cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရုပ်သေး
ရုပ်သေးမင်းသား/မင်းသမီးများ
ကမ္ဘာ့ကြိုးဆွဲရုပ်သေးတွင် သာမန်အားဖြင့် ပခုံးနှစ်ကြိုး၊ ဦးခေါင်းနှစ်ကြိုး၊ လက်နှစ်ကြိုး၊ ခြေနှစ်ကြိုး၊ ခါးတကြိုးဟူ၍ ကိုးကြိုးသာ ရှိသည်။ ယင်းတို့ကို ဒလက်တွင် စုချည်ကာ ကျွမ်းကျင်စွာ ကပြ အသုံးတော်ခံသည်။ မြန်မာရုပ်သေးတွင် ရှေးအခါက မင်းသားရုပ်မှာ ဦးခေါင်းနှစ်ကြိုး၊ ပခုံးနှစ်ကြိုး၊ ခါးတစ်ကြိုး၊ လက်မောင်းနှစ်ကြိုး၊ လက်ဖျားနှစ်ကြိုးမျှသာတပ်၍ သိမ်သိမ်မွေ့မွေ့ ယဉ်ကျေးစွာ လက်ဟန်ခြေဟန် ဦးခေါင်းဟန်လောက်သာ ကြိုးဟန်ရှိလေသည်။ မင်းသမီးမှာ ဒူးကြိုး၊ ခြေကြိုး နှစ်ခုစီ တိုးရသည်၊ ထိုသို့တိုးရခြင်းကြောင်းမှာ ဘုရင့်ရှေ့တော်တွင် အသုံးခံရသဖြင့် ကြိုးဆွဲသူက မိမိခြေဖျားပေါ်တွင် မင်းသမီးရုပ်တင်၍ ယိမ်းနွဲ့သော အမူအရာဖြစ်အောင် ခြေထိုး၍ မကရ၊ သို့အတွက် ခြေထိုးမည့်အစား ခြေကြိုးတပ်ပေးရလေသည်။
မြန်မာရုပ်သေးတွင် ကြိုးဆွဲပညာသည် တန်ဖိုးအရှိဆုံးနှင့် အခက်ဆုံး ဖြစ်သည်။ သစ်သားရုပ်များကို လူအမူအရာနှင့် ပကတိတူအောင် သဘာဝကျနိုင်သမျှကျအောင် အရုပ်ကြိုးတပ်၍ ဆွဲရသည်။ ရုပ်သေးခေတ် ကောင်းစားခဲ့စဉ်က အပျိုတော်တွင် ကြိုး ၆ဝ ထက်မနည်း ရှိခဲ့ဖူးသည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၂၉၅ - ခုနှစ်ဆီက ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဖူးသော ကြိုးဆွဲဦးဝင်းဆိုသူ၏ အရုပ်မှာ ကြိုးပေါင်း ၆ဝ ရှိ၍ ထိုအရုပ်မှာ ဒလက်ကို ကိုင်ရုံမျှနှင့် အရုပ်ကလေး လှုပ်နေသည်ဟု ဆိုလေသည်။ မြန်မာရုပ်သေးသဘင်မှ ကဟန်အချို့ကို မြန်မာဇာတ်သဘင်သည်တို့က မှီးကာ အရုပ်ဟန်သက်သက် အက(စင်တော်မင်းသား၊ သို့မဟုတ် စင်တော်မင်းသမီးဟန်)၊ အရုပ်နှင့်လူ ပေါင်းစပ်ကဟန်၊ ယိုးဒယားမူ၊ သို့မဟုတ် ရှေးမြန်မာအကတွင် အရုပ်ဟန်ပေါင်းစပ်ထားဟန် စသည်ဖြင့် အကဟန်အမျိုးမျိုး တီထွင်ကွန့်မြူးလာကြပေသည်။ ယနေ့ မြန်မာသဘင်များတွင် ခေတ် စားနေသော စင်တော်မင်းသား၊ စင်တော်မင်းသမီး၊ အရုပ်ထိုင်၊ အရုပ်ပြေး၊ အရုပ်တက် စသည့် ကကြိုးကဟန်များမှာ ရှေးမြန်မာရုပ်သေးသဘင်၏ အမွေအနှစ်များပင် ဖြစ်ပေသည်။ ကြိုးဆွဲရာတွင် မင်းသမီးရုပ်ကို ကြိုးဆွဲ အကောင်းဆုံးက ဆွဲရသည်။ အဆွဲခက်သည်မှာ ကြိုးနည်းပြီးလျှင် ဟန်များများဆွဲရသည့် ဇော်ဂျီရုပ် ဖြစ်သည်။ ဇော်ထွက်သည့်အခါ မင်းသမီး ကြိုးဆွဲသည် ဇော်ရုပ်ကို ဆွဲရသည်။ အပျိုတော်ရုပ်ကိုလည်း ထိုသူပင် ဆွဲရသည်။ ထိုကြောင့် အပျိုတော်ထွက်ကတည်းကဖြစ်စေ၊ ဇော်ထွက်ကတည်းက ဖြစ်စေ ရုပ်သေးစင်မှ မင်းသမီးကြိုးဆွဲ ကောင်းမကောင်းကို သိနိုင်သည်။ အတော်ဆုံးလူသာ ဇော်ရုပ်ကို ဆွဲရသဖြင့် ဇော်ဆွဲဆိုလျှင် လူတော် လူမော် အဓိပ္ပာယ် ရလေသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ (၁၁)
အရှေ့စုရွာ၊ ကံကွင်း
အရှေ့စုရွာ၊ ကံကွင်း
အဲလက်စ်ဆာ အင်တာနက်
Alexa Internet, Inc  သည် ကယ်လီဖိုးနီးယား အခြေစိုက် ကုမ္ပဏီတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဝဘ်စာမျက်နှာ (Webpage) အသွားအလာကြည်ရူမှုများကို စနစ်တကျဖြစ်အောင်ပြုလုပ်ပေးသော စီးပွားရေးကြော်ငြာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကုမ္ပဏီသည် အမေဇုံ ၏လက်အောက်တွင်ရှိသည်။ အဲလက်စ်ကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင်လွတ်လပ်သောကုမ္ပဏီတစ်ခုအဖြစ်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင်အမေဇုံမှဒေါ်လာသန်း ၂၅၀ ဖြင့်ဝယ်ယူခဲ့သည်။ အဲလက်စ်ဝက်ဘ်အသွားအလာအချက်အလက်၊ ကမ္ဘာအဆင့်နှင့်အခြားသတင်းအချက်အလက်များကိုဝက်ဘ်ဆိုက်သန်း ၃၀ ကျော်မှထောက်ပံ့သည်။ အဲလက်စ်ဝက်ဘ်ဆိုက်အသွားအလာကိုဘရောက်ဇာတိုးချဲ့မှုများအသုံးပြုသောသန်းချီသောအင်တာနက်အသုံးပြုသူများနှင့်အဲလက်စ်ဇာတ်ညွှန်းကို install လုပ်ရန်ရွေးချယ်ထားသောဆိုဒ်များမှ အခြေခံ၍ တွက်ချက်သည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်တွင်၎င်း၏ဝက်ဘ်ဆိုက်ကိုလစဉ်လူဦးရေသန်း ၄၂၀ ကျော်ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုသည်။
၁၈ ဩဂုတ်
ဩဂုတ်လ၊ (၁၈)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၃၀)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၃၁)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၃၅) ရက် ကျန်သေးသည်။
ကျရီဒဂေါ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ကျရီဒဂေါ်ရွာ(Jaridagaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ကျရီဒဂေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရေကုန်းတန်း (အလယ်)ရွာ
သရေကုန်းတန်း (အလယ်)ရွာ
​အောက်စုရွာ၊ ခေနံ
အောက်စုရွာ၊ ခေနံ
ဟိုမောင်းရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နံ့သာမြိုင်စခန်း
နံ့သာမြိုင်စခန်း သည် ၁၉၇၅ ခုတွင် ရိုက်ကူးသော မြန်မာရုပ်ရှင် တစ်ကားဖြစ်သည်။ သူရိယပညာရုပ်ရှင်အတွက် စံအေး (ဓာတ်ပုံ) က ၁၉၇၅ ခု၊ စက်တင်ဘာတွင် စတင်ရိုက်ကူးသည်။ သန်းမြတ်စိုး၊ မိုးသန့်၊ တင်တင်ညို၊ အေးအေးသင်း၊ စံတင်နှင့် ပြည်ထောင်စု ကျော်နိုင် တို့ သရုပ်ဆောင်ကြသည်။
တဝန်တာအထက်ရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
တဝန်တာ(အထက်)ရွာ(Tawuntar(Upper))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ လှိုင်ကဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှိုင်ကဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၂၂ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၂၁၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခပေါင်းရုံရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝင်းအိုင်ရွာ၊ လယ်တီ
ဝင်းအိုင်ရွာ၊ လယ်တီ
၁၉ ဩဂုတ်
ဩဂုတ်လ၊ (၁၉)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၃၁)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၃၂)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၃၄) ရက် ကျန်သေးသည်။
ငှက်ပစ်လေးသမား (သိုင်းဝတ္ထု)
ငှက်ပစ်လေးသမား (射鵰英雄傳) စာရေးဆရာ ကျင်းယုံ (金庸) ၏ နာမည်ကျော် သိုင်းဝတ္ထုများအနက် တစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ ကျင်းယုံ၏ ငှက်ပစ်လေးသမား သုံးပိုင်းတွဲ (射鵰三部曲) ဝတ္ထုမှ ပထမဆုံး တစ်ပုဒ်လည်း ဖြစ်သည်။ ယင်းဝတ္ထုကို ၁၉၅၇ ခုနှစ်၌ ဟောင်ကောင် စီးပွားရေးသတင်းစာတွင် အခန်းဆက် ဝတ္ထုအဖြစ် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ယင်းဝတ္ထုကို အခြေခံ၍ ရုပ်ရှင်များ၊ တီဗွီ ဇာတ်လမ်းတွဲများ ကြိမ်ဖန်များစွာ ရိုက်ကူးခဲ့သည့်အပြင် ကွန်ပြူတာ အွန်လိုင်းဂိမ်းအဖြစ်လည်း ထုတ်ဝေထားသည်။
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
အချိန်ကာလမှာ ၁၂ ရာစုခေတ်ဦး စုန့်မင်းဆက် ပျက်သုဉ်းလုနီး ကျင်းလူမျိုးများ တရုတ်ပြည် မြောက်ပိုင်းဒေသကို စတင်ကျူးကျော် ဝင်ရောက်လာချိန်ဖြစ်သည်။ ဝတ္ထုအစပိုင်းတွင် သံမဏိလိုမာကျောတဲ့ နှလုံးသားပိုင်ရှင် ရန်ထျယ်ရှင်း (楊鐵心) နှင့် ဝေဟင်အထိ ပဲ့တင်သံထပ်အောင် ကျော်ကြားသူ ကောရှောက်ထျဲန်း (郭嘯天) လူငယ် သိုင်းသမား ၂ ဦး သူတော်အချင်းချင်း သတင်းလွေ့လွေ့ ပေါင်းဖက်တွေ့ခဲ့ပုံကို ဖော်ကျူးထားသည်။ ဟန်တရုတ်လူမျိုးဖြစ်သည့် သူတို့နှစ်ဦးသည် သွေးသောက် ညီအစ်ကိုအဖြစ် သစ္စာနှံခဲ့ကြပြီး နယ်ချဲ့ ကျူးကျော်လာသူ ကျင်းလူမျိုးများကို ပခုံးချင်းယှဉ် ခုခံတိုက်ခိုက်ကြသည်။
ထိုသူရဲကောင်း ၂ ဦးမှ အစပြုကာ ဇာတ်လမ်းကျောရိုးမှာ ၎င်းတို့၏ မျိုးဆက်သစ် ရန်ခန်း (楊康) နှင့် ကောကျင့် (郭靖) တို့ သိုင်းလောကတွင် ကျင်လည်ပုံ အကြောင်းကို အဓိကထား ရေးဖွဲ့ထားသည်။ ကောရှောက်ထျဲန်း၏သား ကောကျင့်သည် သူ၏ ဖခင် ကွယ်လွန်သွားပြီးနောက် မွန်ဂိုဘုရင် ဂျင်ဂစ်ခန်၏ လောင်းရိပ်အောက်တွင် ကြီးပျင်းခဲ့သည်။ ရန်ထျယ်ရှင်း သိုင်းလောကမှ ခြေရာဖျောက်သွားပြီးနောက် ၎င်း၏သား ရန်ခန်းသည် ကျင်းမင်းဆက် (စုန့်မင်းဆက်နှင့်အပြိုင် တည်ရှိသည့် မင်းဆက်) နန်းတော်၌ ဝမ်ရန် ဟုန်လျဲ့မင်းသား၏ မွေးစားသားတော်အဖြစ် ကြီးပျင်းခဲ့သည်။
ကျင်လည်ကျက်စားခဲ့သည့် ပတ်ဝန်းကျင် ကွာခြားချက်ကြောင့် ကောကျင့်နှင့် ရန်ခန်းတို့၏ စရိုက်မှာ ရေနှင့်ဆီလို ကွဲပြားသည်။ ရိုးသားဖြောင့်မတ်ပြီး သစ္စာရှိသည့် ကောကျင့်သည် ဉာဏ်ထိုင်းသည်။ ရန်ခန်းသည် ထူးချွန်ထက်မြက်သော်လည်း ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲပြီး သစ္စာမဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူတို့နှစ်ဦးသည် ဟွမ်ရုန် (黃蓉)၊ မုနျန့်ချီ (穆念慈) စသည့် ပျိုဖြူ ၂ ဦးနှင့် အသီးသီး စုလျားရစ်ပတ်ကာ နောက်ဆုံးတွင် စစ်မြေပြင်၌ ထိပ်တိုက် တွေ့ဆုံကြလေသည်။
