cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဒါးဂွင်ဆည်
ဘဏ္ဍာငွေကြေး
ဒါးကွင်းဆည် တည်ဆောက်ရေးအတွက် ကုန်ကျမှုစရိတ် ပဏာမခန့်မှန်းမှုမှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း ၉၀ဝ ဖြစ်သည်။ ဆည်မှ ထုတ်လုပ်နိုင်မည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားရောင်းချရငွေသည် နှစ်စဉ်ထုတ်လုပ်နိုင်မှု ပမာဏနှင့် ဝယ်ယူသည့် ဈေးနှုန်း အပေါ် မူတည်လိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်ဝယ်ယူမည့် သဘောတူညီချက်ကို ယခုအချိန်တိုင် လက်မှတ်ရေးထိုးခြင်း မရှိ သေးပါ။
လျှပ်စစ်များက မည်သည့်နေရာသို့ ပေးပို့မည်နည်း။
ဒါးကွင်းဆည်မှ ထုတ်လုပ်မည့် လျှပ်စစ်များကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ရောင်းချပေးပို့ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ ဒေသခံပြည်သူများ အနေနှင့် လျှပ်စစ်အသုံးပြုခွင့် ရလိမ့်မည်ဟု မထင်ကြပါ။ သုံးခွင့်ရှိလျှင်သော်မှ တတ်နိုင်သောနှုန်းထားဖြစ်လိမ့်မည်ဟု မယူဆကြပါ။
စီမံချက် လက်ရှိအခြေအနေ
(၂၀ဝ၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ နောက်ဆုံးအခြေအနေ) ဒါးကွင်းဆည်တည်ဆောက်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အစီအစဉ်ရေးဆွဲခြင်းနှင့် ဖြစ်နိုင်ခြေ စမ်းသပ်လေ့လာနေဆဲ အဆင့်၌သာ ရှိပါသေးသည်။
ဆိုးကျိုးသက်ရောက်နိုင်မှုများ
ဒါးကွင်းဧရိယာတဝိုက် လုံခြုံရေးယူနိုင်ရန်အတွက် ၁၉၉၀ ခုနှစ်များ အဆန်းပိုင်းမှစ၍ မြန်မာအစိုးရ စစ်တပ်များက ဒေသ အနီးတဝိုက်တွင်နေထိုင်သည့် ကရင်တိုင်းရင်းသား ကျေးရွာသားများအပေါ် ထိုးစစ်များ ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ၎င်းထိုးစစ်များ မပြုလုပ်မီက ဒါးကွင်းဧရိယာသည် ကရင်တို့၏လွတ်မြောက်နယ်မြေ ဖြစ်ပြီး၊ လူဦးရေ ၁၀ဝ, ဝ၀ဝ ကျော် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ ကြသည်။ ယခုအခါ ဤလူဦးရေတဝက်ခန့်မှာ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရပြီး ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းရှိ ဒုက္ခသည်စခန်းများတွင် ခိုလှုံနေ ထိုင်ကြရသည်။ ကျန်ရှိနေသူ လူအများစုမှာလည်း သူတို့၏ အိမ်များမှ ထွက်ပြေးခဲ့ကြရပြီး ပြည်တွင်း၌ အခြေမဲ့ ထွက် ပြေးတိမ်းရှောင်နေကြရသူ ပြည်တွင်းဒုက္ခသည် IDPs များ အဖြစ် နေထိုင်နေကြရသည်။ မြန်မာစစ်တပ်က ရွာသားများ အပေါ် ရက်စက် ကြမ်းကြုတ်မှုများစွာ ကျူးလွန်ခဲ့ပြီး ၎င်းဒေသလုံခြုံရေးအတွက် ဆက်လက်ကျူးလွန်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ရွာသားများအနေနှင့် သတ်ဖြတ်ခံရခြင်း၊ အဓမ္မလုပ်အားခိုင်းစေခံရခြင်း၊ အဓမ္မရွှေ့ပြောင်းခံရခြင်း၊ နှိပ်စက်ညှဉ်းပမ်းခံရခြင်း၊ မုဒိမ်းကျင့်ခံရခြင်းများ အပါအဝင် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်မှုများ တွေ့ကြုံခဲ့ရသည်။ သတင်းအချက်အလက်များ ပိုမို သိရှိလိုပါက သေနတ်ထောက်၍ ဆည်တည်ဆောက်နေခြင်း [Damming at Gunpoint] အစီရင်ခံစာကို ကြည့်ပါ။
သံလွင်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ရန် လျာထားသည့် ဆည်များအားလုံးသည် မြစ်ကြောင်း၏ ဂေဟစနစ်ကို အကြီး အကျယ် ထိခိုက်စေလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် မြစ်ကြောင်းတလျှောက်တွင် နေထိုင်ကြသည့် ပြည်သူများ၏ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှု လုပ်ငန်းများကို ပျက်စီးစေပါလိမ့်မည်။ မြစ်တလျှောက်ရှိ မြေနေရာများစွာတွင် မိရိုးဖလာ အရ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြပြီး လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် တိုင်းရင်းဆေးဝါးများ ရှာဖွေရေးအတွက် အသုံးပြုနေခဲ့ ကြသည်။ ဤနေရာများမှာ ရေလွှမ်းမိုးခံရမည် ဖြစ်ပြီး၊ မြစ်ကြောင်းတလျှောက် နေထိုင်ကြသူများသည်လည်း လျှော်ကြေး များ ရရှိခြင်း မရှိဘဲ အဓမ္မ ရွှေ့ပြောင်းနေရာချထား ခံရဖွယ် ရှိနေပါသည်။ ထိုမျှမက မြန်မာနိုင်ငံရှိ အကြီးစားဖွံ့ဖြိုးရေးစီမံ ကိန်းများကြောင့် စစ်တပ်တိုးချဲ့ချထားမှုနှင့်အတူ အဓမ္မလုပ်အားခိုင်းစေမှုများလည်း ဖြစ်ပေါ်လာစေလိမ့်မည်။ မြစ်အကြေ ပိုင်းတွင် နေထိုင်ကြသည့် ပြည်သူများအတွက်လည်း အခက်အခဲများ တွေ့ရဖွယ် ရှိသည်။ မြစ်ရေစီးကြောင်း ပြောင်းလဲ သွားမှုကြောင့် မြစ်အောက်ပိုင်းရှိ မြစ်လက်တက်များကို ထိခိုက်စေမည်ဖြစ်ပြီး၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကို မှီခိုနေကြရသည့် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းများကိုလည်း ထိခိုက်စေပါလိမ့်မည်။
သပြုပင်
သပြုပင်ကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဒီလင်းနီးယားအင်ဒီကားဟုခေါ်သည်။ ဒီလင်းနီးအေးစီအီးမျိုး ရင်းတွင်ပါဝင်၍ လင်းလျှော (လင်းရှော)၊ စင်ပြွမ်း တို့နှင့် မျိုးရင်းတူဖြစ်သည်။ သပြုပင်သည်အမြင့်ပေ ၃ဝမှ၈ဝ အထိရှိတတ်၍ အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်သည်။ အရွက်မပြတ်ဘဲ အမြဲစိမ်းလန်းနေသည်။ ပူအိုက်စိုစွတ်သောရာသီဥတုမျိုးကိုနှစ်သက်သဖြင့် သီဟိုဠ် ကျွန်းနှင့် အာရှတိုက်အပူပိုင်းဒေသများ၌ မူလစတင် ပေါက်ရောက်ခဲ့သည်။ ယခု အခါဟိမဝန္တာအရှေ့ပိုင်း တောင်ခြေတလျှောက်၌လည်းကောင်း၊ အာသံပြည်နယ်နှင့် မြန်မာ နိုင်ငံရှိမိုးများသော သစ်တောဒေသ သစ်တောများ၌လည်းကောင်း၊ ပေါက်ရောက်သည်ကိုတွေ့ရသည်။ အထူးသဖြင့် မြစ်ချောင်းကမ်းပါးအနီး၌ပေါက်ရောက်သည်။ သပြုပင်ကို ခြံဥယျာဉ်များ၌လည်း အလှစိုက်ပျိုးကြသည်။ သပြုပင်၏ရွက်အုပ်သည်ဝိုင်းနေ၍ အရွက်များသည် အကိုင်းများတွင် စုရုံး၍ထွက်ကြသည်။ အရင်းကားသည့် လှံသွားပုံသဏ္ဌာန်ရှိသော အရွက်များသည် ရှစ်လက်မမှ ၁၄ လက်မအထိရှည်လျား၍ နှစ်လက်မမှလေးလက်မ အထိဗြက်ကျယ်သည်။ အရွက်၏နှုတ်ခမ်း များသည် အတော်အတန် ကျဲသောလွှသွားကဲ့သို့ဖြစ်နေသည်။ အရွက်တွင် တစုံနှင့်တစုံနီးကပ်စွာယှဉ်ပြိုင်၍ ထင်ရှားစွာပေါ်လွင် နေသော အကြောများကြောင့် အရွက်၏မျက်နှာပြင်သည် အကြောများ အလိုက်မြှောင်းကလေးများ ထသကဲ့သို့ရှိနေသဖြင့် အရွက်သည် တွန့်ရှုံ့နေသယောင်ထင်ရသည်။ အရွက်၏ ထက်အောက် မျက်နှာပြင်တွင် အမွေးများရှိလေသည်။
တစ်ပွင့်ချင်းပွင့်သော အဖြူရောင်ပန်းများသည် ငါးလက်မမှ ရှစ်လက်မအထိ ကြီးမားကြ၍ ပွင့်ချပ်များသည် ကြီးမားသည့်အပြင် ထူထဲသည်။ အပွင့်များသည် သင်းပျံ့ပျံ့မွှေးလေသည်။ သပြုပင်သည် အသီးများသည်။ သပြုသီးများသည် အချင်းသုံးလက်မမှ ငါးလက်မခန့် အထိရှိသည်။ အပွင့်၏ ထူထဲသောပွင့်ဖတ်များသည် ကြီးရင့်လာသော အခါစိမ်းလာ၍ အသားထူသောအဖတ်များဖြစ်လာသည်။ ထိုအဖတ်များသည် အစေ့များပါသောအိမ်ကိုအုံဖွဲ့ကာ ကြီးထွားလာပြီးလျှင် အသီးဖြစ်လာသည်။
အစေ့များသည် ကျောက်ကပ်သဏ္ဌာန်ရှိ၍ သေးငယ်ကြရာ တစ်အောင်စလျှင် အစေ့ ၁ဝဝဝ မှ ၁၅ဝဝ ခန့်အထိပါဝင်နိုင်သည်။ အတော်အတန်ရင့်သော အသီးများမှ အဖတ်များကိုခွာယူ၍ အချဉ်ဟင်း ချက်စားနိုင်သည်။ အချို့သုပ်၍လည်းစားကြသည်။ မြန်မာဆေးကျမ်းများ အလိုအရ သပြုသီးသည်ချဉ်ဖန်အရသာရှိသည်။ လေသလိပ်ကိုနိုင်သည်။ သွေးသည်းခြေကို ပျက်စေတတ်သည်။ သုက်ကိုခန်းခြောက် စေတတ်သည် ဟုဆိုလေသည်။
အိန္ဒိယဆေးကျမ်းများအလိုအရ ဖျားနာသူ၊ ချောင်းဆိုးသူများကို သပြုသီးမှည့်အခွံ၏အရည်ကို သကြားနှင့် ဖျော်ပြီးလျှင် ဖျော်ယမကာ တစ်မျိုးအဖြစ် တိုက်ပေးနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။ သို့သော်များလွန်းလျှင် ဝမ်းသက်တတ်သည်ဟုဆိုသည်။ ထို့ပြင်အသီးမှည့်၏ အခွံရည်ကို ကျောက်ကြော၊ ယိုစသည်ဖြင့်လုပ်ကိုင်စားသုံးကြသည်။ အခေါက်နှင့် အရွက်များကိုချုပ်ဆေးအဖြစ်သုံးနိုင်သည်။ ပိုးခြည်ထုတ်သော ပိုးကောင်များအား ပိုးစာရွက်ကျွေးသကဲ့သို့ သပြုရွက်ကိုလည်း ကျွေးနိုင်သည်ဟုဆိုသည်။ အရွက်ခြောက်များကို ဆင်စွယ်နှင့်ဦးချိုများအား ပွတ်တိုက်ရန်ကော်ဖတ်အဖြစ် အသုံးချနိုင်လေသည်။
သပြုပင်သည် ရှင်သန်ကြီးထွားလွယ်သည်။ တောများထဲ၌ သပြုသီးများ ကို ဆင်များစား၍ အညစ်အကြေးစွန့် ပစ်ရာ၌ပါသွားသောအစေ့များမှလည်း မျိုးဆက်ပြန့်ပွားသည်။ မြစ်ချောင်းကမ်းဘေး၌ ပေါက်သောအပင်များမှ ကြွေကျ၍ ရေမျောပါသွားသော အသီးများသည်ကမ်းစပ်တွင် တစ်ဖန်ပြန်၍ တင်ကျန်ခဲ့ရာမှ ပုပ်ရိဆွေးမြည့်သောအခါ ယင်းတို့၏ အစေ့များမှလည်း မျိုးဆက်ပြန့်ပွားသည်။ လောင်းရိပ်ခံ အပင်မျိုးဖြစ်၍ အရိပ်များသော နေရာများ၌ပင် အပင်ငယ်များ အများအပြားပေါက်ရောက်ကြသည်။ သပြုပင်သည် ငုတ်များမှလည်း အပင်ကောင်းစွာပေါက်နိုင်လေသည်။ သပြုပင်ကို ပဝတ္တိစိုက်ပျိုးရန်မှာ ဒီဇင်ဘာနှင့် ဇန်နဝါရီလများအတွင်း ဆွတ်ခူးသောအသီးရင့်များမှထုတ်ယူသော အစေ့များကိုပျိုးခင်း၊ သို့မဟုတ် ပျိုးသေတ္တာထဲတွင် မေလမှစတင်ပျိုးရသည်။ ပေါက်လာသော အပင်ငယ်သည် တစ်နှစ်သားရလျှင်၊သို့မဟုတ် သုံးလက်မမှလေးလက်မခန့် ရှိလာလျှင် မိုးဦးကျအချိန်၌အလိုရှိသောနေရာသို့ ပြောင်းရွှေ့ စိုက်ရသည်။ မူလအပင်အောက်၌ ပေါက်နေသော အပင်ပေါက် ကလေးများကိုလည်း ပျိုးခင်းများထဲသို့ ရွှေ့ပြောင်းပျိုး ထောင်နိုင်လေသည်။
