cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘလုံ၊ ဦး (ပန်းချီဆရာ)
ထင်ရှားသော လက်ရာများ
ဦးဘလုံ ရေးဆွဲခဲ့သော ထင်ရှားသည့် လူပုံပန်းချီကားများမှာ ညောင်ရွှေစော်ဘွား ဆာစောမောင်၊ ဒီးဒုတ် ဦးဘချို၊ မဟာဗန္ဓုလ ပုံများဖြစ်သည်။ မဟာဗန္ဓုလပုံပြိုင်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သူများအနက် ရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့က ဦးဘဖန်နှင့် ဦးဘလုံပုံ ၂ ပုံ နောက်ဆုံးရွေးချယ်၍ ဦးဘဖန်၏ ဗန္ဓုလပုံသည် ပန်းချီသဘောနှင့် အကောင်းဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ဆုံးဖြတ်ကြသည်။ ဦးဘလုံသည် ဂျပန်ခေတ် အစိုးရအိမ်တော်၌ ပန်းချီပြိုင်ပွဲလုပ်ရာ ဆေးရှားပိတ်ရှားချိန်တွင် ဂျပန်မြန်မာ မိတ်ဆွေဖြစ်ကားကို သုံးထပ်သားပေါ်တွင် ဆီဆေးဖြင့်ရေးဆွဲ၍ ပါဝင်ဆင်နွှဲခဲ့သည်။ ဦးဘလုံကား ပန်းချီသဘောကို အခြေခံမှအစ တော်တော်နှံ့စပ်သူ မွေးသန္ဓေပါ ပညာရှင်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် သူသိသလောက် ပါးစပ်မှ ပြောတတ်သူကား မဟုတ်ချေ။
ဘဝနောက်ဆုံးချိန်
ဦးဘလုံ ကွယ်လွန်သော အခါ တပည့်ရင်း ဦးအုန်းလွင် အား ငွေဒင်္ဂါး ၁၆ ပြား နှင့် ပန်းချီစုတ်တံ အချို့ကို ရှေ့နေမှ တဆင့် အမွေပေးခဲ့သည်။
အိမ်ကြီးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
အိမ်ကြီးရွာ(Eingyi)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ သပြေညွန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေညွန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၃၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၀၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စာဗိုက်ဖြူ
စာဗိုက်ဖြူ (White-bellied munia) (Lonchura leucogastra) သည် ဘရူနိုင်း၊ မလေးရှား၊ အင်ဒိုနီးရှား၊ ဖိလစ်ပိုင်နှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:စင်ကာပူနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
​ညောင်လံရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
ညောင်လံရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
မုံညှင်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
မုံညှင်းရွာ (Monhnyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မြေဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၉၆ ဦး၊ မ ၄၄၃၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၀၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေအွမ် (က)ရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
လေအွမ် (က)ရွာ(Leiuma)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ကျန်ဗားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျန်ဗားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၈ ဦး၊ မ ၁၁၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
နယုန်လပြည့်နေ့
နယုန်လသည် မြန်မာလများတွင် တတိယလ ဖြစ်သည်။ နွေဥတုတွင် ပါဝင်သည်။ နွေရာသီကုန်ဆုံးရန် ၁၅-ရက်မျှသာ ကျန်တော့သဖြင့် စာဆိုပညာရှင်များက ထိုလကို နွေနှောင်းလ၊ နွေစွန်လ-ဟု စာဖွဲ့လေ့ရှိကြသည်။
နွေနှောင်းလဖြစ်သည့်အလျောက် ကဆုန်လတွင် ခြစ်ခြစ်တောက် ပူပြင်းခဲ့သော နေမင်းသည် နယုန်လတွင် အပူရှိန် အားလျော့လာသည်။ ကောင်းကင်ပြင်တခုလုံးတွင် မိုးသားများ မည်းမှောင်အုံ့ဆိုင်းပြီး မိုးသီးမိုးပေါက်များ ရွာသွန်းတတ်သည်။
နယုန်လတွင် မိုးသေးမိုးဖွဲကလေးများသာ ရွာသည်မဟုတ်။ တခါတရံ မိုးသည်းထန်စွာ ရွာတတ်သဖြင့် လယ်ယာမြစ်ချောင်း အင်းအိုင်များ ရေအပြည့်အဝရကြသည်။ ထို့ကြောင့် လယ်သမားတို့သည် ဆန်အတွက် မျိုးစပါးများကိုလည်း ပျိုးထောင်ကြသည်။ တောင်သူတို့သည် ဝါဂွမ်း၊ ပြောင်း၊ နှမ်း၊ ဂျုံ၊ ပဲမျိုးစုံတို့ကို ကြဲကြသည်။ လုပ်ငန်းခွင်သို့ စတင်ဝင်ရောက်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် စိန္တကျော်သူ ဦးဩ က မဟာအဓိကရ ကန်တော်မော်ကွန်းတွင်-
ရှေးမြန်မာဘုရင်များလက်ထက်က ဤလတွင် စာတော်ပြန်ပွဲများ ကျင်းပလေ့ရှိကြသည်။ ယခုခေတ်တွင် ကျင်းပသော ပထမပြန်စာမေးပွဲများသည် ထိုနယုန်လ စာတော်ပြန်ပွဲမှ ဆင်းသက်လာသည်။ မြန်မာဘုရင်များသည် စာတော်ပြန်ပွဲများကို ကျင်းပရုံသာမက စိုက်ပျိုးရေးကို အားပေးသောအနေဖြင့် နယုန်လတွင် လယ်ထွန်မင်္ဂလာပွဲကိုလည်း ပြုလုပ်ခဲ့ကြသည်။
ထို့ပြင် ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်သည် နယုန်လပြည့်နေ့၌ လူနတ်ဗြဟ္မာ သတ္တဝါအပေါင်းတို့အား မဟာသမယသုတ်တော်ကို ဟောတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဟောတော်မူသည်ကို အစွဲပြု၍ နယုန်လပြည့်နေ့တွင် မဟာသမယ အခါတော်နေ့ပွဲကို ဆင်ယင်ကျင်းပကြသည်။ မဟာသမယ သုတ်တော်ကို ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်ခြင်း ပြုကြသည်။
ဤကား နယုန်လ၏ လေးစားမြတ်နိုးဖွယ် ထူးခြားသော အကြောင်းအချက်များပင် ဖြစ်ပေသည်။
ကုန်းလမ်းအွမ်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကုန်းလမ်းအွမ်ရွာ (Konelanaum)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ဝမ်ဟေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆ ဦး၊ မ ၁၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေတောင်စုရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ရွှေတောင်စုရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ငစနဲကုန်းရွာ
ငစနဲကုန်းရွာ
ဝေခူးရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ဝေခူးရွာ(Waihku)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ နောင်လက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်လက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၄ ဦး၊ မ ၁၇၅၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၆၁၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရေပြား
အရေပြားဟူသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ ခန္ဓာကိုယ်ကို ကာကွယ်ရန် ဖုံးလွှမ်းနေသောအရာ ဖြစ်သည်။ အရေပြားသည် ဖြူသော၊ မည်းသော၊ လှပသော၊ ရုပ်ဆိုးသော စသည့် မည်ကဲ့သို့သော အဆင်းရှိသူတွင်မဆို အခြေခံဖွဲ့စည်း တည်ဆောက်ပုံမှာ အတူတူပင်ဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန် ၆-ရာခိုင်နှုန်းသည် အရေပြားဖြစ်သည်။ အရေပြား၏ အထူအပါးမှာ တကိုယ်လုံးတွင် တညီတညာတည်း ဖြစ်မနေပေ။ အရေပြားသည် ကျောပြင်တွင် အထူဆုံး ဖြစ်သည်။ မျက်ခွံသည် အပါးဆုံး ဖြစ်သည်။
အရေပြား၏ အပေါ်ယံအလွှာသည် ထူထဲ၍ ထိခိုက်မိပါက ပျက်စီးလွယ်သည်။ အရေပြား၏အတွင်းလွှာမှာ ရှုပ်ထွေးသော ကွန်ယက်မျှင်သဖွယ် ဖြစ်နေပြီး ချွေးအိတ်၊ အဆီအိတ်၊ အမွေးမြစ်နှင့် ရောင်ခြည်ကလာပ် စည်းများ၊ သွေးကြောများ၊ အာရုံကြောများဖြင့် ပြည့်နေသည်။
အသားဖြူခြင်း၊ မည်းခြင်းမှာ ရောင်ခြည်ကလာပ်စည်းများအတွင်းရှိ မယ်လနင် (Malanim) ခေါ် ရောင်ခြည်ပစ္စည်းများ၏ ပမာဏအပေါ်မူတည်သည်။ ရောင်ခြယ်ပစ္စည်းများသောသူသည် အသားမည်းပြီး ရောင်ခြယ်ပစ္စည်းနည်းသောသူသည် အသားဖြူသည်။
အရေပြား
ကိုယ်ခန္ဓာ တစ်ခုလုံးရှိ အကြီးဆုံးသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းတို့တွင် အရေပြားသည် တစ်ခု အပါအဝင် ဖြစ်သည်။ သို့သော် အခြား အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများကဲ့သို့ တစ်နေရာတွင် စု၍တည်နေသည် မဟုတ်ပဲ ကိုယ်ခန္ဓာ တစ်ခုလုံးကိုဖြန့်၍ ဖုံးအုပ်နေသော အင်္ဂါရပ် ဖြစ်၏။ အရေပြား တစ်ခုလုံးကိုခွာ၍ ချိန်ကြည့်မည်ဆိုလျှင် ဦးနှောက်၏ အလေးချိန် နှစ်ဆနီးနီး လေးကြောင်း တွေ့ရ၏။ အရေပြား၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းလက်မ ၃၁ဝဝ ခန့် ရှိသည်။ ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးတွင် လှည့်ပတ်သွားလာနေသော သွေး၏ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်သည် အရေပြားသို့ ရောက်သည်ချည်း ဖြစ်၏။ တံဆိပ်ခေါင်းခန့် ပမာဏရှိသော အရေပြားကို နဖူးမှ ကွက်၍ လှီးကြည့်မည်ဆိုလျှင် ဆဲသန်းပေါင်း ၃ဝဝ ခန့်၊ ချွေး ထွက်သော ဂလင်းပေါင်း ၁၅ ခုခန့်၊ ၃၉ လက်မခန့်ရှည်သော သွေးကြောများ၊ ၁၅၆ လက်မခန့် ရှည်သော နာဗ်ကြောများ စသည်တို့ကို တွေ့ရပေမည်။ ဤမျှလောက် သေးငယ်သော အရေပြားတွင်ပင် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းပေါင်း များစွာ ပါရှိခဲ့သော် ကိုယ်ခန္ဓာတစ်ခုလုံးရှိ အရေပြား၌ကား အဘယ်သို့ ဆိုဖွယ်ရာ ရှိတော့အံ့နည်း။
