cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အေးလွင်၊ စစ်ကိုင်း
ရေးသား ပြုစုခဲ့ပြီးသော စာအုပ်များ
၁၀၀။ ချစ်သူရယ် စုံထောက်ရယ် ၁၉၇၂
၁၀၁။ ဇော်ထွန်းအောင်နှင့် မမြင်ရသော ပစ်ကွင်း ၁၉၇၂
၁၀၂။ ညမဲမဲ မိုးမှောင်မှောင် သဲဖိုစုံဝတ္ထု ၁၉၇၂
၁၀၃။ ညိုမာနှင့်တည ၁၉၇၂
၁၀၄။ တပင်တိုင် ဧကရီ
၁၀၅။ ချစ်မိသည့်နောက် ခြေရာပျောက်၍ ၁၉၇၃
၁၀၆။ ချစ်သူအရှေ့၊ မုန်းသူအနောက် ၁၉၇၃
၁၀၇။ ညလယ်အိပ်မက် ၁၉၇၃
၁၀၈။ မခို့တရို့ ၁၉၇၃
၁၀၉။ မျက်တောင်ညွတ်ကွေး စုတနှယ်ရေးသို့ ၁၉၇၃
၁၁၀။ မှောင်တကွေ့ဝယ် ၁၉၇၃
၁၁၁။ ဝင်္ကဘာထဲကလူ ၁၉၇၃
၁၁၂။ သားကောင်ပြေးလျှင် မုဆိုးမြင်သည် ၁၉၇၃
၁၁၃။ သင်းသင်းမြတ်မှ အစပြု၍ ၁၉၇၃
၁၁၄။ အလှညွတ်ကွင်း အလင်းထောက်ချောက် ၁၉၇၃
၁၁၅။ အမိုက်ဆုံးနှင့် ကြာမျက်လုံး စုံထောက် ဝတ္ထုများ ၁၉၇၃
၁၁၆။ ချိုသဲအတွက် တက်ကြက်သဖွယ် ၁၉၇၄
၁၁၇။ တစ္တေအိမ်ရိပ် စောင်းသံတိတ်ချိန် ၁၉၇၄
၁၁၈။ နှစ်ဆီတစက် သွေးတစက်နှင့် ၁၉၇၄
၁၁၉။ မြေး ၁၉၇၄
၁၂၀။ ဘဝတကွေ့ အတိတ်မေ့သူ ၁၉၇၄
၁၂၁။ ယမ်းငွေ့ပျံ့လွင့် မီးပွင့်လိမ္မော် ၁၉၇၄
၁၂၂။ လွမ်းနှောင်ရစ်ခွေ ပင်လယ်ဗွေတွင် ၁၉၇၄
၁၂၃။ လွမ်းယမုံဦး၊ ရက်စွဲမပါ -
၁၂၄။ ဝင်းဝင်းပပ စိမ်းစိမ်းမြမြ ၁၉၇၄
၁၂၅။ အမှောင်ဒေါင့်စွန်း နောက်ယွန်းယွင်းတွင် ၁၉၇၄
၁၂၆။ ဆောင်းညစပယ် ၁၉၇၅
၁၂၇။ ဆယ့်ခြောက်ဝန်းကျင် ၁၉၇၅
၁၂၈။ နွေညရင်ခွင် ၁၉၇၅
၁၂၉။ ပြေး ၁၉၇၆
၁၃၀။ ဒိုး ၁၉၇၆
၁၃၁။ စက်ဝိုင်း ၁၉၇၆
၁၃၂။ ပျောက်သူ ရှာသူ ၁၉၇၆
၁၃၃။ တဖွေ နှစ်ဖွေ ၁၉၇၇
၁၃၄။ ရင်ငွေ့ ၁၉၇၇
၁၃၆။ သိုင်းကွက်တသိန်း လူစိမ်းတယောက် ၁၉၇၇
၁၃၇။ ငြိမ်းသူဇာမှတဆင့် ၁၉၇၈
၁၃၈။ စုံထောက်ဦးစံရှားဖြေရှင်းရသော ကျားရာဇာလျှို့ဝှက်ချက် ၁၉၇၈
၁၃၉။ နေ့တထောက် ညတယောက် ၁၉၇၈
၁၄၀။ ပစ်မှတ်ကိုဖြုတ်၍ ၁၉၇၈
၁၄၁။ ဝင့် ၁၉၇၈
၁၄၂။ စုံထောက်ဦးစံရှား ဖြေရှင်းရသော မြဝတ်ရည် လျှို့ဝှက်ချက် ၁၉၇၉
၁၄၃။ ဆံတိုဂုတ်ဝဲ အသဲခွဲသူ ၁၉၇၉
၁၄၄။ ဦးစံရှားနှင့် လျှို့ဝှက်ဂေဟာ ၁၉၇၉
၁၄၅။ တည်းခိုရိပ်သာ ၁၉၈၂
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၁၉၃၄ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၁၉၈၇ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရန်မနိုင်ရွာ၊ ရန်မနိုင်
ရန်မနိုင်ရွာ၊ ရန်မနိုင်
ကုလားဝန်
ညောင်ရမ်းခေတ် ကုလားဝန်
ကုလား ဝန်ရာထူးကို ညောင်ရမ်းခေတ် စနေမင်း (၁၆၉၈-၁၇၀၄) လက်ထက်ကပင် စတင်တွေ့ရှိရသည်။ စနေမင်းလက်ထက် ကုလားဝန်မှာ သီရိဇေယျကျော်ထင် ဖြစ်သည်။ မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိ (၁၇၃၃-၁၇၅၂) လက်ထက် ကုလားဝန်မှာမူ နန္ဒကျော်ထင် ဖြစ်သည်။ ၃၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၇၃၉ တွင် ကသည်တပ်များ စစ်ကိုင်းကောင်းမှုတော်ဘုရားသို့ ဦးတည်ချီတက်လာစဉ် ကုလားဝန် နန္ဒကျော်ထင် ဦးစီးသော တပ်များက ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသည်။ ကုလားဝန် နန္ဒကျော်ထင်၏ တပ်တွင် သင်္ဘောသား ကုလားအများ ပါဝင်ခဲ့သည်ဆိုသည်။ သင်္ဘောသား ကုလားဟူသည် နိုင်ငံခြားသားများ ဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ကြေးစားတပ်များ ဖြစ်မည်ထင်ပါသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ
ကုန်း ဘောင်ခေတ်ဦးကာလတွင် မြန်မာမင်း နေပြည်တော်သို့ ဥရောပတိုက်သားများ အဝင်အထွက် တစ်စတစ်စ များပြားလာရာ ကုလားဝန် ရာထူးမှာလည်း အရေးပါလာသည်။ ကုလားဝန်သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် ဟိန္ဒီဘာသာစကားများ ကျွမ်းကျင်သူ ဖြစ်ဟန်ရှိ၏။
ဗဒုံမင်းလက်ထက်
ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) လက်ထက် အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည့် ကုလားဝန်မှာ မင်းကြီး မဟာမင်းလှကျော်ထင်ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၈၀၆ ခုနှစ်တွင် ကုလားဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းလျက်ရှိပြီဖြစ်၏။ ကုလားဝန်မင်းကြီး မဟာမင်းလှကျော်ထင်၏ ၁၇ မေ ၁၈၀၇ ရက်စွဲပါ အမိန့်စာတွင် ကုလားပျို သေနတ်စာရေး ၊ သွေးသောက်ကြီး ၊ အကြပ်တို့အား နေမျိုးကျော်ခေါင်၏ အဘထံ၌သာ အမှုတော်ထမ်းရွက်ရန် ဖော်ပြပါရှိသည်။ မကြာမီ ကုလားဝန်ရာထူး အပြောင်းအလဲ ရှိလာခဲ့သည်။ ၁၇ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၆ တွင် သီရိဂုဏ္ဏရတ်ကို ကုလားဝန်ရာထူး ခန့်အပ်လိုက်ပါသည်။
စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်း မင်း (ဘကြီးတော်) နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကုလားဝန်အဖြစ် ရန္တရွှေတောင်အား ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ရန္တရွှေတောင်အကြောင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ကောင်းစွာမသိရှိရပေ။ ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်ကြီး၌ပင် ကုလားဝန်ရာထူးခန့်အပ်ခံရခြင်းကိုသာ ဖော်ပြထားသည်။
သာယာဝတီမင်းလက်ထက်
သာယာဝတီမင်း (၁၈၃၇-၁၈၄၆) လက်ထက် ကုလားဝန်မျာ မဟာသီဟမင်းထင် ဖြစ်သည်။ ၁၈ ဇန်နဝါရီ ၁၈၄၁ တွင် ပြင်သစ်ကုန်သည်များ လက်ဆောင်ပစ္စည်း ဆက်သရန် နန်းတွင်းသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့စဉ်က ကုလားဝန် မဟာသီဟမင်းထင်ကပင် အစစ စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ရ၏။ မှတ်တမ်းများအရ ပြင်သစ်ကုန်သည် စန္ဒနိကရကွပ်ကော်ရနယ်သည် ပြင်သစ်နာရီ ၊ လှံစွပ်သေနတ် ၊ ဘိလပ်ကော်ဇော ၊ ပိတ်အုပ် ၊ သံစုံသေတ္တာ စသည့် အဆန်းအပြား လက်ဆောင်ပစ္စည်းများ ဆက်သရန် ပြင်သစ်ကိုယ်စားလှယ် မစ္စတာစစ် (ငစစ်)အား တာဝန်ပေး အပ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာရွက်စာတမ်းများကို မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုပြီး ကုလားဝန် မဟာသီဟမင်းထင်နှင့်အတူ သာယာဝတီမင်းထံ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ သာယာဝတီမင်းက ပြင်သစ်ကိုယ်စားလှယ်အား သီရိဘောဂရာဇာဓမ္မရတ်ဘွဲ့ ပေးအပ်ခဲ့သည်။
ပုဂံမင်းလက်ထက်
ပုဂံမင်း နန်းတက်စ ၂၃ ဇန်နဝါရီ ၁၈၄၇ တွင် မဟာမင်းလှသီရိကျော်ထင်အား ကုလားဝန်အရာ ပေးအပ်ခဲ့သည်။ သူသည် ရွှေစလွယ် ၉ သွယ် ဆင်ယင်ခွင့် ရရှိခဲ့သူဖြစ်၏။ ပုဂံမင်းသည် ကုလားဝန်မဟာမင်းလှ သီရိကျော်ထင်အား အင်္ဂလိပ်မြန်မာ ဆက်ဆံရေး ပြေပြစ်လာစေရန် လုပ်ဆောင်စေခဲ့ဟန် တူသည်။ သူသည် ပုဂံမင်းနန်းကျစဉ် ရာထူးမှ ထုတ်ပယ်ခံခဲ့ရ၏။
ကုလားဝန် မက္ကတစ်
မင်းတုန်းမင်း နန်းတက်စ ၂၂ မတ် ၁၈၅၃ တွင် ကုလားဝန် မဟာမင်းခေါင် သီဟသူဘွဲ့ခံ မက္ကတစ်တာ မိုင်းနက်စ် (Makertish Ter Minas)အား အင်္ဂလိပ် မြန်မာ ဒုတိယစစ်ပွဲ အဆုံးသတ်စေရေးအတွက် ပြည်မြို့ရှိ ဗြိတိသျှ အာဏာပိုင်တို့ထံ သွားရောက် ဆွေးနွေးစေခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်ထားသော နယ်မြေများ ပြန်လည်ရရှိရေးအတွက် ၂၀ စက်တင်ဘာ ၁၈၅၄ တွင် နန်းမဟော်ဝန် ဦးပသီ ဦးဆောင်သော အဖွဲ့ အိန္ဒိယသို့ သွားရောက်ရာ၌ ကုလားဝန် မက္ကတစ် အတူလိုက်ပါခဲ့ရသည်။ ၁၄ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈၅၅ တွင် ယင်းအဖွဲ့ အမရပူရသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာပြီးနောက် မက္ကတစ်အား မလွန်မြို့ဝန်ရာထူးကိုပါ ပူးတွဲခန့်အပ်ခဲ့၏။ မက္ကတစ်သည် ငယ်စဉ်ကပင် စစ်မှုထမ်းခဲ့ဖူးသူဖြစ်သည်။ အာမေနီယံလူမျိုး တစ်ဦးဖြစ်ပြီး ကုလားဝန်နှင့် ဝန်ကတော်တို့မှာ အလှူဒါနရက်ရောကြသူများ ဖြစ်ကြသည်ဆို၏။ ကုလားဝန်တို့ ဇနီးမောင်နှံသည် မန္တလေးမြို့၌ မော်လဝီဆရာများအား ပင့်ဖိတ်ကာ ဆန်၊ ဆီ၊ ပိတ်၊ ထီး ၊ ဖိနပ် ၊ လုံချည် ၊ တဘက်များ မကြာခဏ လှူဒါန်းလေ့ရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် တောင်ဆင်ကျုံးဗလီ တည်ဆောက်ရာ၌လည်း အလှူငွေ အများအပြား ထည့်ဝင်လှူဒါန်းခဲ့သေး၏။
မဟာသီရိဂုဏ္ဏရတ်ကျော်သူ
၁၈၆၇ ခုနှစ်တွင် ကာနယ်ဖိုက်ဦးဆောင်သော ဗြိတိသျှသံအဖွဲ့ မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိလာရာ ကုလားဝန် မဟာသီရိ ဂုဏ္ဏရတ်ကျော်သူက လိုအပ်သည်များကို ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခဲ့ရသည်။ ကုလားဝန်သည် အရေးပိုင် ကပ္ပတိန်စလေဒင်နှင့်အတူ ကာနယ်ဖိုက်နှင့် မင်းတုန်းမင်းတို့ အကြား ဘာသာပြန်ဆိုပေးခဲ့ရ၏။
ရွှေတိုက်စိုး ကုလားဝန်
