cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဥဏှဝလာဟကသုတ်
အညတရ ရဟန်း၏လျှောက်ထားချက်အရ “ဥဏှဝလာဟကနတ်တို့၏ စိတ်တောင့်တမှုကို အကြောင်းပြု၍ တခါတရံ အပူဥတုဖြစ်ပုံကို ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူသည့်သုတ်။
မြောင်ချောင်းခမွေးရွာ
မြောင်ချောင်းခမွေးရွာ
လုံးစန့်စုစည်းရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
လုံးစန့်စုစည်းရွာ(Longsantsusee)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ လုံးစန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၆၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးစန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃၈ ဦး၊ မ ၁၆၄၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၂၈၅ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်လိုင်ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
နောင်လိုင်ရွာ (Nawnglai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ နောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၁၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၂၆ ဦး၊ မ ၃၅၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါးမဲရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ပါးမဲရွာ (Parme)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ထွက်နီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထွက်နီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၂ ဦး၊ မ ၈၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်စွပ်အော်ကျွန်း
လက်စွပ်အော်ကျွန်း (Domel Island) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မြိတ်ကျွန်းစုတွင် တည်ရှိသည့် ကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အရှည် ၃၈ ကီလိုမီတာ၊ ဧရိယာ ၂၅၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသည်။ မြိတ်ကျွန်းစုတွင် အကြီးဆုံးကျွန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤတောင်တူ၍ သစ်တောထူထဲသည့် ကျွန်းသည် ဘန်တင့်ကျွန်း (Bentinck Kyun) မှ အရှေ့ဘက် ၁၄ ကီလိုမီတာအကွတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျွန်းသည် မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ ဆန့်တန်းတည်ရှိနေပြီး အကျယ်ဆုံးနေရာသည် ၉.၇ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးနေရာသည် ၆၈၃ မီတာရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကျွန်းများ
လွယ်ငင်လေးရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
လွယ်ငင်လေးရွာ (Loinginlay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ မက်မုန်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၃၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မက်မုန်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၂၀ ဦး၊ မ ၃၆၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖိုနှုတ်ရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ဖိုနှုတ်ရွာ (Hpohnoke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ဆန်ဆွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြီးမားသော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်
ကြီးမားသော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်သည် နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ၏ အရံ ဂလက်ဆီ (satellite galaxy) တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ၅၀ kiloparsecs (အလင်းနှစ် ≈၁၆၀,၀၀၀ ဝန်းကျင်) အကွာအဝေးတွင် တည်ရှိပြီး  Sagittarius Dwarf Spheroidal ဂလက်ဆီပြီးလျင် နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီနှင့် ဒုတိယ သို့မဟုတ် တတိယ အနီးဆုံး ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ မြင်နိုင်သောကြယ်များနှင့် နေထုထည်ပေါင်း ၁၀ ဘီလီယံနီးပါးခန့်တို့ကိုအခြေခံ၍ တွက်ချက်ချက်အရ ကြီးမားသော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်၏ အချင်းမှာ အလင်းနှစ် ၁၄,၀၀၀ ရှိသည်။  ယင်းသည် နဂါးငွေ့တန်းဂလက်ဆီ၏ ထုထည်ပမာဏ ၁၀၀ ပုံ ၁ ပုံခန့်ရှိပြီး Local Group တွင် အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီ၊ နဂါးငွေ့တန်းနှင့် ထရိုင်ဂူလယ် ဂယ်လက်ဆီပြီးလျင် လေးခုမြောက် အကြီးဆုံး ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ နောင်နှစ်ပေါင်း ၂.၄ ဘီလီယံနီးပါးခန့်တွင် နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီနှင့် တိုက်မိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြီးမားသော မစ်ဂျစ်လန်နစ် တိမ်တိုက်
ကစားခုန်စားခြင်း
ပြေးလွှားကစားခုန်စားခြင်းသည် ငယ်စဉ်ကလေးဘဝမှာ လိုအပ်သောအရာဖြစ်၏။ ကလေးတစ်ယောက်၏ဖွံဖြိုးမှုနှင့် လိုအပ်သော စွမ်းရည်များသည် ကစားခုန်စားခြင်းမှ ရရှိလာခြင်းဖြစ်သည်။ ကလေးများ ကစားနေသော နေရာတခုအနီးမှ ဖြတ်သွားဖြတ်လာ လုပ်ကြည့်လျှင်သော်လည်းကောင်း၊ ပျော်ရွှင်မြူးတူးစွာ ကစားနေကြသည်ကို ထိုင်စောင့်ကြည့်နေလျှင်သော်လည်းကောင်း လူကြီးတဦးပင်လျှင် ကစားနေသော ကလေးများကဲ့သို့ ပျော်ရွင်နေသလို ခံစားလာရတတ်သည်။ ကလေးများ၏ ဉာဏ်စွမ်းရည် ဖွံ့ဖြိုးမှုအခြေခံအုတ်မြစ်သည် ကစားခုန်စားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
အကျိုးကျေးဇူး
ကစားခုန်စားခြင်းဖြင့် ပျော်ရွှင်နေတတ်သော ကလေးတစ်ဦးသည် လူမှုဆက်ဆံရေး စွမ်းရည်၊ ပြဿနာကိုဖြေရှင်းနိုင်ခြင်း စွမ်းရည်တို့ တိုးတက်လာတာကို မိဘတို့ တွေ့ရှိရမှာ ဖြစ်သည်။ ဒါ့ကြောင့် မိဘများဟာ မိမိတို့ရဲ့ ကလေးများက တခြားကလေးများနှင့် အတူတကွ ပျော်ရွှင်စွာ ကစားတာကို မပိတ်ပင်သင့်သလို ကစားဖို့ကို အားပေးရပါမယ်။ ကလေးများအတူတကွ ကစားခြင်းမှ လူမှုဆက်ဆံရေး တိုးတက်မှု၊ စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာတိုးတက်မှု နဲ့ ညှိုနှိုင်းခြင်းဆိုတာကို လေ့လာသင်ယူနိုင်ခြင်း တိုးတက်မှုများ ကလေးတို့ ရရှိလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
အရွယ်တူ ကလေးများ အချင်းချင်း အတူတကွ ကစားခြင်းမှ ပေးဝေခြင်း နှင့် ရယူခြင်းကို သင်ယူလေ့လာနိုင်ပါတယ်။ ကလေးများဟာ ကစားခြင်းမှ သူတို့အတွက် အရာဝထ္ထု အသစ်များ၊ အကြောင်းအရာ အသစ်များကို လေ့လာနိုင်စေပါတယ်။
ကလေးငယ်များ၏ သဘာဝ
ကလေးများ၏ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှု၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုတို့အတွက် အရေးကြီးလှသော ငယ်စဉ်အရွယ်မှာ ကစားခုန်စားခြင်းကို မိဘများက အားပေးသင့်ပါတယ်။ ကလေးများ ငယ်စဉ်မှာ ကစားခြင်းဟာ ကျောင်းနေသည့် အရွယ်မှာ ကျောင်းသွားချင်စိတ်ကို ဖြစ်စေတတ်ပြီး ကျောင်းပျော်လေးများ ဖြစ်လာစေနိုင်ပါတယ်။ ကစားခုန်စားမှုဟာ ကလေးများအတွက် ကလေးအချင်းချင်း ဆက်ဆံရေးတိုးတက်စေနိုင်ရုံမက ဘာသာစကားကိုလည်း လေ့လာတိုးတက်စေနိုင်ပါတယ်။
နေအိမ်ပြင်ပမှာ ကစားခြင်း မဟုတ်ဘဲ အိမ်တွင်းမှာပဲ လက်နဲ့ကိုင်ထိတွယ်ပြီး ကစားတဲ့ အသံမြည်သော ကစားစရာများ၊ တူရိယာများ စတာတွေနဲ့ ကစား တဲ့အခါမှာ ကလေးများဟာ နားထောင်မှု စွမ်းရည်၊ အကြောင်းအရာကို သိမြင်ခြင်းစွမ်းရည် တိုးတက်လာပါတယ်။ ကလေးများ ထိတွေ့ကိုင်တွယ်ခြင်း၊ မြင်သိခြင်းနှင့် အကြားအာရုံ စွမ်းရည်များကို တိုးတက်စေနိုင်ဖို့အတွက် အာရုံခံ ကစားစရာများ၊ အရုပ်များ များစွာရှိပါတယ်။
ခေတ်သစ်လူနေမှုဘဝနှင့် အကျိုးကျေးဇူး
ယနေ့ခေတ်ကာလ အချိန်မှာ အဝလွန်ခြင်းဟာ ကလေးများအကြားမှာ ဖြစ်ပွားနေတဲ့ ရောဂါတစ်ခုလိုပါပဲ။ အိမ်ပြင်ပမှာ ခုန်ပေါက်ပြေးလွှား ကစားခြင်းဟာ ကလေးများ အဝလွန်ခြင်းကို ကာကွယ်ပေးနိုင်ပါတယ်။ နေအိမ်ပြင်ပမှာ ကစားခြင်းဟာလည်း ကလေးများအတွက် အာရုံခံ စွမ်းရည် များ တိုးတက်စေပြန်ပါတယ်။
ကလေးများ အတူတကွ သီချင်းဆိုခြင်းဟာ ကာရန်ညီသော စကားလုံးများကို လေ့လာ သင်ယူပြီးသား ဖြစ်သလို၊ ဘာသာစကားကိုလည်း လေ့လာ သင်ယူပြီး ဖြစ်ပါတယ်။ ကလေးများ ငယ်စဉ်မှာ နှုတ်မှ စကားပြောနိုင်ခြင်း စွမ်းရည်ကို တိုးတက်စေဖို့ အရေးကြီးလှပါတယ်။ ကလေးငယ်ကို မိဘက စကားပြောပေးခြင်းဖြင့် ကလေးမှာ ဘာသာစကားကို လျင်မြန်စွာ သင်ယူ စေနိုင်တယ်ဆိုတာကို မိဘတို့ သတိပြုမိကြမှာ ဖြစ်ပါတယ်။ သီချင်းဆိုခြင်း၊ ကလေးကဗျာများ ရွတ်ဆိုခြင်း၊ ပုံပြင်များပြောခြင်းများဟာ လည်း ကလေးများကို ဘာသာစကား သင်ယူတိုးတက် စေနိုင်ပါတယ်။
