cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရခိုင်သမက်တက်
သမက်တက်ခြင်း
သမီးသျှင်အိမ်ရောက်သည့်အခါ သမီးသျှင်မိဘဆွီမျိုးများကဆီးကြို၍ဧည့်ခံပြီး နီရာထိုင်ခင်းများပီးသည်။ ရှိဦးစွာအညွန့်အုပ်ထမ်းသူက အညွန့်အုပ်နှင့်အတူပန်းဆင်ပီးရန် သမီးသျှင်အနားနီရာယူရသည်။ ကျန်အုပ်များကို သမီးသျှင်အိမ်မှလက်ခံယူ၍ နီရာချထားသည်။ သမက်သျှင်ဘက်မှသယ်ဆောင်လာသော မင်္ဂလာရီစင်အိုးကိုလည်း မင်္ဂလာစားပွဲပေါ်တွင် သမီးသျှင်၏ရီစင်အိုးနှင့်အတူ ထားရသည်။ အညွန့်အုပ်ထမ်းလာသူ သမက်သျှင်၏အစ်မဆွီမျိုးများက သမီးသျှင်ကို ပန်းဆင်ပီးရသည်။ အညွန့်အုပ်တွင် ရာသီအလိုက်ပန်းများပါလာရသည်။
ဥပမာ-
ပန်းများပန်းကုံးများကို တစုံစီအညွန့်အုပ်တွင်ထည့်ယူလာရသည်။ ပန်းဆင်ပီးသူက ပန်းများကို တစုံစီ ငါးစုံဆင်မြန်းပီးရသည်။ ဆံထုံးထဲတွင်လည်း ပန်းကုံးများထိုး၍ ပန်းပန်ပီးရသည်။ ထို့နောက် သမီးသျှင်ကိုသျှောင်ဆောင်းပီးပြီး မျက်နှာကိုဖုံးအုပ်ထားရသည်။ သမီးသျှင်ကိုပန်းပန်ဆင်ပြီးနောက် သမက်သျှင်ကို အိမ်ထဲသို့ဝင်စီသည်။ အဝင်တွင် သမီးသျှင်၏ညီမအပျိုများက ခြီဆီး၍ငွေတောင်းခံသည်။ လူပျိုရံများက ဈီးဆစ်ခြင်းဖြင့် အချေအတင်ပြောဆိုရသည်။ လူပျိုရံ၊အပျိုရံများ တစိတစောင်းပြောဆိုရသဖြင့် ပျော်စရာကောင်းသည်။ အိမ်ပေါ်သို့ရောက်သောအခါ သမက်သျှင်ကို ရီတခွက်တိုက်ရသည်။ ထို့နောက် သမက်သျှင်ကို သမီးသျှင်၏ညာဘက်တွင် နီရာယူစီပြီး သျှောင်ဆောင်းပီးရသည်။ ထိမ်းမြားပီးသူများက မင်္ဂလာစားပွဲပေါ်ဟိ မင်္ဂလာထမင်းပွဲကိုလည်းကောင်း၊ ရီစင်အိုးများကိုလည်းကောင်း (၇) ပတ်၊ (၉) ပတ်ပတ်ထားသော ပရိတ်ခြည်မျှင်ကွင်းများဖြင့် တမျိုးတစုံကျစီ ရစ်ပတ်ပီးရသည်။ ထို့နောက် မောင်နှံအစုံအပါအဝင် မင်္ဂလာစားပွဲ၊ အိပ်ရာလိပ်၊ တေတ္တာများအားလုံးကို ပရိတ်ခြည်မျှင်များဖြင့်ရစ်ပတ်ပီးရသည်။ ထို့နောက် သမက်သျှင်၏ညာလက်နှင့် သမီးသျှင်၏ညာလက်ကိုပေါင်း၍ ခြည်မျှင်များဖြင့် ရစ်ပတ်ပီးရသည်။
လက်ထပ်ပီးသည့်အမျိုးသမီးကြီးများက မောင်နှံစုံကို အောင်သပြီခက်ဖြင့် ရီစင်အိုးနှစ်စုံပေါင်းစပ်ထားသော ရီစင်များဖြန်းကာ ဆုတောင်းမိတ္တာပို့ရသည်။ ဆက်လက်၍ သမတ်သျှင်နှင့်သမီးသျှင်လက်များကိုပေါင်းပြီး ရီစင်သွန်းလောင်းရသည်။ သမီးသျှင်လက်ကိုအောက်တွင်ထားပြီး သမက်သျှင်လက်ကိုအပေါ်မှာ ထားရသည်။ အချို့မှာ သမက်သျှင်လက်ကိုအောက်ကလှန်ပြီး သမီးသျှင်လက်ကို အထက်ကမှောက်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ သမက်သျှင်က သမီးသျှင်ကို ညာလက်ဖြင့်တောင်းဆိုခြင်းကို သမီးသျှင်က ညာလက်ဖြင့်လက်ခံခြင်းသဘော၊ သမက်သျှင်က သမီးသျှင်ကို တသက်လုံးစောင့်ယှောက် ထောက်ပံတာဝန်ယူလားမည်ဟူသော သဘောကိုဆောင်သည်။
မိဘကန်တော့ခြင်း
သတို့သမီးရှေ့တွင် သတို့သားဖခင်၊ သတို့သားရှေ့တွင် သတို့သမီးဖခင်တို့က နေရာယူရသည်။ သတို့သားသတို့သမီးတို့က ဖခင်နှစ်ဦးရုံလာသောတဘက်ဖြူထဲသို့ ထမင်းခုနှစ်ဆုပ်တပြိုင်တည်းထည့်ပေးခြင်း၊ မိခင်များအားလည်း ထမင်းခုနှစ်ဆုပ် တပြိုင်တည်းထည့်ပီးခြင်းသည် မိဘနှစ်ပါးကိုကန်တော့ခြင်းသဘောဖြစ်သည်။
လက်ဆုံစားခြင်း
မိဘများကိုကန်တော့ပြီးနောက် မောင်နှံစုံက မင်္ဂလာထမင်းကို ခုနှစ်ဆုပ်စီလက်ဆုံစားရသည်။ စားသောက်ပြီး ငွေဖလားတွင်အတူလက်ဆီးရသည်။
အောင်ဒိုးရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်းလေး
အောင်ဒိုးရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်းလေး
ရခိုင်သမက်တက်
သျှောင်ချသျှောင်တင်
သမက်သျှင်က မိမိသျှောင်ကိုချွတ်၍ စားပွဲပေါ်တင်ထားပြီးလျှင် သမီးသျှင်၏သျှောင်ကိုချွတ်ယူကာ မိမိ၏သျှောင်ကိုဆောင်းပေးရသည်။ သျှောင်တင်သျှောင်ချပြုလုပ်စဉ် သမီးသျှင်က သမက်သျှင်ကို ရှိခိုးရသည်။ သျှောင်တင်သျှောင်ခအဖြစ် သမက်သျှင်က သမီးသျှင်ကို ငွေလက်ဖွဲ့သဖြင့် သမီးသျှင်ကကန်တော့ပြီး လက်ခံရယူရသည်။ မင်္ဂလာအခမ်းအနားပွဲအပြီးတွင် ထွက်ခွာခွင့်ရရန် သမက်သျှင်က သမီးသျှင်ဘက်မှအပျိုရံလူပျိုရံများက ရွှေကြိုးတားထား၍ ကြိုးတားခပီးရသည်။ နောက်ဆုံးခန်းဝင်ခ ပီးဆောင်ရသည်။
အိမ်ပြန်လည်ခြင်း
သမက်တက်ပြီး (၇) ရက်နိတွင် သမီးသျှင်သမက်သျှင်များသည် သမက်သျှင်၏မိဘအိမ်သို့ မိုးထက်မှစ၍လည်ရသည်။ သမက်သျှင်၏မိဘ၊ အဘိုးအဘောင်များကို သမီးသျှင်၊ သမက်သျှင်ရို့က ကန်တော့ရသည်။ ညဇာစားပြီးမှပြန်ရသည်။ သို့ဖြင့် ကြင်စဦးဇနီးမောင်နှံနှစ်ဦးသည် အိုးအိမ်တည်ထောင်ကာ တလင်တမယားစနစ်ဖြင့် တသက်လုံးပေါင်းဖော်ရတော့သည်။
ရခိုင်လူမျိုးများသည် မင်္ဂလာပွဲကို ဝါတွင်းနှင့်ပြာသိုလများတွင် ယှောင်ကြည်လေ့ဟိပြီး တပေါင်းတန်ခူးလများတွင် အများဆုံးကျင်းပပြုလုပ်သည်။ ပြာသိုလတွင် မင်္ဂလာဆောင်က အိမ်ထောင်စီးပွားရေးမဖြစ်ဘဲ မွဲပြာကျတတ်သည်ဟု အယူဟိသည်။ ရခိုင်ဓလေ့ထုံးတမ်းစဉ်လာအရ မင်္ဂလာပွဲနှင့်ပတ်သက်၍ လိုက်နာရမည့်စည်းကမ်းချက်များစွာဟိသည်။ ထိုချမှတ်ထားသောစည်းကမ်းချက်များကိုလိုက်နာပြီး လက်ထပ်မင်္ဂလာပွဲသည် ပကာသနမဖက် အရိုးခံသက်သက်ဖြင့် ရိုးရာမပျက်ချစ်မြတ်နိုးစရာဖြစ်သည်။ ရခိုင်လူမျိုးရို့၏ချစ်စရာကောင်းသောဓလေ့၊ တမူထူးခြားသော မင်္ဂလာအယူအဆများဖြစ်သည်။
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ သမ္မတ
ထိုင်ဝမ်သမ္မတအဖြစ် အများအားဖြင့်ရည်ညွှန်းလေ့ရှိသည့် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏သမ္မတသည် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (ROC) ၏ နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်ပြီး တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ တပ်မတော်၏ စစ်ဦးစီးချုပ်ဖြစ်သည်။
အရည်အချင်း
သမ္မတနှင့်ဒုတိယသမ္မတ ရွေးကောက်ခြင်းနှင့်ပြန်လည်ခေါ်ယူခြင်း အက်ဥပဒေအရ သမ္မတသို့မဟုတ် ဒုတိယသမ္မတ နေရာအတွက်ယှဉ်ပြိုင်လိုသူသည်-
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် သမ္မတများ ကဏ္ဍ:တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ၏ အစိုးရ
ဆုံကင်းရွာ၊ လေရှီးမြို့နယ်
ဆုံကင်းရွာ (Sonkin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ လှန်လှိုင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၂၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အစ်ခန်ဒါ မာခ့်မူဒေါ့ဗ်
အစ်ခန်ဒါ မာ့ခ်မူဒေါ့ဗ် ကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ရုရှားပြည်အခြေစိုက် ဥဇ္ဇဘက်ကစ္စတန်လူမျိုး စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အကျဉ်းချုပ်
သူသည် ထူးခြားလျှို့ဝှက်သော ဥဇ္ဇဘက်စီးပွားရေးသမားများထဲမှ တစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ Bukhara တွင်မွေးဖွားခဲ့ပြီး Tashkent တွင်နေထိုင်၍ အရှေ့တိုင်းလေ့လာမှုပညာဖြင့် ဒေသခံတက္ကသိုလ်တစ်ခုမှ ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် သူ၏ အာရေဗျဘာသာကျွမ်းကျင်မှုကို အသုံးချနိုင်သော လစ်ဗျားနှင့်အီရတ်ရှိ ဆိုဗီယက်စစ်တပ်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများစွာတွင် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ပထမဆုံးသော စီးပွားရေး ခြေလှမ်းအစသည် ရုရှားနိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံး သတ္တုရောင်းဝယ်ရေးများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည့် Chernoys နှင့် Reuben ညီအစ်ကိုများ၏ Trans-World အဖွဲ့နှင့်အတူ ဖြစ်သည်။ ယခုအခါ Makhmudov သည် Uralskaya Gorno-Metallurgicheskaya Kompaniya (UGMK)၏ အဓိကပိုင်ရှင်ဖြစ်သည်။ ထိုကုမ္ပဏီသည် ရုရှားတွင် စတုတ္ထအကြီးဆုံးသော သံဓာတ်မပါသည့် သတ္တုဗေဒဆိုင်ရာကုမ္ပဏီဖြစ်သောကြောင့် ရုရှား၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးသော ကြေးနီထုတ်လုပ်ပေးနိုင်သူဖြစ်သည်။
