cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရင့်ရော်ပင်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ရင့်ရော်ပင်ရွာ (Yintyawpin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ တောင်ဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ဦးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၂၃ ဦး၊ မ ၂၆၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိန်ကုန်း (အရှေ့)ရွာ၊ ကျုံဝါး
ထိန်ကုန်း (အရှေ့)ရွာ၊ ကျုံဝါး
ပန်ပက် (သစ်)ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ပန်ပက် (သစ်)ရွာ (Pangpet (Thit))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၁ ဦး၊ မ ၂၂၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သလောက်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
သလောက်ရွာ (Thalauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ကြပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၇၀၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တမန်းသားသဲကုန်းတန်းရွာ၊ တမန်းသား
တမန်းသားသဲကုန်းတန်းရွာ၊ တမန်းသား
အင်္ဂလိပ်ခေတ်အုပ်ချုပ်သူများစာရင်း
ဗြိတိသျှအုပ်ချုပ်ရေးခေတ် အတွင်းအုပ်ချုပ်ခဲ့သူများ စာရင်းဖြစ်သည်။
ကန်းထရီးဂီတ
Country ဂီတသည် အမေရိကန်၏ ကျော်ကြားသော ဂီတအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ၁၉၂၀တွင် Southern United States မှ စတင်ခဲ့သည်။ ဤအမျိုးအစားသည် United States မှ အမျိုးအစားများ ဖြစ်သော folk, blues နှင့် western ဂီတမှ အခြေခံထားသည်။ country ဂီတသည် ballads နှင့် အကသီချင်းများနှင့် လိုက်ဖက်ပြီး ကြိုးတပ်တူရိယာများဖြစ်သော banjo, electric နှင့် အကူးစတစ်ဂီတာ၊ dobros နှင့် fiddles များဖြင့် ရိုးရှင်းသော စည်းဝါးများနှင့် တည်ဆောက်ထားသည်။ country ဂီတဟူသော ဝေါဟာရသည် ၁၉၄၀ အစောပိုင်း hillbilly ဂီတကို ဦးစားပေးရာမှ ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်းတေးဂီတတွင် အကျုံးဝင်ပြီး ၂၀ ရာစုအလယ်တွင် hillbilly ဂီတနှင့် တူညီသော ဇစ်မြစ်မှ ပြိုင်လျက်ပါဝင်သည်။ country ဂီတဝေါဟာရကို ယနေ့ခေတ်ပုံစံနှင့် မျိုးခွဲများကို ဖော်ပြရာ၌ အသုံးပြုသည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ်တွင် country ဂီတသည် ရေဒီယိုမှ လွှင့်တင်သော အများဆုံးနားထောင်သော ဂီတအမျိုးအစားဖြစ်လာခဲ့သည်။
ခမိုင်ယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ခမိုင်ယန်ရွာ(Hkamaiyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉ ဦး၊ မ ၁၀၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေလူးငှက်နီ
မြေလူးငှက်နီ (Chestnut Thrush) သည် ဟိမဝန္တာ အနောက်ပိုင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံတွင် သားပေါက်ပြီး အရှေ့တောင်အာရှ၊ ဟိမဝန္တာအရှေ့ပိုင်းတို့တွင် ဆောင်းခိုလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ထန်းတောကြီးရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ထန်းတောကြီးရွာ (Htantawgyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လက်ပံပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၆ ဦး၊ မ ၂၃၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိန်ကုန်းရွာ၊ ကျုံဝါး
လိန်ကုန်းရွာ၊ ကျုံဝါး
ခဆွတ်ရဒိုင်းဘူတာ
ခဆွတ်ရဒိုင်းဘူတာ  (桂台駅 ခဆွတ်ရဒိုင်း - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ အဘရှိရိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြစ်ကျိုးလေး
မြစ်ကျိုးလေး
ကွန်ပျူတာ
ကွန်ပျူတာ (computer)ဆိုသည်မှာ ထည့်သွင်းထားသော ပရိုဂရမ် သို့မဟုတ် အစီအစဉ်တကျ ညွှန်ကြားချက်များအတိုင်း အချက်အလက် များကို စီမံခန့်ခွဲပေးသော ကိရိယာဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာများသည် ညွှန်ကြားချက်များပေါ် မူတည်၍ ဂဏန်းသင်္ချာနှင့်ယုတ္တိဗေဒ ဆိုင်ရာတွက်ချက်မှုများကို အစီအစဉ်တကျ အလိုအလျောက် စွမ်းဆောင်နိုင်သည်။ ကွန်ပျူတာတစ်ခုတွင် အခြေခံအားဖြင့် အချက်အလက်များကို သိမ်းဆည်းရန် မှတ်ဉာဏ်၊ ဂဏန်းသင်္ချာနှင့် ယုတ္တိဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများ ပြုလုပ်သော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုနှင့် ထိုသို့တွက်ချက်မှုများကို မှတ်ဉာဏ်အတွင်း သိမ်းဆည်းထားသော ညွှန်ကြားချက်များအတိုင်း စီစဉ်ကွပ်ကဲပေးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ပါဝင်သည်။ ကွန်ပျူတာတွင်းသို့ အချက်အလက်များ ထည့်သွင်းရန်နှင့် ကွန်ပျူတာမှ တွက်ချက်ပေးလိုက်သောအချက်အလက်များကို သိမ်းဆည်းရန် ကွန်ပျူတာအရံပစ္စည်းများကို အသုံးပြုသည်။ ကွန်ပျူတာ၏ အတွက်အချက် အစိတ်အပိုင်းသည် အချက်အလက်များကို ဖတ်ယူ၊ တွက်ချက်၊ သိမ်းဆည်းရန် ညွှန်ကြားချက်များကို အစီအစဉ်တကျ တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆောင်ရွက်သည်။ အခြေအနေထိန်း ညွှန်ကြားချက်များက ထိုညွှန်ကြားချက်များ၏ ဆောင်ရွက်ပုံ အစီအစဉ်ကို ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ပထမဆုံးသော အီလက်ထရောနစ် ကွန်ပျူတာများသည် ၂၀ ရာစု အလယ်ပိုင်းက စတင်ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ထိုရှေးဦးကွန်ပျူတာများမှာ အခန်းတစ်ခန်းစာမျှ ကြီးမားပြီး ခေတ်ပေါ်တစ်ကိုယ်ရေသုံး ကွန်ပျူတာ (personal computer-PC) ရာပေါင်းများစွာနှင့် ညီမျှသောစွမ်းအားကို သုံးစွဲခဲ့သည်။ ယနေ့ခေတ်ပေါ် ကွန်ပျူတာများမှာမူ ထိုရှေးဦး ကွန်ပျူတာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက အဆ သန်းပေါင်းများစွာ ပို၍ တွက်ချက်စွမ်းဆောင်နိုင်သည့်အပြင် အရွယ်အစား ပမာဏလည်း အဆပေါင်းများစွာ သေးငယ်သည်။ အချို့ ကွန်ပျူတာများသည် အိတ်ဆောင် သယ်ယူသွားနိုင်လောက်အောက် သေးငယ်ပြီး အားဖြည့်သွင်းရာ၌လည်း ဓာတ်ခဲအသေးစားများကိုပင် အသုံးပြုနိုင်သည်။ နည်းပညာခေတ်၏ ပြယုဂ်များဖြစ်သည့် သဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးရှိသော တစ်ကိုယ်ရေသုံးကွန်ပျူတာများကို လူအများစုက ကွန်ပျူတာဟု ခြုံငုံ မှတ်ယူခေါ်ဝေါ်နေသော်လည်း အိတ်ဆောင်သီချင်းဖွင့်စက်များမှစ၍ တိုက်ခိုက်ရေးလေယာဉ်များအထိသော်လည်းကောင်း၊ ကစားစရာအရုပ်များမှစတင်ကာ စက်ရုပ် (Robot) များအဆုံးသော်လည်းကောင်း ကွန်ပျူတာများကို ထည့်သွင်းမြုပ်နှံထားသည်ကို တွေ့ရသည်။
သမိုင်း
