cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အက်တမ် (ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီ)
အက်တမ် (Advancing Telecommunications of Myanmar) သည် ၂၀၂၂ ခုနှစ်မှ စတင်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မိုဘိုင်းဝန်ဆောင်မှု ပေးသော ဆက်သွယ်ရေးကုမ္ပဏီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံ စစ်အာဏာသိမ်းမှုပြီးနောက် တယ်လီနော မြန်မာအား လက်ဘနွန်အခြေစိုက် M1 Group သို့ ရောင်းချခဲ့သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့တွင် တယ်လီနောမြန်မာအား အက်တမ် ဟု အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
တယ်လီနော မြန်မာ ကုမ္ပဏီသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၂ ခုနှစ်အထိ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မိုဘိုင်းဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် "ကြားဖြတ် ဖမ်းယူစက်များ တပ်ဆင်ခြင်းကို နော်ဝေနှင့် နိုင်ငံတကာတွင် ပိတ်ဆို့ထားသည့် အတွက် တယ်လီနော အနေဖြင့် လက်ခံနိုင်စရာမရှိကြောင်း" တယ်လီနောက ဆိုခဲ့ကာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် တယ်လီနောမြန်မာ၏ လုပ်ငန်းများကို လက်ဘနွန်အခြေစိုက် M1 အုပ်စုအား အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၅ သန်းဖြင့် ရောင်းချကြောင်း တယ်လီနောက ကြေညာသည်။ အဆိုပါ ရောင်းချမှုကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မြန်မာအာဏာပိုင်များနှင့် မြန်မာရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်တို့က ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ အစုရှယ်ယာများ လွှဲပြောင်းရောင်းချခြင်းကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပြီးမြောက်ခဲ့ပြီး လုပ်ငန်းအား ပိုင်ရှင်သစ်ထံ လွှဲပြောင်းခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရွှေဗျိုင်းဖြူအုပ်စုက တယ်လီနောမြန်မာ၏ ရှယ်ယာ ၈၀% ကို ပိုင်ဆိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း အစီရင်ခံစာတစ်ခုက ဆိုသည်။ တယ်လီနောမြန်မာလုပ်ငန်းအား လွှဲပြောင်းရယူရန် ရွှေဗျိုင်းဖြူနှင့် M1 အုပ်စုတို့က ပူးတွဲကုမ္ပဏီ Investcom ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရွှေဗျိုင်းဖြူအုပ်စု၏ စစ်တပ်နှင့် ဆက်နွယ်မှု၊ အသုံးပြုသူများ၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် လုံခြုံမှုများအပေါ် စိုးရိမ်မှုများကြောင့် ဤရောင်းချမှုသည် မြန်မာပြည်သူများ အသိုင်းအဝိုင်းတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဥပဒေရေးရာကျွမ်းကျင်သူများနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက သုံးစွဲသူများ၏ အချက်အလက်များကို ကာကွယ်နိုင်ရန် တယ်လီနော၏ ရောင်းချမှုကို ရပ်တန့်ထားရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်း မတိုင်မီ အချက်အလက်များ ဖျက်ပစ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် တယ်လီနောမြန်မာအား အမ်ဝမ်းအုပ်စုသို့ ရောင်းချခြင်းကို မြန်မာအာဏာပိုင်များက ခွင့်ပြုချက်ပေးခဲ့ကာ မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပိုင်ဆိုင်သူအသစ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့တွင် အမည်အား အက်တမ် ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆက်သွယ်ရေး ကုမ္ပဏီများ
တပေါဒိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
တပေါဒိုးရွာ(Tapawdoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဖာပွန်(အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာပွန်(အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၆၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်
ပျော်ဘွယ်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပျော်ဘွယ်မြို့ဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
​ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၁၈၆ခုနှစ်၊ ဘကြီး​တော်မင်းလက်ထက်တွင် ​ညောင်ရမ်းမင်းသားငယ်စဉ်အခါက ​ပျော်​မွေ့သည့် အရပ်ဖြစ်သဖြင့် ​ညောင်ရမ်းမင်းသားအား ရင်ခွင်ပိုက် အုပ်ထိန်းသူ သီရိဝဏ္ဏဘွဲ့ခံ ဦးမှုံက တည်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။၉.၁၁.၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် မြို့အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အ​နေအထား
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၂၁မိနစ်နှင့် ၂၀ဒီဂရီ ၄၇မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၃၄မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၀မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၈၄မိုင်၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၃၂မိုင်ရှိပြီး ၆၃၈.၄၅စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ်
​ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် သာစည်မြို့နယ်နှင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ က​​​လောမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ​​ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊အ​နောက်ဘက်တွင် မ​ကွေးတိုင်းရှိ နတ်​မောက်မြို့နယ်၊ ​မြောက်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာမြို့နယ်များ တည်ရှိသည်။
​​မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
​ပင်လယ်​ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၈၃​ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။​မြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်သည် ရှမ်းကုန်း​မြေမြင့်ဖြစ်ကာ အ​နောက်ခြမ်းသည် ပဲခူးရိုးမ​တောင်တန်းဖြစ်သည်။ အလယ်ပိုင်းသည် ​မြေပြန့်လွင်ပြင်ဖြစ်သည်။​ချောင်း​ကောက်​ချောင်းသည် မိတ္ထီလာမြို့နယ်နှင့် အစပ်တွင် စီးဆင်း​နေသည်။
လူဦး​ရေ
​ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ကရင်၊ရှမ်းနှင့် ရခိုင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်၊ဟိန္ဒူနှင့် ခရစ်ယာန်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။ မြို့နယ်ဦးရေ၏ ၀.၁၂၄%မှာ အခြားသော နိုင်ငံခြားလူမျိုးနွယ်ဝင်များဖြစ်သည့် အိန္ဒိယနှင့် တရုတ်စသည့်လူမျိုးများဖြစ်သည်။
စီးပွား​ရေး
​​ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွား​ရေး အချက်အချာကျ​သော ​ဒေသဖြစ်သည်။ မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးနှင့် သီးနံ/ပွဲရုံများကို အဓိကထားကာ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ ငရုပ်/ကြက်သွန်ဖြစ်ကာ ရန်ကုန်နှင့် မန္တ​လေး​ဒေသများသို့ အများဆုံး တင်ပို့​ရောင်းချသည်။ နိုင်ငံပိုင်ချည်မျှင်စက်ရုံ ၁ရုံနှင့် ပုဂ္ဂလိကပိုင် စက်ရုံ ၄ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၆၄၃ခု တည်ရှိသည်။ ထင်ရွား​သောထင်ရားေသ်ကုန်မာ မုမုန့်ကတ် ၂၀၀၀ ခုနှခုနစ်ေနာက်ပိုင်းင် ဆံပင် လလုပ်ငန်းမာလည်း ထင်ရှား​အောင်မြင်လာသည်
​ဈေးများ
​*အောင်မင်္ဂလာ​ဈေး
ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး
​ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်သည် ကားလမ်းများဆုံရာတွင်တည်ရှိကာ လမ်းပန်းဆက်သွယ်​ရေး ​ကောင်းမွန်​သော ​ဒေသဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်-မန္တ​လေးကားလမ်း၊​ပျော်ဘွယ်-ဘုရားငါးဆူကားလမ်း၊​ပျော်ဘွယ်-နတ်​မောက်လမ်းများ တည်ရှိသည်။
အထက
အထက်တန်းကျောင်း ၁၆ကျောင်းရှိသည်။
အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၉၃ကျောင်းရှိသည်။
Rockabilly
Rockabilly သည် rock n' roll ဂီတ၏ အစောဆုံးပုံစံများမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၅၀ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုတွင် တွေ့နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် တောင်ပိုင်းတွင် ဖြစ်သည်။ အမျိုးအစားသည် country နှင့် rhytm and blue စသော အနောက်ပိုင်းဂီတပုံစံများ ရောနှောသကဲ့သို့ classic rock and roll တို့ ရောစပ်နေသည်။ rockabilly ဟူသော ဝေါဟာရကို rock နှင့် hillbilly ပေါက်ဖွားလာခဲ့ပြီး ပြင်းထန်စွာ ထောက်ကူပေးသည်။ အခြား Rockabilly အပေါ်တွင် လွှမ်းမိုးသော အမျိုးအစားများမှ western swing, boogie woogie, jump blues နှင့် electric blues တို့ပါဝင်သည်။ Rockabilly ၏ ထူးခြားချက်မှာ ပြင်းထန်သော rhythms၊ vocal twangs နှင့် tape echo များပါဝင်သည်။ အဆင့်ဆင့်ဖြစ်သော ကွဲပြားသော တူရိယာများနှင့် အဆိုစည်းဝါးများ ပါဝင်သည်။ အစပိုင်းတွင် Johnny Cash, Bill Haley, Budd Holly, Elvis Presley, Carl Perkins, Bob Luman နှင့် Jerry Lee Lewis စသော အနုပညာရှင်များကြောင့် ကျော်ကြားလာခဲ့ပြီး ၁၉၆၀တွင် ပုံစံ၏ အောင်မြင်မှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ နောက်ပိုင်းနှင့် ၁၉၈၀ အစောပိုင်းတွင် rockabilly သည် Stray Cats ကြောင့် ပြန်လည်ရှင်သန်လာခဲ့သည်။ အမျိုးအစားသည် ၂၁ ရာစုတိုင်အောင် ကြံ့ကြံ့ခိုင်တည်မြဲလာခဲ့သည်။ rockabilly မှ နေ၍ မျိုးခွဲပုံစံအမျိုးမျိုးပေါက်ဖွားလာခဲ့ပြီး punk rock ကဲ့သို့ အခြားအမျိုးအစားများ လွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။
