cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံမှာ အလှအပအသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများစွာထွက်၍၊ နာရီအမျိုးမျိုး၊ နာရီနှင့်သက်ဆိုင်သော ပစ္စည်း၊ ဓာတ်စက်၊ ခြေချင်း၊ လက်ကောက်များမှစ၍ နို့ဆီ၊ ဒိန်ခဲ၊ ချောကလက်စသော စားစရာများကို လုပ်ကိုင်ရာ ဆွစ်တိုင်းသူပြည်သားများတွင် မိန်းမများက အိမ်မှုကိစ္စနှင့် ရက်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်ကြပြီးလျှင်၊ ယောက်ျားများက အလုပ်ကြမ်းနှင့် လမ်းပြအလုပ်များကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံကို ရုံးသုံးဘာသာစကားဖြင့် ဆွစ်ဇ်ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း (ဆွစ်ဇ်နိုင်ငံ အဖွဲ့အစည်း) ဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ ရှိပြီး ကန်တွန် (ဖက်ဒရယ် အဖွဲ့ဝင်ပြည်နယ်) ၂၆ ခု ပါဝင်သော ဖက်ဒရယ် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဘန်းသည် ဖက်ဒရယ်အစိုးရ၏ အချက်အချာ ဒေသဖြစ်သည်။ အနောက်ဥရောပတွင် တည်ရှိပြီး မြောက်ဘက်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အီတလီနိုင်ငံ နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ဩစတြီးယားနိုင်ငံနှင့် လစ်တင်ရှတိုင်းနိုင်ငံ တို့က ဝန်းရံထားသည်။ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသည် ကုန်းပိတ်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး ပထဝီအနေအထားအားဖြင့် အယ်လ်ပ် တောင်တန်း၊ အလယ်ပိုင်းမြေပြန့်နှင့် ဂျူရာတောင်ကုန်းများတွင် ဧရိယာ အကျယ်အဝန်း စုစုပေါင်း ၄၁,၂၈၅ ကီလိုမီတာ ( ၁၅,၉၄၀ စတုရန်းမိုင်) မျှ ဖြန့်ကျက်တည်ရှိသည်။ အယ်လ်တောင်တန်းသည် နယ်မြေ၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများတွင် တည်ရှိသော်လည်း ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေ ၇.၈ သန်းမှာ မြေပြန့်ဒေသတွင်သာ စုစည်းနေထိုင်ကြသည်။ မြို့ကြီးများကိုလည်း ထိုမြေပြန့်ဒေသတွင်သာ တွေ့ရပြီး ကမ္ဘာ့မြို့ကြီးများ စာရင်းဝင်နှင့် စီးပွားရေး အချက်အချာ ဖြစ်သော ဇူးရစ်ချ်မြို့ နှင့် ဂျနီဗာမြို့ တို့ကို ထိုနေရာတွင် တွေ့ရသည်။
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင် ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှု ကွဲပြားခြားနားသော အဓိက ဒေသကြီး ၃ ခု ပါဝင်ပြီး ဂျာမန်၊ ပြင်သစ်နှင့် အီတလီ ဘာသာစကားတို့ကို အသုံးပြုကြကာ ရိုမန့်ရှ်ဘာသာစကားကို အသုံးပြုသော တောင်ကြားဒေသများလည်း ပါဝင်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသည် တူညီသော ဘာသာစကားနှင့် လူမျိုးတို့ကို စုစည်းထားသော နိုင်ငံမျိုး မဟုတ်ဘဲ တူညီသော သမိုင်းနောက်ခံ၊ အများလက်ခံသော အယူအဆ( ဖက်ဒရယ်စနစ်၊ တိုက်ရိုက်ဒီမိုကရေစီစနစ် နှင့် ဘက်မလိုက်ခြင်း) နှင့် အယ်လ်ပ်တောင်တန်း သွေးချင်းစိတ်ဓာတ်တို့ အပေါ်တွင် အခြေခံ၍ တည်ထောင်ထားသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဘာသာစကား ၂ မျိုး အသုံးပြုသော ကန်တွန် ၃ ခု ရှိပြီး ဂရောဘန်ဒန်မှာ ရုံးသုံးဘာသာစကား ၃ မျိုး အသုံးပြုသော တစ်ခုတည်းသော ကန်တွန် ဖြစ်သည်။ ဆွစ်ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းကို တည်ထောင်သော နေ့ရက်ကို ဩဂုတ်လ ၁ ရက်၊ ၁၂၉၁ ခုဟု သတ်မှတ်ကြပြီး နှစ်စဉ် ဆွစ်ဇ်အမျိုးသားနေ့ကို ထိုနေ့တွင် ကျင်းပလေ့ ရှိကြသည်။
ဆွစ်ဇ်ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းတွင် ဘက်မလိုက်ခြင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်း ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၁၅ ခုနှစ်မှစ၍ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ကုလသမဂ္ဂ ကိုလည်း ၂၀၀၂ ခုနှစ်အထိ ဝင်ရောက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်း အများအပြား၏ အခြေစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ၏ ဒုတိယ အကြီးဆုံးရုံး၊ ကမ္ဘာ့ကြက်ခြေနီအဖွဲ့၊ ကမ္ဘာ့ကုန်သွယ်ရေးအဖွဲ့၊အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ စသည်တို့၏ ရုံးများရှိပြီး အားကစားအဖွဲ့အစည်းများ ဖြစ်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ်ကော်မတီနှင့် ကမ္ဘာ့ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ် (ဖီဖာ) တို့၏ ရုံးများလည်း ရှိသည်။ ဥရောပနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဆွစ်ဇာလန်သည် ဥရောပ လွတ်လပ်စွာကုန်သွယ်ရေး အဖွဲ့ကို စတင်တည်ထောင်သူ ဖြစ်ပြီး ရှန်ဂန်သဘောတူညီချက်၏ အစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ဥရောပ သမဂ္ဂ နှင့် ဥရောပ စီးပွားရေးဇုံတို့၏ အဖွဲ့ဝင် မဟုတ်ပေ။
ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံသည် လူတစ်ဦးချင်း ပျမ်းမျှနှစ်စဉ်ဝင်ငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၁,၉၉၁.၆၀  ရှိသဖြင့် တစ်ဦးချင်း ဝင်ငွေဖြင့် တွက်လျှင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အချမ်းသာဆုံးနိုင်ငံများတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် စာရင်းအရ ဆွစ်ဇာလန်သည် လူတစ်ဦးချင်း ချမ်းသာကြွယ်ဝမှု အများဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်ပြီး တစ်ဦးလျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃၇၂,၆၉၂ မျှ ချမ်းသာသည်။
သောမတ် ကရန်း မား
၁၅၂၉ ခုနှစ်တွင် ကရန်းမားသည် နယ်တစ်နယ်သို့ သွားရောက်ခဲ့ရာ၌ အဋ္ဌမ ဟင်နရီဘုရင်နှင့် ကံအားလျော်စွာ တွေ့ဆုံ ခဲ့သည်ဟု ဆို၏။ ထိုအခါ အဋ္ဌမဟင်နရီဘုရင်သည် ပထမမိဖုရား အာရဂွန် မင်းသမီး ကက်သရင်းကိုကွာ၍ အန်းဗူးလင်း အား လက်ထပ်ရန်အရေးတွင် အယူဝါဒဆိုင်ရာ အချုပ်အတည်းများကြောင့် စိတ်ရှုပ်ထွေးနေခိုက် ဖြစ်လေသည်။ ကရန်းမားနှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ရာတွင် ပထမမိဖုရားကို ကွာရှင်းနိုင်သော နည်းလမ်း များကို ကရန်းမားက ပြောပြခဲ့သည်။ ထိုအခါတွင် ဘုရင်သည် သဘောကျ၍ ကရန်းမားအား သူ၏ထံတွင် အမှုထမ်းစေပြီး သော် မိဖုရားကြီးကက်သရင်းအား ကွာရှင်းနိုင်ရေးအတွက် ဆောင်ရွက်စေလေသည်။ ရှေးဦးစွာ ကရန်းမားသည် ကွာရှင်း နိုင်ကြောင်းနှင့် ကျမ်းစာများမှ အထောက်အထားများ ရယူပြီး နောက်၊ ကျမ်းတစ်စောင်တစ်ဖွဲ့ ပြုပြီးသော် ကိမ်းဗရစ်နှင့် အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ်များသို့ တင်ပြဆွေးနွေးခဲ့လေသည်။ ၁၅၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရောမမြို့သို့ အင်္ဂလိပ်သံအဖွဲ့နှင့်အတူ သွားရောက်၍၊ မိဖုရားကြီးအား ကွာရှင်းရေးကို မည်သို့မည်ပုံ သဘောထားကြသည်ကို စနည်းနာခဲ့လေသည်။ ၁၅၃၁ ခုနှစ် တွင် ဥရောပတိုက် နိုင်ငံအသီးသီးရှိ တက္ကသိုလ်များသို့ သွား ရောက်ကာ မိဖုရားကြီးနှင့် ကွာရှင်းရေးကို ဝါဒ ဖြန့်ယင်း၊ ထိုကိစ္စတွင် မည်သို့သဘောထားသည်ကို စုံစမ်းခဲ့လေသည်။
လေထီး
ထီးကဲ့သို့ပုံစံရှိသော မှိုပွင့်လေထီးရဲ့ အမိုးပိုင်း ကိုပိုးသား (သို့) နိုင်လွန်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားပြီး လေကို ထိုထဲတွင် ဖမ်းချုပ်ထားကာ တဖြည်းဖြည်း အောက်သို့သက်ဆင်းစေသည်။ ၎င်းလေထီးရဲ့ အမိုးရဲ့ အလည်တည့်တည့်မှာရှိတဲ့ အပေါက်ငယ်တစ်ခုမှ လေကိုထွက်စေပြီး လေထီးကို တစ်ဖက်မှအခြားတစ်ဖက်သို့ မယိမ်းယိုင်အောင် ကာကွယ်ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ခေတ်သစ်လေထီးအသွင်းအပြင်များမှာ ယခင် အဝိုင်းပုံစံမှလေးဒေါင့်ပုံစံသို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ အဝေးထိန်းစနစ် (Remote) ဖြင့်လည်း လေထီးကိုထိန်းချုပ်ကာ ပစ္စည်းများချပေးလေ့ရှိသည်။
မြောက်ချောကုန်းရွာ၊ ကြခတ်ကွင်း
မြောက်ချောကုန်းရွာ၊ ကြခတ်ကွင်း
ငါးမျိုးစိတ်များ စာရင်း
ကဏ္ဍ:ငါး
အ.ထ.က(၂)ဗိုလ်တထောင်
အ.ထ.က(၂)ဗိုလ်တထောင်သည် ဗိုလ်မြတ်ထွန်းလမ်း(ယခင်အမည်=ခရစ်လမ်း)တွင် တည်ရှိသည်။ ယခင်က စိန်ဖစ်လစ်ကျောင်း ဟုလည်း ခေါ်သည်။ အမျိုးသမီး/အမျိုးသားကျောင်း ဖြစ်သည်။ ICမှ ခင်မောင်သန့်၊ အဆိုတော်ချစ်ကောင်း၊ မေယာအမ်တီ တို့သည် ထိုကျောင်းထွက်များ ဖြစ်သည်။
ဆဟာရ သဲကန္တာရ
အာဖရိကတိုက် မြောက်ပိုင်းရှိ ဆဟာရ သဲကန္တာရ (Sahara, الصحراء الكبرى, ဘာဘာပြန်: မဟာကန္တာရ, အသံထွက်: ) သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး သဲကန္တာရဖြစ်သည်။ မိုင်ပေါင်း ၃၂ဝဝ ရှည်၍၊ မိုင် ၁၄ဝဝ ကျယ်ပြီးလျှင် စတုရန်းမိုင် ၃၅ဝဝဝဝဝ ကျယ်ဝန်း၏။ အတွင်းပိုင်း၌ ပေ ၇ဝဝဝ မှ ၉ဝဝဝ အထိမြင့်သော ကုန်းမြေမြင့်များရှိ၏။ ဥရောပတိုက် နီးပါးမျှ ကျယ်ဝန်းသော ဤသဲကန္တာရကြီးသည် ရှေးအခါက အာဖရိကတိုက်၏ မြောက်ဘက် နံရံကြီးသဖွယ် ဖြစ်ခဲ့၏။ သဲကန္တာရကြီးကို ဖြတ်ကျော်မသွားနိုင်သဖြင့် ဥရောပတိုက်သားတို့သည် အာဖရိကတိုက် အကြောင်းကို နှစ်ပေါင်းများစွာ မသိရှိဘဲနေခဲ့ကြရသည်။
