cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဝက်ဘ်
လုံခြုံရေး
အဆိုပြုထားသော ဖြေရှင်းနည်းများမှာ အလွန်အကြူးပင် ကွဲပြားများပြားလှသည်။ McAfee ကဲ့သို့ ဗိုင်းရပ်(စ်)ကာကွယ်ရေး ကွန်ပျူတာလုံခြုံရေး software ရောင်းချသူများက ၉/၁၁ နောက်ပိုင်း စည်းမျဉ်းများနှင့် ကိုက်ညီသည့် အုပ်ချုပ်မှုနှင့် လေးစားလိုက်နာမှုများ ရှိသော အစုံလိုက်ပစ္စည်းများကို တီထွင်ပြီး ဖြစ်သည်။ Finjan ကဲ့သို့ အချို့သော ကုမ္ပဏီများမှာ မည်သည့်အရင်းအမြစ်မှပင် ဖြစ်ပါစေ code နှင့် ပါဝင်သည့်အကြောင်းအရာများ အားလုံးကို နိုးကြားစွာဖြင့် တကယ်ဖြစ်ပွားနေသော အချိန်တွင် စစ်ဆေးခြင်းပြုရန် ထောက်ခံသည်။ ubiquitous ကဲ့သို့ ကွန်ပျူတာ လုံခြုံရေးစနစ် ရောင်းသူအချို့တို့က ခြိမ်းခြောက်မှု အန္တရာယ် အသစ်များကို စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုပြီး၊ နှောင့်ယှက်ဖျက်ဆီးသော software  များ ရုတ်တရက်ဖြစ်ပွားခြင်း၊ စပဲမ်းနှင့် ဇုမ်းဘီး ဦးတည်ရာလမ်းကြောင်းများကို တကယ်ဖြစ်ပွားနေသော အချိန်တွင် ဖြစ်ပွားခြင်းများကို စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုသည့် ကိရိယာများနှင့် တကွ၊ သတင်းပို့သည့် ကိရိယာများဖြင့် ထောက်ပံ့ပေးသည်။
လုံခြုံရေးကို ကုန်ကျမှုစင်တာ တစ်ခုအဖြစ်ထက် စီးပွားရေး အခွင့်အလမ်းတစ်ခု အနေဖြင့် မြင်သော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအတွက်၊အခြေခံဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်ပုံထဲတွင် “နေရာအနှံ့ရှိသော၊ အမြဲတမ်းဖွင့်ထားသော ဒစ်ဂျစ်တယ်နှင့် ပတ်သက်သော အခွင့်အရေးများ”ကို အတည်ပြုလိုက်နာစေသော လက်တစ်ဆုပ်စာမျှသော အဖွဲ့အစည်းများ၏နေရာတွင် ယနေ့ data များနှင့် ကွန်ယက်များကို လုံခြုံစိတ်ချရအောင် လုပ်ပေးနေသည့် ရာနှင့် ချီသော အဖွဲ့အစည်းများက အစားထိုးသင့်သည်ဟု အချို့က အကျိုးအကြောင်းပြ ပြောဆိုသည်။ အင်တာနက်ကို သော့ခတ်ပိတ်ပစ်လိုက်ခြင်းထက် ကွန်ပျူတာ အသုံးပြုမှု လုံခြုံရေးအတွက် အသုံးပြုသူများက တာဝန်ခွဲဝေယူခြင်းက အထူးပိုမိုသာလွန် နှစ်သက်စရာဖြစ်သည်ဟု Jonathan Zittrain က ပြောသည်။
ဝက်(ဘ်)သတ်မှတ်စံနှုန်းများ
ထုံးတမ်းစဉ်လာ သတ်မှတ် စံနှုန်းအများအပြားနှင့် အခြား နည်းပညာဆိုင်ရာ သီးခြားပြဋ္ဌာန်းချက်များနှင့် ဆော့(ဖ်)ဝဲတို့သည် World Wide Web၊အင်တာနက်နှင့် ကွန်ပျူတာ သတင်းအချက်အလက် ဖလှယ်ခြင်း၏ အသွင်အပြင်အမျိုးမျိုးအား လည်ပတ်မောင်းနှင်မှုကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုသည်။ စာရွက်စာတမ်းအများအပြားမှာ ဘာနာ(စ်)-လီး ခေါင်းဆောင်သော World Wide Web Consortium (W3C) ၏ကြိုးစားအားထုတ်မှုပင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အချို့တို့မှာ အင်တာနက် အင်ဂျင်နီယာပညာ စစ်ဆင်ရေးအဖွဲ့ (Internet Engineering Task Force)(IETF)နှင့် အခြားအဖွဲ့အစည်းများက ထုတ်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ယျေဘုယျအားဖြင့် ဝက်(ဘ်)စံနှုန်းများကို ဆွေးနွေးရာတွင် အောက်ဖော်ပြပါ ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေချက်များကို အခြေခံအုတ်မြစ်အဖြစ် တွေ့ရသည်။ - World Wide Web အတွက် အခြားမရှိမဖြစ် လိုအပ်သော နည်းပညာများ၏ အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်များဖြင့် ပံ့ပိုးပေးသော အခြား ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေမှုများမှာ အောက်ပါတို့ဖြစ်သည်။ သို့သော် ယင်းတို့ချည်းသာဟု ကန့်သတ်မထားပါ။ -
ဝက်(ဘ်)ဆက်သွယ်ရယူနိုင်စွမ်း
တစ်ခါက Tim Berners-Lee က ဤသို့ မှတ်သားခဲ့သည် “ web ၏ စွမ်းအားမှာ ယင်း၏ အရာခပ်သိမ်းနှင့်စပ်ဆိုင်မှု၌ ရှိသည်။ ချို့တဲ့အားနည်းမှုတို့ကို ပမာမထားဘဲ လူသားတိုင်း ဆက်သွယ်ရယူနိုင်ရန်မှာ ယင်း၏ မရှိမဖြစ်သော အသွင်အပြင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။” တိုင်းပြည်အများအပြားသည် website များအတွက် လိုအပ်ချက်တစ်ခုအဖြစ် web ဆက်သွယ်ရယူခြင်း စည်းမျဉ်းဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ W3C Web Accessibility Initiative တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခြင်းမှ software တီထွင်သူများအပါအဝင် web ပါ အကြောင်းအရာများကို ရေးသားသူများက ထောက်ပံ့မှုနည်းပညာများကို အသုံးပြုကောင်းပြုနိုင်သော၊ သို့မဟုတ် မပြုနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်များ web ကို ဆက်သွယ်ရယူအသုံးပြုနိုင်ဖို့ ပြုလုပ်ရန်အတွက် ရိုးရိုး လမ်းညွှန်ချက်များ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။
သိုလှောင်ရာနေရာ
အကယ်၍ အသုံးပြုသူက web စာမျက်နှာ တစ်ခုပေါ်သို့ အချိန်ခဏတာအတွင် ပြန်လည်ဝင်ရောက်လျှင် web server လမ်းကြောင်းမှ data စာမျက်နှာကို နောက်တစ်ဖန် ပြန်လည်ရယူရန် မလိုအပ်ပေ။ web browser များ အားလုံးနီးပါးသည် မကြာသေးခင်က ရယူထားသော data များကို များသောအားဖြင့် အသုံးပြုသူကွန်ပျူတာ hard drive ထဲတွင် သိုလှောင်ထားလေ့ရှိသည်။ Browser တစ်ခုမှ ပို့လိုက်သော HTTP တောင်းဆိုချက်များသည် နောက်ဆုံးအကြိမ် download ချစဉ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြောင်းလဲသွားသော data ကိုသာ တောင်းဆိုလိမ့်မည်။ အကယ်၍ ကွန်ပျူတာပေါ်တွင် သိုလှောင်ထားသော data များမှာ လက်ရှိရှိနေသေးပါက၊ ယင်းတို့ကို ပြန်လည် အသုံးပြုလိမ့်မည်။
Website တွင် ပါဝင်သော အကြောင်းအရာများကို သိုလှောင်နိုင်သည့် အင်တာနက်၏ အခြားသော အစိတ်အပိုင်းများလည်း ရှိသည်။ ကော်ပိုရေးရှင်းများနှင့် ပညာရေးဆိုင်ရာ Fire wall များသည် အားလုံး၏အကျိုးအတွက် အသုံးပြုသူ တစ်ဦးက တောင်းဆိုသော web အရင်းအမြစ်များကို မကြာခဏဆိုသလိုပင် သိုလှောင်ထားတတ်သည်။ (ဒါလည်းကြည့်ပါ - proxy server သိုလှောင်ခြင်း) အချို့သော ရှာဖွေရေး အင်ဂျင်များသည် website များမှ သိုလှောင်ထားသည့် အကြောင်းအရာများကိုလည်း သိုလှောင်သည်။ ဖိုင်များကို မွမ်းမံထားပြီးကြောင်း၊ ထို့ကြောင့် ပြန်လည်ပို့ပေးရန် လိုအပ်ကြောင့် ဆုံးဖြတ်ပေးနိုင်သော web server များထဲတွင် တည်ဆောက်ထားသည့် လိုအပ်သည့် အထောက်အကူ ပစ္စည်းများမှအပ၊ အားကောင်းစွာ ထုတ်လုပ်ပေးသော web စာမျက်နှာများ၏ ဒီဇိုင်းနာများသည် တောင်းဆိုသော အသုံးပြုသူများထံသို့ HTTP ခေါင်းစဉ်များ ပြန်လည်ပေးပို့ခြင်းကို ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် အကူးအပြောင်း စာမျက်နှာများ သို့မဟုတ် အထိအခိုက်မခံနိုင်သော စာမျက်နှာများကို သိုလှောင်ထားခြင်း မပြုနိုင်ပေ။ အင်တာနက် ဘဏ်လုပ်ငန်းနှင့် ဆိုဒ်အသစ်များသည် ဤလိုအပ်သော အထောက်အကူပစ္စည်းကို မကြာခဏအသုံးပြုကြသည်။ HTTP 'GET' တစ်ခုဖြင့် တောင်းဆိုထားသည့် ဒေတာမှာ အခြားသောအခြေအနေများနှင့် ကိုက်ညီပါက သိုလှောင်ထားခြင်း ခံရနိုင်သည်။ 'POST' တစ်ခုကို တုံ့ပြန်သောအခါ ရယူလိုက်သည့် data မှာ POSTed လုပ်ထားသော data ပေါ်တွင် မှီခိုနေသည်ဟု ယူဆသောကြောင့် ယင်းကို သိုလှောင်ထားမည် မဟုတ်ပေ။
စဉ့်ကူးမြို့နယ်
စဉ့်ကူးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သပိတ်ကျင်းခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ စဉ့်ကူးမြို့ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
စဉ့်ကူးမြို့နယ်သည် အနော်ရထာမင်းတည်ထောင်ခဲ့သော ကင်းမြို့ ၄၃မြို့အနက် တစ်မြို့အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ်၄၂၂တွင် တည်ခဲ့သည်။ ယခင်မြို့အမည်မှာ ငစဉ့်ကူးမြို့ဖြစ်ပြီး စဉ့်ကူးမင်းလက်ထက်တွင် မြို့ရိုး၊ပြအိုး၊ကျုံး၊စံနန်းတို့ဖြင့် စနစ်တကျတည်ဆောက်ခဲ့သော ရှေးဟောင်းမြို့ဖြစ်သည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၂.၁၂.၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် ထုတ်ပြန်ချက်အရ စဉ့်ကူးမြို့ကို မြို့အဖြစ်လည်းကောင်း၊၂၈.၂.၁၉၇၃ခုနှစ်တွင် ရပ်ကွက်၊ကျေးရွာအုပ်စု၊ကျေးရွာများကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးရုံးကို ၁၉၅၄ခုနှစ် မတ်လ၁၁ရက်ကပင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၂ဒီဂရီ ၁၇မိနစ်နှင့် ၂၂ဒီဂရီ ၄၉မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၅ဒီဂရီ ၅၄မိနစ်နှင့် ၉၆ဒီဂရီ ၂၀မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ၅၄၄.၀၃စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ်
စဉ့်ကူးမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ နောင်ချိုမြို့နယ်၊တောင်ဘက်တွင် မတ္တရာမြို့နယ်၊အနောက်ဘက်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ခြားကာ စစ်ကိုင်းတိုင်းရှိ ဝက်လက်မြို့နယ်နှင့် ရွှေဘိုမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်တို့ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ပင်လယ်ရေမြေနှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှ ၂၇၀ပေအထက်တွင်တည်ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ ဗောင်းတော်ကျတောင်ဖြစ်ကာ ၃၅၃၁ပေမြင့်သည်။ မြို့နယ်၏အရှေ့ဘက်သည် ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် ဆက်စပ်နေ၍ တောင်ကုန်းတောင်တန်း ထူထပ်သောဒေသဖြစ်ကာ အနောက်ဘက်သည် ဧရာဝတီမြစ်ဖြစ်၍ မြေပြန့်လွင်ပြင်ဒေသဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းတွင် ဧရာဝတီမြစ်၊ ချောင်းတာရှည်ချောင်း၊ ကျောက်အိုးချောင်း၊ မာလဲချောင်းတို့စီးဆင်းနေသည်။ ရေချိုအင်း ၃၈အင်းရှိသည်။
