cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တုံကောင်းမူရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
တုံကောင်းမူရွာ (Tonekaungmu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ လယ်ဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၉၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်သင်း
အောင်သင်း (၁၉၂၇ ခုနှစ် - ၂၀၁၄ ခုနှစ်)သည် မြန်မာ နိုင်ငံသား စာရေး ဆရာ တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်၊ မော်လမြိုင် ဒီဂရီ ကောလိပ်နှင့် ပြင်ဦးလွင် စစ် တက္ကသိုလ်တို့တွင် တက္ကသိုလ် ဆရာ တစ်ဦး အဖြစ်လည်း တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အစောပိုင်းဘဝ
၁၉၂၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ(၁၇)ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်း၊ မကွေးခရိုင်၊ တောင်တွင်းကြီးမြို့၊ တောင်ပြင်ရပ်နေ၊ အဖ-သခင်ညီမောင်နှင့် အမိ-ဒေါ်ရွှေကြင်တို့က ဖွားမြင်သည်။ သားသမီး(၃)ယောက်အနက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာလည်း ဦးအောင်သင်း ပင်ဖြစ်သည်။ အသက် ၅ နှစ်အရွယ်တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့ တောင်ပြင်ရပ်ရှိ ဆရာဦးသာဒွန်းဇံ၏ မူလတန်းကျောင်းတွင် စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ပညာရေး
လေးတန်းအောင်ပြီးနောက် တောင်တွင်းကြီးမြို့ မိုးထိ မြန်မာအထက်တန်းကျောင်းတွင် အလယ်တန်းပညာများ ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဆဋ္ဌမတန်းတွင် ကျောင်းသားသပိတ်နှင့် ကြုံခဲ့သည်။
ရောင်စုံသူပုန်များ ပေါ်ပေါက်လာချိန် ဖြစ်သော ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ရဲဘော်ဖြူများ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းခံရပြီး မကွေးထောင်၊ တောင်တွင်းကြီးထောင်၊ ပြည်ထောင်၊ သရက်ထောင်များတွင် နေထိုင်ခဲ့ရသည်။ နိုဝင်ဘာလတွင် သရက်ထောင်ကို ဖောက်၍ ထွက်ပြေးလွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ‘သရက်ထောင်ဖောက်ခဲ့စဉ်က’ ကိုယ်တွေ့ဆောင်းပါး ရေးသားကာ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းသို့ ပို့ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုစဉ်က ပြည်တွင်းစစ်နှင့်ပတ်သက်သော အကြောင်းအရာများ မထည့်ရန် ရှုမဝက ဆုံးဖြတ်ထား၍ ဆောင်းပါးကို ပြန်ပို့ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် မြဝတီမဂ္ဂဇင်းသို့ ပေးပို့ခဲ့ရာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် မေလထုတ် မြဝတီမဂ္ဂဇင်းတွင် သရက်ထောင်ဖောက်ခဲ့စဉ်က ဆောင်းပါးဖော်ပြခံရသည်။ ထိုဆောင်းပါးသည် အောင်သင်း၏ ပထမဆုံး စာပေလက်ရာဖြစ်သည်။ ဝိဇ္ဇာတန်းကို ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာဘာသာစကားနှင့် အနုစာပေ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားနှင့် အနုစာပေ၊ ဒဿနိကဘာသာတွဲဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများထုတ်ဝေသော ပုသိမ်မဂ္ဂဇင်းတွင် ဆောင်းပါး(၂)ပုဒ် (လူသေလူမဖြစ်မီက ရှင်ဥက္ကဋ္ဌ ဟူသော ဆောင်းပါးနှင့် အခြားဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်)နှင့် အင်္ဂလိပ် ကဗျာဘာသာ ပြန်(၁)ပုဒ်ကို ကလောင်ခွဲအမည် မောင်သံနိုင် အမည်ဖြင့် ရေးသားခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်တွင် ဘီအီးဒီဆက်တက်နေစဉ် မြန်မာစာဌာန ပါမောက္ခ ဦးဝန်လက်ထက်၌ ‘မြန်မာစာမဟာဝိဇ္ဇာ အရည်အချင်းစစ်သင်တန်း တက်ရောက်ခွင့်” ဖြေဆိုအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် နည်းပြဖြစ်လာသည်။ ”စာဆိုတော်” ပြားငါးဆယ်တန် မဂ္ဂဇင်းလေး၏ စာပေညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ယူသည်။ ထိုစာစောင်တွင် လစဉ် ၃-၄ ပုဒ်ရေး၍ ‘မောင်သံနိုင်’အမည်ဖြင့် ပြန်သုံးခဲ့သည်။ ”ကံ့ကော်မြိုင် စာတန်းများ” စာစု၌ စာတန်း(၃)ပုဒ်ရေးခဲ့ရာ (၂)ပုဒ်ကို ထိုစဉ်က အလယ်တန်း၊ အထက်တန်းမြန်မာစကားပြေ လက်ရွေးစင်တို့တွင် ကျောင်းသုံးပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
ရှုမဝမဂ္ဂဇင်း၌ မြန်မာဘာသာစကားနှင့် ကာရန်မဲ့ကဗျာ စာပေဝေဖန်ရေးဆောင်းပါးကို ရေးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ စာပေသဘောတရား စာပေဝေဖန်ရေးများကို ဆက်တိုက်ရေးခဲ့သည်။ ”ဝတ္ထုတိုများ လေ့လာချက်စာတမ်း” ပြုစုတင်ပြပြီး မဟာဝိဇ္ဇာတန်းကို ၁၉၇၄ တွင် ဂုဏ်ထူးနှင့်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၁၉၇၈ တွင် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု၌ ပါဝင်ပတ်သက်သည်ဟု မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီက ယူဆသောကြောင့် အလုပ်မှထုတ်ပယ်ခြင်းခံရသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ အလွတ်နည်းပြတန်းများတွင် မြန်မာစာပေသင်ကြားပေးခြင်း၊ စာပေရေးသားခြင်းတို့နှင့်သာ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းပြုခဲ့သည်မှာ ယနေ့အထိဖြစ်သည်။ ၁၉၈၃ နိုဝင်ဘာလတွင် သဘင်မဂ္ဂဇင်း အမှတ် ၁ မှစ၍ ၂၅ လတိုင်တိုင်၊ အကြိုက်ဆုံးဝတ္ထုတိုကို လစဉ်ရေးသားခဲ့သည်။ ဤနောက်ပိုင်းတွင် မဂ္ဂဇင်းများတွင် အလျဉ်းသင့်သလို ရေးသည်။ ပိဋကတ်မိတ်ဆက်၊ ဂန္ထဝင် မိတ်ဆက် စသည်ဖြင့် လူငယ်များအတွက် ရည်ရွယ်ရေးသော စာအုပ်များလည်းထွက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင်လည်း စာအုပ်များ ဆက်လက်ထွက်ရှိခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
ရွှေဗဟိုဆေးရုံ၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ဆေးကုသနေသည့် စာရေးဆရာ ဦးအောင်သင်းသည် ဆေးရုံကဆင်းပြီး အိမ်ပြန်ရောက်အနားယူနေစဉ် ၂၀၁၄-ခု၊ အောက်တိုဘာလ(၂၅)ရက်၊ ၁၀ နာရီ ၇ မိနစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၈၈)နှစ် ရှိပြီဖြစ်သည်။
သာစည်ကျွန်းရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
သာစည်ကျွန်းရွာ (Tharsikyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ စလင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စလင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆၃ ဦး၊ မ ၂၅၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတ်ခေါ်မတ်လွယ်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
မတ်ခေါ်မတ်လွယ်ရွာ (Matkhawmatloi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ပုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၅ ဦး၊ မ ၁၁၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကောင်းတောင်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
မကောင်းတောင်ရွာ(Makawngtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ လဝါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လဝါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၇၈ ဦး၊ မ ၂၀၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၈၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တီလိုင်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
တီလိုင်ရွာ (Tilai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၈၃ ဦး၊ မ ၁၈၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘဂ္ဂဒက်မြို့
ဘဂ္ဂဒက်မြို့သည် အီရတ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ဘဂ္ဂဒက်မြို့တွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၇,၂၁၆,၀၄၀ ဦးခန့် ရှိသည်။ အီရတ်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး အာရပ်ကမ္ဘာတွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ ကိုင်ရိုမြို့ ပြီးလျှင် အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ အနောက်အာရှတွင် အီရန်နိုင်ငံ တီဟီရန်မြို့ ပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။
