cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အီလက်ထရွန်းနစ်
အီလက်ထရွန်းနစ် ဆိုင်ရာ သိကောင်းစရာ
အိမ်များတွင်လည်း ခြင်၊ ယင်နှင့် ဖုန်တို့မှ ကင်းရန်အတွက် အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာများကို အသုံးချနိုင်သည်။ အီလက် ထရွန်းနစ် ကိရိယာကို ဖုန်များကင်းစေရန်အတွက် အသုံးပြု ပုံမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။ ဆန့်ကျင် ဘက် ဓာတ်အားရှိသော အမှုန် များသည် တစ်ခုကိုတစ်ခုဆွဲငင်သော သတ္တိရှိကြ၏။ အထူး သီးသန့် ပြုလုပ် ထားသော ပလာပြွန်အတွင်းမှ အီလက်ထရွန် တို့သည် လေထဲ၌လွင့်နေသာ ဖုန်များဆီသို့ သေးငယ်သော လျှပ်စစ် ဓာတ်အားတို့ကို သယ်ဆောင်သွားကြ၏။ တစ်နေရာ တွင် လေထဲက ဖုန်များတွင် ရှိသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဓာတ်အားရှိသော သတ္တုပြားတစ်ခုကို တပ်ဆင် ထားသည်။ ဖုန်များရှိ ဓာတ်အားသည် သတ္တုပြားရှိဓာတ်အား၏ ဆွဲငင်မှုကို ခံရ၍ ဖုန်များသည် အောက်သို့ပြန်ကျခွင့်မရဘဲ သတ္တုပြားရှိရာသို့ ပြေးကပ်ကြသည်။ ဖုန်များကိုသာ ကင်းစင် အောင် ပြုလုပ်နိုင်သည်မဟုတ်၊ မီးဖိုခန်းမှ မလိုလားအပ်သော မီးခိုးမှိုင်းများကိုလည်း ကင်းစင်အောင် ထိုနည်းတူ ပြုလုပ်နိုင် ပေသည်။ ဖုန်စု အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာကို အိမ်နံရံ၊ သို့မဟုတ် မျက်နှာကြက်တွင် တပ်ဆင်ထားခြင်းဖြင့် ဖုန်နှင့် မီးခိုးတို့ကို စုယူ၍ ကင်းစင်သွားအောင် ပြုလုပ်နိုင်ပေသည်။ အိမ်များ၊ စက်ရုံအလုပ်ရုံများ စသည်တို့တွင် ဖုန်စု အီလက် ထရွန်းနစ်ကိရိယာကို အသုံးပြုလျှင် တံမြက်လှည်းခများ သက်သာမည့်အပြင် ဖုန်လည်း အစဉ်ကင်း၍ နေမည်ဖြစ်သည်။ ယခုခေတ်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးလုံးများအစား လျှပ်စစ် ဓာတ်မီးချောင်းများကို ကုန်တိုက်ကြီးများ၊ ပျော်ပွဲရုံများနှင့် ရုံးများ၊ အိမ်များတွင် သုံးနေကြပေပြီ။ ထိုဓာတ်မီးချောင်းကို ဖလူအိုရက်ဆင့် ဓာတ်မီးဟုခေါ်သည်။ ရိုးရိုးဓာတ်မီးလုံးတွင် အလင်းဖြစ်ပေါ်ပုံနှင့် ဓာတ်မီးချောင်းတွင် အလင်းဖြစ်ပေါ်ပုံမှာ မတူပေ။ ဓာတ်မီးလုံး တွင်အလင်းဖြစ်ပေါ်လာသည်မှာ ဝိုင်ယာ မျှင်ကို အလင်းရောင် ထွက်လာအောင် လျှပ်စစ်ဓာတ်ဖြင့် အပူတိုက် ပေးသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဓာတ်မီးချောင်းတွင် အလင်းဖြစ်ပေါ်သည်မှာ ဓာတ်ရည်သုတ် အကာပေါ်တွင် အီလက်ထရွန်များကို တိုက်ခိုက်စေသောကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဇင့်ဆီလီကိတ်၊ ကယ်လဆီယမ်တန်စတိတ်နှင့် ကက်ဒမီယမ် ဗိုရိတ် စသည့်ဓာတ်တို့ဖြင့် ပြွန်ကို သုတ်ထားခြင်းဖြင့် အလင်း ရောင် အမျိုးမျိုးကို ထွက်စေနိုင် လေသည်။ ဖလူအိုရက်ဆင့် ဓာတ်မီးသည် လျှပ်စစ်ဓာတ်စွမ်းအင်ကို အနည်းငယ်သာ ကုန် စေသောကြောင့် စရိတ်အကုန်အကျ အထူးသက်သာသည်။ ပြွန်၏ အလျားတစ်လျှောက်မှ တညီတညာတည်း ထွက်လာ သော အလင်းသည် အရိပ်ကို အထူးမှိန်စွာ ကျစေ၍ မျက်စိကို အေးစေသည်။ ခွဲစိတ်ကုသသည့် အခန်းများတွင် ဖလူအိုရက် ဆင့်ဓာတ်မီးလုံးကို အသုံးပြု၍ အရိပ်လုံးဝမထင်အောင် ပြုလုပ်နိုင်လေသည်။
အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာများသည် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ဘက်တွင် အထူးအသုံးဝင်၏။ စားကုန် လုပ်ငန်းတွင် အပူ ဓာတ်ပေးရန်အတွက် အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာများကို အသုံးပြုကြသည်။ အီလက်ထရွန်း နစ် မီးဖိုတွင် သတ္တုပြား နှစ်ချပ်ရှိ၍ ထိုသတ္တုပြားတို့တွင် လိုအပ်သလောက် တုန်ကြိမ် များသော လျှပ်စစ် ဓာတ်စီးကို သွင်းထားသည်။ ထိုလျှပ်စစ် ဓာတ်စီးကို အီလက်ထရွန်းနစ်ကိရိယာဖြင့် ဖြစ်ပေါ်စေရန် ထိုကိရိယာ ဖြင့်ပင် အုပ်ထိန်းထားသည်။ ချက်ယူပုံမှာ အစာကို သတ္တုပြား နှစ်ချပ်အကြားတွင်ထားကာ ထိုအစာထဲသို့ လျှပ်စစ် ဓာတ် အပူလိုသလို သွင်းပေး၍ ချက်ယူသည်။ ထိုသို့ ချက်ယူ ခြင်းသည် အပူဓာတ်ကို ညီညာစွာ ဖြစ်စေနိုင်သည့်အပြင်၊ လိုသလို အပူဓာတ်ကို ထိန်း၍ ပေးနိုင်သဖြင့် ဟင်းအကျက်မှာ ညီညာပေသည်။ ပေါင်မုံ့၊ ကာဖီစေ့နှင့် ကကေးအိုးစေ့များကို ဖုတ်ခြင်း၊ လှော်ခြင်းပြုရန်အတွက်လည်း အီလက်ထရွန်းနစ် မီးဖိုများသည် အထူးပင် သင့်လျော်ပေသည်။
အီလက်ထရွန်းနစ်မီးဖိုတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးဖိုထက် ပို၍ ကောင်းသော အချက်များ ရှိ၏။ ထိုအချက်များမှာ လျှပ်စစ် ဓာတ်အား အကုန်နည်းခြင်း၊ အစာကျက်လွယ်ခြင်း အစာ၏ အရသာမပျက်ဘဲ ရေငွေ့ကို ထုတ်ပစ် နိုင်ခြင်းစသည်တို့ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အီလက်ထရွန်းနစ် မီးဖိုသည် လျှပ်စစ် ဓာတ် မီးဖိုထက် အတပ်ဆင်ရ ရှုပ်ထွေးပြီးလျှင်၊ တန်ဖိုးမှာ လည်း မနည်းလှသောကြောင့် တော်ရုံနှင့်အိမ်သုံးပစ္စည်း ဖြစ်နိုင်မည် မဟုတ်ပေ။
စက်ရုံများတွင် သတ္တုဆက်ရန်အတွက် တုန်ကြိမ်များသောလျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကို ပေးနိုင်သည့်အီလက်ထရွန်း နစ်ဂျင်နရေ တာကို အသုံးများလာကြပေပြီ။ အီလက်ထရွန်းနစ် ဂျင်နရေ တာဖြင့် သတ္တုဆက်ရာတွင် အလဟဿ ကုန်ဆုံးသော အပူနှင့် အလင်းမှာ အလွန်နည်းပါးသည်။ သတ္တုများကို ဆက်မည့်နေရာ နှင့် တစ်လက်မဝေးသောနေရာမှ နေ၍ လက်ဖြင့်ကိုင်တွယ် ထားနိုင်ပေသည်၊ တုန်ကြိမ်များသော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးဖြင့် အပူကို သတ္တုအတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်၍ ထိုအပူကို နေရာ ကျဉ်းကျဉ်းတစ်နေရာတည်း၌သာ ကန့်သတ်၍ ပေးထားနိုင် ပေသည်။ တုန်ကြိမ်များသော လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးဖြင့် အပူကို သတ္တုအတွင်းရှိ မော်လီကျူးတစ်ခုနှင့် တစ်ခုကို ထိခိုက် စေခြင်းဖြင့် အလွန်ပြင်းသော အပူကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက လျှို့ဝှက်စွာ အသုံးပြုခဲ့သော ရေဒါသည်လည်း အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာပင် ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးတိုးတက်တီထွင်သော အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာ တစ်ခုမှာ အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ် ဖြစ်၏။ အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်ကြောင့် ရှေးက သာမန် အနီးကြည့်မှန်ဘီလူးဖြင့် ကြည့်၍ မမြင်ရသော ပိုးမွှားနှင့် ဗက်တီးရီးယားတို့ကို ယခု အခါ မြင်လာနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်ဖြင့် ယခုအခါ အဆပေါင်း ၅ဝဝဝဝ နှင့် ၁ဝဝဝဝဝ အထိ အကြီး ချဲ့နိုင်ပြီဖြစ်၏။ အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ်သည် အလင်းတန်း အစား အီလက်ထရွန်တန်းကို အသုံးပြုသည်။ မိုက္ကရိုစကုပ်မှာ ကဲ့သို့ပင် အီလက်ထရွန်တန်း များကို စုဆုံအောင်လည်း ကောင်း၊ ယိုင်သွားအောင်လည်းကောင်း ပြုလုပ်နိုင်ပေသည်။ အသုံးပြုသော မှန်ဘီလူးများမှာမူ သာမန် မိုက္ကရိုစကုပ်မှာကဲ့သို့ ဖန်မဟုတ်ပဲ၊ သံလိုက်များဖြစ်သည်။ အီလက်ထရွန်တန်းသည် ကြည့်သောအရာဝတ္ထု ပေါ်သို့ကျသောအခါ အီလက်ထရွန် အချို့သည် ရပ်နေကြပြီးလျှင်၊ အချို့ကား ဖြတ်ကျော်သွားကြ ၏။ ထိုကဲ့သို့ အရာဝတ္ထု၏ အရိပ်ထင်စေခြင်းကို သာမန် မျက်စိဖြင့် ကြည့်၍ မမြင်နိုင်ပေ။ မြင်နိုင်ရန် အီလက်ထရွန် တန်းကို ဓာတ်ရည်ဖြင့် စီမံထားသောကားချပ်ပေါ်သို့ ကျရောက် စေရ၏။ အီလက်ထရွန်တို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ထိခိုက်ကြရာမှ အလင်းရောင်ကို တစ်ခဏမျှ ထွက်ပေါ်လာစေ၏။ ထိုအခါ သာမန်မျက်စိဖြင့်ကြည့်လျှင် အရာဝတ္ထု၏ အရိပ်ကို မြင်နိုင်ပေ သည်။ အီလက်ထရွန် မိုက္ကရိုစကုပ် ပြုမူပုံ သဘောအတိုင်း ပြုလုပ် ထားသော အခြား အီလက်ထရွန်းနစ်ကိရိယာမှာ အီလက်ထရွန်း နစ် ဓာတ်ခွဲကိရိယာဖြစ်သည်။ ထိုကိရိယာသည် ဓာတုဗေဒ ဆရာများအား များစွာ အကူ အညီပေးနိုင်ပေသည်။ ထိုကိရိယာ ဖြင့် အလွန်ရှုပ်ထွေးစွာ ပေါင်းစပ်နေသော ဓာတ်ငွေ့များကို ခွဲ ထုတ်ယူနိုင် သည်။ ကျွမ်းကျင်သော ဓာတုဗေဒဆရာတစ်စု ဓာတ်ခွဲရာ၌ ၁၅ နာရီခန့်ကြာသော အလုပ်ကို ထိုကိရိယာက ၁၅ မိနစ်ခန့်အတွင်း ပြီးစီးအောင် လုပ်နိုင်သည်။ အီလက် ထရွန်းနစ်ဓာတ်ခွဲကိရိယာကို စပက်တြိုမီတာဟု လည်းခေါ် သည်။
အမှန်အားဖြင့် အီလက်ထရွန်းနစ် သိပ္ပံပညာရပ်သည် စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းများ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး လုပ်ငန်းများ၊ အိမ်မှုရေးရာလုပ်ငန်းများ၊ ကျန်းမာရေးလုပ်ငန်းများ စသည် တို့တွင် အထူးအသုံးဝင်၍ အကျိုးထူးများကို ပေးစွမ်းနိုင် သည်။ အနာဂတ်ကာလတွင် အီလက်ထရွန်းနစ်ကိရိယာ အများအပြား အသုံးချလာ နိုင်လျှင် လုပ်အား၊ အချိန်၊ ကုန်ကျ စရိတ်တို့သည် အံ့ဩဘွယ် သက်သာခွင့် ရရှိလာမည်မှာ အမှန် ပင် ဖြစ်လေသည်။
စက်ကြီးစုရွာ၊ ကန်ဘက်
စက်ကြီးစုရွာ၊ ကန်ဘက်
ထန်းကုန်းရွာ၊ ကညင်ကောက်
ထန်းကုန်းရွာ၊ ကညင်ကောက်
မိုးဆောင်ငှက်
မိုးဆောင်ငှက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးဆောင်းငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကုလားသိမ်ရွာ
ကုလားသိမ်ရွာ
မြန်မာလများ
မြန်မာတစ်ဆယ့်နှစ်လအမည်များကို ရှေးပုဂံခေတ်ရေးသားပုံနှင့် ယခုခေတ်ရေးသားပုံတို့ကိုယှဉ်၍ အောက်တွင်ဖော်ပြပါသည်။ ယခုခေတ်ရေးသားပုံမှာ ၁၉၈၆-ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသော "မြန်မာစာလုံးပေါင်း သတ်ပုံကျမ်း" နှင့်အညီ ရေးသားခြင်းဖြစ်သည်။
ကျီးဝိုင်းရွာ၊ ကတိုက်
ကျီးဝိုင်းရွာ၊ ကတိုက်
ကန်ဘက်ရွာ၊ ကန်ဘက်
ကန်ဘက်ရွာ၊ ကန်ဘက်
ပိန်းနိုက်
ပိန်းနိုက်သည် အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Painite ဟု အမည်ရပြီး ကမ္ဘာ့အရှားပါး ဆုံး ကျောက်မျက်ရတနာ ၁ဝမျိုး စာရင်း၌ အဆင့် ၅ ဝင်သော ကျောက်မျက်ရတနာ တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သူမှာ အင်္ဂလိပ်လူမျိုး သတ္တုဗေဒ ပညာရှင် Arthur C.D.Pain ဖြစ်သည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ်နောင်းပိုင်းက မြန်မာနိုင်ငံ အထက်ပိုင်း၊ မိုးကုတ် ကျောက်တွင်းမှာ တူးဖော်တွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး သူ့အမည် Pain ကို အစွဲပြုကာ Painite ဟု အမည်ပေးလိုက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဓာတုဗေဒအခေါ် Borateဖြစ်သည်။
ကယ်လ်ဆီယံ၊ ဇိုင်ကိုနီယမ်၊ ဘိုရွန်၊ အလူမီနီယံ၊ အောက်ဆီဂျင် စသော သတ္တုဓာတ်တို့ပါဝင်ပြီး ခရိုမီယံ၊ ဗနေဒီယံ စသည့် သတ္တုတို့ အနည်းငယ်ရောစပ်ပါဝင်သည်ဟု သိရသည်။
နှစ်ပေါင်းကာလအတော်ကြာသည့်တိုင် Painiteသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာမှ သုံးခုသာ ရှိခဲ့သည်။ သို့ပေမယ့် ၂၀⁠၀၅ နှစ်မတိုင်မီကာလမှာတော့ ၂၅ခု ထက်နည်းသော အရေအတွက်ထိရှိလာသည်။ ယင်းနောက်ပိုင်း တူးဖော်မှုမှာ Painite တွေ့ရှိမှု ရှိမရှိကတော့ စစ်တမ်းကောက်မထားပါ။
သို့ပေမယ့် ယင်းကျောက်အမျိုးအစားသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးမှာ မြန်မာနိုင်ငံမှာပဲ တွေ့ရှိသေးတဲ့ ကျောက်အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး ထိပ်တန်းရှားပါးဈေးကြီး ကျောက်ဖြစ်တယ်သည်ဟု ကမ္ဘာက အသိမှတ်ပြုထားသည်။
၁ကာရက်ကို အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆သောင်းဝန်းကျင်တန်ဖိုးရှိသော ကျောက်ဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။ Painite အနည်းငယ်ကို သူဌေးသူကြွယ်အချို့က ပိုင်ဆိုင်ပါသည်။ Painite အချို့ကို ဗြိတိန် သဘာဝသမိုင်းပြတိုက်၊ အမေရိကန် ဘူမိဗေဒသိပ္ပံ၊ ကယ်လီဖိုးနီးယား နည်းပညာသိပ္ပံနှင့် ဆွစ်ဇာလန် ကျောက်မျက်ရတနာ သုတေသနဓာတ်ခွဲခန်း တို့မှာ ခင်းကျင်းပြသထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သဘာဝတွင်းထွက် ကျောက်မျက်များ
သင်သေသွားသော်
သင်သေသွားသော်သည် ဆရာဇော်ဂျီ၊ စာရေးဆရာ၏ ကဗျာတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလထုတ် အိုးဝေမဂ္ဂဇင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။
သင်သေသွားသော်
ဩော်...