လူဦးရေ
စဉ့်ကူးမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်း၊ချင်း၊ကရင်၊ကချင်၊ရခိုင်၊မွန်နှင့် ကယားလူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်နှင့် ခရစ်ယာန်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
စီးပွားရေး
စဉ့်ကူးမြို့နယ်သည် မန္တလေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှု နှေးကွေးသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကလုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ စပါး၊ မြေပဲနှင့် ပဲမျိုးစုံဖြစ်ကာ မန္တလေးမြို့သို့ အများဆုံး တင်ပို့ရောင်းချသည်။ မန္တလေးနှင့် ရွှေဘိုမြို့တို့မှ စားသောက်ကုန်နှင့် လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများကို အဓိကတင်သွင်းသည်။ ပုဂ္ဂလိကစက်ရုံ ၁၆ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၅၁ခုရှိသည်။ မြို့နယ်အတွင်း ရွှေအနည်းငယ်တူးဖော်သည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
စဉ့်ကူးမြို့နယ်အတွင်းတွင် ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းသွားလာရေးရှိသည်။ မန္တလေး၊ မိုးကုတ်နှင့် ရွှေဘိုမြို့များသို့ ကားလမ်းများရှိသည်။ ရွှေဘိုမြို့နယ်နှင့် စဉ့်ကူးမြို့နယ်ကို ဧရာဝတီတံတား (ရတနာသိင်္ဃ)နှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
အထက
အထက်တန်းကျောင်း ၇ကျောင်းရှိသည်။
အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၀၁ကျောင်းရှိသည်။
ပန်းချောင်း
ပန်းချောင်း
ရှမ်းပိုင်းရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ရှမ်းပိုင်းရွာ (Shanpaing)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၂၁ ဦး၊ မ ၆၂၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဲဆိပ်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
မဲဆိပ်ရွာ(Meseik)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ပုဇွန်မြောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၉၉၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေဦးမြို့
ရေဦးသည် စစ်ကိုင်းတိုင်း၊ရေဦးခရိုင်တွင်ရှိသည့် မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ကုန်းဘောင်မင်းဆက် (၁၁) ဆက်တွင် (၇)ဆက်မြောက်မင်းဖြစ်သော ဘကြီးတော်ဘုရား၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး နန်းမတော်မယ်နု ၏ ဇာတိမြေ ဖလံဂုဏ်ရွာ တည်ရှိသည့် မြို့ဖြစ်သည်။
ရေဦးမြို့နယ်သည် ပြူခေတ်မှ စတင်ခဲ့သည်။ ပုဂံခေတ်၊ ကုန်းဘောင်ခေတ်၊ အင်းဝခေတ်အထိ အဆက်ဆက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့ပြီး နယ်ချဲ့တို့သိမ်းပိုက်ခံရပြီးနောက် ၁၈၈၆ ခုနှစ်အတွင်းမှစ၍ ‌‌ ရေဦးခရိုင်ဟု သတ်မှတ်ကာ‌ ရေဦး၊တန့်ဆည်၊ဒီပဲယင်း (၃) မြို့နယ်အား‌ ရေဦးမြို့မှ ရုံးထိုင်ပြီး အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။၁၉၂၀ခုနှစ်တွင် ရေဦးကို မြူနီစီပါယ် အက်ဥပဒေအရ မြို့ပြအဖြစ် ကြေညာသတ်မှတ်ခဲ့ပြီး ရေဦးမြို့နယ်ဟု သီးခြားဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
ရေဦးမြို့
ရေဦးဆိုသည်မှာ မူးမြစ် ရေ၏ ဦးခိုက်ရာဒေသတွင် ရွာ တည်ရှိသဖြင့်၊ ရေ၏ ဦးမှ ရေဦး ဖြစ်လာသည်။ ပါဠိဘာသာဖြင့် ‘ဇလဂဂ’၊ ‘နဂန’၊ ‘ဇလ + အဂဂ+ နဝရ’ ဟု ပုဒ်ခွဲ၍ ‘ဇလ= ရေ’၊ ‘အဂဂ (ပူရတော)=ဦး’၊ ‘နဝရ=မြို့ (ရေဦးမြို့)’ ဟု ရေးဖွဲ့ခဲ့ကြသည်။ ရေဦးမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းရှိ ရွှေဘိုခရိုင် အတွင်း ရေဦးနယ်ပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ ရွှေဘိုမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၂၅ မိုင်အကွာတွင် မူးမြစ်လက်ယာ ဘက်ကမ်းပေါ်၌ တည်ရှိသည်။ ၁၈၉၅ ခုနှစ်မတိုင်မီက ရေဦး မြို့သည် ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ မြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်က ရေဦးခရိုင်ကို ဝန်တစ်ပါး သီးခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့ရ သည်။ ရေဦးမြို့ အနောက်တောင်ဘက် ကိုးမိုင်ကျော်ကျော်တွင် တစ်ခါက ထင်ရှားသော ဒီပဲရင်းမြို့ ရှိ၏။
ရေဦးမြို့သည် စစ်ကိုင်း-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပေါ်ရှိ ခင်ဦးမြို့နှင့် ၁၂ မိုင်မျှသာ ကွာဝေး၍ ကတ္တရာခင်းလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်လျက် ရှိသောကြောင့်၎င်း၊ မန္တလေးမှ မုံရွာကိုဖြတ်၍ ဖောက်လုပ်ထားသည့် မီးရထားလမ်းဆုံးမြို့ ဖြစ်သောကြောင့်၎င်း စည်ကားလေသည်။ စင်စစ်အားဖြင့် မူးမြစ်ကမ်းပေါ်တွင် ရေဦး မြို့သည် အစည်ကားဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ ကျောထောက်နောက်ခံ နယ်မြေတွင် စပါးကို အကြီးအကျယ် စိုက်ပျိုးသဖြင့် ဆန်စပါး အရောင်းအဝယ် တွင်ကျယ်၏။ မြို့ပေါ်၌ ဆန်စက်များ ရှိလေ သည်။
အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အစိုးရရုံးများ၊ ပြည်သူ့ရဲတပ်ဖွဲ့စခန်း၊ လမ်းလုပ်ငန်းဌာနရုံး၊ ဆည်မြောင်းဌာန ရုံးများအပြင် ဆေးရုံ၊ ကြေးနန်းနှင့် စာပို့တိုက်၊ မြို့နယ်ကော်မီတီရုံး၊ နိုင်ငံတော် အထက်တန်းကျောင်း စသည်တို့ရှိ၍ ခရိုင်တွင်း၌ ရွှေဘိုမြို့မှ လွဲလျှင် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်၏။ ၁၉၆၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်း အရ လူဦးရေ ၆၈၆၅ ယောက် ရှိသည်။ ရေဦးခရိုင်ခွဲတွင် ရေဦးမြို့နယ်၊ ဒီပဲရင်းမြို့နယ်နှင့် တန့် ဆည်မြို့နယ်တို့ ပါဝင်၍ ရေဦးမြို့နယ်မှာ အကျယ်အဝန်း ၅၅၆ စတုရန်းမိုင် ဖြစ်သည်။ ရေဦးမြို့နယ် အရှေ့ဘက်ပိုင်းတွင် တူးမြောင်းများဖြင့် မူးမြစ်မှ ရေသွယ်၍ လယ်ယာစိုက်ပျိုး လုပ်ကိုင်ရာ အထူးအောင်မြင်သည်။ အနောက်ဘက်ပိုင်းမှာ တောတောင်ထူထပ်၏။ ရေဦးအနောက် ၁၈ မိုင်ခန့်ဝေးသော ဝက်ဖြူတောင်မှ လမ်းခင်းကျောက်များကို ရရှိသည်။
မြို့သမိုင်း
ရေဦးမြို့နယ်သည် ရှေးပျူခေတ်၊ ပုဂံခေတ်မှစတင်ခဲ့ပြီး ပျူနှင့် ဂဒူးလူမျိုးများ နေထိုင်ခ့ဲကြသည်။ ခရစ်နှစ်(၉) ရာစုနှစ်တွင် မုန်းချောင်ကို ကျူးကျော်လာမှုကြောင့် ပျူခေတ် ပျက်သုဉ်းသောအခါ မြန်မာတို့ ဝင်ရောက်လာရာ ပျူ၊ ဂဒူး၊ မြန်မာတို့ အတူတကွ ပူးပေါင်းနေထိုင်ပြီး လယ်ယာလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်စားသောက်ခဲ့ရကြောင်း သိရှိရသည်။ နရပတိစည်သူ ခရစ်နှစ် (၁၁၆၅-၁၂၁၁) ထိပေသျှင် (ဒီပဲယင်း) အရပ်တွင် ခံတပ်ကြီး တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ထိုအချိန်က ကျေးရွာအဆင့်ရှိသော ရေဦးရွာကလေးသည် မူးမြစ်ကမ်းနံဘေးအရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရွာ၏ အရှေ့ဘက် ရေ ဦးတိုက်၍ ရွာတည်ထားခြင်းကြောင့် ရေဦးဟု ခေါ်ဆိုကြောင်း သိရသည်။
ပုဂံခေတ်၊ အင်းဝခေတ်၊ ကုန်းဘောင်ခေတ် အထိ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ ညောင်ရမ်းခေတ်နှောင်းမင်းများ လက်ထက်တွင် အရည်အချင်း ဆုတ်ယုတ်မှုကြောင့် ခရစ်နှစ် (၁၇၂၃ မှ ၁၇၅၂) ထိ မဏိပူရကသည်းများ ကျူးကျော်ထိပါးလာကာ ရေဦးမြို့ အနောက်ဘက်ခြမ်း ကျေးရွာများ ဖြစ်သည့် မိုးဒေါင်၊ ကွမ်းအုံ၊ မြို့ကြီးခံတပ်များ ဟူ၍ တည်ဆောက်ခဲ့ကြောင်း သိရှိရသည်။ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်တို့သည် (၁၈၈၅) ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် (၁၈၈၆)ခုနှစ်တွင် ယခင် ဒီပဲယင်းမြို့ဝန်လက်အောက်မှ သီးခြားခွဲထုတ်၍ မြို့ကြီး၊ ရေဦးကုန်း၊ချမ်းသာ၊ လင်းဖြူ၊ဇေယျဝတီ၊ မုံတိုင်ပင်၊ တောင်ခွင်၊ ညောင်လည်၊ သံသည်၊ ရွာမိဿာ စသည့် (၁ဝ)ရွာအုပ်စု ပါဝင်သော ရေဦးမြို့နယ်အဖြစ် ခွဲခြားအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ရေဦး၊ဒီပဲယင်း၊တန့်ဆည် နှင့် ကျွန်းလှမြို့တို့ပါဝင်သော မူးမြစ်အနောက်ဘက်ဒေသ တစ်လျှောက်ကို (၁၈၈၆)ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလမှ စ၍ ရေဦးခရိုင်ကို ခရိုင်ခွဲ (၃) ခုအဖြစ်အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြား အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်- ၁၉၂ဝ ခုနှစ်တွင် ရေဦးမြို့ကို မြူနီစီပယ်အက်ဥပဒေအရ မြို့အဖြစ် ကြေညာခဲ့ပြီးနောက် (၁၉၂၂) ခုနှစ်တွင် ရေဦးခရိုင်ခွဲအတွင်းရှိ တမာတောမြို့နယ်ကိုလည်း ဖျက်သိမ်း၍ တန့်ဆည်မြို့နယ် နှင့် ရေဦးမြို့နယ်များသို့ ခွဲဝေပေါင်းစပ်ပေးခဲ့သည်။ (၁၉၂ဝ)ပြည့်နှစ်၊ မြို့ပြအဖြစ် ကြေညာပြီးသည့်အချိန်မှ စ၍ ရေဦးမြို့နယ် ဟု ယနေ့အထိတိုင် သီးခြားတည်ရှိလျက် ရှိသည်။