သူ၏ တွဲဖက်လုပ်ကိုင်သူနှင့်အတူ Makhmudov သည် ရုရှားဘာသာဖြင့် Business Week ကိုထုတ်ဝေသည့် Izdatelskiy Dom Rodionova (Rodionov ထုတ်ဝေရေးလုပ်ငန်း)တွင်လည်း ၅၀% ပိုင်ဆိုင်မှုများရှိသည်။ Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ ဖော်ပြချက်များအရ Iskander Makhmudov သည် ရုရှားနိုင်ငံ၏ ၁၅ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံး စီးပွားရေးသမားဖြစ်ပြီး ၈၆ ယောက်မြောက် ကမ္ဘာ့အချမ်းသာဆုံး ဖြစ်သည်။
ပုဂ္ဂိုလ်ရေးမှတ်တမ်း
သူသည် လျှို့ဝှက်စွာနေထိုင်တတ်ပြီး သူ၏ အဓိကရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများရှိသော Kuzbassrazrezugol မိုင်းတွင်းကဲ့သို့ပင် သူ့အကြောင်းများကို အမှောင်ချကာ ပိတ်ဆို့ထားသူဖြစ်သည်။ သူ၏ အဓိက ဝင်ငွေရလုပ်ငန်းများမှာ Urals မိုင်းတွင်းနှင့် ဆက်စပ်လုပ်ငန်းများဖြစ်သည်။
တနင်းသာရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
တနင်းသာရွာ (Taninthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ တနင်းသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၈၃ ဖြစ်သည်။
အုံးတောရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
အုံးတောရွာ (Ohntaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ အုံးတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုံးတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀ ဦး၊ မ ၄၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆောင်းအိုရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဆောင်းအိုရွာ (Hsawngoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈၆ ဦး၊ မ ၅၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုနားရွာ၊ ပိန်းဆယ်
ဟိုနားရွာ (Honar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ပိန်းဆယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၇၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပိန်းဆယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၇၀ ဦး၊ မ ၁၉၄၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကံလှမကျီးကုန်းရွာ၊ ရွာသာကုန်း
ကံလှမကျီးကုန်းရွာ၊ ရွာသာကုန်း
တောင်ငူခရိုင်
တောင်ငူခရိုင် သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ တောင်ငူမြို့ ဖြစ်သည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင်းရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၁,၁၂၂,၆၇၉ ယောက် ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်နှင့် မြို့များ
တောင်ငူခရိုင်တွင်းရှိ မြို့နယ်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် ကျောက်ကြီးမြို့နယ်အား ညောင်လေးပင်ခရိုင်အတွင်းသို့ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ်
အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ် နှင့် အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ်ပလပ်စ် တို့သည် အက်ပဲ ကုမ္ပဏီမှ ထုတ်လုပ်သော စမတ်ဖုန်းများ ဖြစ်ကြသည်။ အဆိုပါ အိုင်ဖုန်းမော်ဒယ်အသစ် (၂) မျိုးကို အက်ပဲ၏ အမှုဆောင် အရာရှိချုပ် တင်ကွက်က ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့ ဆန်ဖရန်စစ်စကိုမြို့တွင် မိတ်ဆက်ပြသခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း ၆ အက်စ် နှင့် အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ်ပလပ်စ် တို့သည် ယခင် ၂၀၁၄ ခုနှစ်က ထွက်ရှိပြီးသော အိုင်ဖုန်း ၆ နှင့် အိုင်ဖုန်း ၆ပလပ်စ် တို့၏ အသစ်ထွက် မော်ဒယ်ဖြစ်သည်။
အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ် နှင့် အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ်ပလပ်စ် တို့သည် ၎င်းတို့၏ ယခင်မော်ဒယ်တွေထက် အမာထည်ပစ္စည်းများ ပိုမိုကောင်းမွန်အောင် ပြုလုပ်ထားရှိသည်။ ဖိအား အာရုံခံနိုင်စွမ်း ဖန်သားပြင်၊ 3D ထိတွေ့မှု၊ အနောက်ဘက် နှင့် အရှေ့ဘက် ကင်မရာ အဆင်မြှင့်တင်မှု၊ ပရောဆက်ဆာ ပိုမိုမြန်ဆန်လာမှု တို့ဖြင့် အဆင်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ယခင်ရှိပြီးသား အနက်ရောင်၊ ငွေရောင်၊ ရွှေရောင်တို့အပြင် နှင်းဆီရွှေရောင်ကိုပါ အသစ် ထပ်မံထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ် နှင့် အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ်ပလပ်စ်တို့ကို အသစ်ထုတ်လုပ်လိုက်သော လည်ပတ်မှုစနစ် အိုင်အိုအက် ၉.၀ ဖြင့် စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။
ပထမဆုံး ရောင်းချခဲ့ရသည့် ပိတ်ရက်အတွင်းမှာကို အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ် နှင့် ၆အက်စ်ပလပ်စ် စုစုပေါင်း (၁၃) သန်း ရောင်းချခဲ့ရသည်။ ပြီးခဲ့သော နှစ်က အိုင်ဖုန်း ၆ နှင့် အိုင်ဖုန်း ၆ ပလပ်စ် မှာ (၁၀) သန်းသာ ရောင်းချခဲ့ရသည်။
သမိုင်း
တရားဝင် မိတ်ဆက်ပွဲမတိုင်ခင် အိုင်ဖုန်း ၆ အက်စ် ၏ ဓာတ်ပုံများမှာ အင်တနက်တွင် ပေါက်ကြားခဲ့သည်။ တရားဝင် မဟုတ်သော်လည်း ပေါက်ကြားလာသော အချက်အလက်များမှာ အမှန်တကယ်ဖြစ်သည်ဟု အသိအမှတ် ပြုခဲ့ကြသည်။
အိုင်ဖုန်း ၆ အက်စ် နှင့် အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ်ပလပ်စ် တို့ကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် တရားဝင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ မိတ်ဆက်ပွဲ အခမ်းအနားကို "Hey Siri, give us a hint" "ဟေး ဆီရီ၊ ငါတို့ကို အရိပ်အမြွတ်ပေးပါ" ဆိုပြီး နာမည်ပေးခဲ့သည်။ ပွဲကို ဆန်ဖရန်စစ်စကိုမြို့ ဘေဂရေဟမ် အမျိုးသား ပြဇာတ်ရုံတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကြိုတင်မှာယူမှုကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၁၂ ရက်နေ့ စတင်ခဲ့ပြီး စတိုးဆိုင်များမှာ ရောင်းချမှုကိုတော့ ၂၀၁၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။
ဈေးနှုန်းအနေနဲ့ ၂ နှစ်စာချုပ် ဖြင့် ၁၉၉ ဒေါ်လာ နှင့် ၂၉၉ ဒေါ်လာ မှ စ၍ စာချုပ်မပါလျှင် ၆၄၉ ဒေါ်လာ နှင့် ၇၄၉ ဒေါ်လာ ဖြင့် စသည်။ ပထမဦးဆုံး ရောင်းချသည့် စနေ၊ တနင်္ဂနွေမှာပင် အလုံးရေ ၁၃ သန်း ရောင်းချခဲ့ရသည်။
အချက်အလက်
အိုင်ဖုန်း ၆ အက်စ်၏ ပုံစံ ဒီဇိုင်းမှာ အိုင်ဖုန်း ၆ နီးပါး ဆင်တူသည်။ သို့သော် ကိုယ်ထည် အလူမီနီယံကိုတော့ ပိုမိုမာကျောအောင် ပြုလုပ်ထားသည်။ ထို့ပြင် အရောင်အသစ်ဖြစ်တဲ့ နှင်းဆီရွှေရောင် ကိုပါ အသစ်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ်ကို အက်ပဲမှ ထုတ်လုပ်သော A9 Chip-set ကို အသုံးပြုထားပြီး ယခင် A8 ထက် အလုပ်လုပ်နိုင်စွမ်း ၇၀ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် ရုပ်ထွက်မှာ ၉၀ ရာခိုင်နှုန်း ပိုမို ကောင်းမွန်သည်။ RAM မှတ်ဉာဏ်ကိုလည်း 2GB ထိ မြှင့်တင်ပေးခဲ့သည်။ ထွက်ရှိပြီးသမျှ အိုင်ဖုန်းများ အားလုံးတွင် RAM အများဆုံးဖြစ်သည်။ ဘတ္ထရီ သိုလှောင်နိုင်စွမ်းအားသည် အနည်းငယ် လျော့ကျသွားသည်။ သို့သော် အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ် နှင့် အိုင်ဖုန်း ၆အက်စ်ပလပ်စ် တို့မှာ ၎င်းတို့၏ အရင် အိုင်ဖုန်း ၆ နှင့် အိုင်ဖုန်း ၆ပလပ်စ် တို့၏ ဘတ္ထရီ အသုံးပြုနိုင်စွမ်း အတူတူပင်ဖြစ်သည်ဟု  အက်ပဲမှ ကြေညာထားသည်။ တရားဝင် ကြေညာခြင်း မရှိပေမယ့် အိုင်ဖုန်းကို ရေစို ခံနိုင်စွမ်းရှိအောင် တည်ဆောက်ထားရှိသည်။
ဝေဟင်ထက်ဝယ် (ရုပ်ရှင်)
