cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အစားအစာအုပ်စု (၃)စု
လူသားများသည်နေ့စဥ်ဘဝတွင်စားသုံးသောအစားအစာများတွင်ခန္ဓာကိုယ်ကျန်းမာကြံခိုင်သန်စွမ်းဖို့အတွက်အာဟာရပြည့်ဝပြီး ကျန်းမာရေးနှင့် ညီညွတ်မျှတတဲ့ အစားအစာများကိုနေ့စဥ်စားသုံးဖို့လိုပါသည်။လူသားများနေ့စဥ်စားသုံးသောအစားအစာများတွင်အခြေခံအာဟာရအုပ်စု (၃) စုခွဲခြားနိုင်ပါသည်။
ခန္ဓာကိုယ်ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးစေသော အစာအုပ်စု
ခန္ဓာကိုယ်ကြီးထွားဖွံ့ဖြိုးစေသော အစာအုပ်စုဖြစ်ပြီး ပရိုတင်း(ခေါ်) အသားဓါတ် ပါဝင်တဲ့အစားအစာများဖြစ်ပါသည်။ လူသားများရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကြီးထွားရန်နှင့် ဉာဏ်ရည်ဖွံ့ ဖြိုးရန်အတွက် အရေးကြီးတဲ့ ဓာတ်တစ်ခုဖြစ်တာကြောင့် မျှတတဲ့ အဟာရကိုရရှိဖို့ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်စားသုံးတဲ့ အစာအစားတွေမှာ ဒီအစားအစာတွေ တစ်မျိုးမဟုတ်တစ်မျိုး ပါဝင်နေဖို့ လိုအပ်ပါသည်။အသားဓာတ်ကို တိရစ္ဆာန်မှရတဲ့ အသားတွေက ရနိုင်သလို၊ ပဲအမျိုးမျိုးမှလည်း ရနိုင်ပါတယ်။ အသားဓာတ်လို့ပြောတဲ့အခါမှာ ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ် ဈေးမှာ ဝယ်လို့ရတဲ့ ဝက်သား၊ အမဲသား၊ ကြက်သား၊ ဘဲသား၊ ဆိတ်သား၊ ငါးအမျိုးမျိုး၊ ကြက်ဥ၊ ဘဲဥ၊ ငုံးဥ၊ ပုဇွန်၊ သွေးအမျိုး၊ အသည်း၊ နို့ စတဲ့အရာတွေ အားလုံးပါဝင်သလို ပဲအမျိုးမျိုးကနေလည်းအသားဓာတ်ကို ရနိုင်ပါတယ်။ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ပဲအားလုံး (ပဲကြီး၊ ပဲနောက်၊ ကုလားပဲ၊ ပဲစဉ်းငုံ၊ ပဲတီစိမ်း၊ ပဲလွန်း၊ ပဲထောပတ်၊ မြေပဲ အစရှိတဲ့ ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါ့အပြင် အထက်ပါ ပဲတွေနဲ့ပြုလုပ်ထားတဲ့ မုန့်ပဲသွားရေစာတွေနဲ့ ပဲပြား၊ တို့ဟူး စသည်အရာတွေ အားလုံးပါဝင်ပါတယ်။ နို့နှင့် နို့ထွက် အစားအစာတွေကနေ အရိုးတွေကို ကျန်းမာ၊ ကြံ့ခိုင်စေတဲ့ ထုံးဓာတ် (ခေါ်) ကယ်လ်စီယမ်ဓာတ်တွေလည်း ပေါများစွာ ရရှိပါသည်။
အင်အားဖြစ်ထွန်းစေသော အစာအုပ်စု
အင်အားဖြစ်ထွန်းစေသော အစာအုပ်စုဖြစ်ပြီး ကာဗွန်ဟိုက်ဒြိတ်ဓါတ် (သို့မဟုတ်) ကစီဓါတ်ပါဝင်တဲ့ အစားအစာတွေဖြစ်ပါသည်။။ အဲဒီဓာတ်ဟာ လူသားတွေရဲ့ လှုပ်ရှားသွားလာရာမှာလိုအပ်တဲ့ စွမ်းအင်ကို ပေးနေတာဖြစ်တဲ့အတွက်ကြောင့် ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်စားသုံးတဲ့ အစာအစားတွေမှာ ဒီအစားအစာ တွေဟာလည်း တစ်မျိုးမဟုတ်တစ်မျိုး ပါဝင်ဖို့လိုအပ်ပါတယ်။ အဲဒီဓာတ်ကို ကျွန်တော်တို့ နေ့စဉ်စားသုံးနေတဲ့ ထမင်းအပြင် ဆန်မှုန့်၊ ပြောင်းမှုန့်၊ ကောက်ညှင်းမှုန့်၊ ဂျုံမှုန့်တို့နှင့် ပြုလုပ်ထားတဲ့ အစားအစားတွေ၊ မုန့်တွေအပြင် ပေါင်မုန့်၊ ဘီစကွတ်၊ နံပြား စတာတွေကနေလည်း ရနိုင်ပါတယ်။ ဆီ၊ ထောပတ်၊ ခေါက်ဆွဲ၊ အာလူး၊ ကန်စွန်းဥ၊ ပိန်းဥ၊ ပြောင်းဖူး၊ ထန်းလျက်ခဲ၊ ကြံသကာ၊ သကြား စတဲ့ အစားအစာတွေကနေလည်း ရနိုင်ပါသည်။
ရောဂါအမျိုးမျိုးတွေကနေ ကာကွယ်ပေးတဲ့ အစာအုပ်စု ဖြစ်ပါတယ်။ လူတွေကို ရောဂါဘယတွေ မကျရောက်စေဖို့နဲ့ ကိုယ်ခံစွမ်းအားကောင်းနေစေဖို့အတွက် လိုအပ်တဲ့ဓါတ်ကတော့ ဗီတာမင်နှင့် သတ္တုဓါတ်ပဲ ဖြစ်ပါသည်။ အဲဒီဓါတ်ပါဝင်တဲ့ အစားအစာတွေကတော့ ဟင်းသီးဟင်း ရွက်မျိုးစုံနဲ့ အသီးအနှံမျိုးစုံပဲ ဖြစ်ပါတယ်။ ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သစ်သီးဝလံတွေဟာ ရောဂါကာကွယ်နိုင်စွမ်းရှိသလို ကူးစက်တတ်တဲ့ ရောဂါတွေရဲ့ အန္တရာယ်ကနေလည်း ကာကွယ်နိုင်စွမ်း ရှိပါသည်။ အရိုးတွေကို ကျန်းမာ၊ ကြံ့ခိုင်စေတဲ့ ထုံးဓာတ် (ခေါ်) ကယ်လ်စီယမ်ဓာတ်တွေဟာ ဟင်းသီးဟင်းရွက်တွေမှာလည်း များများစားစား ကြွယ်ဝစွာပါဝင်သည်။
ခြံကွင်းရွာ၊ တောင်တန်းကုန်း
ခြံကွင်းရွာ၊ တောင်တန်းကုန်း
ဆန်းဂေး အမျိုးသားဥယျာဉ်
ဆန်းဂေး အမျိုးသားဥယျာဉ် သည် အီကွေဒေါနိုင်ငံ မိုရိုနာ ဆန်တီယာဂို၊ ချင်ဘိုရာဇိုပြည်နယ်၊ တုံဂူရာဟွာပြည်နယ် တွင် တည်ရှိသော အမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုဥယျာဉ်အတွင်း တုံဂူရာဟွာ နှင့် ဆန်းဂေးဆိုသော မီးတောင်ရှင်နှစ်ခု ရှိပြီး အယ်လ်အော်တာ ဆိုသော မီးတောင်သေ တစ်ခု ရှိကာ အပူပိုင်း မိုးသစ်တောမှ ရေခဲမြစ် အထိ ဂေဟစနစ် အမျိုးမျိုး ရှိသည်။
ထိုဥယျာဉ်သည် ၁၉၈၃ ခုနှစ်မှစ၍ ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ တရားမဝင် အမဲလိုက်ခြင်း၊ စားကျက်မြေအဖြစ် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုခြင်း၊ အစီအစဉ်မရှိပဲ လမ်းများဖောက်လုပ်ခြင်း နှင့် ဥယျာဉ်၏ နယ်နိမိတ်ကို ကျူးကျော်ခြင်းတို့ကြောင့် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်မှ စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်းမှ ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။
စကားရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံခရိုင်ရွာ၊ သဲအိမ်ကျောင်းစု
ကျုံခရိုင်ရွာ၊ သဲအိမ်ကျောင်းစု
မန့်မော်ရွာ၊ ဖာပွန်လီဆော
မန့်မော်ရွာ (Mantmaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဖာပွန်လီဆောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၀၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟန်နားရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ဟန်နားရွာ (Hannar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ တောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၉၄ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဧကရာဇဇာတ်
စတုက္ကနိပါတ် - ၁။ ကာလိင်္ဂဝဂ် -(၃၀၃) ဧကရာဇဇာတ်။ ။ တိုင်းပြည်ကို လုယူပြီးလျှင် မိမိကိုပင် ဦးစောက်ဆွဲ၍ ညှဉ်းဆဲသောမင်းအား အချစ်မပျက် မေတ္တာသက်နိုင်သည့် ဗာရာဏသီမင်းတစ်ပါးအကြောင်း။
ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောသလမင်းကြီး၏ မထင်ရှားသော အမတ်တစ်ယောက်ကို အကြောင်းပြု၍ အောက်ပါအ တိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။ [ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုသည် သေယျဇာတ် ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုနှင့် တူပြီ။ အတိတ်ဝတ္ထုလည်း မဟာသီလဝဇာတ် အတိတ်ဝတ္ထုနှင့် တူပြီ၊ ထူးနိုးရာကိုသာ ပြအံ့။]
ပြည်မှနှင်ထုတ် အမတ်ယုတ်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် အမတ်တစ်ယောက်သည် နန်းတွင်း၌ ပြစ်မှားလေ၏။ ထိုအမတ်၏အပြစ်ကို မင်းကြီးကိုယ်တိုင် သိတော်မူလျှင် တိုင်းပြည်မှနှင်ထုတ်လေ၏။
ထိုအမတ်သည် ဒုဗ္ဘိသေနမည်သော ကောသလမင်းထံဝင်၍ ခစားလေ၏။ ဗာရာဏသီမင်းကို စစ်ထိုးရန် အကြိမ်ကြိမ် ကုန်းတိုက်လျှောက်ထားသဖြင့် ခွင့်ပြုလျှင် မင်းကြီးနှင့်တကွ စစ်သည်ဗိုလ်ပါခြံရံကာ ဗာရာဏသီမြို့သို့ လာလေ၏။ ဗာရာဏသီမင်းကြီးလည်း ခုခံခြင်းကို မပြုလေ၊ ဒုဗ္ဘိသေနမင်းသည် အစဉ်အတိုင်း သိမ်းယူကာ မြို့တော်သို့ရောက်လျှင် မြတ်သော ပြာသာဒ်အပြင်ဝယ် အမတ်တို့အလယ်၌နေသော ဗာရာဏသီမင်းကို ဖမ်းယူနှောင်ဖွဲ့ကာ ဆိုင်း၌ထည့်စေပြီးလျှင် မြောက်ဘက်တံခါးခုံ၌ စောင်ထိုးစွဲ၍ ထားလေ၏။
သူခိုးမင်းအား မေတ္တာပွား
ဗာရာဏသီမင်းကြီးသည် သူခိုးမင်းကို အာရုံပြုလျက် မေတ္တာကိုပွားစေ၍ ကသိုဏ်းပရိကံ ပြုတော်မူ၏။ အနှောင့်အဖွဲ့ကို ဖြတ်စေပြီးလျှင် ကောင်းကင်၌ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေတော်မူ၏။ ထိုအခါ သူခိုးမင်း၏ကိုယ်၌ အလွန်ပူပြင်းရကား ပူသည်၊ ပူသည်ဟု ဟစ်အော်ကာ မြေ၌ ဟိုမှ၊ သည်မှ လူးလဲ ကာနေရ၏။ အမတ်တို့ကို မေးလတ်သော် အမတ်တို့သည် အရှင်မင်းကြီးတို့ကား တရားစောင့်၍ အပြစ်မရှိသော မင်းကြီးကို ဆိုင်း၍ထည့်ကာ မြောက်ဘက်တံခါးမုခ်၌ စောင်ထိုးဆွဲစေသည့်အတွက် ပူလောင်သည်ဟု လျှောက်ထားကုန်၏။
ဒုဗ္ဘိသေနမင်းသည် ဗာရာဏသီမင်းကြီးကို လွှတ်ကြကုန်ဟု မင်းချင်းတို့အား စေခိုင်းလေ၏။ မင်းချင်းတို့လည်း လွှတ်မည်ဟု သွားကြရာ ကောင်းကင်၌ ထက်ဝယ်ဖွဲ့ခွေနေသော ဗာရာဏသီမင်းကြီးကို မြင်လျှင် ပြန်ခဲ့၍ ဒုဗ္ဘိသေနမင်းအား လျှောက်ထားကြပြန်၏။ ဒုဗ္ဘိသေနမင်းလည်း လျင်မြန်စွာသွား၍ ဗာရာဏသီမင်းကြီးကို ရှိခိုးကန်တော့ကာ -
အဆင်းမပျက် သည်းခံချက်
“အို - ဧကရာဇ်မင်းမြတ် .... အရှင်မင်းမြတ်သည် ရှေးအခါ အလွန်မွန်မြတ် ပြည့်စုံသော ကာမဂုဏ်တို့ကို ခံစား၍ နေရဘိ၏။ ယခုအခါ ငရဲ၌ကျသည့်အလား မညီမညွတ် စောင်ထိုးဆွဲထားပါလျက် ရှေးကဖြစ်သေ အဆင်းအားကို အဘယ်ကြောင့် မစွန့်ဘိသနည်း” ဟု အံ့ဩစွာ မေးမြန်းလျှောက်ထားလေ၏။ ထိုစကးကိုကြားလျှင် ဗာရာဏသီမင်းသည် - ဒုဗ္ဘိသေနမင်းအား -
