cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သန်လျင်တံတား
သန်လျင်တံတား သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်မြို့ ဗိုလ်တထောင်ခရိုင် သာကေတမြို့နယ် နှင့် သန်လျင်ခရိုင် သန်လျင်မြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော တံတားဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြစ်နှင့် ပဲခူးမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာနေရာမှ အရှေ့မြောက်ဘက် ၄၂ ကီလိုမီတာခန့်အကွာရှိ ပဲခူးမြစ်ကို ဖြတ်သန်းတည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တံတားအလယ်တွင် မီးရထား လမ်းတစ်ခုပါရှိကာ ဘေးနှစ်ဖက်တွင် တစ်လမ်းသွား ကား  လမ်းတစ်ခုစီ ပါရှိသည်။ရေလည်တိုင် ၁၄ တိုင် ဖြစ်သည်။
ထန်းမော်ခန်းရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ထန်းမော်ခန်းရွာ(Htanmawhkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ လုထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုထောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၄ ဦး၊ မ ၆၅၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မအူပင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
မအူပင်ရွာ (Maaupin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကြိမ်ခါးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြိမ်ခါးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၀၁ ဦး၊ မ ၂၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျားလည်း ကြောက်ရ၊ ကျားချေးလည်း ကြောက်ရ
ကျားလည်း ကြောက်ရ၊ ကျားချေးလည်း ကြောက်ရ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မအူပင်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျားလည်း ကြောက်ရ၊ ကျားချေးလည်း ကြောက်ရ
ရှင်းလင်းချက်
ကျားကိုသာ ကြောက်ရသည်မဟုတ်၊ ကျားချေးကိုပင်လျှင် ကြောက်ရသကဲ့သို့ မိမိအား နှိပ်စက်နိုင်သော အရှိန်အဝါရှိသူကိုသာ ကြောက်ရသည်မဟုတ်၊ အရှိန်အဝါကို မှီပြီး အာဏာပြနေသော နောက်လိုက်အသိုင်းအဝိုင်းများကိုပါ ကြောက်ရသည်။
အေးချမ်းမာလာရွာ၊ ရေနံတောင်
အေးချမ်းမာလာရွာ၊ ရေနံတောင်
ကျွဲလမ်းစုရွာ၊ ကျောင်းစု
ကျွဲလမ်းစုရွာ၊ ကျောင်းစု
မြောက်ချောင်
မြောက်ချောင်
ကယာစုရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကယာစုရွာ (Karyarsu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ထောမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၉၁ ဖြစ်သည်။
ပန်လော့ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ပန်လော့ရွာ (Panglawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ တုံလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၃ ဦး၊ မ ၂၄၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ရှင်ဥတ္တရဇီဝ
ရှင်ဥတ္တရဇီဝ (၅ အောက်တိုဘာ ၁၁၉၁ ကွယ်လွန် (ခန့်မှန်း)) သည် ပုဂံခေတ် ၁၁၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၁၉၁ ခုနှစ်အထိ နရသူ၊ နရသိင်္ခ၊ နရပတိစည်သူ ဘုရင်များလက်ထက် ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ယောင်ဂယ်ဆိုမွန်
ယောင်ဂယ်ဆိုမွန် (Yeon Gaesomun (၆၀၃–၆၆၆)) သည် ဂိုဂုယောတိုင်းပြည်၏ ကျဆင်းယုတ်လျော့လာသော နေ့ရက်များ၌ အာဏာထက်သော စစ်အာဏာရှင်ဖြစ်သည်။ ဂိုဂုယောသည် ကိုရီးယားရှေးသမိုင်း၏ သုံးပြည်ထောင်ခေတ် (သို့) ပြည်ထောင်သုံးခုရှိသောခေတ်မှ တိုင်းပြည်တစ်ပြည်ဖြစ်သည်။ ဧကရာဇ် ထိုင်ဇုံး (လီရှိမင်း) နှင့် ဆက်ခံသော သားဖြစ်သူ ဧကရာဇ် ကောက်ဇုံး တို့လက်ထက်ထန်မင်းဆက်၏ ထိုးစစ်ကို အောင်အောင်မြင်မြင် ခုခံကာကွယ်နိုင်ခဲ့သူအဖြစ် အမှတ်ရကြပေသည်။
ရိုးရာ ကိုးရီးယားသမိုင်းများက ယောင်ဂယ်ဆိုမွန်သည် အာဏာရှင်ဆန်သော စစ်ခေါင်းဆောင်၊ ၎င်း၏ ရက်စက်သော မူဝါဒများနှင့် ဘုရင်၏ အမိန့်ကို နာခံမှုမရှိခြင်းများက ဂိုဂုယော၏ ကျဆုံးမှုကို ဦးတည်ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်ဟူ၍ ချယ်မှုန်းရေးသားကြသည်။ သို့ရာတွင် တရုတ်တို့၏ တိုက်စစ်ဆင်မှုများကို ကာကွယ်ရာတွင် ၎င်း၏ အောင်မြင်မှုများသည် ကိုရီးယားမျိုးချစ်ဝါဒီများကို လှုံ့ဆော်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် သိသိသာသာမှာ ၁၉ ရာစု ကိုရီးယား သမိုင်းပညာရှင် ဆင်ချေးဟိုက ယောင်ဂယ်ဆိုမွန်ကို ကိုရီးယားသမိုင်း၏ အကြီးကျယ်ဆုံး သူရဲကောင်းဟု ပင်ဖော်ပြသည်အထိ စေ့ဆော်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် ပညာရှင်များကလည်း ဆင်ချေးဟိုကို ပဲ့တင်ထပ်ပြောဆိုကြ၍ ယောင်းဂယ်ဆိုမွန်ကို ကိုရီးယားသမိုင်း၌ ပြိုင်ဖက်မရှိသော တိုင်ပြုပြည်ပြုသမားတစ်ယောက်ဟူ၍ ချီးကြူးထောမနာပြုကြလေသည်။
ရွှေနွယ်ပင်
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင် - အခြား သစ်မာ ပင်ကြီးမျိုး ကို မှီတွယ် ၍ အစာ ရေစာ စုပ်ယူ ရှင်သန် ရသော အရွက်မဲ့ ကပ်ပါး နွယ်ပင် မျိုး ဖြစ်သည်။ အကြီး အငယ် ၂ မျိုး ရှိ၏။ အသားထူသည် ။ ပင်စည် ရှည်လျား ပြီး ကိုင်းဖြာ သည်။ ရွှေဝါ ရောင် ရှိ၏ ။ မှီတွယ် ပင်အား အုံလိုက် အုပ်ဆိုင်း ထားသည်။ အပွင့် - ပွင့် တည်း သို့မဟုတ် စုပြုံ ပွင့်သည်။ ပွင့်ညှာ တို၍ ကောက်နေ သည်။ ပွင့်ခံ ရွက်သေးငယ် သည် ။ အသား ထူ သည်။ အပွင့် အဖြူရောင် ရှိ၍ သုံးမြှောင့် ပုံဖြစ်သည်။ အသီး - လုံးဝိုင်းပြီး ထိပ်ဘက် ချွန်သည် ။ ၂ စေ့ မှ ၄ စေ့ ထိ ရှိသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	ပဉ္စငါးပါး။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာ နိုင်ငံ အထက်ပိုင်း ပြင်ဦးလွင် နှင့် အထက် ချင်းတွင်း နယ်များ တွင် တွေ့ရသည်။ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင် -မြန်မာ ဆေးကျမ်း များ အလိုအရ ဆေးရွှေနွယ် သည် ချို၏ ၊ ထက်မြက်၏ ၊ သည်းခြေနှင့် စပ်လျဉ်း သော ရောဂါ များကို နိုင်၏။ ခွန်အားကို တိုးစေ၏။ သုက်ကို ပွားစေ၏ ။ အသက်ကို ရှည်စေ နိုင်၏။
အသုံးပြုပုံ- ပဉ္စငါးပါး ၁။ ဆေးရွှေနွယ် သည် အသက်ရှည် စေတတ်သော အပင်မျိုး တွင် အပါအဝင် ဖြစ်၏ ။ အသည်းရောင် ၊ အသည်းကြီး ၊ အသည်း မာကျော ကြမ်းတမ်း ခြင်း အတွက် ၎င်းဆေးရွှေနွယ် ကိုပြုတ်၍ သောက်ခြင်း ၊ ဝမ်းဗိုက် ကို လိမ်းပေးခြင်း ဖြင့် ပျောက်ကင်း စေနိုင်၏။ ၂။ ဝမ်းကြောတင်း ခြင်း ၊ ဝမ်းရောင် ခြင်း ၊ အစာမကြေ လေချဉ်တက် ခြင်း ၊ ဝမ်းဗိုက်နာ ခြင်း များ အတွက် ဆေးရွှေနွယ် ကို ကျတ်ကျတ် ကျို ၍ ဝမ်းဗိုက် တွင် လိမ်းပေးပြီး အဝတ်ဖြင့် ပတ်ထား ပါက အောက်သို့ လေစုန်ကာ ပျောက်ကင်း၏။ ၃။ ဆေးရွှေနွယ် မှုန့် ၊ ချင်းခြောက်မှုန့် ဆတူ ရော၍ ထောပတ်နှင့် ဖျော်ပြီး အနာဆွေး၊ အနာဟောင်း များကို လိမ်းပေးသော် အနာများ အသားနု တက်၍ အမြန်ကျက်သည်။ ၄။ ဆေးရွှေနွယ် ကို ညက်အောင် ကြိတ်၍ ရေနှင့် မပျစ်မကျဲ ဖျော်ပြီး ယားနာ များကို လိမ်းပေးသော် ပျောက်ကင်း၏။ ၅။ ဆေးရွှေနွယ် ကို တို့စရာ အဖြစ် ဖြစ်စေ ၊ ၎င်းချည်း သက်သက် ဖြစ်စေ နေ့စဉ် စားသုံးပေး ပါက ဆံမဖြူ သွားမကျိုး ပါးရေ မတွန့်ဘဲ အသက်ရှည် နုပျို ကျန်းမာ စေ၏ ။ ၆။ ဆေးရွှေနွယ် ကို သွေးဖောက်ပြန် သော ရောဂါ အတွက် လည်း သုံး၏။ ၇။ ဆေးရွှေနွယ် ဖြင့် ခေါင်း လျှော် လျှင် ခေါင်းအေး ၍ ဦးနှောက် ကြည်လင် စေပြီး ဗောက်နှင့် သန်းများကို ပျောက်စေသည်။
ပိုခါရာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်
ပိုခါရာအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ် (पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल) သည် နီပေါနိုင်ငံ၊ ဂန်ဒကိစီရင်စု၊ ပိုခါရာမြို့တွင် တည်ရှိသည့် တည်ဆောက်ဆဲ လေဆိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤလေဆိပ်သည် လက်ရှိပြည်တွင်းသုံးလေဆိပ်၏ အရှေ့ဘက် ၃ ကီလိုမီတာ (၁.၉ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်းကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်အစောပိုင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ရန် လျာထားသည်။ ဤလေဆိပ်သည် နီပေါနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံရှိ လေဆိပ်များ
အက်ဒွပ် လီယာ
