cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
လူတို့သည် ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် အလုံးစုံ သဘာဝအတိုင်းဖြစ်တည်နေသည့် ပတ်ဝန်းကျင်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်ရန် မဖြစ်နိုင်သောကြောင့် အများအားဖြင့် သဘာဝတရား၏ ဖြစ်တည်မှုသည် ၁၀၀% မှ ၀% အစွန်းတစ်ဖက်ဆီအထိ ကွဲပြားလေသည်။ အန်သရိုပေါ့ဆင်း(န်) (Anthropocene) အဏုယုဂ် ကာလမှ စတင်ခဲ့သည့် လူသားမျိုးနွယ်၏ ကြီးမားသော ပတ်ဝန်းကျင်ပြောင်းလဲမှုများသည် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများ ဆုံးရှုံးမှု၊ လေထု နှင့် ရေထုများအား ညစ်ညမ်းမှု ဖြစ်စေသော ပလတ်စတစ် ညစ်ညမ်းမှု နှင့် အခြားဓာတုပစ္စည်းများမှ ညစ်ညမ်းမှုများအပါအဝင် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်အားလုံးကို အကျိုးသက်ရောက်စေခဲ့သည်။ ပို၍တိကျစွာဆိုရလျှင် ကျွန်ုပ်တို့သည် ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခု၏ မတူညီသောသွင်ပြင်လက္ခဏာများ သို့မဟုတ် အစိတ်အပိုင်းများကို သုံးသပ်နိုင်ပြီး ၎င်းတို့၏ သဘာဝအတိုင်းဖြစ်တည်နေမှုသည် တပြေးညီမဟုတ်ကြောင်း သိမြင်နိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်၊ စိုက်ပျိုးရေးနယ်ပယ်တစ်ခုတွင် ၎င်း၏ မြေဆီလွှာဖွဲ့စည်းပုံ နှင့် ဓာတ်သတ္တုဖွဲ့စည်းပုံသည် အနှောက်အယှက်ကင်းသော သစ်တောတစ်ခု၏ မြေဆီလွှာနှင့် ဆင်တူသော်လည်း တည်ဆောက်ပုံမှာ အလွန်ကွာခြား၏။
သစ်လုပ်ငန်း
သစ်တောတွင်းမှ သစ်ပင်ကို ခုတ်လှဲသစ်ထုတ်ခြင်း၊ ထိုနောက်သစ်စက်တွင် သစ်ခွဲခြင်း၊အသုံးချမည့်လူတို့လက်သို့ရောက်အောင် အဆင့်ဆင့်ဖြန့်ဖြူးရောင်းချခြင်း တို့ကို သစ်လုပ်ငန်း ဟုခေါ်သည်။ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်တွင်သစ်တောများကိုအသုံးချသည့်ဒေသမှန်သမျှ သစ်လုပ်ငန်းရှိသည်။ သစ်လုပ်ငန်းသည်ရှေးအစဉ်အဆက်ကပင် လုပ်ကိုင်လာခဲ့ကြသော လုပ်ငန်းကြီးတစ်ရပ်ဖြစ်ပေသည်။ လူတို့၏ နေအိမ်အဆောက်အအုံများ၊သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး ယာဉ်အမျိုးမျိုးစသည်တို့သည် သစ်နှင့်မကင်းကြသဖြင့် သစ်လုပ်ငန်းသည်ခေတ်အမျိုးမျိုးနှင့်စံနစ်အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲခဲ့သော်လည်း ကမ္ဘာ၌အဓွန့်ကြာရှည်စွာ တည်တံ့နေမည့်လုပ်ငန်းပေတည်း။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
ဖွဲ့စည်းဖြစ်တည်မှု
right|thumb| [[မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှု နှင့် ချော်ရည်စီးကြောင်းတစ်ခုပုံ]]
သစ်လုပ်ငန်း
ကမ္ဘာပေါ်တွင် သစ်တောဧရိယာ ၆ဝရာခိုင်နှုန်း ခန့်သည် အာဖရိကတိုက်၊ အာရှတိုက်၊ လက်တင်အမေရိကတိုက်၊ (တောင်အမေရိကတိုက်)နှင့် ပစိဖိတ်ဒေသတို့၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော်ထိုဒေသများမှ စုစုပေါင်း သစ်အထွက်နှုန်းသည် ကမ္ဘာ့သစ်အထွက်၏ ၃ဝ ရာခိုင်နှုန်းခန့်သာရှိသည်။ ကမ္ဘာ့မြောက်ဘက်လုံးခြမ်း သမပိုင်းနိုင်ငံများသည် ရဝ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ကိုထုတ်လုပ်နိုင်ကြရာ သစ်ထုတ်ရေး၊ သစ်ခွဲရေး၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတို့၌ အလွန်တိုးတက်သော စက်မှုပစ္စည်းများကိုထိုနိုင်ငံများက တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးပြုကြသောကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ တောင်အမေရိကတိုက်၊ အာဖရိကတိုက်တို့၌ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး အခက်အခဲတို့ကြောင့် သစ်ထုတ်ခြင်းမပြုနိုင်သော သစ်တောကြီးများအများအပြားရှိသည်။ သစ်အထွက်ကောင်း၍ သစ်လုပ် ငန်းကြီးကျယ်သော ကမ္ဘာ့နိုင်ငံကြီးများမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၊ ဆိုဗီယက်ရုရှနိုင်ငံ၊ ကနေဒါ နိုင်ငံနှင့်ဥရောပနိုင်ငံများဖြစ်ကြသော ဖင်းလန်၊ ဆွီဒင်၊ ပြင်သစ်၊ ပိုလန်နှင့် ဂျာမနီနိုင်ငံတို့ဖြစ်ကြသည်။ အာရှနိုင်ငံများအနက် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မလေးရှားပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဖိလစ် ပိုင်နိုင်ငံတို့သည်လည်း သစ်အထွက်ကောင်းသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံသည်ကျွန်းနှင့် အခြားအဖိုးတန် သစ်မာအများအပြားထွက်ရှိသဖြင့် ကျော်ကြားလေသည်။ အထက်တွင်ဆိုခဲ့သောသစ်လုပ်ငန်း၏အဆင့်သုံးဆင့် အနက် သစ်ထုတ်ရသည့်အဆင့်သည် အတော်ခက်ခဲသော အလုပ်ဖြစ်သည်။ သစ်ပင်ခုတ်လှဲခြင်းကိုသစ်ခုတ်သမားတို့က ဆောင်ရွက်ရသည်မှာ လူတိုင်းအသိပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် သစ်တောအတွင်း၌ ကြံ့ခိုင်မြင့်မားသော သစ်ပင်ကြီးများကို ခုတ်လှဲရခြင်း သည်သက်သာလွယ်ကူသော အလုပ်မဟုတ်ချေ။ သစ်ခုတ်သမားများသည် ကြမ်းတမ်းကြံ့ခိုင်၍ ဇွဲသတ္တိရှိသူများဖြစ်ကြရသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
ဖွဲ့စည်းဖြစ်တည်မှု
left|thumb|[[ကမ္ဘာဂြိုဟ်|ကမ္ဘာ့အလွှာ ဖွဲ့စည်းပုံ။ ။ (၁) အတွင်းအူတိုင်၊ (၂) အပြင်အူတိုင်၊ (၃) အောက်ပိုင်း အကာ၊ (၄) အပေါ်ပိုင်း အကာ၊ (၅) ကျောက်သားထု၊ (၆) အပေါ်ယံ မြေမျက်နှာပြင်။]] ကမ္ဘာမြေ သိပ္ပံ ပညာရပ်တွင် ယေဘူယျအားဖြင့် ကျောက်ဆောင်၊ ရေ၊ လေ နှင့် သက်ရှိ တစ်ခုစီကို ကိုယ်စားပြုသည့် ကျောက်သားထု (Lithosphere)၊ ရေထု (Hydrosphere)၊ လေထု (Atmosphere) နှင့် ဇီဝရပ်ဝန်း (Biosphere) ဟူ၍ ရပ်ဝန်းကြီး လေးခုအနေဖြင့် အသိအမှတ်ပြု သတ်မှတ်ထားသည်။ အချို့သော သိပ္ပံပညာရှင်များက ရေခဲထု (Cryosphere) အား ရေထု (hydrosphere) ၏ ထူးခြားသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ်လည်းကောင်း၊ မြေထု (သို့) မြေဆီလွှာ (Pedosphere) အား လှုပ်ရှားမှုရှိပြီး ရောနှောနေသော ရပ်ဝန်းအဖြစ်လည်းကောင်း ကမ္ဘာမြေ၏ ရပ်ဝန်း အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ ကမ္ဘာမြေသိပ္ပံ (ပထဝီသိပ္ပံ၊ ပထဝီဝင်သိပ္ပံ ဟုလည်း သိရှိထား) သည် ကမ္ဘာဂြိုဟ်နှင့်သက်ဆိုင်သည့် အလုံးစုံသော သိပ္ပံပညာများအတွက် ဝေါဟာရဖြစ်သည်။ ပထဝီဝင်၊ ဘူမိဗေဒ၊ ဘူမိရူပဗေဒ နှင့် ပထဝီတိုင်းတာခြင်းနှင့် သရုပ်ဖော်ပညာရပ် ဟူ၍ နယ်ပယ်ကြီး လေးခုရှိသည်။ ဤအဓိကပညာရပ်များသည် ရူပဗေဒ၊ ဓာတုဗေဒ၊ ဇီဝဗေဒ၊ သက္ကရာဇ်ဗေဒ နှင့် သင်္ချာပညာရပ်တို့ကို အသုံးပြု၍ ကမ္ဘာမြေကြီး၏ အဓိကနေရာများ သို့မဟုတ် ရပ်ဝန်းများနှင့်ပတ်သက်ပြီး အရည်အသွေးနှင့် အရေအတွက်ဆိုင်ရာ နားလည်နိုင်စွမ်းကို တည်ဆောက်ရာတွင် အသုံးပြုကြသည်။
သစ်လုပ်ငန်း
အေးမြသောသမပိုင်းဒေသနိုင်ငံများတွင် သစ်ခုတ်ရသည့်အချိန်ကာလသည် ရာသီဥတုဆိုးဝါးသော ဆောင်းအခါဖြစ်သည်။ ထိုနိုင်ငံများ၌ ဆောင်းရာသီတွင် သစ်ခုတ်လုပ်ငန်းကို ဆောင်ရွက်ရသည် အကြောင်းမှာဆောင်းရာသီ၌ မြေပြင်ကိုဆီးနှင်းများဖုံးလွှမ်းနေသဖြင့် ခုတ်လှဲပြီးသောသစ်များကိုတောတွင်းမှ ထုတ်ယူရန် လွယ်ကူသည်။ သစ်လုံးများကိုချောင်းဘေးတွင်စုဆောင်းထား၍ နွေဦး၌ ဆီးနှင်းများအရည်ပျော်ပြီးလျှင် မြစ်ချောင်းများအတွင်းသို့စီးဆင်းသောအခါ သစ်လုံးများကိုထိုမြစ်ချောင်းများထဲသို့တွန်းချ၍မျောပါစေခြင်း ဖြင့်သစ်စက်များသို့သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလွယ်ကူသည်။ ရေခဲအောင်အေးမြလှသည့် ဆောင်းကာလတွင် တောကြီးမျက်မည်းများထဲ၌ သစ်ခုတ်ရသည့်အလုပ်သည် မည်မျှပင်ပန်းခက်ခဲမည်ကို တွေးဆကြည့်ကသိနိုင်ကြပေမည်။ သစ်ခုတ်ရမည့် သစ်တောအတွင်း၌ တဲစခန်းများဆောက်လုပ်၍ သစ်ခုတ်သမားများသည် နေ့စဉ်မိမိတို့ဆိုင်ရာအဆိုင်းနှင့် သစ်ခုတ်ထွက်ကြရသည်။ စက်မှုမထွန်းကားမီခေတ်ကကြီးမားသောလွှကြီး များကို အသုံးပြုကြရာ ထိုလွှကြီးများကို နှစ်ယောက်ဆွဲရသည်။ ခုတ်ကွက်တစ်ခု၏ သင့်လျော်ရာ တစ်နေရာတွင် ခုတ်ပြီးသားသစ်များကို ရွှေ့ပြောင်းသယ်ယူရေးအတွက် စက်ကြိုးယန္တရားတပ်ဆင်ရန် ကြီးမားကြံ့ခိုင်၍ မြင့်မားသောသစ်ပင်ကြီးတစ်ပင်ကို မဏ္ဍိုင်အဖြစ်ရွေးချယ်ရသည်။ မဏ္ဍိုင်ပင်အဖြစ်ထားမည့် သစ်ပင် ကြီးကိုသစ်ခုတ်သမားတစ်ယောက်တည်းက သစ်ပင်အပေါ်ပိုင်းသို့တက်ကာ ထိပ်ဖျားကိုပိုင်းချရသည်။ ယင်းသို့ ထိပ်ဖျားကိုပိုင်းရသည့်အလုပ်သည် အလွန်အသက်ဘေးအန္တရာယ်နှင့်နီးလှပေသည်။ ထိပ်ဖျားကို ပိုင်းချပြီးနောက် ဆွဲအားခံနိုင်ရန်မဏ္ဍိုင်ပင်ကြီးတွင် ထိန်းကြိုးဆိုင်းကြိုးများဖြင့် ဆိုင်းထားပြီးလျှင် စက်သီးများနှင့် အခြားစက်ကြိုးယန္တရားများ တပ်ဆင်ကာ ထိုစက်ကြိုးယန္တရားများဖြင့် ခုတ်လှဲပြီးသော သစ်လုံးများကို ထုတ်ယူ၍ လွယ်ကူစေရန်ရွှေ့ပြောင်းပေးခြင်း၊ ဆွဲတင်ပေးခြင်းတို့ကိုပြုလုပ်ရသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
ဘူမိသက်ဝင်လှုပ်ရှားမှု
