cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
တာချီလိတ်မြို့
သယ်ယူပို့ဆောင်ရေး
တာချီလိတ်မြို့တွင် လေဆိပ်တစ်ခုရှိသည်။ အဆိုပါ လေဆိပ်မှ တဆင့် ရှမ်းပြည်နယ် ကျိုင်းတုံ၊ လားရှိုး၊ ဟဲဟိုး၊ မန္တလေး၊ ရန်ကုန် သို့ သွားလာနိုင်ပြီး၊ ကုန်းကြောင်းလမ်းအနေဖြင့် တာချီလိတ်မြို့မှ တောင်ကြီးမြို့သို့ အဓိက သွားရောက်ပြီး၊ တောင်ကြီးမှ တဆင့် အနှံ့အပြားသို့ သွားရောက်နိုင်သည်။
နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေး
တာချီလိတ်မြို့သည် မြန်မာ၊ လာအို၊ ထိုင်း ၃ နိုင်ငံနယ်စပ်ဖြစ်သောကြောင့် တစ်နိုင်ငံနဲ့ တစ်နိုင်ငံကုန်စည်များ ဖြတ်သန်းစီးဆင်းနိုင်ရန် ထိုင်းနဲ့မြန်မာနယ်စပ်ဖြစ်သည့် မယ်ဆိုင်နှင့် တာချီလိတ်ကိုနယ်စပ်ဂိတ်အဖြစ် တံတား(၁)၊ တံတား(၂)ဆိုပြီးတံတားနှစ်စင်းရှိသည်။ တံတား(၁)တွင် လူများ၊ ယာဉ်ငယ်များ၊ ကုန်စည်အသေးစားများ ဖြတ်သန်းသွားလာစေပြီး၊ တံတား(၂)တွင်နှစ်နိုင်ငံကုန်စည်များဖြတ်သန်းသွားလာနေပါသည်။ မြန်မာလာအိုနယ်စပ်တွင် ယခင်က ရေလမ်းခရီးကိုအသုံးပြုခဲ့ကြပြီးယခု ၂၀၁၅ခုနှစ် မေလမှစတင်ကာ မြန်မာဘက်ခြမ်း ကျိုင်းလပ်မြို့  မှ လာအိုဘက်ခြမ်းအထိ တံတားတစ်စင်းဆောက်လုပ်ပြီးစီးသောကြောင့်နှစ်နိုင်ငံကုန်သွယ်မှုပိုကောင်းမွန်လာနိုင်သည်။
ရာသီဥတု
တာချီလိတ်မြို့ ၏ တစ်နှစ်ပတ်လုံးအပူချိန်မှာ ပျှမ်းမျှ ၃၀.၈ သာရှိပြီး အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ပျှမ်းမျှ ၁၈.၇ သာရှိ၍ နေထိုင်၍ကောင်းမွန်သောအရပ်ဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံးမိုးရေချိန်စုစုပေါင်း လက်မ ၁၅၅၇ လက်မရှိပြီး အမြဲတစေ ရေလွှမ်းမှုခံရလေ့ရှိသည်။
ရွာပုလဲရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ရွာပုလဲရွာ (Ywarpale)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ လိမ်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၁၇ ဖြစ်သည်။
ဆာရာ ဒူတာတေး
ဆာရာ ဒူတာတေး ကာပီယို (Sara Zimmerman Duterte-Carpio) သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံသား ရှေ့နေနှင့် နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ကာ လက်ရှိအချိန်တွင် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတဖြစ်သည်။ မြို့တော်ဝန်အဖြစ် ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်မှ ၂၀၁၃ခုနှစ်အထိ လုပ်ကိုင်ခဲ့ဖူးကာ ၂၀၁၆တွင် ဒုတိယအကြိမ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။၂၀၀၇ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်အထိ ယင်းမြို့၏ ဒုတိယမြို့တော်ဝန်အဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဖခင်ဖြစ်သူ ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေးမှာ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ သမ္မတဖြစ်သည်။
ရွာပုလဲရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆာရာ ဒူတာတေး
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
ဆာရာကို ၁၉၇၈ခုနှစ် မေလ ၃၁ရက်နေ့တွင် ဒါဗိုမြို့၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ရှေ့နေ ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေးနှင့် လေယာဉ်မယ် အယ်လီဇဘက် ဇင်မာမမ်တို့၏ ဒုတိယမြောက် သမီးဖြစ်သည်။ ဆမ်ပီဒရို ကောလိပ်သို့ တက်ရောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ခုနှစ်တွင် ဘွဲ့ရခဲ့သည်။၂၀၀၅ခုနှစ်တွင် ဥပဒေဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။
မြို့တော်ဝန်အဖြစ် ပထမဆုံးအကြိမ် မိန့်ခွန်းပြောစဉ်တွင် ဆာရာက သူ့အနေဖြင့် နိုင်ငံရေးသမားထက် ကလေးအထူးကုတစ်ယောက် ဖြစ်ချင်ခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဆာရာသည် ဖိလစ်ပိုင်တပ်မတော်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးဖြင့် အရန်တပ်ဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
မြို့တော်ဝန်
ဖခင်ဖြစ်သူ ရော်ဒရီဂို ဒူတာတေးသည် ဒါဗိုမြို့တော်ဝန်အဖြစ် ၂၀၀၇ခုနှစ်မှ ၂၀၁၀ပြည့်နှစ်အထိ အရွေးချယ်ခံရစဉ်တွင် သမီးဖြစ်သူ ဆာရာကလည်း ဒုတိယမြို့တော်ဝန်အဖြစ် အရွေးချယ်ခံခဲ့ရသည်။၂၀၁၀ပြည့်နှစ်တွင် မြို့တော်ဝန်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံခဲ့ရပြီး ဒါဗိုမြို့သမိုင်းတွင် အသက်အငယ်ဆုံးနှင့် ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီးမြို့တော်ဝန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။၂၀၁၀မှ ၂၀၁၃အထိ မြို့တော်ဝန်ဖြစ်စဉ်က ဖခင် ဒူတာတေးမှာ ဒုတိယမြို့တော်ဝန် ဖြစ်သည်။၂၀၁၃မှ ၂၀၁၆အထိ ဆာရာသည် ဒုတိယမြို့တော်ဝန် ဖြစ်နေချိန်တွင် မြို့တော်ဝန်မှာ ဖခင် ဒူတာတေးဖြစ်သည်။၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူမှာ သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ ဝင်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ဆာရာမှာ ဒါဗိုမြို့တော်ဝန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ဖခင်မှာ ဖိလစ်ပိုင်သမ္မတဖြစ်သွားပြီး ဆာရာမှာ မြို့တော်ဝန် ဖြစ်လာခဲ့ပြန်သည်။
အနာဂတ် အလားအလာများ
ဖခင်ဖြစ်သူ ဒူတာတေး သမ္မတဖြစ်ပြီး ၂နှစ်အကြာတွင် သူ့အနေဖြင့် သမီးဖြစ်သူ ဆာရာကို ၎င်း၏ သမ္မတနေရာကို ဆက်ခံသူအဖြစ် မျှော်မှန်းကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။ ဖခင်မှပြောကြားပြီး ၂လအကြာတွင် ဆာရာသည် ဒူတာတေး၏ နိုင်ငံရေးမိတ်ဆွေများ၊ ထောက်ခံသူများနှင့်အတူ လှုပ်ရှားမှုတစ်ခု ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် သမ္မတလောင်းအဖြစ် အလားအလာရှိသူများစာရင်းတွင် ထိပ်ပိုင်းမှ ပါလာသော်လည်း ဆာရာက သူ့အနေဖြင့် သမ္မတထက် မြို့တော်ဝန်အဖြစ်သာ ဝင်အရွေးခံမည်ဖြစ်ကြောင်း အစောပိုင်းတွင် ပြောကြားခဲ့သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ကောက်ခံသော စစ်တမ်းအရ သမ္မတအဖြစ် ရေပန်းစားမှု ၂၈ ရာခိုင်နှုန်းရှိခဲ့ပြီး စစ်တမ်း၏ ထိပ်ဆုံးတွင် ရပ်တည်ခဲ့သည်။ စက်တင်ဘာလတွင် ကောက်ခံသော စစ်တမ်းအရ ၂၀ရာခိုင်နှုန်းသို့ ကျဆင်းခဲ့သော်လည်း ထိပ်ဆုံးတွင် ရှိနေဆဲဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင် နိုင်ငံရေးသမားများ
ဂျထုံဘုမ်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ဂျထုံဘုမ်ရွာ(Jahtonbon)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ဖာ့ဝတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၉၈ ဖြစ်သည်။
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ စစ်တွေခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့ ဖြစ်သည်။ စစ်တွေမြို့၏ တောင်ဘက် ၂၅ မိုင်အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်တွင် ကျေးရွာအုပ်စု ၉၄ ခုနှင့် ကျေးရွာပေါင်း ၂၀၀ ခန့်ပါဝင်သည်။
ပညာရေး
ပုဏ္ဏားကျွန်းမြို့နယ်အတွင်းရှိ စာသင်ကျောင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။ • 3
ဖရုံချောင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဖရုံချောင်းဝရွာ(Hpayonchaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဇဉ်ဘောင်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇဉ်ဘောင်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၆ ဦး၊ မ ၄၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၀၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝန်ဒီသုံးအိမ်တန်းရွာ၊ ကျိုက်ပိ
ဝန်ဒီသုံးအိမ်တန်းရွာ၊ ကျိုက်ပိ
ထီးသီဘူအောက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ထီးသီဘူ(အောက်)ရွာ(Hteethibu(Lower))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လယ်ခိုဒိုးခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်ခိုဒိုးခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောင်းပြည့်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်လောင်းကြီး (အရှေ့)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပင်လောင်းကြီး (အရှေ့)ရွာ (Pinlaunggyi (East))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်လောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်လောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၅ ဦး၊ မ ၁၀၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းဘက်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ချောင်းဘက်ရွာ (Chaungbet)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ချောင်းခွကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းခွကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၉ ဦး၊ မ ၂၁၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟီဂျန်းမနီ (ဂြိုဟ်ရံလ)
