cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး (၂၀၁၁)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
စက်စက်ယိုရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
စက်စက်ယိုရွာ (Setsetyo)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ စက်စက်ယိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၅၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စက်စက်ယိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၆ ဦး၊ မ ၆၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
မစ္ဆရာဇဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၈။ ဝရုဏဝဂ် -၇၅ - မစ္ဆရာဇဇာတ်။ ။ ဆွေမျိုးငါးအပေါင်း ရေခန်း၍ ပျက်စီးနေသည်ကို တွေ့မြင်သဖြင့် သစ္စာပြုကာ မိုးရွာစေသော ငါးမင်း အကြောင်း။
ကရုဏာရှေးရှု ကယ်တင်မှု
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောသလတိုင်းဝယ် မိုးမရွာသဖြင့် စပါးပင်တို့သည် ညှိုးနွမ်းကုန်၏။ ဆည်၊ ကန်၊ အင်း၊ အိုင်တို့၌လည်း ရေခန်းခြောက်ကုန်၏။ ကျောင်းတော်တံခါးမုခ်အနီးရှိ ဇေတဝန် ရေကန်၌လည်း ရေပြတ်လျက် ညွန်ပျောင်းအတိသာ ရှိလေ၏။ ငါး၊ လိပ်တို့ကို ကျီး၊ စွန်ရဲ စသည်တို့ကို စားသောက်ကြသဖြင့် ပျက်စီးသေပျောက်ကြကုန်၏။
အလိုဖြည့်ငြား မိုးသိကြား
သိကြားမင်း သိသဖြင့် မိုးနတ်သားကိုခေါ်၍ “အမောင် မိုးနတ်သား ... မြတ်စွာဘုရား ရေသပ္ပာယ်တော်မူမည်ဟု ဇေတဝန်ရေကန် စောင်းတန်း၌ ရပ်တော်မူသည်၊ ကောသလတိုင်း အလုံးစုံ စပ်မိအောင် မိုးရွာစေလော့” ဟု စေခိုင်းလေ၏။
မိုးနတ်သားလည်း မိုးတိမ်ပုဆိုး နှစ်ထည်ကို ဝတ်ဆင်ကာ မိုးသီချင်းကို သီဆိုလျက် အရှေ့လောကဓာတ်သို့ ပြေးလတ်သော် တိမ်တောင် တိမ်ခဲ့တို့သည် အလိပ်၊ အလိပ် တက်ပြီးလျှင် လျှပ်စစ်ပြက်လျက် ထစ်ချုန်းမြည်ဟည်းကာ သည်းထန်စွာ ရွာသွန်းလေ၏။ ထိုမိုးသည် ကောသလတိုင်း အားလုံးနှံ့ကာ ဇေတဝန် ရေကန်လည်း စောင်းတန်းဦး ဆိုက်ရောက်အောင် ရေပြည့်လေ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် ရေသပ္ပာယ်တော်မူပြီးလျှင် ဂန္ဓကုဋိသို့ ဝင်တော်မူ၏။ ညချမ်းသောအခါ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် သတ္တဝါတို့ကို ငဲ့ညှာတော်မူသဖြင့် မိုးရွာစေကြောင်းကို စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြစဉ် မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူကာ “ရဟန်းတို့ ... ယခုအခါမှသာ မိုးရွာစေသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ ငါးမင်းဖြစ်စဉ်ကလည်း မိုးကို ရွာစေဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
သတ္တဝါများစွာ ပျက်စီးရှာ
လွန်လေပြီးသောအခါ ကောသလတိုင်း သာဝတ္တိပြည် ဤဇေတဝန်ကန် နေရာအရပ်ဝယ် ချုံနွယ်တို့ဖြင့် ခြံရံအပ်သော ရေအိုင်တစ်ခု ရှိလေ၏။ ဘုရားအလောင်းသည် ငါး အမျိုး၌ ဖြစ်၍ ငါးအပေါင်း ခြံရံလျက် ထိုအိုင်၌နေလေ၏။
ထိုအခါ ကောသလတိုင်း တစ်တိုင်းလုံး၌ မိုးမရွာ၊ ကန်၊ ဆည်၊ ချောင်းငယ်၊ အင်း၊ အိုင်တို့၌ ရေခန်းခြောက်၏။ လူတို့ စိုက်ပျိုးသော စပါးပင်တို့လည်း ညှိုးနွမ်းကုန်၏။ ငါး၊ လိပ် တို့လည်း ရေမရှိသဖြင့် ရွှံ့ညွန်တွင်းသို့ ဝင်၍ နေကြရကုန်၏။
ကျီး၊ လင်းတ၊ စွန်ရဲတို့သည် ထက်လှစွာသော နှုတ်သီးဖြင့်၊ ငါး၊ လိပ်တို့ကို ထိုးဆိတ်ကာ စားသောက်ကြသဖြင့် ငါး၊ လိပ်တို့မှာ ကြီးစွာ ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကြကုန်၏။
ဆွေမျိုးပျက်မှု သစ္စာပြု
ထိုအခါ ငါးမင်းသည် ဆွေမျိုးအပေါင်းတို့ ပျက်စီးကြသည်ကိုမြင်လျှင် ဆွေမျိုးတို့ ပျက်စီးခြင်းဆင်းရဲကို ငါ့ကိုထား၍ ကယ်နိုင်သူ မရှိ၊ ငါသည် သစ္စာပြုကာ သစ္စာတန်ခိုး အာနုဘော်ဖြင့် မိုးကိုရွာစေလျက် ဆင်းရဲမှ လွတ်စေမည်ဟု ကြံစည်ကာ မည်းနက်သော အဆင်းရှိသော ငါးမင်းသည် ရွှံ့ညွန်တွင်းမှထွက်လျက် ပတ္တမြားနီ အဆင်းရှိသော မျက်လုံးကို ဖွင့်၍ ကောင်းကင်သို့ ကြည့်ကာ ပဇ္ဇုန်နတ်သားအား အသံပေးလျက် -
“အို - ပဇ္ဇုန်နတ်မင်း - ငါသည် ဆွေမျိုးတို့ ပျက်စီးခြင်းကို မြင်ရသည့်အတွက် အလွန်ဆင်းရဲလှ၏။ သီလရှိသော ငါငါးမင်း ပင်ပန်း ဆင်းရဲနေသည်ဖြစ်လျက် အဘယ့်ကြောင့် မိုးကို မရွာစေသနည်း၊ ငါသည် ဇာတ်တူသားစားသော အမျိုး၌ ဖြစ်သော်လည်း ငါးတစ်ကောင်မျှ စားဖူးသည် မရှိ၊ တခြား သတ္တဝါတို့ကိုလည်း သတ်ဖြတ်ညှဉ်းဆဲဖူးသည် မရှိ၊ ဤသို့ ငါ၏ မှန်ကန်သော သစ္စာစကားကြောင့် ယခုချက်ချင်း မိုးရွာစေသတည်း၊ ငါနှင့် ငါ့ဆွေမျိုးတို့ ဆင်းရဲမှ လွတ်စေသတည်း” –
ဟု သစ္စာဆိုကာ ကျွန်အစေအပါးကို ခေါ်၍ ခိုင်းစေသည့်အလား ပဇ္ဇုန်နတ်သားကိုခေါ်၍ ကောသလတိုင်းကြီး တစ်တိုင်းလုံး မိုးကြီးရွာစေသဖြင့် သတ္တဝါများကို သေခြင်းဆင်းရဲမှ လွတ်စေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ငါးအပေါင်းတို့သည် - ယခုအခါ ဘုရားပရိသတ်။
ပဇ္ဇုန်နတ်သည် - အာနန္ဒာ။
ငါးမင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ငါးမင်းသစ္စာ၊ မိုးကြီးရွာ၊ ချမ်းသာတိုင်းပြည်လုံး။
မစ္ဆရာဇဇာတ် ပြီး၏။
ကနပသီ မူးဝါသီ
ကနပသီ မူးဝါသီသည် မလေးရှား ဂျူဒိုမောင် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ၁၉၆၄ နွေအိုလံပစ်တွင် ကျားမစ်ဒယ်ဝိတ် ပွဲစဉ်၌ ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၄ တိုကျိုအိုလံပစ်တွင် တဦးတည်းသော မလေးရှားလက်ရွေးစင် ဖြစ်ပြီး၊ ထို့နောက်တွင်လည်း ဂျူဒိုပြိုင်ပွဲများသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်လာသော လက်ရွေးစင် မရှိတော့။ ၂၀၁၀ အထိ မလေးရှားကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့၏ တဦးတည်းသော အိုလံပစ် ဂျူဒိုခ ဖြစ်လေသည်။ ယှဉ်ပြိုင်သည်မှာ ၈၀ ကီလို မစ်ဒယ်ဝိတ် ဖြစ်ပြီး၊ အကြိုပွဲစဉ်မှာပင် တပွဲနိုင် တပွဲရှုံး ထွက်ခဲ့ရသည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:၁၉၃၂ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၁၀ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မလေးရှား ဂျူဒိုမောင်
မူးမြစ်
မူးမြစ်သည် ဧရာဝတီမြစ်၏လက်တက်ငယ်ဖြစ်၍ မိုင် ၁၇ဝ ခန့်ရှည်၏။ ရှေးအခါက မူးမြစ်တစ်လျှောက် မိုးအခါတွင် လှေငယ်များသွားလာနိုင်၍ သစ်ဖောင်များ မျှောရန်အသုံးပြုသော်လည်း၊ ယခု တူးမြောင်းရေလွှဲဆည်များ ပြုလုပ်ပြီးဖြစ်၍ လှေငယ်များ မသွားလာတော့ပေ။ ဖောင်များကိုမူ မျှောပေသေးသည်။ ယခုအခါ မူးမြစ်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးအတွက် ရေပေးသွင်းရန် အသုံးဝင်၍ အရေးပါလေသည်။
မူးမြစ်သည် ကသာခရိုင် ဗန်းမောက်မြို့နယ် အနောက်တောင်ပိုင်းမှ စတင်ပြီးလျှင် မြောက်မှသည် တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသည်။ သို့သော် ကသာခရိုင်အတွင်းရှိ မူးမြစ်တစ်လျှောက်၌ ယခင်အခါကပင် ကူးသန်းသွားလာခြင်းမရှိခဲ့ပေ။ မူးမြစ်သည် ကသာခရိုင်မှ ကျော်လွန်လေသော် ရွှေဘိုခရိုင်တွင်းသို့ ရောက်ကာ အလယ်မှ ဖြတ်သန်းသွားပြီးလျှင် စစ်ကိုင်းခရိုင်တွင်းသို့ စီးဆင်းလေရာစစ်ကိုင်းနယ်နှင့် မြင်းမူနယ်တို့ကို နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသကဲ့သို့ ရှိနေပေသည်။ မြင်းမူမြို့အနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်တွင်းသို့ လင်္ကျာဖက်မှ စီးဝင်ပေါင်းဆုံသည်။
မူးမြစ်သည် ရေစီးကြောင်း တစ်လျှောက်လုံး၌ ရေစီးသန်ပေသည်။ အကွေ့အကောက်လည်း များသည်။ နွေအခါတွင်ရေခန်းခြောက်သောအခါ၊ ချောင်းသာသာ မြစ်ကလေးမျှ ဖြစ်သော်လည်း မိုးရာသီတွင် ရေဒလဟော စီးဆင်းသည်။ မူးမြစ်၏ အောက်ခင်းသည် ကိုင်းပြတ်ငုတ်တို ပေါများပြီး လျှင် သဲသောင်လည်း ရှိသည်။
မြန်မာမင်းများ လက်ထက်က မူးမြစ်မှ ရေကိုဆည်မြောင်းများဖြင့် သွယ်ယူကာ လယ်ယာစိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ သို့သော်မပြင်နိုင်လောက်အောင် ပျက်စီးသွားပြီဖြစ်၍ ဆက်လက်အသုံးမပြုကြတော့ပေ။ မူးဟောင်းဟု ယခုတွင်သည်။ ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ် အစိုးရသည် ရွှေဘိုတူးမြောင်းကို ဖောက်လုပ်သည်။ ၁၉၁၁ ခုနှစ်တွင် ရေဦးတူးမြောင်းကိုဖောက်လုပ်သည်။ ဤတူးမြောင်း ၂ ခုအတွက် ကဘိုရေလွှဲဆည်မှ တစ်ဆင့် မူးမြစ်ရေများကို လွှဲပြောင်းပေးသောကြောင့် မြစ်၏ကမ်း ၂ ဖက်လုံးရှိ လယ်မြေအများကို ရေသွင်းပေးနိုင်ခဲ့ပေသည်။
တူးမြောင်းရေသောက် ဧရိယာဧကပေါင်းမှာ ၃၁၃,ဝဝဝ ခန့် ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် မူးမြစ်သည် ရွှေဘိုတူးမြောင်း၊ ရေဦးတူးမြောင်းတို့ကို ရေပေးသွင်းရာ၌အရင်းခံဖြစ်ခြင်းကြောင့်သာလျှင် ယခုအခါ အရေးပါတော့သည်။ ရှေးအခါက ကဲ့သို့ ကုန်သွယ်ရာ၌ အရာမရောက်တော့ပေ။
မူးမြစ်အောက်ဘက်ပိုင်း ကမ်းပါး တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်း မိုးအခါ၌ မြစ်ရေလွှမ်းတင်နေတတ်သည့် 'မူးတိမ်' များရှိသည်။ ယင်းတို့ကို အမှီပြု၍ မုယင်စပါးစိုက်ပျိုးလေသည်။ ရွှေဘိုခရိုင်အတွင်း မူးမြစ်၏ လင်္ကျာဖက်ကမ်းပေါ်တွင် ရေဦးမြို့တည်ရှိသည်။
ကောက်ဆွကွင်းရွာ၊ တာဂွတဲကြီးကုန်း
ကောက်ဆွကွင်းရွာ၊ တာဂွတဲကြီးကုန်း
ကွန်ပျူတာပညာ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး ဥပ‌ဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပ‌ဒေ