ကစားခြင်းမှ ကလေးများဟာ သင်္ချာ ကိုလည်း လေ့လာ သင်ယူနိုင်ပါတယ်။ ငယ်စဉ်ကာလမှာပင် သင်္ချာ သဘောတရားများကို ကလေးများ မှတ်ယူ လေ့လာနိုင်ပါတယ်။ ကလေးများနှင့်အတူ မိဘများက မုန့်များ ရေတွက်ခြင်း၊ ကစားစရာ အရုပ်များကို ရေတွက်ခြင်း၊ အပြင်ထွက်လျှင် လမ်းရှိ သစ်ပင်များကိုရေတွက်ခြင်း ၊ အရာဝထ္ထုများကို အကြီး အသေး နှိုင်းယှဉ်ခြင်း ၊ ပမာဏ အနည်း အများ နှိုင်းယှဉ်ခြင်း တို့ဖြင့် ကလေးများဟာ သင်္ချာ သဘောတရားကို လေ့လာပြီးသား ဖြစ်ပါတယ်။
ကလေးများဟာ ကစားခြင်းမှ စွမ်းရည် အသစ်များကို တိုးပွားလာစေနိုင် သလို မိမိကိုယ်မိမိ ယုံကြည်မှုကိုလည်း တည်ဆောက်နိုင်စေပါတယ်။ ကလေးများ ကစားနေစဉ်မှာ မိဘများက မိမိ၏ ကလေးရဲ့ ကစားနည်း အပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုကို အလေးထားသင့်ပါတယ်။ မိဘများနှင့် ကလေးများ အတူတကွ ကစားတဲ့အခါမှာ ကစားပွဲကို ကလေးများက ဦးဆောင်စေရ ပါမယ်။ ကစားခြင်းဟာ ကလေးများကို ကျန်းမာသန်စွမ်းစေနိုင်သလို မိဘများနှင့် ဆက်ဆံရေးကိုလည်း ပိုမို ခိုင်မြဲစေနိုင်ပါတယ်။
ကလေးများရဲ့ တစ်သက်တာ အတွက် ငယ်စဉ်အရွယ်မှာပင် ကစားခုန်စားခြင်းကို မိဘများက တိုက်တွန်းအားပေးသင့်ပြီး ကလေးများ ကိုယ်စွမ်း၊ ဉာဏ်စွမ်း ပိုမိုတိုးတက်လာစေနိုင်သော ကစားနည်းများကို မိမိ၏ ကလေး ပျော်ရွှင်စွာ ကစားနေတယ်ဆိုတာကို မြင်တွေ့တဲ့အခါမှာ မိဘများသည်လည်း ကလေးနှင့်အတူ ပိုမို ပျော်ရွှင်ကျန်းမာလာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
ဆီမြုပ်အောင်ကြော်ခြင်း
ဆီမြုပ်အောင် ကြော်ခြင်း (Deep frying) သည် အစားအစာများကို ပူနေသောဆီတွင် နက်နက်မြုပ်စေ၍ ကြော်ခြင်းနည်းဖြစ်သည်။ ဒယ်အိုးတွင် ဆီပေါများစွာထည့်မှသာလျှင် ကြော်မည့် ပစ္စည်းများကောင်းစွာ နစ်မြုပ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ပထမဆီကို ဆူအောင်ပြု ပြီးဒယ်အိုးကို ဖိုမှချကာ ဆီကို အတန်ငယ်အေးစေပြီးမှ ကြော်မည့် ပစ္စည်းထည့်ကာ ဒယ်ကို ဖိုပေါ်ပြန်တင် ၍ နူးသည်အထိ ထားရမည်။ ပြီးမှ မီးရှိန်ကိုမြှင့်ကာ ကျက်သည်အထိ မီးပြင်းပြင်းနှင့်ကြော်ပါ။ အနံ့ပိုမိုကောင်းမွန်ကာ အားလုံးကျက်ပြီး အပေါ်ယံ ကြွပ်ရွနေပါမည်။
နောင်နိမ့်ရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
နောင်နိမ့်ရွာ (Nawngneint)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ နောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၂၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၂၆ ဦး၊ မ ၃၅၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖာလင်တောင်သူရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ဖာလင်တောင်သူရွာ(Hparlintaungthu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ နောင်ထလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၁၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ထလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၀၅၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၈၉၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုင်ရဲဘွာလ်ရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
အိုင်ရဲဘွာလ်ရွာ(Airebual)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ အိုင်ရဲဘွာလ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၄၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုင်ရဲဘွာလ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅ ဦး၊ မ ၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မနခေါရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိုင် (အရက်)
ဝိုင် ဆိုသည်မှာ ယမကာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ကဇော်ဖောက်ထားသော စပျစ်သီးမှ ပြုလုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တဆေး သည် စပျစ်သီးထဲမှ သကြားကို စုပ်ယူပြီး အီသနော၊ ကာဗွန်ဒိုင် အောက်ဆိုက်ဒ်နှင့် အပူဓာတ်တို့ အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသည်။ စပျစ်သီး အမျိုးမျိုး နှင့် တဆေးမျိုးထူး အမျိုးမျိုးတို့မှ ဝိုင်စတိုင်လ် အမျိုးမျိုးကို ရရှိစေသည်။ ထိုသို့ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားရခြင်း အကြောင်းမှာ စပျစ်သီး၏ ဇီဝဓာတုဆိုင်ရာ ပြောင်းလဲဖြစ်ပေါ်ခြင်း၏ ရှုပ်ထွေးသော ဩဇာတွဲဖက်မှုများ၊ ကဇော်ဖောက်ခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ပါဝင်သော ဓာတ်ပြုခြင်းများ၊ စပျစ်သီးစိုက်ပျိုးရာ ပတ်ဝန်းကျင် နှင့် ထုတ်လုပ်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များ စသည်တို့၏ ရလဒ်များပင် ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအများစုတွင် ဝိုင်၏ စတိုင်လ် နှင့် အရည်အသွေးကို သတ်မှတ်ရန် အတွင် တရားဥပဒေအရ သတ်မှတ်ထားသော အမည်နာမ များ ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှ ပထဝီဆိုင်ရာ မူလရင်းမြစ် နှင့် ခွင့်ပြုထားသော စပျစ်သီး အမျိုးမျိုးကို ကန့်သတ်ထားသကဲ့သို့ ဝိုင်ထုတ်လုပ်မှု၏ အခြားသော အရာများကိုလည်း ကန့်သတ် ထားသည်။ စပျစ်သီးမှ ပြုလုပ်ထားခြင်း မဟုတ်သော ဝိုင်များတွင် အခြားသော သီးနှံများကို အသုံးပြုထားပြီး ၎င်းတို့တွင် ဆန်မှ ပြုလုပ်ထားသော ဝိုင်နှင့် အခြားသော သစ်သီးများ ဖြစ်သော ဇီးသီး၊ ချယ်ရီသီး၊ တလည်းသီး၊ ဘယ်ရီသီးနှင့် အဲလ်ဒါးဘယ်ရီသီးတို့ကို အသုံးပြုကြသည်။
ဝိုင် အားချက်လုပ်ခဲ့ကြသည်မှာ နှစ်ပေါင်းထောင်ချီကြာမြင့်ခဲ့ပြီ ဖြစ်သည်။ ဝိုင်နှင့် ပတ်သက်၍ အစောဆုံးတွေ့ရသော အထောက်အထားမှာ ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံ (ဘီစီ ၆၀၀၀)၊  အီရန် (ဘီစီ ၅၀၀၀) ၊ နှင့် စစ္စလီကျွန်း (ဘီစီ ၄၀၀၀) တို့ဖြစ်ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် နိုင်ငံ ၅ နိုင်ငံ၌ ဝိုင်အများဆုံး ထုတ်လုပ်သော ဒေသများ ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ အီတလီ၊ စပိန်၊ ပြင်သစ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဝိုင်သည် ဘာသာရေးတွင် အရေးပါသော ကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဝိုင်အနီးသည် ရှေးခေတ် အီဂျစ်တို့အတွက် သွေး နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။ ထို့ပြင် ရှေးဟောင်း ဂရိတို့၏ ဒိုင်ယိုနီးဆပ်စ်ဂိုဏ်း နှင့် ရှေးဟောင်း ရောမတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ ရဟူဒီဘာသာ နှင့် ခရစ်ယာန် ဘာသာတို့နှင့်လည်း ဆက်နွယ်လျက် ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဝိုင်၏ အစောဆုံး လက်ရာများကို ဂျော်ဂျီယာနိုင်ငံတွင် ဘီစီ ၆၀၀၀ ခုနှစ်၊  အီရန် (ပါရှား)တွင် ဘီစီ ၅၀၀၀ နှင့် စစ္စလီကျွန်းတွင် ဘီစီ ၄၀၀၀ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရသည်။ ထိုခေတ်များမတိုင်မီက ဘီစီ ၇၀၀၀ ခန့်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၌ အလားတူ ယမကာမျိုးကို သောက်သုံးခဲ့ကြောင်းလည်း အထောက်အထားများ တွေ့ရှိရသည်။   ဝိုင်သည် ဘော်လကန်ဒေသသို့ ဘီစီ ၄,၅၀၀ တွင် ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ရှေးဟောင်းဂရိ၊ သရေးရှား နှင့် ရောမတို့တွင် သောက်သုံး၍ ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲဆင်နွှဲခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းတလျှောက်တွင် ဝိုင်အား ၎င်း၏ မူးယစ်စေသော သက်ရောက်မှုအတွက် သောက်သုံးခဲ့ကြသည်။.
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဖီလာဒဲလ်ဖီးယားမြို့ရှိ ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား တက္ကသိုလ်ပြတိုက်မှ ဟင်းလျာ၊ကဇော်ဖောက်ထားသော ယမကာနှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဇီဝမော်လီကျူး ရှေးဟောင်းသုတေသန စီမံကိန်းမှ သိပ္ပံဆိုင်ရာ ဒါရိုက်တာ ဒေါက်တာ ပက်ထရစ် အီ မက်ဂါးဗန်း ဦးဆောင်သော သုတေသနမှ ဂျော်ဂျီယာသည် ဝိုင် စတင်မွေးဖွားရာ အရပ်ဖြစ်သည်ဟု အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။
ထန်းပင်
