cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ချစ်နိုင် (စိတ်ပညာ)
စာအုပ်ပေါင်းများစွာကို ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့၍ စာရေးဆရာတစ်ဦးအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့သော်လည်း၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက် အာဏာသိမ်းအပြီးတွင် စစ်ကောင်စီမှ ခန့်အပ်သော ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးတာဝန်ကို လက်ခံခဲ့သောကြောင့် စာရေးဆရာနှင့် စာဖတ်သူများ၏ ကန့်ကွက်ရှုတ်ချမှုကို ခံခဲ့ရသည်။ အာဏာသိမ်းမှုအပြီး ပေါ်ပေါက်လာသော ဆန္ဒပြပွဲများတွင် ချစ်နိုင်(စိတ်ပညာ)၏ စာအုပ်အများအပြားအား လူပုံအလယ်တွင် မီးရှို့ဖျက်စီးခဲ့ကြသည်။ စာဖတ်သူ လူထုက လက်မခံသဖြင့် စာအုပ်ထုတ်ဝေသူနှင့် ဖြန့်ချိသူများကလည်း ချစ်နိုင်(စိတ်ပညာ)၏ စာအုပ်များအား ဆက်လက်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခြင်း မပြုတော့ပေ။
အမှုထမ်းဘဝ
၁၉၇၁ ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်အမှု့ထမ်းခဲ့သည်။ လားရှိုး၊မင်္ဂလာဒုံ၊ နောင်ချို၊ ဗထူးတပ်မြို့ နှင့် ကလောမြို့များတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ရှမ်းပြည်နယ် အတွင်း ၁၇ နှစ်ကျော် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကွာလာလမ်းပူမြို့တော်ရှိ တပ်မတော်ဦးစီးတက္ကသိုလ်သို့ (၁)နှစ်ကြာ တက်ရောက်ခဲ့ဖူးသည်။
ဝန်ကြီးရာထူး
၂၀၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁ တွင် စစ်တပ်မှ နိုင်ငံတော်အာဏာများကို သိမ်းယူပြီးနောက် အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ၌ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ပေးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ စာရေးဆရာတစ်ဦးပင်ဖြစ်သော်လည်း ဝန်ကြီးဖြစ်လာသည်နှင့်တပြိုင်နက် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း လွတ်လပ်စွာ လည်ပတ်လှုပ်ရှားနေသော သတင်းမီဒီယာများ၊ သတင်းထောက်များကို စတင်ဖြိုခွင်းခဲ့သည်။ ဒီဗီဘီ၊ မဇ္ဈိမ အပါအဝင် သတင်းမီဒီယာငါးခုကို ပိတ်ပင်ခဲ့၏ ။ ထို့အပြင် နိုင်ငံတော်ပိုင်၊ စစ်တပ်ပိုင်မီဒီယာများမှ သတင်းတုသတင်းမှားများကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ယူနက်စကိုတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော သမီးဖြစ်သူ နိုင်နိုင်အေးကို သတင်းထောက်များနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက အလုပ်ထုတ်ရန်တောင်ဆိုခဲ့ကြရာ ယူနက်စကိုရုံးမှ သူမကို အလုပ်တာဝန်ယာယီရပ်နားပေးခဲ့ရသည်။ ဧပြီ ၁၉ ၌ ဥရောပသမဂ္ဂ (အီးယူ) က ချစ်နိုင် (စိတ်ပညာ) ကို မြန်မာနိုင်ငံရှိမီဒီယာများကို ဖြိုခွင်းမှု၊ သတင်းတု၊ သတင်းမှားများကို ဝါဒဖြန့်မှု စသည်တို့တွင် တိုက်ရိုက်တာဝန်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် အရေးယူဒဏ်ခတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် အိမ်စောင့်အစိုးရအဖြစ် ဖွဲ့စည်းလိုက်ချိန်တွင် ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးအဖြစ်မှ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ရုံး (၂) ဝန်ကြီးဌာန၏ ဝန်ကြီးအဖြစ် ပြောင်းလဲတာဝန်ယူခဲ့သည်။
ထင်ရှားသောစာအုပ်များ
၁၉၉၆ ခုနှစ် လူငယ်ဆိုင်ရာအမျိုးသား စာပေဆုကို ချစ်လို့ပြောတာ မှတ်ပါ စာအုပ်အတွက် ချီးမြင့်ခံရသည်။ ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်များအနက် ချစ်လို့ပြောတာမှတ်ပါ-တွဲ(1-2)၊ သားအတွက် ဓားတစ်လက်၊ လောကကိုအလှမြင်ပါ ၊ ပညာသည် တန်ခိုးဖန်ဆင်း၏ ၊လက်တစ်ကမ်းရှိတက်လမ်း အောင်မြင်မှုနှင့် စိတ်ခွန်အား ၊စက္ကန့် တိုင်းကိုစိန်စီထားတယ်။ စေတနာသည်ကံဖြစ်၏ အောင်မြင်ခြင်းရွှေစည်းမျဉ်း ၊ ခေါင်းဆောင်မှုအရည်အသွေး စာအုပ်များမှာထင်ရှားလှသည်။
စာပေနယ်ပယ်
၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့ကိုခေါင်းဆောင်၍ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ သို့ချစ်ကြည်ရေးသွားရောက်ခဲ့သည်။ စာပေတာဝန်အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်းအဖွဲ့ ဗဟိုအလုပ်အမှု့ဆောင် ကော်မတီတာဝန်ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဌာနဆိုင်ရာ တာဝန်အနေဖြင့် ပြန်ကြားရေး ဝန်ကြီးဌာန ပြန်ကြားရေး နှင့်ပြည်သူ့ဆက်ဆံရေးဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူး ချုပ်တာဝန်များကို ၁၉၉၇ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၉ ခုနှစ်အထိ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဘီလုံးငှက်
ဘီလုံးငှက်၏ ပုံပန်းသဏ္ဌာန်သည် စာကလေးနှင့် ဆင်ဆင်တူသည်။ အပေါ်ပိုင်းမှ အညိုနုရောင် အမွှေးအတောင်များတွင် လည်းကောင်း၊ ရင်အုပ်တွင် လည်းကောင်း အညိုရင့်ရောင် အကန့်များ၊ အကြောင်းများရှိသည်။ စာကလေး၏ အရွယ်ခန့် ၆.၁၂ - ၇ လက်မခန့်အလျားရှိသည်။ အမောက်ကလေးလိုလို ရှိတတ်ရာ၊ တခါ တရံ ထင်ထင်ရှားရှား တွေ့ရသည်။ အဖိုရော အမပါ ပုံပန်းသွင်ပြင် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။
ဘီလုံးငှက်တို့ကို လယ်ကွင်းများ၊ မြက်ခင်းများ၊ လွင်ပြင်များ၌ အစုလိုက်၊ အုပ်လိုက် တွေ့ရတတ်သည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ယခုအခါ ဘီလုံးငှက်များ အတွေ့ရ နည်းသွားလေပြီ။ ယင်းတို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းလယ်ကွက်များ၌ ကျက်စားတတ်သော ငှက်မျိုးဖြစ်သော်လည်း၊ ရိုးပြတ်များထက် မြက်ခင်းများကို ပို၍ နှစ်သက်ဟန်တူသည်။ ဘီလုံးငှက်တို့သည် ပိုးမွှားများ၊ သစ်စေ့၊ စပါးစေ့များကို ရှာဖွေ စားသောက်တတ် လေသည်။
ဘီလုံးငှက်တို့သည် ကောင်းကင်သို့ပျံတက်နေစဉ် တေးဆိုတတ်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် မိတ်လိုက်ချိန်တွင် ဘီလုံးငှက်ဖိုတို့သည် တေးသံစုံ ကျူးရင့်၍ အစွမ်းပြပြီးလျှင် လူပျိုလှည့်ကြသည်။ များသောအားဖြင့် နံနက်ခင်းနှင့် ညနေခင်းများတွင် အစွမ်းပြတတ်ကြသည်။ ဘီလုံးငှက်ဖိုသည် နားနေသည့် နေရာမှ တောင်ပံ တဖျပ်ဖျပ် ခတ်ပြီးလျှင် အပေါ်တည့်တည့်သို့ထိုး၍ ပျံသန်းယင်း တေးသံကျူးရင့် သွားလေရာ၊ တခါတရံ မှန်ပြောင်းနှင့်ကြည့်၍ မရအောင်ပင် မြင့်လှစွာ ပျံတက်သည်။ တေးသံကျူးရင့်ဆဲတွင် အခြားငှက်များ၏ အသံမျိုးကိုလည်း ပြုနိုင်သည်။
အပေါ်ပျံတက်ရာမှ ရုတ်ခြည်း အောက်သို့ပျံမဆင်းသေးဘဲ၊ လေဘက်သို့ဦးခေါင်းလှည့်ကာ အပေါ်၌ တန့်နေပြီးသော် တခါတခါမှ အတောင်ကို ခတ်ယင်း ဆက်လက်၍ တေးသံကျူးနေတတ်သည်။ ၅ မိနစ်ခန့် ကြာမှ တောင်ပံကိုပိတ်၍ အောက်သို့စိုက်ချလိုက်၊ တောင်ပံကိုဖြန့်၍ ခတ်လိုက်၊ ပြန်ပိတ်၍ စိုက်ချလိုက်ရာမှ၊ မြေပြင်နှင့် နီးလာသောအခါ မူလပျံတက်နေသော နေရာသို့ရောက်အောင် တရှိန်ထိုး ပျံသွားတတ်လေသည်။ အမ တစ်ကောင်အတွက် အဖိုများစွာတို့သည် တပြိုင်တည်း အစွမ်းပြတတ်ကြရာ၊ တကွင်းလုံးသည် ယင်းတို့အသံဖြင့် ဆူညံနေတတ်လေသည်။
ဘီလုံးငှက်တို့သည် မြေပြင်၌ နားနေဆဲတွင်လည်း တေးဆိုသည်ကို ရံဖန်ရံခါ တွေ့ရသည်။ လူတစုံတယောက်ကို မြင်လျှင် မပြေးဘဲ ဝပ်နေပြီးသော် ယင်းတို့အားသွား၍ နှောင့်ယှက်လျှင် ကျစ်ကျစ်၊ ကျစ်ကျစ်နှင့် အော်မြည်ကာ မြေပြင်နှင့်ကပ်၍ နိမ့်ချည် မြင့်ချည် ပျံသန်းနေတတ်ကြသည်။ အဝေးသို့ပျံသန်းလိုလျှင်၊ ကောင်းကင်သို့မြင့်စွာ ပျံတက်ကြလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ တွေ့ရသော ဘီလုံးငှက်မျိုး၏ အသံသည် ပျော့၍စူးသည်။ အလောဒါဗဉာနယီမျိုးစိတ်ဝင် ဘီလုံးငှက်တို့၏ တေးဆိုသံသည် ပို၍သာယာသည်။ ဘီလုံးငှက်တို့၏ သားပေါက်ချိန်သည် မတ်လမှ ဇူလိုင်လအထိ ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်အတွင်း ၂ သား ပေါက်သည်။ ယင်းတို့၏ အသိုက်များကို ချုံဖုတ်များ၊ မြက်တောများ၊ အကာအကွယ်ရှိသော မြေချိုင့်ခွက်များထဲတွင် မြက်ခြောက်များ ခင်း၍ ပြုလုပ်ကြသည်။ တစ်မြုံလျှင် ဥ ၃ ဥမှ ၅ ဥအထိ ရှိတတ်သည်။ ဥတို့သည် ရှည်မျောမျောဖြစ်၍ ဥခွံချောမွတ်သည်။ ဝါညိုညို အစက်အပြောက်များ၊ ခရမ်းပြာ အစက် အပြောက်များ အများ အပြားပါရှိသည်။ ဘီလုံးငှက်မျိုးကို ဥရောပတိုက်တွင် လည်းကောင်း၊ တူရကီ၊ အိန္ဒိယ၊ သီဟိုဠ်၊ မြန်မာ၊ တိဗက်၊ တရုတ်၊ ယိုးဒယားစသော အာရှနိုင်ငံများတွင် လည်းကောင်း တွေ့ရှိရလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယူရေးရှားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:စာကလေးနှင့် အလားတူငှက်များ