အက်ဒွပ်လီယာ (ခရစ် ၁၈၁၂ - ၁၈၈၈)သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး ပန်းချီဆရာနှင့်ကဗျာဆရာဖြစ်သည်။ သူစပ်ဆိုသော ကဗျာများမှာ တောက်တီးတောက်တဲ့ ကဗျာဟုဆိုအပ်သော ကြံကြံဖန်ဖန် ရေးစပ်သော ကဗျာများဖြစ်၏။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် လင်းမရစ်ကဗျာဟုခေါ်သည်။ သူစပ်ဆိုသော ကဗျာများအတွက် အရုပ်များကို သရုပ်ပါစွာ သူကိုယ်တိုင်ရေးခြယ်သည်။ လီယာသည် လန်ဒန်မြို့၌ ခရစ် ၁၈၁၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင်မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်း၂၁ ယောက်အနက် အထွေးဆုံးဖြစ်သည်။ ပထမဦးဆုံး လီယာရေးဆွဲသော ရုပ်ပုံများမှာ ငှက်ပုံများဖြစ်၏။ အသက် ၂ဝ အရွယ်တွင် လှပစွာ ဆေးရောင်စုံခြယ်ထားသော ငှက်ပုံအချို့ကို စာအုပ် ထုတ်လေ၏။ ဒါဗီအမတ်ကြီးသည် ထိုစာအုပ်၌ပါသော ပုံများကို အလွန် သဘောကျနှစ်သက်သဖြင့် လီယာအား နိုးစလေ၌ မွေးမြူထားသော တိရစ္ဆာန်များပုံကို ရေးဆွဲခိုင်းလေသည်။
လီယာသည် အမတ်ကြီး၏ အိမ်သားများနှင့် ရင်းနှီးလာသဖြင့် ထိုအမတ်ကြီး၏ ကလေးများအတွက် တောက်တီးတောက် တဲ့ ကဗျာများကို ရေးစပ်ပေးလေသည်။
ငှက်များကို ရေးဆွဲရာမှ တောတောင်တို့၏ ရှုခင်းများရေးဆွဲခြင်းကို လေ့လာပြန်သည်။ ၁၈၃၇ ခုနှစ်ခန့်တွင် လီယာသည် ရောမမြို့၌ ပန်းချီ ခန်းတစ်ခုဖွင့်ကာ ဆယ်နှစ်မျှ နေထိုင်ခဲ့လေသည်။ နွေရာသီများတွင် အီတလီနှင့် စစ္စလီကျွန်းစသော မြေထဲပင်လယ်ဒေသများသို့ အလည်အပတ် သွား၏။ ရံဖန်ရံခါ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာတတ်သည်။
ရောမမြို့၌ ရှိနေစဉ် တောပုံတောင်ပုံ ပန်းချီကားများဖြင့် ဝေဆာနေသော ရုပ်စုံဂျာနယ် တစ်စောင်ကိုထုတ်ဝေသည်။ လီယာရေးခဲ့သော ကလေးများအဖို့ ရယ်ရွှင်ဖွယ်စာအုပ် နှစ်အုပ်မှာ ကမ္ဘာကျော် ဖြစ်လာ၏။ ထိုစာအုပ်များတွင် သူကိုယ်တိုင် ရုပ်ပြောင်များ ရေးဆွဲထားလေသည်။ သူ ရေးဆွဲသော ရုပ်ပုံများမှာ ကလေးမျာအဖို့အလွန် ရယ်စရာကောင်းသောပုံများ ဖြစ်သည်။ ပုံစံအားဖြင့် လူအိုကြီးတစ်ယောက်၏ ကြီးမား ရှည်လျားသော မုတ်ဆိတ်အတွင်း၌ ဇီးကွက်နှစ်ကောင်၊ ကြက်တစ်ကောင်၊ နှံပြည်စုတ်တစ်ကောင်နှင့် မိုးစွေငှက်လေးကောင်တို့ အသိုက်အအုံဖွဲ့နေသည့် ပုံမျိုးဖြစ်သည်။ လီယာသည် ဆီဆေးရေးအတတ်၌ အထူးကျွမ်းကျင်သော်လည်းတောက်တီး တောက်တဲ့ပုံပြင်များကြောင့် ပို၍ကျော်စောလေသည်။ ၁၈၈၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ဆန်ရီမိုမြို့၌ ဟာသပုံပြင်ဆရာ အက်ဒွပ်လီယာ ကွယ်လွန်လေသည်။
ကျားသနားမှ နွားချမ်းသာ
ကျားသနားမှ နွားချမ်းသာ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
ကျားရှေ့ရောက်သော နွားသည် ကျား သနားမှသာ အသက်ချမ်းသာခွင့် ရနိုင်မည်ဖြစ်သကဲ့သို့ အလွန်ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သူ ရှေ့မှောက် ရောက်သူသည် ထိုသူ အနားညှာတာမှသာ ချမ်းသာခွင့် ရနိုင်မည်။
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ရေနံတောင်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ရေနံတောင်
ထိုင်းဘတ်ငွေ
ထိုင်းဘတ်ငွေ (บาท၊ သင်္ကေတ: ฿; ကုဒ်: THB) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၏ ငွေကြေးဖြစ်သည်။
Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT) ၏ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ မှတ်တမ်းများအရ ထိုင်းဘတ်ငွေသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးအတိုင်းအတာအရ တစ်ဆယ်ခုမြောက် အသုံးအများဆုံး ငွေကြေးဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သုံးစွဲနေဆဲ ငွေကြေးများ
သစ်ပုတ်ရွာ၊ ဝက်ရုပ်
သစ်ပုတ်ရွာ၊ ဝက်ရုပ်
ကနုကလောရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
ကနုကလောရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
စက်တင်ဘာ ၁၉၈၇
ကိုးကား
1987
မိဂဒါဝုန်
ဆားနပ်မြို့သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဥတ္တရပဒေသပြည်နယ်၊ ဗာရာဏသီမြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ၁၃ ကီလိုမီတာအကွာ၊ ဂင်္ဂါမြစ်နှင့် ဂုမ္မတီမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာနေရာတွင် တည်ရှိသည်။ ဆားနပ်မြို့ရှိ မိဂဒါဝုန်တောတွင် မြတ်စွာဘုရားသခင်သည် မဟာသက္ကရာဇ် (၁၀၃) ခု၊ ဝါဆိုလပြည့်တွင် ဓမ္မစကြာတရားဦးကို ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးအား ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
မူလအမည်
မိဂဒါဝုန်ဆိုသည်မှာ သားသမင်အပေါင်းတို့အား ဘေးမဲ့ပေးထားရာ တောကြီးဖြစ်သည်။ ဣသိပတနဟု အမည်ရသည်မှာ ဘုရား ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရိယာထေရ်ရှင်တို့ ကောင်းကင်မှ သက်ဆင်းရာ၊ ကောင်းကင်သို့ တက်ရာဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
မိဂဒါဝုန်
မိဂဒါဝုန်တောကြီး၌ လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါတို့၏ ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် မဟာသက္ကရာဇ် ၁ဝ၃ ခုနှစ် ဝါဆိုလပြည့် စနေနေ့ နေဝင်လုဆဲ အချိန်၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့အား ဓမ္မစကြာ ဒေသနာတော်ကို တရားဦး ဟောတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသို့ဟောခဲ့သည်မှာ ယခုအခါ နှစ်ပေါင်း ၂၅၅ဝ ကျော်ခဲ့လေပြီ။
မြတ်စွာဘုရားသည် မိဂဒါဝုန်တော၌ ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့အား တရားဦး ဟောတော်မူသည့် ဝါဆိုလပြည့်နေ့ညမှာပင် အရှင် ကောဏ္ဍညသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်သို့ ဆိုက်ရောက်၏။ ယင်း ဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် အရှင် ဝပ္ပ၊ ၂ ရက်နေ့တွင် အရှင်ဘဒ္ဒိယ၊ ၃ ရက်နေ့တွင် အရှင်မဟာနာမ်၊ ၄ ရက်နေ့တွင် အရှင်အဿဇိတို့ အသီးအသီး သောတာပန်အဖြစ်သို့ ရောက်ကြသည်။
မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုပြီးသည်နောက် နှစ်ပေါင်း ၂၅ဝ ခန့်တွင် သာသနာ့ဒါယကာဖြစ်တော်မူသော သီရိဓမ္မာ သောကမင်း ကြီးသည် ဘုရားရှင်နှင့် စပ်လျဉ်းသည့် ဒေသများသို့ တိုင်းခန်း လှည့်လည်ပြီးလျှင် အမှတ်တရဖြစ်စေရန် သာသနိက အဆောက် အအုံများကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ထိုအဆောက်အအုံများ အနက် မိဂဒါဝုန်တော၌ မြတ်စွာဘုရား ဓမ္မစကြာဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူခဲ့သည့် နေရာတွင် တည်ထားသော ဓမ္မေခစေတီတော်သည်လည်း တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ထိုစေတီတော်ကြီးမှာ ပျက်စီးယိုယွန်းနေလင့်ကစား ယခုတိုင် မြေပြင်မှ ဉာဏ်တော်ပေ ၁၅ဝ ခန့် မြင့်မားလျက်ပင် ရှိသေးသည်။ စေတီတော်ကြီး၏ အပေါ်ပိုင်း သည် ဝိုင်း၍ ထိပ်တွင်ခုံး၍နေသည်။ အောက်ပိုင်းတွင်ကား ရှစ် ထောင့်သဏ္ဌာန်ရှိ၍ အုတ်ဖြင့်တည်ထား၍ အပေါ်ပိုင်းတွင် ကျောက်ဖြင့် တည်ထားသည်။
မိဂဒါဝုန်တောကို ယခုခေတ်တွင် ဆားနပ် ဟု ခေါ်သည်။ ဗာရာဏသီမြို့မှ မြောက်ဘက် ၆ မိုင်ခန့် အကွာတွင် ဆားနပ် ခေါ် မိဂဒါဝုန်တောတန်းရှိသည်။ ကာလကတ္တားမြို့မှ ဂါယာမြို့သို့ မီးရထားဖြင့် သွားရာတွင် ၂၉၂ မိုင်ဝေး၍တစ်ဖန် ဂါယာမှ ဗာရာဏသီမြို့သို့ ၁၂၉ မိုင်ဝေးသည်။ ဗာရာဏသီမြို့မှ မိဂဒါဝုန်တောသို့ ၆ မိုင်ဝေးသော ခရီးကို မြင်းလှည်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တက္ကစီမော်တော်ကားဖြင့်ဖြစ်စေ သွားနိုင်သည်။ မိဂဒါဝုန်သို့ မရောက်မီ ၂ ဖာလုံခန့်အလို၊ လက်ဝဲဘက်တောင်ပူစာတစ်ခုပေါ် တွင် ချောက်ခဏ္ဍီစေတီခေါ် စေတီတစ်ဆူကိုတွေ့ရသည်။ ထိုစေတီနေရာကား ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသည် ပဉ္စဝဂ္ဂီငါးဦးတို့အား တရားဦး မဟောမီ ပထမဆုံး တွေ့ကြသော နေရာဟု ဆိုသည်။
ထင်ရှားသောနေရာများ
ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များအဖို့ ဆားနပ်မြို့ (သို့မဟုတ် ဣသိပတန မိဂဒါဝုန်) သည် ထူးမြတ်သော သံဝေဇနိယ လေးဌာနတွင် အပါအဝင်ဖြစ်လေသည်။ အခြားသုံးနေရာမှာ ကုသိနာရုံပြည်၊ ဗုဒ္ဓဂါယာနှင့် လုမ္ဗိနီတို့ ဖြစ်သည်။
ရွှေစင် (မော်ဒယ်)
အနုပညာဘ၀အစ
မန္တလေးမြို့တွင် တစ်နှစ်နီးပါးခန့် မော်ဒယ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့တွင် အရီးတောင်းလက်ဖက်၊ ဗလာစာအုပ်၊ မိုးနတ်မယ်ပါတိတ်၊ ရွှေဆိုင်ကြော်ငြာများ ရိုက်ကူးပြီး Step အင်္ကျီကြော်ငြာပြိုင်ပွဲအတွက် ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် တွင် ကျင်းပခဲ့သော Step Fashion Boy & Girl Model & Photo Contest 2009 တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရာမှ ဆုရရှိခဲ့ပြီး အနုပညာလောကသို့ စတင် ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
ဝေဖန်ချက်များ
မိမိဝင်ငွေထက် အဆမတန်သုံးစွဲနေခြင်းကိုထုတ်ဖော်ပြောဆိုမှုတို့ကြောင့် ဝေဖန်ပြောဆိုမှုများ ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
ရှင်ပန့်သကူ
ရှင်ပန့်သကူ သည် ပုဂံခေတ်မှ ထင်ရှားသော ဘုန်းတော်ကြီးတစ်ပါးဖြစ်သည်။
ရွှေဓား၊ စာရေးဆရာ