ဆဟာရ သဲကန္တာရကြီးသည် နေ့အခါ၌ တခါတရံ ဖာရင်ဟိုက်ဒီဂရီ ၁၅ဝ ကျော်အထိ ပူပြင်း၏။ ညအခါ၌မူ လွန်လွန်ကဲကဲအေး၍လာရာ ပြဒါးချိန်သည် ရေခဲသော အမှတ် ဒီဂရီအောက်သို့ပင် ကျဆင်းတတ်သည်။ ဤမျှလောက် အပူ အအေး လွန်ကဲကွာခြားသောကြောင့် ကျောက်များသည် အပူအအေးအပြောင်း အလဲဒဏ်ကို မခံနိုင်ကြသဖြင့် ကွဲအက်ပြီးလျှင် သဲမှုန်များ ဖြစ်လာကြ၏။ ထို့နောက် လေပြင်းတိုက်ခတ် သောအခါ အခြားကျောက်များနှင့် ရိုက်ခတ်မိကြပြန်သဖြင့် သဲမှုန်များပွားများလာ၏။ ထိုသဲမှုန့်များသည် တစ်နေရာ၌ ကျရောက်စုပုံနေသောအခါ သဲခုံများဖြစ်လာသည်။
အက်တစ်လက် တောင်တန်းများ၏ တောင်ဘက်တွင် ရေရနိုင်သော အိုအေးဆစ်ကြီးများရှိ၍၊ ထိုနေရာများ၌ စွန်ပလွံပင်အမြောက်အမြားရှိ၏။ လူနေထိုင်နိုင်သည့် နေရာအချို့မှာ အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်နှင့် လစ်ဗျားနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်ဒေသများဖြစ်သည်။
ဆဟာရသဲကန္တာရ၏ အနောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်း၌ တွားရက်ခေါ် လူမျိုးများနေထိုင်၍၊ မြောက်ပိုင်းတွင် ဗက်ဒူးအင်း လူမျိုးများနေထိုင်ကြ၏။ အနောက်ဘက်၌ ဗားဗားခေါ် လူမျိုးများကို တွေ့ရသည်။
ဆဟာရ သဲကန္တာရအတွင်း၌ နေထိုင်သော လူများသည် သိုး၊ ဆိတ်များ မွေးမြူ၍သော်လည်းကောင်း၊ အိုအေစစ်များ၌ ဂျုံ၊ ပြောင်းစသော ကောက်ပဲသီးနှံများ စိုက်ပျိုး၍သော်လည်းကောင်း အသက်မွေးမြူကြ၏။ အချို့မှာ တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ကုန်များကို သယ်ယူရောင်းချကြ၏။ သဲကန္တာရထဲ၌ ကုလားအုတ်များနှင့် ခရီးသွား သောအခါ နံနက်အရုဏ်မတက်မီကထ၍ သွားကြရ၏။
နေ့လယ်နေပြင်းသောအခါရပ်နားနေရ၏။ ထိုသို့ ခရီးသွားရာ၌ လမ်းတွင် ရေပြတ်သွား မည်ကိုလည်းကောင်း၊ သဲမုန်တိုင်းနှင့် တိုးမိနေမည်ကိုလည်းကောင်း၊ တစ်ခါတစ်ရံ လူရိုင်းများ အတိုက်အခိုက်ခံရမည်ကိုလည်းကောင်း စိုးရိမ်ရသဖြင့် ဘေးရန်များလှ၏။
အနောက်ဘက် ကမ်းခြေရှိ နေရာအနည်းငယ်ကို ချန်လှပ် ၍ ဆဟာရသဲကန္တာရကြီးတစ်ခုလုံးကို ပြင်သစ်အစိုးရကပိုင်၏။ ပြင်သစ်တို့သည် မြောက်ဘက်မှ သဲကန္တာရအတွင်းသို့ မီးရထားလမ်းများကို တိုးချဲ့ ဖောက်လုပ်၍ အချို့နေရာများ၌ အဝီစိတွင်းများကို တူးဖော်ကာ လူများနေထိုင်နိုင်အောင် စီမံ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ၏။ မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ မော်တော်ကား၊ လေယာဉ်ပျံများနှင့် ဖြတ်သန်းသွားလာလျက်ရှိ ကြ၏။ မြို့များမှာ အများအားဖြင့် သဲကန္တာရအစွန်အဖျား၌ ရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် တင်ဗတ်တူးမြို့မှာ အနည်းငယ် ထင်ရှားသည်။
ကိုးကား
23°N, 13°W
ကဏ္ဍ:ဆဟာရ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်ရှိ ကန္တာရများ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်၏ ပထဝီဝင်
လက်နှိပ်စက်
လက်နှိပ်စက်ဟူသည်မှာ ခလုတ်များစွာ ပါဝင်ပြီး ခလုတ်များကို ရိုက်လိုက်သောအခါ စက္ကူအစရှိသော ကြားခံပစ္စည်းတွင် မင်များပေါ်စေသည့် စက်ပစ္စည်း (သို့) လျှပ်စစ်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
စာရွက်ပေါ်တွင် ပုံနှိပ်စာလုံးကလေးများ ထင်လာ အောင် လက်ဖြင့်ရိုက်နှိပ်နိုင်သော စက်တစ်မျိုးကို လက်နှိပ်စက်ဟုခေါ် လေသည်။ ယခုခေတ်အသုံးပြုနေကြသည့် လက်နှိပ်စက်မျိုးဖြစ်လာအောင် လက်နှိပ်စက်ပုံစံများကို အဆင့်ဆင့်တိုးတက်တီထွင်ခဲ့ရပေသည်။ ခရစ် ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ် တစ်ခိုလောက်ဆီက အင်္ဂလန်နှင့်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့တွင် လက်နှိပ်စက် အမျိုးမျိုးကို တီထွင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၇၁၄ ခုနှစ်က အင်္ဂလိပ်လူမျိုး အင်ဂျင်နီယာ မီးဆိုသူသည် ပထမဦးဆုံး လက်နှိပ်စက်ပုံစံအတွက် မူပိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် သူ၏ လက်နှိပ်စက် ပုံစံသည် ထိထိရောက်ရောက်အသုံးမပြုနိုင်သဖြင့် နောက်၌ တိမ်ကောသွား ၏။ ၁၈၆၈ ခုနှစ်၌ လက်တွေ့ အသုံးချနိုင်သော လက်နှပ်စက်တစ်မျိုးကို စီအယ်ရှိုးနှင့် ကားလော့ဂလစ်ဒင် ဆိုသူတို့ကတီထွင်ပြန်၏။ သူတို့နှစ်ဦးသည်လည်း မူပိုင်ခွင့်မှတ်ပုံတင်ခဲ့ကြ၏။ ယင်းလက်နှိပ်စက်ကို ၁၈၇၄ ခုနှစ်၌ အီးရီမင်တန်နှင့်သားများကုမ္ပဏီမှ နယူးယော့မြို့တွင် ကုန်ပစ္စည်း အဖြစ်ဖြင့် စတင်ရောင်းချခဲ့လေသည်။
ယခုအခါတွင် လက်နှိပ်စက်များသည် အစိုးရအလုပ်၊ ကိုယ်ပိုင် အလုပ်စသော အလုပ်အကိုင် အသီးသီးတို့တွင် အလွန်အသုံးဝင်၍ မရှိလျှင် မဖြစ်သောပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။ အရောင်းအဝယ်လုပ်ငန်းများ တွင် စာရင်းအင်းတွက်ချက်ရာ၌ အသုံးချသော တွက်ချက်သည့် စက်ကလေးများသည် လက်နှိပ်စက်များမှအစပြု၍ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
အချို့လက်နှိပ်စက်များတွင် စာရင်းတွက်သော စက်များပါပူးတွဲပါရှိ၏။ အချို့လက်နှိပ်စက်များကား စက္ကူရိုးရိုးပေါ်တွင်သာမဟုတ်ဘဲ ကပ်ပြားစက္ကူ များနှင့် စာအုပ်များပေါ်တွင်ပင် ရိုက်နှိပ်နိုင်ရန် ပြုလုပ်ထားလေသည်။ပထမဦးဆုံးပေါ်သော ရီမင်တန်လက်နှိပ်စက်များသည် ယခုခေတ် သုံးလက်နှိပ်စက် ပုံစံမျိုးနှင့်ခပ်ဆင်ဆင်ဖြစ်သည်။ ယင်းကို တန်းစာလုံးစီ စက်ဟုခေါ်သည်။ နောက်တစ်မျိုးမှာ လွန်းစက်ဖြစ်သည်။ တန်းစာလုံးစီစက် တွင် တစ်ဖက်အစွန်၌ ခဲစာလုံးများ တပ်ထားသော သံမဏိတန်းများရှိသည်။
ထိုတန်းများသည် သုံးဆယ့်ရှစ်ခုမျှရှိ၍ အပြားလိုက်ချထားသော ကွင်းတစ်ခုကို လှည့်ပတ်ကာ ဆုံလည်ကဲ့သို့ တပ်ဆင်ထားသောကြောင့် သံမဏိတန်းကလေးများမှာ စက်ဝိုင်းသဏ္ဌာန်ဖြစ်နေသည်။ ထိုတန်းကလေးတစ်ခုစီ တစ်ခုစီကို ကြေးနန်းကြိုးဖြင့် မောင်းတစ်ခုကိုဆက်သွယ်ထား၏။ ထိုမောင်း သည် လက်နှိပ်စက်၌ရှိသော စာလုံးခလုတ်များနှင့်ဆိုင်၏။ ထိုကြောင့် ခလုတ်များကိုနှိပ်လိုက်သောအခါ စာလုံးတပ်ထားသော သံချောင်း (တန်း) သည် ကြွလာ၍ အလယ်တည့်တည့်နေရာရှိ စက္ကူထပ်ထားသော ရော်ဘာ လုံးပေါ်သို့ ရိုက်နှိပ်လိုက်သည်။ ထိုရော်ဘာလုံး၏ ရှေ့နားတွင် မင်ကြိုး ထည့်ထားသော ရိုက်လိုက်သောခဲစာလုံးကို ကြားဝင်ခံထားစေသည်။ ထိုအခါမှ စက္ကူပေါ်တွင် မင်သားထင်သည့် စာလုံးပေါ်လာလေသည်။ အလွန် ရှေးကျသော လက်နှိပ်စက်များ၌ ရိုက်ပြီးသားစာလုံးကို ရိုက်သူသည် မမြင်ရချေ။ နောက်ပေါ် လက်နှိပ်စက်များ၌ကား ခဲစာလုံးတင် တန်းကလေးများကို တစ်မျိုး တစ်ဖုံပြုပြင်ထားသဖြင့် ရိုက်သူသည် သူရိုက်ပြီးသော စာလုံးများကို ရိုက်နေရင်းပင် မြင်နိုင်ပေသည်။ လွန်စက်များမှာမူကားစာလုံးများနှင့် အမှတ်အသားများကို ရော်ဘာတစ်မျိုးဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော အပြားတစ်ခုပေါ် တွင် တပ်ဆင်ထားလေသည်။ ထိုရော်ဘာပြားသည် ခပ်ကွေးကွေး သဏ္ဌာန်ရှိ၍ လွန်း ဟုခေါ်သည်။ ဆိုင်ရာခလုတ်ကို နှိပ်လိုက်သောအခါ စက္ကူကို ထိုစာလုံးနှင့် ထိမိအောင်တွန်းပေး၍ စားလုံးထင်စေသည်။ လွန်း များသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု လဲလှယ်၍သုံးနိုင်သဖြင့်စက် တစ်လုံးတည်းနှင့်ပင် စာလုံးနှင့်ဂဏန်းအမျိုးမျိုးကို ရိုက်နှိပ်နိုင်လေသည်။ ဗလစ်ကင်ဒါဖာခေါ် စက်မျိုးမှာ ခဲစာလုံးများကို ဘီးပေါ်တွင် တပ်ဆင်ထား၍ ဘီးလည်သွားကာ လိုသောစာလုံးများကို စက္ကူပေါ်သို့ ရိုက်မိအမှတ်ထင်စေလေသည်။များသောအားဖြင့် လက်နှိပ်စက်များသည် တန်း များဖြင့် တပ်ဆင်သည့် စက်ပုံစံများကို အနည်းငယ်ပြောင်းလဲကာ ပြုလုပ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ရှေးကစက်များတွင် အသုံးပြုသည့် အပြားလိုက်ချားသော ကွင်းပုံမျိုးကိုမသုံးဘဲ စာလုံးများတပ်ဆင်ထား သည့်တန်းများကို စက်ဝိုင်းခြမ်းသဏ္ဌာန် တပ်ဆင်ထား၍ နှိပ်လိုက်သောအခါ စာလုံးများသည် ရော်ဘာ ဒလိမ့်တုံး၏ရှေ့သို့ ရိုက်မိအောင်စီမံထားလေသည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ထားခြင်း အားဖြင့် ရိုက်နှိပ်ပြီးသောစာလုံးများကို အမြမြင်နေရလေသည်။ ယခုခေတ်အခါတွင် လက်နှိပ်စက်များ အထူးတိုးတက်ကောင်းမွန် နေသည်ကိုတွေ့ရ၏။ အချို့လက်နှိပ်စက်များ၌ စာကြောင်းတစ်ကြောင်းရိုက်၍ ပြီးဆုံးလုနီးလျှင် သတိပေးသည့်ခေါင်းလောင်းသံမြည်လာသည်။