ပထဝီအနေအထား
ရေဦးမြို့၏ အရှေ့ဘက်တွင် ခင်ဦးမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဒီပဲယင်းမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မင်းကင်းမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် တန့်ဆည်မြို့နယ်တို့နှင့် ဆက်စပ်လျက် တည်ရှိသည်။ အရှေ့အနောက် အကျယ် (၂ဝ)မိုင်၊ တောင်မြောက်အကျယ် (၁၉) မိုင် ရှိပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် (၃၅ဝ)ပေ ရှိသည်။ ဧရိယာ စတုရန်းမိုင် (၅၅၇.၈၅)ဧက နှင့် ဧရိယာဧက (၃၇၇ဝ၂၇) ကျယ်ဝန်းသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
ရေဦးမြို့သည် တောင်ဘက်၌ မုံရွာမြို့၊ မြောက်ဘက်၌ တန့်ဆည်မြို့၊ အရှေ့ဘက်၌ ခင်ဦးမြို့၊ ရွှေဘိုမြို့များသို့ တိုက်ရိုက်ကားလမ်းခရီးပေါက်သောကြောင့် ဒေသတွင်း ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေးအတွက် အချက်အချာကြသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အများပြည်သူ စီးနင်းလိုက်ပါနိုင်သော မော်တော်ကားအသင်းများကြောင့် မြန်မာပြည်အထက်ပိုင်း၊ အောက်ပိုင်းသို့ အဆင်ပြေ လွယ်ကူချောမွေ့စွာသွားလာနိုင်သည်။ ရေဦးမြို့တွင် အခြေတည်သော အောင်ရတနာ ကားအသင်းသည် ရေဦး-မုံရွာ-မန္တလေး၊ ရေဦး-ရွှေဘို-မန္တလေး၊ ရေဦး-တန့်ဆည်-ကျွန်းလှ၊ ရေဦး-ရန်ကုန် ခရီးစဉ်များကို အပြန်အလှန်ပြေးဆွဲလျက် ရှိသည်။ ဒေသတွင်းသွားလာမှုအတွက် ခင်ဦး-ရေဦး-တင်းတိန်ရံ ခေါက်တို ရထားခရီးစဉ်လည်းရှိသည်။
ပညာရေး
၂ဝဝ၆ ခုနှစ်မှ ၂ဝ၁၁ ခုနှစ်အထိ (၆) နှစ်ဆက်တိုက် တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း စာမေးပွဲအောင်မြင်မှု စစ်ကိုင်းတိုင်း (ပထမဆု) ရ
စိတ်ဝင်စားဖွယ်နေရာများ
ရေဦးမြို့နယ် ရှိ ထင်ရှားသောဘုရားကျောင်းကန်များမှာ နန်းမတော်မယ်နု၏ ဇာတိမြေ ဖလံဂုဏ်ရွာ တွင်တည်ရှိသော ရှေးဟောင်းစေတီပုထိုးများ၊ မြင်းပေါက်ရွာရှိ နန်းမတော်မယ်နု အုဠ်ကျောင်း တို့ဖြစ်သည်။ သို့သော် မယ်နုအုဠ်ကျောင်းအစစ်မဟုတ်ပေ။ဦးတေအုတ်ကျောင်းဖြစ်သည်။ ရှေးယခင်ကတည်းက လူအများက မယ်နုအုတ်ကျောင်းဟုခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြပြီး ထိုအုတ်​ကျောင်းသည် နန်းမတော်မယ်နု တည်ထားခဲ့ခြင်းမဟုတ်​​ပေ။ နန်းမ​တော်မယ်နု၏ ဦးရီးတော် နေမျိုးသီဟသူဘွဲ့ခံ အကြီးတော်မင်း ဦးတေမှ တည်ထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မယ်နု၏ ဇာတိရွာနှင့် ဆက်စပ်​နေ​သော မြင်း​ပေါက်ရွာနှင့် ဝက်ဖိုးရွာကြားတွင်ရှိ၍ မယ်နုအုတ်​ကျောင်းဟု အမည်တွင်​နေခြင်းဖြစ်သည်။ အုတ်ကျောင်းတော်ကြီးသည် အလျား (၁၁၂)ပေ၊ အနံ(၁၀၀)ပေ၊ အမြင့် (၃၅)ပေခန့်ရှိ နှစ်ထပ်ကျောင်းဆောင်ကြီး ဖြစ်သည်။
ရေဦးမြို့မှ ထင်ရှားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ
မင်္ဂလာရာမပရိယတ္တိစာသင်တိုက် ပဓာနမဟာနာယကဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တအာစာရာဘိဝံသ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိ သ စ ဓမ္မာစရိယ (ဝဋံသကာ) ဝိနည်းဓိုရ်၊ မင်္ဂလာရာမပရိယတ္တိစာသင်တိုက် ဦးစီးပဓာနမဟာနာယကဆရာတော် ဘဒ္ဒန္တဝေပုလ္လာစာရ (အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ၊ အဂ္ဂမဟာဂန္ထဝါစကပဏ္ဍိတ)
အင်ဒွမ်ကထောင်ရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
အင်ဒွမ်ကထောင်ရွာ(Indumkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ ဒနိုင်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၃၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တံခွန်တိုင် (အရှေ့)ရွာ၊ မရမ်း
တံခွန်တိုင် (အရှေ့)ရွာ၊ မရမ်း
ပန်းညိုကွင်းရွာ၊ ကွင်းကြီးဒေါင့်
ပန်းညိုကွင်းရွာ၊ ကွင်းကြီးဒေါင့်
မီးပြတိုက်
thumb|အာဂျင်တီးနား၊ Ushuaia တွင်ကမ္ဘာ၏အဆုံးရှိမီးပြတိုက် ရေလမ်းခရီးသွားလာရသည်မှာ ကုန်းလမ်းခရီးသွားရခြင်း ထက် ဘေးအန္တရာယ်ပိုမိုများလေသည်။ သင်္ဘောများသည် ကျောက် ဆောင်တို့ကို မကြာခဏ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မိ၍ ကွဲပျက်နစ်မြုပ်ခဲ့ ကြရသည်။ ရေလယ်၌သာမဟုတ် တစ်ခါတစ်ရံ ဆိပ်ကမ်းသို့ကပ် ရာတွင် ကျောက်ကမ်းပါးမျာကို ဆိုက်ကပ်မိကလည်း ကွဲပျက် သွားနိုင်သည်။
ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်၌ အတန်ငယ် ပေါ်ထွက်နေ သော ကျောက်ဆောင်ကြီးများကိုပင် ညဉ့်အချိန်များ၌ မြင်ရန်ခက် လှသည်။ နေ့အချိန်၌ပင် အဝေးကမြင်ရမည် မဟုတ်သောကြောင့် ရှောင်ရှားသွားရန် လွယ်ကူမည်မဟုတ်ချေ။ သို့ဖြစ်ရကား ပင်လယ် ခရီးသွားတို့အား ထိုဘေးအန္တရာယ်တို့မှ ကင်းလွတ်စေရန် နေ့ရော ညဉ့်ပါ သတိပေးအချက်ပြဖို့ လိုလေသည်။ ထိုသို့ အချက်ပြ သတိ မပေးနိုင်ခြင်းကြောင့် ရှေးခေတ်နယ်သစ်ရှာ အာဇာနည်များ အသက် ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်မှာ မရေမတွက်နိုင်တော့ချေ။ ယင်းသို့လျှင် ကျောက် ဆောင်၊ ကျောက်တန်း၊ ကျောက်ကမ်းပါးများကို အဝေးမှနေ၍ သိရှိ ရှောင်ရှားနိုင်စေရန် စီမံဆောင်ရွက်ရာမှအစ မီးပြတိုက်များ ပေါ် ပေါက်လာခဲ့ပေသည်။ ညဉ့်အချိန်တွင် ကျောက်ဆောင် ကျောက် တန်းတို့ရှိရာကို အဝေးမှပင် သိရှိနိုင်စေရန် မီးရောင်ဖြင့်သာ အချက်ပြ သတိပေးနိုင်ရကား၊ ဘေးအန္တရာယ် ထူပြောရာ ကျောက် ဆောင်၊ ကျောက်ကမ်းပါးများပေါ်မှ မီးရောင်များထွန်းညိ|၍ ပြထား လေသည်။
ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံး မီးပြတိုက်များမှာ ခရစ်မပေါ် မီ နှစ်ပေါင်း ၃ဝဝ လောက်က ရောမလူမျိုးတို့ တည်ခဲ့သော အယ်လက်ဇန္ဒြီးယား ပင်လယ်အော်ရှိ ဖာရိုမီးပြတိုက်နှင့် အော့စတီ ယာ မီးပြတိုက်၊ ရာဗန်နာ မီးပြတိုက်၊ ဗိုလုံးမီးပြတိုက်၊ ဒိုဗာမီးပြ တိုက်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အယ်လက်ဇန္ဒြီးယားရှိ ဖာရိုမီးပြတိုက်ကား ကမ္ဘာ့အံ့ဖွယ် ခုနစ်သွယ်တွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်လေသည်။ ရှေး အခါက တည်ဆောက်ခဲ့သော မီးပြတိုက်များမှာ ကျောက်ဆောင်၊ ကျောက်ကမ်းပါး ထိပ်များ၌ တိုင်လုံးမျှော်စင်သဖွယ် အဆောက် အအုံမြင့်ကြီးများ ဖြစ်၍ ထိပ်၌ ကျောက်မီးသွေးမီး၊ ဆီမီးစသည်တို့ ထွန်းညိ|၍ အချက်ပြထားပေသည်။ သို့ရာတွင် ထိုမီးရောင်များသည် ဆီးနှင်းများ ပိတ်ဖုံးနေသည့် ရာသီတွင် ဘေးအန္တရာယ်ကို တိမ်း ရှောင်သာသော အကွာအဝေးမှ ထင်ထင်လင်းလင်း မမြင်နိုင်သဖြင့် သဘေ‡ာများမှာ မကြာခဏ ဘေးဒုက္ခနှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ကြရသည်။ ယခု ခေတ်၌မူကား ရေနံဆီမီး၊ ဓာတ်ဆီမီး၊ လျှပ်စစ်မီး စသည့် မီးအိမ် များကို သုံးရုံမက အဝေးကပင် မီးရောင်ကို မြင်နိုင်စေရန် မှန် ဘီလူးများ၊ မှန်ရောင်များဖြင့် ထိုးပြနိုင်အောင် စီမံထားသဖြင့် အထူး တိုးတက်လျက်ရှိလေသည်။
ကျောက်ဆောင်၊ ကျောက်တန်းများရှိရာ၌ ရေအရှိန် ပိုမို ပြင်းထန်သည်အလျောက် ရေထဲ၌ အုတ်မြစ်ချ၍ မီးပြတိုက်များ တည်ဆောက်ရန်မှာ အလွန် မလွယ်ကူလှသော အလုပ်ဖြစ်ရုံသာ မက၊ ဘေးအန္တရာယ်လည်း များလှသည့်အတွက် စွန့်စား၍ တည် ဆောက်ကြရသည်။ ပြင်းထန်စွာ ရိုက်ခတ်သော လှိုင်းလုံးကြီးများ ၏ဒဏ်ကို တန်ရုံခိုင်သော မီးပြတိုက်သည် တာရှည်မခံနိုင်ချေ။ လှိုင်းလုံးခတ်၍ ပျက်စီးသွားရသော မီးပြတိုက်ပေါင်းလည်း များလှ လေပြီ။ ယခုခေတ်၌ကား မီးပြတိုက်များကို အံချ၍ အဂ‡တေဖြင့် ဆက်သော ကျောက်တုံးများဖြင့် ခိုင်ခံ့စွာ ဆောက်လုပ်ကြပြီ ဖြစ်သဖြင့် ရှေးကလောက် အပျက်အစီးမများတော့ချေ။ ကမ်းခြေအတွင်းရှိ အလွန် ကြောက်မက်ဖွယ်ကောင်းသော ကျောက်ဆောင်ပေါ် ၌ မီးပြတိုက်များ ဆောက်လုပ်၍ မရနိုင်သောကြောင့် ခိုင်ခံ့သည့် သံမဏိမီးပြသင်္ဘောများကို ထားရပေသည်။
မီးပြသင်္ဘောများသည် မီးပြတိုက်ဆောက်၍မရသော ကမ်းခြေများ၊ ကျောက်ဆောင်များနှင့် မနီးမဝေးအရပ်မှနေ၍ မီးပြခြင်း၊ အချက်ပေးခြင်းတို့ဖြင့် သင်္ဘောများကို သတိပေးရသည်။ ယခုခေတ် မီးပြသင်္ဘောများ၊ မီးပြတိုက် များတွင် မီးအိမ်များသာမက အခြားသော နည်းများဖြင့် အချက်ပြ သတိပေးရန် နည်းအမျိုးမျိုး ကိရိယာအသွယ်သွယ် ထားရှိလေ သည်။
မီးပြတိုက်များကို တည်ဆောက်ရာ တွင် ကြေးငွေများစွာ ကုန်ကျသော်လည်း ရေကြောင်းခရီးသည်များ အဖို့ အလွန်အကျိုးများလှလေသည်။ စင်စစ် မီးပြတိုက်နှင့် မီးပြသင်္ဘောများသည် အထူးအသုံး ဝင်သော်လည်း ယင်းတို့၌ အလုပ်လုပ်ရသော အလုပ်သမားများအဖို့ငြီးငွေ့ဖွယ် ကောင်းလှပေသည်။ အလုပ်သမားတို့မှာ လူသူနှင့် ဝေး သောနေရာတွင် လာရောက်လုပ်ကိုင်ကြရသည်ဖြစ်ရာ အဖော်ကင်းမဲ့ လျက် အနေမကျသည့် ဒုက္ခကို ခံစားကြရသည်။ ထိုသို့ လူများ နှင့် ဝေးကွာသောအရပ်တွင် လုပ်ကိုင်ကြရသည့်အထဲ တစ်ခါတစ်ရံစားနပ်ရိက္ခာနှင့် ဖျော်ဖြေမှု လုံလောက်စွာ မရရှိသည်တို့နှင့် တွေ့ ကြုံရတတ်သေးရကား ပို၍ စိတ်မချမ်းမြေ့ဖွယ်ရာ ဒုက္ခကို ခံစားကြ ရသည်။ ထိုသို့ ဒုက္ခများမှ သက်သာမှုရစေရန်နှင့် သင်္ဘောမျာကို မီးပြရာတွင် လွယ်လင့်တကူ ဖြစ်စေရန် ရည်ရွယ်၍ ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက မီးပြတိုက်နှင့် မီးပြသင်္ဘောများတွင် အီလက် ထရွန်းနစ်ကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။
