cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်
စစ်အောင်ခန်း- ခံတပ် တိုက်ပွဲ
၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ် ပရင်ဒါဂတ် ခေါင်းဆောင်သော တပ်သား ၉၄၆၇ ဦးခန့် ရှိသည့် ဗြိတိသျှ ရေတပ်-ကြည်းတပ်များသည် အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၏ နယ်စပ်ဖြစ်သော နယ်ခြားကျောက်တိုင် ကို ဖြတ်ကျော် ချီတက်လာသည်။ ၎င်းနောက် စစ်အောင်ခန်း ခံကတုတ်ကို ဝိုင်းဝန်း တိုက်ခိုက်ကြသည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်မှ မင်းထင်ရာဇာတပ်များနှင့် မြေထဲမြို့ဝန် မဟာမင်းလှမင်းခေါင်တပ်များက စိန်ပြောင်းတို့ဖြင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပြန်လည်တိုက်ခိုက်သည်။ အီတလီလူမျိုး ကွန်မွန်တို ဦးစီးသော မြန်မာတပ်ဖွဲ့က အင်္ဂလိပ်သင်္ဘောများအား မချီတက်နိုင်ရန်၊ ရေတိမ်ရာ နေရာများတွင် ငြောင့်များ ထောင်ထားကြသည်။ ကွန်မွန်တို ဦးစီသော တုလွတ်ယာဉ်ကျော် သင်္ဘောသည် အင်္ဂလိပ်တို့ အဖမ်းခံရသည်။ ကွန်မွန်တိုနှင့် မြန်မာ့ တပ်မတော်သားများကား လွတ်မြောက်သွားသည်။
အပ်ချုပ်ပညာ
အပ်ချုပ်ပညာ
အနားလုံး၍ အပ်စောင်းထိုးခြင်းကို အဝတ်အထည်၏ အနားများသေသပ်စွာ ရှိနေစေရန်အတွက် ပြုလုပ်ရလေသည်။ ပထမတွင် အနားကိုအနည်းငယ်ခေါက်ထား၍ ခေါက်ထားသော အစကို တစ်ဖန် မိမိအလိုရှိရာ ခေါက်ရိုးအနေ တစ်ဖန်ပြန်၍ ခေါက်ချရသည်။ သို့ခေါက်ချရာတွင် ခေါက်ရိုးညီညာစွာ ရှိစေ ရန် သတိပြုသင့်လေသည်။ ချုပ်ရာ၌လွယ်ကူစေရန် ခေါက်ရိုး များကို ပထမအသီကြီးသီပြီးမှ အပ်စောင်းထိုး၍ ချုပ်သွားသင့် ကြလေသည်။ အပ်စောင်းထိုးချုပ်ရာတွင် ခေါက်၍တွယ်ထား သောအစ၏ ညာဘက်မှနေပြီး အခေါက်၏အတွင်းဘက်မှ အပ် ထိုးသွင်း၍ အပ်ချည်မျှင်အစ တစ်လက်မခန့်ကျန်သည်အထိ ချုပ်သူ၏ဘက်သို့ဆွဲယူရမည်။ ကျန်သည့် အပ်ချည်ပင်အစကို အခေါက်၏အောက်ထဲသို့ ထိုးသွင်းရသည်။ ထို့နောက် အခေါက်နှုတ်ခမ်းသား အောက်ဘက်နားရှိ အထည်အသား အနည်းငယ်နှင့် ခေါက်ထားသည့်နေရာ နှုတ်ခမ်းသား အနည်း ငယ်ပါအောင် အပ်ကလေးကို ခပ်စောင်းစောင်းကလေး ထိုး သွင်းကော်ယူပြီးချုပ်ရသည်။ ဤသို့ အပ်စာအနည်းငယ်စီ ကော် ယူပြီး အပ်စောင်းစောင်းဖြင့် ဆက်လက်ချုပ်လုပ်သွားရသည်။ ပါးလွှာနူးညံ့လှပသောအထည်များကို ချုပ်ရာတွင်ကား အပ်စာနည်းနိုင်သမျှနည်းအောင် ကော်ယူ၍ အပ်ရာတစ်ချက်နှင့် တစ်ချက်ကိုခပ်ကျဲကျဲထား၍ ချုပ်ရိုးမမြင်ရလောက်အောင်ချုပ်ရ သည်။
ဝက်သိုးထိုးချုပ်နည်းသည် ချုပ်မည့်အထည်စအဖျားကို အတွင်းဘက်သို့ နားပတ်ဖြစ်အောင်ခေါက်ချ၍ ထိုနားပတ်ကို လှန်ချကာ နားပတ်နှုတ်ခမ်းသားနှင့် အောက်ခံသားကို ပူးကိုင် ထားရမည်။ ထို့နောက် ပူးကိုင်ထားသည့် အစညာဘက်မှနေ၍ ခေါက်ထားသည့်အစနှစ်ခုကြားသို့ အပ်သွင်းပြီး ချုပ်သူ၏ဘက် သို့ရောက်အောင် အပ်စာအနည်းငယ်ယူ၍ အပ်ကိုထိုးသွင်းကာ အပ်ချည်ပင်ကိုဆွဲထုတ်ရာတွင် ချည်ပင်စအနည်းငယ် တန်းလန်း ကျန်ခဲ့အောင် ထားရသည်။ ထိုတန်းလန်းကျန်ခဲ့သည့် ချည်ပင် စကို ခေါက်ထားသည့်ကြားထဲသို့ ခေါက်သွင်းထည့်ထားရသည်။ ထို့နောက် ပင်တိုင်ကြိုးကို နောက်ဘက်သို့ ကျော်ယူသွားပြီး ပထမထိုးသွင်းသော အပ်ချက်မှ အပ်စာအတိုင်း ခေါက်ထား သော အစနှစ်ခုစလုံးကိုဖောက်၍ နောက်ဘက်မှ ရှေ့ဘက်သို့ အပ်ကို ထိုးသွင်းဆွဲယူ ချုပ်ရသည်။ ရှေ့သို့ အစဆုံးသည်အထိ ဤနည်းအတိုင်း ချုပ်ရိုးခပ်စိပ်စိပ်ဖြင့် ဆက်လက်ချုပ်လုပ်သွားရ သည်။ အစဖွာ၍ထွက်သွားတတ်သော အထည်မျိုးကိုချုပ်လုပ်ရာ ၌ ဤချုပ်နည်းကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။
တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်
ဂွေးချောင်း-ခံတပ် တိုက်ပွဲ
နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ် ပရင်ဒါစဂတ်စ် သည် ကြည်းတပ်ရင်း ၉ ရင်း၊ ရေတပ်တတပ်တို့ဖြင့် ဂွေးချောင်းခံတပ်ကို တိုက်ခိုက်ရန် စီစဉ်သည်။ အစီအစဉ်အရ နံနက် ၈ နာရီတွင် အင်္ဂလိပ်ရေတပ်သည် ပတ္တနဝိုရ်ရွာ၏ အထက်နားတွင် တပ်စွဲကာ ကုန်းပေါ်သို့ တက်ရောက်တိုက်ခိုက်ရန် စီစဉ်ပြန်သည်။ ထိုနေရာမှ၊ သည်ဂွေးချောင်းခံတပ်ပေါ်သို့ မျှော်ကြည့်လိုက်လျှင်ကား မြန်မာ့စစ်တံခွန်၊ စစ်အလံတို့သည် လေကစားတိုင်း တလူလူ လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်။ မောက်တို၊ မောက်ရှည်၊ ဗာလည်ကွေးများ ဝတ်ဆင်ထားသော မြန်မာ့စစ်သည်တော်များကိုကောင်းမွန်စွာ မြင်ရနေသည်။ ထိုနေ့၌ပင် တိုက်ပွဲကြီးဖြစ်ပွားသည်။ အပြန်အလှန်ပစ်ကြ ခတ်ကြသော အမြောက်စိန်ပြောင်းတို့ အသံကား၊ မိုးပြိုသကဲ့သို့ပင် လွန်စွာကျယ်လောင်လွန်းလှသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့သည်  ဘေးပတ်လည်မှ ညှပ်၍ ဂွေးချောင်းခံတပ်ကို တိုက်ခိုက်ကြသည်။ လက်နက်အင်အား မမျှတခြင်း၊ ကျွမ်းကျင်မှု အင်အား မမျှတသော မြန်မာတို့မှာ အရေးမသာတော့ချေ။ တတ်နိုင်သမျှ ခုခံကြသော်လည်း အင်္ဂလိပ် ကုန်းတပ်၊ ရေတပ်တို့၏ ညှပ်ပိတ် တိုက်ခိုက်ခြင်း ခံရကား နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့ နေ့လယ် ၁ နာရီတွင် ဂွေးချောင်းခံတပ်ကျဆုံးရသည်။ ထိုတိုက်ပွဲတွင် မြန်မာတို့ဘက်မှ တပ်မှူး မင်းကျော်သိဒ္ဓိရန်အောင် ကျဆုံးရလေသည်။ မြန်မာတို့သည် မင်းထင်မင်းလှ ကျော်ခေါင်တပ်၊ မဟာမင်းထင်မင်းခေါင်တပ်တို့ ပူးပေါင်းကာ၊ လူအင်အား ၁၀၀၀၊ ဆင် ၅၀၀၊ မြင်း ၅၀၀ တို့ဖြင့် ဆုတ်အပ်သော လက်သီး၊ စည်းအပ်သော ထင်းချောင်းပမာ ကြံ့ခိုင်စွာ ဖွဲ့စည်းထားသည်။
အပ်ချုပ်ပညာ
အပ်ချုပ်ပညာ
အချုပ်အလုပ်ပညာရပ်များတွင် ကြယ်သီးပေါက်ဖောက် ခြင်း၊ ကြယ်သီးတပ်ခြင်းများလည်း ပါဝင်လေသည်။ ကြယ်သီး ပေါက်ဖောက်ရာတွင် ကြယ်သီးပေါက်ပြုလုပ်ရန် ခွဲဖောက်ထား သော အပေါက်နှုတ်ခမ်း ပတ်ပတ်လည်တစ်လျှောက်ကို ပထမ တွင် တစ်ကြောင်းအသီသီလိုက်ရသည်။ ထို့နောက် အပေါက် ဘက်မှနေ၍ အသီကြောင်းအောက်ဘက်နားသို့ အပ်ထိုးသွင်းပြီး လျှင် ချည်ပင်ကို လက်ဝဲဘက်သို့ ကျော့၍ချုပ်ယူရသည်။ အပေါက်၏ ဘေးထောင့်စွန်းများသို့ရောက်လျှင် အပ်ချည်ပင်ကို လက်ျာဘက်သို့ ကျော့၍ သုံးလေးချက်ချုပ်ရသည်။ သို့မှသာ ထောင့်စွန်းများမှ စုတ်ပြတ်ထွက်လွယ်ခြင်းမှ သက်သာလေ သည်။
ကြယ်သီးများတပ်ရာတွင်ကား ချည်ပင်ကို နှစ်ပင်ပူး ထားကာ တပ်မည့်နေရာတွင် အမှတ်အသားပြုလုပ်၍ ချည်ပင် အဖျားတွင် အထုံးကလေးပြုလုပ်ပြီးလျှင် အပ်ကိုအလှဘက်မှ ကျောဘက်သို့ထိုးသွင်း လိုက်ရသည်။ ထို့နောက် ကြယ်သီးကို မှတ်သားသောနေရာတွင်ထား၍ ကြယ်သီး၏အပေါက်များ အကြားတွင် တွယ်အပ်တစ်ချောင်းကို ကန့်လန့်ဖြတ်ထားကာ ကြယ်သီးအပေါက်များမှ တွယ်အပ်ကိုဖြတ်ကျော်၍အချက်ပေါင်း များစွာချုပ်ရလေသည်။ ခိုင်လောက်ပြီဟုထင်သောအခါကန့်လန့် ဖြတ်ခံထားသော တွယ်အပ်ကို ဆွဲထုတ်ပြီးလျှင် ကြယ်သီးကို ချည်ပင်များတင်းနေသည့်တိုင်အောင် အပေါ်သို့ထား၍ ကြယ် သီးနှင့် အထည်အကြားတုပ်ထားသော ချည်ပင်တိုင်များကို ပို၍ ခိုင်စေရန် ထပ်၍သုံးလေးပတ်မျှရစ်ပတ် ပေးရသည်။ ထို့နောက် အပ်ကို ကျောဘက်သို့ထိုးသွင်းပြီးလျှင် ကြက်ခြေခတ်ချုပ်ခြင်း ဖြင့်လည်းကောင်း ချည်ပင်ကိုဖြတ်၍ အထုံးချီလိုက်ခြင်းဖြင့် လည်းကောင်း အစသတ်ရသည်။
တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်
ကြေးနန်းနှင့် မြန်မာတို့ စိတ်ဓာတ်
ဂွေးချောင်း ခံတပ်တိုက်ပွဲဖြစ်နေစဉ် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ရှိ ပန်းတောပြင် ခံကတုတ်၌လည်း သဲသဲမဲမဲ တိုက်ပွဲဖြစ်လျက်ရှိသသည်။ ထိုစဉ် မန္တလေးလွှတ်တော်မှ အင်္ဂလိပ်တပ်များအား ခုခံ မတိုက်ခိုက်ရ။ ခုခံလျင် သူပုန်” ဟူသော ကြေးနန်းရောက်လာ၏။ ထိုနောက်တစ်ဖန် “ရန်သူအင်္ဂလိပ်တို့အား ဆက်တိုက်။ နောက်ထပ် စစ်ကူများ ပို့ပေးသည်” ဟူသော ကြေးနန်းရောက်လာပြန်သည်။ မြန်မာတို့ကား မတိုက်ခိုက်ရဘဲ အင်္ဂလိပ်တို့အား ဒူးထောက်အရှုံးမပေးနိုင် ဟု ဆိုကာ ရွတ်ရွတ်ချွတ်ချွတ်တိုက်ခိုက်ရန် ဓားသွေးကာ အားမွေးလျက်ရှိသည်။ ဂွေးချောင်း ခံတပ်ကျဆုံးပြီးနောက် မြန်မာတို့သည် စုမိသမျှ အင်အားနှင့် ခုခံရန် ဦးကင်းဘုရားတွင် စောင့်ဆိုင်းနေ၏။ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့ တနေ့ခင်း တခင်းလုံး လည်းကောင်း၊ ဦးကင်းဘုရာမှ ခုခံတိုက်ခိုက်ကြသော်လည်း အင်္ဂလိပ်ထိုးစစ်အား ပြင်ထန်လာသဖြင့် ကုန်းရွာသို့ ဆုတ်ခွာပေးလိုက်ရသည်။ ၎င်းမှ တဖန် တဖြည်းဖြည်း မင်းလှမြို့တွင်းသို့ အရောက်ဆုတ်ခွာကာ ခုခံရသည်။ မြန်မာတို့သည် ရေကြောင်း၊ ကြည်းကြောင်းတို့တွင် အဘက်ဘက်မှ ကျဆုံးခဲရသည်။ တခုတည်းသော အားကိုရာမှာ မင်းလှခံတပ်သာလျှင် ကျန်တော့သည်။
အပ်ချုပ်ပညာ
အပ်ချုပ်ပညာ