၂ဝဝ၅ ခု၊ ဇူလိုင်ထုတ် ရာပြည့် ဦးစိုးညွန့် စုစည်း တည်းဖြတ်တဲ့ '၂ဝ ရာစု မြန်မာ စာရေး ဆရာ ၁ဝဝ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း' စာအုပ်မှ စာရေးတွေရဲ့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ အကျုဉ်း တွေကို ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြတာ ဖြစ်ပါတယ်။
ရွှေဓား [၁၉၂၃ - ၁၉၆၁]
သထုံ ခရိုင် ပေါင်မြို့ ကျွဲခြံရွာ ဇာတိ ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားပြီး အမည်ရင်းမှာ ဦးထွန်းရီ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ကပင် မိဘ နှစ်ပါး ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ထူး ကိုယ်ချွန် ဘဝဖြင့် ဆယ်တန်း စာမေးပွဲကို ဝင်ရောက် ဖြေဆို ခဲ့ရသည်။ လယ်ယာ လုပ်ခွင် ဝင်ခဲ့ ရသည်။ နယ်သတင်းထောက် လုပ်ခဲ့ ရသည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်း မော်လမြိုင် ခရိုင် မုဒုံမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင် ခဲ့သည်။ မုဒုံမြို့ တွင်ပင် ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်း များကို လျှို့ဝှက် ဆောက်ရွက် ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဟင်္သာကျွန်း၊ ဘီလူးကျွန်း မြို့ဘက်သို့ တိမ်းရှောင် ပုန်းအောင်း နေခဲ့ ရသည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် ပြီးသော အခါ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်ရှိ ခဲ့သည်။ မြန်မာ နိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းတွင် စာရေး အဖြစ် ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင်ရင်း တဖက် ကလည်း ပန်းချီ ဆွဲသည်။ စာရေးသည်။ ပြဇာတ် ပညာ လေ့လာသည်။ ပြဇာတ် လောကတွင် ကျင်လည်သည်။ ထို့နောက် သတင်းစုံ ဂျာနယ်၊ ပြည်တော်သစ် ဂျာနယ်၊ လင်းယုန် ဂျာနယ်နှင့် လင်းယုန် သတင်းစာ တို့တွင် အယ်ဒီတာ အဖြစ် လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။ ကိုယ်ပိုင် ထုတ်ဝေရေး လုပ်ငန်း "စံပယ် ဖြန့်ချိရေး" ကို ထူထောင် ခဲ့သည်။ ပုဒ်မ ၅ နှင့် ဖမ်းဆီးပြီး ထောင်ထဲတွင် ၂ နှစ်ကျော် နေခဲ့ ရသည်။ မြန်မာ နိုင်ငံ စာရေး ဆရာ အသင်းတွင် (၈) ကြိမ်မြောက် စာဆိုတော်နေ့ အဖြစ် ကပြသည့် မြဝတီ ပြဇာတ်တွင် ပါဝင် ခဲ့သည်။
ရွှေဓားသည် ပထမ အိမ်ထောင်နှင့် ကွဲပြီး သည့်နောက် နောက်အိမ်ထောင် ထပ်ပြုသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၇ ရက် တနင်္ဂနွေနေ့ အဝင် ည ၁၂ နာရီ ၃၅ မိနစ် အချိန်၌ ရန်ကုန်မြို့ မြင်းပွဲ အသင်း ဆေးရုံတွင် အဆုတ် ရေဝင် ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဒုတိယ ဇနီးသည်နှင့် ကလေး နှစ်ယောက် ကျန်ရစ် ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ပြီးနောက် "ရွှေဓားကား အောင်မြင်သော စာရေး ဆရာ တယောက်ပင် ဖြစ်သည် ...။ ဝတ္ထုပေါင်း များစွာ ရေးခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ဝတ္ထုတိုလည်း ထက်ထက်မြက်မြက် ရေးနိုင်၏။ ဝတ္ထုရှည် များလည်း ရေးခဲ့၏။ နာမည် အမျိုးမျိုး ဖြင့်လည်း ရေးခဲ့၏။ အယ်ဒီတာကောင်း တယောက်လည်း ဖြစ်သည်" ဟု လေးမြင့်က တ သခဲ့သည်။
စာညွှန်း ။ ။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကွန်နားရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကွန်နားရွာ (Kunnar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နမ့်ခုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၇၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ခုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၀၁ ဦး၊ မ ၂၀၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်လယ်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
အောက်လယ်ရွာ (Auklel)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅၁ ဦး၊ မ ၃၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
သိန်ကုန်းရွာ၊ ရေနံတောင်
သိန်ကုန်းရွာ၊ ရေနံတောင်
အောက်လယ်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော်ခြံ
ကော်ခြံ
ဘလိုင် ဖားပါးစပ်ငှက်
ဘလိုင် ဖားပါးစပ်ငှက် (Batrachostomus affinis) သည် မျိုးရင်း Podargidae ရှိငှက်ဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်အား မလေးရှားနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ကြာကြီးကွင်းရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
ကြာကြီးကွင်းရွာ(Kyargyikwin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ ကြာကြီးကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၆၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာကြီးကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၄၈ ဦး၊ မ ၁၇၃၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၃၈၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘလိုင် ဖားပါးစပ်ငှက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
လက်ပန်ချောင်းရွာ၊ ပြင်ချောင်း
လက်ပန်ချောင်းရွာ၊ ပြင်ချောင်း
နန်တော်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံတုံးရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
ကျုံတုံးရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
သန်လျင်တံတား အမှတ် (၂)
သန်လျင်တံတား အမှတ် (၂) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ ရန်ကုန်မြို့နှင့် သန်လျင်မြို့တို့ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော တံတားတစ်ခုဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်ဘက်ခြမ်းရှိ ဒဂုံဆိပ်ကမ်းမြို့နယ်နှင့် သန်လျင်ဘက်ခြမ်းရှိ ကုလားဝဲရွာ ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ တံတားအရှည်မှာ ၁.၃၈ ကီလိုမီတာ(၅၆၇၈ ပေ) ဖြစ်သည်။ ၂၂ မီတာ (၇၂ ပေ) အကျယ်ရှိ ၆ လမ်းသွားကားလမ်းနှင့် ဘေးနှစ်ဖက်တွင် ၁.၈၃ မီတာ (၆ ပေ)စီ အကျယ်ရှိ လူသွားလမ်းတစ်ခုစီ ပါရှိသည်။ စုစုပေါင်းခံနိုင်ဝန်အားမှာ ၇၂ တန်ဖြစ်သည်။ရေလည်တိုင် ၁၄ တိုင် ဖြစ်သည်။
ကဇွန် (လီဆူး)ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ကဇွန် (လီဆူး)ရွာ(Kazon(Lisuu))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ လုထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုထောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၄ ဦး၊ မ ၆၅၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၁၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပန်တဲ (မြောက်)ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
လက်ပန်တဲ (မြောက်)ရွာ (Letpante(North))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ မြေသင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေသင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၁ ဦး၊ မ ၁၅၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွင်းရားလေးရွာ၊ ရေနံတောင်
ကွင်းရားလေးရွာ၊ ရေနံတောင်
ကွန်နားရွာ၊ နားတစ်
ကွန်နားရွာ (Kunnar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နားတစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားတစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၆ ဦး၊ မ ၄၉၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်လောင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
နတ်လောင်းရွာ (Natlaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ကြိမ်ခါးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၀၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြိမ်ခါးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၀၁ ဦး၊ မ ၂၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 6888
လခြမ်း နက်ဗျူလာ (တရားဝင်အားဖြင့် NGC 6888) သည် ထုတ်လွှင့် နက်ဗျူလာဖြစ်ကာ လူသိများသည်။ ယင်းအား ၁၇၉၂ ခုနှစ်တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဧရာမ ကြယ်နီကြီး WR 136 သည် NGC 6888 အား အမြီးတန်းနှစ်ခု ဖြစ်စေပြီး ကွဲပြားသည့် ဆူပါနိုဗာအမျိုးအစားကို ဖြစ်စေသည်။
တောင်မဲအုပ် (လက်ပံခါး)
ပုံသဏ္ဌာန် 	: အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အခေါက် ၊ အရွက် ၊ အစေး။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက် သည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင် - မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ တောင်မဲ အုပ် (လက်ပံခါး) ပင်သည် ပူ၍ ခါးသော အရသာ ရှိ၏ ။ အကြော လေသွား လေလာ ကောင်း စေသည်။ ၀ဖြိုး စေ၏ ။ နှလုံး ရောဂါ ၊ အခေါက် သည် ခွန်အား နည်းသော ရောဂါ ၊ အဖျား ရောဂါ ၊ အစာအိမ် ရောဂါ တို့ကို ပျောက်ကင်း စေနိုင်၏ ။ အစေးသည် အနာနှင့် အကိုက် အခဲ များကို ပျောက်စေ နိုင်သည်။
