cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဇော်ဝင်းလေး
၁၉၆၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ လ(၂၂)ရက် တွင် ပခုက္ကူမြို့၌အဖ ဦးသိန်းတန်အမိဒေါ်ခင်ဦးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အသက် (၁၀) နှစ်အရွယ်မှ စတင်၍ စစ်တုရင်ကစားခဲ့သည့် ဇော်ဝင်းလေးသည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် တွင် လက်ရွေးစင်စစ်တုရင်ကစား သမားအဖြစ် စတင်ခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာပြည် ချန်ပီယံလေးကြိမ် ရရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံတကာ ပြိုင်ပွဲ ၁၃ ခုခန့်တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံတကာ ဆုတံဆိပ် စုစုပေါင်းဆယ်ခုခန့် ရရှိခဲ့ သူဖြစ်သည်။
၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ B.A. (English) ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီးသည် ဒေါ်ခင်နှင်းနှင့် သမီး ၂ ဦးကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်မှ စပြီး GM ဇော်ဝင်းလေး အမှတ်တရ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်တုရင်ပြိုင်ပွဲ ကို မန္တလေးမြို့တွင် နှစ်စဉ် ကျင်းပခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်တုရင် ကစားသမားများ
ကထာဝတ္ထု
ကထာဝတ္ထုသည် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် ကိုယ်တော်တိုင် ဟောကြားတော်မူခဲ့ခြင်း မဟုတ်ပါ။ တတိယသင်္ဂါယနာတွင်မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ်က ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူခဲ့သော တရားတော်များအပေါ် ဗုဒ္ဓဘာသာ ဂိုဏ်းခွဲများက အမျိုးမျိုး ယူဆ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ကာ အငြင်းပွားမှုကို အမေးအဖြေပုံစံဖြင့် ဟောကြားချေပကာ စံသတ်မှတ်ထားသည့် အဓိပ္ပာယ်များအား မှတ်တမ်းတင်ထားသော ကျမ်းဖြစ်သည်။
ဘာသာပြန်ဆိုခြင်း
ကထာဝတ္ထုကို Points of Controversy အမည်ဖြင့် ဦးရွှေဇံအောင်နှင့် စီအေအက်ဖ် ရိုင်း ဒေးဗစ်(စ်)တို့က ဘာသာပြန်ဆို၍ ပါဠိစာပေအသင်းမှ ဖြန့်ချိသည်။ - ကထာဝတ္ထု = အယူဝါဒနှင့်ဆိုင်သော စကားသည် ကထာမည်၏။ ဖြစ်ရာတည်ရာ (သို့မဟုတ်) အမှန်ထင်ရှား ရှိသောအရာ (အနှစ်သာရ)သည် ဝတ္ထုမည်၏။ ပုဂ္ဂလကထာ၊ ဗြဟ္မစရိယကထာ စသည့်ကထာတို့၏ တည်ရာဖြစ်သော ကျမ်းဟု ဆိုလိုပါသည်။
ကထာဝတ္ထုကျမ်းကို ဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံတော်မူပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၂၁၈ နှစ်ရောက်မှ အရှင်မဟာမောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမထေရ် ဟောတော်မူခြင်း ဖြစ်သော်လည်း “ဗုဒ္ဓရှင်တော်ဘုရားထားတော်မူခဲ့သည့် မာတိကာ အတိုင်း ဟောကြားထားသော ကျမ်းဖြစ်သောကြောင့်လည်းကောင်း၊ ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်တိုင်ကလည်း ငါဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် ဝင်စံတော်မူပြီးနောက် နှစ်ပေါင်း ၂၁၈ နှစ်ရောက်သောအခါ မောဂ္ဂလိပုတ္တတိဿမည်သော ရဟန်းသည် ရဟန်းတော်ခြောက်သန်းတို့၏ အလယ်၌ သကဝါဒ၌ သုတ်ပေါင်းငါးရာ၊ ပရဝါဒ၌ သုတ်ပေါင်းငါးရားတို့ကို ပေါင်းရုံးကာ ဒီဃနိကာယ် ပမာဏရှိသော ကထာဝတ္ထုကျမ်းကို ဟောလိမ့်မည်”ဟု ဗျာဒိတ်စကား မိန့်ကြားတော်မူခဲ့သောကြောင့် လည်းကောင်း ဗုဒ္ဓဘာသိတ အဘိဓမ္မာကျမ်းအဖြစ် ထည့်သွင်းခဲ့ကြခြင်းဖြစ်သည်။
မြစ်ဝရွာ၊ မြစ်ဝ
မြစ်ဝရွာ၊ မြစ်ဝ
ဤ
ဤ အက္ခရာကို မြန်မာသဒ္ဒါတွင် အညွှန်းနာမ်စား၊အညွှန်းနာမဝိသေသန အဖြစ်သုံးလေ့ရှိသည်။
မတ် ၂၀၀၀
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတ် ကဏ္ဍ:၂၀၀၀
ကျူးဘားနိုင်ငံ
ကျူးဘားသမ္မတနိုင်ငံသည် ကာရစ်ဘီယံ ပင်လယ်အတွင်းရှိ ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကျူးဘားနိုင်ငံတွင် ကျူးဘားကျွန်းနှင့် အခြားကျွန်းပေါင်းများစွာ ပါဝင်သော ကျွန်းစုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အကြီးဆုံးမြို့မှာ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သော ဟာဗားနားမြို့ ဖြစ်သည်။ စန်တီယာဂိုဒီကျူးဘား မှာ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။   ကျူးဘား၏ မြောက်ဘက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် ဘဟားမားစ်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ကေမန်းကျွန်းစု နှင့် ဂျမေကာနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဟေတီနိုင်ငံ နှင့် ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံ တို့ တည်ရှိသည်။
၁၄၉၂တွင် ခရစ္စတိုဖာကိုလံဘတ် က ယခုကျူးဘားကျွန်းကို ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး စပိန်ဘုရင့်နိုင်ငံအတွက် ပိုင်ဆိုင်မှုအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ၁၈၉၈ တွင် ပြီးဆုံးခဲ့သော စပိန်-အမေရိကန်စစ်ပွဲ မတိုင်ခင်အထိ ကျူးဘားသည် စပိန်နိုင်ငံ၏ နယ်မြေတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၀၂ တွင် အမေရိကန်ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၃မှ ၁၉၅၉အတွင်း ကျူဘားတော်လှန်ရေး ဖြစ်ပွားပြီး ဘာတစ္စတာ၏ အာဏာရှင်စနစ်ကို ဖြုတ်ချခဲ့သည်။ ဖီဒယ်လ် ကက်စထရို က ဦးဆောင်ပြီး အစိုးရဖွဲ့ခဲ့သည်။
ကျူးဘားသည် လူဦးရေ (၁၁)သန်းကျော်ရှိသော ကျွန်းနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ကရစ်ဘီယံပင်လယ် အတွင်း လူဦးရေ အထူထပ်ဆုံးသော တိုင်းပြည်ဖြစ်သည်။ ကျူးဘားတွင် ဒေသခံမဟုတ်သော တိုင်နို နှင့် ဆစ်ဘိုနီ (Ciboney) လူမျိုးစုများ၊ စပိန်ကိုလိုနီခေတ်အတွင်းက ကျွန်အဖြစ် ရောင်းချခြင်းခံရသော အာဖရိကသားများ စသည်ဖြင့် လူမျိုးစုံ၊ ယဉ်ကျေးမှုစုံ ရောနှောနေသည်။
ကျူးဘားသည် စာတတ်မြောက်မှုနှုန်း ၉၉.၈%ရှိသည်။ ဖွားသေနှုန်းမှာလည်း ဖွံ့ဖြိုးပြီး တိုင်းပြည်များထက်ပင် လျော့နည်းသေးသည်။ လူတစ်ဦးချင်း၏ မျှော်မှန်းနိုင်သော သက်တမ်းမှာလည်း ၇၇.၆၄ နှစ် ရှိသည်။ ၂၀၀၆ခုနှစ် စာရင်းအရ လူသားဖွံ့ဖြိုးမှုညွှန်းကိန်း ၀.၈ ရှိသော လွန်စွာ ဖွံ့ဖြိုးနေသည့် တိုင်းပြည် ဖြစ်သည်။.
ကျူးဘားကျွန်းမှာ အနောက်အိန္ဒိယ ကျွန်းစုများထဲတွင် အကြီးဆုံးနှင့် လူဦးရေအများဆုံး ဖြစ်၏။ ကျွန်း၏ ပုံသဏ္ဌာန် မှာ ငှက်၏လျှာကဲ့သို့ ခပ်ကွေးကွေး ဖြစ်၏။ ကျူဘားကျွန်းသည် မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့အဝင်ဝ အလယ်တွင်ရှိသဖြင့် အဝကို ဝင်ပေါက်နှစ်ပေါက်ဖြစ်အောင် အညီအမျှ ပိုင်းခြားထား သကဲ့သို့ တည်ရှိနေလေသည်။ ထိုကျွန်းသည် ဖလော်ရီဒါ ပြည် နယ် ကီးဝက်မှ မိုင် ၁ဝဝ ခန့် ကွာ၍ ယုကတန်ကျွန်းဆွယ်မှ မိုင် ၁၃ဝ ဝေးသည်။ တောင်ဘက် ၈၅ မိုင်အကွာတွင် ဂျမေးကားကျွန်းနှင့် အရှေ့ဘက် မိုင် ၅ဝ ခန့်အကွာတွင် ဟေးတီး ကျွန်း ရှိလေသည်။ ကျူဘားကျွန်းသည် အလျားမိုင် ၇၃ဝ နှင့် အနံပျမ်းမျှမိုင် ၅ဝ ရှိ၏။ ဥိင်းအော့ပိုင်းအမည်ရှိသော ကျွန်းကလေးကို ထည့်သွင်းရေတွက်မည် ဆိုလျှင် ကျူဘားကျွန်း၏ အကျယ် အဝန်းမှ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၃၄၆၇၄၈ ရှိလေသည်။ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၂ ခုနှစ်တွင် ၅၅၂၃ဝဝဝ ဖြစ်၏။ ကျွန်း၏ ကမ်းရိုးတန်း တစ်လျှောက်တွင် ကျွန်းငယ်ကလေးများ၊ ပင်လယ်ကွေ့များ၊ ကျောက်ခက်တန်းများ ပေါများလှ၍ ကမ်းရိုးတန်း၏ အလျားမှာ ၂၂ဝဝ မိုင် ရှိလေသည်။
ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းမှာ အကွေ့အကောက် များပြားလှသဖြင့် သင်္ဘောဆိပ်ကောင်းများ ရှိ၏။ ဆိပ်ကမ်းများတွင်ရှိသည့် ဟာဗားနားမြို့၊ ဆီယင်ဖွေးဂိုးမြို့နှင့် ဆန်တီယာဂိုဒီ ကျူဘားမြို့တို့မှာ ကြီးကျယ်သောသင်္ဘော ဆိပ်မြို့ကြီးများ ဖြစ်ကြသည်။ ဂွမ်တာနာမိုဆိပ်ကမ်းကို ရေတပ်စခန်းပြုလုပ်ရန် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ငှားထားလေသည်။ ကျူဘားကျွန်း၏ မြေမျက်နှာပြင်မှာ မညီညာလှချေ။ မြောက်ဘက်ကမ်းခြေပိုင်းတွင် မြေပြင်သည် အရှေ့ဘက်သို့ တဖြည်းဖြည်း မြင့်တက်သွားရာ၊ ကိပ်မေစီအငူစွန်းတွင် ပေ ၆ဝဝ ခန့် မြင့်လေသည်။ တောင်ဘက် ကမ်းခြေ၌ကား မြေမှာ နိမ့်၍ သဲဆန်လေသည်။ ကျွန်း၏အရှေ့ဘက်တွင် ဆီယယ်ရာမာအက်စတြာတောင်တန်းကြီးသည် ကိပ်ဒီကရုမှ ဆန်တီယာဂိုမြို့အထိ ဆန့်တန်းလျက် တည်ရှိသည်။ ကျူးဗားကျွန်းတွင် မြစ်ချောင်းပေါများသော်လည်း တိုတောင်းသောကြောင့် ရေကြောင်းသွားလာမှုအတွက် အသုံးမဝင်လှချေ။ ဥိရီရိန်းတေးနယ်တွင် ရှိသော ကော်တိုမြစ်သာလျှင် မိုင် ၂၅ဝ ရှည်၍ ၅၅ မိုင်အထိ လှေသင်္ဘော အငယ်စားများ ဆန်တက်သွားလာနိုင်သည်။