“အို- ဒုဗ္ဘိသေနမင်း ... အကျွန်ုပ်ကား ရှေးအခါ၌ပင် သည်းခံခြင်း၊ ခြိုးခြံခြင်းအကျင့်ကို ကျင့်ရန် တောင့်တခဲ့ဖူးပြီ၊ ယခုအခါ၌ ထိုတောင့်တခဲ့ဖူးသော သည်းခံခြင်း၊ ခြိုးခြံခြင်းအကျင့်ကို ကျင့်ရပါလျက် ရှေးကဖြစ်သော အဆင်းအားကို အဘယ်ကြောင့် စွန့်ရာအံ့နည်း -
အို. ဒုဗ္ဘိသေနမင်း ... အကျွန်ုပ်မှာ ရှေးအခါကပင် ဒါန၊ သီလစသော ပြုလုပ်ဖွယ်ကိစ္စတို့ကို ပြုလုပ်၍ ပြီးပါပြီ၊ အခြံအရံ ဉာဏ်ပညာနှင့်ပြည့်စုံလျက် သည်းခံနိုင်ခဲသောအရာ၌ သည်းခံနိုင်သော အကျွန်ုပ်ကား စည်းစိမ်ရှိသူဖြစ်သော်လည်း ရှေးအခါက မဖြစ်ဖူးမြဲဖြစ်သော မွန်မြတ်သော ချမ်းသာကိုရရှိသဖြင့် ရှေးကဖြစ်သော အဆင်းအားကို မစွန့်ပေ။
အို - ဒုဗ္ဘိသေနမင်း .... သင်ပြုလုပ်အပ်သော ဆင်းရဲဖြင့် မင်းချမ်းသာကို ပယ်စွန့်၍ ဈာန်ချမ်းသာဖြင့်လည်း သင်ပြုလုပ်အပ်သော ဆင်းရဲကို ပယ်စွန့်ကာ သည်းခံနိုင်ခဲသောအရာကိုလည်း သည်းခံနိုင်၏။ သူတော်ကောင်းတို့သည် ငြိမ်းအေးနိုင်သော သဘောရှိကုန်သည်ဖြစ်၍ နှစ်ပါးစုံသော ချမ်းသာ၊ ဆင်းရဲ၌တူမျှကြကုန်၏’’ –
ဟု ပြန်ကာ ပြောဆိုတော်မူ၏။
ပြည်ကိုအပ်နှင်း ကန်တော့ခြင်း
ဒုဗ္ဘိသေနမင်းလည်း ဗာရာဏသီမင်းကြီး စကားကိုကြားလျှင် ကန်တော့ တောင်းပန်ကာ “အရှင်မင်းကြီးတို့ ပြည်ကို အရှင်မင်းကြီးတို့ပင် မင်းပြုပါကုန်၊ အကျွန်ုပ်တို့သည် သူခိုးဘေးရန်တို့ကို ပယ်ဖျောက်ပါမည်” ဟု တိုင်းပြည်ကို အပ်နှင်းပြီးလျှင် ပြစ်မှားသော အမတ်ကိုလည်း မင်းဒဏ်ပြု၍ မိမိတိုင်းပြည်သို့ ပြန်လေ၏။
ဗာရာဏသီမင်းကြီးသည်လည်း မင်း၏အဖြစ်ကို အမတ်တို့အား အပ်နှင်းပြီးလျှင် ရသေ့ရဟန်းပြု၍ သေလွန်သောအခါ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့လားလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ဗာရာဏသီမင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) သည်းခံနိုင်ခြင်း၊ ခြိုးခြံခြင်း၊ အဆင်းမဖောက်ပြန်။
(၂) ဆင်းရဲဖြင့်နှီး၊ ချမ်းသာကြီး၊ အပြီးယူကြရန်။
(၃) ဆင်းရဲ,ချမ်းသာ၊ တူမြဲသာ၊ ငြိမ်းစွာသူတော်မှန်။
ဧကရာဇဇာတ် ပြီး၏။
စည်ပိုင်း
စည်ပိုင်းကို ဆလင်ဒါပုံ အခေါင်းပေါက် ပါရှိသည့် ထည့်စရာ သို့မဟုတ် သိုလှောင်စရာ ပစ္စည်းအဖြစ် သိထားကြပါလိမ့်မည်။ ရှေးရိုးစဉ်ဆက် သုံးခဲ့ကြသည့် စည်ပိုင်းများမှာ ရေမိုးဒဏ် ခံနိုင်သည့် သစ်သားပျဉ်ချပ်ရှည်များကို ဆက်စပ်ကာ သံကွင်းဖြင့် စည်းနှောင်ထားပြီး ရေ သို့မဟုတ် အရည် မစိမ့်ထွက်စေရန် အတိအကျ တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ စည်ပိုင်းတည်ဆောက်သူများကို အင်္ဂလိပ် ဘာသာအားဖြင့် cooper (စည်ပိုင်းပြုလုပ်သူ) ဟု ခေါ်ကြသည်။
စည်ပိုင်း တည်ဆောက်ရာတွင် အများအားဖြင့် ခုံးနေသော ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်၍ အလယ်တွင် ဖောင်းကားနေခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် စည်ပိုင်းကို လှိမ့်၍ သယ်ယူသည့်အခါ ပိုမို လွယ်ကူပြီး ဦးတည်ရာကို အင်အားအနည်းငယ် စိုက်ထုတ်ရုံဖြင့် ပြောင်းနိုင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ထို့အပြင် ဝန်ထည့်သောအခါ ဖိအားကို မျှတစေသည်။ စည်ပိုင်း၏ အဖျားနေရာရှိ သံကွင်းကို chime hoop ဟုခေါ်ကြပြီး အလယ်နေရာရှိ သံကွင်းကို bilge hoops ဟု ခေါ်ကြသည်။ စည်ပိုင်းအဖုံး သို့မဟုတ် အပေါက်ကို လုံခြုံစွာ ပိတ်သည့် အဆို့ကို bung ဟု ဆိုကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ရှေးအခါက ဥရောပတိုက် ဒေသများတွင် ဆီနှင့် ဝိုင်တို့ကို စည်များတွင် ထည့်ကာ သယ်ယူပို့ဆောင်ကြသည်။ အဖုံးကို ထင်းရှူးဆီ သို့မဟုတ် သစ်စေးတို့ဖြင့် ပိတ်ဆို့ကြသည်။ အေဒီ ၃ရာစုနှစ်များတွင် ရောမလူမျိုးတို့က စည်များကို လုပ်ငန်းသုံးသာမက စစ်ဘက်တွင်လည်း သုံးခဲ့ကြသည်။ နှစ်ပေါင်း ၂၀၀၀နီးပါး စည်များသည် သင်္ဘောဖြင့် သယ်ဆောင်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ အခြား သယ်ပို့နည်းလမ်းများဖြင့် လည်းကောင်း များစွာ အသုံးဝင်ခဲ့သည်။ စည်များသည် အရည်ထည့်ရန်သာမက သံ၊ ရွှေ၊ ငွေ၊ ဒင်္ဂါး စသည့် ပစ္စည်းများအတွက်လည်း ထည့်၍ သယ်ဆောင်ရန် အဆင်ပြေခဲ့သည်။ အိတ်များသည် ဈေးသက်သာသော်လည်း စည်နှင့် အလေးချိန်ချင်း တူပါက သယ်ရခက်ခဲပြီး စိတ်မချရပါ။ ၂၀ရာစု ရောက်သည့်အခါ စည်များ၏ အခန်းကဏ္ဍက မှေးမှိန်လာခဲ့ရသည်။ ခေတ်မီ သယ်ဆောင်ရေး နည်းပညာများ ပြောင်းလဲလာ၍ ဖြစ်သည်။ သို့တိုင် သံစည်များကို ဆက်လက် သုံးနေဆဲ ဖြစ်သည်။ သံစည်လွတ်များကို ဖျက်ပြီး အခြားလုပ်ငန်းများတွင် သုံးနိုင်သည်။
စည်ပိုင်းနှင့် ရေနံစိမ်း
ဆီ သို့မဟုတ် အရည်များကို စည်များတွင် ထည့်၍ သယ်ယူ ပို့ဆောင်ခဲ့သည့် လုပ်ငန်းသည် ရာစုနှစ် တစ်ခုထက် ပိုခဲ့ပါပြီ။ သို့ရာတွင် ၁၈၀၀ ပြည့် နှစ်လယ်ပိုင်းက စံနှုန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ချက်များသည် ထူးထူးခြားခြား မပြောင်းလဲခဲ့ပါ။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ်တစ်ဝန်းမှ ရေနံကုန်သည်တို့က ရေနံစိမ်းများကို စုဆောင်းကာ ဝီစကီထည့်သည့် စည်များတွင် ထည့်ပြီး သယ်ဆောင်ခဲ့စဉ်က ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ရေနံကို စနစ်တကျ တူးဖော်ခြင်းမျိုး မဟုတ်ဘဲ ကျောက်အကြိုအကြားမှ ထွက်ရှိနေသော သဘာ၀ရေနံစိမ်းကို အဝတ်စများဖြင့် တို့ယူကာ ညှစ်ထုတ်ယူကြခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ရေနံစိမ်းကို ကျောက်ထွက်ဆီ (rock oil) ဟု သုံးနှုန်းခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းမှာ ဟင်းသီးဟင်းရွက် သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်များမှ ရသည့် ဆီများနှင့် ကွဲလွဲစေရန် ခေါ်ကြခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က ဆေးဝါးအဖြစ် လှည့်လည်ရောင်းချကြပြီး မကြာမီ ဝေလငါးအဆီများ ရှားပါးလာသည့်အခါ မီးထွန်းရန် ပြောင်းလဲအသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
အမေရိကန်တွင် ၁၈၅၉ ခုနှစ်မှ အစပြုကာ ရေနံတူးဖော်ခြင်းကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၈၆၀-ပြည့်နှစ်များအတွင်း ပင်ဆယ်ဗေးနီးယား ပြည်နယ်တစ်ဝန်းတွင် ရေနံစင်များ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် သစ်သားစည်များက ဈေးနှုန်း နှစ်ဆ တက်သွားခဲ့သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံသား စာရေးဆရာနှင့် စီးပွားရေး သုတေသနပညာရှင် Daniel H. Yergin ၏ The Prize စာအုပ်ထဲကလို ရေနံအထွက်နှင့် စည်များ၏ ဈေးနှုန်းသည် အချိုးကျ တက်လာခြင်းဟု ဆိုနိုင်သည်။ သို့ဖြစ်၍ စည်များ၏ အရွယ်အစားနှင့် ထည့်သွင်းနိုင်မှုကို စံအဖြစ် သတ်မှတ်ဖို့လည်း လိုအပ်လာခဲ့သည်။
ပင်ဆယ်ဗေးနီးယားပြည်နယ် တစ်ဝန်းရှိ လမ်းများသည် ကျဉ်းလာသည်ဟု ထင်ရသည်။ မြင်းဆွဲ ကုန်တင်လှည်းများ၊ ရေနံစည် တင်ဆောင်လာသည့် လှည်းများဖြင့် ပြည့်လာခဲ့သည်။ သည်နေရာတွင် အမေရိကန်နိုင်ငံသား John Davison Rockefeller ၏ အကြောင်းကို လည်း သိထားဖို့လိုမည်။ အသက် ၂၅နှစ်သာ ရှိသေးသည့် John D. Rockefeller က Standard Oil Co ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး သစ်သားဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် ပထမဆုံး ရေနံပိုက်လိုင်းကို တည်ဆောက်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် အမေရိကန်နိုင်ငံ ရေနံထုတ်လုပ်မှု၏ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းကို ထိန်းချုပ်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
Barrel (bl)နှင့် ၄၂ ဂါလံ
bl (barrel) ဆိုသော စကားလုံးကို Standard Oil Co. က သုံးခဲ့သည် ဟုလည်း ပုံပြင်ဆန်ဆန် ကြားဖူးသည်။ ၎င်း bl သည် အရောင်ခွဲခြား သတ်မှတ်ခြင်းဖြစ်၍ ဥပမာအားဖြင့် Kerosene ကို အပြာရောင် စည်များတွင်ထည့်ပြီး သင်္ဘောဖြင့်တင်ပို့ကြသည်။ bblသည် blue barrelကို ဆိုလိုသည်။ ထို့အတူ ဓာတ်ဆီသည် အနီရောင်စည်ဖြစ်သည်။ ၁၈၆၆ခုနှစ်တွင် စည်တစ်စည်၌ ရေနံစိမ်း ၄၂ ဂါလံ (လီတာ ၁၆၀)ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ အလွယ်တကူနှင့် သတ်မှတ်နိုင်ခဲ့ခြင်းတော့ မဟုတ်။ ရေနံထုတ်လုပ်သည့် ကုမ္ပဏီ ၃၀ နီးပါးက ရေနံစိမ်းကို ဂါလံနှင့် ချင်တွယ်ခြင်းကို သဘောတူကြသည်။ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခု ကျော်လွန်ခဲ့အပြီးတွင်မှ “ရေနံထုတ်လုပ်သူများ ကောင်စီ”က ၄၂ ဂါလံကို တိုင်းတာမှုစံတစ်ရပ်အဖြစ် လက်ခံခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းရေနံစိမ်း ၄၂ ဂါလံကို စွမ်းအင်အဖြစ် ပြောင်းလဲ ထုတ်လုပ်လျှင် စွမ်းအင် ၅၈၀၀၀၀၀ BTU (British Thermal Unit) ရနိုင်ပြီး သဘာ၀ဓာတ်ငွေ့ ၅၆၁၄-ကုဗပေ ထွက်ရှိနိုင်သည်။ ဓာတ်ဆီအဖြစ် ထုတ်လုပ်ပါက ဂါလံ ၂၀မျှ ရနိုင်သည်။ ရေနံချက်လုပ်ခြင်းသည် ပေါင်းခံမှု အဆင်ဆင့်ဖြစ်၍ အခြား လောင်စာ ထုတ်ကုန် အနည်းငယ်စီကိုလည်း အချိုးကျ ရနိုင်သည်။