အဝတ်အစားများကို ချုပ်လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ပင် အရေးပါ၍ အမျိုးသမီးတိုင်း တတ်ကျွမ်းထားအပ် သော အဝတ်အစုတ်များ၊ အပေါက်အပြဲများကို ဖာထေးခြင်း၊ ပြန်လည်ပြုပြင်ပေးခြင်းတို့ သည်လည်း အပ်ချုပ်ပညာတစ်ရပ် ဖြစ်လေသည်။ အဝတ် အပေါက်အပြဲများကိုဖာထေးရာတွင်အသားထိုး၍ဖာခြင်း၊ ရက်၍ ဖာခြင်းဟူ၍နှစ်မျိုးရှိသည်။ အသားထိုး၍ဖာခြင်းသည် ဖာရမည့် အဝတ်စမျိုးရနိုင်ပါက အကောင်းဆုံးဖြစ်လေသည်။ အသား ထိုး၍ဖာရမည့်အစသည် ဖာရမည့်အပေါက်ထက် နှစ်ဆမျှကြီး စေရမည်။ ဖာထေးမည့်အပေါက်ကို ပထမ အပေါက်၏နှုတ်ခမ်း သားများ သပ်ရပ်စွာရှိစေရန် ကိုက်ညိ|ပေးရသည်။ ထို့နောက် အစားထိုးမည့်အစကို အပေါက်ကျောဘက်တွင်ကပ်၍ တွယ်အပ် ဖြင့်တွယ်ထားပြီးလျှင် အပေါက်၏နှုတ်ခမ်းသားများနှင့် အစား ထိုးမည့်အစ၏ ဘေးစများကိုခေါက်သွင်းကာ အသီကြီးသီပေးရ လေသည်။ အသီကြီးသီပြီးနောက် အစားထိုးထားသည့် အစ၏ ဘေးနားများကို အပ်စောင်းဖြင့်လိုက်၍ချုပ်ရသည်။ အပေါက် နှုတ်ခမ်းသားများ လုံးထားသည်ကိုလည်း တစ်ဖန် အပ်စောင်း လိုက်ရပြီးလျှင် အသီကြီးသီထားသော ချည်ပင်စကို ဆွဲထုတ်ပစ် ရသည်။ ပိုမိုသေသပ်စွာဖာထေးလိုပါက အပေါက်ကိုလေးထောင့် ဖြစ်အောင်ကိုက်ညိ|လိုက်ပြီး ထောင့်များတွင် ထောင့်တန်း အနည်းငယ်ည|ပ်ပြီး နှုတ်ခမ်းသားများကို ခေါက်သွင်းချုပ်လုပ် ရသည်။ အသားထိုးသွင်းသည့်အစသည် အပေါက်ကိုသာမက အပေါက်နားတစ်ဝိုက်ရှိ ပါးလိုက်လာ၍ ပေါက်ပြဲလုနီးပါးဖြစ် နေသော ပိတ်သားများကိုပါ ဖုံးအုပ်နိုင်လောက်အောင် ကြီးမား သင့်ပေသည်။
အသားထိုး၍ ဖာလောက်အောင်မဟုတ်ဘဲ အနည်းငယ် မျှရိသော အဝတ်အထည်များကိုကား အပ်ချည်ပင်များဖြင့်ရက်၍ ဖာထေးပေးနိုင်လေသည်။ ထိုသို့ ဖာထေးရာတွင် ဖာရမည့်နေရာ အောက်၌ ခုံးဝိုင်းဝိုင်းအရာတစ်ခုခုခံထား၍ ဖာရမည့်အဝတ်နှင့် တစ်ရောင်တည်းဖြစ်သောချည်နှင့် ဖာထေးသင့်ပေသည်။ ဖာရ မည့် အထည်စမျိုးမှ ချည်မျှင်ကိုထုတ်၍ ဖာထေးနိုင်လျှင်ကား အကောင်းဆုံးဖြစ်၍ ဖာထေးသည့်နေရာကိုပင် ရုတ်တရက် မမြင်နိုင်ချေ။
တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်
မင်းလှခံတပ် တိုက်ပွဲ
အင်္ဂလိပ်များသည် အစီအစဉ်အတိုင်း မင်းလှခံတပ်ကို တိုက်ခိုက်သည်။ အင်္ဂလိပ်နံပါတ် ၁၁ ဘင်းဂေါလ် ခြေလျင်တပ်က ခံတပ်၏ အနောက်ဘက် တံခါးမကြီးကို အတင်းဖွင့်ရန် ကြိုးစားတိုက်ခိုက်ကြသည်။ မြန်မာတို့ကလည်း ပြင်းထန်စွာပင် အမြောက်ကြီးများ၊ မားစကက် သေနတ်များဖြင့် ခုခံကြသည်။ အနီးကပ်တိုက်ပွဲများ ဖြစ်သည်ကတစ်ကြောင်း၊ လမ်းခရီးကွေ့ကောင်သည်က တကြောင်း စသည်တို့ကြောင့် အင်္ဂလိပ်တပ်များသည် အခက်အခဲ အမျိုးမျိုးနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။ ထို့ကြောင့် အင်္ဂလိပ်တို့အဖို့ မှန်းချက်နှင့် နှမ်းထွက်မကိုက်ကြတော့ချေ။ မြန်မာတို့ကလည်း ဇွဲသတ္တိ ကြီးမားစွာ ခုခံနေကြောင်းတွေ့ရသည်။
အပ်ချုပ်ပညာ
အပ်ချုပ်ပညာ
ဖာထေးမည်ပြုလျှင် အဝတ်အောက်တွင် အဝတ်ဖုတပ် ထားသော အောက်ခံပစ္စည်းကို ခံထားပါက ရက်ရဖာရပို၍လွယ် သည်။ ပါးလွှာသည့်အထည်ဖြစ်ပါက အထည်ကိုပိုမိုတောင့်တင်း အောင် အသီကလေး စိပ်စိပ်သီရသည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ရာ၌ အထည်နှင့်အရောင်တူသောချည်ပင်ကို သုံးစွဲသင့်သည်။ အထည် ၏ မလှဘက်မှနေ၍ အစုတ်ပေါက်နေရာနှင့် လက်မဝက်ခန့် ကွာသည့်နေရာမှ စတင်ကာ ရက်သည့်နေရာ နှုတ်ခမ်းနားအထိ အသီကလေးသီလာ၍ ထိုနှုတ်ခမ်းနားမှ တစ်ဖက်နှုတ်ခမ်းအစပ် သို့ရောက်အောင် ချည်ပင်ကိုယူလာကာ တစ်ဖန်နှုတ်ခမ်းအစပ်မှ ဆက်လက်၍လက်မဝက်ခန့် ဆက်သီချုပ်သွားရသည်။ ထိုနေရာ မှတစ်ဖန် ပြည်လှည့်သီချုပ်လာ၍ အပေါက်တွင်နောက်ချည်ပင် တစ်ပင် တန်းရပြန်သည်။ ဤနည်းဖြင့် အပေါက်တွင် တန်း လျက်သားချည်ပင်ကလေးများပြည့်သွားအောင် အပေါက်ဟိုဘက် သည်ဘက် အပြန်အလှန် ကူးပြောင်းချုပ်သွားရသည်။ ချည်ပင် ကလေးများ တန်းပြီးသောအခါ ယင်းတို့ကို ကန့်လန့်ဖြတ် အပေါက်နှုတ်ခမ်းဘေးတွင် သီလာပြီး၍ ချည်ပင်တန်းကလေး များသို့ရောက်လျှင် တစ်ပင်ကျော်တစ်ပင်ချ ရက်သွင်းကာ တစ်တန်းပြီးတစ်တန်း အပေါက်ကလေးများပိတ်သွားအောင် ဖာ ထေးပေးရလေသည်။ ယင်းသို့ ဖာထေးသွားရာတွင် နှုတ်ခမ်း ဘေးပတ်လည်ရှိ အထည်သားပေါ်သို့ ကျရောက်သည့်အခါတိုင်း သီချုပ်သွားရလေသည်။
တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်
မင်းလှခံတပ် တိုက်ပွဲ
ကာနယ်ဆင်ဗဆင်သည် သူ့တပ်သားများအား စုရုံးကာ မင်းလှခံတပ်သို့ အတင်းချီ၍ ခံတပ်၏ အပေါ်ထပ်သို့ ခက်ခဲစွာ တက်ကြသည်။ အင်္ဂလိပ် ရေတပ်မှလည်း မင်းလှခံတပ်သို့ အမြောက်မြားဖြင့် လှမ်း၍ပစ်ပေးနေသည်။ မြန်မာတပ်သားများ၊ အင်္ဂလိပ်တပ်သားတို့ ဘတပြန်-ကျားတပြန် လုံးထွေးတိုက်ခိုက်ကြသည်။ မြန်မာ့တပ်မတော်မှလည်း အင်္ဂလိပ် သင်္ဘောများကို အမြောက်မြားနှင့် ပြန်လည်ပစ်ခတ်သည်။
အပ်ချုပ်ပညာ
အပ်ချုပ်ပညာ
ပြဆိုခဲ့သော နည်းလမ်းများကား အဝတ်အထည်များ ချုပ်လုပ်ဖာထေးရာတွင် အသုံးများသော အခြေခံချုပ်လုပ်နည်း များဖြစ်ပေသည်။ သို့ရာတွင် ခေတ်ကြီးသည်တိုးတက်ပြောင်းလဲ နေသည်။ နောက်ခေတ်များတွင် အဝတ်အထည်များကို ပန်းပွင့် ပန်းနွယ် ဇာပန်းထိုးများဖြင့် လှပနုနယ်အဆန်းတကြယ် ဖြစ် အောင် ချုပ်လုပ်ကြ၍ တစ်နေ့တစ်ခြား ဆန်းသစ်သော ချုပ် လုပ်နည်းများကိုလည်း တီထွင်လျက်ရှိပေသည်။ လက်ချုပ်ပညာ တွင် တရုတ်လူမျိုး၊ ဂျပန်လူမျိုး၊ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစု တိုင်းရင်းသားများ၊ ဖိလစ်ပိုင်ကျွန်း တိုင်းရင်းသားများနှင့် ဥရောပတိုက် တောင်သူလယ်သမားများသည် ကောင်းမွန် သေသပ်လှပခိုင်ခန့်စွာ ချုပ်လုပ်နိုင်ကြ၍ အပ်ချုပ်ဝိဇ္ဇာများ ဖြစ် ကြလေသည်။ ဇာထိုးပန်းထိုး
အပ်ချုပ်ပညာတွင် ရိုးရိုးချုပ်အပြင် အလှချုပ်၊ ပန်း ထိုး၊ အထည်ဖြစ်ချုပ်၊ တစ်ချောင်းထိုး၊ နှစ်ချောင်းထိုး၊ လေး ချောင်းထိုး စသောပညာများလည်း ပါဝင်လေသည်။ အလှချုပ်ဟူရာတွင် ချည်မျှင်ထုတ်၍ချုပ်ခြင်း၊ ချည်မျှင် နှုတ်ထားသည်ကို ကင်းခြေတွယ်၊ တုပ်ချုပ်၊ တစ်ချက်လိမ်၊ နှစ်ချက်လိမ်၊ စက်ဝိုင်းရက်၊ ပင့်ကူအိမ်ချုပ်၊ ဘီဒင်ကဲ့သို့ လက်ချုပ်ဖြင့် ဆက်နည်း တို့ဖြစ်သည်။ ပန်းထိုးခြင်းသည် လိုသောပန်းပုံရေး၍ အပ်ချည်အဖြူ၊ သို့မဟုတ် အရောင်စုံတို့ဖြင့် အဖောင်း၊ ထပ်ပန်း၊ ဖောက်ပန်း စသည့် ထိုးနည်းဖြစ်သည်။
တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်
မင်းလှခံတပ် တိုက်ပွဲ
ထိုစဉ် ဘင်္ဂေါခြေလျင်တပ်ရင်း ၁၂ သည် ခံတပ်၏ တောင်ဘက်မှကွေ့၍မြစ်ကမ်းပါးဘက်တွင် နေရာယူပြီး၊ ခံတပ်၏ အရှေ့ဘက် တံခါးမကြီးကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သည်။ မြန်မာတို့ဘက်မှ ရှိသမျှအင်အား၊ လက်နက်ခဲယမ်းများဖြင့် အစွမ်းကုန် ကြိုးစားခုခံကြသော်လည်း လက်နက်ချင်းမမျှ ကျွမ်းကျင်မှုတွင်လည်း ကွာခြားလေသောကြောင့် ၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့၊ ညနေ ၃ နာရီ ၁၅ မိနစ် အချိန်တွင် မင်းလှခံတပ်မှာ အင်္ဂလိပ်တို့ လက်အောက်သို့ ကျဆုံးခြင်း ခံလိုက်ရလေသည်။ ထိုတိုက်ပွဲတွင် မြန်မာတို့ဘက်မှ တပ်သား ၁၇၀ ခန့် ကျဆုံးပြီး ၂၇၆ ယောက်ခန့် အဖမ်းခံရလေသည်။
အပ်ချုပ်ပညာ
အပ်ချုပ်ပညာ
အထည်ဖြစ်ချုပ်ခြင်းမှာမူ ကလေးအင်္ကျီ၊ ဘောင်းဘီ၊ လူကြီးအင်္ကျီ၊ ဘောင်းဘီ၊ မွေ့ရာ၊ ခြင်ထောင် စသည်ချုပ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ချုပ်စေကာမူ အထက်တွင်ပြဆိုခဲ့သော အခြေခံချုပ်လုပ်နည်း တစ်ခုမဟုတ်တစ်ခုကိုပင် အသုံးပြုရလေ သည်။
တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်
မင်းလှခံတပ် တိုက်ပွဲ
နောက်နေ့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်ချီတက်လာကြသည်။ မကွေးမြို့၌ ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းကို ပိတ်ဆို့ရန် တာဝန်ပေးခြင်း ခံရသော အီတလီလူမျိုး ကိုမိုတိုနှင့် မိုလီနာရီတို့ လက်နက်ချရလေသည်။ ညောင်ဦး၊ ပခုက္ကူ၊ မကွေးမြို့များကို သိမ်းယူလေသည်။ နိုဝင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် သောင်ဦးမြို့၌ အင်္ဂလိပ်တို့ ချီတက် တိုက်ခိုက်ခြင်းကို မြန်မာတို့က အမြောက်မြားဖြင့် ပစ်ခတ်ကာကွယ်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် အင်္ဂလိပ်တို့သည် မြို့ထဲသို့ ရောက်ရှိအောင် ချီတက်တိုက်ခိုက် ပြီး သောင်ဦးမြို့ကိုသိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ပခုက္ကူမြို့ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး မြင်းခြံမြို့ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တပ်များသည် ရန္တပိုရွာကို ၂၆ ရက်နေ့၌ ရောက်ရှိဖြတ်ကျော်ကြသည်။ ၎င်းနေ့တွင် ငဇွန်ရွာအနီးတွင် မြန်မာဘုရင်ထံမှ ကျောက်မြောင်းအတွင်းဝန် နှင့် ဝတ်မစွတ်ဝန်ထောက်တို့ ဦးဆောင်သော အဖွဲ့မှ စစ်ပြေငြိမ်းရေးစကား ကမ်းလှမ်းသည်ကို အင်္ဂလိပ်တို့က လက်မခံဘဲ ငြင်းဆိုလိုက်သည်။ ထိုနောက် ၂၇ ရက်နေ့တွင် အင်းဝမြို့သို့ ချီတက်လေသည်။
အပ်ချုပ်ပညာ
အပ်ချုပ်ပညာ
တစ်ချောင်းထိုး၊ နှစ်ချောင်းထိုး၊ လေးချောင်းထိုး စသည်တို့သာလျှင် အထက်ပါအခြေခံချုပ်လုပ်နည်းနှင့်မတူသော အပ်ချုပ်ပညာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ တစ်ချောင်းထိုး၊ နှစ်ချောင်းထိုး၊ လေးချောင်းထိုးအပ်များသည်အပ်နဖားပေါက်မရှိချေ။ တစ်ချောင်း ထိုးအပ်သည် အဖျား၌ ချိတ်ကောက်ကလေးပါ၍ ထိုချိတ် ကောက်ကလေးဖြင့် အပ်ချည်ကို ချိတ်ဆွဲကွင်းလျှိုရန် အသုံးပြု ရသည်။
