cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မီလန်မြို့
မီလန်မြို့သည် အနုပညာနှင့် စာပေထွန်းကားခဲ့သော မြို့ကြီး တစ်မြို့လည်း ဖြစ်၏။ ဗရဲရာနန်းတော် အဆောက်အအုံကြီးကား မီလန်အနုပညာနှင့် သိပ္ပံပညာရပ်ဆိုင်ရာ ပညာတံခွန်အဖွဲ့တည်ရာ ဌာနတစ်ခုဖြစ်၏။ ထိုနန်းတော်ရှိ ပန်းချီခန်းကြီးတွင်လည်း ကမ္ဘာကျော် ပန်းချီဆရာကြီးများဖြစ်သော ရက်ဖီအယ်၊ တစ်ရှန် အစရှိသော ပန်းချီကျော်များ၏ လက်ရာများကို ပြသထား၏။
မီလန်မြို့ကြီးသည် ရှေးအထက်ကျော် ကာရီကပင်လျှင် မြောက်ပိုင်းဒေသများမှ ဝင်ရောက်လာကြသော တိုင်းတပါးသား တို့၏လမ်းကြောင်းပေါ်တွင် တည်ရှိနေသဖြင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ် ရေး တံခါးမကြီးသဖွယ်ဖြစ်နေလျက် စီးပွားရေးတိုးတက်ဖွံ့ဖြိုးခဲ့၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး မဖြစ်မီက မီလန်မြို့သည် အီတလီနိုင်ငံ စက်မှု လက်မှုလုပ်ငန်း၏ အချက်အချာဌာနတစ်ခု ဖြစ်နေခဲ့သည်။ ဘီ၊စီ၊၂၂၂ ခုနှစ် ဂေါလလူမျိုးများလက်မှ ရောမလူမျိုးတို့က မီလန်မြို့ကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူ အုပ်ချုပ်ခဲ့ကြရာမှအစ၊ ထိုမြို့သည် အကြိမ် ကြိမ်အဖန်ဖန် တိုက်ခိုက်မီးရှို့ ဖျက်ဆီးခြင်းခံရသည့်အထဲမှ ပင်လျှင် တစ်နေ့တစ်ခြား တိုးတက်စည်ကားလာခဲ့လေသည်။
ထိုမြို့ ကြီးကို ဟန်းလူမျိုးများက တစ်ကြိမ်၊ ဂေါ့သလူမျိုးများက နှစ်ကြိမ်၊ ၁၁၆၂ ခုနှစ်တွင် ဖရ်ကဒရစ် ဗာဗာရောဆားက တစ်ကြိမ် မီးရှို့ ဖျက်ဆီးခဲ့ကြဖူးလေသည်။ ထိုနောက် အနှစ်တစ်ရာခန့်တိုင်အောင် ဆူပူမှုများ အဆက်မပြတ်ပေါ်ပေါက်ခဲ့၍ ၁၇၁၄ ခုနှစ်အထိ စပိန် နိုင်ငံက ထိုမြို့ကြီးကို သိမ်းပိုက်ထားခဲ့၏။ ထိုနောက် ဩစတြီး ယားနိုင်ငံ၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်သွားခဲ့၏။
ပထမနပိုလီယန်ဘုရင်က အီတလီနိုင်ငံ ထူထောင်ရာတွင် ထိုမြို့ကြီးကိုပင် မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့လေသည်။ ၁၈၁၅ ခုနှစ် နပိုလီယန်အရေး ရှုံးနိမ့်သွားသောအခါ၌ကား ဩစတြီးယား တို့ လက်သို့ကျရောက်ခဲ့ရပြန်၏။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင်မူ မီလန် မြို့ကြီးသည် လွတ်လပ်သော အီတလီနိုင်ငံ၏ မြို့ကြီးတစ်မြို့ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ လေသည်။ မီလန်မြို့သည် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက မဟာမိတ်တို့ အကြီးအကျယ် ဗုံးကြဲ တိုက်ခိုက်ခြင်းဒဏ်ကို ခံခဲ့ရလေသည်။
ဆပ်ပန်းကုန်းရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ဆပ်ပန်းကုန်းရွာ (Satpankone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ ဆပ်ပန်းကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၄၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျိတ်ပင်
ကျိတ်ပင်သည် မြက်ပင်ကြီးတစ်မျိုးဖြစ်၍ စိမ့်မြေများ၌ ဖြစ်ထွန်းလေ့ရှိသည်။ ဂျာမီနီးမျိုးရင်းဝင်ဖြစ်၍ ရုက္ခဗေဒအလိုအရ ကွားလက် ခရိုင်းမား ဂျိုဗီဟု ခေါ်သည်။
တစ်ခါတစ်ရံ ၆ ပေမှ ၈ ပေအထိမြင့်၍ အရွက်များ အောက်သို့ငိုက်ကျနေသည်။ ပင်စည်အထက်ပိုင်းမှ အပွင့်နှင့် အသီးများ အခိုင်လိုက် ထွက်သည်။ ဖြူပြာပြာအရောင်ရှိသော အစေ့များမှာ မာကျောလှပကာ ယင်းတို့ကို ပုတီးသီကုံး၍ သော်လည်းကောင်း၊ လွယ်အိတ်စသည်တို့တွင် တန်ဆာဆင်၍သော်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ်လူမျိုးတို့ကမူ ကျိတ်စေ့ကို ဆေးဖက် ဝင်သည်ဟု ဆိုကာ ကျိတ်ပင်ကို စိုက်ပျိုးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြက်ပင်များ
စိန်ကျွန်းရွာ၊ ကဇင်းငူ
စိန်ကျွန်းရွာ၊ ကဇင်းငူ
ထိုက်ထူရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ထိုက်ထူရွာ (Htaikhtu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မမရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မမရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၄ ဦး၊ မ ၅၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေဒီ
အေဒီ (A.D) ဆိုသည်မှာ ယေရှုခရစ်တော် မွေးဖွားသည့် နှစ်မှ စတင်၍ အချိန် (နှစ်များ)ကို ရေတွက်သည့် အချိန် ရေတွက်ပုံ စနစ် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အလယ်ခေတ်လက်တင်ဘာသာ (anno Domini) (သို့မဟုတ်) Anno Domine မှဆင်းသက်ပြီး သခင်ဘုရား၏ ခုနှစ်ဝယ် ဟုဆိုလိုသည်။ ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန် နှင့် ဂျူလိယက်ဆီဇာပြက္ခဒိန်တို့၌ နှစ်များကို ညွှန်းဆိုရန်၊ နံပါတ်စဉ်တပ်ရေတွက်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ (ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ သာသနာနှစ်နှင့် ဆင်တူသည်။ သို့သော် သာသနာနှစ်မှာ ဗုဒ္ဓပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်ပြီးမှ စတင်ရေတွက်ခြင်းဖြစ်သည်။)
အေဒီကို ခရစ်တော်ဖွားမြင်သည့်နှစ်မှစ၍ ရေတွက်ပြီး ဘီစီကို ထိုအချိန်ကာလမတိုင်ခင် နှစ်များကိုညွှန်းဆိုရန်အသုံးပြုကြသည်။ အေဒီနှင့် ဘီစီကြား၌ ကြားနှစ်ကာလတစ်ခုမျှမရှိပါ။ ဆိုလိုသည်မှာ ဘီစီ (၁) ပြီးနောက် ချက်ချင်းဆိုသလို အေဒီ (၁) လာသည်။ ယခုနေ့စွဲစနစ်ကို ​အေဒီ (၅၂၅)၌ ဒန်ညုမြစ်အနီး ဆစ်သီးယားမိုင်းနာဒေသ(Scythia Minor) က ဒိုင်ယွန်နစ်ဆီးယပ်စ် (Dionysius Exiguus) ကတီထွင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ​အေဒီ (၈၀၀)နောက်ပိုင်းအထိ တွင်ကျယ်စွာအသုံးမပြုခဲ့ကြချေ။
ထန်းချောက်ပင်
ထန်းချောက်ပင်
ဆူးပုတ်ကုန်းရွာ၊ ကညင်တိုင်း
ဆူးပုတ်ကုန်းရွာ၊ ကညင်တိုင်း
​ရေမနင်းရွာ၊ ပျဉ်းကတိုးကုန်း
ရေမနင်းရွာ၊ ပျဉ်းကတိုးကုန်း
အမှတ်(၁၁) ခြေလျင်တပ်ရင်း
ဝါးယားချောင်းအခြေစိုက်
ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ
ကိုင်းပင်ကြီး
မြက်မျိုးဖြစ်ပြီး အမြစ်မှသာလျှင် တပြိုင်နက် အကိုင်းအခက်များ ထွက်သည်။ အရိုးသည် ၆ ပေ မှ ပေ ၂၀ အထိ မြင့်တက်၏။ အရွက်သည် အလွန်ပါးပြီး ရှည်သည်။ အပင်ဖျား၌ ဖြူသော အပွင့်များ ပွင့်သည်။ ကိုင်းပင် တစ်မျိုး၌ မှိုရောဂါကျရောက်၍ ဥ အလုံးကဲ့သို့ ပေါ်လာသည်ကို ကိုင်းဥ ဟု သမုတ် ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကိုင်းဥသည် လွန်စွာ အရသာရှိပြီး ချိုဆိမ့်သည်။
အမှတ်(၇၆) ခြေလျင်တပ်ရင်း
အုန်းချော မန္တလေးခြေစိုက်၊
ကဏ္ဍ:ခြေလျင်တပ်ရင်းများ
ဂရိပ်ဖရုပင်
ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ
ထိုးခီးဒိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ထိုးခီးဒိုးရွာ(Htokheedoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ပန်ဟိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျန်ငေါရှကာရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ကျန်ငေါရှကာရွာ(Kyangngawshakar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ တုန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၉၃၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းတန်းကြီးရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကုန်းတန်းကြီးရွာ (Konetangyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကုန်းတန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းတန်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၅၇ ဦး၊ မ ၂၅၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၀၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မေးမဲယူဟီးနား
မေးမဲယူဟီးနား (Yuhina nigrimenta) သည် ငှက် မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ငှက်မျက်ကွင်းဖြူမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ယင်းငှက်အား အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ ဟိမဝန္တာ၊ အရှေ့တောင်အာရှဒေသများတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘူတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
NGC 300