ထန်းပင်များသည် ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ပါလမေစီအီး သို့မဟုတ် ပါမီ မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်သည်။ ထိုမျိုးရင်း၌ အုန်းပင်၊ ထန်းပင်၊ ကွမ်းသီးပင်၊ ဓနိပင်၊ ပေပင်၊ စလူပင်၊ စွန်ပလွံပင်၊ ဆတ်သွားဖူးပင်မှစ၍ အပင်မျိုးပေါင်း ၁၅ဝဝ ကျော်မျှရှိသည်။ ယင်းတို့သည် ထန်းပင်နှင့် မျိုးချင်းနီးစပ်သော ထန်းမျိုးများဖြစ်၍၊ အပူပိုင်းဒေသနှင့် အပူလျော့ပိုင်းဒေသ ဇာတိပင်မျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကို အာရှတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်၊ အမေရိကတိုက်နှင့် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာအတွင်းရှိ ကျွန်းများ၌ တွေ့ကြရ၏။ သမပိုင်းဇုန်များ၌ ပေါက်ရောက်သော ထန်းမျိုးလည်း ရှိသေးသည်။ ထန်းမျိုးတို့သည် မိုးများသော အပူပိုင်းဒေသများ၌ အဖြစ်ထွန်းဆုံး ဖြစ်၏။ သို့သော် စွန်ပလွံပင်ကဲ့သို့သော ထန်းမျိုးသည် အလွန်ခြောက်သွေ့သော သဲကန္တာရများ၌သာ ပေါက်ရောက်ကြသည်။ အများအားဖြင့် ထန်းနှင်း ထန်းမျိုးဝင်အပင်များသည် ပင်စည် ရှည်မျောမျောရှိ၏။ အပင်၏အမြင့်မှာ ပေ ၁ဝဝ သော်လည်းကောင်း၊ ထိုမျှမကလည်း ရှိနိုင်သည်။ အကိုင်းအခက်အလက်များ ဖြာထွက်ခြင်းမရှိဘဲ၊ အပင်ထိပ်၌သာ အကိုင်းအရွက်များ စု၍ ထွက်တတ်၏။ ကြွေကျသွားသော အရွက်များ၏အရင်း၌ စက်ဝိုင်းကဲ့သို့ အရာထင်ကျန်ခဲ့၏။ ထန်းမျိုးသည် အပွင့်ပွင့်၏။ အပွင့်တို့သည် အဖိုပွင့်၊ အမပွင့်ဟူ၍ရှိ၏။ ထန်းမျိုးဝင် အပင်တို့၏အရွက်သည် အဓိကအားဖြင့် ၂ မျိုး ရှိသည်။ တစ်မျိုးမှာ ယပ်တောင်ပုံဖြစ်၍ ကျန်တစ်မျိုးမှာ ငှက် မွေးပုံဖြစ်၏။ အုန်းပင်၊ ကွမ်းသီးပင်၊ စွန်ပလွန်ပင်များ၏ အရွက်များသည် ငှက်မွေးပုံဖြစ်၏။ ထန်းပင်၊ ပေပင်တို့၏ အရွက်မှာ ယပ်တောင်ပုံဖြစ်သည်။ ထန်းမျိုး၏ အသီး၊ ပင်စည်နှင့် အရွက်တို့သည် လူတို့အဖို့ အလွန်အသုံးဝင်သော ပစ္စည်းများဖြစ်ကြသည်။ ထန်းမျိုးပေါက် ရောက်ရာဒေသရှိ လူတို့သည် စားစရာ၊ နေစရာ၊ ဝတ်စရာတို့အတွက် ထန်းပင်ကို လုံးဝမှီခိုကြရသည်။ ထန်းမျိုးများအနက် ထန်းလျက်၊ ထန်းရည်များရရှိသော ထန်းပင်များမှာ ထင်ရှားပေသည်။ ယင်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်၌ တွေ့ကြရ၏။ အချို့အရပ်ဒေသများ၌ အလေ့ကျပင်ပေါက်သည်။ တနင်္သာရီကမ်းရိုး တန်းသစ်တောများ၌ အရိုင်းပေါက်နေသော ထန်းပင်များကို တွေ့နိုင်သည်။ ထိုထန်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'ဗိုရက်စပ် ဖလက်ဗဲလီဖား' ဖြစ်၏။ ပင်စည်သည် ဖြောင့်တန်း၍ မြင့်မားသည်။ အရွက်သည် ယပ်တောင်ပုံရှိ၏။ သာမန်အားဖြင့် အမြင့် ပေ ၄ဝ မှ ပေ ၆ဝ အထိရှိ၏။
သို့သော် အချို့အပင်များသည် ပင်စည်အချင်း ၂ ပေ၊ အမြင့်ပေ ၁ဝဝ အထိပင် ရှိကြသည်။ ပင်စည်၌ အရွက်ဟောင်းများ ကြွေကျသွားရာမှ ထင်ကျန်ခဲ့သော အရစ်များရှိ၏။ အပင်ရင်း၌ အမြစ်များ ပေါ်နေတတ်သည်။ အရွက်အချင်းမှာ ၁ဝ ပေအထိပင် ရှိသည်။ ထန်းပင်များ၌ အဖိုပင်၊ အမပင်ဟူ၍ရှိ၏။ အပွင့်များ ပွင့်သည့်အခါ အပွင့်တို့သည် အရွက်များဖြင့် ဖုံးအုပ်နေတတ်၏။ အဖိုပွင့်သည် အမပွင့်ထက် အပွင့်ငယ်ပြီးလျှင် ပွင့်ခံရွက်များဖြင့် ဖုံးလျက်ရှိ၏။ ပွင့်ခံရွက်များသည် အကိုင်းများကြား၌ ဝင်နေတတ်၏။ အမပွင့်များမှ ပန်းများပွင့်သည်။ မတ်လ၊ ဧပြီလများ၌ ထန်းပွင့်များ ပွင့်လေ့ရှိသည်။ ဒီဇင်ဘာလတွင်လည်း တစ်ဖန်ပွင့်ကြသေးသည်။ ထန်းသီးသည် အရွက်၏ အရင်း၌ကပ်၍ အခိုင်လိုက် တွဲလျက်သီးသည်။ ထန်းသီးတစ်လုံး၌ အထဲတွင် အသီးမြွာ (၃) မြွာပါရှိ၏။ ထန်းသားသည် အတွင်းသား ပျော့သော်လည်း၊ အပြင်သားမှာ မာကျော၏။ ထန်းသားကို တိုင်၊ ရေတံလျှောက်၊ လှေစသည်များ ပြုလုပ်ရာ၌ သုံးကြသည်။ ရေထိလျှင် ပို၍ခိုင်ခံ့သော သစ်သားမျိုးဖြစ်သည်။ ထန်းရွက်များကို ယပ်တောင်၊ ဖျာ၊ တောင်း၊ ပလုံး၊ ဦးထုပ်များပြုလုပ်ကြ၏။ အိမ်မိုးရာ၌လည်းသုံးသည်။ ရွက်လယ်ကြောများနှင့် ထန်းပင်မှရရှိသော အမျှင်များကို ဝက်မှင်ဘီးနှင့် ကြိုး ပြုလုပ်ကြသည်။
ထန်းမျိုးစိတ်
ထန်းသည် ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် ပါလမေစီအေး (Palmaceae) သို့မဟုတ် ပါမီ (Palmy) မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ထိုမျိုးရင်းတွင် ထန်းပင်အပြင် အပင်မျိုးပေါင်း ၁၅၀၀ ကျော် ရှိလေသည်။ ပေပင်၊ အုန်းပင်၊ ကွမ်းသီးပင်၊ ဓနိပင်၊ စလူပင်၊ စွန်ပလွန်ပင်၊ ဆပ်သားဖူးပင် စသည်တို့သည် ထန်းပင်နှင့် မျိုးချင်းစပ်အပင်များ ဖြစ်ကြသည်။
ပုံပန်းသဏ္ဌာန်
ထန်းအမျိုးဝင်အပင်တို့အား အရွက်ကိုလိုက်၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်။ တစ်မျိုးမှာ ငှက်မွေးပုံဖြစ်ပြီး ကျန်တစ်မျိုးမှာ ယပ်တောင်ပုံဖြစ်လေသည်။ အုန်းပင်၊ ကွမ်းသီးပင်၊ စွန်ပလွန်ပင်တို့သည် ငှက်မွေးပုံအရွက်ရှိသော အပင်မျိုးများဖြစ်ကြ၏။ ပေပင်နှင့် ထန်းပင်တို့မှာမူ ယပ်တောင်ပုံအရွက်များ ရှိကြလေသည်။ ထိုယပ်တောင်ပုံအရွက်ရှိသော ထန်းတို့ကို ကော်ရီဖာ ထန်း (Corypha Palm) နှင့် တော့ဒီ ထန်း (Toddy Palm) ဟူ၍ ခေါ်သည်။ ထန်းပင်သည် အတွင်းတွင် အနှစ်ရှိပြီး အပြင်မှာ အကာတည်လျက် ပေါက်လေ့ရှိသော သစ်ပင်မျိုးနွယ်မဟုတ်။ အပြင်မှာ အကာနှင့် အတွင်းမှာ အူချောင်းပါသော မြက်အမျိုးအနွယ်ဝင်ပင် ဟု ဆိုကြသည်။
ထန်းပင်သည် အပင်စောက်မျိုးဖြစ်ပြီး အခက်အလက်ဖြာထွက်ခြင်းမရှိဘဲ အထက်သို့ ဖြောင့်ဖြောင့်မတ်မတ် ထိုးတက်သွားလေသည်။ ကြီးထွားနှုန်းမှာ အရွယ်ကိုလိုက်၍ ကွာခြားသည်။ ပေါက်ခါစတွင် ကြီးထားနှုန်း နှေးကွေးပြီး အရွယ်ရောက်လာသည်နှင့် ကြီးထွားနှုန်း တိုးမြင့်လာသည်။ ပျမ်းမျှကြီးထွားနှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် ခြောက်လက်မ နီးပါးခန့်ရှိသည်။ ထန်းလုပ်သားကြီးများက တစ်နှစ်လျှင် ကြက်မတစ်ဝပ်စာမျှ မြင့်တက်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထန်းရည်ခံယူသော ထန်းပင်သည် ထန်းရည် မခံယူသော ထန်းပင်ထက် ယေဘုယျအားဖြင့် ကြီးထွားမှု နှေးကွေးစမြဲ ဖြစ်လေသည်။ ထန်းပင်၏ ပျမ်းမျှအမြင့်ပေမှာ ၆၀ မှ ၈၀ အထိရှိသည်။ ထိုထက်ပိုမို၍ မြင့်မားသော ထန်းပင်များလည်း ရှိပေသည်။ သက်တမ်းအားဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ မှ ၂၀၀ ကျော်အထိ ရှိမည်ဟု ယူဆရလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တွေ့ရှိနိုင်သည့်ဒေသ
ထန်းပင်သည် မိုးရေချိန် လက်မ ၂၀ မှ ၄၀ အတွင်း ရွာသွန်း၍ ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုမျိုးကိုနှစ်သက်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံကဲ့သို့သော ပူပြင်းသည့် နိုင်ငံများတွင် ထန်းပင်အများအပြားတွေ့နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရေဝပ်ရာဒေသမှလွဲ၍ နေရာအနှံ့အပြား ပေါက်ရောက်နိုင်၏။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ မြေလတ်ဒေသနှင့် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းရှိ ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော ဒေသများတွင် အများဆုံး တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ တနင်္သာရီတိုင်းနှင့် ဧရာဝတီတိုင်းတို့တွင် အလေ့ကျပေါက်သော ထန်းပင် အနည်းအပါးကို တွေ့ရှိနိုင်လေသည်။
ထင်လင်း (စာရေးဆရာ)
ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ် ညောင်လယ်ရွာတွင် အဖ အခွန်တော်မြေတိုင်း စာရေးကြီး ဦးဘိုးပေါ်၊ အမိ ဒေါ်လှ တို့က ၁၉၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ (၉) ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်း ဦးသိန်းမောင်
ဖြစ်ပြီး ငယ်စဉ်က ရွာရှိဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
အသက် (၆) နှစ်အရွယ် ၁၉၂၂ ခုနှစ်၌ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ထန်းတပင် - ဇီးကုန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ပြီး ဦးသာဂျမ်း အလယ်တန်းကျောင်းတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားသည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် စတုတ္ထတန်းအောင်မြင်ပြီး၍ ဘရစ်ချ်စကောလားရှစ် ပညာသင်ဆုရရှိပြီး ရေဦးမြို့ အင်္ဂလိပ်မြန်မာ နှစ်ဘာသာသင် အလယ်တန်းကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ ပညာသင်ယူသည်။ ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် ရွှေဘိုမြို့ အက်စ်ပီဂျီသာသနာပြုကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်းမှစ၍ ပညာသင်ကြားသည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ထိုကျောင်းမှ (၁၀) တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ထိုနှစ်၌ပင် ရွှေဘိုအရေးပိုင်ရုံး၌ စာရေးအဖြစ် အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၄၅ နှင့် ၄၆ ခုနှစ် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် ကန့်ဘလူမြို့ပိုင်ရုံးတွင် ဒု-စာရေး၊ ထို့နောက် မြို့ပိုင်ရုံးစာရေးကြီးအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှစ၍ စာနယ်ဇင်းများတွင် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာနှစ်ဘာသာဖြင့် ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုနှင့် ကဗျာများကို စတင်ရေးခဲ့သည်။ ပထမဆုံးဝတ္ထုမှာ "နယ်ပိုင်ဦးထုပ်" ဖြစ်ပြီး တာရာမဂ္ဂဇင်း၌ ဖော်ပြခံရပြီး ကလောင်အမည်မှာ "သိန်း (အညာ)" ဖြစ်၏။ "ထင်လင်း" အမည်ဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် ပဒေသာမဂ္ဂဇင်း၌ စတင်‌ရေးသားသည်။ ထိုနှစ်၌ပင် ရန်ကုန်မြို့ စာပေဗိမာန်၌ စာပြုအဖြစ်ခန့်ထားခြင်းခံရပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ပြန်တက်သည်။
၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ရခဲ့သည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် အလက်ဇန္ဒားဒူးမား ဘာသာပြန်စာအုပ်ထွက်သည်။ စာပေဗိမာန်မှ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ဘာသာပြန်နှင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးဌာနတွင် လက်ထောက်စာတည်းအဖြစ် ၁၉၅၄ ခုနှစ်၌ အမှုထမ်းသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ၎င်းဌာနမှ ထွက်၍ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် အင်္ဂလိပ်စာဌာနတွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် ပြောင်းရွှေ့အမှုထမ်းကာ မဟာဝိဇ္ဇာ ဆက်တက်သည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် အလုပ်မှ နုတ်ထွက်၍ ဆရာမင်းယုဝေနှင့် တွဲဖက်ကာ ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်းနှင့် ငွေတာရီစာစဉ်များကို တည်ထောင်သည်။ ငွေတာရီမဂ္ဂဇင်းအယ်ဒီတာချုပ်၊ ငွေတာရီစာစဉ်တွဲဖက်အယ်ဒီတာအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ လေ့လာရေးခရီး (၄)လ သွားရောက်ခဲ့ပြီး အပြန်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံ ယူနက်စကို အကူအညီဖြင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်းများကို လေ့လာခဲ့သည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် အလီဘာဘာ၏ဂူနှင့် အခြားစုံထောက်ဝတ္ထုများ (တက္ကသိုလ်ဥပစာတန်းတွင် ပြဋ္ဌာန်းစာအုပ်) ဘာသာပြန်ထွက်သည်။
၁၉၇၄ - မောဂ္ဂလိ(ရု(ဒ်)ယတ်ကစ်ပလင်း ဝတ္ထု-ဘာသာပြန်)စာအုပ်ထွက်။ (ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေ ဆု ဘာသာပြန်ရသဆု ရရှိ)။ စည်းအပြင်ကလူ(အဲလ်ဘတ်ကမူး)ဘာသာပြန်။ ပေါ်လီယာနာ(အယ်လီနာပေါ်တာ)ဘာသာပြန် စာအုပ်များထွက်။
၁၉၇၅ - မြစိမ်းရောင် ရင်ခွင်သို့အပြန်ဝတ္ထုထွက်။
၁၉၇၆ - ဘယ်ဆီဘယ်ဝယ် ဝတ္ထုထွက်။ တစ်ကျွန်းစံ၏အပြန်လမ်း(အေ-ဂျေ ကရိုနင်) ဘာသာပြန်ထွက်။
၁၉၇၇ - စောင်းကြိုးတင်းသည့် သီချင်းသံ ဝတ္ထုတိုများ ထွက်။ ပလိပ်(အယ်လ်ဘတ်ကမူး)ဘာသာပြန်ထွက်။
၁၉၇၉ - စာပေဗိမာန် ဝတ္ထုတိုစာတမ်းဖတ်ပွဲ(မောင်ထင်နှင့်အခြား) စာအုပ်ထွက်။
၁၉၈၁ - အဆိပ်(အေ-ဂျေ ကရိုနင်) ဘာသာပြန်ဝတ္ထုထွက်။ ဝတ္ထုရှည်စာတမ်း (ပါရဂူနှင့်အခြား)ထွက်။
၁၉၈၈ - ပုလဲတေးသံ(ဂျွန်စတိန်းဘတ်) ဘာသာပြန်ဝတ္ထုထွက်။
၁၉၉၀ - အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘုံဘေမြို့အနီး အီဂတ်ပူရီရှိ ဓမ္မဂီရိကုန်းမြေတွင် ကျင်းပသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဝိပဿ နာ နှီးနှောဖလှယ်ပွဲတွင် ဝိပဿနာဘာဝနာ-စာတမ်း ကို တင်သွင်းဖတ်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၉၁ - လယ်တောမှအပြန်နှင့် လက်ရွေးစင်ဝတ္ထုများ စာအုပ်ထွက်။(ယင်းနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဝတ္ထု တိုပေါင်းချုပ်ဆုရ။)
၁၉၉၄ - ချစ်သူရင်ခွင်ထက်၌အိပ်စက်ခြင်း။ မြင်းနီကလေး(ဂျွန်စတိန်းဗက်)၊ မီးလျှံပန်း(ဂျွန်စတိန်းဗက်)၊ ပင်လယ်ပျော်ဇင်ယော်(ရစ်ချက်ဘတ်ချ်)-စာအုပ်များထွက်။ ၁၉၉၆ - ဇွန်လ(၃၀)ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်၊ ကွန်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးဒေါ်ခင်ခင်နှင့် သားသမီး(၅)ယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့။
၁၉၉၉ - ထင်လင်းပုံပြင်စာအုပ်ထွက်ခဲ့။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ချောင်းဆုံရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖလံတောင်ဝှေး
အသုံးပြုပုံ
နှာစေး၊ ချောင်းဆိုး၊ အဖျား၊ အစာမကြေ လေနာ၊ အရေပြား ရောဂါ၊ မြွေကိုက်ခြင်း တို့ကို ကုသရာ၌ အမြစ်ကို သုံးသည်။ နားပြည်ယို၊ နားကိုက် ရောဂါကဖလန်တောင်ဝှေး အခွံ့နွှာ မီးကင်ပြီး အတန်ကြာ အေးစေ၍ ရည်ညှစ်ယူ ၎အရည်ကို နားအတွင်းသို့ ၃-၄ စက်ခန့် မကြာ မကြာ ထည့်ပေးရ၏။ ချောင်းဆိုး ရောဂါ၊ သာမန် နှလုံးတုန် ရောဂါ တို့ကဖလန်တောင်ဝှေး ဟင်းချက် စားခြင်း၊ နှမ်းဆီ စစ်စစ်ဖြင့် ကြော်စားခြင်း တို့ဖြင့် သက်သာ စေနိုင်သည်။ ဒူလာရောဂါကို ဖလန်တောင်ဝှေး သုံးခွက် တစ်ခွက်တင်ကို သောက်လျှင် ပျောက်၏။ ဖလန်တောင်ဝှေး ဥကို အခြောက်ခံ အမှုန့်ပြုလုပ်၍ ချင်း၊ သကြားနှင့် စပ်သောက်ပါက ပို၍ ပျောက်ကင်း၏။ ဖလန်တောင်ဝှေး ကို ငါးခူနှင့် ချက်စားပါက ကာမအားကို ဖြစ်စေသည်။ ငါးသိုင်းသားနှင့် ချက်စားက သွေးဝမ်း ရောဂါ ပျောက်စေသည်။ ပုစွန်နှင့် ကြော်ချက် စားလျှင် သွေးဝမ်း ရောဂါ ပျောက်စေသည်။ နွားသားနှင့် ချက်စားပါက ဆီးရှှင်ပြီး ကျောက်ကပ် ရောဂါကို ကာကွယ် စေနိုင်သည်။ ရေကြက်သားနှင့် ချက်စားလျှင် ဆီးကျောက် တည်ခြင်း၊ ဆီးပူခြင်း၊ ဆီးအောင့်၊ ဆီးအားနည်းခြင်း၊ ဆီးကျန်ခြင်း၊ ဆီးဝါခြင်းတို့ကို ပျောက်စေသည်။ ဖလန်တောင်ဝှေး ကို ဓားပြားနှင့် ရိုက်၍ ဟင်းချက် သောက်က အမျိုးသမီးများ နို့မထွက်ခြင်း၊ နို့ပူခြင်း၊ ယားယံခြင်း၊ နို့အနာပေါက်ခြင်း၊ နို့ချောင်း ပိတ်ခြင်း၊ သကျည်း ကိုက်ခြင်း တို့ကို ပျောက်စေနိုင်သည်။ ဖလန်တောင်ဝှေး ကို အခြောက်လှန်း အမှုန့်ပြု၍ အုန်းဆီနှင့် ဖျော်ပြီး စအိုနှင့် ဆီးစပ်ကို လိမ်းထားပါက သားအိမ် ‌လျှောကျခြင်း၊ သားအိမ် အောင့်ခြင်း၊ ယောက်ျားအူကျခြင်း၊ တိုနာ ဖြစ်ခြင်းတို့ကို ပျောက်စေသည်။ ဖလန်တောင်ဝှေး  ပဥစငါးပါးကို ငရုတ်ကောင်း ၂ စေ့ထည့်၍ ကျကျ ပြုတ်သောက် ပါက ကျောက်ကပ်ရောင်၍ ဖောခြင်း၊ ခါးနာခြင်းတို့ကို သက်သာ ပျောက်ကင်း စေသည်။ ဖလန်တောင်ဝှေး ကို အမှုန့်ပြု၍ ပျားရည်၊ ထောပတ်နှင့် တေ၍ လက်ဖက်ရည်ဇွန်း တစ်ဇွန်း တစ်နေ့ တစ်ကြိမ် စားသုံးခြင်းခြင့် အားအင် ကုန်ခမ်းခြင်းကို ပြန်လည် အားဖြည့် စေသည်။ မိန်းမများ ရင်သားတွင် ဖြစ်ပေါ်တက်သော သာမန် အကြိတ်များအား ဖလန်တောင်ဝှေး ကို ထုခြေ၍ အကျိတ်ပေါ် အုံပေးပြီး အဝတ် စည်းပေးခြင်းဖြင့် အကျိတ်ကို ကျေစေသည်။
အသုံးဝင်သောအပိုင်း
အမြစ်
ပွင့်ဖြူမြို့နယ်
ပွင့်ဖြူမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပွင့်ဖြူမြို့ဖြစ်သည်။
ရေဆင်း
ပွင့်ဖြူမြို့နယ်တွင် တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ပေါများသည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး မြစ်ချောင်းများ သည် မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းလျက် ရှိသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့နယ်၏ အလယ်တွင် မုန်းချောင်း မှာ အနောက် မှ အရှေ့သို့ စီးဆင်းလျက်ရှိပြီး ဧရာဝတီမြစ် မှာ မြောက်မှတောင်သို့ စီးဆင်းသည်။ မုန်းချောင်းရေမှာ ရေချို ဖြစ်၍ စိုက်ပျိုးရေ၊ သောက်သုံးရေအဖြစ် အသုံးပြုသည်။ မုန်းချောင်းမှာ နွေရာသီတွင် ရေအနက်(၃)ပေခန့် သာရှိ၍ သာမန်လှေများသာ သွားနိုင်သည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်အမြင့်
ပွင့်ဖြူမြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှအမြင့် (၂၀၀)ပေတွင် တည်ရှိသည်။
ရာသီဥတု
ပွင့်ဖြူမြို့နယ်သည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်(၄၁)ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် နှင့် အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ (၁၄)ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ဖြစ်သည်။
သဘာဝပေါက်ပင်များ
ပွင့်ဖြူမြို့နယ်အတွင်း ပေါက်ရောက်သည့် သဘာဝပေါက်ပင်များမှာ ကျွန်း၊ ပျဉ်းကတိုး၊ အင်ကြင်း၊ ရှား၊ ဒဟတ်၊ သန်း၊ ထောက်ကြံ့၊ မျှင်ဝါး၊ သစ်စေး၊ လွန်ဘို၊ တည်ပင်တို့ဖြစ်ပြီး ဆေးဘက်ဝင်သည့် အပင် များမှာ ဇီးဖြူ၊ ဝံအူ၊ စာသူငယ်ဦးနှောက်တို့ ဖြစ်သည်။
ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုများနှင့် ကျေးရွာများ