ကောကျင့်နှင့် ဟွမ်ရုန်တို့ ကျင်စဦး ဇနီးမောင်နှံက သိုင်းလောကတခွင် စွန့်စားခန်းထွက်နေခိုက် ရန်ခန်းက လူမျိုးတူ ဟန်တရုတ်ဖြစ်သည့် စုန့်မင်းဆက်ကို ဖြိုလဲရန် ကြိုးပမ်းလျက်ရှိသည်။ ဇာတ်လမ်းတလျောက် ရန်ခန်း၏ ဉာဉ်ဆိုး၊ စရိုက်ဆိုးများ တစတစ ပြူထွက်လို့လာသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ကောကျင့်၏ အကူအညီဖြင့် မွန်ဂိုလူမျိုးတို့သည် ကျင်းအင်ပါယာကို ဖြိုလဲဖျက်ဆီး နိုင်လိုက်သည်။ မွန်ဂိုတို့က မိမိ၏ ဇာတိမြေဖြစ်သည့် စုန့်မင်းဆက်ကို ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ရာတွင် ကောကျင့်သည် မွန်ဂိုတို့နှင့် လမ်းခွဲကာ စုန့်ပြည်သို့ ပြန်လာပြီး လူထုနှင့်အတူ မွန်ဂိုတို့ကို ခုခံတိုက်ခိုက်လေသည်။
တခြားတဖက်မှာ ရန်ခန်းသည် မည်သူမပြု မိမိမှု ဆိုသည့်အလား မိမိ၏ အကုသိုလ် အကျိုးဆက်များကို ခံစားနေရ ရှာသည်။ နောက်ဆုံးတွင် အဆိပ်သင့်၍ သေဆုံးသည်။ ကိုယ်ဝန်နှင့် ကျန်ခဲ့သည့် သူ့ဇနီး မုနျန့်ချီက နောက်ဝတ္ထု (သိန်းငှက်ကြီးနှင့် သိုင်းလောကမောင်နှံ 神雕俠侶) ၏ ဇာတ်ကောင် ရန်ကော့ (楊過) ကိုဖွားမြင် လေသည်။
အကယ်ကြီးရွာ၊ အင်းဒူး
အကယ်ကြီးရွာ၊ အင်းဒူး
ကန်သာယာရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ကန်သာယာရွာ (Kantharyar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ မောင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၈၅၃ ဖြစ်သည်။
မိုးဟိန်း၊ စာရေးဆရာ
မိုးဟိန်း [၁၉၁၈ - ၁၉၉၄]
သာယာဝတီ ခရိုင် နတ်တလင်း မြို့၌ အဖ ဆန်စပါး ကုန်သည် ပွဲစားကြီး ဦးရွှေ၊ အမိ ဒေါ်စိန်ပု ('ဒေါ်အုန်းရွှေ' ဟု မိုးဂျာနယ်တွင် ဖော်ပြသည်) တို့က ၁၉၁၈ ခု ဇွန်လ ၁၅ ရက် စနေနေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ခြောက်ယောက် အနက် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးထွန်းရှိန် ဖြစ်သည်။
ကန်သာယာရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုးဟိန်း၊ စာရေးဆရာ
မိုးဟိန်း [၁၉၁၈ - ၁၉၉၄]
နတ်တလင်းမြို့ ဆရာတွဲ၏ မြန်မာစာ သင်ကျောင်း၊ နတ်တလင်းမြို့ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ နှစ်ဘာသာသင် အလယ်တန်းကျောင်း၊ ပေါင်းတည်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း စသည် တို့တွင် ဆယ်တန်း အောင်သည် အထိ ပညာ သင်ယူ ခဲ့သည်။
ထို့နောက် မိဘ လက်ငုတ် ဆန်စပါး လုပ်ငန်း တွင်းသို့ ဝင်ရောက် ခဲ့သည်။ ပေါင်းတည်မြို့ ကျောင်းသား ဘဝ ကပင် ကျောင်းသား သမဂ္ဂတွင် ဆောင်ရွက် ခဲ့ဖူးသည့် အရှိန်နှင့် နတ်တလင်းမြို့ ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ သခင် ထွန်းရှိန် အမည်ခံကာ အမျိုးသားရေးကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ဂျပန် ဝင်လာသော အခါ မြို့နယ် အုပ်ချုပ်ရေး အဖွဲ့ ဝင်ရောက် ဆောင်ရွက် သည်မှ မြူနီစီပယ်များ ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းသော အခါ နတ်တလင်းမြို့ မြို့မ မြူနီစီပယ် ကောင်စီတွင် အနှစ် နှစ်ဆယ် ဆက်တိုက် မြူနီစီပယ် လူကြီး၊ မြူနီစီပယ် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ထိုမှသည် နတ်တလင်း ဘုရားကြီး နတ်လမ်း တန်ဆောင်း ဆောက်လုပ်ရေး ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူး၊ သာသနာ့ ရိပ်သာ စတင် တည်ထောင်သူ များတွင် အဖွဲ့ဝင်၊ ဆေးရုံ ဆောက်လုပ်ရေး ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ သမာဓိ မြို့ဝန်၊ ဆန်စက် ပိုင်ရှင်များ အသင်း အတွင်းရေးမှူး၊ ကျောင်းသား မိဘ အသင်း ဒုဥက္ကဋ္ဌ၊ နတ်တလင်း ရေ ရရှိရေး ဦးဆောင်သူ စသည်ဖြင့် မြို့ရွာ အရေး ကိစ္စ များတွင် ပါဝင် ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ မြန်မာ နိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းကြီး၏ ရာသက်ပန် အသင်းသား တဦးလည်း ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် ဖဆပလ အကွဲတွင် တည်မြဲ ဖဆပလ အမတ်ရှုံး ဖြစ်ခဲ့ ရာမှ ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့သည်။ မြန်မာ နိုင်ငံ ဆန်ဆက် ပိုင်ရှင်များ အသင်းချုပ်တွင် အမြဲတမ်း အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ေွ့ွကထည် မြေထည် လုပ်ငန်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ အမှု ထမ်းခဲ့ သည်မှာ ဌာနမှူး အဖြစ် အငြိမ်းစား ယူသည် အထိပင် ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ် နတ်တလင်း အလယ်တန်း ကျောင်းသား ဘဝ ကပင် စာဖတ် ဝါသနာ ကြီးခဲ့သည်။ စစ်မဖြစ်မီ စနေ နဂါးနီ ဂျာနယ်တွင် 'ရွှေလင်းမောင်' ကလာင် အမည်ဖြင့် စာတို ပေစများ စတင် ရေးခဲ့သည်။ စစ်ပြီးခေတ် နှစ်ကျပ်တန် ပဒေသာ မဂ္ဂဇင်း အမှတ် (၁) တွင် "ကိန်" အမည်ရှိ ဝတ္ထုတိုကို 'မိုးဟိန်း' ကလောင် အမည် သုံး၍ ရေးခဲ့သည်။ ဂျာနယ်ကျော် ဦးချစ်မောင်ကို လေးစားရင်းစွဲ ရှိခဲ့ ရာမှ ဂျာနယ်ကျော်၏ အင်္ဂလိပ် အမည် WEEKLY THUNDERER ကို အနက် ပြန်၍ 'မိုးဟိန်း' အမည် ယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် သွေးသောက်၊ မြဝတီ၊ ရှုမဝ၊ စသည် တို့တွင် ဟာသ၊ သရော်စာ၊ ဘဝ သရုပ်ဖော်၊ စုံထောက်၊ သိပ္ပံ ဝတ္ထု တိုရှည် များစွာ ရေးခဲ့သည်။ ကလောင် အမည်ခွဲ တစ်ဒါဇင်ကျော် ရှိသည် ဟူ၏။ ကမ္ကာကျော် ကင်းစေး အစီရင်ခံစာကို အခြေပြု မှီငြမ်း၍ ချစ်နည်း တရာ (၁၉၅ဝ)၊ ရွှေပြည်တော်သစ် (၁၉၅ဝ)၊ ကလောင် အမည် မခံဘဲနှင့် စောရလက်ဝဲ [ဒုတိယတွဲ] (၁၉၅ဝ)၊ ဘာသာပြန် စာအုပ် ကျွန် [Bondmaid by Pearl S. Buck] (၁၉၅ဝ) တို့မှာ ထင်ရှားသည်။ နိုင်ငံ့ ဂုဏ်ရည် (ဒုတိယဆင့်) နှင့် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ပထမဆင့်) ချီးမြှင့် ခံခဲ့ ရသည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၉၄ ခု ဇူလိုင် ရ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ စမ်းချောင်း နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
တမူးခရိုင်
တမူးခရိုင်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး အနောက်ပိုင်း အိန္ဒိယ - မြန်မာ နယ်စပ်၌ တည်ရှိသည်။ တမူးခရိုင်သည် ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်း ဒေသဟု ထင်ရှားသော ဒေသဖြစ်သည်။
ပါဝင်​သောမြို့နယ်များ
တမူးခရိုင်တွင် တမူးမြို့နယ်တစ်ခုသာ ပါဝင်သည်။ တို့ဖြစ်ကြသည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ တမူးမြို့ ဖြစ်သည်။ နယ်စပ်မြို့ဖြစ်သော တမူးမြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မဏိပူရပြည်နယ် မိုရေးမြို့နှင့် မြို့ကွက် တဆက်တည်း ဖြစ်ပြီး နယ်နိမိတ်စည်း ခြားလျက် တည်ရှိသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် အများဆုံး နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး ပြုလုပ်ရာ မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ဒေသတွင်း အခြား အရေးပါသော မြို့များမှာ ခမ်းပါတ်မြို့၊ မြို့သစ်မြို့ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ခေါ်ပူးရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ခေါ်ပူးရွာ (Hkawpu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောက်ထိဗွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၀၈ ဦး၊ မ ၃၅၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တံခွန်တိုင်ရွာ၊ ကံကွင်း
တံခွန်တိုင်ရွာ၊ ကံကွင်း
ကျောက်ခုတ်ရွာ၊ သာယာကုန်း
ကျောက်ခုတ်ရွာ၊ သာယာကုန်း
ဂျက်ဆင်ဗီးလ်မြို့
ဂျက်ဆင်ဗီးလ်မြို့သည် ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်၏ လူဦးရေအများဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး အတ္တလန္တိတ်ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသောမြို့ဖြစ်ပြီး ၂၀၂၀ ခုနှစ်အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဧရိယာအလိုက် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်အစိုးရကို ပေါင်းစည်းခဲ့သော ဒူဗာလ်ကောင်တီ၏ မဲဆန္ဒနယ်ဖြစ်သည်။ စုစည်းမှုသည် ဂျက်ဆင်ဗီးလ်မြို့၏ကြီးမားသောအရွယ်အစားကိုပေးခဲ့ပြီး ၎င်း၏မြို့ပြလူဦးရေအများစုကို မြို့ကန့်သတ်ချက်များအတွင်း နေရာချပေးခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်အထိ၊ ဂျက်ဆင်ဗီးလ်မြို့၏လူဦးရေသည် ၉၄၉,၆၁၁ ရှိပြီး၊ ၎င်းသည် အမေရိကန်တွင် ၁၂ ခုမြောက် လူဦးရေအများဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး အရှေ့တောင်ဘက်တွင် လူဦးရေအများဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၁,၇၃၃,၉၃၇ ရှိသော ဂျက်ဆင်ဗီးလ်မြို့ပြဧရိယာသည် ဖလော်ရီဒါ၏ စတုတ္ထအကြီးဆုံးမြို့ပြဒေသအဖြစ် အဆင့်သတ်မှတ်ထားသည်။
