cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လူဇင်ဘတ်ဘာသာစကား
Endangered status claims
According to some Luxembourgish news media and members of Actioun Lëtzebuergesch (an association for the preservation and promotion of the language), the biggest threat to the existence of Luxembourgish is indeed French, since French is the predominant language of most official documents and street signs in Luxembourg, thus considerably weakening the possibilitiy for Luxembourgish learners to practice the newly learned language. In most cases this passively forces expats to learn French instead of Luxembourgish.
In 2021 it was announced that public announcements in Luxembourgish (and in German as well) at Luxembourg Airport would cease; it would only be using French and English for future public announcements. This will cause Luxembourgish to go disused at Luxembourg Airport after many decades. Actioun Lëtzebuergesch declared itself to be hugely upset by this new governmental measure, citing that other airports in the world seem to have no problems making public announcements in multiple languages. According to a poll conducted by AL, 92.84% of the Luxembourgish population wished to have public announcements to be made in Luxembourgish at Luxembourg Airport.
Further fears of Luxembourgish's replacement by French were fueled in 2021 when ASTI (Association de Soutien aux Travailleurs Immigrés) wished to see Luxembourgish removed as the national language of Luxembourg (as written in the constitution), claiming that the national language of Luxembourg should by law be defined as the one that is most used in the local population, hinting that French would be the better choice.
According to ADR politician Fred Keup, Luxembourgish is already on its way to complete replacement by French.
နောက်ထပ်ဖတ်ရန်
In English
In German
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၏ ဘာသာစကားများ
ရေလှောင်တမံ
ရေလှောင်တမံ (Reservoir) ဆိုသည်မှာ သဘာဝအတိုင်းမဟုတ်ဘဲ လူတို့ပြုလုပ်ထားသည့် ရေသိုလှောင်ရာ ကြီးမားသည့် ကန်မျိုးကို ဆိုလိုသည်။ ၎င်းတို့ကို အုတ်ကျောက် ဘိလပ်မြေ စသည်တို့ကို ဆောက်လုပ်ရေး နည်းပညာဖြင့် ပေါင်းစပ် အသုံးပြု၍သော်လည်းကောင်း၊ မြေကို တူးဖော်၍သော်လည်းကောင်း၊ ဆည်တစ်ခုတည်ဆောက်၍သော်လည်းကောင်း မြစ်ဝှမ်းများအား တာတမံတုတ်၍သော်လည်းကောင်း ရေကို သိုလှောင်စုဆောင်းကြသည်။ ၎င်းရေလှောင်တမံကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Reservoir ဟုခေါ်ပြီး တစ်ခါတရံတွင် ရေနံတွင်း သို့မဟုတ် ရေတွင်းကဲ့သို့သော မြေအောက်ရေလှောင်တမံများအား ဖော်ပြရန်အတွက် အသုံးပြုခြင်းခံရသည်။ ရေလှောင်တမံများကို သောက်သုံးရေ ရရှိရန်အတွက်လည်းကောင်း၊ စိုက်ပျိုးရေ ရရှိရန်အတွက်လည်းကောင်၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်ရန်အတွက်လည်းကောင်း စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးသော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် တည်ဆောက်ကြသည်။
ရေလှောင်တမံအမျိုးအစား
ရေလှောင်တမံများအား သုံးမျိုးခွဲခြားနိုင်သည်။ ပထမတစ်မျိုးမှာ မြစ်ဝှမ်းဆည်ဖို့ ရေလှောင်တမံဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သဘာဝမြေမျက်နှာပြင်အား အမှီပြုနေသည့် မြစ်ဝှမ်းတွင်တည်ဆောက်ထားသည့် ရေလှောင်တမံဖြစ်သည်။ ဆည်များသည် များသောအားဖြင့် သဘာဝအလျှောက် အောက်သို့စီးဆင်းနေသော မြစ်ဝှမ်း၏ ကျဉ်းမြောင်းသော အပိုင်းတွင် တည်ရှိကြသည်။ ဆည်နှင့်အတူ မြစ်ဝှမ်း၏ သဘာဝအလျှောက်ဖြစ်ပေါ်နေသော ဘေးနံရံများသည် အားကောင်းသည့် ရေးစီးကို ပေးနိုင်ရန် အကျဉ်းမြောင်းဆုံးသော ဆုံမှတ်တွင် တည်ရှိနေပြီး ဆောက်လုပ်ရေးစရိတ်ကိုလည်း အမှန်တကယ် နည်းပါးစေသည်။ ရေလှောင်တမံများတည်ဆောက်မှုကြောင့် ပြည်သူတို့သည် အိမ်ရာများကို အသစ်တဖန် နေရာချရခြင်း၊ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းများကို ရွေ့ပြောင်းရခြင်းများကို ရင်ဆိုင်ရလေသည်။ အဘူစမ်ဘယ် ဘုရားကျောင်းသည် နိုင်းမြစ်ပေါ်တွင် ရေလှောင်တမံတည်ဆောက်ရန်ရှိသည့်အတွက် ရွေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ၎င်းဖြစ်စဉ်သည် ရှေးအကျဆုံးသော ဥပမာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဒုတိယအနေဖြင့် နံရံဆည်ဖို့ ရေလှောင်တမံ ဟုခေါ်သည့် ရေလှောင်တမံမျိုးကို တွေ့ရသည်။ ၎င်းရေလှောင်တမံများသည် ပမာဏ၊ အရေအသွေးပြောင်းလဲတတ်သည့် မြစ်အတွင်းမှ ရေ စုတ်တင်၍သော်လည်းကောင်း၊ ဆစ်ဖုန်းခေါ် မြင့်ရာမှ နိမ့်ရာသို့ စီးဆင်းရေသည့် ရေပြွန်များကို အသုံးပြု၍သော်လည်းကောင်း သယ်ဆောင်လာသည့် ရေများကို သိုလှောင်ရန်အတွက် တည်ဆောက်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကဲ့သို့သော် ရေလှောင်တမံများသည် ၆ ကီလိုမီတာကျော်သော အဝန်းရှိသည့် ရေကာတာကို ဝန်းရံ၍သော်လည်းကောင်း၊ တူးဖော်၍သော်လည်းကောင်း တည်ဆောက်ထားသည်ကိုတွေ့ရသည်။
ဝန်ဆောင်မှု ရေလှောင်တမံ သည် တတိယအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ဖြန့်ဖြူးရေး၏အနီးဆုံးနေရာသို့ ပြောင်းရွေ့နိုင်သည့် ရေများကို သိမ်းဆည်းနိုင်ရန်အတွက်အသုံးပြုသည်။ များပြားလှသော ဝန်ဆောင်မှုရေလှောင်တမံများသည် ရေကို မျှော်စင်များတည်ဆောက်၍ သိမ်းဆည်းထားကြသည်။
သမိုင်း
လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၅ ထောင်ခန့်ကပင် လယ်ယာလုပ်သားများသည် ရေလှောင်တမံများအား စိုက်ပျိုးရေးအတွက် မီးငြိမ်းတောင်များ အသုံးပြုခဲ့ကြသည်ကို အာရေဗျနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသည်။ ဂီရနာရှိ ဘီစီ ၃၀၀၀ ခန့်က ရေလှောင်တမံအဆောက်အဦးအပါအဝင် ခြောက်သွေ့သော ရာသီဥတုနှင့် ရေမလောက်ငှမှုပြဿနာများကို ဖြေရှင်းခဲ့သည့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် ယနေ့ခေတ် ရေပေးဝေမှုနည်းပညာကို ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာအောင် ဦးဆောင်နေခဲ့သည်။ ဂရိနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသော အလွန်ရှေးကျသည့် သဘာဝမဟုတ်သည့်ကန်များသည် ဘီစီ ၅ ရာစုခန့်ကပင် တည်ရှိခဲ့သည်ကိုတွေ့ရသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် မတ်ဟ ပရဒတ်ချ်ကန်သည် ၁၁ ရာစုခန့်က တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး စတုရန်းမီတာ ၆၅၀ (စတုရန်းပေ ၇၀၀၀) ခန့်ရှိသည်။
သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ အလွန်ကြီးမားရေလှောင်တမံကြီးများကို သီဟလဘုရင်များ၏ အမိန့်တော်အတိုင်း စိုက်ပျိုးရေးအတွက် ရည်သန်၍ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ "ရေတစ်စက်သည် အကျိုးကျေးဇူးမပြုဘဲ ပင်လယ်ထဲသို့ မကျစေနှင့်"ဟု သီရိလင်္ကာနိုင်ငံရှိ ထင်ရှားသော ဘုရင်ကြီး ဘုရားခရမဘဟူ ၁ က မိန့်ဆိုခဲ့လေသည်။ သူသည် ဘုရားခရမ ဆန်မူဒရ အမည်ရှိ ရေလှောင်တမံကြီးအား တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ မဟာ ဘုရားခရမ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဘုရားခရမ၏ ပင်လယ်ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ဆိုကြပြီး ယင်းရေလှောင်တမံကြီးသည် ရှေးဟောင်း သုတေသနပညာရှင်တို့အား အံ့အားသင့်စေသည့်အရာများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ရေလှောင်တမံ ဆည်များကို ရှေး ပုဂံခေတ်ကပင် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းအတွက် တည်ဆောက်ခဲ့သည်ကိုတွေ့ရသည်။ မြကန်သာ၊ တောင်ကျချောင်းတေ၊ ရေဝင်ပြေးလှည့်၊ ရေအေးကြည်စွာ၊ ကန်ပိုင်မာလျှက်၊ ကြာပေါင်းထုံထုံ၊ နံ့မျိုးစုံသည်၊ ဘုံဝတိံသာ၊ နန္ဒာပေလော၊ တူစွဟုတ်တာ ဟူသည့် ရှေးပုဂံခေတ်ကဗျာအရ အလွန်သာယာသော ရေလှောင်တမံများတည်ဆောက်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရလေသည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် စိုက်ပျိုးရေး၊ စွမ်းအင်နှင့် စားနပ်ရိက္ခာစသည်တို့အတွက် ရည်သန်တည်ဆောက်ထားသော ရေလှောင်တမံပေါင်းများစွာကို တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။
အသုံးပြုပုံ
ဒုတိယအနေဖြင့် ဟိုက်ဒရိုအီလက်ထရစ်စီးတီး ဖြစ်သည်။ ရေလှောင်တမံများသည် အချင်းဝက်ကြီးမားသည့် ပြွန်များအသုံးပြုပြီး ရေထုထည်ကိုထိန်းသိမ်းထားကာ တာဘိုင်များနှင့် ချိတ်ဆက်ပြီး ဟိုက်ဒရိုအီလက်ထရစ်စီတီးသို့ ပြောင်းလဲယူကြသည်။ ၎င်း ပြောင်းလဲယူသည့်အရာများကို ဆည်၏ အောက်ခြေ သို့မဟုတ် အတန်ငယ်ဝေးသည့် နေရာတွင် တည်ဆောက်ထားကြသည်။ အချို့သော ဟိုက်ဒရိုအီလျှပ်လက်ထရစ်စီးတီးလုပ်ငန်းများသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားလိုအပ်မှု နည်းပါးချိန်တွင် ရေကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသုံး ပြွန်များဖြင့် စုတ်ယူဖြည့်တင်းထားပြီး မြေမျက်နှာပြင်မြင့် ရေလှောင်တမံများတွင် သိမ်းဆည်းထားကြသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား လိုအပ်ချိန်တွင် ထိုသိမ်းဆည်းထားသော ရေများကို မြေမျက်နှာပြင်နိမ့် ရေလှောင်တမံသို့ ပေးလွှတ်၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအဖြစ်ပြောင်းလဲအသုံးပြုကြသည်ကိုတွေ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေလှောင်တမံများ
ဆူးပုန်ကုန်းရွာ
ဆူးပုန်ကုန်းရွာ
ရေတံခွန်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ရေတံခွန်ရွာ(Yaetakhun)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေတံခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၂၇ ဖြစ်သည်။ ​ရေတံခွန်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းကြီး (အရှေ့)ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
အင်းကြီး (အရှေ့)ရွာ (Inngyi(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ အင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၉၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
S/2003 J 9
S/2003 J 9 သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဟာဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၁ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ဂျူပီတာအား 0.162 AU အကွာအဝေးမှ ၇၆၇.၆ ရက်လျင် တပတ်နှုန်းဖြင့် လှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။