အချို့လက် နှိပ်စက်များမှာ နားမငြီးရအောင် အသံမမြည်သောစနစ်ဖြင့် လုပ်ထားလေ သည်။ ထိုလက်နှိပ်စက်မျိုးကို ၁၉ဝ၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ရောင်းချလေသည်။ အချို့ခရီးဆောင်လက်နှိပ်စက်ကလေးများမှာ သေတ္တာနှင့်ထည့်၍ လိုရာအရပ် သို့ အလွယ်တကူ ဆောင်ကျဉ်းသွားနိုင်၏။ လက်နှိပ်စက်တစ်မျိုးမှာ အပ်ချွန်သဏ္ဌာန် ခဲစာလုံးတပ်ဆင်ထား၏။ ယင်းကို ရိုက်ပြီးသော စာလုံးများ နောက်ထပ် မည်သည့်နည်းနှင့်မျှ မပြောင်းလဲနိုင်အောင် လုပ်ထားသည်။ မျက်စိမှုန်သူများအတွက် လက်နှပ်စက်မှာ စာလုံးကြီးများထင်အောင် ခဲစာလုံးကို တစ်မျိုးတစ်ဖုံ စီမံထားသေး၏။ စာလုံးနှင့် အမှတ်အသားများကို စီစဉ်ထားရာတွင် လက်နှိပ်စက် အားလုံးပင် တစ်မျိုးတည်း စီစဉ်ထားလေသည်။ လက်နှိပ်စက်ရိုက်သူများ သည် လက်နှိပ်စက်ရိုက်နည်း သင်ယူရာတွင် လက်ထားပုံ သိုပုံ၊ မည်သည့် လက်ချောင်းဖြင့်ရိုက်လျှင် မည်သည့်စာလုံးထင်သည်ကို ပုံသေသင်ယူရလေ သည်။ ထို့ကြောင့် လက်နှိပ်စက်များ၏ ခလုတ်များကို အစီအစဉ်တစ်မျိုးတည်း ပြုလုပ်၍ထားကြရသည်။ စာလုံးတပ်ဆင်ထားသည့် သံချောင်းများ တွင် စာလုံးသေး၊ စာလုံးကြီး စသည်ဖြင့် တစ်မျိုးထက်ပို၍ တပ်ထားလျက် ရှိရာ ခလုတ်နှိပ်ကာ လိုရာစာလုံးကို ရိုက်ယူရသည်။ လက်နှိပ်စက်များဖြင့်အမျိုးတူစာမူ စာရွက်ပေါင်းများစွာကို မင်စက္ကူခံ၍ ရိုက်ယူနိုင်သည်။
ဥယဉ်ရွာ၊ ကွင်းကြီးသဘော့
ဥယဉ်ရွာ၊ ကွင်းကြီးသဘော့
သူပုန်ရွာ၊ သူပုန်
သူပုန်ရွာ၊ သူပုန်
ဥ (အက္ခရာ)
ဥ = အသံထွက် (အက္ခရာ အု)
မန့်ကောင်းရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
မန့်ကောင်းရွာ (Mantkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ ဖာပွန်လီဆောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၀၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲအိမ်တမန်ရွာ၊ သဲအိမ်တမန်
သဲအိမ်တမန်ရွာ၊ သဲအိမ်တမန်
လီယို မိုင်နာ
လီယို မိုင်နာ သည် မြောက်ပိုင်းကောင်းကင်၏ မှေးမှိန်သည့် ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်တင်ဘာသာဖြင့် ခြင်္သေ့ငယ် ဟုဆိုလိုပြီး ခြင်္သ့ကြီးအတွက် လီယို ဖြစ်သည်။ လီယို မိုင်နာသည် ရှေးခေတ် နက္ခတ္တပညာရှင်များကြောင့် အမည်ရလာခြင်းမဟုတ်ဘဲ ၁၆၈၇ ခုနှစ်တွင် Johannes Hevelius ဆိုသူမှ အမည်တပ်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
ဝမ်မုတ်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ဝမ်မုတ်ရွာ (Wanmoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လွမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈ ဦး၊ မ ၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စင်သီယာမောင်
စင်သီယာမောင် (၁၉၅၉- ) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား၊ ကရင်လူမျိုး ဆရာဝန်တဦးဖြစ်ပြီး လူမှုကူညီရေးများအတွက် နိုင်ငံတကာမှ ဆုပေါင်း ၁၈ ခုတိုင်အောင် ချီးမြှင့်ခံရသူ ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှ ၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး) ပြီးချိန်တွင် ထွက်ခွာခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှစ၍ မဲဆောက်မြို့၊ ထိုင်းနိုင်ငံ နယ်စပ်တွင် ဆေးခန်းဖွင့်လှစ်ကာ မြန်မာနိုင်ငံမှ ဒုက္ခသည်များ၊ မိဘမဲ့ ကလေးများ၊ ရွှေ့ပြောင်းလာရောက် နေထိုင်ကြသူများကို မဲဆောက်မြို့ရှိ မယ်တော်ဆေးခန်းတွင် ဆေးကုသပေးလျက်ရှိသည်။
သူမသည် အရှေ့တောင်အာရှ ရေမွန် မာဂါဆေးဆေး (Southeast Asia’s Ramon Magsaysay Award) ဆုကို၊ လူမှုကူညီရေးများအတွက် ခေါင်းဆောင်မှု ပြုလုပ်နိုင်သည့် အတွက် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် တိုင်းမ် မဂ္ဂဇင်း၏ အာရှသူရဲကောင်းများ အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။ သူမသည် နိုင်ငံတကာမှ ဆုပေါင်း ၁၃ ခုတိုင်အောင် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် Jonathan Mann Award ကို ပထမဦးဆုံး လက်ခံရရှိသော အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ထိုဆုသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ ဆေးဝါး အဖွဲ့အစည်းများမှ ပူးပေါင်း ချီးမြှင့်သော ဆုဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ မှ ချီးမြှင့်သော ဆစ်ဒနီငြိမ်းချမ်းရေးဆု ရရှိခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ
ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင်ကို ၁၉၅၉၊ ဒီဇင်ဘာလ ၆ရက်နေ့တွင် မိခင် နမ့်လှကြည် နှင့် ဖခင် မန်းငြိမ်းမောင် တို့မှ အင်းစိန်ဆေးရုံ တွင်မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများသည် ဧရာဝတီတိုင်း ပုသိမ်ခရိုင် ကျုံပျော်မြို့ ဇာတိများဖြစ်သည်။ စင်သီယာမောင်သည် မွေးချင်း ၇ ဦးအနက် တတိယမြောက် သမီးဖြစ်သည်။ အမှန်တွင် သားသမီး (၈) ယောက်ရှိသော်လည်း၊ မိခင် နမ့်လှကြည် နှင့် ဖခင် မန်းငြိမ်းမောင် တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည့် သားဦးယောက်ျားလေးသည် မွေးပြီးစအချိန်တွင် ချက်ကြိုးဖြတ်သည့် ဝါးနှီးစမှာ မသန့်စင် သဖြင့် ပိုးဝင်ပြီး သေဆုံးခဲ့သည်။ မောင်နှမများ၏ နာမည်များမှာ နန့်လားရှာ၊ နန့်ဖန်းဃှီ၊ စင်သီယာမောင်၊ နန့်ရှာထူးဝေါ်၊ စလုံ့မေ၊ ဒေါက်တာ ရှီးရှို၊ စစေးမံ တို့ဖြစ်ကြသည်။
သူမသည် မော်လမြိုင်မြို့ အထက(၄) တွင် သူငယ်တန်း မှစ၍ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ဖခင်သည် ကျေးလက်ကျန်းမာရေးမှူးဖြစ်သည့် အတွက် တာဝန်ကျရာ ကျေးရွာများတွင် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက် ကုသရန် ခရီးထွက်ရသဖြင့်၊ သူ့ကို မိခင်ဖြစ်သူကသာ အိမ်တွင် ကြည့်ရှုစောင့်ရှောက်ခဲ့သည်။ သူမ၏ မိသားစုတွင် အိမ်ပိုင်မရှိခဲ့သဖြင့် မကြာခဏ အိမ်ပြောင်းရွှေ့ကြရသည်။ ၇ တန်း၊ ၈ တန်း သို့တက်ရောက်နေသော ကာလများတွင် မဆလ အစိုးရမှ ပြည်သူပိုင်သိမ်းထားသော ကျောင်း နှင့် သာသနာ မြေနေရာများ အစား လယ်မြေများ ပြန်လည်ချပေးခဲ့သည့်အတွက်၊ မန်းငြိမ်းမောင်သည် လယ်မြေထဲတွင် အိမ်ရာတစ်နေရာစာ ရရှိခဲ့သည်။ သစ်တိုင်၊ ပျဉ်ခင်း၊ ကျူထရံကာ၊ အင်ဖက်မိုးထားသော အိမ်ကလေးတွင် အိပ်ခန်းနှစ်ခန်း၊ ဧည့်ခန်း နှင့် မီးဖိုခန်းရှိသော အိမ်တစ်လုံး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပညာရေး
အထက်တန်းများအောင်မြင်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် မော်လမြိုင် ဒေသကောလိပ် ၂ နှစ်တက်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ် သို့ တက်ရောက်ခဲ့ချိန်တွင်၊ နယ်မှ တက်ရောက်ကြသော အဆောင်ကျောင်းသားအုပ်စုများနှင့် နေထိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၈ဝ ခုနှစ် ရန်ကုန်ဆေးတက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်နိုင်ခြင်းသည်၊ မော်လမြိုင် ကောလိပ် ၂ နှစ် တက်ရောက်ခဲ့သည့် ရမှတ် နှင့် ဆယ်တန်း ရမှတ် တို့ ပေါင်းကာ ပျမ်းမျှသတ်မှတ်ချက်အရ ဆေးတက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဆရာဝန်ဘဝ
ဆေးကျောင်းအပြီးတွင် မော်လမြိုင် ဆေးရုံကြီးတွင် အလုပ်သင်ဆရာဝန် အဖြစ် သင်တန်းဆင်းခဲ့သည်။ အလုပ်သင်ဆရာဝန်ဘဝ အပြီးတွင် ဆရာဝန်တစ်ယောက်ဖြစ်လာသည့်အခါတွင် သူမသည် အစိုးရဝန်ထမ်းလက်ထောက်ဆရာဝန် လျှောက်ထားခြင်းမရှိဘဲ၊ ဆွေမျိုးသားချင်းများရှိရာ ပုသိမ်မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ပုသိမ်မြို့တွင် "ပတ္တား" အမည်နှင့် ပုဂ္ဂလိက သားဖွားဆေးခန်းတစ်ခုကို အဒေါ်ဝမ်းကွဲမှ ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ထိုဆေးခန်းတွင် တစ်နှစ်ခွဲတိုင်အောင် ဆရာဝန်တစ်ယောက်အဖြစ် တာဝန်ယူဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
ထိုအချိန်တွင် မဆလ အစိုးရ၏ ငွေစက္ကူတချို့ကို တရားမဝင်ကြေညာခဲ့မှုကြောင့် ကျောင်းသား လှုပ်ရှားမှုတွေ တက္ကသိုလ် အသီးသီးတွင် ပြုလုပ်ခဲ့မှုကြောင့်၊ တိုင်းပြည်မငြိမ်သက်မှုများ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မော်လမြိုင်မြို့တွင် နေထိုင်ကျန်ရစ်ခဲ့သည့် မိဘများ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေမကောင်းသဖြင့် ကရင်ပြည်နယ် (သို့) မွန်ပြည်နယ် တစ်နေရာတွင် ဆေးခန်းဖွင့်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် သူမသည်မော်လမြိုင်မြို့သို့ ပြန်ရောက်ခဲ့ပြီး၊ မိခင်ဖြစ်သူသည် မော်လမြိုင်မြို့တွင် ဆုံးပါးသွားခဲ့သည်။ မိခင်ကွယ်လွန်ပြီးနောက်တွင် သူငယ်ချင်း၏ အကူအညီဖြင့် အိန္ဒူကျေးရွာ တွင် ကိုယ်ပိုင် ဆေးခန်းလေးတစ်ခု ဖွင့်၍ သူမ၏ဘဝကို ရပ်တည်ခဲ့သည်။
အိန္ဒူကျေးရွာသည် ရွာကြီးတရွာဖြစ်ပြီး၊ လူဦးရေ နှစ်သောင်းဝန်းကျင် နေထိုင်ကြသော ရွာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကရင်လူမျိုးများ၊ မွန်လူမျိုးများ၊ ပအို့ဝ် လူမျိုးများ နေထိုင်ကြပြီး၊ ကရင်လူမျိုးအများစုသည် လယ်ယာ၊ မွန်လူမျိုးများသည် ထန်းတက်၊ ထန်းလျက်ချက်၊ ပေါက်ပေါက်ဆုပ်လုပ်ခြင်း၊ ပအို့ဝ်လူမျိုးတို့သည် ရက်ကန်းရက်ပြီး အသက်မွေးမှုပြုကြသည်။ ရွာတွင် ဆေးရုံတစ်ရုံ ရှိပြီး၊ သူနာပြုဆရာမ တစ်ယောက်ရှိ၍ ဆရာဝန်မရှိပေ။ ဆရာဝန်မရှိသည့်အတွက် ကျန်းမာရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ကုသရေးများ လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ကျေးရွာလူထုသည် အပြင်ဆေးခန်းများကို အားကိုးနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး)