ဂျက်ဆင်ဗီးလ်မြို့သည် ဖလော်ရီဒါပြည်နယ် အရှေ့မြောက်ဘက် First Coast ဒေသရှိ စိန့်ဂျွန်မြစ်ကို လွန်ဆွဲနေကာ ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်မျဉ်း၏တောင်ဘက် ၁၁ မိုင် (၁၈ ကီလိုမီတာ) (မြို့ပြဗဟိုမှ ၂၅ မိုင် (၄၀ ကီလိုမီတာ) နှင့် မြောက်ဘက် ၃၁၆ မိုင် (၅၀၉ ကီလိုမီတာ) အကွာ မိုင်ယာမီရှိသည်။ Jacksonville Beaches အသိုင်းအဝိုင်းများသည် ကပ်လျက် Atlantic ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် ရှိနေသည်။ အဆိုပါဧရိယာသည် မူလ Timucua လူမျိုးများနေထိုင်ခဲ့ပြီး 1564 ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ကိုလိုနီနယ်မြေဖြစ်သည့် Fort Caroline ၏နေရာဖြစ်ပြီး ယခုအခါ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အစောဆုံးဥရောပအခြေချနေထိုင်ရာနေရာဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင်၊ နွားများဖြတ်ကူးသည့် မြစ်ကျဉ်းတွင် အခြေချနေထိုင်မှုတစ်ခု ကြီးထွားလာခဲ့ပြီး၊ Wacca Pilatka ဟုခေါ်သော Seminole နှင့် Cow Ford တို့အား ဗြိတိသျှတို့ထံ ဖြတ်ကျော်လာခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသည် စပိန်နိုင်ငံမှ ဖလော်ရီဒါကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် တစ်နှစ်အကြာ 1822 တွင် ပလပ်စတစ်မြို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ မြို့များ
တဏှက္ခယသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
တဏှက္ခယမဂ္ဂ၊ တဏှက္ခယပဋိပဒါသည် ဗောဇ္ဈင်(၇)ပါးဖြစ်သည်။ ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါးကို အဘယ်သို့ပွားများလျှင် အဘယ်သို့ ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုလျှင် တဏှာကုန်ခြင်းငှါ ဖြစ်ပါသနည်းဟု ဥဒါယီထေရ်က မေးလျှောက်သဖြင့် ဗောဇ္ဈင် (၇)ပါးကို ဝိဝေကနိဿိတ၊ ဝိရာဂနိဿိတ၊ နိရောဓနိဿိတ၊ ဝေါဿဂ္ဂပရိဏာမီ၊ ဝိပုလ၊ မဟဂ္ဂတ၊ အပ္ပမာဏ၊ အဗျာပဇ္ဇ ဖြစ်အောင်ပွားများသော ယောဂီသည် တဏှာကို ပယ်နိုင်၏။ တဏှာကို ပယ်နိုင်ခြင်းကြောင့် (တဏှာကြောင့်ဖြစ်သော) ကံကို ပယ်နိုင်၏။ ကံကိုပယ်နိုင်ခြင်းကြောင့် (ဝဋ်)ဆင်းရဲကို ပယ်နိုင်၏ဟု ဗောဇ္ဈင်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပွားများပုံကို ဟောကြားတော်မူပြီး တဏှာကုန်ခြင်းကြောင့် ကံကုန်၏။ ကံကုန် ခြင်းကြောင့် (ဝဋ်)ဆင်းရဲကုန်၏ဟု အရှင်ဥဒါယီထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။ --- သတိပဋ္ဌာန်လေးပါးတို့ကို ပွားများအပ် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ် သည်ရှိသော် တဏှာကုန်ခမ်းခြင်းငှါ ဖြစ်ကုန်၏ဟု သတိပဋ္ဌာန်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ပွားများပုံကို အရှင်အနုရုဒ္ဓါက ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဖြူပြာ မူယာ သူဇာ
ဖြူပြာ မူယာ သူဇာ သည် ၁၉၇၅ ခုတွင် ရိုက်ကူးသော မြန်မာရုပ်ရှင် တစ်ကားဖြစ်သည်။ ဦးညာဏ၏ ဝတ္ထုကို ရိုက်ကူးသည့် သူဇာ ဇာတ်ကားကို ပြန်လည်ဆန်းသစ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး နေလရတနာရုပ်ရှင်အတွက် ခင်သန်းနု ရိုက်ကူးသည်။ ကောလိပ်ဂျင်နေဝင်း၊ ခင်သန်းနု၊ ဇော်ဝမ်း၊ မျိုးမျိုးစိုး၊ အံ့ကျော်၊ အေးကိုနှင့် မစိန်ခင်တို့ သရုပ်ဆောင်ရာ ၁၉၇၅ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်တွင် ရုံတင်သည်။
၂၀ ဩဂုတ်
ဩဂုတ်လ၊ (၂၀)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၃၂)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၃၃)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၃၃) ရက် ကျန်သေးသည်။
ကျောင်းတောင် (၁)ရွာ
ကျောင်းတောင် (၁)ရွာ
ဒါန်းရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ဒါန်းရွာ (Dan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ လယ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၁၅ ဦး၊ မ ၁၂၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျိတ္တောအလယ်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီး
ဂျိတ္တောအလယ်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီး
ကမာပိုရွာ၊ မှော်ဘီစု
ကမာပိုရွာ၊ မှော်ဘီစု
သီးဆဲင်းရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
သီးဆဲင်းရွာ(Tisen)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ သီးဆဲင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သီးဆဲင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀၄ ဦး၊ မ ၄၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၈၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုန်တိုင်း ဘယ်ခါ စဲပါ့မယ်
မုန်တိုင်း ဘယ်ခါ စဲပါ့မယ် သည် ၁၉၇၅ ခုတွင် ရိုက်ကူးသော မြန်မာဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ အောင်တေဇရုပ်ရှင်အတွက် ဦးကျော်သန်း ရိုက်ကူးသည်။ လင်းအောင်၊ ထွန်းထွန်းဝင်း၊ တင်တင်ညို၊ စံတင်၊ ဌေးဝင်းနှင့် ဦးအောင်ကြီးတို့ ပါဝင်ပြီး ၁၉၇၅ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်တွင် ရုံတင်သည်။
၂၁ ဩဂုတ်
ဩဂုတ်လ၊ (၂၁)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၃၃)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၃၄)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၃၂) ရက် ကျန်သေးသည်။
ထယ်ပက်တောင်တန်း
ထယ်ပက်တောင်တန်း(太白山脈)သည် မြောက်ကိုရီးယားနှင့် တောင်ကိုရီးယားတစ်လျှောက် တန်းနေသော တောင်တန်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတောင်တန်းသည် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်၏ အဓိက ကျောရိုးဖြစ်သည်။ thumb|ထယ်ပက်တောင်တန်းများ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
ဝမ်ပွန်ရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ဝမ်ပွန်ရွာ (Wanpun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ ဝိန်းနောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝိန်းနောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၉၃ ဦး၊ မ ၁၂၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ်နိုင်းရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
နမ်နိုင်းရွာ(Namnaing)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ကျရီဒဂေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၁၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂန့်ဂေါခရိုင်
ဂန့်ဂေါခရိုင် (Gangaw District) သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဂန့်ဂေါမြို့ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
ဂန့်​ဂေါခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
ဂန့်ဂေါခရိုင်သည် မကွေးတိုင်း အနောက်မြောက်ဘက်စွန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ချင်းတောင်တန်းနှင့် ပုံတောင်-ပုံညာတောင်တန်း များကြားတွင် တောင် - မြောက်သွယ်တန်းလျက် ရှိသော မြစ်သာမြစ်ဝှမ်း လွင်ပြင်ဒေသ ဖြစ်သည်။ ဂန့်ဂေါခရိုင်သည် ယောနယ်ဟု လူသိများသော ဒေသဖြစ်၍ မူလက ပခုက္ကူခရိုင်တွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။
ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့
ဂန့်ဂေါမြို့မှာ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ ဂန့်ဂေါမြို့တွင် လေယာဉ်ကွင်းလည်း ရှိပြီး၊ ရထားလမ်း၊ ကားလမ်းများဖြင့်လည်း ဒေသအသီးသီးသို့ ဆက်သွယ် သွားလာနိုင်သဖြင့် အချက်အချာကျသည်။ ဂန့်ဂေါမြို့မှ တဆင့် ချင်းပြည်နယ် ဟားခါးမြို့သို့ လည်းကောင်း၊ မကွေးတိုင်း ပခုက္ကူမြို့သို့လည်းကောင်း၊ စစ်ကိုင်းတိုင်း ကလေးမြို့သို့လည်းကောင်း ဆက်သွယ် သွားလာနိုင်သည်။ ယခင်က ဆောမြို့တွင် ခရိုင်ရုံး စိုက်ခဲ့ပြီး ဆောခရိုင်ဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ဖူးသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
တောင်ကုန်းတောင်တန်းများ ထူထပ်ပေါများကာ သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းနေသည်။ မြေပြန့်လွင်ပြင် အနည်းငယ်ရှိသည်။ ပေ(၂၂၀၀)မြင့်သော ပုံတောင်၊ (၃၂၅၀)ပေမြင့်သော ပုံညာ၊ (၁၉၈၈)ပေမြင့်သာ ပေါင်မင်းတောင်၊ (၂၉၀၁)ပေမြင့်သော ဒညင်းတောင်၊ (၃၄၅၆)ပေမြင့်သော ဆေးကြီးတောင်၊ (၃၈၃၂)ပေမြင့်သော မောင်တော်တောင်၊ (၃၇၄၃)ပေမြင့်သော နှမတော်တောင်၊ (၃၄၁၈)ပေမြင့်သော ခွေးခေါ်တောင်၊ (၃၂၂၃)ပေမြင့်သော နွားမတောင်၊ (၃၁၇၂)ပေမြင့်သော တောင်တော်တောင်၊ (၂၇၈၉)ပေမြင့်သော ဆင်လဲတောင်တို့မှာ ထင်ရှားသည်။
ရေဆင်း
