cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြက္ခဒိန်
ရက္ခိုင်ပြက္ခဒိန်
ရခိုင် ပြက္ခဒိန်ကို မြောက်ဦးခေတ် နရအဘယရာဇာ မင်းလက်ထက် ရဟန်းပညာရှိ၊ လူပညာရှိများနှင့် ညှိနှိုင်း၍ ခရစ် ၁၇၆၁-ခုနှစ်၊ ကောဇာ သက္ကရာဇ် ၁၁၂၂-ခုနှစ်တွင် အစည်းအ​ဝေး ပြုကာ ဝါဆိုလပြည့်နေ့နှင့် သင်္ကြန်အတာ အတက်နေ့တို့ကို သတ်မှတ်လျက် နှစ်ပေါင်းနှစ်ထောင်အတွက် တန်ခူးလထပ် ပြက္ခဒိန်ကို ပြုလုပ်စီစဉ်လာခဲ့ရသည် ဆို၏။
ထို့နောက် အင်္ဂလိပ်လက်ထက် အရောက်တွင် စစ်တွေမြို့ ကျားရုပ်ဆရာတော် ဦးအဂ္ဂ၊ ရွှေစေတီဆရာတော် ဦးတေဇာရာမ၊ ဝတ်လုံတော်ရ ဦးထွန်းစံတို့သည် ထိုနရအဘယရာဇာမင်းလက်ထက် ပြုလုပ်ခဲ့ကြသော ပြက္ခဒိန်ကို အမှီပြု၍ သက္ကရာဇ် ၁၁၈၁-ခုနှစ်မှ ၁၂၉၀-ခုနှစ်အထိ (ခရစ် ၁၈၂၀-မှ ၁၉၂၉-ခုထိ) နှစ်ပေါင်း တစ်ရာ့တစ်ဆယ်အတွက် အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ၊ ရခိုင် သုံးဝါဒပါဝင်သော ပြက္ခဒိန်ကို စီစဉ်ထုတ်ဝေခဲ့ကြသည်။
ထို့နောက် ၁၂၉၁-မှ ၁၂၉၅-ခုနှစ်အထိ (ခရစ် ၁၉၃၀မှ ၁၉၃၄ထိ) ငါးနှစ်အတွက် ဗေဒင်ဆရာ ဦးချင်းရှီနှင့် ဦးဖြူသာအောင်တို့က အင်္ဂလိပ်၊ရခိုင် နှစ်ဝါဒပါဝင်သည့် ပြက္ခဒိန်ကို ဓညဝတီပြက္ခဒိန်ဟူသော အမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေလာခဲ့ကြလေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၉၅-ခုနှစ်မှစ၍ ဓညဝတီပြက္ခဒိန်အမည်ဖြင့် နက္ခတ်ဗေဒင် ပညာရှိ ဦးထွန်းလှခိုင်က အင်္ဂလိပ်၊ မြန်မာ၊ ရခိုင် သုံးဘာသာဖြင့် တစ်နှစ်တစ်ကြိမ်ကျစီ ပြက္ခဒိန်ကို ယခုတိုင် နှစ်မပျက် ထုတ်ဝေလာခဲ့လေ သည်။ ထို့ပြင် ၎င်းဦးထွန်းလှခိုင်ပင်လျှင် ဦးထွန်းစံ၏ နှစ်တစ်ရာ့တစ်ဆယ် ပြက္ခဒိန်စာအုပ်ကို လက်ခံသော အားဖြင့် အင်္ဂလိပ်၊ ရခိုင်၊ မြန်မာ သုံးဝါဒပါသည့် နှစ်(၁၀၀) ပြက္ခဒိန် စာအုပ်ကြီးတစ်အုပ်ကို ခရစ် ၁၉၅၉မှ ၁၉၆၀ထိ၊ ရခိုင်-မြန်မာ သက္ကရာဇ် ၁၂၂၀မှ ၁၃၂၂-ခုနှစ် စုစည်းစီစဉ်၍ ၁၃၂၂-ခု၊ နယုန်လတွင် စစ်တွေမြို့ ဖဖြူလမ်း၊ ရခိုင်ခေတ် ပုံနှိပ်တိုက်တွင် ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့လေသေးသည်။
ဖော်ပြပါ မြောက်ဦးခေတ် နရအဘယရာဇာမင်းမှ ယခုတိုင် ဆက်ခံလာခဲ့ရသော ပြက္ခဒိန်များအရဆိုလျှင် ရခိုင်ပြည်တွင် တန်ခူးလကို ပထမတန်ခူးလ၊ ဒုတိယတန်ခူးလဟု နှစ်လခွဲ၍ လထပ်ပြုခဲ့ကြ သည်။ မြန်မာ ပြည်တွင်ကား ပထမဝါဆိုလ၊ ဒုတိယဝါဆိုလဟု ဝါထပ်နှစ်ပြုလာခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ရခိုင်ပြည်တွင် တန် ခူးလထပ်သော (ဒွေစိတြ) ပြက္ခဒိန်နှင့် မြန်မာပြည်တွင် ဝါဆိုလထပ်သော ပြက္ခဒိန်ဟူ၍ မူဝါဒကွဲပြားလာခဲ့ရာ ယခုတိုင် ရှည်ကြာလာခဲ့ရသည်။ အင်္ဂလိပ်တို့ အုပ်ချုပ်လာသောအခါ အနောက်နိုင်ငံ ဝါဒ နေသွားပြက္ခဒိန် တစ်မျိုးလည်း ဝင်ရောက်ခဲ့လေရာ ယခုအခါတွင် ရခိုင်ပြည်၌ ပြက္ခဒိန်မှာ သုံးမျိုး သုံးဝါဒဖြင့် ရှိလာခဲ့ရ လေ သည်။
မြန်မာဝါဒ ပြက္ခဒိန်မှာ အသုံးများခဲ့ရသော်လည်း ရခိုင်ဝါဒပြက္ခဒိန်ကိုလည်း သက်ဆိုင်ရာအစိုးရက လုံးဝပစ်ပယ်နိုင်ခြင်း မရှိရကား အသိအမှတ်ပြု ခွင့်ပေးထားလာခဲ့ရ သဖြင့် အသုံးပြုသူများလည်း ရှိခဲ့ကြသည် သာတည်း။ သို့ရာတွင် မြန်မာဝါဆိုလပြည့်နေ့တို့၌ နိုင်ငံတစ်ဝန်း ရုံးပိတ်နေ့ သတ်မှတ်ပေးခဲ့သော်လည်း ရခိုင်ဝါဆိုလပြည့်နေ့တွင်ကား သီးခြားရုံးပိတ်ရက် သတ်မှတ်ချက် မတွေ့ရသဖြင့် သီတင်းသီလစောင့်ရန်၊ ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုရန် လူတိုင်းအားလပ်ခွင့် မရနိုင်ကြသေးချေ။
ရခိုင်ရဟန်းတော်များ အနေဖြင့်လည်း ရခိုင်ပြက္ခဒိန်မူအရ ဝါဆိုကြသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ ရှိကြသကဲ့သို့ မြန်မာဝါဒ ပြက္ခဒိန်မူအရ ဝါဆိုကြသော ပုဂ္ဂိုလ်များလည်း အများအပြား ရှိလာခဲ့ကြသည်။ မြန်မာဝါဒတွင်ပင် ဝါထပ် ရက်ငင်ကိစ္စသည် မရှင်းမလင်းလာခဲ့သောကြောင့် မြန်မာမင်းလက်ထက်မှစ၍ ဝိဝါဒကွဲပြားကာ အင်္ဂလိပ် လက်ထက် အရောက်တွင်ပို၍ ရဟန်းရှင်လူတို့ ပြဿနာကြီးစွာ ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့ကြရကြောင်း ဦးကုဏ္ဍလ ဆရာတော်၏ အာကနသဘာ၀စိန္တာကျမ်း နောက်ဆက်တွဲမှ သက်သေခံ အထောက်အထား၊ စာတမ်းမှတ် တမ်းများအရ လေ့လာသိရှိနိုင်ပေသည်။ အမှန်မှာ ဝါထပ်ရက်ငင်သည် ဗုဒ္ဓခေတ် အလိုမကျဖြစ်ခြင်း၊ ဝိနည်း ကျမ်းဂန် အယူအဆကွဲပြားခြင်း၊ ဗေဒသုတေသီများနှင့် အစိုးရတို့က စနစ်ကျ မှန်ကန်မှုရရန် ဆောင်ရွက် မပေးလာနိုင်ခြင်းတို့ကြောင့်လည်း ထိုဝါဆိုဝါထပ်ပြဿာနာသည် ရဟန်းရှင်လူလောကတွင် ဝိဝါဒရှိမြဲ ရှိနေကြမည်သာဖြစ်၏။
ယခု ကျွန်ုပ်တင်ပြလိုသည့် ပြက္ခဒိန်ကား ရခိုင်တန်ခူးလထပ် ပြက္ခဒိန် မူပင်ဖြစ်လေသည်။ ထိုပြက္ခဒိန်ကို ပေတွင် ရှေးရခိုင် ဂဏန်းတို့ဖြင့် ဇယားကွက်စဉ်ဖြင့် ရေးမှတ်ထားခဲ့ရာ ၁၂၆၃-ခု ထိ တွေ့ရသည်။ ပေစာ အရင်းအစကိုတော့ မည်သည့်နှစ်ကဟူ၍ မသိနိုင်တော့ပြီ။ ပျက်စီး ကျိုးပြတ်သွားရာ သက္ကရာဇ် ၁၂၃၇ -ခု နှစ်ကစ၍သာ ဖတ်ရှုနိုင်ပေသည်။ ယခု ပေမူအတူ အခြားအရပ်ရပ် ရခိုင်ဒေသတို့၌လည်း ရခိုင်မူပြက္ခဒိန် များ ရှိတန်ကောင်းနိုင်ပေရာတည်း။
ဤတင်ပြထားသော ပေမူလာ ရခိုင်ပြက္ခဒိန်စနစ်သည် ယခုခေတ်စနစ်နှင့် မတူချေ။ ရှေးခေတ်စနစ်သုံး ပြက္ခဒိန်သာဖြစ်ပေသည်။ လပြည့်လကွယ်ကိုသာ အဆုံးပြထားရာ လဆန်းရက်စဉ်၊ လဆုတ်ရက်စဉ်ကို တွေး ဆ၍သာ ဖတ်ယူရပေမည်။ သို့သော် တနင်္ဂနွေနေ့၊ တနင်္လာနေ့စသော နေ့စဉ်များကား ဖော်ပြပါရှိပေသည်။ ထို့ပြင် ဂြိုဟ်စဉ်နှင့် အမြင်နက္ခတ် စသည်တို့ကိုလည်း ပြဆိုထားပေရာ ရှေးခေတ်ပြက္ခဒိန်စနစ် မည်သို့ရှိခဲ့ သည်၊ မည်သို့ပုံစံရှိသည် စသော ဗေဒင်ပညာ ဗဟုသုတတို့ကိုပါ လေ့လာရရှိနိုင်ပေသည်။ ထို့ပြင် ဤယခု တင်ပြပါ ပြက္ခဒိန်မှာ ရခိုင်နရအဘယရာဇာမင်း လက်ထက်မှ သတ်မှတ်ခဲ့သော ပြက္ခဒိန်ကို မူထား၍ စီစဉ် ထားခဲ့ဖြင်းဖြစ်ရာကား ယခုရခိုင်ပြက္ခဒိန်များသည် ဤဖော်ပြပါ ပေမူလာ ပြက္ခဒိန်မှ ဆက်ကာ ဆက်ခံလာ ခဲ့ရကြောင်း သိနိုင်သည်။
ယခုနမူနာအဖြစ် ပေမူရင်းမှ တစ်လအတွက် ပုံစံ(၁)၊(၂)ပြု၍ ဖော်ပြလိုက်ရပေသည်။ ထိုသို့ဖော်ပြရာ ၌ ပေမူရင်းတွင်ပြရှိထားသော ဂဏန်းကိုလည်း နမူနာအဖြစ်တင်ပြအပ်သည်။ ဤ၌ သိသာရန်ယခု အများသုံး ဂဏန်းဖြင့်လည်း တင်ပြရခြင်းဖြစ်ပေသည်။
နမူနာပြပုံစံ(၁)၊(၂)ကို သိသာရန်မှာ ပုံစံ(၁)တွင် အစရင်းလာ လဆန်းတစ်ရက်ဇယား ကွက်၌ ထိပ်စီး(၆) သည် သောကြာနေ့ကိုပြသည်။ ၎င်းအောက် ဝဲဘက်ကွက်တွင်ရှိ ၆၊၁၃၊၃၃ တို့သည် တနင်္ဂနွေဂြိုဟ်စဉ်ကို ဖော်ပြသည်။ ၎င်းအောက် ၀၊၁၀ သည် တိထီနှင့် ဃဋီကို ဖော်ပြသည်။
လက်ယာဘက်တွင် ၆၊၂၁၊၃၉ တို့သည် တနင်္လာဂြိုဟ်စဉ်ကိုဖော်ပြသည်။၎င်းအောက် ၁၅၊၇ သည် နက္ခတ် နှင့် ဃဋီကို ဖော်ပြသည်။ ဤအတိုင်း လဆန်း ၂၊၃၊၄ ရက်စသည် ရက်စဉ် တို့ကိုလည်း သိသာနိုင် ပေသည်။ လပြည့်နေ့၌ကား ဂြိုဟ်(၈)လုံး တိထီ၊ ဃဋီ၊ နက္ခတ် ဃဋီကိုပါ စုပေါင်းဖော်ပြသည်ဟု သိမှတ်နိုင် သည်။ လဆုတ်ဇယားကွက်တို့၌လည်း ဤနည်းအတိုင်း သိမှတ်နိုင်သည်။ ယင်းပြက္ခဒိန်၏ ဂြိုဟ်၊ တိထီဃဋီ၊ နက္ခတ်ဃဋီတို့၏ တွက်နည်းကိုလည်း ရှေးမူအရ ရခိုင်ပြည်သုံး မက္ခကာရန္တနည်းဖြင့် တွက်ဆ သိသာနိုင်ပေ သတည်း။
ငကျန်ရွာ၊ လေရှီးမြို့နယ်
ငကျန်ရွာ (Ngakyan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ ဟိန်ကွက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိန်ကွက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၉ ဦး၊ မ ၂၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယဟူဒီလူမျိုး
ယဟူဒီလူမျိုး(Israelis)
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူမျိုးအသီးအသီးတို့၏ သမိုင်းတွင် ယဟူဒီလူမျိုး (Hebrew: ישראלים‎, Yisra'elim)(အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်-(Israelis) ၏ သမိုင်းမှာ ထူးခြား စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းပေသည်။ ယဟူဒီလူမျိုးတို့သည် နှစ်ပေါင်း ၁၉ဝဝ ခန့်မျှ ကိုယ်ပိုင် တိုင်းပြည်ဟူ၍ မရှိဘဲ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင် လှည့်လည်၍ လူ အမျိုးမျိုးနှင့် ရောနှောနေထိုင်ခဲ့ရသော လူမျိုးဖြစ်သည်။
အနှိပ်စက် အညှဉ်းဆဲခံရဆုံး လူမျိုးလည်း ဖြစ်သည်။ ယဟူဒီ တို့၏ သမိုင်းသည် ရှေးကျ၍ ရှည်လျားသော်လည်း လူမျိုး တစ်မျိုးအနေဖြင့် ယခုထက်တိုင် တည်တံ့လျက် ရှိပြီးလျှင် မိမိတို့၏ ဓလေ့ထုံးစံ၊ အယူဝါဒကို ထိန်းသိမ်းမြဲ ထိန်းသိမ်း ထားကြသည်။ ထိုလူမျိုးထဲမှာ ကမ္ဘာကျော် အနုပညာရှင်၊ သိပ္ပံပညာရှင်၊ စာရေး ဆရာ၊ စက်မှုလက်မှု ပညာရှင် စသည် ဖြင့် လူရည်ချွန် အများအပြား ပေါ်ထွက်ခဲ့ပေသည်။