NGC 300 သည် ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး ပန်းပုဆရာ ကြယ်စုတန်းထဲတွင်တည်ရှိသည်။ ယင်းသည် Local Group နှင့်အနီးဆုံး ဂလက်ဆီများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး Sculptor Group တွင် အတောက်ပဆုံးဖြစ်သည်။ ထရိုင်ဂူလယ် ဂယ်လက်ဆီ နှင့် ဂုဏ်ဒြပ်များစွာ တူညီသော ဂလက်ဆီလည်း ဖြစ်သည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:ပန်းပုဆရာ (ကြယ်စုတန်း)
ယွန်းထည်
ယွန်းထည် ပစ္စည်းများမှာ ယွန်းဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသော လူသုံးကုန်ပစ္စည်းများဖြစ်သည်။ ယွန်းထည်ကို များသောအားဖြင့် မြှုပ်သွင်းစီခြယ်နည်း သို့မဟုတ် ထွင်းထုနည်းဖြင့် ပြုလုပ်လေ့ရှိသည်။ ယွန်းထည်ပစ္စည်းများတွင် သေတ္တာများ၊ စားပွဲသုံး ပစ္စည်းများ၊ ကြယ်သီးများ ပါဝင်ကြပြီး အရှေ့တိုင်း ယဉ်ကျေးမှုတွင် ရံဖန်ရံခါ အခေါင်းများကိုပင် ယွန်းသုတ်သည့် အလေ့အထကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။
မြန်မာ့ ယွန်းထည် ပစ္စည်းများ
ယွန်းထည်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သည့် လက်မှုပညာကို Pan yun (ပန်းယွန်း) ဟု ခေါ်သည်။ ယွန်းသည် မြန်မာ့ သစ်တောများမှ သဘာဝပေါက် သစ်စေးပင် (Melanorrhoea usitatissima) (မီလာနို ဟိုရီးယား ယူဆီတတ်တီစီမ) မှ ခြစ်ထုတ်ထားသော အစေး ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အဝါဖျော့ရောင်ရှိပြီး လေနှင့် ထိတွေ့ပါက အမည်းရောင်အဖြစ် ပြောင်းသွားသည်။ စုတ်တံဖြင့် သုတ်သောအခါ သို့မဟုတ် အပေါ်မှ အုပ်သောအခါ မာကျောပြောင်လက်ကာ ချောမွတ်သည့် မျက်နှာပြင်တစ်ခု ဖြစ်ပေါ်သည်။ ယွန်းသုတ်ထားသော ပစ္စည်းများမှာ အပူနှင့် စိုထိုင်းမှုဒဏ်ကို ခံနိုင်သည်။
ယွန်းသမိုင်း
၁၅၅၅ - ၁၅၆၂ ခုနှစ်အတွင်း ဘုရင့်နောင်မင်းကြီးသည် မဏိပူရ၊ ဗန်းမော် ၊ ဇင်းမယ် (ယခု ချင်းမိုင်) နှင့် လင်းဇင်း (ယခု Lan Xang) တို့ကို အောင်မြင်စွာ သိမ်းသွင်းခဲ့ပြီး ရွှေလီမြစ်တစ်လျှောက် ယူနန်ပြည်နယ်သို့ ဆန်တက်စဉ် ကျွမ်းကျင်သော လက်မှုပညာရှင် အများအပြားကို ဗမာပြည်သို့ ခေါ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ချင်းမိုင်ဒေသရှိ ယွန်း သို့မဟုတ် Laos Shan (လာအိုရှမ်း) လူမျိုးစုများ၏ လက်မှုပညာများကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်း တင်သွင်းခဲ့ချိန်မှစကာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လက်ရာပြောင်မြောက်သည့် ယွန်းထည်ပစ္စည်းများ စတင်ထွန်းကားလာသည်ဟု ယူဆကြသည်။ ယွန်းလူမျိုးများကို အစွဲပြု၍ ယွန်းထည်ဟု ခေါ်တွင်လာခဲ့သည်။
ထုတ်လုပ်ခြင်း နှင့် ပုံစံ ဒီဇိုင်း
ယွန်းအိုးများ၊ သေတ္တာများ နှင့် ဗန်းများ၏အောက်ခြေသည် ရစ်ခွေထားသော သို့မဟုတ် ရက်လုပ်ထား သော ဝါးမျှင်ကို မြင်းမွေးဖြင့်ရောထားလေ့ရှိပြီး ထုဆစ်သွန်းလုပ်နိုင်သည့် thayo (သရိုး) ဟုခေါ်သော မြေဖြူပွဲ လျက် ပစ္စည်းကို ရရှိရန် သစ်စေးကို ပြာ သို့မဟုတ် လွှစာ များဖြင့်ရောစပ်ခြင်း ပြုနိုင်သည်။ အရာဝတ္ထုသည် thitsee (သစ်စေး) နှင့် thayo (သရိုး) တို့ဖြင့် တစ်လွှာပြီးတစ်လွှာ ဖုံးအုပ်ခြင်းခံရပြီး ချောမွတ်သော မျက်နှာပြင် ကို ပြုလုပ်ကာ၊ အရောင်တင်ပြီး နောက်ခံအရောင် အနီ သို့မဟုတ် အနက် ပေါ်တွင် အသုံးများသော အရောင် များဖြစ်သည့် အနီ၊ အစိမ်းနှင့် အဝါရောင်များကို သုံးကာ အနုစိတ်သော လက်ရာဒီဇိုင်းများကို ထွင်းထုကြသည်။ Shwezawa (ရွှေဇဝါ) သည် အနက်ရောင် နောက်ခံပေါ်တွင် ပုံစံဒီဇိုင်းများကို ၎င်း၏ ရွှေစက္ကူများ အသုံးပြုရာ တွင် ခြားနားသိသာစေသော ပုံစံဖြစ်သည်။ နန်းတော် မြင်ကွင်းများ၊ Jataka (ဇာတက) ပုံပြင်များမှ ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်များ၊ မြန်မာ့ Zodiac (ဆယ့်နှစ် ရာသီခွင် သင်္ကေတများ) တို့သည် လူကြိုက်များသော ပုံစံဒီဇိုင်းများဖြစ်ပြီး အချို ့သော အိုးများသည် ရောင်စုံ ဖန်၊ မှန်စီရွှေချ သို့မဟုတ် ရွှေစက္ကူများတွင် တန်ဖိုးအနည်းငယ်ရှိသော ကျောက်များဖြင့် မံထားခြင်း ဖြစ်နိုင် သည်။ အရာတ္ထုများအားလုံးသည် လက်လုပ်များဖြစ်ပြီး ပုံစံဒီဇိုင်းများသည် လက်တန်း ထွင်းထုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ သေးငယ်သော အိုးတစ်ခုပြီးစီးရန် သုံးလမှ လေးလအထိ အချိန်ယူလိမ့်မည်ဖြစ်သော်လည်း ပို၍ ကြီးမားသော အိုးအတွက်မူ တစ်နှစ်ကျော် ကြာကောင်းကြာလိမ့်မည်။ အချောသတ်ပြီးစီးသွားသော ထုတ်ကုန် သည် စုပေါင်းလုပ်ဆောင်ခြင်း၏ ရလဒ်ဖြစ်ပြီး လူတစ်ဦးတစ်ယောက်တည်းမှ ထွင်းထုထားခြင်းမဟုတ်ပါ။
ယွန်းထည်ပုံစံများ
အကွဲပြားဆုံးဖြစ်သော အိုးမှာ ဘုန်းတော်ကြီးများအတွက် အခြေအရင်းတစ်ခုပေါ်တွင် ရစ်တက်နေသောအဖုံးပါ ရှိသည့် hsun ok (ဆွမ်းအုပ်) ဟုခေါ်သော ထမင်းထည့်သောခွက်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ Lahpet ok (လက်ဖက် အုပ်) ဆိုသည်မှာ အဖုံးပါပြီး ထည့်စရာအကန့်လေးများနှင့် lahpet (လက်ဖက် ) (နှပ်ထားသော လက်ဖက် ရွက်) နှင့် ၎င်း၏တွဲစားရသည့် အတွဲအဖက်များစွာကို ပြင်ဆင်ထည့်ထားသော စောက်မနက်သော ပန်းကန် ဖြစ် သည်။ လက်ကိုင်တစ်ခုတည်းဖြင့် ပတ်ထားသော အစီအရီဆင့်ထားနိုင်သည့် ထမင်းဗူးများ သို့မဟုတ် hsun gyaink(ဆွမ်း ဂျိုင့်) များသည် များသောအားဖြင့် အနီရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ဗြောင်ဖြစ်သည်။ Daun glahn(ဒေါင်းလန်း) များသည် ရိုးရှင်းသော ကျယ်ပြန့်သည့် အခြေစိုက်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန် သို့မဟုတ် ပန်း ဒီဇို်င်းများဖြင့် ကွေးသော ခြေထောက်သုံးချောင်းပါရှိသည့် အစားအစာများတင်ရန် အဖုံးနှင့် စားပွဲအနိမ့်များ ဖြစ်သည်။ အဖုံးတစ်ခုကဲ့သို့ အစုံလိုက်ဖြစ်နေသော ခွက်ပါသည့် ရေဖန်ချိုင့်များ သို့မဟုတ် yeidagaung (ရေတကောင်း) နှင့် ပန်းအိုးများသည် ဘုန်းကြီးကျောင်းများစွာတွင်အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်သော ယွန်းထည် ပစ္စည်း များဖြစ်သည်။
အဖုံးပါသော လုံးဝန်းသည့် သေတ္တာအကြီး၊ အသေးများစွာတို့ကို Yun-It(ယွန်း-အစ်) ဟု သိကြပြီး paan (ပန်း) ဟု ခေါ်သည့် Kun-It (ကွမ်း-အစ်) (ကွမ်း သေတ္တာများ) ပါဝင်သည်။ Yun titta (ယွန်း သေတ္တာ) များမှာ ထောင့် မှန်စတုဂံပုံ သေတ္တာများဖြစ်ပြီး peisa (ပေစာ) သို့မဟုတ် ထန်းရွက်ပေါ်တွင်ရေးထားသော လက်ရေးစာမူများ အပါအဝင် အရာများစွာကို သိမ်းဆည်းထားရန်အတွက်ဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ကို sadaik titta (စာတိုက် သေတ္တာ) ဟု ခေါ်သည်။ အောက်ခံ ခုံပါသည့် ပန်းကန်ပြားများ သို့မဟုတ် အောက်ခြေပါသော ဗန်းအသေးများ အဖုံးပါသည် ဖြစ်စေ၊ မပါသည်ဖြစ်စေ ၎င်းတို့ကို kalat (ကလပ်) ဟုသိကြပြီး Buddha (ဗုဒ္ဓဘုရား) သို့မဟုတ် တော်ဝင် မင်း မျိုးမင်းနွယ်များကို စားကောင်းသောက်ဖွယ်များနှင့် ပန်းများ ဆက်ကပ်သောအခါ အသုံးပြုသည်။ ပြဇာတ် အဖွဲ ့ များနှင့် ဂီတပညာရှင်များသည် ၎င်းတို့၏ အဝတ်အစားများ၊ မျက်နှာဖုံးများ၊ ခေါင်းတွင် ဆင်မြန်းသောအရာများ နှင့် တေးဂီတ တူရိယာများတို့ကို ယွန်းထည်ပစ္စည်းများဖြင့် ပြုလုပ်ထားပြီး အချို ့မှာ ယွန်းထည် သေတ္တာကြီး များတွင် ထည့်၍ သယ်ဆောင်သွားကြသည်။ ဖရုံသီး ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသော သေတ္တာများ သို့မဟုတ် ဇီးကွက် ကဲ့ သို့သော ငှက်များတို့သည် ကံကောင်းစေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည် သို့မဟုတ် hintha (ဟင်္သာ) ( ဇာတ် အ မြင့်ဆုံး ဟိန္ဒူ ငန်း) တို့သည်လည်း အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ ပိတ်ကားများနှင့် အနားများစွာပါသော စားပွဲအသေး များကို ခရီးသွား စီးပွားရေးလုပ်ငန်း အတွက် ယနေ့ အထိ ပြုလုပ်နေဆဲဖြစ်သည်။
ယွန်းထည်လုပ်ငန်း