မြစ်သာမြစ်သည် ခရိုင်အတွင်း တောင်မှမြောက်သို့ စီးဆင်းနေသည်။ ယောချောင်း၊ ဆောချောင်း၊ စလင်းချောင်း စသည်တို့သည် ချင်းတောင်တန်းများမှ စီးဆင်းလာပြီး ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း စီးဝင်ကြသည်။
လူဦးရေ
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂန့်ဂေါခရိုင်၏ လူဦးရေသည် ၂၅၀,၈၅၈ဦးဖြစ်ကာ အမျိုးသား ၁၁၈,၈၂၅ဦး၊ အမျိုးသမီး ၁၃၂,၀၃၃ဦးဖြစ်သည်။ မကွေးတိုင်းအတွင်းရှိ ခရိုင်(၅)ခုတွင် လူဦးရေအနည်းဆုံးခရိုင်ဖြစ်သည်။ မြို့ပြတွင်နေထိုင်သူ ၂၇,၉၃၄ဦးဖြစ်ကာ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၁၁.၁ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ဗမာလူမျိုးများအများဆုံးနေထိုင်ကြကာ ချင်းလူမျိုးများ ဒုတိယအများဆုံး နေထိုင်ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကြကာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဒုတိယအများဆုံး ကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး
ဂန့်ဂေါခရိုင်သည် မကွေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေးသောဒေသဖြစ်သည်။ ခရိုင်နေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ဆန်စပါး၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ မြေပဲ၊ ကြက်သွန်ဖြူ၊ ကြက်သွန်နီ၊ နှမ်း၊ သစ်မာတို့မှာ အဓိကထွက်ကုန်များဖြစ်သည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
ဂန့်ဂေါခရိုင်သည် ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။ ပခုက္ကူ-မင်းတပ်လမ်း၊ ဆိပ်ဖြူ-ဆော-မင်းတပ်လမ်းတို့မှာ ခရိုင်အတွင်း အဓိကလမ်းမကြီးများဖြစ်သည်။ ကရင်ပြည်နယ် မြဝတီမြို့မှ စစ်ကိုင်းတိုင်း တမူးမြို့အထိ ဆက်သွယ်သော အမှတ် (၁)အာရှအဝေးပြေးလမ်းမကြီး၏ မြန်မာနိုင်ငံအပိုင်းသည် ဂန့်ဂေါနှင့် ကျောမြို့များကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ခရိုင်အတွင်း ဂန့်ဂေါ၊ ထီးလင်း၊ ကျောက်ထုမြို့များတွင် လေယာဉ်ကွင်းများရှိသော်လည်း ခရီးစဉ် ပြေးဆွဲခြင်း မရှိပေ။
ပညာရေး
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက် လူဦးရေ၏ စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၉၅.၈ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ ဂန့်ဂေါမြို့တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံတည်ရှိသည်။
ကျန်းမာရေး
ထီးလင်းမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၃)ရုံ ၊ ကုတင်(၁၀၀)ဆံ့ ခရိုင်ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၅)ရုံ၊ ဆောမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ မြို့နယ်ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံတို့ တည်ရှိသည်။
ကျောင်းတောင် (၂)ရွာ
ကျောင်းတောင် (၂)ရွာ
မှော်ဘီစုရွာ၊ မှော်ဘီစု
မှော်ဘီစုရွာ၊ မှော်ဘီစု
မလိုင်ခြုံရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
မလိုင်ခြုံရွာ (Malaingchon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ မောင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၂၁၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပရိဟာနိယသုတ်
ဗောဇ္ဈင်ခုနှစ်ပါးသည် (သိက္ခာသုံးပါးမှ) မဆုတ်ယုတ်ကြောင်း တရားများ ဖြစ်သည်ဟု ဘုရားရှင်က ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။ - သီလသမ္ပန္န, ဣန္ဒြိယဂုတ္တ, ဘောဇနမတ္တညူ, ဇာဂရိယာနုယောဂ-ဟူသော တရားလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသော ရဟန်းတော်သည် (သမထ, ဝိပဿနာ, မဂ်, ဖိုလ်တို့မှ) မဆုတ်ယုတ်နိုင်၊ နိဗ္ဗာန်၏ အနီး၌သာဖြစ်၏ဟု အကျယ်ချဲ့၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- နကမ္မာရာမတာ, န ဘဿရာမတာ, န နိဒ္ဒါရာမတာ, န သင်္ဂဏိကာရာမတာ, သောဝစဿတာ, ကလျာဏမိတ္တတာ-ဟူသော တရားခြောက်ပါးတို့ကို ကျင့်သုံးသော ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ပစ္စုပ္ပန်, အတိတ်, အနာဂတ် ကာလသုံးပါးတို့၌ ကုသိုလ်တရားတို့မှ မဆုတ်ယုတ်နိုင်ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဂျာမနီနိုင်ငံ
ဂျာမနီနိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းတွင် ရှိသောနိုင်ငံတခုဖြစ်ပြီး အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၃၅၇၀၂၁ စတုရန်း ကီလိုမီတာရှိသည်။ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံပေါင်း ကိုးနိုင်ငံရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ ဩစတြီးယား၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၊ ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ ဒိန်းမတ်၊ ပြင်သစ်၊ လူဇင်ဘတ်နိုင်ငံ၊ နယ်သာလန်၊ ပိုလန် နှင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ တို့ဖြစ်ကြသည်။ ပြည်နယ်ပေါင်း ၁၆ ခုဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသော ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံဖြစ်၍ မြို့တော်မှာ ဘာလင် ဖြစ်သည်။ မိုးလေဝသအခြေအနေမှာ မကြာခဏပြောင်းလဲလေ့ရှိပြီး အဓိကအားဖြင့် အနောက်လေများတိုက်ခိုက်သည့် မျှတသော သမုဒ္ဒရာပိုင်း ရာသီဥတုဖြစ်သည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ်မှစ၍ ဒီမိုကရက်တစ် ပါလီမန်ပြည်ထောင်စု ဒီမိုကရေစီ နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်တစ်ခုစီတွင် ကိုယ်ပိုင်ဖွဲ့စည်းပုံ၊ပါလီမန်နှင့် အစိုးရအဖွဲ့တို့ရှိသည်။ ပြည်ထောင်စု အစိုးရက နိုင်ငံတော်၏ အမြင့်ဆုံးအာဏာကို ကိုင်တွယ်ကျင့်သုံးသည့် ဘွန်းဒတ်စ်ရတ်ခေါ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်မှ တဆင့်ပြည်နယ်များသည် ပြည်ထောင်စုအဆင့်တွင်ကိုယ်စားပြုပြီး ပြည်ထောင်စုဥပဒေပြုအဖွဲ့တွင်ပါဝင်သည်။ ပါတီစုံစနစ် နိုင်ငံရေးဖြစ်ပြီး ပါတီတိုင်းတွင်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေရေးဆွဲမှုတွင်ပါဝင်ခွင့်ရှိသည်။
အဓိကနေထိုင်သောလူမျိုးများမှာ ဂျာမန်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ ရုံးသုံးဘာသာစကား အဖြစ်ဂျာမန်ဘာသာစကားကို အသုံးပြုသည်။ ဥရောပသမဂ္ဂ ဝင်နိုင်ငံများတွင်လည်း မကြာခဏသုံးနှုန်းပြောဆိုသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ လက်ရှိလူဦးရေမှာ ၈၂.၃ သန်းနေထိုင်ပြီး တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာတွင် ပျဉ်းမျှလူဦးရေ ၂၃၁ ဦးနေထိုင်သောကြောင့် ဥရောပနိုင်ငံများတွင် လူဦးရေ သိပ်သည်းမှုအများဆုံးနိုင်ငံလည်းဖြစ်သည်။ အမျိုးသားများ၏ ပျဉ်းမျှသက်တမ်းမှာ ၇၆ နှစ်ဖြစ်ပြီး၊ အမျိုးသမီးများမှာ ၈၁ နှစ်ဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင် ၅၃ သန်းနီးပါးရှိ၍ မွတ်စလင် ၃.၃ သန်း၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝင်၂၃၀၀၀၀၊ ဂျူးဘာသာဝင် ၁၀၀၀၀၀ နှင့် ဟိန္ဒူ ဘာသာဝင် ၉၀၀၀၀ အသီးသီးနေထိုင်ကြသည်။ လူဦးရေ၏ ၈၈% မှာမြို့ကြီးများနှင့် ယင်းတို့၏ တိုးချဲ့ဧရိယာများတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ဂျာမနီသည် လက်ရှိ ဥရောပသမဂ္ဂတွင် စီးပွားရေးအင်အားအကြီးမားဆုံးဖြစ်ပြီး၊ ကမ္ဘာပေါ်တွင် စီးပွားရေးအရ တတိယအင်အား အကြီးမားဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်းပြည်တွင်း အသားတင်ထုတ်လုပ်မူ့တန်ဖိုးမှာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်စာရင်းအရ ၂၂၁၆ ဘီလျံ ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့ ထိပ်တန်းကုန်တင်ပို့ရောင်းချသည့် နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ပြည်ပတင်ပို့သည့် ကုန်ပစ္စည်းတန်ဖိုးစုစုပေါင်းမှာ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်ယူရို ၉၆၉ ဘီလျံထိရှိလာခဲ့သည်။ အဓိက ကုန်သွယ်ဘက်နိုင်ငံများမှာ ပြင်သစ်၊ အမေရိကန်၊ ဗြိတိန် နှင့် အီတလီနိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်။ အဓိကစီးပွားရေး ကဏ္ဍများမှာ မော်တော်ကားထုတ်လုပ်ခြင်း၊ စက်မှု လုပ်ငန်း၊ လျှပ်စစ်နှင့် စံညွှန်းကိုက်အင်ဂျင်နီယာလုပ်ငန်း၊ ဓာတုပစ္စည်းများ၊ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာနည်းပညာ၊ မျက်မှန်ပစ္စည်းများ၊ ဆေးကုသမှုနည်းပညာ၊ ဇီဝနည်းပညာနှင့် မျိုးရိုးဗီဇသုတေသနပညာ၊ နာနိုနည်းပညာ၊ လေကြောင်းနှင့် အာကာသပညာထောက်ပံ့ရေးလုပ်ငန်းများ စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။
အရှေ့ဖရန်စီယာနိုင်ငံနှင့် ရောမသာသနာစောင့်အင်ပါယာ