အပြင်အရေပါးပေါ်တွင် အထက်သို့ မို့တက်နေသော အကြောင်းများ ရှိသည်။ အတွင်းအရေထူပေါ်တွင် လည်း အလားတူ အကြောင်းများရှိရာ ထိုအရေပြားနှစ်ခုသည် တစ်ခု နှင့်တစ်ခု အံကိုက်ဖြစ်နေကြသည်။ လက်ဖဝါး ခြေဖဝါးရှိ အရေပြားပေါ်တွင် ထိုအကြောင်းတို့သည် အလွန်ထင်ရှားစွာ ပေါ်လွင်လျက်ရှိကြသည်။ ထိုအကြောင်းတို့ဖြစ်ပေါ်ပုံသည် လူတစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက်မှာ မတူညီသဖြင့် လူကို မှတ်သားရန် လက်ပုံစံ၊ ခြေပုံစံတို့ကို ယူထားလေ့ရှိကြ လေသည်။
အရေပြားတွင် ချွေးထွက်သော ဂလင်းနှင့် ဆီကြည် ထွက်သော ဂလင်းဟူ၍ ဂလင်းနှစ်မျိုးရှိ၏။ ဆီကြည် ဂလင်း မှာ အရေထူပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ ကိုယ်ခန္ဓာတွင် အမွေးအမှင် ပေါက်ရောက်ရေးနှင့် သက်ဆိုင်သည်။ ဤဂလင်းကို လက် ဖဝါးနှင့် ခြေဖဝါးမှလွဲ၍ တစ်ကိုယ်လုံးတွင် အနှံ့အပြား တွေ့ ရ၏။ ဆီကြည်ဂလင်း၏ ဝတ်တရားမှာ အရေပြားနှင့်တကွ အမွေးအမှင်များကို ဆီများဖြင့် ထောက်ပံ့ပေးရန် ဖြစ်၏။ ချွေးဂလင်းသည် ဆီကြည်ဂလင်းထက် အနေနက်၏။ တစ် ကိုယ်လုံးတွင် အနှံ့အပြား တည်ရှိကြသော်လည်း ဆီကြည် ဂလင်းများ မရှိသော လက်ဖဝါးခြေဖဝါးတွင် အများဆုံး တွေ့ ရသည်။ ထူ၍မာသော အရေပါးနေရာတွင် ချွေးပြွန်များသည် ဝက်အူရစ်ကဲ့သို့ ကောက်ကွေ့သော မျက်နှာပြင်သို့ ဖောက်ထွက်လျက် ရှိကြ၏။
အရေပြားသည် ကိုယ်ခန္ဓာတွင် အလွန်အသုံးဝင်သော အင်္ဂါ တစ်ရပ် ဖြစ်၏။ ပထမနည်းအားဖြင့် အသုံးဝင်ပုံမှာ အရေပြား သည် အတွင်းမှ တစ်ရှူး(အသားမျှင်)များကို ပျက်စီး မသွားစေ ရန် ကာကွယ်ထားသည်။ အထူးသဖြင့် ခြေဖဝါးကဲ့သို့ အပွန်း အတီး များပြားသောနေရာတွင် အဆီဖြင့် ထူထဲစွာခံပေး၍ မာ နေအောင် ပြုပြင်သည်။ ဒုတိယနည်းအားဖြင့် အသုံးဝင်ပုံမှာ အရေပြားသည် အတွေ့အာရုံများကို ခံစားစေနိုင်၍ လောက အကြောင်းကို သိရှိစေနိုင်သည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ အရေပြားတွင် ရှိသော အာရုံအင်္ဂါများဖြင့် အပူအအေး၊ နာကျင်ခြင်း စသည် တို့ကို သိရှိကြရသည်။ နောက်ဆုံးနည်းအားဖြင့် အသုံးဝင်ပုံမှာ အရေပြားသည် ကိုယ်ခန္ဓာတွင် အပူချိန်ကို တသမ္မတ်တည်း ရှိအောင် ထိန်းသိမ်းထားသည်။ နွေရာသီတွင် ပတ်ဝန်းကျင် လေထု၏ အပူချိန်ကြောင့် ကိုယ်တွင်း၌ အပူတိုးလာတတ် ပေသည်။ ထိုအခါ အရေပြားသည် ချွေးများ ထွက်လာစေပြီးလျှင် အပလေသို့ အငွေ့ပျံသွားစေသဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အပူချိန် မှာ သာမန် အနေအတိုင်း တည်ရှိလေသည်။
မညင်းတောင်ရွာ၊ ပြိန်းတော
မညင်းတောင်ရွာ၊ ပြိန်းတော
လယ်တော်ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
လယ်တော်ရွာ (Leltaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဘုဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၁၁၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်ပဒုမ
ရှင်ပဒုမ (၁၂၄၇ - ၁၃၁၄) သည် “မဟာပဒုမဆရာတော်” ဟု သိကြသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၂၄၇ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၃ ရက်နေ့တွင် ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်နယ် ကုလသင်ရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ “မောင်ပိန်” ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ဦးမိတ်-ဒေါ်သင်းထုံ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ရေဦးမြို့ မြောက်မုံတိုင်ပင်နယ် ရွာရှည်ရွာကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြား၍ “ရှင်ပဏ္ဍိစ္စ” ဟူသည့် ဘွဲ့ဖြင့် သာမဏေဝတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် သိမ်းဆည်းဆရာတော်ထံတွင် ပညာများ ဆည်းပူးခဲ့သည်။ ဖန်ခါးစဉ်ဆရာတော်ထံ၌လည်း ဗေဒင်ပညာ သင်ယူခဲ့သည်။
၁၂၆၆ ခုနှစ်တွင် မုံတိုင်ပင်ကျောင်း၌ ရဟန်းပြုရာ “ရှင်ပဒုမာ” ဟူသည့် ဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ကြို့တိန်းရွာ၌ သီတင်းသုံးတော်မူခဲ့သည်။ ၁၂၇၁ ခုနှစ်တွင် မဟာပဒုမာရုံတိုက်သစ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၃၁၄ ခုနှစ်တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ကျမ်းများ ပြုစုခြင်း
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုခဲ့သည်။
၁။ သံဒိဋ္ဌလက်ရိုးကျမ်း၊
၂။ အမြန်ဖွဲ့ထုံးအကောင်းဆုံး၊
၃။ အခါပေးထုံးအကောင်းဆုံး၊
၄။ သင်္ကြန်တွက်ထုံးအကောင်းဆုံး၊
၅။ လောကသိပ္ပရာသီ၊
၆။ လောကသိပ္ပရာသီ၊
၇။ အဟောထိပ်သီးနိသျည်း၊
၈။ မော်ကွန်းကျောက်စာလင်္ကာ၊
၉။ ဧကပိုဒ်လင်္ကာရတုများ၊
၁၀။ ဆယ်လီမူးလင်္ကာသုံးပုံတွက်နည်းကဗျာ။
ဂွက်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ဂွက်ရွာ (Gwet)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ညောင်လယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၅၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းညီနောင်ရွာ၊ လပွတ်ကွဲတဲချောင်း
ထန်းညီနောင်ရွာ၊ လပွတ်ကွဲတဲချောင်း
ဗွတ်မဲ
ဗွတ်မဲ (Black bulbul (Hypsipetes leucocephalus) သည် ဟိမဝန္တာ တောင်တန်းတွင် တွေ့ရတတ်သော ငှက်ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အရှေ့တောင်အာရှဒေသများအထိ ကျင်လည်ကျက်စားသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟောင်ကောင်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကျွဲဘုတ်
ကျွဲဘုတ်
ကညင်ကွင်းတောတန်းရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ကညင်ကွင်းတောတန်းရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
မဲလီရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
မဲလီရွာ (Meli)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သန္တာပင်လယ်
သန္တာပင်လယ် (ကိုရယ်လ်ပင်လယ်) သည် ဩစတြေးလျတိုက်၏ အရှေ့မြောက်ကမ်းခြေဘက်ရှိ တောင်ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ အနားသတ်ပင်လယ် ဖြစ်သည်။ သန္တာပင်လယ်၏ အနောက်ဘက်တွင် ကွင်းစလန်ပြည်နယ်၏ အရှေ့ကမ်းရိုးတန်း၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဗနွားတူနိုင်ငံနှင့် နယူးကယ်လီဒိုးနီးယား၊ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် ဆော်လမွန်အိုင်းလန်းနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်ဖျားစွန်းဒေသတို့က အသီးသီး ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် နယူးဂီနီကျွန်း (ပါပူအာကျွန်း) တောင်ကမ်းရိုးတန်းအထိကျယ်ပြန့်သည်။ တောင်ဘက်တွင် တက်စ်မန်ပင်လယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ဆော်လမွန်ပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတို့နှင့် ပေါင်းဆုံသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တောရက်စ်ရေလက်ကြားမှတဆင့် အာရာဖူရာပင်လယ်တို့ဖြင့် ထိစပ်နေသည်။
ပင်လယ်သည် နွေးထွေးပြီး တည်ငြိမ်သည့် ရာသီဥတုရှိသည်။ မကြာခဏ မိုးရွာသွန်းကာ အပူပိုင်း ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းများ တိုက်ခတ်တတ်သည်။ ပင်လယ်တွင်း၌ ကျွန်းများနှင့် သန္တာကျောက်တန်းများ များစွာတည်ရှိသည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကိုမှ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သော ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး သန္တာကျောက်တန်းဖြစ်သည့် မဟာ ဘယ်ရီယာ သန္တာကျောက်တန်းကြီး (Great Barrier Reef; အတိုကောက် GBR)သည် ဤပင်လယ်တွင်းတွင် တည်ရှိသည်။ GBR တွင် ရေနံရှာဖွေထုတ်လုပ်မှုများကို ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ရပ်ဆိုင်းခဲ့ကာ ငါးမဖမ်းရန် ကန့်သတ်နေရာများစွာကိုလည်း သတ်မှတ်ထားသည်။
သရွဲရခိုင်ရွာ
သရွဲရခိုင်ရွာ
မြိတ်မြို့