Bagan (ပုဂံ) သည် ယွန်းထည် လုပ်ငန်းအတွက် အဓိက ဗဟိုချက်မ နေရာဖြစ်ပြီး လွန်ခဲ့သော ရာစုနှစ် နှစ်ခု နီးပါးကတည်းက လက်မှုပညာအခြေကျခဲ့ကာ ယခုထက်တိုင် ရှေးရိုးရာ နည်းဟန်များကို ကျင့်သုံးနေဆဲ ဖြစ် သည်။ ဤနေရာဒေသတွင် အစိုးရ ယွန်းထည်ကျောင်းကို ၁၉၂၀ နှစ်များတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ယနေ့ အ များဆုံး အသုံးပြုနေသော အသုံးအဆောင်များတွင် ပလတ်စတစ်၊ ကြွေ နှင့် သတ္ထုတို့သည် ယွန်းထည်ကို အ စားထိုးလာကြပြီဖြစ်၍ ပုဂံ ရှိ ရှေးဘုရားများကို လာရောက်ကြည့်ရှုသော နိုင်ငံခြားသားခရီးသွားများ အတွက် သာ အဓိကထား၍ ယွန်းထည်ကို အလုပ်ရုံကြီးများတွင် ယနေ့ ထုတ်လုပ်လျက်ရှိသည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ Chindwin (ချင်းတွင်း) တောင်ကြားရှိ Monywa (မုံရွာ) အနီးမှ Kyaukka (ကျောက်ကာ) ရွာတွင် နေ့စဉ်သုံး အတွက် တောင့်တင်း ခိုင်မာသော ယွန်းထည်အသုံးအဆောင်များကို အဓိအားဖြင့် အနက်ရောင်ဗြောင်ဖြင့် ထုတ်လုပ်နေဆဲ ဖြစ် သည်။ ခရီးသွား ဧည့်သည်များအရေအတွက် ကျဆင်းခြင်းနှင့်အတူ ၁၅ နှစ် အတွင်း အဆ ၄၀ မြင့်တက်လာသော သစ်စေး ဈေးနှုန်းတို့သည် ပုဂံ ရှိ ယွန်းထည်ပစ္စည်း အလုပ်ရုံ ၂၀၀ ကျော်၏ သုံးပုံ နှစ်ပုံကျော်ကို ပိတ်ခဲ့ရခြင်း အား ဖြစ်စေခဲ့သည်။
မြင်းမြီးနှင့် ပြုလုပ်သော ယွန်းထည်
မြင်းမြီးနှင့် ပြုလုပ်သော ယွန်းထည်ကို မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ပုဂံမြို့ အနောက်ဖွားစောကျေးရွာတွင် ပြုလုပ်ကြသည်။ ယခုအခါ ပျောက်ကွယ်နိုင်သည့် အခြေအနေနှင့် ရင်ဆိုင်နေရသည်။
မြေပေါက်ကြီးဘုရား
၁၆၇၂ ခုနှစ်ကတည်ထားခဲ့သော တိလောကဂုရုဂူကျောင်းနှင့် မြေပေါက်ကြီးဘုရာတို့မှာ နှစ်ရာချီကြာ လှပသော နံရံဆေးရေးပန်းချီအလီလီတို့ကြောင့် ကျော်ကြားပါသည်။
ယွန်းထည်
မြင်းမြီးနှင့် ပြုလုပ်သော ယွန်းထည်
ယခင်က ပုဂံမြို့ မင်းနန်သူကျေးရွာ၊ အရှေ့ဖွားစောကျေးရွာ၊ အနောက်ဖွားစောကျေးရွာ၊ မြင်းကပါရပ်တို့တွင် တွင်ကျယ်စွာ ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ယခုအခါ အနောက်ဖွားစောအရပ်တွင်သာ တစ်ဦးနှစ်ဦးသာ ကျန်ရှိတော့သည်။ ယွန်းထည်ပြုလုပ်ရာတွင် တင်းဝါးယွန်းထည်။ သစ်သားယွမ်းထည်၊ မြင်းမြီးယွန်းထည် သုံးမျိုး ရှိကြောင်း၊ မြင်းမြီးဖြင့် ပြုလုပ်သည့် ယွန်းထည်သည် လုပ်ရကိုင်ရ လက်ဝင်ခြင်း၊ ပါးလွှာသည့် ဝါးနှီးဖြာလေးများကြားတွင် မြင်းမြီးတစ်ချောင်းချင်းစီ ထည့်ထားသည့် လေးလက်မ ခွက်တစ်လုံး ရက်လုပ်လျှင် တစ်နာရီခွဲ ကြာကြောင်း၊ အဝိုင်းပုံ၊ အလုံးပုံ ယွန်းထည်များကို မြင်းမြီးဖြင့် ယက်လုပ်သည့် ယွန်းထည် ပစ္စည်းများသည် ပျော့ပြောင်းကာ အရည်မသွေး ကောင်းကြောင်း၊ မြင်းမြီးတစ်ပိဿာ ကျပ်ငါးသောင်း ပေးဝယ်ရပြီး ယက်လုပ်ရာတွင် ခက်ခဲ လက်ဝင်သောကြောင့် မြင်းမြီးယွန်းထည်လုပ်ငန်း မယက်လုပ်တော့ဘဲ တဖြည်းဖြည်း လုံးဝပျောက်ကွယ်သွားနိုင်ပေသည်။
ကင်းတန်ရွာ
ကင်းတန်ရွာ
တိုက်ဖက်ရွာ၊ ကဇင်းငူ
တိုက်ဖက်ရွာ၊ ကဇင်းငူ
ကံချွန် (ကာတွန်း)
ကာတွန်း ကံချွန် (၁၉၄၆-၂၀၀၉) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မန္တလေးသား ပန်းချီဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ စာရေးဆရာတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ သူသည် စာအုပ်ပေါင်း (၇၃)အုပ်၊ ဗွီဒီယို (၃)ကား၊ ကာတွန်းပေါင်း များစွာ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ
ကာတွန်း ကံချွန် မှာ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဧပြီ (၄)ရက်နေ့၊ မန္တလေးမြို့တွင် အဘ ဦးဘဌေးနှင့် အမိဒေါ်အေးရွှင် တို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းညီအစ်ကို သုံးဦးရှိပြီး ကာတွန်း ဗိုလ်မောင်၊ ဓာတ်ပုံ လှဝင်းတို့ဖြစ်သည်။ ကာတွန်းကံချွန်တို့ ညီအစ်ကိုများသည် အစ္စလာမ် ဘာသာကို ကိုးကွယ်ကြသူများ ဖြစ်သည်။
မန္တလေးမြို့ အမှတ်(၃)အ.ထ.ကတွင် အထက်တန်းထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ကာတွန်း ကံချွန်သည် ၁၉၆၃-၁၉၆၄-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးအနုပညာကျောင်း၌ ပန်းချီသင်တန်းတက်ရောက်ခဲ့ပြီး ဆရာကြီး ဦးကံညွန့်၊ ဦးချစ်မြဲ၊ ဦးအေးကျော်တို့ထံတွင် သင်ယူခဲ့သည်။ “မိ၊ မော်၊ မေ၊ မ” ကာတွန်းများရေးဆွဲခဲ့သူ ကာတွန်းဝင်းမောင်သည် ကာတွန်းကံချွန်၏ ဆရာရင်းဖြစ်သည်။
သူ၏ ပထမဆုံး ကာတွန်းမှာ ၁၉၆၉-ခု၊ အောက်တိုဘာလ ဟံသာဝတီ သတင်းစာတွင် ဖော်ပြခံခဲ့ရပြီး၊ ကြေးမုံ၊ ဗိုလ်တထောင်၊ လုပ်သား သတင်းစာများနှင့် ရှုထောင့် ဂျာနယ်၊ သတင်းဂျာနယ် တို့တွင် ကာတွန်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ အလားတူ မိုးဝေ၊ ချယ်ရီ၊ ကလျာ၊ မဟေသီ စသည့်မဂ္ဂဇင်းများနှင့် မန္တလေးထုတ် ဂျာနယ်အများစုတွင်လည်း ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ကာတွန်းများ ရေးသားနေဆဲဖြစ်သည်။
ပထမဆုံးဝင်ပြိုင်တဲ့ ရှုထောင့်ဂျာနယ်ကာတွန်း ပထမဆုရခဲ့သည်။ ပထမဆုံး ဝင်ပြိုင်တဲ့ ဦးဘဂျမ်းကာတွန်းဆု ပထမရခဲ့သည်။
သူရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ပြီးသော စာအုပ်ပေါင်း ၇၃ အုပ်ရှိပြီဖြစ်ပြီး နာမည်ကျော် စာအုပ်များထဲတွင် ခေတ်ကျောင်းသား၊ ကြားဖူးနားဝ ပုံပြင်များ၊ မန္တလေးမြို့က လူတွေအကြောင်း၊ အပျိုစင်တို့ သိသင့်သမျှ (၁) (၂) ၊ အမျိုးသားတို့ သိဖို့ မိန်းမတို့ အကြောင်း၊ စီးပွားရေး ဟာသ စသည့် စာအုပ်များမှာ လူသိများသည်။ သူ၏ ဇာတ်ကောင်များ ဖြစ်ကြသော ဘ၊ ဘွားစွာ၊ ကိုပါရာနှင့် ကျော်မင်းဟန်တို့ကိုလည်း လူသိများသည်။ ကာတွန်း ကံချွန်သည် ကာတွန်း၊ သရုပ်ဖော်ပုံ၊ ပန်းချီ တို့ ရေးဆွဲခြင်း အပြင် ဝတ္တု၊ ဆောင်းပါး၊ သရော်စာ တို့ကို ရေးသားခဲ့ပြီး ဒါရိုက်တာလည်း လုပ်ခဲ့ဖူးသည်။ မန္တလေးမြို့ဝန်းကျင်တွင် ဗွီဒီယို (၃) ကားခန့် ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး နောက်ဆုံးရိုက်ကူးခဲ့သော လေဘာတီမမြရင် နှစ် (၁၀၀) ပြည့် အငြိမ့်ဗွီစီဒီအခွေမှာ ပရိသတ်အကြား အပျံ့အနှံ့ဆုံးဖြစ်သည်။
ဘ၊ ဖွားစွာ၊ ကိုပါရာ၊ ကျော်မင်းဟန် အမည်ရှိ ကာတွန်းဇာတ်ကောင်များ ပါဝင်သော ကာတွန်းဇာတ်လမ်းများကို ပုံပမာ၊ ရုပ်စုံကမ္ဘာ၊ တွတ်ပီကမ္ဘာ အစရှိသည့် ကာတွန်းရုပ်စုံများတွင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ယင်းအပြင် အဆိုပါ ကာတွန်းဇာတ်ကောင်များ ပါဝင်သော လုံချင်းကာတွန်းစာအုပ်များလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သေးသည်။
ကံချွန်ကပြောသော ကံချွန်ဆိုသည်မှာ
ကံချွန်ဆိုတာ မြန်မာပြည်က ပန်းချီဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ စာရေးဆရာပါ။ မန္တလေးမြို့မှာ မွေး၊ မန္တလေးမြို့မှာ ကြီး၊ မန္တလေးမြို့မှာပဲ နေပါတယ်။ လေဘာတီ မမြရင် နှစ် ၁၀၀ ပြည့် အမှတ်တရ၊ မန္တလေးအငြိမ့် အလွမ်းပြေ VCD ရိုက်ကူးခဲ့တယ်။ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ ဆောင်းပါး၊ သရော်စာ၊ ဟာသတိုများနဲ့ လူငယ် ပညာပေး အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ စာပေမျိုးစုံကို ရေးသားပြုစုခဲ့ပါတယ်။ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ မဂ္ဂဇင်းများမှာ ကာတွန်း ရေးခဲ့တယ်။ ကာတွန်း ဇာတ်လမ်းရှည်တွေလည်း ရေးခဲ့တယ်။ ဂျာနယ်တွေမှာ ကွက်ဆက် ကာတွန်းနဲ့ တကွက်ချင်း ကာတွန်းတွေ ရေးခဲ့တယ်။ ပန်းချီကားများစွာ ရေးခဲ့သလို ကိုယ်ပိုင်ပန်းချီပြခန်းကို ၁၉၉၆ ခုမှာ ထူထောင်ခဲ့တယ်။ အနုပညာအလုပ်တွေ အများကြီးကို တပြိုင်တည်း လုပ်နေတာဟာ ဆရာကံချွန်ပါပဲ။ သူ့ပုံရိပ်ကို ခွဲခြားပြီး ပြောပါ့မယ်။ ကလောင်အမည် ကံချွန်၊ အမည်ရင်း ကံချွန်။ အဖနဲ့ အမိ ဦးဘဌေး- ဒေါ်အေးရွှင်။ မွေးရက် ၄ ရက်၊ ဧပြီ ၁၉၄၆ ။ မွေးရာဇာတိ မန္တလေးမြို့၊ မြန်မာပြည်။ မွေးချင်း ဘိုမောင်(ကာတွန်းဆရာ)၊ လှဝင်း(ဓာတ်ပုံဆရာ)၊ မျိုးဆက်သမီးစိန်စိန်ဦး၊ သမက် ကိုမြင့်အောင်(ထုတ်ဝေသူ)၊ မြေး -မောင်အောင်မျိုးဦး၊ မောင်အောင်မင်းဦး၊ မနှင်းပွင့်ဖြူ
(ရေးသူ-ကံချွန်)
ကိုယ်ပိုင်ပန်းချီပြခန်း
ကိုယ်ပိုင်ပန်းချီပြခန်းကို ၁၉၉၆-ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