ကျူဘားကျွန်း၏ ထူးခြားချက်တစ်ခုမှာ မြေအောက်ဂူနှင့် ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများ ပေါများလှခြင်းပင် ဖြစ်၏။ ဥမင်လိုဏ်ခေါင်းများသည် မြေအောက်ရှိ ထုံးကျောက်များ ရှိရာနေရာများတွင် ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိရာ အချို့မြစ်ငယ်ချောင်းငယ်များသည် ထိုမြေအောက်ဥမင်များမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်ကြ၍ အချို့ မြစ်များသည် ယင်းတို့ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းကြလေသည်။ ကျူးဗားကျွန်းတွင် ခြောက်သွေ့သောရာသီနှင့် စိုစွတ်သောရာသီဟူ၍ ရာသီဥတုနှစ်မျိုးရှိ၏။ ခြောက်သွေ့သော ရာသီမှာ နိုဝင်ဘာလမှ ဧပြီလအထိ ဖြစ်၍ စိုစွတ်သောရာသီမှာ မေလမှ အောက်တိုဘာလအထိ ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်မှ လေရသောကြောင့် အပူသက်သာ၏။ အတွင်းပိုင်းများမှာ သာ၍ အေး၏။ လေမုန်တိုင်းများလည်း မကြာခဏ ကျရောက် တတ်သည်။ ကျူဘားကျွန်းကို ၁၄၉၂ ခု အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ခရစ္စတိုဖာကိုလံဗပ်သည် အမေရိကတိုက်သို့ ပထမဆုံးအကြိမ် ရောက်ရှိစဉ်က စတင်တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် ၁၅၁၁ ခုနှစ်မှစ၍ ထိုကျွန်းကို စပိန်က ကိုလိုနီနယ်အဖြစ် တည်ထောင်အုပ်ချုပ်လာခဲ့ကြရာ၊ ၁၈၉၈ ခုနှစ်အထိ ကြာမြင့်ခဲ့၏။ ထိုနောက် စပိန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတို့ စစ်မက်ဖြစ်ပွားကြသည်တွင် ကျူဘားကျွန်းကို စပိန်က လက်လွှတ်ရပြီးလျှင် စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်အရ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု စစ်ဖက်ဌာနမှ ယာယီသိမ်းပိုက်လေသည်။ ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ကျူဘားသမ္မတနိုင်ငံကို တည်ထောင်လိုက်ကြလေသည်။ ကျူဘားကျွန်းမှာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးသော နိုင်ငံဖြစ်၍ ထိုကျွန်းရှိ လူဦးရေတဝက်ခန့်မှာ စိုက်ပျိုးရေးဖြင့် အသက်မွေးမြူကြသည်။
ကျွန်း၏တဝက်ခန့်မှာ သစ်တောများ ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိ၏။ နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရသော ထွက်ကုန် များ၏ ၉ဝ ရာခိုင်နှုန်းမှာ လယ်ယာကိုင်းကျွန်းနှင့် သစ်တော များမှ ရရှိသောပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။ ကျူးဗားကျွန်းတွင် ကြံပင်၊ ဆေးရွက်၊ ငှက်ပျော၊ ကာဖီစသည်တို့ကို စိုက်ပျိုးကြ၏။ ထွက်ကုန်၏ ၈ဝ ရာခိုင်နှုန်းမှာ သကြားဖြစ်၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဒုတိယသကြားအထွက်ဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်သည့်ပြင်၊ ပထမတန်း ဆေးရွက်များထွက်သော နိုင်ငံလည်းဖြစ်လေသည်။ ကျူးဗားကျွန်းမှ သံ၊ ကြေးနီ၊ ကရိုမီယမ်၊ မန်ဂနိ စသော သတ္တုများထွက်သည်။ သကြားလုပ်ငန်း၊ အရက်ချက်လုပ်ငန်း၊ ဆေးလိပ်၊ စီးကရက်၊ ဆပ်ပြာ၊ ဦးထုပ်နှင့် ဖိနပ်လုပ်ငန်း များလည်း ထွန်းကား၍ ကျွန်း၏ လူဦးရေ ရာခိုင်နှုန်း ၂ဝ လောက်မှာ ထိုလုပ်ငန်းများတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ကြ လေသည်။ စပိန်လူမျိုးတို့ ကြီးစိုးစဉ်က တိုင်းဦးသားလူမျိုးများအား လွန်စွာနှိပ်စက်သဖြင့် အမျိုးပျောက်လုနီးပါး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးကို ချဲ့ထွင်လုပ်ကိုင်ကြသော အခါ အာဖရိကတိုက်မှ နီးဂရိုးကပ္ပလီလူမျိုးတို့ကို အလုပ်ကြမ်း များ၌ အသုံးပြုရန် ခေါ်ယူရလေသည်။ ကျူးဗားကျွန်း၏လူဦးရေ ရ၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ လူဖြူများဖြစ်၍ ၂၄ ရာခိုင်နှုန်းမှာ နီးဂရိုး ကပ္ပလီလူမဲများ ဖြစ်ပြီးလျှင် ၁ ရာခိုင်နှုန်းမှာ တရုတ်လူမျိုးများ ဖြစ်လေသည်။ ဟာဗားနားမြို့သည် ကျူးဗားကျွန်း၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ထိုမြို့၏လူဦးရေမှာ ၆၇၁၇၆ ယောက်ဖြစ်၍ တက္ကသိုလ်ကျောင်းတစ်ခုရှိ၏။ အခြားမြို့ကြီး များမှာ သင်္ဘောဆိပ်မြို့များဖြစ်သော ဆန်တီယာဂိုဒီကျူးဗားနှင့် ဆီယင်ဖွေးဂိုးတို့ ဖြစ်လေသည်။
ပြောင်းချောင်းရွာ
ပြောင်းချောင်းရွာ
ရှားတောရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ရှားတောရွာ (Shartaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ရှားတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၈၄ ဖြစ်သည်။
ဟာဗားနားမြို့ဟောင်း
ဟာဗားနား မြို့ဟောင်း သည် ကျူးဘားနိုင်ငံ ဟာဗားနားမြို့ အဖြစ် စုစည်းထားသော စည်ပင်သာယာနယ်နိမိတ် ၁၅ ခုထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်ပြီး မြို့လယ်ခေါင် နေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ မြို့တော်အတွင်း ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အသိပ်သည်းဆုံး နေရာတစ်ခုဖြစ်ပြီး မူလပထမ ဟာဗားနားမြို့တော်၏ ဗဟိုချက်မလည်း ဖြစ်သည်။ နဂိုမူလ ဟာဗားနားမြို့တော်၏ မြို့တံတိုင်းများမှာ ယနေ့ခေတ် ဟာဗားနားမြို့ဟောင်း၏ နယ်နိမိတ်ဖြစ်သည်။
ဟာဗားနားမြို့ဟောင်းသည် ယူနက်စကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှားတောရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒါ့ရှီလွယ်ဘော်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ဒါ့ရှီလွယ်ဘော်ရွာ(Dasheeloibaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ဒါ့ရှီလွယ်ဘော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၉၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ဆွန်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်ဆွန်ရွာ (Manhsun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်ဆွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၆၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်ကုန်းရွာ၊ မြစ်ဝ
ဝက်ကုန်းရွာ၊ မြစ်ဝ
လှဲဆိပ်ရွာ၊ ဓလင်းလှဲဆိပ်ဓ
လှဲဆိပ်ရွာ၊ ဓလင်းလှဲဆိပ်ဓ
ပေါင်းဇားရွာ၊ ပေါင်းဇား
ပေါင်းဇားရွာ၊ ပေါင်းဇား
ပင်မွန်း (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်ကလေးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နော်ဝေ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း
နော်ဝေ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း (Norges herrelandslag i fotball, or informally Landslaget) သည် နော်ဝေနိုင်ငံကိုယ်စားပြု အမျိုးသားဘောလုံးအသင်းဖြစ်၍ နော်ဝေဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်က ကွပ်ကဲသည်။ အိမ်ကွင်း၏အမည်မှာ ယူးလ်ဗောလ် (Ullevaal Stadion) ဖြစ်ကာ (လက်ရှိ)နည်းပြမှာ စတော့လ ဆုဘာကင် (Ståle Solbakken) ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ ဖေဖော်ဝါရီတွင် ဖီဖာအဆင့် ၄၈ ရှိခဲ့ပြီး နော်ဝေအသင်းသည် ကမ္ဘာ့ဖလားကို ၁၉၃၈၊ ၁၉၉၄ နှင့် ၁၉၉၈ တို့တွင် ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။ ဥရောပဖလားပြိုင်ပွဲကိုမူ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ်သာ ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခဲ့၏ ။
ဆီနီဂေါလ် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းကဲ့သို့ညနော်ဝေအသင်းသည် ဘရာဇီးအသင်းကို မရှုံးဖူးသော အသင်းတစ်သင်းဖြစ်၍ ၂ ပွဲနိုင်၊ ၂ ပွဲသရေ ရလဒ်ရရှိထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နော်ဝေ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း
ယင်ခံဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ယင်ခံဝရွာ(Yinkhanwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ယင်ခံဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယင်ခံဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၀ ဦး၊ မ ၂၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟန်နောင်အွမ်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ဟန်နောင်အွမ်ရွာ (Hannawngaum)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နောင်မြိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်မြိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၆ ဦး၊ မ ၅၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြီးကန်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကြီးကန်ရွာ (Kyeekan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၆၂ ဦး၊ မ ၁၂၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေဒါခိုရွာ၊ လယ်ခိုဒိုးကား
