cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အောလန်ဆိုင်း
"အောလန်ဆိုင်း" ("Auld Lang Syne") သည် စကော့ဘာသာစကားဖြင့် ၁၉၇၈ တွင် "ရောဘတ် ဘားန်ဇ်" (Robert Burns) ရေးသားထားသော ကဗျာတစ်ပုဒ်ဖြစ်၍ ရိုးရာကျေးလက်သီချင်းတစ်ပုဒ်အဖြစ် စီမံဖန်တီးခဲ့ကြသည် (ရိုးဒ်ကျေးလက်သီချင်းများစာရင်းအညွှန်း ၆၂၉၆ တွင် ပါဝင်(Roud # 6294) ။ နိုင်ငံအတော်များများ၊ အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်စကားပြောသောနိုင်ငံများတွင်အလွန်လူသိများသောတေးတစ်ပုဒ်လည်းဖြစ်ကာ နှစ်သစ်ကူးအကြိုည သန်းခေါင်ယံအချိန် ည(၁၂) ထိုးသံကြားချိန်၌ နှစ်ဟောင်းကို ခွဲခွာနှုတ်ဆက်သည့်အနေဖြင့် သီဆိုရန်မှာ မူလရည်ရွယ်ချက်ဖြစ်သည်။ ချဲ့ထွင်မှုအဖြစ် ဈာပနပွဲ၊ ဘွဲ့ယူအခမ်းအနားနှင့် အခြားသော ပွဲများတွင် နှုတ်ဆက်ခွဲခွာမှုအဖြစ် သီဆိုကြသည်။ နိုင်ငံအများအပြား၌ နိုင်ငံတကာကင်းထောက်လှုပ်ရှားမှုများတွင် အခမ်းအနားပိတ်ပွဲ၊ အခြားပွဲများ၌လည်း သီဆိုကြသည်။
ဤစကော့ကဗျာခေါင်းစဉ်ကို စံအင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားသို့ "old long since" (ဟိုး...လွန်ကတည်းက) (သို့) တိုက်ရိုက်မဟုတ်သည့်အနေအထားဖြင့် "long long ago" (ရှေးရှေးက) "days gone by" (ကုန်လွန်ခဲ့သည့်နေ့ရက်များ) သို့ "old times" (အရင်ကအချိန်များ) စသဖြင့် ပြန်ဆိုနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့်ပင် သံပြိုင်ပိုဒ်ပါ ပထမစာကြောင်းဖြစ်သော "For auld lang syne" ကို "အရင်က (ပျော်ရွှင်/ကောင်းမွန်ခဲ့သော) အချိန်များအတွက်"(for the sake of old times) ဟူ၍ လျော့ရိလျော့ရဲပုံစံဖြင့် ပြန်ဆိုနိုင်ပေသည်။
"အောလန်ဆိုင်း" စကားစုကို ရောဘတ် အေတန် (Robert Ayton ; ၁၅၇၀-၁၆၃၈) ၊ အလန် ရမ်ဇီ (Allan Ramsay ; ၁၆၈၆-၁၇၅၇) ၊ ဂျိမ်းဇ် ဝေါ့ဆန် (James Watson ; ၁၇၁၁) နှင့် ဘားန်ဇ်မတိုင်မီ ပိုရှေးကြသော ရိုးရာကျေးလက်သီချင်းများတွင် သုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ မက်သယူး ဖစ်သ်က စကော့ဘာသာဖြင့် ရိုးရာနတ်သား/သမီးပုံပြင်များကို ပြန်လည်ပြောဆို(ရေးသား)ရာ၌ "once upon a time" ဟူသောစကားစုအစား "in the days of auld lang syne" ဟူ၍ သုံးစွဲထားသည်လည်းရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ရောဘတ်ဘားန်ဇ်သည် မူလသီချင်း၏ မူပွားတစ်ခုကို စကော့ဂီတပြတိုက် သို့ ၁၇၈၈ တွင် အောက်ပါမှတ်ချက်နှင့်အတူ ပို့ပေးခဲ့သည်။ "အရင်ခေတ်သမယများက ရှေးဟောင်းသီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်တဲ့ အောက်ပါသီချင်းကို ကျွန်တော် အဖိုးကြီးတစ်ဦးထံက ပြောစကားတွေကနေ ကူးယူရေးသားခဲ့သည်အထိ စာအုပ်စာပေတွေမှာ ဖော်ပြဖူးခြင်းမရှိ၊ လက်ရေးမူတွေမှာတောင်မှ မရှိပါဘူး။" သီချင်းစာသားအချို့ကို ကဗျာဆရာက ဖွဲ့ဆိုသည်ဆိုတာထက် စုဆောင်းရေးသားခဲ့ကြသည်။ ဘဲလဒ် (သို့) ဘားလဒ် (ballad - ဇာတ်လမ်းပုံစံကဗျာ/ ခပ်လေးလေးဆိုကြသော အချစ်သီချင်း) သီချင်းတစ်ပုဒ်ဖြစ်သော "Old Long Syne" အမည်ဖြင့် ၁၇၁၁ တွင် ဂျိမ်းဇ် ဝေါ့ဆန်၏ ပုံနှိပ်ခဲ့သောမူသည် ဘားန်ဇ်၏ ကဗျာနှင့် ပထမအပိုဒ် သံပြိုင်အပိုဒ်တို့တွင် တူညီမှုများရှိကာ တူညီသော ရှေးဟောင်းသီချင်းရင်းမြစ်မှ ဆင်းသက်မှုရှိသည်မှာ သေချာလုနီးပါးဖြစ်ပေသည်။
ဂျိမ်းဇ်ဝေါ့ဆန်၏ ဘဲလဒ်သီချင်းမှ ပထမအပိုဒ်ကို ရည်ညွှန်းကိုးကားရမည်ဆိုလျှင်
ကံပုံလားမားရွာ၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်
ကံပုံလားမားရွာ(Kanponlarmar)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ​ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ခုနှစ်မိုင်/ရွှေပြည်စိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 178,092 ဖြစ်သည်။
အောလန်ဆိုင်း
သမိုင်းကြောင်း
ကဗျာ၏ကျန်သောအပိုင်းများသည် ဘားန်ဇ်၏ လက်ရာဖြစ်သည်ဟုဆိုရန်မှာကား မလွန်ပေ။
ကံပုံလားမားရွာ၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့သောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မျက်ရဲကန်ရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၅၀၀
၁၅၀၀
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
တာဆိပ်ရွာ၊ မိုးအိုင်
တာဆိပ်ရွာ (Tarseik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ မိုးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၉၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၀ ဦး၊ မ ၆၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်ပံတန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောလန်ဆိုင်း
သမိုင်းကြောင်း
ယနေ့ခေတ်တွင် အသုံးပြုနေသော သံစဉ်သည် ဘားန်ဇ် မူလအစရည်ရွယ်ခဲ့သော သံစဉ်ဖြစ်သည်၊ မဖြစ်သည်ကိုဆိုရန် ခက်ခဲသော်လည်း ထိုသံစဉ်ကို စကော့တလန်နှင့် အခြားသောကမ္ဘာ့နေရာများစွာတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလျက် ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၇၈၈ သီချင်းများ
ပါးစပ်ဟ အူမ မြင်
ပါးစပ်ဟ အူမ မြင်သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှင်းလင်းချက်
"စကား၏ လာရင်းအဓိပ္ပာယ်ကိုတော့ ပျိုရာက အိုလာသည့် ခင်စောမူက ပါးစပ်ဟက အူမအထိ မြင်လိုက်လေသည်။" [၁၃၁၅] မြဝတီ၊ ၁၊ ၉။ ၇၉။
သမ္မာအာဇီဝ
သမ္မာအာဇီဝ သည် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်မြတ်တရားတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ “မှန်ကန်သော အသက်မွေးခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သမ္မာအာဇီဝ (၄) ပါးရှိ၏။ အာဇီဝပါရိသုဒ္ဓိသီလလည်း ကြည့်ပါ။
သမ္မာအာဇီဝ (၄) ပါး
သမ္မာအာဇီဝ (၄) ပါးတို့မှာ - (၁) ဒုစ္စရိတမိစ္ဆာဇီဝဝိရတိ၊
အုံကရက်ရွာ၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်
အုံကရက်ရွာ (Ongkayet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်၊ ပိန်းကလန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၆၅၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဝိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမ္မာအာဇီဝ
သမ္မာအာဇီဝ (၄) ပါး
(၃) ကုဟနာဒိမိစ္ဆာဇီဝ ဝိရတိ
(၄) တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာမိစ္ဆာဇီဝဝိရတိ တို့ဖြစ်ကြသည်။
(၁) ဒုစ္စရိတမိစ္ဆာဇီဝဝိရတိ
ဒုစ္စရိတမိစ္ဆာဇီဝဝိရတိ ဆိုသည်မှာ ပါဏာတိပါတ အစရှိသော ကာယဒုစ္စရိုက်သုံးပါး, မုသာဝါဒအစရှိသော ဝစီဒုစ္စရိုက်လေးပါးတို့တွင် တစ်ပါးပါးသော ဒုစ္စရိုက်မှုနှင့် ပစ္စည်းဥစ္စာရှာကြံ၍ အသက်မွေးခြင်းသည် ဒုစ္စရိတမိစ္ဆာဇီဝ မည်၏။ [မရောင်းအပ်သော ကုန်မျိုးငါးပါးတို့ကို ရောင်းချ၍ အသက်မွေးခြင်းကိုလည်း ဤမိစ္ဆာဇီဝ၌ သင်္ဂြိုဟ်ရေတွက်အပ်၏။] ထိုဒုစ္စရိတမိစ္ဆာဇီဝမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည် “ဒုစ္စရိတမိစ္ဆာဇီဝဝိရတိ” မည်၏။
လုံထွေရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမ္မာအာဇီဝ
(၂) အနေသနမိစ္ဆာဇီဝဝိရတိ
အနေသနာမိစ္ဆာဇီဝဝိရတိ ဆိုသည်မှာ လူတို့အား သစ်သီးပေးခြင်း, ပန်းပေးခြင်း စသော ၂၁ ပါးသော အနေသနမှုတို့ဖြင့် ပစ္စည်းလာဘ်လာဘကို ဖြစ်စေ၍ ရသေ့ရဟန်းတို့၏ အသက်မွေးမှုသည် အနေသန မိစ္ဆာဇီဝမည်၏။ ထိုမိစ္ဆာဇီဝမှ ကြဉ်ရှောင်မှုသည် “အနေသနမိစ္ဆာဇီဝဝိရတိ” မည်၏။
(၃) ကုဟနာဒိမိစ္ဆာဇီဝ ဝိရတိ
ကုဟနာဒိမိစ္ဆာဇီဝဝိရတိ ဆိုသည်မှာ ကုဟန, လပန, နိမိတ္တ, နိပ္ပေသန, လာဘေန လာဘနိဇိဝီသန ဟူ၍ မိစ္ဆာဇီဝဝတ္ထုငါးပါး ရှိ၏။
(က) ကုဟန
ကုဟန ဆိုသည်မှာ အံ့ဖွယ်သရဲဖြစ်အောင် လုပ်ကြံစဉ်းလဲမှု ဖြစ်သည်၊ သီလမရှိဘဲလျက် သီလရှိသည်ဟု ထင်မှတ်ရအောင် ဟန်ဆောင်ခြင်း အစရှိသည်ဖြင့် မိမိ၌မရှိသော အံ့ဖွယ်သရဲ ထူးကဲလွန်မြတ်သော ဂုဏ်တို့ကို မိမိ၌ရှိသည်ဟု ထင်မှတ်ရအောင် ကြံဆောင်စဉ်းလဲ၍ လာဘ်လာဘကို ဖြစ်စေမှု ဆိုလိုသည်။
(ဂ) နိမိတ္တ
နိမိတ္တ ဆိုသည်မှာ မိမိအား ပစ္စည်း ဝတ္ထုလှူဒါန်းစေရန် အရိပ်နိမိတ်ကို ပြခြင်း ဖြစ်သည်။
(င) လာဘေန လာဘ နိဇီဝိသန
လာဘေန လာဘ နိဇီဝိသန ဆိုသည်မှာ တစ်အိမ်၌ တစ်မတ်တန်ရပြီးသော လာဘ်ကို တစ်အိမ်၌ပေး၍ ထိုအိမ်မှ တစ်ကျပ်တန် လာဘ်ရအောင် ပြုခြင်းဖြစ်သည်။
(၄) တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာမိစ္ဆာဇီဝဝိရတိ
တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာမိစ္ဆာဇီဝဝိရတိ ဆိုသည်မှာ အင်္ဂဝိဇ္ဇာအတတ်, လက္ခဏဝိဇ္ဇာအတတ် အစရှိသော လောကီအတတ်ပညာမျိုးသည် ရသေ့ရဟန်းတို့၏ ပဋိပတ္တိဓမ္မနှင့် ဖီလာကန့်လန့် ဆန့်ကျင်ဘက်မျိုးဖြစ်၍ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာမည်၏၊ ထိုအတတ်ပညာဖြင့် အင်္ဂါလက္ခဏာ စသည်တို့ကို ကြည့်ရှု၍ အကျိုးအပြစ်ကို ဟောကြားလျက် အသက်မွေးမှုသည် ရသေ့ ရဟန်းတို့မှာ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာမိစ္ဆာဇီဝ မည်၏။ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာမိစ္ဆာဇီဝမှ ကြဉ်ရှောင်မှုသည် “တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာမိစ္ဆာဇီဝဝိရတိ” မည်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ညောင်ပေါက်ရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
ညောင်ပေါက်ရွာ (Nyaungpauk)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ရွာမွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၈၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာမွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၇ ဦး၊ မ ၂၀၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိန်းစန်းရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ဝိန်းစန်းရွာ (Weinsang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းပုကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၆၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပုကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၇၇ ဦး၊ မ ၁၅၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 4550
NGC 4550 သည် ဗာဂိုး ကြယ်စုတန်းရှိ အလင်းနှစ် ၅၀ မီလီယံကွာဝေးသော နှစ်ဘက်ခုံး ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းသည် Virgo Cluster ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး အပျော်တမ်း တယ်လီစကုပ်ဖြင့် မြင်နိုင်သည်။ ဂလက်ဆီ၏ ထူးခြားချက်မှာ ဗဟိုရှိ ကြယ်များသည် အခြားကြယ်များနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်လားရာအတိုင်း လှည့်ပတ်နေသည်။
NGC 2040
NGC 2040 သည် ဒိုရဒို ကြယ်စုတန်းမှ ကြယ်အစုအဝေးဖြစ်ပြီး အလင်းနှစ် ၁၆၀၀၀၀ ကွာဝေးသည်။ ယင်းသည် မက်ဂျစ်လန်တိမ်တိုက်ကြီးနယ်ပယ်၏ အကြီးမားဆုံး ကြယ်တာရာများအုပ်စုတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒိုရဒို (ကြယ်စုတန်း)
အရှင် နန္ဒက
အရှင်နန္ဒကမထေရ်
=
မနေ့က နန္ဒကရဟန်း၏ တရားဒေသနာသည် တဆယ့်လေးရက်နေ့၌ ပေါ်ထွက်လာသည့် လနှင့်တူပေ၏။ ယနေ့ နန္ဒကရဟန်း၏ တရားဒေသနာသည် လပြည့်နေ့၌ပေါ်ထွက်လာသည့် လပြည့်ဝန်းကြီးနှင့် တူပါပေ၏
အရှင်နန္ဒကမထေရ်လောင်းလျာသည် ပဒုမုတ္တိုရ် မြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်၌ ဟံသာ၀တီမင်းနေပြည်ဝယ် စည်းစိမ်ဥစ္စာချမ်းသာ ကြွယ်၀သည့် အမျိုးကောင်းသား ဖြစ်ခဲ့သည်။ တစ်နေ့ မြတ်စွာဘုရားရှင်၏ တရားတော်ကို နာကြားစဉ် ရဟန်းတစ်ပါးအား ဘိက္ခုနောဝါဒက=ဘိက္ခုနီမတို့ကို ဆုံးမသောအရာဝယ် အသာဆုံး,အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ်ရာထူးထားသည်ကို အားကျကာ ဘုရားရှင်အား အဖိုးတစ်သိန်းထိုက်သော အဝတ်ကို လှူခြင်း၊ ဘုရားရှင်၏ အင်ကြင်းဗောဓိပင်ကို ဆီမီးပူဇော်ခြင်းစသော အဓိကာရ-ကောင်းမှုကုသိုလ်ပြုလျက် ထိုရာထူးမျိုးရလိုကြောင်း ဆုတောင်းပတ္ထနာ ပြုခဲ့သည်။
ကကုသန်ဘုရားရှင်လက်ထက်၌ ကရဝိက်ငှက် ဖြစ်သည်။ အသံဖြင့် ပူဇော်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဥဒေါင်းမင်း အဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့စဉ် ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ အရှင်မြတ်နေထိုင်သည့် လှိုဏ်ဂူ၏အပေါက်တွင်နေလျက် တစ်နေ့လျှင်သုံး ကြိမ်တိတိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါအရှင်သူမြတ်အား ပူဇော်သည့်အနေဖြင့် တွန်ကျူးပေး၏။ ထိုကဲ့သို့သော ကုသိုလ်ကောင်းမှု များကို ပြုလုပ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုမှ လူ့ပြည် နတ်ပြည်စုန်ဆန် ကျင်လည်ခဲ့သည်။
ကပိလဝတ်ပြည် သာကီဝင်မင်းတို့နှင့် ကောလိယ သာကီဝင်မင်းတို့သည် ကပိလဝတ်နှင့် ကောလိယပြည် နှစ်ပြည်ထောင်ကြားရှိ ရောဟိဏီအမည်ရှိသောမြစ်ကို ကန်ဘောင်ဆည်ရိုးတစ်ခုတည်းဖြင့် ဆို့ပိတ်တားဆီးကြလျက် နှစ်ဦးနှစ်ဖက် သင့်တင့်ညီညွတ်စွာ သူတစ်ခါကိုယ်တလှည့် ရေကို ဆောင်သွင်း၍ လယ်လုပ်ခြင်းအမှုကို ပြုလုပ်ကြ သည်။ ရေနည်းပါးလာသည့်အခါ ထိုရေနှင့်ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားလျက် ထုနှက်သတ်ပုတ်မှု ဖြစ်လေသည်။ ထို့နောက် စစ်ဆင်ကြလျက် စစ်တိုက်ရန် စစ်တပ်များကိုယ်စီနှင့် ချီတက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုစဉ် မြတ်စွာဘုရားရှင် ကြွတော်မူလာ၍ ဖန္ဒနဇာတ်,ဒုဒ္ဒုဘဇာတ်,လဋုကိလဇာတ်တို့ကို ဟောကြားလျက် ငြိမ်းအေးစေသည်။ ငြိမ်းအေးစေပြီးသည့်နောက် ညီညွတ်ခြင်း၏ဂုဏ်တို့ကို ပြလိုသည့်အတွက် ရုက္ခဓမ္မဇာတ် ဝဋ္ဋကဇာတ် အတ္တဒဏ္ဍဇာတ် တို့ကို ဟောတော်မူသည်။ ထို့နောက် နှစ်ပြည်ထောင်မင်းတို့သည် တစ်ဖက်လျှင် (၂၅၀)စီအားဖြင့် အပါး(၅၀၀)ရဟန်းပြုကြသည်။
ထိုရဟန်းတို့သည် သာသနာတော်၌ မပျော်မွေ့သည်ကို အကြောင်းပြု၍ ကုဏာလဇာတ်တော်ကို ဟောတော်မူ သည်။ ရဟန်းတော်များ၏စိတ် ထိတ်လန့်သံဝေဂဖြစ်သွားမှ သစ္စာလေးပါးတရားကို ဟောတော်မူ၍ သောတာပတ္တိဖိုလ် ၌ တည်စေတော်မူသည်။ ထို့နောက်မှ ထိုရဟန်းအပါး(၅၀၀)တို့နှင့် နတ်ဗြဟ္မာတို့အား မဟာဝုန်တောကြီး၌ မဟာ သမယသုတ်တော်ကို ဟောတော်မူပြီးသည့်အဆုံး အားလုံးရဟန္တာ ဖြစ်သွားခဲ့ကြသည်။ ထိုငါးရာသော သာကီ ဝင်မင်းသားတို့၏ ဇနီးများသည်လည်း မိထွေးတော်ဂေါတမီအား ရအောင်ခေါ်ဆောင်လျက် ဘိက္ခုနီမအဖြစ်သို့ ရရှိ ရန်  အမျိုးမျိုးခွင့်ပန်လျှောက်ထား၍ ဘိက္ခုနီမအဖြစ်သို့ ရောက်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုဘိက္ခုနီမ ငါးရာတို့သည် လွန်ခဲ့သော အခြားမဲ့ဘ၀တုန်းက ဘ၀ငါးရာပတ်လုံး အရှင်နန္ဒကမထေရ်၏ မင်းဖြစ်စဉ်ဘ၀၌ မိဖုရား မောင်းမမိဿံစသဖြင့် ငါးရာစလုံးတို့ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်။
သာသနာတော်သို့ ဝင်ရောက်လာခဲ့သည့် ဘိက္ခုနီမတို့အား အလှည့်ကျအားဖြင့် ရဟန်းတော်များထံမှ ဩဝါဒ ခံယူကြရသည်။ မြတ်ဗုဒ္ဓကိုယ်တော်တိုင်ပင် ဩဝါဒပေးဖို့ ဩဝါဒခံယူဖို့ အမိန့်ချမှတ်တော်မူထားသည်။ သို့အတွက် အလှည့်ကျသံဃာများသည် ဘိက္ခုနီမကျောင်းသို့သွား၍ ဩဝါဒပေးခြင်းအမှုကို ပြုလုပ်ကြရသည်။ ထိုစဉ် ဩဝါဒ ပေးဖို့ အလှည့်ကျသည့် အရှင်နန္ဒကမထေရ်သည် မိမိ၏အလှည့်ကျသည့်နေ့တွင် ဩဝါဒပေးရန်မသွားဘဲ အခြားရဟန်း တစ်ပါးကို မိမိအစားသွား၍ ဩဝါဒပေးရန် စေခိုင်းသည်။ ဘိက္ခုနီမတို့သည် အရှင်နန္ဒက၏ ဩဝါဒကိုသာ ခံယူ လိုကြသည်။ သို့အတွက် အရှင်နန္ဒကကိုယ်တော်တိုင် ကြွလာရေးကို စောင့်မျှော်ကြသည်။
အရှင်နန္ဒကသည် အဘယ့်ကြောင့် ဘိက္ခုနီမတို့ကျောင်းသွား၍ ဩဝါဒမပေးရသည်ဆိုသည်မှာ အကြောင်း ရှိသည်။ အရှင်မြတ်သည် အထက်တွင်ပြောခဲ့သည့်အတိုင်း ပုဗ္ဗေနိဝါသအဘိညာဉ်ကို ရထားသူ ရဟန်းတစ်ပါးဖြစ်သည့် အတွက် အတိတ်ဘ၀တို့ကို ပြန်လည်ဆင်ခြင်ကြည့်သော် ထိုငါးရာသော ဘိက္ခုနီမတို့သည် မိမိ၏အလုပ်အကျွေး မောင်းမများ မိဖုရားများ ဖြစ်ခဲ့သူများဖြစ်သည်ကို သိမြင်သည့်အတွက် အကယ်၍ ထိုနေရာသို့သွားခဲ့လျှင် အခြား ပုဗ္ဗေနိဝါသအဘိညာဉ်ရထားသည့် ရဟန်းတစ်ပါးပါးအနေဖြင့် ထိုအခြေအနေကို ကြည့်လျှင် မိမိတို့၏ ဘ၀ဟောင်းက အဖြစ်အပျက်တွေကို သိရှိပြီး အရှင်နန္ဒကသည် ယနေ့တိုင်ပင် မောင်းမမိဿံတို့ကို မစွန့်နိုင်သေး၊ ခြံရံလျက်တင့် တယ်နေဘိတကားဟု ကဲ့ရဲ့ရှုတ်ချစကားဆိုမည်ကို ကြံစည်မိပြီး ရှက်နိုးစိတ်ဖြစ်ကာ မသွားခြင်းဖြစ်သည်။ သို့အတွက် မိမိအလှည့်ကျသည့်အခါတိုင်း ရဟန်းတစ်ပါးပါးကို ကိုယ်စားသွားပြီး ဩဝါဒပေးစေခြင်းဖြစ်သည်။
ထိုကဲ့သို့ အလှည့်ကျ၍ ဩဝါဒမပေးခြင်းကို မြတ်ဗုဒ္ဓသိတော်မူသည့်အတွက် အရှင်နန္ဒကအား မိမိအလှည့် ကျသည့်အခါ မဖြစ်မနေ သွားရမည်ဟု မိန့်တော်မူသည်။ မြတ်ဗုဒ္ဓ၏ စကားတော်ကို မလွန်ဆန်နိုင်သည့် အရှင်မြတ် သည် မိမိအလှည့်ကျသည့်ရက်တွင် ကိုယ်တိုငြွ်ကလျက် ဆုံးမဩဝါဒပေး၍ တရားစကား ဟောပြောပေးသည်။ ထိုနေ့က စတုဒ္ဒသီ=လဆန်း(၁၄)ရက်နေ့ ဖြစ်သည်။ မထေရ်မြတ်သည် အာယတနခြောက်ပါးကို အခြေခံလျက် တရားဓမ္မများကို ဟောပြောပေးသည်။ တရားစကားဆုံးသည့်အခါ ဘိက္ခုနီမအားလုံး သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်စေကြ သည်။ အရိယာများ ဖြစ်သွားခဲ့ကြသည်။ နောက်နေ့တွင် မြတ်ဗုဒ္ဓသည် အရှင်နန္ဒကကိုပဲ ထိုနေရာသို့ကြွရောက်၍ တရားဟောတော်မူရန်, ဆုံးမဩဝါဒပေးရန် တိုက်တွန်းတော်မူပြန်သည်။ သို့အတွက် နောက်နေ့တွင်လည်း အရှင်နန္ဒက သည် ဘိက္ခုနီမကျောင်းသို့ ကြွရောက်ပြီး ဆုံးမဩဝါဒပေး တရားဟောကြားပေးတော်မူသည်။ တရားစကားအဆုံးတွင် ဘိက္ခုနီမငါးရာလုံး အရဟတ္တဖိုလ်သို့ရောက်ကာ ရဟန္တာမများ ဖြစ်သွားခဲ့ကြသည်။ ထိုအခြင်းအရာနှင့် ပတ်သက်၍ မြတ်ဗုဒ္ဓသည် အရှင်နန္ဒကကို ချီးကျူးစကားဆိုတော်မူသည်။