မူရင်းအစ
၁၉၂၀မှ အစာပိုင်း country မှတ်တမ်းများမှ blues နှင့် country ဂီတ၏ဆက်စပ်မှု နီးစပ်သည်။ Wreck of the Old 97 ဟူ၍ ပထမဆုံးအကြိမ် တစ်နိုင်ငံလုံးရိုက်ခတ်ပြီး ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ Jimmie Rodgers သည် Blue Yodeler ဟု ပထမဆုံး country ကြယ်ပွင့်အဖြစ်သိကြသည်။ သူ၏ခေတ်ပြိုင်များဖြစ်သော Blind Lemon Jeffersonနှင့် Bossie Smith တို့၏မှတ်တမ်းကဲ့သို့ တီးခတ်ပုံနှင့် အသံများထူးခြားသော်လည်း သူ၏သီချင်းအများစုသည် chord progressions ကို အခြေခံထားသည်။ Rockabilly နှင့်ပတ်သက်၍ Elvis Presley ကို နားထောင်မှုများသည် ၅၀ မော်တော်ကား ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နီးစပ်သည်။
၁၉၃၀နှင့် ၁၉၄၀ အတောအတွင်းတွင် သီချင်းပုံစံသစ်များပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ Bob Wills နှင့် Texas Playboys တို့သည် Western Swing သို့ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ Jazz လွမ်းမိုးမှုနှင့် steel guitar များကို country သီဆိုပုံနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ Wills ၏ ဂီတသည် ထုထည်ကြီးမားစွာ ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ အလယ်မှ ၁၉၅၀ အစောပိုင်းသို့ Will ၏မှတ်တမ်းများတွင် two beat jazz ရမ်သမ် jazz choruses နှင့် ဂီတပုံစံများသည် အစောပိုင်း rockabilly မှတ်တမ်းကို ရှေးကျစေခဲ့သည်။ Will က "ဤဂီတအမျိုးအစားကို ကျွန်တော်တို့၁၉၂၀ ကတည်းက တီးခတ်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ rhythm ကို အခြေခံထားပြီး ထူးခြားမှုများရှိသည် သင်ဟာ Africa ကဲ့သို့ drum ပုံစံများနောက်သို့ လိုက်သော်လည်း rhytm ဟာ အရေးကြီးပါတယ်" ဟုဆိုသည်။ Meade Lux Lewis နှင့် Pete Johnson ကဲ့သို့ blues အနုပညာရှင်များပြီးနောက် Moon Mullican, Delmore Brother, Tennessee Ernie Ford, Speedy West, Jimmy Bryant နှင့် Maddox Brothers and Rose စသော အနုပညာရှင်များသည် ၁၉၃၈ တွင် boogie ကို စတင်ခဲ့ပြီး Hillbilly Boogie ဟု အသိများပြီး hillbilly အဆိုနှင့် boogie bass line တီးခတ်ပုံများပါဝင်သည်။
The Maddox Brothers and Rose သည် bass ရိုက်ခတ်မှုနှင့်အတူ rockabilly အစွန်းသို့ ဦးဆောင်နေသည်။ World War 2 တီးဝိုင်းသည် Fred Maddox ၏ဘေ့စ်ပုံစံနှင့်အတူ honky-tonk ပုံစံသို့ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ သူတို့သည် hillbilly ဂီတကို တီးခတ်ခဲ့သည်။ ငယ်ရွယ်သော လူဖြူအနုပညာရှင်များသည် Maddoxes ကဲ့သို့ စတိတ်စင်တွင် ပြုမူလာကြသည်။ country, swing နှင့် boogie လွှမ်းမိုးမှုနှင့်အတူ jump blues နှင့် အနုပညာရှင်များဖြစ်သော Wynonie Harris နှင့် Roy Brown နှင့် electric blues အနုပညာရှင်များဖြစ်သော Howlin Wolf, Junior Parker နှင့် Arthur Cruclup တို့သည် Rockabilly အပေါ်လွှမ်းမိုးလာခဲ့သည်။
Zeb Turner ၏ ၁၉၅၃မှတ်တမ်းများ Jersey Rok သည် ဂီတပုံစံများရောနှောထားပြီး စာသားများသည်ဂီတနှင့် ကခုန်ခြင်းများအကြောင်းကို ရေးသားထားပြီး ၁၉၅၀ နှစ်ဝက်၏ ဂီတအမျိုးအစားများ ရောနှောထားသော ဥပမာတစ်ခုဖြစ်သည်။
Bill Monroe သည် country ဂီတ၏ သီးခြားပုံစံဖြစ်သော Bluegrass ၏ဖခင်ဟု အသိများသည်။ သူ၏သီချင်းအများစုသည် blues ပုံစံများဖြင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ bluegrass သည် ၁၉၅၀အစောပိုင်း country ဂီတ၏ ပဓာနကျသော ဂီတပုံစံဖြစ်သည်။ rockabilly ၏ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။
Honky Tonk ပုံစံသည် အချစ်ကို ဆုံးရှုံးမှု၊ သားမယားဖောက်ပြန်မှု၊ အထီးကျန်မှု၊ အရက်စွဲခြင်းနှင့် သနားဂရုဏာသက်ခြင်းများနှင့်အတူ အလုပ်သမားလူတန်းစားဘဝကို တိမ်းညွတ်ထားသည်။ Delmore Brothers, the Maddox Brothers and Rose, Merle Travis, Hank Williams, Hank Snow နှင့် Tennessee Ernie Ford တို့၏ မှတ်တမ်းတင်သီချင်းများ လူသိများသည်။
ပေါင်းစပ်ဖျော်ဖြေသူများနှင့် သတင်း
Rockabilly ပုံစံထဲတွင် ထောင်ချီသော ဂီတသမားသီချင်းများ မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ online database အရ Aနှင့် စသောဂီတသမားများ ၂၆၂ ယောက်ခန့်ရှိသည်။ record company အများစုသည် rockabilly မှတ်တမ်းများဖြန့်ချိခဲ့သည်။ အဓိကသီချင်းစာရင်းတွင် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး အနာဂတ် rock ဂီတသမားများသို့ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ Wanda Jackson ကဲ့သို့ သီးခြားအမျိုးသမီးဖျော်ဖြေသူများသည် rockabilly ဂီတကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ Gene Summers သည် Rockabilly Hall of Fame တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၈-၅၉တွင် သူ၏ Jan/Jane 45 ကိုဖြန့်ချိခဲ့သည်။ သူသည် rockabilly ဂီတကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၄ တွင် Alabama Shake ကိုဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ခုနှစ် တွင် Summer ၏အကျော်ကြားဆုံး school of Rock n' Roll မှတ်တမ်းကို ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး Record Collector မဂ္ဂဇင်းတွင် "100 Greatest Rock n' Roll Records" တွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
Rockabilly ဂီတသည် ၁၉၅၆နှင့် ၁၉၅၉အတောအတွင်းတွင် အမေရိကန်တွင် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ၁၉၆၀ပြီးနောက် ရေဒီယိုက လွှင့်တင်မှု ကျဆင်းလာခဲ့သည်။ ကျဆင်းမှုမှတ်တမ်းများတွင် Buddy Holly သည် ၁၉၅၉တွင် လေယဉ်ပျက်ကျသေဆုံးခဲ့ပြီး ၁၉၅၈တွင် Elvis Presley ကို စစ်တပ်သို့ ခေါ်ယူခဲ့သည်။ သူတို့၏ပုံစံများသည် အင်္ဂလန်တွင် ကြာရှည်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။
Rockabilly ဝေါဟာရအသုံးပြုခြင်း
Experience Music Project, Barbara Pittman ၏ အင်တာဗျူးတွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ "ဒါဟာအသစ်ဖြစ်ပြီး အရမ်းလွယ်ကူပါတယ်။ chord သုံးခုသာ ပြောင်းသွားပါတယ်" ဟုဆိုသည်။ Rockabilly သည် တစ်ချိန်တည်းတွင် တောင်ပိုင်းrockerများသို့ ခုန်လွားခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလာသည့်အခါ ဂုဏ်သိက္ခာ အနည်းငယ်ရှိလာပြီးတော့ hillbillies ဟုခေါ်ကြသည်။
Rockabilly ဟူသောအသုံးအနှုန်းကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်များထဲမှ ၁၉၅၆ ဇွန် ၂၃တွင် billboard မှ Ruckus Tyler's ၏ Rock Town Rock တွင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ရက်သတ္တပတ်သုံးပတ် အစောပိုင်းတွင် "rockabilly" ကို Gene Vincent ၏ Be-Bop-A-Lula တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
Rockabilly ဟုသော ဝေါဟာရကို ၁၉၅၆ နိုဝင်ဘာတွင် "Rock a Billy Gal" ဟူသောသီချင်းတွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ Johnny နှင့် Dorsey Burnette တို့သည် ၁၉၅၆ ဇူလိုင် ၄ တွင် "Rock Billy Boogie" တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ သီချင်းသည် Johnny ၏သား Rockyနှင့် Dorsey ၏သား Billy တို့၏ မွေးနေ့ကို ရည်ညွန်းသည်။ သူတို့သည် ၁၉၅၃ တွင် တစ်ချိန်တည်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သီချင်းသည် ၁၉၅၆ တွင် New York City တွင် Gene Vincent တွင် ဖျော်ဖြေရာမှ တေးစုများမှ အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ Rocky Burnette သည် rockabilly အနုပညာရှင်များမှ တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ် လာခဲ့သည်။ Rocky Burnette သည် rockabilly ဟူ၍ ဆင်းသက်လာသည်ဟု သူ၏ website တွင်ဖော်ပြထားသည်။ Rockabilly Boogie ဟုအမည်တွင်သည့်နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် အနုပညာရှင်ရာနှင့် ချီ၍ ပြန်ဆိုခဲ့ကြသည်။
