cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အေမီး ဇိုလာ
ဇိုလာ၏နာမည်မှာ ပြင်သစ်တစ်နိုင်ငံလုံးတွင် မသိသူမရှိ သလောက်ဖြစ်လာသည်။ သို့ရာတွင် ဇိုလာသည် ဝတ္ထုရေးနေရရုံမျှနှင့် သူ့ကိုယ်သူမကျေနပ်နိုင်ဘဲ၊ လောကကြီးတွင် တရား သဖြင့်ဖြစ်ရမည့် အမှုကိစ္စများကို သူကိုယ်တိုင် စွမ်းလွန်းတမံ ဆောင်ရွက်လို၏။ ထိုကြောင့် အဲလဖရက် ဒရေးဖပ်အမှု၌ ပါဝင်ခဲ့၏။
ဒရေးဖပ်မှာ ပြင်သစ်စစ်ဖက်ဌာနက မှားယွင်း၍အပြစ်ပေးခြင်းခံရသူဖြစ်၏။ ထိုကိစ္စတွင် မတရားမှုကိုမရှုနိုင်သော ဇိုလာသည် ပြင်သစ်စစ်ဖက်အရာရှိများကို သတင်းစာမှ နေ၍အတိုက်အခံ ရေးသားခဲ့၏။ ထိုသို့ ဒရေးဖပ်ဘက်မှ လိုက်၍ရေးသားသဖြင့် ထောင်ဒဏ်နှင့် ငွေဒဏ် အပေးခံရလေသည်။ ထိုကြောင့် ဇိုလာသည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်နေခဲ့၏။ ဒရေးဖပ်အမှုကို ထပ်မံစစ်ဆေးသောအခါ၊ တရားခံအပေါ်တွင် အပြစ်မရှိကြောင်း ထင်ရှားလာ လေသည်။ ထိုအခါ၌ ဇိုလာသည် ပါရစ်မြို့သို့ပြန်လာ၍ စာရေးဆရာအဖြစ်ဖြင့်ပင် အသက်မွေးလေသည်။
ဇိုလာ၏ ဝတ္ထုများတွင် နာမည်ကျော်သောဝတ္ထုမှာ ၁၈၈ဝ ပြည့်နှစ်၌ထုတ်ဝေသော ပြည့်တန်ဆာမကလေး၏ ဘဝကိုသရုပ်ဖော်သည့်'နာနာ'ခေါ်ဝတ္ထုပင်ဖြစ်သည်။ ဇိုလာသည် လူ့လောက၏ ယုတ်မာဆိုးသွမ်း ပုံတို့ကို သရုပ်ဖော်တတ်သဖြင့် စိတ်ကူးယဉ်စွာ ရေးထားသော အချစ်ဇာတ်လမ်းများနှင့် တစ်ဘက်တစ်လမ်း ကွာခြားလေသည်။ ပါရစ်မြို့သို့ပြန်ရောက်လာ၍ သုံးနှစ်ကြာပြီးနောက်၊ ၁၉ဝ၂ ခုနှစ်တွင် ဇိုလာကွယ်လွန် လေသည်။ သူ၏ဈာပနကို ပြည်သူ့ဈာပနအခမ်းအနားဖြင့် ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
ချမ်းမြသီတာရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ချမ်းမြသီတာရွာ (Chanmyathidar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ မြောက်လည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၂၅၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်ပျောတောလေးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ငှက်ပျောတောလေးရွာ(Hngetpyawtawlay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ငှက်ပျောတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၅၇ ဖြစ်သည်။
အပ္ပဟာယသုတ်
သက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာ, သီလဗ္ဗတပရာမာသ, အပါယဂမနီယဖြစ်သော ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ-ဟူသော တရား (၆) ပါးတို့ကို မပယ်စွန့်နိုင်လျှင် သောတာပတ္တိ ဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုရန်မထိုက်၊ ပယ်စွန့်နိုင်လျှင် မျက်မှောက်ပြုနိုင်သည်ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခခွဲ၍ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ကောလိပ်
ကောလိပ် (collegium) သည် ပညာရေးဆိုင်ရာ ဌာန (သို့မဟုတ်) ပညာရေး အဆောက်အအုံ၏ တွဲဖက် အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ကောလိပ်ဟူသော အသုံးအနှုန်းမှာ အင်္ဂလိပ်စကားပြော နိုင်ငံများ၌ပင် အသုံးအနှုန်း ကွဲပြားလျက် ရှိသည်။ ကောလိပ်သည် ဌာနစုံ တက္ကသိုလ်နှင့် တွဲဖက်ထားပြီး ဘွဲ့ဒီဂရီပေးနိုင်သော ပညာရေး အဆောက်အအုံ ဖြစ်သည်။ ကောလိပ်သည် တက္ကသိုလ် မရောက်မီ အဆင့် ဘာသာရပ်တန်းခွဲများကို ပို့ချပေးလေ့ရှိသည်။
အထက်တန်းပညာ သင်ကြားပြီးနောက် ဆက်လက်၍ သီးခြားပညာရပ်ကို သင်ကြားရသည့် တက္ကသိုလ်ကျောင်းဖြစ်သည်။ ပညာရပ်အလိုက် ဝိဇ္ဇာပညာတက္ကသိုလ်၊ သိပ္ပံပညာတက္ကသိုလ်၊ သက်ကြီးတက္ကသိုလ်(လုပ်သားကောလိပ်) စသည်ဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိသည်။ မြင့်မားသော ပညာ ဆက်လက်ဆည်းပူးရာ တက္ကသိုလ်၏ ကျောင်းခွဲများအား ကောလိပ်ဟူ၍လည်း ခွဲခြားသတ်မှတ်ကြသည်။ ကောလိပ် စုပေါင်းသည် တက္ကသိုလ်(ယူနီဗာစီတီ) ဖြစ်လေသည်။ ကောလိပ်များမှ သင်တန်းဆိုင်ရာ ဘွဲ့ထူးများကို ရယူနိုင်သည်။ ဒေသအလိုက် ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ်များလည်း ရှိသည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:ပညာရေး ကဏ္ဍ:တက္ကသိုလ်နှင့် ကောလိပ်များ
ဗောဓိရွာ၊ တောင်ပေါက်
ဗောဓိရွာ၊ တောင်ပေါက်
ယန်စ် ယာကော့ဘ် ဘာရှဲလီယော့စ်
ဘာရွန် ယန်စ် ယာကော့ဘ် ဘာရှဲလီယော့စ် (Jöns Jacob Berzelius, ; ယာကော့ဘ် ဘာရှဲလီယော့စ် ; အင်္ဂလိပ်အသံထွက် - ဂျေးကာ့ဘ် ဘာဇီးလိယပ်စ်; ၁၇၇၉ ဩဂုတ် ၂၀ - ၁၈၄၈ ဩဂုတ် ၇) သည် ဆွီဒင် ဓာတုဗေဒ ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဘာရှဲလီယော့စ်ကို ရောဘတ် ဘွိုင်းလ်၊ ဂျွန် ဒေါလ်တန်၊ အန်ထော်နီ လဗွိုင်စီယာတို့နှင့်အတူ ခေတ်သစ် ဓာတုဗေဒပညာရပ်ကို စတင်တည်ထောင်သူများထဲက တစ်ဦးအဖြစ် ယူဆသတ်မှတ်ကြသည်။ ဘာရှဲလီယော့စ်သည် ၁၈၀၈ တွင် ဆွီဒင် တော်ဝင် သိပ္ပံအကယ်ဒမီတွင် အသင်းဝင် ဖြစ်လာခဲ့ကာ ၁၈၁၈ မှစ၍ အဖွဲ့၏ ရုံးကနားဆိုင်ရာ အဓိကလုပ်ဆောင်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဆွီဒင်နိုင်ငံတွင် ဆွီဒင် ဓာတုဗေဒလောက၏ ဖခင် အဖြစ် ကျော်ကြားပြီး ၎င်းကို ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် ဩဂုတ်လ ၂၀ ကို ဘာရှဲလီယော့စ်နေ့ အဖြစ်သတ်မှတ်ထားလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွီဒင် ဓာတုဗေဒပညာရှင်များ
ဘူးတောင်းကွဲရွာ
ဘူးတောင်းကွဲရွာ
အဓိဂမသုတ်
မရသေးသော ကုသိုလ်တရားတို့ ရရှိရန်၊ ရပြီးသော ကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွားရန် မဖြစ်ထိုက်သော ရဟန်း၏ အင်္ဂါ (၆) ပါးနှင့် ဖြစ်ထိုက်သော ရဟန်း၏ အရည်အချင်း (၆)ပါးတို့ကို ဟောပြတော်မူသည့်သုတ်။
ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၆
ကိုးကား
January 1996
ပင်းဝရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ပင်းဝရွာ (Pinwa)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ပင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၄ ဦး၊ မ ၃၉၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောင်းစင်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
မြောင်းစင်းရွာ (Myaungsin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ဘိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၇၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်စက္ကပါလ
ရှင်စက္ကပါလ (၁၂၃၉ − ၁၃၁၅) သည် “တောင်ပေါက်ဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၂၃၉ ခုနှစ်၊ တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် တောင်တွင်းကြီးမြို့နယ်၊ မြင်ကွန်းမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ဘခင် ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ စစ်ကဲတော်မင်းဦးယောနှင့် ဒေါ်သက်တို့ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်အခါက မြို့လုလင် ခင်ကြီးဦးထိန်သီးထံမှစ၍ သင်္ဂဇာဆရတော်၊ ဝဇီရာရာမဆရာတော်တို့ထံတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သသည်။ အရွယ်ရောက်သည့်အခါ “ရှင်စက္ကပါလ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် စစ်ကိုင်းမြို့ ရတနာဘုမ္မိချောင်၌လည်းကောင်း၊ မန္တလေးမြို့ မဟာဝေယန်ဘုံသာကျောင်းတိုက်၌လည်းကောင်း သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ထို့နောက် မော်လမြိုင်မြို့၊ တောင်ပေါက်ကျောင်းတိုက်တွင် သီတင်းသုံးခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သည်။ ပထမပြန်ပါဠိပညာရေး နာယကဆရာတော်များအဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌ၊ ဝိနိစ္ဆယဋ္ဌာန၊ ဝိနည်းဓိုရ်ဆရာတော်၊ ဆဋ္ဌမသင်္ဂါယနာဩဝါဒစရိယသံဃနာယကစသည်ဖြင့် ချီးမြှောက်ပူဇော်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၃၁၅ ခုနှစ်၊ ဒုတိယဝါဆိုလပြည့်ကျော် ၃ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
၁။ သင်္ခတဘာသာ၊
၃။ ရူပဇ္ဇမဓုနိသျ၊
၄။ အနိရုဒ္ဓနိသျ (သင်္ခတဘာသာ)၊
၅။ ဒိဋ္ဌန္တဂတကနိသျ၊
၇။ သဒ္ဓမ္မဝါကျောပဒေသနိသျ၊
၈။ နာဋီပရိက္ခာနိသျ၊
၉။ ရသဝါဟိနီဂါထာများနိသျ၊
၁၁။ သီဟဠဘာသာသဒ္ဒါ၊
၁၂။ ဗောဒ္ဓဂတကနိသျ၊
၁၄။ ဗာလာဝတာရဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယသာရ၊
၁၅။ နမပဒမာလာ အချာတပဒမာလာ၊
၁၆။ ကစ္စာယနဓာတုမဉ္ဇူသာနိသျ၊
၁၇။ သဒ္ဒသာရတ္ထဇာလိနီနိသျ၊