ချောင်းချားရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ချောင်းချားရွာ (Chaungchar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဒီးဒုတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒီးဒုတ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၂၀ ဦး၊ မ ၃၁၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းတန်းကျွန်းခြားရွာ၊ အောက်မအူထုံး
ကုန်းတန်းကျွန်းခြားရွာ၊ အောက်မအူထုံး
ကျောက်ဆောင် (မြောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကျောက်ဆောင် (မြောက်)ရွာ (Kyauksaung (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပေါ့ယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါ့ယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၂ ဦး၊ မ ၂၀၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်အိုင် (အလယ်)ရွာ၊ သဖန်းကုန်း
ဆင်အိုင် (အလယ်)ရွာ၊ သဖန်းကုန်း
အထက်ဝက်မရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
အထက်ဝက်မရွာ(Ahhtetwetma)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဝက်မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်မကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၇ ဦး၊ မ ၈၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၇၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေကျင်ဂိုဏ်း
ရွှေကျင်ဂိုဏ်း (ရွှေကျင်နိကာယ) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဒုတိယအကြီးဆုံး ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်းတော်များ အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ ရဟန်းတော်များ၏ ငါးရာခိုင်နှုန်းခန့် (၅၀၀၀၀ ကျော်) သည် ဤဂိုဏ်းဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ် သံဃာအဖွဲ့အစည်းများ ဥပဒေအောက်တွင် တရားဝင် ဖွဲ့စည်းထားသော သံဃာဂိုဏ်း ကိုးခုအနက် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မင်းတုန်းမင်းကြီးသည် ဝိနည်းသိက္ခာအလွန်လေးစား၍ အကျင့်ပဋိပတ်နှင့်ပြည့်စုံသော ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးဦးဇာဂရကို အလွန်တရာကြည်ညို၍ သာသနာပိုင်အဖြစ် တင်မြှောက်လိုသော်လည်း တောင်နန်းမိဖုရားခေါင်စကြာဒေဝီ၏ဆန္ဒကိုမလွန်ဆန်နိုင်သဖြင့် မောင်းထောင်ဆရာတော် ကိုသာသနာပိုင်တင်မြှောက်ခဲ့ရသည်။ အခါတစ်ပါး ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရားက သာသနာပိုင်ဆရာတော်ထံသွားရောက်ရာ စကားမပြောဆိုပဲ နေခဲ့သဖြင့် ဆရာတော်မှ မိမိအားမလိုလားဟု သဘောပိုက်တော်မူခဲ့သည်။ ယင်းနောက် ၁၂၁၄ ခုနှစ်တွင် ရွှေကျင်ဆရာတော်ကို သုဓမ္မာဆရာတော်များအမိန့်ဖြင့် သုဓမ္မာသိုကြွရန်ဆင့်ဆိုရာမကြွဘဲနေသဖြင့် သုဓမ္မာဆရာတော်များက အတင်းအကြပ် ခေါ်ဆိုရန် စီမံရာတွင် မင်းတုန်းမင်းကြီးက ရွှေကျင်ဆရာတော်အား သုဓမ္မာသို့ ဆင့်ခေါ်ခွင့်မရှိ၊ ရွှေကျင်ဆရာတော် လွတ်လပ်စွာသီတင်းသုံးနိုင်သည်ဟု အမိန့်ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ရွှေကျင်ဆရာတော်ဘုရားကြီးဦးဇာဂရ၏ တပည့်သံဃာတော်အဆက်ဆက်တို့ကို ရွှေကျင်ဂိုဏ်းဝင်ဟုခေါ်ဆိုကြသည်။
သာသနာပိုင်များ
မင်းတုန်းဘုရင်လက်ထက်မှစ၍ ယနေ့ခေတ်အထိ ရွှေကျင်သာသနာပိုင်အဖြစ် ထမ်းဆောင်တော်မူကြသော ဆရာတော်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ သောဠသမ သာသနာပိုင်ဆရာတော်အဖြစ် ဆက်လက်တာဝန်ထမ်းဆောင်မည့် ဆရာတော်ကို ၁၃၈၄-ခု၊ တပို့တွဲလတွင် စစ်ကိုင်းတောင်ရိုး၊ သီတဂူကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓတက္ကသိုလ် ကျင်းပမည့် (၂၁)ကြိမ်မြောက် အစည်းအဝေးအကြီး၌ သိရှိရမည်ဖြစ်သည်။
= ယနေ့ခေတ် တွဲဖက်သာသနာပိုင်များ = ယနေ့ခေတ် တွဲဖက်သာသနာပိုင်ဆရာတော်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဒေါင်ဟွိုင်း လေဆိပ်
ဒေါင်ဟွိုင်း လေဆိပ် သည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ ကွမ်ဘင်း ပြည်နယ်ရှိ ဒေါင်ဟွိုင်းမြို့ရှိ လေဆိပ် ဖြစ်သည်။ ပြင်သစ်တို့က ၁၉၃ဝ လွန်နှစ်များတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၂ဝဝ၄ မှ ၂ဝဝ၈ ခုနှစ်အတွင်းတွင် ယင်းကို ပြန်လည် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ လေဆိပ်သည် တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် ငါးသိန်းကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သည်။ ပြေးလမ်းသည် ၂၄ဝဝ မီတာရှည်၍ ၄၅ မီတာ ကျယ်ကာ Airbus A321 လေယာဉ် တက်ဆင်းနိုင်သည်။ ယခုအခါ ယင်းလေဆိပ်မှ ဟနွိုင်းနှင့် ဟိုချီမင်း မြို့များသို့ လေယာဉ် ပြေးဆွဲလျက် ရှိသည်။
တန်ဆွန်းညက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်
တန်ဆွန်းညက် နိုင်ငံတကာ လေဆိပ်သည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးလေဆိပ်ဖြစ်ပြီး ဟိုချီမင်းစီးတီးမှ ၇ ကီလိုမီတာ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ လေဆိပ်ကို ၁၉၃ဝ လွန်နှစ်များက ပြင်သစ်တို့ တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲအပြီး၌ အဆင့်မြှင့်ခဲ့သည်။ ၎င်းတွင် ပြေးလမ်းနှစ်ခုရှိပြီး တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၂၅ သန်းကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သည်။ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးလေဆိပ်ကြီး ဖြစ်ရုံကမက ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခရီးသည်အရေအတွက်အရ အလုပ်အရှုပ်ဆုံးလေဆိပ် (၅၀) တွင်လည်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၂၆ သန်းကျော်ကို ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့သည်။
သမိုင်း
"တန်ဆွန်းညက် နိုင်ငံတကာလေဆိပ်သည် ၁၉၃၀ ကတည်းက ပြင်သစ်တို့က တန်ဆွန်းညက်ရွာအနီးတွင် လေတပ်အတွက် တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် နှစ်လယ်ပိုင်းတွင် အမေရိကန်တို့၏ အကူအညီနှင့် လေယာဉ်ပြေးလမ်းကို ပေ၇၂၀၀ (၂၁၉၀ မီတာ) အထိ ဆိုင်ဂွန်အနီးတွင် တိုးချဲ့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗီယက်နမ်(တောင်ပိုင်း)၏ အဓိကပြည်ပလေဆိပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲအတွင်းတွင် လေဆိပ်သည် အမေရိကန် နှင့် တောင်ဗီယက်နမ် တို့၏ အဓိက လေတပ်စခန်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ် နှင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်အတွင်းတွင် တန်ဆွန်းညက်လေဆိပ်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အလုပ်အများဆုံး စစ်တပ်လေယာဉ်ကွင်းဖြစ်ခဲ့သည်။
စစ်ပြီးခေတ်ကာလ
၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်းသည် ဗီယက်နမ်သို့ စတင်ပျံသန်းသော လေကြောင်းလိုင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ယူနိုက်တက် လေကြောင်းလိုင်း ခရီးစဉ်အမှတ် ယူအေ ၈၆၉ အဖြစ် ဘိုးရင်း ၇၄၇-၄၀၀ လေယာဉ်ကြီးဖြင့် ဟိုချင်းမင်းမြို့ လေဆိပ်ကို ဆင်းသက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ခရီးစဉ်သည် ဆန်ဖရန်စစ္စကိုမြို့မှ ပျံသန်းလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အဆိုပါ ခရီးစဉ်သည် ဆန်ဖရန်စစ္စကို မြို့မှ လော့အိဂျလိစ်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ပျံသန်းခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် တွင် ဆန်ဖရန်စစ္စကို ခရီးစဉ် ပြန်လည်ပျံသန်းခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၀၁၁ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် ပြန်လည်ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် တန်ဆွန်းညက် နိုင်ငံတကာလေဆိပ်သည် ခရီးသည် ၈.၅သန်းခန့်ရှိခဲ့ပြီး (၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၇ သန်း) လေယာဉ်အဆင်းရေ ၆၄၀၀၀ ကျော် ဆင်းသက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ အရေအတွက်သည် ဗီယက်နမ် နိုင်ငံ လေကြောင်းကဏ္ဍတစ်ခုလုံး၏ ၃ ပုံ ၂ ပုံခန့် ရှိသည်။ ခရီးသည်ပိုမိုများပြားမှုကြောင့် တောင်ပိုင်းလေဆိပ်ကော်ပိုရေးရှင်း သည် လေဆိပ်ကို အဆက်မပြတ်တိုးချဲ့ခဲ့သည်။
တန်ဆွန်းညက် နိုင်ငံတကာလေဆိပ်သည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၁၁ သန်း၊ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ၁၂.၄ သန်း၊ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ၁၅.၅ သန်း အသီးသီး ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ပြည်တွင်းလေဆိပ် အဆောက်အဦးသည် ခရီးသည် ၈ သန်း ဝန်ဆောင်မှုပေးခဲ့ပြီး အများဆုံးဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သည့် အရေအတွက်ကို ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် လေဆိပ်တစ်ခုလုံး ခရီးသည် သန်း ၂၀ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ခဲ့ပြီး အများဆုံးဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သည့် အရေအတွက်ကို ခန့်မှန်းထားသည်ထက် ၂ နှစ်စောပြီး ရောက်ခဲ့သည်။ လေဆိပ်အဆောက်အဦးတိုးချဲ့မှုများကို ပြည်တွင်း၊ ပြည်ပ နှစ်ခုလုံးတွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ပြည်တွင်း လေဆိပ်အဆောက်အဦး တိုးချဲ့တာ ပြီးဆုံးခဲ့ပြီး ခရီးသည် ၁၃ သန်းထိ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ခဲ့သည်။ လေဆိပ် တိုးချဲ့မှု စီမံကိန်းတွင် ပြည်ပလေဆိပ်အဆောက်အဦးကို ခရီးသည် (၁၃) သန်းထိ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ရန်၊ လေယာဉ်ရပ်နားနေရာ (၁၀) နေရာ တို့လည်း ပါဝင်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် လေဆိပ်တိုးချဲ့မှုစီမံကိန်း ပြီးဆုံးခဲ့ပြီး ၁ နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၂၅ သန်းအထိ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။
ပြည်ပလေဆိပ်အဆောက်အဦး
ပြည်ပလေဆိပ်အဆောက်အဦးကို ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အကူအညီနှင့် တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ၁ နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၁၂ သန်း ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ရန် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ လေဆိပ်အဆောက်အဦးအဟောင်းကို ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်းများအတွက် အသုံးပြုသည်။ သို့သော် ၂၀၂၀ တွင် လေဆိပ်အသစ် လောင်းတန့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် တည်ဆောက်ပြီးစီးသောအခါ တန်းဆွန်းညက် လေဆိပ်သည် အဓိက ပြည်တွင်းလေကြောင်းလိုင်းများသာ ဆင်းသက်တော့မည်ဖြစ်သည်။
Passenger
Turkish Airlines, however, will not have eighth freedom traffic rights to transport passengers solely from Ho Chi Minh City to Hanoi.
လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ
လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပါတီ၏ လက်ရှိ ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဦးအောင်မိုးဇော်ဖြစ်ပြီး ဒု-ဥက္ကဋ္ဌမှာ ဒေါ်နိုးနိုးထက်စံနှင့် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးမှာ ဦးသီဟထွဋ်ခင် ဖြစ်သည်။ ၂ဝ၁၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလတွင် ကျင်းပသည့် လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၏ ပထမအကြိမ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပါတီစုံညီအစည်းအဝေးတွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဦးအောင်မိုးဇော်၊ ဒု-ဥက္ကဋ္ဌ ဒေါ်နိုးနိုးထက်စံနှင့် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ဦးသီဟထွဋ်ခင် အပါအဝင် (၂၅) ဦးပါ ဗဟိုကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။
တည်ထောင်ခြင်း
လူ့ဘောင်သစ်ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီကို ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၁၄) ရက်နေ့တွင် ဗမာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကျောင်းသားသမဂ္ဂများအဖွဲ့ချုပ် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ရဲဘော် မိုးသီးဇွန်က ဦးဆောင်၍ တော်လှန်သော ပါတီတရပ်အဖြစ် တရားဝင် ကြေညာရပ်တည်ခဲ့သည်။
လူ့ဘောင်သစ်ကျောင်း
၂၀ဝ၂ ခုနှစ်က စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ကျောင်း၏ စီမံအုပ်ချုပ်မှုကိစ္စအဝဝကို လူ့ဘောင်သစ် ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီ၊ အမျိုးသမီးရေးရာလုပ်ငန်းအဖွဲ့က တာဝန်ယူဆောင်ရွက်နေခြင်းဖြစ်သည်။
ကျောင်းသားကျောင်းသူ စုစုပေါင်း (၇၁) ဦးရှိသည်။ သူငယ်တန်းမှ စတုတ္ထတန်းအထိ ပညာသင်ကြားပေးလျက်ရှိသည်။ ဆရာ၊ ဆရာမ စုစုပေါင်း (၄)ယောက်ရှိသည်။ ကျောင်း၏ ကုန်ကျစရိတ်များကို ထိုင်းနိုင်ငံပြင်ပသို့ ရောက်ရှိနေကြသော စေတနာရှင်များ ၏ လှူဒါန်းငွေများကို အဓိကထား၍ လည်ပတ်နေရခြင်းဖြစ်သည်။
မြေငံရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
မြေငံရွာ (Myayngan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ပေါက်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၇၄ ဖြစ်သည်။
နီပဆေးရွာ
နီပဆေးရွာ
မြေငံရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရုတ်ပြေးဘုရားကြီး
တရုတ်ပြေးဘုရားကြီးသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုဂံတွင် တည်ရှိသည့် စေတီဖြစ်သည်။ တရုတ်ပြေးဘုရားကြီးသည် ကွမ်းတောင် ပေါက် လိုဏ်နှစ်ဆင့် ဂူဘုရားဖြစ်ပြီး ဂူဘုရား အတွင်းနံရံ ကမ္ဗည်းစာများအရ ခရစ်(၁၃)ရာစုတွင် ကျစွာမင်းလက်ထက် အမတ်ကြီးကင်္ကဖြစ် ဆောက်လုပ်ခဲ့ပြီး ဘုရားအပြီးမသတ်၍ နရသီဟပတေ့မင်းက ဆက်လက် တည်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဂူဘုရားအတွင်းရှိ နံရံဆေးရေး ပန်းချီများမှာ အစိမ်းရောင်မှ တစ်ပါး အခြားဆေးရောင်များ မှေးမှိန်နေပြီဖြစ်သည်။ သို့သော် ပုဂံခေတ် နံရံဆေးရေးပန်းချီကွက်ကြီးများကို ကမ္ပည်းစာနှင့်တကွ တွေ့မြင်နိုင်သေးသည်။
ဂူဘုရားအပေါ်ထပ် အဝင်ခန်းမ ပေါင်းကူးမျက်နှာကြက်နှင့် နံရံတွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားပုံအတန်းများ သစ်ရွက်ပုံ၊ ပန်းတန်းများ ရှိသည်။ ဖြတ်ကူးလမ်းနှင့် အာရုံခံခန်းမ ပေါင်းကူး မျက်နှာကြက်တွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားပုံအတန်းများ၊ နံရံတွင် ပန်းဆွဲများ၊ ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်ကွက်များရှိသည်။ စင်္ကြံလမ်း ပေါင်းကူးမျက်နှာကြက်တွင် ထောင့်ဘောင်ပန်းများ၊ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားပုံအတန်းများ၊ နံရံတွင် ပန်းဆွဲများနှင့် ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်ကွက်များရှိသည်။
ဂူဘုရားမြေညီထပ် အဝင်ခန်းမတွင် ဗုဒ္ဓခြေတော်ရာပုံနှင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားပုံများ၊ နံရံတွင် ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်လမ်းများနှင့် အဆောက်အဦးပုံ ရှိသည်။ စင်္ကြံလမ်း ပေါင်းကူးမျက်နှာကြက်တွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားပုံပါသော စက်ဝိုင်းကွက်များ၊ နံရံတွင် သစ်ရွက်ပုံပန်းတန်းများ၊ နှစ်ကျိပ်ရှစ်ဆူ ဘုရားပုံနှင့် အမည်များရှိသည်။ ဂူဘုရား အလယ်မဏ္ဍိုင်၏ နံရံတွင် ဗောဓိညောင်ပင်ပုံများ ရှိသည်။ အလယ်မဏ္ဍိုင်ရှိ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားဆင်းတု၏ ပေါင်းကူးမျက်နှာကြက်တွင် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားပုံ ပါရှိသည့် ရှစ်မြှောင့်အကွက်များ၊ စက်ဝိုင်းအတွင်းမှ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားပုံနှင့် ပန်းကွက်အလှများ၊ နံရံတွင် ပန်းဆွဲများ၊ ဗုဒ္ဓဝင်ဇာတ်ကွက်များရှိသည်။
တရုတ်ပြေးဂူဘုရား အပေါ်ဆင့် စိန်တန်းများတွင် စဉ့်ကွက်များရှိသည်။ ဂူဘုရား အပေါ်ထပ် ​ထောင့်စေတီများရှိ အင်္ဂတေ ပန်းတော့လက်ရာများ၊ အရှေ့ဘက်အဝင်မုခ်မှ အင်္ဂတေ ပန်းတော့လက်ရာများနှင့် ဂူဘုရားအပြင် နံရံပတ်လည်ရှိ တိုင်ဖုံးပန်းများ၊ ပန်းဆွဲများ၊ တိရစ္ဆာန် ရုပ်ပုံများကို လေ့လာနိုင်သည်။
ခမောင်တုံးရွာ၊ ကျောင်းတောင်
ခမောင်တုံးရွာ၊ ကျောင်းတောင်
ကမြရွာ၊ အောက်မအူထုံး
ကမြရွာ၊ အောက်မအူထုံး
အနောက်ချောင်းဒွါရဂိုဏ်း
သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဗြိတထိသျှအစိုးရလက်ထက်အုတ်ဖိုမြို့(ယခုအင်္ဂပူမြို့)မှဆရာတော်အရှင်ဥက္ကံသဝိမာလာသည် ရေသိမ်၌ ရဟန်းခံခြင်းကိုအကြောင်းပြု၍ အင်္ဂလိပ်အစိုးရလက်အောက်ရှိ သုဓမ္မာဂိုဏ်းဝင် ဆရာတော်များနှင့်အငြင်းပွားခဲ့သည်။ အုတ်ဖိုဆရာတော်သည် မိမိတပည့်ရဟန်းများနှင့် သီးခြားဂိုဏ်းခွဲခဲ့သည်။ ဘုရားရှိခိုးရာ၌ ကာယကံ၊၀စီကံ၊မနောကံဟူ၍ ရှိခိုးခြင်းမပြုရ၊ ကာယဒွါရ၊၀စီဒွါရ၊မနောဒွါရဟု ဒွါရဖြင့်ရှိခိုးမှ မှန်ကန်သည်ဟု အုတ်ဖိုဆရာတော်က ဆုံးဖြတ်သည်။ (ယခုထိုသို့ဘုရားရှိခိုးသည်ကိုမတွေ့ရတော့ပါ။ တစ်နိုင်ငံလုံးနီးပါး ကာယကံ၊၀စီကံ၊ မနောကံဖြင့်သာ ရှိခိုးကြသည်။)
ဇိနတ္တပကာနီကျမ်းပြုကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော်(သုဓမ္မာဂိုဏ်း)က ကံဖြင့်ရှိခိုးမှမှန်ကန် ကြောင်းငြင်းခုံခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ အုတ်ဖိုဆရာတော်၏ဂိုဏ်းကို ဒွါရဂိုဏ်းဟုခေါ်ကြသည်။ သုဓမ္မာဂိုဏ်းကိုမူ ကံဂိုဏ်းဟုခေါ်ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင်မူ ကံဂိုဏ်းဟုမခေါ်တော့ပဲ သုဓမ္မာဂိုဏ်းဟုပင်ပြန်လည်ခေါ်ကြသည်။ ယင်းဒွါရဂိုဏ်းသည်
( က ) အနောက်ချောင်းဒွါရဂိုဏ်း
ဒွါရဂိုဏ်းချူပ်အုတ်ဖိုဆရာတော်ကြီးလက်ထက်မှာပင် ငါးသိုင်းချောင်းရေတံခွန်ကျောင်းတိုက် ဆရာတော်ကြီးကို အခြားသောဒွါရဂိုဏ်းဝင်ကျောင်းတိုက်ကြီး (၆)တိုက်မှ သံဃာတော်များက ပထမပါရာဇိက(မာတုဂါမဖြင်.ဖောက်ပြန်သည်.အမှု)ဖြင့် စွပ်စွဲကြသည်။ ဂိုဏ်းချူပ် အုတ်ဖိုဆရာတော်ကြီးသည် အစွပ်စွဲခံရသည့်ဆရာတော်ကြီးဘက်မှ ရပ်တည်ခဲ့သဖြင့် ကျောင်း(၆) ကျောင်းမှသံဃာတော်များသည် သီးခြားဂိုဏ်းတည်ထောင်ကြသည်။ "ငဝန်မြစ်"ကို အနောက်ချောင်းဟု ထိုဒေသတွင်ခေါ်ကြသည်။ ယင်းအနောက်ချောင်းကိုအစွဲပြု၍ ရေကြည်၊ငါးသိုင်းချောင်းတစ်ဝိုက်ရှိ အဆိုပါဒွါရဂိုဏ်းကို အနောက်ချောင်းဒွါရဂိုဏ်းဟုခေါ်ကြသည်။
လမိုင်းဖျားရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
လမိုင်းဖျားရွာ(Lamainghpyar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေတံခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေတံခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၉၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်တန်ရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