၁၉၈၈ ခုနှစ် ၈၈၈၈ အရေးအခင်း (ရှစ်လေးလုံး) ဖြစ်ပေါ်လာချိန်တွင်၊ အိန္ဒူကျေးရွာမှ ဘားအံ၊ မော်လမြိုင်၊ ရန်ကုန်စသည့် တက္ကသိုလ်အသီးသီးတွင် တက်ရောက်နေကြသည့် ကျောင်သူကျောင်းသားများသည် ရွာသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာကြပြီး၊ ဒီမိုကရေစီရေး တောင်းဆို ချီတက်ဆန္ဒပြမှုများ၊ သပိတ်စခန်းများ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားဘဝမှ ဆရာဝန်ဖြစ်လာခဲ့တာ မကြာလှသေးသည့် ဒေါက်တာစင်သီယာမောင်သည် ရွာမှ ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသားများနှင့် ပေါင်းကာ သပိတ်စခန်းဖွင့်ကာ ဒီမိုကရေစီရေးအတွက် တက်တက်ကြွကြွပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ စစ်တပ်သည် လူထုဒီမိုကရေစီ အရေးတော်ပုံကြီးကို လက်နက်ဖြင့် ရက်ရက်စက်စက် ပစ်ခတ်နှိမ်နင်းခဲ့ကာ၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် တိုင်းပြည်အာဏာကို သိမ်းယူခဲ့ပြီး၊ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဒီမိုကရေစီ တိုက်ပွဲကို ဆက်လက်ဆင်နွှဲပြီး၊ စစ်အာဏာရှင်စံနစ်ကို ချေမှုန်းဖယ်ရှားချင်ကြသည့် ကျောင်းသားကျောင်းသူများ နှင့် လူငယ်များသည်၊ နယ်စပ်ဒေသ KNUထိန်းချိုပ်နယ်မြေရှိရာသို့ အစုလိုက် အပြုံလိုက် ထွက်ခွာခဲ့ချိန်တွင်၊ ဒေါက်တာစင်သီယာမောင် တစ်ယောက်လည်း လိုက်ပါသွားခဲ့သည်။
လိန်ပင်ကွင်း (မြောက်စု)ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
လိန်ပင်ကွင်း (မြောက်စု)ရွာ (Leinpinkwin(Myauksu))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဂုမ္မကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂုမ္မကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၀၈ ဦး၊ မ ၁၄၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
သရောင်ပင်ရင်းရွာ
သရောင်ပင်ရင်းရွာ
စင်သီယာမောင်
ဒုက္ခသည်များကိုကူညီခြင်း
ဒေါက်တာစင်သီယာမောင်သည် နယ်စပ်ဒေသခရီး လမ်းပန်းအခြေအနေနှင့် နယ်စပ်ဒေသ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင်အင်အားစုများ၏ အခြေအနေကို သိမထားခဲ့သော်လည်း၊ ဆုံးဖြတ်ချက်အတိုင်း စက်တင်ဘာလ (၂၂) ရက် နံနက် (၄) နာရီတွင် ခြေလျင်ခရီးထွက်ဖို့ စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။ အိန္ဒူရွာမှ သူမနှင့်အတူ လိုက်ပါမည့် လူငယ်တယောက်အိမ်တွင် စက်တင်ဘာလ (၂၁) ရက်နေ့ည (၉) နာရီလောက် ကတည်းက သွားအိပ်ခဲ့ကြသည်။ အစီအစဉ်အတိုင်း နောက်တနေ့နံနက် (၄) နာရီတွင် အိန္ဒူရွာမှနေပြီးခြေလျင်ခရီး စတင် ထွက်ခွာခဲ့ကြသည်။ သူမအပါအဝင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား နှစ်ယောက် ဆယ်တန်းကျောင်းသား နှစ်ယောက်နှင့် အဖွဲ့ ဝင် (၁၄) ယောက်ဖြစ်သည်။
လိန်ပင်ကွင်း (မြောက်စု)ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စင်သီယာမောင်
ဒုက္ခသည်များကိုကူညီခြင်း
သူမတို့ (၁၄) ယောက်သည် အများအားဖြင့် ညဘက်အချိန်တွင်သာ ခရီးသွားခဲ့ကြပြီး၊ နေ့ဘက်အချိန်များတွင် ဇရပ်၊ ဘုန်းကြီးကျောင်း သို့မဟုတ် အိမ်တစ်အိမ်တွင် အနားယူခဲ့ကြကာ ခရီးဆက်ခဲ့ကြသည်။ ညဘက်အချိန်တွင် ခရီးစမ်းတဝါးဝါးသွားခဲ့ရသည့်အတွက် လမ်းတွင် ဖြတ်ကျော်ခဲ့သည့် ကျေးရွာများ၏ အမည်ကို မမှတ်မိခဲ့ပေ။ သူတို့အဖွဲ့သည် ကေအန်ယူ တပ်မဟာ (၂) နယ်မြေထဲမှာရှိသည့် ‘သိက္ခာရ’ (သိက္ကာယ) ဆိုသည့် ကျေးရွာသို့ ဘေးမသီ ရန်မခပဲ ရောက်ရှိသွားခဲ့ကြသည်။ သိက္ခာရရွာသည် နယ်စပ်ဒေသတွင် ရှိသည့် ရွာတစ်ရွာဖြစ်သည်။ ထိုရွာတွင် သူမတို့အားလုံးကို ကေအန်ယူ လူကြီးတယောက်၏ နေအိမ်တွင် နေရာချထားပေးခဲ့သည်။
တပတ်အကျော်တွင် သူတို့အဖွဲ့ကို သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသည့် ကေအန်ယူ လူကြီးများမှ ဘယ်စခန်း ကို ဆက်လက်သွားရောက်လိုသလဲဟု မေးမြန်းခဲ့သည်။ သူတို့ အားလုံး စဉ်းစားကြသည့် အခါတွင် (၁၄) ယောက်မှ အများစုသည် ဘားအံမှ လာကြသည့်သူတွေဖြစ်သည့်အတိုင်း ဘားအံမြို့မှ အသိများနေထိုင်ကြသည့် ‘ဝမ်ခ’ စခန်းသို့ သွားဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ ကေအန်ယူမှ သူမ၏ အဖွဲ့သွားရောက်လိုသည့် ဝမ်ခစခန်းကို လိုက်ပါပို့ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ ဝမ်ခရောက်သည့်အချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာကျောင်းသားများဒီမိုကရက်တစ်တပ်ဦး (ABSDF) စတင်တည်ထောင်ပြီးချိန် ဖြစ်သည့်အတွက် တချို့သည် ABSDF နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး၊ တချို့မှာ ကေအန်ယူ နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့ကြသည်။
ဒေါက်တာစင်သီယာမောင်သည် စထွက်ခဲ့စဉ်ကကတည်းက နယ်စပ်ရောက်လျှင် ဘာဆက်လုပ်မည်ကို ပြင်ဆင်ထားခဲ့သူ မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းနှင့်မျှ ပူးပေါင်းခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သို့သော် ကေအန်ယူမှ ABSDF အဖွဲ့တာဝန်ခံတယောက် နှင့် ဆက်သွယ်ပေးခဲ့သည်။ ABSDF တာဝန်ခံမှ သူမ၏ ဆရာဝန်ပညာရပ်အား ကျောင်းသားများအတွက် အသုံးပြုပေးရန် နှင့် နိုင်ငံခြား ဆက်ဆံရေး ကိစ္စများတွင် အကူအညီပေးရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ သူမသည်လည်း သဘောတူ ကူညီဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ဆေးဝါးဘက်ပိုင်းတွင် အနည်းအပါး ကူညီဆောင်ရွက်ခဲ့ရာမှ လုပ်ငန်းများနှင့် ထိတွေ့ဆက်စပ်မှုများ ရှိလာခဲ့သည်။ နယ်စပ်ဒေသ ကျောင်းသားစခန်းများအတွက် ဆေးဝါးရိက္ခာထောက်ပံ့ဖို့ ဆောင်ရွက်ရာတွင် ထိုင်းနိုင်ငံရှိ NGO အဖွဲ့သေးများ နှင့် ဆက်သွယ်မှု ရရှိခဲ့သည်။
စင်သီယာမောင်သည် ဆေးဝါးရိက္ခာရရှိရေးအတွက်သာ မဟုတ်တော့ဘဲ ကျောင်းသားများ နာဖျားမကျန်းရှိလာသည့် အခါ ကျောင်းသားလူနာတချို့ကို မဲဆောက်ဆေးရုံသို့ ပို့ရမည့်အခြေအနေမျိုး ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ မဲဆောက် ဆေးရုံနှင့် အဆက်အသွယ် ရစေရန် ခရစ်ယာန်ဘုရားကျောင်းများ၏ အကူအညီကို ရယူခဲ့ရသည်။ သို့သော် ကျောင်းသားတပ်များ နှင့် စစ်အစိုးရတို့၏ တပ်များသည် တိုက်ပွဲပြင်းထန်စွာ မဖြစ်သေးသော အချိန်ဖြစ်သည့်အတွက်၊ ကျောင်းသားများ ထိခိုက်ဒဏ်ရာ နည်းခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် စင်သီယာမောင်သည် သာမန်ထိခိုက်ဒဏ်ရာအနည်းအပါးရှိသော ကျောင်းသားများကိုသာ ကုသပေးခဲ့ရသည်။
နောက်ပိုင်းတွင် ကေအန်ယူ တပ်များ နှင့် ABSDF တပ်များ သည် စစ်အစိုးရတပ်များ၏ တိုက်ခိုက်မှုများကို ပိုမိုပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသည်။ “ဝမ်ခ” တိုက်ပွဲတွင် အပြင်းအထန်တိုက်ခိုက်မှုများကြောင့် ဒဏ်ရာရလာသည့် လူနာများကို အရေးပေါ်ကုသရန် နှင့် ABSDF အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ကြသည့် အသက်ငယ်ရွယ်သည့် ကလေးငယ်များကို တိုက်ပွဲများတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်မှုမပြုရန် စင်သီယာမောင်မှ နေရာပေးရန် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။
မယ်တော်ဆေးခန်း
လိုအပ်လာသည့်အခြေအနေအရ ဆေးဝါးရရှိရေး၊ အရေးကြီး လူနာများကို မဲဆောက်ဆေးရုံကြီးသို့ အလွယ်တကူ လွှဲပြောင်း နိုင်ရေးနှင့် ABSDFတပ်များမှာ ဆေးတပ်သားများ လိုအပ်လာသည့်အတွက် ဆေးသင်တန်းပေးရန် မဲဆောက်တွင် မဖြစ်မနေ ဆေးခန်းကလေးတခု ခြေကုပ်ရယူခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ တွင် လူအင်အား ၆ ယောက်နှင့် ဆေးခန်းစတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဆေးရုံဆေးခန်း ကြီးတစ်ခုဖြစ်အောင် တဖြည်းဖြည်းတိုးချဲ့ တည်ထောင်ရန် သူ့တွင် အစီအစဉ်မရှိခဲ့ပေ။
တရားဝင်ရထားသည့်နေရာမဟုတ်သည့်အတွက် မည်သူ့ကိုမျှ အသိပေးအကြောင်းကြားခဲ့ခြင်းမရှိဘဲ ဆေးခန်းလေးကို စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ လူအင်အားနဲသော်လည်း ကူညီပံ့ပိုးမှုများစွာ ရရှိခဲ့သည်။ ABSDF မှ ဆရာဝန်တချို့သည်လည်း လူနာကုသပေးခြင်း၊ ဆေးသင်တန်းပေးခြင်းများတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ကော့ကရိတ်၊ ဒူးပလာ၊ ဘားအံ စသည့် ABSDF စခန်းခေါင်းဆောင်များ အနေနှင့် တပ်ဖွဲ့ဝင်လူနာများ လိုက်ပို့ရင်း၊ လာကြည့်ရင်း နှင့် ကူညီပံ့ပိုးမှုများကို ရရှိခဲ့သည်။