မြိတ်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြိတ်မြို့နယ်၏ ခရိုင် မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့ ဖြစ်သည်။ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် လူဦးရေအများဆုံးနှင့် အကြီးဆုံးမြို့လည်းဖြစ်သည်။ နေဝင်ရာ အနောက်အရပ်တွင် ပထော်ပထက်တောင်ဟု ခေါ်သော ကျွန်းညီနောင် ရှိသည်။ ထင်ရှားသော စေတီပုထိုးမှာ လေးကျွန်းဆီမီးသိမ်တော်ကြီးစေတီတော် ဖြစ်ကာ၊ သိမ်တော်ကြီးစေတီတော်၊ သိမ်ကြီးတောင်ဟု အတိုခေါ်သည်။ ရေလုပ်ငန်း ထွန်းကားသည်။ ရော်ဘာ၊ ဆီအုန်းတို့ကိုလည်း စိုက်ပျိုးသည့် ကမ်းရိုးတန်း ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၈၄,၄၈၉ ဦး ရှိသည်။ ကျား ၁၃၉,၅၉၂ ဦး၊ မ ၁၄၄,၈၉၇ ဦး ရှိသည်။ မြိတ်ခရိုင်တစ်ခုလုံးလူဦးရေမှာ ၆၉၃,၀၈၇ ဦးရှိသဖြင့် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးတွင် လူဦးရေအများဆုံးရှိသော ခရိုင်ဖြစ်သည်။
တည်နေရာ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ တောင်ဘက် မြောက်လတ္တီတွဒ် (၁၂ဒီဂရီ ၁၆မိနစ်)၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် (၉၈ဒီဂရီ၃၆မိနစ်)တွင် တည်ရှိသည်။ မြိတ်မြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက်အမြင့် ၈၄ ပေတွင်ရှိသည်။
သမိုင်း နောက်ခံ
ယိုးဒယား(ထိုင်း)နှင့် နယ်ချင်းဆက်စပ်နေသောကြောင့် မြိတ်မြို့မှာ မြန်မာဘုရင်နှင့် ယိုးဒယား ဘုရင် တို့၏ လက်အောက်သို့ အပြန်အလှန်ကျရောက်ခဲ့ပြီး မြိတ်ဒေသမှာလည်း စစ်တလင်း ဖြစ်ခဲ့ရသည်။ မြိတ်ရာဇဝင်ကို ရေးသားပြုစုခဲ့သူ ဆရာကြီး ဦးကြီးစိန်က မြိတ်ရာဇဝင်ကို ပြုစုရသည်မှာ အလွန်ခဲယဉ်းသည်ဟု ဆိုသည်။ အေဒီ ၇၂၃ ခုနှစ်၌ ထိုင်းနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ ကျမိုင်း၊ ယခုအခေါ် ဇင်းမယ် (ချင်းမိုင်) မင်းဆက်မှာ တနင်္သာရီတိုင်း အထိ တန်ခိုးထွားခဲ့ပြီး ၎င်းကျမိုင်းအနွယ်ဝင်က ရမ္မာဝတီ (ပျော်ဖွယ်ရာပေါသောမြို့)ကို အေဒီ ၇၅၅၌ ကော့ဘိန်းအရပ်၌ တည်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ မြို့သက်တမ်း (၂၈)နှစ်ကြာလျှင် ကြက္ကလင်းမြို့ (ကံမော်)ကို ပြောင်းခဲ့၍ မြို့သက်တမ်း ၁၁၈ နှစ်ရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် အေဒီ ၉၀၁ ခုနှစ်၌ ထောင့်ကွာ (မြို့သက်တမ်း ၂၂၀) သို့ ရွှေ့ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်များမှာ အလောင်းစည်သူမင်းကြီး စိုးစံအုပ်ချုပ်နေသည့် (၁၁၁၂-၁၁၆၇) ကာလများအတွင်း ရှိနေပြီး အေဒီ ၁၁၅၂ ခုနှစ်က အောင်သာဝရမြို့ကို စိုးစံခဲ့သည့် ပရမရစာ မင်းလက်ထက်တွင် ကျမိုင်း (ချင်းမိုင်)မင်းဆက် သုဉ်းသွားခဲ့သည်ဟု သိရသည်။ ပုဂံ၌ နရပတိစည်သူမင်း (၁၁၇၃ - ၁၂၁၀) စိုးစံဆဲ အဆိုပါ အဖြစ်အပျက်မှာ အေဒီ ၁၂၇၆ တွင် အောင်သာဝရမင်း (ဧကဒယ်ရာဇာ)က ခရင်းသေ အရပ်တွင် တနင်္သာရီမြို့ကို တည်ခဲ့သည်။ တနင်္သာရီမြို့၌ မြို့ရံ (၁၄)မြို့ ရှိခဲ့၍ သမုဒ္ဒရာကင်းမြို့ အဖြစ် သန်ထုပ်( သန္တုတ် - ယခု တောနောက်လယ်ကျေးရွာ)မြို့ကို အေဒီ ၁၂၇၇ တွင် စတင် တည်ဆောက် ခဲ့သည်။ အေဒီ ၁၂၇၆ မှ ၁၇၃၁ အထိ နှစ်ပေါင်း ၄၅၄ သည် တနင်္သာရီ ခေတ်ဖြစ်ပြီး မာရိတ်(မြိတ်)၏ ဖြစ်စဉ် မှာတော့ မှေးမှိန်သွားခဲ့သည်။ မာရိတ်မှာ ပရမရစာ မင်းသားငယ်၏ မြင်းခယ်တိုင် (မြင်းချည်တိုင်) အစွဲပြု၍ မာရိတ်ကျွန်းဟု ခေါ်သည်။ မာ = မြင်း၊ ရိတ် = ခယ်တိုင်၊ မြင်းခယ်တိုင် (မြင်းချည်တိုင်) ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရှမ်းအခေါ် (ယိုးဒယား ) စကား ဖြစ်သည်။ ကာလရွေ့လျောလာသဖြင့် မာရိတ်ကို မြန်မာအခေါ် မြိတ်မြို့ဟု ခေါ်တွင် ကြသည်။
မြို့တည်ရခြင်းအကြောင်း
အေဒီ ၁၅၃၁ ၌ ဆင်တစ်သန်းရှင် (ယခု - လာအိုနိုင်ငံ၏ မြို့တော် ဗီယက်ကျင်း) ၏ သားတော် ဗြိရာမသွန်တိဿ မင်းသားက တနင်္သာရီမြို့ကို သိမ်း၍ နှစ် ၂၀၀ ကြာသော် သန်းထုပ် (သန္တုတ်) မြို့ဆိပ်ကမ်းမှာ ရေတိမ်လာ၍ အေဒီ ၁၇၃၁ တွင် ခယ်တောင်ခြေ ( ယခု သိမ်တော်ကြီး တောင်ခြေ)သို့ ပြောင်းရွေ့ပြီး မာရိတ်မြို့ကို တည်ခဲ့သည်။ ရှေးကတည်းက ခယ်တောင်ခြေရင်း၌ တံငါလုပ်ကိုင် နေထိုင် ကြသော အိမ်ခြေ ၂၀ ခန့်သာ ရှိခဲ့သည်။ တနင်္သာရီမြို့ကြီးကား ဆိပ်ကမ်းကင်းမြို့သာ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး မြိတ်မြို့တွင် သင်္ဘောဆိပ်မြို့တည်ရန် ဒေသအသီးသီးမှ လူများခေါ်၍ နေရာချထားခဲ့ကာ မြစ်မရပ်၊ မြစ်ငယ်ရပ်၊ ထားဝယ်စု၊ တလိုင်းစု၊ ဈေးတန်း၊ ဈေးခေါင်း၊ ကန်ဖျား၊ ကန်ခေါင်း၊ ကန်ကြီး၊ အလယ်ကျွန်း၊ နောက်လယ်၊ သံဖို(သန်းဖို)၊ လှည်းထိန်စု၊ ဆိပ်ငယ်၊ စတိန်ရပ်(ဆိပ်ငယ်) စသည်ဖြင့် အစွဲပြု ဖြစ်လာခဲ့ ကြသည်။ မြိတ်ဒေသမှာ မြန်မာဘုရင်နှင့် ယိုးဒယား ဘုရင်တို့၏ အကြိမ်ကြိမ် အုပ်ချုပ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရသည်။ တပင်ရွှေထီး၊ ဘုရင့်နောင်မင်းတို့က ပြန်သိမ်းယူ ရသည်။ အေဒီ ၁၇၅၉ တွင် အလောင်းမင်းတရားကြီး ဦးအောင်ဇေယျ ပြန်သိမ်းမှ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း ရောက်ရှိခဲ့သည်။
မြန်မာမင်းတည်သည့် မြိတ်မြို့
ဆိပ်ခံမြို့ငယ် မာရိတ်မှာ ကြွယ်ဝ တိုးတက်နေခဲ့သည်။ အလောင်းဘုရားဦးအောင်ဇေယျ၏ ရွှေဘိုသည် မာရိတ်မြို့မှ မိုင် ၅၅ဝခန့် ကွာဝေးသည်။ နယ်ချဲ့ကိုလိုနီများကလည်း အချက်အချာကျသော မြိတ်မြို့ကို မျက်စိ ကျနေခဲ့သည်။ ကုန်စည် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရာတွင် အရှေ့တိုင်း၊ အနောက်တိုင်းသားများ ဝင်ထွက်သွားလာ နေခဲ့ကြပြီး စီးပွားရေးလုပ်ကိုင်နိုင်ရန်အတွက် အကွက်အကွင်းကောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဆင်ဖြူရှင် နန်းစိုက်သည့် အင်းဝမြို့မှ ၅၁၅ မိုင်ဝေးသည့် မြိတ်မြို့ကို ၁၇၇၀ ပြည်နှစ်ရောက်မှ အပြီးသတ် တည်ဆောက် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ခေမရာစာ မြို့ဝန်မင်းအဖြစ် ထမ်းရွက်စဉ် ကာလများအတွင်းမှ တရားဝင် မြိတ်မြို့ဟု တွင်သည်။ ၁၈၂၄ ခုနှစ် ရောက်သည့်အခါ ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာ စစ်ပွဲ၌ ကိုလိုနီပိုင်နက်အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခံရသည်။ ထိုနောက်တွင် မြိတ်မြို့မှာ ကမ္ဘာရပ်ခြား စီးပွားရှာသမားများနှင့် ပင်လယ် ခရီးသည်တို့အတွက် မားဂွီး(Mergui) အမည်ဖြင့် ထင်ရှား လူသိများလာခဲ့သည်။ မားဂွီးအမည် မရမီကပင် ““ ဘိတ်မြို့နှင့် မြိတ်မြို့ ““ နှစ်မည် ရှိနှင့် ပြီးဖြစ်သည်။ မားဂွီး ဆိုသည့် အသုံးအနှုန်းကို အာရပ်၊ ပေါ်တူဂီနှင့် ဒတ်ခ်ျ ဘာသာစကားတို့မှ ရှာဖွေ တွေ့ရှိ နိုင်ကြောင်း သုတေသီတို့ မှန်းဆထားသည်။ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများဖြစ်သည့် ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီ ဒေသများသည် ပင်လယ်ရေကြောင်းမှ အလွယ်တကူ ဝင်ထွက်ခဲ့၍ ကိုလိုနီနယ်ချဲ့တို့၏ ဒဏ်ကို အစောဆုံး ခံစားခံရသည်။ နှစ် (၁၀၀)ကျော်တိုင်အောင် ကျွန်သက်ရှည်ခဲ့ပြီးမှ ပြည်ထောင်စုကြီးနှင့်အတူ လွတ်လပ်ရေး ရခဲ့သည်။ ကျွန်သက်ရှည်သော်လည်း မြိတ်မြို့သူ မြို့သားများ မျိုးချစ်စိတ်ဓာတ် ထက်သန်ခဲ့သည့် သာဓက များစွာရှိသည်။
ခေတ်သစ် စီးပွားရေး မြို့တော် မြိတ်