အသည်းကင်ဆာကို ဆေးကုသနေရသည့်ကြားက ဆရာကံချွန်သည် ၂၀၀၉-ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့မှစ၍ ယနေ့အထိ မန္တလေးမြို့ Oriental House တွင် သူ၏ ကာတွန်း ကံချွန် တစ်ကိုယ်တော်ပြပွဲ ၂၀၀၉ ပန်းချီပြပွဲကို ပြုလုပ်နေပြီး သူ၏ ပန်းချီပြပွဲ နောက်ဆုံးနေ့ (၂၀.၈.၀၉) ညနေ သုံးနာရီ ခွဲတွင် မန္တလေးနေအိမ်၌ ကွယ်လွန်သွားခြင်း ဖြစ်သည်။ ကံချွန်သည် ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၆၄ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး၊ သမီးနှင့် မြေးသုံးဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
<References />
နီပတောင်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယူဟီးနား
ယူဟီးနား သည် ငှက်မျက်ကွင်းဖြူ မျိုးရင်းရှိ ငှက် မျိုးစုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယူဟီးနားမျိုးစုတွင် မျိုးစိတ် ၇ ခု ပါဝင်သည်။
ယူဟီးနားဖင်ဝါ ကို ဤမျိုးစုတွင် ယခင်က ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
အိုးတုတ်တန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
အိုးတုတ်တန်းရွာ (Oetoketan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဥတည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဥတည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈ ဦး၊ မ ၁၅၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငွေတွင်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ငွေတွင်းရွာ (Ngwetwin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကောင်းဘို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းဘို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၁၇ ဦး၊ မ ၄၂၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ဆိပ်သာရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုဇွန်လဟာ (ပုဇွန်လွှာ)ရွာ၊ ကဇင်းငူ
ပုဇွန်လဟာ (ပုဇွန်လွှာ)ရွာ၊ ကဇင်းငူ
သပြေကွင်းရွာ၊ ပျဉ်းကတိုးကုန်း
သပြေကွင်းရွာ၊ ပျဉ်းကတိုးကုန်း
ကြီးကြီရွာ၊ ကညင်တိုင်း
ကြီးကြီရွာ၊ ကညင်တိုင်း
နရွဲချောင်
နရွဲချောင်
လခရားကောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
လခရားကောင်ရွာ(Lahkayarkawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ တုန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၉၃၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျည်းဦးပေါင်း
ကျည်းဦးပေါင်း
ရှေး ရခိုင်မင်းများသည် ထိုကျည်းဦးပေါင်းများကို ဆင်မြန်းခဲ့ကြောင်း မြန်မာရာဇဝင်များတွင် တွေ့ရသည်။ အင်းဝ ခေတ်တွင် ဘုရင်မင်းကြီးစွာစော်ကဲလက်ထက် ရခိုင်ပြည်ကို အအုပ်အချုပ် စောမွန်ကြီးကို ခန့်၍ စောင့်နေရသည်ကာလ ရခိုင်မင်းစဉ်တို့ သုံးဆောင်သော အဖိုးများစွာထိုက်သော ကျည်း ဦးပေါင်းကို ရွှေတိုက်တွင်တွေ့၍ ဆက်သလိုက်သည်။ ဘုရင် မင်းကြီးစွာစော်ကဲလည်း ကျည်းဦးပေါင်းကို မြင်တော်မူလျှင် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ ပေါင်းမည်ဟူ၍ အမတ်ကြီး စည်းတပစ်ကို တိုင်ပင်တော်မူသည်။ ထိုအခါ အမတ်ကြီး စည်းတပစ်က ''ရေမြေသခင် ဖြစ်တော်မူသော ဧကရာဇ်မင်းတို့သည် ဦးတော်ဆံတော်တင်အံ့သော ဝတ်စားတန်ဆာတို့ကို မစူးစမ်းမဆင်ခြင်ဘဲ အလျင်တဆော တင်တော်မမူသင့်၊ ဘုန်းကျက်သရေ အာနုဘော်တော်သာမင်းတို့၏ အကြောင်း ရင်းဖြစ်သည်''ဟု သတိပေး လျှောက်တင်ချက်အရ ကျည်းဦးပေါင်းကို ဆင်တော်မမူဘဲ သိမ်းဆည်းထား တော်မူသည်။ ကျည်းဦးပေါင်းအကြောင်းကို သိသာအောင် စုံစမ်း၍ လျှောက်ရမည် မှာထားလိုက်လျှင် စောမွန်ကြီးက ထိုကျည်းဦးပေါင်းသည် နန်းကျကြီး နန်းကျငယ်တို့ ပေါင်းလေပြီးသော ဦးပေါင်းတည်း။ ရွှေတိုက်တွင် အရှည် အမြင့် ရှိသည်။ အလုပ်အဆောင် ကောင်းသည်နှင့် အဖိုးများစွာ ထိုက်သောကြောင့် ဆက်သည်ဟု နားတော်လျှောက်လိုက်၏။ ထို့အပြင် ကျည်းဦးပေါင်းသည် ရှေးမြန်မာဘုရင်များ နန်းတော်တွင် ခင်းသည့် သင်ဖြူးဖျာများမှာ အနားလန်သည်ကို လမ်းသွားသာအောင် ဖိထားသည့် လန်ဘိကျောက်ကြာမုံနှင့် သဏ္ဌာန်တူသည်ဟူ၍ ရွှေဘုံ နိဒါန်းတွင် ဖော်ပြထားသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
ကျည်းလံပင်
ကျည်းလံပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် မဲဇာမြစ်ဝှမ်း၌ တွေ့ရ သည်။ ဤအပင်သည် အလွန်ကြီးမားသော တောသစ်ပင်ကြီး မျိုးဖြစ်၍ အမြင့်ပေ ၁ဝဝ အထိ ပင်စည်လုံးပတ် ၁ဝ ပေမှ ၁၂ ပေအထိ ရှိတတ်သည်။ အဖျားပိုင်း၌သာ အကိုင်းအခက် များ ထိုးထွက်လျက်ရှိသဖြင့် ပင်စည်လုံးသည် အကိုင်းအခက် ကင်း၍ ရှည်လျားမြင့်စောက်သည်။
ကျည်းလံသားသည် ပျော့၍ အရောင်မှာ ညိုဖျော့ဖျော့ ဖြစ်သည်။ အာသံပြည်၌ ကျည်းလံသားကို တံတား၊ အိမ်ထောင် ပရိဘောဂ၊ လှေနှင့် လှေတက်များလုပ်ရန် အသုံးပြုကြသည်။ ရန်ကုန်မြို့တွင် မလ္လာယုကျွန်းဆွယ်မှလာသော သစ်သားတစ်မျိုးဖြင့် သမ္ဗာန်များကို ဆောက်လုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ယခုအခါ ထိုမလ္လာယုကျွန်းဆွယ်မှလာသော သစ်သားအစား ပြည်တွင်းထွက် ကျည်းလံသားဖြင့် သမ္ဗာန် စမ်းသပ်ဆောက်လုပ်ကြည့်ရာ ထမြောက်အောင်မြင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ထိုသစ်သားကို ပေါက်ရောက်ရာသစ်တောမှ အလိုရှိသလောက် လွယ်ကူစွာ ထုတ်ယူသယ်ပို့ရန် ဖြစ်နိုင်မည် မဖြစ်နိုင်မည်ကို သေချာစွာ မပြောနိုင်ချေ။
ယောင်လောင်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်လောင်းရွာ (Yawnglawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ပန်ခွန် (ခေါ်)နမ့်ကွန်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၁၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိုးသေဒိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ထိုးသေဒိုးရွာ(Htothaydoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ပန်ဟိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မမရမ်း (အောက်)ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
မမရမ်း (အောက်)ရွာ (Mamayan(Lower))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မမရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မမရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၄ ဦး၊ မ ၅၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆရာကြီးဂမုန်း
ဆရာကြီးဂမုန်းပင်သည် လေးကျွန်းကြာခိုင်ပန်းပင်နှင့် သဏ္ဌာန်တူသည်။ သို့သော် ဆရာကြီးဂမုန်းပင်သည် အရွက်ဗျက်သေးပြီး အရှည်တိုပါသည်။ ပန်းပွင့် အဖြူပွင့်များ ပွင့်ပါသည်။ အရွက်မှာ အစိမ်းရင့်ရောင် ဖြစ်သည်။ အရွက်၏ အရှည်မှာ ၁၈"ဝန်းကျင်ဖြစ်ပြီး၊ ဗျက်မှာ ၃/၄"ခန့်ရှိသည်။
ဆရာကြီးဂမုန်းမှာ ပယောဂ မကောင်းဆိုးဝါးများနိုင်ပြီး စီးပွားဥစ္စာ လာဘ်လာဘတိုးပွားပါသည်။ သန့်ပြန့်ခြင်းနှင့် အမွှေးနံ့သာများ ကြိုက်နှစ်သက်ပါသည်။ အပင်လန်းဆန်း ဝေဖြာပြီး အပွင့်ပွင့်နေလျှင် စီးပွားဥစ္စာတိုးတက်၊ အလုပ်အကိုင် အကြံအစည် အောင်မြင်ပါသည်။ အပွင့်မှာ အပေါ်ဘက် ကားပြီး ပွင့်ဖတ်ခြောက်ခု ရှိကာ ပွင့်ဖတ်နှင့် ကပ်ပြီး ဝတ်ဆံမှာလည်း ခြောက်ခုရှိသည်။ ဆရာကြီးဂမုန်းပင်သည် လာဘ်ရွှင်မည့်အိမ်တွင် ရက်ပိုင်းလပိုင်းနှင့် ပွင့်ပြီး တချို့အိမ်တွင် လေးငါးခြောက်နှစ်၊ ဆယ်နှစ်ကြာသည့်တိုင် မပွင့်ချေ၊ ဆရာကြီးဂမုန်းပွင့်သော အိမ်သည် အလုပ်အကိုင် အကြံအစည် လာဘ်လာဘရွှင်လျက် စီးပွားဥစ္စာတိုးတက်ပြီး မပွင့်သော အိမ်သည် အလုပ်အကိုင် အပေါက်အလမ်း မတည့်တတ်ပါ။
ဂျင်းချောင်းရွာ၊ သရေကုန်းတန်း
ဂျင်းချောင်းရွာ၊ သရေကုန်းတန်း
ကံဦးရွာ၊ မြို့သစ်မြို့နယ်
ကံဦးရွာ (Kanu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်၊ ဒန့်ဒလွန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၅၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒန့်ဒလွန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၁၃ ဦး၊ မ ၃၄၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြို့သစ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆောင်တူမေးနှင့် ပရင်စီပီနိုင်ငံ