နောင်တန်ရွာ(Nawngtan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ဆာရ်ခွမ်ဒမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆာရ်ခွမ်ဒမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၄ ဦး၊ မ ၁၂၄၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၅၁၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့ကွက်
မြို့ကွက်
ကိုးကား
မြို့ကွက်
ကညင်ချောင်းဖျားရွာ၊ အောက်မအူထုံး
ကညင်ချောင်းဖျားရွာ၊ အောက်မအူထုံး
ဆင်အိုင် (အရှေ့)ရွာ၊ သဖန်းကုန်း
ဆင်အိုင် (အရှေ့)ရွာ၊ သဖန်းကုန်း
ဦး
မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ဂုဏ်ကို မြှင့်တင်သော စကားလုံးဖြစ်သည်။ Mr. ကဲ့သို့သော မြန်မာလူမျိုး ယောက်ျားတို့၏ နာမည်အစဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်လို ရိုက်လျှင် U တစ်လုံးတည်း ရိုက်သည်။
ရခိုင် အသုံးအနှုန်း
ရခိုင်လူမျိုးတို့တွင် သားဦး သမီးဦးတို့၏ အမည်ရှေ့တွင် ဦးထည့်ပြီး ကင်ပွန်းတပ်လေ့ ရှိသည်။
ဒီမှာလည်း ကြည့်
ဝီကီအဘိဓာန်-ဦး
ဂရက်ဖတီ
Graffiti Art ဆိုသည်မှာ Hip Hopနဲ့ ဆက်နွယ် ပတ်သက်နေသော လမ်းများပေါ်ရှိ နံရံများတွင် ရေးဆွဲထားသော ရုပ်ပုံ၊ စာသားများကို ခေါ်ဆိုသည်။ Street Art ဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ ရုပ်ပုံများကို မှုတ်ဆေး(spray)ဗူးများကို အသုံးပြု၍ ရေးဆွဲကြသည်။ ရေးဆွဲသူများကို Graffiti artists(or) Street artists ဟုခေါ်ကြသည်။ ရေးဆွဲသူများ၏ အနုပညာ ထုတ်ဖော်ချက်များ၊ ရင်တွင်း ခံစားချက်များကို ရေးဆွဲထားကြပေသည်။ Graffiti Art သည် ၁၉၇၀-ခုနှစ် အတည်းက ပေါ်ပေါက်နေပေသည်။ အမေရိကန် မြေအောက်လမ်းများ ပေါ်တွင် အများအပြားရေးဆွဲထားကြပေသည်။ ယခုအခါ အမေရိကန်တွင် သာမက ဩစတြေးလျ၊ ဘရာဇီး၊ ကနေဒါ၊ တရုတ်၊ ပြင်သစ်၊ ဂျာမဏီ၊ စပိန်၊ အစ္စရေး၊ ဂျပန်၊ အင်္ဂလန်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံများအထိ ရေးဆွဲလာကြပေသည်။
လင်ဖူးရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
လင်ဖူးရွာ (Lenhpu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၂၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၈၂ ဦး၊ မ ၉၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျစွာမင်း
ဓမ္မရာဇာမင်း
မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ကျစွာမင်းအများ ရှိသည့်အနက် ဓမ္မရာဇာဘွဲ့ခံ ကျစွာမင်းသည် ပုဂံနေပြည်တော်၌ ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများအရ ကောဇာသက္ကရာဇ် (၅၉၇)ခု (ခရစ်နှစ် ၁၂၃၆ ခုနှစ်)၊ နံကာလဆန်း (၁၄)ရက်၊ ကြာသပတေးနေ့တွင် နန်းတက်သည်။ ခမည်းတော်မှာ နန်းတောင်းများမင်း (ခေါ်) ထီးလိုမင်းလို(ခေါ်)ဇေယျသိင်္ခ မင်း ဖြစ်သည်။ ကျစွာမင်း၏ ဘိုးတော် နရပတိစည်သူမင်းနှင့် ခမည်းတော် နားတောင်းများမင်း တို့၏ လက်ထက်တော်တို့တွင် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ဖျားနှင့် တောင်ဖျားဒေသတို့ကို စစ်ဆင်အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်သာမက သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့် နိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေး ကောင်းမွန်စွာရှိနေပြီး ဖြစ်ရကား ကျစွာမင်း စိုးစံသောအချိန်သည် နိုင်ငံငြိမ်းချမ်းသာယာ၍ ယဉ်ကျေးမှုအချက်အလက်များ ကောင်းစွာတိုးတက်ဆဲဟု ဆိုနိုင်သည်။
နန်းတက်ခုနှစ်ကွဲလွဲချက်များ
ပုဂံခေတ်မင်းတို့၏ နန်းစံသက္ကရာဇ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ရာဇဝင်ကျမ်းအများ ကွဲလွဲနေကြသည်။ ကျောက်စာပါသက္ကရာဇ်တို့နှင့် အနီးစပ်ဆုံး သက္ကရာဇ်များကို ဇာတာပုံရာဇဝင်၌သာတွေ့ရသည်။ ကျစွာမင်း နန်းစံနှစ်ကို ဦးကုလားရာဇဝင်၌ (၅၈၁)ခု၊ တွင်းသင်းတိုက်ဝန်ရာဇဝင်၊ မှန်နန်းရာဇဝင်နှင့် ဇာတာပုံရာဇဝင်တို့၌ (၅၉၆)ခု ဟု ဖော်ပြထားသည်။
သာသနာတော်ဆိုင်ရာစွမ်းဆောင်မှုများ
စာပေကျမ်းဂန်တွင် ကျနစွာ တတ်မြောက်ကျွမ်းကျင်သော မင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ပိဋကတ်သုံးပုံကို ကိုးခေါက်ပြန်၍ သင်တော်မူခဲ့ကြောင်းနှင့် မြန်မာရာဇဝင်တို့၌ ဆိုသည်။ ပါဠိ၊ အဌကထာ ဋီကာကျမ်းတို့မှ အထူးထူးသော အဓိပ္ပာယ်တို့ကို ကြံတော်မူသည်ဖြစ်၍ မေးအံ့သောအရာ၌ ထိုမင်းနှင့်တူသူမရှိ၊ အရိယာသင်္ဃာတော်တို့အားလည်း တစ်နေ့ ခုနစ်ဝါရ စာချတော်မူသည်။ စေတသိက်၊ ရုပ်၊ နိဗ္ဗာန်ရ ပုဂ္ဂိလ်တို့အားလည်း သိစေလို၍ မောင်းမတို့အား ပြညွှန်းစရာ ပရမတ္ထဗိန္ဓုကိုလည်း စီရင်တော်မူသည်။ သဒ္ဒါဖက်ကလည်း သဒ္ဒဗိန္ဓုကျမ်းကို အဖွင့်ဋီကာနှင့်တကွ ပြုစုတော်မူသည်။ ထိုမင်းသည်သာမကာ သမီးတော် သံပျင်မင်းသမီးပင်လျှင် ရဟန်းသံဃာတော်တို့အား စာပို့ချနိုင်လောက်အောင် စာပေကျမ်းဂန်တို့၌ ကျွမ်းကျင်တတ်မြောက်သည်။ သမီးတော်၏ ခင်ပွန်း သံပျင်အမတ်သည်လည်း သံပျင်ဋီကာကို စီရင်သည်ဟုဆိုသည်။
ဘာသာ၊သာသနာနှင့်မြန်မာစာပေဖွံ့ဖြိုးလာခြင်း
နရပတိစည်သူဘုရင် စိုးစံသည့်နှစ်များ အထက်က မွန်စာ၊ ပါဠိစာနှင့် ပျူစာတို့ ထွန်းကားခဲ့၍ နရပတိစည်သူလက်ထက်ရောက်မှ မြန်မာစာကို တိုင်းပြည်စာပေအနေဖြင့် တွင်ကျယ်စွာ အရေးတယူ သုံးစွဲကြောင်း ရေးထိုးခဲ့သော ကျောက်စာများကို ထောက်ထား၍ သိရှိနိုင်သည်။ ကျစွာမင်းလက်ထက် တိုင်းနိုင်ငံ ဝပြောသာယာ၍ သာသနာတော်ရေးတွင် များစွာထွန်းကား တိုးတက်ခဲ့သည်မှာ သံသယဖြစ်ဖွယ်မရှိပေ။ မြန်မာစာအသုံးအနှုံး များပြားလာသည်နှင့်အမျှ ပါဠိကျမ်းဂန်တို့မှ မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆို လေ့လာကြံဆကြသည့်အတိုင်း ဤမင်းလက်ထက်တွင် သာသနာရေးဆိုင်ရာစာပေ ထွန်းကားတိုးတက်ခြင်း၊ သာသနာတော် နေရောင်၊ လရောင်ထွန်းပြောင်ခြင်းများ ရှိခဲ့သည်။
သာသနာရေးနှင့်စာပေတွင် ကောင်းစွာမွေ့လျော်လိုသောကြောင့် တူးရွင်းတောင်ခြေက ကျသောရေကို ကန်ကြီးဆည်၍ ကြာမျိုးငါးပါးနှင့် ပြည့်စုံစေ၏။ ထိုကန်ကို မြကန်ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။ဝမ်းဘဲ၊ ကြိုးကြာ၊ ဟင်္သာ၊ ရေကြက်၊ စက္ကဝက် စသောရေငှက်အပေါင်းတို့ မြူးပျော်ကျက်စားကြ၏။ ကန်အနီးတွင် လယ်ယာများစီရင်၍ တစ်နှစ်သုံးသီးစိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ ကန်အနီးတွင် မင်းတဲ သာယာစွာဆောက်၍ တစ်နေ့ခုနစ်ဝါ စာပို့ချတော်မူကြောင်း ရာဇဝင်တို့၌ ပါရှိသည်။
ကောင်းမှုတော်များ
ပြုတော်မူသောကုသိုလ်တော်တို့မှာ သာယာဝတီခရိုင်အတွင်း၌ ကြို့ပင်ကောက်မြို့အရှေ့ဘက်ရှိ ကျစွာဘုရား၊ စကုမြို့၊ ခဲတော်ကြီးအရပ်၌ ပြာသာဒ်ကျောင်းနှင့် ပုဂံမြို့ ပြဿဒါးဘုရားဖြစ်သည်။ ကျစွာမင်းသည် (၁၆)နှစ် စိုးစံအုပ်ချုပ်၍ သားတော် ဥဇနာမင်း ထီးနန်းဆက်ခံလေသည်။
အုပ်ဖိုရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
အုပ်ဖိုရွာ (Okehpo)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ စမ်းအိုင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမ်းအိုင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၂၃ ဦး၊ မ ၉၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗက်တာ
သင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒဘာသာရပ်တို့၌ ဗက်တာ (vector) ဆိုသည်မှာ ဗက်တာ နေရာ (vector space-ဗက်တာများပါဝင်ဖွဲ့သည်းထားသောနေရာ) တစ်ခု၏ အခြေခံကျသောအရာ တစ်ခုဖြစ်သည်။
သီးသန့်ဗက်တာနေရာများအတွက် ဗက်တာများတွင် သီးသန့်နာမည်များရှိကြသည်။
