cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဟီဘရူးဘာသာစကားအကယ်ဒမီ
ဟီဘရူးဘာသာစကားအကယ်ဒမီ (Academy of the Hebrew Language၊ ၊ HaAkademya laLashon ha'Ivrit)) အား အစ္စရေးအစိုးရမှ ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် ဂီဗက်ရမ်၏ ဂျေရုဆလင် ဟီဘရူးတက္ကသိုလ်ရှိ ဟီဘရူးဘာသာစကားဆိုင်ရာ အထွဋ်အမြတ်အဖွဲ့အစည်း အဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါအကယ်ဒမီသည် ၁၈၉၀ တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သော "ဟီဘရူးဘာသာစကားကော်မတီ" ကို ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ပန်ဝိ (၁)ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ပန်ဝိ (၁)ရွာ (Pangwi (1))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပုလွေကျော်ရွာ၊ ရေတွင်းကုန်းကြီး
ပုလွေကျော်ရွာ၊ ရေတွင်းကုန်းကြီး
အထက်စည်းမောင်းရွာ
အထက်စည်းမောင်းရွာ
NGC 164
NGC 164 သည် မိန် နက္ခတာရာမှ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ဂျာမန် နက္ခတ္တပညာရှင် Albert Marth ဆိုသူက ၁၈၆၄ ဩဂုတ် ၃ တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:မိန် နက္ခတ်တာရာ
ကမကိုင်ရွာ၊ ကမကိုင်
ကမကိုင်ရွာ၊ ကမကိုင်
ပေတပင်ရွာ၊ မီးလောင်တောင်
ပေတပင်ရွာ၊ မီးလောင်တောင်
လေးအိမ်ရွာ၊ မကွေးမြို့နယ်
လေးအိမ်ရွာ (Layein)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မကွေးမြို့နယ်၊ ကြာကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြာကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၇၁ ဦး၊ မ ၃၉၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မကွေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိန်းဆန်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဝိန်းဆန်းရွာ (Weinsang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဆိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၀၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၂ ဦး၊ မ ၁၁၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရော့ဟန်ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ရော့ဟန်ရွာ (Yawthan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန့်မိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန့်မိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇ ဦး၊ မ ၁၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
အောက်စည်းမောင်းရွာ
အောက်စည်းမောင်းရွာ
ဝါ့ရုဂါးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဝါ့ရုဂါးရွာ(Warugar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မထော်အူမားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၈၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လင်းဆွဲ
လင်းဆွဲ (Megabat) သည် လင်းနို့အကောင်ကြီးမျိုးပင်ဖြစ်သည်။ ဦးခေါင်းနှင့် ကိုယ်ထည်သည် တစ်ပေခန့်ရှည်၍ အတောင်နှစ်ဖက်စွန်းကို ဖြန့်၍ တိုင်းထွာကြည့်လျှင် လေးပေမှ ငါးပေအထိ ရှည်လျားသည်ကို တွေ့ရသည်။ လင်းဆွဲသည် ခြံဥယျာဉ်များ၌ လူတို့စိုက်ပျိုးထားသော သစ်သီးဝလံများကို ညဉ့်အချိန် လိုက်လံစားသောက်ဖျက်ဆီးတတ်၍ လင်းနို့မှာမူ ကား ပိုးမွှားများကိုသာ လိုက်လံစားသောက်လေ့ရှိသည်။ ဤခြားနားချက်မှ လွဲ၍ လင်းဆွဲနှင့် လင်းနို့တို့သည် အလေ့အထချင်း အစစတူညီကြသည်။ လင်းဆွဲသည် တာရိုပီဒီးမျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအလို အားဖြင့် တာရိုပပ် အီဒူလစ်ဟုခေါ်သည်။ မျက်နှာနှင့် နှာတံသည် မြေခွေး နှင့်တူသည်။ လင်းဆွဲကို အာရှတိုက်၊ ဩစတြေးလျတိုက်၊ မက်ဒါဂက်စကာကျွန်းရှိ အပူပိုင်းဒေသများနှင့် ဆမိုးအကျွန်း အရှေ့ပိုင်းတို့တွင်သာ တွေ့နိုင်သည်။ လင်းဆွဲအမျိုးမျိုးရှိရာ မလေးကျွန်းစုများတွင် အမျိုးပေါင်း အတော်များများကိုတွေ့ရှိနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း လင်းဆွဲများကို အမြောက်အမြားတွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် အကြီးစားမျိုးမဟုတ်ပေ။ ရွာထိပ်သစ်ပင်ကြီးများ၏ အကိုင်းများတွင် ဦးခေါင်းစောက်ထိုး ထား၍ချိတ်ကာ တွဲလဲဆွဲနေသော လင်းဆွဲများကို တွေ့ရသည်မှာ သစ်သီး များ ပင်လုံးပြည့်မျှ သီးနေဘိသကဲ့သို့ထင်ရ၍ အတော်ပင် စိတ်ဝင်စားဖွယ် ကောင်းပေသည်။ တစ်နေ့လုံး တွဲလဲဆွဲ၍ အိမ်နေကြရာမှ မှောင်စပျိုး သည်နှင့် အစာထွက်ရှာရန် အုပ်လိုက်ချီ၍ ပျံသန်းထွက်သွားကြလေသည်။ လင်းအားကြီးလောက်မှ မိမိတို့နေရာ သစ်ပင်အသီးအသီးသို့ ပျံလာကြပြန် သည်။ လင်းဆွဲများသည် ခြံဥယျာဉ်များ၌ စိုက်ပျိုးထားသော သစ်သီးသစ် ရွက်များကို ဖျက်ဆီးစားသောက်ကြသောကြောင့် လူတို့ အလွန်မုန်းတီးကြ ရာ ညဉ့်အချိန်များတွင် ပိုက်ကွန်များဖြင့်ထောင်၍ ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ကြ သည်။ လင်းဆွဲအသားသည် ယုန်သားကဲ့သို့ နူးညံ့သဖြင့် လူတို့စားကြသည်။
ဖုသတိသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် မပြစ်မှား ထိုက်သောပုဂ္ဂိုလ်ကို ပြစ်မှားခြင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ အညတရနတ်သား၏ လျှောက်ထားချက်ကို ဘုရားရှင်က “လေညာသို့ ပစ်လွှင့်လိုက်သော သိမ်မွေ့သောမြူသည် ပစ်လွှင့်သူထံသို့သာ ပြန်ရောက်သကဲ့သို့ ထို့အတူ မပြစ်မှားထိုက်သော ကိလေသာ အညစ်အကြေးမှ သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်အား ပြစ်မှားမှု မကောင်းမှု အကုသိုလ်ကံသည် ထိုသူမိုက်ထံသို့သာ ပြန်ရောက်လေ၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
NGC 165
thumb|NGC 165 NGC 165 သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ၁၈၉၈ခုနှစ်တွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဂယ်လက်ဆီသည် NGC 164 နှင့် အိမ်နီးချင်းနီးစပ်သည်။
လင်းဆွဲ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နို့တိုက်သတ္တဝါ မျိုးရင်းများ ကဏ္ဍ:လင်းနို့များ ကဏ္ဍ:အသုံးများသော နို့တိုက်သတ္တဝါ အမည်များ
ဖုသတိသုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။
ဘူးရွက်မညိုးရွာ၊ ဘူးရွက်မညိုး
ဘူးရွက်မညိုးရွာ၊ ဘူးရွက်မညိုး
ရွာသစ်စုရွာ၊ ဘိုဒီကွဲ
ရွာသစ်စုရွာ၊ ဘိုဒီကွဲ
တံခွန်တိုင်ရွာ၊ ကမကိုင်
တံခွန်တိုင်ရွာ၊ ကမကိုင်
နောင်ဟွိုင်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
နောင်ဟွိုင်ရွာ (Nawnghoi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၅၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈၇ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကျခတ္တန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျခတ္တန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၆ ဦး၊ မ ၁၃၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 166
NGC 166 (PGC 2143 ဟုလည်းသိထား) သည် စီတပ် ကြယ်စုတန်းမှ အလင်းနှစ် ၂.၆ မီလီယံ ကွာဝေးသော ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် Francis Preserved Leavenworth ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
အုန်းတောရွာ၊ ကောက်ကြီးကုန်း
အုန်းတောရွာ၊ ကောက်ကြီးကုန်း
ဝိန်းယိုင်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ဝိန်းယိုင်းရွာ (Weinyaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ဆိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၀၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉၂ ဦး၊ မ ၁၁၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇဋာသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