ဒေဒါခိုရွာ(Daydarkho)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လယ်ခိုဒိုးကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွင်းချောင်းရွာ၊ ဓလင်းလှဲဆိပ်ဓ
ကွင်းချောင်းရွာ၊ ဓလင်းလှဲဆိပ်ဓ
ကန့်ကူဆံ
ကန့်ကူဆံ (steatite)သည် စာပေရေးသားရာတွင် သုံးသည့် စာရေးကိရိယာ ကျောက်တံတစ်မျိုးပင် ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက ပုရပိုက်နက်ဟု ခေါ်သော အနက်ရောင်စက္ကူချပ်၊ အလွှာခေါက်များ ပေါ်တွင် ကန့်ကူဆံဖြင့် စာရေးကြရသည်။ စာပေစတင် သင်ကြားသောအခါ ကန့်ကူဆံကို ကိုင်တွယ်ပုံက အစ သင်ကြားရသဖြင့် ဆရာဦးများကို ကန့်ကူလက်လှည့် ဆရာ ဟူ၍ လည်းခေါ်တွင်လေသည်။
ကန့်ကူဆံသည် ကန့်ကူခေါ် တွင်းထွက်ပစ္စည်း တစ်မျိုးမှ ရရှိသော ကျောက်နုတစ်မျိုး ဖြစ်၍ အတုံးအခဲ အစကလေးများဖြစ်သည်။ ထို အစများကို တုတ်ချောင်းငယ်သဏ္ဌာန် အဖျားချွန်၍ ဖြစ်စေ၊ ကြေးပြွန်တံငယ်၏ ထိပ်တွင်တတ်၍ ဖြစ်စေ ရေးသားကြရလေသည်။
ကန့်ကူဆံသည် အစိမ်းနုရောင်သန်း၍ ဆွတ်ဆွတ်ဖြူလည်း ရှိသည်။ ကန့်ကူအနက်ဟူ၍လည်း ရှိသည်။ ရှေးအခါက ကန့်ကူဆံများကို ဘုရင့်ဘဏ္ဍာတိုက်သို့ ပို့အပ်ရ၍ ဘုရင်က ဆိုင်ရာစုရေး၊ စုကိုင်၊ စာချီများသို့လည်းကောင်း၊ ရဟန်းသံဃာများသို့လည်းကောင်း၊ ထုတ်ပေးလှူဒါန်းသည်။ မြန်မာရာဇဝင်တွင် ဆရာတော်ဦးကျည်ပွေ့သည် အသက်ကြီးရင့်မှ စာသင်လိုသဖြင့် နန်းတော်သို့ ကန့်ကူဆံ အလှူခံသွားရာ ဘုရင်က ငရုပ်ကျည်ပွေ့ အတက်ပေါက်ဦးအံ့လော ဟု ပြောဆိုကြောင်းနှင့် စကားစဉ်ရှိသည်။
ယခုခေတ်တွင် စာပေရေးသားရာ၌ ကန့်ကူဆံ အသုံးနည်းသွားပြီး ခဲတံ၊ ဖောင်တိန်၊ ဘောပင်များသာ သုံးစွဲကြတော့သည်။ ဝရိန်ဆော်သည့်လုပ်ငန်း၊ သံချီသံကွေးလုပ်ငန်းများတွင်သာ သံများပေါ်၌ အမှတ်အသားပြုရန် သုံးကြတော့သည်။
နန်းတော်ကျွန်းရွာ၊ နန်းတော်ကျွန်း
နန်းတော်ကျွန်းရွာ၊ နန်းတော်ကျွန်း
ဧပြီ ၂၀၀၀
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဧပြီ ကဏ္ဍ:၂၀၀၀
ယုံထောင်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ယုံထောင်ရွာ (Yonhtaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ရှားတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၈၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂမ်ဂေါ်ယန်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ဂမ်ဂေါ်ယန်ရွာ(Gamgawyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ဒါ့ရှီလွယ်ဘော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၉၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေအေးရွာ
ရေအေးရွာ
ကြက်ရိုးကုန်းတန်းရွာ၊ ပေါင်းဇား
ကြက်ရိုးကုန်းတန်းရွာ၊ ပေါင်းဇား
ဂရမ်းအဝရွာ၊ ဂရမ်း
ဂရမ်းအဝရွာ၊ ဂရမ်း
ပြင်လူးရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပြင်လူးရွာ (Pyinlu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၂ ဦး၊ မ ၃၀၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာကန့်လန့်ရွာ၊ နန်းတော်ကျွန်း
ရွာကန့်လန့်ရွာ၊ နန်းတော်ကျွန်း
ဧ
ဧသည် မြန်မာသင်ပုန်းကြီးဝင် အက္ခရာ တစ်လုံး ဖြစ်သည်။ အသံထွက် အေဟု ရှည်ရှည်ဆွဲ ဖတ်ရသည်။ အေးဟု မဖတ်ရချေ။ အေးဟု ဖတ်လို ရေးလို သောအခါ၊ ဝစ္စနှစ်လုံးပေါက် ထည့်ကာ၊ ဧးဟု ရေးရသည်။ ဧဝံ မေ သုတံ ဧကံ သမယံကို ဖတ်ရာ၌ အေးဝံ မေ သုတံ အေးကံ သမယံဟု ဖတ်သူများ ရှိရာ၊ အေဝံ မေ သုတံ အေကံ သမယံဟု ဖတ်မှသာ အမှန် ဖြစ်လေသည်။ ရှေးအခါက အေးမြသည်ကို ဧမြသည်ဟု ရေးလေ့ရှိခဲ့ပြီး၊ ယခုအခါ ဤကဲ့သို့ အသုံးမပြုတော့ချေ။
ကံရာဇာကြီး
ကံရာဇာကြီးသည် မဇ္ဈိမဒေသ ကပိလဝတ် ပြည်၌ ပထမဦးစွာ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းသို့ ရွှေ့ပြောင်းလာသော သကျသာကီဝင်မင်း အဘိရာဇာ၏သားကြီး ဖြစ်သည်။ အဘိရာဇာသည် ဂေါတမမြတ်စွာဘုရား ပွင့်တော်မမူမီ နှစ်ပေါင်း ၃၀၀ခန့်က၊ မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်း ရှေးအကျဆုံးမြို့တော်ဖြစ်သည့် သင်္ကဿဋ္ဌ တကောင်းပြည်ကို စတင်တည်ထောင်သည်။ သားတော် ကံရာဇာကြီးသည် ခမည်းတော် အဘိရာဇာ နတ်ရွာစံသောအခါ ညီတော် ကံရာဇာငယ်နှင့် ထီးမွေနန်းမွေ လု ကြရာ ရန်စစ်မထိုးဘဲ ကုသိုလ်စစ်ထိုးကြရာတွင် အရေးနိမ့် သဖြင့် ဗိုလ်ပါတို့ကို စုရုံးခေါ်ဆောင်ကာ သလ္လာဝတီမြစ်ကို ဆန်တက်၍ ကလေးတောင်ညိုအရပ်တွင် ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်ကို တည်ထောင်သည်။ (မှတ်ချက်။။ အချို့စာအုပ်များတွင် မင်းကြီး အဘိရာဇာက သားတော် နှစ်ပါးအနက် မည်သူသည် ထီးနန်းစည်းစိမ်နှင့် ထိုက်တန်လေသနည်းဟု စုံစမ်းလို၍ ညတွင်းချင်း စေတီတစ်ဆူစီ ပြီးအောင် တည်စေရာ သားတော်ငယ်က အလျှင်ပြီးသဖြင့် အိမ့်ရှေ့အရာ အပ်နှင်းတော်မူပြီး နောင်တွင် မင်းဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။) ထိုမြို့တွင် ၆ လကြာမျှ ဗိုလ်ပါစုဆောင်း နေသည်။ ထိုမှတဖန် ကစ္ဆာပနဒီမြစ် အရှေ့ဘက်သို့ ရွှေ့ပြောင်း ပြန်ကာ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့ကို တည်ထောင်ပြန်သည်။ ထို မြို့တွင် ၇၄ နှစ်တိုင် စံနေသည်။ ထိုမှတဖန် ရှေးမာလာယုမင်း တို့ တည်ထောင်ခဲ့သော ဓညဝတီမြို့ဟောင်းကို သိမ်းယူ၍ ထီးနန်းမြို့ပြ ပြင်ဆင်စံနေသည်။ ကံရာဇာကြီးတွင် သုဘဒ္ဒါဒေဝီမိဖုရားမှ မုဒုစိတ္တမည်သော သားတော်တစ်ပါး ဖွားမြင်သည်။ ထိုသားတော်ကို သုနာပရန္တ တိုင်းမှ ပျူ၊ ကမ်းယံ၊ သက်လူမျိုးတို့က မင်းလျာတောင်းသော ကြောင့် ပျူတို့အရပ်တွင် မင်းပြုစေရန် စေလွှတ်အုပ်ချုပ်စေ သည်။
ပန်ဒီယ (ဂြိုဟ်ရံလ)
ပန်ဒီယာ သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်သည်။ ယင်းအား ဟာဝိုင်အီတက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံပညာရှင်အဖွဲ့က ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၃ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား ၁၁၅၂၅၀၀၀ ကီလိုမီတာအကွာအဝေးမှ လှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျူပီတာ၏ ဂြိုဟ်ရံလများ
သဲကုန်းရွာ၊ ြွေကချိုင်
သဲကုန်းရွာ၊ ြွေကချိုင်
ရှင်လောကဂုရု
စပါးကိုင်းဆရာတော်(၁၂၄၀ - ၁၃၁+) သည် ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၂၄၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဟင်္သာတမြို့အနီး ရွာကလေးရွာတွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ရဟန်းပြုပြီးနောက် ၁၂၇၂ ခုနှစ်မှစ၍ ဟင်္သာတမြို့၊ ရွာကလေးကျောင်းတွင် သီတင်းသုံးရာမှ အင်းစိန်ခရိုင်၊ ဖလုံအနီး စပါးကိုင်းရွာ ပုဗ္ဗာရုံ ဇေတုဝတီကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၃၁၄ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
၁။ ဗုဒ္ဓသာသနဩဝါဒကထာကျမ်း (ပ၊ ဒု)၊
၂။ ရာဇသိပ္ပသတ္ထ၊
၃။ ဂဏသံဝါသပဋိက္ခေပဝိနိစ္ဆယ၊
၄။ ပါရာဇိကပဌမသိက္ခာပဒဝိနိစ္ဆယ၊
၅။ ဓုတင်္ဂဝိနိစ္ဆယ၊
၆။ ပရိယတ္တိသာသနာနုဂ္ဂဟပကာသနီ၊
၇။ သာသနပဇ္ဇောတဗုဒ္ဓမတညုဂဏရက္ခိတအဖွဲ့ကျမ်း၊
၈။ စက်ပရိတ်၊ ငရံ့မင်းပရိတ်၊ ရှင်သူငယ်ပရိတ်နိသျများ၊
၉။ ပရိမိတ္တဇာလသုတ်နိသျ၊
၁၀။ ဆဒိသာပါလသုတ်နိသျ၊
၁၁။ ဓာရဏပရိတ်ပါဌ်နိသျ၊ အာရက္ခပရိတ်ပါဌ်နိသျ၊
၁၂။ ရှင်ဥပဂုတ်ပရိတ်ပါဌ်နိသျ၊
၁၃။ မဟာသမယသုတ်အမွှန်း၊
၁၅။ ဂေါမံသမေတ္တာစာ။
နှစ်ကျပ်ခွဲရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
နှစ်ကျပ်ခွဲရွာ (Hnitkyatkhwe)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ နှစ်ကျပ်ခွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နှစ်ကျပ်ခွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၇ ဦး၊ မ ၁၉၀၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းမွေးတောင်
မင်းမွေးတောင် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ သင်တောင်းကြီးရွာ၏ တောင်ဘက် နှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ယခင်က ကျောက်ဆည်မြို့၏ မြောက်ဘက် တစ်မိုင်အကွာတွင်ရှိပြီး ယခုအခါ မြို့နှင့် တစ်ဆက်တည်း ရှိနေပါသည်။ ဥတေနမင်း မွေးဖွားရာ တောင်ဖြစ်သည်။
ဒဏ္ဍာရီ