ဂုံညင်းတန်းရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ဂုံညင်းတန်းရွာ (Gonhnyintan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ဖရုံလှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖရုံလှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၀ ဦး၊ မ ၃၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Messier 49
Messier 49 (M 49 သို့မဟုတ် NGC 4472 ဟုလည်းသိထား) သည် ဘဲဥပုံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ဗာဂိုး ကြယ်စုတန်း၏ အီကွေတာ ကြယ်စုတန်းထဲမှ အလင်းနှစ် ၅၆ မီလီယံအကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းအား ပြင်သစ်လူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင် ချားလ် မက်ဆီယာ က ၁၇၇၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉ တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ M 49 သည် Virgo Cluster ၏ ပထမဆုံး အဖွဲ့ဝင် ဖြစ်သည်။
ပိန်းကောင်ရွာ၊ နားစံ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောက်ဆုံရွာ
တောက်ဆုံရွာ
မဟာသစ္စကသုတ်
ဘုရားရှင် ဝဇ္ဇီနိုင်ငံ ဝေသာလီမြို့ မဟာဝုန်တော ကူဋာဂါရသာလာကျောင်းတော်ဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ်-
ဘုရားရှင် ဝေသာလီမြို့တော် ဆွမ်းခံဝင်ခါနီး၌ နိဂဏ္ဌ၏သား သစ္စက လမ်းလျှောက်ရင်း ကျောင်းတော်အတွင်းသို့ဝင်လာသည်ကို အရှင်အာနန္ဒာတွေ့မြင်သဖြင့် “မြတ်စွာဘုရား၊ အယူဝါဒကို ပြိုင်ဆိုင်ပြောဆိုတတ်၊ ပညာရှိဟုပြောဆိုသော၊ လူ အပေါင်းက သူတော်ကောင်းဟုသမုတ်အပ်သော နိဂဏ္ဌလာနေပါသည်။ ထိုနိဂဏ္ဌသည် ရတနာမြတ်ဆုံးပါး၏ ကျေးဇူးမဲ့ ကဲ့ရဲ့အပ်သောအပြစ်ကို အလိုရှိသူပါတည်း။ ချီးမြှောက်သမှုအကြောင်းပြု၍ ခေတ္တသီတင်းတော်မူပါဟု လျှောက်ထားသည်။ နိဂဏ္ဌပုတ္တ နိဂဏ္ဌသည် မြတ်စွာဘုရားရှိတော်မူရာသို့ချဉ်းကပ်ပြီး ဝမ်းမြောက်ဖွယ် အမှတ် ရဖွယ် နှုတ်ဆက်စကားပြောဆိုပြီး-
အရှင်ဂေါတမ၊ စိတ္တဘာဝနာကိုအားမထုတ်ဘဲ ကာယဘာဝနာကိုသာ အားထုတ်နေကြသော အချို့သော သမဏဗြာဟ္မဏတို့ရှိကြပါကုန်၏။ ထိုသမဏ၊ ဗြာဟ္မဏတို့သည် ကိုယ်၌ဖြစ်သော ဒုက္ခဝေဒနာ တွေ့ထိနှိပ်စက်မှုကိုခံရသည့်အခါ ပေါင်တန်းခြင်း၊ နှလုံးကွဲခြင်း၊ သွေးအန်ခြင်း၊ ရူးသွပ်ခြင်းသို့ရောက်ကြရပါသည်။ ထိုသူ၏စိတ်သည် ကိုယ်သို့အစဉ်လိုက်၏။ ကိုယ်၏အစွမ်းအားဖြင့် ဖြစ်ခြင်းသည် စိတ္တဘာဝနာ မဖြစ်ခြင်းကြောင့်ပါတည်း။
ကာယဘာဝနာကို အားမထုတ်ဘဲ စိတ္တဘာဝနာကိုသာ အားထုတ်နေကြသော အချို့သော သမဏ ဗြာဟ္မဏတို့ ရှိကြပါကုန်၏။ ထိုသမဏ ဗြာဟ္မဏတို့သည် စေတသိကဒုက္ခဝေဒနာနှိပ်စက်ခံရသည့်အခါ ပေါင်တောင့်တင်းခြင်း၊ နှလုံးကွဲခြင်း၊ သွေးအန်ခြင်း၊ ရူးသွပ်ခြင်း၊ စိတ်ပျံ့လွင့်ခြင်းသို့ ရောက်ကြကုန်လိမ့်လတ္တံ့။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်၏ ကာယသည် စိတ်သို့အစဉ်လိုက်၍ဖြစ်ပါသည်။ စိတ်၏စွမ်းအားဖြင့်ဖြစ်ပါသည်။ အရှင်ဂေါတမ၏ တပည့်တို့သည် ကာယဘာဝနာကို အားမထုတ်ကြဘဲ စိတ္တဘာဝနာကိုသာ အဖန်ဖန်အားထုတ်၍နေကြပါကုန်၏-ဟု လျှောက်ထားပါသည်။
အဂ္ဂိဝေဿန ကာယဘာဝနာကို သင်ဘယ်လိုကြားဖူးသနည်း။ အရှင်ဂေါတမ ဝစ္ဆအနွယ်ဖြစ်သော နန္ဒ၊ သံကိစ္စအနွယ်ရှိသော ကိသ၊ မက္ခလိဂေါသာလတို့သည် အစေလက အစရှိသော တိတ္ထိတို့၏ အကျင့် ၃၀-ကို ပြည့်ပြည့်ဝဝကျင့်သုံးကြပါကုန်၏။ အဂ္ဂိဝေဿန ထိုသူတို့သည် ထိုမျှဖြင့်သာ မျှတကြပါကုန်သလော။
အရှင်ဂေါတမ၊ တစ်ခါတစ်ရံ မွန်မြတ်ကုန်သော ခဲဘွယ်, ဘောဇဉ်, လျက်ဖွယ်, သောက်ဖွယ်တို့ကို မှီဝဲကြပါကုန်၏။ ထိုသူတို့သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏အားကို ယူစေသည် မည်ကုန်၏။
အဂ္ဂိဝေဿန၊ ထိုသူတို့သည် ရှေး၌ဖြစ်သော ပြုကျင့်နိုင်ခဲသော အကျင့်ကို ပယ်၍ နောက်ကာလ၌ တိုးပွားစေကြကုန်၏။ ဤသို့အားဖြင့် ဤရူပကာယ၏ တိုးပွားခြင်း ဆုတ်ယုတ်ခြင်းသည်ဖြစ်၏။ အဂ္ဂိဝေဿန စိတ္တဘာဝနာကို အဘယ်သို့လျှင် သင်ကြားဖူးသနည်း။ နိဂဏ္ဌပုတ္တသစ္စကသည် မြတ်စွာဘုရားမေးတော်မူသော စိတ္တဘာဝနာကို ပြည့်စုံအောင်မဖြေဆိုနိုင်ပါ။
အဂ္ဂိဝေဿန၊ ရှေးဦးစွာ သင်လျှောက်ထားသော ကာယဘာဝနာသည် ငါ ဘုရား၏သာသနာတော်၌ ဓမ္မအားလျော်သော ကာယဘာဝနာမဟုတ်ပေ၊ သင်သည် ကာယဘာဝနာကို မသိသူပေတည်း။ စိတ္တဘာဝနာကို သင်ဘယ်မှာသိနိုင်အံ့နည်း။ စင်စစ်သော်ကား ကာယဘာဝနာလည်းမဟုတ်၊ စိတ္တဘာဝနာလည်း မဟုတ်ချေ။ ဘာဝိတကာယ၊ ဘာဝိတစိတ္တကို နာယူလော့။
အဘာဝိတကာယ၊ အဘာဝိတစိတ္တ၊ ဘာဝိတကာယ၊ ဘာဝိတယစိတ္တဖြစ်ပုံကို ဟောတော်မူပါသည်။
အကျွန်ုပ်သည် အရှင်ဂေါတမအား ကြည်ညိုလှပါ၏။ အရှင်ဂေါတမသည် ဘာဝိတကာယ၊ ဘာဝိတစိတ္တ ပုဂ္ဂိုလ်ပါတည်းဟု သစ္စက, က လျှောက်ထားပါသည်။
အဂ္ဂိဝေဿန၊ ငါဘုရား ရဟန်းပြုပြီးသောအခါ ဖြစ်ပေါ်လာသော သုခဝေဒနာ၊ ဒုက္ခဝေဒနာတို့သည် ငါဘုရား၏စိတ်ကိုသိမ်းယူ၍ မတည်နိုင်၊ မြတ်စွာဘုရား ဤအတိုင်းဖြစ်ပါလိမ့်မည်ဟု သစ္စကလျှောက်ထားပါသည်။
ဘုရားရှင်က မိမိရဟန်းပြုခဲ့ပုံ၊ ကာလာမအနွယ်ဖြစ်သော အာဠာရရသေ့ထံ ချဉ်းကပ်အားထုတ်ရာ အာကိဉ္စညာယတနဈာန်ကိုရခဲ့ပုံ၊ အဠာရရသေ့နှင့် ဓမ္မကို ဆွေးနွေးကြပုံ၊ အာဠာရရသေ့ကချီးကျူးပုံ၊ ထိုနောင် ရာမပုတ္တ ဥဒကရသေ့ထံချဉ်း ကပ်၍ အားထုတ်ရာ နေဝသညာနာသညာယတနဈာန်ကိုရခဲ့ပုံ၊ ဥဒကရသေ့နှင့် ဆွေးနွေးပုံ၊ ဥဒကရသေ့က ချီးကျူးခဲ့ပုံ၊ သေနာနိဂုံးအနီးသို့ ချဉ်းကပ်တော်မူပုံ၊ ရေ၌နှစ်ထားသော ထင်းစိုကို မီးညှိသည့်ဥပမာ၊ ထင်းခြောက်ကိုမီးမွှေးသည့်ဥပမာ၊ ရေမစိုသော အစေးရှိသောထင်းခြောက်ဥပမာတို့ ထင်မြင်လာပုံ ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန်ကျင့်ခဲ့ပုံ ဒုက္ကရစရိယာအကျင့်ဖြင့် အလမရိယဉာဏဒဿနဖြစ်သော ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မကို မရနိုင်ပုံကိုသိမြင်ခဲ့ပုံ၊ ငယ်စဉ်အခါက ခမည်းတော်သုဒ္ဓေါ ဒနမင်းကြီး လယ်ထွန်မင်္ဂလာပွဲ၌ ဝင်စားခဲ့သော ပထမဈာန်သည် သစ္စာလေးပါးကို သိမြင်နိုင်ရန်အကြောင်းဖြစ်ပုံကို ကြံစည်ခဲ့ပုံ၊ ဩဠာရိကအာဟာရကို သုံးဆောင်သည့် အခါ ပဉ္စဝဂ္ဂီရဟန်းတို့ စွန့်ခွာသွားကြပုံ၊ ရူပါဝစရ စတုတ္ထဈာန်တိုင်အောင်ရခဲ့ပုံ၊ ပုဗ္ဗေနိဝါသာနုဿတိဉာဏ်၊ စုတူပပါတဉာဏ်၊ အာသဝက္ခယဉာဏ်တို့ကိုရရှိပြီး သဗ္ဗညုတဘုရားရှင် ဖြစ်တော်မူပုံ၊ သမ္မူဠပုဂ္ဂိုလ်၊ အသမ္မူဠပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို ဟောတော်မူပါသည်။
နိဂဏ္ဌပုတ္တသစ္စကက တိတ္ထိဆရာကြီးများထံ စောင်းချိတ်၍ စောင်းချိတ်၍ (ထိပါး၍ ထိပါး၍) စကားပြောဆိုသည့်အခါ အကြောင်းတစ်ခုဖြင့် အကြောင်းတစ်ခုကို ဖုံးလွှမ်း၍ စကားကို အပြင်အပသို့ထုတ်ဆောင်ပြောဆိုပါသည်။ အမျက်ထွက်ခြင်း၊ စိတ်ဆိုးခြင်း၊ မနှစ်သက်ခြင်းတို့ကို ထင်စွာပြုကြပါသည်။
ဤသို့ အရှင်ဂေါတမကိုချုပ်ချယ်၍ ချုပ်ချယ်၍ ပြောဆိုသည့်အခါ အရှင်ဂေါတမ၏ အရေအဆင်းသည် အရောင်တလက်လက်ထွက်နေပါသည်။ မျက်နှာ အဆင်းသည် အလွန်ကြည်လင်လှပါသည်။
အရဟံဂုဏ်ရှင် သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဂုဏ်ရှင် ဘုရားရှင်၏ အစဉ်အလာဖြစ်ပါပေ၏ ဟုလျှောက်ထားပြီး ပြန်သွားပါသည်။
သိန်းနိုင် (ဂုဏ်ထူး)
ဆရာကြီးဂုဏ်ထူးဦးသိန်းနိုင်သည် မြန်မာလူမျိုး မြန်မာစာသင်ဆရာကြီးတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