မီးပြတိုက်နှင့် မီးပြသင်္ဘောများတွင် ရေဒီယိုအချက်ပြစက် ကို တပ်ဆင်ထားခြင်းအားဖြင့် အလုပ်သမားများသည် မီးပြတိုက်နှင့်မီးပြသင်္ဘောများအပေါ်တွင် ထာဝစဉ် နေထိုင်ရန် မလိုတော့ချေ။ မြောက်အမေရိကတိုက် ကုန်းတွင်းအိုင်ကြီး တစ်ခုတွင် မီးပြသင်္ဘောတစ်စင်း၌ ရေဒီယို အချက်ပြ စက်တပ်ဆင်၍ အသုံးပြုစမ်းကြည့်ရာ အထူးပင် ကောင်းမွန်အသုံးဝင်ကြောင်း တွေ့ရ၏။ အလုပ်သမားများ သည် ယခင်ကဲ့သို့ ကုန်းပတ်ပေါ်တွင် အမြဲနေထိုင်ရန် မလိုတော့ သဖြင့် ငြီးငွေ့ဖွယ်ရာ၊ လူသူနှင့်ကင်းကွာ၍ နေရသည့်ဒုက္ခမှ သက် သာရာ ရကြလေသည်။ မီးပြသင်္ဘောနှင့် မိုင်အနည်းငယ်ခန့်သာ ဝေးသော ကမ်းပေါ်တွင် ရေထဲ၌ သွားလာနေသော လှေသင်္ဘောများ အား အချက်ပြရန် အိမ်တစ်လုံး ဆောက်ထားလေသည်။ ထိုအိမ်မှ နေ၍ ခလုတ်နှိပ် လိုက်ရုံနှင့် မီးပြသင်္ဘောတွင် အလိုအလျောက် မီး လင်း၍ အန္တရာယ်ရှိကြောင်း အချက်ပြနိုင်လေသည်။ ထိုသို့ အလို အလျောက် မှန်ကန်တိကျစွာ ဆောင်ရွက်နိုင်ခြင်းမှာ အီလက်ထရွန်း နစ်ကို အသုံးပြုထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်လေသည်။
မီးပြတိုက်တွင် ရေဒီယိုအချက်ပြစက် တပ်ဆင်သောအခါ၌ လည်း မီးပြတိုက်အစောင့်သမားသည် ကမ်းခြေရှိ မိမိနေအိမ်မှာပင် နေလျက် ခလုတ်ကို နှိပ်လိုက်ရုံနှင့် မြူဆိုင်းချိန်၌ အချက်ပေးဥဩ ကို မြည်စေနိုင်ခြင်း၊ မီးပြတိုက်မှ မီးကိုလည်းဝင်းခနဲ လင်း၍သွား စေနိုင်ခြင်းစသော အကျိုးထူးများရရှိလေသည်။ သို့ဖြစ်ရကား ရေ လမ်းသွားလာရေး၌ အထူးအရေးပါ အရာရောက်သော မီးပြတိုက်နှင့် မီးပြသင်္ဘောများတွင် ရေဒီယိုအချက်ပြစက်များ တပ်ဆင်အသုံးပြု ခြင်းအားဖြင့် အနာဂတ်ကာလတွင် အသက်ဘေးမှလည်းကောင်း၊ လုပ်သား ကုန်ကျခြင်းမှ လည်းကောင်း များစွာ သက်သာလာမည် ဖြစ်ပေသည်။
အခြားကြည့်ရန်
မီးပြတိုက်များစာရင်း (မြန်မာပြည်)
စေတီရွာ၊ ကျောက်ပန္ဒူ
စေတီရွာ၊ ကျောက်ပန္ဒူ
ခင်းဂျေား-ဖုတိုးဘူတာ
ခင်းဂျေား-ဖုတိုးဘူတာ (金城ふ頭駅 ခင်းဂျေား-ဖုတိုး- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂိုယမြို့၊ မိနတိုရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တာပတ်
တာပတ်
ထောက်ဝရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ထောက်ဝရွာ (Htaukwa)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကူတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၃၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကူတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄၅ ဦး၊ မ ၂၀၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွဲသေရွာမရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကျွဲသေရွာမရွာ (Kywethayywarma)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ကျွဲသေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲသေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၅၅ ဦး၊ မ ၁၂၈၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိလုံရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
တိလုံရွာ (Tilong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျိုင်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျိုင်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၂၂ ဦး၊ မ ၁၄၂၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြည့်ဇင်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းကြီးဒေါင့်
ပြည့်ဇင်ကွင်းရွာ၊ ကွင်းကြီးဒေါင့်
အင်တာနက် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်း
[[File:Internet blackholes.svg|thumb|300px| နယ်စည်းမခြားသတင်းထောက်များအဖွဲ့ (Reporter Without Borders) အင်တာနက်ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်း အတန်းအစားခွဲခြားမှုများ
အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း ဆိုသည်မှာ အင်တာနက်ပေါ်တွင် သတင်းအချက်အလက်များကို ထုတ်ဝေခြင်း သို့မဟုတ် ရယူခြင်းတို့တွင် ထိန်းချုပ်ထားခြင်း သို့မဟုတ် ဖုံးဖိထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပဒေဆိုင်ရာ အကြောင်းများမှာ အင်တာနက်လိုင်းပေါ်တွင်မဟုတ်သော ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အလားတူသည်။ ခြားနားမှုတစ်ခုမှာ နိုင်ငံ စည်းခြားခြင်းများသည် အွန်လိုင်းတွင် ပို၍ ထိုးဖောက် ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။ နိုင်ငံရှိ နေထိုင်သူများအား ပိတ်ပင်ထားသော အချို့သတင်းအချက်အလက်များကို နိုင်ငံပြင်ပမှ တင်ဆက်သော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များတွင် ရရှိနိုင်သည်။ အုပ်ချုပ်သူအစိုးရ တစ်ခုသည် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များအပေါ် ၎င်းတို့ကိုယ်တိုင် ထိန်းချုပ်ခြင်းမရှိလျှင်ပင် ၎င်း၏ နိုင်ငံသားများကို ထိုသို့သော သတင်းအချက်အလက်များကို ကြည့်ရှုခြင်းမှကာကွယ်ရန် ကြိုးစားနိုင်သည်။ စစ်ထုတ်ခြင်းကို အမည်ပျက်စာရင်း တစ်ခု ကို အခြေခံ၍ ပြုလုပ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် ပြောင်းလဲနေနိုင်သည်။ အမည်ပျက်စာရင်းကို အသုံးပြုရာတွင် စာရင်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ထုတ်ဝေမထားပေ။ စာရင်းကို လူအားဖြင့်သော်လည်းကောင်း၊ အလိုအလျောက်သော်လည်းကောင်း ပြုစုနိုင်သည်။
မြောက်ကိုရီးယားကဲ့သို့သော နိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ချိတ်ဆက်ထားသော ကွန်ပျူတာများကို လုံးလုံးလျားလျား ထိန်းချုပ်မှုပြုရာတွင် အင်တာနက်၏ အခြေခံ ဖြန့်ချိရေး နည်းပညာကြောင့် အင်တာနက်ပေါ်ရှိ သတင်းအချက်အလက်များကို လုံးလုံးလျားလျား ဆင်ဆာလုပ်နိုင်ရန် အလွန်ခက်ခဲသည် (သို့မဟုတ် ဖြစ်နိုင်ခြေမရှိပါ)။ အမည်ဝှက်များအသုံးပြုမှုနှင့် အကာအကွယ်ရယူထားသော အချက်အလက်များပါသည့် ကွန်ပျူတာ သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာကွန်ယက် ဖြစ်သည့် data havens များ(ဥပမာ ဖရီးနက်(Freenet))တို့သည် မည်သည့်အခြေအနေတွင်မဆို လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုနိုင်ရန် အခွင့်အရေး ရစေသည်။ တင်ပြမှုကို ဖယ်ရှားခြင်း မခံရစေရန်နှင့် စာရေးသူ၏ မည်သည့် သတင်းအချက်အလက်မဆိုသည် ၎င်း၏ အမှန်တကယ် မည်သူမည်ဝါဖြစ်မှုနှင့် မည်သည့် အဖွဲ့အစည်းမှဖြစ်မှုသို့ ချိတ်ဆက်ခြင်း မဖြစ်နိုင်ရန် နည်းပညာမှ အာမခံထားသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
အချို့ကိစ္စများတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းသည် လှည့်ဖြားမှု ပါဝင်နိုင်သည်။ ထိုသို့သော ဖြစ်ရပ်များတွင် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်း အာဏာပိုင်များသည် ပြည်သူအများကိုမူ ဆင်ဆာပြုလုပ်မှု မပြုလုပ်ပါကြောင်း ယုံကြည်စေရန် သွေးဆောင်လျက် ပါဝင်သည့်အကြောင်းအရာများကို ပိတ်ဆို့ထားနိုင်သည်။ ဤသို့ပြုလုပ်ရန် “မတွေ့ပါ” ဆိုသည့် အမှားသတင်းပို့ချက် အတုကို ပေးသော ISP ကို ထားရှိနိုင်သည်။ တကယ်တန်းတွင်မူ တွေ့ရှိသော်လည်း ပိတ်ဆို့ထားခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ (အသေးစိတ်ကို ၄၀၄ အမှား(404 error) တွင် ကြည့်ရှုပါ။) ၂၀၀၇ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် “အင်တာနက်ဖခင်ကြီး” ဗင့်ဆာ့(ဖ်) (Vint Cerf)သည် အစိုးရက ဦးဆောင်သော အင်တာနက်ထိန်းချုပ်ရေး ကျဆုံးနေခြင်းသည်ု ပုဂ္ဂလိက ပိုင်ဆိုင်မှုကြောင့် ဟု ၎င်းမြင်ကြောင်း ပြောဆိုခဲ့သည်။ အင်တာနက် ကျွမ်းကျင်သူပေါင်း များစွာက “ကွန်ယက်ခွဲ” (splinternet) ဟူသည့် ဝေါဟာရကို နိုင်ငံများတွင် အရံအတားများ ထားခြင်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို ဖော်ပြရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။
ကျွန်းဦးရွာ၊ ကျွန်းအင်း
ကျွန်းဦးရွာ၊ ကျွန်းအင်း
အင်တာနက် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်း
ဆော့ဖ်ဝဲလ်
ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းအညွှန်း (Index on Censorship) ၏ အယ်ဒီတာ ဂျိုဂလန်ဗီး(လ်) (Jo Glanville) က “ယခုအခါ ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းသည် ၎င်း၏သမိုင်းတွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်လာသည်” ဟု လေ့လာသုံးသပ်သည်။
ရှာမီး (ဆွန်ရော)ရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ရှာမီး (ဆွန်ရော)ရွာ (Sharmee(Sunyaw))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ချမ္မကောက်ဆန်ရီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၉၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချမ္မကောက်ဆန်ရီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄ ဦး၊ မ ၁၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ပိတောက်စုရွာ၊ မရမ်း
ပိတောက်စုရွာ၊ မရမ်း
အင်တာနက် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်း
မရည်ရွယ်ဘဲ ပိတ်ဆို့မိခြင်း