ဝေဟင်ထက်ဝယ် (Up in the Air) ဇာတ်ကားသည် ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ပြသသည့် ဒါရိုက်တာ ဂျေဆင် ရိတ်မင်း (Jason Reitman) ၏ လက်ရာ ဟာသ ဒရာမာ ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေသည့် အမည်တူ ဝတ္ထုမှ ပြန်လည် ပြင်ဆင် ရေးသားထားသည့် ဇာတ်ညွှန်းဖြစ်ပြီး ဇာတ်အိမ်မှာ ကော်ပိုရေးရှင်းများကိုယ်စား လုပ်သားလျှော့ချပေးသူအဖြစ် လုပ်ကိုင်သည့် အမျိုးသားတစ်ဦး၏ ဘဝဒဿနိက၊ အလုပ်အတွက် သူခရီးနှင်ရပုံနှင့် ခရီးလမ်း တလျှောက်တွင် တွေ့ရသူများနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံပုံကို အရင်းခံကာ ရိုက်ကူးထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမေရိကန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ကန်ပေါက်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကန်ပေါက်ရွာ (Kanpauk)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကန်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်ပေါက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၆ ဦး၊ မ ၁၇၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၆၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငန်းချောင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ငန်းချောင်းဝရွာ(Nganchaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကွမ်းချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၃၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွမ်းချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၀ ဦး၊ မ ၅၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၇၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပလိန်ကိုင်းရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ပလိန်ကိုင်းရွာ (Paleinkaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ ပလိန်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပလိန်ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉ ဦး၊ မ ၁၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာ့သိုင်း အခြေခံ (၆၃) မောင်း
မြန်မာ့သိုင်းကို စတင်သင်ယူမည့်သူများသည် အရင်ဆုံး အခြေခံ (၆၃) မောင်းကို သင်ယူကြရသည်။ အခြေခံ (၆၃) မောင်းကို ကျွမ်းကျင်မှသာ အခြား အဆင့်များကို ဆက်လက်သင်ယူကြရသည်။
၁။ ခေါင်းတိုက် လေ့ကျင့်နည်း
(၁) ခေါင်း ရှေ့ဆတ်တိုက်ခြင်း
(၃) ခေါင်း ဘယ်ဆတ်တိုက်ခြင်း alt=မြန်မာ့သိုင်း အခြေခံ ခေါင်းတိုက် လေ့ကျင့်နည်း|thumb|မြန်မာ့သိုင်း အခြေခံ ခေါင်းတိုက် လေ့ကျင့်နည်း (၄) ခေါင်း ညာဆတ်တိုက်ခြင်း
၂။ လက်သီးထိုး လေ့ကျင့်နည်း
(၅) ဘယ်လက်သီး ဖြောင့်ထိုး
(၆) ညာလက်သီး ဖြောင့်ထိုး
(၇) ဘယ်လက်သီး ဝိုက်ထိုး
(၈) ညာလက်သီး ဝိုက်ထိုး
(၉) ဘယ်လက်သီး ပင့်ထိုး
(၁၀) ညာလက်သီး ပင့်ထိုး
၃။ လက်ဝါးစောင်း လေ့ကျင့်နည်း
(၁၁) ဘယ်လက်ဝါး စောင်းတည့်ခုတ် (လည်ပင်း)
(၁၂) ညာလက်ဝါး စောင်းတည့်ခုတ် (လည်ပင်း)
(၁၃) ဘယ်လက်ဝါး စောင်းတွက်ခုတ် (ဘေးနံ)
(၁၄) ညာလက်ဝါး စောင်းတွက်ခုတ် (ဘေးနံ)
(၁၆) ညာလက်ဝါး စောင်းဖြတ်ခုတ် (လည်မြို)
၄။ လက်ဖနောင့် လေ့ကျင့်နည်း
(၁၇) ဘယ်လက်ဖနောင့်တည့်တွန်း (ဝမ်းဘိုက်)
(၁၈) ညာလက်ဖနောင့်တည့်တွန်း (ဝမ်းဘိုက်)
(၂၀) ညာလက်ဖနောင့်ပင့်တွန်း (မေးစေ့)
၅။ လက်ဖျန်မောင်း လေ့ကျင့်နည်း
(၂၁) ဘယ်လက်ဖျန်မောင်း အတွင်းရိုက်
(၂၃) ညာလက်ဖျန်မောင်း အတွင်းရိုက်
(၂၄) ညာလက်ဖျန်မောင်း အပြင်ရိုက်
(၂၅) ဘယ်လက်ဖျန် အပေါ်ပင့်
(၂၆) ဘယ်လက်ဖျန် ဝိုက်ခုတ် (အောက်)
(၂၇) ညာလက်ဖျန် အပေါ်ပင့်
(၂၈) ညာလက်ဖျန် ဝိုက်ခုတ် (အောက်)
၆။ တတောင် လေ့ကျင့်နည်း
(၂၉) ဘယ်တတောင် ရှေ့တိုက်
(၃၀) ဘယ်တတောင် အောက်ထောင်း
(၃၃) ညာတတောင် ရှေ့တိုက်
(၃၅) ညာတတောင် ဘေးခတ်
(၃၆) ညာတတောင် နောက်ဆောင့်
၇။ ဒူး လေ့ကျင့်နည်း
(၃၇) ဘယ်ဒူး ပင့်တိုက်
(၃၈) ညာဒူး ပင့်တိုက်
(၃၉) ဘယ်ဒူး ဝိုက်တိုက်
(၄၀) ညာဒူး ဝိုက်တိုက်
၈။ ခြေ လေ့ကျင့်နည်း
(၄၁) ဘယ်ခြေဖျား ရှေ့ပင့်ခတ်
(၄၂) ညာခြေဖျား ရှေ့ပင့်ခတ်
(၄၃) ဘယ်ခြေဖျား ဝိုက်ခတ်
(၄၄) ညာခြေဖျား ဝိုက်ခတ်
(၄၆) ညာခြေစောင်း ရှေ့ကန်
(၄၇) ဘယ်ခြေစောင်း ဘယ်ဘေးကန်
(၄၈) ညာခြေစောင်း ညာဘေးကန်
၉။ တိမ်းထိုင် လေ့ကျင့်နည်း
(၄၉) ဘယ်တိမ်း ထိုင်-ထ
(၅၀) ညာတိမ်း ထိုင်-ထ
၁၀။ လက်စုံ (၁၃) နည်း လေ့ကျင့်နည်း
(၅၁) လက်ဝါးစုံ အောက်ဘေးရိုက်ကာ
(၅၂) လက်ခုံစုံ မျက်နှာရိုက်
(၅၃) လက်ဖနောင့်စုံ မျက်နှာရိုက်
(၅၄) လက်ဖျန်စုံ ရိုက်ကာခွဲ (အပေါ်)
(၅၅) လက်ဝါးစောင်းစုံ လည်ပင်းခုတ်
(၅၆) လက်ဖျန်စုံ အောက်ဘေးရိုက်ကာခွဲ
(၅၇) လက်ဖျားစုံပေါင်း ရင်ထိုးနှိုက် (လက်ခုံမှောက်)
(၅၈) လက်ဖျားစုံ အရှိုက်သို့ ပင့်နှိုက် (လက်ဝါးလှန်)
(၅၉) လက်ဖျန်အဆစ်စုံ နားအုံညှပ်ရိုက်
(၆၀) လက်သီးစုံထုတ် ပက်ပေါက် (လက်သီးလှန်ပေါက်)
(၆၁) လက်သီးစုံ အောက်ထိုး (ချက်အောက်)
(၆၂) လက်သီးစုံ အပေါ်ညှပ်ထိုး (နားထင်)
(၆၃) လက်ဝါးစုံ ခါးညှပ်တွန်းရိုက်
မြန်မာ့သိုင်း အခြေခံ (၆၃) မောင်းအား လက်တွေ့ကစားပြပုံ
thumb|မြန်မာ့သိုင်း အခြေခံ (၆၃) မောင်းအား လက်တွေ့ကစားပြပုံ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ သိုင်း
မြေးခံဘော်ရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
မြေးခံဘော်ရွာ(Myaykhanbaw)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ မြေးခံဘော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,102 ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၉ခုနစ်၊ စက်တင်ဘာလ၏ ထားဝယ်မြို့နယ်ဒေသဆိုင်ရာအချက်အလက်များအရ ၇.၀၄ဧက ရှိသော အထက(ခွဲ)ကျောင်း ၌ ဆရာ/ဆရာမ ၁၂ဦး၊ ကျောင်းသား/သူ ၂၉၃ဦး ရှိကာ ဆရာ/ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသား/သူ ၂၄ယောက် နှုန်းအချိုးကျသည်။ ၃.၃၅ဧက ရှိသော မူလွန်ကျောင်း ၌ ဆရာ/ဆရာမ ၁၀ဦး၊ ကျောင်းသား/သူ ၃၀၅ဦး ရှိကာ ဆရာ/ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသား/သူ ၃၁ယောက် နှုန်းအချိုးကျသည်။ အထက(ညောင်တုန်း)မူကြိုကျောင်း ၌ ဆရာ/ဆရာမ ၂ဦး၊ ကျောင်းသား/သူ ၂၃ဦး ရှိကာ ဆရာ/ဆရာမ တစ်ဦးလျှင် ကျောင်းသား/သူ ၁၂ယောက် နှုန်းအချိုးကျသည်။ ကျေးလက်ကျန်းမာရေးဌာနခွဲရှိသည်။ နေရောင်ခြည်စွမ်းအင်ဖြင့် ၂၇၈ သောအိမ်ခြေအား လျှပ်စစ်ဓာတ်အားရရှိနေသည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်းလုပ်ငန်း၌ အိမ်ခြေ ၃၂၃၊ အိမ်ထောင်စု ၃၄၅ စုအား ငွေကျပ်သိန်း ၃၀ ခွင့်ပြုထားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သားစိုး
သားစိုး (၁၉၈၀-) သည် မြန်မာလူမျိုး အဆိုတော်နှင့် အသံဖမ်းအင်ဂျင်နီယာ ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ဂီတကို အနောက်တိုင်းလာ အီလက်ထရိုနှင့် ရောသည့် သီချင်းများဖြင့် ကျော်ကြားသည်။
ဂီတ လှုပ်ရှားမှုများ
၂၀၀၁ ခုတွင် လန်ဒန်ရှိ အသံဖမ်းအင်ဂျင်နီယာကျောင်း (School of Audio Engineering Institute) တွင် ကျောင်းတက်ကာ အီလက်ထရို ဂီတကို လေ့လာသည်။ ၃ နှစ်အကြာတွင် မြန်မာပြည် ပြန်လာသည်။
ပထမဆုံး တစ်ကိုယ်တော်အခွေ ရောသမမွှေ ကို ၂၀၀၆ ခုတွင် ထုတ်သည်။ မြန်မာဆိုင်းဝိုင်းကို စိန်လှငွေ၊ စိန်ဗိုလ်ဆင့်တို့က တီးပေးပြီး တေးနှောကျွမ်းကျင်သူ ဥက္ကာဦးသာ အကူအညီကို ရယူထားသည်။ အဆိုပါခွေမှာ နိုင်ငံတကာ စိတ်ဝင်စားမှုပါ ရခဲ့သည်။
ထို့နောက် ရောချင်ရော မရောချင်နေ၊ ဖအေတူ မအေတူ၊ အမွှေ၊ မွှေလို့ မဝလို့၊ ရောတယ် မွှေတယ်၊ ငွေမြင်ရင် လင်လုပ်မည် တို့ကို ၂၀၀၇ မှ ၂၀၁၁ အထိ တစ်နှစ်တစ်ခွေ ထုတ်ခဲ့သည်။
ငါးရယ်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ငါးရယ်ရွာ (Ngaryei)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ တပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၉၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာသနာတော်
သာသနာတော်