သမ္မာကျမ်းစာအလိုအားဖြင့် ယဟူဒီတို့သည် ဆီးမိုက် လူမျိုးအနွယ်များဖြစ်၍ အာရေဗျ သဲကန္တာရဘက်မှ ပယ်လက် စတိုင် ပြည်သို့ ဘီစီ ၂ဝဝဝ ခန့်က ဝင်ရောက်လာကြလေ သည်။ ခေါင်းဆောင်မှာ ယဟူဒီတို့၏ ဖခင် အာဗရာဟင် (အာဗြဟံ)ဖြစ်သည်။ အာဗရာဟင်သည် ယူဖရေးတီးမြစ်ကို ဖြတ်ကျော်လာရသည့်အတွက် ဖြတ်ကျော်သည်ဟူ၍ အဓိပ္ပာယ်ရသော ဟီဗြူ(ဟေဗြဲ)အမည်ဖြင့်လည်း ခေါ်တွင် သည်။ ထိုကြောင့် ယဟူဒီတို့ကို တစ်ခါတစ်ရံ ဟီဗြူ(ဟီးဘရူး) လူမျိုးဟု လည်း ခေါ်သည်။
အာဗရာဟင်၏သား အိုင်ဇက် (ဣဇက်)၌ အီစော (ဧသော) နှင့် ဂျက်ကော့ (ယာကုပ်)ဟူ၍လည်း သား အမြွှာနှစ်ယောက် ရှိသည်တွင် ဂျက်ကော့သည် အဇ္ဇရီယယ် (ဣသရေလ)အမည် ဖြင့် ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာလေ သည်။ ယဟူဒီတို့သည် ဂျက်ကော့၏သား တစ်ဆယ့်နှစ်ယောက်မှ ပေါက်ပွားလာကြ သူများဖြစ်၍ အဇ္ဇရီယယ် (အစ္စရေး)လူမျိုးဟူ၍လည်း အမည်တွင်သည်။
ဂျက်ကော့၏သား ဂျိုးဇက်(ယောသပ်)သည် အီဂျစ်ပြည် (အဲဂုတ္တုပြည်)သို့ ရောက်ရှိသွားရာမှ ကျန် ယဟူဒီလူမျိုးတို့ သည်လည်း လိုက်ပါသွားကြလေသည်၊ ကာလအတန်ကြာသော် ယဟူဒီတို့သည် အီဂျစ်ပြည်၌ ကျွန်အဖြစ်နှင့် နှစ်ပေါင်းများစွာ နှိပ်စက်ညှဉ်းဆဲခြင်းကို ခံကြရ၏။ ထိုနောက် မိုးဇက်(မောရှေ) ဆိုသူ ခေါင်းဆောင်က ယဟူဒီများကို အီဂျစ်ပြည်မှ ကယ်၍ ပယ်လက်စတိုင်ပြည်သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့လေသည်။ ခရီးစပ်ကြား တွင် အနှစ်လေးဆယ်မျှ လှည့်လည်နေစဉ် ပညတ်တော်ဆယ်ပါးကို မိုးဇက်မှတစ်ဆင့် လက်ခံရရှိကြသည်။
မိုးဇက်ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဂျော့ရွား(ယောရှု)က ယဟူဒီ တို့ကို ခေါင်းဆောင်၍ ဂျော်ဒန်မြစ် (ယော်ဒန်)ကို ဖြတ်ကျော် လျက် ပါလက်စတိုင်ပြည်သို့ သိမ်းယူကြသည်။
ထိုအခါက ပယ်လက်စတိုင်ပြည်တွင် ဆီးမိုက်အနွယ်ဝင် ဖြစ်၍ ယဉ်ကျေးမှု အဆင့်အတန်းမြင့်သော ကနန် နိုက်(ခါနန်) လူမျိုးက အုပ်စိုးလျက်ရှိရာ ယဟူဒီတို့သည် ကနန်နိုက်တို့ထံမှ စိုက်ပျိုးနည်း၊ အဝတ်အထည် ရက်နည်းနှင့် စာရေးစာဖတ် အတတ်စသော ယဉ်ကျေးမှုများကို ဆက်ခံရရှိကြလေသည်။ သို့ရာတွင် ယဟူဒီ လူမျိုးတို့သည် အေးချမ်းစွာ မနေထိုင်ရချေ။
အနီးအနားရှိ တိုင်းပြည်များမှ မိုအာဗိုက်လူမျိုး၊ အမ္မိုက်နိုက် လူမျိုးနှင့် ဖိလစ္စတင်း (ဖိလိတ္တိ)လူမျိုးတို့သည် ပါလက်စတိုင် ပြည်ကို မကြာခဏ စစ်ချီတိုက်ခိုက်သဖြင့် ယင်းတို့၏ရန်ကို တွန်းလှန်လျက် နေရ၏။ ထိုကြောင့် ယဟူဒီလူမျိုးတို့ကို ဦးစီး ရန် ဂိဒယွန်၊ ဒဗိုရာ၊ ဆမ္မဆန်(ရှံဆုံ)ကဲ့သို့သော အမျိုးသား ခေါင်းဆောင်များ ပေါ်ထွက်ခဲ့လေသည်။
ဆော(ရှောလု)ဆိုသူကို ပထမဆုံးဘုရင်အဖြစ် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ကြသည်။ ဆောဘုင်လက်ထက်တွင် ယဟူဒီတို့သည် သွေးစည်းမိပြီးလျှင် ဖိလစ္စတင်းတို့ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင် ခဲ့လေသည်။ ဆောဘုရင်နှင့် သားတော် ဂျိုနသန်(ယောနသန်) တို့လည်း တိုက်ပွဲ၌ကျဆုံးကြ၏။
ဆောလမွန်ဘုရင်သည် ဂျရူးဆလမ်းမြို့တော်၌ အလွန် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ဘုရားတန်ဆောင်းကြီး (ဝါ) ဗိမာန် တော်တစ်ခုကို ဆောက်လုပ်ခဲ့၏။ သို့ရာတွင် နောက်ဆုံး၌ ဘုရင်ကြီးသည် တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရေးဘက်၌ ပေါ့လျော့လာ ခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဘာသာအယူဝါဒ ကိုးကွယ်ရေး ဘက်၌ ပေါ့ဆလာခြင်းကြောင့်လည်းကောင်း တိုင်းသူပြည် သားတို့သည် ဘုရင့်အပေါ်၌ မကျေမနပ် ဖြစ်ကြလေသည်။
သို့ဖြစ်၍ ဘုရင်ကြီး နတ်ရွာစံပြီးနောက် သားတော်လက်ထက် တွင် ယဟူဒီတို့၏ တိုင်းပြည်သည် မြောက်ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်း ဟူ၍ နှစ်ပိုင်း ကွဲလေတော့သည်။
ယဟူဒီ(ဝါ) အဇ္ဇရီယယ် တစ်ဆယ့်နှစ်မျိုးအနက် ၁ဝ မျိုး တို့သည် ပယ်လက်စတိုင်ပြည် မြောက်ပိုင်းတွင် အဇ္ဇရီယယ် နိုင်ငံဟူ၍ သီးခြားနိုင်ငံငယ်တစ်ခုကို တည်ထောင်ကြသည်။ ကျန် အဇ္ဇရီယယ် နှစ်မျိုးတို့သည်ကား တောင်ပိုင်းတွင် ဂျူဒါ (ယုဒ)နိုင်ငံကို တည်ထောင်ကြလေသည်။ အဇ္ဇရီယယ်နိုင်ငံသည် ဂျူဒါနိုင်ငံထက် မြေဩဇာ ကောင်းမွန်၍ စည်ပင်ဝပြောသည်။ ဂျူဒါနိုင်ငံတွင် ဂျရူးဆလမ်းမြို့မှ လွဲလျှင် အခြားမြို့ကြီးပြကြီး ဟူ၍ မရှိချေ။ ခြောက်သွေ့သော အရပ်ဖြစ်၏။ နိုင်ငံ အချင်းချင်း မသင့်မတင့်ကြချေ။
ဘီစီ ၇၂၁ ခုနှစ်တွင် အဆီးရီးယန်း လူမျိုးတို့သည် တန်ခိုး ကြီးလာ၍ အဇ္ဇရီယယ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော ဆမေးရီးယား မြို့ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းပိုက်ပြီးလျှင် အဇ္ဇရီယယ် လူမျိုးများကို ကျွန်အဖြစ် ခေါ်ဆောင် သွားလေသည်။
ထိုနောက် ဗက်ဗီလုံးပျက်စီး၍ ပါးရှင်းလူမျိုးများ တန်ခိုး ကြီးလာသောအခါ ပါးရှင်းဘုရင် ဆိုင်းရပ်စ် သည် ဘီစီ ၅၃၈ ခုနှစ်တွင် ယဟူဒီတို့ကို ဂျရူးဆလမ်းမြို့သို့ ပြန်ခွင့်ပေး၏။ ဂျရူးဆလမ်းမြို့၌လည်း ဘုရား တန်ဆောင်းကြီးကို ပြန်လည် ဆောက်လုပ်ခွင့်ပြုသည်။
ဘီစီ ၄၄၄ ခုနှစ်တွင် ပါးရှင်းဘုရင်က ယဟူဒီအမျိုးသား နေဟမီးယားကို ဂျူဒီး ယားပြည်(ဂျူဒါ)၌ ဘုရင်ခံအဖြစ် ခန့်ထားလေသည်။ နေဟမီး ယား လက်ထက်တွင် ယဟူဒီတို့သည် နိုင်ငံရေးရာ အရသော် လည်းကောင်း၊ အယူဝါဒရေးရာအရသော်လည်းကောင်း တိုးတက်လာကြသည်။
ဘီစီ လေးရာစုနှစ်အတွင်း မဟာအလက်ဇန္ဒား ဘုရင်ကြီးသည် ပါးရှင်းတို့ကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်သဖြင့် ယဟူဒီတို့သည် ဂရိဘုရင်ကြီး လက်အောက်သို့ ကျရောက်ရပြန်သည်။ ( အယ်လက်ဇန္ဒာ-သ-ဂရိတ်။) အလက်ဇန္ဒားဘုရင်ကြီး ကွယ်လွန် ပြီးနောက် အီဂျစ်ပြည်မှ တော်လမီဘုရင်များက ဂျူဒီးယား ပြည်ကို နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ ခန့် အုပ်စိုးကြလေသည်။ ထိုနောက် ဂျူဒီးယားပြည်သည် ဆီးရီးယားပြည် လက်အောက်သို့ ရောက်ရှိ ပြန်သည်။ အလက်ဇန္ဒားဘုရင်ကြီး လက်ထက်၌သော်လည်း ကောင်း၊ အီဂျစ်ဘုရင်များ လက်ထက်၌ သော်လည်းကောင်း ယဟူဒီတို့သည် လွတ်လပ်စွာ နေထိုင်ခွင့်၊ ကိုးကွယ်ခွင့်ကို ရရှိ ခဲ့ကြ၏။ သို့ရာတွင် ဘီစီ ၁၆၈ ခုနှစ်၌ ဆီးရီးယား ဘုရင် အင်တီယိုခပ် အက်ပီဖေနီသည် ယဟူဒီတို့၏ အယူဝါဒကို စော်ကားလာသဖြင့် ပုန်ကန်ထကြွကြလေသည်။ မက္ကဗီ ညီအစ် ကို ငါးယောက်က ယဟူဒီတို့ကို ခေါင်းဆောင်၍ တော်လှန်ကြ ရာ ဆီးရီးယန်းတပ်များကို တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ပြီးလျှင် လွတ်လပ်ရေးကို ပြန်လည်ရရှိကြပြန်သည်။
ယဟူဒီတို့သည် ထီးနန်းဆက်ခံရေးနှင် စပ်လျဉ်း၍ အချင်း ချင်း မသင့်မတင့်ဖြစ်ကြသောကြောင့် မဟာမိတ်ဖြစ်သော ရောမနိုင်ငံကို ဖြန်ဖြေပေးရန် အကူအညီ တောင်းရလေသည်။ ထိုအခါ ရောမဗိုလ်ချုပ် ပွန်ပီသည် အခွင့်ကောင်းယူလျက် ဘီစီ ၆၃ ခုနှစ်တွင် ပါလက်စတိုင်းပြည်ကို သိမ်းပိုက်လေ၏။ ( ပွန်ပီ- ။) ရောမတို့သည် ပါလက်စတိုင်းပြည်ကို နိုင်ငံခြားသား ဘုရင်ခံများ လက်အောက်တွင်ထား၍ အုပ်ချုပ် သည်။ ထိုဘုရင်ခံများသည် ယဟူဒီတို့ကို အလွန်ညှဉ်းပန်းကြ သဖြင့် တော်လှန်ပုန်ကန်မှုများ မကြာခဏ ပေါ်ပေါက်လေ သည်။ နောက်ဆုံး၌ ရောမဗိုလ်ချုပ် တိုင်တပ်သည် အေဒီ ၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျရူးဆလမ်းမြို့သို့ သိမ်းပိုက်၍ ဘုရားတန်ဆောင်း ကြီးကို မီးရှို့ဖျက်ဆီးပစ်လေသည်။ ယဟူဒီပေါင်း ထောင် သောင်းမက အသတ်ခံရ၍ ကျန်လူများကိုလည်း ကျေးကျွန် အဖြစ် ဖမ်းဆီးသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ယဟူဒီတို့သည် ထီးကျိုး စည်ပေါက်ဖြစ်ကြပြီးနောက် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ ရောက်ရှိကြ ရလေသည်။
ယဟူဒီတို့သည် ဥရောပတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်နှင့် အမေရိ ကတိုက်များသို့ သွားရောက်နေထိုင်ကြ၏။ သူတို့ရောက်ရှိသော တိုင်းပြည်များ၌ အများနည်းတူ အခွင့်အရေးများ မရရှိကြချေ။ မြို့တွင်း သီးခြားရပ်ကွက်၌သာ နေခွင့်ရ၏။ မြေယာပိုင်ခွင့် မရှိ။ ကုန်သွယ်မှုနှင့် ငွေချေးလုပ်ငန်းကိုသာ လုပ်ကိုင်နိုင်၏။ စီးပွားတိုးတက်လာလျှင် တိုင်းရင်းသားများ မယုံသင်္ကာဖြစ် လာတတ်သည်။ ထိုကြောင့် ယဟူဒီတို့သည် ရောက်ရာအရပ်၌ သူတစ်ပါး၏ အငြိုအငြင်ကို ခံရရုံမျှမက တစ်ခါတစ်ရံ လူထု နှင့် ဝိုင်း၍ နှိပ်စက်ညှဉ်းဆဲ သတ်ဖြတ်ခြင်းကိုပင် ခံရလေ သည်။ သို့ရာတွင် ယဟူဒီတို့သည် မိမိတို့၏ အယူဝါဒကို စွဲမြဲစွာ ယုံကြည်လျက် မိုးဇက်ချမှတ်သော တရားကို တသွေ မတိမ်း လိုက်နာလျက် ရှိကြ၏။
