cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ
သမိုင်း
နဝတ သည် ယခင်မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ (မဆလပါတီ)တွင် ဒုဝန်ကြီးများ၏အလုပ်တာဝန်များအစားထိုးခြင်း ကိုလည်း ရပ်ဆိုင်းသည့်အမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ (၁၉၇၄ မြန်မာ့အခြေခံဥပဒေတွင် “ဝန်ကြီးအဖွဲ့” သည် ဝန်ကြီးများအဖွဲ့အဖြစ်ဆောင်ရွက်သော်လည်း ဒုဝန်ကြီးများကို ဝန်ကြီးအဖွဲ့၏ တရားဝင်အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် မထားရှိခဲ့သည့်အတွက် နဝတ သည် တိကျသေချာစေရန် ယခင် မဆလ အစိုးရအတွင်းရှိ ဒုဝန်ကြီးများကို ဝန်ကြီးများနှင့်အတူထားရှိပြီး ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။) အာဏာ သိမ်းသည့်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် နဝတ ၏အမိန့်များကို ၁၉၈၈ စက်တင်ဘာ ၁၉ ရက်ထုတ် လုပ်သား ပြည်သူ့နေ့စဉ်သတင်းစာ တွင်တွေ့မြင်နိုင်သည်။ နဝတ ၏ပထမဦးဆုံးဥက္ကဋ္ဌသည် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစောမောင် ဖြစ်ပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ဖြစ်လာကာ ဝန်ကြီးချုပ်လည်းဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၉၂ ဧပြီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် ရာထူးမှဖယ်ရှားခံရပြီး၊ ထိုစဉ်ကဗိုလ်ချုပ်ကြီး နောက်ပိုင်းတွင်ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး ဖြစ်လာသည့် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီးသန်းရွှေ မှ နဝတဥက္ကဋ္ဌ နှင့် ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးများကို လွှဲပြောင်းရယူသွားသည်။ ၁၉၉၇ နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် နဝတ ကို ဖျက်သိမ်းပြီး နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ ဖြိုးရေးကောင်စီ အဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အများအားဖြင့် သို့မဟုတ် အားလုံးမဟုတ်သော စစ်အစိုးရ၏အဖွဲ့ဝင် အများစုသည် ဖျက်သိမ်းလိုက်သည့် နဝတအဖွဲ့ ထဲမှ အဖွဲ့ဝင်များပင်ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (၁၉၉၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာ)
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (၂၀၀၂)
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (၂၀၀၃)
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (၂၀၀၅)
အစောပိုင်းကာလတွင် ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(ရေ)၊ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်(လေ)၊ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးအဆင့်ပုဂ္ဂိုလ်များနှင့် တိုင်းမှူးများကို အဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ထားသော်လည်း ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကမ်းရိုးတန်းဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး ဖြစ်လာသော ဗိုလ်မှူးချုပ်အေးကြွေ၊ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် အရှေ့တောင်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးဖြစ်လာသော ဗိုလ်မှူးချုပ်မြင့်ဆွေ(ယခု ယာယီသမ္မတ ဦးမြင့်ဆွေ)တို့ နောက်ပိုင်း တိုင်းမှူးများကို နယကအဖွဲ့ဝင်များအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း မရှိတော့ပေ။ ထို့အတူ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူးများအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသော ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးများအပ နောင်ဖြစ်လာသည့် ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးများသည်လည်း နယကအဖွဲ့ဝင်များ အဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း မခံရတော့ပေ။
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (၂၀၁၀)
လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ
ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့များ၊ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ မြန်မာ့အရေးဆောင်ရွက်သူများ၊ နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့၊ လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ နှင့် အခြားသောအဖွဲ့များ၏ အစီရင်ခံစာများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ချိုးဖောက်မှုများကို အသေးစိတ်ဖော်ပြထားသည်တို့မှာ -
ကလေးစစ်သားများစုဆောင်းခြင်း
နအဖသည် ကလေးများ- အချို့အသက် ၁၀ နှစ်အရွယ်-အား ၎င်း၏စစ်တပ်၊ တပ်မတော်တွင် အမှုထမ်း ရန်အတွက် အတင်းအကြပ်လိုက်လံစုဆောင်းနေသည့်အကြောင်းကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အစီရင်ခံထားကြသည်။ လတ်တလောမြန်မာစစ်တပ်ထဲတွင်ကလေးစစ်သားမည်မျှရှိသည်ကိုခန့် မှန်းရန်ခက်ခဲသည်။ သို့သော်လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့၊ ကလေးစစ်သားများကမ္ဘာ့အစီရင်ခံစာ ၂၀၀၈ နှင့် နိုင်ငံတကာလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အဖွဲ့တို့၏အဆိုအရ ထောင်ဂဏန်း နီးပါး ရှိသည်။
ကလေးစစ်သားများစုဆောင်းနေခြင်းအတွက် အကြောင်းပြချက်များထဲမှတစ်ခုမှာ တစ်နိုင်ငံလုံးကို ပိတ်ဆို့ ထိမ်းချုပ်ထားနိုင်မည့် စစ်တပ်ဖြစ်ရန် စစ်သား ပို၍ များများလိုအပ်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ တသီးတခြား နှင့် အခွင့်ထူးခံသည့် မြန်မာစစ်ခေါင်းဆောင်များအပေါ် မြန်မာအများစု၏မနှစ်မြို့ဖွယ် ခံစားနေရမှုများကို ပြသည့်အနေဖြင့် စစ်တပ်ထဲမဝင်ကြသည့်အတွက်ကြောင့် စစ်တပ်သည် တစ်ခါတစ်ရံ တွင်ကလေးစစ်သား အတင်းအကြပ်စုဆောင်းခြင်းဘက်သို့ လွှဲပြောင်းလုပ်ဆောင်ရသည်။
ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်သည် ကလေးစစ်သားများစုဆောင်းခြင်း နှင့် အသုံးပြုခြင်းကို တားဆီးသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစံချိန်စံညွှန်းများကို ချိုးဖောက်သည့်အတွက် လေးကြိမ်ဆက်တိုက် အစီရင်ခံစာများတွင် နအဖ ကို နာမည်ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
အတင်းအကြပ်ပြောင်းရွှေ့ခြင်း
လူ့အခွင့်အရေးစောင့်ကြည့်ရေးအဖွဲ့ အစီရင်ခံထားသည်မှာ ၂၀၀၈ မေ နာဂစ်မုန်တိုင်းပြီးချိန်မှစ၍ မြန်မာအာဏာပိုင်များသည် ထောင်နှင့်ချီမဟုတ်သော်လည်း ရာနှင့်ချီသောနေရာမဲ့လူများကို ကျောင်းများ၊ ဘုန်းကြီးကျောင်းများ နှင့် အများပိုင်အဆောက်အအုံများမှ ဖယ်ရှားခဲ့ပြီး၊ ထိုသူတို့ကို ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ် ရှိ ပျက်စီးနေသည့် ၎င်းတို့၏ရွာများသို့ပြန်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂအတွင်းရေးမှူးချုပ် ဘန်ကီမွန်းသည် ဆန္ဒခံယူပွဲကို ရက်ရွှေ့ဆိုင်းပေးရန် နှင့် လူသားချင်းစာနာထောက်ထားမှုကယ်ဆယ်ရေး အပေါ် ၎င်းတို့၏အရင်းအမြစ်များ ချိန်ဆရန် တို့အတွက် မေတ္တာရပ်ခံတောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း၊ အာဏာပိုင်များသည် အခြေခံဥပဒေအသစ် ဆန္ဒခံယူပွဲ မဲရုံလုပ်ရန်အတွက် အချို့သော အများပိုင်အဆောက်အအုံများ နှင့် ကျောင်းများကို ရှင်းလင်းထားခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အခါ၌ နအဖသည် ယခင်မြို့တော်ရန်ကုန်အနီးတစ်ဝိုက်ရှိ ဒါဇင်ပေါင်းများစွာရှိသော အစိုးရလုပ်ကိုင်နေသည့် ကယ်ဆယ်ရေးရွက်ဖျင်တဲများမှ ဒုက္ခသည်များအား နှင်ထုတ်ခဲ့ကြပြီး၊ ၎င်းတို့ကြုံတွေ့နေရသည့်အခက်အခဲတို့ကို အလေးမမူတော့ပဲ မိမိတို့အိမ်သို့ ပြန်ကြရန် အမိန့်ပေးခဲ့သည်။