Scunthorpe ပြဿနာ
ဒါလည်းကြည့်ပါ အင်တာနက် ဖိုရမ်#စကားလုံး ဆင်ဆာ နှင့် မလိုလားသော Anti-Spam များကို ကာကွယ်သည့် နည်းများ# spam များကို ထောက်လှမ်းခြင်းအလိုအလျောက်ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းသည် တခါတရံတွင် ပိတ်ပင်လိုခြင်းမရှိသည်များကိုလည်း ပိတ်ဆို့မိတတ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကလေးသူငယ်များအတွက် လိင်မှုဆိုင်ရာ ဝေါဟာရများကို ဆင်ဆာပြုလုပ်ရာတွင် "cunt" ဟူသည့် စကားလုံးကို အလိုအလျောက် ပိတ်ဆို့ရန် သတ်မှတ်ရာ Lincolnshire (UK) နေရာအမည် တစ်ခုဖြစ်သော Scunthorpe ကိုပါ ပိတ်ဆို့မိသည်။
Sneakernets
Sneakernets သည် လျှပ်စစ် သတင်းအချက်အလက်များကို လွှဲပြောင်း ပေးပို့ရာတွင် အထူးသဖြင့် ပစ္စည်းထဲတွင် တကယ်တမ်း သိမ်းဆည်းထားသော အချက်အလက်များ ကို သယ်ဆောင်ထားသော ကွန်ပျူတာ ဖိုင်များကို တစ်နေရာမှ အခြားတစ်နေရာသို့ သို့ ပေးပို့ခြင်းကို ဖော်ပြသော ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ sneakernet တစ်ခုသည် ကွန်ယက်၏ ကန့်သတ်ချက်များ မည်သို့ပင်ရှိစေကာမူ ကွန်ယက်ကို လုံးဝ အသုံးမပြုဘဲ အချက်အလက်များကို ရွေ့ပြောင်းနိုင်သည်။
ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်း
အောက်ပါကဏ္ဍသည် OpenNet Initiative (ONI) အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း စနစ်ကို လိုက်နာဖော်ပြထားသည်- ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက်၊ အများအပြား၊ အနည်းငယ်၊ သွယ်ဝိုက်၊ စောင့်ကြည့်စာရင်း။
၂၀၀၆ခုနှစ်တွင် နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့ (Reporters sans frontières ၊ RSF၊ စာနယ်ဇင်း လွတ်လပ်ခွင့်ကို ထောက်ခံသော ပဲရစ်(စ်)တွင် အခြေစိုက်သည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အစိုးရမဟုတ်သည့် အဖွဲ့အစည်း)က ၁၃ နိုင်ငံပါဝင်သော “အင်တာနက် ရန်သူများ” စာရင်းကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်-အဖွဲ့အစည်းက နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံကို အင်တာနက် ရန်သူအဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းမှာ “ဤနိုင်ငံများအားလုံးသည် အွန်လိုင်း သတင်းနှင့် သတင်းအချက်အလက်မျာကို ဆင်ဆာပြုလုပ်သော ၎င်းတို့၏ အတိုင်းအတာအတွက်သာမက အင်တာနက်အသုံးပြုသူများအပေါ် ၎င်းတို့၏ စနစ်တကျနီပါး ထိန်းချုပ်မှုတို့အတွက်ပါ သတ်မှတ်ခံရခြင်းဖြစ်သည်။” ဟု အကြောင်းပြသည်။ စာရင်းကို နှစ်စဉ် ခေတ်နှင့်အညီ ပြင်ဆင်မွမ်းမံပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၁၂ နိုင်ငံ ပါဝင်သည်။
ပါဝင်သောနိုင်ငံများမှာ- ၂၀၁၀ခုနှစ် မတ်လ၁၂ရက်နေ့တွင် နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့သည် မွမ်းမံထားသော အင်တာနက်ရန်သူများစာရင်းကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက်
မည်သည်က “ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း” ကိုသတ်မှတ်သလဲဆိုသည့် အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုမှုအပေါ် လောကလုံးဆိုင်ရာ သဘောတူညီမှုမရှိစဉ်အခါ RSF (နယ်စည်းမခြားသတင်းထောက်များအဖွဲ့)သည် အင်တာနက် ရန်သူ စာရင်းကို ပြုစုထားပြီး OpenNet Initiative က အချို့သော နိုင်ငံများသည် အင်တာနက် ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းကို အလွန်အကျွံ ပြုလုပ်နေသည်ဟု အမျိုးအစားသတ်မှတ်သည်။ ထိုသို့သော နိုင်ငံများသည် မကြာခဏပင် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများကို ဆင်ဆာပြုလုပ်ပြီး ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းကို ချိုးဖောက်သော နိုင်ငံသားများကို ထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားခြင်း သို့မဟုတ် အခြားနည်းများဖြင့် တုံ့ပြန်နိုင်သည်။
အာဖဂန်နစ္စတန်
၂၀၁၀ခုနှစ် ဇွန်လ တွင် အာဖဂန် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနက အာဇဂန်နစ္စတန်ရှိ အင်တာနက် ဝန်ဆောင်မှု ထောက်ပံ့သူများ (Internet Service Providers (ISPs)) အားလုံးကို Facebook၊ Gmail၊ Twitter၊ YouTube နှင့် အရက်၊ လောင်းကစားအပြင် လိင်နှင့် ပတ်သက်သော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များကို စစ်ထုတ်ရန် ညွှန်ကြားခဲ့သည်ဟု အီလက်ထရွန်နစ်နှင့် ဆိုင်သော ခံတပ်အဖွဲ့အစည်း (Electronic Frontier Foundation )က တင်ပြခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် “စာရိတ္တပျက်ပြားသော” နှင့် အာဖဂန် လူမျိုးများ၏ ရိုးရာဓလေ့ကို ဆန့်ကျင်သော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များကိုလည်း ပိတ်ဆို့ရန် ကြိုးစားနေသည်။ သို့သော် အာဖဂန် ISPs တွင်ရှိသော အရာရှိများက ၎င်းမှာ နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး ISPs ထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သော အာရီယန်နား ကွန်ယက်ဝန်ဆောင်မှု (Ariana Network Service)၏ မှားယွင်းသော ကြေညာချက်တစ်ခု၏ ရလဒ်သာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
၎င်းမှ အရာရှိတစ်ဦးက အစိုးရသည် ညစ်ညမ်းစာပေရုပ်ပုံဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာအများနှင့် လောင်းကစား ဆိုဒ်များကို ဆင်ဆာဖြတ်ရန် ရည်ရွယ်သော်လည်း လူမှုရေး ကွန်ယက် ဆိုဒ်များနှင့် အီးမေး ဝန်ဆောင်မှုလုပ်ငန်းများကိုမူ စစ်ထုတ်ရန် အစီအစဉ်မရှိပါဟု ပြောဆိုခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ဇူလိုင်လအထိတွင် “စာရိတ္တ ပျက်ပြားသော” အကြောင်းအရာများအပေါ် အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၏ တင်းကျပ်မှုများ ဆောင်ရွက်မှုကို ကန့်သတ်ခဲ့သည်။ အင်တာနက် အရာရှိများက အစိုးရတွင် အင်တာနက် လှုပ်ရှားမှုကို စိစစ်ရန် နည်းပညာ စွမ်းအား မရှိပါဟု ဆိုသည်။၂၀၁၀ခုနှစ် မတ်လ ၁၂ရက်နေ့တွင် နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့ သည် မွမ်းမံထားသော အင်တာနက် ရန်သူများ စာရင်း ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
မြန်မာ (ဘားမားဟုလည်းသိကြသည်)နိုင်ငံသည် ONI ၏ အများအပြား အမျိုးအစားတွင်ပါပြီး RSF ၏ အင်တာနက် ရန်သူ စာရင်းတွင် ပါသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အစိုးရ၏ ဈေးနှုန်း ကန့်သတ်ချက်များကြောင့်အပြင် ရည်ရွယ်ချက်နှင့် ပြုလုပ်သော အထောက်အပံ့များနှင့် ဖွဲ့စည်းမှု ချို့တဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်နိုင်သော နှုန်းသည် အလွန်နိမ့်လျက်ရှိသည်။ အင်တာနက်ကို အီလက်ထရောနစ် အက်ဥပဒေနှင့် ဆောင်ရွက်ပြီး တင်သွင်းခြင်းနှင့် တရားဝင် ခွင့်ပြုချက်မရရှိဘဲ မော်ဒမ် အသုံးပြုခြင်းကို ပိတ်ပင်ထားသည်။ ချိုးဖောက်ပါက “နိုင်ငံတော် လုံခြုံရေး၊ တိုင်းပြည် စည်းလုံးညီညွတ်ရေး၊ ယဉ်ကျေးမှု၊ နိုင်ငံတော် စီးပွားရေးနှင့် တရားဥပဒေနှင့် အမိန့်အာဏာကို ဖျက်ဆီးသည်” ဟုယူဆပြီး ထောင်ဒဏ် ၁၅နှစ် ကျခံရမည်ဖြစ်သည်။
သို့သော် အင်တာနက် အသုံးပြုခြင်းသည် အဓိကမြို့ကြီးများနှင့် မြို့များတွင် အင်တာနက် ကဖေးများနှင့် စကားပြောခန်းများဖြင့် တွင်ကျယ်နေပြီဖြစ်သည်။ အင်တာနက် ဆက်သွယ်မှုနှုန်းမှာ အလွန်နှေးပြီး စာတိုက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာနက နိုင်ငံရေး ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်မှသည် ညစ်ညမ်း ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များအထိ ပိတ်ပင်ထားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ဆန့်ကျင်သော အုပ်စုများ၏ ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များ၊ လူ့အခွင့်အရေးနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီ မြှင့်တင်ရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ပတ်သက်သော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များကို ပိတ်ပင်ထားသည်။၂၀၀၇ ခုနှစ် အစိုးရဆန့်ကျင် ဆန္ဒပြပွဲများ ကာလအတွင်း နိုင်ငံတွင်းမှ အင်တာနက် အချိတ်အဆက်များ အားလုံးကို လုံးလုံးလျားလျား ဖြတ်တောက်ထားခဲ့သည်။
ကျူးဘားနိုင်ငံတွင် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
ကျူးဘားနိုင်ငံသည် ONI ၏ စောင့်ကြည့်စာရင်းတွင်ပါပြီး RSF ၏ အင်တာနက် ရန်သူစာရင်းတွင် ပါသည်။ နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့၏ အဆိုအရ ကျူးဘားနိုင်ငံသည် လက်တင်အမေရိကတွင်ရှိ ကွန်ပျူတာနှင့် နေထိုင်သူလူဦးရေအချိုး အနည်းဆုံးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့အနောက်ခြမ်းတွင် အင်တာနက် သုံးစွဲခြင်းအချိုးလည်း အနည်းဆုံးဖြစ်သည်။ နိုင်ငံသားများသည် အစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသော ဆက်သွယ် ရရှိရေးအမှတ်များကို အသုံးပြုရပြီး IP ပိတ်ဆို့ခြင်း၊ သော့ချက်စာလုံး စိစစ်ခြင်းနှင့် အင်တာနက်ပေါ်တွင် သွားလာကြည့်ရှုခဲ့သော မှတ်တမ်းများကို စစ်ဆေးခြင်းအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ လှုပ်ရှားမှုကို စောင့်ကြည့်ခံရသည်။ အစိုးရက ၎င်း၏နိုင်ငံသားများ၏ အင်တာနက်ဝန်ဆောင်မှုများ အသုံးပြုမှုသည် အကန့်အသတ်ရှိခြင်းမှာ ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်ခြင်းနှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ ပြင်ပကုန်သွယ်မှု ပိတ်ပင်ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ သို့သော် ပြင်ပကမ္ဘာမှ ဆင်ဆာပြုလုပ်ထားခြင်းမရှိသော သတင်းအချက်အလက်များကို အသွားအပြန် ဆက်သွယ်ရယူမှုကို ထိန်းချုပ်လိုသော အစိုးရသဘောထားနှင့် ပတ်သက်သည့် သတင်းပို့ချက်များ ရှိသည်။