၁၈၅၉ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ ရေနံစိမ်း စည် ၂၀၀၀ ထုတ်လုပ်ခဲ့ရာမှ ၁၈၇၉ခုနှစ်တွင် စည် သန်း ၂၀ ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၆ခုနှစ်တွင် စည်၁၂၅သန်းကျော်လာခဲ့သည်။ ၁၈၇၀-ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်းတွင် အလွန်ရှည်လျားသော ရေနံပိုက်လိုင်းများကို တည်ဆောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၀ပြည်နှစ် စောစောပိုင်းတွင် ဆီတင် သင်္ဘောများသည် စူးအက်တူးမြောင်းကို ဖြတ်သန်း နေကြပြီ ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစနစ် ပေါ်ထွန်ခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ ယနေ့အချိန်အခါများတွင် ရေနံစည် ၄သန်းကို သင်္ဘောဖြင့် သယ်ဆောင်ပြီး တစ်ရက်တာ လိုအပ်ချက် ရေနံစည် ၈၅သန်းကို အလျင်မီအောင် ဖြည့်တင်းပေးနေရသည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့ကုန်ပစ္စည်း သယ်ယူပို့ဆောင်မှု၏ တတိယနေရာ ဖြစ်သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံသည် ကီလိုလီတာ စနစ်ကို သုံးပြီး ရုရှားတို့က မက်ထရစ်တန်ကို သုံးသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ ရေနံတစ်စည်တွင် ၄၂ ဂါလံနှုန်းကို ကုန်သွယ်ရောင်းဝယ်မှုတွင် သုံးနေကြဆဲဖြစ်သည်။
ရေနံဈေးနှုန်းကို တွက်ချက်ကြရာတွင် စည်(barrel)နှင့် တွက်ကြသည်။ သို့ရာတွင် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ရေး ကဏ္ဍတွင် အလွန် အသုံးနည်းလာခဲ့ပါပြီ။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ရေနံစိမ်း သို့မဟုတ် ရေနံထွက် ပစ္စည်းများကို ပိုက်လိုင်း သို့မဟုတ် ရေနံတင်သင်္ဘောများဖြင့် သယ်ယူကြ၍ ဖြစ်သည်။
ဆားတော်ရွာ၊ ကွင်းလျှား
ဆားတော်ရွာ၊ ကွင်းလျှား
ဆီကွိုင်းယားပင်
ဆီကွိုင်ယားပင်ကြီးများသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် တွင် ပေါက်လေ့ရှိသည့် ဆယ့်နှစ် ရာသီ စိမ်းလန်းသော အပင်ကြီးများဖြစ်၍၊ ထင်းရှူးပင်မျိုးတွင် ပါဝင်၏။ ဆီကွိုင်းယားပင်နှစ်မျိုး နှစ်စားရှိရာ တစ်မျိုးမှာ အလွန်ကြီးမားသည့်အပင်မျိုးဖြစ်၍၊ ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်ရှိ ဆီယယ်ရာ နီဗားဒါး အနောက်ဘက် တောင်ခြေတွင် တွေ့ရှိနိုင် သည်။ ဤအပင်ကြီးမျိုးသည် ပေပေါင်း ၂ဝဝ မှ ၃၅ဝ ထိ မြင့်၍၊ အချင်းပေ ၂ဝ မျှရှိပြီးလျှင် နှစ်ပေါင်း ၁၁ဝဝ မှ ၁၅ဝဝ ထိအသက်ရှည်ကြသည်။ အခြားတစ်မျိုးမှာ သစ်နီပင် မျိုးဖြစ်၍၊ သစ်နီပင်က သစ်သားကို ပရိဘောဂများပြုလုပ်ရာ၌ များစွာ အသုံးပြုကြသည်။ သစ်နီပင်ကြီးမျိုးကို ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ် ကမ်းခြေတစ်လျှောက် တောင်တန်းများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ထိုသစ်ပင်ကြီးမျိုးသည် တောနက်များ၌လည်း ပေါက် တတ်ကြသည်။ သီးခြားသစ်ပင်အုပ်များ၌လည်း ပေါက်တတ်ကြ သည်။ ပေါက်သည့်အပင် အရေအတွက်မှာ နည်းပါး၏။ ဤ အပင်ကြီးမျိုးကို ခရစ် ၁၈၅၂ ခုနှစ်ခန့်က စတင်တွေ့ရှိခဲ့ကြ သည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ ၌ကား ၁၈၅၃ ခုနှစ်ခန့်တွင် ဆီကွိုင်ယား ပင်ကို စတင်စိုက်ခဲ့ကြသည်။ ဆီကွိုင်ယားပင်မျာသည် ကြီးမား တင့်တယ်သောကြောင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် ထိုအပင်ကြီးမျိုးကို အများအပြား စိုက်ပျိုးကြသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း အင်္ဂလန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းရှိ ခြံများ နှင့်ဥယျာဉ်များတွင် ဆီကွိုင်ယားပင်များကို တွေ့နိုင်လေသည်။
ပင်ရင်းဒေသများတွင် ဆီကွိုင်ယားပင်သည် တောက် ပြောင်သော သစ်ကြံပိုးရောင်ရှိ၍၊ ဖြောင့်စင်းသည့် ပင်စည်များ လည်း ရှိတတ်ကြသည်။ ပေပေါင်း ၁၈ဝ မျှတိုင်အောင် အကိုင်းအခက်များ မရှိဘဲ၊ စင်းလုံးချော ပင်စည်ကြီးများရှိသဖြင့် ရှုချင်စဖွယ်တင့်တယ်လှပ၏။ အဖျားဖက်တွင် ရှူး၍လုံးဝန်း လျက်၊ ရှည်၍ချွန်သော အမြဲစိမ်းအရွက်များရှိ၏။ အပင်အိုကြီး တို့၏ ထိပ်ဖျားများသည် ဆီးနှင်း၏ အလေးဒဏ်နှင့် လေပြင်း တိုက်ခတ်သည့်ဒဏ်ကြောင့် ကျိုးပဲ့လျက်ရှိတတ်သည်၊ အကြီးဆုံးအပင်ကြီးများကို လှဲ၍သက်ရစ်များကို ကြည့်ရ ခြင်းအား ဖြင့် ထိုအပင်များ၏ အသက်သည် နှစ်ပေါင်း ၁၁ဝဝ မှ ၁၅ဝဝ အတွင်းတွင် ရှိကြောင်းသိရလေသည်။ ထင်ရှားသည့် ဆီကွိုင်ယားပင်ကြီးတစ်ပင်၏ အချင်းမှာ ၉၃ ပေမျှရှိသည်။ ကြီးမားသော အခြားအပင်ကြီး တစ်ပင်၏ အောက်ခြေတွင် လိုဏ်ခေါင်းတစ်ခုကို ဖောက်လုပ်ထားရာ၊ ထိုလိုဏ်ခေါင်းတွင်းမှ မြင်းစီး သမားတစ်စုပင် ဖြတ်သွား နိုင်သည်။ ထိုသစ်ပင်ကြီးမျိုး၏ အသားမှာ အနီရောင်ရှိ၍ ပေါ့ပြီးလျှင် အလွန်ခိုင်မာသည်။ ယခုအခါဆိုင်ရာ အစိုးရများ က ထိုအပင်မျိုးကို မလှဲရန် အမိန့်ထုတ်ထားလေသည်။ သစ်နီပင်မျိုးများသည် ကမ်းခြေတစ်လျှောက် နှင်းပိတ် အောင်ကျသောသစ်တောများ၌ ပေါက်ရောက်လေ့ရှိကြသည်။ အရွက်များသည် ထင်းရှူးပင်အရွက်နှင့်တူ၍၊ ဘေးဘက်သို့ပြန့် ကားနေတတ်သည်။ တစ်လက်မခန့်ရှိ ကတော့ပုံအသီးများကို အခိုင်လိုက် သစ်ပင်၏ အဖျားတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ထိုသစ်နီမျိုးမှာ အမြင့်ပေ ၁၁ဝ ကျော်မျှ ရှိတတ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အလှဆင်သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
လင်
မန်လည်ဆရာတော် ဘုရားသည် လင်ဟူသောဝါဟာရကို ပီပီပြင်ပြင် စကားရွှင်ရွှင်နှင့်ပင် အဘိဓာန် ဖွင့်သွားတော်မူ၏။ ဘယ်လိုသတ္တဝါမျိုးကို လင်ခေါ်လေသနည်း။ ပဒုမပြဇာတ်မှာပင် "လင်" ဟူသောစကားလုံး၏အနက်ကို သဘောပေါက်လွယ်အောင် ကောက်ခါငင်ကာ ဖွင့်ထားခဲ့သည်ကား"လင်"ယောက်ျားကို လင်ဆိုသည်မှာကား ထိုမယားတို့ အယားစိတ်ဝင်၊ ယားမရွှင်က ကြည်လင်စေသောအားဖြင့် တကားကားနှင့်ယောက်ျားဓမ္မတာ နေ့နေ့ညည၊ ထိုကိစ္စကို လုံ့လပြုတတ်ရှာ၍ လင်ဟူပါသည်။ လူ့အခေါ်မှတ်ကြ။
ထို့ကြောင့် ယားနိုင်၊ လင်နိုင်လာအောင် မယားကလည်း မယားနှင့်တန်သောအ လုပ်ကို လုပ်၊ လင်ကလည်း လင်နှင့်တန်သောအလုပ်ကို ယောက်ျားတို့၏ဇွဲမာန်ဖြင့် မတွန့် မဆုတ် ကြိုးစား၍ လုပ်ကြ။ ကိုယ်စီကိုယ်ငှ အလကားမနေပဲ ယားကြဟုဆိုလိုသည်။
ကျေးတောရွာ၊ ကြံခင်း
ကျေးတောရွာ၊ ကြံခင်း
ဂျစ်ပစီလူမျိုး
ဂျစ်ပစီတို့ ဘာသာစကားကို ရိုမနီဘာသာဟု ခေါ်သည်။ ထိုဘာသာထဲတွင် ဂရိ၊ အာမီးနီးယန်းနှင့် ဆလားဗစ်စကားများ ပါဝင်သည်။ သူတို့တွင် ဘာသာစကားသီးသန့်ဟူ၍ မရှိချေ။ ရိုမနီဘာသာသည် ၁၄ မျိုးကွဲ၍ အခြားဘာသာစကားများနှင့် ရောနှောထွေးယှက်ကာ ကပြားဘာသာစကား ဖြစ်နေသည်။ ထိုရိုမနီဘာသာစကားမှာ ဂျစ်ပစီတို့ ဘိုးဘွားများ လက်ထက်ကတည်းက သုံးစွဲလာသော ဘာသာဖြစ်၍ ရှေးကျသော သင်္သကရိုဋ် (သက္ကဋ) ဘာသာနှင့် ပြကရိုဋ်ဘာသာတို့၌သာ မူတည်၏။ ဂျစ်ပစီတို့သည် သူတို့၏ ဓလေ့ထုံးစံများကို လွန်စွာ အရေးထားလိုက်နာကြ၏။
ဂျစ်ပစီလူမျိုးတစ်စု တစ်စုတွင် သူတို့တင်မြှောက်ထားသော အကြီးအကဲများကို ဘုရင်နှင့် ဘုရင်မဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုဘုရင်နှင့် ဘုရင်မတို့က အုပ်ချုပ်ကာ ကိုယ့်လူစုနှင့်ကိုယ် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာနေထိုင်ကြ၏။ ရွှေ့ပြောင်းသည့်အခါ သူတို့၏ အိမ်ထောင်ပစ္စည်းကလေးများ၊ သားသမီးများနှင့် မွေးမြူထားသောခွေးများကို ရထားပေါ်သို့ တင်ဆောင်သွားတတ်၏။ ဂျစ်ပစီတို့သည် အလွန်တောက်ပသော အရောင်များကို နှစ်ခြိုက်၏။ အဝတ်အစားများကိုသော် လည်းကောင်း၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကိုသော်လည်းကောင်း တောက်ပစွာ ဆင်ယင်ခြယ်လှယ်ထား၏။ ဂျစ်ပစီမိန်းမများမှာ ဇာထိုး၊ ပန်းချုပ်၊ ဗေဒင်ဟောခြင်းတို့၌ ကျွမ်းကျင်၏။ အဝတ်အစားများကို ဇာပန်းများ ထိုးထားလေ့ရှိ၏။ မိန်းမများသည် လက်ဝတ်လက်စားများကို အလွန်မက်ကြ၏။ ရွှေလက်ကောက်ကြီးများ ဝတ်ကာ နားနှစ်ဖက်၌လည်း ရွှေနားကွင်းများကို တစ်ချွင်ချွင်မြည်အောင် ဆွဲထားတတ်ကြလေသည်။
