cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လီကွန်ဟီး
ဆမ်ဆောင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် အောင်မြင်မှုများ
အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင် ဆမ်မ်ဆောင်းက တောင်ကိုရီးယား၏ အာရုံဝင်စားမှုကို ရယူနိုင်ခဲ့သည်က သူက ဂုဏ်ယူထုတ်ဖော်ခဲ့ဖူးသော်လည်း သူ၏ ပန်းတိုင်သစ်မှာ ဆမ်မ်ဆောင်းသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ထိပ်တန်းကုမ္ပဏီများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာရပ်တည်နိုင်ရန် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံး၏ စွမ်းရည်များကို ဆွဲဆောင်ရန်ဖြစ်သည်ဟု ဖြည့်စွက်ပြောကြားခဲ့သည်။
ကိုယ်ပိုင်မိသားစု ဘဝ
သူ၏ မွေးချင်းများနှင့် ထိုသူတို့၏ သားသမီးများသည်လည်း ကိုရီးယားစီးပွားရေးလောကတွင် အဓိကကျသော ဦးဆောင်သူများဖြစ်ကြသည်။ သူ့အစ်ကိုအကြီး၏ သားသည် စားသောက်ကုန်၊ ယမကာနှင့် ဖျော်ဖြေရေးလုပ်ငန်းများကို ချုပ်ကိုင်ထားသော CJ အဖွဲ့ကြီး၏ လက်ရှိဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ ဒုတိယအစ်ကို၏ သားသည် အကြီးဆုံးမီဒီယာထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည့် Saehan မီဒီယာကို တည်ထောင်လုပ်ကိုင်နေသည်။ သူ၏ အစ်မကြီးသည် တိုင်းပြည်တွင် အကြီးဆုံးစက္ကူထုတ်လုပ်ရေး၊ အီလက်ထရောနစ်နှင့် ကြေးနန်းဆက်သွယ်ရေးများ ထုတ်လုပ်သည့် Hansol အဖွဲ့၏ ပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်။
သူ့အစ်မများထဲမှ တစ်ဦးသည် LG Semiconductor ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး LG အဖွဲ့အစည်းကြီးတစ်ခုလုံး၏ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ညီအစ်ကိုတော်သူ Koo Ja-hak နှင့် လက်ထပ်ထားသူဖြစ်သည်။ သူသည် လက်ရှိအချိန်တွင် ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး စားသောက်ကုန်ဝန်ဆောင်မှုအဖွဲ့ကြီးကို စီမံခန့်ခွဲလျက်ရှိသည်။ သူ၏ ညီမဖြစ်သူ Lee Myung Hee သည် လက်ရှိအချိန်တွင် ကိုရီးယား၏အကြီးဆုံး လက်လီကုမ္ပဏီကြီးဖြစ်သည့် Shinsegae Group ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် Shinsegae Department Sotre များနှင့် E-Mart များကို ကိုင်တွယ်သည်။ သူ့သမီးဖြစ်သူ Lee Yoon-hyung သည် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် သူမကိုယ်သူမ သတ်သေခဲ့ပြီး သူသည် သမီး၏အသုဘအား တက်ရောက်ခြင်းမပြုခဲ့ချေ။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် သူသည် တက္ကဆက်ပြည်နယ် Houston မြို့ရှိ MD Anderson ကျန်းမာရေးစင်တာတွင် ကင်ဆာရောဂါစစ်ဆေးမှုများပြုလုပ်ရင်း အချိန်ကုန်ခဲ့ရသည်။
ဆုတံဆိပ်များ
၂၀၀၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် သူသည် Korea Society မှ James A. Van Fleet ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။
အဆိုအမိန့်များ
“ဉာဏ်ကြီးရှင်တစ်ဦးက လူသန်းပေါင်းများစွာကို လုပ်ကျွေးနိုင်တယ်၊ နောင်လာမည့်နှစ်တွေမှာ တီထွင်ဖန်တီးမှုသည် စီးပွားရေးအောင်မြင်မှု၏ အဓိကအကျဆုံးလက်နက်ဖြစ်လာတဲ့အခါ အတော်ဆုံးတွေကိုသာ ခန့်အပ်ဖို့လိုပါတယ်၊ ဉာဏ်ကြီးရှင်တစ်ဦး၏ စီးပွားရေးတန်ဖိုးသည် ၁ ဘီလျံဒေါ်လာထက်လည်း ပိုပါတယ်၊ ကျွန်တော်က အဲဒီလို ဉာဏ်ကြီးရှင်မျိုးဖြစ်တယ်”
“စီးပွားရေးလောကဆိုတာ သိသာထင်ရှားစွာ ပြောင်းလဲတတ်ပါတယ်၊ နောက်အနာဂတ်မှာ ဘယ်အပိုင်းကဏ္ဍမျိုးက အခွင့်အရေးရှိပြီး တိုးတက်မလဲဆိုတာကို ကြိုမြင်နိုင်ဖို့ တဖြည်းဖြည်း ခက်သထက်ခက်လာနေပြီ၊ ဒါပေမယ့် အတော်ဆုံးနဲ့ အထက်မြက်ဆုံးတွေကိုသာ ခန့်ထားရင် အနာဂတ်မှာ ဘယ်လိုကိစ္စမျိုးပဲဖြစ်လာဖြစ်လာ ဖြေရှင်းနိုင်ပါလိမ့်မယ်”
“လက်ရှိလောကထဲမှာ ကိစ္စတွေအများကြီးဖြစ်ပျက်နေတဲ့အခါ ပြဿနာတစ်ခု သို့မဟုတ် အခြေအနေတစ်ခုရဲ့ တကယ့်ရှုထောင့်အစစ်အမှန်ကို နားလည်ဖို့အတွက် ခက်ခဲပါတယ်၊ ဒါကြောင့်မို့ ကျွန်တော်က ကျွန်တော့်ဝန်ထမ်းများကို ဖြစ်လာတဲ့အခြေအနေရဲ့ အမျိုးမျိုးသောရှုထောင့်တွေကနေ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာဖို့ တိုက်တွန်းတာဖြစ်ပါတယ်၊ ဒီလိုတွေးတောခြင်းဟာ အခြေအနေတစ်ခုရဲ့ အစစ်အမှန်ကိုမြင်ရပြီး တနည်းပြောရရင် ဆင်ခြင်ဉာဏ်ရှိရှိ တုံ့ပြန်စေနိုင်ပါလိမ့်မယ်”
“စီအီးအို တစ်ယောက်ကို သူလုပ်ခဲ့တဲ့ ငွေကြေးဆိုင်ရာကိစ္စတွေအားနည်းတာကြောင့် ဖြုတ်ပစ်လိုက်တယ်ဆိုတာဟာ မှားယွင်းတဲ့ဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ခုဖြစ်ပါတယ်၊ စီအီးအိုတစ်ယောက်က ကဏ္ဍတစ်ခုမှာ မှားယွင်းပြုမူဆုံးဖြတ်မိပေမယ့် တခြားနေရာတွေမှာ အများကြီးကောင်းအောင် လုပ်နိုင်တဲ့အဖြစ်အပျက် အခြေအနေတွေ တော်တော်များများ ကျွန်တော်ကြုံဖူးခဲ့ပါတယ်၊ ဒါတွေဟာ ဂျပန်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းစုကြီးတွေက အမေရိကန်လုပ်ငန်းစုကြီးတွေထက် ပိုပြီး ပြည့်စုံအောင်မြင်နေရခြင်းရဲ့ အကြောင်းရင်းတွေထဲက တစ်ချက်ပါပဲ”
ဇီးကိုင်းရွာ၊ လက်ပံ
ဇီးကိုင်းရွာ၊ လက်ပံ
သိုင်းချွိန်ရွာ
သိုင်းချွိန်ရွာ
အောင်ရှိန် (ကာတွန်း)
ကာတွန်းအောင်ရှိန်သည် မြန်မာကာတွန်း ပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ပုသိမ်မြို့ တွင် အဖ ဦးမောင်ကွန့် နှင့် အမိဒေါ်သန်းရင်တို့မှ ၁၉၂၈ ဩဂုတ်လ ၂၃ရက် နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်ခင် ပုသိမ်မြို့ အမျိုးသားကျောင်း တွင် ရှစ်တန်းအ ထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ thumb|ကာတွန်း အောင်ရှိန် ၁၉၅၁-ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ ၌ ကာတွန်းစတင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ရေးဆွဲလျက်ရှိသော ကာတွန်းဆရာ အားလုံးကို လေ့လာနည်းယူ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
သတင်း နှင့်စာနယ်ဇင်း တွင် အကြံပေး အရာ ရှိအဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ရင်း ကာတွန်းများရေး ဆွဲခဲ့သည်။ ပြည်သူ အကျိုးပြု စာပေနှင့် ဆောင်းပါး သရုပ်ဖော်ပုံ များကို ရေး ဆွဲခဲ့သည်။ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ ၊မြဝတီမဂ္ဂဇင်း၊ ငွေတာရီ မဂ္ဂဇင်း၊ လုံမလေး မဂ္ဂဇင်း၊ ရှေ့သို့ စာစောင်၊ မျက်ရှုစာစောင်၊ မင်္ဂလာ မောင်မယ်၊ မြက်ခင်းသစ်၊ ရတနာ ပန်းခင်းရုပ်စုံ မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ကာတွန်းနှင့်လုံးချင်း များစွာရေးဆွဲခဲ့သည်။
၁၃-၁၀-၂၀ဝ၆ ခုနှစ်အထိ သတင်းနှင့် စာ နယ်ဇင်းတွင် အကြံပေး အရာရှိ လုပ်ကိုင်ခဲ့ သည်။ လက်ဦး ဆရာများမှာ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းနှင့် ကာတွန်းဦးဟိန်းစွန်းတို့ ဖြစ်သည်။
မြန်မာကာတွန်းရုပ်စုံ လောကကို ပေါ်ပြူလာကာတွန်းဖြင့် စတင်ဦးဆောင် ရေးဆွဲခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ မြန်မာကာတွန်းလောကတွင်  ကာတွန်းဇာတ်ကောင် အများဆုံး ဖန်တီးခဲ့သူဖြစ်သည်။ ကာတွန်းဦးအောင်ရှိန်၏ စုံထောက်ကြီးဦးရှံစား၊ ဦးဒိန်းဒေါင်၊ ဦးကပ်စီး၊ ခင်မောင်သိန်းထွန်းဝင်း၊ တိုက်ဂါး၊ စံပ၊ မယ်ခ၊ ဦးစိတ်တို၊ မျောက်ညို၊ ကြာဇံ၊ ကြေးမုံခင်၊ ဦးလူပေါ၊ ဉာဏ်ကျယ်လေး၊ တီထွင်ပါရဂူ ဖိုးဆိတ်ဖြူ၊ ပျော်တော်ဆက်ကလေးမောင်ဉာဏ်ထက်၊ စသည့် ဇာတ်ကောင်များမှာ ထင်ရှားခဲ့သည်။
ကာတွန်းဦးအောင်ရှိန်ထံတွင် တပည့်တပန်းများစွာရှိခဲ့ရာ ယင်းအနက် ထင်ရှားသည့် ကာတွန်းဆရာ၊ ပန်းချီဆရာများမှာ ကာတွန်းသော်က၊ ကာတွန်းဝင်းအောင်၊ ကာတွန်းမြင့်ဆွေ၊ ပန်းချီမျိုးညွန့် (ခေါ်) မောင်ဒီ၊ ကာတွန်းရွှေမင်းသား၊ ကာတွန်းငွေကြည် တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဆရာကာတွန်းဦးအောင်ရှိန်သည် မြန်မာပြည်၏ ရုပ်ပြ ရုပ်စုံကာတွန်းလောကလမ်းကို စတင် ဖောက်ခဲ့သူတဦးလည်း ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သည့် ၁၉၅၀ ကျော် ကာလများအတွင်း ကာတွန်းဦးအောင်ရှိန်သည် လစဉ်ထုတ် ပေါ်ပြူလာကာတွန်း ရုပ်စုံ စာအုပ်နှင့် ရုပ်ပြ ကာတွန်းများကို မြန်မာပြည်နှင့် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ယင်းတခေတ်တွင် ဆရာကြီး၏ အောင်မြင်မှု အရှိန်အဝါသည် ပရိသတ်များအပေါ်တင်သာမကဘဲ ကာတွန်း ဝါသနာရှင်များ အပေါ်မှာပါ များစွာ လွှမ်းမိုးခဲ့လေသည်။ ဦးအောင်ရှိန်သည် အိမ်မြှောင်ကြောက်တတ်သူ တဦးဖြစ်သောကြာင့် သူ၏ လက်မှတ်ရေးထိုးရာမှာ အမှတ်တရ အဖြစ် အိမ်မြှောင်ပုံကလေး ထည့်ဆွဲလေ့ရှိသည်။
ရုပ်ရှင်အဖြစ် အသက်သွင်းခံရသော ကာတွန်းဇာတ်ကောင်များ
တောတွင်းသားလေး ကြာဇံကို အသက်သွင်းထားသည့် “အောင်ပင်လယ်” ဆိုသည့် ဇာတ်ကားတွင် ကြာဇံအဖြစ် သရုပ်ဆောင်သူ၊ ယခင်က တီးဝိုင်းမှာ ဗုံတီးသည့် ဦးအုန်းမောင်ကို ကြာဇံအုန်းမောင် ဖြစ်စေခဲ့သည်။  အဆိုပါဇာတ်ကားကို ကိုယ်တိုင်ရိုက်ကူး ထုတ်လုပ်သည့် ဦးကျော်စိုးဟာ နောင်တွင် ဘိတ်ကလာတဲ့ ငံပြာရည် ဇာတ်ကားနဲ့ တဟုန်ထိုး နာမည် ကြီးခဲ့သူ ဖြစ်လေသည်။
၂၁ရာစုခေတ်တွင် ဦးစိတ်တိုနှင့်မျောက်ညိုကိုပါ ကာတွန်းဗီဒီယိုဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
ဆရာ ဦးအောင်ရှိန်သည် ၂၀၁၃ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၃၀ရက်၊ မွန်းလွဲ ၁၂ နာရီ မိနစ် ၂၀ ခန့်တွင် ရန်ကုန်ဆေး ရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ မကွယ်လွန်မီ အချိန်ထိ သားသမီးများနှင့် အတူ ဦးဝိစာရ ရပ်ကွက် တိုက် (၆)၊ အခန်း(၂၄) တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။
