cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ
အနောက်ဂျာမနီရှိ ဆွေမျိုးများနှင့်တွေ့လိုသူ ၃၀၀၀ ကိုလည်း တွေ့ဆုံသွားလာခွင့်ပြုလိုက်သည်။ ထိုအတွက် အနောက်ဂျာမနီက ဒေါ်လာငွေ ၄၅ သန်းတုံ့ပြန် ကူညီသည်။ အနောက်ဂျာမနီထံမှ နှစ်စဉ်ဒေါ်လာ သန်း ၃၀၀ ကျော်ကို အတိုးမဲ့ချေး ငှားရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ချစ်ကြည်မှုအနေဖြင့် အနောက်ဂျာမနီ ဝန်ကြီးချုပ် မစ္စတာ ရှမစ်သည် ဂျီဒီအာသို့ ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် အလည်အပတ်ရောက်ရှိကာ မစ္စတာဟွန်နက်ကာနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးသည်။ မစ္စတာရှမစ်၏ ခရီးစဉ်သည် နှစ်ကြိမ်ရွှေ့ဆိုင်းပြီးမှ ထွက်လာသော ခရီးစဉ်ဖြစ်သည်။ အာဖဂနိစတန်နိုင်ငံသို့ ဆိုဗီယက်တပ်များ ဝင်ရောက်လာစဉ်ကတစ်ကြိမ်၊ ပိုလန်အရေး အခင်းဖြစ်ပွားစဉ်ကတစ်ကြိမ် ရွှေ့ဆိုင်းရခြင်းဖြစ်သည်။ အနောက်ဂျာမနီသို့ ဆိုဗီယက်သဘာဝဓာတ်ငွေ့ပို့ရာတွင် အရှေ့ဂျာမနီကိုဖြတ်၍ ပို့ရမည်ဖြစ်ရာ အရှေ့ဂျာမနီ၏ အကူအညီကို ယူရမည်ဖြစ်သည်။
ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများနှင့် ဆက်ဆံရေးကိုလည်း နိုင်ငံ၏အင်အားနှင့်အညီ ကူညီဆက်ဆံခဲ့ရာ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ဖွံ့ဖြိုးဆဲ ၃၇နိုင်ငံသို့ အကူအညီပေးခဲ့သည်။ မစ္စတာဟွန်နက်ကာ ကိုယ်တိုင် အာဖရိကနိုင်ငံများသို့ လှည့်လည်မိတ်ဖွဲ့ခဲ့ရာ မိုဇမ်ဘစ်၊ အင်ဂိုလာ နိုင်ငံများနှင့် ချစ်ကြည်ရေးစာချုပ် ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့သည်။
ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတွင် ဒီမိုကရေစီပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများဖြစ်ပေါ်တိုး တက်နေသည့်အလျောက် ဩစတြီးယားနိုင်ငံနှင့်နယ်စပ်တစ်လျှောက်ရှိ မိုင် ၁၆၀ ရှည်သော သံဆူးကြိုးအကာအရံ၏ထက်ဝက်နီးပါးကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် မေလတွင် ဖျက်သိမ်းပေးခဲ့သောအခါ ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ (အရှေ့ဂျာမနီ) မှပြည်သူအများအပြားတို့ ဂျမနီပြည်ထောင်စု သမ္မတနိုင်ငံ (အနောက်ဂျာမနီ) သို့ ဩဂုတ်လဆန်းမှစ၍ ထွက်ပြေးလာသည့်ဖြစ်ရပ်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။
ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဩစတြီးယားနိုင်ငံက အရှေ့ဂျာမန်သားတို့အတွက် ပြည်ဝင်ခွင့်ဗီဇာ မလိုသောကြောင့် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အရှေ့ဂျာမန်နိုင်ငံသား ၆၀၀၀ ကျော်သည် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံမှ တစ်ဆင့်အနောက်ဂျာမနီသို့ သွားရန် ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို တရားမဝင်ဖြတ်ကျော်သွားပြီး ဖြစ်သည်ဟုဆိုသည်။ အရှေ့ဂျာမနီ အစိုးရကနိုင်ငံသားများ ပြည်ပသို့ထွက်မသွားစေရန် ၁၉၆၁ ခုနှစ်ကဘာလင်တံတိုင်ကြီးကို တည်ဆောက်ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် ထိုသို့နိုင်ငံသားများ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ထွက်ပြေးခြင်းသည် ပထမဆုံးအကြိမ်ဖြစ်သည်။
ထိုအချိန်တွင် အရှေ့ဂျာမနီရှိခရိုင် ၁၅ ခုအနက် ၁၁ ခုတွင် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခံရစေရန် လျှောက်ထားပြီးဖြစ်သည့် နယူးဖိုရမ်(နွိုင်းယက်စ်ဖိုရွမ်) အမည်ရှိအတိုက်အခံ အုပ်စုတစ်စုသို့ အာဏာရကွန်မြူနစ်ပါတီမှ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး စိတ်ဓာတ်ရှိသူတို့ ကူးပြောင်းသွားကြသည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ၂၅ ရက်နေ့တွင် နယူးဖိုရမ်အဖွဲ့အစည်းအဝေး ကျင်းပခဲ့ရသည်။ အစိုးရက နယူဖိုရမ်သည်ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေနှင့် မညီကြောင်း၊ အစိုးရကိုဆန့်ကျင်သော အဖွဲ့ဖြစ်ကြောင်း ဆုံးဖြတ်ခဲ့သဖြင့် ထိုသို့အစည်းအဝေး ခေါ်ယူခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးနှင့် စပ်လျဉ်း၍အစိုးရနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရန်တောင်းဆိုသည့် နယူးဖိုရမ်၏ပန်းကြားလွှာကို နိုင်ငံတစ်ဝန်လုံးမှ အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံသား ၄၂၀၀ ကျော်က လက်မှတ်ထိုး ထောက်ခံ၍တင်ပြခဲ့သည်။
ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု၊ ပိုလန်နှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတို့၌ လုပ်ဆောင်နေသော နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုမျိုး အရှေ့ဂျာမနီ၌ မလိုအပ်ဟူ၍အခိုင်အမာပယ်ချနေသော အစိုးရကနယူးဖိုရမ်၏ လှုပ်ရှားမှုများချက်ချင်း ရပ်ဆိုင်းပစ်ရန် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် တားမြစ်ခဲ့သည်။ ထိုနေ့တွင်ပင် လိုက်ပဇစ်မြို့၌ ဆန္ဒပြပွဲဖြစ်ပွားရာ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်လည်းကောင်း၊ နယူးဖိုရမ်ကိုလွတ်လပ်သော အဖွဲ့အစည်း အဖြစ်တရားဝင်ခွင့်ပြုရန်လည်းကောင်း တောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ နောက်ထပ်အရှေ့ဂျာမန်နိုင်ငံသား ၆၃၀၀ ခန့်သည်လည်း အောက်တိုဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အနောက်ဂျာမနီသို့ အထူးမီးရထားများဖြင့် ထွက်သွားကြပြန်သည်။ ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံ ပရာဟာမြို့နှင့် ပိုလန်နိုင်ငံ ဝါဆောမြို့တို့ရှိ အနောက်ဂျာမနီသံရုံးတို့၌ အရှေ့ဂျာမန်နိုင်ငံသားများ စုပြုံသောင်တင်နေခြင်းကို အဆုံးသတ်စေရန် အရှေ့ဂျာမနီအစိုးရက ယင်းအထူးရထားများကို စီစဉ်ပေးရခြင်းဖြစ်သည်။
အောက်တိုဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် နောက်ထပ် အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံ သား ၇၆၀၀ ခန့်သည် လွတ်လပ်ရေးရထားများ ဟုခေါ်သောမီးရထားများဖြင့် အနောက်ဂျာမနီသို့ ရောက်သွားကြပြန်ရာ အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားသူပေါင်း ၅၀၀၀၀ နီးပါးထိ များပြားလာခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် လိုက်ပဇစ်မြို့၌ဆန္ဒပြသူ ၇၀၀၀၀ ထိရှိလာသည်။
ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံသည် ဆိုရှယ်လစ်လမ်းကြောင်းကို ဆက်လက်လျှောက်လှမ်းလျက် တွေ့ကြောင်းကိုဆက်လက်လျှောက်လှမ်းလျက် တွေ့ကြုံရသည့် ပြဿနာအသစ်များအတွက် အဖြေသစ်များ ရှာဖွေနိုင်ရန် ဝန်ကြီးချုပ်ဝီလီစတို့ဖ်အပါအဝင်ဂျာမနီဆိုရှယ်လစ် ညီညွတ်ရေးပါတီ (အက်စ်အီးဒီ)ပေါ်လစ် ဗျူရိုအဖွဲ့ ဆွေးနွေးနေပြီဟု အရှေ့ဂျာမနီသတင်းစဉ်(အေဒီအင်) က အောက်တိုဘာလ ၆ ရက်နေ့တွင်သတင်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် လိုက်ပဇစ်မြို့၌ဆန္ဒပြပွဲများ ဖြစ်ပေါ်ပြန်သည်။ အလုပ်သမား ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့ဟုခေါ်သည့် အင်းအားငါးသိန်းခန့်ရှိ ပြည်သူ့စစ်အဖွဲ့က ဆန္ဒပြပွဲများကိုဖြိုခွဲမည် ဟုကြေညာသည်။ အောက်တိုဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင်အရှေ့ဘာလင်မြို့၌ ဆန္ဒပြပွဲဖြစ်ပွားပြန်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဒရက်စဒင်မြို့နှင့် ဟာလဲမြို့တို့သို့ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ဆန္ဒပြပွဲများအတွင်းလူ ၁၁ ဦးကိုဖမ်းဆီးရမိထား၍ ခုံရုံးတင်မည်ဟုအောက်တိုဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် အေဒီအင်သတင်းစဉ်ကကြေညာသည်။