ဂျစ်ပစီတို့မှာ တစ်စုနှင့်တစ်စု ဓလေ့ထုံးစံချင်း မတူကြချေ။ သို့သော် ဂျစ်ပစီလူမျိုးစုတိုင်း၌ပင် ပွဲတော်နေ့များ၊ ပျော်ပွဲဲ၊ ရွှင်ပွဲ၊ ကခုန်ပွဲများ ရှိကြလေသည်။ ပွဲတော်ကျင်းပသည့်ညများ၌ စခန်းချရာ တဲများရှေ့တွင် မီးပုံကြီးများပုံ၍ ယောက်ျားများက အတီး၊ အမှုတ်များ တီးကာ မိန်းမကလေးများက သီချင်းများဆိုပြီးလျှင် ကခုန်မြူးထူးကြ၏။ ဂျစ်ပစီတို့မှာ ပျော်ပျော်နေတတ်သည်။ အခြေအတည်တကျ မရှိချေ။ ရှေးကျသော ဂျစ်ပစီတို့မှာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း မကောင်းချေ။ ရပ်ရွာထဲ၌လှည့်လည်၍ ခိုးဝုက်တိုက်ခိုက် လိမ်လည်လှည့်ဖြား၍ စားတတ်၏။ အမေရိကတိုက် နှင့် ဥရောပတိုက်ရှိ ဂျစ်ပစီတို့မှာ အများအားဖြင့် ဆင်းရဲနွမ်းပါးသူများဖြစ်ကြသည့်အတိုင်း တစ်ဝမ်းတစ်ခါးဝအောင်မျှပင် မစားသောက်နိုင်ကြချေ။
ဂျစ်ပစီတို့တွင် ထူးဆန်းသော ဓလေ့ထုံးစံများ ရှိသည်၊ မွေးခါစ နို့စို့ကလေးကို ရေစီးနေသောမြစ်ချောင်းထဲတွင် ရေချိုးပေးရ၏။ လက်ထပ်ပွဲတွင် သတို့သားနှင့် သတို့သမီးသည် မီးပုံပေါ်လွှားခုန်၍ သူတို့၏လက်များကို ဓားနှင့်ခြစ်ပြီးလျှင် လက်နှစ်ဖက်ကို စည်းနှောင်ထားရသည်။ ထိုသို့ ပြုလုပ်ခြင်းမှာ သွေးချင်းရောသွားစေရန် ဖြစ်သည်။ လူတစ်ယောက် သေလျှင်လည်း ထိုသူ၏ပစ္စည်းဝန်ထုပ်အားလုံးကို မီးတင်ရလေသည်။
ဂျစ်ပစီယောက်ျားများ၏ သက်မွေးဝမ်းကျောင်းပညာမှာ မမာသောမြင်းများကို ဆေးကုပေးခြင်း၊ သတ္တုထည်များလုပ်ခြင်း၊ ပန်းပဲလုပ်ခြင်း၊ ဆပ်ကပ်ပွဲပြခြင်း၊ တီးမှုတ်သီဆိုခြင်း တို့ဖြစ်၏။ မိန်းမများကမူ ဗေဒင်ဟောခြင်း၊ နက္ခတ်ကြည့်ခြင်း၊ ဇာထိုးခြင်းတို့ဖြင့် ဝမ်းကျောင်းကြ၏။ အလုပ်အကိုင် ရှားပါးသည့် အခါများ၌ ဂျစ်ပစီတို့သည် သူတောင်းစားဘဝကိုပင် ရောက်ခဲ့ကြရ၏။ ဂျာမနီနိုင်ငံ၌ သွားရောက်နေထိုင်ကြသော ဂျစ်ပစီတို့မှာ ဟစ်တလာလက်ထက်က နာဇီတို့၏ နှိပ်စက်ညဉ်းပန်းမှုတို့ကို များစွာခံခဲ့ကြရ၏။ နာဇီများကသူတို့ကို လူရာမဝင်သောသူများဟု ရှုတ်ချကာ သူတို့၏နေရေး ထိုင်ရေး၊ ရွှေ့ပြောင်းသွားလာရေး၌ များစွာ တားမြစ်ခဲ့၏။ အမေရိကတိုက်နှင့် ဥရောပတိုက်ရှိ အချို့ဒေသများ၌ ဂျစ်ပစီတို့ကို နေရာမရွေ့ပြောင်းရန် ပြင်းထန်စွာ ဥပဒေဖြင့် တားမြစ်ထားလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လူမျိုး
လိမ့်ထျာ့ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
လိမ့်ထျာ့ရွာ (Leinthtyar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၁၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၅၇ ဦး၊ မ ၁၈၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိုင်ပေ ၁၀၁
ထိုင်ပေ ၁၀၁ (臺北101) တစ်နည်းအားဖြင့် ထိုင်ပေ ငွေရေးကြေးရေး စင်တာသည် ထိုင်ပေမြို့၏ အထင်ကရ မိုးမျှော်တိုက်ကြီးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် တည်ဆောက်ပြီးစီးသောအခါ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်ဆုံး အဆောက်အဦးဖြစ်ခဲ့သည်မှာ ဒူဘိုင်းရှိ ခါလီဖာ မိုးမျှော်တိုက် ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်သည့် အချိန်အထိ ဖြစ်သည်။ ထိုင်ပေ ၁၀၁ သည်လည်း ခေတ်သစ် ထိုင်ဝမ်၏ သင်္ကေတတစ်ခု ဖြစ်လာပါပြီ။ နှစ်ကူးအကြိုညတွင် ထိုင်ပေ ၁၀၁ အဆောက်အဦးမှ မီးရှူးမီးပန်းများ ထုတ်လွှတ်ခြင်းသည် ထိုင်ဝမ် နှစ်ကူးပွဲတော်တွင် အရေးပါသည့် အစီအစဉ် တစ်ရပ်ဖြစ်လာကာ နိုင်ငံတကာ မီဒီယာများက အသားပေး ဖော်ပြသည့် အကြောင်းအရာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
နောင်ခွန်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နောင်ခွန်ရွာ (Nawnghkun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေးလီး တယ်လီဂရပ်ဖ်
ဒေးလီး တယ်လီဂရပ်ဖ် (The Daily Telegraph, The Telegraph; ) သည် ဗြိတိသျှ နေ့စဉ်သတင်းစာဖြစ်၍ လန်ဒန်မြို့၊ တယ်လီဂရပ်ဖ် မီဒီယာအုပ်စုက ဖြန့်ချိကာ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းသာမက နိုင်ငံတကာသို့လည်း ဖြန့်ဖြူးကြသည်။ ဆိုက်ကြီးသတင်းစာအမျိုးအစားဖြစ်၏ ။
အာသာ ဘီ. ဆလေး (Arthur B. Sleigh) က ၁၈၅၅ တွင် The Daily Telegraph & Courier အမည်ဖြင့် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ကာ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီအာဏာရလာသည့်အခါ ယူကေ၌ တိုင်းစ်သတင်းစာထက်ပို၍ပင် ခိုင်မာယုံကြည်နိုင်သည်ဟု ယူဆသတ်မှတ်ကြလေသည်။ "တယ်လီဂရပ်ဖ်"တွင် အရည်အသွေး အဆင့်မြင့်သည့် သတင်းပညာရပ်/ဆောင်ရွက်မှု ရှိသည်ဟူသော ဂုဏ်ပုဒ်ကို ပိုင်ဆိုင်ကာ ကမ္ဘာပေါ်၌ ကြီးမားခမ်းနားသော ခေါင်းစဉ်များထဲက တစ်ခုဟူ၍လည်း ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။
"တယ်လီဂရပ်ဖ်"သည် ထင်ရှားကျော်ကြားသော သတင်းဦးများစွာကို တင်ပြသော ပထမဆုံးသတင်းစာ တစ်စောင်ဖြစ်ရာ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်ပွားခြင်းများကို တင်ဆက်ဖော်ပြနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၂၀၀၉ ၌ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းပါလီမန် အမတ်များ၏ အသုံးအဖြုန်းများကို ဖော်ပြခဲ့ရာ၌ လူသိများထင်ရှားလှသည့် နိုင်ငံရေးသမားများနုတ်ထွက်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီးရယင်းဖော်ပြမှုအတွက် သတင်းစာဆု (The Press Awards) ချီးမြှင့်ခံရသည်။ ၂၀၁၆ တွင်လည်း အင်္ဂလန် ဘောလုံးမန်နေဂျာ ဆမ် အလာဒိုက်စ်ကို ပုန်းလျှိုးစစ်ဆေးမှုများအကြောင်းကိုလည်း ပထမဆုံးရေးသားခဲ့သည့် သတင်းစာဖြစ်သည်။
ပြိန်းတောရွာ၊ လေးပုံကျောက်
ပြိန်းတောရွာ၊ လေးပုံကျောက်
ဒေးလီး တယ်လီဂရပ်ဖ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလန် သတင်းစာများ
ရှမ်းကွင်းရွာ၊ သဲအိမ်ကျောင်းစု
ရှမ်းကွင်းရွာ၊ သဲအိမ်ကျောင်းစု
မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်
မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ် (Myanmar Maritime University) သည် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ သန်လျင်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရေကြောင်းပညာရပ်နှင့် ပတ်သက်၍ သင်ကြားပေးသော တက္ကသိုလ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအစိုးရ၊ နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသည် နိုင်ငံတော်အေးချမ်း သာယာရေးနှင့် ဖွံ့ ဖြိုးရေးကောင်စီ ဥပဒေအမှတ် ၁/၂၀ဝ၂ ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာဥပဒေကို ၂၀ဝ၂ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၄ရက် တွင် ပြဋ္ဌာန်း၍ မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်အား၂၀ဝ၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁ရက် တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဆင်မလိုက်၊ ဘုရင့်နောင်လမ်း၊ ရေကြောင်းသိပ္ပံကျောင်းဝင်းအတွင်း၌ ယာယီဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀ဝ၄ခုနှစ် မတ်လ ၂၉ရက် တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်ကို ခေတ်မီသော ပုံစံဖြင့်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ပို့ဆောင်ရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အပ်နှင်းထားသော မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်၏ လုပ်ဆောင်ချက်မှာ အရည်အသွေးပြည့်ဝသောရေ ယာဉ်တည်ဆောက်မှုဗိသုကာများ၊ ရေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာများ၊ ရေကြောင်းလျှပ်စစ် အင်ဂျင်နီယာများ၊ ဆိပ်ကမ်းအင်ဂျင်နီယာများ၊ မြစ်ချောင်းနှင့် ကမ်းရိုးတန်းအင်ဂျင်နီယာများနှင့်ရေကြောင်းအရာရှိ လူ့စွမ်းအားအရင်းအမြစ်များကို မွေးထုတ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ထိရောက်မှုရှိသော ရေကြောင်း ပညာရပ်များနှင့် လေ့ကျင့်မှုကိုရရှိစေရန် မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်သည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေကြောင်းတက္ကသိုလ်များ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ရေကြောင်းအဖွဲ့ချုပ် (IMO) ၏ STCW 95 Convention ကို အခြေခံ၍ သင်ရိုးညွှန်းတမ်းနှင့် သင်ရိုးဇယားများကို ရေးဆွဲထားသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်ကို အောက်ပါအဖွဲ့ဝင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ဤတက္ကသိုလ်တွင်အဓိကဌာနကြီး (၂) ခုရှိသည်။
စီမံဌာန
စီမံဌာနအောက်တွင်
သင်ကြားရေးဌာန
သင်ကြားရေးဌာနလက်အောက်တွင်
ရည်မှန်းချက်များ
တက္ကသိုလ်၏ရည်မှန်းချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ရည်ရွယ်ချက်များ
မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်၏ ရည်မှန်းချက်ပန်းတိုင်မှာ
ပေးအပ်သောဘွဲ့များ