မကွယ်လွန်ခင်အထိ မြန်မာပြည် အသက်အကြီးဆုံး ကာတွန်းဆရာကြီး တဦးဖြစ်ခဲ့ပြီး သူ့ကို သူ၏ တပည့် ကာတွန်းဆရာများနှင့် လက်ရှိ လူငယ်ကာတွန်း ဆရာများက သက်ရှိကာတွန်း ပြတိုက်ကြီးအဖြစ် အလေးအမြတ် ထားခဲ့ကြလေသည်။
လွိုင်ဆိုင်းရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
လွိုင်ဆိုင်းရွာ (Loihseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၈ ဦး၊ မ ၉၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ရုံးကွင်းရွာ၊ ပုဂံပုံ
ရုံးကွင်းရွာ၊ ပုဂံပုံ
ဟိန်စွန်း (ကာတွန်း)
ဦးဟိန်စွန်းသည် မြန်မာကာတွန်း ပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကာတွန်းဦးဟိန်စွန်းကို မော်လမြိုင်မြို့တွင် အဖ ဦးဟုတ်စိန် နှင့် အမိဒေါ်မြတို့မှ ၁၉၀၂-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၁၉)ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားသည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၁၈-ခုနှစ်နှင့် ၁၉၁၉-ခုနှစ်တွင် မြန်မာတပြည်လုံး ကျောင်းသားများ ပန်းချီပြိုင်ပွဲများတွင် ပထမဆု၊ ဒုတိယဆုများ ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၂၃-ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်ရှိ တိုင်းမ်(Time) အင်္ဂလိပ် သတင်းစာ ကာတွန်းပြိုင်ပွဲ၌ ပထမဆု ရရှိခဲ့သေးသည်။ ပန်းချီပညာနှင့် ကာတွန်းပညာများကို ပန်းချီဦးဘဇော်နှင့် ကာတွန်း ဦးဘကလေး(ရွှေတလေး)တို့ ထံမှ သင်ကြားခဲ့သည်။ ဘားမားအတ်ကလပ်၌လည်း တက်ရောက်လေ့ကျင့်ခဲ့သည်။
ကာတွန်းဆရာဘဝ
ပထမဆုံးဖော်ပြခံရသော လက်ရာမှာ ၁၉၂၃ ခုနှစ်၊ ဘားမားဘွိုင်စာစောင်မှ "အမေနှင့် ငခွေး ကာတွန်းဖြစ်သည်။ အကြံပိုင်သော ငခွေး၊ ကျွန်ုတို့၏ ခေါင်းမာသော ကာတွန်း ကာတွန်းများဖြင့် နာမည်ကျော်ကြားခဲ့သည်။၁၉၂၉-ခုနှစ်၊ ကျောင်းသားဘဝတွင် ပထမဦးဆုံး မြန်မာကာတွန်းရုပ်ရှင် (ဦးကလိန် သီချင်း သရုပ်ဖော်) ကို ရေးဆွဲရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ကျောင်းနေဖက် ဦးသိန်း(စာရေးဆရာ ဇဝန) က ကူညီရေးဆွဲပေးခဲ့သည်။ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းနှင့် တွဲ၍ ၁၉၃၄-ခုနှစ်တွင် ကြက်တောင်ကွ ကိုလည်းကောင်း၊ ၁၉၃၅-ခုနှစ်တွင် အသူရာ ကိုလည်းကောင်း ကားတွန်းရုပ်ရှင်များရေးဆွဲ ရိုက်ကူး ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၁၉၃၉-ခုနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံးသော လခစားကာတွန်းဆရာ အဖြစ် မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာမှ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ စာမဲ့ကာတွန်း အမြောက်အမြား ရေးဆွဲ၍ မြန်မာစာဖတ်ပရိသတ်နှင့် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၈၇-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၃၀)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ရွှေဂုံတိုင်၊ ဘဏ်ရိပ်သာတိုက်ခန်း၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်(၈၅)နှစ် ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာတွင် ရေးဆွဲခဲ့သော အကြံပိုင်သော ငခွေး နှင့် ဂျာနယ်ကျော်တွင် ရေးဆွဲခဲ့သော ခေါင်းမာသော ကာတွန်းဆရာ တို့မှာ အထူးထင်ရှားလှသည်။
အနောက်ကုန်းရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
အနောက်ကုန်းရွာ (Ahnaukkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ချောင်းဖျားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၂၂၃ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတကာလူငယ်များနေ့
ကုလသမဂ္ဂ က ၁၉၉၉-ခု၊ ဩဂုတ်လ ၁၂ရက်နေ့ကို နိုင်ငံတကာလူငယ်များနေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ခိုင်း − အိုးအိဇုမိဘူတာ
ခိုင်း − အိုးအိဇုမိဘူတာ  (甲斐大泉 ခိုင်း − အိုးအိဇုမိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမနရှိခရိုင်၊ ဟိုခုတိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ယပ်
ယပ်
ပူအိုက်သည့်အခါတွင် လူများသည် အအေးကို ရှာကြ၏။ လေမတိုက်သောအခါ လေရအောင် တစ်နည်းနည်းကြံဆောင်ကြ ၏။ ယပ်တောင် မပေါ်သေးမီ အလွန်ရှေးကျသည့်အခါက ပူအိုက်လျှင် လူတို့သည် သစ်ရွက် သစ်ခက်များကို ယပ်တောင် သဖွယ် ခတ်၍ သဘာဝလေအစား တမင်လုပ်ယူရသောလေဖြင့် အအေးဓာတ်ကို ခံယူကြ၏။ ထိုသို့ သစ်ရွက်များဖြင့် ယပ်ခတ် ကြည့်ခြင်းမှ တဖြည်းဖြည်း လူတို့သည် ယပ်တောင်လုပ်ရန် အကြံဉာဏ်များ ရလာကြတော့၏။ ယပ်တောင်သည် ခရစ် မပေါ်မီ နှစ်ပေါင်း သုံးထောင်လောက်ကပင် တရုတ်နိုင်ငံမှ စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ အီဂျစ်၊ တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့မှ ရှေးဟောင်းအနုပညာများကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ယပ်တောင်များ ကို ရှေးပဝေဏီအခါကပင် အရှေ့နိုင်ငံများ၌ အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း သိသာနိုင်၏။ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့မှ ယပ်တောင်များ သည် ကမ္ဘာကျော် ယပ်တောင်များ ဖြစ်၏။ တရုတ်ယပ်တောင် သည် ယနေ့ထက်တိုင် အသွင်အပြင် ပုံသဏ္ဌာန်မပြောင်းသေး သည်ကို တွေ့ရ၏။
ရိုးတံမှ လက်ဖြင့် ကိုင်၍ယပ်ရသော ထန်းလက် ယပ် တောင်များကို အလွန်ရှေးကျသော အဆီးရီးယန်း လူမျိုးနှင့် အီဂျစ်လူမျိုးတို့က စ၍ အသုံးပြုခဲ့ကြ၏။ ထိုယပ်တောင်မျိုးမှာ ကြီးလည်း ကြီးသဖြင့် ယပ်ခတ်ရန် လူတစ်ယောက် သက် သက်ထားရ၏။ ချမ်းသာကြွယ်ဝသော သူဌေးကြီးများသည် အစေအပါးများကို ဤယပ်တောင်မျိုးကိုင်ကာ ယပ်ခတ်စေခြင်း ဖြင့် ပူအိုက်သည့်အခါများတွင် စည်းစိမ်ယူလေ့ ရှိကြသည်။ ယပ်တောင်သည် လေကောင်းစွာ ရသည့်အပြင် ခြင်၊ ယင်၊ ပိုးမွှားကောင်ကလေးများကိုလည်း ဖယ်ရှားပေးနိုင်၏။ အေဒီ ၃ဝဝ လောက်မှ ၁၃ဝဝ လောက်ထိ ခရစ်ယန်ဘုရားရှိခိုး ကျောင်းအတွင်းရှိ ဘုရားပန်းအိုးများတွင် ပိုးမွှား ခြင်ကောင် ကလေးများ မနားမကပ်ရအောင် ယပ်တောင်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြ ပေသည်။
ရှေးက ယပ်တောင်များကို ထိပ်က စက္ကူကပ်ထားသည့် နေရာ၊ ယပ်တောင်ပြားနှင့် လက်ကိုင်ဟူ၍ သုံးပိုင်း ရှိ၏။ ထို သုံးခုပါလျှင် ယပ်တောင်တစ်စင်း ဖြစ်လာ၏။ နိုင်ငံတိုင်းရှိ ယပ်တောင်များမှာ ဤပုံစံအတိုင်းချည်း ဖြစ်၏။ ထိုယပ် တောင်မျိုးကို ကြာယပ်တောင်ဟု ခေါ်သည်။ ခေါက်ယပ်တောင် များမှာ အေဒီ ၇ဝဝ လောက်က ဂျပန်နိုင်ငံမှ စတင်တီထွင် လုပ်ကိုင်လိုက်သော ယပ်တောင်ဖြစ်၏။ တီထွင်သူမှာ လင်းနို့ ၏ တောင်ပံဖြန့်ပုံ ရိုက်ပုံတို့ကို တွေ့ရှိ၍ ထိုခေါက်ယပ်တောင် မျိုးလုပ်ရန် အကြံစတင်ရရှိခဲ့လေသည်။ ဂျပန်ယပ်တောင်သည် အလှအပ ပစ္စည်းသာမဟုတ်၊ လူ့ဘဝနှင့်ဆိုင်သော လေးနက် သည့် အဓိပ္ပာယ်များကိုလည်း ဆောင်လျက်ရှိပေသည်။ ယပ်တောင်ကို ဖွင့်လိုက်သောအခါ ဖြာထွက်နေသော အရိုး တံများက လူ့ဘဝ ဖြစ်စဉ်ကို သရုပ်ဖော်ထားပေသည်။ ထိုဂျပန်ယပ်တောင်များကို တောက်ပြောင်သော ဆေးများ ချယ်ထား၍ ကပွဲများ၌ များစွာအသုံးပြုတတ်၏။ ဂျပန်က ခေါက်ယပ်တောင်များ စထွင်ပြီးနောက် မကြာမီ တရုတ်နိုင်ငံက လိုက်သုံးလာသည်။ ခရစ်နှစ် ၁၅ဝဝ ခန့် ရောက်သောအခါ ပေါ်တူဂီကုန်သည်များက အရှေ့တိုင်းမှဖြစ်သော ထိုယပ်တောင် များကို ဥရောပတိုက်သို့ ရောက်သွားကြ၏။ ဥရောပအမျိုးသမီး များက လှပစွာ ဆေးရောင်ချယ်ထားသော ယပ်တောင်များကို အလှကိုင်ကြ၏။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ ၁၅ ဆက်မြောက် လူဝီဘုရင် လက်ထက်တွင် ယောက်ျားများပင် သေးငယ်သော ယပ်တောင် ကလေးများကို အလှကိုင်ဆောင်လေ့ ရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် မကြာမီပင် ထိုအလေ့ ပပျောက်သွားလေသည်။ ယပ်တောင်ကို ဆေးခြယ်သောအတတ်သည် ယပ်တောင် အသုံးပြုသောသူများ နည်းပါးလာသည့် အလျောက် အင်္ဂလန် နိုင်ငံတွင် ယခုတိမ်ကောနေပြီဖြစ်သည်။၁၈ ရာစုနှစ်၊ ၁၉ ရာစု နှစ်အတွင်းကမူ ပန်းချီဆရာကြီးများသည် သားရေစက္ကူ၊ ရိုးရိုး စက္ကူနှင့် ပိုးထည်ပေါ်တွင် လှပသော ပုံများရေးချယ်၍ ယပ် တောင်များကို ဈေးကြီးကြီးနှင့် ရောင်းချကြသည်။ ထိုအချိန်က ယပ်တောင်ပန်းချီဆရာများ အလွန်ခေတ်ထခဲ့လေသည်။ ထို ပန်းချီဆရာများတွင် ချားကွန်ဒါ(ခရစ် ၁၉၆၈-၁၉ဝဝ) ဆိုသူ သည် ထင်ရှားကျော်စောလေသည်။
အလွန်အဖိုးကြီးသော ယပ်တောင်များမှာ မြည်းသားရေ၊ ပိုးသားများပေါ်တွင် ဆေးခြယ်ထားသော ယပ်တောင်များ ဖြစ်၏။ အချို့ ဇာဖြင့်၎င်း၊ သစ်ကုလားအုပ်မွေးဖြင့်၎င်း၊ ဥဒေါင်းမြီးဖြင့်၎င်း လှပစွာယပ်တောင်များကို လုပ်ကိုင်ကြ၏။ ထိုယပ်တောင်များ၏ လက်ကိုင်ကို ဆင်စွယ်ဖြင့်၎င်း၊ လိပ်ခွံ ဖြင့်၎င်း၊ လှပသော တိရစ္ဆာန်ဦးချိုဖြင့်၎င်း၊ နံ့သာသားဖြင့်၎င်း လုပ်ထားတတ်၏။ ယပ်တောင်များမှာ အစကနဦးက လေရ အောင် ကြံဆောင်လုပ်ထားသောပစ္စည်း ဖြစ်သော်လည်း နောင်သော် အလှကိုင်ပစ္စည်းအဖြစ်သို့ ရောက်သွားလေသည်။ ယခုခေတ်၌ လူအများ သွားလာရာဖြစ်သော ရုံးများ၊ အလုပ် တိုက်များနှင့် ဟော်တယ်များတွင် လျှပ်စစ်ပန်ကာများကို ယပ်တောင်အစား အသုံးပြုနေကြသဖြင့် အကယ်စင်စစ် ယပ်တောင်သည် လေအေးရမှုအတွက် အသုံးမဝင်တော့ချေ။
ဂန့်ဂေါတောရွာ၊ ဂန့်ဂေါတော
ဂန့်ဂေါတောရွာ၊ ဂန့်ဂေါတော
အုံးတောချောင်းရွာ၊ ကံဆိပ်
အုံးတောချောင်းရွာ၊ ကံဆိပ်
အလယ်ဒွိန်ရွာ
အလယ်ဒွိန်ရွာ
ခိုင်းမွန်းဘူတာ
ခိုင်းမွန်းဘူတာ  (開 聞 駅 ခိုင်းမွန်း - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါဂိုရှီးမားခရိုင်၊ အိဘုဆုခိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