တိုင်းဂရစ်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ၈ ရာစု မှ စတင် တည်ထောင်ခဲ့ကာ အဘာဆစ် ကယ်လီဖိတ်၏ မြို့တော် အနေနှင့် တည်ရှိခဲ့သည်။ စတင်တည်ထောင်သည့် အချိန်မှစ၍ အချိန်အနည်းငယ် အတွင်းမှာပင် ဘဂ္ဂဒက်သည် ထင်ရှားသော အစ္စလာမ် ကမ္ဘာတွင် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ၊ စီးပွားရေး ဆိုင်ရာ နှင့် ပညာဆိုင်ရာ အချက်အချာဌာန ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ပညာသင်ကြားတတ်မြောက်ရာ တက္ကသိုလ်များ တည်ရှိခြင်းကြောင့် တကမ္ဘာလုံးတွင် သင်ကြားမှုဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာန အဖြစ် ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ အလယ်ခေတ် ထိပ်ပိုင်းတွင် ဘဂ္ဂဒက်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ အဖြစ် မှတ်ယူကြပြီး ခန့်မှန်းခြေလူဦးရေ ၁.၂ သန်းခန့် ရှိသည်။ ၁၂၅၈ တွင် မြို့တော်သည် မွန်ဂိုအင်ပိုင်ယာကြောင့် အကြီးအကျယ် ပျက်စီးခဲ့ပြီး စတင် ဆုတ်ယုတ်လာခဲ့သည်။ ကပ်ရောဂါများ နှင့် အင်ပိုင်ယာ အများအပြား ပြောင်းလဲ အုပ်ချုပ်မှုတို့ကြောင့် ဆက်လက်၍ ဆုတ်ယုတ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် အီရတ်နိုင်ငံကို လွတ်လပ်သော နိုင်ငံ အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့ပြီးနောက် ဘဂ္ဂဒက်မြို့သည် ယခင်က တည်ရှိခဲ့သော ကျော်စောထင်ရှားမှုများ တဖြည်းဖြည်း ပြန်လည် ရရှိလာခဲ့ပြီး အာရပ်ယဉ်ကျေးမှုတွင် ထင်ရှားသော နေရာတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ယနေ့ခေတ်ကာလတွင် ဘဂ္ဂဒက်မြို့တော်သည် အခြေခံအဆောက်အအုံ အကြီးအကျယ် ပျက်စီးမှုများနှင့် မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရသည်။ လောလောလတ်လတ်တွင် ၂၀၀၃ ခုနှစ် အမေရိကန် ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မှုနှင့် ၂၀၁၀ ခုနှစ် အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသော စစ်ပွဲများကြောင့် ဖြစ်သည်။ လတ်တလောနှစ်များတွင် ဘဂ္ဂဒက်မြို့တော်သည် လက်နက်ကိုင် တိုက်ခိုက်မှုများနှင့် အကြမ်းဖက် တိုက်ခိုက်မှုများ မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်လျက် ရှိသည်။
အဒန်ဂါးရွာ၊ အဒန်ဂါး
အဒန်ဂါးရွာ(Adangar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အဒန်ဂါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၅၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြခပ်ဝ
ကြခပ်ဝ
ရှမ်းတောရွာ၊ အောက်ရွာကြီး
ရှမ်းတောရွာ၊ အောက်ရွာကြီး
အဲလက်စ် (အဆိုတော်)
အဲလက်စ် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အဆိုတော်နှင့် တေးရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် နေ့သစ်များကို ကြိုဆိုခြင်း အခွေကို ပထမဆုံး ထုတ်ဝေခဲ့ပြီး ပရိသတ်အားပေးမှု ရရှိခဲ့သည်။
မိသားစု
အဲလက်စ်တွင် သားသမီးအမွှာနှစ်ဦးရှိပြီး Dora Alex နှင့် Kevin Alex တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပန်းတင်ကုန်းရွာ၊ ချောင်းဖျား
ပန်းတင်ကုန်းရွာ၊ ချောင်းဖျား
VV Cephei
VV Cephei ( HD 208816) ကြယ်စုတန်း Cepheus မှ ဒွိကြယ်စနစ်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၅၀၀၀ ကွာဝေးသည်။ တစ်စင်းမှာ ဆူပါဂျိုင်းယင့်ကြယ်နီဖြစ်ကာ တစ်စင်းမှာ ကြယ်ပြာဖြစ်သည်။ ဆူပါဂျိုင်းယင့်ကြယ်နီကြီးသည် ယင်းဂယ်လက်ဆီထဲတွင် အကြီးမားဆုံးကြယ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး နေထုထည် အချင်းဝက်၏ အဆ ၁၀၅၀ ရှိသည်။
သိုက်တူးကွင်းရွာ၊ အောက်ရွာကြီး
သိုက်တူးကွင်းရွာ၊ အောက်ရွာကြီး
ကောင်တစ် (ကောင်တန်)ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကောင်တစ် (ကောင်တန်)ရွာ (Kawngtit (Kawngtan))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၁ ဦး၊ မ ၂၅၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မနာတူရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
မနာတူရွာ(Manartu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ လဝါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လဝါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၇၈ ဦး၊ မ ၂၀၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၈၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့လှရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
မြို့လှရွာ (Myohla)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ရွာသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာသာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၁၂ ဦး၊ မ ၁၃၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းတာကလေးရွာ၊ ကပ်ခို
အင်းတာကလေးရွာ၊ ကပ်ခို
ဆင်တဲရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ဆင်တဲရွာ (Sinte)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ မြို့ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၁၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြို့ချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၁ ဦး၊ မ ၃၄၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးကြင်း
ငါးကြင်းသည် ငါးသိုင်းမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ ပါဏဗေဒအရ'စာရီနားမရီဂါးလား'ဟု ခေါ်သည်။ ရေချိုနှင့် ရေငန်နှစ်ရပ်လုံးတွင် ကျက်စားနိုင်သည်။ ငါးကြင်း၏ အောက်မေးရိုးအလယ်၌ အဖုငယ်ရှိသည်။ နှုတ်ခမ်းကြားတွင် နှုတ်ခမ်းမွေးတိုတို တစ်စုံရှိသည်။ ကိုယ်လုံးမှာရှည်၍ အမြီးခွစောက်နက်သည်။ အကြေးခွံကြီး၍ အကွက်ပေါ်လွင်၏။ ငါးကြင်း၏ အရောင်သည် ငွေရောင်ခပ်မှိုင်းမှိုင်းဖြစ်ပြီး ကျောတွင် ကြေးနီရောင် သန်းနေသည်။ ဆူးတောင်ရောင်သည် အမဲအနည်းငယ် ရောစပ်နေသည့် လိမ္မော်ရောင် ဖြစ်သည်။ ဖေဖော်ဝါရီလ၊ မတ်လတို့တွင် ငါးကျည်း၊ ငါးမြစ်ချင်းတို့နှင့်အတူ မြစ်ကိုဆန်တက် သွားကြ၍ ဇူလိုင်လ၊ ဩဂုတ်လတို့တွင် သားပေါက်များနှင့်အတူ အောက်ပိုင်းမြေပြင်များသို့ ဆင်းလာလေ့ရှိကြသည်။ ငါးကြင်းသည် အဆီများသော ငါးဖြစ်၏။ ကိုယ်အရှည် ၃ ပေအထိရှိ၏။ အသားချို၍ နူးညံ့သဖြင့် တန်ဖိုးပေး၍ ဝယ်ယူစားသောက်ကြရ၏။ အကွင်းလိုက်လှီး၍ ချက်ကြော်စားသောက်လေ့ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စီးပွားဖြစ်ငါး ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
မြွေစိမ်းမြီးခြောက် (မျိုးစု)
မြွေစိမ်းမြီးခြောက် မျိုးစုဖြစ်သော (Trimeresurus) သည် အရှေ့တောင်အာရှ၊ တရုတ်နှင့် ပစိဖိတ် ကျွန်းစုများတစ်လျှောက် အာရှတိုက်တွင်တွေ့ရသော အဆိပ်ရှိမြွေ မျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ လက်ရှိအချိန်အထိ မျိုးစိတ်ပေါင်း (၄၄)မျိုးကို အသိအမှတ်ပြု၍ ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။
အစာ
Trimeresurus မျိုးစိတ်များ၏ အစာတွင် အိမ်မြှောင်များ၊ ကုန်းနေရေနေ သတ္တဝါများ၊ ငှက်များ၊ ကြွက်မျိုးနွယ်ဝင်များနှင့် အခြား နို့တိုက်သတ္တဝါငယ်များ အပါအဝင် တိရစ္ဆာန်မျိုးစုံပါဝင်သည်။
မျိုးပွားခြင်း
မြွေပွေး မျိုးစိတ် အများစုကဲ့သို့ပင် မျိုးစု Trimeresurus မှ မျိုးစိတ်အများအပြားသည် မိခင်၏ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌သာ ဥ အု၍ အကောင်ပေါက်သော မျိုးစိတ်များဖြစ်ပြီး အကောင်ပေါက်လေးများအတိုင်း မွေးဖွားကြသည်။ သို့သော် အချို့သောမျိုးစိတ်များဖြစ်သည့် T. flavoviridis, T. kaulbacki, နှင့် T. macrolepis တို့သည် ဥ အုကြသည်။ သို့ပါသော်လည်း Trimeresurus ၏ အချို့သောမျိုးစိတ်များ၏ မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ ဇီဝဗေဒကိုမူ ယနေ့တိုင် သိရှိထားခြင်းမရှိသေးပေ။
အဆိပ်
Trimeresurus မျိုးစိတ်များ၏ အဆိပ်သည် မျိုးစိတ်တစ်ခုချင်းစီအလိုက် အမျိုးအစားကွဲပြားသော်လည်း အားလုံးသည် အဓိကအားဖြင့် သွေးတွင်းအဆိပ်သင့်ပြီး လူသားများအတွက် ဆေးပညာအရ အရေးပါသည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်အများစုက ယူဆကြသည် ။
ကြောက်ပါတယ်ဆို ကြောင်နှင့်တို့
ကြောက်ပါတယ်ဆို ကြောင်နှင့်တို့ ဟူသည်မှာ မြန်မာစကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြွေစိမ်းမြီးခြောက် (မျိုးစု)