လူ့ပြည်လောက၊ လူ့ဘဝကား အိုရနာရ၊ သေရဦးမည် မှန်ပေသည်တည့်။
သို့တပြီးကား၊ သင်သေသွားသော် သင်ဖွားသောမြေ၊ သင်တို့မြေသည် အခြေတိုးမြင့်၊ ကျန်ကောင်းသင့်၏။
သင်၏မျိုးသား၊ စာစကားလည်း ကြီးပွားတက်မြင့်၊ ကျန်ကောင်းသင့်၏။
သင်ဦးချ၍ အမျှဝေရာ စေတီသာနှင့်၊ သစ္စာအရောင် ဉာဏ်တန်ဆောင်လည်း ပြောင်လျက်ဝင်းလျက် ကျန်စေသတည်း။     ။
ကဗျာ တည်ဆောက်ပုံ
သင်သေသွားသော်ကဗျာသည် လင်္ကာ အမျိုးအစား ဖြစ်ပြီး အပိုဒ်လေးပိုဒ်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
အကွဲအပြဲဇာတ်လမ်း (စာအုပ်)
စစ်တပ်က အာဏာသိမ်းတယ်ပဲပြောပြော၊ ဦးနေဝင်းက အာဏာလွှဲပေးလိုက်တယ်ပဲပြောပြော စစ်တပ်က အာဏာရလာတဲ့အခါ သူတို့ဘာဖြစ်လို့ အာဏာသိမ်းရတယ်ဆိုတာ အကြောင်းပြဖို့လိုပါတယ်။ အကြောင်းအမျိုးမျိုးလည်း ပြခဲ့ကြပါတယ်။ အကြောင်းအမျိုးမျိုးပြတာမှ တနှစ် နှစ်နှစ်လောက် အချိန်ယူပြီး အကြောင်းပြခဲ့ကြတာမျိုးတောင်မှ မဟုတ်ပါဘူး။ ဆယ်စုနှစ် နှစ်ခုကျော်တဲ့အထိ အကြောင်းပြချက်တွေက အတောမသတ်ပါဘူး။ ဒီလို အကြောင်းပြတဲ့အခါ အဓိကအားဖြင့် ဘာကို အခြေခံပြီး ပြခဲ့သလဲဆိုတော့ အရပ်သားက စစ်သားလောက် တိုင်းပြည်အပေါ်မှာ စေတနာမရှိဘူး၊ စစ်သားက အရပ်သားထက် ပိုပြီး တိုင်းပြည်ကိုချစ်တယ်၊ စစ်သား အစိုးရက အရပ်သားအစိုးရထက် ညီညွတ်တယ်၊ စစ်သားက အရပ်သားထက်ပိုပြီး တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်တတ်တယ်ဆိုတဲ့ အချက်တွေကို အခြေခံပြီးမှ အကြောင်းပြကြတာပါ။
ဒီလို စစ်ခေါင်းဆောင်တွေက စစ်သားနိုင်ငံရေးဂုဏ်ကို မြှင့်တင်ဖို့ ကြိုးစားနေတဲ့အချိန်မှာပဲ အရပ်သားတချို့ကလည်း အရပ်သား နိုင်ငံရေးရဲ့ အားနည်းချက်တွေကို ထောက်ပြဝေဖန်တဲ့စာအုပ်တွေ ရေးသားထုတ်ဝေလာကြပါတယ်။ ဒီစာအုပ်တွေကို ရေးသားထုတ်ဝကြေတဲ့သူတွေက စာအုပ်ထုတ်ဝေရခြင်းရဲ့ ရည်ရွယ်ချက်ကို ရှင်းပြကြတဲ့အခါ ယခင် အရပ်သားအစိုးရလက်ထက် အရပ်သား အစိုးရခေါင်းဆောင်တွေ မညီမညွတ်ဖြစ်ခဲ့ကြတာ၊ အာဏာယစ်မူးခဲ့ကြတာ၊ အာဏာအလွဲသုံးစား လုပ်ခဲ့ကြတာ အစရှိတဲ့ ဖောက်ပြန်မှားယွင်းတဲ့ လုပ်ရပ်တွေကို ပြည်သူတွေသိရအောင် သင်ခန်းစာယူဖို့ ရေးကြတာဖြစ်တယ်လို့ ရှင်းပြခဲ့ကြပါတယ်။
ကျနော်တို့ဟာ သမိုင်းကို သုံးသပ်ကြတာ ကောင်းပါတယ်။ ဒါဟာ သုံးသပ်မှု အဆိုးမဟုတ်ပါဘူး။ သုံးသပ်မှု အကောင်းဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အကျိုးသက်ရောက်မှုက ခုတ်ရာတခြား ရှရာတခြား ဖြစ်လာနိုင်တယ်ဆိုတာကိုလည်း သတိပြုသင့်ပါတယ်။ စနစ်နှစ်ခု ယှဉ်နေတဲ့အချိန် စနစ်တခုကို မကောင်းဘူးလို့ပြောရင် ကျန်တဲ့စနစ်က ကောင်းတယ်ဆိုတာမျိုး ဖြစ်သွားတတ်ပါတယ်။ ပိုပြီးဆိုးတာက တိုင်းပြည်အာဏာ လုယူထားတဲ့ စစ်သားတွေက စစ်သားနိုင်ငံရေး ကောင်းကြောင်းပြောနေတဲ့အချိန် အရပ်သားနိုင်ငံရေးမကောင်းကြောင်း စာအုပ်စာတမ်းထုတ်ဝေပြီး ပြောတဲ့သူအဖို့ စစ်သားအုပ်ချုပ်တဲ့ နိုင်ငံရေးကောင်းကြောင်း ဝင်ပြောသလို ဖြစ်သွားနိုင်တာကိုလည်း သတိပြုသင့်ပါတယ်။
ဒီလို အဖြစ်မျိုး ဖြစ်စေခဲ့တယ်လို့ ယူဆနိုင်ဖွယ်ရှိတဲ့ စာအုပ်တွေထဲမှာ အထင်ရှားဆုံးကတော့ ဂါးဒီးယန်း ဦးစိန်ဝင်း ရေးသား ထုတ်ဝေတဲ့ အကွဲအပြဲ ဇာတ်လမ်း စာအုပ်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ အဲဒီတုန်းက အစိုးရအဖွဲ့ရဲ့ အခရာ ရာထူးရထားတဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုကို တခြား အစိုးရခေါင်းဆောင်တွေထက် ပိုပြီး မီးမောင်းထိုး ရေးထားတာကိုလည်း တွေ့ရပါတယ်။ ဦးနုရဲ့ နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်း၊ ဦးနုရဲ့ စိတ်နေစိတ်ထား၊ ဦးနုရဲ့ ရာဇပလ္လင် ဖင်ကပ်ပါတဲ့ ကုသိုလ်ကံ၊ ဒီနေရာမှာ ဂါးဒီးယန်း ဦးစိန်ဝင်း ရေးတဲ့အရေးအသားအရပြောရရင်“မျက်မှောက် နိုင်ငံရေးသမိုင်းတွင် သူရဲကောင်းအဖြစ်လည်းကောင်း၊ လူဆိုးအဖြစ်လည်းကောင်း အရေးပါသော ကဏ္ဍများမှ ပါဝင်ခဲ့သည့် ပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်သည့် ဦးနု” ဆိုပြီး ဦးနုရဲ့ ပုဂ္ဂလ နိုင်ငံရေးသမိုင်းကြောင်းကို လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းစဉ် ကာလကတည်းက အစချီပြီးရေးထားတာ တွေ့ရပါတယ် (အကွဲအပြဲ ဇာတ်လမ်း၊ စာမျက်နှာ ၄ မှ စာမျက်နှာ ၁၉ အထိ)။
အဲသလို ဦးနုရဲ့ ပုဂ္ဂလ နိုင်ငံရေးလမ်းကြောင်းကို တခမ်းတနား ရေးပြီးကာမှ “ဖဆပလ အတွင်း အစောပိုင်းကာလက အကွဲအပြဲများ” ဆိုတဲ့ခေါင်းစဉ်နဲ့ ဆက်ပြီးရေးပါတယ် (စာမျက်နှာ၂၀)။ ထိုစဉ်က အမျိုးသားတပ်ဦး ပါတီကြီးဖြစ်တဲ့ ဖဆပလ (ဖက်ဆစ် ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့ လွတ်လပ်ရေး) အဖွဲ့ကြီးကို ဘုရင်ခံ “ဆာဟူး ဘတ်ရန့်စ်” က ဘုရင်ခံကောင်စီမှာ ပူးပေါင်းပါဝင်ဖို့ ဖိတ်ခေါ်လို့ ဘုရင်ခံကောင်စီ (ဝန်ကြီးအဖွဲ့) အဖွဲ့ဝင် ဝန်ကြီးများ ခန့်ထား လျာထားတဲ့အခါ ကွန်မြူနစ်ပါတီက ဦးသိန်းဖမြေင့် တယောက်တည်းသာ ဝန်ကြီးရာထူးရလို့ ကွန်မြူနစ်တွေ မကျေနပ်တဲ့အကြောင်း၊ နောက်တော့ ကွန်မြူနစ်တွေ ဖဆပလထဲက အထုတ်ခံရပြီး တောခိုကြတဲ့အကြောင်းဆိုပြီး တချိန်က အမျိုးသားတပ်ဦးပါတီကြီးထဲမှာ အင်အားတောင့်တင်းလှတဲ့ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပဲ့ထွက်သွားရတဲ့အဖြစ်အပျက်ကို အာဏာရ ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီးရဲ့ ဗွေဆော်ဦး အကွဲအပြဲအဖြစ် အစချီပြီး ရေးပါတယ်။
အဲဒီနောက် ၁၉၄၈ ခု မေလ ၂၄ ရက်နေ့မှာ ကြေညာတဲ့ ဦးနုရဲ့ “လက်ဝဲညီညွတ်ရေး အစီစဉ်” အပေါ် ကွန်မြူနစ်လိုလားတဲ့ ရဲဘော်ဝါများက ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြတာကို ဖဆပလ အဖွဲ့အတွင်း ဒုတိယ အကွဲအပြဲဇာတ်လမ်းဖြစ်တယ်လို့ ရေးပါတယ်။ ဒီတခါ အကွဲအပြဲဟာ ၁၉၅၀ ခုနှစ်ကာလအထိ ဆိုးဝါးတဲ့ အကွဲအပြဲ ဖြစ်လာဖို့ လမ်းခင်းလိုက်တယ်လို့ ရေးပါတယ်။
ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီးရဲ့ တတိယအကွဲအပြဲကိုတော့ ကွန်မြူနစ်များ၊ ရဲဘော်ဝါများ ဖဆပလမှ ခွဲထွက်တောခိုသွားကြပြီးနောက် အဖွဲ့ကြီးအတွင်း တဖွဲ့တည်း အင်အားအများဆုံး ကျန်နေခဲ့တဲ့ ဆိုရှယ်လစ်ပါတီအတွင်း ဆိုရှယ်နီနဲ့ ဆိုရှယ်ဖြူဆိုပြီး ကွဲပြဲခဲ့တာကို ရေးပါတယ်။ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်မှာ ဖြစ်ပွားတဲ့ အရေးအခင်းအပေါ် ဖဆပလ အစိုးရရဲ့ ရပ်တည်ချက်မူဝါဒကို သခင်လှကျွေ၊ သခင်လွင်နဲ့ သခင်ချစ်မောင် (နောင်အခါ ဝိဒူရ သခင်ချစ်မောင်အဖြစ် ထင်ရှားသူ) တို့က ကန့်ကွက်ခဲ့ကြရာက အဲဒီပုဂ္ဂိုလ် ၃ ဦးစလုံး ဖဆပလ အဖွဲ့ချုပ်အတွင်းက ထုတ်ပယ်ခံရတဲ့အကြောင်း၊ ထုတ်ပယ်ခံရသူတွေက ဗမာပြည် အလုပ်သမားနှင့် လယ်သမားပါတီ ဆိုပြီး ပါတီခွဲတခု ထောင်ပြီး အင်အားတောင့်တင်းတဲ့ အတိုက်အခံပါတီ ဖြစ်လာတဲ့အကြောင်း ရေးပါတယ်။ ဒီအကွဲအပြဲဟာ ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီး နောက်ဆုံး ငှက်ဆိုးထိုးသံအဖြစ် နောက်ဆုံး အကွဲအပြဲဖြစ်တဲ့အကြောင်း ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီး အပြီးသတ် ဇာတ်သိမ်းဖို့ တွန်းပို့လိုက်တဲ့ အကွဲအပြဲဖြစ်တဲ့အကြောင်း ရေးပါတယ်။
အနှစ်ချုပ်မယ်ဆိုရင်တော့ ဂါးဒီယန်း ဦးစိန်ဝင်းရေးတဲ့ အကွဲအပြဲဇာတ်လမ်း ဆိုတာဟာ တချိန်က တိုင်းပြည် လွတ်လပ်ရေး ရအောင် လူထုကို ဦးဆောင်ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး လွတ်လပ်ရေးရတဲ့အခါ အာဏာရ ပါတီကြီးဖြစ်လာတဲ့ ဖဆပလ အဖွဲ့ကြီးရဲ့ အကွဲအပြဲ ဇာတ်လမ်းဖြစ်ပါတယ်။
အထူးမီးမောင်းထိုးပြတဲ့ အဖြစ်အပျက်တွေကတော့ ၁၉၅၀ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ဦးနုနဲ့ ဦးကျော်ငြိမ်းတို့ ခေါင်းဆောင်တဲ့ အဖွဲ့နှစ်ဖွဲ့ အုပ်စုနှစ်စုကြား အာဏာခွဲဝေမှုနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ မညီညွတ်မှုများ၊ အကွက်ဆင်မှုများ၊ ဂိုဏ်းဂဏတိုက်ပွဲများ၊ ၁၉၅၈ ခု ဧပြီလနဲ့ အောက်တိုဘာလအတွင်း ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်များကို အသေးစိပ် မီးမောင်းထိုး ရေးတာ တွေ့ရပါတယ်။