ကမ္ဘာ၏ အပေါ်ယံအခွံမာအလွှာ သို့မဟုတ် လစ်သိုစဖီးယား (Lithosphere) ဟုခေါ်သော ကျောက်သားထုသည် ကမ္ဘာဂြိုဟ်၏ အပြင်ဘက်ဆုံး အစိုင်အခဲ မျက်နှာပြင်ဖြစ်ပြီး ၎င်းနှင့် အောက်ခံအကာသားအလွှာတို့သည် ဓာတုဗေဒနည်းအရရော လည်ပတ်မှုအရပါ ကွဲပြားသည်။ ၎င်းကို ချော်ရည်မှ အေးခဲလာ၍ အစိုင်အခဲ ကျောက်သားထုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မီးသင့်ကျောက်ဖြစ်စဉ်များဖြင့် ကြီးမားစွာ ထုတ်လုပ်ထားသည်။ ကျောက်သားထု၏ အောက်တွင် ရေဒီယိုသတ္တိကြွဒြပ်စင်များ ယိုယွင်းပျက်စီးမှုကြောင့် အပူပေးထားသော အကျိတ်အမိုးရှိသည်။ အကာသားအလွှာသည် အစိုင်အခဲဖြစ်သော်ငြား ရောထွေးနေသော အနေအထားတွင်ရှိသည်။ ဤပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ်သည် ကျောက်သားထု၏ ကျောက်ထုအလွှာများကို ဖြည်းညှင်းစွာရွေ့လျားစေပြီး ၎င်းရလဒ်ကို ဘူမိကျောက်ဖျာများ (Plate Tectonics) ဟုခေါ်သည်။ မီးတောင်များသည် အဓိကအားဖြင့် နုတ်ယူထားသည့် အပေါ်ယံမြေလွှာများ အရည်ပျော်ခြင်း သို့မဟုတ် သမုဒ္ဒရာအလယ်ရှိ ရေအောက်တောင်တန်းများမှ အကာသားအလွှာ တိုးထွက်လာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။
သစ်လုပ်ငန်း
အခြားသစ်ပင်များကိုခုတ်လှဲရာ၌မူ အပင်ကိုလှဲချပြီးနောက် အကိုင်းအလက်များကိုပုဆိန်ဖြင့် ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းရသည်။ ထိုနောက်တွင်သင့်လျော်မည့်အနေသစ်လုံးများရရှိအောင် ပင်လုံးကို ပိုင်းဖြတ်ကြရပြန်သည်။ ယင်းသည့်နောက်မှ သစ်လုံးများကို သစ်စက်များရှိရာသို့သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး စံနစ်အမျိုးမျိုးဖြင့် ပို့ဆောင်ကြလေသည်။ စက်မှုထွန်းကားလာသောခေတ်တွင် သစ်ပင်များကို ခုတ်လှဲရာ၌ လွှစက်များကိုအသုံးပြုလာကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ အထူးသဖြင့် ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်နောက် ပိုင်းမှစပြီးလျှင် မော်တာစက်ဖြင့် မောင်း၍ဘိုင်စကယ်ချိန်းကြိုးနှင့်တူသော သံကြိုးကွင်းဆက်တွင် လွှ သွားများ တပ်ထားသည့် ချိန်းလွှများကို အသုံးပြုကာ သစ်ပင်များကိုခုတ်လှဲ ပိုင်းဖြတ်ကြလေသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ရေ
thumb| [[သန္တာကျောက်တန်းများတွင် သိသာထင်ရှားသော အဏ္ဏဝါ ဇီဝမျိုးကွဲများ တည်ရှိသည်။]] ရေအများစုကို သဘာဝအတိုင်းတည်ရှိနေသာ ရေထု ပုံစံအမျိုးအစား မျိုးစုံဖြင့် တွေ့ရှိရသည်။
သစ်လုပ်ငန်း
သစ်လုံးများကိုပိုင်းဖြတ်ထားသော နေရာများမှ အနီးဆုံးမီးရထားလမ်း၊ မော်တော်ကားလမ်း၊ မြစ်ဆိပ်စသော စခန်းတို့သို့ရောက်အောင် တစ်ခါတစ်ရံလူအင်အားဖြင့်၎င်း၊ တစ်ခါတစ်ရံမြင်း၊ လားစသော ဝန်ဆွဲတိရစ္ဆာန်များကိုအသုံးပြု၍ ဆွဲထုတ်ကြရသည်။ တောင်ကုန်းထူထပ်သောဒေသများတွင် တောင် စောင်း ဆင်ခြေလျှောများမှ လျှောချခြင်းများလည်း ပြုကြသည်။ မီးရထားလမ်း၊ မော်တော်ကားလမ်း၊ မြစ်ဆိပ်စခန်းသို့ရောက်သည့်အခါမှ မီးရထား၊ မော်တော်ထရပ်ကား၊ ဆွဲသင်္ဘောများဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ သစ်စက်ကြီးများသို့ သယ်ယူပို့ဆောင်ရလေသည်။ အသုံးများသော သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစံနစ်မှာ မြစ်ချောင်းများဖြင့်သစ်လုံးများမျှောချခြင်းဖြစ် သည်။ သစ်မျှောချရာ၌လည်း သစ်အလုပ်သမားများ၏အံ့ဖွယ်ရာ အရည်အခြင်းကိုတွေ့ကြရသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
သမုဒ္ဒရာများ
သမုဒ္ဒရာသည် ဆားငန်ရေ၏ အဓိကကိုယ်ထည်ဖြစ်ပြီး ရေထု (Hydrosphere) ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်၏ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၇၁% (ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာ ၃၆၂ သန်းခန့်) သည် သမုဒ္ဒရာများဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားပြီး အစဉ်အလာအတိုင်း အဓိက သမုဒ္ဒရာများစွာနှင့် သေးငယ်သော ပင်လယ်များအဖြစ် ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားသည့် တစ်ဆက်ဆက်တည်း တည်ရှိနေသာ ရေထုကြီးတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ ဤဧရိယာ၏ ထက်ဝက်ကျော်သည် ပေ ၉,၈၀၀ ကျော် (မီတာ ၃၀၀၀ ကျော်) နက်ရှိုင်းလေသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် ပင်လယ်ရေ၏ အငန်ဓာတ် သည် တစ်ထောင်လျှင် ၃၅ ပိုင်း (parts per thousand - ppt) (၃.၅%) ဝန်းကျင်ရှိပြီး ပင်လယ်ရေအားလုံးနီးပါးတွင် ဆားငန်ပါဝင်မှု ၃၀ မှ ၃၈ ppt အထိရှိသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် သီးခြားသမုဒ္ဒရာများစွာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလက်ခံထားကြသော်လည်း၊ ၎င်းတို့အားလုံးသည် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဆက်သွယ်ထားသော ဆားငန်ရေကိုယ်ထည်တစ်ခုပင်ဖြစ်၍ ကမ္ဘာ့သမုဒ္ဒရာ သို့မဟုတ် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သမုဒ္ဒရာဟု မကြာခဏ ရည်ညွှန်းကြလေ့ရှိသည်။ နက်ရှိုင်းသော ပင်လယ်ကြမ်းပြင်များသည် ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်ထက်ဝက်ကျော်ရှိပြီး ၎င်းတို့သည် ပြုပြင်မွမ်းမံခံရမှု အနည်းဆုံးသဘာဝပတ်ဝန်းကျင်များထဲတွင် ပါဝင်သည်။ သမုဒ္ဒရာပိုင်းခြားမှုကို တိုက်ကြီးများ၊ ကျွန်းစု အမျိုးမျိုးနှင့် အခြားသတ်မှတ်ချက်များဖြင့် သတ်မှတ်ထားပြီး - ၎င်းတို့မှာ (အရွယ်အစားကြီးစဉ်ငယ်လိုက်အားဖြင့်) ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ၊ တောင်ပိုင်းသမုဒ္ဒရာနှင့် အာတိတ်သမုဒ္ဒရာတို့ဖြစ်သည်။
သစ်လုပ်ငန်း
သစ်လုံးများဖောင်ဖွဲ့၍မျှောချစဉ် လိုက်ပါလာသောအလုပ်သမားတစ်ယောက်အတွက် ရေစီးအရှိန်ပြင်းပြင်း တွင်မျောပါလာသော သစ်လုံးများကို ထိန်းသိမ်းလိုက်ပါလာရခြင်းသည် အန္တရာယ်မသေးလှချေ။ သံချွန် တပ်ထားသော ဖိနပ်များကိုစီးကာ သစ်တုံးတစ်ခုမှတစ်ခုသို့ ခုန်ကူးပြီးလျှင် သစ်လုံးများကိုနေရာတကျ မျောပါနိုင်စေရန်ပြုပြင်ပေးရသည့်အလုပ်သည် မလွယ်ကူပေ။ တစ်ခါတစ်ရံ ဖောင်ဖွဲ့ထားသော သစ်လုံးများ သည်အတားအဆီးတခုခုနှင့်တွေ့သဖြင့်ကစဉ့်ကရဲဖြစ်သွားခြင်း၊ သစ်လုံးများစုပြုံမောက်တက်ပြီးလျှင် ထိုးထိုးထောင်ထောင် ဖြစ်ခြင်းများလည်း ဖြစ်တတ်သေးသည်။ ယင်းသည့်အခါ သစ်လုံးကိုနေရာတကျ ဖြစ်အောင် ပြန်၍စီစဉ်ရသည့်အလုပ်သည်လည်း သည်းထိပ်ရင်ဖိုဖွယ်ကောင်းလှသည်။ ထိုအခါမျိုးတွင် အချက်အချာသော့ချက်ဖြစ်သော သစ်လုံးကိုရှာပြီးလျှင် ပြန်၍နေထားတကျဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံဒိုင်းနမိုက်များကိုအသုံးပြုကာ လုံးထွေးနေသောသစ်လုံးများကိုရှင်းထုတ်ရလေသည်။ ထိုနိုင်ငံကြီးများတွင် မြစ်ချောင်းများဖြင့် မျှောချရသည့်သစ်လုံးများကို လက်ခံသောသစ်စက် များသည် များသောအားဖြင့်သဘာဝရေအိုင်၊ သို့မဟုတ် လူတို့စီမံလုပ်ကိုင်ထားသောရေအိုင်တို့၏ကမ်းပါးပေါ်တွင်တည်ရှိ ကြသည်။ ထိုသစ်စက်ကြီးများရှိ သစ်လှောင်ကန်များတွင် သစ်လုံးများကိုထည့်သွင်း ချည်နှောင်ထားကြသည်။
ကျုံလှရွာ၊ အောက်ထုံး
ကျုံလှရွာ၊ အောက်ထုံး
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
မြစ်ချောင်းများ
မြစ်သည် သဘာဝရေစီးကြောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ များသောအားဖြင့် ရေချိုသည် စမ်း၊ သမုဒ္ဒရာ၊ အင်းအိုင်၊ ပင်လယ် သို့မဟုတ် အခြားမြစ်ဆီသို့ စီးဆင်းသွားသည်။ အချို့သော မြစ်များမှာမူ မြေကြီးထဲသို့ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း စီးဆင်းသွားပြီး အခြားရေ၏ ထုအတွင်းသို့ မရောက်ဘဲ လုံးဝခန်းခြောက်သွားသည်။ left|thumb| အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ [[ဟာဝိုင်ယီပြည်နယ်|ဟာဝိုင်အီပြည်နယ်ရှိ ရော့ကီချောင်း]] မြစ်တစ်စင်းမှ ရေထုသည် အများအားဖြင့် ကမ်းနှစ်ခုကြားရှိ မြစ်ကြမ်းပြင်တစ်ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ရေစီးကြောင်းတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ကြီးများတွင် ရေစီးကြောင်းမှ ရေများဖြင့် ပုံဖော်ခြင်းခံထားရသည့် ပိုမိုကျယ်ပြန့်သော ရေလွှမ်းလွင်ပြင် တစ်ခုလည်း ရှိတတ်သည်။ မြစ်ရေစီးကြောင်း၏ အရွယ်အစားနှင့် ဆက်စပ်၍ ရေလွှမ်းလွင်ပြင်များသည် အလွန်ကျယ်ပြန့်နိုင်သည်။ မြစ်များသည် ရေ သံသရာလည်မှု၏ တစိတ်တဒေသဖြစ်သည်။ မြစ်တွင်းရှိ ရေများသည် မိုးရွာသွန်းမှုမှရရှိသော ရေများ၏ မျက်နှာပြင် စီးဆင်းမှု၊ မြေအောက်ရေ ပြန်လည်ဖြည့်တင်းမှု၊ စိမ့်စမ်းများ၊ ရေခဲမြစ်များနှင့် ဆီးနှင်းများစုပုံနေမှုများမှ အရည်ပျော်၍ ရေများထုတ်လွှတ်မှုများမှတစ်ဆင့် ယေဘုယျအားဖြင့် စုဆောင်းလာကြခြင်းဖြစ်သည်။
မြစ်ငယ်များကို စမ်း၊ ချောင်း စသည်ဖြင့် အခြားအမည်များစွာဖြင့်လည်း ခေါ်ဝေါ်နိုင်သည်။ ၎င်းတို့၏ ရေစီးဆင်းရာလမ်းကြောင်းအား ရေအောက်ကြမ်းပြင်နှင့် ကမ်းပါးများဖြင့် သတ်သတ်မှတ်မှတ်ဖြစ်ပေါ်နေလေသည်။ ရေစီးကြောင်းများသည် အစိတ်စိတ်အမွှာမွှာ ပြန့်ကျဲနေသော သက်ရှိများ နေထိုင်ရာအရပ်များကို ချိတ်ဆက်ရာ၌လည်းကောင်း၊ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရာတွင်လည်းကောင်း အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်နေသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ချောင်းများနှင့် ရေလမ်းကြောင်းများကို လေ့လာခြင်းအား အပေါ်ယံမျက်နှာပြင် ဇလဗေဒ ဟုခေါ်သည်။
သစ်လုပ်ငန်း