တွေ့ရှိရသည့် အရပ်ဒေသများ
Trimeresurus မျိုးစိတ်များအား အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်အာရှ၊ တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်းနှင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မလေးကျွန်းစု မှ တီမောကျွန်းအထိ တွေ့ရှိရသည်။
ကြောက်ပါတယ်ဆို ကြောင်နှင့်တို့
ရှင်းလင်းချက်
ကြောက်ပါသည်ဆိုမှ ကြောင်နှင့် တို့သကဲ့သို့ ကြောက်တတ်သူကို ပိုမို ချောက်ချားအောင် ခြိမ်းခြောက်သည်။
မြွေစိမ်းမြီးခြောက် (မျိုးစု)
မျိုးစိတ်များ
*) စာရင်းသွင်းရန် တင်ပြထားသော မျိုးစိတ်ခွဲများ အမည်စာရင်း မပါဝင်ပါ။ T ) အမျိုးအစား မျိုးစိတ်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြွေများ ကဏ္ဍ:အဆိပ်ရှိ မြွေများ ကဏ္ဍ:မြွေမျိုးစုများ
ကပ်ဖိရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆေးပေါ့လိပ်
ဆေးပေါ့လိပ်ဆိုသည်မှာ မြန်မာပြည်တွင် သောက်သုံးနေသော ဆေးလိပ် အမျိုးအစား တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး သနပ်ဖက်ထဲတွင် ဆေးရွက်ကြီးအမှုန့်ကို ထည့်သွင်း၍ လိပ်ထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။
မြန့်မာ့သမိုင်း
ကုန်းဘောင်ခေတ်နှောင်းတွင် သီပေါမင်းသည် သူ့၏အစ်မ တစ်ဝမ်းကွဲတော်သူ ကနောင်မင်း၏ သမီးတော် ဒုတိယ ရန်အောင်မြေထိပ်ခေါင်တင် လိပ်သည့် ဆေးပေါ့လိပ်ကိုမှ သောက်သည်ဟု အဆိုရှိခဲ့သည်။ အလားတူပင် ပါတော်မူသောအချိန်၌ ဘီရိုလှည်းပေါ်မှ စုဖုရားလတ်သည် ဆေးလိပ်သောက်ချင်သည့်အတွက် ဘေး၌ရှိသော ဂေါ်ရာစစ်သားများကို မီးခြစ်လှမ်းတောင်းသည်ဆိုသော မှတ်တမ်းမှတ်ရာများလည်း ရှိခဲ့သည်။ H. Fielding Hall ရေးသော Thibaw's Queen စာအုပ်တွင်လည်း အဝေးရောက် မိုးကောင်းမြို့ဝန်သမီး (၉)နှစ်မျှရှိသော မယ်မြသည် စီးကရက်လိပ်သည့် ရွှေသေတ္တာကို ပိုက်ပြီး အမြဲလိုက်နေရသည်ဟု ပါရှိလေသည်ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဆေးပေါ့လိပ်သောက်ခြင်းသည် အလေ့အထတစ်ခုအဖြစ် ရှိနေပြီး ဖြစ်သည်။
ဆေးစပ်နည်း
ဆေးပေါ့လိပ်ကို ဆေးစပ်ရာတွင် ကုန်းဆေး နှင့် ကျွန်းဆေးဟု ခေါ်သော ဆေးနှစ်မျိုးကို ရောစပ်၍ အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။ ကုန်းဆေး ရာခိုင်နှုန်းများပါက ဆေးစပ်ပြင်းပြီး ကျွန်းဆေး ရာခိုင်နှုန်းများပါက ဆေးစပ်ပျော့သည်။ ဆေးလိပ်ခုံများသည် ရာသီဥတု အပေါ်တွင် မူတည်၍ ဆေးစပ်ကို ပြောင်းလဲလေ့ ရှိကြသည်။ ဥပမာ အားဖြင့် ဆောင်းရာသီတွင် ဆေးစပ်ကို အပြင်းစား စပ်လေ့ ရှိကြပြီး နွေရာသီတွင် ဆေးကို အပျော့စား စပ်လေ့ ရှိကြသည်။ သို့ရာတွင် ဆေးရွက်ကြီး သက်သက်ဖြင့် ဆေးစပ်ပါက ဆေးပေါ့လိပ်ကို ကြာရှည်စွာ မီးမစွဲနိုင်ပေ။ ထို့အတွက်ကြောင့် အရက်ကို ဆေးထဲတွင် ထည့်သွင်း ရောစပ်ခြင်းအားဖြင့် ဆေးပေါ့လိပ်ကို ကြာရှည်မီးစွဲအောင် ပြုလုပ်လေ့ ရှိကြသည်။ အရက်သည် ဆေးပေါ့လိပ် မီးစွဲခြင်းကို အထောက်အကူ ပေးသော်လည်း ဆေးသားထဲတွင် အရက်ပါဝင်သောကြောင့် ဆေးပေါ့လိပ် မီးလောင်သော အခါတွင် သောက်သုံးသူများ အနေနှင့် မွှန်ထူသော အနံ့မျိုးကို့ ရလေ့ ရှိတတ်သည်။ ထိုအနံ့ကို ပယ်ဖျောက်ရန် အတွက် ဆေးစပ်ရာတွင် ကန့်ကို ထည့်သွင်း အသုံးပြုလေ့ ရှိကြသည်။
မဲဇလီစုရွာ၊ အောက်ရွာကြီး
မဲဇလီစုရွာ၊ အောက်ရွာကြီး
တောင်ရွာ၊ ဂူဒါပြင်
တောင်ရွာ၊ ဂူဒါပြင်
အင့်ဟင်ကုန်း
အင့်ဟင်ကုန်း
စိုးဝင်း (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး)
၂၀၂၁ စစ်အာဏာသိမ်းခြင်းတွင် ဒုတိယ​ခေါင်း​ဆောင်ဖြစ်ကာ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။
ရရှိခဲ့သော ဂုဏ်ထူးဆောင်ဘွဲ့တံဆိပ်များ
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး သီရိပျံချီ စိုးဝင်း သည် (၀၄-၀၁-၂၀၂၁) လွတ်လပ်ရေးနေ့တွင် “သီရိပျံချီ ”ဘွဲ့မှ ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟဘွဲ့ ဖြစ်သော “သရေစည်သူ”သင်္ဂဟဘွဲ့သို့ တိုးမြှင့်၍ “နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ၂၀၂၁ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နေ့စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်(၂/၂၀၂၁)” ဖြင့် ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:၁၉၆၀ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:နိုင်ငံတော်စီမံအုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီဝင်များ
ဝင်္ကဘာရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ဝင်္ကဘာရွာ (Wingabar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ စလင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စလင်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆၃ ဦး၊ မ ၂၅၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့သာရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
မြို့သာရွာ (Myothar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ရွာခိုင်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာခိုင်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၇၇ ဦး၊ မ ၂၀၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ဆန်ယန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
နမ့်ဆန်ယန်ရွာ(Namsangyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ နမ့်ဆန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ဆန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀ ဦး၊ မ ၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးဘတ်အိုင်ရွာ၊ ငါးဘတ်အိုင်
ငါးဘတ်အိုင်ရွာ၊ ငါးဘတ်အိုင်
ကုန်းခေးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကုန်းခေးရွာ (Konehkay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၁ ဦး၊ မ ၂၅၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးကျည်း
ငါးကျည်းသည် ငါးထွေမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ ပါဏဗေဒအရ ဟက်တာရိုနျူတိဖော့စီလိဟု ခေါ်သည်။ အသားစား ငါးမျိုးဖြစ်သည်။ ငါးခူနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်တူသော်လည်း အကောင်သေး၍ ပြာနှမ်းနှမ်းအရောင်ရှိပြီး ငါးခူလောက် မကြီးချေ။ နှုတ်ခမ်းမွှေး လေးမျှင်ရှိ၍ မာကျောချွန်တက်သော နောက်ဖက်သို့ လှည့်နေသည့် ဆူးတစ်ချောင်း ရှိသည်။ ငါးရံ့၊ ငါးခူတို့ကဲ့သို့ အောက်ဆီဂျင်ကို တိုက်ရိုက်ရှူနိုင်သော အင်္ဂါပါရှိသဖြင့် ရေတင်နေသော လယ်ကွင်းများတွင် နေနိုင်သည်။ ငါးကျည်းကို လယ်ကွင်းများ၌ ဆောင်းများဖြင့် ဖမ်းယူလေ့ရှိသည်။ ငါးကျည်းသည် ငါးခူကဲ့သို့ ငါးပိလုပ်ရန် အသုံးမဝင်သော်လည်း ယင်းကို ငါးကျည်းခြောက် အဖြစ် ကျပ်တင်ရောင်းလေ့ ရှိကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရသောငါး
အောက်ရွာကြီးရွာ၊ အောက်ရွာကြီး
အောက်ရွာကြီးရွာ၊ အောက်ရွာကြီး
ဖက်သလက် (အရှေ့စု)ရွာ၊ ဖက်သလက်
ဖက်သလက် (အရှေ့စု)ရွာ၊ ဖက်သလက်
နာယန်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
နာယန်ရွာ(Nayang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ လဝါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လဝါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၇၈ ဦး၊ မ ၂၀၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၈၉၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းမြောက်တန်ဆာ
မင်းမြှောက်တန်ဆာဟူသည် မင်းဧကရာဇ်တို့၏ အဆောင်အယောင်ကို ခေါ်သည်။ ရေမြေသေဌ်နင်း ဘုရင်မင်းတို့ ဘိသိက်မင်္ဂလာ အခါ တော်၌ ဆင်ယင်ကိုင်စွဲရသော အဆောင်အယောင် ငါးပါးကို မင်းမြောက်တန်ဆာ ငါးပါးဟု ခေါ်သည်။ ယင်းတို့မှာ-
ယင်းတို့သည် ပြည့်ရှင်မင်းတို့၏ ရတနာအပေါင်းတို့ထက် ပြဋ္ဌာန်းသော ရတနာဖြစ်ခြင်းကြောင့် ပဋ္ဌာနရတနာ မည်သည်။ မင်းအပေါင်း တို့သည် ထီးဖြူကို ဆောင်းမိုးလျက် ရင်ခွင်ထက် သားမြီးယပ် ကို ပိုက်၍ နဖူးပြင်ဝယ် တင့်တယ်စွာ သင်းကျစ်ကို ဆင်ယင် ပြီးလျှင် ခြေ၌ ခြေနင်းစီးကာ သန်လျက်စွဲကိုင်၍ အဘိသိက် မင်္ဂလာ ခံယူကြသည်။ ''ရဟန်းတွင် သိက္ခာ၊ မင်းတွင် ဘိသိက်'' ဟု ဓညဝတီ အရေးတော်ပုံကျမ်း၌ ဆိုသောကြောင့် မင်းမြောက်တန်ဆာ ငါးပါးတို့ကို ဆင်ယင်သုံးစွဲလျက် သုံးပါး သော ရာဇဘိသိက်ခံသောမင်းကိုသာ မင်းဟုသမုတ်အပ်ကြောင်း ဖြင့် ရာဇဝင်တို့၌ ဆိုသည်။