ပရိယတ္တိသာသနာ၊ ပဋိပတ္တိ သာသနာ၊ ပဋိဝေဓသာသနာဟူ၍ သုံးပါးရှိ၏။ မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူအပ်သော ပိဋကတ်သုံးပုံကို ပရိယတ္တိသာသနာဟုခေါ်၏။ (ပရိယတ္တိ သင်ကြားအပ်သော အရာ၊ သို့မဟုတ်သင်ကြားခြင်း) သင်ကြားအပ်သော ပိဋကတ်တော်တို့ကိုသင်ကြား ခြင်းသည် ပရိယတ္တိသာသနာ မည်၏ ဟုဆိုလိုသည်။ မည်သည့်အရပ်မှာမဆို ပိဋကတ် ပေစာ စာအုပ်တွေ အထပ်ထပ်ရှိနေစေကာမူ သင်ကြားမည့်သူမရှိက ထိုအရပ်မှာ ပရိယတ္တိသာသနာ ထွန်းကားသည်ဟု မဆိုနိုင်သည်ကိုသတိပြုလေ။ ကောင်းမြတ်သောအကျင့်အကြံတရားကို ပဋိပတ္တိသာသနာဟုခေါ်၏။ (ပဋိပတ္တိအကျင့်တရား။) သစ္စာလေးပါးကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်ခြင်းကို ပဋိဝေဓ သာသနာဟု ခေါ်၏။(ပဋိဝေဓထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်း။) ဤသာသနာတော်သုံးပါး ပိုင်ခြားပြဆိုချက်သည် မြန်မာနိုင်ငံရဟန်း ရှင်လူတို့ မှတ်ယူပြောဆိုနေကြသော နည်းဖြစ်၏။
သစ္စာလေးပါး
လောကမှာသံဃာတော်ဟူသောအမည်သည် ဘုရားတပည့်သား အားလုံး၏ အမည်ရင်း ဖြစ်သော်လည်း ရဟန်းတစ်ပါး နှစ်ပါးကိုပင်သံဃာ ဟုခေါ်ကမမှားနိုင်သကဲ့သို့မှတ်ရာ၏။ သစ္စာလေးပါးတရားကို ထိုထွင်းသိမြင်ခြင်းကို ပဋိဝေဓခေါ်သည်ဟုပြဆိုခဲ့ရာ၌ သစ္စာလေးပါးဟူသည် အမှန် လေးပါးပင်ဖြစ်၏။ (သစ္စာ=မှန်ကန်ခြင်း။) လေးပါးမှာ ဒုက္ခသစ္စာ၊ သမုဒ္ဒယသစ္စာ၊ နိရောဓသစ္စာ၊ မဂ္ဂသစ္စာတို့ ဖြစ်ကြ၏။
ဆင်းရဲခြင်းအမှန်သည်ဒုက္ခသစ္စာမည်၏။ (ဒုက္ခ=ဆင်းရဲခြင်း။)လောက၌ဆင်းရဲခြင်းအမျိုးမျိုးရှိရာ အကျဉ်းချုပ်၍ ပြောရသော်ခန္ဓာကိုယ်ကောင်သည်သာ ဆင်းရဲခြင်းအစစ်အမှန်ဖြစ်၏။ လူခန္ဓာဖြစ်စေ၊ နတ်ခန္ဓာဖြစ်စေ ဗြဟ္မာ ခန္ဓာဖြစ်စေ မည်သည့်ခန္ဓာမဆို ဆင်းရဲအစစ်အမှန်သာ ဖြစ်သည်။ ခန္ဓာမရှိမှသာ ဆင်းရဲခြင်းကင်းမည်။ ဘယ်နည်းဖြင့် မဆိုခန္ဓာရှိနေသေးသည်ဆိုလျှင် ဆင်းရဲနေသေးသည်သာဖြစ်၏။ ဤသို့မြင်မှ ဒုက္ခသစ္စာကို သိမြင်သည်ဟုဆိုရမည်။
ဆင်းရဲကြောင်းအမှန်သည်သမုဒယသစ္စာမည်၏။ (သမုဒယ=အကြောင်း။) လောကမှာဆင်းရဲ ခြင်း၏ အကြောင်းအမျိုးမျိုးရှိသော်လည်း တဏှာဟုခေါ်သော လောဘတရားသည်သာဆင်းရဲခြင်း၏ အကြောင်းစစ်အမှန် ဖြစ်၏။ တဏှာနှင့်လောဘသည်အမည်နှစ်မျိုးဖြစ်သော်လည်း တရားကိုယ်မှာ တစ်ခုတည်းသာဖြစ်၏။ ရေငတ်သောသူကဲ့သို့ အာရုံကို ငတ်ငတ်မွတ်မွတ်ဖြစ်တတ်သောကြောင့် တဏှာ ဟု ခေါ်၍ အလွန်မက်မောတတ်သောကြောင့် လောဘဟုခေါ်၏။ သတ္တဝါအပေါင်းတို့သည် နေ့ရော ညဉ့်ပါမခါမလပ် အားထုတ်လုပ်ကိုင်နေကြရခြင်း ဆင်းရဲဟူသမျှ၏ အကြောင်းရင်းမှာ တဏှာလောဘသာလျှင် အစစ်အမှန်ဖြစ်၏။ တဏှာလောဘ၏ ချုပ်ဆုံးရာဖြစ်သော အေးငြိမ်းမှုသည် ဒုက္ခဟူသမျှ၏ ချုပ်ဆုံးရာအမှန် နိရောဓသစ္စာမည်၏။ (နိရောဓ=ချုပ်ဆုံးခြင်း။) အေးငြိမ်းမှုဟူသောစကားနှင့် နိဗ္ဗာန=နိဗ္ဗာန် ဟူသော စကားများသည်အဓိပ္ပာယ် အတူတူပင်ဖြစ်၏။
အေးငြိမ်းမှု၏မွန့်မြတ်ကြောင်းကိုသိသာရန်မှာ သူဌေးကြီးနှင့်ဝိဇ္ဇာဓိုရ်ကြီးတို့၏ ပုံစံကိုသတိပြုရမည်။ သူဌေး ကြီးသည်လောက၌ အရသာအရှိဆုံးသော အစာအာဟာရတို့ကို နေ့စဉ်စီမံစားသုံး၍နေ၏။ ဝိဇ္ဇာဓိုရ်ကြီးမှာ အာဟာရ သိဒ္ဓိပြီးနေပြီဖြစ်၍ မည်သည့်အစာအာဟာရမျိုးကိုမှ မစားချင်၊ သဌေးကြီးစားနေသည့်အစာအာဟာရ တို့ကိုပင် စက်ဆုပ်ဦးမည်ဖြစ်၏။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးတို့တွင်မည်သူ့ကို အစာအာဟာရ နှင့်ပတ်သက်၍ ချမ်းသာခြင်းရှိသည်ဟု ဆိုသင့်သနည်း။
သူဌေးကြီးမှာ အစာအာဟာရနှင့် ဆိုင်သည့်အရသာကို ခံစားရခြင်းချမ်းသာရှိသည်။ အေးငြိမ်းမှုကားမရှိ။ အဖိုးတန်အစာရအောင်ရှာဖွေရခြင်း၊ ရပြန်လျှင်လည်း နေရာကျအောင်စီမံရခြင်း၊ အသစ် အသစ် လဲလှယ်လိုခြင်း စသော ဆင်းရဲမှုတွေဝိုင်းဝိုင်းလည်၍နေ၏။ ခံစားရသော ချမ်းသာဟူသည် ဆင်းရဲမျိုးသာဖြစ်သည်ဟု ဘုရားဟော၏။ ဝိဇ္ဇာဓိုရ် ကြီးမှာကား အစာအာဟာရနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကြောင့်ကြအားထုတ်ဖွယ် တစ်စုံတစ်ရာမျှမရှိဘဲ တစ်ခါတည်း အေးငြိမ်း သွားမှုချမ်းသာ သာရှိနေတော့၏။ တဏှာလောဘတရားသည် သူဌေးကြီး၏ ခံစားမှုချမ်းသာကိုသာမက်မော၏။ ဝိဇ္ဇာဓိုရ်ကြီး၏ အေးငြိမ်းမှု ချမ်းသာကိုမက်မောခြင်းမရှိ။ အေးငြိမ်းမှုချမ်းသာကိုအာရုံပြုကာ တဏှာလောဘတရား မဖြစ်နိုင်။ တဏှာလောဘ တရားသည် အေးငြိမ်းမှုအာရုံနှင့်တွေ့လျှင် ချုပ်ဆုံးကွယ်ပျောက် သွားရတော့၏။ ဤသို့တဏှာလောဘမဖြစ်နှိုင်ဘဲ ချုပ်ဆုံးသွားရသည့်အေးငြိမ်းမှုသဘောမှာသာ ဆင်းရဲခြင်း အမှန်ချုပ် ငြိမ်းသွားနိုင်သည်။
ဆင်းရဲခြင်းဟူသမျှ၏ ချုပ်ဆုံးရာအေးငြိမ်းမှုသို့ ဆိုက်ရောက်ကြောင်း ခရီးလမ်းမှန်သည်မဂ္ဂသစ္စာ မည်၏။ (မဂ္ဂ=ခရီးလမ်း။) အေးငြိမ်းမှုသို့ဆိုက်ရောက်ကြောင်းဖြစ်သော ကျင့်စဉ်တရားများကိုပင် ခရီးလမ်းသဖွယ်တင်စား၍ သုံးထားသောစကားဖြစ်၏။ (အင်္ဂ=အစိတ်အပိုင်း။ မဂ္ဂ+အင်္ဂ=မဂ္ဂက္ဂ်=မဂ္ဂင်။) ဤနည်းအားဖြင့် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး တရားသည်မဂ္ဂသစ္စာမည်၏။ သို့မဟုတ် နိဗ္ဗာန်သို့ သွားရောက်ကြောင်း အမှန်ဖြစ်၏ဟုဆိုနိုင်၏။
မဂ္ဂင်ရှစ်ပါးဟူသည်ကား ၁။ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ကောင်းမွန်မှန်ကန်သောအယူအမြင်။ ကမ္မဿကတာဉာဏ်သည် သမ္မာဒိဋ္ဌိ၏အရင်းခံ ဖြစ်သည်။ သတ္တဝါတို့၏ချမ်းသာခြင်း၊ ဆင်းရဲခြင်းစသည်တို့သည် ရှေးရှေးဘဝကဖြစ်စေ၊ ယခုဘဝမှာဖြစ်စေ မိမိတို့ပြုလုပ်သောအမှုကံကြောင့်သာဖြစ်ရ၏။ အကြောင်းမရှိဘဲ ဖြစ်မိဖြစ်ရာအရမ်းဖြစ်လာသည်လည်းမဟုတ်။ တစ်ဦးတစ်ယောက်က စီမံဖန်တီး၍ ဖြစ်သည်လည်းမဟုတ်ဟု သိမြင်သောဉာဏ်ကို ကမ္မဿကတာဉာဏ်ဟုခေါ်သည်။ (ကမ္မ+ သက+တာ။ ကမ္မ=မိမိတို့ပြုလုပ်သောအမှုကံ။ သက=မိမိဥစ္စာ။ တာ=အဖြစ်။) မိမိတို့ရှေးဘဝကဖြစ်စေ ယခုဘဝမှာ ပင်ဖြစ်စေ ပြုလုပ်သောအမှုကံသာ မိမိတို့ဥစ္စာဖြစ်သည်ဟုဆိုလို၏။ ဤကမ္မဿကာတာဉာာဏ်ကို ရလျှင်ပင် သမ္မာဒိဋ္ဌိအဖြစ်သို့ရောက်ပြီ။ ကမ္မဿကတာဉာာဏ်ကို မရလျှင် မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိသာဖြစ်၏။
၂။ သမ္မာသင်္ကပ္ပ = ကောင်းမြတ်သောအကြံ။ (သင်္ကပ္ပ =အကြံ။) သင်္ကပ္ပနှင့်ဝိတက်သည်အဓိပ္ပာယ် အတူတူပင်ဖြစ်၏။ ဗလာက၌ နှစ်သက်ဖွယ်ရာအာရုံတို့ကို တဏှာလောဘအားဖြင့် ရဖို့ရာကြံစည်ခြင်းနှင့်သူတစ်ပါးတို့ကို ဒေါသအားဖြင့် ဖျက်ဆီးညှဉ်းဆဲဖို့ရာ ကြံစည်ခြင်းတို့ကို မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပဟု ခေါ်သည်။ တရားမမှန်သောအကြံအစည် များဖြစ်ကြ၏။ (မိစ္ဆာ = မှားယွင်းခြင်း။) ထိုမိစ္ဆာသင်္ကပ္ပတို့ကိုပယ်ခွာ၍ တဏှာလောဘဒေါသတို့ ကင်းစင်သော အကြံအစည်တို့ကို သမ္မာသင်္ကပ္ပဟုခေါ်၏။
၃။ သမ္မာဝါစာ=ကောင်းမြတ်သောဝစီကံ၊ သို့မဟုတ် ကောင်းမြတ်သော နှုတ်ပြောစကား။ (ဝါစာ=စကား။) မိစ္ဆာဝါစာတို့မှကင်းသောစကားဟုဆိုလို၏။ လောက၌ မုသာဝါဒ=မဟုတ်မမှန် ပြောဆိုသောစကား၊ ပိသုနဝါစာ = ဂုံးတိုက်သောစကား၊ ဖရုသဝါစာ = ကြမ်းကြုတ်ဆဲရေးသောစကား၊ သမ္ဖပ္ပလာပ = တစ်စုံတစ်ရာအကျိုးမရ ညံ့ဖျင်းလှသော စကားတို့သည်မိစ္ဆာဝါစာလေးပါးဖြစ်ကြကုန်၏။ ဤမိစ္ဆာဝါစာလေးပါးသို့လိုက်၍ သမ္မာဝါစာလည်း လေးပါးရှိ၏။ ဤအရာ၌သတိပြုရန်အချက်ကား အဘိဓမ္မာ အလိုအားဖြင့် မိစ္ဆာဝါစာမှရှောင်ကျဉ်ခြင်းကို သမ္မာဝါစာ ဟုခေါ်၍ သုတ္တန်အလိုအားဖြင့် ကောင်းမြတ်စွာ ပြောဆိုအပ်သောစကားကို သမ္မာဝါစာဟုခေါ်ခြင်းပင်ဖြစ်၏။ သို့ဖြစ်၍ မိစ္ဆာဝါစာပြောခွင့်ကြုံကြိုက်နေရာ မိစ္ဆာဝါစာမှ ရှောင်ကျဉ်သောအားဖြင့် စကားတစ်စုံတစ်ရာမှမပြောဘဲ နေသော သူသန္တာန်မှာ အဘိဓမ္မာအလိုသာသမ္မာဝါစာဖြစ်၍ သုတ္တန်အလိုမဖြစ်ကြောင်း။ ဓမ္မကထိက ပုဂ္ဂိုလ်ကြီး ဟောပြောနေသောတရားစကားများသည်သုတ္တန်အလို သမ္မာဝါစာဖြစ်၍ အဘိဓမ္မာအလို ထိုတရားဟောနေသည့်အခါမှာ ရှောင်ကြဉ်ဖွယ်ရာမိစ္ဆာဝါစာပြောခွင့်နှင့်လည်း မကြုံကြိုက်သဖြင့် ရှောင်ကြဉ်မှုပြုလုပ်နေရခြင်း မရှိသောကြောင့်မဖြစ် ကြောင်းတို့ကိုကောင်းစွာမှတ်ယူအပ်၏။ သုတ္တန်အလို၊ အဘိဓမ္မာအလိုဟုဆိုရာ၌ လူတို့ခေါ်ဝေါ် ဝေါဟာရပြုကြသည် ကိုသုတ္တန်၊ ပရမတ္ထသဘောတရားကို အဘိဓမ္မာဟုဆိုလိုသည်။ ကျမ်းဂန်တို့မှာ သုတ္တန်ကိုဝေါဟာရ ဒေသနာဟုခေါ်၍ အဘိဓမ္မာကိုပရမတ္ထဒေသနာဟုခေါ်သည်။