သည်ဘက်ခေတ်မှာတော့ မြိတ်အရှေ့ (မြိတ်)နှင့် မြိတ်အနောက် (ကျွန်းစု) ဟူ၍ အပိုင်းလိုက် တွင်ခဲ့သေးသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် မြိတ်နှင့် ကျွန်းစု ဟူ၍ အမည် သီးသန့် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြိတ်မြို့မှာ မြိတ်ကျွန်းစု အပါအဝင် ကျွန်းပေါင်း ၈၀၀ ကျော်နှင့် ဖွဲ့စည်းထား၍ ပင်လယ်ပြင် စွန့်စား ခရီးသွားတို့အတွက် စိတ်ဝင်စား သဖွယ် ဖြစ်သလို မဖော်ထုတ်ရသေးသော လှပသည့် ကမ်းခြေများ၊ လူမနေသော ကျွန်းများ၊ ရေပေါ်နေ ဆလုံတိုင်းရင်းသားတို့၏ လူနေမှု ဘဝ ဟန်ပန်များမှ ခရီးသွားများကို လက်ယပ်ခေါ်နေသကဲ့သို့ အနောက်ဘက် အက်ဒမန် ပင်လယ်ပြင်ကို မျက်နှာမူ မှေးတင် တည်ဆောက်ထားပြီး အရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် နယ်ချင်း ထိစပ်နေသည့်အတွက် စီးပွားရေး အခွင့်အရေးအရ မြန်မာ - ထိုင်း နယ်စပ်တွင် ဆက်သွယ်ကူးလူးနိုင်သော မောတောင်ကြား ကားလမ်းကို အဆင့်မီ ဖောက်လုပ်စရာ အကြောင်း ရှိပေသည်။ မြိတ်မှ မိုင် ၁၂၀ အကွာ အဝေးရှိ မောတောင်ကြားသို့ ဖောက်လုပ်ထားသော အဆိုပါ လမ်းမကြီး အဆင့်မီ ပြီးစီးပါက မော်တော် ကားလမ်းဖြင့် မြိတ်မှ မောတောင် နယ်စပ်သို့ သုံးနာရီကျော်ခရီး၊ မောတောင်မှ ဘန်ကောက် သို့ သုံးနာရီကျော်၊ မောတောင်မှ မလေးရှားသို့ (၁၀)နာရီကျော် ခရီးသာ ရှိလာနိုင်ကြောင်း ကျွမ်းကျင်သူအချို့မှ သုံးသပ် ပြထားသည်။ ကမ်းရိုးတန်းတိုင်း မြို့တော်မှာ ပင်လယ် ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်လာသည့်အတွက် အာရှနှင့် အနောက်နိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေး အချက်အချာ ဖြစ်သလို အဆိုပါ လမ်းမကြီးအား အရှေ့တောင် အာရှ လမ်းမကြီးအဖြစ် အသုံးပြု နိုင်ပြီး ထုတ်ကုန် အရည်အသွေးမြင့် ပို့ကုန်များအား စရိတ်၊ ဝန်ဆောင်မှု နည်းပါးစွာ အချိန်တိုတောင်းစွာ ကူးသန်း နိုင်မှု၊ ဒေသဖွံ့ဖြိုးမှု၊ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ကျယ်ပြန့်လာမှု စသည်ဖြင့် နိုင်ငံတော်နှင့် လုပ်ငန်းရှင်များ၊ ဒေသခံများအတွက် အကျိုးနိုင်ပါသဖြင့် အဆိုပါ လမ်းကို စဉ်းစား သင့်ပေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင် အနေအထားအရ Transit Trade Center အဖြစ် တည်ရှိနေမှုက အားသာချက် တစ်ရပ်ပင်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်က မြိတ်ကျွန်းစုတွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လည်ပတ်မှု တရားဝင် စတင်ခဲ့ပြီး ပင်လယ် အခြေခံ ခရီးသွားလုပ်ငန်း ဖွံ့ဖြိုးနေခဲ့သည်။ နယ်စပ်ကုန်သွယ်မှု စခန်းကို ၁၉၉၉ခုနှစ်၌ မြိတ်ကျွန်းစုတွင် ကမ္ဘာလှည့် ခရီးသွား လည်ပတ်မှု တရားဝင် စတင်နိုင်ခဲ့ပြီး ကမ်းရိုးတန်း တိုင်းမြို့တော်မှာလည်း ရေလုပ်ငန်း အဓိက မြို့ကြီး တစ်ခုအဖြစ် အရှိန်အဟုန်မြှင့် တိုးတက်လာခဲ့ကာ တလေးတစား ရှိကြသော မြို့ပြကြီး အဖြစ် ရပ်တည် နိုင်ခဲ့သည်။ ဘဏ်လုပ်ငန်းများ ။ ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများ ဒရဟော ဝင်လာခဲ့ကြသည်။ ဒေသခံများ အတွက် အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်းများ ပေးထားခဲ့ကြသော ရေလုပ်ငန်း ကုမ္ပဏီများ၊ ပုလဲကုမ္ပဏီများ စသည်ဖြင့် အများအပြား ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ မြိတ်မြို့မှာ တကယ်တော့ ရေလုပ်ငန်းတစ်ခုတည်းကို တည်မီ နေသည်မဟုတ်၊ ရေထွက်ကုန်များနှင့် ပတ်သက်၍ အလျှံပယ်ရှိသလို ကမ်းလွန်ရေနံနှင့် သဘာဝ ဓာတ်ငွေ့များ၊ ကျောက်မီးသွေး၊ ပုလဲ၊ သစ်၊ ငှက်သိုက်၊ စိုက်ပျိုးရေးမှာလည်း အခြားတိုင်းမြို့တော်များထက် မညံ့လှ၊ ဆီအုန်း စိုက်ပျိုးမှုမှာ တစ်နိုင်ငံလုံး၌ နံပါတ်(၁)၊ ရာဘာက နံပါတ်(၂)၊ ပို့ဆောင်ရေး ကဏ္ဍမှာလည်း ကုန်းကြောင်း၊ ရေကြောင်း၊ လေကြောင်းအားလုံး ပြည့်စုံနေပြီ။ တောင်ပေါ်ဒေသမှာလို တောင်မြင့်မြင့် ရှုမျှော် ခင်းများကို ကမ်းရိုးတန်း တိုင်းမှာလည်း ခံစား၍ ရသည်။
နတ်ကံရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
နတ်ကံရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
မြိတ်မြို့
ခေတ်သစ် စီးပွားရေး မြို့တော် မြိတ်
ဤသို့ဆိုလျှင် တံငါအိမ်ခြေကလေး (၂၀)မှ စတင်ခဲ့သော မြင်းချည်တိုင် ရွာကလေးမှာ အခက်အခဲ ပေါင်းစုံ ကျော်လွှားခဲ့ပြီး ဒုန်းစိုင်းလာခဲ့ရာ ၂၀၀၀ ပြည်နှစ် ဝန်းကျင်၌ ကမ်းရိုးတန်းတိုင်း မြို့တော်အဖြစ် သတ်မှတ် ခံခဲ့ ရသလို အေဒီ ၁၇၃၁ တွင် ခယ်တောင်ခြေ (ချည်တောင်၌ တည်ရှိသော မာရိတ်မြို့မှာ မာရိတ်- မြိတ်-မားဂွီး-မြိတ်အရှေ့- ကမ်းရိုးတန်းတိုင်း မြို့တော် စသည်ဖြင့် သက်တမ်းရေတွက်သော် ၂၇၆ နှစ် တိုင်ပေပြီ။
မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း တနင်္သာရီတိုင်း မြိတ်ခရိုင်၏ ခရိုင်ဝန်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဖြစ်သည်။ တနင်္သာရီမြစ် စီးဝင်ရာ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ လုံခြုံသော ဆိပ်ကမ်းကောင်း ဖြစ်၏။ ကမ်းခြေမှစ၍ တောင်ကုန်းမြင့်များ ဖြစ်ပြီးလျှင်ထိုတောင်ကုန်းမြင့်များပေါ်တွင် အစိုးရရုံးအဆောက်အအုံများရှိသည်။
ရှေးအခါက မြိတ်မြို့ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘင်္ဂလားနယ်မှ တကျွန်းပို့ဒဏ်ခံရသော အကျဉ်းသမားများ ပို့ရာအရပ်အဖြစ်အသုံးပြုခဲ့ဘူးလေသည်။
ဒေသထွက်ကုန်များ
မြိတ်မြို့သည် ယခုအခါ အရောင်းအဝယ် ဖွံ့ဖြိုးသော ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပေသည်။ ကျောထောက်နောက်ခံနယ်မြေတွင် ကျွန်းသစ်၊ တွင်းထွက်သတ္တုများ၊ ကြက်ပေါင်စေးများထွက်သည်။ မြိတ်ကျွန်းစုများတွင်လည်း တံငါလုပ်ငန်းဖြစ်သည့်ငါးပိ ငါးခြောက်လုပ်ငန်း၊ ပုလဲလုပ်ငန်းများအပြင် ကျွန်း ကလေးများပေါ်တွင် ငှက်သိုက်ရှာဖွေခြင်းလုပ်ငန်းများ ရှိသဖြင့်ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် များစွာ တွင်ကျယ်သည်။ မြို့ပေါ်တွင် ပိုးထည်ရက်လုပ်ခြင်းလုပ်ငန်းများ ရှိသည်။ မြိတ်လုံချည် ခေါ် ထူထဲခိုင်မာသော ပိုးစစ်လုံချည်များမှာ အကောင်းဆုံး ပိုးထည်အမျိုးအစားတွင် ပါဝင်သည်။ ငပိတွင်လည်း မြိတ်စိမ်းစားငါးပိသည် မြိတ်မြို့၏ နာမည်ကျော် ထွက်ကုန်တစ်ခုဖြစ်ပေသည်။
ရာသီဥတု
မြိတ်သည် အပူပိုင်းမုတ်သုံရာသီဥတု အမျိုးအစား ရှိပြီး တနှစ်ပတ်လုံး ပူနွေးသည်။ တိုတောင်းသော ဆောင်းခြောက်သွေ့ရာသီ(ဒီဇင်ဘာ-ဇန်နဝါရီ)ရှိပြီးလျှင်၊ ရှည်လျားသော စိုစွတ်ရာသီ(ဖေဖော်ဝါရီ-နိုဝင်ဘာ)ရှိကာ မေလ မှ စက်တင်ဘာ အထိသည် ရံခါ သည်းထန်သော မိုး ရွာသွန်းလေ့ ရှိသည်။
မြိတ် ဒေသစကား
ဘိတ်သူ ဘိတ်သား များသည် စကားပြောလျှင် အေ ရယ် | အယ် ရယ် | အော် ရယ် | အမြဲပြောဆို ဓလေ့ ရှိသည်။ ဘိတ် ဒေသစကားများသာဖြစ်သည်။
တပ်မတော်စစ်ဆေးရေး အရာရှိချုပ်
တပ်မတော်စစ်ဆေးရေးအရာရှိချုပ်မှာ ဗိုလ်ချုပ် သိန်းထိုက် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်လက်ရုံး/ အကူ/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ အရာရှိချုပ်များ
ညီပုလေး (စာရေးဆရာ)
ညီပုလေး (၅ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၂-၂၁ ဇွန် ၂၀၂၃) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား အမျိုးသား စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝနှင့် ပညာရေး
၁၉၅၂ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီ ၅ နေ့တွင် မန္တလေးမြို့၌ အဖ လူထု ဦးလှ၊ အမိ လူထု ဒေါ်အမာတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ ငြိမ်းချမ်း (ခေါ်) ဘိုညို ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းများတွင် ပဉ္စမမြောက် ဖြစ်၍ အငယ်ဆုံးလည်း ဖြစ်သည်။ သားသမီးငါးဦးထဲတွင် အငယ်ဆုံးဖြစ်၍ ကလောင်အမည်တွင် `ညီပုလေး´ဟူသောအမည်ကို သုံးစွဲခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်က မန္တလေးမြို့ စိန့်ပီတာ အထက်တန်းကျောင်းတွင် မူလတန်းမှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်း အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ မန္တလေး ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ တက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံဘွဲ့ကို ဘူမိဗေဒ ဘာသာရပ်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၇၅ မှ ၁၉၇၇ အတွင်း မန္တလေးတိုင်း တိုင်းပဏာမ လက်ရွေးစင် ဘောလုံးသမား ဖြစ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၈ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ် ၂၁ ရက်နေ့တွင် တောတွင်း ဗကပသို့ ရောက်ရှိနေသော အကိုဖြစ်သူ ဖိုးသံချောင်းနှင့် စာအဆက်အသွယ် လုပ်သည်ဆိုသည့် စွပ်စွဲချက်ဖြင့် အဖ လူထု ဦးလှ၊ အမိ လူထု ဒေါ်အမာတို့နှင့် အတူ ထိန်းသိမ်း ခံရသည်။ မန္တလေးထောင်တွင် ၇ လ အချုပ်ခံခဲ့ရသည်။
စာပေရေးသားခြင်း
