cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မင်းသားရွာ၊ ရေဖြူမြို့နယ်
မင်းသားရွာ (Min Thar)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ​ရေဖြူမြို့နယ်၊ မင်းသားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းကန်ရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
ထန်းကန်ရွာ (Htankan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၃၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၇ ဦး၊ မ ၉၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာဗောဓိညောင်ပင်
မဟာဗောဓိညောင်ပင် သည် ဗုဒ္ဓဂါယာ တွင် တည်ရှိသည်။ အလေးအမြတ်ထားရာ အပင်လည်း ဖြစ်သည်။ ဗောဓိပင်တွင် သိဒ္ဓတ္ထမင်းသားသည် ဘုရားအဖြစ်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ဗောဓိပင်သည် နှလုံးပုံသဏ္ဌာန်အရွက်များ ရှိသည်။ ဖွားဘက်တော်ခုနစ်ပါးတွင် ဤဗောဓိပင် ပါဝင်၏။ ထိုဗောဓိပင်အောက်တွင် တရားအားထုတ်မှ ဘုရားလောင်းသည် ဘုရားအဖြစ်သို့ ရောက်နိုင်၏။ မဟာဗောဓိညောင်ပင်သည် ပရိဘောဂစေတီထိုက်သဖြင့် မတင့်တယ်၊ မသင့်လျော်သည့် ချိုးဖဲ့ခြင်း၊ ညစ်ပေအောင်ပြုခြင်းတို့ကို ရှောင်ရှားကာ ဘုရားရှင်သဖွယ် ကိုးကွယ်ရမည် ဖြစ်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများရှိ အပင်များ
သရက်ချောင်းရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
သရက်ချောင်းရွာ (Thayetchaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ န-ဘူးကွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၉၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ န-ဘူးကွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၅၇၀
၁၅၇၀
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ထိုလာရွာ၊ နောင်ခစ်မြို့နယ်
ထိုလာရွာ (Htolar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ နောင်ခစ်မြို့နယ်၊ ဝိန်း ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၅၁၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်ခစ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သေးဆူလဲရွာသစ်ရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်
သေးဆူလဲရွာသစ်ရွာ(Thaysuleywarthit)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ ဆောင်ဒူရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၄၁၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ဂျပ်ရွာ၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်
မန်ဂျပ်ရွာ (Manjat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ နမ့်ကျင်စန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၁၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ကျင်စန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၈၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွမ်းလုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်ပန်ရွာ၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်
ယောင်ပန်ရွာ (Yawngpang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ ယောင်ပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၄၃၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၅၈၀
၁၅၈၀
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
လုံဟောင်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
လုံဟောင်ရွာ (Longhawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ မန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၈၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၃ ဦး၊ မ ၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောင်းထောင်ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
မောင်းထောင်ရွာ (Maunghtaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ မောင်းထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၁၇၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းတင်ရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်
ပန်းတင်ရွာ (Pantin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ ညောင်စာရေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၅၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်စာရေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၄ ဦး၊ မ ၁၃၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်စွယ်ရွာ၊ ရေဖြူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခတ္တမန္ဒုတောင်ကြား
ခတ္တမန္ဒုတောင်ကြားသည် နီပေါနိုင်ငံတွင် တည်ရှိပြီး ရှေးဟောင်း အာရှ ယဉ်ကျေးမှုလောကများ၏ လမ်းဆုံတွင် တည်ရှိကာ အရေးကြီးသော အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အဦး အနည်းဆုံး ၁၃၀ ခန့် ရှိပြီး ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာတို့၏ ဘုရားဖူးရာနေရာ အချို့လည်း ပါဝင်သည်။ တောင်ကြားအတွင်း ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ ၇ ခု ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်းအရ တောင်ကြားနှင့် ဆက်စပ်နေသော ဒေသများသည် နီပေါမန္တလ ဟု ခေါ်ဆိုသော နိုင်ငံတော် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၅ ရာစုအထိ ၎င်း၏ မြို့တော်မှာ ဘာတပူမြို့ ဖြစ်ခဲ့ပြီး အခြားမြို့တော်နှစ်ခု ဖြစ်သော ခတ္တမန္ဒု နှင့် လာလစ်ပူ (ပတန်) မြို့တို့ မတည်ထောင်ခင် အထိပင် ဖြစ်သည်။ ထိုတောင်ကြားအား ဂေါ်ရခါးနိုင်ငံတော် အတွင်း သွတ်သွင်း၍ နောက်တွင် တောင်ကြားအား အင်ပိုင်ယာ၏ မြို့တော်အဖြစ်ပြောင်းလဲပြီးနောက်တွင် ၎င်းတို့ အောင်မြင်သမျှသော နယ်မြေအားလုံးအား နီပေါဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
ခတ္တမန္ဒုတောင်ကြားသည် နီပေါနိုင်ငံအတွင်း အတိုးတက်ဆုံး နှင့် လူဦးရေ အများဆုံး နေရာဖြစ်သည်။ ရုံးများနှင့် ရုံးချုပ် အများစုသည် တောင်ကြားအတွင်း တည်ရှိသဖြင့် နီပေါနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေး အချက်အချာနေရာ အဖြစ်တည်ရှိသည်။ သီးခြား ဗိသုကာလက်ရာများနှင့် ဂျာထရာခေါ် လမ်းမပွဲတော်များ အပါအဝင် ကြွယ်ဝသော ယဉ်ကျေးမှုများကြောင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများ အကြားတွင် ထင်ရှား ရေပန်းစားသည်။ ဗြိတိသျှ သမိုင်းဆရာတို့က ထိုတောင်ကြားအား နီပေါမြို့ဟု ညွှန်းဆိုလေ့ ရှိကြသည်။
ထန်းပင်ချိုင်းရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
ထန်းပင်ချိုင်းရွာ (Htanpinchaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ န-ဂွေးချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၈၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ န-ဂွေးချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၅၂ ဦး၊ မ ၁၄၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိန်ကလေးရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်
စိန်ကလေးရွာ (Seinkalay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ ညောင်စာရေးတိုက်နယ်၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၅၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်စာရေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၄ ဦး၊ မ ၁၃၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၅၉၀
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
မန်ကန်ရွာ၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်
မန်ကန်ရွာ (Mankan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ နမ့်ကျင်စန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၁၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ကျင်စန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၈၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွမ်းလုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာစစ်တပ်၏ထန်တလန်မြို့နယ်မီးရှို့မှုဖြစ်စဉ်
