cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုသမိုင်း
လကျာ်-ဖရီးမင်းစာချုပ်
အသုံးပြုခွင့်ကိုပါ ပေးရမည်ဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှ စစ်မစ်ရှင်ကို လက်ခံထားရသော်လည်း ဗြိတိသျှတို့၏ မဟာမိတ်မဟုတ်သည့်(သဘောမတူသည့်) အခြား စစ်
မစ်ရှင်ကိုမူ လက်ခံခွင့်မရှိပေ။ စာချုပ်သက်တမ်းသည် သုံးနှစ်သာဖြစ်သော်လည်း ကွန်မြူနစ်ပါတီအတွက် ဗြိတိသျှလက်အောက်မှ တကယ်မလွတ်လပ်ဟု
ဝေဖန် စရာ အချက်တစ်ချက်ပင် ဖြစ်ခဲ့ရလေသည်။
နု-အက်တလီစာချုပ်
ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက်မှ ဩဂုတ်လ ၁၆ ရက်အတွင်း ကျင်းပ၍ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ ရေးဆွဲ အတည်ပြုရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးကိစ္စများကို ဆွေးနွေး
ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌ မှာ ညောင်ရွှေ စော်ဘွားကြီး စဝ်ရွှေသိုက် ဖြစ်လာသည်။ လွှတ်တော် တတိယညီလာခံကို ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ
၁၅ ရက်တွင် ကျင်းပသောအခါ ကရင်အမတ်များပါ တက် ရောက်လာကြသည်။
၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၂၄ ရက်တွင် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေကို အတည်ပြုပြီးနောက် စဝ်ရွှေသိုက်ကို ယာယီသမ္မတ အဖြစ်
ခန့်အပ်လိုက်ကြသည်။ ထို့နောက် သခင်နုသည် မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် စာချုပ် (နု-အက်တလီစာချုပ်) ချုပ်ဆို နိုင်ရေးအတွက် လန်ဒန်သို့ သွားရတော့သည်။
ဇူလိုင်လ ၃ဝ ရက်တွင် နိုင်ငံရေးဆုံးဖြတ်ချက်တစ်ရပ် ကို ချမှတ်သည်။ ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်ကို 'သံပူတုန်း နာနာ နှက်ကြစို့'
(Strike while  the   iron  is  hot)ဟူသော ဆောင်ပုဒ်ဖြင့် ဖော်ပြသည်။
ယင်းဆုံးဖြတ်ချက်မှာ ဖဆပလနှင့် ညီညွတ်ရေးလုပ်ပြီး အစိုးရအဖွဲ့ထဲဝင်ရန် ပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဖဆပလ ကွန်မြူနစ် ညီညွတ် ရေးမှာ
နှစ်ဖက်စလုံးကသာ ကြွေးကြော်နေကြသော် လည်း လက်တွေ့တွင် မည်သို့မှ အကောင်အထည် ပေါ်မလာခဲ့ပေ။
သို့နှင့် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက် တွင် လန်ဒန်မြို့၌ နန်းရင်းဝန် (ဝန်ကြီးချုပ်) မစ္စတာ ကလီမင့်ရစ်ချတ်အက်တလီနှင့် ဖဆပလ ကြားဖြတ်
အချက်မှာ မြန်မာနိုင်ငံအား လုံးဝလွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်နိုင်ငံအဖြစ် အသိအမှတ် ပြုရန်ပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် လကျာ်-ဖရီးမင်း စာချုပ်မှ
သဘောတူညီချက်များသည် နု-အက်တလီ စာချုပ်၏ နောက်ဆက်တွဲပြဋ္ဌာန်းချက်များအဖြစ် ပါဝင်လာကြသည်။ ထို့နောက် စာချုပ်တွင် ဘဏ္ဍာရေး
ကိစ္စများရှင်းလင်းခြင်း၊ နိုင်ငံသားသတ်မှတ်ရေးနှင့် လူမှုရေးအခြေအနေများရှင်းလင်းခြင်း စသည့် မြန်မာ နိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရသည်နှင့် ဆောင်ရွက်ရမည့်
အပိုင်းကဏ္ဍများကို ဖော်ပြထားသည်။ ဗြိတိသျှအစိုးရ က မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရအတွက် ကုန်ကျခဲ့သော ပေါင် စတာလင် ၁၅ သန်းကို လျှော်ပစ်လိုက်ပြီး
ကျန်ငွေ များကိုမူ ၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်ထက် နောက် မကျသည့်နေ့မှစ၍ အနှစ်နှစ်ဆယ် အရစ်ဖြင့် ပေးဆပ် ရမည်ဟု ဆိုသည်။
စစ်ရေးကိစ္စများတွင် အလျှော့ပေးလာသည်ဟု ဝေဖန် သည်။ အင်္ဂလိပ် တို့၏ ကြွေး ၁၄၇ ကုဋေကို မပေးနှင့် ဟု ကြွေးကြော်လာသည်။ အကြွေး ငွေများ၏
မတရား ပုံကိုလည်း ဖော်ထုတ်လာသည်။ သို့သော် သခင်နုသည် မညီမညွတ်ဖြစ်နေသော မြန်မာနိုင်ငံရေးအင်အားစု များ၏ အခြေအနေကြောင့် အင်္ဂလိပ်
အစိုးရနှင့် သင့်တော်သလို အလျှော့အတင်းလုပ်လာရခြင်းဖြစ်ရာ လွတ်လပ်ရေးမှာမူ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် တွင် သေချာပေါက် ရရှိခဲ့လေသည်။
ပဒေါင်အရေးအခင်း
မိုးဗြဲနယ်သည်  ရှေးပဒေသရာဇ်ခေတ်ကပင် အရေးပါအရာရောက်ပြီး ရှမ်းပြည်နယ် မြေလပ်နယ် များကို အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲရာဒေသကြီး ဖြစ်သည်။ မိုးဗြဲ
စစ်ကဲကြီးသည် မြေလပ်ဝန်အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူရ သည်။ ပဒေသရာဇ်ခေတ်တွင် မိုးဗြဲနယ်၌ မြန်မာကင်း စခန်းထားသည်။ မိုးဗြဲနယ်သည် ကရင်နီနယ်နှင့်
ဆက်စပ်လျက်ရှိရာ ကရင်နီများ၏ တိုက်ခိုက်မှုကို မကြာခဏခံရသည်။ ကရင်နီများသည် နီးရာရှမ်းနယ် များမှ တွေ့သမျှလူသူတို့ကို ဖမ်းဆီး၍ ထိုင်းနိုင်ငံတွင်
ကျွန်အဖြစ် ရောင်းစားလေ့ရှိကြရာ ကရင်နီနယ်နှင့် အနီးဆုံးဖြစ်သော မောက်မယ်နယ်နှင့် မိုးဗြဲနယ်မှာ အများဆုံးခံကြရသည်။ သို့နှင့် မိုးဗြဲ၊ မောက်မယ်နယ်
ခေတ်ကျ မှ ပပျောက်သွားသည်။
မိုးဗြဲနယ်တွင် ရှမ်းအမျိုးသားထက် ဘရင်ဂျီ ဘာသာကိုးကွယ်သော ပဒေါင်နှင့် ပရဲများက လူဦးရေ ပိုများသည်။ ပဒေါင်လူမျိုးတို့သည် မိုးဗြဲစော်ဘွားကြီး
ဟော်နန်းစိုက်ရာ မိုးဗြဲမြို့နှင့် ၁ဝ မိုင်အကွာရှိ ဖယ်ခုံ မြို့ကို အခြေစိုက်၍ နေထိုင်ကြသည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ် တွင်ကား ပဒေါင်လူမျိုးတို့သည် နယ်ရှင်စော်ဘွားကြီး
၏အုပ်ချုပ်မှုကို အတိအလင်း စတင်ဆန့်ကျင်ကြတော့သည်။ စော်ဘွားကိုယ်စား အခွန်ကောက်ခံသော အရာရှိများကို ပဒေါင်ခေါင်းဆောင် သိုင်းဘဟန်နှင့်
အိုက်မောင်ဦးတို့ခေါင်းဆောင်ပြီး ခြိမ်းခြောက်ကြိမ်း မောင်းလွှတ်သည်။
အိုက်မောင်ဦးတို့ညီအစ်ကိုကိုမူ နွားခိုးမှုဖြင့် စွဲချက်တင်လိုက်သည်။
ရှမ်းပြည်ကော်မရှင်နာမင်းကြီးဖြစ်သူ ဖော်ဂါတီ (P.C. Fogarty)သည် အခြေအနေကို လေ့လာသုံးသပ် ပြီး လွိုင်ကော်သို့ ချက်ချင်း ထွက်ခွာလာသည်။ လမ်း
ပန်းဆက်သွယ်ရေးအခြေအနေအရ မိုးဗြဲသို့ လွိုင်ကော် မှတစ်ဆင့် သွားရသောလမ်းသည် ကလောမှတစ်ဆင့် ပင်လောင်းကို ဖြတ်သန်းရသောလမ်းထက်
ပိုမိုချောမွေ့ မြန်ဆန်သည်။
ထို့ကြောင့် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး သည်ပင်လျှင်  မိုးဗြဲနယ်သည်  ရှမ်းပြည်နယ်ထက် ကရင်နီနယ်နှင့် ပို၍အဆင်ပြေနေသည်။ ဖော်ဂါတီ သည်
ကရင်နီနယ်ဆိုင်ရာဝန်ထောက်ကို တစ်ပါတည်း ခေါ် လာ ပြီး က လော ရှိ အ နောက် ပိုင်း ဆိုင် ရာ ဝန်ထောက်ကိုလည်း မိုးဗြဲသို့ ဆင့်ခေါ်လိုက်သည်။