ညောင်နီကုန်း
ညောင်နီကုန်း
ဂူအောင်းမြွေလှ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ
ကနီစုရွာ၊ ငါးဘတ်အိုင်
ကနီစုရွာ၊ ငါးဘတ်အိုင်
ကြို့ကုန်းရွာ၊ အောက်ရွာကြီး
ကြို့ကုန်းရွာ၊ အောက်ရွာကြီး
ငါးကွမ်းရှပ်
ငကွန်းရှပ်သည် ငကျီးကန်းမျိုးတွင် ပါဝင်သည်။ ပါဏ ဗေဒအမည်မှာ 'စကွမ်ဗာရွိုက်ဒီ၊ တူလူး' ဖြစ်သည်။ ငါးကွန်းရှပ်ကို ငါးကင်းပါးဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ငါးအပ်ပုံ၊ကကတစ်၊ ငကျီးကန်းတို့ကဲ့သို့ ကိုယ်ထည်အနည်းငယ် ရှည်၍ ခပ်ပြား ပြားဖြစ်သည်။ ဦးခေါင်းဘေးနှစ်ဖက်တွင် မျက်စိရှိ၏။ ပါးဟက် ကြီး၏။ ဆူးတောင်များ ရှိ၏။ အကြေးခွံ ရှိ၏။ ငါးကွန်းရှပ် ကို ဟင်းလျာအဖြစ် စားကြ၍ ငါးခြောက်လည်း လုပ်ကြသည်။
ကုန်းနုတ်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကုန်းနုတ်ရွာ (Konenoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၁ ဦး၊ မ ၂၅၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မတ်မုံလိန်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
မတ်မုံလိန်ရွာ (Matmonlein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ပုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၅ ဦး၊ မ ၁၁၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကင်ညာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း
အောက်ပါတို့သည် ကင်ညာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း ဖြစ်သည်။
မတ်မုံလိန်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြကန်သာရွာ၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်
မြကန်သာရွာ (Myakanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကန့်ဘလူမြို့နယ်၊ ခတောက်ရင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၁၆၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကန့်ဘလူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကင်ညာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကင်ညာနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
​ရွှေတောင်တန်းရွာ၊ သက္ကယ်ပြင်
ရွှေတောင်တန်းရွာ၊ သက္ကယ်ပြင်
အောက်ချင်းစာနီ
အောက်ချင်းစာနီ (Aukchinsa-Ni) ၏ ရုက္ခဗေဒ အမည်မှာ (Aglaia spectabilis သို့မဟုတ် Amoora wallichii) ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မီလီအေ့စီအီး မျိုးရင်းဝင် (Meliaceae သို့မဟုတ် မဟော်ဂနီ မိသားစုဝင်) အပင်မျိုးစိတ် (species) တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ဩစတြေးလျနိုင်ငံ (Australia) ကွင်းစလန်ပြည်နယ် (Queensland)၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ပါပူဝါနယူးဂီနီနိုင်ငံ (Papua New Guinea)၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်ပင်များ
တော်လနန်းရွာ၊ ငါးဘတ်အိုင်
တော်လနန်းရွာ၊ ငါးဘတ်အိုင်
ကမ်းနားစုရွာ၊ ဖက်သလက်
ကမ်းနားစုရွာ၊ ဖက်သလက်
ပန်ဆောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ပန်ဆောင်ရွာ(Pangsaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ နမ့်ဆန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ဆန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၀ ဦး၊ မ ၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ဘောဂဗေဒ
ဘောဂဗေဒ သည်လူမှုရေးသိပ္ပံဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကုန်စည်နှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ထုတ်လုပ်မှု၊ သုံးစွဲမှု နှင့် ဖြန့်ဖြူးမှု တို့ကို ဖော်ပြခြင်းနှင့် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း ပြုလုပ်သော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။
ဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်သည် စီးပွားရေး အင်အားစုများ ၏ ပြုမူဆောင်ရွက်ပုံနှင့် အချင်းချင်းဆက်နွယ်ပုံတို့အပြင် စီးပွားရေး မည်သို့မည်ပုံ အလုပ်လုပ်သည်ကို အာရုံစူးစိုက်လေ့လာသည့် ပညာရပ် ဖြစ်သည်။ မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်သည် စီးပွားရေး အင်အားစု တစ်ခုချင်းစီနှင့် ဈေးကွက်၊ ၎င်းတို့၏ အချင်းချင်း ဆက်နွယ်မှု၊ ဆက်နွယ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရလဒ် အစရှိသော စီးပွားရေး၏ အခြေခံ အစိတ်အပိုင်းများကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာသည်။ စီးပွားရေး အင်အားစုများတွင် ဥပမာအားဖြင့် အိမ်ထောင်စုများ ၊ လုပ်ငန်းများ၊ ဝယ်သူများ နှင့် ရောင်းသူများ ပါဝင်နိုင်သည်။ မက်ကရိုဘောဂဗေဒ ပညာရပ်၌ စီးပွားရေး တစ်ခုလုံး (အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ရလျှင် စုပေါင်းထုတ်လုပ်မှု၊ စားသုံးမှု၊ စုဆောင်းမှု နှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု) နှင့် ၎င်းအား သက်ရောက်မှု ရှိစေသော အရင်းအမြစ်များ အသုံးမချနိုင်ခြင်း (လုပ်အား၊ အရင်းအနှီးနှင့် မြေ)၊ ငွေကြေးဖောင်းပွခြင်း၊ စီးပွားရေးတိုးတက်မှု နှင့် ထိုပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရန် ကြိုးစားသော အများပြည်သူဆိုင်ရာ ပေါ်လစီများ (ငွေကြေး၊ အခွန်ဘဏ္ဍာရေး နှင့် အခြားပေါ်လစီများ) စသည်တို့ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ လေ့လာသည်။
ဘောဂဗေဒဘာသာရပ်အတွင်း အခြားထင်ရှားသော ကွဲပြားမှုများမှာ မည်သို့ရှိသည်ကို ဖော်ပြသော အရှိတရား ဘောဂဗေဒ နှင့် မည်သို့ဖြစ်သင့်သည်ကို ဖော်ပြသည့် စံပြုဘောဂဗေဒ အကြား ကွဲပြားမှု၊ ဘောဂဗေဒ သီအိုရီများ နှင့် အသုံးချ ဘောဂဗေဒ အကြား ကွဲပြားမှု၊ ဆင်ခြင်မှု ဘောဂဗေဒ နှင့် အပြုအမူဆိုင်ရာ ဘောဂဗေဒ အကြား ကွဲပြားမှု၊ ခေတ်ရေစီးကြောင်း ဘောဂဗေဒ နှင့် အများနှင့်ဆန့်ကျင်သော ဘောဂဗေဒ အကြား ကွဲပြားမှု စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အသုံးအနှုန်း
ယခင်က ဘောဂဗေဒ ဘာသာရပ်၏ အင်္ဂလိပ် အခေါ်အဝေါ်ကို ပေါ်လက်တစ်ကယ် အီကော်နော်မီ သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေး ဘောဂဗေဒဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသော်လည်း ၁၉ ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် အဲဖရက် မာရှယ် မှ အီကော်နောမစ် ဆိုင်းယင့် သို့မဟုတ် စီးပွားရေး သိပ္ပံ၏ အတိုကောက် အီကော်နောမစ် ဟု ပြောင်းလဲ အမည်ပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့ နာမည် ပြောင်းလဲပြီးနောက် တွေးခေါ်စဉ်းစားမှုများ ပိုမိုပြင်းထန်လာပြီး သင်္ချာပညာကို ပိုမို အသုံးပြုလာသောကြောင့် ၎င်းကို သိပ္ပံဘာသာရပ်တစ်ခု အနေနှင့် လက်ခံရန် ကြိုးပမ်းမှုကို အထောက်အကူပေးခဲ့သည့်အပြင် နိုင်ငံရေး သိပ္ပံနှင့် အခြား လူမှုရေး သိပ္ပံများမှ ကွဲပြားသော သီးသန့် ဘာသာရပ်တစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။  ဘောဂဗေဒ ပညာရပ်၏ အန္တိမ ပန်းတိုင်မှာ လူတို့၏ နေစဉ်နေထိုင်မှု ဘဝရှိ နေထိုင်မှု ပုံစံကို မြှင့်တင်ရန် ဖြစ်သည်။
ဈေးကွက်
မိုက်ခရိုဘောဂဗေဒသည် ဈေးကွက်ပုံစံ ကိုဖြစ်ပေါ်စေသော လူများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများမှ ဈေးကွက်အတွင်း ဈေးကွက်စနစ်ကို မည်သို့မည်ပုံ ဖော်ဆောင်သည်ကို ဆန်းစစ်သော ပညာရပ် ဖြစ်သည်။ ထိုလူများနှင့် အဖွဲ့အစည်းများတွင် ပုဂ္ဂလိက နှင့် အစိုးရ အဖွဲ့အစည်း အမျိုးမျိုး ပါဝင်ပြီး အစိုးရ၏ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းများအောက်တွင် ရှားပါးသော ကုန်သွယ်နိုင်သည့် ပစ္စည်းများကို ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားနေကြသူများ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့ ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားနေကြသော ပစ္စည်းများတွင် ပန်းသီးကဲ့သို့သော ကုန်စည်များပါဝင်သကဲ့သို့ စက်ပြင်ခြင်း၊ ဥပဒေရေးရာ တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်းနှင့် ဖျော်ဖြေခြင်း အစရှိသော ဝန်ဆောင်မှုများလည်း ပါဝင်သည်။