အသားသေပြီးသား သပြုသားကုဗတစ်ပေသည် ၄၉ ပေါင် အချိန်စီးသည်။ သပြုသားသည် နီ၍ အဖြူပြောက် များရှိသည်။ အကြောစိပ်၍ အသင့် အတင့်မာသည်။ အရိပ်ထဲထား ရသောပစ္စည်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ရေနှင့်ထိတွေ့ နေသောပစ္စည်း အဖြစ်လည်းကောင်း၊ သပြုသားကိုပြုလုပ်အသုံးချ လျှင်ကြာရှည်ခံသည်။ ကောင်းစွာဂရုစိုက်၍ အခြောက် မခံလျှင်မူ သပြုသားသည် လိမ်ကောက်၍ ကွဲတတ်သည်။ သပြုသားကို အိမ်အဆောက် အအုံများ၊လှေများ၊ သေနတ်ဒင်များ ၊ကရိယာတန်ဆာပလာလက်ကိုင်များ အတွက်အသုံးပြုနိုင်သည်။ သပြုပင်သည်ပင်စည်ကောက်တတ်သောကြောင့် သပြုသားကို အလျားရှည်ရှည် မရနိုင်ပေ။ သပြုအကာသားတွင် အပူဓာတ် ကယ်လိုရီ ၅၂၂၆ ပါဝင်၍ အနှစ်သားတွင် ၅၂၂၇ ပါဝင်သဖြင့် ထင်းဆိုက်၍လည်း ကောင်းလေသည်။ သပြုပင်ကို စိမ်းစိုဝေဆာနေသော ရွက်အုပ်၊ အနီရောင်ရှိသောအခေါက်နှင့် အကြောပြိုင်းထကာ တွန့်နေသယောင် ရှိသောအရွက်များကြောင့် ထင်ရှားသိသာနိုင်ပေသည်။
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင် အမြဲစိမ်းလန်း၍ ပင်စည်ဖြောင့်မတ်သော သစ်မာပင်ကြီးမျိုးဖြစ်သည်။ အမြင့်ပေ ၅၀ အထိရှိသည်။ အခေါက်ချောသည်။ သပြေနုရောင်ရှိသည်။ အကိုင်းဖြာသည်။ အကိုင်းအခက်များသာမက ရွက်ညှာနှင့် ရွက်ကြောရိုးများပါ အမွေးနုလေးများနှင့် ဖုံးအုပ်နေသည်။ အဖိုပင် အမပင် နှစ်မျိုးရှိ၏။
အရွက် ရွက်လွှဲ ထွက်သည်။ ကျယ်ပြန့် သော လှံစွပ် ပုံရှိသည်။ အလျား ၁ ပေခန့် ရှည် ၊ ထိပ်ပိုင်း ကျယ်၍ ရွက်ရင်း သွယ်ပြီး ရွက်ထိပ် ချွန်သည်။ ရွက်ညှာ ရှည်သည်။ ရွက်ကြော များ အလွန်ထင်ရှား သဖြင့် အရွက် အပေါ်မျက်နှာ ပြင် အမြှောင်း လိုက် ဖောင်းကြွ နေသည်။ အပေါ် မျက်နှာ ပြင်ချော ၍ အောက်မျက်နှာ ပြင် ကြမ်းသည်။ ရွက်နား ပတ်လည် အလွန် ထင်ရှားသော လွှသွား ပုံရှိသည်။
အပွင့် အလွန် ကြီးသည်။ အဖြူရောင် ဖြစ်သည်။ ပွင့်ချပ် စိမ်းဝါ ရောင်ရှိ၍ အပွင့် ဘဲဥ ပုံ ဆန်ဆန် ဖြစ်သည်။ အကိုင်း အခက် အဖျား တွင် တစ်ပွင့်တည်း ပွင့်သည်။ အနံ့မွှေးသည်။ ဝါဆို၊ ဝါခေါင် တွင် ပွင့်သည်။
အသီး ကြီး၍ မာသည်။ ရှောက်သီး လုံးခန့် ရှိသည်။ အပေါ်ဘက် တွင် ဂေါ်ဖီ ထုပ်ကဲ့သို့ ပွင့်ဖတ်များ အထပ်ထပ် ဖုံးအုပ် နေသည်။ အပြင် ခွံ မာ၍ အတွင်း၌ အနှစ် အသား ရှိသည်။ အစေ့ များသည် သီတင်းကျွတ် ၊ တန်ဆောင်မုန်း လများ တွင် သီးမှည့်သည်။
အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အသီး။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	အောက်မြန်မာပြည် တောတောင် များ အထူးသဖြင့် ချောင်း မြောင်းများ ၌ ပေါက်ရောက် သည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက်သည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင် မြန်မာ ဆေးကျမ်းများ အလိုအရ သပြုသီး အစိမ်း သည် ဖန်၏၊ ချဉ်၏ ၊ အသီးမှည့် သည် ဖန်ချို ချဉ်သော အရသာ ရှိ၏။ လေ ၊ သလိပ် ရောဂါ၊ ရင်၌ ထိုးကျင် သော အနာ၊ မောပန်းခြင်းနှင့် အပူပြင်း ထန်သော အဖျား များကို နိုင်သည်။ အသုံးပြုပုံ- အသီး ၁ ။ အသီးကို သကြားခဲ နှင့် ဖျော်ရည် ပြုလုပ်ပြီး သောက်ပါက ချောင်းဆိုး ရောဂါ နှင့် အပူလွန် ခြင်း အပြင်း ဖျား ခြင်း တို့ကို ပျောက်ကင်း စေ၍ ဝမ်းကို စင်ကြယ် စွာသွား စေ၏။ ၂ ။ ခြေဖဝါး လက်ဖဝါး ပူလောင်သော အခါ အသီးရည်ကို လိမ်းပေးပြီး အရွက်နှင့် ပတ်ထား ပေးပါက ရက်အနည်းငယ် အတွင်း ပျောက်ကင်း စေသည်။ ၃ ။ အသီးကို အရည်ညှစ် ၍ သောက်သုံး ခြင်း ဖြင့် ဝက်ရူး ရောဂါ၊ ခွေးရူး ရောဂါ များ ပျောက်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
ကျုံပေါ်ချောင်းဝရွာ၊ ကျုံပေါ်
ကျုံပေါ်ချောင်းဝရွာ၊ ကျုံပေါ်
စတုမဟာရာဇ်ဘုံ
စတုမဟာရာဇ်ဘုံသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ နတ်ပြည်ခြောက်ထပ်မှ ပထမဆုံး အထပ်ဖြစ်ကာ မြင်းမိုရ်တောင်၏ တောင်စွန်း၌ တည်ရှိသည်။ ထို ဘုံသည် စတုမဟာရာဇ် နတ်မင်းကြီး လေးပါး စံရာ နတ်ပြည် ဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:နတ်ဘုံ ခြောက်ဘုံ
လေးအိမ်တန်းအညာစုရွာ၊ စစ်ချောင်း
လေးအိမ်တန်းအညာစုရွာ၊ စစ်ချောင်း
ပေါက်ပင်ဆိပ်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ပေါက်ပင်ဆိပ်ရွာ (Paukpinseik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ရွာသီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၄၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နဂါး
နဂါး (Nāga) ဆိုသည်မှာ သက္ကတနှင့် ပါဠိဘာသာ စကားဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းဂန်လာ  အလွန်ကြီးမားသော မြွေကြီးများကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒဏ္ဍာရီများတွင် နဂါးသည် ခြေထောက်မပါပဲ မီးလျှံများကို အသက်ရှူသော၊ ကြည့်လိုက်ရုံနှင့် လောင်းကျွမ်း ပြာကျသွားစေနိုင်သည့် မြွေ ပုံသဏ္ဌာန် သတ္တဝါ ဖြစ်သည်။ ၎င်းအစွမ်းကြောင့် မျက်စောင်းထိုး၍ ညှို့အားကောင်းသော မိန်းကလေးတို့ကိုလည်း နဂါးဟု ယခုထိတိုင် တင်စား ခေါ်တပ်သည်။ မြန်မာ နိုင်ငံတွင် ခြေထောက်ပါသော နဂါးကိုမူ နယားဟု ခေါ်သည်။ မြန်မာတို့က နဂါးနှင့် ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ဂုဏ်သတ္တိချင်း ဆင်တူသော အနောက်တိုင်း နှင့်တရုတ် (Dragon) များကိုလည်း နဂါးဟုပင် အလွယ် တကူ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
နဂါးအမျိုးမျိုး
အထက်ပါ လေးမျိုးထဲမှ တစ်မျိုးစီတွင်
ပေါင်း(၁၆)မျိုး ထဲမှ တစ်မျိုးစီတွင်
ထိုနဂါးမျိုး(၆၄)မျိုးထဲမှာ တစ်မျိုးစီတွင်
ထိုနဂါးမျိုး(၂၅၆)မျိုးထဲမှာ တစ်မျိုးစီတွင်
အထက်ပါ(၅၁၂)မျိုးထဲမှာ တစ်မျိုးစီတွင် နဂါးမျိုးပေါင်း တစ်ထောင့်နှစ်ဆယ့်လေး (၁၀၂၄) မျိုး ရှိသည်။
ဘူရိဒတ္တနဂါးမင်း
လူသဏ္ဌာန်ဖန်ဆင်းပြီး နတ်ဝတ်တန်ဆာ ဝတ်ဆင်ထားသော နဂါးများကို ဘူရိဒတ္တနဂါးများ ဟုခေါ်သည်။ ဘူရိဒတ္တနဂါးမင်းများသည် လူမိန်းမများနှင့် အတူနေလျှင် နဂါးမှန်းမသိအောင် နဂါးသဏ္ဌာန်နှင့် မနေဘဲ လူသဏ္ဌာန်ဖန်ဆင်းပြီး နတ်ဝတ်တန်ဆာနှင့် နေကြသည်။ ထိုနဂါးတို့သည် အမြဲ လူသဏ္ဌာန်ဖန်ဆင်းပြီး နေလို့မရပါ။
နဂါးဌာနေ
နဂါးများသည် -
မဟာဗြရတ္တကျမ်းပါနဂါး
ဟိန္ဒူဘာသာတွင် နဂါးသည် အနှုတ်လက္ခဏာ ဆောင်သော သတ္တဝါဖြစ်ပြီး မြွေနဂါးယစ်ပူဇော် စတေးမှုနှင့် ဂဠုန်၏အစား ခံထိုက်သူများ အဖြစ် ဖော်ပြကြသည်။ ထို့အတူ ကျမ်းဂန်တွင် အလွန်အရေးပါသော ဇာတ်ကောင်များဖြစ်ကာ တခါတရံတွင် နတ်ဘုရားတို့၏ ဘက်တော်သားများလည်း ဖြစ်ကြ ပြန်သည်။ ဥပမာ နဂါးမင်းသား အနန္တ စကြာ (Ananta-Shesha)သည် မိမိကိုယ်ကို လူအသွင်ဖန်ဆင်း၍ ကောင်းသောဆံထုံး နှင့် သင်္ကန်း ဝတ်ဆင်က မြင့်မြတ်သော ရသေ့အကျင့်ကို ကျင့်၏။ ထိုအခါ ဗြဟ္မာမှ လွန်စွာ နှစ်သက်သဖြင့် ကမ္ဘာမြေကြီးအား သယ်ဆောင် ထမ်းပိုးရန် တာဝန်ပေး လိုက်သည် ဟုဆိုသည်။ နဂါးမင်းသားလည်း နဂါးအသွင်ဖြင့် တွင်းနက်ကြီး အတိုင်း မြေအဆုံးထိ ဆင်းကာ ကမ္ဘာကြီးအား ခေါင်းပေါ် တင်ထားလေသည်။ ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာပျက်သည့် အချိန်ကျရောက်တိုင်းတွင် ထိုနဂါးမှာ အသက်ဘေးမှ လွတ်ကင်းကာ အတိုင်းအဆမရှိ အသက်ရှည်သူ "အနန္တ" ဟူသောဘွဲ့ကို ရသည်ဟု ဆိုထားသည်။
မဟာဗြရတ္တကျမ်းတွင် ညီအစ်ကို ဝမ်းကွဲ တော်စပ်သူ နဂါးနှင့် ဂဠုန်တို့၏ ရန်ညှိး ဖွဲ့တည်ပုံ အားလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ဖန်ဆင်းရှင်ဗြဟ္မသည် ကမ္ဘာနှင့် သက်ရှိသက်မဲ့ တို့အားဖန်ဆင်းရာတွင် ကူညီရန် ရီရှိ(rishi)ခေါ် ပညာရှိကြီး၁၀ဦးအား ဦးစွာ ဖန်ဆင်း သည်။ ထို၁၀ဦးအနက် ကရှက်ပ(Kashyapa) မှာ တစ်ဦးအပါအဝင် ဖြစ်ပြီး ဗိနတ္တ (vinata) နှင့် ကဒရူ (kadru) ဟူသော ညီအမ တော်စပ်သူ မယားနှစ်ဦး ရှိသည်။ ဗိနတ္တမှာ ခွန်အားကြီးသော သားအနည်းငယ်သာ လိုချင်သူဖြစ်ပြီး၊ ကဒရူမှာ သားပေါင်း မြောက်မြားစွာကို တောင့်တသူဖြစ်သည်။ အချိန်တန်သော် ဗိနတ္တတွင် ဥနှစ်လုံးရ၍ နေနတ်သား နှင့်ဂဠုန်တို့ ပေါက်ဖွားလာကြသည်။ ကဒရူတွင် ဥပေါင်းတစ်ထောင်ရ၍ နဂါးများ ပေါက်ဖွားလာကြသည်။