ဖော်ဂါတီသည် ပဲခူးတိုင်းမင်းကြီးဟောင်း ဆွီးသင်းဘင့် ၏ ယောက်ဖဖြစ်ပြီး မိုးဗြဲ-ဖယ်ခုံနယ်များကိုရောက်ဖူး သည်။ ဘရင်ဂျီဘုန်းတော်ကြီး ဖာသာ ဖယ်ဆိုလီ
(Rev. Falter  Fasoly) နှင့် ဆွေးနွေးရာမှ ပဒေါင်လူမျိုးစု အကြောင်း သိရှိထားသည်။ ဖော်ဂါတီ ကိုယ်တိုင်ပင် ဘရင်ဂျီဘာသာဝင်ဖြစ်သည်။
ဖော်ဂါတီသည် မိုးဗြဲဟော်နန်းရှိ စော်ဘွားနှင့် တကွ အရာရှိများကို စစ်ဆေးမေးမြန်းပြီး ဖယ်ခုံသို့ ထွက်လာခဲ့သည်။ ဖယ်ခုံရောက်သောအခါ ဘုရား
ရှိခိုးကျောင်းတွင် သိုင်းဘဟန်ခေါင်းဆောင်သော ပဒေါင်ခေါင်းဆောင်များနှင့် ဆွေးနွေးသည်။ ပဒေါင် များက နယ်ရှင်စော်ဘွားနှင့် မဆက်ဆံလိုသောကြောင့်
အခွန်တော်ကို အင်္ဂလိပ် ဝန်ထောက်ထံ တိုက်ရိုက်ပေး သွင်းရန် အရေးဆိုရာ ဖော်ဂါတီက သဘောတူလိုက် သည်။ သိုင်းဘဟန်ကလည်း ချက်ချင်းပင်
အခွန်တော် ကို ပေးဆောင်သည်။ ဖော်ဂါတီသည် မိုးဗြဲမှအပြန်  တွင် သိုင်းဘဟန်အားစည်းရုံး၍ တောင်ကြီးသို့ ခေါ် သွားသည်။ ထို့နောက်
၂)ဆောက်လုပ်ရာတွင် ပါဝင်လုပ်အားပေးပြီး အေးဆေးစွာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ဒုတိယကမ္ဘာ စစ်ကြီးဖြစ်ပွားလာပြီး  အရှေ့အာရှသို့ စစ်မီးတောက် များ
ကူးစက်လုလုအချိန်တွင် သိုင်းဘဟန်သည် လွိုင်လင်မှ မိုးဗြဲသို့ ပြန်လာပြန်သည်။
သိုင်းဘဟန်သည် မိုးဗြဲနယ်မှ ပဒေါင်အမျိုးသား များကို ထပ်မံ၍ စည်းရုံးကာ ပဒေသရာဇ်စော်ဘွား ကို အာခံပုန်ကန်တော့သည်။ မိုးဗြဲစော်ဘွား စစ်ပညာ
သည် သိုင်းဘဟန်တို့လူစုအား မနှိမ်နင်းနိုင်သဖြင့် မိုးဗြဲမှ ပင်လောင်းနယ်သို့  ထွက်ပြေးခိုလှုံသွားရသည်။  ကိုလိုနီခေတ်ကာလတစ်လျှောက်လုံးတွင်
တောင်တန်း ဒေသများ၌ ပဒေသရာဇ်ဆန့်ကျင်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြသော်လည်း ယခုကဲ့သို့ အာဏာရှိသူ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးရခြင်းမျိုးမှာ
ယခုတစ်ကြိမ်တွင်သာ ရှိခဲ့သည်။ သိုင်းဘဟန်တို့လူစုသည် ပဒေသရာဇ်နယ် ရှင်စော်ဘွားကို မောင်းထုတ်နိုင်ခဲ့သော်လည်း နိုင်ငံရေး  အာဏာကိုမူ
မရရှိကြပေ။ ထိုအချိန်က ဂျပန်တပ်များ ဝင်လာသောအခါ မိုးဗြဲနယ်သည် ဂျပန်စစ်အုပ်ချုပ်ရေး အောက်သို့ ရောက်သွားလေသည်။
ပဒေါင်ခေါင်းဆောင် သိုင်းဘဟန်တို့လူစု၏ လှုပ်ရှားမှုများမှာ ပဒေသရာဇ်ဆန့်ကျင်ရေးပင်ဖြစ် သော်လည်း နိုင်ငံရေးအမြင်မကျယ်မှုကြောင့် တစ်ခါ
လူလေးယောက်သေခဲ့ရသည်။ ကလောတွင်ရှိနေသော ဂျပန်ကင်ပေတိုင်များက စေ့စပ်ပေးပြီး ပဋိညာဉ်စာချုပ် ချုပ်ဆိုစေခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် စက်တင်ဘာလ
၁၉ ရက် တွင် အဓိကရုဏ်း ထပ်မံဖြစ်ပွားပြန်သည်။ လူ ၂ဝ သေကျေပျက်စီးပြန်သည်။ ယင်းအကြိမ်တွင် ဂျပန် အမှတ်(၁၈)တပ်မက ဝင်ရောက်ထိန်းသိမ်း
ဖျန်ဖြေပြီး နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆို စေခဲ့ရသည်။ စင်စစ် ဤဖြစ်ရပ်များမှာ မိုးဗြဲစော်ဘွား ဟောင်း စစ်ပညာကို ဂျပန်က
ပြန်လည်ခန့်ထားသဖြင့် ဆန့်ကျင်အုံကြွမှုများဖြစ်သည်။ သို့သော် ဂျပန်မဝင်မီ ကကဲ့သို့ အောင်မြင်ခြင်းမရှိပေ။
ပဒေသရာဇ်များ သည် ဂျပန်နှင့် အဆင်ပြေအောင်ပေါင်း၍ အာဏာ ကို ပြန်လည်ရယူနိုင်ခဲ့ကြသည်။
ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးကာလတွင် ပဒေါင် အမျိုးသားများသည် ရရာမီးကျိုးမောင်းပျက်လက်နက် များကို ကိုင်စွဲ၍ ရွပ်ရွပ်ချွံချွံပင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ကြ
များသည် ကလောဘက်မှ ပင်လောင်းလမ်းအတိုင်း ဆုတ်ခွာလာသော ဂျပန်များအား ဖြတ်တောက်တိုက် ခိုက်ရာ ဂျပန်များ အတုံးအရုံး သေကျေကြရသည်။
အင်္ဂလိပ် တို့က သိုင်းဘဟန်ကို အိုဘီအီးဘွဲ့ ပေးအပ် ချီးမြှင့်ပြီး စည်းရုံးခဲ့သည်။ သို့သော် သိုင်းဘဟန်က ကျေးဇူးတင်စွာဖြင့် လက်မခံဘဲ
ငြင်းပယ်လိုက်သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက သိုင်းဘဟန်အား ရဲဘော် ရဲဘက်တစ်ယောက်အဖြစ် ချီးကျူးဂုဏ်ပြုရေးသား ထားသော စာတစ်စောင်ပေးပို့သည်။ သိုင်းဘဟန်
သည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏စာကို ဝမ်းသာအားရ လက်ခံပြီး အမြတ်တနိုး သိမ်းဆည်းထားသည်။
သိုင်းသန်းတင်သည် သေဒဏ်ချမှတ်ခြင်း ခံရသည်။ ဖဆပလ ခေါင်းဆောင် သခင်သန်းဖေ(ကွယ်လွန်) ဦးဆောင်၍ သုံးရက်တိုင်တိုင် ဆန္ဒပြကန့်ကွက်မှ
အင်္ဂလိပ် သည် သိုင်းသန်းတင်ကို လွှတ်လိုက်သည်။
ဂျပန်များဆုတ်ခွာပြီး အင်္ဂလိပ် ပြန်ဝင်လာသောအခါ တွင် မိုးဗြဲနယ်ကို စော်ဘွားများ မအုပ်ချုပ်နိုင်တော့ ပါ။ စစ်ပညာသည် ပင်လောင်းနယ်မှာ ခိုလှုံနေထိုင်
လျက်ရှိသည်။ ပဒေါင်ခေါင်းဆောင် အိုက်မောင်ဦးက နယ်ချုပ်အဖြစ် လွတ်လပ်ရေးရသည်အထိ အုပ်ချုပ် ခဲ့သည်။ အိုက်မောင်ဦးသည် စစ်မဖြစ်မီကတည်းက
သိုင်းဘဟန်နှင့်အတူ နွားခိုးမှုဖြင့် စွပ်စွဲခံရဖူးသည်။
မိုးဗြဲနယ်၏အခြေအနေကို ပြန်ကြည့်လျှင် ပဒေါင် ခေါင်းဆောင်များသည် ပဒေသရာဇ်များကို ဆန့်ကျင် တော်လှန်ပြီးနောက် အောင်ပွဲရရှိလာခဲ့သည်ဟု ဆိုရ
ပေမည်။ ရှမ်းစော်ဘွား၏နေရာတွင် ပဒေါင်နယ်ချုပ် က အုပ်ချုပ်လာနိုင်ခြင်းမှာ ပဒေါင်အမျိုးသားတို့၏ လိုလားချက် အတော်များများကို ဖြည့်ဆည်းပေးပြီး
ဖြစ်နေသည်။ သို့သော် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေ(အဟောင်း)တွင် တောင်တန်းဒေသ စော်ဘွား အုပ်ချုပ်ရေးကို ပြန်လည်ဖော်ဆောင်ခဲ့လေရာ ပဒေါင်
များအဖို့ မကျေနပ်စရာ ဖြစ်လာရပြန်သည်။
မိုးဗြဲနယ်နှင့် ပတ်သက်၍ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေတွင် အောက်ပါအတိုင်း ဖော်ပြထား သည် -
ပုဒ်မ ၁၈၂။	(၁)	ပဒေသရာဇ် ရှမ်းပြည်နယ်စုရှိ မိုးဗြဲ နယ်ဟု ယခင်က ခေါ်တွင်ခဲ့သော နယ်မြေများကို ထိုနယ်မြေ၌ နေ ထိုင်ကြသူများရာက အလိုရှိခဲ့သော်
ကယားပြည်နယ်အတွင်းသို့ ပေါင်း သွင်းရမည်။
ပုဒ်မ	(၂)	ထိုနယ်မြေရှိ လူအများ၏ ဆန္ဒမှန် ကို စုံစမ်းရာ၌ လိုက်နာရန်ဖြစ်သော နည်းလမ်းတို့သည် တရားဥပဒေဖြင့် သတ်မှတ်သည့်အတိုင်း ဖြစ်ရမည်။
ပုဒ်မ ၁၈၃။	(၁)	တစ်ဆက်တည်းဖြစ်သော အထက်ပါ ပုဒ်မအရ မိုးဗြဲနယ်ကို ကယားပြည် နယ်အတွင်းသို့ ပေါင်းသွင်းသော အခါ မိုးဗြဲစော်ဘွားသည်လည်း
လူမျိုးစုလွှတ်တော်တွင် ကယားပြည် နယ်ဆိုင်ရာ ကိုယ်စားလှယ်အမတ် တစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ရမည်။