၁၈။ ဂန္ထာဘရဏနိသျ၊
၁၉။ ဝိဘတ္တိမာလာနိသျ၊
၂၀။ ဗာလပ္ပဗောဓနနိသျ၊
၂၁။ ပဒသာဓနပဇ္ဇယောဇနိကနိသျ၊
၂၂။ ဝတာရဏနိသျ၊
၂၃။ အလင်္ကာနိသျ၊
၂၄။ ခုဒ္ဒသိက္ခာနိသျ၊
၂၅။ သင်္ဂြိုဟ်နိသျ၊
၂၆။ အဘိဓမ္မာဝတာရအဋ္ဌကထာနိသျ၊
၂၇။ ယင်းဋီကာအဘိဓမ္မတ္ထဝိကသိနီနိသျ၊
၂၈။ အဘိနပ္ပဒီပိကာနိသျ၊
၂၉။ မောဟဝိစ္ဆောဒနီကထာ၊
၃၁။ ဝိဒဂ်နနိသျ၊
၃၂။ အမရကောသနိသျ၊
၃၃။ ဟိတောပဒေသနိသျ၊
၃၄။ တြိဘာသာရတနကရနိသျ၊
၃၆။ ဇာတကစန္ဒိကာနိသျ၊
၃၇။ ဗုဒ္ဓဘာသာ သာသနိက ပထဝီဝင်ကျမ်း၊
၃၈။ ဝုတ္တောဒယဆန်းနိသျ၊
၄၀။ စုဒ္ဓစာဏကျနိသျ၊
၄၁။ ဗုဒ္ဓဂဒျနိသျ၊
၄၂။ နာမာဋိကနိသျ၊
၄၃။ နလောဒယကာဗျနိသျ၊
၄၄။ ဝုတ္တောဒယဂဏ္ဌိပဒတ္ထဝိနိစ္ဆယ၊
၄၅။ နရောပကာရကျမ်း၊
၄၆။ ဝုတ္တိမောဂ္ဂလာန်နိသျ၊
၄၇။ မဟာဗောဓိဝံသအဋ္ဌကထာနိသျ၊
၄၈။ ဗာလာဝဗောဓနဗျာကရဏနိသျ၊
၄၉။ ပါကတပကာသဗျာကရဏနိသျ၊
၅၀။ ပါကတပိင်္ဂလဆန်း၊
၅၁။ ဒေသီသဒ္ဒသင်္ဂဟကောသအဘိဓာန်နိသျ၊
၅၂။ မဟာမြတ်မုနိဦယျာဉ်တော်ဒါနဂါထာပါဌ်နိသျ၊
၅၄။ အာရက္ခနှင့်ပဗ္ဗာဇနိယကမ္မဝါစာနိသျ၊
၅၅။ ထူလဒသာနှင့်အန္တဒသာ။
အုတ်ပုံရွာ၊ ကညင်ငူ
အုတ်ပုံရွာ၊ ကညင်ငူ
တောင်ဘက် (ကိုးသင်း) မြင်းဝန်
တောင်ဘက် (ကိုးသင်း) မြင်းဝန်
တောင်ဘက် ကိုးသင်းမြင်းဝန်ရာထူးကို တောင်ဘက်မြင်းဝန်ဟူ၍သာလျှင် ယေဘုယျအားဖြင့် ခေါ်ဆိုကြ၏။ တောင်ဘက်ကိုးသင်းမြင်းနယ်မြေများကို တိကျသေချာစွာ မသိရသေးပေ။
တောင်ဘက်မြင်းဝန် ဦးဘော် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလ အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည့် တောင်ဘက်မြင်းဝန်မှာ မင်းငယ်ကျော်ထင်ဘွဲ့ခံ ဦးဘော်ဖြစ်သည်။ ဦးဘော်သည် အလောင်းမင်းတရားကြီး၏ မြင်းတပ်မှူး စိတ္တရာဇာဘွဲ့ခံ ဦးပြင်းအောင်နှင့် မယ်တဲတို့၏ တတိယသား ဖြစ်သည်။ သူသည် တောင်ဘက်မြင်းဝန် ဖြစ်လာပြီးနောက် မင်းလှမဟာမင်းထင်ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သေး၏။ တောင်ဘက်မြင်းဝန် ဦးဘော်သည် ဘကြီးတော် (စစ်ကိုင်းမင်း)၏ မိဘုရားခေါင် နန်းမတော်မယ်နုနှင့် စလင်း မင်းသားကြီး ဦးအိုတို့၏ ဦးရီးတော်စပ်သူလည်း ဖြစ်သည်။
တောင်ဘက် မြင်းဝန် ဦးမြတ်အောင်
စဉ့်ကူးမင်းနန်းတက်စ ၁၇၇၆ ခုနှစ်တွင် မဟာဇေယျသူရဘွဲ့ခံ ဦးမြတ်အောင်အား တောင်ဘက်မြင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ဦးမြတ်အောင်သည် မနုဓမ္မာဓမ္မသတ်ကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည့် စာပေပညာရှင်ကြီး တစ်ဦးဖြစ်၏။ တောင်ဘက် မြင်းဝန်သည် ပင်းယ ရွှေစည်းခုံ ဘုရားတောင်ဘက် ရှေးဘုံစံတုလွတ်ကျောင်း နေရာဟောင်းတွင် ဇေတဝန်ရွှေကျောင်းကြီးကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်းခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။ စဉ့်ကူးမင်းသည် ကျောင်းတော်ကြီးအား ရေစက်ချလှူဒါန်းပေးခဲ့ပြီး ဘုံစံဆရာတော်ကို ကျောင်းထိုင်စေခဲ့သည်။
နရာပျံစ
ဗဒုံမင်း (ဘိုးတော်ဘုရား) နန်းတက်စ ၁၇၈၂ ခုနှစ်တွင် နရာပျံစကို တောင်ဘက်မြင်းဝန်ရာထူး ပေးအပ်ခဲ့သည်။ နရာပျံစသည် ဗဒုံမင်း၏ နောက်လိုက်အမှုထမ်း ၁၂ ဦးတွင် တစ်ဦး အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ရာထူးအပြောင်းအလဲ
နရာပျံစမှာ တစ်နှစ်ခန့်သာ တောင်ဘက်မြင်းဝန်အဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့ရ၏။ ၁၀ ဇူလိုင် ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် သားတော် ရွှေတောင်မင်းသား ဦးပေါ်အား အိမ်ရှေ့ ဥပရာဇာ အရာပေးအပ်စဉ်တွင် အခမ်းအနားသို့ တောင်ဘက်မြင်းဝန် မင်းကျော်ရွှေတောင် တက်ရောက်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရသည်။ ဗဒုံမင်းလက်ထက်၌ တောင်ဘက် မြင်းဝန် အပြောင်းအလဲများရှိခဲ့ရာတွင် ၁၇၉၇ ခုနှစ် ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီချိန်၌ တောင်ဘက်မြင်းဝန်အဖြစ် နေမျိုးရဲခေါင် နော်ရထာအမှုထမ်းလျက်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက် မြင်းဝန် နေမျိုးရဲခေါင်နော်ရထာသည် တောင်ဘက် ကိုးသင်းမြင်းတပ်အား အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲလျက် လိုက်ပါစစ်မှုထမ်းခဲ့ရ၏။
စစ်ကိုင်းမင်းလက်ထက်
စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်) နန်းတက်စ ၁၈၁၉ ခုနှစ်တွင် ရွှေတောင်အိန္ဒကျော်ကို တောင်ဘက်မြင်းဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ၃ နိုဝင်ဘာ ၁၈၁၉ ခုနှစ် စစ်ကိုင်းမင်းထီးဆောင်း မင်္ဂလာပြုစဉ် တောင်ဘက်မြင်းဝန် ရွှေတောင်အိန္ဒကျော်အား မင်းကျော်နော်ရထာဘွဲ့ ပြောင်းလဲပေးအပ်ခဲ့၏။ ယင်းနောက်ပိုင်း တောင်ဘက် မြင်းဝန်ရာထူးများကို များစွာမတွေ့ရှိရပေ။
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်တော် ၁၈၅၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် မိတ္ထီလာ ကန်တော်ကျိုးပေါက်စဉ် တောင်ဘက်ခြမ်းဝန်နှင့် မြင်းတပ်ဗိုလ်တို့ အုပ်ချုပ်သော ရဲမက်များသည် ဒေသခံကျေးရွာများမှ မင်းမှုထမ်းများနှင့် ပူးပေါင်းကာ ပြင်ဆင်မှုများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ရကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။ သို့သော် ယင်းတောင်ဘက် မြင်းဝန်၏ ဘွဲ့အမည်ကိုမူ မသိရပေ။
ကွမ်းသီးချောင်းကြီးရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
ကွမ်းသီးချောင်းကြီးရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
သိန်းထွန်း
ဦးသိန်းထွန်း (၅ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၄၇ မွေးဖွား ) သည် အငြိမ်းစား ဗိုလ်ချုပ်နှင့် နိုင်ငံရေးသမား ဖြစ်ပြီး ဆက်သွယ်ရေး၊ စာတိုက်နှင့် ကြေးနန်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မြိုင်မြို့နယ်မှ ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်နေရာကို ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ဇန်နဝါရီ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
ခရောင်းရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
ခရောင်းရွာ(Khayawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ တဆူထုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တဆူထုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၁ ဦး၊ မ ၃၁၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၃၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ပန်းခြံချောင်းနားရွာ
ပန်းခြံချောင်းနားရွာ
လေသာရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
လေသာရွာ (Laythar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ မြောက်လည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၀၈၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်စီးယပ်စ်
တရုတ်တွေးခေါ်ပညာရှင် မင်စီးယပ်စ် (孟子) သည် ကွန်ဖြူးရှပ်ဝါဒီများတွင် ကွန်ဖြူးရှပ် (孔子) ပြီးလျှင် အရေးပါဆုံးသော၊ အကျိုးအပြုဆုံးသော တွေးခေါ်ပညာရှင်ဖြစ်သည်။ သူ၏အဆုံးအမကျမ်းများကို မင်စီးယပ်စ်ကျမ်းဟုခေါ်ပြီး တရုတ်တို့အတွက် အလေးထားရာ ကျမ်းတစ်စောင်လည်း ဖြစ်သည်။ ကွန်ဖြူးရှပ်နောက် နှစ်၂၀၀ အကြာတွင် ပေါ်ထွန်းလာသူဖြစ်သည်။
မင်စီးယပ်စ်ကို ခရစ်မပေါ်မှီ ၃၇၁ ခုနှစ်တွင် ယနေ့ ရှန်တုန်နယ် (山東 Shantaung)ရှိ ဆို့ (鄒 Tsou) နယ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ထိုကာလမှာ ကျိုမင်းဆက်၏ နောက်ဆုံးကာလဖြစ်ပြီး ပဒေသရာဇ်နယ်ရှင်များ အချင်းချင်း တိုက်ခိုက်နေကြချိန်ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ကွန်ဖြူးရှပ်ကျမ်းစာများကို သင်ကြားကြီးပြင်းလာကာ အရွယ်ရောက်လျှင် ပဒေသရာဇ်နယ်များကို လှည့်လည်ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးဆိုင်ရာ အယူဝါဒများကို ဟောကြားသည်။ မည်သည့်နယ်တွင်မှ အတည်တကျမနေသကဲ့သို့ ရာထူးလက်ခံကာ တာဝန်ထမ်းဆောင်လေ့လည်းမရှိခဲ့ပေ။ နယ်ရှင်(ပဒေသရာဇ်)များကလည်း သူ၏အဆုံးအမများကို ကောင်းစွာလိုက်နာကြသည် ဟုဆိုသည်။ သို့သော် ချိ(Ch'i)နယ်တွင်မူ အချိန်အနည်းငယ်မျှ ရာထူးကြီးတစ်ခုကို ဝင်ရောက်ထမ်းဆောင်ခဲ့ဖူးသည်။
ခရစ်မပေါ်မှီ ၃၁၂၊ အသက် ၅၅နှစ်အရွယ်တွင် ဇာတိဒေသသို့ ပြန်လာပြီး နောက်လိုက်နောက်ပါများ၊ တပည့်တပန်းများကို ကျမ်းစာများ၊ အယူဝါဒများ၊ အတွေးအခေါ်များ ကိုသင်ကြားပို့ချကာ သက်ဆုံးတိုင်နေထိုင်သွားခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်နှင့် ပတ်သက်ပြီး တိကျစွာမသိရသော်လည်း ပညာရှင်များက ဘီစီ ၁၈၉ ဟုသာ အကျမ်းဖျင်းခန့်မှန်းကြသည်။