ကွန်ပျူတာပညာ ဖွံ့ဖြိုး‌ရေး ဥပ‌ဒေကို ပြင်ဆင်သည့် ဥပ‌ဒေ
၁၃၅၉ ခုနှစ်၊ တပို့တွဲလပြည့်‌ကျော် ၁၂ ရက်
(၁၉၉၈ ခုနှစ်၊ ‌ဖေ‌ဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်)
နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသည် ‌အောက်ပါဥပ‌ဒေ ကို ပြဋ္ဌာန်းလိုက်သည်။
ဂမုန်းဆိတ်ဖြူ
ဝက်ကျွတ်ရွက်ကဲ့သို့ အရွက်အညွန်တိုင်း ဆူးရှိ၏။ ဆိတ်သော် နို့ရည်ကဲ့သို့ အစေးထွက်၏။
ဆိန့်ရိုင်ဂါးရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
ဆိန့်ရိုင်ဂါးရွာ(Seintyainggar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ ဆရာကထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၄၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းကြီးရွာ၊ ပြလင်း
ချောင်းကြီးရွာ၊ ပြလင်း
ဟဲရင်းငါး
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဟဲရင်းငါးသည်အရေးကြီးဆုံး ဟင်းလျာဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြ၏။ ထိုငါးမျိုးကို အမေရိကတိုက်ရှိ လူများထက် ဥရောပတိုက်ရှိလူများကပို၍ စားသောက်ကြသည်။ ဟဲရင်းငါးသည် သန်းပေါင်းများစွာ အုပ်စုဖွဲ့၍ နေထိုင်ကြသည်။ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ မြောက်ဘက်ပိုင်းနှင့် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ မြောက်ဘက်ပိုင်း၌ သမပိုင်းနှင့် ပို၍အေးသောဒေသများတွင်ဟဲရင်းငါးများကို တွေ့ရလေသည်။ ဗြိတိသျှကျွန်းစု၏ အရှေ့ဘက်ရှိမြောက်ပင်လယ်မှလည်း ဟဲရင်းငါးအမြောက်အမြား ကိုရရှိလေသည်။
ဟဲရင်းငါး၏ပျမ်းမျှအလျားမှာ (၁၂")ဖြစ်သည်။ အကြေးခွံ ပါးပြီးလျှင် ကိုယ်အနေအထား အချိုးကျသည်။ ကိုယ်၏အပေါ်ပိုင်းအရောင်မှာ စိမ်းပြာရောင်မှအမည်းရောင်အထိဖြစ်ပြီးလျှင် ဘေးဘက်အရောင်မှာ ငွေရောင်ဖြင့်တောက်ပလျက်ရှိသည်။ အောက်ပိုင်းသည်ဆွတ် ဆွတ်ဖြူ၏။ မေးရိုးနှစ်ဖက်တွင် အလွန်သေးငယ်သော သွားကလေးများရှိသည်။ ဟဲရင်းငါးသည်ရေ သတ္တဝါငယ်ကလေးများကို စားသောက်လေသည်။ ခြောက်စတုရန်းမိုင်မှ နှစ်ဆယ်အထိ ကျယ်ဝန်းသောဧရိယာအတွင်း၌ သန်းပေါင်းများစွာသော ဟဲရင်းငါးတို့ ရေမျက်နှာပြင်အနီးတွင်ကူးလူးသွားလာကာနေထိုင်ကြလေသည်။
ဟဲရင်းငါးသည်တစ်ချိန်တွင်ရေနက်ရာ၌နေကြ၍ ရေတိမ်ရာကမ်းခြေဆီသို့ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ကြပြီးလျှင် ထိုနေရာများတွင် ဥများအုကြလေသည်။ ဟဲရင်းငါးများသည် အုလိုသောအခါယင်းတို့ သတ်မှတ်ထားသောနေရာများသို့သာ သွား၍အုလေ့ရှိကြသည်။ ယင်းတို့သည် နွေကူးရာသီနှင့် ဆောင်းကူးရာသီများတွင် အုလေ့ရှိကြသည်။ သို့သော် ဟဲရင်းငါးသည် အသက်ငါးနှစ်မပြည့်မချင်းဥ များကိုမအုနိုင်ကြချေ။ ဟဲရင်းငါးမသည်အရွယ်ကိုလိုက်၍အုပေါင်း ၂ဝဝဝဝမှ ၆ဝဝဝဝအထိအုတတ်လေသည်။ ထိုဥများသည်ရေ၏အောက်ခြေရှိ ပင်လယ်ကျောက်ပွင့်မျိုးနှင့် ကျောက်များပေါ်တွင်တင်၍ ရှိကြလေသည်။ ရက်သတ္တပတ် အနည်းငယ်ကြာသောအခါ ထိုဥများမှ ငါးကလေးများ ပေါက်လာကြလေသည်။
သို့သော်ဟဲရင်းငါး၌ ရန်သူမြောက်မြားစွာရှိသည်။ ထိုကြောင့်အုမြောက်မြားစွာကို အုချသော်လည်းအရွယ်ရောက်သော ဟဲရင်းငါးအဖြစ်သို့ အနည်းငယ်မျှသာ ရောက်နိုင်ကြလေသည်။ ကနန်းနှင့် ငါးများက ဥနှင်ငါးငယ်မြောက်မြားစွာကို စားပစ်ကြသည်။ အရွယ်ရောက်ပြီး ဟဲရင်းငါးများကိုမူ ဝေလငါး၊ လင်းပိုင်၊ ပယ်လယ်ဖျံစသော ရေသတ္တဝါ ကြီးများကသာ စားကြသည်မဟုတ်၊ လင်းယုန်၊ စင်ယော်စသောပင်လယ်ငှက်များကလည်းစားပစ်ကြလေသည်။ တံငါသည်များသည်ပင်လယ်ငှက်များပျံဝဲလျက်ရှိသည့် နေရာတွင် ဟဲရင်းငါးအုပ်ကြီးများကို တွေ့မြင်နိုင်ကြလေသည်။ ထို့ပြင်ဟဲရင်းငါးများ ကူးသန်းသွားလာနေကြခြင်းဖြင့် ပင်လယ်တွင် အရောင်ထွက်လျက်ရှိခြင်းကြောင့်လည်း ဟဲရင်းငါးအုပ်ကြီးများရှိကြောင်းကို သိနိုင်ကြလေသည်။ စစ်အတွင်း၌သင်္ဘောများတွင် ရေငုပ်သင်္ဘောများကို ရှာဖွေနိုင်သောကိရိယာများကဲ့သို့သောကိရိယာများကို တံငါလှေများတွင် တပ်ဆင်ထားခြင်းဖြင့်လည်း ဟဲရင်းငါးအုပ်ကြီးများရှိမရှိကိုသိနိုင်ကြသေးသည်။
ဟဲရင်းငါးဖမ်းခြင်းသည် ဘေးအန္တရာယ်မကင်းချေ။ အထူးသဖြင့် လေအလွန်ထန်သော မြောက်ပင်လယ်တွင် ပို၍ဆိုးရွားလေသည်။ သို့သော်ထိုပင်လယ်၏ ပတ်ဝန်းကျင်တွင်ရှိကြသော အင်္ဂလန်၊ပြင်သစ်၊ ဆွီဒင်နှင့်နော်ဝေနိုင်ငံများမှ ဇွဲရှိကြသော တံငါသည်များသည် ယင်းတို့၏အသက် များကိုပမာမထားဘဲ နှစ်စဉ်ပင်ဟဲရင်းငါးများကိုဖမ်းယူကြလေသည်။ ဟဲရင်းငါးများကို များသောအားဖြင့်ပိုက်ကြီးများဖြင့် ဖမ်းယူလေ့ရှိကြသည်။ တံငါသည်များသည်ဟဲရင်းအမြောက်အမြားမြင်ရသော နေရာသို့သွားကြပြီးလျှင် ကြီးမားသည့်ပိုက်ကြီးများကိုချကြလေသည်။ ထိုနောက်တံငါသည်များသည် လှေငယ်များဖြင့် ပိုက်၏အစွန်းများတစ်လျှောက်တွင် လှော်ခတ်သွားကြကာ ငါးများကိုပိုက်၏ အလယ်ဗဟိုဘက်ဆီသို့သွားကြစေရန် ချောက်ပေးကြသည်။ ဟဲရင်းငါးများပိုက်၏ အလယ်ဗဟိုဘက်တွင်စုမိနိုင်သမျှစုမိပြီဟုယုံကြည်သောအခါတွင် လှေနှစ်စင်းသည် အချင်းချင်းကပ်မိအောင် လှော်ခတ်ကြပြီးလျှင် ပိုက်ကြီးကိုဆယ်ယူလိုက်သောအခါ ထောင်ပေါင်းများစွာသော ငါးများပိုက်အတွင်း၌ ပါလာသဖြင့် လှေများအတွင်းသို့ လောင်းထည့်နိုင်ကြလေသည်။ ဟဲရင်းငါးလုပ်ငန်းတွင် နော်ဝေနိုင်ငံက အခြားနိုင်ငံများထက်သာလွန် လေသည်။ ဟဲရင်းငါးအချို့ကို အခြားငါးကြီးများဖမ်းရန် ငါးစာအဖြစ်အသုံးပြုကြ၍ အချို့ကိုမူမြေဩဇာ အတွက်အသုံးပြုကြသည်။ ဟဲရင်းငါးမှ ထုတ်ယူသည့် ဆီကိုစက်များနှင့် အခြားကိစ္စများတွင်အသုံး ပြုကြလေသည်။ အချို့ဟဲရင်းငါးများကို ကျပ်တင်ပြီးလျှင် နိုင်ငံခြားသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြသည်။ ဟဲရင်းငါးအငယ်စားများကိုစည်သွတ်ပြီးလျှင် ဆာဒင်းငါးအဖြစ် နှင့်ရောင်းချကြသည်။ ဟဲရင်းငါးသည် ကလူပီးအီဒီးမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်။ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်တွေ့ရသောဟဲရင်းငါးကိုပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် ကလူပီးဟေရင်ဂပ် ဟုခေါ်၍ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင် တွေ့ရသော ဟဲရင်းငါးကိုကလူပီး ပလက်ဆီအီးဟုခေါ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငါး
ထဟော (၁)ရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ထဟော (၁)ရွာ (Htahaw(1))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ထဟော (၁)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၇၀၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘာစီလိုနာ (သံတူကြောင်းကွဲ)
ဘာစီလိုနာ ဆိုသည်မှာ အောက်ပါတို့အနက် တစ်ခုခု ဖြစ်နိုင်သည်။
ဂမုန်းညှင်းပြောက်ငယ်
ဆိတ်ဖူးရွက်ကဲ့သို့ မြေတွင်ပျပ်ပျပ်ဝပ်၍ အရွက်၌ ညှင်းပြောက် ရှိသည်။
ဦးစီ
ဘဝ
ဦးစီသည် ဘကြီးတော်လက်ထက်တွင် ရွှေတိုက်အတွင်းဝန်ရာထူးဖြင့် ထမ်းရွက်ရသည့် ရွှေတိုက်အတွင်းဝန် ဦးသာ၏ သားဖြစ်သည်။
ဦးစီသည် ဘကြီးတော်ဘုရား သာယာဝတီမင်းနှင့် ပုဂံမင်းတို့လက်ထက်တွင် ဗြဲတိုက်သံတော်ဆင့်ရာထူးဖြင့် ထမ်းရွက်ခဲ့ရသည်။ မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တွင် သံတော်ဆင့်အရာ၊ လယ်ဝန်အရာတို့ဖြင့် ထမ်းရွက်ခဲ့ရ၍ စဉ့်ကူးမြို့နှင့် ဆောမြို့များကို စားခဲ့ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဆောမြို့စားဟု တွင်ခဲ့သည်။
စာပေများ ပြုစုခြင်း
ဦးစီသည် အောက်ပါစာပေများကို ပြုစုခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ
ထွီမရှိပ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ထွီမရှိပ်ရွာ(Htuimasheik)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ကင်းလှိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကင်းလှိကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၃ ဦး၊ မ ၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွဲဆွဲရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကျွဲဆွဲရွာ (Kyweswea)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကျွဲဆွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲဆွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၈ ဦး၊ မ ၉၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်းခန်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
တောင်းခန်းရွာ (Tawnghkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၂၄ ဦး၊ မ ၇၆၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုးတွင်းစမ်းရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
မိုးတွင်းစမ်းရွာ (Moetwinsan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ မြင်းကပိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၇၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းကပိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၃၂ ဦး၊ မ ၁၆၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တပိုင်းသတ္တု