၂၂ အောက်တိုဘာ ၁၈၇၁ တွင် မန္တလေးမှ အရာရှိ ၉ ဦး ရေနန်းစကြာသင်္ဘောဖြင့် ရန်ကုန်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ရွှေတိဂုံစေတီ ထီးတော်သစ်တင်လှူရန်အတွက် ထီးတော်သစ်ကိုပါ တစ်ပါတည်း ပင့်ဆောင်လာခဲ့ကြရာ ယင်းအဖွဲ့တွင် ကုလားဝန် ရွှေတိုက်စိုး မဟာမင်းလှ မင်းထင်ရာဇာလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ကုလားဝန်သည် ရန်ကုန်ရှိ ဗြိတိသျှအာဏာပိုင်များနှင့် ပြောဆိုဆက်ဆံရာ၌ များစွာ အကူအညီပေးခဲ့ရ၏။ ကုလားဝန် မဟာမင်းလှမင်းထင်ရာဇာ၏ အမည်ရင်းမှာ P.G. Gamaratta ဖြစ်သည်။ ရွှေတိုက်စိုး ရာထူးကိုပါ ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသူ ဖြစ်ရာ ရွှေတိုက်စိုး ကုလားဝန်မင်းဟု အမည်တွင်ပါသည်။ ၁၅ ဧပြီ ၁၈၇၂ တွင် သရက်အရေးပိုင် ဘရောင်း (Col.Horace Albert Brown) မန္တလေးသို့ ရောက်ရှိလာရာ ကုလားဝန် မဟာမင်းလှမင်းထင်ရာဇာက လိုအပ်သည်များကို လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့ရ၏။ ၂၄ ဧပြီ ၁၈၇၂ တွင် အရေးပိုင်ဘရောင်း မင်းတုန်းမင်း နှင့် တွေ့ဆုံရာ ယင်းအခမ်းအနားသို့ ကုလားဝန်လည်း တက်ရောက်ခဲ့ရ၏။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် နှောင်းပိုင်းကာလတွင် မနွတ်ဆိုသူအား ကုလားဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ကုလားဝန် မနွတ်
၁၈၇၈ ခုနှစ်တွင် သီပေါမင်းနန်းတက်လာပြီးနောက် အာမေနီယံလူမျိုး မနွတ် (J.S. Manook)အား ကုလားဝန်ရာထူး ဆက်လက်ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ မနွတ်သည် ၁၈⁠၈၂ ခုနှစ်အထိ ကုလားဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းရွက်ခဲ့၏။ ယင်းနောက် သီပေါမင်း အမျက်တော်ရှကာ မိသားစုနှင့်အတူ ရွှေဘိုထောင်၌ အကျဉ်းချထားခံခဲ့ရသည်။ သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီး ဗြိတိသျှ အစိုးရလက်ထက် ရောက်မှသာ အကျဉ်းမှ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကုလားဝန်ဟောင်း မနွတ်မှာ အိုမင်းမစွမ်းဖြစ်နေပြီဖြစ်ရာ ဗြိတိသျှ အစိုးရက ဂရုဏကြေး လစဉ် ၇၅ ကျပ်နှုန်း ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။ ကုလားဝန်မနွတ်၏ သမီးတစ်ဦးမှာ မိဖုရားခေါင် စုဖုရားလတ်၏ အပျိုတော်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ဖူးပါသည်။
ကုလားဝန် ဦးနေထွန်း
သီ ပေါမင်းလက်ထက် နောက်ဆုံး အမှုထမ်းရွက်ခဲ့သူ ကုလားဝန်မှာ မင်းလှမင်းထင်ဇာဘွဲ့ခံ ဦးနေထွန်းဖြစ်သည်။ အများကမူ သူ့အား ဦးဒွန်းဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ သူသည် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက် ကုလားဝန် မဟာမင်းခေါင်သီဟသူဘွဲ့ခံ မက္ကတစ်၏ သားမက်တော်သူလည်း ဖြစ်၏။ ကုလားဝန် ဦးနေထွန်းမှာ ဆင်စီးခွင့်နှင့် ရွှေထီးနှစ်လက်ဆောင်းခွင့် ရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ သီပေါမင်းလက်ထက် မေဏ္ဍယမဟာသာလဘွဲ့ခံ သူကြွယ် ဦးစံပျော်မှာ ကုလားဝန် ဦးနေထွန်းနှင့် ခမည်းခမက် တော်စပ်သူဖြစ်သည်။ ဦးနေထွန်း၏ သမီးမှာ ဦးစံပျော်၏ သား စာတော်ဖတ် ဦးဘိုးလှနှင့် လက်ဆက်ကာ ရှေ့နေဦးဘကြည်ကို ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သီ ပေါမင်း ပါတော်မူသွားပြီးနောက် ရတနာဂီရိ၌ နတ်ရွာစံပြီးစအချိန်တွင် မိဖုရားကြီး ရန်ကုန်မြို့သို့ ပြန်လည်လာရောက်နေထိုင်ခဲ့၏။ ထိုစဉ်က ကုလားဝန် မနွတ်၏ သမီး ဆာလာဆိုသူသည် မိဖုရားကြီးအား လာရောက်တွေ့ဆုံခဲ့ကြောင်း သိရှိရ၏။
ကျိုင်းလင်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကျိုင်းလင်ရွာ (Kenglen)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၀၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၇ ဦး၊ မ ၉၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝင်းဇော်ထွန်း
ဝင်းဇော်ထွန်း  သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ စစ်တုရင် အင်တာနေရှင်နယ်မာစတာ IM ဘွဲ့ရ ၅ ဦးထဲတွင် အသက်အငယ်ဆုံး ကစားသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်မှ ယခုနှစ် (၂၀၂၀) အထိ နှစ်တိုင်း မြန်မာ့လက်ရွေးစင်အဖြစ်ရွေးချယ်ခြင်းခံရပြီး  စုစုပေါင်း မြန်မာပြည်ချန်ပီယံဆုကို ၂၀၀၀ ၊ ၂၀၀၄၊ ၂၀၀၆၊ ၂၀၁၃၊ ၂၀၁၅ ၊ နှင့် ၂၀၁၇ မှ ၂၀၁၉ အထိ (၃)နှစ်ဆက်တိုက်  ဆုရရှိပြီး စုစုပေါင်း ချန်ပီယံဆု ( ၉ ) ကြိမ်၊ မြန်မာပြည် ဒုတိယ ( ၉)ကြိမ်၊ တတိယ (၁)ကြိမ်ရရှိခဲ့သည်။
SEA GAMES ပြိုင်ပွဲများတွင် စစ်တုရင်ကစားနည်းဖြင့် (၆)ကြိမ် သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး၊ (၆)ကြိမ် လုံးတွင် မြန်မာ့နိုင်ငံကိုယ်စားပြုသွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရသည်။ ကမ္ဘာ့ အသင်းလိုက်ပြိုင်ပွဲ World Olympic ပြိုင်ပွဲကို မြန်မာ့နိုင်ငံ စစ်တုရင်အဖွဲ့ သည် စုစုပေါင်း (၄)ကြိမ် သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး၊ (၄)ကြိမ်လုံးတွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု သွားရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ က ချီးမြှင့်သော နိုင်ငံဂုဏ်ဆောင် အားကစားသမားအဖြစ် နိုင်ငံဂုဏ်ထူးဆောင်လက်မှတ် ချီးမြှင့်ခြင်းခံရခဲ့သည်။
ရန်ကုန်မြို့တွင် Myanmar Chess Training Centre ( MCTC) သင်တန်းဖွင့်လှစ်ထားပြီး၊ online ကလည်း စစ်တုရင်သင်ကြားပေးနေသည်။
အောင်မြင်မှုများ
၁၉၈၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ကချင်ပြည်နယ် ဗန်းမော်မြို့တွင် ဖခင် ဦးကြည်မောင် + မိခင် ဒေါ်ရီတို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ စစ်တုရင်ကို အသက်၆နှစ်ကျော် အရွယ်တွင် စတင်ကစားခဲ့ပြီး သက်တမ်းအလိုက် လူငယ်ပြိုင်ပွဲများ ဖြစ်သည့် ၁၂ နှစ်အောက်၊ ၁၆နှစ်အောက် ၊ ၂၀နှစ်အောက် ပြိုင်ပွဲများတွင် ဗိုလ်စွဲခဲ့သည်။ အမျိုးသားတံခွန်စိုက် မြန်မာပြည်ချန်ပီယံကို အသက် ၁၇နှစ်ကျော်  တွင် ပထမဦးဆုံး အကြိမ်ရရှိခဲ့သည်။
အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲများ
၂၀၁၁ ခုနှစ် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော (၂၆)ကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် တစ်ဦးချင်း ဒုတိယ (ငွေတံဆိပ်) ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော (၂၇) ကြိမ်မြောက် အရှေ့တောင်အာရှ အားကစားပြိုင်ပွဲတွင် တစ်ဦးချင်း ပထမ ( ရွှေတံဆိပ်) ၂ ဆု၊ အသင်းလိုက် ဒုတိယ (ငွေတံဆိပ်) ၁ ဆု၊ အသင်းလိုက် တတိယ (ကြေးတံဆိပ်) ၁ ဆု ရရှိခဲ့သည်။
နိုင်ငံတကာ ဖိတ်ခေါ် ပြိုင်ပွဲများ
၁၉၉၉ ခုနှစ် မလေးရှားနိုင်ငံ ပီနန် ဖိတ်ခေါ် စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲတွင် ဒုတိယဆုရရှိခဲ့ပြီး IM(Norm) အင်တာနေရှင်နယ်မာစတာစံနှုန်း ပထမအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၀ ခုနှစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပသော အာဆီယံ သက်တမ်းအလိုက် စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲတွင် အသက် (၁၈)နှစ်အောက် ပထမဆုရရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပသော International Master  ဖိတ်ခေါ်ပြိုင်ပွဲတွင် တတိယဆု ရရှိခဲ့ပြီး IM(Norm) အင်တာနေရှင်နယ်မာစတာစံနှုန်း ဒုတိယအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၃ ခုနှစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဘွန်းတောင်မြို့တွင် ကျင်းပသော ဖိတ်ခေါ်စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲတွင် သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ခုနှစ် ထိုင်းနိုင်ငံ ပတ္တရားမြို့တွင် ကျင်းပသော အိုးပင်းစစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲတွင် ပဉ္စမဆုရရှိခဲ့ပြီး IM (Norm) အင်တာနေရှင်နယ်မာစတာစံနှုန်း တတိယအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၀၄ ခုနှစ် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ကျင်းပသော အိုးပင်းစစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲတွင် ပဉ္စမဆုရရှိခဲ့ပြီး IM(Norm) အင်တာနေရှင်နယ်မာစတာစံနှုန်း စတုတ္ထအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာ့စစ်တုရင်အဖွဲ့ချုပ်မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် International