၂၀၂၁ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းမှစ၍ မြန်မာ့တပ်မတော်သည် ချင်းပြည်နယ် ထန်တလန်တွင် CDF-ထန်တလန် ၊ ချင်းအမျိုးသားတပ်မတော် ပူးပေါင်းအဖွဲ့တို့နှင့် တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး ၎င်းတို့ဘက်မှ ဆုံးရှုံးမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြန်မာစစ်အစိုးရက ထန်တလန်မြို့တွင် အိမ်ခြေရာနှင့်ချီ၍ မီးရှို့ဖျက်ဆီးခဲ့ပြီး ဒေသခံများသည် တောတွင်းနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ၊ မီဇိုရမ်သို့ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရသည်။ သို့သော်လည်း စစ်အစိုးရက မြို့တွင်း၌ စစ်ရာဇ၀တ်မှုကျူးလွန်ခြင်း မရှိကြောင်း ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အား မီးရှို့မှုအတွက် စွပ်စွဲခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချင်းပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ
ရေငံကြီးရွာ၊ ရေဖြူမြို့နယ်
ရေငံကြီးရွာ (Yae Ngan Gyi)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ​ရေဖြူမြို့နယ်၊ မင်းသားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါမုန်းရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ပါမုန်းရွာ (Parmone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၁၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၁၇ ဦး၊ မ ၁၆၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောက်တော (အရှေ့)ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
မြောက်တော (အရှေ့)ရွာ (Myauktaw(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ မြောက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၂၈၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပြေပင်ရွာ၊ ကုက္ကိုကုန်း
သပြေပင်ရွာ (Thapyaypin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ မိတ္ထီလာမြို့နယ်၊ ကုက္ကိုကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၃၉၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုက္ကိုကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၈ ဦး၊ မ ၁၄၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိတ္ထီလာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိတ်ကျန်းမာရေးဆေးရုံကြီး (ရန်ကုန်)
စိတ်ကျန်းမာရေးဆေးရုံကြီး (ရန်ကုန်) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အဓိကကျသည့် စိတ်ကျန်းမာရေးဆေးရုံနှစ်ခုထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဆေးရုံသည် ဒဂုံမြို့သစ်အရှေ့ပိုင်းမြို့နယ်၊ ရွာသာကြီးရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။ ခုတင် ၁၂၀၀ ဆံ့ ဆေးရုံဖြစ်သည်။ ဆေးရုံတည်ရှိရာနေရာကိုစွဲ၍ "ရွာသာကြီး စိတ်ကျန်းမာရေးဆေးရုံ" ဟု နောင်အခါ တွင်လာခဲ့သည်။
ဆေးရုံတွင် ကုသစောင့်ရှောက်ရေးကို အဓိကထားကာ ပြည့်စုံသည့် အထူးကုဆေးရုံတစ်ခုအဖြစ် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ လူနာများအတွက် ပြင်ပလူနာဌာန ထားရှိပြီး စိတ်ရောဂါခံစားနေရသည့် လူနာများကို ဆေးရုံက လက်ခံကုသပေးလျက်ရှိသည်။ ကလေးငယ်များနှင့် အရွယ်ရောက်ပြီးအ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမူမမှန်သူများအတွက် နေ့ပိုင်းစောင့်ရှောက်ရေးစင်တာကို စတင်ခဲ့သော်လည်း ဆေးရုံသို့ သွားရောက်ရသည်မှာ ခရီးကွာဝေးသည့်အတွက် အချိန်ကြာရှည်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့ခြင်း မရှိပေ။
သမိုင်းကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံတွင် စိတ်ကျန်းမာရေးကုသမှုကို ဗြိတိသျှအစိုးရအုပ်ချုပ်ကာလ ၁၈၈၆ ခုနှစ်ကတည်းက အင်းစိန်အကျဉ်းထောင်အတွက် ဆောက်လုပ်ခဲ့သည့်အတွက် ရှည်လျားသည့် သမိုင်းကြောင်းရှိသည်။ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာမကျန်းမာသူများကို ကုသပေးခဲ့ပြီး လူအယောက် ၅၀ ဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီး ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် တံတားကလေးဟု အမည်ပေးထားသည့် ဆေးကုသမှုအသစ်တစ်ခုကို ရန်ကုန်မြို့၊ ၈ မိုင်တွင် လူအယောက် ၁၅၀ ဖြင့် စတင်ခဲ့သည်။ ထိုဆေးခန်းကို တံတားကလေးဟု တွင်ရခြင်းမှာ အနီးအနားရှိ ရွာအမည်ကိုစွဲ၍ ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းတွင် ဂျပန်ကသိမ်းပိုက်သည့်အခါတွင် အဆောက်အဦအများစုသည် ပျက်စီးခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်ကာလသည် မြန်မာနိုင်ငံသည် စိတ်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာကုသစောင့်ရှောက်မှုအတွက် ထင်ရှားသည့် နှစ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော စိတ်ကျန်းမာရေးပညာရှင် ဒေါက်တာနေဝင်းသည် အင်္ဂလန်မှ စိတ်ကျန်းမာရေးသင်တန်းပြီးဆုံးပြီးနောက်တွင် နိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ သူသည် အကျဉ်းသားများစောင့်ရှောက်မှုကို အစားထိုးမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ လူနာများကို သီးသန့်ခွဲထားခြင်းနှင့် လက်တိုအင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်စေခြင်းနှင့် ဆေးရုံတွင် ထားရှိကာ စောင့်ရှောက်ခြင်း စသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် ဆေးရုံအုပ်ကြီး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် ဆေးရုံကို နိုင်ငံတော်စိတ်ကျမ်းမာရေးဆေးရုံ ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် "ရန်ကုန်စိတ်ကျန်းမာရေးဆေးရုံ" ဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယခုအချိန်တွင် ဒေါက်တာနေဝင်းကို "စိတ်ကျန်းမာရေး၏ ဖခင်ကြီး" အဖြစ် သိကြသည်။
၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် လူနာများအားလုံးကို ရွာသာကြီးရှိ ဆေးရုံသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထိုဆေးရုံကို "စိတ်ကျန်းမာရေးဆေးရုံ" ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
သင်ကြားရေးအစီအစဉ်များ
ရန်ကုန်စိတ်ကျန်းမာရေးဆေးရုံသည် ဆေးတက္ကသိုလ် (၁) ရန်ကုန်၏ သင်ကြားရေးဆေးရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်မြို့ရှိ ဆေးရုံများ
ကော့ခိုက်ရွာ၊ မုဒုံမြို့နယ်
ကော့ခိုက်ရွာ(Kawtkhaik)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ မုဒုံမြို့နယ်၊ ကွေ့ဝမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၂၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွေ့ဝမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၅၃ ဦး၊ မ ၂၂၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၅၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုဒုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၆၀၀
၁၆၀၀
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဘုရားသုံးဆူရွာ၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်
ဘုရားသုံးဆူရွာ (Hpayarthonesu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ ကသဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၃၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကသဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၀၀ ဦး၊ မ ၈၃၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၉၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးကုတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ကျန်ရွာ၊ နောင်ခစ်မြို့နယ်
မန်ကျန်ရွာ (Mankyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ နောင်ခစ်မြို့နယ်၊ ဝိန်း ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၅၁၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်ခစ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလှည့်ရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