နှစ်ချောင်းထိုး၊ လေးချောင်းထိုးအပ်များမှာမူ အပ်နဖား လည်းမပါ၊ အဖျားချိတ်လည်းမပါ၊ အဖျားသွယ်၍ အရင်းတုတ် သော စင်းချောအပ်များဖြစ်သည်။ ယင်းအပ်များတွင် သိုးမွေး၊ သို့မဟုတ် အပ်ချည် အလုံးကြီးကြီးဖြင့် ကွင်းလျှို၍ တစ်ခုပေါ် တစ်ခု ယှက်တင်ထိုးသွားရလေသည်။
တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်
မြန်မာတို့ လက်နက်ချရခြင်းနှင့် သီပေါမင်း ပါတော်မူရခြင်း
နောက်ပိုင်း၌ တိုက်ပွဲများမှာ ပြင်းထန်မှု မရှိတော့ချေ။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးကောင်းသည် အင်္ဂလိပ်တို့နှင့် ပြေလည်စေရန် လိုလားပြီး အင်္ဂလိပ်တပ်များအား ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ခြင်း မပြုရန် အမိန့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးကောင်း၏ အမိန့်တော်ကို မြန်မာ့တပ်မတော် အချို့သာ လိုက်နာပြီး အချို့မှာမူ လိုက်နာခြင်း မရှိသဖြင့် တိုက်ပွဲများမှာ ဟိုတစ သည်တစ တိုက်ခိုက်နေခဲ့ကြသည်။
ESTCube-1
ESTCube-1 သည် အက်စတိုးနီးယားနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးဂြိုဟ်တု ဖြစ်သည်။ အက်စတိုးနီးယား ကျောင်းသားဂြိုဟ်တုအစီအစဉ်၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအနေဖြင့် ၂၀၁၃ မေ ၇ ရက်နေ့ တွင် ဗီဂါဒုံးပျံဖြင့် တင်ဆောင်လွှတ်တင်ခဲ့သည်။ ကျောင်းသားဂြိုဟ်တုအစီအစဉ်သည် ပညာရေ:ပရောဂျက်တစ်ခုဖြစ်ပြီ တက္ကသိုလ်နှင့် အထက်တန်း ကျောင်းသားကျောင်းသူများ ပါဝင်နိုင်သည်။ ESTCube-1 ကိုတီထွင်နေစဉ်အတွင်း အလွန်သေးငယ်သော ဂြိုဟ်တုများအတွက် သတ်မှတ်ထားသော TubeSat စံသတ်မှတ်ချက်ကို လိုက်နာခဲ့သည့်အတွက် ၁၀×၁၀×၁၁.၃၅ စင်တီမီတာအရွယ်သာ ရှိသည်။ ထုထည်အားဖြင့် တစ်လီတာမျှနှင့် ၁.၀၄၈ ကီလိုဂရမ်မျှသာ အသားတင်အလေးချိန် ရှိသည်။
တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်
မြန်မာတို့ လက်နက်ချရခြင်းနှင့် သီပေါမင်း ပါတော်မူရခြင်း
၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် အင်းဝခံတပ်ရှိ ဗိုလ်မှူးကင်း၊ အတွင်းဝန်ခေါင်ဆောင်သော မြန်မာတပ်များကို အင်္ဂလိပ်တို့ ဝန်းဝိုင်း တိုက်ခိုက်ရန် ပြင်ဆင်နေစဉ် နေပြည်တော်မှ အမိန့်အရ မြန်မာတို့ လက်နက်ချလိုက်ရသည်။ ထို့အပြင် နိုဝင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့၌ မန္တလေးနေပြည်တော် ဆိပ်ကမ်းသို့ အင်္ဂလိပ်တပ်များ ရောက်ရှိသည်။ ၎င်းနေ့တွင် အင်္ဂလပ်တပ်များက နန်းတော်သို့ ချီတပ်ဝန်းရံပြီးနောက် သီပေါမင်းနှင့် ကင်းဝန်မင်းကြီး ဦးဆောင်သော မြန်မာမှူးမတ်များနှင့် တွေ့ဆုံ၍ လက်နက်ချရန် စကား ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။
ESTCube-1
ကဏ္ဍ:သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ
တတိယ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်
မြန်မာတို့ လက်နက်ချရခြင်းနှင့် သီပေါမင်း ပါတော်မူရခြင်း
၁၈၈၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက်နေ့တွင် မြန်မာတို့လက်နက်ချရလေသည်။ ဗိုလ်ချုပ် ပရင်ဒါဂတ် ဦးဆောင်သော အင်္ဂလိပ်တပ်များသည် စစ်အခမ်းအနားဖြင့် ချီတက်ကာခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာဘုရင် သီပေါမင်းနှင့်မိဖုရား စုဖုရားလတ်တို့ကို ဖမ်းဆီးခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ကြသည်။ ထိုနောက် တတိယ အင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ တဆက်တည်းတွင် အထက်မြန်မာနိုင်ငံသည်လည်း ဗြိတိသျှကိုလိုနီ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ရသည်။
စစ်ရှုံးခြင်း အကြောင်းအရင်းများ
မြန်မာတို့ အင်္ဂလိပ်တို့အား စစ်ရှုံးရခြင်းသည် ခေါင်းဆောင်တို့၏ ညီညွတ်မှု မရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ နန်းတွင်းရေး မငြိမ်သက်မှုများကြောင့် နိုင်ငံရေးနှင့် ပုဂ္ဂိုလ်ရေး အုပ်စုကွဲများ များပြားလာလေသည်။ ထိုသို့ နိုင်ငံရေး၊ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ကွဲ၍ စည်းလုံးညီညွှတ်ခြင်း မရှိသဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေး ညံ့ဖျင်းလာခဲ့သည်။ အမိန့်နာခံမှု မရှိ၊ စည်းကမ်းသေဝပ်ခြင်း ကင်းမဲ့လာခဲ့သည်။ စီးပွားရေးဘက်တွင်လည်း တောင့်တင်းမှု မရှိခဲ့ခြေ။ အင်္ဂလိပ်တို့က လက်နက်အင်အား လူအင်အား၊ ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်မှု စွမ်းအင်များသည် မြန်မာတို့ မယှဉ်သာအောင် ကောင်းမွန်လျက်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရေး အခြေအနေ မငြိမ်မသက် ဖြစ်နေပြီး နန်းတွင်းရေး အရှုပ်အထွေးများကြောင့် အမြဲတမ်း မြန်မာ့တပ်မတော်နှင့် အရေးပေါ် ဆင့်ခေါ်၍ ဖွဲ့စည်းထားသော တပ်များသည် အင်္ဂလိပ်တို့အား တစည်းတလုံးတည်း တိုက်ခိုက်ခြင်း၊ အချိန်နှင့် ကိုက်၍ တိုက်ခိုက်ခြင်း မပြုနိုင်ခဲ့ခြင်းသည်လည်း အကြောင်းအရင်းတစ်ရပ် ဖြစ်ခဲ့သည်။ စည်းလုံးညီညွှတ်သော ဦးဆောင်မှုများလည်း ကင်းမဲ့နေခဲ့သည်။ မြန်မာတို့သည် ခေတ်နှင့် အလိုက်တိုးတက်လျက်ရှိသော စစ်ပညာများကို လျစ်လျူ ရှုခဲ့မိသဖြင့် ပထမ နှင့် ဒုတိယ အင်္ဂလိပ် -အင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲများ ရှုံးနိမ့်ခဲ့ရလေသည်။ ထိုသို့ ရှုံးနိုမ့်ခဲ့ရခြင်းကို ပြုပြင်ရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း အချိန်နှောင်းခဲ့ရသောကြောင့်ဖြစ်နိုင်သည်။
ကိုးကား
စစ်ရှုံးရသည့်အကြောင်းအရင်း ကနောင်မင်းသားကြီးက ပထမဆုံး ရေမြုတ်ဗုံးကိုတီထွင်အောင်မြင်ခဲ့သော်လည်း ထိုခေတ်တွင် ဘာသာရေးကို အလွန်အလေးထားသော နိုင်ငံဖြစ်သည့်အလျောက် ရေသတ်တဝါများ သေကြေမည်ဖြစ်သောကြောင့် ဘုန်းကြီးများက အသုံးမပြုရန်တားမြစ်သဖြင့် ရပ်တန့်ခဲ့ရခြင်းဖြစ်သည်
ကိမတ္ထိယသုတ်
(၄)သုတ် ရှိပါသည်။
အရှင်သာရိပုတ္တရာ မဂဓဇနပုဒ် နာဠကရွာ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဇမ္ဗုခါဒကပရိဗိုဇ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ -မြတ်စွာဘုရား၏ အထံတော်၌ ဒုက္ခကို ပိုင်းခြား၍ သိနိုင်ရန် ဗြဟ္မစရိယကို ကျင့်နေကြောင်း၊ ဒုက္ခကို ပိုင်းခြား၍ သိနိုင်သောမဂ္ဂနှင့် ပဋိပဒါသည် အဋ္ဌင်္ဂိက အရိယမဂ်ဖြစ်ကြောင်း ဖြေကြားသောအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
“ကုသိုလ်သီလ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် အဝိပ္ပဋိသာရဖြစ်ပုံ၊ အဝိပ္ပဋိသာရ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် ပါမောဇ္ဇဖြစ်ပုံ၊ ပါမောဇ္ဇ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် ပီတိဖြစ်ပုံ၊ ပီတိ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် ပဿဒ္ဓိဖြစ်ပုံ၊ ပဿဒ္ဓိ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် သုခ ဖြစ်ပုံ၊ သုခ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် သမာဓိဖြစ်ပုံ၊ သမာဓိ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် ယထာဘူတဉာဏဒဿနဖြစ်ပုံ၊ ယထာဘူတဉာဏဒဿန၏ အကျိုးအာနိသင်သည် နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂဖြစ်ပုံ၊ နိဗ္ဗိဒါဝိရာဂ၏ အကျိုးအာနိသင်သည် ဝိမုတ္တိဉာဏဒဿနဖြစ်ပုံတို့ကို ဖြေကြားတော်မူပြီး ကုသိုလ်သီလတို့သည် အစဉ်အားဖြင့် အရဟတ္တဖိုလ်အကျိုးငှာ ဖြစ်ကုန်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ - အထက်ပါ သုတ်ဒေသနာတော်အတိုင်း အရှင်အာနန္ဒာ၏ မေးလျှောက်မှုကို ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အထက်သုတ်၌ “နိဗ္ဗိဒါနှင့် “ဝိရာဂတို့ကို ပေါင်း၍ ဟောတော်မူသည်၊ ဤသုတ်၌ “နိဗ္ဗိဒါနှင့် “ဝိရာဂ”တို့ကို တစ်ပါးစီ ခွဲ၍ ဟောတော်မူ သည်သာထူးသည်။
ဆိမ်ပီးရွာ၊ ဖလမ်းမြို့နယ်
ဆိမ်ပီးရွာ(Simpi)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်၊ ဖလမ်းမြို့နယ်၊ ရာလ်လောန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၃၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရာလ်လောန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃ ဦး၊ မ ၁၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖလမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒါနချောင်းရွာ၊ ဒါနချောင်း
ဒါနချောင်းရွာ၊ ဒါနချောင်း
၆ မေ
မေလ၊ (၆)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၂၆)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၂၇)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၃၉) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဂိုလျော
ဂိုလျော သို့မဟုတ် ကိုလျော (고려; "高麗") သည် ၉၁၈ ခုတွင် တည်ထောင်သော ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ သုံးပြည်ထောင်ခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ကို တစုတစည်းတည်းဖြစ်အောင် သိမ်းရုံးအုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့မှာ ၁၃၉၂ ခုအထိပင်တည်း။ "ကိုရီးယား"ဟူသော ဝေါဟာရမှာ ဂိုလျော၏စာလုံးပေါင်း ကိုလျို (Koryŏ) မှလာပြီး ၅ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဂိုဂူလျောနိုင်ငံ (သုံးပြည်ထောင်ခေတ်တွင် မြောက်ပိုင်းနိုင်ငံ) က စတင်သုံးစွဲသည်။