ဆောင်တူမေးနှင့်ပရင်စီပီနိုင်ငံ ၏ တရားဝင် အခေါ်မှာ ဆောင်တူမေးနှင့် ပရင်စီပီ ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အာဖရိကအလယ်ပိုင်း၏ အနောက်ဘက် အီကွေတာ ကမ်းရိုးတန်း ကမ်းလွန်ရှိ ဂီနီပင်လယ်ကွေ့တွင် ရှိသော ပေါ်တူဂီစကားပြောသည့် ကျွန်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ဆောင်တူမေးနှင့် ပရင်စီပီဟူသော ကျွန်းနှစ်ခု ပါဝင်ကာ ၁၄၀ ကီလိုမီတာ (၈၇မိုင်) မျှ ကွာဝေးကြပြီး အရွယ်အစားမှာ ၂၅၀ ကီလိုမီတာ နှင့် ၂၂၅ ကီလိုမီတာ (၁၅၅ မိုင် နှင့် ၁၄၀မိုင်) အသီးသီး ရှိကြသည်။ ဂါဘွန်နိုင်ငံ၏ အနောက်မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း ကမ်းလွန်တွင် တည်ရှိသည်။ ကျွန်းနှစ်ကျွန်း စလုံးမှာ မီးငြိမ်းသွားသော မီးတောင် တောင်တန်း၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်ကြသည်။ ဆောင်တူမေးကျွန်းမှာ တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် ရှိပြီး အီကွေတာ၏ မြောက်ဘက် ခပ်ကျကျတွင် တည်ရှိသည်။ ပေါ်တူဂီ နယ်မြေသစ် ရှာဖွေသူများမှ စိန့်သောမတ်ကို ဂုဏ်ပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်း ဖြစ်ပြီး သူတို့ ရောက်ရှိခဲ့သော နေ့မှာ စိန့်သောမတ်၏ ပွဲတော်နေ့ ဖြစ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁သိန်း ၆ သောင်း ၃ ထောင်မျှ ရှိသဖြင့် ဆောင်တူမေးနှင့် ပရင်စီပီသည် ဆေးရှဲလ်နိုင်ငံပြီးလျှင် အငယ်ဆုံးသော အာဖရိကနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ယခင်က ဗြိတိသျှတို့၏ ရေမြေခြား နယ်မြေ မဟုတ်ခဲ့သော ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ စာချုပ်အရပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော သို့မဟုတ် ဥရောပ၏ နိုင်ငံ အသေးစားများ မဟုတ်သော နိုင်ငံများတွင် အသေးဆုံးဖြစ်ပြီး ပေါ်တူဂီ စကားပြောသော နိုင်ငံများတွင်လည်း အသေးငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။
ငါးဘက်စိန်ရွာ၊ ကညင်တိုင်း
ငါးဘက်စိန်ရွာ၊ ကညင်တိုင်း
စံချောင်းရွာ၊ ကဇင်းငူ
စံချောင်းရွာ၊ ကဇင်းငူ
ဦးသံမှို
ဦးသံမှို (၁၁၉၇ - ၁၂၆၆) သည် လက်ရုံးရည်နှလုံးရည် ပြည့်စုံသည့် ကျမ်းပြုစာဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဦးသံမှိုကို သက္ကရာဇ် ၁၁၉၇ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁၂ ရက်နေ့တွင် တနင်္လာနေ့တွင် ကျောက်ဆောက်မြို့အနီး ရွာသာရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးရွှေရေး - ဒေါ်ဝိုင်း ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ကျောက်ဆောက်မြို့ အနောက်တောင် ခရီး ၂ မိုင်အကွာရှိ ဆီမီးကန်ရွာ ကျီးကျောင်းဆရာတောထံ၌ ပညာသင်ကြားလျက် “ရှင်ကိတ္တိ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။ စာပေလေ့လာသင်ကြားရာ ပျို့၊ ကဗျာ၊ လင်္ကာများကို ကောင်းမွန်စွာ တတ်ကျွမ်းသည်။
ထို့နောက်တွင် တောင်သာမြို့ အရှေ့တောင် ဒန့်တိုင်ရွာ တောင်ကျောင်းဆရာတော်ထံတွင် ပညာများ ဆက်လက်ဆည်းပူးကာ မြင်းခြံမြို့ ကိုးဆောင်တိုက်ဆရာတော်ထံတွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ထို့နောက် မန္တလေးမြို့သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ခင်မကန်တိုက်တွင် စာပေများ ပို့ချခဲ့သည်။
သက္ကရာဇ် ၁၂၂၅ ခုနှစ်တွင် လူဝတ်လဲကာ မင်းတုန်းမင်း၏ သားတော်ကြီး ဇလွန်မြို့စားထံတွင် ခစားခဲ့သည်။ မြင်ကွန်းမြင်းခုန်အရေးတွင် ဇလွန်မြို့စား ကံတော်ကုန်ပြီးနောက် မြင်ကွန်းမြင်ခုန်မင်းသားတို့သည် အကြီး’တော်အရာဖြင့် ချီးမြှောက်ကာ “ဓမ္မရာဇာမင်းကြီး” ဟူသည့် ရွှေတံဆိပ် ပေးခအပ်ခဲ့သည်။
ထို့နောက်တွင် မင်းတုန်းမင်းသည် အမျက်တော် ရှိခဲ့ပြီး ဒန့်တိုင်ဆရာတော်၊ ကိုးဆောင်ဆရာတော်တို့က လျှောက်ထားသဖြင့် ရာဇဝတ်မှုမှ ကင်းလွတ်ခဲ့သည်။
ဦးသံမှိုသည် မန္တလေးတွင် မနေလိုဘဲ ရန်ကုန်မြို့သို့ စုန်ဆင်းခဲ့၍ ပြည်မြို့နှင့် မင်းလှမြို့များတွင် အတန်ကြာ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ၁၂၃၄ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ပုဂံမင်း၏ သမီးတော်နှင့် အိမ်ထောင်ဖက်၍ နေခဲ့သည်။ မြင်ကွန်းမင်းသားညီနောင် လွတ်မြောက်ရေးကိုလည်း အထူးကြိုးစားဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
ဦးသံမှိုသည် ၁၂၆၆ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၉ ရက် သောကြာနေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ၁၉ လမ်း မန်ကျည်းတန်းရပ် နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
ဦးသံမှိုသည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
၁။ ဗျိုင်းစေခန်းသာချင်း၊
၂။ အမွေခန်းဖြတ်စာ၊
၃။ တိဂုံဆံတော်ရှင်ငှက်မြတ်နားသမိုင်း၊
၆။ ကျိုက္ကစံဘုရားသမိုင်း၊
၇။ ငါးထပ်ကြီးဘုရားသမိုင်း၊
၉။ သင်္ဂြိုဟ်နိသျသစ်၊
၁၀။ ဂုဏတ္ထဇောတိကျမ်း၊
3C 273
3C 273 သည် ကွေဆာတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဗာဂိုးကြယ်စုတန်း၌ တည်ရှိသည်။ ယင်းသည် မိမိတို့နှင့် အနီးဆုံးကွေဆာဖြစ်ပြီး ၇၄၉ Megaparsec (အလင်းနှစ် ၂.၄၄၃ Gly) ကွာဝေးသည်။ ထို့အပြင် မိမိတို့သိရသည့် အတောက်ပဆုံး ကွေဆာလည်းဖြစ်သည်။ အကယ်၍သာ ယင်းကွေဆာသည် ၁၀ Parsec ခန့်သာဝေးကွာမည်ဆိုပါက ကောင်းကင်တွင် နေကဲ့သို့ တောက်ပနေပေမည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းကွေဆာသည် ၎င်းတည်ရှိသည့်အကွာအဝေးမှ တောက်ပမှုအားထောက်၍ နေထက် အဆပေါင်း ၄ ထရီလီယံ ပိုမိုတောက်ပသည်ဟု တွက်ချက်နိုင်သည်။
ဦးသံမှို
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
၁၁။ သဒ္ဒါအမေး အဖြေကျမ်း၊
၁၂။ အဘယကာရီကျမ်း၊
၁၃။ စလင်းကျောင်းတိုက်သိမ်ကမ္ဗည်းကျောက်စာ၊
အာရာမဒူသကဇာတ်
(၂)ဇာတ် ရှိပါသည်။ ဧကကနိပါတ် - ၅။ အတ္ထကာမဝဂ် -၄၆- အာရာမဒူသကဇာတ်။ ။ ဥယျာဉ်ကြီးတစ်ခုလုံးပျက်စီးအောင် သစ်ပင်ငယ်များကိုနုတ်၍ အမြစ်ကို ကြည့်ပြီးမှ ရေလောင်းသောမျောက်ကြီးအကြောင်း။
ဥယျာဉ်ကြည့်ရှု ထူးခြားမှု
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ကောသလတိုင်း ရွာငယ်တစ်ခုဝယ် သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သူကြွယ်တစ်ယောက်သည်မြတ်စွာဘုရား အမှူးရှိသော ရဟန်း သံဃာတော်တို့အား မိမိဥယျာဉ်သို့ ပင့်ဖိတ်၍အလှူပေးပြီးလျှင် “ အရှင်ဘုရားတို့ ... ဤဥယျာဉ်၌ အလိုရှိတိုင်း ရှုစားတော်မူကြပါ” ဟုလျှောက်ထားလေ၏။
ရဟန်းတို့လည်းဥယျာဉ်စောင့်ကိုခေါ်၍ ဥယျာဉ်ကို လှည့်လည်ကြည့်ရှုကြသော် သစ်ပင်မရှိသော အရပ်သို့ရောက်၍ ဥယျာဉ်စောင့်အား “သီတင်းသည် ... ဤနေရာဝယ် အဘယ်ကြောင့် သစ်ပင်မရှိသလည်း” ဟုမေးကုန်၏။ ထိုအခါ ဥယျာဉ်စောင့်က “အရှင်ဘုရားတို့ ... ဥယျာဉ် စိုက်ပျိုးသောအခါသူငယ်တစ်ယောက်သည် သစ်ပင်ငယ်တို့ကို နုတ်၍ အမြစ်ကို ကြည့်ပြီးလျှင် တစ်ဖန် စိုက်ကာအပြစ်ပမာဏဖြင့် ရေလောင်းသည့်အတွက် သစ်ပင်တွေ ညှိုးနွမ်းကာ သေကုန်သဖြင့် မရှိပါ” ဟုလျှောက်လေ၏။
ထိုအခါရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံသွားကာ ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ကြသော် “ ရဟန်းတို့ ...ထိုသူငယ်သည် ယခုအခါမှသာ ဥယျာဉ်ကို ဖျက်ဆီးသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါကလည်း ဖျက်ဆီးဖူးပြီ”ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ရေလောင်းခိုင်းရာမျောက်များစွာ
လွန်လေပြီးသောအခါဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒဏ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ထိုပြည်၌ နက္ခတ်ပွဲသဘင်ကို ဆင်ယင်ကျင်းပကြကုန်သတတ်။ စည်သံ ကြားသောအခါ မြို့နေ လူအများတို့သည် ပွဲသဘင်ကိုအမှီပြုလျက် ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ တစ်မြို့လုံး အနှံ့အပြား လှည့်လည်ကြကုန်၏။မင်းဥယျာဉ်၌လည်း မျောက်များစွာ နေကြကုန်၏။
ဥယျာဉ်မှူးသ်ည “ငါတို့ မြို့ထဲသွား၍ နက္ခတ်သဘင် ကစားကြမည်၊ ထိုအတောအတွင်း မျောက်တို့ကိုရေလောင်းခိုင်းရလျှင် သင့်တော်မည်” ဟု စဉ်းစားကာ မျောက်အကြီးထံသွား၍“အချင်းမျောက်ကြီး ... ဤ ဥယျာဉ်ကား သင်တို့အတွက် အလွန် ကျေးဇူးများသည်၊ သင်တို့အသီးအပွင့်တို့ကို စားကြရမည်၊ ငါတို့ မြို့ထဲသွား၍ နက္ခတ်သဘင် ကစားကြမည်၊ငါတို့မလာမီအတွင်း မလစ်ဟင်းရအောင် သင်ပင်တို့ကို ရေလောင်းနိုင်ပါမည်လော” ဟုမေးလေ၏။ မျောက်ကြီးက လောင်နိုင်ပါသည်ဟု ဝန်ခံ၏။ ထိုအခါ ဥယျာဉ်မှူးသည် “ကောင်းပြီသင်တို့ မမေ့မလျော့ကြနှင့်၊ ငါတို့ သွားကြမည်” ဟု ဆိုကာ ရေထည့်ရန် သားရေပုံးနှင့်သစ်သားပုံးတို့ကိုပေး၍ နက္ခတ်သဘင်သို့ သွားကြလေ၏။