ရှေးယခင်က ကွန်ပျူတာကို အမည်တစ်ခု သတ်မှတ်ရန်အလွန် ခက်ခဲခဲ့သည်။ ယခုအချိန်တွင် ကွန်ပျူတာကို အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် သတ်မှတ်‌ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အစောဆုံးတွက်ချက်မှုပစ္စည်းသည် အရိုးထွင်းစာပုံစံဖြစ်နိုင်ခြေရှိပြီး နောက်ပိုင်း မြေဆီဩဇာကောင်းခဲ့သော လခြမ်းဒေသ(ယခု- အီရန်၊အီရတ်၊တူရကီ၊ဆီးရီးယားစသည့်ဒေသတဝိုက်)က မှတ်တမ်းများတွင် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များ၊ မျိုးစေ့များ စသည်တို့ကိုရေတွက်မှတ်တမ်းပြုရာ၌သုံးသော ရွှံ့စေးလုံးလေးများ၊ ရွှံ့စေးဒုချွန်လေးများပါဝင်ကြပြီး ထိုပစ္စည်းလေးများကို မဖုတ်ရသေးသော ရွှံ့ဘူးများတွင်အလုံပိတ်ထည့်ထားကြသည်။ တရုတ်ပြည်ကဲ့သို့ အရှေ့အာရှ၌ ရေတွက်ရာတွင်သုံးသော မျည်းဖျောင့်တိုဖြင့်ဆွဲခြစ်မှတ်သားခြင်း(နမူနာ-, , )သည်လည်း တွက်ချက်မှုသဘော ဥပမာတစ်ခုဖြစ်၏။
တွက်ချက်မှုပိုင်းအတွက် မူလအစက တွက်ချက်ပေသီး(Abacus)များကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ပေသီးသည် ပထမဆုံးဂဏန်းပေါင်းစက်ပင်ဖြစ်သည်။ ရိုမန်ပုံစံ ထိုတွက်ချက်ပေသီးစက်မျိုးကို ဘီစီ ၂၄၀၀ခန့်က ဘာဘီလုံခေတ်(Babylonia)တွင်သုံးသော ပစ္စည်းများမှတဆင့်တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ ဂရိပုံစံပေသီးတွက်စက်ကို ဘီစီ ငါးရာစုခန့် ၊ တရုတ်ပုံစံပေသီးတွက်စက်ကို ဘီစီ နှစ်ရာစုခန့်၌ သုံးခဲ့ကြောင်း သက်သေအထောက်အထားများမှတစ်ဆင့် သိရသည်။
အလယ်ခေတ်အရောက်တွင် ဥရောပ သင်္ချာ နှင့် အင်ဂျင်နီယာ ပညာရှင် Wilhelm Schickard က ၁၆၂၃ခုနှစ် တွင် ပထမဆုံး စက်ပစ္စည်းနှင့်တွက်ချက်သောဂဏန်းပေါင်းစက်(Calculators) တစ်ခုကို တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်းယခုခေတ်တွင် ၎င်း ကိရိယာDevice ကို (Calculators) ဟုခေါ်ဆို၍ မရတော့ပေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းကိရိယာသည် Programme ပါဝင်ခြင်းမရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၁၈၀၁ ခုနှစ် တွင်  Joseph Marie Jacquard သည် Textile ယက်ကန်းစက်ကို အခြေခံပြီး Punched Paper Cards Series ကို အသုံးပြုပြီး သူ၏ ယက်ကန်းစက်ကို အလိုအ‌​လျောက် အလုပ်လုပ်စေခဲ့သည်။ Jacquard ၏ ယက်ကန်းစက်မှ ရလဒ်သည်  ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်လာစေဖို့ရန် အကြောင်းရင်း တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ၁၈၃၇ ခုနှစ် တွင် Charles Babbage သည် Programmable Mechanical Computer ကို စတင် Design ရေးဆွဲခဲ့သည်။ Analytical Engine ဟုအမည်ပေးခဲ့သည်။ ၁၈၉၀ ခုနှစ် အရောက်တွင် US Census က Punched Card အတွက် ကြီးမားသော Scale Automated Data Processing  စွမ်းဆောင်ရည်ရှိအောင် Tabulating Machines ကို Herman Hollerith က Designed ရေးဆွဲခဲ့သည်။ Computing Tabulating Recording Corporation ( ယခုအခါ IBM ဖြစ်လာသည် ) က ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉ ရာစု အကုန်အရောက်တွင် IBMများသည် အသုံးဝင်သောအရာတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၎င်းသည် လူတို့အတွက်လိုအပ်လျက်ရှိ‌နေသည်ကို သက်သေပြလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် Punched Card, Boolean Algebra], The Vacuum Tube (Thermionic Value) နဲ့ Teleprinter တွေ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၂၀ ရာစု အတောအတွင်းတွင် သိပ္ပံပညာသည် များစွာတိုးတက်မှုရှိလာခဲ့ပြီး Analog Computer များလည်း တိုးတက်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်း Analog Computer များသည် Programmable မဖြစ်သည့်အပြင် အခုခေတ် Digital  များ၏ တိကျသော စွမ်းဆောင်ရည်များလည်း ပါဝင်ခြင်းမရှိသေးပေ။
ပရိုဂရမ်
ခေတ်ပေါ်ကွန်ပျူတာများနှင့် အခြားသော စက်ကိရိယာများ၏ အဓိကကွာခြားချက်မှာ ခေတ်ပေါ် ကွန်ပျူတာများ၏ ညွှန်ကြားချက်များကို လိုအပ်သလို ပြောင်းလဲပြင်ဆင် ရေးသားနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့်ဆိုသော် (ခေတ်ပေါ်)ကွန်ပျူတာများကို စိတ်ကြိုက် ညွှန်ကြားချက်များ ပေး၍ လိုရာကို ဆောင်ရွက်စေနိုင်သည်။ ဗွန်နူမန် (von Neumann) တည်ဆောက်ပုံစနစ်ကို အခြေခံသော ခေတ်ပေါ်ကွန်ပျူတာ အများစုတွင် ကွန်ပျူတာ ညွှန်ကြားချက်များကို ကွန်ပျူတာ ဘာသာစကားများသုံး၍ ရေးသားခိုင်းစေနိုင်သည်။
ကွန်ပျူတာပရိုဂရမ်ဆိုသည်မှာ အမှန်တော့ ညွှန်ကြားချက်များ အစုအဝေးကြီးမျှသာ ဖြစ်သည်။ အချို့ပရိုဂရမ်များတွင် ညွှန်ကြားချက် အနည်းငယ်မျှသာ ပါဝင်နေနိုင်သလို browser၊ စာစီစာရိုက် စသည့်ကဲ့သို့ ပရိုဂရမ်များတွင် ညွှန်ကြားချက်ပေါင်း သန်းချီ၍လည်း ပါဝင်နေနိုင်သည်။ ခေတ်ပေါ်ကွန်ပျူတာများသည် စက္ကန့်ပိုင်းမျှအချိန်အတွင်း ညွှန်ကြားချက်များ သန်းထောင်ချီ၍ ဆောင်ရွက်တွက်ချက်နိုင်ပြီး အမှားအယွင်းလည်း မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်သည်။ ညွှန်ကြားချက်များ သန်းပေါင်းများစွာ ပါရှိသည့် ပရိုဂရမ် အကြီးစားများကို ပရိုဂရမ်မာ မြောက်မြားစွာသုံး၍ နှစ်ပေါင်းများစွာ အချိန်ယူကာ ရေးသားရပြီး ဆောင်ရွက်ရမည့် လုပ်ငန်း၏ ရှုပ်ထွေးမှုပေါ် မူတည်၍ အမှားအယွင်းများ ပါစမြဲပင် ဖြစ်သည်။
ပရိုဂရမ် တည်ဆောက်ပုံ
ပုံမှန်အားဖြင့် ကွန်ပျူတာညွှန်ကြားချက်များမှာ ရိုးရှင်းပါသည်။ ဥပမာ ဂဏန်းတစ်ခုနှင့် တစ်ခုပေါင်းခြင်း၊ အချက်အလက်များကို တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွှေ့ခြင်း၊ ကွန်ပျူတာနှင့် တွဲဖက်သုံးကိရိယာများကို အချက်ပြခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုညွှန်ကြားချက်များကို ကွန်ပျူတာ၏ မှတ်ဉာဏ်မှ ဖတ်ယူပြီး ဖတ်ယူရရှိသည့် အစဉ်အတိုင်း အတွက်အချက် အစိတ်အပိုင်းက တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဆောင်ရွက်သည်။ သို့သော် အထူးညွှန်ကြားချက်များကို သုံး၍ ရှေ့သို့ ကျော်၍သော်လည်းကောင်း၊ နောက်သို့ ဆုတ်၍သော်လည်းကောင်း ပရိုဂရမ်အတွင်းရှိ အခြားနေရာများကို ဆောင်ရွက်ရန် ခိုင်းစေနိုင်သည်။ ထိုသို့သော် ညွှန်ကြားချက်များကို အခုန်ညွှန်ကြားချက်များဟု ခေါ်သည်။ အခုန်ညွှန်ကြားချက်များကို သူ့မတိုင်မှီအရင် ညွှန်ကြားချက်များကို တွက်ချက်ရရှိထားသည့် ရလဒ်များပေါ်မူတည်၍ အခြေအနေအလိုက် ခုန်ကျော်ရန်လည်း ခိုင်းစေနိုင်သည်။ Many computers directly support subroutines by providing a type of jump that "remembers" the location it jumped from and another instruction to return to the instruction following that jump instruction.