မှတ်တမ်းတင်သော နည်းပညာများ
slapback, slapback echo, flutter echo, tape delay echo, echo နှင့် reverb တို့သည် rockabilly မှတ်တမ်းများတွင် ပါဝင်သော ကဏ္ဍမှ အသုံးအနှုန်းများဖြစ်သည်။ ထူးခြားသော ပြန်လည်ပဲ့တင်သော recording များမှာ New York မှ Decca's Studio တွင် ဖန်တီးခဲ့သော Billy Haley ၏ His Comets ၏ Rock Around The Clock ဖြစ်သည်။ အခြား Rockabilly ဂီတသမားများမှာ Buddy Holly နှင့် The Rock and Roll Trio တို့ဖြစ်သည်။ Memphisမှ Sam Phillips သည် ကွဲပြားသောနည်းပညာများကို Memphis Recording Studio တွင် acoustic ဖန်တီးရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ပဲတင်သံများကို ၁၉၃၀မှ Wilf Carter Victor မှတ်တမ်းနှင့် ၁၉၄၅ Eddy Arnold ၏ Cattle Call တွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ မှတ်တမ်းများသည် live သံနှုန်းအတိုင်း ကိုယ်စားပြုထားသည်။ Elvis Presley သည် Phillips Sun Records မှနေ၍ RCA သို့ပြောင်း၍ Heartbreak Hotel တွင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ Country သီချင်းများမှ rockabilly ပုံစံသည် စာသား၊ chord progression နှင့်စီစဉ်မှုများသည် ရိုးရှင်းသည်။ ရိုက်ခတ်၍ တီးခတ်ပုံများမှ အသံများလက်ခံရရှိသည်။ တီးလုံးများကို ထပ်ခြမ်းခွဲထားသည်။ အရှိန်များသည်မြင့်မား၍ စာသားများသည် ပြင်းထန်သည်။ လင်္ကာပိုဒ်တစ်ပိုဒ်မှ တစ်ပိုဒ်သို့ တေးသွားများ ပြောင်းလဲသည်။
Beatle နှင့် British Invasion အပေါ်လွှမ်းမိုးမှု
UK မှ rockabilly ဝါသနာရှင်များထဲတွင် Teddy Boys ပါဝင်သည်။ ၁၉၅၀၏ အခြားအုပ်စုမှာ Ton-Up boy ဖြစ်ပြီး သူတို့သည် ဗြိတိန်မော်တော်ဆိုင်ကယ်များကို စီးနင်း၍ ၁၉၆၀ တွင် rocker ဟူ၍ အသိများလာသည်။ ထို rocker များသည် T-shirts, jeans နှင့် leather jackets များဝတ်ဆင်ကြ၍ pompa dour ဆံပင်များကို ထားရှိကြသည်။ ထို rockerများသည် ၁၉၅၀ rock and roll အနုပညာရှင်များဖြစ်သော Gene Vincent နှင့် တချို့ဗြိတိန် rockabilly ဝါသနာရှင်များတည်ထောင်ထားသော တီးဝိုင်းများကို ချစ်ခင်ကြသည်။
တီးဝိုင်းပြိုကွဲပြီးနောက် အဖွဲ့ဝင်များသည် rockabilly ကို စိတ်ဝင်စားလာကြသည်။ ၁၉၇၉တွင် Lennon သည် Rock n' Roll album ကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ မျက်နှာဖုံးဓာတ်ပုံတွင် Gene Vincent leather ကို ဝတ်ဆင်ထားသည်။ ထိုအချိန်အတွင်းတွင် Ringo Star သည် Johnny Burnette ၏ You're Sixteen ကို သီဆိုခဲ့သည်။ ၁၉၈၀တွင် Mc Cartney သည် Carl Perkins နှင့်မှတ်တမ်းခဲ့သည်။ George Harrison သည် Traveling Wilburys ထဲတွင် Roy Orbison နှင့်ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၉တွင် Mc Cartney သည် Rockabilly ပြန်ဆိုတေးများဖြစ်သော Run Devil Run ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
The Beatles သာမက British Invasion အနုပညာရှင်များသည် rockabilly လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ Rolling Stones သည် Buddy Holly ၏ Not Fade Away ကိုမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ rockabilly ပုံစံသီချင်းများဖြစ်သော Rip This Joint နှင့် Eddie Cochran ၏ Summertime Blues နှင့် Johnny Kidd နှင့် The Pirate ၏ Shakin All Over on (live at Leeds album) စသောသီချင်းများကို ပြန်ဆိုခဲ့သည်။ ဂီတာသူရဲကောင်းများဖြစ်သော Jeff Beck နှင့် Jimmy Page တို့ rockabilly ဂီတသမားများလွှမ်းမိုးခြင်းခံခဲ့ရသည်။ Beck သည် သူ၏ album ကို ဂီတာသမား Cliff Gallap-Crazy Leg နှင့် Page၏ တီးဝိုင်း Led Zeppelin တို့ဆီသို့ လက်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၅၀တွင် Elvis Presley ၏နောက်ခံတီးဝိုင်းတွင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ နှစ်များစွာကြာပြီးနောက် Led Zeppelin ၏ Page နှင့် Robert Plant တို့သည် ၁၉၅၀ ၏ ဂီတကို မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ပြီး The Honeydrippers : Volume One ဟုခေါ်သည်။
Rockabilly Hall of Fame
မူရင်း Rockabilly Hall of Fame ကို ၁၉၉၇ မတ်လ၂၁ရက်တွင် Bob Timmers ကစတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး အစောပိုင်း rock and roll သမိုင်းကြောင်းနှင့် မူရင်းအနုပညာရှင်များနှင့်ဆက်နွယ်သော အချက်အလက်များနှင့် အမေရိကန် အမေရိကန်ဂီတအမျိုးအစားတီထွင်သူထဲတွင် ပါဝင်သော ပုဂ္ဂိုလ်ရေးအချက်အလက်များကို တင်ပြရန် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ Nashville ရုံးချုပ်တည်ရှိသည်။
၂၀၀၀တွင် International Rockabilly Hall of Fame Museum ကို Jackson ကစတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈)
ဤအခြေခံဥပဒေကိုရေးဆွဲရန်အတွက် ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသားညီလာခံကို စတင်ခေါ်ယူခဲ့သည်။ တပ်မတော်အစိုးရ ဦးစီးကျင်းပသည့် အမျိုးသားညီလာခံ ကျင်းပနေဆဲတွင် ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ်ကိုယ်စားလှယ်များဟာ ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် ညီလာခံမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် အမျိုးသားညီလာခံ စတင်ကျင်းပချိန်မှ ၁၄ နှစ် အကြာ ၂၀ဝ၈ ခုနှစ်တွင် ညီလာခံကို ကျင်းပပြီးစီးခဲ့ပြီး အခြေခံဥပဒေ မူကြမ်းကို စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလ (၁၀) ရက်နေ့ နှင့် (၂၄) ရက်နေ့များတွင် ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲ ကျင်းပ၍ (၉၂.၄၈) ဖြင့် အတည်ပြုခဲ့သည်။  အထူးသဖြင့် ဆန္ဒခံယူပွဲ မကျင်းပမီ [[နာဂစ်မုန်တိုင်း တိုက်ခတ်ခဲ့၍ လူပေါင်းသိန်းချီသေဆုံးပြီး ဆိုးရွားစွာ ပျက်စီးမှုများ ရှိခဲသော်လည်း မဲပေးပွဲကျင်းပခဲ့ကြသည်။
အခြေခံဥပဒေကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် အတည်ပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ဤ အခြေခံဥပဒေတွင် နိဒါန်း နှင့် အခန်း (၁၅) ခန်းပါဝင်ပြီး မြန်မာဘာသာဖြင့် စာမျက်နှာ (၁၉၄) မျက်နှာ ပါရှိသည်။
ပါဝင်သော အခန်းများ
ဤ အခြေခံဥပဒေတွင် ပါဝင်သော အခန်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
နိဒါန်း
နိဒါန်း၏ ရှေးဦးပိုင်းတွင် မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးသမိုင်းကြောင်းကို အကျဉ်းဖော်ပြထားပြီး ယခင် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ နှစ်ရပ်တို့ ရပ်ဆိုင်းခဲ့ရပုံတို့ကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ယခု အခြေခံဥပဒေကို ရေးဆွဲရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထားသည်။ "“အနာဂတ်နိုင်ငံတော်တွင် ရေရှည်အကျိုးရှိပြီး ခိုင်မာသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ တစ်ရပ် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့်အတွက် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ သည် ၁၉၉၃ ခုနှစ်မှစ၍ အမျိုးသားညီလာခံကို ခေါ်ယူကျင်းပပေးခဲ့သည်။”" အဆိုပါအမျိုးသားညီလာခံတွင် ပါဝင်တက်ရောက်ကြသော အခြေခံဥပဒေရေးဆွဲရေးပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် ပတ်သက်၍လည်း
"“အမျိုးသားညီလာခံတွင် နိုင်ငံရေး၊ လုံခြုံရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးနှင့် ဥပဒေရေးရာစသည့် ရှုထောင့်မျိုးစုံမှ အတွေ့အကြုံကြွယ်ဝသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များပါဝင်သကဲ့သို့ နိုင်ငံတော်အတွင်းတည်ရှိသည့် မြို့နယ်အားလုံးမှ တိုင်းရင်းသားကိုယ်စားလှယ်များလည်း ပါဝင်ခဲ့ကြပေသည်။”" ဟုဖော်ပြထားသည်။ ထို့အပြင် အမျိုးသားညီလာခံကျင်းပရာတွင် အခက်အခဲအနှောင့်အယှက်များ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ချမှတ်ခဲ့သော နိုင်ငံတော်ရှေ့ဆက်သွားမည့် မူဝါဒလမ်းစဉ် (၇) ရပ် နှင့်အညီ အမျိုးသားညီလာခံကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဆက်လက်ကျင်းပခဲ့ကြောင်း၊ ခိုင်မာသော အခြေခံဥပဒေတစ်ရပ် အတွက် အခြေခံရမည့်မူများနှင့် အသေးစိတ်အခြေခံရမည့်မူများကို ချမှတ်နိုင်ခဲ့ကြပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီလာခံ အောင်မြင်စွာ ပြီးမြောက်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
- နိုင်ငံတော်၌ တရားမျှတခြင်း၊ လွတ်လပ်ခြင်းနှင့် ညီမျှခြင်းတည်းဟူသော လောကပါလတရားများ ထွန်းကားစေလျက် တိုင်းရင်းသားပြည်သူအများ ငြိမ်းချမ်းသာယာဝပြောရေးကို တည်တံ့ခိုင်မြဲအောင် စဉ်ဆက်မပြတ် ဆောင်ရွက်ထိန်းသိမ်းသွားကြမည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ချမှတ်၍လည်းကောင်း၊