သမ္မာကမ္မန္တ
သမ္မာကမ္မန္တ သည် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး အကျင့်မြတ်တရားတွင် တစ်ပါးအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ “မှန်ကန်သော အမှုကို ပြုခြင်း” ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ သမ္မာကမ္မန္တ (၃) ပါးရှိ၏။
သမ္မာကမ္မန္တ (၃) ပါး
သမ္မာကမ္မန္တ (၃) ပါး မှာ - (၁) ပါဏာတိပါတဝိရတိ၊
အရှင် နန္ဒက
=
မနေ့က နန္ဒကရဟန်း၏ တရားဒေသနာသည် တဆယ့်လေးရက်နေ့၌ ပေါ်ထွက်လာသည့် လနှင့်တူပေ၏။ ယနေ့ နန္ဒကရဟန်း၏ တရားဒေသနာသည် လပြည့်နေ့၌ပေါ်ထွက်လာသည့် လပြည့်ဝန်းကြီးနှင့် တူပါပေ၏ဟု မိန့်တော်မူသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် နောင်တစ်ချိန်၌ ဘိက္ခုနောဝါဒက=ဘိက္ခုနီတို့ကို ဆုံးမဩဝါဒပေးသည့် အရာ၌ အသာဆုံး အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ်ဘွဲ့ထူး၌ ထားတော်မူခဲ့သည်။
သမ္မာကမ္မန္တ
သမ္မာကမ္မန္တ (၃) ပါး
(၂) အဒိန္နာဒါနဝိရတိ၊
(၃) ကာမေသုမိစ္ဆာစာရဝိရတိ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
အရှင် နန္ဒက
=
တစ်ခါက သာဝတ္ထိပြည်သို့ ဆွမ်းခြွံကတော်မူစဉ် ရှေးလူဘ၀တုန်းက မယားဟောင်းဖြစ်ခဲ့ဖူးသည့် မိန်းမသည် ကိလေသာဖြင့် စူးစူးစိုက်စိုက်ကြည့်ပြီး ရယ်သည်။ ထိုအခြင်းအရာကို မြင်၍ စက်ဆုပ်ရွံ့ရှာဘွယ်မြင်သည်ကို အကြောင်း ပြု၍ ကိုးပေါက်သောအမာ၀တို့မှ ယိုစီးကျနေသည့် ခန္ဓာကိုယ်အတ္တသဘောကြီး၏ စက်ဆုပ်စရာအဖြစ်ကို ကွက်ကွက် ကွင်းကွင်းမြင်တော်မူအောင် ဟောတော်မူသည်။ ရဟန္တာများသည် ထိုကဲ့သို့စက်ဆုပ်စရာ အာရုံတို့၌ မတပ်မက်သည့် အကြောင်း၊ နတ်အဖြစ်သည် လူ့သား၏ခန္ဓာကိုယ် အတ္တသဘောထက်စာလျှင် ပိုမိုတင့်တယ်စရာ ရှိပေ၏။ ထိုနတ်ပြည်၌ သော်လည်း တပ်မက်ခြင်းမျိုး မရှိကြောင်း ဟောတော်မူပြီး ထွကြွ်ကတော်မူခဲ့သည်။
သမ္မာကမ္မန္တ
ပါဏာတိပါတဝိရတိ
ပါဏာတိပါတဝိရတိ ဆိုသည်မှာ ကိုယ်ဝန်ကို ဖျက်ဆီးခြင်း, သန်းဥ, ကြမ်းပိုးဥကို ဖျက်ဆီးခြင်းတို့မှစ၍ အသက်ရှိသော သတ္တဝါကို သေပျောက် ပျက်ဆုံးစေလိုသောစိတ်ဖြင့် သေပျောက်ပျက်ဆုံးစေရန် ကိုယ်ပယောဂ, နှုတ်ပယောဂပြုခြင်းသည် ပါဏာတိပါတ မည်၏။ ထို ပါဏာတိပါတမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည် “ပါဏာတိပါတဝိရတိ” မည်၏။
အဒိန္နာဒါနဝိရတိ
အဒိန္နဒါနဝိရတိ ဆိုသည်မှာ မြက်, ထင်း, ရေ တို့မှစ၍ သူတစ်ပါးတို့၏ ဥစ္စာဟူ၍ သိမ်းပိုက်ဆဲဖြစ်သော သက်ရှိ သက်မဲ့ဝတ္ထုကို ဥစ္စာရှင်မမြင်မသိအောင် ခိုးယူလိုသောစိတ်ဖြင့် ခိုးယူခြင်း, ကိုယ်ပယောဂ, နှုတ်ပယောဂကို ပြုခြင်းသည် အဒိန္နာဒါန မည်၏။ ထိုအဒိန္နာဒါနမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည် “အဒိန္နာဒါနဝိရတိ” မည်၏။
အရှင် နန္ဒက
=
တစ်ခါက မြတ်ဗုဒ္ဓ ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အရှင်နန္ဒကသည် စည်းဝေးရာဇရပ်၌ ရဟန်း တော်များကို တရားဟောတော်မူနေသည်။ ထိုစဉ်မြတ်ဗုဒ္ဓသည် ထိုနေရာသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ မြတ်ဗုဒ္ဓသည် ဆိုင်းငံ့တော်မူလျက် တံခါးမုခ်အပြင်ဘက်၌ ရပ်၍နေလျက် တရားတော်ကို နာနေခဲ့သည်။ တရားပြီးဆုံးသည့်အခါမှသာ တံခါးကို ခေါက်တော်မူ၍ စည်းဝေးရာသို့ ဝင်ရောက်တော်မူသည်။ ထို့နောက် အရှင်နန္ဒကအား မိန့်တော်မူသည်။
သမ္မာကမ္မန္တ
ကာမေသုမိစ္ဆာစာရဝိရတိ
ကာမေသုမိစ္ဆာစာရဝိရတိ ဆိုသည်မှာ အမိစောင့်သော မိန်းမ, အဘစောင့်သော မိန်းမတို့မှစ၍ မကျူးလွန်ထိုက်သော မိန်းမတို့၌ ကျူးလွန်သော ယောက်ျား၏ လွန်ကျူးမှုသည်လည်းကောင်း၊ လင်ရှိလျက် မိမိလင်မှ တစ်ပါးသော မလွန်ကျူးထိုက်သော ယောက်ျားနှင့် လွန်ကျူးသော မိန်းမ၏ လွန်ကျူးမှုသည်လည်းကောင်း, ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ မည်၏။ ယစ်မျိုးငါးပါး သောက်စားမှုကိုလည်းကောင်း၊ ဖဲ, ပဆစ်, ကြွေ, အန် အစရှိသော ကစားမှုများကိုလည်းကောင်း၊ ကာမေသုမိစ္ဆာစာရ၌ သွင်း၏။ ထိုကာမေသုမိစ္ဆာစာရမှ ကြဉ်ရှောင်ခြင်းသည် “ကာမေသုမိစ္ဆာစာရဝိရတိ” မည်၏။
အရှင် နန္ဒက
=
နန္ဒက သင်တရားဟောတာကို ငါဘုရားရပ်စောင့်ရင်း နာနေခဲ့တာ၊ ကျောကုန်းတွေတောင် ညောင်းညာ လိုက်တာဟု တရားစကားရှည်တော်မူခြင်းကို မသိမသာ သာသာထိုးထိုးလေး မိန့်တော်မူသည်။ အရှင်နန္ဒကသည် မိမိ၏ တရားရှည်တော်မူခြင်းကို သိ၍ ရှက်နိုးစိတ်ဖြစ်သွားခဲ့သည်။ ထိုအခြင်းအရာကို သိတော်မူသော မြတ်ဗုဒ္ဓသည် အရှင်နန္ဒကအား သက်တောင့်သက်သာဖြစ်စေရန်အတွက် မိန့်တော်မူလိုက်ပြန်သည်။
သမ္မာကမ္မန္တ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
ခရွဲရွာ၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်
ခရွဲရွာ(Khaywea)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်၊ ခရွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၈၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခရွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃၃ ဦး၊ မ ၁၄၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၆ ဦး နေထိုင်သည်။
အရှင် နန္ဒက
=
နန္ဒက ကောင်းပေစွ၊ ကောင်းပေစွ၊ သဒ္ဓါတရားနဲ့ လူ့ဘောင်ကနေ ရဟန်းဘောင်ကို ဝင်ရောက်လာကြသည့် ရဟန်းတော်များသည် တရားနှင့်စပ်သော စကားဖြင့် အညီအညွတ် ထိုင်နေကြခြင်းဖြင့် သင့်လျော်ပေ၏။ နန္ဒက စုဝေးကြသူတို့သည် တရားနှင့်စပ်သော စကားကိုဖြစ်စေ၊ အပြစ်မရှိသော ဆိတ်ဆိတ်နေခြင်းမျိုးဖြစ်စေ ကိစ္စနှစ်ပါးကို ပြုရမည်ဟု မိန့်တော်မူသည်။
ဟိုတောင်းရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ဟိုတောင်းရွာ (Hotawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၆၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၂၀၅ ဦး၊ မ ၁၆၁၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၃၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
အရှင် နန္ဒက
=
ဤနေရာ၌ အချက်နှစ်ချက်ကို အတုယူသင့်သည်။ လိုက်နာသင့်သည်။ ပထမတစ်ချက်က မြတ်ဗုဒ္ဓသည် သာသနာတော်မြတ်ကြီးကို မိမိကိုယ်တော်တိုင် တည်ထောင်ထားသည်။ မိမိသည်လည်း သာသနာတော်ကြီးအား ကောင်းစွာ ဆက်လက်တည့်တန့်နိုင်အောင် ဦးဆောင်လျက် တရားဓမ္မများကို ဟောကြားပြီး ခေါင်းဆောင်နေရာတွင် ရှိနေခဲ့သည်။ မြတ်ဗုဒ္ဓထက်ကြီးသည့်ပုဂ္ဂိုလ် သာသနာတော်တွင် မရှိ။ မိမိ၏သာသနာတော်တွင် မိမိ၏ အယူဝါဒများ ကို နှစ်သက်မြတ်နိုးသဖြင့် ဝင်ရောက်လာကြသည့် သံဃာအားလုံးသည် မြတ်ဗုဒ္ဓ၏တပည့်များသာ ဖြစ်သည်။ သို့အတွက် မည်သူကိုမျှ ဦးစားပေးနေစရာမလိုဟု ဆိုကားရသည်။ သို့သော်မြတ်ဗုဒ္ဓသည် ငါ့သာသနာ၊ ငါပိုင်သည်၊ ငါခေါင်းဆောင်ဆိုသည့် အတွေးကို မတွေး။ အလုပ်လုပ်နေသူများအား နှောက်ယှက်မှု မပေး။ ငါပိုင်သည်ဆိုပြီး မာန်တက်ကာ ရဟန်းတော်များ စည်းဝေးစုစည်း၍ တရားစကားပြောဆို ဆွေးနွေးရာသို့ ရပ်ဆိုင်းစေခြင်းမျိုး မလုပ်။ ကိုယ်ထင်ပြလျက် ရပ်နေခြင်းမျိုးလည်း မလုပ်။ အားလုံးပြီးအောင် စောင့်ဆိုင်းပြီးမှသာ ထိုနေရာသို့ တံခါးကိုခေါက်ကာ ဝင်သွားတော်မူခဲ့သည်။ ကိုယ်နှင့်မဆိုင်သည်ကို ဝင်ရောက်မရှုပ်ခြင်းဟုဆိုကား ရပေလိမ့်မည်။ များသောအားဖြင့် အဖွဲ့အစည်းတိုင်းလိုလိုတွင် ခေါင်းဆောင်များသည် ထိုကဲ့သို့သဘောထားခြင်းမျိုး မရှိ။ ငါပိုင်သည် ငါဆိုင်သည်၊ ငါလုပ်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ ငါ့မှာအာဏာရှိသည့်ဆိုသည့် သဘောဖြင့် ငါတကော ကောချင်ကြသည့်ပုံစံမျိုးဖြင့် ချီတက်ကြ သည်။ ဤကား အတုယူစရာကောင်းသည့် လုပ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ဟိုတောင်းရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တာချီလိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရှင် နန္ဒက
=
