cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကမ္ဘာဂြိုဟ်
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိ
နေမှ ကမ္ဘာသို့ အကွာအဝေး၊ ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းကြောင်း ဗဟိုကျမှု၊ လှည့်ပတ်နှုန်း၊ ဝင်ရိုးပေါ်တွင် တိမ်းစောင်းမှု၊ ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ ရာဇဝင်၊ ရေရှည်တည်တံ့သော လေထုနှင့် သံလိုက်စက်ကွင်း အစရှိသည့် အားလုံးသော ရာသီဥတုအခြေနေများသည် မြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် အကျိုးသက်ရောက်လျက်ရှိသည်။ ကမ္ဘာသည် အရည်အဖြစ်တည်ရှိသော ရေကို ထောက်ပံ့ပေးပြီး ယင်းသည် ရှုပ်ထွေးသော အော်ဂဲနစ် မော်လီကျူးများ ဖြစ်တည်လာစေရန်၊ ဇီဝကမ္မဖြစ်စဉ်များအတွက် လိုအပ်သောစွမ်းအင်ကို အလုံအလောက် ထောက်ပံ့ပေးသည်။ အပင်များသည် လေထု၊ မြေဆီလွှာနှင့် ရေမှ အာဟာရဓာတ်ကို ယူသုံးနိုင်ကြသည်။ ယင်းအာဟာရဓာတ်များသည် မတူညီသောမျိုးစိတ်များကြားတွင် သံသရာလည်လျက်ရှိသည်။
လူသား ပထဝီဝင်
ကမ္ဘာမြေရှိ လူဦးရေသည် ၂၀၁၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ၇ ဘီလီယံ ကျော်သွားခဲ့ပြီး ၂၁ ရာစု ဒုတိယထက်ဝက်ခန့်တွင် အမြင့်ဆုံး ၁၀ ဘီလီယံအထိ ရောက်ရှိမည်ဟု ခန့်မှန်းထားသည်။ လူဦးရေ တိုးပွားမှု အများဆုံးမှာ အာဖရိကတိုက်တွင် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်ရသည်။ လူဦးရေ သိပ်သည်းဆသည် ကမ္ဘာတဝှမ်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ကွဲပြားကြပြီး အများစုမှာ အာရှတိုက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ၂၀၅၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်းသည် ကျေးလက်ဒေသများထက် မြို့ပြတွင် နေထိုင်ကြလိမ့်မည်ဟု မျှော်မှန်းရသည်။ မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် ကမ္ဘာ့ကုန်းမြေထုထည်၏ ၆၈ ရာခိုင်နှုန်း ပါဝင်သည်။ ကုန်းမြေထုထည် များပြားသောအချက်ကြောင့်လည်း ၉၀ ရာခိုင်နှုန်းသော လူသားများသည် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၈ ပုံ ၁ ပုံသည် လူသားများနေထိုင်ရန် သင့်လျော်သည်ဟု ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုက ဖော်ပြထားသည်။ ကမ္ဘာ့မျက်နှာပြင်၏ ၄ ပုံ ၃ ပုံကိုမူ သမုဒ္ဒရာများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားပြီး ကုန်းမြေမှာ ၄ ပုံ ၁ ပုံ ဖြစ်သည်။ ယင်းကုန်းမြေဧရိယာ၏ ထက်ဝက်ခန့်သည် ကန္တာရများ (၁၄ ရာခိုင်နှုန်း)၊ တောင်တန်းများ (၂၇ ရာခိုင်နှုန်း) သို့မဟုတ် နေထိုင်ရန် မသင့်လျော်သော ကုန်းမြေများ ဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံများက အန္တာတိကတိုက်၏ အစိတ်အပိုင်းအချို့နှင့် အခြားဧရိယာအချို့မှလွဲ၍ ဂြိုဟ်တခုလုံး၏ ကုန်းမြေကို ပိုင်ဆိုင်သည်ဟု အခိုင်အမာ ပြောဆိုထားကြသည်။ ကမ္ဘာတွင် ဂြိုဟ်တခုလုံးကို အုပ်ချုပ်သောအစိုးရ မည်သည့်အချိန်ကမှ မရှိခဲ့ဖူးသော်လည်း ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂသည် လက်ရှိတွင် ကမ္ဘာတဝှမ်းကို ဦးဆောင်နေသည့် နိုင်ငံတကာအစိုးရအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းသို့ ပထမဆုံး ရောက်ရှိသူမှာ ယူရီဂါဂါရင် ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပျံသန်းရောက်ရှိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအထိ လူပေါင်း ၅၅၀ ယောက် အပြင်ဘက် အာကာသသို့ရောက်ရှိပြီး ယင်းတို့ထဲမှ ၁၂ ယောက်သည် လကမ္ဘာပေါ်တွင် လမ်းလျှောက်ခဲ့ကြသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် လူသားများ အာကာသထဲတွင် ရောက်ရှိသည်ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံတကာ အာကသ စခန်းတွင်ဖြစ်သည်။ အာကာသစခန်းတွင် နေထိုင်သော လူ ၆ ဦးသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ခြောက်လကြာတိုင်း အလဲအလှယ် ပြုလုပ်ကြသည်။ လူသားများ ကမ္ဘာမြေမှ အဝေးဆုံး ခရီးသွားခဲ့သည့် အကွာအဝေးမှာ ၁၉၇၀ ခုနှစ် အပိုလို ၁၃ ၏ စီမံကိန်းအတွင်းဖြစ်ပြီး ၄၀၀,၁၇၁ ကီလိုမီတာ (၂၄၈,၆၅၅ မိုင်) ခရီးသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာဂြိုဟ် ကဏ္ဍ:နေအဖွဲ့အစည်း ကဏ္ဍ:သဘာဝ ကဏ္ဍ:နေအဖွဲ့အစည်း၏ ဂြိုဟ်များ
ဆိုင်းခေါင်ရွာ၊ မန်ဖျက်
ဆိုင်းခေါင်ရွာ (Hsenghkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ဖျက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ဖျက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၀ ဦး၊ မ ၁၀၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျိမ်း(စ်) ဂျော့ စကော့(ဒ်)
J. G. Scott (ဂျေ ဂျီ စကော့(ဒ်)) (အပေါ် ဝဲ) နှင့် Stedman (စတက်မန်း) ခံတပ်ရှိ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် များ၊ ၁၈၈၉ ။
Sir (James) George Scott ဆာ (ဂျိမ်းမ်) (ဂျော့ စကော့(ဒ်)) KCIE (အမည်ဝှက် ရွှေရိုး၊ ၂၅ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈၅၁ ခုနှစ် - ၄ ဧပြီလ ၁၉၃၅ ခုနှစ်) သည် စကော့တလန်လူမျိုး သတင်းစာ ဆရာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်သာမက မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဗြိတိသျှ လက်အောက်ခံ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေး ကို တည်ထောင် ရာတွင် အကူအညီပေးခဲ့သော ကိုလိုနီနိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးမှူး တစ်ဦးဖြစ်သည့်အပြင် ဗမာ (ယခု အခေါ် မြန်မာ) နိုင်ငံကို ဘောလုံးအားကစား နှင့် စတင်မိတ်ဆက် ပေးခဲ့သူ လည်း ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ဂျိမ်း ဂျော့ စကော့(ဒ်) သည် Dairsie (ဒယ်ဆီ) အရပ်၌ မွေးဖွားခဲ့သော ဒုတိယမြောက် သားရတနာ တစ်ဦးဖြစ်၍ ဖခင်ဖြစ်သူမှာ စကော့တလန် ခရစ်ယာန်ဂိုဏ်း၏သင်းအုပ်ဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အစ်ကိုကြီး ဖြစ်သူ Robert Forsyth Scott (ရောဘတ် ဖော်ဆစ် စကော့(ဒ်)) မှာနောင်အခါတွင် ကိန်းဘရစ် ခ်ျ ရှိ စိန့်ဂျွန်ကောလိပ် တွင် ကျောင်းဆရာတစ်ဦး ဖြစ်လာသည်။ ၎င်းတို့ ညီအစ်ကို နှစ်ဦးစလုံးသည် Stuttgart (စတုဂတ်) တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ကြပြီး၊ နောက်ပိုင်းတွင် Württem berg (ဝုဒ်တန်ဘတ်) ၏ မြို့တော်သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ကြသည်။
သူသည် ပထမတွင် သတင်းစာဆရာတစ်ဦးအနေဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ၁၈၇၅ ခုနှစ်၊ Perak (ပါရက်) ၌ ဖြစ်ပွား ခဲ့သော J. W. W. Birch (ဂျေ ဒဗလျူ ဒဗလျူ ဘခ်ျ) ၏ လူသတ်မှုကို ပြန်လည်၍ လက်စားချေ သော သတင်းကို လန်ဒန် Evening Standard (အီးဗနင်း စတန်းတက်ဒ်) ဟု အမည်ရသည့် သတင်း စာတစ်စောင်၌ ရေးသားခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူသည် လန်ဒန် Daily News (ဒေးလီးနယူး)နှင့်StJames'sGazette(စိန့်ဂျိမ်း(စ်)ဂေဇက်)ဟုအမည်ရသောသတင်းစာများအတွက်အများအားဖြင့်ရန်ကုန်မြို့တွင်နေ၍သော်လည်းကောင်း၊မန္တလေးမြို့သို့ခရီးသွားရင်းဖြင့်သော်လည်းကောင်း မြန်မာနိုင်ငံ မှနေ၍ သတင်းများကို ပေးပို့ ခဲ့သည်။ သူသည် မြန်မာပြည်တွင် ၁၈၈၂ ခုနှစ်တိုင်အောင် နေထိုင်ခဲ့ပြီး၊ ထိုသို့နေထိုင်စဉ်အတောအတွင်း အချိန် ကာလအများစုမှာ ရန်ကုန် မြို့ရှိ စိန့်ဂျွန်ကော လိပ် ၌ ကျောင်းဆရာ တစ်ဦး (ယာယီကျောင်းအုပ်) အနေဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သူ၏ အကျော် ကြားဆုံး စာအုပ်၊ မြန်မာပြည်သား - သူ့ဘဝနှင့် ထင်မြင်ယူဆ ချက်များ- ကို ထိုအချိန်အတွင်း အမည် ဝှက် ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည့်အတွက် လန်ဒန် စာပေလောက အတွက် လျှို့ဝှက်ချက်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သော် လည်း ရန်ကုန်ပြည်သူများ အတွက်မူ လျှို့ဝှက်ချက် တစ်စုံတစ်ရာ မဟုတ်ပါ။
၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် အချိန်ပြည့်သတင်းစာသမားတစ်ဦးထပ်မံဖြစ်ခဲ့ပြီး Tongking (တွန်ကင်း) (ယခု ဗီယက်နမ် မြောက်ပိုင်း) ကို ပြင်သစ် တို့ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်သည့် အကြောင်းအရာ သတင်း အချက် အလက်များအား အီးဗနင်း စတန်းဒက် သတင်းစာအတွက် နောက်ထပ် တစ်ဖန် သတင်း ပေးပို့ နေခဲ့သည်။ ထိုအချိန်သည် နောင်အခါ ကိန်းဘရစ်ခ်ျတက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက် တွင် စကော့(ဒ်) ၏ စုဆောင်းချက်များအနေဖြင့် ဖြစ်လာစေမည့် လက်ရေးစာမူများ၊ ပေါ်ပင်ပစ္စည်းများနှင့် အတည်မပြုနိုင် သေးသော အချက်အလက်များကို စတင်စုဆောင်းနေသည့် ကာလလည်းဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့ အထက်မြန်မာပြည် ကို သိမ်းပိုက်သည့်အချိန်တွင် စကော့(ဒ်)သည် လက်အောက်ခံ ကိုလို နီမြို့ပြ အုပ်ချုပ်ရေး၏ ဗဟို အချက်အချာဖြစ်သော ဘားမားကော်မရှင်သို့ ဝင်ရောက်ရန် ကမ်းလှမ်းခြင်း ခံရ သည့်အတွက် သူသည် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ တစ်ဖန်ပြန်လာခဲ့သည်။ ကနဦး၌ သူ သည် မန္တလေးမြို့၊ မိတ္ထီလာမြို့ နှင့် လှိုင်းတက်မြို့များ၌ နေထိုင်ခဲ့သည်။
ဘောင်းဘီဝတ်သူများ - ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော စာအုပ် - ဗြိတိသျှအင်ပါယာ၏ လောင်းရိပ်အောက်တွင် ရှိသော မြန်မာနိုင်ငံ ပုံဝတ္ထုတစ်ခု တွင် Andrew Marshall (အင်ဒရူး မာရှယ်) သည် စကော့(ဒ်)၏ စွန့်စားမှုများအား ပြန်လည်ဖော်ပြရာ၌ ဗြိတိသျှတို့၏ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးကို မြေပုံ တွင်မပါဝင်သော တောကြီးမှတဆင့် ရှမ်းပြည်နယ် တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော သူ၏ နည်းလမ်းကို မြှောက်ပင့်၍ လည်း ကောင်း၊ အပြစ်တင်၍လည်းကောင်း ရေးသားခဲ့သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးသည် စတက်မန်းခံတပ် တွင် ပထမဦးစွာ စတင်ခဲ့ပြီးနောက် မကြာမီတွင် တောင်ကြီးမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ စကော့(ဒ်) အစ်ကို၏ဇနီးသည် မုဆိုးမဖြစ်သူ အမျိုးသမီးက စကော့(ဒ်) စုဆောင်းထားသည့် အရာများ ဖြစ်သည့် လက်ရေးစာမူများနှင့် မှတ်တမ်းမှတ်ရာများကို ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် ကိန်းဘရစ်ခ်ျ တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက် သို့ ပေးပို့ခဲ့သည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာပြီးသည့် နောက် စောဆိုင်မွန် နှင့် Andrew Dalby (အင်ဒရူး ဒယ်ဘီ) တို့က စကော့(ဒ်) စုဆောင်းထားသောအရာများကို စာရင်းရေးသွင်းပေး ခဲ့သည်။ သူ၏ဓာတ်ပုံများနှင့် ဒိုင်ယာရီ အချို့သည် အိန္ဒိယရုံး စာကြည့်တိုက် တွင်ရှိသည်။ ရန်ကုန်မြို့ ၌ တည်ရှိသော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းဈေး ကို မူလက ၎င်း၏ အမည်ဖြင့် မှည့်ခေါ်ခဲ့ ကြသည်။
ခင်ဖောင်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ခင်ဖောင်ရွာ(Khinphawng)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ခင်ဖောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခင်ဖောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇ ဦး၊ မ ၃၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ဂျိမ်း(စ်) ဂျော့ စကော့(ဒ်)
မိသားစုအကြောင်း
စကော့(ဒ်)သည် သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်။ ၎င်း၏ တတိယဇနီးဖြစ်သူမှာ စာရေးဆရာမ Geraldine Mitton (ဂီရယ်ဒင်း မစ်တန်) ဖြစ်ပြီး သူမသည် အသက်ရှင်ကျန်ရစ်ခဲ့ကာ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ စကော့(ဒ်)၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ရေးသားခဲ့သည်။
ခင်ဖောင်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျိမ်း(စ်) ဂျော့ စကော့(ဒ်)
ထုတ်ဝေခဲ့သောစာအုပ်များ
ဂျီ အီး မစ်တန် နှင့် အတူတွဲဖက်ရေးသားချက်များ
ငနွားဆိပ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ငနွားဆိပ်ရွာ (Nganwarseik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ နတ်သံကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်သံကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၉၇ ဦး၊ မ ၄၇၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်နှုတ်သီးထူခေါင်းနီ
ငှက်နှုတ်သီးထူခေါင်းနီ (Sinosuthora brunnea) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
သက်ဦးဆံပိုင်စနစ်
သက်ဦးဆံပိုင်စနစ် သို့မဟုတ် ဘုရင့်အစိုးရစနစ်သည် ရှေးအကျဆုံး အစိုးရစံနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းစံနစ်အရ နိုင်ငံ၏ အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာသည် အုပ်ချုပ်သူဘုရင့်လက်၌ တည်ရှိလေသည်။ ဘုရင်တစ်ဦးတည်း လက်ထဲ၌သာ အချုပ်အခြာအာဏာတည်သော အုပ်ချုပ်ရေးမျိုး ဖြစ်သည်။ ထိုဘုရင်စနစ်တွင် စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ် (constitutional monarchy) နှင့် ပကတိဘုရင်စနစ် (absolute monarchy) ဟူ၍ရှိသည်။ စည်းမျဉ်းခံဘုရင်စနစ်တွင် ဘုရင်၏အာဏာကို ဥပဒေကကန့်သတ်ထားပြီး ပကတိဘုရင်စနစ်တွင် ဘုရင်၏အာဏာမှာ ကန့်သတ်ထားခြင်းမရှိကာ စိတ်တိုင်းကျအုပ်ချုပ်နိုင်သည်။
မိရိုးဖလာ ဘုရင့်အစိုးရစံနစ်မှာ မိဘ၏ အရိုက် အရာကို သားသမီးဖြစ်သူများက ဆက်ခံ၍ တိုင်းနိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်သော စနစ်ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက ခေါင်းဆောင် အကြီးအကဲ သို့မဟုတ် ရှင်ဘုရင်လုပ်၍ အုပ်ချုပ်သူများသည် ကျွမ်းကျင် လိမ္မာစွာအုပ်စိုးသောအခါ သူတို့၏ သားသမီးများသည်လည်း သူတို့ကဲ့သို့ပင် အုပ်ချုပ်မှု၌ ကျွမ်းကျင် လိမ်မာမည်ဟူသော အယူအဆဖြင့် သားစဉ်မြေးဆက် ဆက်ခံအုပ်ချုပ် စေရာမှ မိဖအရိုက်အရာ ဆက်ခံရသော အစဉ်အလာ ဖြစ်ပေါ် ခဲ့သည်။ ထိုစံနစ်သည် ယခုထက်တိုင် ကမ္ဘာပေါ်၌ တည်မြဲနေ သေးသည်။ ဂရိတ်ဗြိတိန် အစရှိသော ခေတ်မီနိုင်ငံများတွင် မိရိုးဖလာ ဘုရင့်အစိုးရစနစ်ကို လက်ခံထားသော်လည်း၊ ထီးနန်းဆက်ခံရေးကို ဥပဒေစည်းမျဉ်းဖြင့် သတ်မှတ်ထား လေသည်။ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသော ဘုရင့်အစိုးရ စနစ်မျိုးသည် မိရိုးဖလာ ဆက်ခံသော ဘုရင်များ အုပ်ချုပ်မှု တွင် မကျွမ်းကျင် မနိုင်နင်း၍ အမှားမှား အယွင်းယွင်း ဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် ပေါ်ပေါက်လာသည်ဟု ယူဆရန် အကြောင်း ရှိသည်။ ရှေးရောမတို့ကောင်းစားစဉ်က ရှင်ဘုရင်များကို ထိုကဲ့သို့အများသဘောတူ ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။
ရောမသာသနာစောင့် နိုင်ငံတော် ဧကရာဇ်မင်းကိုလည်း ရွေးကောက်၍ တင်‌မြှောက်ခဲ့လေသည်။ ပိုလန်နိုင်ငံတွင်လည်း ဘုရင်ကို ရွေးကောက်တင်‌မြှောက်သည့် စနစ်ကို တစ်ခါက အသုံးပြုခဲ့သည်။ ကမ္ဘာဦးက လူများသည် ခွန်အားကြီးမားဆုံး နှင့် လက်နက် အကောင်းဆုံးရှိသူတို့၏ ကာကွယ်စောင့်ရှောက် မှုကို ခံလိုသဖြင့် ထိုသူတို့ကို ခေါင်းဆောင်အကြီးအကဲအဖြစ် ဖြင့် တင်‌မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ ထိုခေါင်းဆောင် အကြီးအကဲများ မှာ ဘုရင်များ၏ ရှေ့တော်ပြေးများဖြစ်၍ အစတွင် ဘုရင်များ ကိုလည်း ထိုသူတို့ကဲ့သို့ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြမည်မှာ ယုံမှားဖွယ် မရှိချေ။
စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်အစိုးရစံနစ်အရ ဘုရင်၊ သို့မဟုတ် ဘုရင်မသည် နိုင်ငံအုပ်ချုပ်မှုဆိုင်ရာ အကြီးအကဲပင် ဖြစ်သော် လည်း၊ အချုပ်အခြာ အာဏာကို မိမိထင်သလို သုံးစွဲပိုင်ခွင့် မရှိချေ။ နိုင်ငံကို ဘုရင့်ဆန္ဒအရ မဟုတ်ဘဲ နိုင်ငံ၏ ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရ အုပ်ချုပ်သည်။ ဘုရင်၏ အာဏာကို ကန့်သတ်၍ စည်းကမ်းချထားသော အစိုးရစံနစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ စည်းမျဉ်းခံဘုရင့် အစိုးရဖြစ်ပေါ်လာစေရန် တစ်ခါ တစ်ရံ လူထု သည် မိမိတို့၏ အခွင့်အရေးများကို ခေါင်းမာ သော ဘုရင်များထံမှ တိုက်ယူရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင်ကား ဘုရင်များကိုယ်တိုင်ကပင် အလိုအလျောက် အခွင့်အရေးများကို ပေးအပ်လေသည်။ အမှန်အားဖြင့် စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အစိုးရ သည် အခြေခံ၊ ဥပဒေအရ တည်ထောင်ထားသော အစိုးရ တစ်မျိုးဖြစ်၍၊ သမ္မတအစိုးရနှင့် မူအားဖြင့် အတူတူဖြစ်လေ သည်။ သို့ရာတွင် သမ္မတအစိုးရ၏ အကြီးအကဲဖြစ်သော သမ္မတမှာ မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ရသူဖြစ်၍၊ ဘုရင်မှာမူကား မိဘရိုးရာအလိုက် ဆက်ခံရသူဖြစ်လေသည်။ စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အစိုးရစနစ်၏ နှစ်လိုဖွယ် အချက်တစ်ရပ်မှာ အစိုးရအကြီးအကဲ သို့မဟုတ် ဘုရင်များ တစ်ဦးပြီးတစ်ဦး ဆက်ခံစိုးစံရာတွင် အဆက်မပြတ်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ အဓိက ချွတ်ယွင်းချက်မှာကား သဘာဝမကျသော မိရိုးဖလာဆက်ခံရေး စနစ်ကို လက်ခံထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ စင်စစ်အားဖြင့် ခေတ်သစ်စည်းမျဉ်ခံ ဘုရင့်အစိုးရများတွင် ဘုရင် သို့မဟုတ် ဘုရင်မများသည်သာလျှင် ဖြစ်နေပေသည်။ တကယ့်အချုပ် အခြာ အာဏာများကိုမူ လူထုကတင်မြှောက်ထားသော ကက်ဗိနက်ဝန်ကြီး အဖွဲ့ကသာ ပိုင်ဆိုင်အသုံးပြုပိုင်ခွင့် ရှိလေသည်။ ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငငံ အစိုးရသည် အထင်ရှား ဆုံးသော စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်အစိုးရ ဖြစ်သည်။ ဒိန်းမတ်၊ နော်ဝေး၊ ဆွီဒင်၊ ယိုးဒယား၊ လာအို၊ နယ်သာလန် စသော နိုင်ငံများတွင်လည်း အလားတူ စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင့်အစိုးရများ ထွန်းကားလျက် ရှိလေသည်။
ရှာလပတ်ရည်
ရှာလပတ်ရည် သည် အနောက်အာရှနှင့် အိန္ဒိယတိုက်ငယ်တို့တွင် လူသောက်များပြီး သစ်သီးနှင့် ပွင့်ဖတ်တို့မှ ထုတ်သည့် ဖျော်ရည်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အရသာမှာ ချိုပြီး အအေးခံကာ သောက်လေ့ရှိသည်။ ရေနှင့် ဖျော်၍ မသောက်လိုက ခပ်ပျစ်ပျစ်လုပ်ကာ ဇွန်းနှင့် ခပ်စားနိုင်သေးသည်။
ရှာလပတ်ရည်ကို နှင်းဆီရည်၊ နှင်းဆီပွင့်ဖတ်၊ ပင်စိမ်းစေ့၊ စန္ဒကူး၊ ရှောက်သီး၊ လိမ္မော်သီး၊ သရက်သီး၊ နာနတ်သီး၊ ရှားစေ့တို့မှ ဖန်တီးပြီး မြန်မာ၌မူ ငှက်ပျောသီးမှလည်း လုပ်လေ့ရှိသည်။
သဖန်းချောင်းရွာ၊ သဖန်းချောင်း
သဖန်းချောင်းရွာ၊ သဖန်းချောင်း
ကုန်းတန်းကြီးရွာ၊ မြစ်ဝ
ကုန်းတန်းကြီးရွာ၊ မြစ်ဝ
ရိုးဇောင်းရွာ၊ ဆည်
ရိုးဇောင်းရွာ၊ ဆည်
ပုဏ္ဏားရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ပုဏ္ဏားရွာ (Ponnar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ မောက်တင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောက်တင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၀၆ ဦး၊ မ ၁၄၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိုကုန်း
ဘိုကုန်း
လူသာ ဗားဗင့်
အမေရိကန်လူမျိုး လူသာဗားဗင့်သည် ကမ္ဘာ၌ အကျော်ကြားဆုံးသော အပင်မျိုးစပ် ပါရဂူတစ်ယောက်ဖြစ်ပေသည်။ အမှန်စင်စစ် ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် သိပ္ပံပညာရှင်တစ်ဦး မဟုတ်ချေ။ သို့သော် ဝါသနာအလျောက် အပင်အမျိုးမျိုးကို တိုးတက် ကောင်းမွန်အောင် စမ်းသပ်ပြုပြင် တီထွင်၍ စိုက်ပျိုးခဲ့လေသည်။ ဗားဗင့်၏ တီထွင်စိုက်ပျိုးမှုကြောင့် ကပြားပင်များစွာ ဖြစ်ထွန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ပူပြင်းခြောက်သွေ့သော ဒေသများ၌ နွားစာအတွက် အခက်အခဲများစွာ ရှိခဲ့ရာ ဗားဗင့်က ဆူးမဲ့ ရှားစောင်းပင်မျိုးကို တီထွင်ပေးသဖြင့် ထိုဒေသမှ လယ်သမားများအတွက် အလွန်အကျိုးများရှိခဲ့လေသည်။ ထို့ပြင် ပို၍ အရသာထူးကဲသော သစ်သီးသစ်နှံများ၊ ပို၍ လှပသော ပန်း များ ဖြစ်ထွန်းအောင် တီထွင်ခဲ့သဖြင့် ကမ္ဘာနှင့် အဝှန်းဗားဗင့်အား ကျေးဇူးတင်ကြလေသည်။
ဗားဗင့်သည် အပင်လောက၌ စိတ်ပါဝင်စားလှသူဖြစ်သည်။ အပင်များ ပို၍ မျိုးကောင်း မျိုးသန့် ဖြစ်စေရန်၊ အသီးအနှံ အထွက်များစေရန်၊ ပို၍ အရသာရှိစေရန် အပင်များ၏ မျိုးစဉ်၊ မျိုးရင်း၊ မျိုးစိတ် စသည်တို့၏ အခြေအနေ ဂုဏ်သတ္တိတို့ကို စူးစမ်းလေ့လာပြီးလျှင်၊ ကောင်းရာမွန်ရာတို့ကို စိစစ်ရွေးထုတ်၍ တီထွင်မျိုးစပ်ခြင်းကို ပြုသည်။ ဗားဗင့်သည် တစ်နှစ်လျှင် အပင်ပေါင်း ၁ဝဝဝဝဝ ခန့်ကို စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးခဲ့၍ စိုက်ပျိုး အောင်မြင်ခဲ့သော မျိုးစပ်ပင်၊ သို့မဟုတ် ကပြားပင်ပေါင်းမှာ ၃၅ဝဝဝဝ ခန့်ရှိလေသည်။
ဗားဗင့်၏ လုပ်ငန်းမျိုးကား စိတ်ရှည်မှု၊ သည်းခံနိုင်မှု၊ ဇွဲသတ္တိရှိမှုတို့ အလွန်လိုအပ်လှပေသည်။ အပင် တစ်ပင်ကို စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးရာ၌ နေ့ချင်းညချင်းအကျိုးအကြောင်း အဆိုး အကောင်းကို သိနိုင်သည် မဟုတ်ပေ။ ဗားဗင့်သည် အနှစ် ၅ဝ ခန့် ကာလပတ်လုံး ဇွဲကောင်းစွာဖြင့် သူဝါသနာ ပါရာလုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ၊ သူ၏စမ်းသပ်တီထွင်မှုကြောင့် အသီးသစ်၊ အပင်သစ်၊ အပွင့်ဆန်းများစွာ ဖြစ်ထွန်း ပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။ ယင်းတို့အနက် အရွယ်ညီ အမျိုးကောင်းအထွက်များ၍ အာလူး စိုက်သူများအတွက် အကျိုးကျေးဇူးရှိသဖြင့် အလွန်ကျော်ကြားလှသော ဗားဗင့်အာလူး၊ ပို၍ မျိုးကောင်းမျိုးသန့်ပြီးလျှင် အထွက်များသော ဂျုံစပါး အမျိုးမျိုး၊ ရိုးရိုးသာမန်အစေ့မဟုတ် ဘဲ ဗာဒမ်စေ့ပါသော မက်မုံသီး ခရမ်းချဉ်းသီးကိုပါ သီးသော အာလူးပင်၊ အစေ့မဲ လိမ်မော်သီး၊ အစေ့မဲ့ ဆီးသီး၊ ဆူးလည်းမပါ အသီးလည်း ထွား၍ အဖြူရောင်ဖြစ်သော ဗလက်ဗဲရီးသီး (အနက်ရောင်ကို အဖြူရောင်ဖြစ်အောင် မျိုးစပ်ခြင်း)၊ အင်္ဂလိပ်ဒေဆီ ပန်းရိုးရိုးကို လှပသော ရှာစတာဒေဆီပန်းစသည်တို့ဖြစ်အောင် မျိုးစပ်စိုက်ပျိုးခြင်းတို့ကား ဗားဗင့်၏ ကျော်ကြားလှသော အောင်မြင်မှုများ ဖြစ်ပေသည်။
ဗားဗင့်သည် လယ်သမားတစ်ဦး၏သားဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ် စကော့အမျိုးအနွယ်မှ ဆင်းသက် ပေါက်ဖွားလာ၍ ဇာတိမှာ မက်ဆချူးဆက်ပြည်နယ်၊ လန်ကတ်စကာမြို့ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် အပင်လောက၌ စိတ်ဝင်စားသူဖြစ်၍ အပင်များ အကြောင်းဆိုင်ရာ စာအုပ်စာတမ်းများကို ဖတ်ရှုရန် ဝါသနာထုံ ခဲ့သည်။ ဒါဝင်ရေးသားသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူထားသော အပင် နှင့် တိရစ္ဆာန်တို့၏ ပြောင်းလဲခြင်းများစာအုပ်ကို ဖတ်ရှုပြီးနောက်တွင် သူ၏ဘဝလမ်းကြောင်း ချိုးပြောင်းခဲ့သည်။ ဝူး စတားမြို့ရှိ အလုပ်ရုံတစ်ရုံတွင် အလုပ်လုပ်ယင်း မြေကွက် ကလေးတစ်ခု ဝယ်ကာ စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးခြင်းများကို ပြုခဲ့သည်။ နှစ်နှစ်ခန့်အကြာတွင် အထက်၌ ဖော်ပြခဲ့သော ဗားဗင့်အာလူးကို စတင်အောင်မြင်၍ စိတ်အားတက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် မက်ဆချူးဆက်ဒေသ၏ ရာသီဥတုသည် စမ်းသပ်စိုက်ပျိုးရေးအတွက် မသင့်တော်သဖြင့် အစ်ကိုကြီး သုံးဦးရှိရာ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ စန်တာရိုဆာမြို့သို့ ၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးလျှင်၊ စမ်းသပ်မျိုးစပ် စိုက်ပျိုးခြင်းများကို သေချာကျနစွာ လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ၊ သူ့နေအိမ် ဥယျာဉ်မှာ သစ်ပင်ပန်းပင် အထူးအဆန်းများဖြင့် သာယာလှပ နေလေသည်။
ဗားဗင့်၏ တီထွင်အောင်မြင်မှုများကြောင့် အနိုင်နိုင်ငံမှ အစိုးရတို့၏ စေလွှတ်ချက်အရ ဆိုင်ရာ စိုက်ပျိုးရေး ပါရဂူ အများအပြားပင် ဗားဗင့်နှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးလေ့လာရန် လာ ရောက်ကြသည်။ သို့သော် ဗားဗင့်သည် ဧည့်သည်တော်ကြီးများကို လက်ခံဆွေးနွေးရသည်ထက် သူ၏ သစ်ပင်ပန်းပင်များ အကြား၌ လှည့်လည်နေရန် မွေ့လျော်သူ ဖြစ်သည်။ သို့သော် နောင်လာနောင်သားများ ဆက်ခံနိုင်ရန်အတွက် အပင်လောက၌ သူ၏ စူးစမ်းတွေ့ရှိချက်များ၊ သူ၏နည်းစနစ်များ၊ သူ၏ အယူအဆ အတွေးအခေါ်များကို စာအုပ်ပေါင်းများစွာဖြင့် မှတ်တမ်းတင် ရေးသားခဲ့သည်။ အပင်များကို ချစ်သော ဗားဗင့်သည် စန်တာဆာရု မြို့၌ပင် အပင်သစ်အပင်ဆန်းများအကြားရှိ သူ၏ နေအိမ်၌ ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်လေသည်။
မက်သင်္ဘောရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
မက်သင်္ဘောရွာ (Metthinbaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၂၄ ဦး၊ မ ၇၆၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လမုန်ရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