ပုဒ်မ ၁၈၂ ကို ပဒေါင်များအနေနှင့် ပြောစရာ မရှိသော်လည်း ပုဒ်မ ၁၈၃ မှာမူ ပဒေသရာဇ်စနစ်ကို ပြန်လည်ဖော်ဆောင်ပေးထားရာ  ရောက်သဖြင့်
မကျေနပ်ကြပေ။ ပဒေသရာဇ်စနစ်ကို အောင်မြင်စွာ တော်လှန်ပြီးခါမှ တိုးတက်ခေတ်မီသော အုပ်ချုပ်ရေး စနစ်ကို အစားမထိုးဘဲ ပဒေသရာဇ်စနစ်ကိုပင်
ပြန်လည်အသက်သွင်းခြင်းမှာ ပဒေါင်တို့အတွက် မလိုလားနိုင်စရာပင် ဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ကရင်နီနယ်အရေးအခင်း
ကယားလူမျိုးများ အင်အားကောင်းလာပြီး ရှမ်းပြည် တောင်ပိုင်းကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သဖြင့် မြန်မာဘုရင် ၏ မြန်မာတပ်နှင့် ရှမ်းတပ်များက
တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်း ခဲ့ရသည်။ ၁၈၆၆ ခုနှစ်တွင် မြင်ကွန်းမင်းသားသည် နန်းမယ်ခုံကို အခြေပြု၍ လူသူစုဆောင်းခဲ့ရာ မြန်မာ တပ်များ
အခစားရောက်လာသော  စောလဖော်ကိုလည်း ကန္တာရဝတီနယ်စားအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ယခင်က ဘော်လခဲနယ်သည် ကရင်နီတစ်နယ်လုံးကို
လွှမ်းမိုးပြီး အချက်အချာကျခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်း တွင် ကန္တာရဝတီနယ်ကသာ လွှမ်းမိုးကြီးစိုးခဲ့သည်။ ကန္တာရဝတီနယ်တွင် လွိုင်ကော်၊  စောလုံ၊ ရှားတော၊
မယ်စဲ့၊ ငွေတောင်မြို့များပါဝင်သည်။ စောလဖော်သည် ဩဇာလွှမ်းမိုးရေးအတွက် ကြိုးစားရာ ဘော်လခဲ၊ ငွေတောင်နယ်များနှင့် အရေး အခင်းဖြစ်ပွားသဖြင့်
၁၈၇၂ ခုနှစ်တွင် လွိုင်ကော်နှင့် နန်းမယ်ခုံတွင် မြန်မာတပ်များ ချထားခဲ့ရသည်။ သို့သော် အောက်မြန်မာပြည်ရှိ အင်္ဂလိပ် အစိုးရက မြန်မာတပ်များ
ရုပ်သိမ်းပေးရန် ကန့်ကွက်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဗြိတိသျှတို့သည်  ကရင်နီနယ်ကို ဝင်ရောက်စွက်ဖက်နေပြီ ဖြစ်သည်။ မြန်မာဘုရင်၏ ဩဇာအာဏာကို
အချက်အလက်များပါသည့် စာချုပ်တစ်ရပ်ချုပ်ဆိုရေး အတွက် အင်္ဂလိပ် တို့ ကြိုးစားခဲ့သည်။
၁၈၇၅ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှဘက်မှ ဆာဒေါက် ဂလပ်ဖောဆိုက်က လက်မှတ်ထိုး၍ မြန်မာဘက်က ကင်းဝန်မင်းကြီး လက်မှတ်ရေးထိုးကာ ကရင်နီ
လွတ်လပ်ရေးစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။
မြန်မာတပ် များလည်း ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် ရုပ်သိမ်းသွားရသည်။ သို့သော် ထိုစာချုပ်မှာ အမည်ခံသာဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ် အစိုးရသည် ကရင်နီနယ်အား
မြန်မာဘုရင်ထံ စေလွှတ်ခဲ့သေးသည်။ ကရင်နီနယ်၏ စီးပွားရေးကို မော်ချီးသတ္တုတွင်းကုမ္ပဏီ၊ မက္ကရီကာကုမ္ပဏီ၊ ဘုံဘေ ဘားမား သစ်ကုမ္ပဏီများက
ချုပ်ကိုင်ထားပြီး နိုင်ငံရေး တွင်မူ ဗြိတိသျှအစိုးရအား ပဏ္ဏာဆက်စေခြင်း၊ ပြင်ပ ပြည်နယ်များနှင့် ဆက်သွယ်ခွင့်မရခြင်း၊ နယ်စပ်အရေး များကို
ဗြိတိသျှအစိုးရ၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ဆောင်ရွက်စေခြင်းတို့ဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ၁၈၈၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်တွင် နယ်ချဲ့ဗြိတိသျှတို့က
မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးအား သိမ်းပိုက်ကြောင်း ကြေညာ ရာ ကရင်နီနယ်သည် အလိုအလျောက် ဗြိတိသျှပိုင်နက် အတွင်း ကျရောက်သွားရသည်။
ကယားခေါင်းဆောင် များသည် ဗြိတိသျှတပ်များအား ရရာလက်နက်စွဲကိုင် ၍ တော်လှန်ခဲ့သေးသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ဗြိတိသျှတို့သည်
ထိုအချိန်မှစ၍ ကရင်နီနယ်အား သွေးခွဲစနစ်(DIVIDE AND  RULE)ဖြင့် အုပ်ချုပ် ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် စတင်ခါနီးတွင် ကရင်နီနယ်၌ လည်း နိုင်ငံရေးနိုးကြားမှုများ ရှိလာသည်။ ကယား မျိုးချစ်များသည် မြန်မာခေါင်းဆောင်များနှင့် ပူးပေါင်း ၍
ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့ဆန့်ကျင်ရေး၊ ဖက်ဆစ်တော်လှန်ရေး များတွင် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် စဝ်ဝဏ္ဏ၊ ဦးစိန်၊ ဦးအေမြလေး၊ သိုင်းဘဟန်၊
ဦးကျော်ဝင်း၊ စောလဝီနှင့် စောငယ်ဒူး စသော ခေါင်းဆောင်များသည် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သို့သော် လွတ်လပ်ရေး အတွက်
ပြင်ဆင်ချိန်တွင် ကရင်နီနယ်အရေးသည် အငြင်းပွားစရာ ဖြစ်လာသည်။ ကေအင်န်ယူကဲ့သို့ သော ကရင်အဖွဲ့အစည်းများက ကရင်နီနယ်ကို ကရင်
ပြည်နယ်ထဲတွင် သွတ်သွင်းလိုသည်။ ကရင်ပြည်နယ် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ရေးသည်ပင်လျှင် သေချာခြင်း မရှိသေး။ ထို့ကြောင့် လွတ်လပ်ရေးမရခင် ၁၉၄၇
ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် ရေးဆွဲသော ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ၌ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ပတ်သက်၍ အောက်ပါအတိုင်း ရေးဆွဲခဲ့သည် -
''နိုင်ငံတော်သမ္မတက ခန့်ထားသည့် အထူး ကော်မရှင်အဖွဲ့က ဆုံးဖြတ်သတ်မှတ်သော ကရင်အမျိုးသားများနေထိုင်ရာ ဆက်စပ်နေ သောဒေသတို့တွင်
နေထိုင်သူများနှင့် ထိုဒေသ အပဖြစ်သော မြန်မာနိုင်ငံ၌ နေထိုင်ကြသော ကရင်အမျိုးသားများနက် များရာက အလိုရှိခဲ့ သော် ပြည်ထောင်စု
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းတွင် ပြည်ထောင်စုအဖွဲ့ဝင်ကို ကရင်ပြည်နယ်ဟု ခေါ် ရမည်။''
ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေအရဆိုလျှင် ကရင်နီနယ်သည် ကရင်လူမျိုးအများစု၏ ဆန္ဒအရ ကရင်ပြည်နယ်အတွင်းသို့ ပါဝင်ရတော့မည်ကဲ့သို့
ဖြစ်နေသည်။
စင်စစ် ကရင်နီဟူသော အမည်မှာ မြန်မာနှင့် ကရင်များက ကယားလူမျိုးများကို ခေါ်ဝေါ် သော အမည်ဖြစ်သည်။ အဝတ်အစားအနီများဝတ်ပြီး ကရင်နှင့်
နီးစပ်သောကြောင့် ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ကယားလူမျိုးများမှာ ကရင်ပြည်နယ်အတွင်း ပါဝင် လိုခြင်း မရှိတော့ပေ။ ထို့ကြောင့် ကယားလူမျိုးများ အတွင်း ကယားပြည်နယ်ရရှိရေး နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု
သည် လွတ်လပ်ရေးနှင့်အတူ ပေါ်ပေါက်လာရ တော့၏။
ကရင်နီနယ်သည် ၄၅၁၉ စတုရန်းမိုင်သာ ကျယ် ဝန်းပြီး စစ်မဖြစ်မီက ကန္တာရဝတီ၊ ကြယ်ဖိုးကြီးနှင့် ဘော်လခဲ နယ်သုံးနယ်ပေါင်း လူဦးရေခြောက်သောင်း