ဂဠုန်၏မိခင် ဗိနတ္တသည် ညီမဖြစ်သူ ကဒရူနှင့် မိုက်မဲသော အလောင်းအစားပြုလုပ်ရာမှ ရှုံးနိမ့်ကာ ကျွန်အဖြစ်ရောက်ရှိ သွားသည်။ ထို့ကြောင့် ဂဠုန်မှ နဂါးတို့ထံ ချည်းကပ် ကာကျွန်အဖြစ်မှ မည့်သည့်အရာနှင့် ပြန်လည်ဝယ်ယူ ရမည်နည်းဟု မေးမြန်းရာ နတ်ပြည်ရှိ မသေဆေး ပျားရည်ကို ဆောင်ယူ ရမည်ဟု ဖြေသည်။ ဂဠုန်သည် နတ်ပျား ရည်ကို အခက်အခဲအမျိုးမျိုး ကျော်ဖြတ်၍ ဆောင်ယူအပြီး နဂါးတို့အား ပေးကာ မသောက်သုံးမှီ ပူဇော်မှု အခမ်းအနားပြုရန်ပါ လှည့်ဖြားတိုက်တွန်းသည်။ နဂါးတို့ ပူဇော်မှု ဆောင်ရွက်နေချိန် တွင်အိန္ဒြာသိကြားမှာ နတ်ပျားရည် အားပြန်လည် ဆောင်ယူသွားတော့သည်။ သို့သော် ပျားရည်အိုးမှ ဖိတ်စဉ်ကျ လာသော ပျားရည်စက် အကြွင်း အကျန် များမှာ မြက်ခင်းပြင် ပေါ်တွင် ကျန်ခဲ့ရာ နဂါးတို့ လျှာဖြင့်လျက် ရာမှ ထာ၀ရအသက်ကို ရလာသည် ဟုဆိုသည်။ ထိုသို့မြက်ကို လျက်ခြင်းကြောင့် မြက်ပင်တို့ဖြင့် ထိရှကာ လျှာနှစ်ခွ ဖြစ်ရသည် ဟုလည်း ဆိုထားသည်။
ဗုဒ္ဓကျမ်းဂန်လာ ကာဠနဂါး
သရေခေတ္တရာ၊ ဗိဿနိုး၊ ဟန်လင်းကြီး စသော ပျူနိုင်ငံများ ထွန်းကားခဲ့စဉ်ကပင် နဂါးရုပ်များ ရှိခဲ့သည်။ ပျူလူမျိုးတို့ ဝတ်ဆင်ခဲ့သော လက်ဝတ်တန်ဆာများတွင် နဂါးရုပ်များပါဝင်ပေသည်။ လက်ကောက်၊ ခြေကျင်း စသော ပန်းထိမ်လက်ရာများတွင် နဂါးခေါင်း၌ အချွန်အမောက်များ ပါရှိပြီး ကိုယ်ထည်တွင် ရွှေနန်းလိမ်များဖြင့် ကျစ်ကာ ဖော်ထားသည်။
တကောင်းခေတ် မင်းခမ်းတော် ပစ္စည်းများတွင် နဂါးကွမ်းအစ်၊ ကလပ်တို့အပြင် နဂါးရုပ်တုသည်လည်း ထီးသုံးနန်းသုံး အဆောင်အယောင်ပစ္စည်း တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။
ပုဂံခေတ်တွင် နဂါးစသော အနုပညာအရုပ်များသည် မြန်မာဆန်ပြီး မြန်မာဟန် ပေါ်လွင်လာသည်။ အင်းဝ၊ တောင်ငူ၊ ညောင်ရမ်း ခေတ်များတွင်လည်း တံကဲများနှင့် သာသနိက အဆောက်အဦများ၌ နဂါး၊ နယားရုပ်များဖြင့် မွမ်းမံမှုများ ပေါကြွယ်လာသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ်တွင် ကနုတ်ပန်းနှင့် ယှဉ်တွဲကာ နဂါးရုပ်များကို သစ်ထွင်းပန်းပုများ ထွင်းထုလာကြသည်။ ခေတ်အဆက်ဆက်မှ ဗုဒ္ဓရုပ်ပွား ဆင်းတုတော် ဘုဇင်္ဂါသန(မုစလိန္ဒာသန) ပုံတော်များတွင် နဂါးရုပ်တုများ သုံးခဲ့ကြသည်။ မုစလိန္ဒာအိုင်တွင် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ သီတင်းသုံးစဉ်က နဂါးမင်းက ပါးပျဉ်းမိုး၍ ထားပုံများကို ပြုလုပ် ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာ မြန်မာလူမျိုးတို့သည် နေ့နံအလိုက် ရုပ်ပုံရုပ်တုများ ထုလုပ်ခဲ့ရာ စနေနံကို နဂါးရုပ်ဖြင့် အမှတ်အသားပြုကြသည်။ မြန်မာတို့သည် နဂါးကြီး၏ ဦးခေါင်းလှည့်ပုံ`နဂါးလှည့်´ အယူအဆအရ သုံးလတစ်ကြိမ် ဦးခေါင်းပြုရာအရပ် ပြောင်းသည့် ယုံကြည်ချက်ဖြင့်
မြန်မာ့နက္ခတ်ပညာရှင်တို့ကလည်း ရောဟဏီနက္ခတ် နှင့် သွာတိနက္ခတ် တို့ကို မြွေဦးခေါင်း ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဇေဋ္ဌနက္ခတ်ကို နဂါးချက်ဟူ၍လည်းကောင်း ဖော်ညွှန်းကြသည်။ နဂါးသည် ဗေဒင်ပညာအရ စနေဂြိုဟ်၏ အမှတ်အသား ဖြစ်သည်။ ဂြိုဟ်သက် (၁၀)နှစ် ဖြစ်သည်။ အရပ်မျက်နှာမှာ အနောက်တောင် အရပ်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာဦးအစက မြွေနဂါးကို ကိုးကွယ်မှုရှိခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ဗုဒ္ဓသာသနာ မထွန်းကားမီ ပုဂံခေတ်ကြိုကာလ သက္ကရာဇ် (၂၇၉)ခုနှစ်၊ ပုဂံခေတ် တောင်သူကြီးမင်းလက်ထက်တွင် နဂါးကိုးကွယ်မှုရှိခဲ့သည်။ နဂါးရုပ်တုကြီးကို စိတ်တိုင်းကျ ထုလုပ်စေပြီး ကိုးကွယ်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။
အင်ဒိုနှင့်မလေးကျွန်းဆွယ်
နဂါးကို အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် နာဂါဟုခေါ်ပြီး၊ ဂျားဗားကျွန်းတွင် နိုဂိုဟုလည်း ခေါ်ကြသည်။ မလေးရှားသင်္ဘောသား ဒဏ္ဍာရီများတွင် နဂါးသည် ခေါင်းများစွာရှိသည် ဟုဆိုသည်။ မလေးရှားနိုင်ငံ ပါဟန်း(Pahang)ပြည်နည်ရှိ Chinniရေကန်ကြီးတွင် သီရိဂုမာမ်(Sri Gumum) အမည်ရှိ နဂါး နေထိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံရှိ ကိုမိုဒို၊ ရင်ကာ၊ ဖလောရက်စ် နှင့် ဂီလီမိုတန်း နှင့် ပါဒါကျွန်းများပေါ်တွင် နေထိုင် ကျက်စားသော အဆိပ်အလွန်ပြင်းထန်သည့် ဖွတ်ကြီးတစ်မျိုးကိုလည်း ကိုမိုဒိုနဂါးဟု ခေါ်သည်။ ထိုဖွတ်များကိုတိရိစ္ဆာန်ရုံနှင့်ထိန်းသိမ်းရေးခြံများတွင်အလွယ်တကူ မြင်တွေ့နိုင်သည်။
အိန္ဒိယ
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် နဂါးသည် မြစ်၊ချောင်း၊ အင်းအိုင် နှင့် ရေတွင်း၊ ရေကန် များကို စောင့်ကြပ်သည်ဟု အယူရှိကြသည်။ ထို့အပြင် မိုးခေါ်ပေးသူများ လည်းဖြစ်သဖြင့် ကောက်ပဲသီးနှံများ ကိုအထွက်တိုးစေသူ ဟုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။ သို့သော် ရေကြီး၊ ရေလျံခြင်း စသည့် သဘာ၀ ဘေးအန္တရာယ်များပါ ဆောင်ယူတတ်သည် ဟုလည်း ဆိုသည်။ ဒဏ္ဍာရီများ အရ နဂါးတို့မှာ လူသားတို့ မရိုမသေ ပြုသော အခါတွင်သာ အမျက်ထွက် တတ်ကြသည်။ အိန္ဒိယတောင်ပိုင်းတွင် သီးနှံများအောင်မြင်ရန်နှင့် ကြီးပွား တိုးတက်စေရန် နဂါးမန္တလ (Nagamandala) ဟူသော နဂါးပူဇော်ပွဲ များကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။
ကမ္ဘောဒီးယား
ခမာဘာသာဖြင့် နဂါးကို (neak) ဟုခေါ်ကြပြီး ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာအတွင်းတွင် နဂါးပြည် ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ နဂါးမင်းသမီးနှင့် ဗြဟ္မဏလုလင်တို့ ပေါင်းဖက်၍ ခမာလူမျိုးများ မွေးဖွားလာသောကြောင့် နဂါးအနွယ်များ ဖြစ်ကြသည်ဟုလည်း ယနေ့တိုင် ဆိုကြသည်။ အန်ကောဝတ် ကဲ့သို့ ဘုရားများတွင် ခေါင်းခုနှစ်လုံးပါ နဂါး ရုပ်တုများ တွေ့ရပြီး နဂါးမျိုးနွယ်ခုနှစ်မျိုးသာမက သက်တန့်ရောင်စဉ် ခုနှစ်သွယ်ကိုလည်း ကိုယ်စားပြုသည် ဟုဆိုသည်။ ကမ္ဘောဒီးယား နဂါး ယုံကြည် မှုများတွင် ခေါင်းမဂဏန်း အရေအတွက် ရှိသော နဂါးမှာ အဖိုဓာတ် ဆောင်ပြီး ခေါင်းစုံဂဏန်း အရေအတွက် ရှိသော နဂါးမှာ အမဓာတ် ဆောင်သည်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
မဲခေါင်ဒေသ
မဲခေါင်မြစ် တစ်လျှောက်ရှိ လာအိုနှင့်ထိုင်း လူမျိုးများတွင်လည်း ရိုးရာ နဂါးယုံကြည်မှု ပေါင်းများစွာ ရှိကြသည်။ ထိုဒေသ ခံများသည် မြစ်ချောင်းများအား နဂါးမင်း ပိုင်စိုးသည် ဟုယုံကြည် သောကြောင့် အထွဋ်အမြတ် ထားကြသည်။ နှစ်စဉ် ငါးနှင့်လှေသင်္ဘော လုပ်ငန်းများ လုပ်ကို်င်သော ကျေးရွာများတွင် အစဉ်အလာအရ နဂါးပူဇော်ပွဲ များကျင်းပ လေ့ရှိပြီး ရေလမ်းခရီးအား ဘေးအန္တရာယ် ကင်းရှင်းစေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
အနောက်တိုင်းအယူအဆ
အနောက်တိုင်းအယူအဆတွင်လည်း နဂါးရှိခဲ့သည်။ ရှေးယခင်အချိန်က နဂါးနှင့်လူတို့တိုက်ပွဲများဖြစ်ခဲ့ခြင်းနှင့် နဂါးစီးသူရဲကောင်းများအကြောင်း ဒဏ္ဍာရီများရှိသည်။ အနောက်တိုင်းအယူအဆအရ နဂါး၏ပုံသဏ္ဌန်မှာ ကြီးမားသော ဒိုင်နိုဆောကဲ့သို့ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် အတောင်ပံပါဝင်သည်။
ဆင်ဦးရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ဆင်ဦးရွာ (Sinu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ အင်ရောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၅၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ရောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၁ ဦး၊ မ ၁၀၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နဂါး
အနောက်တိုင်းအယူအဆ
မြန်မာအယူအဆတွင် နဂါးပုံသဏ္ဍန်ကို မြွေခန္ဓာကိုယ်နှင့် ဦးခေါင်းတွင်အမောက်ပါရှိပြီး အမြီးမှာ ငါးကဲ့သို့ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည် … နဂါးရုပ်တုများပြုလုပ်ရာတွင်ပင် ထိုကဲ့သို့ပြုလုပ်ကြသည်။
နဂါးများသည် မီးမှုတ်နိုင်ခြင်း အမြုတေပိုင်ဆိုင်ခြင်း အဆိပ်ပြင်းခြင်း မျက်စောင်းထိုးလျှင် အရာဝတ္ထုများပြာကျနိုင်ခြင်းစသည့် အစွမ်းများရှိသည်ဟု အရှေ့တိုင်းတွင်သာမက အနောက်တိုင်းတွင်ပါယူဆကြသည်။
ပိတောက်ခြုံရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ပိတောက်ခြုံရွာ (Pitaukchon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ အင်းဘဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၈၀၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သူရိယမင်းဆက်