ပွင့်ဖြူမြို့နယ်တွင် ပွင့်ဖြူမြို့ပေါ် (၄) ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုပေါင်း (၅၂) အုပ်စု ၊ ကျေးရွာပေါင်း (၂၀၅) ကျေးရွာ ရှိသည်။ ပွင့်ဖြူမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်များမှာ - အရှေ့ပိုင်းရပ်ကွက်၊ အနောက်ပိုင်းရပ်ကွက်၊ အလယ်ပိုင်းရပ်ကွက်နှင့် သက်တော်ရှည်ရပ်ကွက် တို့ ဖြစ်သည်။
လူဦးရေ
ပွင့်ဖြူမြို့နယ် တွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၆၉၂ ဦး ရှိသည်။
သီလ
သီလဟူသည် ပါဠိဘာသာစကားဖြစ်ပြီး ကိုယ်၊ နှုတ်၊ စိတ် အပြုအမူ ကျင့်ဝတ်တစ်ခုခုကို စောင့်ထိန်းဆောက်တည်ခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထေရဝါဒ ဗုဒ္ဓဘာသာ တရားတော်အရ သီလကို ငါးပါးသီလ၊ ရှစ်ပါးသီလ၊ ဆယ်ပါးသီလ စသည်ဖြင့် အရေအတွက်ကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုး ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ငါးပါးသီလ စောင့်ထိန်းခြင်းသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်တိုင်းအတွက် မဖြစ်မနေလိုက်နာ စောင့်ထိန်းကြရမည့် သီလအမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ ရှစ်ပါးသီလ မှာမူ လူပုဂ္ဂိုလ်များအတွက် လဆန်း (၈)ရက်၊ လဆုပ် (၈)ရက်၊ လပြည့်၊ လကွယ် စသော အခါကြီးရက်ကြီး ဥပုသ်နေ့များတွင်သာ အထူးတလည်စောင့်ထိန်းကြလေ့ရှိသော သီလဖြစ်သည်။ နောက်ထပ် အင်္ဂါရှစ်ပါးပါဝင်သော အာဇီဝဋ္ဌမကသီလဆိုသော သီလတစ်မျိုးကိုမူ သိသူနည်းကြသည်။ ဆယ်ပါးသီလမှာမူ ရှင်သာမဏေ (ကိုရင်) များစောင့်ထိန်းကြရသည့် သီလဖြစ်သည်။ ယခုအခါတွင် မြန်မာ့ရုပ်မြင်သံကြားမှ ဥပုသ်နေ့နံနက်တိုင်း ကိုးပါးသီလ ဆောက်တည်နိုင်ရန်အတွက် ဆရာတော် သံဃာတော် များက သီလပေးခြင်းကို ထုတ်လွှင့်လျက် ရှိသည်။ အထက်ဖော်ပြပါ ငါးပါး၊ ရှစ်ပါး၊ ကိုးပါး၊ ဆယ်ပါး စသောသီလများသည် သာမန်လူပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ရှင်သာမဏေများအတွက်ဖြစ်ပြီး၊ ရဟန်းသံဃာများအတွက်မူ ပိုမိုများပြားသော သီလတော်များကို အစဉ်ဆောက်တည်ကြရသည်။ သီလကိုစောင့်ထိန်းဆောက်တည်ခြင်းအားဖြင့် အသက်ရှည်ခြင်း၊ အနာရောဂါကင်းခြင်း၊ ကျန်းမာခြင်း စသောကောင်းကျိုးများအပြင် ကောင်းရာသုဂတိဘုံဘဝများသို့ ရောက်ရှိခြင်းနှင့် ဝိပဿနာဉာဏ်၊ မဂ်ဉာဏ်များအထိ ကျေးဇူးပြုနိုင်ခြင်း စသည့် ကောင်းကျိုးများကို ရရှိခံစားစေနိုင်သည်။ ဘုရားလောင်းအဆက်ဆက်တို့ ဖြည့်ဆည်းအပ်သော ပါရမီဆယ်ပါးတွင်လည်း သီလပါရမီသည် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ သီလ ပါရမီ = သီလစောင့်ထိန်းမှုကို ဖြည့်ကျင့်ခြင်း။
သီလစောင့်ခြင်းအကျိုးငါးပါး မှာ
သီလအမျိုးမျိုး
ယေဘုယျအားဖြင့် သီလများကို အောက်ပါအတိုင်းတွေ့ရသည်။
သီရိကျက်သရေ (၇) ပါး
သီလဆောက်တည်ခြင်းကြောင့် ရရှိနိုင်သော အကျိုးများမှာ :
မုံရွာမြို့
မုံရွာမြို့သည် မန္တလေးမြို့၏အနောက်မြောက်ဘက် ၁၃၆ကီလိုမီတာအကွာ ချင်းတွင်းမြစ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ မုံရွာမြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ 46 sqmi ကျယ်ဝန်းသည်။ မန္တလေးနှင့် ကလေးမြို့ ကို ဆက်သွယ်ထားသော လမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်နေသည်။
သမိုင်း
ယခု မုံရွာတည်ရှိရာ ဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရားမပွင့်မီအခါက မုံပင်ကြီး ခေါ် အပင်ကြီး တစ်ခုအောက်တွင် ရသေ့ တစ်ပါး စံတော်မှုခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားပွင့်တော်မူမည်ကို ဗျာဒိတ်တော်ပေးခဲ့သောကြောင့် ထိုနေရာကို မုံပင် ဟုခေါ်ခဲ့ကြသည်မှစ၍ မုံရွာ ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အခြားတစ်ခုအဆိုအရ မုံသည်မ တစ်ဦးအား ပနီစကု ဘုရင်က မိဘုရား အဖြစ် တင်မြှောက်ရာမှ ၎င်းရွာကို မုန့်သည်မရွာ ဟုခေါ်ခဲ့ကြရာမှ မုံရွာ ဖြစ်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ရှေးမြန်မာမင်းလက်ထက်ကမူ ရွာကြီးမျှသာဖြစ်၍ အလုံမြို့သာလျှင် ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။ ဗြိတိသျှတို့ လက်ထက် ခရစ် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် ချင်းတွင်းခရိုင်ကို နှစ်ပိုင်းခွဲလိုက်သည်တွင် မုံရွာမြို့ကို ချင်းတွင်းခရိုင်အောက်ပိုင်း၏ ရုံးစိုက်မြို့ အဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။
တည်နေရာ
မုံရွာမြို့သည် အရှေ့လောင်ဂျီကျု ၉၅ဒီဂရီ ၁၃မိနစ် နှင့် မြောက်လတ္တီကျု ၂၂ဒီဂရီ ၁၁မိနစ် အတွင်း ချင်းတွင်းမြစ်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်တို့ ဆုံရာအရပ်မှ ၅၀ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ မုံရွာမြို့၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ဧရိယာစတုရန်းမိုင်အားဖြင့် ၂၆၆၀၀ မိုင်အားဖြင့် ကျယ်ဝန်းပါသည်။ စစ်ကိုင်းမြို့မှ အနောက်ဘက် ၆၅ မိုင် ကွာဝေးသည်၊ မုံရွာမြို့သည် မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသဖြင့် မြစ်ရေတိုးလာသောအခါ အကာအကွယ်ဖြစ်စေရန် မြစ်ကမ်းတွင် တာတမံများ ဆောက်လုပ်ထားသည်။ မုံရွာမြို့တွင် ၁၉၅၆ ခုနှစ် တပေါင်းလက မီးအကြီးအကျယ်လောင်သွားသဖြင့် လက်ရှိမုံရွာမြို့ကို ပြန်လည်တည်ဆောက်သော မြို့သစ်ဟု ခေါ်ဆိုရပေမည်။
စီးပွားရေး
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်တွင် မုံရွာမြို့၌ သက်ကြီးတက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖွင့်လှစ်သည်။ မုံရွာနယ်မှထွက်ကုန်များမှာ ချည်လုံချည်၊ စောင်များ၊ ကျောက္ကာအရပ်မှ ယွန်းထည်များ၊ ဆန်စပါး၊ဂျုံ၊နှမ်း၊ ပဲ၊ပြောင်း၊ဝါ နှင့်အပူပိုင်းဒေသထွက် သစ်သီးများဖြစ်၏။ မုံရွာမြို့တွင် ရက္ကန်းစက်၊ စောင်စက်၊ဆန်စက်၊ သစ်စက်၊ ဂျုံစက်၊ ဆီစက်၊ ဆပ်ပြာစက်စသော စက်များရှိသည်။ မြို့နှင့် နယ်မှထွက်သော ပစ္စည်းများကို မုံရွာမြို့မှ ထုတ်လုပ် ဖြန့်ဖြူးသည်။ မုံရွာ မှထွက်သော စောင်မှာ မြန်မာနိုင်ငံ အနှံ့ကျော်ကြားလှပေသည်။ မုံရွာမြို့က ထွက်ရှိသော ဝက်အူချောင်းသည် အလွန်နာမည်ကြီးလှပါသည်။
အချက်အလက်များ
မုံရွာမြို့ရဲ့ လူဦးရေဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကိုတော့ အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရသည်။
ပွဲတော်များ
မုံရွာနယ်တွင်ရှိသော ကျောင်းကန်ဘုရား စေတီပုထိုးတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝှန်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသောကြောင့် အနယ် နယ် အရပ်ရပ်မှ ဘုရားဖူးသွားရောက်ကြသူများမှာ မနည်းချေ။
ဆုတောင်းပြည့် ဘုရားကြီးပွဲ
၂၂၁ ခုမှစတင်၍ အသောက မှကျင်းပသော ဘုရားကြီးရပ်ကွက်ရှိ ဆုတောင်းပြည့် ဘုရားကြီးပွဲ သည် မုံရွာတွင် အကြီးကျယ်ဆုံး ပွဲတော် ဖြစ်သည်။ သီတင်းကျွတ်လပြည့်ကျော် ငါးရက်နေ့မှ ရှစ်ရက်နေ့အထိဖြစ်သည်။ သို့သော် သီတင်းကျွတ်သည်မှပင် ပွဲများ စတင်သည်။ ဘုရားနှစ်ဆူဆက်သွယ်သော ဘုရားကြီးလမ်းတစ်လျှောက် ဈေးဆိုင်ခန်းများ နှင့် ကြည့်ချင်ပွဲများဖြင့် အထူးစည်ကား လှပေသည်။ မုံရွာနယ် တစ်ခုလုံး ဈေးဝယ်သော ဘုရားဈေးပွဲအဖြစ် ထင်ရှားသည်။
ဗောဓိတစ်ထောင်ဘုရားပွဲ
နောက်ပွဲတော်တစ်ခုကတော့ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သော ဗောဓိတစ်ထောင် ရပ်တော်မူ ဘုရားကြီး ပွဲတော် တန်ဆောင်မုန်းလ၌ ထင်ရှားစည်ကားသော ပွဲတော်ကြီး တစ်ခုဖြစ်သည်။ အမြို့မြို့ အနယ်နယ်မှ လာရောက် ဖူးမြော် ကြည့်ရှုကြသည်။
မုံရွာနယ်တွင်းရှိ မိုးညှင်းတောရ ဆရာတော်ဘုရားတည်သော သမ္ဗုဒ္ဓေစေတီကား ယခုအခါ ကျော်စောလှပေသည်။ ထို့ပြင် လယ်တီဆရာတော်ဘုရား၏ လယ်တီကျောင်းတိုက်သည်လည်း မုံရွာမြို့တွင် ရှိပေသည်။ ချင်းတွင်းမြစ်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ဖိုးဝင်းတောင်သည်လည်း မုံရွာနယ်တွင် ပါဝင်သည်။ မုံရွာအထက်နားရှိ အလုံ ဘိုးတော်ကြီးနတ်ပွဲမှာ အထူးပင်ထင်ရှားသည်။ မုံရွာမြို့တွင်းရှိ ထင်ရှားသောစေတီတော်များမှာကား ရွှေစည်းခုံနှင့် ဆုတောင်းပြည့် စေတီတော်များဖြစ်၏။
အလုံဘိုးတော်ကြီးနတ်ပွဲ
အလုံဘိုးတော်ကြီး ရိုးရာနတ်ပွဲတော်ကို မုံရွာမြို့နယ်၊ အလုံမြို့(ရပ်ကွက်)တွင် နှစ်စဉ် တပေါင်းလပြည့်ကျော်(၇)ရက်မှ လကွယ်နေ့အထိ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာကျင်းပပြုလုပ်လေ့ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းလုံးမှ လာရောက်ဆင်နွှဲကြသဖြင့် မုံရွာမြို့နယ်တွင် အလွန်စည်ကားသည့်ပွဲတော်ကြီး ဖြစ်သည်။
ဆက်သွယ်ရေး