ဟီဂျန်းမနီ သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဟာဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်မှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၃ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ၇၄၅.၅၀၀ ရက်လျင် တပတ်နှုန်းဖြင့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား  ၂၃၇၀၃၀၀၀ ကီလိုမီတာအကွာမှလှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။ ယင်းအား ယာယီအမည် S/2003 J 8 ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုံမှန်မဟုတ်သော ဂြိုဟ်ရံလများ
ဘောဇဉ်
ဝိကာလဘောဇနသိက္ခာပုဒ်အရ ရဟန်းတော်များသည် ဆွမ်း ဘောဇဉ် ခဲဖွယ် သောက်ဖွယ်များကို အရုဏ်တက်မှ မွန်းတည့် တိုင်အောင်သာ ဘုဉ်းပေးနိုင်သဖြင့် ကပ္ပိယတို့သည် အချိန်ကာလအတွင်း အချိန်မီ နိုင်အောင် စီစဉ်ပေးရသည်။
ဘောဇဉ်(၅) မျိူး
ဩဒန-(ထမင်း)၊ သတ္တု-(ဆန်မှုန့်)၊ ကုမ္မာသ-(မုယောစပါးဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော တဝက်လောက် ကျက်နေသည့် အစားအစာမျိုး)၊ မစ္ဆ-(ငါး)၊ မံသ-(အသား = နွားသား စသည်)ကို ဘောဇဉ်(၅) မျိုးဟု ခေါ်၏။
ဩဒနဟူသည် စပါးမျိုး (၇) မျိုး၏ ဆန်တို့ကို ချက်ထားသော ထမင်းတည်း။
သတ္တုဟူသည် စပါးမျိုး (၇) မျိုး၏ ဆန်ကို လှော်၍ အမှုန့်ပြုထားသော ဆန်မှုန့်ညက်တည်း၊ ထိုဆန်မှုန့်ညက်ကို ထောပတ် ပျားရည် တင်လဲ စသည်ဖြင့် ရော၍ ရေအေးဖြင့် မွှေနှောက်လျက် စားသုံးလေ့ရှိကြသည်။
ကုမ္မာသဟူသည် ဆန်ကို တဝက်ကျက်ရုံမျှ ပြုတ်၍ ပြုလုပ်ထားသော အစားအစာတစ်မျိုးတည်း၊ ရှေးက မုယောမှုန့်ဟု ခေါ်ဆိုကြ၏။ ဂျုံမုယောဆန်တို့ဖြင့် ပြုပြင် ဖုတ်ထားသော မုန့်မျိုးစုံတည်း။
မစ္ဆဟူသည် ငါးမျိုးစုံတည်း။
အသားကြီး ဆယ်ပါး
ရဟန်းတော်တို့ မစားကောင်းသော (မအပ်သော) ဆယ်မျိုးကို အသားကြီးဆယ်မျိုးဟု ခေါ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ-လူသား၊ ခွေးသား၊ မြင်းသား၊ ဆင်သား၊ သစ်သား၊ ကျားသား၊ ခြင်္သေ့သား၊ ဝံသား၊ အောင်းသား၊ မြွေသားတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုသတ္တဝါဆယ်မျိုး၏ အရိုး၊ အရေ၊ အသွေး၊ အမွေးတို့ပါ ရဟန်းနှင့် မဏေတို့ မအပ်စပ်ပေ။
ကပ္ပိယတို့သည် ရဟန်းသံဃာတို့အတွက် စီစဉ်သော ဆွမ်း ဟင်းလျာများကို သေချာစွာ စိစစ်ကြည့်သင့် ပေသည်။ မအပ်သော အသားတို့ကို မ ဆက်ကပ်မိအောင် ဆောင်ရွက်ရပေမည်။
စီဒစ်(ခ်) ဘာလေး
စီဒစ်(ခ်) ဘာလေး (စစ်မှန်သော လူသား) သည် ၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလတွင် ရုံတင်ပြသသည့် ထိုင်ဝမ် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ် ဂျပန်ကိုလိုနီခေတ်အတွင်း ထိုင်ဝမ်တိုင်းရင်းသား စီဒစ်(ခ်)လူမျိုး မိုနာ ရူဒေါင်း ဦးဆောင်သည့် ဂျပန်တော်လှန်ရေး သမိုင်းဖြစ်ရပ်မှန်ကို ကိုးကားရိုက်ကူးထားသော ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်လည်း ဒါရိုက်တာ ဝေ့တယ်စိန့်၏ ဒုတိယမြောက် ဇာတ်လမ်းရှည် ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။
ဝေ့တယ်စိန့်သည် ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ၅ မိနစ်ကြာ ကားပိုင်းတိုကို အစမ်းရိုက်ကူးပြီး ငွေရင်းစိုက်ပေးမည့်သူကို ရှာဖွေခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ရုံတင်ခဲ့သည့် ဒါရိုက်တာ ဝေ့တယ်စိန့်၏ ပထမဦးဆုံးသော ဇာတ်လမ်းရှည် ဇာတ်ကား အမှတ် ၇ အငူ သည် ထိုင်ဝမ်ရုပ်ရှင်သမိုင်းတွင် ဝင်ငွေအကောင်းဆုံး ဇာတ်ကားအဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့ပြီးနောက်မှသာ စီဒစ်(ခ်) ဘာလေးအား ရိုက်ကူးရန် အစီအစဉ်ကို စတင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဇာတ်ကားမှာ ၄ နာရီခွဲ ကြာသောကြောင့် အပိုင်းနှစ်ပိုင်းခွဲကာ ရုံတင်ခဲ့သည်။ ပထမတွဲ ‘သူရိန်အလံ’ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၉ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း၊ ဒုတိယတွဲ ‘သက်တံ့တံတား’ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာ ၃၀ ရက်နေ့တွင် လည်းကောင်း အသီးသီး ရုံတင်ခဲ့သည်။
ဓနာဓရ ကျွန်ရွန်းရွန်းကစ်
ဓနာဓရ ကျွန်ရွန်းရွန်းကစ် (ธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ, ) သည်ထိုင်းနိုင်ငံရေးသမားနှင့် စီးပွားရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်သည်။ လက်တလောအနာဂတ်မိုင်ပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်အနေဖြင့်ဦးဆောင်သည့်အနက် ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၈ခုနှစ်အထိ ထိုင်းနိုင်ငံရှိ အကြီးဆုံမော်တော်ယာဉ်ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ကုမ္ပဏီဖြစ်သည့် Thai Summit Groupတွင် ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌရာထူးရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် ဓနာဓရသည် အနာဂတ်မိုင်ပါတီအားထူထောင်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၈ ခုနှစ် မေလတွင် ပထမအကြိမ်ပါတီဆွေးနွေးပွဲ၌ အနာဂတ်မိုင်ပါတီ ခေါင်းဆောင်ရွေးခံခဲ့ရသည်။
မဲသံကြိုးရွာ
မဲသံကြိုးရွာ
ရှမ်းကွင်း (စာဖြူစု)
ရှမ်းကွင်း (စာဖြူစု)
မဲဇလီကုန်းရွာ၊ မိုးတိမ်ပြင်
မဲဇလီကုန်းရွာ၊ မိုးတိမ်ပြင်
မုဆိုးတောင်စေတီတော်
မုဆိုးတောင်စေတီတော်သည် ကျိုက်ထီးရိုးတောင် ရင်ပြင်တော်စခန်းရှိ စေတီတော် ဖြစ်သည်။
ဇီးပင်စုရွာ၊ ကျိုက်ပိ
ဇီးပင်စုရွာ၊ ကျိုက်ပိ
ထုံးတပို (အောက်စု)ရွာ၊ ထုံးတပို
ထုံးတပို  (အောက်စု)ရွာ၊ ထုံးတပို
ဆင်ကြိုး-ရွာသစ်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဆင်ကြို့ရွာ Sin Kyot ywarသည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၈ ဦး၊ မ ၁၅၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
အောင်ချမ်းသာရွာ (Aungchanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ ဆည်ကြီး (ထန်းတောကြီး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၃၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ်ဖား (ခေါ်) ကလဲယန်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တက်ကြွထက်သန်သူများ
တက်ကြွထက်သန်သူများ (activist) ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေးပါတီတခု သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေးအင်အားစုတခုအတွင်း၌ အတက်ကြွဆုံးလှုပ်ရှားကြသူများကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်၏။ နိုင်ငံရေးမူဝါဒဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ကြွေးကြော်ထောက်ခံသူများမဟုတ်ဘဲ ထိုမူဝါဒအတိုင်း ရည်မှန်းချက်များပေါမြောက်အောင် တက်ကြွထက်သန်စွာ ဆောင်ရွက်လိုကြသူများကို သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုသော ဝေါဟာရဖြစ်၏။
ကိုးကား
နိုင်ငံရေးအဘိဓာန် (NCGUB)
ဇဉ်ဘောင်းပြင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဇဉ်ဘောင်းပြင်ရွာ(Zinbaungpyin)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ဇဉ်ဘောင်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇဉ်ဘောင်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၆ ဦး၊ မ ၄၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၀၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ကလပ်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
တောင်ကလပ်ရွာ (Taungkalat)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ပုပ္ပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုပ္ပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၃၄ ဦး၊ မ ၃၃၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖာဝယ်ဒိုးကားရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ဖာဝယ်ဒိုးကားရွာ(Hparweidoekar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လယ်ခိုဒိုးခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်ခိုဒိုးခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံပေါက်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖလုံဘူတာ
ဖလုံဘူတာ
မွွှားရွာ
မွွှားရွာ
နေဒြပ်ထု
နေဒြပ်ထု () ဆိုသည်မှာ နက္ခတ္တဗေဒတွင်သုံးသော ဒြပ်ထု၏ယူနစ်ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် 2 kg နှင့် ညီမျှသည်။ နေဒြပ်ထုကို အခြားသော ကြယ်များ၊ ကြယ်အစုအဝေးများ၊ နက်ဗျူလာများနှင့် ဂလက်ဆီများ၊ တွင်းနက်များ၏ ဒြပ်ထုကိုတိုင်းတာရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ဤအတိုင်းအတာသည် နေ၏ ဒြပ်ထုနီးနီး ညီမျှသည်။ နေထုထည်သည် ကမ္ဘာဒြပ်ထု ၏ 333,000 ဆ၊ ဂျူပီတာဒြပ်ထု  ၏ 1,047ဆနှင့် ညီမျှသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒြပ်ထု၏ ယူနစ်များ ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒ အတိုင်းအတာ ယူနစ်များ