ပထမကမ္ဘာစစ် (ခရစ် ၁၉၁၄-၁၉၁၈) အတွင်းက ယဟူဒီ တို့သည် ပယ်လက်စတိုင်တွင် သီးသန့်နယ်ပယ် သတ်မှတ်ပေး ရန် ဗြိတိသျှ အစိုးရထံ တောင်းဆိုကြသည်။ စစ်ပွဲအပြီး၌ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ ယဟူဒီတို့ကို ပါလက်စတိုင်းတွင် နေရာချ ထားပေး၍ နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး၏ အမိန့်အရ ဗြိတိသျှ တို့က အုပ်ချုပ်လေသည်။ သို့ရာတွင် ယဟူဒီနှင့် အာရပ်တို့ နယ်လု၍ အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်ကြလေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့်နောက် ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရသည် ပယ်လက်စတိုင်ပြည် အုပ်ချုပ်ခွင့်အာဏာကို ကုလသမဂ္ဂသို့ ပြန်အပ်၍ ယဟူဒီနှင့် အာရပ်တို့၏ ပြဿနာကို ဖြေရှင်းပေးရန် တင်ပြလေသည်။ ယင်းသို့ အားဖြင့် ၁၉၄၈ ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ယဟူဒီတို့အတွက် ပယ်လက်စတိုင်ပြည် တစ်ပိုင်း ကို အစ္စရေးနိုင်ငံ(Israel) အဖြစ် တည်ထောင်ပေးခဲ့ကြသည်။
၁၉ ရာစုနှင့် ၂ဝ ရာစုနှစ်များအတွင်းက ယဟူဒီအမျိုးသား ထဲမှ လူရည်ချွန်မြောက်မြားစွာ ပေါ်ထွက်ခဲ့ပေသည်။ ကားလ မတ် (ခရစ် ၁၈၁၈-၈၃)၊ အဲလဗတ်အိုင်းစတိုင်း (ခရစ် ၁၈၇၉ -၁၉၅၅)၊ ပေါအာလစ် (ခရစ် ၁၈၅၄-၁၉၁၅)၊ ဟင်နရီဗတ်ဂ ဆန် (ခရစ် ၁၈၅၉-၁၉၄၁)နှင့် ဇိဂမွန်ဖရွိုက် (ခရစ် ၁၈၅၆- ၁၉၃၉) တို့မှာ ထင်ရှားသည်။ ဗင်ဂျမင် ဒစ်ဇရေလီ (ခရစ် ၁၈ဝ၄-၈၁)၊ လော့ရက်ဒင်း (ခရစ် ၁၈၆ဝ-၁၉၃၅)၊ လော့ ဆယ်မျူယယ် (ခရစ် ၁၈၇ဝ-)နှင့် အက်ဒွင်မွန်တေဂူ (ခရစ် ၁၈၇၉-၁၉၂၄)တို့မှာ ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် ထင်ရှားသော ယဟူဒီ ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်ပေသည်။
တိန်ငိတ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
တိန်ငိတ်ရွာ(Teinngate)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ တိန်ဘုရားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိန်ဘုရားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၈၃၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၂၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၀၁၆ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲဝင် မြန်မာနိုင်ငံအသင်း
မြန်မာနိုင်ငံအသင်းသည် ၂၀၁၆ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲသည် ၂၀၁၆ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၅ရက်မှ ၂၁ရက်နေ့အထိ ဘရာဇီးလ်နိုင်ငံ ရီယိုဒီဂျနေးရိုးမြို့တွင် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံအိုလံပစ်ကော်မတီအနေဖြင့် အမျိုးသားလေးဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၃ဦးပါဝင်သော မြန်မာအားကစားအဖွဲ့ကိုစေလွှတ်ကာ အားကစားနည်း ၅မျိုးတွင် ယှဉ်ပြိုင်စေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားတွင် အလံကိုင်​ဆောင်သူမှာ ရန်နိုင်စိုးဖြစ်သည်။
ငွေပန်းချောင်းရွာ၊ ကွင်းချောင်း
ငွေပန်းချောင်းရွာ၊ ကွင်းချောင်း
၂၀၁၆ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲဝင် မြန်မာနိုင်ငံအသင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအသင်း၏ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုများ
​ဗော်ဖောရွာ၊ ခရင်ဝါးချောင်း
ဗော်ဖောရွာ၊ ခရင်ဝါးချောင်း
ကထာပဝတ္တိသုတ်
စကားဖြစ်ပေါ်ခြင်းအကြောင်း သုံးမျိုးကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အမှတ် (၃) (ခေါ်) ဆပ်ပြာကျင်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
အမှတ် (၃) (ခေါ်) ဆပ်ပြာကျင်းရွာ (No.3(Satpyarkyin))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကန်ပတ်လည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်ပတ်လည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၅၅ ဦး၊ မ ၃၃၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုံးထွဲရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
အုံးထွဲရွာ (Ohnhtwe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ အုံးထွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုံးထွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၂ ဦး၊ မ ၂၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
တယ်လီနော မြန်မာ
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၁၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဆက်သွယ်ရေးလိုင်စင်သစ်အတွက် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင်း ၁၅ နှစ်သက်တမ်းရှိ တယ်လီကွန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်ကို အိုရီဒူးနှင့် အတူ တယ်လီနောက ရရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၅ ရက်နေ့တွင် အစိုးရထံမှ တရားဝင် လိုင်စင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လ ၃ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ရန်ကင်းမြို့နယ်တွင် တယ်လီနော မြန်မာ ရုံးချုပ်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် တယ်လီနော မြန်မာ ကိုယ်ပိုင်ကွန်ရက်ပေါ်မှ အသံနှင့် ဗီဒီယိုဖုန်း ခေါ်ဆိုမှု စမ်းသပ်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၂၇ ရက်တွင် မန္တလေးမြို့တွင် ဝန်ဆောင်မှုစတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခနှစ် အောက်တိုဘာ ၄ ရက်တွင် နေပြည်တော်တွင် ဝန်ဆောင်မှုစတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၆ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့တွင် ဝန်ဆောင်မှုစတင်ခဲ့ကာ တစ်နိုင်ငံလုံး လွှမ်းခြုံခဲ့သည်။ အသံနှင့် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုများကို 2G နှင့် 3G နည်းပညာများဖြင့် စတင်ခဲ့ကာ ဝန်ဆောင်မှုစတင်ပြီး ၅ နှစ်အတွင်း မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထင်ရှားသော နေရာဒေသ ၉၀% အား LTE ကွန်ယက်လွှမ်းခြုံနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား၏ ပထမဆုံး အလုပ်ရုံဆွေးနွေးပွဲတွင် အဓိက ပါဝင်ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ မြန်မာဝီကီပီးဒီးယား ဆွေးနွေးပွဲကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇူလိုင်လတွင် ဒဂုံတက္ကသိုလ်၌ ကျင်းပခဲ့ရာ ကျောင်းသားကျောင်းသူများအပါအဝင် တက်ရောက်သူ ၂၀၀၀ ကျော်ခန့်ရှိခဲ့သည်။
၂၀၁၄ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် တယ်လီနောနှင့် ရိုးမဘဏ်တို့ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်သော မိုဘိုင်းဘဏ်စနစ်တစ်ခုကို ကြေညာခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပူးပေါင်းမှုက ဘဏ်အကောင့်မရှိသူများအား ငွေကြေးဝန်ဆောင်မှုပေးရန် ရည်ရွယ်သည်။ ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇွန်လ စာရင်းများအရ အဆိုပါ မိုဘိုင်းဘဏ်စနစ်ကို သုံးစွဲသူ ၁၉ သန်းကျော် ရှိခဲ့သည်။
အတင်းအကြပ် လုပ်ဆောင်စေရန် ခိုင်းစေမှုများ
စစ်ကောင်စီထိန်းချုပ်သော ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနက ပြီးခဲ့သော ၁၂ လအတွင်းတွင် ဖုန်းခေါ်ဆိုမှု အသံဖမ်းယူမှုများ၊ ခေါ်ဆိုမှု တည်နေရာများနှင့် ဖုန်းနံပါတ်တစ်ခု၏ နောက်ဆုံး တည်နေရာများ အပါအဝင် သတင်းအချက်အလက်များ ပေးရန်တယ်လီနောအား အနည်းဆုံး အကြိမ် ၂၀၀ ခန့် တောင်းဆိုခဲ့ကြောင်း အတွင်းရင်းမြစ်တစ်ခုက Myanmar Now ကို ပြောဆိုခဲ့သည်။
အချို့သော မိုဘိုင်းဖုန်းနံပတ်များ ပိတ်ပင်ရန် ညွှန်ကြားချက်များအပါအဝင် အဆိုပါ တောင်းဆိုမှုများအား တယ်လီနောမြန်မာအနေဖြင့် လိုက်နာသည်ဟု အဆိုပါရင်းမြစ်က ဆိုသည်။ လပေါင်းများစွာ ကြာပြီးနောက် ၂၀၁၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် မောင်တောမြို့နယ်၊ ဘူးသီးတောင်မြို့နယ်နှင့် မြေပုံမြို့နယ်တို့တွင် မိုဘိုင်းဝန်ဆောင်မှုများ ပိတ်ရန် ညွှန်ကြားခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ချင်းပြည်နယ်တို့ရှိ မြို့နယ် ငါးမြို့နယ်တွင် ဝန်ဆောင်မှုများ ပိတ်သိမ်းရန် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနက တယ်လီနောမြန်မာအား ညွှန်ကြားခဲ့သည်။