အလှည့်ရွာ (Ahhleit)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၃၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၇ ဦး၊ မ ၉၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော်တိုး သဘာဝ နှင့် ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းဝင် ဒေသ
ကော်တိုး သဘာဝ နှင့် ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းဝင်ဒေသသည် မွန်တီနီဂရိုးနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယူနက်စကိုမှ ၁၉၇၉တွင် စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ ထိုဒေသတွင် ကော်တိုးမြို့ဟောင်း၊ ကော်တိုး ခံတပ် နှင့် ကော်တိုးပင်လယ်အော်၏ အတွင်းပိုင်းဒေသ ပတ်ဝန်းကျင်တို့ ပါဝင်သည်။
ဟကျားခင်းရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ဟကျားခင်းရွာ (Hakyarhkin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းလင်း (အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၈၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်း (အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၆၄ ဦး၊ မ ၁၆၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကမြိုင်ဆွဲရွာ၊ ရေဖြူမြို့နယ်
ကမြိုင်ဆွဲရွာ (Ka Myaing Swea)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ​ရေဖြူမြို့နယ်၊ မူးဒူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်ရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်
ဆင်ရွာ (Sinywar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ ညောင်စာရေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၅၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်စာရေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၄ ဦး၊ မ ၁၃၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေနောင်ပုလဲရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်
အေနောင်ပုလဲရွာ(Ayenaungpale)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ ဆောင်ဒူလာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၄၈၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်စန်းရွာ၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်
မန်စန်းရွာ (Mansang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ နမ့်ကျင်စန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၁၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ကျင်စန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၈၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွမ်းလုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အော်ရိုပရီတိုမြို့
အော်ရိုပရီတိုမြို့ သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ မီနပ် ဂျရိုက်စ်ပြည်နယ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး ဆီရာဒို အက်စပီညာဆိုတောင်တန်းဒေသတွင် တည်ရှိသော ယခင်ကိုလိုနီခေတ် သတ္တုတွင်းမြို့ တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ အလွန်လက်ရာမြောက်သော ဘာရော့ခ် ဗိသုကာလက်ရာများကြောင့် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
အော်ရိုပရီတိုသည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ ရွှေရှာဖွေတွေ့ရှိချိန်က ရွှေထွက်ရာသို့ အလုအယက်သွားရောက်ကြရာတွင် အဓိကနေရာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ တရားဝင်အားဖြင့် ၁၈ ရာစုအတွင်း ပေါ်တူဂီနိုင်ငံသို့ ရွှေတန်ချိန် ၈၀၀ ကျော် တင်ပို့ခဲ့သည်။ အခြား ရွှေများမှာ တရားမဝင် လှည့်ပတ်ခဲ့ပြီး အချို့မှာမူ ကိုလိုနီနယ်မြေ အတွင်း ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများကို တန်ဆာဆင်ရန် နှင့် အခြားနေရာများတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။
၁၈ ရာစုအတွင်း အော်ရိုပရီတိုသည် ကမ္ဘာသစ် အတွင်း လူဦးရေ အများဆုံးမြို့ အဖြစ် တစ်ကြိမ်တစ်ခါက ရှိခဲ့ပြီး ၁၇၅၀ တွင် ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ ၈၀,၀၀၀ မျှ ရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က နယူးယောက်မြို့ ၏ လူဦးရေမှာ ထိုဂဏန်း၏ တစ်ဝက်မျှသာ ရှိပြီး ဆောပိုလိုမြို့၏ လူဦးရေမှာ ၈,၀၀၀ မျှသာ ရှိသည်။
၁၅၉၂
၁၅၉၂
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
မြောက်တော (အလယ်)ရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
မြောက်တော (အလယ်)ရွာ (Myauktaw(Middle))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ မြောက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၂၈၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟန်တရုတ်လူမျိုး
ဟန်တရုတ်၊ ဟန်ဇူ သို့မဟုတ် ဟန်လူမျိုး  (, ;  သို့မဟုတ် ) သည် ခေတ်သစ်တရုတ်နိုင်ငံ၏ မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းဒေသတွင် သမိုင်းတလျောက် မွေးဖွားနေထိုင်ခဲ့ကြသော အရှေ့အာရှ လူမျိုးစုတစ်ခု ဖြစ်သည်။    ဟန်တရုတ်တို့သည် ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ ၁၈% အထိရှိပြီး ကမ္ဘာ့လူဦးရေ အများဆုံး လူမျိုးစု ဖြစ်ကာ တရုတ်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။  ဟန်တရုတ်လူမျိုး ၁.၄ ဘီလီယံခန့်သည် တရုတ်ပြည်မကြီးတွင် အဓိက နေထိုင်ကြပြီး တရုတ်ပြည်မကြီး စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၉၂ % ခန့် ရှိသည်။  ဟန်တရုတ်လူမျိုး အဆက်အနွယ်များသည် စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၇၅% ခန့် နေထိုင်ကြသည်။
ဟန်တရုတ်တို့သည် မြစ်ဝါမြစ်တလျောက် အခြေချနေထိုင်ခဲ့သော ဟွာရှား (Huaxia) မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဟွာရှားဟူသော ဝေါဟာရသည် တရုတ်မြောက်ပိုင်း မြစ်ဝါမြစ်အလယ်နှင့် အောက်ပိုင်းတလျောက်ရှိ အလယ်မြေပြန့်လွင်ပြင်ဒေသတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသော ကျောက်ခေတ်သစ်လူမျိုးစုများဖြစ်သည့် ဟွာ နှင့် ရှား တို့ကို ပေါင်းစပ်ရည်ညွှန်းသည်။ ထိုလူမျိုးစုများသည် ခေတ်သစ်တရုတ်လူမျိုးများ၏ ဘိုးဘေးများဖြစ်ကြပြီး တရုတ်လူမျိုးအစုအဝေးကို မွေးဖွားခဲ့ကြသူများ ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံရပ်ခြား တရုတ်အသိုင်းအဝိုင်းအများစုတို့က ဟွားရန် ၊ ဟွားချောင် သို့မဟုတ် ဟွားဇူ  စသော ဝေါဟာရများကို ဟန်တရုတ်လူမျိုးများအား ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုကြပြီး ဟန်လူမျိုးမဟုတ်သော လူမျိုးများအပါအဝင် တရုတ်နိုင်ငံသားများကို ကျူးကော့ရန်  ဟူသော ဝေါဟာရဖြင့် ရည်ညွန်းခေါ်ဆိုကြသည်။   ဟန်လူမျိုး  ဆိုသည်ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ တရုတ်မျိုးနွယ်များကို ခေါ်ဆိုရာတွင်လည်း အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။
အရှေ့အာရှတွင် အာဏာဖြန့်ကျက်နိုင်ခဲ့ပြီး အိမ်နီးချင်းဒေသများအပေါ် များစွာ လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သော ဟန်မင်းဆက်ကို တရုတ်သမိုင်းတွင် ပထမဆုံး အကြီးကျယ်ဆုံးသော ခေတ်တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ ရှေးဟွာရှားတို့အပေါ် များစွာ လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သော ဟန်မင်းဆက်၏ ဂုဏ်သိက္ခာနှင့် ကျော်ဇောမှုတို့က ယင်းတို့ကို "ဟန်နိုင်ငံသားများ"အဖြစ် မှတ်ယူလာစေနိုင်ခဲ့သည်။   ဟန်မင်းဆက်မှ မျိုးရိုးအမည်ဆင်းသက်လာသော ဟန်တရုတ်တို့သည် တရုတ်စာလုံးတို့ကို "ဟန်အက္ခရာများ"အဖြစ် ရည်ညွှန်းခေါ်ဆိုကြသည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:တရုတ် လူမျိုးများ
ပိန်းလုံရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ပိန်းလုံရွာ (Pinglong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၅၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၁၇ ဦး၊ မ ၁၆၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
န- ဂွေးချိုရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်ပန် (တရုတ်)ရွာ၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်
ယောင်ပန် (တရုတ်)ရွာ (Yawngpang (Tayoke)))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ ယောင်ပန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၄၄၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်လရွာ၊ နောင်ခစ်မြို့နယ်
နောင်လရွာ (Nawngla)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ နောင်ခစ်မြို့နယ်၊ ဝိန်း ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၅၂၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်ခစ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်စယ်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
မန်စယ်ရွာ (Mansei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ မန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၈၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၃ ဦး၊ မ ၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရုတ်ဒဏ္ဍာရီ
တရုတ်ဒဏ္ဍာရီ သည် တရုတ်နိုင်ငံ၌ နှုတ်အားဖြင့်သော်လည်းကောင်း စာပေမှတ်တမ်းများဖြင့်သော်လည်းကောင်း လက်ဆင့်ကမ်းသယ်ဆောင်ခဲ့သော ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ တရုတ်ဒဏ္ဍာရီတွင် ဒေသဆိုင်ရာ၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ ရိုးရာအစဉ်လာများမှ အမျိုးမျိုးသော ဒဏ္ဍာရီများပါဝင်သည်။ တရုတ်ဒဏ္ဍာရီသည် တစ်မူတည်းဖြစ်သည့် အမျိုးအစားမဟုတ်သကဲ့သို့ ရှေးခေတ်ဟန်လူမျိုးများကြား၌ပင် ပေါင်းစပ်ထည့်သွင်းစနစ်မျိုးလည်းမဟုတ်ပေ။ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ၊ သမိုင်းခေတ်များ၊ ပထဝီဒေသဆိုင်ရာ နယ်မြေများ၊ အမျိုးမျိုးအစားစားသော လူတန်းစားများ စသည်တို့၏ ရိုးရာအစဉ်လာများ၌ တရုတ်ဒဏ္ဍာရီကို တွေ့ကြုံနိုင်သည်။ တရုတ်ပြည်သည် များပြားလှသော ဒဏ္ဍာရီအစဉ်လာများပေါက်ဖွားရာ ဇာတိလည်းဖြစ်၍ ဟန်လူမျိုးများ၏ ဒဏ္ဍာရီ၊ ဟန်ခေတ်မတိုင်မီ ဟွားရှီးလူမျိုးများ(Huaxia)၏ ဒဏ္ဍာရီ၊ တိဘက်ဒဏ္ဍာရီ၊ တားကစ်ဒဏ္ဍာရီ၊ ကိုရီးယားဒဏ္ဍာရီနှင့် အခြားများစွာသော ဒဏ္ဍာရီများပါဝင်သည်။ သို့သော် တရုတ်ဒဏ္ဍာရီသည် တရုတ်ဘာသာစကား၌ပါသော အကြောင်းအရာများကို အလေးပေးသည့်အနေထားရှိသည်။
ဒဏ္ဍာရီခပ်များများတွင် အံ့ဩဖွယ်ရာကောင်းသော လူနှင့် သက်ရှိများ၊ မှော်အစွမ်း တန်ခိုးအစွမ်းသုံးခြင်း စသဖြင့် စိတ်လှုပ်ရှားစရာကောင်းသော ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များပါဝင်သည်။ ထိုကဲ့သို့သောအကြောင်းအရာများသည် ဒဏ္ဍာရီဆန်သော ခေတ်၊ ဒေသများ၌ ထူးထူးခြားခြားဖြစ်ပျက်လေ့ရှိသည်။ အခြားဒဏ္ဍာရီများကဲ့သို့ပင် တရုတ်ဒဏ္ဍာရီကို အချက်လက်မှန်ကန်သောသမိုင်းမှတ်တမ်းများဖြစ်သည်ဟု အတိတ်တစ်ချိန်က ယူဆခဲ့ကြသည်။ အနည်းဆုံး တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းမှန်ကန်သည်ဟု ယူဆကြ၏။ တရုတ်ရိုးရာပုံပြင်များနှင့်တကွ တရုတ်ဒဏ္ဍာရီသည် တရုတ်ရိုးရာဘာသာတရား၏ အပိုင်းလည်းဖြစ်သည်။ ဟိုးရှေးအတိတ်က ဖြစ်ရပ်များ၊ ဇာတ်ကောင်များနှင့်ပတ်သက်သော ဇာတ်လမ်းများစွာ၌ ရိုးရာပုံစံနှစ်မျိုးရှိသည်။ တစ်ခုမှာ သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်ပဖြစ်မှတ်တမ်းတင်သည့် ပုံစံနှင့် အခြားတစ်ခုမှာ ဒဏ္ဍာရီဆန်သောပုံစံဖြစ်သည်။.
ဒဏ္ဍာရီများစွာ၌ ဖန်ဆင်းခြင်း၊ စကြဝဠာသဘောတရား၊ နတ်ဘုရားများ၊ နေထိုင်သူများ စသဖြင့်ပါဝင်သည်။ အချို့သောဒဏ္ဍာရီများတွင် ဖန်ဆင်းခြင်းဒဏ္ဍာရီ၊ လူသား၊ သက်မဲ့၊ ယဉ်ကျေးမှုများ၏ ဇာတ်မြစ်များပါဝင်သည်။ အချို့၌ တရုတ်ပြည်၏ဇာတ်မြစ်အကြောင်းပါရှိ၍ အချို့တွင် သမိုင်းမတင်မီခေတ်များ အစဉ်အဆက်ပြသမှုလည်းပါဝင်ရာ ပါဝင်မှုအများအပြား၌ ယဉ်ကျေးမှုနှင့်ပတ်သက်သော သူရဲကောင်း၊ ထိုသူသည် ပြည်သူပြည်သားများအား အိမ်ဆောက်နည်း၊ ချက်ပြုတ်နည်း၊ စာရေးနည်းများကိုသင်ပေးသူ (သို့) တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုမှ (သို့) တော်ဝင်မင်းဆက်မှ ဘိုးဘေးတစ်ဦးဖြစ်ပေမည်။ ဒဏ္ဍာရီများသည် ဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် နီးနီးကပ်ကပ် ဆက်နွယ်လျက် ရှိ၏။ များစွာသော ဒဏ္ဍာရီများသည် ကပြခြင်း၊ အခမ်းအနားများ၊ ယဇ်ပူဇော်ခြင်းစသည့် ဓလေ့ထုံးတမ်းလုပ်ဆောင်မှုများနှင့် နှုတ်မှုဆိုင်ရာဆက်သွယ်ချက်များဖြစ်၏။
ဖန်ဆင်းခြင်းဒဏ္ဍာရီ
စကြဝဠာ၊ ကမ္ဘာမြေ၊ ကောင်းကင်၊ မြောက်မြားလှသော နတ်များနှင့် သတ္တဝါများအားဖန်ဆင်းမှုအကြောင်း ထင်မြင်ယူဆချက်များစွာ၊ လူသားမျိုးနွယ်စုများစွာ၏ ဇာစ်မြစ် စသည်တို့သည်တရုတ်ပြည်ကြီး၌ နှစ်ထောင်ချီ၍ လည်ပတ်ပျံ့နှံ့လျက် ရှိသည်။ ဤကဲ့သို့ဖန်ဆင်းခြင်းဆိုင်ရာဒဏ္ဍာရီများ၌ ဟွမ်းတိ (သို့) ယန်တိ မှဆင်းသက်လာကြသော ဟန်လူမျိုးများကဲ့သို့ သီးသန့်မျိုးနွယ်စုများ၏ဇာစ်မြစ်၊ လူသားများ၏ အစ၊ စကြဝဠာနှင့် လောကရှိအရာရာတိုင်းတို့၏ ဇာစ်မြစ်များ ပါဝင်နိုင်သည်။
ပန်ကူး
အသိများသော ဇာတ်လမ်းတစ်ပုဒ်မှာ ပန်ကူး (Pangu) ဖြစ်၏။ အခြားသောရင်းမြစ်များကြားတွင် ပန်ကူးအကြောင်းကို တာအို စာရေးဆရာ ရှူ ကျန်း (Xu Zheng) က အေဒီ ၂၀၀တွင် ရေးသားခဲ့ကာ ပန်ကူးသည် ပထမဆုံးသက်ရှိပုဂ္ဂိုလ်နှင့် ကောင်းကင်၊ ကမ္ဘာမြေကို ဖန်တီးသော ဖန်ဆင်းရှင်ဖြစ်သည်။.
သမိုင်းကြောင်းမှန်ကန်မှု
ရိုးရာအစဉ်လာ တရုတ်လူမျိုးတို့၏ အစောပိုင်း ဧကရာဇ်များနှင့်ပတ်သက်၍ စဉ်ဆက်ပြသဖော်ပြချက်တွင် ဘီစီ ၂၆၉၈ မှ ၂၅၉၉ထိ တရုတ်ပြည်မြောက်ပိုင်းလွင်ပြင်၌ နေထိုင်ခဲ့သော အဝါရောင် ဧကရာဇ်မင်း ထို့နောက် မျိုးဆက် (၁၇)ဆက် စသဖြင့်ပါဝင်သည်။ ဒဏ္ဍာရီဆန်သောဖော်ပြချက်များ၌ မြှုပ်နှံထားသောအကြောင်းအရာ၏ သမိုင်းစစ်မှန်နိုင်ခြေရှိမှုကြား အဓိကကွာခြားချက်မှာဤသို့ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံး မီးတောက်ဧကရာဇ် (Flame Emperor -Yandi) သက်တမ်းတစ်လျှောက် အချက်လက်များကို ကြိုးထုံး များသုံး၍ မှတ်တမ်းပြုခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ သို့သော် စာရေးနည်းကို အဝါရောင်ဧကရာဇ်လက်ထက်ကစတင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုထားသည်။ ယင်းအချိန်မှစတင်သည်ဟု ရေးသားထားသောရိုးရာအစဉ်လာများ၏ သမိုင်ဆိုင်ရာအချိတ်အဆက်မှန်ကန်မှုသည်ကား ကျွမ်းကျင်သူတို့၏ဆွေးနွေးရာ ကိစ္စပင်ဖြစ်သည်။ အချိန်ကာလများကို အနီးစပ်ဆုံးတွက်ချက်ခြင်းအား ရံဖန်ရံခါ၌ ဒဏ္ဍာရီ၌ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးမှ နောက်တစ်ဦးသို့ အဆိုပြုထားသော မျိုးဆက်အရေအတွက်ပေါ်အခြေခံ၍ ပြုကြသည်။ ထင်ရှားသောနမူနာတစ်ခုမှာ ကျိမိသားစုတည်ထောင်သူ ဟို့ကျိ (Hou Ji) ပင်ဖြစ်၍ ၎င်းမှဆင်းသက်လာသော မျိုးဆက်များသည် သမိုင်းဝင် ကျိုးမင်းဆက် (Zhou dynasty) ကို ဘီစီ ၁၀၄၆တွင် အုပ်စိုးခဲ့ကြသည်။
ဟို့ကျိ
ဟို့ကျိသည် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ သူရဲကောင်းဖြစ်၍ စိုက်ပျိုးရေးနှင့်သက်ဆိုင်သော ပုံစံဖြစ်သည်။
နေပူစုရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
နေပူစုရွာ (Naypusu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ မြောက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၂၉၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရုတ်ဒဏ္ဍာရီ
ရှေးအကျဆုံးဧကရာဇ်ဘုရင်သုံးပါး၊ ရှေးကျသောဧကရာဇ်ဘုရင်ငါးပါး၊ မင်းဆက်သုံးဆက်
လူတို့၏ ဒဏ္ဍာရီသမိုင်းအစသည် အုပ်စုနှစ်စုဖြင့်စတင်သည်။ (ဤ၌ အနည်းဆုံးသဘောအားဖြင့် တရုတ်ဟန်လူမျိုးများကို ဆိုလိုသည်) သုံးဦးတစ်အုပ်စု နှင့် ငါးဦးတစ်အုပ်စုတို့ဖြစ်သည်။ ပထမအုပ်စုသည် ရှေးအကျဆုံးဧကရာဇ်ဘုရင်သုံးပါးဖြစ်၍ ၎င်းတို့ပြီးနောက် ရှေးကျသောဧကရာဇ်ဘုရင်ငါးပါး ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် မင်းဆက်သုံးခုလာ၏။ ရှမင်းဆက်၊ ရှန်းမင်းဆက် နှင့် ကျိုးမင်းဆက်တို့ဖြစ်သည်။ ဤမင်းဆက်သုံးဆက်မှာ သမိုင်းအရအမှန်ပင်ရှိသော်လည်း ထိုသမိုင်းမှ ဒဏ္ဍာရီကို သီးသန့်ခွဲထုတ်ရန်မှာ ရှင်းလင်းလွယ်ကူသည့် အလုပ်မဟုတ်ပါ။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ ယခုဖော်ပြထားသော ရှေးအကျဆုံးဧကရာဇ်ဘုရင်သုံးပါး၊ ရှေးကျသောဧကရာဇ်ဘုရင်ငါးပါး၊ မင်းဆက်သုံးဆက်ခေတ်များတွင် များစွာသောဒဏ္ဍာရီများ လွှမ်းခြုံလျက် ရှိသည်။