NGC 14
NGC 14 သည် Pegasus ကြယ်စုတန်းမှ ပုံစံအတည်တကျမရှိ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။
ဇော်မြင့်မောင်
ဦးဇော်မြင့်မောင် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်း တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်တွင် အမရပူရမြို့နယ်မှ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံထားရပြီးနောက် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၉၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲအရေအတွက် ၂၁,၁၁၉ (၆၆%) ဖြင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။
တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း၊ (ဗထူး)
ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်းအား ၁၉၄၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ရက်တွင် ပြင်ဦးလွင်မြို့၌စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အမှတ်စဉ် (၁)မှ(၁၆)ထိ နှင့် အရာရှိငယ်သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၁)မှ(၁၁)ထိဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ် ဇွန်လ တွင် ဗထူးတပ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲပြီး ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း(၁၇)မှ (၂၈)ထိ၊ အရာရှိငယ်သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၁၂)မှ (၂၀)ထိ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် မှော်ဘီမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ဗိုလ်လောင်းသင်တန်း အမှတ်စဉ်(၂၉)မှ (၈၂)ထိ၊ အရာရှိငယ်သင်တန်းအမှတ်စဉ်(၂၁)မှ (၃၉)ထိ၊ အလုပ်သင်ဗိုလ်လောင်းအမှတ်စဉ် (၁)မှ (၁၉)ထိ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်တွင် ဗထူးတပ်မြို့သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ်စဉ် (၈၃)မှ (၁၂၄)ထိ ဖွင့်လှစ်သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ရက်တွင် တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း (ဗထူး)ဟု အမည်ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ဇော်မြင့်မောင်
ငယ်စဉ်ဘဝ
၁၉၅၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတိုင်း၊ အမရပူရမြို့နယ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့ စိန့်ပီတာကျောင်း (အမှတ် (၉) အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း)တွင် အထက်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်မှ ဆရာဝန်ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းနောက် စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ ရွာသစ်ကြီးဆေးရုံတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သလို ၁၉၈၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ မန္တလေးဆေးတက္ကသိုလ်တွင် ဇီဝဓာတုဗေဒသရုပ်ပြ အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
တပ်မတော်(ကြည်း)ဗိုလ်သင်တန်းကျောင်း၊ (ဗထူး)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း) ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ တက္ကသိုလ်နှင့်ကောလိပ်များ
ဇော်မြင့်မောင်
နိုင်ငံရေး
ပါတီစုံ ဒီမိုကရေစီ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀ တွင် အမရပူရမြို့နယ်မှ အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ကိုယ်စားပြု အမတ်အဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။ သို့သော်နိုင်ငံရေးအခြေအေနများကြောင့် ၁၉၉၀ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ဥပဒေပုဒ်မ ၁၂၂ ဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၂၅ နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၇၅ နှစ်မြောက် နှစ်ပတ်လည်တွင် မဂ္ဂဇင်းထုတ်ဝေခဲ့မှုကြောင့် ၁၉၉၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် ၁၉၅၀ အရေးပေါ်အက်ဥပဒေဖြင့် နောက်ထပ် ၇ နှစ် ထပ်မံချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ မြစ်ကြီးနား အကျဉ်းထောင်တွင် စုစုပေါင်း ၁၉ နှစ် ထောင်ဒဏ်ကျခံခဲ့ရပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၁ ရက်နေ့တွင် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။
ထို့နောက် ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၂တွင် ကျောက်ပန်းတောင်မြို့နယ် ကိုယ်စားပြု၍ ပြည်သူ့လွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅တွင် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်အတွက် အမရပူရမြို့နယ် ကိုယ်စားပြုရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရကာ ထိုမှတဆင့် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ် အာဏာသိမ်းခံရသည့်နေ့တွင် မိသားစုနှင့်အတူ ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရပြီး အောင်မြေသာစံမြို့နယ်တရားရုံးတွင် ပုဒ်မ ၅၀၅(ခ)ဖြင့် အမှုဖွင့်အရေးယူခြင်းခံနေရသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၄ရက်နေ့တွင် မိသားစုဝင်များကို နေအိမ်အကျယ်ချုပ်မှ လွှတ်ပေးကာ ဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင်နှင့် တိုင်းအစိုးရအဖွဲ့ဝင်များအား အိုးဘိုအကျဉ်းထောင်သို့ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၈ရက်နေ့တွင် ဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင်အား ပုဒ်မ ၅၀၅ (ခ)ဖြင့် ထောင်ဒဏ် (၂)နှစ်၊ သဘာဝဘေးပုဒ်မ (၂၅)ဖြင့် ထောင်ဒဏ် (၂)နှစ်၊ ပုဒ်မ ၃၀ (က)အတွက် ထောင်ဒဏ် (၁)နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် သဘာဝဘေးပုဒ်မများအတွက် တစ်ပေါင်းတည်း ကျခံရမည်ဖြစ်သဖြင့် စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် (၄)နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် ၎င်း၏ရှေ့နေများက အမှုများကို အယူခံဝင်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
ယင်းနောက် ဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင်အား အဂတိမှုများကျူးလွန်သည်ဆိုသော စွပ်စွဲချက်များဖြင့် အဂတိလိုက်စားမှုတိုက်ဖျက်ရေးကော်မရှင်က ၂၀၂၁ ဇူလိုင် ၁၆ရက်တွင် တရားလိုလုပ်ကာ အမှုဖွင့်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်ပါတီရုံး( မြင်းခြံနှင့် ပြင်ဦးလွင်) များအတွက် မြေနေရာချထားပေးမှုက နိုင်ငံတော်အတွက်သိန်း ၃၀၀၀ကျော်နစ်နာသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည့်အပြင်စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်မောင်ဝိတ်နှင့် ဖွံ့ဖြိုးသစ်ကုမ္ပဏီ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ် ဦးရဲမြင့် ၏တပည့် တို့ထံမှ ငွေကြေးလက်ခံရယူသည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။
စွပ်စွဲခံရသည့် အမှုများထဲ  စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင် မောင်ဝိတ်နှင့်ဆက်စပ်သည့် အမှု ၂ခုလည်းပါဝင်ခဲ့ပြီး မောင်ဝိတ်က တရားခွင်တွင် ဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင် ဆေးကုသမှုတွင် အသုံးပြုရန် ငွေပေးခဲ့သည်မဟုတ်၊ လှူခြင်းသာဖြစ်ကြောင်းထွက်ဆိုခဲ့ကာ ထိုလှူသည့် စကားရပ်ကို  တရားသူကြီးကိုယ်တိုင် ပြင်ဆင်ပေးခဲ့ရသည်ဟု မီဒီယာများက ဖော်ပြကြသည်။
ဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင်က ၎င်းအပေါ်စွဲဆိုထားသော ပုဒ်မများအတွက် အပြစ်မရှိကြောင်း တရားခွင်တွင် ငြင်းဆို ထားသလို အဂတိလိုက်စားမှု တိုက်ဖျက်ရေး ဥပဒေပုဒ်မများဖြင့် တရားစွဲဆိုထားမှုများကိုလည်း မိသားစုဝင်များက ရှင်းပြ ငြင်းဆိုခဲ့ကြသည်။
ထို့ကြောင့် စစ်အာဏာသိမ်းယူပြီးနောက်ပိုင်း ဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင်သည်  စုစုပေါင်း ထောင်ဒဏ် ၂၉ နှစ် ချမှတ်ခံထားရသည်။
ကျန်းမာ​ရေး
ဒေါက်တာဇော်မြင့်မောင်သည် တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီးချုပ် တာဝန်ယူနေစဉ်အတွင်း ၂၀၁၉ခုနှစ် အောက်တိုဘာလမှ ဒီဇင်ဘာလအထိ သွေးကင်ဆာရောဂါ ခံစားခဲ့ရသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဘန်ကောက်မြို့သို့ သွားရောက် ကုသမှုခံယူခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့သို့ ပြန်ရောက်လာချိန်တွင် ၂၀၁၉ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ရက်နေ့၌ ကျင်းပသည့် နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်တွင် အအေးမိပြီး နာမကျန်းဖြစ်ရာမှ ဘန်ကောက်မြို့သို့ ပြန်လည်သွားရောက်ခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်အတောအတွင်းက ၎င်း၏နေရာကို တိုင်းဒေသကြီးဝန်ကြီး ဦးဇာနည်အောင်က ခေတ္တ တာဝန်ယူထားခဲ့သည်။
၂၀၂၁ အာဏာသိမ်းမှုပြီးနောက် အိုးဘိုအကျဉ်းထောင်အတွင်း နေထိုင်နေရစဉ် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၆ရက်နေ့တွင် ကိုဗစ် ၁၉ရောဂါ ကူးစက်ခံခဲ့ရပြီး မန္တလေးဆေးရုံကြီးသို့ ပို့ဆောင်ကာ ကုသခဲ့ရသည်။ဩဂုတ်လ ၂၇ရက်နေ့တွင် ပြန်လည်သက်သာလာသဖြင့် အိုဘိုးထောင်သို့ ပြန်လည်ပို့ဆောင်ခံခဲ့ရသည်။
အိမ်ထောင်ရေး
ဇနီးဖြစ်သူ ဒေါက်တာ ဒေါ်ယုယုမေနှင့် အိမ်ထောင်ကျကာ သမီး (၁) ဦးရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး ဝန်ကြီးချုပ်များ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် ပါတီဝင်များ