ပူရာဏ (ပူရဏ်) ကျမ်း (သို့) စာပေအရ သူရိယမင်းဆက် (သို့) နေမင်းဆက် (Solar dynasty or the Ikshvaku dynasty) ကို ဒဏ္ဍာရီလာဘုရင် ဣက္ခာကု (Ikshvaku) က တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသည်။ ဤမင်းဆက်ကို (သူရိယဝံသ) ဟူ၍လည်း သိကြပြီး အနက်မှာ "နေမှဆင်းသက်လာသူများ" ဖြစ်သည်။ စန္ဒမင်းဆက် (Lunar dynasty) နှင့်တကွ နေမင်းဆက်သည် ဇာတ်မျိုးနွယ်လေးခုမှ  ခတ္တိယမျိုးနွယ် (Kshatriya)  ဖြစ်သည်။ ရာမ သည် ဤဣက္ခာကုမင်းဆက် မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ဂျိမ်းကျမ်းစာများအရ တိရံတ္တံကရ (ဂျိမ်းဘုရားရှင်) ပေါင်း (၂၄) ဆူမှ (၂၂) ဆူသည် ဤမင်းဆက်အနွယ်များဖြစ်သည်။ ရိရှာဘ (Rishabha) သည် ဂျိမ်းဘာသာ၏ ပထမဆုံးဘုရားဖြစ်သည်။ ဗုဒ္ဓကျမ်းစားများအရ ဂေါတမဗုဒ္ဓ သည်လည်း ဤမင်းဆက်မျိုးရိုးမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ဆိုကြသည်။ မဇ္ဈိမဒေသမှ နောက်ပိုင်းမင်းဆက်များစွာသည်လည်း သူရိယဝံသ နောက်ခံဖြစ်ကြသည်ဟူ၍ ဆိုကြပေသည်။
ဟိန္ဒူ ပူရဏ်ကျမ်းများကျမ်းများတွင် သုဒ္ဓေါဒနမင်း၊ ဂေါတမဗုဒ္ဓနှင့် ရာဟုလာတို့သည် ဤဣက္ခာကု မင်းဆက်နွယ်ဝင်ဟု ဖော်ပြကြသော်လည်း ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာအရ ဣက္ခာကုတို့၏ ဘိုးဘေးသည် မဟာသမ္မတဟူ၍ ပြဆိုကြသည်။
ပြင်းအိုင်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ပြင်းအိုင်ရွာ (Pyinaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ပြင်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြင်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၆ ဦး၊ မ ၅၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မံဂေါ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
မံဂေါ်ရွာ(Mangaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မံမော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံမော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃ ဦး၊ မ ၁၇၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟပ္ဖလသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတို့အား ဤသာသနာတော်၌ ရဟန်းသည် ဆန္ဒကိုမှီ၍ဖြစ်သောသမာဓိ အားထုတ်မှုအထူးကို ပြုပြင်စီရင်သောလုံ့လနှင့်ပြည့်စုံသော ဣဒ္ဓိပါဒ်ကိုပွားများ၏၊ ဤသို့ပွားများသည် ရှိသော် ငါ၏ဆန္ဒသည် အလွန်လည်းမတွန့်ဆုတ်၊ အလွန်လည်းမတက်ကြွလိမ့်လတ္တံ့။ အတွင်း၌လည်းမကြုံ -အပ၌လည်းမပျံ့လွင့်လိမ့်လတ္တံ့။ ရှေ့အဖို့နောက်အဖို့၊ အောက်အဖို့-အထက်အဖို့၊ နေ့အဖို့-ညဉ့်အဖို့တို့၌ အမှတ်သညာရှိသည်ဖြစ်၍ နေ၏။ ဤသို့မြှေးယှက်ခြင်းမရှိသော ပွင့်လင်းသောစိတ်ဖြင့် အရောင်အလင်းရှိလာ အောင် စိတ်ကိုပွားများ၏။ ဤအတူ ဝီရိယကိုမှီ၍ဖြစ်သော သမာဓိ အားထုတ်ခြင်းအထူးဖြစ်အောင် ပြုပြင်စီရင်သောလုံ့လနှင့်ပြည့်စုံသော ဣဒ္ဓိပါဒ်ကိုပွားများ၏။ စိတ်ကိုမှီ၍ဖြစ်သော ဝီမံသကိုမှီ၍ဖြစ်သောသမာဓိ အားထုတ်ခြင်းအထူးဖြစ်အောင် ပြုပြင်စီရင်သော လုံ့လနှင့်ပြည့်စုံသော ဣဒ္ဓိပါဒ်ကိုပွားများ၏။ ... စိတ်ကိုပွားများ၏။ ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ဤသို့ ပွားများအပေါ် အကြိမ်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် များသော အကျိုးရှိ၏။ အာနိသင်ကြီးမား၏။
ရဟန်းတို့ ရဟန်းသည် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ဆိုအပ်ပြီးသောနည်းဖြင့် ပွားများအပ်ကုန်သည်ရှိသော် ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်ကုန်သည်ရှိသော် များပြားသော တန်ခိုးဖန်ဆင်းခြင်းကိုပြီးစေ၏။ ဗြဟ္မာပြည်တိုင်အောင် ကိုယ်ဖြင့် မိမိအလိုအတိုင်းဖြစ်စေနိုင်၏။
မော်ရိုကိုနိုင်ငံ
မော်ရိုကိုနိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ ကင်းဒမ်းအော့ဖ် မော်ရိုကို ဖြစ်ပြီး အာဖရိကမြောက်ပိုင်းတွင် ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၃၆ သန်းကျော် ရှိပြီး ဧရိယာ စတုရန်းကီလိုမီတာ ၇၁၀,၈၅၀ ကီလိုမီတာရှိသည်။ အနောက်ဆဟာရရှိ အငြင်းပွားနေဆဲ နယ်မြေကိုလည်း မော်ရိုကိုမှပင် အုပ်ချုပ်သည်။ တူနီးရှားနိုင်ငံ၊ အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ မော်ရီတေးနီးယားနိုင်ငံ နှင့် လစ်ဗျားနိုင်ငံတို့ ပါဝင်သော မာဂရက်ဘ် ဒေသ၏ တစိတ်တပိုင်းဖြစ်ပြီး ထိုနိုင်ငံများနှင့် ယဉ်ကျေးမှု၊ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ဘာသာစကား ဆက်နွယ်ပတ်သက်နေမှုများ ရှိသည်။
မော်ရိုကိုနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက် အနောက် မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိ၍ စူလတန်ဘုရင်အုပ်စိုးသော နိုင်ငံဖြစ်၏၊ များမကြာမီ နှစ်များကမှ အချုပ်အခြာအာဏာကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့လေသည်။ မော်ရိုကို နိုင်ငံကို အာရဗီဘာသာဖြင့် အယ်လမာဂရစ်အယ်လတ်ကဆားဟူ၍ ခေါ်ကာ အနောက်အစွန်းဖျားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မော်ရိုကိုနိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက်နှင့် အလွန်နီးကပ်သည်။ မော်ရိုကိုနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက် ထိပ်ဖျားသည် စပိန်နိုင်ငံနှင့် ၉ မိုင် မျှသာ ရေလက်ကြားဖြင့် ခြားလျက်ရှိပေသည်။ နယ်နိမိတ်အားဖြင့်သော်ကား မော်ရိုကိုနိုင်ငံသည် မြောက်ဘက်တွင် မြေထဲပင်လယ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အရှေ့နှင့် တောင်ဘက်တွင် အယ်လဂျီးရီးယားနိုင်ငံဖြင့် လည်းကောင်း၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ရီအိုသေအိုးရိုဒေသဖြင့်လည်းကောင်း၊ အနောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာဖြင့်လည်းကောင်း ပတ်ရံလျက်ရှိ၏။ မော်ရိုကိုနိုင်ငံ၏ မြို့တော်မှာ ရာဗတ်မြို့ဖြစ်၏။ အခြားမြို့ကြီးများကား တေတွန်း၊ တန်ဂျီးယား၊ ကာဆာဗလန်ကာ၊ ဖက်ဇ၊ မက်ကနက်၊ ဆာဖီ၊ ဥဂျဒါအစရှိသည်တို့ဖြစ်၏။ မော်ရိုကို နိုင်ငံသည် အချက်အချာနေရာတွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် ကမ္ဘာတွင် အရေးပါအရာ ရောက်လေသည်။
မြေမျက်နှာပြင်အားဖြင့် မော်ရိုကိုနိုင်ငံသည် တောင်ထူထပ်သည်။ အတ္တလတ်တောင်တန်းသည် အနောက်ဘက်မှ အရှေ့ဘက်သို့ သွယ်တန်းလျက်ရှိ၏။ ထို့ပြင် မြေထဲပင်လယ်ကမ်းခြေနှင့် အနည်းငယ်သာ ကွာဝေးသော အတွင်းဘက်၌ အခြားတောင်တန်းတစ်ခု ရှိသေးသည်။ ဤတောင်တန်းကြီးနှစ်ခု စပ်ကြား အတ္တလန္တိတ် ကမ်းခြေတွင် မြေဩဇာကောင်းသည့် မြေပြန့်ရှိ၍ ယင်းမြေပြန့်မှာ အချို့ နေရာများတွင် တောင် ကြားများဖြင့် ဖြတ်လျက်ရှိ၏။ မော်ရိုကိုနိုင်ငံတွင် မြစ်ပေါများသော်လည်း တောင်ဘက်သို့ စီးဝင်ရာ၌ သဲကန္တာရ ရှိသောကြောင့် ခန်းခြောက်သွားသဖြင့် မြစ်များမှာ တို၏။
ထင်ရှားသည့် မြစ်များကား မြောက်ဘက်တွင်မူးလူးယာဖြစ်၍ အခြားမြစ်တို့ကား ဂါးဂစ်နှင့် ဂရာတို့ဖြစ်၏။ ယင်းမြစ်တို့သည် နွေရာသီတွင် လုံးဝဆိုသလို ခန်းခြောက်ကုန်၏။ အင်းအိုင်များလည်း နွေရာသီတွင် ခန်းခြောက်ကုန်၏။ ကောက်ပင်များကို ခန်းသွားသော အင်းအိုင်များတွင် စိုက်ပျိုးကြသည်။
အတ္တလတ်တောင်တန်း၏ အနောက်ဘက်ရှိ ဒေသ၌ အသင့် အတင့် သာယာသော ရာသီ ဥတုရှိ၏။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး ပင်လယ်မှ လေပြည်များ တိုက်ခတ်သဖြင့် အအေးဓာတ်ရသည်။ အရှေ့ဘက်ကုန်းလျှောသည် အေးမြ၍ ဆောင်းရာသီတွင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် အေးသည်။ သို့သော် မြေပြန့် ဒေသနှင့် သဲကန္တာရဖြစ်သော အပိုင်းသည် နွေရာသီတွင် မခံမရပ်နိုင်အောင် ပူပြင်းသည်။
မြို့ကြီး ပြကြီးများတွင် ခေတ်မှီ တိုးတက်လျက်ရှိသော်လည်း မော်ရိုကိုနိုင်ငံတွင် နေထိုင်သူအများမှာ စရိုက်အားဖြင့် ခပ်ရိုင်းရိုင်း ခပ်ကြမ်းကြမ်း ဖြစ်သော ဗာဗာလူမျိုးစု ဖြစ်၏။ မြေပြန့်ပိုင်းနှင့် သဲကန္တာရပိုင်းတွင် အာရပ်နှင့် မူးဝါးလူမျိုးတို့ နေထိုင်ကြ သည်။ ဥရောပတိုက်သားတို့၏ အုပ်ထိန်းခြင်း ခံခဲ့ရသည့် ဒေသဖြစ်သည့် အလျောက် ဥရောပတိုက်သား ဦးရေလည်း အသင့် အတင့်ရှိသည်။ မော်ရိုကိုနိုင်ငံ၏ အယူဝါဒမှာ အစ္စလာမ်အယူဝါဒဖြစ်၏။ မော်ရိုကိုနိုင်ငံရှိ အချို့မြို့များတွင် ဂျူးလူမျိုးများရှိသည်။
မြို့ကြီးများမှအပ မော်ရိုကိုနိုင်ငံတွင် နေထိုင်သူတို့မှာ သိုးထိန်း၊ နွားထိန်းတို့ ဖြစ်လျက် သိုးမွေး၊ ဆိတ်မွေး၊ လျှော်ပင်များဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော တဲများတွင် နေထိုင်ကြသည်။ လယ်သမားတို့သည် ရွှံ့ဖြင့် ပြုလုပ်သော အိမ်များတွင် နေထိုင်ကြ၏။