၁၁၇၀ ပြည့်တွင် ဂိုလျောကိုအုပ်ချုပ်သည်မှာ ချိုမျိုးနွယ် ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့အုပ်ချုပ်စဉ် ဂိုလျောသည် မွန်ဂိုအင်ပါယာ၏ကျူးကျော်မှုကို နှစ် ၃၀ မျှ ခံရ၏။ ၁၂၅၈ ခုတွင် အတိုက်အခံမျိုးနွယ်မှ ချိုမျိုးနွယ်တို့ကို လုပ်ကြံပြီးနောက် မွန်ဂိုတို့နှင့် မဟာမိတ်ပြုကာ နိုင်ငံအား ငြိမ်းချမ်းစေသည်။ သို့သော် ဦးဆောင်မည့်မျိုးနွယ်မှာ ၁၂၇၀ ပြည့်အထိပင် အဖြေမပေါ်ဖြစ်နေသည်။ ထိုကာလတွင် ဂိုလျောသည် သမီးပေးသားယူပြုကာ မွန်ဂိုတို့ ယွမ်မင်းဆက်၏ ဩဇာခံအဖြစ် နေခဲ့၏။ ၁၄ ရာစုအလယ်ပိုင်းတွင် ဂုန်မင် (ခုံမင်) က လွတ်လပ်သောပြည်ထောင်ဖြစ်အောင် ပြန်ကြိုးပမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ နောက် မြောက်ဘက် တရုပ်မှ ခေါင်းပေါင်းနီတပ်ကို၎င်း တောင်ဘက် ဂျပန်မှ ဝူကူ (ဂျပန် ပင်လယ်ဓားပြ) ကို၎င်း ဗိုလ်ချုပ် ချိုယောင်နှင့် ဗိုလ်ချုပ် လီဆောင်ဂယ်တို့က တိုက်ထုတ်အောင်ပွဲဆင်နိုင်သည်။ ၁၃၈၈ ခုတွင် လီဆောင်ဂယ်ကို မင်မင်းဆက်မြေ လျောင်တုံနယ်ကို ကျူးကျော်ရန်လွှတ်ရာ ချိုယောင်ကို လုပ်ကြံ၍ အာဏာသိမ်းသည်။ ၁၃၉၂ ခုတွင် ဂိုလျောမင်းဆက်ကို ဖြုတ်ချကာ ဂျိုဆွန်းမင်းဆက်ကို ထောင်သည်နောက် သက်တမ်း ၄၇၄ နှစ်ကြာရှိခဲ့သော ဂိုလျောမင်းဆက် နိဋ္ဌိတံသည်။ 7 ရာစုနှောင်းပိုင်းကတည်းက ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ခဲ့သော တစ်ချိန်က သာယာဝပြောသော Silla ၏နိုင်ငံသည် ပြည်တွင်းမငြိမ်မသက်မှုများကြောင့် 9 ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် စတင်ပြိုကွဲခဲ့ပြီး သမိုင်းမှတ်တမ်းများတွင် လူသိများသော Baekje နှင့် Goguryeo ရှေးဟောင်းပြည်နယ်များ ပြန်လည်နိုးထလာစေရန်၊ "နောက်ပိုင်း Baekje" နှင့် "Taebong" အဖြစ်။ နောက်ပိုင်းတွင် Taebong ဟုလည်းလူသိများသော Goguryeo သည် 918 ခုနှစ်တွင် Goryeo ကို ၎င်း၏နေရာတွင် ထူထောင်ခဲ့သော မြင့်မြတ်သော Goguryeo မျိုးနွယ်၏ ထင်ရှားသော ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Wang Geon မှ ဖြုတ်ချခံခဲ့ရသည်။ Goryeo သည် 935 တွင် နောက်ပိုင်း Silla ကို ငြိမ်းချမ်းစွာ သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး 936 တွင် နောက်ပိုင်းတွင် Baekje ကို စစ်ရေးအရ သိမ်းပိုက်ကာ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ကို အောင်မြင်စွာ ပြန်လည်ပေါင်းစည်းနိုင်ခဲ့သည်။ 993 ခုနှစ်အစတွင် Goryeo သည် မြောက်ဘက်တွင် အင်အားကြီးသော ခြေသလုံးအင်ပါယာဖြစ်သည့် Khitan ဦးဆောင်သော လျောင်မင်းဆက်၏ ကျူးကျော်မှုများစွာကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသော်လည်း 1019 ခုနှစ်တွင် Khitans များကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသော စစ်ရေးအောင်ပွဲကြောင့် Goryeo သည် ၎င်း၏ရွှေခေတ်ထဲသို့ ရာစုနှစ်တစ်ခုခန့် ငြိမ်းချမ်းရေးနှင့် သာယာဝပြောမှုကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ [15] ဤကာလအတွင်း၊ Goryeo၊ Liao နှင့် Song မင်းဆက်များကြား အရှေ့အာရှတွင် အာဏာချိန်ခွင်လျှာကို ထိန်းသိမ်းထားသည်။
ဂိုလျောခေတ်သည် ကိုရီးယားနိုင်ငံရှိ "ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ရွှေခေတ်" ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ကိုရီးယားသမိုင်းတွင် အမြင့်ဆုံးလွှမ်းမိုးမှုအဆင့်ကို ရရှိခဲ့ပြီး ၁၁ ရာစုတွင် မြို့တော်တစ်ခုတည်းတွင် ဘုရားကျောင်းပေါင်း ၇၀ နှင့် ဘုရားကျောင်းပေါင်း ၇၀ ရှိသည်။ အရှေ့အလယ်ပိုင်းမှ ကုန်သည်များဖြင့် ဂိုလျောတွင် ကုန်သွယ်မှုများ ထွန်းကားလာခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ် မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံရှိ Kaesong သည် ကုန်သွယ်မှုနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း ဗဟိုချက် ဖြစ်ခဲ့ကာ ကုန်သည်များသည် ၁၁ ရာစု သို့မဟုတ် ၁၂ ရာစုကတည်းက နှစ်ကြိမ်စာရင်းရေးသွင်းမှုစနစ်ကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ဂိုလျောသည် ဆောင်းမင်းဆက်တွင် အလွန်ချီးကျူးခံရသော Koryŏ celadon ကဲ့သို့သော ကိုရီးယားအနုပညာနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတွင် ကြီးကျယ်သောအောင်မြင်မှုများရရှိသော ကာလတစ်ခုဖြစ်သည်။  "ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဗုဒ္ဓဘာသာ အယူဝါဒဆိုင်ရာ ကျမ်းဂန်များ၏ အရေးအပါဆုံးနှင့် အပြည့်စုံဆုံးသော ရုပ်ပုံလွှာ"ဟု ယူနက်စကိုက ဖော်ပြညွှန်းဆိုထားသည့် ကိုရီးယား တိပိဋက သည် ထွင်းထုထားသည့် မူရင်းပုံနှိပ်တုံး ၈၁,၂၅၈ သည် ယျနေ့တိုင်အောင် Haeinsa ဘုရားကျောင်းတွင် ထိန်းသိမ်းထားဆဲဖြစ်သည်။ ၁၃ ရာစုအစောပိုင်းတွင် ဂိုလျော သည် ဥရောပရှိ Johannes Gutenberg မတိုင်မီနှစ် ၂၀၀ ခန့်စော၍ စာအုပ်များပုံနှိပ်ရန်အတွက် သတ္တုဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သောအမျိုးအစားကိုတီထွင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂိုလျော
စမ်းချောင်းရွာ၊ ရေဆိုင်
စမ်းချောင်းရွာ၊ ရေဆိုင်
ဓမ္မဝါဒီပဉှာသုတ်
အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် မဂဓနိုင်ငံ နာလကရွာ၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဇမ္ဗုခါဒကပရိဗိုဇ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ
-ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ပယ်ခြင်းငှာ ဓမ္မကို ဟောပြောသူသည် “ဓမ္မဝါဒီ”၊
-ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ပယ်ရန် ကျင့်သုံးနေသူသည် “သုပ္ပဋိပန္န”၊
-ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ကိုအကြွင်းမဲ့ပယ်ပြီးသူသည် “သုဂတ”၊
ဗေရီယေးရှင်း
ဗေရီ‌ယေးရှင်း (အင်္ဂလိပ်: Variation) သို့မဟုတ် ပုံစံမူကွဲ ဆိုသည်မှာ သီချင်းတစ်ပုဒ် သို့မဟုတ် တေးသံတစ်ခုကို အခြားနည်းဟန်ဖြင့်ရေးသားတီးခတ်သည့် ပုံစံဖြစ်သည်။ ပုံစံမူကွဲကိုရေးသားရာတွင် ဟာမိုနီ၊ မယ်လိုဒီ ခေါ် သံစဉ်၊ စည်းချက်၊ tonality ခေါ် အသံနေအထား စသည်တို့ကိုပြောင်းလဲခြင်း၊ အော်ခက်စထရာ ပုံစံသို့ပြောင်းလဲရေးသားခြင်း၊ ကောင်တာပွိုင့် (Counterpoint) ထည့်သွင်းခြင်း စသည်တို့ကိုပြုလုပ်ရသည်။
ပုံစံမူကွဲရေးသားနည်းများ
မိုးဇတ်၏ "Ah vous dirai-je, Maman" သို့မဟုတ် "Twinkle, Twinkle, Little Star" ဟုလူသိများသောသီချင်းတွင် ဗေရီ‌‌ယေးရှင်း၏ အသွင်အပြင်တို့ကိုလေ့လာနိုင်သည်။ အောက်တွင်ဖော်ပြထားသည်မှာ ဤသီချင်း၏ Theme ခေါ် ပင်မ‌တေးသံဖြစ်သည်။
မယ်လိုဒီအရပြောင်းခြင်း
ပထမဗေရီယေးရှင်းတွင် သံစဉ်ကိုအကျယ်ချဲ့ရေးသားထားသည်။
စည်းချက်အရပြောင်းခြင်း
ငါးခုမြောက်ဗေရီယေးရှင်းတွင် နုတ်စ်အချို့ကို စည်းချက် နေရာကိုရွှေ့ပြောင်းရေးသားထားသည်။
ဟာမိုနီအရပြောင်းခြင်း
ခုနစ်ခုမြောက်ဗေရီယေးရှင်းတွင် ပုံမှန်ကော့ဒ်နေရာတွင် အခြားကော့ဒ်များကိုအစားထိုးရေးသားထားသည်။
အသံပြောင်းခြင်း
ရှစ်ခုမြောက်ဗေရီယေးရှင်းတွင် ပုံမှန်အသံ စီမေဂျာ (C major)မှ စီမိုင်နာ (C minor) သို့ပြောင်းထားသည်။ ထို့အပြင် ကောင်တာပွိုင့်၊ နုတ်ကိုဆွဲဆန့်ခြင်း (Suspension)၊ မယ်လိုဒီကိုတုယူခြင်း (Imitation) တို့ကိုလည်းသုံးနှုန်းထားသည်။
ပီယေရွာ
ပီယေရွာ
ဗေရီယေးရှင်း
အသံပြောင်းခြင်း
သီချင်းအပြည့်အစုံကို ဤလင့်ခ်တွင် နားဆင်နိုင်သည်။
ဇီးပေါက်ရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ဇီးပေါက်ရွာ (Zeepauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ဇီးပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၁၄ ဖြစ်သည်။
ဗေရီယေးရှင်း
အခြားပုံစံများ
၁၈၁၉ တွင် အန်တွန် ဒိုင်ယာဘယ်လီ (Anton Diabelli) သူ၏သီချင်းကို ဗီယင်နာမြို့လာတေးရေးဆရာများကို မူကွဲရေးပေးရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ဘီသိုဗင်သည် ဤသီချင်းကို ဗေရီယေးရှင်းပေါင်း ၃၃ ခုရေးသားပေးခဲ့သည်။ တစ်ဆယ့်သုံးခုမြောက်ဗေရီယေးရှင်းတွင် သူသည်မူလတေးသံကိုဖြောက်လိုက်သကဲ့သို့ ရေးသားထားသည်။
ဇီးပေါက်ရွာ၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗေရီယေးရှင်း
အခြားပုံစံများ
ဝီလ်ဖရစ်ဒ် မယ်လာစ် (Wilfrid Mellers) သည် ဤဗေရီယေးရှင်း၏‌တေးသံကို "တိတ်ဆိတ်ခြင်းသို့ စုပ်ယူခြင်းခံရသည်"ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။
အခြားတေးရေးဆရာမှသံစဉ်ကိုယူသုံးခြင်း
အီတလီလူမျိုး တေးရေးဆရာဖြစ်သူ အာကန်ဂျယ်လို ကိုရယ်လီ (Arcangelo Corelli) ရေးသားထားသော ‌တယောဆိုနာတာ (ကက်တလောက်: Op.5, No.9) ၏နောက်ဆုံးအပိုင်းသည် ဤသို့အစချီထားသည်။ သူ၏တပည့်ဖြစ်သူ ဖရန်ချက်စ်ကို ဂမ်မီနီယာနီ (Francesco Geminiani) သည် အောက်ပါအတိုင်းပြောင်းလဲရေးသားထားသည်။
