cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့
WTO ၏ဖွဲ့စည်းပုံအနေအထား
အထွေထွေကောင်စီ (General Council-GC)။ အထွေထွေကောင်စီသည် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအားလုံးမှ ကိုယ်စားလှယ်များ ပါဝင်သည့် အမှုဆောင် ဆွေးနွေးမှုဖိုရမ် တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ GC သည် ဝန်ကြီးအဆင့်ညီလာခံကို တာဝန်ခံရပြီး၊ ညီလာခံတစ်ခုနှင့် တစ်ခုအကြားတွင် ဝန်ကြီးအဆင့် ညီလာခံများက ချမှတ်သောလုပ်ငန်းများကို GC ကတာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ပါသည်။ GC သည် လိုအပ်သလို တွေ့ဆုံစည်းဝေးပါသည်။ GC သည် ၎င်း၏လုပ်ထုံးလုပ်နည်း စည်းမျဉ်းများကိုလည်းကောင်း၊ WTO ၏ လုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ကောင်စီများဖြစ်သည့် Council for Trade in Goods, Council for Trade in Services နှင့် Council for Trade-Related Aspects for Intellectual Property Rights (TRIPS) တို့အတွက် လုပ်ထုံးလုပ်နည်း စည်းမျဉ်းများကို အတည်ပြုချမှတ်ပေးပါသည်။ GC သည်-
အထက်ပါကောင်စီတို့၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း၊ စည်းမျဉ်းများကို GC ကအတည်ပြုချမှတ် ပါသည်။ အဆိုပါ ကောင်စီတို့တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအားလုံးမှ ကိုယ်စားလှယ်များအားအဖွဲ့ဝင် အဖြစ် လွတ်လပ်စွာဝင်ရောက်ခွင့်ပြုပါသည်။ ထိုကောင်စီသုံးရပ်သည် လိုအပ်ပါက လက်အောက်ခံ အဖွဲ့အစည်းများဖွဲ့စည်းတည်ထောင်နိုင်သည်။ လက်အောက်ခံအဖွဲ့တို့၏ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ စည်းမျဉ်းများကို သက်ဆိုင်ရာကောင်စီတို့က အတည်ပြုသတ်မှတ် ပေးပါသည်။
ဝန်ကြီးအဆင့် ညီလာခံက ဖွဲ့စည်းသောကော်မတီများ။ ဝန်ကြီးအဆင့်ညီလာခံသည်အောက်ပါလုပ်ငန်း ကော်မတီ ၃ရပ်ဖွဲ့စည်း၍ လုပ်ငန်းများ ကိုဆောင်ရွက်စေသည်-
အထက်ပါလုပ်ငန်းကော်မတီများသည် GC ကအထူးတာဝန်ပေးအပ်သည့် လုပ်ငန်းများကိုလည်းဆောင်ရွက်ရသည်။ ဤကော်မတီများသို့ WTO အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံအားလုံးမှ ကိုယ်စားလှယ်များလွတ်လပ်စွာဝင်ရောက်နိုင်သည်။ ကုန်သွယ်မှုဖွံ့ဖြိုးမှုကော်မတီ (Committe on Trade and Development)သည် MTA ပါ ဖွံ့ဖြိုးမှုအနည်းဆုံးနိုင်ငံများကို အခွင့်အလမ်း ပေးသည့် အထူးပြဋ္ဌာန်းချက်စည်းကမ်းများအပေါ် ကာလအလိုက် ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး၊ သင့်လျော်သည့် အရေးယူဆောင်ရွက်မှုပြုနိုင်ရန် GC သို့ အစီရင်ခံရသည်။ PTA သဘော တူညီမှု လုပ်ငန်းအဖွဲ့များသည် WTO လုပ်ငန်းမူဘောင်အတွင်းဆောင်ရွက်ရပြီး ၎င်းတို့၏ လုပ်ငန်း ဆောင်ရွက်မှု အခြေအနေများကို GC သို့ပုံမှန်တင်ပြရသည်။
အခြားအဖွဲ့အစည်းများနှင့်ဆက်ဆံရေး။ GC သည် WTOနှင့် လုပ်ငန်းဆက်နွယ်မှုရှိသော အခြား အစိုးရအဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ၊ ဥပမာ- UNCTAD, UNDP, ITC, IMF ကမ္ဘာ့ဘဏ်စသည်တို့နှင့် ထိရောက်သောပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုပြုနိုင်ရန် အစီအစဉ်ချမှတ် ဆောင်ရွက်ရသည်။ စင်စစ်အားဖြင့် WTO, IMF, ကမ္ဘာ့ဘဏ် စသည်တို့သည် ကမ္ဘာ့စီးပွား ရေးမူဝါဒချမှတ်ဖော်ဆောင်သော အဖွဲ့အစည်း ၃ ခုဖြစ်သည်။ ယင်းအဖွဲ့အစည်းသုံးခုတို့ အကြားအပြန်အလှန်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုအတွက် WTO ၏ GC အစည်းအဝေးများ နှင့်ကျွမ်းကျင်မှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုလုပ်ငန်းများတွင် WTO အကြီးအကဲနှင့်အတူ IMF ကမ္ဘာ့ဘဏ် အကြီးအကဲတို့ တက်ရောက်ရသည်။ WTO လုပ်ငန်းများနှင့် သက်ဆိုင်မှုရှိသော အစိုးရမဟုတ်သည့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့်အကြံပြုခြင်း၊ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းများပြုလုပ်ရန် အတွက် အစီအစဉ်များချမှတ်ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။
အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးရုံး
ဤရုံးကို ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က ဦးစီးပါသည်။ ဆွစ်ဇာလန် နိုင်ငံ၊ ဂျီနီဗာ မြို့တွင်ရုံးစိုက်ပါသည်။ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ကို ဝန်ကြီးအဆင့်ညီလာခံက ခန့်အပ်သည်။ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ရုံး နှင့်စပ်လျဉ်းသည့်စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများကို ဝန်ကြီး အဆင့် ညီလာခံက ချမှတ်ပေးပါသည်။ လက်ရှိညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်မှာ Mr.Supachai Panitchpakdi ဖြစ်သည်။ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ရုံး၏ အရာထမ်းများကို ဝန်ကြီးအဆင့်ညီလာ ခံကချမှတ်သောစည်းမျဉ်းများနှင့်အညီ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က ခန့်အပ်နိုင်သည်။ ညွှန်ကြားရေး မှူးချုပ်ရုံးသည် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်း အသွင်လက္ခဏာရှိပြီး မည်သည့်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ၏ လမ်းညွှန်မှု အကြံပြုမှုတို့နှင့်မျှ ပက်သက်ဆက်နွယ်မှု မရှိစေရပါ။ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်သည် WTO ၏ နှစ်စဉ်ဘတ်ဂျက်နှင့် ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်းများပြင်ဆင်ရေးဆွဲရန် တာဝန်ရှိသည်။ ထိုစာရင်းရှင်းတမ်းများကို WTO ဘတ်ဂျက်၊ ဘဏ္ဍာရေးနှင့် စီမံခန့်ခွဲမှုကော်မတီသို့ တင်ပြရသည်။ ကော်မတီက နှစ်စဉ် ဘတ်ဂျက်ခန့်မှန်းခြေများ၊ ဘဏ္ဍာရေးရှင်းတမ်းများကို သုံးသပ်၍ ထောက်ခံချက်များ ပြုလုပ်ပြီး GC သို့တင်ပြရသည်။ အထက်ပါကော်မတီသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် GATT စည်းမျဉ်းများနှင့် လက်တွေ့ဆောင်ရွက်မှုများကို အခြေခံ၍ ဘဏ္ဍာရေးစည်းမျဉ်းများ ရေးဆွဲရသည်။ ထိုဘဏ္ဍာရေးစည်းမျဉ်းများတွင် အောက်ပါတို့နှင့်ပတ်သက်သည့် ပြဋ္ဌာန်းချက်များ ပါရှိရသည်-
အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးရုံးတွင် နိုင်ငံတကာမှအမြဲတမ်းဝန်ထမ်းဦးရေ (၆၀၈)ဦးကို ခန့်ထား ဆောင်ရွက်ပါသည်။ ယင်းတို့အနက်အဆင့်မြင့်စီမံခန့်ခွဲမှု အရာရှိ(၆)ဦး၊ ဒါရိုက်တာ (၂၇)ဦး၊ ပုံမှန်ဝန်ထမ်း (၅၇၅)ဦးတို့ ပါဝင်သည်။ GC သည် WTO အဖွဲ့ဝင် ဦးရေ ထက်ဝက်ကျော်တို့၏ သဘောတူညီမှုဖြင့် ဘဏ္ဍာရေးစည်းမျဉ်းများနှင့် နှစ်စဉ်ဘတ်ဂျက်တို့ကို သတ်မှတ်ရသည်။ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံတိုင်းသည် GC က။ ပြဋ္ဌာန်းသော ဘဏ္ဍာရေးစည်းမျဉ်းများနှင့် အညီ WTO။၏ ကုန်ကျစရိတ်များကာမိစေရန် ထည့်ဝင်ရမည့်ဝေစုကို။ စောလျှင်စွာ ထည့်ဝင်ရန် လိုအပ် ပါသည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင်အဖွဲ့ဝင် ၁၆၄ နိုင်ငံတို့၏ စုစုပေါင်း ထည့်ဝင်မှုပမာဏမှာ ၁၆၀ ,၃၇၈,၇၇၆ စီအိချ်အက်ဖ်(CHF) ရှိသည်။
WTO ၏ရပ်တည်မှု WTOသည်ဥပဒေပြုမှုအခွင့်အာဏာရှိသောအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ WTO အဖွဲ့ဝင်များ၏ ကိုယ်စားလှယ်များနှင့်အရာရှိများအားလုံးသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာ ၂၁ ရက် နေ့တွင် ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ လက်ခံအတည်ပြုထားသော အထူးအေဂျင်စီများ၏ အခွင့် အရေးခံစားခွင့်များနှင့်ကင်းလွတ်ခွင့်များဆိုင်ရာ သဘောတူညီချက်အရ ရရှိအပ်သောနိုင်ငံတကာ အခွင့်ထူးခံစားခွင့်များနှင့်သက်သာခွင့်များကို ခံစားနိုင်ခွင့်ရှိသည်။
မူလအဖွဲ့ဝင်များ
WTO ၏မူလအဖွဲ့ဝင်များမှာ အောက်ပါတို့ပါဝင်သည်။
ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့သို့ဝင်ရောက်ခြင်း
GATT အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသည် ဥရုဂွေးဆွေးနွေး ပွဲသ ဘောတူညီချက်များကို လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး၊သက်ဆိုင်ရာနိုင်ငံများ၏ ဥပဒေပြု အဖွဲ့မှ အတည်ပြုပြီးပါက ကမ္ဘာ့ကုန် သွယ်ရေးအဖွဲ့၏အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်လာသည်။ အကယ်၍ယခင်က GATT အဖွဲ့ဝင်မဟုတ်ဘဲ ယခုမှကမ္ဘာ့ကုန်သွယ် ရေးအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လိုပါက အောက်ပါလုပ်ထုံး လုပ်နည်းများအတိုင်း ဆောင်ရွက်ရမည်ဖြစ်သည်-
WTO ဝင်ရောက်ခြင်းဖြင့် ရရှိလာမည့်အကျိုးကျေးဇူးများ
WTO အဖွဲ့ဝင်ရောက်ပြီး ကမ္ဘာ့ ကုန်သွယ်မှု စနစ်တွင်ပါဝင်ခြင်းဖြင့် အောက်ပါအကျိုးကျေုးဇူးများရရှိနိုင်သည်။ WTO ကြီးမှူး သောကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်မှုစနစ် သည်-
တောင်ဒီးရွာ၊ တောင်ဒီး
တောင်ဒီးရွာ၊ တောင်ဒီး
ဆင်ဖြူတင်ရွာ
ဆင်ဖြူတင်ရွာ