သို့အားဖြင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးသည် အရေးပါသော လုပ်ငန်းဖြစ်၍ ထွက်ကုန်ပစ္စည်းတို့ကား သံလွင်သီး၊ လိမ္မော်သီး၊ ရှောက်သီး၊ စွန်ပလွံသီးစသော အသီးများ၊ ဂျုံ၊ မုယော စပါးတို့ဖြစ်ကာ ဗာဒမ်သီးလည်း အမြောက်အမြား ထွက်၏။ ကျွဲ၊ နွား၊ သိုး၊ ဆိတ် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းလည်း တိုးတက်လျက်ရှိ၏။ ကမ်းခြေဖက်တွင် တံငါလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်လေရာ ဆာဖီမြို့သည် ဆာဒင်းငါး အများဆုံးထွက်ရာ ဆိပ်ကမ်းဖြစ်ပေသည်။ အတ္တလတ်တောင်၏ အလယ်ပိုင်းရှိ မြေပြန့်တွင် ဆည်မြောင်းများနှင့် ရေအားသုံးလျှပ်စစ်ဓာတ် လုပ်ငန်းများကြောင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ တိုးတက်လျက်ရှိ၏။
လယ်ယာ စိုက်ပျိုးရေးအပြင် ယခုအခါ မြေပြန့်ဒေသတွင် စက်ရုံများ ပေါ်ထွန်းလျက်ရှိကာ ယင်းစက်ရုံများမှ ဓာတ်သတ္ထုများ၊ အထည်အလိပ်များ၊ စည်သွတ်အစားအစာများ အစရှိသည်တို့ ထွက်သည်၊ မော်ရိုကိုနိုင်ငံမှ သားရေပစ္စည်းများသည် ကမ္ဘာတွင် ထင်ရှားပေသည်။ မော်ရိုကိုနိုင်ငံမှ ထွက်သော ဓာတ်သတ္တုတို့ကား ဖော့စဖိတ်၊ အန်သရာစိုက် ကျောက်မီးသွေး၊ သံ၊ ကိုဗော့၊ မန်ဂနိ၊ မိုလစ်ဒီနမ်၊ ကြေးနီ၊ သံဖြူ၊ ခဲ၊ သွပ် တို့ဖြစ်၍ သစ်တောထွက် ပစ္စည်းတို့မှာ ဖော့၊ အိမ် ဆောက်လုပ်ရန် သစ်များနှင့် အိမ်ထောင် ပရိဘောဂ အတွက် သစ်တို့ဖြစ်၏။
မော်ရိုကိုနိုင်ငံ၏ သမိုင်းကို ပြန်လည်သုံးသပ်လျှင် မော်ရိုကိုနိုင်ငံသည် ရှေးရောမ အင်ပိုင်ယာ လက်အောက်ခံ မော်ရီတေးနီယားတွင် ပါဝင်ခဲ့သော နယ်တစ်ခုဖြစ်၏။
သို့အားဖြင့် မော်ရိုကိုသည် အချုပ်အခြာ အာဏာကို ဆုံးရှုံးရလေသည်။ လွတ်လပ်ရေး မရမီက မော်ရိုကိုပြည်ကို စူလတန်ဘုရင် အုပ်စိုးသည်ဟု ဆိုရငြားလည်း တကယ်တမ်း အာဏာပိုင်သည်ကားမဟုတ်ပေ။ အယူဝါဒရေးဆိုင်ရာတွင် အထွတ်အထိပ်အာဏာပိုင်သောကြောင့်သာလျှင် သူ၏တိုင်းပြည် တွင် အာဏာ လွှမ်းမိုးနေခြင်း ဖြစ်၏။ ပြင်သစ်နယ်တွင် ပြင်သစ်ကိုယ်စားလှယ်တော်သည် နိုင်ငံခြား ဆက်သွယ်ရေးကို ကြိုးကိုင်၏။ စပိန်နယ်တွင်လည်း စပိန်အစိုးရ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ကယ်လီဖာတစ်ဦးကို ထားရာ၌ မိမိအလိုရှိသူကို ရွေးပိုင်ခွင့် ရှိသည်ဟု ဆိုရသော်လည်း စပိန်အစိုးရတင်ပြသော ကယ်လီဖာနှစ်ဦးအနက် တစ်ဦးကိုရွေးချယ်ရခြင်းဖြစ်၏။
စင်စစ်မူကား စပိန်နယ်တွင် စပိန်ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီးကသာလျှင် လွှမ်းမိုးအုပ်ချုပ်နေခဲ့လေသည်။ ဤသို့ မော်ရိုကိုတွင် မျက်နှာဖြူ တိုင်းတစ်ပါးသားတို့ လာရောက်ခြယ်လှယ်နိုင်သည်မှာ စူလတန်ဘုရင်နှင့်လက်အောက်ခံများ အုပ်ချုပ်ရေး ညံ့ဖျင်းမှုကြောင့်ဟု ဆိုရပေမည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ရစ်ဖီယန် လူမျိုးစုတို့က မျက်နှာဖြူအစိုးရကို တော်လှန်ပုန်ကန်သော်လည်း မအောင်မြင်ဘဲ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သူ အဗ္ဗဒယ်ကာရင်သာလျှင် ပြည်နှင်ဒဏ် ခံခဲ့ရ၏။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် ပြင်သစ်နိုင်ငံတို့သည် တန်ဂျီးယားကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ နယ်အဖြစ် သဘောတူ သတ်မှတ်ကြလေသည်။
၁၉၄၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှနှင့် အမေရိကန်ခေါင်းဆောင်သော တပ်များသည် မော်ရိုကိုပြည်သို့ အတ္တလန္တိတ်ကမ်းခြေဖက်မှ တက်ရောက်ခဲ့၏။ အမေရိကန်တပ်များသည် မော်ရိုကိုပြည်ကို ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းခဲ့လေသည်။ ယင်းသည့်နောက်တွင် မော်ရိုကို ပြည်သည် အာဖရိကတိုက်၌ မဟာမိတ်တို့၏ အခြေခံစခန်း ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ် နိုင်ငံ၏ အခြေခံ ဥပဒေအရ မော်ရိုကိုသည် ပြင်သစ် ပြည်ထောင်စုတွင် ပါဝင်သော အဖွဲ့ဝင် ပြည်တစ်ခု ဖြစ်လာ၏။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုနှင့် ပြင်သစ် နိုင်ငံတို့သည် ဥရောပတိုက် အနောက်ဘက် ကာကွယ်ရေးအတွက် လေတပ်စခန်းများကို မော်ရိုကိုတွင် တည်ဆောက်ရန် ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် သဘောတူကြလေသည်။
ပြင်သစ်အုပ်ထိန်းခံ မော်ရိုကိုပြည်သည် ပြင်သစ်တို့ လက်အောက်တွင် မငြိမ်မသက်ဖြစ်ကာ အစဉ်လိုပင် ပုန်ကန်ထကြွမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ပေသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့သည် စူလတန် ဘုရင် ဆီဒီ ဗင်ယူဆွတ်ကို နယ်နှင်လိုက်လေည်။ သူ၏ နေရာတွင် သူ၏ ဦးရီးတော် မဟာမက်ဗင် အာရာဖာကို နန်းတင်သည်။ ဦးရီးတော်မှာ ပြင်သစ်တို့ကို လိုလားသူဖြစ်၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ တိုင်းပြည်တွင် ဆူပူထကြွမှုများ ပေါ်ပေါက်လာပြန်၏။ မော်ရိုကိုမျိုးချစ်အဖွဲ့က လွတ်လပ်ရေးပေးရန်နှင့် စူလတန်ဘုရင် ဟောင်းကို ပြန်လည်နန်းတင်ရန် တောင်းဆိုကြလေသည်။
ဤသို့ ဆန္ဒပြပွဲများ အဓိကရုဏ်းများတွင် တိုင်းသူ ပြည်သားထောင်ပေါင်းများစွာ သေကြေကြရလေသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်တို့သည် စူလတန်ဘုရင်ဟောင်းကို ပြန်လည်နန်းတင်၏။ စူလတန်ဘုရင်သည်စီ အင်ဗာရက်ဗက်ကိုင်ကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်၍ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို ရေးဆွဲရန်လည်းကောင်း၊ ဒီမိုကရေစီ အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းရန်လည်းကောင်း အာဏာနှင်းအပ်လေသည်။ ပြင်သစ်အစိုးရ ကိုယ်စား လှယ်တော်သည် မော်ရိုကိုတွင် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံဖြစ်သည့် အချိန်အထိ နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီး ဖြစ်၏။ မော်ရိုကိုသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် အချုပ်အချာအာဏာပိုင်လွတ်လပ်သော မော်ရိုကိုနိုင်ငံအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိ သည်။ စပိန်အစိုးရသည်လည်း ပြင်သစ်တို့၏ လမ်းစဉ်ကို လိုက်လျက် စပိန်အုပ်ထိန်းနယ်ကို ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့တွင် လက်လွှတ်လိုက်လေသည်။ ဆီဒီ ဗင်ယူဆွတ်သည် ပဉ္စမ မဟာမက် ဘုရင်အဖြစ် နန်းတက်သည်။ ဘုရင်သည် တန်ဂျီးယားနယ်ကို မိုရော့ကိုပိုင်နယ်အဖြစ် ပြန်လည် တောင်းခံယူလျက် ယင်းဒေသတွင် ဘုရင်ခံတစ်ဦးကို ခန့်အပ်လေသည်။ မိုရော့ကို နိုင်ငံသည် ၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင် ကုလသမဂ္ဂတွင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးအဖြစ် ဝင်ရောက်သည်။
၁၉၆၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် မဟာမက်ဘုရင် နတ်ရွာစံသဖြင့် အိမ်ရှေ့နန်းလျာ မူလေဟာဆန်က ထီးနန်း ဆက်ခံ လေသည်။
​ရေချိုကြီးရွာ၊ ကျွန်းလျှားကြီး
ရေချိုကြီးရွာ၊ ကျွန်းလျှားကြီး
မောင်းဒီးရွာ၊ မောင်းဒီး
မောင်းဒီးရွာ၊ မောင်းဒီး
ဘိုးရရွာ၊ ကျုံပေါ်
ဘိုးရရွာ၊ ကျုံပေါ်
ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၅
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ ကဏ္ဍ:၂၀၀၅
2005
လွယ်ဝိန်းရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
လွယ်ဝိန်းရွာ (Loiwein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ လွယ်ဝိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၂၉ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှာမောင်းချေရွာ၊ ငွေတွင်းတူး
နှာမောင်းချေရွာ၊ ငွေတွင်းတူး
မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ
မိုဇမ်ဘစ်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ မိုဇမ်ဘစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အာဖရိက အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၊ မြောက်ဘက်တွန် တန်ဇန်းနီးယားနိုင်ငံ၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် မာလဝီနိုင်ငံ နှင့် ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဇင်ဘာဘွေနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ဆွာဇီလန်နိုင်ငံ နှင့် တောင်အာဖရိကနိုင်ငံ တို့က ဝန်းရံလျက် ရှိသည်။ မြို့တော်မှာ မာပူတိုမြို့ဖြစ်ပြီး ယခင်က လောရန်ကို မာကွက်စ် ဟု ခေါ်ကြသည်။
ဝါးချောင်းရွာ၊ မောင်းဒီး
ဝါးချောင်းရွာ၊ မောင်းဒီး
ပဒီပေါပမသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သော အာနာပါနဿတိဘာဝနာ၏ အကျိုးအာနိသင်ကြီးမားပုံ, ပွားများသည့်နေရာ, ကိုယ်ခန္ဓာအနေအထား ပွားများပုံ, အလောင်းတော်ဘဝ၌ ဤအာနာပါနဿတိဘာဝနာကို ပွားများခြင်းကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာနှင့် မျက်စိတို့ မပင်မပန်းဘဲ ဘုရားဖြစ်တော်မူခဲ့ပုံ အာနာပါနဿတိဘာဝနာ၏ အကျိုးကျေးဇူးများ, ဝေဒနာနုပဿနာရှုပုံ, ဆီမီးခွက်ဥပမာဖြင့် ဝေဒနာရှုပုံ, ကိလေသာအပူမီးတောက်များ ငြိမ်းပျောက်သွားပုံတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