စက်မှုခေတ်သို့ရောက်လာသဖြင့် သစ်တောအတွင်း၌ သစ်ခုတ်လှဲခြင်း၊ တောတွင်းမှသစ်လုံးများ ထုတ်ယူခြင်း၌လည်း စက်ကရိယာများကို အသုံးပြုလာကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်းစု၊နယူး အင်္ဂလန်ပြည်နယ်နှင့် ရေအိုင်ကြီးများဒေသတွင် တောတွင်းမှ သစ်လုံးများကို ထရက်တာများ၊ ဗူလဒိုဇာ များဖြင့်ဆွဲ၍ မီးရထားလမ်း၊ မော်တော်ကားလမ်းရှိ စခန်းများသို့ပို့ဆောင်ကြသည်။ ထိုကြောင့်သစ် တောများတွင်းမှသစ်လုံးများထုတ်ယူရေးသည် ယခင်ကလောက်ခဲယဉ်းပင်ပန်းခြင်း မရှိတော့ချေ။ ထရက်တာ များ သည်နေရာကျဉ်းကျဉ်း၌ပင်လှည့်ပတ် သွားလာနိုင်၍ သစ်ခုတ်စခန်းသို့အရောက်သွားပြီးလျှင် သစ်လုံးများကိုဆွဲယူလာနိုင်သည်။ ဗူလဒိုဇာများသည်လည်း သစ်တောများအတွင်းလမ်းရှင်းခြင်း၊ မညီညာသော မြေပြင်များကိုညှိခြင်းများကို ပြုလုပ်ကာ သစ်လုံးများကိုပါဆွဲထုတ်လာနိုင်သည်။ ထရက်တာ များ၊ ဗူလဒိုဇာများကိုအသုံးပြုလာသဖြင့် သစ်တောများအတွင်းမှသစ်လုံးများကို တောတွင်း၌ အချိန်ကြာ မြင့်စွာမထားဘဲ ထုတ်ယူနိုင်သောကြောင့် သစ်လုံးများဆွေးမြေ့ခြင်း၊ ပိုးကိုက်ခြင်းတို့လျော့နည်းသွားလေ သည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
ရေကန်များ
thumb|အာဂျင်တီးနားနိုင်ငံ၊ Neuquén ပြည်နယ်ရှိ ရေခဲမြစ်မူလတည်ရှိရာ [[:en:Lácar_Lake|Lácar Lake ရေကန်။]] ရေကန်သည် မြေမျက်နှာပြင် ဖြစ်တည်မှု အသွင်အပြင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရေ၏ ကိုယ်ထည်သည် သမုဒ္ဒရာ၏ အစိတ်အပိုင်းမဟုတ်ဘဲ ကုန်းတွင်းပိုင်းတွင် တည်ရှိနေကာ ရေအိုင်ထက် ပိုကျယ်၊ ပိုနက်ပါက ရေကန်ဟု သတ်မှတ်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ left|thumb|[[အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ဖလော်ရီဒါပြည်နယ်၊ အဲဗားဂလိတ် အမျိုးသားဥယျာဉ်ရှိ ပြားတော ရေဝပ်မြေ ဧရိယာ]] ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သဘာဝရေကန်များကို တောင်ထူထပ်သော နေရာများ၊ မြေပြင်အက်ကွဲကြောင်း ဇုန်များနှင့် ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေလျက်ရှိသော သို့မဟုတ် မကြာသေးမီက ဖြစ်တည်နေသော ရေခဲမြစ်များရှိသည့်နေရာများတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် တွေ့ရှိရသည်။ အချို့သော ရေကန်များကို မြစ်ကျိုးအင်း သို့မဟုတ် သက်တမ်းရင့် မြစ်များတစ်လျှောက်တွင်လည်း တွေ့နိုင်သည်။ ကမ္ဘာ့နေရာအချို့တွင် နောက်ဆုံး ရေခဲခေတ်မှ ကျန်ရစ်ခဲ့သည့် ဖရိုဖရဲ ရေစီးကြောင်းပုံစံများကြောင့် ရေကန်များစွာရှိလေသည်။ ရေကန်များအားလုံးသည် ဘူမိဗေဒအချိန်အတိုင်းအတာအရ ယာယီဖြစ်တည်နေမှုသာဖြစ်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် အနည်များ တဖြည်းဖြည်းထိုင်လာခြင်း သို့မဟုတ် ကမ်းစပ်နေရာများမှတဆင့် ရေထွက်ပေါက်ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းတို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။
ရေအိုင်များ
ရေအိုင်သည် အများအားဖြင့် ရေကန်ထက် သေးငယ်သော သဘာဝအလျောက်ဖြစ်စေ သို့မဟုတ် လူလုပ်၍ဖြစ်စေ တည်ရှိနေသော ရေ၏ အလုံးအထည်ပင် ဖြစ်သည်။ ရေပန်းမျိုးစုံကို အနုပညာအလှဆင်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် ရေပန်းဥယျာဉ်များ၊ စီးပွားဖြစ် ငါးမွေးမြူရန်အတွက် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် ငါးမွေးကန်များ နှင့် အပူစွမ်းအင်ကို သိုလှောင်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် နေရောင်ခြည်သုံး ရေအိုင်များ အပါအဝင် လူလုပ်ဖန်တီးထားမှု အများအပြားကို ရေအိုင်များအဖြစ် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ရေအိုင်များနှင့် ရေကန်များကို ၎င်းတို့၏ စီးဆင်းမှု အရှိန်ရှိသော စမ်းချောင်းများနှင့် ခွဲခြားထားသည်။ စမ်းချောင်းများရှိ ရေစီးကြောင်းများကို အလွယ်တကူ ကြည့်ရှုနိုင်သော်လည်း ရေအိုင်များနှင့် ရေကန်များသည် အပူဖြင့် မောင်းနှင်သော အဏု-ရေစီးကြောင်းများနှင့် လေတိုက်ခတ်၍ ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ရေစီးကြောင်းများရှိလေသည်။ ဤအင်္ဂါရပ်များသည် ရေအိုင်တစ်ခုအား အငွေ့ပျံသော ရေအိုင်များနှင့် လှိုင်းရိုက်ခတ်သော ရေအိုင်များ စသည်ဖြင့် အခြားသော ရေနေ မြေမျက်နှာသွင်ပြင်လက္ခဏာများနှင့် ခွဲခြားထားသည်။
သစ်လုပ်ငန်း
သစ်စက်များတွင် သစ်လုံးမျာကိုခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရသည်။ သစ်ခွဲရာ၌ ဂိုဏ်းလွှဟုခေါ်သော လွှသားအများအပြား ပါဝင်သည့် လွှစက်ကိုအသုံးများကြသည်။ ထိုလွှစက်ဖြင့် သစ်လုံးကိုစိတ်ဖြာ လိုက်ရာတစ်ချိန်တည်းတွင် သစ်လုံးတစ်လုံးတည်းမှ သစ်ခွဲသားအများအပြား ထွက်ရှိနိုင်သည်။ သစ်လုံးကို သစ်ခွဲသားများအဖြစ် လွှာချရာ၌ အလဟဿဖြစ်သွားသောအစိတ်အပိုင်းဟူ၍မရှိချေ။ ဂ္ဂွဲခြမ်းညံ့ညံ့များ ကိုတန်းပျဉ်များအဖြစ် သုံးနိုင်သည်။ အခေါက်၊ လွှစာနှင့် အခြားအစအနများကို ထင်းဆိုက်ကြရ သည်။ သစ်တိုသစ်စများကိုလေလုံသောပေါင်းအိုးများတွင် အပူဓာတ်ပေးပြီးပေါင်းခံခြင်းအားဖြင့် မက်သဲ အယ်လကိုဟော၊ အက်သဲ အယ်လကိုဟော၊ ကတ္တရာတစ်မျိုးနှင့် မီးသွေးကိုလည်း ရရှိနိုင်လေသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
လူသားများ၏ ရေအပေါ် သက်ရောက်မှု
လူသားများသည် မြစ်များကို ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်း (ဆည်များ နှင့် မြောင်းများမှတဆင့် ရေစီးကြောင်းကို ပြောင်းလဲခြင်း)၊ မြို့ပြ နှင့် သစ်တောပြုန်းတီးခြင်း စသည့် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ရေအပေါ် သက်ရောက်နေကြသည်။ ယင်းတို့သည် ရေကန် အတိမ်အနက်၊ မြေအောက်ရေအခြေအနေ၊ ရေထုညစ်ညမ်းမှု၊ အပူပိုင်းညစ်ညမ်းမှုနှင့် ပင်လယ်ရေထုညစ်ညမ်းမှုတို့ကို သက်ရောက်မှုရှိလေသည်။ လူသားများသည် တိုက်ရိုက်လမ်းကြောင်းကို ခြယ်လှယ်ခြင်းဖြင့် မြစ်များကို ပြုပြင်ကြသည်။ ကျွန်ုပ်တို့သည် ဆည်များနှင့် ရေလှောင်ကန်များကို တည်ဆောက်ပြီး မြစ်များနှင့် ရေစီးကြောင်း လမ်းကြောင်း၏ လားရာကို ကြိုးကိုင်ချယ်လှယ်ကြသည်။ ဆည်များသည် ရေလှောင်ကန်များနှင့် ရေအားလျှပ်စစ်ဓာတ်အားကို အသုံးဝင်စွာ ဖန်တီးနိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ရေလှောင်ကန်များနှင့် ဆည်များသည် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်နှင့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ဆည်များသည် ငါးများ၏ ရွှေ့ပြောင်းနေထိုင်ခြင်းနှင့် ရေအောက်ပိုင်းရှိ သက်ရှိများ၏ ရွေ့လျားမှုကို ရပ်တန့်စေသည်။ သစ်တောပြုန်းတီးမှုနှင့် ရေကန် အတိမ်အနက်၊ မြေအောက်ရေ အခြေအနေများ ပြောင်းလဲခြင်းကြောင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကို ထိခိုက်စေသည်။ သစ်တောပြုန်းတီးမှုနှင့် မြို့ပြဖန်တီးမှုသည် ဒွန်တွဲနေသည်။ သစ်တောပြုန်းတီးခြင်းသည် ရေလွှမ်းမိုးခြင်း၊ စီးဆင်းမှု ကျဆင်းခြင်းနှင့် မြစ်ကမ်းစပ်ရှိ သဘာဝပေါက်ပင်များ အပြောင်းအလဲကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ သစ်ပင်များ လုံလောက်စွာ ရေမရသောအခါ အပင်များ ဆွေးမြေ့လာပြီး တောရိုင်းတိရိစ္ဆာန်များအတွက် စားရေရိက္ခာ ပံ့ပိုးမှု လျော့နည်းသွားခြင်းကို ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။
သစ်လုပ်ငန်း
သစ်စက်မှ ခွဲခြမ်းပြီးစသစ်များကို အသုံးမပြုသင့် သေးပေ။ ထိုသစ်များသည်အသားမသေသေး သဖြင့် ရာသီဥတုစိုထိုင်းခြင်း၊ ခြောက်သွေ့ခြင်းတို့ကို လိုက်၍ အသားကျုံ့ခြင်းပွခြင်းဖြစ်တတ်သည်။ ထိုကြောင့် အသားသေအောင် ပြုပြီးသော သစ်များကိုသာလျှင် အသုံးပြုသင့်သည်။ သစ်စက်ကြီးများတွင် သစ်များကို အသားသေအောင်ပြုလုပ်သည့် ''သစ်ပေါင်းဖို'များရှိသည်။ ထိုပေါင်းဖိုများအတွင်းသို့ သစ်ခွဲသားများသွင်းပြီးလျှင် သစ်များ၏အမျိုးအစားအခြေအနေကိုလိုက်၍ ရက်အနည်းအများထားကာ ရေနွေးငွေ့နှင့်လေပူတို့ကိုပေးသွင်း၍ သစ်များခြောက်သွေ့အောင် ပြုပေးသည်။ ပေါင်းဖိုများမရှိသည့် သစ်စက်များတွင်းမူ သစ်ခွဲသားများကို တစ်ခုပေါ်တစ်ခုဆင့်၍ ကန့်လန့်ဖြတ်တင်ကာ လေသလပ်စေ ခြင်းဖြင့် သစ်များခြောက်သွေ့၍ အသားသေအောင် ပြုကြသည်။ ထိုနည်းသည်ပေါင်းတင်နည်း ကဲ့သို့ အခြောက်မမြန်ပေ။ အချို့သစ်စက်ကြီးများတွင် ရွေပေါ်ထိုးစက်များလည်း ပါရှိ၍ အချို့တွင်မပါသဖြင့် ရွေပေါ်ထိုးခြင်းကို သီးသန့်ပြုရသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ သစ်စက်ကြီးများ ရှိ ရွေပေါ်ထိုးစက်များသည် တမိတစ်လျှင် အလျားပေ ၄ဝဝ ပြီးစီးအောင်ထိုးနိုင်သည်။ ကြမ်းခင်းရန်၊သို့မဟုတ် နံရံကာရန် အတွက်လျှာထိုးဆက်၍ကောင်းစေရန် ပျဉ်ချပ်၏နံဘေးစောင်းတစ်ဖက်တွင် လျှာဖော်ပေးပြီးလျှင် တစ်ဖက်တွင် မြောင်း ဖော်ပေးရလေသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
လေထု၊ ရာသီဥတု နှင့် မိုးလေဝသ