လမုန်ရွာ(Lamon)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ မကောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၇၇ ဦး၊ မ ၂၈၂၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၉၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သတင်းမီဒီယာ ဥပဒေ
သတင်း မီဒီယာ ဥပဒေ
(၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်ဥပဒေအမှတ်၁၂။)
၁၃၇၅ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း၁၄ ရက်
(၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၄ ရက်)
ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်သည်ဤဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။
အမည်နှင့် အဓိပ္ပာယ် ဖော်ပြချက်
၁။     ဤဥပဒေကို သတင်း မီဒီယာ ဥပဒေ ဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။
၂။     ဤဥပဒေတွင် ပါရှိသောစကားရပ်များသည် ဖော်ပြပါအတိုင်းအဓိပ္ပာယ် သက်ရောက် စေရမည် -
ရည်ရွယ်ချက်များ
၃။     ဤဥပဒေ၏ ရည်ရွယ်ချက်များမှာအောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -
သတင်းမီဒီယာသမားများ၏ ရပိုင်ခွင့်များ
၆။     သတင်းမီဒီယာ သမား တစ်ဦးသည် -
၇။     သတင်းမီဒီယာသမား တစ်ဦးသည် စစ်မက်ဖြစ်ပွားရာဒေသ၊ အရေးအခင်း၊ အဓိကရုဏ်း၊ အများပြည်သူ ဆန္ဒပြရာ နေရာဒေသတို့၌ သက်ဆိုင်ရာတာဝန်ရှိ အဖွဲ့အစည်းက သတ်မှတ်ထား သော စည်းကမ်းများနှင့် အညီ သတင်းရယူစဉ်တွင် -
၈။     သတင်းမီဒီယာသမား တစ်ဦးသည် -
သတင်းမီဒီယာသမားများ လိုက်နာရမည့်တာဝန်နှင့် ကျင့်ဝတ်များ
၉။     သတင်းမီဒီယာသမား တစ်ဦးသည် အောက်ပါကျင့်ဝတ် စည်းကမ်းများကို လိုက်နာရန် တာဝန်ရှိသည် -
သတင်း မီဒီယာလုပ်ငန်း ထူထောင်ခြင်း
၁၀။   သတင်း မီဒီယာလုပ်ငန်း လုပ်ကိုင်လိုသူသည်အောက်ပါ နည်းလမ်း တစ်ရပ်ရပ် အရ လုပ်ငန်းထူထောင်ခွင့် ရှိသည် - ၁၁။  သတင်းမီဒီယာလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်လိုသူသည် လုပ်ငန်းအမျိုးအစားအလိုက်သက်ဆိုင်ရာ ဥပဒေနှင့်အညီ လုပ်ငန်းအသိအမှတ်ပြုလက်မှတ် သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းလိုင်စင်ရယူရမည်။
ကောင်စီ ဖွဲ့စည်းခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းတာဝန်များ
၁၃။   နိုင်ငံတော် သမ္မတသည် ဤဥပဒေပါ ရည်ရွယ်ချက်နှင့်လုပ်ငန်းတာဝန်များကို  ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အောက်ပါအဖွဲ့အစည်းများမှ ပုဂ္ဂိုလ်များ ပါဝင်သော မြန်မာနိုင်ငံသတင်း မီဒီယာကောင်စီကို အမိန့်ကြော်ငြာစာထုတ်ပြန်၍ ဖွဲ့စည်းပေးရမည် -
၁၄။
၁၅။
၁၆။   ကောင်စီဝင် တစ်ဦးသည် အောက်ဖော်ပြပါအကြောင်း တစ်ရပ်ရပ်ကြောင့် ကောင်စီဝင် အဖြစ်မှ ရပ်စဲသည် -
၁၇။   ကောင်စီ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -
၁၈။   ကောင်စီသည် မိမိ၏လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ရာတွင် လိုအပ်သော ကော်မတီများကို ဖွဲ့စည်းပြီး ယင်းတို့၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို သတ်မှတ်ပေးနိုင်သည်။
ရန်ပုံငွေနှင့်ထောက်ပံ့ရေး
၁၉။   ကောင်စီသည် မိမိလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အောက်ပါ ရငွေများဖြင့် ရန်ပုံငွေ ထူထောင်ရမည် -
အရေးယူခြင်း
၂၁။   နစ်နာသော ဌာန၊ အဖွဲ့အစည်း သို့မဟုတ်ပုဂ္ဂိုလ်သည် သတင်းမီဒီယာသမား တစ်ဦးက  ပုဒ်မ ၉ တွင် ပြဋ္ဌာန်းထားသည့်တာဝန်နှင့် ကျင့်ဝတ်သိက္ခာ တစ်ရပ်ရပ်ကို ချိုးဖောက်ကြောင်း ယူဆလျှင် ရှေးဦးစွာ ကောင်စီသို့တိုင်ကြားနိုင်သည်။
၂၃။   ပုဒ်မ ၂၂ အရ ကောင်စီ၏ ရှေ့မှောက်တွင်ညှိနှိုင်း ဖြေရှင်းရာ၌ ပြေလည်မှု မရှိပါက တိုင်ကြားသူ သို့မဟုတ်ကျေနပ်မှု မရှိသူသည် သက်ဆိုင်ရာ တရားရုံးတွင် ဥပဒေနှင့်အညီ တရားစွဲဆို နိုင်သည်။
၂၄။   ပုဒ်မ ၆၊ ပုဒ်မခွဲ (က) အရ အများပြည်သူသိခွင့်ရှိသောသတင်းအချက်အလက်များကို တောင်းယူကြည့်ရှုရာတွင် ငြင်းဆန်ခြင်း၊ အချိန်ဆွဲခြင်း သို့မဟုတ်သတင်းယူသူအား နှောင့်ယှက်ခြင်းတို့ မဖြစ်စေရန် သက်ဆိုင်ရာ တာဝန်ရှိသူက စီစဉ်ဆောင်ရွက်ပေးရမည်။
ပြစ်မှုနှင့် ပြစ်ဒဏ်များ
၂၅။
၂၆။   မည်သည့် သတင်းမီဒီယာသမား မဆို ပုဒ်မ ၉၊ ပုဒ်မခွဲ (ဇ) ပါ တားမြစ်ချက်ကိုချိုးဖောက်ခဲ့လျှင် တည်ဆဲဥပဒေ တစ်ရပ်ရပ်ဖြင့် အရေးယူခြင်း ခံရမည်။
အထွေထွေ
၂၇။   ကောင်စီဝင်များသည် ဤဥပဒေအရ ပေးအပ်သောတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ချိန်တွင် ရာဇသတ်ကြီး ဥပဒေ ပုဒ်မ ၂၁ အရ ပြည်သူ့ဝန်ထမ်း ဖြစ်သည်ဟုမှတ်ယူရမည်။
၂၈။   ကောင်စီသည် မိမိ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များဆောင်ရွက်ရာတွင် ရုံးလုပ်ငန်း ဆိုင်ရာ နေ့စဉ် လုပ်ငန်း တာဝန်များကို ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ရုံးအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်း၍ လိုအပ်သော အရာထမ်းနှင့် အမှုထမ်းများကို ခန့်အပ် တာဝန်ပေးနိုင်သည်။
၂၉။   ဥပဒေအရ တားမြစ် ပိတ်ပင်ထားပြီး ပြစ်မှုဖြင့် အရေးယူခံရသည့် သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ စာစောင် စသည့် မီဒီယာဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများကို ရှာဖွေ သိမ်းဆည်းရာတွင်ပြစ်မှုဆိုင်ရာ ကျင့်ထုံး ဥပဒေနှင့်အညီ ဆောင်ရွက်ရမည်။
၃၀။   ပုဒ်မ ၂၅ အရ တရားစွဲဆို လျှောက်ထားရန် ရှိက -
၃၁။
၃၂။   ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ပုံနှိပ်သူများနှင့်ထုတ်ဝေသူများ မှတ်ပုံတင်ဥပဒေ အရ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည့် လွတ်လပ်စွာ ရေးသား ထုတ်ဝေခွင့်ကိုကန့်သတ်တားမြစ်သော အမိန့်များ၊ ညွှန်ကြားချက်များ၊ အမှာစာများနှင့် ထုတ်ပြန်ချက်များသည်ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ဆန့်ကျင်သမျှ ပျက်ပြယ်သည်ဟု မှတ်ယူရမည်။
၃၃။   ဤဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းချက်များကို အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရာတွင်-
ပုံ
သိန်းစိန်
တရုတ်တန်း (ရန်ကုန်)
ရန်ကုန်မြို့ရှိ တရုတ်တန်းသည် ဆူးလေစေတီတော်၏ အနောက်ဘက် ရန်ကုန်မြို့လယ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဆူးလေဘုရားမှ အနောက်ဘက်ကို ဆက်လက်သွားမည်ဆိုပါက ဆူးလေဘုရားလမ်း၊ ၂၄ လမ်း၊ ၂၃ လမ်း၊ ၂၂ လမ်း၊ ၂၁ လမ်း၊ လမ်း ၂၀၊ ၁၉ လမ်း၊ ၁၈ လမ်း၊ ဗိုလ်ရွေးလမ်း၊ လသာလမ်း၊ စဉ့်အိုးတန်းလမ်းတလျှောက် စည်ကားရာနေရာများသည် မြို့တော်၏ စီးပွားရေးအချက်အချာနေရာများဖြစ်ပြီး ၎င်းနေရာများသည် တရုတ်တန်းတွင်ပါဝင်ကာ သီးခြားကမ္ဘာလေးတစ်ခုသို့ ရောက်ရှိသွားသလို ဖြစ်နေသည်။ ထိုလမ်းများအားလုံးသည် လသာမြို့နယ်ထဲတွင် ပါဝင်သည်။
သမိုင်း
ရန်ကုန်တရုတ်တန်းကို ဗြိတိသျှတို့ မြို့တော်ကို ချဲ့ထွင်သည့် ၁၈၅၀ ခုနှစ်များတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ တရုတ်တန်းသည် အနောက်ဘက်တွင် ရွှေတောင်တန်းလမ်းနှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းအကြား တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက် အနားသတ်လမ်းများမှာ မဟာဗန္ဓုလလမ်းနှင့် ကမ်းနားလမ်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
လမ်းပြအိမ်မြှောင်
တရုတ်တန်းနှင့်ဆက်စပ်နေသော နေရာဒေသများမှာ:
ဂျော့ချ် ခိုင်ဆာ
၁၉၄၂ တွင်မွေးဖွားခဲ့သူ ဂျော့ချ် ဘီ ခိုင်ဆာ သည် အမေရိကန်စီးပွားရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး BOK ဘဏ္ဍာရေး အဖွဲ့အစည်းကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သည်။ သူသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင်အချမ်းသာဆုံးလူ အယောက်ငါးဆယ်ထဲမှ တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်ရှိ အလှူရှင်များထဲတွင် ပါဝင်သည်။
အစောပိုင်းဘဝများနှင့် သက်မွေးဝမ်းကြောင်းလုပ်ငန်း
၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး သူသည် Tulsa ပြည်သူ့ကျောင်းတွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ဟားဗတ် တက္ကသိုလ်မှ MBA ဘွဲ့နှင့်တက္ကသိုလ်ပထမဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့သည်။ ခိုင်ဆာ သည် U.S. Foreign Service သို့ဝင်ရောက်ခဲ့သော်လည်း ၁၉၆၆ တွင် သူ့ဖခင်အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန်အတွက် Tulsa သို့ပြန်လာလေသည်။