ဗဟိုပြင်ရွာသစ်ရွာ
ဗဟိုပြင်ရွာသစ်ရွာ
ပျဉ်းချောင်းရွာ၊ ပြင်ချောင်း
ပျဉ်းချောင်းရွာ၊ ပြင်ချောင်း
လွယ်မော (မြောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လွယ်မော (မြောက်)ရွာ (Loimaw (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘွေဒူးရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်ဆွယ်ရွာ၊ ဂေါ့မော
ရှင်ဆွယ်ရွာ(Shinswei)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ဂေါ့မောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၄၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂေါ့မောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၂ ဦး၊ မ ၇၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၅၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်လာရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
နမ့်လာရွာ (Namlar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ လွယ်ဝိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၃၁ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရိဋ္ဌသုတ်
ဘုရားရှင်က အရိဋ္ဌရဟန်းအား အာနာပါနဿတိကမ္မဋ္ဌာန်းကို အကျယ်အားဖြင့် အပြည့်အစုံ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဋီကာ၌ -နောနှင့် နနိပါတ်နှစ်မျိုး ပုစ္ဆာဇောတကအားဖြင့် တူကြောင်းဖွင့်ပြထား၏။
လိပ်ကျွန်းရွာ၊ လိပ်ကျွန်း
လိပ်ကျွန်းရွာ၊ လိပ်ကျွန်း
ကျောင်းစုရွာ၊ မောင်းဒီး
ကျောင်းစုရွာ၊ မောင်းဒီး
ဆားတောင်နီရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ဆားတောင်နီရွာ (Sartaungni)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ အင်းဘဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၉၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိုင်သေရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
စိုင်သေရွာ (Saingthay)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ရွာသီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၄၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ဘဏ်များစာရင်း (မြန်မာနိုင်ငံ)
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်းဘဏ်ခွဲ ၂၇ ခုနှင့် နိုင်ငံခြားဘဏ်ခွဲ ၁၃ ခု ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဘဏ်များ ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ဘဏ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကုမ္ပဏီများ
ကျားဂေါင်းရွာ၊ သစ်ဖြူ
ကျားဂေါင်းရွာ၊ သစ်ဖြူ
ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၆
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ ကဏ္ဍ:၂၀၀၆
ဆယ်လယ်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ဆယ်လယ်ရွာ (Selel)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ပြင်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပြင်းအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၆ ဦး၊ မ ၅၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၄၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စောဥမ္မာ (ပင်းယ)
ပင်းယခေတ်နောက်ဆုံးမင်း ဥဇနာပြောင်၏ မိဖုရားဖြစ်သော စောဥမ္မာသည် အင်းဝခေတ်ဦးတွင် လှပခြင်းဖြင့် ကျော်ဇောပါသည်။ ပင်းယအား သတိုးမင်းဖျားအောင်မြင်လျှင် စောဥမ္မာအား မိဖုရားအဖြစ် ဆက်လက်ထားသည်။ နန်းသက်သုံးနှစ်အရောက်တွင် စကုစား သိင်္ဂဗိုလ်အား သွားရောက်နှိမ်နှင်းသည့် သတိုးမင်းဖျား ကျောက်ရောဂါဖြင့် လွန်သည်။ အနာသည်းနေချိန်တွင် မိမိ၏ မိဖုရားအား နှမြောပြန်သဖြင့် အတွင်းသင်းမှူး ငနုအား ခေါ်ကာ "ငါကား နေရတော့မည်မဟုတ်၊ ငါမရှိလျှင် ငါ့မိဖုရားအား သူတို့သိမ်းပိုက်မည်ကို ငါနှမြောလှသည်။ ဒါ့ကြောင့် မောင်မင်းသွားကာ မိဖုရားအား သုတ်သင်ချေ။" ဟုမိန့်သည်။
ငနုလည်း အင်းဝရောက်ပြီး နန်းတွင်းသို့ဝင်ကာ မိဖုရားအား လျှောက်သည်။ မိဖုရားလည်း အကြံထုတ်ကာ " ငနု၊ နင်ယောက်ျား မဟုတ်သလော။" ဟုဆိုပြီး နှစ်ဦးသား စိတ်ညီသဖြင့် ကန့်ကွက်ရန်ကြံသည့် အထိန်းတော်သမီးအား သတ်ကာ စစ်ကိုင်းသို့ ကူးလေသည်။ စစ်ကိုင်းတွင် ငနုနှင့် စောဥမ္မာတို့ ခုနှစ်လတာမျှ တစ်ထီးတစ်နန်းနေလေသည်။
ထိုအချိန်တွင် အင်းဝနန်းတွင် စိုးစံနေသည့် မင်းကြီးစွာစော်ကဲက ငနု၏ အစ်ကို ရာဇသကြံဘွဲ့ခံ ငမောက်အားခေါ်ကာ "မိဖုရားကို ယူ၍ စစ်ကိုင်းတွင် တစ်ထီးတစ်နန်းနေသာ ငနုအား ဥပါယ်တံမျဉ်ဖြင့် ဖမ်းခေါ်လာချေ။ ရလျှင် စောဥမ္မာနှင့် စုံဖက်ပေးမည်၊ ဝါးရင်းတုတ်ရွာနှင့် တောင်ပြုန်းနယ်ကိုလည်း ပေးမည်" ဟုမိန့်သဖြင့် ငမောက်လည်း စစ်ကိုင်းဖက်သို့ ကူးသည်။ စစ်ကိုင်းရောက်လျှင် ကမ်းမှနေ၍ "ငါ့ညီမင်းဖြစ်ပြီဆိုလို့ ငါလာသည်။ ငါအတော်နေမကောင်း၊ ငါ့ညီလာခဲ့ပါ။" ဟုလူလွတ်ခေါ်သည်။ ငနုလာ၍ လှေပေါ်ရောက်သော် လှေကြိုးဖြတ်၍ ကမ်းမှခွာကာ အင်းဝဘက်သို့ ကူးသည်။ "နင့်အမိဖက်ကလည်း မင်းမျိုးမဟုတ်၊ အဖဖက်ကလည်း မင်းမျိုးမဟုတ်၊ နင် သယ် ဘုရင်ဖြစ်ချင်သလော။" ဟု ကြိမ်းကာ ငနုအား သံခြေချင်းနှင့် ထားသည်။ ထို့နောက် ကတိအတိုင်း ငမောက်အား ဝါးရင်းတုတ်နယ်စားအဖြစ်ခန့်ကာ စောဥမ္မာနှင့် စုံဖက်ပေးသည်။
ကဏ္ဍ:အင်းဝခေတ်
ဝမ်နမ့်ဝမ်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ဝမ်နမ့်ဝမ်ရွာ (Wannamwan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၇၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၇၄ ဦး၊ မ ၃၅၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှောက်ကုန်းရွာ၊ ရှားဖြူကုန်း
ရှောက်ကုန်းရွာ၊ ရှားဖြူကုန်း
ချေးပင်
ချေးပင်သည် ပေ ၅ဝ ခန့်အထိ မြင့်၍ ယင်းတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ တနင်္သာရီတိုင်း ကမ်းခြေတစ်လျှောက်ရှိ သစ်တောများတွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။
ချေးပင်မှ သစ်စေးအမည်းတစ်မျိုးကို ရရှိ၍ အသီးမှ အနံ့စူးသော အနက်ရောင်ဆီတစ်မျိုးကို ရသည်။ ထိုဆီအနက်ကို ထုံးရည်ကြည်ဖြင့် ရောလိုက်လျှင် အဝတ်အထည်များ၌ ခဝါသည်တို့ မှတ်သားလေ့ ရှိသော ဒိုဘီမင်ခေါ် ဖွတ်လျှော်၍ မပျက်နိုင်သည့် မင်ကို ရသည်။ သစ်စေးဖိုမင်မှာ ချေးပင်အနွယ်ဝင် ဖြစ်၍ ထိုအပင်၏ အသီးမှ လည်း အလားတူမင်မျိုး ဖော်စပ်နိုင်သည်။ ချေးသီးကို ဘယ ဆေးများ ဖော်စပ်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။ ချေးပင်၏ အစေးမှာ သစ်စေးကဲ့သို့ စက်၍ အနာဖြစ်တတ်လေသည်။ ဤသို့ အနာစက် ဖြစ်ပေါ်လျှင် ကင်ပွန်းချည်ရွက်အကြမ်းကို အရည်ကျို၍ ဖန်ရေဆေးပေးက ရုတ်ခြည်းသက်သာနိုင်သည်။
သံပုရာရွာ
သံပရာရွာ
အုန်းပင်စုရွာ၊ ပြင်းမကွင်း
အုန်းပင်စုရွာ၊ ပြင်းမကွင်း
ဟနွိုင်းမြို့
ဟနွိုင်းမြို့သည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် စာရင်းအရ လူဦးရေ ၆.၅ သန်း နေထိုင်လျက် ရှိသည်။ ၁၀၁၀ ခုနှစ်မှ ၁၈၀၂ ခုနှစ် အထိ ၎င်းသည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံရေး အတွက် အချက်အချာကျရာ နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ ငုယင်မင်းဆက် ဟျူမင်းလက်ထက်တွင် ဟနွိုင်း၏ ထည်ဝါမှုတို့ မှေးမှိန်သွားခဲ့သည်။ ၁၉၀၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၄ အထိ ပြင်သစ်အင်ဒိုချိုင်းနား၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၄ မှ ၁၉၇၆ အထိ မြောက်ဗီယက်နမ်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဣစ္ဆာနင်္ဂလသုတ်
ဘုရားရှင် ဣစ္ဆာနင်္ဂလနိဂုံး ဣစ္ဆာနင်္ဂလတောအုပ်၌ ဝါတွင်းသုံးလ ကာလ ပတ်လုံး တစ်ပါးတည်းကိန်းအောင်းတော်မူရာမှ ထွက်ကြွတော်မူလာရာ အချိန်ဝယ်ဝါတွင်းသုံးလပတ်လုံး အာနာပါနဿတိသမာဓိကို ရှုမှတ်နေပုံ၊ အာနာပါနဿတိ သမာဓိ ရှုမှတ်နည်း၊ အာနာပါနဿတိဖြင့်နေခြင်းသည် အရိယဝိဟာရ၊ ဗြဟ္မဝိဟာရ၊ တထာဂတဝိဟာရဖြစ်ပုံ၊ အရိယာပုဂ္ဂိုလ်များ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်နိုင်ပုံ၊ အာနာပါ နဿတိကို ပွားများ, ကြိမ်ဖန်များစွာ ပွားများမှုသည် ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရ သတိသမ္ပဇည အတွက်ဖြစ်ပုံတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌-တိတ္ထိတို့ ချုပ်ချယ်ပြောဆိုခြင်းမှ လွတ်မြောက်နိုင်ပုံအစရှိ သည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ဟနွိုင်းမြို့
ဟနွိုင်းမြို့