မဇ္ဈိမဒေသ ကောသမ္ဗီပြည်ကို အစိုးရသော ပူရန္တပ္ပမင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးမှာ ကိုယ်ဝန်အရင့်အမာနှင့် နန်းရင်ပြင်မှာ ကမ္ဗလာနီခြုံကာ နေပူစာလှုံနေခိုက် (ဟတ္ထိလိင်္ဂသကုဏ) ငှက်ဆင်ကြီးက သားတစ်မှတ်ကာ သုတ်ချီလာသည်။
မိဖုရားကြီးမှာ သတိရှိသူဖြစ်၍ အသံမပြုဘဲ ငြိမ်သက်စွာ လိုက်ပါလာသည်။ အလ္လကပ္ပတောင်ခြေရှိ အစားစားနေကျ ညောင်ပင်သို့ ရောက်သောအခါ ငှက်ဆင်ကြီးက အစာချပါသည်။ ငှက်တို့၏ သဘာဝအရ လာရာလမ်းကို ပြန်ကြည့်ခိုက် မိဖုရားကြီးက ခြောက်လှန့်သောကြောင့် ငှက်ဆင်ကြီး လန့်၍ ပျံသွားသည်။ ငှက်ဆင်ကြီး သွားပြီး မကြာမီ နေဝင်သွားသည်။
မိဖုရားကြီးမှာလည်း ကမ္မဇလေ လှုတ်လာသည်။ ခပ်သိမ်းသော အရပ်ရှစ်မျက်နှာတို့မှ မိုးကြီးထစ်ချုန်းလျှက် မဲမှောင်ကာ နေတော့၏။ တောကြီးမျက်မဲတွင် ညအခါ မအိပ်ဝံ့ဘဲ မျက်စိသူငယ်နှင့် မိုးလင်းလာသည်။
အလ္လကပ္ပတောင်ကို အမှီပြုနေသော အလ္လကပ္ပရသေ့ကြီးသည် မိုးလင်းသောအခါ မိုးကြီးသောနေ့များတွင် သစ်သီးဝလံ မရှာဘဲ၊ ငှက်ဆင်ကြီး၏ စားကြွင်းစားကျန် အရိုးများကို လာကောက်လေ့ရှိသည်။ ထိုအရိုးများကို ထုကာပြုတ်၍သောက်သည်ဟု ဓမ္မပဒအဋ္ဌကထာက ဆိုထားသည်။ နံနက်လင်းသောအခါ မိုးအခါဖြစ့်သည့်အားလျှော်စွာ ရသေ့ကြီး အရိုးကောက်လာသည်။ လူသံကြား၍ အမေးအ​ဖြေပြုကာ မိဖုရားကြီးနှင့် ကလေးကို ကယ်ဆယ်သွားသည်။ မင်းမွေးတောင်၏ မြောက်ဘက် အနည်းငယ်မြင့်သောနေရာတွင် ဂူတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုဂူကို ယနေ့အထိ မင်းမွေးဂူဟု ခေါ်ကြသည်။ (ကျောက်ဆည်သားတချို့ သိထား၊ ယုံကြည်ထားသကဲ့သို့ မင်းမွေးဂူတွင် မွေးဖွားသည် မဟုတ်ဘဲ နေထိုင်ကြခြင်းသာ ဖြစ်သည်။)
မွေးဖွားလာသော မင်းသားအား ဥတေနဟု အမည်မှည့်ခေါ်သည်။ အလ္လကပ္ပရသေ့ကို အစွဲပြု၍ အလ္လကပ္ပတောင်ဟု ခေါ်တွင်လာရာမှ မင်းသားမွေးသောကြောင့် မင်းမွေးတောင်ဟု ပြောင်းလဲ ခေါ်တွင်လာသည်။ ညောင်ပင်ကိုလည်း ဥတေနညောင်ပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ မင်းသား အရွယ်ရောက်လာသောအခါ ရသေ့ကြီးက မင်းသားတို့ တတ်အပ်သော အဋ္ဌာရသ ၁၈ ရပ်ကို သင်ပေးသည်။ စောင်းတီး၍ ဆင်ကို လာစေ သွားစေသော ဂါထာကိုလည်း သင်ပေးသည်။ ဆင်လာစေသော ဂါထာကို ရွတ်၍ စောင်းတီးလျှင် ဆင်များလာကြသည်မှာ အင်းပြင်ပြည့်၍ ဖြစ်သည်။ ဆင်များ ရှေ့မတိုးသာ နောက်မဆုတ်သာ ပြည့်ကာတောင့်နေသောကြောင့် ကုမုဒအင်းမှ ဆင်တောင့်အင်းဟု ခေါ်တွင်လာသည်။ ကာလရွေ့လာသောအခါ ဆင်တောင့်အင်းမှ သင်တောင်းအင်းအဖြစ် ပြောင်းလွဲလာသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဥတေန ညောင်ပင်
မင်းမွေးတောင်ရှိ ညောင်ပင်ကြီးကို ဥတေနညောင်ပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ညောင်ပင်မှာ လူ ၇ ယောက်ဖက်ခန့် ကြီးမားလေသည်။ သစ်ဆွဲဆင်များ ကျောက်ဆည်မြို့ကို တောင်ဘက်မှ၎င်း၊ မြောက်ဘက်မှ၎င်း ဖြတ်သွားသောအခါ ဥတေနညောင်ပင်ကို ဝင်၍ ကန်တော့ကြသည်။ ၁၉၆၆-ခုနှစ်က ထိုညောင်ပင်သည် အလိုအလျောက် ၁၄ ပေအမြင့်လောက်က ကျိုးပဲ့လဲကျသွားသည်။ ယခုအခါ ညောင်ငုတ်တိုကြီးသာ ကျန်တော့သည်။
ဒတ်နတ်
ဒတ်နတ် (Deneb) သည် ဆိုင်နပ် ကြယ်စုတန်းမှ ကြယ်တစ်စင်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် Summer Triangle ဟုခေါ်သော ကြယ် ၃ လုံးထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆိုင်နပ် ကြယ်စုတန်းတွင် အတောက်ပဆုံးကြယ်၊ ညဘက်ကောင်းကင်ယံတွင် ၁၉ စင်းမြောက် အတောက်ပဆုံးကြယ်ဖြစ်သည်။ ဒတ်နတ်သည် ရီဂျယ်ကြယ်နှင့် အတောက်ပဆုံးကြယ်နေရာတွင် ပြိုင်ဘက်ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ယင်း၏အကွာအဝေးနှင့် တောက်ပမှုကို သေချာမသိရပေ။ ဒတ်နတ်၏ တောက်ပမှုမှာ နေ၏တောက်ပမှုထက် အဆပေါင်း ၅၅၀၀၀ နှင့် ၁၉၆၀၀၀ ကြားတွင်ရှိသည်။ ဒတ်နတ်သည် ကမ္ဘာမြေမှ 802 pc ခန့် ကွာဝေးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရပ် စကားလုံးနှင့် စကားစုများ
ဇီးအိုင်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မာဘွယ်ခိုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မာဘွယ်ခိုရွာ(Marbwekho)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လယ်ခိုဒိုးကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၇၆ ဖြစ်သည်။
ခရိုင်
ခရိုင် (District) ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံအချို့ရှိ အုပ်ချုပ်ရေးနယ်မြေ အမျိုးအစား တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဒေသဆိုင်ရာ အစိုးရအဖွဲ့က စီမံအုပ်ချုပ်သည်။
မာဘွယ်ခိုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရိုင်
အာဖဂန်နစ္စတန်
အာဖဂန်နစ္စတန်၌ ဒိစိတြိတ်သည် ပြည်နယ် (province) များ၏ အုပ်ချုပ်မှုလက်ခွဲ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံအတွင်း ဒိစတြိတ် ၄၀၀ မျှ ရှိ၏။
ကြောင်ပန်းတောရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကြောင်ပန်းတောရွာ (Kyaungpantaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ကြောင်ပန်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၉၈ ဖြစ်သည်။
ခရိုင်
ဘင်္ဂလားဒေ့
ဘင်္ဂလားဒေ့တွင်မူ ဒိစတြိတ်သည် အကြီးဆုံးသော နယ်မြေအုပ်ချုပ်ရေးများ ဖြစ်သည်။ ဒိစတြိတ် ၆၄ ခုရှိပြီး နယ်မြေကျယ်သော ဒိစတြိတ်ကြီး ၂၁ ခု အောက်တွင် ဆပ်ဒီဗီရှင်း ခေါ် ခရိုင်ခွဲများ ထားသည်။ ၁၉၈၄ ခုရောက်သော် ယင်းခရိုင်ခွဲတို့ကို ဒိစတြိတ်များအဖြစ် ပြောင်းလဲသတ်မှတ်၏။ ဒိစတြိတ်အောက်တွင် ဥပဇီလာ ခေါ် ဆပ်ဒိစတြိတ်များ ထားသည်။ ဥပဇီလာပေါင်း ၄၉၃ ခု ရှိသည်။
ကြောင်ပန်းတောရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရိုင်
တောင်ကိုရီးယား
တောင်ကိုရီးယား၌ ဒိစတြိတ်သည် မြို့ကြီးတို့၏အခွဲများ ဖြစ်သည်။ ဆိုးနှင့် အခြားမြို့ပြကြီး ၆ ခုတွင် ဒိစတြိတ်များ ရှိပြီး သာမန်မြို့များတွင် ဒိစတြိတ်ဟူ၍ ထပ်မခွဲ။
မြန်မာ
အင်္ဂလိပ်တို့အုပ်ချုပ်သော ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေးတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဒီဗီရှင်း (division) အောက်တွင် ဒိစတြိတ်များခွဲ၍ အုပ်ချုပ်သည်။ ဒီဗီရှင်းကို ကော်မစ်ရှင်နာ (commissioner) က အုပ်ချုပ်ပြီး ဒိစတြိတ်တို့ကို အရေးပိုင်များက စီရင်သည်။ နောက် မြန်မာဘာသာဖြင့် သုံးစွဲရန် စီစဉ်သည်နောက် ဒီဗီရှင်းသည် ခရိုင်၊ ဒိစတြိတ်သည် စီရင်စုဟူ၍ ဖြစ်လာသည်။
ခရိုင်ကို ရှေးမြန်မာစာ၌ ခရိုန်ဟု နသတ်နှင့် ရေးမြဲဖြစ်၏။ ဦးဝန်၏ တက္ကသိုလ် မြန်မာအဘိဓာန်၌ ခရိုင်ကို ထီးတွင် ထီးကိုင်းကို ထောက်ကန်ထားသော ထီးလက်များစုဝေးရာ လှည်းပုံ တောင်သဏ္ဌာန်အဆောက်အဦ မြို့ သို့မဟုတ် ရွာနှင့် ယင်းတို့အုပ်ချုပ်သော လက်အောက်ခံနယ်မြေ အပိုင်းအခြား၊ ရွာအများ၊ မြို့အများကို စုပေါင်း၍ ဝန်တစ်ဦး အုပ်ချုပ်ရသော နယ်မြေအပိုင်းအခြားဟု အဓိပ္ပာယ်ပေး၏။
ခရိုင်ဆိုသည်မှာ နီးစပ်ရာ မြို့နယ်များကို စုပေါင်းပြီး ခရိုင်ဟု သတ်မှတ်သည်။ ရှေးက ခရိုင်ကို ခရိုန်ဟု ရေးကြသည်။ ဒေါက်တာသန်းထွန်း၏ နဝရတ်ကိုးသွယ်စာအုပ်၊ စာ ၄၀၅ တွင် "ခရိုန်ဟူသည် မြန်မာအဆန်ဆုံးဖြစ်ကာ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံမှာလည်း အခြားအရပ်များမှာထက် ပို၍ စနစ်ကြ သေသပ်ထူးခြားလျက် စပါးစိုက်သောဒေသ ဖြစ်သည်။"ဟု ဖော်ပြထားသည်။ စာ ၃၀၀ တွင်လည်း ခရိုန်ကို ရှေးမြန်မာစာ၌ နသတ်နှင့် ရေးမြဲဖြစ်၏။
ခရိုင်ရှိမြို့နယ်များ
District/SAZ_Name_Eng	Tsp_Pcode	Township_Name_Eng	Township_Name_MMR
ရစ်ချောင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရိုင်
ခရိုင်ရှိမြို့နယ်များ
ကချင်ပြည်နယ် မြစ်ကြီးနားခရိုင် |Myitkyina မိုးညှင်းခရိုင် | Mohnyin ဗန်းမော်ခရိုင် | Bhamo ပူတာအို ခရိုင်| Puta-O
ကယားပြည်နယ် လွိုင်ကော်ခရိုင် | Loikaw ဘောလခဲခရိုင် |Bawlake
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံ နယ်မြေအပိုင်းအခြား အမျိုးအစားများ
သိုင်းပညာ
သိုင်းပညာ (Martial arts)သည် ရန်ကိုကာကွယ် ခုခံ တိုက်ခိုက်သည့် ရှေးဟောင်း အတတ်ပညာ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရှေးခေတ်ကဤပညာကို လျှို့ဝှက်စွာ သင်ကြားကြရသည်။ ယခုခေတ်တွင်ကား မိမိတို့၏ ဝါသနာပါရာ သိုင်းပညာအမျိုးအစားများကို တတ်မြောက်သည့် ပညာရှင်များထံ၌ မလျှို့ဝှက်ဘဲ ပွင့်လင်းစွာ သင်ကြားနိုင်ကြလေသည်။