ကျောက်ခေတ်ဟောင်း မြန်မာနိုင်ငံ
အရင်အနှစ် ကုဋေ ၅၀ဝက ကုန်းမြေ ဖြစ်ထွန်း ပြီးသား နေရာတွေ ရေနစ် ပြန်တယ်။ ကျွန်းငယ် ကလေးတွေပဲ ကျန်ခဲ့တယ်။ ဒီ ကျွန်းငယ်တွေ ထဲမှာ အကြီးဆုံး ကျွန်းက အခု ပတ္တမြားမြေ ဖြစ်တယ်။ နောက် ကျွန်းငယ်ကလေး သုံးခုက လားရှိုး၊ လွိုင်လင်နဲ့ လွိုင်ပန် နေရာတွေ ဖြစ်တယ်။ တောင်ဘက်မှာ လောက်ဆောက် နေရာလည်း ကျွန်းတခု ဖြစ်ပါတယ်။ အခု မိုးဗြဲနဲ့ မိုးနဲ အရပ်တွေ ထဲမှာလည်း ကျွန်းတကျွန်း ရှိတယ်။ အခု ကယား ပြည်နယ် ပုံချောင်း အရပ်လည်း ကျွန်းပဲ။ ကျွန်းငယ်ကလေး တွေကို အခု ရမည်းသင်းနဲ့ ပျဉ်းမနား တဝိုက် မှာလည်း တွေ့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။ မြောက်ပိုင်းမှာ ဧရာဝတီ မြစ်ကျဉ်း နေရာလည်း ကျွန်းငယ် ကလေးတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ကျွန်းငယ်တွေ ပတ်လည်ရှိ ပင်လယ် ရေတိမ်မှာ ကျောရိုးမဲ့ သတ္တဝါ တွေကို စတင် တွေ့ရှိ လာပါတယ်။ ဒီပင်လယ် ရေတိမ်တွေဟာ ရှေးနှစ်ပေါင်း ကုဋေ ကုဋာ ကပဲ တည်ရှိပြီး၊ အရင် အနှစ် ကုဋေ ၄၀၅ ရောက်ခါမှ ရှမ်းပြည်နယ် ပေါ်ထွန်း လာခဲ့တယ်။ တောင်တန်းကြီး တွေလည်း ပေါ်လာ ပါပြီ။ အရင် အနှစ် ကုဋေ ၄၀ဝ ကို ရောက်တော့ မြေပြင်တွေ ရေမှာ နစ်ပြန်လို့ ပင်လယ်ကြီးတွေ ဖြစ်လာ ပြန်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်းကြီးတွေ ကျန်ရစ် ခဲ့တယ်။ ရာသီ ဥတုက ခုထက် ပူလို့ သန္တာ ကျောက်တန်းတွေ ပေါ်ပေါက် လာတယ်။ ယခင် အနှစ် ကုဋေ ၂၅ဝ က သိပ်ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင် တွေကြောင့်၊ မြန်မာ မြေပြင်ဟာ တကြိမ် ပြန်ပြီး ပေါ်ထွန်း ပါတယ်။ ရှမ်းကုန်း မြေမြင့်မှာ တောင်ရိုးတွေ၊ တောင်ထိပ်တွေ၊ မြစ်ဝှမ်း ကလေးတွေကို အခု အနေအထား အတိုင်း စတင် တွေ့ရှိ ရပါတယ်။ မြေဩဇာ ညံ့လို့ ထူထပ်တဲ့ သစ်တောတွေ မရှိသေးပါ။ အပင်ငယ်တွေ ထင်းရှူးပင် တွေနဲ့ ကိုင်းတော တွေသာ များပါတယ်။
အရင် အနှစ် ကုဋေ ၂၃ဝ က ကုဋေ ၇ဝ အတွင်းမှာ တောင်ကြီးတွေ ပေါ်လောက်အောင် ပြင်းထန်တဲ့ မြေငလျင် တွေကြောင့် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ထုံးခြောက် တောင်တွေ အများကြီး တွန့်ခေါက် သွားရတယ်။ ဒီလို ပြင်းထန်တဲ့ လှုပ်ရှားမှု တွေကြောင့်၊ တွားသွား သတ္တဝါ ကြီးတွေ သေကြေ ပျက်စီး ပျောက်ကွယ် သွားတယ်။ အရင် အနှစ် ကုဋေ ၁၆ဝ က စပြီး တနင်္သာရီ ကမ်းမြောင် ဒေသ ထင်ထင်ရှားရှား ပေါ်ပေါက် လာတယ်။ အရင် အနှစ် ကုဋ ၆ဝ က စပြီး ရခိုင် ရိုးမလည်း ထင်ထင်ရှားရှား ပေါ်လာတယ်။ မီးတောင် ပေါက်ကွဲ တာကြောင့် ဝန်းသိုနဲ့ မုံရွာ တဝိုက် မှာလည်း ကျွန်းဆက်တွေ ပေါ်ခဲ့တယ်။ အရင် နှစ်ပေါင်း ကုဋေ ၄ဝ က စပြီး နုန်းမြေ အနည်ထိုင်လို့ မင်းကွန်း၊ မန္တလေး ဒေသ ပေါ်လာတယ်။ နောက်ဆုံး ငလျင် အကြီးအကျယ် လှုပ်တာက အရင် အနှစ် ၁ဝ ကုဋေကြ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီငလျင်ကြီး တွေကြောင့် ပင်လယ် ကမ်းရိုးတန်းလည်း တောင်ဘက်ကို တဖြည်းဖြည်း ကျယ်လာတယ်။ မြန်မာ အလယ်ပိုင်းဟာ မြေပြန့် ဖြစ်ပါတယ်။ မြစ်ကြီး တွေက သယ်ယူ ပို့ချပေးလို့ မြစ်ဝှမ်း တလျှောက်ရှိ ကျောက်တုံးတွေ၊ သဲတွေ၊ ညွှန်တွေဟာ တောင်ဘက် ပင်လယ်အော် တွေကို ရောက်လာ ပါတယ်။
ကမ္ဘာ မြေပြင်မှာ လူသတ္တဝါ စတင် ပေါ်ပေါက်တဲ့ အခါ ကပဲ၊ လူလည်း တခြား သတ္တဝါ တွေလိုပဲ အချိန်ရှိ သရွေ့ ကိုယ်စားဖို့ အစာကို ကိုယ့်ဘာသာ ရှာစား နေရတယ်။ အဲဒီခေတ် ကာလကို အကြို သမိုင်းခေတ်လို့ ခေါ်ပါတယ်။ လူတွေက သဘာဝ အတိုင်း အလိုလို လောင်နေတဲ့ မီးကို ယူငင် သုံးစွဲ တတ်လာတယ်။ နောက်တော့ ကိုယ်တိုင် မီးမွေး တတ်တယ်။ လူရဲ့ ဘဝနဲ့ တိရစ္ဆာန် ရိုင်းရဲ့ ဘဝမှာ အဲဒါက လွဲရင် ဘာမျှ သိပ်ပြီး မကွာခြားပါ။ အဲဒီက တဆင့် တက်ပြီး လူတွေက ကျောက်တုံးကို လိုသလို ပုံစံ ကျအောင် ဖဲ့ပြီး လက်နက် အဖြစ် အသုံး ချလာတယ်။ လူတွေကို လက်နက် လုပ်တတ်တဲ့ သတ္တဝါ တွေလို့ ခေါ်နိုင် ပါတယ်။
ရှိသမျှ တိရစ္ဆာန်တွေ ထဲမှာ လူပဲ လက်နက် လုပ်တတ် ပါတယ်။ လုပ်သမျှ လက်နက်တွေ ကလည်း ကျောက်တုံး တွေသာ ဖြစ်တယ်။ ဒါကြောင့် လူ့သမိုင်း အစကို မှတ်သား ရတာ လွယ်အောင် ကျောက်ခေတ်လို့ နာမည် ပေးထားတယ်။ ကျောက်ခေတ် မှာလည်း လက်နက် အညံ့က အကောင်း ဖြစ်အောင် တိုးတက် လာလို့ ခေတ်သုံးခေတ် ရှိတယ်လို့ မှတ်ပါ။ အရင် အနှစ် ၁ ကုဋေက အရင် အနှစ် ၁ သောင်း ၂ ထောင် အထိကို ကျောက်ခေတ် ဟောင်းလို့ ခေါ်တယ်။ စောစောက လက်နက်ကြမ်းပဲ ဖြစ်တယ်။ နောက် နည်းနည်း ကောင်းလာတယ်။ အရင် အနှစ် ၁ သောင်း ၂ ထောင်က အရင် အနှစ် ၉ ထောင်ကို ကျောက်ခေတ် လယ်လို့ ခေါ်ပါတယ်။ အချော ကိုင်တတ်လို့ လက်နက် ကောင်းတွေ ပေါ်လာတယ်။ အရင် အနှစ် ၉ ထောင်က အရင် အနှစ် ၅ ထောင် ၅ ရာကို ကျောက်ခေတ် သစ်လို့ ခေါ်ပါတယ်။
လူသတ္တဝါရဲ့ အစကို အခြေခံလို့ ရတဲ့ သတ္တဝါကို ပရိုင်းမိတ်လို့ ခေါ်တယ်။ နောင်အခါ လူဖြစ်မယ့် အစ သတ္တဝါရဲ့ ကျောက်ဖြစ် ရုပ်ကျွင်းကို ပုံတောင် ပုံညာမှာ တွေ့ပါတယ်။ အရင် အနှစ် ၄ ကုဋေက တိရစ္ဆာန် ဆိုတော့ လူနဲ့ နီးစပ်တာ အံသွားမှာ အစာ ချေဖို့ ဘုလေးခု အစား ငါးခု၊ ဒါပဲ ရှိတယ်။ အကောင်ရဲ့ အရွယ်က မျောက်လွှဲကျော် လောက်ပဲ ရှိမယ်။ အဲဒီက စတဲ့ လူဆင့်ကဲ ဖြစ်စဉ်ကို အခု ဒီမှာ ရှင်းပြဖို့ နေရာ မရှိပါ။ လူ စပေါ်တာက အရင် အနှစ် ၁ သန်းက ပဲလို့ လွယ်လွယ် မှတ်ပါ။ လူဟာ သတ္တဝါတွေ ထဲမှာ အားအနည်းဆုံး၊ ဒါကြောင့် လက်နက်ကို သုံးရတယ်။ တိရစ္ဆာန် မှာလည်း လက်နက် သုံးတဲ့ သဘော ရှိတယ်။ လူက လက်နက် လုပ်တတ်တယ်။ လက်နက်ကို ကောင်းကောင်း သုံးတတ်လို့ လိုချင်တဲ့ ပစ္စည်းကို ထုတ်လုပ် နိုင်တယ်။ ကြီးသူက ငယ်သူကို ပညာ ပေးနိုင်တယ်။ လူဓလေ့ ထုံးစံ ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံရေး စည်းကမ်း တွေကို သတ်မှတ်တယ်။ နောင်အခါ လူ ဖြစ်မယ့် တိရစ္ဆာန် တွေဟာ ခြေစုံရပ်ပြီး လူ လမ်းလျှောက် သလို လျှောက်နိုင်ပေမဲ့ ဦးနှောက်က သေးငယ် သေးတယ်။ အဲဒါကြောင့် တွေးခေါ် မှတ်သားဖို့ မလွယ်ဘူး။ ပြောဆို သင်ကြား ဖို့လည်း မဖြစ် နိုင်ဘူး။ နောင်အခါ ဦးနှောက် ကြီးထွား လာတော့မှ လူစစ်စစ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီလို ပြောင်းလဲ လာတာကို ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲခြင်းလို့ ခေါ်တယ်။ လူဖြစ်အောင် ပေါ်လာရတဲ့ ဆင့်ကဲ ပြောင်းလဲခြင်းကို အာဖရိကမှာ သက်သေ အထောက်အထား အများဆုံး ရှာဖွေ တွေ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီ အဖြစ်အပျက်ဟာ 'ဟိုက အစ' လို့ ပြောဖို့ထက် နေရာတွေ အများကြီးမှာ ဒါမျိုး တွေ့နေတာ ပဲလို့ ဆိုရမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Homo က 'လူ' လို့ အဓိပ္ပာယ် ရပြီး Sapiens 'ဉာဏ်ရှိတယ်' လို့ အဓိပ္ပာယ် ရတယ်။ ဒါကြောင့် အလွယ်တကူ ပြောနိုင် ခေါ်နိုင်အောင် Homo sapiens ကို ဉာဏ်လူ၊ Homo sapiens sapiens ကို 'ဉာဏ်ကြီးရှင်' လို့ပဲ ခေါ်ချင် ပါတယ်။
ဆက်စပ်လေ့လာဖွယ်ဆောင်းပါး
ဆင့်ကဲပြောင်းလဲမှုဖြစ်စဉ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:ကျောက်ခေတ်
ယူခါလေးဒီ (ဂြိုဟ်ရံလ)
ယူခါလေးဒီ သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဟာဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်မှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၄ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ၆၉၃.၀၂ ရက်လျင် တပတ်နှုန်းဖြင့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား  ၂၃၄၈၄၀၀၀ ကီလိုမီတာအကွာမှလှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။ ယင်းအား ယာယီအမည် S/2003 J 1 ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
၁၉၅၀ အာသံ - တိဘက် ငလျင်
၁၉၅၀ အာသံ - တိဘက် ငလျင် ("အာသံငလျင်" ဟုလည်း သိကြ) သည် ဩဂုတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် ငလျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပမာဏ ၈.၆ ရှိခဲ့သည်။ ငလျင်ဗဟိုချက်သည် မစ်ရှ်မိတောင်တန်းများ (Mishmi Hills) တွင် ရှိခဲ့သည်။ ထိုတောင်တန်းများကို တရုတ်တို့က Qilinggong တောင်များ(祁灵公山) ဟု သိကြသည်။ ဤတောင်တန်းများသည်  Kangri Garpo တောင်တန်းများ၏ တောင်ဘက်နှင့် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများ၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုဒေသသည်  McMahon Line ၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိကာ ယခုအခါတွင် Arunachal Pradesh ဟု သိကြပြီး တရုတ်နှင့် အိန္ဒိယအကြား အငြင်းပွားနေသည့် နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယစံတော်ချိန် အင်္ဂါနေ့၏ ညနေ ၇ နာရီ ၃၉ မိနစ်တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် အာသံပြည်နှင့် တိဘက်ပြည်များတွင်ပါ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ခန့်မှန်းခြေ လူပေါင်း ၄၈၀၀ သည် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ငလျင်သည် လှုပ်ခတ်သည့်အချိန်က ကျယ်လောင်သည့်ဆူညံသံများစွာဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဤငလျင်သည်  subduction ဖြစ်စဉ်ကြောင့် ဖြစ်သည်ထက်   continental collision  ဖြစ်စဉ်ကြောင့် ဖြစ်သည့်ငလျင်များထဲတွင် အကြီးဆုံးအဖြစ် မှတ်တမ်းဝင်ခဲ့သည်။