ခအိနဘူတာ
ခအိနဘူတာ  (荷稲駅 ခအိန - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိုးချိခရိုင်၊ ဟတတိုင်း၊ ခုရိုရှိအိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဇုက္ကနီရွာ၊ ပုဂံပုံ
ဇုက္ကနီရွာ၊ ပုဂံပုံ
ဘူတန်နိုင်ငံ
ဘူတန်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ဘူတန်ဘုရင့်နိုင်ငံ (Kingdom of Bhutan) ဖြစ်သည်။ ဟိမဝန္တာ တောင်တန်း၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသော တောင်အာရှ ဒေသ ရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ ငယ်လေး တစ်ခုဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တို့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ တို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ အနောက်ဘက်ရှိ နီပေါနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံပိုင် ဆစ်ကင်းပြည်နယ်ကခြားထားသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့်မူ အနောက်ဘင်္ဂလားပြည်နယ်က ခြားထားသည်။ ၁၇ရာစုနှစ်အစောပိုင်းကာလအထိ စစ်ပဒေသရာဇ်နိုင်ငံငယ်လေးတစ်ခုအဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ထို့နောက် တိဘက်လားမားနှင့် စစ်ခေါင်းဆောင် Shabdrung Ngawang Namgyal က တိုင်းပြည်ကို စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ တိဘက်တွင် ဘာသာရေးနှိပ်ကွပ်မှု ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ပြီး ဘူတန်လူမျိုးအဖြစ်နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀ရာစုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ဘူတန်သည် ဗြိတိသျှအင်ပါယာအတွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့ပြီး အိန္ဒိယလွတ်လပ်ရေးရလာသောအခါ အိန္ဒိယပြည်၏ လွှမ်းမိုးမှုအောက် ကျရောက်ခဲ့ပြန်သည်။ ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် Business Week မဂ္ဂဇင်းမှ လေ့လာစစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့ချက်များအရ ဘူတန်နိုင်ငံအား အာရှနိုင်ငံများထဲတွင် အပျော်ရွှင်ဆုံးတိုင်းပြည်၊ ကမ္ဘာ့အဋ္ဌမမြောက် အပျော်ရွှင်ဆုံးတိုင်းပြည်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
ဘူတန်နိုင်ငံ၏ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်မှာ တောင်ပိုင်းတွင် သမပိုင်း (subtropics) လွင်ပြင် ဖြစ်ပြီး မြောက်ပိုင်းတွင် မီတာ (၇၀၀၀)ကျော်မြင့်သော ထင်းရှူးတော (Sub-alpine) ဟိမဝန္တာကုန်းမြင့်ပိုင်းဒေသ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်ကိုးကွယ်ရာဘာသာကို ဝဇီရာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ (Vajrayana Buddhism) အဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ လူဦးရေ ၆၉၁,၁၄၁ ဦးရှိပြီး အများစုမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ကြသည်။ ဟိန္ဒူဘာသာဝင်အနည်းငယ်ရှိပြီး မြို့တော်မှာ သင်ဖူ (Thimphu) ဖြစ်သည်။ ရာစုနှစ်ပေါင်းများစွာ ဘုရင်စနစ်ဖြင့်အုပ်စိုးလာခဲ့သော ဘူတန်နိုင်ငံသည် ၂၀၀၈ခုနှစ် မတ်လတွင် ပထမဦးဆုံးသော ဒီမိုကရေစီရွေးကောက်ပွဲများကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂ၊ တောင်အာရှနိုင်ငံများပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးအသင်း (South Asian Association for Regional Cooperation - SAARC) တို့၏ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ (၁၆)ကြိမ်မြောက် SAARC ကွန်ဖရင့်ကို ၂၀၁၀၊ ဧပြီလတွင် ဘူတန်နိုင်ငံ၌ လက်ခံကျင်းပပေးခဲ့သည်။ ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၃၈၈၁၆ (စတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၁၄၉၈၇) ရှိသည်။
ဟိဝမန္တာ တောင်တန်း၏ အရှေ့တောင် တောင်စောင်းတွင်တွင် တည်ရှိသော ဘူတန်နိုင်ငံသည် လွတ်လပ်သည့် နိုင်ငံကလေး တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက် တွင် တိဗက်ပြည်ရှိ၍ အရှေ့အနောက်နှင့် တောင်ဘက်တို့တွင် အာသံ၊ ဆစ်ကင်နှင့် ဘင်္ဂလားပြည်နယ်များ အသီးအသီးတည်ရှိ သည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၆ ဒီဂရီ နှင့် ၂၈ ဒီဂရီ ကြားနှင့် အရှေ့ လောင်ဂျီတွဒ် ၈၉ ဒီဂရီ နှင့် ၉၂ ဒီဂရီ ကြားတွင် တည်ရှိလေသည်။
ဘူတန်နိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းသည် စတုရန်းမိုင် ၁၈ဝဝဝ ကျော်ကျော်ခန့်ရှိ၍ တနင်္သာရီတိုင်း၏ ထက်ဝက်ခန့် ရှိပြီးလျှင် ရခိုင်ပြည်နယ်သာသာ ကျယ်ဝန်းသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့မိုင် ၁၉ဝ ရှည်၍ တောင်နှင့် မြောက်မိုင် ၉ဝ ကျယ်သည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ဘူတန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေသည် ၃ဝဝဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။ ဘူတန်နိုင်ငံသည် အများအားဖြင့် တောင်ထူထပ်သော ဒေသဖြစ်သည်။ ဗြဟ္မပုတ္တရမြစ်၏ မြစ်လက်တက်များ ဖြစ်သော မားနတ်စသည့် မြစ်ကလေးများသည် ဘူတန်နိုင်ငံကို တောင်မှ မြောက်သို့ဖြတ် ၍ စီးဆင်းလေသည်။
ဘူတန်နိုင်ငံသည် ကျဉ်းသော်လည်း ဘူတန်နိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုသည် တစ်နေရာနှင် တစ်နေရာ မတူပေ။ တစ်နေရာ နှင့် တစ်နေရာ ခရီးမကွာလှမ်းသော်လည်း တည်ရာဒေသအနိမ့် အမြင့် ကွာလှသဖြင့် ဘူတန်နိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုသည် ထိုသို့ တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ မတူခြင်းဖြစ်သည်။ မိုးရေချိန်သည် တစ်နှစ်လျှင် လက်မ ၂ဝဝ မှ ၃ဝဝ အထိရွာသည်။ တောင် များသည် သစ်တောများဖြင့် ဖုံးအုပ်လျက်ရှိ၍၊ အနိမ့် ပိုင်းများတွင် ပိုင်းထင်းရှူးပင်၊ ဝက်သစ်ချပင်၊ သင်းဝင်ပင် စသည့် အပင်များ ပေါက်ပြီးလျှင် အမြင့်ပိုင်းတွင် ကွန်နီဖာ ထင်းရှူးပင်များပေါက် သည်။ ဘူတန်နိုင်ငံတွင် မြေပြန့်ဒေသ ဟူ၍ အလွန်နည်းသဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို အနည်းငယ် သာ လုပ်ကိုင် နိုင်ကြသည်။ တောင်ခါးပန်းများတွင် လှေကား ထစ်ကွင်းများ ပြုလုပ်၍ လယ်ယာစိုက်ပျိုးနိုင်က အကျိုးရှိမည် ဖြစ်သော်လည်း အကုန်အကျခံ၍ မပြုပြင်နိုင်ကြသဖြင့် ကြီးပွား တိုးတက်မှု မရှိချေ။ အဓိက စိုက်ပျိုးကြသော ကောက်ပဲသီးနှံ များမှာ စပါး၊ ဂျုံ၊ ပြောင်းဖူ၊ နှံစားပြောင်း၊ ရှရီမန်ဂျုံတို့ဖြစ် သည်။
ဘူတန်နိုင်ငံသူ နိုင်ငံသားတို့သည် အများအားဖြင့် ဘူတီးယား လူမျိုးများဖြစ်၍ တောင်ပိုင်းတွင် နီပေါ လူမျိုး အနည်းငယ် နေထိုင်သည်။ ဘူတီးယား လူမျိုးများသည် အပင်ပန်းခံနိုင်၍ လုံ့လဝီရိယ ရှိကြသည်။ လယ်ယာစိုက် ပျိုးရေး အပြင်၊ နွားမြင်းမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းကိုလည်း လုပ်ကိုင်သည်။ ကိုးကွယ်သော အယူဝါဒမှာ လာမာ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ဖြစ်သည်။
လွန်ခဲ့သည့် အနှစ် ၂ဝဝ ကျော်က ဘူတန်နိုင်ငံ တိုင်းရင်းသားများဖြစ်သော တေးဖပ်လူမျိုးတို့ကို တိဗက် လူမျိုးတစ်စုက တိုက်ခိုက်ကာ ဘူတန်နိုင်ငံကို သိမ်းပိုက် ထားခဲ့ကြသည်။ ဘူတန်နိုင်ငံသည် ထိုအခါက များစွာ ကျယ်ဝန်းပြီးလျှင် ယခုဒါဂျီလင်မြို့တည်ရာ ဒေသတစ်ဝိုက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ လွင်ပြင်များ၊ အိန္ဒိယသွား တောင်ကြားလမ်းများ ကိုပင် ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သည်။ ၁၇၇၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ဘူတန်နယ်စပ်အထိ နယ်ချဲ့လာသည်။ ထိုအခါ ဘူတန်နိုင်ငံပိုင် ဒါဂျီလင်မြို့ဒေသတစ်လွှားနှင့် တောင်ကြား လမ်းများကို အလိုရှိသောကြောင့် ဗြိတိသျှ တို့သည် ဘူတန်ဘုရင်များနှင့် ရင်းနှီးစွာ ဆက်ဆံရန် ကြိုးစားသည်။ သို့ရာတွင် ဘူတန်နိုင်ငံ က ဆက်ဆံရန် ငြင်းဆိုသောကြောင့် ၁၈၃၁ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှတို့က အလိုရှိသော လွင်ပြင်များနှင့် တောင်ကြားလမ်း များကို အဓမ္မသိမ်းယူရာမှအစ ဘူတန်နှင့် ဗြိတိသျှတို့စစ်ဖြစ် သည်။ ၁၈၆၅ ခုနှစ်တွင် စစ်ပြေငြိမ်းသောအခါ ဘူတန်နိုင်ငံ က ဒါဂျီလင်နှင့် တောင်ကြားလမ်းများကို လက်လွတ်ရ၍ ဗြိတိသျှအစိုးရက ဘူတန်နိုင်ငံအား ထောက်ပံ့ကြေး အဖြစ် တစ်နှစ်လျှင် အိန္ဒိယငွေ ၅ဝဝဝဝ ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၁ဝ ခုနှစ် တွင် ဘူတန်နိုင်ငံ၏ ပြည်ပရေးရာများကို ဗြိတိသျှအစိုးရအား လက်ဝါးကြီးအုပ်ခွင့် ပေးလိုက်ရပြန်သည်။ ပြည်တွင်းရေးရာ များကိုကား ဗြိတိသျှတို့လုံးဝမစွက်ဘက်ချေ။ နှစ်စဉ်ငွေ ထောက်ပံ့ကြေးကိုလည်း အိန္ဒိယငွေ ၁ဝဝဝဝဝ အထိ တိုးမြှင့် လိုက်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းကမူ ထောက်ပံ့ကြေး အဖြစ် အိန္ဒိယငွေ ၂ဝဝဝဝဝ ပေးသည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင်မူ ထောက်ပံ့ကြေး အိန္ဒိယ ငွေ ၅ဝဝဝဝဝ ပေးရန် သဘောတူ စာချုပ်ချုပ်ဆို၍ ယင်းစာချုပ်အရ ၁၈၆၅ ခုနှစ်က ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ထားသော ၃၂ စတုရန်းမိုင်ရှိ ဒေဝန်ဂီနီနယ်ကို ဘူတန်နိုင်ငံအား ပြန်လည်ပေးအပ်သည်။ သို့ရာတွင် နိုင်ငံခြား ရေး၌မူ အိန္ဒိယဩဇာခံပင် ဖြစ်သည်။