Kaiser-Francis Oil ကုမ္ပဏီသည် ၁၉၄၀ ခုနှစ်များအတွင်း Oklahoma တွင် စခန်းချသော နာဇီဂျာမနီများတပ် တွင် ဂျူးဒုက္ခသည်များဖြစ်ခဲ့သော ခိုင်ဆာ ၏ဦးလေးနှင့်မိဘများ တည်ထောင်ခဲ့ သော ကုမ္ပဏီဖြစ်သည်။ ခိုင်ဆာ သည် ထိုကုမ္ပဏီကို ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် လက်လွှဲယူခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ တွင် အစိုးရအေဂျင်စီများက နိုင်ငံ၏အဓိကငွေစုအဖွဲ့အစည်းများ၏လုံခြုံရေးကို အာမခံ ထားသော Oklahoma ဘဏ်ကို ခိုင်ဆာ ကဝယ်ယူလိုက်သည်။ ထိုဘဏ်ကိုဝယ်လိုက်ခြင်းက ခိုင်ဆာ ကို Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ “အမေရိကန်လူချမ်းသာ ၄၀၀” ထဲတွင် ပါဝင်သွားစေသည်။
သူသည် လက်ထပ်ပြီး ကလေးသုံးယောက်ရရှိခဲ့သည်။ ကွဲကွာချိန်များတွင် ဇနီးအသစ် Myra ဖြင့် Tulsa ကြား California ရှိ Oklahoma နှင့် San Francisco တို့တွင် နေထိုင်သည်။
ပရဟိတလုပ်ငန်းများ
ခိုင်ဆာ သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် Business Week မဂ္ဂဇင်း၏ အမေရိကန်ရှိ ထိပ်သီးအလှူရှင် ၅၀ စာရင်းတွင် Warren Buffett၊ Bill နှင့် Melinda Gates တို့နောက်တွင်ရှိပြီး နံပါတ်သုံး နေရာချိတ်ခဲ့သည်။ ဂျော့ချ် ခိုင်ဆာ မိသားစုဖောင်ဒေးရှင်းကိုဖွဲ့စည်းပြီး ကလေးသူငယ်ဆင်းရဲမှုပပျောက်ရေးအတွက် လုပ်ဆောင်ချက်များမှာ အင်မတန်ထင်ရှားသည့်အပြင် ခိုင်ဆာ သည် လူအယောက် ၅၀၀၀ ခန့်ရှိသော Oklahoma ရှိ ဂျူးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုတွင် အဓိကအကျိုးတော်ဆောင်ဖြစ်လေသည်။ ကလေးသူငယ်ပညာရေးအတွက်လည်း သူသည် အသိအမှတ်ပြုရလောက်အောင် လှုပ်ရှား တက်ကြွသူဖြစ်သည်။
ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ခိုင်ဆာ သည် ဓာတ်ဆီနှင့်ဂတ်စ်စက်ရုံများ အတွက် မြေယာအိမ်ရာ အခွန်များကို လျှော့ချသင့်ပြီး ထိုပိုက်ဆံများကို ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ပညာရေးအစီအစဉ်များ တွင် အသုံးပြုသင့်ကြောင်း Oklahoma အိမ်ကိုယ်စားလှယ်များကို ပြောကြားပြီးနောက် သူသည် ထိုကိစ္စအပေါ် အာရုံစူးစိုက်ခဲ့သည်။ ခိုင်ဆာ သည် သူ့ပိုင်ဆိုင်မှု၏ထက်ဝက်ကို လူမှုရေးပရဟိတလုပ်ငန်းများအတွက် လှူဒါန်းအသုံးပြုမည် ဟု ကိုယ်ကိုယ်တိုင်ကတိပြုခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ဘီလျံနာများ
ကောချောင်းရွာ၊ မြစ်ဝ
ကောချောင်းရွာ၊ မြစ်ဝ
ကမ္ဘာ့ဓာတ်မှန်ပညာနေ့
ကမ္ဘာ့ဓာတ်မှန်ပညာနေ့ (International Day of Radiology) သည်ကား ဂျာမန်သိပ္ပံပညာရှင် ပါမောက္ခရွန်ဂျင် (Wilhelm Conrad Röntgen) က ၁၈၉၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ရက်တွင် ၎င်း၏ ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ကတ်သုတ်ရောင်ခြည်ကို စမ်းသပ်သုတေသနပြုစဉ် အမှတ်မထင်တွေ့ရှိခဲ့သော ရောင်ခြည်၊ လူသားတို့အား အကျိုးပြုသလို ဆိုးကျိုးကိုလည်းပေးနိုင်သော အိပ်ရောင်ခြည်တွေ့ရှိမှုကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်၌ ကမ္ဘာ့ဓာတ်မှန်ပညာနေ့ကို ကျင်းပခဲ့ကြသည်။
ကလဲမူဒိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကလဲမူဒိုးရွာ(Kalemudoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဘဲစောလော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၃၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေကန်ရွာ၊ ဆည်
ရေကန်ရွာ၊ ဆည်
သဲချောင်းဖါရီရွာ၊ သဲချောင်း
သဲချောင်းဖာရီရွာ၊ သဲချောင်း
အုန်းပင်စုရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
အုန်းပင်စုရွာ (Ohnpinsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ နတ်သံကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်သံကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၉၇ ဦး၊ မ ၄၇၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆောမြို့နယ်
ဆောမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆောမြို့နယ်တွင် ဆောမြို့နှင့် ကျောက်ထုမြို့ တို့ပါဝင်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဆောမြို့ ဖြစ်သည်။
ဆောနယ်သစ်ထုတ်လုပ်ငန်း
ဆောနယ်တွင် ရှေးမြန်မာမင်းများလက်ထက်ကပင် သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်သည်။ ဆောမြို့မှာ ယော ၄ မြို့ဝန် အုပ်ချုပ်ရာ နယ်မြေ ဖြစ်ကာ ယော၊ဆော၊ ထီးလင်း၊ လောင်းရှည်မြို့များကို ပူးတွဲ အုပ်ချုပ်သည်။ မင်းတုန်းမင်း လက်ထက် ၁၈၇၀ ပြည့်နှင်က ဆောဒေသမှ သစ်များ ထုတ်လုပ်ကာ ဆောချောင်း၊ ယောချောင်း၊ မုန်းချောင်း စသည်တို့မှ မျှောချလေ့ ရှိသည်။ ဗြိတိသျှတို့ လက်ထက်၌လည်း ဆောနယ်၌ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်း ဆက်လက် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
မီးပြ (မင်းပြား)ရွာ၊ မြစ်ဝ
မီးပြ (မင်းပြား)ရွာ၊ မြစ်ဝ
တောင်းဟရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
တောင်းဟရွာ (Tawngha)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ လုတ်တောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုတ်တောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၇ ဦး၊ မ ၅၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှစ်ပေါက်ပြွန်
နှစ်ပေါက်ပြွန်
တလုပ်ကုန်းရွာ၊ ဆည်
တလုပ်ကုန်းရွာ၊ ဆည်
ဟာချိတ်လုံခေါင်းရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ဟာချိတ်လုံခေါင်းရွာ (Harcheiklonkhaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ဟရှိတ်နောက်ညူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၉၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟရှိတ်နောက်ညူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၃ ဦး၊ မ ၇၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘာစီလိုနာမြို့၊ ဗင်နီဇွဲလား
ဘာစီလိုနာမြို့ (Barcelona) သည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၊ အန်ဇိုရာတေဂီပြည်နယ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ၁၆၇၁ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ပေါ်တိုလာခရုမြို့၊ လီချီးရီးယားမြို့နှင့် ဂွမ်တာမြို့များကဲ့သို့ပင် ဘာစီလိုနာမြို့သည် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ၏ အရေးပါသည့် လူနေထူထပ်သော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်ကာ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၉၅၀,၀၀၀ ခန့်နေထိုင်သည်။
သရက်ချောင်းရွာ၊ သဖန်းချောင်း
သရက်ချောင်းရွာ၊ သဖန်းချောင်း
အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၁၉၉၀
၁၉၉၀ ခုနှစ် မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပခဲ့သည့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော် ပါတီစုံဒီမိုကရေစီအထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲသည်၊ ၁၉၆၀ခုနှစ် နောက်ပိုင်း စစ်အစိုးရ အာဏာသိမ်းပြီးစဉ်မှစ၍ နှစ်ပေါင်း၃၀အတွင်း ပထမဦးဆုံး ပါတီစုံပါဝင်သည့် ပြည်လုံးကျွတ် ရွေးကောက်ပွဲကြီးဖြစ်သည်။ ရွေးကောက်ပွဲသည် နိုင်ငံ၏ ပါလီမန်အုပ်ချုပ်ရေးအစိုးရ ဖွဲ့စည်းရန်မဟုတ်ဘဲ၊ ပါလီမန်အရွယ်ရှိသည့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကော်မတီမှ ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေရေးဆွဲနိုင်ရန်ဖြစ်သည်။
ရွေးကောက်ပွဲတွင် အောင်ဆန်းစုကြည် ခေါင်းဆောင်သည့် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်မှ ယှဉ်ပြိုင်သည့် နေရာ ၄၉၂ ခုတွင် ၃၉၂ ခုဖြင့် အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုအချိန်တွင် အုပ်စိုးနေသည့် စစ်အစိုးရ (နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေး နှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေး ကောင်စီ ဟု ၂၀၁၁ ခုနှစ်ထိ အမည်ပေးထားသည့်) မှ ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်အား အသိအမှတ်မပြုခဲ့ပေ။ လာရောက် မဲပေးခဲ့သူရာခိုင်နှုန်းမှာ ၇၂.၆% ထိရှိခဲ့သည်။
သအီဝရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