သီအိုရီအရ လွတ်လပ်ဈေးကွက်တွင် ဝယ်သူများမှလိုအပ်သော ဝယ်လိုအား နှင့် ရောင်းသူများမှ ရောင်းချလိုသော ရောင်းလိုအားတို့ သည် နောက်ဆုံးတွင် ဈေးအပြောင်းအလဲ ဖြစ်ပေါ်ပြီး အားမျှဈေးနှုန်းတွင် ဆုံတွေ့ကြသည်။ သို့သော်လည်း လက်တွေ့တွင်မူ အမျိုးမျိုးသော ပြဿနာများကြောင့် အားမျှဈေးနှုန်းသို့ မရောက်ရှိနိုင်ပေ။ အားမျှဈေးနှုန်းသို့ ရောက်ရှိသည့်တိုင်အောင်ပင် လူသားဆန်သော ညီမျှမှု မဖြစ်ပေါ်နိုင်ပေ။ ဥပမာအားဖြင့် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွင် ရောင်းလိုအားသည် ပြင်ပအခြေအနေများကြောင့် အကန့်အသတ် ဖြစ်ပေါ်ပြီး အားမျှဈေးနှုန်းအား တကယ်လိုအပ်သော်လည်း မတတ်နိုင်သော သူများမှ ပေးနိုင်လိမ့်မည် မဟုတ်ပေ။
ဈေးကွက်ပုံစံ အမျိုးမျိုး ရှိသည်။ အပြည့်အဝ ပြိုင်ဆိုင်မှုရှိသော ဈေးကွက်တွင် မည်သူ တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ ကုန်ပစ္စည်းများ၏ ဈေးနှုန်းများကို မိမိလိုချင်သော ဈေးအတိုင်းရောင်းနိုင်သည့် ဈေးကွက်အင်အား မရှိပေ။ အခြားတနည်းပြောရမည် ဆိုပါက အားလုံးသည် ပေါက်ဈေးအတိုင်းရောင်းဝယ်ကြရပြီး မည်သူကမျှ ပစ္စည်း၏ ဈေးနှုန်းကို မလွှမ်းမိုးနိုင်ပေ။ ပြင်ပလောကတွင်မူ ဈေးကွက်သည် မကြာခဏဆိုသလိုပင် အပြည့်အဝ မဟုတ်သော ပြိုင်ဆိုင်မှုများ ကြုံတွေ့ကြရသည်။
ကလျာဏမိတ္တအင်္ဂါ ၇-ပါး
ကလျာဏမိတ္တအင်္ဂါ ၇-ပါး။ သပ္ပုရိသ ခေါ် မိတ်ဆွေကောင်းမိတ်ဆွေမြတ်တို့၏ အင်္ဂါ ၇-ပါးဟူ၏။
ဘောဂဗေဒ
ဈေးကွက်
ပုံစံအမျိုးမျိုးတွင် မိုနိုပိုလီ ဟု ခေါ်သော ကုန်ပစ္စည်းကို ရောင်းချသူ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိခြင်း ၊ ဒျူရိုပိုလီဟု ခေါ်သော ကုန်ပစ္စည်းကို ရောင်းချသူ ၂ ဦးသာ ရှိခြင်း၊ အိုလီဂိုပိုလီဟု ခေါ်သော ကုန်ပစ္စည်းကို ရောင်းချသူ အနည်းငယ်သာ ရှိခြင်း မိုနိုပိုလစ်စတစ် ပြိုင်ဆိုင်မှု ဟုခေါ်သော ရောင်းချသူ အများအပြားရှိသော်လည်း အလွန်ကွဲပြားသော ကုန်ပစ္စည်းများကို ရောင်းချကြခြင်း၊ မိုနော့ဆိုနီ ဟုခေါ်သော ဝယ်သူ တစ်ဦးတည်းသာ ရှိခြင်း၊ အိုလီဂေါ့ဆိုလီ ဟုခေါ်သော ဝယ်သူ အနည်းငယ်သာ ရှိခြင်း တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အပြည့်အဝ ပြိုင်ဆိုင်မှုနှင့် ကွဲပြားခြားနာစွာပင် မပြည့်ဝသော ပြိုင်ဆိုင်မှုတွင် ဈေးကွက်အင်အားသည် မညီမျှစွာ တည်ရှိသည်။ အပြည့်အဝပြိုင်ဆိုင်မှု မရှိသော ဈေးကွက်အတိုင်းရှိ ကုမ္ပဏီများသည် ဈေးကို လိုသလို တောင်းနိုင်ကြပြီး ဈေးကွက်အတွင်း မညီမျှသော ဝေစုများစွာကို ကိုင်ဆုပ်ထားနိုင်သော အင်အားရှိပြီး ကုန်ပစ္စည်း၏ ဈေးနှုန်းကို လွှမ်းမိုးနိုင်ကြသည်။
ကပ္ပိခြင်း
စိုက်လျှင် အပင်ပေါက်နိုင်သော မျိုးကို ဗီဇဂါမ် ဟု ခေါ်သည်။ ရဟန်းသည် ထိုဗီဇဂါမ်တို့ကို ဖျက်ဆီးပါက ဒုက္ကဋ်အာပတ် သင့်၏။ ထို့ကြောင့် ရဟန်းတော်များ နေ့စဉ်ဘုဉ်းပေးနေသည့် ဆွမ်းတွင် ဗီဇဂါမ်များ ပါတတ်၏။ ထိုအခါ အပ်စပ်အောင် ဝိနည်းကံ ပြုရသည်။ ထိုသို့ အပ်စပ်အောင် ဝိနည်းကံ ပြုခြင်းကို ကပ္ပိခြင်း ဟု ခေါ်သည်။
ဘောဂဗေဒ
မက်ကရိုဘောဂဗေဒ
လူ့အဖွဲ့အစည်း တစ်ရပ်လုံး၊ စီးပွားရေး အဆောက်အဦ တစ်ခုလုံး၏ စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အပြုအမူများကို လေ့လာသည့် ဘာသာရပ်ခွဲ တစ်ခုဖြစ်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘောဂဗေဒ (International Economics)
တိုင်းပြည် တစ်ပြည်နှင့်တစ်ပြည်၊ နိုင်ငံတစ်ခုနှင့် တစ်ခု စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်မှုများအား လေ့လာသည့် ဘာသာရပ်ခွဲ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ကပ္ပိခြင်း
ဗီဇဂါမ် (၅) မျိုး
ဗီဇဂါမ် (၅) မျိုး ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ -
ဘောဂဗေဒ
စီးပွားရေး စနစ်များ
စီးပွားရေး စနစ်များကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရာတွင် ကြည့်ရှုပုံ ရှုထောင့်များမှ အမျိုးမျိုး ခွဲခြားကြသည်။ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် <UL> <LI>ဈေးကွက် စီးပွားရေးစနစ် (Market Economy) <LI>ဗဟိုစီမံကိန်းချ စီးပွားရေးစနစ် (Centrally Planned Economy) <LI>ရောပြွမ်း စီးပွားရေးစနစ် (Mixed Economy) </UL> ဟူ၍ ခွဲခြမ်း လေ့လာနိုင်သည်။
ကပ္ပိခြင်း
ဗီဇဂါမ် (၅) မျိုး
၁။ ပင်စည်
ဘောဂဗေဒ
ကိုးကား
اقتصاد fa:اقتصاد Kansantalous ეკონომიკური სისტემა Økonomi Økonomi اقتصاد Экономика Ekonomický systém
ကပ္ပိခြင်း
ဗီဇဂါမ် (၅) မျိုး
၂။ အမြစ်၊ ဥ
ကြောက်လျှင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲလျှင် မင်းဖြစ်
ရှင်းလင်းချက်
ကြောက်လျှင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲလျှင် မင်းဖြစ် ဆိုသကဲ့သို့ ကြောက်ရွံ့တွန့်ဆုတ်နေလျှင် ရသင့်ရထိုက်သော အကျိုးကျေးဇူးကို မရရှိဘဲ မကြောက်မရွံ့ စွန့်စားအားထုတ်လျှင် အကျိုးထူးကို ရရှိခံစားနိုင်သည်။
ကပ္ပိခြင်း
ဗီဇဂါမ် (၅) မျိုး
၃။ အဆစ်
၄။ အညွန့်
ကြောက်လျှင် လာဘ်လွဲ၊ ရဲလျှင် မင်းဖြစ်
ရှင်းလင်းချက်
"ဗာရာဏသီပြည် ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏သား ပဉ္စာဝုဓမင်းသားသည် တက္ကသိုလ်ပြည်၌ အတတ်ပညာသင်ပြီး လက်နက်ငါးပါးကို ယူ၍ မိမိတိုင်းပြည်သို့ ပြန်လာသည်။ တောအုပ်ကြီးတစ်ခုသို့ရောက်သော် စေးကပ်သည့် အမွေးရှိသော ဘီလူးကြီးတစ်ကောင်နှင့်တွေ့ရာ ဘီလူးက သင်သည် ငါ့အစာဖြစ်ပြီဟု ခြိမ်းခြောက်ပြောဆိုသည်။ သို့သော် မင်းသားသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းမရှိဘဲ မိမိ၌ ပါသည့် လက်နက်ငါးပါးဖြင့် ဘီလူးအားတိုက်ခိုက်သည်။ ထိုလက်နက်များသည် တစ်ခုပြီးတစ်ခု ဘီလူး၏ အမွေး၌သာ ကပ်ငြိကုန်သည်။ သို့သော် ပဉ္စာဝုဓမင်းသားသည် ဇွဲမလျှော့ဘဲ လက်၊ ခြေ၊ ဦးခေါင်းတို့ဖြင့် တိုက်ခိုက်ပြန်ရာ လက်၊ ခြေ၊ ဦးခေါင်းတို့သည်လည်း ဘီလူး၏ အမွေး၌ပင် ကပ်ငြိနေပြန်သည်။ ထိုအခါ ဘီလူးသည် ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်းသော မင်းသားကို ရုတ်တရက် မစားဝံ့ဘဲ အဘယ်ကြောင့် သေချင်းကို မကြောက်သနည်းဟု မေး၏။ မင်းသားက မိမိဝမ်းထဲ၌ ဝရဇိန်လက်နက်ရှိ၍ မိမိအားစားလျှင် သင်ဘီလူးလည်း သေရမည်ဖြစ်သောကြောင့် မကြောက်ဟု ဖြေ၏။ ဘီလူးသည် မင်းသားအား မစားဝံ့တော့ဘဲ လွှတ်လိုက်၏။ ပဉ္စာဝုဓမင်းသားသည် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်ပြီးနောက် ခမည်းတော်လွန်သော် မင်းဖြစ်သည်။"
ကပ္ပိခြင်း
ဗီဇဂါမ် (၅) မျိုး
၅။ အစေ့အဆံ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပြုလုပ်ခြင်း
ဘူတဂါမ် ဗီဇဂါမ်တို့ကို ဒါယကာလုပ်သူက-
မီးဖြင့် ကပ္ပိခြင်း၊ ဓားဖြင့် ကပ္ပိခြင်း၊ လက်သည်းဖြင့် ကပ္ပိခြင်းကို ကပ္ပိယကာရကတစ်ဦးမှ လုပ်ဆောင်ပေးရ၏။ ဓားဖြင့် ကပ္ပိမည်ဆိုပါက ကပ္ပိယသည် လက်တစ်ဖက်ဖြင့် ဓားကို ကိုင်ထားကာ အသီးကို ချိန်ရွယ်ထားရမည်။ ထို့နောက် ရဟန်းမှ ကပ္ပိယံ ကရောဟိ ဟု ရွတ်ဆိုပါက ကပ္ပိယသည် ကပ္ပိယံ ဘန္တေ ဟု ရွတ်ဆိုကာ လက်မှ ဓာဖြင့် အသီးကို ထိုးဆွ (သို့) လှီးဖြတ်ရသည်။ ပန်းကန်ထဲရှိ သစ်သီးတစ်လုံးကို ကပ္ပိရုံဖြင့် အခြားသစ်သီးများကိုလည်း ကပ္ပိပြီးသာ ဖြစ်သွား၏။ မီးဖြင့် ကပ္ပိခြင်း၊ လက်သည်းဖြင့် ကပ္ပိခြင်းသည်း ထို့အတူပင် ဖြစ်၏။
နံပါတ် (၄) နည်းမှာ မည်သို့မျှ ပြုစရာ မလိုဘဲ အလိုလိုသုံးဆောင်နိုင်သော အနေအထား ဖြစ်သည်။ နံပါတ် (၅) နည်းမှာ ကပ္ပိယမလိုဘဲ ရဟန်းကိုယ်တိုင် ပြုကောင်း၏။ -- ဓားလက်သည်းဖြင့် ထိုးခုတ်ဆိတ်ဖြတ်ရာ၌ ထက်ပိုင်း မပြတ်ဘဲ ဓားရာ လက်သည်းရာ အပေါက်အဖြတ် ထင်ရှားလျှင် အပ်စပ်ပြီ ဖြစ်ပါသည်။
ကပ္ပိယံ ကရောဟိ၊ ကပ္ပိယံ ဘန္တေ အဓိပ္ပာယ်
ကပ္ပိယံ ကရောဟိ = ကပ္ပိယံ-ရဟန်းတော်တို့အား အပ်စပ်အောင်၊ ကရောဟိ-ပြုလော့။
ကပ္ပိယံ ဘန္တေ = ဘန္တေ-အရှင်ဘုရား၊ ကပ္ပိယံ-ရဟန်းတော်တို့အား အပ်စပ်သည်ကို၊ ကရောမိ-ပြုပါ၏ ဟူ၍ မြန်မာလို အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပါဠိလို ဆိုတတ်အောင် လေ့ကျင့်ထားရမည်။
ရဟန်းတော်--ကပ္ပိယံ ကရောဟိ။
ကပ္ပိယ--ကပ္ပိယံ ဘန္တေ။
ရဟန်းတော်--ကပ္ပိစမ်း (အပ်စပ်အောင်ပြုစမ်း)