ဂါးဒီးယန်း ဦးစိန်ဝင်းရဲ့ ရေးသားချက်အရဆိုရင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းဟာ ဦးနုခေါင်းဆောင်တဲ့အုပ်စုနဲ့ ဦးကျော်ငြိမ်း ခေါင်းဆောင်ခဲ့တဲ့ အုပ်စု ၂ အုပ်စုအနက် ဘယ်အုပ်စုဘက်ကိုမှ မပါဝင်ခဲ့တဲ့သဘော ရေးတာတွေ့ရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် “တပ်မတော်နှင့် နိုင်ငံရေး” ဆိုတဲ့ ခေါင်းစဉ်နဲ့ရေးတဲ့ အခန်းမှာ “ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် မင်္ဂလာဒုံ၌ တပ်မှူးများ၏ ညီလာခံကို နိုင်ငံရေးအကျပ်အတည်း ဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း ကျင်းပခဲ့သည်။ စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သူ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက တပ်မတော်၏ ဒီမိုကရေစီအပေါ် အပြည့်အဝ ယုံကြည်မှုနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေကို လေးစားလိုက်နာမှုတို့ဖြင့် ကြားနေသည့်ကိစ္စကို အခိုင်အမာ ပြောဆိုခဲ့သည်...” လို့ ရေးပါတယ် (စာမျက်နှာ ၁၄၇)။
ဒါပေမယ့်လည်း ဟိုစဉ်တုန်းက တပ်မတော်ဟာ ဦးကျော်ငြိမ်းတို့ဘက်က ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့တဲ့ကိစ္စများက အဲဒီခေတ်ကို မီလိုက်သူ ဘယ်သူမဆို သိတဲ့အချက်ဖြစ်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အဲဒီတုန်းက အိမ်စောင့်အစိုးရက ပြုလုပ်ပေးတဲ့ ရွေးကောက်ပွဲမှာ တပ်မတော်ဟာ ဦးကျော်ငြိမ်းနဲ့ ဦးဗဆွေတို့အုပ်စု (ဆွငြေိမ်းအုပ်စု-တည်မြဲ) ဘက်ကို ရပ်ကွက်တွေအတွင်းနဲ့ ကျေးရွာတချို့မှာ ပြောင် ခြိမ်းခြောက် မဲထည့်ခိုင်းခဲ့တဲ့ သာဓကတွေ ရှိခဲ့ပါတယ်။
ဟိုစဉ်တုန်းက တပ်မတော်ရဲ့ ဦးစီးခေါင်းကိုင်ဖြစ်တဲ့ ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းဟာ ဒီမိုကရေစီကို တကယ် သက်ဝင်ယုံကြည်သူဖြစ်တယ်ဆိုတဲ့ အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်စေတဲ့ ဒီရေးသားချက်ကတော့ သံသယဖြစ်စရာပါ။ ဘာပြုလို့လဲဆိုတော့ မဆလ အစိုးရ သက်တမ်း ၂၆ နှစ်တာကာလ အတွေ့အကြုံများအရ ဆိုရင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းဟာ အာဏာရှင်စနစ်ကို အုတ်မြစ်ချသူ မျက်မှောက် မြန်မာ့သမိုင်းကို အမည်းစက် စွန်းထင်းစေခဲ့သူဖြစ်တယ်ဆိုတာ လူတိုင်းသိနေလို့ ဖြစ်ပါတယ်။
ဒီစာအုပ်ရဲ့နောက်ဆုံး စိတ်ဝင်စားဖို့ကောင်းတဲ့အချက် ရှိပါသေးတယ်။ တိုင်းပြည်အာဏာကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းထံ လွှဲပြောင်း ပေးရေးအတွက် ထိုစဉ်က ဝန်ကြီးချုပ် ဦးနုနဲ့ ကာကွယ်ရေးဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းတို့ အပြန်အလှန် ပေးကြသည့် စာ ၂ စောင်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ရှစ်လေးလုံး အရေးတော်ပုံ ကျဆုံးပြီးစအချိန် ပြည်သူတွေက အရေးတော်ပုံကြီး ကျဆုံးရတာကို ပူပူနွေးနွေး ခံစားနေရတဲ့အချိန် ဂါးဒီယန်း ဦးစိန်ဝင်းရဲ့ အကွဲအပြဲဇာတ်လမ်း စာအုပ်ထွက်လာတော့ နိုင်ငံရေးအသိုင်းအဝိုင်းမှာ တော်တော်လေး ဂယက်ရိုက်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် စစ်သားနိုင်ငံရေးကို စိတ်အနာကြီးနာပြီး နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းဖြစ်တဲ့ စစ်သားတွေ နိုင်ငံရေးထဲ ဝင်စွက်ခွင့်မရှိတဲ့ အရပ်သားနိုင်ငံရေးပြန်ဖြစ်လာဖို့ သွေးမြေကျတောင်းဆိုခဲ့ကြတဲ့ ပြည်သူတွေအဖို့ အရပ်သားနိုင်ငံရေးရဲ့ အားနည်းချက်တွေကို ထောက်ပြတဲ့စာအုပ်၊ တနည်းအားဖြင့် အရပ်သားနိုင်ငံရေး မကောင်းကြောင်း ဖွင့်ချတဲ့စာအုပ်အပေါ် လူထုက စိတ်မချမ်းသာ ဖြစ်ခဲ့တာကတော့ အမှန်ပါပဲ။
ဒီတုန်းက အရပ်သားနိုင်ငံရေးနဲ့ စစ်သားနိုင်ငံရေးဆိုတဲ့ စနစ် ၂ ခု ရှိလာရာမှာ မီဒီယာသမားတွေဟာ ဘယ်နိုင်ငံရေးဘက်က ရပ်တည်သင့်သလဲဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်နဲ့ စောင့်ကြည့်နေတဲ့ လူထုရဲ့မျှော်လင့်ချက်ဟာ ဒီစာအုပ်တွေကြောင့် ဝေဝေဝါးဝါး ဖြစ်ခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုနိုင်ပါတယ်။ တဘက်က ပြန်ကြည့်ပြန်ရင်လည်း ဒီစာအုပ်မျိုးတွေဟာ စစ်သားနိုင်ငံရေးသမားတွေအတွက် အားတက်စေ၊ ကျေနပ်စေတဲ့ စာအုပ်ဖြစ်စေခဲ့တယ်လို့လည်း ပြောနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့်မို့လည်း ထိုစဉ်တုန်းက ဒီစာအုပ်ဟာ ဂယက်ရိုက်ခဲ့တာပါ။
အဲဒီနောက် ၁၉၈၈ ခုနှစ် နောက်ထပ် စစ်အစိုးရတက်လာတဲ့အခါ တခါ အရပ်သားအစိုးရ အားနည်းချက်တွေကို ဖွင့်ချရေးသားတဲ့ ဒီစာအုပ်ကိုပဲ “အကွဲအပြဲ ဇာတ်လမ်း” ဆိုပြီး မြန်မာဘာသာနဲ့ နောက်တကြိမ် ထုတ်ဝေလိုက်တဲ့အတွက် ထိုစဉ်တုန်းက ဂါးဒီးယန်း ဦးစိန်ဝင်း ဘာလဲ၊ ဘယ်လဲ ဆိုတဲ့ မေးခွန်း အမေးခံရလောက်အောင် ဂယက်ရိုက်ခဲ့တဲ့ စာအုပ်ဖြစ်ပါတယ်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ အဲဒီ အနှစ် ၄၀ ဝန်းကျင်ကာလအတွင်းမှာ သွားလေသူ အစိုးရဆိုတာ ပထစ အရပ်သား အစိုးရတခုတည်း မဟုတ်ပါဘူး။ မဆလ အစိုးရလည်း ရှိပါတယ်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်ပိုင်းမှာ ကတိမ်းကပါးနဲ့ ပြုတ်ကျခဲ့တဲ့အစိုးရ ၂ ခုရှိတဲ့သဘောပါပဲ။ ဒီလို ပြုတ်ကျတဲ့ အစိုးရ ၂ ခုရှိတဲ့အနက် ဦးနေဝင်း ခေါင်းဆောင်တဲ့ တပါတီ အာဏာရှင်အစိုးရ အကွဲအပြဲကျတော့ မရေးဘဲ ဟိုးလွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်သုံးဆယ်နီးပါးက ပထစ အရပ်သားအစိုးရ အားနည်းချက် စာအုပ်ကိုမှ တကြိမ်မက နှစ်ကြိမ်မြောက်အထိ ထုတ်ဝေလာတာဟာ ဘာကြောင့်လဲ။
အထူးသဖြင့် အရပ်သားအစိုးရ အားနည်းချက်တွေကို စစ်အစိုးရ နှစ်ခုဖြစ်တဲ့ ၁၉၅၈ ခု ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းရဲ့ အိမ်စောင့် အစိုးရ လက်ထက်နဲ့ ၁၉၈၈ ခု စစ်အစိုးရ လက်ထက်တွေကျမှ တိုက်တိုက်ဆိုင်ဆိုင် ထုတ်ဝေလိုက်တာဟာ ဘာကြောင့်လဲ။ ဒီလိုမေးခွန်းတွေကြောင့်လည်းပဲ ဂါးဒီးယန်း ဦးစိန်ဝင်းရဲ့ အကွဲအပြဲဇာတ်လမ်း စာအုပ်ဟာ ဂယက်ရိုက်ခဲ့တာပါ။
ဆင်ခြေပေးလို့ ရတယ်ထင်တဲ့အချက် တချက်တော့ရှိပါတယ်။ ၁၉၈၈ ခု စစ်အစိုးရလက်ထက်မှာ ဟိုး ပထစ အရပ်သား အစိုးရအကြောင်းပဲ ရေးခွင့်ရှိပြီး ၂၆ နှစ်တာ တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်သွားခဲ့တဲ့ စစ်တပ်ကို အမာခံထားတဲ့ တပါတီအာဏာရှင် အစိုးရအကြောင်းက ရေးခွင့်မရှိလို့ဆိုပြီး ဆင်ခြေပေးလို့ရတာရှိတယ်လို့ ပြောကောင်းပြောနိုင်ပါတယ်။ ဒါဆိုရင်လည်း ၂ ခုစလုံး ဆိုးတဲ့အစိုးရတွဖြေစ်တာမို့ တခုရေးခွင့်ရလို့ တခုပဲရေးတာဆိုရင် ကျန်တဲ့တခုက ကောင်းတဲ့အစိုးရလို့ကော စာဖတ်သူတွေက ထင်စရာမရှိပေဘူးလား။ ဆိုးဝါးတဲ့အစိုးရ ၂ ခုအနက် တခုပဲရေးခွင့်ရရင် ရည်ရွယ်ချက်က တလွဲဖြစ်သွားနိုင်တာမို့ ၂ ခုစလုံးအကြောင်း မရေးဘဲ ထားရင်ကော ပို မကောင်းပေဘူးလား။
ကျနော်တို့ မငြင်းနိုင်တဲ့ အချက်တော့ ရှိပါတယ်။ အရပ်သား အစိုးရလက်ထက်မှာ အာဏာလက်ကိုင် အစိုးရခေါင်းဆောင်များ အာဏာယစ်မူးခဲ့ကြ၊ အဏာအလွဲသုံးစားလုပ်ခဲ့ကြ၊ နောက်ဆုံး နိုင်ငံရေးခွက်စောင်းခုတ်ကြ၊ ရန်သူလိုဖြစ်ခဲ့ကြလို့ တိုင်းပြည် နစ်နာခဲ့ရတဲ့အချက်ကို မငြင်းနိုင်ပါ။ ဒါကြောင့်မို့လည်း ဂါးဒီးယန်း ဦးစိန်ဝင်းရဲ့ အကွဲအပြဲဇာတ်လမ်း စာအုပ်ဟာ ဘယ်လို ရည်ရွယ်ချက်နဲ့ပဲရေးရေး၊ ဘယ်လိုအကျိုးသက်ရောက်မှုပဲ ရှိခဲ့ရှိခဲ့ လူတိုင်းဖတ်သင့်တဲ့ စာအုပ်ဖြစ်တယ်ဆိုတာကိုတော့ ကျနော်တို့ ဝန်ခံကြရမှာဖြစ်ပါတယ်။
ကျနော်တို့ မျှော်လင့်မိတဲ့အချက်လည်း ရှိပါတယ်။ အရပ်သားအစိုးရထက် ပိုပြီး တိုင်းပြည်ကို ဒုက္ခပေးခဲ့တဲ့ ဦးနေဝင်းရဲ့ တပါတီ အာဏာရှင်အစိုးရလက်ထက်နဲ့ နောက်တက်လာတဲ့ စစ်အစိုးရလက်ထက် စစ်သားတွေ စစ်ဗိုလ်ချုပ်တွေ တိုင်းပြည်အပေါ်ထား ရှိတဲ့စေတနာ အာဏာကျင့်သုံးပုံ အာဏာခွဲဝေပုံ ဘယ်လောက်အထိ ရုပ်ပျက်ဆင်းပျက် နိုင်လှတဲ့ ဇာတ်လမ်းတွေကိုလည်း သက်ရှိ ထင်ရှားရှိနေဆဲဖြစ်တဲ့ သတင်းစာဆရာကြီး ဂါးဒီးယန်း ဦးစိန်ဝင်း ထပ်မံရေးသားလာဦးမလားဆိုတဲ့ မျှော်လင့်ချက်တော့ ကျနော်တို့မှာ ရှိပါတယ်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံ ပါရီမြို့မှာ အခြေစိုက်တဲ့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ သတင်းစာ ထုတ်ဝေသူများ အဖွဲ့ချုပ်ကပေးတဲ့ ရွှေကလောင်ဆု ရရှိထားသူ၊ အရပ်သားအစိုးရ အကွဲအပြဲဇာတ်လမ်းများကို ခရေစေ့တွင်းကျ ရေးနိုင်စွမ်းသူ နာမည်ကျော် သတင်းစာဆရာကြီး ဂါးဒီးယန်း ဦးစိန်ဝင်းဟာ မီဒီယာသမားပီပီ စစ်အစိုးရ အဆက်ဆက်ရဲ့ နောက်ထပ် အကွဲအပြဲဇာတ်လမ်း စာအုပ်များကိုလည်း မလွဲမသွေ ဆက်လက် ရေးသားလာဦးလိမ့်မယ်လို့တော့ ကျနော်တို့ အစဉ်တစို်က် မျှော်လင့်နေဆဲ ဖြစ်ပါကြောင်း ။