တစ်နည်းအားဖြင့် ပရိုဂရမ်များကို တွက်ချက်ဆောင်ရွက်ခြင်းသည် စာအုပ်တစ်အုပ်ကို ဖတ်သည်နှင့် တူသည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် စာအုပ်တွင်းရှိ စာလုံး၊ စာကြောင်းများကို အစီအစဉ်တကျ ဖတ်လေ့ရှိကြသော်လည်း တစ်ခါတစ်ရံတွင် နောက်သို့ ပြန်လှန်ဖတ်ခြင်း၊ စိတ်မဝင်စားသည့် စာပိုဒ်များကိုလည်း ကျော်ဖတ်ခြင်းများကို ပြုလုပ်တတ်ကြသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ကွန်ပျူတာများသည်လည်း တစ်ခါတစ်ရံ ညွှန်ကြားချက်များကို အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ရှေ့ကျော်၊ နောက်ကျော် ထပ်ကာတလဲလဲ ဆောင်ရွက်တတ်သည်။ ဤသည်ကို ပရိုဂရမ်ဆောင်ရွက်မှု စီးဆင်းပုံ (flow of control) ဟုခေါ်သည်။ ထိုသို့ ခုန်ပြန်ကျော်လွှားပြီး ညွှန်ကြားချက်များကို ထပ်ကာတလဲလဲ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းကြောင့် ကွန်ပျူတာများသည် လူသားများ၏ ထိန်းကွပ်မှုမပါပဲ အလိုအလျောက် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဥပမာအားဖြင့် လူတစ်ဦးသည် အိတ်ဆောင်ဂဏန်းတွက်စက်ကို သုံး၍ ဂဏန်းနှစ်ခု ပေါင်းခြင်းစသည့် အခြေခံဂဏန်းသင်္ချာများကို ခလုပ်တစ်ခု၊ နှစ်ခု နှိပ်၍ လွယ်လင့်တကူ တွက်ချက်နိုင်သည်။ သို့သော် ၁မှ ၁၀⁠၀၀ကြားတွင်းရှိ ဂဏန်းအားလုံးကို ဂဏန်းတွက်စက်ဖြင့် ပေါင်းလိုပါက ခလုပ်များကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာနှိပ်ရန် လိုအပ်ပြီး ခလုပ်များ မှားယွင်းနှိပ်မိခြင်းများ ဖြစ်နိုင်သလို အချိန်ကုန်လူပင်ပန်းစရာပင် ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ ကွန်ပျူတာများကို ထိုသို့ပေါင်းရန်ကို ညွှန်ကြားချက် အနည်းငယ်မျှသုံး၍ လွယ်လင့်တကူ ခိုင်းစေနိုင်သည်။
mov #0, sum     ; sum ကို သုညလို့ သတ်မှတ်ပါ။ mov #1, num     ; num ကို တစ်လို့ သတ်မှတ်ပါ။ loop: add num, sum    ; num ကို  sum ထဲ ပေါင်းထည့်ပါ။ add #1, num     ; num ကို တစ်ပေါင်းပါ။ cmp num, #1000  ; num နှင့် ၁၀⁠၀၀ ကို နှိုင်းယှဉ်ပါ။ ble loop        ; num <= 1000, 'loop' သို့ နောက်ပြန်သွားပါ။ halt            ; ပရိုဂရမ်ကို ရပ်ပါ။
အထက်ပါ ပရိုဂရမ်ကို စတင်လိုက်ပါက ကွန်ပျူတာက ထပ်တလဲလဲ ပေါင်းတွက်ရမည့် အပိုင်းကို လူအကူအညီ ကွပ်ကဲမှု မပါပဲ အလိုအလျောက် တွက်ချက်ပေးပါမည်။ ထိုတွက်ချက်မှုသည် အမှားအယွင်းကင်းသလို ခေတ်ပေါ်ကွန်ပျူတာအများစုသည် ထိုတွက်ချက်မှုကို တစ်စက္ကန့်၏ အပုံတစ်သန်းပုံ တစ်ပုံမျှအတွင်း ဆောင်ရွက်နိုင်ပါလိမ့်မည်။
= အလုပ်လုပ်ပုံများ =
ယေဘုယျသုံး တွင် အဓိက လေးမျိုးမှာ ဂဏန်း သင်္ချာ နှင့် လော့ဂျစ် အစိတ်အပိုင်း (arithmetic and logic unit)၊ ထိန်းချူပ် အစိတ်အပိုင်း (control unit)၊ မှတ်ဉာဏ်(Memory Device) နှင့် အသွင်း အထုတ် ကိရိယာ (I/O) များတို့ ဖြစ်သည်။ ၎င်း အစိတ်အပိုင်း တို့ကို ဝါယာကြိုးများ အတွဲလိုက်ဖြစ်သော ဘတ်စ် များ ဖြင့် တွယ်ချိတ်ထားသည်။
ထိန်းချုပ် ဌာန
ထိန်းချုပ် ဌာန (control unit, often called a control system or Central Processing Unit CPU) သို့မဟုတ် စီပီယူ သည် ၏ အစိတ်အပိုင်း မျိုးစုံကို လမ်းဆောင်သည်။ ၎င်းသည် ပရိုဂရမ် ၏ ညွှန်ကြားချက်များကို တစ်ကြောင်းခြင်း ဖတ်ရှု ပြီး အဓိပ္ပာယ် ပြန်သည်။ ထိန်းချူပ် ဌာနသည် အဆင့်မြင့်သော များတွင် ၎င်းညွှန်ကြားချက် အစဉ်များကို မြန်ဆန်စေရန်အတွက် ခုန်ကျော် ဖတ်ရှု ခြင်း လုပ်လေ့ရှိသည်။
ထိန်းချုပ်ဌာန ၏ အဓိက မှာ ပရိုဂရမ် ကောင်တာ၊ နောက် ညွှန်ကြားချက် ကို ဘယ်နေရာမှ ဖက်ရှုမည် ကို မှတ်သားထားသော အထူး သိုလှောင်ရာ ရာဂျစ်စတာ တို့ဖြစ်သည်။
ထိန်းချုပ် ဌာန၏ အလုပ်များမှာ နောက် စီပီယူများတွင် ကွာခြားနိုင်သော်လည်း အခြေခံမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဂဏန်းသင်္ချာ နှင့် လော့ဂျစ်ဌာန
ဂဏန်း သင်္ချာ နှင့် လော့ဂျစ် အစိတ်အပိုင်း (Arithmetic and logic unit, ALU) ခေါ် အေအယ်လ်ယူ သည် ဂဏန်း သင်္ချာ နှင့် လော့ဂျစ် ဆောင်ရွက်မှု အပိုင်း နှစ်ခု ကိုလုပ်ဆောင်သည်။
ဂဏန်း သင်္ချာ လုပ်ဆောင်မှုတွင် ALU သည် အခြေခံများဖြစ်သည့် အပေါင်း၊ အနုတ်၊ အမြှောက်၊ အစား၊ တြီဂိုနိုမေတြီ ဖန်ရှင်များ နှင့် square root တို့ လုပ်ဆောင်သည်။ အချို့သော လုပ်ဆောင်မှု များမှာ ကိန်းပြည့်များတိုးတာ လုပ်ဆောင်နိုင်ပြီး အချို့မှာ တိကျမှု လျော့ကျနိုင်သော်လည်း ဒဿမ ကိန်း (floating point) မှ ကိန်းစစ် (real number) များအထိ လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ သို့သော်၊ မည်သည့် မဆို မည်မျှပင် ခက်ခဲသော အလုပ်ဖြစ်ပါစေ တစ်ဆင့်ခြင်း လွယ်ကူသော အဆင့်များအဖြစ် ပြောင်းလဲစေခြင်းဖြင့် စွမ်းဆောင်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် မည်သည့် မဆို ဘယ်လို ဂဏန်းသင်္ချာပြဿနာမဆို ဖြေရှင်းနိုင်ပြီး ၎င်း၏ အေယ်လ်ယူ က တိုက်ရိုက် ဖြေရှင်း၍မရပါက သွယ်ဝိုက်သောနည်းဖြင့် ဖြေရှင်းနိုင်သည်။
စူပါ ကွန်ပျူတာများသည် အေအယ်လ်ယူ များစွာပါပြီး တစ်ပြိုင်နက်တည်း များစွာသော ညွှန်ကြားချက်များကို လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ကွန်ပျူတာတွင် SIMD နှင့် MIMD များပါလျှင် ဂျီပီယူ ခေါ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်မှုများတွင် အေယ်လ်ယူက ဗက်တာ နှင့် မတ်ထရစ် တို့အတွက် ဂဏန်းသင်္ချာနည်းအဖြစ် ကူညီလုပ်ဆောင်ပေးသည်။
မှတ်ဉာဏ်(Memory Device)
ကွန်ပျူတာ မှတ်ဉာဏ် တစ်ခုကို ဂဏန်းများ ပို့သွင်း သို့မဟုတ် ဖတ်ရှုနိုင်သည့် အခန်းငယ် အတန်းများ အဖြစ် မြင်နိုင်သည်။ အခန်းတိုင်းတွင် လိပ်စာ (address) တစ်ခု ရှိပြီး ဂဏန်းတစ်လုံးသာ မှတ်ယူနိုင်သည်။ ကွန်ပျူတာကို အခန်းနံပါတ် ၁၃၅၇ တွင် ဂဏန်း ၁၂၃ ရေးပါဟုလည်းကောင်း၊ အခန်းနံပါတ် ၁၃၅၇ မှဂဏန်းကို အခန်းနံပါတ် ၂၄၅၆ မှဂဏန်း ဖြင့်ပေါင်း၍ အခန်းနံပါတ် ၁၅၉၅ သို့ ရေးပါဟုလည်းကောင်း ညွှန်ကြားနိုင်သည်။ ၎င်းဂဏန်းမှာ လက်တွေ့အားဖြင့် မည်သည့်ကိုမဆို ရည်ညွှန်းနိုင်သည်။ ဂဏန်းနံပါတ်များသာမက ကွန်ပျူတာ ညွှန်ကြားချက် များပင် ဂဏန်း အဖြစ် အလွယ်တကူ မှတ်ယူနိုင်သည်။ စီပီယူ အနေဖြင့် ၎င်းဂဏန်းမှာ မည်သည့် အကြောင်းဖြစ်သည်ဟု မခွဲခြားသောကြောင့် ပရိုဂရမ်ရေးသူ အနေဖြင့် မှတ်ဉာဏ် ကို ဂဏန်းအဖြစ်ထားပြီး စွယ်စုံ သုံးနိုင်သည်။
ခေတ်ပေါ် ကွန်ပျုတာ အားလုံးနီးပါးသည်မှတ်ဉာဏ်အခန်းများ၏ ရှစ်ခုပါ ဘစ် (bit) များကို ဘိုက် (byte) ခေါ် အစုအဖြစ် ထားရှိသိမ်းပေးသည်။ ဘိုက် တစ်ခုသည် ၀မှ ၂၅၅ အထိ၎င်း သို့မဟုတ် -၁၂၈ မှ +၁၂၇ အထိ၎င်း ၂၅၆ မျိုး မှတ်ယူနိုင်သည်။ ပို၍ကြီးသော ဂဏန်းများ ကိုမှတ်ယူရန် နောက် ဘိုက် တစ်ခု ထပ်ယူနိုင်သည်။ များသောအားဖြင့် ၂ ခု၊ ၄ ခု သို့မဟုတ် ၈ ခု တို့ဖြစ်ကြသည်။ အနှုတ် ဂဏန်းများကို မှတ်ယူရန် Two's complement သင်္ကေတ ကို အသုံးပြုရန်လိုအပ်သည်။ ကွန်ပျုတာ တစ်ခုသည် မည်သည့် အကြောင်းအရာမဆို ကိန်း ဖြစ်သာဖော်ပြ၍ရပါက သိမ်းပေးထားနိုင်သည်။ ခေတ်ပေါ် ကွန်ပျုတာများသည် မီမိုရီ ဘိုက်ပေါင်း ဘီလီရမ် သို့မဟုတ် ထရီလီရမ် အထိပင် ရှိကြသည်။
စီပီယူတွင် အထူးပြုလုပ်ထားသော ပင်မ မီမိုရီထက် များစွာ လျင်မြန်စွာ ရေးဖတ်နိုင်သော ရီဂျစ်စတာ မီမိုရီ ပါရှိသည်။ များသောအားဖြင့် စီပီယူ အမျိုးအစားပေါ် မှုတည်၍ ရီဂျစ်စတာ မီမိုရီပေါင်း တစ်ရာမှ နှစ်ရာ အထိ ပါရှိသည်။ ရီဂျစ်စတာ မီမိုရီကို မကြာခဏ အသုံးပြုသော ဒေတာ များကို ပင်မ မီမိုရီ သုံးရန်မလိုပဲ ဖတ်ရှုရန် သုံးသည်။
ကွန်ပျုတာ မီမိုရီတွင် အဓိက နှစ်မျိုးတို့မှာ random access memory ခေါ် RAM နှင့် read-only memory ခေါ် ROM တို့ ဖြစ်ကြသည်။ RAM ကို စီပီယူ အနေဖြင့် လိုအပ်သလို ရေးနိုင်ဖတ်နိုင်သော်လည်း ROM သည် အပြီးရေးသွင်းထားပြီး စီပီယူ အနေဖြင့် မရေးသားနိုင်ပဲ ဖတ်ရုံသာ ဖတ်နိုင်သည်။ များသောအားဖြင့် RAM ရှိ မှတ်သားထားသည်များကို ကွန်ပျုတာပိတ်သည်နှင့် ပျက်သွားသည်။ ROM ရှိ မှတ်သားထားသည်များမှာ ဆက်လက်ကျန်ရှိသည်။ ကွန်ပျုတာတွင် ROM သည် BIOS ခေါ် အထူး ပရိုဂရမ် မှ စက်မောင်းစနစ် ကို hard disk drive မှ RAM ပေါ်သို့ တင်ရန် ကွန်ပျုတာဖွင့်တိုင်း သုံးသည်။
အသွင်းအထုတ် ကိရိယာများ (Input/ Output)
I/O ခေါ် အသွင်း အထုတ် ကိရိယာများ သည် ပြင်ပ အရာများနှင့် ကွန်ပျူတာ တို့ သတင်း အချက်အလက် အပြန်အလှန် သယ်ယူရာ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာ၏ အသွင်း အထုတ် ပြုရာ ကိရိယာ ကို peripheral ဟု ခေါ်သည်။ တစ်ယောက်သုံး ကွန်ပျူတာ တစ်ခုတွင် အသွင်း ကိရိယာများ ဖြစ်သော ကီးဘုတ်၊ မောက်စ် နှင့် အထုတ် ကိရိယာများ ဖြစ်သော မော်နီတာ၊ ပရင်တာ တို့ ထုံးစံအားဖြင့် ပါသည်။