အဖ မြန်မာ တိုင်းရင်း သမားတော်ကြီး ဦးဓန၊ အမိ မူလတန်း ကျောင်းအုပ် ဆရာမကြီး ဒေါ်အေးစိန်တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဆင်ကျွန်းကျေးရွာတွင် မွေးဖွားသည်။ မုံရွာခရိုင်၊ ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ ထန်းပုရွာနှင့် ဘုတလင်မြို့နယ်၊ စည်ပါရွာတို့တွင် ကြီးပြင်းသည်။
မုံရွာမြို့၊ အမှတ် (၂) အထကမှ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းကို တနိုင်ငံလုံး၌ တဦးတည်းသော မြန်မာစာ ဂုဏ်ထူးရှင် အဖြစ် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ အလယ်တန်း၊ အထက်တန်း၊ ကျောင်းသားဘဝ စာပေပြိုင်ပွဲများ၌ ပထမဆုပေါင်း ၂ဝ ကျော် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ်၊ စာဆိုတော်နေ့ ပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း ဥက္ကဋ္ဌ ဦးသိန်းဖေမြင့်၏ "စာဆိုမောင်ဆု" ငွေဒိုင်းကို ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။
အသက် ၁၇ နှစ်သားမှ စ၍ စာနယ်ဇင်းများတွင် ဝတ္ထု၊ ဆောင်းပါး၊ ကဗျာများကို ရေးသားခဲ့သည်။ မန္တလေး တက္ကသိုလ် ကလောင်ရှင် အသင်း၏ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် တကြိမ်၊ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် နှစ်ကြိမ် တာဝန်များ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ မန္တလေး တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားဘဝ စာပေပြိုင်ပွဲများ၌ ပထမဆု ၁၁ ဆု ရရှိခဲ့ဖူးသည်။ အတန်းအသီးသီး၌ မြန်မာစာဂုဏ်ထူး ရရှိခဲ့သည်။
အထက်မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်း၏ အမှုဆောင် အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်များကို အဆင့်ဆင့် ယူခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံတော်၏ အမြင့်ဆုံး စာပေဆု ဖြစ်သော အနုပညာ စာပေ တတိယဆုကို "မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်သမိုင်း" ဖြင့် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း၊ အမျိုးသား စာပေဆုကို "မြန်မာ့ရုပ်စုံသဘင်" ဖြင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် လည်းကောင်း၊ ရရှိခဲ့သည်။ မြန်မာစာပေ သင်ကြားသော နိုင်ငံခြား တက္ကသိုလ် အချို့၌ ပြဋ္ဌာန်းသော "မြန်မာစာဋီကာ" ကျမ်းကို ၁၉၆၈ ခုနှစ်၌ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
"မြန်မာစာပေတွင် ဆရာတော် အရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ အခန်းကဏ္ဍ"၊ "မြန်မာ့ တောင်သူလယ်သမား ဝတ္ထုတွေထဲက ဇာတ်ကောင်များ"၊ "ယနေ့ မြန်မာ စကားပြေ အရေးအသား"၊ ဆရာကြီး မြမျိုးလွင်၏ ဝတ္ထုများ လေ့လာချက် စာတမ်း ဟူသော စာတမ်းများကို ၁၉၆၅၊ ၁၉၆၆၊ ၁၉၆၇ ခုနှစ်များတွင် မန္တလေးမြို့၊ အနောက်ကျုံးလမ်း၊ ဓမ္မဗိမာန်၌ ကျင်းပသော အထက်မြန်မာနိုင်ငံ စာရေး ဆရာများ အသင်း စာဆိုတော်နေ့ စာတမ်းဖတ်ပွဲများတွင် တင်သွင်း ဖတ်ကြားခဲ့သည်။ "မြန်မာ့ရုပ်သေး ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်" စာတမ်းကို ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် စာပေဗိမာန်၌ ဖတ်ကြား တင်သွင်းခဲ့သည်။
မန္တလေး သက်ကြီး တက္ကသိုလ်၊ မုံရွာ တက္ကသိုလ်တို့၌ မြန်မာစာ ကထိကနှင့် ဌာနမှူး၊ မန္တလေး ဆေးတက္ကသိုလ်၊ မန္တလေး စိုက်ပျိုးရေး တက္ကသိုလ်တို့၌ မြန်မာစာ ဆရာ အဖြစ် နှစ်ပရိဈေဒ ကြာမြင့်စွာ ထမ်းရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ စ၍ မန္တလေး၌ "စေတနာ မြန်မာစာနည်းပြ" ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အထိ မန္တလေး-ရန်ကုန်ကို လေယာဉ်ဖြင့် စုန်ဆန် ပို့ချနေခဲ့သည်။
ရရှိခဲ့သောဆုများ
မြန်မာစာ ထူးချွန်ဆု ရွှေတံဆိပ်ကို ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် မုံရွာခရိုင် ပညာဝန် ဆရာကြီး ဦးသာဒင်က လည်းကောင်း၊ မြန်မာစာ သင်ကြားမှု ထူးချွန်ဆု ရွှေတံဆိပ်ကို ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး၊ ရတနာပုံကျောင်း၊ ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီး ဦးမြက လည်းကောင်း၊ မြန်မာစာ ထိန်းသိမ်းမြှင့်တင်မှု ထူးချွန်ဆုတံဆိပ်ကို ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ဒုတိယ ပါမောက္ခချုပ်နှင့် မြန်မာစာ ပါမောက္ခ ဆရာကြီး ဦးဘိုးသင်းက လည်းကောင်း၊ "မြန်မာစာ သူရဲကောင်း ရွှေတံဆိပ်" ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား သံအမတ်ကြီး ဆရာကြီး ဦးမောင်မောင်စိုးတင့်က လည်းကောင်း ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ မြန်မာစာ ထူးချွန်ဆု ရွှေတံဆိပ်ကို မြန်မာစာ ပါမောက္ခ ဆရာကြီး ဦးချမ်းမြက လည်းကောင်း၊ ပါဠိ ပါမောက္ခ ဆရာမကြီး MA ဒေါ်အုန်းက လည်းကောင်း ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ရေးသား ပြုစုခဲ့ပြီးသော စာအုပ်များ
၁။ မြန်မာစာ အဖြေကျော် (ဆရာတင်မိုးနှင့်) ၁၉၅၈
၂။ ဘဝကြေးမုံ စာကြေးမုံ (စာဆိုတို့၏ ဘဝနှင့်စာပေ) ၁၉၅၉
၃။ ဂုဏ်ထူး စာစီစာကုံးများ ၁၉၆၂
၄။ ညောင်းရွက်ကယ်တည့် ကလေဟန် (လုံးချင်းဝတ္ထု) (ဆရာမင်းဏီနှင့်) ၁၉၆၃
၅။ တော်ဝင်စာမွန် (ဦးသန်းထွန်းနှင့်) (The Royal Essays) ၁၉၆၄
၆။ စာယဉ်စာစီစာကုံးများ ၁၉၆၄
၇။ လမ်းသစ်စာစီစာကုံးများ ၁၉၆၄
၈။ လူရည်ချွန် စာစီစာကုံးများနှင့် နှစ်စဉ်ထုတ် အဋ္ဌမတန်း၊ နဝမတန်း၊ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း၊ သင်ရိုးကုန် စာအုပ်များ၊ အထူးထုတ်များ ၁၉၆၄
၉။ မြန်မာစာပေ အထွေထွေ ၁၉၆၅
၁၀။ ဂုဏ်ထူးသတ်ပုံကျမ်း ၁၉၆၆
၁၁။ ကဗျာပန်းမြိုင် ၁၉၆၆
၁၂။ ဆရာလွတ် မြန်မာစာစီစာကုံး ၁၉၆၇
၁၃။ မြန်မာ့ဇာတ်သဘင်သမိုင်း (၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ အနုပညာစာပေ တတိယဆု) ၁၉၆၈
၁၄။ မြန်မာ့ရုပ်စုံသဘင် (အမျိုးသား စာပေဒုတိယဆု) ၁၉၆၈
၁၅။ ဆရာလွတ် မြန်မာစာစီစာကုံး ၁၉၆၈
၁၆။ မြန်မာစာဋီကာ ၁၉၆၈
၁၈။ ပန်းစံပယ် စာစီစာကုံးများ ၂၀၀၂
၁၉။ ရွှေဒေါင်းတောင် စာစီစာကုံးများ ၂၀၀၃
၂၀။ ရွှေပြည်တန် စာစီစာကုံးများ ၂၀၀၃
၂၁။ ဂုဏ်ထူးမော်ကွန်း၊ ရွှေရတု စာစီစာကုံးများ ၂၀၀၆
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၁၉၃၆ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဆင်ခုံးတိုင်ရွာ၊ မင်းဂံ
ဆင်ခုံးတိုင်ရွာ၊ မင်းဂံ
ရိုးကုန်းရွာ၊ ဆိပ်မ
ရိုးကုန်းရွာ၊ ဆိပ်မ
ကုလားချောင်းရွာ၊ ကုလားချောင်း
ကုလားချောင်းရွာ၊ ကုလားချောင်း
ဗုဒ္ဓ၏ ဩဝါဒ
ဗုဒ္ဓ၏ ဩဝါဒ (The Gospel of Buddha) သည် ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ပေါကာရပ် ရေးသားခဲ့သည့် စာအုပ်ဖြစ်သည်။ ဤစာအုပ်ကို အနောက်နိုင်ငံများတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာအား စတင်လေ့လာရန်အတွက်နှင့် အာရှဘက်တွင် သင်ကြားရန်အတွက် အသုံးပြုကြသည်။
လဲချားမြို့
လဲချားမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ လွိုင်လင်ခရိုင်ရှိ မြို့ဖြစ်သည်။ လဲချားမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်းဖြစ်သည်။ ရွာပေါင်း ၁၈၀ ရှိပြီး လူဦးရေ ၆ သောင်းအထက်ရှိသည်။
သာနိုး၊ မောင်
မောင်သာနိုး
မောင်သာနိုးသည် မြန်မာစာပေလောကတွင် ထင်ရှားသည့် စာရေးဆရာကြီးတစ်ဦးအဖြစ် မှတ်ယူခြင်းခံရသူဖြစ်သည်။ထင်ရူးပင်ရိပ်စာအုပ်ဖြင့် မော်ဒန်စာပေကို မြန်မာစာပေလောကတွင် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သူအဖြစ်ပါထင်ရှားသည်။ မောင်သိင်္ဂါဆိုသည့် ကလောင်အမည်ဖြင့် ကဗျာများရေးသားခြင်း၊ မောင်သာနိုးကလောင်ဖြင့် မြန်မာစာအရေးအသား၊ ကဗျာသဘောတရားနှင့် ကဗျာဝေဖန်ရေး၊ ဘာသာဗေဒ အပါအဝင် ဆောင်းပါးများစွာ ရေးသားခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။၎င်းရေးသားသည့်  “ကာလီနတ်သမီးသို့ တမ်းချင်း” ဆိုသည့် ကဗျာသည်လည်း ထိုခေတ်ထိုအခါက လက်ဝဲဝါဒီများအကြား အတော်လေး ဂယက်ရိုက်ထင်ရှားခြင်းလည်း ရှိခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ၂၀၂၂ခုနှစ်  ဇူလိုင် ၁၂ ရက် ညနေ ၆ နာရီခွဲက ရန်ကုန်မြို့တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