မုံရွာသည် ချင်းတွင်းမြစ် အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိသောကြောင့် ရေလမ်းဆက်သွယ်မှု ကောင်းစွာရှိသည်။ သွားလမ်းလာလမ်း လွယ်ကူပေသောကြောင့် အရေးပါအရာရောက်သော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏။ ချင်းတွင်းမြစ်ပေါ် ဥဒဟို သွားလာသော လှေသင်္ဘောများသည် မုံရွာမြို့တွင် ဆိုက်ကပ်မြဲဖြစ်၏။ ချင်းတွင်းမြစ်အထက်ပိုင်းရှိ မြို့များသို့ သင်္ဘောများ မပြတ် မှန်မှန် ခုတ်မောင်းသည်။ မန္တလေးနှင့် မီးရထားလမ်း အဆက်အသွယ်ရှိသဖြင့် မန္တလေးမှတစ်ဆင့် အောက်မြို့အောက်ရွာများနှင့် ခရီးပေါက်ပေသည်။ တဖန် နယ်တွင်းရှိမြို့နယ်များနှင့် သာမကဘဲ အနီးပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ခရိုင်များသို့လည်း မော်တော်ကားလမ်းများ ရှိသည်။ ထို့ပြင် မုံရွာမြို့သို့ လေကြောင်းခရီးပေါက်သည်။
ရထားများမှာ
အားကစား
မုံရွာ အားကစားကွင်း 'သည် ဘက်စုံသုံး အားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး မုံရွာမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ဘောလုံးပွဲများအတွက် အများဆုံးအသုံးပြုလေ့ရှိပြီး မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်ပြိုင်ပွဲဝင် စစ်ကိုင်း ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း၏ အိမ်ကွင်းလည်း ဖြစ်သည်။
ပညာရေး
မုံရွာမြို့ရှိ တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များမှာ
သီးကုန်းရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
သီးကုန်းရွာ (Theekone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ စမ်းအိုင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမ်းအိုင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၃ ဦး၊ မ ၉၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတက နှစ်စဉ် လွတ်လပ်ရေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။
ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများကို သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ ဟူ၍ ၃ မျိုးခွဲခြားရာ၌ သင်္ဂဟပြီးလျှင် ဘွဲ့၊ ဘွဲ့၏အောက် တံဆိပ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့များတွင် သီရိပျံချီ၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်၊ အလင်္ကာကျော်စွာ၊ သိပ္ပံကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ
လိုင်ဂွင်ကြီးခမွေးရွာ
လိုင်ဂွင်ကြီးခမွေးရွာ
မကွေး ဘောလုံးအသင်း
မကွေး ဘောလုံးအသင်းသည် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးအသင်း တစ်သင်းဖြစ်ပြီး မကွေးမြို့၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုအသင်းသည် အထက်မြန်မာပြည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးကို ကိုယ်စားပြုသော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မကွေးဘောလုံးအသင်းကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး လက်ရှိ အသင်းပိုင်ရှင်မှာ Asia World ကုမ္ပဏီ ၏ မန်နေဂျင်းဒါရိုက်တာ ဦးထွန်းမြင့်နိုင် ဖြစ်သည်။ မကွေးဘောလုံးအသင်းသည် မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ်စတင်ကျင်းပစဉ် ၂၀၀၉ ခုနှစ်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့သော အသင်း ၈ သင်းထဲမှ တစ်သင်း ဖြစ်သည်။ ထိုနှစ် လိဂ်တွင် မကွေးအသင်းသည် ဒုတိယနေရာ ရရှိခဲ့သည်။
အသင်း၏အကြောင်း
မကွေးဘောလုံးအသင်းသည် တိုက်စစ်ဖြင့်ကစားသော ပုံစံမှာ နာမည်ကြီးသည်။ အရည်းအချင်းရှိ လူငယ်ခြေတက် ကစားသမားများကို မွေးထုတ်လေ့ရှိသည်။ နှစ်စဉ် ကလပ်အသင်း၏ ကစားသမား ဖွဲ့စည်းမှုသည် အရည်အချင်းရှိ လူငယ်ကစားသမားများကို အခြေပြုဖွဲ့စည်းလေ့ ရှိပြီး ထိုအထဲတွင် ဇော်မင်းထွန်းကဲ့သို့သော အားကစားသမားများလည်း ပါဝင်သည်။ ဇော်မင်းထွန်းသည် ရတနာပုံ ဘောလုံးအသင်းသို့ပြောင်းရွေ့ကြေးမှာ မြန်မာနေရှင်နယ်လိဂ်တွင် လက်ရှိအမြင့်ဆုံးဖြစ်သည်။
ဥဏှဝလာဟကဒါနူပကာရသုတ်
အညတရ ရဟန်း၏လျှောက်ထားချက်အရ သုစရိုက် ၁၀-ပါးကို ကျင့်သုံးနေသောရဟန်းသည် ဥဏှဝလာဟကနတ်တို့၏ အသက်ရှည်ပုံ၊ အဆင်းလှပုံ၊ ချမ်းသာ များပုံကို ကြားရသဖြင့် ဥဏှဝလာဟကနတ်ဖြစ်ရန် တောင့်တပြီး အန္န, ပါန အစရှိသော ဒါနဝတ္ထု ၁၀-ပါးကို ပေးလှူခြင်းကြောင့် ဥဏှဝလာဟကနတ်ဖြစ်ပုံ အစရှိ သည်တို့ကို ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဗီတာမင်ကေ
အရွယ်ရောက်ပြီးသူများနှင့် ကလေးများဟာ ဗီတာမင်ကေ ကို အူထဲရှိ ဘက်တီးရီးယားများမှ အများဆုံး ရရှိပြီး စားသော အစာများမှလည်း ဗီတာမင်ကေကို အနည်းငယ် ရရှိနိုင်ပါတယ်။ ဗီတာမင်ကေဓာတ် ပါဝင်တဲ့ အစားအစာများကတော့ ပဲသီး၊ ကြိတ်ထားသော အမဲသား၊ အမဲ အသည်း၊ ဂေါ်ဖီထုပ်၊ မုန်ညင်း၊ နွားနို့၊ မုန်လာဥ (ဝါ)၊ လိမ္မော်သီး၊ အာလူး၊ ဟင်းနုနွယ်၊ စတော်ဘယ်ရီ၊ ဂေါ်ဖီပန်းပွင့် စသည်တို့ ဖြစ်ကြပါတယ်။
မွေးကင်းစကလေးများကတော့ မွေးခါစ အရွယ်မှာ ဗီတာမင်ကေ အင်မတန်နည်းပါးပါတယ်။ မိခင်ဝမ်းဗိုက်ထဲမှာ ရှိနေစဉ်အတွင်းမှာ ကလေးဆီကို ဗီတာမင်ကေက အချင်းကိုဖြတ်လို့ ရောက်မလာနိုင်ပါဘူး။ မိခင်ဝမ်းမှ မကျွတ်မီအချိန်မှာ ကလေးရဲ့ အူဟာလည်း ဗီတာမင်ကေကို ထုတ်လုပ်နိုင်တဲ့ ဘက်တီးရီးယားများ မပါရှိနေသေးပါဘူး။ မွေးဖွားပြီးမှသာ မိခင်နို့ရည်ထံမှ ဗီတာမင်ကေဓာတ် အနည်းငယ်မျှကို မွေးကင်းစ ကလေးငယ်များက ရရှိတာ ဖြစ်ပါတယ်။ မိခင်နို့စို့တဲ့ကလေးငယ်များဟာ သူတို့ရဲ့ အူထဲမှ ဗီတာမင်ကေကို ထုတ်ပေးတဲ့ ဘက်တီးရီးယားများက ဗီတာမင်ကေကို စတင် ထုတ်လုပ် ရရှိဖို့ကို အချိန်ကာလ အတိုင်းအတာ တစ်ခုအထိ စောင့်ရပါတယ်။ ကလေးနို့မှုန့် ဖော်မြူလာများမှာ ဗီတာမင်ကေကို ထည့်သွင်း ဖော်စပ် ထားကြသော်လည်း နို့မှုန့်တိုက်ကျွေးခြင်းခံရသော ကလေးငယ်များမှာ ဗီတာမင်ကေဓာတ် အင်မတန် နည်းပါးကြပါတယ်။ ဗီတာမင်ကေ နည်းပါးလျှင် သွေးယိုစီးမှု (bleeding) ဖြစ်စေနိုင်ပြီး စိုးရိမ်ဖွယ် အန္တရာယ်ရှိပါတယ်။ တကယ်လို့များ သွေးယိုစီးမှုက ဦးနှောက်ဆီကို ရောက်သွားလျှင် ဦးနှောက်ပျက်စီးခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်ပါတယ်။ ဒီလို သွေးယိုစီးမှုမျိုးကို haemorrhagic disease of the newborn (HDN) လို့ခေါ်ပါတယ်။
အခုဆိုလျှင် မွေးကင်းစ ကလေးငယ်များကို ဗီတာမင်ကေ ထိုးဆေး ထိုးပေးပြီး ဗီတာမင်ကေဓာတ် ရရှိစေတာဟာ နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်ပါပြီ။ ဒီနည်းဟာ အင်မတန် ကောင်းမွန်ပြီး မွေးကင်းစများမှာ HDN ရောဂါဖြစ်ပွားခြင်း ယနေ့ခေတ်မှာ မရှိတော့သလောက် ဖြစ်သွားပါပြီ။ ဆေးထိုးပေးခြင်း အစီအစဉ်များ ရှိနေသော်လည်း မိဘအများစုက မသိကြပါဘူး။ သတင်းပေးသူ မရှိတာကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ဗီတာမင်ကေနဲ့ပတ်သက်လို့ ဗဟုသုတ မသိထားတာကြောင့် ဖြစ်စေ သတင်းမရရှိတဲ့အတွက် မသိလိုက်ဘဲ ရှိတတ်ပါတယ်။ မကြာသေးမီကလူအချို့သည်အရိုးပွရောဂါနှင့်စတီးရွိုက်များကြောင့်အရိုးဆုံးရှုံးခြင်းကိုကုသရန်ဗီတာမင် K2 ကိုလေ့လာခဲ့ကြသော်လည်းသုတေသနသည်ကွဲလွဲနေသည်။ ယခုအချိန်တွင်အရိုးပွရောဂါအတွက်ဗီတာမင် K2 ကိုအသုံးပြုရန်အကြံပြုရန်အချက်အလက်များမရှိပါ။
သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်များ မှာ ဗီတာမင်ကေ ဆေးထိုးခြင်း အစီအစဉ်များဟာ စိတ်ချရကြောင်း၊ အကျိုးကျေးဇူးများကြောင်း ကို ထည့်သွင်း ဖော်ပြထား သော်လည်း ဘာ့ကြောင့် ဗီတာမင်ကေဟာ ကလေးများအတွက် လိုအပ်တယ် ဆိုတာကို မိဘများကို လုံလောက်တဲ့ သတင်းပေးနိုင်ခြင်း နည်းပါးနေပါသေး ပါတယ်။
ဗီတာမင်ကေကို ဆေးထိုးခြင်း အပြင် ဆေးစက်ချ ဆေးတိုက်ကျွေးလို့လည်း ရရှိစေနိုင်တယ်ဆိုတဲ့ သတင်းမျိုးကို မိဘများက ရရှိထားတဲ့အခါမှာ ဆေးစက်ချ ဆေးတိုက်ကျွေးခြင်းကိုသာ မိဘ အများစုက ရွေးချယ်ကြ ပါတယ်။ ဆေးတိုက်ကျွေးခြင်း ခံရတဲ့ ကလေးငယ်များဟာ HDN ဖြစ်တဲ့ လက္ခဏာ သွေးယိုစီးမှု ဖြစ်ပွားတာကို ကြည့်ခြင်းဖြင့် ဆေးစက်ချတိုက်ကျွေးခြင်းဟာ ဆေးထိုးခြင်းလောက် စိတ်ချရမှု မရှိဘူးဆိုတာ သိသာမြင်လွယ်ပါတယ်။
ဆေးထိုးခံရတဲ့ ကလေးအသားမှာ အနည်းငယ် နာကျင်ခြင်း ဖြစ်တတ် တာက လွဲလို့ ဗီတာမင်ကေ ဆေးထိုးခြင်းဟာ ကလေးငယ်များအတွက် လုံခြုံစိတ်ချရပြီး HDN ဖြစ်ပွားခြင်းမှ လွတ်ကင်းစေနိုင်ပါတယ်။
ကဏ္ဍ:ဗီတာမင်
ကျောက်အိုင်ရွာ၊ ပေါက်တန်းလေး
ကျောက်အိုင်ရွာ၊ ပေါက်တန်းလေး
ထနီး (အောက်စု)ရွာ၊ တုံးလှဲအထနီး
ထနီး (အောက်စု)ရွာ၊ တုံးလှဲအထနီး
ဥတိုရွာ၊ ရှော်ချောင်း
ဥတိုရွာ၊ ရှော်ချောင်း
နွားလှကျော်ရွာ
နွားလှကျော်ရွာ
ကြော်ချက် ချက်ခြင်း