၄။ သမ္မာကမ္မန္တ= ကောင်းမြတ်သောကာယကံ၊သို့မဟုတ် ကောင်းမြတ်သောပြုလုပ်မှု။(ကမ္မန္တ =ပြုလုပ်မှု။) မိစ္ဆာကမ္မန္တတို့မှ လွတ်ကင်းသော ပြုလုပ်မှုဟုဆိုလို၏။ လောက၌သူ့အသက်ကိုသတ်ခြင်း၊ သူတစ်ပါးဥစ္စာကိုခိုးခြင်း၊ သူ့သားအိမ်ရာ ကာမဂုဏ်တို့၌ မှားယွင်းကျူးလွန်ခြင်း သုံးပါးတို့သည် မိစ္ဆာကမ္မန္တဖြစ်ကြကုန်၏။ ဤမိစ္ဆာကမ္မန္တ သုံးပါးကိုလိုက်၍သမ္မာကမ္မန္တလည်း သုံးပါးပင်ရှိသည်။ ဤသမ္မာကမ္မန္တ ၌လည်း အဘိဓမ္မာအလို မိစ္ဆာကမ္မန္တမှ ရှောင်ကြဉ်ခြင်းကို သမ္မာကမ္မန္တဟုခေါ်၍ သုတ္တန်အလိုကောင်းစွာ ပြုအပ်သောအမှုကို သမ္မာကမ္မန္တဟုခေါ်၏။ သို့ဖြစ်၍ မိစ္ဆာကမ္မန္တ ပြုလုပ်ခွင့်ကြုံကြိုက်နေသောသူမှာ ထိုပြုလုပ်ခြင်းမှ ရှောင်ကြဉ်ရန် အိပ်ရာမှမထဘဲအိပ်၍နေလျှင်ပင် အဘိဓမ္မာအလို သမ္မာကမ္မန္တဖြစ်၍ သုတ္တန်အလိုထိုအိပ်နေသောသူမှာ ကောင်းစွာအမှုပြုလုပ်ခြင်းမရှိသောကြောင့် သမ္မာကမ္မန္တမဖြစ် ဘုရားမှာ အမှိုက်တလင်းသုတ်သင်ခြင်း စသောအမှုကိစ္စကို ပြုလုပ်သောသူမှာကောင်းစွာအမှုပြုလုပ်နေသည်ဖြစ်၍ သုတ္တန် အလိုသမ္မာကမ္မန္တဖြစ်သော်လည်းအဘိဓမ္မာအလို ထိုပုဂ္ဂိုလ်မှာ အမှိုက်တလင်းသုတ်သင်ခြင်း ကိစ္စပြုလုပ်နေဆဲတွင် ရှောင်ကြဉ်ဖွယ်ရာ မိစ္ဆာကမ္မန္တပြုလုပ်ခွင့်နှင့် မကြုံကြိုက်သဖြင့် ရှောင်ကြဉ်မှုပြုလုပ်နေရခြင်းမရှိသောကြောင့်မဖြစ်။
ဗေကြီးကုန်း
ဗေကုန်းကြီး
ကွမ်းသီးချောင်းကြီးဝရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်းလေး
ကွမ်းသီးချောင်းကြီးဝရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်းလေး
နပင်းချိုင်ရွာ၊ ကလိန်တောင်
နပင်းချိုင်ရွာ၊ ကလိန်တောင်
တီးကွန်ရွာဟောင်းရွာ၊ လေရှီးမြို့နယ်
တီးကွန်ရွာဟောင်းရွာ (Teekunywarhaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ လှန်လှိုင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၂၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထာငိုရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ထာငိုရွာ (Htarngo)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈၆ ဦး၊ မ ၅၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သီအိုရီ (ဂီတအဖွဲ့)
သီအိုရီ သည် မြန်မာ ဟစ်ဟော့ဂီတအဖွဲ့ ဖြစ်သည်။ မြန်မာဟစ်ဟော့ရေစီးတွင် ပထမမျိုးဆက်အဖြစ် လှုပ်ရှားခဲ့သည့် အဖွဲ့များအနက် တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်း ဖြစ်ပုံ
၁၉၉၈ ခုတွင် Fi Gi-D အဖွဲ့သို့ ကွိကွိ၊ ဘာဘူနှင့် သားစိုး တို့ ဝင်ရောက်သည်။ အဲလက်စ် အကူအညီဖြင့် ခွေထုတ်သည့်အခါ အမည်ကို သီအိုရီ ဟူ၍ ပြောင်းလဲလိုက်သည်။
၂၀၀၁ ခုတွင် သားစိုး ပြည်ပ,ပညာသင်သည့်အခါ ညီငယ် ဘွန်ဗွန် ဝင်လာသည်။
မဂေါင်ဘန်မာရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
မဂေါင်ဘန်မာရွာ(Magaungbangmar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ သိန်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိန်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၄ ဦး၊ မ ၅၁၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၇၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၂၀
(၁၀) ကြိမ်မြောက် ဥပဒေပြု ယွမ်ရွေးကောက်ပွဲနှင့်အတူ ၂၀၂၀ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံတွင်များ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခဲ့ပါသည်။ လက်ရှိသမ္မတ ဆိုင်အင်းဝမ်နှင့် ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ရေးပါတီ မှ ဥက္ကဋ္ဌဟောင်း ဝီလီယမ် လိုင်တို့သည် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရခဲ့ပြီး ကွန်မင်တန်ပါတီ (KMT) မှ Kaohsiung မြို့တော်ဝန် Han Kuo-yu နှင့် ၎င်း၏ တွဲဖက်အရွေးခံ Chang San-cheng တို့အပြင် တတိယ၊ ပါတီကိုယ်စားလှယ် James Soong တို့သည် ရှုံးနိမ့်ခဲ့သည်။
မင်းတက်တောင်ရွာ
မင်းတက်တောင်ရွာ
ကွမ်းသီးချောင်းကြီးဖျားရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်းလေး
ကွမ်းသီးချောင်းကြီးဖျားရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်းလေး
စာရင်းအင်း ပညာ
စာရင်းအင်း ပညာ သို့မဟုတ် စာရင်းအင်းသင်္ချာ (statistics) သည် သင်္ချာဘာသာ၏ ဘာသာကွဲတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး အဓိကအားဖြင့် အချက်အလက်များ (data) ကို စုဆောင်းခြင်း (collection)၊ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ ဆန်းစစ်ခြင်း (analysis)၊ အဓိပ္ပာယ်ဖော်ထုတ်ခြင်း (explanation) နှင် ရှင်းလင်း တင်ပြခြင်း (presentation) စသည့် ဖြစ်စဉ်များ ပါဝင်သည်။ ယင်းပညာရပ်ကို သဘာဝ နှင့် လူမှုရေး သိပ္ပံ မှသည် အစိုးရ နှင့် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများအထိ နယ်ပယ်များစွာတွင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုနိုင်သည်။ သိပ္ပံပညာဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် စက်မှုလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် လူမှုရေးဆိုင်ရာ ပြဿနာများ ဖြေရှင်းရန်အတွက် စာရင်းအင်းသင်္ချာကို အသုံးချရာတွင် စိတ်ဝင်စားသော လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု သို့မဟုတ် လေ့လာကောက်ချက်ဆွဲမည့် အုပ်စုကြီးတစ်ခု ဆုံးဖြတ်သတ်မှတ်ခြင်းဖြစ်စေ၊ ရှေးမှကောက်ယူရရှိထားသော စာရင်းအင်းအချက်အလက်ကို အခြေခံယူ၍ ပြုလုပ်ထားသောပုံစံ (statistical model) ကို အသုံးပြုကာ နောက်ဖြစ်နိုင်ခြေကို လေ့လာကောက်ချက်ဆွဲခြင်းဖြစ်စေ ဤသို့စတင်တွေးတောခြင်းမှာ ပုံမှန်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ် ဖြစ်သည်။ စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ လူ့အဖွဲ့အစည်းတစ်ခု သို့မဟုတ် အုပ်စုကြီးတစ်ခု (population)  ဆိုသည်မှာ "လူမျိုးပေါင်းစုံ" (သို့) "တိုင်းပြည်တွင်နေထိုင်သောလူအားလုံး" (သို့) "ပုံဆောင်ခဲ (cyrstal) တစ်ခုတွင် ပါဝင်သော အက်တမ် (atom) အားလုံး" စသည်တို့ဖြစ်သည်။ စာရင်းအင်းတွက်ချက်ရန် လုံလောက်သော နမူနာကျပန်းကောက်ခြင်း၊ စစ်တမ်းကောက် (surveys) ယူမည်လော၊ ကိုယ်တိုင်စမ်းသပ်မှု (experiments) လုပ်ကာ အချက်အလက်ထုတ်လုပ်မည်လား အစရှိသည့် အချက်အလက်မည်သို့ စုဆောင်းမည်ဟု စီစဉ်ခြင်း မှစ၍ အချက်အလက် (data)များကို ရှုထောင့်အမျိုးမျိုးမှ ကိုင်တွယ်အသုံးပြု အဖြေရှာခြင်းများသည် စာရင်းအင်းသင်္ချာနယ်ပယ်အောက်တွင် ရှိသည်။
ယခုအခါ စာရင်းစုပညာသည် ခေတ်စားလျက်ရှိသည်။ ပမာ အားဖြင့် လူဦးရေ တိုးတက် ဆုတ်ယုတ်မှုကို သိရှိနိုင်ရန် သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ခြင်း၊ တိုင်းပြည်လူထု တစ်မျိုးသားလုံး ၏ တစ်နှစ်အတွက် ဝင်ငွေသုံးငွေ စာရင်းများ၊ မြန်မာနိုင်ငံ လယ်များမှ ပျမ်းမျှတစ်ဧက စပါးအထွက်နှုန်းသိနိုင်ရန် စာရင်း များ စုဆောင်းခြင်း အစရှိသည့် စံနစ်များသည် စာရင်းစုပညာ နှင့် သက်ဆိုင်သည်။
စာရင်းစုပညာ ဟူသည်မှာ အဓိကအားဖြင့် တိုင်းထွာ ရေ တွက်၍ ရကောင်းသော အရာဝတ္ထုများ၏ အတိုင်းအထွာ ပမာဏများကို စာရင်းပြုလုပ်၍ ယင်းဝတ္ထုပစ္စည်းတို့နှင့် ဆက် စပ်သော ကိစ္စတို့ကို လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ပမာဆိုသော် ဖွားသေ စာရင်းများ စုဆောင်းခြင်းဖြင့် တိုင်းပြည်လူထု၏ ပျမ်းမျှ သက်တမ်းကို ခန့်မှန်းနိုင်၏။ ထိုစာရင်းများကို အသုံး ပြု၍ အသက်အာမခံလုပ်ငန်းကို အောင်မြင်စွာ ဆောင်ရွက် နိုင်၏။ ဒေသအလိုက် နေ့စဉ် မိုးရွာသော စာရင်းများ ပြုစု ခြင်းဖြင့် ဒေသတစ်ခု၌ နှစ်စဉ် မိုးနည်းသည် များသည်ကို သိနိုင်၏။ ရာသီဥတုကို ကြိုတင် ခန့်မှန်းနိုင်၏။ ထိုနည်း အတူ စပါးအရောင်းအဝယ် ဈေးနှုန်းစာရင်းများ၊ အဝတ်အထည် ဈေးနှုန်းစာရင်းများ၊ သားငါးပုဇွန် အစားအစာများ၏ ဈေးနှုန်း စာရင်းများ စုဆောင်းလေ့လာခြင်းဖြင့် လူထု သက်သာချောင်ချိ မှု တိုးတက်ခြင်း၊ ဆုတ်ယုတ်ခြင်းတို့ကို သိနိုင်၏။ မြို့တစ်မြို့ ၏ လူသေစာရင်းတွင် သက်ဆိုင်သော ရောဂါ အမျိုးအမည်ကို လေ့လာခြင်းဖြင့် မည်သည့်ရောဂါအတွက် ဆေးဝါးနှင့် ဆရာ ဝန်များ အထူးလိုအပ်ကြောင်း သိနိုင်၏။