သိုင်းပညာခွင်တွင် တုတ်၊ ဓား၊ လှံစသော လက်နက်များကိုကိုင်၍ ခုခံတိုက်ခိုက်သည့် ဗန်ရှည် အတတ်အပြင်၊ မည်သည့် လက်နက်ကိုမျှ မကိုင်စွဲဘဲ ခုခံတိုက်ခိုက်သည့် ဗန်တိုအတတ်၊ လက်ဝှေ့ အတတ်၊ နပန်းအတတ်များ ပါဝင်သည်။ ကျွမ်းကျင်သော သိုင်းသမားကောင်းတစ်ယောက်သည် မိမိထက် အင်အားသာသူကိုသော်လည်းကောင်း၊ တုတ်၊ ဓား၊ လှံစသော လက်နက်စွဲကိုင်လာသူကို သော်လည်းကောင်း၊ တစ်ယောက်ချင်းရန်ကို၎င်း၊ တစ်ယောက် ထက်ပိုသောရန်ကို၎င်း ကောင်းစွာ ခုခံ တိုက်ခိုက်နိုင်သည်။ တုတ်နှင့် ကာကွယ် ခုခံတိုက်ခိုက်သည်ကို တုတ်သိုင်းဟုခေါ်သည်။ ဓားနှင့် ကာကွယ်ခုခံတိုက်ခိုက်သည်ကို ဓားသိုင်းဟု ခေါ်သည်။ လှံနှင့် ကာကွယ်ခုခံတိုက်ခိုက်သည်ကို လှံသိုင်းဟုခေါ်သည်။ လက်နက်မကိုင်ဘဲ ကာကွယ်ခုခံတိုက်ခိုက်သည်ကို လက်သိုင်းဟုခေါ်သည်။ ဗန်တို ဟုလည်းခေါ်သည်။
ရှည်လျားခိုင်ခံ့သည့် ရာဇဝင်သမိုင်း နောက်ခံရှိသော အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံများ၌၎င်း အနောက် တိုင်းနိုင်ငံများ၌၎င်း မူပိုင်သိုင်းပညာများ အသီးသီး ရှိတတ်ကြသည်။
တရုတ်သိုင်းပညာ
တရုတ်နိုင်ငံသည် အရှေ့တိုင်းသိုင်းပညာ၏ မိခင်ကြီးနှင့်တူ၏။ သိုင်းပညာအစ တရုတ်က ဟု အချို့သော သုတေသီတို့က တင်ပြကြသည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည်၊အခြားအာရှနိုင်ငံများထက် ယဉ်ကျေးမှုပို၍ရှေးကျသဖြင့် ယုတ္တိတန်ပေသည်။ တရုတ်သည် သိုင်းပညာ၏ ဖခင်ဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယပြည်သည် သိုင်းပညာ၏ မိခင်ဖြစ်သည် ဟု သုတေသီတို့က ပြောစမှတ် ပြုကြဟန်တူသည်။
ကမ္ဘာကလူသိများသော ဂျပန်သိုင်းပညာများသည် တရုတ်နိုင်ငံမှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွား ကူးပြောင်းသွားသော ပညာများဖြစ်သည်ဟု အထောက်အထားများက ဆိုပေသည်။ တရုတ်ပြည်ဟောင်းအစိုးရသည် သိုင်းပညာနှင့် သိုင်းပညာရှင်များကို ဥပေက္ခာပြုထားခဲ့သဖြင့် တိုးတက်သင့်သလောက် မတိုးတက်ခဲ့ပေ။ တရုတ်ပြည်သစ်အစိုးရ တက်လာမှသာ အစိုးရ၏ အားပေး အားမြှောက်ပြုမှုများကြောင့် တစ်ရှိန်ထိုးပြန်လည် တိုးတက်လာ၏။ နှစ်စဉ် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပြပွဲများနှင့် ပြိုင်ပွဲများ ပြုလုပ်ပေးမှုများကြောင့် အဆင့်အတန်းလည်း မြင့်တက်လာသည်။ လိုက်စားသူများလည်း တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် ပိုမိုများပြားလာသည်။ အနောက်တိုင်း ကျန်းမာရေးလေ့ကျင့်ခန်းနေရာတွင် တရုတ်သိုင်း လေ့ကျင့်ခန်းများကို အစားထိုး ထည့်သွင်းကာ ပြည်သူတို့၏ ကျန်းမာရေးအဆင့်ကို သိုင်းပညာများဖြင့်မြှင့်တင်ပေး၏။ အကြောသေ ရောဂါ၊ နာတာရှည်ရောဂါများကို ထိုက်ကြည့်ချွင်းခေါ် သိုင်းနည်းများဖြင့် ကုသပေးနိုင်သဖြင့် လူကြီး လူငယ် ကျားမ မရွေး တောရော မြို့ပါမကျန် သင်ကြား လေ့ကျင့်ရန် အားသန်နေကြပေသည်။ တရုတ်သိုင်းတွင် အလွတ်သိုင်းပညာနှင့် လက်နက်စွဲကိုင်သော သိုင်းပညာဟု ခွဲခြားထားသည်။
အလွန်သိုင်းပညာ၌ ဝန်ချွင်း၊ ထိုက်ကြည့်ချွင်း စသည့် ပညာပိုင်းများကို ယခုခေတ်လူများ ပိုမိုစိတ်ဝင်စား ကြပေသည်။ ဆန်ချွင်းခေါ် အလွတ်သိုင်းပညာတွင် ရှောင်လင်၊လျူဟိုမိကြုံ၊ဆာ၊ဝှား၊ဖောက်၊ဟုန်စသော သိုင်းကစားနည်းများ ပါဝင်သည်။
ယခုအခါ၌ အားကစားပညာကို သင်ကြားပို့ချပေးသော ကျောင်းများနှင့် တက္ကသိုလ် အားကစားဌာနများတွင် မုချသင်ကြားရမည့် ဘာသာရပ်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ပေးထားပေသည်။ တရုတ်နိုင်ငံတွင် နိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ သိုင်းပြိုင်ပွဲများတွင် ဆုရရှိသူများအား၊ နိုင်ငံခြားသို့ အတွေ့အကြုံသစ်များ၊ အမြင်သစ်များနှင့် ပညာဗဟုသုတများ ရရန် ပို့ပေးလေသည်။ ၁၉၆၁ခုနှစ် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်သို့ပင် လွတ်လပ်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ် ပွဲတော်အမှီ တရုတ်မိတ်ဆက် သိုင်းအဖွဲ့ကိုစေလွှတ်ဖူးလေသည်။ ပညာသည်ကြီးများကို အားပေးနေသည့်တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပညာရှင်သစ်လွင်များကို ဤသို့ ပြုစုပျိုးထောင်ပေးလျက် ရှိသည်။
တရုတ်သိုင်းပညာသည် အမျိုးသားကာကွယ်ရေးတွင် အရေးကြီးသောအခန်းမှ ပါဝင်ခဲ့ရုံမကပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကို အားပေးမြှင့်တင် ရာ၌လည်း ကြီးစွာသောအခန်းမှ ပါဝင်ခဲ့သဖြင့် အစွမ်းကုန်လိုက်စား၊ ပြုစုပျိုးထောင်လျက်ရှိကြပေသည်။
ဂျပန်သိုင်းပညာ
ဂျပန်နိုင်ငံသည် တရုတ်နိုင်ငံနှင့်စာလျှင် သိုင်းပညာသက်တမ်း နောက်ကျသော်လည်း ယင်းတို့၏သိုင်းပညာများကို ကမ္ဘာနှင့်အဝှန်းလူသိများလာအောင်၊ထင်ရှားလာအောင်ကြိုးပမ်းမှု ဇွဲဝိရိယ လုံ့လစိုက်ရာတွင် အလွန်ချီးကျူးဖွယ်ဖြစ်လေသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ၌ လက်ရှိထင်ရှားသော သိုင်းပညာများမှာ -
ဂျူဒိုသည် ခေတ်အစားဆုံးဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဂျူဒိုအတတ်သည် ရန်ကိုခုခံကာကွယ်ရန် ထက် အားကစားဘက်သို့ ယိမ်းသဖြင့် ရန်ကိုကာကွယ်ခုခံရန်သက်သက် လေ့လာသူများသည် ဂျူဒိုထက် ကရာတေး-စသော အခြား ပညာများကို ပိုမိုနှစ်သက်အားထားကြသည်။
အိန္ဒိယသိုင်းပညာ
သိုင်းပညာအစ အိန္ဒိယက ဟု အချို့သော သုတေသီတို့က တင်ပြကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် အခြားအာရှနိုင်ငံများထက်ယဉ်ကျေးမှုပို၍ရှေးကျသဖြင့် ယုတ္တိတန်ပေသည်။ လေးရာစုနှစ်အတွင်း၌ တောင်ပိုင်းအိန္ဒိယနိုင်ငံမှတစ်ဆင့် တရုတ်နိုင်ငံဘက်သို့ရောက်ရှိသွားသည်ဟု အဆိုပြုကြသည်။ ထိုကြောင့် အိန္ဒိယသည် သိုင်းပညာ၏ ဖခင်ဖြစ်ပြီး တရုတ်ပြည်သည် သိုင်းပညာ၏ မိခင်ဖြစ်သည် ဟု ပြောစမှတ် ပြုကြဟန်တူသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် တရုတ်နိုင်ငံ ဂျပန်နိုင်ငံများလောက် သိုင်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုမရှိပေ။ သို့ရာတွင် လက်ငုတ်လက်ရင်း သိုင်းပညာအချို့ကို အိန္ဒိယတိုင်းသားတို့ လက်တွင် ကျန်ရှိလေ့ကျင့်လိုက်စားနေကြသည်ကို တွေ့ရှိရ၏။ ယင်းတို့အနက် ဗိုင်နော့၊ အာထာ၊ ဗင်နရက်စ စသော လက်သိုင်း ဗန်တိုပညာများ၊ ဗာဂျမူရှတီး၊ ပင်ကရက်တီဗင် စသော ရှေးဟောင်းနပန်းသတ်ခြင်း အတတ်ပညာများသည် ပိုမိုထင်ရှားကြသည်။
အနောက်တိုင်း သိုင်းပညာ
အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများတွင် လက်သိုင်း၊ တုတ်သိုင်းပညာများ ထက် ဓားသိုင်းပညာများကို ပိုမို၍ စံနစ်တကျလိုက်စား ရှာဖွေစုဆောင်းထား ကြသည်ကို တွေ့ရှိရသည်။ ဓားသိုင်းပညာကို အင်္ဂလိပ်အခေါ်အားဖြင့် ဖင်းစင်း (fencing) ဟုခေါ်သည်။ ဓားသိုင်းသမားကို ဖင်းစား (fencer) ဟုခေါ်သည်။ ဖင်းစားတယောက်သည် အောက်ပါ ဓားသုံးမျိုးစလုံးကို ကိုင်တတ်၊ ခုတ်တတ် ကစားတတ် ကာကွယ်တတ် တိုက်ခိုက်ခုခံ ကာကွယ်တတ်ရသည်။
ယင်းတို့မှာ-
၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် အေသင်မြို့၌ ကျင်းပပြုလုပ်သော အိုလင်းပစ်ပြိုင်ပွဲမှစ၍ ပထမဦးဆုံး ကမ္ဘာ့ဓားသိုင်း ဗိုလ်လုပွဲကြီး ကျင်းပပြုလုပ် ပေးခဲ့သည်။ အနောက်တိုင်း ဓားသိုင်းအတတ် (Fencing)သည် ယခုအခါ၌ အိုလင်းပစ်ပြိုင်ပွဲများ၌ ကျော်ကြားသော အားကစားပညာတစ်ရပ်အနေနှင့် ကမ္ဘာက အသိအမှတ်ပြုခြင်းကိုခံရ၏။ ယင်းကဲ့သို့ လေးနှစ် တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြုလုပ်သော အိုလင်းပစ် ဓားသိုင်း ဗိုလ်လုပွဲအတွက် တိုင်းပြည်အလိုက် အစွမ်းကုန် ကြိုးစားလေ့ကျင့် ကြိုးပမ်းကြခြင်းဖြင့် အနောက်နိုင်ငံများတွင် ဓားသိုင်းပညာ တည်တံ့တိုးတက်လျက် ရှိပေသည်။
အခြားနိုင်ငံများရှိသိုင်းပညာများ
ရုရှနိုင်ငံတွင် ဂျူဒိုဆန်ဆန် လက်သိုင်းပညာကို ဆမ်ဗိုလ်ဟု ခေါ်သည်။ ရှေးဟောင်းနပန်း အတတ်ကို ဗောယက်ဟု ခေါ်သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ခြေနှင့်ခုခံတိုက်ခိုက်ရသော မူဟောင်း သိုင်းပညာတခု ထူးထူးခြားခြားရှိ သည်ကို တွေ့ရသည်။ ယင်းကို ဆာဗတ်တီဟု ခေါ်သည်။ အာဖရိကတိုက် အင်ဂိုလာပြည်နယ်၌၎င်း၊ တောင်အမေရိကတိုက် ဘရာဇီးနိုင်ငံတစ်ဝိုက်၌၎င်း ကက်ပိုအဲရဂျင်ခေါ် ခြေအားကိုး လက်အားကိုး ရှေးဟောင်းသိုင်းပညာတစ်ခုကို သုတေသီတို့ တွေ့ကြရသည်။ တောကောင်ကဲ့သို့ အလွန်လျင်မြန် ဖြတ်လတ်စွာ သတ်ပုတ်တိုက်ခိုက်နိုင်သည့် ပညာဟု ဆိုကြသည်။
လူသားနှင့်သိုင်းပညာ
သိုင်းပညာသည် ရန်ကိုကာကွယ် ခုခံ တိုက်ခိုက်သည့် ရှေးဟောင်း အတတ်ပညာတစ်ခု ဖြစ်သော်ငြားလည်း ယခုအချိန်အထိ ကမ္ဘာအဝှန်းတွင် သက်တမ်းရှည်လျား ရှင်သန်နေသည်မှာ ကမ္ဘာ့လူသားတို့အား ကာယသတ္တိ၊ သူရသတ္တိနှင့် အခြားအရည်အချင်းများကို ဖြည့်စွမ်းပေးနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်