ခန့်သာ ရှိသည်။
စစ်ပြီးခေတ်တွင် လူဦးရေတစ်သိန်း ကျော်လာသည်။ ကရင်နီနယ်အတွင်း အနာဂတ်အရေး နှင့် ပတ်သက်၍  နိုင်ငံရေးအရ  အမြင်သုံးမျိုး၊
လုပ်ငန်းစဉ်သုံးမျိုး ကွဲပြားလျက်ရှိသည်။
ယင်းတို့မှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည် -
(က)	ပထမအယူအဆအရ မြန်မာပြည်နှင့် လုံးဝ ပူးပေါင်းပြီး လွတ်လပ်ရေးအစစ်ကို ရယူ လိုသူများ ဖြစ်သည်။ ယင်းအယူအဆကို ခေါင်းဆောင်သူများမှာ
ကိုချမ်းသာ(ကျဆုံး)၊
ကိုဘသောင်း(ကေအင်န်ဒီအိုအသတ်ခံရ)၊ ကိုစံပွဲ (ခ) ကိုရဲထွဋ်၊ ကိုကြီးညို (ကယား ပြည်နယ် ဒေသပါတီကော်မတီအတွင်းရေး မှူးဟောင်း)၊ ကိုချစ်မောင်
(ယခု အမျိုးသမီး ဆေးရုံ၊ တောင်ကြီး)တို့ ဖြစ်သည်။ (ခ)	ဒုတိယအမျိုးအစားမှာ ကရင်ပြည်နယ်နှင့် ပေါင်းရန် ဖြစ်သည်။ ကရင်ခေါင်းဆောင် အချို့က သီးခြားကရင်ပြည် ထူထောင်ရေး ကို ဗြိတိသျှအစိုးရထံ
အရေးဆိုခဲ့သည်။
အိန္ဒိယပြည်တွင် မိုဟာမက်အလီဂျင်းနား ခေါင်းဆောင်သော မွတ်စလင်လိဂ်အဖွဲ့က ပါကစ္စတန် သီးခြားနိုင်ငံထူထောင်ရန် ကြိုးပမ်းသကဲ့သို့
ကရင်နစ္စတန်ထူထောင်ရန် ကြိုးပမ်းနေကြသည်ဟု သတင်းစာများက ပြက်ရယ်ပြုခဲ့သည်။ သီးခြားကရင်ပြည် နယ်မြေ၊ နယ်နိမိတ်မှာ တောင်ငူခရိုင်၊
တနင်္သာရီတိုင်း၊ ဧရာဝတီတိုင်း၊ အင်းစိန် ခရိုင်၊ ဟံသာဝတီခရိုင်နှင့် ကရင်နီနယ်တို့ ပါဝင်သည်။ ရှမ်းပြည်၊ သထုံ(ဆီဆိုင်)နယ် မှာ ပအိုဝ်းများ အများဆုံး
နေထိုင်သော် လည်း အင်္ဂလိပ် အစိုးရက ပအိုဝ်းလူမျိုးတို့ ကို ကရင်လူမျိုးစုတွင် ထည့်သွင်းခဲ့သဖြင့် ဆီဆိုင်နယ်ကိုပါ ကရင်များက တောင်းဆို လာသည်။
ဒုတိယအယူအဆကို ခေါင်းဆောင် သူများမှာ နယ်ချုပ် စောရွှေဂ၊ ဦးဘီနှင့် ကရင်နီနယ်ရှိ ကရင်အရာရှိများ၊ ကရင် ခေါင်းဆောင်များ ဖြစ်သည်။ ကရင်နီနယ်
(Burma Military  Police ) တပ်မှူးနှင့် ဗိုလ်များ၊ ကျောင်းဆရာ၊ ဆရာမ များ စသော ပညာတတ်အားလုံးမှာ ကရင် လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။
ကရင်ပညာတတ် များမှာ ကရင်နီနယ်တွင် များစွာ ကြီးစိုး ခဲ့သည်။
(ဂ)	တတိယအမျိုးအစားမှာ ကရင်နှင့်လည်း မပေါင်း၊ ဗမာနှင့်လည်း မပေါင်း၊ ရှမ်းတို့ နှင့်လည်း မပေါင်းဘဲ သီးခြားလွတ်လပ်စွာ နေမည်ဟူသော
အစုဖြစ်သည်။
ယင်းအယူ အဆကို လက်ခံခဲ့သူများသည် ကင်းဝန် မင်းကြီးနှင့် ဆာဒေါက်ဂလပ်ဖောဆိုက်တို့ လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သော ကရင်နီလွတ်လပ် ရေးစာချုပ်
(၁၈၇၅)ကို ထောက်ပြကြသည်။
ယင်းအစုတွင် ကိုစောသိန်းနှင့် ကရင်နီ အမျိုးသားပညာတတ်များ ပါဝင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရသောအခါ ကရင်နီ နယ်ကို ပဒေသရာဇ်စနစ်အတိုင်း စောဖျာများပင် အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ကန္တာရဝတီနယ်သည်လည်း ယခင်
ကအတိုင်းပင် ကရင်နီနယ်တစ်ခုလုံးကို ကြီးစိုးလျက် ရှိသည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပထမဆုံးသော ကန္တာရဝတီနယ်စား စောဖျာမှာ စဝ်လဝီဖြစ်သည်။
တိုးတက်သော အယူအဆရှိသည့်   ပဒေသရာဇ် ဆန့်ကျင်ရေး လက်ဝဲအင်အားစုများမှာမူ ကိုလိုနီ  ခေတ်တစ်လျှောက်လုံးနှင့် လွတ်လပ်ရေးခေတ်အထိ
ပဒေသရာဇ်များ၏ နှိပ်ကွပ်မှုကို ခံခဲ့ရသည်။
ကိုလိုနီစနစ်၏နိဂုံး
မြန်မာနိုင်ငံသည် ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက် နံနက် ၄ နာရီ မိနစ် ၂ဝ အချိန်တွင် ဗြိတိသျှ နယ်ချဲ့အစိုးရလက်အောက်မှ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့ပြီး
အချုပ်အခြာအာဏာကို ပိုင်ဆိုင်သော မြန်မာနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြန်မာ့မြေပေါ်တွင် နှစ်ပေါင်း(၁ဝဝ) ကျော်မျှ၊ အထက်မြန်မာပြည်တွင် နှစ်ပေါင်း(၆ဝ)
နိဂုံးချုပ်သွားပြီ ဖြစ်ပေသည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံ သည် ကိုလိုနီစနစ်ဆိုးကြီး၏ ဆိုးမွေကြီးတစ်ရပ်ကို ခံစားလိုက်ရတော့သည်။ ယင်းဆိုးမွေကြီးမှာ အခြား
မြန်မာနိုင်ငံသည် လွတ်လပ်ရေးမရခင်ကပင် လက်နက်ကိုင်ဆူပူသောင်းကျန်းမှုများနှင့် ရင်ဆိုင်နေ ရပြီ ဖြစ်သည်။ ပျဉ်းမနားနှင့် ဖျာပုံနယ်များတွင်
ကွန်မြူနစ်သောင်းကျန်းသူများ လှုပ်ရှားထကြွနေသည်။ ရခိုင်တွင်လည်း ဦးစိန္တာတို့လူစုက ပုန်ကန်ထကြွနေ သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည်
ဆူပူသောင်းကျန်းမှုများအား မည်သို့မျှ ဖြေရှင်းပေးနိုင်စွမ်း မရှိတော့ပေ။
ဗြိတိသျှ တို့ နှစ်ပေါင်းများစွာ  သွေးထိုးပေးမှုတို့ကြောင့် တိုင်းရင်းသားချင်းလည်း မယုံသင်္ကာဖြစ်ကာ ကရင် လက်နက်ကိုင်များက ထကြွမည်တကဲကဲ
ဖြစ်နေသည်။ ဗြိတိသျှတို့က အထူးခွင့်ပြုပေးခဲ့သည့် ရှမ်းပဒေသရာဇ် စနစ်၏ စော်ဘွားများကလည်း ခွဲထွက်ရန်သာ စိတ်ကူး ခဲ့ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံကို လွတ်လပ်ရေးပေးလိုစိတ်မရှိသော ကြောင့် ကေအင်န်ယူကဲ့သို့သော အဖွဲ့အစည်းများကို သွေးထိုးမြှောက်ပင့်ပေးခဲ့သည်မှာလည်း မြန်မာနိုင်ငံ
အတွက်များစွာ နစ်နာလှသည်။ လွတ်လပ်ရေးရခါစ နိုင်ငံကား စည်းလုံးညီညွတ်စွာ တည်ထောင်ကြရမည့် အချိန်တွင် တိုင်းရင်းသားများမှာ
ဝါးအစည်းပြေသလို ညီညွတ်ရေးပျက်ပြား၍ နေလေပြီ။
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းရာမှ နိုင်ငံရေးအယူဝါဒ ကွဲလွဲမှုသည်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပြည်တွင်း သောင်းကျန်းမှုမီးကို တောက်လောင်စေခဲ့၏။ ဒုတိယ
ကမ္ဘာစစ်၏ ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုသည်လည်း  မြန်မာနိုင်ငံ ရေးသမိုင်းကို များစွာထိခိုက်စေခဲ့သည်။ ဂျပန်တို့၏ စစ်နှင့် မဟာမိတ်တို့၏ တန်ပြန်ထိုးစစ်ကာလ
အတွင်း နှစ်ကြိမ်တိုင်တိုင် စစ်တလင်းဖြစ်ခဲ့ရသော မြန်မာ နိုင်ငံတွင်   စစ်ကျန်စစ်လက်နက်ပစ္စည်းပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသည်။ နိုင်ငံရေး အဖွဲ့အစည်းပေါင်း
များစွာကလည်း မညီမညွတ်ဖြစ်နေသည်။ ပြင်ပ ပယောဂလည်း ရှိနေသည်။ ထိုသို့သော အခြေအနေ မျိုးတွင် မြန်မာနိုင်ငံသည် သက်တမ်းအားဖြင့် နုနယ်
ငယ်ရွယ်သေးသော်လည်း အလွန်ဆိုးရွားလှသည့် ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုအန္တရာယ်နှင့် လွတ်လပ်ရေး ရပြီး မကြာခင်မှာပင် ကြုံတွေ့ရင်ဆိုင်ရလေတော့၏။