ဇိုးဂုဘုရင်၊ ပထမ
၁၉၂၈ ခုနှစ်တွင် အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံ ပထမဇိုးဂု ဘုရင်ဘွဲ့ကိုခံယူသူ အာမက်ဇိုးဂုသည် မင်းမျိုးမင်းနွယ်ထဲမှဖြစ် သော မင်းမဟုတ်ချေ။ သူ၏ မျိုးရိုးမှာ အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံ တောင်တန်းသားစော်ဘွားစော်ကန်မျိုးရိုးဖြစ်သည်။ ခရစ် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့တွင် ပညာသင် ကြားခဲ့သည့် မွတ်စလင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး တွင် ဩစတြီးယားစစ်တပ်ထဲ၌ စစ်မှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် တူရကီလက်အောက်မှ လွတ်လပ်လာခဲ့သော အယ်လ ဗေးနီးယားနိုင်ငံရေး၌ စစ်ကြီးပြီးသည့်နောက် ဝင်ရောက်ခေါင်း ဆောင်ခဲ့ရာ၊ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဖြစ်လာ သည်။ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ်ဖြင့်လည်း ဆောင်ရွက်ရသေး သည်။ ၁၉၂၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၄ ခုနှစ်အထိ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံ၏ သမ္မတဖြစ်လာလေသည်။ ၁၉၂၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် သမ္မတဇိုးဂုသည် သူ့ကိုယ်သူ အယ်လဗေးနီးယား နိုင်ငံ ဇိုးဂုဘုရင်ဟူ၍ ကျေညာလိုက်လေရာ၊ ယူဂိုဆလားဗီးယား နိုင်ငံနှင့် မသင့်မမြတ် ဖြစ်သွားလေသည်။ သို့သော် အီတလီ နိုင်ငံကို အားကိုးတစ်ခုပြု၍၊ ထိုနိုင်ငံနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။
၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် ဇိုးဂုဘုရင်သည် မှူးမတ်မျိုးရိုးဖြစ်သော ဗရင် ဂျီဂိုဏ်းဝင် ဟန်ဂေရီအမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် ထိမ်းမြားသည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် ဇိုးဂုဘုရင်သည် အီတလီက အယ်လဗေးနီး ယားကို ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သောအခါ၊ ဇိုးဂု ဘုရင်ထွက်ပြေးရ လေသည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဂျာမန်တို့စစ်ရှုံးသောအခါ၊ တိုင်းပြည် ကိုပြန်ရသော်လည်း၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ်သို့ရောက်သော်၊ အယ်လဗေးနီးယားနိုင်ငံမှာ သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သွားပြီးလျှင်၊ ဇိုးဂုဘုရင်နန်း ကျသွားသည်။
မဟန္တတ္တသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် ရဟန်းတို့ အာလောကဗဟုလ၊ ယောဂဗဟုလ၊ ဝေဒဗဟုလ၊ အသန္တုဋ္ဌိဗဟုလ၊ ကုသိုလ်တရားတို့၌ တာဝန်ကိုပစ်ချမထား စွမ်းနိုင်သည်ထက်ပိုမို၍ အားထုတ်ခြင်းဟူသောဤတရား ခြောက်မျိုးတို့နှင့်ပြည့်စုံသောရဟန်းသည် မကြာမီ ကုသိုလ်တရားတို့၌ ကြီးကျယ်ခြင်း၊ ပြန့်ပြောခြင်းသို့ရောက်၏-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုချက်ရှိပါသည်။
မြင်းတွင်း (အောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
မြင်းတွင်း (အောက်)ရွာ (Myintwin (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၅၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၃၄ ဦး၊ မ ၂၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ မြင်းကွင်း (အောက်)ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လူ့ဘဝ
လူ့ဘဝကို တဦးချင်းစီ၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဘဝဟု ဆိုနိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် အထူးပြုသဘောဆောင် သရုပ်လက္ခဏာကို ပေါ်လွင်စေသည့် တဦးစီ၏ ရွေးချယ်မှု အစုအပေါင်းပင် ဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ် ဘဝဖြစ်တည်မှုတွင် ယေဘုယျ ဖွင့်ဆိုချက်ဖြစ်ပြီး အနောက်ဥရောပနှင့် မြောက်အမေရိကတို့တွင်မူ တခြား ဖွင့်ဆိုချက်များလည်း ရှိသည်။ ထိုနယ်ပယ်များ၌ ဘဝနေနည်း လမ်းပြမှုနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဝိုင်းဝန်း တည်ဆောက်ပေးမှုများ လုပ်ပေးသည့် ပညာရပ်များနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။
ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်
ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ် (KLIA) ( IATA : KUL, ICAO : WMKK ) သည် မလေးရှားနိုင်ငံအတွက်သာမက အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံများ၏ အဓိက အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်ဖြစ်သည်။ ဆောက်လုပ်မှု ကုန်ကျစရိတ်သည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃.၅ ဘီလီလျံရှိသည်။ ကွာလာလမ်ပူမြို့လယ်မှ တောင်ဘက် ၄၅ ကီလိုမီတာ (၂၈မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်သည် မလေးရှားနိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံးနှင့် ခရီးသည် အများဆုံး လေဆိပ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၄၈ ၉၃၈ ၄၂၄ ဦးကို ဝန်ဆောင်မှု ပေးနိုင်ခဲ့ပြီး ကုန်တန်ချိန် ၇၂၆ ၂၃၀ တန် ကိုင်တွယ်နိုင်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ခရီးသည်အရေအတွက်အားဖြင့် ၂၃ ခု မြောက် အများဆုံး လေဆိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
လေဆိပ်ကို မလေးရှားလေဆိပ် ကုမ္ပဏီမှ လည်ပတ်လျက်ရှိပြီး မလေးရှား လေကြောင်းလိုင်း၊ အဲအေးရှား လေကြောင်းလိုင်း၊ အဲအေးရှားအိတ်စ် လေကြောင်းလိုင်း၊ မလင်းဒို  လေကြောင်းလိုင်း၊ ယူပီအက်စ် လေကြောင်းလိုင်း နှင့် ဂိတ်ဒင်း စရီ လေကြောင်းလိုင်းတို့၏ အဓိက အခြေစိုက် လေဆိပ်ဖြစ်သည်။
နောက်ခံအကြောင်းအရာ
ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်၏ စတင်တည်ဆောက်ခြင်း အခမ်းအနား ကို ၁၉၉၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့သည်။ မဟာသီ မိုဟာမက် ဦးဆောင်သော အစိုးရ အဖွဲ့က လက်ရှိ ကွာလာလမ်ပူ လေဆိပ် (ယခု ဆူဘန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်)သည် ခရီးသည်ဦးရေ တိုးတက်များပြားလာခြင်းနှင့်အတူ လေဆိပ်ကို ထပ်မံတိုးချဲ့ရန် မဖြစ်နိုင်ခြင်း၊  တို့ကြောင့် လေဆိပ်အသစ်တည်ဆောက်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။  ကွာလာလမ်ပူ လေဆိပ်အသစ် စီမံကိန်းသည် မလေးရှားနိုင်ငံ ဖွံ့ဖြိုးမှုစီမံကိန်း၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ လည်း ဖြစ်သည်။
ကွာလာလမ်ပူ လေဆိပ်အသစ်တည်ဆောက်ပြီးစီးသော အခါ လေဆိပ် သင်္ကေတဖြစ်သော KUL ကိုလေဆိပ်အသစ်သို့ လွဲပြောင်းပေးခဲ့ရသည်။ လေဆိပ်အဟောင်း ဆူဘန် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်မှာ လေယာဉ်အသေးများနှင့် စစ်လေယာဉ်များ ဆင်းသက်လျက်ရှိပြီး လေဆိပ် သင်္ကေတကို SZB ဟု ပြောင်းလဲသတ်မှတ်ခဲ့သည်။
လက်ရှိ
စတုရန်း ကီလိုမီတာ ၁၀၀ (၃၉ စတုရန်းမိုင်) ကို လေဆိပ်အဖြစ် အသုံးပြုထားသည်။ အဆိုပါ အကျယ်အဝန်းမှာ ကမ္ဘာလေဆိပ်များအကြား အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ လေဆိပ်စီမံကိန်း အပြည့်အစုံမှာ  အဆင့် (၃) ဆင့်ဖြင့် တည်ဆောက်ရန် ဖြစ်ပြီး လေယာဉ်ပြေးလမ်း (၅) ခု နှင့် လေဆိပ် အဆောက်အဦး (၂) ခု တည်ဆောက်ရန် ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၁) တွင် တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၂၅ သန်း ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သော လေဆိပ် အဆောက်အဦး တစ်ခု နှင့် လေယာဉ်ပြေးလမ်း ၂ ခု တည်ဆောက်ရန် ဖြစ်သည်။ အဆင့် (၂) တွင် တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် ၃၅ သန်း ထိ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သည်အထိ တိုးချဲ့ရန် အဆင့် (၃) တွင် တစ်နှစ်လျှင် ခရီးသည် သန်း ၁၀၀ အထိ ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သည်အထိ တိုးချဲ့ရန် ဖြစ်သည်။
ဖွင့်လှစ်စ အခြေအနေ