သတ္တဝါတို့ကိုယ်တွင်း ကိုယ်ပ၌ ဖွဲ့ယှက်တတ်သောတဏှာကို ဖြေရှင်းနိုင်သောပုဂ္ဂိုလ်ကို မေးလျှောက်သဖြင့် အညတရနတ်သားအား တဏှာအရှုတ်ကို ဖြေရှင်းနိုင်သူ၏ အရည်အချင်းသုံးမျိုး၊ ကျင့်စဉ်သုံးမျိုးနှင့် ဖြေရှင်းပြီးသူ ဖြေရှင်းရာ နေရာတို့ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဤသုတ်၌ သပညောဖြင့် ဇာတိပညာ၊ ပညဉ္စဖြင့် ဝိပဿနာပညာ၊ နိပကောဖြင့် ပါရိဟာရိယပညာကို ပြဆိုကြောင်း၊ တဏှာကို ဖြေရှင်းရာ၌ ဥပမာ စကားအစရှိသည်တို့ကို အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ပြထားပါသည်။ ဋီကာ၌ တဏှာ၏ ပရိယာယသဒ္ဒါများ၊ ဝါးရုံတောဥပမာ လူရှင်ရဟန်းတို့၏ သကပရိက္ခာရ၊ ပဋိသန္ဓိပညာ၊ ပါရိဟာရိယပညာ ဝိဂြိုဟ်များ၊ သမာဓိကျေးဇူးကြောင့် ပညာထက်မြက်ပုံ၊ ပဋိသညာနှင့် ရူပသညာ-အစရှိသည်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ပန်ဝိ (၂)ရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ပန်ဝိ (၂)ရွာ (Pangwi (2))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်မြင့်ရွာ
တောင်မြင့်ရွာ
​ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ရေတွင်းကုန်းကြီး
ရေတွင်းကုန်းကြီးရွာ၊ ရေတွင်းကုန်းကြီး
ဒေးဒရဲမြို့
ဒေးဒရဲမြို့ (ဍုၚ်ဒဵုဒြဲာ) သည် ဖျာပုံခရိုင်၊ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးတွင် တည်ရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်ပြီး ဒေးဒရဲမြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
အမည်ရင်းမြစ်နှင့် သမိုင်းကြောင်း
ဒေးဒရဲမြို့သည် သာသနာသက္ကရာဇ် အေဒီ ၁၄၇၆ မတိုင်မီကပင် မြို့အဖြစ် တည်ရှိခဲ့သည်။ စစ်ဘေးကြောင့် ပြောင်းရွှေ့လာသည့် မွန်လူမျိုးများ နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ မွန်ဘာသာ ဖြင့် ဟု ခေါ်ဆို၍ သမင်၊ ဒရယ် တိရစ္ဆာန်များ နေထိုင်သော ကုန်း၊ သမင်ကုန်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီဥက္ကဋ္ဌက ဒေးဒရဲကို မြို့အဖြစ် ကြေညာပြီး နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ပြည်ထဲရေးနှင့် သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ အထွေထွေ အုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာနမှ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင်ထုတ်ပြန်သော အမိန့်ကြေညာစာအရ ရပ်ကွက် ၇ ရပ်ကွက်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်သော အမိန့်ကြေညာစာအရ ရပ်ကွက် ၇ ရပ်ကွက်မှ ၃ ရပ်ကွက်အဖြစ်သို့လည်းကောင်း ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကွမ်းသီးချောင်းရွာ၊ ဘိုဒီကွဲ
ကွမ်းသီးချောင်းရွာ၊ ဘိုဒီကွဲ
ပယ်ငါးဆယ်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ပယ်ငါးဆယ်ရွာ (Peingarse)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ထန်းတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၉၉၁ ဖြစ်သည်။
လင်းနေပင်
လင်းနေပင်သည် အရေးစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် အက်ကိုရပ်ကာလာမတ်ဟုခေါ်သည်။ ရွှံ့ညွန်တွင်ပေါက်သော ပင်ပျော့မျိုးဖြစ်သည်။ အရွက်မှာ ဓားလွယ်ပုံသဏ္ဌာန် နှစ်ပေမှ သုံးပေအထိရှည်၍ ပြက်တစ်လက်မခန့်အထိရှိသည်။ အရွက်၏ အလယ်ဗဟိုတွင် အရင်းမှ အဖျားထိ ရွက်ကြောင်းတစ်ခု ဖြတ်သွားနေသည်ကို ကောင်းစွာမြင်ရသည်။ လင်းနေပင်ဥမှ အရွက်နှင့်တူသည့် ပင်စည် ထွက်လာပြီးလျှင် ယင်းအပွင့်များ ပွင့်သည်။ အရွက်များသည် စပါးလင်ပင်မှာကဲ့သို့ အစုလိုက်ထွက်ကြသည်။
လင်းနေပင်ဥသည် ရွှံ့ညွန်ထဲတွင် လျှောက်၍ပေါက်သွားတတ်ပြီးလျှင် အဆစ်များရှိသည်။ ဥနှင့်တကွ အရွက်ပါမကျန် တစ်ပင်လုံးမွှေးသည်။ လင်းနေဥအခြောက်သည် ဆေးဖက်ဝင်သည်။ မြန်မာဆေးကျမ်းအလိုအားဖြင့် လင်းနေမြစ်သည် လေကိုနိုင်၏။ အာဟာရအပုပ်ကို ကြေစေတတ်၏။ တေဇောဓာတ်ကို အားပေးနိုင်သည်။ ရခိုင်လို လင်းညှီပင်ဟု ခေါ်သည်။
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင် ပင်ပျော့ ပင်ငယ် မျိုးဖြစ်၏။ အမြင့် ၃ ပေ ခန့်ထိ မြင့်သည်။ ပင်စည်မှာ မြေအောက် ပင်စည် ဖြစ်သည်။ အနံ့ ထင်ရှား သည်။ ပင်စည်သည် ဥတက် သဖွယ် ဖြစ်ကာ ဥများရှိ အဆစ်များ အဖြူရောင် ရှိသည်။ အရွက် အလျား ၃ ပေ ခန့်ထိ ရှည်သည်။ ရွက်ပြား သေးသွယ် ရှည်လျားပြီး ချောသည်။ ရွက်လယ်ကြော ထင်ရှား သန်မာသည်။ မြေအောက် ပင်စည်မှ မြေပေါ်သို့ ယပ်တောင် သဖွယ် ဖြန့်ထွက်သည်။ ရွက်ထိပ်သည် ဓားသွားဦး ကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဌာန် ရှိသည်။ အပွင့် ရှည်လျားသော ပန်းခိုင် ပေါ်တွင် စိမ်းဝါရောင် အပွင့် များစွာ ပွင့်၏။ အဖူးခွံ အစိမ်းရောင် ရှိ၍ အရွက်နှင့် တူသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	မြေအောက်ပင်စည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	အေးမြသော ရာသီဥတု ရှိသည့် ဒေသများရှိ အင်းအိုင် ချောင်းမြောင်း တစ်ဝိုက်တွင် ပေါက်ရောက်သည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ သဘာ၀ အလျောက် ပေါက်ရောက် သော်လည်း အိမ်သုံးဆေး အဖြစ် အသင့် အတင့် စိုက်ပျိုး ကြသည်။ စိုက်ပျိုးပုံ ချင်းပင် ကဲ့သို့ပင် စိုက်ပျိုး ရသည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင် မြန်မာ ဆေးကျမ်း များအလိုအရ လင်းလေ သည်စူးရှ သော အနံ့ ရှိ၏။ ခါး၍ စပ်ဖျဉ်းဖျဉ်း အရသာ ရှိ၏။ နူးညံ့စွာ ဝမ်းသက် စေ၍ ဆီးရွှင်စေ၏။ လည်ချောင်း ကို အကျိုးပြု၏။ အညစ် အကြေးနှင့် ဆီးကို သန့်ရှင်းအောင် ပြုတတ်၏။ အသုံးပြုပုံ- မြေအောက်ပင်စည် ၁။ လင်းလေ အကြီး နှင့် အငယ် ရှိသည့် အနက် ဆေးသုံး အဖြစ် အကြီးကို သုံး၏။ လင်းလေ အမြစ်ကို ကျိုသောက်ပါက အဖျားရောဂါ၊ ချောင်းဆိုး ရောဂါ နှင့် အဆိပ် ဖြစ်ခြင်း များ ပျောက်၏။ ၂။ လင်းလေကို ကျွမ်းအောင် ဖုတ်၍ ဆီဖြင့် ရောလိမ်းက ကလေးများ ဝမ်းနာ၊ ဝမ်းရောင် ပျောက်၏။ ၃။ လင်းလေကို သီဟိုဠ် သရက်စေ့ အဆီဖြင့် ရောလိမ်း ပါက အဆစ်ရောင်ခြင်း ၊ အကြောထုံး ခြင်း ပျောက်၏။ ၄။ လင်းလေ ဆေးခြောက်နှင့် စမုန်ဖြူ တို့ကို ဆတူ ရော၍ အတွင်းလိပ်ခေါင်း သို့ မှိုင်းတိုက်ပေး လျှင် လိပ်ခေါင်း မြင်းသရိုက် ရောဂါ ပျောက်၏။ ၅။ လင်းလေမှုန့် ကို နွားနို့ ခပ်နွေးနွေး ဖြင့် သောက်လျှင် လည်ချောင်းနာ ခြင်း ပျောက်၏။ ၆။ လင်းလေကို ဆေးခါးကြီး နှင့် ရောစပ်၍ အဖျား ရောဂါ ကျဆေး အဖြစ် သုံး၏။ ၇။ သူငယ်များ သန်ထသော် လင်းလေကို သတ်ပြီးသား ရှိန်းခိုနှင့် ဆတူ ရော၍ တိုက်လျှင် ဝမ်းတွင်းရှိ သန်ကောင်များ ကျဆင်း လာ၏။ ၈။ လင်းလေမှုန့် နှင့် ချင်းခြောက်မှုန့် ကို ဆတူ ယူ၍ ပျားရည်နှင့် ရောသောက်သော် နှုတ်ခမ်း၊ မေး၊ ပါးစောင်းရွဲ့ ခြင်း ပျောက်၏။ ၉။ ဝက်ရူးနာ နှင့် စိတ်နောက် ရောဂါ အတွက် လင်းနေမှုန့် ကို ပျားရည်နှင့် ရော၍ လျက်ပေးရ၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အပင်များ
ကဏ္ဍ:ရေနေပင်များ
ရွာသစ်ရွာ၊ ကျောက်ဝ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်သားကန်ရွာ၊ ဘူးရွက်မညိုး
အောက်သားကန်ရွာ၊ ဘူးရွက်မညိုး
မနောနိဝါရဏသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် စိတ်ကိုတားမြစ်မှုနှင့် စပ်၍ အညတရနတ်သား၏လျှောက်ထားချက်ကို “အလုံးစုံသောကောင်းမှု မကောင်းမှုမှ စိတ်ကို မတားမြစ်ရာ၊ စောင့်စည်းခြင်းသို့ရောက်သောစိတ်ကို မတားမြစ်ရာ၊ မကောင်းမှုစိတ်ဖြစ်ရာ ထိုထိုသဘောမှ မကောင်းသောစိတ်ကို တားမြစ်ရာ၏-ဟု ဘုရားရှင်က ပြင်ဆင်၍ အညတရနတ်သားအား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
မကွေးတရာရွာ၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်
မကွေးတရာရွာ (Magwaytayar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ စဉ့်ကူးမြို့နယ်၊ ရွှေဂုံတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၂၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေဂုံတိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၀၁ ဦး၊ မ ၁၇၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အူဂါရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အူဂါရွာ(Auga)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ မထွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၉၂၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမှတ်(၁၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်