အသုံးပြုပုံ- အခေါက် ၁။ အခေါက် ကို အဖျား ဖြတ်ဆေး ၊ လေငန် ဆေး၊ ဝမ်းကိုက် ပျောက်ဆေး အဖြစ် ဖော်စပ် သုံး၏ ။ အဖျား ဖြတ်ဆေး အဖြစ် သုံးရာ၌ ကွီနိုင် ကဲ့သို့ ပင် သုံးနိုင် ၏ ။ ၂။ အနာ စိမ်း ၊ သွေးစုနာ၊ အနာ ပေါက် များ အတွက် အခေါက် ကို သွေးလိမ်း ပါက နုလျှင် ပိန်၍ ရင့်လျှင် ပြည်ပေါက် စေ၏ ။ ၃။ အမြစ် ခေါက်ကို ကျို၍ အိပ်မွေ့ သီးမှုန့် နှင့် သင့်ရုံ ရောသောက် သော် ဝမ်းတွင်း ရှိ တုတ်များ သန်ကောင် များ ကျ၏။ ၄။ အခေါက် ကို သုံးခွက် တစ်ခွက် တင် ကျိုသောက် သော် အဆုတ် ရောဂါ ၊ အစာ အိမ် အချဉ်ပေါက် ၊ အနာပေါက် ရောဂါ ၊ လေငန်း ဖြစ်စ ရောဂါ ၊ အကြောဆွဲ ရောဂါ၊ နှလုံး ရောဂါ၊ ပန်းနာ ၊ အဖျား ၊ လေထိုး ၊ လေအောင့် ရောဂါများ ပျောက်၏ ။ ၅။ မီးဖွား ပြီး ပထမ နေ့၌ အခေါက် မှုန့်ကို ချင်းနှင့် ရောစပ် သောက်သော် မီးနေသည် များ နို့ထွက် များ၍ သွေးသား စင်ကြယ် စေသည်။ အရွက် ၁။ တောင်မရိုး ရွက်နု များကို နွမ်းလာအောင် မီးကင် ၍ ကြိတ်ပြီး အနာဟောင်း ၊ အနာဆွေး များနှင့် အနာ မကျက် နိုင်ဘဲ သွေးပြည် ယို၍ အနံ့ ဆိုးထွက် နေသော အနာ များကို လိမ်းပေးက မကြာမီ ပျောက်ကင်း စေနိုင်၏။ အစေး ၁။ အစေးကို အနာ များတွင် သုတ်လိမ်း ပေးပါက အနာ အသားနု တက်၍ လျင်မြန်စွာ ပျောက်ကင်း၏။ ၂။ အစေးကို နှမ်းဆီနှင့် ရော၍ နားကြပ် ပေးသော် နားကိုက်နာ ပျောက်၏ ။
ကြာကြီးကွင်းရွာ၊ တောင်အင်း
ကြာကြီးကွင်းရွာ(Kyargyikwin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ တောင်အင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်အင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၉ ဦး၊ မ ၄၅၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၈၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဘိဓမ္မာပြန့်ပွားရေးအသင်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ အဖွဲ့အစည်းများ
လက်ပံရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မီးရထား
မီးရထားဆိုသည်မှာ ကုန်စည်များ သို့ ခရီးသည်များကို တစ်နေရာမှ အခြားတစ်နေရာသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရန်အတွက် သွားလာမောင်းနှင်သော (အသေတပ်ဆင်ထားသည့်)သံလမ်းပေါ်တွင် ပြေးဆွဲသည့် ယာဉ်တွဲများပင်ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် သံလမ်းမှာ ၂ ခုအပြိုင်ရှိသော်လည်း မိုနိုရေး (monorail) ခေါ် ၁ လမ်းတည်းသာရှိသော သံလမ်း နှင့် သံလိုက်ဖြင့် ထိန်းချုပ်မောင်းနှင်သည့် သံလိုက်ပင့်(maglev) ထိန်းချုပ်လမ်းများလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ရထားကိုမောင်းနှင်ရာတွင် စက်ခေါင်းဖြင့် သီးခြားမောင်းနှင်ခြင်း ရှိသလို တွဲဆိုင်းအသီးသီးကမိမိဘာသာမောင်းနှင်ခြင်းလည်းရှိသည်။ ၁၉ရာစု အစောပိုင်းမှ ၂၀ ရာစုအလယ်ပိုင်းအထိ ရေနွေးငွေ့နှင့် မောင်းနှင်သော စက်ခေါင်းများကို အသုံးများကြသော်လည်း ခေတ်သစ်ရထားများသည် ဒီဇယ်စက်ခေါင်း သို့မဟုတ် ခေါင်မိုးပေါ်မှသွယ်တန်းထားသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အား သို့ သီးခြားလမ်းတစ်ခုဖြင့် ဆက်သွယ်ပေးထားသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် မောင်းနှင်ကြသည်။ ရထားကို မြင်းများ ၊ ကြိုးသို့မဟုတ် ဝိုင်ယာကြိုး၊ ကမ္ဘာ့ဆွဲအား နှင့် ဓာတ်ငွေ့တာဘိုင်တို့ကို သုံး၍လည်း မောင်းနှင်နိုင်သည်။
ရထားဆိုသော စကားမှာ ရှေးခေတ်ပြင်သစ်စကား trahiner မှ ဆင်းသက်လာပြီး ထိုစကား မှာ ဆွဲခြင်း ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော လက်တင်ဘာသာစကား trahere မှရယူထားခြင်းဖြစ်သည်။
ရထားအမျိုးအစားများ
ရထားအမျိုးမျိုးတို့ကို ရည်ရွယ်ချက် အမျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးချရန်အတွက် ပုံစံ အမျိုးမျိုးထုတ်လေ့ရှိကြသည်။ ရထားတွင် စက်ခေါင်းတွဲ တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပို၍ ရှိနိုင်ပြီး စက်ခေါင်းနှင့် ချိတ်ဆက်ထားသော ရထားတွဲ အမြောက်အမြား ပါဝင်နိုင်သည်။ ထို့အတူ တွဲအမြောက်အမြားကို ချိတ်ဆက်ထားပြီး ကိုယ်တိုင် မောင်းနှင်သော ရထားရှိနိုင်သကဲ့သို့ တွဲတစ်တွဲသာ ရှိပြီး ကိုယ်တိုင် မောင်းနှင်သော ကားရထား အမျိုးအစားလည်း ရှိသည်။ ရထားကို မြင်းများဖြင့် ဆွဲနိုင်သကဲ့သို့ ကြိုးများဖြင့်လည်းဆွဲနိုင်ပြီး တောင်ပေါ်မှနေ၍ ကမ္ဘာ့ဆွဲငင်အားကို သုံး၍ လှိမ့်ချသော ရထားမျိုး လည်းဖြစ်နိုင်သည်။
ရထားအမျိုးအစား အလိုက် အထူးပြုလုပ်ထားသော ရထားလမ်းများပေါ်တွင် မောင်နှင်သော ရထားအမျိုးမျိုး ရှိပြီး ထိုရထားလမ်း အမျိုးအစားများတွင် လေဖိအားသုံး သံလမ်း၊ မိုနိုရေး ခေါ် တစ်လမ်းတည်းသာ ရှိသောသံလမ်း၊ ကျည်ဆန်ရထားလမ်း၊ မက်ဂ်လက်ဗ် (maglev) ခေါ် သံလိုက်အားသုံး ရထားလမ်း၊ မြေအောက် ရာဘာဘီးလမ်း၊ တောင်ဆင်းရထားစုံတွဲလမ်း နှင့် ကော့ဂ်ရထားလမ်းတို့ ပါဝင်ကြသည်။
လူစီးရထားများတွင် စက်ခေါင်းတစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပို၍ ပါဝင်နိုင်ပြီး ခရီးသည်တင်တွဲများ မှာလည်း တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပို၍ ပါဝင်နိုင်သည်။ အခြားတစ်နည်း ဆိုရလျှင် ရထားတစ်ခုလုံးတွင် တွဲများသာ ပါဝင်ြပီး ရထားတွဲအချို့အဝက် သို့ အားလုံးမှာ ရထားကို မောင်းနှင်ခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ ကမ္ဘာအနှံ့အပြား အထူးသဖြင့် ဂျပန်နှင့် ဥရောပတို့တွင် ကျည်ဆန်ရထားများကို လူစီးရန်အတွက် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်နိုင်ငံတွင်လည်းကျည်ဆန်ရထားကိုတွင်ကျယ်စွာအသုံးပြုနိုင်လာပြီဖြစ်ပြီး တရုတ်ကျည်ဆန်ရထားများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် လက်ရှိအမြန်ဆုံးဖြစ်သည်။
ကုန်ရထားများတွင် လူစီးတွဲများအစား အလုံပိတ်ကုန်တွဲနှင့် အမိုးပွင့်ကုန်တွဲများပါဝင်ကြသည်။ ပြင်ပမှကြည့်လျှင် ပါဆယ်ပို့သော ရထား သို့မဟုတ် စာပို့ရထားသည်သာလျှင် တွဲကို အလုံပိတ်ထားပြီး ခရီးသည်တင်တွဲ နှင့် ဆင်တူသည်။
ခရီးသည်တင်တွဲများ နှင့် ကုန်တွဲများကို ပေါင်းစပ်ထားသော ရထားများလည်းရှိသည်။ ရထားအကြိမ် အရေအတွက် နည်းသော နေရာများတွင် ထိုသို့သော ရထားများကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြပြီး ခရီးသည်တင်ရထားနှင့် ကုန်ရထားကို သပ်သပ်စီ ဆွဲပါက ကုန်ကျစရိတ် အရ တွက်ခြေမကိုက်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ရထားစီးခရီးသည် များကို ပို့ဆောင်ရန် လိုအပ်ချက် နှင့် ကုန်စည်တို့ ကို ပို့ဆောင်ရန် လိုအပ်ချက်မှာ မတူညီသောကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါက ထိုရထားမျိုးကို ပြေးဆွဲလေ့မရှိကြပေ။
သံလမ်းများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် အထူးပြုလုပ်ထားသော ရထားများကိုလည်း သုံးလေ့ရှိကြပြီး ထိုရထားမျိုးကို အချို့နေရာများတွင် သံလမ်းပြင်ရထားဟု ခေါ်ကြသည်။
အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် စက်ခေါင်း ၂ ခုဖြင့် ဆွဲသောရထားကို "double-headed" ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ရှိကြသော်လည်း ကနေဒါနိုင်ငံ နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်မူ ရှည်လျားသော ကုန်ရထားများကို စက်ခေါင်းသုံးခု သို့မဟုတ် သုံးခုထက်ပို၍ တပ်ဆင်ပြေးဆွဲခြင်းမှာ ပုံမှန်ပင်ဖြစ်သည်။ စက်ခေါင်းကို ခေါင်းပိုင်း နှင့် အမြီးပိုင်းတွင် တပ်ဆင်သော ရထားကို 'top and tailed' ဟုခေါ်လေ့ရှိသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ရထားကို နောက်ပြန်ကွေ့၍ မရနိုင်သောနေရာများတွင် ဤပုံစံမျိုးကို အသုံးပြုကြသည်။ ဒုတိယမြောက်တပ်ဆင်ထားသော စက်ခေါင်းသည် ခဏတာအားဖြင့် ရထားကို မတ်စောက်သောတောင်စောင်းများသို့ တက်ရောက်ရန် သို့မဟုတ် တောင်ဆင်းတွင် ကူညီ၍ ဘရိတ်အုပ်ပေးနိုင်ရန် အကူအညီပေးခြင်းကို အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် 'helper service' ဟုခေါ်လေ့ရှိပြီး အင်္ဂလန်တွင် 'banking' ဟုခေါ်ကြသည်။ ယခုလတ်တလောတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ရထားစက်ခေါင်း အပို တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုမကသော စက်ခေါင်းများကို ရထား၏ အလယ် သို့မဟုတ် အဆုံးပိုင်းတွင် တပ်ဆင်ပြီး ရှေ့ဆုံးတွဲမှ အဝေးထိန်းစနစ်ဖြင့် ထိန်းချုပ်ကြသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းကို "DP" သို့ "Distributed Power" ဟုခေါ်ဆိုသည်။