သမိုင်းအရ "ဗက်တာနေရာ"ဟူသော အယူအဆ တရားဝင်မပေါ်ပေါက်မီ ဗက်တာများကို ဂျီဩမေတြီနှင့် ရူပဗေဒ (မက္ကင်းနစ်)တို့တွင် စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြ၏ ။ ထို့ကြောင့် ဗက်တာများကို ၎င်းတို့နှင့်ဆိုင်သော ဗက်တာနေရာကို သတ်မှတ်မှုမရှိကြဘဲ ဗက်တာများအကြောင်းကို ပြောဆိုကြလေ့ရှိသည်။ တိတိကျကျအနေဖြင့် "ယူကလစ်နေရာ" (Euclidean space) တစ်ခု၌ ယူကလစ်ဗက်တာများဟုခေါ်သော နေရာဆိုင်ရာဗက်တာများအကြောင်းကို စဉ်းစားဆိုလို၍ ထိုဗက်တာများတွင် ပမာဏ နှင့် လားရာ နှစ်ခုစလုံးရှိကြပြီး ပေါင်းခြင်း၊ နှုတ်ခြင်း၊ မြှောက်ခြင်းများပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် "ဗက်တာနေရာ"တစ်ခုကို ရရှိနိုင်သည်။
ကြိမ်ချောင်း (အောက်)ရွာ
ကြိမ်ချောင်း (အောက်)ရွာ
ပန်ကော်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၉၈၈ မြန်မာ - အိန္ဒိယ ငလျင်
၁၉၈၈ မြန်မာ - အိန္ဒိယ ငလျင် ("အင်ဒို-ဘားမားငလျင်" ဟုလည်း သိကြ) သည် အိန္ဒိယနယ်စပ်မှ ၃၀ ကီလိုမီတာ (၁၉ မိုင်) ခန့်အကွာ မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ငလျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မြန်မာစံတော်ချိန် ဩဂုတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် နံနက် ၇ နာရီ ၆ မိနစ်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ပမာဏသည် ၇.၃ ရှိခဲ့သည်။ ဤငလျင်သည် Mw7.8 ပြင်းအားရှိသည့် Gulf of Alaska ပြီးပါက ထိုနှစ်အတွက် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လှုပ်ခတ်ခဲ့သမျှတွင် အကြီးဆုံးတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ လူငါးဦး သေဆုံးခဲ့ကာ ၃၀ ကျော်သည် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်း သို့မဟုတ် ပျောက်ဆုံးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တို့တွင်လည်း ပြင်းထန်သည့် ပျက်စီးမှုများနှင့် ကြုံခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံမှာမူ အသေးစား ထိခိုက်ပျက်စီးမှုများသာ ရှိခဲ့သည်။ ထိုငလျင်ကို ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုကပါ ခံစားခဲ့ရသည်ဟု ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
ငလျင်
ငလျင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးမြို့နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ Shillong မှ မိုင် ၂၀၀ ကျော် (၃၂၀ ကီလိုမီတာ) အကွာ ဝေးလံသည့်နေရာဒေသတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အခြေချနေထိုင်သူ အနည်းငယ်ရှိကြသည့် ဟုမ္မလင်း၊ မောင်းကန်၊ ထမန်သီနှင့် ကော်ယ (Kawya) တို့သည် ထိုငလျင်နှင့် နီးကပ်စွာ တည်ရှိသည်။ ငလျင်ဖြစ်ပေါ်ရာ အနောက်ဘက်တွင် ချင်းတောင်တန်း - ရခိုင်တောင်တန်းများ ရှိသည်။ ဤငလျင်သည် လှုပ်ခတ်ခဲ့ချိန်သည် ၂ မိနစ် ကြာမြင့်ခဲ့သည်။
ပျက်စီးမှု၊ ထိခိုက်မှုနှင့် သက်ရောက်မှုများ
ဘင်္ဂလားဒေ့တွင် လူနှစ်ဦးသေဆုံးကာ ၃၀ ဦး ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌လည်း လူနှစ်ဦး သေဆုံးခဲ့သည်။ ကြီးမားသည့် မြေပြိုမှုများသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယတို့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ Gauhati တွင် ၂၀ စင်တီမီတာ (၇.၉ လက်မ) မြေကျွံမှုဖြစ်စဉ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ငလျင်ဒဏ်ကို ဘင်္ဂလားဒေ့တစ်နိုင်ငံလုံးနှင့် ကာလကတ္တားအပါအဝင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ခံစားခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းနှင့် နီပေါ်နိုင်ငံ၊ Kathmandu တို့တွင်လည်း ခံစားခဲ့ရသည်။ ငလျင်လှုခတ်တုန်ခါမှုကြောင့် လူနေအိမ်အဆောက်အဦများ၊ ရထားလမ်းများနှင့် ကားလမ်းများ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။
ဩဂုတ်လ ၂၁ ရက်နေ့ ထိုတစ်နှစ်တည်းတွင်ပင် လူသေဆုံးမှု ရှိခဲ့သည့် သေးငယ်သည့် ငလျင်တစ်ခုသည် အိန္ဒိယနှင့် နီပေါနိုင်ငံတို့တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြန်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
အမှတ်(၇၀၃) ခြေမြန်တပ်ရင်း
ကဏ္ဍ:ခြေမြန်တပ်ရင်းများ
လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၁၆ခုနှစ် မတ်လတွင် အစိုးရအဖွဲ့အသစ် တက်လာရာ ဝန်ကြီးဌာနများ လျှော့ချရေးအတွက် အလုပ်သမား၊ အလုပ်အကိုင်နှင့် လူမှုဖူလုံရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာနတို့ကို အလုပ်သမား၊ လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အားဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ပေါင်းစည်း ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးမှ ဦးစီးဌာန (၃)ခုအပါအဝင် ဦးစီးဌာန (၆)ခု၊ အဖွဲ့ (၁)ဖွဲ့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများမှာ
ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန
ပြည်သူ့အင်အားဦးစီးဌာန၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်မှာ ဦးဝင်းဇော်အောင် ဖြစ်သည်။
အမျိုးသား မှတ်ပုံတင်ရေးနှင့်နိုင်ငံသား ဦးစီးဌာန
အမျိုးသား မှတ်ပုံတင်ရေးနှင့်နိုင်ငံသားဦးစီးဌာန၏  ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်မှာ  ဦးထိန်ဝင်း ဖြစ်သည်။
အီလက်ထရောနစ်မှတ်ပုံတင်စနစ်ဦးစီးဌာန
အီလက်ထရောနစ်မှတ်ပုံတင်စနစ်ဦးစီးဌာန၏  ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်မှာ ဦးမင်းဟိန်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဝန်ကြီးဌာနများ
သပြေကုန်းရွာ၊ နတ်မှော်
သပြေကုန်းရွာ၊ နတ်မှော်
အင်းကြီး (အနောက်)ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
အင်းကြီး (အနောက်)ရွာ (Inngyi(West))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ အင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၉၆ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဆောင် (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကျောက်ဆောင် (တောင်)ရွာ (Kyauksaung (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပေါ့ယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါ့ယားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၂ ဦး၊ မ ၂၀၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လိပ်ခေါင်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
လိပ်ခေါင်းရွာ(Leikkhaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဝက်မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝက်မကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂၇ ဦး၊ မ ၈၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၇၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရုပ်စုကျွန်းခြားရွာ၊ အောက်မအူထုံး
တရုပ်စုကျွန်းခြားရွာ၊ အောက်မအူထုံး
အောက်ရွာ
အောက်ရွာ
အုန်းပင်ချောင်းရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
အုန်းပင်ချောင်းရွာ(Ohnpinchaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ရေတံခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရေတံခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၉၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ဒေါ်ဝစိန်ဥရွာ၊ သဖန်းကုန်း
ဒေါ်ဝစိန်ဥရွာ၊ သဖန်းကုန်း
ခနဲဆေးခြင်း
ခနဲဆေးခြင်းဆိုသည်မှာ သုံး၍မရတော့သဖြင့် လွှတ်ထား သော တွင်းဟောင်းများနှင့် မလို၍ စွန့်ပစ်ထားသော ဗြုန်း မြေမှုန့်များမှ အဖိုးတန်ကျောက်များကို ရေတွင် ကျင်ယူသော နည်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
အထူးသဖြင့် တောင်ကမ်းပါးများတွင် တူးဖော်၍ ရေနှင့် တိုက်စားချေဖျက်ရသော မျောတွင်းဟု ခေါ်သော တွင်းအနီး အနားများကို ခနဲဆေးခြင်းကို ပြုလုပ်ကြ၏။