နောက်တစ်ခုက အရှင်နန္ဒကသည် တရားဟောကောင်းသည့် ဓမ္မကထိကတစ်ပါး ဖြစ်သည်။ သို့အတွက် မိမိသိသည့်အချက်အလက်၊ အကြောင်းအရာများကို တန်ဆာဆင်လျက် အားရပါးရ တရားတော်ကို ဟောကြားတော်မူ ပေလိမ့်မည်။ မြတ်ဗုဒ္ဓသည် တရားရှည်သည်ကို ဒဲ့မပြောသော်လည်း မိမိရပ်စောင့်နေရသည်မှာ ညောင်းညာကြောင်း စကားလေးကို အရိပ်အမြွက်ဆိုစေပြီး သိစေသည်။ ထိုအခြေအနေကို သုံးသပ်ကြည့်လျှင် တရားဟောသည်ကို ရှည်လျားစွာ ဟောခြင်းမျိုးသည် တရားနာပရိသတ်အား ငြီးငွေ့စေနိုင်သည့်အတွက် လိုရင်းတိုရှင်းဖြင့် ထိထိမိမိပြော တတ်ဖို့ လိုအပ်ကြောင်းကိုလည်း နည်းယူရမည်။ ထို့နောက် မိမိ၏စကားကြောင့် အနေအထိုင် ခက်နေသည့်သူအား မိမိကိုယ်တိုင် မသိမသာ စကားဖြင့် ပြန်လည်ဖြေပေးလိုက်သည့်လုပ်ရပ်သည်လည်း ကြည်နူးစရာကောင်းသည့် လုပ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ခေါင်းဆောင်ကောင်းပီသသည့် လုပ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ထိုအချက်ကိုလည်း ခေါင်းဆောင်ဆိုသူများ အနေဖြင့် အတုယူသင့်ပေသည်။ ထို့နောက် မြတ်ဗုဒ္ဓသည် ရဟန်းတော်တို့အား ရဟန်းပြုခြင်း၏အင်္ဂါများနှင့် ပြည့်စုံရန် ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ခရွဲရွာ၊ ကျိုက်ထိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုက်ထိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရှင် နန္ဒက
=
ရဟန်းတို့၊ သဒ္ဓါတရားနှင့်ပြည့်စုံအောင်၊ သီလ ရှိသူဖြစ်အောင်၊ စိတ်တည်ကြည်မှုဖြင့် နေနိုင်အောင်၊ သင်္ခါရတရားတို့ကို ဝိပဿနာဉာဏ်ပွားများနေမှသာ ရဟန်းပြုခြင်း၏ အင်္ဂါနှင့်ပြည့်စုံကြောင်းတို့ကို ဟောတော်မူသည်။ ထိုအခြင်းအရာကို မြတ်ဗုဒ္ဓပြနြွ်ကတော်မူပြီးသည့်နောက် အရှင်နန္ဒကသည် အခြားသံဃာတော်များအား ပြန်လည်ဟော ကြားတော်မူပြီး၊ အခါအားလျော်စွာ တရားနာခြင်း၊ ဟောခြင်း၊ ဆွေးနွေးတိုင်ပင်ခြင်း၏ အကျိုးတရားငါးမျိုးတို့ကို ဆက်လက်မိန့်တော်မူသည်။
အရှင်မြတ်၏လမ်းစဉ်သည် အတုယူအားကျစရာ ကောင်းပေသည်။ အပြစ်လုပ်ရမည်ကို ရှက်နိုးစိတ်နှင့်ပတ် သက်၍ သတိထားမိသည်။ ဘိက္ခုနီမတို့ကျောင်းမသွားရန်ကိစ္စနှင့် ယခုရဟန်းတော်များ တရားစကားရှည်လျားစွာ ဟောတော်မူသည်ကို ဘုရားရှင် သိတော်မူသည့်အတွက် ရှက်နိုးတော်မူခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ အမှန်အားဖြင့်ဆိုရသော် ထိုအခြင်းအရာများသည် အပြစ်ဟု မဆိုသာပေ။ သို့သော် မထေရ်မြတ်သည် မိမိကြောင့်သူတစ်ပါးအား အနှောက် အယှက်ဖြစ်မည်ကို မလိုလား၊ ပြုလည်း မပြုလုပ်။ ပြုလုပ်မိလျှင်လည်း အားနာစိတ်ဖြင့် ရှက်နိုးစိတ်ဖြစ်နေခြင်းသည် အရှင်နန္ဒက၏ လေးစားအတုယူစရာကောင်းသည့် စိတ်ဓာတ်များဖြစ်ပါကြောင်းနှင့် အရှင်မြတ်အား ဦးညွတ်လိုက်ရသည်။ မောင်မင်းစိုး
မှီငြမ်း တိပိဋကဆရာတော် ဦးဝိစိတ္တဿရာဘိဝံသ (၂၀၁၁)။ မဟာဗုဒ္ဓဝင်(ဆဋ္ဌမတွဲ၊ ပထမပိုင်း) ၅၂၇-၅၃၁ ထေရဂါထာအဋ္ဌကထာ(ဒု)(၁၀) အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော်၊ သဗ္ဗောဓိဝဂ်၊ နန္ဒကသုတ်။ (အံ၊ ၃၊ ၁၆၉)
တာဆိပ်ရွာ၊ နတ်စင်ကုန်း
တာဆိပ်ရွာ (Tarseik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ နတ်စင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၀၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်စင်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၉ ဦး၊ မ ၇၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ခင် (အရှေ့)ရွာ၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်
ခင် (အရှေ့)ရွာ (Khin(East))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ ခင်မွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၄၇၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောင်းဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အယ်ဗိုရာမြို့
အယ်ဗိုရာသည် ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် ကျရောက်သဖြင့် ပေါ်တူဂီ၏ အပူဆုံးမြို့များထဲတွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး အပူလှိုင်းများ မကြာခဏ ဖြတ်သန်းလေ့ ရှိသည်။ သို့သော်လည်း စပိန်နယ်စပ်ရှိ ကုန်းတွင်းပိုကျသော နေရာများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင်မူ သိပ်မဆိုးလှပေ။
ပေါ်တူဂီသတင်းစာ အိတ်စ်ပရက်စို မှ နှစ်စဉ်ထုတ်ပြန်သော နေထိုင်မှုအခြေအနေ စစ်တမ်းတွင် အယ်ဗိုရာသည် ဒုတိယမြောက် နေထိုင်ချင်စဖွယ်အကောင်းဆုံး မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပေါ်တူဂီရှိ ပြည်နယ်မြို့တော် ၁၈ ခု ပြိုင်ဆိုင်မှုအား လေ့လာထားသည့် မင်ဟိုတက္ကသိုလ်မှ စီးပွားရေးသုတေသနပညာရှင်များ၏ ၂၀၀၆ ခုနှစ် လေ့လာစမ်းစစ်မှု တစ်ခုတွင် ပထမအဆင့် ရရှိသည်။
NGC 2232
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မနော်စရပ်စ် (ကြယ်စုတန်း)
ခလုံထရောင်းရွာ၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်
ခလုံထရောင်းရွာ(Khalonhtayaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ​ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ခုနှစ်မိုင်/ရွှေပြည်စိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 178,093 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့သောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုံတတ်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
လုံတတ်ရွာ (Longtat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ ပန်သပြေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၀၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်သပြေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၃၁ ဦး၊ မ ၂၃၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေအေးရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝန်းကျင်ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းခါးရွာ၊ ပန်လောင်း
ကောင်းခါးရွာ (Kawnghkar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ ပန်လောင်း ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၇၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်လောင်း ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၅၆ ဦး၊ မ ၂၇၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံပါဠိစာပေ
မြန်မာနိုင်ငံ ပါဠိစာပေခေတ်ကို လေ့လာရာ၌ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဗုဒ္ဓသာသနာ မည်သည့်အချိန် လောက်က ရောက်ရှိလာသည်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရပေမည်။
ရာဇဝင်သမိုင်းကျမ်းဂန်တို့အရ ဘုရားရှင် သက်တော်ထင်ရှားရှိစဉ်ကပင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဗုဒ္ဓ သာသနာရောက်လာသည်ဟု ဆိုနိုင်သော်လည်း ခိုင်လုံသော သက်သေသာဓကများ လိုလျက်ရှိသည်။
မြန်မာပြည်ကို ဗုဒ္ဓဘာသာ စရောက်ချိန်
ရှေးဟောင်းသုတေသနဌာန၏ တူးဖော်တွေ့ရှိချက်များအရဆိုသော် ဗုဒ္ဓသာသနာသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ခရစ်နှစ် နှစ်ဦးပိုင်းလောက်ကပင် ရောက်ရှိခဲ့သည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ယင်းဌာန တူးဖော်တွေ့ရှိချက်ဟူသည်မှာလည်း အခြားမဟုတ် ခရစ်နှစ် ၁၈၉၇-ခုနှစ်တွင် ပြည်ခရိုင် မှော်ဇာမြို့အနီး မောင်ကန်ကုန်းနှင့် ခင်ဘကုန်းတို့၌ တွေ့ရှိရသော ရွှေပေစာချပ်များပင် ဖြစ်ပေသည်။ ၎င်းတို့၌ ရေးသားထားသော အက္ခရာအရေးအသားသည် ခရစ်နှစ် ၅-ရာစု အတွင်း ထင်ရှားခဲ့သော ဣန္ဒြိယတောင်ပိုင်း ကဒမ္ဗအက္ခရာမျိုး ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရှိရပေရာ ၎င်းရွှေပေစာများလည်း ခရစ်နှစ် ၅၀၀-ခန့်ကပင် ဖြစ်နိုင်ကြောင်း ခန့်မှန်းကြသည်။ ၎င်းရွှေပေစာများပေါ်၌ ရေးသားထားသော စာများမှာကား ဝိနည်း မဟာဝါပါဠိတော်မှ “ယေ ဓမ္မာ ဟေတုပ္ပဘဝါ” အစချီသော ဂါထာ, နိကာယ်ကြီး ၄-ရပ်နှင့် အဘိဓမ္မာပါဠိတော်မှ “စတ္တာရော ဣဒ္ဓိပါဒါ စတ္တာရော သမ္မပ္ပဓာန” စသော တရားတော်များ –ဣတိပိ သော ဘဂဝါ အရဟံ” စသော ရတနာ ၃-ပါး၏ ဂုဏ်တော်များ ဖြစ်ပေသည်၊ ၎င်းတို့ကို ပါဠိဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသည်ကိုတွေ့ရသဖြင့် ပါဠိဘာသာသည်လည်း ခရစ်နှစ် နှစ်ဦးပိုင်းကပင် မြန်မာပြည်သို့ ရောက်ရှိနေသည်မှာ ထင်ရှားပေသည်။
ပုဂံခေတ်မတိုင်မီ ပါဠိစာပေ