မြန်မာနိုင်ငံရေကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်မှအပ်နှင်းမည့်ဘွဲ့နှင့်သင်တန်းကာလမှာအောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဝင်ခွင့်အရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက်
၂၀၁၉-၂၀၂၀ ပညာသင်နှစ် အတွက်မြန်မာနိုင်ငံရေ​ကြောင်းပညာတက္ကသိုလ်၏ ဝင်ခွင့်အရည်အချင်းသတ်မှတ်ချက်မှာ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းစာမေးပွဲတွင် အနည်းဆုံးရမှတ် ၄၈၀နှင့်အထက် ရရှိသည့် ကျောင်းသား၊​ကျောင်းသူများ များလျှောက်ထားခွင့်ရှိသည်။ လျှောက်ထားသူအားလုံးသည်ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးခြင်းနှင့် မျက်စိစစ်ဆေးခြင်း ခံယူရမည်ဖြစ်သည်။
အကဲဖြတ်စနစ်
အထူးပြုဘာသာရပ် အလိုက် သင်ကြားမှုကို ဒုတိယနှစ်တွင် စတင်သည်။ ကျောင်းသား တစ်ဦးချင်း၏ ကြိုက်နှစ်သက်မှုနှင့် ပထမနှစ်သင်တန်း၏ ရမှတ်ပေါ်မူတည်၍ အထူးပြုဘာသာရပ် ရွေးချယ်မှုကိုဆုံးဖြတ်သည်။ သင်ရိုးပြီးဆုံးရန်လိုအပ်သောလက်တွေ့သင်တန်းများပြီးဆုံးပါကနှုတ်ဖြေစာမေးပွဲဖြေဆိုရသည်။ ၎င်းနှုတ်ဖြေစာမေးပွဲကိုကျေနပ်စွာဖြေဆိုနိုင်ကြောင်းအတည်ပြုပြီးပါကအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ (ရေယာဉ်တည်ဆောက်မှု)(NA)၊ ရေကြောင်းအင်ဂျင်နီယာ (ME)၊ရေကြောင်းလျှပ်စစ်(MESE)၊ဆိပ်ကမ်းအင်ဂျင်နီယာ(PH)၊မြစ်ချောင်းနှင့်ကမ်းရိုးတန်းအင်ဂျင်နီယာဘွဲ့ (RC)နှင့် သိပ္ပံဘွဲ့(ဂုဏ်ထူးတန်း)ရေကြောင်းသိပ္ပံ (NS)တို့ကိုအပ်နှင်းခြင်းခံရမည်ဖြစ်သည်။ ပညာသင်နှစ် (၁) နှစ်တွင် နှစ်ဝက်သင်တန်းကာလ (၂)ခုရှိပြီး၊ တစ်ခုစီတွင် စာသင်ချိန်၊ လက်တွေ့ချိန်၊ ရက်သတ္တပတ် (၁၇) ပတ်နှင့်ကိုယ်ပိုင်စာကြည့်ချိန် (၂) ပတ် (သို့မဟုတ်) (၃) ပတ်၊ စုစုပေါင်း ရက်သတ္တပတ် (၂၀) ရှိသည်။ ပထမနှစ်ဝက်စာမေးပွဲပြီးပါကအားလပ်ရက် (၂) ပတ်ရှိပြီးနှစ်ကုန်၍အတန်းတင်စာမေးပွဲ ပြီးလျှင် လက်တွေ့သင်တန်းရှိသည်။ ဘာသာရပ် (၁) ခုစီ၏နည်းပြရမှတ်နှင့် လက်တွေ့ စာမေးပွဲရမှတ်များကို နှစ်ဝက်စာမေးပွဲ (၂) ခုစလုံးတွင် ထည့်သွင်းစဉ်းစား၍ အကဲဖြတ်မည်ဖြစ်သည်။ ကျောင်းခေါ်ချိန်အနည်းဆုံး (၇၅%) နှင့်လက်တွေ့ စာသင်ချိန် (၁၀ဝ%) ကျောင်းခေါ်ချိန်ရှိမှသာ စာမေးပွဲဖြေဆိုခွင့် ရှိသည်။
မြိတ်ခရိုင်
မြိတ်ခရိုင် (Myeik District) သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော ခရိုင်ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မြိတ်မြို့ဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
ရှေးအခါက မြိတ်ခရိုင်သည် ထိုင်းနိုင်ငံအပိုင် ဖြစ်ခဲ့ဖူး၏။ အလောင်းဘုရားနှင့် ဆင်ဖြူရှင်တို့လက်ထက် ယိုးဒယား - မြန်မာစစ်ပွဲများ ဖြစ်ပွားသောအခါမှ တနင်္သာရီကို မြန်မာတို့က သိမ်းယူခဲ့လေသည်။ သို့ရာတွင် ထိုင်းက အသိအမှတ်မပြုဘဲ နေခဲ့သည်။ ၁၈၂၄-၂၅ ခုနှစ် အင်္ဂလိပ်များ မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းမှ တနင်္သာရီနှင့် ရခိုင်တိုင်းတို့ကို သိမ်းယူသောအခါတွင်မူ မြိတ်ခရိုင်ကို မြန်မာနိုင်ငံနယ်နိမိတ်အတွင်းဟု အတိအကျ သတ်မှတ်လိုက်လေသည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီး မြိတ်ခရိုင်တွင် မြိတ်၊ ပုလော၊ တနင်္သာရီ၊ ဘုတ်ပြင်း၊ ကော့သောင်း (၅)မြို့နယ်ပါဝင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဘုတ်ပြင်းနှင့်ကော့သောင်းမြို့နယ်များကို ခွဲထုတ်၍ ကော့သောင်းခရိုင်အဖြစ် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယခုကျွန်းစုမြို့နယ်မှာ မြိတ်အနောက်ပိုင်းမြို့နယ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် ကျွန်းစုမြို့နယ်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည်။၂၀၁၄ခုနှစ်တွင် မြို့နယ်ခွဲစကားရပ်အား ပယ်ဖျက်ခဲ့သဖြင့် ပလောက်မြို့နယ်ခွဲမှာ ပုလောမြို့နယ်ရှိ မြို့တစ်မြို့အဖြစ်သာ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် မြိတ်ခရိုင်၌ မြို့နယ်(၄)မြို့နယ်၊ မြို့ (၆)မြို့ ပါဝင်ဖွဲ့စည်းသည်။ မြိတ်ခရိုင်အား ယခင်က အင်္ဂလိပ်အသုံး Mergui District ဟု သုံးစွဲခဲ့ပြီး ၁၉၈၉ခုနှစ်တွင် မြိတ် ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့တို့အား Myeik ဟု ပြောင်း၍ သုံးစွဲခဲ့သည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
မြိတ်ခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတောင်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ အလယ်ကျသော ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၀ဒီဂရီ ၂မိနစ်နှင့် ၁၃ဒီဂရီ ၃၂မိနစ်တို့အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ဒီဂရီ ၃၀မိနစ်မှ ၉၉ဒီဂရီ ၃၅မိနစ်တို့အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာ​ပေါင်း (၂၀၁၅၇.၈၇) ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ်
မြောက်ဘက်တွင် ထားဝယ်ခရိုင်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံမှ ပရာချပ်ခီရိခန်ပြည်နယ် ၊ တောင်ဘက်တွင် ကော့သောင်းခရိုင်၊ အနောက်ဘက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်တို့ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည့် ကျွန်းစုများသည် ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်းတွင် တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ခရိုင်၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းတွင် မတ်စောက်သည့် တနင်္သာရီတောင်တန်းများ တည်ရှိသည်။ အနောက်ဘက်ခြမ်းသည် များသောအားဖြင့် ပြန့်ပြူးသော ပင်လယ်ကမ်းစပ်များဖြစ်သည်။ ခရိုင်အတွင်း တနင်္သာရီတောင်တန်းသည် မြောက်ဘက်တ့င် ပိုမိုမြင့်မားပြီး တောင်ဘက်သို့ နိမ့်ဆင်းသွားသည်။ မြောက်ဘက်ပိုင်းရှိ ထားဝယ်ခရိုင်နှင့်အစပ်တွင် အမြင့်ပေ (၆၈၀၀)ကျော်မြင့်သော မြင့်မိုရ်လက်ခတ်တောင် တည်ရှိသည်။ အခြားသောတောင်များမှာ အမြင့်ပေ (၄၃၂၅)ပေရှိသည့် သကျက်တောင်၊ အမြင့်ပေ (၈၁၅)ပေရှိသော ကျောက်ဖျာတောင်၊ အမြင့်ပေ (၂၃၉၀)ပေမြင့်သော ငဝန်တောင်တို့ဖြစ်သည်။ မြိတ်ခရိုင်အတွင်းတွင် ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျောက် စုလျက်ရှိသော မြိတ်ကျွန်းစုခေါ် ကျွန်းငယ်ကလေးပေါင်း ၈ဝဝ ကျော် ပါဝင်သည်။ ကျွန်းစုမြို့နယ်တစ်ခုပင်လျှင် ကျွန်းပေါင်း (၂၀၁)ကျွန်း တည်ရှိသည်။ ကျွန်းစုမြို့တည်ရှိရာ ကတန်ကျွန်းမှာ စတုရန်းမိုင် (၁၇၀)ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။ အခြားထင်ရှားသောကျွန်းများမှာ လင်းလုကျွန်း၊ ဒုံးကျွန်း၊ စခန်းသစ်ကျွန်း၊ ပြင်စဘုကျွန်း၊ ပန်းတောင်းကျွန်း စသည်တို့ဖြစ်သည်။
မြိတ်ခရိုင်အတွင်းတွင် အနည်ကျကျောက်၊ အသွင်ပြောင်းကျောက်၊ နုန်းကျောက်နှင့် ကျွန်းများပေါ်တွင် မီးသင့်ကျောက်များ တွေ့ရှိရသည်။ ထို့ကြောင့် ခဲမဖြူ၊ အဖြိုက်နက်၊ ကျောက်မီးသွေးများ ထွက်ရှိသည်။ မြိတ်ခရိုင် တစ်ဝှန်းလုံးလိုလိုပင် ထူထပ်သော သစ်တောများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းနေ၍ အဖိုးတန်သော ကျွန်းပင်၊ သင်္ကန်းပင်နှင့် ကညင်ပင်တို့ ပေါက်ရောက်၏။ ကမ်းရိုးတန်းမှာ အတွန်းအပြတ် ပေါများသည်။ ကမ်းခြေတွင်မူကား ရေတက်ရေကျကြောင့်ဖြစ်သော ချောင်းငယ်မြောင်းငယ်များ ပေါ၏။
ရေဆင်း
မြိတ်ခရိုင်အတွင်းရှိ အဓိကမြစ်မှာ တနင်္သာရီမြစ်ကြီးဖြစ်သည်။ ထားဝယ်ခရိုင်မှ မြစ်ဖျားခံလာကာ မြိတ်မြို့အနီးတွင် ကပ္ပလီပင်လယ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ထိုမြစ်၏ လက်တက်များဖြစ်သော ငဝန်ချောင်း၊ သိန်းခွန်ကျောင်း၊ သကျက်ချောင်းများမှာလည်း ရှည်လျားသည်။ အခြားထင်ရှားသောမြစ်မှာ သမုတ်မြစ်ဖြစ်သည်။ ကျွန်းများပေါ်တွင်မူ ရေချိုရရှိမှုနည်းပါးသဖြင့် သောက်သုံးရေ ရှားပါးမှု ဖြစ်ပေါ်တတ်သည်။
ရာသီဥတု
မြိတ်ခရိုင်သည် အီကွေတာနှင့် အလွန်နီးကပ်သဖြင့် ဆောင်းရာသီကာလမှာ အလွန်တိုတောင်းလှသည်။ ထို့အပြင် အခြားဒေသများကဲ့သို့ အပူအအေး များစွာကွာခြားခြင်း မရှိပေ။ အပူဆုံးလတွင် ၃၄.၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ရှိပြီး အအေးဆုံးလတွင် ၁၆.၉ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ရှိတတ်သည်။
မင်းဒလင်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
မင်းဒလင်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းကောက် (တောင်)
NGC 89
NGC 89 သည် ဂလက်ဆီတစ်ခုဖြစ်ပြီး Robert's Quartet ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်ကာ ဆက်နွယ်နေသည့် ဂလက်ဆီလေးခု၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် NGC 92 နှင့် များစွာဆင်တူလှသည်။
မြိတ်ခရိုင်
လူဦးရေ
၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြိတ်ခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၆၉၃,၀၈၇ ဦးဖြစ်ကာ အမျိုးသား ၃၄၅,၆၇၁ ဦး၊ အမျိုးသမီး ၃၄၇,၄၁၆ ဦးဖြစ်သည်။ မြို့ပြတွင်နေထိုင်သူ ၁၅၁,၃၁၅ ဦးဖြစ်ကာ မြို့ပြနေရာခိုင်နှုန်းမှာ ၂၁.၈ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။ မြိတ်မြို့နယ်သည် တိုင်းဒေသကြီးအတွင်း လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်ကာ တနင်္သာရီမြို့နယ်သည် ခရိုင်အတွင်း လူဦးရေအနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ တနင်္သာရီတိုင်းရှိ ခရိုင်(၃)ခုတွင် လူဦးရေ အများဆုံးခရိုင်ဖြစ်သည်။ မြိတ်၊  ကရင်၊ မွန်၊ ဆလုံလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံးကိုးကွယ်ကြသည်။
စီးပွားရေး
မြိတ်ခရိုင်သည် တနင်္သာရီတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိသော ဒေသဖြစ်သည်။ ခရိုင်နေပြည်သူများသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းနှင့် ရေလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကွမ်း၊ ရာဘာ၊ ဆီအုန်း၊ ဒူးရင်း၊ မင်းဂွတ်၊ ကြက်မောက်၊ သီဟိုဠ်၊ ရေထွက်ကုန်များ စသည်တို့ကို အဓိကထုတ်လုပ်သည်။ ခရိုင်တောင်ပိုင်းဆီတွင် မြေဩဇာကောင်းသော မြေကွက်များရှိ၍ စပါးစိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ အရှေ့ဘက်တွင်ကား တောင်မြင့်များ ရှိ၍ စပါးစိုက်ပျိုးနိုင်သည်။
ဇိုးရိ
ဇိုးရိ (草履) သည် သားရေကြိုးတပ်ထားသည့် အပြားပုံစံရှိသည့် ဂျပန်ကြိုးသိုင်းဖိနပ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဇိုးရိကို ကောက်ရိုးများ၊ အဝတ်အစားများ၊ သစ်စေးသုတ်ထားသည့် သစ်သားများ၊ သားရေ၊ ရာဘာ နှင့် အခြားသော လူတို့ဖန်တီးထားသည့် ပစ္စည်းများဖြင့်လည်း ပြုလုပ်ကြသည်။ ဇိုးရိများသည် ခြေညှပ်ဖိနပ်များနှင် အတော်လေး ပုံစံဆင်တူသည်။
မြိတ်ခရိုင်
စီးပွားရေး
မြိတ်ခရိုင်တွင် ကြက်ပေါင်စေးလုပ်ငန်း အကြီးအကျယ်ဖြစ်ထွန်း၏။ သတ္တုတွင်းတူးခြင်း၊ ငပိ ငခြောက်လုပ်ခြင်း၊ ကွမ်းသီးပင်စိုက်ခြင်း၊ ပင်လယ်ငှက်သိုက် ရှာဖွေခြင်းနှင့် ပုလဲငုပ်ခြင်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရန်ကုန်နှင့် အခြားဆိပ်ကမ်းမြို့များသို့ ရေကြောင်းဘက်မှ ကူးသန်းရောင်းဝယ်၏။ မြိတ်ခရိုင်မှ တင်ပို့ရောင်းချသော ပစ္စည်းများမှာ ဆန်စပါး၊ ကျွန်းသစ်၊ ကြက်ပေါင်စေး၊ သတ္တုရိုင်းများ၊ ကြိမ်၊ ပုလဲ၊ ကမ်းဇော်ဆီ၊ ငါးပိ ငါးခြောက်၊ ငှက်သိုက်နှင့် ကွမ်းသီးများ ဖြစ်ကြသည်။
ဇိုးရိ
အသုံးပြုမှု
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နေရာဒေသအများစုတွင် စိုထိုင်းသည့် ရာသီဥတု၌ ဇိုးရိသည် ဂျပန်ကြိုးသိုင်းဖိနပ်များအားလုံးကဲ့သို့ပင် ခြေထောက်ပတ်လည်တွင် လေကို လှည့်ပတ်ကာ တည်ရှိစေနိုင်သည်။ ဇိုးရိသည် ဝတ်ဆင်ရ၊ ချွတ်ရ လွယ်ကူသဖြင့် ရှူးဖိနပ်များနေရာတွင် ဇိုးရိကို ဝတ်ဆင်လာကြသည်။
ကိုးကား
[1 https://matcha-jp.com/en/3536 ]
ဂျက် ကူစတို
ဂျက် ကူစတို (, also , ; ၁၁ ဇွန် ၁၉၁၀ –  ၂၅ ဇွန် ၁၉၉၇) သည် ပြင်သစ်လူမျိုး ရေတပ်အရာရှိ၊ အဏ္ဏဝါဗေဒဆရာ၊ ရုပ်ရှင်ဖန်တီးသူနှင့်စာရေးဆရာဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်သစ် စာရေးဆရာများ
ရေလဲရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
ရေလဲရွာ (Yaele)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ခိုတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၄၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြိတ်ခရိုင်
စီးပွားရေး
ပိုးထည်များကိုလည်း ရက်လုပ်တင်ပို့သည်။ သို့သော် အကြီးအကျယ်ကား မဟုတ်ချေ။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းဒေသ၏ အဓိကအကျဆုံးသော ပြည်ထောင်စုလမ်းမကြီးဖြစ်သည့် ရန်ကုန်-မော်လမြိုင်-ရေး-ထားဝယ်-မြိတ်-ကော့သောင်း လမ်းမကြီးသည် မြိတ်ခရိုင်၏ အဓိကလမ်းမကြီးဖြစ်သည်။ဤလမ်းမကြီးသည် ကျွန်းစုမြို့နှင့် မောတောင်မြို့မှလွဲ၍ ကျန်မြို့များအားလုံးကို ဖြတ်သန်းသွားသည်။ ကျွန်းစုမြို့နယ်နှင့် ပင်မကုန်းမြေရှိမြို့နယ်များကို ရေကြောင်းဖြင့်သာ သွားလာနိုင်သည်။ မြိတ်မြို့တွင် လေယာဉ်ကွင်းရှိသည်။ မြိတ်မြို့အနီးရှိ သမုတ်လွတ်လွတ်တံတားမှာ ပြည်​ထောင်စုလမ်းမကြီး၏ ထားဝယ်-မြိတ်လမ်းပိုင်း​ပေါ်တွင်တည်ရှိကာ မြိတ်မြို့နှင့် ၎င်း၏အထက်ရှိမြို့များသို့ ဆက်သွယ်ရာတွင် အချိန်ကုန်သက်သာစေသဖြင့် အရေးပါလှသည်။ ထို့အပြင် ကျွဲကူးကျောက်ဖျာတံတား၊ တနင်္သာရီတံတားတို့မှာလည်း ထင်ရှားအရေးပါသည်။
ပညာရေး
မြိတ်မြို့တွင် ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံတက္ကသိုလ်၊ နည်းပညာတက္ကသိုလ်၊ ကွန်ပျူတာတက္ကသိုလ်များ အစိုးရနည်းပညာအထက်တန်းကျောင်း နှင့် အိမ်တွင်းမှုသင်တန်းကျောင်း၊ အမျိုးသမီးသမီးအသက်မွေးမှုသင်တန်းကျောင်း လည်း တည်ရှိသည်။၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းအရ အသက်(၁၅)နှစ်နှင့်အထက်လူဦးရေ၏ စာတတ်မြောက်နှုန်းမှာ ၉၂.၇ရာခိုင်နှုန်းဖြစ်သည်။
ကျန်းမာရေး
မြိတ်မြို့နယ်တွင် ကုတင်(၂၀၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ကျွန်းစုမြို့နယ်တွင် (၂၅)ကုတင်ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၅)ရုံ၊ ပုလောမြို့နယ်ဆွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၄)ရုံ၊ (၂၅)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၁)ရုံ၊ တနင်္သာရီမြို့နယ်တွင် ကုတင်(၅၀)ဆံ့ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ (၁၆)ကုတင်ဆံ့ တိုက်နယ်ဆေးရုံ (၂)ရုံ တို့တည်ရှိသည်။
ကြက်ပေါင်ရွာ၊ ကမ်းနီ
ကြက်ပေါင်ရွာ၊ ကမ်းနီ
မြင်းကကွင်းကုန်းရွာ၊ တောင်တန်းကုန်း
မြင်းကကွင်းကုန်းရွာ၊ တောင်တန်းကုန်း
ပြိုင်းတောင်ရွာ
ပြိုင်းတောင်ရွာ
ကိုးကား
ပြိုင်းတောင်ရွာ
သဲအိမ်ကျောင်းစုရွာ၊ သဲအိမ်ကျောင်းစု
သဲအိမ်ကျောင်းစုရွာ၊ သဲအိမ်ကျောင်းစု
စမိတ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
စမိတ်ရွာ (Sameik)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ စမိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၁၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၅ ဦး၊ မ ၅၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
မင်းဝရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
မင်းဝရွာ (Minwa)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ မှန်ပင်ထူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မှန်ပင်ထူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၇ ဦး၊ မ ၁၀၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
စမိတ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟွေခန်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ဟွေခန်ရွာ (Hwayhkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ တောင်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၈၆ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
အိစက်စက်
အိစက်စက် (East Sussex) သည် အင်္ဂလိပ်ရေလက်ကြား၏ကမ်းစပ်၊ အင်္ဂလန်အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင်ရှိသော စီရင်စုတခု ဖြစ်သည်။ အရှေ့နှင့် မြောက်ဘက်တွင် ကန့်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဝက်စက်စက်တို့နှင့် ထိစပ်နေပြီး အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ဆာရေးနှင့် ထိစပ်သော မြေအနည်းငယ်လည်း ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း အိစက်စက်သည် သမိုင်းဝင်စီရင်စုဖြစ်သော စက်စက်၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်ပြီး ရှေးယခင် ၅ ရာစုခန့်က ရောမသားတို့ ထွက်သွားပြီးနောက် တောင်ဘက် ဆက်ဆွန်မင်းတို့ နန်းစိုက်ရာတည်း။ ရှေးဟောင်းပစ္စည်းလက်ကျန်များ ပေါများပြီး ကုန်းမြင့်ဘက်တွင် ပို၍ တွေ့နိုင်သည်။ ကမ်းခြေနှင့်နီးသဖြင့် ကျူးကျော်သူတို့ မတင်မကြာဝင်လာသည့်နေရာဟု ကောက်ချက်ချနိုင်သည်။ ရောမတို့အပြင် နော်မန် (ပြင်သစ် အနောက်ပိုင်းသား) တို့လည်း ဝင်လာဖူးသည်။ အစောပိုင်း စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများမှာ ငါးဖမ်းလုပ်ငန်း၊ ပန်းပဲလုပ်ငန်း၊ သိုးမွေးအရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ယခုသော် ထိုလုပ်ငန်းအားလုံး မရှိသလောက် ပျောက်ကွယ်သွားပြီ ဖြစ်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလန်အရှေ့တောင်ပိုင်း