လေဆိပ် စတင်ဖွင့်လှစ်သော အခါ ပြဿနာများစွာကို ရင်ဆိုင်ရလေသည်။ လေယာဉ်ရပ်နားရာ ဂိတ်များ ပြဿနာဖြစ်ခြင်း၊ တန်ဆာအိတ်များ ကိုင်တွယ်သည့် စနစ် ချို့ယွင့်ခြင်းတို့ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် တန်ဆာအိတ် များ ပျောက်ဆုံးခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ပြဿနာ အများစုကို ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သော်လည်း တန်ဆာအိတ် ကိုင်တွယ်သည့် စနစ်ကိုတော့ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် စနစ်တစ်ခုလုံး အစားထိုး လဲလှယ်လိုက်မှသာ ဖြေရှင်းနိုင်ခဲ့သည်။
အရှေ့အာရှ နိုင်ငံများ ဘဏ္ဍာရေးကပ်ဆိုက်မှု၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဘဏ္ဍာရေး က်ဆိုက်မှုအပါအဝင် အခြားသော ကပ်ဆိုက်မှုတွေကြောင့် ခရီးသည်ဝင်ရောက်မှုများ လျော့ကျခဲ့ရသည်။ ခရီးသွားလာမှု လျော့နည်းခြင်းကြောင့် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် အောနီပွန် လေကြောင်းလိုင်း၊  ဗြိတိသျှ လေကြောင်းလိုင်း၊ နော့ဝှက်စ် လေကြောင်းလိုင်း အပါအဝင် အခြားလေကြောင်းလိုင်းများသည် ကွာလာလမ်ပူ ခရီးစဉ်ကို အရှုံးပေါ်သည့်အတွက် ဖျက်သိမ်းခဲ့ကြသည်။  ပထမဆုံးတစ်နှစ်အတွင်း ခရီးသည် ၂၅ သန်း ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်သော လေဆိပ်အသစ်ကြီးတွင် ခရီးသည် ၁၃.၂ သန်းသာ ရှိသည်။ သို့သော် ခရီးသည်များ တစ်နှစ်ထက်တစ်နှစ် အနည်းငယ် ပိုမိုများပြားလာက ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ၂၁.၁ သန်း၊ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ၂၃.၂ သန်းစီ အသီးသီး ရှိခဲ့သည်။ သို့သော် အစိုးရ၏ ခန့်မှန်းချက်ဖြစ်သော ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ခရီးသည် ၂၅ သန်း ပြည့်မှီရေးမှာ မပြည့်မြှောက်ခဲ့ပေ။
လေဆိပ် အဆောက်အဦးအကြားပို့ဆောင်ရေး
လေဆိပ် အဓိက အဆောက်အဦး နှင့် ဂြိုဟ်တု လေဆိပ် အဆောက်အဦး ကြားကို ကောင်းကင်ရထားများဖြင့် ချိတ်ဆက်ထားရှိသည်။ ရထားတစ်စီးလျှင် ခရီးသည် ၂၅၀ သယ်ယူပို့ဆောင်နိုင်ပြီး တစ်နာရီလျှင် ခရီးသည် ၃၀၀၀ ကို ၅၆ ကီလိုမီတာ နှုန်းဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးနိုင်သည်။ အဆိုပါ မောင်းသူမဲ့ ရထားများသည် မြေအောက်မှ ဖြတ်သန်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ၂ မိနစ်ခန့်သာ ကြာမြင့်သည်။ ကောင်းကင်ရထား၏ အမြန်မှုန်း၊ ရပ်တန့်မှု၊ ဘူတာတွင် တံခါးဖွင့်မှု အစရှိသည့် လည်ပတ်မှု စနစ်တစ်ခုလုံးကို ကွန်ပျူတာစနစ်ဖြင့် ထိန်းချုပ်ထားသည်။
ရထား
ကွာလာလမ်ပူ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လေဆိပ်ကို ရထားဖြင့်လည်း လာရောက်နိုင်သည်။ ကွာလာလမ်ပူ၏ အဓိက ဘူတာ ဖြစ်သော ကေအယ်လ် စင်ထရယ်မှ ၅၇ ကီလိုမီတာ ရှည်လျားသော ရထားလမ်းမှ တဆင့် ရောက်နိုင်သည်။ ကွာလာမ်ပူ လေဆိပ်တွင် အဓိက လေဆိပ်အဆောက်အဦး နှင့် ကေအယ်အိုင်အေ (၂) လေဆိပ်အဆောက်အဦးတို့တွင် ဘူတာများ ရှိကြသည်။
အငှားကား
လေဆိပ်တွင် အငှားကား ကောင်တာများ ရှိကာ အဆိုပါ ကောင်တာများမှ အငှားကားများကို အလွယ်တကူ ငှားရမ်းနိုင်သည်။
ဘတ်စ်
မြောက်မြားစွာသော ဘတ်စ်ကားလိုင်းများမှ ကွာလာလမ်ပူ မြို့နှင့် လေဆိပ်အကြား ပြေးဆွဲလျက်ရှိသည်။
ကံရဲရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကံရဲရွာ (Kanye)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၆ ဦး၊ မ ၁၆၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာဝီရ
ဇိန(ခေါ်) ဂျိန်းဘာသာရေး ၏ ဦးဆောင်သူ မဟာဝီရ(Mahavira) ၊ ဗုဒ္ဓစာပေများတွင် ဂိုဏ်းဆရာကြီးနိဏ္ဌဋနာလပုတ္တ ဟုဖော်ပြခြင်းခံရသူ၊ ဝရ်ဇမနဟုလည်းအမည်တွင်သူကို အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ပိုင်းတွင် ဖွားမြင်သည်။ မင်းညီမင်းသား တစ်ဦးဖြစ်ပြီး အသက် ၃၀ အရွယ်တွင် ဇနီး၊ သားသမီးနှင့် စည်းစိမ်ကိုစွန့်ကာ တရားရှာရန် တောထွက်ခဲ့သည်။  မဟာဝီရသည် ဘုရားမဟုတ်။  မဟာဝီရသည် အလွန်အကြူး အစွန်းရောက်သည်ထိ တရားကျင့်သည်။ ဗုဒ္ဓနှင့် မဟာဝီရတို့သည် နေရာဒေသ တစ်ခုအတွင်းက ခေတ်ပြိုင်တွေဖြစ်ပြီး မဟာဝီရက ဗုဒ္ဓထက် အနှစ် ၃၆နှစ် မျှ ကြီးသည်။
ပရ်သွနာထဂိုဏ်းသို့ ဝင်ရောက်ပြီး ရဟန်းဝတ်ဖြင့် ၁၂နှစ် တိုင်တိုင် တရားအကျင့်ကို အလွန်အကြူး အစွန်းရောက်သည်ထိ ကျင့်သည်။ ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းများကို စွန့်လွှတ်သည်မှာ သောက်ရေခွက်ပင် မကျန်တော့ပေ။ အစပိုင်းက ကိုယ်ထည်အဝတ်စ တစ်ခုထားပေမယ့် နောက်ပိုင်း အဝတ်စကိုပါ စွန့်ပစ်ပြီး ကိုယ်လုံးတီးလျှောက်သွားနေခြင်း၊ ကိုယ်ပေါ်သို့ တက်လာသည့် ပိုးမွှား၊ ခြင်၊ မှက် အစရှိသည်တို့ကို ဖယ်ရှားခြင်း၊ သတ်ဖြတ်ခြင်းကိုပင် မပြုခဲ့ချေ။ အိန္ဒိယကဲ့သို့ ဖုန်းစားယာစကာ ပေါများသည့် ဒေသမှာပင် ၎င်း၏အမူအကျင့်တို့မှာ ကဲ့ရဲ့ဖွယ်ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ အသက် ၄၂နှစ်ရောက်လျှင် အကျွတ်တရားကိုရပြီ၊ အလုံးစုံသိမြင်သော ဉာဏ်ရပြီ ဟုဆိုကာ ကွယ်လွန်ချိန်ရောက်သည်အထိ နှစ်ပေါင်း ၃၀လုံးလုံး တပည့်များ၊ နောက်လိုက်များကို တရားဟောပြောခဲ့သည်။ ဘီစီ ၅၂၇ တွင် ကွယ်လွန်သောအခါ ကြည်ညိုသူ တပည့်တပန်း အများအပြားကျန်ရှိသည်။ တပည့်တပန်းများသည် ဂျိန်းဘာသာဝင်အဖြစ် ကျန်ခဲ့သည်။
မဟာဝိရ၏ဟောပြောချက်များမှာ ဗြဟ္မာဏဝါဒများနှင့် ဆင်တူသည်ဟု အကြမ်းဖျင်း ဆိုနိုင်သည်။ လူသေပြီးနောက် ဘဝတစ်ပါးသို့ ရောက်သည်။ သို့သော် လူ့ဘဝသို့ ပြန်ရောက်ချင်မှ ရောက်မည်။ ထိုသို့ဖြစ်ရသည်မှ ဇိနဂိုဏ်းယုံကြည်မှုဖြစ်သည့် ကာရ်မ(Karma)အရ ဖြစ်သည်။ မဟာဝိရ(ဇိန)တို့၏ ကာရ်မသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ ကံ ကံ၏အကျိုးနှင့် မတူပါ။ မတူသည်မှာ မဟာဝိရ(ဇိန)တို့က ယခုဘဝပြုသမျှသော အကြောင်းတရားတို့မှာ နောက်ဘဝရောက်မှသာလျှင် အကျိုးပြုသည်ဟု ယုံကြည်သောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ အကုသိုလ်တရားတို့ကို ချုပ်ငြိမ်းရန်အတွက်၊ တဏှာကို ပယ်နိုင်ရန်အတွက် အလွန် ခြိုးခြံသည့် အကျင့်ကိုကျင့်ရန် လမ်းညွှန်သည်။ ငတ်ပြီးသေသည့်အထိ ကျင့်နိုင်လျှင် သာ၍မြတ်သည်ဟုပင် အလွန်အကြူး ဆိုသည်။
မဟာဝီရသည် မှူးမျိုးမတ်နွယ်ဇာတ်မြင့်ထဲတွင် ပါဝင်သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ခတ္တိယဇာတ်ဝင်များ၏တောင်းဆိုမှုကို ‌ဗြာဟ္မဏများက အပြင်းအထန်ခုခံခဲ့ရာ ထိုအချက်မှာ နိဗ္ဗန်ရောက်ကြောင်း လမ်းကောင်းလမ်းမှန်ကို ဗြဟ္မဏပုဏ္ဏားများကလွဲပြီး ဘယ်သူမှ မညွှန်ကြားနိုင်ဆိုသော အချက်ဖြစ်သည်။
သို့ဖြင့် ဣဿရိသ ဝါဒကို ဆန့်ကျင်သော အနိဿရိသနိမ္မာန (Atheism)ဝါဒသည် နောက်ဆုံးပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ ထိုအမြင်ကို လက်ခံသောအုပ်စုထဲတွင် မဟာဝီရလည်း အဝါအဝင် ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် မဟာဝီရအနေဖြင့် ထိုအုပ်စုထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့ခြင်းသည် ဉာဏ်ပညာအကြောင်းကြောင့်သော် လည်းကောင်း၊ လူမှုရေးအကြောင်းကြောင့်သော်လည်းကောင်း မဟုတ်ဘဲ သူ၏ပုဂ္ဂိလိက လိုလားချက်ဖြစ်သော ဘဝလွတ်မြောက်မှုကို ရလိုသော ပြင်းထန်သောဆန္ဒကြောင့်သာ ဖြစ်သည်။
အရေးပါဆုံးသော တရားမှာ နောင်တစ်ချိန်တွင် အိန္ဒိယလမ်းစဉ်၊ ဂန္ဒီလမ်းစဉ်၏ အခြေခံဟုပင်ဆိုရလောက်သည့် အကြမ်းမဖက် ရေး လမ်းစဉ်(အဟိသ္မ)ဖြစ်သည်။ လူအချင်းချင်းမဆိုနှင့် တိရစ္ဆာန်တို့ကိုပင် နှိပ်စက်ခြင်းမပြုရန် တားမြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဇိနဂိုဏ်းဝင်တို့သည် သတ်သတ်လွတ်စားခြင်း၊ တိရစ္ဆာန် ပိုးမွှားသတ်ဖြတ်မှုမှ ရှောင်ကျဉ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ အစာစားလျှင် ပိုးမွှားများ ပါကုန်မည်စိုးသဖြင့် အမှောင်ထဲတွင် အစာမစားကြပေ။ ထိုမှသာမက အကျင့်ပြင်းထန်သည့် ဇိနဂိုဏ်းဝင်များဆိုလျှင် မိမိသွားရာလမ်းများတွင် လူငှားဖြင့် တံမြတ်လှည်းစေသည်။ ဘာသာရေး ယုံကြည်ချက်ကြောင့် ဇိနဘာသာဝင်များသည် အလုပ်ကြမ်းကိုစွန့်လွတ်ပြီး လယ်ထွန်နွားကျောင်းအမှုကိုပင် မပြုကြတော့ပဲ ရောင်းဝယ်သူ၊ ကုန်သည်များအဖြစ်သာ ဝီရိယထားပြီး အသက်မွေးကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဇိနဘာသာဝင်များ၊ ဂိုဏ်းဝင်များသည် များသောအားဖြင့် ချမ်းသာသည့် အလွှာများဖြစ်ကြလေ့ရှိပြီး စာပေအနုပညာ ထွန်းပေါက်သူများအနေဖြင့် ကျန်ဘာသာဝင်များ ထက် အချိုးကျပိုများသည်။