အတိုက်အခံအုပ်စုများနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးရေးကို အရှေ့ဂျာမနီခေါင်းဆောင် အဲရစ်ဟွန်နက်ကာက ထိုနေ့တွင် ပင်ပယ်ချသည်။ ထိုအုပ်စုများသည် ဆိုရှယ်လစ်စနစ်၏ ရန်သူများဖြစ်သည်ဟု ကွန်မြူနစ်ပါတီ အာဘော်သတင်းစာက တိုက်ခိုက်ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင်အင်အား ၁၅,၀၀၀ ရှိနေပြီဖြစ်သော နယူးဖိုရမ်အဖွဲ့ကို အဓိကထား၍ တိုက်ခိုက်ရေးသားခဲ့သည်။ ထိုအတောအတွင်း အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းရှိ သေးငယ်သော ပလောယင်မြို့လေး၌ပင် လူ ၁၀,၀၀၀ ထိပါဝင်သော ဆန္ဒပြပွဲဖြစ်ပွားလာသည်အထိ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး တောင်းဆိုဆန္ဒပြပွဲများ ကျယ်ပြန့်လာသည်။ အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံ သမိုင်းတွင်အင်အားအကြီးမားဆုံးသော ဆန္ဒပြပွဲများဖြစ်ပွားနေစဉ် အောက်တိုဘာလ၁၈ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံ၏ ဦးဆောင်ပါတီဖြစ်သော အက်စ်အီးဒီ၏အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး အဲရစ်ဟွန်နက်ကာသည် ရာထူးမှနုတ်ထွက်သွားရတော့သည်။ အက်စ်အီးဒီ ဗဟိုကော်မတီက အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူးသစ်အဖြစ် အဲဂွန်ခရင့်ဇ်ကို ရွေးချယ်တင်မြှောက်သည်။
အရှေ့ဘာလင်မြို့၌ အရှေ့ဂျာမနီနိုင်ငံ၏ လွွှတ်တော်ရှေ့ မှောက်၌ ဆန္ဒပြသူများကို ဒေသပါတီအကြီး အကဲများကအောက်တိုဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင်တွေ့ဆုံဆွေးနွေးသည်။ အောက်တိုဘာလ ၇ ရက်နေ့နှင့် ၈ ရက်တို့က ဆန္ဒပြပွဲများအတွင် ရဲက အကြမ်းဖက်နှိမ်းနင်းခဲ့မှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးပေးရန် အပါအဝင် တောင်းဆိုချက်များကို ဆွေးနွေးခဲ့ကြောင်းဖြင့် အေဒီအင်သတင်းစဉ်က ပွင့်လင်းစွာသတင်းထုတ်ပြန်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို တောင်းဆိုသော ဆန္ဒပြပွဲများပိုမိုကြီးထွားလာပြန်သည်။
၁၉၅၃ ခုနှစ်ဇွန်လက အလုပ်သမား အရေးအခင်းတစ်ရပ်ကို နှိမ်နင်းခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အဆိုးရွားဆုံးသော လူထုအုံကြွမှုဖြစ်သည်။ အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် နယူးဖိုရမ်အဖွဲ့၌ လက်မှတ်ရေးထိုး ထောက်ခံပါဝင်သူပေါင်း ၂၆၀၀၀ ကျော်ရှိလာသည်။
အရှေ့ဘာလင်မြို့၏ အက်စ်အီးဒီပါတီခေါင်းဆောင်နှင့် ပါတီ၏နိုင်ငံရေးဦးဆောင်အဖွဲ့ (ပေါ်လစ် ဗျူရို) အဖွဲ့ဝင် ဂူအင်ထာရှဘိုစကီးသည် နယူးဖိုရမ်အဖွဲ့ကိုဦးဆောင် ဖွဲ့စည်းရာ၌ ပါဝင်သူ သိပ္ပံပညာရှင်နှစ်ဦး ဖြစ်သော ယင်းစ်ရိုက်ရှ်နှင့် ဆီဘက်စတီယင်ဖလုဘိုင်လ်တို့နှင့် အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးသည်။ အခြားမြို့များတွင်လည်း ဒေသခံပါတီ ခေါင်းဆောင်များနှင့် ဆန္ဒပြလူထုခေါင်းဆောင်များ ဆွေးနွေးကြသည်။ အက်စ်အီးဒီပါတီ ခေါင်းဆောင်ပိုင်းသည် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်အမိန့် ထုတ်ပြန်သည်။ အနောက်ဂျာမနီသို့ တရားမဝင် ထွက်ခွာသွားသူများ၊ ထွက်ခွာရန် ကြိုးပမ်းနေကြသူများ၊ နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုကို တောင်းဆိုလျက်ငြိမ်းချမ်းစွာ ဆန္ဒပြခဲ့သူများကို လွတ်ငြိမ်းခွင့်ပေးခြင်းဖြစ်သည်။
ထို့ပြင်အရှေ့ဂျာမနီ၏ တရားဝင် အလုပ်သမားအစည်းအရုံးအဖွဲ့၏ ခေါင်းဆောင်ဟာရီတစ်ရှ်သည် ၁၉၈၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင်နုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။ ယင်းအစည်းအရုံးသည် အလုပ်သမားတို့၏ အကျိုးစီးပွားကို ပစ်ပယ်ထားခဲ့သည်ဟူ၍ အလုပ်သမားများ၏ ဝေဖန်ရှုတ်ချမှုများ အရှိန်မြင့်လာစဉ် တစ်ရှ်နုတ်ထွက်သွားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် ဆန္ဒပြသူများတောင်းဆိုချက်များ၌ စိစစ်ဖြတ်တောက်ခြင်းကင်း၍ လွတ်လပ်သော အနုပညာ ဖန်တီးခွင့်နှင့် ဖျော်ဖြေခွင့်ပေးရန်၊ စက်မှုကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင် ညစ်ညမ်းမှုကို ပိုမိုထိရောက်စွာ ကာကွယ်ပေးရန်ဟူသော အချက်များပါဝင်လာခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
အက်စ်အီးဒီပါတီ ပေါ်လစ်ဗျူရိုသည် စီးပွားရေးနှင့် နိုင်ငံရေးပြုပြင်ပြောင်းလဲမည့် အစီအစဉ်များနှင့်ပါတီခေါင်းဆောင်ပိုင်း အသစ်ပြင်ဆင်ခန့်ထားသည့် အစီအစဉ်များကို နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင်ထုတ်ပြန် ကြေညာသည်။ ထိုအချိန်တွင် မြို့ကြီးအားလုံး၌နေ့စဉ်ပင် ဆန္ဒပြပွဲများပေါ်ပေါက်ကာ လွတ်လပ်သောရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပရေးကိုပါ တောင်းဆိုလာပြီဖြစ်သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် လိုက်ပဇစ်မြို့ပါတီ အကြီးအကဲ ဟို့စ်ထ်ရှူးမန်းနုတ်ထွက်သွားခဲ့သည်။ အသက် ၇၅ နှစ်အရွယ်ရှိ ဝန်ကြီးချုပ် ဝီလီစတို့ဖ်ခေါင်း ဆောင်၍ ဝန်ကြီး ၄၀ ခန့် ပါဝင်သည့်အစိုးရအဖွဲ့တစ်ထဖွဲ့လုံးသည် နိုဝင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် အက်စ်အီးဒီ ပါတီခေါင်းဆောင် အဲဂွန်ခရင့်ဇ်က 'ဈေးကွက်ဦးစား ပေးသော ဆိုရှယ်လစ်စီမံကိန်း စီးပွားရေး' ဖြင့်ပို့ကုန်များကို တိုးမြှင့်၍ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမည်ဟု လည်းကောင်း၊ ဗျူရိုကရေစီကြိုးနီစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းမည်ဟု လည်းကောင်းကတိပြုသည်။ ယင်းပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး အစီစဉ်အရ အထောက်အပံ့များကိုလည်း ဖျက်သိမ်းမည်ဟုဆိုသည်။ စားနပ်ရိက္ခာ၊ အခကြေးငွေနှင့်သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအထောက်အပံ့များသည် ၁၉၈၈ ခုနှစ် ဘတ်ဂျက်ဒေါ်လာသန်းပေါင်း ၁၃၅၀၀၀ ၏ ငါးပုံ တစ်ပုံကျော်ကျော်ရှိခဲ့သည်။
အရှေ့ဂျာမနီအစိုးရသည် အနောက်ဂျာမနီနှင့် နယ်စပ်တစ်လျှောက်ကို ၁၉၈၉ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင်ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ အရှေ့ဘာလင် မြို့တစ်မြို့တည်းပင် နယ်စပ်ဖြတ်သန်းရန် နေရာကိုးနေရာကို ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုနေ့မှစ၍သုံးရက်အတွင်းတွင် အနောက်ဂျာမနီသို့ သွားရောက်လည်ပတ်လိုသူ ၃ ဒသမ ၄ သန်းကို ဗီဇာထုတ်ပေးခဲ့သည်။ အနောက်ဂျာမနီသို့ သွားသည့်ကားများသည် ကီလိုမီတာ ၄၀ ထိ ရှည်လျားစွာတန်းစီလျက်နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ခဲ့ကြသည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၂ရက်နေ့တွင် အရှေ့ဘာလင်မြို့ တော်ဝန်သည် ဘာလင်တံတိုင်းကိုဖြို၍ဖွင့်ထားသော နေရာမှ တစ်ဆင့်အနောက်ဂျာမနီ အတွင်းသို့ဝင်ကာ အနောက်ဘာလင် မြို့တော်ဝန်နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့ကြသည်။
နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် အနောက်ဂျာမနီ သမ္မတ ရစ်ချတ်ဖွန် ဗိုက်ဆက်ကာသည် အရှေ့ဂျာမနီသို့ ဝင်ကာ တစ်ချိန်က 'သေမင်းလမ်းကြား' ဟုအမည်ကျော်သောနယ်မြေအတွင်းတွင် အရှေ့ဂျာမနီ အဆင့်မြင့် တပ်မတော်အရာရှိတစ်ဦး နှင့်တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ အရှေ့ ဂျာမနီအစိုးရသည် နယ်စပ်ကို ဖွင့်ပေးရာတွင်မီတာ ၂၀ အထိသာကျယ်သော 'သေမင်းလမ်းကြား' မှထွက်သွားမည့်သူများကို ပစ်ခတ်ခြင်းမပြုရန် အမိန့်ပေးခဲ့ခြင်းကြောင့် 'သေမင်းလမ်းကြား' သည် အရှေ့နှင့်အနောက်ကိုခြားထားသော 'သံကန့်လန့်ကာ'၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်ဟုမဆိုနိုင်တော့ချေ။