မောင်သာနိုးကို အဖ ဦးခင်မောင်ကလေး၊ အမိ ဒေါ်စံမြင့်တို့က ၁၉၃၄ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် စစ်ကိုင်းမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ စစ်ကိုင်း အစိုးရအထက်တန်းကျောင်းနှင့် မန္တလေးတက္ကသိုလ်တို့တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်စာ၊ မြန်မာ၊ ပါဠိ၊ ခေတ်သစ်သမိုင်းတို့နှင့် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မြန်မာစာနှင့် မဟာဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ အထက်တန်းကျောင်းသားဘဝကပင် စတင်၍ စာပေများ ရေးသားခဲ့သည်။ မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင်ရှိစဉ် နှစ်လည်မဂ္ဂဇင်း ထုတ်ဝေရာ၌ အင်္ဂလိပ်စာအယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ခဲ့သည်။
မန္တလေး လူထု၊ မန်းဇာတ်သတင်းစာများတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာအသင်း အမှုဆောင်အဖြစ်လည်း ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၇ ခုနှစ်ကစ၍ ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းလာကာ မဂ္ဂဇင်းများတွင် စာပေများ ရေးသားခြင်းနှင့် စာအုပ်များ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်က အမေရိကန်နိုင်ငံ အိုင်အိုဝါပြည်နယ်တွင် ကျင်းပသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စာပေ အစီအစဉ်ကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။
ယခု လက်ရှိတွင် စာပေသင်ကြားခြင်း၊ စာအုပ်ထုတ်ဝေခြင်းနှင့် ဆောင်းပါး ရေးသားခြင်းများကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။
ရေးသား ပြုစု ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ
၁။ ထင်းရှုးပင်ရိပ် ၁၉၆၈၊ ၁၉၉၈၊ ၂၀၀၆
၂။ တော်မှော်ရုံလမ်း ၁၉၆၈၊ ၁၉၉၈၊ ၂၀၀၆
၃။ ဗမာစာ ဗမာစကား ၁၉၇၂
၄။ အာရှတိုက်၏ အလင်းရောင် ၁၉၉၂၊ ၁၉၉၇၊ ၂၀၀၀
၅။ ESSAYS & LETTERS ၁၉၉၂
၇။ အိုမာခိုက်ယမ်ရဲ့ ရှုဘိုက်ယတ် ၁၉၉၄
၈။ နိုင်ငံရပ်ခြားကဗျာ ခံစားမှုစာစု ၁၉၉၄
၉။ နိရောဓသစ္စာ ၁၉၉၆
၁၀။ ခိုးစားတဲ့ သစ်သီး ၁၉၉၆
၁၁။ MIDDLE SCHOOL ENGLISH ESSAYS ၁၉၉၆
၁၂။ ရေနီမြောင်းတေးသံ ကဗျာများ ၁၉၉၉
၁၃။ ဘာသာပြန် လက်တွေ့ ၂၀၀၀
၁၄။ ဆွတ်ပျံ့ဖွယ်အောင် ၂၀၀၁
၁၅။ ENGLISH GRAMMAR (အင်္ဂလိပ်သဒ္ဒါ နိဒါန်း) ၂၀၀၁
၁၆။ လူထုကဗျာ ၂၀၀၂
၁၇။ ဘာသာပြန် လက်တွေ့ (၂) ၂၀၀၂
၁၈။ ကဗျာခရီးသည် ၂၀၀၃
၁၉။ နိုင်ငံရပ်ခြား ကဗျာ ခံစားမှုစာစု ၂၀၀၃
၂၀။ ဟိုက္ကူကဗျာ ခရီးသည် ၂၀၀၃
၂၁။ ENGLISH THE EASY WAY ၂၀၀၃
၂၂။ ENGLISH GRAMMAM FOR ALL ၂၀၀၇
ကိုးကား
<References />
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၁၉၃၄ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
အနဆီးဖခါးရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
အနဆီးဖခါးရွာ(Ahnahseehpahkar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ ကန်းဖန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၄၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်းဖန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၅ ဦး၊ မ ၅၄၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၇၅ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာဘီယမ်
ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရှိရမှု
အာဘီယမ်ကို သဘာဝတွင် လွတ်လပ်သော ဒြပ်စင်အဖြစ် မတွေ့ရပါ။ ၎င်းကို ရှားပါးဒြပ်စင်များနှင့်သာ ပေါင်းစပ်တွေ့ရှိရသည်။ ရှားပါးဒြပ်စင်များထဲတွင် ပိုမိုပေါများသော ဒြပ်စင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဓိကသတ္တုတွင်းနေရာများမှာ တရုတ်နှင့် အမေရိကန်တို့ဖြစ်သည်။ အဓိက သတ္တုရိုင်းများမှာ Monazite and Bastanite တို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသတ္တုရိုင်းများတွင် ပိုမိုများပြားသော အာဘီယမ် ပမာဏ ပါရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ ၎င်းဒြပ်စင်အတွက် ပိုကောင်းသော အရင်းအမြစ်များမှာ Xenotime and Euxenite တို့ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ထုတ်လုပ်မှုနှုန်းမှာ တစ်နှစ်လျှင် တန်ပေါင်း ၅၀၀ ရှိသည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအကျိုးသက်ရောက်မှုများ
အာဘီယမ်သည် ခန္ဓာကိုယ်အတွက် ဇီဝဖြစ်ပျက်မှုကို လှုံ့ဆော်ပေးသည်ဟု သတ်မှတ်ထားရှိသော်လည်း ဇီဝဗေဒအခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်မှု မရှိပါ။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲတွင် အာဘီယမ်ပါဝင်မှု ပမာဏကို သိရှိရန်အတွက်ကား ခက်ခဲလှသည်။ အရိုးထဲတွင် ပါဝင်မှုအမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်ထဲတွင် ပါဝင်မှု နည်းပါသည်။
ပတ်ဝန်ကျင်သို့ အကျိုးသက်ရောက်မှု
အာဘီယမ်သည် အပင်များနှင့် သတ္တဝါများကို ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ မည်သည့် ထိခိုက်မှုမျှ မဖြစ်စေပါ။
ကုန်းမုန်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကုန်းမုန်ရွာ (Konemon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယာလည်းညက်စေ ကြက်လည်းပန်းစေ
ယာလည်းညက်စေ ကြက်လည်းပန်းစေ သည် မြန်မာစကာပုံတစ်ခုဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ခွပ်နေသော တောကြက်နှစ်ကောင် မောပန်းသည့် အချိန်အထိ စိတ်ရှည်ရှည် စောင့်ဆိုင်းရင်း မိမိယာကို ထွန်ရေးမပျက် ထွန်သဖြင့် ယာလည်းညက်၊ ကြက်ကိုလည်း အလွယ်တကူ ဖမ်းနိုင်သကဲ့သို့ ကိစ္စတစ်ခုကို အခြေအနေပေးသည်အထိ စိတ်ရှည်ရှည် စောင့်ဆိုင်းရင်း လုပ်ဆောင်ဖွယ် တစ်ခုကို လုပ်နှင့်သဖြင့် အချိန်ပို မကုန်ဘဲ အလုပ်နှစ်ခု ပြီးမြောက်သည်။
နောက်ခံ
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၇၃၂-ခုနှစ်တွင် ကလေးနှင့် မိုးညှင်း စစ်ဖြစ်ကြရာ ကလေးစား သိုချည်ဘွားက အင်းဝဘုရင် မင်းကြီးစွာစော်ကဲ ထံ ‘ကျွန်ုပ်ကို ကူညီပါ၊ အောင်မြင်လျှင် မိုးညှင်းကို ဆက်ပါမည်’ ဟု လျှောက်လာသည်။ မိုးညှင်းစား စောခုံမှိုင်းကလည်း ‘ကျွန်ုပ်ကိုကူညီပါ။ ကလေးကို ဆက်ပါမည်’ ဟု လျှောက်လာသည်။
ထိုကိစ္စကို မင်းကြီးစွာက ပညာရှိအမတ်ကြီး စည်းတပြစ်ကို တိုင်ပင်ရာ အမတ်ကြီးက ‘ကိစ္စတစ်ခုတွင် အမြန်ပြုရသောကိစ္စ၊ အနှေးပြုရသောကိစ္စ ဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ ဤကိစ္စကို ကြည့်သောအခါ သူတို့နှစ်ဘက် အားအင်မတူကြလျှင် အမြန်ပြုရပါမည်။ ယခုတွင် သူတို့သည် အားချင်းတူနေကြသည်။ ထို့ကြောင့် နှေးနှေးပင် ပြုတော်မူပါ။ စကားအားဖြင့် ဥပမာပုံတစ်ခုကိုလျှောက်တင်သည်။
“လူတစ်ယောက်သည် တောစပ်၌ လယ်ထွန်စဉ် တောကြက်နှစ်ကောင်တို့ ခွပ်နေကြသည်ကို မြင်လျှင် အမြန်သွားရောက်၍ ဖမ်းယူပါက ကြက်များ မောပမ်းခြင်း မရှိကြသေးသောကြောင့် လွတ်ထွက်၍ ပြေးသွားနိုင်သည်။ ငါလည်း လယ်ထွန်သည့် အလုပ်ပျက်လိမ့်မည်။ ထို့ကြောင့် ‘ကြက်လည်းမောစေ၊ ယာလည်း ညက်စေ’ လေအောင် နေစေဦးအံ့ဟု ယာကို ထွန်မြဲထွန်နေ၏။ ယာညက်သောအခါမှ မောပမ်းနေကြပြီးဖြစ်သော ကြက်နှစ်ကောင်ကို သွားရောက်၍ ဖမ်းယူလျက် လွယ်ကူစွာ ဖမ်းရလေ၏။” ဟုသော ဥပမာကို လျှောက်တငမခဲ့၏ ။
"ဤသို့ပင် ယခုလည်း ကလေးရော မိုးညှင်းပါ တိုက်ကြပါစေဦး၊ နှစ်ဦးလုံး မောပမ်းနွမ်းနယ်လာမှ ချီ၍ သိမ်းယူတော်မူပါလျှင် နှစ်ပြည်လုံးကို အလွယ်နှင့်ပင် ရပါလိမ့်မည်" ဟု တင်လျှောက်၏။ အမတ်ကြီး အကြံပေးသည့်အတိုင်း သင့်မြတ်လှသည်ဟု မင်းကြီးစွာသည်လည်း မည်သူ့အားမျှ မကူညီဘဲ နောင်မှချီ၍ သိမ်းပိုက်လျှင် ကလေးနှင့် မိုးညှင်းကို ရလေ၏။ ထိုအခါ စည်းတပြစ်အမတ်ကြီးအား ကလေးနှင့် မိုးညှင်းနှစ်ခုလုံးအား စားစေခွင့် ပေးလေ၏။