မူလအစက ဇိနဘာသာသည် လူတန်းစား ခွဲခြင်းမရှိသော်လည်း ဟိန္ဒူဝါဒ၏ လွှမ်းမိုးမှုခံလာရကာ ဇာတ်ခွဲခြားခြင်းရှိလာသည်။ သို့သော် ဟိန္ဒူဘာသာကဲ့သို့ ပြင်းထန်ခြင်းမရှိပေ။ ဟိန္ဒူဝါဒ၏ လွှမ်းမိုးမှုခံရခြင်း၏အကြောင်းမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာကဲ့သို့ပင် စာထက် အက္ခရာတင်ထားခဲ့ခြင်း မရှိခဲ့၍ဖြစ်သည်။ သို့သော် ဇိနဝါဒသည်လည်း ဟိန္ဒူဘာသာအပါအဝင် အခြားဘာသာများ ပေါ်တွင်လည်း ပြန်လည်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်များလည်းရှိသည်။ ဥပမာအားဖြင့် တိရစ္ဆာန်သတ်ပြီး ယဇ်ပူဇော်ခြင်း နှင့် အသားစားခြင်းများကို ရှောင်ကျဉ်ရန် ဟိန္ဒူတို့ကို စည်းရုံးနိုင်ခဲ့သည်။ နောင်ပိုင်းတွင် အကြမ်းမဖက်ရေး ဝါဒမှာ အိန္ဒိယ၏ ရှေ့ဆောင်ဝါဒဖြစ်လာတော့သည်။ အိန္ဒိယလွတ်လပ်ရေးရှေ့ဆောင်ကြီး ဂန္ဒီဆိုလျှင် ဇိနဂိုဏ်းဆရာကြီး ဂြီဖဒ်ရာဇဆန္ဒြ ကိုဆရာတင်ပြီး အလုပ်တော်တော်များများကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်ကိုကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ဟိန္ဒူနှင့် ဇိန နှစ်ဘာသာတို့၏ နီးစပ်မှုကိုတွေ့နိုင်သည်။ ဇိန(ဂျိန်း)ဘာသာဝင် ဦးရေမှာ များလှသည်တော့မဟုတ်ပေ။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်သာ အများစုကိုတွေ့ရပြီး သုံးသန်းခွဲမျှရှိသည်ဟု ဆိုသည်။
ဗုဒ္ဓကျမ်းစာများအလိုအရ မဟာဝီရ (ခေါ်) နိဏ္ဌဋနာလပုတ္တသည် အလွန်အကြူး အစွန်းရောက်သည်ထိ အကျင့်ပြင်းထန် သည့် ဂိုဏ်းဆရာကြီးသာ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။ သွေးအန်၍ ကွယ်လွန်သည် ဟုဆိုသည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား
ကျော်စွာ၁၀၀- ဒေါက်တာသန်းထွန်း
နတ်ရှင်ရွာ၊ ကျောက်စု
နတ်ရှင်ရွာ၊ ကျောက်စု
လာမွေတောင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
လာမွေတောင်ရွာ(Larmwaytaung)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ စိမ့်စင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၂၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စိမ့်စင်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈၂ ဦး၊ မ ၅၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်ဝါသဝ
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၂၃၆ ခုနှစ်၊ တော်သလင်းလဆန်း ၆ ရက်နေ့တွင် ပန်းတောင်းမြို့၊ ကြခပ်ရပ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးမိုးနှင့် ဒေါ်ပန်း ဖြစ်သည်။
ဘွဲ့တော်
၁၂၅၅ ခုနှစ်တွင် ရဟန်းဘောင်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး “ရှင်ဝိစိတ္တ” ဟူသည့် ဘွဲ့ကို ခံယူခဲသည်။ သို့ရာတွင် လက်ပံလှသို့ စာသင်ကြွတော်မူသည့်အခါ အင်္ဂပူဆရာတော်နှင့် ဘွဲ့ချင်းတူနေသဖြင့် “ရှင်ဝါသဝ” ဟူသည့် ဘွဲ့သို့ ပြောင်းခဲ့သည်။
ဆရာတော်သည် လက်ပံလှရွာ၌ ၂ ဝါသီတင်းသုံးတော်မူပြီးနောက် မုံရွာမြို့တွင် ၁ ဝါ သီတင်းသုံးခဲ့သည်။ ၁၁ ဝါမြောက်မှစကာ ကျောင်းထိုင်နာယကအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၃၂၀ ပြည့်နှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း ၂ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သသည်။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
၁။ ဝိနိစ္ဆယဆောင်ပါးများ၊
၂။ ယုဝတ္တဒီပက၊
၃။ သုပ္ပဋီကာ၊
၅။ ဝိပဿနာဉာဏသံဃီယီတိဝါ၊
၆။ ယထာဝဗောဓနစာတမ်း။
အဂ္ဂဓမ္မသုတ်
အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက်မပြုနိုင်သော ရဟန်း၏သန္တာန်၌ ဖြစ်နေသော တရားခြောက်ပါးနှင့် အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်သော ရဟန်း၏ အရည်အချင်း အင်္ဂါခြောက်ပါးတို့ကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ငွေဇင်ယော်ရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
ငွေဇင်ယော်ရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
ဒိုးတန်းကုန်းရွာ
ဒိုးတန်းကုန်းရွာ
ကျောက်ချွန်ရွာ၊ တောင်ပေါက်
ကျောက်ချွန်ရွာ၊ တောင်ပေါက်
ကင်းတုံပယ်ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ကင်းတုံပယ်ရွာ (Kintonpei)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးသွေးဘုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၃၀၄ ဦး၊ မ ၄၂၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ကင်းတံပယ် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်းဝကျွန်းရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နာပလောခေါရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
နာပလောခေါရွာ(Narpalawkhaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ငှက်ပျောတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ဒရိုမီဒါ ၄
အင်ဒရိုမီဒါ ၄ သည် ပုံမှန်မဟုတ်သော သီးခြားဂလက်ဆီပုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် Local Group အပြင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်ဟုလည်း အချို့က စောဒကတက်ကြသည်။ ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၂၂ မှ ၂၄ မီလီယံကြားအကွာအဝေးတွင် တည်ရှိသည်။ ဟာဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်၏ လေ့လာချက်များအရ ယင်းသည် အထီးကျန်သော ဂလက်ဆီပုဖြစ်ရမည်ဟုဆိုသည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းသည် အင်ဒရိုမီဒါ ဂယ်လက်ဆီနှင့် လုံးလုံး မနီးကပ်ပေ။ ဂလက်ဆီသည် သီးခြားရပ်တည်လျက်ရှိပြီး Holmberg အချင်းသည် ၁၈၈၀ parsec ရှိသည်။ သို့သော် သဘာဝ အော်တော့မစ် ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့သည် ချပ်ပြားအပြင်ဘက်သို့ ၈ ဆခန့် ကျယ်ပြန့်သည်။ ဂလက်ဆီသည် အင်မတန် မည်းမှောင်လှပြီး ဘာရွိင်နစ်မှ အနက်ရောင်အရာဝတ္ထု အချိုးသည် ၀.၁၁ ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဂယ်လက်ဆီအား Sidney van den Bergh ဆိုသူမှ ၁၉၇၂ တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ပဟီနသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သောတာပန် အရိယာ ပုဂ္ဂိုလ်သည် သက္ကာယဒိဋ္ဌိ၊ ဝိစိကိစ္ဆာ၊ သီလဗ္ဗတပရာမာသ၊ အပါယဂမနီယဖြစ်သော ရာဂ၊ ဒေါသ၊ မောဟတရားခြောက်ပါးကို ပယ်ပြီးပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မြောက်လည်ရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
မြောက်လည်ရွာ (Myauklel)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ မြောက်လည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၀၈၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိုးဝင်း (မင်းသား)
ထိုင်းသမိုင်းဝင် ဒရာမာ "Women's Flame" သည် မြန်မာတော်ဝင်မိသားစုကို စော်ကားသည်ဟု ဆိုကာ ၂၀၁၇ခုနှစ်တွင် ရုပ်သံထုတ်လွှင့်မှုကို ရပ်တန့်ရန် ထိုင်းအစိုးရထံ တောင်းဆိုခဲ့သည်။
ရွှေဘိုနန်းတော်နှင့် အမရပူရနန်းတော်ကို ပြန်လည်ထူထောင်ရန် လှုပ်ရှားမှုကို လုပ်ဆောင်နေပါသည်။
ငယ်ဘဝ
ဦးစိုးဝင်းကို ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၅ ရက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မင်းသားတော်ဘုရားကြီးနှင့် ဇနီးခင်ကြည်တို့၏ သားအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၌ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ တော်ဝင်မိသားစုဝင်ဟောင်း တော်ဘုရားကြီးသည် ၁၉၄၀ခုနှစ်များအတွင်း နာမည်ကြီးခဲ့သော်လည်း ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင် လုပ်ကြံသတ်ဖြတ်ခံခဲ့ရသည်။
လုပ်ငန်းခွင်