အတင်းအကြပ်နှင်ထုတ်ခြင်းသည် အရေးပေါ်ကယ်ဆယ်ရေးကာလ ပြီးဆုံးသွားသည်နှင့် နိုင်ငံခြားအကူအညီမလိုပဲ လေဘေးသင့်လူအများသည် ၎င်းတို့၏ဘဝများကို ၎င်းတို့ပြန်လည်တည်ဆောက်နိုင်ပြီ ဆိုသည်များကို ပြသရန် အစိုးရ၏ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ နာဂစ်မုန်တိုင်းကြောင့် အိုးအိမ်မဲ့ဖြစ်ရသူများသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဥပဒေအောက်တွင် နိုင်ငံအတွင်းရွှေ့ပြောင်းရသူများဟု နားလည်သိရှိထားသည်။ နိုင်ငံအတွင်းရွှေ့ပြောင်းရခြင်းအပေါ် ကုလသမဂ္ဂလမ်းညွှန်စည်းမျဉ်းများ အောက်တွင် မြန်မာအစိုးရသည် နိုင်ငံအတွင်းရွှေ့ပြောင်းရသူများ မိမိတို့၏အိမ်သို့ ပြန်ရန် သို့မဟုတ် နေထိုင်နေကျနေရာများသို့ပြန်ရန် သို့မဟုတ် နိုင်ငံ၏အခြားသောနေရာတွင် ဆန္ဒအလျှောက် အခြေချနေထိုင်ရန် တို့အတွက် စိတ်ချလက်ချနှင့်သိက္ခာရှိရှိ ဆန္ဒအလျှောက်ဖြစ်စေရမည့် အခွင့်အရေးကို သေချာမှုဖြစ်စေရမည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေ
ဖြစ်နိုင်ခြေ (Probability) သည် သင်္ချာ ဘာသာရပ်၏ အစိတ်အပိုင်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဖြစ်နိုင်ခြေသည် ကိစ္စ/အကြောင်းအရာ တစ်ခု၏ ဖြစ်စရာရှိသည့်အရာများထဲမှ အဖြစ်အပျက် တစ်ခု ဖြစ်ပျက်မည် (သို့) ဖြစ်ပျက်နိုင်ခြင်း မရှိ စသည်ကို လေ့လာသော လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ
အတင်းအကြပ်ခိုင်းစေမှုများ
အဆိုးရွားဆုံး အတင်းအကြပ်ခိုင်းစေမှုအချို့ကို မြန်မာအရှေ့တောင်အရပ်မှ အစီရင်ခံခဲ့သည်။ ထိုနေရာတွင် ဒေါ်လာဘီလီယံနှင့်ချီသော ဓာတ်ငွေ့ပိုက်လိုင်းကို အမေရိကန် ယူနိုကယ် (UNOCAL) နှင့် ပြင်သစ် တိုတယ် (TOTAL) ရေနံကုမ္ပဏီများ ပူးပေါင်းအဖွဲ့နှင့် မြန်မာအစိုးရတို့ တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ အတင်းအကြပ်ခိုင်းစေမှုကို ခရီးသွားလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံကိန်းများတွင်လည်း သုံးစွဲခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ မတ်လ တွင် ဥရောပသမဂ္ဂသည် အတင်းအကြပ်အလုပ်ခိုင်းစေမှု နှင့် အခြားသောချိုးဖောက်မှုများ ကြီးထွားလာသည့်အတွက်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအား ပေးထားသည့် ကုန်သွယ်ရေးအထူးအခွင့်အရေးကို ရုပ်သိမ်းသွားခဲ့သည်။
ဖြစ်နိုင်ခြေ
ဥပမာအားဖြင့် ပြရလျှင် ဘက်မလိုက်သော (Unbiased) ဒင်္ဂါးပြား တစ်ပြားကို လေထဲသို့ ပစ်မြှောက်၍ ပြန်၍ ကျလာသော အခါတွင် ခေါင်းကျရန် ဖြစ်နိုင်ခြေ တဝက် ပန်းကျရန် အတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေ တဝက်ရှိသည်ကို ဖြစ်နိုင်ခြေဖြင့် တွက်ချက် ပြသနိုင်သည်။ အဖြစ်အပျက် (event) တစ်ခု၏ ဖြစ်နိုင်ခြေ (p) ဂဏန်းသည် ၀ နှင့် ၁ ကြားတွင် ရှိသည်။
အကယ်၍ အံစာတုံး တစ်တုံးကို လှိမ့်ပါက ၁ ကျရန် ဖြစ်နိုင်ခြေသည် ၆ပိုင်း ၁ပိုင်း ရှိမည် ဖြစ်သည်။ ၂ ကျရန် အတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေမှာလည်း ၆ ပိုင်း ၁ ပိုင်း ရှိမည် ဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့် ဆိုသော ၁၊ ၂၊၃၊၄၊၅၊၆ ဂဏန်း အားလုံး ကျရန် အတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေမှာ ညီတူညီမျှ ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့်ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ
ရည်ညွှန်းကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
အိုင်းရစ် ဖောင့်ဘိုနာ
Iris Fontbona သည် ကင်ဆာရောဂါဖြင့် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သူ Andronico Luksic ၏ ဒုတိယမြောက်ဇနီး (ယခု မုဆိုးမ) ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
Iris Fontbona & Family-Forbes
ရွာတန်းရှည်ရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
ရွာတန်းရှည်ရွာ (Ywartanshey)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ အော်ဇီးခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၃၄၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 8
NGC 8 သည် ကြယ်စုတန်း Pegasus တွင်ရှိသော ဒွိကြယ်စနစ် (K5 and F8) ဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၈၆၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် Otto Struve ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ NGC 9 မှ 2.7 arc minute နီးပါးခန့်ဝေးကွာပြီး ကြယ်တို့သည် ဆက်နွယ်မှု ရှိသယောင် မထင်ရပေ။
အလယ်ကုန်းရွာ၊ အလယ်ကျွန်း
အလယ်ကုန်းရွာ၊ အလယ်ကျွန်း
ပဒေသကုန်းရွာ၊ ပဒေသကုန်း
ပဒေသကုန်းရွာ၊ ပဒေသကုန်း
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ ညောင်ဝိုင်း
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ ညောင်ဝိုင်း
ချော်ကုန်းရွာ
ချော်ကုန်း
အညာဖျားရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
အညာဖျားရွာ(Ahnyarhpyar)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ အညာဖျားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,049 ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ခုနစ်၊ စက်တင်ဘာလ၏ ထားဝယ်မြို့နယ်ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များအရ ၀.၄၉ဧက ရှိသော အလက(ခွဲ)ကျောင်း ၌ ဆရာ/ဆရာမ ၉ဦး၊ ကျောင်းသား/သူ ၁၇၅ဦး ရှိကာ ဆရာ/ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသား/သူ ၁၉ယောက် နှုန်းအချိုးကျသည်။ အညာဖျားကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲရှိသည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်းလုပ်ငန်း၌ အိမ်ခြေ ၁၆၈၊ အိမ်ထောင်စု ၁၇၇ စုအား ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ခွင့်ပြုထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြင်သာရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယူးကွန်းနယ်
ယူးကွန်းနယ်
ယူးကွန်းနယ်သည် မြောက်အမေရိကတိုက်၊ ကနေဒါနိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုနယ်မြေ၏ ပုံ သဏ္ဌာန်မှာ တြိဂံဆန်ဆန်ဖြစ်၍ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂ဝ၇ X ဝ၇၆ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်လေသည်။ အာတိတ်ဒေသပိုင်းတွင် တစ်စိတ် တစ်ဒေသ ကျရောက်သဖြင့် အလွန်အေးသော ရာသီဥတုရှိသော် လည်း ရွှေရှိသဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။
ရာသီဥတုမှာ ဆောင်းရာသီတွင် အလွန်အေးမြသည်။ သို့သော် နွေရာသီတွင် တစ်ခါတစ်ရံ အလွန်ပူပြင်း တတ်၏။ ထို့ပြင် နေ့တာရှည်လှ၍ တစ်ခါတစ်ရံ တစ်နေ့လျှင် နာရီ ၂ဝ ခန့်မျှ နေရောင်ကို တွေ့နေရတတ်ပေသည်။ သို့ဖြစ်၍ အပင်မာ မျိုးဖြစ်သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်နှင့် ကောက်ပဲသီးနှံများသာ နွေရာသီတွင် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်နိုင်၏။ များသောအားဖြင့် အာလူး၊ မုန်လာဥဝိုင်း၊ အုတ်ဂျုံနှင့် ရိုင်းစပါးတို့ကို စိုက်ပျိုး ကြ၏။
ယူးကွန်းနယ်တွင် ရွှေ၊ ငွေ၊ ခဲ၊ ကြေးနီ၊ သံနှင့် ကျောက်မီး သွေး စသည့် အဖိုးတန် သတ္တုများထွက်၏။ မကြာမီနှစ်များ အတွင်းက တွင်းထွက်သတ္တုအချို့ကို ယခင်ကထက် ပိုမို လုပ်ကိုင် တူးဖော်ခဲ့ကြပြီး ဖြစ်၏။
ထိုနယ်ကို ၁၈၄ဝ ပြည့်နှစ်ခန့်က ရောဗတ်ကင့်ဗဲဆိုသူ ဗြိတိသျှလူမျိုး သားမွေးကုန်သည်တစ်ဦးက စတင် တွေ့ရှိခဲ့၏။ သို့သော် လူဖြူလူမျိုးတို့ အခြေစိုက် နေထိုင်းခြင်းမပြုကြသေး ဘဲ သားမွေး အရောင်းအဝယ်ပြုရာ ဒေသအဖြစ်သာ ထားရှိ ခဲ့၏။ ထိုစဉ်က ထိုနယ်မှာ ဟဒ်ဆန်ဗေးကုမ္ပဏီပိုင် ဖြစ်ခဲ့ လေ၏။ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ် တွင်ကား ကနေဒါနိုင်ငံ အစိုးရသို့ အနောက်မြောက်နယ်ပယ်များတွင် အပါအဝင်အဖြစ် ပေးအပ် လိုက်ရလေသည်။
ကနေဒါနိုင်ငံ အောက်လွှတ်တော်သို့ အမတ်တစ်ဦး စေလွှတ် ခွင့်ရ၏။ ကလောင်ဒိုက်မြစ်နှင့် ယူးကွန်းမြစ်ဆုံရာတွင်ရှိသော ဒေါ်ဆန်မြို့တွင် လူဦးရေ ၁ဝ၄၃ ယောက်ရှိသည်။ ထိုနယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်လေသည်။ တောင်ဘက်ရှိ သတ္တုတူးဖော်ရေး လုပ်ငန်းများ တည်ရှိရာ ဌာနတစ်ခုဖြစ်သော ဝှိုက်ဟော့မြို့တွင် လေဆိပ်တစ်ခုရှိ၏။ ယင်းမြို့၌ လူဦးရေ ၇၅၄ ယောက် ရှိ၏။