ဒြပ်စင်များတွင် Metals ဂုဏ်သတ္တိ သာမက Non-Metals ဂုဏ်သတ္တိများပါ ရှိကြသောကြောင့် တစ်ပိုင်းသတ္တုများဟုခေါ်သည်။ တစ်ပိုင်းသတ္တုများကို Metals နှင့် Non-Metals ခွဲထားသော မျဉ်းကြောင်းအမည်း (dark-line) တစ်လျှောက် (ဘေးတဘက်တချက်) တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ (အလူမီနီယမ် မပါ။) ၎င်းမျဉ်းသည် အလူမီနီယမ် (Aluminium) နှင့် ဘိုရွန် (Boron) ကြားမှ စပြီး Po နှင့် At ကြားထိ ဆွဲထားသော မျဉ်းဖြစ်သည်။ ဆီလီကွန် (Silicon) နှင့် ဂျာမေနီယမ် (Germanium) ကဲ့သို့သော Metalloids များသည် တစ်ပိုင်း လျှပ်ကူးပစ္စည်းများ (Semi-conductors) ဖြစ်ကြသည်။ တစ်ပိုင်း လျှပ်ကူး ပစ္စည်းဆိုသည်မှာ သီးခြား အခြေအနေတစ်ရပ် အောက်တွင် လျှပ်စစ်အားကို သယ်ဆောင်ပေးပို့နိုင်သော ပစ္စည်းဖြစ်သည်။ တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးနှင့်မတူညီမှုမှာ တစ်ပိုင်းသတ္တုများသည် အပူချိန်သုည အခြေအနေတွင် လျှပ်စစ်စီးကူးနိုင်သည်။ ဒြပ်စင်များနှင့်ကွာြခားချက်မှာ တစ်ပိုင်းသတ္တုတို့သည် အပူချိန်မြင့်လေလေ လျှပ်စစ်စီးကူးမှုကောင်းလေလေဖြစ်သည်။ ၎င်း ဂုဏ်သတ္တိကြောင့် ဆီလီကွန်နှင့် ဂျာမေနီယမ်များကို ကွန်ပျူတာနှင့် ဂဏန်းတွက်စက်များ တွင် တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူး ပစ္စည်းများအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ သိပ္ပံပညာရှင်များကြားတွင် တစ်ပိုင်းသတ္တုအတွက် သတ်မှတ်ထားသောတိကျသော အဓိပ္ပာယ်မရှိသေးပါ။ ပုံမှန် တစ်ပိုင်းသတ္တုတစ်ခုသည်သတ္တုအသွင်အပြင်(တောက်ပြောင်မှု)ရှိသည်။ သို့သော် ၎င်း တို့သည် အလွန်ကြွပ်ဆပ်သည်။ လျှပ်စစ်အနည်းငယ်သာစီးသည်။ ၎င်းတို့ သည်အများအားဖြင့် nonmetal များကဲ့သို့ပြုမူသည်။ သူတို့ဟာသတ္တုများနှင့်အတူ အလွိုင်း သတ္တုစပ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းနိုင်သည်။ သူတို့ရဲ့အခြားရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့်ဓာတုဂုဏ်သတ္တိများအများစုမှာအလယ်အလတ်ဖြစ်ကြ၏။ တစ်ပိုင်းသတ္တုများတွင် များသောအားဖြင့်မည်သည့်ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာအသုံးပြုမှုမျှမရှိကြပါ။၎င်းတို့နှင့် ၎င်းတို့၏ဒြပ်ပေါင်းများကိုသတ္တုစပ်, ဇီဝဗေဒအေးဂျင့် ဓာတ်ကူပစ္စည်း မီးကူးနှောင့်နှေးစေသောပစ္စည်း ဖန်ခွက် optical သိုလှောင်မှု တစ်ပိုင်းလျှပ်ကူးပစ္စည်းနှင့်လျှပ်စစ်ပစ္စည်းများ optoelectronics pyrotechnics စသည်တို့ အတွက်အသုံးပြုကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တပိုင်းသတ္တုများ ကဏ္ဍ:သတ္တုများ
အညာစုရွာ၊ မလှပန်း
အညာစုရွာ၊ မလှပန်း
ဂေါင်းဖြတ်တောရွာ၊ တာဂွတဲကြီးကုန်း
ဂေါင်းဖြတ်တောရွာ၊ တာဂွတဲကြီးကုန်း
သစ်ကပ်ငှက်ဝါ
သစ်ကပ်ငှက်ဝါ (Golden-breasted "Fulvetta") သည် ငှက်မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဓနိတော
ဓနိတော
ကိုးကား
ဓနိတော
လုံးမထိရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
လုံးမထိရွာ(Lonemahti)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဘဲစောလော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၂၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆုန်ကုန်း (ဇွန်းကုန်း)ရွာ၊ ပြလင်း
ဆုန်ကုန်း (ဇွန်းကုန်း)ရွာ၊ ပြလင်း
ဂမုန်းတိမ်ပြာ
ဥကိုခွဲကြည့်လျှင် ပြာသောအရောင်ရှိ၏။
အသင်္ကိယဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၈။ ဝရုဏဝဂ် -၇၆ - အသင်္ကိယဇာတ်။ ။ ဗြဟ္မဝိဟာရတရား နေ့ညမပြတ် အားထုတ်နေသဖြင့် ကုန်သည်များ ခိုးသားဘေးမှ ကင်းရသော ရသေ့အကြောင်း။
ကိုယ်ကျင့်ပြည့်စုံ များလုံခြုံ
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိမြို့နေ သောတာပန် သီတင်းသည်တစ်ယောက် ရှိလေ၏။ ထိုသီတင်းသည်သည် တစ်စုံတစ်ရာ ပြုဖွယ်ကိစ္စဖြင့် လှည်းကုန်သည်တို့နှင့် ခရီးသွားသည်ရှိသော် လှည်းကုန်သည်တို့သည် တောတစ်ခုဝယ် လှည်းတို့ကိုချွတ်ကာ လှည်းစခန်းချကြကုန်၏။ သီတင်းသည်လည်း ညည့်အခါ သစ်ပင်ရင်း တစ်ခုဝယ် ညဉ့်သုံးယံပတ်လုံး စင်္ကြံသွားကာနေ၏။
လှည်းကုန်သည်တို့ကို လုယက်မည်လာသော သူခိုးငါးရာတို့သည် သီတင်းသည် အိပ်လိမ့်နိုး စောင့်နေရာ တစ်ညဉ့်လုံး မအိပ်သဖြင့် မလုယက်နိုင်ဘဲ ပြန်ကြရကုန်၏။
ကိုယ်ကျိုးစောင့်က သူလည်းရ
ထိုသီတင်းသည် ပြုဖွယ်ကိစ္စပြီး၍ သာဝတ္ထိပြည်သို့ ပြန်ရောက်လျှင် မြတ်စွာဘုရားထံရောက်၍ “အရှင်ဘုရား ... မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်သောသူမှာ သူတစ်ပါးကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည် မည်ပါသလော၊ သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်သော သူသည်လည်း မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်သည် မည်ပါသလော” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။
မြတ်စွာဘုရားလည်း သီတင်းသည် ... နှစ်ပါးစုံ စောင့်ရှောက်သည် မည်ကြောင်းကို မိန့်တော်မူလျှင် “အရှင်ဘုရား ... မှန်ပါ၏၊ တပည့်တော် လှည်းကုန်သည်များနှင့် လိုက်သွားရာ ညဉ့်အခါ သစ်ပင်ရင်း၌ စင်္ကြံသွားကာ မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်ရာ သူခိုးငါးရာတို့ မလုယက်နိုင်ဘဲ ပြန်ကြရသဖြင့် သူတစ်ပါးကိုလည်း စောင့်ရှောက်သည်မည်ကြောင်း” ကို လျှောက်ထားလေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် “သီတင်းသည် ... ရှေးပညာရှိတို့သည် မိမိကိုယ်ကို စောင့်ရှောက်ကာ သူတစ်ပါးကို စောင့်ရှောက်ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ကုန်သည်နားကြ လှည်းဝိုင်းချ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်ရောက်သောအခါ ရသေ့ရဟန်း ပြုပြီးလျှင် ဟိမဝန္တာ၌ နေလေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ချဉ်၊ ဆား မှီဝဲရန် အလို့ငှာ ထိုထို ဇနပုဒ်သို့ ဒေသစာရီ လှည့်လည်သည်ရှိသော် လှည်းကုန်သည်များနှင့် ကြုံကြိုက်၍ အတူတကွသွားရာ လှည်းကုန်သည်တို့သည် တောအုပ်တစ်ခု၌ လှည်းတို့ကိုဖြုတ်ကာ လှည်းစခန်းချကြလေ၏။
ရသေ့လည်း လှည်းတို့အနီးဝယ် ဈာန်ချမ်းသာဖြင့် နေပြီးလျှင် သစ်ပင်ရင်းတစ်ခုဝယ် စင်္ကြံသွားကာ ဆောက်တည်လျက် နေလေ၏။ ထိုအခါ သူခိုးငါးရာတို့သည် လှည်းကုန်သည်တို့ ညစာထမင်းစားစဉ် လုယက်မည်ဟု လာ၍ လှည်းတို့ကို ဝန်းရံကြကုန်၏။
သူခိုးတို့ပြေး သတိပေး
ရသေ့လည်း တစ်ညဉ့်ပတ်လုံး စင်္ကြံသွားလေ၏။ ထိုအခါ သူခိုးတို့သည် လုယက်ခွင့် မရတော့ဘဲ ဆောင်ယူခဲ့သော လက်နက်တို့ကို စွန့်ပစ်ကာ “အို လှည်းကုန်သည်တို့ ... သစ်ပင်ရင်းတွင် စင်္ကြံသွားနေသော ရသေ့မြတ်မရှိပါမူ သင်တို့ ပစ္စည်းတွေကို လုယက်ယူကာ သင်တို့ ပျက်စီးကြရာသည်၊ သို့အတွက် နက်ဖြန် ရသေ့မြတ်ကို ပူဇော်သက္ကာရ များများပြုကြကုန်” ဟု ဟစ်အော်ကာ သွားကြကုန်၏။
ဘေးရန်ကင်းရ တရားပြ
လှည်းကုန်သည်တို့သည် နံနက်လင်းသောအခါ သူခိုးတို့ စွန့်ပစ်ခဲ့သော လက်နက်တို့ကို မြင်သဖြင့် ကြောက်ရွံ့ကာ ရသေ့ထံလာကြ၍ ရှိခိုးပြီးလျှင် “အရှင်ဘုရား ...သူခိုးတို့ကို မြင်ပါသလော” ဟု လျှောက်ကြ၏။ “ဒါယကာတို့ .... မြင်ပါသည်” ဟု ပြောသောအခါ၊ “အရှင်ဘုရား ... ဤမျှ များပြားသော သူခိုးတို့ကို မြင်ပါလျက် မကြောက်ရွံ့ပါသလော” ဟု လျှောက်ကြရာ “ဒါယကာတို့ ... သူခိုးတို့ကိုမြင်၍ ဥစ္စာရှိသူတို့သာ ကြောက်ရွံ့ခြင်း ဖြစ်ကြသည်၊ ငါ့မှာ ဥစ္စာမရှိသဖြင့် အဘယ်မှာ ကြောက်ရွံ့ခြင်းဖြစ်မည်နည်း၊
“အို ဒါယကာတို့ ... ငါ့မှာ ရွာ၌ လည်းကောင်း၊ တော၌ လည်းကောင်း ကြောက်ရွံ့ ထိတ်လန့်ခြင်းမရှိ၊ မေတ္တာ ကရုဏာ ဗြဟ္မဝိဟာရတရားကို ပွားများကာ ဗြဟ္မာပြည်သို့ ဖြောင့်ဖြောင့်သွားနေသူ ဖြစ်သည်” - ဟု ဒါယကာတို့အား တရားဟောလေ၏။ ဒါယကာ တို့လည်း နှစ်သက်ဝမ်းမြောက်ကြ၍ အရိုအသေပြုကာ ပူဇော်ကြကုန်၏။ ရသေ့လည်း သေသည့်အခြားမဲ့၌ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားရ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ လှည်းကုန်သည်များသည် - ယခုအခါ ငါဘုရားပရိသတ်။
ရသေ့သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ဥစ္စာမဲ့ပြန်၊ သူခိုးရန်၊ ဧကန်မကြောက်ပေ။
(၂) မေတ္တာ, ကရုဏာ၊ ပွားများပါ၊ ကြောက်ရာမရှိပေ။
အသင်္ကိယဇာတ် ပြီး၏။
ကျောက်ကတ္တရာ
ကျောက်ကတ္တရာဆိုသည်မှာ ကျောက် ရော၍နေသော ကတ္တရာမျိုး ဖြစ်သည်။ ကျောက်ကတ္တရာတွင် သဲကျောက်နှင့် ထုံးကျောက်တို့သည် သဘာဝအလျောက် ကတ္တရာနှင့် မြဲမြံစွာ ရောနေကြ၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ကျောက်ကတ္တရာကို ဗစ်တျူမီနပ် ကျောက် (ဗစ်တျူမင်ပါသောကျောက်)ဟူ၍လည်း ခေါ်လေ့ ရှိ၏။ ကျောက်ကတ္တရာသည် ရိုးရိုးကတ္တရာကဲ့သို့ပင် လမ်းခင်းရန်အတွက် အသုံးဝင်၏။ ကျောက်ကတ္တရာကို ကမ္ဘာအနှံ့အပြား၌ ရရှိ၏။ အများဆုံးရနိုင်သော ဒေသများမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ စစ္စလီကျွန်း၊ အယ်လဆက်နယ်၊ အီတလီနိုင်ငံ၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ၊ ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား
<References />
နယူးကာဆယ်၊ နယူးဆောက်ဝေး
ဖန်တီးနေသည် (Newcastle) သည် နယူးဆောက်ဝေးပြည်နယ်, ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ရှိမြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။.