- နိုင်ငံတော်အတွင်း လူမျိုးရေးတန်းတူမှုဖြင့် စစ်မှန်သော မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ဖြစ်သည့် ပြည်ထောင်စုစိတ်ဓာတ်ကို ခိုင်မြဲစွာမွေးမြူလျက် ထာဝစဉ် စည်းလုံးညီညွတ်စွာ အတူတကွ လက်တွဲနေထိုင်ကြမည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ချမှတ်၍ လည်းကောင်း၊
- ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် နိုင်ငံအချင်းချင်း မိတ်ဝတ်မပျက် ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေး ကို ရှေးရှုလျက် ငြိမ်းချမ်းစွာ အတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးမူများကို စောင့်ထိန်းရန် အစဉ်ကြိုးပမ်းကြမည်ဟု သန္နိဋ္ဌာန်ချမှတ်၍လည်းကောင်း၊ ဤပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေကို သက္ကရာဇ် ၁၃၇၀ ပြည့်နှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၁၀ ရက် (ခရစ်နှစ် ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလ ၂၉ ရက်) နေ့တွင် ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲကြီးဖြင့် အတည်ပြုပြဋ္ဌာန်းလိုက်ကြသည်။'''”
နိုင်ငံတော်၏အဓိပ္ပာယ်
အခန်း (၁)တွင် ပုဒ်မ (၁) မှ ပုဒ်မ (၅) အထိ နိုင်ငံတော် ဟူသော အဓိပ္ပာယ်ကို အချက် (၅) ချက်ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားပြီး နိုင်ငံတော်သည် တိုင်းရင်းသားလူမျိုးပေါင်းစုံတို့ စုပေါင်းနေထိုင်ကြသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်ဟု ပါရှိသည်။
အခြေခံမူများ
အခန်း (၁) ၏ ပုဒ်မ (၆) မှ ပုဒ်မ (၄၈) အထိတွင် နိုင်ငံတော်၏ အခြေခံမူများကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ နိုင်ငံတော်၏ ဦးတည်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ပုဒ်မ (၆) တွင် နိုင်ငံတော်သည် အောက်ပါ ဦးတည်ချက် (၆) ရပ်ကို အစဉ်တစိုက်ဦးတည်ကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။
ထို့ပြင် နိုင်ငံတော်သည် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ကျင့်သုံးကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်ကို ပြည်ထောင်စုစနစ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်၏ နယ်မြေမှန်သမျှ နိုင်ငံတော်မှ ခွဲထွက်ပိုင်ခွင့် မရှိကြောင်းကိုလည်း ပုဒ်မ (၁၀) တွင် အောက်ပါအတိုင်း အတိအလင်းဖော်ပြထားသည်။
နိုင်ငံတော်အချုပ်အခြာအာဏာ၏ ခက်မသုံးဖြာဖြစ်သည့် ဥပဒေပြုရေးအာဏာ၊ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာနှင့် တရားစီရင်ရေးအာဏာတို့ကို တတ်နိုင်သမျှ ပိုင်းခြားသုံးစွဲခြင်းနှင့် အချင်းချင်းအပြန်အလှန်ထိန်းကျောင်းခြင်းတို့ပြုကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်အာဏာသုံးရပ်ကို ပြည်ထောင်စု၊ တိုင်းဒေသကြီးများ၊ ပြည်နယ်များနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုများအား ခွဲဝေအပ်နှင်းကြောင်း၊ ပုဒ်မ (၁၆) အရ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲနှင့် နိုင်ငံတော်အုပ်ချုပ်ရေးအကြီးအကဲသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဖြစ်ကြောင်းပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ပုဒ်မ (၁၉) တွင် တရားစီရင်ရေးမူများအဖြစ် ဥပဒေနှင့်အညီ လွတ်လပ်စွာတရားစီရင်ရေး၊ ဥပဒေအရကန့်သတ်ချက်များမှအပ ပြည်သူ့ရှေ့မှောက်တွင် တရားစီရင်ရေး နှင့် အမှုများတွင် ဥပဒေအရ ခုခံချေပခွင့်နှင့် အယူခံပိုင်ခွင့်ရရှိရေး ဟူသည့် အချက်သုံးချက်ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
တပ်မတော်သည် တစ်ခုတည်းသော မျိုးချစ်တပ်မတော် ဖြစ်ပြီး ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် အဓိကတာဝန်ရှိကြောင်း၊ တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်သည် လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့အားလုံး၏ အကြီးအကဲ ဖြစ်ကြောင်း တို့ကိုလည်း ပုဒ်မ (၂၀) တွင် ဆိုထားသည်။
နိုင်ငံတော်၏စီးပွားရေးစနစ်သည် ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် ဖြစ်ကြောင်း၊ လက်ဝါးကြီးအုပ်ခြင်း နှင့် ဈေးကစားခြင်းများကို ခွင့်မပြုကြောင်း၊ စီးပွားရေးဆိုင်ရာလုပ်ငန်းများကို နိုင်ငံပိုင်သိမ်းယူခြင်းမပြုကြောင်း၊ တရားမဝင်ငွေကြေးအဖြစ် ကြေညာမည်မဟုတ်ကြောင်း ပုဒ်မ (၃၅၊ ၃၆) တို့တွင် ဖော်ပြထားသည်။ အရေးပေါ်အခြေအနေများတွင် တပ်မတော်မှ တရားဝင် အာဏာသိမ်းခွင့်ရှိကြောင်း ပုဒ်မ (၄၀၊ဂ) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
နိုင်ငံခြားရေးဝါဒနှင့်ပတ်သက်၍ ဘက်မလိုက်နိုင်ငံခြားရေးဝါဒ ကို ကျင့်သုံးကြောင်း၊ နိုင်ငံအချင်းချင်း ငြိမ်းချမ်းစွာအတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေးမူများကို စောင့်ထိန်းကြောင်း ပုဒ်မ (၄၁) တွင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ ထို့ပြင် မည်သည့်နိုင်ငံကိုမျှ စတင်ကျူးကျော်တိုက်ခိုက်ခြင်းမပြုကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်အတွင်း မည်သည့်နိုင်ငံခြားတပ်ဖွဲ့ကိုမျှ တပ်ချခွင့်မပြုကြောင်း တို့ကိုလည်း ပုဒ်မ (၄၂) တွင်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးများ
နိုင်ငံသားအခွင့်အရေးများနှင့်ပတ်သက်၍ နိုင်ငံသားတိုင်းသည် တန်းတူညီမျှမှုအခွင့်အရေး၊ လွတ်လပ်မှုအခွင့်အရေး၊ တရားမျှတမှုအခွင့်အရေးတို့ ခံစားခွင့် ရှိကြောင်း၊ နိုင်ငံသားတစ်ဦးကို တရားရုံး၏ ခွင့်ပြုချက်မပါပဲ ၂၄ နာရီထက် ကျော်လွန်၍ ချုပ်နှောင်ထားခွင့် မရှိကြောင်း တို့ကို ပုဒ်မ (၂၁) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ တိုင်းရင်းသားများ၏ စကား၊ စာပေ၊ အနုပညာ၊ ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ကူညီဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်ကြေင်း၊ တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးမှု နည်းပါးနေသည့် တိုင်းရင်းသားများ၏ ပညာရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ စီးပွားရေး၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး စသည်တို့ပါဝင်သော လူမှုစီးပွားရေး တိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးရေးအတွက် ကူညီဆောင်ရွက်မည် ဖြစ်ကြောင်း တို့ကို ပုဒ်မ (၂၂) တွင်ပြဌာန်ထားသည်။ ပုဒ်မ (၂၆) တွင် ဝန်ထမ်းများသည် ပါတီနိုင်ငံရေးနှင့် ကင်းရှင်းရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ လွတ်လပ်စွာကိုးကွယ်ယုံကြည်ခွင့်ကို အညီအမျှရရှိစေရမည် ဟု ပုဒ်မ (၃၄) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ
နိုင်ငံတော်ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံမှာ တိုင်းဒေသကြီး (၇) ခု၊ ပြည်နယ် (၇) ပြည်နယ်နှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများ ပါဝင်ကြောင်း ပုဒ်မ (၄၉) အရ သတ်မှတ်ထားသည်။
နိုင်ငံတော်၏မြို့တော်ဖြစ်သည့် နေပြည်တော်ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်ထားရှိသည့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေအဖြစ် သတ်မှတ်ကြောင်း ပုဒ်မ (၅၀) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားပြီး ပုဒ်မ (၅၁) တွင်မူ နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံကို အဆင့်ဆင့် စုစည်းမှုကို သတ်မှတ်ထားသည်။ ယင်းအဆင့်ဆင့်စုစည်းပုံများ ကျေးရွာများကို ကျေးရွာအုပ်စုအဖြစ်၎င်း ၊ ရပ်ကွက်များကို မြို့ သို့မဟုတ် မြို့နယ်အဖြစ်၎င်း၊ ကျေးရွာအုပ်စုနှင့်ရပ်ကွက်များ သို့မဟုတ် မြို့များကို မြို့နယ်အဖြစ်၎င်း၊ မြို့နယ်များကို ခရိုင်အဖြစ် ၎င်း၊ ခရိုင်များကို တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ်အဖြစ်၎င်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသတွင် ထိုဒေသအတွင်းရှိ မြို့နယ်များကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသအဖြစ်၎င်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းတွင် ထိုတိုင်းအတွင်းရှိ မြို့နယ်များကို ခရိုင်အဖြစ် စုစည်းပြီး ယင်းခရိုင်များကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းအဖြစ်၎င်း၊ တိုင်းဒေသကြီးတစ်ခု သို့မဟုတ် ပြည်နယ်တစ်နယ်တွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရှိပါက ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသနှင့် ခရိုင်များကို တိုင်းဒေသကြီးသို့မဟုတ် ပြည်နယ်အဖြစ်၎င်း၊ တိုင်းဒေသကြီးများ၊ ပြည်နယ်များနှင့် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေများကို နိုင်ငံတော် အဖြစ်၎င်း စုစည်းသည် ဟု ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ
ပုဒ်မ (၅၆) တွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းနှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသများ၏ ဖွဲ့စည်းပုံများကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အခန်း (၃) နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲ
နိုင်ငံတော် သမ္မတ နှင့် ဒုတိယ သမ္မတများသည် နိုင်ငံတော်ကို ကိုယ်စားပြုကြောင်း၊ နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် တစ်ဝန်းလုံးတွင် နိုင်ငံသား အားလုံး၏ အထွတ်အထိပ်နေရာ ရရှိကြောင်း ကို ပုဒ်မ (၅၇) နှင့် (၅၈) တွင် ဖော်ပြထားသည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတများ၏ အရည်အချင်းများကို ပုဒ်မ (၅၉) တွင် ပုဒ်မခွဲ (က) မှ (ဆ) အထိ အချက် (၆) ချက်ဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသည်။
နိုင်ငံတော် သမ္မတကို သမ္မတရွေးချယ်တင်မြှောက်ရေးအဖွဲ့ ဖြင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ သမ္မတ ရွေးချယ်ရာတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် မှ ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် များ အစုအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့၊ အမျိုးသားလွှတ်တော် မှ ရွေးကောက်ခံ ကိုယ်စားလှယ် များ အစုအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့နှင့် တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် က အမည်စာရင်း တင်သွင်းသည့် တပ်မတော်သား လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်များ အစုအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဟူ၍ စုစုပေါင်း အစုအဖွဲ့ (၃) ဖွဲ့စည်းကာ ယင်းအစုအဖွဲ့ တစ်ဖွဲ့စီက ဒုတိယသမ္မတ တစ်ဦးစီကို လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် များ ထဲမှဖြစ်စေ၊ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် မဟုတ်သူများထဲမှ ဖြစ်စေ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ရမည်ဖြစ်ပြီး ထိုသုံးဦးထဲမှ ထပ်မံ၍ မဲစနစ်ဖြင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတကို ရွေးချယ်ရမည် ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတတို့၏ ရာထူးသက်တမ်းသည် ငါးနှစ် ဖြစ်ပြီး ရာထူးသက်တမ်း နှစ်ကြိမ်ထက်ပို၍ ထမ်းဆောင်ခြင်းမပြုနိုင်ပေ။
နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတတစ်ဦးဦးကို အောက်ပါအချက်များဖြင့် စွပ်စွဲပြစ်တင်နိုင်‌ကြောင်းလည်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
စွပ်စွဲချက်ကို စစ်ဆေးသော သို့မဟုတ် စုံစမ်းစစ်ဆေးစေသောလွှတ်တော်၏ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် စုစုပေါင်းဦးရေအနက် အနည်းဆုံးသုံးပုံနှစ်ပုံက ထိုစွပ်စွဲချက်သည် မှန်ကန်ပြီး စွပ်စွဲခံရသောပြစ်မှုသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတအား ရာထူးတွင် ဆက်လက်ထမ်းရွက်စေရန် မသင့်ကြောင်းဆုံးဖြတ်လျှင် စွပ်စွဲခံရသော နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတအား ရာထူးမှ ရပ်စဲနိုင်ကြောင်းကိုလည်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အကြောင်းတစ်ခုခုကြောင့် နိုင်ငံတော်သမ္မတ သို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတ ရာထူးနေရာ လစ်လပ်လျှင် အသစ်ထပ်မံရွေးချယ်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ရွေးချယ်ပုံ နည်းလမ်းများနှင့်တကွ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် ဒုတိယသမ္မတတို့အတွက် ကတိသစ္စာပြုချက်ပုံစံကိုပါ ရေးသားပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အခန်း (၇) တပ်မတော်
တပ်မတော်သည် နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက် အဓိကအကျဆုံးသော လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သလို နိုင်ငံတော်အတွင်းရှိ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ အားလုံးသည် တပ်မတော်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင်ရှိရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်အား ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ အန္တရာယ်များမှ ကာကွယ်ရေးအတွက် တပ်မတော်က ဦးဆောင်ရမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ အမျိုးသား ကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးနှင့် ကာကွယ်ရေးတွင် ပြည်သူတစ်ရပ်လုံးပါဝင်ရေးအတွက် စီမံဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားများအတွက် ဘေးအန္တရာယ်များကျရောက်လာလျှင် တပ်မတော်ကကူညီဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပုဒ်မ (၃၃၇ မှ ၃၄၄ ထိ) ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်ကို ခန့်အပ်တာဝန်ပေးရန်ကိစ္စနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ပုဒ်မ (၃၄၂) တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတက အမျိုးသားကာကွယ်ရေးနှင့် လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ အဆိုပြု ထောက်ခံချက်ဖြင့် ခန့်အပ်ရမည် ဖြစ်ကြောင်း ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
တာဝန်များ
နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ရပ်သည် ပြည်ထောင်စုမပြိုကွဲရေး၊ တိုင်းရင်းသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုမပြိုကွဲရေးနှင့် အချုပ်အခြာအာဏာတည်တံ့ခိုင်မြဲရေးတို့ကို ဦးတည်ချက်ထားရှိရမည်ဖြစ်ပြီး၊ နိုင်ငံတော်၏ကျေးဇူးသစ္စာကို စောင့်သိရိုသေရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဤ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေနှင့် တည်ဆဲဥပဒေများကို လေးစားလိုက်နာရမည်ဖြစ်ကြောင်း နိုင်ငံရေးပါတီအဖြစ် ဥပဒေနှင့်အညီ ဖွဲ့စည်းမှတ်ပုံတင်ထားရမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်အတွင်း ဥပဒေနှင့်အညီ လွတ်လပ်စွာစည်းရုံးခွင့်ရှိပြီး ရွေးကောက်ပွဲများတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့်ရှိကြောင်း တို့ကို ပုဒ်မ (၄၀၄ မှ ၄၀၆ ထိ) တို့တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ဆက်လက်ရပ်တည်ပိုင်ခွင့်မရှိခြင်း
ထို့ပြင် နိုင်ငံရေးပါတီများနှင့်စပ်လျဉ်းသည့် လိုအပ်သော ဥပဒေများကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်မှ ပြဋ္ဌာန်းရမည်ဟုလည်း ပုဒ်မ (၄၀၉) တွင် ပါရှိသည်။
ပြင်ဆင်နည်း
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်တစ်ရပ်ရပ်ကိုပြင်ဆင်ရန် နည်းလမ်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ပုဒ်မ (၄၃၃၊ ၄၃၄၊ ၄၃၅) တို့တွင် ဖော်ပြထားသည်။ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကိုပြင်ဆင်ရန် တင်သွင်းသောအဆိုကို ဥပဒေမူကြမ်းအဖြစ်ဖြင့် တင်သွင်းရမည်ဖြစ်ပြီး ယင်းဥပဒေမူကြမ်းတွင် အခြားအဆိုများ မပါရှိစေရကြောင်း၊ ယင်း ဥပဒေမူကြမ်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် တင်သွင်းရန်ဖြစ်ပြီး လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ် စုစုပေါင်း၏ ၂၀ ရာခိုင်နှုန်းက တင်ပြလာလျှင် အဆိုပါပြင်ဆင်ချက် ဥပဒေမူကြမ်းကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်က လက်ခံဆွေးနွေးရမည်ဖြစ်ကြောင်း တို့ကို ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲဖြင့်ပြင်ဆင်ရမည့်ဥပဒေများ
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ၏ အခန်း (၁) ပုဒ်မ ၁ မှ ၄၈ ထိ၊ အခန်း (၂) ပုဒ်မ ၄၉ မှ ၅၆ ထိ၊ အခန်း (၃) ပုဒ်မ ၅၉၊ ၆၀၊ အခန်း (၄) ပုဒ်မ ၇၄၊ ၁၀၉၊ ၁၄၁၊ ၁၆၁၊ အခန်း (၅) ပုဒ်မ ၂၀၀၊ ၂၀၁၊ ၂၄၈၊ ၂၇၆၊ အခန်း (၆) ပုဒ်မ ၂၉၃၊ ၂၉၄၊ ၃၀၅၊ ၃၁၄၊ ၃၂၀၊ အခန်း (၁၁) ပုဒ်မ ၄၁၀ မှ ၄၃၂ ထိ၊ အခန်း (၁၂) ပုဒ်မ ၄၃၆ တို့ရှိ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ပြင်ဆင်လိုလျှင် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် အားလုံး၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော်က ပြင်ဆင်ရန် သဘောတူလက်ခံပြီးနောက် ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲ ကျင်းပ၍ ဆန္ဒမဲ ပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူအားလုံး၏ ထက်ဝက်ကျော်ဆန္ဒမဲဖြင့်သာ ပြင်ဆင်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပုဒ်မ (၄၃၁-က) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ပြည်လုံးကျွတ်ဆန္ဒခံယူပွဲမလိုသည့်ဥပဒေများ