ရုပ်ချောင်ရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ရုပ်ချောင်ရွာ(Yajawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ ရုပ်ချောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရုပ်ချောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉ ဦး၊ မ ၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာကူတီရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
တာကူတီရွာ (Tarkuti)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန်ပြိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ပြိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၇ ဦး၊ မ ၆၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ရုရှား တပ်မတော်
ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၏ တပ်မတော်(Вооружённые си́лы Росси́йской Федера́ции)အား များသောအားဖြင့် ရုရှား တပ်မတော်ဟု ဆိုကြပြီး ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၏ စစ်အင်အားစုအဖြစ် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု ပြိုကွဲပြီးနောက် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
တာကူတီရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရုရှား တပ်မတော်
၁၉၉၂ ခုနှစ် မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် ဘော့ရစ် ယဲ့ဆင်သည် ရုရှားကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနအား တည်ထောင်သည့် သမ္မတအမိန့်အား လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီးနောက် ရုရှား၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင်ရှိသော ရုရှား ဆိုဗီယက် ဖက်ဒရယ်ဆိုရှယ်လစ် သမ္မနိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ်အတွင်းရှိ ဆိုဗီယက်တပ်မတော်အားလုံးနေရာတွင် အစားထိုးချထားခဲ့သည်။ ရုရှားတပ်မတော်၏ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်မှာ ရုရှားသမ္မတဖြစ်သည်။ ရုရှားတပ်မတော်အား ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရုရှားတပ်မတော်သည် ဥရောပတွင် အင်အားအကြီးမားဆုံးသော တပ်မတော်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အကြီးဆုံးတပ်မတော်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံအခြေစိုက် Credit Suisse ဘဏ်လုပ်ငန်း၏ လေ့လာချက်များအရ ရုရှားသည် ကမ္ဘာ‌ပေါ်ရှိ ဒုတိယမြောက် အင်အားအကြီးဆုံး တပ်မတော်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ရုရှားတပ်မတော်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးမားဆုံးသော နျူကလီးယားထိပ်ဖူးတပ် ဒုံးကျည်များ အများဆုံးပိုင်ဆိုင်သော တပ်မတော်လည်း ဖြစ်သည်။
ရုရှားဖက်ဒရယ်ဥပဒေ၏ အောက်၌ ရုရှားတပ်မတော်သည် ဖက်ဒရယ်လုံခြုံရေးဌာန(Federal Security Service (FSB))၏ နယ်ခြားစောင့် တပ်ဖွဲ့များ၊ အမျိုးသား အစောင့်တပ်ဖွဲ့၊ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ဖက်ဒရယ်ကာကွယ်ရေးဌာန(Federal Protective Service (FSO))၊ နိုင်ငံရပ်ခြား ထောက်လှမ်းရေးတာဝန်(Foreign Intelligence Service (SVR))နှင့် လူထုကာကွယ်ရေး၊ အရေးပေါ်အခြေအနေနှင့် သဘာဝဘေးအန္တရာယ်၏ အကျိုးဆက်များအား ရှင်းလင်းရေးဝန်ကြီးဌာန( Ministry for Civil Defence, Emergencies and Elimination of Consequences of Natural Disasters) တို့နှင့်အတူ ရုရှားနိုင်ငံ လုံခြုံရေးကောင်စီ၏ တိုက်ရိုက်ထိန်းချုပ်မှုအောက်တွင် စစ်ဖက်တာဝန်များအား ထမ်းဆောင်သည်။
တပ်ဖွဲ့ခွဲများ
ထို့ပြင် အမျိုးသား အစောင့်တပ်ဖွဲ့(National Guard)နှင့် နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့(Border Service)ဟူ၍ သီးခြားတပ်ဖွဲ့ခွဲ ၂ ခုရှိသေးသည်။ ထိုတပ်ဖွဲ့တို့သည် “တပ်မတော်”ဟုသော အမည်နာမအောက်တွင် တရားဝင်တည်ရှိသော်ငြား ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ တပ်မတော် စစ်ဦးစီးချုပ် ၏ တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်၏ ပြင်ပ၌ တည်ရှိနေသည်။ အမျိုးသား အစောင့်တပ်ဖွဲ့သည် ယခင် ရုရှားနိုင်ငံ ပြည်ထဲရေးတပ်ဖွဲ့အား အခြေခံ၍ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တပ်ဖွဲ့သစ်ကို ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အထူးတာဝန်ဖြင့် ခွဲထုတ်၍ သီးခြားအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ရုရှားနိုင်ငံသမ္မတ၏ လက်အောက်တွင် တိုက်ရိုက်အမိန့်အား လိုက်နာဆောင်ရွက်သည်။ နယ်ခြားစောင့်တပ်ဖွဲ့သည် နိုင်ငံတွင် စုံစမ်းထောက်လှမ်းရေးအဖွဲ့ဖြစ်သော ဖက်ဒရယ်လုံခြုံရေးဌာနလက်အောက်ရှိ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ထိုအဖွဲ့အစည်းနှစ်ခုလုံးသည် ၎င်းတို့၏ အဓိက ငြိမ်းချမ်းစဉ် လှုပ်ရှားဆောင်ရွက်မှုများအပြင် သိသာထင်ရှားသော စစ်ဆင်ရေးအတွေ့အကြုံများလည်း ရှိထားပြီး ၎င်းတို့၏ သီးခြား ကြည်းတပ်၊ လေတပ်နှင့် ရေတပ်ဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ဆောင်ရွက်လုပ်ကိုင်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။
စတော့ဟုမ်း နိုင်ငံတကာ ငြိမ်းချမ်းရေး သုတေသနအဖွဲ့အစည်း၏ လေ့လာချက်များအရ ၂၀၀၅-၂၀၀၉ နှင့် ၂၀၁၀-၂၀၁၄ ခုနှစ်အပိုင်းအခြားအတွင်းတွင် ရုရှားနိုင်ငံ၏ အဓိကလက်နက်တင်ပို့မှုမှာ ၃၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၌ ရုရှားနိုင်ငံသည် စစ်ရေးအသုံးစရိတ်သည် ဒေါ်လာ ၆၆.၄ ဘီလီယံထိ သုံးစွဲခဲ့ပြီး ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်လာ ၆၉.၂ ဘီလီယံအထိ သုံးစွဲခဲ့ရာ အမေရိကန်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့ပြီးလျှင် တတိယမြောက် စစ်သုံးစရိတ် မြင့်မားသော နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ ရုရှားနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ အဆိုအရ ရုရှားတပ်မတော်တွင် ခေတ်မှီလက်နက်များ သုံးစွဲမှုသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် မတူကွဲပြားသော တပ်ဖွဲ့များတွင် ၂၆ ရာခိုင်နှုန်းမှ ၄၈ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ၃၀.၅ - ၇၀.၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ထိုပျမ်းမျှနှုန်းသည် ၂၀၁၉ ခုနှစ်အကုန်တွင် ၆၈.၂ ရာခိုင်နှုန်းကျော်လွန်လာခဲ့သည်။
သမိုင်း
၁၉၉၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံ တရားဝင်ပြိုကွဲသွားပြီးနောက် ဆိုဗီယက်တပ်မတော်ကိစ္စရပ်သည် မပြီးပြတ်သေးသော ကိစ္စအဖြစ် ကျန်ရှိခဲ့သည်။ နောက်ထပ် တစ်နှစ်ခွဲခန့်အကြာထိ အမျိုးမျိုးသော ရည်ရွယ်ချက်များနှင့် တပ်မတော်၏ ညီညွတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းထားလိုသောကြောင့် လွတ်လပ်သော ဓနသဟာယနိုင်ငံများအဖွဲ့ (Commonwealth of Independent States(CIS))၏ တပ်မတော်အဖြစ် ပြောင်းလဲရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း အောင်မြင်မှု မရရှိခဲ့ပေ။ အချိန်ကာလတစ်ခုကုန်လွန်ပြီးသည့်နောက်တွင် စစ်ရေးဆိုင်ရာ ကန့်သတ်ထိန်းချုပ်ထားသည့်အရာများအား လွတ်လပ်လာသော နိုင်ငံသစ်များအကြားတွင် နိုင်ငံအချင်းချင်း သဘောတူစာချုပ်အဆင့်ဆင့်ဖြင့် ခွဲဝေနေစဉ်အတွင်း၌ပင် လွတ်လပ်ရေးရရှိလာသော သမ္မတနိုင်ငံသစ်များတွင် တည်ရှိသော တပ်များသည် ၎င်းတို့၏ အမျိုးသားအစိုးရသစ်များအပေါ်တွင် သစ္စာစောင့်သိ၍ သွားကြသည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ် မေလတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ပါဗျယ် ဂရာချော့ဗ်သည် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာခဲ့ပြီး ထိုတာဝန်ဖြင့် ရုရှားနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်၍လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်၏ ဩဂုတ် သို့မဟုတ် ဒီဇင်ဘာလလောက်တွင် ဓနသဟာယနိုင်ငံများ တပ်မတော်ဖွဲ့စည်းပုံမှ ဓနသဟာယနိုင်ငံများ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သော တပ်မတော်ဖွဲ့စည်းပုံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိသွားပြီး ထိုဓနသဟာယနိုင်ငံများအပေါ်၌ လွှမ်းမိုးထားနိုင်မှု ကျဆင်းခဲ့ရသည်။
ငှက်သိုက်ရွာ၊ မဂူ
ငှက်သိုက်ရွာ၊ မဂူ
ရုရှား တပ်မတော်
သမိုင်း
