cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရေတပ်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ ရေတပ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး ဖြစ်လာလေသည်။ ယခုအခါတွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ရေတပ်ဌာနဟူ၍ ဌာနတစ်ခု သီးသန့်ထားပြီးလျှင် ထိုဌာနလက်အောက်၌ သုံးပိုင်း ခွဲခြားကာ အုပ်ချုပ်စီမံသည်။ ထိုဌာနခွဲတို့တွင် ဆောင်ရွက် လုပ်ကိုင်သော လုပ်ငန်းများမှာ (၁) တိုက်ခိုက်ရေးနှင့် စပ်ဆိုင် သော ပြင်ဆင်မှုများ၊ (၂) ရေတပ်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ လိုအပ်သမျှ သော ကိစ္စအရပ်ရပ်များ၊ (၃) သင်္ဘောကျင်း၊ သင်္ဘောစခန်း၊ ဆေးရုံစသော ဆိပ်ကမ်းဘက်ဆိုင်ရာ ကိစ္စအရပ်ရပ်များ ဖြစ်ကြ သည်။
နိုင်ငံကြီးအသီးအသီးတို့၏ ရေတပ်တိုင်းလိုလိုတွင် ရေတပ်စစ်သူကြီးတစ်ဦးသည် ရေတပ်သေနာပတိချုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရ၍ သမုဒ္ဒရာကြီး အသီးသီးတွင် ခွဲဝေဖြန့်ထားသော ရေတပ်ခွဲကြီးများကို ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်မှူးများက အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုဗိုလ်ချုပ်မှူးတို့ လက်အောက်တွင် ရေတပ်စုများ ၊ ထိုရေတပ်စုတို့ကို ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်ကြီးများက အုပ်ချုပ်ရသည်။ ထိုရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်တို့ လက်အောက်တွင်မှတစ်ဖန် ရေတပ် သင်္ဘောအုပ်စုငယ်များကို ရေတပ်ဗိုလ်ချုပ်များက အုပ်ချုပ်ရ သည်။ သင်္ဘောတစ်စင်းစီကိုမှ သင်္ဘောအကြီး အငယ်အလိုက် အခြားအရာရှိကြီးငယ်တို့က အုပ်ချုပ်စီမံခန့်ခွဲကြသည်။ ယခုခေတ် ရေတပ်များတွင် လေတပ် အစောင့်အရှောက် များ မပါဝင်က ထိုရေတပ်သည် အင်အားကြီးမား တောင့်တင်း သော ရေတပ်ဖြစ်လိမ့်မည်မဟုတ်ချေ။ လေယာဉ်ပျံများကို သင်္ဘော၏ ရှေ့ပြေးကင်းထောက်ရန်သာမက၊ သင်္ဘောများကို စောင့်ရှောက်ကာကွယ်ပေးရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုကြရသည်။ ထို့ပြင် ရန်သူသင်္ဘောများကိုလည်း လေယာဉ်ပျံများက သွား ရောက် ဗုံးကြဲတိုက်ခိုက်နိုင်ပေသည်။ လေယာဉ်ပျံများကို လေ ယာဉ်ပျံတင်သင်္ဘောများပေါ်တွင်သာမက အခြားစစ်သင်္ဘော အမျိုးမျိုးတို့တွင်လည်း တင်ဆောင်၍ ဂျက်လောက်လွှဲများဖြင့် ကောင်းကင်သို့ လွှတ်တင်ပေးကြရသည်။ ထိုလေယာဉ်များမှာ များသောအားဖြင့် ရေယာဉ်ပျံများသာ ဖြစ်၍ ပြန်ဆင်းသော အခါ၌ သင်္ဘောအနီး၌ ဆင်းသက်ပြီးလျှင် သင်္ဘောပေါ်သို့ ဝန်ချီစက်ဖြင့် ဆွဲတင်ရလေသည်။
လေယာဉ်ပျံတင်သင်္ဘော၌ ပါဝင်သော လေယာဉ်ပျံအမျိုး အစားတို့မှာ ဗုံးကြဲလေယာဉ်ပျံများ၊ တိုက်လေယာဉ်ပျံများ၊ တော်ပီဒိုလွှတ် လေယာဉ်ပျံများ ဖြစ်သည်။ ရေတပ်၏ ဗုံးကြဲ လေယာဉ်ပျံများ ဖြစ်ကြသည်။ ရေတပ်၏ လေယာဉ်ပျံများမှ လေသူရဲတို့မှာ အထူးစွန့်စားကြရ၍ လေယာဉ်ပျံများမှာလည်း အကြမ်းဒဏ်ကို ခံနိုင်ရန် ပိုမိုခိုင်ခံ့စွာ ဆောက်လုပ်ထားရပေ သည်။ ယခုခေတ် ရေတပ်ကြီးများ၌ ဂျက်လေယာဉ်ပျံများကို အသုံးပြုလျက် ရှိသည်။ ရေငုပ်သင်္ဘောကို တိုက်ခိုက်ရာတွင် အသစ်ပေါ်ပေါက်လာသော ရေဒါမှာ လွန်စွာ အသုံးဝင်လေ သည်။ ရေတပ်တွင် မရင်းတပ်သားများကို ရန်သူကမ်းခြေသို့ တက်ရောက်သိမ်းပိုက်ရန်အတွက် အထူးတလည် လေ့ကျင့်ထား ရသည်။ ထိုကမ်းတက်တပ်သားတို့သည် ရာထူးအဆင့်အတန်း အားဖြင့် ကုန်းတပ်တံဆိပ်ကို တပ်ဆင်ကြရ၍ ယူနီဖောင်းကိုမူ တစ်မျိုးသီးခြား ဝတ်ဆင်ကြရပေသည်။
ရေတပ်သို့ အရာရှိအဖြစ်ဝင်ရောက်လိုသူတို့သည် အင်္ဂလန် ပြည်၌ ဖြစ်လျှင် ဒါ့တမတ်မြို့ ဘုရင်မရေတပ်တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရရန် လျှောက်ထားရသည်။ ကျောင်းဝင်ရန် အရွေးချယ်ခံရသောအခါ ကျောင်း၌ လေးနှစ်မျှ သင်ကြားရ သည်။ စာမေးပွဲများ အောင်မြင်ပြီးသောအခါ ရေတပ်၌ အရာရှိဗိုလ်ကလေး အဖြစ်ဖြင့် စတင်အမှုထမ်းရလေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ဝက်စပွိုင့်အရပ်ရှိ ရေတပ် တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရောက်လိုသူတို့သည် မည်သည့်တပ်တွင် အမှုထမ်းရသည်မဆို အရွယ်ရောက်ပြီးလျှင် မူလတန်းပညာ အခြေခံရှိ၍ လိုအပ်သော ကာယဗလနှင့် ပြည့်စုံလျက် မျက်စိ ကောင်းမွန်ပါက ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခွင့်ကို ရနိုင်လေသည်။ ရေတပ်တွင် ရာထူးတိုးမြှင့်ပေးခြင်းကို နေရာလစ်လပ်တိုင်း ရွေးချယ်တိုးမြှင့် ခန့်ထားပေးသည်။ ရေတပ်သားတစ်ဦးသည် အကျင့်စာရိတ္တကောင်းမွန်၍ အလုပ်ဝတ္တရား ကျေပြွန်ပါက အငြိမ်းစား မယူမီအတွင်း အနည်းဆုံး အရာခံဗိုလ်ကလေး ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ စက်မှုလက်မှုဆိုင်ရာ ဌာနများလည်း ရှိသဖြင့် ဝါသနာအလျောက် စက်ဘက်ဌာနများတွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်း သော သူများလည်း ရှိလေသည်။
ဗန်တို
ဗန်တို၊ဗန်ရှည် ကစားခြင်းသည် သိုင်းပညာ၏ ကဏ္ဍတရပ်ဖြစ်၍ ရန်သူကို ခုခံတိုက်ခိုက်နည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဗန်တိုသည် လက်နက်မဲ့ ကာကွယ် ခုခံတိုက်ခိုက်နည်းဖြစ်၍၊ မိမိကို ရန်ပြုလာသူအား လက်ထဲတွင် မည်သည့် လက်နက် အရာဝတ္ထု တခုခုကိုမျှ မကိုင်မသုံးဘဲ ခုခံကာကွယ်ခြင်းဖြစ်၍ ဗန်တိုဟုခေါ်သည်။ ဗန်တိုပညာသည် အပျော့ဗန်တိုနှင့် အမာ ဗန်တို ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားထားသည်။ အပျော့ ဗန်တိုသည် မိမိကိုယ်ကို အထိမခံဘဲ ရှောင်တိမ်းကာတုံ့ပြန်စေသည့် နည်းကို အပျော့ဗန်တို ဟုခေါ်သည်။ အမာဗန်တိုသည် အခုခေတ်တွင် မြန်မာ့ လက်ဝှေ့ ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းမှာ အကွဲကွဲ အပြဲပြဲ မတွန့်ဆုတ်ဘဲ ခံနိုင်ရည်၊ ပညာချင်း ယှဉ်ပြိုင်ပြီး တိုက်ခိုက်နည်းဖြစ်သည်။ ဗန်တိုသည် သိုင်းပညာရပ် တစ်ခုသာမက အတွေးအခေါ်၊ လောကီပညာများပါ ပေါင်းစပ်ပါဝင်သည်။ ဗန်တို၏ မူလအနက်မှာ ရှေးကျသော ပါဠိဘာသာမှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး "မိမိကိုယ်ကို ကျင့်ကြံအားထုတ်ခြင်း" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ကာလကြာသော် "မိမိကိုယ်ကို ကျင့်ကြံကာကွယ်ခြင်း" ဟူ၍ ပြောင်းလဲ လာခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဗန်တိုပညာတည်ရှိပုံ
ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် ကစားခြင်း အလေ့အထသည် ၈ရာစုခန့်က မြန်မာနိုင်ငံသို့ ရောက်ရှိလာသည်ဟု အထောက်အထားများကဆိုသည်။ ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် ကစားခြင်း အတတ်သည် တရုတ်နိုင်ငံမှ စတင်သည်ဟု အချို့ကဆိုသည်။ တချို့ကမူ ခရစ်နှစ် ၃၀၀အတွင်းတွင် တောင်ပိုင်း အိန္ဒိယနိုင်ငံများမှ တရုတ်နိုင်ငံ၊ ထိုမှတဆင့် မြန်မာ၊ယိုးဒယား၊ကမ္ဘောဒီးယား၊ ဂျပန် စသော နိုင်ငံများသို့ ပျံ့နှံ့သွားသည်ဟု အထောက်အထားဖြင့် တင်ပြကြသည်။ ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် ကစားခြင်း အလေ့အထသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဂျပန်နိုင်ငံထက် အရောက်နောက်မကျကြောင်းကိုလည်း တွေ့ရှိရပေသည်။ ဗန်တို၊ ဗန်ရှည်တတ်လျှင် မိမိထက် အင်အား ဗလ သာသည်လည်းဖြစ်စေ၊ လက်နက်သာသည်လည်းဖြစ်စေ၊ တယောက်ထက်များသည့် ရန်သူကိုလည်းဖြစ်စေ ကောင်းစွာ ခုခံကာကွယ်နိုင်သည်။ ဗန်တိုတတ်လျှင် ဗန်ရှည်တတ်ရသည်။ ဗန်ရှည်တတ်လျှင် ဗန်တိုတတ်ရသည်။ တမျိုးတတ်လျှင် ပညာမစုံသေး။ ၂မျိုးစလုံးတတ်မှ စွယ်စုံတတ်သည်ဟု ခေါ်ကြသည်။ မြန်မာတို့၏ အမွေ ဗန်တို၊ဗန်ရှည် ပညာကို ရှေးက စစ်ပွဲများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး တိုင်းပြည်ကာကွယ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။ သရေခေတ္တရာ၊ ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်း၊ ပုဂံ၊ ပင်းယ၊ အင်းဝ၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်၊ သမိုင်းတလျှောက် နိုင်ငံတော် ကာကွယ်ရေးအတွက် အသုံးပြုခဲ့ရာမှ တည်ရှိပြန့်ပွားခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်တွင် အရည်းကြီးတို့၏ ပွဲကျောင်းများကြောင့် ပိုမိုထွန်းကားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီ နယ်ချဲ့ လက်အောက် ကျွန်သဘောက် ဘဝတွင် နယ်ချဲ့သည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ လူမှုရေး၊ ဘာသာရေး၊ စီးပွားရေး၊ ပညာရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုများကို ချုပ်ချယ်ကန့်သတ်ပြီး အမျိုးပျောက်အောင် လုပ်ခဲ့ရာ ဗန်တိုပညာသင်ကြားလိုက်စားသူများကို သူပုန်ဟု သတ်မှတ်ကာ ကလိမ်ကကျစ်ဉာဏ်နှင့် နှိပ်ကွပ်ခဲ့မှုကြောင့် ဗန်တိုပညာသည် ပျောက်ကွယ်လုမတတ် မှေးမှိန်ခဲ့ရသည်။ သို့သော်လည်း မြန်မာလူမျိုး ပညာရှိများက လျှို့ဝှက်စွာ ပညာဖြန့်ဖြူးပေးသောကြောင့် ရွက်ပုံးသီး ပညာရှင်များပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရာမှ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် မြန်မာအစိုးရက ပြန်လည်ဖော်ထုတ်ပေးမှုကြောင့် ဗန်တို ပညာသည် ပြန်လည် ထွန်းကားလာသည်။