ပျမ်းမျှပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် (Mean sea level; MSL) (ပုံမှန်အသုံး: ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်) ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာ့ရေထု မျက်နှာပြင်တစ်ခု (သို့) တစ်ခုထက်ပိုမိုသော ရေမျက်နှာပြင်များ၏ ပျမ်းမျှအမြင့်တစ်နေရာကို ဆိုလိုပြီး ထိုရေမျက်နှာပြင်မှ အမြင့်များကို တိုင်းတာလေ့ရှိသည်။ ကမ္ဘာသုံး ပျမ်းမျှရေမျက်နှာပြင်သည် ထောင်လိုက်အမှတ်တစ်နေရာဖြစ်၍ စံအားဖြင့် Geodetic datum (ကမ္ဘာ့နေရာများကို တိတိကျကျတိုင်းရန်အတွက် ရည်ညွှန်းဘောင်) ဟုခေါ်သည်။ ထိုရည်ညွှန်းဘောင်ကို ရေကြောင်းပြဇယားပါ "ရေ၏ အနက်ပြခြင်း" (chart datum) အဖြစ် မြေပုံရေးဆွဲခြင်း၊ ပင်လယ်ရေကြောင်းပြခြင်းတို့တွင် သုံးကြသည့်အပြင် လေကြောင်းတွင် "စံပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်" အဖြစ်သုံးစွဲကြသည်။ အမြင့်နေရာ၊ လေယာဉ်၏ ပျံသန်းနေသောအမြင့် စသည်များကို သတ်မှတ်ရန် လေထုဖိအားကို စံသတ်မှတ်ထားသည့် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်နေရာ၌ တိုင်းတာကြသည်။ ပုံမှန်နှင့် လွယ်ကူသည့် ပျမ်းမျှပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် စံသတ်မှတ်နည်းမှာ နေရာတစ်ခု၌ "ပျမ်းမျှ ဒီရေအကျနေရာနှင့် အတက်နေရာ၏ အလယ်မှတ်ဖြစ်သည်။
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်ကို များစွာသောအချက်များက အကျိုးသက်ရောက်မှုရှိပြီး ဘူမိဆိုင်ရာ အချိန်စဉ်ဆက်ပြသမှုစနစ်အရ ကြီးမားသော ရေမျက်နှာပြင်အပြောင်းအလဲများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ကြသည်ဟု သိရသည်။ သို့သော်လည်း ၂၀/၂၁ ရာစုများတွင် ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်းများကြောင့် ရေမျက်နှာပြင်ပြောင်းလဲသည်ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ထိုရေမျက်နှာပြင်အပြောင်းအလဲကို ဂရုတစိုက်တိုင်းတာခြင်းများသည် လက်ရှိဖြစ်ပေါ်နေသော ရာသီဥတုပြောင်းလဲခြင်းများအကြောင်းကို ပို၍သိရှိစေနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်
အေးရွာ၊ နန်းတော်ကျွန်း
အေးရွာ၊ နန်းတော်ကျွန်း
ဩ
ဩ သည် မြန်မာဘာသာ၌ အခြေခံသရ (၁၁) လုံး နှင့် သင်ရိုးသရ (၁၂) လုံး  ထဲမှ သရတစ်ခုဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် အသံပိုင်းဆိုင်ရာအရ "ဩ" သရသည် "အာ၊ ဤ၊ ဦ၊ ဧ၊ အဲ၊  ဪ၊ အို" ကဲ့သို့ သံရှည်သရ (သို့) ဒီဃသရ တစ်မျိုးဖြစ်၍ "အော" ဟူသော အသံရှိသည်။
"ဩ" သည် လုံးချင်းသရ တစ်ခုဖြစ်၏။ ဗျည်းအက္ခရာ "သ" ကို " ြ" ဖြင့်ပေါင်းစပ်ထားခြင်းမဟုတ်ပေ။ ထိုသို့ ပေါင်းစပ်သည့် ဩ (သ+ြ) ကို "သရ" ဟု ထွက်ရှိမည် ဖြစ်သည်။
နေပူခံရွာ၊ ပေါင်းဇား
နေပူခံရွာ၊ ပေါင်းဇား
ဖုန်ဂန်ဒိန်ဆာရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ဖုန်ဂန်ဒိန်ဆာရွာ(Hpongandingsar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ဒါ့ရှီလွယ်ဘော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၉၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာတိုင်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တယင်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တယင်းရွာ (Tayin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၂ ဦး၊ မ ၃၀၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂရမ်း (အရှေ့)ရွာ၊ ဂရမ်း
ဂရမ်း (အရှေ့)ရွာ၊ ဂရမ်း
ဪ
ဪဟူသည် မြန်မာ သဒ္ဒါတွင် သာမက အင်္ဂလိပ်သဒ္ဒါတွင်လည်း ပါဝင်သော အာမေဍိတ်သံဖြစ်သည်။ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်အား အဖြစ်အပျက်တစ်ခုကို ပြောပြပါက ထိုသူသည် အံ့ဩခြင်း၊ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ မယုံကြည်နိုင်ခြင်းတို့ကြောင့် ထွက်ပေါ်လာသော အာမေဍိတ်သံဖြစ်သည်။
ရာဇဝင် ရိုင်းသူများ
ရာဇဝင် ရိုင်းသူများ သည် ၂၀၁၇ ခုထွက် မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ စိန်ဌေး ရုပ်ရှင်အတွက် သိန်းသန်းထွန်း၏ မိုးတစ္ဆေ ဝတ္ထုကို အောင်ကြီး ဇာတ်ညွှန်းခွဲကာ မောင်မျိုးမင်း ရိုက်ကူးသည်။ ပြေတီဦး၊ မြင့်မြတ်၊ လိုင်လာခမ်း၊ ပက်ထရစ်ရှာတို့ အဓိကပါဝင်ထားသည်။ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်တွင် ရုံတင်သည်။
အန်ဆာ (ဂြိုဟ်ရံလ)
အန်ဆာ သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၁၈ ခုနှစ်တွင် Scott S. Sheppard ဦးဆောင်သော နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၃ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး  ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား   11483000 km အကွာမှ လှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။
​ရေလယ်သောင်ရွာ၊ နန်းတော်ကျွန်း
ရေလယ်သောင်ရွာ၊ နန်းတော်ကျွန်း
သမ္ဘာရာရွာ
သမ္ဘာရာရွာ
မိုင်းယန်းမြို့
မိုင်းယန်းမြို့ (Mong Yang)သည် ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့ပိုင်း မိုင်းယန်းခရိုင်၌ တည်ရှိပြီး နယ်စပ်ဒေသမြို့ တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ သျှမ်းပြည်အရှေ့ပိုင်း NDAA အထူးဒေသ ၄ တပ်မဟာ ၃၆၉ ထိန်းချုပ်နယ်မြေ နှင့်မျက်နှာချင်းဆိုင်တွင်ရှိသည်။ အကွာအဝေးအားဖြင့် သံလွင်မြစ်အရှေ့ပိုင်း ကျိုင်းတုံမြို့ အရှေ့မြောက်ဖက် ၁၀၂ ကီလိုမီတာအကွာတွင် တည်ရှိသည်။
=စာကိုး=
မန်မလောင်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်မလောင်ရွာ (Manmalawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်ဆွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၇၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံတမံရွာ၊ ဂရမ်း
ကျုံတမံရွာ၊ ဂရမ်း
ပုလဲမြို့
ပုလဲမြို့  သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးတောင်ပိုင်း၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ပုလဲမြို့နယ်၏ အုပ်ချုပ်ရေးရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ ပုလဲမြို့သည် ယင်းမာပင်မြို့ ၏တောင်ဘက် (၁၁)မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ပုလဲမြို့နယ်သည် ဗန့်ကျီတိုက်နယ်အတွင်း ပါဝင်ပြီး မြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်က သာမန်ရွာကလေးမျှသာ တည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၈၅ ခုနှစ် မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံး အင်္ဂလိပ် လက်အောက် ကျရောက်ခဲ့ပြီးနောက် ဗန့်ကျီ တိုက်နယ်လည်း ပါဝင်ခဲ့သည်။ (၉) နှစ်အကြာတွင် ၁၈၉၄ ခုနှစ်၊ အောက်ချင်းတွင်းခရိုင် ဖွဲ့စည်းဆောင်ရွက်ရာတွင် အရှေ့ဘက်တွင် ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ယင်းမာပင်မြို့နယ်နှင့် ကနီမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်ကို အောက်ချင်းတွင်းခရိုင်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဧရိယာ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် (၄၅၈) သာ ရှိသည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီး မြို့ပိုင်ရုံး ဖွင့်လှစ်၍ အုပ်ချုပ်ရေးကိစ္စများ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေး ဝန်ကြီးဌာန (အထွေအထွေအုပ်ချုပ်ရေး ဦးစီးဌာန)၏ (၂၈-၇-၇၂) နေ့စွဲပါ အမိန့်အရ မြို့နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
ပုလဲမြို့နယ်သည် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄° ၂၅' နှင့် ၉၄° ၅၅' ကြား၊ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁° ၁၈' နှင့် ၂၁° ၄၈' ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဆားလင်းကြီးမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင်ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင်မြိုင်မြို့နယ် နှင့် မြောက်ဘက်တွင်ယင်းမာပင်မြို့နယ် တို့နှင့် ထိစပ်နေသည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် ၄၅၄ ပေတွင် တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ ဧရိယာစတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆၁၂.၇၉၈ စတုရန်းမိုင်၊ ဧကအားဖြင့် ၃၉၂၂၉၈ ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ အကျယ်ဆုံးနေရာသည် ၃၁ မိုင်ရှိပြီး၊ တောင်မှမြောက်သို့ အကျယ်ဆုံးနေရာသည် ၁၉ မိုင်ဖြစ်သည်။