အမှတ်(၁၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် (အတိုကောက် စကခ(၁၈)) သည် တြိဂံဒေသတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော ရှမ်းပြည်နယ်(အရှေ့ပိုင်း)၊ မိုင်းဖြတ်မြို့တွင်တည်ရှိသည့် စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ “စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်” ဆိုသည်မှာ ‘ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်’ အသွင်ယူထားသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ တပ်မများ နှင့် စကခများသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏ အင်အားအပေါ်မူတည်၍ လိုအပ်သလို စစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းလည်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၁)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်မှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်               ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
အမှတ်(၁၈)စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် နည်းဗျူဟာအဖွဲ့ (၃)ဖွဲ့ နှင့် ခြေလျင်/ ခြေမြန်တပ်ရင်းများ (၁၀)ရင်းရှိသည်။
နောက်ထပ်ကြည့်ရန်
ကဏ္ဍ:စစ်ဆင်ရေးကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ
ပန်ခုတ်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပန်ခုတ်ရွာ (Panghkoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈၇ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျီးချောင်းဝရွာ၊ မီးလောင်တောင်
ကျီးချောင်းဝရွာ၊ မီးလောင်တောင်
နာနတ်တောင်ရွာ၊ ကမကိုင်
နာနတ်တောင်ရွာ၊ ကမကိုင်
စီစုရွာ၊ ဘိုဒီကွဲ
စီစုရွာ၊ ဘိုဒီကွဲ
ကြည်ကုန်းရွာ၊ စလင်းမြို့နယ်
ကြည်ကုန်းရွာ (Kyikone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ စလင်းမြို့နယ်၊ ဂွေးပင်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၄၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေးပင်ဇင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၅၂ ဦး၊ မ ၈၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိပ်ဝပြင်ရွာ
ထိပ်ဝပြင်ရွာ
သပြုကုန်းရွာ၊ ရေချိုကုန်း
သပြုကုန်းရွာ၊ ရေချိုကုန်း
ဝါးဘိုးတောင်ရွာ၊ ကမကိုင်
ဝါးဘိုးတောင်ရွာ၊ ကမကိုင်
ကုလားစုရွာ၊ ကောက်ကြီးကုန်း
ကုလားစုရွာ၊ ကောက်ကြီးကုန်း
ရုပ်ချောင်းရွာ
ရုပ်ချောင်းရွာ
မကျားဆည်ရွာ၊ မကျားဆယ်
မကျားဆည်ရွာ၊ မကျားဆယ်
ဆွပ်မွန်းရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ဆွပ်မွန်းရွာ (Hsutmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ မန့်နောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၁၉၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရန်ကင်းစုရွာ၊ သစ်ဖြူချောင်း (ကံစု)
ရန်ကင်းစုရွာ၊ သစ်ဖြူချောင်း (ကံစု)
ရွာသစ်ရွာ၊ ကျွဲသေ
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ကျွဲသေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၅၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲသေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၀ ဦး၊ မ ၁၃၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်လင်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ပန်လင်ရွာ (Panglen)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၁၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဒခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၈၇ ဦး၊ မ ၃၀၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ပန်လင် (အာခါ)ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ဝိုးရွာ၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်
ပန်ဝိုးရွာ (Pangwoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းရှူးမြို့နယ်၊ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၈၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းစံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၈၃ ဦး၊ မ ၂၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရှူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချီခတ်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ချီခတ်ရွာ (Hkihkat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၁၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျိုင်းလင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၇ ဦး၊ မ ၉၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောင်စွမ်းရည် (စာရေးဆရာ)
အမည်ရင်း - ဦးဝင်းဖေ၊
မိဘ - ဦးသိန်းဖေ (ရွာသူကြီး၊ မူလတန်း ကျောင်းအုပ်)၊ ဒေါ်တင်ကြည်၊
ကိုးကွယ်သည့် ဘာသာ - ဗုဒ္ဓ
ဇာတိ - မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ကန်ဆင့်တောင်ရွာ၊
မွေးချင်း - ၇ ဦး အနက် အကြီးဆုံး၊
မွေးနှစ် - ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့၊
ပညာရေး - ဝိဇ္ဇာ၊ ပညာရေး ဒီပလိုမာ၊ စာကြည့်တိုက်ပညာ ဒီပလိုမာ၊
အလုပ် - ကျောင်းဆရာ၊ သမိုင်း - ပြည်သူ့ နီတိ - မြန်မာစာ သင်ရိုး အဖွဲ့ဝင်၊ မြန်မာစာသင်ရိုး လက်ထောက်၊ အခြေခံ ပညာ ဦးစီး ဌာန စာကြည့်တိုက်မှူး (ငြိမ်း)၊ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် စာကြည့်တိုက် ပညာ ဌာန ပြင်ပကထိကနှင့် စာစစ်၊ ပညာ တန်ဆောင် ပညာရေး မဂ္ဂဇင်း အတိုင်ပင်ခံ အယ်ဒီတာ အဖွဲ့ဝင်၊
မြင်းခြံ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း၊ မန္တလေး အထက (၁)၊ မန္တလေး တက္ကသိုလ်၊ ရန်ကုန် ပညာရေး တက္ကသိုလ် များတွင် ပညာ သင်ကြားခဲ့ပြီး၊ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့၊ ပညာရေး ဒီပလိုမာ၊ စာကြည့်တိုက် ဒီပလိုမာ ဘွဲ့များ ရရှိခဲ့သည်။ ဇနီး ဖြစ်သူမှာ ဒေါ်ခင်နွဲ့ကြည် ဖြစ်ပြီး၊ သားသမီး ၄ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
စာပေ အတွေ့အကြုံ
အထက် မြန်မာ နိုင်ငံ စာရေး ဆရာ အသင်း အလုပ်အမှုဆောင် (တွဲဖက် အတွင်းရေးမှူး)၊ လူထု သတင်းစာ၊ ရှုမဝ၊ ငွေတာရီ၊ မိုးဝေ၊ စာပေဂျာနယ်၊ သောင်းပြောင်း ထွေလာ၊ မြားနတ်မောင်၊ ရွှေဝတ်မှုန်၊ မန္တလေး ဂျာနယ်၊ ဗြူတီ စသည့် စာနယ်ဇင်း များတွင် ကဗျာနှင့် စာပေ ဝေဖန်စာများ ရေးသား။ မြန်မာ့ ရိုးရာ လူထုတေး၊ ပေပုရပိုက် စုဆောင်း၊
"လုံခြုံ စိတ်ချစွာ အင်တာနက် သုံးစွဲနည်း လမ်းညွှန်"
"ဒီမိုကရေစီ အဓိပ္ပာယ်မှာ . . . . . . ပြည်သူ့အာဏာ ရှင်းရှင်းလေးပဲ။"
"အာဏာသုံးရပ် လူထုပိုင် . . . . . . စစ်တပ်နဲ့မဆိုင် မြဲမြဲမှတ်ကြ။"
"ဘုန်းဘုန်းချမှ၊ လုံးလုံးရမယ်"
တိုက်ပွဲခေါ် သံချပ်များ။
အညာသား စစ်စစ် ကဗျာ ဆရာကြီးတွေ ဖြစ်ကြတဲ့ အတွက် "ထနောင်း၊ တမာ၊ မန်ကျည်း၊ ရှား၊ နဘူးခြုံ၊ ခံပင်ခံပွင့်၊ သန်း၊ ဒဟတ်၊ လက်ပံတောနဲ့ ရိုးပြတ်တော၊ ပတ်ကြားတော၊ မိုးခေါင်တော" တွေ အကြောင်း အကြောင်း အားလျော်စွာ ကဗျာ ဖွဲ့ဆိုတတ်သည်။ မောင်စွမ်းရည်၏ ကဗျာများသည် စူးစူးရင့်ရင့် ထိထိရှရှနဲ့ သိသိသာသာ ထက်မြ နေတတ်သည်၊၊ မောင်စွမ်းရည်၏ ကဗျာများသည် လူထုရနံ့ သိသိသာသာ လွှမ်းခြုံ ပျံ့လှောင်း နေတတ်ပြီး အထူးသဖြင့် ထေ့သံ ငေါ့သံ လှောင်သံ သရော်သံ တွေနဲ့ ဖွဲ့သီရာ မှာတော့ ကဗျာကဝေ စလေ ဦးပုည ပြီးရင် ဒီဘက်ခေတ်တွင် မောင်စွမ်းရည်သည် အပီသဆုံး အပြောင်မြောက်ဆုံး ဟု အတော်များများက လက်ခံ အသိအမှတ် ပြထား ကြသည်။ မောင်စွမ်းရည်၏ အနီနှင့် အပြာသည် ထင်ရှားသော စာအုပ်တစ်အုပ် ဖြစ်သည်။ ကဗျာဆရာ တစ်ဦးသာမက ဝေဖန်ရေး ဆရာတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
To Merge