၁၉၈၅ ခုနှစ်ထုတ် စံပယ်ဖြူ မဂ္ဂဇင်းတွင် လျက်ဆားတတို့ ဝတ္ထုကို စတင် ဖော်ပြခြင်း ခံရပြီး မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝတ္ထုတိုများ ဆက်လက် ရေးသားခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် သူငယ်ချင်းများနှင့်အတူ ထီးပေါင်းကား စာအုပ်တိုက် ကို ၃၂-လမ်းနှင့် ၃၃-လမ်းကြား၊ ၈၄-လမ်း၊ လက်ဆည်ကန်အရပ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ပထမဦးဆုံး လုံးချင်းဝတ္ထုတို စာအုပ်မှာ သူထက်ကဲ၊ ရွှေပြည်စိုး၊ ညီပုလေး (၁၉၈၉ မတ်၊ လူထု ကြီးပွားရေး စာအုပ်တိုက်) ဝတ္ထုကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးနောက် မြန်မာပြည်တွင် ပထမဆုံး ကွန်ပျူတာ စာစီစာအုပ် ဖြစ်တဲ့ ကလေး လူကြီးကြိုက်ပြီး ချစ်ကြပါတဲ့ ညီပုလေး ဝတ္ထုတိုများ (၁၉၉ဝ စက်တင်ဘာ၊ လူထု ကြီးပွားရေး စာအုပ်တိုက်)၊ လမင်းရဲ့ ချိုသာတဲ့ လက်ခုပ်သံ၊ တကြောင်းဆွဲ ကလေးပန်းချီနှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ၊ လူအ အိပ်မက် ဝတ္ထုတိုများ အပြင် ခရီးသွား ဆောင်းပါး အဖြစ် လီဒို ဟူးကောင်း မင်ခြစ်မှတ်စုများ စာအုပ်တို့မှာ ထင်ရှားသည်။
ထို့ပြင် မြေးသူကြီး ဝတ္ထုနှင့် ၂ဝဝ၆ ခုနှစ်တွင် ငြိမ်သက် တစ်မိနစ်နှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်ကိုလည်း ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ပန်းချီ ရေးဆွဲခြင်းကို ဝါသနာပါ၍ ဝတ္ထု သရုပ်ဖော်ပုံများကို ကိုယ်တိုင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ညီပုလေးသည် ဓာတ်ပုံရိုက် ကူးခြင်း၌လည်း ဝါသနာထုံကာ ကိုယ်တိုင် ရိုက်ကူးခဲ့သည့် ဓာတ်ပုံ ပြပွဲများကိုလည်း ဓာတ်ပုံ -ငြိမ်းချမ်းစိမ်းလန်း အမည်ဖြင့် မန္တလေးတွင် ကျင်းပ ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု သိရသည်။
မိသားစု
ညီပုလေးသည် အောင်နန်းရိပ်သာ အရှေ့ရပ်ကွက်၊ ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်၊ မန္တလေးမြို့တွင် နေထိုင်ခဲ့သည်။ ဇနီးမှာ ဒေါ်တင်တင်ဝင်း ဖြစ်၍ သားသမီး သုံးယောက် ရှိသည်။
ရရှိခဲ့သော ဆုတံဆိပ်များ
၂ဝဝ၆ နှစ် မိုးကုတ်မြို့၊ သဟာယ စာကြည့်တိုက်၏ ပထမဦးဆုံး သဟာယ စာပေဆုကို ငြိမ်သက်တစ်မိနစ်နှင့် အခြား ဝတ္ထုတိုများ စာအုပ်ဖြင့် ရရှိခဲ့သည်။ အမျိုးသားစာပေဆုကို ထက်မြက်သောဓားသွား ပေါ်က ချိုမြမြပျားရည်စက် စာအုပ်ဖြင့် ၂၀၁၆ ခုနှစ်အတွက် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဆဋ္ဌမ အကြိမ်မြောက် တော်ဘုရားလေး(အောင်ဇေ)စာပေဆုတွင် တတိယမြို့တော်သားရဲ့အလွမ်း အမည်ဖြင့် ဝတ္တုတိုဆု ရရှိခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
၂၀၂၃ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၁ ရက်နေ့ မနက် ၁၀နာရီတွင် မန္တလေးမြို့ နေအိမ်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ထီးစောဒေးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ထီးစောဒေးရွာ(Hteesawday)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ သလိုဘွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သလိုဘွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၆ ဦး နေထိုင်သည်။
မန်ဟာ (ပန်စု)ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မန်ဟာ (ပန်စု)ရွာ (Manhar (Pangsu))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်တပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၄၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ဝဲချောင်းရွာ၊ လပွတ်ကွဲတဲချောင်း
ဝဲချောင်းရွာ၊ လပွတ်ကွဲတဲချောင်း
ဆော်လမွန်ပင်လယ်
ဆော်လမွန်ပင်လယ် (Solomon Sea) သည် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတွင်းရှိ ပင်လယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဆော်လမွန်အိုင်းလန်းနိုင်ငံနှင့် ပါပူအာနယူးဂီနီနိုင်ငံတို့၏ ကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ အဓိကကျသော တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ နေရာလည်းဖြစ်သည်။ ဆော်လမွန်ပင်လယ်၏ အနက်ရှိုင်းဆုံး အနက်မှာ ၂၉,၉၈၈ ပေ (၉,၁၄၀ မီတာ) ဖြစ်သည်။
အရိုး
လူ့ခန္ဓာကိုယ်တွင် အရိုးပေါင်း ၂၀၆-ရိုးရှိသည်။ ယင်းတို့အနက် ၂၉-ရိုးသည် ဦးခေါင်းခွံတွင် ရှိသည်။ ၂၆-ရိုးသည် ကျောရိုးတွင်ရှိသည်။ လက်တဖက်စီတွင် ၃၂-ရိုးစီရှိသည်။ ခြေတဖက်စီတွင် ၃၁-ရိုးစီရှိသည်။ အခြားအရိုးများသည် နံရိုးပိုင်းတွင် တည်ရှိကြသည်။
အရိုးကို ထက်ခြမ်းခြမ်းကြည့်လျှင် အပြင်ဘက်အပိုင်းသည် တသားတည်းပိတ်၍ မာနေပြီးလျှင် အတွင်းပိုင်းသည် ရေမြှုပ်ကဲ့သို့ ပွ၍နေတတ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ရေမြှုပ်ကဲ့သို့ ပွနေသောအပိုင်းသည် အလွန်သေးငယ် မှုန်မွှားသော အကြောကလေးများ တည်ရှိရာနေရာဖြစ်၍ အဆိုပါ အကြောကလေးများတွင် သွေးမှ သွေးဖြူရည်ဖြင့် ပြည့်လျက်ရှိသည်။ အရိုး၏ အချို့နေရာများတွင်လည်း သွေးကြောများ ဝင်ရောက်လျက် ရှိသည်။ ထိုသွေးကြောများ၏ ဝတ်တရားမှာ အထက်ပါ အကြောင်းကလေးများကို သွေးဖြူရည်ဖြင့် ထောက်ပံ့ရန် ဖြစ်၏။ သွေးဖြူရည်များ စီးဝင်နေခြင်းကြောင့်လည်း အရိုးသည် ထွားနိုင်လေသည်။ ခြေလက် စသည်တို့တွင်ရှိသည့် ရှည်သော အရိုးများသည် များသောအားဖြင့် ခေါင်းပွဖြစ်ကြ၍ ထိုခေါင်းပွများထဲ၌ ရိုးတွင်းခြင်ဆီခေါ် အနီရောင်ပျော့ဖတ်တစ်မျိုး ပါရှိသည်။ အရိုးတွင် ရေမြှုပ်ကဲ့သို့ ပွနေသော နေရာများ၌လည်း ခြင်ဆီ ပါရှိတတ်ပေသည်။ ခြင်ဆီသည် ပျက်စီးယိုယွင်းသွားသော သွေးနီဥများကို အစားထိုးပေးရန် သွေးနီဥ သစ်များကို ပြုလုပ်ပေးသဖြင့် သက်ရှိသတ္တဝါတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်တွင် အလွန် အရေးကြီးသောပစ္စည်းတစ်ခု ဖြစ်၏။ သွေးအားကောင်းစေသော ဓာတ်များပါရှိသဖြင့် အဖိုးတန်သော အစာတစ်ခုလည်း ဖြစ်ပေသည်။
အရိုးများကို မည်သို့မျှ မပြုမပြင်ပဲ ဓားရိုး၊ ကြယ်သီး စသော ပစ္စည်းများပြုလုပ်ရာ၌ သုံးသည်။ အရိုးတွင် ထုံးနှင့် ဖော့စဖိတ်များစွာပါသဖြင့် အရိုးကို အမှုန့်ဖြစ်အောင် ကြိတ်ချေလျှင် အလွန်ကောင်းသော မြေဩဇာတစ်မျိုးကို ရသည်။ အရိုးတွင်ပါသော အဆီနှင့် အရွတ်များမှ ဆပ်ပြာနှင့် ကျွဲကော် စသည်တို့ကို ချက်ယူနိုင်သည်။ အရိုးများကို လေလုံပိတ် ပေါင်းအိုးကြီးများတွင် ထည့်၍မီးပြင်းတိုက်ပေးသောအခါ မီးထွန်းနိုင်၊ မီးမွှေးနိုင်သော ဓာတ်ငွေ့တစ်မျိုး၊ အရိုးကတ္တရာနှင့် အမ်မိုးနီးယားဓာတ် ပါဝင်သောအရည်များကို ရသည်။ အရိုးကတ္တရာမှ ဗွိုင်လာအိုးမီးမွှေးနိုင်သော အရိုးဆီခေါ် လောင်စာဆီ တစ်မျိုးနှင့် အရောင်တင်ဆီ အမည်းပြုလုပ်နိုင်သော ကတ္တရာ ဖွဲ့လျက်တို့ကို ထုတ်ယူနိုင်သည်။ အမ်မိုးနီးယားအရည်များမှ မြေဩဇာကို ချက်ယူနိုင်သည်။ အဖိုးအတန်ဆုံးကားလေလုံ ပိတ်ပေါင်းအိုးကြီးများထဲတွင် ကျန်ရစ်သော အရိုးမီးသွေးပင် ဖြစ်၏။ အရိုးမီးသွေးကို အမှုန့်ကြိတ်ပြီးသော် အစားစားခွဲ၍ ရောင်းချ အသုံးပြုကြသည်။ အရိုးမီးသွေးကို အရောင်နှင့် အညစ်အကြေးများချွတ်ရန် အသုံးပြုနိုင်၍ အထူးသဖြင့် သကြားချွတ်ရာ၌ ရှေးကစပြီ အသုံးပြု ခဲ့ကြလေသည်။
တော်ကြီးရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
တော်ကြီးရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ကုန်းတန်းရွာ၊ ပြိန်းတော
ကုန်းတန်းရွာ၊ ပြိန်းတော
လေအွမ် (ခ)ရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
လေအွမ် (ခ)ရွာ(Leiumb)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ကျန်ဗားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၉၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျန်ဗားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၈ ဦး၊ မ ၁၁၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေးရွာ၊ ကျောက်ရဲ
အေးရွာ (Aye)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်ရဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ရဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၅ ဦး၊ မ ၁၀၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗွတ်ဝါဗိုက်ဖြူ
ဗွတ်ဝါဗိုက်ဖြူ (Mountain bulbul) (Ixos mcclellandii) သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတွင် တွေ့ရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
သမင်ကွင်း
သမင်ကွင်း
ဗွတ်ဝါဗိုက်ဖြူ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
Anarcho-punk