ဟနွိုင်းမြို့သည်ယခင်က ပြင်သစ် အင်ဒိုချိုင်းနားပြည်၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့၍ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်သော တိုက်ခိုက်မှုရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်အရ ကွန်မျူနစ်ဗီယက်မင်းအစိုးရ အုပ်ချုပ်သော မြောက်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဖြစ်လာသည်။ ထိုမြို့သည်မြစ်နီမြစ်ဝမှ အတွင်းဘက် မိုင် ၉ဝ ခန့်အကွာ မြစ်၏လက်ယာဘက် ကမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ မြစ်တွင်းသွား သင်္ဘောငယ်များသည် ဟနွိုင်းမြို့နှင့် ဟိုင်ဖုံမြို့ အကြား သွားလာခုတ်မောင်းလျက်ရှိကြသည်။ ဟနွိုင်းမြို့သည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် အရေးကြီးသော ဗဟိုဌာန ဖြစ်သဖြင့် ဟိုင်ဖုံမြို့နှင့်လည်းကောင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံ၏အနောက်တောင်ဘက်ရှိ ကွန်မင်းမြို့နှင့်လည်းကောင်း၊ မီးရထားလမ်းများဖြင့် ဆက်သွယ်ထားလေသည်။ ဟနွိုင်း မြို့မှတင်ပို့သော ကုန်များတွင် ဆန်၊ ပိုးခြည်ထိုးများနှင့် မီးခြစ်များ ပါဝင်သည်။ ပြင်သစ်နယ်ချဲ့သမားများက ဟနွိုင်းမြို့ရှိ လမ်းများချဲ့ထွင်ထားကြရုံမက အဆောက်အအုံ သစ်များကိုလည်း ဆောက်လုပ်ထား ကြလေသည်။ ၁၉၆၉ ခုနှစ် ခန့်မှန်းသန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟနွိုင်းမြို့၏လူဦးရေမှာ ၈ဝဝဝဝဝ ခန့်ဖြစ်သည်။
အစဲရွာ၊ လိပ်ကျွန်း
အစဲရွာ၊ လိပ်ကျွန်း
စကကလေးရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
စကကလေးရွာ (Sakakalay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ လွယ်ဝိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၃၀ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုမိုရိုကျွန်းစု
ကိုမိုရိုကျွန်းစုသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အတွင်း မိုဇမ်းဗစ် ရေလက်ကြားအတွင် မက်ဒါဂက်စကာ ကျွန်း၏ အနောက် မြောက်ဘက်နှင့် အာဖရိက အရှေ့တောင်ဘက် ကမ်းခြေအကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ကိုမိုရိုကျွန်းစုတွင် အဓိကကျွန်းကြီး လေးကျွန်းအပြင် သေးငယ်သော ကျွန်းငယ် ပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပါဝင်သည်။ ကျွန်းကြီးလေးကျွန်းမှာ ဂရင်းကိုမိုရီ၊ အန်ဂျူ အန်၊ မိုဟီလီနှင့် မာယော့တီးကျွန်းတို့ ဖြစ်သည်။ ထိုကျွန်းများသည် မီးတောင် တန်းများပင် ဖြစ်သည်။ ဂရင်းကိုမိုရီ ကျွန်းပေါ်ရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်ဖြစ်သော ကာသလာတောင်သည် ပေပေါင်း ၈၃ဝဝ မြင့်ပြီး မီးရှင်တောင်ဖြစ်သည်။ ကိုမိုရို ကျွန်းစု၏ စုစုပေါင်း အကျယ်အဝန်းမှာ ၈၆၃ စတုရန်းမိုင်ရှိပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ လူဦးရေ ၃ဝဝ,ဝဝဝ ခန့် နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။ ကျွန်းသူကျွန်းသား အများစုသည် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ အစိတ်အပိုင်း အားလုံးတွင် နေထိုင်ကြသည့် မွတ်ဆလင် လူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာနှင့် ခရစ်ယန်ဘာသာကို အများအားဖြင့် ကိုးကွယ်ကြသည်။ မာယော့တီး ကျွန်းပေါ်တွင် နေထိုင်သူ အများစုသည် ခရစ်ယန်ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြပြီး ကျန်ကျွန်းများပေါ်မှ ကျွန်းသူ ကျွန်းသားများသည် အများအားဖြင့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ မာလာဂါစီ ဘာသာစကား ကို သုံးစွဲကြသည်။ ဂရင်းကိုမိုရို ကျွန်းပေါ်ရှိ မိုရိုနီမြို့သည် ကိုမိုရိုကျွန်းစု၏ မြို့တော်ပင် ဖြစ်သည်။
ကိုမိုရိုကျွန်းစု၏ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေးမှာ ရာသီမရွေး သွားလာနိုင်သည့် ၃၆ဝ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော မော်တော်ကားလမ်း ရှိသည်။ မက်ဒါဂက်စကာ နှင့် ဆက်သွယ်ထားသော အမြဲတမ်း လေကြောင်းလမ်း ရှိသည်။ ကိုမိုရိုကျွန်းစု၏ အဓိက စီးပွားရေးသည် စိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ အုန်းသီး၊ လေးညှင်းပွင့်၊ ဗင်နီလာ သစ်ခွမွှေးပင်၊ ကာဖီ၊ ဆန်စပါး၊ ကြံ၊ ပီလောပီနံ၊ ရေမွှေး ထုတ်လုပ်ရာတွင် သုံးသည့် အသီးနှင့် အပင်များကို အဓိက စိုက်ပျိုးသည်။ သဘာဝပေါက်ပင်များ အဖြစ် ဟင်းသီးဟင်းရွက် ဟင်းခတ် အမွှေးအကြိုင်၊ အုန်း၊ အပူပိုင်း သစ်မာနှင့် ပလောပီနံတို့ ပေါက်ရောက်သည်။
ကိုမိုရိုကျွန်းစုကို ၁၅ဝ၃ ခုနှစ်လောက်တွင် ပေါ်တူကီလူမျိုးများ စတင် တွေ့ရှိ ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၅၁၇ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်လူမျိုးများ စတင် ဝင်ရောက် လာသည်။ ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ကျွန်းအားလုံးကို ပြင်သစ်စောင့်ရှောက်ခံ နယ်မြေ အဖြစ်၎င်း၊ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်ကိုလိုနီနယ်အဖြစ်၎င်း သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၂ ခုနှစ် မှ ၁၉၄၇ ခုနှစ်အထိ မက်ဒါဂက်စကာကျွန်းနှင့် ပူးပေါင်း အုပ်ချုပ်ခြင်း ခံရသည်။
တောင်ကုန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
တောင်ကုန်းရွာ (Taungkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ အင်းဘဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၉၇ ဖြစ်သည်။
ကိုမိုရိုကျွန်းစု
မာယော့တီးကျွန်းသည် ပြင်သစ်ထိန်းသိမ်းမှု အောက်တွင် ဆက်လက် နေထိုင်ရန် ဆန္ဒပေး ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်အမှုထမ်း အားလုံးကို နှစ်နိုင်ငံအကြား ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုစာချုပ် မရှိတော့သဖြင့် အမိနိုင်ငံရင်းသို့ ပြန်ပို့မည်ဖြစ်ကြောင်း ကိုမိုရို အာဏာပိုင်များက ကြေညာခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေး ရပြီးစ ကိုမိုရိုကျွန်း၏ စီးပွားရေးသည် များစွာ ကျဆင်းလျက်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ကုလသမဂ္ဂ၏ အရေးပေါ် အကူအညီ တောင်းခံချက်အရ ဩစတြေးလီးယား နိုင်ငံမှ ဆန်တန် ၂,၅ဝဝ နျင့် ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာ စီမံကိန်းမှ ၈၁၄,၅ဝဝ ဒေါ်လာ ထောက်ပံ့ခဲ့သည်။
တောင်ကုန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုမိုရိုကျွန်းစု
အမျိုးသား တော်လှန်ရေးကောင်စီနှင့် အမျိုးသား အမှုဆောင် ကောင်စီတို့သည် ၁၉၇၆ ခုနှစ်ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့ တွင် မစ္စတာအလီဆွိုင်း လီယာအား ရွေးချယ်ကာ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်စေခဲ့သည်။
၁၉၇၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သမ္မတ မစ္စတာအလီဆွိုင်းလီယာသည် ဝန်ကြီးဌာနများ ကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းရန်၊ ဖြုတ်သင့်သော ဌာနနှင့် ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းများကို ဖြုတ်ရန် စီစဉ်သည်။ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေ စည်းမျဉ်းသစ် ရေးဆွဲ၍ ပြည်သူ့ထံ ချပြ ဆန္ဒခံယူရန်လည်း ဆောင်ရွက်လေသည်။
ကုက္ကိုရွာ၊ ကုက္ကို
ကုက္ကိုရွာ၊ ကုက္ကို
မုန်းဂျယ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
မုန်းဂျယ်ရွာ(Monegei)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မံမော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံမော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃ ဦး၊ မ ၁၇၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချေးထိုးပိုး
ချေးထိုးပိုး သို့မဟုတ် နောက်ချေးပိုးသည် ပိုးတောင်မာတမျိုးဖြစ်ပြီး မစင်ထဲ၌ ပျော်ပွဲဝင်သည်။ နောက်ချေးပိုးအများစုက မစင်ကို မြေတွင်လှိမ့်ကာ လုံးတတ်သည်။ ၎င်းကို အစာအဖြစ် သုံးသည့်နည်းတူ သားဖေါက်ခန်းအဖြစ်လည်း ထားသည်။ အချို့နောက်ချေးပိုးတို့မှာမူ ရှာရသမျှသော မစင်တို့ကို မြေ၌ မြှုပ်၍ သိမ်းသည်။ အချို့မျိုးစိတ်တို့မှာ ၎င်းတို့ကိုယ်ထက် အဆ ၂၅၀ မျှရှိသော မစင်တို့ကို တညအတွင်း မြေ၌သိပ်နိုင်သည်။ တတိယအုပ်စုမှာ လှိမ့်လည်း မလှိမ့်၊ တွင်းထဲလည်း မထည့်၊ မစင်ပုံတွင်းသို့ ခုန်ဆင်းကာ ဌာနသပ္ပါယ မျှတစွာနေတော့သည်။ အရောင်အသွေး အရွယ်အစား  အမျိုးမျိုးပြားသည်။ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် ခြေလက်အချိုးအစားမှာလည်း နေထိုင်စားသောက်ပုံပေါ်မူတည်၍ အတိုအရှည် ကွဲနိုင်သည်။
