ်ဇ် အယ်ဒရင်တို့ လိုက်ပါသွားသည်။ နောက်ထပ် ၆ နာရီအကြာ ဇူလိုင်လ ၂၁ ရက်နေ့၊ နိုင်ငံတကာစံတော်ချိန် ၀၂:၅၆ တွင် အမ်းစထရောင်းက လပေါ်ပထမဆုံးခြေချသည်။ အမ်းစထရောင်းသည် ယာဉ်ပြင်ပတွင် နှစ်နာရီခွဲကြာအောင်နေခဲ့သည်။ အယ်လ်ဒရင်က ယာဉ်ပြင်ပနေချိန်အနည်းငယ်လျော့နည်းသည်။ တတိလူ ကောလင်းမှာမူ လကမ္ဘာပတ်လမ်းတွင် လည့်ပတ်နေသည့် အာကာသယာဉ်ပေါ်တွင် အစောင့်အဖြစ် နေခဲ့သည်။
အပိုလို ၁၁ ကို ဖလော်ရီုဒါရှိ ကနေဒီအာကာသစခန်းမှ ၁၉၆၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၆ ရက်နေ့၊ နိုင်ငံတကာစံတော်ချိန် ၂၀:၁၈တွင် လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ Saturn V ဒုံးပျံမှ third stage ခွာထုတ်မှုပြုလုပ်ပြီးနောက် ၃ ရက် ခရီးသွားခဲ့ကာ လကမ္ဘာပတ်လမ်းသို့ ရောက်ရှိသည်။ နေးလ် အမ်းစထရောင်းနှင့် ဘတ်ဇ် အယ်ဒရင် တို့က Lunar Module Eagle သို့ ရွေ့ပြောင်းကာ ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်တွင် လကမ္ဘာ၏ ဆိတ်ငြိမ်ပင်လယ် (Sea of Tranquility) သို့ ဆင်းသက်ခဲ့သည်။ အာကာသယာဉ်မှူးများသည် Eagle ကို အသုံးပြုကာ လမျက်နှာပြင်မှာ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး Command module တွင် စောင့်ဆိုင်းနေသော ကောလင်းနှင့်ပြန်လည်ချိတ်ဆက်ကာ ကမ္ဘာမြေသို့ ဇူလိုင် ၂၄ ရက်တွင် ပြန်လည်ရောက်ရှိခဲ့သည်။
အမ်းစထရောင်း၏ လမျက်နှာပြင်တွင် လမ်းလျှောက်သည့် live TV အား တစ်ကမ္ဘာလုံးက စောင့်ကြည့်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းဖြစ်ရပ်အား သူက လူတစ်ယောက်အတွက် ခြေလှမ်းငယ်၊ သို့သော် လူသားမျိုးနွယ်အတွက် ကြီးမားသောခုန်ကူးမှုဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ အပိုလို ၁၁ သည် လူသားများကို လကမ္ဘာသို့ အရောက်ပို့ပြီး အန္တရာယ်ကင်းစွာ ပြန်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြင့် အမေရိကန်နှင့် ဆိုဗီယက်ယူနီယံတို့၏ အာကာသ စစ်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိသွားသည်။
ဆူးရာဇ်ချောင်းရွာ
ဆူးရာဇ်ချောင်းရွာ
ဖိုးလေးလုံးရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ဖိုးလေးလုံးရွာ (Hpoelaylone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ဖိုးလေးလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၈၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖိုးလေးလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၃၂ ဦး၊ မ ၂၀၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်ယင်းသာရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
အောက်ယင်းသာရွာ (Aukyinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ယင်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၂၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းနဲချောင်းဖျားရွာ၊ ပတ္တမြားကုန်း
ပန်းနဲချောင်းဖျားရွာ၊ ပတ္တမြားကုန်း
ဦးသန်းထွန်းဆိုဒ်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