လွန်ခဲ့တဲ့ နှစ်နှစ်ဆယ် ဝန်းကျင်လောက်က စာပေလောကမှာ အုတ်အော်သောင်းတင်း ဖြစ်ခဲ့တဲ့ အဖြစ်အပျက် တခု ရှိခဲ့ ဖူးပါတယ်၊၊ အဲဒါကတော့ "ဘီရိုကြီး" ဆိုတဲ့ ကိစ္စပါ၊၊ စာပေဝေဖန်ရေးဆရာ ဆရာ မောင်စွမ်းရည်ကို ဒီတခါတော့ အပိုင်ပဲဆိုတဲ့ အပေါက်မျိုးနဲ့ ဟိုက ဒီက ဝိုင်းပြီး ဆော်ကြ ကလော်ကြတဲ့ အဖြစ်ပါ၊၊ စာပေရပ်ကွက် သတင်းလိုလို ကဏ္ဍမျိုးတွေမှာ စာနယ်ဇင်းလောက ကြားသမျှ မြင်သမျှ ဆိုတဲ့ အခန်းကဏ္ဍမျိုးလိုလိုတွေမှာ သာမက၊ ဟိုမှာ ဒီမှာ နေရာအနှံ့ ကာတွန်းနဲ့ လှောင်တဲ့သူက ကာတွန်းနဲ့လှောင်၊ ဟာသရေးပြီး ခပ်နှက်နှက်ကလေး ကလိတဲ့သူကကလိနဲ့ မဂ္ဂဇင်းတချို့ရဲ့ စာမျက်နှာတွေ ပေါ်ကနေ တော်တော်ကြာအောင် သရော်တာ ခနဲ့တာ ဟားတိုက်တာကို ဆရာစွမ်းကြီး ကြုံခဲ့ရ ပါတယ်၊၊ "အမျိုးသမီး ကလောင်ရှင် တဦးရဲ့ ဝတ္တုကို နာမည်ကြီး ဝေဖန်ရေး ဆရာကြီး တဦးက ကောင်းတယ်လို့ ချီးကျူး ရေးသား၊ ဘာလို့လဲ ဆိုတော့ အဲဒီ အမျိုးသမီး စာရေး ဆရာမက ဘီရိုကြီး တလုံး လက်ဆောင် ပေးခဲ့လို့ ဆိုပဲ" ဆိုတဲ့ အကြောင်းအရာ ကိစ္စ ဖြစ်ပါတယ်၊၊
ကြားရသူတိုင်း စိတ်ဝင်စားဖွယ် ဖြစ်ခဲ့ရပြီး အမှန်တကယ်လဲ သို့လော သို့လော တွေးတောချင် စရာကြီး ဖြစ်ခဲ့ ရပါတယ်၊၊ အမျိုးသမီး စာရေး ဆရာမ ဆိုတာက မနုရည် (နုနုရည် - အင်းဝ) ကို ဆိုလိုတာ ဖြစ်ပြီး နာမည်ကြီး ဝေဖန်ရေး ဆရာ တဦး ဆိုတာ ကတော့ ကျနော်တို့ရဲ့ ဆရာ စွမ်းကြီးကို ရည်ရွယ် တိုက်ခိုက်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်၊၊ အဲဒီတုန်းက "ကျုပ်အိမ်မှာ ကြည့်စမ်းပါဗျာ၊ ဘီရိုကြီး မပြောနဲ့၊ ဘီရိုနဲ့ တူတာဆိုလို့ ကြောင်အိမ်တောင် ကောင်းကောင်း မရှိ ပါဘူးဗျာ" လို့ မခံချိ မခံသာ အပြုံးနဲ့ ဆရာစွမ်းရဲ့ ပြောဆို သံကိုလည်း ကျနော် ကောင်းကောင်း ကြားသိ ခဲ့ရပါတယ်၊၊ အဲဒီ "ဘီရိုကြီး ကိစ္စ" ရဲ့ အဓိက လက်သည် တရားခံ ကလဲ တခြားသူ တပါးသူ မှတ်လို့၊ ကိုအောင်ကျော်တိုး ကိုယ်တိုင် ဖြစ်နေတယ်၊၊ နုနုရည် - အင်းဝရဲ့ ယောက်ကျား ကိုအောင်ကျော်တိုး ကိုယ်တိုင် တာဝန် ရှိသူ ဖြစ်နေတာ သိရ ပါတော့တယ်၊၊ တရက်မှာ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ထဲက ချောင်ကျကျ သက်သာ လက်ဖက်ရည်ဆိုင်လေး တခု ထဲမှာ ကိုအောင်ကျော်တိုးက ကျနော့်ကို လက်ဖက်ရည် တိုက်ရင်းက "အခု ကျုပ်မှာ ဆရာ စွမ်းကြီးကို မတွေ့အောင် ရှောင်နေရ တာဗျ။ တွေ့များ တွေ့လို့ ကတော့ - ဒီကောင့်ကို လက်သီးနဲ့ကို ဆွဲထိုးမှာလို့ ကြိမ်းထား တယ်ဗျ။ အဲဒါ ပက်ပင်း တိုးနေရင် အထိုး ခံရ နိုင်တယ်ဗျ" လို့ပြောရင်း သူ့ရဲ့ ထုံးစံ အတိုင်း ပြုံးဖြဲဖြဲ မျက်နှာကြီးနဲ့ ဇာတ်စုံ ခင်းပြမှ ကျနော့်မှာ အကြောင်းစုံ သိရ ပါတော့တယ်၊၊ အဖြစ် ကတော့ ကိုအောင်ကျော်တိုးရဲ့ နောက်စပ်စပ် ပြောတတ် ဆိုတတ်တဲ့ ဝါသနာကြောင့် "ဘီရိုကြီး ပြဿနာ" ပေါ်ခဲ့ရတာ ဖြစ်ပါတယ်၊၊ နုနုရည်ရဲ့ ဝတ္တုကို ကျနော် တို့ရဲ့ ဆရာ စွမ်းကြီးက သူကိုင်စွဲ ထားတဲ့ ဝေဖန်ရေး ပေတံကြီးနဲ့ တိုင်းပြီး ကောင်းတယ်လို့ ချီးကျူး ထောပနာ ပြုပြီးတဲ့နောက် မကြာခင် မှာပဲ စာပေလောက နေရာ တခုမှာ ကိုအောင်ကျော်တိုးနဲ့ တွေ့တဲ့ စာပေသမား တဦးက "တော်တော်တန်တန်များ ကောင်းတယ်လို့ကို သိပ်မပြောတတ်တဲ့ ဒီဆရာကြီးက ခင်ဗျား မိန်းမရဲ့ စာအုပ် ကိုတော့ တယ်ချီးကျူး ထားပါလားဗျ" လို့ စကား စပြီး ပြောသတဲ့၊၊ အဲဒီတော့ ခပ်တည်တည်နဲ့ မထေ့တထေ့ ပြောရာမှာ၊ ဗလရွှတ်ရွှတ်တ နောက်တီးနောက်တောက် ပြောရာ ဆိုရာမှာ အင်မတန် ပါရမီ ပါလှတဲ့ ကိုအောင်ကျော်တိုးက အနီးအနားမှာ ဘယ်လို လူတွေ ရှိနေတယ် ဆိုတာ မျိုးတောင် ဂရုမစိုက်ဘဲ သူ့ရဲ့ ထုံးစံအတိုင်း ပြုံးဖြဲဖြဲနဲ့ "ဟာ - ကောင်းတယ်လို့ ပြောမှာပေါ့ဗျ၊ ကျနော်တို့ လင်မယားက ဘီရိုကြီး တလုံးလုံး သွားပီး လက်ဆောင် ပေးထားတာ ကိုးဗျ" လို့ ခပ်တည်တည်ပဲ ပြန်လည် ဖြေဆိုသမှု ပြုခဲ့သတဲ့၊၊ အဲဒီ အကြောင်းကို ကြားလိုက် ကြရသူတွေ ထဲက ရွှေဉာဏ်တော် စူးရောက် ကြသူတွေ၊ ဆရာ စွမ်းကြီး အပေါ် မေတ္တာ တုံးကြီးကြီး ဟီးတိုက်ပြီး ပို့သချင် သူတွေက ဒီကိစ္စ ကတော့ အပိုင်ပဲ၊ လင်ယောက်ကျား လုပ်သူ ကိုယ်တိုင်က တော်တော်များများ အကြား ပြောဆို ဖွင့်ဟ သွားခဲ့တဲ့ စကားပဲ ဆိုပြီး မဂ္ဂဇင်း စာမျက်နှာတွေ ပေါ်အထိ ရောက်လာ ခဲ့ရတော့တာ ဖြစ်ပါတယ်၊၊ ကာတွန်းသမားက ကာတွန်းနဲ့ လှောင်၊ ဟာသ စာရေးဆရာက ဟာသနဲ့ နောက်၊ "ဘီရိုကြီး လက်ဆောင်ရလို့ စာအုပ် ကောင်းတယ်လို့ ဝေဖန်ရေး ရေးပေးသူ ဝေဖန်ရေး ဆရာကြီး" အဖြစ် ပုံဖော် တိုက်ခိုက် လှောင်ပြောင် တာကို ဆရာ စွမ်းကြီး ခံခဲ့ရ ရှာပါတယ်၊၊ အဲဒီ ကာလက နုနုရည် ဆိုတာတောင် လူချင်း မမြင်ဖူး မသိဖူး သေးဘဲ ကိုယ် ယုံကြည် ယူဆတဲ့ အမြင် အတိုင်း ဝေဖန်ရေး ရေးခဲ့တာ ဖြစ်တဲ့ အတွက် ဆရာ စွမ်းကြီး ဘယ့်လောက် ရူးရူးရှားရှား ဖြစ်လိုက် ဒေါသ ထွက်လိုက်မလဲ ဆိုတာ စဉ်းစား ကြည့်နိုင် ပါတယ်၊၊ နောက်စစ ပြောတတ် လွန်းတဲ့ ကိုအောင်ကျော်တိုး ကိုယ်တိုင် နဲနဲတော့ ဖြုံသွား ခဲ့တယ်လို့ ထင်ပါတယ်၊၊ ကျနော် ကတော့ - ဆရာ စွမ်းကြီး ဒေါသ ထွက်တာ ကြားလည်း ကြားဖူး၊ မြင်လည်း မြင်ဖူး ပါတယ်၊၊
(၅)
ကျနော်တို့ရဲ့ ဆရာ စွမ်းကြီး ဟာ ၁၉၃၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ ရက်နေ့ဖွား ဆိုတော့ မနှစ်က ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇ မှာ အသက် ၇ဝ တိတိ ပြည့်မြောက် ခဲ့ပါတယ်၊၊ အဲဒီတုန်းက မှတ်မှတ်ရရ ရဝ ပြည့်အမီ ဆရာ စွမ်းကြီး အတွက် ရုပ်ပုံလွှာ ဖွဲ့ဦးမယ်လို့ ရင်ထဲမှာ ခံစားမှုတွေ စုစည်း ပွားစည် နေမိတုန်းပဲ ရှိသေး ဇန်နဝါရီ လထဲမှာ ဆရာ ဂျမ်းကြီး ရုတ်တရက် ကွယ်လွန် သွားတာ ကြားလိုက်ရပြီး ဆရာဂျမ်းရဲ့ ရုပ်ပုံလွှာ ကိုပဲ လွမ်းလွမ်းဆွတ်ဆွတ် ရေးဖွဲ့ လိုက်ရ ပါတော့တယ်၊၊ ဆရာစွမ်းရဲ့ အသက် ၇ဝ ပြည့် အတွက် မရေးဖွဲ့ ဖြစ်တော့ပါ၊၊ ဒီနှစ်တော့ ဘာပဲဖြစ်ဖြစ် ဆရာ စွမ်းကြီးရဲ့ ရုပ်ပုံလွှာကို ကျနော် မြင်သလို၊ နားလည်သလို၊ ခံစား မိခဲ့သလို အခုပဲ ကောက်ကြောင်း တို့ကြည့် လိုက်မိပါပြီ၊၊
ကျနော်တို့ ကြည့်မိလိုက်တဲ့ ကောက်ကြောင်းဟာ ဘယ်လိုမှတော့ ပြည့်စုံ လုံလောက်မှာ မဟုတ်ပေမယ့် ဆရာ စွမ်းကြီး ကိုယ်တိုင် ကျန်းကျန်းမာမာ သက်ရှိ ထင်ရှား ရှိနေတုန်း မှာပဲ အခုလို ရေးခြယ် ပြလိုက် နိုင်တာ အပေါ် မှာတော့ ကိုယ့်ဟာကိုယ် ဝမ်းသာပီတိ ဖြစ်လိုက် မိပါတယ်၊၊
ဆရာဟာ ပညာရေး သမား၊ ပညာရှင်၊ စာကြည့်တိုက် ပညာ အပေါ် မြတ်မြတ်နိုးနိုး တန်ဖိုး ထားလှသူ၊ ကောက်စိုက်တေး၊ လူထုတေးတွေ စုဆောင်းသူ၊ အသံလွှင့် ဆောင်းပါးရှင် စသဖြင့် စသဖြင့် လေးစား အပ်ဖွယ် ဂုဏ်ပုဒ်တွေ တသီတသန်းကြီး နဲ့ပေမယ့် ဆရာ့ကို ကျနော် မြင်တာ ကတော့ တကယ့် ကဗျာ ဆရာနဲ့ တကယ့် စာပေ ဝေဖန်ရေး ဆရာ ဆိုတာ ပါပဲ၊၊ ဆရာ့ရဲ့ ကဗျာ တွေဟာ ကိုယ်ပိုင် စတိုင် ကိုယ်ပိုင်ဟန်နဲ့ ထက်ထက်ရှရှ ရှိခဲ့သလို ဆရာ့ရဲ့ ဝေဖန် စာတွေ ဟာလည်း ပစ်ကွင်းရှိရှိ၊ ထိချက်မှန်မှန်၊ ရပ်ခံမှု ပီပီသသနဲ့ လူထုဘက်က ဆိုတာ ပြတ်ပြတ်သားသား ပေါ်လွင် နေခဲ့ ပါတယ်၊၊
ဆရာ စွမ်းရည် ဆိုတဲ့ ကလောင်ဟာ ဘယ်လို ကလောင်လဲ ဆိုတာ စာပေသမား မှန်ရင် သိပါတယ်၊၊
ဖောက်ပြန်သူတွေ အပေါ်၊ စစ်အာဏာရှင် ရူးတွေ အပေါ် တစိုက်မတ်မတ် ထိုးနှက် တိုက်ခိုက်ရာမှာ ကဗျာ တွေထဲမှာမှ ထိထိမိမိ စူးစူးရှရှ ရှိခဲ့တာ မဟုတ်၊ စာပေ ဝေဖန်ရေးတွေ၊ စာအုပ် ဝေဖန်ချက်တွေ ထဲမှာလည်း ပြင်းပြင်းထန်ထန် လေးလေးနက်နက် ထက်ထက်ရှရှ ရှိခဲ့ပါတယ်၊၊ ကဗျာထဲ မှာရော၊ ဝေဖန်ရေး ထဲမှာပါ သိသိသာသာ ထိုးထိုး ထွက်လာပြီး ပေါ်ပေါ်လွင်လွင် ထက်ထက်မြမြ တွေ့ရ မြင်ရ ကြားရ တတ်တာ ကတော့ (တခြား သူတွေနဲ့ မတူ တမူ ထူးခြား တယ်လို့ ပြောရ လောက်တဲ့) ထေ့သံ လှောင်သံ သရော်သံ ပါပဲ၊၊ ဒါဟာ ဆရာစွမ်းရဲ့ ကိုယ်ပိုင် ဟန်ပါ၊၊ စာပေ သမားတိုင်း လိုလို အလွယ်တကူ မြင်ရနိုင်တဲ့ ဆရာ စွမ်းကြီးရဲ့ ကိုယ်ပိုင်ဟန် ပါပဲ၊၊
ဒီထက် တဆင့် တက်ပြီး ကျနော် မြင်လိုက် မိတာ ကတော့ ဆရာ စွမ်းကြီးဟာ ထက်မြက်တဲ့ ကလောင်ရှင်သာ မဟုတ် ထက်မြတဲ့ ခေါ်သံရှင်လည်း ဖြစ်တယ် ဆိုတာပါပဲ၊၊ ကျနော် ဆိုလိုတဲ့ "ခေါ်သံ" ကတော့ လိုက်လာဖို့ ခေါ်လိုက်သံ မျှတင် မကပါဘူး၊ နှိုးလိုက်တဲ့ အသံ၊ စလိုက်တဲ့ အသံ၊ လူထုကြား ကျအောင် ချပေး လိုက်တဲ့ အသံ တွေပါ ပါပါတယ်၊၊ ကြည့်ပါ့. ..