စင်သီယာမောင် မည်သို့ပင် တိုးတိုးတိတ်တိတ်လုပ်ခဲ့သော်လည်း ဆေးခန်းရှိနေသည်ဆိုသည်ကို တစထက်တစ သိရှိလာကြသည်။ အထူးသဖြင့် ထိုင်းနိုင်ငံထဲတွင် အလုပ်လာလုပ်နေကြသည့် အလုပ်သမားများ သိလာသည့်အချိန်တွင်၊ စက်ရုံအလုပ်ရုံများတွင် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရလာသည့်လူနာမျိုး၊ ငှက်ဖျားရောဂါ ခံစား နေရသည့် လူနာမျိုးတွေကိုပါ ကုသပေးနိုင်ရေးအတွက် တစ်ပါတ် နှစ်ရက် နံနက်ပိုင်းအချိန်များတွင် စတင်ကုသပေးခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အမျိုးသမီးအလုပ်သမားများပါ ရောက်လာသည့်အချိန်တွင် ကိုယ်ဝန်ဆောင်စောင့်ရှောက်မှု၊ သားဖွားမှုနှင့် ကလေးကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်ကုသမှုများပါ လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့ရသည်။
ထိုဆေးခန်းသည် အယောက် ၁၀ဝ ခန့်ရှိသည့် အရေးပေါ် ဆေးကုသနိုင်သည့် ဆရာဝန်များ၊ ကျောင်းဆရာ၊ ဆရာမများဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။
ရရှိခဲ့သည့် ဆုများ
ဒေါက်တာစင်သီယာမောင် သည် အောက်ပါဆုများစွာကို သူ၏ ဆေးခန်းတွင် လှုမှုကူညီရေးအလုပ်များကြောင့် ရရှိခဲ့သည်။
ကိုးကား
<References /> စာအုပ်။။ စိုးနေလင်း ၏ ဒေါက်တာ စင်သီယာမောင် သို့မဟုတ် အရိပ်ကောင်းသော သစ်တစ်ပင်၊ ခေတ်ပြိုင် စာပေတိုက်၊ ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ထုတ်၊
ဝါးဘိုးချောင်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ဝါးဘိုးချောင်းရွာ (Warboechaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ခေါက်စင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၃၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဘော့ရွာ၊ ကွင်းကြီးသဘော့
သဘော့ရွာ၊ ကွင်းကြီးသဘော့
ထနီးရွာ၊ သဲအိမ်တမန်
ထနီးရွာ၊ သဲအိမ်တမန်
မကြီးကုန်းရွာ၊ ကြခတ်ကွင်း
မကြီးကုန်းရွာ၊ ကြခတ်ကွင်း
ပြုံးပြဲရွာ၊ စနဲ
ပြုံးပြဲရွာ၊ စနဲ
NGC 97
thumb|NGC 97 NGC 97 သည် ဘဲဥပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး အင်ဒရိုမီဒါ ကြယ်စုတန်းမှ အလင်းနှစ် ၂၁၀ မီလီယံအကွာ၌ တည်ရှိသည်။ ယင်းအား ၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် ဂျွန်ဟာရှယ်မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ မြင်သာသော အရွယ်အစားမှာ ၁၃.၅ ဖြစ်သည်။
ပုလဲရွာသစ်ရွာ၊ သဲအိမ်တမန်
ပုလဲရွာသစ်ရွာ၊ သဲအိမ်တမန်
NGC 98
thumb|NGC 98 NGC 98 သည် barred spiral ဂလက်ဆီအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ကြယ်စုတန်း Phoenix တွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းအား ဗြိတိသျှလူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင် ဂျွန်ဟာရှယ်မှ ၁၈၄၃ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၆ တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ယွန်းလူမျိုး
ယွန်းလူမျိုး
ယွန်းလူမျိုးကို ယွန်းရှမ်းဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။ ယွန်းရှမ်းဟူသောဝါဟာရသည် မြန်မာ့သမိုင်း၌ အသစ်အဆန်းမဟုတ်ပဲ ယဉ်ပါးပြီးသော ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ သုံးတွဲပေါင်းမှန်နန်းရာဇဝင်တော်ကြီး၊ စာမျက်နှာ ၄၃၂၊ မင်းတရားရွှေထီး ရခိုင်သို့ မချီဖြစ်အောင် လျှောက်တင်ရာ၌ ယွန်းပြည်ထောင်ယိုးဒယားလည်း အရေးအရာ မပြီးချေသေး။ ယခု ဓညဝတီ ရခိုင်မြို့သို့ ချီတော်မူလာသောအကြောင်းကို ရှင်မင်း၊ ယွန်းမင်းတို့ကြားလေ၍ စသည်ဖြင့် ရေးသားထားသည်။
အနောက်တိုင်းသုတေသီအချို့ကမူ ဖားစည်သည် ယိုးဒယားရှမ်းနွယ်ဝင် ဂျွမ်း(ယွန်း)လူမျိုးတို့က သွန်းလုပ်အသုံးပြုခဲ့သည် ဟူ၍ ရေးသားထားသည်။ မြန်မာစာ၌ "ရေးတော့အမှန် ဖတ်တော့အသံ" ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်။ Siam(ဆီ+ယမ်)ကို ရှမ်းဟုအမှန်ရေး ထားသော်လည်း ဗမာစကား၌(မ်)သံ(M)ပါးစပ်ပိတ်သံမရှိ၍(ရှန်း)(Siam)ဟုသာ အသံထွက်ပါသည်။ တရုတ်က လည်း ဗမာကဲ့သို့ပင်(M)ပိတ်သံမရှိ၍ှ Siam ကို San(ဆန်)ဟုသာ ရေးမှတ်ထွက်ဆိုသည်။ Siam ကို ကုလားက Sham ဟု ရေးသားအသံထွက်ပါသည်။ ကချင်၊ တအောင်းနှင့်ဝလူမျိုးတို့က Sam ဟုခေါ်ပြီး မွန်က Same ဟုခေါ်သည်။ ကရင်က Yo ဟုခေါ်ပါသည်။ အယုဒ္ဓယမြို့ကို အစွဲပြု၍ ယိုးဒယားဟုခေါ်တွင်လာခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ထိုင်းလူမျိုး၏နာမည်ဟောင်းမှာ Siam ဖြစ်ပြီး ယွန်းရှမ်းဟုလည်း ခေါ်သည်။ ရှမ်းဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။
ယွန်းပြည်ထောင်ယိုးဒယားဟူသည်မှာ ကျိုင်းသုံးကျိုင်း(ကျိုင်းမိုင်(ဇင်းမယ်)၊ ကျိုင်းတုံ၊ ကျိုင်းဟုံ)စုပေါင်းပါ ဝင်သော ဒေသကြီးဖြစ်သည်။ ယွန်း၊ ယွန်းရှမ်းဟူသည်မှာ ယိုးနကဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ရှမ်းများဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယွန်းဟူ၍ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဖြစ်ကြောင်း သက်ရောက်ပြီးသား ဖြစ်သည်။ ဒွာရဝတီနိုင်ငံကို မြန်မာရာဇဝင်များက ယိုးဒယားပြည်ဟူ၍သာ မှတ်တမ်းပါသည်။(မှန်နန်း-၅၁၀)။ နောက် ဆုံးတွေ့ရှိချက်များအရ ဒွာရဝတီနိုင်ငံသည် ယိုးဒယားပြည် မဖြစ်မီ မွန်နိုင်ငံဖြစ်ခဲ့သည်။ ဒွာရဝတီနိုင်ငံတွင်း၌ မွန်နှင့် ရှမ်းများ အတူတကွ ရှိနပြေီ။ အတူတကွ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များ ဖြစ်ခဲ့ကြပြီ။ မွန်များက အေဒီ ၅၇၃-တွင် ပဲခူးသို့ရွှေ့လာ ရာ၌ ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်ဖြစ်ပြီးသား မွန်စာ ဗုဒ္ဓဘာသာစာများ ရှိပြီးသားဖြစ်သည်။ ယနေ့တိုင် မွန်နှင့်ရှမ်းတို့ သက္ကတနှင့် ပါဠိတော်၏(Sa=ဆ)သံကို သူ့မူရင်းအတိုင်း(ဆ)ဟုသာ အသံထွက်ပြီး ဗမာလူမျိုးက ယင်းသက္ကတ(ဆ)သံကို မူ ရင်းအတိုင်းမထွက်ပဲ(Tha=သ)သံ၊ ပြောင်း၍ထွက်ရာ၌ ထူးခြားနေပါသည်။ မွန်ရော ယိုးဒယားပါ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ စာပေများ၏လွှမ်းမိုးမှု နှစ်ရာချီကြာပြီးမှ ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှု ပြောင်းလာခြင်းဖြစ်သည်။
ယွန်းပြည်ထောင်ယိုးဒယား၌ ကျိုင်းသုံးကျိုင်း ပါဝင်ရာ၌ ယွန်းရှမ်းသံဖြင့် Chiang Rai (ရှမ်းသံဖြင့် Keng Hai)ဟူသော မြို့ကလေးလည်း ပါဝင်သည်။ ယွန်းရှမ်းတို့သည် ယူနန်ဒေသ မောရှမ်းဒေသ သိန္နီဒေသတို့လည်း ဗုဒ္ဓ ဘာသာပြန့်ပွားမှု ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၄၇၉-ခုနှစ်တွင် ယွန်းရှမ်းမင်းသားမင်းသမီးနှင့်အတူ လူထုထောင် ကျော် မိမိဆန္ဒအလျောက် ဗုဒ္ဓသာသနာ ပြန့်ပွားအလို့ငှါ ယခုစမ်ကား(ဗမာသံဖြင့် စံကား)ဒေသသို့ ရောက်ရှိခဲ့ကြပါ သည်။ စကားဝန်းကျင်၊ အင်းလေးဒေသ၊ တာခေါင်၊ အင်းတိန်ဘုရားများသည် စကားယွန်းရှမ်းများ၏ဘာသာရေးလက် ရာများသာ ဖြစ်တော့သည်။
စကားရှမ်းတို့သည် ယွန်းရှမ်း(ကျိန်းဟဲ)များဖြစ်နေ၍ ယနေ့တိုင် အခြားရှမ်းများနှင့်မတူပဲ ထူးခြားမှုဖြစ်ပါ သည်။ ဖြည်းဖြည်းပြောလျှင် နားမလည်နိုင်သော စကားဖြစ်သည်။ အိမ်အောက်ထပ်ကို ရှမ်းများက(တိုက်လန်ဟု ခေါ်ပြီး စကားယွန်းရှမ်းတို့က ယွန်းရှမ်းစကားသံဖြင့်(ကလန်)ဟုခေါ်ပါသည်။ ယွန်းရှမ်းရှိလျှင်(၁)နတ်ပသရာနေရာ ရှိရပြီး(ဂွတ်း)ဟုခေါ်ပါသည်။(၂)ဘုရားများရှိရာ ပူဇော်ရာရှိရပြီး(ကူ)ဟုခေါ်ပါသည်။ ရှမ်းဘာသာဖြင့် ရေးသားသော စမ်ကားမြို့သမိုင်း ရှိသည်။ စံကားယွန်းရှမ်းတို့သည် ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာ ပြုရန် စေတနာအလျောက် လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သော်လည်း ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီးခေတ်၌ ဇင်းမယ်ကို အကြိမ်ကြိမ် တိုက်ရာ၌ ယွန်းရှမ်းများစွာကို ဖမ်းဆီးလာခဲ့သည်။ မြို့များစွာ၌ သစ္စာခံစပြေီးနောက် ဖြန့်၍ထားခဲ့ရာ ကက္ကူဒေသ၌ ယွန်းရှမ်းရွာ၊ ကျွန်ရွာ ရှိသည်။ ယင်းရွာများသည် ဘုရင့်ထံသို့ အခွန်မပေးရပေ။ ကျွန်ဟုဆိုသော်လည်း မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ ပါဝင်သည်။ ကွယ်လွန်သောအခါ နောင်ဘဝ အဆက်ဆက် ကောင်းမွန်စေရန်အတွက် စေတီဘယ်နှစ်ဆူ၊ ကျောင်းဘယ်နှစ်ကျောင်း စသည်ဖြင့် ကမ္ပည်းထိုး၍ လှူဒါန်းပေးကြပါ သည်။ ကက္ကူဘုရားဝင်းတွင်း၌ ကုသိုလ်ဖြစ် ယွန်းစာဖြင့် ကမ္ပည်းထိုးစေတီများ(ဘုံသုံးဆင့်ရှိသော)ကျောင်းဆောင် များ တွေ့ရှိရမည်ဖြစ်သည်။ ထိုယွန်းစာဓာတ်ပုံများ သမိုင်းဌာနများ၌လည်းကောင်း၊ ဒေါက်တာသန်းထွန်း၌လည်း ကောင်း၊ ဆရာလုစ်၌လည်းကောင်း၊ လန်ဒန်ဗဟိုစာကြည့်တိုက်၌လည်းကောင်း ရှိသည်။ ထိုယွန်းစာကို မည်သူမှ မည်သူ့ကို ရည်စူး၍လှူထားကြောင်း ဒေါက်တာသန်းထွန်း ဘာသာပြန်ပြီး သူ၏စာအုပ်၌ တင်ပြထားသည်။ လွယ်လုံ(တောင်ချွန်)ခြေရင်း၌ မြို့သစ်ကွက်ရိုက်ပြီး ၁၈၉၄-မှစတင်၍ တောင်ကြီးမြို့ တည်ဆောက်ခဲ့ပါ သည်။ အစိုးရရုံးများ၊ သစ်တောဌာန၊ အင်ဂျင်နီယာဌာန၊ ဆေးရုံ၊ ဗဟိုစာတိုက်နှင့်ကြေးနန်း၊ ရဲဌာန၊ ထောင်၊ လူထု လုပ်ငန်းဌာနများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ငါးရက်တစ်ဈေး၊ ဈေးရုံများပါမကျန် ဖော်ပြထားသည်။