ယခုအခါ ရွှေအထွက် အလွန်နည်းသွားသဖြင့် စရိတ် အကုန်အကျ များစွာခံ၍ ခဲယဉ်းစွာ တူးဖော်မှသာ ရရှိနိုင် လေတော့၏။ သို့သော် တောင်ဘက်ပိုင်းမှ ကျောက်မီးသွေး တွင်းများမှာ အကျိုးဖြစ်ထွန်းစရာ အလားအလာများရှိလေ သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ရွှေအထွက်နည်းသွားသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် ထိုနယ်၏ လူဦးရေလည်း လျော့နည်းသွားလေ သည်။ ရွှေမြောက်မြားစွာ တူးဖော်ရရှိခဲ့စဉ်က ထိုနယ်၏ လူဦး ရေမှာ ၂၇၂၁၉ မျှ ဖြစ်ရာ ရွှေအထွက်နည်းသွားအခါ တိုင်းရင်းသား အင်ဒီးယန်းလူမျိုး ၂ဝ၄၇ ယောက် အပါအဝင် ၁၄၆၂၈ ယောက် (၁၉၆၁) မျှသာ ဖြစ်လေသည်။
အထက်ယင်ခတ်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်နဲ့ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လွယ်နဲ့ရွာ (Loineit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လွယ်မောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်မောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၉၂ ဦး၊ မ ၅၀၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၅၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဖန်းချောင်းရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
သဖန်းချောင်းရွာ (Thahpanchaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ဘဲဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘဲဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၅ ဦး၊ မ ၉၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိုင်းဝိုင်း
ဆိုင်းဝိုင်းဟုခေါ်ခြင်းအကြောင်းမှာ ပန်းပြားကြီးရှစ်ခုကိုဝိုင်း၍ ပတ်လုံးများ၌ပါရှိသောကြိုးဖြင့် ချည်နှောင်ကာ ဆိုင်းထားရသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဆိုင်းဝိုင်းကို ပတ်ဝိုင်းဟုလည်းခေါ်သည်။ ပတ်ဝိုင်း၏အဓိပ္ပာယ်မှာ ပတ်လုံးများကို ဝိုင်းဖွဲ့ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့ ပတ်ဝိုင်းနှင့် ဆိုင်းဝိုင်းတို့သည် သဘောချင်းတူညီသော်လည်း ယခုအခါတွင် ဆိုင်းဝိုင်းဟုဆိုလိုက်လျှင် ပတ်ဝိုင်းကြီးအပါအဝင် ၎င်းနှင့်အတူ တွဲဖက်တီးမှုတ်ရသောတူရိယာများ ပါဝင်သည့် အတီး၊ အမှုတ်အဖွဲ့တစ်ခုလုံးကို ဆိုလိုကြောင်း နားလည်ကြသည်။
စကီးစီးခြင်း
စကီးစီးခြင်း
ရေခဲသော တိုင်းပြည်များတွင် ရေခဲပြင်ပေါ်၌ စကီးဟုခေါ် သော သစ်သားလျှောဖိနပ် စီးနင်း၍ ခရီး သွားလာကြသည်ကို စကီးစီးခြင်းဟု ခေါ်သည်။ ထိုလျှောဖိနပ်မှာ သာမန်အားဖြင့် ၃ လက်မမှ ၅ လက်မအထိ ဗြက်ရှိသည်။ အလျားမှာ ၅ ပေမှ ၈ ပေအထိ ရှည်သည်။ အထူမှာ တစ်လက်မနှင့် တစ်မတ်ခန့် ထူသည်။ ဖိနပ်၏ ဦးရောနောက်ပါ ရှည်မျောမျော ရှိသည်။ စကီးနှင့်စကိတ်တို့ ခြားနားချက်မှာ စကီးသည် သစ်သားဖိနပ် ဖြစ်၍၊ စကိတ်မှာ ရိုးရိုးသားရေဖိနပ် အောက်တွင် တပ်ဆင် ထားနိုင်သော သံမဏိပြားကိရိယာဖြစ်သည်။ (စကိတ်စီးခြင်း လည်း။) လျှောဖိနပ်ကို စီးမည်ပြုသည့်အခါ ထိုဖိနပ်ကို ခြေဖမိုးနှင့် ခြေမျက်စိတို့တွင် အခိုင်အမာ ချည်နှောင်တုပ်ပိုး၍ စီးရသည်။
ဆိုင်းဝိုင်း
ဆိုင်းဝိုင်းသည် ဒိုးပတ်ဝိုင်း၊ အိုးစည်ဝိုင်းတို့ကဲ့သို့ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ လှည့်ပတ်သွားလာ၍ တီးမှုတ်ရသော ဝိုင်းမဟုတ်၊ တစ်နေရာတည်းတွင် ထိုင်၍တီးမှုတ်ရသော ဝိုင်းဖြစ်သည်။ ဆိုင်းဝိုင်းအဖွဲ့တစ်ဖွဲ့၌ တီးမှုတ်သူ ခုနစ်ယောက်မှ ဆယ်ယောက်ကျော်အထိ ပါဝင်သည်။ သာမန်အားဖြင့် - ဆိုင်းဝိုင်းကြီးများတွင်မူ အထက်ပါခုနစ်ဦးအပြင်၊ နှဲငယ်နှစ်လက်၊ မောင်းနှင့်ဝါးတီးများကို တိုးချဲ့ထည့်သွင်းထားသည်။ မြန်မာ့ဆိုင်းဝိုင်းအဖွဲ့တွင် ပတ်ဝိုင်းတီးသူကို ဆိုင်းဆရာ၊ ဆိုင်းဝိုင်းဆရာ ပတ်တီးခေါင်းဆောင်ဟုခေါ်သည်။
နောင်သောအခါ ထိုမျှထက်ပင် တိုးချဲ့လာလေရာ၊ ဆိုလတ္တံ့သောစကားစဉ်တို့၌ ယင်းသို့အစဉ်တစိုက် တိုးချဲ့လာပုံကို ဖော်ပြမည်။ ဆိုင်းဝိုင်စီစဉ်ထားပုံမှာ ရှေ့တန်းတွင် ဆိုင်းဆရာ၊ ကြေးတီးနှင့် ပတ်မတီးတို့ ထိုင်ကြရသည်။ နောက်တန်းတွင် ကျန်အဖွဲ့သားများထိုင်ကြရသည်။ နောက်တန်းရှိအဖွဲ့သားတို့တွင်နှဲကြီးနှဲကလေးတို့ကို မှုတ်ရသူများမှအပ၊ ကျန်သူတို့မှာ နောက်ထိုင်များဖြစ်ကြသည်။ နောက်ထများအနက် အဆိုကောင်းတစ်ယောက်၊အပြောကောင်းတစ်ယောက်၊ အသောကောင်းတစ်ယောက် ပါတတ်မြဲဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက ပတ်ဝိုင်းအတွင်းရှိ ဆိုင်းဆရာသည် ပရိသတ်ကို စကားပြောဆိုခြင်း မရှိပေ။ နောင်အခါမှ ဆိုင်းဆရာက ပရိသတ်ကို အဆိုအပြောဖြင့် ဖျော်ဖြေမှုရှိလာသည်။
စကီးစီးခြင်း
စကီးစီးခြင်း
ရေခဲသော တိုင်းပြည်များတွင် လျှောဖိနပ်စီးခြင်း ဓလေ့မှာ ရှေးဟောင်းကပင် ရှိနှင့်ပြီဟု သိရသော်လည်း လျှောဖိနပ်စီး ခြင်းကို ကစားခုန်စား တစ်ရပ်အနေဖြင့် တီထွင်ကြသည်မှာ များစွာ မကြာသေးချေ။ခရစ် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်လောက် နော်ဝေး နိုင်ငံတွင် စကီးစီးခြင်းကို ကစားခုန်စားပြိုင်ပွဲတစ်ရပ်အနေနှင့် ကျင်းပခဲ့ရာမှ အစပြု၍ စကန်ဒီနေးဗီးယား ကျွန်းဆွယ် တစ်လျှောက်ရှိ နိုင်ငံများသို့ ထိုစကီးစီးခြင်း အလေ့အထသည် ပျံ့နှံ့သွားလေသည်။ ထိုနောက်၌ကား ဥရောပတိုက်တွင်သာမက ဩစတြေလျတိုက်နှင့် နယူးဇီလန်ပြည်တို့တွင်လည်း စကီးစီး ခြင်း ခေတ်စားလာခဲ့သည်မှာ ယနေ့တိုင်အောင်ပင် ဖြစ်သည်။ စကီးစီးခြင်း၌ တောင်ထိပ်မှ တောင်အောက်သို့သာ လျှောချစီးဆင်းနိုင်သည်မဟုတ်၊ တောင်အောက်မှလည်း တောင်ထိပ်သို့ စီးတက်နိုင်သည်။ ဤသို့ အနိမ့်မှ အမြင့်သို့ တက်နိုင်ရန်၊ တောင်ဝှေးများကို အသုံးပြုရသည်။ များသော အားဖြင့် ထိုတောင်ဝှေးတို့၏ အောက်ခြေ၌ ဘီးတပ်လျက် ပါရှိသည်။ သို့ရာတွင် အမြင့်သို့ တက်သောအခါ၊ စကီးဖိနပ် ကို တည့်တည့် မတ်မတ်စီး၍ လျှောက်ရန် မဖြစ်နိုင်ချေ။ ထိုအခါ၌ ကျွမ်းကျင်မှု လိုလေသည်။ စကီးစီး သူသည် ခြေကိုခွင်၍၊ စကီး ဖိနပ်ကို သွားရာလမ်းကြောင်း၌ ကန့်လန့် ဖြတ်၍ ချပြီးလျှင် လျှောက်ရသည်။ ဤသို့ လျှောက်သည့်အခါ စကီး ဖိနပ်ရာသည် ဆီးနှင်း ဖွေးဖွေးထဲတွင် ကင်းခြေများ လျှောက်သွား၍ ကျန်ရစ်သော ကင်းခြေများ ခြေရာသဏ္ဌာန် ကျန်ရစ်သည်။
စကီးစီး ပြိုင်ပွဲများတွင် ပြိုင်ပွဲဝင်တို့သည် သတ်မှတ်ထား သော တာထွက်မှ ပန်းတိုင်သို့ အတိုဆုံးခရီးဖြင့် အမြန်ဆုံး ရောက်အောင် လျှောစီးကြရသည်။ အတိုဆုံးခရီးဖြင့် ရောက်ရ လေအောင် မတ်စောက်သောချောက်များကို ခုန်ဆင်းရသည်မှာ စွန့်စားခြင်းတရပ်ပင် ဖြစ်သည်။ အချို့ကစားနည်းမှာ တောင် ကုန်းမှ မိုင် ၆ဝ နှုန်းမျှဖြင့် လျှောဆင်းပြီးလျှင် သတ်မှတ်ထား သော နေရာသို့ ရောက်လျှင် လေထဲတွင် ခုန်တက်ရသည်။ အချို့သော ကစားပွဲ တို့၌ကား၊ တောင်ကမ်းပါးစောင်း တစ်လျှောက်တွင် ခုန်၍ဆင်းရသည်။
ဆိုင်းဝိုင်း
သမိုင်း
သရေခေတ္တရာ ခေတ်က ဆိုင်းဝိုင်းတွင် ပတ်ဝိုင်း နှဲ ပတ်မ တို့သာ အဓိကအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့၍ ကြေးဝိုင်း မောင်းဝိုင်း တို့မှာ ယိုးဒယားနိုင်ငံမှ ဆင်းသက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်ဟုဆိုပါသည်။ ၁၂၆၆ ခုနှစ် လောက်၌မောင်းဆိုင်းဟူ၍ တီထွင်ကာ ဆိုင်းဝိုင်း၌ ထည့်သွင်းလာကြသည်။
ထိုအချိန်ကာလနှင့် မရှေး မနှောင်းတွင် ဘင်၊ ခရာ၊ ပလုတ်တုတ်တို့ကို ဆိုင်းဝိုင်း၌ထည့်သွင်း အသုံးပြုလာကြသည်။ ဘင်ကိုစဆင် အသုံးပြုသူမှာ ဆရာကြီး စိန်ဗေဒါ ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလန်မှ ပြန်လာပြီး နောက်ပိုင်းတွင် စတင်သုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆရာကြီး စိန်ဗေဒါ၏ အင်္ဂလန်ပတ်စမ်း (အင်္ဂလန်တီးလုံး)တွင် ဘင်ကို စသုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ သီပေါဘုရင်ခေတ် နောက်ပိုင်းခေတ်တွင်မှ သုံးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဆိုင်းဝိုင်း အကာအရံမှာ ရှေးက ရိုးရိုးသာ ပြုလုပ်ကြ၍ ကိုလိုနီခေတ်မှ စတင်ကာ မှန်စီရွှေချ ဝိုင်းရှစ်ပြား (ပန်းဝိုင်းရှစ်ချပ်) ကို စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
ရှေးက ပတ်မထိန်းသည် ပတ်မကြီးတစ်ခုကိုသာ တီးရသည်။ ထိုစဉ် အခါက မင်းပေါက်၏လက်ဝဲပြင်ဖက်၌ ဒိုးတီးတစ်ယောက်သက် သက်ရှိသည်။ ထိုဒိုးတီးသမားသည် မင်းပေါက်ကိုလက်လျှို၍၊ ဆိုင်းဝိုင်းတွင်းရှိ လက်ရင်းပတ်လုံးကြီးဖြစ်သော ဒုန်းခဲကို သူ၏ ဒိုးနှင့်တွဲဖက်၍ တီးရသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ်ခန့် မှအစပြု၍၊ ဒိုးတီးကို ဖြုတ်လိုက်လေရာ၊ ပတ်မထိန်းသည် ပတ်မကြီးအပြင် ပတ်လုံးခြောက်လုံး (ခြောက်လုံးပတ်) ကိုပါတီးရန် တာဝန်ယူရသည်။ ထိုနောက် ပတ်မကြီးသည် ပတ်လုံးခြောက်လုံး အပြင်၊ ပတ်စာနှစ်ဘက်တပ် စခွန့်ကိုပါ တီးလာရသည်။