ထိုအချိန်တွင် နိုဝင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့က ကျင်းပသောလွှတ်တော်အစည်းအဝေး၌ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး ဝါဒီဟန့်စ်မိုဒရိုကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်၍ အစိုးရအဖွဲ့သစ်ဖွဲ့စည်းစေခဲ့သည်။ မိုဒရိုသည် ကြိုးနီစနစ် အဟန့်အတားများကို ဖျက်သိမ်းရန် အစိုးရအဖွဲ့သစ်တွင် ယခင်ကဲ့သို့ ဝန်ကြီး ၄၄ ဦးထိ မခန့်အပ်တော့ဘဲ ၂၈ ဦးနှင့် ဖွဲ့စည်းသည်။ ကွန်မြူနစ်ပါတီမဟုတ်သော အခြားပါတီငယ် လေးဖွဲ့နှင့် ညွှန့်ပေါင်းအစိုးရဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သည်။ အတိုက်အခံ နယူးဖိုရမ် (နွိုင်းယက်စ်ဖိုရွမ်)အဖွဲ့က ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးဝါဒီကို ဝန်ကြီးချုပ်ခန့်အပ်ရုံနှင့် မလုံလောက်ဘဲ အတိုက်အခံတို့နှင့် လက်တွဲကာပြုပြင်ပြောင်း လဲရေးလုပ်ငန်းများကို အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ လိုကြောင်းဖြင့် ကြေညာခဲ့သည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့ တွင် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စုသမ္မတ မီခါယီးဂေါ်ဘာချော့က ဂျာမန်ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ၌ ဖြစ်ပေါ် တိုးတက်နေသော ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ကြိုဆိုကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။
အနုပညာနယ်ပယ်၌ ပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၊ လွတ်လပ်သော ရွေးကောက်ပွဲများ ကျင်းပရေးနှင့် အက်စ်အီးဒီပါတီက လွှမ်းမိုးထားခြင်းကို အဆုံးသတ်ရေး၊ လွတ်လပ်စွာ ပြောဆိုတင်ပြခွင့်ပေးရေး စသည်တို့ကို တောင်းဆိုသော ဆန္ဒပြပွဲများ နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဖြစ်ပွားခဲ့ပြန်သည်။ လိုက်ပဇစ်မြို့၌ဖြစ်ပွားသောဆန္ဒပြပွဲ၌ ဂျာမနီနှစ်နိုင်ငံ ပေါင်းစည်းရေးကိုပါ ကြွေးကြော်လာခဲ့သည်။ အနောက်ဂျာမနီ နိုင်ငံနှင့်ပေါင်းစည်းရေးပယ်ချခဲ့သည်။ အရှေ့ဂျာမနီ ခေါင်းဆောင်ဟောင်းများကို စုံစမ်းစစ်ဆေးအရေးယူသင့်ကြောင်းဖြင့် ခရင်းဇ်က နိုဝင်ဘာလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် မော်စကိုနယူးစ်သတင်းစာနှင့် တွေ့ဆုံဆွေးနွေးခန်း၌ ပြောကြားခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် ပါတီစည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေးကို တာဝန်ယူသော ဗဟိုထိန်းသိမ်းရေးကော်မရှင်က ပါတီခေါင်းဆောင်ဟောင်းအဲရစ် ဟွန်နက်ကာ၏ အာဏာ အလွဲသုံးစားပြုမှုကို စုံစမ်းစစ်ဆေးမည်ဟု ဆိုသည်။ စီးပွားရေးမှုခင်းစွဲချက်ဖြင့် ပေါ်လစ်ဗျူရိုမှ နိုဝင်ဘာလ အတွင်းတွင် ထုတ်ပယ်ခံရသည့်ဂွန်ထာမစ်တပ်ကို ဦးစွာစုံစမ်းစစ်ဆေး အရေးယူသည်။
ထန်းငါးပင်ရွာ၊ မကြီးလဟာ
ထန်းငါးပင်ရွာ၊ မကြီးလဟာ
အရိုးတောင်ကုန်းရွာ၊ ချောင်းခွ
အရိုးတောင်ကုန်းရွာ၊ ချောင်းခွ
ရွာသစ်(အီစမိုင်းပရ)ရွာ
ရွာသစ်(အီစမိုင်းပရ)ရွာ
ချောင်းပေါက်ဝရွာ၊ သြရမ
ချောင်းပေါက်ဝရွာ၊ ဩရမ
သဲဖြူရွာဟောင်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
သဲဖြူရွာဟောင်းရွာ (Theahpyuywarhaung)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဇရပ်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၀၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇရပ်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၃ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆယ်ရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
ဆယ်ရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
သရောင်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
သရောင်းရွာ (Thayaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ သရောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၄၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားကျယ်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နားကျယ်ရွာ (Narkyei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နားခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၇ ဦး၊ မ ၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိမ်ပလိန်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
သိမ်ပလိန်ရွာ(Theinpalein)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ တရိတခေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၇၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တရိတခေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၁၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
သင်္ချာ၏ သမိုင်းကြောင်း
သင်္ချာ၏သမိုင်းကြောင်း (history of mathematics) ဆိုသည်မှာ သင်္ချာဆိုင်ရာ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုများ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ သမိုင်းကို လေ့လာသည့် ဘာသာခွဲတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ ရှေးသမိုင်း အဆက်ဆက်က အသုံးပြုခဲ့သည့် သင်္ချာဆိုင်ရာ နည်းနာ (method) များနှင့် အသုံးအနှုန်း သင်္ကေတများကိုလည်း တစ်ခါတစ်ရံ လေ့လာလေ့ရှိသည်။
သိမ်ပလိန်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရီကထောင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ကရီကထောင်ရွာ(Karikahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဂွမ်းလကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွဆုံရွာ
ဂွဆုံရွာ
တောင်မော်ပြင်ရွာ၊ ကျောက်ပြောက်
တောင်မော်ပြင်ရွာ၊ ကျောက်ပြောက်
ဝဲကြီးရွာ၊ ထန်းကန့်လန့်
ဝဲကြီးရွာ၊ ထန်းကန့်လန့်
သဲဖြူရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
သဲဖြူရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
ဇော်လင်းထွန်း (ဘောလုံးသမား)
ဇော်လင်းထွန်း(၂၃ မတ် ၁၉၈၃ ခုနှစ်ဖွား )သည် မြန်မာလက်ရွေးစင် အသင်းတွင် နောက်တန်း ခံစစ်နေရာတွင် ကစားခဲ့သည်။ ကလပ်အသင်းမှာ ရတနာပုံအသင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ဆူဇူကီးဖလားနှင့် 2014 FIFA World Cup qualifiers တို့တွင် မြန်မာလက်ရွေးစင်အသင်းနှင့်အတူ ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ချောင်းခွ
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ချောင်းခွ
ပစားရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ပစားရွာ (Pasar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မောက်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောက်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၅ ဦး၊ မ ၈၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယန်းနန်းကုံးဆာရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ယန်းနန်းကုံးဆာရွာ (Yangnangkonehsar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ယန်းနန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယန်းနန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၁ ဦး၊ မ ၁၀၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
‌လောင်ဖန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