right|thumb| လေထုထဲရှိ ဓာတ်ငွေ့များသည် အခြားလှိုင်းအလျားများထက် အပြာရောင်အလင်းကို ပိုမိုဖြန့်ကျက်စေပြီး အာကာသမှ ကြည့်သည့်အခါ အပြာရောင် ထီးဆောင်းထားသည့် ပုံစံမျိုးကို ဖန်တီးလေသည်။ right|thumb| [[လေယာဉ်ပေါ်မှ မြင်တွေ့ရသော ကမ္ဘာမြေကြီး၏ ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာ မြင်ကွင်း]] ကမ္ဘာ့လေထုသည် ဂြိုဟ်ဂေဟစနစ်ကို တည်တံ့စေရန်အတွက် အဓိကကျသောအချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေကို ဖုံးလွှမ်းနေသော ဓာတ်ငွေ့အလွှာလွှာကို ဂြိုဟ်၏ ဆွဲငင်အားဖြင့် ထိန်းထားသည်။ ခြောက်သွေ့သော လေတွင် နိုက်ထရိုဂျင် ၇၈%၊ အောက်ဆီဂျင် ၂၁%၊ အာဂွန် ၁% နှင့် အခြားသော နိုဘယ်လ် ဓာတ်ငွေ့များနှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်တို့ ပါဝင်သည်။ ကျန်ဓာတ်ငွေ့များကို ခြေရာခံဓာတ်ငွေ့များဟု ရည်ညွှန်းသုံးနှုန်းလေ့ရှိကြသည်။ လေထုထဲတွင် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်၊ မီသိန်း၊ နိုက်ထရပ်အောက်ဆိုဒ်နှင့် အိုဇုန်း ဓာတ်ငွေ့များ ပါဝင်သည်။ စစ်ထုတ်ထားသော လေထဲတွင် အခြား ဓာတုဒြပ်ပေါင်းများစွာ၏ သဲလွန်စ ပမာဏ ပါဝင်သည်။ လေထဲတွင် ကွဲပြားသော ရေခိုးရေငွေ့ ပမာဏ နှင့် ရေစက်များနှင့် တိမ်များအဖြစ် မြင်နိုင်သော ရေခဲပုံ ဆောင်များ ပါဝင်သည် ။ ဖုန်မှုန့်၊ ဝတ်မှုန် နှင့် ပိုးမွှားများ၊ ပင်လယ် ရေမှုန်ရေမွှားများ၊ မီးတောင်ပြာများနှင့် ဥက္ကာခဲများအပါအဝင် လေထု နမူနာတွင် ပမာဏအနည်းငယ်ဖြင့် သဘာဝဓာတ်များ ပါဝင်နေနိုင်သည်။ ကလိုရင်း (အခြေခံ (သို့) ဒြပ်ပေါင်းများ)၊ ဖလိုရင်း ဒြပ်ပေါင်းများ၊ ပြဒါးဒြပ်စင်နှင့် ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုဒ် (SO2) ကဲ့သို့ ဆာလဖာ ဒြပ်ပေါင်းများ စသည့် အမျိုးမျိုးသော စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ ညစ်ညမ်းမှုများလည်း ရှိနေနိုင်သည်။
ကမ္ဘာ့လေထု၏ အိုဇုန်းလွှာသည် မျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ရောက်ရှိသည့် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (UV) ပမာဏကို လျှော့ချရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ဒီအန်အေ သည် ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည်ပါသော အလင်းရောင်ကြောင့် အလွယ်တကူ ပျက်စီးနိုင်သောကြောင့် ၎င်းသည် မျက်နှာပြင်ရှိ သက်ရှိများကို ကာကွယ်ပေးသည်။ လေထုသည် ညဘက်တွင် အပူကို ထိန်းထားနိုင်သောကြောင့် နေ့စဉ်အပူချိန် လွန်ကဲမှုကိုလည်း လျှော့ချပေးလေသည်။
သစ်လုပ်ငန်း
အချို့သောကမ္ဘာ့နိုင်ငံကြီးများတွင် သစ်အရောင်းအဝယ်ပြုကြရာ၌ ဗြက်တပေ၊ အထူတလက်မ ရှိသည့်ပျဉ်ချပ်များ၏ အလျားပေကိုလိုက်၍ တွက်ချက်ရောင်းဝယ်ကြသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင်သစ်ဈေးကိုထိုတစ်ပေပျဉ်၏ အလျားပေ တစ်ထောင်ဈေးကို ဆို၍အရောင်းအဝယ်ပြုကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်မူ သစ်အလေးချိန် တစ်တန်ဈေးနှုန်းကို ဆို၍ အရောင်းအဝယ် ပြုကြသည်။ သစ်တစ်တန်လျှင် ကုဗ ပေ ၅ဝ ရှိလေသည်။ သစ်များကိုအမျိုးမျိုးအသုံးချကြရာ၌ သမပိုင်းဒေသနိုင်ငံများတွင် ထင်းရှူးတို့မှ ထုတ်လုပ်သော သစ်ပျော့မျိုးတို့ကို အသုံးများကြသည်။ အပူပိုင်းဇုန် ဒေသများ၌မူ ရွက်ပြန့်မျိုးတို့မှ ထုတ်လုပ်သော သစ်မာမျိုး တို့ကို အသုံးများလေသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
အဓိက အလွှာများ
ကမ္ဘာ့လေထုကို အဓိကအလွှာ ငါးခု အနေဖြင့် ခွဲခြားနိုင်သည်။ ဤအလွှာများကို အမြင့်ဖြင့် အပူချိန်တိုးခြင်း သို့မဟုတ် လျော့ခြင်း ရှိ/မရှိကို အဓိကအားဖြင့် ဆုံးဖြတ်သည်။ အလွှာများအား အမြင့်ဆုံးမှ အနိမ့်ဆုံး အားဖြင့် အောက်ပါအတိုင်း သတ်မှတ်ထားသည် -
အပူချိန်ဖြင့် သတ်မှတ်ထားသော အဓိကအလွှာ ငါးခုအတွင်းတွင် အခြားသောဂုဏ်သတ္တိများဖြင့် ဆုံးဖြတ်ထားသော အလွှာများစွာရှိသည်။
သစ်လုပ်ငန်း
၁၉၆၃ ခုနှစ်အတွင်းတစ်ကမ္ဘာလုံး၏ သစ်လုံးအထွက်စုစုပေါင်းသည် ၄၆၃ဝဝဝဝဝဝ တန် ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင်သစ်အများဆုံးထုတ်လုပ်နိုင်သော နိုင်ငံသည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဖြစ်သည်။ သို့သော်အထွက်ကောင်းသလောက် အသုံးလည်းများသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်အတွင်းက သစ်လုံး ၂၁ဝဝဝဝဝဝဝ တန်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှု၏ အကျိုးဆက်များ
left|thumb| ဆွစ်အဲလ်ပ်တောင်တန်းရှိ Aletsch ရေခဲမြစ်၏ [[ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှုကြောင့် ၁၈၅၀ ခုနှစ်မှ စတင်၍ လျှော့နည်းလာမှုအား (၁၉၇၉၊ ၁၉၉၁ နှင့် ၂၀၀၂ ခုနှစ်အလိုက် အခြေအနေ) နှိုင်းယှဉ်ပြထားပုံ]]
ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှု၏ အန္တရာယ်များကို ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာရှင်များ လုပ်ငန်းစုကြီးတစ်ခုက ပိုမိုလေ့လာလျက်ရှိသည်။ ဤသိပ္ပံပညာရှင်များသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ သဘာ၀ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ကမ္ဘာမြေပေါ်မှ ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှု၏ ရေရှည်အကျိုးသက်ရောက်မှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ပိုမိုစိုးရိမ်လာကြသည်။ အထူးစိုးရိမ်စရာမှာ ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုက်ကဲ့သို့ လူလုပ် မှန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့များ ထုတ်လွှတ်ခြင်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှု နှင့် ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုသည် အပြန်အလှန်အကျိုးသက်ရောက်စေပြီး ကမ္ဘာဂြိုဟ်၊ ၎င်း၏ သဘာ၀ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် လူသားများ တည်ရှိမှုအပေါ် မည်ကဲ့သို့ ဆိုးရွားသောသက်ရောက်မှုများရှိနိုင်သည်ကို အထူးစိုးရိမ်စရာဖြစ်လာစေသည်။ ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှုနှင့် ထိုပူနွေးလာမှုသည် လျင်မြန်စွာဖြစ်ပေါ်နေသည်မှာ အထင်အရှားပင်ဖြစ်သည်။ ယင်းသို့ဖြစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းအရင်းမှာ ဖန်လုံအိမ် အာနိသင်ကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ ယင်းတို့၏ ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော မော်လီကျူးဖွဲ့စည်းပုံကြောင့် ကမ္ဘာ့လေထုအတွင်း အပူကို တုန်ခါစေပြီး ထို့နောက်တဖန် ၎င်းအပူကို လှောင်ပိတ်ကာ ကမ္ဘာမြေဆီသို့ ပြန်ထုတ်လွှတ်နိုင်ခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဤပူနွေးလာမှုသည် သဘာဝတောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ တိုးပွားလာမှုကို လျော့ကျသွားစေနိုင်သည့် သဘာဝအလျောက် ရှင်သန်နေထိုင်ရာများတွင် မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်သွားစေခြင်းအတွက်လည်း အကြောင်းအရင်းဖြစ်လေသည်။ ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုဆိုင်ရာ အစိုးရ အဖွဲ့ခွဲ (ကမ္ဘာ့ ထိပ်တန်း ရာသီဥတုဆိုင်ရာ သိပ္ပံပညာရှင်အဖွဲ့) မှ နောက်ဆုံး အစီရင်ခံစာအရ ၁၉၉၀ ခုနှစ် မှ ၂၁၀၀ ခုနှစ်အတွင်း ကမ္ဘာမြေ သည် ၂.၇ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် မှ ၁၁ ဒီဂရီ ဖာရင်ဟိုက် နီးပါး (၁.၅ မှ ၆ ဒီဂရီ စင်တီဂရိတ်) အတွင်း ကမ္ဘာမြေကြီး ပူနွေးမည်ဟု ကောက်ချက်ချခဲ့သည်။
သစ်လုပ်ငန်း
သစ်မာအများဆုံးထုတ်လုပ်သောနိုင်ငံဖြစ်သော်လည်း အပူပိုင်းဒေသမှသစ်မာမျိုးကိုတင်သွင်းရသေးသည်။ ကနေဒါနိုင်ငံ၏ မြေဧရိယာ ၅ရ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများဖြစ်၍ သစ်လုပ်ငန်းသည် နိုင်ငံ၏အဓိက လုပ်ငန်းကြီးတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှု၏ အကျိုးဆက်များ
ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် မဟာဗျူဟာများ ရေးဆွဲခြင်း၊ လူသား၊ အခြားတိရစ္ဆာန်နှင့် အပင်မျိုးစိတ်များ၊ ဂေဟစနစ်များ၊ ဒေသများနှင့် နိုင်ငံများအား ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှု၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုများကို လိုက်လျောညီထွေဖြစ်အောင် လုပ်ဆောင်ရန် ဖန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့များ လျော့ပါးစေရန် ကြိုးပမ်းမှုများအား ပိုမိုအာရုံစိုက်လာခဲ့သည်။ ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုနှင့် ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကို ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းရန် မကြာသေးမီက ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ခဲ့ကြသည့် သာဓကအချို့မှာ - right|thumb| [[ကမ္ဘာကြီး ပူနွေးလာမှု|ကမ္ဘာကြီးပူနွေးလာမှုကြောင့် လျော့ကျလာနေသည့် Swiss Alps ရှိ Aletsch ရေခဲမြစ်၏ နောက်ထပ်မြင်ကွင်း။]]
သိသာထင်ရှားသည့် လေးနက်သော စိန်ခေါ်မှု တစ်ရပ်မှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်ပြီး သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ပြောင်းလဲမှုများကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန်ဖြစ်သည်။ ယေဘူယျဖြေရှင်းချက်မှာ သဘာဝအတိုင်း ကွဲလွဲမှုများကို လျစ်လျူရှုထားသည့် တည်ငြိမ်သော မြင်ကွင်းကို ပြုပြင်ရန်ဖြစ်သည်။ နည်းစနစ်ပိုင်းအရ၊ လေ့လာမှု၏ အရာဝတ္တုတွင် လျင်မြန်သော လုပ်ငန်းစဉ်များသည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော မြန်ဆန်သောလုပ်ငန်းစဉ်များ ရောက်ရှိလာသောအခါတွင် နှေးကွေးပြီး အချိန်တိုအတွင်း ပြောင်းလဲနေသော လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြည့်ရှုသည့်အခါ ဤအမြင်ကို ခုခံကာကွယ်နိုင်သည်။
သစ်လုပ်ငန်း