ဟဲရဒ်ဘုရင်
ဟဲရဒ်ဘုရင်
ဟဲရဒ်(ဟေရုဒ်)ဟူသောအမည်သည် ခရစ်တော်မပေါ်ထွန်းမီနှစ်၄ဝခန့်မှစ၍ ပယ်လက်စတိုင်ပြည်တွင် အုပ်စိုးခဲ့သောမင်းဆက်၏အမည်ဖြစ်သည်။ ဟဲရဒ်မင်းဆက်တွင် ဘီစီ ၃၇ ခုနှစ်မှ ဘီစီ ၄ ခုနှစ်အထိ ဂျူဒါပြည်ကိုအုပ်စိုးခဲ့သော ဟဲရဒ်•သ•ဂရိတ်သည်အထင်ရှား ဆုံးဖြစ်သည်။ ဟဲရဒ်•သ•ဂရိတ်(ဘီစီရ၃ခန့်•ဘီစီ၄)။ ။ ဟဲရဒ်•သ•ဂရိတ်သည် ဂျူဒါပြည်ဘုရင်ခံအန္တီပေတာ၏ ဒုတိယသားဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၄ဝပြည့်နှစ်တွင် ရောမဆီနိတ်ကဟဲရဒ်ကို ဂျူဒါပြည်ဘုရင်အဖြစ်ခန့်အပ်သည်။ သို့ရာတွင်ဘီစီ၃ရခုနှစ်သို့ရောက်မှ ဂျရူးဆလမ်းမြို့တော်ကို ရန်သူများလက်မှ သိမ်းပိုက်နိုင်သည်။ ဟဲရဒ်ဘုရင်သည် ရောမတို့နှင့်ပူးပေါင်း၍ နိုင်ငံကိုချဲ့ထွင်တည်ထောင်ရာ၌ အတိုက်အခံပြုသူများကိုပြင်းထန်စွာနှိပ်ကွပ်သည်။ ဂျရူးဆလမ်းမြို့ရှိ ဘုရားဝတ်ကျောင်းကို အသစ်ပြန်ဆောက်၍မြို့သစ်များ၊ကပွဲရုံ၊ကစားရုံ၊ခံတပ်များကို လည်း နေရာအနှံ့ ဆောက်လုပ်သည်။ ခရစ်ယန်တို့၏ ဓမ္မသစ်ကျမ်းအလိုအရဟဲရဒ်ဘုရင်သည်ခရစ်တော်ယေရှု ဖွားမြင်ချိန်တွင် ယဟူဒီတို့ကိုအုပ်စိုးမည့်ရှင်ဘုရင်တစ်ပါး ပေါ်ထွန်းကြောင်းကြားရသဖြင့် ကလေးများကို သတ်ပစ်သည်ဟုဆိုသည်။ (ခရစ်တော်ယေရှု။)
ဟဲရဒ်အန္တီပတ်။ ။ဟဲရဒ်အန္တီပတ်သည် ဟဲရဒ်•သ•ဂရိတ်၏သားတော်ဖြစ်၍ ဂယ် လီလီနယ်ကို ဘီစီ ၄ ခုနှစ်မှ အေဒီ ၃၉ ခုနှစ်အထိ အုပ်စိုးသောမင်းဖြစ်သည်။ ဓမ္မသစ်ကျမ်းတွင် ဖော်ပြသောဟဲရဒ်မင်းသည် များသောအားဖြင့် ဟဲရဒ်အန္တီပတ်ပင်ဖြစ်သည်။ ရောမဘုရင်ခံ ပွမ်းရှပ် ပိုင်းလတ်မင်းက ခရစ်တော်ယေရှုကို စီရင်ရန် လွှဲအပ်ခြင်းခံရသူလည်းဖြစ်သည်။ ဟဲရဒ်အန္တီပတ်သည် ညီအစ်ကိုဝမ်းကွဲတော်စပ်သူ ဟဲရဒ်ဖီးလစ်၏ဇနီး ဟီရောဒီးယပ်ကိုသိမ်း ပိုက်လိုသဖြင့် ပထမဇနီးကိုကွာရှင်းပစ်သည်။သူတော်စင်ဂျွန်•သ•ဗက်ပတစ် ဆိုသူက ဟဲရဒ်၏ အပြုအမူကိုပြစ်တင်ရှုတ်ချခဲ့ရာ ဟီရောဒီးယပ်သည်ပရိယာယ်ဆင်၍ သမီးဆလိုမီအား မင်းကြီးထံ၌ဂျွန်၏ဦးခေါင်းကိုတောင်းခံစေသည်။ မင်းကြီး ကလည်းဆလိုမီတောင်းဆိုသည့်အတိုင်းဂျွန်၏ဦးခေါင်းကိုဖြတ်၍ ပေးစေသည်။ နောင်အခါတွင် ဤအကြောင်းအရာကို ကဇာတ်ကပြခြင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း၊ပန်းချီကားရေးဆွဲခြင်း အားဖြင့်လည်းကောင်း သရုပ်ဖော်ခဲ့သည်။
ဟဲရဒ်အဂရစ်ပါ(ပထမ)။။ပထမဟဲရဒ်•သ•ဂရိတ်၏ မြေးတော်ဖြစ်သည်။ အေဒီ ၄၁ ခုနှစ်တွင်ရောမဧကရာဇ် ကလောဒီးယပ်ကဂျူဒါပြည်အပါအဝင်ပယ်လက်စတိုင်တစ်ခုလုံး ကိုဘုရင်အဖြစ်အုပ်စိုးစေသည်။ အေဒီ ၄၄ နှစ်တွင်ကွယ်လွန် လေသည်။
ဟဲရဒ်အဂရစ်ပါ(ဒုတိယ)။ ။ပထမဟဲရဒ်အဂရစ်ပါ၏ သားတော်ဒုတိယ ဟဲရဒ်အဂရစ်ပါသည် ဟဲရဒ်မင်းဆက်တွင် နောက်ဆုံးမင်းဖြစ်သည်။ ယဟူဒီတို့က ရောမအာဏာပိုင်တို့ကို ပုန်ကန်ကြသောအခါ ဟဲရဒ်သည် ရောမတို့ဘက်မှ ကူညီတိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းခဲ့သူဖြစ်သည်။ အေဒီ ၁ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင်ကွယ်လွန်လေသည်။
ဘလက်ဘောက်စ်
သိပ္ပံ၊ ကွန်ပျူတာ သို့မဟုတ် အင်ဂျင်နီယာပညာရပ်နယ်ပယ်၌ အီလက်ထရွန်းနစ် နည်းပညာဖြင့် အခြေခံတည်ဆောက်ထားသည့် မည်သည့်ပစ္စည်းကိရိယာကိုမဆို black box ဟု သုံးနှုန်းကြသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကွန်ပျူတာတစ်လုံးရှိ CPU (Central Processing Unit) သည် black box ဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် အချက်အလက်များကို ကွန်ပျူတာမှ လက်ခံနိုင်ရန် သို့မဟုတ် အသုံးပြုသူမြင်နိုင်ရန် သက်ဆိုင်ရာ format များသို့ ပြောင်းလဲလုပ်ဆောင်ပေးသည်။
Black box ဟူသောဝေါဟာရကို လေကြောင်းခရီးစဉ်များတွင်သုံးစွဲသည့် အသံဖမ်းယူသိမ်းဆည်းပေးသော ကရိယာအဖြစ်ဖြင့်သာ လူသိအများဆုံးဖြစ်သည်။ (အကြောင်းတစ်စုံတစ်ခုကြောင့် လေယာဉ်ပျက်စီးပေါက်ကွဲခဲ့သည်ဖြစ်စေ သိမ်းဆည်းထားခဲ့သောမှတ်တမ်းများအား ထိခိုက်မှုမရှိစေပဲ လေယာဉ်ပျက်ရသည့်အကြောင်းအရင်း စသည်တို့ကို မှန်းဆနိုင်ရန်ရည်ရွယ်ထုတ်လုပ်အသုံးပြုကြသည်။)
ဟစ်တလာ
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးကို ဖန်တီးခဲ့သူ၊ ဂျူးလူမျိုးတို့၏ဘုံရန်သူ၊ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအသီးသီး၏ ဘုံရန်သူ၊ နာဇီပါတီဝင်တို့၏ ဖခင်ကြီး၊ ခေတ်သစ်ဂျာမနီပြည်ကြီး၏ ခေါင်းဆောင်ကြီး၊ တစ်ကမ္ဘာလုံးကို ထိတ်လန့်တုန်လှုပ်စေခဲ့သော အာဏာရှင်ဟု အမျိုးမျိုး မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ရသော ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဟစ်တလာ၏ နာမည်အပြည့်အစုံမှာ "အားဒေါလ်ဖ် ဟစ်တလာ" (Adolf Hitler) ဖြစ်သည်။
ဟစ်တလာကို ဩစတြီးယားပြည်နှင့် ဘာဗေးရီးယား ပြည်နယ်စပ်ရှိ အင်းမြစ်နံဘေး ဘရောနှောမြို့ကလေးတွင် ဖခင် အလွိုက်ဟစ်တလာနှင့် မိခင် ကလာရာပေါဇ်လ်တို့မှ ၁၈၈၉ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂ဝ ရက်၊ ညနေ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမျိုးအနွယ်မှာ မထင်မရှားမျှသာ ဆို။ ဟစ်တလာ၏ဖခင်မှာ လုပ်ငန်းများ အတည်တကျမရှိသဖြင့် အမြို့မြို့အနယ်နယ် ပြောင်းရွှေ့ရင်း လိုက်ပါနေထိုင်ခဲ့ကြရသည်။ ရောက်ရာအရပ်တွင် ဟစ်တလာမှာ မူလတန်းပညာကို သင်ယူခဲ့ရသည်။ ၁၉ဝဝ ပြည်နှစ်တွင် လင့်ဇ်မြို့မှ ရီးရဲအလယ်တန်းကျောင်းတွင် အလယ်တန်းပညာကို ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာ၏ဖခင် အလွိုက်ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဟစ်တလာမှာ ကျောင်းနေခွင့်မရတော့။ ဘဝရပ်တည်ရေးကို ခက်ခဲပင်ပန်းစွာ ရပ်တည်ခဲ့ရသည်ဆို၏။ ထိုမှတဖန် မိခင်ဖြစ်သူအလိုကျ ကက်သလစ်ဘာသာဝင်အဖြစ် ခံယူခဲ့ရပြီး စတီးယားကျောင်းတွင် ဆက်လက်ပညာသင်ကြားခဲ့ပြန်ပြီး အသက် ၁၆ နှစ်တွင် ကျောင်းထွက်ခဲ့ရသည်။
ဟစ်တလာသည် ပန်းချီအနုပညာကို ဝါသနာပါခဲ့ပြီး အသက်ကြီးလျှင် ပန်းချီဆရာအဖြစ် အသက်မွေးမည်ဟုပင် ဆုံး ဖြတ်ခဲ့ဖူးသည်ဆို၏။ မိဘများက အစိုးရအလုပ်ကို လုပ်စေချင်ခဲ့ သည်ဆို၏။ ဟစ်တလာမှာ ကျောင်းစာလည်းညံ့ခဲ့သည်။ ကျောင်း ထွက်လက်မှတ်ကို မရရှိခဲ့။ ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းမှထွက်ခဲ့ သည်။ ပုံများ၊ ပန်းချီများကို အချိန်ပြည့်ဆွဲကာ အချိန်လွန်ခဲ့သည် ဆို၏။ ဟစ်တလာသည် ၁၉ဝ၆ ခုနှစ်တွင် ဗီယင်နာမြို့သို့ အလည်အပတ် ရောက်သွားခဲ့သည်။ ဗီယင်နာမြို့မှာ အနုပညာ ထွန်းကားသော မြို့ကြီးဖြစ်သောကြောင့် သူအလွန်ပျော်ခဲ့သည် ဆို၏။ ထိုမြို့ကြီး၏ ကြီးကျယ်ခမ်းနားမှု အနုပညာများကသူ့ကို ပန်းချီဆရာဖြစ်ချင်စိတ်ကို ပို၍ တွန်းပို့ခဲ့သည်ဆို၏။ ထို့ကြောင့် သူ့မိခင်ကြီး တားဆီးနေသည့်ကြားမှ ၁၉ဝ၇ ခုနှစ်တွင် လင်ဇ်မြို့ ကလေးကိုစွန့်ခွာ၍ ဗီယင်နာမြို့သို့ ထွက်ခွာခဲ့သည်ဆို၏။ သို့သော် သူသည် အနုပညာသိပ္ပံကျောင်းကြီးကို ဝင်ခွင့်မရ။ အရည်အချင်း မမီ၊ သူ စိတ်မလျှော့ဘဲ ဆက်လက် ကြိုးစားနေစဉ်မှာပင် သူ့ မိခင်ကြီး ကွယ်လွန်ခဲ့၍ လင့်ဇ်မြို့သို့ ပြန်ခဲ့ရသည်။ ၁၉ဝ၈ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဗီယင်နာမြို့သို့ ပြန်ရောက်ရှိခဲ့ပြီး အနုပညာသိပ္ပံကျောင်းကြီးတွင် နေခွင့်ရရန် ကြိုးစား ပြန်၏။ သို့သော် မရခဲ့။ ဟစ်တလာသည် စိတ်ပျက်လက်ပျက်နှင့် ၅ နှစ်လုံးလုံး ဖြစ်သလိုနေ ဖြစ်သလိုစား မထင်မရှားနေခဲ့ရသည်။ ဗီယင်နာမြို့ကြီးတွင် သူ့ဘဝသည် ကူကယ်ရာမဲ့နှင့် ၁၉ဝ၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၁၃ ခုနှစ်ထိ ပခုံးထမ်းအလုပ်ကြမ်းသမား၊ အပေါစား ပန်းချီဆရာအဖြစ်မျိုးနှင့် နေထိုင်ခဲ့ရသည်ဆို၏။