ဦးစိုးဝင်းသည် စစ်အာဏာရှင်စနစ်တို့၏ အမှောင်အမိုက်တို့ကြားမှ မြန်မာနိုင်ငံ၏ကောင်းရာတို့ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းအားသိမြင်နိုင်စေရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံခြားရေးဌာနသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ရာ ၁၉၈၇ မှ ၁၉၉၁ အထိ ဝါရှင်တန်ဒီစီ၌ ပထမအတွင်းဝန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ ခုနှစ်မတိုင်မီအထိ ဂျပန်နိုင်ငံနိုင်ငံဆိုင်ရာ အထူးအာဏာကုန်လွှဲအပ်ခြင်းခံရသော သံအမတ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၊ ၁၉၉၉ မှ ၂၀၀၃ အထိ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ ဆိုင်ရာ သံအမတ်အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၃ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၅ ခုနှစ်အထိ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ ဆိုင်ရာ သံအမတ်အဖြစ်လည်းကောင်း အသီးသီးတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဟောင်ကောင်၌ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၉ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီးဌာန၊ သံတမန်ရေးရာဦးစီးဌာန၏ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နယူးဇီလန်နိုင်ငံတွင် ကျင်းပခဲ့သည် ကမ္ဘာ့ဖလားအတွက် မြန်မာအသင်း၏နည်းပြဖြစ်ရန် မြန်မာနိုင်ငံဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ မြန်မာယူ ၁၉ အသင်းကိုလည်း စီမံခဲ့ဖူးရာ ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်ရှိ နိုင်ငံတကာဌာန၏ ဌာနမှူးလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တရုတ်–မြန်မာချစ်ကြည်ရေးအသင်း၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌလည်းဖြစ်ခဲ့ဖူးသည်။
မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်
၂၀၁၇ ခုနှစ်တွင် ဦးစိုးဝင်း၊ ဦးလေးတော်ဘုရား၊ အဒေါ်ထိပ်စုဘုရားကြီးနှင့် ဝမ်းကွဲဒေဝီသန့်စင်တို့သည် အဲလက်စ် ဘက်စကိုဘီ (Alex Bescoby) နှင့် မက်စ် ဂျုန်းစ် (Max Jones) တို့ရိုက်ကူးထားသော "We were kings" ဟူသော မှတ်တမ်းရုပ်ရှင်၏ အဓိကဇာတ်ကောင်များအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့ကြသည်။ ထိုရုပ်ရှင်ကို ၂၀၁၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ ဧရာဝတီစာပေပွဲတော်တွင်သာမက ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ထိုင်းနိုင်ငံခြားရေးကလပ် (Foreign Correspondents Club of Thailand) တွင်လည်း ထုတ်လွှင့်ပြသခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ရှင်သည် မြန်မာ့သမိုင်းကိုသာမက နောက်ဆုံးဖြစ်သောမြန်မာဘုရင်မှ ဆင်းသက်လာကြသောသူတို့၏ ခေတ်သစ်မြန်မာနိုင်ငံတွင် မင်းမျိုးဟူ၍အများကမသိကြဘဲ သာမန်လူအဖြစ်နှင့်သာ နေထိုင်ကြသောဘဝတို့ကို ဖော်ပြထားသည်။
ပျောက်ဆုံးသောကျောက်မျက်ရတနာရှာခြင်း
သီပေါမင်းသည် ၁၈၈၅ တွင် ပါတော်မူခဲ့ရာ ကြီးမားသော ပတ္တမြားကျောက်တစ်ခုကို အင်္ဂလိပ်ဗိုလ်မှူး အက်ဒွပ် ဘော့စ် ဆလေဒင်အား ခိုးသူများထံမှကာကွယ်ရန် ပေးအပ်ခဲ့သော်လည်း ထိုပတ္တမြားကို ပြန်လည်ပေးအပ်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ သီပေါမင်းမှဆင်းသက်သူများသည် ထိုပတ္တမြားကျောက်ကို မြန်မာပြည်သို့ပြန်ယူလာပါက နိုင်ငံဂုဏ်တိုးတက်မည်ဟူ၍ ယုံကြည်ခဲ့ကြသည်။ သို့ဖြစ်ရာ ဦးစိုးဝင်းသည် ထိုပတ္တမြားကို ရှာဖွေရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
၂၀၁၇ နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် လန်ဒန်မြို့သို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ထိုပတ္တမြားကျောက်၏ အမည်မှာ "ငမောက်" ဖြစ်ရာ ဘဲဥအရွယ်ခန့်ရှိနိုင်သည်။ ပတ္တမြားငမောက်ကို ဗိုလ်မှူးဆလေဒင်မှ သီပေါမင်းအား ပြန်မပေးတော့ဘဲ အင်္ဂလန်နိုင်ငံသို့ ယူဆောင်သွားခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုပတ္တမြားကျောက်ကို ဗြိတိသျှတော်ဝင်မိသားစုမှ အသုံးပြုလျက်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
External links
ကဏ္ဍ: ၁၉၄၇ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ: သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ: ကုန်းဘောင် မင်းဆက် ကဏ္ဍ: မြန်မာ မင်းမျိုးမင်းနွယ်များ‎
မြေခြားရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆန် အန်တိုနီယို
ဆန် အန်တိုနီယို (San Antonio) သည် အမေရိကန်၏ (၇) ခုမြောက် လူဦးရေအထူထပ်ဆုံးမြို့ ဖြစ်ပြီး အမေရိကန်တောင်ပိုင်း၏ ဒုတိယအကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုစာရင်းအရ လူဦးရေ ၁,၄၃၄,၆၂၅ ယောက် နေထိုင်ပြီး တက္ကဆပ်တွင် ဒုတိယလူဦးရေအထူထပ်ဆုံးမြို့ ဖြစ်၏။ စပိန်တို့က သာသနာပြုအဖွဲ့အတွက်၎င်း၊ ကိုလိုနီစခန်းအဖြစ်၎င်း ၁၇၁၈ ခုတွင် မြို့တည်သည်။ ကိုယ်ပိုင်ပဋိညာဉ်ခံမြို့ ဖြစ်လာသည်မှာ ၁၇၃၁ ခုက ဖြစ်သည်။ ယခင်က စပိန်အင်ပါယာလက်အောက်တွင် ရှိခဲ့ပြီး နောက် မက္ကဆီကိုသမ္မတနိုင်ငံလက်အောက်ခံ ဖြစ်၏။ နိုင်ငံ၏ ရှေးအကျဆုံး မြူနီစပယ် (မြို့အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့) လည်း ရှိသည်။ မြို့တည် နှစ် (၃၀၀) ပြည့်ကို ၂၀၁၈ ခု၊ မေလ ၁ ရက်တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
ဆန် အန်တိုနီယို ဟူသောအမည်မှာ ၁၆၉၁ ခု စပိန် နယ်မြေစူးစမ်းရေးအဖွဲ့တွင် ပါဝင်ခဲ့သော ပါဒူအာမှ ဘုန်းတော်ကြီး စိန့် အန်တိုနီ (Saint Antony of Padua) ကို ဂုဏ်ပြုခေါ်ဝေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၈ ရာစုတွင် စပိန်တို့စေလွှတ်သော ပြည်ပသာသနာပြုအဖွဲ့ ၅ ဖွဲ့တွင် ဤမြို့လည်း ပါ၏။ သာသနာပြုအဖွဲ့နေခဲ့သော အယ်လာမို (The Alamo) ခေါ် ခံတပ်ငယ်နှင့် သမိုင်းဝင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ကို ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် ၂၀၁၅ ခုက သွင်း၏။
လောင်ဇူဒမ်းရွာ၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်
လောင်ဇူဒမ်းရွာ(Lawngzudam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ နောင်မွန်းမြို့နယ်၊ တဆူထုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၀၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တဆူထုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၁ ဦး၊ မ ၃၁၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၃၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်မွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇန်နဝါရီ ၁၉၉၇
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ ကဏ္ဍ:၁၉၉၇
January 1997
ရှင်ဝါယမ
ရှင်ဝါယမ (၁၂၃၅ − ၁၃၀၉) သည် “ရွှေဟင်္သာတောရစံကျောင်းဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၂၃၅ ခုနှစ်၊ တပေါင်းလဆန်း ၁၀ ရက် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တန်းရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ လှေသူကြီး ဦးအောင်လှ − ဒေါ်အောင်တို့ ဖြစ်သည်။
ထို့နောက် စာပေများ ဆက်လက်သင်ကြားခဲ့ပြီး “ရှင်ဝါယမ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။ ကျောင်းတော်ရာဆရာတော်ကြီး၏ တပည့်ဖြစ်သူ ယွန်းကျောင်းဆရာတော်ထံတွင် စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။
၃၉ ဝါအရတွင် ညောင်တုန်းမြို့၊ ရွှေဟင်္သာတောရတိုက်၌ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် “အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ” ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၃၀၉ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လပြည့်ကျော် ၁ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ပြုစုခဲ့သည့် ကျမ်းများ
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ရေးသားပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
၁။ သုဗောဓာလင်္ကာရအလင်္ကာနိသျ (၁၂၉၄)၊
၂။ အပရိဟာနိယအဖွင့်၊
၃။ ကမ္မဋ္ဌာနဝိနိစ္ဆယ၊
၄။ စေတိယဝိနိစ္ဆယ၊
၅။ ပရိဝါသမာနတ္တာဒိဝိနိစ္ဆယ၊
၆။ လောကနီတိဖွင့်အကျယ်လက်စွဲ။
၇။ ကံ ဉာဏ် ဝီရိယ အကျယ်လက်စွဲကျမ်း
၈။ မင်္ဂလာဖွင့်အကျယ် လက်စွဲကျမ်း
၉။ မေတ္တာဖွင့် အကျယ်လက်စွဲကျမ်း
၁၁။ လူ့ကျင့်ဝတ်(ဂိဟိဝိနယစာတမ်း)
၁၂။ ယထာဘူတဝိနိစ္ဆယ ခေါ် ဟုတ်တိုင်းမှန်ရာ ဆုံးဖြတ်လွှာ
ထွန်းအိန္ဒြာဗို
ထွန်းအိန္ဒြာဗိုသည် နာမည်ကြီး အဆိုတော်တစ်ယောက် ဖြစ်ပြီး ရုပ်ရှင်လောကတွင်လည်း အကယ်ဒမီရ သရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ မွေးချင်းမောင်နှမ သုံးဦးရှိပြီး ဒုတိယမြောက်(အလတ်) ဖြစ်သည်။ သူ၏ အမျိုးသားမှာ ကိုအောင်မင်းထွန်းဖြစ်ပြီး သားတစ်ယောက် ရှိသည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
လွယ်မောက်ရွာ၊ တုံးကြီး
လွယ်မောက်ရွာ (Loimauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ တုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၂ ဦး၊ မ ၂၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြာကန်