သစ်လုပ်ငန်းတွင်စက်မှုအသုံးများ၍ သစ်ထုတ်ရေး၌ထရပ်ကား များကိုအသုံးပြုသဖြင့် သစ်ခုတ်ခြင်းကိုတစ်နှစ်ပတ်လုံး ဆောင်ရွက်နိုင်သောနေရာ ဒေသများစွာရှိသည်။ ခေတ်မီ စက်ပစ္စည်းများကိုအသုံးပြုသဖြင့်လည်း ကနေဒါနိုင်ငံသည် သစ်များကိုတိုးတက်ထုတ်လုပ်နိုင် လျက်ရှိရာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်အတွင်း ကနေဒါနိုင်ငံ၏သစ်အထွက်မှာ သစ်လုံး ၆၈ရဝဝဝဝဝ တန်ဖြစ် သည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
ရာသီဥတု
alt=Map of world dividing climate zones, largely influenced by latitude. The zones, going from the equator upward (and downward) are Tropical, Dry, Moderate, Continental and Polar. There are subzones within these zones.|left|thumb|ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိ ရာသီဥတုအမျိုးအစားများပြ မြေပုံ ရာသီဥတုသည် အချိန်ကြာမြင့်စွာ သတ်မှတ်ထားသော ဒေသတစ်ခုရှိ အပူချိန်၊ စိုထိုင်းဆ၊ လေထုဖိအား၊ လေတိုက်နှုန်း၊ မိုးရေချိန်၊ လေထုအမှုန်အမွှားများနှင့် အခြားသော မိုးလေဝသဆိုင်ရာ အခြေခံအချက်များ၏ စာရင်းအင်းများကို ကြည့်ရှုသုံးသပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင်မူ မိုးလေဝသဆိုသည်မှာ သီတင်းနှစ်ပတ်ကြာသည်အထိ ဤတူညီသော အခြေခံအချက်များ၏ လက်ရှိအခြေအနေပင်ဖြစ်သည်။
သစ်လုပ်ငန်း
ကမ္ဘာ၌ဒုတိယအထွက်ကောင်းသောဆိုဗီယက် ရုရှတွင်၂ဝ ရာစုနှစ်အစပိုင်းအထိသစ်ထုတ်လုပ်ရေးသည် ခေတ်မမီသေးပေ။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင်သစ်လုပ်ငန်း၌စက်မှု ပစ္စည်းများကိုတွင်တွင်ကျယ်ကျယ် အသုံးပြုလာရာ သစ်ခုတ်ရေး၌စက်ကရိယာများ ၉၁ ရာခိုင်နှုန်း၊ သစ်ထုတ်သစ်ဆွဲရေး၌၆ဝ ရာခိုင်နှုန်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတွင် ၈၈ ရာခိုင်နှုန်း၊အသီးသီးအသုံးပြုလေသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၌သစ်လုံး ၂၅၄ဝဝဝဝဝဝတန်ကိုထုတ်လုပ်ခဲ့လေသည်။ ဆွိီဒင်၊ ဖင်းလန်နှင့်ဂျာမနီနိုင်ငံတို့သည် သစ်လုပ်ငန်းတွင်ဥရောပမြောက်ပိုင်းနိုင်ငံများ၌စံနမူနာ ထားရသောနိုင်ငံများဖြင့်သည်။ စက်ကရိယာပစ္စည်းများကို အသုံးပြုသော်လည်း မြစ်ချောင်းများအားဖြင့် သစ်မျှောခြင်းကိုပြုလုပ်ကြသေးသည်။
တောင်အမေရိကတိုက်၏ အပူပိုင်းသစ်တောအများအပြားတို့သည်၎င်း၊ သမပိုင်းသစ်တောများ သည်၎င်း၊ လူသူမနီးသောဒေသ၊ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးခက်ခဲသောဒေသများ၌ရှိကြသဖြင့် သစ်ထုတ်ယူရေးကိုမဆောင်ရွက်နိုင်သေးသလောက်ဖြစ်နေသည်။ ဗရာဇီး၊ ပိုလစ်ဗီးယား၊ ပီးရူး၊ ကိုလုံးဗီးယား၊ အက်ကွာဒေါစသောနိုင်ငံများ၌လည်း လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသော သစ်ထုတ်လုပ်ရေးစံနစ်များသည် များစွာခေတ်နောက်ကျလျက်ရှိသေးသည်။ လူအင်အားကိုသာ အဓိကထားနေရသဖြင့် ကြီးကြီးမားမား သစ်လုံးကြီးများကို လည်း မထုတ်လုပ်နိုင်ဘဲ ခြေနိုင်လက်နိုင်အရွယ်အစားရှိသော မဟောဂနီနှင့် စပိန် ဆီဒါသစ်မျိုးကိုသာထုတ်လုပ်နိုင်လေသည်။ အာဖရိကတိုက်တွင် သစ်ထုတ်ရန်လွယ်ကူသော သစ်တောများမှသာ သစ်ထုတ်ရေးကိုဆောင်ရွက်လျက်ရှိ၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ခေတ်အထိ သစ်လုပ်ငန်းအခြေအနေသည်များစွာ ခေတ်နောက်ကျခဲ့သည်။ စစ်ပြီးစခေတ်တွင်မူ ဇိုင်ယာနိုင်ငံ (ယခင်ဗဲလဂျီယန်ကွန်ဂို) နှင့်အာဖရိကတိုက်တောင်ပိုင်းတွင် သစ်လုပ် ငန်း၌ ထရက်တာ၊ ဝန်တင်စက်၊ ဝန်ချီစက်၊ ထရပ်ကားစသော ခေတ်မှီစက်ပစ္စည်းများကိုအသုံးပြုလာခဲ့ သည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
မိုးလေဝသ
right|thumb| [[သက်တံ ဆိုသည်မှာ ကမ္ဘာ့လေထုအတွင်းရှိ အစိုဓာတ် အမှုန်အမွှားများပေါ်သို့ နေရောင်ခြည်ဖြာထွက်သောအခါ ကောင်းကင်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာစေသော အလင်းတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး မိုးလေဝသဖြစ်စဉ် တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။]] မိုးလေဝသ ဆိုသည်မှာ သတ်မှတ်ထားသော အချိန်တစ်ခုအတွင်း သတ်မှတ်ထားသည့် လေထုဧရိယာအတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်နေသည့် ရာသီဥတုအခြေအနေအားလုံးကို စုစည်းထားမှုဖြစ်သည်။ မိုးလေဝသဖြစ်စဉ် အများစုသည် ထရိုပိုစဖီးယား အလွှာတွင် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ စထရာတိုစဖီးယား အလွှာ၏ အောက်ဘက်တွင်ဖြစ်သည်။ ယေဘူယျအားဖြင့် မိုးလေဝသသည် နေ့စဉ်အပူချိန်နှင့် မိုးရွာသွန်းမှုတို့ကို ရည်ညွှန်းသော်လည်း ရာသီဥတုမှာမူ အချိန်ကာလကြာရှည်လာသည်နှင့်အမျှ လေထုထဲတွင် ဖြစ်ပေါ်လာမှု၏ ပျမ်းမျှ အခြေအနေအတွက် ဝေါဟာရဖြစ်သည်။
သစ်လုပ်ငန်း
အာရှတိုက်တောစိုများ၌ သစ်ခုတ်လုပ်ငန်းတွင် လူအင်အားကိုအဓိကအသုံးပြု၍ သစ်ထုတ်သစ်ဆွဲရန် တိရစ္ဆာန်အင်အားကိုအသုံးပြုသည်။ အိန္ဒိယတွင် ကျွဲနွားများကိုအသုံးများ၍၊ ခရီးလမ်းပန်းကြမ်းတမ်းသော ဒေသများတွင် ဆင်များကိုအသုံးပြုသည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှနိုင်ငံ (ယခင်အရှေ့ပါကစ္စတန်) တွင်ပုဂ္ဂလိကသစ်ခုတ်ကွက်များ၌ ဆင်ကိုအသုံးပြု၍ အစိုးရပိုင်သစ်တောများ၌မူ ထရက်တာများ ကိုအသုံးများသည်။ အနောက်ပါကစ္စတန်၌မူ သစ်လုံးသေးများသာထွက်သဖြင့် သစ်ခုတ်သစ်ထုတ်လုပ်ငန်း များ၌ လူအင်အား ကိုသာ အသုံးပြုသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
မိုးလေဝသ
တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာကြားရှိ သိပ်သည်းဆ (အပူချိန်နှင့် အစိုဓာတ်) ကွာခြားမှုကြောင့် မိုးလေဝသ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ အပူပိုင်းဒေသမှ လတ္တီတွဒ်အပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားသည့် မည်သည့်နေရာ၌မဆို နေရောင်ခြည် ကျရောက်မှု ရိုက်ထောင့်ကြောင့် ဤကွဲပြားမှုများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ဝင်ရိုးစွန်းနှင့် အပူပိုင်းလေထုအကြား ပြင်းထန်သော အပူချိန် ကွာခြားမှုသည် ဂျက်လေစီးကြောင်းကို မြင့်တက်စေသည်။ အပူပိုင်းဆိုင်ကလုန်း မုန်တိုင်းများကဲ့သို့သော အလယ်ပိုင်း လတ္တီတွဒ် ရှိ ရာသီဥတုစနစ်များသည် ဂျက်လေစီးကြောင်း၏ မတည်ငြိမ်မှုများကြောင့်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ၏ ဝင်ရိုးသည် ၎င်း၏ ပတ်လမ်းနှင့် ဆက်စပ်၍ စောင်းနေသောကြောင့် နေရောင်ခြည်သည် တစ်နှစ်တာ၏ မတူညီသော အချိန်များတွင် ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ကမ္ဘာမြေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် နှစ်စဉ် အပူချိန်သည် များသောအားဖြင့် ±၄၀ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် (၁၀၀ ° ဖာရင်ဟိုက် မှ −၄၀ ° ဖာရင်ဟိုက်) ရှိလေသည်။ နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာကြာလာသည်နှင့်အမျှ၊ ကမ္ဘာ၏ ပတ်လမ်းပြောင်းလဲမှုများသည် ကမ္ဘာမှ ရရှိသောနေရောင်ခြည်စွမ်းအင်ပမာဏနှင့် ဖြန့်ဖြူးမှုပမာဏအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိပြီး ရေရှည်ရာသီဥတုအပေါ် သက်ရောက်မှုရှိစေသည်။
သက်ရှိ
left|thumb|ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အပင် မျိုးစိတ်များစွာအတွက် ဥပမာတစ်ခု right|thumb|ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိရစ္ဆာန် မျိုးစိတ်များစွာအတွက် ဥပမာတစ်ခု ကမ္ဘာမြေပေါ်ရှိ သက်ရှိများသည် လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်း ၃.၇ ဘီလီယံခန့်ကတည်းက တည်ရှိခဲ့ကြောင်း အထောက်အထားများအရ သိရှိရသည်။ လူသိများသော သက်ရှိပုံစံများအားလုံးသည် အခြေခံမော်လီကျူးယန္တရားများကို တူညီစွာ မျှဝေကြပြီး ဤလေ့လာတွေ့ရှိချက်များအပေါ် အခြေခံ၍ သက်ရှိများ၏ မူလအစဆိုင်ရာ သီအိုရီများက သက်ရှိအားလုံး၏ မူလအစပြုသည့် ဆဲလ်တစ်ခုတည်း သက်ရှိများဖွဲ့စည်းပုံကို ရှင်းပြနိုင်သည့် ယန္တရားတစ်ခုကို ရှာဖွေရန် ကြိုးပမ်းလာကြခြင်းဖြစ်လေသည်။ ရိုးရှင်းသော အော်ဂဲနစ်မော်လီကျူးများမှ ပရိုတိုဆဲလ်များနှင့် ဇီဝဖြစ်ပျက်မှုဆီသို့ ဆဲလ်မတိုင်မီ အသက်တာမှတစ်ဆင့် ရိုးရှင်းသော အော်ဂဲနစ်မော်လီကျူးများမှ မူလအစပြုမှုဆီသို့ ဦးတည်သွားနိုင်သည့်လမ်းကြောင်းနှင့်ပတ်သက်၍ မတူညီသော ယူဆချက်များစွာရှိကြ၏။
သစ်လုပ်ငန်း
အာရှနိုင်ငံများအနက် ဂျပန်နှင့်ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတို့သည် သစ်လုပ်ငန်း၌ စက်မှုပစ္စည်းအသုံး များသည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် အမေရိကန်စစ်တပ်၏ စစ်ကျန်စက်မှု ပစ္စည်းအများအပြားကိုရလိုက်သည်မှစ၍ သစ်ခုတ်၊ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းတွင် ထရက်တာများကိုအသုံး ပြုခဲ့သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းအထိ သစ်ခုတ်၊ သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းများတွင် လူအင်အားကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ သေးသည်။ ထိုနိုင်ငံသည် သစ်ထွက်ကောင်းသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်ရာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် သစ်လုံး ၄၂၅ဝဝဝဝဝ တန်ထုတ်လုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
သက်ရှိ