ငွေရှင်သူဌေးကြီးများ၏ ကုသိုလ်ဖြစ် ဟိုတယ်များတွင် နေထိုင်ခဲ့ရ၏။ အမြဲတမ်း ငတ်မွတ်စုတ်ပြတ်နေသည့် ကာလများဟု ဟစ်တလာကိုယ်တိုင် ရေးသားခဲ့၏။ ဟစ်တလာ ပန်းချီဆွဲသည့်ကားများတွင် 'အေ ဟစ်တလာ'ဟု လက်မှတ်ထိုးလေ့ရှိ၏။ အဒေါ့ဖ်စ်ဟစ်တလာ အတိုကောက်အမည်ဟူ၏။ ထိုမှဟစ်တလာ၏ ဘဝအချိုးအကွေ့များသည် ဘဝပေးအသိများအရ နိုင်ငံရေးသမားတစ်ယောက်အဖြစ်သို့ တဖြည်းဖြည်း ဦးတည်လာခဲ့သည် ဆို၏။
ဟစ်တလာသည် စာများကို ပိုဖတ်ဖြစ်လာ၏။ ပို၍ တွေးတောဆင်ခြင်နိုင်လာ၏။ သတင်းစာများကို ပို၍ ဖတ်ရှုလာ၏။ စကားကို လူအများ စိတ်ဝင်စားလာအောင် ကျယ်လောင် ကျယ်လောင် ပြောလေတော့၏။ ဘီယာဆိုင်များတွင် လက်ဖက်ရည်ဆိုင်များတွင် ပို၍ ပြောခဲ့သည်ဆို၏။ နိုင်ငံရေးစကားများ ပို၍ပြောရင်း ရန်ဖြစ်သည်၊ ပြန်လည်ချေပသည်၊ လက်သီးလက်မောင်းတန်းရင်း ဂျူးများ၊ ဘုန်းကြီးများ၊ ဆိုရှယ်လစ်များ၊ ဘုရင့်ဆွေတော်မျိုးတော်များကို မုန်းတီးကြောင်း အကြိမ်ကြိမ် ပြောခဲ့သည်ဆို၏။
၁၉၁၃ ခုနှစ်တွင် ဗီယင်နာမြို့မှ ဟစ်တလာ ရုတ်တရက် ပျောက်ကွယ်သွားခဲ့ပြီး စစ်ထဲမဝင်မနေရအမိန့်ကိုဖီဆန်၍ ရှောင်ထွက်သွားခဲ့သည်ဆို၏။ ထိုမှ မြူးနစ်မြို့သို့ ရောက်သွားခဲ့သည် ဆို၏။ မြူးနစ်တွင်လည်း ဘီယာဆိုင်တွင် ဟစ်တလာသည် နိုင်ငံရေးစကားများကိုသာ ကြီးကြီးကျယ်ကျယ် ပြောဆိုနေခဲ့သည် ဆို၏။ သို့သော် ဟစ်တလာ ကံကြမ္မာအလှည့်အပြောင်းဖြစ်စေရန် ကမ္ဘာကြီးတွင် စစ်မီးကြီးလောင်ခဲ့သဖြင့် လူအများက နိုင်ငံရေးကို စိတ်ဝင်စားချိန် ကာလကြီးပင်တည်း။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ဟစ်တလာဘဝ အထူးပြောင်းလဲစေခဲ့သော မြူးနစ်မြို့၊ အိုဒီအုံ ပလာဇာကွင်းပြင် ကြီး၏ လူထုတရားပွဲမှ စတင်ခဲ့လေသည်။ ဂျာမန်မှ ရုရှားပြည် ကြီးကို စစ်ကြေညာခဲ့ခြင်း၊ ဂျာမန်အမျိုးသားတိုင်း စစ်ထဲဝင်ကြရသလို ဟစ်တလာလည်း စစ်မှုထမ်းစစ်သား ဖြစ်ခဲ့လေ၏။ မထင်မရှား စစ်သားလေးဘဝ၊ စစ်တပ်ထဲတွင် ဆက်သားတာဝန်၊ ၁၉၁၅-၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ခြေထောက်တွင် သေနတ်မှန်ကာ ဒဏ်ရာရခဲ့သည်။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် တပ်ကြပ်ကလေးဘဝ၊ တပ်သားကျော် ဆုတံဆိပ် ရရှိခဲ့သည်။ စစ်မြေပြင်တွင် သူတစ်ယောက်တည်းမှ ပြင်သစ်စစ်သား ၁၅ ယောက်ကို လက်ရဖမ်းဆီးခဲ့‌သောကြောင့် ဟူ၏။ ၁၉၁၈ ခုနှစ် တိုက်ပွဲတစ်ခုတွင် ဟစ်တလာသည် ဓာတ်ငွေ့မိပြီး သတိလစ်သွားသဖြင့် စစ်ဆေးရုံသို့ ပို့ပေးခဲ့ကြရသည်။ မျက်စိများ ယာယီ ကန်းသွားကာ ကိုယ်တစ်ပိုင်းလည်း သေသွားခဲ့သေးသည် ဆို၏။ မကြာခင် ပျောက်ကင်းခဲ့လေ၏။ ထိုနှစ်တွင် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ပြီးခဲ့လေ၏။ ဂျာမနီတို့ စစ်ရှုံးခဲ့လေ၏။ ဟစ်တလာတို့ ငိုခဲ့ရလေ၏။
ထိုအချိန်မှစ၍ ဟစ်တလာသည် နိုင်ငံရေးနယ်ထဲသို့ ခြေစုံပစ်ဝင်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်ဆို၏။ ၁၉၁၉ နှစ်အထိ စစ်တပ်ထဲတွင်နေခဲ့၍ ၁၉၁၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင်မြူးနစ်မြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံရေးမှာ အလွန်ရှုပ်ထွေးနေလေ၏။ နေ့စဉ် တရားပွဲများ၊ ဆန္ဒပြပွဲများ၊ ဆူပူမှုများမပြတ် ရှိနေခဲ့သည့် ကာလများလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုကာလတွင် မြူးနစ်မြို့ဆိုင်ရာ ခရိုင်စစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်ရှိ နိုင်ငံရေးဌာနတွင် ပုံနှိပ်လုပ်ငန်းနှင့် သတင်းဖြန့်ချိရေးဌာနတွင် ဟစ်တလာ အလုပ်လုပ်ခဲ့ရသည်။ ထိုမှ နိုင်ငံရေး နည်းပြသင်တန်းတက်ခဲ့ရပြီး နိုင်ငံရေးနည်းပြအရာရှိ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုမှ ဂျာမန်အလုပ်သမားပါတီနှင့် စစ်တပ်အကြား ညှိနှိုင်းရသော အရာရှိအဖြစ် စေလွှတ်ခြင်းခံရသည်။ ထိုမှ ဂျာမန် အလုပ်သမားပါတီသို့ ခြေစုံပစ်ဝင်ခဲ့ပြန်သည်ဆို၏။ ထိုပါတီတွင် ဟစ်တလာသည် ဝါဒဖြန့်ချိရေးတာဝန်ခံ ဖြစ်ခဲ့လေ၏။
တာလိုရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
တာလိုရွာ (Tarlo)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ နောင်ဘိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်ဘိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၄ ဦး၊ မ ၉၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ဟစ်တလာ
၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာသည် ဘာလင်မြို့သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ အပြန်တွင် ပါတီတွင်းတိုက်ပွဲ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဟစ်တလာ နိုင်ခဲ့သည်။ အာဏာရှင်ခေါင်းဆောင် စတင် ဖြစ်လာ ခဲ့သည်။ ထိုကာလတွင် ဟစ်တလာဦးဆောင်၍ အခြားပါတီ၏ တရားပွဲဖျက်မှုဖြင့် ထောင်ဒဏ် ၇ လ အပြစ်ပေး ခံခဲ့ရပြီး တစ်လသာ ထောင်ထဲတွင် နေခဲ့ရသည်ဆို၏။ ထောင်မှလွတ်ခဲ့ပြီး ၁၉၂၂ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ကာကွယ်ရေးဥပဒေ ကြမ်းကို ကန့်ကွက်သည့် လူထုဆန္ဒပြပွဲကြီးကို နာဇီပါတီမှ ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ဟစ်တလာ၏နာမည်မှာ ပို၍ ကျော် ကြားခဲ့လေပြီ။ အာဏာပိုင်များ၏ရန်သူ နံပါတ်တစ် စာရင်းဝင် လည်း ဖြစ်ခဲ့ရလေ၏။
တာလိုရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟစ်တလာ
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အခြားပါတီ ၄ ပါတီနှင့်ပူးတွဲကော်မတီ ဖွဲ့နိုင်ခဲ့သည်။ နာဇီမုန်တိုင်းတပ်သားများ ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ တပ်သား နှစ်သောင်းကျော်ထိ ရှိခဲ့ပြီး အခြားပါတီနှင့် သမဂ္ဂအဖွဲ့များအံ့ဩ တုန်လှုပ်ခဲ့ကြသည်ဆို၏။ တပ်မှူးအဖြစ် ဂိုအားရင်း၊ ဟင်းမလား၊ စထရက်ဆားတို့ပါဝင်ခဲ့ကြပြီဆို၏။ စက်တင်ဘာလ ၂ ရက်နေ့ တွင် ဟစ်တလာ ဦးဆောင်၍ နျူရင်ဘတ်မြို့တွင် လူထုဆန္ဒပြပွဲ ပြုလုပ်ခဲ့ပြန်၏။ အောင်မြင်ခဲ့ပြန်၏။ အဆိုပါ ဆန္ဒပြပွဲကြီးတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးဟောင်း လူဒင်ဒေါ့ပင်ကိုတိုင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဟစ်တလာမှာ ပို၍ ကျော်ကြားခဲ့ပြန်လေ၏။
ဟစ်တလာသည် နိုင်ငံရေးတွင် အနိုင်ရရေး၊ နေရာရရှိ ရေး၊ အသိအမှတ်ပြုလာစေရေးအတွက် နည်းမျိုးစုံအဖုံဖုံ အသုံးပြု ခဲ့သည်ဆိုကြ၏။ ထိုကာလတွင် ဟစ်တလာသည်'အာဏာသိမ်းပွဲ' လုပ်ခဲ့သေး၏။ မအောင်မြင်ခဲ့ပါ။ ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် အပြစ်ပေး ခံခဲ့ရ၏။ နိုင်ငံတော် ပုန်ကန်မှုဖြင့် ၁၉၂၄။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် ထောင်မှလွတ်ခဲ့ပြန်လေ၏။ ဟစ်တလာ ကို စကားမပြောရဟု အာဏာပိုင်များမှ အမိန့်ထုတ်ခဲ့လေ၏။ ၁၉၂၈ ခုနှစ်အထိ။ ထို့ကြောင့် စာရေး၍ စာအုပ်ထုတ်ဝေခဲ့လေ၏။ 'ကျွန်ုပ်၏ကြိုးပမ်းမှု'စာအုပ် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် ဝိုင်းမားမြို့တွင် ဆန္ဒပြပွဲကို ဦးဆောင်ခဲ့။ ထိုကာလတွင် ပါတီဝင်ဦးရေမှာ သိန်း ကျော်ခဲ့ပြီဆို၏။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် နှစ်သိန်းနီးပါးရှိခဲ့သည်။ နာဇီပါတီဝင် များကို နာဇီကျောင်းသားအဖွဲ့၊ နာဇီမုန်တိုင်းတပ်ဖွဲ့၊ နာဇီကျောင်း ဆရာများအဖွဲ့၊ နာဇီဆရာဝန်သမဂ္ဂ၊ နာဇီရှေ့နေများသမဂ္ဂ၊ နာဇီ လူငယ်အဖွဲ့ စသည့် အဖွဲ့ပေါင်းများစွာ ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ ၁၉၃ဝ ခုနှစ် အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲကြီးတွင် နာဇီပါတီ အနိုင်ရလုလုနီးပါးဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၁ ခုနှစ်တွင် နာဇီမုန်တိုင်းတပ်သားပေါင်းပင် တစ်သိန်းနီးပါး ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် နာဇီပါတီအာဏာ ရလာခဲ့လေ၏။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာ သည် ဂျာမနီပြည်၏ ဝန်ကြီးချုပ်ရာထူးကို တရားဝင် ရရှိခဲ့လေ သည်။ ပါလီမန်တွင် ဆက်လက်အနိုင်ရရှိအောင် ကြိုးစာခဲ့ရာတွင်လည်း နည်းမျိုးစုံဖြင့်ကြိုးစားခဲ့ရာ အနိုင်ရရှိခဲ့လေ၏။