‌လောင်ဖန်ရွာ(Longhpan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၁ ဦး၊ မ ၆၂၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၀၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်စင်အိုင်ရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
နတ်စင်အိုင်ရွာ၊ သဲဖြူ (မြောက်)
Red Dirt
Red dirt သည် ဂီတအမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပြီး Oklahoma မှ စတင်ခဲ့သည်။ Oklahoma သည် red dirt ဂီတ၏ အလယ်ဗဟိုဟုယူဆခဲ့သည်။ Outlaw country ၏ဒဏ္ဍာရီတွင် Waylon Jennings, Willie Nelson တို့ထူးခြားသော Texas သီချင်းများနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး နောက်ပိုင်းတွင် Bob Childers (Oklahoma အဆိုတော်၊ သီချင်းရေးဆရာ)ကို Oklahoma Red Dirt ဂီတ၏ဖခင်ဟု အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ ထိုတစ်ချိန်တွင် အမျိုးအစားနှစ်ခုသိသာလာခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ကွာဟလာပြီး ယုတ်လျော့လာခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
Oklahoma သည် အကွဲကွဲအပြားပြားဖြစ်သော pop ဂီတလှုပ်ရှားမှုအဓိကအရင်းအမြစ်မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ထိုဂီတဖြစ်ရပ်ထဲတွင် Western Swing နှင့် Leon Russell’s Tulsa sound တို့ပါဝင်သည်။ ထိုအမျိုးအစားနှစ်ခုကဲ့သို့ Red Dirt ဂီတသည် သီခြားဒေသဖြစ်သော Stillwater မှ ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ Red Dirt ဖြစ်ရပ်သည် ဆက်လက်ကြီးထွား၍ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ Red Dirt အသုံးအနှုန်းကို Steve Ripley ၏တီးဝိုင်းသည် သူတို့၏ ၁၉၇၂ self-title album အတွက် သုံးနှုန်းခဲ့သည်။ Red Dirt ဂီတကို ကိုယ်စားပြုသော တီးဝိုင်းအများစုကို Red Dirt Rangers ဟုလည်း ခေါ်ခဲ့သည်။ John Cooper, Brad Piccolo နှင့် Ben Han တို့သည် ၁၉၈၀ နောက်ပိုင်းတွင် ဂီတကို Childer နှင့်အတူ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
အဓိပ္ပာယ်
ဝေဖန်ရေးသမားများသည် Red Dirt သည် rock n’ roll ၏ indie အမျိုးအစားနှင့်ဆင်တူသည်ဟုဆိုသည်။ Red Dirt အနုပညာရှင်များကို ဂီတစက်မှုဇုံမှ Americana, Folk, သို့ alt-country ဟု အမျိုးအစားများစုစည်းခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းပုံစံများသည် Red Dirt အမျိုးအစားထဲတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ folk, rock, country, bluegrass, blues, western swing နှင့် honky tonk တို့ပါဝင်ပြီး မက်ဆီကိုဂီတလွှမ်းမိုးမှုများပါရှိသည်။ တချို့က Red Dirt ဂီတကို country ဂီတ၏ ဟန်ပန်အမှုအရာဟုဆိုသည်။ သီချင်းပုံစံသည် rockနှင့် country ကြား အောင်မြင်မှုဖြစ်သည်။ တီးဝိုင်းအများစုသည် Stillwater မှ စတင်ခဲ့သော်လည်း တီးဝိုင်းအသီးသီးသည် ကွဲပြားသော အသံများပါရှိသည်ဟု ဆိုသည်။ တီးဝိုင်းတစ်ခုမှ တစ်ခုဆီသို့သီချင်းပုံစံများကွဲပြားသည်။ တချို့မှာ Rock ဆန်၍ တချို့မှာ country ဆန်သည်ဟု Jackson ကဆိုသည်။ Cross Canadian Ragweed တီးဝိုင်းမှ Cody Canada က ဒါဟာ country, bluesy, rock နှင့် blue collar ဂီတဟုဆိုသည်။ Texas Troubadour ထူထောင်သူ Mar Ringwood သည် Oklahoma နှင့် Texas သီချင်းပုံစံများကို website များပေါ်တွင် နှစ်မြုပ်ထားသည်။ အနုပညာရှင်အများစုသည် Bob Wills နှင့် Wood Guthrie တို့၏လွှမ်းမိုးမှုများဆီသို့ နှစ်မြုပ်ထားသည်။ Red Dirt သည် ဂီတနှင့်အတူ စိတ်ဝိညဉ်နှင့်ဆိုင်သော အရည်အသွေးရှိသည်ဟုဆိုသည်။ အခြားဂီတအမျိုးအစားများကိုလည်း ဈေးကွက်တွင် မြင်သာအောင်ပြသခဲ့သည်။ Country ဂီတ website Engine K5 မှ Ben Cisneros သည် Red Dirt သည် အဓိက ဈေးကွက်ရှိ ဌာနအများစုတွင် Red Dirt ဂီတပါဝင်ပြီး mainstream modern country နှင့်ယှဉ်လျက် လည်ပတ်နေသည်ဟုဆိုသည်။
ဂီတသမားများနှင့် ပွဲတော်များ
Stillwater တွင်နေထိုင်သော Bob Childrens သည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်ဧပြီတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ Red Dirt ဂီတ၏ ဦးဆောင်သူဟုလည်း သိရသည်။ သူမသေဆုံးခင် ငါးနှစ်အလိုတွင် Steve Ripley နှင့် Tom Skinner နှင့်အတူ Oklahoma ဂီတဆုတံဆိပ် Red Dirt Hall of Fame ကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ Red Dirt ဆုတံဆိပ်ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ တနင်္ဂနွေနေ့တွင် Tulsa ရှိ Cain’s Ballroom တွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ဆုပေးပွဲ အခမ်းအနားတွင် ဖျောဖြေသူများတွင် Great Divide, Susan Gibson, Wade Bowen, T.J.McFarland နှင့် Revolvers Brandon Jenkins, Sas Michae, The South 40 Band, Stoney La Rue, Mike McClure Band, Jason Boland, Cody Canada, Susan Herndonနှင့် အခြားပုဂ္ဂိုလ်များပါရှိသည်။ ဂီတပွဲတော်အများစုသည် Red Dirt သီချင်းပုံစံကို ကိုယ်စားပြုသည်။ Farmfest, Calffry, Shrinefest နှင့် အခြားပွဲတော်များပါရှိသည်။ ၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် Texas, Fort Worth တွင် Cross Canadian Ragweed ပွဲတော်ကျင်းပခဲ့သည်။ တက်ရောက်သူ ၁၅၀၀၀ ခန့်ရှိသည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ်ဩဂုတ်လတွင် Red Dirt Festival ပွဲတော်ကို ကျင်းပခဲ့သည်။ Red Dirt Rangerများနှင့်အတူ ပွဲတော်ကို ကိုယ်စားပြုခဲ့သည်။ Oklahoma တွင် ကျင်းပခဲ့သော ပွဲတော်များတွင် Mercury Lounge (Tulsa), the Blue Door(Oklahoma City), Copper Penny (Stillwater), the Tumbleweed (Stillwater), Cross-Eyed Cricket (Stillwater), Willie’s (Stillwater), The Crowbar (Tahlequal), Wormby Dog (Oklahoma City), Libby’s (Goldsby), Wallstreet (Ducan), T-Bones (Tahlequal) နှင့် Roxie’s Roost (Tablequal) တို့ပါဝင်သည်။ Red Dirt သည်ကြီးမားသော ဂီတများကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် Texasအခြေစိုက် Texas Hippie Coalition တီးဝိုင်းသည် သူတို့၏ Pride of Texas ကိုဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ကြီးမားသော အသံများနှင့် red dirt ပုံစံကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ country အနုပညာရှင်များနှင့် classic rock တီးဝိုင်းနှင့် metal တီးဝိုင်းများ၏ လွှမ်းမိုးမှုပုံစံကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ တီးဝိုင်းသည် red dirt metal အမျိုးအစားနှင့်လူသိများလာခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ဇွန်၂၁-၂၂ရက်တွင် Texahomaka Country ဂီတပွဲတော်တွင် The Great Divide, Cody Canada & The Departed, The Legend Brandon Jenkins Curtis Grimes, Bo Phillip Band, 2 Steps Back, Chad Sullins&The Last Call Coalition, Chance Anderson Band Jody Schmidt Band, Riders Ford နှင့် Longshot တို့ပါဝင်သည်။
မီဒီယာ