(ဤရာဇဝင်လာကိုထောက်၍ နှောင်းလူတို့သည် ထွန်ရေးလည်း ညက်စေ၊ ကြက်လည်း ပန်းစေဟူသော စကားပုံကို စံပြု၍ သုံးစွဲလာကြလေသတည်း။)
ရွာမရွာ၊ ထိန်တော
ရွာမရွာ (Ywarma)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ထိန်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၉၉၉ ဖြစ်သည်။
မြေဖြူရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
မြေဖြူရွာ (Myayhpyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စံဖူး (မဲနယ်တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စံဖူး (မဲနယ်တောင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၉ ဦး၊ မ ၃၉၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သတ္တိကုန်းရွာ၊ ရွာသစ်ကြီး
သတ္တိကုန်းရွာ၊ ရွာသစ်ကြီး
ဆင်ပိုက် (အရှေ့စု)ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ဆင်ပိုက် (အရှေ့စု)ရွာ (Sinpaik(Ahsheysu))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကျခတ္တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျခတ္တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၆ ဦး၊ မ ၁၃၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိပ်မ (အနောက်)ရွာ၊ ဆိပ်မ
ဆိပ်မ (အနောက်)ရွာ၊ ဆိပ်မ
စမ်းကန့်လန့်ရွာ၊ ဇငြွ်ပန်းကုန်း
စမ်းကန့်လန့်ရွာ၊ ဇငြွ်ပန်းကုန်း
စူဠတဏှာသင်္ခယသုတ်
ဘုရားရှင် သာဝတ္ထိမြို့တော်၊ ပုဗ္ဗာရုံကျောင်း မိဂါရမာတုပြသာဒ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “တပ်မက်မှုကုန်ရာ (နိဗ္ဗာန်)ကို အာရုံပြု၍ လွတ်မြောက်သော စိတ် ရှိသူ, ဧကန်ပြီးဆုံးသူ, ဧကန်ဘေးကင်းခြင်းရှိသူ, ဧကန်မြတ်သောအကျင့်ကိုကျင့်သူ, ဧကန်ပြီးဆုံးသူ နတ်လူတို့ထက် မြင့်မြတ်သူဖြစ်ကြောင်းအကျင့်ကို အကျဉ်းအားဖြင့် ဟောတော်မူပါ”ဟု သိကြားမင်း မေးလျှောက်ချက်အရ ရဟန္တာဖြစ်နိုင်သည့်အကျင့်၏ အကျဉ်းချုပ်ကို ဟောတော်မူပါသည်။ ထိုတရားတော်ကို အနုမောဒနာပြုသော နတ်၏အသံကို ကြားသိတော်မူသဖြင့် အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်သည် တာဝတိံသာ နတ်ပြည် သိကြားမင်းထံသို့ ကြွသွားတော်မူပြီး မေးမြန်းလေသည်။
ထိုအခါ၌ သိကြားမင်းသည် ဧကပုဏ္ဍရိကဥယျာဉ်တော်၌ နတ်တူရိယာ ငါးမျိုးတို့ဖြင့် နတ်စည်းစိမ်ခံစားနေချိန်ဖြစ်၍ “အလုပ်များ၍ မေ့လျော့သွားပါကြောင်း၊ နတ်အသူရာစစ်ပွဲအကြောင်း၊ ဝေဇယန္တာပြာသာဒ်၏ ကြီးကျယ်ခမ်းနားပုံအကြောင်းတို့ကို လျှောက်ထားပြီး သိကြားမင်းနှင့် ဝေဿဝဏ်နတ်မင်းကြီးတို့ အရှင်မောဂ္ဂလာန်ကို ဝေဇယန္တာပြာသာဒ်သို့ ပင့်ဆောင်၍ပြသပုံ၊ ဝေဇယန္တာပြာသာဒ်ကို ချီးကျူးပုံ။ အရှင်မောဂ္ဂလာန်က ဝေဇယန္တာပြာသာဒ်ကို ခြေမဖြင့်ခတ်၍ လှုပ်စေပုံ၊ ထိုအခါကျမှ တဏှာသင်္ခယသုတ်အကျဉ်းကို မေးမြန်းသည့်အခါ သိကြားမင်း၏ ဘုရားရှင်ထံတော်မှ နာယူခဲ့ရသော တဏှာသင်္ခယသုတ်တရားတော်ကို ပြန်လည်ဟောကြားပုံ၊ အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်က ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားသဖြင့် ဘုရားရှင်က အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်အား တဏှာသင်္ခယသုတ်တော်ကို ဟောကြားတော်မူပုံကို ပြဆိုသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ ဝိသာခါနှင့် မဟလ္လတာတန်ဆာအကြောင်း၊ ပုဗ္ဗာရုံကျောင်းတော်ကြီး၏ ခမ်းနားပုံ၊ အခြားသူများနှင့်ဝိသာခါ, အနာထပိဏ်တို့ခြားနားပုံ၊ သာဝတ္ထိကျောင်းတော်ကြီးများနှင့် သီဟိုဠ်ကျွန်း အနုရာဓပူရကျောင်းတော်ကြီးများ နှိုင်းယှဉ်ချက်၊ ဘုရားရှင်၏ ချီးမြှောက်တော်မူပုံ သိကြားမင်း၏ တဏှာသင်္ခယအကျင့် အကျဉ်းချုပ်ကို နာယူလိုခြင်းအကြောင်း၊ တာဝတိံသာဥယျာဉ်ပွဲတော်အကြောင်း၊ တဏှာသင်္ခယ သုတ်အဖွင့်၊ ဘုရားရှင်အသံတော်၏ ပရိသတ်အပြင်သို့ မထွက်ပုံ၊ တူရိယာငါးမျိုး၊ သဒ္ဓါတရားရှိသူတို့၏ အလေးဂရုပြုသူများကိုတွေ့လျှင် အမြတ်တနိုး နှုတ်ခွန်းဆက်ပုံ၊ ရင်းနှီးသူများနှင့် တွေ့ဆုံကြသောသူတို့၏ နှုတ်ခွန်းဆက်စကားသဘာဝ၊ သိကြားမင်း၏ တာဝတိံသာနတ်တို့နှင့် ဆက်စပ်သည့်လုပ်ငန်း၊ နတ်တို့ မေ့လျော့တတ်ကြပုံ၊ အရှင်မောဂ္ဂလာန်ထေရ်၏ သိကြားမင်း၏ မေ့လျော့ပုံကို ပယ်ဖျောက်ခြင်းအကြောင်း၊ နတ်အသူရာစစ်ပွဲအကြောင်း၊ ဝေဿဝဏ်နတ်မင်းနှင့် သိကြားမင်းတို့ ရင်းနှီးကြပုံ၊ ဝေဇယန္တာပြာသာဒ်တုန်လှုပ်ပုံ-အစရှိသော ဖွင့်ဆိုချက်များ များစွာပါရှိပါသည်။
NGC 150
NGC 150 (PGC 2052) သည် ပန်းပုဆရာ ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး နေအဖွဲ့အစည်းမှ အလင်းနှစ် ၇၀ မီလီယံ ကွာဝေးကာ အချင်းအားဖြင့် အလင်းနှစ် ၅၅၀၀၀ ကျယ်ဝန်းသည်။ ယင်းအား ၁၈၈၆ နိုဝင်ဘာ ၂၀ တွင် Lewis A. Swift ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:ပန်းပုဆရာ (ကြယ်စုတန်း)
ကာဠဗာဟုဇာတ်
စတုက္ကနိပါတ် - ၃။ ကုဋိဒူသကဝဂ် -(၃၂၉) ကာဠဗာဟုဇာတ်။ ။ နှစ်လိုဖွယ်ပြုသဖြင့် နန်းတော်တွင် အစဉ်နေရသော ကျေးသားညီနောင်နှင့် နှစ်လိုဖွယ် မပြုသဖြင့် မကြာမီ အနှင်ခံရသော ကာဠဗာဟု မျောက်ညိုအကြောင်း။
ဘုရားရှင်ပြစ်မှား လာဘ်ကွယ်ငြား
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒေဝဒတ်သည် အရာမဟုတ်သည်၌ မြတ်စွာဘုရားအား ပြစ်မှားသောအပြစ်သည် ထင်ရှားလာသောအခါ ရရှိပြီးသော လာဘသက္ကာရကို တည်မြဲအောင် မတတ်နိုင်၊ လာဘသက္ကာရ ပျောက်ကွယ်လေ၏။
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်၌ ဒေဝဒတ်၏ အကြောင်း စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရားကြွလာတော်မူ၍ ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဒေဝဒတ်သည် ယခုအခါ၌သာ လာဘသက္ကာရကို ပျောက်ကွယ်သည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း လာဘသက္ကာရပျောက်ကွယ်ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ကျေးညီနောင်များ မင်းမွေးထား
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော ဘုရားအလောင်းသည် ကျေးမျိုး၌ဖြစ်၍ ကြီးသော ပြည့်ဖြိုးသောကိုယ် ရှိ၏၊ အမည်အားဖြင့် ရာဓ မညြ်၏၊ ညီကျေးကား ပေါဋ္ဌပါဒ မည်၏။
တစ်နေ့သ၌ မုဆိုးတစ်ယောက်သည် ထိုကျေးညီနောင်တို့ကို ဖမ်းယူခဲ့ပြီးလျှင် တန်ဆာဆင်ကာ ဗာရာဏသီ မင်းကြီးအား ဆက်သလေ၏။ မင်းကြီးသည် ကျေးညီနော်တို့ကို ရွှေချိုင့်၌ထားကာ ရွှေခွက်ဖြင့် ပျားရည် ပေါက်ပေါက်တို့ကို စားစေလျက် သကြားရည်ကို သောက်စေ၍ ကောင်းစွာမွေးမြူ၏။ ကျေးညီနောင်တို့အား များစွာ ပူဇော်သက္ကာရသည် ဖြစ်လေ၏။
ညီငယ်မျက်ထွက် လာဘ်အတွက်
ထိုအခါ မုဆိုးတစ်ယောက်သည် ကာဠဗာဟု မည်သော မျောက်ညိုကြီး တစ်ကောင်ကို ဖမ်းယူခဲ့ပြီးလျှင် မင်းကြီးအား ဆက်သပြန်၏။ ထိုမျောက်ညိုကြီးအား နောက်မှ ရောက်လာသည့်အတွက် အလွန်များပြားသော လာဘသက္ကာရသည် ဖြစ်လေ၏။ ကျေးသားတို့အား လာဘသက္ကာရသည် ဆုတ်ယုတ်လေ၏။
ရာဓကျေးသားသည် သည်းမခံနိုင်သဖြင့် တစ်စုံတစ်ခုသော စကားကို မဆိုလေ။ ပေါဋ္ဌပါဒ ကျေးသားကား မျောက်ညိုကြီးအား ဖြစ်သော လာဘသက္ကာရကို သည်းမခံနိုင်သဖြင့် -
“အစ်ကိုကြီး ... ရှေးအခါ အကျွန်ုပ်တို့သည် ဓနဉ္စယမင်း၏အထံမှ ကောင်းသော ထမင်းအဖျော်တို့ကို ရကုန်၏၊ ယခုအခါ မျောက်ညိုကြီးသာ ရကုန်၏၊ အစ်ကိုကြီး ... ဓနဉ္စယမင်းထံမှ ပူဇော်သက္ကာရကို မရကုန်သောကြောင့် ယခုအခါ တောသို့ သွားကြကုန်အံ့”
ဟု အစက်ိုကြီးအား ပြောကြားလေ၏။ ရာဓကျေးသားသည် ပေါဋ္ဌပါဒ ကျေးသား၏ စကားကိုကြားလျှင် -
လောကဓံပြ ဆိုဆုံးမ
“ညီထွေး ... လူတို့၌ လာဘ်ရခြင်း၊ မရခြင်း၊ စည်းစိမ်အခြံအရံရှိခြင်း၊ မရှိခြင်း၊ ချီးမွမ်းခြင်း၊ ကဲ့ရဲ့ခြင်း၊ ချမ်းသာခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်း ဤလောကဓံတရား ရှစ်ပါးတို့သည် မမြဲကုန်၊ မစိုးရိမ်လင့်၊ အဘယ်ကြောင့် စိုးရိမ်အံ့နည်း” –