အခြားသော မိုဘိုင်းအော်ပရေတာများနှင့် အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုပေးသော ကုမ္ပဏီများအား အလားတူ အချက်အလက်တောင်းခံမှုများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုပိတ်သိမ်းရန် ညွှန်ကြားချက်များ ရှိခဲ့သော်လည်း မည်သည့်ကုမ္ပဏီကမှ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းခြင်း
၂၀၂၁ ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် "ကြားဖြတ် ဖမ်းယူစက်များ တပ်ဆင်ခြင်းကို နော်ဝေနှင့် နိုင်ငံတကာတွင် ပိတ်ဆို့ထားသည့် အတွက် တယ်လီနော အနေဖြင့် လက်ခံနိုင်စရာမရှိကြောင်း" တယ်လီနောက ဆိုသည်။ In May 2021, Telenor was forced to write off USD$780 million ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၈ ရက်နေ့တွင် တယ်လီနောမြန်မာ၏ လုပ်ငန်းများကို လက်ဘနွန်အခြေစိုက် M1 အုပ်စုအား အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၅ သန်းဖြင့် ရောင်းချကြောင်း တယ်လီနောက ကြေညာသည်။ အဆိုပါ ရောင်းချမှုကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် မြန်မာအာဏာပိုင်များနှင့် မြန်မာရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကော်မရှင်တို့က ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ အစုရှယ်ယာများ လွှဲပြောင်းရောင်းချခြင်းကို ၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပြီးမြောက်ခဲ့ပြီး လုပ်ငန်းအား ပိုင်ရှင်သစ်ထံ လွှဲပြောင်းခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ရွှေဗျိုင်းဖြူအုပ်စုက တယ်လီနောမြန်မာ၏ ရှယ်ယာ ၈၀% ကို ပိုင်ဆိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း အစီရင်ခံစာတစ်ခုက ဆိုသည်။ တယ်လီနောမြန်မာလုပ်ငန်းအား လွှဲပြောင်းရယူရန် ရွှေဗျိုင်းဖြူနှင့် M1 အုပ်စုတို့က ပူးတွဲကုမ္ပဏီ Investcom ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ရွှေဗျိုင်းဖြူအုပ်စု၏ စစ်တပ်နှင့် ဆက်နွယ်မှု၊ အသုံးပြုသူများ၏ ကိုယ်ရေးအချက်အလက် လုံခြုံမှုများအပေါ် စိုးရိမ်မှုများကြောင့် ဤရောင်းချမှုသည် မြန်မာပြည်သူများ အသိုင်းအဝိုင်းတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဥပဒေရေးရာကျွမ်းကျင်သူများနှင့် တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက သုံးစွဲသူများ၏ အချက်အလက်များကို ကာကွယ်နိုင်ရန် တယ်လီနော၏ ရောင်းချမှုကို ရပ်တန့်ထားရန် သို့မဟုတ် ရောင်းချခြင်း မတိုင်မီ အချက်အလက်များ ဖျက်ပစ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေးအစိုးရ၏ ယာယီသမ္မတဖြစ်သူ ဒူဝါလရှီးလက တယ်လီနောရောင်းချမှုကို တားမြစ်ရန် နော်ဝေသမ္မတထံ တောင်းဆိုခဲ့သည်။
၂၀၂၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် တယ်လီနောမြန်မာအား အမ်ဝမ်းအုပ်စုသို့ ရောင်းချခြင်းကို မြန်မာအာဏာပိုင်များက ခွင့်ပြုချက်ပေးခဲ့ကာ မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ပိုင်ဆိုင်သူအသစ်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့တွင် အမည်အား အက်တမ် (Advancing Telecommunications of Myanmar) ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့
ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ မင်းဘူးမြို့ မြောက်ဘက် ၄၅ မိုင်ခန့်အကွာ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် စလင်းချောင်း(ဆင်ဖြူကျွန်းချောင်း)တို့ တွေ့ဆုံရာတွင် တည်ရှိသ​ည့် ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည်။ အလောင်းစည်သူမင်းလက်ထက် ရခိုင်ဘုရင်ပုန်ကန်၍ သွားရောက်နှိမ်နှင်းရာတွင် ရတနာဆင်ဖြူဝပ်သဖြင့် ဘုရားတည်၍ ဆင်ဖြူဝပ်သော ကျွန်းမြေမဟာဖြစ်သောကြောင့် ဆင်ဖြူကျွန်းဟုတွင်သည်။ ရှေးမြန်မာဘုရင်များလက်ထက်နှင့် အထူးသဖြင့် ဘကြီးတော်(မြန်မာ ၁၁၈၁-၁၁၉၉) လက်ထက် တို့တွင် ဆင်ဖြူများရရှိရာဒေသဖြစ်၍၊ ဆင်ဖြူကျွန်းဟု ပိုမို ကျော်ကြားခဲ့သည်။
မြို့ဖွဲ့စည်းပုံ
ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ ကို ရှေးယခင် က ခြောက်သွေးခြောက်ရပ်ကွက်ဖြင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သုံးပင်တောင်ရပ်၊ သုံးပင်မြောက်ရပ်၊ ပျံ့လွင့်ရပ်၊ ပရိက္ခရာရပ်၊ ပိုးအရှေ့ရပ်၊ ပိုးအနောက်ရပ် တို့ဖြင့်ဖွဲစည်းထားသည်။ သိုသော်ယခုအခါ ဆင်ဖြူကျွန်း မြို့ကို မြို့ပေါ်ရပ်ကွက်၉ခု သူကြီးပိုင်နယ်၅၂ရွာ ကျေးရွာပေါင်း၁၁၆ရွာဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ယခုအခါတိုးချဲ့ရပ်ကွက်များအဖြစ် အမှတ်(၁)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် သုံးပင်တောင်(ပိုးသည် ပြည်စိုး သပြေ)၊ သုံးပင်မြောက်၊ အမှတ်(၂)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် ပျံ့လွင့်၊ ပရိက္ခရာ၊ အမှတ်(၃)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် ပိုးအရှေ့၊ ပိုးအနောက်၊ အမှတ်(၄)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် သစ္စာမြိုင်၊ သရက်တော၊ ရွာသစ်၊ ပရပိုက်တန်း၊ ယမ်းဖိုကုန်း၊ သရက်ချဉ်၊ သီးကုန်း၊ ဇောင်ချမ်းကုန်း၊ အမှတ်(၅)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင် မ/ရှားတော၊ အုတ်ဖို၊ မင်းကုန်း၊ သာယာကုန်း၊ စိတ္တူ၊ ပြည်တော်သာရပ်၊ အမှတ်(၆)ရပ်ကွက်နယ်မြေတွင်၊ နွယ်တမယ်ရပ်၊ ဆုတ်လေဦးချောင်းဖြူရပ်၊ အမှတ်(၇)ရပ်ကွက်တွင် ဆုံကုန်း ရေနံစု ကျက်ဟင်းခါးကျွန်း အမှတ်(၈)ရပ်ကွက်တွင်စွန်းကျွန်းညို အမှတ်(၉)ရပ်ကွက်တွင် မိုးဝန်း ဒိုင်ဂေါင်းကုန်း စသည်ဖြင့် ရပ်ကွက်ကြီး (၉) ရပ်ကွက်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ စွန်းကျွန်းညိုရပ်ကွက်သည်ဆင်ဖြူကျွန်မြို့အတွက်ရေးပါသောဧရာဝတီမြစ်ဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည်။ ဆုံကုန်းရပ်ကွက်သည်လဲယွန်းထည်၊ဖန်စီရွှေချခြင်း၊ပန်းပုကနုတ်စသည့်အတက်ပညာရှင်များရှိရမြို့၏အားထားရာရပ်ကွက်တစ်ဖြစ်သည်။
အထက်တန်း
အထက(၁)ဆင်ဖြူကျွန်း(အမျိုးသားကျောင်း) အထက(၂)ဆင်ဖြူကျွန်း(ပြည်စိုးကုန်းကျောင်း) အထက်တန်းကျောင်း၅ ကျောင်း အထက်တန်းကျောင်းခွဲ ၇ ကျောင်း မူလတန်းကျောင်းပေါင်း ၆၂ ကျောင်း
ထင်ရှားသော နေရာဒေသများ
ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့၌ သမိုင်းဝင် မဟာစေတီလှဘုရား၊ ရှင်ပင်မြကျောက်ဆည်ဘုရား၊အလောင်းစည်သူမင်းတည် ဆုတောင်းပြည့်ဘုရားနှင့်ရှင်ပင်မုနိမဟာရံသီဘုရားခေါ်ဘုရားကြီးကုန်း၊ ရှင်ပင်ဘုန်းမြင့်၊ ရှင်ပင်ဘုန်းပွင့်၊ဗဒုံမင်းတည် ရှင်ပင်ချမ်းသာကြီးဘုရား၊အလောင်းစည်သူမင်းတည် ရှင်ပင်ဖောင်တော်ဦး၊ ရှင်ပင်ငါးမျက်နှာစေတီနှင့်ကန်တော်၊ ပဉ္စလောဟာပြ​ည်တော်ပြန်ဘုရားကြီး တို့ကို ဖူးမြော်ကြည်ညိုနိုင်သည်။ ထင်ရှားသော စာသင်တိုက်များအဖြစ် မဟာဝိသုတာ ရာမစာသင်တိုက်နှင့် မဟာဝိဇယာရာမပါဠိတက္ကသိုလ်စာသင်တိုက်တို့ကို တွေ့နိုင်သည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းသည် ရှေးကပင် အင်္ဂလိပ်-မြန်မာ နှစ်ဘာသာသင် အမျိုးသားကျောင်း ရှိခဲ့ပေသည်။ စာသင်ကျောင်းများ၊ ပြည်သူ့ဆေးရုံ၊ စာတိုက်၊ ရဲစခန်း မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနရုံး၊မြို့မီးသတ်စခန်း ဆန်စက်၊ ဝါကြိတ်စက် စိုက်ပျိုးရေးရုံး သစ်တောရုံး ဆီစက်နှင့် သစ်စက် မြို့မဈေးလည်း ရှိနေခဲ့သည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့၌ ၁၉၅၂ ခုနှစ်က စိုက်ထူခဲ့သော ဗိုလ်ချုပ်ကျောက်တိုင်မှာ ကြာပွင့်အခံပြုလုပ်၍ စိုက်ထားခြင်းကြောင့် အမြင်ထူးခြားလှပေသည်။ လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းကျောက်တိုင်နှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကျောက်တိုင်နှစ်ခုလုံးရှိရာမြို့ဖြစ်သည်။ စာပေပညာရှင်၊ ဇာတ်သဘင်ပညာရှင်များနှင့် ဆိုင်းပညာရှင် စသော အနုပညာရှင်များလည်း ထင်ရှားစွာ ရှိခဲ့သည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ရှိ နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်ပြီဖြစ်သော မြေရှည်အုတ်ကျောင်းတိုက်မှာ လေ့လာသင့်သည့်ကျောင်းတစ်ကျောင်းဖြစ်ပြီး ရှင်ပင်ဘုန်းမြင့်ဘုရားရှိ ပိဋကတ်ကျောက်စာတိုက်မှာလည်း လေ့လာဖွယ်ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ရွှေကျောင်း၊​ ရှေးဟောင်းရာကျော်ကျောင်းတော်နှင့်နှီးဘုရား၊ရှင်ပင်ပုပ္ပါရုံဘုရား နှင့် တောင်ပိုးတန်းပိုးသည်ရပ် ရှင်ပင်လေးမျက်နှာဘုရားရှိနံရံဆေးရေးပန်းချီများ သည် လေ့လာသင့်သောရှေးဟောင်းယဉ်ကျေးမှုအမွေအနှစ်များဖြစ်သည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့ ချောင်းထဲ မဟာပါဒဂ်စက်တော်ရာဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ဒုတိယရွှေစက်တော်အဖြစ်ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။ ထို့ပြင် ဆင်ဖြူကျွန်မြို့အနောက်မြောက်ဘက်မိုင် ၂၀ ခန့်အကွာ ကိုးရေယဉ်နတ်နန်း သည် သာယာသောတောတောင်ရူ့ခင်းများနှင့်သာယာလှပပြီးရှင်အရဟံကုန်းနှင့်ကျောက်သေတ္တာကြီးစသည့် ဂမ္ဘီရဆန်ဆန်စိတ်ဝင်စားစရာများနှင့်ပြည့်နှက်နေသည်။