နီကိုလက်စ် ကွတ်ခ် (Nicholas Cook)သည် ဂမ်မီနီယာနီ၏ ရေးသားမှုသည် "သီချင်း၏အရသာကိုပိုမိုကောင်းမွန်အောင်ပြုပြင်ခဲ့သည်"ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:ဂီတ ကဏ္ဍ:ဂီတသီအိုရီ ကဏ္ဍ:ဂီတရေးသားသည့်ပုံစံ
ဇီးတောရွာ၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်
ဇီးတောရွာ (Zeetaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ ဇီးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၃၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၇၅ ဦး၊ မ ၄၀၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၅၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြစ်တန်းရွာ၊ ဒါနချောင်း
မြစ်တန်းရွာ၊ ဒါနချောင်း
တုံဟုံးရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
တုံဟုံးရွာ(Tonhuong)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဘွမ်ကထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၅၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၇ မေ
မေလ၊ (၇)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၂၇)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၂၈)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၃၈) ရက် ကျန်သေးသည်။
ငါးစည်ဖောင်းကော်
ငါးစည်ဖောင်းကော်သည် ပင်လယ်ငါးကြီး တစ်မျိုး၏ စည်ပေါင်းမှ ကြိုချက်ထုတ်လုပ်သော ဂျလယ်တင်း ကော်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အရက်နှင့် ဘီယာများ သန့်စင်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ အစားအစာများ ကြာရှည်ခံအောင် သိုထားရာတွင် လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ အရောင်မှာ ဖြူ၏။ အလင်း မပေါက်တစ်ပေါက်ရှိ၍ မာသည်။ ထိုကော်၌ ဂျယ်လတင်း ၈၆ - ၉၃ % အထိ ပါသည်။ တခါတရံ ထို့ထက်ပင် ပါရှိသေး၏။ ရုရှားနိုင်ငံ စတားဂျင်ခေါ် ငါးမျိုးမှရသော ငါးစည်ဖောင်းကော်သည် အကောင်းဆုံးဟု အဆိုရှိလေ၏။ အရက်ကို ကြည်လင်အောင် ပြုလုပ်ရာ၌ ငါးစည်ဖောင်းကော်ကို အသုံးပြုကြသည်။ ကျောက်ကျောနှင့် ဟင်းချိုတို့၌ ဂျယ်လတင်းကို အသုံးချသကဲ့ သို့ ငါးစည်ဖောင်းကော်ကိုလည်း အသုံချရလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငါး ထုတ်ကုန်များ
ရေကျော်ကလေးရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ရေကျော်ကလေးရွာ(Yaekyawkalay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ ရေကျော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၂၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေကျော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၉၁၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၀၅၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဟောင်းတောင်ရွာ၊ ကျောင်းတောင်
အဟောင်းတောင်ရွာ၊ ကျောင်းတောင်
အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်သည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတက နှစ်စဉ် လွတ်လပ်ရေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။
ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများကို သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ ဟူ၍ ၃ မျိုးခွဲခြားရာ၌ သင်္ဂဟပြီးလျှင် ဘွဲ့၊ ဘွဲ့၏အောက် တံဆိပ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့များတွင် သီရိပျံချီ၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်၊ အလင်္ကာကျော်စွာ၊ သိပ္ပံကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည်။
အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့သည် စာပေနှင့် အနုသုခုမပညာရပ်များတွင် ထူးခြားကောင်းမွန်စွာ တတ်မြောက်သူများအား ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသော ဘွဲ့ဖြစ်ပေသည်။ လွတ်လပ်ရေးရအပြီး ပါလီမန်ခေတ် အစိုးရများမှ ၂၀၁၁ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြည်ထောင်စုအစိုးရများ လက်ထက်အထိ အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရရှိသူ (၂၀) ကျော်သာ ရှိသည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်မှစ၍ တပ်မတော်မှဖွဲ့စည်းထားသော အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက် ၂၀၂၂ခုနှစ်တွင်မူ မတ်လ၌ (၂၅)ဦး၊ ဧပြီလ၌ (၈)ဦး၊ နိုဝင်ဘာလ၌ (၇)ဦး စုစုပေါင်း (၄၀)ဦးအထိ အမြောက်အမြား ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။
ရွှေမန်းတင်မောင်၏သားဖြစ်သူ ညွန့်ဝင်းအား ၂၀၂၂ခုနှစ် မတ်လတွင် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့သားအဖသည် ပထမဆုံး အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရ သားအဖဖြစ်လာသည်။ ထို့အပြင် ၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလတွင် နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင်၏ သားဖြစ်သူ ရွှေနန်းတင်အား အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့သဖြင့် ၎င်းတို့သားအဖသည် ဒုတိယမြောက် အလင်္ကာကျော်စွာဘွဲ့ရ သားအဖဖြစ်လာသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စွမ်းဆောင်မှုဆိုင်ရာ ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့များ
အဘူဂျာရွာ
အဘူဂျာရွာ
နောင်ခါးရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
နောင်ခါးရွာ (Nawnghkar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နမ့်စန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၃၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်စန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၂ ဦး၊ မ ၁၉၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေသာချိုင်ရွာ၊ ဆတ်လည်မျှော်
ရွှေသာချိုင်ရွာ၊ ဆတ်လည်မျှော်
လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ
လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ လိုက်ဘေးရီးယား သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အာဖရိကတိုက် အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဆီရာလီယွန်နိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် ဂီနီနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် အိုင်ဗရီကို့စ်နိုင်ငံ (အိုင်ဗိုရီကို့စ်) နှင့် တောင်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာတို့က ဝန်းရံလျက် ရှိသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် လူဦးရေစာရင်း အရ လူဦးရေ ၃,၄၇၆,၆၀၈ ဦး ရှိပြီး အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၁၁၁,၃၆၉ ကီလိုမီတာ (၄၃,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ မွန်ရိုးဗီးယားမြို့ ဖြစ်သည်။
နိဗ္ဗာနပဉှာသုတ်
အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် မဂဓနိုင်ငံ နာဠကရွာ၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဇမ္ဗုခါဒကပရိဗိုဇ်၏ မေးလျှောက်ချက်အရ နိဗ္ဗာန်နှင့်နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာပဋိပဒါကို ဖြေကြားတော်မူသည့်သုတ်။
လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ
အုပ်ချုပ်သူလူတန်းစားမှာ အမေရိကန် နီးဂရိုးများ၏ အဆက်အနွယ် ၂ဝဝဝဝ ခန့်ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ပရိုတက်စတန့် ဂိုဏ်းဝင်များဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်စကားပြောသည်။ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင် လူယဉ်ကျေး နီဂရိုး ၆ဝဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။ အတွင်းပိုင်းတွင် နေထိုင်သူတို့မှာ မွတ် စလင်နှင့် အယူဝါဒမဲ့သူများဖြစ်၏။ လူဖြူထောင်ပေါင်း အနည်းငယ်ခန့်လည်း ထိုနိုင်ငံတွင် နေထိုင်ကြသည်။
၁၀ မေ
မေလ၊ (၁၀)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၁၃၀)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၁၃၁)ရက်မြောက်)) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂၃၅) ရက် ကျန်သေးသည်။
နိဗ္ဗာနပဉှာသုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ နိဗ္ဗာန်နှင့်ဆက်စပ်သော ဆွေးနွေးချက်များကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ
သမိုင်းကြောင်း