ရပ်ကွက်/ကျေးရွာဖွဲ့စည်းပုံ
မြို့/ရပ်ကွက်/ ကျေးရွာအုပ်စု ဖွဲ့စည်းထားရှိမှုအနေနှင့် ရပ်ကွက်ပေါင်း ၂ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စုပေါင်း ၅၉ အုပ်စု၊ ကျေးရွာပေါင်း ၁၈၈ ရွာတို့ တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုလဲမြို့နယ်တွင် လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၄, ၀၀၆ ဦး နေထိုင်ပြီး ကျား ၆၆,၈၀၉ဦး၊ မ ၇၇,၁၉၇ဦး ဖြစ်သည်။
ရာသီဥတု
ပျမ်းမျှအားဖြင့် တစ်နှစ်လျှင် ရက်ပေါင်း ၅၀ ဝန်းကျင် မိုးရွာတတ်ပြီး မိုးရေချိန်လက်မ ၄၀ ခန့် ရရှိသည်။
ပြဇာတ်
ပြဇာတ်ဟူသည် ဆိုလိုသည့်အဖြစ်အပျက် တစ်စုံတရာကို ပွဲကြည့်သူတို့တွင် စိတ်တွင် ထင်ရှားပေါ်လွင်လာစေရန် လူကိုယ်တိုင်ထွက်၍ သရုပ်ဖော်ပြသရသည့် အနုပညာတစ်ရပ် ဖြစ်သည်။
ပုလဲမြို့
အခြေခံအဆောက်အအုံ
ပုလဲမြို့နယ်တွင် အထက်တန်းကျောင်းပေါင်း (ကျောင်းခွဲများအပါအဝင်) ၁၀ ကျောင်း၊ အလယ်တန်းကျောင်းပေါင်း (ကျောင်းခွဲများအပါအဝင်) ၃၉ ကျောင်း၊ မူလတန်းကျောင်းပေါင်း ၁၂၆ ကျောင်း တည်ရှိသည်။ ကျန်းမာရေးကဏ္ဍတွင် မြို့နယ်ဆေးရုံ ၁ ရုံ၊ တိုက်နယ်ဆေးရုံ ၁ ရုံနှင့် ကျေးလက် ကျန်းမာရေးဌာန ၆ ခု ဖွင့်လှစ်ထားသည်။ ပုလဲမြို့တွင် ဘဏ်အနေဖြင့် မြန်မာ့စီးပွားရေးဘဏ် ၁ ခုသာလျှင် ရှိသည်။ ပုလဲမြို့တွင် လေကြောင်းလမ်း၊ ရေလမ်း၊ ရထားလမ်းများ မရှိပါ။
ပြဇာတ်
အဓိပ္ပာယ်
ပြဇာတ်ဆိုသည့် စကားလုံးမှာ မြန်မာစကား 'ပြ' နှင့် ပါဠိပျက် 'ဇာတ်' စကား ၂ လုံးကို ပေါင်း ထားသောစကားရပ်ဖြစ်သည်။ ' ပြ ' ဆိုသည်မှာ မျက်စိနှင့် မြင်ရအောင် ပြုလုပ်ပေးခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရ၍ ' ဇာတ် ' ဆိုသောစကားမှာ ဖြစ်ခဲ့ပြီးအရာနှင့် စပ်ဆိုင်သောဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ' ဇာတက' မှလာသည်။ ထိုကြောင့် ပြဇာတ်ဟူသည် အဖြစ်ကို ပြချက်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မျက်စိဖြင့်ကြည့်ပြီး နားလည်ရသော အဖြစ်အပျက် (သို့မဟုတ်) ဇာတ်ကို ပြဇာတ်ဟုသမုတ်ကြသည်။
ပုလဲမြို့
စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး
ပုလဲမြို့နယ်သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်အတွင်း တည်ရှိပြီး စီးပွားရေးအရ အချက်အချာကျ၍ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုရှိသော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် ကုန်းလမ်းဖြစ်သည့် မုံရွာ- ပုလဲ- ဂန့်ဂေါ ကားလမ်းမကြီးပေါ်တွင် တည်ရှိပါသောကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးလည်း ကောင်းမွန်သော မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ပြဇာတ်
သမိုင်း
ပြဇာတ်များသည် ရှေးပဝေသဏီခေတ်မှ ယခုတိုင် ဘာသာနိုင်ငံမရွေး၊ လူမျိုးမရွေး အသီးသီး မိမိတို့၏ထုံးစံဓလေ့အလျောက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြသည်။ ရှေးနှစ်ပေါင်း ၆ဝဝ ခန့်က အီဂျစ်နိုင်ငံ နိုင်းမြစ်တစ်လျှောက်တွင် နတ်များကို ပူဇော်ပသရာ၌ ကခုန်ကြရာမှစ၍ ပြဇာတ်အခြေခံများ ပေါ်လာသည်။ အဗိုင်ဒေါ့၊ သို့မဟုတ် အိုဆိုင်းရစ်ခေါ် ပြဇာတ်သည် အိုဆိုင်းရစ်နတ်အကြောင်း သရုပ်ဖော်ပြသော အီဂျစ်ပြဇာတ် ဖြစ် သည်။ နတ်ကိုးကွယ်သည့်အလေ့သည် အီဂျစ်နိုင်ငံမှ ဂရိနိုင်ငံသို့ ကူးစက်ခဲ့သည့် နည်းတူ၊ ယင်းကိုမှီ၍ ဖြစ်ပေါ်လာသော ကပွဲများသည်လည်း ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဂရိနိုင်ငံတွင် ဒိုင်အိုနိုင်းဆပ်ခေါ် ဗက်ကပ်နတ် အား ပူဇော်ပွဲများတွင် ကခုန်ပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ ဂရိနတ်ပွဲများသည် ဆိုင်ရာနတ်ကွန်း သို့မဟုတ် အိမ်နေရာတည်း၌သာ ကျင်းပလေ့မရှိဘဲ မြို့ရွာ လမ်းပေါ်ရှိ မြို့ရွာလမ်းပေါ်ရှိ လမ်းကြီး လမ်းငယ် အသွယ်သွယ်တို့တွင် လှည့်လည်ကခုန်ကြ ခြင်းသာဖြစ်သည်။ မကြာမီ ယင်းကခုန်ပွဲများအတွက် နတ်ချင်းများ တင်ကြိုရေးသားကြသည်။ တဖြည်းဖြည်းနှင့် ယင်းကခုန်ပွဲများသည် ယခင်ကထက် ပို၍ဇာတ်ဟန် ပါလာသည်။ ပါဝင်ကပြသူများသည် သဏ္ဌာန်လုပ် သရုပ်တူအောင် ဝတ်စားဆင်ယင်ကြသည်။
ပုလဲမြို့
စီးပွားရေးနှင့် စိုက်ပျိုးရေး
ပုလဲမြို့နယ်အတွင်းရှိ ဒေသခံ ပြည်သူလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိက လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ ပုလဲမြို့ လူဦးရေ၏ အသက်မွေးဝမ်းကြောင်းလုပ်ကိုင်မှု ရာခိုင်နှုန်းများမှာ- စိုက်ပျိုးရေး- ၄၆%, အရောင်းအဝယ်- ၄%, အစိုးရဝန်ထမ်း- ၃%, အခြားအသက်မွေးဝမ်းကြောင်းလုပ်ငန်း- ၃၃%, နေ့စားအလုပ်- ၁၄%တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဆည်များအနေနှင့် မြောက်ယမား၊ လှိုင်းချောင်းတမံ၊ မြောက်ယမား (ရေကူ)နှင့် ကန်ဒေါင့်ဆည်တို့ တည်ရှိသည်။ စိုက်ပျိုးသီးနှံများမှာ စပါး၊ ဖူးစားပြောင်း၊ နှံစားပြောင်း၊ ပဲတီစိမ်း၊ ပဲတီစိမ်း (မိုးကြို)၊ စွန်တာပြာ၊ ပဲစဉ်းငုံ၊ ပဲယင်း၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ သစ်ဆိမ့်၊ ဝါမျိုးစုံ၊ ထန်း၊ ကွမ်း၊ ငရုပ်စို (မိုး)၊ အုန်း၊ ငှက်ပျော စသည်တို့ စိုက်ပျိုးနိုင်သည်။ ပုလဲမြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဂျုံ၊ ကုလားပဲ၊ နှမ်း၊ နေကြာ၊ စပါးဖြစ်ပြီး မုံရွာမြို့နှင့် ပခုက္ကူမြို့များသို့ အများဆုံး တင်ပို့ရောင်းချသည်။
ပြဇာတ်
သမိုင်း
ထို့ပြင်ပြကွက်တခန်းတည်း မဟုတ်တော့ဘဲအခန်း ခွဲပြစေသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် ယခုပြဇာတ်သဘောမျိုး စတင်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ဇာတ်ကောင်များသည် ဟန်အမူ အရာ သရုပ်မပါလှသဖြင့် အက်စကိလပ်သည် ပြဇာတ် ၉ဝ ခန့် ရေးခဲ့သည့်အနက် 'ပရိုမီးသယူးဗောင်း' ပြဇာတ်အပါအဝင် ပြဇာတ် ခုနှစ်ခုသာ ယနေ့တိုင် မပျောက်မပျက် ကျန်ခဲ့သည်။
ပုလဲမြို့
ကိုးကား
↑ ၁.၀ ၁.၁ (မေ ၂၀၁၅) သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ, ၂၀၁၄ ခုနှစ် လူဦးရေနှင့် အိမ်ထောင်စု သန်းခေါင်စာရင်း အစီရင်ခံစာ အတွဲ-၂. နေပြည်တော်: လူဝင်မှုကြီးကြပ်ရေးနှင့် ပြည်သူ့အင်အား ဝန်ကြီးဌာန, ၅၄။ ↑ "Myanmar States/Divisions & Townships Overview Map" Myanmar Information Management Unit (MIMU) ↑ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၏ ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်။ အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန။ ၂၁ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၁၈ တွင် ပြန်စစ်ပြီး။
ပြဇာတ်
သမိုင်း
အက်စကိလပ်နောက် ထင်ရှားသော ဂရိပြဇာတ်ဆရာကြီးမှာ ဆောဖကလီ ဖြစ်သည်။ သူသည် ပန်းချီဆရာလည်း ဖြစ်သည့်အလျောက် သူ့ပြဇာတ်များတွင် အခမ်းအနားတွင် ရှုခင်းများကို ထည့်သွင်းသရုပ် ဖော်ခြင်း ပြုလာသည်။ အိမ်အခမ်းအနား ပြချင်သည့်အခါ အိမ်တံခါးပေါက်ပုံ ရေးခြယ်၍ ပြရလေသည်။ ဆောဖကလီ၏ ပြဇာတ်များမှ ဇာတ်ကောင်များသည် ရှေးဇာတ်ကောင်များထက် ဟန်အမူအရာ ပါလာသော် လည်း သဘာဝကျရမည်ထက် ပိုလွန်းနေ၏။
သူသည်လည်း ပြဇာတ်ပေါင်း ၁၅ဝ ကျော်ရေးခဲ့သည့်အနက် အီးဒီးပတ်ဘုရင် ပြဇာတ်အပါအဝင် ပြဇာတ်ခုနှစ်ခုသာ ကျန်ခဲ့သည်။ ဆောဖကလီနှင့် ခေတ်ပြိုင်လည်းဖြစ် ပညာပြိုင်ဖက်လည်းဖြစ်သော ယူရစ်ပီးဒီ၏ ပြဇာတ်များကား ဖတ်ရန်ရော ကပြရန်ပါ အထူးကောင်းမွန်သဖြင့် လူကြိုက်အလွန်များသည်။ ယူရစ်ပီးဒီးသည် သူ၏ပြဇာတ်များ၌ လွမ်းခမ်းဖော်၍ အတော်အသင့် လွမ်းစေပြီး နောက် စိတ်ပေါ့ပါးသွားစေရန် တေးကဗျာသီဆိုသည့် အခန်းမျိုးကို ထည့်ပေးလေသည်။ သူသည် ပြဇာတ် ၉ဝ ရေးခဲ့သည့်အနက် ပြဇာတ် ၁၈ ခုမျှ ယနေ့တိုင် မပျောက်မပျက် ကျန်လျက်ရှိသည်။ ဂရိအသော ပြဇာတ်များသည် အလွမ်းပြဇာတ်များနောက်မှ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ယင်းတို့သည်လည်း စက်တင်ဘာလ ကောက်သိမ်းပွဲတွင် ဆိုင်ရာနတ်မင်းအား ပူဇော်ပွဲမှ စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ထင်ရှားသော အသောပြဇာတ်ရေး ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများမှာ အယ်ရစ္စတော့ဖနီးနှင့် မီနန်ဒါတို့ဖြစ်သည်။