ဟု ပေါဋ္ဌပါဒအား လောကဓံတရား ရှစ်ပါးကို ပြကာ တရားဟောလေ၏။ ပေါဋ္ဌပါဒလည်း အစ်ကိုကြီး တရားဟောသော်လည်း မျောက်ညိုကြီး၌ ငြူစူခြင်းကို မပယ်ဖျောက်နိုင်သည်ဖြစ်၍ -
နှုတ်သီးကောက်ဝါဇွေး
နှုတ်သီးကောက်ဝါဇွေး (Indian Scimitar Babbler)
ကာဠဗာဟုဇာတ်
လောကဓံပြ ဆိုဆုံးမ
“အစ်ကိုကြီး ... သင်ကား စင်စစ် ပညာရှိပေ၏၊ မိမိ၌ မရောက်လာကုန်သေးသော အကျိုးတို့ကို သိနိုင်၏၊ အဘယ်အကြောင်းဖြင့် ယုတ်မာသော မျောက်ညိုကြီးကို မင်းအိမ်မှ နှင်ထုတ်အပ်သည်ကို မြင်ရကုန်အံ့နည်း” –
ဟု ရာဓအား မေးမြန်းပြန်၏။ ထိုအခါ ရာဓကျေးသားသည် -
လာဘ်ဆုတ်ယုတ်မှု မိမိပြု
“ညီထွေး ... ဤမျောက်ညိုကြီးကား နားလှုပ်ခြင်း၊ မျက်မှောင်ကြုတ်ခြင်းကို ပြုတတ်၏၊ ခဏ ခဏ မင်းသားငယ်တို့ကို လန့်စေ၏၊ ထိုအကြောင်းဖြင့် လာဘသက္ကာရမှ ပျောက်ကွယ်ခြင်းကို မိမိကိုယ်တိုင်ပင် ပြုလုပ်လိ်မ့်မည်” –
ဟု ပေါဋ္ဌပါဒအား ပြောကြားလေ၏။ မျောက်ညိုကြီးသည် နှစ်ရက်၊ သုံးရက် လွန်လျှင် မင်းသားငယ်တို့၏ရှေ့မှ နားလှုပ်ခြင်း၊ နှာခေါင်းလှုပ်ခြင်း စသည်တို့ကို ပြုလုပ်လျက် မင်းသားငယ်တို့ကို ခြောက်လေ၏။ မင်းသားငယ်တို့သည် ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်ကြလျက်ဟစ်အော် ငိုကြွေးကြကုန်၏။ မင်းကြီးသည် မင်းသားငယ်တို့အသံကိုကြား၍ မေးမြန်းရာ ထိုအကြောင်းကိုသိလျှင် ကာဠဗာဟု မျောက်ညိုကြိးကို မင်းအိမ်မှ နှင်ထုတ်စေကုန်၏။ ထိုအခါမှစ၍ ကျေးညီနောင်တို့အား ပကတိအတိုင်း လာဘသက္ကာရသသည် ပေါများ၍ လာပြန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ပေါဋ္ဌပါဒ ကျေးသားသည် - အာနန္ဒာ။
ရာဓကျေးသားသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ဖြစ်ပြီးလာဘ်မှာ၊ သူယုတ်မာ၊ မြဲရာမပြုနိုင်။
(၂) ကာဠဗာဟု၊ လာဘ်ပျက်မှု၊ ပြု၏သူ့ကိုယ်တိုင်။
ကာဠဗာဟုဇာတ် ပြီး၏။
ကျားသေကို အသက်မသွင်းရ
ကျားသေကို အသက်သွင်းသူသည် ထိုကျားကိုက်၍ သေရသကဲ့သို့ စွမ်းအားသတ္တိ မရှိတော့သည့် ရန်သူ ပြိုင်ဘက်စသည်ကို အခွင့်အလမ်း ပေးမိသဖြင့် အန္တရာယ်ကြီးစွာ ပြုခြင်းခံရသည်။ အန္တရာယ်ပေးနိုင်သည့် သူယုတ်မာများကို သွားရောက်ကယ်တင်သောအခါ ထို သူယုတ်မာများကပင် ကျေးဇူးကန်းလျှက် မိမိအားပြန်လည်ရန်ပြုခြင်းကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးတတ်ကြောင်း၊ ထို့ပြင် သွယ်ဝိုက်သော အခြားဆင့်ပွားအဓိပ္ပာယ်အားဖြင့် ပညာမပြည့်စုံဘဲ အစွမ်းမပြသင့်ကြောင်း ကို ဆုံးမဩဝါဒပေးသည့် စကားပုံဖြစ်သည်။
ဤစကားပုံ၏ ဗျုပ္ပတ် (အကြောင်းရင်း) မှာ -
တစ်နေ့တွင် ကျောင်းသားများတောထဲသို့ ထင်းရှာထွက်ကြရာ ကျားသေတစ်ကောင်ကို တွေ့လျှင် အသက်သွင်းမန္တန်ကို စမ်းသပ်လိုကြောင်း အဖော်များကို ပြောရာ အဖော်များက ကျားအသက်ဝင်လာလျှင် အန္တရာယ်တွေ့မည်စိုး၍ သစ်ပင်မြင့်များပေါ် တက်ကာနေကြ၏။ သိဉ္ဇီဝသည် အန္တရာယ်ကို မတွေးဘဲ မန္တန်စွမ်းပြလိုသော ဇောဖြင့် ကျောက်ခဲတစ်လုံးကို ကောက်ယူကာ မန္တန်ရွတ်ပြီး ကျားသေအနားသို့ကပ်ကာ ထိမိအောင် ပေါက်လိုက်လျှင် ထိုကျားသေသည် အသက်ပြန်ဝင်လာကာ အနီးရှိ သိဉ္ဇီဝအား ကိုက်ချီ၍ တောနက်ထဲဝင်သွားလေတော့သည်။ ဤအကြောင်း ဆရာကြီးသိလျှင် ‘တပည့်တို့၊ သိဉ္ဇီဝဟာ သေသူကို ရှင်စေတဲ့မန္တန်ကိုသာ သင်ရသေးသူဖြစ်သည်။ အသက်ဝင်လာသူကို အသက်ပြန်နှုတ်တဲ့ မန္တန် သူ မသင်ရသေး။ ဒါကြောင့် ကျားကိုက်သတ်တာကို ခံရခြင်းဖြစ်တယ်၊ အန္တရာယ်ပေးတတ်တဲ့ မသူတော်ကိုမှ သွားရောက် ကယ်တင်ခြင်းသည် ထိုမသူတော်ကြောင့်ပင် ပျက်စီးဆုံးရှုံးတတ်ခြင်းကို ရစေတာပဲ’ ဟု ဆုံးမစကားပြောကြားလိုက်လေသည်။
မခေါ်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
မခေါ်ရွာ (Mahkaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၉ ဦး၊ မ ၁၅၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖရုံလှရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ဖရုံလှရွာ (Hpayonhla)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ဖရုံလှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖရုံလှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၀ ဦး၊ မ ၃၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
မရမ်းမျှောင်ရွာ၊ နွားခြံ
မရမ်းမျှောင်ရွာ၊ နွားခြံ
ဖိုးထူကြိုင်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ဖိုးထူကြိုင်ရွာ (Hpoehtukeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ကောင်းကွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းကွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၈ ဦး၊ မ ၆၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကညင်တောရွာ၊ မင်းဂံ
ကညင်တောရွာ၊ မင်းဂံ
ဖိုးထူကြိုင်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခါချဉ်ရွာ၊ ဆိပ်မ
ခါချဉ်ရွာ၊ ဆိပ်မ
NGC 145
NGC 145 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ပုံစံအတည်တကျမရှိသော ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး လက်မောင်း ၃ ခု ရှိသည်။
ကျွန်းချေရွာ၊ ကုလားချောင်း
ကျွန်းချေရွာ၊ ကုလားချောင်း
နှံပြီစုတ်
နှံပြီစုတ်ငှက် (သို့) ဝတ်ရည်စုတ်ငှက် များသည် အရောင်အသွေးစုံလင်သည့်ငှက်များဖြစ်ကြသည်။ အာဖရိကတိုက်၊ အရှေ့အလယ်ပိုင်းဒေသ၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဩစတျေးလျတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ အီကွေတာဒေသတွင် မျိုးစိတ်မူကွဲ ပိုများသည်ကိုတွေ့ရသည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၁၄၅ ခု၊ မျိုးစု ၁၆ ခု ရှိသည်။ ယင်းငှက်များသည် ဝတ်ရည်ကို အဓိက မှီခိုပြီး ရင်သွေးငယ်များကို အစာကျွေးချိန်တွင် အင်းဆက်၊ ပင့်ကူများကိုလည်း စားသုံးကြသည်။
အမည်နှင့်အမှတ်အသား
မြန်မာနိုင်ငံတွင် နှံပြီစုတ် ကို နာမည်သာ ကြားဖူးသူများ၍ အသေအချာ တွေ့မြင်လေ့လာဖူးသူမှာ အနည်းငယ်မျှသာရှိသည်။ နှံပြီစုတ်သည် အလျား ၅လက်မ ရှိသည်။ နှံပြီစုတ် အမြောက်နှင့်ချိန်ဟူသော စကားသည် နှံပြီစုတ်၏ သေးငယ်ပုံကို ပေါ်လွင်စေသည်။ များသောအားဖြင့် အသံကိုသာ ကြားရ၍ အလွန်မြင်ရခဲလေသည်။
အသံ
နှံပြီစုတ်သည် အလွန်ကျယ်လောင်စွာ အော်တတ်၍ ၁၀စက္ကန့်အတွင်း ၂၅ကြိမ်ခန့်မျှ အော်နိုင်သည်။
အလေ့အကျင့်နှင့်အစာ
နှံပြီစုတ်သည် ဥယျာဉ်ပန်းခြံများ၌ ကျက်စားလေ့ရှိ၏။ ချုံပုတ်တောများတွင် နေလေ့ရှိသည်။ မိုးရာသီတွင် ကျွန်းတောများ၌ နှံပြီစုတ်၏ သာယာသော သီချင်းသံကို ကြားနိုင်သည်။ ပျံသန်းသည့်အခါ ရှည်လျားသောအမြီးမှာ ကျောပေါ်တွင် ထောင်နေတတ်သည်။ နှံပြီစုတ်သည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိဘဲ အလွန်လျင်မြန်ဖျတ်လတ်သည်။ အပင်ငယ် အကြိုအကားတွင် ပိုးမွှားကို ရှာဖွေစားသောက်သည်။
အသိုက်နှင့် ဥများ
မေလမှ ဇူလိုင်လအထိ အချိန်မှာ နှံပြီစုတ် သားပေါက်ချိန်ဖြစ်သည်။ အသိုက်ကို မြေကြီးမှ ၆ပေခန့်ကွာသော ချုံနိမ့်တွင်လည်းကောင်း၊ သစ်ကိုင်းတွင်လည်းကောင်း ပြုလုပ်တတ်သည်။ အသိုက်လုပ်ရာတွင် အရေးအကြီးဆုံးမှာ သစ်ရွက်ခပ်ကြီးကြီး တစ်ရွက်ပင်ဖြစ်သည်။ အသိုက်၏သဏ္ဌာန်မှာ ခွက်နှင့်တူ၍ မွေးနနုများခင်းလျက် မြက်နုများဖြင့် ကာရံထားသည်။ လေထဲတွင် ပုခက်ဆင်ထားသကဲ့သို့ ဖြစ်စေရန် သစ်ရွက် နှစ်ရွက်သုံးရွက် စသည်ကိုချုပ်စပ်လျက် ချည်ထွေးများဖြင့် နှုတ်သီးအားကို ထိုးဖောက်သီထားသည်။
တမြံလျင် ၃ဥ မှ ၄ဥ အထိရှိသည်။ ဥမှာရှည်၍ ခပ်ချွန်ချွန်ဖြစ်သည်။ ဥခွံမှာ ပါးလွှာနူးညံ့၍ ပြောင်လက်ခြင်းမရှိချေ။ ဥ၏အရောင်မှာ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ အဖြူပန်းရောင်၊ အပြာနုအစိမ်း နှင့် အမည်းအညိုပြောက်များစသည်ဖြင့် အမျိုးစုံသည်။ များသောအားဖြင့် အမှတ်များသည် ဥ၏ အရင်းဖက်တွင်များ၏။ တစ်ဥလျှင် ပျမ်းမျှ အလျား ၀.၆၄လက်မ နှင့် ဗျက် ၀.၄၆လက်မ ရှိသည်။
တွေ့နိုင်သည့်ဒေသ