လိုက်ဗီးရီးယားနိုင်ငံ တည်ထောင်ရာ၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ၏ အကူအညီ များစွာပါဝင်ခဲ့၍ ယခုလည်း အမေရိကန် အကူအညီနှင့် မကင်းသေးပေ။ ၁၉ ရာစုနှစ်ဦးပိုင်းတွင် ကျွန်ဘဝမှ လွတ်မြောက်သော နီးဂရိုးများအား မိမိတို့ဇာတိ အာဖရိကတိုက်၌ ပြန်လည်နေရာချထားပေးရန် စိုင်းပြင်မှုတစ်ခု အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဤအရေး ကို တိုးတက်သော နီးဂရိုးများအပြင် ကရုဏာသက်သော လူဖြူများကလည်း သဘောကျကြသည်။ သို့ဖြင့် ၁၈၂၂ ခုနှစ်မှစ၍ နီးဂရိုးများဇာတိဌာနေ အာဖရိကမြေသို့ ပြန်ကြပြီးလျှင် ယခု မွန်ရိုးဗီးယားမြို့တည်ရာအနီးတွင် ပထမဦးဆုံးအကြိမ် အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့လေရာ ၁၈၄၇ ခုနှစ်တွင် ထိုသို့ ရောက်လာသော အမေရိကန်နီးဂရိုးများသည် နိုင်ငံတစ်ခုဖွဲ့နိုင်လောက်အောင် အားရှိလာပေသည်။ သို့ဖြစ် ယင်းသည့်နှစ်တွင် လွတ်လပ်သော လိုက်ဗီးရီးယားသမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်နိုင်ခဲ့ပေသည်။ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံ စည်းမျဉ်းကို ရေးဆွဲရာ၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အခြေခံစည်းမျဉ်း အတိုင်း ရေးဆွဲသည်။
လိုက်ဗီးရီးယားနိုင်ငံသည် ပထမနှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်များအတွင်း က အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ မဟာမိတ်အဖြစ် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ဗာဆေးစာချုပ်တွင် ပါဝင်၍လက်မှတ်ရေးထိုးသည်။ နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်း တွင်လည်း မူလပါဝင်သော အသင်းဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အတွင်းဖြစ်သော ၁၉၄၂ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့် လက်မှတ်ရေးထိုး၍ မိမိမြေပေါ်၌ လေဆိပ်ဆောက်ခွင့်ပြုခဲ့ သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ သည် ဂျာမနီနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံတို့အား စစ်ကြေညာခဲ့သည်။ လိုက်ဘေးရီးယား နိုင်ငံသည် ကုလသမဂ္ဂဝင် နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ပေသည်။
ပထမကမ္ဘာစစ်နှင့် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းကာလများ
၁၉၄၂ တွင် လိုက်ဘေးရီးယားသည် အမေရိကန်နှင့် ကာကွယ်ရေးပဋိညာဉ်စာချုပ် ချုပ်ဆိုသည်။ စာချုပ်တွင် လိုက်ဘေးရီးယား၏ မဟာမိတ်များကို သဘာဝရာဘာကုန်ကြမ်းထောက်ပံ့ပေးရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း ရာဘာသည် မဟာဗျူဟာ ကုန်စည်တစ်ခုဖြစ်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်အပါအဝင် ၎င်း၏ မဟာမိတ်များ ကို ရာဘာကုန်ကြမ်းများ ပံ့ပိုးပေးရန် လိုက်ဘေးရီးယားက တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အမေရိကန်အတွက် ထောက်ပို့ရေးလမ်းကြောင်း အသုံးပြုရန်နှင့် စစ်ဘက်သွားလာရေးလမ်းကြောင်းများလွယ်ကူစေရန် ဖြတ်သန်းခွင့် ပြုခဲ့ရသည်။ စစ်အခြေစိုက်စခန်းများ တည်ဆောက်၍ အာဖရိကတိုက်ပွဲများကို အမေရိကန်များ အသာစီးရ အောင် ကူညီပေးခဲ့ရသည်။ လိုက်ဘေးရီးယားသည် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းရှိနိုင်ငံဖြစ်သည့်အတွက် ရေလမ်း အားသာချက်များကို အခြားသော အလယ်အာဖရိကနိုင်ငံများထက် ပိုမိုရရှိခဲ့သည်။ စာချုပ်ပါ ကာကွယ်ရေးဧရိယာများတွင် အမေရိကန်က စစ်သုံးလေယာဉ်ကွင်းများ တည်ဆောက်ရန်လည်း သဘောတူညီ ခဲ့ရသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးချိန်တွင် လိုက်ဘေးရီးယားတွင် အမေရိကန်တပ်သား ၅၀၀၀ ခန့် ထားရှိခဲ့သည်။ ထိုတပ်သားများကို လိုက်ဘေးရီးယားရှိ အခြေခံအဆောက်အအုံများ တည်ဆောက်ရေးတွင် အကူအညီပေးရန် ရည်ရွယ်၍ ထားရှိခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ စစ်ကြောင့် ပျက်စီးသွားသော အခြေခံအဆောက်အအုံများကို နိုင်ငံ့ဖွံ့ ဖြိုးတိုးတက်ရေး၊ နိုင်ငံတည်ဆောက်ရေးအတွက် အားဖြည့်ပေးရန် ဟုယူဆရသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး အမေရိကိုလိုက်ဘေးရီးယမ် များသည် လိုက်ဘေးရီးယား စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို အကြောင်းပြု၍ စီးပွားရေးအကျိုးအမြတ်များနှင့် နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြုပ်နှံမှုများကို လက်ဝါးကြီးအုပ်ကြီးစိုးခဲ့သည်။
Cold War (စစ်အေးကာလ)
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီး စစ်အေးကာလအတွင်း အမေရိကန်က အာဖရိကတွင်  ဆိုဗီယက်ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုကို ခုခံနိုင်ရန် မူဝါဒများချမှတ်ခဲ့သည်။ လိုက်ဘေးရီးယား သမ္မတ Tubman က အဆိုပါ မူဝါဒကို သဘောတူညီခဲ့ သည်။ ထိုမူဝါဒကို အကောင်အထည်ဖော်ရန် လိုက်ဘေးရီးယားသည် အမေရိကန်ထံမှ ၁၉၄၆ မှ ၁၉၆၀ ခုနှစ် အတွင်း အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၅၀၀ ရရှိခဲ့သည်။  ၁၉၆၂ မှ ၁၉၈၀ အတွင်း လိုက်ဘေးရီးယားကို အမေရိကန်က ဒေါ်လာ သန်း ၂၈၀ ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ်၊ သမ္မတ Tolbert တက်လာ၍ အရှေ့အုပ်စုဖြစ်သော ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၊ တရုတ်၊ ကျူးဘား စသည့် ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံများနှင့် သံတမန်ဆက်ဆံရေးလမ်းများ ခင်းခဲ့သည်။ ထိုမှစ၍ လိုက်ဘေးရီးယားသည် ပြည်တွင်း စစ်အတွင်းသို့ တစ်စတစ်စ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။
ပထမ လိုက်ဘေးရီးယား ပြည်တွင်းစစ် (၁၉၈၉- ၁၉၉၆)
၁၉၈၀ နောက်ပိုင်း ဒူးအစိုးရအာဏာသိမ်းပြီးကာလများတွင် လိုက်ဘေးရီးယား၏ စီးပွားရေး အခြေအနေ ကျဆင်းခဲ့သည်။ ထို့အတူ ဒူးအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့် အုပ်စုများလည်း များသထက် များလာခဲ့သည်။ ဒူးသည် ပြည်တွင်းဆန့်ကျင်ဘက်အုပ်စုများကို အမြဲတမ်းဖိနှိပ်ခဲ့သည်။ ဒူးသည် သူ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်အုပ်စုများဖြစ်သည့် ဂိုင်အိုနှင့် မန်နိုအုပ်စုများကို ဖိနှိပ်မှုပိုမို ပြင်းထန်ခဲ့သည်။
ချား(စ)တေလာနှင့် NPFL (၁၉၈၀ - ၁၉၈၉)
ချား(စ)တေလာကို ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဂိုလာလူမျိုးမိခင်နှင့် အမေရိကိုလိုက်ဘေးရီးယမ်းဖခင် တို့မှ မွေးဖွားသည်။ တေလာသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ မန်ဆာချူးဆက်ပြည်နယ်၊ ဝက်ဟမ်ရှိ Bentley College ၌ ၁၉၇၂ မှ ၁၉၇၇ ခုနှစ်အထိ (၆) နှစ်ကြာ ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး စီးပွားရေးဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ “ဒူးအစိုးရ” အာဏာသိမ်းပြီးကာလနောက်ပိုင်း ၁၉၈၃ ခုနှစ်တွင် လိုက်ဘေးရီးယားအစိုးရက ဝရမ်းထုတ်၍ အစိုးရ၏ သံတမန်ရေးရာရန်ပုံငွေများ အလွဲသုံးစားလုပ်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရပြီး ၁၉၈၄ တွင် မန်ဆာချူးဆက်၌ ထောင်ကျခဲ့သည်။ ၁၉၈၅ တွင် ထောင်မှ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး လစ်ဗျားသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဂိုင်အိုနှင့် မန်နိုမျိုးနွယ်စုများကို စုစည်းပြီး National Patriotic Front of Liberia (NPFL) ဆိုသည့် သူပုန်တပ်ဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
NPFL
NPFL ၏ ခေါင်းဆောင် ဂျွန်ဆင်သည် ဒူးအစိုးရကို အာဏာသိမ်းမှု ပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်ရောက်မှ NPFL မှ ချား(စ)တေလာသည် သမ္မတအဖြစ်ကို ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ဒုတိယ လိုက်ဘေးရီးယား ပြည်တွင်းစစ် (၁၉၉၇ - ၂၀၀၃)
၁၉၉၇ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ချား(စ)တေလာသည် ရ၅.၃၃ %ဖြင့် သမ္မတဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယူနတီပါတီ၏ ခေါင်းဆောင် အယ်လင် ဂျွန်ဆင်ဆာလိ(ဖ)သည် စုစုပေါင်းမဲ၏ ၉.၅၈ % သာရရှိခဲ့သည်။ တေလာ၏ National Patriotic Party သည်အထက်လွှတ်တော်၏ နေရာ ၂၆ နေရာတွင် ၂၁ နေရာ အထိရရျှိခဲ့ပြီး၊ အောက်လွှတ် တော်၏ ၆၄ နေရာတွင် ၄၉ နေရာရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၇ ရွေးကောက်ပွဲသည် လွတ်လပ်၍ မျှတသော ရွေးကောက် ပွဲဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့ကြသော်လည်း သမ္မတ ချား(စ)တောလာသည် ၎င်း၏ အာဏာစက်ကို ဖြန့်ကျက်နိုင် သမျှ ဖြန့်ကျက်၍ အာဏာရှင်ရာထူးကို ကျင့်သုံးခဲ့သည်။ ချား(စ)တေလာ သမ္မတဖြစ်လာသောအခါ တေလာကို ဆန့်ကျင်သည့် အစိုးရအရှိများသည် ရာထူးများမှ နုတ်ထွက်၍ သူပုန်အဖွဲ့များထူထောင်ကာ ပြည်တွင်း လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များအဖြစ် တေလာအစိုးရနှင့် စစ်ပွဲများ ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ အဆိုပါ အစိုးရအရာရှိဟောင်းများ ဖွဲ့စည်းထားသည့် သူပုန်တပ်များသည်လည်း မိမိတို့လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် အာဏာရရှိမှုကို တေလာက လက်ဝါးကြီး အုပ်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုသူပုန်တပ်များရှိခေါင်းဆောင်များကို စစ်ခေါင်းဆောင်များဟု သတ်မှတ်သည်။ အစိုးရနှင့် သူပုန်တို့သည် မိမိ အကျိုးစီးပွားရရှိမှုကို လုယူရင်းဖြစ်ပွားသည့် စစ်ပွဲများပင် ဖြစ်သည်။