မောင်းနှင်သောအားများ
လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် ဆွဲငင်ခြင်းမှာ ရထားပြေးဆွဲသော မိုင်အလိုက်တွက်ချက်ကြည့်ပါက ဈေးနှုန်းသက်သာသော်လည်း အစပိုင်းရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွင် ပို၍ များသဖြင့် လူစီးများသော လိုင်းများအတွက်သာ တွက်ခြေကိုက်သည်။ မိုင်အလိုက် ရထားလမ်းဆောက်လုပ်ခြင်းမှာ ကုန်ကျစရိတ်အားြဖင့် နှိုင်းယှဉ်ကြည့်ပါက ပိုမိုများပြားသဖြင့် ခရီးဝေး လမ်းများတွင် လျှပ်စစ်သုံးရထားကို အကြိုက်နည်းကြသော်လည်း ခရီးဝေးသွား အမြန်လိုင်းများကို မူ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသုံး၍ ဆောက်လုပ်ကြသည်။ လျှပ်စစ်ရထားများသည် ဓာတ်အားကို အမိုးပေါ်ရှိ လျှပ်စစ်လိုင်းသို့မဟုတ် လျှပ်စစ်လွှတ်ထားသော တတိယလမ်းမှ ရရှိသည်။
ခရီးသည်တင်ရထားများ
ခရီးသည်တင်ရထားဆိုသည်မှာ ခရီးသည်တင်တွဲများပါရှိသောရထားကို ဆိုလိုသည်။ ခရီးသည်တင်ရထားမှာ မိမိဘာသာမောင်းနှင်သော တွဲများဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ သံလမ်းပြေးကားလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ရထားစက်ခေါင်း တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသောစက်ခေါင်းနှင့် မောင်းနှင်ရန် စက်မပါရှိသော နောက်တွဲများ ပေါင်းစပ်ထားခြင်းလည်းဖြစ်နိုင်သည်။ ခရီးသည်တင်ရထားများသည် လူအတင်အချ ပြုလုပ်နိုင်သော ဘူတာရုံများ အကြားတွင် ပြေးဆွဲကြသည်။ ထင်ရှားကျော်ကြားသော ရထားခရီးစဉ်များကို နာမည်သီးသန့်ပေးလေ့ရှိကြပြီး အချို့မှာ စာပေ နှင့် ဝတ္ထုတို့တွင် ထင်ရှားသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ ခရီးသည်ဦးရေ သိပ်သည်းမှုအများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး လူဦးရေအလွန်များသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ လူဦးရေစာရင်းဇယားကို ကြည့်ပါက အိန္ဒိယမှာ လူဦးရေအများဆုံးနိုင်ငံများတွင်ပါဝင်သော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံမျှသာဖြစ်သော်လည်း အခြားနိုင်ငံများနှင့် မတူပဲ ခရီးသည်ဦးရေအသိပ်သည်းဆုံးဖြစ်နေသည်။ အချို့သော ခရီးတို သို့မဟုတ် ခရီးဝေး ခရီးသည်တင်ရထားများမှာ နှစ်ထပ်တွဲများပါရှိပြီး ခရီးသည်အမြောက်အမြားကို တင်ဆောင်နိုင်ရန် ရည်ရွယ်ပြုလုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ခရီးသည်တင်ရထားများ၏ ပုံသဏ္ဌန်နှင့် လုံခြုံမှုစနစ်တို့မှာ အချိန်နှင့်အမျှ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
ခရီးဝေးသွားရထားများ
ခရီးဝေးသွားရထားများသည် မြို့ကြီးများအကြား နှင့် နိုင်ငံတစ်ခု၏ ဒေသအနှံ့အပြားတွင်သွားလာကြပြီး တစ်ခါတစ်ရံတွင် နိုင်ငံများ အကြားဖြတ်ကျော်သွားလာကြသည်။ ထိုရထားများတွင် ခရီးသည်များ ခရီးစဉ်အတွင်းတွင် စားသောက်နိုင်ရန် စားသောက်ခန်းတွဲပါရှိတတ်သည်။ ညအိပ်သွားလာရသော ခရီးစဉ်များအတွက် အိပ်စင်တွဲများလည်း ပါရှိတတ်သည်။
မြန်နှုန်းမြင့်ရထားများ
ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တိုကျိုမြို့၏ မြို့ပြဒေသများအတွင်းနှင့် အိုဆာကာမြို့၏ မြို့ပြဒေသများအတွင်း (၅၀၀ ကီလိုမီတာခန့်အကွာအဝေး) တွင် ရှင်းကန်ဆင်(Shinkansen) ခေါ်ကျည်ဆန်ရထားသည် ထင်ရှားသည်။ သို့သော်လည်း ပိုဝေးသောခရီးစဉ်များ (ဥပမာ တိုကျို-ဟီရိုရှီးမား ခရီးစဉ်) အတွက်မူ လူအများစု က လေကြောင်းဖြင့် သွားလာခြင်းကို ပို၍ နှစ်သက်ကြသည်။
အင်္ဂလန်မှ အေပီတီ၊ အီတလီမှ ပန်ဒိုလီနို နှင့် စပိန်မှ တယ်လ်ဂို အစရှိသော အလွန်လျင်မြန်သော ရထားများသည် စောင်းသောပုံသဏ္ဌန် ပုံစံထုတ်ထားတတ်သည်။ ထိုသို့ စောင်းသောပုံသဏ္ဌန် ရှိသောစနစ်ကြောင့် ခရီးသည်တင်တွဲများသည် လမ်းကွေ့များအတွင်းသို့ အလိုအလျောက် အလိုက်သင့်တိမ်းစောင်းသွားပြီး ခရီးသည်များပေါ်တွင် သက်ရောက်သော ဘေးတစ်ဘက်တစ်ချက်မှ g-forces များကို လျော့ကျစေသည်။ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းအားဖြင့် လမ်းကွေ့များတွင် ပို၍မြန်သောအရှိန်ဖြင့် မောင်းနှင်နိုင်ပြီး ခရီးသည်များကို ပို၍ သက်တောင့်သက်သာရှိစေသည်။
သံလမ်းပေါ်တွင် ပြေးသောရထားများတွင် အမြန်ဆုံးမှာ ပြင်သစ်မှ တီဂျီဗွီ (TGV) ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်ဘာသာ Train à Grande Vitesse မှာ မြန်နှုန်းမြင့်ရထားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် စမ်းသပ်မောင်းနှင်မှုတွင် အမြန်ဆုံးအရှိန် တစ်နာရီလျှင် ၃၅၆ မိုင်နှုန်း (၅၇၄.၈ ကီလိုမီတာနှုန်း) မောင်းနှင်နိုင်သော်လည်း ယခုလက်ရှိ ပြေးဆွဲနေသော ရထားမှာ တစ်နာရီလျှင် ကီလိုမီတာ ၃၀၀ မှ ၃၂၀ နှုန်းအထိသာမောင်းနှင်သည်။ ဂျာမနီမှ အိုင်စီအီး ရထားသည် လည်း ကီလိုမီတာ ၃၀၀ မှ ၃၂၀ အထိသာမောင်းနှင်သည်။
မြို့ကြီးများသွားရထားများ
မြို့ကြီးများအကြားဆက်သွယ်သော ရထားများကို အုပ်စု ၂ခုခွဲနိုင်သည်။ မြို့ကြီးများသွားရထားများ (inter-city trains) သည် ဘူတာရုံအသေးလေးများတွင် မရပ်နားပေ။ အခြားအုပ်စုမှာ ဒေသတွင်းသွားရထား (local trains or "stoppers") သို့မဟုတ် ဘူတာရုံတိုင်းတွင် ရပ်နားသော ရထားများဖြစ်သည်။ အလယ်အလတ်အနေဖြင့် အကန့်အသတ်ဖြင့်သာရပ်နားသော ရထားများ (limited-stop) လည်း ရှိသည်။
လမ်းခွဲရထားများ
လမ်းခွဲရထားများ (Branch lines trains) ဆိုသည်မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် ဒေသအတွင်းရှိ ဘူတာရုံနှင့် ဒေသတွင်းရှိ ရထားလမ်းများကို ဆက်သွယ်ပေးထားသောရထား များကိုခေါ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ဘူတာရုံတိုင်း သို့မဟုတ် ဘူတာရုံ အတော်များများတွင် ရပ်နားလေ့ရှိသော ရထားများဖြစ်သည်။
မြို့ပတ်ရထားများ
ခရီးတိုများအတွက် မြို့ကြီးအတော်များများတွင် မြို့ပတ်ရထားလမ်း ကွန်ယက်များရှိပြီး မြို့လယ်နှင့် ဆင်ခြေဖုံးဒေသများတွင် ပြေးဆွဲကြသည်။ အချို့သော တွဲများတွင် မတ်တပ်ရပ်ရန် နေရာက ထိုင်ရန် နေရာထက်ပိုများလေ့ရှိပြီး ကလေးတွန်းလှည်းများ၊ စက်ဘီးများ နှင့် ဘီးတပ်ကုလားထိုင်များကို တင်ဆောင်နိုင်ရန် ပြုလုပ်ထားခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ အချို့သောတိုင်းပြည်များတွင် နှစ်ထပ်ခရီးသည်တင်ရထားများရှိပြီး မြို့ပြနှင့်အနီးဝန်းကျင်ဒေသများကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။ နှစ်ထပ် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားနှင့် အိပ်စင်ရထားများသည် ဥရောပကုန်းမကြီးတွင် ပို၍ အသုံးများလာကြပြီဖြစ်သည်။
ခရီးသည်တင်ရထားများတွင် ပုံမှန်အားဖြင့် အများပြည်သူ အသုံးပြု နိုင်သော အရေးပေါ်ဘရိတ် သို့မဟုတ် ဆက်သွယ်ရေးကြိုးများပါရှိတတ်သည်။ မတော်တရော် အသုံးပြုသူများကို ကြီးမားသော ဒဏ်ကြေးများ ရိုက်လေ့ရှိသည်။
ကြီးမားသော မြို့ကြီးများတွင် မြေအောက် (underground)၊ ဆပ်ဘ်ဝေး (subway)၊ တျုဗ် (tube) စသည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်ကြသော မက်ထရိုစနစ်များရှိသည်။ ရထားများကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် မောင်းနှင်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် တတိယ သံလမ်းမှ တဆင့်ဖြစ်သည်။ ရထားလမ်းမှာ အခြားပို့ဆောင်ရေးလမ်းများမှ သီးခြားတည်ဆောက်ထားပြီး အခြား ပို့ဆောင်ရေးလမ်းများနှင့် ဆုံတွေ့သော လမ်းဆုံများမရှိပေ။ ပုံမှန်အားဖြင့် ထိုရထားများသည် မြို့လယ်ခေါင်တွင် မြေအောက် လှိုဏ်ခေါင်းများမှ သွားလေ့ရှိပြီး မြို့လယ်ခေါင်၏အပြင်ဘက်တွင် တစ်ခါတစ်ရံ၌ မိုးပျံလမ်းများမှသွားလေ့ရှိသည်။ ထိုရထားများသည် ပိုမိုကြီးမားသော ခရီးဝေးသွားရထားများနှင့် ယှဉ်လျှင် အရှိန်နှုန်းမြင့်ခြင်း နှင့် လျော့ချခြင်းကို ပိုမိုလျင်မြန်စွာပြုလုပ်နိုင်သည်။
လမ်းများပေါ်တွင်သွားလာလေ့ရှိသော တွဲတစ်တွဲ သို့မဟုတ် နှစ်တွဲပါရှိသည့် သံလမ်းသွားယာဉ်များကို ရထားဟု ယူဆလေ့မရှိပဲ ထရမ် (tram)၊ ထရော်လီ (trolley)၊ သံလမ်းပေါ့ယာဉ် (light-rail vehicle) သို့ streetcar ဟုသာ ခေါ်လေ့ရှိသည်။ သို့သော်ကွဲပြားခြားနားမှု မှာ အမြဲတမ်း တိတိကျကျမရှိနိုင်ပေ။ အင်္ဂလန် အပါအဝင် အချို့ နိုင်ငံများတွင် မူ ထရမ် နှင့် ရထား၏ ကွဲပြားခြားနားမှု ကို ဥပဒေတွင် အတိအကျဖွင့်ဆိုထားသည်။
သံလမ်းပေါ့ ဟူသောအသုံးအနှုန်းမှာ တစ်ခါတစ်ရံ ခေတ်သစ်ထရမ်များကို ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းလေ့ရှိသော်လည်း ထရမ်နှင့် ရထား ကြားရှိယာဉ် ကိုလည်း ညွှန်းဆိုနိုင်သည်။ မက်ထရိုနှင့် တူညီသော်လည်း ထိုယာဉ်များတွင် အခြား ပို့ဆောင်ရေးလမ်းများနှင့် ဆုံတွေ့သော လမ်းဆုံများရှိနိုင်သည်။ ထိုလမ်းဆုံများကို အများအားဖြင့် ဂိတ်တံခါးများဖြင့် ကာကွယ်ထားလေ့ရှိသည်။ ထိုယာဉ်များကို ထရော်လီဟုလည်း ခေါ်နိုင်သည်။