= အခြား အကြောင်းအရာများ =
Hardware
Computer ရဲ့ထိတွေ့ကိုင်တွယ်နိုင်သော အစိတ်အပိုင်းများသည် Computer Hardware များဖြစ်သည်။
Firmware
Firmware သည် ပထမဦးစွာ Hardware များကို သက်ဝင်လှုပ်ရှားစေပြီး Software များကအလုပ်စေခိုင်းစေနိုင်ရန် ကြားခံ ဆောင်ရွက်ပေးသော ညွှန်ကြားချက်များ (Instructions) ဖြစ်သည်။ Firmware သည် Hardware နှင့် Software ကြားမှ Interface တစ်ခုဖြစ်သည်။
ကွန်ပျူတာများ အလုပ်လုပ်ပုံ
thumb အခြေခံအားဖြင့် ကွန်ပျူတာများသည် အောက်ပါ အခြေခံ အဆင့်(၆)ချက်ကို လုပ်ဆောင်ပြီး အသုံးပြုရန် အဆင်သင့်အနေအထားသို့ ရောက်ရှိသည် -
အဆင့်(၁)-PSU - Power Supply Unit (PSU) မှ AC (Alternating Current) Voltage ကိုလက်ခံရယူပြီး DC (Direct Current) Voltage (၅)မျိုးကို ထုတ်ပေးသည်။
အဆင့်(၄)-Clock Generator – Crystal မှ ထုတ်ပေးသည့် Analog လှိုင်းအား Clock Generator IC မှ Digital Clock အဖြစ်ပြောင်းပေးသည်။
အဆင့်(၅)-Digital Clock- Digital Clock အား သက်ဆိုင်ရာ Frequency များသို့ အဆတင်၍ Motherboard ပေါ်ရှိ IC, Memory, Processor, ROM-BIOS, Chip set စသည့်အစိတ်အပိုင်း အသီးသီးသို့ ပေးပို့သည်။
အဆင့်(၆)-ROM-BIOS (က) POST (ခ)Boot Strapping (ဂ) Low Level Interfaces (က) POST – Power On Self Test - ကွန်ပျူတာမီးဖွင့်ချိန်မှစ၍ ကွန်ပျူတာစနစ်တစ်ခုလုံးတွင် တပ်ဆင်ထားသည့် Standard Devices များအား စတင်စစ်ဆေးပါသည်။ (Memory, Monitor, Keyboard, Hard Disk, CPU, Chip Set,…) (ခ) Boot Strapping - ကွန်ပျူတာအား အဆင်သင့်ဖြစ်စေရန် OS (Operating System)အား Memory ပေါ်သို့ တင်ပေးခြင်းကို ဆောင်ရွက်သည်။ (ကွန်ပျူတာစနစ်အား Boot လုပ်ရန် Drive A (System Disk)မှ Boot Record ၏ ပထမ Track, ပထမ Sector တွင်ရှိသော Master Boot Record မှ Boot Strap Program Code ကို Memory ပေါ်သို့တင်ပေးပြီး ၎င်းတွင်ပါရှိသည့် Instruction များအား CPU က ဆက်လက်လုပ်ဆောင်သည်။) (ဂ) Low Level Interfaces- BIOS သည် Hardware Devices များအချင်းချင်း အပြန်အလှန်ဆက်သွယ်ဆောင်မှုကို OS နှင့်အတူ ကူညီပံ့ပိုးပေးသည်။ (Memory မှ Hard Disk၊ Hard Disk မှ Memory သို့ Data များ အပြန်အလှန် ပေးပို့ဆက်သွယ်ခြင်းများကို ကူညီပံ့ပိုးပေးသည်)
စက်ကုန်းရွာ၊ အောက်
စက်ကုန်းရွာ၊ အောက်
ထိန်ကုန်း (အနောက်)ရွာ၊ ကျုံဝါး
ထိန်ကုန်း (အနောက်)ရွာ၊ ကျုံဝါး
သစ်ရာပင်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
သစ်ရာပင်ရွာ (Thityarpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ကြပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၇၀၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပူချယ် (အောက်)ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ပူချယ် (အောက်)ရွာ (Puchei (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၁ ဦး၊ မ ၂၂၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမန္တပို့ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
သမန္တပို့ရွာ (Thamantapoet)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ သမန္တပို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမန္တပို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၀ ဦး၊ မ ၉၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်လျှော်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နောင်လျှော်ရွာ (Nawnghlyaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟိုခဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၆၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုခဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၆၄ ဦး၊ မ ၂၂၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက်ကိုင်ညာရွာ၊ သက်ကိုင်ညာ
သက်ကိုင်ညာရွာ၊ သက်ကိုင်ညာ
ကိုင်းကုန်းရွာ၊ သက္ကယ်ကျွန်း
ကိုင်းကုန်းရွာ၊ သက္ကယ်ကျွန်း
ခဆွတ်နုမ - ဘုဒိုးခယေားဘူတာ
ခဆွတ်နုမ - ဘုဒိုးခယေားဘူတာ  (勝沼ぶどう郷駅 ခဆွတ်နုမ - ဘုဒိုးခယေား - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမနရှိခရိုင်၊ ခိုးရှူးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လေကန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
လေကန်းရွာ(Leikan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ လေကန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၁၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေကန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၀ ဦး၊ မ ၄၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၅၄ ဦး နေထိုင်သည်။
မဂဓတိုင်း
မဂဓတိုင်းသည် ယခုအခါ ဂယာနှင့် ပဋနာခရိုင်တို့၏အတွင်း၌ ပြန့်နှံ့၍ တည်ရှိခဲ့သည်။ ယင်း မဂဓတိုင်း၏ မင်းနေပြည်မြို့တော်သည် ဂိရိဗ္ဗဇ သို့မဟုတ် ရာဇဂဟ (ခေါ်) ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ယင်းရာဇဂဟမြို့သည် တောင်တို့ဖြင့် ဝိုင်းရံလျက် ရှိခဲ့သည်။ ယင်းတောင်တို့၏ အမည်မှာ -
ဤမြို့ကိုဖြတ်လျက် တပေါဒါမြစ် စီးဆင်းခဲ့သည်။ သေနာနီ နိဂုံးသည်လည်း မဂဓတိုင်း၏သာလျှင် တစ်ခုသော နှလုံးမွေ့လျော်ဘွယ်ရာ တောအရပ် ဖြစ်လေသည်။ ဧကနာလာ၊ နာလကဂါမ၊ ခါဏုမတ နှင့် အန္ဓကဝိန္ဒ တို့သည် ဤတိုင်း၏ထင်ရှားသောမြို့များ ဖြစ်လေသည်။ ဝဇ္ဇီတိုင်းနှင့် မဂဓတိုင်းတို့၏ အလယ်ကြား၌ ဂင်္ဂါမြစ်ကြီးသည် အပိုင်းအခြားဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုနေရာ၌ နှစ်ဖက်သောနိုင်ငံမင်းတို့၏တူညီသော အုပ်စိုးပိုင်ဆိုင်မှု ရှိခဲ့လေသည်။ အင်္ဂတိုင်းနှင့် မာဂဓတိုင်း၌ ရံခါရံခါတွင် စစ်တိုက်ခြင်းကို ပြုခဲ့သည်။ တစ်ကြိမ်က ဗာရဏသီမင်းသည် မဂဓ နှင့် အင်္ဂတိုင်း နှစ်တိုင်းလုံးကို မိမိလက်အောက်ခံပြု၍ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓခေတ်၌ အင်္ဂတိုင်းသည် မဂဓတိုင်း၏ လက်အောက်ခံဖြစ်လေသည်။
မဂဓနှင့် ကောသလ၌လည်း အကြိမ်များစွာ စစ်တိုက်ခြင်းပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ကာလ၌ အဇာတသတ်မင်းသည်လိစ္ဆဝီမင်းတို့၏ အကူအညီဖြင့် ကောသလတိုင်းအပေါ်၌ အောင်နိုင်ခြင်းကို ရရှိခဲ့လေသည်။ မဂဓတိုင်း၌ ဇီဝက ကောမာရဘစ္စသည် ဘာရတနိုင်ငံတွင် ထင်ရှားသော ဆေးဆရာဖြစ်လေသည်။ ဇီဝက၏ ဆေးပညာ သင်ကြားခဲ့ခြင်းသည် တက္ကသိုလ်မြို့၌ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ရာဇဂြိုဟ်မြို့၌ ရှဉ့်နက်တို့ကို အစာကျွေးရာ ဝေဠုဝန အရပ်သည် ထင်ရှားသော ဘုရားကျောင်းတော် ဖြစ်လေသည်။ ရာဇဂြိုဟ်မြို့၌ပင်လျှင် ပထမသိင်္ဂီတိပွဲတော်ကြီး ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ရာဇဂြိုဟ်မြို့၏အနီး၌လျှင် နာလန္ဒာသည် တစ်ခုသော ရွာငယ်ဖြစ်လေသည်။ မဂဓတိုင်း၏ တစ်ခုသော အလွန်ထင်ရှားသော ခံတပ်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယင်းကို ပြင်ဆင်မွမ်းမံခြင်းကို ဝဿကာရအမတ်ကြီးသည် ပြုစေခဲ့သည်။ နောက်ကာလ၌ မဂဓတိုင်း၏ မင်းနေပြည်မြို့တော်သည် ပါဋလိပုတ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ အသောကမင်းခေတ်၌ ယင်းမြို့၏နေ့စဉ်ဝင်ငွေမှာ လေးသိန်းကျပ် ဖြစ်လေသည်။
ပျော်ဘွယ်စုရွာ
ပျော်ဘွယ်စု
မြေလူးငှက်ခေါင်းမဲ
မြေလူးငှက်ခေါင်းမဲ (Turdus dissimilis) သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ငှက် အထီး၊ အမ နှစ်ခုစလုံးသည် အောက်ပိုင်းတွင် အရောင်တူညီသော်လည်း ငှက်အထီး၏ အပေါ်ပိုင်းသည် အနက်ရောင်လုံးလုံးဖြစ်ပြီး အမမှာ မီးခိုးညိုရောင်သမ်းသည်။ ယင်းငှက်သည် သစ်တောအမြင့်ပိုင်းတွင် နေထိုင်လေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မန်းဖရွာ၊ ကျုံဝါး
မန်းဖရွာ၊ ကျုံဝါး
ခါ့သွတ်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ခါ့သွတ်ရွာ(Hkathut)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉ ဦး၊ မ ၁၀၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေလူးငှက်မဲ
မြေလူးငှက်မဲ (Turdus boulboul) သည် အရှေ့တောင်အာရှ၊ ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