ကြော်ချက် ချက်ခြင်း (Fry and simmer in stock) သည် မြန်မာ့ချက်ပြုတ်နည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အသီးအရွက်များကို စီမံချက်ပြုတ်လေ့ရှိကြသည်။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များကို ကြက်သွန်နီ၊ ကြက်သွန်ဖြူ ၊ ဆီသည်တို့ဖြင့် တစ်ခါတည်း အိုးထဲထည့်  နူးနပ်အောင် ချက်သောနည်းကို ကြော်ချက်ချက်သည် ဟုခေါ်သည်။ ရေစပ်စပ်ဖြင့် စားရသောဟင်းမျိုးဖြစ်သည်။ ရေ အထည့်မလွန်စေရပါ။ ရေအထည့်လွန်သွားပါက ကြော်ချက်သဘောမသက်ရောက်တော့ပဲ ပြုတ်ထားသလိုဖြစ်သွားပါမည်။
ညောင်ချင်းအိုနတ်
ညောင်ချင်းအိုနတ်သည် သထုံမနူဟာမင်းနှင့်အတူ သုံ့ပန်းအဖြစ်ပုဂံသို့ပါလာသောမွန် မင်းသားတစ်ပါးဖြစ်သည်။ ပုဂံနော်ရထာမင်းလက်ထက် ကုဋ္ဌနူနာနှင့်ပုဂံတွင် အနိစ္စရောက်ရာမှ နတ်ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ နတ်ရုပ်မှာအောက်ခုံလေးထောင့်၊မတ်ရပ်ထလျှက် လက်ခြေများမှာ လူနူအဟန် ယာလက်တောင်ဝှေးကိုင်၊ ဝဲလက်အထက်မြှောက်ထားဟန်၊ သျှောင်ထုံးနှင့် ထုလုပ်ရသည်။
ဆက်ကြပ်ရွာ၊ ဆင်ခေါင်း
ဆက်ကြပ်ရွာ၊ ဆင်ခေါင်း
လိုင်ဂွင်းချေခမွေးရွာ
လိုင်ဂွင်းချေခမွေးရွာ
ဘိုတေဇရွာ၊ တုံးလှဲအထနီး
ဘိုတေဇရွာ၊ တုံးလှဲအထနီး
သင်ဖြူးဖျာ
သင်ဖြူးဖျာလုပ်ငန်းသည် စီးပွားဖြစ်ထွန်းနိုင်သော လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ၌မိရိုးဖလာလုပ်ငန်း တစ်ရပ်လည်းမည်ပေသည်။ ကောက်ပဲသီးနှံများစိုက်ပျိုးပြီးစီး၍ အားလပ်သော အချိန်တွင်အပိုအလုပ်အဖြစ် စိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။ သို့သော်အခြား ကောက်ပဲသီးနှံတို့ ကဲ့သို့တစ်နှစ်တစ် သီးစား၊ နှစ်သီးစား စားရပြီးလျှင် သက်တမ်းတိုသောအပင်မျိုးမဟုတ်ချေ။ သုံးလေးနှစ်ကြာမှ စိုက်ပျိုးပြုစု ပျိုးထောင်မှုအကျိုးကိုစတင်ခံစားခွင့်ရရှိလေသည်။ စီးပွားရေးအမြင်နှင့်ကြည့်လျှင်အကျိုးခံစားခွင့်ရ ရှိရန် စောင့်ဆိုင်းရသည်မှာအချိန်ကြာမြင့်သည်ဟု ထင်မှတ်ဖွယ်ရာရှိသော်လည်း နောင်နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း အလျဉ်မပြတ် သုံးစားသွားနိုင်သည်။ စောင့်ဆိုင်းရကျိုးနပ်သည်ဟုဆိုရပေမည်။ သင်ပင်သည်အခြားစပါး၊ ပဲစသော အသီးအနှံမျိုးတို့ ကဲ့သို့ အမျိုးမျိုး အစားစားမကွဲပြားဘဲ အမျိုးအစား တစ်ခုတည်းသာ ဖြစ်ကာအပင်သက်အနုအရင့်ကိုလိုက်၍ သင်ခွံ၊ သင်ကြောအမာအပျော့ကွဲပြား မှုအနည်းငယ်သာရှိလေသည်။ သင်ပင်သည် အသီးသီးသော်လည်း အသီးမှ အပင်စိုက်၍မရချေ။ ငှက်ပျောပင်၊ ဝါးပင်တို့ကဲ့သို့ ခေါင်းကို စိုက်ရလေသည်။ သင်ပင်များသည်မိုးရာသီ၌အထဆုံးဖြစ်၍ ခြုံကြီးများရုံကြီးများဖြစ်လျက် ပေါက်ကြရာ မိုးဦးကျတွင် သင်ပင်ရုံများမှသင်ခေါင်းများကိုခွဲ၍ တစ်ခေါင်းစီဖြစ်စေ၊ နှစ်ခေါင်းစီဖြစ်စေ အစည်းများစည်းထားရသည်။ သင်ခေါင်း စိုက်ရန်ကျင်းငယ်များကိုငန်းပြားနှင့် တူးထားရသည်။
တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်၊ တစ်ငန်းနှင့်တစ်ငန်းကို သုံးပေခန့်အကွာအဝေးထားရသည်။ ကျင်းကိုသင်ခေါင်းနှင့်အနေ တော်တူးပြီးလျှင်သင်ခေါင်းကိုကျင်းထဲထည့်၍ အပင်ရင်းကို ကျင်းဘေးရှိမြေဖြင့်ဖုံးဖိကာ မြေကိုနင်းချ ပေးရသည်။ သင်ခေါင်းစိုက်ပြီးသော် ပထမနှစ်တွင်ထိုအတိုင်းထား၍ နောင်နှစ်များတွင်သာပေါင်းပင်များကို ရှင်းပေးရသည်။ ပေါင်းပင်ဆိုရာ၌မြက်ပင်၊ ပန်းတော်ပင်၊ နွယ်ပင်များကိုဆိုလိုပေသည်။ ထို့ပြင်ကြုံ လှီသောသင်ပင်ရင်းမှ ဘေးတက်များကိုလည်းအနည်းအကျဉ်းထွင်ပေးရသည်။ ထွင်ပြီးသောပေါင်းပင် များကိုအဝေးသို့သွားပစ်ရန်မလိုဘဲ ထိုနေရာတွင်ပင်စုပုံထားလျှင် ယင်းတို့ဆွေးရိလာသောအခါ သင်ပင်များအတွက်မြေဩဇာဓာတ်ရလေသည်။ စိုက်ပြီး၍သုံးနှစ်ကြာလျှင်သင်ပင်များကို ခုတ်ယူနိုင်သော်လည်း အပင်တိုများ၍ အပင်ရှည်နည်း သေးသည်။ လေးနှစ်သားသင်ပင်များသည် အတိုအရှည် ညီမျှသဖြင့်လေးနှစ်ကြာမှသင်ပင်များကိုစတင် ခုတ်ယူ သင့်ပေသည်။
သင်တောများသည် တစ်ခါတစ်ရံ အသွားအလာ ခက်ခဲသောအရပ်များတွင် ရှိကြလေရာသင်ခုတ်ရ သည့်အလုပ်သည်သက်သာ လွယ်ကူသည်မဟုတ်ပေ။ ထို့ပြင်သင်တောများသည်စိုစွတ်ထိုင်းမှိုင်းသော အရပ်တွင် ရှိတတ်သဖြင့် မှက်နှင့်ခြင်ကောင်များ၊ မြှော့နက်မည်းကြီး များ၏ကိုက်ခဲမှုကိုအများဆုံးခံ ရတတ်သည်။ ထို့ပြင် မြွေဆိုးများ၏ဘေးရန်၊ တစ်ခါတစ်ရံတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ၏ ရန်ကိုလည်းသတိ ထား၍သွားလာခုတ်ယူကြရသည်။ လေးငါးရက်မျှခုတ်ယူရရှိသည့် သင်ချောင်းများကိုမြစ်ချောင်း ကမ်းပါးသို့သယ်ယူ၍ တစ်ရာစည်း နှစ်ရာစည်း စသည်ဖြင့်စည်းပြီးလျှင် ဖောင်ဖွဲ့ရလောက်အောင်များပြားပါ ကသင်ဖောင်ဖွဲ့ရသည်။ ထိုနောက်ရေအတက်အကျအလိုက် သင်ဖြူးဖျာလုပ်ငန်းရှိရာ မြို့ရွာများသို့မျှောရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံသင်ဖောင်ပေါ်၌ သင်ခုတ်သမားတို့သည် တဲထိုး၍လိုက်ပါလာကြသည်။ သင်ဖောင်ဖွဲ့ လောက်အောင် မများပါကသင်ချောင်းများကိုလှေဖြင့်လည်းကောင်း၊ လှည်းဖြင့် လည်းကောင်းသယ်ယူကြရလေသည်။
သင်ဖြူးဖျာလုပ်ငန်းသည်စီးပွားဖြစ်ထွန်းနိုင်ကြောင်း အထက်တွင်ဆိုခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးဖြစ်ထွန်း နိုင်သည့် မြေနေရာကွက်များ၌ သင်ပင်များကိုစိုက်၍ အလှည့်ကျခုတ်သွားလျှင် နှစ်စဉ်ဝင်ငွေရနိုင်သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်မဖြစ်မီကာလက ဥယျာဉ်မြေခွန်ခ တစ်ဧက နှစ်ကျပ် ကျော်ကျော်မျှဖြစ်သော်လည်းသင် ခြံမြေကိုတစ်ဧက ငါးကျပ်နှုန်းအခွန်ဆောင်ရသည်မှာ ယခုတိုင်ဖြစ်သည်။ ဤသည်ကို ထောက်၍သင်ဖြူးဖျာလုပ်ငန်းသည် ဝင်ငွေ ကောင်းကြောင်းသိသာပေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းတွင် သင်ဖြူးဖျာလုပ်ငန်း၌ ထင်ရှားသောမြို့နယ်များမှာ ပန်းတနော်၊ဓနုဖြူ၊ လေးမျက်နှာ၊ ဟင်္သာတတို့ဖြစ်၍ မအူပင်မြို့နယ်မှလည်း သင်ဖြူးဖျာများထွက်သေးသည်။ တနင်္သာရီတိုင်းတွင် မြိတ်ခရိုင် တနင်္သာရီမြို့နယ်၌ သင်ဖြူးဖျာလုပ်ငန်းသည်မြို့နယ်၏ အရေးပါသောအသက်မွေးဝမ်း ကျောင်းလုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။
သင်ဖြူးဖျာချောသည် မြန်မာနိုင်ငံရာသီဥတု၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ဓလေ့ထုံးစံနှင့်အလွန်လိုက်လျောသော မြန်မာ့ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ သင်ဖြူးဖျာချောသည် ပူအိုက်သောရာသီဥတုအခါတွင် အအေးဓာတ်ကိုပေး၍ ညက်ညက်ညောညောလည်းရှိသဖြင့် အိပ်စက်နားနေရန် အတွက်လည်းကောင်း၊ ပြန့်ပြန့်ပြူးပြူးထိုင်နိုင် နေနိုင်ရန်အတွက်အလွန်ကောင်းပေသည်။ ဧည့်ခန်း ကုလားထိုင်များတွင်အကွက်အမျိုးမျိုးဖော်၍ အညွန့် လေးရက်ထားသော သင်ဖြူးဖျာငယ်များကိုခင်းပေးထားလျှင် တစ်မျိုးတစ်ဖုံဧည့်ခန်းဆောင်ကိုပနံရစေနိုင်ပေသည်။ ဖြူဖွေးညက်ညောသော သင်ဖြူးဖျာတစ်ချပ်ကို ခင်းကျင်းထားခြင်းသည် မြန်မာအိမ်များကိုကျက် သရေ ဆောင်နိုင်ပေရာထိုအိမ့်ကျက်သရေဆောင် သင်ဖြူးဖျာတစ်ချပ် ဖြစ်လာနိုင်အောင် သင်ရိုင်းကိုပြုပြင်လာသည်မှ ဖျာရက်ပြီးသည်အထိအနည်းဆုံး ၁၂ရက်ခန့်ကြာမြင့် လေသည်။ သင်တောမှရောက်ရှိ လာသောသင်ချောင်းများကို ဖျာရက်လုပ်ရန်ပြုပြင်စီမံပုံကားဤသို့တည်း။ သင်တောမှသယ်ယူလာသော သင်ချောင်းများကို သင်တိုသင်ရှည်ဟူ၍ အစားစားဖြတ်ရသည်။ သင်တို အမျိုးအစားသည်နှစ်တောင့်လေးသစ် (နှစ်တောင်နှင့် လက်လေးသစ်)၊ နှစ်တောင့်ထွာ၊ နှစ် တောင့် နှစ်မိုက် (နှစ်တောင့်ထွာသာသာ)နှင့်သုံးတောင်ဟူ၍ဖြစ်သည်။ သင်ရှည်မျိုးသည်သုံးတောင်ထွာမှ လေးတောင်၊ လေးတောင်ထွာ၊ ငါးတောင်နှင့်အရှည်ဆုံး ခြောက်တောင်ဖြစ်သည်။ သင်ရှည်အမျိုးအစားထဲတွင် သုံးတောင်ထွာကို အသုံးများ၍ခြောက်တောင် ရှည်သင် မျိုးသည်ရှားပါးလေသည်။
ထိုကဲ့သို့ အတိုအရှည်လိုအပ်သလို ဖြတ်ယူပြီးနောက်တွင်အကြီးအငယ်အလိုက် အလယ်အူတိုင်ကို ချန်လှပ်ကာသုံးခြမ်းမှငါးခြမ်းအထိ ဓားဖြင့်သင်လုံး အဖျားမှအရင်းတိုင်အောင်ခွဲစိတ်ထုတ်ရသည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်သည်ကိုသင်ထိုးသည်၊ သင်ခွဲသည်ဟုခေါ်လေသည်။ ကျန်ခဲ့သောအူတိုင်ကို ပစ်လိုက်ပြီးလျှင်သင် ခြမ်းများကို ဓားကလေးဖြင့် တစ်ဖန်စိတ်ရပြန်သည်။ သင်စိတ်များတွင် ကပ်ကျန်နေသေးသောအူများ ကိုတစ်ဖန် ဓားကလေးဖြင့်လှီးထုတ်ရသည်။ သင်အူလှီးထုတ်ရာ၌ ဓားကိုင်သောညာလက်ကိုအဝတ်ဖြင့် စည်းမထားပါက မတော်တဆသင်စောင်းဖြင့် လက်ရှတတ်သည်။ အကြောင်း မူညာလက်ညှိုးပေါ် တွင်သင်စိတ်ကိုတင်၍ ဘယ်လက်ဖြင့်ဆွဲယူကာအူကိုဓားဖြင့်သပ်ချရသောကြောင့်တည်း။ ထိုးပြီးသောသင်၊သို့မဟုတ် အူလှီးပြီးသော သင်ကိုနေလှန်း၍ခြောက်အောင်ပြုရသည်။ နေမ လှန်းဘဲ အစိမ်းသုံးကြသည်လည်းရှိသည်။ ထိုကြောင့် သင်စိမ်း၊ သင်ခြောက်ဟူ၍နှစ်မျိုးခွဲခြားခေါ်ဝေါ်ကြခြင်းဖြစ်လေသည်။ သင်စိတ်များကို လုံးဝခြောက်သွေ့သွားအောင် သုံးရက်ခန့်နေလှမ်းရသည်။ ခြောက်သွေ့သွား သောအခါသင်စိတ်များသည်လိပ်၍ တက်လာပြီးလျှင် အစိမ်းရောင်မှအညိုရောင်သို့ ပြောင်းသွားလေသည်။