သက်ရှိ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်အပေါ် တစ်လောကလုံးဆိုင်ရာ သဘောတူညီထားမှု မရှိသော်လည်း၊ သက်ရှိဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ ထင်ရှားမှုကို သက်ရှိရုပ်စု၊ ဇီဝဖြစ်ပျက်မှု၊ ကြီးထွားမှု၊ လိုက်လျောညီထွေရှိမှု၊ လှုံ့ဆော်မှု နှင့် မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်မှု စသည့် လက္ခဏာရပ်များ ရှိကြောင်းကို သိပ္ပံပညာရှင်များက ယေဘုယျအားဖြင့် လက်ခံကြသည်။ အသက် သည် သက်ရှိရုပ်စု၏ ရိုးရှင်းသော လက္ခဏာရပ်ဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။ သက်ရှိများနှင့်သက်ဆိုင်သည့် သိပ္ပံပညာရပ်ဖြစ်သော ဇီဝဗေဒတွင် "အသက်"ဟူသည် သက်ရှိများကို ကြီးထွားနိုင်စွမ်း၊ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း နှင့် မသေဆုံးမီ စဉ်ဆက်မပြတ် ပြောင်းလဲမှုများအပါအဝင် လှုပ်ရှားတက်ကြွမှုရှိခြင်းများသည် သက်ရှိများကို ခွဲခြားနိုင်သော အခြေအနေပင်ဖြစ်သည်။
ဂေဟစနစ်များ
left|thumb| [[မိုးသစ်တော|မိုးသစ်တောများတွင် အပင်နှင့် တိရစ္ဆာန် မျိုးစိတ်များစွာဖြင့် ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲ အများအပြားရှိသည်။ ဤဓာတ်ပုံသည် ဆီနီဂေါနိုင်ငံ၏ နီယိုကိုလို-ကိုဘာ အမျိုးသားဥယျာဉ်အတွင်း ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသွားသော ဂမ်ဘီယာမြစ် ပုံ ဖြစ်သည်။]] ဂေဟစနစ်သည် ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ သက်ရှိမဟုတ်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ (ဂေဟစနစ်) အချက်များအားလုံးနှင့် ပေါင်းစပ်လုပ်ဆောင်သော ဧရိယာအတွင်းရှိ အပင်များ၊ တိရစ္ဆာန်များနှင့် အဏုဇီဝသက်ရှိများ (ဇီဝဆိုင်ရာ အချက်များ) ပါဝင်သော သဘာဝယူနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
သစ်လုပ်ငန်း
ပစိဖိတ်ဒေသတွင် ဩစတြေးလီးယားနိုင်ငံ၊ နယူးဇီလန်နိုင်ငံနှင့် ဖီးဂျီးကျွန်းတို့မှလွဲ၍ အခြားဒေသများတွင် များသောအားဖြင့် သစ်ခုတ် သစ်ထုတ်ရေးတို့ကို သမားရိုးကျစံနစ်များဖြင့်သာ ဆောင် ရွက်နေဆဲဖြစ်သည်။ ဩစတြေးလီးယားနှင့်နယူးဇီလန်နိုင်ငံတို့ရှိ ကြီးကျယ်သောသစ်လုပ်ငန်းများတွင် ခေတ်မှီစက်ကရိယာပစ္စည်းများကို အသုံးပြုလျက်ရှိကြလေသည်။ သစ်လုပ်ငန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံစီးပွားရေးစံနစ်၏ ဒုတိယအချက်အချာနေရာကိုယူထားပေသည်။ သစ်တောများကို စံနစ်တကျပြုစုစောင့်ရှောက်ထားပါက ဆန်စပါးကဲ့သို့ရာသီဥတုနှင့်မိုးရေချိန်ပေါ်မှိီခိုခြင်း မပြုရဘဲ နှစ်စဉ်ဝင်ငွေမှန်မှန်ရနိုင်သော လုပ်ငန်းဖြစ်လေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ မြေပြင်ဧရိယာ ၅ရ ရာခိုင်နှုန်းသည် သစ်တောများဖြစ်ကြ၍ ထိုသစ်တောများ တွင်ကျွန်း၊ ပျဉ်းကတိုး၊ အင်၊ ကညင်၊ သစ်ယာ၊ အင်ကြင်း၊ပိတောက်၊ ယင်းမာစသော အဖိုးတန် များပေါက်ရောက်သည့်ပြင် လက်ပံ၊ ဒီဒူး၊ လျှော်ပြာအစရှိသော မီးခြစ်သစ်အတွက်သစ်ပျော့များ ထွက်သည့် သစ်တောများလည်း ရှိပေသေးသည်။ မြန်မာ့သစ်တောများတွင် ပေါက်ရောက်သည့် သစ်ပင် မျိုးစုံ အမျိုးပေါင်း၂ဝဝ ကျော်ရှိ၍ ယခုအချိန်အထိ ရောင်းတန်းဝင် သစ်ပင်အမျိုးပေါင်း ၅၂ မျိုးခန့် ရှိသည်ဟု သိရပေသည်။ ယင်းတို့အနက် ကျွန်းသည် သစ်ဘုရင်ဟု ခေါ်ဆိုရလောက်အောင် တန်ဖိုး လည်းရှိ လူကြိုက်လည်း များလှပေသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
ဂေဟစနစ်များ
ဂေဟစနစ်သဘောတရား၏ ဗဟိုချက်မှာ သက်ရှိများသည် ၎င်းတို့တည်ရှိနေသော ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဖွဲ့စည်းထားသည့် အခြားဒြပ်စင်များနှင့် အလွန်အမင်း ဆက်နွယ်နေသည့် ဆက်နွယ်မှုအစုအဝေးတစ်ခုတွင် အဆက်မပြတ်ပါဝင်နေသည်ဟူသော အယူအဆပင်ဖြစ်သည်။ ဂေဟဗေဒသိပ္ပံပညာကို စတင်ခဲ့သူတစ်ဦးဖြစ်သည့် ယူဂျင်း အိုဒမ် က "သက်ရှိအားလုံး ပါဝင်သော မည်သည့် ယူနစ်မဆို စွမ်းအင်စီးဆင်းမှု ကြည်လင်ပြတ်သားစွာ ဖြစ်ပေါ်လာစေရန် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် အပြန်အလှန် တုံ့ပြန်သည့် ဧရိယာရှိ၊ သတ်မှတ်ထားသော အာဟာရအဆင့် တည်ဆောက်ပုံ၊ ဇီဝမျိုးကွဲများနှင့် ပစ္စည်းလည်ပတ်မှု (ဥပမာ- သက်ရှိနှင့် သက်ရှိမဟုတ်သော အစိတ်အပိုင်းများအကြား ပစ္စည်းဖလှယ်မှု) သည် စနစ်အတွင်း ဂေဟစနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်" ဟု ဖွင့်ဆိုထားသည်။ thumb|အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ [[အိုရီဂွန်ပြည်နယ်|အော်ရီဂွန်ပြည်နယ်၊ လာ့ချ် တောင်ပေါ် ရှိ စမ်းချောင်းတစ်ခုနှင့် ပေါက်ရောက်နေသော သစ်တောဟောင်းများ]] လူသား၏ ဂေဟစနစ်အယူအဆသည် လူသား / သဘာ၀ ဒိုင်ခရိုတိုမီ (Dichotomy) ကို ဖြိုဖျက်ခြင်းတွင် အခြေခံထားပြီး မျိုးစိတ်အားလုံးသည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဂေဟဗေဒအရ ပေါင်းစပ်ထားသည့်အပြင် ၎င်းတို့ biotope ၏ ဂေဟစနစ်ဆိုင်ရာ ပါဝင်မှုများဖြင့် ပေါ်ပေါက်လာသော အခြေအမြစ်ဖြစ်သည်။
ပိုများသော မျိုးစိတ်အရေအတွက် သို့မဟုတ် ဂေဟစနစ်၏ ဇီဝမျိုးစုံမျိုးကွဲများပြားခြင်းသည် တည်နေရာတစ်ခုတွင် အပြောင်းအလဲကိုတုံ့ပြန်ရန် နောက်ထပ်မျိုးစိတ်များရှိနေသောကြောင့် ၎င်းဂေဟစနစ်၏ ခံနိုင်ရည်အားသည် ပိုမိုကောင်းမွန်လာစေပြီး၊ ထိုသို့ဖြစ်ရခြင်း၏ အကြောင်းရင်းမှာ ၎င်းစနစ်အပေါ်သို့ သက်ရောက်လာမှုများကို လျှော့ချနိုင်သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဂေဟစနစ်၏ ဖွဲ့စည်းပုံအား အခြေခံအားဖြင့် မတူညီသောအခြေအနေသို့ မပြောင်းလဲမီ အကျိုးသက်ရောက်မှုကိုလည်း လျော့နည်းစေသည်။ ဤသည်မှာ တလောကလုံးနှင့်ဆိုင်သော ကိစ္စတစ်ရပ် မဟုတ်ပေ။ ဂေဟစနစ်တစ်ခု၏ မျိုးစိတ်ကွဲပြားမှုနှင့် ရေရှည်တည်တံ့သောအဆင့်တွင် ကုန်စည်နှင့်ဝန်ဆောင်မှု ပေးဆောင်နိုင်မှုတို့အကြား သက်သေပြနိုင်သော ဆက်နွယ်ချက် မရှိပေ။
သစ်လုပ်ငန်း
မြန်မာနိုင်ငံထွက်သစ်အမျိုးမျိုးအနက် နိုင်ငံခြားကအထူးအလိုရှိသောသစ်သည် ကျွန်းဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ကျွန်းသစ်၏အဖိုးတန်ပုံကို ခရစ် ရှစ်ရာစုနှစ်မှ ၁၆ ရာစုနှစ်အတွင်းက အရှေ့နိုင်ငံများသို့ ပင် လယ်ခရီးဖြင့် ရောင်းဝယ်ဖောက်ကားမှုပြုခဲ့ကြသည့် အာရပ်လူမျိုးများကစ၍ သိခဲ့ကြသဖြင့် ယင်း တို့၏လှေကြီးများ၊ ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောများကို ကျွန်းသစ်ဖြင့်ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြ သည်။ ဥရောပတိုက် တွင်သမုဒ္ဒရာရေကိုစိုးမိုးနိုင်လျှင် ကမ္ဘာကိုလည်းစိုးမိုးနိုင်မည်ဟူသော အယူအဆခေတ်စားလာသောခေတ်၊ ပင်လယ်ခရီးထွက်၍ ရေသစ်၊ မြေသစ်၊ ဈေးကွက်သစ်များရှာကြသောခေတ်တွင် ဥရောပနိုင်ငံများသည် မြန်မာ့ကျွန်းတောကြီးများကို လိုချင်မက်မောလာကြသည်။ ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို သိမ်းပိုက်ခဲ့ သည့်အကြောင်းရင်း တွင်အဖိုးတန်မြန်မာ့သစ်တောကြီးများကို ပိုင်ဆိုင်လိုမှုသည်လည်း အဓိကအကြောင်း ရင်းတစ်ရပ်အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့လေသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
သဘာဝတောရိုင်း
thumb|[[ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံ|ဆွစ် အယ်ဖ် (အမျိုးသားဥယျာဉ်) ရှိ ကော်နီဖာ သစ်တောတစ်ခု]] ယေဘူယျအားဖြင့် သဘာဝတောရိုင်းကို လူသားတို့၏ လုပ်ဆောင်ချက်ဖြင့် သိသိသာသာ ပြုပြင်မွမ်းမံထားမှု-မရှိသော ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ကြသည်။ WILD ဖောင်ဒေးရှင်းသည် သဘာဝတောရိုင်းများ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်ကို ပိုမိုအသေးစိတ်ဖော်ပြထားပြီး၊ ၎င်းဖွင့်ဆိုချက်မှာ "ကျွန်ုပ်တို့၏ ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် ကျန်ရှိခဲ့သည့် အနှောက်အယှက်မရှိသော တောရိုင်းသဘာဝနယ်မြေများဖြစ်သည့် လူသားတို့ ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း မရှိသော နောက်ဆုံး သဘာဝတောရိုင်းနေရာများမှာ လမ်းများ၊ ပိုက်လိုင်းများ သို့မဟုတ် အခြားစက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ အခြေခံအဆောက်အဦများဖြင့် ဖွံဖြိုးမှုရှိမနေသေးသော တောရိုင်းများပင်ဖြစ်သည်" ဟူ၍ဖြစ်သည်။
thumb| အမေရိကန် [[အလက်စကာပြည်နယ်|Alaska ပြည်နယ်ရှိ Togiak အမျိုးသား တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် ဘေးမဲ့တောအတွင်းရှိ အက်ခလန် တောင်များ နှင့် Togiak သဘာဝတောရိုင်း]] တောရိုင်းဧရိယာများနှင့် ဘေးမဲ့တော ဥယျာဉ်များသည် အချို့သော မျိုးစိတ်များ ၊ ဂေဟဗေဒ လေ့လာမှုများ၊ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရေး၊ သီးသန့်တည်ရှိမှု နှင့် အပန်းဖြေမှုအတွက် အရေးကြီးသည်ဟု ယူဆထားသည်။ ယဉ်ကျေးမှု၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ကိုယ်ကျင့်တရား၊ နှင့် အနုသယ ဆိုင်ရာ အကြောင်းပြချက်များကြောင့် သဘာဝတောရိုင်းများသည် အလွန်နက်ရှိုင်းစွာ တန်ဖိုးရှိကြသည်။ အချို့သော သဘာဝဆိုင်ရာ စာရေးဆရာများက တောရိုင်းဒေသများသည် လူသားတို့၏ စိတ်ဓာတ်နှင့် တီထွင်ဖန်တီးနိုင်မှုတို့အတွက် အရေးကြီးသည်ဟုလည်း ယုံကြည်ကြသည်။ center|thumb|အက်စ်တိုးနီးယားရှိ သဘာဝတောရိုင်း မြင်ကွင်းတစ်ခု|800x800px.