ငလျင်
ဤငလျင်သည် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းများနှင့် Hengduan တောင်တန်းများအကြား တောင်ထူထပ်ကြမ်းတမ်းသည့် ဒေသများတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သသည်။ ငလျင်သည် တိဘက်နှင့် အိန္ဒိယအကြား McMahon လိုင်း၏ တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ငလျင်ကြောင့် ဒေသနှစ်ခုစလုံးတွင် ပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ခဲ့သသည်။ ဤငလျင်သည် ပမာဏ ၈.၆ ရှိကာ ငလျင်တိုင်းတာရေးစခန်းများစတင်ကတည်းက ဤငလျင်သည် အရေးအကြီးဆုံးငလျင်တစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
ဤငလျင်သည် ၂၀ ရာစုတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များထဲတွင် ခြောက်ခုမြောက်အကြီးဆုံး ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ဤငလျင်သည် သမုဒ္ဒရာအတွင်း Subduction ဖြစ်စဉ်ဖြစ်ပွားမှုမရှိခဲ့သည့် အကြီးဆုံးငလျင်တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ထိုအစား ဤငလျင်သည် ကျောက်ချပ်လွှာနှစ်ခု၏ Continental collision ဖြစ်စဉ်ကြောင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
ငလျင်ကြီးပြီးနောက် လှုပ်ခတ်သည့် နောက်ဆက်တွဲငလျင်များသည် များစွာရှိခဲ့သည်။ ထိုငလျင်များထဲမှ အချို့သည် ပမာဏ ၆ နှင့် ထိုအထက် ရှိကြသည်ကို အဝေးနေရာများတွင် ရှိသည့် ငလျင်စခန်းများက သိကြသည်။ အိန္ဒိယငလျင်ဝန်ဆောင်မှုက ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် ပထဝီသွင်ပြင်ဆိုင်ရာ ပြန့်နှံ့မှုများကို ဖြစ်စေခဲ့သည်ကာ အရှေ့လောင်ဂျီကျူ ၉၀ ဒီဂရီမှ ၉၇ ဒီဂရီ အထိ ဖြစ်သည်။ ငလျင်၏ ဗဟိုချက်သည် အရှေ့ပိုင်းမျဉ်း၏ အနီးအနားတွင် ရှိခဲ့သည်။
သက်ရောက်မှု
၁၉၅၀ အာသန် - တိဘက်ငလျင်သည် တိဘက်နှင့် အာသံ နှစ်ဖက်စလုံးတွင် ပျက်စီးမှုများကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ အာသံပြည်နယ်ဘက်တွင် သေဆုံးသူ ၁၅၂၆ ဦး ရှိခဲ့ပြီး တိဘက်တွင် ၃၃၀၀ ဦး ရှိခဲ့သည်။ စုစုပေါင်း သေဆုံးသူသည် ၄၈၀၀ ဦး ရှိခဲ့သည်။
ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများကို တောထူထပ်သည့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသများနှင့် Mishmi တောင်တန်းများ စသည့် ကျောက်တောင်ထူထဲသည့် ဒေသများတွင် လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ အဘောတောင်တန်း (Abor) တွင်လည်း ရွာပေါင်း ၇၀ သည် ပျက်စီးခဲ့ရကာ လူပေါင်း ၁၅၆ ဦးသည် မြေပြိုမှုကြောင့် သေဆုံးခဲ့သည်။ မြေပြိုမှုကြောင့် Brahmaputra မြစ်၏ မြစ်လက်တက်များကို ပိတ်ဆို့သွားစေဲ့သသည်။ Dibang ချိုင့်ဝှမ်းဒေသတွင် မြေပြိုမှုကြောင့် ကန်တစ်ခုသည် ပျက်စီးမှုမရှိဘဲ ကွဲထွက်သွားခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အခြားတစ်ဖက်တွင် Subansiri မြစ်တွင် ရှစ်ရက်ကြာမြင့်ပြီနောက် ပွင့်သွားကာ အမြင့် ၇ မီတာရှိသည့် ရေလှိုင်းများကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ၎င်းရေလှိုင်များသည် ရွာများစွာကို နစ်မြုပ်သွားခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၅၃၂ ဦးကို သေဆုံးစေခဲ့သည်။
ငလျင်လှုပ်ခတ်မှုသည် အာသံပြည်နယ်တွင် ပျက်စီးမှု ပိုမိုများပြားခဲ့သည်။ ပစ္စည်းဥစ္စာဆုံးရှုံးမှုများအရ ၁၈၉၇ ခုနှစ် ငလျင်ထက် ပိုမိုများပြားခဲ့သည်။ ပြင်းထန်စွာလှုပ်ခတ်ခဲ့သဖြင့် မြစ်များတွင် သဲများ၊ ရွှံနွံများ၊ သစ်ပင်များနှင့် အပျက်အစီးအစအနအားလုံးတို့သည် မြစ်အတွင်းတွင် ရောက်ရှိခဲ့ကာ မြစ်ရေမြင့်မားမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သသည်။  ငလျင်ဒဏ် ပြင်းထန်စွာခံစားခဲ့ရသည့် ဒေသကို ဝေဟင်မှ ကြည့်ရှုရာတွင် မြေမျက်နှာသွင်ပြင်သည် ကြီးမားစွာပြောင်းလဲမှုများ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြသည်။ ၎င်းပြောင်းလဲမှုများသည် မြေပြိုမှုများစွာတို့ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ခြင်းကြောင့်ဖြစ်ကာ အချို့နေရာများကို မှတ်တမ်းတင်ဓာတ်ပုံရိုက်ကူးခဲ့သည်။
တိဘက်ပြည်တွင် Heinrich Harrer က ဖော်ပြသည်မှာ Lhasa တွင် ပြင်းထန်သော လှုပ်ခါမှုဖြစ်ပွားခဲ့ကာ ကမ္ဘာမှ ထိခိုက်ပွတ်တိုက်သည့် ကျယ်လောင်သည့်ဆူညံသံများလည်း ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ Lhasa တွင် ငလျင်ကြီးပြီးနောက်ဆက်တွဲ ငလျင်များကို ရက်များကြာအောင် ခံစားခဲ့ရသေးသည်။ တိဘက်ပြည် ၊ ရိမ (ယခုအခါ - Zayü မြို့)၊ ဖရန့်ကင်းဒွန်းရပ်ကွက်တွင် ပြင်းထန်စွာလှုပ်ခတ်ခြင်း၊ ပြင်းထန်သည့် မြေရွေ့လျားမှုများနှင့် မြစ်ရေများ မြင့်တက်လာခြင်း စသည်တို့ကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ ထိုအချိန်က မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်း၊ ပူတာအိုမြို့တွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည့် အမေရိကန်သာသာနာပြု Helen Myers Morse သည် အဓိကလှုပ်ခတ်မှုနှင့် ပတ်သက်ပြီး စာများကို အိမ်တွင် ရေးသားခဲ့ရာ ငလျင်ကြီးပြီးနောက် ငလျင်ငယ်များ အကြိမ်ရေများစွာ လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး ကမ္ဘာမြေကြီးဆီမှလည်း ဆူညံသံများ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်ဟု ရေးသားထားသည်။
ငလျင်ကြီးအပြီး ရက်အနည်းငယ်အကြာ အနောက်ဘက်တွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များထဲမှ တစ်ခုသည် အာသံပြည်နယ်တွင် အဓိကငလျင်ကြီးထက်ပင် ပိုမိုကာ ပြင်းထန်ခဲ့သည်ကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ဤငလျင်ကြီးပြီးနောက် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့်ငလျင်သည် ပိုမိုကာကြီးမားသည်ကို ဂျာနယ်လစ်သမားများသည် ယုံကြည်ခဲ့ကြရပြီး ထိုငလျင်သည်လည်း လှုပ်ခတ်ခဲ့သမျှ ငလျင်များအားလုံးတွင် အကြီးဆုံးဖြစ်ခဲ့သည်။ဤငလျင်ဖြစ်ရပ်သည် ငလျင်၏ ပြင်းအားနှင့်ပမာဏတို့အကြား အရေးပါသည့် ပတ်သက်ဆက်နွယ်မှုဆိုင်ရာ ရှုပ်ထွေးမှု၏ ဥပမာတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ကင်းဒွန်းရပ်ကွက်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်သည့် အသံများကို ကြားခဲ့ရကာ ထိုအချိန်သည် အဓိကငလျင်သည် အခြားနေရာများတွင်ပါ လှုပ်ခတ်နေသည့်အချိန် ဖြစ်သည်။ Seiche လှိုင်းများသည် နော်ဝေနှင့် အင်္ဂလန်တို့မှ အဝေးနေရာမှ ဖြစ်ခဲ့သည်။ (p. 63–64.)
အနာဂတ်ကာလ ခြိမ်းခြောက်မှုများ
၂၀၀၁ ခုနှစ် Bhuj ငလျင်ကို တုံ့ပြန်ရန်အတွက် ရေးသားခဲ့သည့် သိပ္ပံနယ်ပယ်ဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးတစ်ခုတွင် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းရှိ ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းသော ငလျင်များသည် အင်အားအလွန်ပြင်းထန်ကြသည်။ ထိုခန့်မှန်းချက်များသည် ၁၉၅၀ ခုနှစ် Medog ငလျင်သည် ကြီးမားသည့်ငလျင်တစ်ခုအဖြစ် ဖြစ်ပွားခဲ့သည့်အချိန်မှ စကာ ထိုဒေသတွင် သမိုင်းတစ်လျှောက် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်များ၏ မှတ်တမ်းများအရ ရှာဖွေတွက်ချက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ဟိမဝန္တာတောင်တန်းတွင် ပမာဏ ၇.၈ ရှိသည့် ငလျင်တစ်ခု လှုပ်ခတ်ခဲ့ပြီး ငလျင်၏ ဗဟိုချက်သည် နီပေါနိုင်ငံအနောက်ပိုင်း ဝေးလံသည့်တစ်နေရာတွင် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
မန်းချောင်းရွာ၊ ကျိုက်ပိ
မန်းချောင်းရွာ၊ ကျိုက်ပိ
သရက်ကုန်းရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကွင်း
သရက်ကုန်းရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကွင်း
နားခါးရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
နားခါးရွာ (Narhkar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နောင်မြိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၁၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်မြိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၆ ဦး၊ မ ၅၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထွေးလေး
ထွေးလေး၊ ဒေါ်