ထိုသို့ အလွန်စောစွာ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ပါဠိဘာသာရောက်လာခဲ့သော်လည်း ပုဂံမတိုင်မီဖြစ်သော ပျူခေတ်, မွန်ခေတ်တို့၌ ပါဠိဘာသာထွန်းကားခဲ့သည်ဟု အတိအကျယူဆရန်ကား ခဲယဉ်းလျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရပေသည်၊ သထုံပြည် မနူဟာမင်း(အေဒီ ၁၂-ရာစု)ထံ၌ ပိဋကသုံးပုံ ပါဠိတော်များ ရှိကြောင်း ရာဇဝင်များအရ သိရပေသည်။ ပါဠိတော်ရှိလျှင် အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့လည်း ရှိရမည်ပင် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ရှိလျှင် ယင်းတို့ကို အမှီပြု၍ ထိုခေတ်ပညာရှိကြီးတို့သည် ပါဠိဘာသာဖြင့် ကျမ်းဂန်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့မည်ပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းစာပေကျမ်းဂန်တို့သည် အနိစ္စသဘောအရ ပျက်စီးပျောက်ဆုံးကုန်သည့်အတွက် နှောင်းခေတ်လူများလက်သို့ မရောက်ရှိခဲ့ခြင်းသာ ဖြစ်တန်ရာပေသည်။ အမည်မျှပင် ကြွင်းကျန်ခဲ့ခြင်းမရှိပဲ လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားကြသည်မှာ မြန်မာနိုင်ငံပါဠိစာပေအဖို့ ဆုံးရှုံးမှုတရပ်ဟုပင် အသိအမှတ်ပြုရပေတော့မည်။
ပုဂံခေတ် ပါဠိစာပေ
ယင်းသို့ ခေတ်ဦးပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံပါဠိစာပေ အမွေအနှစ်ကို မရလိုက်သော်လည်း ပါဠိစာပေ သမိုင်းအတွက် အားကိုးစရာအဖြစ်ဖြင့် ပုဂံခေတ်မှစ၍ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ပါဠိစာပေကျမ်းဂန်များ နှင့်တကွ ဂန္ထဝံသ, သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း ပိဋကတ်တော်သမိုင်း စသော ကျမ်းတို့ကား ရှိပေသည်။
ထိုတွင် ပိဋကတ်တော်သမိုင်းအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အစောဆုံးပေါ်ခဲ့သော ပါဠိကျမ်းဂန်မှာ မနုသာရဓမ္မသတ်ကျမ်းဟောင်း ဖြစ်ပေသည်။ ၎င်းကျမ်းကို ပုဂံပြည်၌ သက္ကရာဇ် ၁၆၄-ခုနှစ် နန်းတက်သော ပျူမင်းထီးလက်ထက် ပျူမင်းထီး သိကြား ရသေ့ ဤ ၃-ယောက်သောသူမြတ်တို့ မာဂဓဘာသာဖြင့် စီရင်သည်ဟု သိရသည်။
ဤဓမ္မသတ်ကျမ်းများ၏နောက် ယခုအခါတွင် အလွယ်တကူတွေ့ရှိလေ့လာ ဖတ်ရှုနိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံပါဠိစာပေခေတ်ဦး၏ သမိုင်းဝင်မှတ်တိုင်များကား-
ပုဂံခေတ် ကျောက်စာများ
မြစေတီကျောက်စာ နှင့် ရွှေဂူကြီးဘုရားကျောက်စာတို့ပင် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုကျောက်စာတို့တွင် မြစေတီကျောက်စာကို ပုဂံပြည် ကျန်စစ်မင်းကြီးနတ်ရွာစံသည့်နှစ်လောက်က ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပေသည်။ ၎င်းကျောက်စာ၌ ပါဠိ, မြန်မာ, မွန်, ပျူ ၄-ဘာသာတို့ဖြင့် ရေးထိုးထားရာ ပါဠိဘာသာဖြင့် ရေးထိုးထားသော မျက်နှာတွင် ပါဠိဂါထာများချည်း ရေးထိုးထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ၎င်းဂါထာများကို ကြည့်ရှုရခြင်းဖြင့် ထိုခေတ် ပုဂံပြည် ပါဠိစာပေ၏ အရည်အသွေးကို မှန်းဆ နိုင်ပေသည်။ မှန်၏၊ ၎င်းကျောက်စာ၌ ပါသော ဂါထာများမှာ သဒ္ဒါနည်းလည်းလှ ဆန်းဂိုဏ်း လည်းကျသော ဂါထာများချည်း ဖြစ်ပေသည်။ ထို့အတူပင် အလောင်းစည်သူမင်းကြီး၏ ကောင်းမှုတော်ဖြစ်သည့် ရွှေဂူကြီးဘုရား၌ ရေးထိုးထားသော ပါဠိကျောက်စာသည်လည်း အရေးအသား ညက်ညော၍ အဆင့်အတန်းမြင့်သော ဂါထာတို့ချည်း ဖြစ်လေသည်။ ဤကျောက်စာ၏ ထူးခြား ချက်ကား မြစေတီကျောက်စာမှာကဲ့သို့ မိမိရေးထိုးလိုသော အကြောင်းအရာကို ရိုးရိုးရေးထိုးထား ခြင်းမဟုတ်ပဲ မင်းကြီး ဘုရားဆုပန်ပုံကို ဂါထာ ၁၀၀-မျှဖြင့် အဆန်းတကျယ် တန်းဆာဆင်ကာ ရေးသားစီကုံးထားခြင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ ထို့ထက်ထူးခြားသည်မှာကား ၎င်းကျောက်စာ၏အဆုံး၌ ရွှေဂူကြီးဘုရား စတင် တည်သည့်နှစ်, ပြီးသည့်နှစ်တို့ကို သက္ကတဘာသာ ၃-ဂါထာတို့ဖြင့် ပြဆိုထားခြင်းပင် ဖြစ်လေသည်။
သဒ္ဒနီတိသဒ္ဒါကျမ်း
ပုဂံခေတ်မှာပင် မြန်မာတစ်မျိုးသားလုံး ဂုဏ်ယူထိုက်သည့် ပါဠိကျမ်းစာတစောင် ပေါ် ထွက်ခဲ့သည်၊ ယင်းကား အရှင်အဂ္ဂဝံသမထေရ် ရေးသားအပ်သော သဒ္ဒနီတိခေါ် သဒ္ဒါကျမ်းကြီး ဖြစ်ပေသည်။ ၎င်းသဒ္ဒနီတိကား မိမိ၏ သုတ်, ဝုတ္တိ, ဥဒါဟရုဏ်တို့ဖြင့် သီးခြားရေးသားအပ်သော ကျမ်းဖြစ်၍ ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီး၏ အခြံအရံဖြစ်သော ကျမ်းမဟုတ်ပေ။ ၎င်းကျမ်းကို ရေးသားရာတွင် ကျမ်းပြုဆရာတော်သည် မိမိခေတ်က ရှိသမျှသော ပါဠိတော် အဋ္ဌကထာ, ဋီကာ, ဂန္ထန္တရတို့နှင့်တကွ သက္ကတကျမ်းပေါင်းများစွာတို့ကို ရင်းဖျားတုံ့လှည့် အထပ်ထပ်ရှုကြည့်ပြီးမှ ရေးသားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်၊ ထို့ကြောင့်လည်း ဤကျမ်းကြီးသည် ပါဠိတော်, အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့မှ လာသော ဥဒါဟရုဏ်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း, သက္ကတကျမ်းများစွာမှ အဆိုအမိန့်များနှင့် ၎င်းအဆို အမိန့်များကို စိစစ်ဝေဖန်ချက်တို့ဖြင့်လည်းကောင်း, ဝေဆာလှပေသည်။ အကိုးအကားပြရာတွင်လည်း ကျမ်းဂန် ငယ်သည်, ကြီးသည်ကို ပဓာနမထားပဲ သာဓက မြောက်, မမြောက်ကိုသာ ဦးစားပေးသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ၎င်းကျမ်းတနေရာတွင် ဧကက္ခရကောသအမည်ရှိသော ဂါထာ ၃၂-ပုဒ် မျှသာရှိသည့် သက္ကတကျမ်းကလေးကိုပင် ကိုးကားထားသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
ယင်းကျမ်းကို ပဒမာလာ, ဓာတုမာလာ, သုတ္တမာလာဟု သုံးပိုင်းခွဲ၍ ပါဠိသဒ္ဒါကို ကျယ်ဝန်းစွာ ရေးသားခဲ့ပေရာ ယနေ့တိုင် ဤကျမ်းလောက် ကျယ်ဝန်းသော ပါဠိသဒ္ဒါကျမ်း မထွက် ပေါ်သေးချေ။ ပါဠိသဒ္ဒါကို ပြိုင်ဖက်ကင်းအောင် တတ်မြောက်သည်ဟု မိမိတို့ကိုယ်ကို ယူဆကြသည့် သီဟိုဠ်သား ရဟန်းတော်တို့သည်ပင် ဤသဒ္ဒနီတိကျမ်းကြီးကို တွေ့မြင်ဖတ်ရှုကြရသောအခါ ကျမ်းပြုဆရာတော် အရှင်အဂ္ဂဝံသမထေရ်၏ ကြီးမားလှသော ဉာဏ်ရည်စွမ်းပကားကို မချီးကျူးပဲ မနေနိုင်အောင် ရှိကြလေသည်။ ဤအရှင်အဂ္ဂဝံသမထေရ်သည် သက္ကရာဇ် ၅၁၆-ခုနှစ်၌ သဒ္ဒနီတိကျမ်းကို ရေးသားစီရင်ကြောင်း သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း၌ ဆိုပေရာ ထိုအဆိုအတိုင်း မှန်လျှင် ဤအရှင်သည် အလောင်းစည်သူမင်းကြီးလက်ထက် ပေါ်ထွန်းခဲ့သော ပုဂ္ဂိုလ်ထူး တဆူ ဖြစ်ပေမည်။
ပုဂံခေတ် သဒ္ဒါကျမ်းများ
သဒ္ဒနီတိကျမ်း ပေါ်ထွန်းပြီးနောက် ပုဂံခေတ်တလျှောက်တွင် များစွာသော ပါဠိကျမ်းတို့ ပေါ် ထွက်ခဲ့ရာ များသောအားဖြင့် သဒ္ဒါဖက်ဆိုင်ရာ ကျမ်းတို့သာ များလေသည်။ ယင်းသဒ္ဒါဖက် ဆိုင်ရာ ကျမ်းတို့သည် ကစ္စည်းသဒ္ဒါကျမ်း, မောဂ္ဂလ္လာန်သဒ္ဒါကျမ်း, သဒ္ဒနီတိသဒ္ဒါကျမ်း စသော ကျမ်းကြီးများကို ထောက်ဆ၍ သဒ္ဒါငယ်ကျမ်း အမည်ဖြင့် ထင်ရှားကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် အထင်ရှားဆုံးကျမ်းတို့မှာ သဒ္ဒတ္ထဘေဒစိန္တာ, ကစ္စာယနသာရ, ကာရိကာ စသည်တို့ ဖြစ်လေသည်။
ပုဂံခေတ် အခြားကျမ်းများ
သဒ္ဒါကျမ်းများအပြင် သာသနာတော်ဆိုင်ရာ အခြားကျမ်းများလည်း ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်ပင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ဆပ္ပဒမထေရ် ရေးသားစီရင်အပ်သည့် နာမစာရဒီပကကျမ်းနှင့် ဝိနယဂုဠှတ္ထဒီပနီကျမ်း ပေါင်လောင်ရှင်ကဿပမထေရ်၏ မဟာဗောဓိဝင် ဋီကာကျမ်းတို့မှာ ထင်ရှားသောကျမ်းများ ဖြစ်သည်။ သုတ္တနိဒ္ဒေသကျမ်းနှင့် သင်္ခေပဝဏ္ဏနာဋီကာကျမ်းတို့ကိုလည်း ပုဂံခေတ် ဆပ္ပဒမထေရ်ရေးသည်ဟု သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း (၁၁၈-၉)၌ ဆိုသည်။ ထိုအဆိုအတိုင်း မှန်လျှင် ယင်း ၂-ကျမ်းတို့ကိုလည်း ပုဂံခေတ်ပေါ်ကျမ်းများအဖြစ်ဖြင့် မှတ်ယူနိုင်ပေသည်။
ဤခေတ်တွင် ပါဠိစာပေလေ့လာမှုမှာ ရဟန်းတော်များသို့သာမကပဲ ဘုရင်စသော လူပုဂ္ဂိုလ် တို့သို့ပါ ပျံ့နှံ့ သွားခဲ့သည်၊ ထို့ကြောင့်လည်း ပိဋကစာပေတတ်မြောက်သည်ဟု မြန်မာရာဇဝင်တွင် ကျော်ကြားသော ကျစွာမင်းကြီးသည် ပရမတ္ထဗိန္ဒုကျမ်းနှင့် သဒ္ဒဗိန္ဒုကျမ်းတို့ကိုလည်းကောင်း, သံပျင်အမတ်သည် နျာသကျမ်း၏ အဖွင့်ဖြစ်သော နျာသပ္ပဒီပိကာခေါ် သံပျင်ဋီကာကိုလည်းကောင်း, ရေးသားနိုင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
ပုဂံခေတ် နိသျကျမ်းများ
နိသျကျမ်းစာများလည်း ပုဂံခေတ်က အစပြုခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ မှန်၏၊ ပုဂံခေတ်နောက်ပိုင်း သက္ကရာဇ် ၆၇-ခုနှစ် ပုဂံမြို့တွင် နန်းတက်သော စောမွန်နစ်မင်း၏ ညီတော် ရာဇသူနှင့် မြောက်သားတော် စောမြတ်လှတို့က မွေးဖွားသူ ညောင်ရမ်း သာဂရ ၂-မြို့စား ဂုဏ္ဏန္တရာဇ် မင်းသားက ပုဂံမြို့တွင် ရွှေကျောင်းကြီးဆောက်လုပ် ကိုးကွယ်သည့် ဆရာတော်အရှင်ဂုဏဝဋံသကာသည် ဒီဃနိကာယ်ပါဠိတော် ၃-ကျမ်း၏ မြန်မာနိသျများကို ရေးသားခဲ့ကြောင်းဖြင့် ပိဋကတ်တော်သမိုင်း တွင် လာရှိပေသည်။
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ဝဲလောင်
အောင်ချမ်းသာရွာ (Aungchanthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ တောင်သာမြို့နယ်၊ ဝဲလောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၄၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝဲလောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၈ ဦး၊ မ ၂၇၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံပါဠိစာပေ
ပုဂံခေတ် နောက်ပိုင်း ပါဠိစာပေများ
ပုဂံခေတ်၏နောက် စစ်ကိုင်း, ပင်းယ, အင်းဝ, ဟံသာဝတီခေတ်တို့တွင်လည်း ပါဠိစာပေသည် ဝေဆာတိုးတက်ခဲ့ပေသည်။ ဤခေတ်များတွင် ပါဠိကျမ်းဂန်အများအပြား ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ၎င်းတို့တွင် ထင်ရှားသော ကျမ်းအချို့ကား အရှင်သဒ္ဓမ္မပါလ သိရိမဟာဓမ္မရာဇဂုရု ဆရာတော်၏ နေတ္တိဝိဘာဝိနီဋီကာကျမ်း, အရှင်ဉာဏကိတ္တိမထေရ်၏ ပါရာဇိကဏ်ယောဇနာနှင့် အဘိဓမ္မာ ယောဇနာကျမ်းများ ၃။ ဤယောဇနာကျမ်းတို့ကို ယိုးဒယားတို့က ဇင်းမယ်ဖြစ်ကျမ်းဟုဆိုကြသည်၊ ယိုးဒယားအက္ခရာဖြင့်လည်း ဤကျမ်းများကို ရိုက်နှိပ်ထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဇင်းမယ်ဖြစ်ကျမ်းဟု ၎င်းတို့ဆိုခြင်းမှာ ကျမ်းနိဂုံးတို့တွင် ပါသော “အဘိနဝပုရ၏ အနောက်မြောက်ထောင့်အရပ်၌ တည်ရှိသော ပိန္နဲပင်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးသော ဉာဏကိတ္တိအမည်ရှိသောမထေရ် ရေးသားအပ်သော” ဟူသော စကားရပ်တွင် အဘိနဝပုရကို ထောက်၍ ဆိုခြင်းဖြစ်သည်၊ အဘိနဝပုရ၏အနက်မှာ မြို့သစ်ဖြစ်၏၊ ဇင်းမယ်ကို ယိုးဒယားသံဖြင့် “ချင်းမိုင်”ဟု ထွက်ရာ ချင်းမှာ မြို့ဖြစ်၍ မိုင်မှာ အသစ်ဟု အဓိပ္ပါယ်ထွက်သောကြောင့် အဘိနဝပုရဖြင့် ဇင်းမယ် ဆိုလိုသည်ဟု ယူဆကြခြင်းဖြစ်လေသည်။ သို့သော်လည်း အဋ္ဌသာလိနီယောဇနာ၏ နိဂုံး၌ ဂါထာများပါရှိရာ ၎င်းဂါထာတို့တွင် ‘အတိဒုပ္ပသယှော, ဥဠာရပညော, စတုသေတိဘိန္ဒော” ဟူသော ဂုဏ်တို့ဖြင့် အထူးပြု၍ သီဟသူရ (သီဟသူ) မင်းကို မိမိ၏ ကျောင်းဒကာအဖြစ်ဖြင့် ပြဆိုထားသည်ကို တွေ့ရသည်။ “စတုသေဘိဘိန္ဒော = ဆင်ဖြူလေးစီး၏ အရှင်”ဟု ဆိုသဖြင့် ပင်းယခေတ် ဆင်ဖြူလေးစီးရှင် သီဟသူမင်း (ကျော်စွာမင်းဟုလည်း ခေါ်သည်)ကို ဆိုလိုကြောင်း ထင်ရှားသည်၊ ၎င်းပြင် ဤယောဇနာတို့နှင့် တခေတ်တည်းပေါ်သော စတုရင်္ဂဗလအမတ်ကြီး၏ အဘိဓာန်ဋီကာနိဂုံးတွင်လည်း “စတုသေတိဘိန္ဒော, အတိဒုပ္ပသယှော, ဥဠာရပညော” ဟူသော ဂုဏ်ထူးတို့ဖြင့် သီဟသူမင်းကိုပင် ဂုဏ်ပြုထားသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ကျမ်းရင်းစာသားကို ကြည့်ရှုလေ့လာလျှင်လည်း၊ ဤယောဇနာကျမ်းများ မြန်မာပြည်ဖြစ်ကျမ်းများ ဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ တွင်ကျယ်သော ဝါကျာရမ္ဘ, ဒဠှီကရဏစသော အသုံးအနှုန်းများ, ပုဒ်များကိုရုပ်တွက်ပြရာ၌ ကစ္စည်းသဒ္ဒါကြီးနှင့် မောဂ္ဂလ္လာန်သဒ္ဒါ ကျမ်းတို့မှ သုတ်များကို တိုက်ရိုက်ယူ၍ အသုံးပြုထားချက်များနှင့် ဝနပ္ပတိပုဒ်နှင့် စပ်၍ ပုဂံဖြစ် သဒ္ဒနီတိကျမ်းကို အမည်ဖော်၍ ကိုးကားချက်များ စသည့် ထူးခြားချက်များသည် ဤကျမ်းတို့ မြန်မာပြည်ဖြစ် ကျမ်းဖြစ်ကြောင်းကို သေချာစွာ ညွှန်ပြလျက်ရှိသော အချက်အလက်တို့ပင် ဖြစ်လေသည်၊ သို့ဖြစ်၍ ဤယောဇနာကျမ်းတို့ကို ရေးသားသည့်ပုဂ္ဂိုလ်မှာ ပင်းယမြို့၌ နန်းစံသော ဆင်ဖြူလေးစီးရှင် သီဟသူမင်း (သက္ကရာဇ် ၇၁၂-၇၂၁) လက်ထက် တုဋ္ဌာဝတီမည်သော မြစ်ငယ်တောင် ပလိပ်ရွာအရှေ့ မြို့သစ်မြို့နေ အရှင်ဉာဏကိတ္တိမထေရ်ပင် ဖြစ်ကြောင်း ယုံကြည်စွာ မှတ်သားအပ်ပေသည်။ ပိဋကတ်တော်သမိုင်း၌ ကျမ်းပြုပုဂ္ဂိုလ်၏ဘွဲ့ကို ရှင်သိရိမင်္ဂလဟု ပြသည်၊ ယင်းဘွဲ့မှာ အရှင်ဉာဏကိတ္တိ၏ အခြားဘွဲ့အမည်တစ်ခုဟု ယူရန်ရှိပေသည်။ , အရှင်မဟာဝိဇိတာဝီ၏ ကစ္စာယနဝဏ္ဏနာကျမ်းနှင့် ဝါစကောပဒေသသဒ္ဒါငယ်ကျမ်း, ဆူးတွင်းပစ်ဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသည့် အရှင်နာဂိတမထေရ်၏ သဒ္ဒသာရတ္ထဇာလိနီသဒ္ဒါငယ်ကျမ်း, ပင်းယ စတုရင်္ဂဗလအမတ်ကြီး၏ အဘိဓာန်ဋီကာကျမ်း, အရှင်အရိယဝံသ မထေရ်၏ မဏိသာရမဉ္ဇူသာ ဋီကာကျမ်း, မဏိဒီပဋီကာကျမ်း, ဂန္ထာဘရဏကျမ်းနှင့် ဇာတ်ဋီကာသစ်ကျမ်း, စစ်ကိုင်း အရှင်တေဇောသာရ၏ ပရိတ်ကြီးဋီကာကျမ်း, အရှင်တိလောကဂုရု ဆရာတော်၏ ဓာတုကထာဋီကာဝဏ္ဏနာကျမ်း, အရှင်သဒ္ဓမ္မကိတ္တိဝရ၏ ဧကေက္ခရကောသကျမ်း တောင်ဖီလာဆရာတော်၏ ဝိနယာလင်္ကာရဋီကာကျမ်း, ဟံသာဝတီခေတ် အရှင်မဟာနာမထေရ်၏ မဓုဋီကာခေါ် မဓုသာရတ္ထဒီပနီဋီကာကျမ်း စသည်တို့ ဖြစ်လေသည်။
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ဝဲလောင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်သာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံပါဠိစာပေ
ပါဠိမြန်မာရောသော စာပေများ
ဆိုခဲ့ပြီးခေတ်တို့တွင် ပါဠိသက်သက်စာပေသာမကပဲ ပါဠိနှင့်မြန်မာရောသောစာပေနှင့် ပါဠိကို အမှီပြုသော မြန်မာစာပေတို့လည်း ထွန်းကားခဲ့ပေသည်။ ရွှေဥမင်ဆရာတော်၏ ဝိနည်းပါဠိတော်၊ နိသျနှင့် အဋ္ဌကထာနိသျများ အရှင်မဟာသီလဝံသ၏ နေတ္တိပါဠိတော်နိသျ, နန်းကျောင်းဆရာတော်, ဒက္ခိဏာဝန်ဆရာတော်တို့၏ သဒ္ဒါကြီးနိသျများ, ထိုထိုဆရာတော်တို့၏ မာတိကာအရကောက်စသော အကောက်ကျမ်းများ အရှင်မဟာသီလဝံသ အရှင်မဟာရဋ္ဌသာရတို့၏ ပျို့ လင်္ကာကျမ်းများ စသည်တို့ကား ဤခေတ်ပေါ်စာပေတို့တွင် ထင်ရှားသောကျမ်းအချို့ ဖြစ်ပေသည်။
ဤခေတ်အတွင်းမှာပင် စာဏကျနီတိ စသော သက္ကတနီတိတို့နှင့် အလားတူဖြစ်သော ပါဠိနီတိကျမ်းတို့ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်၊ ၎င်းတို့တွင် စတုရင်္ဂဗလအမတ်ကြီး ရေးသား သည်ဆိုသော လောကနီတိနှင့် အရှင်မဟာသီလဝံသ၏ မဟာရဟနီတိတို့မှာ ထင်ရှားကျော်ကြား အသိများသော နီတိတို့ ဖြစ်ပေသည်။
ပါဠိအမှီပြုစာပေ
ဤခေတ်တွင် နိသျ, အရကောက်-စသော ပါဠိအမှီပြု စာပေတို့ ပိုမိုမြောက်မြားစွာ ထွန်းကား ခဲ့သည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ထိုတွင် တောင်တွင်းဆရာတော် ခင်ကြီးပျော်၏ ပုဒ်စစ်ကျမ်း, ဉာသ်အရကောက်ကျမ်း, ယမိုက်ခက်ဆစ်နှင့် ပဋ္ဌာန်းအရကောက်ကျမ်းများ ဆရာတော်ဦးဗုဓ်၏ ရူပသိဒ္ဓိနိသျ, သဒ္ဒနီတိနိသျ, ဘိက္ခုပါတိမောက် ဘိက္ခုနီပါတိမောက်နှင့် ခုဒ္ဒသိက္ခာနိသျများနှင့် နေတ္တိဟာရတ္ထဒီပနီကျမ်းတို့အပြင် တောင်ဖီလာဆရာတော်၏ မာတိကာအရကောက်ကျမ်း စသည်တို့ ပါဝင်ပေသည်။
ရတနာပုံခေတ် ပါဠိစာပေ
ဤသာသနာလင်္ကာရစာတမ်းကိုပင် ကုန်းဘောင်ခေတ် နောက်ပိုင်းဖြစ်သည့် ရတနာပုံခေတ်၌ မောင်းထောင်ဆရာတော် အရှင်ပညာသာမိမထေရ်သည် သီဟိုဠ်ကျွန်း ရာမညနိကာယကို စတင် တည်ထောင်သော သရဏင်္ကရဟူသောအမည်ဟောင်းရှိသော ဣန္ဒာသဘဝရဉာဏသာမိမထေရ်နှင့် အခြားမထေရ်တို့၏ တောင်းပန်ချက်ဖြင့် ပါဠိဘာသာသို့ ပြန်ဆို ရေးသားခဲ့လေသည်။ မန္တလေးမြို့တည် နန်းတည် ပဉ္စမသင်္ဂါယနာတင် ဘဝရှင်မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တိုင်အောင်သော သာသနာဝင်ကိုပါ ထည့်သွင်း၍ ရေးသားထားသဖြင့် ပိုမိုစုံလင်သော သာသနာဝင်ကျမ်း စာတစ်စောင် ဖြစ်လေသည်၊ ကျမ်းစာ၏အမည်ကိုလည်း “သာသနဝံသပ္ပဒီပိကာ”ဟု မှည့်လေသည်။ ဤကျမ်းသည် ပါဠိဘာသာဖြင့် ရေးသားအပ်သဖြင့် နိုင်ငံခြားသား ပါဠိပညာရှင်တို့ပါ ကြည့်ရှု နိုင်သောကျမ်း ဖြစ်ရကား သာသနာ့သမိုင်း, ပါဠိစာပေသမိုင်းတို့နှင့် ပတ်သက်၍၎င်းပညာရှင်တို့ မကြာမကြာ ကိုးကားဖော်ပြခြင်းကို ခံရသော ကမ္ဘာသိ မြန်မာဖြစ် ပါဠိကျမ်းစာတစောင် ဖြစ်လေသည်။
ရတနာပုံခေတ် သဒ္ဒါကျမ်း
ဤရတနာပုံခေတ်တွင် မိမိ၏ သုတ်, ဝုတ္တိ, ဥဒါဟရုဏ်များဖြင့် ရေးသားအပ်သည့် သီးခြား ပါဠိ သဒ္ဒါကျမ်းတစောင် ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်ကို တွေ့ရသည်။ ၎င်းကား ယောအတွင်းဝန်မင်း ဦးဘိုးလှိုင် ရေးသားအပ်သည့် “သဒ္ဒဟင်္ဂဟ”ကျမ်း ဖြစ်လေသည်။ ၎င်းကျမ်းမှာ သိဒ္ဓန္တကောမုဒီခေါ် သက္ကတသဒ္ဒါကျမ်းကို များစွာအမှီပြု၍ ရေးသားအပ်သော ကျမ်းဖြစ်သဖြင့် အသုံးအနှုန်းများမှာ သက္ကတဆန်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ ယောမင်းကြီး၏ လက်ရာဖြစ်သည့်အတိုင်း တိကျပြတ်သားသော ဆုံးဖြတ်ချက်များကိုလည်းကောင်း, ရှေးသဒ္ဒါကျမ်းအဆိုအမိန့်တို့ကို စိစစ်ချက်တို့ကိုလည်းကောင်း, တွေ့ရှိရသည်။ ၎င်းကျမ်းမှာ ပုံနှိပ်စာအုပ်အဖြစ်သို့ မရောက်ခဲ့သဖြင့် လူသိများသော ကျမ်းအဖြစ်သို့ မရောက်ခဲ့ချေ။ ရတနာပုံခေတ်ပေါ် သီးခြား ပါဠိသဒ္ဒါကျမ်းတစောင်ဖြစ်၍ မြန်မာတို့ ဂုဏ်ယူထိုက် သောကျမ်းတစောင် ဖြစ်လေသည်။
ဂဏ္ဌိကျမ်း, ဝိနိစ္ဆယကျမ်း နှင့် နိသျကျမ်းများ
ဂဏ္ဌိကျမ်းများနှင့် ဝိနိစ္ဆယကျမ်းများလည်း ဤခေတ်တွင် အများအပြား ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ဆရာတော်ဦးသုတ၏ ပါရာဇိကဏ်ဂဏ္ဌိသစ်သည် ထင်ရှားသော ကျမ်းဖြစ်လေသည်။ ဤခေတ်၌ ပေါ်ထွက်ခဲ့သော နိသျတို့တွင်လည်း ပြည်ဆရာတော်၏ အဋ္ဌသာလိနီ အဋ္ဌကထာနိသျနှင့် ဝိသုဒ္ဓိမဂ် အဋ္ဌကထာနိသျတို့မှာ ယနေ့တိုင် ကျော်ကြားနေသောနိသျများ ဖြစ်ကြသည်။