ကြာကန်
ကိုးကား
ကြာကန်
စိပ်ပုတီး
စိပ်ပုတီး သည် ပုတီးစေ့များကို ကုံးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ တရားရွတ်ရန်၊ ဆုတောင်းရန်၊ မန်းမှုတ်ရန်အတွက် ထပ်ကာထပ်ကာ ရေတွက်ရန် ဘာသာအများစုက သုံး၏။ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ရှင်တိုဘာသာ၊ အွမ်ဘန်ဒဘာသာ၊ အစ္စလာမ်ဘာသာ၊ ဆစ်ဘာသာ၊ ဘဟာအီဘာသာနှင့် အချို့ခရစ်ယာန် ဘာသာကွဲများတွင် သုံးသည်။
နောက်ခံသမိုင်း
ပုတီးသည် အစောဆုံးသုံးသည့် လူ့အဆင်တန်ဆာများအနက် တခုဖြစ်သည်။ ခရစ်တော်မပေါ်မီ နှစ် ၁၀,၀၀၀ ခန့်က ငှက်ကုလားအုတ်အခွံဖြင့်လုပ်သော ပုတီးကို အာဖရိက၌ တွေ့ထားသည်။ ရာစုနှစ်အဆက်ဆက် ယဉ်ကျေးမှုမျိုးစုံတို့တွင် ပုတီးကို ကျောက်တုံး၊ အကြေးခွံတို့မှသည် ရွှံ့ဖြင့်လုပ်သည်ကိုပါ တွေ့ရ၏။
အင်္ဂလိပ်စကားလုံး ဘိ (bead) ဟူသော ဝေါဟာရမှာ ရှေးအင်္ဂလိပ်စာလုံး ဘဒီး (bede) မှ လာပြီး ဆုတောင်းသူဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဂရိနိုင်ငံ၊ ဆန်တိုရီနီ (မြို့ဟောင်းအမည်မှာ သီရာ) မြို့နယ်၊ အက္ခရိုတီရီ သမိုင်းဝင်ရွာဟောင်းရှိ နံရံလုပ်ကျောက်တုံးအမှတ် (၃) ၌ ဝတ်ပြုသူများပုံ ဆွဲထားသော နံရံစိုဆေးရေးပန်းချီတွင် ပုတီးများဆွဲဆင်ထားသည်ကို တွေ့ရ၏။ ယင်းပန်းချီမှာ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၁၇ ရာစု (၁၆၁၃ ခုခန့်) က ရေးထားခြင်းတည်း။ ပုတီးအရင်းတည်ရာကို အတိအကျ မသိရ။ သို့သော် သမိုင်းအရ အစောဆုံးခြေရာကောက်နိုင်သည်မှာ အိန္ဒိယရှိ ဟိန္ဒူဘာသာမှ ဖြစ်သည်။  ဗုဒ္ဓဘာသာက ထိုအယူကို ဟိန္ဒူမှ ပွားယူ၏။ ဟိန္ဒူသူတော်စင်တဦး၏ ပုတီးဖြင့်ရုပ်တုတခုမှာ ခရစ်တော်မပေါ်မီ ၃ ရာစုက လုပ်သည်။
စာဟောင်း
စိပ်ပုတီးသည် မည်သည့်အခါက စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သနည်း။ ပုတီးစိပ်ခြင်း အလေ့အကျင့်သည် မည်သည့်အခါက စတင်ထွန်းကားခဲ့သနည်း စသည်တို့မှာ စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းသော မေးခွန်းများပင်ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားတွင် စိပ်ပုတီးရှိသလော၊ ရဟန္တာတို့သည် စိပ်ပုတီးစိပ်ကြသလော စသည်တို့ကိုလည်း ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီများ သိရှိလိုကြလေသည်။ စင်စစ်အားဖြင့် စိပ်ပုတီးအကြောင်းကို မည်သည့်ပါဠိတော်အဋ္ဌကထာနှင့် ဋီကာ များတွင်မှ မတွေ့ရပေဟု သုတေသီများဆိုကြပေသည်။ မြတ်စွာဘုရားနှင့် ရဟန္တာတို့သည်လည်း စိပ်ပုတီးမစိပ်ကြပေဟု ယူဆ ကြကုန်၏။ ပိဋကတ်တော် နိကာယ်ငါးရပ်တို့တွင်လည်း မြတ်စွာဘုရားသည် စိပ်ပုတီးကိုကိုင်၍ စိပ်တော်မူကြောင်း အဆိုအလာမရှိချေ။ သုံးလူများထိပ်၊ ငါးမာရ်နှိပ်၊ စိပ်ရန်ပုတီး ရှိလိမ့်နည်းဟူသည့် စွယ်စုံကျော်ထင်ကျမ်းလာ အမေးပုစ္ဆာကို သုံးလူများထိပ်၊ ငါးမာရ်နှိပ်၊ စိပ်ရန်ပုတီး မရှိတည်းဟူ၍ မြစ်ကွေ့ဆရာတော်က ဖြေဆိုခဲ့ဘူး၏။ ကျီးသဲလေးထပ်ဆရာ တော်ဘုရားကြီး အရှင်မုနိန္ဒာဘိဓဇကလည်း မြတ်စွာဘုရားပုတီး ဆောင်ဟန် ကျမ်းဂန်မလာပုံကို မိန့်တော်မူခဲ့၏။
သို့သော် ရဟန်းသာမဏေတို့သည် ပစ္စဝေက္ခဏာလေးပုဒ်တို့တွင် တစ်ပုဒ်လျှင် တစ်ပတ်စီရအောင် ဆင်ခြင်၍ စိပ်ပုတီး စိပ်ကြပါက ဣဏပရိဘောဂမှလွတ်ခြင်း၊ ပစ္စယသန္နိဿိတသီလလုံခြုံခြင်းအကျိုးရှိပေ၏။ ရတနာသုံးပါး၏ ဂုဏ်တော်ကို အောက်မေ့ခြင်း၊ ဝိပဿနာဘာဝနာကို ပွားများခြင်းအားဖြင့် စိပ်ပုတီးကိုစိပ်လျှင် လောကုတ္တရာအကျိုးစီးပွားများစွာ ဖြစ်ထွန်းနိုင်ပေ၏။
စိပ်ပုတီးသည် စိတ်ကို စောင့်ရှောက်တတ်သော သဘောရှိ၏။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒတို့သည် မိမိ၏စိတ်ကို တပါတည်းသော အာရုံ၌ စွဲမြဲတည်တံ့စေရန်၎င်း၊ ဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းစီးဖြန်းရာတွင် သတိတရား တိမ်းပါးမှု ကင်းစေလို၍၎င်း စိပ်ပုတီးကို အသုံးပြုကြလေသည်။
စိပ်ပုတီးအမျိုးမျိုး ရှိသည့်အနက် ရှေးအခါကမူ လူတို့ သည် အရိုးကမ္မဋ္ဌာန်းလည်းဖြစ်စေ၊ ပစ္စဝေက္ခဏာကိုလည်း ဆင်ခြင်သတိရစေခြင်းငှာ၊ နွားရိုး၊ ကျွဲရိုး၊ ဆင်ရိုး၊ ဆင်စွယ်၊ ကျွဲချိုစသည့် တိရစ္ဆာန်တို့၏ အစွယ် ဦးချိုနှင့် အရိုးတို့ကို စိပ်ပုတီးပြုလုပ်၍ ကိုင်ဆောင်ကြလေသည်။ ယခုအခါတွင်မူ များသောအားဖြင့် ကြိတ်သီး ကြိမ်သီး၊ ပေသီး၊ နံ့သာသား စသည်တို့ကို စိပ်ပုတီးပြုလုပ်၍ ကိုင်ဆောင်သုံးစွဲလေ့ရှိကြ၏။ ပယင်း၊ ဖန် စသည်တို့ကိုလည်း စိပ်ပုတီးပြုလုပ်လေ့ ရှိကြ ပေသည်။ လောကီပညာကို လိုက်စားသည့် အချို့သော ပုဂ္ဂိုလ် တို့မှာကး ထန်းရွက်၊ ပေရွက်၊ မိုင်းကိုင်စက္ကူ စသည်တို့တွင် လိုအပ်သော ဂါထာမန္တန်ကို ရေးသားသွင်းနှံ၍ ပြင်ပမှ ကြိုးဖြင့် သီထိုးအပ်သော ကြိုးပုတီး၊ သစ်စေးဖြင့် သားရိုးကိုင်တိုက်သွား ထားအပ်သော သားရိုးပုတီး၊ ဆေးဝါးဖြင့် စီမံထားအပ်သော ဆေးပုတီးစသည်တို့ကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြပေသည်။
စိပ်ပုတီးကိုကိုင်ဆောင်သုံးစွဲသူတို့သည် စိပ်ပုတီးလုံးရေကို စီမံကန့်သတ်ရာတွင်လည်း မိမိတို့၏ စိတ်ဆန္ဒ နှင့်ရည်ရွယ် ချက်အလျောက် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူခြားနား၊ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားလျက် ရှိကြလေ၏။ အချို့ကား အဝေနိကဂုဏ်တော် ၁၈ ပါးကိုရည်၍ ၁၈ လုံးပါရှိသော စိပ်ပုတီးကို အသုံးပြုကြ၏။ အချို့ကား ဘုရားဂုဏ်တော်ကိုးပါး၊ တရားဂုဏ်တော်ခြောက်ပါး၊ သံဃာဂုဏ်တော်ကိုးပါး၊ စုစုပေါင်း ဂုဏ်တော် ၂၄ ပါးကို ရည်၍ ၂၄ လုံးပါရှိသော စိပ်ပုတီးကို အသုံးပြုကြ၏။ အချို့ ကား ၃၂ ကောဋ္ဌာသကို ရည်၍ ၃၂ လုံးပါရှိသော စိပ်ပုတီးကို အသုံးပြုကြ၏။ အချို့မှာ မူကား ကမ္မဋ္ဌာန်း ၄ဝ ကိုရည်၍ လုံးရေ ၄ဝ ပါရှိသော စိပ်ပုတီးကို အသုံးပြုကြ၏။ သို့သော် လူသုံး အများဆုံးမှာကား ၁ဝ၈ လုံးပါရှိသော စိပ်ပုတီးပင် ဖြစ်၏။ ယင်း ၁ဝ၈ လုံးကို ရည်စူးရာတွင်လည်း အချို့က မြတ်စွာဘုရား၏ ၁ဝ၈ ကွက် ခြေတော်စက် လက္ခဏာကို ရည်စူး၍၊ အချို့က လောကနည်းအားဖြင့် ဂြိုဟ်သက် ၁ဝ၈ ကိုဖြစ်စေ၊ သတ္တမိဿနက္ခတ် ၁ဝ၈ နဝင်းကိုဖြစ်စေ ရည်စူးကြ ကုန်၏။ အချို့ကမူ ဘုရားဂုဏ်တော် ၅၆ ပါး၊ တရားဂုဏ် တော် ၂၈ ပါး၊ သံဃာဂုဏ်တော် ၂၄ ပါး၊ စုစုပေါင်း ဂုဏ် တော် ၁ဝ၈ ပါးကို ရည်စူးကြလေသည်။
စိပ်ပုတီးစိပ်ရာတွင် အချို့က ပုတီးကို ထပုံသဏ္ဌာန် ကိုင်တွယ်၍ စိပ်ကြလေသည်။ ထိုသို့စိပ်ခြင်းအားဖြင့် လက်နှစ် ဘက်လုံးက ပုတီးကို ကိုင်ထားရပေရာ တစ်ကြိမ်တည်းနှင့် ပုတီးနှစ်လုံး စိပ်နိုင်သည်ဟု ယူဆကြ သူများရှိသည်။ အချို့ ကမူ စိပ်ပုတီးကို ညာလက်တစ်ဘက်တည်းဖြင့်စိပ်၍၊ အချို့ကမူ ပူတီးကို လက်နှစ်ဘက် ဖြင့်ကိုင်ကာ အတော်အသင့် မြေ|ာက် လျက် စိပ်ကြပေသည်။ ယင်းသို့ မြေ|ာက်၍ စိပ်ခြင်းအားဖြင့် ပုတီးသည် ထမီ၊ ပုဆိုးစသည်တို့နှင့် မထိပဲ သီးခြားကင်းလွတ် ကာ သန့်စင်သည်ဟု ယူဆကြသည်။
ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီများသာမက ခရစ်ယန်အယူဝါဒီများ၊ အစ္စ လာမ်အယူဝါဒီများနှင့် ဟိန္ဒူအယူဝါဒီများ စသည်တို့ကလည်း စိပ်ပုတီးကို အသုံးပြုကြလေသည်။ သို့သော် ပုတီးစေ့လုံးရေနှင့် စိပ်ပုတီး ပုံသဏ္ဌာန်ခြင်းကား မတူကြပေ။ စိပ်ပုတီး အသုံးပြု ခြင်းအလေ့ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီနှင့် ဟိန္ဒူအယူဝါဒီ တို့က ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကတည်းက စတင်တီထွင်ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်၏။ ခရစ်ယန်အယူဝါဒတွင် စိပ်ပုတီးကို မည်သည့်အခါက စတင် သုံးစွဲခဲ့ကြောင်းအတိအကျ မသိရပေ။ ၁၂ ရာစုနှစ်တွင် စိန့် ဒိုမီနစ်ဆိုသူက စိပ်ပုတီး စိပ်ခြင်းသဘောကို ပိုမိုစနစ်ကျ အောင် ပြုပြင်ခဲ့သည်ဟူ၍ကား သိရှိရလေသည်။
စိပ်ပုတီးစိပ်ရာတွင် ပုတီးစေ့တစ်လုံးစီ တစ်လုံးစီ လက်မှ ဖြတ်သွားတိုင်း ဘုရားသခင်နှင့်ပို၍ပို၍နီးလာပြီဟူ၍ ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီများက ယူဆကြ၏။ မည်သည့် အယူဝါဒီမဆို တစ်စုံတစ်ခုကို အာရုံစူးစိုက်နေစေရန် အတွက်၎င်း၊ စိတ်ကိုစင်ကြယ်စေရန်အတွက်၎င်း၊ စိပ်ပုတီး စိပ်ကြသည်ချည်းဖြစ်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများ
Gebetsketten Prayer beads Rukousnauha Chapelet 数珠状の祈りの用具 Gebedssnoer Sznur modlitewny Чётки Čotky Чотки 念珠
သောင်ဖုန်းရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
သောင်ဖုန်းရွာ၊ ရှောက်ချောင်း
မြို့လပ်ဝန်