ဘိုးတော်ဘုရား၏ အဆက်အနွယ်ဖြစ်သော ကသည်း မင်းသားကြီး မင်းသီဟနှင့် ယင်း၏ နှမတော်စပ်သည့် ကြင်ယာတော် မမကြီးတို့မှ ၁၂၂၉ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း (၅)ရက်၊ အင်္ဂါနေ့တွင်၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ အိုးတုတ်ကုန်းရွာ၌၊ မထွေးလေးကို ဖွားမြင်ခဲ့လေသည်။ ငယ်မည်မှာ ခင်ထွေးဖြစ်၏။ အသားညိုညို အရပ်ပျပ်ပျပ်၊ ကုလားဆင်ရှိသော ခင်ထွေး ငယ်စဉ် ၁၁ နှစ်ကျော်အရွယ်ကပင် ဖခင်က မိမိ၏သမီး အဆိုအက ဝါသနာပါသည်ကို သိရှိသဖြင့်၊ အဆိုအကပညာကို လေ့လာစေခဲ့ရာ၊ ရနောင်မင်းသား ကြားသိတော်မူ၍ အသက် ၁၂ နှစ်အရွယ်၌ စံအိမ်တော် သို့ ခေါ်ဆောင်သွားကာ များမကြာမီ ထိုမင်းသားကြီး ကောက်ယူတော်မူခြင်းကို ခံရလေသည်။
ရနောင်မင်းသားသည် မှုပြစ်မကင်း၍၊ ကြေးတိုက်တွင် ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်ထားခြင်းကို ခံရသည်တွင်၊ မိမိကိုယ်ကို ကတ်ကျေးဖြင့်ထိုး၍ အဆုံးစီရင်ပြီးသည့် နောက်၊ ခင်ထွေးသည် ဇာတ်မင်းသား ဦးဘိုးကွန်းနှင့် တွဲဘက်ကပြနေစဉ်၊ ၁၂၄၈-ခုနှစ်လောက်တွင် ဦးဘိုးကွန်းနှင့် လက်ဆက်ထိမ်းမြားခဲ့၏။ နှစ်အနည်းငယ် အတွင်းမှာပင် ဦးဘိုးကွန်း ကွယ်လွန်သွားပြန်သဖြင့်၊ ဇာတ်မင်းသား အီကင်း ဦးမောင်ကြီးနှင့် လက်ဆက်ပြန်ပြီးလျှင် ယင်းနှင့်ပင် တွဲ၍ကပြကာ မြန်မာပြည်တဝန်းလုံး၌ ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။
ငယ်စဉ်ကပင် ရနောင်မင်း၏လက်ထဲသို့ ရောက်ရှိခဲ့သဖြင့်၊ မိမိ၏ခင်ပွန်းများနှင့်တကွ အသက်အရွယ်ကြီး ရင့်သူများက ခင်ထွေးအား 'မယ်ခလေး'ဟု ခေါ်ဝေါ်လေ့ရှိကြသည်။ ဒေါ်ထွေး လေးသည် ယင်းနှင့် မရှေးမနှောင်း နာမည်ထင်ရှားခဲ့သော ဇာတ်မင်းသမီးများဖြစ်ကြသည့် ဒေါ်ကွန်းငုံ၊ ယင်းတော်မလေး၊ ဆင်ခိုးမလေး နှင့် ကိန္နရာပျံတို့ကို ကောင်းစွာမှီလိုက်သူ ဖြစ်လေသည်။
ဒေါ်ထွေးလေးသည် စာရေးဖတ်ခြင်း လုံးဝမတတ်သဖြင့် မြေဝိုင်းခေတ်တွင် သီချင်းများကို အခြားသူက အလွတ်ရအောင် နှုတ်ဖြင့်ပို့ချပေးခဲ့ရလေရာ၊ ဉာဏ်အလွန်ထက်မြက်လှသည်ဟုဆို၏။ ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် ကားလိပ်ဖြင့် ကပြသောခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ၌၊ ကားလိပ်ကြားမှ 'စာပိုး'က သီချင်းစာ များကို ထောက်၍ပေးရသည်ဟု ဆိုလေသည်။ အဆိုအကကိုမူကား ကျွမ်းကျင်လှသဖြင့်၊ နာမည်အလွန် ကျော်ကြားခဲ့လေသည်။ ဒေါ်ထွေးလေးသည် လက်ညှိုးကလေးကို ကိုက်၍မူကာ ကတတ်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ဒေါ်ထွေးလေးငယ်စဉ်က ထူးချွန်ခဲ့သော ကကြိုးမှာ၊ ကိန္နရာကနှင့် အရုပ်ကြိုးကများဖြစ်၏။
သီချင်းဆိုရာ၌ မေးဝဲ မေးရိုက်တို့တွင် ဒေါ်ထွေးလေးကို မှီအောင်လိုက်နိုင်သူ မရှိသလောက်ပင် ဖြစ်တော့သည်။ ထို့ပြင် အသံနေအသံထား၊ ဆိုပုံ ပြောပုံ၊ လေယူလေသိမ်းမှာ၊ မဒီကိုင် ဆရာပုနှင့် ခွဲခြားမရလောက်အောင်ပင် တူလှသည်ဟု ဆိုလေသည်။ နောက်ပေါက် ဇာတ်မင်းသမီးများထဲတွင် ဒေါ်ထွေးလေးထံမှ ပညာဆည်းပူး တပည့်ခံသူများ၍၊ နိုင်ငံကျော် ဇာတ်မင်းသမီးများ ဖြစ်လာကြသည်။ အမေထွေးတပည့်မဟုတ်လျှင်၊ မင်းသမီးရာ မဝင်သလောက် အထင်သေးကြလေသည်။ ဒေါ်ထွေးလေး ကပြသောဇာတ်များအနက်၊ လူကြိုက်အများဆုံးမှာ 'မယ်ပဋာ မောင်ဒါသဇာတ်'ဖြစ်၏။ သားသေလင်ဆုံး၊ လူလုံးမလှ အပူလုံးကြွ၍၊ အရူးမဖြစ်သွားသော အခန်းမှာ၊ သူမတူအောင် သရုပ်ပါလှသည်။ ဒေါ်ထွေးလေး၏ လူကြိုက် များသော အခြားဇာတ်ထုပ်တစ်ခုမှာ 'သုဓနု ဒွေးမယ်နော်' သို့မဟုတ် 'မယ်ရတ္ထငွေတောင်ပြည်ပျံခန်း'ဖြစ်ရာ ကိန္နရာက ကောင်းလှသော ဒေါ်ထွေးလေးနှင့် မယ်ရတ္ထငွေတောင်ပြည် ပျံခန်းမှာ ကြည့်မငြီးစေသည့် စခန်းတွင်၊ အလွမ်းနှင့် ဖိထောင်း ပြန်လေသည်။
ခင်ပွန်းသည် အီကင်းဦးမောင်ကြီးသည် ဒေါ်ထွေးလေးနှင့် ၁၅ နှစ်မျှ ပေါင်းသင်းရပြီးနောက်၊ ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက် သွားပြန်သဖြင့်၊ လင်သည် အီကင်းဦးမောင်ကြီးအား ရည်စူး၍၊ မန္တလေးတောင်ခြေရှိ မဟာခေမိကာရာမသစ်ဆိမ့်တိုက် အတွင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူသော အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတ ဘွဲ့တံဆိပ်တော်ရ ဆရာတော် ဘုရားအား ခုနစ်ဆောင်ရှိ ကျောင်းကို ဆောက်လုပ်လှူဒါန်း၍ ဉာဏ်တော် ၃၇ တောင်ရှိသော လောကတန်ဆောင်စေတီကို တည်ထားပူဇော်ခဲ့လေသည်။ အီကင်း ဦးမောင်ကြီးရှိစဉ်က မလွန်းမယ်အမည်ရှိ မိန်းမငယ်တစ်ဦးကို မွေးစားခဲ့ရာ၊ ငယ်ရွယ်စဉ်ကပင် အနိစ္စရောက် ခဲ့လေသည်။
အီကင်းဦးမောင်ကြီး ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သွားသည့်နောက် ဒေါ်ထွေးလေးသည် အင်းဝ၊ ဇီးကန်တောင်ပြုံးသူကြီး ဦးကြာညိုနှင့် လက်ဆက်ပေါင်းသင်းပြန်ရာ အသက် ၆၁ နှစ်အရွယ်လောက်တွင်၊ ဦးကြာညို၏ လက်တွင်း၌ပင် အနိစ္စရောက်သွားလေသည်။
ဒေါ်ထွေးလေးသည် အဆိုအကတွင်သာ အထူးကျွမ်းကျင်သည်မဟုတ်၊ တူရိယာအတီးအမှုတ်၌လည်း ပတ္တလား၊ စောင်း၊ မိကျောင်းနှင့် ဘာဂျာတို့ကို အနည်းငယ်စီ တီးနိုင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ယင်းနှင့်တွဲခဲ့သော ဆိုင်းအဖွဲ့များမှာ ဆရာညိုနှင့် ဆရာစိမ့်တို့ ဖြစ်ပြီးလျှင်၊ လူရွှင်တော်များမှာ ဦးစကားဝါ၊ ဦးပိန်ညှောင်နှင့် ကျားဦးဘတုတ်တို့ဖြစ်လေသည်။ ဒေါ်ထွေးလေး နှင့် တခေတ်တည်း ပေါ်ထွက်ခဲ့သော ဇာတ်မင်းသမီးများမှာ မစိန်ဝေ၊ မစံရှား၊ မပိုးယုနှင့် မဇော်ရိုက်တို့ ဖြစ်ကြလေသည်။ မြေဝိုင်းခေတ်မှကူးပြောင်း၍ ဇာတ်ခုံနှင့် ကပြခြင်းကို ဦးဘိုးကွန်းနှင့် ဒေါ်ထွေးလေးတို့ပင် ရှေးဦးပထမဇာတ်ပွဲကို ရုံတင်သွင်း ကပြခဲ့ကြလေသည်။
ပင်လောင်းကြီး (အနောက်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ပင်လောင်းကြီး (အနောက်)ရွာ (Pinlaunggyi (West))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်လောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်လောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၅ ဦး၊ မ ၁၀၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထုံးဟောင်းပုံပြင်
မည်သည့်လူမျိုး၌မဆို မိဖက သားသမီးတို့ကို အစဉ်အလာ အတိုင်း ပြောပြလေ့ရှိသော ဝတ္ထုပုံပြင်များရှိလေသည်။ ထိုဝတ္ထု ပုံပြင်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာသော မူလဘူတအကြောင်းရင်းခံတို့သည် နှစ်ပရိစ္ဆေ ဒကြာလတ်သော် နှောင်းလူတို့ မမှတ်မိကြသဖြင့် ကွယ်ပျောက်၍သွားလေသည်။ သို့သော် ဝတ္ထုပုံပြင်တို့ကား ဝတ္ထုပုံပြင်အနေဖြင့် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ စင်စစ် ဝတ္ထုပုံပြင်တို့သည် ရှေးခေတ်သမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ ကာလရွေ့လျော၍သာ လျှင် ထိုသို့ဆက်စပ်ခြင်းရှိသည်ကို လူတို့မမှတ်မိကြလေ။ ယင်းသို့ပင်ဖြစ်သော်လည်း ထိုဝတ္ထုပုံပြင်တို့သည် ရှေးခေတ်အယူ အဆများနှင့် သဘာဝအလျောက် ဖြစ်ပျက်ခဲ့သော အခြင်းအရာ များကို ဖော်ပြလျက်ရှိလေသည်။ ထိုကြောင့်ပင် ယင်းတို့ကို ဖတ်ရှုကြားနာရခြင်းဖြင့် ကျွန်ုပ်တို့သည် ရှေးဟောင်းခေတ်က စကြဝဠာဖြစ်ဟန် တည်ဟန်တို့နှင့်ဆိုင်သော အတွေးအခေါ် အယူအဆများကို၎င်း၊ သဘာဝဓမ္မကို လွန်၍ဖြစ်ပေါ်သော အစွဲအလမ်းများကို၎င်း သိကြရသည်။ ယင်းအယူအဆ အစွဲ အလမ်းများတွင် ကိုးကွယ်ပသသော နတ်များအကြောင်း လူတို့ မြေ|ာက်စားသော အာဇာနည် လူစွမ်းကောင်းများအကြောင်း၊ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အစဉ်အလာများအကြောင်း ကိုးကွယ်မှု ဆိုင်ရာ အယူဝါဒများအကြောင်း၊ ရိုးရာဓလေ့ထုံးစံများ အကြောင်း စသည်တို့ပါဝင်ကြသည်။ ဤကဲ့သို့ မူလက လူ့ သမိုင်းဆိုင်ရာ အမှတ်သညာများ ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း၊ နောင်သော အခါ ကာလရွေ့လျော၍ ဇာစ်မြစ်ကို နှောင်းလူတို့ ကောင်းစွာ မမှတ်မိကြသဖြင့် စိတ်ကူးဆန်းကြယ်သော အကြောင်းအရာများ အဖြစ်ဖြင့် ကျန်ရစ်သောပုံပြင်တို့ကို ထုံးဟောင်းပုံပြင်ဟု ခေါ် လေသည်။ ထုံးဟောင်းပုံပြင်သည် များသောအားဖြင့် ကိုးကွယ်သော အယူဝါဒနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ ထိုအယူဝါဒ တို့နှင့် လုံးဝမသက်ဆိုင်ဘဲ၊ သာမန် ရိုးရာဓလေ့တို့ကို ပြဆို သော ဝတ္ထုပုံပြင်တို့ကို ဒဏ္ဍာရီဟုခေါ်လေသည်။
ထုံးဟောင်းပုံပြင်များသည် စကြဝဠာ မူလဖြစ်ပေါ်လာပုံနှင့် လူစွမ်းကောင်းများ၊ နတ် အစရှိသည်တို့၏ အကြောင်းအရာ ပုံပြင်များ ဖြစ်လေသည်။ ပြယုဂ်အားဖြင့် ဂရိပုံပြင်များတွင် ဂရိနိုင်ငံရှိနတ်များ လူစွမ်းကောင်းများအကြောင်းနှင့် စကြဝဠာ ဖြစ်ပေါ်လာပုံ ဒဏ္ဍာရီများ ပါဝင်လျက်ရှိသည်ကို ကြည့်လေ။
ရှေးနှစ်ပေါင်း ထောင်ပေါင်းများစွာက ကမ္ဘာမြေပေါ်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသော ရှေးဦးလများသည် ကမ္ဘာအကြောင်း၊ နေလ ကြယ်များအကြောင်းကို လေ့လာစုံစမ်းကြရာမှ ပုံပြင်များကို ထွင်ခဲ့ကြလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ထုံးဟောင်းပုံပြင်များ စတင် ပေါ်ပေါက်လာပြီးလျှင် ယခုခေတ်အထိ ဆင်းသက်ထွန်းကား လာသည်။