ဘူတန်နိုင်ငံသည် တိဗက်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့အကြား တွင် တည်ရှိ၍ ထိုနိုင်ငံများမှ ယဉ်ကျေးမှုကိုရသည်။ ထို့ ကြောင့် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးတွင် တိဗက်စံနစ်လည်း ဆန်သည်။ အိန္ဒိယရှေးခေတ် အုပ်ချုပ်ရေးစံနစ်လည်း ပါဝင်သည်။ တိဗက် နိုင်ငံ၌ကဲ့သို့ဂိုဏ်းအုပ်လာမာဘုန်းတော်ကြီးက အုပ်ချုပ်သည်။ ထိုဘုန်းတော်ကြီးအား ဓမ္မရာဇာဟု ခေါ်သည်။ ဓမ္မရာဇာပျံလွန် လျှင် တိဗက်နည်းအတိုင်း ရဟန်း၏ လူဝင်စားကိုရှာဖွေ၍ နောက်ထပ် ဓမ္မရာဇာ တင်မြှောက်သော ဒှိူရာဇာခေါ် မင်းက သာ နိုင်ငံကို ကိုယ်ထိလက်ရောက် အုပ်ချုပ်သည်။ ၁၆ ရာစု နှစ် အလယ်မှ စ၍ ယင်းစနစ်အတိုင်း သာသနာပိုင်နှင့် ဘုရင် ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ခဲ့ရာ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်အထိ ဖြစ်သည်။ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ် တွင် တစ်နိုင်ငံလုံး၏ ဆန္ဒအတိုင်း တောင်ဆာနယ်စားဆာအပ် ယင်းဝန်ချုပ်အား အဟာရာဇာအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက် ၍ ဘုရင်တစ်ဦးတည်း အုပ်ချုပ်သောစံနစ် တီထွင်လိုက်သည်။ ထိုမဟာရာဇာ၏ သားစဉ်မြေးဆက်တို့သည် ဘူတန်နိုင်ငံကို ယခုတိုင် ဆက်လက်အုပ်ချုပ်လျက် ရှိသည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မဟာရာဇာကြီး၏ မြေး ယခုလက်ရှိ မဟာရာဇာ ဂျစ်ဂမီ ဒေါ်ဂျီဝန်ချုပ်အရိုက်အရာခံ ယူသည်။
ဘူတန်နိုင်ငံ၏ နွေရာသီမြို့တော်သည် တာရှိချောဇွန်း မြို့ဖြစ်၍ ဆောင်းရာသီမြို့တော်သည် ပွန်နက်ခါးမြို့ဖြစ်သည်။
ဆင်တင်ဂျီဖြူရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
ဆင်တင်ဂျီဖြူရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
ငှက်ပျောတောရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
ငှက်ပျောတောရွာ(Hngetpyawtaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၇ ဦး၊ မ ၈၇၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၄၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာယာကုန်း
သာယာကုန်း
ကိုးကား
သာယာကုန်း
ဆလုံ (မြောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဆလုံ (မြောက်)ရွာ (Hsalong (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လုံးပျဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးပျဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၉၈ ဦး၊ မ ၆၁၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စတုမဓူ
စတုမဓူသည် စတုမဓု ဟူသော ပါဠိဘာသာမှ ဆင်းသက်လာသည်၊ စတု၏အနက်မှာ လေးခုသင်္ချာ၊ မဓု၏ အနက်မှာ အချိုအရသာဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် စတုမဓုသည် အချို ၄ မျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုအချိုလေးမျိုးကား၊ ထောပတ်၊ တင်လဲ၊ ပျားရည်နှင့် ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းလေးပါးကို အမျှစီပေါင်းစပ်လျက် နေ သို့မဟုတ် မီးဖြင့်ချက်လျှင် စတုမဓုဖြစ်သည်။
မြတ်စွာဘုရားသခင်က နိဿဂ္ဂိယပါစိတ်၊ ပတ္တဝင်္ဂ၊ ဘေသဇ္ဇသိက္ခာပုဒ်တွင် ရဟန်းတော်များသည် စတုမဓူကို ဆေးဝါးအဖြစ် အခါမရွေး သုံးဆောင်နိုင်ကြောင်း ခွင့်ပြုတော်မူသည်ကို ထောက်၍ စတုမဓူသည် မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်တော်ကပင်ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သည်ဟုသိရသည်။ သမန္တစက္ခုဒီပနီကျမ်း၊ ရှင်သီဝလိရုပ်တု ဓာတ်တော်အကြောင်းကိုဆိုရာ၌ 'မထေရ်သည် ကောသလမင်း၏ နန်းတော်သို့သွား၏။ မင်းသည် သပိတ်တော်ကိုလှမ်း၍ ဤအခါသည် ဆွမ်း၏အခါ မဟုတ်ပြီဟု သပိတ်ပြည့်အောင် စတုမဓူကို မွတ်သိပ်ဆာလောင်ရုံသက်သက်ဖြင့် မစားကောင်း၊ အားနည်းသော ရောဂါနှင့်လေရောဂါ စသည်ရှိသူတို့ စားကောင်းသည်ဟု ဝိနည်းတော်လာ စကားကို အဋ္ဌကထာဋီကာဆရာတို့က ဖွင့်ထားသဖြင့် စတုမဓူသည် ထိုရောဂါများအတွက်ဆေးတစ်ပါး ဖြစ်သည်ဟု ပိုမိုထင်ရှား၏။ ပါရာဇိကဏ် အဋ္ဌကထာ၌ 'ကောန္တတိဿထေရ်သည် လေနာကို ကုအံ့သောငှာ ဆွမ်းခံဝတ်ဖြင့် လှည့်လည်လတ်သော်၊ တစ်လက်ဆွမ်းမျှလောက်သော ထောပတ်ကို မရ၍ အနာသည်းသဖြင့် ကုန်သော အာယုသင်္ခါရ ရှိသည်ဖြစ်၍ ရဟန်းအပေါင်းကို မမေ့မလျော့သော သတိတရားဖြင့် ဆုံးမ၍ ကောင်းကင်၌ တေဇောဓာတ်လျှင် အာရုံရှိသော တေဇောကသိုဏ်းကို ဝင်စား၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏။ အသောကမင်းကြီးသည် ထိုအကြောင်းကိုကြား၍ ထေရဿမထေရ်အား ကောင်းစွာ အရိုအသေကိုပြု၍ ငါသို့သောမင်း မည်သည် မင်းအဖြစ်ကို ပြုပါလျက်သာလျှင် သခင်ရဟန်းတို့အား ဆေး ပစ္စည်းတို့သည် ရခဲ့ကုန်၏တကား။ ဤသို့ကြံ၍ မြို့၏တံခါး လေးပေါက်တို့၌ လေးခုလေးခုသော ကန်တို့ကို တူးစေ၍ စတုမဓူဖြင့် ပြည့်စေ၍ လှူ၏။'ဟု လာရှိသည်က ထင်ရှားစေသည်။
ဇိနတ္ထပကာသနီကျမ်း၊ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူခြင်းကို အမတ်တို့က အဇာတသတ်မင်းအား လျှောက်ထားခန်း၌ 'ဤမင်းသည် ဘုရား လွန်တော်မူကြောင်းကို ကြားရလျှင် တစ်ခဏခြင်း နှလုံးကွဲ၍ သေရာသည်။ ထိုကြောင့် ငါတို့သည် မင်း၏အသက်ကို စောင့်သင့်ပေသည်ဟု ကြံ၍၊ လျောင်းတန်ရုံသော ရွှေကျင်းသုံးခုကိုယူ၍၊ စတုမဓူဖြင့် ပြည့်စေပြီးသော်၊ မင်းကြီးထံသို့ ကပ်၍ ဤသို့ လျှောက်ကြ၏။ အရှင်မင်းကြီး အကျွန်ုပ်တို့သည် ကြောက်မက်ဘွယ်သော အိပ်မက်ကို မြင်ပါသည်။ ထိုအိပ်မက်ကို ဖျောက်ဖျက်စေချင်ပါသည်။ အရှင်မင်းကြီးသည် ဘွဲ့ဖြူပုဆိုးနှစ်ထည်ကိုဝတ်၍ နှာခေါင်းဝမျှကို ဘော်စေလျက်၊ ဤစတုမဓူ ကျင်းထဲ၌ အိပ်စက်တော်မူပါဟု ဆို၏။ ထိုစကားကို ကြားသောအခါ အဇာတသတ်မင်းကြီးကလည်း ငါ၏အကျိုးစီးပွားကို ရွက်ဆောင်လို၍ ဆိုသည်ကို ဘယ်မှာ နားမထောင် ရှိတော့အံ့နည်းဆို၍ ထိုအမတ်တို့ လျှောက်ထားတိုင်း အိပ်ပေ၏။ ထိုအခါ အမတ် တစ်ယောက်သည် ဘုရားပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူရာ အရပ်ဆီသို့ လက်အုပ်ချီပြီးသော်၊ အရှင်မင်းကြီး၊ ကိုယ်တော်၏ သံသယကို ပျောက်ပ ကျေနပ်စေတတ်သော ရိုသေလေးမြတ် ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်ရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကုသိနာရုံပြည်အပါး၌ နိဗ္ဗာန်လားတော်မူချေပြီဟု လျှောက်တင်၏။ မင်းကြီးလည်း ထိုစကားကို ကြားလျှင် သစ်ပင်ထက်မှ ကျသောသူကဲ့သို့ သည်းအူလိုက်ဖိုလျက် ကိုယ်အလုံးတုန်ဘိ၍ သတိမရ၊ တသမိန်းမော၍ မြောလေ၏။ စိမ်အပ်သောစတုမဓူပင် ကျိုက်ကျိုက်ဆူ၍ အငွေ့ထွက်၏။ အမတ်တို့ကလည်း မင်း၏ကိုယ်ကို ချီ၍ တစ်ခုသော ကျင်း၌ သိပ်ပြန်ကြသဖြင့် သတိရသောအခါ အမောင်တို့ အဘယ်ကို ဆိုကြသနည်းဟု မေးပြန်လျှင်၊ အရှင်မင်းကြီး မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်လားချေပြီဟု လျှောက်ကြ၏။ မင်းကြီးလည်း ရှေးနည်းတူ မိန်းမော၍ မြောပြန်သဖြင့် တစ်တန်သောကျင်းသို့ ပြောင်းရ၏။'ဟု ဖော်ပြထားသည်ကိုထောက်၍ စတုမဓူသည် မဇ္ဈိမဒေသတိုက်၌ အသုံးပြုလေ့ပြုထရှိသော ပစ္စည်းတစ်မျိုးဟု သိနိုင်သည်။
စတုမဓူကို ရှေးအခါက မုံ့ပြုလုပ်၍၎င်း၊ စတုမဓူနှင့် ယှဉ်သော ဆွမ်းများပြုလုပ်၍၎င်း၊ ကျွေးမွေးပေးကမ်း လှူဒါန်းကြကြောင်းကို မဟာဝင်ဝတ္ထု၌ ဗိန္ဒုသာရ အကြောင်းတွင်၎င်း၊ ဇိနတ္ထပကာသနီကျမ်း၌ ရှင်ဥပဂုတ်ထေရ်သည် မာရ်နတ်သားကို ဆုံးမခြင်းတွင်၎င်း တွေ့ရသည်။ နရသာသနကျမ်းတွင် 'အပျော်ဆေးကု၊ စတုမဓူ၊ ပေးကမ်းလှူသည်' ဟုလည်း ဖော်ပြထားသဖြင့် စတုမဓူကို ပေးလှူကြောင်း သိရ၏။ ယခုတိုင်အောင် စတုမဓူကို ရဟန်းတော်များအား ပေးလှူဆက်ကပ်ကြလေ သည်။
စတုမဓူ ပြုလုပ်နည်း
မြန်မာ့ရှေးသူဟောင်း တို့သည် စတုမဓူ အသက်ရှည်ဆေးကို အမြတ်တနိုးထားကာ မှီဝဲသုံးဆောင် ခဲ့ကြသည်။ သုံးဆောင်ဆဲလည်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နောင်လာနောက်သားတို့ မှတ်သားလွယ်ကူစေရန် ကဗျာတို့ဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့ သီကုံးခဲ့ကြသည်။ ယင်းတို့မှာ− အထက်ပါ သံပေါက် ၅ ပိုဒ်အရ ရသာယန အာယုဝဍ္ဎန ဆေးမျိုးဖြစ်သော စတုမဓူ တွင် ပျားရည်ကို အများဆုံး ကဲထားသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ကုန်းကန်ရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ကုန်းကန်ရွာ (Konekan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ဖောင်းကွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖောင်းကွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၈ ဦး၊ မ ၁၂၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခိုင်းနန်ဘူတာ
ခိုင်းနန်ဘူတာ  (海 南 駅 ခိုင်းနန် - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဝါခါယာမခရိုင်၊ ခိုင်းနန်မြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လူဆိုး
လူဆိုး(ခ)လူမိုက်
ဆိုးသွမ်းသောအကျင့်စရိုက်ရှိပြီးစရိုက်အတိုင်း အထိန်းအကွပ်အဆင်ခြင်မဲ့စွာ ကျင့်သုံးသူ။ ပါဠိလို ဗာလ (ဝါ) ဗာလနံ သူမိုက် ပညာရည်ချင်းသိမ်ဖျဉ်းသူများဖြစ်ပြီး အမှားအမှန်ခွဲခြားမသိသူများကို ဆိုသည်။ သူမိုက်များမှာ လူဆိုးဖြစ်လွယ်ဖြစ်တတ်ကြသည်။ လူဆိုးဆိုသည်မှာ မိမိ၏အကျိုးစီးပွား နှင့် ယှဉ်လာပါက မိမိအပေါ်တွင်ကျေးဇူးရှိခဲ့ဘူးသူကိုစာနာထောက်ထားမှု မရှိသူဖြစ်သည်။
လူဆိုး (ဘန်းစကား)
ချစ်သူရည်းစားစသည်ချစ်ခင်သူအပေါ်ချစ်စနိုးဖြင့် ကျီစယ်ကလူ နောက်ပြောင် ပြောဆိုသော အချင်းချင်းတိုက်ရိုက်သုံးသောစကား။
လူဆိုး
ဆိုးသွမ်း မိုက်မဲသူ။
လူမိုက် နှစ်မျိုး
The fool who knows that he is a fool can for that reason be a wise man; but the fool who thinks that he is wise is, indeed, called a fool.