၁၉၃၄ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံတော်သမ္မတကြီးဟင်ဒင်ဘတ် ကွယ်လွန်ခဲ့ရာ တစ်နာရီအတွင်းမှာပင် ဝန်ကြီးချုပ်ဟစ်တလာသည် သမ္မတကြီး၏ အရိုက်အရာကို ဆက်ခံရုံမျှမက ဂျာမန် လက်နက်ကိုင်တပ်ပေါင်းစုံ၏ စစ်သေနာပတိချုပ်ရာထူးကိုပါယူ၍ နိုင်ငံတော်ကို ကြေညာချက် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်ဟူ၏။ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်၊ ပြင်သစ်အပါအဝင် နိုင်ငံကြီးများသည် ဟစ်တလာ အန္တရာယ်ကို ကြိုမြင်ခဲ့ကြရလေသည်။ ဂျာမနီသည် စစ်အင်အားကို တဖြည်းဖြည်း တိုးချဲ့ခဲ့ရာ စစ်သားဦးရေ ၅ သိန်း ၅ သောင်းပင် ရှိခဲ့သည်ဆို၏။ ဂျာမနီ ကို အိမ်နီးချင်း တိုင်းပြည်များမှ ဝိုင်း၍ ကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဟစ်တလာသည် ဂရုမစိုက်။
သို့နှင့် ၁၉၃၆ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင်ပြင်သစ်ပြည်ကို စတင် တိုက်ခိုက်ခဲ့လေတော့သည်။ အီတလီခေါင်းဆောင် မူဆိုလီနီနှင့် လက်တွဲခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယားကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ချက်ကိုစလိုဗေးကီးယားကို သိမ်းပိုက်သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ပိုလန်နိုင်ငံကိုလည်း သိမ်းပိုက်ခဲ့လေ၏။ ဂျူးလူမျိုးတို့ သုတ်သင်ရေးစီမံကိန်းကိုလည်း ထိုကာလများတွင် စတင်ခဲ့လေ၏။
၁၉၄ဝ တွင် ဟစ်တလာ၏ အစီအစဉ်များသည် တစ်ကမ္ဘာလုံးကို ခြိမ်းခြောက်နိုင်ခဲ့သည် ဆိုကြရလေ၏။ ဗြိတိသျှ၊ ပြင်သစ်၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ နော်ဝေးတို့၏ တပ်ပေါင်းများစွာ၊မြို့ ပေါင်းများစွာမှ ဂျာမနီတပ်များကို ခုခံတိုက်ခိုက်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင် ဆိုဗီယက်ယူနီယံကို ဝင်ရောက် တိုက်ခိုက်ခဲ့လေ၏။ သို့သော် ဟစ်တလာ၏စစ်မျက်နှာများ လက်တံရှည်လျားလှသဖြင့် ထိုအချိန်မှစ၍ မနိုင်မနင်းဖြစ်ကာရှိနေခိုက်တွင် ဂျပန်နှင့်လည်း မဟာမိတ်ဖွဲ့ခဲ့သေး၏။ သို့သော် ထိုအချိန်တွင် ဟစ်တလာသည် စစ်ပန်းနေခဲ့ပြီ။ မကြာခင်မှာပင် ဂျပန်တို့၏ ပုလဲဆိပ်ကမ်းဗုံးကြဲ မှုကြီးသည် အမေရိကန်တို့ ရန်စကျူးကျော်ခြင်းဖြစ်ခဲ့ပြီး ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းသို့ အမေရိကန် ဝင်ရောက်လာခဲ့ခြင်းသည် ဟစ်တလာနှင့် နောက်ပါမိတ်ဆွေနိုင်ငံများအတွက် ဆုံးရှုံးခြင်း နိမိတ်ဟု ယူဆခဲ့ကြသည်ဆို၏။ ထိုသို့နှင့် ၁၉၄၁-၄၂-၄၃-၄၄ ခုနှစ်များတွင် ဟစ်တလာ သည် ဘေးကြပ်နံကြပ်များနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး တစတစ စစ်ရှုံးကာ မျက်ကန်းတစ္ဆေမကြောက် ပုံစံနှင့်သာရှိနေခဲ့လေ၏။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာ၏ ရှိသမျှတပ်ပေါင်းများစွာ ပျက်စီးခဲ့၍ မဟာမိတ်တပ်များနှင့် ဆိုဗီယက်တပ်နီတော်၏ ထိုးစစ်ဒဏ် များကို လုံးဝခုခံနိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ ပြိုကွဲပျက်စီးခဲ့ရလေတော့ သည်။ ဟစ်တလာကို လုပ်ကြံမှုကြီးပေါင်းများစွာနှင့်သေကြောင်း ကြံစည်ခဲ့ကြသော်လည်း မသေခဲ့ဘဲ သူ၏ဝန်မခံသော နောက်ဆုံးချစ်သူ အိဗာဗရွန်းနှင့်အတူ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဧပြီလတွင် နောက်ဆုံးနေထိုင်ရာ စံအိမ်တော်ဝင်း ပုန်းခိုကျင်းကြီးထဲတွင်မိမိကိုယ်မိမိ သေနတ်ဖြင့် သေကြောင်းကြံ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်ဟုသိရှိ ကြရသည်။
သူ၏မွေးရပ်မြေမှ ဂျာမနီနိုင်ငံသို့ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခဲ့ပြီး ဂျာမနီ နိုင်ငံရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင် တက်ကြွစွာ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ ခုနှစ်မှစ၍ ဂျာမန် အမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်အလုပ်သမားများပါတီ (NSDAP) ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်မှစ၍ ဂျာမနီနိုင်ငံ ဝန်ကြီးချုပ်၊ ၁၉၃၄ ခုမှစ၍ သေဆုံးသည့် ၁၉၄၅ ခုနှစ်အထိ သူ့ကိုယ်သူ "အမျိုးသားခေါင်ဆောင်" ဟုအမည်တပ်ပြီး နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ နိုင်ငံတော် အစိုးရအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးများကို တစ်ဦးတည်း သိမ်းပိုက်ကာ တိုင်းပြည်အာဏာကို ထင်သလို ခြယ်လှယ်ခဲ့သူ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၄၅ ခု ဧပြီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် သူနေထိုင်ရာ ဘာလင်မြို့နန်းတော်တွင်း၌ သူ့ကိုယ်သူပင် အဆုံးစီရင်ခဲ့သည်။
နာဇီဝါဒ(၁၂)ချက်
1.ဂျာမန်အင်ပါယာချဲ့ထွင်ခြင်း။ 2.ယုဒလူမျိုး(ဂျူးလူမျိုး)ကိုဆီးမိုက်ညှင်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း။ 3.လက်အောက်ခံနယ်မြေပြန်လည်ရရှိရေး။ 4.Nordic အမျိုးသားများ၏ကြီးမြတ်မှု 5.ဗာဆိုင်းစာချုပ်ဖျက်သိမ်းရေး။ 6.စစ်ပွဲတွင်ဂျာမနီသည်အပြစ်ရှိသည်ဟုငြင်းဆိုသည်။ 7.သာတူညီမျှလက်နက်ရရှိရေး။ 8.လူမှုရေးဥပဒေပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး။ 9.ပိုမိုကောင်းမွန်သောလုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း။ 10.ပစ္စည်းများကိုနိုင်ငံသားပြုခြင်း။ 11.မြေယာပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး။ 12.အလုပ်မလုပ်ဘဲအမြတ်ရပိုင်ခွင့်များဖျက်သိမ်းရေး။
နာဇီဝါဒဆိုတာကအကြွင်းမဲ့အာဏာပိုင်အယူအဆ၊အစွန်းရောက်အမျိုးသားရေးဝါဒ၊လူမျိိုးရေးဝါဒနဲ့စစ်တပ်ချဲ့ထွင်ရေးဝါဒတွေရောထားတဲ့   ဖက်ဆစ်ဝါဒအသွင်ကွဲတစ်မျိုးဖြစ်တယ်
ဟစ်တလာနှင့် နာဇီဝါဒ
ဟစ်တလာ၏ ဦးဆောင်မှု အောက်တွင် နာဇီဟုခေါ်သော လူတစ်စုသည် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် အာဏာရှင်စနစ်ကို ကျင့်သုံးကာ "တတိယ ဂျာမနီ နိုင်ငံတော်" ကို တည်ထောင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၃၃ ခုနှစ်မှစ၍ အခြားသော နိုင်ငံရေးပါတီများကို အဓမ္မဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး၊ အချို့သော ပါတီများကို ရပ်တည်၍ မရအောင် နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် နှောင့်ယှက် ဖျက်ဆီးခဲ့သည်။ နာဇီအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သော နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူများ အားလုံးကို ရှာဖွေဖမ်းဆီးစေပြီး နာဇီ အကျဉ်း စခန်းများသို့ ပို့ဆောင်ချုပ်နှောင်၍ အဆုံး၌ ကွပ်မျက် သတ်ဖြတ်လိုက်ကြသည်။
ဟစ်တလာနှင့်သူ၏ အပေါင်းအပါများသည် ဥရောပတစ်ခွင်တွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသော "ဂျူး" လူမျိုးများ၊ အခြားသော ဘာသာဝင်များ၊ လူမျိုးခြားတိုင်းရင်းသားများ အပါအဝင် အခြားသော လူ့အဖွဲ့အစည်းဝင်များကို လိုက်လံရှာဖွေပြီး ရက်စက်သောနည်းမျိုးစုံဖြင့် စနစ်တကျ သတ်ဖြတ်လိုက်ကြသည်။ နာဇီတို့၏ ထိုလုပ်ရပ်များကြောင့်ပင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မီး စတင်တောက်လောင်ခဲ့ပြီး ကလေးသူငယ်များ မိခင်များ အမျိုးသမီးများအပါအဝင် ၃၉ သန်းသော လူများ အသက်ဆုံးရှုံခဲ့ရသည်။ ထိုအထဲတွင် ဂျူးလူမျိုး ခြောက်သန်းသည်လည်း နာဇီတို့၏ လက်ချက်ဖြင့် သေကြေပျက်စီးခဲ့ကြရသည်။ ဥရောပတိုက်ကြီး၏ ဒေသအတော်များများသည်လည်း စစ်ဘေးစစ်ဒဏ်ကြောင့် အစိတ်စိတ်အမြွှာမြွှာ ကြွေမွပြီး အဆုံးအရှုံးများစွာကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ရတော့သည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိ
ဟစ်တလာ၏ ကိုယ်ရေးအတ္ထုပ္ပတ္တိကို ကြည့်လျှင် အလွန်အမင်း ခြားနားကွာဟနေသော ဘဝအစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုကို ပိုင်ဆိုင်သူဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြနေပေသည်။ အသက် ၃၀ အရွယ်ရောက်သည့်တိုင်အောင် ဟစ်တလာသည် အများနည်းတူ ဘဝအောင်မြင်မှုကို မရရှိနိုင်ခဲ့။ မည်သည့်အလုပ်ကိုမှ မယ်မယ်ရရ တတ်ကျွမ်းထားခြင်းလည်းမရှိ၊ မည်သည့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်း အဆက်အသွယ်ကောင်းများကိုမှလည်း ထိထိရောက်ရောက် မရှိခဲ့သူ ဖြစ်ရာ သူ၏ဘဝတိုးတက်ကြီးပွားရေးသည်လည်း နှောင့်နှေးကြန့်ကြာခဲ့ရသည်။
နိုင်ငံရေးလောကထဲမဝင်မီ သူ၏ဘဝနှင့် သူ၏ဇာတ်ကြောင်းကို ဟစ်တလာသည် "ပဟေဠိ" တစ်ခုအနေဖြင့်သာ အများကို သိစေခဲ့သည်။ Krockow ၏စာအုပ်ထဲတွင် "ငါဘယ်ကလာတယ်၊ ငါက ဘယ် မိသားစုကပေါက်ဖွားတယ်ဆိုတာ ဒင်းတို့ သိဖို့ အရေးမပါ ပါဘူး" လို့ဟစ်တလာက သူ့ ခေတ်ပြိုင် နိုင်ငံရေးသမားတွေကို ရည်ညွန်းပြီး ပြောခဲ့ကြောင်း ရေးသားထားသည်။
အားဒေါ့လ်ဖ် ဟစ်တလာကို အကောက်အခွန်အရာရှိ အားလွိုက်စ် ဟစ်တလာ နှင့် ဇနီးဖြစ်သူ ကလာရာတို့မှ ဩစတြီးယား ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း ဗရောင်းနောင်း အမ် အင်းန် တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၀၃ ခုနှစ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူသေဆုံးခဲ့ပြီး အထက်တန်းကျောင်းမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ဗင်းန်မြို့တွင် ယဉ်ကျေးမှု တက္ကသိုလ် ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲကို ဝင်ရောက်ဖြေဆိုပြီး အောင်မြင်မှုမရခဲ့သည့်အတွက် သူဖြစ်ချင်သော အနုပညာရှင် တစ်ယောက်ဖြစ်ရန် ရည်မှန်းချက်ကို လက်လွှတ်လိုက်ရသည်။
၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီး စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ဂျာမန်စစ်တပ်အတွင်းသို့ မိမိသဘောဖြင့်ပင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့သည်။ စစ်ကြီးပြီးသောအချိန် ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန် အလုပ်သမားများပါတီ (DAP) ဟူသည့် ပါတီအသစ်အတွင်းသို့ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် စာရင်းသွင်းခဲ့သည်။ ထိုပါတီကို ၁၉၂၀ တွင် အမျိုးသား ဆိုရှယ်လစ် ဂျာမန် အလုပ်သမားများ ပါတီ (NSDAP) အဖြစ် အမည်ပြောင်းလဲ ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။
သူ၏စကားပြောပါးနပ်မှု၊ နားထောင်သူကို ဆွဲဆောင်နိုင်မှု၊ အဟောအပြောကောင်းမှုတို့က သူ့ကို စင်ပေါ်သို့လျင်မြန်စွာပင် တွန်းတင်ပေးခဲ့သည်။ အစိုးရအဖွဲ့အတွင်းမှ ပြဿနာများကြောင့် နာဇီပါတီသည် ပြည်သူလူထုကို စည်းရုံးရန် လွယ်ကူခဲ့သည်။
၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာနှင့် လူဒန်ဒေါ့ဖ် တို့သည် မြူနစ်မြို့တွင် နိုင်ငံတော်အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်ရာ မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ သူ၏လုပ်ရပ်သည် ပြစ်မှုထင်ရှားသည့်အတွက် ထောင်ဒဏ် ၅ နှစ် ကျခံစေရန် တရားရုံးမှ အမိန့် ချမှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူသည် ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင်ပင် ပြန်လည် လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ထိုနှစ်များတွင် သူသည် သူ၏ နောင်အချိန်တွင် နာမည်ကျော်ကြားလာသော "ကျွန်ုပ်၏စွန့်စားခန်းများ" (MeinKampf) စာအုပ်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်အတွင်းတွင် သူ၏ နိုင်ငံရေး ရည်မှန်းချက်များ ဖြစ်သည့် ဂျူးလူမျိုးသုတ်သင်ရေးနှင့် အရှေ့ပိုင်းနိုင်ငံများသို့ နယ်မြေများ တိုးချဲ့ရေးစသည်တို့ပါဝင်သည်။
အကြမ်းဖက် အာဏာသိမ်းမှုသည် အောင်မြင်မှုလမ်းစ မရှိနိုင်ကြောင်း ခံစားမိသွားသည့် ဟစ်တလာသည် နိုင်ငံတော် အာဏာကို တရားဝင်နည်းလမ်းများသုံး၍ အရယူရန် ကြံစည်လေတော့သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ကျင်းပသော အထွေထွေရွေးကောက်ပွဲတွင် သူ၏ပါတီ (NSDAP) က အင်အားအကြီးဆုံး ပါတီဖြစ်လာခဲ့သည်။ အကျိုးဆက်အနေနှင့် သူသည် ၁၉၃၃-ခု ဇန္နဝါရီလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် သူသည် နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့တော့သည်။
ဟစ်တလာ အာဏာရလာပုံ
အာဒေါ့လ်ဖ် ဟစ်တလာသည် နိုင်ငံရေးနှင့် အုပ်ချုပ်ရေးလောကသို့ ဝင်ရောက်လာချိန် ကတည်းကပင် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီစနစ်ကို ဖော်ဆောင်ရန် စိုးစင်းမျှ စိတ်ကူးခဲ့ခြင်းမရှိပေ။ သို့သော် နိုင်ငံတော်အာဏာကို သူ၏လက်ဝယ်သို့ လျင်မြန်စွာ ရောက်ရှိရေးနှင့် ရရှိပြီးသော အာဏာကို အဓွန့်ရှည်ကြာစွာ ဆက်လက် ချုပ်ကိုင်ထားနိုင်ရေး အတွက်ကိုမူ ဒီမိုကရေစီလမ်းစဉ်ကို စနစ်ကျစွာ အလွဲသုံးစား ပြုခဲ့သည်။ ဟစ်တလာသည် တရားဝင် နည်းလမ်းသုံးသွယ်ကို အသုံးပြုကာ အကြွင်းမဲ့အာဏာရှင်အဖြစ်သို့ လွယ်လင့်တကူပင် ရောက်ရှိလာခဲ့ပေတော့သည်။
အုပ်ချုပ်ရေးအာဏာကို အရယူခြင်း
ယင်းအစည်းအဝေးတွင် ဟစ်တလာက လက်ရှိ နိုင်ငံတော်သမ္မတထံမှ ဥပဒေသစ်တစ်ခုကို တောင်းခံခဲ့သည်။ "နိုင်ငံတော်နှင့် လူမျိုးစုများကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပိုင်ခွင့် ဥပဒေ" ဟုခေါ်သည့် ၎င်းဥပဒေကြောင့် တရားဝင်ထုတ်ပြန်ထားသည့် နိုင်ငံသားတို့၏ လွပ်လပ်ခွင့်နှင့် လူသားအားလုံး၏ အခြေခံဥပဒေများအားလုံးသည် အချိန်အကန့်အသတ်မရှိဘဲ အလိုအလျောက် ရုပ်သိမ်းခြင်းကို ခံလိုက်ရပေတော့သည်။ ထိုအစည်းအဝေးကျင်းပသည့် ၂၈ ရက်နေ့ ညနေတွင် ဟစ်တလာသည် သူ၏အတိုက်အခံများ ဖြစ်ကြသော ကွန်မြူနစ်များ၊ လက်ဝဲအစွန်းရောက်များနှင့် ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက် များကို သူ၏အမိန့်ဖြင့် လိုက်လံ ဖမ်းဆီး ချုပ်နှောင်စေခဲ့သည်။
ဥပဒေပြုအာဏာကို အရယူခြင်း
၁၉၃၃ ခု မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ဟစ်တလာသည် စစ်ဥပဒေသစ်တစ်ရပ်ကို ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို "နိုင်ငံတော်နှင့် နိုင်ငံသားတို့၏ အရေးပေါ်အခြေအနေများကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းခွင့် ဥပဒေ" ဟု တရားဝင်ခေါ်ဆိုခဲ့သော်လည်း ထိုအမိန့်ဥပဒေအရပင် ဟစ်တလာ အာဏာရှင်သည် နိုင်ငံတော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေကို လိုသလို မွှေနှောက်အသုံးချနိုင်သူ ဖြစ်သွားသည်။ ထို့ထက်ဆိုးသည်မှာ အဆိုပါ အမိန့်အရ ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ ထိန်းချုပ်မှုအောက်မှလည်း ကွင်းလုံးကျွတ် လွတ်မြောက်ခွင့်ရ သွားလေ တော့သည်။
ဤနည်းဖြင့်ပင် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် အချိန်အတော်အတန်ကြာ အမြစ်တွယ်နေပြီးဖြစ်သော ဒီမိုကရေစီစနစ်ကြီးသည် အပြီးအပိုင် ချုပ်ငြိမ်းသွားခဲ့လေတော့၏။ တချိန်တည်းတွင်ပင် စစ်အာဏာရှင်များသည် နိုင်ငံရေးအတိုက်အခံများ၊ တော်လှန်ပုန်ကန်သူများကို ချုပ်နှောင်ထိန်းသိမ်းရန် နာဇီအကျဉ်းစခန်းများကို စတင် တည်ဆောက်လေတော့သည်။
တရားစီရင်မိန့်အာဏာကို အရယူခြင်း