​တောကြီး (အလယ်စု)ရွာ၊ တောကြီး
တောကြီး (အလယ်စု)ရွာ၊ တောကြီး
ရွှေဘိုစုရွာ၊ သက္ကယ်ကျွန်း
ရွှေဘိုစုရွာ၊ သက္ကယ်ကျွန်း
ဘရူနို မားစ်
ဘရူနို မား(စ်) (Bruno Mars) ၏ အမည်ရင်းမှာ Peter Gene Hernandez ဖြစ်ပြီး အမေရိကန် တေးရေးတေးဆိုနှင့် တေးသီချင်း ထုတ်လုပ်သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ် ဟိုနိုလူလူတွင် ကြီးပြင်းသည့် ဘရူနို မား(စ်) သည် ဂီတပညာရှင် မိသားစုမှ ဆင်းသက်လာသည့်အလျောက် ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် တေးသီချင်းများကို ဖန်တီးရေးသားခဲ့သည်။ ကလေးဘဝတလျှောက် မွေးရပ်ဇာတိမြေတွင် နေရာအသီးသီး၌ သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သည်။ အထက်တန်းအောင်ပြီးနောက် ဂီတလုပ်ငန်းကို ဆက်လက် လုပ်ဆောင်နိုင်ရန် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ The Smeezingtons အဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့ပြီး အခြားတေးသံရှင်များအတွက် တေးသီချင်းများကို စတင် ရေးသားပေးသည်။
ဖခင်ဖြစ်သူ Peter Hernandes မှာ ဂျူး၊ပေါ်တူဂီ အနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး မိခင် Bernie ကတော့ ဖိလစ်ပိုင်၊စပိန်အစပ် ဖြစ်သည်။ မိခင်မှာ hula dancer တစ်ယောက်ဖြစ်ပြီး ဖခင်မှာ percussion တီးခတ်သူဖြစ်သည်။
သူတို့မိသားစုတွင် သားသမီးခြောက်ယောက်ရှိသည်။ ဦးလေးဖြစ်သူက Bruno အသက်သုံးနှစ်အရွယ်တွင် စင်ပေါ်တက်သီချင်းဆိုခိုင်းရာမှ ဂီတကို စိတ်ဝင်စားလာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း မိသားစုပိုင် "The Love Notes" အဖွဲ့တွင် တစ်ပတ်ကို ငါးရက်ခန့် သီချင်းများ သီဆိုခဲ့သည်။ အသက်သုံးနှစ်အရွယ် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် လော့စ်အိန်ဂျယ်လိစ်မြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သည်။ အနုပညာအလုပ်များ လုပ်ကိုင်ရန် Bruno Mars အမည်ဖြင့် Motown Records နှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အောင်မြင်မှုမရခဲ့ပေ။ နောက်ပိုင်းတွင် တေးရေးနှင့် ထုတ်လုပ်သူ Phillip Lawrence တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ Phillip သည် Bruno အား Atlantic Records မှA&R Aaron Bay-Schuck နှင့် မိတ်ဆက်ပေးခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် Atlantic Records နှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။
Bruno Mars, Philip Lawrence နှင့် Ari Levine တို့ပူးပေါင်းကာ သီချင်းများ ရေးသားသီဆို ရောင်းချခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် record production အဖွဲ့ဖြစ်သော The Smeezingtons ကိုလည်း ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ထို record production team သည် အနုပညာရှင်တော်တော်များများနှင့် လက်တွဲနိုင်ခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုများရခဲ့သလို ASCAP Pop Music Awards for Songwriters အစရှိသည့် ဆုများလည်း ရရှိခဲ့သည်။ Bruno ရေးသားပေးခဲ့သော Right Round, Waving Flag, Billionaire, Long Distance, All I Ask, Can We Dance စသည့်သီချင်းများသည် အောင်မြင်ခဲ့ပြီး Alexandra Burke, Travie McCoy, Adam Levine, Brandy, Sean Kingston, Alicia Keys, Adele, Flo Rida စသောအနုပညာရှင်များအတွက်လည်း သီချင်းများ ရေးသားခဲ့သည်။
အောင်မြင်မှု
Bruno တွင် US Billboard No.1 ဖြစ်ခဲ့သောသီချင်း ၆ ပုဒ်ရှိသည်။
နောက်ထပ် Billboard Hot 100 စာရင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သော သီချင်းများမှာ
၂၀၁၀ နောက်ပိုင်း No.1 Single အများဆုံးရရှိထားသော Artist များထဲတွင် Rihanna (9) နဲ့ Katy Perry (8) ပြီးနောက် တတိယမြောက်နေရာတွင် Bruno Mars ကရပ်တည်နေသည်။ single နှစ်ပုဒ် Billboard Top Ten တွင် တပြိုင်နက်တည်းစာရင်းဝင်သော ပထမဆုံး အမျိုးသားအဆိုရှင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် အမျိုးသား အဆိုတော်များ
အမှတ်(၃၇၉) ခြေမြန်တပ်ရင်း
အခြေစိုက် မင်းပြားမြို့ ရခိုင်ပြည်နယ်
ကဏ္ဍ:ခြေမြန်တပ်ရင်းများ
ဝင်းကုန်းရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ဝင်းကုန်းရွာ (Winkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ကြပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၇၀၇ ဖြစ်သည်။
တုတ်တတ် (ရွာသစ်)ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
တုတ်တတ် (ရွာသစ်)ရွာ (Toketat (Ywarthit))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ တုတ်တတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အစ်စတန်ဘူလ်မြို့
အစ္စတန်ဘူလ်မြို့ကို သမိုင်းတွင် ဘိုင်ဇန်တီယန် နှင့် ကွန်စတန်တီနိုပယ်လ် ဟု သိရှိကြပြီး တူရကီနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၁၃.၁ သန်းရှိပြီး တူရကီလူဦးရေ၏ ၁၇.၈ ရာခိုင်နှုန်းမျှ ရှိသည်။ အစ္စတန်ဘူလ်သည် မက်ဂါမြို့တော် တစ်ခုဖြစ်ရုံသာမက တူရကီနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ စီးပွားရေး နှင့် ငွေကြေးဆိုင်ရာ အချက်အချာ နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ အစ္စတန်ဘူလ် နယ်ရှိ ခရိုင် ၃၉ ခုပါဝင်သည်။ ဘော့စ်ဖရပ် ရေလက်ကြားတွင် တည်ရှိပြီး ရွှေဦးချို သို့ ဂိုးလ်ဒင်းဟွန်းဟု သိရှိကြသည့် နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ရှိ သဘာဝဆိပ်ကမ်းက ဝန်းရံထားသည်။ ဥရောပဘက်ခြမ်း သရေ့စ်မှ အာရှဘက်ခြမ်း အနာတိုလီယာ အထိ တည်ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ မက်ထရိုပိုလစ်များတွင် အာရှနှင့် ဥရောပ နှစ်ခုစလုံးပါဝင်သည့် တစ်ခုတည်းသော မြို့ဖြစ်သည်။ အစ်စတန်ဘူလ်သည် ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး အချက်အချာဖြစ်သည့် ကမ္ဘာ့ အလ်ဖာမြို့ (alpha world city) တစ်မြို့ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည်။
ရှည်လျားလှသော သမိုင်းကြောင်းတလျှောက်တွင် အစ္စတန်ဘူလ်သည် ရောမအင်ပါယာ (၃၃၀-၃၉၅)၊ အရှေ့ရောမ (ဘိုင်ဇန်တိုင်း) အင်ပိုင်ယာ (၃၉၅-၁၀၂၄ နှင့် ၁၂၆၁-၁၄၅၃)၊ လက်တင်အင်ပိုင်ယာ (၁၂၀၄-၁၂၆၁)၊ အော့တမန် အင်ပိုင်ယာ(၁၄၅၃-၁၉၂၂) တို့၏ မြို့တော် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၉ရက် တူရကီသမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်သော အခါတွင် တူရကီအမျိုးသားလှုပ်ရှားမှု၏ ဌာနချုပ်အဖြစ်တည်ရှိခဲ့သော အန်ကာရာမြို့ကို တူရကီနိုင်ငံ၏ မြို့တော်အဖြစ် ရွေးချယ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ အစ္စတန်ဘူလ်မြို့သည် ၂၀၁၀ခုနှစ် ဥရောပယဉ်ကျေးမှုမြို့တော်နှင့် ၂၀၁၂ ခု ဥရောပ၏ အားကစားမြို့တော်အဖြစ် ရွေးချယ်သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ မြို့တော်အတွင်းရှိ သမိုင်းဝင် နေရာများကို ၁၉၈၅ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေခံနေရာများ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
အစ္စတန်ဘူလ်မြို့
တူရကီနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော အစ္စ တန်ဘူလ်မြို့သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံးမြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ် သည်။ ၁၃၅၃ ခုနှစ်အထိ အစ္စတန်ဘူလ်မြို့ကို ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ဟု ခေါ်သည်။ သို့ရာတွင် ၁၉၃၂ ခုနှစ်ဇူလိုင်လတွင် တူရကီအစိုးရက အစ္စတန်ဘူလ်ဟူသော အမည်သစ်ဖြင့်သာခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲရမည်။ ကွန်စတန်တီနိုပယ်ဟူသော အမည်ဟောင်းကို သုံးစွဲပါက အရေးယူမည်ဟု တင်းတင်းကျပ်ကျပ်တားမြစ်လိုက်မှ အစ္စတန်ဘူလ်ဟူသော အမည်ဖြင့် အသုံးများလာကြသည်။
ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့အမည်ဖြင့် ရှေးခေတ်သမိုင်းတွင် အလွန်ထင်ရှားကြွယ်ဝသော မြို့ကြီးဖြစ်ရုံမက အော်တိုမန် အင်ပိုင်ယာကြီး၏ မြို့တော်အဖြစ် နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝဝ ကျော် တည်တံ့ခဲ့သည်။ ထိုမြို့ကို တည်ထောင်၍ မင်းနေပြည်အဖြစ် ပြုလုပ်သူမှာ ကွန်စတန်တင်းဘုရင်ဖြစ်သဖြင့် ထိုဘုရင်ကြီးအား အစွဲပြု၍ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့ဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကွန်စတန်တင်းဘုရင် ထီးနန်းမစိုက်မီ အနှစ် ၁ဝဝ ကျော်ကပင် ဘီစီ ၆၆၇ ခုနှစ် တွင် မီဂရာမှဂရိတို့သည် ထိုနေရာ၌ ဗိုင်ဇင်းရှမ်းမြို့ဟူသော အမည်နှင့် မြို့တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ကွန်စတန်တင်းဘုရင် လက်ထက်တွင် အာရှမိုင်းနားရှိ လက်အောက်ခံနယ်များသည် ရံဖန်ရံခါထကြွကြသဖြင့် နိုင်ငံတော်အရှေ့ပိုင်းနယ်များနှင့် နီးကပ်စိမ့်သောငှာ နေပြည်တော်ကို ရောမမြို့မှအရှေ့ဘက် ဗိုင်ဇင်းရှမ်းမြို့သို့ အေဒီ ၃၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြောင်းရွှေ့တည်ထောင် ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် တူရကီနိုင်ငံသည် သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်လာသောအခါ မြို့တော်ကို အန်ကာရာမြို့သို့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်သည့်အချိန်အထိ မြို့တော်အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။
အစ္စတန်ဘူလ်မြို့ကိုတည်စက ရောမမြို့ကဲ့သို့ တောင်ကုန်း ခုနစ်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ထားသည်။ အစ္စတန်ဗူမြို့ကား မြို့သုံးမြို့နှင့် ဆင်ခြေဖုံးများပေါင်းထားသော မြို့ကြီးဖြစ်သည်။ တောင်ဘက်တွင် မွတ်စလင်တို့နေထိုင်ရာ စတမ်ဗောမြို့၊ မြောက်ဘက်တွင် နိုင်ငံခြားသားများနေထိုင်ရာ ပီရာမြို့၊ အရှေ့ ဘက်တွင် စီးပွားရေးရပ်ကွက်ဖြစ်သော ဂလာတာမြို့တို့ဖြစ် သည်။ စတမ်ဗောမြို့သည် အဟောင်းဆုံးမြို့နေရာဖြစ်၍ ဂလာတာမြို့ပိုင်းနှင့် ဂိုးလဒင်းဟွန်းခေါ် ပင်လယ်လက်ကြားဖြင့်ခြား လျက်ရှိရာ သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းနေရာလည်းဖြစ်သည်။ ဂလာတာမြို့ပိုင်းနှင့် တံတားနှစ်ခုဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိသည့် အခြားမြို့ပိုင်းနှင့်မူ စတမ်ဗောမြို့သည် အလွန်မြင့်သောကျောက်တံတိုင်းဖြင့် ခြားလျက်ရှိသည်။ အာရှတိုက်ဘက်ပိုင်း၌မူ ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်ကြီးများရှိသည်။ အများခေါ် စကူတရီ၊ အစိုးရခေါ် ဥစကူဒါရပ်ကွက်သည် အထင်ရှားဆုံး ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက်ဖြစ် သည်။ စကူတရီရပ်ကွက်၏ တောင်ဘက်တွင် ဟေဒါပါစာ သင်္ဘောဆိပ်မြို့ကြီး တည်ရှိသည်။
အစ္စတန်ဘူလ်မြို့သည် ရှေးဟောင်းဗိသုကာပညာလက်ရာများဖြင့် တင့်တယ်လျက်ရှီသည်။ အထူးသဖြင့် ရှေးမြို့ဟောင်းနေရာဖြစ်သော စတမ်ဗောတွင် ဗိုင်ဇင်းတိုင်ခေတ် ဗိသုကာလက်ရာများ အတော်များများတွေ့ရသည်။ အစ္စတန်ဘူလ်မြို့ကို ပင်လယ်မှ နေ၍ကြည့်မူ ခမ်းနားတင့်တယ်သည် ကျောက်ဖြူသားတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဗလီဝတ်ကျောင်းများနှင့် ရွှေချထားသော မျှော်စင်ကြီးများကို အဝေးမှပင် မြင်နိုင်လေသည်။ ထိုမြို့ရှိ စိန်ဆိုဖိုင်းယာ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းကြီးသည် ဗိုင်ဇင်းတိုင်ခေတ် အနုပညာ၏ ပြတိုက်သဖွယ် တည်ရှိနေသည်။
၂၀၀၄ မြန်မာဆိုင်ကလုန်း
၂၀၀၄ မြန်မာဆိုင်ကလုန်း သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် ဆိုင်ကလုန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်ကတည်းက နိုင်ငံတွင် တိုက်ခတ်သည့် ငလျင်များထဲတွင် အဆိုးဆုံးဖြစ်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။ ဤဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ် မြောက်အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာဆိုင်ကလုန်းရာသီတွင် တိုက်ခတ်သည့် ဒုတိယမြောက်ဆိုင်ကလုန်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် အလယ်ဗဟိုတွင် မေလ ၁၆ ရက်နေ့၌ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းတစ်ခုအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မုန်တိုင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားကာ ထိုမုန်တိုင်းသည် အရှေမြောက်ဘက်သို့ တည်ငြိမ်စွာရွေ့လျားသွားသည်။ မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဆိုင်ကလုန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်တွေမြို့အနီး အနောက်မြောက်ပိုင်းတစ်လျှောက်သို့ ကုန်းမြေသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ တိုက်ခတ်ရာတွင် အိန္ဒိယမိုးလေဝသဌာန၏ တိုင်းတာချက်အရ အမြင့်ဆုံး လေတိုက်နှုန်းသည် 165 km/h (တစ်နာရီ ၁၀၅ မိုင်နှုန်း) ဖြစ်သည်။ ကုန်းမြေသို့ ဝင်ရောက်သည့်အခါတွင် မုန်တိုင်းသည် မြန်ဆန်စွာ အားလျော့သွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်း၏ အရှိန်ကြောင့် ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းနှင့် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်စီရင်စုတို့တွင် မိုးများရွာသွန်းခဲ့သည်။
ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်း၏ တိုက်ခတ်မှုသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် 157 km/h (98 mph) ရှိခဲ့ပြီး မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ မုန်းတိုင်းတိုက်ခတ်မည့်အခြေအနေမှတစ်ပါး အစိုးရက ၁၀ ကြာသည့်တိုင် မုန်တိုင်းနှင့်ပတ်သက်သတ်၍ မည်သည့်အချက်အလက်မှ ထုတ်ပြန်မှုမရှိပေ။ မြန်မာအစိုးရများသည် မုန်တိုင်းများ ကုန်းမြေအတွင်းသို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခတ်သည့်အခါမှသာ ထုတ်ပြန်လေ့ရှိသည်။ ဤဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းကြောင့် ရခိုင်ပြည်နယ်တစ်လျှောက်လုံးတွင် မိုးများသန်းထန်စွာရွာသွန်းခဲ့ကာ ပျက်စီးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ အိမ်ပေါင်း ၄၀၃၅ လုံးပျက်စီးခဲ့ကာ လူပေါင်း ၂၅၀၀၀ ဦးသည် အိမ်မဲ့ ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် စိုက်ပျိုးသီးနှံအခင်းများ ပျက်စီးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ရလဒ်အနေဖြင့် စားနပ်ရိက္ခာများ ပြတ်တောက်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ လမ်းများပျက်စီးခဲ့သဖြင့် အချိန်နှင့်တပြေးညီ ကယ်ဆယ်ရေးများ ပြုလုပ်၍ မရရှိခဲ့သည်။ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ပျက်စီးမှုတန်ဖိုးသည် ကျပ် ၆၂၁ သန်း (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၉.၂ သန်း) ရှိခဲ့သည်။ ဤမုန်တိုင်းသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်ကတည်းက နိုင်ငံတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် မုန်တိုင်းများတွင် အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ လူ ၂၃၆ ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ တရားဝင်မဟုတ်သည့် ထုတ်ပြန်ချက်များတွင် စုစုပေါင်း သေဆုံးမှုသည် ၁၀၀၀ အထိ ရှိခဲ့သည်။ ပျက်စီးမှုများသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အဆိုးဆုံးဖြစ်သော်လည်း ၎င်း၏ သက်ရောက်မှုသည် အိမ်နီးချင်း ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံသို့ပင် ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် သစ်ပင်များကျိုးအောင် လေတိုက်ခတ်ခဲ့ကာ သင်္ဘောနှစ်စင်းလည်း မှောက်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ
၁၀ရက်ကြာသည့်တိုင်အောင် မြန်မာအစိုးရသည် ဆိုင်ကလုန်းနှင့် ပတ်သက်၍ ထုတ်ပြန်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ မြန်မာအစိုးရသည် အမြဲတမ်း နိုင်ငံတွင်ခံစားရသည့် မုန်တိုင်းများနှင့် ပတ်သက်၍ ထုတ်ပြန်မှု မရှိပေ။ မုန်တိုင်းနှင့်ပတ်သက်၍ အသိပေးမှု အနည်းငယ်လုပ်ဆောင်ခဲ့ကာ ကျယ်ပြန့်စွာ လုပ်ဆောင်မှု မရှိခဲ့ပေ။ မုန်တိုင်းသည် အိမ်ပေါင်း ၂၆၅၀ လုံးကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့ကာ နောက်ထပ် အိမ် ၁၃၈၅ လုံးကို ပြင်းထန်စွာ ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့သည်။ လူပေါင်း ၂၅၀၀၀ သည် အိုးအိမ်များကို စွန့်ခဲ့ရကာ အိုးအိမ်မဲ့ ဖြစ်ခဲ့ပြီး အများစုသည် ပေါက်တောမြို့မှ ဖြစ်သည်။ ဒေသရှိ ဆေးရုံလေးခုသည် ဆိုးရွားစွာ ပျက်စီးခဲ့သည်။ ထိုအဲမှ တစ်ခုသည် စစ်တွေမြို့မှဖြစ်ကာ မူလပုံမှန်အတိုင်း အလုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်မှု မရှိတော့ပေ။ ကျောင်းပေါင်း ၃၀၀ ခန့် ပျက်စီးခဲ့ပြီး ထိုအထဲမှ ၄၄ ခုသည် စစ်တွေမြို့မှ ဖြစ်သည်။ ထိုဒေသတစ်လျှောက်တွင်လည်း လေပြင်းများဒဏ်ကြောင့် တယ်လီဖုန်းတိုင်များသည် လဲကျခြင်း၊ ပါဝါထောက်အထောက်အပံ့ ပြတ်တောက်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ နွား အကောင် ၂၀၀၀ ခန့်သည့် သေဆုံးခဲ့သည်။ များစွာသောစပါးစိုက်ခင်းများသည်လည်း ပျက်စီးခဲ့ရကာ ရလဒ်အနေဖြင့် အစားအသောက်ကုန်ဈေးနှုန်းသည် ၇၀% မြင့်တက်ခဲ့သသည်။ လမ်းများသည်လည်း ပျက်စီးခဲ့ရသဖြင့် ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးလည်း ပြတ်တောက်ခဲ့သည်။ ၎င်းကြောင့် စားနပ်ရိက္ခာပြတ်တောက်ခြင်း၊ ရေသန့် ရရှိမှုများ ပြတ်တောက်ခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်စဉ်အတွင်း ပင်လယ်ထဲတွင် သင်္ဘော ၈၄ စင်းတို့သည် ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။ စစ်တွေမြို့ရှိ အဓိကဆိပ်ကမ်းသည်လည်း ပျက်စီးခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂ၏ လူသားချင်းစာနာမှုပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးရုံးအဖွဲ့က ဤမုန်တိုင်းသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ်ကတည်းက တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် မုန်တိုင်းများထဲတွင် အဆိုးဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းကြောင့် ပျက်စီးဆုံးရှုံးမှုတန်ဖိုးသည် ကျပ် ၆၂၁ သန်းကျော် (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၉၉.၂ သန်း) ရှိခဲ့သည်။ တရားဝင်ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်များအရ နိုင်ငံတွင် သေဆုံးသူသည် ၂၃၆ ဦး ရှိသည်။ သို့သော်လည်း အတည်ပြုထားခြင်းမရှိသည့် ထုတ်ပြန်မှုများတွင် သေဆုံးသူသည် ၁၀၀၀ အထိ မြင့်တက်ခဲ့သည်။  မြေပုံမြို့ တစ်မြို့တည်းတွင်ပင် သေဆုံးသူသည် ၁၃၉ ဦး ရှိခဲ့သည်။ သေဆုံးသူအများစုသည် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ငါးဖမ်သမားများဖြစ်ကာ ပင်လယ်ထဲသို့ မျောပါသေဆုံးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများ
ပူချယ် (ထက်)ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ပူချယ် (ထက်)ရွာ (Puchei (Upper))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၁ ဦး၊ မ ၂၂၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
အမှတ်(၅၅၀) ခြေမြန်တပ်ရင်း
အခြေစိုက် ပုဏ္ဍားကျွန်းမြို့ ရခိုင်ပြည်နယ်
ကဏ္ဍ:ခြေမြန်တပ်ရင်းများ
ပူချယ် (ထက်)ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမန္တပို့ (အလယ်)ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
သမန္တပို့ (အလယ်)ရွာ (Thamantapoet(Middle))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ သမန္တပို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမန္တပို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၀ ဦး၊ မ ၉၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မျက်ခုံးဖြူမြေလူး
မျက်ခုံးဖြူမြေလူး (Siberian Thrush) သည် အင်မတန် လျှို့ဝှက်စွာနေတတ်သော ငှက်ဖြစ်ပြီး ဆိုက်ဘေးရီးယားတွင် သားပေါက်တတ်သည်။ ဆောင်းရာသီတွင် အရှေ့တောင်အာရှ၌ဆောင်းခိုတတ်ကြသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောက်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ သက္ကယ်ကျွန်း
ညောင်ဝိုင်းရွာ၊ သက္ကယ်ကျွန်း
ပန်းယျ (မြောက်)ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ပန်းယျ (မြောက်)ရွာ (Panya(North))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ပန်းယျကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းယျကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၆ ဦး၊ မ ၆၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရင်စုရွာ၊ ကျုံဝါး
ကရင်စုရွာ၊ ကျုံဝါး
ခဆွတ်ရဘူတာ
ခဆွတ်ရဘူတာ  (桂駅 ခဆွတ်ရ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ကျိုတိုမြို့လယ်မှ ၁၅ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တို့ဟူးခြောက်ကြော်
တို့ဟူးခေါက်ကြော် သည် တို့ဟူး အ​​​ခြောက်များကို ဆီ ဖြင့် ကြော် ထားပြီး ရှမ်းပြည်နယ်ဒေသများတွင် ဒေသထွက်ကုန် မုန့်ပဲသရေစာအဖြစ် အများဆုံးထုတ်လုပ်ရောင်းချပါသည်။ နိုင်ငံ အနှံ့အပြားတွင်လည်း ယခုအခါ အလွယ်တကူ ဝယ်ယူရရှိနိုင်သည်။
​တောကြီးကုန်းစုရွာ၊ တောကြီး
တောကြီးကုန်းစုရွာ၊ တောကြီး
အောက်စုရွာ၊ သက္ကယ်ကျွန်း
အောက်စုရွာ၊ သက္ကယ်ကျွန်း
နှောပင်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
နှောပင်ရွာ (Hnawpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ကျောက်မှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၇၀၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရော်ဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ခရော်ဂါးရွာ(Hkayawgar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉ ဦး၊ မ ၁၀၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဇင်းကုန်းရွာ၊ ကျုံဝါး
ကဇင်းကုန်းရွာ၊ ကျုံဝါး
ဝါးပတောရွာ၊ သက္ကယ်ကျွန်း
ဝါးပတောရွာ၊ သက္ကယ်ကျွန်း
ရေနောက်ငါးသားရွာ၊ ရေနောက်ငါးသား
ရေနောက်ငါးသားရွာ၊ ရေနောက်ငါးသား
ဇရပ်ကုန်း
ဇရပ်ကုန်း
ကိုးကား
ဇရပ်ကုန်း
ဘောင်ဟုန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ဘောင်ဟုန်းရွာ(Bonghung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ လေရိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လေရိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၃ ဦး၊ မ ၁၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ချွန်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
တောင်ချွန်းရွာ (Taungchun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုံးဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၉၁ ဦး၊ မ ၂၂၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၂၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စီကုန်းရွာ၊ တောကြီး
စီကုန်းရွာ၊ တောကြီး
သက္ကယ်ကျွန်းရွာ၊ သက္ကယ်ကျွန်း
သက္ကယ်ကျွန်းရွာ၊ သက္ကယ်ကျွန်း
အင်းဘက်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
အင်းဘက်ရွာ (Innbet)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ကျောက်မှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၉၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနေ့
ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနေ့ အား နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ကျင်းပကြပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အား ထိန်းသိမ်း ကာကွယ်ခြင်းအား ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ယင်းသည် ပတ်ဝန်းကျင် ကာကွယ်ထိန်းသိမ်းခြင်းအတွက် လှုပ်ရှားမှုနှင့် တစ်ကမ္ဘာလုံးမှ ဂရုပြုပါဝင်လာစေရန် တွန်းအားပေးသည့် ကုလသမဂ္ဂ၏ အရေးပါသော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် စတင်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး အဏ္ဏဝါညစ်ညမ်းမှုများ၊ လူဦးရေ အဆမတန်တိုးပွားမှုများနှင့် ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာခြင်း၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် မှုခင်းများနှင့် စားသုံးမှုများကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် စသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များအား သတိမူလာစေရန် လှုံ့ဆော်ပေးရာတွင် အထင်ကရ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနေ့သည် နှစ်စဉ် နိုင်ငံပေါင်း ၁၄၃ နိုင်ငံကျော်တွင် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်သော ကုလသမဂ္ဂ လူ့ပတ်ဝန်းကျင် ညီလာခံ ပထမရက်တွင် ကုလသမဂ္ဂအထွေထွေညီလာခံက ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနေ့ကို ရွေးချယ်သတ်မှတ်ပေးခဲ့ပြီး နှစ်နှစ်အကြာ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံးအကြိမ် အဖြစ် "Only One Earth" ဆောင်ပုဒ်ဖြင့် ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်မှ စတင်ကာ နှစ်စဉ်ကျင်းပခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် ပင်မလှုပ်ရှားမှုများကို နိုင်ငံအသီးသီးရွေးချယ်ကာ အလှည့်ကျ ကျင်းပခဲ့သည်။
လက်ခံကျင်းပရာ မြို့များ
ကမ္ဘာ့ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေးနေ့ ကျင်းပမှုကို အောက်ပါ မြို့များတွင် အသီးသီး ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံ
တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများသည် တာဝေးပစ် (ကီလိုမီတာ ၅၅၀၀ အထက်) ပစ်ခတ်နိုင်သော ဒုံးပျံများ ဖြစ်ကြပြီး နျူကလီးယား ထိပ်ဖူးများ တပ်ဆင်နိုင်ရန် အထူးတလည် တည်ဆောက်ထားကြသည်။ ၎င်းတို့၏ မြင့်မားသော အဖျက်စွမ်းပကားနှင့် ပစ်ခတ်နိုင်သည့် အကွာအဝေးတို့ကြောင့် အလွန်အစွမ်းထက်သည့် လက်နက်များ ဖြစ်ကြသည်။ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံများကို မြေပြင် အခြေစိုက် စခန်းများမှလည်းကောင်း၊ ရေငုပ်သင်္ဘောများပေါ်မှလည်းကောင်း၊ စစ်သင်္ဘောများပေါ်မှလည်းကောင်း၊ ဗုံးကြဲလေယာဉ်ကြီးများ ပေါ်မှလည်းကောင်း ပစ်ခတ်နိုင်ကြသည်။
မြောက်ကိုရီးယား၏ တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးပျံ
ကဏ္ဍ:တိုက်ချင်းပစ် ဒုံးကျည်များ
ခဆွတ်နိုဘူတာ
ခဆွတ်နိုဘူတာ  (勝野駅 ခဆွတ်နို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုအိုခခရိုင်၊ ခရတဲတိုင်း၊ ခိုတခဲမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လက်ပံပင်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
လက်ပံပင်ရွာ (Letpanpin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လက်ပံပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၆ ဦး၊ မ ၂၃၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၀၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်တောစုရွာ၊ ကျွဲဂါတ်
သရက်တောစုရွာ၊ ကျွဲဂါတ်
ကုန်းသာရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကုန်းသာရွာ (Konethar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ ကုရင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုရင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၉၁ ဦး၊ မ ၁၇၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၈၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေနောက်ငါးသား (ဒိုင်းနက်)ရွာ၊ ရေနောက်ငါးသား
ရေနောက်ငါးသား (ဒိုင်းနက်)ရွာ၊ ရေနောက်ငါးသား
ခဆွတ်မဒဘူတာ
ခဆွတ်မဒဘူတာ  (勝間田駅  ခဆွတ်မဒ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုခါယာမခရိုင်၊ ခဆွတ်တတိုင်း၊ ရှေားအိုးမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ခန်တောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမန္တပို့ (တောင်)ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
သမန္တပို့ (တောင်)ရွာ (Thamantapoet(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ သမန္တပို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမန္တပို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၀ ဦး၊ မ ၉၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်လျှော်ရွာ၊ ဝမ်ဟွေလုံ
နောင်လျှော်ရွာ (Nawnghlyaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဟွေလုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟွေလုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၆ ဦး၊ မ ၁၅၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုလားစုရွာ၊ ကျွဲဂါတ်
ကုလားစုရွာ၊ ကျွဲဂါတ်
ယောင်ကရော့ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်ကရော့ရွာ (Yawngkayawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ တုတ်တတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေလူးနှုတ်သီးထူကြီး
မြေလူးနှုတ်သီးထူကြီး (Dark-sided Thrush) သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ အမြင့်ပိုင်းနေရာများ၊ ထိုင်းနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ လာအို၊ ဗီယက်နမ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
လဟာတကော
လဟာတကော
မြေလူးနှုတ်သီးထူကြီး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
စာဖြူစုရွာ၊ တောကြီး
စာဖြူစုရွာ၊ တောကြီး
နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၈
ကိုးကား
1988
သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် လွတ်လပ်သောနိုင်ငံအဖြစ်သို့ရောက်ရှိကာ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံကို တည်ထောင်သည့်အချိန်မှစ၍ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများ ပေးအပ်ခြင်း နည်းစနစ်သစ် တီထွင်၍ နိုင်ငံတော်သမ္မတက နှစ်စဉ် လွတ်လပ်ရေးနေ့အထိမ်းအမှတ်အဖြစ်ဖြင့် ချီးမြှင့်သည်။
ဂုဏ်ထူးဘွဲ့ထူးများကို သင်္ဂဟ၊ ဘွဲ့၊ တံဆိပ်၊ ဟူ၍ ၃ မျိုးခွဲခြားရာ၌ သင်္ဂဟပြီးလျှင် ဘွဲ့၊ ဘွဲ့၏အောက် တံဆိပ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏အမည်ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ် အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။ ဥပမာ- ဗိုလ်ကြီးသူရအောင်သိုက်၊ သူရဦးစိန်လှ၊ သီရိပျံချီ ဦးတင်သိန်း၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင် ဒေါ်နုရင်၊ အလင်္ကာကျော်စွာ မမြလေး။
သင်္ဂဟ
သင်္ဂဟအဖွဲ့တွင် သုဓမ္မသင်္ဂဟနှင့် ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဟူ၍ ၂ ဖွဲ့ထားရှိပေသည်။ သင်္ဂဟအဖွဲ့ ၂ ဖွဲ့စလုံးအတွက် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိများအတွက်နှင့် နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိများအတွက်ဟူ၍ ၂ မျိုးစီ ခွဲခြားထားသည်။ ယင်းသို့ ၂ မျိုးခွဲခြားထားသော်လည်း၊ အဆင့်အတန်းမှာ ခြားနားခြင်းမရှိပေ။ သုဓမ္မသင်္ဂဟတွင် ပထမတန်းကို အဂ္ဂမဟာသီရိသုဓမ္မ၊ ဒုတိယတန်းကို သတိုးသီရိသုဓမ္မ၊ တတိယတန်းကို မဟာသီရိသုဓမ္မဟူ၍ အဆင့်အတန်း ၃ မျိုးခွဲခြားထားသည်။ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် ပထမတန်းကို အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ၊ ဒုတိယတန်းကို သတိုးမဟာသရေစည်သူ၊ တတိယတန်းကို မဟာသရေစည်သူ၊ စတုတ္ထတန်းကို သရေစည်သူ၊ ပဉ္စမတန်းကို စည်သူဟူ၍ အဆင့်အတန်း ၅ မျိုးခွဲခြားထားသည်။ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် ဖော်ပြခဲ့သည့် အဆင့်အတန်း ၅ မျိုးအပြင်၊ စည်သူတံဆိပ်ဟူ၍လည်း တံဆိပ်ရှိသည်။ နိုင်ငံတော်သမ္မတသည် သင်္ဂဟအဖွဲ့နှစ်ခု၏ နာယကဖြစ်သည်။
သင်္ဂဟဂုဏ်ထူးများကို အခြားနိုင်ငံရှိ ဂုဏ်ထူးအဆင့်အတန်းများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားခြင်းမရှိ။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် အကောင်းဆုံး အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများမှာ အခြားမည်သည့် နိုင်ငံများတွင်မဆို အကောင်းဆုံး၊ အမြင့်ဆုံးဟုထားသော ဂုဏ်ထူး၊ ဘွဲ့ထူးများနှင့် တန်းတူသည်ဟု ယူဆသည်။ ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ အကျိုးအတွက် အသက်စွန့်ကြိုးပမ်း အမှုတော်ထမ်းရွက်ကြသော မြန်မာနိုင်ငံသားများနှင့် နိုင်ငံသားအဖြစ် ခံယူပြီးသူတိုင်း ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူးများ ရရှိနိုင်သည့် အခွင့်အရေးရှိသည်။
ဘွဲ့များ
ဘွဲ့များတွင် သီရိပျံချီ၊ ဝဏ္ဏကျော်ထင်၊ အလင်္ကာကျော်စွာ၊ သိပ္ပံကျော်စွာ၊ ဇေယျကျော်ထင်ဟူ၍ ၅ မျိုးရှိသည်။
သူရသတ္တိတံဆိပ်များ
စစ်ဘက်ဆိုင်ရာတံဆိပ်များကား ပထမအဆင့်အတန်းတွင် အောင်ဆန်းသူရိယ၊ ဒုတိယအဆင့်အတန်းတွင် သီဟသူရ၊ တတိယအဆင့်အတန်းတွင် သူရ တံဆိပ်များဟူ၍ အဆင့်အတန်း ၃ မျိုးရှိသည်။ ဤမည်သော တံဆိပ်များကို ရန်သူနှင့် ရင်ဆိုင် တိုက်ခိုက်ရာတွင် သူရသတ္တိနှင့်တကွ မိမိတို့ ထမ်းဆောင်ရသည့် အလုပ်တာဝန် ဝတ္တရားများကို ခိုင်မြဲသောစိတ်နှင့် ဆောင်ရွက်မှုများအတွက် တပ်မတော်အရာရှိ အမှုထမ်း တပ်သားများအား ချီးမြှင့်သည်။ တပ်မတော်များနှင့် အတူတကွ အမှုတော်ထမ်းရွက်သော နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အစိုးရအရာရှိ၊ အမှုထမ်း သို့မဟုတ် တပ်မတော်များအား ကူညီဆောင်ရွက်သော နယ်ဘက်ဆိုင်ရာ အရာရှိ အမှုထမ်းများအား အထက်ပါ တံဆိပ်များ ချီးမြှင့်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ရန်သူတို့နှင့် ရင်ဆိုင်တိုက်ခိုက်ရာတွင် အသိအမှတ်ပြုထိုက်အောင် သူရသတ္တိနှင့် မိမိတို့အတွက် ကျရောက်သော တာဝန်ဝတ္တရားများကို ခိုင်မြဲသော စိတ်နှင့် ဆောင်ရွက်သော တပ်မတော် အရာရှိ၊ အမှုထမ်းများအား သူရဲကောင်းမှတ်တမ်းဝင် ဟူ၍ အစိုးရအမိန့်ပြန်တမ်းတွင် ကြေညာနိုင်ခွင့်ရှိသည်။