နောက်ချေးပိုးမျိုးစိတ်အားလုံးသည် မူလမျိုးရင်း ဆကာရာဘီယဒီတွင် ပါသည်။ အများစုမှာ ဆကာရာဘီယဒယ်နှင့် ဆကာရာဘီယနယ် မျိုးရင်းကွဲတို့၏ အစုအဝင်များ ဖြစ်သည်။ ဆကာရာဘီယနယ်မျိုးစိတ်ဝင် အများစုမှာ မစင်တမျိုးကိုသာ အားပြု၍စားသဖြင့် နောက်ချေးပိုးစစ်စစ်ဟု ခေါ်သည်။ ဂျီယိုထရုပီဒယ်သို့သော နောက်ချေးပိုးတို့မှာ သားဖေါက်ရန် မစင်ကို မြေသို့သိပ်သော်လည်း အဓိကဟင်းစာအဖြစ် အမှီအဝဲနည်းသည်။ ဆကာရာဘီယနယ်တခုတည်း၏ မျိုးစိတ်သည်ပင် ၅၀၀၀ ကျော်သည်။
နာမည်ကျော် အာဖရိကနောက်ချေးပိုး ဆကာရာဘီယပ် ဆတဲရပ်တို့သည် နဂါးငွေ့တန်းအတိုင်း ၎င်းတို့တည်နေရာကို သိကာ အရပ်မျက်နှာကို ခွဲခြားနိုင်သည့် ကျောရိုးရှိသတ္တဝါများအနက် တမျိုးဖြစ်လေ၏။
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းလာ ဖော်ပြချက်
ချေးထိုးပိုးသည် ပိုးကောင်မာမျိုး ဖြစ်သည်။ ပိုးတောင်မာတို့သည် မျိုးရင်းအားဖြင့် ၂၁ မျိုးရှိ၍ မျိုးစိတ်အားဖြင့် ၂၅ဝဝဝဝ ရှိ၏။ ဇီဝဗေဒအလိုအရ ချေးထိုးပိုးသည် စကာရာဗီအစ်ဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ကိုလီအော့ပတဲရားမျိုးစဉ်တွင် အပါအဝင်ဖြစ်၏။
ချေးထိုးပိုး၏ ကိုယ်လုံးသဏ္ဌာန်မှာ ကြက်ဥပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်သည်။ ကျောကုန်းသည် မည်းနက်သော အရောင်ဖြင့် ပြောင်လျက်ရှိ၏။ အနက်ရောင်အောက်တွင် အပြာရောင်ခံထား သည်။ ချေးထိုးပိုးသည် အလျားအားဖြင့် ၁ လက်မခန့်ရှိ၍ ကိုယ်လုံးသည် မာကျောကျစ်လျစ်၏။ ခြေ ၆ ချောင်းရှိ၍ အတောင် ၄ ခု ရှိသည်။ မပျံသန်းဘဲ မြေပေါ်တွင် နားနေ သောအခါ ချေးထိုးပိုး၌ အတောင်ပါရှိသည်ဟုပင် မထင်ရချေ။ တောင်ပံ ၄ ခုရှိရာ အတွင်းဘက်တောင်ပံ ၂ ခုကို အပြင်ဘက် တောင်ပံ ၂ ခုက ဖုံးအုပ်ထားသည်။ ပျံသန်းရာတွင် အတွင်း ဘက် တောင်ပံများကိုသာ သုံးသည်။ ချေးထိုးပိုးသည် ကိုယ်လုံး မဆံ့သာအောင် ကျဉ်းမြောင်းသော အကြိုအကြားထဲသို့ တိုးဝင် သောအခါ အပြင်တောင်ပံ ၂ ခု၏ ကာကွယ်မှုကြောင့် အတွင်း တောင်ပံမှာ ပျက်စီးမသွားချေ။
ချေးထိုးပိုးသည် လေထဲတွင် ကျင်လည်စွာ မပျံသန်းနိုင် ချေ။ ထိုကြောင့် ပျံသန်းနေခိုက် ချေးထိုးပိုးသည် တိုင်နံရံ စသည်တို့ဖြင့် တိုက်မိလျှင် အောက်သို့ တစ်ရှိန်ထိုးကျလာ တတ်သည်။ ဤသို့ အကျဆိုးဖြင့် ကျသော်လည်း ချေးထိုးပိုး၌ များသောအားဖြင့် အထိအခိုက် မရှိချေ။
ချေးထိုးပိုး၏ ကိုယ်ခန္ဓာကို ၃ ပိုင်းခြားထား၏။ ထို ၃ ပိုင်းမှာ ဦးခေါင်းပိုင်း၊ ရင်ပိုင်းနှင့် ဝမ်းပိုက်ပိုင်း ဖြစ်၏။ ထို အပိုင်း ၃ ပိုင်းသည် တစ်ပိုင်းနှင့်တစ်ပိုင်း ဆက်စပ်လျက်ရှိ၏။ ဦးခေါင်းတွင် ဦးမှင်ရှိ၏။ ပါးစပ်တွင် ခိုင်မာသော မေးရိုးကြီး များကို တွေ့ရ၏။ ပိုးလောင်း၌ပင်လျှင် ခိုင်မာသောမေးရိုးကြီး များကို တွေ့ ရ၏။ ချေးထိုးပိုးသည် အမိဝမ်းမှ ပေါက်လာ ကတည်းက ချေးထိုးပိုးဘဝနှင့် ပေါက်လာသည်မဟုတ်။ သူ၏ ဘဝဖြစ်စဉ်၌ အသွင် ၄ ဆင့် ပြောင်းပြီးမှ ချေးထိုးပိုး ဖြစ်လာ သည်။ ပထမအဆင့်သည် ဥပင် ဖြစ်၏။ ဒုတိယအဆင့်သည် ဥမှ ပေါက်ဖွားလာသော ပိုးလောင်းဖြစ်၏။ တတိယအဆင့် သည် ပိုးတုံးလုံးဖြစ်၍ နောက်ဆုံးအဆင့်မှာမူ ချေးထိုးပိုး ဖြစ် လာလေသည်။
ချေးထိုးပိုးသည် အသွားအလာ နှေးကွေး၏။ ပက်လက် လန်သွားသောအခါ နဂိုအနေသို့ ပြန်ရောက်အောင် မိမိဖာသာ မစွမ်းနိုင်ချေ။ ပက်လက်လန်နေသော အနေအထားသည် ချေး ထိုးပိုးအတွက် အလွန်အနေရ ကြပ်၏။ စိုးရိမ်စရာလည်း ဖြစ်၏။ အကြောင်းမူကား ထိုအချိန်တွင် အခြားသားစား ပိုးကောင်များ သို့မဟုတ် ပရွက်ဆိတ်များသည် ချေးထိုးပိုးကို အပိုင်းပိုင်းဖြတ်၍ စားသောက်နိုင်ကြသောကြောင့်တည်း။ ချေးထိုးပိုးသည် ပက်လက်မလန်ဘဲ နဂိုအနေအထားတွင် ရှိစဉ် ဘေးရန်မှ လွတ်ကင်းအောင် မိမိကိုယ်ကို မိမိ ကာကွယ် နိုင်၏။ မည်းနက်သော ကျောက်ကုန်းသည် ချေးထိုးပိုးကို ဒိုင်း သဖွယ် ကာကွယ်ပေး၏။ ချေးထိုးပိုး၏ တုတ်ခိုင်သော နောက် ပိုင်းသည် မာကျောသည့်ပြင် မကျိုးမပြတ်နိုင်သောကြောင့် အစာအလို့ငှာ ကိုက်ဖြတ်လိုသော ရန်သူတို့သည် ချေးထိုးပိုးကို အလွယ်တကူ ရန်မမူနိုင်ကြချေ။ ချေးထိုးပိုးသည် မိမိရန်သူကို နိုင်နင်းမည့်ပုံမပေါ်လျှင် အတောင်ကိုဖြန့်၍ လေထဲသို့ ပျံထွက် ပြေးတတ်၏။
ချေးထိုးပိုးသည် ပျံသန်းနိုင်သော်လည်း အများအားဖြင့် ခြေကိုသာ အသုံးပြု၍ လျှောက်သွားတတ်၏။ ညနေချိန် သို့မဟုတ် ညနေစောင်းချိန်တွင် ချေးထိုးပိုးများ ပျံဝဲနေသည်ကို အများအားဖြင့် တွေ့မြင်ကြရ၏။ ချေးထိုးပိုးသည် အလင်းကို ရှောင်၍ ကျောက်တုံးကျောက်ခဲကြီးများအောက်တွင် နေတတ် ၏။ ထို့ပြင် အမှိုက်သရိုက်ပုံ အောက်တွင်လည်းကောင်း၊ သစ်ပင်အမြင့်နှင့် နံရံအကြိုအကြားများထဲ၌လည်းကောင်း နေတတ်၏။ အလင်းရောင် အားနည်းသော ညနေအေးအချိန် မျိုးတွင်သာလျှင် မိမိခိုအောင်းလျက်ရှိသော နေရာမှ ပြင်ပသို့ ထွက်လာတတ်လေသည်။
အီကုပ်
နောက်ချေးပိုးမသည် နောက်ချေးပုံနား၌ မြေတူး၍ ဥများကို နောက်ချေးဖြင့် မံကာ မြေတွင် မြုပ်သည်တွင် လူတို့က မတ် ဧပြီလများတွင် ဖော်စားတတ်သည်။ မံထားသော နောက်ချေးလုံးကို ခွါ၍ ဝါဝင်းသော အီကုပ် (နောက်ချေးပိုး သားလောင်း) ကို တွေ့က စားကောင်းသောအရွယ်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ဖြူလျှင် ငယ်သေးပြီး အရသာမပါ၊ ညိုလျှင် ကြီးကောင်ပျိုးနေပြီး ဖွယ်တယ်တယ်နိုင်သောကြောင့်တည်း။ တောင်ရိုး ဓနုတို့ ဒေသစာဟု ဆိုနိုင်ပြီး ဆူးပုပ်ရွက်ခတ်ကာ ဟင်းအဖြစ် စားလေ့ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချေဖာပိုးများ
ဒိုင်းချောင်းရွာ၊ ပြင်းမကွင်း
ဒိုင်းချောင်းရွာ၊ ပြင်းမကွင်း
တောင်ကျော်ရွာ၊ ပြင်ချောင်း
တောင်ကျော်ရွာ၊ ပြင်ချောင်း
အဒ္ဓါနပရိညာသုတ်
အာနာပါနဿတိသမာဓိကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ (ပွားများမှုကို)ပြုသည် ရှိသော် သံသရာခရီးဆုံးရာ (နိဗ္ဗာန်)ကို ပိုင်းခြား၍ သိခြင်းငှာဖြစ်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဗဟိုပြင်ရွာဟောင်းရွာ
ဗဟိုပြင်ရွာဟောင်းရွာ
ကျုံပေါ်ကံကုန်းရွာ၊ လိပ်ကျွန်း
ကျုံပေါ်ကံကုန်းရွာ၊ လိပ်ကျွန်း
ခနောင်ရွာ၊ ပြင်းမကွင်း
ခနောင်ရွာ၊ ပြင်းမကွင်း
စစ်လက်ရုံး
စစ်လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့ (သို့မဟုတ် ပစ်ကူပေးတပ်ဖွဲ့) ဆိုသည်မှာ မြေပြင်တိုက်ပွဲဝင်သို့ နည်းဗျူဟာမြောက် တိုက်ရိုက်ပါဝင်ပတ်သက်သော တပ်ဖွဲ့များအားလုံးကို စုပေါင်း၍ တပ်မတော်များ၌ ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲသည့် အသုံးအနှုန်း ဝေါဟာရ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် သံချပ်ကာ နှင့် အမြောက်တပ်ဖွဲ့ကဲ့သို့သော လက်နက်များ သယ်ဆောင်သော (သို့) အသုံးပြုသော တပ်ဖွဲ့များပါဝင်သည်။ စစ်လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့အမျိုးမျိုးကို အပြန်အလှန်အထောက်အကူပြုသော နည်းလမ်းများဖြင့် အသုံးပြုခြင်းအား ပေါင်းစပ်ပစ်ကူပေးခြင်း ဟုခေါ်သည်။
စစ်လက်ရုံး။ ပစ်ခတ်မှု စွမ်းအားဖြင့် တိုက်ပွဲဝင် ပံ့ပိုးမှုပေးသော အဖွဲ့။
စစ်အကူလက်ရုံး။ ပစ်ခတ်မှုမဟုတ်သော အခြား တိုက်ပွဲဝင် ပံ့ပိုးမှုပေးသော အဖွဲ့။
စစ်အကူလက်ရုံးဝန်ထမ်း။ တိုက်ပွဲဝင် တပ်ဖွဲ့ မဟုတ်သော အခြားအုပ်ချုပ်မှုကိစ္စများ ပံ့ပိုးပေးသော အဖွဲ့။
ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ တပ်ဖွဲ့များ
ကနေဒါနိုင်ငံတွင်မူ လေကြောင်းရန်ကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့အား အမြောက်တပ်ဖွဲ့၌ ထည့်သွင်းစဉ်းစားလေသည်။
အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကြည်းတပ်မတော်
လက်ရှိ၌ အမေရိကန် ကြည်းတပ်မတော်၏ ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ အယူဝါဒမှာ "စစ်ကစားမှု၊ ပစ်ခတ်မှု နှင့် သက်ရောက်မှု" (MFE) နှင့် "စစ်ဆင်ရေး တိုက်ပွဲဝင်အထောက်အပံ့" (OS) ဟူ၍ ခွဲခြားထားသည်။ အမေရိကန် ကြည်းတပ်တွင် အစဉ်အလာအရ အောက်ပါဌာနခွဲများကို ၁၉၆၈ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၁ ခုနှစ်အထိ စစ်လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့များအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ခဲ့သည် -
မြန်မာ့ တပ်မတော် (ကြည်း)
မြန်မာ့တပ်မတော်၌ အောက်ပါတပ်ဖွဲ့များသည် ၎င်းတို့၏ အထူးပြုထားသော တိုက်ပွဲဝင်၍ အနီးကပ် ပစ်ကူပေးခြင်း၊ ပစ်ခတ်မှုစွမ်းအားဖြင့် ပစ်ကူပေးခြင်း အစရှိသော စစ်ဆင်ရေးဆိုင်ရာ အခန်းကဏ္ဍများအရ စစ်လက်ရုံးတပ်ဖွဲ့များ ဖြစ်လေသည် -
အရင်းအမြစ်များ
ကဏ္ဍ:စစ်ရေး
ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၇
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ ကဏ္ဍ:၂၀၀၇