ဗန်တို၏ အစွမ်းနှင့် ခံယူချက်များ
ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် အတတ်ပညာ၌ ရန်သူကို တချက်တည်းနှင့် မေ့လဲသွားအောင်သော်လည်းကောင်း၊ အရိုးအဆစ်များ ကျိုးပဲ့သွားပြီး မလှုပ်နိုင်၊ မထနိုင်အောင်သော်လည်းကောင်း၊ ပြုလုပ်နိုင်စွမ်းရှိသော နည်းများလည်း ပါဝင်သည်။ အချို့နည်းများသည် ရန်ပြုလာသူ တဖက်သား၏ အသက်ကိုပင် စိုးရိမ်ရသည်အထိ ဒဏ်ခတ်နိုင်သော နည်းများဖြစ်သည်။ မသမာသူများ လက်ထဲသို့ ဤပညာရောက်ရှိသွားကာ မတရား အသုံးချပစ်ကြလျှင် သင်ပေးသူရော အသုံးချသူပါ အပြစ်မကင်းပေ။ ထိုကြောင့် ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် ဆရာကြီးများသည် သူတို့၏ ပညာများကို များစွာ လျှို့ဝှက်ကြ၏။ တန်ဖိုးထားကြသည်။ တပည့်ခံမည့် သူ၏ အကျင့်စာရိတ္တ၊ မျိုးရိုးတို့ကို ကြည့်ပြီးမှ သင်ပေးလေ့ရှိသည်။ မိမိသားသမီးပင် ဖြစ်စေကာမူ အကျင့်စာရိတ္တ မကောင်းက ဤပညာကို သင်မပေးကြချေ။ ဗန်တိုပညာရပ်တွင် သင်ကြားပြသရာ ကျောင်း အမျိုးမျိုးပေါ် မူတည်၍ ကစားဟန်လည်း ကွဲပြားခြားနားကြသည်။ ရှေးခေတ်က ဤပညာ သင်ကြားမည့်သူများသည် ဥပုသ်သီလများ ရက်ရှည်စောင့်ကြရသည့်အပြင်၊ ကန်တော့ပွဲ အုန်းပွဲများပေး၍ ကတိသစ္စာ ဝန်ခံချက်များကို ပြုကြရသည်။ အသုံးများသော ကတိ သစ္စာ ၃ချက်မှာ (၁) အနန္တော အနန္တငါးပါးအား ဤပညာဖြင့် မပြစ်မှားပါ၊ (၂) မိမိကို မျက်ရည်ပေါက်ကြီ:ငယ် ၃ကြိမ် ၃ခါကျအောင် မပြုမူပါဘဲလျှက် ဤပညာဖြင့် မတုံ့ပြန်ပါ။ (၃) သေရေ သေရက်သောက်စားခြင်းနှင့် သူတပါး သားမယားအား ပစ်မှား ကျူးလွန်ခြင်း မပြုပါဟု ဖြစ်သည်။ ယခုအချိန်အထိ အထက်ပါ ကတိသစ္စာ ၃ချက် ပေးဆိုမှ ပညာသင်ပေးကြသည့် ဆရာ အတော်များများ ရှိပေသည်။
အလေ့အကျင့် နှင့် အကျိုးကျေးဇူးများ
အခြား ပညာရပ်များနည်းတူ ဗန်တို၊ ဗန်ရှည် ပညာသည်လည်း ကျွမ်းကျင်သည်ထက် ကျွမ်းကျင်လာစေရန် အလေ့အကျင့် များစွာ လိုအပ်သည်။ အလေ့အကျင့် များလေလေ ကျွမ်းကျင်လေလေဖြစ်သည်။ အလေ့အကျင့်ယူရာ၌ တဦးနှင့် တဦး ရန်သူလို သဘောထား၍ ခုခံကာကွယ်ကြလျှင်၎င်း၊ တိုက်ခိုက်ရိုက်နှက်ကြလျှင်၎င်း၊ တဦးမဟုတ် တဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာအနာတရ ခံကြရတတ်သည်။ အပျော်ကစားသည့် စိတ်ဓာတ်ဖြင့် အလေ့အကျင့်ယူကြမှာသာ အချင်းချင်း အထိအခိုက်မရှိဘဲ စိတ်ချမ်းမြေ့ ပျော်ရွှင်ကြမည်ဖြစ်သည်။ စိတ်ချမ်းမြေ့ ပျော်ရွှင်စရာကောင်းမှလည်း အလေ့အကျင့်ကို ခုံမင်နှစ်သက်လာကြမည်။
နိုင်ငံတကာမှ မြန်မာ့ ဗန်တိုပညာ
အမေရိကန် နိုင်ငံ၌လည်း မြန်မာ့ ရိုးရာသိုင်း လေ့ကျင့်ရေး ကျောင်းများ ရှိသည်။ မြန်မာ့ ဗန်ဒို ကိုယ်ခံပညာသည် အမေရိကန်နိုင်ငံသို့ ၁၉၆ဝ ခုနှစ်လောက်တွင်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ဆရာကြီး ဒေါက်တာ မောင်ကြီး က ဝါရှင်တန်မြို့တော်၌ ဟံသာဝတီ ဗန်ဒိုစံနစ်ကို စတင်ပညာကို သင်ကြား ပေးခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ ဗန်ဒိုပညာကို အိုဟိုင်းအိုး၊ အနောက် ဗာဂျီးနီးယား၊ ဝါရှင်တန် ဒီစီ၊ နယူးယောက် တဝိုက်နဲ့ အခြားပြည်နယ် အချို့မှာ သင်ကြားနိုင်သည့် သင်တန်းကျောင်းတွေ ရှိသည်ဟု သိရသည်။ အမေရိကန် ဗန်ဒို သင်တန်းကျောင်း တွေမှာ ဗန်ဒိုရဲ့ အခြေခံ ကျင့်စဉ်တွေနဲ့ အဓိက ပုံစံ ၉မျိုးဖြစ်တဲ့ Bull, Boar, Cobra, Viper, Python, Panther, Tiger, Scorpion နဲ့ Eagle ပုံစံတို့ကိုလည်း အထူးပြု သင်နိုင်ပါကြသည်။ မြန်မာ့ကိုယ်ခံ ပညာများမှာ လက်ဝှေ့၊ နဘမ်း၊ သိုင်းပြောင်းပြန်၊ ဘုန်းကြီးသိုင်း (ပွဲကျောင်း) စသည်ဖြင့် ရှိပါသေးတယ်၊ အမေရိကန် မှာတော့ ဗန်ဒိုအပြင် ဂေါ်ရခါး ဓားကောက် နှင့် တိုက်ခိုက်နည်းကိုပါ ထည့်သွင်း လေ့ကျင့်နိုင်သည်။ အမှန်တကယ်အားဖြင့် ဂေါ်ရခါး ဓားကောက်နဲ့ ဆင်တူတဲ့ ဓားမြှောင်ပုံမျိုး မြန်မာ စတိုင်လ် ၌ ရှိသည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှ စစ်တပ်သည် ဗန်ဒိုကို စစ်တပ်၏ တိုက်ခိုက်ရေး ပညာအဖြစ် လေ့ကျင့် ခဲ့ပြီး ဂေါ်ရခါး လူမျိုး အရာရှိတွေက ဦးဆောင်ပြီး စံနစ်တကျ ဖြစ်အောင် လုပ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဂေါ်ရခါး ဓားကောက်ပညာ သည် အင်တာနေရှင်နယ် ဗန်ဒို လေ့ကျင့်ရေးအခန်းကဏ္ဍတွင် ပါဝင်လာသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထို့အပြင် အခြား ဗန်တိုသင်တန်းကျောင်းများမှာ Greater Hartford Bando ကျောင်း၊ မြောက်-ဗာဂျီးနီးယားကျောင်း၊ နယူးအင်္ဂလန် ဗန်ဒို ကလပ် စသည်ဖြင့် ရှိသည်။ ပြင်သစ်ပြည် ၌လည်း ဗန်ဒိုကို အတော်လေ့လာ သင်ယူ ကြတယ်လို့ သိရလေသည်။ အခြားနိုင်ငံအတော်များများ သည် မြန်မာနိုင်ငံနဲ့ တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်ပြီး နိုင်ငံတကာအဖွဲ့ ဖွဲ့ထားကြသည်။ အချို့မှာ သီးခြားပုံစံနဲ့ သင်ကြားခြင်းများရှိကြသည်ဟုသိရသည်။
ကြက်ဖြူတဲရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကြက်ဖြူတဲရွာ (Kyethpyute)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ တယ်ပင်တဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တယ်ပင်တဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၂၁ ဦး၊ မ ၂၁၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိုကဒါရှေးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
လိုကဒါရှေးရွာ(Lokadarshey)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ထီးသာစောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၆၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်္ဂတုံရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
သင်္ဂတုံရွာ (Thingaton)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ သင်္ဂတုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သင်္ဂတုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁၅ ဦး၊ မ ၆၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်စုရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ညောင်ပင်စုရွာ (Nyaungpinsu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ အောင်နန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောင်နန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၇၁ ဦး၊ မ ၁၁၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရွေးမုန့်
မရွေးမုန့်သည် မန်ချူးလူမျိုးတို့ နတ်ဘုရားများအား ပူဇော်ဆက်ကပ်ရာ ရိုးရာအချိုပွဲ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မန်ချူးဘာသာအားဖြင့် ‘ဆချီမာ’ ဟုခေါ်သည်။ ‘ဆချီ’ဆိုသည်မှာ လှီးခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရပြီး ‘မာ’ဆိုသည်မှာ မုန့်လုပ်သည့် နည်းတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
မန်ချူးတို့ တရုတ်ပြည်ကို သိမ်းပိုက် အုပ်စိုးခဲ့ပြီးနောက် ပေကျင်းမြို့တွင် စတင် လူကြိုက်များလာရာမှ တရုတ်တပြည်လုံးသို့ ပျံ့နှံ့သွားသည်။ မရွေးမုန့်သည် ကြွပ်ကြွပ်ရွရွရှိပြီး ရနံ့သင်းသင်းလေးရှိသောကြောင့် မန်ချူးခေတ် (ချင်းမင်းဆက်) မှစ၍ ယနေ့ထိတိုင် လူအများ နှစ်သက်သည့် မုန့်ပဲသွားရည်စာ တစ်မျိုးဖြစ်လာသည်။
ကြာကန်ရွာ၊ ဆင်တက်မော်
ကြာကန်ရွာ၊ ဆင်တက်မော်
အီရတ်နိုင်ငံ
အီရတ်နိုင်ငံ (တရားဝင်အခေါ်အားဖြင့် အီရတ် သမ္မတနိုင်ငံ) သည် အနောက်အာရှတွင် ရှိသော နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ဇာဂရို့စ်တောင်တန်းများ၏ အနောက်မြောက်ဘက်ပိုင်း၊ ဆီးရီးယား သဲကန္တာရ၏ အရှေ့ဘက်ပိုင်းနှင့် အာရပ် သဲကန္တာရ၏ မြောက်ဘက်ပိုင်းတို့ကို ဖြန့်ကျက်နေရာယူထားသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။
အနောက်ဘက်တွင် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဆီးရီးယားနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် တူရကီနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် အီရန်နိုင်ငံ တောက်ဘက်တွင် ကူဝိတ်နိုင်ငံနှင့် ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံတို့ တည်ရှိသည်။ အီရတ်တွင် အလွန်တိုတောင်းသော ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှီပြီး မြောက်ဘက် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့တွင် ၅၈ ကီလိုမီတာ (၃၅မိုင်) အရှည်မျှသာ ရှိသည်။ မြို့တော်ဖြစ်သော ဘဂ္ဂဒက်မြို့သည် နိုင်ငံ၏ အရှေ့ဘက် အလယ်ပိုင်းဒေသတွင် တည်ရှိသည်။