အယ်ရစ္စတော့ဖနီး၏ ပြဇာတ်များသည် ထိုခေတ်က ပေါင်းသင်းဆက်ဆံရေးနှင့် နိုင်ငံရေးတို့ကို သရော်ထားချက်များသည်။ မီနန်ဒါ ၏ပြဇာတ်များသည် လူတို့၏ မိုက်မဲမှုကို သရုပ်ဖော်ထားသည်။ မိန်မများ နိုင်ငံရေး၌ ဝင်စွက်သည်ကို မကြိုက်သော ထိုခေတ်က အမျိုးသမီးများ အသောဇာတ်ကို ကြည့်ခွင့်မရှိချေ။ ဂရိပြဇာတ်များ၏ ဇာတ်လမ်းသည် လူအများသိပြီးသော ဂရိထုံးဟောင်းပုံပြင်မှ ဝတ္ထုသွားကို ဇာတ်အိမ်ဖွဲ့ကာ ကပြခြင်းဖြစ်သည်။ ဂရိတို့သည် ကြမ်းခန်းနှင့် သေကြေပျက်စီးခန်းမျိုးကို ပြသခြင်းမပြုဘဲ၊ ယင်းသည့် အခန်းမျိုးကို ကြေညာခြင်းဖြင့်သာ ပရိသတ်ကို သိရှိစေသည်။ ဇာတ်ကပြရာတွင် မိန်းမမင်းသမီး များမပါဝင်ဘဲ ယောက်ျားမင်းသမီးများသာ ကပြကြ၏။
အသောပြဇာတ်များတွင် ပါဝင်ပြသူများသည် ရယ်စရာကောင်းသော ကိုယ်ကျပ်လက်ပြတ် အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်ပြီးလျှင် အချိုးမကျသော မျက်နှာဖုံးများ စွပ်ထားကြ၏။ အလွမ်းပြဇာတ် ကပြသူများကမူ ရှည်လျားသော အပေါ်အင်္ကျီဝတ်၍ ဝမ်းနည်းခြင်းကို ဖော်ပြသော မျက်နှာဖုံးများနှင့် အရပ်ထွက်လာစေသော ခုံမြင့်ဖိနပ်များကို ဝတ်ဆင်ကြ၏။ ဂရိနိုင်ငံကို ရောမလူမျိုးတို့ သိမ်းပိုက်လိုက်သည့်အခါ ရောမတို့သည် ဂရိတို့ထံမှ အနုပညာ အတတ်မျိုးစုံကို အမွေခံရရှိလိုက်သည်။ ယင်းတို့အနက် ပြဇာတ်ပညာလည်း တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ရောမလူမျိုးတို့ လက်ထဲ၌ ပြဇာတ်ပညာသည် တိုးတက်လာခြင်းမရှိချေ။ ယင်းခေတ်က ထင်ရှားခဲ့ သော လက်တင်ပြဇာတ်ဆရာကြီး သုံးဦးမှာ ပလော့တပ်၊ တားရင်းနှင့် ဆီနီကာတို့ ဖြစ်သည်။ ပလော့တပ်နှင့် တားရင်းတို့၏ အသောပြဇာတ်များကို ရံဖန်ရံခါပင် စင်တင်ကပြသော်လည်း၊ ဆီနီကာ၏ အလွမ်းပြဇာတ်ကို မူတစ်ကြိမ်တစ်ခါမျှ ကပြခြင်းရှိခဲ့ဟန် မတူချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဂရိတို့သည် ဇာတ်ရော အသော ဇာတ်ပါအားပေးကြသော်လည်း ရောမလူမျိုးတို့သည် စစ်၌ဝါသနာထုံသူများ ဖြစ်သည့်အလျောက် အလွမ်း ဇာတ်ကို မနှစ်သက်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ရောမတို့သည် ဇာတ်ညွှန်းကောင်းမွန်ရေးထက် ဇာတ်ခုံအခင်း အကျင်းကောင်းမွန်ရေးကို ပိုမိုဂရုစိုက်ကြရာ၊ ရောမပြဇာတ် အဆင့်အတန်းသည် တဖြည်းဖြည်း နိမ့်ကျသွားလေသည်။ ယခင်က ပူဇော်ပသမှုကို အခြေခံထား၍ ကပြခဲ့သော ပြဇာတ်များသည် မူးယစ်ပျော်ပါး စားသောက်ပွဲ တို့၌ အဝတ်ချည်းစည်းနှင့် ကချေသည်မများ ကပြအသုံးတော်ခံကြသည့် အဆင့်သို့ လျှောကျသွားလေသည်။ အေဒီ ၆ ရာစုနှစ်တွင် ရောမအင်ပိုင်ယာကို မြောက်ဘက်မှ ဝင်ရောက်သိမ်းပိုက်သော လူရိုင်းတို့သည် ပြဇာတ်များကို လုံးဝပိတ်ပင်လိုက်ရာ၊ ယင်းခေတ်မှ နှစ်ပေါင်း ၅ဝဝ အတွင်း ဥရောပပြဇာတ်သမိုင်းတွင် အမှောင်ခေတ်ကြီးဖြစ်လေသည်။ သို့ရာတွင် ပြဇာတ်ညာဉ်ကား ရှင်းရှင်းပျောက်ကွယ်သွားခြင်း မရှိခဲ့ဘဲ အငွေ့အသက်ရှိနေသေးသည်။
အနောက်တိုင်းပြဇာတ်
ခရစ်နှစ် ၁ဝဝဝ ခန့်တွင် ပြင်သစ်၊ အင်္ဂလန်၊ စပိန်၊ အီတလီ၊ ဂျာမနီစသော ဥရောပနိုင်ငံများ၌ သမ္မာကျမ်းဝင်ပုံပြင် ပြဇာတ်များကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်းဝင်းများအတွင်း၌ ဘုန်းကြီးများ ကိုယ်တိုင် စီမံ ခင်းကျင်းပြသရာမှစ၍ ပြဇာတ်ခေတ် ထလာပြန်သည်။ ယင်းမှ တစ်စတစ်စ ရာသီဥတုသာယာသောအခါ သမယဖြစ်သည့် မေဒေးနေ့နှင့် အီစတာပွဲတော်နေ့များတွင် ကျေးရွာသူ ကျေးရွာသားများသည် နီးရာမြို့စားကြီးများ၏ ရဲတိုက်များသို့ သွားရောက်ကာ ရော်ဗင်ဟု၊ မိတ်မာရီယန်၊ စိန့်ဂျော့နှင့် နဂါးစသော ပုံပြင်များကို ဇာတ်ခင်းကပြ ဖျော်ဖြေကြသည်။ မကြာမီ ယင်းသို့ကြပြဖျော်ဖြေမှုများသည် အယူဝါဒနှင့် ကင်းဝေးကာ အရပ်ပြဇာတ်သဘောသို့ သက်လျောကျဆင်းသွားကြ၏။ အပြန်အလှန် ပြောဆိုရာတွင်လည်း လက်တင် ဘာသာအစား အရပ်သုံးစကားများကိုသာ သုံးစွဲကြလေတော့သည်။ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး အသောပြဇာတ်သည် ၁၅၃၃-ခုနှစ်က နစ်ကလာတ် ဥဒါးရေးသော ရပ်ရွိုက်စတာဒွိုက်စတာ ပြဇာတ်သည် ရောမပြဇာတ်ဆရာကြီး ပလောတပ်၏ ပြဇာတ်များကို အတုခိုးထားခြင်းဖြစ်၍၊ ၁၅၆၁-ခုနှစ်က တောမတ်ဆက်ဗေးနှင့် တောမတ်နော်တန်တို့ ရေးသားသော 'ဂေါ်ဗိုးဒျု ' အလွမ်းပြဇာတ်သည် ရောမအလွမ်းပြဇာတ်ရေး ဆရာကြီး ဆီနီကာ၏ အရေးအသားများကို အတုခိုးထားခြင်းဖြစ်သည်။ သူသည် အကကျော် ရစ်ချက်ဗားဗေ့ စသည်တို့နှင့်အတူ ပူးပေါင်း၍ ဂလုပ်ဇာတ်ရုံကြီးပင် တည်ဆောက်ခဲ့၏။
ရှိတ်စပီးယားနှင့် ခေတ်ပြိုင်ထွန်းကားသော အင်္ဂလိပ်ပြဇာတ်ရေး ဆရာကြီးများမှာ ခရစ္စတိုဖာ မာလိုနှင့် ဗင်ဂျွန်ဆင်တို့ဖြစ်သည်။ မာလို၏ ဒေါက်တာ ဖော့စတပ်၊ တမ်းဗားလိမ်းစသော ပြဇာတ်များသည် လည်းကောင်း၊ ဗင်ဂျွန်ဆင်၏ ဗောလပုန်း၊ အဂ္ဂိရတ်ဆရာ၊ ဆိတ်ဆိတ်နေသော အမျိုးသမီးစသည့် ပြဇာတ် များသည်လည်းကောင်း ရှိတ်စပီးယား၏ ပြဇာတ်များနှင့် အပြိုင်အဆိုင် ပေါ်ထွက်လာကြသည်။
လန်ဒန် ဟိသ်ရိုး လေဆိပ်
ဟိသ်ရိုးသည် လန်ဒန်မြို့လယ်ခေါင်၏ အနောက်ဘက် ၂၂ ကီလိုမီတာ (၁၄ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိပြီး အရှေ့မှအနောက်သို့ ပြိုင်တန်းနေသည့် လေယာဉ်ပြေးလမ်း ၂ လမ်းရှိသည်။ လေဆိပ် တာမီနာ အမှတ် ၅ ကို ၂၀၀၈ ခုနှစ် မတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အယ်လီဇဘက် ဘုရင်မမှ ဖဲကြိုးဖြတ် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
ပြဇာတ်
အနောက်တိုင်းပြဇာတ်
အင်္ဂလန်၌ ရှိတ်စပီးယား၊ မာလိုနှင့် ဗင်ဂျွန်ဆင်တို့၏ပြဇာတ်များ ခေတ်စားနေချိန်တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌လည်း ပြဇာတ်များခေတ်ကောင်းလျက် ရှိသည်။ ထယ်ဝါခန့်ညား၍ အသောမပါ၊ လွန်စွာ သဘာဝကျသော အလွမ်းဇာတ်များကို ရေးသားကြသူ ကော်နေးယီးနှင့် ရဆင်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ အသော ပြဇာတ်ရေးဆရာကြီး မော်လျဲသည်လည်းကောင်း ယင်းခေတ်ပေါ်ထင်ရှားသော ပြဇာတ်ရေးဆရာကြီးများဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်ပြင်သစ်ပြဇာတ်ရေး ဆရာကြီးများသည် ရှေးထုံးစဉ်လာကို အင်္ဂလန် ပြဇာတ်ရေးဆရာကြီးများထက် ပို၍လေးစားသမှုပြုသည်။ လိုပေးသေဗေးဂါ၊ ကာလဒေရွန်ဒေလာဗာကာ စသော စပိန်ပြဇာတ် ဆရာကြီးများသည်လည်း ယင်းခေတ်ပေါ် ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီးများဖြစ်သည်။
ရှိတ်စပီးယားမရှိသည့်နောက် အင်္ဂလိပ်ပြဇာတ် အဆင့်အတန်းသည် ရုတ်ခြည်းနိမ့်ဆင်းသွားခဲ့သည်။ (၁၇)ရာစုနှစ်တွင် ထင်ရှားသော ပြဇာတ်ဆရာ ဂျွန်ဝက်ဗစတား၏အလွမ်း ပြဇာတ်များသည် ရှိတ်စပီးယား၏ အလွမ်းပြဇာတ်များနှင့် မယိုးမစွဲလိုက်ခဲ့သော်လည်း မှီသည်ဟူ၍ကား မဆိုနိုင်ပေ။ ဗိုးမွန့်၊ ဖလက်ချာ၊ မက်ဆင်ဂျာ၊ ဖို့နှင့် မစ်ဒယ်လတန်တို့၏ ပြဇာတ်များသည်လည်း ဇာတ်ကွက်ကောင်း ဇာတ်ခန်းကောင်းများ ပါလင့်ကစား ရှိတ်စပီးယား ပြဇာတ်များကို မမှီနိုင်ကြပေ။
၁၈ ရာစုနှစ်များတွင် အင်္ဂလိပ်ပြဇာတ်ခေတ် အနည်းငယ်ပြန်လည် ကောင်းမွန်လာလေသည်။ ယင်းခေတ်၌ ထင်ရှားသော ပြဇာတ်ရေးဆရာများမှာ ဂိုးစမစ်နှင့် ရှရီဒန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဥရောပ ပြဇာတ် ဆရာကျော်များလည်း ထိုခေတ်တွက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ အီတလီမှ ကာလိုဂိုလဒိုးနီ၊ ပြင်သစ်မှ ဗော်လ တဲယား၊ ဂျာမဏီမှ ဂါတာတို့ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ပြဇာတ်အဆင့်အတန်းကား သဘင်မှုဂုဏ်ရသကင်းသည့် စီးပွားဖြစ် လုပ်ငန်းသဘောသို့ သက်လျောသွားလေတော့သည်။
၁၉ ရာစုနှစ်သည် ဒီမိုကရေစီစိတ်ဓာတ်များ ပြန့်ပွားသော ခေတ်၊ စက်မှုလက်မှုနှင့် သိပ္ပံပညာရပ်များတိုးတက်ထွန်းကားသောခေတ်၊ ဆန်းသစ်သော စိတ်ကူး ဆန်းသစ်သော အကြံအစည်တို့ဖြင့် လွှမ်းမိုးလျက် ရှိသော ခေတ်ကြီး ဖြစ်ပေသည်။ ရှိတ်စပီးယားမရှိသည့် အချိန်မှစ၍ မှေးမှိန်သွားခဲ့သော ပြဇာတ်ပညာ သည် လည်းထိုခေတ်တွင် အသက်ဝင်ထင်ရှားလာပြန်သည်။ ခေတ်ပေါ် ပြဇာတ်ဆရာကြီးများအနက် နော်ဝေးမှ ဟင်းနရစ်အစ်ဗဆင်နှင့် အိုင်ယာလန်မှ ဗားနတ်ရှောတို့သည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။ အစ်ဗဆင်သည် သူရေးသော ပြဇာတ်များတွင် ခေတ်အလျောက် ပြောင်းလဲလာသော အတွေးအခေါ် အယူအဆများနှင့် ဘဝအပြစ်မြင် စာပေများကိုသာ ရေးသားလေသည်။ ဗားနတ်ရှောသည် အင်္ဂလိပ် ပြဇာတ်ရေးဆရာကြီးဖြစ်လျက် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်နေသော သဘောတရားများနှင့် အယူအဆများကွဲပြား မှုတို့ကို စကားလုံးပြောင်ပြောင်နှင့် ဘွင်းဘွင်းရေးတတ်သူ ဖြစ်သဖြင့် လူကြိုက်များ၏။ ဗားနတ်ရှောသည် ရှိတ်စပီးယားနောက် အထင်ရှားဆုံး ပြဇာတ်ရေးဆရာကြီးတို့ ဖြစ်သည်။