ပုဒ်မ (၄၃၆)၊ ပုဒ်မခွဲ (က) တွင်ဖော်ပြထားသည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များမှအပ အခြားပြဋ္ဌာန်းချက်များကို ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အားလုံး၏ ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ထောက်ခံဆန္ဒမဲဖြင့်သာ ပြင်ဆင်ရမည် ဟု ပုဒ်မ (၄၃6-ခ) တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
အခန်း (၁၃) အလံ၊ အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်၊ သီချင်းနှင့် မြို့တော်
နိုင်ငံတော်အလံ၊ နိုင်ငံတော်အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်၊ နိုင်ငံတော်သီချင်း နှင့် မြို့တော်တို့ကို ပုဒ်မ (၄၃၇၊ ၄၃၈၊ ၄၃၉၊ ၄၄၀) တို့တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ အဆိုပါပြဋ္ဌာန်းချက်များအရ နိုင်ငံတော်အလံသည် ယခင်အလံနှင့် များစွာကွဲပြားသွားပြီး၊ နိုင်ငံတော်တံဆိပ်မှာမူ သိသာစွာကွဲပြားခြင်းမရှိပဲ တံဆိပ်ပါ စာတန်းသည်သာ ပြောင်းလဲထားခြင်း ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သီချင်းမှာလည်း ယခင်အတိုင်းပင် ကမ္ဘာမ​ကျေသီချင်း ဖြစ်၍ နိုင်ငံတော် ၏ မြို့တော်မှာမူ နေပြည်တော် ဖြစ်သည်။
အခြေခံဥပဒေပါနောက်ဆက်တွဲများ
အထက်ပါ ပင်ရင်း ဥပဒေမှ အနှစ်ချုပ်မှတ်စုထုတ် ရေးသားပေးနိုင်သည်။
ကိုးကား
ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေ (၂၀၀၈ခုနှစ်)
ဆက်စပ်ကြည့်ရှုရန်
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအခြေခံဥပဒေ
အစုကြီးရွာသစ်ရွာ၊ မြစ်ကျိုး
အစုကြီးရွာသစ်ရွာ၊ မြစ်ကျိုး
ဂျိုးအိုင်ရွာ၊ မင်းဂရု
ဂျိုးအိုင်ရွာ၊ မင်းဂရု
ပုတ္တလုပ်
ပုတ္တလုပ်
မီးဘေးကာကွယ်ရေး
ရန်သူမျိုးငါးပါး အဝင်အပါ မီးကိုမလောင်ခင်က ကြို တင် ကာကွယ်ရာ၏။ ထိုသို့ ကာကွယ်ရာ၌ သတိပြုအပ်သော အချက်အလက်များမှာလည်း လူတို့ အမှတ်င်နေလေ့ရှိသော အသေးအဖွဲကလေးများသာ ဖြစ်သော်လည်း ယင်းတို့ကြောင့် လူတို့၏ အသက်အိုးအိမ် စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ပင် ဆုံးရှုံးရလေသည်။
လူတို့ သတိပြုလေ့မရှိသော အသေးအဖွဲ့ကလေးမှစ၍ အ ကြီးအကျယ်ပျက်စီးရတတ်သည်ကို အမှိုက်ကစ ပြာသာဒ်မီးလောင် သည်ဟု ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ ထိုစကားမှာ မီးဘေးကာကွယ်ရေး တွင် အလွန်အဖိုးတန်သော စကားတစ်ရပ် ဖြစ်၏။ အဖိုးထိုက်တန်သော လူတို့၏ အသက်၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ တို့သည် မီးလောင်ခံရသော် ကြီးစွာသော အပျက်အစီး အဆုံးအရှုံးနှင့် တွေ့ရသည်က များသည်။
ယင်းသို့ ပျက်စီးဆုံးပါးခြင်း၏ အကြောင်းရင်းကိုရှာမူ များသော အားဖြင့် လူတို့၏ ပေါ့လျော့မှုကို တွေ့ရတတ်လေသည်။ ထိုအခါမှမိမိတို့၏ ပေါ့လျော့မှုအတွက် ကြီးစွာသော နောင်တ ဖြစ်တတ်ကြ သည်။ ထိုကြောင့် အကျိုးပျက်စီးပြီးမှ နောင်တရမည့်အစား မီးမလောင်မီက အထူးသတိထား၍ ကာကွယ်သင့်လှပေသည်။
ရန်သူမျိုး ငါးပါးတွင် တစ်ပါးအပါအဝင်ဖြစ်သော မီးကို မလောင်မီက ကြိုတင်ကာကွယ်ရာ၌ သတိပြုအပ်သော အချက် အလက်များမှာ များသောအားဖြင့် လူတို့ အမှတ်မထင် နေလေ့ရှိ သော အသေးအဖွဲကလေးများပင် ဖြစ်သည်။ လူတို့၏ နေ့စဉ်သုံးပစ္စည်းများတွင် အလွယ်တကူ မီးစွဲလောင်နိုင်သော ပစ္စည်းများစွာ ရှိသည်ကို ရှေးဦးစွာ သတိထားသင့်သည်။ အမှတ်မဲ့ ပစ်လိုက် သော မီးခြစ်ဆန်၊ ဆေးလိပ်တိုကလေးများမှ မီးသည် မီးတောက် ကြီးအထိ ပွားကာ ဆုံးရှုံးပျက်စီး လောက်အောင် ဖြစ်စေနိုင်သည်။
မီးမလောင်ရန် သတိပြုကာကွယ်ရာ၌ မီးကိုသာ သတိနှင့် ကိုင်တွယ်ရမည်မဟုတ်၊ အိမ်တွင်းအိမ်ပ၌ မီးစွဲလောင်စေတတ်သော အရာဝတ္ထုအားလုံးကိုလည်း မီးနှင့်ဝေးရန်၊ သို့မဟုတ် မီးမစွဲနိုင်စေ ရန် စီမံထားဖို့လိုပေသည်။ ရေနံဆီ၊ ဓာတ်ဆီ စသည်တို့မှတစ်ပါး မီးအစွဲလွယ်ဆုံး အိမ်တွင်းပစ္စည်းများမှာ စက္ကူနှင့် အဝတ်စများဖြစ် ၏။ အိမ်ဆောက်ထားသည့် ပစ္စည်းများမှာ သစ်၊ ဝါး၊ ဓနိ၊ သက် ငယ် စသော လောင်စာများဖြစ်လျှင် မီးကို အထူးသတိပြုရပေမည်။ မီးခံပစ္စည်းများဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သော သံ၊ သွပ်၊ ကျောက်၊ အုတ် စသည်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်သော အဆောက်အအုံကြီးမှာပင် မီးဘေး ကြီးများ ဆိုက်ရောက်လာလျှင် အပျက်အစီးမှ လွတ်ခဲလှ၏။ သို့ရာ တွင် ထိုပစ္စည်းများမှာ သစ်၊ ဝါး၊ ဓနိ၊ သက်ငယ်တို့ကဲ့သို့ မီးစွဲ လွယ်သောပစ္စည်းများ မဟုတ်သဖြင့် အိမ်တွင်း၌ မတော်တဆ လောင်သော မီးတောက်များ တစ်အိမ်လုံးသို့ မကူးမီ ငြိမ်းသတ်ချိန် ရနိုင်ပေသည်။ နေအိမ်အဆောက်အအုံများကို တတ်နိုင်လျှင် ရုတ် တရက် မီးမစွဲနိုင်သော ပစ္စည်းမျာဖြင့် ဆောက်သင့်သည်။ ကြောက် စရာအကောင်းဆုံးမှာ မီးတောက်ဖြစ်၏။
မီးတောက်သည် လောင် ကျွမ်းကူးစက်ရာတွင် အလျင်အမြန်ဆုံး ဖြစ်သည်။ သိပ္ပံပညာထွန်းကားသော ယခုခေတ်တွင် မီးစွဲတတ်သော ပစ္စည်းအများအပြားကို မီးမစွဲနိုင်စေရန် ဆေးရည်ဖြင့် စီမံထားနိုင် ကြလေသည်။ ဆာဝီလျံ ပါကင်သည် သစ်သားများကိုလည်း ကောင်း၊ အဝတ်အထည်များကိုလည်းကောင်း မီးခံနိုင်စေရန် စိမ်သည့်ဆေးရည်မျာကို အောင်မြင်စွာ စမ်းသပ်ဖော်စပ်ခဲ့၏။ ထို ပြင် မီးသတ်ဘူးမျာကိုလည်း စီမံခဲ့ကြသည်။ မီးသတ်ဘူးတွင် ဆိုဒီယမ်ဗိုင် ကာဗွန်နိတ်နှင့် ဆာလဖျူရစ်အက်ဆစ်များကို တစ်ခြား စီ ထည့်ထားသည်၊ အရေးကြုံ၍ သုံးလိုသောအခါ ထိုမီးသတ်ဗူးကို ဇောက်ထိုးလုပ်လိုက်ခြင်းဖြင့် ဓာတ်ရည်နှစ်ခု ရောနှောမိကာ ကာ ဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ဓာတ် ထွက်ပေါ်လာပြီးလျှင် မီးတောက်ဖြစ်စေ သည့် အောက်ဆီဂျင်ဓာတ်ကို ငြိမ်းသတ်နိုင်လေသည်။ ဤကိရိယာ မှာ ငွေကုန်ကြေးကျ မများလှဘဲ ဝယ်ယူအသုံးပြုနိုင်ကြ၍ မီးဘေး ကာကွယ်ရေးတွင် များစွာ ခရီးရောက်ပေသည်။
မီးလောင်သောအခါ အမြန်ဆုံး ငြိမ်းသတ်နိုင်ရန် ကိရိယာ များကို အဆင်သင့် ထားသင့်သည်။ မီးသတ်အဖွဲ့များ မရှိသေးသည့် ကျေးလက်တောရွာများတွင် မီးချိတ်၊ မီးကပ်များ အဆင်သင့်ထား ရန် အစိုးရ၏ ဆင့်ဆိုချက်များကို အထူးသတိပြု လိုက်နာသင့်ပေ သည်။
တောမီးများမှာလည်း အလွန်ကြောက်မက်ဖွယ် ကောင်း၏။ ကျေးရွာများနှင့် အဖိုးတန် သစ်တောများမှာ တောမီးလောင်၍ ပျက်စီးဆုံးရှုံးရတတ်၏။ တောတွင်းရှိ သစ်ပင်သစ်ကိုင်းချင်း ကြိတ်မိ၍ တောမီးလောင်တတ်သည်။ အနောက်နိုင်ငံများ၌ တောမီးကို အထူး ဂရုပြုကြသည်။ တောမီးကာကွယ်ရန် တောင်ပူစာ ထိပ်များ၌ မီး ကြည့်မျှော်စင်များ ဆောက်ထားပြီးလျှင် တောမီးလောင်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် အချက်ပေး၍ မီးငြိမ်းသတ် ကြရလေသည်။
ရမည်းသင်းမြို့နယ်
ရမည်းသင်းမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်ပြီး မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ရမည်းသင်းမြို့ဖြစ်သည်။
ပထဝီဝင်အ​နေအထား
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၀ဒီဂရီ ၃၁မိနစ်နှင့် ၂၀ဒီဂရီ ၃၆မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၄၀မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၃၃မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ ၅၃၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၂၈မိုင်ရှိပြီး ၈၃၆.၉၁၅စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ်
ရမည်းသင်းမြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ပင်​လောင်းမြို့နယ်၊​တောင်ဘက်တွင် ​​တပ်ကုန်းမြို့နယ်၊အ​နောက်ဘက်တွင် မ​​ကွေးတိုင်းရှိ မြို့သစ်မြို့နယ်၊ ​မြောက်ဘက်တွင် ​ပျော်ဘွယ်မြို့နယ်များ တည်ရှိသည်။
​​မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
​ပင်လယ်​ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၆၅၄​ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။​မြို့နယ်၏ အ​ရှေ့ဘက်သည် ရှမ်းရိုးမ​တောင်တန်းဖြစ်ကာ အလယ်ဆွင် မင်းဝံ​တောင်တန်းနှင့် အ​နောက်တွင် ပဲခူးရိုးမတို့ဖြစ်သည်။
ခွဆုံရွာ၊ သဝင်ချောင်း
ခွဆုံရွာ၊ သဝင်ချောင်း
ဂေါ့နန်ဂါးရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
ဂေါ့နန်ဂါးရွာ(Gawtnanggar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ ဂေါ့လွန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၃၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်ပျံရွာ၊ မင်းဂရု
ဆင်ပျံရွာ၊ မင်းဂရု
ရွာငံမြို့