အဓိကမြစ်နှစ်သွယ်ဖြစ်သော တိုင်းဂရစ် နှင့် ယူဖရေးတီးမြစ်တို့သည် အီရတ်နိုင်ငံ၏ အလယ်ပိုင်းမှ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားကြပြီး အနောက်မြောက်ဘက်မှ အရှေ့တောင်ဘက်သို့ ဦးတည်၍ စီးဆင်းကြသည်။ ထို့အတွက်အကြောင့် အခြားသော အနောက်အာရှဒေသများကဲ့သို့ ကန္တာရဆန်သော မြေမျိုး မရှိဘဲ စိုက်ပျိုး၍ ရနိုင်သော မြေနေရာများ အီရတ်နိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
သမိုင်းကြောင်းအရ ဆိုလျှင် အီရတ်သည် ဥရောပတွင် ဂရိအမည် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား (မြစ်များအကြားရှိ မြေ) ဟူသော အမည်ဖြင့်သာ သိကြသည်။ အီရတ်သည် ဘီစီ ၆ ရာစုမှစ၍ အောင်မြင်သော ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းတို့၏ နေထိုင်ရာ ဒေသအဖြစ် ဆက်တိုက် တည်ရှိခဲ့သည်။ တိုက်ဂရစ် နှင့် ယူဖရေးတီး မြစ်နှစ်သွယ်ကြားရှိ ဒေသကို ယဉ်ကျေးမှု လူ့အဖွဲ့အစည်းတို့၏ ပုခက်ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြပြီး စာရေးသားခြင်းနှင့် ဘီးတို့ စတင် ပေါ်ပေါက်ရာ ဒေသဖြစ်သည်။
အီရတ်နိုင်ငံ
အီရတ်နိုင်ငံသည် ရှေးအခါက မက်ဆိုပိုတေးမီးယားဟုခေါ်သော နယ်မှ ဖွဲ့စည်း တည်ထောင် ခဲ့သောနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယူဖရေးတီးမြစ်နှင့် တိုင်းဂရစ်မြစ်တို့သည် အီရတ်နိုင်ငံကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကြရာ ထိုမြစ်နှစ်သွယ် အကြားရှိ မြစ်ဝှမ်း ဒေသသည် ရှေးအကျဆုံး ယဉ်ကျေးမှု စတင်ထွန်းကားရာ အရပ် ဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုသမိုင်းတွင် ထင်ရှား ခဲ့သော ဗက်ဗီလုံးမြို့နှင့် နင်းနိဗမြို့ဟောင်းတို့သည်လည်း ထိုဒေသ၌ပင် တည်ရှိခဲ့သည်။
ဥရောပတိုက်သားတို့သည် အိုးအိမ် အတည်တကျ ဟူ၍ မရှိဘဲ တောလိုက်မုဆိုးဘဝ၌ ရှိနေကြစဉ် မက်ဆိုပိုတေး မီးယားတွင် လူတို့သည် ရွာတည်၍ ကောက်ပဲသီးနှံပင်များကို စိုက်ပျိုးလျက် ရှိကြပြီးဖြစ်သည်။ အိုးခွက်များကိုလည်းကောင်း၊ ကြေးညိုဖြင့် ပြုလုပ်သော ကိရိယာတန်ဆာပလာများကို လည်းကောင်း သုံးစွဲတတ်ကြပြီး ဖြစ်သည်။ ဆည်မြောင်းဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးခြင်း၊ အဆောက်အအုံများတွင် ခုံခံဆောက်လုပ် ခြင်းစသော တီထွင်မှုတို့ကိုလည်း ကြံဆတီထွင်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ထိုဒေသသည် နှစ်ပေါင်းရာပေါင်းများစွာ လက်နက် နိုင်ငံကြီးများ စစ်ခင်းရာ စစ်တလင်းဖြစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့်လည်း ကောင်း၊ မြစ်ကြောင်းပြောင်းလဲ စီးဆင်းခဲ့ခြင်းကြောင်းလည်း ကောင်း ဆည်မြောင်းများပျက်၍ ရှေးယခင်က စည်ကားခဲ့သော မြို့ကြီးတို့သည်လည်း ယိုယွင်းပျက်စီး ကုန်ပြီ ဖြစ်လေသည်။ အီရတ်နိုင်ငံသည် အရှေ့ဘက်တွင် ပါးရှင်းတောင်တန်း၊ မြောက်ဘက်တွင် တူရကီနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဆီးရီးယား နိုင်ငံနှင့် ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဆအူးဒီးအာရေဗျ နိုင်ငံတို့ အသီးအသီး ခြံရံ တည်ရှိသည်။ ယူဖရေးတီးနှင့် တိုင်းဂရစ်မြစ်တို့သည် တူရကီနိုင်ငံတွင် မြစ်ဖျားခံ၍ အီရတ် နိုင်ငံကို အနောက် မြောက်မှ အရှေ့တောင်သို့ ဖြတ်သန်း စီးဆင်းသည်။ ထိုမြစ်နှစ်သွယ်တို့သည် ဗာဆရာမြို့ အထက် နားတွင် ပေါင်းဆုံကြပြီးနောက် ရှက်တယ်အာရပ်မြစ်အမည်ဖြင့် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ မြစ်များ စီးဆင်းရာ မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်မှလွဲ၍ ကျန်ဒေသသည် များသောအားဖြင့် သဲကန္တာရနှင့် မြက်ခင်းကုန်းပြင် ဖြစ်သည်။ အီရတ်နိုင်ငံသည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့၍ ဆောင်းရာသီတွင် မိုးအနည်းငယ်ရွာသည်။ ထို့ကြောင့် ယူဖရေးတီးနှင့် တိုင်းဂရစ်မြစ်တို့သည် နိုင်ငံ၏ အသက်သွေးကြောများဖြစ်သည်။ မြစ်ကမ်းများသည် စိမ်းစို လျက်ရှိ၍ မြို့များကိုလည်း ထိုတစ်လျှောက်၌သာ တွေ့ရှိ နိုင်သည်။
အီရတ်နိုင်ငံအတွက် အကြီးဆုံး ဓနအင်အားမှာ ရေနံ ဖြစ်သည်။ ခါးကွတ်မြို့သည် ရေနံထွက်ရာ အချက်အချာ ဒေသဖြစ်သည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် အီရတ်နိုင်ငံ၌ ရေနံကို တွေ့ရှိပြီးနောက် တူရကီနိုင်ငံက ပိုင်ဆိုင်ခွင့်အတွက် အရေး ဆိုခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ချေ။ နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီးက ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အီရတ် နိုင်ငံအား ရေနံတွင်းများ ပိုင်ဆိုင်ခွင့် ကို ပေးအပ်ခဲ့ရာ ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်သော ရေနံကုမ္ပဏီက ရေနံ လုပ်ငန်းကို ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက် ခဲ့လေသည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ် တွင် ခါးကွတ်မြို့မှ မြေထဲပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့များဖြစ်သော ဆီးရီးယားနိုင်ငံ ထရစ်ပိုလီမြို့သို့လည်းကောင်း၊ အဇ္ဇရီယယ် နိုင်ငံ ဟိုက်ဖာမြို့သို့လည်းကောင်း မိုင် ၆ဝဝ ခန့် ရှည်လျား သည်။ ရေနံပြွန်ကို စတင် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ တစ်ဖန် ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ခါးကွတ်မြို့မှ ဆီးရီးယားနိုင်ငံ ဗန္နီယမြို့သို့ အကြီး ဆုံးရေနံပြွန်ကို ဆက်သွယ်ခဲ့လေသည်။ အီရတ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ ပေါ်တွင် ရေနံထွက်သော နိုင်ငံများအနက် သတ္တမလိုက်သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ယူဖရေးတီးမြစ်ကမ်းရှိ ဟစ်မြို့အနီးတွင် ဗစ်တျူမင်ကတ္တရာတွင်းများ ရှိသည်။
အီရတ်နိုင်ငံတွင် စိုက်ပျိုးရေးသည် အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ မိုးနည်းသဖြင့် ရေသွင်းစိုက်ပျိုးရသောကြောင့် စိုက်ခင်းများကို မြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်၌သာ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ စွန်ပလွံသီး အများ ဆုံးထွက်သော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဂျုံ၊ မုယော၊ စပါး၊ ဝါဂွမ်း၊ ဆေးတို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးသည်။ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူရေးကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရေနံလုပ်ငန်းမှာမူ အထင်ရှားဆုံး စက်မှု လုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ ဗဂ္ဂဒက်မြို့သည် အီရက်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ လူဦးရေမှာ ၁၄၉ဝ၇၅၉ (၁၉၇၂) ယောက်ရှိသည်။ ( ဗဂ္ဂဒက်မြို့။)
ဗာဆရာမြို့သည် ရှက် တယ် အာရပ် မြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ ၍ ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့မှ မိုင် ၆ဝ ခန့် ကွာဝေးသည်။ အီရတ် နိုင်ငံအတွက် သင်္ဘောဆိပ်မြို့ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၁၆၄၆၂၃ ယောက် နေထိုင်သည်။ ဗာဆရာမြို့နှင့် ဗဂ္ဂဒက်မြို့တို့သည် ဥရောပတိုက်နှင့် အရှေ့ဘက်နိုင်ငံများအကြားရှိ လေကြောင်းခရီး စခန်းမြို့များ ဖြစ်သည်။
မုဆိုးညောင်ပင်
မုဆိုးညောင်ပင်
မြစ်ကလေးရွာ၊ မြတ်သာဥတို
မြစ်ကလေးရွာ၊ မြတ်သာဥတို
အရိယပစ္စောရောဟဏီသုတ်
ရဟန်းတို့ ဤလောက၌ အရိယာသာဝကသည် မျက်မှောက်ဘဝ, တမလွန် ဘဝတို့၌ ပါဏာတိပါတ၏အကျိုးသည် ယုတ်မာလှ၏-ဟု ဉာဏ်ပညာဖြင့် ဆင်ခြင် (သိမြင်)ခြင်းကြောင့် ပါဏာတိပါတကို ပယ်စွန့်၏၊ ပါဏာတိပါတကို နှင်ထုတ်၏ အစရှိသည်ဖြင့် ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးကို ပယ်စွန့်ခြင်း၊ ဒုစရိုက် ၁၀-ပါးကို နှင်ထုတ်ခြင်းသည် မြတ်သောနှင်ထုတ်ခြင်း ဖြစ်ပေသည်-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
သိုင်းထောင့်ရွာ
သိုင်းထောင့်ရွာ
မိချောင်းဥရွာ၊ သဲဖြူ (ယုံသလင်း)
မိချောင်းဥရွာ၊ သဲဖြူ (ယုံသလင်း)
ရိန်းရောင်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ရိန်းရောင်းရွာ(Reinraung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ တိုင်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိုင်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၉ ဦး၊ မ ၁၀၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၁၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာကူရှီးဇားရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