ဆင်တက်မော် (ကုလား)ရွာ
ဆင်တက်မော် (ကုလား)ရွာ
သရက်ပင်ကွင်းရွာ၊ ကန်ဘက်
သရက်ပင်ကွင်းရွာ၊ ကန်ဘက်
မုန်တိုင်းစင်ယော်
မုန်တိုင်းစင်ယော်
ထန်းပင်ကွင်းရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
ထန်းပင်ကွင်းရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
အလမ်းရွာ၊ ကတိုက်
အလမ်းရွာ၊ ကတိုက်
ပိုက်ဆိပ်ရွာ
ပိုက်ဆိပ်ရွာ
ကုလားပိုရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
ကုလားပိုရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
ပျံလွှားငှက်
ပျံလွှားငှက် (သို့) မိုးဆွေငှက် သည် အန္တာတိကတိုက်မှလွဲ၍ ကမ္ဘာအနှံ့တွင် တွေ့ရှိရသောငှက်ဖြစ်သည်။ ထူးခြားသောပုံစံရှိပြီး လေထဲတွင် ကောင်းမွန်စွာ အစာရှာစားသောက်တတ်သောငှက်လည်းဖြစ်သည်။ Hirundinidae မျိုးရင်းဖြစ်ပြီး မျိုးစိပ်ပေါင်း ၉၀ ခန်ရှိသည်ဟုသိရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပျံလွှားငှက်များ ကဏ္ဍ:တေးဆိုငှက်များ
မန္တလေးဘူတာကြီး
မန္တလေး ဘူတာကြီးသည် မန္တလေးမြို့လယ်တွင် တည်ရှိပြီး မြန်မာနိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံး ဘူတာရုံများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဘူတာကြီးသည် အထက်မြန်မာပြည်၏ ၃,၁၂၆ မိုင် (၅,၀၃၁ ကီလိုမီတာ)ရှိသော မီရထားလမ်းကွန်ယက်၏ ရထားလမ်းဂိတ်ဝဖြစ်သည်။ အဓိက ရန်ကုန်-မန္တလေး မီရထားလမ်းသည် မန္တလေး ဘူတာကြီးတွင် ဂိတ်ဆုံးသည်။ ဘူတာကြီးသည် ပြင်ဦးလွင်၊ လာရှိုး၊ မုံရွာ၊ ပခုက္ကူ၊ ဂန့်ဂေါနှင့် မြောက်ဘက်တွင် ရွှေဘို၊ ကောလင်း၊ ကန့်ဘလူ၊ မိုးညှင်း၊ ဟိုပင်၊ မိုးကောင်းမြို့နှင့် မြစ်ကြီးနားမြို့များသို့ မီးရထားလမ်းခွဲများ စတင်ရာ နေရာလည်း ဖြစ်သည်။
မန္တလေး ဘူတာကြီးသည် ၇ ထပ်မြင့်သော အဆောက်အအုံတစ်ခုဖြစ်ကာ ဟိုတယ်တစ်ခုလည်း ပါဝင်သည်။ ယခင်ဘူတာရုံဟောင်းသည် လက်ရှိဘူတာရုံ၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
ယခင်ဘူတာကြီး
ယခင်က မန္တလေးဘူတာကြီးသည် နှစ်ထပ်အဆောက်အအုံဖြစ်၍ မြေညီထပ်တွင် ထူထဲခိုင်ခန့်သော နံရံကြီးများရှိ၍ ဆေးဝါသုတ်ထားသည်။ ပထမထပ် (အပေါ်ထပ်) ကို သစ်သားဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားပြီး အုပ်ကြွပ်ချပ်များဖြင့် မိုးထား၏။ ကိုလိုနီခေတ်၏ အမှတ်လက္ခဏရှိ အဆောက်အဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၉၅ ဖော်ဖော်ဝါရီ ၁၃ တွင် ထိုအဆောက်အဦးကို ဖြိုဖျက်၍ ယခုမြင်ရသော အဆောက်အဦးသစ်ဖြင့် အစားထိုးခဲ့သည်။
ကင်ခြင်း
ကင်ခြင်း (Grilling) သည် မီးတိုက်ရိုက်အပူရှိန်ဖြင့် ချက်ပြုတ်ခြင်းနည်းဖြစ်သည်။  မီးတိုက်ရိုက်ကင်ခြင်းဖြစ်သည်။
အခြေခံနည်းလမ်း
ကင်ရာတွင် မီးကျီးမီးခဲ၏ အပူရှိန်ကိုသာ ရယူပြီး မီးကျီးများ ရဲတောက်နေပါကလည်း အစားအစာများ လောင်သွား၊ တူးသွားတတ်သည်ကိုသတိပြုရမည်။ အသား၊ ငါး၊ ပုဇွန် တို့ကို ရေမပါ ဆီမပါပဲ တံစို့ထိုး၍သော်လည်းကောင်း၊ အသီးအနှံများကို သီတံတွင် သီ၍သော်လည်းကောင်း၊ ငါးအမျိုးမျိုးနှင့် ကြက်၊ဘဲ၊ ငှက် များကို ရေ၊ ဆီမပါပဲ ကင်ညှပ်ဖြင့် ညှပ်၍သော်လည်းကောင်း၊ မီးကျီးခဲများနှင့် မထိကပါပဲ မီးရှိန်ဖြင့် တိုက်ရိုက်မီးပြပေးခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။ မီးပြင်းလွန်းလျှင် အစားအစာများ အပေါ်ယံသာ လောင်ကျွမ်းသွားတတ်ပြီး အတွင်းသား မကျက် နပ်ခြင်း ဖြစ်တတ်သည်။
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
ဒေါင့်ကြီးရွာ၊ ကြိမ်ကွင်း
မဟတ္တမ ဂန္ဒီ
မြင့်မြတ်သော စိတ်ဓာတ်ကို အစွဲပြု၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ လူထုတစ်ရပ်လုံးက ‘မဟတ္တမ’ဟု ဘွဲ့ထူး သညာ အပ်နှင်းခြင်း ခံရသော မိုဟန်ဒတ် ကရမ်ချန် ဂန္ဒီ (Mohandas Karamchand Gandhi : મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી) သည် ၁၈၆၉ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယပြည် အနောက်ပိုင်း ကားတိအာဝါးကျွန်းဆွယ် ပေါ်ဗန်ဒါမြို့တွင် ဖွားမြင်သည်။ ဂန္ဒီ၏ ဖခင်မှာ အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသား ပြည်နယ်များဖြစ်သော ရာဂျကုတ်နှင့် ဗန်ကနာ ပြည်နယ်များတွင် ဒီဝန်ခေါ် အမတ်ချုပ်ကြီးဖြစ်သည်။ မိခင်ဖြစ်သူကား ဘုရား တရားကို အလွန်ကိုင်းရှိုင်း ကြည်ညိုသူဖြစ်ရကား ဂန္ဒီသည် သူ၏ မိခင်ထံမှ ဘုရားတရား ကိုင်းရှိုင်းမှုကို အမွေခံခဲ့သည်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
နိုင်ငံသား အခွင့်အရေး လှုပ်ရှားမှု (တောင်အာဖရိက)
ထိုအကြောင်းမှာ လူဖြူလူမဲ ခွဲခြားသောစနစ်ကြောင့် တောင်အာဖရိက၌ ထာဝရနေသော အိန္ဒိယ တိုင်းရင်းသားတို့သည် နိုင်ငံသား အခွင့်အရေးနှင့် အခြားအခွင့်အရေးများ မရခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဂန္ဒီသည် နာတဲပြည်၌ အခြေစိုက်ကာ နာတဲအိန္ဒိယ ကွန်ဂရက်ကို တည်ထောင်ပြီး အိန္ဒိယသားတို့၏ အခွင့်အရေးကို စတင် တိုက်ယူလေသည်။ ဂန္ဒီသည် တောင်အာဖရိက၌ အိန္ဒိယပြည်သားတို့၏ နိုင်ငံရေးကို ကြိုးပမ်းရင်း ဝတ်လုံအဖြစ်ဖြင့် ၁၇ နှစ်တိုင် လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာမှ ကမ္ဘာတွင် ဥဒါန်းတွင်ရစ်သော သူ၏ နိုင်ငံရေး ကြိုးပမ်းမှုဝါဒကို ကြံစည်တွေးတောကာ လက်တွေ့ ကျင့်သုံးခဲ့လေသည်။
တောင်အာဖရိကတွင် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသားတို့သည် တစ်နယ်မှ တစ်နယ်သို့ ဖြတ်ကျော် ကူးပြောင်းခွင့် မရကြချေ။ ဂန္ဒီသည် ထိုအခွင့်အရေး ရရန် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသား ၃၀၀၀ တို့ကို ဦးစိး၍ ပြည်နယ်၏ နယ်နိမိတ်ကို ဖြတ်ကျော်လေသည်။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ မတရား ချုပ်ချယ်သော ဥပဒေကို တိုက်ဖျက်ရာ၌ တောင်အာဖရိက အစိုးရက အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသား အများစုကို ဖမ်းဆီးခြင်းအားဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ သူ၏ အမျိုးသားအားလုံး နိုးကြားလာစေရန် ဖြစ်သည်။
ဤ အာဏာဖီဆန်ရေး တိုက်ပွဲကို သစ္စာဂြဟဟု ဂန္ဒီက အမည်ပေးသည်။ သစ္စာဂြဟ၏ နည်းပရိယာယ်မှာ အကြမ်းမဖက်သော အနုနည်း သက်သက်ဖြင့် အာဏာဖီဆန် တော်လှန် ရန် အဓိဋ္ဌာန် တည်ဆောက်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ဤနည်းပရိယာယ်ကို အခြေခံသော ဂန္ဒီ၏ ဝါဒမှာ အဟိံသဝါဒ ဖြစ်သည်။ အဟိံသ ဟူသည်ကား ပါဏာတိပါတကံကို ကြဉ်ရှောင် ခြင်းတည်း။ ဂန္ဒီသည် အဟိံသ၏ သဘောတရားကို အကျယ်ချဲ့ကြည့်ပြီးလျှင် ကိုယ်နှုတ်နှလုံး သုံးပါးစလုံးဖြင့် အကြမ်းမဖက်မှုကို သူ၏ နိုင်ငံရေးဝါဒ အနေဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။
ဂန္ဒီသည် ၁၉၀၈ ခုနှစ်မှသည် သစ္စာဂြဟတည်ဆောက်သော ၁၉၁၄ ခုနှစ်အထိ ဝင်ငွေအလွန်ကောင်းသော ရှေ့နေအလုပ်ကို စွန့်ကာ တောင်အာဖရိကအရေးကို ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။ နောက်ဆုံး၌ တောင်အာဖရိကဘုရင်ခံ ဗိုလ်ချုပ်မှူး စမတ်သည် အိန္ဒိယသားတို့ကို ပညတ်သော ဥပဒေနှင့် စည်းကြပ်သော တစ်နှစ်လျှင် ၃ ပေါင်ကျ အခွန်တော်တို့ကို ပလပ်လိုက်ရသည်။
အိန္ဒိယလွတ်လပ်ရေး လှုပ်ရှားမှု
၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် ဂန္ဒီသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်၌ ပထမ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်၍ နေပြီ။ ထိုစစ်ကိုမှီ၍ လက်အောက်ခံနိုင်ငံများသည် နိုးကြားလာခဲ့သည်။ သို့ဖြစ်ရာ အိန္ဒိယ၌ ဂန္ဒီသည် တောင်အာဖရိက အရေးထက် ကြီးကျယ်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံရေး ကြိုးပမ်းမှုကြီးကို စတင်ဆောင်ရွက်သည်။ အိန္ဒိယသို့ ပြန်ရောက်လျှင်ပင် ဂန္ဒီသည် အိန္ဒိယအမျိုးသား ကွန်ဂရက်၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်လာသည်။ အိန္ဒိယ အမျိုးသားစိတ်ဓာတ်ကို လှုံ့ဆော်ပေးရာဖြစ်သော သတင်းစာတို့ကိုလည်း တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဂန္ဒီ၏ ‘ယန်းအိန္ဒိယ သတင်းစာ’ (Young India) မှာ အထူးကျော်ကြားခဲ့သည်။
ဂန္ဒီသည် ရုရှားစာရေးဆရာကြီး လီယိုတော်စတွိုင်းအား အလွန်ကြည်ညိုသည်။ တော်စတွိုင်း၏ အတွေးအခေါ်တို့သည် ဂန္ဒီအား လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တော်စတွိုင်း၏ ခြိုးခြံမှုကို အတုယူကာ တောင်အာဖရိက၊ ဒါဗန်မြို့၌ ဖီးနစ်ဟုခေါ်သော ဓမ္မသာလာယံကျောင်း၊ ဂျိုဟန္နက်စဘတ်အနီး၌ ’တော်စတွိုင်းယာတော’ ဟုခေါ်သော ဓမ္မသာလာယံကျောင်းတို့ကို တည်ထောင်သည်။ ခြိုးခြံမှု၊ စည်းကမ်းကြီးမှု၊ ကြောက်ရွံ့ခြင်းကင်းမှု စသော အကျင့်တို့ကို ထိုကျောင်းများမှ ပြုစုပေးခဲ့သည်။
ဤသို့ ဆောင်ရွက်ဆဲ ၁၉၁၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်မှူးချုပ် ဒိုင်ယာသည် သူ၏ အာဏာကို ဖီဆန်သည်ဟုဆိုသော အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသား လူထုအစည်းအဝေး တစ်ရပ်ကို အမ္မရစ်ဆာမြို့တွင် သေနတ်ဖြင့် ပစ်ဖောက်၍ လူစုခွဲလိုက်သည်။ ဤအချိန်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံအား ဗြိတိသျှ အစိုးရက မွန်တေဂူနှင့် ချမ်းစဖို့တို့၏ အုပ်ချုပ်မှု ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး စီမံကိန်းကို ပေးအပ်ဆဲ အချိန်ဖြစ်သည်။ လူထုကို သေနတ်နှင့် ခွဲရာ၌ သေကြေဒဏ်ရာရသူ များပြားလေရာ ဂန္ဒီ၌ စိတ်အလွန်ထိခိုက်သွားလေရကား ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ရေးကို အပြင်းအထန် ဆန့်ကျင်ဘက်ပြုလုပ်သည့် လမ်းစဉ်ကို ချမှတ်လိုက်လေသည်။
ဂန္ဒီသည် မွန်တေဂူ၊ ချမ်းစဖို့ပြုပြင်ရေးကို သပိတ်မှောက်သည့်အပြင် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသား အပေါင်းတို့သည် မိမိတို့ရရှိထားသော ရာထူး၊ ဂုဏ်ထူးတို့ကို စွန့်၍ ဗြိတိသျှအစိုးရတို့ တည်ထောင်ထားသော ကျောင်းနှင့် အဖွဲ့အစည်းမှ နုတ်ထွက်ကြပြီး အခွန်တော်ကို မပေးဆောင်ကြရန် ဆော်ဩလေသည်။ ဤလှုပ်ရှားမှုကြောင့် ဂန္ဒီ၏ ခါဒါဝတ်ဆင်ရေးဟူသော ဝံသာနုရက္ခိတ တရားသည် ပေါ်ပေါက်လာပြန်လေသည်။ ဂန္ဒီ၏ နိုင်ငံရေး ကြိုးပမ်းမှုခေတ်၌ မြန်မာပြည်တွင်လည်း ပင်နီအင်္ကျီကိုသာ ဝတ်ဆင်ရမည်ဟူသော ဝံသာနုအဖွဲ့အစည်းတို့ လှုပ်ရှားလာခဲ့သည်။
၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဂန္ဒီသည် အစိုးရနှင့် မဆက်ဆံရေး နည်းပရိယာယ်ကို တစ်နိုင်ငံလုံး ပျံ့နှံ့အောင် ဆောင်ရွက်လေသည်။ ထိုမှစ၍ ဂန္ဒီကို မဟတ္တမ ဂန္ဒီဟု အိန္ဒိယပြည်သူလူထု တစ်ရပ်လုံးက ခေါ်ဝေါ်လာကြသည်။ ထိုအစိုးရနှင့် မဆက်ဆံရေး လုပ်ငန်းတွင်လည်း အခြေခံမှာ အနုနည်းသက်သက်ဖြစ်သော သစ္စာဂြဟပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဗြိတိသျှ ဆန့်ကျင်ရေး စိတ်ဓာတ်တို့ ပေါက်ကွဲသည့်အခါ အဓိကရုဏ်းများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် ဂန္ဒီသည် ထောင် ၇ နှစ် အပြစ်ပေးခြင်း ခံရသည်။ သို့ပါသော်ငြားလည်း ပြည်သူ့လှုပ်ရှားမှုကြောင့် အပြစ်ဒဏ် ၆ လ ခံပြီးနောက် လွတ်လာသည်။
၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် ဧပြီလတွင် ဂန္ဒီသည် အိန္ဒိယပြည် ဆားခွန်တော် ဥပဒေကို ဖောက်ဖျက်ရန် လူစုလူဝေးနှင့် ပင်လယ်ကမ်းခြေတွင် ဆားချက်လေသည်။ ဤကိစ္စကြောင့် ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၅ ရက်နေ့တွင် ဂန္ဒီသည် ထောင်ဒဏ် အပြစ်ပေးခံရပြန်၍ ၁၉၃၁ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတွင် ထောင်မှ လွတ်လာသည်။
ဤအချိန်၌ အိန္ဒိယပြည်သည် လန်ဒန်မြို့တွင် ကျင်းပမည့် မျက်နှာစုံညီ အစည်းအဝေး၌ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်အတွက် အရေးဆိုနေသော အချိန်အခါဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ ဘုရင်ခံ လော့အာဝင်သည် ဂန္ဒီနှင့် စေ့စပ်ရာတွင် ဂန္ဒီသည် အာဏာဖီဆန်ရေး လုပ်ငန်းကို ခဏရပ်စဲထား၍ လန်ဒန်မြို့ မျက်နှာစုံညီ အစည်းအဝေးပွဲသို့ ကွန်ဂရက်၏ ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် တက်ရောက်သည်။ လန်ဒန်မြို့မှ ပြန်လာသောအခါ ဂန္ဒီနှင့် အာဝင်တို့၏ စေ့စပ်ရေးမှာ ပျက်သွားပြီဖြစ်၍ ဂန္ဒီသည် အကျဉ်းချထားခြင်း ခံရပြန်သည်။ ဤတွင် ဂန္ဒီသည် အစာမစားပဲ အသေခံမည်ဟု အဓိဋ္ဌာန်ပြုသည်။ ထို့နောက် လူထု၏ ဆူပူအရေးဆိုမှုများကြောင့် ဗြိတိသျှ အစိုးရက သူ့အား ထောင်မှ လွှတ်ရပြန်သည်။
ဤအတောအတွင်း ဂန္ဒီသည် ဇာတ်နိမ့်သူများ၏ အရေးကို စွမ်းစွမ်းတမံ ဆောင်ရွက်ရာ ထောင်ကျခံရသေးသည်။ ဇာတ်နိမ့်သူတို့၏ အရေးကို ထောင်အတွင်းမှပင် ဆက်၍ဆောင်ရွက်ရာ နောက်ဆုံး၌ ဂန္ဒီကို ဗြိတိသျှ အစိုးရက ထောင်မှလွှတ်လိုက်ရပြန်သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်ရောက်သော် အိန္ဒိယပြည် အုပ်ချုပ်ရေးအသစ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ ပေါ်ပေါက်လာချိန် ဂန္ဒီသည် အိန္ဒိယအမျိုးသား ကွန်ဂရက်ကို ခေါင်းဆောင်ရာမှ အနားယူလိုက်သည်။ ကွန်ဂရက်ဝင်တို့အား အုပ်ချုပ်ရေးသစ်၌ ရာထူးယူ၍ ဆောင်ရွက်ကြရန် ညွှန်ကြားသည်။ ထို့နောက် ကျေးလက်တောရွာ ပြုပြင်ရေးစခန်း ဌာနချုပ်ဖြစ်သော ဆေးဗာဂရံရွာကလေးတွင်နေ၍ ကျေးလက်ပြုပြင်ရေးကို ဆောင်ရွက်လေသည်။
၁၉၃၉ ခုနှစ်၌ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွားသောအခါ ဂန္ဒီသည် အိန္ဒိယပြည် လွတ်လပ်မှသာလျှင် မဟာမိတ်တို့ကို ကူညီပူးပေါင်းနိုင်မည်ဟု ကြေညာခဲ့သည်။ မူလက ဂန္ဒီသည် နာဇီဝါဒနှင့် ဖက်ဆစ်ဝါဒကို ဆန့်ကျင်၍ ဗြိတိသျှ အစိုးရ အကျဉ်းကျပ်တွေ့စေမည့် အလုပ်ကို ရှောင်ခဲ့သည်။ သို့သော် လွတ်လပ်ရေးအတွက် လူထုဆန္ဒ ပြင်းပြလာသောအခါ ဂန္ဒီသည် ဘုရင်ခံ လော့လင်လစ်ဂိုက ပူးပေါင်းကူညီရန် ဖိတ်ခေါ်ခဲ့သည်ကို လက်မခံခဲ့ချေ။ ကွန်ဂရက်၏ သဘောထားမှာ လုံးဝလွတ်လပ်ရေး မရလျှင် မကူညီဟူသော သဘောထားဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဗြိတိသျှအစိုးရသည် ဆာစတက်ဖို့ကရစ်ကို ဂန္ဒီနှင့် စေ့စပ်ရန် စေလွှတ်သော်လည်း မအောင်မြင်ချေ။ ဂန္ဒီလည်း အာဏာဖီဆန်ရေးကို စတင်လုပ်ဆောင်ပြန်သည်။ ထို့ကြောင့် ဂန္ဒီနှင့်တကွ ကွန်ဂရက်ခေါင်းဆောင်တို့ကို စစ်အတွင်း၌ ဗြိတိသျှအစိုးရက ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားပြန်သည်။ သို့သော် အစာငတ်ခံပြီးနောက် ဂန္ဒီသည် ၁၉၄၄ ခုနှစ် မေလတွင် ထောင်မှ လွတ်လာပြန်သည်။ ထို့နောက် ၁၉၄၆ ခုနှစ် မေလ ၁၆ ရက်နေ့စွဲဖြင့် ထုတ်ဝေသော ဗြိတိသျှတို့၏ စက္ကူဖြူစာတန်းပါ အိန္ဒိယပြည် လွတ်လပ်ရေး စီမံကိန်းကို ဂန္ဒီသည် ပယ်ချခဲ့ပြန်သည်။
သို့သော် ဟိန္ဒူနှင့် မူဆလင်တို့သည် အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်ခွဲရေး တွဲရေးကိစ္စကြောင့် အကြီးအကျယ် အဓိကရုဏ်းဖြစ်နေကြသည်။ ထိုအဓိကရုဏ်းကို ပိတ်ပင်တားမြစ်ရန် ဂန္ဒီသည် ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတွင် ဘင်္ဂလားအရှေ့ပိုင်းနယ်ဖျားသို့ နယ်လှည့်တရားဟောထွက်ပြီးလျှင် ဟိန္ဒူနှင့် မူဆလင်တို့ သင့်တင့်ရေးအတွက် အစာငတ်ခံခဲ့သည်။ ဂန္ဒီသည် အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်ခွဲရေးကို အလိုမရှိ၊ မနှစ်သက်ချေ။ သို့သော် ရှေ့အလားအလာ၌ ဟိန္ဒူ မူဆလင်တို့ စိတ်ဝမ်းကွဲမှုကိုသာ မြင်နေရ၍ ခွဲရေးကို လက်ခံလိုက်ရသည်။
ဟိန္ဒူ မူဆလင် အဓိကရုဏ်း