ထုံးဟောင်းပုံပြင်များကို ဘက်ဘီလုံးနီးယားနှင့် အီဂျစ် ယဉ်ကျေးမှုများတွင် အများဆုံးတွေ့ရသည်။ ခေတ်နောက်ကျ သော အချို့လူရိုင်းများမှာကား ယခုထက်တိုင် ထိုထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို တကယ်အဖြစ်ကဲ့သို့ ယုံကြည်ကြသည်။ ထုံး ဟောင်းပုံပြင်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ အထင်ရှားဆုံးမှာ ဂရိလူမျိုး တို့၏ ထုံးဟောင်းပုံပြင်များ ဖြစ်သည်။ ဂရိလူမျိုးတို့သည် စာပေလိုက်စားသောသူများဖြစ်၍ သူတို့၏ထုံးဟောင်းပုံပြင်များ မှာ စာပေတွင် အထင်အရှားကျန်ရစ်လေသည်။
ထုံးဟောင်းပုံပြင်များကို အခြားရပ်ဝေးနိုင်ငံများတွင်လည်း တွေ့ရသည်။ ထူးခြားသည့်အချက်တစ်ခုမှာ မိုင်ပေါင်းမည်မျှ ပင် ဝေးကွာသော်လည်း၊ ထုံးဟောင်းပုံပြင်များမှာ အံ့0x100သဖွယ်ရာ ခပ်ဆင်ဆင်တူနေကြခြင်းဖြစ်လေသည်။ ထိုထက်ထူးခြားသော အချက်မှာ လူတစ်မျိုး၏ အကျင့်စာရိတ္တသည် ထိုလူမျိုး၏ ထုံးဟောင်းပုံပြင် များ၌ ပေါ်လွင်နေခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဂရိထုံး ဟောင်းပုံပြင်များသည် ဂရိလူမျိုးများ၏ အလှဂုဏ်ကို စွဲလမ်း နှစ်သက်ခြင်းကို ဖော်ပြလေသည်။ နော်ဝေး၊ ဒိန်းမတ် စသော ဥရောပမြောက်ပိုင်းနိုင်ငံများ၏ ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များသည် စစ်သွေးစစ်စိတ်ကို ဖော်ပြသည်။ ဟိန္ဒူထုံးဟောင်းပုံပြင်များမှာ ကား အယူဝါဒ၏ ဆန်းကြယ်နက်နဲပုံကို ပြသလေသည်။
လူရိုင်းများ၏ ထုံးဟောင်းပုံပြင်များမှာမူကား ကမ္ဘာဦးလူတို့၏ စိတ်ကူး စိတ်သန်းကိုပြသည်။ အထက်ဖော်ပြပါ ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များအပြင် ထူးချွန်၍ အံ့0x100သဖွယ်ကောင်းသော လူတို့၏ အဖြစ်အပျက်များအကြောင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍လည်း ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များ ဖြစ်ပေါ်တတ်လေသည်။ သို့ရာတွင် သိပ္ပံပညာ ပြန့်ပွားလာခြင်း၊ သမိုင်းဆရာများက တိကျမှန်ကန်သည်ကို လိုလားခြင်းတို့ကြောင့် ထုံးဟောင်းပုံပြင်များ နောက်ထပ် ရုတ်တရက် မဖြစ်ပေါ်လာတော့ဘဲ၊ ရှေးဟောင်းပုံပြင်များကိုပင် ယုံကြည်မှု နည်းပါးလာကြလေသည်။
ထုံးဟောင်းပုံပြင်များသည် ရှေးခေတ်သမိုင်းနှင့် ရှေးခေတ် လူတို့၏ ဓလေ့ထုံးစံများ၊ ရှေးခေတ်က ထွန်းကားခဲ့သော လူမှု စံနစ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုများ စသည်တို့ကို လေ့လာရာတွင် များစွာ ပင် အထောက်အပံ့ပြုပေသည်။ လူမျိုးတစ်မျိုး၏ ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များကို နှိုင်းရှည့်လေ့လာခြင်းဖြင့်လည်း မြေ|ာ်မှန်း၍မကြည့် နိုင်သော ရှေးခေတ်ကာလက လူတစ်မျိုးနှင့်တစ်မျိုး ပြုလုပ်ခဲ့ ကြသော အဆက်အသွယ်များနှင့် ထိုသူတို့၏ဆိုင်ရာ ယဉ်ကျေး မှုများကို သိရှိနိုင်ပေသည်။
ထို့အပြင် ထုံးဟောင်းပုံပြင်များသည် စာပေပညာကို လေ့လာရာတွင်လည်း များစွာအသုံးဝင်သေး၏။ ကျွန်ုပ်တို့ သင်ကြားလေ့လာနေရသော စာပေပညာရပ်များတွင် ထုံး ဟောင်းပုံပြင်များ၌ ဥပမာရပ်များ၊ အထောက်အထားများကို ရံဖန်ရံခါတွေ့ရှိတတ်၏။ သို့ဖြစ်၍ ထုံးဟောင်းပုံပြင်များကို ကောင်းစွာသိရှိမထားခဲ့လျှင် စာပေပညာ၏ တန်ဖိုးကို ကောင်း စွာနားလည် သဘောပေါက်နိုင်ရန် ခဲယဉ်းပေလိမ့်မည်။
ထုံးဟောင်းပုံပြင်များတွင် တန်ခိုးကြီးသောနတ်များ၊ ဘီလူး ကြီးများ၊ လှပချောမွေ့သော နတ်သမီးများအကြောင်း ပါရှိ တတ်ရာ၊ ယုတ္တိတန်သည်လည်းရှိ၏။ ယုတ္တိမတန်သည်လည်း ရှိလေသည်။ အချို့ပုံပြင်များမှာ ကလေးသူငယ်များ၏ ရဲစွမ်း သတ္တိကို တိုးပွားစေ၍၊ အချို့ပုံပြင်များမှာ ကြောက်စိတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေ၏။ အချို့ပုံပြင်များမှာ ကြေကွဲဝမ်းနည်းစရာကောင်း သော သနားဖွယ် ဝတ္ထုဇာတ်လမ်းများဖြစ်၏။ ထိုပုံပြင်များကို သင်ခန်းစာအဖြစ် လေ့လာစေခြင်းအားဖြင့် ကလေးသူငယ်များ တွင် ဆိုးသောအကျင့်စာရိတ္တများ ပပျောက်စေ၍ တကိုယ် ကောင်းမကြံလိုခြင်း၊ သူတစ်ပါး၏အကျိုးကို ဆောင်ရွက် လိုခြင်း၊ အမျိုးကို ချစ်ခင်လေးစားခြင်း၊ အယူဝါဒကို ရိုသေ ကိုင်းရှိုင်းခြင်း အစရှိသော မြင့်မြတ်သည့်စိတ်ထားများ ကိန်း အောင်းအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်လေသည်။
မြန်မာတို့တွင် ထုံးဟောင်းပုံပြင်များရှိသည်။ ယင်းထုံး ဟောင်းပုံပြင်များတွင် နတ်၊ နဂါး၊ ဂဠုန်၊ ကိန္နရာ ကိန္နရီ စသည်တို့ပါဝင်သည်။ မြန်မာ့ထုံးဟောင်းပုံပြင်များသည် မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ နတ်၊ နဂါး၊ ဂဠုန်၊ ကိန္နရာ ကိန္နရီတို့ပါဝင်သော ထုံးဟောင်း ပုံပြင်များမှာ ကလေးများအတွက် စိတ်ပျော်ရွှင်ဖွယ်ရာ ပုံဝတ္ထု များ ဖြစ်ကြသည်။ သို့ရာတွင် စင်စစ်ကား စိတ်ပျော်ရွှင်မှု အတွက်ချည်း သာမဟုတ်ဘဲ၊ အတုယူဖွယ်၊ မှီငြမ်းကိုးကားဖွယ် သာဓကထုံးပုံများလည်း ဖြစ်ချေသည်။ ရှေးသူဟောင်း မြန်မာ လူမျိုးများသည် ယင်းသို့သော ထုံးပုံများကို အထောက်အထား သက်သေသာဓကပြု၍ စီရင်ထုံးများကို ဆုံးဖြတ်ရာ၌ပင်လျှင် ကိုးကားခဲ့ကြသည်။ ပမာဆောင်ရသော်၊ မိမိ၏သဘောတူညီ ချက်ဖြင့် လာရောက်တည်းခို အိပ်စက်သော ဧည့်သည်၏ စီးပွားဥစ္စာ ပါသမျှတို့ကို အိမရှင်က မပျောက်ပျက်အောင် ထိန်းသိမ်းတာဝန်ယူ၏။ ပျောက်ပျက်ခဲ့သော် အိမ်ရှင်က ပေးလျော်စေဟူသော တရားဖြတ်ထုံးကို စီရင်ရာ၌ 'ငါးကြင်း မြီးတွင် တင်ကျီးမြီးကူးသတည်း'ဟူသော ထုံးဟောင်းပုံပြင်ကို သာဓကပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုထုံးဟောင်းပုံပြင်၏သဘောမှာ ငါး ကြင်းသည် တင်ကျီး၏အိမ်၌ စားသောက်ယစ်မူး၍ အိပ်ပျော် စဉ်၊ တင်ကျီးသည် ငါးကြီး၏အမြီးကိုဖြတ်၍ သစ်ပင်ထက်၌ တင်ထား၏။ ငါးကြင်းနိုးလတ်သော် အမြီးပျောက်၍ တင်ကျီး နှင့် ခိုက်ရန်ဖြစ်ရာ မဟာသမ္မတထံ အယူခံလေသည်။ မဟာ သမ္မတလည်း အိမ်ရှင်တို့ နှစ်သက်၍လက်ခံပြီးလျက်၊ ဧည့်သည် ၏ဥစ္စာ သူ့အိမ်မှာပျောက်သော်၊ ခိုးသူကိုအပ်စေ၊ မအပ်နိုင်သော် အိမ်ရှင်ကလျော်စေဟု စီရင်၏။ ထိုစီရင်ချက်အရ အိမ်ရှင် တင်ကျီးသည် သူ၏အမြီးကိုဖြတ်၍၊ ဧည့်သည်ငါးကြင်းအား ပေးလျော်ရလေသည်။ ထိုနည်းနှင်နှင်ပင် 'သံကိုကြွက်စား၊ သား ကိုစွန်ချီ'ဟူသော ထုံးဟောင်းပုံပြင်၊ 'ပိုနေမြဲ၊ ကျားနေမြဲ' ဟူသော ထုံးဟောင်းပုံပြင် အစရှိသည်တို့သည် ရှေးသူဟောင်း မြန်မာတို့၏ တရားစီရင်ဆုံးဖြတ်ရာ၌ ကိုးကားသော သက်သေ သာဓက ထုံးဟောင်းပုံပြင်များ ဖြစ်ပေသည်။
ယနေ့တိုင် ထင်ရှားသော အခြားမြန်မာ့ထုံးဟောင်းပုံပြင် အချို့မှာ ကမ္ဘာတည်စအကြောင်းပုံပြင်၊ မအိပ်မနေ အသက်ရှည်၊ မေးပါများစကားရ၊ သွားပါများ ခရီးရောက်ဟူသော မောင် ပေါက်ကျိုင်းပုံပြင်၊ နေနတ် သားနှင့် နဂါးမတို့မှ ပေါက်ဖွား သော ပျူစောထီး ပုံပြင်၊ နဂါး၊ ဂဠုန် စသည့်သူတော် ၇ ဦး တို့ ဝိုင်းဝန်းကူညီကာ သရေခေတ္တရာပြည်ကြီးကို စတင်တည် ထောင်ခဲ့သည်ဟူသော ပုံပြင်၊ ဟံသာဝတီပြည်ကြီးကို ဝိဇ္ဇာဓိုရ် နှင့် နဂါးမတို့မှဖွားမြင်သော သမလမင်းတည်ထောင်ခဲ့သည့် အကြောင်းပုံပြင် စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ပဒကျောရွာ
ပဒကျောရွာ
ဒီးဒုတ်ကွင်း
ဒီးဒုတ်ကွင်း
အန်းဂရီးဘတ်ဒ်
အန်းဂရီးဘတ်ဒ် (Angry Birds) သည် ဉာဏ်စမ်းအမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သော ဗွီဒီယိုဂိမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ဖင်လန်နိုင်ငံ ဂိမ်းဆော့ဖ်ဝဲလ် ဖန်တီးသည့် ရိုဗီယို ဖျော်ဖြေရေး ကုမ္ပဏီမှ ဖန်တီးခဲ့သော ဂိမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အတောင်မပါသော ငှက်များ၏ ပုံမှ စ၍ ဂိမ်းကို စတင် ဖန်တီးဖြစ်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင်Apple's iOS ကွန်ပျူတာ စက်လည်ပတ်ရေး စနစ် အတွက် စတင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှာ စ၍ အက်ပဲလ်၏ အက်ပ် စတိုးမှ စုစုပေါင်း ၁၂ သန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် ကုမ္ပဏီ အတွက် အခြား တပ်ရှ် စခရင်ပါသော အင်းဒရွိုက် အပါအဝင် အခြား စမတ်ဖုန်းများအတွက်ပါ ထုတ်ဝေရန် တွန်းအား ဖြစ်စေခဲ့သည်။
စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း
စိန်ဝင်း (၁၉၁၉- ၁၉၉၃) သည် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် အငြိမ်းစား ဗိုလ်မှူးချုပ် နှင့် အငြိမ်းစား နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်သည်။ သူသည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် ဗိုလ်မှူး အဆင့်ဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း၊ ဗိုလ်မှူးဗထူး တို့နှင့်အတူ ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေးသမားတစ်ယောက် အဖြစ်တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ
သီရိပျံချီ ဦးစိန်ဝင်း ကို အဖ တိုက်ပိုင်ရဲမှူးကြီး သင်းမြိုင်၊ အမိ ဒေါ်ဖွားကြူတို့က ၁၉၁၉ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင်မြို့ ဒညင်းကုန်းရပ် ၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်းငါးယောက် ရှိသည့်အနက် ဒုတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ဖခင်ကွယ်လွန်သွား၍ ထားဝယ်မြို့ အနောက်ရပ်ရှိ အဘိုးအဘွားများ နှင့်အတူ အရွယ်ရောက်သည် အထိ နေထိုင်ခဲ့သည်။