Master ဘွဲ့ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခံရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အသက်ငယ်ဆုံး International Master ဘွဲ့ ရရှိသူဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ် မလေးရှားနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသော မာဒေးကားစစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲသို့ သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် မလေးရှားနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသော မာဒေးကားစစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပသော ဖိတ်ခေါ်စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲတွင် သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၁ ခုနှစ် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ကျင်းပသော ဒုတိယအကြိမ် ထိုင်းဘုရင့်ဖလားပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆုရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော CAMPOMANES MEMORIAL YANGON INTERNATIONAL GM TOURNAMENT 2012 ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ( Best of Myanmar ) ရရှိခဲ့ပြီး ပထမဆုံး GM (Norm) ဂရန်းမာစတာစံနှုန်း ပထမအကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ဟိုချီမင်းမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့သော (၄)ကြိမ်မြောက် HD Bank ဖိတ်ခေါ်စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲအား သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော GM Zaw Win Lay Memorial Yangon International Open 2014 တွင် တတိယဆု ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၅ ခုနှစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ တွင် ကျင်းပခဲ့သော (၅) ကြိမ်မြောက် HD Bank ဖိတ်ခေါ်စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲအား သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော Myanmar International Open 2015 စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော ထိပ်တန်းအာစီယံကစားသမားများ ဖိတ်ခေါ်စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲတွင် ကစားရန် ဖိတ်ခေါ်ခြင်းခံရသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် ထိုင်းနိုင်ငံ ဘန်ကောက်မြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲတွင် ကမ္ဘာ့စစ်တုရင် ချန်ပီယံအား စိန်ခေါ်သူ  အင်္ဂလန်နိုင်ငံသား နီဂယ်ရှော့ အား အနိုင်ကစားနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော JAPFA INTERNATIONAL MASTERS 2016 ဖိတ်ခေါ်စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲတွင်  သတ္တမဆုရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ တွင် ကျင်းပခဲ့သော (၇) ကြိမ်မြောက် HD Bank ဖိတ်ခေါ်စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲအား သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် မလေးရှားနိုင်ငံတွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော International Master ဖိတ်ခေါ်ပြိုင်ပွဲတွင် ဒုတိယဆု ရရှိခဲ့သည်။
ကမ္ဘာ့အသင်းလိုက်ပြိုင်ပွဲများနှင့် တစ်ဦးချင်း လက်ရည်စစ်ပြိုင်ပွဲများ
၂၀၀၀ ခုနှစ် တူရကီနိုင်ငံ အီစတန်ဘူမြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော (၃၄)ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် စစ်တုရင် အသင်းလိုက်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပသော ကမ္ဘာ့စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲအတွက် (Zone-3.2.A) တွင်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၁ ခုနှစ် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော အာရှမြို့တော်များ အသင်းလိုက်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၂ ခုနှစ် တူရကီနိုင်ငံ အီစတန်ဘူမြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော (၄၀)ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် စစ်တုရင် အသင်းလိုက်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ ဘာကူမြို့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော (၄၂)ကြိမ်မြောက် ကမ္ဘာ့အိုလံပစ် စစ်တုရင် အသင်းလိုက်ပြိုင်ပွဲတွင်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၇ ခုနှစ် တာမင်နစ္စတန်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပသော 5th Asian Indoor & Martial Arts Games တွင် ပါဝင် ကစားခဲ့သည်။
ထူးခြားနိုင်ပွဲများ
၂၀၀၆ တွင် မလေးရှားနိုင်ငံ ကွာလာလမ်ပူမြို့တွင် ကျင်းပသော စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲ၌ ယခင်  (ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ GM ) လက်ရှိ အမေရိကန် GM Wesley Barbasa So နှင့်  တစ်ကြိမ် ၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင်  1st Subic International Open  ပွဲစဉ် (၆)တွင် တစ်ကြိမ် စုစုပေါင်း (၂)ကြိမ် တွေ့ဆုံခဲ့ရာ ၂ ပွဲလုံးအနိုင်ကစားခဲ့။ ၂၀၀၆ တွင် ဗီယက်နမ် GM Nguyen Anh Dung ကိုအနိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ တွင် ဖိလစ်ပိုင် GM များဖြစ်သော GM Julio Catalino Sadorra နှင့် GM Oliver Barbosa တို့ကိုအနိုင်ကစားခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ တွင် ကမ္ဘာ့ချန်ပီယံ စိန်ခေါ်သူ ဖြစ်သူ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသား GM Nigel Short ကိုအနိင်ကစားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်တုရင် ကစားသမားများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ
အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (အတိုကောက် စကခ(၂၁)) သည် မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်မြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ "စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်" သည် 'ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်' အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ တပ်မများ နှင့် စကခများသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလိုစစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၂၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်       ဖြစ်သည်။
နောက်ထပ်ကြည့်ရန်
ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ
တြီဂိုနိုမေတြီ
တြီဂိုနိုမေတြီ( ဂရိဘာသာဖြင့် Greek trigōnon "triangle" + metron "measure") သည် ထောင့်မှန်တြိဂံ နှင့် ၎င်းတို့၏ ထောင့်များ တိုင်းထွာခြင်းကို အထူးပြု လေ့လာသော သင်္ချာ ဘာသာရပ်ခွဲ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တြိဂံ၏ အနားများ၊ ထောင့်များနှင့် တြီဂိုနိုမေတြီ ဖန်ရှင်များ ဆပ်စပ်နေပုံကိုပါ လေ့လာသည်။ တြီဂိုနိုမေတြီသည် သင်္ချာဘာသာရပ် သက်သက်သာမက လက်တွေ့တွင်လည်း အသုံးချနိုင်ခြင်းကြောင့် သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ကဏ္ဍများတွင်ပါ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ ယျေဘူယျအားဖြင့် အထက်တန်းအဆင့်တွင် သင်္ချာဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခု အဖြစ် စတင်သင်ကြားရလေ့ ရှိပြီး ကဲကုလပ်အကြို သင်ရိုးတွင် ပါဝင်သည်။ တြီဂိုနိုမေတြီ၏ ဘာသာရပ်ခွဲတစ်ခု ဖြစ်သော စက်လုံးတြီဂိုနိုမေတြီ သည် စက်လုံးမျက်နှာပြင်ပေါ်ရှိ တြိဂံများ အကြောင်းကို လေ့လာပြီး နက္ခတ်ဗေဒ (astronomy) နှင့် လမ်းရှာမှတ်သားခြင်းပညာ (navigation) တို့တွင် များစွာ အရေးပါသည်။
သမိုင်း