နိုင်ငံရေးသမားများကို မြေလှန်ရှာဖွေ ဖမ်းဆီးစေနိုင်ခဲ့ပြီး တော်လှန်ပုန်ကန်သူများကိုလည်း ဖြုတ်ထုတ်ရှင်းစနစ်ဖြင့် ကြိုးကိုင် ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့သည့်အချိန်တွင် အာဏာရှင်စနစ်ဆိုးကြီးသည်လည်း အရှိန်တဟုန်းဟုန်းဖြင့် လောင်ကြွမ်းနေလေပြီ။ ၁၉၃၃ ခု ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ရုမ်းမ် "Roehm" ၏ အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်မှုကြီးက ဟစ်တလာကို နောက်ထပ် လှေကားထစ်တစ်ခုသို့ထပ်မံ တွန်းပို့လိုက်သည်နှင့် တူနေလေတော့သည်။ SS စစ်တပ်နှင့် ကာကွယ်ရေးစစ်တပ်နှစ်ခုကို ပူးပေါင်းစေပြီး အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်သော အဲ့န်စ်တ် ရုမ်းမ် "Ernst Roehm" အပါအဝင် အခြားသော SA စစ်ဗိုလ်များကို ကွက်မျက်စေခဲ့သည်။
၁၉၃၃ ဇူလိုင် ၃ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန် သော ဥပဒေအသစ်မှ ၏လုပ်ရပ်သည် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ဥပဒေကြောင်လမ်းအရ မှန်ကန်သော လုပ်ရပ်ဖြစ်ကြောင်း တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။ SA စစ်တပ်ကြီးသည် ထိုအချိန်မှစ၍ သူ၏လုပ်ပိုင်ခွင့်နှင့် အထူးအာဏာများကို လက်လွှတ်လိုက်ရပြီး SS စစ်တပ်သည်သာလျှင် ဟစ်တလာ၏ တိုက်ရိုက်ဦးဆောင်မှုဖြင့် အာဏာရှင်လက်ကိုင်တုတ်များ ဖြစ်လာကြတော့သည်။
ဤသို့သော တရားဝင်နည်းလမ်းအသွယ်သွယ်ကို အသုံးချရင်း နိုင်ငံတော်အာဏာကို တစတစသိမ်းယူလာခဲ့သည်။ ဂျာမနီနိုင်ငံသမ္မတ ဟင်းဒန်းဘွတ်ခ် ကွယ်လွန်ပြီးသည့်အချိန်မှစ၍ လက်ရှိရာထူးအပြင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၊ နိုင်ငံတော်ဝန်ကြီးချုပ်၊ ခေါင်းဆောင်ကြီး အမည်များခံယူကာ ဟစ်တလာသည် အကြွင်းမဲ့အာဏာရှင်ဘဝသို့ ပြိုင်ဘက်မရှိ ရောက်ရှိသွားလေတော့သည်။
ဟစ်တလာ အဲဒေါ့(ခရစ် ၁၈၈၉-၁၉၄၅)
ခေတ်သစ် အာဏာရှင်များအကြောင်း ရေးသားရာတွင် ကမ္ဘာတလွှား၌ တချိန်က လူသိများလှသော ဂျာမနီအာဏာရှင် ဟစ်တလာ အကြောင်းကို ချန်လှပ်ထားရန် မဖြစ်နိုင်ချေ။ အကြောင်းဟူမူ အာဏာရှင်ထဲတွင် ဟစ်တလာလောက် မည်သူမျှ အာဏာ တန်ခိုး မဖွံ့ဖြိုးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဟစ်တလာသည် သာမန် အလုပ်သမားဘဝမှ ဂျာမနီနိုင်ငံ အထွတ်အထိပ် အာဏာရှင်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူ့ကို ဩစတြီးယား နယ်စပ်မြို့ကလေးဖြစ်သော ဗရွန်းနော အမ်အင်းမြို့တွင် ခရစ် ၁၈၈၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂ဝ ရက်နေ့ မွေးဖွားသည်။ သူ၏ဖခင်မှာ ဩစတြီးယန်း အကောက်အရာရှိ အလွိုက်ဟစ်တလာဖြစ်၍ မိခင် မှာ ဗိုဟီးမီးယန်း အမျိုးသမီး ကလဲရာပိုးလဇ ဟစ်တလာ ဖြစ်သည်။ ဟစ်တလာတွင် မွေးချင်းနှစ်ဦး ရှိလေသည်။
ဟစ်တလာ၏ ငယ်စဉ်တောင်ကျေး ကလေးဘဝက အဖြစ်အပျက်များကို မည်သူမျှ ကောင်းစွာ မသိကြချေ။ အနည်းအကျဉ်း သိရသမျှဆိုလျှင် သူ၏ ကလေးဘဝမှာ ဆင်းရဲနုံချာ လှ၍ ပျော်ရွှင်မှုကင်းမဲ့ခဲ့လေသည်။ သူ၏ ဖခင်သည် မိမိကဲ့သို့ပင် အစိုးရအရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်စေလိုသဖြင့် သူဝါသနာထုံ၍ ပန်းချီဆရာ ဖြစ်ရမည် ဟူသော ဟစ်တလာ၏ ရည်မှန်းချက်ကို မမြောက်စားခဲ့သည့်ပြင် ပြင်းပြင်းထန်ထန်ကြီး ကန့်ကွက်ခဲ့ပေ သေးသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဟစ်တလာသည် သူ၏ဖခင်အား အမုန်းကြီး မုန်းခဲ့သည်။ ဖခင်အား မုန်းတီးသလောက် မိခင်ကို အလွန်ချစ်ခင် ကြည်ညိုလေသည်။ ထိုသို့ ဖြစ်ရသည်မှာ သူ၏ မိခင်သည် သူ့အား ချစ်ခင်ကြင်နာ ပြီးလျှင် သူ၏အလိုကို တတ်နိုင်သမျှ ဖြည့်စွမ်းပေးသောကြောင့် ဖြစ်၏။ သူ့မိခင်၏ အကူအညီဖြင့် ရေဆေးပန်းချီပညာကို မတောက်တခေါက် လေ့လာ ဆည်းပူးနိုင်ခဲ့၏။ မိခင်ဖြစ်သူက မည်မျှပင် ကြင်ကြင်နာနာ ပြုစုစောင့်ရှောက်ပါသော်လည်း လုံးဝ စိတ်ချမ်းမြေ့မှုကိုကား ဟစ်တလာသည် မရခဲ့ချေ။ အမြဲလိုလိုပင် တွေဝေငေးမော စိတ်ကူးရေယာဉ်ကြောတွင် မြောနစ်နေကာ သူရဲကောင်းဖြစ်လိုသော ဆန္ဒ၊ ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ ဂုဏ်ကို မြှင့်တင်ပေးလိုသော ဆန္ဒများသာ တဖွားဖွား ပေါ်ပေါက်နေလေသည်။
နုနယ်သေးလှသည့် အသက် ၁၃ နှစ်အရွယ်တွင် သူ၏ ဖခင်ကြီး သေဆုံးသွားလေသည်။ နောက် နှစ်နှစ် ကြာသောအခါ မိခင် သေဆုံးသွားပြန်ရာ လူလားမမြောက်မီ လောကအလယ်တွင် တအားငယ် ကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်။ ထိုသို့ ပူဆွေး ဝမ်းနည်းဖွယ်ရာ အမျိုးမျိုးနှင့် ဆင့်ကဲဆင့်ကဲ တွေ့ကြုံရခြင်း၊ အထီးတည်းနေရခြင်း၊ ဆွေမျိုးများအပေါ် မှီခိုနေရခြင်း စသော အချက်များသည် နောင်သောအခါ ဟစ်တလာ၏ အကျင့်စာရိတ္တတွင် များစွာ အရာထင်စေခဲ့လေသည်။
လူဖြစ်လာကတည်းက ဒုက္ခတွေ ပင်လယ်ဝေနေသည်ကိုသာ တွေ့ကြုံခဲ့ရသော ဟစ်တလာသည် အသက် ၂ဝ မပြည့်ခင် ဝမ်းရေးအတွက် ဗီယင်းနားမြို့သို့ ပန်းချီပညာသင်ရန် သွား ရောက်လေသည်။ သူကား မနူးမနပ်နှင့် တောဆန်လှသည်။ တွေဝေမိန်းမောနေတတ်သည်။ ပိုက်ဆံဟူ၍လည်း ဗလာနတ္ထိ ဖြစ်ဘိရကား လမ်းများတွင် တံမြက်လှည်းကာ သမုဒ္ဒရာ ဝမ်းတစ်ထွာကို ရိက္ခာတော် ဆက်ခဲ့ရလေသည်။ ပန်းချီကျောင်းတွင်လည်း ကျောင်းဝင် စာမေးပွဲကိုပင် မအောင်မြင်သဖြင့် ဗိသုကာ အတတ်သင်ရန် သူ့အား အကြံပေးကြလေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဆင်းရဲလွန်းလှသဖြင့် မတတ်သာတော့သဖြင့် ပန်းရံဆရာကြီး တစ်ဦး၏ထံတွင် အလုပ်သမားအဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်လေသည်။
ဟစ်တလာသည် မိမိဘဝ၏ အောက်တန်းကျလှပုံ၊ ဆင်းရဲတွင်း နက်လှပုံတို့ကို တွေးတောယင်း အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ၊ မတ်ဝါဒီများနှင့် ယဟူဒီ လူမျိုးတို့ကို မုန်းတီးလာလေ သည်။ ထိုနောက် သူသည် ပို့စကတ်များ ရေးဆွဲခြင်း၊ အရုပ်ကားများ ရောင်းချခြင်းဖြင့် ဆင်းရဲပင်ပန်းစွာ အသက်မွေးခဲ့ လေသည်။
စစ်ပြေငြိမ်းသည့် အချိန်တွင် ဟစ်တလာသည် ဘာလင်မြို့အနီး ဆေးရုံတစ်ရုံ၌ ဆေးကုသနေဆဲ ဖြစ်လေသည်။ သူကား ဂျာမန်တို့ လက်နက်ချ အရှုံးပေးသည်ကို အနည်းငယ်မျှ မကြေနပ်ရကား ချုံးပွဲချ၍ ငိုယိုမိ လေသည်။ ဤသို့ ငိုယိုခြင်းကား မိခင် သေဆုံးပြီးနောက် ပထမဆုံး သူငိုမိခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ သူသည် စိတ်ပျက်၍ အလွန်အမင်း ဝမ်းနည်း အခဲမကြေဖြစ်ကာ အမျိုးမျိုး စဉ်းစားရာ နောက်ဆုံး၌ နိုင်ငံရေးလောကသို့ဝင်ရန် ဆုံးဖြတ်လိုက်လေသည်။ ထိုအတောအတွင်း မျူးနစ်မြို့ရှိ စစ်တပ်တွင်ပင် နေထိုင်ယင်း သူလျှိုကလေးသဖွယ် ဆောင်ရွက်ခဲ့လေသည်။
ဟစ်တလာသည် ယဟူဒီများအား ဂျာမနီကို ကျွန်ဖြစ်စေသော နိုင်ငံ၏ ရန်သူများဟု ယူဆလျက် အမုန်းကြီး မုန်းလေသည်။ သူသည် ဘီယာဆိုင်များတွင် ကျင်းပသော နိုင်ငံရေး အစည်းအဝေးများသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဟစ်တလာသည် ဂျာမန် အလုပ်သမားပါတီသို့ ဝင်သည်။ ပရိသတ်ကို ဆွဲဆောင် နိုင်အောင် စကားပြောကောင်းသောကြောင့် မကြာမြင့်မီပင် ခေါင်းဆောင်တစ်ဦး ဖြစ်လာလေသည်။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဟစ်တလာသည် သူ၏ပါတီအတွက် စကြာအလံကို ထွင်လေသည်။ နောက်လိုက် အများအပြား စုဆောင်းကာ မုန်တိုင်းတပ်ဖွဲ့များကို ဖွဲ့စည်းသည်။ ပါတီကိုလည်း ''ဂျာမန်လူမျိုး နေရှင်နယ် ဆိုရှယ်လစ် အလုပ်သမား ပါတီ''ဟု အမည်သစ် ပေးသည်။ ဂျာမန်ဘာသာ အတိုကောက်အားဖြင့် နာဇီပါတီ ဟု တွင်သည်။ ( နာဇီ။)
နာဇီပါတီသည် တဖြည်းဖြည်း အားကောင်းလာရကာ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျာမန်လွှတ်တော်၌ နာဇီပါတီဝင် အမတ် ၁ဝ၇ ယောက်မျှ ရှိနေပြီ ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင်မူ ၁၉၆ အထိ တိုးတက်လာပြီးလျှင် ဂျာမနီနိုင်ငံတွင် အင်အား အတောင့်ဆုံးပါတီ ဖြစ်လာလေသည်။ ထိုနှစ်တွင် ဟစ်တလာသည် ဟင်ဒင်ဗတ် နှင့် ယှဉ်ပြိုင်၍ သမ္မတရာထူးကို အရွေးခံရာ ရှုံးနိမ့်သွား၏။ ( ဟင်ဒင်ဗတ်ပေါဖွန်။)