အရှေ့ဖရန်စီယာနိုင်ငံ ၈၄၃ ခုနှစ် ရှာလမိန်းဘုရင်ကြီးသည် ကာရိုလင်ဂျန်အင်ပါယာကို ၈၀၀ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၈၄၃ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံ၂ခြမ်းကွဲသွားပြီး အရှေ့ဖက်ခြမ်းသည် အရှေ့ဖရန်စီယာအမည်ဖြင့် အနောက်ဖက်ရိုင်းမြစ်မှသည် အရှေ့ဖက် အယ်ဘေးမြစ်အထိ၊ မြောက်ဖက် မြောက်ပင်လယ်မှသည်တောင်ဖက် အဲလ်ပ်တောင်တန်းများအထိကျယ်ပြန့်သည်။ ထိုမှသည် ရောမသာသနာစောင့်အင်ပါယာသည် ထွက်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၉၉၆ခုနှစ်တွင် ဂရီဂိုရီ-၅ သည် ပထမဆုံးဂျာမန်လူမျိုးပုပ်ရဟန်းမင်းကြီးဖြစ်လာသည်။ ရောမသာသနာစောင့်အင်ပါယာသည် အီတလီမြောက်ပိုင်းဒေသများကို သိမ်းယူခဲ့သည်။
ဓမ္မဟောင်းကျမ်း
ဓမ္မဟောင်းကျမ်းဆိုသည်မှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာတွင် ခရစ်တော်(ယေရှုခရစ်)၏ ခရစ်ယာန် ဝါဒသစ်မစတင်မှီက ရှိနှင့်ပြီးသော ကမ္ဘာဦးအစမှ အာဒံ၊ ဧဝတို့မှစကာ ဂျူးလူမျိုး တမန်တော်၊ ပရောဖတ် အသီးသီးတို့က အစဉ်တစိုက် ဟောကြားပို့ချခဲ့သည့် ဘုရားသခင်၏ ဩဝါဒများ၊ အဆုံးအမများကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ကျမ်းဖြစ်သည်။ ခရစ်ယာန်တို့အတွက် ခရစ်တော်ပေါ်ထွန်းပြီးနောက် ရှင်ပေါလု(စိန့်ပေါလ်) ဦးဆောင်ရေးသားသည့် ဓမ္မသစ်ကျမ်း ပေါ်ထွက်လာသဖြင့် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကျမ်းကို ဂျူးလူမျိုးတို့က ဆက်လက်ကိုးကွယ်ကြပြီး "တိုရာ"ဟုခေါ်ကြသည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံ
အရှေ့ဖရန်စီယာနိုင်ငံနှင့် ရောမသာသနာစောင့်အင်ပါယာ
Under the Hohenstaufen emperors (1138–1254), German princes encouraged German settlement to the south and east (Ostsiedlung). Members of the Hanseatic League, mostly north German towns, prospered in the expansion of trade.[30] The population declined starting with the Great Famine in 1315, followed by the Black Death of 1348–50.[31] The Golden Bull issued in 1356 provided the constitutional structure of the Empire and codified the election of the emperor by seven prince-electors.[32]
ဓမ္မဟောင်းကျမ်း
တနည်းအားဖြင့် ရှင်းလင်းအောင်ဆိုရလျှင် ဓမ္မဟောင်းကျမ်းမှာ ခရစ်ယာန်ဘာသာကျမ်းဖြစ်သည့် သမ္မာကျမ်းစာ၏ အရှေ့ပိုင်းသာဖြစ်သော်လည်း ဂျူးတို့၏ ဟီးဘရူးဘာသာတွင်မူ တစ်ခုတည်းသော ကိုးကွယ်ရာကျမ်းဖြစ်သည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံ
မာတင်လူသာ(၁၄၈၃-၁၅၄၆) ပရိုတက်စတင့်ဂိုဏ်းကိုထူထောင်ခြင်း
လည်ပတ်ပုံနှိပ်စက်ကို ဂူတင်ဘတ်ကစတင်တီထွင်ပြီးနောက်တွင် ၁၅၁၇ တွင် မာတင်လူသာက ပရိုတက်စတင့်အကြောင်းကိုမိတ်ဆက်ခဲ့ပြီး နောက် နှစ်၃၀ကြာ ဘာသာရေးစစ်ပွဲဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ဂျာမန်နယ်များတွင်ဆိုးရွားစွာထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ပြီး လူပေါင်းများစွာသေဆုံးခဲ့ကြသဖြင့် လူဦးရေလျော့ပါးခဲ့သည်။ ဝက်စ်ဖေးလီးယားစာချုပ်ဖြင့်စစ်ပြေငြိမ်းခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်
ဂျာမနီသည် ဥရောပတွင် သတ္တမမြောက်အကြီးဆုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ [111] မြောက်ဖက်တွင် ဒိန်းမတ်၊ အရှေ့ဖက်တွင် ပိုလန်နှင့် ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဖက်တွင် သြစတြီးယား၊ တောင်-အနောက်တောင်ဖက်တွင် ဆွစ်ဇာလန်၊ အနောက်ဖက်တွင် ပြင်သစ် လူဇင်ဘတ် ဘယ်လ်ဂျီယန်၊ အနောက်မြောက်ဖက်တွင် နယ်သာလန် တို့ တည်ရှိသည်။ ဂျာမနီ ကို မြောက်ပိုင်းပင်လယ် (the North Sea) နှင့် မြောက်-အရှေ့မြောက်ဖက်တွင် ဘောလ်တစ်ပင်လယ် တို့ ကလည်း ဝိုင်းရံလျက်ရှိသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံ အကျယ်အဝန်းမှာ ကုန်းမြေအကျယ်အဝန်း ၃၄၈,၆၇၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၃၄,၆၂၃ စတုရန်းမိုင်) နှင့် ရေပြင်အကျယ်အဝန်း ၈,၃၅၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၃,၂၂၄ စတုရန်းမိုင် ) ပေါင်း ၃၅၇,၀၂၂ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၃၇,၈၄၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။
မြေမျက်နှာပြင်အမြင့်ပေမှာ နိုင်ငံ့တောင်ပိုင်း အဲ့လ်ပ်စ် တောင်တန်းများ (အမြင့်ဆုံးအမှတ် မှာ ၂,၉၆၃ မီတာ သို့မဟုတ် ၉,၇၂၁ ပေ အမြင့်ရှိသည့် ဇက်စ်ပစ်ဇ်တောင်ထိပ် the Zugspitze) မှသည် အနောက်မြောက်ပိုင်း မြောက်ပိုင်းပင်လယ် (the North Sea သို့မဟုတ် Nordsee) နှင့် အရှေ့မြောက်ပိုင်း ဘောလ်တစ်ပင်လယ် (the Baltic Sea သို့မဟုတ် Ostsee) ကမ်းခြေ အထိ ရှိသည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း သစ်တောဖုံးလွှမ်းကုန်းမြင့်များနှင့် ဂျာမနီမြောက်ပိုင်း မြေနိမ့်ပိုင်း (အနိမ့်ဆုံးနေရာ ဖြစ်သော နုအန်ဒေါ့ဖ်-ဆက်ရှ်ဆန်ဘန်ဒေး နှင့် ဝိုင်းလ်စတာမာ့စ်ချ် မြူနီစီပယ်နယ်မြေ (the municipality Neuendorf-Sachsenbande, Wilstermarsch) တို့တွင် ပင်လယ်မျက်နှာပြင်အောက် ၃.၅၄ မီတာ သို့မဟုတ် ၁၁.၆ ပောရှိ ) ကို အဓိကမြစ်ကြီးများဖြစ်သော ရိုင်း (the Rhine)၊ ဒါနူဘီ (Danube) နှင့် အယ်လ်ဘေး (Elbe) တို့က ဖြတ်သန်းစီးဆင်းလျက်ရှိကြသည်။ အဓိက ကျသော သဘာဝသယံဇာတအရင်းအမြစ်များမှာ သံရိုင်း၊ ကျောက်မီးသွေး၊ ပိုတက်ရှ် potash၊ သစ်၊ လစ်ဂ်နိုက် lignite ၊ ယူရေနီယံ ၊ ကြေးနီ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့၊ ဆား နှင့် နစ်ကယ် တို့ဖြစ်ကြသည်။ [111]
ရာသီဥတု
ဂျာမနီ နေရာအများစုမှာ သမပိုင်းရာသီဥတုဖြစ်ပြီး မြောက်ပိုင်းတွင် သမုဒ္ဒရာမိုင်းရာသီဥတုနှင့် အရှေ့နှင့် အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် continental ရာသီဥတု ဖြစ်သည်။ ဆောင်းရာသီများမှာ အေးမြပြီး တောင်ပိုင်းအဲ့လ်ပ်စ် တောင်တန်းများတွင် အလွန်အေး ကာ အများအားဖြင့် အုံ့ဆိုင်းပြီး မိုး နှင့် နှင်းကျဆင်းမှုမှာ အကန့်အသတ်ရှိသည်။ နွေရာသီများမှာ ပူပြင်းခြောက်သွေ့ သောပုံစံမှသည် အေးပြီး မိုးများသော ရာသီဥတုပုံစံအထိရှိကြသည်။ နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် အနောက်လေတိုက်ခတ်မှုက မြောက်ပိုင်းပင်လယ်မှ ရေငွေ့များသယ်ဆောင်လာပြီး ရာသီဥတုကို မျှတစေကာ မိုးပိုစေသည်။ တောင်ပိုင်းဒေသများတွင်မူ အပူချိန်များမှာ ပိုမိုပြင်းထန်သည်။[113]
၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ မှ ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ အတွင်း ဂျာမနီ၏ လစဉ်ပျမ်းမျှအပူချိန်များမှာ အနိမ့်ဆုံး ၂၀၂၀ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတွင် ၃.၃ °C (၃၇.၉ °F) မှ အမြင့်ဆုံး ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ၁၉.၈ °C (၆၇.၆ °F) အတွင်းရှိသည်။[114] လစဉ်ပျမ်းမျှမိုးရေချိန်မှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ နှင့် ဧပြီလတွင် တစ်စတုရန်းမီတာတွင် ၃၀ လီတာ မှ ၂၀၂၀ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ၁၂၅ လီတာ အထိရှိသည်။ [115] လစဉ်ပျမ်းမျှနေရောင်ခြည်ရရှိမှုမှာ ၂၀၁၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ၄၅ နာရီ မှ ၂၀၁၉ ဇွန်လတွင် နာရီ ၃၀၀ အထိရှိသည်။[116]
ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ
Berchtesgaden National Park The territory of Germany can be divided into five terrestrial ecoregions: Atlantic mixed forests, Baltic mixed forests, Central European mixed forests, Western European broadleaf forests, and Alps conifer and mixed forests.[117] As of 2016 51% of Germany's land area is devoted to agriculture, while 30% is forested and 14% is covered by settlements or infrastructure.[118]
Plants and animals include those generally common to Central Europe. According to the National Forest Inventory, beeches, oaks, and other deciduous trees constitute just over 40% of the forests; roughly 60% are conifers, particularly spruce and pine.[119] There are many species of ferns, flowers, fungi, and mosses. Wild animals include roe deer, wild boar, mouflon (a subspecies of wild sheep), fox, badger, hare, and small numbers of the Eurasian beaver.[120] The blue cornflower was once a German national symbol.[121]