Red Dirt Radio Hour ကို Tulsa ရေဒီယို KVOO က “Voice of Oklahoma” အမည်ဖြင့် ၂၀၀၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၆တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ပြပွဲကို John Cooperနှင့် Brad Piccolo တို့က ဧည့်ခံခဲ့သည်။ DJ Eric Wayne က ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ Wayne သည် ၂၀၀၄ခုနှစ် ၂၀၀၅ခုနှစ်၏ Red Dirt Dj of the Year အဖြစ်မဲပေးခဲ့ခြင်းခံရသည်။ ၂၀၀၈ခုနှစ်တွင် KVOO ထွက်ခွာခဲ့သော်လည်း ယနေ့တွင် Eric Wayne က နိုင်ငံအတွင်း ရယ်စရာပြခန်းများအကြောင်းကို ဆက်လက်ရေးသားနေသည်။ ကွဲပြားသော ကိုယ်စားလှယ်များက ဌာနပိုင်များ၏လွှမ်းမိုးမှုများကို သိရှိခဲ့ကြသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်၂တွင် နှစ်နှစ်ကြာကွက်လပ်ဖြစ်နေပြီးနောက် KVOO သို့ ပြပွဲကို ပြန်လည်လည်ပတ်ခဲ့ကြောင်း တနင်္ဂနွေ ၉pm ၁၀pm တွင် ကြားသိခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် Oklahoma, Lawton မှ Cameron တက္ကသိုလ်မှ ကျောင်းသားများသည် North of Austin/West of Nashville Red Dirt Music စာတမ်းကို ဇွန်လိုင်၂၄ တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ်ထုတ်လုပ်ခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်ခေါင်းစဉ်ကို Stillwater, Oklahoma ဒေသတစ်ဝိုက်တွင် ကို ရည်ညွန်းခဲ့သည်။ ကျောင်းသားများသည် ၄၇၀၀ မိုင်လည်ပတ်ခဲ့ပြီး Red Dirt Ranger များဖြစ်သော Bob Childers, No Justice, Johnny Cooper, Brandon Jenkins, Stoney LaRule, Cross Candian Ragweed အခြားပုဂ္ဂိုလ်များကို မေးမြန်း၍ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြသည်။ ယနေ့ခေတ်ဂီတဈေးကွက် ထိုဂီတသမားများ၏ ပုံပြင်များရှင်သန်ခဲ့သည်။ ထိုရုပ်ရှင် ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက် ၁၁ကြိမ်မြောက် (နှစ်ပတ်လည်) Woody Guthrie Folk ပွဲတော် အတောအတွင်းတွင် Oklahoma, Okemah ရှိ Crystal Theater ၌ ကျင်းပခဲ့သည်။
ဆေးသမရွာ
ဆေးသမရွာ
ဩဂဲနစ် ဓာတုဗေဒ
ဩဂဲနစ် ဓာတုဗေဒ (Organic Chemistry) ဆိုသည်မှာ ကာဘွန် အခြေခံ ဒြပ်ပေါင်းများ၊ ဟိုက်ဒရိုကာဘွန်များ နှင့် ၎င်းတို့မှ ဆင်းသက်လာသော ဒြပ်ပေါင်းများ၏တည်ဆောက်ပုံ၊ ဂုဏ်သတ္တိ၊ ဖွဲ့စည်းပုံ၊ ဓာတု ဆိုင်ရာ ဓာတ်ပြုပုံ နှင့် ၎င်းတို့အား ဆင်းသစစ်နည်း (synthesis) သို့မဟုတ် အခြားနည်းများဖြင့် ထုတ်လုပ်ပုံတို့ကို သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော ဒြပ်ပေါင်းများတွင် အခြားဒြပ်စင်များ ဖြစ်သော ဟိုက်ဒရိုဂျင်၊ နိုက်ထရိုဂျင်၊ အောက်ဆီဂျင် နှင့် ဟေလိုဂျင် တို့သာ မက ဖော့စဖရပ်စ်၊ ဆီလီကွန် နှင့် ကန့် တို့လည်း ရောနှောပါဝင်နိုင်သည်။
ဩဂဲနစ် ဒြပ်ပေါင်းများသည် ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ အားဖြင့် အမျိုးမျိုး အစားစား ရှိပြီး ထိုဒြပ်ပေါင်းများအား အသုံးချပုံမှာလည်း အလွန်ကျယ်ပြန့်သည်။ ၎င်းတို့သည် ပလတ်စတစ်များ၊ ဆေးဝါးများ၊ ဓာတုလောင်စာများ၊ အစားအသောက်များ၊ ပေါက်ကွဲစေတတ်သော ပစ္စည်းများ၊ သုတ်ဆေးများ အစရှိသည့် ပစ္စည်းအမျိုးမျိုး တို့၏ အခြေခံ သို့မဟုတ် အရေးပါသော အစိတ်ပိုင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ သက်ရှိတို့တွင် ခြွင်းချက် အချို့မှလွဲ၍ အခြေခံ ဒြပ်ပေါင်း ဖြစ်သည်။
Organic သည် Organism (သက်ရှိ) ဟူသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ထို့ကြောင့် ရှေးအခါက Organic Chemistry သည် သက်ရှိများတွင်ဖြစ်သော ဓာတုဒြပ်ပေါင်းများကို လေ့လာသော ဓာတုဗေဒပညာရပ် ဖြစ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုခဲ့သည်။ သက်ရှိများတွင်ဖြစ်သော ဒြပ်ပေါင်းများတွင် အသက်ဓာတ်တစ်မျိုး ပါဝင်နေပြီး အခြား inorganic compounds များနှင့် ဖန်တီးယူ၍မရပါဟု ယူဆခဲ့ကြသည်။
၁၈၂၈ ခုနှစ်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံသား ဓာတုဗေဒပညာရှင် Fredrich wöhler သည် inorganic compound များ ဖြစ်ကြသော ammonium chloride နှင့် silver cyanate တို့ကို အပူပေးခြင်းဖြင့် လူ၏ကျင်ငယ်ရေ (urine) တွင် ပါဝင်သော ယူရီးယား (urea) ကို ထုတ်ယူရရှိနိုင်ခဲ့ သည်။ ထို့နောက် inorganic နှင့် Organic တို့အား ခွဲခြားမှုကိုပြန်လည်ဆန်းစစ်ခဲ့ကြပြီး ပိုမိုတိကျ၍ ခေတ်မီသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို အောက်ပါအတိုင်းသတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။
Organic chemistry ဆိုသည်မှာ carbon နှင့် carbon ကြား ဓာတ်စည်း (သို့မဟုတ်) carbon နှင့် hydrogen ကြား ဓာတ်စည်း အနည်းဆုံးတစ်ခု ပါဝင်သော ကာဗွန်ဒြပ်ပေါင်းများကို လေ့လာသော ဓာတုဗေဒပညာရပ် ဖြစ်သည်။
မိထမုန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
မိထမုန်းရွာ(Mihtamone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ တရိတခေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တရိတခေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၁၄ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၄၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောက်စုရွာ၊ မကြီးလဟာ
အောက်စုရွာ၊ မကြီးလဟာ
ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါ
တိရစ္ဆာန် မျိုးစိတ် အများစုသည် ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါ မျိုးစိတ်များဖြစ်သည် (ဖော်ပြခဲ့ဖူးသည့် ခန့်မှန်း အရေအတွက် ကိန်းဂဏန်းမှာ မျိုးစိတ် စုစုပေါင်း အရေအတွက်၏ ၉၇ ရာခိုင်နှုန်းအထိ ရှိသည်ဟု သိရသည်)။   ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါ တက်ဆာ(Taxa) တစ်ခုတွင် ပါဝင်သော မျိုးစိတ် အရေအတွက်နှင့် မျိုးကွဲအရေအတွက် နှစ်ခုလုံးသည် ကျောရိုးရှိသတ္တဝါ မျိုးပေါင်းစုခွဲ တစ်ခု၌ ပါဝင်သည့် အရေအတွက်ထက်ပင် ပိုများသည်ဟု ဆိုသည်။ ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအရွယ်အစားသည် ၅၀ မိုက္ကရို (မြူ) မီတာ (၀.၀၀၂ လက်မ) အရွယ် ရိုတစ်ဖါစ် ဆိုသော အဏုဇီဝ မှသည် ၁၀ မီတာခန့် (၃၀~၃၃ လက်မ)အရွယ် ဧရာမ ပြည်ကြီးငါး အထိ အရွယ်အစားအမျိုးစုံကွဲပြားသည်။
ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါဟူ၍ပင် သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုနေကြသော တူနီကတ္တာ (Tunicata) နှင့် ဆက်ဖလိုကော်ဒတ္တာ (Cephalochordata) ကဲ့သို့ အချို့သောတိရစ္ဆာန်များမှာ အခြားသော ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများထက် ကျောရိုးရှိ သတ္တဝါများနှင့် အမျိုးအနွယ်ပို၍နီးစပ်ကြသည်။ ထိုအချက်သည် ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများအား Paraphyletic အဖွဲ့များ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းစကားလုံး အသုံးအနှုန်းသည် Taxonomy တွင် အနည်းငယ်အဓိပ္ပာယ်ပိုသည်။
ဗျုပ္ပတ်
ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါဟူသောစကားလုံးသည် လက်တင်ဘာသာစကား invertebra မှဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး၊ အဓိပ္ပါယ်မှာ ယျေဘူယျအားဖြင့် အဆစ်တစ်ခုမရှိခြင်း ဖြစ်ပြီး ကျောရိုးဆစ်တွဲ (သို့) ကျောရိုးဆစ်မရှိခြင်း ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။
ရှင်သန်နေဆဲ မျိုးစိတ် အရေအတွက်
ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများထဲ၌ မျိုးစိတ် အရေအတွက် အများဆုံးမှာ အင်းဆက်များဖြစ်ကြသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခဲ့သည့် IUCN ၏ ခြိမ်းခြောက်ခံနေရသော မျိုးစိတ်များ၏ အနီရောင်စာရင်းတွင် ဖော်ပြထားသော ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါ အဓိကအုပ်စုများအတွက် မျိုးစိတ် အရေအတွက်စာရင်းအား အောက်ပါဇယားတွင် စာရင်းပြုစုထားပါသည်။