မန့်မော်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
မန့်မော်ရွာ (Mantmaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မုန်းယူး (၁၀၅)မိုင်/မုင်းယု (၁၀၅)မိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန်းယူး (၁၀၅)မိုင် / မုင်းယု (၁၀၅)မိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၄၉ ဦး၊ မ ၅၃၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၃၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားပန်လုံရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
နားပန်လုံရွာ (Narpanglong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၁၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်မူဖိတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၅၇ ဦး၊ မ ၁၈၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာပြည်ရှိ တရုတ်လူမျိုး
မြန်မာပြည်ရှိ တရုတ်လူမျိုးများသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် မွေးဖွားသည့် သို့မဟုတ် ကြီးပြင်းသည့် ပင်လယ်ရပ်ခြား တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ တရုတ်အစိုးရမှ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသည့် စာရင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများသည် လူဦးရေ စုစုပေါင်း၏ ၃ % ခန့်ရှိသည်ဟု သိရသည်။ လက်တွေ့တွင်မူ ဤအရေအတွက်ထက် ပိုမိုများပြားနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။ ခွဲခြား ဆက်ဆံခြင်းခံရမည်ကို စိုးရိမ်၍ မိမိကိုယ်ကို ဗမာဟု ပြောဆိုနေသူများ ၊ ကပြားများ၊ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်နောက်ပိုင်း အထက်မြန်မာပြည်အတွင်းသို့ အလုံးအရင်းအလိုက် တရားမဝင် ပြောင်းရွှေ့လာသူများသည် စာရင်းတွင်ထဲတွင် ပါဝင်ခြင်း မရှိဟု ခန့်မှန်းရသည်။
လက်ရှိအခြေအနေတွင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများကို စစ်ဘက်အာဏာပိုင်များနှင့် အစုအစပ် လုပ်ကိုင်နေသည် ဆိုဦးတော့ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းအများစုကို မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများ ပိုင်ဆိုင်ကြသည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုး အများစုသည် ပညာရေးကို အလေးထားသဖြင့် အဆင့်မြင့် ပညာရေး (တက္ကသိုလ် ပညာရေး) အထိ ဆည်းပူးသင်ယူကြသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပညာတတ် လူတန်းစားတွင်လည်း တရုတ်လူမျိုး အတော်များသည်။
လူဦးရေ
ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်မြန်မာပြည်တွင် တရုတ်လူမျိုး အုပ်စု (၃)စုနေထိုင်ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တရုတ်လူမျိုးများအနက် ဟုတ်ကင်နှင့် ကွမ်တုန်းတို့မှာ ၄၅ % ခန့်ရှိသည်။ ဟတ်ကားလူမျိုးများကိုမူ ၎င်းတို့၏ မူလဌာနေကို အစွဲပြု၍ ဖူကျန့် (福建省) မှလာသူကို အင်္ကျီရှည် ဟတ်ကားနှင့် ကွမ်တုန်း (廣東省) မှလာသူကို အင်္ကျီတို ဟတ်ကားဟု ထပ်မံခွဲခြားထားသည်။ မြန်မာရှိ တရုတ်များအနက် ကွမ်းတုန်လူမျိုးများသည် အဆင်းရဲဆုံး၊ အစိုးရဝန်ထမ်းများနှင့် အချိတ်အဆက်ကောင်းသည့် ဟုတ်ကင်များသည် အချမ်းသာဆုံးဟု မြန်မာများအကြားတွင် ရှေးရိုးစွဲအမြင်များ ရှိသည်။
အထက်မြန်မာပြည်နှင့် ရှမ်းကုန်းပြင်မြင့်ဒေသတွင် အခြေချသည့် တရုတ်လူမျိုးအများစုမှာ ယူနန်ပြည်နယ်ဘက်မှ လာသည့် ယူနန်လူမျိုး၊ ပန်းသေးများ ((ဟွေလူမျိုး)နှင့် ကိုးကန့်လူမျိုးများ အဓိကဖြစ်သည်။ တောင်တန်းဒေသများတွင် တောင်ယာလုပ်ငန်းနှင့် အသက်မွေးသည့် ကိုးကန့်လူမျိုးများမှာ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရမှ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် ရှမ်းပြည်နယ် တိုင်းရင်းသားလူမျိုး တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ လက်တွေ့တွင်မူ ကိုးကန့်တို့သည် ရှမ်းများနှင့် ဘာသာစကား အပိုင်းမှာရော၊ မျိုးရိုးအပိုင်းမှာပါ ဆက်စပ်မှု မရှိချေ။ အစ္စလာမ်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်သည့် အရောင်းအဝယ် လုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးကြသူ မူဆလင် ပန်းသေးများကိုလည်း ဒေသခံများအဖြစ် ယူဆထားသည်မှာလည်း အချိန်ကာလ အတော်လေး ကြာမြင့်ပြီဖြစ်သည်။ ကိုးကန့်နှင့် ပန်းသေးများမှာ မြန်မာရှိ တရုတ်လူဦးရေ၏ ၂၁ % ခန့်ရှိသည်။ ကျန်တရုတ်လူမျိုးများမှာ တရုတ် မြန်မာ 'ကပြား'များ ဖြစ်ကြသည်။
ရှင်းလင်းချက်
တရုတ်ဘာသာစကားမျိုးကွဲများ နိုင်ငံတကာတွင် ပြောဆိုသော တရုတ်စကားကို မန်ဒရင် တရုတ်ဘာသာစကားဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိကြသည်။ ဟော့ကင်စကား (Hokkien)၊ ကန်တုံစကား (Cantonese)၊ တယိုချူးစကား (Teochew)၊ ဟတ်ကာစကား (Hakka)အပြင် အခြား ဒေသသုံး တရုတ်စကား အများအပြား ရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် မလေးရှားနိုင်ငံ ကွာလာလမ်ပူမြို့တွင် ကန်တုံစကားကို အသုံးများကြပြီး စင်ကာပူနိုင်ငံ တွင်မူ ဟော့ကင်စကား ကို ပြောဆိုသူ အများအပြား ရှိသည်။
ကိုလိုနီခေတ်ကာလမှာ အလုပ်အကိုင်ကိုလည်းကောင်း နှင့် မြန်မာပြည်၌ နေထိုင်ရာဒေသကိုလည်းကောင်း တည်မှီ၍
ဘာသာစကား
မြန်မာရှိ တရုတ်များသည် များသောအားဖြင့် ဗမာစကားအား မိခင်ဘာသာစကားအဖြစ် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ်ကျောင်းတက်သူများလည်း ရှိသောကြောင့် တရုတ်လို အလောတော် သို့မဟုတ် ကျွမ်းကျင်စွာ ပြောဆိုနိုင်သူလည်း မနည်းပါ။ ဖူထုန်းဟွ (အင်္ဂလိပ်လို Mandarin) ခေါ် ရုံးသုံး တရုတ်စကားအပြင် အခြား ဒေသန္တရ ဘာသာစကားများ ဖြစ်သည့် ဟုတ်ကင် (မင်နန်) စကားကို အောက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း ထိုင်ဆန်းကွမ်းတုန်စကားနှင့် ယူနန်စကားကို အထက်မြန်မာပြည်တွင်လည်းကောင်း ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းလက်ထက် (၁၉၆၂-၁၉၈၈)အကြားတွင် တရုတ်ကျောင်းများအား ပိတ်ပင်ခဲ့သောကြောင့် တရုတ်စကား ပြောတတ်သူ လျော့နည်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာအဝှမ်းတွင် တရုတ်စာ၊ တရုတ်စကား အရေးပါလာသောကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း တရုတ်ကျောင်း အရေအတွက် တိုးပွားလျက်ရှိသည်။ ယင်း တရုတ်ကျောင်းများတွင် တရုတ်လူမျိုးများသာမက ဗမာနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသား လူမျိုးများပင် တက်ရောက်သင်ယူကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။
ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု
မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုမှာ တာအိုဘာသာ၊ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ ရောယှက်လျက် ရှိသည့် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြသည်။ ကွမ်ယင်မယ်တော်အား ကိုးကွယ်ခြင်းမှာ သိသာထင်ရှားသည့် သာဓက တစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်နှစ်ကူး ကဲ့သို့သော တရုတ်ရိုးရာ ပွဲတော်များကိုလည်း ဘုံကျောင်းများတွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ဘုံကျောင်းများသည်လည်း မြန်မာရှိ တရုတ်များ စုဝေးရာ၊ မိမိတို့၏ ရိုးရာဓလေ့ ထုံးတမ်းအစဉ်အလာများအား ထိန်းသိမ်းရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ပန်းသေးများမှာမူ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။
အမည်
မြန်မာရှိ တရုတ်အများစုသည် မြန်မာအမည်ရော တရုတ်အမည်ပါ ရှိတတ်ကြသည်။ အချို့မှာ တရုတ်အမည်နှင့် အသံထွက် ဆင်တူသည့် မြန်မာအမည် မည့်တတ်ကြသည်။ ဥပမာ မြန်မာအမည် 'ခင်အောင်'ဟု ခေါ်သည့် တရုတ်တစ်ဦး၏ တရုတ်အမည်မှာ 慶豐 (ချင့်ဖုန်း) ဖြစ်ကောင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤကဲ့သို့ တရုတ် မြန်မာ ခပ်ဆင်ဆင် အမည် မမည့်သည့် တရုတ်လည်း အများအပြား ရှိသည်။
အစားအစာ
မြန်မာပြည်တွင် တွေ့ရှိရသည့် တရုတ်ဟင်းလျာမှာ ဖူကျန့်၊ ကွမ်တုန်းနှင့် ယူနန်ပြည်နယ် ဟင်းလျာများမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကော်ပြန့်စိမ်း၊ ကော်ရည်ခေါက်ဆွဲမှာ ဖူကျန့်အစားအစာများဖြစ်သည်။ ဆန်ပြုတ်မှာ လူကြိုက်များသည့် ကွမ်တုန်း အစားအစာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ကုန်းပေါင်ကြီးကျော်၊ မာလဟော့ပေါ့၊ ငါးခေါင်းမြေအိုးတို့မှာ ယူနန်၊ စိချွမ်းအစားအစာများ (川菜) ဖြစ်ကြသည်။ အောက်ဖော်ပြပါ အစားအစာများသည် မြန်မာ့နေ့စဉ် အစားအစာများဖြစ်လာသည့် တရုတ်အစားအစာများ ဖြစ်သည်။