မက်လက်ဗ် ရထားများနှင့် မိုနိုရေး ရထားများမှာ ရထားပို့ဆောင်ရေးနယ်ပယ်တွင် နည်းပညာအားဖြင့် အနည်းငယ်မျှသာ ပါဝင်ပတ်သက်သည်။
အများပြည်သူသုံးသော မြို့ပတ်ရထားများ၊ မက်ထရိုများ နှင့် သံလမ်းပေါ့များအတွက် ရက်ပစ်ထရန်စစ် (rapid transit) ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို သုံးနှုံးလေ့ရှိကြသည်။ သို့သော် နယူးယောက်မြို့တော်တွင်မူ နယူးယောက်ဆပ်ဘ်ဝေး အတွင်းပြေးဆွဲသော ရထားများကို ရထား ဟုသာ သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။
တိုကျိုမြို့ရှိ အချို့သော မြို့ပတ်ရထားများတွင် မနက်ခင်း ရုံးတက်ချိန်များ(မနက် ၁၀ နာရီအထိ) တွင် မတ်တပ်ရပ်နိုင်သော နေရာပိုရနိုင်ရန်အတွက် ခေါက်သိမ်းနိုင်သော ခုံတန်းများပါဝင်သည့် အထူးတွဲများ ပါရှိသည်။ E231 စီးရီးရထားများတွင် စုစုပေါင်း ၁၀ တွဲ သို့မဟုတ် ၁၁တွဲ ပါဝင်သော ရထား၌ ထိုသို့သော တွဲမျိုး ၂ တွဲ ပါရှိပြီး ထိုတွဲများကို ရော့ကု တိုဘိရာ ရှ (၆ ပေါက်တွဲ ဟူသောအဓိပ္ပာယ်) ဟူသော အမည်ဖြင့် တရားဝင် အခေါ်အဝေါ်ရှိသည်။ အခြားတွဲများတွင် တစ်ဖက်လျှင် တံခါး ၄ ပေါက်စီ ပါရှိသည်။
တိုကျိုမြို့၏ ယာမာနိုတဲလိုင်းရှိ ဘူတာရုံ ၂၉ခုတွင် တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ခရီးသည် ၃.၅သန်းနေ့စဉ် စီးနင်းလေ့ရှိသည်။ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် နယူးယောက်စီးတီး ဆပ်ဘ်ဝေးရှိ ရထားလိုင်း ၂၆ လိုင်းတွင် ဘူတာရုံ ၄၆၈ ခုရှိပြီး နေ့စဉ် ခရီးသည် ၄.၈ သန်း စီးနင်းလေ့ရှိသည်။
ကုန်ရထားများ
ကုန်စည်ရထားများမှာ ကုန်တွဲများကို အသုံးပြု၍ ကုန်စည်များ နှင့် ပစ္စည်းများ(cargo) ကို ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်သောရထားများဖြစ်သည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် ခရီးသည်တင်ဆောင်ခြင်းမရှိသော ရထားများကို ဆိုလိုသည်။ ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ကုန်စည်အများစုကို ရထားဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ရထားလမ်းများကို ခရီးသည်ပို့ဆောင်ရန်ထက် ကုန်စည်တင်ပို့ရန်အတွက် ပိုမိုအသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။
အခြေအနေအားလုံးကောင်းမွန်ပါက ကုန်စည်များကို ရထားဖြင့် သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းသည် လမ်းမမှသယ်ယူပိုဆောင်ခြင်းနှင့် ယှဉ်လျှင် အလွန်ပင်စီးပွားရေးတွက်ခြေကိုက်ရုံသာမက ထိရောက်သောစွမ်းအင်သုံးစွဲမှု ဖြစ်စေသည်။ ရထားဖြင့်တင်ပို့သောကုန်စည်သည် ကြီးမား၍ ခရီးဝေးသယ်ဆောင်ရသော ကုန်စည်များအတွက် တွက်ခြေအကိုက်ဆုံးဖြစ်ပြီး သေးငယ်၍ တိုတောင်းသော ခရီးအတွက် မသင့်တော်ပေ။ ကုန်ပစ္စည်းများကို မိုင် ၂၀ (၃၂ကီလိုမီတာ) မျှ စုပေါင်းသယ်ပို့ခြင်းသည် ကျသင့်ငွေအားဖြင့် တွက်ခြေကိုက်ပြီး အခြားတစ်နေရာသို့ တစ်ဆင့်ပို့ဆောင်ခြင်း အတွက်ကုန်ကျစရိတ်ကိုပင် ကာမိသည်။ ထိုသို့ အခြားတစ်နေရာသို့ တစ်ဆင့်ပို့ဆောင်ခြင်း အတွက်ကုန်ကျစရိတ်သည် ပို့ဆောင်မှု အတော်များများတွင် အရေးပါသော ကုန်ကျငွေဖြစ်ပြီး ခေတ်သစ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများတွင် ထိုကုန်ကျငွေကို အနည်းဆုံးဖြစ်ရန် ရည်ရွယ်လုပ်ဆောင်ကြသည်။
ချေဖျက်ဆန်းစစ်မှုဝါဒ
မြန်မာနိုင်ငံမှာ ဒီဝါဒဟာ အထူးသဖြင့် စာပေသဘောတရားနဲ့ ဝေဖန်ရေးလောကမှာ တွင်ကျယ်နေတာတွေ့ရပါတယ်။ “အဆောက်အအုံဖျက်ဝါဒ” စသဖြင့် နားလည်ရခက်တဲ့ ဘာသာပြန်ထားတာမျိုးလည်း တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ကျနော်ကတော့ “ချေဖျက်ဆန်းစစ်မှုဝါဒ”လို့ အနက်ပေးချင်ပါတယ်။
ဒီဝါဒဟာ ဂျက်ဒါရီးဒါး (Jacques Derrida ၁၉၃၀-၂၀၀၄) ရဲ့ ဒဿန နဲ့ ဘာသာဗေဒ ဝေဖန်ရေးလက်ရာတွေမှာ အစပျိုးပြီး နောက်ပိုင်းမှာ လူမှုဗေဒတွေ (Humanities) အပြင် လူမှုသိပ္ပံ (Social Sciences) နယ်ပယ် ကိုပါ ပျံ့နှံ့သွားပါတယ်။ ချေဖျက်ဆန်းစစ်မှုဝါဒရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကတော့ အကြမ်းအားဖြင့် တွေးခေါ်မှုစနစ်နဲ့ ကျမ်းတွေမှာ ဖွဲ့တည်လာတဲ့ နှစ်ခွ ဝိရောဓိ (binary opposition) တွေရဲ့ ဖြစ်စဉ်ကို ရှင်းလင်း နားလည်စေမှုနဲ့ ဆက်စပ်ပါတယ် (DSS 2002)။ ဒီလိုဖွဲ့တည်စေတာ၊ ဖွဲ့တည်လာတာ၊ ဖွဲ့တည်နေတာကို Construction လို့ဆိုတာဖြစ်ပြီး၊ ဒါကို သရုပ်ခွဲ၊ တရားကိုယ်ထုတ်၊ ဆန်းစစ်ပြတာကို Deconstruction လို့ညွှန်းတာပါပဲ။
ဒဿနကျောရိုးအနေနဲ့ ချေဖျက်ဆန်းစစ်မှုဝါဒဟာ ဘာသာစကားရဲ့ဖြစ်နိုင်ခြေ (Possible) တနည်းအားဖြင့် ဘယ်လိုပုံစံနဲ့ အလုပ်လုပ်တယ် (Operation) ဆိုတာကို ဆန်းစစ်တယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ အမှန်တရားနဲ့ ဘာသာစကားရဲ့ ပုံဖော်မှု (Present) ကြားမှာ “ဟ” နေတဲ့အချက်တွေ ရှိတယ်ဆိုတာပဲ။ ရှင်းရှင်းပြောရရင် ဘာသာစကားဟာ အပြုအမှုရဲ့ အဓိပ္ပာယ်ကို အပြည့်အဝ မဖော်ဆောင်နိုင်ဘူး။ “နိဗ္ဗာန်” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကို စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဒီစကားလုံးကို ရှင်းပြဖို့ ဂေါတမဗုဒ္ဓနဲ့ ရဟန်းပညာရှိများက ဥပမာ ဥပမေယျများကတဆင့် ပုံဖော် ပေးကြရပါတယ်။ ဒါပေမယ့်ကျနော်တို့ ပုထုဇဉ်များအဖို့ “နိဗ္ဗာန်” ကို လိုရင်းအမှန်တရားဆိုက်အောင် နားမလည်နိုင်ပါဘူး။ ဒါကြောင့် ဂေါတမဗုဒ္ဓက စာတွေ့ (ဘာသာစကား/ပဋိယတ္ထိ) နဲ့တင် နိဗ္ဗာန်ကိုနားမလည်နိုင်၊ ကိုယ်တွေ့ (အပြုအမှု/ပဋိပတ္တိ) နဲ့မှ ရမယ်လို့ ဆိုခဲ့တာဖြစ်ပါတယ်။ ဘာဖြစ်လို့လဲဆိုတော့ ဒီတော့မှ ဟ နေတဲ့ အချက်ကို ကိုယ်တိုင်သိမှာ မို့လို့ ဖြစ်တယ်လို့ နားလည်ရပါတယ်။
စာပေအနုပညာဆိုင်ရာလေ့လာမှု (Literary Studies) မှာ Deconstruction နည်းဟာ အကြီးကျယ်ဆုံး ရိုက်ခတ်မှုကို ဖြစ်စေခဲ့ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် ဒီ Deconstructionism ဟာ Poststructuralism နဲ့လည်း ဆက်စပ်မှုရှိပါတယ်။ လူမှုသိပ္ပံမှာ Deconstruction နည်းဟာ Poststructuralist ရှုထောင့်ကနေ ဆန်းစစ်လေ့လာနည်းမှာ အခရာလည်းဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် မနုဿဗေဒ (Anthropology) နယ်ပယ်မှာ ဒီအယူဝါဒကို အခြေပြုပြီး ကျား၊ မ ကွဲပြားမှု (Gender)၊ လူမျိုးရေး (Race) စတာတွေမှာ ဆွေးနွေးငြင်းခုံမှုတွေ ပေါ်ထွက်လာစေပါတယ်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား - The Dictionary of Social Sciences
ရေတာရှည်ရွာ၊ ကော့မှူး
ရေတာရှည်
စက်တင်ဘာ ၁၉၈၈
ကိုးကား
1988
သစ်ပုတ်ကုန်းရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
သစ်ပုတ်ကုန်းရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
ဘုရားငုတ်တိုရွာ၊ ဝက်ရုပ်
ဘုရားငုတ်တိုရွာ၊ ဝက်ရုပ်
​ရေနံတောင်ရွာ၊ ရေနံတောင်
ရေနံတောင်ရွာ၊ ရေနံတောင်
တောင်တမာ
တောင်တမာ (Taung-Tama)၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ Cedrela serrata ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
စောမြကန်
စောမြကန် သည် ပုဂံခေတ် နရပတိစည်သူမင်း၏ မိဖုရားတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သူမသည် ထီးလိုမင်းလိုမင်း၏ မယ်တော် ဖြစ်သည်။
ရာဇဝင်ကျမ်းများက ထီးလိုမင်းလို၏ မယ်တော်သည် မိဖုရားစောမြကန် မဟုတ်ဘဲ ဥယျာဉ်စိုက်ပျိုးသူတစ်ဦး၏ သမီးဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြကြသည်။  သို့သော်လည်း ကျောက်စာ အထောက်အထားအရ မိဖုရားစောမြကန်သည် ဇေယျသိင်္ခ (ထီးလိုမင်းလိုမင်း၏ ငယ်အမည်) နှင့် စောမင်းလှတို့၏ မယ်တော် ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။
Higher National Diploma
HND သည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ရှိ အဆင့်မြင့်ပညာရေး၏ qualification တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို qualification သည် ဗြိတိန် နှင့် ဆက်စပ်နိုင်ငံများ၏ ပညာရေးနှင့်ညီမျှပါသည်။ ထို qualification ဖြင့် နိုင်ငံတကာရှိ အဆင့်မြင့်တက္ကသိုလ်များတွင် ဆက်လက် ပညာဆည်းပူးနိုင်မည်ဖြစ်ပြီး ထိုတက္ကသိုလ်များရှိ သုံးနှစ်ပညာရေးစနစ်၏ ဒုတိယနှစ်နှင့် ညီမျှပါသည်။
Edexcel ၏ အဆိုအရ HND သည် "၎င်းသည် အလုပ်ရလွယ်သော qualification (vocational qualification) တစ်ခုဖြစ်ပြီး အချိန်ပြည့် တက်ရသော်လည်း အချိန်ပိုင်းလည်းတက်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်း qualification သည် သုံးနှစ်ပညာရေး၏ ဒုတိယနှင့်ညီမျှပြီး အဆင့်မြင့်ပညာရေး၏ ဒီပလိုမာများနှင့်လည်း ညီမျှသည်"အင်္ဂလန်၊ ဝေး နှင့် အိုင်ယာလန်သမ္မတနိုင်ငံ နိုင်ငံတို့တွင် HND သည် BETC(business & technology education council) qualification တစ်ခုအဖြစ် Edexcel မှာ မှပေးအပ်သည်။ စကော့တလန် နိုင်ငံတွင် HND ကို SQA မှ ပေးအပ်သည်။ HND သည် အဆင့်မြင့် ဒီပလိုမာတစ်ခုအဖြစ် တက္ကသိုလ်များ၏ ဒုတိယနှစ်နှင့်တူညီပါသည်။