နောင်နှစ်အနည်းငယ်အကြာတွင် ဗဟိုနှင့် အရှေ့ဥရောပ၊ ထို့အတူ လွတ်လပ်လာသော ဆိုဗီယက်ခေတ်လွန် သမ္မတနိုင်ငံအချို့မှ ရုရှားတပ်ဖွဲ့များ ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ နေရာအများစု၌ တပ်ဖွဲ့များ ရုပ်သိမ်းခြင်းသည် တစုံတရာ ပြဿနာပေါ်ပေါက်ခြင်း မရှိခဲ့သော်လည်း အငြင်းပွားဖွယ်နေရာအချို့ဖြစ်သည့် ခရိုင်းမီးယားဒေသရှိ စီဗာစတာပိုလ် ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်၊ အာဘ်ခါဇီးယား၊ တောင် အာဆက်တီးယားနှင့် ထရန့်စနီစတီးယားဒေသတို့ရှိ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများကို ရုပ်သိမ်းခြင်းမပြုပဲ ဆက်လက်ထားရှိခဲ့သည်။ ရုရှားတပ်မတော်တွင် နိုင်ငံရပ်ခြားတိုင်းပြည်များ၌ များစွာသော စစ်အခြေစိုက်စခန်းများ ရှိပြီး အများစုမှာ ယခင်ဆိုဗီယက်နိုင်ငံဟောင်းများတွင် တည်ရှိသည်။
၁၉၉၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သော စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ မူဝါဒသစ်တွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ရည်မှန်းချက်မပါဝင်ပဲ ယခင်ဆိုဗီယက်တပ်မတော်ဟောင်းအား လျော့ချခြင်းဖြင့် ဒေသတွင်း စွမ်းအားမြင့်သော တပ်မတော်အဖြစ်သို့ အသွင်းပြောင်းရင် အကြွင်းမဲအသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ဒေသတွင်း မတည်ငြိမ်မှုများ၏ အန္တရာယ်အား ရည်ရွယ်သော ထိုမူဝါဒကို သေးငယ်၊ ပေါ့ပါး၊ ပိုမိုရွေ့လျားနိုင်သော ရုရှားတပ်မတော်ဟု ခေါ်ပြီး တိုက်စွမ်းအားမြှင့်၍ လျင်မြန်စွာ တပ်ဖြန့်နိုင်စွမ်းရှိသော တပ်မတော်ဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ ထိုကဲ့သို့သော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုမျိုးသည် အောင်မြင်ရန် အလွန်ခတ်ခဲလှပါသည်။ ပါဗျယ် ဂရာချော့ဗ်(၁၉၉၂ မှ ၁၉၉၆ ခုနှစ်အထိ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ)လက်ထက်တွင် ပို၍ ရွေ့လျားတပ်ဖြန့်နိုင်သော တပ်မတော်အဖြစ် တည်ဆောက်ရန် စီမံကိန်းများ ချထားခဲ့သော်ငြား တပ်တွင်းပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုအနည်းငယ်သာ ပြုလုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်းနောက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ရာဂျီအိုနော့ဗ်(၁၉၉၆ မှ ၁၉၉၇ ခုနှစ်ထိ)လက်ထက်တွင် ကောင်းမွန်သော အဆင့်အတန်းများရှိခဲ့သော်လည်း အဆုံးသတ်ပြောင်းလဲမှုများကို စတင်ရန် ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အီဂေါ် ဆဲဂီးယဲ့ဗ်(၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်ထိ)လက်ထက်မှသာ မဟာဗျူဟာမြောက် ဒုံးတပ်ဖွဲ့များ တည်ဆောက်ရေးတွင် အာရုံစိုက်နိုင်ခဲ့သည့်အပြင် တိကျသေချာသော ကန့်သတ်ထားသည့် ပြောင်းလဲမှုအချို့ကို စတင်နိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၈ ခုနှစ် တပ်မတော် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ
၂၀၀၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရုရှား-‌ဂျော်ဂျီယာစစ်ပွဲတွင် ရုရှားတပ်မ‌တော်တစ်ရပ်လုံး၏ ကျေနပ်ဖွယ်မရှိသော စွမ်းဆောင်ရည်အား ပြုပြင်နိုင်ရေးအတွက် သိသာထင်ရှားသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ပြုလုပ်မည်ဟု ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အနာတိုလီ ဆယ်ဒျူကော့ဗ်မှ ၂၀၀၈ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ကြေညာချက်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု၏ အဓိကအချက်များကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့ရာ ထိုအထဲတွင် ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် စစ်အင်အား ၁ သန်းထိ လျော့ချရေး (စီမံချက်၏ ပြီးဆုံးမည့်နေ့စွဲမှာ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်သည်) ၊ အရာရှိများအား လေ့ကျင့်သင်ကြားရေးတွင် ပိုမိုကောင်းမွန်စေရန်အတွက် တပ်မတော်ကျောင်း ၆၅ ခုမှ စည်းစနစ်ပြည့်ဝသော တပ်မတော် လေ့ကျင့်ရေးဗဟို ၁၀ ခုအဖြစ်သို့ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းရေး၊ ဗဟိုကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ၏ အရွယ်အစား လျော့ချရေး၊ အရပ်သားထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးနှင့် အကူဝန်ထမ်းများအား စတင်အသုံးပြုရေး၊ အထူးလေ့ကျင့်ထားသော စစ်သည်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော တပ်ပေါင်းစုများ ဖျက်သိမ်းရေး၊ အရန်တပ်ဖွဲ့ဝင်များ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရေး၊ တပ်များအား တပ်မဟာစနစ်သို့ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရေး၊ လေတပ်ဖွဲ့အား လေကြောင်းဆိုင်ရာ တပ်ရင်းကြီးများမှ လေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များသို့ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရေးတို့ ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ဒူးမားလွှတ်တော်မှ ကာကွယ်ရေးကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူမှ RIA Novosti သတင်းဌာနသို့ ပြောကြားခဲ့မှုတွင် ရုရှားနိုင်ငံသည် နှစ်စဉ်ကာကွယ်ရေးဘဏ္ဍာငွေအား တိုးမြှင့်သွားရန် စီစဉ်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ၆၁ ဘီလီယံဒေါ်လာ အသုံးပြုရာမှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၈၃.၃ ဘီလီယံအထိ တိုးမြှင့်သွားရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးအတွက် ဂျီဒီပီ၏ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ၃.၂ ရာခိုင်နှုန်း၊၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် ၃.၇ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၃.၇ ရာခိုင်နှုန်းထိ သုံးစွဲရန် ရည်ရွယ်ကြောင်း ကာကွယ်ရေးကော်မတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ဗလာဒီမီယာ ကာဗာရဲဗဒေါ့ဗ်သည် ၂၀၁၃-၂၀၁၅ ခုနှစ် ရန်ပုံငွေမူကြမ်း‌ရေးဆွဲပွဲ၏ အပိတ်မိန့်ခွန်းတွင် ထည့်သွင်းပြောကြားခဲ့သည်။
အောက်တွင် ဖော်ပြထားသော ဇယားနှင့်အညီ တပ်ဖွဲ့အရေအတွက်အား လျော့ချသွားရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည် -
တပ်မတော်ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အရွယ်အစားလျော့ချခြင်းမှာ အရေးကြီးဆုံးသော အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၏ ကနဦးကာလ၌ ရုရှားတပ်မတော်တွင် စစ်မှုထမ်းဆောင်ဆဲ စစ်မှုထမ်းအရေအတွက်မှာ ၁,၂၀၀,၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။ စစ်အင်အား လျော့ချခြင်းတွင် အရာရှိအရေအတွက် များစွာ လျော့ချခြင်းပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ရည်မှန်းထားသော လျော့ချမည့် စစ်မှုထမ်းအရေအတွက်မှာ အောက်ပါဇယားအတိုင်းဖြစ်သည်။
မျှော်မှန်းထားသော လျော့ချမည့် အရာရှိအရေအတွက် စုစုပေါင်းမှာ ၃၃၅၀၀၀ မှ ၁၅၀၀၀၀ ထိဖြစ်သော်လည်း ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလအစောပိုင်းတွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အနာတိုလီ ဆာဒျူ‌ကော့ဗ်မှ ယခင်လျာထားချက်အား ဖျက်သိမ်း၍ အရာရှိအရေအတွက်အား ၇၀၀၀၀ မှ ၂၂၀၀၀၀ ထိ တိုးမြှင့်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
ရုရှားတပ်မတော်၏ အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲမှုတာဝန်အား ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ၏ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ တာဝန်ခံသည်။ ဆိုဗီယက်ခေတ်တွင် စစ်ဦးစီးချုပ်သည် ရုရှားတပ်မတော်အား အမိန်ပေးခြင်းနှင့် အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲခြင်းကို အဓိကပြုလုပ်သူဖြစ်ပြီး ထိုသည်ကို ရုရှားအရေးကျွမ်းကျင်သူ အမေရိကန်ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဝီလျံ အိုဒွန်မှ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမရှိသော ဆိုဗီယက်ဦးစီးချုပ်မှာ ဖြစ်တန်ကောင်းပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနသည် ဦးစီးချုပ်မရှိပဲနဲ့တော့ မဖြစ်နိုင်ဟု ၁၉၉၈ ခုနှစ်ပိုင်းလောက်က ပြောဆိုခဲ့ဘူးသည်။ သို့သော်လည်း လက်ရှိ စစ်ဦးစီးချုပ်နေရာမှာ ဝန်ကြီးဌာန၏ မဟာဗျူဟာမြောက်စီမံကိန်းဌာနတစ်ခုကဲ့သို့ပဲ လျော့ချထားပြီး ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဖြစ်သော ဆီဂရဲရီ ရှိုးအီဂူသည် လက်ရှိတွင် တပ်ဖွဲ့ဝင်များအပေါ်တွင် အုပ်ချုပ်မှု အခွင့်အာဏာအား ရရှိထားသည်။ အခြားသော ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများအဖြစ် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ ရထားထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးတပ်ဖွဲ့၊ ဆက်သွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့နှင့် ဆောက်လုပ်ရေးတပ်ဖွဲ့တို့ ပါဝင်သည်။ လက်ရှိ စစ်ဦးချုပ်မှာ ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဗာလေရီ ဂရာစီမော့ဗ်ဖြစ်သည်။