ပညာရေး
မြန်မာရှိ တရုတ်များ ပညာရေးအား အလေးထားပုံကို ဆေးပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာနှင့် ပါရဂူဘွဲ့ရသူ လူတန်းစားတွင် တရုတ်တို့၏ အချိုးအဆ များပြားသည့် အချက်မှ တွေ့ရှိနိုင်သည်။ အကယ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံသားစိစစ်ရေးကဒ် (တိုင်းရင်းသား မှတ်ပုံတင်ကဒ်) မရှိသူ အက်ဖ်အာစီကဒ် ကိုင်ဆောင်သူ တရုတ်များ တက္ကသိုလ်တွင် ဆေး၊ အင်ဂျင်နီယာကဲ့သို့ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း လိုင်းမတက်ရဟု ကာလကြာမြင့်စွာ ပိတ်ပင်ထားခြင်း မရှိလျှင် အဆင့်မြင့် ပညာအရည်အချင်းဘွဲ့များ ရရှိသူ တရုတ်ဦးရေ အခုထက် ပိုမိုများပြားနိုင်ခြေ ရှိသည်။ ယနေ့တွင် ပြည်တွင်း ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ငွေကြေးတတ်နိုင်သည့် တရုတ်လူမျိုး မိဘများသည် မိမိတို့၏ သားသမီးများအား ထိုင်း၊ မလေး၊ စင်္ကာပူ သို့မဟုတ် အမေရိက စသည့် နိုင်ငံခြားတိုင်းပြည်များသို့ ပို့ဆောင်ကာ တက္ကသိုလ် ပညာကို ဆက်လက် ဆည်းပူးစေသည်။
သမိုင်း
သမိုင်းမှတ်တမ်းများအရ တရုတ်လူမျိုးများ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြောင်းရွှေ့နေထိုင်သည့် အစောဆုံးကာလမှာ တရုတ် ဆုန့်မင်းဆက် (အေဒီ ၉၆၀ မှ ၁၂၇၉)၊ ပုဂံခေတ်ကာလ ဝန်းကျင်တွင် ဖြစ်သည်။ ၁၈ ရာစုနှစ်ပိုင်းတွင် မင်မင်းဆက်မှ သမီးတော်တစ်ဦးသည် လက်ရှိ ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်းရှိ ကိုးကန့်ဒေသတွင် အခြေချခဲ့သည်။ တရုတ်ကုန်သည်များမှာမူ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်းရှိ ဗန်းမော်မြို့အထိ သွားရောက် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ကြသည်။ ထိုစဉ်က မြို့တော် အမရပူရမြို့တွင် အခြေချ နေထိုင်လာကြသည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ် မင်းတုန်းမင်းက မြို့တော်ကို အမရပူရမြို့မှ မန္တလေးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ချိန်တွင် တရုတ်ရပ်ကွက်သာလျှင် အမရပူရတွင်ပင် နေရစ်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။
၎င်းတို့၏ နောက်လာနောက်သားများသည် ဒေသခံများနှင့် စုလျားရစ်ပတ်ကြကာ အမရပူရမြို့ခံ ဖြစ်လာတော့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသို့ အလုံးအရင်းလိုက် ပြောင်းရွှေ့သည့် တရုတ်လူမျိုး နောက်တစ်သုတ်မှာ ၁၈၀၀ ပြည့်နှစ် နောက်ပိုင်း ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီခေတ်တွင် ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီအစိုးရက တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသားများ မြန်မာသို့ ပြောင်းရွှေ့ နေထိုင်ရေးကို အားပေးသည်။ ထို့အပြင် ကြီးပွားချမ်းနိုင်သည့် အခွင့်အလမ်းများလည်း ရှိသောကြောင့် တရုတ်လူမျိုး အမြောက်အမြား မြန်မာပြည်သို့ ရောက်လာကြသည်။ တချို့မှာ မလေးရှားနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့် ရောက်လာကြသည်။
၁၉၄၉ ခုနှစ် တရုတ်ကွန်မြူနစ်တို့က ကွန်မင်တန်ပါတီနှင့် တိုက်ခိုက်သည့် ပြည်တွင်းစစ်ပွဲကို အနိုင်ရကာ တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံကို ထူထောင်စဉ် မြန်မာနိုင်ငံသည် တရုတ်ကွန်မြူနစ်အား ပထမဦးဆုံး အသိအမှတ်ပြုသည့် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ထိုစဉ်က မြန်မာအစိုးရသည် မြန်မာပြည်တွင်းရှိ တရုတ်များအား နိုင်ငံခြားသားများ အဖြစ် ဆက်ဆံခဲ့သည်။ မြန်မာပြည်ရှိ တရုတ်လူမျိုးများအား နိုင်ငံခြားသားကတ်(FRCကတ်) များ ထုတ်ပေးပြီး တရုတ်နိုင်ငံသားဟု သတ်မှတ်ကာ အခွင့်အရေး အမျိုးမျိုးကို ကန့်သတ် ထားသည်။ မြန်မာပြည်ရောက် ကုလား (အိန္ဒိယနိုင်ငံသား) များကိုလည်း အလားတူပင် ပြု မူ ဆက်ဆံခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်း အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ၏ အကြီးအကဲ ဖြစ်လာသည်။ သူကိုယ်၌က တရုတ်သွေးစပ်သည့် ကပြား ဖြစ်သော်လည်း မြန်မာပြည်တွင်း၌ တရုတ်စာ သင်ကြားမှုကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ တရုတ်များ မြန်မာပြည်မှ ထွက်ခွာသွားရန် နည်းအမျိုးအမျိုးဖြင့် ကြံစီခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အခါက ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် တရုတ် - ဗမာ လူမျိုးရေး အဓိကရုဏ်းကို နေဝင်းအစိုးရက ကန့်လန့်ကာနောက်ကွယ်မှ အားပေးအားမြောက်ပြုသည်ဟု အများက ယုံကြည်ထားကြသည်။ ပြည်သူလူထုမှာ လူသုံးကုန်ပစ္စည်းရှားပါးခြင်း၊ ကုန်ဈေးနှုန်း အဆမတန် မြင့်တက်ခြင်း၊ ငွေကြေးဖောင်းပွခြင်း စသည့် ပြဿနာများမှ လူမျိုးရေး အဓိကရုဏ်းဘက်သို့ အာရုံပြောင်းသွားကြသည်။
ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းက မြန်မာပြည်တွင် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်ကို ကျင့်သုံးခဲ့ပြီး အရပ်သားပိုင် ပစ္စည်းဥစ္စာများနှင့် လုပ်ငန်းများကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခဲ့သည်။ တရုတ်ကျောင်းများအပါအဝင် ကျောင်းအားလုံး ပြည်သူပိုင် အသိမ်းခံရသည်။ တရုတ်ပိုင် လုပ်ငန်းများ အသိမ်းခံရပြီးနောက် တရုတ်လူမျိုး ၁ သိန်းခန့်သည် မြန်မာပြည်ကို စွန့်ခွာကာ အခြားတိုင်းပြည်များသို့ ရွှေ့ပြောင်း သွားကြသည်။ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်းလက်ထက်တွင် ဤကဲ့သို့ ခွဲခြားဆက်ဆံမှုများအပြင် စီးပွားရေး ချွတ်ခြုံကျလာသောကြောင့် တရုတ်အတော်များများသည့် တိုင်းတစ်ပါးသို့ ပြောင်းရွှေ့ကုန်ကြသည်။
ယနေ့ မြန်မာပြည်တွင် ကျန်ရစ်နေသည့် တရုတ်များသည် အများအားဖြင့် ရန်ကုန်၊ မန္တလေး၊ တောင်ကြီး၊ ပဲခူး စသည့် မြို့ကြီးများနှင့် အနီးတစ်ဝိုက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ Global Witness ၏ စာရင်းအရ မန္တလေးမြို့လူဦးရေ၏ ၃၀ % ခန့်မှာ တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။
ယင်းသာရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ယင်းသာရွာ (Yinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကင်းပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၄၂၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံရှိ သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေများ
ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ရေရှည်တည်တံ့ရေးအတွက် မြန်မာနိုင်ငံသည် အခြားကမ္ဘာ့နိုင်ငံများနည်းတူ သဘာဝနယ်မြေများအား သတ်မှတ်တည်ထောင်လျက် ရှိသည်။ ပထမဦးဆုံး သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေအဖြစ် တောင်ကြီး ငှက်ဘေးမဲ့တောအား ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၀ အစောပိုင်းနှစ်များတွင် မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရနှင့် ကုလသမဂ္ဂ ဖွံ့ဖြိုးမှုအစီအစဉ် (UNDP) တို့ ပူးပေါင်းပြီး သဘာဝဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး နှင့် အမျိုးသားဥယျာဉ်များ စီမံကိန်း (Nature Conservation National Park Project - NCNPP) ကို စတင်ခဲ့ပြီး ခေတ်သစ် ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရေးအား စတင်ခဲ့သည်။ NCNPP အတွင်း သစ်တောဦးစီးဌာနအောက်တွင် သဘာဝဝန်းကျင်နှင့် သားငှက်တိရစ္ဆာန်ထိန်းသိမ်းရေးဌာနအား ဖွဲ့စည်းပြီး သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေများ စီမံအုပ်ချုပ်မှု နှင့် ဇီဝမျိုးစုံ မျိုးကွဲ ထိန်းသိမ်းခြင်းကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်စေခဲ့သည်။
မြန်မာ့သစ်တောမူဝါဒ (၁၉၉၅) တွင် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေများအား နိုင်ငံဧရိယာ၏ ၅% ဖြစ်စေရန် သတ်မှတ်ထားသည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ရေးဆွဲခဲ့သော အမျိုးသားသစ်တောကဏ္ဍ နှစ်(၃၀) ပင်မ စီမံကိန်း (၂၀၀၁-၀၂ - ၂၀၃၀-၃၁) တွင် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေများအား နိုင်ငံဧရိယာ၏ ၁၀% ဖြစ်စေရန် တိုးချဲ့သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် နိုင်ငံဧရိယာ၏ ၅.၇၅% ရှိပြီး မြောက်မြားလှသော ဂေဟစနစ်များကို ကိုယ်စားပြုသည့် သဘာဝထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေ (၃၉) ခုအား တည်ထောင်ပြီးဖြစ်ကာ မြန်မာ့သစ်တောမူဝါဒပါ ရည်မှန်းချက်အား ပြည့်မီပြီးဖြစ်သည်။