IUCN ၏ ခန့်မှန်းချက်တွင် ဖော်ပြထားမှုမှာ ကျောရိုးရှိသတ္တဝါ မျိုးစိတ်အရေအတွက်သည် ၆၆,၁၇၈ ခုဖြစ်သည်။ ထိုအရေအတွက်၏ အဓိပ္ပါယ်မှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် လေ့လာတွေ့ရှိဖော်ပြထားပြီး တိရစ္ဆာန်မျိုးစိတ်အားလုံး၏ ၉၅% ကျော်သည် ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများဖြစ်သည်ဟု ဆိုလိုနေခြင်းဖြစ်သည်။
ဆင်သီပိန္နဲတောရွာ၊ ဆင်သီ ပိန္နဲတော
ဆင်သီပိန္နဲတောရွာ၊ ဆင်သီ ပိန္နဲတော
ရူပဓာတုဗေဒ
ရူပဓာတုဗေဒ (physical chemistry) ဆိုသည်မှာ ဓာတုဗေဒ စနစ်များ၏မျက်စိဖြင့်မြင်နိုင်သော အခြေအနေ၊ အက်တမ် အခြေအနေ၊ အက်တမ်ထက် သေးငယ်သော အခြေအနေ၊ အမှုန်အမွှားဆိုင်ရာ အခြေအနေတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော ဖြစ်စဉ်များကို ကို ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဥပဒေသများ နှင့် သဘောတရားများအရ လေ့လာသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ရွေ့လျားမှု၊ စွမ်းအင်၊ အားသက်ရောက်မှု၊ အချိန်၊ သာမိုဒိုင်းနမစ်၊ ကွမ်တမ် ဓာတုဗေဒ၊ စာရင်းအင်းဆိုင်ရာ မက္ကင်းနစ် နှင့် ဒိုင်းနမစ် အစရှိသော ရူပဗေဒ၏ စည်းမျဉ်းများ၊ လုပ်ဆောင်ချက်များ နှင့် သဘောတရားများကို ဓာတုဗေဒတွင် အသုံးချသော ပညာရပ်ဖြစ်သည်။
ရူပဓာတုဗေဒသည် ဓာတုရူပဗေဒ (chemical physics) ၏ ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သည်။ ရူပဓာတုဗေဒတွင် မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သော အရာများ နှင့် မော်လီကျူးများ ထက်မကသော သဘောတရားများကို လေ့လာခြင်း ဖြစ်သည်။ ရူပဓာတုဗေဒတွင် မော်လီကျူး နှင့် အက်တမ်တို့၏ တည်ဆောက်ပုံမျှသာ မကဘဲ ဓာတု အားမျှခြေ နှင့် ကော်လွိုက် အစရှိသော ဓာတ် အစုအဝေးတို့နှင့် သက်ဆိုင်သော သဘောတရားများကို လေ့လာလေ့ ရှိသည်။
ရူပဓာတုဗေဒမှ ဖြေရှင်းရန် ကြိုးစားသော ပြဿနာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာတိုက်လုပ်ငန်းနှင့် စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာတိုက်လုပ်ငန်းနှင့် စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများ သည် ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ မြန်မာ့စာတိုက်လုပ်ငန်း လက်အောက်တွင် တည်ရှိသည်။ ကိုလိုနီခေတ် အင်္ဂလိပ်တို့လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့သည့်အချိန်မှစ၍ အိန္ဒိယနှင့်တွဲကာ အုပ်ချုပ်ခံရပြီး ဗြိတိသျှတို့၏ စာပို့စနစ်များ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ အိန္ဒိယတံဆိပ်ခေါင်းများကိုလည်း စတင်အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက် အိန္ဒိယမှခွဲထွက်ပြီးနောက် တံဆိပ်ခေါင်းများတွင် Burma အမည်ဖြင့် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုဆိုရှယ်လစ်သမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော်၊ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံတော် စသည်ဖြင့် ပြောင်းလဲသုံးစွဲခဲ့သည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ စာပို့လုပ်ငန်းသည် မရှိမဖြစ်အခန်းကဏ္ဍတစ်ရပ်အဖြစ် ရပ်တည်နေဆဲဖြစ်သကဲ့သို့ စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများကိုလည်း အခါအားလျော်စွာ ထုတ်ဝေလျက်ရှိသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွက် စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများကို လုံခြုံရေးနှင့်ဆိုင်သောပုံနှိပ်စက်ရုံတွင် ပုံနှိပ်လေ့ရှိသည်။ နေ့ထူးနေ့မြတ်များ (ဥပမာ - လွတ်လပ်ရေးနေ့၊ ပြည်ထောင်စုနေ့)၊ တိုင်းပြည်တွင်အရေးကြီးသော ကိစ္စရပ်များနှင့် ထင်ရှားသောဖြစ်ရပ်များ (ဥပမာ - အရှေ့တောင်အာရှအားကစားပြိုင်ပွဲ၊ သန်းခေါင်စာရင်း၊ ၂၁ရာစုပင်လုံညီလာခံ)၊ နှစ်နိုင်ငံသံတမန်ဆက်ဆံရေးနှစ်ပတ်လည်နေ့များ၊ တိုင်းပြည်၏ထင်ရှားအရေးပါသော အဖွဲ့အစည်းများ၏နှစ်ပတ်လည်များ (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်၏ ရတုနှစ်များ၊ ရန်ကုန်စာတိုက်ကြီး၏ရတုနှစ်များ)၊ မြန်မာနိုင်ငံပါဝင်သော နိုင်ငံတကာအဖွဲ့အစည်းများ (ဥပမာ - ကုလသမဂ္ဂ၏ ရတုနှစ်များ၊ အာဆီယံ၏ ရတုနှစ်များ) စသည်ဖြင့် စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများ ထုတ်ဝေလေ့ရှိသည်။ ထို့အပြင် အခြားသောနိုင်ငံများ၏ခေါင်းဆောင်ကြီးများ၏ ရုပ်ပုံပါတံဆိပ်ခေါင်းများ (ဥပမာ - အိန္ဒိယအမျိုးသားခေါင်းဆောင်ကြီး ဂန္ဓီ၏ ရာပြည့်မွေးနေ့) ကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ တံဆိပ်ခေါင်းစီးရီးများအဖြစ် (၁၂)လရာသီရိုးရာပွဲတော်များ၊ ပန်း(၁၀)မျိုး၊ ပျူခေတ်မှ ရတနာပုံခေတ်အထိ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုများ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၌သာကျက်စားသည့် ဒေသရင်းမျိုးစိတ်ငှက်များ စသည်တို့ကိုလည်း ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ တံဆိပ်​ခေါင်းများနှင့်အတူ ပထမ​နေ့စာအိတ် (First Day Cover) များ၊ ပို့စ်ကတ် (Postcard)များ စသည်ဖြင့်လည်း တွဲ၍ထုတ်​ဝေ​လေ့ရှိကာ ရန်ကုန်၊ မန္တ​လေး၊ ​နေပြည်​တော်စာတိုက်ကြီးများတွင် အထူး​နေ့စွဲအမှတ်သားတံဆိပ်များ ရိုက်နှိပ်နိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှထုတ်ဝေသည့် တံဆိပ်ခေါင်းများတွင် တိရိစ္ဆာန်ပုံဖြင့် ထုတ်ဝေသော တံဆိပ်ခေါင်းများမှာ ရှားပါးသည်။ ၂၀၁၉ခုနှစ်ကထုတ်ဝေသော ၁၀၀ကျပ်တန် ငှက်ခါးပုံပါ စာပို့တံဆိပ်ခေါင်း၊ ၂၀၂၂ခုနှစ်ကထုတ်ဝေသော ရုရှား-မြန်မာ ကျားကောင်ရေထိန်းသိမ်းရေးဖိုရမ်အထိမ်းအမှတ် ကျားပုံပါ စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများ၊ ၂၀၂၂ - ၂၀၂၃ ထုတ်ဝေသော ဒေသရင်းငှက်မျိုးစိတ်များပါ စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများ၊ ၂၀၂၃ခုနှစ်တွင်ထုတ်ဝေသော စိန်ရတုလွတ်လပ်ရေးနေ့အထိမ်းအမှတ် ရဋ္ဌနန္ဒက ဆင်ဖြူတော်ပုံပါ အထူးစာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများ စသည်ဖြင့် အနည်းအကျဉ်းသာရှိသည်။
စာတိုက်လုပ်ငန်းသမိုင်းကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံတွင် စာတိုက်လုပ်ငန်းသည် ၁၈၂၇ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့သိမ်းပိုက်ထားသော စစ်တွေမြို့တွင် စာတိုက်ဖွင့်လှစ်ခြင်းမှ စတင်ခဲ့သည်။ ၁၈၅၂ခုနှစ်တွင် ပဲခူးစာတိုက်၊ ၁၈၅၄ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်စာတိုက်ကြီးတို့ကို ဆက်လက်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးကို အင်္ဂလိပ်တို့သိမ်းပိုက်ပြီးျနာက်တွင် စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းလုပ်ငန်းများကို ပူးတွဲအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကို အိန္ဒိယနှင့်တွဲ၍ အုပ်ချုပ်ခဲ့သဖြင့် မြန်မာ့စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဌာနသည် အိန္ဒိယလက်အောက်တွင် ရှိခဲ့သည်။ ၁၉၃၇ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယမှခွဲထွက်ပြီးနောက် မြန်မာနိုင်ငံ စာတိုက်နှင့်ညွှန်ကြားရေးဝန်ချုပ်ရုံးကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ဆင်းမလားစီမံကိန်းအရ ၁၉၄၅ခုနှစ် ဇွန်လ (၈)ရက်နေ့တွင်  စာတိုက်ဌာနကို စာတိုက်လုပ်ငန်းများ အုပ်ချုပ်ရေးအရာရှိလက်အောက်တွင်လည်းကောင်း၊ ကြေးနန်းဌာနကို ဆက်သွယ်ရေး ညွှန်ကြားရေးမှူး လက်အောက်တွင်လည်းကောင်း ထားရှိခဲ့သည်။ ၁၉၄၇ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၂၄ ရက်နေ့မှစ၍ စာတိုက်မင်းကြီးရာထူးကို