အသုံးပြုလေ့ရှိသော နည်းတစ်ခုမှာ စံနမူနာနည်းဖြစ်သည်။ ပမာအားဖြင့် မအူပင်ခရိုင်တွင် စပါးတစ်ဧက မည်မျှ ထွက် သည်ကို သိလိုသည်ဟု ဆိုကြပါစို့။ ခရိုင်တစ်ခုလုံးထွက်သော စပါးစာရင်းများ၊ စိုက်ပျိုးသော ဧကအားလုံး၏ စာရင်းများကို စုဆောင်းရပေလိမ့်မည်။ သို့ရာတွင် ဤမျှ ကျယ်ပြန့်များပြား သော စာရင်းများကို အတိအကျ ရယူစုဆောင်းရန် မလွယ်ကူ ပေ။ အချိန်များစွာ ကုန်မည်။ လူများစွာ ကူညီဆောင်ရွက်ရ ပေမည်။ ထိုကြောင့် ဖြတ်လမ်းနည်း အလွယ်နည်းမှာ မအူပင် ခရိုင်အတွင်းရှိ သင့်တော်သော လယ်ကွက်ဆယ်ခုကို ရွေးချယ် ၍ စပါးထွက်ကို အသေးစိတ် စုံစမ်းခြင်း ဖြစ်၏။ ထိုဆယ် ကွက်ကို ရွေးချယ်ရာ၌ သင့်တော်မည်ထင်သော လယ်ကွက် ဆယ်ကွက်ကို ရွေးချယ်ခြင်း သို့မဟုတ် လယ်ကွက် ၁ဝဝ၊ ၂ဝဝ အထဲမှ မဲနှိုက်၍ရသော လယ် ၁ဝ ကွက်ကို ရွေးချယ် ခြင်း ဟူ၍လည်း နည်းအမျိုးမျိုး ရှိ၏။ သင့်တော်သလို အခြေ အနေအရ ဆောင်ရွက်ရမည် ဖြစ်သည်။ဤနည်းအားဖြင့် အချိန် အနည်းငယ်အတွင်း စရိတ်များစွာ မကုန်ဘဲ မအူပင်ခရိုင်၏ တစ်ဧက ပျမ်းမျှစပါးထွက်နှုန်းကို သိနိုင်၏။ ခန့်မှန်းနိုင်၏။ ထိုကြောင့် စီးပွားရေးအကြောင်းအရာများ၊ အုပ်ချုပ်မှုကိစ္စများ၊ စက်ရုံကြီးများ၌ ကုန်ထုတ်စရိတ်၊ တစ်နာရီတွင် ကုန်ချော ပစ္စည်း အထွက်နှုန်း စသည်များကို သိရှိနိုင်ရန် ဤနည်းကို အသုံးပြုကြ၏။ ရက်တိုလတို စုံစမ်းရေးအဖွဲ့များကလည်း ဤစံနစ်ကို အသုံးပြုကြ၏။
စာရင်းစုပညာဖြင့် အမှန်ကို အတိအကျ မသိနိုင်။ သန်း ခေါင်စာရင်း၊ တိုင်းပြည် စပါးထွက်စာရင်း၊ မိုးရွာစာရင်းများ သည် နယ်အသီးသီးမှ ကောက်ခံရသော စာရင်းများဖြစ်၍ မှားယွင်းချက် အနည်းငယ်ရှိနိုင်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုစာရင်း များသည် များစွာ တန်ဖိုးရှိ၏။ ထိုစာရင်းများဖြင့် အနှစ် ၅ဝ အတွင်း လူဦးရေ တဖြည်းဖြည်း တိုးပွားလာခြင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ စပါးထွက် တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် တိုးတက် ဆုတ်ယုတ်ခြင်းများ၊ ရန်ကုန်မြို့တွင် ပြည်မြို့ထက် နှစ်စဉ် မိုးနှစ်ဆရွာသွန်းခြင်း စသည်များကို သိနိုင်၏။
သတိပြုရမည့်အချက်မှာ စာရင်းများ စုဆောင်းရာ၌ စံနစ် တကျ ဖြစ်စေအပ်သော အချက်ပင်တည်း။ မှန်ကန်နိုင်သမျှ မှန်ကန်စွာ ဂဏန်းများ၊ စာရင်းများကို ကောက်ယူနိုင်လေလေ၊ ထိုစာရင်းများ၌ တန်ဖိုးရှိလေလေ ဖြစ်သည်။ စာရင်းစု ပညာကို တိုင်းပြည်အသီးသီးတို့က တစ်နေ့တစ်ခြား ပိုမို လေ့လာဂရုပြု ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။ စီးပွားရေး၊ ဘဏ္ဍာရေး၊ စိုက်ပျိုးရေး၊ လူမှုရေးအဖြာဖြာနှင့် သက်ဆိုင်သော သုတေသီပုဂ္ဂိုလ်တို့ အတွက် များစွာ တန်ဖိုးရှိသော ပညာရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
နိဒါန်း
စာရင်းအင်းပညာသည် ယခုအခါ ပညာရပ်နယ်ပယ်အသီးသီးတွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသည်။ပညာရေး၊ ဆေးပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာ၊ ကွန်ပျူတာ စသည့်နယ်ပယ်များအပြင် အထူးသဖြင့် လူမှုရေးသုတေသန နှင့် စီးပွားရေးသုတေသန တို့တွင် အလွန် အသုံးဝင်သော ဘာသာရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ လူမှုရေး နှင့် စီးပွားရေးပြဿနာအချို့ကို စာရင်းအင်းပညာဖြင့် လေ့လာ ဖြေရှင်းနိုင်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ခေတ်မီသော သုတေသနတွေ့ရှိချက်များကို လေ့လာလိုလျှင်သော်လည်းကောင်း၊ တင်ပြချက်များရေးသားပြုစုရာတွင်လည်းကောင်း၊ သုတေသနလုပ်ငန်းများလုပ်ကိုင်ရာတွင် လည်းကောင်း၊ စာရင်းအင်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ ဘာသာစကားကို အထိုက်အလျောက်နားလည် သဘောပေါက်ထားပြီး ဖြစ်ရန် အရေးကြီးသည်။ စာရင်းအင်းပညာရပ်သည် ပညာရပ်နယ်ပယ်အများစုတွင် သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာရာ၌ အသုံးကျသည့် ဘာသာရပ်တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ စာရင်းအင်းပညာသည် မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ကြိုတင်ခန့်မှန်းသည့်နေရာတွင် အဓိက အသုံးပြုကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
စာရင်းအင်းပညာ၏ မူရင်း အင်္ဂလိပ်စကားလုံးမှာ statistics ဖြစ်သည်။(မြန်မာလို စာရင်းအင်းပညာဆိုသော စကားလုံးကို မည်သူစတင်သည်ဟု မသိရှိပါ။) ထို statistics ဆိုသော စကားလုံးသည် အီတလီစကား `ဖော်ပြသည်` ကိုတိုက်ရိုက်သုံးစွဲထားခြင်းဖြစ်သည်။ စာရင်းအင်းပညာ၏အစသည် ၁၇ ရာစု အလယ်မှစတင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ လန်ဒန်မြို့မှ သာမန်စာအုပ်ဆိုင်ပိုင်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်သော ဂျွန်ဂရန့် သည် ဘုရားကျောင်းများမှ ထုတ်ပြန်သော အပါတ်စဉ်သေစာရင်း များကို စုစည်းကာ ယခု သရုပ်ဖော်စာရင်းအင်းဟု ခေါ်ဆိုသော နည်းဖြင့် စာအုပ်(Natural and Political Observations Made upon the Bills of Mortality.)ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ များမကြာမီတွင်ပင် ဂျွန်ဂရန့်သည် တော်ဝင်အဖွဲ့အစည်း၏ အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်မှစတင်၍ စာရင်းအင်းပညာသည် လူဦးရေဆိုင်ရာ အသိပညာ၊ လူမှုရေးသိပ္ပံမှ အတွေးအခေါ်များ ကိုစတင် သက်ဝင်လာခဲ့သည်။ လူတို့၏အပြုအမူများကို လေ့လာရာတွင် အသုံးပြုသည့်အတွက် စာရင်းအင်းပညာကို သဘာဝတ္ထသိပ္ပံ ၏တိကျမှုတိုင်းတာရာတွင် အသုံးမပြုသင့်ဆိုသော အယူအဆများလည်း ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ အသစ်အသစ်သော ကွဲပြားသည့်နယ်ပယ်အစုံမှ စာရင်းအင်းပညာကို သုံးစွဲလာကြသော်လည်း စာရင်းအင်းပညာရပ်ဆိုင်ရာဘာသာစကားတို့သည် လူအများနှင့် ဝေဝါးဆဲပဲဖြစ်သည်။ ၂ဝရာစုအတွင်းတွင် စာရင်းအင်းပညာရပ်ဆိုင်ရာ တိုးတက်မှုများစွာ ရှိလာသကဲ့သို့ အသုံးပြုသော ပညာရပ်နယ်ပယ်များလည်း များစွာ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ နက္ခတ္တဗေဒ၊ ရူပဗေဒ၊ ပထဝီနှင့် မြေမျက်နှာသွင်ပြင် စသည့် သိမ်မွေ့သော နယ်ပယ်များအထိ အသုံးချလာကြသည်ကို တွေ့ရသည်။
အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်
စာရင်းအင်းပညာရပ်သည် အချက်အလက်များကို ကောက်ယူခြင်း၊ စုစည်းခြင်း၊ အကျဉ်းချုံ့ခြင်း၊ တင်ပြခြင်းနှင့် စိစစ်ခြင်းပြုလုပ်ရန် အသုံးပြုသော သိပ္ပံနည်းကျသည့် နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
အဆင့်များ
စာရင်းအင်းပညာရပ်ကို အသုံးပြု၍ သိပ္ပံနည်းကျလေ့လာရာတွင် အောက်ပါ အချက်များအတိုင်း အဆင့်ဆင့် ဆောင်ရွက်ရန်လိုသည်။ (က) အချက်အလက်များစုဆောင်းခြင်း (Collection of data) (ခ) အုပ်စုအလိုက်စုစည်းခြင်း (သို့မဟုတ်) မျိုးတူစုပြုခြင်း (Classification of data) (ဂ) အချက်အလက်များကို ပေါ်လွင်အောင် သရုပ်ဖော်ခြင်း (Description of data) (ဃ) တွေ့ရှိချက်များအပေါ်အခြေပြု၍ အဓိပ္ပာယ်ကောက်ခြင်းနှင့် ကောက်ချက်ချခြင်း (Interpretation and generalization of the results) တို့ဖြစ်သည်။
သရုပ်ဖော် စာရင်းအင်းသင်္ချာ
သရုပ်ဖော် စာရင်းအင်းသင်္ချာ သို့မဟုတ် ဖော်ပြစာရင်းအင်းပညာ (Descriptive Statistics)သည် လေ့လာမှုတစ်ခုတွင် နမူနာကျပန်းကောက်ခြင်း (sampling)မှ ရရှိသော အချက်အလက်များနှင့် ၎င်းတို့အပေါ် တိုင်းတာပုံများ (measures)၏ အခြေခံအင်္ဂါရပ်များကို အကျဉ်းချုပ် ဖော်ပြရန် အသုံးပြုသည်။ ထို့နောက် အဆိုပါ အင်္ဂါရပ်များကို ဆက်စပ်ပုံဇယားများအနေဖြင့် ဖော်ပြ၍ အရေအတွက်ဆိုင်ရာ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု (quantitative analysis)ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုလေ့ရှိသည်။ အချုပ်အားဖြင့် ဤနည်းစနစ်ကို သုံး၍ ရှုပ်ထွေးများပြားသော အချက်အလက်များမှ အကျဉ်းချုပ်ကိုထုတ်ယူကာ နားလည်နိုင်ရန် ကြိုးစားလေ့ရှိသည်။