=လွတ်လပ်ရေးရရှိခါစ‌ တေ်ာလှန်မှုအ‌ေခြအနေများ=
ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ
မြန်မာနိုင်ငံသည်အောင်ဆန်း-အက်တလီစာချုပ် နှင့်နု-အက်တလီစာချုပ်အရ ၁၉၄၈ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ရက် နံနက် ၄နာရီ မိနစ် ၂ဝတွင် လွတ်လပ်ရေးရရှိ
သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၏ကိုယ်စားယာယီအစိုးရ အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ်တာဝန်ယူခဲ့သော သခင်နု သည် ထိုနေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ကျင်းပသော ယာယီ
ပါလီမန်(တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်)အစည်းအဝေး   ဆုံးဖြတ်ချက်အရမြန်မာနိုင်ငံ၏ဝန်ကြီးချုပ်ဖြစ်လာ သည်။ စဝ်ရွှေသိုက်မှာမူ
လွတ်လပ်ရေးမရခင်ကတည်း က ယာယီသမ္မတအဖြစ်ထမ်းရွက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုသည် လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့်နေ့မှာပင် ၁၉၄၇ ခုနှစ်၊
အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ချုပ်ဆို ခဲ့သော အင်္ဂလိပ် - မြန်မာလွတ်လပ်ရေး သဘောတူ စာချုပ် (နု-အက်တလီ)ကို ပါလီမန်က အတည်ပြု
ပေးပါရန်တင်သွင်းသည်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီ ခေါင်းဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သူ ဖြူးပါလီမန်အမတ် သခင်သန်းဖေက   နု-အက်တလီစာချုပ်ကိုဝေဖန်ပြီး
အတည်မပြုရန် ပြောဆိုခဲ့သည်။
သခင်သန်းဖေက လွတ်လပ်ရေးသည် မြန်မာ့ အားဖြင့် တိုက်ယူ၍ရရှိသော လွတ်လပ်ရေးဖြစ်သဖြင့် ဝမ်းပန်းတသာ ကြိုဆိုသည်ဟုဆိုသည်။ ကွန်မြူနစ်များ
က စင်ပြိုင်အစိုးရထောင်ပြီး တပ်နီများက သူပုန်ထလိမ့် မည်ဟူသောသတင်းကိုလည်းငြင်းပယ်လိုက်သည်။ နု-အက်တလီစာချုပ်အရ လွတ်လပ်ရေးရခြင်းကို
''အမှန်ကတော့ အင်္ဂလိပ် စစ်မစ်ရှင် မြန်မာပြည် မှာ လာပြီး မြန်မာ့ရေတပ်၊ လေတပ်စခန်းတွေကို လွတ်လွတ်လပ်လပ်သုံးဖို့ခွင့်ပြုထားတဲ့အချက်
တွေနဲ့အနိုင်ကိုင်ပြီးသားဖြစ်လို့ မြန်မာအစိုးရဟာ သဘောမတူဘဲဘယ်နေလို့ရမလဲ၊ အင်္ဂလိပ် က အထက်မှအချက်တွေနဲ့အနိုင်ကိုင်ထားတာပဲ၊
အဲဒါကြောင့်လွတ်လပ်တဲ့မြန်မာပြည်ရဲ့ကာကွယ် ရေးလုပ်ငန်းကြီးကို စာချုပ်ရဲ့အချက်(၄)ဟာ အတားအဆီးအနှောင့်အယှက်ကြီးဖြစ်နေရုံမက စစ်ရေးအရ
အင်္ဂလိပ် နယ်ချဲ့သမားရဲ့ နောက်မြီး ဆွဲဖြစ်နေလို့ ကျွန်တော်တို့လုံးဝသဘောမတူ နိုင်ပါဘူး''
ထို့အပြင် စာချုပ်ပါအချက်(၅)တွင် အင်္ဂလိပ် ဗျူရိုကရက်အရာရှိများအား ပင်စင်၊ အိုနာစာစသည် တို့ပေးရန် ခွင့်ပြုထားခြင်းမှာ ဗျူရိုကရေစီယန္တရားကို
အားပေးရာရောက်သည့်အပြင် ဘဏ္ဍာရေးအရ မြန်မာ ပြည်ကို ထိခိုက်သဖြင့်လွှတ်တော်ကအတည်မပြုသင့် ကြောင်းပြောကြားသည်။
စာချုပ်ပါအချက်(၆)တွင် ၁၉၄၅ခုနှစ်နောက်ပိုင်း အင်္ဂလိပ် အစိုးရက တင်ရှိခဲ့သည့် အကြွေးငွေ၆၉ဒသမ၆၇ကုဋေအနက်ကုဋေ ၂ဝကျော် ကို လျှော်ပစ်ပြီး
ကျန် အကြွေးငွေ ၄၉ဒသမ၆ကုဋေကို ပြန်ဆပ်ရန်ဖော်ပြထားခြင်းမှာလည်း အင်္ဂလိပ် ကုမ္ပဏီ များပြန်လည်ထူထောင်ရန်သာသုံးစွဲခဲ့သဖြင့် မတရား
ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ အချက်(၆)နှင့်အချက်(၇) အရ အင်္ဂလိပ် ကုမ္ပဏီများအား မြန်မာအစိုးရက ကာကွယ်ရန်နှင့်ပြည်သူပိုင်သိမ်းမည်ဆိုပါက အင်္ဂလိပ်
အစိုးရနှင့် တိုင်ပင်ပြီးမှသင့်တော်ရာ လျော်ကြေးပေး၍ သိမ်းရန်အချက်များကိုလည်း သခင်သန်းဖေက ကန့်ကွက်ထားသည်။
သခင်သန်းဖေကစာချုပ်တစ်ခုလုံးအားလွှတ်တော် က အတည်မပြုဘဲစဉ်းစားပြီးပြန်လည်ပြင်ဆင်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။ ကွန်မြူနစ်များသည် နု-အက်တလီ
စာချုပ်နှင့်ပတ်သက်၍အမျိုးမျိုးစွပ်စွဲပြောကြားခဲ့ကြ သည်။ ကိုသိန်းဖေ(မြင့်)သည် ပြည်သူ့အာဏာဂျာနယ် တွင် အင်္ဂလိပ် ကြွေး မပေးနှင့်၊ ဗြိတိသျှ၏ စစ်ရေး
အန္တရာယ်ကို သတိပြု စသောဆောင်းပါးများကို     ရေးသား၍ လကျာ်-ဖရီးမင်းစာချုပ်၊ နု-အက်တလီ စာချုပ်နှင့် အကြွေး ကိစ္စများကိုဝေဖန်ရေးသားခဲ့သည်။
နိုင်ငံခြား သတင်းထောက်အချို့ကလည်း အောက်ပါ အတိုင်း ရေးသားခဲ့ကြဖူးသည်-
'ဗြိတိန်က မြန်မာပြည်ကို ဘုရင်မင်းမြတ်၏ ဒိုမီ နီယံ အပြင်အပ၌ ဘုရင်မင်းမြတ်၏ အကာ အကွယ်ခံပိုင်ခွင့်မရှိသောပြည်တစ်ပြည်အဖြစ်ဖြင့်
လွတ်လပ်ရေးပေးလိုက်ပြီ၊ သို့သော် (လွတ်လပ် ရေးဥပဒေ) နှင့်ပြိုင်တူ ထုတ်ပြန်လိုက်သော စာချုပ်မှာနှစ်ပြည်ထောင်အကြား အနာဂတ်အဖို့
ကာကွယ်ရေးနှင့် အခြားအပြန်အလှန်စီစဉ် ချက်အသေးစိတ်များကိုဖော်ပြထားသည်'
(ရိုက်တာ ၂ဝ-၁ဝ-၄၇)
'မြန်မာပြည်သည်ဗြိတိသျှအင်ပါယာကာကွယ် ရေး စနစ်အတွင်း၌ အကျုံးဝင်သည်။ မြန်မာ စစ်တပ်သည် ဗြိတိသျှစစ်ပညာဆရာများနှင့်
(၁၇-၁ဝ-၄၇)
ကွန်မြူနစ်တို့က ၁၉၄၇ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်တွင် ထုတ်ပြန်သောဗိုလ်လကျာ်၏ကြေညာချက် ကိုလည်း ထောက်ပြကြသည်။
'လက်ရှိဗမာ့ကာကွယ်ရေးအင်အားစုများသည် ဗြိတိသျှကာကွယ်ရေးအင်အားစုများနှင့်ဂဟေဆက် နေပေသည်၊ အမှန်အားဖြင့်ဆိုသော် ဗြိတိသျှစနစ်
အရဖွဲ့စည်းသင်ကြားလေ့ကျင့်ထား၏၊ ထို့ကြောင့် ကျွနု်ပ်တို့သည်ထိုအစဉ်အလာများကို ဆက်လက် ခိုင်မြဲစေမည့်စီမံခန့်ခွဲမှုများကို ပြုလုပ်ရသဖြင့်
များစွာဝမ်းသာအားရလှပေသည်'
ဖော်ပြပါအချက်အလက်များကို ထောက်ပြ၍ ကွန်မြူနစ်များက မြန်မာ့လွတ်လပ်ရေးကို အတု အယောင် လွတ်လပ်ရေးသာဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲလာကြ သည်။
သခင်သန်းထွန်းသည် လွတ်လပ်ရေးနေ့ အခမ်းအနားသို့တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ရဲဘော်ဗတင် (ခေါ်)ဂိုရှယ်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေပြီး
ပြည်သူ့ခေတ်(People's Age) ဂျာနယ်သတင်းထောက် နှင့်တွေ့ဆုံခန်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးသည် အတုသာဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုလိုက်သည်။
ထိုလွတ်လပ် ရေးအတုကို လက်ခံသော ဖဆပလအစိုးရကိုလည်း တိုင်းပြည်ကို ပြန်လမ်းမရှိသစ္စာဖောက်သွားခြင်းပင် ဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲလိုက်သည်။
ထို့နောက်ဂိုရှယ်က မြန်မာပြည်၏ယနေ့အခြေအနေနှင့် ငါတို့တာဝန်များ စာတမ်းကို အင်္ဂလိပ် လိုရေးသား၍ ပေးပို့လိုက်သည်။ ဂိုရှယ်၏စာတမ်းတွင်