Verse 63
လူမိုက်ဖြစ်စေကာမူ မိမိမိုက်ကြောင်း သိသူသည် ယင်းသို့အဖြစ်မှန်ကို သိခြင်းကြောင့် ပညာရှိနှင့်တူသူ ဖြစ်နိုင်၏။ လူမိုက်ဖြစ်လျက် မိမိကိုယ်မိမိ ပညာရှိ ထင်နေသူကိုမူ မိမိမိုက်ကြောင်း နားမလည်သောကြောင့် တကယ့် ပညာမဲ့ လူမိုက်ဟု ဆိုသင့်၏။
ဓမ္မပဒ (၆၃) ဂဏ္ဌိဘေဒက စောရ ဝတ္ထု
အလယ်ရွာ၊ မိုးဒါး (အလယ်)
အလယ်ရွာ (Ahlelywar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ကသာမြို့နယ်၊ မိုးဒါး (အလယ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၂၂၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကသာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုဂံပုံလေးရွာ၊ ပုဂံပုံ
ပုဂံပုံလေးရွာ၊ ပုဂံပုံ
ခါတွန်ရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
ခါတွန်ရွာ (Khartun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ခါတွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၀၆၁ ဖြစ်သည်။
ရခိုင်မင်းပြင်ရွာ
ရခိုင်မင်းပြင်ရွာ
ခါတွန်ရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုပ်တွင်းရွာ၊ သင်္ဃန်းကုန်း
အုပ်တွင်းရွာ၊ သင်္ဃန်းကုန်း
ကျောက်ကြီးတောင်ဥယျာဉ်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကျောက်ကြီးတောင်(ဥယျာဉ်)ရွာ(Kyaukgyitaung(Uyin))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျောက်ကြီးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၀၅ ဖြစ်သည်။ ကျောက်ကြီးတောင်ဥယျာဉ်တွင် နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်ဖြင့် မီးရရှိသည့် အိမ်ခြေ ၂၀ အိမ်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခမတဘူတာ (တိုကျို)
ခမတဘူတာ  (蒲 田 駅 ခမတ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ အိုးတမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဥဿလင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဥဿလင်းဝရွာ(Oaktharlinwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ မီးဇာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးဇာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၀ ဦး၊ မ ၇၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၉၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြိန်တောရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ကြိန်တောရွာ (Kyeintaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ ပသင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၆၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပသင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၄ ဦး၊ မ ၁၃၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
နိဗ္ဗာနသုတ်
(၄)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်ဝယ် အရှင်အာနန္ဒာထေရ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ ဟာနဘာဂိယသညာ၊ ဌိတိဘာဂိယသညာ၊ ဝိသေသဘာဂိယသညာ၊ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယသညာတို့ကို မှန်ကန်စွာ မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် မသိကြခြင်းကြောင့် မျက်မှောက်ဘဝ၌ အချို့သောသတ္တဝါတို့ ပရိနိဗ္ဗာန် မပြုနိုင်ကြပုံ၊ ယင်းသညာလေးပါးတို့ကို မှန်ကန်စွာ မဂ်ဉာဏ်ဖြင့် သိမြင်ကြခြင်းကြောင့် အချို့သော သတ္တဝါတို့ မျက်မှောက်ဘဝ၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုနိုင်ကြပုံကို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဟာနဘာဂိယပညာကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။ -- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နိဗ္ဗာန်ကို ဒုက္ခဟု အဖန်ဖန်ရှုသူအား အနုလောမိကခန္တီဉာဏ်မဖြစ်၊ ယင်းဉာဏ်မဖြစ်လျှင် သမ္မတ္တနိယာမသို့ မသက်ဝင်၊ ယင်းသို့ မသက်ဝင်လျှင် ဖိုလ်ဉာဏ် (၄) ပါးကို မျက်မှောက်မပြုနိုင်၊ နိဗ္ဗာန်ကို သုခဟု အဖန်ဖန်ရှုသူအား အနလောမိကခန္တီဉာဏ်ဖြစ်ပုံ၊ သမ္မတ္တနိယာမသို့ သက်ရောက်ပုံ၊ ဖိုလ်ဉာဏ် (၄)ပါးကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် နိဗ္ဗာန်ကိုသုခဟု အဖန်ဖန်ရှုလျက် သုခသညီ သုခပဋိသံဝေဒီသတတသမိတ အဗ္ဗောကိဏ္ဏ စေတသော အဓိမုစ္စမာန ပညာယပရိယောဂါဟမာနဖြင့် နေခြင်းကြောင့် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ် (၂)မျိုး, အနာဂါမ်ပုဂ္ဂိုလ် (၅)မျိုးဖြစ်နိုင်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - အရှင်အာနန္ဒာထေရ် ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့ ဃောသိတာရုံ ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဘုရားရှင်သည် အဘယ်မျှလောက်ဖြင့် နိဗ္ဗာန်ဟု ဟောတော်မူပါသနည်းဟူသော အရှင်ဥဒါယီ၏ မေးလျှောက်ချက်အရ သမာပတ် (၈)ပါး၊ မဂ်ဉာဏ် (၄)ပါး၊ ဖိုလ်ဉာဏ် (၄)ပါး ရရှိလျှင် နိဗ္ဗာန်ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူကြောင်း အရှင်အာနန္ဒာဟောတော်မူသည့်သုတ်။
NGC 15
NGC 15 သည် ပီဂါဆု ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။
ခမဆုဆခဘူတာ
ခမဆုဆခဘူတာ  (蒲須坂駅 ခမဆုဆခ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုချိဂျိခရိုင်၊ ဆခုရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
စတုရင်္ဂဗလအမတ်
စတုရင်္ဂဗလ အမတ်ကြီးသည် ပင်းယခေတ် မြန်မာစာပေ၌ ထင်ရှားသော စာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်၍ ဇာတိအားဖြင့် ပြည်မြို့သား ဖြစ်သည်။ ဝိဇယာပုရ အမည်ရှိ ပင်းယမြို့တည် နန်းတည် တစီးရှင်သီဟသူမင်းကြီး (မြန်မာ ၆၇၄-၆၈၄)၏ သားတော်ငါးစီးရှင်ကျော်စွာမင်း(၇ဝ၄-၇၁၂)သည် အမတ်ကြီးအား သူကောင်းပြု၏။ ထိုမင်း၏ သားတော် လေးစီးရှင်ကျော်စွာခေါ် သီဟသူမင်း(၇၁၂-၇၂၁) လက်ထက်၌ အတွင်းဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းနေစဉ် 'သီရိမဟာစတုရင်္ဂဗလ' ဘွဲ့ဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရလေသည်။
ပိဋကတ်သုံးပုံကို ကောင်းစွာနှံ့စပ်သော အမတ်ကြီးသည် မာဂဓဘာသာ ဂန္တန္တရ ကျမ်းများနှင့် သင်္သကရိုဋ်ဘာသာ ကျမ်းစာများတွင်လည်း ကောင်းစွာတတ်မြောက်သည်ဖြစ်၍ လက္ခဏာတော်ငယ် ရှစ်ဆယ်ဂါထာ၊ တစ်ရာ့ရှစ်ကွက် ခြေတော်စက်နှင့် ဆိုင်သော ပါဒနက်သန်ဂါထာများ၊ 'ဟိတောပဒေသ ဝတ္ထု'(အင်္ဂါ ၂ဝ ကျော်)နှင့် မာဂဓအဘိဓာန် ဋီကာကျမ်း တို့ကို ပြုခဲ့လေသည်။ ထိုပြင် ရှေးရိုးမြန်မာတို့၏ လူ့ကျင့်ဝတ်၌ အလွန်အရေးပါသေ လောကနီတိကျမ်းကိုလည်း ပါဠိဘာသာ ဖြင့်ပြုစုခဲ့လေရာ၊ ထိုကျမ်းကို ဆရာတော်ဦးဗုဓ်က မြန်မာနိသျ ပြန်ဆိုခဲ့လေသည်။
အမတ်ကြီးကား ကျမ်းပြုဆရာသာမဟုတ် လင်္ကာဆရာလည်းဖြစ်သည်။ လေးစီးရှင်ကျော်စွာ၏ ကျော်စွာမင်းကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော ရှင်နာဂိတအမည်ရှိ ပေါက်ကန်ဆရာတော်ဟူ၍လည်းတွင်သော ဆူးတွင်းပစ် ဆရာတော်ထံ မြတ်စွာဘုရားတရားတော်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အမတ်ကြီး ရေးသားသော 'ရွှေဘဝါးတော်အောက်'ချီအမေးပုစ္ဆာ ပိုဒ်စုံရတုသည် ရတုသမိုင်းတွင် ရှေးဟောင်းဖြစ်၍၊ ကောင်းလည်း ကောင်းလှပေသည်။ ဤရတုမှာ လောကုတ္တရာ ကြောင်း သက်သက်ဖြစ်၍၊ သေခါနီးဇောပြန်ပုံကို 'မရဏသန်၊ ဇောငါးတန်လျှင်၊ လွန်၍ခုနစ်၊ အဖြစ်သဘော'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဝိပဿနာ ရှုပုံကို'ဒွါရ ခြောက်ထပ်၊ ခြောက်ရပ်အာရုံ၊ ခြောက်စုံဝိညာဉ်၊ ခြောက်စဉ်ပီတိ၊ ဂတိငါးဖြာ၊ ရုပ်လေးမြွာနှင့်'ဟူ၍လည်းကောင်း စပ်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။ အမတ်ကြီးမှာ ယင်းရတုနှင့်ပင် စာပေလောက၌ များစွာ ထင်ရှားသည်။
ဆတ်သွားဖူးပင်
ရုက္ခဗေဒအရ ဆတ်သွားဖူးပင်သည် 'ပန်ဒနေစီအီး'မျိုးစဉ် တွင်ပါဝင်၍၊ ယင်းကို 'ပန်ဒနေးနပ် တက်တိုးရီးယပ်'ဟု ခေါ် သည်။ မျိုးစိတ်ပေါင်း ၅ဝ မကရှိသည်။ ဆတ်သွားဖူးပင်ကို အပင်ကြီး အနေနှင့်လည်းကောင်း၊ ချုံပင်အနေနှင့်လည်းကောင်း တွေ့ရသည်။ အချို့မျိုးစိတ်တွင် ပင်စည်သည်သေးသွယ်၏။ အချို့တွင်မူ ပင်စည်သည် တုတ်ခိုင်သည်။ ပင်စည်မှလေရှူမြစ်များထွက် လာကာ မြေကြီးထဲသို့ ရွှေစောင်းပြီး ထိုးဆင်းသွားသည်။ ပင်စည်အောက်ပိုင်း ဆွေးမြည့်လာသောအခါ၊ထိုလေရှူမြစ် တို့ကပင် အပင်ကိုဖေးမပေးသည်။ အပင်၏အမြင့်မှာ၁၅ပေမှ ပေ ၂ဝ အထိရှိသည်။ အချို့အကိုင်းအခက်တို့၏အဖျားတွင် ရှည်လျား၍ သွယ်မြောင်းသောအရွက်တို့သည်တစ်ခုနှင့်တစ်ခု သုံးပင်လိမ်ယှက်လျက်ထွက်ကြသည်။ အရွက်၏အလျားမှာ၃ ပေမှ ၅ ပေထိရှိသည်။ အရွက်တို့၏နံဘေးတစ်ဘက်တစ်ချက် ၌၎င်း၊ ရွက်လယ်ကြော၌၎င်းဆူးများရှိသည်။ အပွင့်(ဆတ်သွား ဖူးပန်း)သည် အဝါနုရောင်ဖြစ်သည်။ အနံ့မှာ အလွန်မွှေးကြိုင် သည်။