တာကူရှီးဇားရွာ(Tarkusheezar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ မန်စေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်စေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၅၄ ဦး၊ မ ၃၆၀၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၁၆၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုရိုနာ ဘော်ယာလစ်
ကိုရိုနာ ဘော်ယာလစ် သည် မြောက်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင်မှ သေးငယ်သော ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ တော်လမီ ပြုစုသော ၄၈ ကြယ်စုတန်းစာရင်းတွင်ပါဝင်ပြီး ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းစာရင်း၌လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။ အတောက်ပဆုံးကြယ်မှာ Alpha Coronae Borealis ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
အနာဂတ်မိုင်ပါတီ
အနာဂတ်မိုင်ပါတီ (พรรคอนาคตใหม่  ,  ၊ အဓိပ္ပာယ် "'အနာဂတ်အသစ်ပါတီ"') မှာ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေးပါတီအသစ်ဖြစ်သည်။ ထိုင်းထိပ်သီးအစည်းအဝေး Group ၏ဒုဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဓနာဓရ ကျွန်ရွန်းရွန်းကစ်နှင့် ဥပဒေရေးရာပညာရှင် ပိယပုတ္တ စိန်ကနုတ်ကုလ်သည် ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။
ကိုးကား
<references group="" responsive="">
ရေွှေဂါင်းရွာ၊ မြတ်သာဥတို
ရေွှေဂါင်းရွာ၊ မြတ်သာဥတို
ရေဒီယမ်နှင့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွခြင်း
ဟင်နရီဗက္ကရဲဆိုသူ ပြင်သစ်လူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးသည် ယူရေ ယူရေနီယမ်းဓာတ်ဆားမှ အိပ်စရေးကဲ့ သို့သော ရောင်ခြည်တစ်မျိုးကို ၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့လေ သည်။ ထိုရောင်ခြည်သစ်ကို တွေ့ရှိပုံမှာ အိပ်စရေးကို တွေ့ရှိပြီး သည့်နောက် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်ရှိ သိပ္ပံအကျော်တို့သည် အိပ်စရေး အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သုတေသနလုပ်ငန်းများကို အသီး အသီး ကြံစည်လုပ်ကိုင်ကြရာတွင် ဟင်နရီဗက္ကရဲသည် ယူရေနီ ယမ် ဓာတ်ဆားတစ်မျိုးကို ကံအားလျော်စွာ စမ်းသပ်ကြည့်ရှု မိလေသည်။ ဗက္ကရဲသည် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးသော မှန်တစ်ချပ်ကို စက္ကူစဖြင့် ထုပ်၍ ထိုအထုပ်ပေါ်တွင် ကြက်ခြေခတ်ပစ္စည်း တစ်ခုကို တင်ထားပြီးလျှင် ထိုပစ္စည်းပေါ်၌ တစ်ဖန် ယူရေနီ ယမ်ဓာတ်ဆားကို ထပ်၍တင်ကာ နေရောင်တွင် ပြလေသည်။ ထိုနောက် ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးသော မှန်ချပ်ကို ထုတ်ယူပြီးလျှင် ဓာတ်ပုံဆေးနည်းဖြင့် ဆေးကြည့်သောအခါ ကြက်ခြေအမှတ်ပုံ ပစ္စည်း၏ အရိပ်ထင်နေသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
တစ်ဖန် အထက်ပါစမ်းသပ်နည်းအတိုင်း စက္ကူမဲဖြင့် ထုပ် ထားသော ဓာတ်ပုံမှန်ချပ်ပေါ်က ကြက်ခြေအမှတ်ပုံ ပစ္စည်းပေါ် တွင် ယူရေနီယမ်ဓာတ်ဆားကို ထပ်၍တင်ပြီးလျှင် နေရောင် တွင် မပြတော့ဘဲ စားပွဲအံဆွဲတွင် ထည့်ထားလိုက်၏။ ရက် အတန်ကြာသောကာလ အံဆွဲကိုဖွင့်၍ ဓာတ်ပုံမှန်ချပ်ကို ထုတ် ပြီးလျှင် ဓာတ်ပုံဆေးနည်းဖြင့် ဆေးကြည့်သောအခါ ကြက်ခြေ အမှတ်ပုံပစ္စည်း၏ အရိပ်ထင်နေသည်ကို တွေ့ရပြန်သည်။
ထိုကြောင့် ယူရေနီယမ်ဓာတ်ဆားကို နေရောင်တွင် ပြသည်ဖြစ် စေ၊ မပြသည်ဖြစ်စေ ဓာတ်ပုံမှန်ချပ်ပေါ်တွင် အရိပ်ထင်နိုင် သဖြင့် ထိုယူရေနီယမ်ဓာတ်ဆားမှ အိပ်စရေးကဲ့သို့သော ရောင်ခြည်တစ်မျိုးသည် အစဉ်မပြတ် ထွက်နေကြောင်းကို ဗက္ကရဲ စတင်သိရှိခဲ့လေသည်။
ထိုကဲ့သို့ အသစ်အဆန်းတစ်ခုကို ဗက္ကရဲက တွေ့ရှိပြီးသည့် နောက် ပီယဲကျူးရီးနှင့် ဇနီး မာရီကျူးတို့သည် ယူရေနီယမ် ဓာတ်ဆားမှ ထွက်သော ရောင်ခြည်သစ်၏အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အခြားမည်သည့် ပစ္စည်းမျိုးမှ ထိုရောင်ခြည်မျိုး ထွက်သေးသည်ကို ထပ်မံစမ်းသပ် ကြည့်ရှုကြလေသည်။ ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးတို့ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ်အဖန်ဖန် စမ်းသပ်ပြီးသော အခါ မာရီကျူးရီးသ်ည သိုရီယမ်ဓာတ်ဆားများမှလည်း ယူရေနီ ယမ် ဓာတ်ဆားမှ ထွက်သောရောင်ခြည်မျိုး ထွက်သေးကြောင်း ကို သိရှိပြန်လေသည်။ မာရီကျူးရီးသည် ဤကဲ့သို့ စမ်းသပ် ကြည့်ရှုရာ၌ ပစ်ချဗလင်းဟုခေါ်သော ယူရေနီယမ်ပါသည့် ပစ္စည်းရိုင်းမှ ရောင်ခြည်ထွက်ခြင်းသည် ယူရေနီယမ် ဓာတ်စစ် စစ်မှ ထွက်သည်ထက် လေးဆခန့်မျှ ပိုများသည်ကို တွေ့ရှိလေ သည်။ ထိုကြောင့် ဗက္ကရဲနှင့် ကျူးရီးဇနီးမောင်နှံတို့သည် ပစ်ချ ဗလင်းထဲ၌ ယူရေနီယမ်စစ်စစ်မှ ထွက်သော ရောင်ခြည်ထက် လေးဆခန့်မျှ ပိုသော ရောင်ခြည်ထွက်စေသည့် ဒြဗ်စင်တစ်မျိုး ရှိရဦးမည်ဟု တထစ်ချယူဆကြလေသည်။ ယင်းသို့ ယူဆသည့် အတိုင်း ကျူးရီးဇနီးမောင်နှံတို့သည် ထိုဒြဗ်စင်သစ်ကို စတင် ရှာဖွေကြရာ ပစ်ချဗလင်းခေါ် ယူရေနီယမ်ပစ္စည်းရိုင်း အချိန် တစ်တန်လောက်ထဲမှ ထိုဒြဗ်စင်သစ် အနည်းငယ်လောက်ကိုသာ ရှာတွေ့ကြ၍ ထိုဒြဗ်စင်သစ်ကို ရေဒီယမ်ဟု အမည်ပေးကြလေ သည်။ ထိုရေဒီယမ်ဒြဗ်စင်သစ်တွင် ဂုဏ်ထူးသတ္တိများရှိကြောင်း ကိုလည်း သိကြလေသည်။ ရေဒီယမ်သည် အပူကိုဖြစ်စေနိုင် သည့်ပြင် ပတ်ဝန်းကျင်လေကို လျှပ်စစ်ဓာတ် သွင်းပေးနိုင်ခြင်း၊ ရေဒီယမ်အနီးသို့ယူလာသော အခြားပစ္စည်းများကို စုန်းတောက် သကဲ့သို့ ဝင်းဝင်းတောက်စေနိုင်ခြင်း၊ ဗက်တီးရီးယားနှင့်အလား တူ သက်ရှိများကို ဖျက်ဆီးပစ်နိုင်ခြင်းကဲ့သို့သော သတ္တိရှိသည့် အပြင် ထူးခြားသော အချက်တစ်ချက်မှာ ရေဒီယမ်မှ အပူနှင့် ရောင်ခြည်များ အစဉ်မပြတ် ထွက်နေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ၁၈၉၉ ခုနှစ်တွင် ဆာရားသားဖို့သည် ရေဒီယမ်မှ ထွက် သော ရောင်ခြည်များကို ခွဲစိတ်စမ်းသပ်ကြည့် ရှုလေသည်။
ထိုအခါ ရေဒီယမ်မှထွက်သော ရောင်ခြည်များမှာ သုံးမျိုးဖြစ် ကြောင်း တွေ့ရှိရ၍၊ ယင်းတို့ကို (၁) အာလဖာ ရောင်ခြည်၊ (၂) ဗီတာ ရောင်ခြည်၊ (၃) ဂမ်မာရောင်ခြည်ဟူ၍ ဂရိဘာသာ အက္ခရာအမည်များဖြင့် မှည့်ခေါ်ထားလေသည်။ ဂမ်မာရောင် ခြည်မှာ အိပ်စရေးရောင်ခြည်ကဲ့သို့ပင် လှိုင်းများဖြစ်သော်လည်း လှိုင်းအလျား အလွန်တို၏။ ဗီတာရောင်ခြည်မှာ လျှပ်စစ်အမ ဓာတ်ကို ဆောင်သော အီလက်ထရွန်တို့ ဖြစ်၏။ အာလဖာ ရောင်ခြည်မှာမူ လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ် ဝင်နေသော မြူမှုန်များ ဖြစ်၏။ ထိုအာလဖာရောင်ခြည်၏ လျှပ်စစ်အဖိုဓာတ် ဝင်နေ သော မြူမှုန်များသည် လျှပ်စစ်အမဓာတ်ကို ဆောင်သော အီလက်ထရွန်တို့ထက် လေး၍ အသွားနှေးသည်ဟု ဆိုရသော် လည်း တစ်စက္ကန့်လျှင် မိုင်ပေါင်း ၆ဝဝဝ မှ ၁၂ဝဝဝ အထိ ရှိသော နှုန်းဖြင့် ထွက်လျက်ရှိကြသည်။ ဗီတာရောင်ခြည်မှာမူ အလင်းသွားနှုန်း (တစ်စက္ကန့်လျှင် မိုင်ပေါင်း ၁၈၆၂၈၄)နှင့် တူညီနီးပါးရှိသောနှုန်ဖြင့် ထွက်လျက်ရှိသည်။ အာလဖာ ရောင် ခြည်ကို စပက်ထရိုစကုပ် မှန်ပြောင်းဖြင့် စုံစမ်းကြည့်သောအခါ အာလဖာမြူမှုန်များသည် ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့ ဖြစ်နေကြောင်းကို သိရှိရလေသည်။
( ရားသားဖို့ ဆာအားနက်--။) ရေဒီယမ်နှင့် ယူရေနီယမ် ဒြဗ်စင်တို့၏ အကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရားသားဖို့ ထပ်မံ စမ်းသပ်ကြည့်၍ သိရှိသော အချက်မှာ ယူရေနီယမ်အတွင်းမှ အာလဖာရောင်ခြည်နှင့် ဗီတာရောင်ခြည်တို့ ထွက်သွားသောအခါ ယူရေနီယမ်အဖြစ်မှ ရေဒီယမ်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသောအချက် ဖြစ်လေသည်။ ရေဒီယမ်အဖြစ်သို့ ပြောင်း လဲသွားပြီးသောအခါ၌လည်း ရေဒီယမ်မှ အာလဖာရောင်ခြည်နှင့် ဗီတာရောင်ခြည်တို့သည် ဆက်လက်၍ ထွက်နေကြခြင်းကြောင့် နောက်ဆုံး ရေဒီယမ် အဖြစ်မှ တဖြည်းဖြည်း ခဲအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်ကို လည်း ထပ်မံ၍ သိရှိပြန်လေသည်။ အလယ်ခေတ်လောက်က ခေတ်စားလာခဲ့သော အဂ္ဂိရတ်ဆရာတို့သည် ခဲကဲ့သို့သော သတ္တုအပေါစားများကို ရွှေငွေဖြစ်အောင် ကြံစည်အားထုတ်ခဲ့ကြ သည်ကို မဖြစ်မြောက်နိုင်သော အကြံအစည်များဟု ယခုခေတ် သိပ္ပံပညာရှင်များက ပြက်ရယ်ပြုကြ၏။ သို့သော် ယူရေနီယမ်မှ ရေဒီယမ်အဖြစ်သို့၎င်း၊ တစ်ဖန် ရေဒီယမ်မှ ခဲအဖြစ်သို့၎င်း သဘာဝအလျောက် ပြောင်းလဲလျက်ရှိသော အချက်ကိုမူ ယခု အခါ မည်သူမျှ မငြင်းနိုင်တော့ချေ။