Anarcho-punk (anarchist punk) သည် မင်းမဲ့ဝါဒကို ထောက်ခံသော punk rock အမျိုးအစားတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ anarcho punk ဟူသော ဝေါဟာရသည် ၁၉၇၀ နောက်ပိုင်းနှင့် ၁၉၈၀ အစောပိုင်းတွင် အင်္ဂလန်မှ မူလ anarcho-punk ရွေ့လျားမှု အသုံးချခဲ့သော တီးဝိုင်းများနှင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် မည်သည် punkနှင့် rock ဂီတမဆို မင်းမဲ့ဝါဒီနှင့်ဆိုင်သော စာသားများကို ဖော်ပြရာ၌ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုခဲ့သည်။ crust punk, d-beat, folk punk, hardcore punk, garage punk (သို့) ska punk တို့ဖြစ်သည်။
၁၉၇၇ မတိုင်မီ
၁၉၆၀ နောက်ပိုင်း protopunk တီးဝိုင်း အချို့၏ မင်းမဲ့ဝါဒီ အဖွဲ့ဝင်များမှာ ဂျာမနီ blues rock တီးဝိုင်း Ton Steine Scherchenနှင့် UK underground အင်္ဂလိပ်တီးဝိုင်းများ Hawkwind, Pink Fairies, The Deviant နှင့် Edgar Brougton Band တီးဝိုင်းတို့ပါဝင်သည်။ MC5 တီးဝိုင်းသည် နိုင်ငံရေးအကြောင်းအရာများကို rock ဂီတနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ လူထု အသိအမြင်မှ လူမှုရေးနှင့် နိုင်ငံရေးပြောင်းလဲမှုများကို rock ၏ စိတ်ကူးအဖြစ် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ အခြားရှေ့ပြေးများမှာ avant-garde art နှင့် နိုင်ငံရေး ရွေ့လျားမှုများတွင် ပါရှိသည့် Flaxus, Dada, the Best Kennedys မှ Jello Biarfra သည် Youth International Party ကို ကိုးကားခဲ့သည်။
၁၉၇၇
၁၉၇၀တွင် United Kingdom တွင် punk rock မွေးဖွားမှုနှင့်အတူ လူများစိတ်ဝင်စားသော မင်းမဲ့ဝါဒဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် Sex Pistols ဖြစ်ပြီး “Anarchy in the U.K” single ထွက်ရှိခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ အစောပိုင်း punk ဖြစ်ရပ်မှ မင်းမဲဝါဒီပုံရိပ်များသည် အပြင်းအထန်ထိတ်လန့်စေခဲ့သည်။ Crass နှင့် Poison Girls တို့သည် ပထမဆုံး punk တီးဝိုင်းများဖြစ်ပုံပေါ်ပြီး မင်းမဲ့ဝါဒီ၏စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကို ရှင်းလင်းပြောပြခဲ့သည်။ Flux of Pink Indians, Subbumans, Chumbawamba နှင့် Conflict တို့ကြောင့် anarchopunk ကို ပဋိသန္ဓေတည်စေခဲ့သည်။ ထိုပထမဆုံး anarcho-punk တီးဝိုင်းသည် ဂီတဆိုင်ရာကွဲထွက်ခဲ့ပြီး hardcore punk ၏ ကန့်သတ်ချက်အပြင်ဘက်မှ စမ်းသပ်လေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၀တွင် anarcho-punk ထဲမှ punkပုံစံသစ်ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည့် d-beat နှင့် Crust punk တို့ဖြစ်သည်။ D-beat သည်မြန်ဆန်၍ punk ဂီတမှ ကြမ်းတမ်းသည့်ပုံစံဖြစ်သည်။ Discharge နှင့် Varaker တို့ဖြစ်သည်။ Crust punk သည် anarcho-punk သည် extreme metalကို ရောစပ်ထားသည့်ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ တီထွင်ခဲ့သည့် တီးဝိုင်းများမှာ Antisect, Sacrilegeနှင့် Amebix တို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀နောက်ပိုင်းတွင် anarcho-punk မှ grindcore ဟူ၍ ပေါက်ဖွားလာခဲ့သည်။ Crust punk ကဲ့သို့ ပြင်းထန်၍ blast beat များ၊ နားမလည်နိုင်သော death growl များပါဝင်သည်။ grindcore ကိုတီထွင်ခဲ့သော တီးဝိုင်းများသည် Napalm Death နှင့် Extreme Noise Terror တို့ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် hardcore punk ဖြစ်ရပ်တွင် တီးဝိုင်းများသည် anarcho-punk ၏စိတ်ကူးကို မွေးစားခဲ့သည်။ MDC နှင့် Reagan Youth တို့ပါဝင်သည်။ တစ်ပြိုင်နက်တည်း anarcho-punk သည် new age traveler မှ အစိတ်အပိုင်းများကို ရောနှောထားသည်။ folk ဂီတ၊ country spoken word၊ traditional Irish ဂီတနှင့်Jazz တို့၏အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ထားသည် ကွဲပြားသော ဖျော်ဖြေသူများမှာ Annie Anxiety နှင့် The Ex တို့ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၀ အဆုံးတွင် rave ယဉ်ကျေးမှု ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး anarcho-punk အပေါ်လွှမ်းမိုးထားသည်။ Spiral Tribe တို့ပါဝင်သည်။ Bedlam Sound System တို့ပါဝင်သည်။ အခြားမှာ UK-traveller/crusty ဖြစ်ရပ်နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။ တီးဝိုင်းများမှာ Back To the Planet နှင့် Radical Dance Faction တို့ဖြစ်ပြီး reggae/dance တို့တီးခတ်ကြသည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် anarcho-punk သည် ၁၉၅၀ထက်ကွဲပြားခြားနားသည်။ ယခင်အမျိုးအစားများကို တည်ထောင်ထားသည်။ Bus Station Loonies, hardcore punk အနုပညာရှင် Propagandhi၊ new wave ဖျော်ဖြေသူ Honey Bane နှင့် folk punk တီးဝိုင်း Blackbird Raum တီးဝိုင်းတို့ပါဝင်သည်။ တချို့ anarcho-punk တီးဝိုင်းများ indie rock နှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ Nation of Ulysses၊ Blyth Power နှင့် The (International) Noise Conspiracy တို့ပါဝင်သည်။ Axiom နှင့် Destroy နှင့် Disrupt သည် grindcore နှင့် crust punk တို့ကို ရောနှောထားသည်။ Digital hardcore ၏စာသားများထဲတွင် မင်းမဲ့ဝါဒီတည်ဆောက်မှုများပါဝင်သည်။ တီထွင်ခဲ့သူမှာ Atari Teenage Riot ဖြစ်သည်။ Digital Hardcore သည် punk vocal နှင့်ခြားနားသော အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ အဓိကအားဖြင့် hardcore techno, thrash metal နှင့် noise ဂီတတို့ပါဝင်သည်။
စိတ်ကူးစိတ်သန်း
Anarcho-punk တီးဝိုင်းများသည် စိတ်ကူးစိတ်သန်းများကွဲလွဲစဉ်တွင် အုပ်စုများသည် anarchism without adjectives နှင့်အတူစွဲကပ်စေသည်။ တချို့ anarcho-punk များသည် anarcha-feminists နှင့် အခြားမှာ anarcho-syndicalists တို့ပါဝင်သည်။ The Psalters သည် folk punk တီးဝိုင်းသည် Christian anarchism မွေးစားခဲ့သည်။ anarcho-punk တီးဝိုင်းများသည် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ဝေဖန်သူများဖြစ်သည်။ Anarcho-punk များ ထောက်ပံ့သည့် အချက်များမှာ animal rights, racial equality, hemophilia, Feminism, environmentalism, autonomy, anti-war movement နှင့် anti-globalisation တို့ပါဝင်သည်။ Anarcho-punks သည် punk လှုပ်ရှားမှုမှ အပြစ်အနာဆာများကို ဝေဖန်ခြင်းခံရသည်။ Crass နှင့် Dead Kennedys တို့သည် သီချင်းရေးသားခဲ့ပြီး punk ယဉ်ကျေးမှုများပေါင်းစပ်ထားသည်ကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ punk, skinheads, B-boys များကြားနှင့် အခြားလူငယ်ယဉ်ကျေးမှုများကြားထဲမှ အကြမ်းဖက်မှုများပါဝင်သည်။ anarcho-punk သည် straight edge ဖြစ်ပြီး အရက်၊ ဆေးရွက်ကြီးနှင့် ဆေးဝါးနှင့်များကို ထောက်ခံကြသည်။ ခရစ်ယာန်၊ မှုစလင်နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာ anarcho-punk တို့ပါဝင်သည်။ Crass သည် စစ်ဆန့်ကျင့်ရေး ဝါဒကိုလက်ခံသည်။ သို့သော် anarcho-punk အတွက် မလွှဲမရှောင်သာသောဖြစ်ရပ်မဟုတ်ချေ။ hippe counterculture ၏စိတ်ကူးသည် anarcho-punk အပေါ်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ Crassသည် hippie counterculture နှင့်ပေါင်းဖက်ခြင်းကို အတည့်အလင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။ Crust punk အပေါ်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။
Direct Action