ရုရှားတပ်မတော်အား ကြည်းတပ်၊ ရေတပ်နှင့် လေတပ်ဟူ၍ ကဏ္ဍ ၃ ခု ခွဲခြားထားသည်။ ထို့ပြင် မဟာဗျူဟာမြောက် ဒုံးတပ်ဖွဲ့နှင့် လေကြောင်းချီတပ်ဖွဲ့ဟူ၍ သီးခြားလက်ရုံးတပ်ဖွဲ့ ၂ ခုလည်း ခွဲခြားထားသေးသည်။
ချောင်းသာရွာ
ချောင်းသာရွာ
ရုရှား တပ်မတော်
စစ်ဒေသကြီးများ
၂၀၁၀ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းမှစ၍ ကြည်းတပ်များ၊ ထို့အတူ လေတပ်နှင့် ရေတပ်တို့ကို ဖော်ပြပါ စစ်ဒေသကြီးများဖြင့် ခွဲခြားထားသည်။
ထိုစစ်ဒေသကြီးများနှင့်အတူ အနောက်၊ တောင်၊ အလယ်နှင့် အရှေ့ဟူ၍ မဟာဗျူဟာမြောက် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်(Joint Strategic Command) ၄ ခုဖွဲ့စည်းထားသည်။ ယခင် ၁၉၉၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ ခုနှစ်အထိ ကြည်းတပ်အား မော်စကိုစစ်ဒေသကြီး၊ လီနင်ဂရတ်စစ်ဒေသကြီး၊ မြောက်ကော့ကေးရှန်းစစ်ဒေသကြီး၊ ဗော်ဂါ-ယူရယ်စစ်‌ဒေသကြီး၊ ဆိုက်ဘေးရီးယားစစ်ဒေသကြီးနှင့် အရှေ့ဖျားစစ်ဒေသကြီးဟူ၍ စစ်ဒေသ ၆ ခုဖြင့် တပ်ဖြန့်ထားပြီး ကာလင်နင်ဂရတ်စစ်ဒေသအား ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၀ ခုနှစ်ထိ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုစစ်ဒေသ ၇ ခုအား စစ်ဒေသ ၄ ခုအဖြစ်သို့ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ယခုအခါတွင် ထိုစစ်ဒေသတို့၌ လေတပ်နှင့် ရေတပ်တို့ကိုပါ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယခင် ထရန့်ကော့ကေးဆပ် တပ်ပေါင်းစု၏ အာမေးနီးယားနိုင်ငံ၌ ကျန်ရှိခဲ့သော တစ်ခုတည်းသော စစ်စခန်းဖြစ်သည် အမှတ် ၁၀၂ စစ်အခြေစိုက်စခန်းအား တောင်ပိုင်းစစ်ဒေသကြီးအတွင်းသို့ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အလယ်စုရွာ၊ တောင်ဒီး
အလယ်စုရွာ၊ တောင်ဒီး
ရုရှား တပ်မတော်
စစ်ဒေသကြီးများ
၂၀၁၀ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် ပိုမိုတောင့်တင်းခိုင်မာမှုရှိစေရန် စစ်ဒေသကြီးများနှင့် ရေတပ်၏ သင်္ဘောစုများနှင့် ပေါင်းစပ်ပြီး မဟာဗျူဟာမြောက် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များအဖြစ် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းမှုအား ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် မြောက်ပိုင်းရေတပ်သင်္ဘောစုအား သီးခြား မဟာဗျူဟာမြောက် ညှိနှိုင်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်အဖြစ် ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာအရာ ခွဲခြားထားသော ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၅ ခုမှာ-
ထိုစီမံချက်အတိုင်း တပ်များအား ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်ဖြန့်ချထားပြီး ထိုသည်မှာ ယခင် စစ်ဦးစီးချုပ်ဟောင်းဖြစ်သူ ယူရီ ဘာလူယဲ့ဗ်စကီး၏ မပြီးမြောက်ခဲ့သော အရှေ့ပိုင်းဒေသကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်ဖွဲ့စည်းရန် အဆိုပြုချက်အား အကောင်းအထည်ဖော်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကျန်ကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် ၄ ခုမှ သမ္မတ မစ်ဒဗျဲဂျဲ့၏ အမိန့်ဖြင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ရုရှားလေတပ်၏ ယခင်အထူးစစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်အား အခြေတည်၍ ဒုံးနှင့် အာကာသရန်ကာကွယ်ရေး မဟာဗျူဟာမြောက် စစ်ဆင်ရေးဌာနချုပ်အား တည်ထောင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် သမ္မတ၏ အမိန့်အာဏာဖြင့် ထိုအသစ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော ဌာနချုပ်များအတွက် တပ်မှူးများအား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ရုရှားနိုင်ငံ လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သော အဖွဲ့အစည်းများဖြစ်သည့် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာနအောက်ရှိ ပြည်ထဲရေးတပ်ဖွဲ့ (နိုင်ငံတော်အစောင့်တပ်ဖွဲ့ဌာနချုပ်၏ ရုရှားအမျိုးသား အစောင့်တပ်ဖွဲ့)၊ ရုရှားနိုင်ငံ နယ်ခြားစောင့်ဌာန(ဖက်ဒရယ်လုံခြုံရေးဌာန၏ အစိတ်အပိုင်း)၊ ကရင်မလင်နန်းစောင့်တပ်ရင်းနှင့် ဖက်ဒရယ်ကာကွယ်ရေးဌာန၏ အစိတ်အပိုင်းများနှင့် အရေးပေါ်အခြေအနေ ထိန်းသိမ်းရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ၁၉၉၅ ခုနှစ်မှစတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သော နိုင်ငံတော်၏ အရပ်ဖက်ကာကွယ်ရေးဌာနများနှင့် ယခင်တည်ရှိခဲ့သော အရပ်ဖက်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့မှ ပေါ်ပေါက်လာသော အဖွဲ့အစည်းများသည် ရုရှားနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ထိန်းချုပ်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် မပါဝင်ပေ။
ရေတပ်သင်္ဘောစုများ
ရုရှားနိုင်ငံ၏ ရေတပ်တွင် ရေတပ်သင်္ဘောစု ၄ ခုနှင့် ဗျူဟာရေယာဉ်စု ၁ ခုတို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့မှာ-
ကာလင်နင်ဂရက်အထူးဒေသသည် မြေပြင်နှင့် ကမ်းခြေစောင့်တပ်ဖွဲ့များပါ ဖွဲ့စည်းထားသော ဘောလ်တစ်ရေတပ်သင်္ဘောစု တပ်မှူး၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်၌ တည်ရှိသည်။ ထိုတပ်ဖွဲ့သည် မော်တာရိုင်ဖယ်တပ်မဟာကြီး၊ Sulhoi Su-27 ‘Flanker’ တိုက်ခိုက်ရေးလေတပ်ရင်းနှင့် အခြားတပ်ဖွဲ့တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ယခင် အမှတ် ၁၁ အစောင့်တပ်တော်ဖြစ်သည်။
ထို့အတူ ပျဲ့သရာပါလော့ဗ်-ကမ်ချထ်စကီးတွင် ဌာနချုပ်ရှိသော အရှေ့မြောက် တပ်နှင့်တပ်ဖွဲ့များအုပ်စုသည် ကမ်ချသကာကရိုင်းနှင့် ချူကော့သကာ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသရှိ ရုရှားတပ်များအားလုံးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ဗလာဒီဗော့စတော့တွင် ဌာနချုပ်ရှိသော ပစိဖိတ်ရေတပ်သင်္ဘောစု အုပ်ချုပ်သူတပ်မှူး၏ လက်အောက်တွင် ရှိသည်။
စစ်မှုထမ်း
ရုရှားနိုင်ငံတွင် စစ်မှုမထမ်းမနေရဥပဒေသည် အကျုံးဝင်နေဆဲဖြစ်ပြီး စစ်မှုထမ်းကာလမှာ ၁၂ လဖြစ်ပြီး သတ်မှတ်ထားသော အသက်အရွယ်မှာ ၁၈ နှစ်မှ ၃၃နှစ်ကြားဖြစ်သည်။ စစ်မှုထမ်းရွေ့ဆိုင်းခွင့်ကို ဘွဲ့ကြိုနှင့် ဘွဲ့ရကျောင်းသားများ၊ မသန်စွမ်းသော ဆွေမျိုးများအား ထောက်ပံ့နေရသော တစ်ဦးတည်းသာရှိသော သူများ၊ အနည်းဆုံးကလေးနှစ်ယောက်၏ မိဘများနှင့် သမ္မတ၏ ထုတ်ပြန်ချက်ပေါ်မူတည်သော အချို့ စစ်ဖက်နှင့်ဆက်နွယ်သော လုပ်ငန်းများမှ အလုပ်သမားအချို့တို့ဖြစ်သည်။ ပါရဂူဘွဲ့ရရှိပြီးသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၊ စစ်မှုထမ်းဆောင်စဉ် ကျဆုံးခဲ့သော သို့မဟုတ် ကိုယ်လက်အင်္ဂါချို့ယွင်းခဲ့သော တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သောပုဂ္ဂိုလ်၏ သားနှင့် ညီအစ်ကိုများသည် စစ်မှုမထမ်းမဆောင်ရခြင်းမှ ကင်းလွတ်ခွင့်ရှိသည်။
ရုရှားစစ်တပ်အတွင်း၌ ကျယ်ပြန့်သော ပြဿနာတစ်ရပ်ရှိပြီး ၎င်းမှာ ဂျယ်ဒါဗ့်ရှီးနာဟုခေါ်သည့် အထက်အောက်အနိုင်ကျင့်မှုဖြစ်သည်။ ထိုသည်မှာ ဥပဒေအရ စစ်မှုထမ်းသူ ပထမနှစ်များအား ဥပဒေအရ စစ်မှုထမ်းသူ ဒုတိယနှစ်များက အနိုင်ကျင့်ကြခြင်းဖြစ်ပြီး ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် စစ်မှုထမ်းကာလအား ၂ နှစ်သို့ ပြောင်းလဲတိုးမြှင့်လိုက်ပြီးချိန်မှ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လူ့အခွင့်အရေးတက်ကြွလှုပ်ရှားသူ အန်နာ ပါလိထ်ကော့ဗ်စကားယားမှ “ပြီးပြည့်စုံသော တပ်ရင်းတစ်ခုဖြစ်တဲ့ လူ ၅၀၀ ကျော်သည် ရန်သူ့၏ သေနက်ဒဏ်ကြောင့်မဟုတ်ပဲ ထိုးနှက်မှုကြောင့် အသတ်ခံနေရသည်”ဟု ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ပြောဆိုခဲ့သည်။ ဤပြဿနာအား တိုက်ဖျက်နိုင်ရန်အတွက် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အမိန့်ဒီဂရီတစ်ခုကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး စစ်မှုမထမ်းမနေရကာလအား ၂၄ လမှ ၁၈ လသို့ လျော့ချခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်၌ ထိုကာလအား တစ်နှစ်အထိလျော့ချခဲ့သည်။