ကပ္ပိယ--ကပ္ပိပါ၏အရှင်ဘုရား(အပ်စပ်အောင် ပြုပါ၏ အရှင်ဘုရား)ဟု ဆို၍ ဓား၊ လက်သည်း စသည်ဖြင့် ခုတ်လိုက် ဆိတ်လိုက်ကာ ကပ္ပိရလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကမ္ဘာ ၆-မျိုး
ကမ္ဘာအပြားမျိုး ၆-ပါး။ ဗုဒ္ဓဝင် အဋ္ဌကထာ ၂၂၇-၌ အကျယ်ရှု။ ဘုရားပွင့်သော ကမ္ဘာငါးပါးနှင့် ဘုရားမပွင့်သောကမ္ဘာတစ်ပါးဟူ၏။
ကမ္ဘာအပြားမျိုး ၆-ပါး တစ်နည်း။ ၎င်းအကျယ် ဗုဒ္ဓသာသန မဟာဗုဒ္ဓဝင်၊ ပ-တွဲ၊ ပပိုင်း၊(ကု)၌ ကြည့်ရှုကြပါကုန်။
မှတ်ချက်။ ကပ်နှင့်ကမ္ဘာ အတူတူဟုသာ မှတ်ရမည်။ ပါဠိလို ကပ္ပ။ မြန်မာလို ကမ္ဘာ။
ကြိုးကြာကွင်းရွာ၊ ပင့်သာ
ကြိုးကြာကွင်းရွာ(Gyoegyarkwin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးကောင်းမြို့နယ်၊ ပင့်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၇၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင့်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၂ ဦး၊ မ ၅၆၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၅၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးကောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းဆားလယ်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကုန်းဆားလယ်ရွာ (Konesarlel)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဆားလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆားလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၄၄ ဦး၊ မ ၂၂၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။
နာရဒ မဟာထေရ်
နာရဒ မဟာထေရ် (නාරද මහා ස්ථවිරයන් වහන්සේ; Narada Mahathera; ၁၈၉၈ ဇူလိုင် ၁၄ - ၁၉၈၃ အောက်တိုဘာ ၂ ) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံသား ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းတော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ကိုလံဘိုရှိ ဝဇီရာရာမယ၏ ဩဝါဒစရိယဆရာတော်၊ သာသနာပြုလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်သူ၊ ဘာသာပြန်သူ၊ ပညာတတ်ရဟန်းအကျော်အမော်တစ်ပါးဖြစ်သည်။
အငြိမ့်
ငြိမ့်ညောင်းသာယာသော မြန်မာ့ ပန်တျာမျိုး ၆-ပါး ရှိသည်။
နာရဒ မဟာထေရ်
ထေရုပ္ပတ္တိ
၁၉၂၉ ၌ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဆားနပ်မြို့ (ယခင် မိဂဒါဝုန်) ရှိ မူလဂန္ဓကုဋိဝိဟာရအသစ်ဖွင့်ပွဲ၌ သီရိလင်္ကာကိုယ်စားပြု၍ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ တွင် အင်ဒိုနီးရှားသို့ ပထမဆုံးအနေဖြင့် ကြွရောက်ခဲ့သည်။ ထို၌ ဗောရောဗုဓောစေတီ၏ အရှေ့တောင်ခြမ်းတွင် ၁၉၃၄ မတ် ၁၀ ၌ ဗောဓိပင် စိုက်ပျိုးပေးခဲ့ကာ အချို့သော ဥပါသကာများကို ရဟန်းပြုပေးခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ထိုင်ဝမမ၊ ကမ်ဘောဒီးယား၊ လာအို၊ တောင်ဗီယက်နမ်၊ စင်္ကာပူ၊ ဂျပန်၊ နီပေါလ်၊ ဩစတေးလျ နိုင်ငံများအပါအဝင် များစွာသောနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်ခဲ့၏ ။ ၁၉၅၆ တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်း၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ကြွရောက်ခဲ့ပြီး ဝါရှင်တန် အထမ်းအမှတ်ကျောက်တိုင်၌ လူအုပ်ကြီးကို တရားချီးမြင့်ခဲ့သေးသည်။ ၁၉၆၀ နိုဝင်ဘာ ၂ ၌ အရှင်နာရဒသည် ဗောဓိပင်ကို တောင်ဗီယက်နမ်ရှိ သကျမုနိဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော် (Thích Ca Phật Đài) သို့ယူဆောင်လာပေးခဲ့ကာ ၁၉၆၀ နှစ်များအတွင်း ထိုနိုင်ငံသို့ အကြိမ်များစွာ သွားရောက်ခဲ့သည်။
အငြိမ့်
မဃဒေဝလင်္ကာ၌ စောင်း ငြင်း မိကျောင်း၊ အောင်း ပတ္တလား တယောအားဖြင့်ခြောက်ပါးငြိမ့်မျိုး နာဖွယ်ပျိုးသား ဟုစပ်ဆိုသည်။
သဲဝါရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဿကဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၆။ ဒဠှဝဂ် -၂၀၇ - အဿကဇာတ်။ ။ ဥပရိမိဖုရားကြီး သေလွန်၍ သောကမီးတောက်သော အဿကမင်းအား ဒိဗ္ဗစက္ခုရှင် ရသေ့က နွားချေးပိုး ဖြစ်နေသော ဥပရိမိဖုရားနှင့်း ပိုးဖိုကို ခေါ်ပြမှ သက်သာရာရခြင်း အကြောင်း။
နာရဒ မဟာထေရ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာရဟန်းများ
အငြိမ့်
အငြိမ့်တူရိယာငါးမျိုး
အငြိမ့်တူရိယာငါးမျိုး-
အဿကဇာတ်
လူထွက်လိုငြား ရဟန်းတစ်ပါး
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေဝဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတစ်ပါးသည် မယားဟောင်း ဖြားယောင်းသွေးဆောင်အပ်သည်ဖြစ်၍ သာနာတော်၌ ငြီးငွေ့ပျင်းရိကာ လူထွက်လို၏။
ထိုရဟန်းအကြောင်းကို မြတ်စွာဘုရား သိတော်မူလျှင် “ရဟန်း ... သင့်အပေါ်၌ ဤမိန်းမသည် ချစ်ခင်ကြင်နာခြင်းမရှိ၊ ရှေးအခါ၌လည်း ထိုမိန်းမကိုမှီ၍ သင်သည် ဆင်းရဲကြီးစွာ ရောက်ဖူးပြီ”ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
မိဖုရားအတွက် ပူဆွေးချက်
လွန်လေပြီးသောအခါ ကာသိတိုင်း ပါဋလိမြို့တော်ဝယ် အဿက မည်သောမင်းသည် မင်းပြုသည်ရှိသော် ထိုအဿကမင်း၏ မိဖုရားကြီးကား ဥပရိအမည်ရှိ၏။ မင်းကြီးသည် အလွန်ချစ်မြတ်နိုး၏။ အလွန်အဆင်းလှ၏။ ရှုစချင်ဖွယ် ကြည်ညိုဖွယ်ရှိ၏။ လူမိန်းမတို့အဆင်းကိုလွန်၍ နတ်မိန်းမတို့၏ အဆင်းကို မီလုမတတ်ဖြစ်၏။
တစ်နေ့သ၌ ထိုဥပရိမိဖုရားကြီးသည် သေလွန်လေ၏။ မင်းကြီးသည် ဥပရိမိဖုရားကြီး သေလွန်သဖြင့် စိုးရိမ်ပူဆွေးခြင်း နှိပ်စက်သည်ဖြစ်၍ အလွန်ဆင်းရဲပင်ပန်း၏။ စိတ်နှလုံးမကြည်မသာ ဖြစ်၏။ ဥပရိမိဖုရားကြီး အလောင်းကို တလား၌ လျောင်းအိပ်စေပြီးလျှင် ဆီစိမ်ကာ အိပ်ရာညောင်စောင်းအောက်၌ ထားစေ၏ မစားနိုင်၊ မသောက်နိုင် မျက်ရည်ယိုစီးကာ ငိုကြွေးမြည်တမ်းလျက်သာနေ၏။
မယ်တော်၊ ခမည်းတော်၊ မှူးမတ်၊ ပုဏ္ဏား၊ သူကြွယ် စသော သူတို့သည် “မြတ်သောမင်းကြီး ... စိုးရိမ်ပူဆွေးမြည်တမ်းတော်မမူပါလင့်၊ သင်္ခါရတရားတို့သည် အနိစ္စသာဖြစ်ကုန်” စသည်ဖြင့် တရားပြသ လျှောက်ထားကြသော်လည်း သတိရဖို့ မတတ်နိုင်ကြကုန်။ ထိုသို့ ငိုကြွေးမြည်တမ်းစဉ်ပင်လျှင် သေလွန်သည်မှာ ခုနစ်ရက်လွန်ခဲ့လေ၏။
တောမှကြွလာ မြတ်ဆရာ
ထိုအခါ ဘုရားအလောင်းသည် ဟိမဝန္တာအရပ်ဝယ် အဘိညာဉ် သမာပတ်နှင့် ပြည့်စုံသော ရသေ့ဖြစ်၍ ဒိဗ္ဗစက္ခုအဘိညာဉ်ဖြင့် ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းအပြင်ကို ကြည့်ရှုဆင်ခြင်လတ်သော် အဿကမင်း ငိုကြွေးမြည်တမ်းနေသည်ကို မြင်လျှင် ငါကား အဿကမင်း၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်ရန်သင့်သည်ဟု နှလုံးသွင်းလျက် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ပျံသန်းကာ မင်းဥယျာဉ်တော်သို့ ဆင်းသက်၍ မင်္ဂလာကျောက်ဖျာတွင် ရွှေဆင်းတုကဲ့သို့ နေလေ၏။
ပါဋလိမြို့သား ပုဏ္ဏားလုလင်တစ်ယောက်သည် ဥယျာဉ်တော်သို့သွားရာ ရသေ့ကိုမြင်လျှင် ချဉ်းကပ်ကာ ရှိခိုးလျက် နေ၏။ ရသေ့သည် ပုဏ္ဏားလုလင်နှင့် နှုတ်ခွန်းဆက်စကား ပြောကြားပြီးလျှင် “လုလင် ... မင်းကြီးသည် တရားစောင့်ပါ၏လော” ဟု မေးလေ၏။ “အရှင်ဘုရား ... တရားစောင့်ပါ၏။ သို့သော်လည်း မိဖုရားကြီး သေလွန်သဖြင့် ငိုကြွေးမြည်တမ်းလကျ် ဆင်းရဲဒုက္ခရောက်နေသည်မှာ ခုနစ်ရက် ရှိပါပြီ၊ ဤသို့သော ဆင်းရဲကို အဘယ်ကြောင့် အရှင်ဘုရားတို့ မလွတ်စေပါသနည်း၊ အရှင်းဘုရားတို့ကဲ့သို့ ပညာရှိ သူတော်ကောင်းတွေရှိပါလျက် မင်းကြီးအား ဤသို့သော ဆင်းရဲကို ခံစားနေရသည်မှာ မသင့်လျော်ပါ” ဟု လျှောက်လေ၏။ “လုလင် ... စင်စစ် ငါမင်းကြီးကိုမသိ၊ သို့မသိသော်လည်း မင်းကြီးလာပြီး အကယ်၍မေးလျှင် ငါသည် ထိုဥပရိမိဖုရားကြီး၏ ဖြစ်ရာဘဝကို ပြောကြားပြီးလျှင် မင်းကြီးထံ ၌ မိဖုရားကြီးကို စကားပြောစေမည်” ဟု ပြောသောအခါ “အရှင်ဘုရား ... သည်လိုဖြစ်လျှင် အကျွန်ုပ် မင်းကြီးကို သွားခေါ်ပါမည်၊ မင်းကြီး မရောက်မချင်း ဤနေရာတွင် ဆိုင်းငံ့တော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထား၍ ဝန်ခံစေပြီးလဆင် မင်းကြီးထံ သွားလေ၏။
မင်းကြီးထက်ခင် ပိုးဖိုလင်