အရည်ရွှမ်း၍ ထူထဲသောအရွက်တို့မှ လျှော်တစ်မျိုးကို ရသည်။ အရွက်များကို ခမောက်၊ ဦးထုပ်၊ တောင်း၊ ဖျာရက် လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုရသည်။ ရွက်နုကလေးများကို စားသောက် ဖွယ်ရာတွင် အမွှေးအကြိုင်အဖြစ် အသုံးပြုသည်။
ဆတ်သွားဖူးပင်သည် အပူပိုင်းဒေသတွင် ပေါက်ရောက် သည်။ ဩစတြေးလီးယားတိုက်၊ မလ္လာယုကျွန်းစု၊ အရှေ့အိန္ဒိယ ကျွန်းစု၊ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာကျွန်းစုများတွင် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်နှင့် ညွှန်ထူထပ်သောဒေသများတွင် ပေါက်ရောက် သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် သဲပေါရာပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းတွင် ပေါက်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စားနိုင်သော သစ်သီးများ
လွှစင်ချောင်းရွာ၊ ကပ်ခို
လွှစင်ချောင်းရွာ၊ ကပ်ခို
အုတ်ရှစ်ကုန်း (ကရင်)
အုတ်ရှစ်ကုန်း (ကရင်)
အင်းလျား (အနောက်)ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယမ်း
ရှေးခေတ် တရုတ်လူမျိုးတို့သည် ထိုကဲ့သို့သော မီးလောင် စေနိုင်သည့် သတ္တိရှိသောပစ္စည်း၏ အကြောင်းကို သိခဲ့ကြလေ သည်။ ခရစ် ၆၇၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ကို ကာကွယ်သူများက ဆာရဆင်တို့ အား တိုက်ခိုက်ရာ၌ ပထမ စ၍ အသုံးပြုခဲ့ကြသည့် ဂရိမီးသည် မျက်မှောက်ခေတ် ယမ်းနှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က ယမ်းကို အမြောက်ဆံ၊ သို့မဟုတ် သေနတ်ကျည်ဆန် များကို ပစ်ခတ်သည့်ပစ္စည်းအဖြစ် အသုံးမပြုနိုင်ခဲ့ချေ။ ယမ်း များကို မီးရှို့ပြီးလျှင် နံရံတံတိုင်းကြီးများ၏ အောက်ခြေ၌ဝိုင်းရံ ထားသော ရန်သူများအပေါ်သို့ လောင်းချခြင်းကိုသာ ပြုလုပ်နိုင် ခဲ့လေသည်။ ရော်ဂျာ ဘေကန် အမည်ရှိ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ဘုန်းကြီး တစ်ပါးနှင့် ဗာထိုးရှဗာ့အမည်ရှိ ဂျာမန်လူမျိုး ဘုန်းကြီးတစ်ပါး တို့က ၁၃ ရာစုနှစ် နောက်ပိုင်းနှင့် ၁၄ ရာစုနှစ် စောစောပိုင်း တွင် ယမ်း၌ မည်သည့်ဓာတ်ပစ္စည်းများ ပါဝင်ကြောင်း အသီး အသီး ဖော်ပြနိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ ယမ်းကို အမြောက်၌ စတင်၍ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ကြလေသည်။ ယမ်းကို အမြောက်၌ စတင်၍ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့သည်မှာ ၁၃၂၆ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်သည်ဟု ဖလော် ရင့်မြို့ မှတ်တမ်းများတွင် တွေ့ရသည်။ သမိုင်းဆရာတစ်ဦးကမူ ကရေးဆီးတိုက်ပွဲ (၁၃၄၆ ခုနှစ်)တွင် အမြောက်မြားကို အသုံး ပြုသည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။ သို့သော် ထိုအမြောက်မြားသည် မြင်းများနှင့် လူများကို ခြောက်လှန့် ရုံသာသာမျှသာ ဖြစ်ပေ လိမ့်မည်။
ယမ်းကို အရေးပါစွာ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ ပုန်ကန် လျက်ရှိသော ဗဲရွန်မှူးမတ်များ၏ ရဲတိုက်နံရံကြီးများကို ဖြိုခွဲ ပစ်ရာတွင် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြင့် ပုန်ကန်နေကြသော မှူးမတ်များ သည် ရဲတိုက်ကြီးများတွင် ကောင်းစွာနေထိုင်ကာ ဘုရင်နှင့် တိုင်းပြည်ရှိ လူများကို အာခံ၍ မနေနိုင်ကြတော့ချေ။ ထို့ နောက်တွင် ယမ်းကို လက်နက်ငယ်များတွင် အသုံးပြုလာနိုင်ခဲ့ ကြသဖြင့် သေနတ်တစ်လက်ရှိသော သာမန်လူတစ်ယောက် သည် သံချပ်ကာအင်္ကျီများ ဝတ်ဆင်ထားသည့် မြင်းစီးသူရဲ ကောင်းကြီးတစ်ဦးထက် စစ်ပွဲတွင် ပို၍ ကြောက်စရာ ကောင်း လာခဲ့လေသည်။
ရှေးခေတ် ယမ်းသည် ယခုခေတ်ရှိ သာမန်ယမ်းမှုန့် အနက်နှင့် မထူးခြားလှချေ။ ထိုယမ်းတွင် ယမ်းစိမ်း (ပိုတက် ဆီယမ် နိုက်ထရိတ်)၊ မီးသွေးနှင့် ကန့်တို့ကို ရောစပ်ထား သည်။ ထိုဓာတ်ပစ္စည်းများကို ရောစပ်သည့် အချိုးများသည် တစ်ချိန်နှင့် တစ်ချိန်တွင် မတူကြချေ။ ယခုအခါတွင် အသုံးပြု နေကြသည့် အချိုးမှာ ယမ်းစိမ်း ၇၅ ရာခိုင်နှုန်း၊ မီးသွေး ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ကန့် ၁ဝ ရာခိုင်နှုန်း ဖြစ်သည်။ ထိုဓာတ်ပစ္စည်း များကို ညက်အောင် ကြိတ်၍ သမအောင် အခြောက်ခံရသည်။ ထို့နောက် ဒလိမ့်များဖြင့် လိုသည့်အရွယ်များဖြစ်အောင် ကြိတ် ခွဲထားကြသည်။
ယခုခေတ်တွင် မီးပန်းများနှင့် ပေါက်ကွဲစေသော ပစ္စည်း များ ပြုလုပ်သောအခါ၌သာလျှင် ထိုယမ်းမျိုးကို အသုံးပြုကြ တော့သည်။ စစ်ဘက်တွင် အသုံးပြုသည့် ယမ်းများသည် မီးခိုး မထွက်သော ယမ်းမှုန့်များနှင့် အလွန်ပေါက်ကွဲစေသော ပစ္စည်း များသာ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုမီးခိုးမထွက်သော ယမ်းမှုန့်ကို ၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုးတို့က စစ်ဘက်တွင် ပထမစ၍ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့ကြလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ် တီထွင်မှုများ
ဇမ္ဗာလီသုတ်
ဤသုတ်၌ (၁)အညတရ သန္တစေတောဝိမုတ္တိသမာပတ်ကို ရသော သက္ကာယနိရောဓကို နှလုံးသွင်းသော်လည်း သစ်စေးပေနေသောလက်ဖြင့် သစ်ကိုင်းအစရှိသည်ကို ကိုင်သောဥပမာဖြင့် သက္ကာယနိရောဓကို မျှော်လင့်တောင့်တချက် မရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၊ (၂) အညတရသန္တစေတောဝိမုတ္တိသမာပတ်ကို ရသော သက္ကာယနိရောဓကို နှလုံးသွင်းသော သန့်ရှင်းသောလက်ဖြင့် သစ်ကိုင်းကို ကိုင်သော ဥပမာဖြင့် သက္ကာယနိရောဓကို မျှော်လင့်တောင့်တရရှိနိုင်သောပုဂ္ဂိုလ်၊ (၃)အညတရ သန္တစေတောဝိမုတ္တိသမာပတ်ကိုရသော အဝိဇ္ဇာပဘေဒကို နှလုံးသွင်းသော တံစည်းတွင်း (ရေဆိုးအိုင်) ဥပမာဖြင့် အဝိဇ္ဇာပဘေဒကို ရရှိရန် မျှော်လင့်တောင့်တချက်မရှိသောပုဂ္ဂိုလ်၊ (၄) အညတရ သန္တစေတောဝိမုတ္တိကို ရသော အဝိဇ္ဇာပဘေဒကို နှလုံးသွင်းသော တံစည်းတွင်း (ရေဆိုးအိုင်)ဥပမာဖြင့် အဝိဇ္ဇာပဘေဒကို မချွတ်ရနိုင်သောပုဂ္ဂိုလ်ဟု ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်အားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ သိသင့်သိထိုက်သောပုဒ်တို့ကို ဖွင့်ဆိုပြီး ထင်ရှား သိလွယ်သော ဥပမာန ဥပမေယျတို့ဖြင့်လည်း ပါဠိတော်၏ ဆိုလိုချက်ကို ထင်ရှား အောင် ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ဋီကာ၌လည်း ပါရိပန္ထိကပုဒ်ကို အကျယ်ဖွင့်ပြီး သိသင့်သောပုဒ်တို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
ကင်းခြေရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
ကင်းခြေရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
ခမဆဲဘူတာ
ခမဆဲဘူတာ  (鎌瀬駅 ခမဆဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခုမမိုတိုခရိုင်၊ ယဆွတ်ရှိရိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျိုက်ထိုမြို့
ကျိုက်ထိုမြို့သည် ရန်ကုန်-မော်လမြိုင် အဝေးပြေးကားလမ်းကြီးနှင့် မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ရန်ကုန်မှ ၉၅ မိုင် ပဲခူးမှ ၄၈ မိုင် အသီးသီး ကွာဝေးသည်။ မွန်ပြည်နယ်၊ ကျိုက်ထိုခရိုင်၏ လက်အောက်တွင် ရှိသော မြို့တစ်ခုပြီး ယခင်က ကျိုက်ထိုမြို့နယ်နှင့် ဘီးလင်းမြို့နယ် သည် ဝန်ထောက်ရုံးစိုက်ရာ နေရာဖြစ်သည်။ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်သည် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၃၆၅.၇ မိုင်ခန့် ကျယ်ဝန်း၏။
သမိုင်း
ကျိုက်ထိုမြို့နယ်သည် မြန်မာသက္ကရာဇ် ၅၁၄ ခုနှစ် ဟံသာဝတီပြည်ကို တည်ထောင်သောအခါ အရန်မြို့ ၃၂ မြို့တွင် မွန်ဘာသာဖြင့် ကျိုက်ထုံ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး မြန်မာဘာသာဖြင့် ဘုရားမြို့ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မြို့ကို မြို့စား ဗျဂ္ဃ က စတင်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး မင်းသား မောင်ဂုံ ဒိုင်းဝန် နှင့် ပုလဲဝန်တို့က မြို့စားအဖြစ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြသည်ဆို၏။ အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲ ပြီးနောက် ၁၈၅၂ ခုနှစ်တွင် သထုံ-ဒိစကြိတ်အောက် လွှဲပြောင်းပြီး သထုံခရိုင်ခွဲ နယ်ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။