ဘွဲ့
ရှေးအကျဆုံးဧကရာဇ်ဘုရင်သုံးပါး၏ ဘွဲ့မှာ ဟွမ်း ဖြစ်၏။
အမည်များ
ထိုသုံးပါး၏အမည်များတွင် ယိုချောင် (Youchao - "အသိုက်ရှိသည်"), ဆွေ့ရန် (Suiren - "မီးပြုလုပ်သူ"), ဖူရှီး (Paoxi/Fuxi -"တိရစ္ဆာန်မွေးမြူသူ")နှင့် ရှန်းနွန် (Shennong - "စိုက်ပျိုးရေးနတ်"). တစ်ခါတစ်လေ၌ ဟွမ်းတိ ကိုထည့်သွင်းကြသည်။
ဘွဲ့
ဤငါးပါး၏ ဘွဲ့မှာ တိ ဖြစ်၏။ ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် သက်ဦးစံပိုင်ဘုရင် ၊ ဧကရာဇ် ၊ အရှင် ဟူ၍ပြမ်ဆိုမှုများရှိသည်။
အမည်များ
ဤဧကရာဇ်ငါးပါး၏ အမည်များမှာ ဟွမ်းတိ၊ ရှောက်ဟောက်၊ ကျွမ်းရွှီ၊ တိခူ၊ ယောင်၊ ရွှမ် တို့ဖြစ်ကြ၏။
နွီဝါးနှင့် ဖူရှီး
နွီဝါးနှင့် ဖူရှီးကို ရံဖန်ရံခါ၌ လူ့အမျိုးနွယ်၏ ရှေးအကျဆုံးဘိုးဘေးအဖြစ် ကိုးကွယ်ကန်တော့လေ့ရှိသည်။ မွေတစ်ပိုင်း လူတစ်ပိုင်းသတ္တဝါအဖြစ် သရုပ်ဖော်ထားတတ်ကြသည်။ ဖူရှီးနှင့် နွီဝါးသည် မောင်နှမဖြစ်သကဲ့သို့ ဇနီးမောင်နှံလည်းဖြစ်သည်။
နွီဝါး ကမ္ဘာအားကယ်ဆယ်ခြင်း
ကုန်းကုန် (Gong-Gong)သည် ကမ္ဘာနှင့် ကောင်းကင်ကြားရှိ ကမ္ဘာ့ထောက်တိုင်ကြီးများအားဖျက်ဆီးခဲ့သည်ဟုဆိုကြသည်။ ထို့နောက် ကောင်းကင်မှာ မီးများလောင်ကျွမ်းခြင်း၊ ရေများကြီးခြင်း၊ အခြားအဖျက်စွမ်းအားများဖြင့် တစ်စဆီစုတ်ပြတ်နေကာ နွီဝါးက ကောင်းကင်ကို အရောင်ပါသော ကျောက်တုံးကြီးငါးတုံးဖြင့် ပြင်ဆင်ခဲ့သည်။ စာပေ၌ နွီဝါးအကြောင်းဖော်ပြမှုသည် ဘီစီ ၃၅၀ထက်မစောခဲ့ပါ။ နွီဝါးက လူသားများကို ရွှံ့မြေမှ ပုံသွင်းဖန်ဆင်းခဲ့ကာ ကမ္ဘာကို လူဦးရေတိုးပွားစေခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ခေတ်သစ်လူများဖြစ်လာခဲ့၏။
ဖူရှီးနှင့် မြစ်ဝါမြစ်မြေပုံ
မြစ်ဝါမြစ်မြေပုံကို ဖန်တီးထုတ်လုပ်မှုသည် ဒဏ္ဍာရီအားဖြင့် ဖူရှီးနှင့် သက်ဆိုင်၏။ သို့သော် တစ်ခါတစ်ရံတွင် နောက်ပိုင်းခေတ်များ၌ ပြုလုပ်သည်ဟုလည်းဖော်ပြကြသည်။
ဟွမ်းတိ၊ အဝါရောင်ဧကရာဇ် နှင့် လေ့ဆူ
တရုတ်ဒဏ္ဍာရီ၌ နောက်ထပ်အရေးပါသော ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ဟွမ်းတိ (Huang Di) ဖြစ်၍ တစ်ခါတစ်လေ အဝါရောင်ဧကရာဇ် (Yellow Emperor) အဖြစ်ဘာသာပြန်ဆိုကြသည်။ တိ စကားလုံးသည် မြေကြီး၊ မြေဆီဩဇာ အနက်ဖြစ်ကာ မြစ်ဝါမြစ်ဝှမ်းမှ အဝါရောင်မြေကြီး/ဆီ ကို အစွဲပြု၍ပေးထားသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် တိ ကို ဧကရာဇ် ဟူသောအဓိပ္ပာယ်ယူ၍ ဟွမ်းတိ ကို အာဏာပိုင်သောအမည်နာမအဖြစ် နှောင်းလူတို့က ပြောင်းခဲ့ကြသည်။ အခြားအရောင်များယူ၍ နာမည်ပေးထားသော မင်းများလည်းရှိရာ အနက်၊အစိမ်း၊ အနီ၊ အဖြူ စသဖြင့် ဖြစ်သည်။ ဒဏ္ဍာရီတချို့အရ ဟွမ်းတိသည် Shaodian ၏သားဖြစ်၍ Shaodian သည် ယန်တိ(Yan Di) ၏ ဝမ်းကွဲညီအကိုတော်သည်။ မိခင်မှာ Fubao ဟုဆိုကြပြီး ဇနီးသည်မှာ လေ့ဆူ(Leizu) ဖြစ်ကာ ပိုး၊ ပိုးချည်ထုတ်လုပ်မှုကို တီထွင်ခဲ့သည်။ အချို့ ချန့်ကျီ(Cangjie) မူများတွင် စာရေးနည်းအတတ်ပညာသည် ဟွမ်းတိလက်ထက်၌ စတင်သည်ဟုဆိုသည်။
တိခူ
တိခူ (Di Ku) သည်ဒဏ္ဍာရီလာအရေးပါသောသူတစ်ဦးဖြစ် ၎င်း၏ဘွဲ့ တိ က ဖော်ပြထားသည်။ တိခူသည် ဟွမ်းတိမှဆင်းသက်လာကာ ဘီစီမတိုင်ခင် ဒုတိယထောင်စုနှစ်၏ ရှမင်းဆက် တော်ဝင်မင်းမျိုးတို့၏ ဘိုးဘေးဖြစ်သည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ တိခူသည် ဂီတတူရိယာအမျိုးမျိုးကို တီထွင်သဖြင့် ချီးကျူးမှုခံရသည်။ ၎င်းသည် နတ်လူအမျိုးသမီးများဖြစ်သော ကျန်းယွမ် (Jiang Yuan) နှင့် ကျန်တိ (Jiandi) တို့နှင့် အိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်ဟုဆိုကြသည်။
ယောင် နှင့် ရွှမ်
ယောင် နှင့် ရွှမ်တို့သည် အရေးပါသော ဒဏ္ဍာရီလာမင်းများဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်ရာတွင် ကျင့်ဝတ်စည်းကမ်းများနှင့်ပတ်သက်၍ စံပြပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ကြ၏။ ယောင် အုပ်စိုးစဉ်ကာလ၌ ကြီးမားသည့် ရေလွှမ်းမိုးမှုကြီးဖြစ်ပေါ်ပြီး ရွှမ်း လက်ထက်အထိဖြစ်သည်။ ရွှမ်းသည် ယောင်၏ ဆက်ခံသူဖြစ်သည်။ သမိုင်းအရ ချင်ရှီဟွမ် (ရှီဟွမ်တီ) သည်တရုတ်ပြည်ကို ဘီစီ (၂၂၁)၌ စုစည်းတည်ထောင်ပြီး ၎င်းအရင်အုပ်ချုပ်သူများထက် ၎င်း၏အောင်မြင်မှုများသည်သာလွန်ကြောင်း ဝါဒဖြန့်ခဲ့သည်။ ရှေးဟောင်းဘွဲ့ ဟွမ်း (皇) နှင့် တိ (帝) ကိုပေါင်းစပ်ပြီး ဟွမ်းတိ ဆိုသောဘွဲ့အသစ်ခံယူသည်။ ဤသို့ဖြင့် ချင်ဧကရာဇ်သည် ကမ္ဘာ့ကြီးတစ်ခုလုံးတွင် အကြွင်းမဲ့တရားဝင်ဧကရာဇ်ဖြစ်စေရန် ၎င်း၏အခိုင်အမာပြောဆိုမှုများကို ဒဏ္ဍာရီကိုအသုံးချ၍  အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သည်။
ကွမ်း၊ ယွီနှင့် ရေကြီးမှုကြီး
ရွှမ်းသည် ၎င်း၏အရိုက်အရာကို ယွီ ဧကရာဇ်အားလက်ဆင့်ကမ်းပေးခဲ့သည်။ ရေကြီးမှုဖြစ်လေ့ရှိသော မြစ်ဝါမြစ်သည် ယောင်လက်ထက်တွင် ရေလွှမ်းမိုးခဲ့၍ စိုက်ပျိုးမြေများလည်း ရေအောက်ရောက်ရှိပြီး အမဲလိုက်မှုများလည်းပျောက်ကွယ်ခဲ့ရသည့်အတွက် လူမှုအသိုက်အဝန်းကို ဖျက်ဆီး၊ လူ့ဘဝများကို အန္တရာယ်ပြုခဲ့သည်။ လူတို့သည် တောင်ကုန်းတောင်တန်းထူထပ်သောဒေသများသို့ပြောင်းရွှေ့ကြသည်။ ယွီ၏ ဖခင် ကွမ်းကို ယောင်က ရေကြီးမှုများကို စီမံရန် တာဝန်ပေးခဲ့သော်လည်း ကိုးနှစ်ကြာသည်အထိ ပြဿနာကိုပြေလျော့စေရန် ကိုင်တွယ်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ ထို့အတွက် ကွမ်းကို ဧကရာဇ်ယောင်အမိန့်ဖြင့် အမတ် ကျူးရုံ (Zhurong)က ကွပ်မြက်ခဲ့သည်။ ဤအဖြစ်နှင့်ပတ်သက်၍ မူကွဲအချို့လည်းရှိသည်။ ဒဏ္ဍာရီပိုဆန်သော မူကွဲများ၌ ကွမ်းသည် တိရစ္ဆာန်အသွင်ပြောင်း၍ မိုးကောင်းကင်၏ အမျက်ဒေါသမှ ရှောင်ပြေးရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ ( အကြောင်းမှာ ကွမ်း ကောင်းကင်သို့သွားရောက်ကာ ရေလွှမ်းမိုးမှုကိုတိုက်ခိုက်နိုင်မည့် ကမ္ဘာမြေနေရာအကျယ်အဝန်းချဲ့ထွင်သည့် မှော်ပစ္စည်းတစ်မျိုး ရှီးရန် (Xirang) ကိုခိုးယူခဲ့သည့်အတွက် မီးနတ်ဘုရား ကျူးရုံ က မိုးကြိုးဖြင့် ပစ်သတ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုထားသည်။) သုံးနှစ်ကြာသော် ယွီသည် ကွမ်း၏ဝမ်းဗိုက်မှ ထူးဆန်းသောသတ္တဝါတစ်မျိုးအနေဖြင့် ထွက်ရှိလာသည်။ ဖခင်အရိုက်ရာဆက်ခံပြီး ရေလွှမ်းမိုးမှုကို တိုက်ထုတ်ရန်ဖြစ်သည်။ ရှီးရန် အကူအညီဖြင့် လူအများကို တူးမြောင်းများ၊ တမံဘောင်များပြုလုပ်စေသည်။ ဆယ်သုံးနှစ် ပင်ပန်းစွာပြုလုပ်ပြီးသည့်နောက် ရေလွှမ်းမှုကို လျှော့နည်းစေခဲ့သည်။ ရေကြီးမှုကိုထိန်ချုပ်ခြင်းနှင့်အတူ လူအများအားကယ်ဆယ်ခြင်းလုပ်ငန်း၌ ယွီနှင့် အပေါင်းအပါတို့၏ ဒဏ္ဍာရီကို အမျိုးမျိုးသောပုံစံများဖြင့် ဤသို့ရှုမြင်နိုင်ပါ၏။ ထိုလုပ်ဆောင်သောလုပ်ငန်းသည် ရေလွှမ်းမိုးမှု ဒဏ္ဍာရီအချိန်အတောအတွင်း ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော အမဲလိုက်ခြင်း၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ ရေတွင်းရေကန်တူးခြင်း၊ နတ်က္ခဗေဒ၊ နိုင်ငံရေးစုစုစည်းစည်းဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ အခြားယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာတီထွင်မှုများကဲ့သို့သော လူမှုအဖွဲ့အစည်းဆက်ဆံရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခြင်းကို ပြယုတ်အနေဖြင့် ရှုမြင်နိုင်သည်။
ပထမဦးဆုံး မင်းဆက်များ
ပထမဆုံး မင်းဆက်သုံးဆက်သည် ဒဏ္ဍာရီ၌ အထူးတလည် အရေးပါအရာရောက်ကြသည်။
ရှမင်းဆက်