စာတိုက်ဌာနတွင်လည်းကောင်း၊ အင်ဂျင်နီယာချုပ်ကို ကြေးနန်းဌာနတွင်လည်းကောင်း တီထွင်ထားရှိခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံလွတ်လပ်ရေးရရှိသည့် ၁၉၄၈ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၄ရက်နေ့မှစ၍ စာတိုက်မင်းကြီးကို စာတိုက် ညွှန်ကြားရေးဝန်၊ အင်ဂျင်နီယာချုပ်ကိုကြေးနန်းညွှန်ကြားရေးဝန်အဖြစ် ပြောင်းလဲ ခေါ်တွင် ခဲ့သည်။ ၁၉၄၉ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၄ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာ့စာပို့တိုက်သမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၆ခုနှစ် မေလ ၅ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံခြားစာပို့တိုက်ဌာန ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၅၉ခုနှစ်တွင် စာတိုက်လုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးရေးများကို စီမံချက်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး ၁၉၆၀ပြည့်နှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၅ရက်နေ့တွင် စာတိုက်နှင့်ကြေးနန်းဌာနအဖြစ် ပြန်လည်ပေါင်းစည်းကာ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်တစ်ဦးတည်းက အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ရက်နေ့တွင် စီးပွားရေးဆန်ဆန်ဆောင်ရွက်နိုင်ရန်အတွက် ဆက်သွယ်ရေးကော်ပိုရေးရှင်းအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ စာတိုက် စုစုပေါင်း အရေအတွက်မှာ ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် (၆၈၆) ရုံး ရှိခဲ့ရာမှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် (၁၀၉၄) ရုံး သို့လည်းကောင်း၊ ၁၉၈၇ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် (၁,၁၁၃) ရုံး သို့လည်းကောင်း တိုးတက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈-၈၉ ခုနှစ်တွင် စာတိုက်စုစုပေါင်းအရေအတွက်မှာ (၁,၁၁၅) ရုံးရှိခဲ့ရာမှ ၂၀၁၇ခုနှစ်၊ ဇွန် (၃၀) ရက်နေ့တွင် လုပ်ငန်းပြည့် (၇၈၂) ရုံး၊ စာတိုက်ခွဲ (၂၀၈) ရုံး၊ ကျေးရွာကိုယ်စားလှယ် (၃၉၁) ရုံး၊ စုစုပေါင်း (၁,၃၈၁) ရုံး သို့ လည်းကောင်း တိုးတက်ခဲ့သည်။
မြန်မာ့တံဆိပ်​ခေါင်းများ သမိုင်း​ကြောင်း
မြန်မာနိုင်ငံ၏ တံဆိပ်​ခေါင်းများကို လွတ်လပ်​ရေးမရမီ ဗြိတိသျှကိုလိုနီ​ခေတ်၊ ဂျပန်​ခေတ်၊ လွတလပ်​ရေးရပြီး​နောက် ပါလီမန်ဒီမိုက​ရေစီ​ခေတ်၊ ​တော်လှန်​ရေးအစိုးရ​ခေတ်၊ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမွးစဉ်ပါတီ​ခေတ်၊ နိုင်ငံ​တော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်​ဆောက်​ရေးအဖွဲ့​ခေတ်၊ နိုင်ငံ​တော်​အေးချမ်းသာယာ​ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုး​ရေး​ကောင်စီ​ခေတ်၊ ပြည်​ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ​တော်​ခေတ်ဟူ၍ ​ခေတ်များ ခွဲခြားနိုင်သည်။
လွတ်လပ်​ရေးမရမီ တံဆိပ်ခေါင်းများ
မြန်မာနိုင်ငံသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့်တွဲ၍ အုပ်ချုပ်ခံနေရချိန်တွင် အိန္ဒိယတံဆိပ်ခေါင်းများကိုသာ သုံးစွဲခဲ့ရသည်။ ခွဲရေးတွဲရေးကိစ္စများအပြီး အိန္ဒိယမှခွဲထွက်ပြီးနောက် ၁၉၃၇ခုနှစ် ဧပြီလ (၁)ရက်နေ့မှစကာ အိန္ဒိယနိုင်ငံထုတ် ပဉ္စမ​မြောက်​ဂျော့ဘုရင်ပုံ စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများပေါ်တွင် Burma ဟူ၍ တစ်ဆင့်ထပ်၍ပုံနှိပ်ကာ သုံးစွဲခဲ့ရသည်။ မူလက မြန်မာနိုင်ငံအမည်၊ မြန်မာပနုပညာလက်ရာများဖြင့် တံဆိပ်​ခေါင်းအသစ်များ ရိုက်နှိပ်ရန်ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဗြိတိသျှဘုရင် ပဉ္စမ​မြောက်​ဂျော့ဘုရင် နတ်ပြည်စံပြီး​နောက် သား​တော်ကြီး အဋ္ဌမမြောက် အက်ဒ်ဝပ်ဘုရင် နန်းတက်ရန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် အ​မေရိကန်သူအမျိုးသမီးနှင့် လက်ထပ်ရန်ဖြစ်လာသဖြင့် နန်းတက်ပွဲမတိုင်မီကပင် နန်းစွန့်ပြီး ညီ​တော် ဆဋ္ဌမ​မြောက်​ဂျော့ဘုရင် ရုတ်တရက် နန်းတက်လာခဲ့သည်။ ထို့​ကြောင့် မြန်မာတံဆိပ်​ခေါင်းများရိုက်နှိပ်ရန် အချိန်မရှိ​တော့ဘဲ အိန္ဒိယနိုင်ငံထုတ် ပဉ္စမ​မြောက်​ဂျော့ဘုရင်ပုံ တံဆိပ်​ခေါင်းများတွင်သာ ထပ်ဆင့်ပုံနှိပ်ခဲ့ရသည်။ ထိုတံဆိပ်​ခေါင်းများသည် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး​သော တံဆိပ်​ခေါင်းများဖြစ်သည်။ အရွယ်​သေး (၁၂)မျိုး၊ အရွယ်ကြီး (၆)မျိုးဖြင့် စုစု​ပေါင်း (၁၈)မျိုး ထုတ်​ဝေခဲ့သည်။ အစိုးရသုံးကိစ္စရပ်များအတွက် SERVICE ဟု ပုံနှိပ်ခဲ့သည်။
၁၉၃၈ခုနှစ်တွင် မြန်မာ့အစဉ်သုံးတံဆိပ်ခေါင်းအတွက် ဒီဇိုင်းပြိုင်ပွဲကို အစိုးရမှကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၃၈ခုနှစ် နိုဝင်ဘာ ၁၅ရက်နေ့တွင် စတင်ထုတ်ဝေခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံး မြန်မာတံဆိပ်ခေါင်းများဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုတံဆိပ်ခေါင်းများတွင် မြန်မာမှုလက်ရာများပါဝင်ကာ တံဆိပ်ခေါင်းတိုင်းတွင် ဆဋ္ဌမမြောက်ဂျော့ဘုရင်ပုံများ ပါဝင်သည်။ မူလက တံဆိပ်ခေါင်း (၁၅)မျိုးပါဝင်ပြီး ၁၉၄၀ပြည့်နှစ်တွင် တန်ဖိုးနည်းတံဆိပ်ခေါင်းအသစ်တစ်မျိုး ထပ်မံထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၄၀ပြည့်နှစ် မေလ ၆ရက်နေ့တွင် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးစာပို့တံဆိပ်ခေါင်း နှစ်(၁၀၀)ပြည့်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အထိမ်းအမှတ်တံဆိပ်ခေါင်းကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ သို့သော်အသစ်ရိုက်နှိပ်ခြင်းမဟုတ်ဘဲ ယခင်ကထုတ်ဝေခဲ့သော (၁၅)မျိုးအနက် ဂျော့ဘုရင်နှင့် ကရဝိတ်ဖောင် ပုံပါသော တံဆိပ်ခေါင်းပေါ်တွင် အထူးထုတ်အထိမ်းအမှတ် COMMEMORATION POSTAGE STAMP 6th MAY 1840 ဟု ထပ်ဆင့်ရိုက်နှိပ်ကာ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ တံဆိပ်ခေါင်း၏မူလတန်ဖိုးပေါ်တွင်လည်း ၁ပဲ (1 ANNA) ဟု ထပ်ဆင့်ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။
ဂျပန်တို့ မြန်မာပြည်ကို စတင်သိမ်းပိုက်ချိန်တွင် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကို ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်က ကောင်းစွာထိန်းသိမ်းနိုင်ချိန်တွင် ဂျပန်စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမရောက်မီကြားကာလ၌ ရာပို့လုပ်ငန်းများတွင် အင်္ဂလိပ်တံဆိပ်ခေါင်းများကို မသုံးစွဲဘဲ ထိုတံဆိပ်ခါင်းများအပေါ်တွင် ဒေါင်းပုံများ တစ်ဆင့်ရိုက်နှိပ် သုံးစွဲခဲ့သည်။ မြောင်းမြ၊ ဖျာပုံ၊ ဟင်္သာတမြို့များ၌ ရိုက်နှိပ်ခဲ့ကာ ဒေါင်းရုပ်ပုံ (၇)မျိုးရှိသည်။ ၁၉၄၂ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ဂျပန်တို့က စာတိုက်လုပ်ငန်းကို ချက်ချင်းပြန်လည်စတင်ရန် စီမံခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် တံဆိပ်ခေါင်းမရှိသေးသဖြင့် တံဆိပ်ခေါင်းဒီဇိုင်းအသစ်ကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ သို့သော် ဇွန်လ (၁)ရက်နေ့အတွက် အချိန်မမီတော့ရာ ဂျပန်စစ်အုပ်ချုပ်ရေးမှ စာတိုက်တာဝန်ခံ ဗိုလ်မှူးယာနိုက မေလ (၂၈)ရက်နေ့တွင် ၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်တံဆိပ် ယာနို ကို စက္ကူဖြူများပေါ်တွင် အလျင်အမြန် ထုနှိပ်စေခဲ့သည်။ တစ်ချပ်လျှင် တံဆိပ်ခေါင်း (၁၀၄)လုံးပါသော အချပ် (၄၄၀) ပြီးစီးခဲ့ကာ ဇွန်လ (၁)ရက်နေ့တွင် စာပို့လုပ်ငန်း