ဆရာ စွမ်းကြီးရဲ့ စာကဗျာတွေ ထဲမှာ ... တိုက်ပွဲ ခေါ်သံ၊ စိန်ခေါ်သံ တွေလည်း အများအပြား ရှိပါတယ်၊၊ "အမေ့ခေါ်သံ"၊ "အဘခေါ်သံ" တွေ သာမက၊ "မြန်မာစာပေ ဘာလဲ ဘယ်လဲ" လို့ မေးလိုက်တဲ့ အသံ ကနေ "ဘာလဲဟဲ့ ..." "ဘာလဲဟဲ့ ..." လို့ မေးလိုက် မြန်းလိုက် ကြိမ်းမောင်း လိုက်သံ၊ စိန်ခေါ် သံတွေ အထိ အင်မတန် ပြောင်ပြောင်မြောက်မြောက် ထူးထူးခြားခြား ရှိခဲ့ပါတယ်၊၊ လူတိုင်း လူတိုင်းရဲ့ နားထဲ မျက်စေ့ထဲ ကွက်ကနဲ ကွင်းကနဲ ဖြစ်သွားရအောင် မဟုတ်မဟပ် စာမျိုးတွေ အပေါ် "အပစ်အခတ် အညှစ်အသတ် အညစ်အပတ် စာပေတွေ" လို့ ခေါ်ဝေါ် ကင်ပွန်း တပ်ပေးခဲ့ တာလည်း ဆရာ စွမ်းကြီးပဲ မဟုတ်လား၊၊ ၁၉၇၆ လောက်က "မြန်မာ စာပေ ဘာလဲ ဘယ်လဲ" လို့ ခေါင်းစဉ် တပ်ပြီး စာပေ ဝေဖန်ရေး စာအုပ် ထုတ်ဝေ ခဲ့သလို၊ ၂ဝဝ၇ ခုနှစ်ထဲမှာ "ဘာလဲဟဲ့ - မောင်စွမ်းရည်" ဆိုတဲ့ ဆောင်းပါး ပေါင်းချုပ် ထုတ်ဝေ ခဲ့တဲ့ အထိ နှစ်ပေါင်း ၃ဝ ကျော်ကျော်လောက် အတွင်း မှာလည်း ဆရာ စွမ်းကြီးရဲ့ ခေါ်သံ မျိုးစုံဟာ စာပေနယ် တခုလုံးမှာ ပဲ့တင် ဝေနေခဲ့တာ အားလုံး ကြားကြ သိကြတဲ့ အတိုင်း ပါပဲ၊၊ ခေါ်သံတွေ ကတော့ တိုက်ပွဲခေါ်သံ၊ စိန်ခေါ်သံ၊ ခေါ်ဝေါ်သံ၊ ခေါ်လိုက်သံ ... အစုံ အစုံပါပဲ၊၊
ဒါကြောင့်မို့ ကျနော် ကတော့ ဆရာ စွမ်းကြီးကို ထက်မြက်တဲ့ ကလောင်ရှင် သာမက၊ ထက်မြတဲ့ ခေါ်သံရှင် လို့လည်း မြင်မိ နေပါတယ်၊၊ အနီနဲ့ အပြာ နောက်ခံ ကားချပ်ပေါ်မှာ ဆရာ စွမ်းကြီးရဲ့ ရုပ်ပုံဟာ တိုက်ပွဲဝင် စိတ်ဓာတ် အပြည့်နဲ့ တဖျတ်ဖျတ် လှုပ်ရှား နေဆဲ ဖြစ်တာ ငေးမော ကြည့်မိရင်း ပဲ့တင် သံတွေ ကိုလည်း ကြားနေ မိပါတယ်၊၊ ဆရာစွမ်းရဲ့ ခေါ်သံ အလီလီ ကိုလည်း ကြားနေ မိပါတယ်၊၊ ဆရာစွမ်းရေ ... အမှတ်တရ ဦးညွှတ် လိုက်ပါတယ်၊၊
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
တောင်ဦးရွာ
တောင်ဦးရွာ
တစေငူရွာ၊ ရန်မနိုင်
တစေငူရွာ၊ ရန်မနိုင်
​ရေချိုကုန်းရွာ၊ ရေချိုကုန်း
ရေချိုကုန်းရွာ၊ ရေချိုကုန်း
ထန်းတောဆိပ်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ထန်းတောဆိပ်ရွာ (Htantawseik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ထန်းတောဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၀၄၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘီယာ
ဘီယာ (Beer) သည် ပထမဆုံးအရက်ပါသော အဖျော်ယမကာတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး၊ ပထမဆုံး ဘီယာ မည်သူစတင် သောက်ခဲ့သည်ကိုမူ မသိရှိပေ။ သမိုင်းပညာရှင်များက လူသားများသည် ဘီယာနှင့်တခြားယမကာများကို နှစ်ခြိုက်ခဲ့ကြကြောင်း ကောက်ချက်ချခဲ့ကြသည်။ ဂျုံ၊ စပါးစသည့် နှံစားပင်နှင့် ရေကိုအသုံးပြု၍ ပေါင်မုန့်မထုတ်လုပ်နိုင်ခင် ပထမဆုံးဘီယာကို ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထုတ်လုပ်မှုနည်းစနစ် အမျိုးမျိုးပေါ်ထွက် လာပြီးနောက် အသုံးပြုသည့် နှံစားပင်လည်း ကွာခြားခဲ့သည်။ ဘီယာ ထုတ်လုပ်ရာတွင် အာဖရိကလူမျိုးများက လူး၊ ဆပ်၊ နှံစားပြောင်း၊ ပီလောပီနံ ကို အသုံးပြုကြသည်။ တရုတ် လူမျိုးများကမူ ဂျုံကိုအသုံးပြုကာ ဂျပန် လူမျိုးများက ဆန်ကိုအသုံးပြုကြသည်။ အီဂျစ်လူမျိုးများက ဘာလီစေ့ကိုအသုံးပြုကြပြီး၊ ယနေ့ခေတ်ဘီယာထုတ်လုပ်ရာတွင် အဓိက အသုံးပြုသောဗျစ်ပန်း (Hop) များ ကိုမူ အေဒီ ၁,ဝ၀ဝ တိုင် အောင်အသုံးမပြုပေ။ ယနေ့ခေတ် ဘီယာချက်လုပ်ရာတွင် ခေတ်မီနည်းစနစ်များ ဖြင့်ချက်လုပ်ကာ အလိုအလျောက် ပုလင်းထဲထည့်ခြင်း၊ ပိုးသတ်ခြင်းများကို ဆောင်ရွက်သည်။ Kruger Cream Ale တံဆိပ် ပထမဆုံး ဘီယာဘူးများကို ၁၉၃၅ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီ၂၄ရက်က Kruger Brewing ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်ရောင်း ချခဲ့ကြသည်။
ဘီယာသည် စားသောက်ကုန် တစ်ခုဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာမှာ ကျယ်ပြန့်စွာသုံးစွဲနေကြသော စားသောက်ကုန်တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သော နှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ အယ်လကိုဟော ပါဝင်သည့် အဖျော်ယမကာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမှာ ရေနှင့် လက်ဖက်ရည် ပြီးရင် တတိယမြောက် အသုံးပြုဆုံး စားသောက်ကုန်လည်း ဖြစ်သည်။ ဘီယာတွင် အယ်လကိုဟော ပါဝင်နှုန်း ၄%မှ ၇%ထိ ထည့်သွင်းထားလေ့ရှိသည်။
ဘီယာသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံးနှင့် အကျယ်ပြန့်ဆုံး သောက်သုံးသည့်အရက်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ရေနှင့် လက်ဖက်ရည်ပြီးနောက် တတိယလူကြိုက်အများဆုံး သောက်စရာဖြစ်သည်။ အဓိကအားဖြင့် စီရီရယ်အစေ့အဆန်များ—အများစုမှာ ဂျုံစပါး၊ ပြောင်းဖူး (ပြောင်းဖူး)၊ ဆန်နှင့် oats တို့ကိုလည်း ချက်လုပ်ခြင်းနှင့် အချဉ်ဖောက်ခြင်းတို့ဖြင့် ထုတ်လုပ်ထားသည်။  ဘီယာချက်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း၊ wort ထဲတွင် ကစီဓာတ် သကြားများကို အချဉ်ဖောက်ခြင်းသည် ထွက်ပေါ်လာသော ဘီယာတွင် အီသနော နှင့် ကာဗွန်နီယမ်ကို ထုတ်ပေးသည်။  ခေတ်မီဘီယာအများစုသည် ခါးသီးမှုနှင့် အခြားအရသာများကို ပေါင်းထည့်ကာ သဘာဝအတိုင်း တာရှည်ခံပြီး တည်ငြိမ်အေးဂျင့်အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည့် ဟော့ပ်များဖြင့် ချက်ထားသည်။  ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များ၊ ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ သို့မဟုတ် သစ်သီးဝလံများကဲ့သို့ အခြားသော အနံ့အရသာအေးဂျင့်များကို ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များအစား ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များအဖြစ် ထည့်သွင်း သို့မဟုတ် အသုံးပြုနိုင်ပါသည်။  စီးပွားဖြစ် ချက်လုပ်ရာတွင် သဘာဝ ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှု အာနိသင်ကို မကြာခဏ ဖယ်ရှားပြီး အတင်းကာဗွန်နိတ်ဖြင့် အစားထိုးပါသည်။
လူ့လောက၏ အစောဆုံးသော အရေးအသားအချို့သည် ဘီယာထုတ်လုပ်ခြင်းနှင့် ဖြန့်ဖြူးခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်- ဘီယာဆိုင်များနှင့် ဘီယာဆိုင်များကို ထိန်းညှိခြင်းဆိုင်ရာဥပဒေများ ပါဝင်သော Hammurabi နှင့် "The Hymn to Ninkasi" ၊ ဘီယာနတ်ဘုရားမထံ ဆုတောင်းသည့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယားနတ်သမီးထံ ဆုတောင်းချက်၊ စာတတ်သူနည်းပါးသော ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုတွင် ဘီယာချက်နည်းကို မှတ်မိသည့်နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
ဘီယာကို ပုလင်းများနှင့် ဗူးများတွင် ဖြန့်ဝေထားပြီး အထူးသဖြင့် အရက်ဆိုင်များနှင့် အရက်ဆိုင်များတွင်လည်း အကြမ်းအားဖြင့် ရနိုင်သည်။ ဘီယာထုတ်လုပ်သည့်လုပ်ငန်းသည် ကြီးစိုးသောနိုင်ငံစုံကုမ္ပဏီအများအပြားနှင့် brewpubs မှ ဒေသတွင်း ဘီယာချက်စက်ရုံများအထိ ထောင်ပေါင်းများစွာသော အသေးစားထုတ်လုပ်သူများ ပါဝင်သည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။  ခေတ်မီဘီယာ၏အစွမ်းသတ္တိသည် အများအားဖြင့် 4% မှ 6% အယ်လ်ကိုဟောပမာဏအလိုက် (ABV) ဝန်းကျင်တွင် 0.5% နှင့် 20% အကြား ကွဲပြားနိုင်သော်လည်း အချို့သော ဘီယာချက်စက်ရုံများသည် 40% ABV နှင့်အထက် ဥပမာများကို ဖန်တီးခြင်းဖြင့် ကွဲပြားနိုင်သည်။
ဘီယာသည် နိုင်ငံများစွာ၏ ယဉ်ကျေးမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်ပြီး ဘီယာပွဲတော်များကဲ့သို့သော လူမှုရေးဓလေ့ထုံးတမ်းများနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး အရက်ဆိုင်များတွင် တွားသွားခြင်း၊ အရက်ဆိုင် ပဟေဠိများနှင့် အရက်ဆိုင်ဂိမ်းများကဲ့သို့သော ကြွယ်ဝသော အရက်ဆိုင်ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ဘီယာကို ပေါင်းခံသောအခါ ရလာသောအရက်သည် ဝီစကီပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။
စတင်ဖြစ်ပွားပုံ