ရွာငံနယ်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်း မြေလတ်ဒေသတွင် မြောက်ဘက်အကျဆုံး တည်ရှိသော နယ်တစ်နယ် ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဘော်နယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ရပ်စောက်နယ်နှင့် ပင်းတယနယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ပင်းတယနယ်နှင့် မိတ္ထီလာခရိုင်အနောက်ဘက်တွင် မိတ္ထီလာခရိုင်နှင့် ကျောက်ဆည်ခရိုင်တို့ အသီးအသီးရှိကြသည်။ နယ်အကျယ်အဝန်းမှာ ၃၅၆ စတုရန်းမိုင် ရှိ၍ ကျေးရွာ အုပ်စုပေါင်း ၆ဝ ရှိသည်။ လူဦးရေ ၈၆၇၂ (၁၉၃၁)ယောက် ရှိပြီးလျှင် ဗမာ၊ ဓနု၊ တောင်ရိုး၊ တောင်သူ(ပအိုဝ်းလူမျိုး)၊ ရှမ်း၊ ပလောင်နှင့် အခြားတောင်တန်းသားများ နေထိုင်လျက်ရှိကြသည်။ ရွာငံနယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့မှာ နယ်၏ မြောက်ပိုင်းရှိ ရွာငံမြို့ ဖြစ်သည်။ ရွာငံနယ် အရှေ့ဘက်ပိုင်းသည် ခြောက်သွေ့၍ လှိုင်းတွန့် ထသကဲ့သို့ မညီမညာ ရှိနေသည်။ အနောက်ဘက်ပိုင်းသည် တောင်ထူထပ်ပြီးလျှင် ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့် ပေငါးထောင်ကျော် မြင့်သော တောင်တန်းရှိသည်။ ပန်းလောင်မြစ်နှင့် ယင်း၏ လက်တက်များသည် အနောက်ပိုင်းကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ ထိုမြစ်သည် ရေစီးသန်သဖြင့် သစ်ဖောင် ဝါးဖောင် မျှောရန် အတွက်သာ အသုံးချနိုင်သည်။ မြစ်စီးဆင်းရာ တစ်လျှောက်တွင် အဖိုးတန်ကျွန်းသစ်တောများ ရှိသည်။ ပန်းလောင်မြစ်ဝှမ်း ဒေသသည် ပူပြင်းသော်လည်း အရှေ့ဘက်ပိုင်း ထက်မိုးများသည်။
သမိုင်း
ပုဂံပြည်ရှင် အလောင်းစည်သူမင်းသည် ဖောင်စကြာဖြင့် ယခု ရွာငံတည်ရှိရာဒေသသို့ တိုင်းခန်းလှည့်လည် ရောက်ရှိခဲ့ ရာ ထိုဒေသတွင် နောက်ကျကျန်ရစ်သော ဗိုလ်ပါ ပရိသတ်တို့ကို ရပ်ဆိုင်း ငံ့လင့်တော်မူရသောကြောင့် ရပ်ငံ့ဟုတွင်ကြောင်း၊ အလောင်းစည်သူမင်း ရပ်ငံ့တော်မူနေစဉ် ယင်းရွာငံမြို့ မြောက်ဘက် ရွှေပွင့်လင်းစေတီတော်ကို တည်တော်မူသည်။ ထိုအခါ၌ မင်းကြီး၏ ဆင်ဖြူတော်သည် လွှတ်ထားရာမှ ရေမွတ်သိပ်သောကြောင့် အနောက်ဘက်ကုန်းမြင့်ရာ မြေကွက်ကို အစွယ်ဖြင့် ထိုးလျှင် သန့်ရှင်းကြည်လင်သောရေများ ထွက်လာသောကြောင့် ဆင်ဖြူတော်သည် ရေဝလင်စွာ သောက်သုံးရသည်။ ထိုအချင်းအရာကို ဆင်ထိန်းများ တွေ့မြင်၍ ရေကိုခပ်ယူပြီးလျှင် မင်းကြီးထံ ဆက်သလျက် ဆင်ဖြူတော် တူး၍ရသောရေဖြစ်ကြောင်း လျှောက်ထားသည့်အခါ မင်းတရားကြီးလည်း ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ထိုရေကို မြည်းစမ်း သုံးဆောင်တော်မူသည်။ ရေအရသာမှာ ခတ်ငန်ငန်ရှိသည်ဟု မိန့်တော်မူသည်။ အစွဲပြု၍ ရေငံသမုတ်ကြပြန်သည်။ ထိုကြောင့် ထိုဒေသကို ရပ်ငံ့၊ ထိုနောက် ရေငံဟု ခေါ်လာခဲ့ရာ မြန်မာတို့က ရွာငံဟုခေါ်ကြသည်ဟု ဆိုသည်။
ရွာငံနယ်သည် ရှေးအခါက ငွေခွန်မှူး အုပ်ချုပ်ရသော နယ်ဖြစ်သည်။ နောင်အခါတွင် ရွာငံနယ်ကို နယ်ရှင်မြို့စားစော်ဘွားအစဉ်အဆက်တို့က အုပ်ချုပ်လာခဲ့လေသည်။ အင်္ဂလိပ်အစိုးရလက်ထက်က ရှမ်းပြည်နယ် ဒေသကို ပဒေသရာဇ်ရှမ်းပြည်ဟု ခေါ်တွင်စေလျက် မြန်မာပြည်ဘုရင်ခံ၏ တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှု အောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ နယ်ရှင်မြို့စား၊ စော်ဘွားတို့ကလည်း မိမိတို့ဆိုင်ရာ နယ်ပယ်များကို အစဉ်အလာ ဥပဒေအရ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြလေသည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသည်လွတ်လပ်ရေးရသောအခါ ရှမ်းပြည်နယ်သည် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်အတွင်း၌ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသော ပြည်နယ် တစ်နယ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် နောင်အခါ ရှမ်းပြည်နယ်ဒေသမှ စော်ဘွားကြီးတို့သည် မိမိတို့၏ အုပ်ချုပ်ရေး အာဏာများကို ပြည်သူလူထုလက်သို့ ပြန်လည်အပ်နှင်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုသို့အားဖြင့် ၁၉၅၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပန္နက်ချ အခမ်းအနားကို တောင်ကြီးမြို့၌ ကျင်းပခဲ့လေသည်။ ရွာငံ နယ်ရှင် စော်ဘွားကြီး စဝ်ခွန်ရီသည်လည်း မိမိနယ် အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာများကို ရှမ်းပြည်နယ်အစိုးရလက်သို့ လွှဲအပ်ပေးခဲ့လေသည်။
စော်ဘွားများ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာ စွန့်လွှတ်ပြီးနောက် ရှမ်းပြည်နယ်တွင် ပြည်မကဲ့သို့ အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်ကို တီထွင်လိုက်သည့်အခါ ရွာငံနယ်သည် ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတိုင်း၊ တောင်ကြီးခရိုင်တွင် ပါဝင်သော မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာလေသည်။
ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ
ယခုအခါ ရွာငံ၊ ပင်းတယနှင့် ပွေးလှမြို့နယ်တို့ကိုပူးပေါင်း၍ ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ တည်ထောင်ထားပေးပြီး ဖြစ်သည်။
ကြခတ်တန်းရွာ၊ မြစ်ကျိုး
ကြခတ်တန်းရွာ၊ မြစ်ကျိုး
ဟင်္သာ
မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းရှိ ဧရာဝတီနှင့် ချင်းတွင်းမြစ်များတွင် ဟင်္သာများကို အများဆုံး တွေ့နိုင်လေ သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတောင်ဘက်ပိုင်းနှင့်ရခိုင်ပြည်နယ်ဘက်များရှိ မြစ်ကြီးများတွင်လည်း ဟင်္သာ များကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပြည်တွင်းရှိ အင်းအိုင်များနှင့် ထုံးအိုင်များ တွင် စုံတွဲများကို ဖြစ်စေ၊ အုပ်ကလေးများကို ဖြစ်စေ တွေ့ရ တတ်သည်။ အောက်တိုဘာလ၊ သို့မဟုတ် နိုဝင်ဘာလ စောစောပိုင်း ရောက်လာစအချိန်တွင် မေမြို့ကန်သို့ စုံတွဲများ၊ သို့မဟုတ် အုပ်ကလေးများ မှန်မှန်လာရောက်သည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ လာရောက်ကြသော ဧည့်သည် ငှက်ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်ပေမည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်၌မူ နိုဝင်ဘာလ မကုန်မချင်း ဟင်္သာများကို မြင်ရလေ့ မရှိချေ။ ထိုသို့ အစော ဆုံး ရောက်လာ ပြီးလျှင် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာရာတွင်လည်း နောက်အကျဆုံး ထွက်ခွာသော ငှက်များတွင် ပါဝင်လေသည်။သတ္တဗေဒ(ပါဏဗေဒ‎) သဘောအရ ဟင်္သာသည် အန်ဆီရီဖောမီး မျိုးစဉ်တွင် အန်နတီတီး မျိုးရင်းနှင့် တက်ဒေါနီနီ မျိုးရင်းခွဲတို့၌ ပါဝင်၍ ယင်းကို တက်ဒေါနား ဖာရူးဂီနီး ဟုခေါ်သည်။
ကမ္ဘာ့ရှားပါးငှက်မျိုးစိတ်
၂၀၀၈-ခုနှစ်၊ မေလ ၂ ရက်နှင့် ၃ ရက်နေ့တွင်တိုက်ခတ်ခဲ့သော နာဂစ်မုန်တိုင်းကြောင့် ကမ္ဘာ့ရှားပါး စာရင်းဝင်ငှက်မျိုးစိတ်တချို့ သေဆုံး ပျောက်ကွယ်သွားရသည်။ မုန်တိုင်းကြောင့် ဧရာဝတီတိုင်းနှင့် ရန်ကုန်တိုင်းအတွင်း ပင်လယ် ကမ်းစပ်ဒေသများတွင် နေထိုင်ကျက်စားလျက် ရှိသော ဟင်္သာငှက်၊ ကြိုးကြာငှက်၊ ငှက်ကျားနှင့် စင်ရော်ငှက်များ အုပ်စုလိုက် သေဆုံးခဲ့ကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံ ငှက်နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး အသင်းမှ တရားဝင် စာရင်းတွင် တွေ့ရှိရသည်။ မုန်တိုင်းဒဏ်ကြောင့် သေဆုံးခဲ့သော ဟင်္သာငှက်နှင့် ကြိုးကြာငှက်မှာ ကမ္ဘာ့ရှားပါးငှက်မျိုးစိတ် ဝင်များဖြစ်သလို၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း မျိုး သုဉ်းပျောက်ကွယ်မည့် အနေ အထားမျိုး ဖြစ်နေကြောင်း မြန်မာနိုင်ငံ ငှက်နှင့် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးအသင်းမှ ဥက္ကဋ္ဌ ဦးစိုးညွှန်က ပြောဆိုသည်။ ဟင်္သာသည် ရေပျော်ငှက် ဖြစ်ကြသည်။
ဟင်္သာ သည် ရေတွင်နေသော ဇာမဏီ ငှက်ဖြစ်သည်။ မွန် လူမျိုး တို့အတွက် အထိမ်းအမှတ် သတ္တဝါလည်းဖြစ်သည်။ အောက်ပြည်အရပ်တွင် မွန်တို့ကြီးစိုးစဉ်က ဟင်္သာမှာမွန်တို့၏တော်ဝင် အမှတ်တံဆိပ်လည်းဖြစ်သည်။ ဟံသာဝတီ ဟုဆိုရသည်မှာလည်း ထိုမြို့အတွက် မြတ်စွာဘုရားဗျာဒိတ်ပေးစဉ်အခါက ဟင်္သာငှက်မောင်နှံ အတူတကွရှိနေသည်ကို အစွဲပြုကာပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
အရေးပါပုံ
ဟင်္သာသည် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုနယ်ပယ်တွင် တော်တော်အရေးပါသည်။ ဟင်္သာအမျိုးအစား များစွာရှိသည်ဟုလည်းသိရသည်။ ရှေးခေတ်က ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှုအတွက် ချိန်တွယ်သောအလေးများကို ဟင်္သာရုပ်၊ ဒေါင်းရုပ် စသည့်အရုပ်များအဖြစ် ကြေးသတ္တုဖြင့် သွန်းလုပ်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဝါဒထက်အရင် ဗြဟ္မဏဝါဒတွေ မြန်မာပြည်ကို ရောက်လာကတည်းက ဟင်္သာငှက်သည် အရေးပါခဲ့သည်။ ဟိန္ဒူဝါဒ အရ ခေတ်စားခဲ့သည့် သူရဿတီ ရုပ်မှာ မြင့်မြတ်သော ဟင်္သာငှက်ကို ထည့်ထားသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာတွင်လည်း ဟင်္သာသည် ပါဝင်ပတ်သက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ဘုရားအလောင်းတော်၏ ဘဝဖြစ်စဉ်တွင် ဟင်္သာ (၁၀) ကြိမ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘေးအန္တရာယ် ကင်းငြိမ်းသောဘဝ ၃၄ မျိုးဟု ယုံကြည်ကြသော ဖြစ်တော်မူ ဘုရားရှိခိုးတွင် “အစကြိုးကြာ၊ဆယ့်ခြောက်ခါနှင့်၊ ဟင်္သာကိုးဖြစ်၊ ခြောက်ဖြစ်ကား ခို”ဟု ပါရှိသည်။ ဇာတ်တော်များတွင်ပါရှိသော ဟင်္သာဘဝစုစုပေါင်းမှာမူ (၁၀) ကြိမ်ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ ဘဝဖြစ်စဉ်အစမှ အဆုံးတိုင်အောင် ကာလအတွက်မူ ၁၀ ဂဏန်းအရေအတွက်မှာ လွန်စွာနည်းပါးသည်။