လူသားတို့သည် လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၄ဝဝဝကျော်ကာလကပင် တြီဂိုနိုမေတြီပညာ၏ အခြေခံလမ်းစများတွေ့ရှိ သိနားလည်ခဲ့ကြသည်ဟု မှတ်တမ်းများရှိသည်။ ပင်လယ်ပြင်တွင် ရွက်လွှင့်ရန်၊ လမ်းရှာမှတ်သားရန် နှင့် နက္ခတ်ဗေဒ တို့တွင် အသုံးချရန် အဓိကရည်ရွယ်၍ လေ့လာပြုစုခဲ့ကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ရှေးခတ် အီဂျစ်၊ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားဒေသ နှင့် အိန္ဒိယ အင်ဒပ်စ် တောင်ကြားဒေသတို့သည် တြီဂိုနိုမေတြီ စတင်ရာ မူလနေရာများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုစဉ်က မြင့်မားသော ပိရမစ်စသည့် အဆောက်အဦးတို့၏ အမြင့်ကို ၎င်း၏နေရိပ်အား တိုင်းတာကြည့်ခြင်းဖြင့်သိနိုင်သောနည်းတို့ တတ်ကျွမ်းကြသည်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့ရာတွင် ကနဦး၌ သဏန်တူ တြိဂံများအကြောင်းထိ တတ်ကျွမ်းနေသည်ဟု မယူဆပဲ မတ်မတ်စိုက် ထူထားသော တုတ်တစ်ချောင်း၏အမြင့် နှင့်ယင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော အရိပ်၏အလျားတို့ ပမာဏခြင်း တူညီနေခဲ့လျှင် ထိုအချိန်၌ တစ်ပြိုင်နက် တည်းတိုင်းတာရရှိသော ပိရမစ်တစ်ခု၏ အရိပ်၏အလျားသည်လည်း ထိုပိရမစ်၏အမြင့်နှင့် တူနေမည်ဟူသော အသိမျိုးရှိနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းကြသည်။
ဘီစီ၂၇၆ - ဘီစီ ၁၉၄ အတွင်းက အဲရတိုစ်သီးနီးစ် (Eratosthenes) ဆိုသူတစ်ဦးသည် သူနေ့စဉ်ရေငင်ရသောရေတွင်း၏ နေမွန်းတည့်ချိန်တွင် နေရောင်ကျဆင်း ရောက်ရှိပုံ အပြောင်းအလဲအား သတိပြုစောင့်ကြည့်မိသည်ဆိုသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့်နေရောင်သည် ရေမျက်နှာပြင်အထိ မဆင်းနိုင်ပဲ ရေတွင်းနံရံတစ်ဖက်သို့သာ တိမ်းစောင်းကျရောက်ပြီး တစ်နှစ်တာအတွင်း နှစ်ကြိမ်မျှသာ ရေပြင်တစ်ခုလုံး နေရောင်လွှမ်းစေနိုင်ကြောင်းသတိ ထားမိခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့ ကြုံကြိုက်သော နေ့ရက်များအား မှတ်သားထားသော အရော့စတီးနီးစ်သည် နှစ်တနှစ်တွင်မူ သူ၏မြို့မှ တောင် မြောက်ခရီးတာ မိုင်၃ဝဝခန့်ကွာဝေးသော ဒေသတစ်ခုတွင် ရောက်ရှိနေသောကြောင့် သူ့မှတ်တမ်းအရ ရေတွင်းနံရံ၌ မွန်းတည့်ချိန် နေရိပ် ပျောက်ရမည့်ရက်တွင် ထိုဒေသရှိရေတွင်းတစ်ခုကို လေ့လာကြည့်ရာ ကွာခြားနေကြောင်း တွေ့ရသည်ဆိုသည်။ ယင်းအဖြစ်များကို ဆက်စပ် တွေးတောကြည့်ရာမှ ထိုဒေသ၏နေရိပ်ပျောက်သောနေ့ကိုစူးစမ်းစောင့်ကြည့်ပြီး သူသည် ကမ္ဘာမြေကြီး၏ အဝန်း နှင့် အချင်း မိုင်ကို တွက်ထုတ်ပြနိုင်ခဲ့လေသည်။
တြီဂိုနိုမေတြီနှင့်ပတ်သက်၍ ပထမဆုံးသော မှတ်တမ်းမှာ ဘီစီ ၁၅ဝခန့်တွင်ဖြစ်သည်။ ဟင်လင်းနစ်ခေတ် သင်္ချာပညာရှင် Hipparchus သည် တြိဂံများကို တွက်ချက် ရန်တြီဂိုနိုမေတြီ ဇယားဆွဲခဲ့ပြီး ဆိုင်း(sine) အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ယင်းနောက် ရောမ သင်္ချာပညာရှင် Ptolemy မှ ထပ်မံချဲ့ထွင် ခဲ့ပြန်သည်။ ရှေးခေတ်သီရိလင်္ကာရှိ အနုရဋ္ဌပူရပြည်တွင် ရေကာတာများ တည်ဆောက်ရာ၌ တီဂိုနိုမေတြီ အသုံးပြု၍ ရေစီးဆင်းရာ မျက်နှာပြင် အတိမ်အနက်ကို တွက်ချက်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုသည်။ အေဒီ ၄၉၉ တွင် အိန္ဒိယ သင်္ချာပညာရှင် Aryabhataမှ ဆိုင်း(sine) နှင့် ကိုဆိုင်း (cosine) ဇယားများ တွက်ချက်ပြခဲ့ပြီး zya အား ဆိုင်း(sine) အဖြစ် လည်ကောင်း kotizya အား ကိုဆိုင်း(cosine) အဖြစ် လည်ကောင်း otkram zya အား ပြောင်းပြန်းဆိုင်း (inverse sine) အဖြစ်လည်ကောင်း အသီးသီး တင်ပြခဲ့သည် သာမက ဗာဆိုင်း(versine) ကိုပါ စတင်မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ အေဒီ ၆၂၈ အရောက်တွင် အိန္ဒိယတိုင်းသား သင်္ချာပညာရှင်ပင်ဖြစ်သော ဗြဟ္မဂုတ္တ(Brahmagupta) မှ interpolation formula ခေါ် အချက်အလက် သစ်များထည့်သွင်းခြင်းနည်းဖြင့် ဆိုင်း(sine)၏ တန်ဖိုးများ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
၁ဝရာစုတွင် ပါရှန်လူမျိုး သင်္ချာနှင့် နက္ခတ်ပညာရှင် အာဘူဝါဖာ(Abul Wáfa)မှ တန်းဂျင့် (tangent) ဖန်ရှင်အား စတင်မိတ်ဆက် ပေးခဲ့ပြီး အခြား တြီဂိုနိုမေတြီ အတွက်အချက်များကိုပါ ပိုမိုကောင်းမွန်လာအောင် ဖန်တီးခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ထောင့်ပေါင်း ထပ်တူညီခြင်းများ (angle addition identities) ဥပမာ-sin (a + b) နှင့် စက်လုံး တြီဂိုနိုမေတြီ၏ ဆိုင်း (sine) ဖန်ရှင် အတွက် ဖော်မြူလာများကိုပါ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၁ဝ ရာစုနှောင်း ၁၁ ရာစု အစောပိုင်းတွင် အီဂျစ် နက္ခတ်သမား Ibn Yunus မှ တွက်ချက်မှုပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အောက်ပါ ဖော်မြူလာကို ဖော်ထုတ်နိုင်ခဲ့သည်။
ဟွန်ရှူးကျွန်း
ဟွန်ရှူးကျွန်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ပင်မကျွန်း နှင့် အကြီးဆုံးကျွန်း ဖြစ်သည်။ ဟော့ကိုင်းဒိုးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ဆုဂါရု ရေလက်ကြားခြား၍ တည်ရှိပြီး ရှိကိုးကုကျွန်း၏ မြောက်ဘက် ကုန်းတွင်းပင်လယ် ခြားလျှက် တည်ရှိကာ ကျူရှူးကျွန်း၏ အရှေ့မြောက်ဘက် ကန်မွန်ရေလက်ကြားခြားလျှက် တည်ရှိသည်။ ဟွန်ရှူးကျွန်းသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သတ္တမမြောက် အကြီးဆုံး ကျွန်းဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ ဂျာဗားကျွန်းပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး ကျွန်းဖြစ်သည်။
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၁၀၃ သန်း ရှိပြီး မြေနိမ့်ပိုင်းဒေသများတွင် စုစည်းနေထိုင်ကြသည်။ ကန်တိုလွင်ပြင် တိုကျိုမြို့၊ယိုကိုဟားမားမြို့၊ ဆိုင်းတမမြို့၊ ချိဘမြို့တို့ ပါဝင်သော မဟာတိုကျိုဒေသတွင် ၂၅ ရာခိုင်နှုန်း နေထိုင်ကြသည်။ နိုင်ငံအတွင်းရှိ ကုန်ထုတ်လုပ်ငန်း အများစုမှာ တိုကျိုမှ ဟွန်ရှူးကျွန်း၏ တောင်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း မြို့များရှိရာ လမ်းကြောင်းတလျှောက်တွင် ရှိကြသည်။ ထိုဒေသကို တိုင်ဟဲအိယို ခါးပတ်ဟု ခေါ်ပြီး ကျိုတိုမြို့၊ အိုဆာကာမြို့၊ နာဂိုယာမြို့၊ ကိုဘေးမြို့နှင့် ဟီရိုရှီးမားမြို့ တို့ ပါဝင်သည်။
အနောက်မြောက်ဘက် ဂျပန်ပင်လယ်၏ ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက်တွင် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းနှင့် စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ နီအီဂါတာသည် ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရာ အဓိက နေရာဖြစ်သည်။ ကန်တိုးနှင့် နိုးဘိ လွင်ပြင်တို့တွင် စပါးနှင့် အသီးအနှံများ စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ကြသည်။ ယာမာနာရှိသည် အဓိက သစ်သီးစိုက်ပျိုးရာ ဒေသဖြစ်ပြီး အာအိုမိုရီသည် ပန်းသီး စိုက်ပျိုးမှုဖြင့် ထင်ရှားသည်။
ထင်ရှားသော သမိုင်းဝင်နေရာများမှာ ကျိုတို၊ နာရာနှင့် ကမာကူရ တို့ဖြစ်သည်။ နာမည် ကျော်ကြားသော ဖူဂျီတောင်သည်လည်း ဟွန်ရှူးကျွန်းတွင် ရှိသည်။
ဂျပန်ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေး
ဂျပန်ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေး (Japanese encephalitis vaccine)သည် ဂျပန်ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါကိုကာကွယ်ပေးသည့် ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဤကာကွယ်ဆေးသည် (၉၀)ရာခိုင်နှုန်းနှင့်အထက် အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိသည်။ ကာကွယ်မှုပေးနိုင်သောအချိန်ကာလကို တိကျစွာ မသိသေးသော်လည်း အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အကျိုးသက်ရောက်မှုကျဆင်းသွားသည်ဟု ထင်ရသည်။ ဤကာကွယ်ဆေးကို ကြွက်သားထဲ သို့မဟုတ် အရေပြားအောက်သို့ ထိုးနှံရသည်။
ဂျပန်ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါဖြစ်ပွားနေသော နေရာများတွင် ဤကာကွယ်ဆေးကို ပုံမှန်ထိုးသင့်သောကာကွယ်ဆေး တစ်ခုအနေဖြင့် ထိုးပေးရန် အကြံပြုထားသည်။ ကာကွယ်ဆေးအမျိုးအစားကိုလိုက်၍ တစ်ကြိမ် သို့မဟုတ် နှစ်ကြိမ်ထိုးပေးရသည်။ အပိုဆောင်းထိုးပေးခြင်းကို ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသောနိုင်ငံများတွင်ပါ ထိုးပေးရန် လိုအပ်လေ့မရှိပါ။  အိတ်ခ်ျအိုင်ဗွီ ရောဂါပိုး (HIV)/ ခုခံအားကျဆင်းမှု ကူးစက်ရောဂါ (AIDS) ကူးစက်ခံနေရသူများနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်နေသူများတွင် အသက်မရှိတော့သော ဗိုင်းရပ်စ်ဖြင့်ပြုလုပ်ထားသော ကာကွယ်ဆေးကိုသာ အသုံးပြုသင့်သည်။ ရောဂါဖြစ်ပွားလေ့ရှိသောနေရာများသို့ သွားမည့်ခရီးသည်များသည် ဤကာကွယ်ဆေးထိုးထားသင့်သည်။