ရှမင်းဆက်သည် (Xia dynasty) ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် စာပေဖော်ပြချက်များမှတစ်ဆင့် အမှန်တကယ်တည်ရှိခဲ့သော မင်းဆက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုဖော်ပြချက်များ၌ ဒဏ္ဍာရီဆန်မှုတစ်ဝက်လောက်ပါဝင်နေပြီး အချို့မူများတွင် လုံးဝဥသုံဒဏ္ဍာရီ၊ စိတ်ကူးယဉ်အကြောင်းအရာများပါရှိသည်။ ရေလွှမ်းမိုးကို အဓိကဖြိုခွင်းသူ ယွီသည် ဧကရာဇ် ယောင် နှင့် ရွှမ်း အားခစားခဲ့သောကြောင့် ရှဒေသကိုပေးကာ ရှမင်းသား (Prince of Xia) အရာချီးမြှင့်ခြင်းခံရသည်။ ယွီသေဆုံးပြီး ၎င်း၏ဆက်ခံသူနှင့်ပတ်သက်၍ မေးခွန်းများလည်းရှိခဲ့သည်။  ၎င်း၏သား ချီ (ခိုင် - Kai ဟုလည်းသိရှိကြ၏) သည် ထိုလုပ်ငန်း၌ ဒုတိယအကြီးအကဲနေရာယူ၍ လုပ်ကိုင်ရာ စိုက်ပျိုးမရသည့်အခြေနေဆိုး၌ လူများကို အစာဝလင်စေရန်ကူညီခဲ့သည်။ ချီ နန်းတက်မှုသည် ရှေးကရှိခဲ့သောထုံးစံဖြစ်သည့် အကျိုးများများဆောင်သူ နန်းတက်စနစ်ကို ချိုးဖောက်၍ မျိုးရိုးစဉ်ဆက်နန်းတက်စနစ်ကို ဖြစ်ထွန်းစေခဲ့ရာ နောင်နန်းဆက်တို့၏ ရိုးရာအစဉ်လာဖြစ်ခဲ့သည်။. ဤသို့ဖြင့် ယွီ၏ အဓိကအာဏာပိုင်ပြီးနောက် နန်းဆက်အသစ်ကို ရှမင်းဆက် ဟုခေါ်တွင်ခဲ့ကြသည်။
ရှန်းမင်းဆက်
ရှန်းမင်းဆက်၏ အဆုံးသတ်ကို ဖော်ပြပါရှိသော ဒဏ္ဍာရီလာအဖြစ်ပျက်များနှင့် ကျိုးမင်းဆက်တည်ထောင်ခြင်းများအကြောင်းကို မိုဆီး (Mozi)က ၎င်း၏ ပဉ္စမမြောက်စာအုပ်တွင် ဤသို့ရေးသာထားသည်။ "ရှမင်း ကျဲ အုပ်ချုပ်စဉ် ရာသီကပ်ဆိုးကြီးတစ်ခုကျရောက်၏။ ရာဇဝင်ပုံပြင်များကဆိုသည်မှာ နေနှင့် လ လမ်းကြောင်းများပြောင်း၍ ရာသီဥတုများလည်း ရှုပ်ထွေးပွေလီကုန်၏။ သီးနှံကြီးငါးခု ခြောက်ခမ်းသွားသည်။ သရဲတစေများငိုကြွေးကုန်ကာ ကြိုးကြာများဆယ်ညတိုင်တိုင် အော်မြည်ကြသည်။ ကောင်းကင်ဘုံမှ ထန် ကို ရှမင်းဆက်၏ တာဝန်ကို ယူစေ၏။ ကောင်းကင်ဘုံ၏ အကူအညီဖြင့် ရှ ကို ဖျက်ဆီးစေပြီး ထန်မှာ ရှန်းထန်အမည်တွင်သည်။"
ရှမင်းဆက်ပြီးနောက် ရှန်းမင်းဆက်တက်သည်။ မိုဆီးက ရှန်းမင်းဆက်အဆုံးနှင့် ကျိုးမင်းဆက်အစကို ဖော်ပြထားသေးသည်။
"ရှန်းကျိုးအုပ်ချုပ်စဉ် ကောင်းကင်ဘုံမှာ ကျိုး၏ အကျင့်စရိုက်နှင့် အချိန်မှန်မှန်ပူဇော်ပသခြင်းမပြုသဖြင့် သည်းမခံသဖြင့် ရွှံ့မိုးကြီးများ ဆယ်ရက်ဆယ်ညတိုင်တိုင်ရွာစေသည်။ ချောက်ကြီး ကိုးခု နေရာပြောင်းသွား၏။ သဘာဝမဟုတ်သည့် ထူးဆန်းသောကိစ္စများပေါ်ပေါက်လာသည်။ သရဲတစေများ အော်ဟစ်မြည်တမ်းကြသည်။ အသားများနှင့် ဆူးမိုးများရွာသဖြင့် အမျိုးသမီးများ အမျိုးသားအဖြစ်ပြောင်းကုန်ကြသည်။ ငှက်နီတစ်ကောင်မှ " ကောင်းကင်ဘုံက ဝမ် ကိုအမိန့်ထုတ်သည်မှာ ယင် ကိုအပြစ်ပေး၍ အင်ပါယာကို သိမ်းပိုက်ပါ" ဟူသောသတင်းစကားဆောင်လာခဲ့သည်။ ဝမ်၏သား ဝူ ဘုရင်ဖြစ်သောအခါ နတ်သုံးပါး အိပ်မက်၌ပေါ်လာ၍ ရှန်းကျိုးဘုရင်ကို အရက်၌နှစ်ခဲ့ပြီဖြစ်ကြောင်း၊ ဝူက ၎င်းကိုတိုက်ခိုက်ရမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ အောင်မြင်သောအခါ ကောင်းကင်ဘုံက အဝါရောင်ငှက်သင်္ကေတ ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။"
ကျိုးမင်းဆက်တည်ထောင်ခြင်း
ကျိုးမင်းဆက် (Zhōu dynasty) ကိုတည်ထောင်သူမိသားစု၏ ဇာစ်မြစ်သည် ကျိမိသားစုဖြစ်၏။ ဒဏ္ဍာရီအခြင်းအရာများနှင့် ပြည့်နှက်နေသည်။ ကျိမိသားစုသည် ဟို့ကျိ မှစတင်ခဲ့သည်။ ဟို့ကျိနှင့် ပတ်သက်သောဒဏ္ဍာရီမှာ နှစ်ခုကွဲလျက် ရှိသည်။ ရှန်းမင်းဆက်အဆုံးနှင့် ကျိုးမင်းဆက်အစသည် အချိန်ပိုင်းအားဖြင့် ထပ်နေရာ တူညီနေသောအကြောင်းအရာများစွာရှိသည်။
ပါကွား
ကျိုးမင်းဆက်ပေါ်ပေါက်လာခြင်း၏ အမွေအနှစ်တစ်ခုမှာ အနာဂတ်ဆိုင်ရာဟောပြောခြင်း ဂန္ထဝင်စာအုပ် (I Ching) ဖြစ်သည်။ ရှစ်ထောင့်သဏ္ဌာန်ရှိသော ပါကွား သည် ဝမ်ကုန်းထက်စောသော ခေတ်တစ်ခုမှဖြစ်ရမည်။ ကွန်ဖြူးရှပ်၏ တည်းဖြတ်မှတ်ချက်ရေးခြင်းထက်လည်းပိုနိုင်သည်။ ကွန်ဖြူးရှပ်ကို ဒဏ္ဍာရီက ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ သူရဲကောင်းအဖြစ်သတ်မှတ်ပြီး ရံခါ၌ ဖူရှီး အမည်ဖြင့် ခေါ်ဝေါ်သည်။(
နောက်ထပ်ဖြစ်ပေါ်လာသော မင်းဆက်များ
ကျိုးမင်းဆက်ကို ဆက်ခံသော မင်းဆက်များသည် မှတ်သားထိုက်သော ဒဏ္ဍာရီလာအကြောင်းအရာများပါရှိသည်။ ဟန်မင်းဆက် နှင့် သုံးပြည်ထောင်ခေတ် ကြားကာလ၌ ဒဏ္ဍာရီများစုစည်းမှုရှိခဲ့ကာ ထိုအချက်များသည် သုံးပြည်ထောင်ခေတ်ဇာတ်လမ်းများဝတ္ထု ၌ (Romance of the Three Kingdoms) ရောင်ပြန်ဟပ်နိုင်ခဲ့သည်။ ထန်မင်းဆက်မှစ၍ ဘုန်းတော်ကြီး ရွှမ်ကျန်း၏ ဗုဒ္ဓပိဋိကတ်တော်များကို အနောက်ဘက်(အနည်းနှင့်အများဆိုသလိုအိန္ဒိယဖြစ်နိုင်) မှသွားရောက်ယူသည့် ရာဇဝင်ပုံပြင်များဖြစ်ထွန်းလာခဲ့ရာ မင်မင်းဆက်တွင် အနောက်သို့ခရီးသွားခြင်း (Journey to the West) ဝတ္ထုလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။
အဓိကနတ်မင်းများ
တရုတ်ဒဏ္ဍာရီတွင် အဓိကကျသောနတ်အယူအဆမှာ ဖြည်းဖြည်းချင်းပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။
ရှန်းတိ
ရှန်းတိ (Shangdi) သို့ ဟွမ်းထျန်းတတိ (皇天大帝) သည်ရှန်းမင်းဆက် အစောပိုင်းကပင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းခေတ်များ၌ ဟွမ်းထျန်းရှန့်တိ (皇天上帝) ဟုရည်ညွှန်းခဲ့သည်။ ဟွမ်းထျန်းတတိ သည် ကျောက်စိမ်းဧကရာဇ် နှင့် ထျန်းဟုခေါ်သော ကောင်းကင်ဘုံကို ညွှန်းဆိုနိုင်သည်။
ကျောက်စိမ်းဧကရာဇ်
တရုတ်ဒဏ္ဍာရီ၌ ကျောက်စိမ်းဧကရာဇ် သည် ကောင်းကင်ဘုံ၊ ငရဲဘုံ နှင့် လူ့ဘုံကို ပိုင်းစိုးသည်ဟု ဆိုသည်။ ကျောက်စိမ်းဧကရာဇ် ကောင်းသူစံ မကောင်းသူခံ စနစ်အရ (merit system) သေပြီးသောသူများ၊ ရှင်သောသူများနှင့် သူတော်စင်များကို ဆုလဒ်များ၊ ကုစားပေးမှုများ ပေးသည်။ အမှုကိစ္စများကို ဆုံးဖြတ်၏။ အဆိုပြုထားသော ဆုံးဖြတ်ချက်ကို သူတော်စင်များကကန့်ကွက်သည့်အခါ အုပ်ချုက်ဆုံးဖြတ်မှုသည် ဝါရင့်အကြံပေးသူများအဖွဲ့သို့ ရောက်ရှိဆုံးဖြတ်စေသည်။ တောက်ဝါဒ တရုတ်ပြည်၌တည်ထောင်အပြီးတွင် စာပေများ၌ ကျောက်စိမ်းဧကရာဇ် ပါဝင်မှုရှိသည်။ ၎င်း၏ပါဝင်မှုသည် အဝါရောင်ဧကရာဇ်၊ နွီဝါး၊ ဖူရှီး တို့မတိုင်ခင်ခေတ်များအထိ ယွိဟွမ်း (Yu Huang )အမည်ဖြင့် ဖြစ်သည်။
ထျန်း
ထျန်း (Tian) သည် ဤအမည်ဖြင့် ကောင်ကင်နတ်ဘုရားတစ်ပါး (သို့) ကောင်းကင်ဘုံ ဖြစ်သည်။ ထျန်းသည် ဘီစီ (၇၀၀)ခန့်တွင် စာပေ၌ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ကာ ရှူကျင် (Shujing - Book of Documents) စာအုပ်နေ့စွဲအရ ထိုအချိန်ထက်လည်းစောနိုင်သည်။ ထျန်း အတွက် အသားပေးဖန်တီးထားသောဇာတ်လမ်းများ မရှိပါ။ ထျန်း နှင့် ရှန်းတိ (Shangdi) တို့၏ အရည်အသွေးများသည် နောက်ပိုင်းစာပေများ၌ ပေါင်းစပ်သွားကြပြီး ယခုအခါတွင် ဟွမ်းထျန်း ရှန်းတိ ("皇天上帝", Huángtiān Shàngdì) ဟူသော ပုဂ္ဂိလ်တစ်ပါးအဖြစ် ကိုးကွယ်ပူဇော်ကြသည်။ ဥပမာဆိုရသော် ဘေဂျင်းမြို့၏ ကောင်းကင်ဘုံဘုရားကျောင်းတွင်ဖြစ်သည်။
တောက်ဝါဒ (တာအို) နှင့် တရုတ်ဒဏ္ဍာရီ
တဖြည်းဖြည်းချင်း ရိုးရာဘာသာရေးနှင့် ရိုးရာယုံကြည်မှုများ၏ အချို့သောအသွင်သဏ္ဌာန်များ စုစည်းပေါင်းစပ်သွားကြပြီး တောက်ဝါဒ/ဘာသာ (တာအိုဘာသာ) (Daoism) ဟုအသိများသော ဘာသာရေးယုံကြည်မှုများ၊ ကျင့်စဉ်များ၊ ဒဿနပိုင်းများပါဝင်သည့် အုပ်စုတစ်ခုထဲသို့ ပြုပြင်ဝင်ရောက်လာကြသည်။ တောက်ဝါဒကို အဓိကတည်ထောင်သူတစ်ဦးမှာ လောင်ဇီ ဖြစ်၍ ရာဇဝင်များ (သို့) ဒဏ္ဍာရီများ၌ပါဝင်သည်။ ဘာသာတရားနှင့် ဒဏ္ဍာရီများသည် တူညီမှုများစွာရှိ၍ တရုတ်ရိုးရာဘာသာနှင့် တောက်ဝါဒတို့သည်လည်း နယ်ပယ်တူညီမှုများရှိကြသည်။
ကျောက်စိမ်းဧကရာဇ်
ကျောက်စိမ်းဧကရာဇ် ယွီဟွမ်း တွင် ရှည်လျှား၊ ပါဝင်မှုများသော ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုရှိသည်။ ကမ္ဘာကြီးအားလူသားတို့အတွက်လုံခြုံစိတ်ချစေခြင်းငှာ မိစ္ဆာများကို ရှင်းလင်းခြင်း၊ ဆယ့်နှစ်နှစ်တာပြက္ခဒိန်ကို ကိုယ်စားပြုသော တိရစ္ဆာန်များ၏ မျိုးနွယ်ကို ထိန်းသိမ်းခြင်း၊ ကမ္ဘာမြေနှင့် ငရဲဘုံအတွက် ကိစ္စများမြောင်ကို အထက်ကောင်းကင်ဘုံမှ ယေဘုယျသဘော လည်ပတ်လှုပ်ရှားစေသည်။ ဒဏ္ဍာရီ၌ပါဝင်မှုများသဖြင့်လည်း ယွီဟွမ်းကို ခေတ်သစ်တောက်ဝါဒ၌ အဓိကနတ်ဘုရားအဖြစ်ကိုးကွယ်ကြသည်။
မသေသူ ရှစ်ပါး
မသေသူ ရှစ်ပါးသည် ဒဏ္ဍာရီ၌သော်လည်းကောင်း တောက်ဘာသာရေး၌သော်လည်းကောင်း ပါဝင်တည်ရှိကြသည်။ စာပေနှင့် အနုပညာ(ပန်းချီ)၌လည်းပါဝင်ကြသည်။ ၎င်းတို့မှာ He Xian'gu၊ Cao Guojiu၊ Li Tieguai၊ Lan Caihe၊ Lü Dongbin၊ Han Xiangzi၊ Zhang Guolao နှင့် Han Zhongli (Zhongli Quan ဟုလည်းသိကြ၏) တို့ဖြစ်ကြသည်။ စုပေါင်း၍ဖြစ်စေ တစ်ဦးခြင်းဖြစ်စေ ဤရှစ်ပါးသည် မြေလျှိုးမိုးပျံအစွမ်းများရှိသည်။ ဒဏ္ဍာရီအများအပြား၌ စုပေါင်း၍ ပါဝင်ကြသည်။
ကွမ်ရင်