ရတနာပုံခေတ်နှောင်းမှ မျက်မှောက်ခေတ် ပါဠိစာပေ
ဤခေတ်မှနောက် မျက်မှောက်ခေတ်တိုင်အောင် ပါဠိစာပေသည် မြန်မာပြည်၌ ထွန်းကား လျက်ပင်ရှိခဲ့ရာ ပါဠိဆိုင်ရာ စာပေကျမ်းဂန်များလည်း အမြောက်အမြား ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထိုများစွာသော ကျမ်းတို့တွင် လယ်တီဆရာတော်၏ ပရမတ္ထဒီပနီ (ပါဠိ) ကျမ်းမှာ ကမ္ဘာကျော် ကျမ်းတကျမ်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ ဆရာတော်၏ အခြားထင်ရှားသော ပါဠိကျမ်းမှာ နိရုတ္တိဒီပနီကျမ်း ဖြစ်သည်၊ မြန်မာဘာသာဖြင့် ရေးသားအပ်သော ဆရာတော်၏ ဒီပနီကျမ်းများစွာတို့သည်လည်း သာသနာဝင် ရှင်လူအပေါင်းတို့၏ လောကုတ်လောကီ ၂-လီသောအကျိုးကို ယနေ့တိုင်ရွက်ဆောင် လျက်ရှိပေသည်။ လယ်တီဆရာတော်၏ ပရမတ္ထဒီပနီ ထွက်ပေါ်ပြီးနောက် တလိုင်းကုန်းဆရာတော်၏ အင်္ကုရဋီကာ, ဆရာတော် အရှင်ဉာဏိန္ဒာသဘ၏ ဝိဘာဝိနီယောဇနာ စသော ကျမ်းဂန်တို့လည်း အများအပြား ပေါ်ထွက်ခဲ့ပေသည်။
ဤခေတ်တွင် ပါဠိကိုအမှီပြုသော ပျို့လင်္ကာများလည်း အသင့်အတင့်ထွန်းကားသည်ကို တွေ့ရသည်၊ ၎င်းတို့တွင် လောကီ-လောကုတ္တရာ ဗဟုဿုတအဖြာဖြာတို့နှင့် ပြည့်စုံကြွယ်ဝ၍ အကျယ်ဝန်းဆုံး အပြည့်စုံဆုံးဟု ဆိုထိုက်သောကျမ်းမှာ မန်လည်ဆရာတော်၏ မဃဒေဝလင်္ကာသစ် ကျမ်းကြီးပင် ဖြစ်ပေသည်။ ယင်းကျမ်းကြီးသည် မြန်မာ့ပျို့ ကဗျာစာပေသမိုင်းတွင် နောက်ဆုံး တောက်ထွန်းခဲ့သော မီးရှူးတန်ဆောင်ကြီးပင် ဖြစ်ပေတော့သည်။
ဆိုခဲ့ပြီးကျမ်းစာများမှတစ်ပါး အခြားအခြားသော ကျမ်းတတ်အကျော်အမော်ဖြစ်သည့် ထိုထို ဆရာတော်တို့ ရေးသားသော ကျမ်းဂန်များကိုကား ဤနိဒါန်းတွင် ပြည့်စုံအောင် ထုတ်ပြနိုင်မည် မဟုတ်၍ ဤမျှဖြင့်ပင် ပါဠိစာပေသမိုင်းအကျဉ်းကို အဆုံးသတ်ရပေတော့မည်။
ဆင်စုပ်ရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်
ဆင်စုပ်ရွာ (Hsinsoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၆၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၅ ဦး၊ မ ၁၅၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ဟန်လီရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်
ဟန်လီရွာ(Hanli)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ ဒေါရောက်ခူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၄၆၀ ဖြစ်သည်။
ခြံကုန်းရွာ၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်
ခြံကုန်းရွာ (Chankone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ဂုံညင်းတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၁၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂုံညင်းတန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀၄ ဦး၊ မ ၁၂၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်ပံတန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာမွန်ရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
ရွာမွန်ရွာ (Ywarmun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ရွာမွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၈၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာမွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၁၇ ဦး၊ မ ၂၀၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းဟုန်းရွာ၊ နားဟုတ်
ကောင်းဟုန်းရွာ (Kawnghuong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နားဟုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၇၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဟုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၈၇ ဦး၊ မ ၂၉၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၃၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 4697
NGC 4697 (Caldwell 52) သည် ဗာဂိုး ကြယ်စုတန်းရှိ အလင်းနှစ် ၄၀ - ၅၀ မီလီယံကွာဝေးသော ဘဲဥပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ ဂလက်ဆီ ကတ်သလောက်စာရင်းတွင် ယင်းအား သံလွင်ရောင် ဂလက်ဆီဟုခေါ်ဆိုသည်။
ပိန်းကလန်းရွာ၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်
ပိန်းကလန်းရွာ (Pingkalan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်၊ ပိန်းကလန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၆၅၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဝိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခင် (အနောက်)ရွာ၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်
ခင် (အနောက်)ရွာ (Khin(West))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်၊ ခင်မွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၄၇၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောင်းဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခလုံကွိုင်းရွာ၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်
ခလုံကွိုင်းရွာ(Khalonkwaing)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ​ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ခုနှစ်မိုင်/ရွှေပြည်စိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 178,094 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့သောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုံတွေရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
လုံတွေရွာ (Longtway (Hawng))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ ပန်သပြေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၀၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်သပြေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၃၁ ဦး၊ မ ၂၃၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရိုက်ဒူးရွာ၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောင်းဆုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ချိုရွာ၊ သပွတ်စု
တောင်ချိုရွာ (Taungcho)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ သပွတ်စုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၈၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပွတ်စုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၁ ဦး၊ မ ၁၅၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အားခဲဒေရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
အားခဲဒေရွာ (Ahrhkeday)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းရှဲန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၂၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းရှဲန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၂ ဦး၊ မ ၇၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုပ္ပါးတောင်ကလပ်
ပုပ္ပါးတောင်ကလပ်သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာအဆောက်အဦများတည်ရှိရာ နေရာဖြစ်သည်။ ပုပ္ပါးတောင်၏ အနီးတွင် တည်ရှိကာ နတ်များပျော်စံရာ နတ်တောင် (နဂါးတောင်) အဖြစ် လူသိများသည်။ ရိုးရာနတ်ကိုးကွယ်မှုများကြီးစိုးပြီး ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန်ဇာတ်လမ်းများလည်းရှိသည်။ ဒေသဆိုင်ရာ ရိုးရာကိုးကွယ်သော ပုပ္ပါးမယ်တော်ဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်သည့် မယ်ဝဏ္ဏနှင့် ပုဂံခေတ် ပန်းဆက်ဝန်ထမ်း ကိုဗျတ္တတို့၏ အချစ်ဇာတ်လမ်းမှာလည်း ထင်ရှားသည်။ အဆောက်အဦများသည် မြင့်မားသည့် တောင်ထိပ်တွင် တည်ရှိကြသည်။ ဆေးဖက်ဝင် အပင်များပေါများရာ ဒေသဖြစ်ပြီး ဇော်ဂျီများဆေးကြိတ်သည်ဟုဆိုသော ဆေးကျောက်ပြင်မှာလည်း တောင်ကလပ်အထက်တွင် တည်ရှိသည်။
ဖော်ပြချက်
အဆောက်အဦများသည်　တောင်ကလပ်၏ထိပ်၂၂၅မီတာအမြင့်တွင်တည်ရှိသည်။ ဤတောင်ကလပ်သည်　မီးငြိမ်းတောင်ဖြစ်သည့် ပုပ္ပါးတောင်ကြောင့် ပထဝီဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤနေရာသည် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှုဆိုင်ရာ ထင်ရှားသည့် နေရာဖြစ်ပြီး နတ်များပျော်စံရာနေရာအဖြစ် သိကြသည်။ တောင်ထိပ်ရှိ သာသနိကအဆောက်အဦးများ ရှိရာသို့ လှေကားထစ် ၇၇၇ ထစ် ကို တက်သွားရသည်။ ထိုလှေကားထစ်များကို ရသေ့ကြီး ဦးခန္တီက တစ်ကြိမ်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ
ချောင်းသုံးခွရွာ၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်
ချောင်းသုံးခွရွာ (Chaungthonegwa)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ လက်ပံတန်းမြို့နယ်၊ ဂုံညင်းတန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၁၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂုံညင်းတန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀၄ ဦး၊ မ ၁၂၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လက်ပံတန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လာဇလို စခန်း
လာဇလို စခန်း (Camp Lazlo) Cartoon Network အတွက် Joe Murray က ဖန်တီးထားတဲ့ အမေရိကန် ကာတွန်းရုပ်မြင်သံကြား စီးရီးတစ်ခုပါ။
ပြင်ပလင့်ခ်
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်မြင်သံကြား ဇာတ်လမ်းတွဲများ ကဏ္ဍ:အင်္ဂလိပ်ဘာသာ တီဗွီဇာတ်လမ်းတွဲ အစီစဉ်
အင်းဖိုရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်
အင်းဖိုရွာ (Innhpo)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၆၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်းဖိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၅ ဦး၊ မ ၁၅၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဓနုလူမျိုးများ နေထိုင်ကြသောရွာဖြစ်သည်။
အင်းမရေထွက်
အင်းဖိုရွာအနီး အင်းမရေထွက် သည် ဓနုလူမျိုးတို့၏ ရာဇဝင်တွင် ဖော်ပြ ပါရှိသည့် သမိုင်းဝင် ရေထွက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယခုအခါ သစ်တော ပြုန်းတီးမှုကြောင့် ရေထွက် နည်းပါးလာသဖြင့် ထိန်းသိမ်းရန် လိုအပ်နေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်သပြေရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
ပန်သပြေရွာ (Panthapyay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ ပန်သပြေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၀၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်သပြေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၃၁ ဦး၊ မ ၂၃၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
SN 2007bi
SN 2007bi သည် အင်မတန် စွမ်းအားပြင်းသော ဆူပါနိုဗာဖြစ်ပြီး အနေရိကန်အခြေစိုက် Nearby Supernova Factory လေ့လာရေးစခန်းမှ ခြေရာခံမိခဲ့သည်။ ပေါက်ကွဲကြယ်သည် နေထုထည်ပေါင်း ၂၀၀ ဆခန့်ရှိပြီး ဆူပါနိုဗာ ဖြစ်ပွားချိန်၌ ကြယ်၏ ပင်မအူတိုင်သည် နေထုထည်ပေါင်း ၁၀၀ ရှိလေသည်။
ဖာတမာကုန်းရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တာချီလိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းဟုန်းရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ကောင်းဟုန်းရွာ (Kawnghuong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၇၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈၈ ဦး၊ မ ၃၈၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းဂေါင်းရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
အင်းဂေါင်းရွာ (Inngaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ မြင်းဒိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၅၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းဒိုက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၃ ဦး၊ မ ၄၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖာလဲရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ဖာလဲရွာ (Hparle)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းရှဲန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၂၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းရှဲန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၂ ဦး၊ မ ၇၈၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခုနစ်မိုင်ရွာ၊ ကော့သောင်းမြို့နယ်
ခုနစ်မိုင်ရွာ(Khunhnitmaing)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ကော့သောင်းခရိုင်၊ ​ကော့သောင်းမြို့နယ်၊ ခုနှစ်မိုင်/ရွှေပြည်စိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 178,090 ဖြစ်သည်။ ​ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲရှိသည်။ လေးပေါက်ပါခုနှစ်မိုင်ရေထိန်းတံတားသည် ၅ဧကကိုအကျိုးပြုသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့သောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖရူးခေါရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်
ဖရူးခေါရွာ(Hparukhaw)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ ဒေါရောက်ခူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၄၅၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်ပင်သာရွာ၊ သစ်ဆုံကြီး
အောင်ပင်သာရွာ (Aungpinthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ရမည်းသင်းခရိုင်၊ ရမည်းသင်းမြို့နယ်၊ သစ်ဆုံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၃၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ဆုံကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၇ ဦး၊ မ ၁၉၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ပန်ကျိန်အွန်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
ပန်ကျိန်အွန်ရွာ (Pangkyingaun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ လားရှိုးမြို့နယ်၊ ပန်သပြေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၀၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်သပြေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၃၁ ဦး၊ မ ၂၃၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တွဲ့ကလောင်းရွာ၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်
တွဲ့ကလောင်းရွာ (Tweitkalawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ပန်ဝိုင်မြို့နယ်၊ ပိန်းကလန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၆၅၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဝိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျိုက်ပွန်ဘုရား
ကျိုက်ပွန်ဘုရား (ကျာ်ပန်၊ ကျိုက် (ဘုရား)၊ ပွန်(လေး) ) သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၏ မြို့တော် ပဲခူးမြို့တွင် တည်ရှိသည်။ ကျိုက်ပွန်ဘုရားသည် 90 ft မြင့်ပြီး ကကုသန်ဘုရား၊ ကောဏဂုံဘုရား၊ ကဿပဘုရား၊ ဂေါတမဘုရားရှင်မြတ်အား ရည်မှန်းထားတော်မူသော ရုပ်ပွားတော် လေးဆူသည် အရပ်မျက်နှာအသီးသီးသို့ မျက်နှာမူလျက် ကျောတော်များကပ်၍ တင့်တယ်စွာ စံတော်မူဟန်ဖြစ်သည်။ ကျိုက်ပွန်ဘုရားအား ၇ ရာစုလောက်တွင် ပဲခူးပြည့်ရှင် ဘုရင်မိဂါဒိပ္ပမှ တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ၁၅ ရာစုတွင် ဓမ္မစေတီမင်းမှ ပြန်လည်မွမ်းမံခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဘုရင့်နောင်လက်ထက် ၁၅၄၂ ခုတွင် ရွှေသင်္ကန်း ကပ်သည်။ ယင်းနောက် နှစ်အတန်ကြာ ပျက်စီးကာ ချုံပိတ်ဖုံးသည်။ အလောင်းမင်းတရား လက်ထက် ၁၇၅၉ ခု ဩဂုတ်လ၌ လာဖူးစဉ် ပြုပြင်သည်။ ၁၈၀၇ ဘိုးတော်ဘုရားလက်ထက်တွင် ဇိုင်းဂနိုင်း မြို့သူကြီး ဦးရွှေဘီက အင်္ဂတေအသစ် ကပ်လှူသည်။
၁၄၇၆ ခုနှစ်တွင် ဓမ္မစေတီမင်းမှ တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ကျိုက်ပွန်ဘုရားကြီးသည် အမြင့်ပေ(၁၀၀) ရှိပြီး ပွင့်တော်မူပြီ:ဖြစ်သော ဘုရားလေးဆူ ကျောခြင်းကပ် ထိုင်တော်မူပုံစံကို တွေ့မြင်ရသည်။ ပဲခူးမှ ရန်ကုန်သို့သွားသော ကားလမ်းမ၏ မြောက်ဘက် (၁) မိုင်ခန့်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ဒဏ္ဍာရီအဆိုများအရ မွန်အမျိုးသမီး ညီမ(၄)ယောက်မှ တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ၎င်းညီမ(၄)ဦးတို့မှ တစ်ဦးဦးအိမ်ထောင်ပြုခဲ့သည်ရှိသော် မိမိတည်သည့် ဘုရားပြိုကျပျက်စီး စေမည်ဟု ကတိရှိစေခဲ့သည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ် ငလျင်ဒဏ်ကြောင့် ကဿပဘုရား ပြိုကျပျက်စီ:ခဲ့သည်ကို ပြန်လည်ပြင်ဆင်ပြုပြင်ခဲ့သည်။
ကုန်းရပ်ရွာ၊ ချောင်းဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောင်းဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