The 16 national parks in Germany include the Jasmund National Park, the Vorpommern Lagoon Area National Park, the Müritz National Park, the Wadden Sea National Parks, the Harz National Park, the Hainich National Park, the Black Forest National Park, the Saxon Switzerland National Park, the Bavarian Forest National Park and the Berchtesgaden National Park.[122] In addition, there are 17 Biosphere Reserves,[123] and 105 nature parks.[124] More than 400 zoos and animal parks operate in Germany.[125] The Berlin Zoo, which opened in 1844, is the oldest in Germany, and claims the most comprehensive collection of species in the world.[126]
ဘာသာစကား
ဂျာမန်ဘာသာစကားနှင့်ဂျာမနီနိုင်ငံတွင်အသုံးပြုသောဘာသာစကားများ ဂျာမန်စကား သည် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင်ရုံးသုံးစကားဖြစ်ပြီး အဓိကအသုံးပြုသော ဘာသာစကားလည်းဖြစ်သည်။ ဥရောမသမ္မဂ္ဂတွင်အသုံးပြုသည့် ဘာသာစကား ၂၄မျိုးအနက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဥရောပသမ္မဂ္ဂတွင် များစွာအသုံးပြုသည့် ဘာသာစကားလည်းဖြစ်သည်။ ဂျာမန်စကားပြောဆိုသူ သန်း၁၀၀ ကျော်ရှိသည်။
ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် သုံးစွဲသည့် လူနည်းစုဘာသာစကားများမှာ ဒိန်းမတ်၊ မြေပြန့်ဂျာမန်၊ ဆွာဘီယန်၊ မြောက်ပိုင်းဖရီရှန် သာသာစကားတို့ဖြစ်ကြသည်။ အခြားသုံးစွဲသည့် နိုင်ငံခြားသာသာစကားများမှာ တူရကီ၊ အာရေဘစ်၊ ကာဒစ်ရှ် ပိုလစ်၊ ဂရိ၊ ဆာဘို-ခရိုအေးရှန်း၊ ဘူလ်ဂေးရီယန်းနှင့် ရုရှားစသည့် အခြားဘော်လကန်ဒေသဘာသာစကားများဖြစ်ကြသည်။ ဂျာမန်တို့သည် ဘာသာစကား၂မျိုးတတ်ကျွမ်းကြပြီး ၂၇% သည် နိုင်ငံခြားသာသာစကားတစ်မျိုးမျိုပြောဆိုနိုင်ကြသည်။
ဒိုချီ
ဒိုချီ (douche)
ဒိုချီ (douche) သည် ခန္ဓာကိုယ် (မိန္းမကိုယ္) အတွင်းသို့ ရေများဆီးဆင်းပြီး ဆေးပညာ နှင့် သန့်ရှင်းရေး သုံး ကိရိယာ ဖြစ်သည်။
မီးမန်းရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
မီးမန်းရွာ(Meemanywar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ လှိုင်ကဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှိုင်ကဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၂၂ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၂၁၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွမ်းအုန်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကွမ်းအုန်ရွာ (Kunohn)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ကွမ်းအုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွမ်းအုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၈ ဦး၊ မ ၄၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခေါ်ပူးရွာ၊ ပင်မွန်း
ခေါ်ပူးရွာ (Hkawpu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၂ ဦး၊ မ ၃၀၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
လိပ်စင်းတောင်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
လိပ်စင်းတောင်ရွာ (Leiksintaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ လိပ်စင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၇၉ ဖြစ်သည်။
ခေါ်ပူးရွာ၊ ပင်မွန်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိပ်စင်းတောင်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံကွင်းရွာမရွာ၊ ကံကွင်း
ကံကွင်းရွာမရွာ၊ ကံကွင်း
အင်းမ (အနောက်)ရွာ၊ လယ်တီ
အင်းမ (အနောက်)ရွာ၊ လယ်တီ
တောက်ရပ်ပင်
‌တောက်ရပ်ပင်သည် ‘ယူ‌ဖောဗီးယားစီအီး’မျိုးစဉ်တွင် ပါဝင် ၍၊ ယင်း၏ ရုက္ခ‌ဗေဒအမည် မှာ ‘ပူတြန်ဂျီဗာ ‌ရော့ကစဗာဂိုင် အီ’ဖြစ်သည်။ ‌တောက်ရပ်ပင်ကို ပုတီးဖြူဟူ၍လည်း‌ခေါ်သည်။ အမြဲစိမ်း‌သောအပင်ဖြစ်သည်။ အမြင့်‌ပေ ၅၀ ရှိ၍၊ အကိုင်း များမှာ ‌အောက်သို့တွဲကျ‌နေတတ်သည်။ အရွက်များသည် အုပ် အုပ်ဆိုင်းဆိုင်း ‌ပေါက်တတ်သဖြင့် အရိပ်‌ကောင်းရ၏။ အ‌ခေါက်မှာ မွဲပြာ‌ရောင်ရှိ၍ ပြားလိုက်အ‌ရေး‌ကြောင်းများနှင့် ရှည်လျားလျား အကွက်များပါရှိသည်။ အပင်နုမှ အ‌ခေါက်မှာ ဖြူဖပ်ဖြူ‌ရော်ရှိသည်။ အသားမာ၍ သိပ်သည်းသည်။
အရွက်တို့မှာ ရွက်လွှဲဖြစ်၍ ငှက်‌ပျောဖူး ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ အရွက်၏အရွယ်မှာ အလျား ၃ လက်မခန့်ရှိ၍၊ ရွက်နားတွင် ‌ခွေးသွားစိတ်အနည်း ငယ်ပါရှိသည်။ အပွင့်‌သေးငယ်၍ အဝါ ‌ရောင်ရှိသည်။ ပွင့်ဖိုနှင့် ပွင့်မနှစ်မျိုးပွင့်သည်။ ပွင့်မသည် ပွင့်ဖို ထက် အရွယ်ကြီး၏။ ‌တောက်ရပ်သီးသည် ချယ်ရီသီးအရွယ် ရှိ၍ အတွင်းအခွံမာသီးမျိုးဖြစ်သည်။ ပုံသဏ္ဌာန်မှာ ဝိုင်း၍ အဖြူ‌ရောင်ရှိသည်။ အ‌မွေးအမှင်ပါရှိသည်။
‌တောက်ရပ်ပင်ကို အများအားဖြင့် နုံး‌မြေ‌ပေါရာ‌ဒေသတွင် ‌တွေ့ရသည်။ လှပတင့်တယ်‌သော အပင်ဖြစ်သည်။ အချိန် အတန်ကြာမှာ အပင်ရင့်သန်သည်။ ‌ခြောက်‌သွေ့‌သော‌ဒေသများ၌ ‌ပေါက်‌ရောက်‌သော ‌တောက်ရပ်ပင်မှာ ပုကွကွဖြစ်၍ ချုံပင်နှင့် တူ၏။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ‌တောက်ရပ်ပင်ကို စွတ်စို‌သော‌ဒေသရှိ လမ်း‌ဘေး၌ စိုက်ပျိုးရန်သင့်‌တော်သည်။ အပင်ကို အ‌စေ့များမှ မျိုးပွားယူရသည်။ အ‌စေ့များသည် မိုး‌နှောင်းတွင်မှည့်လာသည်။ ထိုအ‌စေ့များကို ရက်‌ပေါင်းများစွာ ‌ရေတွင်စိမ်ထားပြီးမှ ခြင်း၊ ‌တောင်း သို့မဟုတ် ပျိုးခင်းများတွင် တစ်‌ပေစီခြား၍ ပျိုးရ သည်။ ‌ရွှေ့‌ပြောင်းစိုက်ပျိုး‌သောအခါ ပထမနှစ် ‌နွေရာသီတွင် ‌ရေလောင်း‌ပေးရန်လိုသည်။ လမ်း‌ဘေးတွင် စိုက်ပျိုး‌သောအခါ တစ်ပင်နှင့်တစ်ပင်ကို ‌ပေ ၃၀ စီ ခြားရသည်။ ‌တောက်ရပ်ပင်သည် ဟိမဝန္တာ အနိမ့်ပိုင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ တွင် ‌ပေါက်‌ရောက်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌လည်း စိုက်ပျိုး‌လေ့ရှိ သည်။
‌တောက်ရပ်သားကို ကရိယာတန်ဆာပလာ ပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ အသီးကို စိပ်ပုတီး သို့မဟုတ် လည်ဆွဲပုတီး များ ပြုလုပ်ရသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)
၂၃ ဩဂုတ်
ဩဂုတ်လ၊ (၂၃)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၂၃၅)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ် ဖြစ်လျှင် (၂၃၆)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၁၃၀) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဒေါ့ပလာ အကျိုးသက်ရောက်မှု
ကဏ္ဍ:ဒေါ့ပလာ အကျိုးသက်ရောက်မှုများ ကဏ္ဍ:အသံ
ဂုဏ်တော်
ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ဂုဏ်တော် (supreme qualities) ဆိုသည်မှာ ရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်ကျေးဇူး (သို့) စွမ်းရည်သတ္တိ (သို့) အရည်အချင်းများ ကိုဆိုလိုသည်။ ဂုဏ်တော် ဟူသော စကားလုံးသည် "ဂုဏ" နှင့် "တော်" တို့ကို ပေါင်းစပ်ထား၍ "ဂုဏ" သည် ကျေးဇူးတရား၊ အရည်အချင်းများဟု အနက်ယူနိုင်ပြီး "တော်" သည် မြင့်မြတ်မှုကို ညွှန်းဆိုသည့် နာမ်နောက်ဆက်စကားလုံးဖြစ်သည်။
မြတ်ဗုဒ္ဒသည် ဒီဃနိကာယ်၊ သီလက္ခန္ဓဝဂ်တစ်ခုတည်းတွင်ပင် ဘုရားဂုဏ်တော်ကိုးပါးကို (၂၃) ကြိမ်အထိ ကိုယ်တိုင်ဟောတော်မူကြောင်း ကိုးကားရင်းမြစ်စာအုပ်တစ်ခု၌ ဆိုသည်။ ဂုဏ်တော်များမှာ အနန္တဖြစ်၍ ရေတွက်မရနိုင်သော်လည်း အချုပ်အားဖြင့် ဤကိုးပါးကိုသာ ပြဆိုလေ့ရှိသည်။ ဝင်္ဂီသရန္တာမထေရ်ကလည်း မြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်တော်များကို ဂါထာအမျိုးမျိုးဖွဲ့ဆို၍ သီကုံးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အရှင်သာရိပုတ္တရာသည်လည်း သီဟနာဒသုတ်၌ ဘုရား၏ ဂုဏ်တော်များကို ချီးကျူးဖွဲ့ဆို လျှောက်ထားမှုရှိသည်။
ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာ၌ ဗုဒ္ဓနုဿတိ၊ ဓမ္မနုဿတိ၊ သံဃာနုဿတိ ဘာဝနာများပွားများရာ၌ ထိုဂုဏ်တော်များကို အဖန်တလဲလဲပွားများကြသည်။ အရှင်ဗုဒ္ဓဃောသ၏ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်တွင် ဤသို့ နုဿတိပွားများခြင်းသည် ယုံကြည်မှုသဒ္ဒါ၊ သမာဓိ၊ ပညာနှင့် ကုသိုလ်တရားများရရှိနိုင်ကြောင်း ဆိုထား၏။ ထို့နောက် ပွားများအားထုတ်သူသည် ဘုရားရှင်၏ တည်ရှိမှုတွင် နေရသကဲ့သို့ ခံစားရနိုင်သည်ဟုလည်း ဆိုထားလေသည်။
ဥပမာအနေဖြင့် ဘုရားဂုဏ်တော်ကိုးပါး ဂါထာကို အောက်တွင် ဖော်ပြထားသည်။ "ဣတိ ပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဝိဇ္ဇာစရဏ သမ္ပန္နော သုဂတော လောကဝိဒူ အနုတ္တရော ပုရိသဒမ္မသာရထိ သတ္ထာဒေဝ မနုဿာနံ ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ — ဘုရားဂုဏ်တော်ဂါထာ"
စအင်းရွာဟောင်းရွာ၊ သာယာကုန်း
စအင်းရွာဟောင်းရွာ၊ သာယာကုန်း