ထင်ပေါ်ကျော်ကြားသူများ
မင်းကြီးဗိုလ်ဥတ္တမ၊ ဗိုလ်ဗျိုင်းကြီး၊ ဗိုလ်ဗျိုင်းလေး၊ မြတောင်ဗိုလ်၊ ဗိုလ်ဆေးနီ၊ ဗိုလ်ကြာလန်းစသည့် နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင်များ၏နယ်ချဲ့တော်လှန်ရေးသမိုင်း(ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့သိမ်းတိုက်ပွဲ) မှာ စာတင်သင့်သည် ရှေးခေတ်ဘုရင်များလက်ထက်တွင် ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့သည် စစ်ရေးအရအရေးပါသော​ရေတပ် သစ်တပ်ရှိရာမြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။
စီးပွားရေး
အဓိက စီးပွားရေးမှာ စိုက်ပျိုးရေး ဖြစ်သည်။ ဆည်ရေသောက်လယ်မြေများ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် စပါးနှင့် ပဲမျိုးစုံ စိုက်ကြသည်။ ကိုင်းကျွန်းတို့တွင် မြေပဲ၊ ငရုတ်၊ ပဲမျိုးစုံ စိုက်ကြသည်။ ဆင်ဖြူကျွန်းမှ အာလူး၊ငရုတ်၊ ကြက်သွန်နှင့် ရှားစေးတို့မှာ နာမည်ကြီးသည်။ အာလူးသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်ရှမ်းဒေသနှင့်ဆင်ဖြူကျွန်းဒေသတွင်သာစိုက်ပျိုးကြသည်။
စားသောက်ဖွယ်ရာများ
ဆင်ဖြူကျွန်းဝက်အူတောင့်၊ဆင်ဖြူကျွန်းမုန့်ဩဇာ ဆင်ဖြူကျွန်း ပဲချောင်း အာလူးကျော် အုန်းကရေကရာတို့သည်နာမည်ကျော်ဒေသထွက်စားစရာများဖြစ်သည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့သို့ ဧရာဝတီမြစ်နှင့် စလင်းချောင်းတို့မှ လှေ၊ သင်္ဘောတို့ဖြင့် ရေလမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ မင်းဘူး-ဆင်ဖြူကျွန်း-ဆိပ်​ဖြူလမ်း ဆင်ဖြူကျွန်း-ငဖဲလမ်း ဆ​င်ဖြူကျွန်း-စေတုတ္တရာလမ်းစသည့်ကုန်းလမ်းအားဖြင့် သွားလာနိုင်သော မြို့တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စာတိုက်၊အစိုးရဆက်သွယ်ရေး ရုံး ပုဂ္ဂလိကဆက်သွယ်ရေးရုံး ဘဏ်များ ရှိ၍လည်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းသောမြို့လည်းဖြစ်သည်။
အောင်စေတီရွာ
အောင်စေတီရွာ
နတ်မော် (အောက်စု)ရွာ၊ နတ်မော်
နတ်မော် (အောက်စု)ရွာ၊ နတ်မော်
မြင့်မိုရ်လက်ခတ်ရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
မြင့်မိုရ်လက်ခတ်ရွာ(Myintmoletkhat)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ပျားသားချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,074 ဖြစ်သည်။
မြင်းမိုရ်လက်ခတ်သည် တနင်္သာရီ တောင်တန်း၏အနောက်ဘက်ခြမ်း၊ ဘန်းမြစ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ အမြင့်ပေ ၂,၀၇၂မီတာရှိသော ဘီလူးတောင်တန်းခွဲရှိ မြင်းမိုရ်လက်ခတ်တောင်သည် မြင်းမိုရ်လက်ခတ်ရွာ၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၁၅ kmအကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၉၀၀
၁၉၀၀
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဆင်အိုးဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဆင်အိုးဝရွာ(Sinoewa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဆင်အိုးဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆင်အိုးဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၀ ဦး၊ မ ၁၂၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဏ္ဍိတသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒါန, ပဗ္ဗဇ္ဇ, မာတာပိတုဥပဋ္ဌာန-ဟူသော ပဏ္ဍိတပညတ္တ, သပ္ပုရိသပညတ္တ သုံးမျိုးရှိပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
လှန်လှိုင်လှရွာ၊ လေရှီးမြို့နယ်
လှန်လှိုင်လှရွာ (Hlanhlainghla)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ လှန်လှိုင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၂၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဲခူးခရိုင်
ပဲခူးခရိုင် သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပဲခူးမြို့ ဖြစ်သည်။ ပဲခူးခရိုင်တွင်းရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁,၇၆၈,၃၃၅ ယောက် ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်နှင့် မြို့များ
ပဲခူးခရိုင်တွင်းရှိ မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်​နေ့တွင် ပဲခူးခရိုင်မှ ညောင်လေးပင်၊ ကျောက်တံခါး၊ ဒိုက်ဦး၊ ရွှေကျင်မြို့နယ်များကို ခွဲထုတ်ကာညောင်လေးပင်ခရိုင်အတွင်းသို့ ​ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဖက်သန်းကြီးရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ဖက်သန်းကြီးရွာ (Hpetthangyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ တနင်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၈၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖြူရှားရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဖြူရှားရွာ (Hpyushar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈၆ ဦး၊ မ ၅၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာ အမျိုးသား အသက် ၂၀ နှစ်အောက် ဘောလုံးအသင်း
အသက် (၂၀) အောက် မြန်မာအမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းသည် အသက် (၂၀) အောက် လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမားများဖြင့် စုစည်းထားသော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ ၁၀ နှစ်တာကာလအတွင်း မြန်မာဘောလုံးအသင်းသည် ယူ-၁၉/ယူ-၂၀ အာရှဖလားပြိုင်ပွဲများတွင် ထိပ်ဆုံးမှ လွှမ်းမိုးထားနိုင်ခဲ့သည်။ ရှစ်ကြိမ်မျှ ဗိုလ်လုပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့ရပြီး ခုနှစ်ကြိမ် ဖလားကို ရရှိခဲ့သည်။ မြန်မာဘောလုံးအသင်းသည် ၂၀၁၄ အာရှလူငယ် ယူ-၁၉ ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ဆီးမီးဖိုင်နယ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ခြင်းကြောင့် ၂၀၁၅ ဖီဖာ ယူ-၂၀ ကမ္ဘာဖလားပြိုင်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် မြန်မာ ယူ-၂၀ ဘောလုံးအသင်းအတွက် ပထမဆုံးအကြိမ် ကမ္ဘာအဆင့်ပြိုင်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အာရှ အသက် ၁၉ နှစ်အောက် လူငယ်ချန်ပီယံရှစ်
1 No third place playoff.(တတိယ​နေရာလုပွဲမရှိ)
မကြာသေးမီက ခေါ်ယူခဲ့သော ကစားသမားများ
အောက်ပါကစားသမားများကို မကြာသေးမီက ကစားခဲ့သော ပြိုင်ပွဲများတွင် ခေါ်ယူအသုံးပြုခဲ့သည်။
Microsoft Access
Microsoft Access သည် မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ကုမ္ပဏီမှ စီးပွားဖြစ်ထုတ်လုပ်ရောင်းချသောအချက်အလက်များအားစီမံညွှန်ကြားရေးစနစ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် အသုံးပြုသူများမှ နားလည်လွယ်သည့် အသွင်အပြင် (GUI)၊ မိုက်ခရိုဆောဖ့်၏ "ပေါင်းကူးချိတ်ဆက်နည်းပညာ အသုံးပြုအချက်အလက် မောင်းနှင်ထိန်းချုပ်စနစ်" (Microsoft Jet Database Engine) နှင့် ဆော့ဝဲဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ဆောင်ရွက်နိုင်သော ကိရိယာများလည်းပေါင်းစပ်ပါဝင်သည်။ အချက်အလက်များကို ကိုယ်ပိုင် ဖန်တီးထားသော ဖိုင်စနစ်ပုံစံဖြင့် ပေါင်းကူးချိတ်ဆက်နည်းပညာအသုံးပြု အချက်အလက်ထိန်းသိမ်းစနစ် တွင်သိမ်းဆည်းသည်။ အခြား အချက်အလက်ဆိုင်ရာ အသုံးချ ဆော့ဝဲများမှလည်း တိုက်ရိုက်ခေါ်ဆို အသုံးပြုနိုင်သည်။ အခြား ရုံးပိုင်းဆိုင်ရာ အသုံးချဆော့ဝဲများနည်းတူ object အခြေပြု ကွန်ပျူတာဘာသာစကား ဖြစ်သော VBA ကိုလည်း အထောက်အပံ့ပြုသည်။