ဤအတွင်း ၁၉၄၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ကာလကတ္တားမြို့၌ ဟိန္ဒူ မူဆလင် အဓိကရုဏ်းဖြစ်ပြန်လေရာ ဂန္ဒီသည် အစာငတ်ခံပြန်လေသည်။ အဓိကရုဏ်း နောက်ထပ်မဖြစ်ပွားစေရပါဟု ခေါင်းဆောင်တို့က အာမခံသောကြောင့် အစာကို ပြန်၍စားသည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဟိန္ဒူ မူဆလင် အဓိကရုဏ်း ပြန်၍ ဖြစ်ပြန်လေသည်။ ထို့ကြောင့် ဇန်နဝါရီ ၁၃ ရက်နေ့တွင် အစာငတ်ခံပြန်သည်။ ယင်းသို့ အစာငတ်ခံ၍ နာရီပေါင်း ၁၇၁ နာရီနှင့် ၄၅ မိနစ် စေ့သောအခါ ဟိန္ဒူ၊ ဆစ်ခ်နှင့် မူဆလင်ခေါင်းဆောင်တို့သည် သင့်မြတ်ညီညွတ်ရေး ကတိကို ဂန္ဒီအား ပေးကြမှ ဂန္ဒီသည် အစာကို ပြန်၍ စားသည်။ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ဟိန္ဒူ လူငယ်တစ်ဦးသည် ဟိန္ဒူ မူဆလင် ငြိမ်းချမ်းရေးကို မလိုလားသော ဆန္ဒကို ပြသည့်အနေနှင့် ဂန္ဒီ၏ နေအိမ်အနီး၌ ဗုံးဖောက်ခွဲသည်။ ဂန္ဒီသည် ထိုသူငယ်အား အပြစ်မှ ခွင့်လွှတ်ပါရန် မေတ္တာရပ်ခံလေသည်။
ဂန္ဒီလုပ်ကြံခံရ
ဇန်နဝါရီလ ၃၀ ရက်နေ့ ညနေ ၅ နာရီ ၂၀ မိနစ်အချိန်တွင် ဂန္ဒီသည် ဒေလီမြို့ရှိ သူ၏ ဗီလာရိပ်သာ၌ ဘုရားဝတ်ပြုဆု​တောင်းရန် အလာတွင် ဟိန္ဒူ လူငယ်တစ်ဦးဖြစ်​သော ဗြဟ္မဏ အနွယ်ဝင် နာသူရမ်း ဂိုဆေးဆိုသူသည် ဂန္ဒီအား ခြောက်လုံးြပူးဖြင့် သုံးချက်ပစ်သည်။ ဂန္ဒီသည် နာရီဝက်ခန့်အကြာတွင် အနိစ္စရောက်လေသည်။ နောက်တစ်နေ့၌ ဂန္ဒီ၏ ရုပ်ကလာပ်ကို နေအိမ်မှ ယမုန်နာမြစ်ကမ်းခြေသို့ ပို့ဆောင်ကြပြီးလျှင် မီးသင်္ဂြိုဟ်၍ ဂန္ဒီ၏ ပြာကို ယမုန်နာရေအယဉ်၌ မျှောလိုက်ကြသည်။
သိန်း၊ ဆရာ (မော်ပီ)
သားချင်း လေးယောက် ရှိသည့် အနက် ဆရာသိန်းမှာ ဒုတိယ မြောက်သား ဖြစ်၍ ငယ်မည် မောင်ဖိုးသိန်း ခေါ်သည်။ အစ်ကိုအကြီး ဦးဖိုးငြိမ်းမှာ တွံတေးမြို့တွင် အမိန့်တော်ရ ဖြစ်ပြီး တွံတေးမြို့ တွင်ပင် ကွယ်လွန် ခဲ့လေသည်။ ညီဖြစ်သူ ဦးပန်းဦးမှာ ယစ်မျိုးဆိုင်ရာ အရာရှိ ဖြစ်၍ မော်ပီမြို့ တွင်ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့ပါ၏။ နှမငယ် ဒေါ်အုန်းပွင့်မှာ မူကား စောစောကပင် မော်ပီမြို့၌ ကွယ်လွန် သွားခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ
ဆရာသိန်းကို မိသားတစ်စုမှာ အလွန်ပင်ပန်း ဆင်းရဲလှ သဖြင့် မင်းရွာတွင် နေထိုင်လျက် အဖ ဖြစ်သူက တောင်သူ လယ်လုပ်ဖြင့် ဇနီး၊ သားသမီး တို့အား ပြုစု စောင့်ရှောက်ရ ရှာသည်။ ငယ်စဉ် ကပင် သားအကြီး မောင်ဖိုးငြိမ်းနှင့် သားအငယ် မောင်ဖိုးသိန်း တို့အား မင်းရွာ ကန်ကုန်းကျောင်း ဆရာတော် ဦးဝဏ္ဏထံ အပ်နှံ၍ တောသူ တောင်သား ဘာဝ မင်္ဂလသုတ်၊ ရတနာရွှေချိုင့်၊ နမက္ကာရ၊ အတွင်းအောင်ခြင်း၊ အပြင်အောင်ခြင်း၊ ပရိတ်ကြီး စသည် တို့ကို သင်ကြား စေသည်။ ဤကဲ့သို့ ပညာရှာ ရင်းလည်း ဆင်းရဲ နွမ်းပါး လှသော ညီအစ်ကို နှစ်ယောက်သည် အမိ အဖ တို့ကို ကူညီသော အားဖြင့် မင်းရွာ၏ ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ကွမ်းခြံကုန်း၊ ညောင်တုန်း၊ မဌေးအစု၊ ဗုံလုံဆိပ်၊ မရမ်းဆယ်၊ ငစင်ရိုင်း၊ တလိုင်းကုန်း၊ ဖက်တန်း အစရှိသော ကရင် ရွာကလေးများသို့ နွားကျောင်း၊ ထမင်းပို့ အလုပ်ကို လူငှားခ - စပါးပေးဖြင့် လုပ်ကိုင်ကြ ရှာသေးသည်။ သို့ရာတွင် ညီအစ်ကို နှစ်ယောက် စလုံးပင် စာပေ မြတ်နိုးသူများ ဖြစ်ကြသည့် အလျောက် ဆရာတော် ဦးဝဏ္ဏ ထံ၌ ဆည်းကပ် ရချိန်တွင် လည်းကောင်း၊ ဝမ်းရေး အတွက် နွားကျောင်း ရချိန်တွင် လည်းကောင်း ရသမျှသော စအုပ် စာတမ်း များကို လေ့လာ ဖတ်မှတ် ကြကုန်သည်။
မောင်ဖိုးသိန်း အသက် ၁၆ နှစ် အရွယ်တွင် ညီအစ်ကို နှစ်ယောက် ရရှိသည့် လူငှားခ စပါး၊ အဖ ဦးရွှေကြူး ရရှိသည့် လူငှားခ စပါး တို့ကို စုပေါင်း ရောင်းချ၍ ဆရာတော်ကြီး ဦးဝဏ္ဏ၏ အကူအညီဖြင့် ထိုညီအစ်ကို နှစ်ယောက်အား သာသနာ့ ဘောင်သို့ သွတ်သွင်း ရပေသည်။ ထိုမှ ဆက်၍ မောင်ဖိုးသိန်းသည် သင်္ကန်း တဝါ ဝတ်ကာ ဆရာတော့် ထံ၌ပင် စာပေ ဗဟုသုတ များကို ကြိုးကြိုးကုတ်ကုတ် အားထုတ် လေ့လာ ပေသေးသည်။ သို့ တဝါမျှ အားထုတ် လေ့လာပြီး သည့်နောက် တဖန် လယ်သူရင်းငှား ဘဝသို့ ရောက်ရ ပြန်လေသည်။
အသက် ၁၉ နှစ် အရွယ်သို့ ရောက်လျှင် ပဲခူး ဟံသာဝတီ ကြေးတိုင်ရုံးတွင် မောင်ဖိုးသိန်းသည် အစ ဦးစွာ စာရင်းရေး၊ စာရင်းစစ်၊ စာရေးအရာ ဝင်ရောက် လုပ်ကိုင် လေတော့သည်။ ထိုမှတဆင့် အသက် ၂၃ နှစ် အရွယ် သက္ကရာဇ် ၁၂၄၆ ခုနှစ် အတွင်း မော်ပီမြို့တွင် ရုံးစိုက် လာသော မြို့အုပ်ရုံး၌ မြို့စာရေး အဖြစ် ဝင်ရောက် ထမ်းရွက်၏။ ထိုမှတတန် အသက် ၃၄ နှစ် အရွယ် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၇ ခုနှစ်သို့ ရောက်ပြန်သော် ကွမ်းခြံကုန်းမြို့ မြို့အုပ်ရုံးသို့ ပြောင်းရွှေ့ကာ မြို့စာရေး အရာနှင့်ပင် ဆက်လက် ထမ်းဆောင်သည်။
ဦးဖိုးသိန်းသည် အထုံ ဝါသနာ အလျောက် ပညာရှိ ရဟန်း ရှင်လူ အများ ထံမှ မိမိ မှတ်သား ဆည်းပူး ခဲ့ရသမျှ တို့ ကို ဖြန့်ဖြူး ဝေငှ လိုသဖြင့် "... မော်ပီ မြို့အုပ်မင်း ရုံးတွင် မြို့စာရေး အလုပ် ဝတ္တရားနှင့် အမှုတော်ကို ထမ်းရွက် နေစဉ် ကပင် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၃ ခုနှစ် တော်သလင်း လဆန်း ၁ ရက် ကြာသပတေးနေ့က အစပြု၍ ... 'ပေါရာဏ ဒီပနီ' အမည်ရှိသော ကျမ်းကို ရေးသား ပြုစုရာ ကွမ်းခြံကုန်း မြို့အုပ်မင်း ရုံးတော်တွင် မြို့စာရေး အလုပ် ဝတ္တရားနှင့် အမှုတော်ကို ထမ်းရွက် လုပ်ကိုင်ဆဲ အခါ သက္ဗရာဇ် ၁၂၅၇ ခုနှစ် တပို့တွဲ လဆန်း ၁၅ ရက်နေ့ မွန်းတည့် ... အချိန်တွင် ...အောင်မြင် ပြီးစီးခြင်းသို့ " ရောက်ခဲ့သည်။
ကွမ်းခြံကုန်းမြို့ မြို့အုပ်ရုံးတွင် လုပ်ကိုင် ထမ်းရွက် နေစဉ် 'ပေါရာဏ ဒီပနီ' ကျမ်းကို ကြိုးပမ်း ပြီးစီးသည့် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၇ ခုနှစ် အတွင်း မှာပင် အလုပ်အကိုင်နှင့် ပတ်သက်၍ စိတ်ညစ်ညူး စရာ ပေါ်ပေါက် လာခဲ့သည်။ ဆရာသိန်းကြီး၏ ပေါရာဏ ဒီပနီကျမ်း၊ ဒုတိယတွဲ၊ ကျမ်းပြီး နိဂုံးလာ ဆရာသိန်းကြီး၏ စကားများ အရပင် "... အစိုးရမင်း အမှုထမ်း လောက အဖြစ်မှ ရာဇတောဝါ ဘေးဖြင့် ရွေ့လျော ကွေကွင်း ရသည့်နောက် ကိုယ်စိတ် နှစ်ပါး ချမ်းသာသော အခွင့်ကို ရရှိသည့် အခါ သာသနာ လင်္ကာရ စာတမ်း အဆို မိလိန္ဒ မင်းကြီး စံနေသော သာဂလ ပြည်သည် ဇင်းမယ်မြို့ဟု ညွှန်ပြ သည်ကို အမှန်အကန် သိလိုရင်း ဆန္ဒ ရှိသဖြင့် သက္ဗရာဇ် ၁၂၅၈ ခုနှစ် အယုဒ္ဓယ တိုင်းပြည် ရဟိုင်းမြို့၊ လကွန်းမြို့၊ လပုံးမြို့၊ ဇင်းမယ်မြို့၊ မုံးနန်းမြို့၊ မုံးတစ်မြို့၊ ၎င်း ယွန်း ၅ မြို့နယ်သို့ ဒေသန္တရ ဗဟုသုတ အဖြစ်ဖြင့် သွားရောက် စုံစမ်း လှည့်ပတ် " နေခဲ့သည်။
ဝမ့်ကောင်းရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ဝမ့်ကောင်းရွာ (Wantkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်၊ ကုန်းယောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၀၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းယောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၆၃ ဦး၊ မ ၉၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ဇူးရစ်ချ်မြို့
ဇူးရစ်မြို့သည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး ဇူးရစ်ကန်တွန်၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ ဇူးရစ်မြို့သည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိပြီး ဇူးရစ်ရေကန်၏ အနောက်မြောက်ဘက် ထိပ်ဖျားတွင် တည်ရှိသည်။ ဇူးရစ်ချ် စည်ပင်သာယာရေး နယ်နိမိတ်တွင် နေထိုင်သူပေါင်း ၃၈၀,၅၀၀ ရှိသော်လည်း ဇူးရစ်ချ် မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသသည် နိုင်ငံတကာတွင် အရေးပါသော မြို့ပြဒေသဖြစ်ပြီး နေထိုင်သူပေါင်း ၂ သန်းခန့် ရှိသည်။ ဇူးရစ်ချ်မြို့သည် ရထားလမ်း၊ ကားလမ်း၊ လေကြောင်းလမ်းများ ဆုံစည်းရာ ဒေသဖြစ်သည်။ ဇူးရစ်ချ် လေဆိပ်နှင့် ဘူတာရုံတို့သည် နိုင်ငံအတွင်းတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အလုပ်အများဆုံး နေရာများဖြစ်သည်။
သိန်း၊ ဆရာ (မော်ပီ)
ငယ်ဘဝ
ဆရာ သိန်းကြီးကား 'ရာဇတောဝါဘေး' ကြောင့် အလုပ် နုတ်ထွက် လိုက်ချိန် တွင်မှ ပညာ ဗဟုသုတ ပြည့်ဝ သည်ထက် ပြည့်ဝ နိုင်စေရန် ဟိုမှ သည်မှ လှည့်လည် သွားလာသည် မဟုတ်။ ရှေးမဆွကပင် အားလပ်ခွင့် ရတိုင်း အနယ်နယ် အရပ်ရပ်သို့ မပြတ်မလပ် သွားလာ ခဲ့သေးသည်။ သို့ကြောင့် လျှင်လည်း အသက် ၃ဝ ခန့် အရွယ် ဘောလယ်ကျွန်းဘက်သို့ ပညာရှာ ထွက်ရာ ဘောလယ်ကျွန်း ကျွန်းဦး တိုက်သူကြီး ဦးသိုင်း - ဒေါ်လင်း တို့၏ ပထမ သမီး ဒေါ်ငွေနှစ်နှင့် အကြောင်း ပါခဲ့သည်။ သားသမီး လေးယောက် ထွန်းကား ခဲ့ပါ၏။