တနင်္သာရီနယ်များ၌သင်ခွာပုံမှာဤသို့ဖြစ်သည်။ သင်ခွာသူသည် အလွန်ကျွမ်းကျင်လိမ်မာရလေ သည်။ သို့မဟုတ် ကလှပညီညာသော သင်များကိုမရနိုင်ဟု ဆိုကြသည်။ သင်ခွာသူသည်ခြေဆင်း၍ ထို်င်ပြီးလျှင် ရေစိမ်သောသင်များကိုမိမိ၏ဘယ်ဘက်၌ထားရသည်။ ခွာမည့်သင်ကို ကောက်ယူ၍အဖျားပိုင်း ကိုအတွင်းသို့ ဆတ်ခနဲချိုးလိုက်သောအခါ အခွံပိုင်းသည်ဟသွားသည်။ ဟထွက်လာသောအပိုင်းကို ပါးစပ်ဖြင့်ကိုက်ယူ၍ ဘယ်လက်ဖြင့်သင်အရင်းပိုင်းကိုထိန်းကာ ညာလက်ဖြင့် သင်အတွင်းသားကိုခွာ ထုတ်ရလေသည်။ ထိုနောက် သင်အခွံပိုင်းကိုခြေမနှစ်ခုဖြင့်ညှပ်၍ ခြေရင်းတွင် ချလိုက်ပြီးလျှင်သင် အတွင်းသား၊ သို့မဟုတ်သင်အူကို ညာလက်ဖြင့်ယူ၍ညာဘက်တွင်ချလိုက်ရသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ခြေဆင်း ထိုင်လျက်ရှိသောသင်ခွာသူ၏ ဘယ်က်တွင် ရေစိမ်ပြီးသင်များ၊ ညာဘက်တွင်သင်အူများ၊ (ကုန်ထုတ် ရန်သင်အူကြိုးများအဖြစ်သုံးသည်။) ခြေရင်းတွင် ဖျာရက်ရန်အသင့်ဖြစ်သော သင်ခွံများရှိလေသည်။ သင်ခွာရာ၌ ညာလက်၏လက်ညှိုးနှင့်လက်မကိုသင်ရှတတ်သဖြင့် အဝတ်ဖြင့်စည်းထားရလေသည်။
ခွာထုတ်ပြီသောသင်ခွံ၊သို့မဟုတ် သင်ကြောများသည် ဖျာရက်ရန်အသင့်ရှိပြီဟုဆိုရသော်လည်း ဝါးလုံးတန်းများတွင် တစ်ရက်နေလှန်းပေးရသေးသည်။ ခြောက်သွေ့သော သင်ခွံတို့သည် ဖြူဖွေး၍လာလေသည်။ ပုံစံခွက်များဖော်၍ ရက်လုပ်ရန်အတွက် သင်ခွံများကို အရောင်ဆိုးကြသည်လည်း ရှိပေ သည်ခြောက်သွေ့သောသင်ခွံတို့ကိုကြိုးဖြင့်စည်း၍ သင်ထုံးများပြုကာသိမ်းထားရသည်။ သင်ဖြူဖျာများ ရက်လုပ်တော့မည့်အခါကျမှ သင်ထုံးများကိုထုတ်ယူ၍ ရေတော်သင့်ရုံဆွတ်ကာရက်လုပ်ရသည်။ ရေမဆွတ်ဘဲ ရက်လုပ်ပါက သင်ခွံများသည် အကိုင်မခံဘဲကွဲတတ်ကြ၍ ရက်လုပ်ရာ၌ သေသေသပ်သပ် မဖြစ်နိုင်ပေ။ ရက်လုပ်သည့် သင်ခွံ၏ဗြက်သည်များသောအားဖြင့် တစ်လက်မ၏လေးပုံတစ်ပုံခန့်သာရှိသည်။ ထိုထက် ဗြက်ငယ်သည်များလည်းရှိသည်။ အဝတ်အထည်ကဲ့သို့ ခေါက်ယူနိုင်အောင် နူးညံ့ချောမွတ်ပျော့ပျောင်းလှသော အပ်ကောက်ဖျာဟုခေါ်ဆိုသည့်သင်ဖြူးဖျာ၏သင်ခွံသည် ဗြက်သေးငယ်လှ၍ လက်နှင့် ကောက် ယူရန်မလွယ်သော ကြောင့် အပ်နှင့်ကောက်ယူရက်လုပ်ရသည်ဟုဆိုသည်။ သင်ဖြူးဖျာရက်လုပ်နည်းမှာနှစ်ပင်ချီ နှစ်ပင်ချဖြစ်၍ တစ်ပင်ကိုသွင်းပြီးရက်ရသည်။ သင်ဖြူးဖျာတစ်ချပ်တွင် အပြောက်လွှာနှင့်အပိန်းလွှာဟူ၍လည်းကောင်း၊ အထက်လွှာနှင့်အောက်လွှာ (တနင်္သာရီတိုင်းသုံး)ဟူ ၍ လည်းကောင်း၊ ခေါ်ကြသောအလွှာနှစ်လွှာပါရှိသည်။ အပြောက်လွှာ၊ သို့မဟုတ်အထက်လွှာဟူသည်မှာ ဖျာ၏ အလှဘက်ကိုခေါ်ခြင်းဖြစ်၍ပန်းကွက်များဖော်၍ရက်လုပ်ကြ ပြီးလျှင် ပိန်းလွှာသို့မဟုတ် အောက်လွှာမှာ မလှဘက်ဖြစ်၍ အကွက်မဖော်ကြပေ။ အချို့သင်ဖြူးများကိုနှစ်ဘက်စလုံး သင်ခွံချောဖြင့်ရက်လုပ်၍နှစ် ဘက်ချောဟုခေါ်သည်။ အချို့ကိုမူ တစ်ဖက်ချောသာရက်လုပ်၍ တစ်ဖက်ကိုသင်ခွံကြမ်းဖြင့် ရက်လုပ်ရာ တစ်ဖက်ချောဟုခေါ်လေသည်။ အပေါ်လွှာ၊ အောက်လွှာနှစ်ခုစလုံးရက်လုပ်ပြီးသည့်နောက်တွင် နှစ်လွှာကို အပ်၍ထိုနှစ်လွှာကိုအနီရောင်ချည်ကြိုးဖြင့်ချုပ်ရသည်။ ထိုသို့အပ်၍ ချုပ်ထားသည့် ဖျာနှစ်လွှာကို သင်ဖြူးဖျာတစ်ချပ်ဟုခေါ်ဆိုလေသည်။
သင်ဖြူးဖျာများ ရက်လုပ်ရာ၌နည်းခြောက်နည်းကို အခြေခံကြသည်။ ယင်းတို့မှာ (၁)လိပ်ပြာ တောင်၊ (၂)လက်သည်းစောင်း၊ (၃)ဆန်ခါပေါက်၊ (၄)ခုန်ညင်းနွယ်၊ (၅)ကြက်လျှာ၊ (၆)မိချောင်း ဟူ၍ဖြစ်သည်။ သင်ဖြူးဖျာများကို အရွယ်အစားစားရက်လုပ်ကြရာ ခင်းဖျာ၊အိပ်ဖျာများသည် တစ်တောင်မှနှစ် တောင့်ထွာ ဖြစ်လေသည်။ တစ်ယောက်ထိုင်ဖျာတိုကလေးများ၊ ကုလားထိုင်ခင်းဖျာတိုကလေးများလည်း ရှိသေးသည်။ ထို့ပြင်အရွယ်ကန့်သတ်ချက်အတိအကျမရှိသော ဆက်ဖျာကြီး များ၊ ခန်းလုံးပြည့်ဟူသော အနံအလျားကြီးမားသည့်ဖျာကြီး များလည်းရှိသေးသည်။ ဆက်ဖျာဟူသည်သာမန်ဖျာကြီး များကိုအလျားလိုက်ဖြစ်စေ၊ ထောင်လိုက်ဖြစ်စေ ဆက်ရက်ထားပြီးလျှင် အရွယ်အစားအကန့်အသတ် မရှိဘဲအလိုရှိသည်အထိရက်လုပ်နိုင်လေသည်။ အရွယ်အစား အနုအချောကိုလိုက်၍ဈေးနှုန်းလည်းအမျိုးမျိုးဖြစ်လေရာ အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော အပ်ကောက်ဖျာမျိုးသည် နိုင်ငံခြားဖြစ်ကော်ဇောများနည်းတူ တန်ဖိုးရှိလေသည်။ သင်ဖြူးများခိုင်ခန့်စေရန် ကတ္တီပါစသောအစများဖြင့် အနားကွပ်၍အသုံးပြုကြရာခိုင်ခံ့ရုံ သာမက အလျား ရှည်ထွက်ခြင်းလည်း မရှိသည့်အပြင် သပ်သပ်ရပ်ရပ်လည်း ရှိလေသည်။
သင်ဖြူးဖျာများသည်ရက်လုပ်ပြီးစတွင် အရောင် ဖြူဖွေးနေသော်လည်း နှစ်လရှည်လာလျှင် အရောင်နီလာသည်။ ရက်လုပ်ပြီးစကပင်အနီရောင်သန်းနေသောသင်ဖြူးဖျာများ လည်းရှိသေးရာ ယင်းတို့သည် ပထမ အမျိုးအစား ထက်ဈေးနှုန်းလျော့လေသည်။ သင်ဖြူးဖျာရက်လုပ်ခြင်းသည် ဝင်ငွေကောင်းသော အိမ်တွင်းမှုလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် မျိုးသမီးများလုပ်ကိုင်ကြသော်လည်း ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင်အမျိုးသားများလည်းလုပ်ကိုင် ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီကဓနုဖြူ၊ လေးမျက်နှာ စသောမြို့နယ်များတွင်သင်ဖြူးဖျာရက်လုပ်ခြင်းသည် လယ်လုပ်ခြင်းနည်းတူတစ်နှစ်စာဝမ်းရေးအတွက် လုံလောက်နိုင်ခဲ့သည်ဟုသိရလေသည်။ မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးတမ်း အရ ရှင်ပြုပဉ္စင်းခံ၊ မင်္ဂလာဆောင်တို့၌သင်ဖြူးဖျာသည် မပါ မဖြစ်သော အသုံးအဆောင်တစ်ရပ်ဖြစ်လေရာ လူသုံးများသော ပစ္စည်းဖြစ်၍ သင်ဖြူးဖျာလုပ်ငန်းသည် ဝင်ငွေကောင်းသည်မှာ ယုံမှားဖွယ်ရာမရှိပေ။ နိုင်ငံခြားမှဖယောင်းပုဆိုး၊ လီနိုလီယမ်စသောကြမ်းခင်းပစ္စည်းများ မည်မျှလှပ ကောင်းမွန်စေကာမူ သင်ဖြူးဖျာကဲ့သို့မြန်မာနိုင်ငံရာသီဥတုနှင့် လိုက်လျောခြင်း၊ ကျမ်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်ခြင်း၊ ထားသိုရန် လွယ်ကူသိ်ပ်သည်းခြင်း၊ တန်ဖိုးမများဘဲ အသုံးခံခြင်း၊ မရှိသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံဖွား တိုင်းရင်းသားတို့သည်သင်ဖြူးဖျာ သုံးစွဲမှုကို လက်မလွှတ်နိုင်ကြပေ။ သင်ပင်တွင်ပင်စည်အခွံသို့မဟုတ် သင်ခွံသည်သာ သင်ဖြူးဖျာရက်လုပ်ရသဖြင့် အသုံးဝင်သည်မဟုတ်ပေ။ စင်စစ်သင်တစ်ပင်လုံးလိုလိုပင်အသုံးဝင်ပေသည်။ သင်ပင်၏ ခေါင်းကိုသွေး၍ သကြားနှင့်သောက်လျှင် ဆီးအောင့်ခြင်း ပျောက်နိုင်သည်ဟုဆိုကြသည်။ အလွန်အမင်းဆီးချုပ်လျှင် သင်ရုံအ လယ်မှသင်နုပေါက်ကို နုတ်၍အနုကိုယူပြီးသော် ကျောက်ပြင်ထက်၌ကြိတ်ပြီးလျှင် ဆီးခုံ၌အုံပေးရသည်။ အခြောက်ခံထားသောသင်အူကိုပြာချ၍ ရေတွင်ဖျော်ပြီးလျှင် အကြည်ခံထားသော ထိုပြာရည်ဖြင့် အဝတ်လျှော်ဖွတ်နိုင်သည်။ သင်အူခြောက်များကို ထိုအတိုင်းထားကမိုးဦးကျတွင် အလွန် အရသာရှိသော သင်အူမှိုကိုစားသုံးရသည်။ သင်အူကြိုးကို ကုန်စုံဆိုင်များ၌ ကုန်ပစ္စည်းထုပ်ပိုးရန်အသုံးပြု၍ လယ်သမားများသည်ကျွဲနွားအတွက်လက်ကိုင်ကြိုး၊ နဖားကြိုး၊ နွားလည်ပတ်ကြိုးပြုလုပ်ကြသည်။
သင်ချောင်းရိုင်းများကိုပထမဆုံးခွဲစိတ်ပြီး ထုတ်ပစ်သော အူမသည်လည်းအလဟဿမဖြစ်ချေ။ ဘုံဆိုင်အရက်ဆိုင်များသို့ ပူလင်းဘူးဆို့အဖြစ်ဖြတ်တောက်သုံးစွဲရန်ရောင်းချရသေးသည်။ အရွက်ရင့်များသည် ကြွေကျ၍ ဆွေးရိသွားကသင်ပင်များ အတွက် မြေဩဇာရသည်။ သင်ပွင့်များတွင် အပွင့်ရင်းရှိ ၍ဝတ်ရည်သည် ချိုဆိမ့်၍သင်ပွင့်များကိုအချို့ဟင်းချက်စားကြ လေသည်။
လယ်ဒီရွာ၊ လဟာဂမုံ
လယ်ဒီရွာ၊ လဟာဂမုံ
ဆီပူထိုးခြင်း
ဆီပူထိုးခြင်း (Sautéing; သို့, ; ပြင်သစ်ဘာသာစကား sauté  မှ ဆင်းသက်) သည် ဆီ (သို့) အဆီပူပူ အနည်းငယ်မျှဖြင့် ချက်ပြုတ်စဉ်အချိန်အတွင်း ဒယ်အိုးကို လှုပ်ပေးခြင်း၊ (သို့) အစားအစာကို မကြာခဏ လှန်လှောပေးခြင်းတို့ ပြုလုပ်ခြင်းနည်း ဖြစ်သည်။
မူလဂန္ဓဒါနူပကာရသုတ်
(၁၃၊ ၁၄၊ ၁၅၊ ၁၆၊ ၁၇၊ ၁၈၊ ၁၉၊ ၂၀၊ ၂၁၊ ၂၂) ၁၀-သုတ်။
၁၄။ မူလဂန္ဓပါနဒါနသုတ်
၁၆။ မူလဂန္ဓယာနဒါနသုတ်
၁၇။ မူလဂန္ဓမာလာဒါနသုတ်
၁၈။ မူလဂန္ဓဂန္ဓဒါနသုတ်
၁၉။ မူလဂန္ဓဝိလေပနဒါနသုတ်
၂၀။ မူလဂန္ဓသေယျဒါနသုတ်
၂၁။ မူလဂန္ဓအာဝသထဒါနသုတ်
၂၂။ မူလဂန္ဓပဒီပေယျဒါနသုတ်-တို့ကို အထက်သုတ်တော်အတိုင်း အညတရ ရဟန်းအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မောင်ပိုးတူနတ်
မောင်ပိုးတူသည် ပင်းယမြို့သား လက်ဖက်ကုန်သည်ဖြစ်သည်။ အင်းဝပထမမင်းခေါင် (ရ၆၃-ရ၈၃)လက်ထက်၊ ဝန်တင်နှင့်မိုးမိတ်၊ သီပေါတို့သို့ အရောင်းအဝယ်တက်၍ အပြန်တွင်လက်ဖက် ချလာရာလမ်းတွင် ကျားခဲ၍ သေရာမှနတ်ဖြစ်သည်ဟူ၏။ နတ်ရုပ်မှာကျားရုပ်ပေါ်တွင် စီး၍ယာလက်က ကြိမ်ကိုင်၊ ဝဲလက်ကပေါင်ကိုထောက်၊ သျှောင်ထုံးနှင့် ထုလုပ်ရသည်။ ကုန်သည်တို့၏ အစောင့်နတ်ဖြစ်သည်။
ချမ်းသာအေး ၁ရွာ၊ ရှော်ချောင်း
ချမ်းသာအေး ၁ရွာ၊ ရှော်ချောင်း