Omega စီမံကိန်း
၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် မိုက်ခရိုဆော့ဖ်သည် အပြန်အလှန်ဆက်စပ်လျက်ရှိသော အချက်အလက်များဆိုင်ရာစနစ် ရောင်းခွင့်ကို R:Base အတွက် ရရှိပြီးနောက် Omega စီမံကိန်းကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဝင်းဒိုး ကွန်ပျုတာ စက်လည်ပတ်စနစ် နှင့် OS/2 ကွန်ပျုတာစက်လည်ပတ်ရေးစနစ်များအတွက် လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၎င်းကိုပင် macro ဟု နာမည်ပေးကာ ဆော့ဝဲများတွင် ပူးတွဲပါဝင်ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သောအရာ တစ်ခုအဖြစ် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း Visual Basic for Application(VBA) ထွက်ပေါ်လာသည့်အချိန်အထိ အောင်မြင်စွာလုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။
Cirrus စီမံကိန်း
Omega စီမံကိန်း ရပ်နားသွားပြီးနောက် ထိုလုပ်ငန်းတွင် ပါဝင်သူများကို Visual Basic (VB) နှင့် Cirrus စီမံကိန်းများတွင် လုပ်ဆောင်စေခဲ့သည်။ ထိုစီမံကိန်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ Paradox နှင့် dBase တို့အတွက် ခြားနားယှဉ်ပြိုင်နိုင်မှုများကို ရေးသားရန်ဖြစ်သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်သည် FoxPro အားအောင်မြင်စွာ ထုတ်ဖော်ပြပြီးသည့်နောက် အထက်ပါ စီမံကိန်းများ ရပ်နားခြင်းမပြုဘဲ Extensible Storage Engine အတွက် ဆက်လက်အကောင်အထည် ဖော်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော်လည်းနောက်ဆုံးတွင်  မိုက်ခရိုဆော့ဖ်၏ ပေါင်းကူးချိတ်ဆက်နည်းပညာ အသုံးပြုအချက်အလက် မောင်းနှင်ထိန်းချုပ်စနစ် ဆီကိုသာ ဦးတည် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ တွင် Cirrus ကို Access  အဖြစ် တရားဝင် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
လက်ရှိချိန်ထိ
၁၉၉၂ နိုဝင်ဘာ ၁၃ တွင် Access (ဗားရှင်း 1.0) ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၁၉၉၃ မေလ တွင် Access (ဗားရှင်း 1.1) ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ တွင် Access (ဗားရှင်း 2.0) ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ Access (ဗားရှင်း 7.0) ကို Office 95 တွင် Microsoft ထုတ်ကုန်များဖြစ်သည့် excel ၊ word၊ power point တို့နှင့် ပူးတွဲ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင်မှ Access 97 (ဗားရှင်း 8.0)၊Access 2000 (ဗားရှင်း 9.0)၊Access 2002 (ဗားရှင်း 10.0)၊ Access 2003 (ဗားရှင်း 11.5)၊ Access 2007 (ဗားရှင်း 12.0)၊ Access2010 (ဗားရှင်း 14.0)၊ Access 2013 (ဗားရှင်း 15.0) ဟု အသီးသီးထုတ်ဝေခဲ့သည်။
လောင်းဘိုကြီးရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
လောင်းဘိုကြီးရွာ (Laungbogyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ အုံးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုံးတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀ ဦး၊ မ ၄၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝတ်ဆံရွာ
ဝတ်ဆံရွာ
စမ်းကလေးရွာ၊ ခရင်ဝါးချောင်း
စမ်းကလေးရွာ၊ ခရင်ဝါးချောင်း
တလိုင်းကုန်း
တလိုင်းကုန်း
ပဗ္ဗတရာဇသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဟိမဝန္တာတောင်မင်းကို အမှီပြု၍ သစ်ပင်ကြီးတို့၏ ကြီးပွားခြင်းသုံးမျိုးကို ပမာထား၍ သဒ္ဓါတရားရှိသော အမျိုးသားအကြီးအကဲကို အမှီပြု၍ အိမ်သူအိမ်သားတို့၏ ကြီးပွားခြင်း သုံးမျိုးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဆောက်အင်းရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ဆောက်အင်းရွာ (Saukinn)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ တအုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တအုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၇ ဦး၊ မ ၁၂၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်သုမန
ရှင်သုမန (၁၁၉၅ − ၁၂၇၆) သည် မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တော်အခါက ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။ ဆရာတော်သည် ခင်ကြီးဖျော်၏ မြေးဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို သက္ကရာဇ် ၁၁၉၅ ခုနှစ်၊ သီတင်းကျွတ်လဆန်း ၇ ရက်နေ့တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ မြို့လုလင်ရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးကုလားနှင့် ဒေါ်ရွက်တို့ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်အခါက တောင်တွင်းကြီး အရှေ့မြောက် ဒန့်ဒလွန်ပင်ရွာ မင်္ဂလာရာမလေသာတိုက်တွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေးမြို့၊ အမရပူရမြို့များတွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့ပြီး မန္တလေးမြို့ စံကျောင်းတွင် ခေတ္တသီတင်းသုံးကာ တောင်တွင်းကြီးမြို့သို့ ပြန်၍ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။
မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် ဆရာတော်အား ဓမ္မစရိယဂိုဏ်းထောက်ဆရာတော်အဖြစ် ပူဇော်ချီးမြှောက်ခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၂၇၆ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ကျမ်းဂန်ပြုစုတော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ကျမ်းပေါင်း ၃၀ ကျော် ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။ ထိုကျမ်းများထဲတွင် ကင်းဝန်မင်းကြီး၏ ပုစ္ဆာဆယ်ချက်ကို ဖြေဆိုတော်မူသည့် “ပုစ္ဆာဝိသဇ္ဇနာဒီပနီ” သည် ထင်ရှားသည်။
ကွမ်းသီးချောင်းဖျားရွာ၊ ကွင်းချောင်း
ကွမ်းသီးချောင်းဖျားရွာ၊ ကွင်းချောင်း
ဆောင်းဒွီးရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဆောင်းဒွီးရွာ (Hsawngdwee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈၆ ဦး၊ မ ၅၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေးခန္တီရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
မြေးခန္တီရွာ(Myaykhanti)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ဟာမြင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,061 ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ခုနစ်၊ စက်တင်ဘာလ၏ ထားဝယ်မြို့နယ်ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များအရ ၁.၉၆၀ဧက ရှိသော အလကကျောင်း ၌ ဆရာ/ဆရာမ ၁၄ဦး၊ ကျောင်းသား/သူ ၁၃၅ဦး ရှိကာ ဆရာ/ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသား/သူ ၁၀ယောက် နှုန်းအချိုးကျသည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်းလုပ်ငန်း၌ အိမ်ခြေ ၁၃၀၊ အိမ်ထောင်စု ၁၅၀ စုအား ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ခွင့်ပြုထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေကြည်ရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
ရေကြည်ရွာ(Yaekyi)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ ခေါင်ဖူးရွာဟောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခေါင်ဖူးရွာဟောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၅ ဦး၊ မ ၄၄၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၈၁၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာတပ္ပကရဏီယသုတ်
ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပင်ပန်းခံ၍ ပြုကျင့်ရမည့်တရားသုံးပါးနှင့် ယင်းတရားသုံးပါးကို ပြုကျင့်သောရဟန်းကို “အာတာပီ၊ နိပကော၊ သတော၊ သမ္ပဇာနော၊ သမ္မာဒုက္ခဿ အန္တကိရိယာယ”ဟု ဆိုအပ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကြိုးကြာပြင်ရွာ၊ ရေခေါင်းချောင်း
ကြိုးကြာပြင်ရွာ၊ ရေခေါင်းချောင်း
သပြေဆိပ်ပေတရာ
သပြေဆိပ်ပေတရာ