ဇူးရစ်ချ်မြို့
နှစ်ပေါင်း ၇၀၀၀ ခန့်မျှ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့ပြီး ဖြစ်သဖြင့် ဇူးရစ်ချ်၏ သမိုင်းကြောင်းသည် ဘီစီ ၁၅ တွင် ရောမသားတို့က တည်ထောင်ခဲ့ပြီး တူရီကမ်ဟု ခေါ်ဆိုခဲ့ကြသည်။
၁၁ ရာစု နှစ်မှစ၍ အလွန်ထင်ရှားခဲ့သည်။ ကြီးကျယ် သော ပိုးထည်လုပ်ငန်းနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများရှိ၏။ မြို့ထဲတွင် လူမျိုးပေါင်းစုံ နေထိုင်ကြရာ၊ ဂျာမန်တို့မှာ အများဆုံးဖြစ်၏။ သာယာကြည်နူးဖွယ်ကောင်းသော ရာသီဥတု ရှိခြင်းကြောင့် အမေရိကန်၊ ဗြိတိသျှစသော နိုင်ငံခြားသားလူမျိုးများ သွား ရောက်လည်ပတ်လေ့ရှိကြသည်။ နိုင်ငံရေးကြောင့် ပြည်နှင်ဒဏ် ခံရသူများလည်း ဇူးရစ်မြို့တွင် ခိုလှုံနေထိုင်ကြသည်။ ဆွစ်အမျိုးသား ပြတိုက်၌ အဖိုးတန် ရှေးဟောင်းပစ္စည်း များရှိ၍၊ ဇူးရစ်မြို့စာကြည့်တိုက်မှာ ဆွစ်ဇာလန်ပြည်တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ၁၈၃၃ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သော ဇူးရစ်တက္ကသိုလ်သည် ဂျာမန်စကားပြောသော ဆွစ်လူမျိုးတို့ အဖို့ ပညာရှာမှီးရာ ဗဟိုဌာနကြီးဖြစ်ပေသည်။
သိန်း၊ ဆရာ (မော်ပီ)
ငယ်ဘဝ
ဤကဲ့သို့ ပညာ ဗဟုသုတ စုရ ဆောင်းရသည့် အရာတွင် မော်ပီ ဆရာ သိန်းကြီးသည် အထူး အထုံ ဝါသနာ ပါကြောင်း နှင့်လည်း ဆရာကြီးအား လေးစား မြတ်နိုးသူ တဦးက အောက်ပါ လေးချိုးဖြင့် ဂုဏ်ပြု ချီးကျူး ထားပေသည်။
ဝမ့်ကောင်းရွာ၊ လွိုင်လင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လွိုင်လင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိန်း၊ ဆရာ (မော်ပီ)
ငယ်ဘဝ
"ချည်ပုဆိုး၊ ပိုးပေါက်က နီနီ၊
မြိတ်၊ သျှီလင် သျှောင်ထုံးနဲ့၊ ဖော့လုံးဆင် လက်ဟောင်း၊ ပေါင်းပြန်ခဲ့ပြီ၊
နည်းထုံးကိုရှာ၊ စည်းထုံးသံစာစာနဲ့၊ မြို့ရွယ်လည်ကာ လျှောက်ပါလို့၊ မွှေနှောက်ကာ စာကို ကူးတယ်၊ ထူးမြတ်တဲ့ ကိန်း။ ။"
သက္ကရာဇ် ၁၂၅၇ ခုနှစ် အတွင်း အစိုးရ လခစား အလုပ်မှ နုတ်ထွက် လိုက်၍ သက္ကရာဇ် ၁၂၅၈ ခုနှစ် အတွင်း ဇင်းမယ်မြို့ ဘက်သို့ ထွက်ခွာ မသွား သေးမီလည်း ဆရာ သိန်းကြီးသည် ဇနီး ဒေါ်ငွေနှစ်နှင့် မကြာခဏ မသင့်မတင့် ဖြစ်ခဲ့ ကြသည်မှ အစ ကွာစာ ရှင်းစာ တို့ဖြင့် သံယောဇဉ် ဖြတ်ခြင်းကြီး ဖြတ်ခဲ့ ပေသေးသည်။
ဂျီဟောသူ (စာအုပ်)
စက်မှုတက္ကသိုလ်ကိုနောက်ခံထား၍ ကျောင်းသားအဆောင်များကို အေ-ဘီ-စီ တပ်၍ ခေါ်သောအခါ စုစုပေါင်းခြောက်ဆောင်ရှိလေသည်။ သတ္တမမြောက် အဆောင်သည် မိန်းကလေးအဆောင်ဖြစ်လေသောကြောင့် "ဥတ္တရဆောင်" ဟု အမည်ပေးထားသော်လည်း နံပါတ်စဉ်အရ "G" ဖြစ်သောအဆောင်မို့"ဂျီဟော" ဟု အခေါ်များလေသည်။
သိန်း၊ ဆရာ (မော်ပီ)
ငယ်ဘဝ
သို့နှင့် သက္ကရာဇ် ၁၂၅၉ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ ဟံသာဝတီ သတင်းစာ ပုံနှိပ်တိုက်တွင် စာရေး အဖြစ် လုပ်ကိုင် ဆောင်ရွက်သည်။
ဂျီဟောသူ (စာအုပ်)
ထို "ဂျီဟော" တွင်နေသော အဆောင်နေကျောင်းသူတို့သည် စာအုပ်နာမည်အတိုင်း ဂျီဟောသူ များ ဖြစ်လာတော့သည်။
"ဂျီဟောသူ" ဇာတ်ကောင်တို့ကို ဖော်ပြရလျှင်.........
ဂျီဟောသူများမှာ အလှသိပ်မပြင်၊ သနပ်ခါးရေကျဲလိမ်းပြီး ကျောင်းတက်ကြသူများမို့အလှပြင်ချိန် ငါးမိနစ်ခန့်သာ လုံလောက်သည်။ တစ်ရာလျှင် တစ်ယောက်လောက်သာ ရေမွှေးသုံးတက်ကြသည် ထင်၏။ နှုတ်ခမ်းနီ မိတ်ကပ်သုံးလေ့ရှိသော ခင်ချိုပင် ဂျီဟောဆောင် သို့ ရောက်သောအခါ သနပ်ခါးရေကြဲအုပ်စုဝင်ဖြစ်သွားတော့သည်။ ခင်ချို၏ ရယ်ဗလွန် နှုတ်ခမ်းနီဘူးလေးများ မှိုတက်လုနေပြီဟု ထင်သည်။ အထက်ပါ မြန်မာမှုကို ထိမ်းသိမ်းသော သနပ်ခါးရေကြဲပုံစံများကို ဆရာမ မစန္ဒာ က သိမ်မွေ့လှပစွာ ရေးဖွဲ့ ထားလေသည်။
ဂျီဟောသူများ အလှသိပ်မပြင်သည့်အတွက် စက်မှုကျောင်းသားများက ဂျီဟောသူတွေ မလှဘူးဟု အပြောခံရလေသည်။ ထိုအခါ ဂျီဟောသူများ ဆွေ့ဆွေ့ခုန်လေတော့သည်။ မခံချင်မှန်းသိလို့လည်း ပြောသူက ပိုပြောကြသည်။ သို့သော်လည်း ဂျီဟောသူတို့သည် သနပ်ခါးရေကြဲကို လိမ်းမြဲ လိမ်းကြလေသည်။ ဤသို့မခံချင်စိတ် ဖြင့် တဖက်နှင့် တဖက်အပြန်အလှန်စနောက် ဖြစ်လာသောအခါ ဂျီဟောသူတို့ဘက်မှ မိန်းမမာနကို ထိပါးလာသောကြောင့် နှလုံးသားမြှားပစ်ခွင်းရန် ဇာတ်လမ်းထွင်ရန် အလောင်းအစားပြုလိုက်ပါတော့သည်။
ထိုအလောင်းအစားသည် မခံချင်စိတ်မှဖြစ်ပေါ်လာသော လက်ဖတ်သုတ်ဝိုင်းမှ စတင်လေသည်။ "ယောက်ျားနှင့်မိန်းမ ပြိုင်ပြောစတမ်းဆိုလျှင် မိန်းကလေးကပဲ ရှုံးရမှာပေါ့" စကားအပေါ် မကျေနပ်သော ညိုထွေးသည် ဝေဝေ ၊ မော်မော်၊ မိ နှင့် မဝါတို့လေးယောက်နှင့် ငြင်းခုံရင်း အလောင်းအစားလုပ်ခဲ့ကြလေသည်။ ကြားနေဝါဒကို လက်ကိုင်ထားသော ဒိုင်လူကြီးအဖြစ်ကား ခင်ချို ဖြစ်လေသည်။
သူတို့လောင်းကြေးအတွက် အလျှော်အစားများ သတ်မှတ်ပြီးသော အခါ အားလုံး လက်ဖက်စားပြီး သစ္စာပြုခဲ့ကြလေသည်။
"မိန်းမမာယာ သဲကိုးဖြာ" ဟု ကြားဖူးပါသည်။ ထို့အတူ "ယောက်ျားမာယာ သောင်ကိုးရာ" ဟုလည်း ကြားဖူးသည် မဟုတ်ပါလော။ ဂျီဟောသူတို့ကား အဆောင်နေ လက်ဖက်စားပွဲမှ အတည်ပြုလိုက်သော အလောင်းအစားမှသည် စက်မှုကျောင်းသားတစ်ယောက်ဖြစ်သော ကိုရင်မောင်၏ နှလုံးသားကို မာနရှင်ညိုထွေးက မြှားပစ်ခွင်းရန် သဲကိုးဖြာမှ သဲတဆုပ်၊ သဲတမှုန်ထုတ်ယူ သုံးမသုံးကိုမူ ဇာတ်လမ်းတွင် သိမ်မွေ့နူးညံ့စွာရေးထားသောကြောင့် စိတ်ထဲတွင် အတော်လေး ခံစားရပြီး မစန္ဒာခေါ်ရာ စာအုပ်နောက်သို့ လိုက်ပါသွားရပြန်ပါသည်။
"သဲကိုးဖြာထဲမှ သဲတဆုပ်ကိုတော့ ညိုထွေးသုံးခဲ့ပြီထင်ပါရဲ့" ဟု မဝါက မေးလျှင် "သဲတမှုန် နှစ်မှုန်ပါ မဝါရယ်၊ တဆုပ် မကုန်ပါဘူး" ဟု ညိုထွေးက ဖြေခဲ့လေသည်။
ကိုရင်မောင် ခွေးကိုက်ခံရသောအခါ ညိုထွေးသည် သူ့စာအုပ်ကြားထဲတွင်ညှပ်ထားသော လက်ကိုင်ပဝါအဖြူလေးကို အနာစည်းရန် ကမ်းပေးလိုက်သည်။
"သဲတစ်မှုန့်နှစ်မှုန့်တော့ သုံးခဲ့ပြန်ပြီ ထင်ပါရဲ့၊ ဟုတ်လား ညိုထွေး" ဟု ခင်ချိုက မေးသောအခါ ညိုထွေးခေါင်းခါပြလေးသည်။
သိန်း၊ ဆရာ (မော်ပီ)
ငယ်ဘဝ
နောက်နှစ်သို့ ရောက်ပြန်သော အခါ မြန်မာ နိုင်ငံတော် ကမ္ပည်း ကျောက်စာ ရုံးတွင် ကမ္ပည်း ကျောက်စာ အဖတ် အပြန် အရေးအသား တို့ကို ခေတ္တ ခဏမျှ ဝင်ရောက် သင်ကြား ပေးသေး၏။
ဂျီဟောသူ (စာအုပ်)
"ဒီတစ်ခါ တကယ့် စေတနာနဲ့ပေးလိုက်တာပါ ခင်ချိုရယ်၊ ညိုထွေးထွင်တာမဟုတ်ပါဘူး" ဟု ဆိုသော ညိုထွေးရဲ့ဂရုဏာရောင်မျက်လုံးတွေကို တွေ့သယောင် ထင်ရသည်။
သိန်း၊ ဆရာ (မော်ပီ)
ငယ်ဘဝ
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၁ ခုနှစ်တွင် ပျဉ်းမနား မြို့သို့ လွှစက် တည်ရန် သူဌေး ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် သွားရောက် လုပ်ကိုင် ပြန်လေသည်။ သို့ရာတွင် လွှစက် အလုပ် လုပ်ကိုင်ရင်း အချိန်ကို အလဟဿ မဖြစ်စေဘဲ ပညာ ဗဟုသုတ များကို ရနိုင် သလောက် ထောက်လှမ်း စုံစမ်း ရှာဖွေ မှတ်သားလျက် ရှိပေသည်။
ဂျီဟောသူ (စာအုပ်)
ကိုရင်မောင်ခွေးကိုက်ဒဏ်ရာပျောက်ပြီးနောက် လမ်းတွင် ညိုထွေးတို့သူငယ်ချင်းအုပ်စုတွေနဲ့တွေ့ကြပြန်လေသည်။ ညိုထွေးက ကိုရင်မောင်နဲ့စကားရှည်ရှည်မပြောချင်သေးဘူး ဟုပြောသောအခါ ဝေဝေတို့ အံဩသွား၍ မေးသောအခါ
သိန်း၊ ဆရာ (မော်ပီ)
ငယ်ဘဝ
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၂ ခုနှစ် အတွင်း ဇာတ် ရုပ်စုံ သဘင် ပညာသည် တို့အား ဇာတ်လမ်း ဇာတ်ထုပ် စသော ကဗျာ သီချင်း များကို စာရေး စာဆို ဆရာ အဖြစ်နှင့် အစမ်း လုပ်ကိုင် ပြန်သေး၏။
ဂျီဟောသူ (စာအုပ်)
"ဩော်.. ဝေဝေရယ်...စစ်ပွဲဆိုတာ အမျိုးမျိုးရှိတယ်၊ ထိုးစစ်ရှိတယ် ခံစစ်ရှိတယ် ဆုတ်စစ်ရှိတယ်..." ဟု ညိုထွေးက ဆိုလေသည်။
သိန်း၊ ဆရာ (မော်ပီ)
ငယ်ဘဝ