ဂျပန်ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေးသည် အခြားကာကွယ်ဆေးများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် စိတ်ချရသော ကာကွယ်ဆေးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဆေးထိုးသောနေရာတွင် နာကျဉ်ခြင်းနှင့် နီရဲခြင်းတို့ ဖြစ်တတ်သည်။ (၂၀၁၅)ခုနှစ်တွင် ဤကာကွယ်ဆေးအမျိုးပေါင်း (၁၅)မျိုး ရရှိနိုင်သည်။ တချို့ဆေးမှာ မျိုးရိုးဗီဇများကို ပေါင်းစပ်ထားသောနည်း (recombinant DNA techniques)ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ ထို့အပြင် တချို့မှာ အသက်ရှိနေသေးသော အားပျော့သည့်ဗိုင်းရပ်စ်နှင့် တချို့မှာ အသက်မရှိတော့သော ဗိုင်းရပ်စ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။
ဂျပန်ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို (၁၉၃၀)နှစ်ပိုင်းတွင် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့မှ သတ်မှတ်ထားသည့် အခြေခံကျန်းမာရေးစနစ်အတွက် အဓိကလိုအပ်သောဆေးများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် (၁၀ဝ-၂၀ဝ)ဒေါ်လာခန့် ပေးရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကာကွယ်ဆေးထိုးနှံမှု
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ (၁၅) ရက်နေ့မှ စတင်ကာ တစ်နိုင်ငံလုံးအတိုင်းအတာဖြင့် ဂျပန်ဦးနှောက်ရောင်ရောဂါကာကွယ်ဆေးကို အခြေခံပညာကျောင်းများရှိ ကလေးငယ်များအား စတင်ထိုးနှံပေးခဲ့သည်။ အသက် (၉) လမှ (၁၅) နှစ်အရွယ် ကလေးငယ်များကို ထိုးနှံပေးခြင်းဖြစ်ပြီး အစိုးရက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၅ သန်း အကုန်အကျခံကာ ကလေးငယ်ဦးရေ ၁၄ သန်းအား အခမဲ့ထိုးပေးသည့် အစီအစဉ်ဖြစ်သည်။ ကာကွယ်ဆေးတစ်လုံးလျှင် ၅ သောင်းမှ ၆ သောင်းခန့်အထိ တန်ဖိုးရှိသည်။ ကျောင်းအခြေပြုအဖြစ် နိုဝင်ဘာ ၁၅ ရက်မှ ၂၃ ရက်အထိ ကျောင်းနေအရွယ် ကလေးများအားလုံးနှင့် အခြေခံပညာစာသင်ကျောင်း၊ ကိုယ်ပိုင်ကျောင်း၊ ဘုန်းတော်ကြီးသင်ပညာရေးကျောင်း၊ ပုဂ္ဂလိကကျောင်း၊ နိုင်ငံတကာကျောင်းများနှင့် မိဘမဲ့ကလေးကျောင်းများ၌ ထိုးနှံပေးမည် ဖြစ်သည်။ ရပ်ကွက်အခြေပြု ထိုးနှံပေးမည့် အစီအစဉ်ကို ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်မှ ၂၀ ရက်အထိ ရပ်ကွက်ဓမ္မာရုံ၊ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးရုံး၊ မြို့နယ်ဆေးရုံအပါအဝင် ကျန်းမာရေးဌာနခွဲများတွင် ထိုးနှံပေးမည် ဖြစ်သည်။
ကာကွယ်ဆေး မထိုးသင့်သူများ
ကာကွယ်ဆေး မထိုးသင့်သူများမှာ ကာကွယ်ဆေးတွင် ပါဝင်သော ပစ္စည်းတစ်မျိုးမျိုး (ဥပမာ - Gelatin, Gentamycin, Sucrose, Human serum albumin နှင့် Carbamide) နှင့် ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်ခြင်း ဖြစ်ဖူးသူများ၊ မွေးရာပါနှလုံးရောဂါရှိသူများ၊ HIV ရောဂါ၊ တီဘီရောဂါ၊ ကင်ဆာရောဂါ ဆေးဝါးများဖြင့် ကုသမှုခံယူနေရသူများ၊ ကုသမှု ခံယူပြီး ဆေးသောက်နေသော်လည်း အတက်ရောဂါမကြာခဏ ဖြစ်နေသူများ၊ နာတာရှည်ရောဂါကို လတ်တလော ပြင်းပြင်းထန်ထန် ခံစားနေရသူများနှင့် ကိုယ်ဝန်ဆောင်များ ဖြစ်ကြသည်။
ရက်ရွှေ့ဆိုင်းပြီးမှ ထိုးသင့်သူများ
ရက်ရွှေ့ဆိုင်းပြီးမှ ထိုးသင့်သူများမှာ လတ်တလော အပူကြီးဖျားနေသူများ၊ လတ်တလော ကူးစက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနေသူများ၊ တီဘီရောဂါဖြစ်ပွားနေပြီး ဆေးကုသမှု မခံရသေးခြင်း သို့မဟုတ် ဆေးစသောက်မှု နှစ်လမပြည့်သေးသူများ၊ နားအလယ်ခန်း ရောင်ရမ်းနေသူများ၊ Prednisolone, Hydrocortisone စသည့် steroid ဆေးဝါးများ သောက်သုံးထိုးနှံနေရသူများတို့ ဖြစ်ကြသည်။
တကူချောင်းရွာ၊ ရေချိုကုန်း
တကူချောင်းရွာ၊ ရေချိုကုန်း
NGC 210
NGC 210 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၇၈၅ အောက်တိုဘာ ၃ တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းဂလက်ဆီ၏ လက်မောင်းနားတွင် အရွယ်အစား ၁၅.၉ ရှိသော ဆူပါနိုဗာ SN 1954R တစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ကျည်းသားရိုက်ကစားနည်း
ကျည်းသားရိုက်ကစားနည်းသည် ကျည်းသားဆန်ကို ကျည်းသားတုတ်နှင့် တစ်ယောက်တစ်လှည့် ကော်ထုတ်ရိုက်နှက်ကစားသည် ကစားနည်း ဖြစ်သည်။
ပူလိန်းနေရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ပူလိန်းနေရွာ (Puleinnay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သခွတ်ကုန်းရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
သခွတ်ကုန်းရွာ (Thakhutkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ အောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၃ ဦး၊ မ ၉၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟဒ္ဓနသုတ်
(၃)သုတ်ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် များသောဥစ္စာရှိကုန်သော များသောအသုံးအဆောင်ရှိကုန်သော နိုင်ငံပိုင်ရှင် ဘုရင်မင်းမြတ်တို့သော်လည်း ကာမဂုဏ်တို့၌ မရောင့်ရဲနိုင်ကုန်သည်ဖြစ်၍ အချင်းချင်း အလွန်တပ်မက်မောကြကုန်၏။
ဤလောက၌ ကြောင့်ကြကုန်သော ဘဝအယဉ်သို့ အစဉ်လိုက်ကုန်သော ထိုသူတို့တွင် အဘယ်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် တပ်မက်မှု“တဏှာ”ကို ပယ်စွန့်ကုန်သနည်း၊ လောက၌ ကြောင့်ကြမှုမရှိကုန်သနည်းဟု မေးလျှောက်အပ်သော နတ်သား၏အမေး ပုစ္ဆာပြဿနာကို
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ဗုဒ္ဓ၊ ဓမ္မ၊ သံဃာ ဂုဏအဝေစ္စပသာဒ, အရိယကန္တ၊ အခဏ္ဍ၊ အဆိဒ္ဒ၊ အသဗလ၊ သမာဓိ သံဝတ္တနိက သီလသမန္နာဂတ-ဟူသော တရားလေးပါးနှင့်ပြည့်စုံသော အရိယသာဝကကို အဍ္ဎ၊ မဟဒ္ဓန၊ မဟာဘောဂ-ဟုဆိုအပ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အထက်သုတ်တော်အတိုင်း တရားလေးပါးတို့နှင့်ပြည့်စုံသောပုဂ္ဂိုလ်ကို အဍ္ဎ၊ မဟဒ္ဓန၊ မဟာဘောဂ၊ မဟာယသ-ပုဂ္ဂိုလ်ဟု ခေါ်ဆိုအပ်၏ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကျားကိုက်ရွာ၊ ဖုံးဆိုး
ကျားကိုက်ရွာ၊ ဖုံးဆိုး
ကျွန်းဖီလာရွာ၊ မကျားဆယ်
ကျွန်းဖီလာရွာ၊ မကျားဆယ်
ထန်ခမ်းရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ထန်ခမ်းရွာ (Htanhkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန့်နောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၂၀၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံတတားရွာ
သံတတားရွာ
​ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ ရေချိုကုန်း
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ ရေချိုကုန်း
မကျည်းကုန်းရွာ၊ ပန်းဖဲ
မကျည်းကုန်းရွာ၊ ပန်းဖဲ
ကျောက်ကျပ်ရွာ
ကျောက်ကျပ်ရွာ
ရွှေစည်းခုံရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ရွှေစည်းခုံရွာ (Shweseekhon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ထန်းတောဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၄၆ ဖြစ်သည်။
စတုစက္ကသုတ်
ကောဓ, ဥပနာဟကြောင့်ဖြစ်သော အားကြီးသောအမျက်ထွက်မှုဟူသော ကြိုး, ကိလေသာဟူသောလွန်ကြိုး, ယုတ်ညံ့သော ဒုဗ္ဗလလောဘ, ဗလဝလောဘ, အဝိဇ္ဇာဟူသော အမြစ်နှင့်တကွဟူသောတဏှာ ဤတရားတို့ကို အရဟတ္တမဂ်ဖြင့် ပယ်ဖြတ်နိုင်လျှင် ဣရိယာပုထ်လေးပါးဟူသော စက်ဘီးရှိသော, ကိုးပေါက်သော အနာဝရှိသော, ရွံစဖွယ်လိလိ အပုတ်အသိုးတို့ဖြင့် ဒင်းကြမ်းပြည့်နေသော ကိလေသာ ဟူသော ညွန်ပျောင်းရှိသော ဤခန္ဓာကိုယ်၏ ထွက်မြောက်ရာဖြစ်၏-ဟု အညတရ နတ်သားအား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ချမ်းသာကုန်းရွာ၊ စကားမြား
ချမ်းသာကုန်းရွာ၊ စကားမြား
စံကျော်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
စံကျော်ရွာ (Sankyaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈၇ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘရှင်၊ ဗိုလ်မှူး
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