ဘီယာ ဟူသော စကားလုံးသည် Common Germanic မှ ယနေ့ခေတ်အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ Old English bēor မှ ဆင်းသက်လာသည်။ စကားလုံးကို ဘာသာစကား-မိသားစု၏ အရှေ့ဂျာမနီဌာနခွဲတွင် သက်သေမပြထားသော်လည်း အနောက်ဂျာမနီနှင့် မြောက်ဂျာမနီဘာသာစကားများ (မော်ဒန် ဒတ်ချ် နှင့် ဂျာမန် ဘီယာ၊ Old Norse bjórr) တို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။  စကားလုံး၏ အစောပိုင်း ဗျုပ္ပတ်ဗေဒကို အခြေအတင် ဆွေးနွေးနေသည်- အဓိက သီအိုရီ သုံးခုမှာ စကားလုံးသည် Proto-Germanic *beuzą (Proto-Indo-European *bʰeusóm မှ) ဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ 'ဘီယာ၏တဆေး၊ ဘီယာအညစ်အကြေးများ'၊  barley ဟူသော စကားလုံးနှင့် ဆက်စပ်နေပါသည်။  သို့မဟုတ် ၎င်းကို Latin bibere  'သောက်ရန်' မှ တစ်နည်းနည်းဖြင့် ချေးယူခဲ့သည်။
Old English နှင့် Old Norse တွင် ဘီယာ ဟူသော စကားလုံးသည် ale ကဲ့သို့ မရောသောအရက်ကို ရည်ညွှန်းခြင်းမဟုတ်သော်လည်း ပျားရည်နှင့် ပြုလုပ်ထားသော ချိုမြိန်ပြီး အစွမ်းထက်သော အချိုရည်နှင့် စပျစ်သီးမှလွဲ၍ အခြားအသီးအနှံတစ်မျိုး သို့မဟုတ် တစ်မျိုးထက်ပိုသော ဖျော်ရည်၊ ale ထက် နေရာအနှံ့အပြားတွင် အများအပြားပါဝင်နိုင်သည် အစောပိုင်း အလယ်ခေတ် သင်္ချိုင်း ပစ္စည်းတွေ မှာ တွေ့ရတဲ့ သေးငယ်တဲ့ သောက်ခွက် အမျိုးအစား ဖြစ်တဲ့ သောက်စရာ ဟာ  mead  သို့မဟုတ်  cider နဲ့ ပိုတူပါတယ်။  သို့သော် ဂျာမန်ဘာသာတွင်၊ ဘီယာ-စကားလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်သည် ကျွန်ုပ်တို့၏ အစောဆုံးကျန်ရှိနေသေးသော အရေးအသားအထောက်အထားများ မပေါ်မီကပင် ale-စကားလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။  German hopped ale သည် အလယ်ခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် အင်္ဂလန်တွင် ခေတ်စားလာသည်နှင့်အမျှ အင်္ဂလိပ် စကားလုံး ဘီယာသည် ဂျာမန် အဓိပ္ပာယ်ကို ဆောင်ယူလာရာ အင်္ဂလိပ်တွင်လည်း ဘီယာသည် ဟို့ပ်ပါသည့် ဖျော်ရည်များကို ရည်ညွှန်းရန် ခေတ်သစ် အစောပိုင်းကာလတွင် ပေါ်လာသည်။
သမိုင်း
အစောဆုံး Sumerian အရေးအသားများတွင် ဘီယာနှင့်ပတ်သက်သော ရည်ညွှန်းချက်များပါရှိသည်။ ဥပမာများတွင် "The Hymn to Ninkasi" ဟုသိကြသော နတ်ဘုရားမ Ninkasi ထံ ဆုတောင်းချက်တစ်ခုပါဝင်ပြီး ဆုတောင်းခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုရှိ ဘီယာချက်နည်းကို မှတ်သားခြင်းနည်းလမ်းနှင့် ရှေးခေတ်အကြံဉာဏ်များ ("မင်းဝမ်းကိုဖြည့်ပါ  . နေ့ရောညပါ ပျော်ရွှင်ပါစေ") Gilgamesh ၏ Epic of Gilgamesh တွင် မှတ်တမ်းတင်ထားသော Gilgamesh မှ ale-ဇနီးသည် Siduri မှ အနည်းဆုံး တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့် ဘီယာသောက်သုံးခြင်းကို ရည်ညွှန်းနိုင်ပေမည်။  ဆီးရီးယားနိုင်ငံ Ebla တွင် 1974 ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော Ebla တက်ဘလက်များသည် ဘီစီ 2500 တွင် မြို့တော်တွင် ဘီယာထုတ်လုပ်ခဲ့ကြောင်း ဖော်ပြသည်။  ဆန်နှင့် သစ်သီးများကို အသုံးပြု၍ စိမ်ထားသော အချိုရည်ကို BC 7000 ခန့်တွင် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။  ဆာကေးနှင့်မတူဘဲ၊ မှိုကို ဆန်ဆေးရည် (amylolytic အချဉ်ဖောက်ခြင်း) တွင် အသုံးမပြုပါ။  ထမင်းကို ဝါးခြင်း သို့မဟုတ် အချဉ်ဖောက်ခြင်းအတွက် ပြင်ဆင်ထားပုံရသည်။  ရှေးအိန္ဒိယရှိ ဝေဒခေတ်ကာလတွင်၊ ဘီယာနှင့်တူသော ဆာရာစားသုံးမှုမှတ်တမ်းများရှိသည်။  သူ၏ ခရီးသွားစဉ်အတွင်း အာမေးနီးယားတွင် ဘီယာထုတ်လုပ်နေကြောင်း Xenophon  မှတ်သားခဲ့သည်။
သကြားပါသော မည်သည့်အရာမဆို နီးပါးသည် သဘာဝအတိုင်း အရက်အချဉ်ဖောက်ခြင်းကို ခံရနိုင်ပြီး၊ ထို့ကြောင့် ဘီယာချက်ခြင်းတွင် အသုံးချနိုင်သည်။ ကစီဓာတ်၏ရင်းမြစ်တစ်ခုမှ ချိုမြိန်သောအရည်ကို လွတ်လပ်စွာတီထွင်ထားသော ဘီယာကို ယဉ်ကျေးမှုများစွာက သတိပြုမိကြဖွယ်ရှိသည်။  မုန့်နှင့် ဘီယာသည် အခြားနည်းပညာများ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရန် အချိန်ပေးကာ လူ့ယဉ်ကျေးမှုကို တည်ဆောက်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေသည့် အဆင့်တစ်ခုအထိ သာယာဝပြောလာစေသည်။
ဘီယာကို ဂျာမန် နှင့် ဆဲလ်တစ် မျိုးနွယ်စုများက ဥရောပတစ်ခွင်တွင် ဘီစီ ၃၀၀၀ အထိ ပျံ့နှံ့ခဲ့ပြီး၊ အစောပိုင်းဥရောပသားများသောက်သည့်ထုတ်ကုန်ကို ယနေ့ခေတ်လူအများစုက ဘီယာအဖြစ် အသိအမှတ်မပြုနိုင်ပေ။  အခြေခံကစီဓာတ်ရင်းမြစ်အပြင်၊ အစောပိုင်းဥရောပဘီယာများတွင် သစ်သီးများ၊ ပျားရည်၊ အပင်အမျိုးအစားများစွာ၊ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များနှင့် မူးယစ်ဆေးဝါး ဆေးဖက်ဝင်အပင်များကဲ့သို့သော အခြားအရာများပါရှိသည်။  ၎င်းတို့မပါဝင်သည့်အရာမှာ hops ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းမှာ ၈၂၂ ခုနှစ်ဝန်းကျင်က ဥရောပတွင် Carolingian Abbot မှ ပထမဆုံးဖော်ပြခဲ့ပြီး 1067 ခုနှစ်တွင် abess Hildegard of Bingen က ထပ်မံဖော်ပြခဲ့သည်။
1516 တွင်၊ William IV၊ Bavaria မြို့စားက Reinheitsgebot (သန့်ရှင်းစင်ကြယ်ခြင်းဥပဒေ) ကို 21 ရာစုတွင်အသုံးပြုနေဆဲဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်သည့် ရှေးအကျဆုံးအစားအစာအရည်အသွေးစည်းမျဉ်းကို လက်ခံကျင့်သုံးခဲ့သည်၊ ဘီယာ၏တစ်ခုတည်းသောခွင့်ပြုထားသောပါဝင်ပစ္စည်းများမှာ ရေ၊ ဟော့ပ်နှင့်မုယောစပါးများဖြစ်သည်. စက်မှုတော်လှန်ရေး မတိုင်မီက ထုတ်လုပ်သော ဘီယာများကို အေဒီ ၇ ရာစုတွင် ဥရောပ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများမှ ထုတ်လုပ်ရောင်းချနေသော်လည်း ဘီယာကို ပြည်တွင်းတွင် ဆက်လက်ထုတ်လုပ်ရောင်းချနေဆဲဖြစ်သည်။ စက်မှုတော်လှန်ရေးကာလအတွင်း၊ လက်မှုပညာဆိုင်ရာ ထုတ်လုပ်ခြင်းမှ စက်မှုထုတ်လုပ်ခြင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီး 19 ရာစုအကုန်တွင် ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှုသည် သိသိသာသာ ရပ်တန့်သွားခဲ့သည်။  ရေအားလျှပ်စစ်မီတာနှင့် သာမိုမီတာများ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုသည် ဘီယာချက်လုပ်ငန်းကို ပိုမိုထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး ရလဒ်များကို ပိုမိုသိရှိနားလည်နိုင်စေခြင်းဖြင့် ဘီယာထုတ်လုပ်ခြင်းကို ပြောင်းလဲစေသည်။
1912 ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ Wisconsin ပြည်နယ် Milwaukee ၏ Joseph Schlitz Brewing ကုမ္ပဏီမှ အညိုရောင်ပုလင်းများကို စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဤဆန်းသစ်တီထွင်မှုကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ လက်ခံလာခဲ့ကြပြီးကတည်းက ဘီယာ၏အရည်အသွေးနှင့် တည်ငြိမ်မှုကို ထိခိုက်စေမည့် အန္တရာယ်ရှိသောရောင်ခြည်များကို တားဆီးထားသည်။
2007 ခုနှစ်အထိ၊ ဘီယာလုပ်ငန်းသည် ကြီးစိုးသောနိုင်ငံစုံကုမ္ပဏီများနှင့် ဘီယာဆိုင်များမှ ဒေသတွင်း ဘီယာချက်စက်ရုံများအထိ ထောင်ပေါင်းများစွာသော အသေးစားထုတ်လုပ်သူများ ပါဝင်သည့် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာစီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ 2006 ခုနှစ်စာရင်းအရ၊ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်ရှိ 510 မီတာနှင့်ညီမျှသော 133 ဘီလီယံလီတာ (အမေရိကန်ဂါလန် 35 ဘီလီယံကျော်) သည် တစ်နှစ်လျှင် ဘီယာရောင်းချပြီး စုစုပေါင်းကမ္ဘာ့ဝင်ငွေ US$ 294.5 ဘီလီယံရှိသည်။  2010 ခုနှစ်တွင် တရုတ်နိုင်ငံ၏ ဘီယာသောက်သုံးမှုသည် ဟက်တိုလီတာ 450 သန်း (လီတာ 45 ဘီလီယံလီတာ) သို့မဟုတ် အမေရိကန်ထက် နှစ်ဆနီးပါးရှိသော်လည်း ရောင်းချသည့် 5 ရာခိုင်နှုန်းသာ ပြင်သစ်နှင့် ဂျာမနီတွင် 50 ရာခိုင်နှုန်းနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက ပရီမီယံ ဘီယာများဖြစ်သည်။ မကြာသေးမီက လူသိရှင်ကြား ထုတ်ပြန်ခဲ့သော လေ့လာမှုတစ်ခုအရ အလွန်အမင်းမိုးခေါင်မှုနှင့် အပူရှိန်ကြောင့် မုယောစပါးထုတ်လုပ်မှု ရုတ်တရက် ကျဆင်းသွားခြင်းသည် အနာဂတ်တွင် ဘီယာရရှိနိုင်မှုနှင့် ဈေးနှုန်းများ သိသိသာသာ မငြိမ်မသက်ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း အကြံပြုထားသည်။