သအီဝရွာ (Thaeiwa)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ မောက်တင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောက်တင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၀၆ ဦး၊ မ ၁၄၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂိုဒေါင်စု (ရိုးတောင်စု)ရွာ၊ မြစ်ဝ
ဂိုဒေါင်စု (ရိုးတောင်စု)ရွာ၊ မြစ်ဝ
ဒိုင်အာခီ
ဒိုင်အာခီ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်တွင် အုပ်ချုပ်သူနှစ်ယောက်ရှိပြီး၊ နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။ ဒိုင်အာခီစနစ်တွင် အများအားဖြင့် အုပ်ချုပ်သူများသည် အာဏာကို တစ်သက်တာ ချုပ်ကိုင်ထားပြီး၊ သေဆုံးသွားပါက တာဝန်ဝတ္တရားများကို ၎င်းတို့၏ သားသမီးများသို့ လက်ဆင့်ကမ်း၍ အာဏာကို ဆက်လက်အုပ်ထိန်းသည်။ဒိုင်အာခီအုပ်ချူပ်ရေးကမြန်မာပြည်မှာ ၁၉၂၃ ဇန်နဝါရီ ၁ရက်နေ့တုန်းက စတင်အာဏာတည်ခဲ့သေးသည်။
ငါ့လင်းပုတ်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ငါ့လင်းပုတ်ရွာ (Ngalinpoke)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၉ ဦး၊ မ ၇၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟန်းစ် ရော့ဆင်း
ဆာ ဟန်းစ် ရော့ဆင် (Hans Rausing) KBE သည် ၁၉၂၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ဗြိတိသျှတွင်ကြီးပြင်းသည့် ဆွီဒင်လူမျိုးဘီလျံနာ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်သည်။
သူသည် သူ့ဖခင် Ruben Rausing တည်ထောင်ထားခဲ့သော ကမ္ဘာပေါ်တွင်အကြီးဆုံး ကုန်ထုတ်ပစ္စည်း ထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်း Tetra Pak (နောက်ပိုင်းတွင် Tetra Laval) ကုမ္ပဏီကို အမွေရရှိပြီး ချမ်းသာလာသည်။၂၀၁၀ ခုနှစ် တွင်း Sunday Times သတင်းစာ၏ UK တွင်အချမ်းသာဆုံးလူများစာရင်းတွင် သူသည် ပေါင် ၄၀၀၀ မီလျံ ပိုင်ဆိုင်မှုဖြင့် နံပါတ် ၁၁ နေရာတွင်ရှိသည်။
Tetra Laval ကုမ္ပဏီတွင် သူသည် စီမံခန့်ခွဲမှုဒါရိုက်တာအဖြစ် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှစ၍ ၃၇ နှစ်တိုင်တိုင် ဆောင်ရွက် ခဲ့ပြီး သူ၏ညီငယ်ဖြစ်သူ Gad Rausing ကို ယူအက်စ်ဒေါ်လာ ၇ ဘီလျံဖြင့် လုပ်ငန်းတစ်ဝက်ကို ရောင်းလိုက် သည်။ သူသည် ရုရှားအရေးကိစ္စများကို ကျွမ်းကျင်သူဖြစ်သောကြောင့် ရုရှားနှင့်ယူကရိန်းနိုင်ငံများတွင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု များစွာလုပ်ခြင်းဖြင့် သူ၏စီးပွားရေးလမ်းကြောင်းပြောင်းသွားခဲ့သည်။
ဟန်းစ် ရော့ဆင် သည် အင်္ဂလန် East Sussex ရှိ Wadhurst တွင် ဧက ၉၀၀ ကျယ်သောခြံကျယ်ကြီးတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ ထိုခြံကျယ်ကြီးထဲတွင် Vintage ကားများကိုစုဆောင်းထားပြီး သမင်များလည်း မွေးမြူထားသည်။ ရော့ဆင် သည် အားလပ်ရက်ခရီးထွက်သည့်အခါနေရန် အိမ်တစ်လုံးလည်း သူ၏မွေးရပ် ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင် ရှိသေးသည်။ သူသည် အင်္ဂလန်သို့ ၁၉၈၀ ခုနှစ်များတွင် အခွန်ရည်ရွယ်ချက်ကြောင့် ပြောင်းရွှေ့လာသည်။
Rausing သည် Lisbet, Sigrid နှင့် Hans Kristian Rausing တို့၏ဖခင်ဖြစ်ပြီး Kirsten Rausing ၏ ဦးလေး ဖြစ်လေသည်။ Rausing တွင် မြေး ၇ ယောက်ရှိသည်။
ကုဒါလပဏ္ဍိတဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၇။ ဣတ္ထိဝဂ် -၇၀ - ကုဒါလပဏ္ဍိတဇာတ်။ ။ ပေါက်တူးကို စွဲလမ်း၍ ခုနစ်ကြိမ်တိုင် ရဟန်းဘဝမှ လူထွက်သော ကုဒါလပဏ္ဍိတ အကြောင်း။
လောဘညစ်ယုတ် အမြစ်ဖြုတ်
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် စိတ္တဟတ္ထ မည်သော ဆင်ထိန်းသားသည် လယ်ထွန်သွားရင်း ကျောင်းသို့ ဝင်ကာ ရဟန်းတစ်ပါးထံမှ မြတ်လှသော ဘောဇဉ်ကို စားရသဖြင့် ရဟန်းပြုလေ၏။
ပစ္စည်းတပ်မက် ခြောက်ကြိမ်ထွက်
တစ်နေ့သ၌ ကုဒါလပဏ္ဍိတသည် ငါ့မှာ အိမ်၌နေရသဖြင့် အကျိုးမရှိ၊ တောထွက်ပြီး ရသေ့ရဟန်းပြုတော့မည်ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် မိမိပိုင် ပေါက်တူးကို တစ်နေရာတွင် ဝှက်ထားခဲ့၍ ရသေ့ရဟန်း ပြုလေ၏။
နောက်အခါ ပေါက်တူးကို သတိရပြန်၍ ပေါက်တူး၌ စွဲလမ်းနေသော လောဘကို မသတ်နိုင်သဖြင့် လူထွက်၏။ ဤနည်းဖြင့် ပေါက်တူးကို စွဲလမ်းကာ ခြောက်ကြိမ်တိုင် ရဟန်းပြုတုံ၊ လူထွက်တုံ ဖြစ်ကာ နေလေ၏။
ကိလေရန်ဟူ အောင်မြင်သူ
ခုနစ်ကြိမ်မြောက် ရဟန်းပြုမည့်အခါ၌ကား ငါသည် ဘာမဟုတ် အဖိုးမတန် တုံးအိုနေသော ပေါက်တူး တစ်ချောင်းကိုပင် မစွန့်ပစ်နိုင်၊ သူတစ်ပါးတို့မှာ မရေတွက်နိုင်သော စည်းစိမ်ဥစ္စာကိုပင် စွန့်ပစ်၍ ရဟန်းပြုကြသည်။ ဤသို့ သတိသံဝေဂဖြစ်ကာ သည်တစ်ခါတော့ ပေါက်တူးတုံး၌ စွဲလမ်းနေသော လောဘကို နှိပ်စက် ဖျက်ဆီးတော့မည်၊ နောက်၌ လောဘမဖြစ်နိုင်အောင် ဤပေါက်တူးတုံးကို အစပျောက် စွန့်ပစ်တော့မည်ဟု ကြံစည်လျက် မြစ်ကမ်းနားသို့ သွားပြီးလျှင် ပေါက်တူးကိုမြှေက်၍ ခေါင်းပေါ်တွင် သုံးပတ်အားကုန်ယမ်းပြီး မျက်စိမှိတ်ကာ မြစ်ထဲသို့ ပစ်လွှင့်ပြီးလဆင် ဝမ်းသားအားရ အောင်ပြီ ... အောင်ပြီ ... အောင်ပြီ ဟု သုံးကြိမ် တိုင်အောင် ကြွေးကြော်လေ၏။
အောင်ပုံနည်းပြ တရားချ
ကုဒါလပဏ္ဍိတသည် မင်းကြီးအား “မြတ်သော မင်းကြီး ... သင်မင်းကြီး၏ အောင်မြင်ခြင်းကား စစ်မြေပြင်ဝယ် ရန်သူကို အောင်မြင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်၍ ကောင်းသော အောင်မြင်ခြင်း မဟုတ်ပါ၊ အကျွန်ုပ်၏ အောင်မြင်ခြင်းဖြစ်၍ ကောင်းသော အောင်မြင်ခြင်းဖြစ်သည်” ဟု ပြောကာ မြစ်တွင်းရှိ ရေကို အာပေါကသိုဏ်းရှု၍ ဈာန်ကိုဖြစ်စေလျက် ကောင်းကင်၌ နေပြီးလျှင် မင်းကြီးအား တစ်ဖန် -
“မြတ်သောမြင်းကြီး ... သင်မင်းကြီး အောင်မြင်ခြင်းကား ရန်သူပုန်ထလာလျှင် ပြန်၍ နှိမ်နင်းရဦးမည်ဖြစ်၍ ကောင်းသော အောင်မြင်ခြင်း မဟုတ်၊ အကျွန်ုပ်၏ အောင်မြင်ခြင်းကား ကိုယ်တွင်းရှိ ကိလေသာ ပြန်၍မဖြစ်နိုင်အောင် အောင်မြင်ခြင်းဖြစ်၍ ကောင်းသော အောင်မြင်ခြင်း ဖြစ်သည်”
ဟု တရားဟောလေ၏။ မင်းကြီးလည်း တရားကို ကြားနာရသဖြင့် ရဟန်းပြုလိုသော စိတ်ရှိ၍ ကုဒါလပဏ္ဍိတအား “အို ပညာရှိ ... သင် ယခု ဘယ်သိုသွားမည်နည်း” ဟု မေးရာ “ဟိမဝန္တာသို့သွား၍ ရဟန်းပြုမည်” ဟု ပြောဆိုရာ ကုဒါလပဏ္ဍိတနှင့်အတူ လိုက်လေ၏။ ဤနေရာတွင် စုဝေးမိသော ပရိသတ်အားလုံးလည်း ရဟန်းပြုရန် လိုက်ကြကုန်၏။
တောထွက်ဖို့ရေး ဖန်ဆင်းပေး
မြို့နေလူတို့လည်း ငါတို့မင်းကြီးသည် စစ်သည်ဗိုလ်ပါနှင့်တကွ ရဟန်းပြုရန် ကုဒါလပဏ္ဍိတ နောက်သို့ လိုက်လေပြီဟု ကြားလျှင် ငါတို့လည်း ဤမြို့တွင် နေရစ်သဖြင့် ဘာအကျိုးရှိမည်နည်း ရဟန်းပြုမည်ဟု တစ်ဆယ့်ယူဇနာရှိ ပရိတ်သတ်သည် ကုဒါလပဏ္ဍိတနောက်သို့ လိုက်ကြပြန်၏။
ထိုအခါ သိကြားမင်းသိ၍ ရသေ့တို့ ပရိက္ခရာ နေရာ ထိုင်ခင်း ဖန်ဆင်းစီမံချေဟု စေခိုင်းလိုက်သဖြင့် ဝိသကြုံနတ်သားလည်း ယူဇနာသုံးဆယ် ကျယ်ဝန်းသော နေရာ၌ အလုံးစုံ ပြည့်စုံအောင် ဖန်ဆင်းပြီးလျှင် မိမိနေရာသို့ ပြန်လေ၏။
ခုနစ်ပြည်မင်းများ နတ်ရွာလား
ကုဒါလပဏ္ဍိတလည်း ဝိသကြုံနတ်သား ဖန်ဆင်းစီမံထားခဲ့သော ရသေ့ပရိက္ခရာတို့ကိုယူကာ ရှေးဦးစွာ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ နောက်ပါ ပရိသတ်ကိုလည်း အသီးအသီး ရသေ့ရဟန်း ပြုစေပြီးလျှင် အရိပ်၊ သင်္ခမ်း၊ နေရာ၊ ထိုင်ခင်းတို့ကို ဝေဖန်ပေးလေ၏။
နောက်တစ်ခါ ခုနစ်ပြည်ထောင်မင်းတို့ ကြားပြန်၍ ပရိသတ်နှင့်တကွ တောထွက်လာကြပြန်ရာ ယူဇနာ သုံးဆယ်ကျယ်ဝန်းသော ရသေ့တို့နေရာသည် အလုံးစုံ ပြည့်လေ၏။
ကုဒါလပဏ္ဍိတမှစ၍ ရသေ့အပေါင်းတို့သည် ကသိုဏ်းပရိကံကို ပြုလုပ်ကာ ဈာန်အဘိညာဉ် ရကြလျက် သေလွန်သောအခါ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ ရောက်ကြကုန်၏။
ရသေ့ သူတော်ကောင်းတို့ကို ပူဇော်လုပ်ကျွေး သူတို့လည်း ကုသိုလ်တရားကို အားထုတ်ကာ သေသည် အခြားမဲ့၌ နတ်ပြည်သို့ လားကြကုန်၏။
ဤဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ တချို့ရဟန်းတို့သည် သောတာပန်၊ တချို့ သကဒါဂါမ်၊ တချို့ အနာဂါမ်၊ တချို့ ရဟန္တာ အဖြစ်သို့ ရောက်ကြကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ထိုအခါ ဗာရာဏသီမင်းသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
ကုဒါလပဏ္ဍိတ သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ပြင်ရန်ခပဲ၊ အောင်သော်လည်း၊ အောင်ပွဲမမည်ပါ။