တချို့သော အပိုင်းများတွင် သိပ္ပံဘွဲ့နီးပါ အဆင့်ရှိသည်။ HND ဒီပလိုမာ အတွက် နှစ်နှစ်အချိန်ပြည့် တက်ရန်လိုအပ်ပြီး ပထမတစ်နှစ် တက်ရောက်ပြီးပါက Higher National Certificate ရရှိမည် ဖြစ်သည်။ အချိန်ပိုင်း တက်မည်ဆိုပါက အချိန်အတော်ကြာ ပေးရမည်ဖြစ်သည်။
စကော့တလန်နိုင်ငံတွင် HND သည် Level 8 အဖြစ် Scottish Credit and Qualifications Framework မှသတ်မှတ်ပြီး အင်္ဂလန်၊ ဝေးလ် နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန် နိုင်ငံတို့တွင် Level 5 အဖြစ် National Qualifications Framework သတ်မှတ်သည်။ ထို့ကြောင့် HND ရရှိပြီးသူများသည် အခြားသော အဆင့်မြင့် အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ အရည်အချင်းအသိအမှတ်ပြု သင်တန်းများနှင့် ဘွဲ့ရရန် ဆက်လက်တက်ရောက်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။
SQA HND တွင် တစ်ဘာသာချင်းစီ အောင်ခြင်း ကျခြင်းသည် နှစ်တစ်နှစ်၏ အဆင့်သည် A, B သို့မဟုတ် C စသဖြင့် သတ်မှတ်သည်။ BETC HND သည် Pass, Merit, Distinction, Distinction the highest grade နှင့် pass the lowest grade စသည်ဖြင့် ဖော်ပြသည်။
နိုင်ငံတကာ တက္ကသိုလ်အများစုသည် HND အောင်မြင်ထားသော ကျောင်းသားများကို သူတို့တက္ကသိုလ်၏ နောက်ဆုံးနှစ် (တတိယနှစ်) - အထူးသဖြင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ မေဂျာများနှင့် ကွန်ပျူတာသိပ္ပံ တက်ရောက်ရန် လက်ခံလေ့ရှိသည်။ သို့ရာတွင် များသောအားဖြင့် HND တွင် သင်ကြားခဲ့သော ဘာသာရပ်များပေါ်တွင်လည်း မူတည်သည်။ ၎င်းနည်းအားဖြင့် ကျောင်းသား များသည် HND အပြင် သူတက်ရောက်သော တက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရမည်ဖြစ်သည်။ စကော့တလန်၏ ပညာရေးစနစ်သည် လေးနှစ်ဖြစ်သည့်အတွက် နောက်ထပ်တစ်နှစ် ပိုတက်ရန်တော့ လိုလိမ့်မည်။
ဘတ်ဂွန်းဟဲ
ဘတ်ဂွန်းဟျဲ (Park Geun-hye) (ပတ်ဂွန်ဟေး၊ ပတ်ဂွမ်ဟီး ဟုလည်းစာလုံးပေါင်း) သည် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ (တောင်ကိုရီးယား)၏ (၁၁​) ယောက်​မြောက် သမ္မတဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတအဖြစ် ၂၀၁၃ခုနှစ်မှ ၂၀၁၇ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ကာ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုဖြင့် သမ္မတရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီးသမ္မတဖြစ်ကာ ​ရာထူးမှထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရသည့် ပထမဆုံး​သော သမ္မတဖြစ်သည်။ ယခင်သမ္မတဟောင်း ပတ်ချုန်ဟီး ၏ သမီးလည်းဖြစ်သည်။ဘတ်ဂွန်းဟဲသည် မိခင်ဖြစ်သူ သမ္မတကတော် Yuk Young-soo လုပ်ကြံခံရပြီးနောက် လစ်လပ်နေသော First Lady တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သေးသည်။
ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံရပြီးနောက် ၂၀၁၈ခုနှစ် ဧပြီလ ၆ရက်နေ့တွင် ထောင်ဒဏ် (၂၄)နှစ် ချမှတ်ခံခဲ့ရသည်။ သို့သော် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ (၂၄)ရက်နေ့တွင် သမ္မတ မွန်ဂျေအင်း က အထူးလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၃၁ရက်နေ့တွင် ပြစ်ဒဏ်အားလုံးမှ လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး
၁၉၅၃ခုနှစ်တွင် မိသားစုလိုက် ဆိုးလ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၀ပြည့်နှစ်တွင် အထက်တန်းပြီးမြောက်ပြီး ဆိုဂန်တက္ကသိုလ်မှ အီလက်ထရောနစ်အင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ်ဖြင့် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပြင်သစ်တွင် ထပ်မံပညာသင်ကြားနေစဉ် မိခင်ဖြစ်သူ First Lady လုပ်ကြံခံခဲ့ရသဖြင့် ကိုရီးယားသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ထို့နောက် မိခင်ဖြစ်သူ၏ First Lady လုပ်ငန်းတာဝန်များကို သမီးအကြီးဆုံးအနေဖြင့် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၉ရက်နေ့တွင် ဖခင်ဖြစ်သူ သမ္မတ ပတ်ချုန်ဟီး လုပ်ကြံခံခဲ့ရပြန်သည်။
၁၉၈၇ခုနှစ်တွင် ထိုင်ဝမ်ရှိ တရုတ်ယဉ်ကျေးမှုတက္ကသိုလ်မှလည်းကောင်း၊ Pukyong National University မှလည်းကောင်း၊ KAIST မှလည်းကောင်း ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။
၁၁ယောက်မြောက်သမ္မတ
၂၀၁၃ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၅ရက်နေ့တွင် ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ၏ (၁၁)ယောက်မြောက် သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုနေ့ညသန်းခေါင်ယံမှစ၍ ယခင်သမ္မတ အီမြောင်ဘတ်ထံမှ တာဝန်ဝတ္တရားများအား ဆက်ခံခဲ့သည်။ သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခြင်းကို အမျိုးသားလွှတ်တော် အဆောက်အဦးရှေ့၌ ကျင်းပခဲ့ကာ လူပေါင်း (၇၀,၀၀၀) ကျော်တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ကိုရီးယားသမိုင်းတစ်လျှောက် အကြီးကျယ်ဆုံးသော ကျမ်းကျိန်ပွဲဖြစ်သည်။ ထိုပွဲသို့ ထိုင်းနိုင်ငံဝန်ကြီးချုပ် ယင်လပ်ရှင်နာဝပ် အပါအဝင် နိုင်ငံပေါင်း (၂၄)နိုင်ငံမှ အစိုးရထိပ်တန်းအရာရှိ အချို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ သမ္မတအဖြစ် ပထမဆုံးမိန့်ခွန့်ပြောကြားစဉ်က စီးပွားရေး သာယာဝပြောမှု၊ ပြည်သူများ၏ ပျော်ရွှင်မှု၊ ယဉ်ကျေးမှု ကြွယ်ဝမှု တို့အတွက် ခေတ်သစ်တစ်ခုစတင်ရန် ၎င်း၏အစီအစဉ်များကို ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် မြောက်ကိုရီးယားအနေဖြင့် ၎င်းတို့၏ နယူးကလီးယားလက်နက်ကို စွန့်လွှတ်ကာငြိမ်းချမ်းရေးလမ်းစဉ်နှင့် အပြန်အလှန်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့အတွက် လမ်းကြောင်းတစ်ခုပေါ်တွင် လျှောက်လှမ်းရန် မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကိုရီးယားလူမျိုးများအားလုံး ချမ်းသာမှုနှင့် လွတ်လပ်မှုကို ခံစားနိုင်ရန် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ် ပေါင်းစည်းရေး အရေးကိစ္စများနှင့် ပက်သက်၍ အခြေခံအုတ်မြစ် ဖြစ်သည့် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ် ယုံကြည်မှုတည်ဆောက်ရေးကို တည်ဆောက်ကာ ထိုမှတစ်ဆင့် အိပ်မက်များအကောင်အထည်ဖော်ရန် မျှော်လင့်ကြောင်း ပြောခဲ့သည်။
ရာထူးရယူပြီးနောက် ၂၀၁၃ခုနှစ် မေလတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ၎င်း၏ ပထမဆုံးသော ပြည်ပသို့သွားရောက်သည့် နိုင်ငံတော်အဆင့်ခရီးစဉ်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏အရှေ့မှ သမ္မတများကဲ့သို့ပင် အမေရိကန်နှင့် ဆက်ဆံရေးကို ကောင်းမွန်အောင် ထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဇွန်လတွင် တရုတ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့ကာ သမ္မတ ရှီကျင့်ဖျင်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ ၎င်း၏သက်တမ်းတွင် မြောက်ကိုရီးယားနှင့် ဆက်ဆံရေးမှာ သိသာစွာ တိုးတက်လာခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံရခြင်း
၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် သမ္မတက သူနှင့် ကာလကြာရှည် ရင်းနှီးခဲ့သော အမျိုးသမီးမိတ်ဆွေတစ်ဦးဖြစ်သော ချွိုင်စွန်စီကို နိုင်ငံရေးကိစ္စများတွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ခွင့်ပြုခဲ့ကြာင်း စွပ်စွဲချက်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ချွိုင်စွန်စီသည် သမ္မတ၏ အာဏာကို အလွဲသုံးစားပြုလုပ်ကာ ကုမ္ပဏီများထံမှ ငွေကြေးများ ရယူခဲ့သည်။ ချွိုင်စွန်စီသည် နိုင်ငံရေးရာထူးခန့်အပ်မှုများတွင်ပါ ဝင်ရောက်စွက်ဖက်ပြီး သမ္မတအား မည်သည့်အဝတ်အစားဝတ်ရမည်ကိုပင် စီစဉ်ပေးကြောင်း စွပ်စွဲခံခဲ့ရသည်။ ထို့နောက် သမ္မတ ဘတ်ဂွန်းဟျဲအား ဆန္ဒပြမှုများ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကာ နိုဝင်ဘာလတွင်ပြသော ဆန္ဒပြပွဲတစ်ခု၌ လူ (၄၀,၀၀၀)ခန့် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ သမ္မတကို ရုပ်​သေးရုပ်အဖြစ် စွပ်စွဲခဲ့ကြကာ လူဦး​ရေ သန်းချီ၍ပါ​သော ဆန္ဒပြပွဲများကို ဆင်နွှဲပြီး သမ္မတကို ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ကာ အစစ်​ဆေးခံရန် ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ သမ္မတက အားလုံးမှာ သူ့အမှားဖြစ်ပြီး သူ့အနေဖြင့် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်မည်ဖြစ်ကာ သူ၏ကံကြမ္မာကို လွှတ်တော်ထံတွင် ပုံအပ်ထားကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၎င်း၏ပါတီမှမူ အခြေအနေများဆိုးရွားမလာမီ နုတ်ထွက်သင့်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ကာ ပြိုင်ဖက်ပါတီများမှမူ သမ္မတအနေဖြင့် စွပ်စွဲပစ်တင်မှုများကို ရှောင်လွှဲရန် ကြိုးစားနေကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ၎င်းအား စွပ်စွဲပြစ်တင်ရန်အတွက် လွှတ်တော်တွင် မဲခွဲခဲ့ကြရာ လွှတ်တော်အမတ် သုံးပုံနှစ်ပုံက ထောက်ခံသဖြင့် ဒီဇင်ဘာလ ၉ရက်နေ့တွင် ဘတ်ဂွန်းဟျဲအား သမ္မတ၏ အခွင့်အာဏာ၊ ရာထူးတာဝန်များကို ရပ်ဆိုင်းထားလိုက်သည်။