ဖဆပလသည် တရုတ်ပြည်မှ ကူမင်တန်နှင့်တူသဖြင့် တရုတ်ကွန်မြူနစ်များက ကူမင်တန်ကိုတိုက်သလို မြန်မာကွန်မြူနစ်များကလည်း
ဖဆပလကိုတိုက်ထုတ်ရန် ညွှန်ကြားထားသည်။
ဂိုရှယ်သည်ပေါ်လစ်ဗျူရိုတစ်ဦးဖြစ်သော်လည်း ပါတီ၏လမ်းစဉ်ကို ချမှတ်ပိုင်ခွင့်မရှိပေ။ ဗဟိုကော်မတီ ၏ လမ်းစဉ်နှင့်ခြားနားသောလမ်းစဉ်ကိုလည်းချမှတ်
ပိုင်ခွင့်မရှိပေ။ ထို့ကြောင့်ဂိုရှယ်ပြန်ရောက်လာသော အခါ ကိုသိန်းဖေက ဂိုရှယ်ကိုအရေးယူရန်တင်သွင်း သည်။ သို့သော် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီက
ဂိုရှယ်ကို အရေးမယူသည့်အပြင် ဂိုရှယ်၏လမ်းစဉ်ဖြစ်သည့် မြန်မာပြည်၏ယနေ့အခြေအနေနှင့် ငါတို့တာဝန်များ စာတမ်းကို လက်ခံအတည်ပြုလိုက်သည်။
ဂိုရှယ်၏ လမ်းစဉ်မှာ အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင် ရာနာဒီ ဗေးလမ်းစဉ်ဖြစ်ပြီး ဖဆပလကိုအပြုတ်တိုက်၍အာဏာ သိမ်းရန်ပင်ဖြစ်သည်။
သို့နှင့်ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ သည် လက်နက်ကိုင်အကြမ်းဖက်ရေးလမ်းစဉ်ဘက်သို့ ယိမ်းလာသည်။ ထိုအချိန်တွင် အလံနီများမှာမူ
လွတ်လပ်ရေးမရခင်ကတည်းက ကြိုတင်၍ဆူပူအုံကြွ နေလေပြီ။
ကေအင်န်ယူလှုပ်ရှားမှု
ကေအင်န်ယူအဖွဲ့သည်လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်တစ်ရက် ၁၉၄၈ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၅ရက်တွင် ကရင်များသည် လွတ်လပ်သောလူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်
ကြောင်းကြေညာလိုက်ကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ကြေညာခြင်း မှာခွဲထွက်ရန်ခြိမ်းခြောက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာ နိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိချိန်တွင်
ကရင်လက်နက်ကိုင် တပ်များဖြစ်သည့် ကရင်သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းများ၊ ကရင်စစ်ရဲများ၊ ကေအင်န်ဒီအိုတပ်များသည် သထုံ၊ မော်လမြိုင်၊ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊
အင်းစိန်၊ တောင်ငူ၊ မေမြို့ စသောမြို့ကြီးများတွင် အနှံ့အပြားတပ်စွဲထားကြ သည်။ အင်အားမှာလည်း မသေးလှပေ။
၁၉၄၈ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ၃ ရက်တွင် ကေအင်န် ယူအဖွဲ့က ဖဆပလအစိုးရထံသို့  သီးခြားကရင် ပြည်နယ်ဖွဲ့စည်းပေးရန်တောင်းဆိုလိုက်လေသည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်တွင်မူ ကေအင်န်ယူအဖွဲ့က စည်းရုံးဦးဆောင်၍ ကရင်အမျိုးသားများ အင်အားပြ သည့်ဆန္ဒပြပွဲကြီးတစ်ရပ်ကိုကျင်းပသည်။
ကေအင်န် ယူ၏အာဘော်ဖြစ်သည့် သုဝဏ္ဏတိုင်းသတင်းစာက လည်း ဖဆပလအစိုးရကို ပုတ်ခတ်ဝေဖန်လာသည်။ ကေအင်န်ယူအဖွဲ့သည်
ဖဆပလအစိုးရနှင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်သော ကေဝိုင်အိုအဖွဲ့ကိုလည်း ပုတ်ခတ် ဝေဖန်ခဲ့သည်။
ကေအင်န်ယူအဖွဲ့ဝင် ကရင်အမျိုးသားအချို့ သည် ကရင်နီနယ်၊ လွိုင်ကော်မြို့တွင် အုပ်ချုပ်ရေး အရာရှိများအဖြစ်ရောက်ရှိနေလေရာ ကရင်နီနယ် ကိုပါ
ကရင်ပြည်နယ်ထဲသွတ်သွင်းရန်လှုပ်ရှားလာသည်။  ရှမ်းပြည်နယ်တွင်လည်း ပအိုဝ်းများကိုစည်းရုံးလျက်ရှိ   သည်။   မွန်အမျိုးသားတို့ကိုစည်းရုံး၍
အမ်အင်န်ဒီအို (Mon National Defence Organization) တပ်များ ဖွဲ့စည်းရန်လှုံ့ဆော်လာသည်။ ရှမ်းစော်ဘွားအချို့နှင့် လည်း အဆက်အသွယ်ရှိနေသည်။
သို့နှင့် ကေအင်န်ယူ အဖွဲ့သည် ရှမ်း၊ ပအိုဝ်း၊ ကယား၊ မွန် စသော တိုင်းရင်း သားများကိုပါ မြန်မာတို့နှင့် သွေးကွဲစေရန်လှုံ့ဆော် ပေးခဲ့ရာ
ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုကို ကျယ်ပြန့်လာ အောင်ဆောင်ရွက်သည်နှင့် မခြားတော့ပေ။
ရခိုင်နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှု
လွတ်လပ်ရေးမရခင် ဗြိတိသျှကိုလိုနီအဖြစ်တည်ရှိ ဆဲကာလကပင် ရခိုင်တိုင်း၏နိုင်ငံရေးအခြေအနေမှာ မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေခဲ့သည်။
ရခိုင်ဒေသမြောက်ပိုင်းတွင် မူဂျာဟစ်များသည် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများကို လက်နက် ကိုင်၍မောင်းထုတ်နေပြီဖြစ်သည်။ ဦးစိန္တာနှင့်ဗုံပေါက် သာကျော်တို့၏
လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများက လည်း ရခိုင်တောင်ပိုင်းတွင်ပုန်ကန်ထကြွလျက်ရှိသည်။
ဦးစိန္တာနှင့်ဗုံပေါက်သာကျော်တို့သည် ၁၉၄၇ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်တွင် မြေပုံမြို့၌ ရခိုင်တိုင်းတောတွင်း တပ်ပေါင်းစုညီလာခံကို ဦးဆောင်ကျင်းပကြသည်။
ချက်အရ ဗိုလ်ထွန်းလှ(တက္ကသိုလ်နေဝင်း)၊ ဦးဗဆွေ၊ ဗိုလ်မင်းလွင်တို့နှင့်အတူညီလာခံသို့တက်ရောက်လာ သည်။
ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းမိန့်ခွန်းပြောကြားနေစဉ် ပုသိမ်မှ မဖိတ်ကြားဘဲတက်ရောက်လာသော ရဲဘော် အောင်လင်းဆိုသူက ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် ဖဆပလ
အဖွဲ့ကို ပြင်းထန်စွာပုတ်ခတ်ရာမှ ညီလာခံအတွင်း၌ ရုတ်ရုတ်သဲသဲဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း လည်း ညတွင်းချင်းပင် စစ်တွေသို့ပြန်သွားရသည်။
ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေရေးဆွဲရန်   တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော်ပေါ်ပေါက်လာသောအခါ       ရခိုင်အမတ်များအဖြစ် ဦးညိုထွန်း၊ ဦးမောင်မောင်
ထွန်းအောင်ကျော်၊ ပုဏ္ဏားကျွန်း ဦးစံထွန်းအောင်၊ ပေါက်တော ဦးရွှေစောဦး၊ မင်းပြားနှင့်မြို့ဟောင်း တောင်ပိုင်း ဦးနက်ဖား၊ ကျောက်တော် တောင်ပိုင်းနှင့်
မြို့ဟောင်းမြောက်ပိုင်း ဦးအောင်ဇံဝေ၊ ကျောက်တော် မြောက်ပိုင်း ဦးထွန်းဝင်း၊ ရသေ့တောင်ဦးကျော်ဦး၊ ဘူးသီးတောင်အဘူဘော်ရှော၊ မောင်တောစူလတန်
ဦးမဲကျော်ဦး တို့ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံကြရသည်။ ဖဆပလခေါင်းဆောင် ဦးညိုထွန်းမှာ လူနည်းစုရေးရာဝန်ကြီးနှင့်ရခိုင် တိုင်းအထူးမင်းကြီးအဖြစ်
တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရ သည်။ ဦးညိုထွန်းနုတ်ထွက်ပြီးနောက် ဦးအောင်ဇံဝေ က ဦးညိုထွန်းနေရာကို ဆက်လက်တာဝန်ယူသည်။
ဦးစိန္တာနှင့်ဗုံပေါက်သာကျော်တို့ ဦးဆောင်သော ပြောက်ကျားများမှာ မြေအောက်အဖွဲ့အစည်းအနေဖြင့် ပင်ရှိနေပြီး