ဥပမာအားဖြင့်၊ ဘတ်စကက်ဘော ကစားသမားတစ်ယောက်၏ ဂိုးသွင်းရာခိုင်နှုန်းသည် ၎င်းကစားသမား၏ စွမ်းဆောင်ရည်ကို အကျဉ်းချုပ်ပြသော သရုပ်ဖော် စာရင်းအင်းသင်္ချာဆိုင်ရာ အင်္ဂါရပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အကယ်၍ သူ၏ ဂိုးသွင်းရာခိုင်နှုန်းသည် ၃၃% ဟုဆိုလျှင်၊ သူ သုံးကြိမ်သွင်းလျှင် တစ်ကြိမ်ဝင်နိုင်သည်ဟု ယေဘုယျအားဖြင့် မှတ်ယူနိုင်သည်။
ကောက်ချက်ဆွဲ စာရင်းအင်းသင်္ချာ
ကောက်ချက်ဆွဲ စာရင်းအင်းသင်္ချာ သို့မဟုတ် ညွှန်ပြစာရင်းအင်းပညာ (Inferential Statistics) တွင်မူ လက်ရှိကောက်ယူထားသော နမူနာကျပန်းအုပ်စု (sample) အချက်အလက်များ၏ အင်္ဂါရပ်များမှတစ်ဆင့် အချက်အလက် ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာမှု (data analysis) ကို အသုံးပြု၍ အုပ်စုကြီးတစ်ခုလုံး (population) ၏ ဖြစ်နိုင်ချေ ပျံ့နှံ့မှုပုံစံ (probability distribution)ကို ကောက်ချက်ဆွဲယူရန် ကြိုးစားလေ့ရှိသည်။
မြောင်းဗြိုရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
မြောင်းဗြိုရွာ(Myaungbyo)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ဟိန္ဒားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,114 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းကြီးရွာ၊ ရွာသာကုန်း
ကုန်းကြီးရွာ၊ ရွာသာကုန်း
ပဇင်းချောင်ရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှမ်းမဲတောင်ရွာ
နှမ်းမဲတောင်ရွာ
တအုံ (အနောက်)ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
တအုံ (အနောက်)ရွာ (Taohn(West))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ တအုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တအုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၇ ဦး၊ မ ၁၂၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မော်ဒွန်းရွာသစ်ရွာ၊ လေရှီးမြို့နယ်
မော်ဒွန်းရွာသစ်ရွာ (Mawdunywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ ထိုင်ဖိုင်ရန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၂၃ ဖြစ်သည်။
ကွမ်းသီးချောင်းလေးရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်းလေး
ကွမ်းသီးချောင်းလေးရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်းလေး
၂၀၁၂ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲဝင် မြန်မာနိုင်ငံအသင်း
မြန်မာနိုင်ငံအသင်းသည် ၂၀၁၂ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ထိုပွဲသည် ၂၀၁၂ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၇ရက်နေ့မှ ဩဂုတ်လ ၁၂ရက်နေ့အထိ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၊ လန်ဒန်မြို့တွင် ကျင်းပခြင်းဖြစ်သည်။မြန်မာနိုင်ငံအိုလံပစ်ကော်မတီအနေဖြင့် အမျိုးသား ၃ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၃ဦးပါဝင်သော မြန်မာအားကစားအဖွဲ့ကိုစေလွှတ်ကာ အားကစားနည်း ၅မျိုးတွင် ယှဉ်ပြိုင်စေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားတွင် အလံကိုင်ဆောင်သူမှာ ဇော်ဝင်းသက်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအသင်း၏ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုများ ကဏ္ဍ:၂၀၁၂ နွေရာသီ အိုလံပစ်
စဉ့်ကိုင်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိကျသော အချိုးအဆများ နိယာမ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဓာတုဗေဒ
ထီဗုတ်ဗွာရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ထီဗုတ်ဗွာရွာ (Htibokebwar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈၆ ဦး၊ မ ၅၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ပုန်းချောင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ပုန်းချောင်းဝရွာ(Ponechaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကွမ်းချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၃၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွမ်းချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၀ ဦး၊ မ ၅၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၇၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖျာပုံခရိုင်
မြို့နယ်နှင့်မြို့များ
ဖျာပုံခရိုင်တွင်းရှိ မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ကြောင်ရှာကုန်းရွာ
ကြောင်ရှာကုန်း
ငရောင်ချောင်းရွာ၊ ရေကျော်ကြီး
ငရောင်ချောင်းရွာ၊ ရေကျော်ကြီး
မိုင်းမုရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
မိုင်းမုရွာ(Mongmu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ သိန်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိန်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၄ ဦး၊ မ ၅၁၃ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၇၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်အုံရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
မန်အုံရွာ (Manong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ မိုးဘုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဘုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၉၀ ဦး၊ မ ၁၄၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရားဝင် အရေးအသားစနစ်
တရားဝင် အရေးသားစနစ်တစ်ခုသည် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေများ သို့မဟုတ် နိုင်ငံများ၊ ပြည်နယ်များနှင့် အခြားတရားစီရင်ပိုင်ခွင့်များအတွက် တရားဝင်သတ်မှတ်ထားသော စာရေးစနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ရုံးသုံးဘာသာစကားကို အရေးအသားနှစ်ခု သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ ရေးသားထားသော လက်တွေ့တွင် ၎င်းကို အဓိကအားဖြင့် အသုံးပြုသည်။ ဤဘာသာစကားများတွင် ဇာတ်ညွှန်းအသုံးပြုခြင်းသည် ယဉ်ကျေးမှု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ အဓိပ္ပာယ်များ ပါလေ့ရှိသောကြောင့် တရားဝင် ဇာတ်ညွှန်းတစ်ရပ်ကို ကြေညာခြင်းသည် ယဉ်ကျေးမှု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးကို လွှမ်းမိုးရန် ပန်းတိုင်ရှိခြင်း သို့မဟုတ် နှစ်မျိုးလုံးအတွက် ဖြစ်သည်ဟု တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဝေဖန်ကြသည်။ လိုချင်သောအကျိုးသက်ရောက်မှုများသည် ပညာရေး၊ ဆက်သွယ်ရေးနှင့် ဘဝ၏အခြားသောကဏ္ဍအချို့လည်း ပါဝင်နိုင်သည်။
ဓနုလူမျိုး
ဓနုတိုင်းရင်းသားများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် နေထိုင်သော လူမျိုးများ ဖြစ်သည်။ ဓနုလူမျိုးတို့သည် တိဗက်-မြန်မာအစုဝင် မြန်မာအုပ်စုတွင် ပါဝင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်နှင့် မြန်မာပြည်မကြီးအကြား၌ နေထိုင်ကြ၏။ မန္တလေးခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်တွင်လည်းကောင်း၊ ကျောက်နီတွင်းဒေသတွင်လည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်နယ် ရွာငံဒေသ၊ မိုင်းလံ၊ လောက်ဆောက်အနောက်ပိုင်းတို့၌လည်းကောင်း အများဆုံးတွေ့ရသည်။
မြေလတ်ဒေသ၌လည်း ဓနုလူမျိုးများ အနှံ့အပြားနေထိုင်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ပင်းတယ၊ ပွေးလှ၊ ရငံ(ရွာငံ)၊ မောတို့တွင် အများဆုံး ဖြစ်သည်။ လူဦးရေမှာ ၁၀၀၀၀၀ ကျော်ဖြစ်၏။