Anarcho-punks သည် အပေါ်တွင် သိမြင်လွယ်သောနည်းလမ်းများကို တစ်မျိုးတစ်ဖုံပြောင်းလဲသော်လည်း direction action ပေါ်တွင်မှုတည်သည်။ နည်းပရိယယ်သည် ခြားနားသော်လည်း anarcho-punk သည် အခြားနှင့် ပေါင်းစပ်သည်။ အခြား anarcho-punk သည် စစ်ဆန့်ကျင့်ရေးဝါဒီနှင့် သူတို့၏ ရည်ရွယ်ချက်တွင် အကြမ်းမဖက်ရေးကို အသုံးပြုခြင်းကို ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုအထဲတွင် ငြိမ်းချမ်းသော ငြင်းဆိုကန့်ကွက်မှု၊ စီးပွားရေးနှင့်ဆိုင်သော အဖျက်လုပ်ငန်းများ၊ dumpster diving၊ graftiti၊ ယဉ်ကျေးမှုဖိနှိပ်သိပ်သည်း၊ သပိတ်မှောက်ခြင်း၊ အမိန့်မနာခံခြင်း၊ တွန်းလှန်ဖျက်ဆီးခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ တချို့ anarcho-punk အကြမ်းဖက်မှုကို ယုံကြည်ပြီး ပစ္စည်းဥစ္စာဖျက်ဆီးခြင်းတို့ပါဝင်သည်။ သိမြင်လွယ်ခြင်းသည် အဓိကရုဏ်းများ၊ လက်သရမ်းဖျက်ဆီးခြင်း၊ နန်းကြိုးများဖြတ်တောက်ခြင်းဖျက်ဆီးခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်ကျွန်ဘဝမှ လွတ်မြောက်ခြင်းတွင် ပါဝင်ခြင်း ကမ္ဘာမြေ လွတ်မြောက်ခြင်းလှုပ်ရှားမှုများ၊ ပြင်းထန်သော ကိစ္စ္စများ ဗုံးကြဲခြင်းများပါဝင်သည်။ မင်းမဲ့ဝါဒီသည် ပစ္စည်း ဥစ္စာဖျက်ဆီးခြင်းများကို ကာကွယ်ရန် အကြမ်းမှုကို ငြင်းဆိုကြသည်။
တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံး
တပ်မတော်မှတ်တမ်း ညွှန်ကြားရေးမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီး အောင်လင်းဒွေးဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တပ်မတော် (ကြည်း) ကဏ္ဍ:စစ်လက်ရုံး/ အကူ/ ဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့ ညွှန်ကြားရေးမှူးရုံးများ
ဝင်ဝရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ဝင်ဝရွာ(Winwa)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ နောင်လက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်လက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၄ ဦး၊ မ ၁၇၅၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၆၁၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာဖျားရွာ
တာဖျားရွာ
ပန်းခြံရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ပန်းခြံရွာ (Panchan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဘုဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၁၀၈ ဖြစ်သည်။
ခင်လူးလေးရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ခင်လူးလေးရွာ (Khinlulay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ စကားအင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စကားအင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၀ ဦး၊ မ ၂၀၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၈၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာကို ခံလူဟူသော အမည်မှ ပြောင်းလဲလိုက်သည်။
မင်္ဂလသုတ်
ပရိတ်ကြီး (၁၁) သုတ်စာရင်းတွင် ပထမနေရာမှ ပါဝင်သည်။ ဘုန်းတော်ကြီးသင် ပညာရေးစနစ်၌ သင်ပုန်းကြီးပြီးလျှင်ပြီးချင်း မဖြစ်မနေသင်ယူရသော သင်ခန်းစာလည်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် နွေရာသီကျောင်းပိတ်ရက်များ၌ အခြေခံပညာကျောင်းသားများသည် ဘုန်းကြီးကျောင်းများ၌ ဖြစ်စေ၊ ဗုဒ္ဓကလျာဏယုဝအသင်း အစရှိသော ဘာသာရေးအသင်းများမှ ဦးစီးဖွင့်လှစ်သည့် သင်တန်းများမှာဖြစ်စေ လေ့လာသင်ယူကြသည်။ ဗုဒ္ဓ၏ လူမှုကျင့်ဝတ်များဆိုင်ရာ သဘောထားများကို လေ့လာလိုလျှင် ချန်လှပ်ထားခဲ့၍ မဖြစ်နိုင်သော သုတ္တန်လည်းဖြစ်သည်။
မင်္ဂလသုတ်ရွတ်ဖတ်ခြင်းအကျိုး
မင်္ဂလသုတ်ကိုမပြတ်ရွတ်ဖတ်သရဇ္ဈာယ်၍ လိုက်နာကျင့်ကြံလျှင် မည်သည့်နေရာမှာနေသည်ဖြစ်စေ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းသည်။ ရန်သူတို့က မိမိအား မအောင်မြင်နိုင်။ မိမိ၏ဘဝအဆင့်အတန်းသည်လည်း တစ်နေ့ထက်တစ်နေ့ တိုးတက် ချမ်းသာလာမည်ဖြစ်ပေသည်။ အချုပ်အားဖြင့်ဆိုရလျှင် ရန်ကင်းသည်၊ သူတစ်ပါးမကောင်းမကြံနိုင်၊ ဘဝအခြေအနေ ကြီးပွားတိုးတက်စေသည်။
မင်္ဂလသုတ်မြန်မာပြန်
၁။ မည်သည့်တရားသည် မင်္ဂလာတရားနည်း ဟူ၍ လူနှင့်နတ်တို့သည် တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် တွေးခေါ်ကြသော်လည်း အဖြေမှန် မရခဲ့ကြပေ၊ စီးပွားချမ်းသာခြင်း၏ အကြောင်းမှန်ဖြစ်သော မင်္ဂလာတရားပေါင်း(၃၈)ပါး ရှိလိမ့်မည်ဟူ၍လည်း မည်သူမျှ မသိမမြင်နိုင်ခဲ့ကြပေ။
၂။ လူတစ်ယောက်စီတစ်ယောက်စီထက်လည်းကောင်း၊ သန်းပေါင်းများစွာသော လူသားအားလုံးတို့ထက်လည်းကောင်း၊ နတ်တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီထက်လည်းကောင်း၊ နတ်အားလုံးထက် လည်းကောင်း၊ သာလွန်မြင့်မြတ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် လောကအကျိုးကို ရှေ့ရူလျက် မင်္ဂလာတရား ၃၈-ပါးကို ထုတ်ဖော် ဟောကြားတော်မူခဲ့၏။ မင်္ဂလာတရားသည် လူမှုဒုစရိုက် တရားကို ပယ်ဖျောက်တတ်၏။ ယခုအခါ သူတော်ကောင်းအပေါင်းတို့နှင့်ကျွန်ုပ်တို့သည် ထိုမင်္ဂလာတရားတော်မြတ်ကို ရွတ်ဖတ်ပူဇော်ကြပါကုန်စို့။
၃။ ပထမသံဂါယနာပွဲတော်ကြီး၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်တော်မူသော မဟာကဿပအရှင်ဘုရား - ဤမင်္ဂလသုတ်တော်ကို အကျွန်ုပ် အာနန္ဒာသည် နောင်တော်မြတ်စွာဘုရားထံမှ တိုက်ရိုက် ဤသို့ကြားနာ လိုက်ရပါ၏၊ မှတ်သားလိုက်ရပါ၏၊ ဆောင်ထားလိုက်ရပါ၏။ -အခါတပါး၌ မြတ်စွာဘုရားသည် သာဝတ္ထိပြည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေပါသည်။ ဇေတဝန်ကျောင်းသည် အနာထပိဏ်သူဋ္ဌေးကြီးဆောက်လုပ် လှူဒါန်းထားသော နှလုံးမွေ့လျော် ပျော်ဖွယ်ရာကောင်းသော ကျောင်းတော်ကြီးဖြစ်သည်။ တညသ၌ ညဉ့်ဦးယံလွန်၍ သန်းခေါင်ယံအရောက်တွင် အမျိုးအမည် မထင်ရှား မသိသာသော နတ်သားတစ်ပါး ရောက်လာသည်။ သူသည် အလွန်နှစ်လိုဖွယ် ရုပ်အဆင်းရှိသည်။ ဇေတဝန်ကျောင်းတိုက် တစ်လုံးကိုလည်း သူ၏ကိုယ်မှ အရောင်အဝါဖြင့် ထွန်းလင်းစေသည်။ -ယင်းသို့ထွန်းလင်းစေပြီးနောက် မြတ်စွာဘုရားသခင်ရှိရာသို့ ချဉ်းကပ်လာသည်။ မြတ်စွာဘုရားကို အလွန်ရိုသေ လေးမြတ်စွာရှိခိုးပါသည်။ ရှိခိုးပြီးနောက် တင့်အပ်လျှောက်ပတ်သောနေရာ၌ မတ်တတ်ရပ်နေပါသည်။ ယင်းသို့နေရာယူပြီးမှ ထိုနတ်သားသည် မြတ်စွာဘုရားကို ဤကဲ့သို့ ဂါထာဖြင့် နားတော်လျှောက်ပါသည်...
၄။ ဘုန်းတော်ကြီးမြတ်လှသောမြတ်စွာဘုရား - နတ်အပေါင်းတို့သည်လည်းကောင်း၊ လူအပေါင်းတို့သည်လည်းကောင်း စင်ကြယ်စွာသော နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို လိုချင်ကြသည်၊ တောင့်တကြသည်ဖြစ်ပါ၍ မည်သည့်တရားသည် စီးပွားချမ်းသာခြင်း၏ အကြောင်းဖြစ်သော မင်္ဂလာတရားတော်ဖြစ်သလဲဟူ၍ တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်တိုင်တိုင် အချိန်ယူပြီး စဉ်းစားတွေးခေါ် ကြံဆခဲ့ကြသည်ဘုရား။ ယင်းသို့ ကြံစည်တွေးဆကြပါသော်လည်း မင်္ဂလာတရားမှန်ကို မည်သူမျှတွေးကြံ၍ မသိနိုင်ကြပါဘုရား။ သို့အတွက်ကြောင့် မင်္ဂလာတရားဟူသည် မည်သည့်တရားဖြစ်ကြောင်း အရှင်ဘုရားက စတင်ထုတ်ဖော်၍ ဟောကြားတော်မူပါဘုရား။
မြတ်စွာဘုရား၏ဟောကြားချက်
၅။ အို... နတ်သား ... သူမိုက်ကို မမှီဝဲ မဆည်းကပ်ခြင်း၊ ပညာရှိသူကို မှီဝဲဆည်းကပ်ခြင်း၊ ပူဇော်ထိုက်သူကို ပူဇော်ခြင်း၊ ဤတရား သုံးပါးကို မြတ်သောမင်္ဂလာဟူ၍သင်မှတ်သားလော့။
၆။ အို....နတ်သား တင့်အပ်လျောက်ပတ်သော အရပ်ဒေသ၌နေခြင်း၊ ရှေးဘဝကပြုခဲ့ဖူးသောကောင်းမှုရှိခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကိုကောင်းစွာထိန်းသိမ်းဆောက်တည်ခြင်း၊ ဤတရား သုံးပါးကိုလည်း မြတ်သောမင်္ဂလာဟူ၍ သင်မှတ်သားလော့။
၇။ အို....နတ်သား အကြားအမြင် ဗဟုသုတရှိခြင်း၊ စက်မှုလက်မှုစသော သိပ္ပံပညာတတ်မြောက်ခြင်း၊ ကိုယ်နှုတ်နှလုံးယဉ်ကျေးအောင်ဆုံးမတတ်သည့်ဝိနည်းတရားကိုကောင်းစွာသင်ယူခြင်း၊ ကောင်းသောစကားကိုပြောခြင်း၊ ဤတရားလေးပါးကိုလည်း မြတ်သောမင်္ဂလာဟူ၍ သင်မှတ်သားလော့။
၈။ အို....နတ်သား.... အမိအဘကို လုပ်ကျွေးမွေးမြူခြင်း၊ သားမယားကို ထောက်ပံ့ပေးကမ်းချီးမြှောက်ခြင်း၊ မည်သူ့ကိုမျှ မထိခိုက်အောင် အလုပ်မျိုးကိုလုပ်ခြင်း၊ ဤတရားသုံးပါးကိုလည်း မြတ်သောမင်္ဂလာဟူ၍ သင်မှတ်ဦးလော့။
၉။ အို....နတ်သား... အလှူပေးခြင်း၊ မြတ်သောအကျင့်ကို ကျင့်ခြင်း၊ ဆွေမျိုးတို့အားထောက်ပံ့ခြင်း၊ အကုသိုလ်ကင်းသောအလုပ်ကိုလုပ်ခြင်း၊ ဤတရားလေးပါးကိုလည်း မြတ်သောမင်္ဂလာဟူ၍ သင်မှတ်ဦးလော့။
၁၁။ အို....နတ်သား .... ရိုသေထိုက်သူကို ရိုသေခြင်း၊ မိမိကိုယ်ကို မောက်မာသမှု မပြုဘဲ နှိမ့်ချခြင်း၊ ကိလေသာအာရုံ ကာမဂုဏ်တို့၌ ရောင့်ရဲလွယ်ခြင်း၊ သူတစ်ပါး မိမိအပေါ်ပြုဖူးသောကျေးဇူးကို သိတတ်ခြင်း၊ အခါအခွင့်သင့်တိုင်း တရားနာခြင်း၊ ဤတရားငါးပါးကိုလည်း မြတ်သောမင်္ဂလာဟူ၍ သင်မှတ်ဦးလော့။