ဗိုလ်မှူးဘရှင်ကို ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဦးဟိန်း၊ ဒေါ်စောရင်တို့မှ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ပျဉ်းမနားမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈-ခုနှစ်တွင် ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်မှ အရှေ့တိုင်းရာဇဝင်ဖြင့် ဝိဇ္ဇာဂုဏ်ထူးဘွဲ့ ရခဲ့သည်။ ဝိဇ္ဇာတန်း၌ ကျောက်စာ၊ ပုဂံခေတ် သမိုင်း သုတေသန၊ အရှေ့တိုင်းရာဇဝင် (ရှေးဟောင်း)၊ ဥရောပ-ဗြိတိသျှ အင်ပါရာ စသည့် ဘာသာတွဲများကို သမိုင်း (ဂုဏ်ထူး) ဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ခေတ်လယ် တရုတ်-မြန်မာ ဆက်ဆံရေးနှင့် တရုတ်-မြန်မာ ကျောက်စာ သမိုင်းတို့ကို သုတေသန ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ အရှေ့အာရှ လူငယ်များ အစည်းအရုံးတွင် ဉာဏဗလ တာဝန်ခံဖြစ်ခဲ့ပြီ ဘီဒီအေခေတ်၌ ပညာရေး ဌာနတွင် သမိုင်းဘာသာရပ်ကို သင်ပြခဲ့သည်။ ဂျပန် တော်လှန်ရေး တိုင်း(၄) တွင် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်တွင် ၁၉၅၆ ခုနှစ်ထိ ဒုတိယဗိုလ်မှူးကြီး အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ သမိုင်း ကော်မရှင်သို့ ကူးပြောင်း တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်၍ စစ်မှတ်တမ်းရုံးတပ်မှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံဆိုင်ရာ မြန်မာစစ်သံမှူး (ဗိုလ်မှူးကြီး) အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူပြီးသည့်နောက် ကွယ်လွန်သည်အထိ သမိုင်းကော်မရှင်တွင် ကျမ်းပြုအရာရှိအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးဘရှင်သည် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် အရှေ့ဖျားနှင့် မြန်မာ့သမိုင်းကထိကအဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး သူပြုစုခဲ့သော 'မြန်မာနိုင်ငံတော်သမိုင်း'စာအုပ်မှာ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း ကျောင်းသုံးစာအုပ်အဖြစ် နှစ်အတန်ကြာ ပြဋ္ဌာန်းသုံးစွဲခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် သမိုင်းနှင့် မြန်မာစာပေဆိုင်ရာ သုတေသနဆောင်းပါးစာတမ်း အမြောက်အမြားကိုလည်း ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးဘရှင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ အစ္စလာမ်သာသနာရေးကောင်စီဌာနချုပ် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ်အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဗိုလ်မှူးဘရှင်အား နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဇေယျကျော်ထင်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်ခဲ့လေသည်။
ဗိုလ်မှူးဘရှင်သည် တိုင်း(၄)သတင်းစာ ကိုလည်းထုတ်ခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ၁၉၃၅ မှ ၁၉၄၁ အထိ မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာ၊ သူရိယသတင်းစာတို့၏ သတင်းထောက်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ယုဒသန်ကောလိပ်မဂ္ဂဇင်း၏ မြန်မာအယ်ဒီတာအဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ဗိုလ်မှူးဘရှင်၊ ဦးဘရှင် စသည့် ကလောင်အမည်များအပြင် စံအောင်၊ ဗိုလ်မှူးဉာဏ၊ မောင်ပင်တည်၊ သုတေသီ၊ တိုင်း(၄)ရဲဘော်ဟောင်း၊ ကင်းထောက်မောင်၊ ဝရီးစံ စသည့်ကလောင်ခွဲများဖြင့်လည်း သုတေသန ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။
သမိုင်း ကော်မရှင်၌ ကျမ်းပြုအရာရှိအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေစဉ် သမိုင်းတံခွန် ဂျာနယ်တွင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာတို့ဖြင့် သုတေသန စာတမ်းများကို ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ လောကထိပ်ပန် စာအုပ်ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် လည်းကောင်း၊ ပုဂံ ရှေးဟောင်းခေတ် မင်စာများ အကြောင်း ဖော်ပြသော ပုဂံမင်စာစု သုတေသနခရီး အစီရင်ခံစာ စာအုပ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၌ လူမျိုးစု ဆိုင်ရာ၊ သမိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်း ရေးသားခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်၊ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးမှ ထုတ်ဝေသော ပညာပဒေသာ စာစောင်၊ ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ တက္ကသိုလ် မြန်မာစာ အသင်း၊ သတ္တဗေဒ အသင်း၊ မွတ်စလင် ကျောင်းသားများ အသင်း စသည်တို့မှ ထုတ်ဝေသော မဂ္ဂဇင်းများ၊ ငွေတာရီ၊ ပညာတန်ဆောင်၊ လုပ်သားပြည်သူ နေ့စဉ် (အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ) သတင်းစာများတွင်လည်း သုတေသန ဆောင်းပါးများ ရေးသားခဲ့သည်။
ဗိုလ်မှူးဘရှင်သည် သင့်ဘဝ၊ ငွေတာရီ၊ မြဝတီ၊ စစ်ပညာဂျာနယ်၊ ပညာပဒေသာ၊ ပညာလောက၊ ပညာတန်ဆောင် ယဉ်ကျေးမှု စာစောင်၊ ခေတ်ကြေးမြင် နှစ်လည် မဂ္ဂဇင်း၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် သတ္တဗေဒ နှစ်ပတ်လည် စာစောင်နှင့် အခြားသော မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆောင်းပါးများ ရေးသား ခဲ့သည်။
ထို့နောက် သူ၏ နောက်ဆုံးစာအုပ်ဖြစ်သော 'အနော်ရထာအရင်က မြန်မာနိုင်ငံ'အမည်ရှိစာအုပ်ကို ပုဂံစာအုပ်တိုက်မှ ထုတ်ဝေရန် စီစဉ်နေဆဲ ၁၉၇ဝပြည့်နှစ် ဇန္နဝါရီလ (၇)ရက်နေ့ ညနေ(၅:၅၀)နာရီအချိန်တွင် ၊ ပြည်လမ်း ခြောက်မိုင်ခွဲ၊ ရွှေဟင်္သာလမ်း၊ အမှတ် (၅၁) နေအိမ်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်မေကြီး (သတ္တဗေဒဌာနကထိက)နှင့် သားမောင်ဉာဏ်ထိန်၊ သမီး မဉာဏ်သစ်၊ မနီလာ၊ မအေးအေး၊ မထွေးထွေးတို့ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
အင်ဘော်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်ဘော်ဂါးရွာ(Inbawgar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မထွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၂၃ ဖြစ်သည်။
ဘရှင်၊ ဗိုလ်မှူး
ကိုယ်ရေးဖြစ်စဉ်
သူ၏ ထင်ရှားသော စာအုပ်မှာ'ခေတ်သစ်မာဃ'(၁၉၃၇)၊ 'မြန်မာနိုင်ငံတော်သမိုင်း'(၁၉၄၈)၊ 'အနော်ရထာအရင်က မြန်မာနိုင်ငံ'(၁၉၇၁) စသည်တို့ဖြစ်သည်။ 'လောကထိပ်ပန်' ကျမ်းကိုလည်း အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြုစုခဲ့သည်။
အင်ဘော်ဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘရှင်၊ ဗိုလ်မှူး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ သမိုင်းပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာမွတ်စလင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
တောင်သလဲရွာ၊ သစ်ဖြူချောင်း (ကံစု)
တောင်သလဲရွာ၊ သစ်ဖြူချောင်း (ကံစု)
ဒေါ်လီ သိုးမလေး
ဒေါ်လီ (Dolly)(July 5, 1996 – February 14, 2003) သည် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် သိုးမလေး တကောင်ဖြစ်သည်။ ဒေါ်လီသည် ဓာတ်ခွဲခန်းအတွင်း အရွယ်ရောက်ပြီးသည့် သိုး၏ သဘာဝအလျောက် မျိုးပွားနိုင်စွမ်းမရှိသော သာမန်ဆဲလ်မှ ပုံတူမျိုးပွားနည်းဖြင့် (cloning) ပွားယူသည့် ပထမဦးဆုံးသော နို့တိုက်သတ္တဝါဖြစ်သည်။
ဒေါ်လီအား စကော့တလန် ဇီဝဗေဒပညာရှင် အီရန် ဝီမု (Ian Wilmut) နှင့် ကိသ် ခမ့်ဘဲလ် (Keith Campbell) တို့မှ မျိုးပွားခဲ့ပြီး ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဒေါ်လီသည် အသက် ၆ နှစ်အထိ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ သိပ္ပံမဂ္ဂဇင်း Scientific American က ဒေါ်လီအား ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကျော်ကြားဆုံး သိုးရယ်လို့ သမုတ်ခဲ့သည်။
ဒဟတ်တောရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
ဒဟတ်တောရွာ (Dahattaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ကျွန်းပြတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၇၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းပြတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃၄ ဦး၊ မ ၁၂၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောက်စံရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
မောက်စံရွာ (Mauksan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၁၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၇ ဦး၊ မ ၉၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သခွတ်ကုန်းရွာ၊ လှေတုံး