ရုရှားတပ်မတော်၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းသော စစ်မှုထမ်းများသည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်နှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် စာချုပ်ဖြင့် ချုပ်ဆိုထမ်းဆောင်ကြသူများဖြစ်သည်။ နောင်မကြာမီကာလ၌ တပ်မတော်သည် စာချုပ်/ စစ်မှုမထမ်းမနေရဥပဒေဖြင့် ထမ်းဆောင်ကြသူများ ရော၍နေသော တပ်မတော်တစ်ခု ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ အမြဲတမ်းတပ်ဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် လက်နက်ကိုင်ပဍိပက္ခကို မဟန့်တားနိုင် သို့မဟုတ် မဖိနှိပ်လျှင် အမြဲတမ်းတပ်ဖွဲ့အား ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သော ရင်းမြစ်ရှိစေရန် ရုရှားတပ်မတော်အနေဖြင့်အရန်တပ်ဖွဲ့ဖွဲ့စည်းနိုင်ရန် လိုအပ်သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ရုရှားနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပရောဖက်ရှင်နယ်စစ်သားအရေအတွက်သည် စစ်မှုမထမ်းမနေရစစ်သည်အရေအတွက်ထက် များပြားနေကြောင်း ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဆီဂရဲရီ ရှိုးအီဂူသည် ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သတင်းမီဒီယာသို့ ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် ရုရှားတပ်မတော်၌ စာချုပ်ဖြင့် စစ်မှုထမ်းသူအရေအတွက် ၄၀၀,၀၀၀ နီးပါးရှိ၍နေသည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဆီဂရဲရီ ရှိုးအီဂူ၏ အဆိုအရ တပ်ရင်းကြီးနှင့် တပ်မဟာတိုင်းတွင် တပ်ရင်း ၂ ခုမှာ စာချုပ်ဖြင့် စစ်မှုထမ်းသူများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ကျန်တပ်ရင်းတစ်ခုမှာ တိုက်ခိုက်သည့် စစ်ဆင်ရေးများတွင် မပါဝင်သော တပ်သားသစ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ လက်ရှိအချိန်၌ တပ်မတော်ရှိ ဗျူဟာတပ်ရင်း ၁၃၆ ခုတွင် စာချုပ်ဖြင့် ချုပ်ဆိုသူများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လတွင် စစ်မှုမထမ်းမနေရ ဥပဒေဖြင့် စစ်မှုထမ်းသူ ၂၂၅,၀၀၀ ရှိပြီး စာချုပ်ဖြင့် စစ်မှုထမ်းသူအရေအတွက်မှာ ၄၀၅,၀၀၀ ရှိ၍နေသည်။
ရုရှားတပ်မတော်၏ ဆုတံဆိပ်နှင့် ဘွဲ့ထူးဂုဏ်ထူးချီးမြှင့်ခြင်းသည် ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ဆုတံဆိပ်စည်းမျဉ်းများအရ လွှမ်းခြုံဆောင်ရွက်သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး နီကိုလိုင်း မာကာရော့ဗ်မှ ရုရှားနိုင်ငံသည် စစ်မှုမထမ်းမနေရ တာဝန်နှင့်ပတ်သက်၍ ပြဿနာတစ်ခုနှင့် ကြုံတွေနေရပြီဟု ဆိုခဲ့သည်။ ထိုသည်မှာ ထမ်းဆောင်ရန် အမျိုးသားအရေအတွက် မလုံလောက်သည့်အပြင် စစ်မှုထမ်းကာလကို ထက်ဝက်ထိ လျော့ချရန် ဖိအားပေးခံရခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် မတ်လတွင် စစ်မှုမထမ်းမနေရ ဥပဒေမှ တိမ်းရှောင်သူသည် ၂၀၁၂ ခုနှစ်ထက်စာလျှင် ၆၆% မျှ လျော့ကျသွားခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဆောင်းဦးတွင် ရုရှားတပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်စစ်မှုထမ်းခဲ့သော လူငယ် ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သည် စစ်မှုထမ်းရန် သင့်လျော်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ရွေ့ပြောင်းလှုပ်ရှားတပ်ဖွဲ့ ခေါင်းဆောင်၏ အဆိုအရ မကြာသေးမီနှစ်များအတွင်း လူသစ်များ၏ ကျန်းမာကြံ့ခိုင်ရေးသည် ၇% ထိ တိုး၍လာခဲ့သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဆီဂရဲရီ ရှိုးအီဂူသည် ထိုနှစ်ကုန်လျှင် စစ်တန်းလျားတိုင်း၌ ရေပန်းဖြင့်ရေချိုးရန်နေရာများ ပြုလုပ်ပေးမည်ဟု ကတိပေးခဲ့သည်။ RIA သတင်းဌာန၏ အဆိုအရ ရေပန်းများထားရှိခြင်း အစီအစဉ်သည် မကြာသေးမီကာလက ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ ကြေညာခဲ့သော သက်တောင့်သက်သာဖြစ်စေရန် အဆင်မြှင့်တင်မှု လုပ်ငန်းစဉ်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဇန်နဝါရီလလယ်လောက်တွင်လည်း ရှိုးအီဂူမှ သူ၏ ပါ့ကျန်ကီးဟုခေါ်သော ခြေထောက်အား ပတ်စည်းသည် အဝတ်သည် ခေတ်မမီတော့သဖြင့် စွန့်ပစ်တော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပြီးနောက် စစ်ယူနီဖောင်းသစ်၏ ရုရှားဒီဇိုင်းနာများမှ ဆောင်းတွင်းတွင် ဆောင်းရသော ဦရှန်းကာဟုခေါ်သည် နားများကို ဖုံးအုပ်သော အစရှည်များပါသည့် ဦးထုတ်အား ပို၍ခေတ်မီသော ဦးထုပ်ပုံစံဖြင့် အစားထိုးမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ရုရှားတပ်မတော်တွင် စစ်ယူနီဖောင်းသစ်များအား ထုတ်ပေးခဲ့သည့် ၂၀၁၃ မှ ၂၀၁၅ ခုနှစ်အတွင်းတွင် ဦးထုပ်ဒီဇိုင်းအား မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ သမာရိုးကျ ရိုးရာဒီဇိုင်း၏ ပုံစံသစ်ဖြစ်သော ဦးထုပ်သည် အပူထိန်းမှုအား ပို၍ကောင်းမွန်ပြီး နားကိုဖုံးအုပ်သော အစမှာ ပို၍ရှည်သည်။ ရုရှားစစ်ဖက်အရာများတွင် ထိပ်တန်းလျှို့ဝှက်အဆင့် လုံခြုံရေးရှင်းလင်းမှုရှိသူများအား ပြည်တွင်းထုတ် လုံခြုံရေးအလွန်မြင့်မားသည့် ဝှက်စာကုဒ်များဖြင့် ကာကွယ်ထားသော Atlas M-663S ဖုန်းများအား ထုတ်ပေးခဲ့သည်ဟု အီဇ်ဗျက်ကျီယာ သတင်းစာ(Izvestia newspaper)မှ ၂၀၁၈ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ပူသော ရာသီများ၌ ဝတ်ဆင်ရန် ယူနီဖောင်းပုံစံသစ်ကိုလည်း ၂၀၁၈ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။
ရွာသစ်ရွာ၊ ရွှေကူ
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ ရွှေကူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေကူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၃ ဦး၊ မ ၁၄၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောင်းဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းစုရွာ၊ ဘုရားချောင်း
ကျောင်းစုရွာ၊ ဘုရားချောင်း
စစ်ကုန်း (အောက်စု)ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
စစ်ကုန်း (အောက်စု)ရွာ (Sitkone(Auksu))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ စစ်ကုန်း (၂)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စစ်ကုန်း (၂)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၀ ဦး၊ မ ၂၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားကွမ်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နားကွမ်ရွာ (Narkun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မော်မေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မော်မေ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၆ ဦး၊ မ ၁၄၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
နမ့်နော့ (ထက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နမ့်နော့ (ထက်)ရွာ (Namnawt (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ နမ့်နော့ (အာခါ)ဖြစ်သည်။
နားကွမ်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ရွာ၊ တောင်ဒီး
ရွာသစ်ရွာ၊ တောင်ဒီး
ရောဂါပိုးဝင်ရောက်ခြင်း
ရောဂါပိုး ကူးစက်ခြင်း
ရောဂါပိုးရှိသော လူတစ်ဦးမှ အခြားတစ်ဦးသို့ ရောဂါပိုး လွယ်ကူစွာ ကူးနိုင်သည်။ ရောဂါပိုးများသည် ကူးစက်ပုံခြင်း မတူပေ။
တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းမှ ကူးစက်ခြင်း
မသန့်ရှင်းသော ရေကိုသောက်သုံးခြင်း
ခန္ဒာကိုယ်အတွင်းမှအရည်များ ထိခြင်း
ရောဂါပိုများကို ရှူရှိုက်မိခြင်း
ချောင်းဆိုးနှာချေခြင်း
ပါးစပ်၊ မိန်းမကိုယ် နှင့် စအိုဖြင့်လိင်ဆက်ဆံခြင်းကဲ့သို့
တိုက်ရိုက်မဟုတ်သောနည်း
ဉပမာ ရောဂါပိုးနှင့် ထိစပ်နေသော အစာများကို ြပန်လည်စားသုံးမိခြင်း
သေချာပိုးသတ်ထားခြင်းမရှိသော ကိရိယာ ပစ္စည်းများနှင့် လူနာကို ခွဲစိတ်ကုသခြင်း
ကာကွယ်ခြင်း
မခွဲစိတ်မှီ သေချာစွာ လက်ဆေးခြင်း၊ မျက်နှာတွင် mask တတ်ခြင်း
မကြာခဏ လက်ဆေးသော အကျင့်
အဟာရြပည့်ဝသော အစာကိုစားသုံးခြင်း
မူးယစ်ဆေးသုံးစွဲခြင်း
ကွန်ဒုံးသုံး၍ လိင်အပျော်အပါးလိုက်စားခြင်း
ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်စွားစားသုံးခြင်း (အပြင်တွင် ကြာမြင့်စွာ ထားထားသော အစားအသောက်များကို မစားသုံးသင့်ပါ)
ညွန်ကြားချက်မပါဘဲ ဆေးဝါးများ သုံးစွဲခြင်း
ကာကွယ်ဆေးများ ထိုးနှံထားခြင်း
ဗိုင်းရပ်စ်
များသောအားဖြင်း ဗို်င်းရပ်စ်ကြောင်ဖြစ်သော ပိုးဝင်းခြင်းသည် ခန္ဒာကိုယ်တွင်းနေရာ အနံကို ပျံနှ့သွားပြီး ရောဂါလက္ခဏာအားဖြင့် ပျံနှ့ံနေတတ်သည်။ ဥပမာ - နှာစေးချောင်းဆိုး၊ ခန္ဒာကိုယ်ကိုက်ခဲခြင်း၊ ။ အချို့ အနည်းငယ်သော ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါပိုးများသည် နာကျင်တတ်သည် ဥပမာ ရေယုန်။
ဘက်တီရီးယား
ဘက်တီရီးယားကြောင်ဖြစ်သော ပိုးဝင်ခြင်းတွင် များသောအားဖြင့် ခန္ဒာကို အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုတွင် ဖြစ်တတ်ပြီး တနေရာထဲတွင်သာ ပိုးဝင်သော လက္ခဏာမျိုးကို တွေ့ရသည်။
မုံချောင်းပေါက်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
မုံချောင်းပေါက်ရွာ (Monchaungpauk)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ အိုင်ကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုင်ကြီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၃ ဦး၊ မ ၁၇၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြွန်ခေါင်ရွာ
ပြွန်ခေါင်ရွာ
ကိုးကား
ပြွန်ခေါင်ရွာ
နောင်ခါးရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