ရွေးကောက်ပွဲတွင်မပါဝင်ခဲ့ပေ။ ဖဆပလနှင့် လည်း သဘောထားကွဲလွဲနေပြီဖြစ်သဖြင့် အစေးမကပ် တော့ပေ။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီနှင့်အလံနီကွန်မြူ
ဖဆပလမှ ကွန်မြူနစ်ပါတီကို ထုတ်ပစ်လိုက်သော အခါ သံတွဲခရိုင်ပြည်သူ့ရဲဘော်အဖွဲ့ချုပ်ခေါင်းဆောင် ၍ သံတွဲမြို့လေးမျက်နှာတပ်ကုန်းတွင်
အစည်းအဝေး ကျင်းပကြသည်။ ဦးချစ်သိန်းက ပြည်သူ့ရဲဘော်သည် အကျင့်စာရိတ္တပျက်ပြားကာ သစ္စာဖောက်နေသဖြင့် တပ်နီအဖြစ် ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းရန်
အစည်းအဝေးက ပြည်သူ့ရဲဘော်မှတပ်နီသို့ ပြောင်းလဲ ရေးကို လက်ခံလိုက်ရာ ပြည်သူ့ရဲဘော်များ တပ်နီအဖြစ် ခံယူပြီး တပ်နီတံဆိပ်တပ်ဆင်ကြသည်။
ဦးစောရွှေက တပ်နီကိုလက်မခံဘဲ လက်ပံစုဆရာတော်ရှေ့တွင် ပြည်သူ့ရဲဘော်ကိုထပ်မံဖွဲ့စည်းသည်။ ၁၉၄၇ခုနှစ်တွင်
တပ်နီမှာမတရားအသင်းကြေညာခံရသောကြောင့် ဦးချစ်သိန်း၊ ဦးဘတင်၊ ဦးထွန်းနှစ်၊ ဦးစံထွန်း၊ ဦးစံဝင်း၊ ဦးကျော်လှတို့ခေါင်းဆောင်၍တောခိုတော့သည်။
လက်နက်ကိုင်ဆူပူအုံကြွရေးသို့
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိချိန်တွင်အောက်ပါ အဖွဲ့အစည်းများမှာ မြေအောက်သို့ရောက်ရှိပြီး လက်နက်ကိုင်ဆူပူမှုများကိုပြုလုပ်နေကြပြီဖြစ်သည်-
(၂) ကွန်မြူနစ်ပါတီလက်အောက်ခံတပ်နီများ (ပျဉ်းမနား)၊
(၃)	ရခိုင်တပ်နီများ(သံတွဲ)၊
(၄)	ဗုံပေါက်သာကျော်၏ရခိုင်လူငယ်အစည်း အရုံး (ရခိုင်တောင်ပိုင်း)၊
(၅)	မူဂျာဟစ်လက်နက်ကိုင်တပ်များ(ရခိုင် မြောက်ပိုင်း)၊
မြေအောက်တွင်ရောက်ရှိနေနှင့်သော အချို့လက် နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများမှာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ၏ကြိုးကိုင်မှုအောက်တွင်ရှိနေပြီး
တပ်စွဲထားရာဒေသ များတွင် ကြီးစိုးနေခဲ့ကြသည်။ အချို့မှာ အစိုးရအုပ်ချုပ် ရေးအဖွဲ့များနှင့် စင်ပြိုင်အုပ်ချုပ်နေကြသည်။ ထိုအချိန် တွင် တစ်ပြည်လုံး၌
လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များမှာလည်း အောက်ပါအတိုင်းအမျိုးမျိုးအစားစားရှိနေသည်-
(၁)	တပ်မတော် (အဓိကအားဖြင့် တပ်ရင်း ၄ရင်း)။
(၃)	ကရင်စစ်ရဲတပ်များ (ဗြိတိသျှလက်ထက်     ကတည်းက ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်ပြီး ကရင် တပ်ရင်းများကဲ့သို့ပင်အင်အားကောင်းသည်)။
(၄)	ပြည်သူ့ရဲဘော် (တပ်နီများခွဲထွက်သွားသဖြင့် ကျန်ရစ်သောတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး လိုအပ်ပါက အင်္ဂလိပ် ကိုတော်လှန်တိုက်ခိုက်ရန်လက်နက် ခဲယမ်းများဖြင့်
အဆင်သင့်ပြင်ထားသည်)။
(၅)	သောင်းကျန်းမှု နှိမ်နင်းရေးတပ်ဖွဲ့များ     (ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက တပ်မတော်ကို တိုးချဲ့ရန် ရည်ရွယ်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်)။
(၆)	ကေအင်န်ဒီအို (ကေအင်န်ယူ၏ ခါးပိုက် ဆောင်တပ်)။
(၇)	အမ်အင်န်ဒီအို (ကေအင်န်ဒီအို၏ လက်အောက်ခံမျှသာဖြစ်သည်)။
(၈)	ရှမ်းပုလိပ်များ (စော်ဘွားများ၏ခါးပိုက်ဆောင် တပ်)။
လွတ်လပ်ရေးရခါစ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်လက်ကျန်စစ်ပစ္စည်းများ မြောက်မြားစွာရှိနေ သည့်အလျောက် လက်နက်ကိုင်တပ်များမှာလည်း
မှိုလိုပေါက်နေခဲ့ရသည်။ တပ်မတော်သာတစ်သွေး တစ်သံတစ်မိန့်တည်း၏အောက်တွင်ရှိနေသော်လည်း ကျန်လက်နက်ကိုင်တပ်များမှာ
နီးစပ်ရာနိုင်ငံရေးပါတီ များ၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုများအောက်တွင်ရှိနေခဲ့သည်။ ပြည်သူ့ရဲဘော်တပ်ဖွဲ့အတွင်းတွင် ကွန်မြူနစ်များနှင့် ဆိုရှယ်လစ်တို့က
အပြိုင်စည်းရုံးထိုးဖောက်နေသဖြင့် သက်ဆိုင်ရာပါတီကို လိုလားသူများဂိုဏ်းဂဏအစုဖွဲ့ ၍နေကြသည်။ ကရင်တပ်ရင်းများ၊ ကရင်စစ်ရဲများ၊
ကေအင်န်ဒီအိုနှင့်အမ်အင်န်ဒီအိုတို့မှာမူ ကေအင်န်ယူ အဖွဲ့၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုအောက်တွင် ရောက်ရှိနေ သည်။ တပ်နီများမှာ ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏
ဩဇာခံများဖြစ် နေပြီး အလံနီများနှင့် မကြာခဏတိုက်ခိုက်နေသည်။
ကွန်မြူနစ်များသည် တပ်မတော်အတွင်းသို့ပင် ထိုးဖောက်စည်းရုံးလျက်ရှိရာ တပ်မတော်ထဲတွင်လည်း ကွန်မြူနစ်ခေါင်းဆောင် အရာရှိများရှိနေလေသည်။
ရှမ်းစော်ဘွားများမှာမူ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံ ဥပဒေအရ ပဒေသရာဇ်စနစ်ကို လောလောဆယ် ဆက်လက်ခွင့်ပြုထားသည့်အပြင်
စော်ဘွားကြီးစဝ်ရွှေ သိုက်ကို သမ္မတခန့်အပ်ထားသဖြင့် ဆူပူသောင်းကျန်းမှု မရှိကြပေ။ သို့သော် ကေအင်န်ယူများနှင့်ပူးပေါင်းမှု များကိုမူတွေ့ရသည်။
ယင်းကဲ့သို့လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ များမှာ တစုတစည်းတည်းမရှိဘဲ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့ အစည်းအမျိုးမျိုးတို့၏ခါးပိုက်ဆောင်တပ်များအဖြစ်
သူတစ်လူငါတစ်မင်းကွဲပြား၍နေလေရာ နိုင်ငံရေး အုပ်စုချင်း ပဋိပက္ခများသည် လက်နက်ကိုင်တိုက်ပွဲများ အဖြစ်သို့ ချက်ချင်းပြောင်းလဲနိုင်သည့်
အခွင့်အလမ်း ရနေကြသည်။ အထူးသဖြင့် အစိုးရ၏သစ္စာကို စောင့်သိသော တပ်မတော်၊ ကွန်မြူနစ်နှင့် ဆိုရှယ်လစ် တို့ရောနှောနေသောပြည်သူ့ရဲဘော်၊
ကွန်မြူနစ်တို့၏ တပ်နီနှင့် ကေအင်န်ယူတို့၏ ကရင်လက်နက်ကိုင် တပ်များသည် အင်အားချင်း အပြိုင်အဆိုင် မတိမ်း မယိမ်း ဖြစ်နေပြီး တိုက်ခိုက်ရန်
တာစူနေကြချိန်တွင် နိုင်ငံရေးပါတီများ၏ပဋိပက္ခသည် လက်နက်ကိုင်ဆူပူ အုံကြွရေးသို့ တွန်းပို့လိုက်သကဲ့သို့ ရှိနေတော့သည်။
=ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီတောခိုခြင်း=
ဂိုရှယ်စီမံကိန်း
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိသည့် ၁၉၄၈ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၄ရက်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိနေ သော ဂိုရှယ်က ပြည်သူ့ခေတ်
(People's Age) သတင်း စာနှင့် တွေ့ဆုံခန်းပြုလုပ်၍ မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေး အား ရှုတ်ချလိုက်ကြောင်းတင်ပြခဲ့ပြီးပေပြီ။ ထို့နောက်
ဂိုရှယ်သည် On the present situation in Burma and Our Task (မြန်မာပြည်၏ယနေ့အခြေအနေနှင့် ငါတို့တာဝန်များ) အမည်ရှိ