မျောက်မိုက်ကြံချက်ဥယျာဉ်ပျက်
မျောက်ကြီးသည်မျောက်ငယ်တို့ကို ခေါ်၍ “ အမောင်တို့ ... သစ်ပင်တို့ကို ရေလောင်းသောအခါ ရေကိုစောင့်ရှောက်ကြပါ၊ နောက်အခါ ရေရခဲသည် ဖြစ်လိမ့်မည်၊ သစ်ပင်ငယ်တို့ကို နုတ်၍ကြည့်ပြီးလျှင် တစ်ဖန်စိုက်၍ အမြစ်တိုသော သစ်ပင်တို့ကို ရေနည်းနည်းလောင်းကြပါ၊အပြစ်ရှည်သော သစ်ပင်တို့ကို ရေများများလောင်းကြပါ” ဟု အမြစ် ပမာဏဖြင့်ရေလောင်းကြရန် စီမံပြောကြားလေ၏။ မျောက်ငယ်တို့လည်း သားရေပုံးနှင့်သစ်သားပုံးတို့ကို ယူကြလျက် မျောက်ကြီး စီမံပြောကြားသည့်အတိုင်း သစ်ပင်တို့ကိုရေလောင်းကြကုန်၏။
ထိုအခိုက်ပညာရှိသော ယောကျ်ားတစ်ယောက်သည် အခြံအရံနှင့်တကွ ဥယျာဉ်တော်သို့လာရာ မျောက်တို့ရေလောင်းကြသည်ကို မြင်၍ မျောက်တို့အား“အဘယ်ကြောင့် သစ်ပင်ငယ်တို့ကို နုတ်၍ရေလောင်းကြသနည်း” ဟု မေးရာ မျောက်ကြီး စီမံပြောကြားသည့်အတိုင်း ပြုလုပ်ရသည်ဟုပြောကြကုန်၏။
ထိုအခါပညာရှိယောကျ်ားသည် -
“အမောင်တို့... ဥယျာဉ်တော်ဝယ် မျောက်တို့ ရေလောင်းကြသည်ကို ကြည့်ရှုကြကုန်လော့၊ အကျိုးရှိသည်၊မရှိသည်၌ မသိမလိမ္မာသော သူမိုက်သည် အကျိုးစီးပွား ဖြစ်ထွန်းအောင် ဆောင်ရွက်သော်လည်းအကျိုးစီးပွား မဖြစ်ထွန်းနိုင်၊ ဆုတ်ယုတ်ပျက်စီးခြင်းသာ ဖြစ်ရမည်” –
ဟု ဥယျာဉ်တော်၌ သစ်ပင်တို့ကို ဖျက်ဆီးနေသည့် မျောက်မိုက်ကြီးသည် ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်ပြီးလျှင်အခြံအရံနှင့်တကွ ဥယျာဉ်တော်မှ ထွက်ခဲ့လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန်နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ကွင်းထိုးဂမုန်း
ကွင်းထိုးဂမုန်း(ဂွင်းထိုး)ပင်များကို အိမ်၏ အဝင်အထွက် တံခါးပေါက် တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် စိုက်ပျိုးတတ်ကြသည်။ အရွက်များသည် တစ်ဝက်မှနေ၍ အလျားလိုက် လိပ်ပြီး၊ တစ်ရွက်နှင့်တစ်ရွက် ကွင်းစွပ်နေကြသည်။ အပင်နှစ်ပင်ပူး၍ စိုက်ပျိုးထားပါလျှင် နှစ်ပင်ပူးနေပါလျက် တစ်ပင်၏ အရွက်ထဲသို့ နောက်တစ်ပင်၏ အရွက်ဝင်၍ ကွင်းထိုး ဝင်မစွပ်ပါ။ သီးခြားစီ ကိုယ်အရွက် ကိုယ့်အပင်ချင်းသာ ကွင်းထိုးပါသည်။ လက်ယှက်ထိုး ကွင်းရာထွေးပြီး တစ်ရွက်နှင့် တစ်ရွက် အဆက်မပြတ် ကွင်းထိုး၍ ဝေဆာနေပါလျှင် လာဘ်လာဘရွှင်လန်း၍ ဘေးဥပါဒ် အန္တရာယ်ကင်းဝေးကာ လူချစ်လူခင် ပေါများ၍ အိမ်ထောင်ရေး အဆင်ပြေ ချောမွေ့ပါသည်။
အာရာမဒူသကဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ထိုအခါ မျောက်ကြီးသည် - ယခုအခါ ဥယျာဉ် ဖျက်ဆီးသော သူငယ်။
ကွင်းထိုးဂမုန်း
ကွင်းများမထိုးတော့ပဲ ပြေပြီး တစ်ရွက်ချင်းစီဖြစ်နေလျှင် စီးပွားကျဆင်းပြီး အလုပ်အကိုင်၊ ကျန်းမာရေး၊ အိမ်ထောင်ရေး၊ လူမှုရေးစသည်များ အဆင်မပြေ ရှိပြီး ဒုက္ခရောက်ရတတ်သည်။ ဤသို့ အရွက်များ ပြေ၍ ကွင်းမထိုးတော့ပါလျှင် အမွှေးနံ့သာများ ပက်ဖြန်း၍ အမွှေးတိုင်များ ထွန်းညှိပြီး သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စွာ ပြန်လည်ထားရှိရပါမည်။ ဤသို့ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်စွာ ပြုပြင်လိုက်ပါလျှင် အရွက်များသည် ပြန်လည်၍ လိပ်ပြီး ကွင်းပြန်စွပ်ပါလိမ့်မည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိန်းမများ ကိုင်မိထိမိလျှင် သော်လည်းကောင်း၊ ခွေးများ၊ ကြောင်များ ဖြတ်ကျော်သွားလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ မသန့်သော နေရာတွင် ထားမိလျှင်သော်လည်းကောင်း ကွင်းများပြေ၍ ကွင်းမထိုးတော့ပါ။
အာရာမဒူသကဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ပညာရှိယောကျ်ားသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ကွင်းထိုးဂမုန်း
ကွင်းထိုးဂမုန်းသည် အပွင့်ပွင့်ရန် ခဲယဉ်းသော်လည်း ဘောလုံးပန်းကဲ့သို့ စပယ်ရနံ့သင်းသော အဖြူရောင်အပွင့်များ ပွင့်လာပါက စီးပွားဥစ္စာဓန ဒီရေအလား တိုးပွားတတ်သည်။
အာရာမဒူသကဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ဟုဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ကွင်းထိုးဂမုန်း
ပုံသဏ္ဌာန်
၎င်း၏ ပန်းပင်အရိုးမှာ တစ်ပေခွဲလောက် ရှိပြီး ပန်းပွင့်ပုံမှာ လေးကျွန်းကြာခိုင်အပွင့်၊ ဆရာကြီးဂမုန်းအပွင့်၊ ဂမုန်းကိုယ်ရံကြီးအပွင့်တို့နှင့် ဆင်တူသည်။
အာရာမဒူသကဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
(၁) အကျိုးရှိမှု၊ မရှိမှု၊ သိမှု အရင်းတည်။
(၂) သူမိုက်အားခဲ၊ ကျိုးပြုလဲ၊ ကျိုးနဲပျက်စီးသည်။
ကွင်းထိုးဂမုန်း
ပုံသဏ္ဌာန်
ကွင်းထိုးဂမုန်းအား ခတ္တာကွင်းထိုး၊ ဂမုန်းသံကွင်းဆက်၊ ဂမုန်းလက်ယှက်၊ ကိုယ်ရံကြီးကွင်းထိုးဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသေးသည်။ ကွင်းထိုးဂမုန်း၏ အရွက်သည်လည်း လေးကျွန်းကြာခိုင် အရွက်နှင့် ဆင်တူသည်။ အရှည် ၃၅"ခန့် ရှည်၍ ဗျက် ၂"ခွဲခန့် ရှိသည်။ ထိပ်သို့ ရှူးသွားသည်။ အရွက်အလယ်တွင်သာ ဗျက်ကြီးသည်။ ကွင်းထိုးဂမုန်းသည် ဥမှ အပင်ဖြစ်သော ဂမုန်းမျိုးဖြစ်သည်။ အမြစ်ဥ ရှုပ်ထွေး၍ ကြက်သွန်နီဥသဏ္ဌာန် ရှိသည်။ ၎င်းဂမုန်းပင်အား စိုက်ပျိုးလိုလျှင် လပြည့်နေ့ (မည်သည့်လမဆို) များတွင် စိုက်ပျိုးလျှင်ပိုကောင်းပါသည်။ စတင်စိုက်ပျိုးချိန်တွင် ဒိဝါတပတိ (သဗ္ဗဇယ မင်္ဂလာ) ဂါထာတော်ကို ရွတ်ဆို၍ စိုက်ပျိုးပါက ချမ်းသာသုခ ရပါမည်။
အာရာမဒူသကဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
(၃) ရေလောင်းမျောက်ပျက်၊ ဥယျာဉ်ဖျက်၊ မှတ်ချက် ထုံးတစ်မည်။
ကွင်းထိုးဂမုန်း
အာနိသင်
အရွက်များမှာ အလိပ်လိုက်ထွက်လာ၍ တစ်ရွက်နှင့် တစ်ရွက်ငုံကာ အငုံမပြန့်မီ နောက်တစ်ရွက် ထွက်သည်။ ယင်းဂမုန်းမှာ အပင်အနည်းငယ်ကြီးမှ ဤသို့ အရွက်ကွင်း ထိုးသည်။ အပင်ပေါက်စတွင် အရွက်သီးခြားထွက်သည်။
အာရာမဒူသကဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
အာရာမဒူသကဇာတ် ပြီး၏။
--
တိကနိပါတ် - ၂။ ပဒုမဝဂ် -(၂၆၈) အာရာမဒူကကဇာတ်။ ။ ဥယျာဉ်မှူး၏ ခိုင်းစေချက်အရ မျောက်အပေါင်းနှင့်တကွ သစ်ပင်ငယ်များကိုနုတ်၍ အမြစ် တိုရှည်ကြည့်ကာ ရေလောင်းသဖြင့် ဥယျာဉ်ကို ဖျက်ဆီးသော မျောက်မိုက်အကြောင်း။
ဆွမ်းလှူခံကြ ဥယျာဉ်ပြ
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဒက္ခိဏ ဂိရိဇနပုဒ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သီတင်းသည် တစ်ယောက်သည် ဘုရားအမှူးရှိသော သံဃာကို ဥယျာဉ်သို့ ပင့်ဖိတ်၍ ယာဂုခဲဖွယ်ကို လှူဒါန်းပြီးလျှင် “အရှင်ကောင်းတို့ ... ဥယျာဉ်၌လှည့်လတ်သော် ဥယျာဉ်စောင့်နှင့်အတူ လှည့်လည်တော်မူကြပါ၊ ဥယျာဉ်စောင့်ကလည်း အရှင်ကောင်းတို့အား သစ်သီးကြီးငယ်တို့ကို လှူရစ်ပါ” ဟု မှာထား၍ သွားလေ၏။
ရဟန်းတို့သည် ဥယျာဉ်၌ ဥယျာဉ်စောင့်နှင့်အတူ လှည့်လည်လတ်သော် သစ်ပင်ပြတ်ရာ အရပ်သို့ရောက်လျှင် ဥယျာဉ်စောင့်အား “ဤအရပ်ကား အဘယ်ကြောင့် သစ်ပင်ပြတ်၍နေသနည်း” ဟု မေးကြလျှင် ဥယျာဉ်စောင့်သည် “အရှင်ကောင်းတို့ ... ဥယျာဉ်စောင့်တစ်ယောက်၏ သားသည် သစ်ပင်ငယ်တို့ကို ရေလောင်းသောအခါ အမြစ်ပမာဏဖြင့် ရေအနည်းအများကို လောင်းမည်ဟု နုတ်၍လောင်း၏။ ထို့ကြောင့် ပြတ်၍နေပါသည်” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ ရဟန်းတို့သည် မြတ်စွာဘုရားထံသွား၍ ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ထားကြလျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် “ရဟန်းတို့ ... ဤသူငယ်ကား ယခုအခါ၌သာ ဥယျာဉ်ကို ဖျက်ဆီးသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ဖျက်ဆီးဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
မျောက်စီမံချက် ဥယျာဉ်ပျက်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဝိသသေနမင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ပွဲသဘင်ကို ကြွေးကြောက်ကုန်၏။ ထိုအခါ ဥယျာဉ်စောင့်သည် ပွဲသဘင်ကစားမည်ဟု ဥယျာဉ်၌နေသော မျောက်တို့ကိုခေါ်၍ “အချင်းမျောက်တို့ ... ဤ ဥယျာဉ်သည် သင်တို့အား ကျေးဇူးများ၏။ ငါ ခုနစ်ရက်ပတ်လုံး ပွဲသဘင် ရေကစားသွားမည်၊ သင်တို့ ရေလောငင်းရစ်ကြ” ဟု မှာထား၍သွားလေ၏။