ခနဲဆေးခြင်းဖြင့် တစ်ခါတစ်ရံတွင် ထောင်တန်သောင်းတန် ပတ္တမြားနှင့် ကျောက်ကောင်းများကို ရရှိတတ်သည်။ ပတ္တမြား ကျောက်တူးသမားတို့သည် မိမိတို့ကျောက်တွင်းမှ အလိုရှိသော ကျောက်များကို အထပ်ထပ်အခါခါ ဆေးကြောသဲ့ငင် ယူပြီး နောက်၊ အလိုမရှိသော ဗြုန်းမြေမှုန့်ခေါ် ကနယ်မြေကို ချောင်း ကမ်းပါးနှင့် မျောများအနီး စွန့်ပစ်ထားကြသည်။ ထိုကနယ် မြေကို မိန်းမများက ပုတ်တောခေါ် ဝါးဆန်ခါတွင် ထည့်၍ ရေဖြင့် ဆေးကြောယူလေ့ရှိသည်။ ကနယ်မြေကို ဆေး၍ ယူရ သောကြောင့် ကနယ်ဆေးသည်ဟု ခေါ်သည်၊ နောင်စကား ရွေ့လျောလာရကား ခနဲဆေးသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ခနဲဆေးခြင်းအလုပ်ကို များသောအားဖြင့် မိန်းမများသာ ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ အကြောင်းဆိုသော် အမျိုးသမီးများမှာ အားအင်နည်းသူများ ဖြစ်ကြသဖြင့် ကျောက်တွင်းလုံးလုပ်ငန်း မောတွင်းလုပ်ငန်းများတွင် ယောက်ျားများနည်းတူ အကြမ်း အတမ်း မခံနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ခနဲဆေးခြင်းအလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန်အတွက် လိုင်စင်ယူရန်မလိုချေ။
၁၉၈၁
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မဟာဒွါရဂိုဏ်း
သက္ကရာဇ် ၁၂၁၄ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်းဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်အုတ်ဖိုမြို့(ယခုအင်္ဂပူမြို့)မှဆရာတော်အရှင်ဥက္ကံသဝိမာလာသည် ရေသိမ်၌ ရဟန်းခံခြင်းကိုအကြောင်းပြု၍ အင်္ဂလိပ်အစိုးရလက်အောက်ရှိ သုဓမ္မာဂိုဏ်းဝင် ဆရာတော်များနှင့်အငြင်းပွားခဲ့သည်။ အုတ်ဖိုဆရာတော်သည် မိမိတပည့်ရဟန်းများနှင့် သီးခြားဂိုဏ်းခွဲခဲ့သည်။ ဘုရားရှိခိုးရာ၌ ကာယကံ၊၀စီကံ၊မနောကံဟူ၍ ရှိခိုးခြင်းမပြုရ၊ ကာယဒွါရ၊၀စီဒွါရ၊မနောဒွါရဟု ဒွါရဖြင့်ရှိခိုးမှ မှန်ကန်သည်ဟု အုတ်ဖိုဆရာတော်က ဆုံးဖြတ်သည်။ (ယခုထိုသို့ဘုရားရှိခိုးသည်ကိုမတွေ့ရတော့ပါ။ တစ်နိုင်ငံလုံးနီးပါး ကာယကံ၊၀စီကံ၊ မနောကံဖြင့်သာ ရှိခိုးကြသည်။)
၁၉၈၁
မတ်လ
(၂၃) ရက်။
မဟာဒွါရဂိုဏ်း
ဇိနတ္တပကာနီကျမ်းပြုကျီးသဲလေးထပ်ဆရာတော်(သုဓမ္မာဂိုဏ်း)က ကံဖြင့်ရှိခိုးမှမှန်ကန် ကြောင်းငြင်းခုံခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ အုတ်ဖိုဆရာတော်၏ဂိုဏ်းကို ဒွါရဂိုဏ်းဟုခေါ်ကြသည်။ သုဓမ္မာဂိုဏ်းကိုမူ ကံဂိုဏ်းဟုခေါ်ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင်မူ ကံဂိုဏ်းဟုမခေါ်တော့ပဲ သုဓမ္မာဂိုဏ်းဟုပင်ပြန်လည်ခေါ်ကြသည်။ ယင်းဒွါရဂိုဏ်းသည်
မဟာဒွါရဂိုဏ်း
ဒွါရဂိုဏ်းချူပ်အုတ်ဖိုဆရာတော်ကြီးသည် ဗေဒင်ကျမ်းတတ်ကျွမ်းလှသည်ဟုဆိုသည်။ ယခု လက်ရှိအများလက်ခံသတ်မှတ်ထားသော လပြည့်လကွယ်နေ့များသည် ဗေဒင်နည်းအရ တွက်ချက်ရာ၌ အမှန်တကယ်လမပြည့်သေး၊ လမကွယ်သေး၊ လပြည့်ကျော် တစ်ရက်ရောက်မှ လပြည်ြသည်။ လဆန်းတစ်ရက်ရောက်မှ လကွယ်သည်ဟုဆို၍ (၁၅)ရက် တစ်ကြီမ်လပြည့်၊လကွယ်သိမ်ဝင်၍ သံဃဥပုသ်ပြုခြင်းကိုဆောင်ရွက်သည်။ အခြားသော သုဓမ္မာဂိုဏ်းဝင်နှင့်ရွှေကျင်ဂိုဏ်းဝင်သံဃာများသည် လပြည့်၊လကွယ်နေ့များ၌ သိမ်ဝင်ဥပုသ်ပြုကြသော်လည်း ဒွါရဆရာတော်ကြီးနှင့်တပည့်များသည် လပြည့်ကျော် (၁) ရက်နေ့နှင့် လဆန်း(၁)ရက်နေ့ရောက်မှသာ သိမ်ဝင်ဥပုသ်ပြုကြသည်။ အုတ်ဖိုဆရာတော်ကြီး ၁၂၆၇ ခုနှစ်တွင်ပျံလွန်တော်မူပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ၁၂၈၀ ပြည့်နှစ်၌ ဒွါရဂိုဏ်းဝင်သံဃာတော်များသည် (ရာဇပဓာနံ)ဟူသောမြတ်စွာဘုရား၏အမိန့်တော်အရ လပြည့်လကွယ်ကိစ္စကို အစိုးရမင်းတို့၏ဆုံးဖြတ်ချက်သည်သာ အတည်ဖြစ်သည်ဟူသော ဒေသနာအရ ဒွါရဂိုဏ်းဝင် သံဃာတော်အများစုသည်အများနည်းတူ လပြည့်နေ့နှင့်လကွယ်နေ့များတွင် သိမ်ဝင်ဥပုသ်ပြုကြသည်။ ယင်းဒွါရဂိုဏ်းမှာ အခြားသောဒွါရဂိုဏ်းများထက် သံဃာအရေအတွက်များပြားသောကြောင်. မဟာဒွါရဂိုဏ်းဟု ခေါ်ကြသည်။ ဤဂိုဏ်း၏အမည်အပြည့်အစုံမှာ (ဓမ္မာနုဓမ္မမဟာဒွါရနိကာယ ဂိုဏ်း) ဖြစ်သည်။
၁၉၈၁
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
တောင်ကြီးမြို့ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ပြပွဲ
တောင်ကြီးမြို့ သဘာဝဝန်းကျင် ပြပွဲသည် တောင်ကြီးမြို့ ယဉ်ကျေးမှု ပြတိုက်၊ စာကြည့်တိုက်အဖွဲ့နှင့် ဝါသနာရှင် လူငယ်များ စုပေါင်းကာ သစ်တောပြုန်းတီးလာခြင်းအား ဒေသခံများ သတိပြုမိလာစေရန်၊ သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင်အား ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး အသိတရား နှိုးကြားလာစေရန် ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် တင်ဆက်ထားသည့် ပြပွဲတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ယင်းပြပွဲကို ‘‘ဒို့ချစ်တဲ့ကမ္ဘာ’’ ဟု အမည်ပေးထားပြီး တောင်ကြီးမြို့ ယဉ်ကျေးမှု ပြတိုက်နှင့် စာကြည့်တိုက်တွင် ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့မှ ၁၃ ရက်နေ့အထိ ပြသခဲ့သည်။
ပြခန်းထဲတွင် သဘာဝ ပတ်ဝန်းကျင် ပြောင်းလဲလာနေမှုကို ဖော်ပြထားသည့် ဓာတ်ပုံများ၊ ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရန် နှိုးဆော်သည့် ဓာတ်ပုံများ၊ ပန်းချီများ၊ ကာတွန်း သရုပ်ဖော်ပုံများ၊ ပိုစတာများဖြင့် စုံစုံလင်လင် တင်ဆက်ထားသည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ်နွေရာသီတွင် ထူးခြားစွာ အပူချိန်လွန်ကဲမှုကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ပိုင်းရှိ အထင်ကရ အင်းလေးကန်ကြီးမှာ ရေအလွန်အမင်း ခန်းခြောက်မှုများ ဖြစ်ခဲ့ရာ လူအများအား အံ့အားသင့်စေခဲ့သည်။
ထို့ကြောင့် သရုပ်ဖော် ကာတွန်းတစ်ခုတွင် ရေခန်းခြောက်ပြီး ပက်ကြားအက်ကွဲနေသော အင်းလေးကန် မြေပြင်၌ လှေကို ဘီးများတပ်ဆင်ကာ တုတ်တစ်ချောင်းဖြင့် လှေသွားနိုင်ရန် ခြေထိုးနေသော အင်းသားတစ်ဦး၏ပုံကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။
ရေတဖွေးဖွေးဖြင့် လှပနေသော အင်းလေးကန်ကြီး၏ အလှများနှင့် ၂၀၀၉ ခုနှစ် နွေရာသီတွင် ခြောက်သွေ့ပြီး မြေများ ပတ်ကြားအက်နေခဲ့သော အင်းလေးကန်၏ တစိတ်တဒေသက ဓာတ်ပုံများကိုလည်း ယှဉ်တွဲ ပြသထားသည်။
ထိုကဲ့သို့သော ပြကွက်များအပြင် ပြန်လည်အသုံးပြုနိုင်သည့် ပစ္စည်းများအား မလွှင့်ပစ်ဘဲ ပြန်လည်အသုံးပြုရန် (Recycle)၊ သစ်ပင်များအား မခုတ်လှဲရန်၊ သစ်ပင်စိုက်ပျိုးရန် လှုံ့ဆော်သည့် ပိုစတာများ၊ ပန်းချီကားချပ်များကိုလည်း ပြသထားသည်။
ရွှေသိမ်တော်ဘုရား (ကျောက်ဆည်)
ရွှေသိမ်တော်ဘုရားသည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့၏ မြောက်ဘက် နှစ်မိုင်ခန့်အကွာ သင်တောင်းကြီးရွာ၌ တည်ရှိသည်။ မန္တလေး−ကျောက်ဆည် မော်တော်ကားလမ်းနှင့် ရန်ကုန်−မန္တလေး မီးရထားလမ်းတို့၏ အရှေ့ဘက်၊ မင်းရဲမြောင်း၏ အရှေ့ဘက်၊ သင်တောင်းကြီးရွာ၏ အနောက်ဘက်၊ ရွှေတောင် ထီးတောင်၏ တောင်ဘက် တောင်ခြေရင်းတွင် တည်ရှိသည်။
ဘုရားသမိုင်း
ရွှေသိမ်တော်ဘုရားအား ပုဂံခေတ်၊ အနော်ရထာမင်းက တည်ထားပြီး သိမ်သမုတ်တော် မူခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်မှာ မင်းကြီးကိုးကွယ်ခဲ့သော အရှင်ဓမ္မဒဿီ ခေါ် ရှင်အရဟံ ပင်ဖြစ်သည်။ အနော်ရထာမင်း ဆက်ကပ်ခဲ့သော ဘွဲ့တော်မှာ ရွှေသိမ်တော် ဖြစ်ပြီး၊ ယခု ဂေါပကအဖွဲ့မှ မဟာရွှေသိမ်တော်ဟု မဟာဘွဲ့ကို ထပ်မံကပ်လှူခြင်း ဖြစ်သည်။
ခေတ်အဆက်ဆက် ကိုးကွယ်လာခဲ့ကြသော်လည်း သက္ကရာဇ် ၁၂၈၀ ပြည့်မတိုင်မီ ရွာသူရွာသားများ မေ့လျော့ပေါ့ဆမှုကြောင့် ချုံနွယ်တို့ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းသွားခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင် သင်တောင်းကြီးရွာတွင် ကပ်ရောဂါများ ကျရောက်သည်။ ရွာသူရွာသားများ ထွက်ပြေးကြရာ လူကြီးများ မိမိအစုနှင့် မိမိ ရောက်ရာအရပ်မှ ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများ ရှင်းကြရန် ပြောကြရာမှ တစ်စုနှင့်တစ်စု ဆက်သွယ်ကာ ဘုရားဘေးမှ ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများ ရှင်းကြသည်။ ထိုအချိန်မှ စကာ ရွှေသိမ်တော် မြတ်စွာဘုရားမှာ သန့်ရှင်းသပ္ပါယ်စွာ သီတင်းသုံးရသည်။ ရွာမှာလည်း ရောဂါသန့်ရှင်းသွားကြသည်မှာ ယနေ့တိုင်ပဲ ဖြစ်သည်။