ပါးစပ်သမိုင်းတစ်ခုမှာ ပုဂံပြည်၊အလောင်းစည်သူမင်းကြီးသည် ရှမ်းတောင်တန်းသို့တိုင်းခန်းလှည့်လည်လာစဉ် လေးသည်တော်တို့သည် ၎င်းအရပ်၌ နေထိုင်ကျန်ရစ်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။ အခြားတစ်ခုမှာ အလောင်းစည်သူမင်းကြီး တိုင်းခန်းလှည့်လည်လာစဉ် ယောက်ဖဖြစ်သူလည်း ပါလာခဲ့သည်။ ထိုသူသည် အပျော်ကြူးခြင်း ဝါသနာပါရကား ဒုံးလွှတ်ကစားလေ့ရှိသည်။ တစ်နေ့တွင်ဒုံးမှန်၍ သေလေရာ မင်းကြီးက ထိုနေရာတွင် မြို့တည်၍ မိမိအခြွအရံအချို့ကို နေရာချထားခဲ့ရာမှ ဓနုလူမျိုးများ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွား လာကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ခိုင်လုံသော သက်သေအထောက်အထားမရှိပေ။
ဓနုလူမျိုးများကို ယင်းတို့ပြောဆိုသော စကားအလိုက်၊ ရှမ်းစကားကို ပြောသူများအား ရှမ်းဓနုဟူ၍လည်းကောင်း၊ မြန်မာစကားကို ပြောသူ များအား မြန်မာဓနုဟူ၍လည်းကောင်း ခွဲခြားခေါ်ဝေါ်၏။ ယင်းတို့ပြောသော မြန်မာစကားမှာမူ အသံဝဲ၏။ အဝတ်အစား ဝတ်ရာတွင်လည်း ရှမ်းတို့နှင့် နီးစပ်သူများက ရှမ်းအဝတ်အစားကို ဝတ်ဆင်၍၊ မြန်မာတို့နှင့် နီးစပ်သူများမှာ မြန်မာကဲ့သို့ပင် ဝတ်ဆင်သည်။ ရိုးရာယဉ်ကျေးမှု၊ အတီးအမှုတ်ဂီတ၊ ပွဲလမ်းသဘင်တို့ဖက်တွင် ရှမ်းဖက်နွယ်သည်။
များသောအားဖြင့် ရှမ်းတို့ကဲ့သို့ ခေါင်းတွင် အဝတ်ပတ်လေ့ရှိ၏။ ဗုဒ္ဓွအယူဝါဒ၊နှင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာတို့ကို ကိုးကွယ်ကြသည်။ ဓနုလူမျိုးတို့၏ ဇာစ်မြစ်မှာ ဝိဝါဒ ကွဲပြားလျက်ရှိ၏။ မစ္စတာ အက်(ဖ)၊ အိပ်ချ၊ ဂျိုင်းဆိုသူက ဓနုတို့သည် ဟံသာဝတီတောင်ဘက်မှ လာရောက်နေထိုင်ကြသော မြန်မာအုပ်စု တစ်စုမှ ပေါက်ဖွားလာကြသူများဟု ယူဆ၏။ မစ္စတာ စီ၊ အီး၊ ဗရောင်းကမူ ဓနုတို့သည် ကရင်တောင်သူလူမျိုးများမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆလေသည်။ အချို့နေရာများ၌ ရှမ်းမျိုး ၃ဝ တွင် ဓနုလူမျိုးသည်လည်း အပါအဝင်ဖြစ်၏ဟု ဆိုကြ၏။ သို့သော် ဓနုလူများစုသည် ရှမ်းစကားကို မပြောကြသဖြင့် ယင်းယူဆချက်မှာ မမှန်နိုင်ဟု မစ္စတာ ဂျေ၊ ဂျီ စကော့ဆို၏။
ဓနုလူမျိုးအများဆုံး နေထိုင်ရာဒေသများသည် ရှေးအခါက ရှမ်းနှင့်မြန်မာတို့ တွေ့ဆုံ၍ ကုန်ရောင်းကုန်ဝယ်ပြုကြရာ နေရာများဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် ဓနုတို့သည် ရှမ်းနှင့်မြန်မာ နှစ်ဦးတို့မှ နွယ်၍ ဆင်းသက်လာသောသူများ ဖြစ်သည်ဟု ယူဆရ၏။ မြန်မာစကားပြော တိုင်းရင်းသားအုပ်စုထဲတွင် ရခိုင်၊ ယော၊ အင်းသား၊ ထားဝယ်သားတို့အတူ အုပ်စုတစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းထားသည်။ ယခုအခါ ရွာငံ၊ ပင်းတယနှင့် ပွေးလှမြို့နယ်တို့ကိုပူးပေါင်း၍ ဓနုကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ဒေသ တည်ထောင်ထားပေးပြီး ဖြစ်သည်။
Traité élémentaire de chimie
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဓာတုဗေဒ စာအုပ်များ
သာသနာပိုင်
ဝေါဟာရ နှင့် အခေါ်အဝေါ်
သာသနာပိုင်ကိုပါဠိဘာသာဖြင့်သံဃရာဇာ၊ မဟာသံဃရာဇာဟုသုံးစွဲကြသေးသည်။ ယင်းပါဠိကိုတိုက်ရိုက် မြန်မာဘာသာပြန်ဆိုလျှင်ရဟန်းသံဃာတို့၏မင်း၊ ရဟန်း သံဃာတို့၏မင်းမြတ်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သုံးစွဲကြသော်လည်း သာသနာပိုင်ကိုသာသံဃရာဇာဟု သုံးစွဲကြသည်မဟုတ်။
ပါးမျဉ်းရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ပါးမျဉ်းရွာ (Parmyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ ပါးမျဉ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါးမျဉ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၂ ဦး၊ မ ၁၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာသနာပိုင်
ဝေါဟာရ နှင့် အခေါ်အဝေါ်
ယင်းသုံးပါးတို့တွင် အခွန်ဘဏ္ဍာတို့ကို ကောက်ခံသိမ်းဆည်းရသောဝတ္ထုကံသိမ်း ကိုလည်း ထိုစဉ်အခါကသံဃရာဇာဟုသုံးစွဲလေ့ရှိခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသံဃရာဇာဟူသောစကားကိုလည်း သာသနာပိုင်ဟူသောစကားကိုမသုံးစွဲမီ၊ ပုဂံပြည်မင်းငါးဆဲ့ငါးဆက်ရှိရာ၊ နှစ်ဆယ်ဆက်မြောက်မင်း အကြောင်းအရာကို ရေးသားထားသော မဟာရာဇဝင်တော်ကြီး၌ မိဖုရားဆရာသံဃာရာဇာ မင်းဖြစ်တော်မူ၏။ ပါပစုတ်သား မင်းတရားလည်းဟူ၏။ ပုပ္ပါးစောရဟန်းလည်းဟူ၏ဟု အဆိုရှိသည်။ ယင်းစကားကို ထောက်လျှင် ထိုစဉ်အခါက စတင်၍ သံဃရာဇာဟူသောစကားကိုသုံးစွဲလာကြောင်း ထင်ရှားသည်။ ထိုမင်းကား ရဟန်းလူထွက်ဖြစ်၏။ ရဟန်းဖြစ်စဉ်က အရည်းကြီး ရဟန်းတို့အနွယ်အဆက်ဖြစ်၍ ယင်းရဟန်းတို့ကိုကြီးမှူအုပ်စိုး သော သံဃရာဇာ ဖြစ်ခဲ့ဟန်တူသည်။
သာသနာပိုင်ကိုသာသနာပြုဟူ၍လည်း သုံးစွဲကြသေးသည်။ မြတ်စွာဘုရားလက်ထက်ကပင် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဗုဒ္ဓသာသနာရောက်ရှိနေသော်လည်း ထိုထို စာအုပ်စာတမ်းတို့၌ ဗုဒ္ဓသာသနာကိုကြီးမှူးအုပ်စိုးသော ရဟန်းတော်ကို သာသနာပိုင်ဟုသုံးစွဲလေ့မရှိကြ။ သာသနာပြုဟူ၍သာသုံးစွဲလေ့ရှိကြ သည်။ သာဓကကား တတိယသင်္ဂါယနာတင်ပြီး သောအခါ ကိုးတိုင်းကိုးဌာန သာသနာပြုစေလွှတ်သည်။ သာသနာပြုမထေရ် သာသနာပြုအပ်သည်စသောစကားတို့ဖြစ်သည်။
တာဝန်များ
သာသနာပိုင်၏တာဝန်ဝတ်တရားမှာ ဗုဒ္ဓသာသနာတော်အတွင်း၌ ဖြစ်ပေါ်လာသောအဓိကရုဏ်းမှု၊ သာသနာ တော်ထမ်း ရဟန်းသာမဏေတို့ကို ငြိမ်ဝပ်ပိပြားအောင်အုပ်ချုပ်မှု၊ ဝါဆိုဝါကပ်ရက်ငင်စသောသာသနာရေး သာသနာ တော်မှုတို့ကို မြတ်စွာဘုရားတရားတော်နှင့်အညီ စီရင်ဆုံးဖြတ်ရခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။
အဆောင်အယောင်များ
အဆောင်အယောင်တို့မှာ အခမ်းအနားဖြင့် ကြွတော်မူလျှင်အသုံးပြုရန်လူထမ်းသောပြာဿာဒ်ယာဉ်၊ ကန်တော့ အမြောက်ကိုးချက်၊ မှန်စီရွှေချသိုင်းနှစ်၊ ကျိုင်းနှစ်၊ ယက်မားနှစ်၊ ရွှေထီးရှစ်၊ ထီးဖြူလေး၊ ရှေ့ဝင်းလက်နက်ကိုင် ၁ဝဝ၊ နောက်ဝင်းလက်နက်ကိုင်၁ဝဝ တို့ကိုဘုရင်မင်းမြတ်နှင့် အစိုးရတို့ကစီမံပေး၍ မဟာဒါန်ဝန်၊ မဟာဒါန်စာရေး၊ မဟာဒါန်လုလင်တို့ခြံရံလိုက်ပါလာရသည်။
ပေါ်ပေါက်လာပုံ
ပုဂံပြည်အလောင်းစည်သူမင်းကြီးလက်ထက်သာသနာနှစ် ၁၆ဝဝ ကျော်လောက်က အကြောင်းအရာတို့ကို ရေးသားထားသော မဟာရာဇဝင်တော်ကြီးနျင့် သာသနာလင်္ကာရစာတမ်းတို့၌ ရှင်အရဟံ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူ၏။ ရှင်အရဟံ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလျှင်ရှင်အရဟံ၏အရာကို စိမ်းညက်မင်းသားတော် မဟာထေရ်ကိုပေး၍ သာသနာပိုင်ပြုရ၏။ သွားလေရာရာ၌ ရွှေထီးစင်နှင့် သွားရ၏ဟုအဆိုရှိသည်။ မဲထီးဆရာတော်ဘုရားကြီး စီရင်အပ်သော ဝံသဒီပနီ ၌ကား 'ရှင်အရဟံသက်တော် ရှစ်ဆဲ့တစ်နှစ်တွင်ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူသည်။ ရှင်အရဟံပရိနိဗ္ဗာန်ပြုတော်မူလျှင် စိမ်းညက် မင်းသားတော် ဆရာပံ့သုကူမထေရ်ကိုသာသနာရေးအပ်နှင်းတော်မူ၍ ပြုစုရသည်'ဟုအဆိုရှိသည်။ ယင်းစကား တို့ကို ထောက်လျှင် ဗုဒ္ဓသာသနာကိုကြီးမှူးအုပ်စိုးသောရဟန်းတော်ကိုသာသနာပိုင်ဟု ထိုစဉ်အခါက စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြောင်းထင် ရှားသည်။ သုံးစွဲရာ၌လည်း စိမ်းညက်မင်းသားတော် မဟာထေရ်ကိုသာ သုံးစွဲသည်ဟုမယူဆသင့်၊ ရှင်အရဟံကိုပါသုံးစွဲ သည်ဟု ယူဆသင့်သည်ဟု မြန်မာ့စွယ်စုံကြမ်းက ဆိုသည်။
အထူးအားဖြင့် ပုဂံခေတ်မှစ၍အင်္ဂလိပ်တိုင်အောင် သာသနာကိုစောင့်ရှောက်ထိန်းသိမ်းသောရဟန်းသံဃာတို့မှာ ဆရာတပည့်အစဉ်အဆက်ဆင်းသက်လျက် ရှိသော်လည်း အချို့မင်းတို့သည်သံဃရာဇာသာသနာပြုသာသနာပိုင် တင်မြှောက်ကြ၏။ အချို့မင်းတို့သည်မတင်မြှောက်ကြကုန်၊ ထိုသို့ထင်ရှားသောသံဃရာဇာသာသနာပြု၊ သာသနာပိုင် တို့ကို ရာဇဝင်၊ မဟာဝင်၊ သီလဝိသောဓနီ၊ ဝံသဒီပနီ၊ သာသနာလင်္ကာရစာတမ်း၊ သာသနဝံသပ္ပဒီပိကာပါဌ်၊ အာစ ရိယဝံသပါဌ်အနက်၊ သာသနဝံသစာတမ်း၊ ဆရာတော်သံဃာတော်တို့စာရင်း၊ သာသနဝံသဒီပနီနှင့် ထိုဆရာတော်တို့ ၏ထေရုပ္ပတ္တိများတွေ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ခေတ်အဆက်ဆက် တာဝန်ယူခဲ့ကြသော သာသနာပိုင်များ
အောက်ပါ စာရင်းသည် မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွင် ရေးသားထားသော ခေတ်အဆက်ဆက်မှ သာသနာပိုင်များဖြစ်ကြသည်။