ထိုအခါ ရသေ့၏ အဓိဋ္ဌာန်အတိုင်း ပိုးမနှင့်းပိုးဖိုတို့သည် မင်းကြီးထံ ရောက်လာကြကုန်၏။ ရသေ့သည် မင်းကြီးအား ဤပိုးဖိုနောက်က လိုက်နေသော ဤပိုးမကား သင်၏ ဥပရိမိဖုရားကြီး ဖြစ်သည်ဟု ပြလေ၏။ မင်းကြီးသည် “အရှင်ဘုရား ... ဥပရိမိဖုရားကြီးစင်လျက် နွားချေးပိုးမ ဖြစ်ရသည်ဆိုရာ အနည်းငယ်မျှ မယုံကြည်နိုင်ပါ” ဟု လျှောက်၏။ “မင်းကြီး ... ကောင်းပြီ၊ စကားပြောစေမည်” ဟု မိန့်ဆိုကာ ပိုးမကို ဥပရိဟု ခေါ်လေ၏။ ပိုးမသည် လူတို့ဘာသာဖြင့် - “အရှင်ဘုရား ... ဘယ်အတွက် ခေါ်ပါသနည်း” ဟု မေးလျှောက်၏။ “ပိုးမ ... လွန်ခဲ့သောဘဝတွင် ဘာဖြစ်၍ သင့်အမည် ဘယ်လိုခေါ်ပါသနည်း” ဟု မေးလေ၏။ “အရှင်ဘုရား ... အဿကမင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးဖြစ်၍ ဥပရိခေါ်ပါသည်” ဟု လျှောက်လေ၏။ “ယခုအခါ အဿကမင်းကြီးကို ချစ်သလော၊ သို့တည်းမဟုတ် ပိုးဖိုကို ချစ်သလော” ဟု မေးတော်မူ၏။ ပိုးမသည် ရသေ့အား -
“အရှင်ဘုရား ... ဤဥယျာဉ်တော်ကား ရှေးဘဝတွင် ချစ်ခင်ကြင်နာလှစွာသော လင်ဖြစ်သော အဿကမင်းကြီးအတူတကွ လှည့်လည်ပျော်ပါး သွားလာဖူးသောအရပ် ဖြစ်ပါ၏။ အရှင်ဘုရား ... ယခုဘဝတွင်ကား - အသစ်ဖြစ်သော ချမ်းသာဆင်းရဲဖြင့် အဟောင်းဖြစ်သော ချမ်းသာဆင်းရဲကို ဖုံးလွှမ်းထားသောကြောင့် ထိုအဿ မင်းကြီးထက် နွားချေးပိုးဖိုကိုသာလျှင် ပိုလွန်၍ချစ်ပါ၏”- ဟု ပရိသတ်အလယ်တွင် ပြောကြားလေ၏။
မင်းကြီးအမျက် စွန့်ပစ်လျက်
အဿကမင်းကြီးသည် နွားချေးပိုးမ၏ စကားကိုကြားလျှင် နှလုံးမသာသည်ဖြစ်၍ ဥယျာဉ်တော်မှာ နေလျက်ပင် နန်းတော်တွင် တလားဖြင့် ထားသော မိဖုရားကြီး အလောင်းကောင်ပုပ်ကို ပယ်ထုတ်စေ၍ ဦးခေါင်းဆေး လျှောက်ပြီးလျှင် ရသေ့ကိုရှိခိုး၍ မြို့တော်သို့ဝင်ကာ တခြားမိန်းမတစ်ယောက်ကို မိဖုရားအရာ၌ထား၍ တရားသဖြင့် မင်းပြုလေ၏။
ရသေ့လည်း မင်းကြီးအား အဆုံးအမပေး၍ စိုးရိ်သောကမရှိသည်ကို ပြုပြီးလျှင် မိမိနေရာ ဟိမဝန္တာသို့ သွားလေ၏။
ဤဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူပြီးလျှင် သစ္စာကိုပြတော်မူသည့်အဆုံး၌ သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့ပျင်းရိကာ လူထွက်လိုသော ရဟန်းသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ဥပရိ မိဖုရားသည် - ယခုအခါ မယားဟောင်း။
အဿကမင်းသည် - သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့သော ရဟန်း။
ပုဏ္ဏားလုလင်သည် - သာရိပုတ္တရာ။
ကုရုင်္ဂသမင်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ဆင်းရဲချမ်းသာ၊ အသစ်လာ၊ ဟောင်းမှာပျောက်မြဲပင်။
(၂) မိန်းမစရိုက်၊ အလွန်မိုက်၊ လင်၌မချစ်ခင်။
(၃) ဥပရိပိုးမ၊ အဿက၊ မြွက်ဟသက်သေထင်။
ဝမ်ဟင့်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဝမ်ဟင့်ရွာ (Wanhint)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၈၃ ဦး၊ မ ၁၈၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ညောင်သုံးပင်ရွာ၊ သက္ကယ်ပြင်
ညောင်သုံးပင်ရွာ၊ သက္ကယ်ပြင်
ကန္ဒရွာ၊ ဖိုးခေါင်ချောင်း(ခ)ကံပြင်
ကန္ဒရွာ၊ ဖိုးခေါင်ချောင်း(ခ)ကံပြင်
ငါးခူ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
တောလား
‌တောလားသည် မြန်မာကဗျာ အဖွဲ့အနွဲ့တစ်မျိုးဖြစ်၏။ ‌တောလားက အင်းဝ‌ခေတ်ကပင် စတင်‌တွေ့ရှိရသဖြင့် အင်းဝ ‌ခေတ်တွင် စတင်‌ပေါ်‌ပေါက်သည် ဟု ယူဆရသည်။ ‌တောလား ကဗျာနှင့်ပတ်သက်၍ ‌ရှေးပညာရှင်များ အယူအဆ ကွဲပြား လျက်ရှိကြ၏။ အချို့က ‌တောလားကို ရတုဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ အချို့ကမူ လင်္ကာဖြစ်သည်ဟုဆို၏။ ‌တောလားဟူ‌သော ‌ဝေါဟာရအဓိပ္ပာယ်ကို စိစစ်လျှင်၊ ‌တောမှာ‌တော‌ဒေသ ဖြစ်၍၊ လားမှာ (၁) သွားသည်၊ (၂) အလားအလာ အ‌ခြေအ‌နေဟု အနက်ထင်သည်။ ထို့‌ကြောင့် ‌တောလားမှာ (၁)တောတွင်သွား လာခြင်း၊ (၂) ‌တော၏အလားအလာ အ‌ခြေအ‌နေဟူ၍ နှစ်မျိုး ယူဆနိုင်‌လေသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏ ‌ရွှေစက်တော်သွားတောလားအစတွင် ‘အောင်‌ဇေယတု၊ ကျမ်းဂန်ရှု၍၊ ဂမုဓာတ်ရ၊ ဓာတွတ္တဖြင့်၊ ဂမနသဒ္ဒါ၊ ‌ကြောင်းခြင်းရာကို၊ လင်္ကာကုံးသီ၊ လမ်းစဉ်စီအံ့။’ဟူ၍ ‌ရေးသားထားခဲ့သည်။
ဤတွင် ဂမန ဟူ‌သော ပါဠိစကားမှာ သွားခြင်းအနက်ထင်သဖြင့် ဆရာ‌တော် သည် ‌တောသို့သွားခြင်း အ‌ကြောင်းလမ်းစဉ်ကို လင်္ကာစီမည်ဟု ဆို‌လေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဆရာ‌တော်က ‌တောသို့သွားခြင်း ဟူ‌သော အနက်သ‌ဘောဖြင့် ‌တောလားကို ‌ရေးခဲ့ဟန်တူသည်။ မြန်မာစာ‌ပေသမိုင်းတွင်မူ ‘တောလားဟူသည်မှာ ‌တော‌တောင်၏ အ‌ခြေအ‌နေ အလားအလာကို ‌ဖော်ပြ‌သော ကဗျာအဖွဲ့တည်း။ လယ်ယာ‌မြေကွက်များကို သတ်မှတ်ကြရာ၌ အ‌ရှေ့အလား အ‌နောက်အလား စသည်ဖြင့် သတ်မှတ်ပိုင်းခြားသကဲ့သို့ ‌တော လားအဖွဲ့တွင်လည်း အ‌ရှေ့ဘက်အလားတွင် ‌တောစပ်‌တောင် ကုန်း၏ တည်‌နေပုံ၊ အ‌နောက်ဘက်အလားတွင် ‌တောစပ် ‌တောင်ကုန်း၏ တည်‌နေပုံ၊ စသည်တို့ကို ထုတ်ဆိုညွှန်ပြ ‌ပေသည်။ ထို့‌ကြောင့် ‌တောလားဟူ၍ ‌ခေါ်သည်။’ဟု ‌ဖော်ပြထား သည်ကို ‌တွေ့ရ၏။ ယင်းသို့ဖြစ်၍ ‌တောလား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို နှစ်မျိုးယူဆနိုင် လေသည်။
စင်စစ် ‌တောလားကဗျာမှာ ဩကာ သ‌လောကကြီး၏ သာယာကြည်နူးဖွယ်ကောင်းပုံတို့ကို စပ်ဆို ‌ရေးသားထားခြင်းပင်ဖြစ်၏။ မြန်မာစာ‌ပေရှိ ‌တောလားများတွင် ရှင်ဥတ္တမ‌ကျော်၏ ‌တောလား ၉ ပုဒ်မှာ အထင်ရှားဆုံးဖြစ်၏။ ရှင်ဥတ္တမ‌ကျော်သည် မြန်မာမှုတွင် ဤ‌တောလားတစ်ခုကိုသာပြုစုခဲ့၏။ ဤ‌တောလား တစ်ခုကပင် ထိုဆရာ‌တော်အား မြန်မာစာ‌ပေနယ်၌ ပထမတန်း စာဆို‌တော်အဖြစ်သို့ ပို့‌ဆောင်‌ပေးခဲ့‌လေသည်။ ရှင်ဥတ္တမ‌ကျော်၏ ‌တောလားမှာ သက္ကရာဇ် ၈၄၅ ခုနှစ်ခန့်က ‌ပေါ်‌ပေါက်ခဲ့၏။ ရှင်ဥတ္တမ‌ကျော်သည် မြတ်စွာဘုရား ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွချီရာတွင် လမ်းခရီးသဘာဝ၏ သာယာပုံကို စာပန်းချီကား ‌ရေးခြယ်ထားခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုသို့ ‌ရေးခြယ်ရာတွင်လည်း မိမိ၏ ပွင့်လျှမ်း‌သော ဉာဏ်ဆီဉာဏ်နှစ်တို့ကိုသုံးလျက် မြတ်စွာ ဘုရား၏ ဂုဏ်‌တော်ကိုဖွင့်‌လေသည်။
ထို‌တောလားတွင် ရှင်ဥတ္တမ‌ကျော် သုံးနှုန်း‌သော စကားလုံး တိုင်းသည် အသက်ပါသည်ဟု ဆိုစမှတ်ပြုကြ၏။ စကားလုံး များကို နိုင်နင်းစွာသုံးလျက် ဖွဲ့နွဲ့ထားသည်ကို ‌တွေ့ရသည်။ တူရိယာသံ ထင်‌အောင်လည်း ဖွဲ့နွဲ့ထားသည်။ ရှင်ဥတ္တမ‌ကျော် ကား စာပန်းချီခြယ်ရာတွင် ဧကစံဖြစ်‌လေသည်။ ရှင်ဥတ္တမ ‌ကျော်နှင့် တ‌ခေတ်တည်း‌ပေါ်‌သော ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ (မဟာရဋ္ဌသာရ၊ သျှင်) ၏ ‌ရွှေစက်တော်သွားတောလားမှာ ရှင်ဥတ္တမ‌ကျော်၏ ‌တောလား ‌လောက် မထင်ရှား‌ချေ။ ရည်ရွယ်ချက်ခြင်းလည်း ကွာခြားလှ ၏။ ရှင်ဥတ္တမ‌ကျော်က မြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်‌တော်ကို ဖွင့်ဆို ရန်ရည်ရွယ်လျက် ဖွဲ့ဆိုခြင်းဖြစ်၍၊ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရကမူ ‌ရွှေ စက်‌တော်သွားရာ လမ်းတစ်‌လျှောက်၌ ‌တွေ့မြင်ရ‌သော ‌တော ‌တောင် ‌ရေ‌မြေသဘာဝအ‌ခြေအ‌နေတို့ကို ဖွဲ့နွဲ့ထားခြင်း ဖြစ်‌လေ သည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၏စိတ်၌ ခံစားမှုကို ‘ဖိုမလင်းပြာ၊ တွန်သံသာနှင့်၊ ဆပ်ပြာစမ်းတွင်၊ ‌တွေ့ကြိမ်မြင်‌သော်၊ စုံလင်ဖိုမ၊ နိမိတ်ပြ၏၊ ဉာဏကဝိ၊ ပဏ္ဍိတစစ်၊ ငါတည်းဖြစ်မူ၊ အနှစ်သာ၇၊ သုံးပုံမျှရှင့်၊ အစအလယ်၊ အဆုံးဝယ်၌၊ ဓိပ္ပါယ် ကျွမ်းသိ၊ မှတ်သားမိလျက်၊ ဇာတိလိုက်‌လျော်၊ ချိုးနှစ်‌ဖော်မူ၊ ရှင်‌ပျော်စမြဲ၊ လည်ချင်းတွဲ၍၊ မကွဲတူကွ၊ ‌နေသည်ဆ‌သော်၊ ကာမလူ့‌ဘောင်၊ မ‌ရှောင်နိုင်‌ချေ၊ ညာ‌ကြေ‌ကျော်‌စော၊ သ‌ဘော စင်စစ်၊ ရှင်၏ဖြစ်မှ၊ တဆစ်လူ့ခွင်၊ ဝင်လဦးမည်၊ ချစ်ကြည် မျိုးနွယ်၊ ဥစ္စာကြွယ်သည်၊ လူဝယ်လူ‌ကောင်း၊ အ‌ကြောင်းရုံး စည်း၊ ဖြစ်မည်တည်းဟု၊ စနည်းနိမိတ်၊ ချိုး၏ဟိတ်ကို၊ တိတ် တိတ်မှတ်ယူ၊ နှစ်လိုမူကား၊ မပူမဆာ၊ ‌ရေသီတာသို့၊ မျက်နှာ ရွှင်လန်း’ဟူ၍ ‌ရေးသားစပ်ဆိုခဲ့သည်ကို ‌တွေ့ရ၏။ ယင်းသို့ စာဆို‌တော်၏ အတွင်းစိတ်သန္တာန်ကို ‌ပေါ်လွင်‌အောင် စပ်ဆို နိုင်ခဲ့ခြင်းပင်လျှင် ထို‌တောလားသည် အခြား‌တောလားများထက် ထူးခြားခြင်းပင် ဖြစ်‌ပေသည်။