ယခု ကက္ကူဘုရားအနီး၌ သုံ့ပန်း ယွန်းရှမ်းရွာ ရှိခဲ့သည်။ သုံ့ပန်းရွာများ၊ ဘုရားကျွန်ရွာများသည် အခွန်တော် ပေးဆောင်ရခြင်းမရှိသောကြောင့် ရွာနာမည်သာရှိပြီး အခွန်ပေးဆောင်ရသော ရွာစာရင်း၌ မပါရှိပေ။ ထိုသုံ့ပန်းယွန်း ရှမ်းများ၌ မင်းညီမင်းသား၊ မင်းသမီးများ၊ လူဂုဏ်ထံများ၊ ပညာရှင်များ ပါရှိသည်။ အင်းလေး၊ အင်းတိန်ပတ်ဝန်းကျင် ၌ ယွန်းရှမ်းမင်းသမီး၏အုတ်ဂူစသည်ဖြင့် ပြောဆိုသံကြားရသည်။ ယွန်းရှမ်းဘာသာစကား၌(ကူ)ဆိုလျှင် ဘုရား အစုအေဝး၊(ဂွတ်း)ဆိုလျှင် နတ်(စင်)အစုအေဝးဖြစ်သည်။ ယွန်းရှမ်းများ ကွယ်လွန်၍ ကုသိုလ်အဖြစ်လည်းကောင်း မှတ်တမ်းအဖြစ်လည်းကောင်း ဘုရားတည်၍ လှူဒါန်းကြသည်။ ငွေကြေးမတတ်နိုင်သူများ(ဘုံသုံးဆင့်ဘုရား ကျောင်းဆောင်)များတည်၍ လှူဒါန်းကြသည်။ ကက္ကူဘုရားသည် ယွန်းရှမ်းများ သေဆုံးပြီး လှူဒါန်းခဲ့သော(ဘုရား စေတီနှင့်ဘုရားကျောင်းဆောင်)အစုအေဝး ဖြစ်သည်။ ယွန်းရှမ်းကမ္ပည်းစာတမ်းများကို ဒေါက်တာသန်းထွန်းမှမှတ် တမ်းတင်ပြီး အလှူရှင်နာမည်နှင့်ဆုတောင်းခြင်းတို့၏အဓိပ္ပာယ်ကို ဖော်ထုတ်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ မြန်မာပြည်တွင်(ပုဂံ၊ စစ်ကိုင်း၊ ပုပ္ပါး၊ မန္တလေး)၌လည်းကောင်း၊ ကယားပြည်နယ်၌လည်းကောင်း၊ ယွန်းရှမ်း သုံ့ပန်းများ အနှံ့အပြား ရောက်ရှိနကြေပါသည်။ မထင်မရှားပင်နေရသောကြောင့် အချို့က ရှမ်းဟုခံယူပြီး အချို့ဒေ သခံ၏နာမည်ကိုသာ ယူလိုက်တော့သည်။ စကား(စမ်ကား)မြို့ရှိ ယွန်းရှမ်းများမှာမူ သုံ့ပန်းအဖြစ် ရောက်ရှိလာခြင်း မဟုတ်ပဲ မိမိ၏ဆန္ဒအလျောက် ဗုဒ္ဓဘာသာသာသနာပြုရန် မင်းညီမင်းသားများနှင့်အတူ ၁၄၇၉-ခုနှစ် သီးသန့်ရောက် ရှိလာခြင်းဖြစ်ကြောင်း ကွဲပြား၍ မှတ်သားပေးရန် ဖြစ်သည်။ ယွန်းရှမ်းစေတီထီးတော်နှင့်ဗမာစေတီထီးတော်ပုံများ မတူကြောင်းလည်း ကက္ကူဘုရားမှာ တွေ့နိုင်သည်။ ပြည်ထောင်စုကြီး အေးချမ်းသာယာပါစေ၊ လူမျိုးရေးစိတ်သည် ပြည်ထောင်စုတိုးတက်သာယာရေးကို ဟန့် တား၏။ တန်ရင်ဆေး၊ လွန်ရင်ဘေး ဆိုတာလို လူမျိုးရေးဆောင်ပုဒ်များ ကာလ၊ ဒေသ၊ ပယောဂပေါ်မူတည်၍ ပြန်လည်စဉ်းစားသင့်ကြောင်းပါခင်ဗျား...။
နောင်ဝယ်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
နောင်ဝယ်ရွာ (Nawngwei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ နောင်ဒေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဒေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၀၄ ဦး၊ မ ၉၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်ထိန်းကြီးရွာ၊ ဆင်ထိန်းကြီး
ဆင်ထိန်းကြီးရွာ၊ ဆင်ထိန်းကြီး
ကောင်းကျောက်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကောင်းကျောက်ရွာ (Kawngkyauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၃၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကတ်ဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၉ ဦး၊ မ ၃၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေဒင်ဓာတ်အိုး
လေဒင်ဓာတ်အိုး ဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်ဓာတ်သိုလှောင်ရန်အတွက် ကနဦးကပေါ်ပေါက် အသုံးပြုခဲ့သော ကွန်ဒင်းဆာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ၁၇၄၅ ခုနှစ်တွင် ဟော်လန်နိုင်ငံလေဒင်မြို့မှ စတင်ပေါ်ပေါက်သောကြောင့် လေဒင်ဓာတ်အိုးဟု တွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။
လေဒင်ဓာတ်အိုးမှာ အဝကျယ်သောဖန်အိုးအဖြစ်၍ အိုးဝကိုဖော့ဆို့ဖြင့်ပိတ်ထားသည်။ အိုး၏အတွင်းနှင့် အပြင်ဘက်တွင် အောက်ပိုင်းတဝက်မျှကို ပါးလွှာသောသံဖြူပြားဖြင့်ကပ်ထားလျက် ဖုံးအုပ်သည့်သံဖြူမှာလျှပ်စစ်ဓာတ်လိုက်ပစ္စည်းဖြစ်၍ သံဖြူပြားနှစ်ခုကြားရှိ ဖန်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်မလိုက်သည့်ပစ္စည်းဖြစ်သည်။
ကြေးဝါတိုင်တချောင်းကို အိုးအတွင်းဘက်သို့ သံဖြူပြားနှင့်ထိအောင် ဖော့ဆို့၌အပေါက်ဖောက်၍ စိုက်ထားသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ကြေးဝါတိုင်သို့ တနည်းနည်းဖြင့်လိုက်စေသောအခါ လျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အိုးအတွင်းရှိ သံဖြူပြားသို့ရောက်သွား၏။ သံဖြူပြားနှစ်ခုကြားတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မလိုက်သည့်အတွက် ဤလျှပ်စစ်ဓာတ်သည် အိုးအပြင်ဘက်ရှိ သံဖြူပြားသို့ မကူးနိုင်ချေ။ သို့ရာတွင်အိုးအပြင်ဘက် သံဖြူပြားကို မြေကြီးနှင့်တနည်းတစ်လမ်းဆက်ထားမည်ဆိုပါက လျှပ်စစ်ညှို့မှုကြောင့် ထိုသံဖြူပြားတွင် အတွင်းဘက်သံဖြူပြားနှင့် ဆန့်ကျင်သော လျှပ်စစ်ဓာတ်ဝင်လာလေသည်။
ဤကဲ့သို့ အတွင်းအပြင်နှစ်ဖက်စလုံးရှိ သံဖြူပြားများ၌ ဓာတ်ဝင်နေချိန်တွင် လက်တစ်ဖက်ဖြင့် အပြင်ဘက်သံဖြူပြားကိုထိထား၍ ကျန်လက်ဖြင့် ကြေးဝါကိုတို့ကြည့်လျှင်ဖြစ်စေ၊ သို့မဟုတ် ဝိုင်ယာကြိုးဖြင့် တနည်းတလမ်းဆက်သွယ်၍ ကိုင်ကြည့်လျှင်ဖြစ်စေ ရုတ်တရက်ဓာတ်လိုက်ခြင်းမှာ လေဒင်ဓာတ်အိုးပေါ်စအချိန်က အထူးအဆန်းဖြစ်နေသည့်အတိုင်း မြို့တကာလျှောက် လှည့်ပြ၍စီးပွားရှာခြင်းဖြင့် ချမ်းသာသူသများပင် ရှိခဲ့ဖူးလေသည်။ အဆိုပါ သံဖြူပြားနှစ်ခုကို ဝိုင်ယာကြိုးဖြင့် ဆက်ကြည့်လျှင် ဓာတ်နှစ်ခုမှာ ဆန့်ကျင်နေသည့်အတွက် မီးပွင့်သည်ကိုလည်း တွေ့နိုင်ပေသည်။ သို့ရာတွင် လေဒင်ဓာတ်အိုးသာမက မည်သည့်ကွန်ဒင်ဆားမျိုးမှာမဆို ထိုသို့ပွင့်ထွက်သော လျှပ်စစ်မီးပွားသည် တသမတ်တည်း ဆက်တိုက်ပွင့်ခြင်းမရှိချေ။ အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ရှေ့တိုးနောက်ငင်သွာားနေပြီးမှ တဖြည်းဖြည်းအားကုန်ပြီး ရပ်နားသွားသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်၏ ဤသို့ ရှေ့တိုးနောက်ငင်လျင်မြန်စွာ လှုပ်ရှားမှုသည် ရေဒီယို လှိုင်းများကို ဖြစ်ပေါ်စေ၍ ဝိုင်ယာလက်နှင့် ရေဒီယိုအသံလွှင့်ရာတွင် ဤသဘောကိုပင် အခြေံပြုထားပေသည်။ လေဒင်ဓာတ်အိုးများကို ယခုအခါတွင် လက်တွေ့စမ်းသပ်ခန်းများ ၌သာ စမ်းသပ်မှုကိစ္စများအတွက် အသုံးပြုကြလေသည်။
ကွမ်းခြံစုရွာ၊ ကြခတ်ကွင်း
ကွမ်းခြံစုရွာ၊ ကြခတ်ကွင်း
ဟွေနော်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ဟွေနော်ရွာ (Hwaynaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နောင်ရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၆၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ရင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃ ဦး၊ မ ၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန့်ကောင်းရွာ၊ လွယ်ဆာ
မန့်ကောင်းရွာ (Mantkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ လွယ်ဆာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ဆာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆ ဦး၊ မ ၂၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်လယ်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ညောင်လယ်ရွာ (Nyaunglel)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ညောင်လယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်လယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၀ ဦး၊ မ ၅၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကင်ဂျုံအွန်
ကင်ဂျုံအွန် (Kim Jong-un; ; )သည် ကိုရီးယား ဒီမိုကရက်တစ် ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ (မြောက်ကိုရီးယား)၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်ပြီး ကိုရီးယား အလုပ်သမားပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ သူသည် ကင်ဂျုံအီ (၁၉၄၁–၂၀၁၁)နှင့် ဇနီး ကိုယောင်ဟီး တို့၏ အငယ်ဆုံးသားဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင် ပညာသွားရောက်သင်ယူခဲ့သည်။ အသက် ၂၆ နှစ်သာရှိသေးသူ ကင်ဂျုံအွန်အနေဖြင့် တိုင်းပြည်၏ အဓိကနေရာများတွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ငယ်ရွယ်လွန်းသည်ဟူ၍ ဝေဖန်ခံရသော်လည်း နှစ်ရက်ကြာကျင်းပသည့်နှစ် (၃၀) မြောက်ကိုရီးယားအလုပ်သမားပါတီညီလာခံတွင် ဖခင်ဖြစ်သူ ကင်ဂျုံအီ ကပွဲထုတ်ပေးခဲ့သည်။