သစ်လုပ်ငန်း
ရှေးရှေးက မြန်မာနိုင်ငံတွင်စိမ်းစိုညိုမှိုင်းသော သစ်တောကြီးများ အလွန်ပေါများခဲ့သည်။ လူနေ အိမ်ခြေ ချဲ့ထွင်လာကြသဖြင့်၎င်း၊ သစ်တောများကိုစည်းကမ်းမဲ့ ခုတ်လှဲကြ သဖြင့်၎င်း၊ သစ်တောများစွာ ပြုန်းခဲ့ရသည်။ ခရစ်နှစ် ၁ရ၅၂ ခုတွင် နန်းတက်သော အလောင်းမင်းတရားကြီး လက်ထက်တွင် ကျွန်းပင်များသည် ဘုရင့်ဘဏ္ဍာတော်ပိုင် တော်ဝင်ပစ္စည်းများဟု သတ်မှတ်ကျေညာ၍ စည်းကမ်းမဲ့ ခုတ်ခြင်းကို တားမြစ်သဖြင့်သာ ကျွန်းပင်များပျက်စီးပြုန်းတီးမှုမှ သက်သာတန်သရွေ့သက်သာခဲ့ လေသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
စိန်ခေါ်မှုများ
thumb|[[နယူးမက္ကဆီကိုပြည်နယ်|နယူးမက္ကဆီကိုရှိ ဤဓာတ်အားပေးစက်ရုံတွင် ဆာလဖာ ဖြိုခွဲမှုစနစ် မတပ်ဆင်မီ အချိန်က ၎င်း၏ ဓာတ်ငွေ့ထုတ်လွှတ်မှုတွင် လေထုညစ်ညမ်းစေသော ဆာလဖာဒိုင်အောက်ဆိုဒ် ပမာဏ အလွန်အကျွံပါဝင်လေသည်။]] thumb| [[ဘရာဇီးနိုင်ငံ|ဘရာဇီး ရှိ အမေဇုန်မိုးသစ်တော ။ တောင်အမေရိက၏ အပူပိုင်းမိုးသစ်တောများသည် လွန်ခဲ့သည့်နှစ်ပေါင်း ရာထောင်အနည်းငယ်အတွင်း ဖြစ်ထွန်းလာသော အချို့သောမျိုးစိတ်များအပါအဝင် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဇီဝမျိုးကြွယ်ဝမှု အကြီးမားဆုံးအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ]] ဤသည်မှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွင် တည်ရှိနေသောအရာများကို ကာကွယ်ရန် သို့မဟုတ် သဘာဝ၏ အခန်းကဏ္ဍကိုပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ချဲ့ထွင်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျယ်ပြန့်သော နိုင်ငံရေး၊ လူမှုရေး နှင့် အတွေးအခေါ်ဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများဖြစ်သော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကိုအခြေခံသော သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ၏ ဘုံနားလည်မှုဖြစ်သည်။ တောရိုင်းအစစ်အမှန်သည် ပို၍ရှားပါးလာပြီး တောရိုင်း သဘာဝများ (ဥပမာ- စီမံခန့်ခွဲမထားသော သစ်တောများ နှင့် စိုက်ပျိုးမွေးမြူထားခြင်း မဟုတ်သည့် မြက်ခင်းများ၊ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များ ၊ တောရိုင်းပန်းများ) ကို ယခင်က လူတို့နေထိုင်ရာ နေရာများစွာတွင် တွေ့ရှိနိုင်ခဲ့ကြသည်။
သစ်လုပ်ငန်း
ပထမအင်္ဂလိပ်· မြန်မာစစ်ပွဲအပြီးတွင် အင်္ဂလိပ်တို့သည်မိမိတို့သိမ်းပိုက်ရရှိသော တနင်္သာရီတိုင်း မှကျွန်းတောများကို အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗြိတိသျှရေတပ်မတော် သင်္ဘောများတည်ဆောက်ရန်အတွက် စည်းကမ်းမဲ့ ခုတ်လှဲခဲ့သဖြင့် သစ်တောအများပင် ပြုန်းတီးခဲ့ရသည်။ ထိုကြောင့် အိန္ဒိယဘုရင်ခံချုပ်သည် အစိုးရက ရွေးချယ်သတ်မှတ်ပေးခြင်းမပြုဘဲ ကျွန်းပင်များကိုမည်သူမျှ မခုတ်လှဲရဟူ၍ ခရစ် ၁၈၈၅ခုနှစ်တွင် အမိန့်ထုတ်ပြန်ရသည်။ ၁၈၅၆ ခုနှစ်တွင်အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဗြိတိသျှအစိုးရသည် အိန္ဒိယနှင့်မြန်မာသစ် တောများကိုအုပ်ချုပ်ရန် ဂျာမန်လူမျိုးသစ်တောပါရဂူ ဒေါက်တာ ဗရန်းဒစ်ကို ခန့်ထားခဲ့သည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်ကြီးသည် သစ်တောများအုပ်ချုပ်ရေး၊ ကာကွယ်ရေး၊ ပြုစုပျိုးထောင်ရေး၊ သစ်ထုတ်လုပ်ရေးတို့ ကို စည်းကမ်းစံနစ်ကျနစွာ ဖြစ်စေရန် ခိုင်ခံ့သော အခြေခံအုတ်မြစ်ချထားပေးခဲ့ပေသည်။
သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်
စိန်ခေါ်မှုများ
ပတ်ဝန်းကျင် သိပ္ပံပညာရှင်များ နှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ပညာရှင်များက ဖော်ပြလေ့ရှိသော လူများနှင့် သဘာဝစနစ်များ၏ အကျိုးအတွက် ရည်မှန်းချက်များတွင် အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည် -
သစ်လုပ်ငန်း
သစ်လုပ်ငန်းကိုမြန်မာနိုင်ငံ၌ အစောဆုံးလုပ်ကိုင်သည့် နိုင်ငံခြားသားကုမ္ပဏီကြီးများမှာ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး လက်ထက် ၁၈၅၈ ခုနှစ်မှစ၍အောက်မြန်မာနိုင်ငံ၌ လုပ်ကိုင်ခဲ့သောဘုံဘေဘား မား ကုမ္ပဏီနှင့် ၁၈၆ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ အထက်မြန်မာနိုင်ငံ၌လုပ်ကိုင်ခဲ့သော မက္ကရီကာကုမ္ပဏီတို့ဖြစ်ကြ သည်။ မင်းတုန်းမင်းတရားကြီး သည် မြန်မာပိုင်နယ်မြေအတွင်းရှိ သစ်တောများမှ ကျွန်းသစ်ရောင်း ဝယ်ရေးကို တစ်ဦးတည်းမူပိုင်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် မြန်မာတနိုင်ငံလုံးကို ဗြိတိသျှတို့သိမ်းပိုက်ပြီး နောက်တွင်မူ သစ်လုပ်ငန်းကို နိုင်ငံခြားသားကုမ္ပဏီကြီးများက လွှမ်းမိုးခြယ်လှယ်ခဲ့ရာ ထိုကုမ္ပဏီကြီး များမှာအထက်ပါကုမ္ပဏီကြီးနှစ်ခုအပြင် စတီးဘရားသား၊ ဖူးကားကုမ္ပဏီနှင့် ဖင်ဒလေအင်ဆန်း ကုမ္ပဏီများ ဖြစ်ကြ သည်။ ဘအိုကျွန်းနှင့် သစ်မာကုမ္ပဏီအပြင် ဦးဘိုးတန်၊ ဒေါ်ကြူနှင့် ဦးသင်းမောင် တို့ကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသားကုမ္ပဏီများ ရှိကြသော်လည်း ယင်းတို့၏စုစုပေါင်းငွေရင်းသည် နိုင်ငံခြား ကုမ္ပဏီများထဲမှ အငယ်ဆုံး၏ငွေရင်းကိုပင်မမီနိုင်ချေ။ သစ်လုပ်ငန်းကို ပြည်ပိုင်အစိုးရထံမှ နှစ်ရှည် နှစ်တိုစာချုပ်ဖြင့်လုပ်ကိုင်ကြရာငွေရင်းတောင့်သော နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီကြီးများသာလျှင် နှစ်ရှည်စာချုပ်ဖြင့် လုပ်ကိုင်နိုင်သည်။ နှစ်ရှည်စာချုပ်သစ်တောများမှလည်း သစ်ကောင်းအထွက်များလေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလအတွင်းကမူ မြန်မာသစ်တောများအတွင်း ကြွင်းကျန်ရစ်သောကျွန်းသစ်လုံး များကို နိပွန်ဘားမားကုမ္ပဏီက ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ စစ်ပြီးကာလ၌အထက်တွင်ဖော်ပြခဲ့သော နိုင်ငံခြားအင်္ဂလိပ်ကုမ္ပဏီကြီးများသည် အစိုးရနှင့်ဖက်စပ်၍ သစ်စီမံကိန်းဘုတ်အဖွဲ့တည်ထောင်ပြီးလျှင် သစ်လုပ်ငန်းကိုလုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်ဇွန်လတစ်ရက်နေ့မှ စ၍ ပြည်ထောင်စုအစိုးရသည် ပဲခူးရိုးမရှိ နှစ်ရှည်စာချုပ်သစ်တောများကို ပြည်သူပိုင်လုပ်ထားလိုက် သည်။
ထိုနှစ်အတွင်း၌ပင် မြန်မာနိုင်ငံသစ်လုပ်ငန်းအဖွဲ့ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းပြီးလျှင် သစ်ထုတ်လုပ်ငန်းကိုထို အဖွဲ့သို့လွှဲအပ်သည်။ ထိုနှစ်ကုန်ဆုံးလုနီးအချိန်တွင်ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသောအခါ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီကြီးများသည် နှစ်ရှည်စာချုပ်သစ်တောကြီးများနှင့် ရသင့်ရထိုက်သမျှတို့ကို ကျွန်းသစ် လုံး ၅၄ရ၅ဝ နှင့်အလဲအလှယ်ပြုပြီးလျှင် အစိုးရသို့ပြန်အပ်လေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ သစ်လုပ်ငန်း ကိုနိုင်ငံတော်သစ်လုပ်ငန်းအဖွဲ့ (မြန်မာနိုင်ငံသစ်လုပ်ငန်းအဖွဲ့) သည် သစ်ထုတ်ရေး၊ သစ်ခွဲရေး၊ နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့ပေးရေး စသည်တို့ကို ဦးစီးဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ သို့သော် နှစ်ရှည်စာချုပ်သစ်တောများမှ အပဖြစ်သောအချို့သစ်တောများတွင် ခုတ်ကွက်ငယ်များပိုင်းခြားပြီးလျှင် တိုင်းရင်းသားသစ်ကုန်သည်များ သို့ တင်ဒါစံနစ်ဖြင့် ရောင်းချ၍လုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။ သို့တိုင်အောင် ၁၉၆၁·၆၂ ခုနှစ်အတွင်းသစ် လုပ်ငန်းအဖွဲ့၏အသားတင်အမြတ်ငွေသည် ၁၁ရ သိန်းကျော်ခဲ့သည်။ တော်လှန်ရေးအစိုးရ လက်ထက် တွင်ကျွန်းသစ်လုပ်ငန်းသာမက အခြားသစ်မာနှင့် ဇလီဖားတုံးလုပ်ငန်းများကိုလည်း မြန်မာနိုင်ငံသစ်လုပ်ငန်း အဖွဲ့က စီစဉ်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိလေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသစ်လုပ်ငန်းအဖွဲ့သည် သစ်တောဌာနခွဲနည်းတူ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် သစ်တော ရေးဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ခံဖြစ်သည်။ သစ်တောရေးဌာနအတွက် သစ်တောဌာနခွဲနှင့်ပူးပေါင်းဆောင် ရွက်ရသည်။ သစ်ထုတ်ရေးကိုတိုင်းလေးတိုင်းခွဲ၍ ဆောင်ရွက်ရာ ယင်းတို့မှာ (၁)စစ်တောင်းတိုင်း၊ (၂)ဧရာဝတီတိုင်း၊ (၃)ချင်းတွင်းတိုင်းနှင့် (၄) မန္တလေးတိုင်းတို့ဖြစ်ကြပြီးလျှင် ဌာနချုပ်ကိုရန်ကုန်မြို့၌ ထားရှိလေသည်။ ထို့ပြင် သစ်ခွဲရေး၊ သစ်ဖြန့်ချိရောင်းဝယ်ရေး စသော လုပ်ငန်းအလိုက်ဆောင်ရွက်ရွက် ရသည့် ဌာနစိတ်များလည်းရှိပေသေးသည်။
အထက်ပါတိုင်းများရှိသစ်တောများမှ သစ်များကိုခုတ်ယူရာတွင် သစ်တောဌာနခွဲကသတ်မှတ်ပေးသော ခုတ်ကွက်များမှ ခုတ်ယူရသည်။ ကျွန်းသစ်များကိုထုတ်ယူရာ၌ သစ်တောဌာခွဲကသင်းသတ်ပေးသောကျွန်းပင်များကိုသာလျှင် ခုတ်ယူရသည်။ သင်းသတ်သည်ဆိုသည်မှာအပင် သေသွားအောင် ပြုခြင်းဖြစ်၍ သင်းသတ်ပြီးသောကျွန်းပင်များကို ချက်ချင်းခုတ်မယူသေးဘဲ သုံးနှစ် အခြောက်ခံထားရသည်။ သို့မဟုတ်က ကျွန်းသစ်လုံးအစိုသည် အလွန်လေး၍ ရေမပေါ်သဖြင့် သစ်မျှောချရာတွင် အခက်အခဲတွေ့ရသည်။