တောင်ကိုရီးယား ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေခုံရုံးက ၎င်းအား ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခဲ့သည်။ တရားသူကြီး (၈)ဦးစလုံးမှ ဘတ်ဂွန်းဟျဲသည် ရာထူးရှိစဉ်က ဥပဒေနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများကို ဆိုးဝါးစွာ ချိုးဖောက်သည်ဟုဆိုကာ ကန့်ကွက်သူမရှိ အမိန့်ချခဲ့သည်။ ထိုသို့ချမှတ်ပြီးနောက် သမ္မတအား ထောက်ခံသူများနှင့် ရဲများ တရားရုံးရှေ့တွင် ပဋိပက္ခဖြစ်ကာ (၂)ဦးသေဆုံးခဲ့ကြသည်။ သူသည် ​တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသမိုင်း၌ စွပ်စွဲပြစ်တင်၍ ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရ​သော ပထမဆုံးသမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။တရားရုံးမှ ရာထူးမှထုတ်ပယ်လိုက်ပြီးနောက်တွင် သမ္မတသည် အိမ်ပြာတော်မှ ကိုယ်ပိုင်နေအိမ်သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ၎င်း၏နေရာကို ဝန်ကြီးချုပ် ဟွမ်ကျိုအန်းက ယာယီဆက်ခံခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၁၆ခုနှစ် မေလတွင် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့သည်။
ပြစ်ဒဏ်ကျခံရခြင်းနှင့် လွတ်​မြောက်လာခြင်း
ရာထူးမှ အထုတ်ခံရပြီးနောက်တွင် ၎င်းအား အာဏာအလွဲသုံးစားမှု၊ အကျင့်ပျက်ခြစားမှုတို့အတွက် အမှုပေါင်း (၁၈)မှုဖြင့် တရားစွဲဆိုခဲ့သည်။ ၎င်းနှင့်အတူ အခြားသူများပါ စွဲဆိုခံခဲ့ရသည်။ ပြစ်ဒဏ်ထင်ရှားမှုကြောင့် ၂၀၁၈ခုနှစ်တွင် တရားလွှတ်တော်ချုပ်က ၎င်းကို ထောင်ဒဏ် (၂၄)နှစ် ချမှတ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဒဏ်ကြေး ဝမ် (၁၈) ဘီလီယံ ကျခံခဲ့ရသည်။
၎င်းကိုဆက်ခံသော သမ္မတ မွန်ဂျေအင်း လက်ထက် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၄ရက်နေ့တွင် ၎င်းအား အထူးလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ပေးခဲ့သည်။ မွန်ဂျေအင်းက ဘတ်ဂွန်းဟျဲ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ယိုယွင်းလာမှုကို ထောက်ရှု၍ အထူးလွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ပေးခြင်းဖြစ်ကာ အတိတ်မှဖြစ်ရပ်များကို ကျော်လွှားပြီး အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်မှုကို မြှင့်တင်နိုင်မည်ဟု ယုံကြည်ပါကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဘတ်ဂွန်းဟျဲက လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်နှင့် ပက်သက်၍ မည်သည်မျှမပြောသော်လည်း သမ္မတမွန်ဂျေအင်းအား ကျေးဇူးတင်ကြောင်းနှင့် လူထုအားစိုးရိမ်စေခဲ့မိ၍ တောင်းပန်ကြောင်း ရှေ့နေမှတစ်ဆင့် ပြောကြားခဲ့သည်။
ဘတ်ဂွန်းဟျဲအား လိုလားသူများက ၎င်းတက်ရောက်ကုသနေသော ဆေးရုံရှေ့တွင် အောင်ပွဲခံခဲ့ကြပြီး မလိုလားသူ (၂၀၀)ခန့်က ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။
မျှော်သာကုန်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
မျှော်သာကုန်းရွာ (Hmyawtharkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ အင်းသာနတ်စက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၁၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းသာနတ်စက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၁၄ ဦး၊ မ ၁၄၂၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ မှော်သာကုန်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိန္ဒိယရူပီးငွေ
အိန္ဒိယ ရူပီးငွေ (သင်္ကေတ: ₹; အိုင်အက်စ်အိုကုဒ်: INR) (Unicode U+20B9) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တရားဝင်ငွေကြေးဖြစ်သည်။ ငွေကြေးထုတ်လုပ်မှုကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရန်ဘဏ်မှ ချုပ်ကိုင်ထားသည်။
ကုတ်ကလောင်လေး
ကုတ်ကလောင်လေး (Psilopogon cyanotis) သည် အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသည့် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။ နေရာဒေသကျယ်ပြန့်စွာနေထိုင်ကျက်စားပြီး တည်ငြိမ်သောငှက်ကောင်ရေ ရှိသောကြောင့် IUCN အနီရောင်စာရင်းတွင် မျိုးသုဉ်းအန္တရာယ် မစိုးရိမ်ရသည့်ငှက်မျိုးစိတ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခံရသည်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ချောင်းဖီလာရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ချောင်းဖီလာရွာ (Chaunghpilar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပခန်းငယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၅၁ ဦး၊ မ ၃၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၁၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ဗျင်ဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ဗျင်ဂါးရွာ(Inbyingar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ရှကရမ်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၉၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံပြတ်ရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
ကျုံပြတ်ရွာ၊ စက်တုချောင်းကလေး
ဂေါ်ရခါးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဂေါ်ရခါးရွာ (Gawrakhar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ကုန်းကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၇၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၉ ဦး၊ မ ၁၃၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တဲ ဝီလျံ
ဝီလျံတဲသည် ဆွစ်လူမျိုးတို့၏ မျိုးချစ်ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးဟူ၍ သမိုင်းတွင် စာတင်ခြင်းခံရ‌သော ‌လေးသည်‌ကျော်ဖြစ်၏။ ၁၃ဝရ ခုနှစ်‌လောက်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံရှိ နယ်အချို့ကို ဩ စတြီးယားပြည်မှ ဟတ်စဗတ်မင်းဆက်က အုပ်စိုးလျက်ရှိသည်။
မန်ကျောင်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
မန်ကျောင်ရွာ (Mankyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၁ ဦး၊ မ ၂၁၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တဲ ဝီလျံ
တစ်ခါ‌သော် အားလ‌ဒေါ့မြို့‌ဈေး၌ ဩတတြီးယန်းအမျိုးသား မြို့ဝန် ဂက်စလာသည် မြင့်မား‌သောတိုင် ကြီးတစ်တိုင်ကို စိုက် ထူထားပြီး‌သော် တိုင်ထိပ်တွင် ဦးထုပ်တစ်လုံးကို တင်ထား‌စေ ၏။ တိုင်အနီးမှ ဖြတ်သန်းသွားလာသူတိုင်း ထိုဦးထုပ်ကို ဒူး ‌ကွေး ဦးညွတ်ကာ အရိုအ‌သေပြုကြရမည်ဟု ကျပ်တည်းစွာ အမိန့်ထုတ်ထား‌လေသည်။ ဤနည်းဖြင့် ဩစတြီးယန်း လူမျိုးတို့၏ တန်ခိုးဩဇာ လွှမ်းမိုးခြင်းကို ထင်ရှား‌စေ‌လေ သည်။
တစ်‌နေ့သ၌ ဝီလျံတဲသည် မိမိ၏ သားငယ်က‌လေးနှင့်အတူ ထို‌နေရာအနီးသို့ ‌ရောက်လာ၏။ တဲကား ရိုးသား‌ဖြောင့်မတ် မြင့်မြတ်‌သောစိတ်ရှိသည်နှင့်အမျှ ရဲစွမ်းသတ္တိရှိသူလည်းဖြစ်‌လေ သည်။ ‌လေးအတတ်တွင် လည်း အထူးကျွမ်းကျင်လိမ်မာသည်။ လူမျိုးခြားတို့က မတရားသဖြင့် ရက်စက်စွာ အုပ်စိုးခြင်းကို ‌ကျေနပ်နှစ်သိမ့်စွာ ခံယူ‌ကြောင်းပြရသည့် အထိမ်းအမှတ် ဖြစ်‌သော အဆိုပါဦးထုပ်အား ဦးညွတ်အရိုအ‌သေ‌ပေးခြင်းကို စက်ဆုပ်သဖြင့် သူသည်မမြင်ဟန် ပြုကာသွား‌လေသည်။ သို့ အတွက် ဝီလျံတဲအား ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်လှသည့် မြို့ဝန်ထံ သို့ စစ်သားများက ဆွဲယူ‌ခေါ်‌ဆောင်သွားကြ‌လေသည်။
တဲက မိမိသည် တိုင်ထိပ်ရှိ ဦးထုတ်ကိုလည်း မမြင်၊ အမိန့် ချထား‌ကြောင်းလည်း မသိသဖြင့် အပြစ်မရှိ‌ကြောင်း ရဲဝံ့စွာ ဆို ‌လေသည်။ သို့ရာတွင် ဂက်စလာသည် တဲ၏အ‌ကြောင်းကို ကြားသိထားသူဖြစ်၍ ဂိုက် တစ်ရာခန့်အကွာတွင်ရပ်‌နေ‌သော တဲ၏သားက‌လေး‌ခေါင်း‌ပေါ်တွင် တင်ထားသည့် သစ်‌သော့သီး ကို မှန်‌အောင် မြားနှင့်ပစ်ပြနိုင်ပါက တဲအား အပြစ်မှလွှတ်မည် ဟု အမိန့်ချ‌လေသည်။