ကင်ဂျုံအွန်ကို ၂၀၁၁ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သူ၏ဖခင် ကင်ဂျုံအီ၏ နိုင်ငံတော်ဈာပန အခမ်းအနားအပြီးတွင် နိုင်ငံ့ခေါင်းဆောင် အကြီးအကဲအဖြစ် တရားဝင် ကြေညာခဲ့သည်။ ကင်ဂျုံအွန်သည် ကိုရီးယား အလုပ်သမားပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ၊ စစ်ဗဟိုကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ၊ နိုင်ငံတော်ကာကွယ်ရေးကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌ၊ ကိုရီးယားပြည့်သူ့စစ် အကြီးအကဲ ရာထူးများပါ ရယူထားသည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ကင်ဂျုံအွန်သည် ကိုရီးယားပြည်သူ့တပ်မတော်တွင် စစ်သေနာပတိ အဖြစ် လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အားလုံး၏ အကြီးအကဲရာထူးသို့ တိုးမြင့်ခဲ့သည်။ နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာများက စစ်သေနာပတိ ကင်ဂျုံအွန်ဟု မကြာခဏ သုံးနှုန်းလေ့ရှိသည်။
မြင်းဇာရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
မြင်းဇာရွာ (Myinzar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ မြင်းဇာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၁၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းဇာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁၁ ဦး၊ မ ၇၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နော်မာ (ကြယ်စုတန်း)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြယ်စုတန်းများ
အင်္ကျီလက်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆာဒင်းနီးယားကျွန်း
ဆာဒင်းနီးယားကျွန်း
ထိုကျွန်းသည် ဘီစီ ၅ ရာစုတွင် ကားသေ့လူမျိုးတို့ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ရောမ လူမျိုးတို့က ကြီးစိုကြပြန်၏။ သို့သော် အလယ်ခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ စပိန်၊ ဩစတြီးယား၊ ဆဗွိုင်အစိုးရတို့ လက်အောက်သို့ ရောက် ရှိခဲ့ပြီးလျှင်၊ ၁၈၆၁ ခုနှစ်တွင် အီတလီနိုင်ငံ၏တစိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်လာလေသည်။
ဆာဒင်းနီးယားကျွန်းကို နှစ်ပိုင်းခွဲထားရာ မြောက်ပိုင်းမြို့ တော်မှာ ဆာ့ဆရီဖြစ်၍၊ တောင်ပိုင်းမြို့တော်မှာ ကားလျားရီ မြို့ဖြစ်လေသည်။ လူဦးရေမှာ ၁၂ သိန်းကျော်ရှိ၍ ကျွန်းသူ ကျွန်းသားများသည် စပိန်လူမျိုးတို့နှင့် ရုပ်ချင်းတူသောကြောင့် မြေထဲပင်လယ်လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာဟန်ရှိသည်ဟု ယူဆ ကြ၏။ အများအားဖြင့် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များဖြစ်ကြ၏။ စာရေး၊ စာဖတ်တတ်သူများ အလွန်ပင်နည်းပါးလေသည်။ အီတလီနိုင်ငံ၏ တစိတ်တစ်ဒေသပင် ဖြစ်လင့်ကစား အီတာလျံလူမျိုးတို့က ဆာဒင်းနီးယားကျွန်းကို တစ်ကျွန်း တစ်နိုင်ငံဟု သဘောထားကြသည်။
ကျွန်းတွင် ကြီးကျယ်သော သစ်တောများရှိ၍၊ သံ၊ ခဲ၊ သွပ်၊ ငွေ၊ ကြေးနီနှင့် ကျောက်မီးသွေးများလည်း ရှေးအခါ ကတည်းကပင်ရှိခဲ့လေသည်။ တံငါလုပ်ငန်းမှာလည်း ကြီးပွား တိုးတက်လျက်ရှိသော လုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျွန်းသူကျွန်သားတို့မှာ တောတောင်ထူထပ်သည့်နေရာ များ၌ အသီးအနှံများကို စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့်၎င်း၊ သိုး၊ နွား၊ ဆိတ် များကို မွေးမြူခြင်းဖြင့်၎င်း အသက်မွေးလျက် နေထိုင်ကြလေ သည်။
ပင်ဝီရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆယ်မရွာ၊ သဲအိမ်တမန်
ဆယ်မရွာ၊ သဲအိမ်တမန်
ထန်းမကုန်းရွာ၊ ကြခတ်ကွင်း
ထန်းမကုန်းရွာ၊ ကြခတ်ကွင်း
သံပါတ်ကုန်းရွာ၊ ရေတွင်းချောင်
သံပါတ်ကုန်းရွာ၊ ရေတွင်းချောင်
မြစ်ကြီးနားခရိုင်
နာမည်ကျော် ကျောက်စိမ်းနှင့် ပယင်းရတနာများ ထွက်ရာ ဒေသဖြစ်သော မြစ်ကြီးနားခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက် အစွန်ဆုံးခရိုင်ဖြစ်၍ ကချင်ပြည်နယ်တွင်ပါဝင်လျက် အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၉,၇၆၂ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်သည်။ ခရိုင်၏နယ်နိမိတ်မှာ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တို့တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် နာဂတောင်တန်းခရိုင်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ဗန်းမော်ခရိုင်တို့ ဝန်းရံ တည်ရှိသည်။ ခရိုင်၏ မြောက်ဘက်အစွန် ဒေသမှာ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်တို့ မြစ်ဖျားခံရာဒေသ ဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် ဧရာဝတီမြစ် ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မေခမြစ်နှင့် မလိခမြစ်တို့သည်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်တွင် ချင်းတွင်းမြစ်နှင့် ယင်း၏ လက်တက်ဖြစ်သော ဥရုချောင်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ မြောက်ဘက်မှ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းလာကြသည်။ နမ့်တပက် ချောင်းသည် အရှေ့ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံ၍ လည်းကောင်း၊ မိုးကောင်းချောင်းနှင့် ကောက်ကွေ့ချောင်းတို့သည် အနောက်ဘက်တွင် မြစ်ဖျားခံ၍လည်းကောင်း၊ ဧရာဝတီမြစ်အတွင်း စီးဝင်ကြသည်။ ထိုသို့ မြစ်ချောင်းများ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းရာ တလျှောက်တို့မှလွဲ၍ မြစ်ကြီးနား ခရိုင်သည် တောင်ထွတ်တောင်ကမ်းပါးကြီးများ၊ လျှိုကြီး မြောင်ကြီးများဖြင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သော အင်းတော်ကြီးအိုင်သည် မြစ်ကြီးနားခရိုင်၏ အနောက် တောင်ထောင့် အနီးတွင်တည်ရှိ၍၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြင့်ဆုံးဟု ဆိုသောပေပေါင်း ၁၉,၃၁၅ ခန့် မြင့်သည့် ခါကာဘိုရာဇီ တောင်ထိပ်သည်လည်း မြစ်ကြီးနားခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်။
ရာသီဥတု
ခရိုင်အတွင်း ဇွန်လမှစ၍ အောက်တိုဘာလအထိ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းသည်။ ပျမ်းမျှ မိုးရေချိန်မှာ တစ်နှစ်လျှင် လက်မ ၈ဝ ဖြစ်၍ မြောက်ဘက်ပိုင်း အချို့ဒေသများတွင် တစ်နှစ်လျှင် လက်မ ၁၆ဝ အထိ ရွာသွန်းလေသည်။ နိုဝင်ဘာလမှ ဖေဖော်ဝါရီလအထိ ပျမ်းမျှ အများဆုံး အပူချိန်မှာ ၅၆ ဒီဂရီဖြစ်သည်။ ကျန်လများအတွက် ပျမ်းမျှအများဆုံးအပူချိန်နှင့် ပျမ်းမျှအနည်းဆုံး အပူချိန့်တို့မှာ ၈၈ ဒီဂရီနှင့် ၇၁ ဒီဂရီ အသီးသီးဖြစ်လေသည်။
လူနေမှုနှင့် စီးပွားရေး
မြစ်ကြီးနား ခရိုင်၏ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၅၃၁,၈၇၃ ဖြစ်၏။ လူဦးရေအများစုမှာ ကချင်လူမျိုးဖြစ်၍၊ ရှမ်း၊ မြန်မာ၊ အဇီ၊ လရှီ၊ လီရှော၊ မရူ၊ မိုင်းသာ၊ ဖွန်း စသော လူမျိုးများလည်း နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ ခရိုင်အတွင်း မှီတင်းနေထိုင်ကြသော လူများစုသည် လယ်ယာ ခြံမြေ တည်ထောင်စိုက်ပျိုးခြင်းဖြင့် အသက်မွေးမြူကြသော တောင်သူလယ်သမားများသာ ဖြစ်၏။ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သော မြေဧကပေါင်းမှာ ၁၇၅,၉၅၄ ဧက ဖြစ်သည်။ မြေပြန့်ဒေသများတွင် စပါး၊ မြေပဲ၊ ကြံ စသည်တို့စိုက်ပျိုး၍ တောင်တန်းဒေသများတွင် တောင်ယာခုတ်ကာ တောင်ယာစပါး၊ နှမ်း၊ ပဲ၊ ပြောင်း၊ ပိန်းဥ စသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်သည်။ မြေပြန့်ဒေသရှိ လယ်မြေများတွင် မျိုးကောင်းမျိုးသန့်များ ပိုမို တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးခြင်း၊ မြေဩဇာ သုံးစွဲခြင်း၊ ပိုမွှားရောဂါ နှိမ်နင်းပေးခြင်းတို့ဖြင့် စပါးပိုမိုထွက်ရှိရေးကို ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ တောင်ယာ ခုတ်လုပ် စိုက်ပျိုးရာတွင်လည်း လှေခါးထစ်စံနစ်ဖြင့် ပိုမိုကောင်းမွန်သော မျိုးကောင်းမျိုးသန့်စပါးများသာမက၊ တောင်တန်းဒေသနှင့် သင့်လျော်သော ကော်ဖီ၊ လက်ဖက်၊ လိမ်မော်၊ သစ်ကြား၊ ပန်းသီး၊ သစ်သော့သီးများအပြင် ဆေး၊ ဂန္ဓမာ၊ စမုံစပါး၊ ပွေးကိုင်းနှင့် အခြားအဖိုးတန် ဘယဆေးပင်များကိုပါ စိုက်ပျိုးနိုင်အောင် ကူညီအားပေးလျက် ရှိသည်။ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၌ ၁၉၆၁-၆၂၃ မိုးရာသီတွင် မိုးမြေပဲ ၃၅, ၉၃၇ ဧကစိုက်ပျိုးခဲ့၍၊ ၁၉၆၂ -၆၃ ဆောင်းရာသီ၌ ဧကပေါင်း ၃,၅ဝဝ တိုးချဲ့ စိုက်ပျိုးခဲ့သည်။ မြစ်ကြီးနားခရိုင်တွင် ကြံစိုက်ပျိုးသော ဧကပေါင်းမှာ ၁၁, ၃၆၂ ဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် ကချင်ပြည်နယ်တွင် စိုက်ပျိုးသော ကြံပင်များသည် နမ္မတီး၊ ဆားမှော်စသည့် သကြားစက်များ၌ သကြားထုတ်လုပ်ရန်အတွက်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၁ - ၆၂ ခုနှစ်တွင် နမ္မတီး သကြားစက်မှ သကြားတန်ချိန် ၁, ဝ၄၁, ၉၄ဝ ထွက်ရှိခဲ့၏။
မြစ်ကြီးနားခရိုင်အတွင်း ပယင်းကို ဟူးကောင်းမြေပြန့်နှင့် မိုင်းကွမ်းတို့တွင်တွေ့ရသည်။ ကျောက်စိမ်းတွင်းများမှာ မိုးကောင်းမြို့နယ် ဖာကန်၊ လုံခင်၊ ဝှေခါနှင့် တာမခံ စသည်တို့တွင် ရှိသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