နှံပြီစုတ်ငှက်ကို အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများတွင် အနှံ့အပြားတွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတဝန်းလုံးတွင်ကား အမြဲနေထိုင်သော ငှက်များဖြစ်၍ ကွင်းပြင်များ တောင်ခြေများတွင် ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ ပေ ၄၀၀၀ အမြင့်အထိ ကျက်စားကြ၏။ ရန်ကုန်မြို့တွင်မူ နှံပြီစုတ်ကို ဥယျာဉ် ပန်းခြံများ၌ တွေ့ရသည်။
နေစိုးမြ၊ စော
ဗိုလ်ကြီးစောနေစိုးမြသည် ကရင်တော်လှန်ရေး ခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချူပ်ကြီးစောဘိုမြ ၏ အငယ်ဆုံးသားဖြစ်ပြီး ကရင်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော် (ငြိမ်းချမ်းရေးကောင်စီ) ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဗိုလ်ချုပ်ကြီး စောထိန်မောင်၏ တူဖြစ်သည်။ ကရင်ငြိမ်းချမ်ရေးကောင်စီ (KNU/KNLA-PC) ၏ စစ်ရေးချုပ် အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်ချုပ်စောနေစိုးမြသည် ကရင်အမျိုးသားအစည်းအရုံး (KNU) ထံတွင် တပ်ခွဲမှူး ဗိုလ်ကြီးရာထူးဖြင့် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် KNU မှ ခွဲထွက်ကာ ထိုစဉ်က နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (န.အ.ဖ) အစိုးရနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သော (KNU/KNLA-PC) ထံ ဆက်သွယ်ဝင်ရောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
ကိုဗစ်ရောဂါဖြင့် ၂၀၂၁ ခု ဩဂုတ်လ ၃ ရက် ညပိုင်းတွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။
မဟိန်နွဲ့ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
မဟိန်နွဲ့ရွာ (Mahingnwet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၉၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ထိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်ဘုံးကူးရွာ၊ နွားခြံ
သရက်ဘုံးကူးရွာ၊ နွားခြံ
ကင်း(အစောင့်အရှောက်)
ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်တော်အခါက နေပြည်တော်နှင့် အဝေးမြို့ကျေးလက်နယ်များတွင် ထွက်ဝင်သွားလာသူများကို စစ်ဆေး၍၊ အကောက်အခွန် ကောက်ခံသင့်က ကောက်ခံစည်းကြပ်ရသော ဌာနများကို 'ကင်း' ဟုခေါ်သည်။ ကြည်းကင်း၊ ရေကင်း၊ အနီးကင်း၊ အဝေးကင်း ဟူ၍ ကင်း ၄ မျိုးခွဲထားသည်။ ကြည်းကင်းကို ကုန်းကြောင်းလမ်းများ၌ လည်းကောင်း၊ ရေကင်းကိုမူ ပင်လယ်ဝနှင့် မြစ်စခန်းများ၌လည်းကောင်း ချထားလေသည်။ နေပြည် တော် ပတ်ဝန်းကျင်၌ အစောင့်အနေချထားသော ကင်းကို အနီး ကင်း သို့မဟုတ် ကင်းတိုဟုခေါ်၍ နိုင်ငံအစွန်အဖျား၊ ရပ်ဝေး၌ ရှိသော ကြည်းကင်း၊ ရေကင်းများကို အဝေးကင်း၊ ကင်းရှည် သို့မဟုတ် ကင်းဖျားဟုခေါ်သည်။ ထိုပြင် နိုင်ငံခြားနှင့်ဆက်ဆံ ရသော နယ်ခြားကင်းများလည်း ရှိသေးသည်။ ထိုကင်းများမှာ ရေကင်း၊ ကြည်းကင်းတွင် ပါဝင်လေသည်။
ထိုကင်းများတွင် ဘုရင်၏အရာရှိအမှုထမ်းများက လူဝင်လူထွက်ကိုစစ်ဆေး၍ ကုန်သည်ဈေးသည်များထံမှ ဖြတ်သန်းခ အခွန်များကို ကောက်ခံလေ့ရှိသည်။ ထိုအခွန်ကို ကင်းခွန်ဟု ခေါ်၍ ကင်းခွန်များကို ကြီးကြပ်ရသူအား 'ကင်းဝန်'ဟု ခေါ်လေသည်။ ကင်းဝန်၏လက်အောက်တွင် ကင်းအုပ်၊ ကင်းကိုင် စသော အမှုထမ်းများရှိသည်။ စစ်ချီစစ်တက်ရာ၌ ရပ်နားရာ စစ်စခန်းများတွင် အစောင့်အနေတာဝန်ချသူကို ကင်းစောင့်ဟုခေါ်လေသည်။ ရှေးအခါက ကင်းစောင့်သည်ကို ကင်းဝပ်သည်ဟုလည်း ခေါ်သေးသည်။ ယင်းသို့ စစ်စခန်း များ၌ ချရပ်စောင့်နေရုံသာမက ရှေးဦးကြိုထွက်၍ ရန်သူ သို့မဟုတ် လူဆိုး ဓားပြစသည်တို့၏ ဘေးရန်အလားအလာ၊ အနေအထိုင်၊ အခြေအနေကို စုံစမ်းထောက်လှမ်းရန် တာဝန် ဖြင့်စေလွှတ်သော လူစုမှာ ကင်း သို့မဟုတ် ကင်းရှည်ဖြစ် လေသည်။ ထိုကင်းသည် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ လှည့်လည် သွားလာစုံစမ်းထောက် လှမ်းသည်ကို ကင်းလှည့် သည်၊ ကင်းထောက်သည်၊ ကင်းထိုးသည်ဟု ပြောဆိုကြ၏။ တစ်နေရာရာတွင် ချရပ်စောင့်ကြည့်နေရသော ကင်းသေ သို့မဟုတ် ကင်းဝန်းနှင့် လှည့်လည်သွားလာနေရသော ကင်း ပတ် တို့ကို ရာဇဝင်များ၌ ကင်းဝန်းကင်းပတ် လှည့်လည် သည်ဟု ဖော်ပြပါရှိလေသည်။
မော်လင်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
မော်လင်ရွာ (Mawlin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ မော်လင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၈၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်စုံရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
နောင်စုံရွာ (Nawngson)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ စံဖူး (မဲနယ်တောင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စံဖူး (မဲနယ်တောင်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၂၉ ဦး၊ မ ၃၉၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မခေါ်ရွာ၊ နားဝိုင်
မခေါ်ရွာ (Mahkaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ နားဝိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၉၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဝိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၃ ဦး၊ မ ၉၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂုံမင်းမြောင်ရွာ၊ ကံမမြို့နယ်
ဂုံမင်းမြောင်ရွာ (Gonminmyaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကံမမြို့နယ်၊ ထန်းကောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၄၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထန်းကောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၂ ဦး၊ မ ၆၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကံမမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခတက်ချဉ်ရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
ခတက်ချဉ်ရွာ (Khatetchin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ခတက်ချဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခတက်ချဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၅ ဦး၊ မ ၂၁၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းတုံးရွာ၊ ရွာသစ်ကြီး
ကျွန်းတုံးရွာ၊ ရွာသစ်ကြီး
ကျွဲတဲရွာ၊ ဆိပ်မ
ကျွဲတဲရွာ၊ ဆိပ်မ
ကညင်နီကုန်းရွာ၊ ဇင်ပြွန်ကုန်း
ကညင်နီကုန်းရွာ၊ ဇင်ပြွန်ကုန်း
ကုန်းတောင်နီရွာ၊ နွားခြံ
ကုန်းတောင်နီရွာ၊ နွားခြံ
စန်ကာကူကျွန်းအငြင်းပွားမှု
ဂျပန်ဘာသာဖြင့် စန်ကာကူကျွန်းများ(Senkaku Islands)၊ တရုတ်ဘာသာဖြင့် တျောက်ယွီကျွန်းများ(Diaoyu Islands)၊ ထိုင်ဝမ်အခေါ် တျောက်ယွီတိုင်ကျွန်းများ အငြင်းပွားမှုသည် တရုတ်နှင့်ဂျပန်အကြား လူမနေသောကျွန်းများအား ပိုင်ဆိုင်ရေးအငြင်းပွားမှုဖြစ်သည်။
Aside from a 1945 to 1972 period of administration by the United States, the archipelago has been controlled by Japan since 1895.[3] The People's Republic of China (PRC) disputed the proposed US handover of authority to Japan in 1971[4] and has asserted its claims to the islands since that time.[5] The Republic of China (Taiwan) also claims the islands. The territory is close to key shipping lanes and rich fishing grounds, and there may be oil reserves in the area.[6]
Japan argues that it surveyed the islands in the late 19th century and found them to be Terra nullius (Latin: land belonging to no one); subsequently, China acquiesced to Japanese sovereignty until the 1970s. The PRC and the ROC argue that documentary evidence prior to the First Sino-Japanese War indicates Chinese possession and that the territory is accordingly a Japanese seizure that should be returned as the rest of Imperial Japan's conquests were returned in 1945.