ယခုခေတ်၌ကား စောင်း၊ ပတ္တလား စသည့် မြန်မာတူရိယာအမျိုးမျိုး၊ အနောက်နိုင်ငံ အပါအဝင် ကမ္ဘာသုံး တူရိယာအမျိုးမျိုး၊ လျှပ်စစ်တူရိယာအမျိုးမျိုး တို့ကို ဆိုင်းဝိုင်းနှင့် တွဲဖက် အသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်။
တီးခတ်မှု အပိုင်း တွင်လည်း ဂီတပုံစံများ ဖြည့်ဖြည်းခြင်း ပြောင်းလဲ တိုးတက်လာခဲ့သည်။
မြန်မာ့ ဆိုင်းဝိုင်း နှင့် တူသော ဂီတဝိုင်းမျိုး ကမ္ဘာမှာ မရှိချေ။ ၂၀ ရာစု ‌ောက်ပိုင်း မှ စ၍ ကမ္ဘာ့ နိုင်ငံ အချို့မှ ဂီတပညာရှင်များ မြန်မာ့ ဆိုင်းဝိုင်းကို စိတ်ဝင်တစား ‌‌လေ့လာ လာကြသည်။ တရုတ် အမေရိကန် ဂျပန် အပါအဝင် နိုင်ငံကြီး များ မှ မြန်မာ့ဆိုင်းပညာကို ‌လေ့လာ သင်ယူသူများ ရှိလာသည်။
ဆိုင်းဝိုင်းတွင် ပါဝင်သော အစိတ်အပိုင်းများ
ဆိုင်းဝိုင်း တွင် ပါဝင်သော အဓိက အစိတ်အပိုင်းများကို ကြည့်လျင် -
စသည်ဖြင့် ‌တွေ့နိုင်သည်။ အမှတ်စဉ် ၁ ၂ ၄ နှင့် ၅ တို့မှာ မည်သည့် ဆိုင်းဝိုင်းတွင် မဆို မရှိမဖြစ် အရေးပါသည့် အဓိက အစိတ်အပိုင်းများ အဖြစ်သတ်မှတ်ကြ၍၊ ကျန် အစိတ်အပိုင်းတို့မှာ အဓိက အပိုင်းကို ပံ့ပိုးရလေသည်။ အမှတ်စဉ် ပတ်ဝိုင်း၊ ကြေးဝိုင်း နှင့် ပဉ္စရူပရုပ် တို့ကို ‌ရှေ့တန်းသုံမျိုး ဟု ခေါ်သည်။ ဆိုင်းဝိုင်း၌အဓိကဖြစ်သောအထက်ဖော်ပြပါ တူရိယာသမားတို့အပြင် နောက်ထိုင်တို့လည်း ရှိကြသည်။ နောက်ထိုင်တို့သည် အဓိက တို့အားအထောက်အပံ့ပြုရသည်။
ပတ်ဝိုင်း ခြောက်လုံးပတ်ဝိုင်း အုပ်စုံခြောင် တို့တွင် အသုံးပြုသော ဗုံများကို သစ်သား အသုံးပြု ပြုလုပ်တည်ဆောက်ထားသည်။ အကောင်းဆုံးမှာ ပိတောက်သားဖြစ်သည်။ ကုလား ကုက္ကို၊ ပိုးမည်းဇာ၊ သက်စီးသား စသည့် သစ်များနှင့်လည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ဗုံတွင် ကျက် သော သရေ မှာ နွား သရေ က အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက ဗုံအစ မဒေါင်းလှ က ဟု ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ ယခုအခါ မန္တလေးတိုင်း မဒေါင်းလှ ရွာတွင် ဗုံများ ပြုလုပ်ခြင်း မရှိတော့ပေ။ မြန်မာ့ အကောင်းဆုံး ဗုံများကို မန္တလေးတိုင်း ‌ပျော်ဘွယ်မြို့နယ် မကျည်းတန်းရွာ တွင် ပြုလုပ်သည်။ စစ်ကိုင်းတိုင်း အင်း‌ော် မြို့တွင်လည်း ဗုံ၊ အိုးစည်၊ စည် များ ပြုလုပ်သည်။
ဆိုင်းဝိုင်း အကာအရံအပါအဝင် မှန်စီရွှေချ ဆိုင်းဝိုင်းများကို မန္တလေးမြို့ မဟာမြတ်မုနိဘုရားကြီး၏ တောင်ဘက် ဇွန်းစု တွင် ပြုလုပ်သည်။
၁။ ပတ်ဝိုင်း
ဆိုင်းဝိုင်းဖွဲ့စည်းပုံကို ပိုင်းခြား၍ ကြည့်လျှင် ဆိုင်းဝိုင်း၌ ပတ်ဝိုင်း၊ ကြေးဝိုင်း၊ ပတ်မကြီး၊ နှဲဟူသည်တို့မှာ အဓိက အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်ကြသည်ကို တွေ့ရလိမ့်မည်။ ပတ်ဝိုင်းမှာ မှန်စီရွှေချထားသော ပန်းပြားကြီးပေါင်းရှစ်ခုကို ဆက်စပ်ဝိုင်းဖွဲ့ကာ၊ ပုံဟုခေါ်သော ပတ်လုံများ ဆွဲချိတ်ထားသည့် ဝိုင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထိုပန်းပြားကြီးရှစ်ခုအနက် ခုနစ်ခုမှာ ပန်းပြားကြီး တစ်ခုလျှင် ပန်းပြားငယ်သုံးခုမှ လေးခုအထိ ထုလုပ်ဆက်စပ်ထားသည်။ ကျန်ပန်းပြားငယ်တစ်ခုမှာမူ နောက်ထိုင်များ၏ဖက်၌ ရှိသည်။ ထိုပန်းပြားတွင် ဆိုင်းဆရာ ဝင်ရန်ထွက်ရန် အပေါက်ပါရှိ၍၊ ထိုအပေါက်ကို မင်းပေါက်ဟု ခေါ်သည်။ ထိုမင်းပေါက်ပါရှိသော ပန်းပြားမှလွဲ၍၊ ကျန်ပန်းပြားတို့၏ထပ်တွင် ပန်းပြားငယ်အရေအတွက်ကိုလိုက်၍ ပတ်လုံးချိန်ရန် စရွေးပေါင်း သုံးခုစီဖြစ်စေ၊ လေးခုစီဖြစ်စေရှိသည်။ မင်းပေါက်ပါသော အပြား၌ ဝဲယာနှစ်ဘက်တွင် စရွေးနှစ်ခုရှိသည်။ ပန်းပြားကြီးတစ်ခုလျှင် အကျယ်နှစ်ပေခန့်ရှိသည်။ မင်းပေါက်ရှိသော ပန်းပြားမှာ နှစ်ပေကျော်မျှကျယ်သည်။ ဆိုင်းဝိုင်၏အဝန်းမှာ မြန်မာအသုံးအနှုန်းအားဖြင့် ဆယ်တောင်ထွာရှိ၍၊ ပေဖွဲ့သော် ၁၅ ပေ ၁ဝ ၁/၂ လက်မမျှရှိသည်။ ပတ်ဝိုင်း၏ အမြင့်မှာ ခြေထောက်ပါ နှစ်ပေ ရှစ်လက်မခန့်ရှိသည်။ ပတ်ဝိုင်းခွေ၍၊ ပတ်လုံးများကို ဆွဲချိတ်ထားရာ၌၊ ပတ်လုံးနှင့် ပန်းပြားတို့ မထိမကပ်ရလေအောင် ပန်းပြားအတွင်း၌ကြိမ်ကို သံနှင့်ရိုက်၍ ခံထားသည်။ ယင်းကို ပတ်ခံဟူ၍လည်းကောင်း၊ ပတ်ခေါင်းအုံးဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ ပတ်ဝိုင်း၏ ပန်းပြားထိပ်များတွင် ဖန်ပဒိုင်းခေါ် ဖန်အိုးရောင်စုံများကို တပ်ဆင်လေ့ရှိသည်။ ညအခါ၌ ထိုဖန်ပဒိုင်းတွင် ဖရောင်းတိုင်ထည့်ကာ မီးထွန်းညိုရသည်။ ပတ်ဝိုင်းတွင် ပတ်လုံးပေါင်း ၁၈ လုံးမှ ၂၁ လုံးအထိ ရှိကြသည်။ ပတ်ဝိုင်းတို့ကို မှန်စီရွှေချထားလေ့ရှိသည်။ မူလက ပတ်ဝိုင်း၌ ခြေများမရှိချေ။ သက္ကရာဇ် ၁၂၈၂ ခုနှစ်က အစပြု၍ ပတ်ဝိုင်းနှင့် ကြေးဝိုင်းကိုပါ အမြင့် ငါးလက်မခွဲရှိသော ခြေထောက်များ တပ်ဆင်ပေးလာကြသည်။
ပတ်ဝိုင်း၌ပါဝင်သော ပတ်လုံးတို့ကို ပိတောက်သားနှင့် ပြုလုပ်၍၊ နွားရေနှစ်ဘက်ပိတ်ပြီးလျှင် ကျက်ထားလေသည်၊ စည်တိုနှင့် ပလုတ်တုတ်မှအပ၊ ပတ်လုံးတို့ကို ထမင်းနှင့် မန်ကျည်းပြာ၊ ညောင်(ညောင်ပင်)ပြာတို့ကို ညက်အောင် နယ်ထားသော ပတ်စာတပ်၍ အသံညှိရသည်။
၂။ ကြေးဝိုင်း
အကျယ် တစ်ပေကိုးလက်မခန့်ရှိသော ပန်းပြားပေါင်း ရှစ်ပြားကိုစပ်၍၊ ကြေးဝိုင်းလုပ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံ ပန်းပြားခြောက်ခုဖြင့်သာ စပ်လုပ်ကြသည်။ ထိုသို့ပန်းပြား ခြောက်ခုဖြင့် လုပ်သောအခါ၊ ပန်းပြား တပြား၏အကျယ်မှာ နှစ်ပေလေးလက်မဖြစ်သည်။ ကြေးဝိုင်း၏ အဝန်းမှာ ၁၄ ပေခန့်ရှိသည်။ အမြင့်မှာ တစ်ပေလေးလက်မခန့် မြင့်သည်။ ကြေး ဝိုင်းတွင် ကြေးနောင်ပေါင်း ၁၈ လုံးဖြစ်စေ၊ ၁၉ လုံးဖြစ်စေ တပ်ဆင်ရသည်၊ ကြေးနောင်ကို လက်ခတ်နှင့် တီးရသည်။ ကြေးဝိုင်းကို ပတ်ဝိုင်းနည်းတူ မှန်စီရွှေချပြုလုပ် လေ့ရှိကြ သည်။ ရှေးရိုးမူအတိုင်းမှာ ကြေးနောင်ဝိုင်းကို ပန်းပြားကြီးများဖြင့် တပ်ဆင်လေ့ရှိသော်လည်း၊ နှောင်းအခါ၌ ပန်းပြားအစား ပွတ်လုံးများဖြင့် တပ်ဆင်ကြသည်။
၃။ ပတ်မကြီး
ဆိုင်းဝိုင်း၏လက်ဝဲဘက်တွင် ပတ်မကြီးကို ထားရသည်။ ရှေးရိုးမူအတိုင်းမှာ ပတ်မကြီးကို သုံးချောင်းထောက် ဝက်ခွနှစ်ခုနှင့် ထမ်းပိုးထားသော တန်းတွင်ဆွဲသည်။ ယင်းကို ပတ်မထမ်းဟု ခေါ်၏။ မူလက ထိုပတ်မထမ်းမှာ ရိုးရိုးသစ်သားတန်း ဖြစ်သော်လည်း၊ နောင်သောအခါတွင် ထိုတန်းကို မှန်စီရွှေချ ပေးလေသည်။ ထိုနောက်၌ကား သက်သေတိုင် ဟုခေါ်သော လေးပေလေးလက်မခန့်မြင့်သည့် ပွတ်လုံးတိုင်တတိုင်ကို ဆိုင်းဝိုင်း၌ကပ်၌ ချည်ပြီးလျှင်၊ မှန်စီရွှေချပတ်မထမ်းကို တစ်ဘက်၌ သက်သေတိုင်တွင်တင်၍၊ အခြားတစ်ဘက်၌ ဝက်ခွတွင်တင်ပြီး သော် ပတ်မကြီးကို ဆွဲထားသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် ပတ်မထမ်းအတွက် အရင်းတုတ်၍ အဖျားရှူးသော ဝါးမင်း ကိုအသုံးပြုလာကြပြန်သည်။ ထိုဝါးမင်း၏ အရင်းပိုင်းတွင် နဂါးခေါင်းကိုတပ် လေသည်။ ထိုမှတစ်ဖန် မှန်စီရွှေချ နဂါးခေါင်းဖြစ်လာပြီးသော်၊ နှောင်းအခါ၌ ပတ်မထမ်းမှာ နဂါးရုပ်၊ ပဉ္စရူပရုပ်၊ နယား (နရား) ရုပ်စသည်ဖြင့် တိုးတက်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ များသောအားဖြင့် ထို အရုပ်တို့မှာ မှန်စီရွှေချဖြစ်သည်။ နရားရုပ်၌ ခွာလေးဖက်၊ အတောင်၊ အစွယ်၊ နှာခေါင်းစသည်တို့ ရှိကြသည်။ ပတ်မထမ်းသည် အရှည် ခြောက်ပေခွဲရှိရသည်။
ပတ်မကြီးတီးသူကို ပတ်မထိန်းဟုခေါ်သည်။ ရှေးက ပတ်မထိန်းသည် ပတ်မကြီးတစ်ခုကိုသာ တီးရသည်။ ထိုစဉ် အခါက မင်းပေါက်၏လက်ဝဲပြင်ဖက်၌ ဒိုးတီးတစ်ယောက်သက် သက်ရှိသည်။ ထိုဒိုးတီးသမားသည် မင်းပေါက်ကိုလက်လျှို၍၊ ဆိုင်းဝိုင်းတွင်းရှိ လက်ရင်းပတ်လုံးကြီးဖြစ်သော ဒုန်းခဲကို သူ၏ ဒိုးနှင့်တွဲဖက်၍ တီးရသည်။ သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ်ခန့် မှအစပြု၍၊ ဒိုးတီးကို ဖြုတ်လိုက်လေရာ၊ ပတ်မထိန်းသည် ပတ်မကြီးအပြင် အလယ်အလတ်အရွယ် ဗုံ လေးလုံးမှ ခြောက်လုံး ပါသည့် ခြောက်လုံးပတ် ကိုပါတီးရန် တာဝန်ယူရသည်။ ထိုနောက် ပတ်မကြီးသည် ပတ်လုံးခြောက်လုံး အပြင်၊ ပတ်စာနှစ်ဘက်တပ် စခွန့်ကိုပါ တီးလာရသည်။
၄။ နှဲ