မြစ်ကြီးနားမြို့မှာ မန္တလေးမြို့နှင့်မီးရထားလမ်း မိုင်ပေါင်း ၃၃၇ မိုင် ဝေးကွာ၍၊ မီးသင်္ဘောများ အမြဲတစေ သွားလာဝင်ထွက်နေသော မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်ကြီးနားမှ ဆင်ဘိုသို့ သင်္ဘောဖြင့် သွားလာနိုင်၏။ မြစ်ကြီးနားနှင့် ပူတာအိုမြို့များတွင် လေဆိပ်များရှိသည်။ ရေလမ်း လေလမ်းများအပြင် အရေးကြီးသော တောင်ကြားလမ်းများလည်း ရှိသည်။ မြစ်ကြီးနားမှ မိုးကောင်း၊ မိုင်းကွမ်းတို့ကို ဖြတ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံအတွင်းရှိ လီဒိုမြို့သို့လည်းကောင်း၊ မြစ်ကြီးနားမှ ဆွန်ပရာဘုံကို ဖြတ်၍ ပူတာအိုသို့ လည်းကောင်း တောင်ကြားလမ်းများရှိသည်။ ထို့ပြင် ခရိုင်အတွင်း ကုန်းလမ်း အဆက်အသွယ် ကောင်းမွန်လာအောင် ပြုပြင်ခြင်း၊ လမ်းသစ်များ အသွယ်သွယ်ဖြာ၍ တိုးပွားလာအောင် ဖောက်လုပ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်လျက်ရှိ၏။ မြစ်ကြီးနား ခရိုင်တစ်ခုလုံး၌ အထက်တန်းကျောင်း ၁ဝ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်း ၁၆ ကျောင်းနှင့် မူလတန်းကျောင်း ၂၁၁ ကျောင်းအထိ ဖွင့်လှစ်ထားရှိပြီး ဖြစ်လေသည်။
မြို့နယ်များနှင့် မြို့များ
မြစ်ကြီးနားခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
မမိုးရွာ၊ သဲအိမ်တမန်
မမိုးရွာ၊ သဲအိမ်တမန်
လိန်ပင်ကွင်း (တောင်စု)ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
လိန်ပင်ကွင်း (တောင်စု)ရွာ (Leinpinkwin(Taungsu))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ဂုမ္မကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂုမ္မကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၀၈ ဦး၊ မ ၁၄၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြစ်ငယ်မြို့
မြစ်ငယ်မြို့သည် အမရပူရခရိုင်အတွင်း ရန်ကုန်-မန္တလေးလမ်းဟောင်းပေါ်၌ တည်ရှိ၍ မြို့နယ်အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိများ ရုံးစိုက်သောမြို့မဟုတ်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အရေးပါသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်ငယ်မြစ်နှင့် မီးရထားလမ်း ဆုံသောနေရာတွင် တည်ရှိ၍ မန္တလေးမြို့မှ ၉ မိုင် ကွာဝေးသည်။ မြစ်ငယ်မြစ်ကို မြစ်ငယ်တံတားဖြင့် ဖြတ်ကူး ထားသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက ထိုတံတားကို ရန်သူများက မကြာခဏ လေယာဉ်ပျံများဖြင့် ဗုံးကြဲဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ မြစ်ငယ်မြို့တွင် မြန်မာပြည် မီးရထား လုပ်ရုံများ ရှိသောကြောင့် မီးရထား အရာရှိနှင့် အလုပ်သမားများစွာ နေထိုင်ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၀၅ ခုနှစ်တွင် မြစ်ငယ်မီးရထား တွဲပြင်စက်ရုံကို အင်္ဂလိပ်အစိုးရက တည်ဆောက်ကာ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် မီးရထားတွဲပြင်ဌာနအဖြစ် စတင် လည်ပတ်ခဲ့သည်။ မြစ်ငယ်မြို့သည် 631.29 acre ကျယ်အဝန်းပြီး မီးရထားတွဲပြင်ဌာနအဖြစ် စတင်စဉ်ကတည်းက နှင်းဆီ၊ ဒေါန၊ သော်က၊ စံပယ်၊ အောင်သပြေ၊ အောင်မင်္ဂလာ၊ အောင်ချမ်းသာ၊ မဉ္ဇူ၊ ရန်ကင်း၊ သီတာ၊ တပင်ရွှေထီး၊ သဇင်အမည်ရှိ ဝန်ထမ်းရပ်ကွက် ၁၂ ရပ်ကွက်တို့ဖြင့် စတင်တည်ထားခဲ့သည်။
လေပန်းမီးခွက်
သံ၊ ကြေး စသော သတ္တုများကို ဂဟေဆော်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ သုတ်လိမ်းထားသော ဆေးဟောင်းများကို အပူရှိန်ပေး၍ ခြစ် ခွာယူရာ၌လည်းကောင်း၊ အသုံးပြုလေ့ရှိကြသော လေပန်းမီးခွက်ကို တွေ့မြင် ဖူးကြပေမည်။ လေပန်းမီခွက်မှ မြည်သံတရှူးရှူးဖြင့် ထွက်နေသောမီးသည် အပူ ရှိန်အလွန်ပြင်းထန်၏။ အပူရှိန်ပြင်းထန်ရခြင်းမှာ လေထုအတွင်းမှ အော် ဆီဂျင်ကို အပိုသွင်းယူ၍ လောင်စာဖြစ်သောဓာတ်ငွေ့နှင့် ရောစပ်ပေးထား သောကြောင့် ဖြစ်ပေသည်။ သဘောမှာ ဗွန်ဆင်မီးတိုင်နှင့် အတူတူပင်ဖြစ် ၏။ လေပန်းမီးခွက်တွင် ရေနံ၊ အရက်ပျံ၊ ဓာတ်ဆီ၊ သို့မဟုတ် ဗင်ဇင်းတစ်ခုခုကို လောင်စာအဖြစ်အသုံးပြုနိုင်သည်။ လောင်စာသည် အပူ နှင့်ဖိအားကြောင့် အရည်ဘဝမှ အငွေ့အဖြစ်သို့ပြောင်းလဲသွားသည်။ လောင် စာကို ပြွန်ထိပ်ရှိ အလွန်သေးငယ်သော အပေါက်ကလေးမှ ပန်းထွက်စေ၍ လေကိုမူ အပေါက်ကြီးများမှဝင်စေသည်။ မှုတ်ထုတ်လိုက်သော လောင်စာ သည် အလွန်ကြီးမားသောအရှိန်ဖြင့် ထွက်လာသည်နှင့်အမျှ လေကလည်း တိုး၍ ဝင်လိုက်လာသည်။ သို့သော် ရေနံထက် အငွေ့ပိုပျံလွယ်သော လောင် စာများကို အသုံးပြုသည့် လေပန်းမီးခွက်မျိုးတွင် ပြုလုပ်စီမံထားပုံမှာ သာ မန် လေပန်းမီးခွက်နှင့် တစ်နည်းတစ်ဖုံကွဲလွဲပေသည်။ လေပန်းမီးခွက်ကို လွယ်ကူပေါ့ပါးစွာ ယူဆောင်သွားလာနိုင် သည်။ လေတိုက်နေစဉ်မှာပင် အကာအရံမလိုဘဲ အသုံးပြုနိုင်သည်။ လောင် စာအိုးထဲ၌ လေဖိအားအလွန်နည်းသွားသော အခါမျိုးတွင် လောင်စာရည် ပန်းထွက်ရာပြွန်ထိပ်၌ အရောင်ရှိ၍မီးခိုးများသောမီးမျိုးဖြင့် တောက်လောင် တတ်လေသည်။ ကောင်းစွာတောက်လောင်သော လေပန်းမီးခွက်မီးတွင် အရောင်မရှိချေ။ အသေအချာကြည့်လျှင် ထိုမီးသည် ပြွန်ထိပ်ရှေ့မှ အနည်း ငယ်ခွာ၍ လောင်စာငွေ့နှင့်လေတို့ရောစပ်သော နေရာရောက်မှ တောက် လောင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ရေနံလေပန်းမီးခွက်တွင် လေထိုးတံပါ၍ လေ ကိုလိုသလို ထိုးပေးရန်လို၏။ သို့သော် အရက်ပျံ၊ ဗင်ဇင်း၊ သို့မဟုတ် ဓာတ်ဆီကို လောင်စာအဖြစ်အသုံးပြုသော လေပန်းမီးခွက်များတွင်မူ လေ ထိုးတံမလိုချေ။ လေပန်းမီးခွက်တွင် အသင့်အတင့် ပူလာသည်နှင့်တစ်ပြိုင် နက် မီးသည် အလိုလိုအရှိန်ရသွားလေသည်။ ရေနံလေပန်းမီးခွက်ကို အသုံးပြုမည်ကြံလျှင် ရှေးဦးစွာ ရေနံအိုး ထဲ၌ ရေနံလေးပုံသုံးပုံခန့်ထည့်ထား၍ လေပေါက်ကိုပိတ်ထားရ၏။ ထို့ နောက် ပြွန်နှုတ်သီးအောက်ဘက်ရှိ ခွက်ငယ်တွင် အရက်ပျံ အနည်းငယ် ထည့်၍ မီးရှို့ပေးရသည်။ အတန်ကြာ၍ လေထိုးတံဖြင့် လေတစ်ချက် နှစ် ချက် ထိုးပေးသောအခါ ပြွန်ရှေ့၌မီးစွယ် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုမီးစွယ် သည် ပထမတွင် အသံကျယ်စွာ မြည်နေမည်ဖြစ်သော်လည်း မကြာမီပင် မြည်သံမှန်လာကာ အပူရှိန်လည်း တဖြည်းဖြည်းနှင့် အလွန်ပြင်းထန်လာလေ သည်။ အရက်ပျံ၊ ဓာတ်ဆီစသည်တို့ဖြင့် ထွန်းရသော လေပန်းမီးခွက် များတွင်မူ ဆီထွက်သည့်အပေါက်၌ အပ်ကလေးဖြင် စီမံထားသော အခင်ပါ ရှိ၍ ထိုအခင်ကို ခလုတ်ဖြင့်လိုသလို ပိတ်နိုင်၊ ဖွင့်နိုင်လေသည်။ ဤ လေပန်းမီးခွက်မျိုးကို လျင်မြန်စွာထွန်းညိ|နိုင်သော်လည်း ပေါက်ကွဲတတ် သဖြင့် သတိနှင့် ကိုင်တွယ်အသုံးပြုရန်လိုပေသည်။ အိမ်သုံးလေမီးဖိုများကို ပြုလုပ်ထားပုံ သဘောမှာလည်း လေပန်း မီးခွက်နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်လေသည်။
NGC 383
NGC 383 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ S0 အမျိုးအစား ရေဒီယို ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ အနီးအနားရှိ ဂယ်လက်ဆီများမှာ NGC 379, NGC 380, NGC 384 နှင့် NGC 385 တို့ဖြစ်ကြပြီး NGC 383 နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
အုပ်ပုံရွာ
အုပ်ပုံရွာ
ရေတွင်းကုန်းရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
ရေတွင်းကုန်းရွာ (Yaetwinkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ရေတွင်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၇၆၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါကယ်ဒယ်
ပါကယ်ဒယ်သည် အင်ဒိုနီးရှား အစားအစာများမှ အသီးအရွက်အကြော်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် ပါကယ်ဒယ်ကို ချေထားသော အားလူးဖြင့် ပြုလုပ်ပြီး အခြား လူသိများသော ချက်ပြုပ်ပုံမူကွဲများတွင် ပါကယ်ဒယ် ဂျာဂွန်း (ပြောင်းဖူးပါကယ်ဒယ်)၊ ပါကယ်ဒယ် တာဟူး (တို့ဟူး ပါကယ်ဒယ်)နှင့် ပါကယ်ဒယ် အီကန် (ငါးနှပ်နှပ်စဉ်းဖြင့်)တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အင်ဒိုနီးရှား ဒေသအများစုတွင် ပါကယ်ဒယ်ဟု ခေါ်ဆိုသော်လည်း ဂျာဗားဘာသာဖြင့် ဘယ်ဂယ်ဒီ(begedil)ဟုခေါ်ပြီး မလေးနှင့် စင်ကာပူတို့တွင်လည်း ထိုသို့ခေါ်ဝေါ်ကြသဖြင့် ဂျာဗားမှ မလေးရှားနှင့် စင်ကာပူသို့ ရွေ့ပြောင်းနေထိုင်သူများက ထိုအကြော်ကို ယူဆောင်လာခဲ့ကြသည်နှင့် တူသည်။
မူလအစ
ပါကယ်ဒယ်သည် ဒတ်ချ် ဖရီကဒယ်လာ( frikadeller)မှ ဆင်းသတ်လာသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အမှန်တကယ်တော့ ၎င်းမှာ ဒတ်ချ် အသားလုံး သို့မဟုတ် နုတ်နုတ်စဉ်းထားသော အသားဟင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် အင်ဒိုနီးရှားသမိုင်းနှင့် ကိုလိုနီပြုခဲ့သော နယ်သာလန်တို့နှင့် ဆက်နွယ်အရင်းခံနေသည်။ ဖရီကဒယ်လာနှင့်မတူသည်မှာ ပါကယ်ဒယ်၏ အဓိကအမယ်များမှာ အသားမဟုတ်ပဲ ချေထားသော အာလူးများဖြစ်ကြသည်။