လိုက်ဘေးရီးယားအမျိုးသမီးများ / Women of Liberia (2002)
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်တွင်းစစ်ဒဏ်ကြောင့် ထိခိုက်နစ်နာရသော လိုက်ဘေးရီးယားပြည်သူများထဲမှ အမျိုးသမီး တစ်စုသည် ငြိမ်းချမ်းရေးလှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ်ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အမျိုးသမီးများသည် ပြည်တွင်းစစ် ဒဏ်ကြောင့် ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးသော ပြည်သူများ၊ စစ်ဒဏ်ကြောင့် ဒုက္ခိတဖြစ်သွားသော ပြည်သူများနှင့် သေဆုံးသွားကြသည့် ပြည်သူများအပြင် အမျိုးသမီးများအပေါ် အဓမ္မပြုကျင့်မှုများစသည့် အထွေထွေထိခိုက် နာကျင်မှုများကြောင့် ငြိမ်းချမ်းရေးလှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ်ကို ဆင်နွှဲခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုအမျိုးသမီးများသည် ငြိမ်းချမ်းရေးလှုပ်ရှားမှုကို ဦးတည်လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးနှင့် ငြိမ်းချမ်းရေး ကို မရောထွေးစေရန် အထူးသတိထားကြသည်။ လိုက်ဘေးရီးယားအမျိုးသမီးများက ဦးဆောင်ပြီး ပြည်တွင်း ငြိမ်းချမ်းရေး၊ အမျိုးသားပြန်လည်ရင်ကြားစေ့ရေးနှင့် လက်နက်ဖျက်သိမ်းရေး စသည့် အရေးကိစ္စများကို ဦးတည်လုပ်ဆောင်ရန် အစိုးရနှင့် စစ်သူပုန်အဖွဲ့များကို အကြမ်းမဖက်သောနည်းဖြင့် ဖိအားပေးခဲ့ကြသည်။ အမျိုးသမီးများ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် ခရစ်ယာန်အမျိုးသမီးများနှင့် မူဆလင်အမျိုးသမီးများ၏ ပေါင်းစည်းအင်အားကို ပြသခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဘာသာရေးဖြင့် အစိုးရကို ဖိအားပေးခဲ့သည်။ အစိုးရနှင့် စစ်သူပုန်များ ငြိမ်းချမ်းရေးသဘောတူညီချက်များ လုပ်ဆောင်ရန် လိုက်ဘေးရီးယားအမျိုးသမီးတစ်ရပ်လုံး လိင်မှုဆိုင်ရာငြင်းဆန်မှုများကိုပင် ဖြစ်ပေါ်လာအောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လိုက်ဘေးရီးယားအမျိုးသမီးများ သည် ငြိမ်းချမ်းရေးတည်ဆောက်ရာတွင် အကြမ်းမဖက်သော နည်းနာပေါင်းစုံကို အသုံးပြု၍ လူထုဖိအားတစ် ရပ်ဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။
ငြိမ်းချမ်းရေးလှုပ်ရှားမှု အစမှာ အမျိုးသမီးခေါင်းဆောင် Leymah Gbowee ဦးဆောင်၍ ငါးဈေးတွင် အမျိုးသမီး များစုဝေးကာ သမ္မတတေလာ အာရုံစိုက်လာအောင် လုပ်ဆောင်သည့် ဆန္ဒပြမှုမျိုးဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုမှ အစပြု၍ လိုက်ဘေးရီးယားအမျိုးသမီးများ၏ ငြိမ်းချမ်းရေးလူထုလှုပ်ရှားမှုကို လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ချား(စ)တေလာကို နိုင်ငံရေးခိုလှုံခွင့်ပေး၍ သမ္မတရာထူးမှ ဖြုတ်ချနိုင်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများ၏ အကူအညီဖြင့် အသွင်ကူးပြောင်းရေးအစိုးရတစ်ရပ်ကို ထူထောင်ပေးခဲ့ပြီး အဆိုပါ အောင်မြင်မှုသည် လိုက်ဘေးရီးယားအမျိုးသမီးများ၏ အောင်ပွဲဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၄ နှစ်ကြာ ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပြည်တွင်းစစ်ကို အမျိုးသမီးများ၏ ဦးဆောင်လှုပ်ရှားမှုဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းစေခဲ့ပြီး နိုင်ငံ့၏ ပထမဆုံးအမျိုးသမီး သမ္မတ ကို ရွေးကောက်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အမျိုးသမီးသမ္မတမှာ - အယ်လင်ဂျွန်ဆင်ဆာလိ(ဖ) ဖြစ်သည်။
သယံဇာတ (Natural resources)
လိုက်ဘေးရီးယားတွင် သံ၊ သတ္ထုရိုင်း၊ သစ်၊ စိန်နှင့် ရွှေ စသည့် သယံဇာတများထွက်ရှိသည်။ လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံ၏ အဓိကထွက်ကုန်များမှာ ကော်ဖတ်(ရော်ဘာ)၊ အုန်းသီးဆန်၊ အုန်းဆီ၊ ရွှေနှင့် သံရိုင်းတို့ဖြစ်သည်။ လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံသည် စီပွားရေးအားဖြင့် ကော်ဖတ်ကို လုံးဝဆိုသလို အမှီပြုအားထားရ ပေသည်။ ကျယ်ပြန့်လှသော ကော်ဖတ်ခြံများကို အမေရိကန် ကော်ပိုရေးရှင်း အဖွဲ့များက ပြုစုလုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
ပထမဆုံးမီးရထားလမ်းများကို လိုက်ဘေးရီးယား သတ္တုတူးဖော်ရေးကုမ္ပဏီက ဆောက်လုပ်၍ ၁၉၅၁ ခုနှစ် တွင်ပြီးစီးသည်။ ရထားလမ်းမှာ မြို့တော်ဖြစ်သော မွန်ရိုးဗီးယားမှ အနောက် မြောက်ဘက် ဗိုမီတောင်များဒေသသို့ မိုင် ၄ဝ မျှရှည်လျားသည်။ အတွင်း ဘက်သို့ မော်တော်ကားလမ်းမများကိုလည်း ဖောက်လုပ်ထားရာ နိုင်ငံပိုင် လမ်း မိုင်ပေါင်း ၁၂ဝဝ မျှ ဖောက်လုပ်ပြီးစီးပေပြီ။ မီးသင်္ဘောများသည် စိန်ပေါမြစ်တစ်လျှောက် ၂၅ မိုင် ခုတ်မောင်းနိုင်၍ ကဗယ်လာမြစ်တစ် လျှောက်မိုင် ၅ဝ မျှခုတ်မောင်းနိုင်သည်။ မွန်ရိုးဗီးယားမြို့မှ မိုင် ၅ဝ ကွာ ဝေးသည့် ရောဗတ်ဖီးတွင်ရှိသော လေဆိပ်သည် အာဖရိကတိုက်၌ ခေတ်မီသော လေဆိပ်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။
အလယ်တောရွာ၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်
အလယ်တောရွာ (Ahleltaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ထီးချိုင့်မြို့နယ်၊ အလယ်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၃၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးချိုင့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆားဖိုရွာ၊ ဆားဖိုသိုင်းချောင်း
ဆားဖိုရွာ၊ ဆားဖိုသိုင်းချောင်း
​ဆောင်ဘုံရွာ၊ ဆောင်ဘုံ
ဆောင်ဘုံရွာ၊ ဆောင်ဘုံ
ပန်းအိုးကွဲရွာ၊ ပင်းတယမြို့နယ်
ပန်းအိုးကွဲရွာ (Panoekwe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်းတယမြို့နယ်၊ ညောင်ကောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၇၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ကောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၀ ဦး၊ မ ၇၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်းတယမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝပ်ဖရာသပ် ဒွိုင်ဆူသပ်
ဝပ် ဖရာသပ် ဒွိုင်ဆူသပ် (Wat Phra That Doi Suthep; วัดพระธาตุดอยสุเทพ,, ) သည် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ချင်းမိုင်ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသည့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ဘုရားကျောင်းတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။ ဤဘုရားကျောင်းကို ဒွိုင်ဆူသပ် ဟု အလွယ်တကူ ခေါ်ကြသည်။ သို့သော်လည်း ဤအမည်သည် အမှန်စင်စစ်အားဖြင့် ဘုရားကျောင်းတည်ရှိရာ တောင်တန်း၏အမည်သာ ဖြစ်လေသည်။ ဤဘုရားကျောင်းသည် ထိုင်းလူမျိုးများအတွက် အထွတ်အမြတ်ထားရာနေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ဘုရားကျောင်းသည် ချင်းမိုင်မြို့မှ ၁၅ ကီလိုမီတာ (၉.၃ မိုင်) ကွာဝေးသည်။ ဘုရားကျောင်းပေါ်မှနေ၍ ချင်းမိုင်မြို့ကို ကောင်းစွာမြင်နိုင်လေသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဘုရားကျောင်းအား တည်ထားခြင်းနှင့်သက်ဆိုင်သည့် သမိုင်းကြောင်းသည် ဒဏ္ဍာရီဆန်သည်။ ယင်း အပြင် အဆိုပါဒဏ္ဍာရီတွင်ပင် မူကွဲများစွာ ရှိလေသည်။ ဘုရားကျောင်းကို ၁၃၈၃ခုနှစ်တွင် တည်ထားသည်ဟု ဆိုသည်။ အဆိုပါနှစ်တွင် ပထမဦးဆုံးစေတီကို တည်ထားခဲ့သည်။ အချိန်ကြာမြင့်လာသည်နှင့်အမျှ ဘုရားကျောင်းကို ချဲ့ထွင်လာ ခဲ့ပြီး စေတီများ၊ တန်ဆောင်းများစွာလည်း ရှိလာလေသည်။ ဘုရားကျောင်းသို့သွားရာလမ်းကို ၁၉၃၅ခုနှစ်တွင် ပထမဦး ဆုံးတည်ဆောက်ခဲ့သည်။
ဆင်ဖြူတော် ဒဏ္ဍာရီ
ဒဏ္ဍာရီအရ ဆူခိုထိုင်းမှ သုမနမထေရ်အမည်ရှိသော ရဟန်းတစ်ပါးသည် အိပ်မက်မြင်မက် လေသည်။ အိပ်မက်ထဲတွင် သူ့အား ဖန်ချသို့သွားကာ ဓာတ်တော်ကိုရှာဖွေရန် တိုက်တွန်းခြင်းခံရသည်။ သုမနမထေရ် သည် ဖန်ချသို့သွားရောက်ခဲ့ပြီး မြတ်စွာဘုရား၏ ပခုံးရိုးဓာတ်တော်တစ်ဆူကို ရရှိခဲ့သည်။ အဆိုပါဓာတ်တော်သည် တန် ခိုးအမျိုးမျိုးပြသတော်မူလေရာ ယင်းတို့မှာ ရောင်ခြည်တော်များလွှတ်တော်မူခြင်း၊ ပျောက်ကွယ်သွားတော်မူခြင်း၊ နေရာရွေ့ လျားတော်မူခြင်းနှင့် ဓာတ်တော်ပွားများ ထွက်ပေါ်တော်မူခြင်းများ ဖြစ်သည်။ သုမနမထေရ်သည် ဆူခိုထိုင်းကို အုပ်စိုး သော ဓမ္မရာဇာဘုရင်အား ယင်းဓာတ်တော်ကို ပေးအပ်လေသည်။
ဓမ္မရာဇာဘုရင်သည် သုမနမထေရ် ရောက်ရှိလာသောအခါ အခမ်းအနားကျင်းပကာ ဓာတ်တော်အား ပူဇော်လေသည်။ သို့ သော်လည်း ဓာတ်တော်သည် မည်သည့်တန်ခိုးများကိုမျှ ပြသတော်မူခြင်း မပြုပေ။ ထိုအတွက် ဘုရင်သည် ဓာတ်တော် စစ်မစစ် သံသယဝင်သဖြင့် သုမနမထေရ်သာ ဓာတ်တော်အားဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရန် လျှောက်ထားလေသည်။