အထက်အဆိုပါ ‌တောလား ၂ ခုတို့အပြင်၊ အခြားစာဆို တို့၏ ‌တောလားများလည်း ရှိ‌သေး၏။ ထိုကျန်စာဆိုတို့၏ ‌တောလားများအနက် ထင်ရှား‌သော‌တောလားများမှာ ရှင်ဇယန္တာ ဘိဓဇ၏ ‌တောလား၊ နဝ‌ဒေကြီး၏ ‌တောလားနှင့် စိန္တ‌ကျော်သူ ဦးဩ၏‌တောလား စသည်တို့ဖြစ်သည်။ ရှင်ဥတ္တမ‌ကျော်၏ ‌တောလားမှာ ယခုအခါ ၉ ပိုဒ်ကို‌တွေ့ရ၏။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ၏ ‌ရွှေစက်‌တော်သွား‌တောလားမှာ ၄ ပိုဒ်ရှိ‌လေသည်။ ကျန် စာဆို‌တော်သုံးဦး၏ ‌တောလားများမှာ သုံးပိုဒ်စီရှိ‌သော ပိုဒ်စုံ ရတုများဖြစ်၏။ ရှင်ဇယန္တာဘိဓဇ၏ ‌တောလားတွင် ‘ကြူးဓွန့်ရှည်၍၊ ဖူးညွန့်စည်၍၊ ကျူးရင့်မြည်၍’ဟူ‌သော အပိုဒ်သုံးပိုဒ်အစတွင် အချီညီနှင့်ချီကာ ‘ပျော်မြူးရဂုံ ‌ပေ သကား။ ‌ခေါ်ထူးအစုံ‌ပေသကား။ ‌မြော်ဘူးမကြုံ‌လေ သကား။’ဟူ၍ သုံးပိုဒ်အဆုံး၌ အချညီဖြင့် ချထားသည့် ရတု ပိုဒ်စုံမျိုးဖြစ်သည်။ ထိုအတူ စိန္ဒ‌ကျော်သူဦးဩ၏ ‌တောလားမှာ လည်း ‘ထွေတလာလျှင်၊ ‌ဟေမဝါလျှင်၊ ‌ဘွေကရှာလျှင်‘ဟူ၍ အချီညီချီလျက်၊ ‘လွမ်း‌ရေး‌နောင့်ဝယ်ဖြစ်သကား။ သမ်း‌မြှေး ‌မှောင့်ဆွယ် ထင်သကား။ ချမ်းဧ‌ဆောင့်နှယ်ပင်သကား’ဟူ‌သော အချညီချထားသည့် ပိုဒ်စုံရတုဖြစ်‌လေသည်။ သို့‌သော်နဝ‌ဒေကြီး ၏‌တောလားမှာ ‘ထူးတစ်လည်လျှင်၊ သားနိုး‌ပျော်ရွှင်၊ တပြည်း ပျံ့ပျံ့’ ဟူ၍ချီကာ ‘လွမ်းခွင့်‌နောင်တွင်ဖြစ်တကား။ လူ၌တူပင် ဆင်တကား။ အလွမ်းပြည်ပြင်⁠ပြင်တကား။’ဟူ‌သော အချများ ဖြင့်ချထား၏။ ထို့‌ကြောင့် န‌ဝေး‌ဒေးကြီး၏ ‌တောလားမှာ ရတု ပိုဒ်စုံဖြစ်‌သော်လည်း၊ အချီအချညီ စပ်ထားသည်မဟုတ်‌ပေ။ ထို စာဆိုသုံးဦး၏‌တောလားများသည် ‌တော‌တောင်အတွင်းရှိ ကြက် ငှက် သား‌ကောင်တို့နှင့် ယင်းတို့ မြည်တွန်ကြသံများကိုသာ အဓိကထား၍ ‌ရေးစပ်ထားခြင်းဖြစ်‌လေသည်။
ရှင်အုံးညို၏ ဂါထာ ၆၀ ပျို့သည် ပျို့ဟူ၍‌ခေါ်‌သော်လည်း ‌တောလား၏သ‌ဘောပင်ဖြစ်သည်။
လီမောရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
လီမောရွာ (Limaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၁ ဦး၊ မ ၂၅၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သီလရှင်ကျင့်ဝတ်
ထေရဝါဒ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် ရဟန်းသံဃာများ စောင့်ထိန်းရမည့် ရဟန်းသိက္ခာ(၂၂၇)ပါး ရှိသကဲ့သို့၊ သီလရှင်များ စောင့်ထိန်းရမည့် ဥပဒေများလည်း ရှိပြီးဖြစ်သည်။
သီလရှင်ချောင်(ကျောင်း)သို့ ရောက်လာသော ဧည့်သည်သီလရှင်ကို အလွယ်တကူ လက်မခံရ။ တိုက်အုပ်၊ တိုက်ကြပ်တို့ထံ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် ကျိုးနွံစွာ လျှောက်ထားခွင့်ပန်၍ ရမှသာ အာမခံသည့်အနေဖြင့် ဆုံးမသမျှကို လိုက်နာပါမည်။ ထိုက်ရာဒဏ်ကို သနားတော်မူပါဟု ဆိုပြီး ကန်တော့ရသည်။ ဆရာသမားကို နေ့စဉ်ဝတ်ဖြည့်ရသည်။ ပရိတ်ကြီး၊ မေတ္တာပို့ စသည်တို့ကို နှုတ်ငုံမရမချင်း အခြားစာကို မတက်စေရ။ အာမခံသောဆရာ၌လည်း ဝတ္တရားများရှိသည်။ သီလရှင်အသစ်သည် ဆရာ၏ ဆုံးမသမျှကို ဆင်ခြေမတက်ဘဲ ကျိုးနွံ့စွာ နာခံရသည်။
ဟု တွေ့ရသည်။ ကျင့်ဝတ်သုံးဆယ်ရှိသည်။
သီလရှင် အချင်းချင်း စကားပြောသည့်အခါ တပည့်တော်မဟု ထည့်ပြော၍ ဘုရားထူးရသည်။ တရားသဖြင့် ပစ္စည်းရှာမှီးပြီး၊ ပရိယတ်၊ ပဋိပတ်အားထုတ်သူကို ဆရာဟုမှတ်ရမည်။ မတရားစီးပွားရှာပြီး ပရိယတ်၊ ပဋိပတ်ကို အားထုတ်သူအား ပစ္စည်းခင်သူဖြစ်၍ ခင်သီဟု မှတ်ရမည်။ မယ်သီလ၊ မယ်သီလောဟု ရှိသေးသည်။
သီလရှင်များသည် လောကီရေးရာနှင့် ကင်းဝေးအောင် နေသူများဖြစ်၍ ပုထုဇဉ်လူသားတို့ထက် ပိုပြီး ကြည်ညိုခြင်းခံရအောင် နေထိုင်တတ်ရမည်ဟု ဆိုသည်။ သီလရှင်များသည် အဂါရဝဖြစ်စေမည့် ခြေဆင်းထိုင်ခြင်းပင် မပြုရ။ ကာမဘောဂီသူတို့ကဲ့သို့ နင်ဟယ်၊ ငါဟယ်၊ မင်း၊ ညည်း၊ အေး၊ ကျွန်မ၊ ရှင်၊ တော်စသည်တို့ကို မသုံးနှုန်းရ။ ရွာသူတို့၏ သားငယ်များကို ချီပွေ့မြှူခေါ်ခြင်း မပြုရ။ မိမိအဝတ်သည် မညစ်ညမ်းစေရ။ စိုသောအဝတ်နှင့် ရေကန်အတွင်း မဆင်းရ။ ရေမခပ်ရ။ သံဃာကျောင်းတိုက်မှ ဖျာ၊ သင်ဖြူး၊ ခင်းနှီး၊ ကော်ဇော၊ အိုးခွက်တို့ကို မငှားရ။ ရှောင်ကြဉ်ရမည်။ လူ၊ ရဟန်း၊ သာမဏေတို့ကို လက်ခံမထားရ။
သက္ကယ်ပြင် (အနောက်)ရွာ၊ သက္ကယ်ပြင်
သက္ကယ်ပြင် (အနောက်)ရွာ၊ သက္ကယ်ပြင်
အထက်ဆိပ်
အထက်ဆိပ်
ကိုးကား
အထက်ဆိပ်
မိုင်းချောင်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
မိုင်းချောင်းရွာ (Maingchaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မိုင်းချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၁၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်ကုန်းရွာ၊ ဖက်သလက်
သရက်ကုန်းရွာ၊ ဖက်သလက်
အိုးဘိုရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
အိုးဘိုရွာ (Oebo)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဆားလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆားလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၄၄ ဦး၊ မ ၂၂၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ဘလွင်
ဦးဘလွင် (မြို့မ) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသားကျောင်း ဖြစ်သော မြို့မအမျိုးသားကျောင်း၏ ကျောင်းအုပ်ဆရာကြီး ဖြစ်သည်။ ၁၈၉၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂ဝ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ဖွားမြင်သည်။ အဖ ကန်ထရိုက်တာ ဦးဖိုးသိန်း၊ အမိ ဒေါ်ခင် ဖြစ်သည်။ ဆရာကြီး ဦးဘလွင်၏ ဆောင်ရွက်ချက်များအနက် ကိုလိုနီခေတ်တွင် အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း၊ သာသနာပြု မစ်ရှင်ကျောင်းများနှင့် အပြိုင် မြို့မ အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်း (ယခု ဒဂုံ အထက ၂) ကို ဦးဆောင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းသည် ထင်ရှားလှသည်။
ကာမဂုဏ်
ကာမဂုဏ်ဆိုသည်မှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ အလိုအရ ငါးဖြာအာရုံကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်ပြီး ကိလေသာအာရုံ၌ ဖွဲ့စည်းတတ်သော တရား ငါးပါး ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုငါးပါးမှာ
ကာမဂုဏ်ဥပမာ ၁၀ ပါး
ကာမဂုဏ်တရားဥပမာ ၁၀ ချက်မှာ လက္ခဏသံယုတ်၊ နိဒါနဝဂ္ဂသုယုတ္တစသည့် ပါဠိတော်များ၌ လာရှိသည်။ ကာမဂုဏ်ကို အများသိထားသည်မှာ ကာမမီးဟူ၍ ဖြစ်သည်။
ဘလွင်
ကျောင်းသားဘဝ
ရန်ကုန်မြို့ တိုင်းရင်းမြန်မာကျောင်း၌ စတင် ပညာသင်သည်။ ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန် ဟိုက်စကူးကျောင်း၊ ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်တွင် စိန့်ပက်ထရစ် အထက်တန်းကျောင်းတို့တွင် ပညာသင်သည်။ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ကာလကတ္တား ယူနီဗာစီတီ၏ မက်ထရစ်ကူလေးရှင်း စာမေးပွဲကို ပထမအဆင့်မှ အောင်သည်။ တက္ကသိုလ်တွင် ဂျူနီယာ ပညာသင်ဆုနှင့် စီနီယာ ပညာသင်ဆုများ ရသည်။ အိုင်အေ အောင်ပြီး အိမ်ထောင်ကျကာ ရန်ကုန်ကောလိပ်မှ ထွက်ခဲ့သည်။
၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ကြို့ပင်ကောက်မြို့ ဦးဖိုးစော၊ ဒေါ်ဖွားနှစ် တို့၏ သမီး မသန်းညွန့်နှင့် အိမ်ထောင်ကျပြီး သာယာဝတီ ဝိုင်အမ်ဘီအေ ဗုဒ္ဓဘာသာ အထက်တန်းကျောင်းအုပ်၊ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ရမည်းသင်း ပညာဝန်ထောက်၊ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ကွမ်းခြံကုန်း ပညာဝန်ထောက်၊ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပုဇွန်တောင် အမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်း အကျိုးဆောင် ကျောင်းအုပ်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ကလေးသုံးယောက် ဖခင်ဖြစ်ပြီးမှ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘီအေဘွဲ့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာ ဂုဏ်ထူးဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် မြို့မ အထက်တန်းကျောင်း၊ ရန်ကုန်တွင်ကျောင်းအုပ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ ထိုသို့ ဆောင်ရွက်နေစဉ် ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် အစိုးရ ပညာတော်သင် အဖြစ် လန်ဒန် ဒေးထရိန်နင် ကောလိပ်တွင် ပညာ ဆက်လက် ဆည်းပူးခဲ့သည်။ သင်တန်း တစ်နှစ်တက်အပြီး မျက်စိရောဂါကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့ရသည်။ လန်ဒန်မှ ပညာရေး ဒီပလိုမာ ရခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတော်ဝန်ပထဝီအသင်းကြီးမှ F.R.G.S (Fellows of the Royal Geographical Society) ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။