မျောက်တို့သည် သစ်ပင်ငယ်တို့ကို ရေလောင်းမည်ဟု ပြင်ဆင်ကြလျှင် မျောက်ကြီးတစ်ကောင်သည် “အချင်းတို့ ... ဆိုင်းကြဦးလော့၊ ရေကို အရမ်းမလောင်းကြနှင့်၊ ရေသည် အလွန်ရခဲသည်၊ ရေကို စောင့်ရှောက်သင့်သည်၊ သစ်ပင်ငယ်တို့ကို နုတ်ပြီးလျှင် အမြစ်ရှည်သော သစ်ပင်တို့ကို ရေများများလောင်းကြရမည်၊ အမြစ်တိုသော သစ်ပင်တို့ကို ရေနည်းနည်းလောင်းကြမည်” ဟု စီမံပြောဆိုလေ၏။
အမူရာမြင်ရ ကဲ့ရဲ့ကြ
မျောက်တို့လည်း ကောင်းပြီဟု ဝန်ခံ၍ မျောက်ကြီး အစီအမံအတိုင်း တချို့မျောက်တို့သည် သစ်ပင်ငယ်တို့ကို နုတ်၍သွားကုန်၏။ တချို့မျောက်တို့သည် သစ်ပင်ငယ်တို့ကို တစ်ဖန်ပြန်စိစစ်ပြီးလျှင် အမြစ်ပမာဏကို ကြည့်ရှုကာ ရေလောင်းကြကုန်၏။ ထိုအခါ အမျိုးသားတစ်ယောက်သည် တစ်စုံတစ်ရာ ပြုဖွယ်ကိစ္စဖြင့် ဥယျာဉ်တော်သို့ရောက်၍ မျောက်တို့အမူအရာကို မြင်၍ မေးလတ်သော် မျောက်ကြီးစီမံတိုင်း ပြုလုပ်ကြရသည်ဟု ပြောဆိုကြသောအခါ ထိုအမျိုးသားသည် မျောက်တို့အား -
“အချင်းမျောက်တို့ ... အမျိုးတူသော သတ္တဝါတို့တွင် မွန်မြတ် ကြီးကဲ၏ - ဟု သမုတ်အပ်သော သတ္တဝါသည် ဤကဲ့သို့သော ဉာဏ်ပညာရှိပါမူ ကြွင်းသောသတ္တဝါတို့မှာ အဘယ်သို့ သဘောရှိပါမည်နည်း” –
ဟု မေးမြန်းပြောဆိုလေ၏။ မျောက်တို့သည် အမျိုးသား၏ စကားကို ကြားလျှင် -
“အို သူမြတ် ... သင်ကား မသိမူ၍ ဤလို ငါတို့ကို ကဲ့ရဲ့ဘိ၏။ အမြစ်ကို မမြင်ရဘဲ တည်နေသော သစ်ပင်ကို အဘယ်သို့ သိနိုင်ပါမည်နည်း” –
“အချင်းမျောက်တို့ ... တော၌နေကုန်သော မျောက် ဖြစ်ကုန်သော သင်တို့ကို ငါ မကဲ့ရဲ့ပါ၊ ဤ ဥယျာဉ်တော်မှာ အကျိုးစီးပွား ဖြစ်ထွန်းရန် သစ်ပင်တို့ကို အစိုက်ပျိုးခိုင်းသော ဝိသသေနမင်းကိုသာ ကဲ့ရဲ့ပါ၏” ဟု တစ်ဖန်ပြောဆိုပြန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ပညာရှိအမျိုးသားသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ရာမဟုတ်လျှင်၊ အကျွမ်းကျင်၊ စီရင်မခိုင်းရာ။
ဝါရုဏိဒူသကဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၅။ အတ္ထကာမဝဂ် -၄၇- ဝါရုဏိဒူသကဇာတ်။ ။ သေရည်ကိုဆားခတ် ရောင်းသဖြင့် သေရည် ဖျက်ဆီးသော တပည့်မိုက် အကြောင်း။
သေရည်ဆားခတ် အကြောင်းစပ်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အနာထပိဏ်သူဌေး၏ အဆွေခင်ပွန်းဖြစ်သော သေရည်ကုန်သည် တစ်ယောက်သည် ရှိသတတ်။ ထိုသေရည်ကုန်သည်ထက်စွာသော သေရည်ကို စီရင်၍ တပည့်တစ်ယောက်ကို အရောင်းခိုင်းကာ မိမိကား ရေချိုးရန်သွားလေ၏။
တပည့်လည်းသေရည်ရောင်းစဉ် သေအိုးတွင် ဆားတစ်ကွမ်းစားခတ်၍ သေရည်ကို ဖျက်ဆီးလေ၏။ သေရည်ကုန်သည်လာလတ်၍ ထိုအကြောင်းကိုသိလျှင် တပည့်အား “ဟယ် လူမိုက် ... သင်ကား သေရည်ကို ဆားခတ်၍ဖျက်ဆီးလေပြီ” ဟု အပြစ်တင်ကာ အနာထပိဏ် သူဌေးအား ထိုအကြောင်းကို စကားစပ်မိ၍ပြောကြားလေ၏။
အနာထပိဏ်သူဌေးလည်း စကားလက်ဆောင် ရပြီဟု နှလုံးသွင်းကာ မြတ်စွာဘုရားထံသို့သွား၍ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ထားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် “သူဌေးကြီး ... ဤသူကား ယခုအခါမှသာ သေရည်ကိုဖျက်ဆီးသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါကလည်း သေရည်ကို ဖျက်ဆီးဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
တပည့်မိုက်ချက်သေရည်ပျက်
လွန်လေပြီးသောအခါဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုဗာရာဏသီပြည်မှာပင် သူဌေး ဖြစ်လေ၏။ သေရည်ကုန်သည် တစ်ယောက်သည် ထိုသူဌေးကိုမှီ၍ အသက်မွေး၏။ထိုသေရည်ကုန်သည်ကား ထက်စွာသော သေရည်ကို စီရင်၍ တပည့်တစ်ယောက်ကို အရောင်းခိုင်းကာမိမိကား ရေချိုးရန် သွားလေ၏။ တပည့်လည်း သေရည် ရောင်းနေစဉ် သေရည်ဝယ်၍သောက်သောသူတို့သည် သောက်နေသော အကြားဝယ် အိမ်ဈေးမှ ဆားကိုယူစေ၍ လျက်ကြသည်ကိုမြင်လေ၏။
ထိုအခါသေရည်ရောင်းသော တပည့်သည် ဤသေရည်ဝယ် ဆားပါဟန် မတူ၊ ဆားမပါသည့်အတွက် အိမ်ဈေးမှဆားကို ယူစေ၍ လျက်ကြသည် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ကြံစည်ကာ သေရည်အိုးတွင် ဆားတစ်ကွမ်းစားခတ်၍ ရောင်းလေ၏။
နောက်အခါသေရည်ဝယ်၍ သောက်သောသူတို့သည် အလွန် ဆားငန်သဖြင့် ခံတွင်း၌ရှိသော သေရည်တို့ကိုထွေးအန်ကာ ထသွားကြသဖြင့် ဝယ်သူ တစ်ဦး တစ်ယောက်မျှ မရှိလေ။
ကျိုးကြောင်းညံ့လှကဲ့ရဲ့ကြ
သေရည်ကုန်သည်သည် လာလတ်၍သေရည် ဝယ်သောက်သူ တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှ မမြင်လျှင် တပည့်အား “အမောင် ... သေရည်ဝယ်သောက်သူတို့ ဘယ်သွားကုန်သနည်း ” ဟု မေး၏။ ထိုအခါ တပည့်က “အရှင် ... သေရည်တွင်ဆားခတ်၍ ရောင်းသည့်အတွက် အလွန် ဆားငန်နေသဖြင့် မသောက်နိုင်၍ သွားကြပြီ” ဟုအကြောင်းစုံ ပြောကြားလေ၏။ သေရည်ကုန်သည်လည်း ထိုအကြောင်းသိလျှင် ဘုရားအလောင်းသူဌေးအား ပြောကြားလေ၏။ ထိုအခါ သူဌေးသည် လူအပေါင်းအား -
“အမောင်တို့... သေရည်ကို ဆားခတ်၍ ဖျက်ဆီးသော သေရည်ကုန်သည် တပည့်ကို ကြည့်ရှုကြကုန်လော့၊အကျိုးရှိသည်၊ မရှိသည်၌ မသိ မလိမ္မာသော သူမိုက်သည် အကျိုးစီးပွား ဖြစ်ထွန်းအောင်ဆောင်ရွက်သော်လည်း အကျိုးစီးပွား မဖြစ်ထွန်းနိုင်၊ ဆုတ်ယုတ် ပျက်ဆီးခြင်းသာဖြစ်ရသည် -
ဟု သေရည်ကို ဆားခတ်၍ ဖျက်ဆီးသောသေရည်ကုန်သည် တပည့်ကို ပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့ကာ အဆုံးအမစကား ပြောကြားလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ သေရည်ကို ဖျက်ဆီးသူသည် - ယခုအခါလည်း သေရည်ကို ဖျက်ဆီးသူ။
ဟီးလောင်းရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ဟီးလောင်းရွာ(Hilaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ဟီးလောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟီးလောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၅ ဦး၊ မ ၃၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါရုဏိဒူသကဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
သူဌေးသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟုဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
[ပစ္စုပ္ပန်နှင့် အတိတ် ဝတ္ထုသွားချင်း တူနေ၍ အတိတ်မှာ ချုံးလိုက်သည်။]
ဆောင်ပုဒ်
(၁) အကျိုးရှိမှု၊ မရှိမှု၊ သိမှု အရင်းတည်။
(၂) သူမိုက်အားခဲ၊ ကျိုးပြုလဲ၊ ကျိုးနဲပျက်စီးသည်။
(၃) သေကိုဆားစွက်၊ အကျိုးဖျက်၊ မှတ်ချက် ထုံးတစ်မည်။
ဝါရုဏိဒူကဇာတ် ပြီး၏။
မချီနုတ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
မချီနုတ်ရွာ (Mahkinoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ကုံးလုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုံးလုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၉ ဦး၊ မ ၂၁၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းပုံရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ပန်းပုံရွာ (Pangpong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကောင်းဘို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းဘို့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၁၇ ဦး၊ မ ၄၂၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂုတ်ဖြူယူဟီးနား
ဂုတ်ဖြူယူဟီးနား (Parayuhina diademata) သည် ငှက် မျိုးစိတ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ငှက်မျက်ကွင်းဖြူမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ယင်းငှက်အား တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဆပ်ပြာကျင်းရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ဆပ်ပြာကျင်းရွာ (Satpyarkyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ ဆပ်ပြာကျင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၉၃ ဖြစ်သည်။  ကျေးရွာသည် ထီးဆောင်း-အရာတော် ကားလမ်းမကြီး၏အနောက်ဘက်တမိုင်ခန့်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တွင် ခွက်ခွင်းစံပြကျေးရွာ တောင်ဘက်တွင်ကန်တော်ကျေးရွာ အနောက်ဘက်တွင် ကန်ဆွယ်ကျေးရွာ အရှေ့ဘက်တွင် ကန်ဖျားကျေးရွာတို့တည်ရှိသည်။ ကျေးရွာတွင် အိမ်ထောင်စု၃၄၀ခန့်ရှိပြီး လူဦးရေ၁၆၀၀ခန့်ရှိသည်။လူဦးရေအများစုသည် တောင်သူလယ်သမားများ ဖြစ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မမရမ်း (အထက်)ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