လန်နနိုင်ငံကို အုပ်စိုးတော်မူသော ဘုရင် နုနုန်းသည် ယင်းဓာတ်တော်အကြောင်းကို ကြားသိသဖြင့် မထေရ်အား ကြွမြန်းလာရန် ပင့်ဖိတ်လေသည်။ ၁၃၆၈ခုနှစ်တွင် မထေရ်သည် ဓမ္မရာဇာဘုရင်၏ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ဓာတ်တော်အား ယနေ့ ခေတ် လန်းဖန်မြို့တည်ရာသို့ ပင့်ဆောင်သွားသည်။ အဆိုပါနေရာသို့ရောက်သော် ဓာတ်တော်သည် နှစ်ခြမ်းကွဲသွားလေ သည်။ အရွယ်အစားသေးငယ်သောဓာတ်တော်ကို ဆန်ဒေါ့ခ်တွင် ဘုရားကျောင်း၌ ပူဇော်ထားသည်။ အခြားဓာတ်တော်ကို ဘုရင်ကိုယ်တိုင် ဆင်ဖြူတော်၏ကျောပေါ်တွင် ပင့်ဆောင်ကာ တောအတွင်းသို့ လွှတ်လိုက်သည်။ ဆင်သည် ဒွိုင်ဆူသပ်တောင်ပေါ်သို့ တက်သွားသည်ဟု ဆိုသည်။ ထိုအချိန်က တောင်ကို ဒွိုင်အွိုင်းချန်း (သကြားဆင်တောင်တန်း) ဟု ခေါ် တွင်လေသည်။ ဆင်ဖြူတော်သည် တောင်တန်းပေါ်တွင် ရပ်ကာ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် အော်မြည်လေသည်။ ယင်းနောက် သေဆုံးလေသည်။ ဤသည်ကို နမိတ်အဖြစ် အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူသည်။ ဘုရင် နုနုန်းသည် ယင်းနေရာတွင် ဘုရား ကျောင်းတည်ဆောက်ရန် အမိန့်ချမှတ်တော်မူသည်။
ဝပ် ဒွိုင်ဆူသပ်
ဘုရားကျောင်းပရိဝုဏ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်သောအခါ လာရောက်သူများအနေဖြင့် ကောင်းမွန်လုံခြုံစွာ ဝတ်ဆင်ထားရ မည် ဖြစ်သကဲ့သို့ ဖိနပ်များလည်း ချွတ်ထားရမည် ဖြစ်သည်။ ကြေးပြားဖြင့်သွန်းလောင်းထားသော စေတီသည် ဘုရား ကျောင်းပရိဝုဏ်အတွင်းတွင် အထွတ်အမြတ်အထားဆုံးစေတီလည်း ဖြစ်သည်။ ပရိဝုဏ်အတွင်းတွင် စေတီများ၊ ရုပ်ပွားတော်များ၊ ခေါင်းလောင်းများ၊ ပြတိုက်တစ်ခုနှင့် နတ်ကွန်းဗိမာန်များလည်း ရှိလေသည်။ မြဘုရား၏ ပုံစံတူ ရုပ် ပွားတော်တစ်ဆူလည်း ရှိသကဲ့သို့ ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တို့ကိုးကွယ်သော ဂနေသျှနတ်မင်း (မဟာပိန္နဲနတ်မင်း) ၏ ရုပ်တု တစ်ခုလည်း ရှိလေသည်။ ဘုရားကျောင်းပေါ်မှ ချင်းမိုင်မြို့ကိုလှမ်းမြင်နိုင်လေသည်။
အူဂါ့ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
အူဂါ့ရွာ(Auga)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဘွမ်တောန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘေဘီလုံကုန်းတိုက်ပွဲ
ဘေဘီလုံကုန်းတိုက်ပွဲ (Battle of Babylon Hill ) သည် အဆုံးအဖြတ်မပေါ်ခဲ့သော ပဋိပက္ခတခုဖြစ်ပြီး အင်္ဂလန်အနောက်တောင်ပိုင်း၊ ယိုဗယ်မြို့ (Yeovil) အနီးတွင် ဖြစ်ပွားသည်။ ၁၆၄၂ ခု၊ စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်၌ ဘုရင့်သစ္စာခံများနှင့် ပါလီမန်လိုလားသည့်တပ်များ တိုက်ကြခြင်းဖြစ်ပြီး ပထမအင်္ဂလိပ်ပြည်တွင်းစစ်၏ အစောပိုင်းအဖြစ်အပျက်များအနက် တခုအဝင်အပါတည်း။
ဘုရင့်သစ္စာခံများ တပ်စွဲထားသည့် ရှာဘုန်း (Sherborne) ကို ပါလီမန်လိုလားသည့်တပ်က စီးနင်းရာတွင် မအောင်မြင်။ သို့ဖြင့် အနီးရှိ ယိုဗယ်သို့ ပြန်ဆုတ်ရသည်။ ထိုအခါ ဘုရင့်သစ္စာခံတပ်ဘက်မှ အင်အား ၃၅၀ ခန့်လွှတ်ကာ လိုက်စစ်ဆင်သည်။ ဆာ ရာ့ဟော့ပတန် (Ralph Hopton) ဦးဆောင်သော ထိုတပ်သည် ယိုဗယ်မြို့ပြင်ရှိ ဘေဘီလုံကုန်းတွင် တပ်ချ၍ နေသည်။ နေမဝင်မီ တနာရီခွဲခန့်အလိုတွင် တပ်ပြန်ဆုတ်ရန် ဆုံးဖြတ်ကာ ခြေလျင်တပ်များ စထွက်သည်။ ထိုစဉ် ပါလီမန်လိုလားသည့်တပ်ဘက်မှ ချဉ်းကပ်ကာသည်ကို တွေ့ရ၏။ သို့ဖြင့် ဆုတ်ရန်ပြင်သည့်အနေအထားမှ ရင်ဆိုင်တွေ့သည့်အခြေအနေသို့ ပြောင်းသွားသည်။ တိုက်ပွဲမှာ အတွေ့အကြုံနည်းသောတပ်သားတို့ကြောင့် အသေအပျောက်များသည်။ နှစ်ဘက်အင်အားမှာ အတူပင်ဖြစ်ရာ ပါလီမန်လိုလားသည့်တပ်ဘက်မှ ချပ်ဝတ်ဆင်တပ်သားတို့ဖြင့် ၃ ကြိမ်ထိုးသော်လည်း ဘုရင့်သစ္စာခံတို့က ကောင်းစွာတွန်းလှန်နိုင်သည်။ ညဉ့်ဝင်လာသည်နှင့်အမျှ တပ်ချင်းရောကာ အထိအခိုက်များမည်စိုးသဖြင့် အမှောင်ကိုကွယ်ကာ နှစ်ဘက်လုံး ပြန်ဆုတ်ကြ၍ ရလဒ်မပေါ်ခဲ့။ နှစ်ဘက်စလုံးမှာ အခြားဘက်တွင် အလွန်အဆုံးအရှုံးများမည်ဟု ပြောဆိုကြသော်လည်း ခန့်မှန်းသည်မှာ ဘုရင့်သစ္စာခံဘက်မှ ၂၀ ခန့်၊ ပါလီမန်လိုလားသည့်တပ်မှ ၅၀ ခန့် ကျရှုံးမည် ဟူသတတ်။ နောက် ပါလီမန်လိုလားသည့်တပ်သည် ယိုဗယ်မှ တောင်ဘက်ရှိ ဒေါချက်စတာ (Dorchester) သို့ ထပ်ဆုတ်သည့်နည်းတူ ဘုရင့်သစ္စာခံဘက်မှလည်း ၂ ပတ်အကြာတွင် ဘေဘီလုံကုန်းကို လုံးဝစွန့်ခွါသွားသည်။
ပဉ္စသီလဝိသာရဒသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် “ငါးပါးသီလကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်သော သီလရှိသောမာတုဂါမသည် ရဲရဲတင်းတင်း အိမ်ကို အုပ်စိုးနိုင်၏”ဟု သိက္ခာပုဒ်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ရွာဇင်ရွာ၊ ခင်ဦးမြို့နယ်
ရွာဇင်ရွာ (Ywarzin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ခင်ဦးမြို့နယ်၊ ရွာဇင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၅၉၂ ဖြစ်သည်။ ရွာဇင်ဟု အလွယ်ခေါ်ခဲ့ကြသော်လည်း ရုံးသုံးနှင့် ရေးသားရာတွင် ရွာစဉ်ဟု ခေါ်ဝေါ်ရေးသားကြသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် တစ်နိုင်ငံလုံး သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူမှု့အရ အိမ်ခြေ (၁၂၀၀) ခန့်ရှိ၍ လူဦးရေ (၅၀၀၀) ကျော်နေထိုင်သော ရွာကြီးတစ်ရွာဖြစ်သည်။ ရွာ၏တောင်ဘက်တွင် အခြေခံပညာ အထက်တန်းကျောင်း  နှင့် တိုက်နယ်ဆေးရုံတည်ရှိသည်။ ရွာသားများသည် မိရိုးဖလာ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များဖြစ်ကြပြီး ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်း (၇) ကျောင်းရှိသည်။ ရွာသူရွာသားအများစုမှာ တောင်သူလယ်သမားများဖြစ်ကြပြီး ဆန်စပါး၊ နှမ်း၊ ကြံ နှင့် ပဲအမျိုးမျိုး တို့ကို မိုးရာသီတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။ ရွာစဉ် စံပြကျေးရွာ၏ အဓိကလိုအပ်ချက်မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့် ကောင်းမွန်သောလမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး စနစ် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိုးရ၊ ဦး
ဦးစိုးရ(ခရစ် ၁၉၀၇ - ၁၉၈၅) ကို ၁၉၀၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးကြူ၊ အမိဒေါ်မမကြီးတို့က မန္တလေးခရိုင်၊ စဉ့်ကူမြို့နယ်၊ တော်အင်းတွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဦးစိုးရသည် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပစာဝိဇ္ဇာကို အောင်မြင်သည်။ ထိုနှစ်၌ပင် အစိုးရအမှုထမ်းအဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ် ဂျပန်ခေတ်၌ နယ်ပိုင်ဝန်ထောက် အဖြစ် မတ္တရာမြို့နှင့် မန္တလေးမြို့များတွင် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဝန်ထမ်း (အထက်တန်း) ရာထူးသို့ တိုးမြှင့် ခန့်ထားခြင်းခံရသည်။ ၁၉၅၄ ခုနှစ်၌ ရှမ်းပြည်နယ် လွယ်လင်မြို့ ခရိုင်ဝန်၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် တောင်ငူ ခရိုင်ဝန်၊ ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရေး ဘုတ်အဖွဲ့အမှုဆောင်၊ အရာရှိချုပ်၊ ၁၉၅၈ ခုနှစ်၌ တနင်္သာရီတိုင်းမင်းကြီး၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၌ တနင်္သာရီတိုင်း မင်းကြီး၊ ၁၉၆၈ ခုနှစ်၌ ဆိပ်ကမ်းအုပ်ချုပ်ရေး နာယက စသည်ဖြင့် အမှုထမ်းခဲ့သည်။
အလပ်လယ်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
အလပ်လယ်ရွာ (Ahlatlel)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ အလပ်လယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလပ်လယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၈၇ ဦး၊ မ ၁၁၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
စိုးရ၊ ဦး
ထို့ပြင် ဦးစိုးရသည် ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့် ရွေးချယ် တင်မြောက်ပွဲ၌ ရွေးချယ်တင်မြောက်ပွဲ ကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လုပ်ငန်းစစ်ဆေးရေး အဖွဲ့အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဝန်ထမ်းရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။
အလပ်လယ်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိုးရ၊ ဦး
ဦးစိုးရသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ဝဏ်ဏကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရ၍ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် သီရိပျံချီဘွဲ့ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ ဦးစိုးရသည် အဘိဓမ္မာပြန့်ပွားရေး အသင်း ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ (စီမံ) အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဝိုင်အမ်ဘီအေ အသင်းကြီး၏ နာယက အဖြစ် လည်းကောင်း တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး မန္တလေး ဒီဂရီကောလိပ် ကျောင်းသားများ အသင်း၏ နာယကကြီးနှင့် မန္တလေး အသင်း၏ နာယကြီးလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဦးစိုးရသည် ၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားတစ်ယောက်နှင့် သမီးတစ်ယောက် ကျန်ရစ်သည်။