သခွတ်ကုန်းရွာ (Thakhutkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ လှေတုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၆၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လှေတုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၄၀ ဦး၊ မ ၁၂၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောင်ကိုယု (စာရေးဆရာ)
ပဲခူးမြို့ ဇိုင်းဂနိုင်း တောင်ပိုင်း ဝင်္ကပါလမ်း (ယခု အစိုးရ အလယ်တန်းကျောင်း အဖြစ် နိုင်ငံတော်ကို လှူဒါန်း ထားသော) နေအိမ်၌ အဖ ဦးအုန်းခိုင်၊ အမိ ဒေါ်ကြင်မေ တို့က ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၉ ယောက် အနက် သတ္တမမြောက် ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးကိုယု ဖြစ်သည်။
ပဲခူး ဟိုက်စကူး ကျောင်းတွင် ပဉ္စမတန်း အထိ ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။ စစ်ပြီး ကာလ ၁၉၄၅ - ၄၆ တွင် ရန်ကုန် ဟိုက်စကူး ကျောင်း၌ ဆဋ္ဌမတန်းမှ စ၍ ပညာ သင်ယူ ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ တွင် အဋ္ဌမတန်းဖြင့်အတန်းကျော် တက်ပြီး ဖြေဆိုသော 'တန်းမြင့် ကျောင်းထွက်' နှင့်'တက္ကသိုလ် ဝင်ခွင့်' စာမေးပွဲ နှစ်ခု စလုံး ပူးတွဲ အောင်မြင် ခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ တွင် ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ၁၉၆၄ တွင် ဥပဒေ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ ရရှိ ခဲ့သည်။
အလွတ်ပညာသင် ကျောင်းများတွင် မြန်မာ ဘာသာပြ ဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ကဆ ကောလိပ်နှင့် ဗိုလ်တထောင် လုပ်သား ကောလိပ် တို့တွင် မြန်မာစာနှင့် သမိုင်း နည်းပြဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာနှင့် သိပ္ပံ တက္ကသိုလ် ဥပဒေပညာဌာနတွင် ၁၉ရဝ ပြည့်နှစ် အထိ လက်ထောက် ကထိက အဖြစ် လည်းကောင်း ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။ ထို့နောက် တရားရုံးချုပ် ရှေ့နေ အဖြစ် အသက်မွေး ဝမ်းကျောင်း ပြုခဲ့သည်။
၁၅ နှစ်သား အရွယ် ကပင် ပြင်ပ ဆောင်းပါး ပြိုင်ပွဲ တခု၌ ပထမဆု ရခြင်းဖြင့် စာပေနယ်သို့ စတင် ခြေလှမ်း ခဲ့သည်။ တရားရုံးချုပ် ရှေ့နေ အဖြစ် အမှု လိုက်ရင်း မြဝတီ၊ ငွေတာရီ၊ ရှုမဝ၊ ချယ်ရီ၊ ပန်၊ သဘင်၊ ဒီလှိုင်း၊ ဝါနီပြာ၊ သည်းဦးပန်း၊ ရတနာသစ်၊ သောင်းပြောင်းထွေလာ ရယ်စရယ်၊ မြတ်လေး မဂ္ဂဇင်း တို့တွင် ဝတ္ထုတို၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ ရေးခဲ့သည်။ 'မောင်ရင်မောင်၊ မမယ်မ' ဇာတ်ဆောင် အမည် ယူ၍ ခေတ်ပြိုင် သရုပ်ဖော် ဝတ္ထုတိုများ အများအပြား ရေးခဲ့သည်။ 'မောင်သစ်' ကလောင် အမည်ဖြင့် သရော်စာ ဆောင်းပါး များကို သတင်း ဂျာနယ်မှ စတင်ကာ မဂ္ဂဇင်း များစွာ၌ ရေးခဲ့သည်။ ကမ္ဘာကျော် တရားခွင် လျှောက်လဲချက်များ၊ တရားခံ ဖြစ်သွားသော ရှေ့နေ၊ တရားခံနှင့်သူ့ချစ်သူ၊ တရားခံနှင့် သူ့ရှေ့နေ၊ တရားခံ ဘယ်သူလဲ၊ ဂျာမန် ဂန္ထဝင် စာပေများ (အခြား သူများနှင့် တွဲဖက်၍) စသည့်ဘာသာပြန် စာအုပ်များနှင့် ပင်ကိုရေး ခေတ်သစ် မောင်ရင်မောင် မမယ်မနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၈၅)၊ မဂ္ဂဇင်း ဝတ္ထုရှည်များ (၁) (၂ဝဝ၃) တို့မှာ ထင်ရှားသည်။ 'ညနေစာ အလှည့်လေး' နှင့် 'လင်ရယ် မယားရယ်' ဝတ္ထုတို များကို မြန်မာ့အသံ ဇာတ်လမ်း ပမာ နားဆင်စရာ အဖြစ် ကြိမ်ဖန်များစွာ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၉၈ ခု၊ ဒီဇင်ဘာ ၇ ရက်နေ့တွင် ဦးနှောက်အတွင်း (Metastasis) ကင်ဆာ ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရှေ့နေများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဂျူဗလီဟော
ဂျူဗလီဟော (Jubilee Hall) သည်မြန်မာ့သမိုင်း၌ တစ်ခန်းတစ်ကဏ္ဍပါဝင်ခဲ့ပေသည်။ ဂျူဗလီ ဟော၏သက်တမ်းတစ်လျောက်တွင်ထင်ရှားသောသမိုင်းဝင်အဖြစ်အပျက်များစွာတို့ ကိုထိတွေ့ခဲ့ရလေသည်။ ဂျူဗလီဟော ခေါ်တွင်သည့်အဆောက်အအုံကို ရန်ကုန်မြို့ ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်း၊ ကျားကူးဓမ္မာရုံအနီး ရှေးယခင် ပြားတောရကျောင်းတည်ရှိရာနေရာတွင် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း (၁၀၅)နှစ်၊ ၁၈၉၃ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ(၃၁)ရက်နေ့တွင် စတင်အုတ်မြစ်ချ၍ တည်ဆောက်ခဲ့လေသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံဝိတိုရိယ ဧကရီဘုရင်မကြီး၏နန်းစံ(၂၅)နှစ် မြောက်(ငွေရတုသဘင်) ဂျူဗလီနှစ်ပတ်လည် အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဂျူဗလီအဆောက်အအုံမှာ အင်္ဂလန်ပြည်ပြဇာတ်ရုံများကဲ့သို့ ဇာတ်ခုံစင်မြင့်၊ ပရိသတ်ခန်းမ၊ ဇာတ်ခုံဝဲယာခန်းဆောင်၊ ပရိသတ်အတွက်ပတ်လည်စင်မြင့်၊ ရှေ့မျက်နှာစာခန်း၊ဇာတ်ခဲ့အောက်ခန်း စသည်ဖြင့်ခမ်းနားစွာဆောက်လုပ်၍ နာရီစင်လည်း တပ်ဆင်ထားလေသည်။ ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် မီးနှင့် ကန့်လန့်ကာအတွက် ခေတ်မီပစ္စည်းများလည်းတပ်ဆင်ထားသဖြင့် အစည်းအဝေးခန်း၊ ကပွဲခန်း၊ ဇာတ်ရုံစသည့်အသွင်မျိုးမျိုးဖြင့် အသုံးချနိုင်လေသည်။
ထိုအခါကမြို့တော်ခန်းမ ကဲ့သို့သော အဆောက်အအုံမ ပေါ်ပေါက်သေးသဖြင့် လူအများစုရုံးနိုင်သော ပွဲသဘင်ဆောင်အနေဖြင့် ဂျူဗလီဟောတစ်ခုတည်းသာ တည်ရှိခဲ့လေသည်။ ထို့ကြောင့်ဗြိတိသျှခေတ်တစ် လျောက်တွင် ထင်ရှားသော နာမည်ကြီးပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများ၏ သားသမီးမင်္ဂလာ ဆောင်၊ ပွဲထိုင်အခမ်းအနားများကို ဂျူဗလီဟောတွင်ကျင်းပခြင်းဖြင့် ဂုဏ်ယူခဲ့ကြလေသည်။ ဘုရားဒကာ ဂရိတ်ဦးဖိုးစိန်၏ ပွဲများကိုလည်း ထိုစင်မြင့်တွင်ကပြခဲ့လေသည်။ ထင်ရှားသော ပထမပြန်ဆုနှင်းသဘင်အစည်းအဝေး ပြပွဲ၊ ပြိုင်ပွဲ၊ကျောင်းကပွဲနှင့် အခမ်းအနားများစွာကို ဂျူဗလီဟောတွင် ကျင်းပခဲ့လေသည်။ ဂျူဗလီဟော၏ သက်တမ်းတစ်လျှောက်တွင်ထူးခြား ထင်ရှားသော သမိုင်းဝင်လှုပ်ရှားမှုများစွာ ကျင်းပခဲ့လေသည်။
၁၉၂၁ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၈)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ပထမဘွဲ့နှင်းသဘင်ကို ဂျူဗလီဟောတွင် ပင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုစဉ်အခါက လယ်တီဆရာတော်ဘုရားကြီးအား ဗြိတိသျှအစိုးရက ဂုဏ်ထူးဆောင်ပါရဂူဘွဲ့ ဆက်ကပ်တော်မူခဲ့လေသည်။ ၁၉၂၂ခုနှစ်၊ ဇွန်လ(၂၇)ရက်နေ့တွင်မြန်မာနိုင်ငံရေးအသင်းကြီးဖြစ်သည့် ဂျီ၊ စီ၊ဘီ၊အေ အလုပ်အမှုဆောင်ကော်မတီ အစည်းအဝေးပွဲကိုလည်း ဂျူဗလီခန်းမ၌ပင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုအစည်းအဝေး၌ ဒိုင်အာခီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဥပဒေပြုကောင်စီကို သပိတ်မှောက်လိုသူက တစ်စု၊ မမှောက်လိုသူကတစ်စု နှစ်စုကွဲကာ ဝိဝါဒဖြစ်ကြလေသည်။ ဦးဘဖေ၊ ဦးဘလှိုင်၊ ဦးပု၊ မန္တလေးဦးဘဦး အမှူးရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်(၂၁)ဦးက ဒိုင်အာခီစနစ်ကို လက်ခံ၍ ဥပဒေပြုကောင်စီထဲမှနေ၍ အုပ်ချုပ်ရေးပြုပြင် ပြောင်းလဲမှုတို့ကို အရေးဆိုမည်ဟုကြေညာခဲ့လေသည်။ ထို့ကြောင့်(၂၁)ဦး အဖွဲ့နှင့်လှိုင်ပုကျော် ဂျီစီဘီအေဟူ၍ နှစ်ခြမ်းကွဲသွားလေသည်။ ၁၉၃၄-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ(၅)ရက်နေ့တွင်ဂျူဗလီဟော၌ မြန်မာအမျိုးသမီးအလှပြိုင်ပွဲကျင်းပခဲ့လေသည်။ ထိုပြိုင်ပွဲတွင် မချစ်ညွန့်ဆိုသူ အမျိုးသမီးကလေးက ပထမဆုရရှိသဖြင့် မြန်မာ့အလင်းရွှေတံဆိပ်ကို ရရှိခဲ့ပေသည်။
ထိုနှစ်ဇူလိုင်လ(၁)ရက်နေ့တွင် အနုပညာနှင့် ပန်တျာကျောင်းကိုလည်း ဂျူဗလီဟော၌ပင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပေသည်။ ထို့ နောက်တွင်ကားဂျူဗလီဟောအတွင်း၌ပင်ပြပွဲ၊ပြိုင်ပွဲများ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှရှေးဟောင်းဗုဒ္ဓရုပ်ပွားဆင်းတုတော်နှင့် သာသနိကပစ္စည်းများပြပွဲကိုလည်း ဂျူဗလီဟောအတွင်း၌အဆောင်များတွင်ကျင်း ပခဲ့လေသည်။ ဂျူဗလီဟော လေဟာပြင်ဇာတ်ခုံ၌ အရှေ့အနောက်နိုင်ငံပေါင်းစုံမှ အနုပညာယဉ်ကျေးမှုကပွဲများလည်း တင်ဆက်ကျင်းပခဲ့လေသည်။ ၁၉ရ၈-ခုနှစ်၊ မတ်လ(၂၀)ရက်နေ့မှ မတ်လ(၂၅)ရက်နေ့အထိ ပြန်ကြားရေးဝန်ကြီးဌာနပုံနှိပ်ရေးနှင့်စာအုပ်ထုတ်ဝေရေးကောပိုရေးရှင်းစာပေဗိမာန်အဖွဲ့မှကြီးမှူးကျင်းပသော ဝတ္ထုတိုစာတမ်းဖတ်ပွဲကိုလည်း ဂျူဗလီဟော၌ပင်ကျင်းပခဲ့ သည်။ အဆိုပါစာတမ်းဖတ်ပွဲ၌စာတမ်းရှင်များဖြစ်ကြသော ဦးကြီးမောင်(ငွေဥ ဒေါင်း)၊ ကျော်အောင်၊ မင်းကျော်၊ မင်းယုဝေ၊ ဆင်ဖြူကျွန်းအောင်သိန်း၊ မောင်ထင်၊ တက္ကသိုလ်မောင်အောင်ဆွေ၊ ထင်လင်း၊ သော်တာဆွေ၊ ခင်ဆွေဦး တို့ကစာတမ်းများအသီးသီးတင်သွင်းဖတ်ကြားသွားကြသည်။ ဂျူဗလီ ဟောသည်ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့သမားတို့၏ မှတ်တိုင်အဖြစ်နှင့်စတင်ခဲ့သော်လည်း မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် အရေးပါသောပွဲလမ်းသဘင်အခမ်းအနားများ ကျင်းပခဲ့ရာအဆောက်အအုံတစ်ခုဖြစ်သည်။