ကျွန်းသစ်လုံးအခြောက်သည် ရေပေါ်သည့်ပြင် ရာသီဥတု ဒဏ်ကိုခံနိုင်ရည်ရှိရာကျုံ့ခြင်းလိမ်ခြင်းမရှိပေ။ ပျဉ်းကတိုး၊ သစ်ယာ၊ အင်ကြင်းစသည်တို့ကိုလည်း ခုတ်ရန်အရွယ်သင့်ပင်များကို အမျိုးအစား လိုက်၍ သစ်တောဌာနခွဲက ရွေးချယ်ပေးပြီးလျှင် ပင်ထောင်တံဆိပ်ရိုက်နှိပ်ပေးရသည်။ ယင်းတို့ကိုမူ ကျွန်းပင်ကဲ့သို့ သင်းသတ်ခြင်းမပြုဘဲ ခုတ်ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်စက်မှုလုပ်ငန်း မတိုးတက်လှသေး သဖြင့်သစ်ခုတ်ရာတွင်များသောအားဖြင့် လွှများပုဆိန်များကိုပင်အသုံးပြုရသေးသည်။ ခုတ်လှဲပြီးသော သစ်းလုံးများကို ဆင်များဖြင့်ဖြစ်စေ၊ ကျွဲများဖြင့်ဖြစ်စေ၊ နီးရာတောင်ကျချောင်းများရှိရာသို့ ဆွဲပို့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသစ်လုပ်ငန်းတွင် သစ်ဆွဲ၊ သစ်ထုတ်ရာ၌ ဆင်များသည်အလွန်အရေးပါလှသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီက သစ်လုပ်ငန်းတွင်ဆင်အကောင်ရေ ၆ဝဝဝ ကျော်ကိုအသုံးပြုခဲ့ရာ စစ်ပြီးခေတ်တွင် စစ်ဒဏ်၊ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှု ဒဏ်တို့ကြောင့် ဆင်ကောင်ရေ ၂ဝဝဝခန့်ပင် မပြည့်တော့ချေ။ သို့ဖြစ်၍ သစ်လုပ်ငန်းအဖွဲ့ သည်စစ်ပြီးခေတ်နောက်ပိုင်းတွင် သင့်လျော်သည့်နေရာများ ၌ ဆင်အစား ထရက်တာများ၊ ဗူလဒိုဇာများ၊ ထရပ်ကားများ၊ ဝင့်စက်များဖြင့် သစ်ထုတ်လုပ်အင်အား ကို ဖြည့်စွက်လျက်ရှိသည်။ သို့သော် ကျွန်းသစ်ထုတ်လုပ်ရေး၌မူ ဆင်များကိုမသုံး၍မဖြစ်ပေ။
သစ်မာမျိုးတို့သည် ရေတွင်မပေါ်သောကြောင့် အခြားပေါ့သောသစ်များနှင့် တွဲ၍ဖြစ်စေ၊ ဝါးများ နှင့်တွဲ၍ဖြစ်စေ၊ ဖောင်ဖွဲ့ပြီးလျှင်မျှောချရသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ လှေများတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင်တွဲ၍လည်း သယ်ယူကြရ လေသည်။ သစ်များကိုဖောင်ဖွဲ့ရန် ရွှေ့ပြောင်းသယ်ယူရသည်မှာ တစ်ရာသီအတွင်း ရောက်နိုင်သော် လည်း တောတွင်းမှ ကုန်းလမ်းဖြင့် သစ်မျှောချောင်းသို့ရောက်ရန်မှာအချိန်ကြာမြင့်တတ်သည်။ အထူးသ ဖြင့် ကျွန်းသစ်လုံးများကိုရန်ကုန်နှင့်မော်လမြိုင်ရှိ သစ်စက်များသိုအရောက်သယ်ယူရေးသည် အလွန်အချိန်ကြာ သည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ခုနစ်နှစ် ရှစ်နှစ်ခန့်ပင်ကြာသည်။ ကျွန်းသစ်များထုတ်ယူရေးသည် ခုတ်ပြီးသည်မှ သစ်စက်သို့ရောက်သည်အထိ အချိန်ကြာမြင့်ခြင်း၊ ပို့ဆောင်ရေးခက်ခဲခြင်း၊ ကျွန်းပင်များက လည်း တစ်နေရာတည်းတွင် တစုတရုံးတည်းမပေါက်ပဲ ပြန့်ကျဲ၍ ပေါက်ခြင်းတို့ကြောင့် ကျွန်းသစ်ထုတ် ယူရေးကို ငွေအင်အားကောင်းသော ကုမ္ပဏီကြီးများကသာ နှစ်ရှည်စာချုပ်ဖြင့်လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပေသည်။ သစ်လုံးကြီးများကို သစ်စက်ကြီးများတွင် လွှစက်များဖြင့်ခွဲစိတ်ကြသည်။ လွှစက်မရှိသော ဒေသ များတွင်မူ လက်ဆွဲလွှများကိုအသုံးပြုရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း သစ်တောများမှလာသော သစ်လုံး များကို မန္တလေးမြို့ရှိ လွှစက်များတွင်အများဆုံးသစ်ခွဲကြသည်။ ကျွန်းသစ်များကိုရန်ကုန်နှင့်မော်လမြိုင်ရှိ သစ်စက်ကြီးများတွင် သစ်ခွဲကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပထမဆုံးသစ်စက်ကို ခရစ် ၁၈၃၃ခုနှစ်တွင်မော်လမြိုင်မြို့၌ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ သစ်တောကြိုးဝိုင်းအနီးအနားရှိ မြို့များ၊ ဧရာဝတီမြစ်နှင့်ချင်းတွင်းမြစ်ရိုးတစ်လျှောက်ရှိ ဆိပ်ကမ်းမြို့များ၊ မီးရထားလမ်းမြို့များတွင် သစ်စက်များရှိလေရာ ပုဂ္ဂလိကပိုင်များဖြစ်ကြသည်။ နိုင်ငံပိုင်သစ်စက်ကြီးများမှာ ရန်ကုန်၊ မော်လမြိုင်၊ ပျဉ်မနားမြို့နယ်အတွင်းရှိသစ်ပုပ်ပင်ရွာ၌ရှိ လေသည်။ တော်လှန်ရေးအစိုးရသည် နိုင်ငံပိုင် သစ်စက်များကိုတိုးချဲ့ပြုပြင်ပေးလျက် ရှိသည်။ ထို့ပြင်နိုင်ငံပိုင် အကြီးဆုံးနှင့်ခေတ်အမီဆုံးသစ်စက်ကြီးတစ်လုံးကို အုတ်ကျင်း၌၎င်း၊ ထိုထက်ငယ်သောသစ်စက်တစ်လုံးကို ဒလ၌၎င်း၊ စတင်ဆောက်လုပ်လျက်ရှိလေသည်။ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးမှ အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် နှစ်စဉ်သစ်တန်ချိန် ဆယ်သိန်းခန့်ထွက်သည်။ သစ်မာ အမျိုးမျိုးသည် ခြောက်သိန်းခန့်ထွက်၍ ကျွန်းသစ်တန်ချိန် လေးသိန်းခန့်ထွက်သည်။ ယင်းသည့်အနက် နိုင်ငံတွင်းသုံးသစ်တန်ချိန် သည် အကြမ်းဖျင်းအားဖြင့် တန်ချိန်ခြောက်သိန်းခန့်ဖြစ်သည်။ သစ်အမျိုး မျိုးနှင့် အခြားသစ်တောထွက်ပစ္စည်းများအတွက် ၁၉၆ဝ·၆၁ ခုနှစ်မှစ၍ သစ်တောဌာနခွဲမှရရှိသော နှစ် စဉ်အခွန်တော်ငွေသည် ယေဘုယျအားဖြင့် သိန်း ၅ဝဝနှင့်သိန်း ၆ဝဝ အကြားတွင် ရှိသည်။ သစ်လုပ်ငန်းအဖွဲ့ ထုတ်ယူသော သစ်လုံးများအတွက်လည်း အဖွဲ့က အခွန်ပေးဆောင်ရလေသည်။ သစ်လုံးများကို ခွဲစိတ်ပြီးနောက် အမျိုးအစားညံ့သောသစ်များကို နိုင်ငံတွင်းသုံးအဖြစ်ထား၍ ဈေးကောင်းရသောသစ်များကိုနိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့သည်။ နိုင်ငံခြားသို့အများဆုံးတင်ပို့ရသော သစ်မာမျိုးမှာ ကျွန်းသစ်ဖြစ်သည်။ အောက်မြန်မာနိုင်ငံကို အင်္ဂလိပ်တို့က သိမ်းယူပြီးစ ၁၈၅၆−၅ရ ခုနှစ်ကပင် ကျွန်းသစ်တန်ချိန် ခြောက်သောင်းကျော်တင်ပို့ခဲ့သည်။ ထိုအခါမှစ၍ မြန်မာကျွန်းသစ်များကို တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် တိုးတက်တင်ပို့နိုင်ခဲ့ရာ ၁၉၃၉−၄ဝ ပြည့်နှစ်အတွင်း အများဆုံးတင်ပို့နိုင်ခဲ့၍ တန်ချိန်အားဖြင့်၂.၃ သိန်းကျော်ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်က မြန်မာကျွန်းသစ်များကို အိန္ဒိယကအများဆုံးဝယ်ယူ၍ ဥရောပနိုင်ငံများ က ဒုတိယအများဆုံးဝယ်ယူရာ ယင်းတို့အနက် အင်္ဂလန်သည် အများဆုံးဝယ်ယူသောတိုင်းပြည်ဖြစ် လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးခေတ်တွင် မြန်မာကျွန်းသစ်ဈေးကွက်အခြေအနေပြောင်းသွားပြီးလျှင် ယခင်ကအများဆုံးဝယ်ယူသောအိန္ဒိယသည် ရှစ်ပုံတစ်ပုံခန့်သာ ဝယ်ယူတော့၍ အင်္ဂလန်ကမူ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်သာဝယ်ယူ လေသည်။ သို့သော် စစ်မတိုင်မီကာလက မဝယ်ခဲ့ဖူးသော တိုင်းပြည်များ၊ အနည်းငယ်သာဝယ်ခဲ့ဖူးသော တိုင်းပြည်များဖြစ်ကြသော နောဝေး၊ ဆွီဒင်၊ ဒိန်းမတ်၊ အနောက်ဂျာမဏီ၊ နယ်သာလန်၊ ဣတလီ ဟောင်ကောင်စသည်တို့က တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် တိုးတက်ဝယ်ယူခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် မြန်မာကျွန်းသစ် ဈေးကွက်သည် ခိုင်မြဲလျက်ရှိနေ၍ လက်ရှိဈေးကွက်တွင်အင်္ဂလန်နှင့်ဥရောပနိုင်ငံများ၊ ကမ္ဘာ့အရှေ့အ လယ်ပိုင်းနိုင်ငံများနှင့် အာဖရိက၊ အိန္ဒိယ၊ ပါကစ္စတန်၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ ပီနန်၊ စင်္ကာပူ၊ ဟောင်ကောင်၊ ဂျပန်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံတို့ပါဝင်လေသည်။ စစ်ပြီးခေတ်တွင် ၁၉၄၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၈ ခုနှစ်အထိနှစ်များအတွင်းသစ်လုပ်ငန်းကို ကျနသေ ချာစွာလုပ်ကိုင်နိုင်ခြင်းမရှိသော်လည်း ၁၉၄၅−၄၆ ခုနှစ်မှစ၍ သစ်များကိုနိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့နိုင်စပြုခဲ့သည်။ ငါးနှစ်အတွင်းစစ်ကာလမတိုင်မီ စံချိန်အတိုင်း နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့နိုင်ရန် စီမံကိန်းများချမှတ်ခဲ့သော်လည်း အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် စီမံကိန်းအတိုင်း မပေါက်မြောက် နိုင်ခဲ့ချေ။ ယင်းသို့မပေါက်မမြောက်နိုင်ခဲ့ခြင်းမှာ စစ်ပြီးစဖြစ်၍ လုပ်ငန်းအခြေတကျမဖြစ်သေးခြင်း၊ သစ်လုပ်ငန်းတွင် အလွန် အရေးပါသော သစ်ဆွဲဆင်ဦးရေ ထက်ဝက်မကလျော့နည်းသွား၍ လုပ်ငန်းနှောင့်နှေးခြင်း၊ သစ်ခိုးမှုများ အဆမတန်များပြားခြင်းတို့ကြောင့်လည်းဖြစ်သည်။ မည်သို့ပင်ဖြစ်စေ၊ ၁၉၄ရ−၄၈ တွင်တန်ချိန်တစ်သိန်း ကျော်နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့လာနိုင်သည်အထိ လုပ်ငန်းအရှိန်ကောင်းလာဆဲတွင် ၁၉၄၈-၄၉ခုနှစ်မှအစပြု၍ ပြည်တွင်းသောင်းကျန်းမှုများဒဏ်ကြောင့် ပြန်၍အားလျော့သွားပြန်သည်။ သို့သော် ၁၉၅၅−၅၆ ခုနှစ်တွင် တန်ချိန် ရှစ်သောင်းကျော်အထိတိုးတက်တင်ပို့နိုင်ခဲ့၍ ထိုနောက်နှစ်များတွင်လည်း သစ်များကို ပိုမိုထုတ်လုပ်နိုင် ပြီးလျှင် နိုင်ငံခြားသို့လည်းတိုးတက်တင်ပို့နိုင်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသစ်ထုတ်လုပ်ရေးအဖွဲ့၏ရည်မှန်းချက်မှာ ကျွန်းသစ်ကိုတစ်နှစ်လျှင် တန်ချိန် လေးသိန်းခွဲ ထုတ်လုပ်ရန်ဖြစ်လေသည်။
ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် ဗြိတိသျှဝက်သစ်ချ၊ အမေရိကန် သစ်ကြား၊ ကနေဒါသစ်နှင်းဆီနှင့်မြန်မာ့ကျွန်းသစ်တို့ အပြိုင်အဆိုင်ဖြစ်နေရာ မြန်မာကျွန်းသစ်သည် ရှေ့တန်းနေရာသို့ ရောက်နေခဲ့ပေသည်။ ကမ္ဘာတွင် ကျွန်းသစ်ထွက်သောနိုင်ငံသည် မြန်မာနိုင်ငံ တစ်ခုတည်းမဟုတ်ချေ။ အိန္ဒိယ၊ ထိုင်း(ယိုးဒယား) အင်ဒိုချိုင်းနားကျွန်းဆွယ်နှင့် အရှေ့အိန္ဒိယကျွန်းစုများမှ လည်းထွက်သည်။ ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင်မြန်မာနိုင်ငံသည် ကျွန်းသစ်အများဆုံးထုတ်လုပ်နိုင်၍ ထုတ်လုပ်သည့်ကျွန်းသစ် အမျိုးအစားကလည်း ကောင်းသည်။