ဗုဒ္ဓပူဇနိယ ပွဲတော်များ
ချုံနွယ်များ ရှင်းပြီးနောက် သူကြီးဦးသင်းလက်ထက် ဗုဒ္ဓပူဇနိယ ပွဲတော်ကျင်းပရန် ဆွမ်းတော်ကြီး ဝတ်အသင်းမှ ရွာနီးချုပ်စပ်များနှင့် စဉ့်ကိုင်မြို့၊ ကျောက်ဆည်မြို့တို့အထိ လှည့်လည် အလှူခံကာ ပွဲတော်ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၂၈၄-ခုမှ စပယ်သက် ရုပ်သေးနှင့် စတင်ကျင်းပခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ယခုအခါ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲ တစ်နှစ်လေးချိန် ပူဇော်သည်။
လောင်းအိုင်စလန်
၂၀၂၀ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်းပေါ်တွင် လူဦးရေ ၈,၀၃၆,၂၃၂ ယောက် ရှိပြီး နယူးယောက်ပြည်နယ်၏ ၄၀% မျှသောသူတို့ နေသည်။    အမေရိကန်ပိုင်နက်အတွင်း လူနေအများဆုံးကျွန်း ဖြစ်၏။ ကမ္ဘာပေါ်၌မူ (၁၈) ခုမြောက် လူနေအများဆုံးအဖြစ် နံပါတ်ချိတ်သည်။ အမေရိကတိုက်တွင် ဟစ္စပန်နီယိုလာနှင့် ကျူးဘားတို့နောက် တတိယလိုက်၏။ လူနေသိပ်သည်းမှုမှာ ၁ စတုရန်းမိုင်တွင် ၅,၅၉၅.၁ ယောက် ဖြစ်သည်။
ကွန်ပျူတာ သမိုင်း
ကွန်ပျုတာကို တိုက်ရိုက်အဓိပ္ပာယ်ပြန်လျှင် သင်္ချာတွက်စက်ဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ၎င်းမှာ လျှပ်စစ်စွမ်းအားနှင့် သင်္ချာပညာရပ်များအား အသုံးပြု၍ လုပ်ငန်းရပ်များအား အဆင်ပြေချောမွှေ့လွယ်ကူစေရန် ဖန်တီးယူထားသည့် စက်အမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်သည်။ မှတ်တမ်းများ သိမ်းဆည်းခြင်း (Data storage)၊ ပြန်လည်ခေါ်ယူခြင်း (Retrive)၊ အစီအစဉ်များ ထည့်သွင်းခြင်းနှင့် ထုတ်ယူခြင်း (l/O Device)၊ စဉ်းစားတွက်ချက်ပေးခြင်း (Calculate) တို့အား လုပ်ငန်းစဉ်များအလိုက် အသုံးပြုနိုင်ရန် စီစဉ်ထားသည်။ ကွန်ပျုတာအား တီထွင်ရန် စတင်စဉ်းစားခဲ့စဉ်ထဲကပင် လုပ်ငန်းရပ် အသီးသီး၌ အသုံးပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ တီထွင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ စတင်တီထွင်ခဲ့စဉ်အချိန်တွင် (Analog Computer) နှင့် (Digital Computer) ဟူ၍ တည်ဆောက်ပုံ နှစ်မျိုးရှိခဲ့သည်။ (Analog Computer) သည် လျှပ်စစ်စွမ်းအား ရရှိမှုပမာဏ အနည်းအများပေါ်မူတည်၍ အနီးစပ်ဆုံးဖော်ပြ ပေးခြင်းအားဖြင့် လုပ်ဆောင်ပါသည်။ (Digital Computer) သည် လျှပ်စစ်စွမ်းအား အတိအကျရရှိမှုအပေါ် မူတည်၍ လုပ်ဆောင်ပါသည်။
ကွန်ပျုတာမတိုင်မှီခေတ်
၁၆ ရာစုနှစ် နှောင်းပိုင်းမှ စတင်၍ လုပ်ငန်းရပ် အသီးသီးအား လွယ်ကူချောမွှေ့ အဆင်ပြေစေရန် ပညာရှင်အသီးသီးမှ ပေသီး (abacus)အား အခြေခံ၍ အဆင့်ဆင့် စမ်းသပ်တီထွင် လာခဲ့ကြသည်။ ၁၆၁၄ ခုနှစ်တွင် (John Napier) မှ သင်္ချာပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုများအား အဆင်သင့်ကြည့်ရှုနိုင်ရန် .၅ ဒဿမငါး နေရာအထိ အတိအကျ တွက်ယူ အဖြေထုတ်ပေးထားသော အစီအစဉ် (Logarithms) အား တီထွင်ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၁၆၁၅ တွင် William Oughtred မှနေ၍ (Slide Rule) စနစ်အားတီထွင်ခဲ့သည်။ (Slide Rule) ဆိုသည်မှာ လျင်မြန်စွာ တွက်ချက်နိုင်ရန်အတွက်(Logarithms) စနစ်အား အကျဉ်းချုံး စီစဉ်ထားသော သင်္ချာပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အသုံးချမှုများဖြစ်သည်။ ၎င်းအား ယနေ့ကာလခေတ်ပေါ် အီလက်ထရွန်းနစ် သင်္ချာတွက်စက် (Electronic Calculator) များတွင် အသုံးပြုထားသည်။ ၁၆၂၃ တွင် William Schickard မှသင်္ချာတွက်စက်၏ အစဖြစ်သော (Mechanical Calculator) အားတီထွင်ခဲ့သည်။
ပထမဦးဆုံး စက်ကိရိယာဖြင့် တွက်ချက်ခြင်း အစီအစဉ်အား ပြင်သစ်နိုင်ငံသား ဖြစ်သူ သင်္ချာနှင့် ဒဿနိကပညာရှင် Blaise Pascal မှ ၁၆၄၂ ခုနှစ်တွင် တီထွင်ခဲ့ပြီး ၁၆၄၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၎င်းကိရိယာအား အလုပ်လုပ်ဆောင်နိုင်ရန်အတွက် လက်ဖြင့်မောင်းနှင်ရသော ဂီယာ (gear) များ၊ စက်သီး (Pulley) များဖြင့် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ထားသည်။ ၁၆၇၂-၁၆၇၄ ခုနှစ်တွင် ဂေါ့ဖရိဒ် လိုက်ဘနစ် (Gottfried Leibniz) မှပထမဆုံး(Calculator) အား တီထွင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၈၀၁ ခုနှစ်တွင် Joseph Marie Jacquard ၏ ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုဖြင့် အလိုအလျောက် လည်ပတ်နိုင်သော ယက်ကန်းစက် တစ်မျိုးဖြစ်သည့် (Analytical Engine) ကိုရရှိခဲ့သည်။ ၎င်းစက်မှာ အပေါက်များစွာ ပါဝင်သော ကဒ်ပြား (Punched-Card) များဖြင့်ထည့်သွင်း အသုံးပြု ခဲ့သည်။ ၁၈၂၀ တွင် Charles Thomas de Colmar မှ ပထမဆုံး ပြည်စုံသော တွက်ချက်မှု အတိုင်းအတာအား တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။
၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင်အင်္ဂလန်နိုင်ငံမှ Charles Babbage သည်ဓာတ်ခွဲစက် (Analytical Engine) တစ်ခုပြုလုပ်ရန် အကြံရှိခဲ့၍ ၎င်းစက်တွင် မည်သည့် တွက်ချက်မှုမျိုးမဆို ပါဝင်ထည့်သွင်းထားသည်။ သို့ရာတွင် ၎င်းစက်အတွက် လိုအပ်သည့် ဖွဲ့စည်းပုံအား တည်ဆောက်နိုင်ရန်အတွက်မူ ယင်းအချိန် ကာလတွင် ပညာရှင်များအနေဖြင့် များစွာမှ အခက်အခဲ ရှိခဲ့ကြသည်။ Charles Babbage ၏ မူလစိတ်ကူးမှာ ယင်းစက်သည် အချက်အလက်ပေါင်း မြောက်မြားစွာအား လက်ခံနိုင်၊ ထည့်သွင်းနိုင်၊ အဖြေထုတ်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ ၂၀ ရာစုနှစ် အစောပိုင်းတွင် လေဟာမီးလုံး (Vacuum Tube) များအား အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ကွန်ပျုတာ စက်မှုပညာမှ အီလက်ထရောနစ်စနစ်သို့ ကူးပြောင်းလာခဲ့ကြ၍ ဂီယာ (Gear) နှင့် စက်သီး (Pulley) တို့အား မလိုအပ်တော့ချေ။ လျှပ်စစ်ခလုတ်များမှ တူညီသော ရလဒ်အဖြေများကို ရရှိနိုင်ပြီဖြစ်သည်။
ယင်းတွင်သင်္ကေတ နှစ်ခုပါသည့် (Binary) ဘာသာများဖြင့်အသုံးပြု ထားသည်။ အချက်အလက်နှင့် ညွှန်ကြားချက်များအား (l/O) ဖြင့် အကျဉ်းချုံးထားသည်။ ၎င်းစနစ်မှာ (0) နှင့် (၁) နံပါတ်များအားအဖွင့်၊ အပိတ် (On/Off) လုပ်ပေးခြင်းဖြင့် လုပ်ငန်းရပ်များ အားဝန်ပိုကျုံ့လာစေသည်။ လေဟာမီးလုံး (Vacuum Tube) များမှာ ဂီယာ (Gear) နှင့် စက်သီး (Pulley) များထက် ပိုမိုတိကျစွာ အလုပ်လုပ်ဆောင်လာနိုင်သည်။ Charles Babbage စဉ်းစားထားခဲ့သည့် (Analytical Engine) မှာ ၁၈၃၀ ခုနှစ်ရောက်မှ အပြီးသတ် ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် ၎င်း၏ စဉ်းစားမှုများ အားလုံးသည် ယနေ့ခေတ်ကာလ အသုံးချနေကြသော (Programmable Computer) အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။
၁၈၉၀ ခုနှစ်တွင် Herman Hollerith မှ အမေရိကန် သန်းခေါင်စာရင်း မှတ်တမ်းအတွက် ကဒ်ပြားများအား အပေါက်ဖောက်ခြင်းစနစ် (punched-Card System) အဖြစ် တိုးမြှင့်ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် Alan Turing မှကွန်ပျုတာ၏ သင်္ချာပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သီအိုရီများအား တိုးမြှင့်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် Konrad Zuse မှ (Boolean) အက္ခရာသင်္ချာစနစ်အား အသုံးပြု၍ ပထမဆုံး (Binary Caculator) အဖြစ် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင်ပထမဆုံးသင်္ချာနှင့် ရူပဗေဒ ပညာရပ်များအား လျှပ်စစ်စွမ်းအားဖြင့် အဓိက အသုံးပြုထားပြီး စက်ပိုင်းဆိုင်ရာ တွက်ချက်မှုဖြင့် အလုပ်လုပ်နိုင်သော (J V Atanasoff-Barry) ကွန်ပျုတာအား အမေရိကနိုင်ငံတွင် တီထွင်ခဲ့သည်။ ၎င်းစက်အား ပထမဆုံး လေဟာမီးလုံးတွဲများနှင့် အသုံးပြု ဖန်တီးတည်ဆောက်ထားခဲ့သည်။ ၎င်းစက်မှာ လုပ်ငန်းရပ် တစ်ခုအတွက်သာ ပုံဖော်ထားသည်။ သို့ရာတွင် အလွန် ရှည်လျားသော သင်္ချာပညာရပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဇယားကြီးများ၏ တွက်ချက်မှုများအား တစ်ခုချင်းစီ အနီးစပ်ဆုံး တွက်ချက်နိုင်အောင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။