နောင်ခါးရွာ (Nawnghkar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ခေါက်စန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၁၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါက်စန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၉၄ ဦး၊ မ ၁၆၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇလပ်ကွင်းရွာ၊ တောင်ဒီး
ဇလပ်ကွင်းရွာ၊ တောင်ဒီး
ကျောက်တံခါးရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကျောက်တံခါးရွာ (Kyauktagar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ တောင်တလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၄၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရော့ကြူရွာ၊ ချီဖွေမြို့နယ်
ရော့ကြူရွာ(Yawtkyu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ချီဖွေမြို့နယ်၊ ရုပ်ချောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၃၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရုပ်ချောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉ ဦး၊ မ ၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချီဖွေမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပြေရုံရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
သပြေရုံရွာ (Thapyayyon)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ သပြေရုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေရုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၆ ဦး၊ မ ၅၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြည်ဝေ၊ (ယုဝတီ) စာရေးဆရာမ
ယုဝတီကြည်ဝေကို ပဲခူးခရိုင်၊ ပိန်းဇလုတ်မြို့နယ် ကင်မွန်းခြုံရွာနေ အဖ ဦးကြာခိုင်နှင့် အမိ ဒေါ်အုံးယဉ်တို့က ၁၉၂၅ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ငယ်စည်က 'မကြည်ဝေ' ဟု ဖခင်ဖြစ်သူက ပညတ်ခဲ့သော်လည်း မိခင်ကြီးကမူ ချစ်စနိုးဖြင့် 'အလတ်မ' ဟု ခေါ်ပြီး 'ကျော်စံရွှေ' ဟုလည်း အမည်တွင်ခဲ့သည်။
ယုဝတီကြည်ဝေသည် ငယ်ရွယ်စဉ် ငါးနှစ်၊ ခြောက်နှစ်သမီး အရွယ်ကပင် စာတတ်ချင်သောသူ တဦး ဖြစ်သည်။ မိဘများ ပြောဆိုသော စကားများကိုလည်း တလုံးမကျန် မှတ်သားထားပြီး သူငယ်ချင်း အပေါင်းအသင်းများကို ပုံဝတ္ထုများသဖွယ် ပြောပြတတ်သော ဝါသနာ ရှိခဲ့သည်။ မိဘရိုးရာမှာ လယ်ယာတောင်သူများ ဖြစ်သော်လည်း သူသည် စာပေပညာ တတ်လိုစိတ် ပြင်းပြလွန်းသည်။ စာသင်ချင်လွန်းသဖြင့် မိဘများထံ ပူဆာတောင်းပန်၍ အသက်ဆယ်နှစ် အရွယ်မှ ကျောင်းစနေရသည်။ ထိုစဉ်က ကင်မွန်းခြုံရွာတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းမှ လွဲ၍ သိပ္ပံစာသင်ကျောင်းများ မရှိသဖြင့် ဘုန်းတော်ကြီး ဦးကုသလထံတွင် ပညာ သင်ယူခဲ့သည်။ ယုဝတီကြည်ဝေသည် အတန်းပညာကို ခုနစ်တန်းအထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ယုဝတီကြည်ဝေ၏ စာပေဘဝ အစကို ဖော်ပြရလျှင် မိခင်ဖြစ်သူ မြို့ဈေးမှ ဈေးဝယ်အပြန် ပစ္စည်းများကို ထုပ်ထည့် ပေးလိုက်သော သတင်းစာစက္ကူအဟောင်း၊ မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်အဟောင်းများကို ယုဝတီကြည်ဝေသည် စုဆောင်းကာ ဖတ်တတ်သော အကျင့် ရှိခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဖတ်သည့်အထဲမှ 'နေရီရီ နဒီတွင်းမှာလ၊ သီချင်းလေယူလာတော့၊ ငွေဖြူလွှာ သောင်ယံဘေးမှာလ၊ စာဆိုမောင် ရွှင်ကြည်အေးခါပ၊ ငေးတယ်လို့ မျှော်မိပါ၊ လှေကလေး ရွှေသွေး ဧရာပြင်မှ၊ နေဝင်ကို အဖော်ပြုပါလို့' ဟူသည့် ကဗျာ အပိုင်းအပြတ်လေးကို ဖတ်လိုက်မိသော အခါ သူ၏ စိတ်များ ရွှင်လာခဲ့သည်။ တခေါက်မှ ဆယ်ခေါက်သို့တိုင် ဖတ်ကြည့်ရာ ချက်ချင်း အလွတ်ရခဲ့သည်။ ထိုကဗျာကို ဖတ်ရသည့်နေ့မှ စ၍ စာရေးချင်သော စိတ်သည် တားမနိုင် ဆီးမရ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က ယုဝတီကြည်ဝေသည် ကဗျာရေးသူ မည်သူမှန်း မသိခဲ့ပေ။ ဤကဗျာမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီခေတ်က ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းနှင့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းတိုက် မဂ္ဂဇင်း (၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်၊ မေလ) တွင် ပါရှိခဲ့သော ကဗျာ ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ယုဝတီကြည်ဝေသည် မြို့မှ အစ်ကိုဖြစ်သူ တခါတရံလာလျှင် ပါလာသော ဒဂုန်ခင်ခင်လေး (မမခင်) ၏ ဂုဏ်မြင့်သူ၊ ရွှေစွန်ညို စသော ဝတ္ထုများကို အစ်ကို ဖြစ်သူ အလစ်တွင် ခိုးဖတ်ခဲ့သည်။ သူသည် စာကြီးပေကြီးများကို မဖတ်ခဲ့ရသော်လည်း လက်လှမ်းမီသမျှ စာပေများကို လေ့လာခဲ့သည်။
အလတ်မ (ခေါ်) ကျော့ရွှေစံ (ခေါ်) ဒေါ်ယုဝတီကြည်ဝေသည် မုန်တိုင်းထန်သော ကြောက်မက်ဖွယ် ညများကို လျှောက်ခဲ့ရသည့် အဖြစ်ကိုသော် လည်းကောင်း၊ လရောင်အောက်မှ ပန်းပွင့်ကလေးများကို လှပစွာ တွေ့မြင်ခွင့် ရလျှင်သော် လည်းကောင်း၊ သူ၏ ဦးနောက်တွင်းဝယ် ချစ်စရာ၊ ဝမ်းနည်းစရာ၊ ဇာတ်လိုက်များ ပါဝင်သော ဇာတ်လမ်းလေးများကို မွေးဖွားလာရသည်ဟု ဆိုသည်။
ယုဝတီကြည်ဝေသည် ယုဝတီဂျာနယ်၊ တိုင်းရင်းမေဂျာနယ်၊ ငွေတာရီနှင့် မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်များ ရေးသားခဲ့လေသည်။ စာပေ ရေးသားခြင်းကြောင့် ကြုံတွေ့ရသော ဒုက္ခသည် သူ၏ စာပေ ဝါသနာကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်ဟု ဆရာမ ယုဝတီကြည်ဝေက မှတ်ယူထားခဲ့သည်။
ဆရာမ ယုဝတီကြည်ဝေသည် ခင်ပွန်းသည် ကိုခင်မောင်နှင့် မောင်စမ်းဝေ၊ မောင်ကျော်နိုင်၊ မောင်အောင်ကျော်ဦး ဟူသော သားသမီး သုံးယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။ ယုဝတီကြည်ဝေသည် စာပေ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ရင်း ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဇွန်လ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ အမှတ် ၁၄၈၊ ၄၈ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်ခဲ့သည်။
ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
၁။ မြူနှင်းဝေမှောင်ခြယ် ၁၉၅၂
၂။ ရိပ်ငြိမ် ၁၉၆၁
၃။ တပွင့်ရွှေကြာ ၁၉၆၅
၄။ မေတ္တာကို တံတားခင်း၍ ၁၉၆၆
၅။ အရှေ့ဘက်ကမ်းပါး ၁၉၆၆
၆။ ကျော့ကျော့စံ ၁၉၆၇
၇။ အမျက်တော်ပြေပါစေ ၁၉၆၇
၈။ မိုး၏တည ၁၉၆၈
၉။ နားခိုရာ ၁၉၆၈
၁၀။ ခရီးစဉ် ၁၉၆၈
၁၁။ ကြေရာကြေကြောင်း တောင်းပန်ချင် ၁၉၆၉
၁၂။ လက်ဆန့်တန်း၍ ကမ်းပါသည် ၁၉၇၀
၁၃။ မေတ္တာကို စိန်ခေါ်ခက်ပါဘိ ၁၉၇၀
၁၄။ ကရုဏာ ၁၉၇၁
၁၅။ အနီးနှင့်အဝေး၊ အပြေးနှင့်အလိုက် ၁၉၇၁
၁၆။ ချစ်ဖူးချစ်ငုံ ၁၉၇၁
၁၇။ ငွေနှင်းမှုံမှုံ ၁၉၇၁
၁၈။ မအေးချမ်း ၁၉၇၁
၂၀။ ကြိုးဝိုင်းထဲမှာ အလဲထိုးခံရခြင်း ၁၉၇၂
၂၁။ ခရီးကြုံ ၁၉၇၂
၂၂။ လေးခင်ခင် ၁၉၇၃
SMS ဘာသာစကား
SMS ဘာသာစကား သို့မဟုတ် စာတိုပို့ဘာသာစကား သည်အများအားမိုဘိုင်းဖုန်းစာသားကို messaging သို့မဟုတ်ထိုကဲ့သို့သော အီးမေးလ် နှင့် instant messaging ကဲ့သို့သောအခြား အင်တာနက်-based ဆက်သွယ်ရေးနှင့်အသုံးပြုသည့်အတိုကောက် ဘာသာစကားနှင့်ဘန်းစကား ဖြစ်သည်။
ကြည်ဝေ၊ (ယုဝတီ) စာရေးဆရာမ
ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
၂၃။ ကြင်နာခြင်းတဝက်၊ ရက်စက်ခြင်းတပိုင်း ၁၉၇၄
SMS ဘာသာစကား
အစောပိုင်း မိုဘိုင်းဖုန်း မက်ဆေ့ခ်ျပို့ ၏အင်္ဂါရပ်များ အတိုကောက်သုံးစွဲဖို့အသုံးပြုသူများကိုအားပေးတယ်။ စာသားမ entry ကိုတစ်ဦးချင်းစီစာတစ်စောင် generate မှသေးငယ်တဲ့ keypad ပေါ်မျိုးစုံခလုတ်နှိပ်လိုအပ်, ခက်ခဲများနှင့်မက်ဆေ့ခ်ျများယေဘုယျအားဖြင့် ဇာတ်ကောင် ၁၆၀ ကန့်သတ်ခဲ့ကြသည်။
ကြည်ဝေ၊ (ယုဝတီ) စာရေးဆရာမ
ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
၂၄။ ခြောက်လှန့်တတ်သော လွမ်းအိပ်မက် ၁၉၇၄
SMS ဘာသာစကား
သမိုင်း
SMS ဘာသာစကားသည် စကားအားဖြင့်တရားစွဲဆိုသောသူတို့ကို မပို့ကြေးနန်းအသုံးပြုသောကြောင့်ဆင်တူသည်။ ဒါဟာ text messaging ၏အာကာသ, အချိန်နှင့်ကုန်ကျစရိတ်အခက်အခဲနှင့် ဆက်ဆံရာတွင် Ultra-စုံစုံစကားလုံးများနှင့်သဘောထားထုတ်လုပ်နိုင်ရန်အနည်းဆုံးစာလုံးကိုသုံးဖို့ရှာတတ်၏။ ဤသည်အစောပိုင်း SMS ကိုသာ ဇာတ်ကောင် ၁၆၀ ခွင့်ပြုဘယ်လောက်မှသယ်ဆောင်စ လှေတျတျောတဈခုစီ မက်ဆေ့ခ်ျကိုအဘို့အသေးငယ်တဲ့အခကြေးငွေအားသွင်းစတင်ခဲ့ (နှင့်တခါတရံတွင်လက်ခံရရှိ) ထိုအောက်ပါအတိုင်း။ဤသည်အတူတကွ မက်ဆေ့ခ်ျဖန်တီးခြင်းအတွက် အခက်အခဲများနှင့်စွမ်းရည်ညံ့ဖျင်းခြင်းနှင့်အတူ သစ်အလတ်စားများအတွက်ပိုမိုချွေ ဘာသာစကားများအတွက်အလိုဆန္ဒကဦးဆောင်ခဲ့သည်။
ကြည်ဝေ၊ (ယုဝတီ) စာရေးဆရာမ
ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
၂၅။ ပန်းဆံမြိတ်တို့ ကြွေမှာလားကွယ် ၁၉၇၅