မူလတန်း ပညာကို ထားဝယ်မြို့ ဦးပြုံးရင် ကျောင်းတွင် လည်းကောင်း၊ ငါးတန်းမှ ခုနှစ်တန်း အထိ အမျိုးသမီးအလယ်တန်း နေရှင်နယ်ကျောင်း တွင်လည်းကောင်း၊ ခုနှစ်တန်းမှ ၁၀တန်းအထိ ထားဝယ်မြို့ အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း တွင် လည်းကောင်း ပညာသင်ယူသည်။ ၁၀တန်း ပထမနှစ် ကျရှုံးသဖြင့် ၁၉၃၈ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မြို့ရှိ မိခင်နှင့်အတူပြန်လည်နေထိုင်ပြီး ရှင်မဟာဗုဒ္ဓဃောသ အမျိုးသားအထက်တန်းကျောင်း တွင် ၁၀တန်း ပညာ ဆက်လက် သင်ယူသည်။ ထိုနှစ်တွင် ဗိုလ်အောင်ကျော် သပိတ် ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရာ ကျောင်း၏ သပိတ်မှောက် ကော်မတီတွင်ပါဝင်ပြီး ကျိုက်သံလန် သပိတ်စခန်းတွင် ခရိုင် ကော်မတီဝင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည် သပိတ် လှန်ပြီးနောက် ၁၀တန်း စာမေးပွဲ ဖြေဆို အောင်မြင်သဖြင့် ထားဝယ်မြို့သို့ပြန်၍ နေထိုင်သည်။
ရဲအုပ်ဘဝ
ကိုစိန်ဝင်းသည် ၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် တွင် ရဲအဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ပြီး မန္တလေးမြို့ ရှိ ရဲအုပ် သင်တန်းကျောင်း တွင် တစ်နှစ် သင်တန်း တက်သည်။ ၁၉၄၁ခုနှစ်တွင် ရဲအုပ် သင်တန်း အောင်မြင်ပြီး ထားဝယ်မြို့တွင် အလုပ်သင် ရဲအုပ် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၄၁ခုနှစ်တွင် ထားဝယ်မြို့ ကို ဂျပန်တပ်များ သိမ်းပိုက် လိုက်သောအခါ မော်လမြိုင်မြို့သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။
အင်ကုံးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
အင်ကုံးရွာ (Inkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ လင်းဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၄၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိန်ဝင်း၊ ဗိုလ်ချုပ်၊ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း
ဘီဒီအေ တွင် တာဝန်ထမ်းခြင်း
ပျဉ်းမနား မြို့တွင် သင်တန်း တက်ပြီးနောက် ရခိုင်ရိုးမ သို့ ပြည်မြို့ မှ တစ်ဆင့် တပ်ရင်း တစ်ခုလုံး ချီတက်ရာတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ် တွင် ပျဉ်းမနားမြို့ ၌ ဘီ-ဒီ-အေ တပ်ရင်း(၆) ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ စက်ကလေး သေနတ်ကြီး တပ်ခွဲ တပ်ခွဲမှူး အဖြစ် တာဝန် ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၄၅ခုနှစ်တွင် တပ်ရင်းမှူး အဖြစ် တိုးမြှင့် ထမ်းဆောင်ပြီး ပျဉ်းမနားမြို့ မှ သရက်မြို့ သို့ တပ်ရင်း ပြောင်းရွေ့သည်။ သရက် အနောက်ခြမ်း ကမ္မ၊ သရက်၊ မင်းလှ၊ မင်းတုန်းမြို့များတွင် ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး အတွက် စည်းရုံး လှုပ်ရှားမှု များပြုလုပ်သည်။
ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး
သရက်မြို့တွင် ၁၉၄၅ခုနှစ်၊မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့၌ ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး စတင်ဆင်နွဲသည် တော်လှန်ရေး တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း က ဗိုလ်မှူး အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ပေးသည်။ ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး ဆင်နွဲနေစဉ် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်းနှင့် မဟာမိတ်တပ်များ တွေ့ဆုံရေးကို ဗိုလ်မှူး စိန်ဝင်း မှ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက် ခဲ့ပြီးနောက် ဖက်ဆစ်ဂျပန်များကို တိုက်ထုတ်ရန် နတ်တလင်းမြို့သို့ တပ်များ ပြောင်းရွေ့၍ နတ်တလင်း အရှေ့ဘက်စမ်းကြီး၊ ဓမ္မငယ်၊ ကန်စု စစ်မျက်နှာကို တာဝန်ယူပြီး ပဲခူးရိုးမ အနောက်ခြမ်း စစ်ဆင်ရေး ကို ကွပ်ကဲခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ်များ စစ်တောင်းသို့ ဆုတ်ခွာသောအခါ ဘီ-ဒီ-အေတပ်ရင်း(၆)ကို ဦးစီးပြီး ပဲခူးရှိ တိုင်းအမှတ်(၄)နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ စစ်တောင်းမြစ် စစ်မျက်နှာ တွင် ညောင်ကိုင်၊ ကဒွတ်၊ ဘိုးစပ္ပါယ်၊ ကျုံရဲ၊ ဗိုလ်ကတော် တို့ကို စစ်မျက်နှာ တစ်ခု အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့ရသည်။ ထို စစ်မျက်နှာ တွင် ဘီ-ဒီအေတပ်ရင်း(၆) ကို တပ်ရင်း (၁၀၆) မျိုးချစ် ဗမာ့တပ်မတော် ဟု ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းသည်။
ဗိုလ်ကြီး အဆင့်ဖြင့် တပ်ရင်း(၆)တပ်ရင်းမှူး တာဝန်ထမ်းဆောင် စဉ် ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် တိုင်း(၇)စစ်ဌာနချုပ် စခန်းချရာ အာလံ(မြေထဲ)မြို့နယ်၊ ပြလို့ရွာတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့် အတူ တိုင်း(၇)တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးအောင်(သခင်စံလှိုင်)၊ တပ်ရင်း(၂) တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်ကြီးစန်းယု တို့နှင့် အတူ ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး ပြင်ဆင်မှု များကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ဗိုလ်ကြီးစိန်ဝင်း သည် မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ နံနက်(၇)နာရီခန့်တွင် သရက်မြို့ အစွန်ရှိ တပ်ရင်း(၆) စစ်ဌာနချုပ် တွင် ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဗိုလ်ကြီးစိန်မှန်၊ တပ်ရင်း(၂)တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်စန်းယု တို့နှင့်အတူ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့ည၌ ဖက်ဆစ် ဂျပန်တို့အား စတင်တော်လှန်မည့် အစီအစဉ် နှင့် တပ်ရင်း/တပ်ခွဲများ ချီတက်ကြမည့်အစီအစဉ်၊ တပ်ချထားမည့် စခန်းများ နှင့် တိုက်ပွဲများ စတင်သည့် အစီအစဉ် တိုင်းစစ်ဌာနချုပ်နှင့် တပ်ရင်းများအဆက်အသွယ်မပြတ်ရေး ရန်သူ့သတင်းများ အလျင်အမြန်ပို့ရေး နှင့် ပြည်သူလူထု အား ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေး နှင့် ပတ်သတ်၍ ဝါဒဖြန့်ချိ လှုံ့ဆော်ရေး အစီအစဉ်များ၊ ရပ်ရွာကာကွယ်ရေး နှင့် အုပ်ချုပ်ရေး ကိစ္စများကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၅ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ကြီးစိန်ဝင်း ဦးစီးသည့် တပ်ရင်း(၆)သည် ညနေ ၃ နာရီအချိန်တွင် မင်းတုန်နယ် သို့ ချီတက်ခဲ့သည်။ ည ၁၁ နာရီ ၃၀ မိနစ်အချိန်တွင် မင်းတဲရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်း နှင့် အနီးအနားရှိ ချောင်းပြင်တွင် ရပ်နားခဲ့ပြီးနောက် တပ်ရင်း(၆)မှ ဂျပန် အကြံပေး အရာရှိ(၂)ဦးနှင့် တပ်ကြပ်ကြီး(၃)ဦး၊ တပ်ကြပ်(၁)ဦး တို့အား ဖမ်းဆီးရာ အဖမ်းမခဲ့ဘဲ ခုခံသဖြင့် ပစ်ခတ် သုတ်သင်ခဲ့ရသည်။ မင်းတဲမှ ဆက်လက်ချီတက်ခဲ့ရာ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ နံနက် ၄ နာရီအချိန်တွင် တွင်းလယ်သို့ ရောက်ရှိ ရပ်နားခဲ့ပြီး ဖက်ဆစ် ဂျပန်တို့အား တိုက်ခိုက်ရန် တပ်ဖြန့်ခဲ့သည်။ ဗိုလ်ကြီးစိန်ဝင်း ဦးစီးသည် တပ်ရင်း(၆)သည် သရက်စခန်းသို့ဆက်လက်ချီတက်ခဲ့ပြီး ည၁၁ နာရီ အချိန်တွင် ပင်းအိုင် စခန်းတွင် တပ်စခန်းချခဲ့သည်။ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဒုတိုင်းမှူး ဗိုလ်ကြီး စိန်မှန် တို့နှင့်အတူ ဗိုလ်ကြီးစိန်ဝင်းသည် စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းထံသို့ သွားခဲ့ကြသည်။ ဧပြီလ ၄ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ကြီး စိန်ဝင်း ဦးစီးသည် တပ်ရင်း(၆)သည် ပင်းအိုင်စခန်းမှ ပုဏ္ဏားရွာ သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ရန်သူ(၃၀၀)ခန့် မင်းကုန်းမှ သရက်ဘက်သို့ ချီတက်လာကြရာ ညောင်ငယ်ရွာ တွင် ရှိသော တပ်ရင်း(၆) စက်ကြီးတပ်ခွဲမှ အရာခံတပ်ကြပ် ချစ်ထွန်းနှင့် ရဲဘော်တစ်ယောက် တို့သည် ဧရာဝတီ မြစ်ကြောင်း အတိုင်း အထက်မှ စုန်ဆင်းလာသော ရန်သူ လှေတစ်စင်းကို ကမ်းပါးပေါ်မှ ပစ်ခတ် တိုက်ခိုက်ရာ ရန်သူ လှေတစ်စင်း နှစ်မြှုပ်၍ လှေပေါ် ပါလာသော ဂျပန်(၃၀)ခန့်ကျဆုံးခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ကြီးစိန်ဝင်း ဦးစီးသော တပ်ရင်း(၆) စစ်ဌာနချုပ် စခန်း ပုဏ္ဏားရွာ တွင် တပ်မှူးများ အစည်းအဝေး ကျင်းပခဲ့သည်။