ဘီယာထုတ်လုပ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို ဘီယာချက်ခြင်းဟု ခေါ်သည်။ ဘီယာချက်လုပ်ရန်အတွက် သီးသန့်အဆောက်အအုံကို ဘီယာချက်စက်ရုံဟု ခေါ်သော်လည်း အိမ်တွင် ဘီယာပြုလုပ်နိုင်ပြီး ၎င်း၏သမိုင်းကြောင်းများစွာရှိသော်လည်း ဘီယာချက်လုပ်သည့်နေရာကို ဘီယာချက်စက်ရုံဟု မကြာခဏခေါ်သည်။  ဘီယာထုတ်လုပ်သည့်ကုမ္ပဏီကို ဘီယာချက်စက်ရုံ သို့မဟုတ် ဘီယာထုတ်လုပ်သည့်ကုမ္ပဏီဟု ခေါ်သည်။  ယနေ့ခေတ်တွင် စီးပွားဖြစ်မဟုတ်သောအကြောင်းပြချက်ဖြင့် ပြည်တွင်းစကေးဖြင့်ပြုလုပ်သော ဘီယာကို အိမ်တွင်ပြုလုပ်သည့် ဘီယာအများစုကို အိမ်တွင်ပြုလုပ်ထားသော်လည်း မည်သည့်နေရာတွင်ပင်ဖြစ်စေ အိမ်ဘရူးလုပ်နည်းအဖြစ် အမျိုးအစားခွဲခြားထားသည်။  သမိုင်းကြောင်းအရ အိမ်တွင်းဘီယာကို farmhouse ale ဟုခေါ်သည်။
ဘီယာချက်ခြင်းဥပဒေသည် ထောင်စုနှစ်များစွာကြာအောင် ဥပဒေနှင့်အခွန်စည်းကြပ်ခြင်းခံရပြီး 19 ရာစုနှောင်းပိုင်းတွင် အခွန်ကောက်ခံခြင်းမှ ဘီယာထုတ်လုပ်ခြင်းကို UK တွင်သာ စီးပွားဖြစ်လုပ်ကိုင်ခွင့်ကို ကန့်သတ်ထားသည်။ သို့သော်လည်း ယူကေအစိုးရသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဥပဒေများကို ဖြေလျှော့ပေးခဲ့ပြီး ၁၉၇၂ တွင် ဩစတြေးလျနှင့် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်တို့နောက်တွင် တစ်နိုင်ငံချင်းစီမှ ထုတ်လုပ်မှုကန့်သတ်သည့် ဥပဒေများကို အတည်ပြုခွင့်ပြုခဲ့သော်လည်း အိမ်တွင်းဘွန်းလုပ်ခြင်းကို လူကြိုက်များသည့် ဝါသနာတစ်ခုဖြစ်လာစေခဲ့သည်။
ဘီယာချက်ခြင်း၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ ကစီဓာတ်ရင်းမြစ်ကို wort ဟုခေါ်သော သကြားရည်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရန်နှင့် တဆေးမှ အကျိုးသက်ရောက်သော အချဉ်ဖောက်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ဘီယာဟု လူသိများသော wort ကို အရက်ယမကာအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲရန်ဖြစ်သည်။
ကစီဓာတ်အရင်းအမြစ် (ပုံမှန်အားဖြင့် မုယောစပါးကို ရေနွေးပူပူ) ရောစပ်ခြင်းဖြင့် wort ကို ပြင်ဆင်သည့် ပထမအဆင့်ကို "mashing" ဟုခေါ်သည်။ ရေနွေး (ဘီယာအခေါ်အဝေါ်အရ "အရက်" ဟု ခေါ်သည်) ကို ထောင်းထားသော malt သို့မဟုတ် malt ("grist" ဟု သိကြသော) နှင့် ရောနှောထားသော mash tun တစ်ခုထဲတွင်။  ကစီဓာတ်များကို သကြားအဖြစ်သို့ပြောင်းလဲသွားသည့်အတောအတွင်းတွင် ၁ နာရီမှ ၂ နာရီခန့်ကြာမြင့်ပြီး ဂျုံမှုန့်များကို အစေ့အဆန်များမှ ဖယ်ထုတ်ပါသည်။  ထို့နောက် အစေ့အဆန်များကို "sparging" ဟုခေါ်သော လုပ်ငန်းစဉ်ဖြင့် ဆေးကြောပါ။  ဤဆေးကြောခြင်းသည် ဖျော်ရည်လုပ်သူအား အစေ့အဆန်များမှ အချဉ်ဖောက်နိုင်သော အရည်များကို တတ်နိုင်သမျှ စုဆောင်းနိုင်စေပါသည်။  wort နှင့် sparge water တို့မှ သုံးစွဲထားသော စပါးများကို စစ်ထုတ်သည့် လုပ်ငန်းစဉ်ကို wort separation ဟုခေါ်သည်။  ဂျုံကြမ်းကို စစ်ထုတ်သည့် ကြားခံအဖြစ် လုပ်ဆောင်ပေးသည့် ဂျုံကြမ်းကို ခွဲထုတ်ခြင်းအတွက် ရိုးရာလုပ်ငန်းစဉ်သည် တောက်ပြောင်နေသည်။  အချို့သော ခေတ်မီ ဘီယာချက်စက်ရုံများသည် ပိုမို၍ စေ့စပ်သော မြေသားကို ခွင့်ပြုသည့် ဇကာဘောင်များကို အသုံးပြုခြင်းကို နှစ်သက်ကြသည်။
ခေတ်မီ ဘီယာချက်စက်ရုံ အများစုသည် စဉ်ဆက်မပြတ် ကြဲချခြင်းကို အသုံးပြုကြပြီး မူရင်း wort နှင့် sparge water ကို အတူတကွ စုဆောင်းကြသည်။ သို့သော် မသုံးရသေးသော အစေ့အဆန်များဖြင့် ဒုတိယအသုတ် သို့မဟုတ် တတိယအသုတ်ကို စုဆောင်းနိုင်သည်။  ပြေးခြင်းတစ်ခုစီသည် ပျော့ညံ့သော wort ထွက်လာပြီး ထို့ကြောင့် ပျော့သော ဘီယာကို ထုတ်ပေးသည်။  ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဒုတိယ (နှင့် တတိယ) အပြေးများဟု ခေါ်သည်။  အပြေးပေါင်းများစွာဖြင့် ချက်စားခြင်းကို parti gyle brewing ဟုခေါ်သည်။
ပြုတ်ကျခြင်းမှ စုဆောင်းရရှိသော အချိုများကို ရေနွေးအိုး သို့မဟုတ် "ကြေးနီ" (ဤအိုးများကို ရှေးယခင်က ကြေးနီဖြင့် ပြုလုပ်ထားသောကြောင့်)  ထည့်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် တစ်နာရီခန့် ပြုတ်ပါ။ ပွက်ပွက်ဆူနေစဉ်တွင် wort တွင်ရေများအငွေ့ပျံသွားသော်လည်း wort ၏သကြားများနှင့်အခြားအစိတ်အပိုင်းများကျန်ရှိနေသည်;  ၎င်းသည် ဘီယာရှိ ကစီဓာတ် အရင်းအမြစ်များကို ပိုမိုထိရောက်စွာ အသုံးပြုနိုင်စေသည်။  ပွက်ပွက်ဆူခြင်းသည် ကြိတ်ချေသည့်အဆင့်မှ ကျန်ရှိသော အင်ဇိုင်းများကို ချေဖျက်သည်။  ခါးသီး၊ အရသာနှင့် အနံ့၏ရင်းမြစ်အဖြစ် ပြုတ်နေချိန်တွင် ဟော့ပ်များကို ပေါင်းထည့်သည်။  ပွက်ပွက်ဆူနေစဉ်တွင် Hops ကို တစ်ကြိမ်ထက်ပို၍ ထည့်နိုင်သည်။  ဟော့ပ်များကို ကြာကြာပြုတ်လေ၊ ၎င်းတို့သည် ခါးလေလေ၊ သို့သော် ဟော့ပ်အရသာနှင့် ရနံ့ နည်းပါးလေလေ ဘီယာထဲတွင် ကျန်ရှိနေပါသည်။
ပွက်ပွက်ဆူပြီးနောက်၊ ပျားရည်ကို အအေးခံပြီး တဆေးအတွက် အဆင်သင့်ဖြစ်ပါပြီ။ အချို့သော ဘီယာချက်စက်ရုံများတွင်၊ ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင်များထည့်ရန်နှင့် ဇကာအဖြစ်လုပ်ဆောင်ရန်၊  သို့သော် အများအားဖြင့် ပျားရည်ကို အချဉ်ဖောက်ရန်အတွက် ရိုးရိုးအအေးခံထားပြီး၊ တဆေးထည့်သည့်နေရာတွင် ဖြစ်သည်။  ကစော်ဖောက်နေစဉ်တွင် wort သည် ဘီယာ၏ တဆေးအမျိုးအစားနှင့် အစွမ်းသတ္တိပေါ်မူတည်၍ တစ်ပတ်မှလအထိ လိုအပ်သော လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုတွင် ဘီယာဖြစ်လာသည်။  အီသနောထုတ်လုပ်ခြင်းအပြင်၊ ဂျုံတွင် ဆိုင်းငံ့ထားသော အမှုန်အမွှားအမှုန်အမွှားများသည် အချဉ်ဖောက်ချိန်တွင် အနည်ထိုင်သွားပါသည်။  အချဉ်ဖောက်ပြီးသည်နှင့် တဆေးသည်လည်း ပြေသွားကာ ဘီယာကို ကြည်လင်စေသည်။
ပါဝင်ပစ္စည်းများ
ဘီယာ၏ အခြေခံပါဝင်ပစ္စည်းများမှာ ရေ၊ မုယောစပါး ကဲ့သို့သော ကစီဓာတ် အရင်းအမြစ် ဖြစ်သော မုယောစပါး ၊ သို့မဟုတ် မှည့်ထားသော ပြောင်း (Tiswin and Tesgüino ကဲ့သို့) ကို သန့်စင်အောင် ပြုလုပ် နိုင်သည် (သကြားအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲ) ပြီးနောက် အချဉ်ဖောက် (အီသနောနှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ် အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်း)၊  စော်ဖောက်ခြင်းကို ထုတ်လုပ်ရန် ဘီယာချက်သည့် တဆေး၊  နှင့် ဟော့စ်ကဲ့သို့သော အရသာတစ်မျိုး။  ကစီဓာတ်ရင်းမြစ်များ၏ ရောစပ်ထားသော ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ်အရင်းအမြစ်ဖြစ်သည့် ပြောင်း (ပြောင်း)၊ ဆန်၊ ဂျုံ၊ သို့မဟုတ် သကြားတို့ကို မကြာခဏ နောက်ဆက်တွဲအဖြစ် ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိပြီး အထူးသဖြင့် မုယောစပါးကို မုယောစပါးနှင့် တွဲဖက်အသုံးပြုသည့်အခါတွင် အသုံးပြုနိုင်သည်။  အသုံးနည်းသော ကစီဓာတ်ရင်းမြစ်များမှာ အာဖရိကရှိ ပြောင်းဆန်၊ ဆန်စပါးနှင့် ပီလောပီနံအမြစ်၊ ဘရာဇီးနိုင်ငံရှိ အာလူးနှင့် မက္ကဆီကိုရှိ agave တို့အပါအဝင် အခြားအသုံးများသည်။  ဘီယာချက်ချက်တစ်ခုစီတွင် ကစီဓာတ်အရင်းအမြစ်တစ်ခုစီ၏ ပမာဏကို စုပေါင်းဆန်ငွေစက္ကူဟုခေါ်သည်။
ရေသည် ဘီယာ၏ အဓိကပါဝင်ပစ္စည်းဖြစ်ပြီး ၎င်း၏အလေးချိန်၏ 93% ရှိသည်။ ရေကိုယ်တိုင်က အရသာမရှိသော်လည်း ၎င်း၏ပျော်ဝင်နေသောသတ္တုဓာတ်အဆင့်၊ အထူးသဖြင့် ဘီကာဗွန်နိတ်အိုင်းယွန်းသည် ဘီယာ၏အချောထည်အရသာကို လွှမ်းမိုးသည်။  ဒေသတစ်ခုစီ၏ ရေ၏ တွင်းထွက်ဓာတ်ဂုဏ်သတ္တိများကြောင့်၊ သတ်မှတ်ထားသော ဧရိယာများသည် မူလက အချို့သော ဘီယာအမျိုးအစားများ၏ တစ်ဦးတည်းထုတ်လုပ်သူများဖြစ်ပြီး တစ်ခုစီကို ဒေသဆိုင်ရာ လက္ခဏာများဖြင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်နိုင်သည်။  ဒေသဆိုင်ရာ ဘူမိဗေဒအရ Pilsner (Pilsner Urquell) ကဲ့သို့ တင်းမာသောရေသည် ဂင်းနစ်ကဲ့သို့ တောင့်တင်းအောင်ပြုလုပ်ရန် သင့်လျော်ကြောင်း ဒေသဆိုင်ရာ ဘူမိဗေဒအရ Pilsner (Pilsner Urquell) က ချက်စားရန် သင့်လျော်ပါသည်။  အင်္ဂလန်ရှိ Burton ရေပြင်တွင် Burtonisation ဟုသိကြသည့် လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ဖျော့ဖျော့ဖျော့ဖျော့ကို ဖျော်ရည်လုပ်သူများသည် Burtonisation ဟုခေါ်သော လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ဒေသခံရေထဲသို့ gypsum ပေါင်းထည့်စေသည့် အတိုင်းအတာအထိ ဂျစ်ပဆမ်ပါရှိသည်။