ဟုပ်ဟူးရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ဟုပ်ဟူးရွာ (Hokehu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နားပွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၆၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားပွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၁ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်
ဝက်များသည် ညစ်ပတ်၍ မသန့်ဟု အယူရှိကာ အချို့သောလူမျိုးတို့က ဝက်သားကို မစားကြသော်လည်း အခြားလူမျိုးများ အထူးသဖြင့် တရုတ်လူမျိုးသည် ဝက်သားကို အလွန်နှစ်သက်ကြလေသည်။ အမှန်မှာ ဝက်သည် ထင်သလောက် ညစ်ပတ်ပေကျံသော တိရစ္ဆာန် မဟုတ်ပေ။ သဘာဝအလျောက် ဝက်သည် အခြားသန့်ရှင်းသော တိရစ္ဆာန်များကဲ့သို့ပင် သန့်ရှင်းသော တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။ မညစ်ပတ်သည်သာမက ဝက်မွေးမြူသူတို့သည် ဝက်ကို သန့်ရှင်းစွာသာထားနိုင်ပါက အထူးပင်စင်ကြယ်သောတိရစ္ဆာန်ဖြစ်နိုင်သည်။ မွေးမြူသူတို့၏ ညစ်ပတ်စွာ ထားရှိမှုကြောင့်သာ ဝက်များကို ညစ်ပတ်သည်ဟု ထင်မှတ်ကြလေသည်။ ဝက်မွေးမြူရာ၌ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စွာ ကျန်းမာရေးနှင့်ကိုက်ညီအောင် ထားနိုင်လျှင် ကြီးလွယ်၍ ဝက်ဦးရေ များစွာတိုးပွားနိုင်လေသည်။
ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ဝက်သိုးတစ်ကောင်သည် အသက် ရှစ်လအရွယ်မှစ၍ မိတ်လိုက်နိုင်စွမ်းရှိ၍ ဝက်မတန်းများမှာလည်း အသက်ရှစ်လ၊ ရှစ်လခွဲအရွယ်မှစ၍ မိတ်လိုက်နိုင်ပြီးလျှင် တစ်နှစ်အရွယ်တွင် ပထမသားများ မွေးကြလေသည်။ ထိုသို့မွေးပြီးနောက် တစ်နှစ်လျှင် နှစ်သားပေါက်သည်။ တစ်သားတစ်သားလျှင် ဝက်ရိုင်းဖြစ်ပါက ဝက်ကလေး လေးကောင်မှ ခြောက်ကောင်အထိမွေး၍ အိမ်မွေးဝက်မှာကား ရှစ်ကောင်မှ ဆယ်ကောင်အထိ မွေးလေသည်။ ဝက်ကလေးများသည် ရက်သတ္တခြောက်ပတ်မှ ဆယ်ပတ်အတွင်းတွင် မိခင်ဝက်မကြီးမှ သားခွဲလေသည်။
ဝက်သည် ဗိုင်းရပ်ရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်သော ဝက်ကာလဝမ်းရောဂါ အထူးသဖြင့် စွဲကပ်တတ်၏။ ထိုရောဂါ စွဲကပ်သောဝက်၏ အဆုတ်နှင့် နှာခေါင်းတို့သည် ရောင်လာပြီးလျှင် များသောအားဖြင့် ထိုရောဂါကြောင့် သေတတ်သည်။ ထိုကြောင့် ဝက်မွေးမြူသူများသည် ဝက်ကလေးများ ရက်သတ္တပတ်အနည်းငယ် ကြီးပြင်းလာသောအခါတွင် ထိုကာလဝမ်းရောဂါ မကျရောက်စေရန် ဆေးထိုးပေးလေ့ရှိကြသည်။ အကယ်၍ ဝက်တွင် ကာလဝမ်းရောဂါကျရောက်လာလျှင် ဝက်အားလုံးကိုသတ်ပြီးလျှင် ထိုသတ်ပြီးဝက်များကို မီးရှို့ပစ်ရပေမည်။ ဝက်များနေထိုင်သည့် နေရာများကိုလည်း ပိုးများသေကုန်သည်အထိ ပိုးသတ်ဆေးများဖြင့် သုတ်သင်ရှင်းပစ်ရပေမည်။
ဝက်တစ်ကောင်လုံးသည် အသုံးဝင်၏။ အသားကိုစားရ၍ အဆီကို အိမ်သုံးဟင်းချက်ဆီအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်ပြီးလျှင် အမွေးကို ဝက်မှင်ဘီး ပြုလုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ဝက်ရေကို မြင်းကုန်းနှီး၊ ပိုက်ဆံအိတ် စသည်တို့ကို ပြုလုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ အသုံးပြုကြ၏။
ဝက်သည် အစာအကျွေးရနည်းပြီးလျှင် အသားအများဆုံးဖြစ်သော တိရစ္ဆာန်မျိုးဖြစ်၏။ ယင်းတို့ စားသောက်ရသော အစားအစာတို့၏ ၂ဝ သို့မဟုတ် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းမျှကို အသားဖြစ်စေနိုင်ကြသည်။ ပုံပမာ - ကောင်းမွန်သော အစာလေးပိဿာ သို့မဟုတ် ငါးပိဿာ ကျွေးတိုင်းကျွေးတိုင်း ဝက်တို့သည် အသားတင် ဝက်သားတစ်ပိဿာကျ ထွက်နိုင်ကြသည်။ နွားများမှာကား ၁ဝ ပိဿာ၊ ၁၂ ပိဿာကျွေးမှ အသားတင် နွားသားတစ်ပိဿာ ထွက်နိုင်သည်။
အခြားတိရစ္ဆာန်များကဲ့သို့ပင် ဝက်တွင်လည်း ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်၊ ပရိုတင်း၊ ဓာတ်သတ္တုနှင့် ဗီတာမင်များ ယင်းတို့၏ အစာများ၌ပါဝင်ရန် အရေးကြီးလေသည်။ ဝက်သည် ဓာတ်သတ္တုများချို့တဲ့သည့် ကောက်နှံ အများအပြားကို စားသောက်၏။ ထိုကြောင့် ယင်း၏အစာတွင် ဓာတ်သတ္တု ထည့်ပေးရပေမည်။ အခြေအနေကိုလိုက်၍ ဝက်၏အစာကို ပြောင်းလဲပေးသင့်သည်။ ထင်ရှားအောင် ဖော်ပြရလျှင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဝက်မကို သားငယ်များ၏ ခန္ဓာကိုယ်ထွားကျိုင်းစေမည့်အစာကို ကျွေးသင့်၍ အသားအတွက် ရောင်းစားမည့်ဝက်ကိုမူ အလေးချိန်လျင်မြန်စွာ တိုးတက်စေမည့် ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်နှင့် အဆီများကို ကျွေးသင့်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင် ဝက်မများကို တစ်ခါတစ်ရံ အိုင်အိုဒင်းပါသော အစာများကို ကျွေးသင့်၏။ သို့မှသာ မွေးဖွားလာမည့် သားငယ်များတွင် အမွေးများ လုံလောက်စွာ ပါလာ နိုင်ပေလိမ့်မည်။ အခြားတိရစ္ဆာန်များကဲ့သို့ပင် ဝက်သည်လည်း ဗီတာမင်များကို လုံလောက်စွာမရရှိလျှင် ဒုက္ခရောက်နိုင်လေသည်။ ဝက်အတွက် အထူးအရေးကြီးသော ဗီတာမင်များမှာ ဗီတာမင် အေ နှင့် ဒီတို့ ဖြစ်သည်။ လူကဲ့သို့ပင် ဝက်သည်လည်း ဗီတာမင် ဒီကိုသာ လုံလောက်စွာမရရှိလျှင် ရစ်ကက်ရောဂါ ဖြစ်တတ်ပေသည်။
ဝက်များမွေးမြူခြင်းနှင့် ဝက်သားစည်သွတ်လုပ်ငန်းသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အလွန်ကြီးကျယ်သော လုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်၏။ ဝက်သားစည်သွတ်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သော မြို့ကြီးများမှာ ရှိကားဂိုးမြို့၊ ကင်းဆပ်မြို့နှင့် အိုမာဟာမြို့တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် မွေးမြူသော ထင်ရှားသည့် ဗြိတိသျှဝက်မျိုးများမှာ ယော့ရှိုင်ယားနယ်ရှိ ဝက်ကြီး၊ ဝက်လတ်၊ ဝက်ငယ်မျိုး၊ လင်ကွန်ရှိုင်ယားနယ်ရှိ အမွေးလိမ်ဝက်ဖြူမျိုးနှင့် ဗတ်ရှိုင်ယားနယ်ရှိ ဝက်မျိုးများဖြစ်ကြသည်။
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် ဝက်သည် ဆူအီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၏။ ယခုအခါ၌ တွေ့မြင်နေကြရသော အိမ်မွေးဝက်များ များသောအားဖြင့် ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာသည့် ရိုးရိုးဥရောပတိုက် တောဝက်သည် ဆပ်စဆကရိုဖာဖြစ်၍ တရုတ်ဝက်သည် ဆပ်စအင်ဒိကပ်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ
တောက်ခြင်း
‌တောက်ခြင်း ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္တု တစ်မျိုးမျိုးနှင့် မတည့်‌သော‌ကြောင့် အနာ‌ရောဂါတစ်ခုခု၇‌သော အ‌ခြေအ‌နေမျိုး ‌ပေါ်တတ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ အချို့လူများသည်အစားအ‌သောက်နှင့် ‌ဆေးဝါးတစ်ခုခုကို စား‌သောက်မိ‌သော‌ကြောင့် အင်ပျဉ်ထွက်ခြင်း၊ ‌ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ဝမ်းသွားခြင်း၊ ဗိုက်‌အောင့်ခြင်း ဖြစ်တတ်သည်။ အချို့လူများသည် သား‌မွေး၊ သိုး‌မွေး၊ ကိုယ်လိမ်း‌ပေါင်ဒါ၊ လိမ်း ‌ဆေး၊ ဆိုး‌ဆေး၊ ဓာတု‌ဗေဒ‌ဆေးဝါးစသည်တို့နှင့် ထိ‌တွေ့မိ‌သော ‌ကြောင့် အသားအ‌ရေ ယားယံခြင်းနှင့် အဖုအပိမ့်ထွက်ခြင်း ဖြစ် တတ်သည်။ အ‌မွှေးအမှင် ဖုန်မှုန့်၊ ပန်းဝတ်မှုန်စ‌သော နှာ‌ခေါင်း နှင့် လည်‌ချောင်းအတွင်း ဝင်‌ရောက်‌သော အရာဝတ္တုများ‌ကြောင့် နှာ‌စေးခြင်း၊ ‌ချောင်းဆိုးခြင်းလည်း ဖြစ်တတ်သည်။ ထို့ပြင် ထိုး ‌ဆေး၊ ‌မေ့‌ဆေး၊ ‌သွေးကြည်ရည်တို့နှင့် မတည့်သူများလည်း ရှိ ‌သေးသည်။
မကြာ‌သေးမီက ‌တောက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ‌လေ့လာ ‌သော ပညာရပ်ခွဲတစ်ခု‌ပေါ်ခဲ့သည်။ စမ်းသပ် ‌လေ့လာချက်များ အရ ယခင်က ‌သွေးရိုးသားရိုးဟု ထင်ခဲ့၇‌သော ‌ရောဂါအများ အပြားမှာ လုံးလုံးလျားလျား‌သော် ၎င်း၊ တစ်စိတ်တစ်‌ဒေသ‌သော် ၎င်း ‌တောက်ခြင်း‌ကြောင့် ဖြစ်၇‌ကြောင်း သိရှိလာကြရသည်။ မြတ် သီးနှာ‌စေးဖျားမှာ အမှန်စင်စစ် ‌တောက်ခြင်း‌ကြောင့်ဖြစ်တတ်‌သော ‌ရောဂါတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပန်းနာ၊ အင်ပျဉ်၊ နှင်းခူ၊ မျက်‌မြှေး ‌ရောင်နာ၊ ‌ခေါင်းတစ်ခြမ်း ကိုက်ခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ ဝမ်းသွားခြင်း၊ ဗိုက်‌အောင့်ခြင်းနှင့် တကွအခြားတက်‌သော ‌ရောဂါအချို့မှာလည်း ‌တောက်ခြင်း‌ကြောင့် ဖြစ်တတ်သည်ကို ‌တွေ့ရှိကြသည်။
‌ဆေးပညာပါရဂူအချို့က လူ့ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းရှိ အဂင်္ါ အစိတ်အပိုင်း အားလုံးလိုလိုပင် ‌တောက်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ လူဆယ်‌ယောက်တွင် တစ်‌ယောက်သည် ‌တောက်ခြင်းဖြစ်တတ်ပြီး လူဆယ်‌ယောက်တွင် ‌ခြောက်‌ယောက် သည် တစ်ချိန်မဟုတ် တစ်ချိန်တွင် တခုခု‌ကြောင့် ‌တောက်ခြင်း ဖြစ်ခဲ့ဘူးရမည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ သို့‌သော် ‌ရောဂါဖြစ်တိုင်း ‌တောက်ခြင်း‌ကြောင့် ဖြစ်ရမည်ဟူ၍ကား လွယ်လင့်တကူမမှတ် ယူနိုင်‌ပေ။