အစည်းအဝေး သို့ တိုင်း(၇)တိုင်းမှူး ဗိုလ်မှူးအောင်၊ ဗိုလ်ကြီးစိန်မှန်၊ တပ်ရင်း(၂)တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်စန်းယု၊ တပ်ရင်း(၆)တပ်ရင်းမှူး ဗိုလ်ကြီးစိန်ဝင်း စသည်တို့တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ဧပြီလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် တွင်းလယ် စခန်းတွင် တပ်ရင်း(၆)တပ်ခွဲ(၁)မှ ကင်းထောက်လာသော ရန်သူ(၇)ယောက်နှင့် တို့ တွေ့ဆုံ တိုက်ခိုက်ခဲ့ရာ ရန်သူ(၅)ယောက်ကျဆုံးခဲ့သည်။ မေလ ၇ ရက်နေ့တွင် စစ်သေနာပတိ ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း နှင့်အဖွဲ့၊ ဗိုလ်ကြီး စိန်ဝင်း၏ တပ်ရင်း(၆) စစ်ဌာနချုပ် စခန်း ပုဏ္ဏားရွာသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့သည်။ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း အမိန့်အရ အထက်မင်းဘူး၊ မင်းလှနယ် စစ်ရေး အခြေအနေ နှင့် စက်မှုလက်မှု တပ်ရင်း(၂)၏ လှုပ်ရှားမှု အခြေအနေများ ကို သိရှိရန် တပ်ရင်း(၆)စစ်ဌာနချုပ်မှ တပ်စိတ် တစ်စိတ် ကို ဗိုလ်ထွန်းတင် ဦးစီးစေပြီး မင်းဘူးနယ် သို့ စေလွှတ် ထောက်လှမ်းစေခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ်၊ ဇွန်လကုန်တွင် ဗိုလ်ကြီးစိန်ဝင်း ဦးစီးသည့် တပ်ရင်း(၆)သည် တိုင်း(၇)စစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်မှ တိုင်း(၄)စစ်ဌာနချုပ် လက်အောက်၊ ပဲခူး စစ်မျက်နှာ သို့ ပြောင်းရွှေ့ တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့ရသည်။
ဗမာ့ သေနတ်ကိုင် တပ်ရင်းတွင် တာဝန်ထမ်းခြင်း
ဦးစိန်ဝင်း သည် ကန္ဒီ စာချုပ်အရ ဗမာ့တပ်မတော် ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းသောအခါ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဒုဗိုလ် အဆင့်ဖြင့် စစ်ရုံးချုပ် တွင် ဌာနခွဲ အရာရှိ အဖြစ် တာဝန် ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ဆက်လက်၍ ဗမာ့ သေနတ်ကိုင် တပ်ရင်း (၃)တွင် တပ်စုမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ သန်လျင်မြို့တွင် စခန်းချနေစဉ် အတွင်း တပ်ခွဲ(၃) ကို ဦးစီး၍ ဒေးဒရဲ၊ ဖျာပုံသို့ ပြောင်းရွေ့တာဝန်ယူရသည်။ ၁၉၄၆ခုနှစ်တွင် ကလောမြို့၌ အရာရှိငယ် သင်တန်း တက်ရောက် သည်။ ဆက်လက်၍ ဗိုလ်ကြီး အဆင့်ဖြင့် ဗမာ့ သေနတ်ကိုင် တပ်ရင်း(၃)တွင် ဒုတပ်ခွဲမှူး တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၄၇ခုနှစ်တွင် စစ်ဦးစီး တက္ကသိုလ် သို့ တက်ရောက်ပြီး ဗိုလ်မှူး အဆင့်ဖြင့် ဗမာ့ သေနတ်ကိုင် တပ်ရင်း (၃)တွင် တပ်ခွဲမှူး တာဝန် ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။ လွတ်လပ်ရေး ပေးရန် တိုင်းပြုပြည်ပြု လွှတ်တော် ခေါ်သောအခါ သန်လျင်မြို့သို့ ပြန်၍ တပ်စုရုံးသည်။ ၁၉၄၇ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း နှင့်အတူ အာဇာနည် ခေါင်းဆောင်ကြီးများ လုပ်ကြံ ခံရသော အခါ ရန်ကုန်သို့ တပ်များ ပြောင်းရွေ့ပြီး ရန်ကုန်မြို့ လုံခြုံရေးကို တာဝန်ယူရသည်။ ၁၉၄၇ခုနှစ်တွင် စစ်ရဲတပ်များ ဖွဲ့စည်းရေး အတွက် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန သို့ ဗိုလ်မှူး အဆင့်ဖြင့် အထူးအရာရှိ အဖြစ် ပြောင်းရွေ့ ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၈-၁၉၆၂ အတွင်းကြိုးပမ်းမှု
ဦးစိန်ဝင်းသည် ၁၉၄၈ခုနှစ်၊ လွတ်လပ်ရေးရပြီး ခြေလျင်တပ်များ ဖွဲ့စည်းသောအခါ မင်္ဂလာဒုံရှိ ခြေလျင်တပ်ရင်း(၁)တွင် ဗိုလ်မှူးအဆင့်ဖြင့် ဒုတပ်ရင်းမှူး တာဝန် ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ ကရင် သောင်းကျန်းသူ များ ထကြွ ပုန်ကန်ချိန်တွင် အင်းစိန်တိုက်ပွဲ၊ စာဗူးတောင်းတိုက်ပွဲ များ၌ ပါဝင် တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ခုနှစ်တွင်ပင် ဒုဗိုလ်မှူးကြီးအဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခြင်းခံရပြီး ခြေလျင်တပ်ရင်း(၁) တပ်ရင်းမှူးတာဝန် ဆက်လက် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၅၀ပြည့်နှစ်၊ ဇန်နဝါရိလ ၂၀ ရရက်နေ့တွင် ပထမအကြိမ် တပ်မှူးများညီလာခံ ၌ တပ်ရင်းမှူး တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၁ခုနှစ် တွင် တောင်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ် ၌ စစ်ဦးစီးမှူး (ပထမတန်း) အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ခြေမြန် တပ်မဟာ(၃)မှူးအဖြစ်လည်းကောင်း တပ်မှူးညီလာခံသို့ တက်ရောက် ခဲ့သည်။၁၉၅၂တွင် တန်းမြင့် အရာရှိ သင်တန်းတက်ရန် အင်္ဂလန် နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့ သည်။ ၁၉၅၃ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရပြီး တပ်မဟာ(၂)တပ်မဟာမှူး တာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၅၆ ခုနှစ် တွင် ပိုင်းလော့ သင်တန်းတက်ရန် ထိုင်းနိုင်ငံ သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ခုနှစ်တွင် တပ်မဟာ(၄) တပ်မဟာမှူးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၅၈ခုနှစ်တွင် စစ်ရုံးချုပ်၌ တွဲဖက် စစ်ထောက်ချုပ် အဖြစ်လည်းကောင်း ထမ်းဆောင်သည်။ ဦးစိန်ဝင်းသည် ၁၉၅၈ခုနှစ်၊ အိမ်စောင့်အစိုးရ လက်ထက်တွင် အိုးအိမ်ဌာန၊ လမ်းဌာနနှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးဌာနများ၌ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန် ထမ်းဆောင် ခဲ့သည့်အပြင် စစ်ပစ္စည်းကြီးကြပ် ရေးအဖွဲ့ဥက္ကဋ္ဌ နှင့် တွဲဖက် စစ်ထောက်ချုပ် တာဝန်များ ကိုပါ ပူးတွဲထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် တွင် ဗိုလ်မှူးကြီး အဆင့်ဖြင့် တောင်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး တာဝန်ထမ်းဆောင် နေရာမှ ဗိုလ်မှူးချုပ် အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခြင်း ခံရသည်။ စစ်တိုင်းများ ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းသောခါ အလယ်ပိုင်းတိုင်း စစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူးတာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။
၁၉၆၂-၁၉၇၁ အတွင်းကြိုးပမ်းမှု
၁၉၆၂ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီက နိုင်ငံတော် အခြေအနေ အရပ်ရပ်ကို ထိန်းသိမ်း တာဝန်ယူသောအခါ တော်လှန်ရေးကောင်စီအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် အလယ်ပိုင်းတိုင်း တိုင်းမှူးအနေဖြင့် တပ်မှူး ညီလာခံတက်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ် တွင် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ် ပါတီ ပါတီစည်းကမ်း ထိန်းသိမ်းရေး ကော်မတီဝင် တာဝန်ကိုပါ ပူးတွဲထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၆၄ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေး အစိုးရအဖွဲ့ ပြည်သူ့လုပ်ငန်း နှင့်အိမ်ရာ ဆောက်လုပ်ရေး ဌာန တာဝန်ခံ(ဝန်ကြီး)အဖြစ် တာဝန် ပေးအပ်ခြင်း ခံရသည်။ ၁၉၇၁ခုနှစ်၊ ပထမအကြိမ် ပါတီ ညီလာခံ တွင် ပါတီ လုပ်ငန်း စိစစ်ရေး ကော်မတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ထပ်မံ ရွေးချယ် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသည်။
နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ်
ဝန်ကြီး အဖွဲ့ဝင်များအား တပ်မတော် မှ အငြိမ်းစား ယူခွင့်ပြုရေးမူအရ ၁၉၇၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၀ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူပြီး ဆောက်လုပ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီး တာဝန် ဆက်လက် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၆ ရက်နေ့ ပထမအကြိမ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်နှင့် ပြည်သူ့ကောင်စီ အဆင့်ဆင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲတွင် ထားဝယ်မြို့နယ် အမှတ်(၁)မဲဆန္ဒနယ်မှ ပြည်သူ့ လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးချယ်ခံရပြီး ပထမ အကြိမ် ပြည်သူ့လွတ်တော် အစည်းအဝေးက နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် ရွေးချယ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၇၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော် ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ် အနားယူပြီး ၁၉၇၇ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော်၏ နိုင်ငံတော် ကောင်စီဝင် အဖြစ် ရွေးချယ်သတ်မှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၅ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ တွင် နိုင်ငံတော် ကောင်စီဝင် အဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း
နိုင်ငံ့တာဝန်များကို ကြိုးပမ်း ဆောင်ရွက်ခဲ့ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်က ချီးမြှင့်အပ်နှင်းသည့် စည်သူတံဆိပ်၊ သီရိပျံချီဘွဲ့၊ အရေးတော်ပုံတံဆိပ်၊ လွတ်လပ်ရေး စည်းရုံးမှု တံဆိပ်၊ လွတ်မြောက်ရေး တံဆိပ်၊ လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင်(ပထမဆင့်)နှင့် နိုင်ငံ့ဂုဏ်ရည်ဘွဲ့ (ပထမဆင့်)တို့ကို ရရှိခဲ့သည်။
ပြည်ပခရီးများ
ဦးစိန်ဝင်း သည် နိုင်ငံတော် တာဝန်အရပ်ရပ်ကို ထမ်းဆောင်နေစဉ် အတွင်း နိုင်ငံခြား တိုင်းပြည်များသို့ တာဝန်ဖြင့် အကြိမ်ကြိမ် သွားရောက်ခဲ့သည်။