ဤမြို့တွင် မြူနီစီပယ်အဖွဲ့ကို ၁၈၈၉ ခုနှစ်ကပင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ကျိုက်ထိုနယ်မှ ကျေးရွာပေါင်း ၁၇ ရွာကို ပဲခူးခရိုင် သနပ္ပင်မြို့နယ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးလိုက်ရသဖြင့် အကျယ်အဝန်း စတုရန်းမိုင် ၈၃ မိုင်မျှ လျှော့သွားခဲ့ရသည်။ သို့သော် ၂၀၁၈-၁၉ ခုနှစ် စစ်တမ်းများအရ စိုက်ပျိုးမြေ ဧရိယာဧက ၂၃၄၀၁၇ ရှိသည်။
စီးပွားရေး
ယခင်က ကျိုက်ထိုမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးနိုင်သော လယ်မြေများ အနည်းငယ်မျှ ရှိသည်။ တစ်ဖန်မြို့၏ တောင်ဘက်တွင် လယ်မြေများကို ပင်လယ်ရေကတိုက်စားလေ့ရှိသဖြင့် လယ်ယာလုပ်ကိုင်နိုင်သော မြေများ ပိုမိုနည်းပါးရလေသည်။ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်မှ ထွက်သော ဆန်စပါးများသည် နယ်သူနယ်သားများအတွက် တစ်ခါတစ်ရံ မလုံမလောက် ဖြစ်တတ်သဖြင့် ပဲခူးနယ်မှ ဆန်စပါးများကို ဝယ်ယူတင်သွင်းရခဲ့သည်။ ထိုသို့ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်မှ မြေများလွှဲပြောင်းပေးလိုက်ရခြင်း၊ လယ်မြေများ ရေတိုက်စားခံရခြင်း၊ ဆန်စပါးအထွက်နည်းခြင်းတို့ကြောင့် ကျိုက်ထိုမြို့မှာ ယခင်ကလောက် စည်ကားဖွံ့ဖြိုးခြင်းမရှိခဲ့ချေ။ သို့သော် ၂၀၁၈-၁၉ ခုနှစ် စစ်တမ်းများအရ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လျက်ရှိသည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ ဒေသခံ ပြည်သူလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းများအပြင် ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကို အဓိကလုပ်ကိုင်လျက်ရှိကြသည်။ ကျိုက်ထိုမြို့မှ ငါး၊ ငါးခြောက်၊ ရာဘာ၊ ဝါးပတ်ဦးထုပ်များနှင့် ခုံဖိနပ်များ၊ ကွမ်း၊ကွမ်းသီး၊ အုန်းသီး အပြင် အခြားသော ကုန်ပစ္စည်း အချို့ထွက်ရှိသည်။ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ခြေတွင် ဆေးဘက်ဝင် အပင်များ၊ ဝါး၊ ကြိမ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများ ထွက်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ကျိုက်ထိုမြို့နယ်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှအမြင့် ၃၅ ပေ အထက်တွင် တည်ရှိသည်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် မြင့်မားသော ပေါင်းလောင်းတောင်တန်းကြီးနှင့် တောင်ဘက်တွင် ပင်လယ်ရေပြင်က နယ်နမိတ်သတ်မှတ်ထားသဖြင့် မြို့၏ ရှုခင်းမှာ သာယာစိုပြေသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ ကျိုက်ထီးရိုးတောင်ဖြစ်၍ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၃၆၁၈ ပေဖြစ်ပြီး မြို့နယ်၏ အနိမ့်ဆုံးအရပ်ဒေသမျာ အနောက်အရပ်ဖြစ်သည်။ ကတတ်ချောင်းခေါ် ကျိုက်ထိုချောင်းသည် ကျိုက်ထိုမြို့ကို တောင်နှင့်မြောက် ဖြတ်၍ စီးဆင်းသည်။ ကတတ်ချောင်း၏ အရှေ့ဘက်သည် မြို့၏ စည်ကားသော အချက်အချာ ဒေသဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်မှာမူ ကော့စံနိုင်၊ ဘောဂနာ စသော ရပ်ကွက်များ သာဖြစ်သည်။ ကတတ်ချောင်းနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ကို ဆက်သွယ်သော တူးမြောင်းတစ်ခုကို ၁၈၈၂ ခုနှစ်က စတင်ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ ၁၈၉၃ ခုနှစ် ကုန်ခါနီးတွင် ပြီးစီးခဲ့လေသည်။ ထိုတူးမြောင်းသည် ၁၃ မိုင် ရှည်လျား၍ ငွေ ၁၀ သိန်းခန့် ကုန်ကျလေသည်။ တူးမြောင်းဖောက်လုပ်ခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ စစ်တောင်းမြစ်မှ မော်လမြိုင်မြို့အထိ လှေသမ္ဗာန်များ သွားလာနိုင်သော တူးမြောင်းတစ်ခု ဖောက်လုပ်ရန်ဖြစ်သည်။ စစ်တောင်း-ကျိုက်ထို တူးမြောင်းသည် စစ်တောင်းမြစ်ဝရှိ ဝင်းပတောရွာနှင့် ကျိုက်ထိုမြို့ကို ဆက်သွယ်ပေးခဲ့လေသည်။ ဝင်းပတောရွာနှင့် ကျိုက်ထိုမြို့ ဘောဂနာရွာများတွင် ရေတံခါးများ ထားရှိခဲ့သည်။ ဝင်းပတောရွာရှိ ရေတံခါးမှာ ပျက်စီးလာခဲ့သဖြင့် ၁၈၉၇ ခုနှစ်တွင် မုပ္ပလင် ရွာ၌ ရေတံခါးပြောင်းလဲ ဆောက်လုပ်ခဲ့လေသည်။ ပင်လယ်ကမ်းနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ဖောက်ထားသော စစ်တောင်း-ကျိုက်ထိုတူးမြောင်းမှာ ပင်လယ်ရေ တိုက်စားသဖြင့် နှစ်အနည်းငယ်အတွင်း ပျက်စီးသွားလေသည်။ သို့ဖြင့် စစ်တောင်းမြစ်မှ မော်လမြိုင်အထိ တူးမြောင်းဖောက်လုပ်ရန် စီမံကိန်းမှာလည်း လက်လျှော့လိုက်ရလေသည်။ စစ်တောင်းမြစ်ဝရှိ ဝင်းပတောရွာမှာလည်း ကမ်းပြိုသဖြင့် လုံးဝ ပျက်စီးသွားခဲ့လေသည်။
ရာသီဥတု
ကျိုက်ထိုမြို့နယ်တွင် ပူအိုက်စွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၄၄ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် နှင့် အနိမ်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၁၃ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။ နှစ်အလိုက်ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် မိုးရေချိန်နှင့် အပူချိန်မှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၏ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အခြေအနေမှာ သစ်တော်ဖုံးလွှမ်းမှု ၁၈.၉၆ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိသည်။ ၎င်းတို့အနက် သစ်တောကြိုးဝိုင်း ဖုံးလွှမ်းမှုမှာ ၁၈.၉၆ ဖြစ်ပြီး ကြိုးပြင်ကာကွယ် တော်ဖုံးလွှမ်းမှုမှာကား မသိရချေ။ ပေါက်ရောက်သည့် သဘာဝပေါက်ပင်များမှ ပျဉ်းကတိုး၊ ကောင်းမှု၊ ကညင်၊ ပျဉ်းမ၊ မဏိဩဃ၊ သစ်ချ၊ သင်္ကန်း၊ ရေမနေ၊ ဒီးခူးအပါအဝင် စုစုပေါင်း ၄၅ မျိုးခန့်ပေါက်ရောက်သည်။ တွေ့ရှိရတတ်သည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များမှာ ဂျီ၊ မျောက်၊ တောဝက်၊ ဆတ်၊ တောင်ဆိတ်၊ ချေ၊ မျောက်မျက်ကွင်းဖြူ စသည်တို့ဖြစ်သည်။
အခြေခံအဆောက်အအုံများ
ကျိုက်ထို့မြို့နယ်တွင် ယခုအခါ မြို့နယ်ရဲစခန်းတစ်ခု၊ မြို့နယ်အားကစားကွင်းတစ်ခု၊ မြို့နယ်ခန်းမတစ်ခု၊ ဈေးကြီး ၃ ခုနှင့် အဝေးပြေးယဉ်ဂိတ် ၁ ခု၊ ဘူတာရုံ၊ အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း၂ ခု နှင့် မူလတန်းကျောင်းပေါင်း ၅၀ ခန့်ရှိသည်။ ယခုအခါ မြို့နယ် အိတ်ချိန်းရုံးများ၊ စာတိုက်ရုံး၊ ကြေးနန်းရုံး၊ မိုဘိုင်းစတေရှင်းများဖြင့် တိုးတက်လျက်ရှိသည်။ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၏ အခြားထင်ရှားသော နေရာများမှာ ကျိုက်ထီးရိုးပြတိုက် တို့ဖြစ်ကြသည်။ အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်းကြီး ၂ ခုမှာ နိုင်ငံတော်အတွက် အားကိုးရသော ခေတ်ပညာတတ်လူငယ်လူရွယ်များကို မွေးထုတ်ပေးလျက်ရှိပြီး မွန်ပြည်နယ် ပညာရေးတွင် နာမည်ရှိသည်။ မြို့ပေါ်တွင် ၁၉၅၃ ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေမှာ ၁၃၁၇၃ ယောက်ရှိ၏။ ၂၀၁၈-၂၀၁၉ခုနှစ် သန်းခေါင်းစာရင်းအရလူဦးရေမှာ ၁၆၄၈၁၂ယောက် ဖြစ်သည်။ မြို့ပေါ်တွင် ရှေးက ရှမ်းများနှင့် တောင်သူများ စတင်နေထိုင်ခဲ့သော ရပ်ကွက်များကို ရှမ်းစု၊ တောင်သူစု ဟူ၍ ယခုတိုင် ခေါ်တွင်လျက်ရှိသည်။
ထင်းရှားသောနေရာများ
ကျိုက်ထိုမြို့အလယ်တွင် ရွှေဘုံသာ စေတီတော်တည်ရှိ၍ မြို့၏ အရှေ့တောင်ယွန်းယွန်းတွင် ကျိုက်ပေါလော ရုပ်ပွားတော်တည်ရှိသည်။ ကျိုက်ပေါလော ရုပ်ပွားတော်ကို ပင်လယ်ထဲမှ ရရှိ၍ သီဟိုဠ်ကျွန်း ဒေဝါနံပိယတိဿမင်းက ပင်လယ်၌ မျှောလိုက်သော ရုပ်ပွားတော် ၄ ဆူအနက် ကျောက်ဘီးပေါ်တွင် သီတင်းသုံး၍ မျောပါလာသော ရုပ်ပွားတော်ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုကျောက်ဘီးကိုလည်း ဘုရားတန်ဆောင်းအတွင်းတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ကျိုက်ပေါလောတန်ဆောင်းနှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင် သွန်းဘုရားကြီးခေါ် ကြေးဆင်းတုတော်တစ်ဆူရှိသည်။ ထိုဆင်းတုတော်မှာ မန္တလေးမြို့ မဟာမြတ်မုနိ ရုပ်ပုံတော်၏ ပုံကိုယူ၍ သွန်းလုပ်ထားသော ရုပ်တုတော်ဖြစ်သည်။ ကျိုက်ထိုမြို့ပေါ်နှင့် မြို့အနီးတစ်ဝိုက်တွင် ကျောင်းသင်္ခမ်းများ၊ စာသင်တိုက်များ ရှိသည်။ ထင်ရှားသော စာသင်တိုင်များမှာ မဟာမေဃဝန်တိုက်၊ ဘုရားကြီးတိုက်၊ သစ်ချတောင်တိုက်နှင့် တိုက်တောင်ကျောင်းတိုက်တို့ဖြစ်သည်။ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်တွင် ဗမာ၊ ကရင်၊ မွန်၊ ရှမ်း၊ ထားဝယ်၊ စသော လူမျိုးပေါင်းစုံ နေထိုင်ကြသည်။ မြို့၏ ကျောထောက်နောက်ခံစီးပွားရေးမှာ ထင်သလောက် မကောင်းသောကြောင့် စည်ကားသင့်သလောက် စည်ကားမှုမရှိချေ။ သို့သော် ကျိုက်ထီးရိုးပွဲတော် ကာလများတွင် ပိုမိုစည်ကားသည်။