စာတမ်းကိုမြန်မာပြည်သို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာသောအခါ ကွန်မြူနစ်ပါတီသို့ တင်သွင်းသည်။ ယင်းစာတမ်းမှာ အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ
ခေါင်းဆောင် ရာနာဒီဗေးလမ်းစဉ်ကို ကူးချထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ရာနာဒီဗေးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏လွတ်လပ် ရေးနှင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီကိုပါ
ဘေးဒုက္ခရောက်စေခဲ့ သော ခေါင်းဆောင်ဖြစ်သည်။
ဆိုရှယ်လစ်ပါတီနှင့်ပြည်သူ့ရဲဘော်တို့ပူးပေါင်း၍ မာ့ခ်စ်လိဂ်(Marxist League)ဖွဲ့စည်းခဲ့စဉ်က ကွန်မြူ နစ်ပါတီသည် လှိုက်လှဲစွာကြိုဆို
ထောက်ခံခဲ့သည်။ သို့သော် ဂိုရှယ်စာတမ်းကမူ ပြင်းထန်စွာပြစ်တင်ရှုတ်ချ ခဲ့သည်။ စက္ကူနီစာတမ်းအရ ပါတီသည် ယာယီအစိုးရ ထဲဝင်ရင်း
အပြင်လူထုတိုက်ပွဲများဆင်နွှဲရန်ဆုံးဖြတ် ထားသည်ကိုလည်း ဂိုရှယ်ကလုံးဝပယ်ချလိုက်သည်။ ကျဆုံးပြီးဖြစ်သော ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းကို
လည်း တိုင်းရင်းသားအရင်းရှင်လူတန်းစားဟုသတ်မှတ်ပြီး သခင်နုကိုမူ ကွန်ပရာဒို နှင့်ပဒေသရာဇ်လူတန်းစား ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ်
စွပ်စွဲခဲ့သည်။'အားနည်းသော ကွန်ပရာဒိုနှင့် ပဒေသရာဇ် လူတန်းစားများ၏ ကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်သော သခင်နုအတွက် လာတော့မည့်
တော်လှန်ရေးကြီး ( Inpending Revolution)သည် လွန်စွာကြောက် မက်ဖွယ်ကောင်းခြင်းကြောင့် အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ လွတ်လပ်ရေး
သဘောတူညီချက် ကို လက်ခံလိုက် ခြင်းဖြစ်သည်'
(ဂိုရှယ်စာတမ်း)
'ဖဆပလခေါင်းဆောင်များလက်ခံခဲ့သော အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစာချုပ်သည် နယ်ချဲ့သမားများ နောက်ဆုတ်ခြင်းနှင့် အမျိုးသား
လွတ်မြောက်ရေး လုပ်ငန်း၏အင်အားကိုသရုပ်ဆောင်ပြပါသလော'
'ဤလိုက်လျောချက်များသည်(လွတ်လပ်ရေးပေး ခြင်းသည်) အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးလုပ်ငန်း၏ အားကြီးခြင်းကိုပြသည်မဟုတ်၊
အားနည်းခြင်းကို သာ ပြပေသည်။ ၎င်းတို့သည် နယ်ချဲ့သမားတို့၏ နောက်ဆုတ်ခြင်းများမဟုတ်ကုန်။ ၎င်း၏အုပ်စိုးမှု ကို ပုံသဏ္ဌာန်သစ်ဖြင့်
ထာဝစဉ်တည်မြဲစေရန် နယ်ချဲ့သမားသည် နေရာကောင်းဘက်ယူခြင်း သာဖြစ်လေသည်'
'အခြားစကားနှင့်ပြောရလျှင် သခင်နုအစိုးရ သည် ဗြိတိသျှနယ်ချဲ့စနစ်နှင့် ဗြောင်အတိအလင်း ပူးပေါင်းသွားလေပြီ။ (Open Collaboration)
လွတ်လပ်ရေးကိုလိမ်ယူခြင်းကြောင့် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းကွယ်လွန်စဉ်ကစ၍ ဖြစ်လာသော လူတန်းစားဆက်သွယ်တည်နေပုံအသစ်
(New Class Alignment) သည် ပိုပြီးပြည့်စုံလာခဲ့ပြီ။    ထို့ကြောင့် ငါတို့သည် အသစ်ဖြစ်သော သေနင်္ဂ ဗျူဟာနှင့် နည်းပရိယာယ်ကို
ချမှတ်သင့်လေပြီ'
ဗုံပေါက်သာကျော် တို့၏ရခိုင်သူပုန်နယ်မြေများကိုထောက်ခံရန်နှင့် ယင်း နယ်မြေများကိုလွတ်မြောက်ရေးဒေသအဖြစ်သတ်မှတ် ပြီး
တစ်စတစ်စတိုးချဲ့သွားရမည်ဟုလည်းဆိုသည်။
'အရေးအကြီးဆုံးအလုပ်မှာ တိုက်ခိုက်ရေးတပ် များတည်ထောင်ရန်ဖြစ်သည်။ ထိုတပ်များမှာ ပြည်သူ့ရဲဘော် တက်ကြွသောအပိုင်းများ
ပါဝင်လာ သော တပ်နီများပေါ်တွင် အခြေခံပြုရမည်။ ပြည်သူ့ရဲဘော်တပ်နီညီညွတ်ရေးကို အခြေခံရ မည်။ တိုက်ခိုက်ရေးတပ်များအား
ပြောက်ကျား စစ်ဆင်နွှဲရေးများသင်ကြားပေးရမည်'
'ဗမာပြည်တော်လှန်ရေးကံကြမ္မာနှင့်အိန္ဒိယနှင့် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများ၏တော်လှန်ရေး ကံကြမ္မာများသည်ဆက်နေသည်။ ယနေ့အခြေ
အနေသည်ကျွနု်ပ်တို့ပခုံးပေါ်သို့အရေးကြီးသော တာဝန်ကြီးကျရောက်နေသည်။ အရှေ့တောင် အာရှအိမ်နီးနားချင်းနိုင်ငံများတို့တွင် အလားတူ
ဖြစ်ရပ်များပေါ်လာအောင် ကူးစက်သွားစေမည့် တော်လှန်ရေးအုံကြွမှုကြီးနှင့် ထကြွမှုကြီးများကို ကျွနု်ပ်တို့သည် ရှေ့ဆောင်ရှေ့ရွက်ပြုလုပ်
ထို့နောက်ပါတီ ကွန်ဖရင့်က လက်ခံအောင်လုပ်သည်။ ပျဉ်းမနား ညီလာခံတွင် ဂိုရှယ်လမ်းစဉ်ကို လက်တွေ့ကျင့်သုံးရန် လည်း
ဆုံးဖြတ်လိုက်သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ဂိုရှယ်၏   စီမံကိန်းများကို  လက်ခံလိုက်ပြီးသည့်နောက်   နု-အက်တလီစာချုပ်ကိုပိုမို၍
ပုတ်ခတ်ဝေဖန်လာ သည်။
လွတ်လပ်မှုမရှိသေး ကြောင်း ဝါဒဖြန့်ခဲ့သည်။ လကျာ်-ဖရီးမင်းစာချုပ်အရ အင်္ဂလိပ် စစ်မစ်ရှင်ကို သုံးနှစ်တာကာလအထိ လက်ခံ ထားရခြင်း၊
ကွန်မြူနစ်တို့နှင့် နီးစပ်သူများသည် ယင်းတို့၏ဆွဲဆောင်မှုနောက်သို့ ပါကုန်ကြသည်။ ထို့အပြင် ပါတီတွင်းမှာလည်း ဂိုရှယ်၏ လမ်းစဉ်ကို
လက်ခံလာကြသည်။
ဂိုရှယ်၏လုပ်ရပ်များသည် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ် ပါတီ၏တရားဝင်လှုပ်ရှားမှုများနှင့်မူ ဆန့်ကျင်လျက်ရှိ သည်။ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည်
ဗဟိုကော်မတီ၏ သဘောတူညီချက်ကို မရရှိဘဲလမ်းစဉ်သစ်ကို  ဖော်ထုတ်သည့်အတွက် ဂိုရှယ်အား သတိပေးအရေးယူ လိုက်သည်။ သို့သော်
အရေးယူမှုမှာပါတီ၏စည်းကမ်း အရ မယူမဖြစ်ယူရသဖြင့် ဟန်ပြသာဖြစ်သည်။ ဂိုရှယ် စီမံကိန်းကိုမူ လက်ခံအတည်ပြုပြီးလေပြီ။
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်လည်း အိန္ဒိယကွန်မြူနစ်ပါတီ သည် တိုင်းရင်းသားဓနရှင်လူတန်းစားကို ရန်သူအဖြစ် တိုက်ခိုက်နေပြီဖြစ်ရာ မြန်မာပြည်တွင်လည်း
တိုက်ခိုက် သင့်သည်ဟု ကွန်မြူနစ်တို့ကယူဆနေသည်။ ထို့ကြောင့် ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ဦးတည်ရန်သူမှာ ဖဆပလ အစိုးရဖြစ်လာသည်။
ထိုအချိန်တွင် ကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ ခါးပိုက်ဆောင်တပ်အဖြစ် တပ်နီ၏အင်အားမှာလည်း အတန်အသင့်တောင့်တင်းနေပြီဖြစ်ရာ ကွန်မြူနစ်များ သည်
လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေးအတွက် သွေးကြွ လာ ကြတော့သည်။ ဆိုရှယ်လစ်များနှင့် ပူးပေါင်းရေးမှာမူ လမ်းစရှာမရတော့ဘဲ ရန်သူသဖွယ်
ဖြစ်လာကြသည်။ ဆိုရှယ်လစ်တို့လွှမ်းမိုးသော ဖဆပလ အစိုးရကလည်း ပုဒ်မ(၅)ဖြင့် ကွန်မြူနစ်ပါတီကို နှိပ်ကွပ်လာလေရာ လက်နက်ကိုင်အုံကြွရန်
လမ်းစများပင် ဖြစ်တော့၏။