ဆင်အိုးဝရွာ၊ သဲမဝ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိန်နယ်လျှံရွာ၊ လေရှီးမြို့နယ်
ထိန်နယ်လျှံရွာ (Hteinneihlyan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ လှန်လှိုင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၂၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီဝဆေးပညာ
ဇီဝဆေးပညာ (Biomedicine) သည် အများအားဖြင့် ဆေးပညာ သုသေန ဟုသိကြပြီး အသုံးချ သုသေန နှင် အခြေ သုသေန တို့ ပေါင်းစပ်ပြီး ဆေးပညာ နားလည်သဘော ပေါက်မှုတွင် အကူအညီ ပေးလျစ်ရှိသည်။ ဆေးပညာ သုသေန ၏ အတိက ဂိုဏ်းနှစ်ရပ်မှာ အံဒရယ် ကင်းပြီး အစွမ်းထက်သော ကုထုံးပေါ်ပေါက်ရေးအတွက် ဆန်းသစ်သော clinical trial နှင် ကုထုံးအသစ် ပေါ်ပေါက်ရေးအတွက် ကြိုးစားသော သုသေန ဟုရှိသည်။ အဲ့ဒီနောက် လမ်းခွ ကို ကုထုံး နည်းပညာ အသစ် ပေါ်ပေါက်ရေး တွင် အသိပညာ ရရှိရေး ကိုဦးတည်သော preclinical research ဟု ခေါ်တွင်သည်။
ရေွှေတာင်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းချောင်း
ရေွှေတာင်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းချောင်း
နမ့်ရှီးရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
နမ့်ရှီးရွာ (Namshee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ မန်ယွန်းအူရာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ယွန်းအူရာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၁ ဦး၊ မ ၅၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်တင်ဆိပ်ရွာ
ကျောက်တင်ဆိပ်ရွာ
ဖေါင်းခါးရွာ၊ ဖေါင်းခါး
ဖေါင်းခါးရွာ၊ ဖေါင်းခါး
ကုန်းဘောင်ရွာ
ကုန်းဘောင်ရွာ အမည်ရှိ နေရာဒေသများမှာ
အဝကုဇ္ဇသုတ်
ဤသုတ်၌ (၁)အဝကုဇ္ဇပညပုဂ္ဂိုလ်၊ (၂)ဥစ္ဆင်္ဂပညပုဂ္ဂိုလ်၊ (၃)ပုထုပညပုဂ္ဂိုလ် သုံးမျိုးကို အကျယ်ချဲ့၍ ဟောတော်မူသည်။
ရေကြည်ရွာ၊ ပမ္မတီး
ရေကြည်ရွာ(Yaekyi)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ ပမ္မတီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၉၇ ဖြစ်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်း​တော်​ရှေ့ ဆရာတင်
နန်း​တော်​ရှေ့ဆရာတင်(၁၈၉၄-၁၉၄၉) ' သည် မြန်မာ့ဂီတ​လောကတွင်ထင်ရှား​ကျော်ကြားလှ​သော ဂီတစာဆိုကြီးတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ဆရာတင်​ရေးသားခဲ့​သော သီချင်းများမှာ ယ​နေ့တိုင် ​​ကျော်ကြား​နေဆဲဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ
မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၂၅၆ ခုနှစ်၊ ၁၈၉၄-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့ နန်းတော်ရှေ့ရပ်နေ မြို့စားရေးမင်း ဦးမှန်နှင့် ဒေါ်မမတို့က ကြည့်မြင်တိုင် ထီးတန်းရပ်တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်အမည်မှာ မောင်မောင်တင် ဖြစ်သည်။ ဝန်စာရေးဦးကြီးမှာ ဆရာတင်၏ ဦးလေး(အဖမျိုးရိုး)ဖြစ်သည်။ (လူထုဒေါ်အမာ ရေးသားသည့် ပြည်သူချစ်သော အနုပညာ သည်များစာအုပ်တွင် မန္တလေး မြို့အရှေ့ပြင်၊ စကျင်ဝ အရပ်၌ မွေးသည် ဟု ဆိုသော်လည်း ဦးသော်ဇင် ရေးသည့် နန်းတော်ရှေ့ဆရာတင် စာအုပ်တွင် ကြည့်မြင့်တိုင် ထီးတန်းရပ်တွင် မွေးသည်ဟု ဆိုသည်။) ၆ နှစ်သား အရွယ်တွင် တောင်ဒွာလောင်းရပ်ရှိ ဦးစံအေး နေအိမ် မူလတန်းကျောင်းတွင် ၄ တန်း အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဝက်စလီယံ ယောက်ျားလေးကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီး ခုနစ် တန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဂီတစာဆို
ကွန်ပေါင်ဒါ(ခေါ်) ဆေးစပ်သူ၊ ပတ္တလားဆရာ၊ အငြိမ့်တီးဝိုင်းအဖွဲ ခေါင်းဆောင်၊ အငြိမ့် သီချင်းရေးဆရာ၊ ဓာတ်ပြားသီချင်းရေးဆရာ၊ အငြိမ့်ထောင်ဆရာ၊ စန္ဒရားဆရာ၊ အဆိုတော်၊ ဇာတ်ထောင်ဆရာ၊ ဇာတ်မင်းသားကြီး၊ ရုပ်စုံသဘင် သီချင်းရေးဆရာ၊ ရုပ်သေးမင်းသမီး၊ ရာဇဝတ်အုပ်၊ အသံတိတ်ရုပ်ရှင် သီချင်းရေးဆရာ စသည့် အလုပ်အကိုင်များ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဆရာတင်သည် အသက် (၂၀) မတိုင်ခင်ကပင် သီချင်းများစရေးခဲ့သည်။ ဂီတတွင် အထူးစိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီး၊ အသက် ၂၂ နှစ် အရွယ်တွင် မယ်အေးလေးက ပို့တဲ့မေတ္တာသီချင်းအား ပထမဆုံး ရေးသား၍ ယုဇန အေးစိန်အငြိမ့်မှ မအေးစိန်အား ပူဆာ၍ ဆိုခိုင်းခဲ့သည်။ နန်းတော်ရှေ့  ချစ်တီးဘုရားကျောင်းအနီး နေထိုင်သူဖြစ်၍ နန်းတော်ရှေ့ ဆရာတင်ဟု မအေးစိန်က အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထိုမှ ယုဇနအငြိမ့်၌ ပတ္တလား ဆရာအဖြစ် ခြေစုံပစ် ဝင်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၄၉ ခု၊ မတ်လ ၁၂ ရက် မန္တလေးမြို့ကို ကရင်များ အသိမ်းတွင် နန်းရှေ့ ခင်မကန်ကျောင်းတိုက် ဆရာတော် ဦးသုမနကျောင်းတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဆရာတင်သည် ဇနီး(၄)ယောက် (ဦးသော်ဇင် စာအုပ်တွင် ၆ယောက်)နှင့် သားသမီး(၁၃)ယောက် ရှိခဲ့သည်။ ဇာတ်သဘင်လောက၌ ရွှေမန်းညွန့်လှိုင်နှင့် ရွှေနန်းတင်တို့ နှစ်ဦးမှာ နန်းတော်ရှေ့ ၏ သားသမီးများဖြစ်ကြသည်။ ဆရာတင်မှာ ဒေါ်သင်၊ ဒေါ်တင်(မင်းသမီး ပေါ်လင်တင်)၊ ဒေါ်သိန်းမြနှင့် တံခွန်တိုင်သူ ဒေါ်မြသောင်းခင် ဟူ၍ ဇနီး ၄ ဦး ရှိခဲ့ပြီး၊ ဇာတ်မင်းသား ရွှေနန်းတင်မှာ ဆရာတင်နှင့် ဒေါ်တင် (မင်းသမီး ပေါ်လင်တင်) တို့က ဖွားမြင်သည့် သားဖြစ်သည်။
အဝကုဇ္ဇသုတ်
ဋီကာ၌ -“သံဝိဒဟနပညာ” အဖွင့် ပါရှိပါသည်။
ပုကလေး၊ ဦး
သတင်းစာဆရာ ဦးပုကလေး သည် ဝန်ကြီးချုပ်များ နှင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း တို့၏ သတင်းထောက် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
သတင်းစာဆရာဘဝ
ကြယ်တံခွန် သတင်းစာကို ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး အမျိုးသားရေးကို လှုံ့ဆော်ခဲ့သည်။ ထိုသတင်းစာတွင် သတင်းများကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ရေးသားခဲ့သည့်အတွက် သတင်းစာ နယ်ပယ် တွင် နာမည်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ သို့သော် ငွေကြေး အခက်အခဲကြောင့် ကြယ်တံခွန် သတင်းစာ ကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၃ ရက် ၁ ကြိမ်ထုတ် ပညာအလင်း စာစောင် ကို ထုတ်ဝေပြန်သည်။ ထိုစာစောင်သည်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ရပ်ဆိုင်းသွားရာ မြန်မာ့အလင်း သတင်းစာ တွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင် ခဲ့သည်။ အရေးကြီးသော သတင်းများကို ကိုယ်တိုင်သွားရောက် ယူခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးချုပ် သတင်းထောက်
ထို့နောက် သူရိယ သတင်းစာတွင် လုပ်ကိုင်နေစဉ် ဆရာစံ သူပုန်ထမှုတွင် ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာ သတင်းထောက်အဖြစ် မြန်မာပြည်တွင် ပထမဦးဆုံး ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီ မြန်မာ့သတင်းစာ မိတ်ဆက်အဖွဲ့ဝင် အဖြစ် တရုတ်ပြည်သို့ သွားရောက်လေ့လာခဲ့သည်။ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသော အခါ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးစော၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးပု၊ ဝန်ကြီးချုပ် ဒေါက်တာဘမော် တို့၏ သတင်းထောက် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၅၀ ဧပြီ ၂၈ ရက်တွင် အစိုးရပြန်ကြားရေးသတင်းဌာန သတင်းထောက်အဖြစ် ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနု နှင့် အတူ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်သို့ လိုက်ပါသွားစဉ် ဝန်ကြီးချုပ်၏ ကိုယ်ရံတော် သက်တော်စောင့် ကပ္ပတိန် ဦးမြင့်၏ ပစ္စတို မှ မတော်တဆ ကျည်ထွက်ကာ ဦးမြင့် ၏ လက်ဖဝါး နှင့် ဦးပုကလေး ၏ လက်ဝါး၊ ပေါင်၊ ဆီးစပ် တို့ကို ကျည်မှန်ခဲ့သည်။ ၂၉ ရက် ည ၁၀ နာရီ ၂၀ မိနစ် တွင် ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီး ၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ဦးပုကလေး သည်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဆိပ်ကြီးရွာ၊ ရေကျော်ကြီး
ဆိပ်ကြီးရွာ၊ ရေကျော်ကြီး
သပြေဆိပ် (အထက်)
သပြေဆိပ် (အထက်)
အသင်္ခတလက္ခဏသုတ်
ဥပါဒ်၊ ဌီ၊ ဘင်တို့၏ မထင်ရှားခြင်းဟူသော အသင်္ခတလက္ခဏာ ၃-ပါးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ရခိုင်သမက်တက်