၁၂။ အို....နတ်သား..... သည်းခံတတ်ခြင်း၊ သူတော်ကောင်းတို့က ဆုံးမသည့်စကားကို နာယူလွယ်ခြင်း၊ သူတော်ကောင်းရဟန်းပုဏ္ဏားတို့အား ဖူးမြင်ရခြင်း၊ အခါအခွင့်သင့်တိုင်း တရားဆွေးနွေး မေးမြန်းခြင်း၊ ဤတရားလေးပါးကိုလည်း မြတ်သော မင်္ဂလာဟူ၍ သင်မှတ်သားဦးလော့။
၁၃။ အို....နတ်သား.... ခြိုးခြံစွာကျင့်ခြင်း၊ မြတ်သောအကျင့်ကိုကျင့်ခြင်း၊ အရိယာသစ္စာတရားကို သိမြင်ရခြင်း၊ နိဗ္ဗာန်ချမ်းသာကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ခြင်း၊ ဤတရားလေးပါးကိုလည်း မြတ်သောမင်္ဂလာဟူ၍ သင်မှတ်ဦးလော့။
၁၄။ အို....နတ်သား .... လောကဓံတရားရှစ်ပါးတို့နှင့် တွေ့ကြုံရသော ရဟန္တာအရှင်သူမြတ်၏ စိတ်သည် မတုန်မလှုပ်၊ မစိုးမရိမ်၊ ရမ္မက်ကင်း၏၊ ဘေးကင်း၏၊ ဤတရားလေးပါးကိုလည်း မြတ်သောမင်္ဂလာဟူ၍ သင်မှတ်ဦးလော့။
၁၅။ အို....နတ်သား.... ဤကဲသို့သော ၃၈-ပါး မင်္ဂလာတရားကို လက်တွေ့လိုက်နာ ကျင့်ကြံပြုလုပ်ထားသည့်အတွက်ကြောင့် မည်သည့်နေရာ၌ နေနေ မိမိအား ရန်သူတို့က မအောင်နိုင်၊ ကိစ္စခပ်သိမ်း၌ ပြီးငြိမ်းချမ်းသာခြင်းသို့ ရောက်ကုန်၏ ထို ၃၈-ပါးသော တရားသည်သာလျှင် လူတကာ နတ်တကာတို့အတွက် မြတ်သော မင်္ဂလာဖြစ်ကြောင်း သင်မှတ်သားလေလော့။
ဆက်စပ်ဖတ်ရှုရန်
၃၈ ဖြာ မင်္ဂလာ
ရှင်ဂုဏဝံသ
ရှင်ဂုဏဝံသ (၁၂၂၃ - ၁၂၉၇) သည် “ဒုတိယသဒ္ဓမ္မဇောတိကာရာမဆရာတော်” ဟု ထင်ရှားခဲ့သည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။
​ညောင်ပင်ဆိပ်ရွာမရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
ညောင်ပင်ဆိပ်ရွာမရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
ရှင်ဂုဏဝံသ
ဘဝ
ငယ်စဉ်က ညောင်ချောင်းရွာ ခါးပန်းနီဘုန်းတော်ကြီးထံ၌လည်းကောင်း၊ ကလျာဏီဘုန်းတော်ကြီးထံ၌လည်းကောင်း စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်သည့်အခါ ရဟန်းပြု၍ ဆကာကြီးရွာလယ်ပြင်ကျောင်း၌ စာပေများ သင်ကြားခဲ့ပြန်သည်။ ထို့နောက် ဓနုဖြူမြို့ သဒ္ဓမ္မဇောတိကာရာမတိုက်သို့ ရွှေ့ပြောင်းကာ ပိဋကတ်တော်များကို သင်ယူခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် စစ်ကိုင်းခရိုင် ခင်မွန်ရွာ မဟာဗောဓိတောရဆရာတော်ထံ၌လည်း ဆည်းကပ်ဖူးသည်။
၁၂၈၀ ပြည့်နှစ်တွင် သံဃဒတ္ထိယအနုနာယကဘွဲ့ကို ခံယူ၍ ၁၂၈၂ ခုနှစ်တွင် အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်တော်ကို ရခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၂၉၇ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆုတ် ၃ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ကျမ်းများပြုစုခြင်း
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်းများကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
၂။ စာဏကျနီတိနိသျ၊
၃။ သာဓုသမာစာရ၊
၄။ ဝါဒါနုဝါဒအနုဓမ္မပါဌ်၊
၅။ သာဓုပတ္ထပူရဏီပါဌ်နိသျ၊
၆။ ကမ္မပိလောတိကဝိနိစ္ဆယပါဌ်နိသျ၊
၇။ ရူပိယဒါနာဒိဝိနိစ္ဆယ၊
၈။ မဂ္ဂပကာသနီကျမ်း၊
၉။ ပဋိပတ္တိပကာသနီ၊
၁၀။ ပဋ္ဌာန်းပဉှာဝါရပါဌ်နိသျ၊
၁၁။ ပစ္စဝေက္ခိတဗ္ဗသုတ်နိသျ၊
၁၂။ ဒေဝဒူတသံဝေဇနိယ၊
၁၃။ အာမဂန္ဓသုတ်နိသျ၊
၁၄။ ဒွါရဂိုဏ်းစည်းမျည်း၊
၁၅။ ကမ္မာကမ္မဝိနိစ္ဆယ၊
၁၆။ အာသန္နဒါနာဒိဝိနိစ္ဆယ၊
၁၇။ ပုဗ္ဗကောဋိဝိနိစ္ဆယ၊
၁၈။ စတုဘာဏဝါရမဟာပရိတ္တနိသျ၊
၁၉။ ဝုဍ္ဎာပစာယနဝိနိစ္ဆယ၊
၂၀။ နဝင်္ဂသီလဝိနိစ္ဆယ၊
၂၁။ ပဋိသမ္ဘိဒါပတ္တဝိနိစ္ဆယ။
ရှမ်းကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ရှမ်းကုန်းရွာ (Shankone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖရုံကုန်းရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ဖရုံကုန်းရွာ (Hpayonkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ညောင်လယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၅၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေဖေါချီးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ဒေဖေါချီးရွာ(Dayhpawchee)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ သလိုဘွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၃၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သလိုဘွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၀ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၇၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်တောရိုးရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
သရက်တောရိုးရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ဖျာလိပ်ချောင်းဖျားရွာ၊ ဖျာလိပ်
ဖျာလိပ်ချောင်းဖျားရွာ၊ ဖျာလိပ်
ကြတယ်ရွာ
ကြတယ်ရွာ
ရေမျက် (ရွာသစ်)ရွာ၊ ရေမျက်
ရေမျက် (ရွာသစ်)ရွာ၊ ရေမျက်
ဗွတ်တောင်ကွက်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
အောင်မြင်သာရွာ၊ မြို့သစ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြို့သစ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေွှေချာင်းရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ရေွှေချာင်းရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
Laniakea Supercluster
ဝိသေသ လက္ခဏာများ
Laniakea Supercluster သည် ဂယ်လက်ဆီ စုစုပေါင်း ၁၀၀,၀၀၀ ပါဝင်ကာ အကွာအဝေးအားဖြင့် ၁၆၀ Megaparsecs (အလင်းနှစ်သိန်းပေါင်း ၅၂၀) အထိ ကျယ်ပြောလှသည်။ ယင်းသည် ခန်းမှန်းခြေ နေထုထည်ပေါင်း ၁၀၁၇ ထိရှိကာ မိမိတို့ဂယ်လက်ဆီ နဂါးငွေ့တန်းထက် အဆပေါင်း ရာထောင်ချီကာ ပိုမိုကြီးမားလှပေသည်။ ယင်းသည် Horologium Supercluster နှင့်အရွယ်အစား အတူတူလောက်ရှိသည်။ ယင်းတွင် Supercluster အခွဲကလေးများလည်း ရှိသေးသည်။
Laniakea ၏ အကြီးမားဆုံး ဂယ်လက်ဆီ cluster များမှာ Virgo၊ Hydra၊ Centaurus၊ Abell 3565၊ Abell 3574၊ Abell 3521၊ Fornax၊ Eridanus နှင့် Norma တို့ဖြစ်ကြသည်။ Supercluster တစ်ခွင်လုံးတွင် ဂယ်လက်ဆီ cluster နှင့် ဂယ်လက်ဆီအုပ်စုများ စုစုပေါင်း ၃၀၀ မှ ၅၀၀ အထိ သိရှိထားသည်။ အမှန်တကယ် အရေအတွက်မှာ ပိုမိုများပြားနိုင်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဟူမူ ယင်းတို့၏အချို့သော ဂယ်လက်ဆီများကို ခြေရာမခံနိုင်သော့ကြောင်ပေတည်း။
Supercluster များဆိုသည်မှာ စကြဝဠာ၏ အကြီးမားဆုံးသော ဖွဲ့စည်းပုံအချို့ဖြစ်ပြီး နယ်နမိတ်များအား အထူးသဖြင့် အတွင်းမှဆိုပါက သတ်မှတ်ရန်မှာ ခက်ခဲလှသည်။ ပညာရှင်များသည် ရေဒီယို တယ်လီစကုပ်များဖြင့် local ဂယ်လက်ဆီတို့၏ ရွေ့လျားမှုအား မြေပုံဖော်ရန် ကြိုးပမ်းကြလေသည်။ Supercluster နယ်နမိတ်အတွင်းမှ ဂယ်လက်ဆီအများစုသည် အလယ်ဗဟိုကျသည့်နေရာဆီသို့ အတွင်းဘက် တိုက်ရိုက်ရွေ့လျားကြသည်။ Laniakea အတွက်မူကား ဗဟိုကျသော ဒြပ်ဆွဲငင်အားဆုံမှတ်သည် Great Attractor ဖြစ်သည်။ ယင်းသည် မိမိတို့ Local Group ရွေ့လျားမှုအား လွှမ်းမိုးထားသည်။ Local Group တွင် မိမိတို့ နဂါးငွေ့တန်း ဂယ်လက်ဆီ ပါဝင်သည်။
ရှာဖွေ့တွေ့ရှိမှု
တောင်အဖရိကန် နက္ခတ္တပညာရှင် Tony Fairall သည် ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် Virgo နှင့် Hydra-Centaurus Supercluster တို့၏ အနီရောင်အရွေ့သည် ဆက်သွယ်နိုင်သည့်ဟု အကြံပေးခဲ့သည်။
တည်နေရာ
Laniakea ၏ အိမ်နီးနားချင်းများမှာ Shapley Supercluster၊ Hercules Supercluster၊ Coma Supercluster၊ Perseus-Pisces Supercluster တို့ဖြစ်ကြသည်။ Laniakea ၏ သတ်မှတ်ချက်အား ဖော်ပြသည့် ထိုအချိန်တုန်းက ယင်းတို့အား ကောင်းမွန်စွာ မသိရှိခဲ့ကြပေ။
အမည်နာမ
laniakea ဟူသော အမည်သည် ဟာဝိုင်အီလူမျိုးတို့ဘာသာဖြင့် မတိုင်းတာနိုင်သော ကောင်းကင်ဘုံဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ယင်းအား Kapiolani Community College ကောလိပ်မှ လက်ထောက်ပါမောက္ခ နိုဝါ နပိုလီယံမှ အကြံပေးခဲ့သည်။ နာမည်အား ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာတွင် လမ်းပြလုပ်ပေးသည့် ပိုလီနီရှန်းလူမျိုး လမ်းပြအား ဂုဏ်ပြုသောအားဖြင့် မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:လေ့လာနိုင်သော စကြဝဠာ
လက်ျာကွဲရေချမ်းစုရွာ၊ ဖျာလိပ်
လက်ျာကွဲရေချမ်းစုရွာ၊ ဖျာလိပ်