ရေဒီယမ်မှ အစဉ်ထွက်နေသောမြူမှုန်တို့သည် တစ်စက္ကန့် လျှင် မရေမတွက်နိုင်အောင် များပြားသော်လည်း အောင်စဝက် အလေးချိန်ရှိသော ရေဒီယမ်သည် နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ကြာမှ ကုန်ခန်းနိုင်ပေသည်။ ယူရေနီယမ်ဒြဗ်စင်သည် ရေဒီယမ်ဒြဗ်စင် ထက်ပင် မြူမှုန်တို့ ထွက်သွားသည့်အတွက် အလေးချိန်လျော့ ရာ၌ အချိန်ကြာပေသေးသည်။
ရေဒီယမ်မှ အစဉ်ထွက်လျက်ရှိသော အာလဖာ၊ ဗီတာနှင့် ဂမ်မာရောင်ခြည်တို့အနက် အာလဖာရောင်ခြည်၊ သို့မဟုတ် အာလဖာမြူမှုန်တို့သည် ဟီလီယမ်ဓာတ်ငွေ့သာ ဖြစ်၍ ထိုး ဖောက်နိုင်သောသတ္တိ မရှိလှချေ။ စက္ကူတစ်ချပ် ခံထားသည် ကိုမျှ ထိုးဖောက်၍ မသွားနိုင်ချေ။ ဗီတာရောင်ခြည်မှာမူ အလျူ မီနီယမ် သတ္တုချပ်ပါးပါးကို ထိုးဖောက်သွားနိုင်လောက်အောင် ထက်မြက်သည်။ ဂမ်မာရောင်ခြည်မှာကား အထက်မြက်ဆုံး ဖြစ်သောကြောင့် ခြောက်လက်မ၊ ခုနစ်လက်မထူသော သံမဏိ ကိုပင် ထိုးဖောက်၍ သွားနိုင်သည်။
ယူရေနီယမ်နှင့် ရေဒီယမ်တို့ကဲ့သို့ ရေဒီယိုသတ္တိကြွသော အခြားဒြဗ်စင်များမှာ ပိုလိုနီယမ်၊ သိုရီယမ်၊ အက်တင်နီယမ်၊ ပရိုတိုအင်တင်နီယမ်၊ ရုဗီဒီယမ်နှင့် ပိုတက်ဆီယမ်တို့ ဖြစ်ကြ လေသည်။
ဇီးချိုင်ရွာ၊ ဇီးချိုင်
ဇီးချိုင်ရွာ၊ ဇီးချိုင်
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေးအဖွဲ့ချုပ် ခေါ် ဖတပလ ကို ဂျပန်များ တော်လှန်ရေး အတွက် ၁၉၄၄ ခု၊ ဩဂုတ်လ ညဦး အချိန်တွင် ကန်တော်ကြီး ပတ်လမ်း၊ ယခု နတ်မောက်လမ်းရှိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ၏ အိမ်တွင် အထူး အစည်းအဝေး ကျင်းပပြီး ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အစည်းအဝေးကို လျှို့ဝှက်စွာ တက်ရောက် ကြသော ခေါင်းဆောင် များမှာ အောက်ပါ အတိုင်း ဖြစ်သည်။
ယောင်ဆေးရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်ဆေးရွာ (Yawnghsay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကောင်းလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၁၉ ဖြစ်သည်။
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်
ဦးဆောင် အဖွဲ့အစည်းများ
အထက်ပါ လျှို့ဝှက်သော အထူး အစည်းအဝေး မှပင် မြန်မာ တမျိုးသားလုံးကို ရက်စက်စွာ ညှဉ်းပန်း နှိပ်စက် နေသော ဖက်ဆစ် ဂျပန် စစ်တပ် များကို တော်လှန် တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် ဆုံးဖြတ်ချက် ချလိုက်သည်။ တချိန်တည်း မှာပင် ဂျပန် ဖက်ဆစ် စစ်တပ် များကို တော်လှန်ရာတွင် အဖွဲ့အစည်း အသီးသီး ကွဲပြား၍ တသီးတခြား တော်လှန် ကြခြင်းထက် တဖွဲ့ တစည်းတည်း ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက် ကြလျှင် ကောင်းမည် ဟူ၍ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း၏ အကြံပေးချက် အရ အောက်ပါ အဖွဲ့အစည်းကြီး များက ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းရန် သဘော တူကြပေသည်။
ယောင်ဆေးရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ်
ဦးဆောင် အဖွဲ့အစည်းများ
အထက်ပါ အဖွဲ့အစည်း ကြီးများ အနက် ဗမာ့ တပ်မတော်နှင့် လက်တွဲကာ ဂျပန် တော်လှန်ရေး အတွက် ပြင်းပြင်းထန်ထန် စည်းရုံး လှုံ့ဆော် ခဲ့သော အဖွဲ့ကြီးမှာ ဦးဘဂျမ်း ဦးစီးသော (အာရှလူငယ် အစည်းအရုံး) ပင် ဖြစ်တော့သည်။
ဖတပလ ဗဟို ဦးစီး အဖွဲ့ဝင်များ
စစ်ပြီးခေတ်တွင် ဖက်ဆစ်တိုက်ဖျက်ရေး ပြည်သူ့ လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ချုပ်ကို ပထမဦးဆုံး ဗဟို ဦးစီး အဖွဲ့ဝင် ကိုးဦး၊ ထို့နောက် ၁၆ ဦးနှင့် ၃၆ ဦးတို့ဖြင့် အောက်ပါ အတိုင်း တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။
ဖတပလ ဗဟို စစ်ကောင်စီ (၁၉၄၅)
ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးကို ဦးစီးရန် ၁၉၄၅ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဖွဲ့သည်။ ဖတပလ ဗဟို စစ်ကောင်စီတွင် အောက်ပါ ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်သည်။
စစ်ပြီးနောက်တွင် တိုက်ဖျက်ရေးလုပ်ငန်း ကုန်ဆုံး၍ ဆန့်ကျင်ရေး လုပ်ငန်းကိုသာ ရှေးရှုလုပ်ကိုင်ရန် ဆုံးဖြတ်ကာ ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်လပ်ရေး အဖွဲ့ချုပ် (ဝါ) ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်ဟု ပြောင်းလဲ မှည့်ခေါ်ခဲ့သည်။
မိုးဟိန်း (သားဂျာနယ်ကျော်)
ဂျာနယ်ကျော် ကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဂျာနယ်ကျော် မမလေး နှင့် ဂျာနယ်ကျော် ဦးချစ်မောင် တို့၏ အငယ်ဆုံး သားဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဒါဂျီလင်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်ယူခဲ့ပြီးနောက် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ တက္ကသိုလ်၏ သမိုင်းဌာနတွင် နည်းပြဆရာအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
မိုးဟိန်း (သားဂျာနယ်ကျော်) (၁၉၄၂-၂၀၁၀)
၁၉၄၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အဖ ဂျာနယ်ကျော်ဦးချစ်မောင်နှင့် အမိ ဂျာနယ်ကျော်မမလေးတို့မှ ရန်ကုန်မြို့ ရေကျော်ရပ်ကွက်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်း မိုးဟိန်း ဖြစ်သည်။ ကလောင်အမည်ခွဲများမှာ 'မိုးဟိန်း'၊ 'သားဂျာနယ်ကျော်' နှင့် 'သင့်'တို့ ဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
မြန်မာစာပေလောက တွင် ထင်ရှားသော ဂျာနယ်ကျော်ဦးချစ်မောင်၊ ဂျာနယ်ကျော်မမလေးတို့က ရန်ကုန်မြို့ ရေကျော်ရပ်၌ ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား သည်။ သားသမီးသုံးယောက်အနက် အငယ်ဆုံးသား ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးမိုးဟိန်းဖြစ်ပြီး ကလောင်ခွဲ များမှာ သားဂျာနယ်ကျော်နှင့် သင့်တို့ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဒါဂျီလင်မြို့ရှိ S't. Joseph's College တွင် ၁၉၄၉/ ၅၀ မှ ၁၉၅၁/၅၂ အထိ ပညာ သင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ရှိ 'လှ' အလွတ် ပညာသင်ကျောင်းတွင် ၁၉၅၅/၅၆ မှ ၁၉၅၈/၅၉ အထိ ပညာသင်ကြားပြီး ၁၀ တန်း စာမေးပွဲ အောင်သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ သမိုင်းဘာသာရပ်ကို ၁၉၇၀/၇၁ မှ ၁၉၇၃/၇၄ ထိ ဆက်တက်ပြီး မဟာဝိဇ္ဇာ နောက်ဆုံးနှစ် ရေးဖြေ စာမေးပွဲကို ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။
အလုပ်အနေဖြင့် မိခင်၏ သီဟရတနာ ပုံနှိပ်တိုက် လုပ်ငန်းတွင် ကူညီလုပ်ကိုင်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၇၅ ခုနှစ် အထိ ရန်ကုန်မြို့ရှိ အင်ဒိုနီးရှား သံရုံးတွင် စီးပွားရေးဌာန အဆင့် (၁) အကြီးတန်း လက်ထောက်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ပြီး အနားယူခဲ့သည်။
စာပေနယ်ထဲသို့ ၁၉၆၁-၆၁ မှ စ၍ 'မှန်နန်း' ဂျာနယ်တွင် '- - - ကို ပြည်သူပိုင် သိမ်းသင့်ပြီး' ဆောင်းပါးနှင့် 'အစိုးရ - - -' ဆောင်းပါးများဖြင့် ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ဘာသာပြန် စာပေအဖြစ် ဆရာ နန္ဒာသိန်းဇံ၏ 'ခရောင်းလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း' စာအုပ်ကို "Through Life's Perils" ခေါင်းစဉ်ဖြင့် ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ စတင် ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
အမေရိကန်နိုင်ငံ၊ မေရီလင်းပြည်နယ်ရှိ The National Library of Poetry (အမျိုးသား ကဗျာ စာကြည့်တိုက်) မှ ထုတ်ဝေသော ကဗျာပေါင်းချုပ် စာအုပ်တွင် မိုးဟိန်း၏ HEAD AND HEART ကဗျာကို Semi Final ပြိုင်ပွဲအဆင့် သတ်မှတ်ကာ ထည့်သွင်း ဖော်ပြပြီး အမေရိကန်နိုင်ငံ ဝါရှင်တန်မြို့တွင် ပြုလုပ်သော နိုင်ငံတကာ ကဗျာဆရာများ၏ (၈) ကြိမ်မြောက် ညီလာခံသို့ တက်ရောက်ရန် ဖိတ်ကြားခံရသည်။ အကောင်းဆုံး ကဗျာ ၁၁ ပုဒ်ကို ရွေးချယ်ပြီး ဂီတနောက်ခံဖြင့် ရွတ်ဆိုထားသည့် "The Sound of Poetry" အသံသွင်း တိပ်ခွေတွင် မိုးဟိန်း၏ HEARD AND HEART ကဗျာ ပါဝင်သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ၎င်းစာကြည့်တိုက်မှပင် ထုတ်ဝေသော ကဗျာပေါင်းချုပ်တွင် မိုးဟိန်း၏ "A PLEA TO HEAD AND HEART" ကဗျာ ပါဝင်ပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်သည့် နိုင်ငံတကာ ကဗျာဆရာများ၏ (၉) ကြိမ်မြောက် ညီလာခံသို့ ဖိတ်ကြား ခံရပြန်သည်။ စာရေးသူသည် ညီလာခံ နှစ်ခုလုံးသို့ မတက်ရောက်ခဲ့ပါ။ သို့သော် ညီလာခံကပင် "The International Poet of Merits Award" (နိုင်ငံတကာ ဂုဏ်ပြုခံ ကဗျာဆရာ) အဖြစ် အသိအမှတ်ပြု ဆုပလိပ်ပြားကို ညီလာခံက အဝေးမှပင် ပို့ခဲ့သည်။
ဆရာ မိုးဟိန်း(သားဂျာနယ်ကျော်) သည် အမှတ် (၁၂)၊ သီရိဇေယျာလမ်း၊ ဘောက်ထော် ပြည်သာယာ၊ (၁၆) ရပ်ကွက် ရန်ကင်းမြို့နယ်၊ ရန်ကုန်တွင် မိသားစုနှင့် နေထိုင်လျက်ရှိပြီး ဆောင်းပါး၊ ကဗျာများနှင့် ဘာသာပြန် စာပေများကို ရေးသား ပြုစုခဲ့သည်။
ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သော စာအုပ်များ
၁။ THROUGH LIFE’S PERILS ၁၉၈၃ (နန္ဒသိန်းဇံ၏ 'ခရောင်းလမ်းကို ဖြတ်ကျော်ခြင်း' ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသည်။)
၂။ HARMONY OF HEAD AND HEART ၁၉၉၉ (ပင်ကိုရေး အင်္ဂလိပ် ကဗျာစာအုပ်)
၃။ 'ပထမ တဆစ်ချိုး' ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ် ၂၀၀၂
၄။ SWEET ODOUR OF PADAUK AND DOKCHAMPA ၂၀၀၂ ('ပိတောက် - တရုတ်စကားဝါ ပန်းရနံ့ဖြာ' ထီလာစစ်သူ၏ လာအို - မြန်မာ ချစ်ကြည်ရေး ကဗျာစာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ် ဘာသာပြန်ဆို)
၅။ 'ဆင့်၍ ဆင့်၍ ဆက်၍ ဆက်၍' (ဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်) ၂၀၀၄
၆။ ဧကန်မလွဲ အောင်ပွဲဆီသို့ ၂၀၀၅ (THE STORY OF A HANDICAPPED ARTIST ဂျပန်ပြည်မှထုတ် စာအုပ်ကို မြန်ဘာသာပြန်ဆို)
၇။ OCEAN SKY ၂၀၀၆ (ကဗျာဆရာ'ညွန့်သစ်'၏ ပင်လယ်ကောင်းကင် ကဗျာကို အင်္ဂလိပ်လို ဘာသာပြန်ဆို)
၈။ စည်းမထိုးကြွေမပစ်ပဏ္ဏာမဆက် သို့သော်...နိုင်သည်။ (ကင်ဆာဆောင်းပါးပေါင်းချုပ်)
ဘဝနိဂုံး
၂၀၁၀ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၃ရက် နံနက် ၉ နာရီ အချိန်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ရွှေဂုံတိုင် အထူးကုဆေးရုံတွင် လည်ချောင်းကင်ဆာ ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၆၈)နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
စဉ့်ကူးကြီး
စဉ့်ကူးကြီး
မြိုင်ဇေယျာရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
မြိုင်ဇေယျာရွာ (Myaingzayyar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ရေဝေမြင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၂၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေပုတ်ချောင်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ရေပုတ်ချောင်းရွာ (Yaepokechaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ကျေးတောင်ဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၀၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပမထရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပမထရွာ (Pamahta)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နန်းတုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းတုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၂ ဦး၊ မ ၃၆၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြားရွာ
ပြားရွာ
ပစ္စောရောဟဏီသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဇာဏုဿောဏိပုဏ္ဏား၏ ပုဏ္ဏားတို့၏ ပစ္ဆေရောဟဏီ= မကောင်းမှု နှင်ထုတ်ပုံကို လျှောက်ထားသဖြင့် ပုဏ္ဏားတို့၏ ပစ္စာရောဟဏီနှင့်မတူသော ဘုရားရှင်သာသနာ (အရိယဝိနယ)၌ ပစ္စာရောဟဏီ ၁၀-မျိုးကို ဇာဏုဿောဏိ ပုဏ္ဏားအား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အထက်သုတ်တော်လာ အရိယဝိနယပစ္ဆေရောဟဏီ ၁၀-မျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကျောက်ပါးစပ်ရွာ၊ တောင်ပတ်လည်
ကျောက်ပါးစပ်ရွာ၊ တောင်ပတ်လည်
မုန့်လင်မယား
မုန့်လင်မယားမုန့်သည် မြန်မာ့ရိုးရာမုန့် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ မော်လမြိုင်ဘက်တွင် မုန့်အုပ်ကလေး ဟုခေါ်သည်။
လိုအပ်ပစ္စည်း
ဆန်မှုန့်ညက်၊ ရေ၊ ချင်း၊ ကြက်သွန်မြိတ်၊ စားတော်ပဲပြုတ်၊ ငုံးဥ၊ ဆား၊ သကြား၊ ဟင်းခတ်မှုန့်အနည်းငယ်၊ ဆီတို့ ဖြစ်သည်။
လုပ်ပုံလုပ်နည်း
ဆန်မှုန့် လက်ဖက်ရည်ပန်းကန်လုံး တစ်လုံးထည့်လျှင် ရေလက်ဖက်ရည်ပန်းကန်လုံး တစ်လုံးခွဲကနေ နှစ်လုံးထိ ထည့်ပြီး ဆန်မှုန့်များ အားလုံး ပျော်ဝင်သွားအောင် မုန့်သားအပျော့အမာ ကိုယ့်စိတ်ကြိုက်ပေါ် မူတည်၍ ဖျော်ပေးပါ။ ပြီးလျှင် ချင်းကို ခြစ်ပြီး ချင်းရည်ကို မုန့်နှစ်ရည်ထဲ ညှစ်ထည့်ပေးပါ။ ကြက်သွန်မြိတ်လေးတွေကို ရိတ်ရိတ်ပါအောင် လှီးထည့်ပေးပါ။ ဆား၊ သကြား၊ ဟင်းခတ်မှုန့် အနည်းငယ်တို့ထည့်ပြီး အားလုံးသမအောင် မွှေခေါက်ပေးထားပါ။ ငုံးဥလေးများ အသင့်ထားပေးထားပါ။ ဆီကို ပန်းကန်လုံးလေး တစ်လုံးထဲ ထည့်ပေးထားပါ။ ပြီးလျှင် ဆီစုပ်တံလေးပါ ထားပေးထားပါ။ (တချို့ကလည်း မုန့်ရည်ဖျော်တဲ့အထဲမှာ အုန်းနို့ရည်ပါထည့်ပြီး လုပ်တတ်ပါသေးသည်။)
အားလုံးအသင့်ဖြစ်ပြီဆိုလျှင် မုန့်မကပ်ရအောင်လို့ မုန့်လုပ်မယ့်အိုးကို ဆီနဲ့ အရင် သုပ်လိမ်းပေးပါ။ မုန့်အိုးပူလာပြီဆိုလျှင် မုန့်ရည်တွေကို အိုးထဲကနေ မွှေခပ်ပြီး မုန့်အိုးလေးထဲ တစ်ခွက်ချင်းဖြည့်ပေးပါ။ ပြီးလျှင် ငုံးဥ၊ ပဲပြုတ် ထည့်ပေးပါ။ မီးအပူရှိန်နှင့် အောက်က မုန့်သားကျက်လို့ ကြွတက်လာပြီဆိုရင်တော့ ဇွန်းလေးနဲ့ မုန့်တွေ ခွာယူပြီး ဟိုဘက်ကို လှန်ပေးလိုက်ပါ။ အဲ့ဒီလိုနဲ့ မုန့်တွေ ကျက်လာတဲ့အခါ မုန့်နှစ်ခုကို တစ်ခုပေါင်းပြီး အပေါ်ကနေ ထပ်ပေးလိုက်တော့ ပူပူနွေးနွေးနဲ့ အရသာရှိတဲ့ မုန့်လင်မယားလေး ရပါပြီ။ မုန့်တစ်ခါကျက်သွားပြီးတိုင်း မုန့်ခွက်လေးတွေကို ဆီလေးသုပ်လိုက်၊ ပြီးတော့ မုန့်ရည် ထပ်ဖြည့်ပြီး ဆက်လုပ်ပေးပါ။
ကြိုက်တတ်မယ်ဆိုရင်တော့ နှမ်းလှော်လေးကို ဆားလေးနည်းနည်းနဲ့ထောင်းပြီးဖြူးစားပါ။ ပိုပြီး အရသာရှိပြီး မွှေးသည်။ မြန်မာပြည်တွင် နေရာအနှံ့မှာ ဝယ်စားလို့ရသည်။
ဂျပန်မုန့်လင်မယား (တာကိုယာကိ)
လိုအပ်တာတွေက မုန့်နှစ်အတွက် တိုကိုယာကိအမှုန့်ထုပ်၊ ကြက်ဥ၊ ရေဘဝဲ၊ ကွန်းညခု (Konyaku) (မြန်မာလို ဝဥနဲ့ ခပ်ဆင်ဆင် တုန်တုန်တုန်တုန် အတုံးလေးတွေ)၊ ဂေါ်ဖီထုပ်၊ ကြက်သွန်မြိတ်၊ အချဉ်စိမ်ထားပြီးသားအနီရောင် ချင်းလေးတွေ၊ Dashi လို့ခေါ်တဲ့ ငါးအမှုန့်တစ်မျိုး၊ ပြီးတော့ Moyonnaise၊ ပြီးတော့၊ ပြီးတော့ Takoyaki အချိုရည်၊ ရေညှိမှုန့်အထုပ်။
မုန့်ရည်အတွက် အမှုန့်ကို ရေနဲ့အရင်ဖျော်၊ ပြီးတော့ ကြက်ဥခေါက်ထည့်ရပါမယ်။ မုန့်နှစ်တွေ သေချာကြေအောင် ခေါက်ပေးပါ။ ရေဘဝဲကို သန့်စင်အောင်ဆေးပြီး ပြုတ်၊ ပြီးတော့ မထူမပါးလေးတွေ လှီးပါ။ ကွန်းညခုကိုလည်း ခပ်သေးသေး အတုံးလေးတွေဖြစ်အောင် တုံးပါ။ ဂေါ်ဖီထုပ်ကို ရေဆေးပြီး ပါးပါးလေးတွေဖြစ်အောင် လှီးပါ။ ကြက်သွန်မြိတ်တွေကို ရေဆေး၊ ပြီးတော့ အမြစ်လေးတွေ ပါတဲ့ဘက်ကို ညီအောင်စီပြီးတော့ သားရေကွင်းနဲ့ချည်၊ ရေခါလိုက်၊ ပြီးတော့မှ ခပ်ပါးပါးလေးတွေ လှီးထားလိုက်ပါ။ ချင်းအနီရောင်လေးတွေကို ရေစစ်ထားလိုက်ပါ။
အားလုံးအဆင်သင့်ဖြစ်ပြီဆိုရင် မုန့်လုပ်မယ့်အိုးလေးကို ပလပ်ထိုးလိုက်ပြီး အိုးပူလာတဲ့အထိစောင့်၊ အိုးပူလာပြီဆိုရင်တော့ အိုးကို ဆီလေးသုပ်၊ ပြီးတော့မှ အိုးထဲက အခွက်လေးထဲကို မုန့်နှစ်လေးတွေ လိုက်ဖြည့်ထည့်၊ ပြီးတော့မှ ရေဘဝဲထည့်၊ ကွန်းညခုထည့်၊ ဂျင်းထည့်၊ ဂေါ်ဖီထုပ်ဖတ်လေးတွေထည့်၊ ကြက်သွန်မြိတ်လေးတွေ ဖြူးပေးလိုက်ပါ။ ၂ မိနစ်လောက် တုတ်ချောင်းလေးတွေနဲ့ ဟိုဘက်လှန်ပေးလိုက်၊ ခဏလောက်နေရင် ဒီဘက်ပြန်လှန်လိုက်ပါ ကျက်သွားပြီ။
ပန်းကန်ထဲကို အဲ့ဒီမုန့်လုံးလေးကို ထည့်၊ ပြီးတော့မှ အပေါ်ကနေ Takoyaki အချိုရည်လေး ဆမ်း၊ Moyonnaise လေးဆမ်း၊ ငါး Dashi လေးထည့်၊ ပြီးတော့မှ အပေါ်ဆုံးကနေ ရေညှိမှုန့်လေးဖြူးလိုက်ရင်တော့ အဆင်သင့်စားသုံးနိုင်တဲ့ တာကိုယာကိ ပူပူမွှေးမွှေးချိုချိုလေး ရပါပြီ။
ကဘောပလိုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကဘောပလိုရွာ(Kabawpalo)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ဒါရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၄၀ ဖြစ်သည်။ ကဘော်ပလိုတွင် နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်ဖြင့် မီးရရှိသည့် အိမ်ခြေ ၅၇ အိမ်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေဒင်မြို့
အေဒင်မြို့
အေဒင်မြို့သည် အာရေဗျကျွန်းဆွယ် တောင် ဘက်ကမ်းခြေရှိ အေဒင်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။ မီးငြိမ်းတောင်စွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ဗြိတိသျှတို့၏ ခံတပ်မြို့တော်လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပင်လယ်နီ၏ တောင်ဘက်ထွက်ပေါက် ဖြစ်သော ဗက်·ဗယ်·မန်ဒက် ရေလက်ကြားကို ထိန်းကြပ်လျက် ရှိသောမြို့ဖြစ်ခြင်းကြောင့် အရှေ့ဂျီဘရော်လ်တာဟူ၍ ခေါ်စမှတ် ပြုကြသည်။ ထို့ပြင် ဆူးအက်တူးမြောင်းကို ဖြတ်သန်းသွားလာသူများအတွက် အရေးကြီးသော ဓာတ်ဆီ၊ ကျောက်မီးသွေး စသော ထင်းမီးဖြည့်တင်းရာ စခန်းလည်းဖြစ် သည်။ သားရေ၊ ဆေး၊ ဆားနှင့် ကော်ဖီတို့ကို တင်ပို့သည်။ သို့သော် ၁၉၆၇ ခုနှစ် ဇွန်လတွင်ဖြစ်ပွားခဲ့သော အာရပ်-အစ္စရေးစစ်ပွဲကြောင့် ဆူးအက်တူးမြောင်းကို ပိတ်လိုက်ရသော အခါ အေဒင်မြို့၏အရေးပါမှုသည် လျော့ကျသွားခဲ့ရလေသည်။