ကျူးဘားအစိုးရသည် ကျူးဘားနိုင်ငံပြင်ပရှိ website များသို့ အင်တာနက်မှတဆင့် သတင်းများကို ပေးပို့ခြင်းအတွက် လွတ်လပ်သော သတင်းစာဆရာများကို ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်းများ ဆက်လက်လက်ဆောင်နေသည်။Paris Descartes University မှ ပါမောက္ခတစ်ဦးဖြစ်သော Salim Lamrani က နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့သည် ကျူးဘားနိုင်ငံရှိ အင်တာနက် ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ အထောက်အထားမရှိ၊ ညီညွတ်မှုမရှိသော ပြောဆိုချက်များ ပြုလုပ်သည်ဟု စွပ်စွဲပြောဆိုခဲ့သည်။ သို့သော် တိကျသော သတင်းအချက်အလက်ကို သိရှိရန်ခက်ခဲသော်လည်း အစိုးရ၏ လျှို့ဝှက်အုပ်စိုးတတ်သည့် သဘာဝနှင့် ၎င်း၏ ဆက်သွယ်ရေးလုပ်ငန်း policy များ၊ အချုပ်အချယ်ကင်းသော blogger များ ၏ သက်သေခံချက်များ၊အစိုးရမဟုတ်သောပြည်သူများအတွက် web ကို ရယူ သုံးစွဲရန်အခက်အခဲများကို တက်ကြွစွာ ပြောဆိုထောက်ခံသူများနှင့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စောင့်ကြည့်လေ့လာနေသူများ အပြင် ဥပဒေချိုးဖောက်သူများ ကို ကြမ်းတမ်းစွာ အပြစ်ပေးမှုများသည် သတ်မှတ်ချက်များ ဖြစ်သည်။ သတင်းစာဆရာများ ကာကွယ်ရေး ကော်မတီ (Committee to Protect Journalists)သည် ကျူးဘားနိုင်ငံကို ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း အများဆုံး ဆယ်နိုင်ငံတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်ဟု ထောက်ပြခဲ့သည်။
အီဂျစ်
အီဂျစ်နိုင်ငံကို ONI က အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းမပြုပါ။ ၎င်းသည် RSF ၏ အင်တာနက် ရန်သူ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ အကြမ်းဖက်မှုကို ကြောက်ရွံ့မှုကြောင့် အစိုးရသည် ဝက်(ဘ်) ထောက်လှမ်းစောင့်ကြည့်မှုများကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်း ပိုမိုတိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ လူတစ်ဦးသည် ဆိုက်ဘာကဖေးကဲ့သို့ အများပြည်သူ အသုံးပြုနိုင်သော ဝါယက်လက်(စ်) အင်တာနက်များသို့ ဆက်သွယ်ရန်အတွက် ပုဂ္ဂလိက သတင်းအချက်အလက်များ - ဥပမာ ဖုန်းနံပါတ် သို့မဟုတ် ID - များစွာပေးရသည့်အတွက် နိုင်ငံသားများသည် ၎င်းတို့ကိုယ်ကို လွတ်လပ်စွာ ဖော်ပြရန် အခက်အခဲ ဖြစ်စေသည်။
အီရန်နိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
အီရန်နိုင်ငံသည် ONI ၏ ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက် အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ပြီး RSF ၏ အင်တာနက် ရန်သူ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ အီရန်နိုင်ငံ၏ အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းကို ISP များသို့ လွှဲအပ်ထားသည်။ ၎င်းတို့က အစိုးရကို ဝေဖန်သော အကြောင်းအရာများ၊ ညစ်ညမ်း ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များ၊ နိုင်ငံရေး ဘလော့ဂ်များ၊နှင့် အထူးသဖြင့် မကြာသေးမီက အမျိုးသမီး အခွင့်အရေး ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များ၊ ဝက်(ဘ်)လော့ဂ်များနှင့် အွန်လိုင်း မဂ္ဂဇင်းများကို စစ်ထုတ်ရန် ကြိုးပမ်းသည်။ အီရန်နိုင်ငံရှိ ဘလော့ဂ္ဂါများသည် ၎င်းတို့၏ အင်တာနက် လှုပ်ရှားမှုများကြောင့် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချခံထားရသည်။ များမကြာမီက အီရန် အစိုးရသည် YouTube.com ကဲ့သို့ ဗွီဒီယို များတင်နိုင်သော ဆို်ဒ်များကို ၂၀၀၆ခုနှစ် မေလ ၁၂ရက်မှ ၂၀၀၉ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ အထိ ယာယီ ပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်ကာလနည်းတူ ပိတ်ဆို့ခြင်း ခံထားခဲ့ရသည့် Flickr ကို ၂၀၀၉ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ သို့သော် ၂၀၀၉ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲ ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် YouTube၊ Flickr၊ Twitter၊ Facebook နှင့် အခြားသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် အများအပြားကို ပြန်လည်ပိတ်ဆို့ထားခဲ့သည်။
မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံကို ONI က အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်းမပြုသော်လည်း ၎င်းသည် RSF ၏ အင်တာနက် ရန်သူ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ စုစုပေါင်း လူဦးရေ၏ ၄% ဖြစ်သော သိန်းဂဏန်းဖြစ်သော နိုင်ငံသားအချို့သာလျှင် နိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ ကျပ်တည်းစွာ ဆင်ဆာပြုခြင်း ခံရသည့် အင်တာနက် ကို ဆက်သွယ်အသုံးပြုနိုင်သည်။RSF ၏ အဆိုအရ မြောက်ကိုရီးယားသည် အစိုးရက ထိန်းချုပ်ထားသော ဆက်သွယ်ရေးလမ်းကြောင်းများရှိရာ အဓိက နမူနာဖြစ်သည်။ RSF က အင်တာနက်သည် မြောက်ကိုရီးယားအစိုးရ ၏ ဝါဒဖြန့်ချိရေး လုပ်ငန်းတွင် အများဆုံးအသုံးပြုသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ မြောက်ကိုရီးယား ကွန်ယက်ကို ဒိုမိန်းအမည် တစ်ခုအောက်တွင် လက်ခံထားသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် နှစ်ခုတည်းဖြင့်ပင် တင်းကျပ်စွာ စောင့်ကြည့်နေခြင်းဖြစ်သည်။ ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်အားလုံးမှာ မြောက်ကိုရီးယားရှိ အခြားသော မီဒီယာများကဲ့သို့ပင် အစိုးရ၏ ထိန်းချုပ်မှု အောက်တွင် ရှိသည်။
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံသည် ONI ၏ ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက် အမျိုးအစားတွင် ပါပြီး RSF ၏ အင်တာနက် ရန်သူ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် တိဘက်လွတ်လပ်ရေး၊ ထိုင်ဝမ်လွတ်လပ်ရေး၊ ရဲတပ်ဖွဲ့၏ ရက်စက်မှု၊ ၁၉၈၉ တီယာနန်မန် စကွဲ ဆန္ဒပြမှု၊ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုခွင့်၊ ညစ်ညမ်းစာပေရုပ်ပုံ၊ အချို့ အင်တာနက် သတင်းရင်းမြစ်များနှင့် သတင်းဌာနများ ( ဥပမာ VOA)၊ အချို့ ဘာသာရေး လှုပ်ရှားမှုများ (ဥပမာ ဖယ်လွန်ဂေါင် (Falun Gong)) နှင့်ပတ်သက်သော အင်တာနက် အကြောင်းအရာများနှင့် ဘလော့ဂ် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် အများအပြားကို ပိတ်ဆို့ခြင်း သို့မဟုတ် စစ်ထုတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်သည်။ ဆိုက်ဘာလောကရှိ သဘောထားကွဲလွဲသူ ၅၂ ဦးမှာ ၎င်းတို့၏ အွန်လိုင်း တင်ပြမှုများကြောင့် ထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားခံရသည်ဟု သတင်းရသည်။
ဆီးရီးယား
ဆီးရီးယားနိုင်ငံသည် နိုင်ငံရေးအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များကို ပိတ်ပင်ထားပြီး ကျူးကျော်သူများကို ဖမ်းဆီးခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ONI ၏ ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက် အမျိုးအစားတွင်ပါပြီး RSF အင်တာနက် ရန်သူများ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဝက်(ဘ်) တွင် ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာ အများအပြားကို စစ်ထုတ်ခြင်းအပြင် ဆီးရီးယား အစိုးရသည် အင်တာနက်အသုံးပြုမှုကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်လေ့လာပြီး နိုင်ငံသားများကို “၎င်းတို့၏ အယူအဆကို ဖော်ပြခြင်း သို့မဟုတ် သတင်းအချက်အလက်များကို အွန်လိုင်း တင်ပြခြင်းတို့အတွက်” ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းထားခဲ့သည်။ မရေရာဘဲ ကျယ်ပြန့်စွာ စာစီထားသော ဥပဒေများက အစိုးရ၏ မတော်မတရားပြုခြင်းကို ဖိတ်ခေါ်ပြီး အင်တာနက် အသုံးပြုသူများကို နိုင်ငံ၏ ဖမ်းဆီးခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော ရှင်းလင်းမှုမရှိသည့် အကြောင်းပြချက်များကို ရှောင်ရှားရန် ကိုယ်တိုင်ဆင်ဆာပြုလုပ်ခြင်းနှင့် ကိုယ်တိုင်စောင့်ကြပ် လေ့လာခြင်းပြုလုပ်ရန် တွန်းအားပေးခဲ့သည်။
တူနီးရှားနိုင်ငံတွင် အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