ထို့နောက်မြန်မာ့သမိုင်းတစ်လျောက်တွင်အရေးပါသောပွဲသဘင်အခမ်းအနားများ စွဲရပ်တည်ရာ အဆောက်အအုံတစ်ခုဖြစ်သည့် ဂျူဗလီဟောကို ၁၉၈၅-ခုနှစ်တွင် ဖျက်၍ယင်းနေရာတွင် တပ်မတော် စစ်သမိုင်းပြတိုက်‎ ကိုတည်ဆောက်ခဲ့လေသည်။
မျောင်ဆွဲရွာ၊ မကျားဆယ်
မျောင်ဆွဲရွာ၊ မကျားဆယ်
ပကိုင်းချောင်းရွာ
ပကိုင်းချောင်းရွာ
သံပုရာချောင်းရွာ၊ စကားမြား
သံပရာချောင်းရွာ၊ စကားမြား
အမျိုးသားပြတိုက် (နေပြည်တော်)
အမျိုးသားပြတိုက် (နေပြည်တော်) သည် နေပြည်တော် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ၊ ဥတ္တရသီရိမြို့နယ်၊ ရာဇသင်္ဂဟလမ်းမ၊ ကုမုဒြာကြာပန်းအဝိုင်းအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ အမျိုးသားပြတိုက် (၂)ခုအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ ပြတိုက်တွင် အဆောက်အအုံ (၅) ခုပါဝင်သည်။ ပြတိုက်သည် ၃၄.၇၉ ဧက ကျယ်ဝန်းကာ မြောက်ဘက်တွင် အမျိုးသားမှတ်တမ်းများမော်ကွန်းတိုက်ဦးစီးဌာန၊ တောင်ဘက်တွင် အမျိုးသားစာကြည့်တိုက် (နေပြည်တော်) တို့ တည်ရှိသည်။
ပြတိုက်တည်ဆောက်ရေးလုပ်ငန်းများကို ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယသမ္မတ ဒေါက်တာစိုင်းမောက်ခမ်းမှ ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသားပြတိုက်ကို ၁၉၅၂ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဂျူဗလီဟော အဆောက်အအုံတွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ပြည့်နှစ်တွင် ပန်းဆိုးတန်းလမ်း၊ ဂရင်းလေးဘဏ်သို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၆ခုနှစ်တွင် ပြည်လမ်းရှိ လက်ရှိ (၅)ထပ် အဆောက်အဦးသို့လည်းကောင်း ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် မြို့တော်ကို ရန်ကုန်မြို့မှ နေပြည်တော်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးနောက် မြို့တော်အင်္ဂါရပ်နှင့်အညီ အခြေခံအဆောက်အဦးများ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုအဆောက်အဦးများအနက် အမျိုးသားပြတိုက် တည်ဆောက်ရေးလည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ နေပြည်တော်ရှိ အမျိုးသားပြတိုက်ကို ၂၀၁၀ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၃ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၅ခုနှစ် ဇူလိုင်လ (၁၅)ရက်နေ့တွင် ပြတိုက်၏ ပထမအဆင့်အဖြစ် အဆောင် အေနှင့် ဘီတို့ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဒုတိယသမ္မတ ဒေါက်တာစိုင်းမောက်ခမ်း၊ ယဉ်ကျေးမှု ဝန်ကြီးဌာန ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီး ဦးအေးမြင့်ကြူ တို့ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယအဆင့်အဖြစ် အ​ဆောင် စီ၊ ဒီနှင့် အီးတို့အား ၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လ (၂၂) ရက်တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
အဆောင် အေ
အမျိုးသားပြတိုက်၏ ပင်မဝင်ပေါက်သည် အဆောင် အေဖြစ်သည်။ ထိုအဆောင်တွင် ပြခန်း(၁)ခန်း၊ ဧည့်ကြိုခန်းမ၊ ရှင်းလင်းဆောင်ငယ်၊ လက်ဆောင်ပစ္စည်းအရောင်းဆိုင်များ၊ မီးဖိုခန်း စသည်တို့ ပါဝင်သည်။
လက်ဆောင်ပစ္စည်းများပြခန်း
အဆောင်အေတွင် လက်ဆောင်ပစ္စည်းများပြခန်း ပါဝင်သည်။ ထိုပြခန်းတွင် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲများ၊ ဝန်ကြီးများအား အခြားနိုင်ငံများမှ ပေးအပ်သော လက်ဆောင်ပစ္စည်းများကို ပြသထားသည်။ ထို့အပြင် တစ်နိုင်ငံလုံး ပစ်ခတ်တိုက်ခိုက်မှု ရပ်စဲရေးသဘောတူစာချုပ် လက်မှတ်ရေးထိုးပွဲတွင် နိုင်ငံတော်သမ္မတနှင့် တပ်မတော်ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ်တို့ အသုံးပြုခဲ့သည့် ဘောပင်များအား ပြသထားသည်။
အဆောင် ဘီ
အဆောင်ဘီသည် အမျိုးသားပြတိုက်တွင် ပြခန်းအများဆုံးပါဝင်သော အဆောက်အဦးဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အခြားသော အဆောင်အားလုံးကို ဆက်သွယ်ထားသော အဆောင်ဖြစ်သည်။
ပရိုင်းမိတ်နှင့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းပြခန်း (ဘီ - ၁)
ဤပြခန်းတွင် ပုံတောင်ကျောက်လွှာစုနှင့် ဧရာဝတီကျောက်လွှာစုတို့မှ တွေ့ရသော တိရစ္ဆာန်၊ အပင် တို့၏ ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများ၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင်တွေ့ရသော ပရိုင်းမိတ် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို ပြသထားသည်။
သမိုင်းမတင်မီခေတ်ပြခန်း (ဘီ - ၂)
ဤပြခန်းတွင် ပြဒါးလင်းဂူပုံစံတူ၊ ကျောက်ခေတ်၊ ကြေးခေတ်၊ သံခေတ် လက်နက်များ၊ အသုံးအဆောင်များနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ကြေးခေတ်ထွန်းကားခဲ့သည့် ပျော်ဘွယ်မြို့နယ် ကြို့ကုန်းတူးဖော်မှုတို့ကို ပြသထားသည်။
မြန်မာ့ပန်းချီပြခန်း (ဘီ - ၃)
ဤပြခန်းတွင် မြန်မာ့ပန်းချီ ဆင့်ကဲဖြစ်ပေါ်လာပုံများ၊ ပြဒါးလင်းဂူမှစ၍ ခေတ်အဆက်ဆက် နံရံပန်းချီပုံစံတူများ၊ ပုရပိုက်များ၊ ထင်ရှားသောပန်းချီဆရာကြီးများ၏ လက်ရာများကို ပြသထားသည်။
မြန်မာ့အနုသုခုမပြခန်း (ဘီ - ၄)
ဤပြခန်းတွင် မြန်မာတို့၏ ထီးသုံးနန်းသုံး တော်ဝင်တူရိယာများ၊ အခြားသော တူရိယာများ၊ ဇာတ်သဘင်၊ ရုပ်သေး အစရှိသည်များ၊ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၏ ရိုးရာတူရိယာများကို ပြသထားသည်။
သမိုင်းတင်ခေတ်ဦး (ဘီစီ ၂ရာစုမှ အေဒီ ၉ရာစု) ပြခန်း (ဘီ - ၅)
ဤပြခန်းတွင် ပျူမြို့ပြနိုင်ငံများနှင့် မြန်မာ့ရှေးဟောင်းမြို့ပြနိုင်ငံများ၏ မြို့ဟောင်းပုံစံများ၊ အသုံးအဆောင်များကို ပြသထားသည်။
သမိုင်းတင်ခေတ် (အေဒီ ၁၁ရာစုမှ ၁၄ရာစု) ပြခန်း (ဘီ - ၆)
ဤပြခန်းတွင် ပုဂံခေတ်နှင့်ဆိုင်သည်များကို ပြသထားသည်။
အဆောင် စီ
အဆောင် စီသည် ပြတိုက်၏ မြောက်ဘက်ခြမ်းတွင်တည်ရှိကာ အဆောင် ဘီ၏ မြောက်ဘက်၊ အဆောင် အီး၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
သီဟာသနပလ္လင်ပြခန်း
အဆောင်စီ၏ (၁)ခုတည်းသော ပြခန်းမှာ သီဟာသနပလ္လင်ပြခန်းဖြစ်သည်။ ထိုပြခန်းတွင် သီဟာသနပလ္လင်ပုံစံတူအား မြန်မာဘုရင်များလက်ထက်က ထားရှိသည့်အတိုင်း ပြသထားကာ လက်ဝဲ၊ လက်ယာ မင်းခမ်းတော်ပစ္စည်းများ၊ မင်းခမ်းတော်မဟုတ်သော ပစ္စည်းများနှင့် အခြားသော နန်းတွင်းသုံးပစ္စည်းများကို ပြသထားသည်။
အဆောင် ဒီ
အဆောင် ဒီသည် ပြတိုက်၏ တောင်ဘက်ခြမ်းတွင် တည်ရှိကာ ပြခန်း (၄) ခန်းပါဝင်သည်။
မြန်မာ့လက်မှုအနုပညာပြခန်း (ဒီ - ၁)
ဤပြခန်းတွင် မြန်မာ့ ပန်း(၁၀)မျိုး၊ ရွှေချည်ထိုး၊ အချိတ်ဒီဇိုင်းများ၊ ရွှေဆိုင်း၊ အင်းလေးကြာချည် စသဖြင့် မြန်မာ့ရိုးရာလက်မှုပညာများကို ပြသထားသည်။
အာဆီယံပြခန်း (ဒီ - ၂)
ဤပြခန်းတွင် အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများအကြောင်း၊ အာဆီယံအသင်းကြီးအကြောင်း၊ ရိုးရာဝတ်စုံများ စသည်ဖြင့် ပြသထားသည်။
ကလေးသူငယ်ပညာပေးပြခန်း (ဒီ - ၃)
ဤပြခန်းတွင် သဘာဝသမိုင်း၊ မြန်မာ့သမိုင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုတို့ကို ကလေးများ လွယ်ကူစွာနားလည်နိုင်ရန် ပြသထားသည်။
ဒီ - ၄
ဤပြခန်းမှာ အထူးပွဲများပြသသည့် ပြခန်းဖြစ်ကာ ပုံမှန်ပြသထားခြင်းမရှိပေ။
အဆောင် အီး
အဆောင်အီးတွင် ပြခန်းများ ခင်းကျင်းပြသထားခြင်းမရှိပေ။
လာရောက်ခဲ့သော အထူးဧည့်သည်တော်များ
အမျိုးသားပြတိုက် (နေပြည်တော်) သို့ ပြည်တွင်းပြည်ပမှ နိုင်ငံတော်အဆင့် ဧည့်သည်တော်များ လာရောက်ခဲ့ကြသည်။
စစ်ကုန်းရွာ၊ ဖုံးဆိုး
စစ်ကုန်းရွာ၊ ဖုံးဆိုး
သူကြီးအစုရွာ၊ သစ်ဖြူချောင်း (ကံစု)
သူကြီးအစုရွာ၊ သစ်ဖြူချောင်း (ကံစု)
ပူလိန်းတိုက်ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ပူလိန်းတိုက်ရွာ (Puleintaik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။