တစ်ဆယ့်ငါးရာစုနှစ်အတွင်း ပေါ်တူဂီလူမျိုးတို့က အာဖရိကတိုက်တောင်ဘက်စွန်းကို ပတ်၍ အရှေ့နိုင်ငံများသို့ သွားသော ပင်လယ်ခရီးလမ်းကို မတွေ့မီကတည်းက အေဒင်မြို့ သည် အာရှနိုင်ငံများနှင့် အနောက်နိုင်ငံများ ကုန်စည်ကူးသန်းရာ အချက်အချာမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၉ ခုနှစ် ဆူးအက်တူးမြောင်း ဖောက်လုပ်ပြီးနောက်တွင် ထိုမြို့သည် ဗြိတိသျှတို့ အတွက် စစ်ရေးစစ်ရာအရ ပို၍အရေးပါသောမြို့ ဖြစ်လာလေ သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် အေဒင်မြို့ကို ၁၈၃၉ ခုနှစ်တွင် သိမ်းပိုက်ပြီးလျှင် အိန္ဒိယနိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေး အောက်၌ထား၍ အုပ်ချုပ်သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလ တစ်ရက်နေ့တွင် အေဒင်နယ်ကို ဘုရင်ခံတစ်ဦးက သီးခြားဗြိတိသျှ ကိုလိုနီနယ်အဖြစ် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်သည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဥပဒေပြု ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်း၍ နယ်ကို အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။
အေဒင်ကိုလိုနီနယ်တွင် အေဒင်မြို့နှင့်တကွ လစ်တဲ အေဒင်ကျွန်းဆွယ်၊ ပယ်ရင်းကျွန်း၊ ကူရီရာ မူရီယာကျွန်းစုတို့ ပါဝင်၍ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ရ၅ စတုရန်းမိုင်ရှိသည်။ လူဦးရေ ၁၅ဝ,ဝဝဝ ယောက် (၁၉၇၂) ရှိသည်။ ရာသီဥတုမှာ ပူပြင်းခြောက်သွေ့သည်။
အေဒင်ကိုလိုနီနယ်နှင့် တဆက်တည်းဖြစ်သောဗြိတိသျှ အစောင့်အရှောက်ခံ အေဒင်နယ်ဟူ၍ လည်းရှိသည်။ ထို အစောင့်အရှောက် ခံနယ်ကို အရှေ့နှင့် အနောက်ဟု ပိုင်းခြား ထားသည်။ ယင်းနယ်ထဲ၌ အာရပ်စော်ဘွားများအုပ်ချုပ်သော နယ်ပယ်နှစ်ဆယ် ပါရှိသည်။ အစောင့်အရှောက်ခံနယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၁၁၂,ဝ၈ဝ ခန့်ဖြစ်သည်။၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ ဗြိတိသျှစောင့်အရှောက်ခံ အေဒင်နယ်တွင် အပါအဝင် စော်ဘွားနယ် အချို့ပူးပေါင်းကာ တောင်ပိုင်းအာရပ် စော်ဘွားနယ်ပေါင်းစုဟု ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်ရောက်လျှင် အခြားအာရပ်စော်ဘွား နယ်များနှင့် အေဒင်ကိုလိုနီနယ်တို့ပါ ပူးပေါင်းပါဝင်လာ၍ တောင်အာရေဗျ နယ်ပေါင်းစုဟု အမည်ပြောင်းလိုက်သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ထိုနယ် ပေါင်းစုကို ဂရိတ်ဗြိတိန်က လွပ်လပ်ရေးပေးလိုက်၏။ ထိုအခါ တောင်ပိုင်း ယီမင်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံဟု တည်ထောင်လိုက်သည်။
ထိုစဉ်က ဗြိတိသျှအစောင့်အရှောက်ခံ အေဒင်နယ်မှ စော်ဘွားနယ်၁၆ နယ်နှင့်အေဒင် ကိုလိုနီနယ်တို့သာ ပါဝင်ခဲ့သော်လည်း နောင်အခါ ကျန်စော်ဘွားနယ် လေးနယ်သည်လည်း ပူးပေါင်း ပါဝင်ခဲ့၏။
၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့ဒီမိုကရက်တစ် ယီမင်သမ္မတနိုင်ငံဟု အမည်ပြောင်း လိုက်၏။ ယခုအခါ အေဒင်မြို့သည် ပြည့်သူ့ဒီမိုကရက်တစ် ယီမင်သမ္မတနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။ ကုန်သွယ်ရေး အချက်အချာဌာနလည်းဖြစ်လေသည်။
ကာတွန်း ရုပ်ပြောင်
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကာတွန်း ခေါ် ရုပ်ပြောင် ရေးဆွဲသည့် အတတ်ပညာသည် နှစ်ပေါင်း(၁၀၀)ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။ ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းကို အကြောင်းပြု၍ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများ ပေါ်ထွန်းလာသည့်နည်းတူ ကာတွန်းပညာသည်လည်း တိုးတက်ထွန်းကား လာပေသည်။
သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများတွင် လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ကာတွန်းများ သူ့ကဏ္ဍနှင့်သူ ပါရှိကြသည့် နည်းတူ၊ ကာတွန်းဇာတ်လမ်းနှင့် ကာတွန်းညွန့်ပေါင်း သဘောမျိုး သီးခြားပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသည့် ကာတွန်းစာအုပ်များ လည်း ရှိပေသည်။ သီးခြားပုံနှိပ် ထုတ်ဝေသည့် ကာတွန်းနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ကြော်ငြာကာတွန်းများကို ဖယ်ထုတ်လိုက်ပါက လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးသရုပ်ဖော် ကာတွန်းနှစ်မျိုး ကွဲထွက်လာသည်ကို တွေ့ရပေမည်။ လူမှုရေးကာတွန်းများသည် မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်အတွက် ပညာရှင်များက သတ်မှတ်ပြီး နိုင်ငံရေးကာတွန်းများသည် နေ့စဉ်ထုတ် သတင်းစာအတွက် ဖော်ပြလေ့ရှိပေသည်။
စာနယ်ဇင်းတို့၏ လက်နက်ကောင်းတစ်ခု
စာဖြင့်ရေး၍ ဝေဖန်လျှင် မခံနိုင် ဖြစ်မည့်ကိစ္စအတွက် အချက် အလက်တို့ကို သိလည်းသိ၊ ထိလည်း ထိအောင် စွမ်းဆောင် ပေးနိုင်သော နည်းမှာ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း ရေးဆွဲခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် အချိန်တစ်ချိန်အတွင်း၌ လူတို့၏ ထုံးစံ ဓလေ့များ၊ အပြုအမူများနှင့် နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကို ဖော်ပြ လေ့ ရှိသဖြင့် တန်ဖိုးရှိသော ပညာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း
သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းနှင့် စာအုပ်များတွင် လောလောဆယ် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အကြောင်းကိစ္စများတွင် လောလောဆယ် ဖြစ်ပေါ်နေသည့် အကြောင်းကိစ္စရပ်များကို ရုတ်တရက် သိမြင်ကြ စေရန် အရုပ်ပြောင်များနှင့် ပြောင်လှောင်၍ သရုပ်ဖော်ထားခြင်းများကို ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများဟုခေါ်သည်။ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို တစ်ကားတည်းဖြင့်ဖြစ်စေ၊ တစ်ကား မကဘဲ ရုပ်ပုံအများဖြင့် ဖြစ်စေ လောလောဆယ် ဖြစ်ပေါ်နေ သည့်အကြောင်းရပ်ကို သရုပ်ဖော်လေ့ရှိကြသည်။ ဇာတ်ကြောင်းဖော် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများ ရှိသကဲ့သို့ တစ်စုံတစ်ရာသော စိတ်ကူးစိတ်သန်းကို ရိုးရိုးပင် သရုပ်ဖော်သည့် ကာတွန်းများ ရှိသည့်အပြင် ပိုမိုထိရောက်စေရန်အတွက် ထူးခြားထင်ရှားသည့် 'အလှည့်'ကလေးများဖြင့် သရုပ်ဖော်သည့် ကာတွန်းများလည်း ရှိသည်။ ထိုမှတစ်ပါး နိုင်ငံရေး ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများလည်း ရှိလေသည်။
ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများမှာ လူထုကို ဟဒယရွှင်ဆေး သက် သက်အဖြစ် ဖျော်ဖြေရုံသာမက၊ အစိုးရနှင့်လူထုကို ဆောင်ရွက် စေလိုသည့် ကိစ္စများကို ထိရောက်စွာ ရေလာမြောင်းပေး ပြု လုပ်နိုင်ခြင်း၊ စာဖြင့်ရေး၍ ဝေဖန်လျှင် မခံနိုင်ဖြစ်မည့် ကိစ္စများကိုလည်း သိလည်းသိ၍ ထိလည်း ထိအောင် စောင်းချိတ် သရော်နိုင်ခြင်းကြောင့် သတင်းစာများ၏ လက်နက်ကောင်း တစ်ခုလည်း ဖြစ်လေသည်။
ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများမှာ လက်ရာကောင်းခြင်း၊ သရုပ် ပေါ်ခြင်း စသော ပန်းချီဂုဏ်မြောက်ရေးအတွက် သာမဟုတ်၊ ကာတွန်းပါ စာသားများမှာလည်း ပရိသတ်အကြိုက်ဖြစ်ရန် လိုပေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု အတွင်း၌ ထုတ်ဝေကြသော သတင်းစာများတွင် နိုင်ငံရေးနှင့်ဆိုင်သော ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း များကို ထည့်သွင်းပေးလေ့ ရှိကြသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် ထုတ်ဝေသော သတင်းစာနှင့် မဂ္ဂဇင်းများတွင်လည်း နိုင်ငံရေး ရုပ်ပြောင် ကာတွန်းများကို ထည့်ပေးလေ့ရှိကြသည်။ သို့သော် နိုင်ငံရေးကာတွန်းများသည် အခြားနိုင်ငံများမှာထက် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် ပိုမိုခေတ်စားလေသည်။ အားကစား သတင်းများတွင်ပင် ကမ္ဘာ့သတင်းနှင့်ထင်မြင်ချက်များကို ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများနှင့် ဖော်ပြလေ့ ရှိကြသည်။ ကုန်ပစ္စည်းများကို ကြော်ငြာရာတွင်လည်း ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများဖြင့် သရုပ်ဖော်ပြလေ့ ရှိကြလေသည်။ ထို့ပြင် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း များဖြင့်လည်း ပညာပေးလေ့ရှိသည်။
ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများသည် အချိန်တစ်ချိန်အတွင်း၌ လူတို့၏ ထုံးစံဓလေ့များ၊ အပြုအမူများနှင့် နိုင်ငံရေး အခြေအနေများကို ဖော်ပြလေ့ရှိကြသဖြင့် ထိုရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို အချို့က စုဆောင်းလေ့ရှိကြသော ဝါသနာများပင် ရှိကြသည်။ ပန်းချီကျောင်းများတွင်လည်း ရုပ်ပြောင်ကာတွန်း ရေး ဆွဲခြင်းကို အထူးသင်တန်းများ ပေးလေ့ရှိကြလေသည်။ ဆေးရောင်ခြယ် နိုင်ငံရေးရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများသည် ဥရောပတိုက်၌ ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်မှ ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်အထိ နှစ်များအတွင်းက ခေတ်စားခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင် ၁၈၇ဝ ပြည့်နှစ်လွန်နှစ်များမှ စတင်၍ ခေတ်စားခဲ့လေ သည်။
ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို အမှီပြု၍ ကာတွန်းရုပ်ရှင်များလည်း ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ကာတွန်းရုပ်ပြောင်များကို လူနှင့်မခြား လှုပ်ရှားလာအောင် ရုပ်ရှင်တွင် တင်ပြအသုံးခံသည့် အရာတွင် ဝေါ့ဒစ်စနေသည် ကမ္ဘာပေါ်၌ အကျော်ကြားဆုံး ဖြစ်၏။
သူ၏ မစ်ကီမောက် ကာတွန်းရုပ်ရှင်များကို ကလေးလူကြီးမဟူ နှစ်သက်ကြလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းကစိတ်ဓာတ်စစ်ဆင်ရန် အတွက်လည်းကောင်း၊ ပညာပေးရန်အတွက်လည်းကောင်း တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြု ခဲ့၏။ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့များကလည်း လေ့ကျင့်ရေးရုပ်ရှင် ကားများအတွက် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို အသုံးပြုခဲ့လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ထုတ်ဝေကြသော စာ၊ နယ်၊ ဇင်းများအနက် ၁၉၁၇ ခုနှစ် မတ်လတွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့သည့် သူရိယမဂ္ဂဇင်း ၏ နောက်ပိုင်းမှာပါရှိသော ဘကြီးမေတ္တာတုံး၏ အာဒါသမုခ ဒီပနီအမည်ခံ ရုပ်ပြောင်ခန်း၌ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လောလော ဆယ် ဖြစ်ပေါ်နေသော တိုင်းရေးပြည်ရေးနှင့် အခြားထင်ရှားသော အရေးအခင်းများကို ရုပ်ပြောင်များဖြင့် ဖော်ပြခဲ့လေသည်။ ထိုအခန်းတွင် ရေးဆွဲသူများမှာ ပန်းချီဆရာ ဦးဘစိန် နှင့် ဦးဘထွန်းစသည့် ပန်းချီဆရာစုံဖြစ်၍ ထိုနောက်တွင် ရွှေ တလေး အမည်ခံ ဦးဘကလေးက ပင်တိုင် ရေးခဲ့လေသည်။
ဦးဘကလေးသည် ကာတွန်းရေးဆွဲရာတွင် ရုပ်ပုံကလည်း သရုပ်ပေါ်၊ စာသားကလည်း အချက်ကျကာ ရုပ်ပုံနှင့် စာသား ဟပ်မိအောင် ရေးဆွဲနိုင်သော နာမည်ကျော် မြန်မာကာတွန်းရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဦးဘကလေးသည် သူရိယတွင်သာမက ပညာ့အလင်း၊ ဒဂုန်၊ လန်ဒန်အတ်၊ မြန်မာ့အလင်း၊ ဗန္ဓုလ၊ ဒီးဒုတ်စသော စာနယ်ဇင်းများတွင်လည်း ကာတွန်းများ ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်း သတင်းစာ၌ ရေးဆွဲခဲ့သော နံငယ်ပိုင်းနှင့် ဂန္ဓီစတိုင် ကာတွန်းကို လန်ဒန်မြို့မှ ထုတ်ဝေသော ကမ္ဘာကျော် ရီဗျူးအော့ရီဗျူးမဂ္ဂဇင်းကြီးကပင် တစ်ဆင့် ကူးယူ ဖော်ပြခြင်းခံခဲ့ရလေသည်။ဦးဘကလေးသည် ကြော်ငြာကာတွန်း များလည်း ရေးဆွဲခဲ့၏။
ဦးဘကလေးသည် ၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် ကြင်စဦးဇာတ်ကား ထဲ၌ ဇာတ်ဆောင် ဦးဘကလေးက ဗလရှင် ဆေးပြားကြော်ငြာ ဆိုင်းဘုတ်မှ ဗလရှင်ဟူသော စာလုံးများကို ကျစ်ဆံမြီးနှစ်ခွ နှင့် မိန်းမပျိုတစ်ဦး၊ ယင်းအား ချော့မြှူနေသော ယောက်ျားပျိုနှင့် ယင်းတို့၏ဘေးမှ တုတ်ဖြင့် ရိုက်မည့်ဟန် ပြုနေသော အဖိုးကြီးတို့ပုံ ဖြစ်အောင် ဇာတ်ဆောင် ခင်မေကြီးအား ရေးဆွဲ ပြခန်း ပါရှိလေသည်။
ဗန္ဓုလ၊ သူရိယ၊ မြန်မာ့အလင်း စသော စာ၊ နယ်၊ ဇင်း များတွင် နိုင်ငံရေးအကွက်များကို ကာတွန်း ရွှေတလေးကြီးက လက်ရာပြောင်ပြောင် စိတ်ကူးကောင်းကောင်းဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ ရေးဆွဲနေချိန်တွင် ဦးဘဂျမ်းသည် သူ၏ ရုပ်ပြောင် ကာတွန်း များကို တစ်ပုံထက်တစ်ပုံတွင် တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ကြိုး စား၍ သူရိယမဂ္ဂဇင်း၊ကြီးပွားရေးမဂ္ဂဇင်း စသည်တို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့လေသည်။
မြန်မာ စာ၊ နယ်၊ ဇင်း လောက၌ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ဖြစ် ခါနီးလောက်တွင် ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများ ထည့်သွင်းထုတ်ဝေမှု ခေတ်စားလာသည်။ ထိုဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြိုခေတ်တွင် သူရိယ သတင်းစာမှ ဦးဘဂျမ်း၏ဦးဖျောက်ဆိပ်ကာတွန်းနှင့် စစ်ပြီး ခေတ် ဟံသာဝတီသတင်းစာမှ ချာရာဏသီကာတွန်းတို့ကို လူကြိုက်များခဲ့၏။ မြန်မာတို့၏ စိတ်နေ စိတ်ထား၊ မြန်မာ့ နိုင်ငံရေးအခြေအနေတို့ကို အထေ့အငေါ့ကလေးများဖြင့် သရော်ထားခြင်းဖြစ်ရာ အဓိပ္ပာယ်ပေါ်လွင်၍ ထိမိလှပြီးလျှင် အကွက် ဆိုက် ခွင်ကျသည်။ သူ၏ကာတွန်းရုပ်များကပင် အသက်ပါလှ ၍ ဦးဖျောက်ဆိပ်သည် သတင်းစာဖတ်ပရိသတ်၏ ပျော်တော်ဆက်အချစ်တော် ဖြစ်ခဲ့၏။ စစ်ကြိုခေတ် ကြီးပွားရေး မဂ္ဂဇင်းမှ ကိုပြူးနှင့်မပြုံး၊ စစ်ပြီးခေတ် ယုဝတီဂျာနယ်မှ ဂွက်ထော်၊ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းမှ လိပ်ကမ္ဘာမကြီး၊ နှမမုံ့ရောင်း မောင်မုံ့ထောင်း၊ နေကြာနန်းရှင် အစရှိသော ရောင်စုံ ကာတွန်း ပုံပြင်တို့သည် ကလေးပရိသတ်တို့၏ အသည်းစွဲ ဖြစ်ကြသည်။
ဦးဘဂျမ်းသည် ဟာသကာတွန်းများ၊ ပုံပြင် ကာတွန်း ရုပ်စုံများသာမက ကြော်ငြာ ကာတွန်းများလည်း ရေးဆွဲခဲ့၏။ ပဲရော့ရုပ်ရှင်တွင် ပထမဆုံးမြန်မာကာတွန်းရုပ်ရှင် အသူရာ နှင့် ကြက်တောင်ကွ ဇာတ်ကားများကို စီစဉ်ရေးသား ရိုက် ကူးခဲ့လေသည်။
၁၉၄၈-၄၉ ခုနှစ်များတွင် သောင်းကျန်းမှုများကြောင့် တိုင်းပြည်အလုံး ညှိုးချုံးနေကာ ကျီးလန့်စာစား ဖြစ်နေခိုက် ပြည်သူလူထု စိတ်ဓာတ်မကျဆင်းစေရန် ဦးဘဂျမ်းသည် ကာတွန်းများ ရေးဆွဲ၍ တစ်ဖက်တစ်လမ်းမှ ကူညီဆောင်ရွက် ပေးခဲ့လေသည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် မြန်မာ စာ၊ နယ်၊ ဇင်း လောက၌ ရုပ်ပြောင်ကာတွန်းများကို ယခင်ကထက် ပိုမို တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုလာခဲ့ရာ ဦးဘဂျမ်း၊ ဦးဖေသိန်း၊ ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးအောင်ရှိန်၊ ဦးသန်းကြွယ်၊ ဦးစိန်၊ ဦးဗကလေး၊ ဦးဘထွေး စသည်တို့မှာ ထင်ရှားလာသော ကာတွန်းဆရာများ ဖြစ်ကြ လေသည်။
ကာတွန်း ရုပ်ပြောင်
ရုပ်ပြောင်ဆိုသည့် စကားတွင်-
မြန်မာပြည်တွင် ရုပ်ရှင်ပြောင်ဆိုတာကတော့ နောက်ကျပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူကလွဲရင် ကျန်သုံး မျိုးစလုံးကို ပေါ်စကဘဲ ရောနှောပြီး တွေ့ရသည်။
အမှန်ကတော့ သတင်းစာတစ်စောင်ဟာ သတင်းကိုဘဲ ပေးတယ်။ ဒါပေမယ့် သတင်းစာတစောင်ရဲ့ ခေါင်းကြီးပိုင်းက 'စိတ်ကူး' ကို ပေးမယ်ပေါ့။ ရုပ်ပြောင်က စိတ်ကူးကို ရေးတဲ့ အယ်ဒီတာကို ကူညီပြီး သူ့ 'စိတ်ကူး' မျိုးကိုဘဲ အရုပ်နဲ့ ရေးပေးတယ်လို့ လွယ်လွယ် ပြောလဲ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဥရောပမှာ ၁၉ ရာစု စတဲ့ နပိုလီယန်ခေတ်က လူပြောင်ရေးနည်း ခေတ်စားနေဘီ။ အင်္ဂလန်လို နေရာမှာဘဲ ၁၈၄၁ ဆိုရင် လူပြောင်နဲ့ သတင်းပြောင်ဟာ အင်မတန်ခေတ်စား နေဘီ။ အပေါ်ယံမျက်နှာဖုံးမှာ အကောင်းချည်းဘဲလို့ ထင်နေရတဲ့ လူမှုကိစ္စဆိုတာကို မျက်နှာဖုံးခွါပြတဲ့နေရာမှာ အယ်ဒီတာက ခေါင်းကြီးပိုင်းက ဝေဖန်အကဲဖြတ်သလို ရုပ်ပြောင် ဆရာကလဲ ဝင်ပြီး သူများမမြင်တာကို ကျုပ်မြင်ထားတယ်ဗျ၊ ဒီမှာကြည့်စမ်းလို့ တစ်တစ်ခွခွ ရှင်းရှင်းကြီး ရေးဆွဲပြတာဘဲ ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒါကြောင့် အပြောင်ဆိုလို့ ပျော်စရာမထင်ကြနဲ့။ ရုပ်ပြောင်ဟာ ပေါ်စက အင်မတန် ပြောင်ပြောင်တင်းတင်း တဘက်သားကို ရှုတ်ချတိုက်ခိုက်တဲ့ လက်နက်ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။
အယ်ဒီတာရဲ့ သဘောထားဆိုလိုရင်းကို စာနဲ့ အတော်ကလေးရှည်ရှည် ရေးရတဲ့ အခါမှာ ဒီသဘောကိုဘဲ ကာတွန်းဆရာက သုံးလက်မပါတ်လည် အကွက်ထဲမှာ ရေးထည့် လိုက်တာကို အခု တွေ့နေကြရတယ် မဟုတ်လား။ ရောဂါတိုက်ဖျက်ဘို့ အယ်ဒီတာရဲ့ လက်ခုပ်တလုံးရှိတဲ့ ဆေးမှုန့်ကို ကာတွန်းဆရာက ဆေးကလေး သေးသေးလေးတတောင့် capsule လုပ်ပေးတာပါဘဲ။ ပီးတော့ ရုပ်ပြောင်လေးဟာ သမိုင်းသမားတွေအတွက် အလွန် တိကျပြတ်သားတဲ့ ခေတ်ပြိုင်ရုပ်ပြမှတ်တမ်းလဲ ဖြစ်နေပါတယ်။ အခုအခါ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးသမိုင်းကို ရေးချင်ရင် ရုပ်ပြောင်မှတ်တမ်းကိုဘဲ သုံးပီး ရေးလို့ရဘီ။ ရုပ်ပြောင်တွေ ပေါ်စ၊ သတင်းစာ ဂျာနယ်တွေမှာ၊ စရေးစ၊ ဗမာပြေကို ရုပ်ပြောင်ရောက်လာစက စပြီး ဒီသဘောတွေဟာ တခါထဲ ပါလာပါတယ်။