မမရမ်း (အထက်)ရွာ (Mamayan(Upper))သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မမရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မမရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၄ ဦး၊ မ ၅၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရင်တောကြီးရွာ၊ ပျဉ်းကတိုးကုန်း
ကရင်တောကြီးရွာ၊ ပျဉ်းကတိုးကုန်း
ဒြပ်မှောင်
ဒြပ်မှောင်ဆိုသည်မှာ အဆိုပြုရှင်းလင်းထားသောအရာဝတ္ထုတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး စကြဝဠာအတွင်းရှိ ဒြပ်စုစုပေါင်း၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းသည် ၎င်းဒြပ်မှောင်များဖြစ်မည်ဟု နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်အများစုက ယူဆထားသည့် ဒြပ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဒြပ်မှောင်များအား တိုက်ရိုက်စူးစမ်းတွေ့ရှိမှု မရှိသေးသော်လည်း သွယ်ဝိုက်သောအားဖြင့် ၎င်းတို့၏ တည်ရှိမှုကို သိရသည်။ ဥပမာ စကြဝဠာအတွင်းရှိ မြင်ရသော ဒြပ်များ၏ ရွေ့လျားမှုအပေါ်တွင် ၎င်းတို့၏ ဒြပ်ဆွဲအား အကျိုးသက်ရောက်မှု၊ စကြဝဠာအတွင်းရှိ ကြီးမားသည့်အတိုင်းအတာ ဖွဲ့စည်းပုံ ပေါ်တွင် အကျိုးသက်ရောက်မှုနှင့် အာကာသ မိုက်ကရိုဝေ့ဗ် နောက်ခံ အပေါ်တွင် အကျိုးသက်ရောက်မှု စသည်တို့ကို တွေ့ရှိရသည်။ ဒြပ်မှောင်များသည် လျှပ်စစ်သံလိုက်ရောင်ခြည်များဖြင့် အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု မရှိခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်သိပ်သည်းပြီး သေးငယ်သည့်အတွက် လက်ရှိကမ္ဘာပေါ်ရှိလေ့လာရေး ကိရိယာများနဲ့ မှတ်တမ်းတင်လို့ ရနိုင်သည့် ပမာဏအထိ ရောင်ခြည်များကို စုပ်ယူမှု/ထုတ်လွှတ်မှု မပြုခြင်း စသည်တို့ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လေ့လာနိုင်သော စကြဝဠာ ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စကြဝဠာဗေဒ ကဏ္ဍ:လေ့လာနိုင်သော စကြဝဠာ
တီဟီရန်မြို့
တီဟီရန်မြို့သည် အီရန်နိုင်ငံ နှင့် တီဟီရန်ဒေသ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၈,၄၂၉,၈၀၇ ဦး ရှိပြီး အီရန်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးသော မြို့ပြဧရိယာနှင့် မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ အနောက်အာရှရှိ အကြီးဆုံးမြို့များတွင် တစ်မြို့အပါအဝင်ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၉ ခုမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
တောင်ပို့ပိရွာ၊ ကညင်တိုင်း
တောင်ပို့ပိရွာ၊ ကညင်တိုင်း
တီဟီရန်မြို့
၂၀ ရာစုအတွင်းတွင် တီဟီရန်မြို့သို့ အီရန်နိုင်ငံ တဝှမ်းလုံးမှ လူအများအပြား ပြောင်းရွှေ့လာခဲ့ကြသည်။ တီဟီရန်မြို့တော်တွင် သမိုင်းဝင် ဗလီများ၊ ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ၊ ဂျူးတို့၏ ဝတ်ပြုရာ ဘုရားကျောင်းများနှင့် ဇို့ရော့စထရီယံ ဘာသာဝင်တို့၏ ဘုရားကျောင်းများ အမြောက်အမြား ရှိသည်။ ခေတ်သစ် တီဟီရန် မြို့တော်တွင်လည်း စိတ်ဝင်စားဖွယ်ရာ အဆောက်အအုံများ ရှိပြီး အဇာဒီမျှော်စင် (လွတ်လပ်ရေး မျှော်စင်) နှင့် မီလတ်ဒ်မျှော်စင် တို့သည် တီဟီရန် မြို့တော်၏ ပြယုဂ်အဖြစ် တည်ရှိနေကြသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် လူနေမှုစရိတ် ညွှန်းကိန်းအရ တီဟီရန်မြို့တော်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စရိတ် အသက်သာဆုံးသော မြို့တော် အဖြစ် လည်းကောင်း ဒုတိယမြောက် စရိတ်အသက်သာဆုံး မြို့ကြီးတစ်ခု အဖြစ်လည်းကောင်း သတ်မှတ်ခြင်း ခံရသည်။ သို့သော်လည်း ယခုနှစ်ပိုင်း အတွင်းတွင် စရိတ်စကများ သိသိသာသာ မြင့်တက်လာခဲ့သည်။ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုနှုန်း မြင့်မားခြင်း၊ စီးပွားရေး ပိတ်ဆို့မှုဒဏ် ခံရခြင်းနှင့် မှားယွင်းစွာ ချမှတ်သော စီးပွားရေး ပေါ်လစီများကြောင့် စရိတ်စကများသည် ယခင်ကထက် ပို၍ မြင့်တက်လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တီဟီရန်မြို့သည် တကမ္ဘာလုံးတွင် လူဦးရေ အားဖြင့် အဆင့် ၁၉ နေရာ၊ ဂျီဒီပီအားဖြင့် အဆင့် ၅၆ နေရာ၊ မက်ထရိုဒေသ လူဦးရေ အားဖြင့် အဆင့် ၂၉ နေရာတွင် ရှိသည်။ အီရန်နိုင်ငံ၏ ရှည်လျားသော သမိုင်းကြောင်းအရ နှစ်ပေါင်းများစွာအတွင်း မြို့တော် ပြောင်းရွှေ့မှု အများအပြား ရှိခဲ့ပြီး တီဟီရန်သည် အီရန်နိုင်ငံ၏ ၃၂ ကြိမ်မြောက် ရွှေ့ပြောင်းသော မြို့တော် ဖြစ်သည်။ မြို့တော်တွင် သုံးစွဲသော စကားမှာ ပါရှန်းဘာသာစကားကို တီဟီရန် လေယူလေသိမ်းဖြင့် ပြောကြခြင်း ဖြစ်ပြီး ၉၈ ရာခိုင်နှုန်းသော လူဦးရေမှာ ထိုအတိုင်း ပြောဆိုသုံးနှုန်းကြသည်။
ပန်ဟိုက်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ပန်ဟိုက်ရွာ(Panhaik)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ပန်ဟိုက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၇၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျည်းနီပင်
ကျည်းနီပင်သည် တွဲလျားကျနေသော ညှာတံရှည်တွင် ပွင့်လေ့သီးလေ့ရှိသော အပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အမြဲစိမ်း သစ်ပင် ပင်လတ်မျိုးဖြစ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ မလ္လာယုကျွန်း ဆွယ်နှင့် ဩစတြေးလီးယားတိုက် မြောက်ပိုင်းတို့တွင် ပေါက် သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် စိုထိုင်းသော စိမ့်မြေအရပ်များ၌ ပေါက်ကြသည်။ ကျည်းပင်ကို ကျည်းနီပင်ဟူ၍လည်း အချို့က ခေါ်ကြသည်။
သစ်ပင်အမြင့်မှာ ပေ ၄ဝ အထိ ရှိတတ်၍ ပင်စည်ရင်း အနီးမှ ကောက်ကွေးသောအကိုင်းအခက်များ ထိုးထွက် တတ်သည်။ အခေါက်မှာ ကြမ်း၍ ညိုမည်းမည်း အရောင် ရှိသည်။ အရွက်မှာ လှံသွားပုံရှိ၍ နွေဥတုတွင် သေးသွယ် ရှည်လျားသော ပန်းပွားသဏ္ဌာန် ပန်းရောင်အပွင့်များ ပွင့်ကြ သည်။ အသီးမှာ အစိမ်းရောင် လေးထောင့်ပုံ ၁ လက်မခန့် ရှည်၍ အသီးတစ်ခု၌ အစေ့တစ်စေ့စီသာ ပါရှိသည်။ ကျည်းနီပင်သည် အစေ့မှ ပေါက်သောအပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ရေလွှမ်းသောဒေသမျိုး၌ ပေါက်တတ်သည်။ ကျည်းသားမှာ ပျော့၍ အရောင်ဖြူသည်။ အရောင်တောက် လျက် သစ်ကြော ညီညာသောကြောင့် ကျည်းသားကို စားပွဲ၊ ဘီရို စသည်တို့ လုပ်ရာ၌ အသုံးပြုကြသည်။ လှေ၊ လှည်း၊ ရေတွင်းကျည်းခွေနှင့် ကျည်ပွေ့များ လုပ်ရ၏။
မြကိုင်း
မြကိုင်း
NGC 185
NGC 185 ( Caldwell 18 ဟုလည်းသိထား) သည် ဂလက်ဆီပမွှားတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကြယ်စုတန်း Cassiopeia မှ အလင်းနှစ် ၂.၀၈ မီလီယံ ကွာဝေးသည်။ ယင်းသည် Local Group ၏အဖွဲ့ဝင်တစ်ခုဖြစ်ကာ အင်ဒရိုမီဒါ ဂလက်ဆီ (M31) ၏ အရန်ဂလက်ဆီတစ်ခု ဖြစ်သည်။ NGC 185 အား ၁၇၈၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃၀ တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ် မှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ သူသည် ယင်းအား အမှတ်စဉ် "H II.707" ဟု မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။
တောင်ပို့ကြီးရွာ၊ ကဇင်းငူ
တောင်ပို့ကြီးရွာ၊ ကဇင်းငူ
ခုံအိမ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ခုံအိမ်ရွာ(Khonein)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ဟီးလောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟီးလောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၅ ဦး၊ မ ၃၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၉၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