ကွမ်ရင်မယ်တော်ဟု အသိများသော ကွမ်ရင် (Guanyin) သည် ဂရုဏာရှင်နတ်ဘုရားမတစ်ဦးဖြစ်၍ အခြားအမည်များစွာလည်းရှိသည်။ ကွမ်ရင်နှင့်ပတ်သက်သော ဒဏ္ဍာရီသည်နှစ်မျိုးရှိ၍ တစ်ခုမှာ အိန္ဒိယ၏ အဝလောကိတေသွာရ(Avalokiteśvara) အပေါ်အခြေခံပြီး နောက်တစ်ခုမှာ မြောင်ရှန်းရာဇဝင်(legend of Miaoshan) လာ တရုတ်အမျိုးသမီးတစ်ဦးဇာတ်ကြောင်းကိုအခြေခံထားသည်။
ရှစ်တိဂါဘ
ရှစ်တိဂါဘသည် အိန္ဒိယ၏ ဗုဒ္ဓဘာသာနတ်တစ်ပါးဖြစ်ပြီး တရုတ်တွင် တိဆန်း (Dizang) ဟုအမည်ဖြင့်ခေါ်ဝေါ်သည်။ ၎င်းကို ရောင်ခြည်ကွန့်မြူနေသော ရဟန်းအသွင်ဖြင့် သရုပ်ဖော်တတ်ကြသည်။ ငရဲဘုံကို အားဖြင့်ဖွင်ရန် တောင်ဝှေးတစ်ချောင်းလည်းကိုင်ထားသည်။ ထို့နောက် လိုတရ ရတနာတစ်ခုကိုလည်း အမှောင်ခွင်း အလင်းပေါ်စေရန် ကိုင်ထားသည်။
စတုမဟာရာဇ်နတ်မင်းကြီးလေးပါး
စတုမဟာရာဇ်နတ်မင်းကြီးလေးပါးသည် ထောင့်လေးထောင့်၏ တစ်ထောင့်စီ၌ရှိသည့် အုပ်စုအဖြစ်သိရှိကြသည်။ တရုတ်ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရားကျောင်းများ၌ ဤနတ်မင်းကြီးလေးပါးကို မြင်တွေ့နိုင်သည်။
အန်ကုံးကိုယ်တော်
ဝဖိုင့်၍ ရယ်သွေးနေသော ဗုဒ္ဓ(ရဟန်း)တစ်ပါးအဖြစ် သရုပ်ဖော်ကြသည်။ တရုတ်ပြည်၌ ဖြစ်ထွန်းသော ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည်။
ကွန်ဖြူးရှပ် လွှမ်းမိုးမှု
တရုတ်ဒဏ္ဍာရီတွင် အဓိကအချက်တစ်ခုမှာ ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒဖြစ်ထွန်းတိုးတက်လာမှုဖြစ်သည်။ စာရေးသူ၊ ပညာသင်ကြားပေးသူတစ်ဦးဖြစ်သည့် ကွန်ဖြူးရှပ်သည် ဘီစီ ၅၅၁-၄၇၉ တွင်နေထိုင်သွားသော ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်၍ ရှေးဘိုးဘေးတို့၏ရိုးရာထုံးစံကို မြတ်နိုးကြည်ညိုသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ တောက်ဝါဒတွင် အဓိကကိုးကွယ်ခံသူတစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။
ကွမ်းတိ
သုံးပြည်ထောင်ခေတ် စစ်သူကြီးတစ်ဦးဖြစ်သော ကွမ်းရီ(ကွမ်းယွီ) သည် နောက်ပိုင်းနှစ်များ၌ ကွမ်းတိနတ်အဖြစ် တရားဝင်ထုတ်ပြန်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ညီအကိုစိတ်ဓာတ်နှင့် စီပွားရေးလုပ်ငန်းကဲ့သို့သော လူမှုအဖွဲ့အစည်းများနှင့် သက်ဆိုင်သောနတ်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ သို့သော် တစ်ခါတစ်လေ၌ သိုင်းပညာ၊ စစ်ပွဲနှင့်ပတ်သက်၍လည်း ရှုမြင်ကြသည်။ ဒဏ္ဍာရီအရ မက်မွန်ခြံတွင် လျှိုပေ့၊ ကျန်းဖေးတို့နှင့် သွေးသောက်ညီအကိုဖွဲ့ခဲ့သည်။
အသက်ရှည်ခြင်း ကြယ်နတ်ဘုရား
ရိုးရာဘာသာတရားနှင့် ဒဏ္ဍာရီတို့ကြားမျှဝေလက်ခံသုံးစွဲထားသည့် နမူနာတစ်ခုမှာ ဤနတ်ဘုရားပင်ဖြစ်သည်။
တမလွန်ဘဝနှင့် မိသားစု
လူများသေလွန်ပြီးလျှင် ဖြစ်ပေါ်မည့်အကြောင်းကို ရှင်းလင်းခြင်းဖြင့် တရုတ်ဒဏ္ဍာရီများစွာသည် တမလွန်ဘဝနှင့် ပတ်သက်ဆက်နွှယ်ကြသည်။ ဘိုးဘေးကန်တော့ခြင်း၊ ဒဏ္ဍာရီသဘော နတ်ဘုံနှင့် ငရဲဘုံတို့၏ တည်နေရာ၊ မိသားစုဝင်အုတ်ဂူများ၌ပြုလုပ်ကြသော ရိုးရာဓလေ့များနှင့်သက်ဆိုင်သည်။
မသေသောသူများ (ရှန်)
ရံခါတွင် ဒဏ္ဍာရီ၌ အချို့လူများသည် သေခြင်းတရားကိုရှောင်ရှား၍ အသက်မသေနိုင်သော တန်ခိုးစွမ်းအားရှိသူ (တာအိုဝေါဟာရအားဖြင့် ရှန် (xiān))များဖြစ်လာကြသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ဤအရည်အသွေးများသည် တရုတ်ဂရိတ်ပညာများကျင့်ကြံသဖြင့် ရလာသည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ မသေဆေး (Elixir of life) ရခြင်းနှင့် အစားအသောက်ပုံစံတချို့၊ မေထုံမှီဝဲခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့လည်းပါဝင်သည်။ ထိုမသေနိုင်သော တန်ခိုးရှင်များသည် ဒဏ္ဍာရီအားဖြင့် သုခတောင်ကြီးဟုခေါ်တွင်သည့် ခွန်းလွန် တောင်ကြီး၌နေထိုင်ကြ၏။
သရဲတစေ၊ ဝိဉာဉ်များ
တရုတ်ဒဏ္ဍာရီ၌ သရဲတစေ ဝိဉာဉ်များနှင့်ပတ်သက်သော အယူအဆ၊ ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များစွာရှိသည်။
အားလပ်ရက်များနှင့် ပွဲတော်များ
ဘာသာရေးအားလပ်ရက်နှင့် ရိုးရာပွဲတော်များသည် ဒဏ္ဍာရီများစွာနှင့်သက်ဆိုင်ကြ၏။
ချီးရှီးပွဲတော်
နှစ်စဉ်ပြုလုပ်သော ချီးရှီးအားလပ်ရက်တစ်ခုသည် ချစ်ခြင်းမေတ္တာနှင့်သက်ဆိုင်သောနေ့တစ်နေ့ဖြစ်၏။ ဇာတ်လမ်းပုံပြင်မှာ နွားကျောင်းသားနှင့် ရက်ကန်းသမလေး တို့ပြန်လည်ပေါင်းထုပ်သည့် ဒဏ္ဍာရီလာပုံပြင်ကိုအစွဲပြု၍ လုပ်ကြသည်။
ရာသီဥတုနတ်ဒေဝါများ
မိုးခေါင်ခြင်း၊ မိုးကြိုးပစ်ခြင်း အစရှိသော ရာသီနှင့်သက်ဆိုင်သော နတ်ဒေဝါများစွာရှိကြသည်။ နဂါးများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မိုးရွာသွန်းခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်ကြသည်။ နုပါ (Nuba) သည် အဝါရောင်ဧကရာဇ်၏ သမီးတော်ဖြစ်၍ ကျိုးလုတိုက်ပွဲတွင် ဖခင်ကို ချိယိုနှင့်ဖြစ်သောစစ်ပွဲ၌ကူညီခဲ့သည်။ ချိယိုသည် လေနတ် ဖန်းပို (Feng Bo)နှင့် မိုးနတ် ယွိရှီ (Yu Shi) ကိုစေလွှတ်ပြီးနောက် နုပါသည်ကောင်းကင်မှဆင်းလာပြီး မိုးခေါင်မှုအစွမ်းသုံး၍ ထိုနတ်နှစ်ပါး၏ အစွမ်းများကို ချေဖျက်ခဲ့သည်။ တရုတ်စာပေ၌ ပထမဆုံးပါဝင်သောနတ်သမီးများအနက်တစ်ပါးဖြစ်သည်။ ရှိကျင်းကဗျာစုစည်းမှု၊ နောက်ပိုင်းပေါ်ထွက်လာသော ရှန်ဟိုင်ကျင်း စသည်တို့၌ပါဝင်သည်။
ကြယ်တာယာနတ်မင်းများ
များမြောင်လှသော နတ်၊ နတ်သမီး စသည်တို့သည် တချို့သော နတ်က္ခတာယာဂြိုဟ်များနှင့် အထူးသဖြင့်သက်ဆိုင်ကြသည်။
နေ
နေနတ်ဘုရားမတစ်ပါးမှာ ရှီးဟော် (Xihe)ဖြစ်သည်။
ဟို့ရီ နှင့် နေဆယ်စင်း
နေဆယ်စင်းရှိသည်ဟုဆိုကြသည်။ တစ်စင်းဆီသည် တာဝန်ကျရာနေ့၌ ကောင်းကင်ကိုဖြတ်သန်းရသည်။ (တစ်ချိန်က တစ်ပတ်တွင် ဆယ်ရက်သတ်မှတ်ထားသည်ဟု တွေးယူဆဖွယ်ရာရှိ၏။) တစ်ရက်သောနံနက်ခင်းတစ်ခု၌ ထိုနေဆယ်စင်းလုံးထွက်လာကာ အပူရှိန်ကြီးသဖြင့် မြေပြင်ခန်းခြောက်၊ သစ်ပင်များညှိုးနွမ်း၊ လူအများသေအံ့ဆဲဆဲဖြစ်လာသည်။ မြားသမား ဟို့ရီ(Houyi) သည် နေကိုးစင်းကို ပစ်ခတ်ခဲ့၍ လူအသက်ကိုကယ်ဆယ်သည်ဟု ဒဏ္ဍာရီရှိသည်။
လ
ချန်းဟော(Chang'e) သည် လနတ်သမီးဖြစ်သည်။
ချန်အာ
ဒဏ္ဍာရီ၌ လနတ်သမီး ချန်အာသည် မြားသမား Houyiနှင့် လက်ဆက်ခဲ့သည်။ တစ်ရက်၌ မသေဆေးလုံးတစ်လုံးမျိုချမိ၍ လဆီသို့တက်သွားသည်။ ကောက်ရာသီအချိန် လပြည့်သည့်နှစ်တိုင်း ချန်အာကို ပူဇော်ကြသည်။ ထိုပွဲတော်ကို နွေဦးလယ်ပွဲတော် (Mid-Autumn Festival) ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။
ဝုကန်းနှင့် မှော်သစ်ပင်
မှော်ဆန်သောအပင်တစ်မျိုး လပေါ်၌ပေါက်လာသည်။ တန်ခိုးရှင် ဝုကန်းက ထိုအပင်ကိုသေးသည်ထက်သေးအောင်ခုတ်သည်။ မှော်အစွမ်းဖြင့် ကြီးလာပြန်သော် ဝုကန်းက ထပ်မံခုတ်သည်။ ဤသို့ဖြင့် အဆုံးမရှိသောလတိုင်း၌ဖြစ်ပေါ်သည့် ကိစ္စဖြစ်သည်။
လပေါ်မှာ ယုန်ဝပ်လို့
မှော်အစွမ်းရှိသော ယုန်တစ်ကောင်လပေါ်၌ နေထိုင်သည်။ ထိုယုန်ကို လပြည့်လျှင်မြင်တွေ့နိုင်သည်။ ယုန်မှာ မသေဆေးဖော်ရန် ကျည်၊ ကျည်ပွေ့ ဖြင့်အလုပ်ရှုပ်နေသည်။
ခြေသုံးချောင်းဖား
ခြေသုံးချောင်းဖြင့်ဖားတစ်ကောင် လပေါ်တွင်နေထိုင်၏။ လပြည့်ညများတွင် ထိုဖားမှာ အိမ်များ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသို့ လည်ပတ်ပြီး ဥစ္စာဓနကြွယ်စေသည့် သတင်းစကားများကို ထိုအိမ်၊ လုပ်ငန်းများက လက်ခံရရှိသည်။ ငွေဖားဟု လူသိများသည်။
ဒဏ္ဍာရီလာ အကောင်များ
တန်ခိုးစွမ်းအားမရှိသော သူများကို အုပ်စုတချို့ခွဲနိုင်ပြီး တစ်မျိုးစီကို သက်ဆိုင်ရာတစ်မျိုးမျိုးမှ အုပ်ချုပ်သည်။ လူများကို ဘုရင်ဧကရာဇ်က အုပ်ချုပ်၍ အတောင်ပါသောတိရစ္ဆာန်များကို မီးငှက်၊ နဂါးများကအုပ်ချုပ်ကြသည်။ ဒဏ္ဍာရီလာ အကောင်များများတွင် နဂါး၊ မီးငှက်၊ မြင်းပျံနှင့် လိပ်၊ ငါး၊ ငါးကဲ့သို့သတ္တဝါများ၊ မြွေ၊ မြွေကဲ့သို့သတ္တဝါများ၊ ငှက်များ၊ လူနှင့်တူသောအကောင်များ၊ မြေခွေး၊ ခွေး၊ ကျွဲနွား၊ သိုးဆိတ်၊ မြင်း၊ကြောင်၊ ကြံ့၊ မျောက် စသဖြင့်များစွာပါဝင်သည်။
အသိဉာဉ်ရှိသော အကောင်လေးမျိုး
အသိဉာဉ်ရှိသော အကောင်လေးမျိုးမှာ နဂါး၊ မီးငှက်၊ မြင်းပျံနှင့် လိပ်တို့ဖြစ်၏။
နဂါးများ
တရုတ်ဒဏ္ဍာရီ၌ နဂါးများသည်အရေးကြီးဆုံးသော သတ္တဝါများဖြစ်ကြကာ အစွမ်းထက်ဆုံးသောသတ္တဝါများအဖြစ်ယူဆကြသည်။ ၎င်းတို့၏ အသက်ရှူထုတ်မှုမှ တိမ်ခိုးများဖြစ်စေကာ ရေထုကိုအစိုးရသည်။