ထူးခြားသော ဖြစ်စဉ်ဘဝ ၁၆ မျိုးကို စတုရန်းအင်းအသွင် ချစီပြပုံကို အောက်တွင်လေ့လာနိုင်သည်။
မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ အသံတော်သည် ဟင်္သာသံကဲ့သို သာယာသည်ဟု ကျမ်းဂန်များတွင် တွေ့ရပေသည်။
ဇဝနဟံသ ဇာတ်တော်
ဇဝနဟံသ ဇာတ်တော် ကြောင့်လဲ ဖြစ်သည်။ ဗာရာဏသီ၊ ဗြဟ္မဒတ်မင်း လက်ထက်မှာ ဘုရားလောင်းက ဇဝန ဟင်္သာမျိုးဖြစ်ခဲ့သည်။ ညီငယ် ဟင်္သာ နှစ်ကောင်ရှိသည်။ အခြံအရံ အားလုံး ကိုးသောင်း ရှိသည်။ တစ်ကြိမ်မှာ ညီနှစ်ကောင်က နေနဲ့ အပြိုင် ပျံသန်းလိုကြကြောင်း အကို ဘုရားလောင်းဟင်္သာဆီမှာ ခွင့်တောင်းကြတယ်။ ဘုရားလောင်း ဟင်္သာမင်းက ခွင့်မပြုပေမယ့် သူတို့သည် နေမထွက်မီကတည်းက ယုဂန္ဓိုရ်တောင် ထိပ်ကနေ စောင့်နေကြပြီး နေထွက်တာနှင့် အပြိုင်ပျံသန်းကြသည်။ နောက်တော့ အငယ်ဆုံးကောင် အတောင်တွေ မီးတောက်လာသည်။ ဘုရားလောင်း ဟင်္သာမင်းက သူတို့ကို မီအောင်ပျံလိုက်လာပြီး အငယ်ကောင်ကို ကယ်ပြီး စိတ္တကုဋ်တောင်ကို ပို့ပေးရသည်။ မွန်းတည့်ချိန်မှာ အကြီးတစ်ကောင်လဲ ဆက်မပျံနိုင်တော့လို့ စိတ္တကုဋ်တောင်ကို ပို့ပေးရသည်။
ထို့နောက် ဘုရားလောင်း ဟင်္သာမင်းက သူကိုယ်တိုင် နေနဲ့အပြိုင် ပျံကြည့်ရင်း သူ့အဟုန်ကို စမ်းသပ်ခဲ့သည်။ နောက်တော့ နေဆီကခွာပြီး ဗာရာဏသီမြို့ပေါ်ကို ပျံလာသည်။ ဘုရားလောင်း ဟင်္သာမင်းရဲ့အရိပ်က မြို့ပေါ်ကို လွှမ်းမိုးသွားတယ်။ ဗြဟ္မဒတ်မင်းက ထူးဆန်းတဲ့ အဖြစ်နဲ့အတူ မေးသောကြောင့် နေနဲ့အပြိုင် ပျံသန်းနိုင်ခဲ့ကြောင်း လျှောက်သည်။ ဘုရင်ကြီးက ဒီအဟုန်ကို မြင်ဖူးချင်တယ်လို့ တောင်းဆိုသည်။
ထို့ကြောင့် ဘုရားလောင်း ဟင်္သာမင်းသည် ၎င်း၏ လျင်မြန်ခြင်းကို ပြသရန် လည်တွင်ချူဆွဲလျက် တိုင်ထိပ်တွင် နေသည်။ တိုင်ခြေရင်းတွင် အတော်ဆုံးလေးသည်တော် (၄) ယောက်တို့ ကျောချင်းဆိုင်ရပ်ပြီး အရပ်လေးမျက်နှာကို မြားတစ်စင်းစီ ပစ်၏။ ဘုရားလောင်း ဟင်္သာမင်းက မြှားများ မြေမကျမီ ဖမ်းယူကာ လေးသည်တော်တွေရဲ့ ခြေရင်းမှာ ပြန်ချပေးလိုက်သည်။ လျင်မြန်လွန်းသဖြင့် မည်သူမှ သေချာမမြင်ကြရ။ ချူသံကိုသာ ကြားကြရသည်။ မင်းကြီးလဲ အလွန်အံ့ဩပြီး “ဒီထက်ပိုမြန်တဲ့ အဟုန် ဒီလောကမှာ ရှိပါဦးမလား”ဟု ဟင်္သာမင်းကို မေးသည်။ ထိုအခါ ဘုရားလောင်း ဟင်္သာမင်းက “ဤလျင်မြန်ခြင်းထက် အဆသိန်းသန်း မက လျင်မြန်သောအရာ ရှိသေး၏။ ထိုအရာကား သေခြင်းတရားပေတည်း။”ဟုဆိုရာ မင်းကြီး မှာ ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်၏။ ဘုရားလောင်း ဟင်္သာမင်းက မင်းကြီးအား တရားပြကာ နှစ်သိမ့်ရသည် ဟု တေရသကနိပါတ်တွင် ပါရှိလေသည်။
မင်းကြီးသည် ဘုရားလောင်း ဟင်္သာမင်းကို အလွန်ကြည်ညိုသွားပြီး ဘုရားလောင်း ဟင်္သာမင်းရပ်နေခဲ့သည့် တိုင်ထိပ်မှာ ဘုရားလောင်း ဟင်္သာမင်း အထိမ်းအမှတ် ရုပ်တုထုလုပ် ဂုဏ်ပြုသည်။ ဒီကနေ ဘာသာရေးနယ်ပယ်မှာဟင်္သာကို တံခွန်တိုင်ထိပ်မှာ ထုလုပ်မှု စတင်ခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ သီတဂူဆရာတော်ကြီး၏ ရဟန်းတစ်ပါးရဲ့တန်ဖိုး တရားတော်မှာ ဟင်္သာအကြောင်း ဟောကြားဖူးသည်။
ယနေ့ခေတ် ဟင်္သာရုပ်အကြောင်း
ဟင်္သာရုပ် သင်္ကေတသည် မွန်နှင့် မြန်မာ့ယဉ်ကျေးမှုတွင် အရေးပါမြဲဖြစ်သည်။ မဆလ ခေတ်၌ အစိုးရက မော်လမြိုင် ဒီဂရီကောလိပ်ရှိ မွန်တို့၏သင်္ကေတဖြစ်သော ဟင်္သာ ရုပ်ကြီးအား ဖြုတ်ချခိုင်းသည်ကို ကျောင်းအုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းသူ ဒေါက်တာမန်းသက်စံ က အပြင်းအထန်ကန့်ကွက်ခဲ့၍ အောင်မြင်ခဲ့သည်။
သဘာဝဟင်္သာငှက်သည် ဝမ်းဘဲမျိုးနွယ်သာဖြစ်၍ အသွင် အားဖြင့် ဝမ်းဘဲနှင့်တူသည်။ တောဘဲကဲ့သို့ပျံနိုင်သည့်စွမ်းအားရှိ သည်။ သဲသောင်ရေစပ်တွင် ဖိုမအစုံနေလေ့ရှိသည်။ တစ်ကောင်နှင့် တစ်ကောင် တွယ်တာတတ်၍ အချစ်သဲသော သတ္တဝါများစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းရမည်ကဲ့သို့ရှိသည်။
'ဟင်္သာ' ကား မြန်မာတို့၏ အနုပညာနယ်ပယ်တွင် ရင်းနှီး လှသည်။ သဘာဝ ဟင်္သာငှက်ကို မြင်ဖူးတွေ့ဖူးသူ နည်းသည်သာရှိ မည်။ အနုပညာ ဟင်္သာကိုကား တွေ့ဖူးသူ များလေသည်။ စာပေ ကျမ်းဂန်နှင့် လက်မှုအနုပညာနယ်တွင် ရှာနိုင်၊ ရှာနိုင်သလို တွေ့နိုင် သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာစာပေကျမ်းဂန်များတွင် များစွာပါရှိသည်။ မာဂဓ ဘာသာ 'ဟံသ' သဒ္ဒါကိုစွဲ၍ မြန်မာလို 'ဟင်္သာ' ဟုခေါ်ကြောင်း အသီတိနိပါတ်တော်တွင် ဟင်္သာခြောက်မျိုးဖော်ပြထားကာ ဓတရဋ္ဌ ဟင်္သာသည် အမြတ်ဆုံးဖြစ်ကြောင်းနှင့် ရှေးမွန်ဘုရင်တို့သည် ဟင်္သာ ကို အမြတ်တနိုးထား၍ ပူဇော်ခဲ့ကြောင်းကို မြန်မာသီချင်းကြီး တစ်ဆယ့်ငါးပုဒ်အဖွင့်၊ ဆဒ္ဒန်အိုင်သာ၊ အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွင် တွေ့မှတ်ရသည်။
ဖြစ်တော်ပေါင်းချုပ် ဘုရားရှိခိုးတွင်လည်း 'အစ ကြိုး ကြာ၊ ဆယ့်ခြောက်ခါနှင့်၊ ဟင်္သာကိုးဖြစ်' စသည်ဖြင့် ဘုရားအလောင်းတော် သည် 'ဟင်္သာအဖြစ်ကိုးကြိမ် ဖြစ်ခဲ့ဘူးသည်ကို သိမှတ်နိုင်လေသည်။
တစ်ဖန် စိန္တကျော်သူဦးဩ၏ ဩဝါဒထူးပျို့ဆုံးမစာတွင် လည်း 'မတင့်တယ်ရာ၊ လူတို့ရွာတွင်၊ လဝါမဲ့ညဥ့်၊ တံပိုးမဲ့မြစ်၊ လည်ရစ် နွှဲကာ၊ ဟင်္သာမဲ့ကန်၊ တံခွန်မဲ့ငြား၊ စက်ရထားနှင့်. . .' စသည်ဖြင့် ဆိုညွှန်းထားသည်ကိုကြည့်ပါက ဟင်္သာမရှိသောကန်သည်လည်း လမဲ့ည၊ လှိုင်းမဲ့မြစ်၊ တံခွန်မဲ့ရထား၊ စသည်တို့ကဲ့သို့ မတင့်တယ်ဟု ဆိုထားလေသည်။ ဟင်္သာကား ဤမျှအချက်အချာကျလှလေသည်။ အမတ်ကြီးမင်းရာဇာသည် မွန်ဘာသာကဗျာကျမ်းမှ မြန်မာပြန်ဆိုခဲ့ သော ဟိတကာရီလင်္ကာ၌ သူရဿတီနတ်သမီးနှင့် ပတ်သက်၍ ဖွင့်ဆို ရာ၌ 'ဟင်္သာဖြူစင်၊ ယာဉ်ပေါ်တွင်၌၊ ဆင်းအင်ဖြူဆွတ်၊ ကိုယ်ရောင် မွတ်လျက်၊ ကြီးမြတ်ဉာဏ၊ ဘုန်းတေဇဖြင့်၊ လက်လှဘယ်ညာ၊ နှစ်ဖက်မှာကား၊ ပဒုမ္မာဖြူစိန်ရောင်တူကို၊ စွဲယူအံ့ဖွယ်၊ လွန်တင့်တယ် သည်၊ မိမယ်သူရဿတီနတ်' စသည်ဖြင့်တွေ့ရပြန်ပေသည်။
ရှေးခေတ်သီချင်းကြီး သီချင်းခံများကိုရေးစပ်ခဲ့ကြသော စာဆိုတော်ကြီးများကလည်း ဟင်္သာကိုအလေးအနက်နေရာပေးကာ ဖွဲ့ဆိုခဲ့ကြလေသည်။ ကလပ်ငယ်ကြိုးတွင် 'ဟင်္သာလေပျံကာသွား၊ ပိတုန်း ပိတုန်း ပျား၊ ရေပေါ်မှာလွှားပါလို့၊ ကြာဆံကို စားပါလို့၊ ဝဲကာ ပျံလေတည့်မှ ဝဲကာပျံ. . .' ။ မြဝတီမင်းကြီး ရေးသော မင်းခမ်းတော်စုံ ဘွဲ့တွင် 'ဟင်္သာရောင်မောင်းဥဒေါင်းကရဝိတ်မွန်နယ်မှာ၊ ရှားစေးလဲ့ ဝှန်၊ မွှေးလွန်နံ့သာ ထည့်ပါလို့လေး'။ ဘုန်းဘွဲ့ပတ်ပျိုးတွင်မူ 'ငှက်မွန် ဆင်းဝါ၊ ဟံသာရွှေမုခါ'။ နတ်ကြီးဆယ့်ငါးပါးဘွဲ့တွင်လည်း ဗိဿနိုး၊ ဂဠုန်၊ ဟင်္သာဘုံ ရှစ်စုံ ဗြဟ္မာမြန်းသည်နှင့်လေး. . .။' မင်းသိင်္ဂီရေး သိင်္ဂါသံတွင် 'အတောင်ငယ်ယှဉ်နွှဲ၊ ရွှေလည်တွဲပါလို့၊ ဝမ်းဘဲပမာ၊ ရွှေဟင်္သာသို့၊ မကွာအတူ၊ ပါတော်မူ၊ နန်းသူမိငယ်. . .' စသည်ဖြင့် မြန်မာတို့၏ကြိုး၊ ဘွဲ့၊ သီချင်းခံ၊ တေးဂီတနယ်တွင်လည်း ရှေးရှေးမှ သည် မျက်မှောက် ခေတ်တိုင် ရွှေဟင်္သာများပျံဝဲလျက်ရှိသည်။ (ဥပမာ စတီရီယိုတေး၊ စိုင်းထီးဆိုင်၏ ပျံသာပျံပါရွှေဟင်္သာရယ်)။ စီးပွားရေး ကြော်ငြာအမှတ်တံဆိပ်များတွင်လည်း ဟင်္သာမပါမပြီးသလောက်၊ ပဲခူးမြို့ ရွှေမောဓောဘုရားအနီးဟင်္သာကုန်းတွင် အဖိုပေါ်အမထပ်ကာ နားနေဟန်ရှိ ဟင်္သာမောင်နှံအရုပ်ရှိလေသည်။ ပဲခူးတိုင်း၊ မြို့နယ် သမဝါယမအသင်းစုသည် ထိုထင်ရှားလှသော အချစ်သည်းလှသော ရွှေဟင်္သာမောင်နှံကိုပင် အမှတ်တံဆိပ်ပြုလုပ်ထားလေသည်။ မြန်မာ့ ထုတ်ကုန်သွင်းကုန်ကော်ပိုရေးရှင်းသည် ရွှေဟင်္သာကွမ်းအုပ်တော်ပုံ ဖြင့် အမှတ်အသားပြုကာ နိုင်ငံတကာနှင့်ကုန်သွယ်လျက်ရှိသည်။ အနုပညာနယ်တွင်း၌လည်း နေရာအမျိုးမျိုးတွင် ဂုဏ် ဆောင်လျက်ရှိကြောင်း စာရေးသူ ပူးတွဲတင်ပြသည့်ပုံများကို ကြည့်က သိသာနိုင်ပေမည်။
ဧရွာ
ဧရွာ
ဝမ်နမ့်မော်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဝမ်နမ့်မော်ရွာ (Wannammaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ လွိုင်ကုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်ကုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၇ ဦး၊ မ ၁၀၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုလားရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကုလားရွာ (Kular)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မွေတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွေတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၂ ဦး၊ မ ၁၇၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