ဆိုင်းဝိုင်းအတွက် နှဲအကြီးအငယ် နှစ်မျိုးထားရသည်။ နှဲတံကို ရှားပင်မှရသော ရှားသားနှစ်ဖြင့် ပြုလုပ်ရသည်။ အခင်ကိုမူ ထန်းရွက် အထက်အောက် သုံးခုစီလှီး၍ ပြုလုပ်သည်။ နှဲတံ၏ အရင်း ဖက်တွင် နှဲခြေခေါ် ဂေါ်လံကို ကြိုးနှင့်ဆွဲထားရသည်။ နှဲတံ အပေါ်ဘက်တွင် လက်ပေါက်အပေါက် ခုနစ်ပေါက်၊ အောက်ဘက်တွင် လက်မပေါက် တစ်ပေါက်ရှိသည်။ နှဲတံမှာ အကြီး အသေးဖြစ်ကြ၍၊ နှဲကြီး နှဲကလေးတို့အသံတူထွက်အောင်မှုတ်ရာတွင် ယင်းတို့၏ လက်ပေါက်အဖွင့် အပိတ်တို့မှာ မတူကြချေ။ နှဲဆရာသည် ကြေးဝိုင်းအနီး၌ ထိုင်ရသည်။
နောက်ထိုင်များ
ဆိုင်းဝိုင်း၌အဓိကဖြစ်သောအထက်ဖော်ပြရာပါ တူရိယာသမားတို့အပြင် နောက်ထိုင်တို့လည်း ရှိကြသည်။ နောက်ထိုင်တို့သည် အဓိကတို့အားအထောက်အပံ့ပြုရသည်။
၅။ အုပ်စုံခြောင်
ပတ်မထိန်းအပါး အုပ်စုံခြောင် ၌ ထိုင်ရသူမှာ လက်ထောက်ပတ်မထိန်းဖြစ်သည်။ လက်ထောက်ပတ်မထိန်းကား လင်းကွင်းကြီး၊ ရှပ်၊ လင်းကွင်းလတ်နှင့်စည်တို့ကို ကိုင်ရသည်။
၆။ စည်း နှင့် ဝါး
စည်းတီး(စည်းဆရာ)သည် မင်းပေါက်နောက်၌ထိုင်ရ၍၊ ခတ်စည်းနှင့်သံလွင်ကို ကိုင်ရသည်။
ဝါးတီးမှာမူ သီချင်းဆိုသမားနှင့်အတူ စည်းဆရာ၏အပါး၌ထိုင်၍၊ဝါးလက်ခုပ်ကိုတီးရသည်။ အချို့ဆိုင်းဝိုင်း၌ ဝါးလက်ခုပ်အစားအလယ်ကအရှည်လိုက်ဖောက်ထားသော ဝါးပိုးဝါးကို လက်ခတ်ဖြင့် တီးကြသည်။
၇။ မောင်းဝိုင်း
မောင်းသမားသည် မင်းပေါက်ဝလကျာ်ဖက်၌ ကြေးဝိုင်းနှင့် ကပ်၍ ထိုင်ရသည်။ ၁၂၆၆ ခုနှစ် လောက်၌မောင်းဆိုင်းဟူ၍ တီထွင်ကာ ဆိုင်းဝိုင်း၌ ထည့်သွင်းလာကြသည်။ ‌မောင်းဝိုင်း တွင် မောင်း ‌၁ရ လုံး ပါဝင်သည်။
အခြား တွဲဖက်တူရိယာများ
ဘင်၊ ခရာ၊ ပလုတ်တုတ်တို့ကိုလည်း ဆိုင်းဝိုင်း၌ထည့်သွင်း အသုံးပြုကြပြီး‌ နောက်ပိုင်း ယခုခေတ်၌ကား စောင်းကောက် ပတ္တလား စသည့် မြန်မာပြည်တွင်းတူရိယာအမျိုးမျိုး၊ အနောက်နိုင်ငံ အပါအဝင် ကမ္ဘာသုံး ဖြစ်သည့် စန္ဒရား၊ တယော၊ လေမှုတ် တူရိယာ စသည့် တူရိယာအမျိုးမျိုး၊ လျှပ်စစ်တူရိယာအမျိုးမျိုး တို့ကို ဆိုင်းဝိုင်းနှင့် တွဲဖက် အသုံးပြုလျက်ရှိကြကာ မန္တ‌လေးမှ ဆရာမြို့မငြိမ်း အစပြုခဲ့သည့် မြန်မာသံစုံတီးဝိုင်းကြီးပုံစံမျိုး တီးခတ်နေသည့် ဆိုင်းဝိုင်းအများအပြား ရှိနေပြီဖြစ်သည်။
ဆိုင်းလောက ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု
ဆိုင်းဝိုင်းများတွင် လမိုင်းနတ်ကို ပူဇော်သည့် ကန်တော့ပွဲ တစ်ပွဲ ပေးသည့် အလေ့အထရှိသည်။ ဇလုံကြီး တလုံးထဲတွင် ကြွက်မြီးပါသည့် အုန်းသီးအစိမ်း တလုံးကို အလယ်တွင် ထားကာ ဖီးကြမ်း ငှက်ပျောဖီး နှစ်ဖီး ခြံရံ ပြင်ဆင် ၍ အမွှေးတိုင် ဖယောင်းတိုင်များနှင့် ဆိုင်းတီးခတ် ‌‌ဖျော်‌ဖြေနေချိန်တွင် အဆင်ပြေစေရန် နှင့် အတီးသမား များအားလုံး အတိုင်အဖောက် ညီညီညာညာ တီးခတ်နိုင်စေရန် လမိုင်းနတ်ကို ပူဇော် ကြခြင်းဖြစ်သည်။ လမိုင်းကပ် လျင် အဆိုပါ ‌ဖျော်‌ဖြေမှု မှာ အတီးသမား အားလုံး အတိုင်အဖောက် ညီညီ နှင့် တီးခတ် နိုင်ကြသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ယခုခေတ် တွင် အတိုင်အဖောက် ညီညီ နှင့် တီးခတ်နိုင်စေရန် လေ့ကျင့်မှု များများလုပ်ခြင်းက အဓိက ဖြစ်သည်ကို လက်ခံလာကြ သော်လည်း ရိုးရာ ဓလေ့ ထုံးတမ်းစဉ်လာ တခုကို ထိန်းသိမ်းသည့် အနေဖြင့် လမိုင်းပွဲတင်ခြင်းများ ဆက်လက် လုပ်ဆောင်လျက်ရှိကြသည်။
My Gear and Your Gown
My Gear and Your Gown (Thai: เกียร์สีขาวกับกาวน์สีฝุ่น; RTGS: Kia Si Khao Kap Kao Si Fun) သည် သရုပ်​ဆောင် Pahun Jiyacharoen (Marc), Pawin Kulkarunyawich (Win), Chayakorn Jutamat (JJ), Pattadon Janngeon (Fiat) နှင့် Napat Patcharachavalit (Un) တို့ပါဝင်သရုပ်​ဆောင်ထား​သော ၂၀၂၀ခုနှစ် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်သည်။
Love by Chance နှင့် Until We Meet Again ဇာတ်လမ်းတွဲတို့၏ ဒါရိုက်တာ ဖြစ်သည့် Siwaj Sawatmaneekul ရိုက်ကူးပြီး GMMTV နှင့် Studio Wabi Sabi တို့ ပူး​ပေါင်းထုတ်လုပ်​သော ဤဇာတ်လမ်းတွဲသည် ၂၀၂၀ ဇွန်လ ၂၃ရက်​နေ့တွင် GMMTV, Studio Wabi Sabi နှင့် TV Thunder တို့နှင့်အတူ WeTV မှ ပူး​ပေါင်းထုတ်လွှင့်​သော ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ၃ ခု အနက် တစ်ခုဖြစ်သည်။  ၎င်းကို WeTV မှ ၂၀၂၀ စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်​နေ့မှစတင်ကာ အပတ်စဉ် တနင်္လာ​နေ့ ၁၈:၀၀ နာရီတွင် ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ရက်တွင် ဇာတ်လမ်းတွဲ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။
သရုပ်ဆောင်များနှင့် ဇာတ်ကောင်များ
ဤ ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သည့် သရုပ်ဆောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစါသည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:ထိုင်း BL ဇာတ်လမ်းတွဲများ ကဏ္ဍ:GMMTV ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ ကဏ္ဍ:ထိုင်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဖျော်ဖြေရေး
ချိုင့်ကြီးရွာ၊ ဆားပြင်
ချိုင့်ကြီးရွာ၊ ဆားပြင်
ကျောင်းစုကုန်းရွာ၊ ကျခတ်ကုန်း
ကျောင်းစုကုန်းရွာ၊ ကျခတ်ကုန်း
ကြက်ပေါင်ကုန်ရွာ၊ အုပ်သင်္ဘော
ကြက်ပေါင်ကုန်ရွာ၊ အုပ်သင်္ဘော
အဂ္ဂသုတ်
စတုတ္ထသုတ်နှင့် ပဉ္စမသုတ်။
ပထမသုတ်၌ သီလ၊ သမာဓိ၊ ပညာ၊ ဝိမုတ္တိ ဟူသော အမြတ်ဆုံးတရားလေး ပါးကို ဟောတော်မူသည်။
ဒုတိယသုတ်၌ ရှုမှတ်သုံးသပ်၍ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ရောက်သော ရုပ်၊ ဝေဒနာ သညာ၊ (အရဟတ္တဖိုလ်ရရှိသည့်) ဘဝဟူသော အမြတ်ဆုံးတရားတို့ကို ဟောတော်မူသည်။
ခဒဘူတာ
ခဒဘူတာ  (加 太 駅 ခဒ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဝါခါယာမခရိုင်၊ ဝါခါယာမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
စက်ခါရော့ဗ်ဆု
စက်ခါရော့ဗ် လွတ်လပ်စွာ စဉ်းစားတွေးခေါ်မှု ဆု(Sakharov Prize for Freedom of Thought) သည် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုတွင် နေထိုင်သည့် သိပ္ပံပညာရှင် အန္ဒရေး စက်ခါရော့ဗ်၏ အမည်အား ဂုဏ်ပြုထားခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှစတင်၍ ဥရောပသမဂ္ဂ မှ လူ့အခွင့်အရေး နှင့် လွတ်လပ်စွာတွေးခေါ်နိုင်ရန် အင်တိုက်အားတိုက် လုပ်ဆောင်ကြသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ အဖွဲ့အစည်းများကို ဂုဏ်ပြုနိုင်ရန် ပေးအပ်သည့် ဆုဖြစ်သည်။ ဆုရရှိနိုင်သည့် အမည်များကို လျာထားပြီးနောက် ဥရောပသမဂ္ဂ နိုင်ငံခြားရေးရာ ကော်မတီ နှင့် တိုးတက်ဖွဲ့ဖြိုးရေး ကော်မတီတို့မှ နှစ်စဉ် အောက်တိုဘာလတွင် ဆုရရှိသူအမည်ကို ထုတ်ဖော်ကြေညာလေ့ရှိသည်။ ၂၀၁၀ခုနှစ်အရ၊ ဆု နှင့် ဆုကြေးတန်ဖိုးမှာ ယူရိုငွေ ၅၀ ၀၀၀ ဖြစ်သည်။
မူရွင်းရွာ
မူရွင်းရွာ
နားခါးစောက်ရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
နားခါးစောက်ရွာ (Narhkarsauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ နားခါးလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားခါးလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃ ဦး၊ မ ၁၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယူရေနီယမ်