နာမည်အကြီးဆုံးနဂါးဒဏ္ဍာရီတစ်ခုမှာ ယင်းလုံ (Yinglong) ဖြစ်ပြီး မိုးနတ်ဖြစ်သည်။ နေရာဒေသများရှိလူတို့သည် ယင်းလုံကို ပသကြ၍ မိုးရစေရန် ဆုတောင်းကြ၏။ တရုတ်လူမျိုးများသည် 龍的傳人 ဝေါဟာရသုံး၍ ၎င်းတို့၏မျိုးရိုးဖြစ်တည်မှုအမှတ်လက္ခဏာအဖြစ်သုံးကြသည်။ အနက်မှာ နဂါးမျိုးဆက်များ (သို့) နဂါးမှဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်သည်။
ဒဏ္ဍာရီလာ အပင်များ
တရုတ်ဒဏ္ဍာရီတွင် များစွာသောဒဏ္ဍာရီလာအပင်များပါရှိသည်။ အချို့မှာ ကောင်ကင်ဘုံတွင်ပေါက်၍ အချို့မှာ ရှာရန်ခက်ခဲသောမြေပြင်တွင်ပေါက်ကြသည်။ နမူနာတချို့မှာ ဖူဆန်းပင်၊ မသေဆေး လင်ဇီးမှို၊ မသေဆေး မက်မွန်ပင်နှင့် မှော်အစွမ်းရှိသော ယောင်မြက်ပင်တို့ဖြစ်ကြ၏။
ဒဏ္ဍာရီလာ ပစ္စည်းများ
တရုတ်ဒဏ္ဍာရီ၏အပိုင်းတစ်ပိုင်းမှာ ဒဏ္ဍာရီလာပစ္စည်းများဖြစ်သည်။ ရတနာများ၊ ပုလဲများ ကြေးပစ္စည်းများ၊ လက်နက်များပါဝင်သည်။ လိုတရ ရတနာ၊ အရောင်လဲ့နေသော ကျောက်မျက်များ၊ ထောက်သုံးထောက်ဖြင့် ဒယ်အိုးကြီးကိုးလုံး၊ ဟို့ရိ နေများကိုပစ်ခတ်ရာတွင်သုံးသော လေးနှင့် မြှား အစရှိသဖြင့် များစွာပါဝင်သည်။ ကွမ်းရီ၏ နဂါးစိမ်းလကွေးသဏ္ဌာန် ဓားလှံရှည်လည်းပါဝင်သည်။
အဓိကရင်းမြစ်များ
အချို့ဒဏ္ဍာရီများသည် ပြဇာတ်၊ စာပေများ၌ ရှင်သန်ကြသည်။ အချို့မှာ တရုတ်ပြည်နှင့် အနီးတဝိုက်ဒေသများ၌ နှုတ်ဖြင့် စုစည်းထားမှုများဖြစ်သည်။ အစောဆုံးတရုတ်ဒဏ္ဍာရီရေးသားချက်များကို စာပေထက် ထွင်းထုထားမှုအတိုများတွင်တွေ့ရ၏။ အစောဆုံးသက်သေကို နွားရိုး/လိပ်ခွံများ၌ တွေ့ရသည်။ ရှန်းမင်းဆက် (အနီးစပ်ဆုံး ၁၀၄၆ ဘီစီ) ခန့်ကဖြစ်၏။
လိပ်ခွံ နွားရိုးများ
အစောဆုံး တရုတ်ဒဏ္ဍာရီ ထွင်းထုထားမှုကို လွန်ခဲ့သော နှစ်သုံးထောင်ကျော်က လိပ်ခွံ (အခွံ) နှင့် အရိုးများတွင်တွေ့ရသည်။ဤအခွံများနှင့် အရိုးများ၌ ရှန်းမင်းဆက်နှောင်း ရှေ့ဖြစ်ဟောပညာရပ်လုပ်ဆောင်မှု၏ မှတ်တမ်းများကို ထွင်းထုထားသည်။
ကြေးထည်များ
အလွန်ရှေးကျသော ကြေးထည်ပစ္စည်းများ (Bronze ​- ကြေးညို) များကို ကျိုးမင်းဆက်အစောပိုင်း (လွန်ခဲ့သောနှစ် (၃၀၀၀)) ခန့်တွင်တွေ့ရှိရသည်။ ထိုကြေးထည်များ၌ တရုတ်ရှေးဟောင်းဒဏ္ဍာရီနှင့်ပတ်သက်သော ခေတ်သစ်ဗဟုသုတများ ပေါင်းစပ်ထားသော သွယ်ဝိုက်ရေးသားချက် (သို့) ဖော်ပြချက်အတိုများ ပါဝင်သည်။ အချို့သော ဤထွင်းထုထားသောဖော်ပြချက်များ၌ပါရှိသည့် ဘာသာရေးဟန်၊ ဒဏ္ဍာရီဆန်သော သဘောထားများကိုဖော်ပြပါရှိရာ တစ်ခါတစ်ရံ၌ ဖတ်ရှုရန်မဖြစ်နိုင်လောက်သည့် အနေအထားများရှိ၏။ ဥပမာ အစားအစာသိုလှောင်သိမ်းဆည်းသည့် အိုးကြီးတစ်ခု၏ အတွင်းဘက်၌ရှိသော စာသားများမှာ ဖတ်ရှုရန်မဖြစ်နိုင်ပါ။ သို့ရာ၌ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ယုံကြည်မှုတစ်ခုမှာ ထိုသို့သောရေးသားချက်များကို နတ်မင်းများက ဖတ်ခဲ့(နိုင်)ကြသည်။.
စာပေရင်းမြစ်များ
တရုတ်ဒဏ္ဍာရီနယ်ပယ်ကို များစွာသောစာပေများက ဖော်ပြညွှန်းဆိုနိုင်သည်။ အချို့ကိစ္စများတွင် ဒဏ္ဍာရီကို တရည်တရွယ်သော်လည်းကောင်း၊ မတော်တဆသော်လည်းကောင်း ထိန်းသိမ်းခြင်းများရှိသည်။ အချို့သောအရာများ၌ ဒဏ္ဍာရီသည် ဒဏ္ဍာရီနှင့်သက်ဆိုင်သောသဘာဝတစ်ခုနှင့် တင်းတင်းကျပ်ကျပ်မရှိသည့် စာပေလက်ရာများကို စေ့ဆော်အားပေးနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် စိတ်ကူးယဉ်စာပေလက်ရာများ၊ အတွေးအခေါ်ပညာပေးလက်ရာများ၊ ခေတ်သစ်ဆန်သော ကွန်ပျူတာဂိမ်းများ၊ တရုတ်တို့၏ အာကာသ၊ ပင်လယ်ရေအောက်၊ ဝင်ရိုးစွန်းများရှာဖွေလေ့လာခြင်းနှင့်သက်ဆိုင်သည့် အမည်နာမများ စသဖြင့်တို့ဖြစ်သည်။ အစောဆုံးစာပေ/စာသားလက်ရာများသည် ကျိုးမင်းဆက်နှောင်း (အရှေ့ကျိုးခေတ် -ဘီစီ ၄၅၀မှ ၂၂၁) မှယနေ့အထိ ရှင်သန်လျက် ရှိသည်။ တရုတ်ဒဏ္ဍာရီအတွက် အဓိက စာပေရင်းမြစ်ခေတ်များမှာ ချင်မင်းဆက် (ဘီစီ ၂၂၁) မှ ဟန်မင်းဆက်နှောင်းပိုင်း (အေဒီ ၂၂၀) အထိ၊ ထို့နောက် နောင်လာသောမင်းဆက်ခေတ်များ (အေဒီ ၅၈၁) အထိဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်ကရှင်သန်နေသော စာပေ/စာသားများသည် ဒဏ္ဍာရီအောက်ခြေအလွှာ၏ ဆင့်ကဲတိုးတက်ပြေင်းလဲမှုကို ရောင်ပြန်ဟပ်ညွှန်းဆိုနိုင်သည်။ စွေမင်းဆက်တည်ထောင်ချိန်မှ ထန်မင်းဆက်၊ စုန့်မင်းဆက် နှင့် မင်မင်းဆက် ကာလများအထိဆက်လက်ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်။ ဤကာလများအတွင်းဖြစ်ပေါ်တိုးတက်ခဲ့သော တရုတ်ဒဏ္ဍာရီသည် ယနေ့ခေတ်ရိုးရာပုံစံဟုယူဆထားကြသော အခြေအနေသို့ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
ယေဘုယျကိုးကားချက်များ
ကဏ္ဍ:တရုတ်ဒဏ္ဍာရီ ကဏ္ဍ:ဒဏ္ဍာရီများ
မြင်းကျန်ရွာ၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်
မြင်းကျန်ရွာ (Myinkyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ နမ့်ကျင်စန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၁၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်ကျင်စန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၈၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွမ်းလုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မူးဒူး (အရှေ့)ရွာ၊ ရေဖြူမြို့နယ်
မူးဒူး (အရှေ့)ရွာ (Mu Du (East))သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ​ရေဖြူမြို့နယ်၊ မူးဒူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဖြူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၅၉၃
၁၅၉၃
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ရီယို ပလက်တာနို ဇီဝရပ်ဝန်း ထိန်းသိမ်းရေးဒေသ
ရီယို ပလက်တာနို ဇီဝရပ်ဝန်း ထိန်းသိမ်းရေးဒေသ သည် ဟွန်ဒူးရပ်စ်နိုင်ငံ ၏ ကာရစ်ဘီယံကမ်းရိုးတန်းပေါ်ရှိ လာမော်စကွီတီယာ ဒေသတွင် တည်ရှိသော ၅,၂၅၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ ရှိသော ထိန်းသိမ်းထားသော မြေနေရာ ဖြစ်သည်။ နယ်မြေ အများစုသည် ပလက်တာနိုမြစ် တလျှောက်တွင် တည်ရှိသည်။ ထို ထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေ အတွင်းတွင် မျိုးသုဉ်းရန် စိုးရိမ်ရသော သတ္တဝါမျိုးစိတ်များ ရှိပြီး ဟွန်ဒူးရပ်စ်နိုင်ငံ၏ သစ်တောရှိ အကျယ်ပြန်ဆုံး အစိတ်အပိုင်းလည်း တည်ရှိသည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်မှစ၍ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ နှင့် ဇီဝရပ်ဝန်းထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေ အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ထိုထိန်းသိမ်းရေး ဒေသအား စိုးရိမ်ရသော ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာများ စာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
ထိုထိန်းသိမ်းရေး နယ်မြေတွင် တောင်ကုန်းဒေသ နှင့် မြေနိမ့်ဒေသ အပူပိုင်း မိုးသစ်တောဒေသ နှစ်ခုစလုံး ပါဝင်ပြီး အမျိုးမျိုးကွဲပြားသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များနှင့် အပင်များ ပြည့်နှက်နေပြီး တိရစ္ဆာန်ကောင်ရေ ၂,၀၀၀ ကျော် ရှိသည်။ ထိုထိန်းသိမ်းရေး ဒေသသည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတောင်ပိုင်းမှ အလယ်အမေရိက အထိ ဖြန့်ကျက်လျက်ရှိသော မီဆိုအမေရိကန် ဇီဝ စင်္ကြန် ဒေသ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကြို့တောကုန်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်
ကြို့တောကုန်းရွာ (Kyoettawkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ အိုးထိန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၄၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုးထိန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၆ ဦး၊ မ ၈၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော့ဂေါ်ရွာ၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်
ကော့ဂေါ်ရွာ(Kawtgaw)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ တရနာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၀၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တရနာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၁၆ ဦး၊ မ ၆၂၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၆၅၉ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုက်မရောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