Although the United States does not have an official position on the merits of the competing sovereignty claims,[7] the islands are included within the U.S. Japan Security Treaty meaning that a defense of the islands by Japan may compel support from the United States military.[8]
၂၀၁၂ စက်တင်ဘာတွင် ဂျပန်အစိုးရသည် အငြင်းပွားကျွန်းများမှ ကျန်ရှိနေသေးသော ကျွန်းသုံးခုကို ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ရှင်လက်မှဝယ်ယူလိုက်ပြီး တရုတ်ရန်မှအပြည့်အဝကာကွယ်ထားလိုက်သည်။
စန်ကာကူကျွန်းများ၏ဘူမိအချက်အလက်များ
စန်ကာကူကျွန်းများသည် အရှေ့တရုတ်ပင်လယ်အတွင်း တရုတ်နှင့်ဂျပန်ကြားတွင်တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုတွင် အရွယ်အစား ၈၀၀ စတုရန်မီတာမှ ၄.၃၂ စတုရန်းကီလိုမီတာကြား လူမနေသောကျွန်း ၅ ကျွန်းနှင့်ကျောက်တန်း ၃ ခုပါဝင်သည်။
Fishing rights
NGC 203
NGC 203 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ နှစ်ဖက်ခုံး ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၇၃ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၉ တွင် Ralph Copeland ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
စန်ကာကူကျွန်းအငြင်းပွားမှု
စန်ကာကူကျွန်းများ၏ဘူမိအချက်အလက်များ
The issue of sovereignty has been carefully circumvented in bilateral fishing agreements. In the 1997 fishing agreement, the Senkaku Islands were officially excluded from China's exclusive economic zone, but in a letter of intent Japan explained that Japan would not prevent Chinese boats from fishing there. Some Chinese sources have subsequently argued that this letter constitutes a waiver of Japan's claim to exclusive fishing rights.[10]
NGC 203
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
စန်ကာကူကျွန်းအငြင်းပွားမှု
အငြင်းပွားမှုအစ
မေဂျီခေတ်ပြောင်းတော်လှန်ရေးပြီးနောက်တွင် ဂျပန်မေဂျီအစိုးရသည် ၁၈၇၉တွင် အိုကီနာဝါစီရင်စုရှိ ရူးကျူးဘုရင့်နိုင်ငံကိုကျူးကျော်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ရူးကျူးဘုရင့်နိုင်ငံနှင့်တရုတ်ချင်အင်ပါယာကြားရှိ စန်ကာကူကျွန်းများသည် ပတမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တရုတ်-ဂျပန်နယ်နိမိတ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
On 14 January 1895, during the First Sino-Japanese War, Japan incorporated the islands under the administration of Okinawa, stating that it had conducted surveys since 1884 and that the islands were terra nullius, with there being no evidence to suggest that they had been under the Qing empire's control.[citation needed]
တရုတ်တို့စစ်ရှုံးပြီးနောက်တွင် ၁၈၉၅ တွင် ရှီမိုနိုဆေကီစာချုပ်ကို နှစ်နိုင်ငံတို့လက်မှတ်ထိုးကြသည်။ တရုတ်က ဖော်မိုဆာ(ထိုင်ဝမ်)ကျွန်းနှင့်ဆက်စပ်ကျွန်းများကို ဂျပန်သို့ပေးအပ်ရသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် ဂျပန်စစ်ရှုံးပြီးနောက် ၁၉၅၁ တွင် ဂျပန်နှင့်မဟာမိတ်တို့ချုပ်ဆိုသော ဆန်ဖရန်စစ္စကိုစာချုပ်တွင် ဂျပန်က ဖော်မိုဆာ(ထိုင်ဝမ်)ကျွန်းနှင့်ဆက်စပ်ကျွန်းများကို တရုတ်သို့ပြန်လည်ပေးအပ်ရသည်။ ဂျပန်၊ တရုတ်နှင့်ထိုင်ဝမ်တို့အကြားအငြင်းပွားမှုဖြစ်ပွားသည်မှာ ရှိမိုနိုဆေကီစာချုပ်တွင်ပါရှိသည့် ဖော်မိုဆာ(ထိုင်ဝမ်)နှင့်ဆက်စပ်နေသောကျွန်းများတွင်မည်သည့်ကျွန်းများအကျုံးဝင်သနည်းဟူသည့် ပြဿနာဖြစ်သည်။ .[11] China and Taiwan both dispute the Japanese claim by citing Yamagata Aritomo's reasons and decisions to turn down the request to incorporate the islands in 1885.[13] Both PRC and ROC asserted sovereignty over the islands.[14] Japan points out that the islands were placed under the administration of the United States of America as part of the Nansei Shoto Islands, in accordance with Article III of the said treaty and China expressed no objection to the status of the Islands being under the administration of the United States under Article III of the San Francisco Peace Treaty. In 1972, the United States ended its occupation of Okinawa and the Ryukyu Island chain, which included the Senkaku Islands.[15]
Chinese (PRC) and Taiwanese (ROC) positions A 1785 Japanese map, the Sangoku Tsūran Zusetsu (三国通覧図説) by Hayashi Shihei adopted the Chinese kanji (釣魚臺 Diaoyutai) to annotate the Senkaku Islands, which were painted in the same color as China.[11][16] The primary text itself can be found here.[17]
Although Chinese authorities did not assert claims to the islands while they were under US administration, formal claims were announced in 1971 when the US was preparing to end its adminsitration.[18] While Japan argues that a 1968 survey finding possible oil reserves in the area explains the emergence of Chinese claims,[19] the Chinese argue that the sovereignty dispute is a legacy of Japanese imperialism and China's failure to secure the territory's prompt return following Japan's military defeat in 1945 was due to the complexities of the Chinese Civil War. The two civil war combatants, the Chinese Communist Party and the Kuomintang (KMT), formed the People's Republic of China (PRC) and the Republic of China (ROC) respectively, and the communists eventually forced the ROC off the mainland to Taiwan in 1949. Both the PRC and ROC currently claim sovereignty based on arguments that include the following points:
1. Discovery and early recording in maps and travelogues[20] 2. The islands were China's frontier off-shore defence against wokou (Japanese pirates) during the Ming and Qing dynasties (1368–1911). A Chinese map of Asia, as well as a map compiled by a Japanese cartographer[21] in the 18th century,[20] shows the islands as a part of China.[20][22] 3. Japan took control of the islands during the First Sino-Japanese War in 1894–1895, to whom they were formally ceded by the Treaty of Shimonoseki. A letter of the Japanese Minister of Foreign Affairs in 1885, warning against annexing the islands due to anxiety about China's response, shows that Japan knew the islands were not terra nullius.[13][20][22] 4. The Potsdam Declaration stated that "Japanese sovereignty shall be limited to the islands of Honshū, Hokkaidō, Kyūshū, Shikoku and such minor islands as we determine", and "we" referred to the victors of the Second World War who met at Potsdam, the USA, the UK and the Republic of China. Japan accepted the terms of the Declaration when it surrendered.[22][23][24] 5. China formally protested the 1971 US transfer of control to Japan[25]