ယူရေနီယမ်သည် နျူကလီးယား အစီအစဉ် များအတွက် အခြေခံကုန်ပစ္စည်း ဖြစ်သည်။ ယူရေနီယမ်အား ဟင်းလင်းပွင့် မိုင်းတွင်းနှင့် မြေအောက်မိုင်းတွင်းများမှ တူးဖော်ရရှိသည်။ ယူရေနီယမ်ကို တကမ္ဘာလုံးမှာ သဘာဝအတိုင်း တွေ့ရသော်လည်း စုစည်းနေသော သတ္တုရိုင်းသိုက်များမှာ နည်းပါးစွာ တွေ့ရသည်။ မာကျောသိပ်သည်းပြီး ပုံသွင်းရလွယ်ကူသော ငွေဖြူရောင်ရှိသည့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ သတ္တု တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၎င်း သတ္တုတွင် မြင့်မားသော သိပ်သည်းမှု ရှိပြီး ကောင်းမွန်စွာ သန့်စင် လိုက်သောအခါ ရေအေးနှင့် ဓာတ်ပြုနိုင်သည်။ လေထုထဲတွင် ၎င်း ကို ယူရေနီယမ်အောက်ဆိုဒ်ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသောကြောင့် လျင်မြန်စွာ အညှိတက်နိုင်သည်။ U သည် ရေနွေးငွေ့ နှင့် အက်ဆစ်ပျော်ရည် များကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်သည်။ ယူရေနီယမ် ကို အစိုင်အခဲ အခြေအနေ နှင့် အခြား သတ္တုများဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားသော ဒြပ်ပေါင်းအဖြစ် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ယူရေနီယမ် အက်တမ်အချို့ chain reaction အဖြစ် ကွဲသည့်အခါ စွမ်းအင်ထွက်လာသည်။ ၎င်းကို နျူကလီးယားကွဲခြင်းဟုခေါ်သည်။ နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံမှာ fissionက နှေးကွေးစွာသာဖြစ်ပြီး နျူကလီးယားလက်နက်များတွင် အလွန်လျင်မြန်စွာ ဖြစ်ပွားသည်။ ကိစ္စရပ် နှစ်ခုစလုံးမှာ fission ကို အထူးဂရုစိုက်၍ ထိန်းချုပ်ထားရမည်။ ယူရေနီယမ်၂၃၅ သို့မဟုတ် ပလူတိုနီယမ် ၂၃၉ ကို သုံးသည် အခါ  နျူကလီးယား fission အကောင်းဆုံး လုပ်ဆောင်သည်။ ယူ-၂၃၅ အက်တမ်ခွဲသည် အခါ နျူထရွန် နှစ်ခုမှ သုံးခု ထွက်လာသည်။ နောက်ထပ် ယူ-၂၃၅ အက်တမ်များ ထပ်ပြီး စိုက်မိသည်။ နျူထရွန်များ ဆပွားထပ်၍ ထွက်ရှိလာသည်။ ဆင့်ကဲ chain reaction ဖြစ်လာသည်။ ယူ-၂၃၅ အက်တမ်များ လုံလောက်စွာ ရှိမှ တည်မြဲသော chain reaction ဖြစ်သည်။ ထိုကဲ့သို့ ဖြစ်စေမည့် ဒြပ်ပမာဏကို critical mass ဟုခေါ်သည်။ သဘာဝအတိုင်း တွေ့ရသည့် အက်တမ် တစ်ထောင်တိုင်းမှာ ခုနစ်ခုကသာ ယူ-၂၃၅ ဖြစ်ပြီး ကျန်သည့် ၉၉၃ လုံးက ယူ-၂၃၈ ဖြစ်သည်။
အသွင်ပြောင်းခြင်း
ထုတ်ယူရရှိတဲ့ ယူရေနီယမ်သတ္တုရိုင်းကို အမှုန့်ခြေတယ်။ နောက်ဓာတုနည်းနဲ့ သန့်စင်ပြီး'အဝါရောင်ကိတ်'လို့ခေါ်တဲ့ အရာ လုပ်ယူတယ်။ အဝါရောင်ရှိပြီးယူရေနီယမ် ၆ဝ မှ ၇ဝ ရာခိုင်နှုန်းရှိကာ ရေဒီယိုသတ္တိကြွသည်။ ယူ- ၂၃၅ အက်တမ်ပမာဏများပြားအောင် လုပ်ယူခြင်းကို enrichment လို့ ခေါ်ပါတယ်။ ဒီလိုလုပ်ဖို့ yellow cake ကို နိုက်ထရစ် အက်ဆစ်နဲ့ဖျော်၊ ဓာတုနည်းနဲ့စီရင်ပြီး ယူရေနီယမ် ဟက်ဆာဖလူအိုရိုက် ဖြစ်အောင်ပြောင်းတယ်။ ၎င်းဟာ ဓာတ်ပြုလွယ်ပြီး စားတတ်လို့ သတိနဲ့ကိုင်တွယ်ရပါတယ်။
ပြည့်ဝစေခြင်း
နျူကလီးယားဓာတ်ပေါင်းဖိုမှာသုံးဖို့ ယူရေနီယမ် -၂၃၅ နှစ်မှ သုံးရာခိုင်နှုန်းအထိ enrichလုပ်ယူရသည်။ လက်နက်အဆင့် ယူရေနီယမ်မှာဆိုရင် ယူ-၂၃၅ ၉ဝရာခိုင်နှုန်းအထိပါသည်။ အသုံးများတဲ့နည်းက ဆလင်ဒါထဲမှာ ယူရေနီယမ်ဖလူအိုရိုက် ဓာတ်ငွေ့ကို ထည့်၍လှည့်ပြီး ဗဟိုခွာအားကို သုံးခြင်းပါပဲ။ အနည်းငယ် ပိုလေးတဲ့ ယူ-၂၃၈ တွေကို ပိုပေါ့တဲ့ ယူ-၂၃၅ မှ သီးခြားကွဲထွက်သွားစေသည်။ ယူ-၂၃၈ ကို ဖယ်ရှားပြီး ဗဟိုနားမှာ ယူ-၂၃၅ ကို စုယူသည်။ ဒီနည်းဖြင့် ထပ်ခါထပ်ခါ လုပ်သည်။ ယူ- ၂၃၅ ဖယ်ရှားပြီး အဓိကအားဖြင့် ယူ-၂၃၈ သာ ကျန်တဲ့ အရာကို depleted uranium လို့ခေါ်သည်။ လေးလံပြီး ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှု အနည်းငယ်ရှိသည်။ သံချပ်ကာဖောက် ကျည်ဖူးတွေ မှာသုံးသည်။ အခြား enrichmentအလုပ်တဲ့နည်းကတော့ diffusionလို့ ခေါ်သည်။
သဘာဝတွင်တွေ့ရှိမှုအခြေအနေ
hola U သည် ရေဒီယို သတ္တိကြွသော်လည်း သီးခြားဖြစ်တည်မှု မရှိပဲ ပတ်ဝန်းကျင် တစ်လျှောက်လုံးတွင် ကျယ်ပျံ့စွာ ပြန့်နှံ့လျက် ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် U ကိုမတွေ့ရှိခြင်းမှာ မဖြစ်နိုင်ပေ။ ပင်ကိုအားဖြင့် U ကို ပတ်ဝန်းကျင်တွင်ရှိသော ကျောက်တုံးများ၊ အပေါ်ယံမြေဆီလွှာ၊ လေ နှင့် ရေ ထဲတွင် အလွန်သေးငယ်သော ပမာဏ အနေဖြင့် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ လူသားများသည် ယူရေနီယမ်သတ္တု နှင့် ဒြပ်ပေါင်းများကို ပေါင်းစပ်ခြင်းမှာ မိုင်းတွင်း ဖောက်ခွဲခြင်းများတွင် အသုံးပြုရန် ဖြစ်သည်။ လေထဲတွင်ပါဝင်မှုသည် အလွန် နည်းပါးသည်။ အခြားနေရာ၌ ပါဝင်မှု သည် လေထဲတွင် ပါဝင်မှု ထက် ပိုမြင့်မားသည်။ U သည် ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်မှု အားကောင်းရာ ကျောက်တုံးများ နှင့် မြေဆီလွှာများ မှ ရေထဲသို့ ပျော်ဝင်ရောက်ရှိလာသော U ကို ရရှိနိုင်သည်။ အချို့ U သည် ရေထဲတွင် မရွေ့လျားပဲ တည်ရှိနေသောကြောင့် ထိုရေ၏ မျက်နှာပြင်ကို နောက်ကျိစေနိုင်သည်။ အလွန်သေးငယ်သော U အစိတ်အပိုင်းလေးတစ်ခုသာ လေထဲမှ ရေထဲသို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် သောက်သုံးရေထဲတွင် ပါဝင်သော U ပမာဏသည် အလွန် နည်းပါးသည်။ မြေဆီလွှာထဲတွင် U ပါဝင်မှုကို ပြောင်းလဲ၍ တွေ့ရှိရခြင်းသည် အလွန် နည်းပါးသည်။ လူသားများသည် U ကို မြေဆီလွှာဆီသို့ ပေါင်းစပ် ဖြတ်ကျော် စေခြင်းမှာ စက်မှုလုပ်ငန်းများအတွက် ဖြစ်သည်။ adios
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာသက်ရောက်မှုများ
လူသားများသည် အစားအစာ၊ လေ၊ ရေ နှင့်မြေဆီလွှာ တို့မှ U ပမာဏ အမြောက်အမြား ကို အစဉ်အမြဲ ထိတွေ့နေကြရသည်။ ထိုကဲ့သို့ U သည် သဘာဝရှိ အရာဝတ္ထုများတွင် ပါဝင် နေကြသည်။ အသီးအရွက် အမြစ်များ ကဲ့သ်ို့သော အစားအစာများ၊ ရေလဲတွင်ပါဝင်သော ပမာဏ အနည်းငယ် နှင့် အသက်ရှုလိုက်တိုင်း လေနှင့်အတူ ပါလာသော အနည်းငယ်သော U သက်ရောက်မှု ကို ၎င်းတို့မှ ကျွန်ုပ်တို့ရရှိကြသည်။ ပင်လယ်အစားအစာများတွင် U ပါဝင်မှုသည် များသောအားဖြင့် နည်းပါးသောကြောင့် လုံခြုံမှုကို မထိခိုက်နိုင်ပေ။ အန္တရာယ်ရှိသော ပစ္စည်းများ စွန့်ထုတ်သည့်ဆိုက်များ အနီးတွင်နေထိုင်သောလူထု၊ မိုင်းတွင်းများ အနီးတွင်နေထိုင်သော လူထု၊ ဖော့စဖိတ် စက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် အလုပ်လုပ်သော လူထု၊ ညစ်ညမ်းမှုရှိသော မြေဆီလွှာများမှ ကြီးထွားလာသော ကောက်ပဲသီးနှံများကိုစားသောက်သောလူထု (သို့မဟုတ်) U စွန့်ထုတ်ပစ္စည်းများ ပါဝင်သော ရေကိုသောက်သုံးသောလူထု သည် အခြားသောလူထု ထက်ပ်ိုပြီး U ၏ သက်ရောက်မှု ကိုခံရမည် ဖြစ်သည်။ U အရောင်တင်မှုသည် အောင်မြင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သော်လည်း အချို့သော အနုပညာရှင်များသည် ၎င်း ကို ဖန်ထည်၊ မှန်ထည် လုပ်ငန်းများအတွက် ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန် အသုံးပြုကြသည်။ U သည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွသော ပစ္စည်းဖြစ်သောကြောင့် ကျန်းမားရေးအကျိုးသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ သိပ္ပံပညာရှင်များသည် U ၏ ရေဒီယိုသက်ရောက်မှုများကို မထိရောက်စေရန် ကာကွယ်ကြသည်။U ပမာဏအများအပြားမှ ဓာတုသက်ရောက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ၎င်းသက်ရောက်မှုများသည် ကျောက်ကပ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ U ၏ ရေဒီယိုသတ္တိကြွယိုယွင်းမှုသည် အချိန်ကာလအတော်ကြာဖြစ်ပေါ်နေသောကြောင့် အကာအကွယ်မဲ့ အသုံးပြုသော လူသားများအတွက် ကင်ဆာဆဲလ်များကို တိုးပွားစေနိုင်သည်။ ပြည့်၀သော U ကို အကာအကွယ်မဲ့ ကိုင်တွယ်အသုံးပြုသော လူသည် အခြားသူထက်ပိုပြီး ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်ပေါ်ရန် အခွင့်အလမ်းပိုများသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်သက်ရောက်မှုအခြေအနေ
U သည်ရေဒီယိုသတ္တိကြွ အရာဝတ္တုဖြစ်ပြီး အလွန်ဓာတ်ပြုနိုင်သည်။ ထိုအခြေအနေကြောင့် ၎င်းကို ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဒြပ်စင်ပုံစံ အနေဖြင့်မတွေ့ရှိနိုင်ပေ။ အခြားဒြပ်စင်နှင့်ဓာတ်ပြုမှု အတောအတွင်း U ဒြပ်ပေါင်းသည် အဓိကကျပြီး အရာဝတ္ထုများသည် ရေထဲတွင် ပျော်ဝင်တိုးပွားနိုင်သည်။U ဒြပ်ပေါင်းပျော်ရည်ကို ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အဆိပ်ရှိပြီး ရွေ့လျားနိုင်သော ပျော်ရည်အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။ U သည် ကိုယ်တိုင်အနေဖြင့် အန္တရာယ်မရှိသော်လည်း ၎င်းတို့၏ ယိုယွင်းထွက်ကုန်များမှ ခြိမ်းခြောက်မှုများ ပြုလုပ်နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွဓာတ်ငွေ့များကို မြေအောက်ခန်းကဲ့သို့ ကန့်သတ်နယ်မြေများတွင် တည်ဆောက်နိုင်သည်။ U သည် လေထဲတွင် ဖုန်မှုန့်အနေဖြင့် တည်ရှိပြီး ရေမျက်နှာပြင်၊ အပင်များ နှင့် မြေဆီလွှာ ပေါ်သို့ ကျရောက်အခြေချနိုင်သည်။ ထို့ပြင် ရေထဲတွင် အနည်အနှစ် အနေဖြင့် နစ်မြုပ်နိုင်သည့်အပြင် အနိမ့်ဆုံး မြေဆီလွှာမျက်နှာပြင်သို့ ရောက်ရှိနိုင်ပြီး ထိုနေရာတွင် ၎င်းတို့သည် U နှင့် ရောနှောနိုင်သည်။ ရေထဲတွင် ပါဝင်သော U