သက္ကရာဇ် ၁၂၆၃ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါ၌ မူကား ပညာ ဗဟုသုတ ထပ်မံ ရှာမှီးရေး အတွက် အထက် မြန်မာနိုင်ငံမှ မိတ္ထိလာနယ်၊ ကျောက်ဆည်နယ်၊ ရမည်းသင်း - ပျော်ဘွယ်နယ်၊ မြင်းခြံနယ်၊ နတ်မောက်နယ်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းနယ်၊ မြစ်ကွေးနယ်၊ မင်းဘူးနယ်၊ မန္ဈလေးမြို့၊ ရွှေဘိုနယ်၊ အလုံနယ်၊ မောင်းထောင်နယ်၊ မုံရွေး၊ မုံရွာ၊ ကျောက်ကာ၊ သာစည်၊ ရေစကြို၊ ပခန်းနယ်၊ စစ်ကိုင်းနယ်၊ ဟင်္သာတနယ်၊ မော်လမြိုင်၊ ကော့ကရိတ်၊ မုတ္တမ၊ သထုံ နယ်များကို ရှေးစာဟောင်း စာတမ်းများ၊ ပျို့လင်္ကာ၊ ရာဇဝင် သမိုင်းများ၊ ကျောက်စာ မော်ကွန်း အမှတ်အသား များနှင့် ရှေးပညာရှိ တို့၏ အတ္ထုပ္ပတ္တိ များကို လှည့်လည် ရှာဖွေ စုဆောင်း ရေးသား ပြီးလျှင် အင်းစိန်မြို့သို့ ပြန်ခဲ့သည်။ အင်းစိန် မြို့တွင်လည်း အချည်းနှီး မနေ။ ငယ်ဆရာ တဦး ဖြစ်ပေသော အင်းစိန် ရွာမ ကျောင်းမှ ဘုန်းတော်ကြီး ဦးနာရဒထံ ချဉ်းကပ်ကာ အလို ရှိသော ပညာ ဗဟုသုတ တို့ကို လေ့လာ သင်ကြား အားထုတ် ပြန်လေသည်။ ထိုဘုန်းတော်ကြီး ဦးနာရဒကား ဆရာ သိန်းကြီး၏ အထူး ဆည်းကပ် အားထားသော ပုဂ္ဂိုလ်ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ပေါရာဏဒီပနီကျမ်း ဒုတိယတွဲ နိဂုံး၏ နောက်ဆုံး စာပုဒ်တွင် ဆရာ သိန်းကြီးက ကိုယ်တိုင် "... အင်းစိန် ရွာမ ကျောင်းကြီး၌ သီတင်း သုံးတော်မူသော အရှင် ဘုန်းမြတ်ကြီး ဥိးနာရဒ၏ ခြေတော်ရင်းသို့ ပညာ ဗဟုသုတ အတွက် အဆည်းအကပ် အများဆုံး ဖြစ်သတည်း " ဟု ဝန်ခံထားပေသည်။
ဂျီဟောသူ (စာအုပ်)
ညိုထွေးသည် ကိုရင်မောင် သူနှင့် စကားရှည်ရှည် ပြောချင်သည်ကို သိသဖြင့် မသိမသာလေး ဆုတ်လိုဟန်ရှိသည်။ တဖက်က ဆုတ်လျှင် လူ့သဘာဝအရ တဖက်က တက်စမြဲပင်တည်း။ သို့သော် ထိုးမည့်ဆင်သည် နောက်သို့တလှမ်းဆုတ်လေ့ရှိသည်ကို ခင်ချိုက မြင်နေသည်။
သိန်း၊ ဆရာ (မော်ပီ)
ငယ်ဘဝ
သက္ဗရာဇ် ၁၂၇ဝ ပြည့်နှစ် အတွင်း၌မူ လက်ထပ် မင်္ဂလာ၊ နားထွင်း မင်္ဂလာ၊ ရှင်ပြု မင်္ဂလာ စသည် တို့တွင် ပုဏ္ဏား များနှင့် ဖြစ်စေ၊ မိမိ၏ ဆရာ တဦး ဖြစ်သော အငြိမ်းစား တိုက်သူကြီး ဦးဆိုင်နှင့် ဖြစ်စေ၊ အခမ်းအနား များကို ခင်းကျင်း စီမံလျက် ဩဘာစာတမ်း၊ ရတု ပိုဒ်စုံများကို ရေးသား ဖတ်ဆို ကူညီသည်။ သိမ်အောင်စာ၊ ဘုရားတည် ကျောက်စာ၊ သမိုင်း၊ မော်ကွန်းများ ကိုလည်း ထိုနည်း အတိုင်း ပြုပေသည်။
ဂျီဟောသူ (စာအုပ်)
ဆရာမ မစန္ဒါသည် ဇာတ်ကောင်တို့ရဲ့သဘောကို စကားလုံးများဖြင့် ဖော်ဆောင်ရာတွင် အထက်ပါ လေးနက်သော စစ်နည်းဗျူဟာ စကားများထည့်သွင်းခဲ့လေသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း ဂျီဟောသူ ဇာတ်ကောင် ရုပ်များသည် ပိုမိုပီပြင်တောက်ပလာလေတော့သည်။
တက္ကသိုလ်နောက်ခံကားများကို လှလှပပကြီး စာစီပြပြီးသောအခါ လွမ်းဆွတ်ဖွယ်ကောင်းသော ကျောင်းပိတ်ချိန် ခွဲခွာချိန် ရောက်လုချိန်ဝယ်
ဩော်တစ်နေ့တစ်နေ့၊ တရွေ့ရွေ့နှင့် နှင်းငွေ့သိုင်းခြုံ၊ ဆောင်းနှင်းကုန်၍ ခါနွေဘက်သို့ကူးခဲ့ပြီ။ နွေအဦးမို့၊ လေရူးမြူးပျော် ဥဩကျော်လျက်၊ ကံ့ကော်တွေလဲဖူးခဲ့ပြီ။ ဖူးပုရစ်စီ၊ ကသစ်နီနှင့် ရာသီအခါ ငုဝါဝါတို့ မကွာပျော်လျက် မော်ကြသည်။ ရွှေစင်သော်မော်၊ ကသစ်ပျော်လည်း သံကျော်ဥဩ၊ တေးသီပြောလည်း စိတ်မောဗျောဝ၊ သောကပွေသည် ဒို့တွေ ခွဲခွာရဦးမည်။
ဟု ကဗျာဝါသနာပါသော မိက ကဗျာလေးပုဒ်ကို စပ်ဆိုခဲ့လေသည်။
အားလုံးကျောင်းတွေပြီး၍ ဘွဲ့ယူကြသောအခါ ကိုရင်မောင်ရော၊ ညိုထွေးပါ အစမ်းလေ့ကျင့်ပွဲသို့မလာကြချေ။ သို့သော်လည်း နောက်ဆုံးအပြီးသတ် ဇာတ်လမ်းတွင် ဂျီဟောသူ သည် အားလုံးအတွက် ကြည်နူးဖွယ်ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
အဆောင်နေကျောင်းသူတို့ရဲ့ရယ်ရွှင်ဖွယ် အဖြစ်အပျက်များ၊ လွမ်းဆွတ်ဖွယ်၊ သာယာကြည်နူးဖွယ်ကောင်းပုံများကို သရုပ်မှန်မှန်ဖြင့် ရေးဖွဲ့ထားသောကြောင့် "ဂျီဟောသူ" စာအုပ်သည် ဤမျှ နာမည်ကြီးသည်မှာ ဖတ်ရူရင်းလေ့လာရင်းပင် သိခွင့်ရပါတော့သည်။
သိန်း၊ ဆရာ (မော်ပီ)
ငယ်ဘဝ
သက္ကရာဇ် ၁၂၇၁ ခုနှစ် အတွင်း မစ္စတာ စတူးဝပ်က ခွင့်နှင့် မိမိရပ်ဌာန် စကော့တလန် ပြည်သို့ ပြန်နေစဉ် ဟံသာဝတီ အရေးပိုင် အဖြစ်မှ ပဲခူး ဝန်ရှင်တော် အဖြစ် တိုင်အောင် ဆောင်ရွက် ရသော မစ္စတာ လီဘီဆင်အား မစ္စတာ စတူးဝပ် နည်းတူ မြန်မာ စာပေ ဗဟုသုတ အများကို သင်ကြား ပို့ချ ပေးပြန်သည်။ ထို့အပြင် မြန်မာ သုတေသန အသင်းတွင် အသင်းသို့ စာဟောင်း၊ စာတမ်းများ ကူညီ မစသည့် ဘက်မှ အသင်းဝင် တဦး အဖြစ် ဆောင်ရွက် ရသေးသည်။ ဤသို့ အားဖြင့် ပညာ လိုလား အမျိုးသား အပေါင်း တို့အား ပညာ ဗဟုသုတ ဖြန့်ဖြူးရင်း၊ မိမိ ကိုင်တိုင်လည်း စုဆောင်းရင်းဖြင့် သက္ကရာဇ် ၁၂၇၄ ခုနှစ်သို့ ရောက်သော အခါ ပေါရာဏ ဒီပနီကျမ်း၊ ဒုတိယ တွဲကို ပြီးစီး ထုတ်ဝေ လိုက်ပြန်သည်။
ထိုအခါတွင် ဆရာ သိန်းကြီးသည် အသက်အရွယ် အားဖြင့် ငါးဆယ်သာသာ ရှိပေပြီ။ အသက်အရွယ် ကြီးလာပြီ ဖြစ်သည့် အလျောက်လည်း စားမှုသောက်မှု၊ နေမှုထိုင်မှု တို့တွင် ခက်ခဲ လာခဲ့သည်။ သို့နှင့် ဆရာကြီးသည် မော်ပီမြို့မှ အမည်ကျော် ဆိုင်းဆရာကြီး ဆရာချိန်၏ အစ်မ အသက် ၃၂ နှစ်ရှိ ဒေါ်စိုးကြွယ် ဆိုသူနှင့် ထပ်မံ အိမ်ထောင် ပြုပြန်သည်။ သား ၂ ယောက်နှင့် သမီး တယောက် ထွန်းကား လာပြန်၏။ သို့ရာတွင် ပထမ အိမ်ထောင် နည်းတူ ဒုတိယ အိမ်ထောင် သည်လည်း မသာမယာ ဖြစ်ပြန်သည်။ ထိုသား သမီးများကား သဘင်သည် အနွယ်အဆက်မှ ဆင်းသက် လာခဲ့ ကြသည့် အလျောက် အတီးအမှုတ်၊ အကအခုန် သဘင် ပညာကို အထူး ဝါသနာ ထုံကြလျက် သဘင် ဘက်သို့ချည်း ခြေစုံပစ်၍ ဝင်ကြသည်။ ဆရာကြီးကား တားဆီး ပါ၏။ မရ။ ထို့ကြောင့် ပင်လျှင်လည်း ဇနီး၊ သား သမီး များနှင့် ကတောက်ကဆ ဖြစ်ပြန်ကာ နောက်ဆုံးတွင် ခွဲခွာ ကြရသည့် အခြေသို့ပင် ရောက်သွားသည်။
ဤသို့သော စိတ်ဆင်းရဲမှုများ အကြား မှပင် ဆရာကြီးသည် မှတ်တမ်းမှတ်စု ပညာ ဗဟုသုတ များဖြင့် အထူး ပြည့်စုံသော ကျမ်းပေါင်း များစွာကို ရေးသား ပြုစု ခဲ့ပေ သေး၏။ ထိုကျမ်းပေါင်း များစွာ တို့တွင် ... နတ်လမ်းညွှန် စာတမ်း၊ မုခ်အမျိုးမျိုး ပုံပြင် စာတမ်း၊ ပေါရဏဒီပနီ ပထမတွဲနှင့် ဒုတိယတွဲ၊ မင်းသမီးနှင့် ဒွန်းစဏ္ဍား ညားပုံ၊ ယျလေးလုံး ပုံပြင် စာတမ်း၊ ဗျိုင်းနားမင်္ဂလာ စတမ်း၊ ပစပ်ရာဇဝင် ပထမတွဲနှင့် ဒုတိယတွဲ ၊ ရှေးဟောင်းနှောင်းဖြစ် စာတမ်း၊ ရှေးဖြစ် စာတမ်း၊ နှောင်းဖြစ် စာတမ်း၊ မင်္ဂလာဆယ်ရပ်၊ ဟင်းလေးအိုး၊ တောသား မယားပျောက် ရှာပုံနှင့် တောသူ လင်ပျောက် ရှာပုံ၊ စကားပဒေသာတို့ ပါဝင် ခဲ့ပေသည်။
ဆရာသိန်း၏ စတိုင်
လူပုံပန်းမှာ ပိန်ပိန်ရှည်ရှည် မျက်နှာပေါက်ပေါ်ပေါ် ပါးချိုင့်ချိုင့် ဖြစ်လေသည်။ ခေါင်းတွင် ကွမ်းသီးလုံးခန့် ယောင်ကလေးကို ပတ်၍ နှစ်စထောင့် ခေါင်းပေါင်းဖြူ ဖော့လုံး ပေါင်းထားသည်။ အင်္ကျီမှာ ပိတ်ဖြူတိုကျပ်ကျပ် ကြယ်သီးစုံတပ်ထားသည်။ ပုဆိုးမှာ ချည်ထည်၊ အနက်စင်း အဖြူခံဖြစ်သည်။ မြန်မာဆန်လှသော ပုံသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည်။
ဆရာသိန်းသည် အိမ်တွင်နေသောအခါ ချည်ဖြူနံငယ် ဝတ်နေလေ့ရှိသည်။ စားသောက်သည့် အခါတွင်လည်း ယွန်းဒေါင်းလန်းကြီးတွင် ဟင်းခွက်များကို ထည့်၊ ဒေါင်းလန်းငယ်တွင် ထမင်းထည့်၍ စားတတ်လေသည်။ ရေသောက်ရန် အတွက်မူ အုန်းမှုတ်ကို အချောပြုလုပ်၍ လက်ကိုင်ကြေးကွင်း တပ်ထားသော ရေသောက်ခွက်ကို သုံးလေသည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၄၂-ခုနှစ်၊ ဇန္နဝါရီလ(၁)ရက်(မြန်မာ၁၃၀၃-ခုနှစ်၊ ပြာသိုလပြည့်ကျော်(၁)ရက် ည စက်နာရီ ၆ နာရီ နှင့် ၂၅ မိနစ် အချိန်တွင် မော်ပီနေအိမ်တွင် ရုတ်တရက် ကွယ်လွန်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆရာကြီးမှာ အသက် ၈ဝ ပြည့် ရှိ၍ နေပေပြီ။ ဆရာသိန်း ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ဖြစ်နေ၍ ကွယ်လွန်သည့်သတင်းကို သိပ်မသိကြပေ။ ၁၉၄၂-ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ(၆)ရက်နေ့တွင် သူရိယမဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာဟောင်း ဦးသိန်းမောင်အမှူးပြုသော စာရေးဆရာအသင်းက သင်းလုံးကျွတ် အစည်းအဝေးပြုလုပ်ပြီးလျှင် ဆရာသိန်းကွယ်လွန်သည်ကို ဝမ်းနည်းကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ခဲ့လေသည်။
"မှော်ဘီဆရာသိန်းကြီး"၏စာပေလက်ရာများမှာ