(၂) တွင်းရန်ကိလေ၊ အောင်မြင်လေ၊ မသွေအောင်ပွဲပါ။
မင်းလှမြို့နယ်၊ သရက်ခရိုင်
မင်းလှမြို့နယ် (အထက်မင်းလှမြို့နယ်) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မင်းလှမြို့ ဖြစ်သည်။
လိပ်ဆိုးရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
လိတ်ဆိုးလ်ရွာ(Leiksouel)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ခင်ဖောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခင်ဖောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇ ဦး၊ မ ၃၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကောရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
မကောရွာ(Makaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ မကောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၇၇ ဦး၊ မ ၂၈၂၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၉၀၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြစ်ဝကုလားစုရွာ၊ မြစ်ဝ
မြစ်ဝကုလားစုရွာ၊ မြစ်ဝ
ညောင်လန်းကန်
ညောင်လန်းကန်
မူထီရွာ၊ သဲချောင်း
မူထီရွာ၊ သဲချောင်း
နားမွန်ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
နားမွန်ရွာ (Narmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၂၄ ဦး၊ မ ၇၆၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခြံကုန်းရွာ၊ ဆည်
ခြံကုန်းရွာ၊ ဆည်
ဟာချိတ်လုံခူရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ဟာချိတ်လုံခူရွာ (Harcheiklonkhu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ဟရှိတ်နောက်ညူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၉၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟရှိတ်နောက်ညူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၃ ဦး၊ မ ၇၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥသျှစ်ကုန်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ဥသျှစ်ကုန်းရွာ (Okeshitkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ နတ်သံကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်သံကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၉၇ ဦး၊ မ ၄၇၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြက်သွန်ကျွန်းရွာ၊ မြစ်ဝ
ကြက်သွန်ကျွန်းရွာ၊ မြစ်ဝ
ကဲဒိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကဲဒိုးရွာ(Kedoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဘဲစောလော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၂၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံမမြို့နယ်
ကံမမြို့နယ်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကံမမြို့ ဖြစ်သည်။
ဖိုးအင်ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ဖိုးအင်ရွာ (Hpoein)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကျီတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျီတိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၁၅ ဦး၊ မ ၂၁၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၈၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေ
ဥပဒေကိုပြန်လည်ပြင်ဆင်ခြင်း
နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့်ဥပဒေအား နိုင်ငံတော်သမ္မတ ဦးသိန်းစိန်မှ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးပြီး အတည်ပြု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ မူလက ပြဋ္ဌာန်းထားသော နိုင်ငံရေးပါတီများမှတ်ပုံတင်ခြင်းဥပဒေပါ အချက်သုံးချက်ကို ပြင်ဆင်ထားသည်။ ထို့ပြင်ဆင်ချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဥပဒေပြင်ဆင်ပြီးနောက်အကျိုးသက်ရောက်မှု
အမျိုးသား ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အနေဖြင့် မကြာမီကျင်းပမည့် ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲ အမီ ပါတီမှတ်ပုံတင်ပြီး ကြားဖြတ်ရွေးကောက်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်မည်ဖြစ်သော်လည်း အဆိုပါကိစ္စရပ်ကို နိုင်ငံရေးပါတီမှတ်ပုံတင် ဥပဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပဒေကို အတည်ပြု ပြီးနောက်မှသာ အစည်းအဝေးခေါ်ပြီး ဆုံးဖြတ်ချက်ချမည် ဖြစ်ကြောင်း ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် က ပြောဆိုထားကြောင်း Weekly Eleven News Journal တွင် ဖော်ပြထားသည်။
ကျောက်ဂူဥမင်ဘုရား(ပုဂံ)
ကျောက်ဂူဥမင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည်။ ဧရာဝတီမြစ်သို့ ချောင်းများစီးဆင်းရာတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ချောက်များ၊ အနိမ့်များ၊ ကမ်းပါးစောက်များ ပေါများသော ညောင်ဦးမြို့၏ အရှေ့မြောက်နေရာတွင် ဤကျောက်ဂူဥမင်သည် ကုန်းစောင်းပြတ်တစ်ခုကို အတွင်းသို့ ဥမင်ထွင်းပြီးနောက် ရှေ့အဆောင်ခန်းမကြီးတစ်ခုကို ကျောက်ဆစ် ကျောက်ချပ်များနှင့် စီပြီး ခန့်ခန့်ညားညား ပြုလုပ်ထားသည်။ ညောင်ဦးမြို့၏ အရှေ့ဘက် နှစ်မိုင်အကွာတွင် ရှိပြီး ကျောက်ဂူဥမင်လိုဏ်ကနေ ဝင်သွားလျှင် ကျန်စစ်သားဂူကို ရောက်သည်။
ရှေးစကား
အစဉ်အလာပြောကြားခဲ့သော အမှတ်အသားများအရ ပုဂံ နရပတိစည်သူမင်းလက်ထက် “ပဏ္ဍိတ”အမည်ရှိသော မထေရ်မြတ်သည် မိမိ၏ သီလစင်ကြယ်ကြောင်း ဓားသွေးကျောက်နှင့် ဓားမကို ဧရာဝတီမြစ်၌ အဓိဋ္ဌာန်ပြု၍ ချရာတွင် ကျောက်နှင့်ဓားမပါ ရေ၌ ကူးသွားသည်ဆိုသော ဥဒါန်းစကားဖြင့် ကျောက်ကူးဓားမပါဟု အမည်ပေါ်ခဲ့လေသည်။ ထိုမထေရ်မြတ်အတွက် နရပတိစည်သူ မင်းကြီးက သက္ကရာဇ် ၅၅၀တွင် ချောက်ကမ်းပါးတွင် ဥမင်တူး၍ လှူဒါန်းခဲ့ကြောင်း၊ ကျောက်ကူးသွားသည်ကို အစွဲပြု၍ ကျောက်ကူးဥမင်ဟု ခေါ်ကြောင်း၊ ဓားမပါသွားသဖြင့် “ဓားမပါဘုရား”ဟု မြောက်ကုန်းထိပ်တွင် ရှိခဲ့ဖူးကြောင်း စသဖြင့် ဖော်ပြကြလေသည်။
ကျောက်စာ
ကျောက်ဂူဥမင်တွင် ယခုရှိသော ကျောက်စာ၌ “သက္ကရစ် ၅၅၀ သာသနာငါးထောင်တေည်စိမ်သောငှာ စည်သူမင်ကြီ နတ်ထမင်ရသော သ္ခိင်ထံပါပုရှာအာ လှူတပ်မူသဝ် ” အစရှိသဖြင့် သက္ကရာဇ် ၅၅၀ တွင် စည်သူမင်းကြီးသည် နတ်ထမင်းရသော သခင်ထံပါ (ဓံပါ-ဓမ်ပါလ်-ဓမ္မပါလ)၏ ဘုရားကို ကျွန် စသည်များ လှူကြောင်းနှင့် ဥဇနမင်းလက်ထက်တွင်လည်း ဆက်လက်လှူဒါန်းကြောင်းများ ပါရှိလေသည်။ ဤအမည် ဓမ္မပါလမှ ဓမ်ပါ-ထံပါဟု အတိုခေါ်ရာမှ နောက်ဓားမပါဟူသော ပုံပြင်နှင့် ဆက်စပ်သွားဟန်တူသည်။
အထက်ပါကျောက်စာထွက် စကားကို ထောက်၍ ဤကျောက်ဂူဥမင်တွင် နရပတိစည်သူမင်းကြီး လက်ထက် အကျင့်သီလပြည့်စုံသော “သခင်ထံပါ” မထေရ် သီတင်းသုံးလျက်ရှိကြောင်း သိရလေသည်။ ဥမင်၏ လက်ရာနှင့် ကျောက်ဆင်းတု စသည်များကို ထောက်၍ကား နရပတိစည်သူ မင်းကြီးလက်ထက်ထက် စော၍ ဤအဆောက်အအုံ ရှိနေမည်ဟု ယုံကြည်ရသည်။ နှစ်ပေါင်း တစ်ရာစော၍ ကျန်စစ်မင်းကြီး လက်ထက်လောက်က စတင်တည်ဆောက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆရသည်။
သမိုင်း
ကျောက်ဂူဥမင်ဘုရားကို ခရစ် (၁၁) ရာစုတွင် နရပတိစည်သူမင်း တည်ခဲ့သည်။ ကျောက်ဂူဥမင် တွင်ရှိသော ကျောက်စာအရ နရပတိ စည်သူမင်း (အေဒီ-၁၁၆၅-၁၂၁၁) လက်ထက် ကျောက်ဂူဥမင်တွင် သခင်ထံပါ (ဓံပါ- ဓမ်ပါလ်-ဓမ္မပါလ်) သီတင်းသုံးလျက် ရှိကြောင်း၊ နရပတိစည်သူ မင်းသည် အေဒီ (၁၁၈၈) တွင် သခင်ထံပါ၏ ဘုရား၌ ကျွန်များ လှူဒါန်းခဲ့သည်ဟု သိရှိရသည်။
တည်ဆောက်ပုံ
ကျောက်ဂူဥမင်သည် သဲကျောက် ကမ်းပါးယံကို ထွင်း၍ အုတ်နှင့်ကျောက် ရော၍ ဥမင် တည်ဆောက် ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ကျောက်ဂူဥမင် တိုက်မ မြေညီထပ်တွင် အတွင်း အပြင် ကျောက်အုတ်များဖြင့် တည်ဆောက် ထားပြီး အဆင့် သုံးဆင့်ရှိသည်။ အပေါ်ပိုင်း နှစ်ဆင့်မှာ ရိုးရိုးမြေအုတ် များဖြင့် တည်ဆောက် ထားသည်။ ဥမင်၏ မြောက်ဘက်တွင် အဝင်မုခ်၊ အာရုံခံခန်းမ ရှိပြီး မြောက်ဘက် မျက်နှာမူနေသည့် သဲကျောက်ဖြင့် ထုလုပ် ထားသည့် ဗုဒ္ဓရုပ်ဆင်းတု ရှိသည်။ ရုပ်ပွားဆင်းတု၏ အရှေ့၊ အနောက်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် စင်္ကြလမ်းများ ရှိသည်။ ဥမင်အတွင်းသို့ ဆင်းတုတော်၏ အရှေ့ အနောက် ခုံးဖြောင့် ပေါင်းကူး ဝင်ပေါက်မှ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း အတွင်း ဝင်ရောက်နိုင်သည်။ ဥမင် လိုဏ်ခေါင်းအတွင်း ဝင်္ကပါသဖွယ် ထောင့်ချိုးများဖြင့် ဖောက်လုပ်ထားပြီး ဝင်္ကပါလမ်း၌ ကမ္မဌာန်း ဘာဝနာ တရား အားထုတ်ရန် အခန်းကျဉ်းများ ရှိသည်။ ဥမင်၏ အရှေ့ နှင့် မြောက်ဘက် မျက်နှာတွင် ပြတင်းပေါက်များ ရှိသည်။ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်း အတွင်း အလင်းရောင် ရရန် ရောင်လင်း ပေါက်များ ဖောက်ထားသည်။