မြို့လပ်ဝန်၏ တာဝန်ဝတ္တရားများကို တိကျစွာမသိရသေးပေ။ မြို့လပ်ဝန်ရာထူးကို မြန်မာ့သမိုင်းတွင် ညောင်ရမ်းခေတ်ကာလကပင် တွေ့ရှိရသည်။ မြို့လပ်ဝန်ဟူသည် မြို့ဝန်အုပ်ချုပ်ရာနယ်မြေအတွင်းမပါဝင်သည့် လစ်လပ်နေသောမြို့ရွာဒေသကိုအုပ်ချုပ်ရသူဖြစ်ဟန်ရှိသည်။ မြို့လပ်ဝန်ရာထူးနှင့် တွဲဖက်၍ ဗဒုံမင်းလက်ထက်တွင်ရွာလပ်ဝန်ဟူ၍ ဖော်ပြထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရှိရဖူးပါသည်။
ညောင်ရမ်းခေတ်မြို့လက်ဝန်
ညောင်ရမ်းခေတ်နှောင်ကာလ စနေမင်း ( ၁၆၉၈ - ၁၇၁၄ ) လက်ထက်မြို့လပ်ဝန်အရာ ခန့်အပ်ခဲ့ရသူမှာ နေမျိုးဇေယျနော်ရထာ ဖြစ်သည်။ သူ၏ရာထူးကို နန္ဒသူကဆက်ခံခဲ့၏။ ယင်းနောက် မဟာဓမ္မရာဇာဓိပတိမင်း ( ၁၇၃၃ - ၁၇၅၂ ) လက်ထက်၌မူ စည်သူကျော်ထင်ကို မြို့လပ်ဝန်ရာထူးပေးအပ်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ရှိရ၏။
မြို့လပ်ဝန်ဦးနှောင်း
ဦးနှောင်းသည် ကုန်းဘောင်ခေတ်ဦးကာလတွင် ထင်ရှားခဲ့သည့် မြို့လပ်ဝန်ဖြစ်သည်။ အလောင်းမင်းတရား၏ မြင်းရည်တက် ၆၈ ဦးအဝင်ဦးနှောင်းသည် လက်ယာကျော်ထင်၊ မင်းလှနော်ရထာ၊ မင်းကြီးမင်းခေါင် မဟာစည်သူ စသည့်ဘွဲ့များ ပေးအပ်ချီမြှင့်ခံခဲ့ရ၏။ တိုက်ပွဲဝင်သူရဲကောင်းတစ်ဦးဖြစ်သူ သေနတ်ဝန်ဦးကာင်းနှင့် ညီအစ်ကိုတော်စပ်သူလည်းဖြစ်သည်။ မြေဒူးမင်း ( ဆင်ဖြူရှင်) ( ၁၇၆၃ - ၁၇၇၆ ) လက်ထက်တွင် ဝန်ကြီးအရာခန့်အပ်ခံခဲ့ရရာ မြို့လပ်ဝန်ကြီး မဟာစည်သူဟု အမည်တွင်ခဲ့သည်။
ဗဒုံမင်းလက်ထက်
ဘိုးတော်ဘုရား ( ဗဒုံမင်း ) ( ၁၇၈၂ - ၁၈၁၉ ) နန်းတက်စကာလ ၁၇၈၃ ခုနှစ်တွင် သားတော်ရွှေတောင်မင်းသားမောင်ပေါ်အား အိမ်ရှေ့အရာခန့်အပ်စဉ်က ရွာလပ်ဝန်ရွှေတောင်လက်ယာပေါ်၏ အမည်ကိုတွေ့ရှိရသည်။ ထိုစဉ်က မြို့လပ်ဝန်ရာထူး သီးခြားရှိမရှိမသိရပေ။ သို့တည်မဟုတ် မြို့လပ်ဝန်ကြီးဦးနှောင်သည် ဗဒုံမင်းနန်းတက်စကာလ၌ မဟာသီဟသူ၊သတိုးသီရိ မဟာဥကနာ စသည့်ဘွဲ့များဖြင့် မြို့လပ်ဝန်နှင့် ဝန်ကြီးရာထူးနှစ်ခုကို ပူးတွဲထမ်းဆောင်ရသည်ဟု မှတ်ယူရ၏။ ၂၈ ဇွန် ၁၇၉၅ ခုနှစ်တွင် မြို့လပ်ဝန်နေမျိုးနန္ဒမိတ်သည် ဘင်္ဂလားမှလက်ဆောင်တော်နှင့် သံတမန်များအား ကြိုဆိုရေးတာဝန်ယူခဲ့ရကြောင်း တွေရှိရသည်။ မြို့လပ်ဝန်နေမျိုးနန္ဒမိတ်၏ သမီးတစ်ယောက်သည် ၁၉ မေ ၁၈၀၁ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ယင်းနောက်ပိုင်း ၇ နိုဝင်ဘာ ၁၈၀၆ ခုနှစ်တွင် နေမျိုးနန္ဒမိတ်အား မင်းကွန်းတွင်အစောင့်အနေနေစေရန် အမိန့်တော်တစ်ရပ် ထုတ်ပြန်လိုက်ပါသည်။
မြို့လပ်ဝန်ဦးရေး
စစ်ကိုင်းမင်း ( ၁၈၁၉ - ၁၈၃၇ ) လက်ထက်မြို့လပ်ဝန်မှာ မင်းလှမင်းခေါင်ကျော်ဘွဲ့ခံ ဦးရေးဖြစ်သည်။ မြို့လပ်ဝန် ဦးရေးတွင် မမြတ်အိဆိုသူသမီး တစ်ဦးရှိကြောင်း သိရှိရသည်။ ဦးရေးသည် ၁၈၂၄ ခုနှစ် ဘိသိက်မင်္ဂလာအခမ်းအနားတွင် မင်းကြီးမဟာမင်းလှမင်းခေါင်ဘွဲ့ဖြင့် ရွှေစလွယ် ၁၂ လွယ် အပါအဝင် အဆောင်အရွက်များ ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခံခဲ့ရ၏။ ၁၈၃၇ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် သာယာဝတီမင်းသား ထီးနန်းရရှိသောအခါ မြို့လပ်ဝန်ဦးရေးသည် စလင်းမင်းသားနှင့် အပေါင်းမပါဖြစ်သည့် အားလျော်စွာထောင်သွင်း အကျဉ်းချထားခံခဲ့ရ၏။ ယင်းနောက် ၁၂ မေ ၁၈၄၀ တွင် မြို့လပ်ဝန် ဦးရေးအား စလင်းမင်းသားကြီး ဦးအိုတို့နှင့်အတူ စီရင်ကွပ်မျက်ခဲ့၏။
မင်းတုန်းမင်းလက်ထက်
သာယာဝတီမင်းနှင့် ပုဂံမင်းလက်ထက်တွင် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည့် မြို့လပ်ဝန်အမည်ကို မသိရပေ။ မင်းတုန်းမင်း ( ၁၈၅၃ - ၁၈၈၇ ) လက်ထက်တွင် မင်းကြီးမဟာတရဖျားအား မြို့လပ်ဝန်အရာခန့်အပ်ခဲ့ ကြောင်းတွေ့ရှိရသည်။ ၁၈၆၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သော ပထိမ်းမင်းသားအရေးတွင် နေပြည်တော်မှ မက္ခရာမင်းသားကြီး ဦးစီးသော တောင်ဘက်ကိုးခရိုင် စစ်ကြောင်းချီးတက်ခဲ့ရာ မြို့လပ်ဝန်မင်းကြီးမဟာတရဖျားသည် လက်ဝဲစစ်ကဲအဖြစ် လိုက်ပါစစ်မှုထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ငါးနုတ်ဆည်ရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ငါးနုတ်ဆည်ရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
ပလ္လင်
မြင့်မြတ်သော အခင်းနေရာ ဖြစ်သည်။ ကျမ်းဂန်များတွင် ပလ္လင် (၆) ပါးရှိကြောင်း ပြဆိုကြသည်။
၎င်းတို့မှာ
ဆွမ်းတော်တင်တို့ စွန့်ပစ်ရာ သင်ပုတ်ပလ္လင် ဟုလည်း ရှိသေးသည်။ သင်ပုတ်စင် ဟုလည်း ခေါ်သည်။
အဘဗ္ဗသုတ်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်။
ရာဂ, ဒေါသ, မောဟ, ကောဓ, ဥပနာဟ, မက္ခ, ပဠာသ, ဣဿာ မစ္ဆရိယ, မာန-ဟူသော တရား (၁၀)ပါးတို့ကို မပါယ်မစွန့်နိုင်ပဲ အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက် (မပြုနိုင်) ပြုခြင်းငှာမထိုဂ်။ ထိုဆယ်ပါးသောတရားတို့ကို ပယ်စွန့်နိုင်မှသာလျှင် အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြု (နိုင်သည်)ခြင်းငှာ ထိုက်သည်ဟု ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
မြင်းတွင်း (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
မြင်းတွင်း (တောင်)ရွာ (Myintwin (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၅၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၃၄ ဦး၊ မ ၂၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၁၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ မြင်းကွင်း (တောင်)ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တန်းလွှဲချောင်းရွာ၊ ကျောက်စု
တန်းလွှဲချောင်းရွာ၊ ကျောက်စု
သစ်ပြင်ရွာ
သစ်ပြင်ရွာ
ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ
ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ (Rakhine National Party; သို့မဟုတ် Arakan National Party) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးရှိ ရခိုင်လူမျိုးများ ကိုယ်စားပြု ပါတီဖြစ်သည်။ ပါတီ၏ နိုင်ငံရေး သဘောတရားမှာ ရခိုင်လူမျိုး အခွင့်အရေး နှင့်  ကွန်ဆာဗေးတစ် ဝါဒ ဖြစ်သည်။ ပါတီ၏ နိုင်ငံရေးရပ်တည်ချက်မှာ လက်ယာ ဖြစ်သည်။
ပါတီကို ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၄ ခုနှစ် မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် ထံတွင် မှတ်ပုံတင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်က ရခိုင်ပြည်နယ် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဂွမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် (၂) မှ ရွေးကောက်ခံ ပြည်နယ်အမတ် ဦးညီပုကို ရခိုင်ပြည်နယ် လွှတ်တော်တွင် အဆိုပြုတင်သွင်းလိုက်သည့်အတွက် လွှတ်တော်ဥက္ကဋ္ဌနှင့် ဒုဥက္ကဋ္ဌမှလွဲ၍ ကျန်ရခိုင်အမျိုးသားပါတီမှ လွှတ်တော်အမတ်အားလုံး လွှတ်တော်ကို သပိတ်မှောက်ကာ လွှတ်တော် မပြီးခင် ထွက်ခွာသွားခဲ့ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ရခိုင်တိုင်းရင်းသားများ တိုးတက်ရေး ပါတီ နှင့် ရခိုင်ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် တို့သည် ရခိုင်အမျိုးသားပါတီ အမည်ဖြင့် သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ ၂၀၁၃ မေလမှ စတင်ခဲ့သည့် ပါတီနှစ်ခု ပေါင်းစည်းရေးသည် ရှစ်လကျော်ကြာမြင့်ခဲ့ပြီး နှစ်ဦးနှစ်ဖက် ဆွေးနွေးမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ဖာဒီနန် ဖွန် ဇက်ပလင်
ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်ပွား၍ တစ်နှစ်မျှ မရှိသေးမီ ၁၉၁၅ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ညတစ်ည၌ အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ မြို့ရွာ ပေါင်းများစွာတို့သည် ရုတ်တရက် ရန်သူ၏ ဗုံးကြဲခြင်းကို ခံရလေသည်။ ထိုအချိန်က ကောင်းကင်မှလာ၍ ဗုံးကြဲခြင်းကိုမကြုံဘူးသေးသဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်သူပြည်သားတို့သည် အလွန်အံ့ဩ ထိတ်လန့်ကြသည်။ ထိုသို့ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့အား စိတ်ဓာတ် ချောက်ချားသွားအောင် ဖန်တီးနိုင်ခဲ့သူမှာ ဇက်ပလင်ဆိုသူဖြစ်၏။ အင်္ဂလန်ပြည်ရှိ မြို့ရွာများပျက်စီးရခြင်းမှာ ဇက်ပလင် တီထွင်သော လေသင်္ဘောလာရောက်ဗုံးကြဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဇက်ပလင်ကို အစွဲပြု၍၊ ထိုလေသင်္ဘောကို 'ဇက်ပလင်' ဟူ၍ အမည်ပေးထားလေသည်။