ရခိုင်အပျိုလူပျိုတို့ အရွယ်ရောက်လျှင် လူငယ်ချင်းချစ်ကြိုက်၍ လက်ထပ်မင်္ဂလာဆောင်ခြင်းများ ရှိသကဲ့သို့ အများအားဖြင့် မိဘများက အိမ်ထောင်ဘက်ကို ရွေးချယ်ပြီးသည်များသည်။ ရခိုင်လူမျိုးသည် မိဘစကားကိုနာခံတတ်သူများဖြစ်သဖြင့် မိဘများ၏အစီအမံကိုလက်ခံတတ်လေ့ရှိသည်။ သားသမီးများအချိန်တန်အရွယ်ရောက်လာလျှင် အိမ်ထောင်ဖက်ကို အများအားဖြင့်မိဘများက ရွေးချယ်ပေးသောဓ‌လေ့သည် ရခိုင်လူမျိုးတွင် ယခုခေတ်ချိန်ထိခေတ်စားလျက်ရှိသည်။ ရှေးရိုးအစဉ်အဆက် ကျင့်သုံးလာခဲ့သော ရခိုင်လူမျိုးတို့၏ လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲဓလေ့သည် ဗမာလူမျိုးနှင့်မတူ တမူထူးခြားသော ဓလေ့ထုံးစံများဖြစ်သည်။
ရခိုင်ရိုးရာမင်္ဂလာဆောင်မှာ ဗမာရိုးရာမင်္ဂလာဆောင်နှင့်မတူ တမူထူးခြားသည်။ သမီးရှင် (သတို့သမီး) နှင့် သမက်ရှင် (သတို့သား) လက်ထက်ထိမ်းမြားသောမင်္ဂလာဆောင်ပွဲကို ရခိုင်စကားတွင် “သမက်တက်ပွဲ” ဟုခေါ်သည်။ ယောက္ခမအိမ်သို့ သမက်ကိုတင်ပို့ရသောကြောင့်လည်းကောင်း၊ လက်ထပ်ရန်သွားရသောကြောင့်လည်းကောင်း “သမက်တက်” ဟုခေါ်ရခြင်းဖြစ်သည်။ ဂွ၊ သံတွဲ၊ တောင်ကုတ်၊ ကျောက်ဖြူ၊ မာန်အောင်နှင့် အခြားသော ရခိုင်မြို့နယ် ဒေသများတွင် အနည်းငယ်ကွဲလွဲချက်ရှိသည်။
သမီးတောင်းခြင်း
ပထမယောက်ျား‌လေးဘက်မှ မိန်းမပျိုကိုကြိုက်လျှင် အရပ်မှအမျိုးသမီးကြီးမှတဆင့်ပြောကြားရပြီး ရက်တည့်မတည့် ဇာတာများယှဉ်ပြီး စိစစ်ရသည်။ ထို့နောက် ကောင်းသောရက်ကိုရွေးချယ်ပြီး စေ့စပ်ကြောင်းလမ်း ပြုလုပ်သည်။
စေ့စပ်ကြောင်းလမ်းခြင်းမင်္ဂလာ (အသွင်းနှင်းခြင်း၊ ပန်းဆင်ခြင်း)
စေ့စပ်ကြောင်းလမ်း မင်္ဂလာပွဲကို သမီးရှင်အိမ်တွင် ပြုလုပ်သည်။ ပထမဦးစွာ သမီးသျှင်ထိုင်ရန်နေရာ၏ လက်ဝဲလက်ယာဘက်တွင် အမျိုးသမီး(အိမ်ထောင်သည်နှစ်ဦး) ထိုင်ရသည်။ ဆွေမျိုးများနှင့်ဖိတ်ကြားထားသောဧည့်သည်များက ယင်းတို့၏ ရှေ့တွင် နေရာယူရသည်။ ထိုအချိန်တွင် သမီးသျှင်ထွက်မလာရ‌သေးပေ။ သတ်မှတ်ထားသောမင်္ဂလာအချိန်ရောက်သောအခါ သမက်သျှင် (သတိုးသား) ဘက်မှ ဆွေမျိုးပရိသတ်များလာရောက်သည်။ လာရောက်သောအခါ သမီးသျှင်ကိုဆင်မြန်းပေးရန် ပန်းများနှင့်စားစရာမုန့်အချိုများ၊ ကောက်ညှင်းပေါင်းများကို ငွေဖလားထဲတွင် ထုံးတမ်းစဉ်လာနှင့်အညီထည့်၍ ယူလာရသည်။ ငွေဖလားဦးရေမှာလည်း မဂဏန်းအရေအတွက်တိုင်း ကြိုက်သလိုအသုံးပြုနိုင်သည်။ သမီးသျှင်သည် အမျိုးသမီးအရံတဦးနှင့်အတူထွက်လာပြီး သတ်မှတ်ထားသောနေရာတွင် ထိုင်ရသည်။ ပန်းများ၊မုန့်များနှင့်အတူ သမက်သျှင်မိဘများထံမှ သမီးသျှင်အား စေ့စပ်ကြောင်းလမ်းခြင်း၊ ရခိုင်အခါ် (ကတိသစ္စာပြုခြင်း) အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် သားသျှင်ဘက်မှ အမိ (သို့မဟုတ်) သမီးသျှင်ဘက်မှ အမိက ဆင်မြန်းပေးရသည်။
ထို့နောက်လက်ဝတ်ရတနာများကို ရွှေကျပ်ချိန်ဖြင့်ပီးပြီး အသွင်းပီးဆောင်ရသည်။ ထိုရတနာဆင်မြန်းခြင်း၊ သမီးသျှင်အား ပန်းပန်ပီးခြင်းပြုလုပ်သူကို သမီးသျှင်က အရိုအသေပြုကန်တော့ပြီးလျှင် စိစပ်မင်္ဂလာအောင်မြင်ပါတော့သည်။
မင်္ဂလာလက်ထပ်မည့်နိရက်ကို ယင်းအချိန်မှာပင် နှစ်ဦးနှစ်ဘက် ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးသတ်မှတ်ရသည်။ ဆွီမျိုးပရိသတ်များကို မင်္ဂလာရက်ကြေညာပီးရသည်။ ထို့နောက် ကြွရောက်လာသော နှစ်ဦးနှစ်ဘက်ဆွီမျိုးပရိသတ်များကို ဧည့်ခံကျွေးမွီးရသည်။ စိစပ်ပွဲပြီး၍ သမက်သျှင်ဘက်မှပြန်ကျသောအခါ သမက်သျှင်ဘက်မှယူလာသော ငွေဖလားထဲမှမုန့်အချိုများကို သမီးသျှင်ဘက်မှလက်ခံယူပြီးနောက် ယင်းဖလားထဲသို့ သမီးသျှင်ဘက်မှလည်း မုန့်များကို ပြန်ထည့်ပီးရသည်။
လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲ
လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲတွက် မင်္ဂလာပွဲတင်ကို တရက်ကြိုတင်ပြုလုပ်ရသည်။ မင်္ဂလာပွဲတင်သည် လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲအတွက် ရှိဦးစွာဆောင်ရွက်ရသော အလုပ်ဖြစ်သည်။ ယင်းပွဲကို သမီးသျှင်အိမ်၌သာပြုလုပ်ရသည်။ မင်္ဂလာပွဲနိရောက်သောအခါ ယင်းနိမိုးထက်အရုဏ်တွင် သမီးသျှင်သမက်သျှင်ရို့အား မိမိအိမ်များမှာပင် မြတ်စွာဘုရားအားဦးထိပ်ထား၍ ဘုန်းကြီးငါးပါးအား မင်္ဂလာဆွမ်းကပ်ပြီး မင်္ဂလာပရိတ်နာရသည်။ အဘိုးအဘောင်လူကြီးမိဘများကိုကန်တော့၊ မင်္ဂလာစကားတတ်ကျွမ်းသူများက နံ့သာရည်များဖြင့်ပတ်ဖြန်းခြင်းများပြုလုပ်ကာ မင်္ဂလာမြှောက်ရသည်။ ပရိတ်နာရာတွင် ပရိတ်ကြီးမှာ လက်ထက်မင်္ဂလာပွဲအတွက် အဓိကအရေးကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ရှိဦးစွာ မင်္ဂလာစားပွဲငယ်ကို ပျင်ဆင်ရသည်။
ယင်းစားပွဲတွင်ပါဝင်ရမည့်အချက်များမှာ-
သီးသန့်ပြုလုပ်ထားသော မင်္ဂလာစားပွဲကိုစားပွဲခင်း၍ အပေါ်တွင်စပါးဖြူးထားသည်။ ဖြန့်ကြဲထားသောစပါးပေါ်တွင် ဘဲဥပုံမင်္ဂလာကြွီလောင်ပန်းကြီးတွင် ကောက်ညှင်းနှင့်ထမင်းများထည့်၍ တင်ထားရသည်။ ယင်းထမင်းပေါ်တွင် ချက်ပြီးသားခြီလက်အမွှီးစုံသော ပုစွန်တုပ်ကြီးနှစ်ကောင်၊ အမွှီးစုံအကြီးခွံပါသော ငါးကန်သားနှစ်ကောင်၊ ဘဲဥနှစ်လုံး၊ မြောက်ဥ (ခေါ်) ကင်းစွန်းဥနှစ်ဥနှင့် အခွံနွှာပြီးသောနှပျိုးသီးနှစ်လုံးစီဖြင့် ပျင်ဆင်ထားရသည်။ ငါး၊ ပုစွန်၊ ဥ၊ သီးနှံစပါးပေါကြွယ်စီရန် အတိတ်နမိတ်ယူထားခြင်းဖြစ်သည်။ စပါးများထဲတွင် ရွှေဒင်္ဂါး၊ ငွေဒင်္ဂါးများမြှပ်နှံထားရသည်။ ရွှေငွေပွားများအောင် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။
သမီးသျှင်ထိုင်သောနီရာလက်ယာဘက်တွင် ရီစင်အိုးဟုခေါ်သော ကြီးအိုးငယ်နှစ်လုံးတင်ထားရသည်။ ကြီးအိုးအပြင်ဘက်ပတ်လည်ကို မင်္ဂလာပရိတ်ခြည်ဖြင့် ပတ်ထားပီးရသည်။ ကြီးအိုး၌ရီထည့်ထားပြီး သပြီပန်း၊ အချိန်ခါကောင်းသတ်မှတ်သောစာရွက် (အခါစာ) ရို့ကို ထိုးထားရသည်။
ထမင်းလောင်ပွန်း၏လက်ဝဲဘက်တွင် လောင်ပွန်းငယ်များတင်ပြီး ယင်းလောင်ပွန်းငယ်အသီးသီးတွင် ကြက်တကောင်လုံးအူအသဲစုံစွာ ငရုတ်သီးမပါဘဲ ချက်ရသည်။ ပုစွန်တုပ်ကို အကောင်မပျက်ကျော်ရသည်။ ရွှေဖရုံသီးချက်ထည့်ရသည်။ ကျန်လောင်ပွန်းနှစ်ခုတွင် ကြက်နှင့်ပုစွန်ပဲ ထည့်ရသည်။ ကြက်နှစ်လောင်ပွန်း၊ ပုစွန်နှစ်လောင်ပွန်း၊ ရွှေဖရုံသီးနှစ်လောင်ပွန်းဖြစ်သည်။ မင်္ဂလာလက်ဆုံထမင်းပွဲတွင် ငကန်သား (အကြီးဟိသောငါး)၊ ကြက်သား၊ ဘဲဥ၊ ပုစွန်၊ မြောက်ဥ၊ ကင်းစွန်းဥ၊ ချိုင်ပေါင်ဟင်းများထည့်ထားသည့် ဟင်းဇားပန်းကန်ကတဖက် ထားဟိသည်။ ပုစွန်ဆိုလျှင် နှခွမ်းမွှီးမျှင်မပြတ်စီရ။ အကျိုးအပဲ့အနာအဆာများမပါစီရန် အထူးဂရုပြုရသည်။
အထက်ပါ မင်္ဂလာပွဲပျင်ဆင်ခြင်းအလုပ်ကို ဘုန်းကြီးမကြွမှီ ပျင်ဆင်ထားရသည်။ ဘုန်းကြီးကြွလာပြီး ပရိတ်နာသည့်အခါ မင်္ဂလာစားပွဲမှာ ဘုန်းကြီးများရှိတွင် တည်ဟိနီရမည်။ ယင်းမင်္ဂလာစားပွဲရှိတွင် သမီးသျှင်က အမျိုးသမီးနှစ်ဦး လက်ဝဲလက်ယာရံ၍ ထိုင်ရသည်။ ထိုအရံအမျိုးသမီးနှစ်ဦးမှာ သမီးသျှင်မွီးရက်နှင့် နိနံသင့်သူများဖြစ်သည်။ ရှိဦးစွာသီလခံယူပြီးလျှင် ပရိတ်ကြိုးဖြင့် စည်းဝိုင်းချသည်။
သမက်တက်ခြင်း
သမက်သျှင်ဘက်မှ သမီးသျှင်ဘက်သို့လားသောအခါ သမက်သျှင်အဖ၊ အဘိုး၊ ဆွီမျိုး သက်ကြီးဝါကြီးများက ရှိမှဦးဆောင်လာလတ်ပြီး အမိ၊ အဘောင်စသောသက်ကြီးဝါကြီးမိမ္မများက နောက်မှလိုက်ရသည်။ ထို့နောက် အုပ်ထမ်းသူအညွန့်မိမ္မများက တယောက်ချင်းတန်းစီ၍ လျှောက်ရသည်။ အုပ်ထမ်းသူများမှာ မိမ္မချောမိန်းမလှများဖြစ်သည်။ ရှိဆုံးမှအညွန့်ပန်းအုပ်ကို သမက်သျှင်၏အစ်မ (သို့မဟုတ်) ဆွီမျိုးရင်းချာထဲက ထမ်းရသည်။ နောက်အုပ်များတွင် မုန့်အမျိုးမျိုး၊ နှပျိုးသီးများထည့်ကာ ထမ်းလာရသည်။ အုပ်ထမ်းသူများအတွက်လက်ဆောင်အဖြစ် ပုဝါပိုင်းများကို အုပ်များတွင်ချိုင်နှောင်ထားဟိသည်။ အုပ်များကို သမက်သျှင်တတ်နိုင်သည့်အလျှောက် (၇) အုပ် (၉) အုပ်ထားဟိသည်။
အုပ်ထမ်းသူများ၏နောက်နားတွင် သမက်သျှင်အဖွဲ့ပါသည်။ သမက်သျှင်၏ဦးသျှောင်နှင့် ရီစင်အိုးကို ရှိကသယ်ယူလာရပြီး သမက်သျှင်မှာ ခေါင်းပေါင်း၊ ပန်းဖော်တောင်ရှည်ပုဆိုး၊ လိုင်ထောင်အင်္ကျီ၊ ရင်ဖုံးပြင်ခံအင်းကျီများကိုဝတ်ဆင်ကာ ဓားရှည်လွယ်သူ၊ ယပ်ရှည်ကိုင်သူများခြံရံလျှက် လိုက်ပါလာရသည်။ ၎င်းရို့၏နောက်တွင် သမက်သျှင်၏အပေါင်းအဖော်များမှာ တေတ္တာနှင့်အိပ်ရာလိပ်များကို သယ်ဆောင်လာလတ်ပြီး ဗုံ၊ လင်ခွင်း၊ ပုလီတီးမှုတ်သူများနှင့် တပျော်တပါးတီးမှုတ်လိုက်ပါလာရသည်။