အနုပညာလက်ရာ
ကျောက်ဂူဥမင်တွင် နံရံဆေးရေးပန်းချီနှင့် ကျောက်ဆစ် ပန်းတမော့ လက်ရာများ လေ့လာနိုင်သည်။ အောက်ထပ် ခန်းမဆောင်ကြီးသည် အနည်းငယ် မှောင်သည်။ လေးဆယ့်နှစ်ပေ ကျယ်၍ နောက်ဘက်တွင် နှစ်ဆယ့်ငါးပေ ရှိသည်။ ထိုခန်းမဆောင်အတွင်း အလျား ဆယ့်ရှစ်ပေ၊ အနံ ဆယ့်နှစ်ပေ၊ အမြင့် ကိုးပေ ရှိသော ကြာပလ္လင်ထက်၌ အဝင်မုခ်ဝကို မျက်နှာမူလျက် ဘူမိဖဿမုဒြာ လက်အနေအထားဖြင့် တင်ပျဉ်ခွေထိုင်နေသော ဆင်းတုတော်ကြီး တစ်ဆူရှိသည်။
ပီရင် အမျိုးသားဥယျာဉ်
ပီရင် အမျိုးသားဥယျာဉ် အား မူလက ဗီရန် အမျိုးသား ဥယျာဉ် ဟု အမည်ပေးခဲ့ပြီး ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံ အနောက်တောင်ပိုင်းရှိ ပီရင်တောင်ကုန်းများရှိရာ နေရာဒေသ အတော်များများ ပါဝင်ကာ ဧရိယာ ၄၀၃.၅၆ km2 မျှ ကျယ်ဝန်းသည်။ ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံအတွင်းရှိ အမျိုးသား ဥယျာဉ် ၃ ခုတွင် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး အခြားနှစ်ခုမှာ ရီလာ အမျိုးသားဥယျာဉ် နှင့် ဗဟိုဘော်လကန် အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုအမျိုးသားဥယျာဉ်အား ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ထိုစဉ်မှစ၍ အကြိမ်ကြိမ် တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အတွင် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် စာရင်းသွင်းခံခဲ့ရသည်။ ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအမြင့်ဆုံး တောင်ထိပ်နှင့် ဘော်လကန်ဒေသရှိ တတိယ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သော ဗီရန်တွင် အမြင့်ပေသည် ၉၅၀ မီတာမှ ၂၉၁၄ မီတာ အတွင်း ရှိသည်။
နိုင်ငံ၏ အနောက်တောင်ဘက်အကျဆုံးဒေသဖြစ်သော ဘလေဂိုဗ်ဂရဒ် ပြည်နယ်တွင် တည်ရှိပြီး ထိုဒေသအတွင်း ဘန်စကို၊ ဂေါ့ဆီး ဒဲလ်ချပ်၊ ကရက်စနာ၊ ရက်ဇလော့၊ ဆန်းဒန်းစကီး၊ ဆီမစ်လီ နှင့် စထရမ်ရာနီ အစရှိသော စည်ပင်သာယာ နယ်နိမိတ် ၇ ခု ပါဝင်သည်။ ထိုနယ်မြေအတွင်း လူဦးရေ ထူထပ်သော နေရာ မရှိပေ။ ပီရင်အမျိုးသား ဥယျာဉ်အတွင်း သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဒေသ နှစ်ခု ပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့မှာ ဘာယူဗီ ဒူပကီ-ဒီဇင်ဒီဇီရစ်စတာ နှင့် ယူလန် တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဘာယူဗီ ဒူပကီ-ဒီဇင်ဒီဇီရစ်တာသည် ဘူဂေးရီးယားတွင် အစောဆုံး သဘာဝထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေဖြစ်ပြီး ၁၉၃၄ တွင် စတင်တည်ထောင်ခဲ့ကာ ယူနက်စကို၏ လူနှင့် ဇီဝရပ်ဝန်း အစီအစဉ်အောက်ရှိ ကမ္ဘာ့ ဇီဝရပ်ဝန်းထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေ ကွန်ယက်တွင် ပါဝင်သည်။ ဒေသတစ်ခုလုံးသည် ဥရောပ သမဂ္ဂ၏ သဘာဝ ထိန်းသိမ်းရေး ဒေသဖြစ်သော နာထရာ ၂၀၀၀ တွင် ပါဝင်သည်။
ပီရင် သည် ၎င်း၏ ရေခဲကန် ၁၁၈ ခုကြောင့် ထင်ရှားသည်။ ၎င်းတို့ထဲမှ အကြီးဆုံး နှင့် အနက်ဆုံးမှာ ပိုပိုဗိုကန် ဖြစ်သည်။ ရေခဲကန်အများစုသည် ရေခဲမြစ်တိုက်စားခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ဘဲဥပုံတောင်ကြားဝိုင်း အတွ၍်း တည်ရှိကြသည်။ ရေခဲမြစ် အသေးစား အနည်းငယ်မျှ ရှိပြီး ဗီရန်တောင်ထိပ်၏ မြောက်ဘက်ခြေရင်း စောက်အတွင်းရှိ ဂိုလီမီယာ ဘဲဥပုံတောင်ကြားဝိုင်း အတွင်းတည်ရှိသော စနီဇနီကာ မြစ် နှင့် ဘန်းစကီး ဆူဟိုဒိုမြစ်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဥရောပ၏ တောင်ဘက်အကျဆုံး ရေခဲမြစ်များ ဖြစ်သည်။
ပီရင်အမျိုးသားဥယျာဉ်သည် ပယ်လီအာတစ် သမပိုင်း ရွက်ပြန့်နှင့် ရောတော များ၏ ရိုဒုပ် တောင်ပေါ်ရောတော ကုန်းမြေ ဒေသ အတွင်း ကျရောက်သည်။ ဥယျာဉ်၏ ၅၇.၃% အား သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းနေပြီး ၎င်းတို့၏ ၉၅% မှာ ကိုနီဖာ သစ်တောများ ဖြစ်ကြသည်။ သစ်တော၏ ပျမ်းမျှ သက်တမ်းမှာ ၈၅ နှစ် ဖြစ်သည်။ ဘူဂေးရီးယား၏ အသက်အကြီးဆုံး အပင်ဖြစ်သော ဘိုင်ကူးရှပ် ထင်ရူးပင်သည် ဥယျာဉ်အတွင်း၌ ရှိသည်။ ပျမ်းမျှအသက်မှာ ၁,၃၀၀ နှစ်မျှ ရှိပြီ ဖြစ်သဖြင့် ၎င်းသည် ဘူဂေးရီးယားနိုင်ငံကို ထူထောင်သော အေဒီ ၆၈၁ နှင့် အပြိုင်ဖြစ်သည်။ ပီရင်အမျိုးသား ဥယျာဉ်၏ ဒေသရင်း တိရစ္ဆာန်များမှာ များပြားလှပြီး နို့တိုက်သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၄၅ မျိုး၊ ငှက်မျိုးစိတ် ၁၅၉ မျိုး၊ တွားသွား သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၁၁ မျိုး၊ ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါမျိုးစိတ် ၈ မျိုး နှင့် ငါးမျိုးစိတ် ၆ မျိုးတို့ ပါဝင်သည်။
မောင်းမလှုပ်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
မောင်းမလှုပ်ရွာ (Maungmahloke)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ မောင်းမလှုပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောင်းမလှုပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၇ ဦး၊ မ ၁၁၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်ကွင်းရွာ၊ ဆည်
ညောင်ပင်ကွင်းရွာ၊ ဆည်
ညောင်နီ
ညောင်နီ
ဆင်ကူးရွာ၊ သဖန်းချောင်း
ဆင်ကူးရွာ၊ သဖန်းချောင်း
လမ်း ၃၀
လမ်း ၃၀သည် မန္တလေးမြို့၏ အဓိကလမ်းမကြီးများအနက်မှ တစ်လမ်းဖြစ်သည်။ ထိုလမ်းသည် မြို့၏ အရှေ့နှင့်အနောက်အတိုင်း ဖောက်လုပ်ထားသည်။ အရှေ့ဘက်အပိုင်း၏ အစသည် မြို့ပတ်လမ်း (မန္တလေး-ပြင်ဦးလွင်လမ်း) တွင် အစပြု၍ အနောက်ဘက်အပိုင်းသည် ၈၆ လမ်းတွင် သိသာစွာ အစပြုသည်။ ၇၈ လမ်းနှင့် ၇၉ လမ်းအကြားတွင် မန္တလေးဘူတာကြီး တည်ရှိသည်။
နမ့်ဆင်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နမ့်ဆင်ရွာ (Namhsin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မိုင်းဟိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဟိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၈၃ ဦး၊ မ ၁၃၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ မြစ်ဝ
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ မြစ်ဝ
ခရာကျသော မျိုးစိတ်များ
thumb| [[ဂျိုက်ဂွါး|ဂျိုက်ဂွား။ ။ ခရာကျသော မျိုးစိတ်၊ အထင်ကရ မျိုးစိတ်၊ မဏ္ဍိုင်မျိုးစိတ်နှင့် ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်]]
thumb| [[ဘီဗာရှဉ့်ဝံ။ ။ ကြီးမားသောသစ်တောများနှင့် ဂေဟစနစ်များအတွက် ရေကန်များ၊ တူးမြောင်းများ နှင့် စိုစွတ်တောများ ဖန်တီးမှုနှင့် ကျက်စားရာဒေသ ဖန်တီးမှုအတွက် အဓိကပြုလုပ်ပေးသည့် ခရာကျသော မျိုးစိတ်]]
ခရာကျသော မျိုးစိတ်ဆိုသည်မှာ ၎င်းတို့ပေါများကြွယ်ဝစွာ တည်ရှိမှုနှင့်စပ်လျဉ်း၍ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်သို့ အချိုးမညီမျှမှုများ သက်ရောက်စေနိုင်သော မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၆၉ ခုနှစ်၌ သတ္တဗေဒပညာရှင်ဖြစ်သည့် ရောဘတ် ထရိ ပိန်း (Robert T. Paine) ဆိုသူမှ မိတ်ဆက်ခဲ့သော ဂေဟဗေဒဆိုင်ရာ အယူအဆတစ်ခုဖြစ်သည်။ ခရာကျသော မျိုးစိတ်များသည် ဂေဟစနစ် အသိုက်အဝန်းတစ်ခု၏ ဖွဲ့စည်းမှုပုံစံကို ထိန်းသိမ်းရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှပါဝင်နေပြီး ဂေဟစနစ်အသိုက်အဝန်းအတွင်းရှိ အခြားသောသက်ရှိများစွာအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိစေကာ နေထိုင်ရာရပ်ဝန်းအတွင်းရှိ အခြားသောမျိုးစိတ်အမျိုးမျိုး၏ အမျိုးအစားနှင့် အရေအတွက်ကို ဆုံးဖြတ်ရာ၌လည်း အကူအညီဖြစ်စေသည်။ ခရာကျသော မျိုးစိတ်များမရှိလျှင် ဂေဟစနစ်သည် သိသိသာသာကွဲပြားသွားလိမ့်မည် သို့မဟုတ် လုံး၀တည်ရှိနေလိမ့်မည်မဟုတ်ပေ။ ဝံပုလွေကဲ့သို့သော အချို့သော ခရာကျသော မျိုးစိတ်များမှာ ထိပ်တန်းသားရဲများလည်းဖြစ်နေလေသည်။