ပမာဏအနည်းငယ်သည် အန္တရာယ်ကင်းစွာ သောက်သုံးနိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သဘာ၀ အတိုင်းတည်ရှိနေသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ U သည် ငါးများ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်များတွင် မပါဝင်နိုင်ပေ။ U သည် ကျင်ငယ်ရေ နှင့် မစင်တို့တွင် လျင်မြန်စွာ ဖြတ်သန်းပျော်ဝင်နိုင်သည်။ U ဒြပ်ပေါင်းသည် မြေဆီလွှာ နှင့်ရော အခြားဒြပ်ပေါင်းများ နှင့်ပါ ပေါင်းစပ်နိုင်ပြီး ၎င်းတို့သည် မြေဆီလွှာထဲတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရေမျက်နှာပြင်သို့ ရွေ့လျားခြင်းမရှိပဲ တည်ရှိနေနိုင်သည်။ များသောအားဖြင့် ဖော့စဖိတ်မြေဆီလွှာတွင် U ပါဝင်မှုပိုများသော်လည်း ပြဿနာ တစ်စုံတစ်ခု မဖြစ်နိုင်ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ပါဝင်မှုသည် သန့်စင်သော မြေဆီလွှာအတွက် သာမန်ပါဝင်မှုထက် မပိုသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အပင်များသည် U ကို ၎င်းတို့အမြစ်များမှ စုပ်ယူသိုလှောင်ထားနိုင်သည်။ မုန်လာဥကဲ့သို့သော ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ၏ အမြစ်များတွင် ပါဝင်သော U ပါဝင်မှုသည် သာမန် ပါဝင်မှုထက် ပိုများသည်။ ထိုဟင်းသီးဟင်ရွက်များကို ဆေးကြောသန့်စင်လိုက်သောအခါ U သည် ဆက်လက်မတည်ရှိနိုင်တော့ပေ။
ယူရေနီယမ်
ယူရေနီယမ် သည် ရှားပါးသည့် သတ္တုဒြပ်စင်တစ်မျိုး ဖြစ် သည်။ ယင်း၏ ဓာတုသင်္ကေတ မှာ U ဖြစ်၍ အက်တမ် အမှတ်စဉ်မှာ ၉၂ ဖြစ်သည်။ ထိုဒြဗ်စင်သည် အက်တမ်စွမ်းအင် ထုတ်ယူရန်အတွက် အဓိကအခြေခံပစ္စည်းဖြစ်သည်။ ယူရေနီယမ်သည် ဖြူ၍ သံမဏိထက် အနည်းငယ်ပျော့သည်။ ရေ ထက် တစ်ဆယ့်ရှစ်ဆ ပိုလေးသည်။ ထိုဒြပ်စင်၏ အက်တမ် တစ်ခုသည် ဟိုက်ဒရိုဂျင်အက်တမ်တစ်ခုထက် ၂၃၈ ့ ဝ၇ ဆ ပို၍လေးသဖြင့် သတ္တုများတွင် အလေးဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုသတ္တု ကို မည်သည့်အခါကမျှ စင်ကြယ်သည့် အခြေခံတွင် မတွေ့ခဲ့ ရချေ။ အဓိကအားဖြင့် ပစ်ချဗလင်းနှင့် ကာနိုတိုက်ခေါ် တွင်းထွက်များတွင် တွေ့ရသည်။ ယူရေနီယမ် အက်တမ် တစ်ခုကို ခွဲလိုက်သောအခါ ကရစ်ပတန်၊ စတြွရှိယမ်၊ တယ်လျူရီယမ်၊ အိုင်အိုဒင်း၊ ဇီနွန်နှင့် ဗေရီယမ် စသော လေးလံသည့် ဒြပ်စင်များအဖြစ်သို့ ကွဲထွက်သွားသည်။ POOP
ယူရေနီယမ်၌ အိုက်ဆိုတုပ်ခေါ် လုံးဝနီးပါး တူညီသည့် ဒြပ်စင်အများ ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ ထိုအိုက်ဆိုတုပ်များကို ယင်းတို့၏ အလေးချိန်အလိုက် U ၂၃၄၊ U ၂၃၅နှင့် U ၂၃၈ ဟု ခေါ်ကြသည်။ သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပေါ်နေသော ယူရေနီယမ်တွင် U ၂၃၈သည် ၉၉.၃ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်၍ U ၂၃၅သည် ၇ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် U ၂၃၄ သည် .ဝဝ၆ ရာခိုင်နှုန်းမျှသာ ပါဝင်သည်။ U ၂၃၅ အိုက်ဆိုတုပ်ကို အက်တမ်စွမ်းအင် ထုတ် လုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ U ၂၃၅ တစ်ပေါင်ကို လုံးဝကွဲထွက်စေခဲ့သော် တီ၊ အင်၊ တီ ခေါ် ပေါက်ကွဲ စေတတ်သော ပစ္စည်းတန်ချိန် ၉ဝဝဝ ခန့်နှင့် ညီမျှပေသည်။
ပစ်ချဗလင်းကို ကနေဒါနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ဂရိတ်ဗဲယားလိပ်ဒေသနှင့် ကွန်ဂို(လီယိုပိုဗီး) နိုင်ငံတို့တွင် တူးဖော်ရရှိသည်။ ကာနိုတိုက်ကို ဩစတြေီးယားတိုက်တွင် လည်းကောင်း၊ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု ယူးတားပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းနှင့် ကော်လိုရားဒိုးပြည်နယ် အနောက်ပိုင်းတို့တွင် လည်းကောင်း၊ ပေါ်တူဂယ်နိုင်ငံနှင့် ဥရောပတိုက်ရှိ အခြား ဒေသများတွင်လည်းကောင်း တူးဖော်ရရှိနိုင်ပေသည်။
၁၇၈၉ ယူရေနီယမ်သတ္တု ရှိကြောင်းကို ဂျာမန်လူမျိုး ဓာတုဗေဒပညာရှင်တစ်ဦးက သိရှိခဲ့လေသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် မာတင် ကလပ်ကရုတ်ဖြစ်၍ သူသည် ယူရေနီယမ် အောက် ဆိုက်တစ်မျိုးကို တွေ့ရှိခဲ့ရာ ယူရေးနပ်ဂြိုဟ်ကို ဂုဏ်ပြုသော အားဖြင့် အဆိုပါဒြပ်စင်ကို ယူရေနီယမ်ဟု အမည်ပေးခဲ့ လေသည်။ သို့ရာတွင် ၁၈၄၁ ခုနှစ်သို့ရောက်မှ ပြင်သစ်လူမျိုး ဓာတုဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ယူဂျင်းပဲလီဂိုးဆိုသူက ယူရေနီယမ်သန့်သန့်ကို ခွဲထုတ်နိုင်ခဲ့ပေသည်။
ယူရေနီယမ်ကို တန်ဆာပလာများ ပြုလုပ်ရန် ဖြစ်သော သံမဏိ စပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ အိုးခွက်များ အရောင်ခြယ် ရာ၊ ရောင်ပြောင်းတောက်ဖန်များ ပြုလုပ်ရာနှင့် အလင်းပေါက် ဆေးခြယ်ရာတို့တွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြလေသည်။ သိပ္ပံ ပညာရှင်အချို့က ခရစ်နှစ် ၂ဝဝဝ လောက်သို့ ရောက်သော အခါ စီးပွားရေးစွမ်းအားအတွက် ကျောက်မီးသွေးကို သုံးမည့် အစား ယူရေနီယမ်ကို အသုံးပြုကြဖွယ်ရှိသည်ဟု ယုံကြည် ကြလေသည်။
ဆွန်မွမ်းရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပံတန်းစု
လက်ပံတန်းစု
အစိန္တေယျသုတ်
မကြံစည်သင့်သော ဗုဒ္ဓဝိသယ၊ ဈာနဝိသယ၊ ကမ္မဝိပါက၊ လောကစိန္တာ ဟူသော အစိန္တေယျလေးပါးကို ကြံစည်သူသည် ရူးသွပ်ခြင်းနှင့် ဆင်းရဲပင်ပန်းရန်သာ ဖြစ်သည်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
စည်ကုန်းရွာ၊ ညောင်ဝိုင်း
စည်ကုန်းရွာ၊ ညောင်ဝိုင်း
ဒူးလင်းလူမျိုး
ဒူလင်းလူမျိုးတို့သည် ဂျိန်ဖော့လူမျိုးတို့နှင့် အမျိုးတူအနွယ်တူပင် ဖြစ်သည်။ တိဗက်-မြန်မာအစုဝင် ကချင်အစုခွဲတွင် ပါဝင်သည်။ ယင်းတို့နေထိုင်ရာဒေသမှာ မေခနှင့် မေလိခမြစ်နှစ်သွယ်ဆုံရာ တြိဂံနယ်၏ မြောက်ဘက်စွန်းတွင် ဖြစ်သည်။ မေလိခမြစ်လက်တက်ဖြစ်သော ရှမ်းခ (ခေါ်) နမ့်တဆန်မြစ်ဝှမ်း တစ်လျှောက်၎င်း၊ မလိခမြစ်ဝဲဘက်ကမ်းမှ ကုန်းထူစခန်းသို့ တိုင်အောင်၎င်း ဒူးလင်းရွာကလေးများ အနှံ့အပြား တည်ရှိလေသည်။ ရွာဟုဆိုရသော်ငြားလည်း တချို့ရွာကလေးများ၌ အိမ်ခြေပေါင်း သုံးအိမ်၊ လေးအိမ်မျှသာ ရှိသည်။ များသောအားဖြင့် ၁၀ အိမ်ခန့်မျှသာရှိသော ရွာကလေးများဖြစ်သည်။
ဒူးလင်းလူမျိုးတို့၏ အသွင်အပြင်၊ ဝတ်စားပုံ၊ အိမ်ဆောက်ပုံ၊ ဓလေ့ထုံးစံ စသည်တို့သည် ကချင်လူမျိုးတို့ကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကို ခခူးဂျိန်ဖော့၊ သို့မဟုတ် မြစ်ဖျားဒေသနေ ဂျိန်ဖော့၊ အညာသားကချင်များဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ဂျိန်ဖော့စကားကိုသာ ပြောဆိုကြသည်။ သို့သော် အောက်ပိုင်းရှိ မြစ်ကြီးနား ဂျိန်ဖော့တို့နှင့် လေယူလေသိမ်း မတူ။ စကားဝဲသည်။ ဒူးလင်းလူမျိုးတို့၏ ဝတ်ပုံ၊ ဆင်ယင်ပုံသည်လည်း ကချင်လူမျိုးတို့၏ ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံနှင့် အတန်ငယ်တူသည်။
ရှေးအခါက ဒူးလင်းတို့သည် ပန်းပဲလုပ်ငန်းနှင့် နာမည်ကျော်သည်။ ရှမ်းခမြစ်ဖျား၏ တောင်ခြေတွင် သံရိုင်းထွက်သည်။ ဒူးလင်းတို့သည် ထိုသံရိုင်းကို ကျို၍ ကျောက်တူနှင့် ထုကာ ဓားလုပ်လေ့ရှိသည်။ ထိုဓားများသည် ရှေးအခါက အတော်နာမည်ကြီးခဲ့သည်။
ဒူးလင်းလူမျိုးတချို့မှာ ခရစ်ယာန် အယူဝါဒ သက်ဝင်သူများ ဖြစ်ကြသည်။ နတ်ကိုးကွယ်မှုလည်း ရှိသည်။ ဒူးလင်းလူမျိုးတို့သည် အသုဘကို အခမ်းအနားပွဲပေး၍ သင်္ဂြိုဟ်လေ့ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ရပ်ဝေးမှ ဆွေးမျိုးမိတ်သင်္ဂဟများကို စောင့်၍ လူစုံမှ ပွဲပေးကြလေရာ အသုဘကို နှစ်လ၊ သုံးလကြာထားပြီးမှ သင်္ဂြိုဟ်ခြင်း ပြုကြလေသည်။
ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံ
ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံ (အယ်‌လ်‌ဒီစီ သို့မဟုတ်‌ စတုတ္ထကမ္ဘာ့နိုင်‌ငံ) များသည် ကုလသမဂ္ဂ အဆိုအရ စီးပွားရေး၊ လူမှုရေးဖွံ့ ဖြိုးတိုးတက်နှုန်းအနိမ့်ဆုံး ညွှန်းကိန်းများသာရှိပြီး ကမ္ဘာ့နိုင်ငံများအား နှိုင်းယှဉ်ပြသသည့် လူသားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုညွှန်းကိန်း အဆင့်သတ်မှတ်ချက်တွင် အနိမ့်ဆုံး၌ရှိသောနိုင်ငံများ ဖြစ်သည်။ မှတ်ကျောက်စံနှုန်းသုံးမျိုးတွင် ဝင်ပါက တိုင်း ပြည်တစ်ပြည်ကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အနိမ့်ဆုံးတိုင်း ပြည် စာရင်းဝင် အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။