SMS ဘာသာစကား
သမိုင်း
ယေဘုယျအားကို SMS ဘာသာစကား အရှင်လျော့နည်းရိုက်ထိုကဲ့သို့သော အတိုကောက်များမရှိဘဲပိုမိုလျင်မြန်စွာ တဦးတည်းတတျနိုငျသထက် ဆက်သွယ်ဖို့ပေးပို့သူခွင့်ပြုထားသည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာ, SMS ဘာသာစကားများ၏ ဖန်ဆင်းခြင်းနှင့်အသုံးပြုခြင်း မရှိသောစံစည်းမျဉ်းစည်းကမ်းတွေ ရှိသည်။ မဆိုစကားလုံးတိုစေနိုင်သည်။ စကားများသည်လည်းသူတို့ကိုတိုတောင်းစေရန်နံပါတ်များနှင့်အတူပေါင်းစပ်နိုင်သည်။
ဘာသာပေါင်းစုံတွင် SMS များ
အမျိုးမျိုးသောအကြောင်းအချက်များကို SMS အတွက် non-အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားများနှင့် script များ၏အသုံးပြုမှုကိုမှအဖြစ်အပိုဆောင်းသတ်ကူညီသည်။ ဤသည်ထိုကဲ့သို့သောဘာသာစကားများ၏ anglicization ဖြစ်တတ်သည် – အထူးသဖြင့် non-လက်တင် orthographies တို့အား။
ကြည်ဝေ၊ (ယုဝတီ) စာရေးဆရာမ
ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
၂၆။ မိငြိမ်းချမ်း ၁၉၇၅
SMS ဘာသာစကား
ဘာသာစကားဂုဏ်သတ္တိများနှင့်စတိုင်
SMS ကိုဘာသာစကား၏ဘာသာစကားနှင့် stylist ဂုဏ်သတ္တိများကြောင့် လေ့လာတွေ့ရှိချက်များနှင့် အမျိုးအစားခွဲခြားမှု အများအပြားတည်ရှိသည်။
သီဟသူနတ်
သီဟသူနတ်သည် ဆင်ဖြူရှင်ဖြစ်သူ သီဟသူ ကွယ်လွန်သည့်အခါ ဖြစ်လာသည့် နတ်ဖြစ်သည်။
ကြည်ဝေ၊ (ယုဝတီ) စာရေးဆရာမ
ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
၂၇။ မေတ္တာနှင်းနံ့မပြယ်မီ ၁၉၇၆
SMS ဘာသာစကား
ဘာသာစကားဂုဏ်သတ္တိများနှင့်စတိုင်
သူတို့ပြည့်စုံစေ့စပ်မျှအားဖွငျ့ကွသျောလညျးအခြို့သောဤမှတ်သားဂုဏ်သတ္တိများ၏အသုံးပြုမှုကိုပါဝင်ပတ်သက်သည်။ ၎င်းတို့မှာ
နောင်ခယ် (အောက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နောင်ခယ် (အောက်)ရွာ (Nawnghkei (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၄၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွိုင်မွေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၄၅ ဦး၊ မ ၃၀၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
SMS ဘာသာစကား
ဘာသာစကားဂုဏ်သတ္တိများနှင့်စတိုင်
စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ကြည်ဝေ၊ (ယုဝတီ) စာရေးဆရာမ
ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
၂၈။ လှပသော ပန်းကလေးများသော်မှ ၁၉၇၆
နောင်ခယ် (အောက်)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
SMS ဘာသာစကား
ဘာသာစကားဂုဏ်သတ္တိများနှင့်စတိုင်
အဘယ်သူမျှမဘုံအတိုကောက်ရှိသည်သောစကားများအဘို့, အသုံးပြုသူများကိုအမြားဆုံးစကားလုံးတစ်လုံးကနေရအက္ခရာကိုဖယ်ရှားနှင့်စာဖတ်သူဟာသရသံ ပြန်ထည့်သွင်းခြင်းဖြင့်ဗျည်းတစ်ဦး string ကိုအနက်ကိုဘော်ပြလိုအပ်သည်။ တစ်ဦးပြုံးမျက်နှာအသုံးပြုခြင်းမဟုတ်ဘဲပျော်ရွှင်ထက်ငေါ့ဖြစ်ခြင်းအဖြစ်ကိုရိပ်မိနိုင်သည်။
ကြည်ဝေ၊ (ယုဝတီ) စာရေးဆရာမ
ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
၂၉။ အရှေ့ဘက်ကမ်းပါးမှသည် ၁၉၇၆
SMS ဘာသာစကား
ကြော်ငြာများတွင်အသုံးပြုခြင်း
၂၀၁၀ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် SMS ပေးပို့မှုအတွက် ကုန်ကျစရိတ်သိသာစွာလျော့ပါးလာခြင်းကြောင့် SMS မှတဆင့် ကြေငြာမှုများတဖြေးဖြေး များပြားလာသည်။ ကြေငြာများတွင် SMS ရဲ့ စာလုံးရည် ၁၆၀ ကန့်သတ်ချက်နဲ့ ကိုက်ညီအောင် ဝက်ဆိုက်စာမျက်နှာများနဲ့ ချိတ်ဆက်ပေးပါကြတယ်။
ကြည်ဝေ၊ (ယုဝတီ) စာရေးဆရာမ
ရေးသားပြုစုခဲ့သော စာအုပ်များ
၃၀။ အေးအေးငြိမ့် ၁၉၇၆
၃၁။ မမအိ ၁၉၇၇
၃၂။ လှပသော အရုဏ်ဦးများ ၁၉၇၈
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
တင်လေးဝေ (ယုဝတီ)
ယုဝတီတင်လေးဝေ (၁၉၂ဝ - ၁၉၉၆)
အမည်ရင်း ဒေါ်တင်တင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၂ဝ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ကျိုတ်လတ်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ကျိုတ်လတ်မြို့ သွားစိုက်ဆရာကြီး ဦးဘဝေ၊ ဒေါ်လှဒန်တို့ဖြစ်ပြီး မွေးချင်း မောင်နှမ ၆ ယောက်တွင် ဒုတိယ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် စာရေးခြင်း၊ စာဖတ်ခြင်းကို ဝါသနာ ကြီးခဲ့သည်။ မိဘများက ဝတ္ထုဖတ်ခြင်းကို တားမြစ်ကြသည့် ကြားကပင် သူငယ်ချင်းများနှင့် ဗလာစာအုပ် ကလေးထဲတွင် ဝတ္ထုများ ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ဒေါ်ဒဂုန် ခင်ခင်လေး ဦးစီးသည့် ယုဝတီ ဂျာနယ်တွင် 'မကြားရက်တဲ့အသံ' ဝတ္ထုဖြင့် စာပေနယ်သို့ ခြေချခဲ့သည်။ ယုဝတီ ကလောင်ရှင် အဖွဲ့တွင် ပါဝင်၍ ၁၉၄၇ ခုနှစ်မှ စ၍ အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်ဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၃ မှ ၁၉၆၃ ခုနှစ် အထိ တိုင်းရင်းမေ ဂျာနယ်တွင် ဝတ္ထုများ၊ ခရီးသွား ဆောင်းပါးများ၊ အမျိုးသမီးများအတွက် ဆေးပညာပေး မ,သဘာဝ အမေး အဖြေ၊ သားရေးသမီးရေး ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ယုဝတီ ဂျာနယ်တွင် အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
မြရတနာ၊ ရှေ့သို့၊ အလင်းရောင်၊ ငွေတာရီ၊ သွေးသောက်၊ သင့်ဘဝနှင့် ယုဝတီဂျနယ်တို့တွင် ဝတ္ထုတို၊ ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူမှာ စာရေးဆရာကြီး ဦးသင်္ခါ ဖြစ်သည်။
ယုဝတီတင်လေးဝေသည် ၁၉၉၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ဝ ရက်နေ့၊ နံနက် ၅ နာရီ ၂ဝ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီး၌ ကွယ်လွန်သည်။ သားဦးဝေမြင့် (မင်းရဲသင်္ခ) နှင့် ချွေးမ ဒေါ်ခင်သန်းအေး (ဗဟိုဘဏ်) တို့ ကျန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
လက်ပံတန်းမြို့
လက်ပံတန်းမြို့သည် သာယာဝတီခရိုင် လက်ပံတန်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၍ ခရိုင်အတွင်း လူအစည်ကားဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ လူစည်ကားရခြင်းမှာ လက်ပံတန်းမှ သာရဝေါသွား ရန်ကုန် - ပုသိမ် မီးရထားလမ်းနှင့် ရန်ကုန် - ပြည် မီးရထားလမ်းဆုံရာမြို့ ဖြစ်သော ကြောင့်တည်း။ အရေးပိုင်ရုံးစိုက်သော သာယာဝတီမြို့နှင့် ရှစ်မိုင်ခန့်ကွာဝေး ၏။ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားရန် အသွားအလာလွယ်ကူရာ လမ်းဆုံမြို့ ဖြစ်သဖြင့် စည်ကားလေသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦး ရေ ၂၂၄၁၅ ယောက်ရှိလေသည်။ ရန်ကုန်နှင့်ပြည်အကြား အကြီးဆုံးသော မီးရထားဘူတာရုံမြို့ဖြစ်၍ မီးရထားအလုပ်ရုံလည်းရှိသည်။ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်၍ မြူနီစပယ်အဖွဲ့ရှိလေသည်။
ရန်ကုန်မှ ပြည်သွား မော်တော်ကားလမ်းမူကား လက်ပံတန်းမြို့ ထဲသို့ ဖြတ်သန်းမသွားဘဲ လက်ပံတန်းနှင့် သုံးမိုင်ခန့်ဝေးသော ကျွန်းကလေး တာဆုံကို ဖြတ်သွားလေသည်။ လက်ပံတန်းမြို့၌ စပါးအရောင်း အဝယ်ကို အထူးသဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြ၏။ အစိုးရဆေးရုံ၊ အစိုးရတန်းမြင့်ကျောင်းနှင့် ရုံးများရှိလေသည်။
တဲ့တဲ့ကူးရွာ၊ မဂူ
တဲ့တဲ့ကူးရွာ၊ မဂူ
ဘုရားချောင်းရွာ၊ ဘုရားချောင်း
ဘုရားချောင်းရွာ၊ ဘုရားချောင်း
အနုရုဒ္ဓသုတ်
(၅)သုတ် ရှိပါသည်။
ပဉ္စကင်္ဂလက်သမားဆရာကြီး၏ လျှောက်ထားချက်အရ အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်က “အပ္ပမာဏစေတောဝိမုတ္တိ” နှင့် “မဟဂ္ဂတစေတောဝိမုတ္တိ” တို့ထူးခြားပုံ၊ အပ္ပမာဏစေတောဝိမုတ္တိပွားများပုံနှင့် မဟဂ္ဂတစေတောဝိမုတ္တိပွားများပုံကို လည်းကောင်း၊ ဘဝ၌ဖြစ် ခြင်းလေးမျိုး (ကိုယ်ရောင်အဆင်းလေးမျိုး)ကိုလည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာတို့၏ ကိုယ်ခန္ဓာ အဆင်းနှင့် အရောင်အလင်းတို့ မထူးခြားသည့်အခါနှင့် ထူးခြားသည့်အခါတို့ကို ဆီမီး အလင်းရောင် ဥပမာအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဗြဟ္မာတို့အား အလင်းရောင်၌ “နိစ္စ, ဓုဝ, သဿတ” ဟု မကြံစည်ကြပုံ၊ မိမိတို့၏ ဘုံဗိမာန်တို့၌ မွေ့လျော်ကြပုံကို ထမ်းပိုး၌ ထမ်း ဆောင်ထားသော ယင်ကောင်ဥပမာဖြင့်လည်းကောင်း ဟောကြားတော်မူပါသည်။
ထိုအခါ ကစ္စာယနအနွယ်ရှိသော အရှင်သဘိယထေရ်က အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်အား “ဗြဟ္မာဘုံတစ်ခုတည်း၌ နည်းသောအရောင်အဝါရှိသော ဗြဟ္မာ, အတိုင်းအရှည် မရှိ များသောအရောင်အဝါရှိသော ဗြဟ္မာ, ညစ်နွမ်းသော အရောင်အဝါရှိသော ဗြဟ္မာ, ထက်ဝန်းကျင် စင်ကြယ်သော အရောင်အဝါရှိသော ဗြဟ္မာဖြစ်ခြင်း အကြောင်းများကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု မေးလျှောက်ခြင်းကြောင့် မဟဂ္ဂုတ်ဈာန်ပွားများမှု မတူညီပုံနှင့် အရောင် အလင်း မသန့်ရှင်းမစင်ကြယ် မကြည်လင်မှု, ကြည်လင်မှုတို့ကို ဆီမီးရောင်ဥပမာဖြင့် အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်က ရှင်းလင်းဖြေကြားတော်မူပါသည်။