အရသာရှိသော ဘီယာသည် ဟော့ပ်များ ၏ တစ်ဦးတည်းသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံး အဓိကဖြစ်သည်။ ဟော့ပ်နွယ်ပင်၏အပွင့်ကို ယနေ့ပြုလုပ်သော ဘီယာအားလုံးနီးပါးတွင် အနံ့အရသာနှင့် တာရှည်ခံအေးဂျင့်အဖြစ် အသုံးပြုသည်။  ပန်းများကို သူတို့ကိုယ်သူတို့ "ဟော့" ဟုခေါ်ကြသည်။  ဘီယာတွင် ဟော့ပ်များအသုံးပြုခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ပထမဆုံးသမိုင်းဝင်ဖော်ပြချက်မှာ အေဒီ ၈၂၂ မှ Adalhard the Elder ဟုလည်းသိကြသော Adalhard the Elder မှရေးသားခဲ့သော ဘုန်းကြီးကျောင်းစည်းမျဉ်းများဖြစ်ပြီး၊ ပုံမှန်အားဖြင့် ဟော့ပ်များ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်စိုက်ပျိုးသည့်နေ့စွဲသည် ဆယ့်သုံးရာစုဖြစ်သည်။  တစ်ဆယ့်သုံးရာစုမတိုင်မီနှင့် ဆယ့်ခြောက်ရာစုအထိ၊ ထူးထူးခြားခြားအနံ့အရသာအဖြစ် ဟော့ပ်များဝင်ရောက်လာချိန်တွင် ဘီယာသည် အခြားအပင်များနှင့် အရသာရှိခဲ့သည်။  ဥပမာ၊ ပရဒိသုအစေ့အဆန်များ သို့မဟုတ် alehoof။  အနံ့မျိုးစုံရှိသော ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ၊ ဘယ်ရီသီးများနှင့် ဒေါနကဲ့သို့သော ပါဝင်ပစ္စည်းများကိုပင် ပေါင်းစပ်ထားသည့်အရောအနှောအဖြစ် Gruit ဟုသိကြပြီး ဟော့ပ်အဖြစ်အသုံးပြုခြင်းကို ယခုအခါတွင် အသုံးပြုလာမည်ဖြစ်သည်။  Scottish Heather Ales ကုမ္ပဏီမှ Fraoch' နှင့် French Brasserie-Lancelot ကုမ္ပဏီမှ Cervoise Lancelot ကဲ့သို့သော အချို့သော ယနေ့ဘီယာများသည် အနံ့အရသာအတွက် ဟော့ပ်များထက် အခြားအပင်များကို အသုံးပြုကြသည်။
Hops များတွင် ဘီယာသောက်သူများ နှစ်သက်သည့် လက္ခဏာများစွာ ပါရှိသည်။ Hops သည် malt ၏ချိုမြိန်မှုကိုထိန်းညှိပေးသောခါးသီးမှုကိုကူညီသည်;  ဘီယာများ၏ အခါးကို International Bitterness Units အတိုင်းအတာဖြင့် တိုင်းတာသည်။  Hops သည် ဘီယာအတွက် ပန်းများ၊ citrus နှင့် ဆေးဖက်ဝင်အပင်များ အနံ့နှင့် အရသာများကို ပံ့ပိုးပေးသည်။  Hops တွင် ဘီယာ၏ တဆေး၏ လုပ်ဆောင်ချက်ကို နှစ်လိုဖွယ်နည်းသော အဏုဇီဝသက်ရှိများနှင့် "ဦးခေါင်းထိန်းသိမ်းခြင်း" တွင် အထောက်အကူဖြစ်စေသော ဘီယာဖျော်ရည်၏ တဆေး၏လုပ်ဆောင်မှုကို ဦးစားပေးသည့် ပဋိဇီဝဆေးအာနိသင်တစ်ခု ရှိသည်၊  Hops ၏ အချဉ်ဓာတ်သည် တာရှည်ခံပစ္စည်းဖြစ်သည်။
တဆေးသည် ဘီယာတွင် အချဉ်ဖောက်ခြင်းအတွက် တာဝန်ရှိသော သေးငယ်သောဇီဝရုပ်ဖြစ်သည်။ တဆေးသည် အရက်နှင့် ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ကို ထုတ်လုပ်ပေးသည့် အစေ့အဆန်များမှ ထုတ်ယူထားသော သကြားများကို ဇီဝြဖစ်ပျက်စေပြီး wort ကို ဘီယာအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲစေသည်။  ဘီယာကို အချဉ်ဖောက်ခြင်းအပြင် တဆေးသည် စရိုက်နှင့် အရသာကို လွှမ်းမိုးပါသည်။  ဘီယာပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည့် တဆေး၏ အဓိကအမျိုးအစားများမှာ ထိပ်တန်းအချဉ်ဖောက်ခြင်း Saccharomyces cerevisiae နှင့် အောက်ခြေစော်ဖောက်ခြင်း Saccharomyces pastorianus တို့ဖြစ်သည်။  Brettanomyces အချဉ်ဖောက်ထားသော သိုးသားပေါက်များကို ချက်ပြီး Torulaspora delbrueckii အချဉ်ဖောက်ထားသော Bavarian weissbier။  စော်ဖောက်ခြင်းတွင် တဆေး၏ အခန်းကဏ္ဍကို နားမလည်မီတွင် အချဉ်ဖောက်ခြင်းတွင် တောရိုင်း သို့မဟုတ် လေထဲမှ တဆေးများ ပါဝင်ပါသည်။  lambics ကဲ့သို့သော ပုံစံအနည်းငယ်သည် ယနေ့ခေတ်တွင် ဤနည်းလမ်းကို အားကိုးသော်လည်း ခေတ်မီစော်ဖောက်ခြင်းအများစုသည် သန့်စင်သော တဆေးယဉ်ကျေးမှုကို ပေါင်းထည့်ပါသည်။
အချို့သော ဘီယာချက်လုပ်သူများသည် ပရိုတင်းအခဲများနှင့်အတူ ပရိုတင်းအခဲများနှင့်အတူ ဘီယာထဲမှ သဲလွန်စများ (အစိုင်အခဲအဖြစ် စုဆောင်း) ကို ဘီယာတွင် တစ်ခု သို့မဟုတ် တစ်ခုထက်ပိုသော ရှင်းလင်းသောအေးဂျင့်များ သို့မဟုတ် ဒဏ်ငွေများထည့်ထားသည်။ ဤလုပ်ငန်းစဉ်သည် ဂျုံဘီယာကဲ့သို့ တိုင်းရင်းသားနှင့် ရှေးကျသော ဘီယာပုံစံများထက် ဘီယာကို တောက်ပသန့်ရှင်းစေပါသည်။  ရှင်းလင်းရေးအေးဂျင့်များ၏ ဥပမာများတွင် ငါးများ၏ ရေကူးကန်များမှ ရရှိသော ငါးမျှားချိတ်များ ပါဝင်သည်။  အိုင်ယာလန်ရေညှိ၊  kappa carrageenan၊ ပင်လယ်ရေမှော် Kappaphycus cottonii;  Polyclar (အတု);  နှင့် ဂျယ်လာ။  ဘီယာကို "သက်သတ်လွတ်စားသူများအတွက် သင့်လျော်သည်" ဟု အမှတ်အသားပြုပါက၊ ၎င်းကို ပင်လယ်ရေမှော်နှင့် သို့မဟုတ် အတုပြုလုပ်ထားသော အေးဂျင့်များဖြင့် ရှင်းလင်းထားသည်။
ဘီယာချက်စက်ရုံသည် နိုင်ငံအလိုက် နှစ်စဉ် ဘီယာသောက်သုံးမှု
21 ရာစုရှိ ဘီယာချက်စက်ရုံများ၏သမိုင်းတွင် စကေး၏စီးပွားရေးကိုသေချာစေရန်အလို့ငှာ သေးငယ်သောဘီယာများကိုစုပ်ယူသည့်ပိုကြီးသောဘီယာချက်စက်ရုံများပါဝင်သည်။[ရှင်းလင်းချက်လိုအပ်သည်] 2002 ခုနှစ်တွင် South African Breweries မှ SABMiller ကိုရှာတွေ့ရန် North American Miller Brewing ကုမ္ပဏီကို ဝယ်ယူခဲ့ပြီး ဒုတိယအကြီးဆုံးဘီယာချက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိက Anheuser-Busch ပြီးနောက်။  2004 ခုနှစ်တွင် ဘယ်လ်ဂျီယံ Interbrew သည် ထုထည်အလိုက် တတိယအကြီးဆုံး ဘီယာချက်စက်ရုံဖြစ်ပြီး Brazilian AmBev သည် ပဉ္စမအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။  ၎င်းတို့သည် InBev သို့ ပေါင်းစည်းကာ အကြီးဆုံး ဘီယာချက်စက်ရုံ ဖြစ်လာသည်။  2007 ခုနှစ်တွင် SABMiller သည် InBev နှင့် Anheuser-Bush ကို ကျော်လွန်ကာ 2007 ခုနှစ်တွင် ဒတ်ခ်ျပရီမီယံ ဘီယာအမှတ်တံဆိပ် Grolsch ၏ ဘီယာချက်လုပ်သူ Royal Grolsch ကို ဝယ်ယူသောအခါတွင် InBev (ဒုတိယအကြီးဆုံး) သည် Anheuser-Busch (တတိယအကြီးဆုံး) ကို ဝယ်ယူသောအခါ 2008 ခုနှစ်တွင်၊  -Busch InBev ကုမ္ပဏီသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးဘီယာချက်လုပ်သူဖြစ်လာပြန်သည်။
2020 ခုနှစ်အထိ၊ ဈေးကွက်သုတေသနကုမ္ပဏီ Technavio ၏အဆိုအရ AB InBev သည် Heineken ဒုတိယ၊ CR Snow တတိယ၊ Carlsberg စတုတ္ထနှင့် Molson Coors ငါးခုဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံးဘီယာကုမ္ပဏီအဖြစ် ဆက်လက်တည်ရှိနေပါသည်။
မိုက်ခရိုဘရောင်းလုပ်ငန်း သို့မဟုတ် လက်မှုပညာ ဘီယာစက်ရုံသည် ဘီယာပမာဏအကန့်အသတ်ဖြင့် ထုတ်လုပ်သည်။ ဘီယာချက်စက်ရုံတစ်ခုမှ အများဆုံးထုတ်လုပ်နိုင်သည့် ဘီယာပမာဏကို မိုက်ခရိုဘီယာထုတ်လုပ်သည့်လုပ်ငန်းအဖြစ် သတ်မှတ်ခံရဆဲဖြစ်ပြီး ဒေသအလိုက်နှင့် အာဏာပိုင်များက ကွဲပြားသည်။  US တွင် ဘီယာစည်ပေါင်း 15,000 (1.8 megalitres; 390 ထောင် အင်ပါယာဂါလန်; 460 ထောင် US ဂါလံ)  တစ်နှစ်ဖြစ်သည်။  ဘီယာဆိုင်သည် အရက်ဆိုင် သို့မဟုတ် အခြားအရက်ဆိုင်ကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် မိုက်ခရိုဘီယာထုတ်လုပ်သည့် အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။  ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ဘီယာချက်စက်ရုံများ၏ သိပ်သည်းဆအမြင့်ဆုံးဖြစ်သည့် microbreweries အများစုမှာ ဘီယာချက်စက်ရုံပေါင်း ၂၀၀ ခန့်ရှိသည့် Franconia ၏ ဂျာမန်ဒေသ၊ အထူးသဖြင့် အထက်ဖရန်ကိုနီးယားခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။  ဂျာမနီနိုင်ငံ၊ Bavaria ရှိ Benedictine Weihenstephan ဘီယာချက်စက်ရုံသည် ဘုန်းကြီးကျောင်းအတွက် ဆယ်ဖို့တစ်ဖို့ ဆယ်ဖို့တစ်ဖို့ ပေးဆောင်သည့် မှတ်တမ်းတစ်ခုအနေဖြင့် ထိုနှစ်မှ မှတ်တမ်းတစ်ခုအနေဖြင့် 768 ခုနှစ်အထိ ၎င်း၏အမြစ်များကို ခြေရာခံနိုင်သည်။  ဘီယာချက်စက်ရုံကို 1040 ခုနှစ်တွင် City of Freising မှ လိုင်စင်ရရှိခဲ့ပြီး ထို့ကြောင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး ဘီယာချက်စက်ရုံဖြစ်သည်။
မျိုးကွဲများ
ဘီယာအမျိုးအစားများစွာရှိသော်လည်း ဘီယာချက်ခြင်း၏အခြေခံများကို အမျိုးသားနှင့်ယဉ်ကျေးမှုနယ်နိမိတ်တစ်လျှောက်တွင် မျှဝေထားသည်။ ရိုးရာဥရောပ ဘီယာချက်လုပ်သည့် ဒေသများ—ဂျာမနီ၊ ဘယ်လ်ဂျီယံ၊ အင်္ဂလန် နှင့် ချက်သမ္မတနိုင်ငံ—တွင် ဒေသဆိုင်ရာ ဘီယာမျိုးကွဲများရှိသည်။
အင်္ဂလိပ်စာရေးဆရာ Michael Jackson သည် သူ၏ 1977 ခုနှစ်ထုတ် The World Guide To Beer စာအုပ်တွင် ဒေသတွင်း ဓလေ့ထုံးစံနှင့် နာမည်များဖြင့် အကြံပြုထားသော ဒေသစတိုင်လ်အုပ်စုများတွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းမှ ဘီယာများကို အမျိုးအစားခွဲထားသည်။ Fred Eckhardt သည် 1989 ခုနှစ်တွင် The Essentials of Beer Style တွင် Jackson ၏ အလုပ်ကို ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။