-ဝင်ငွေနိမ့်ကျခြင်း (တစ်ဦးချင်းတစ်နှစ်ဝင်ငွေအမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၅ဝ ထက်နည်း ခြင်း) -လူသားအရင်းအမြစ် အားနည်း ခြင်း (အာဟာရ၊ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေးနှင့် သက်ကြီးစာတတ်မြောက်နှုန်း) -စီးပွား ရေးအားနည်းမှု (စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှုမတည်ငြိမ်ခြင်း၊ ထုတ်ကုန်တင်ပို့မှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုတင်ပို့မှု မတည်ငြိမ်ခြင်း၊ အစဉ်အလာမဟုတ်သည့် စီးပွား ရေးလုပ်ငန်းများ၏ အရေးပါခြင်း၊ ထုတ်ကုန်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်မှုစုစည်း ခြင်း၊ စီးပွား ရေးသေးငယ်မှုကြောင့် အဟန့်အတား ဖြစ်ခြင်း၊ သဘာဝဘေးဒဏ် ကြောင့် အိုးအိမ်စွန့်ပြေးရ သော လူဦး ရေ ရာခိုင်နှုန်း) အဆိုပါ အယ်လ်ဒီစီ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အနိမ့်ဆုံး အဆင့်စံသတ်မှတ်ချက်ကို ကျော်လွှားနိုင်လျှင် နိုင်ငံသည် အဆင့်အတန်းတက်နိုင်သည်။ ကုလသမ ဖွံ့ဖြိုးမှု အနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံများ၊ ကုန်းတွင်းပိတ်ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများနှင့် သေးငယ်သည့် ကျွန်းနိုင်ငံများဆိုင်ရာ မဟာမင်းကြီးရုံးက ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံများအား ကုလသမဂ္ဂ မှ ထောက်ပံ့ခြင်း၊ အားပေးခြင်းကိစ္စများကို ကူညီဆောင်ရွက်ပေးသည်။ လက်ရှိနိုင်ငံပေါင်း ၅ဝ ခန့် ဤသတ်မှတ်ချက်စံအတွင်းဝင်သည်။ ၂ဝဝ၆ ခုနှစ် အတွက် ဖွံ့ဖြိုးမှု အနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံမှာ အရှေ့တီမောနိုင်ငံဖြစ်သည်။
အသုံးအနှုန်းနှင့် အတိုကောက်စကားလုံးများ
ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံများကို ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၊ ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်း သော နိုင်ငံများ၊ ပို၍ ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်း သော နိုင်ငံများ တစ်နည်း 'တတိယကမ္ဘာ' နိုင်ငံများနှင့် ခွဲခြားနိုင်သည်။ ခေတ်ပြိုင်ပညာရှင်အချို.က 'တတိယကမ္ဘာ' ဟူသည့် စကားလုံးသည် ခေတ်မမီတော့ခြင်း၊ အကျုံးမဝင်တော့ဟု ဆိုသည်။ အခြား သူများကလည်း ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံးနိုင်ငံများကို 'စတုတ္ထကမ္ဘာ' ဟူသည့် ဝေါဟာရကို သုံးနှုန်း ပေလိမ့်မည်။ သို့သော်လည်း ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံနှင့် ဖွံ့ဖြိုးမှု နည်း သော နိုင်ငံနှစ်မျိုးစလုံးကို အယ်လ်ဒီစီဟု ဖော်ပြ လေ့ရှိပြီး ကုန်းတွင်းပိတ်တိုင်း ပြည်များအား 'အယ်လ်အယ်လ်ဒီစီ' (LLDC) ဟု ပြသကြသည်။ 'ဖွံ့ဖြိုးဆဲတိုင်း ပြည်' ကို ယေဘုယျအား ဖြင့် 'ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး' ဟူသည့် အသုံးနှုန်းထက် ပို၍နှစ်သက်ကြသည်။
အင်္ဂါရပ်များ
ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံနိုင်ငံများသည် ယေဘုယျအား ဖြင့် အလွန်အကျွံဆင်းရဲခြင်းကို ခံစားရပြီး ကျယ်ပြန့်၍ လတ်တလောပဋိပက္ခ (ပြည်တွင်းစစ်သို့မဟုတ် လူမျိုး ရေး စစ်ပွဲများ)၊ နက်ရှိုင်းသည့် နိုင်ငံရေးခြစားမှုနှင့် နိုင်ငံရေးနှင့် လူမှုရေးတည်ငြိမ်မှု ကင်းမဲ့ခြင်းများကိုပါ တွေ့ရသည်။ အစိုးရမှာလည်း ဤကဲ့သို့သော တိုင်း ပြည်များတွင် ဗဟိုမှထိန်းချုပ်သောပုံစံ၊ အာဏာရှင်အပါအဝင်နှင့် စစ်ဦးစီးဝါဒ သို့မဟုတ် စောရနက္ခမင်း အုပ်ချုပ်သည့် အစိုးရမျိုး ဖြစ်နေတတ်သည်။ အယ်လ်ဒီစီနိုင်ငံအများစုမှာ ဆာဟာရအတွင်းပိုင်း အာဖရိကနိုင်ငံများတွင် တည်ရှိသည်။ ကုလသမဂ္ဂ က ၂ဝဝ၃ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည် သုံးသပ်ရာဝယ် ကုလသမဂ္ဂ ၏ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်၌အယ်လ်ဒီစီဖြစ်ဖို့ရန် စံသတ်မှတ်ချက် သုံးချက်နှင့် ကိုက်ညီရမည်ဟု ဆိုထားသည်။ သုံးနှစ်ပျမ်းမျှ တစ်ဦးချင်း တစ်နှစ်စုစုပေါင်းဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၇၅ဝ ထက် လျော့နည်းရမည်ဖြစ်သည်။ လူဦး ရေ ၇၅သန်းနှင့်အထက် နိုင်ငံများအား ချန်လှပ် ထား လေသည်။
ကုန်သွယ်ရေးနှင့် အယ်လ်ဒီစီနိုင်ငံများ
မကြာသေးမီက ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဆိုင်ရာ ဆွေးနွေးပွဲဟု သတ်မှတ်ထားသည့် ဒဗလျူတီအို ဒိုဟာ ဆွေးနွေးပွဲများ ပျက်ပြားသွားသဖြင့် ကမ္ဘာလုံး ဆိုင်ရာ ကုန်သွယ်ရေး စည်းမျဉ်းများနှင့် အယ်လ်ဒီစီများ၏ ကိစ္စမှာ မီဒီယာသတင်း လောကနှင့် မူဝါဒဆိုင်ရာတို့၏ အာရုံစူးစိုက်မှုကို တိုး၍ရရှိလာသည်။ ဟောင်ကောင်တွင် ကျင်းပသည့် ဝန်ကြီးအဖွဲ. ဆွေး နွေးပွဲများသာ အောင်မြင်စွာ အဆုံးသတ်နိုင်ပါက အယ်လ်ဒီစီနိုင်ငံများသည် အမေရိကန် ဈေးကွက်အား ၁ဝဝ ရာခိုင်နှုန်း အကောက်ခွန်လွတ်ငြိမ်းခွင့်နှင့် ခွဲတမ်း ဝေစု ကင်းလွတ်ခွင့်တို့ ရရှိစေမည်ဟု သဘောတူကြသည်။ အင်ဂျီအိုများ၏ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ သုံးသပ်ချက်အရမူ အယ်လ်ဒီစီတို့ တင်ပြသည့် စာပိုဒ်တွင် ၁ဝဝ ရာခိုင်နှုန်း ပြည့်မရရှိသည့် အပြင် အယ်လ်ဒီစီနိုင်ငံများမှ လက်ရှိခံစားရရှိပြီး ဖြစ်သော အကောက်ခွန်ကင်းလွတ်ခွင့်ကိုပင် ဆုံးရှုံးနိုင်သေး ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
လက်ရှိ အယ်လ်ဒီစီနို‌င်ငံများ
အာရှ (၁ဝ) နိုင်ငံ
-အာဖဂန်နစ္စတန်
-ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်
-ဘူတန်
-ကမ္ဘောဒီးယား
-လာအို
-မောလဒိုတ်
-မြန်မာ
-နီပေါ
-တီမောလက်စ်
-ယီမင်
-အင်ဂိုလာ
-ဘီနင်
-ဘာကီနာဖာဆို
-ဘူရွန်ဒီ
-ဗဟိုအာဖရိက
ယုန်လှေးကုန်းရွာသစ်ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
ယုန်လှေးကုန်းရွာသစ်ရွာ (Yonhlaykoneywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ယုန်လှေးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၂၆၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖွံ့ဖြိုးမှုအနိမ့်ဆုံး နိုင်ငံ
လက်ရှိ အယ်လ်ဒီစီနို‌င်ငံများ
-ချဒ်
-ကော်မိုရို့စ်
-ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ
-ဂျီဘူတီ
-အီကွေတိုးရီးယဲလ်ဂီနီ
-အီရစ်ထရီးယား
-အီသီယိုပီးယား
-ဇမ်ဘီယာ
-ဂီနီ
-ဂီနီဘစ်ဆော
-လီဆိုသို
-လိုက်ဘေးရီးယား
-မာဒါဂါးစကား
-မာလာဝီ
-မာလီ
-မော်ရီတေးနီးယား
-မိုဇမ်ဘစ်
-ဆောတိုမီနှင့် ပရင်ဆီပီ
-ဆီနီဂေါ
-ဆီယာရာလီယွန်
-ဆိုမားလီးယား
-ဆူဒန်
-တိုဂို
-ယူဂန်ဒါ
-တန်ဇန်းနီးယား
အိုရှင်းနီးယား (၅ နိုင်ငံ)
-ကီရီဘာတီ
-ဆာမိုအာ
-ဆော်လမွန်ကျွန်းစု
-တူဗာလူ
-ဗင်နော့တူ
အမေရိက (၁ နိုင်ငံ)
- ဟေတီ
ကွင်းစုရွာ၊ ကျခတ်ကုန်း
ကွင်းစုရွာ၊ ကျခတ်ကုန်း
မလိခရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
မလိခရွာ(Malikha)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ နန်းကွေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းကွေ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၀၈ ဦး၊ မ ၃၉၀၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၅၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမြားရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
အမြားရွာ(Ahmyar)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ အမြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,092 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 9
NGC 9 သည် ကြယ်စုတန်း ပီဂါဆု တွင်ရှိသော ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ယင်းမှ အလင်းနှစ်သိန်းပေါင်း ၁၄ဝ ကွာဝေးသည်။ ယင်းအား ၁၈၆၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် Otto Struve ဆိုသူက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဆိပ်သာရွာ၊ ဆားပြင်
ဆိပ်သာရွာ၊ ဆားပြင်
ဒက္ခိဏသုတ်
ဒက္ခိဏာဝိသုဒ္ဓိ (၄)မျိုးကို အကျဉ်း၊ အကျယ်နှစ်မျိုးဖြင့် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။