အရှင်သဘိယထေရ်က အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်အား “အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်သည် ဗြဟ္မာကြီးနှင့် အတူနေဘူး, အတူပြောဆိုဆွေးနွေးဘူး, အတူဈာန်ဝင်စားဘူးသူ ဖြစ်ပါ သလော” ဟု မေးလျှောက်ပါသည်။ အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်က “လျှောက်ထားသည့်အတိုင်း မှန်၏” ဟု အမိန့်ရှိပါသည်။ အရှင်သဘိယထေရ်က ပဉ္စကင်္ဂလက်သမားဆရာကြီးအား “သင်သည် အလွန်အရတော်ပါပေစွ၊ ယုံမှားမှုကို ပယ်ဖျောက်ခွင့်ရပါပေစွ၊ ငါသည်လည်း ဤတရားဒေသနာတော်ကို နာကြားခွင့်ရပေစွ” ဟု ချီးကျူးပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ -သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၌ တည်ခြင်းအကြောင်း (၈)ပါး၊ ဇာလိနီ နတ်သမီး၏ အရှင်အနုရုဒ္ဓါအပေါ်၌ သံယောဇဉ်ကြီးမားပုံ၊ အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်ထံ ချဉ်းကပ်ပုံ, အဂ္ဂသာဝကမထေရ်နှစ်ပါးတို့ အရှင်အနုရုဒ္ဓါမထေရ်၏ ပံသုကူသင်္ကန်း ချုပ်ရာ၌ ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင် အပ်၌အပ်ချည်ထိုးပေးတော်မူပုံ၊ နတ်သမီးများက အရှင်အနုရုဒ္ဓါအား ချစ်ခင်ရင်နှီးအောင် မပြုနိုင်ကြပုံအစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ဋီကာ၌ -သက္ကာယဒိဋ္ဌိတည်ခြင်းအကြောင်း (၈) ပါးကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။ --- အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်က မေးလျှောက်သဖြင့် “နံနက်ခင်း၌ “မစ္ဆရိယ”၊ နေ့ခင်း၌ “ဣဿာ”၊ ညပိုင်း၌ “ကာမရာဂ” တရားသုံးမျိုး လွှမ်းမိုးနှိပ်စက်မှု ခံနေရသော မာတုဂါမသည် သေလွန်ပြီးနောက် အပါယ်လေးပါးသို့ သွားရောက်ရသည်” ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်က “တပည့်တော်သည် ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ဉာဏ်ဖြင့် သဟဿလောကကို မြင်နိုင်ပါသည်။ တပည့်တော်သည် နောက်မဆုတ်တမ်း ဝီရိယကို အားထုတ်ထားပါသည်။ သတိလည်း (ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံ၌) စွဲမြဲစွာ ထင်နေပါသည်။ မပျောက်ပျက်ပါ။ ကာယလည်း အပူမလိမ်း ငြိမ်းအေးနေပါသည်။ စိတ်လည်းတည်ကြည် ငြိမ်သက်နေပါသည်။ ကမ္မဋ္ဌာန်းအာရုံတစ်ခုတည်း၌သာ တည်ရှိနေပါသည်။ သို့သော်လည်း အာသဝေါတရားတို့မှ စိတ်သည် မလွတ်မြောက်နိုင်ပါ” ဟု လျှောက်ထားပါသည်။
အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က “အရှင်မှာ အမှတ် (၁) စကားရပ်ဖြင့် မာနဖြစ်နေသည်။ အမှတ် (၂) စကားရပ်ဖြင့် ဥဒ္ဓစ္စဖြစ်နေသည်။ အမှတ် (၃) စကားရပ်ဖြင့် ကုက္ကုစ္စ ဖြစ်နေသည်။ ဤတရားသုံးပါးတို့ကို စွန့်ပယ်နိုင်ခဲ့သော်, နှလုံးမသွင်းခဲ့သော် အမတဓာတ်သို့ စိတ်ကို ဆောင်နိုင်ပါလိမ့်မည်” ဟု အမိန့်ရှိတော်မူပါသည်။
အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ်သည် အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်၏ လမ်းညွှန်ချက် ဒေသနာတော်အတိုင်း ကမ္မဋ္ဌာန်းတရား အားထုတ်ရာ ရဟန္တာဖြစ်သွားပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဋီကာ၌ -“မာနသ္မိံ၊ ဥဒ္ဓစ္စသ္မိံ၊ ကုက္ကုစ္စသ္မိံ” ပုဒ်တို့၌ ပထမာဝိဘတ်အနက်၌ သတ္တမီဝိဘတ်သက်ထားပုံကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။ - ဘုရားရှင် ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံကျောင်းဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နေ့ သန့်ရာအရပ်၌ တစ်ပါးတည်းကိန်အောင်းနေသော အရှင်အနုရုဒ္ဓါမထေရ်မြတ်အား မနာပကာယိကာနတ်သမီးများ ရောက်လာ၍ “မိမိတို့သည် အဆင်း, အသံ, ချမ်းသာဟူသော ဌာနသုံးပါး၌ တခဏချင်း လိုသလိုရနိုင်သူများ, အစိုးရသူများ အလိုအကြိုက် အတိုင်း လိုက်ပါစေနိုင်သူများဖြစ်ကြောင်း” လျှောက်ထားပြီး အရှင်အနုရုဒ္ဓါ၏ နှလုံးသွင်း မှုအတိုင်း လိုက်ပါဖြစ်စေကြ၍ သီဆိုကပြ တီးမှုတ်ကြပုံ၊ အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ် က သာယာမှု အမူအရာ မပြဘဲ မျက်လွှာချနေသဖြင့် ပြန်သွားကြပုံ၊ အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ် က ယင်းအဖြစ်အပျက်ကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားပုံ၊ ဘုရားရှင်က အမျိုးသမီးများ မနာပကာယိကာနတ်သမီးဖြစ်ကြောင်း (၈) ပါးကို ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ -ယင်းနတ်သမီးများသည် အရှင်အနုရုဒ္ဓါထေရ် စကြာမင်း ဖြစ်စဉ်က မိဖုရားများဖြစ်ကြောင်း၊ ပဉ္စကင်္ဂတူရိယာအကြောင်းတို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ဇီးဖြူဝရွာ၊ မဂူ
ဇီးဖြူဝရွာ၊ မဂူ
စက်သားရွာ၊ စက်သား
စက်သားရွာ၊ စက်သား
နားနိမ့်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
နားနိမ့်ရွာ (Narneint)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မော်မေ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မော်မေ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၆ ဦး၊ မ ၁၄၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘားရာ
ဘားရာ (သို့) ဘားရိုး (borough) ဆိုသည်မှာ အင်္ဂလိပ်စကားပြောနိုင်ငံများရှိ အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ နယ်မြေခွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။ မူအားဖြင့် ဤဝေါဟာရသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်သောမြို့ကို ရည်ရွယ်သော်လည်း လက်တွေ့အားဖြင့် ဤဝေါဟာရ၏ တရားဝင်အသုံးသည် အမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိသည်။
သမိုင်း
အလယ်ခေတ်တွင် ဘားရာများဆိုသည်မှာ အင်္ဂလန်တွင် ကိုယ်ပိုင်အစိုးရ (သို့) ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် အတိုင်းအတာတစ်ခုထိပေးထားသော နေထိုင်အခြေချရာနေရာများဖြစ်ခဲ့ကြသည်။ "burgs" သည် စကော့တလန်အသုံးဖြစ်၏ ။ အလယ်ခေတ် အင်္ဂလန်၌ ဘားရာများသည် ပါလီမန်အတွက် ကိုယ်စားလှယ်ရွေးချယ်ရန် အခွင့်ရှိကြသည်။ မဟာ အဲလ်ဖရစ်ဒ်၏ ဘားဂယ်လ်စနစ် (burghal) မှ ဘားရာဆိုသည့် အသုံး ဆင်းသက်လာပုံရသည်။ အဲလ်ဖရစ်ဒ်သည် ခုခံကာကွယ်ရေးအတွက် ဘားခ် (Burh) ခံတပ်များထားသည့်စနစ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့ကာ ထိုခံတပ်နယ်များအား တစ်စုံတစ်ရာသော ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ပေးခဲ့လေသည်။ နော်မန်တို့ အင်္ဂလန်ကိုအောင်မြင်ပြီးနောက် မြို့အချို့ကို ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့် ပေးသောအခါ ဘားခ်/ဘားရာ အယူအဆသည် "ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်နယ်မြေ" ဟူသော အနက်ဖြင့် ပြန်လည်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။
ကမ္ဘာတလွှား၌ ဘားရာနှင့်ပတ်သက်သော အယူအဆများမှာ မတူညီကြပေ။ များသောအားဖြင့် ဘားရာ(တစ်ခု)သည် ကိုယ်ပိုင်၊ ဒေသခံအစိုးရရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏ ။ သို့သော် အချို့မြို့များ၌ (ဥပမာ - နယူးယောက်၊ လန်ဒန်၊ မွန်းထရီးအော) မြို့၏ အခွဲနယ်မြေ(မြို့နယ်) များဖြစ်ကြသည်။ ဤအခြေအနေမျိုးတွင် ဘားရာသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အခွင့်အာဏာလုံးဝမရှိ (သို့) မြို့တော် အစိုးရအဖွဲ့၏ အောက်၌သာ တည်ရှိရသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အလက်စကာပြည်နယ်ကဲ့သို့သော အခြားနေရာများတွင် ဘားရာသည် ကျယ်ပြန့်သောနယ်မြေတစ်ခုကို ရည်ရွယ်သတ်မှတ်ကြလေရာ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနှင့်ပင် ယှဉ်နိုင်သည်။ သို့ရာ၌ လူဦးရေသည်ကား အင်္ဂလန်ရှိ ဆဝေါနစ်ချ်မြို့၏ လူဦးရေ ၉,၆၀၀ ထက် နည်းသေးသည်။ ဩစတေးလျနိုင်ငံတွင် ဘားရာသည် တစ်ချိန်က ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ မြို့ငယ်တစ်ခုကို ဆိုလိုခဲ့ရာမှ ယခုအခါ ထိုအသုံးပျောက်သွား၍ ကွီးန်ဇ်ကလစ်ဖ် ဘားရာတစ်ခုသာ ကျန်တော့လေသည်။
အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာနယ်မြေများအဖြစ် ဘားရာများကို အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတို့တွင် တွေ့နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် အင်္ဂလန်နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန်တို့တွင် ဖြစ်သည်။ ကနေဒါနိုင်ငံ၏ ကွီဗက်ပြည်နယ်နှင့် အွန်တေးရီးယိုးပြည်နယ်တွင် ရှေးယခင်ကနေရာများ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ပြည်နယ်အချို့၊ အစ္စရေးနိုင်ငံ၊ နယူးဇီလန်၏ ရှေးယခင်ကနေရာများနှင့် ဩစတေးလျတွင် နေရာတစ်ခု စသည်တို့၌ တည်ရှိကြသည်။