အစာခြေ စနစ်
အစာခြေလမ်းကြောင်းကို Gastrointestinal (GI) tract ဟု ခေါ်သည်။ အစာခြေအင်္ဂါများနှင့် အခြားအင်္ဂါတို့ ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့က စားလိုက်သောအစာအား (ဆဲလ်)များက စုပ်ယူနိုင်သည့် (မောလီကြူး)များအဖြစ် အဆင့်ဆင့် ပြောင်းပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ Mouth ပါးစပ်၊ Pharynx အာခေါင်။ Esophagus အစာမြိုပြွန်။ Stomach အစာအိမ်၊ Small intestine အူသိမ်၊ Large intestine အူမကြီး၊ Rectum အစာဟောင်းအိမ်၊ Anus စအိုတို့ ပါဝင်သည်။
အဓိက လုပ်ဆောင်ချက်သုံးရပ်ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ-
အစာကို (ဆဲလ်)များက အသုံးပြုနိုင်သည့် (မော်လီကြူး) များအထိ ဖြစ်လာစေရန် အဆင့် (၆)မျိုးရှိသည်။ Ingestion အစာကို ပါးစပ်ထဲသွင်းခြင်း၊
အစာခြေလမ်းကြောင်းကြီးသည် (၉)မီတာရှည်သည်။ ပါးစပ်မှ စအိုအထိ အပိုင်းပိုင်းရှိသော်လည်း တည်ဆောက်ထားပုံမှာ အခြေခံအားဖြင့် တူညီသည်။ အစာခြေလမ်းကြောင်း၏ နံရံ၊ (မြူကိုဆာ)အလွှာ၊ (ဆပ်မြူကိုဆာ) အလွှာ၊ (မာစကူလာ) အလွှာ၊ (ဆီးရပ်စ်) အလွှာတို့ရှိသည်။
ပါးစပ်
စားလိုက်သောအစာများကို ထည့်သွင်းယူလျက် သေးငယ်စေရန် ဝါး၍ မြိုချပေးသည်။ နုတ်ခမ်း၊ ပါး၊ အာခေါင်၊ သွားများနှင့် လျှာတို့ကလုပ်ပေးသည်။ သွားရည်ထွက်သော(ဂလင်း)များ၊ သွားရည်များကို လက်ခံသည်။
သွားများ
Milk teeth, baby teeth, temporary teeth, primary teeth ငယ်သွားများ၊ ၂ဝ ချောင်းရှိသည်။
ကြီးသွားများသည် စုံလင်ချိန်၌ စုစုပေါင်း ၃၂ ချောင်းရှိသည်။ ၆ နှစ်မှစပေါက်ပြီး ၁၃ နှစ်တွင် ၂၈ ချောင်း ရှိပြီ။ အန်ဆုံးတို့သည် ၁၇-၂၁ နှစ်ရောက်မှပေါက်သည်။ သွားတို့၏ တည်ရှိပုံမှာ-
Salivary Glands တံတွေးထွက်သည့် (ဂလင်း)များ
တံတွေးထဲတွင် ရေ။ (မြူးကပ်စ်) ခေါ် အချွဲ နှင့် Amylase enzyme (အမိုင်လေ့စ်-အင်ဇိုင်း)တို့ ပါဝင်သည်။ သွားကို သန့်ပေးခြင်း၊ အစားအစာကို ဝါးနေစဉ်နှင့် မြိုစဉ် စိုစွပ်စေခြင်း၊ အစားအစာကို အရသာ ခံနိုင်စေရန် ကူညီခြင်း၊ အစားအစာထဲမှ ကစီဓာတ် (ကာဗွန်ဟိုက်ဒရိတ်) အား ခြေဖျက်ခြင်း၊ Palate (ပဲလိတ်) အာခေါင် ပါးစပ်၏အမိုးဖြစ်ပြီး၊ နှာခေါင်းပိုင်းနှင့် ခြားထားသည်။ ရှေ့ပိုင်းကအရိုးရှိ၍ မာပြီး၊ နောက်ပိုင်းက ပြော့သည်။ အဆုံးပိုင်းကို Uvula (ယူဗြူလာ) ဟုခေါ်သည်။ အစာကိုမြိုချစဉ် ၎င်းနောက်ပိုင်းက အပေါ်သို့ မျက်နှာမူ ပေးခြင်းဖြင့် အစာအား နှာခေါင်းနှင့် ဝေးစေသည်။
Tongue (တန်းခ်) လျာ အစာကို ထိန်းပေး ရွေ့ပေးသည်။ စကားပြောရာတွင်သုံးသည်။ ၎င်း၏မျက်နှာပြင်၌ Papillae (ပဲလိတ်) ရှိသောကြောင့် ချောမွေ့စေခြင်းနှင့် အရသာခံခြင်းလုပ်ပေးသည်။
Pharynx (ဖေးရင့်) အာခေါင် (ပါးစပ်နှင့်နှာခေါင်း) အား Larynx (လေးရင်စ်) အသံအိုးနှင့် Esophagus (အီဆိုဖေးဂတ်စ်) အစာမြိုပြွန်တို့နှင့် ဆက်ပေးထားသည်။ ထို့ကြောင့် အစာလမ်းအလုပ်နှင့်အသက်ရှူလမ်း အလုပ်နှစ်မျိုးလုံးအသုံးဝင်သည်။
Esophagus (အီဆိုဖေးဂတ်စ်) အစာမြိုပြွန် ပြားနိုင်-ဖေါင်းနိုင်သည့်ကြွက်သားနှင့်လုပ်ထားသည်။ အာခေါင်မှ အစာအိမ်ထိ ရှည်သည်။ လေပြွန်ကြီးနောက်မှဆင်းကာ Diaphragm (ဒိုင်ယာဖရမ်) ခေါ် ကြွက်သားကြီး၏ အပေါက်တခုထဲဝင်ကာ အစာအိမ်နှင့် ဆက်သွားသည်။ အဝများတွင် Sphincters (စဖင်တာ)ရှိ၍ အစာပြန်တက်ခြင်းမဖြစ်ရန် ထိန်းပေးသည်။
အစာအိမ်
အစာမြိုပြွန်မှ ဝင်လာသည့်အစာများကို လက်ခံကာ ဆက်လက်၍ အောက်ပို့ ပေးသည်။ (၄)ပိုင်း ခွဲထားသည်။ Fundus (ဖန်းဒတ်စ်)၊ Cardiac (ကားဒီယက်)၊ Body ကိုယ်ထည် နှင့် Pylorus (ပိုင်လိုးရပ်) တို့ ဖြစ်သည်။ အစာအိမ် အတွင်းနံရံတွင်ရှိသော(ဆဲလ်)များက Gastric juice (Hydrochloric acid) ထုတ်ပေးသည်။ အကျယ်ဆုံး နေရာသည် 12” x 6” ရှိသည်။ အရက် နှင့် Aspirin ဆေးတို့ကို စုပ်ယူနိုင်သည်။
အူသိမ် Small Intestine (စမောလ်-အင်တက်စတိန်း)
အစာအိမ်၏ နောက်ဆုံးပိုင်းဖြစ်သော Pylorus (ပိုင်လိုးရပ်)မှ ဆက်၍ Large intestine အူမကြီး၏အစထိ ရှည်သည်။ အစာခြေခြင်းအလုပ်၊ စုပ်ယူခြင်း အလုပ်များ အပြီးသတ် လုပ်ပေးသည်။ ၎င်း၏ လမ်းတလျောက် Liver အသဲ။ Pancreas (ပန်ကရိယပ်စ်) သရက်ရွက်၊ Gall bladder (ဂေါလ်-ဗလဒါ) သည်းခြေအိပ်တို့နှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ အစပိုင်းအား Duodenum (ဒူယိုဒီနမ်)၊ အလည်ပိုင်းကို Jejunum (ဂျက်ဂျူနမ်)၊ အောက်ပိုင်းအား Ileum (အီလီယမ်)ဟုခေါ်သည်။ အတွင်းနံရံမှ အစာခြေရည်များ mucus, peptidase, sucrase, maltase, lactase, lipase, and enterokinase ထုတ်ပေးသည်။
အူမကြီး Large intestine
အစပိုင်း Caecume (စေကမ်)၊ အထက်-ဘေးတိုက်-အောက်ဆင်းသည့်အပိုင်း Colon (ကိုလုံ)၊ အစာဟောင်းအိမ် Rectum (ရက်တမ်) ဟူ၍(၃)ပိုင်းခေါ်သည်။ ၅ စင်တီမီတာရှည်သည်။ စအို Anal cannel (အေနယ်-ကင်နယ်) သည် ၂-၃ စင်တီမီတာရှည်သည်။ အစာခြေရည်မထုတ်၊ ရေနှင့် ဓာတ်ဆားများ စုပ်ယူပေးသည်။ ဝမ်းကိုထုတ်ပြစ် ပေးသည်။ စအိုအဝ၌ Internal and External anal sphincters (စဖင်တာ)များရှိသည်။
အသဲ Liver (လစ်ဗာ)
ဝမ်းဗိုက်၏ အပေါ်ညာဘက်ပိုင်းတွင် (ဒိုင်ယာဖရမ်)၏ အောက်၌ ရှိသည်။ ခန္ဓာကိုယ်၏ အကြီးဆုံးသော အင်္ဂါ ဖြစ်သည်။ အပြင်ပန်းအားဖြင့် ကြီးသော ညာဘက်ခြမ်း နှင့် ငယ်သော ဘယ်ဘက်ခြင်းဟု ခွဲနိုင်သည်။ အသဲထဲသို့ ဝင်သည့် သွေးမှာ နှစ်နေရာမှ ဖြစ်သည်။ တမျိုးသည် သွေးလွှတ်ကြောမှ သန့်ထားပြီးသော သွေးများနှင့် အစာခြေလမ်းကြောင်းမှ အာဟာရဓာတ်များ ပါသည့်သွေး များဖြစ်သည်။
သည်းခြေအိပ် Gall bladder (ဂေါလ်-ဘလယ်ဒါ)
သစ်တော့သီးပုံရှိသည့် အသဲအား အောက်က တွယ်နေသော အိပ်ဖြစ်သည်။ Bile (ဘိုင်းလ်) ခေါ် အသဲမှထုတ်ပေးသည့် သည်းခြေရည်အား သိုလှောင်ထား သည်။ ၎င်းသည် အဆီကို ကျေချက်ရန် ဖြစ်သည်။ Pancreas (ပန်ကရိယ) သရက်ရွက် သည် Insulin (အင်စူလင်)ခေါ် ဆီးချို ထိန်းသည့် ဟော်မုန်း နှင့် အခြားဟော်မုန်း ထုတ်ပေးသည်။ ထို့ပြင် အစာခြေ (အင်ဇိုင်း)တမျိုးကိုလည်း ထုတ်ပေးသည်။
ကွမ်းသီးတောရွာ၊ သစ်ရောင်း
ကွမ်းသီးတောရွာ၊ သစ်ရောင်း
ပေါက်အိုင်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ပေါက်အိုင်ရွာ (Paukaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ပေါက်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်တန်(ဂျူဗလီ)ရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
နောင်တန်(ဂျူဗလီ)ရွာ(Nawngtan(Jubily))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ဆာရ်ခွမ်ဒမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆာရ်ခွမ်ဒမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၄ ဦး၊ မ ၁၂၄၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၅၁၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိုင်ငံသမိုင်း
နိုင်ငံသမိုင်းဆိုသည်မှာ နိုင်ငံ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိ (ဝါ) ရှေးဟောင်းနှောင်းဖြစ်တို့ကို ရေးမှတ် ထားသည့် မှတ်တမ်းပင် ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်ရကား၊ နိုင်ငံသမိုင်းကို သိလိုသော်၊ ကျွန်ုပ်တို့သည် အချိန်အခါအလိုက် ခေတ်အဆင့်ဆင့်ကို သတိနှင့် ကြည့်ရှု၍၊ မှတ်သားလေ့လာကြရသည်။