‌တောက်ခြင်းသ‌ဘောသည် အချို့‌သော မိသားစုတွင် မျိုးရိုး လိုက်တတ်ဟန်ရှိ‌ကြောင်း ‌တွေ့ရှိရသည်။ လူအချို့တွင် ‌တောက်ခြင်းတစ်မျိုးမျိုး အချိန်မှန်မှန် ဖြစ်‌ပေါ်လာတတ်သည်။ တစ်ဖန် လူတစ်ဦးတည်း၌ တစ်သက် တာအတွင်း‌တောက်ခြင်း အမျိုးမျိုးဖြစ်တတ်ပုံကိုလည်း ‌တွေ့ရှိရပြန်သည်။
ဖြစ်ပွားပုံ
အရာဝတ္တုတစ်ခုသည် အခြားလူအများနျင့်တည့်ပါလျက် အဘယ့်‌ကြောင့် တစ်စုံတစ်‌ယောက်‌သော သူနှင့်မတည့်ရသနည်း ဟူသည့်အချက်ကို ‌ကောင်းစွာမသိ၇‌သေး‌ပေ။ လူတစ်‌ယောက်၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် လက်ဦးတွင် အရာဝတ္တု တစ်ခုနှင့် ထိ‌တွေ့‌သော် လည်း ဘာမျှဖြစ်ခဲ့ခြင်းမရှိ‌ပေ။ သို့‌သော် ‌နောင်တွင်ထိုအရာဝတ္တု နှင့် တဖြည်းဖြည်းမတည့်ဖြစ်လာပြီး ‌နောက်ဆုံး၌ ထိုအရာဝတ္တု အနည်းငယ်နှင့် ထိ‌တွေ့ရုံမျှဖြင့်‌ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ ဖျားခြင်းစ‌သော ‌ရောဂါများဖြစ်‌ပေါ်လာတတ်သည်။ ထို့အတူလူတစ်‌ယောက်သည် အစားအ‌သောက် တစ်မျိုးမျိုးကို လက်ဦးတွင် စား‌သောက်၍ရခဲ့ ရာမှ ‌နောင်အခါတဖြည်းဖြည်း ထိုအစားအ‌သောက်နှင့်မတည့်ဖြစ် လာ ကာထိုအစားအ‌သောက်ကို စား‌သောက်မိတိုင်း ဝမ်းနှင့်ပတ် သက်‌သော‌ရောဂါတစ်ခုခု ဖြစ်‌ပေါ်တတ်သည်ကိုလည်း ‌တွေ့ကြ၇ သည်။
မတည့်‌သော အရာဝတ္တုများနှင့် ထိ‌တွေ့‌သောအခါ‌သွေး ‌ကြောများအတွင်းသို့ ဟစ္စတာမင်း‌ခေါ် ဓာတ်ပစ္စည်းတစ်မျိုး ဝင် ‌ရောက်သွား‌သော‌ကြောင့် ဤကဲ့သို့ ဖြစ်ဟန်တူသည်ဟု ယုံကြည် ကြသည်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်ရှိ ဆဲများအတွင်း၌ ဟစ္စတာမင်းကို‌တွေ့၇ သည်။ ‌သွေး‌ကြောများအတွင်းသို့ ဟစ္စတာ မင်းခမ်များများ ဝင် ‌ရောက် လျှင်‌သွေး‌ကြောနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ရှူးများကို‌ရောင် ရမ်း‌စေတတ်သည်။ ဟစ္စတာမင်း‌ကြောင့် နှာ‌ခေါင်း အတွင်းရှိ အ‌မြှေးများ‌ရောင်ရမ်းလျှင် အ‌မြှေး‌ရောင်နာဖြစ်တတ်သည်။ အဆုတ် ပြွန်များ၏ အတွင်းနံရံများ‌ရောင်ရမ်းလျှင် ပန်းနာဖြစ်တတ်သည်။ ဦး‌နှောက်အတွင်းရှိ ‌သွေး‌ကြောများနှင့် တစ်ရှူးများ‌ရောင်ရမ်းလျှင် အတက်‌ရောဂါ၊ သို့မဟုတ် ‌ခေါင်းကိုက်‌ရောဂါ ဖြစ်တတ်သည်။ အစာ‌ချေအဂင်္ါများ၏ အတွင်းနံရံများ ‌ရောင်ရမ်းလျှင် ဝမ်းနှင့်ပတ် သက်‌သော ‌ရောဂါများ ဖြစ်တတ်သည်။ သို့‌သော် ‌တောက်ခြင်း ‌ကြောင့်ဖြစ်‌သော ‌ရောဂါများကို အခြား‌သွေးရိုးသားရိုး ‌ရောဂါများ ဟု မကြာခဏ အထင်မှားတတ်‌သော‌ကြောင့် ကုသ‌ရေးအတွက် အခက်အခဲ ‌တွေ့ရတတ်သည်။
စမ်းသပ်နည်း
‌တောက်‌စေ‌သော အရာဝတ္တုကို သိရှိနိုင်ရန်အတွက်‌ဝေဒ နာရှင်၏ အိမ်တွင်းနှင့် အလုပ်ဌာနတွင်းရှိ အရာဝတ္တုအားလုံးကို ‌သေချာစွာ အချိန်ယူ၍ ‌လေ့လာရန်လိုသည်။ အိမ်‌မွေး တိရစ္ဆာန် တို့၏ ကိုယ်မှ အ‌မွေးနှင့် ‌ဗောက်နာများ၊ ကိုယ်လိမ်း‌ပေါင်ဒါနှင့် ‌ေ၇‌မွှေးစ‌သော အလှပြုပြင်‌ရေး ပစ္စည်းများ၊ အဝတ်အစားများမှ အ‌မွေးအမင်များ၊ ‌မွေ့ရာ‌ခေါင်းအုံးများ အတွင်း သွတ်ထား‌သော ပစ္စည်းများ၊ ဆိုး‌ဆေး၊ အိမ်သုံး‌ဆေး၊ ပိုးသတ်‌ဆေးမှအစ အစား အ‌သောက်များအားလုံးပင် ‌ဝေဒနာရှင်အား ‌တောက်ခြင်းဖြစ်‌စေ သည့် အရာဝတ္တုများဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့‌ကြောင့် သံသယဖြစ်‌သော အရာဝတ္တုများကို တစ်ခုပြီးတစ်ခု‌လေ့လာ၍ ‌ဝေဒနာရှင်၌ ‌ရောဂါ သက်သာမှုရမရ စမ်းသပ်ကြည့်ခြင်းဖြင့် ‌တောက်ခြင်းဖြစ်ရသည့် အ‌ကြောင်းရင်းကို ရှာ‌ဖွေနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ဤနည်း၌တစ်ခါ တစ်ရံ အခက်အခဲများ ရှိတတ်သည်။
ဆရာဝန်များ အသုံးပြု‌လေ့ရှိ‌သော အလွယ်ကူဆုံးစမ်း သပ်နည်းတစ်ခုမှာ ခြစ်ရာဖြင့် စမ်းသပ်နည်းဖြစ်၏။ဤနည်းတွင် ပထမ‌ဝေဒနာရှင်၏ လက်‌မောင်း၌ဖြစ်‌စေ၊ ‌ကျော‌ပေါ်၌ဖြစ်‌စေခြစ် ရာက‌လေးများ ပြုလုပ်‌ပေသည်။ ထို့‌နောက် ခြစ်ရာတစ်ခုစီ‌ပေါ်၌ သံသယဖြစ်‌သော အရာဝတ္တု အနည်းငယ်မျှစီကို လိုက်တင်ထား သည်။ အကယ်၍ တ‌အောင့်‌လောက်ကြာ‌သောအခါခြစ်ရာတခုခု သည် နီမြန်းလာမည်၊ ‌ရောင်ရမ်းလာမည်၊ယားယံလာမည်ဆိုပါက ‌ရောဂါဖြစ်‌စေ‌သော လက်သည်မှာ ထိုခြစ်ရာ‌ပေါ်၌ တင်ထား‌သော အရာဝတ္တပင် ဖြစ်‌ကြောင်း သိသာနိုင်သည်။
အစားအ‌သောက်‌ကြောင့် ဖြစ်တတ်‌သော ‌တောက်ခြင်း ကို စမ်းသပ်ရာ၌ ‌ဖော်ပြပါ အ‌ရေပြားစမ်းသပ် နည်းမျိုးဖြင့် စမ်းသပ်ရန် မလွယ်ကူလှ‌ပေ။ အစားအ‌သောက်တစ်ခုခု‌ကြောင့် ‌တောက်ခြင်းဖြစ်ရသည်ဟု ထင်ရလျှင် လက်‌တွေ့အ‌ကောင်းဆုံး နည်းမှာ ပထမဦးစွာ ‌ဝေဒနာရှင်အား ‌တောက်ခြင်းလက္ခဏာများ လုံးဝကင်းစင် သွားသည်အထိ အလွန်ရိုး‌သော စား‌နေကျအစား အ‌သောက်များကိုသာ ခြိုးခြံစွာ‌ကျွေးရမည်။ ထို့‌နောက် အစား အ‌သောက် အသစ်အဆန်းများကို တဖြည်းဖြည်းချင်းတိုး၍‌ကျွေး ကြည့်ရမည်။ ဤသို့အားဖြင့်‌ဝေဒနာရှင်သည် မည်သည့် အစား အ‌သောက်နှင့် တည့်ပြီး မည်သည့် အစားအ‌သောက်နှင့်မတည့် ‌ကြောင်းကို ‌တွေ့ရှိလာရသည်။ အစားအ‌သောက်‌ကြောင့်‌တောက် ခြင်းဖြစ်ရာ၌ များ‌သောအားဖြင့် ပရိုတင်းဓာတ်များ‌ကြောင့် ဖြစ် တတ်ခြင်းနည်းသည်။
ကုသနည်း
‌တောက်ခြင်း‌ပျောက်ကင်းရန် အ‌ကောင်းဆုံးကုသနည်းမှာ မိမိနှင့် မတည့်‌သော အရာဝတ္တုများကို တတ်နိုင်သမျှသတိထား၍ ‌ရှောင်ကြဉ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
‌ရှောင်ကြဉ်ရန်ခက်‌သော အရာဝတ္တုများအတွက် ‌တောက် ခြင်းမဖြစ်‌စေရန် ကုသ‌ပေးရာ၌ သိလွယ်မှု‌လျော့ခြင်းနည်းကိုအသုံး ပြု‌လေ့ရှိသည်။ ဤနည်းတွင် မတည့်‌သော အရာဝတ္တုကို အင် ဂျက်ရှင်းထိုး‌ဆေးပြုလုပ်၍ ‌ဝေဒနာရှင်အား လက်ဦးတွင် နည်း နည်းချင်းထိုး‌ပေးသည်။ ‌နောက်တဖြည်းဖြည်းတိုး၍ထိုး‌ပေးသည်။ ဤနည်းဖြင့် ‌ဝေဒနာရှင်သည် မိမိနှင့်မတည့်‌သော အရာဝတ္တုများ ကို ပို၍ခံနိုင်ရည် ရှိလာတတ်သည်။
အစားအ‌သောက်‌ကြောင့် ‌တောက်ခြင်းမဖြစ်‌စေရန် ကုသ ‌ပေးရာ၌ ‌ရှေးဦးစွာ ‌ဝေဒနာရှင်အား မတည့်‌သောအစားအ‌သောက် ကို လ‌ပေါင်းအ‌တော်ကြာမျှ လုံးဝ‌ရှောင်ကြဉ်ထား‌စေသည်။‌နောက် မှမတည့်‌သော ထိုအစားအ‌သောက်ကို တဖြည်းဖြည်းချင်းအနည်း ငယ်စီပြန်စား‌စေသည်။ ဤသို့အားဖြင့် ‌ဝေဒနာရှင်သည် မတည့် ‌သော အစားအ‌သောက်ကို များများစားလာနိုင်တတ်သည်။ အချို့ ‌သော ‌ဝေဒနာရှင်များကို ဗီတာမင်စီနှင့် ဗီတာမင်ဒီများတိုက်‌ကျွေး ခြင်းဖြင့် ‌တောက်ခြင်း‌လျော့ပါး‌စေ‌အောင် ပြုလုပ်‌ပေးနိုင်‌ကြောင်း ‌တွေ့ကြရသည်။
‌ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)
အယောနိသောမနသိကာရသုတ်
အယောနိသောမနသိကာရရှိသူအား မဖြစ်သေးသော ကာမစ္ဆန္ဒနီဝရဏ, ဗျာပါဒနီဝရဏ, ထိန မိဒ္ဓနီဝရဏ, ဥဒ္ဓစ္စ ကုက္ကုစ္စနီဝရဏ, ဝိစိကိစ္ဆာနီဝရဏ-ဟူသော နီဝရဏ ငါးပါးတို့ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ဖြစ်ပြီးသော နီဝရဏတို့ လွန်စွာတိုးပွားရန် ဖြစ်ပုံ၊ မဖြစ်သေးသော ဗောဇ္ဈင်တရားတို့ မဖြစ်တော့ပုံ၊ ဖြစ်ပြီးသော ဗောဇ္ဈင်တရားတို့ ချုပ်ငြိမ်းပုံ၊ ယောနိသောမနသိကာရရှိသူအား နီဝရဏတရား ငါးပါးကို ပယ်နိုင်ပုံ၊ မဖြစ်သေးသော နီဝရဏတရားတို့ မဖြစ်တော့ပုံ၊ မဖြစ်သေးသော ဗောဇ္ဈင်တရားတို့ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ၊ ဖြစ်ပြီးသော ဗောဇ္ဈင်တရားတို့ ဘာဝနာပါရိပူရဖြစ်ပုံကို နှစ်မျိုးခွဲ၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မလှချင်
မလှချင် သည် ၁၉၇၅ ခုထုတ် မြန်မာရုပ်ရှင် တစ်ကားဖြစ်သည်။ သူဇာရုပ်ရှင်အတွက် ဦးချစ်စိန် ရိုက်ကူးပြီး ကျော်ဟိန်းနှင့် ခင်သန်းနုတို့ အဓိကဇာတ်ဆောင်အဖြစ် ပါဝင်ကြသည်။ ၁၉၇၅ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ရုံတင်သည်။
ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်
thumb|ရန်ကုန်မြို့ရှိ ယခင် [[တရားရုံးချုပ်ဟောင်း (ရန်ကုန်)|ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ် အဆောက်အအုံ|alt=]] ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းရှိ တရားရုံးများတွင် အမြင့်ဆုံးတရားရုံးဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ်မှာ ဦးသာဌေး ဖြစ်သည်။ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ်ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စု တရားလွှတ်တော်ချုပ်ကို တရားသူကြီးချုပ်အပါအဝင် တရားသူကြီး နည်းဆုံး ၇ ဦးမှ အများဆုံး ၁၁ ဦးနှင့်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်သည်။ (လက်ရှိတွင် တရားသူကြီး ၉ ဦးသာရှိသည်။) ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် ကို နိုင်ငံတော်သမ္မတက အမည်စာရင်းတင်သွင်းပြီး ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ၏ အတည်ပြုချက်ဖြင့် ခန့်အပ်သည်။ အဆောင်အယောင်ဥပဒေအရ ပြည်ထောင်စုတရားသူကြီးချုပ် သည် ဒုတိယသမ္မတ နှင့် တန်းတူ အဆောင်အယောင်များကို ခံစားခွင့်ရှိပြီး ပြည်ထောင်စုတရားလွှတ်တော်ချုပ် တရားသူကြီးများသည် ပြည်ထောင်စု ဒုတိယဝန်ကြီးနှင့်တန်းတူ အဆောင်အယောင်များကို ခံစားပိုင်ခွင့်ရှိသည်။