တူနီးရှားနိုင်ငံသည် ONI ၏ ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက် အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ပြီး RSF ၏ အင်တာနက် ရန်သူ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ တူနီးရှားနိုင်ငံသည် ထောင်ပေါင်းများစွာသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များ (ဥပမာ ညစ်ညမ်းစာပေရုပ်ပုံ၊ စာပို့ခြင်း၊ ရှာဖွေရေး အင်ဂျင်က ဖော်ပြသော စာမျက်နှာများ၊ အွန်လိုင်း စာရွက်စာတမ်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ဘာသာပြန် လုပ်ငန်းများ) နှင့် ထင်ရှားသိသာသော ပေရောက်ဆီကို အသုံးပြု၍ တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်မှုစနစ်(peer-to-peer)နှင့် FTP လွှဲပြောင်းခြင်းနှင့် ပေါ့(တ်) ပိတ်ဆို့ခြင်းကို တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားသည်။ ဒီမိုကရေစီလိုလားသူ ရှေ့နေ မိုဟာမက် အဘူ အပါအဝင် ဆိုက်ဘာလောကရှိ သဘောထား ကွဲလွဲသူများကို ၎င်းတို့၏ အွန်လိုင်း လှုပ်ရှားမှုများအတွက် တူနီးရှားအစိုးရက ထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားသည်။[29]
တာ့(ခ်)မန်နစ္စတန်
တာ့(ခ်)မန်နစ္စတန်နိုင်ငံကို ONI က အမျိုးအစားမခွဲခြားပါ။ ၎င်းသည် RSF ၏ အင်တာနက် ရန်သူ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ တာ့(ခ်)မန်နစ္စတန်တွင် အင်တာနက် အသုံးပြုမှုသည် အစိုးရ၏ တင်းကျပ်သော ထိန်းချူပ်မှုအောက်တွင်ရှိသည်။ တာ့(ခ်)မန်သည်၂၀၀၈ ခုနှစ်အထိ ၎င်းတို့၏ သတင်းများကို ဂြိုဟ်တု ရုပ်မြင်သံကြားမှတဆင့် ရယူခဲ့သည်။ ဂြိုဟ်တုကို ဖယ်ရှားရန် အစိုးရက ဆုံးဖြတ်သောအခါ အင်တာနက်သည်သာ သတင်းအချက်အလက် စုစည်းနိုင်သည့် တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းဖြစ်လာသည်။ အင်တာနက်ကို အစိုးရက သေချာစွာ စောင့်ကြည့်လေ့လာနေပြီး လူ့အခွင့်အရေး အဖွဲ့အစည်းများနှင့် သတင်းအေဂျင်စီများက တင်ဆက်သော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များ ပိတ်ဆို့ခံရသည်။ ဤဆင်ဆာလုပ်ခြင်းကို ရှောင်ရှားရန် ကြိုးပမ်းမှုများသည် ပြင်းထန်သော အကျိုးဆက်များကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ဥဘက်ကစ္စတန်
ဥဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံသည် ONI ၏ ပျံ့နှံ့ဝင်ရောက် အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ပြီး RSF ၏ အင်တာနက် ရန်သူ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဥဘက်ကစ္စတန်နိုင်ငံသည် ပိတ်ပင်ထားသော အစ္စလမ်လှုပ်ရှားမှုများ၊ လွတ်လပ်သော မီဒီယာ၊ NGO များနှင့် အစိုးရ၏ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုကို ဝေဖန်သော အရာများနှင့် ပတ်သက်သော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များသို့ သွားရောက်မှုကို ကာကွယ်ထားသည်။ မြို့တော်ရှိ အချို့ အင်တာနက် ကဖေးဆိုင်များတွင် ညစ်ညမ်းစာပေရုပ်ပုံပါ ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များ သို့မဟုတ် ပိတ်ပင်ထားသော နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများပါသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များကို ကြည့်ရှုပါက အသုံးပြုသူများကို ဒဏွတပ်မည်ဟု သတိပေးစာများ ကပ်ထားသည်။ အဓိက VoIP ပရိုတိုကော(လ်)များဖြစ်သော SIP နှင့် IAX ကို တစ်ဦးချင်း သီးခြား အသုံးမပြုရန် ပိတ်ပင်ထားသည်။
ဘာရိန်း
၂၀၀၉ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သတင်းအချက်အလက် ဝန်ကြီးဌာနသည် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များကို ပိတ်ဆို့ခြင်းနှင့် ပိတ်ဆို့ခြင်းမှ ဖယ်ရှားခြင်းကို သတ်မှတ်ထိန်းချုပ်သော ဘာရိန်းနိုင်ငံ၏ ဆက်သွယ်ရေး ဥပဒေနှင့် ပုံနှိပ်ခြင်းနှင့် ထုတ်ဝေခြင်း ဥပဒေတို့နှင့် လိုက်လျောညီထွေစွာ အမိန့်တစ်ခုကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည် (၂၀၀၉ ခုနှစ်ဆုံးဖြတ်ချက်နံပါတ်၁)ဤဆုံးဖြတ်ချက်အရ ISP အားလုံးသည် ဝန်ကြီးဌာနမှ ရွေးချယ်ထားသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်ပိတ်ဆို့မှု ဆော့ဖ်ဝဲလ်ကို ရယူတပ်ဆင်ရန် လိုအပ်သည်။ ဆက်သွယ်ရေး ဥပဒေ ထိန်းချုပ်ခြင်း အာဏာပိုင် (“TRA”) သည် ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သတင်းအချက်အလက် ဝန်ကြီးဌာနကို အဆိုပါ ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လုပ်ဆောင်ရာတွင် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ် ပိတ်ဆို့ခြင်း ဆော့ဖ်ဝဲလ်အဖြေရှာရေးကိုတပြေးညီရယူရန်ိုပူးပေါင်းပါဝင်ခြင်းဖြင့် အထောက်အပံ့ပေးခဲ့သည်။ ဤ ဆော့ဖ်ဝဲလ်သုံး၍ ဖြေရှင်းခြင်းကို ယဉ်ကျေးမှုနှင့် သတင်းအချက်အလက် ဝန်ကြီးဌာနတစ်ခုတည်းကသာ ဆောင်ရွက်ခြင်းဖြစ်ပြီး TRA နှင့် ISP များတို့တွင် ဆိုဒ်များကို ပိတ်ဆို့ခြင်း သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့ခြင်းမှ ဖယ်ရှားခြင်းအပေါ် မည်သည့် ထိန်းချုပ်မှုမျှ မရှိပါ။
တောင်ကိုရီးယား
တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံသည် ONI ၏ အများအပြား အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ပြီး ၎င်း၏ “ပြင်းထန် တင်းကြပ်လွန်းသော” ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းကြောင့် RSF ၏ အင်တာနက် ရန်သူစာရင်းတွင်လည်း ပါဝင်သည် နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့မှ ဆိုသည်။ တောင်ကိုရီးယား၏ ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း ပေါ်လစီသည် အလွန် နိုင်ငံရေးနှင့် ပတ်သက်ပြီး အထူးသဖြင့် ကိုရီးယား အင်တာနက် လောကတွင် အမည်မဖော်မှုကို ပြင်းထန်စွာ နှိမ်နင်းသည်။ ၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် blogger အများအပြားကို ဆင်ဆာလုပ်ပြီး သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲဝင်သူတို့ကို ဝေဖန်မှု သို့မဟုတ် ထောက်ခံမှုတို့အတွက် ၎င်းတို့၏ ရေးသားဖော်ပြမှုများကို ရဲတပ်ဖွဲ့က ဖျက်ပစ်ခဲ့သည်။ ဤသို့ ဖော်ပြမှုများကြောင့် ရဲတပ်ဖွဲ့က အချို့ ဘblogger များကို ဖမ်းဆီးခြင်းပင် ပြုခဲ့သည်။
ထို့နောက် ၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် သမ္မတသစ် ရွေးကောက်ပွဲ မပြုလုပ်မီတွင် အဓိက အင်တာနက် portal site များ အားလုံးသည် ၎င်းတို့၏ အသုံးပြုသူများ၏ မည်သူမည်ဝါဖြစ်ကြောင်း စစ်ဆေးရန် လိုအပ်ကြောင်း ဥပဒေပြု ပြဋ္ဌာန်းခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ အများပြည်သူ ကြည့်ရှုနိုင်သော အကြောင်းအရာများကို တင်ပြသော အသုံးပြုသူအားလုံးနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ ဥပမာဆိုရသော် သတင်းဆောင်းပါး တစ်ခုတွင် ထင်မြင်ယူဆချက်ကို ရေးသွင်းရန် အသုံးပြုသူသည် မှတ်ပုံတင်ခြင်း၊ နိုင်ငံသား မှတ်ပုံတင်နံပါတ် အတည်ပြုခြင်းတို့ လိုအပ်သည်။ ထိုကဲ့သို့သော နံပါတ်များ မရှိသည့် နိုင်ငံခြားသားများသည် နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ကို fax ဖြင့်ပေးပို့ပြီး အတည်ပြုရမည်ဖြစ်သည်။ ဤဥပဒေသည် မူလအားဖြင့် အများပြည်သူ ဆူပူကန့်ကွက်မှုနှင့် ကိုက်ညီသော်လည်း ၂၀၀၈ခုနှစ်မှ စ၍ Daum၊ Naver၊ Nate၊ နှင့် Yahoo Korea အပါအဝင် အဓိက portal များသည်လည်း အများပြည်သူ ကြည့်ရှုနိုင်သော မည်သည့်အရာကိုမဆို အသုံးပြုသူတစ်ဦးက တင်ပြခြင်းမပြုမီ ထိုသို့သော စစ်ဆေးအတည်ပြုခြင်းများ ပြုလုပ်လာခဲ့ကြသည်။
ထို့အတူ တောင်ကိုးရီးယားသည် မြောက်ကိုရီးယားကို စာနာသည်ဟု ယူဆသော အနည်းဆုံး ၃၁ ဆိုဒ်ကို ပိတ်ပင်ထားရာ IP ပိတ်ဆို့ခြင်းကို အသုံးပြုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် အကဲဖြတ်ခြင်း မပြုလုပ်ထားသော ကစားပွဲများ၊ ညစ်ညမ်းစာပေရုပ်ပုံ၊ လောင်းကစား အစရှိသည့် တရားမဝင် website များကို ၂၀၀၈ ခုနှစ်မှစ၍ ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။ ထိုဆိုဒ်များသို့ သွားရောက်ရန် ကြိုးစားမှုများသည် “ဤဆိုဒ်သည် အစိုးရ စည်းမျဉ်းများအရ တရားဝင် ပိတ်ဆို့ထားသည်” ဟု ဖော်ပြထားသော သတိပေး စာမျက်နှာသို့ အလိုအလျောက် လမ်းလွှဲရောက်သွားသည်။ ထို့အပြင်၊ ရှာဖွေရေး အင်ဂျင်များကလည်း လူမမည်ကလေးများနှင့် သင့်လျော်မှုမရှိသော အချို့ သော့ချက်စာလုံးများအတွက် အသက်စစ်ဆေးခြင်းလုပ်ရန် တောင်းဆိုသည်။ ထိုကဲ့သို့သော သော့ချက်စာလုံးများအတွက် အသက်စစ်ဆေးရန် နိုင်ငံသားမှတ်ပုံတင်နံပါတ် ထည့်သွင်းရန် လိုအပ်သည်။ နိုင်ငံခြားသားများအတွက် အသက်ကို စစ်ဆေးရန် နိုင်ငံကူးလက်မှတ်ကိုfax ဖြင့်ပေးပို့ရမည်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံခြားသားများ ပိုင်ဆိုင်သော ကုမ္ပဏီများ အပါအဝင် တောင်ကိုရီးယားရှိ ရှာဖွေရေးအင်ဂျင် ကုမ္ပဏီကြီးများ (ဥပမာ Yahoo! ကိုရီးယား) အားလုံးနီးပါး ဥပဒေကို လိုက်နာကြသည်။ Google သာလျှင် အစိုးရ၏ ဥပဒေကို ရှောင်ရှားပေသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလတွင်၊ YouTube တွင် အသုံးပြုသူ မှန်ကန်ကြောင်း စစ်ဆေးသည့် စနစ်ကို ထားရှိရန် ဆက်သွယ်ရေး ကော်မရှင်က အမိန့်ထုတ်ခဲ့သည်။ ကိုရီးယားနိုင်ငံမှ အသုံးပြုသူများ ဗီဒီယို တင်ခြင်းကို Google ကိုရီးယားက ပိတ်ဆို့ခဲ့သည်။
ဆော်ဒီအာရေဗျ
ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံသည် ONI ၏ အများအပြား အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ပြီး RSF ၏ အင်တာနက် ရန်သူ စာရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ဆော်ဒီအာရေဗျနိုင်ငံသည် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အင်တာနက် အသွားအလာလမ်းအားလုံးကို သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာအတွက် ဘုရင် အဘ်ဒူလာဇစ်မြို့ (King Abdulaziz City for Science & Technology) တွင် တည်ရှိသော ပရောဆီ တစ်ခုမှတဆင့် ညွှန်ကြားသည်။ အကြောင်းအရာများကို စစ်ထုတ်ခြင်းကို Secure Computing ဆော့ဖ်ဝဲလ် အသုံးပြု၍ ဆောင်ရွက်သည်။ ထို့ပြင် Internet Services Unit (ISU) က ထိန်းသိမ်းထားသော စာရင်းနှစ်ခုအရ ဆိုဒ်အချို့ကို ပိတ်ဆို့ထားသည်-တစ်ခုမှာ “စာရိတ္တ ပျက်ပြားသော” အကြောင်းအရာများ(အများစုမှာ ညစ်ညမ်းစာပေနှင့် ရုပ်ပုံများ ပါသည့် ဆိုဒ်များနှင့် အခြားတစ်ခုမှာ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာနက လုပ်ဆောင်သော လုံခြုံရေး ကော်မတီမှ လမ်းညွှန်ချက်များကို အခြေခံသည်(ဆော်ဒီအစိုးရကို ဝေဖန်သော ဆိုဒ်များအပါအဝင်) ပိတ်ဆို့သင့်သော “စာရိတ္တ ပျက်ပြားသော” ဆိုဒ်များတွေ့ရှိပါက ပေးထားသော ဝက်(ဘ်)ပုံစံကို အသုံးပြု၍ သတင်းပို့ပါရန် နိုင်ငံသားများကို တိုက်တွန်းထားသည်။
အကြောင်းအရာ စစ်ထုတ်ခြင်းတွင် အသုံးပြုသော ဥပဒေသည် ဝန်ကြီးများကောင်စီက ၂၀၀၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက် နေ့စွဲပါ ထုတ်ပြန်ချက်ဖြစ်သည်။ OpenNet Initiative ၏ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်သော လေ့လာချက်အရ-ဆင်ဆာလုပ်ခြင်းကို ညစ်ညမ်းစာပေနှင့်ရုပ်ပုံ၊ မူးယစ်ဆေးဝါးသုံးစွဲမှု၊ လောင်းကစား၊ မူဆလင်ဘာသာရေး ပြောင်းလဲမှု၊ နှင့် စစ်ထုတ်ခြင်းကို ကျော်လွှားနိုင်သော ကိရိယာများကို အထူးအာရုံပြုလုပ်ဆောင်သည်။ သားဗက် တက္ကသိုလ် ဥပဒေကျောင်းမှရေးသားသော ဆော်ဒီအာရေဗျတွင် အင်တာနက် စစ်ထုတ်ခြင်း အထောက်အထားများ အစီရင်ခံစာကို ကြည့်ရှုပါ။
အာရပ် စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စု
အာရပ် စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုသည် ONI ၏ အများအပြား အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်ပြီး နယ်စည်းမခြား သတင်းထောက်များအဖွဲ့ (RSF) ၏ အင်တာနက်ရန်သူစာရင်းတွင် မပါဝင်ပါ။ အာရပ် စော်ဘွားများ ပြည်ထောင်စုသည် Secure Computing ၏ ဖြေရှင်းနည်းကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ထိရောက်စွာ အင်တာနက် ဆင်ဆာပြုလုပ်သည်။ နိုင်ငံ၏ ISP များဖြစ်သော Etisalat and du (telco) တို့သည် ညစ်ညမ်းစာပေရုပ်ပုံ၊ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများ၊ အစ္စရေး ဒိုမိန်းများ အားလုံးနှင့် UAE ၏ သိသာထင်ရှားသော စာရိတ္တတန်ဖိုးကို ဆန့်ကျင်သည့် မည်သည့်အရာမဆိုကို ပိတ်ပင်ထားသည်။ VoIP ဝင်ရော. voip ဝန်ဆောင်မှုများ အားလုံးသို့မဟုတ် အများစုမှာ ပိတ်ဆို့ထားခြင်း ခံရသည်။
ယီမင်
ယီမင်နိုင်ငံသည် ONI ၏ အများအပြား အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သော်လည်း RSF ၏ အင်တာနက်ရန်သူများစာရင်တွင် မပါဝင်ပါ။ ယီမင်၏ ISP နှစ်ခုသည် လောင်းကစားခြင်း၊ အရွယ်ရောက်သူများနှင့်ဆိုင်သော အကြောင်းအရာများနှင့် လိင်ပညာပေး အကြာင်းအရာများကို သာမက မူဆလင်မှ အခြားသော ဘာသာရေးသို့ ပြောင်းလဲ သက်ဝင်ယုံကြည်မှုအကြောင်း ရှာဖွေသော အရာများကိုလည်း ပိတ်ဆို့ထားသည်။
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ
ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် အင်တာနက်ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း
ဩစတြေးလျနိုင်ငံသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်အခြေအနေအရ ONI ၏ အနည်းငယ် အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။ ဩစတြေးလျသည် “RC” (အဆင့်ခွဲခြားထားခြင်းကို ငြင်းဆိုသော သို့မဟုတ် တားမြစ်ပိတ်ပင်ထားသော) သို့မဟုတ် “X ၁၈+” ( ရှင်းရှင်းလင်းလင်းဖော်ပြထားသည့် အလွန်အမင်း အပြင်းအထန်မဟုတ်သော ညစ်ညမ်းသည့်ရုပ်ပုံ သို့မဟုတ် အလွန်အမင်း စိတ်ချောက်ချားစရာဖြစ်စေသော) များကို နိုင်ငံအတွင်း လက်ခံထုတ်လွှင့်ခြင်းပြုရန် ခွင့်မပြုပေ။ ယင်းကဲ့သို့သော ပါဝင်သည့် အကြောင်းအရာများကို ဩစတြေးလျနိုင်ငံပြင်ပတွင် “တားမြစ်သည်”/”တားမြစ်ရန် အလားအလာရှိသည်”။ အသက်အရွယ် ကန့်သတ်ထားသော ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များအား ဝင်ရောက်ကြည့်ရှုခွင့် ပြုရန်အတွက် အသုံးပြုသူ၏ အသက်အရွယ်ကို ဖော်ပြရန်လည်း လိုအပ်သည်။
၂၀၀၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစ၍ ဖြစ်နိုင်ဖွယ်ရှိသော အမျိုးအစား ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန် "R 18+" သို့မဟုတ် "MA 15 +" ဟူ၍ အဆင့်ခွဲခြားနိုင်သော ပစ္စည်းများနှင့်၊ ယင်းကဲ့သို့ အသက်အရွယ်ကို စစ်ဆေးသော ဝန်ဆောင်မှု (နှင့်၊ MA ၁၅+အတွက်၊ အမြတ်ရရေးအတွက် ထောက်ပံ့ပေးထားခြင်း သို့မဟုတ် အချို့သော မီဒီယာ အမျိုးအစားများ ပါဝင်နေခြင်း ကဲ့သို့သော အခြား စံချိန်စံညွှန်းကို မီသော)၏ နောက်တွင် ကျန်မနေရစ်သော ပစ္စည်းများသည်လည်း “တားမြစ်သည်” သို့မဟုတ် ”တားမြစ်ရန် အလားအလာရှိသည်။” ဆိုသော အမျိုးအစားနှင့် ကိုက်ညီသည်။ ထိန်းညှိကိရိယာ ACMA သည် မလိုက်နာသော နိုင်ငံတွင်း ဆိုဒ်များကို ဖြိုဖျက်ပစ်ဖို့ ဝင်ရောဝင်ရော. အမိန့်ပေးနိုင်သည်။ ပြည်ပဆိုဒ်များကို အမည်ပျက်စာရင်း သို့ သွင်း ကာ PC အခြေခံသော စစ်ထုတ်ခြင်း ဆော့(ဖ်)ဝဲ ပြုလုပ်သူများအား ပံ့ပိုးပေးထား သည်။ စာရင်း ကိုယ်တိုင်နှင့်၊ ၎င်းနှင့် ပတ်သက်သော စာရွက်စာတမ်းများသည် ယခင် ဟောင်းဝပ်အစိုးရ၏ လက်အောက် သတင်းအချက်အလက် လွတ်လပ်ရေးဆိုင်ရာ ဥပဒေများမှ အထူးသဖြင့် ကင်းလွတ်ခွင့်ပြုထားသည်။
ဤ ခွဲခြားဖော်ထုတ်ရန်ဖြစ်သည့် “တားမြစ်သည်” သို့မဟုတ် ”တားမြစ်ရန် အလားအလာရှိသည်” ဆိုသော အရာများကို ခွဲခြားဖော်ထုတ်ခြင်းမှာ ဆိုဒ်များ သို့မဟုတ် စာမျက်နှာများအား ထိုးဖောက်နှောင့်ယှက်ဖို့ ကြိုးစားခြင်းကြောင့်ထက်၊ လူပုဂ္ဂိုလ် တစ်ဦးတစ်ယောက်ချင်းအလိုက် မကျေနပ်ချက် တိုင်ကြားခြင်းအပေါ် တုံ့ပြန် လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင်၊ အချို့သော လိပ်စာများ (အများအားဖြင့် ကလေးသူငယ် ညစ်ညမ်းရုပ်ပုံများ)ကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာနှင့် နိုင်ငံတွင်း ဥပဒေ တည်စေရေးနှင့် ပတ်သက်သော အရင်းအမြစ်များမှာ ရရှိသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၀၉ အစောပိုင်း ကာလတို့တွင်၊ တားမြစ်ထားသော အမည်ပျက်စာရင်းတွင် ပါရှိသော အရေအတွက်မှာ ၁၀၀၀ မှ ၁၃၀၀ ကြားတွင်ရှိသည်။ အကြမ်းအားဖြင့် ၃၂%မှာ “ကလေးသူငယ် မတော်မတရား ပြုကျင့်ခြင်း ပစ္စည်းနှင့် ကလေး လိင်မတရား ပြုကျင့်ခြင်းပစ္စည်း” အဖြစ် အမျိုးအစား ခွဲခြားထားသည်။
ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၏ အဓိက နိုင်ငံရေးပါတီ နှစ်ဖွဲ့လုံးက ACMA အမည်ပျက်စာရင်းတွင် ပါရှိသော အရာများကို ISP အဆင့်တွင် အမိန့်အာဏာဖြင့် ပြဋ္ဌာန်းသော ပိတ်ဆို့ရေးဆိုင်ရာ မူဝါဒကို ထောက်ခံကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ လူကြီးများအတွက် အကြောင်းအရာများနှင့် အခြားသော အရေအတွက် မသိရသော အမျိုးအစားများအား ပိတ်ဆို့မည့် ဒုတိယအဆင့် ရွေးချယ်ဆုံးဖြတ်ခြင်း “ကလင်းဖိ(ဒ်)” ကိုလည်း ထောက်ပံ့ပေးပါသည်။၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် ဤမူဝါဒအစီအစဉ်ကို ကောက်ကြောင်း ဖော်ထားသော်လည်း၊ အကောင်အထည်ခြင်း မရှိသေးပါ။ ယင်းကို အတိုက်အခံ လုပ်ခြင်းများမှာ သိသာထင်ရှားစွာ ရှိနေသည်။
၂၀၀၉ခုနှစ် မတ်လတွင် ACMA “အမည်ပျက်စာရင်း”မှာ ပေါက်ကြားခဲ့ပြီး များပြားစွာသော အပြစ်မရှိသည့် ဝက်(ဘ်)ဆိုဒ်များမှာ မှားယွင်းစွာ ဖော်ပြခြင်းခံရသည်။၂၀၀၉ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် ပြည်ထောင်စု လေဘာ အစိုးရအဖွဲ့က ထိုသို့ အစမ်း အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း၏ နောက်ဆက်တွဲ ရလဒ်များကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုရလဒ်များအား အနက်ကောက်ယူခြင်းအပေါ် အခြေခံကာ အင်တာနက် ဆင်ဆာလုပ်ခြင်း မူဝါဒအသစ်ကို ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျသည် စတီဖင်ကွန်ရွိင်း၏အင်တာနက် စစ်ထုတ်ခြင်း အဆိုပြုချက်ကြောင့် နယ်စည်းမခြားသတင်းထောက်များအဖွဲ့က “စောင့်ကြပ်ကြည့်ရှုခြင်း အောက်တွင်” ဟူ၍ လက်ရှိတွင် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ၂၀၁၀ခုနှစ် ဩဂုတ်လ အခြေအနေအရ၊ ၂၀၁၀ရွေးကောက်ပွဲရလဒ် မည်သို့ပင် ရှိစေကာမူ ဆီးနိတ်လွှတ်တော်ရှိ လေဘာပါတီနှင့် ဂျိုးဟော်ကီက မထောက်ခံဟု ပြောသော မဟာမိတ်အဖွဲ့များ၏ နေရာအရေအတွက်က အတော်ပင် နီးကပ်စွာ တူနေသောကြောင့် စစ်ထုတ်ခြင်းအတွက် ဆီးနိတ်၏ အတည်ပြုချက် ရရှိဖို့ ဖြစ်နိုင်ချေ သိပ်မရှိပါချေ။