ပြန်လည်စတင်ခဲ့သည်။ ထိုတံဆိပ်ခေါင်းမှာ မြန်မာ့စာပို့တံဆိပ်ခေါင်းများအနက် နိုင်ငံအမည်၊ တန်ဖိုး၊ ရုပ်ပုံ မည်သည်မျှမပါရှိသော ထူးခြားသည့်တံဆိပ်ခေါင်း ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဇွန်လ (၁၅)ရက်တွင် မူလကဒီဇိုင်းရေးဆွဲထားသည့် နွားနှစ်ကောင်ဖြင့် လယ်ထွန်နေသော လယ်သမားပုံတံဆိပ်ခေါင်း ထွက်ရှိလာသည်။ မြန်မာစာမပါရှိဘဲ မြန်မာစာပို့တံဆိပ်ခေါင်းဟု အဓိပ္ပါယ်ရသော ဂျပန်စာသားသာ ပါဝင်သည်။ ငွေကြေးလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများပြောင်းပြီးနောက် ၁ပဲတန်သော ထိုတံဆိပ်ခေါင်းများကို ပြန်လည်သိမ်းယူကာ ရန်ကုန်စာတိုက်ကြီး၌ ၅ဆင့်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသော 5C စာသားကို လက်ဖြင့်တံဆိပ်တုံးထုခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလတွင် အခြေခံစက္ကူအပါအဝင် တံဆိပ်ခေါင်းရိုက်ရန် ပစ္စည်းရှားပါးသဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံမှ တံဆိပ်ခေါင်းများ မှာယူခဲ့ကြသည်။ တန်ဖိုးများအပေါ်တွင် မြန်မာငွေေကြေးစနစ်တန်ဖိုးများ ထပ်ဆင့်ရိုက်နှိပ်ခဲ့သည်။ ထပ်ဆင့်မရိုက်သော တံဆိပ်ခေါင်းများလည်း ရှိခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ် မြန်မာပြည်အစိုးရ၏ တံဆိပ်ခေါင်းကို ၁၉၄၃ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၄၃ခုနှစ် မတ်လတွင် ပါဆယ်လုပ်ငန်း၊ မှတ်ပုံတင်လုပ်ငန်းများအတွက် လယ်သမားတံဆိပ်ခေါင်းများကို တန်ဖိုးပြောင်းလဲ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ထုတ်​ဝေခဲ့​သောတံဆိပ်​ခေါင်းများစာရင်း
အထူးထုတ် စာပို့တံဆိပ်​ခေါင်း
ကိုးကား
တံဆိပ်​ခေါင်း တံဆိပ်​ခေါင်း
ရေကျော်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ရေကျော်ရွာ (Yaekyaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ သရောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၁၁၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လခွမ်းကထောင်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
လခွမ်းကထောင်ရွာ(Lahkumkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဂွမ်းလကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၇၅ ဖြစ်သည်။
ဇောင်းတောကန်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ဇောင်းတောကန်ရွာ (Zaungtawkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဇောင်းတောကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇောင်းတောကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၂၄ ဦး၊ မ ၁၈၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲဖြူရွာသစ်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
သဲဖြူရွာသစ်ရွာ (Theahpyuywarthit)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဇရပ်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇရပ်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၃ ဦး၊ မ ၁၃၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖါးအိုင်ရွာ၊ သပြု
ဖါးအိုင်ရွာ၊ သပြု
အားနပ်စ် ရူသာဖို့ဒ်
အားနပ်စ် ရူသာဖို့ဒ် (Ernest Rutherford) (30 August 1871 – 19 October 1937) သည် နယူးဇီလန် သိပ္ပံပညာရှင် ဖြစ်ပြီး သူ့အလုပ်ဖြစ်သော နျူကလီးယား ရူပဗေဒ နှင့် အက်တမ် ဖွဲ့စည်းပုံ သီအိုရီ အတွက် ၁၉၀၈ ခုနှစ် ဓာတုဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘဲယ်ဆုကို ရရှိခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင်၊ ရူသာဖို့ဒ် သည် ကမ္ဘာ့ပထမဆုံးသော အယောင်ပြ နျူကလီးယား ပေါင်းစပ်မှုကို ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်စဉ်မှ နိုက်ထရိုဂျင် ဓာတ်ငွေ့ ကို အောက်ဆီဂျင် ဓာတ်ငွေ့ အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ရူသာဖို့ဒ် သည် ကဗမ်းဒစ်ရှ် (Cavendish) ဓာတ်ခွဲခန်း ကို ဦးဆောင်သူဖြစ်သည်။ ပရိုတွန် နှင့် နျူထရွန် ပေါင်းစပ်ထားသော နျူကလီးယပ်စ် တည်ရှိကြောင်းကို သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် ထိုကဗမ်းဒစ်ရှ် ဓာတ်ခွဲခန်းတွင် ဂျိမ်းစ် ချဒွစ် ပြုလုပ်သော စမ်းသပ်မှုသည် ရူသာဖို့ဒ် မှန်ကြောင်း သက်သေပြနိုင်ခဲ့သည်။ နယူးဇီလန် အုတ်ကလန်ရှိ ရူသာဖို့ဒ် ကောလိပ်ကို သူ့ကို ဂုဏ်ပြုသော အားဖြင့် မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဗြိတိသျှလူမျိုး ရူပဗေဒပညာကျော်အား နက်ရားသားဖို့ သည် ၁၈၇၁ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် နယူးဇီလန် နိုင်ငံ၌ ဖွားမြင်၍ ထိုနိုင်ငံ၌ပင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ကိမ်းဗရစ်သို့ ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ရောက်လာပြီးလျှင်၊ ဂျေ၊ ဂျေ၊ သွန်မဆင်နှင့် နှစ်နှစ်တိုင် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ ထိုသို့ အလုပ် လုပ်ခဲ့သည့်အတွက် ကနေဒါနိုင်ငံ မွန်းထရီးအောမြို့ရှိ မဂ္ဂီး တက္ကသိုလ်တွင် ရူပဗေဒပါမောက္ခရာထူးကို ရရှိခဲ့လေသည်။
ရားသားဖို့သည် ကမ္ဘာကျော် ရူပဗေဒပညာကျော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သောအခါ သိပ္ပံပညာလောကကြီးတွင် ဆုံးရှုံးခြင်းကြီး တစ်ရပ် ဖြစ်ရလေသည်။ ရေဒီယမ်ရောင်ခြည်တို့ကို သတ္တုချကြည့်သော သုတေသန လုပ်ငန်းများကြောင့် ထိုပုဂ္ဂိုလ်သည် ကမ္ဘာကျော် သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးတစ်ဦး ဖြစ်လာရလေသည်။ ထို့ပြင် အက်တမ်၏ နျူကလိယတ် ဆောက်တည်ပုံနှင့် ဒြဗ်တို့၏ လျှပ်စစ်ဓာတ်သဘော သက်ဝင်ပုံတို့ကို ရှင်းလင်းဖော်ပြ နိုင်သောကြောင့်လည်း အထူးကျော်ကြားခဲ့လေသည်။
လှသမရွာ
လှသမရွာ
မရိုးကုန်းရွာ၊ ချောင်းခွ
မရိုးကုန်းရွာ၊ ချောင်းခွ
​ရေကျော်ရွာ၊ ထန်းကန့်လန့်
ရေကျော်ရွာ၊ ထန်းကန့်လန့်
နားလောင် + နားငူးရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နားလောင် + နားငူးရွာ (Narlawng+Narngu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နားခိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားခိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၈၇ ဦး၊ မ ၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တင်းကုတ်ကြီးရွာ၊ မကြီးလဟာ
တင်းကုတ်ကြီးရွာ၊ မကြီးလဟာ
ခြားစုရွာ၊ သပြု
ခြားစုရွာ၊ သပြု
ဝါတဂ္ဂသိန္ဓဝဇာတ်
တိကနိပါတ် - ၂။ ပဒုမဝဂ် -၂၆၆ - ဝါတဂ္ဂသိန္ဓဝဇာတ်။ ။ ချစ်ပါလျက် မချစ်သယောင် ဟန်ဆောင်လွန်းသဖြင့် ချစ်သူ သိန္ဓောမြင်းနှင့် မပေါင်းရသော မြင်းမအကြောင်း။
ယောကျ်ားမြင်ရ ကိလေသာကြွ
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိပြည်ဝယ် အဆင်းလှသော မိန်းမတစ်ယောက်သည် အဆင်းလှသော သူကြွယ်တစ်ယောက်ကိုမြင်လျှင် တပ်စွန်းသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မီးလောင်သကဲ့သို့ ကိုယ်အတွင်းဝယ် ကိလေသာမီးသည် လောင်ကျွမ်းလေ၏။ ကိုယ်၏ ချမ်းသာခြင်း၊ စိတ်၏ချမ်းသာခြင်းကို မရလေ။ ထမင်းအစာကိုလည်း မစား၊ ညောင်စောင်းပေါင်ကို ကိုင်လျက်သာ အိပ်လေ၏။
ထိုအခါ အလုပ်အကျွေးမတို့သည် လည်းကောင်း၊ အဆွေခင်ပွန်းတို့သလည် လည်းကောင်း ထိုမိန်းမသို့ ကပ်၍ “မိခင် ... သင်သည် အဘယ်ကြောင့် တုန်လှုပ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ညောင်စောင်းပေါင်ကိုကိုင်လျက် အိပ်သနည်း၊ သင့်အား အဘယ်ရောဂါ ဖြစ်သနည်း” ဟု မေးကြသော်လည်း ရုတ်တရက် မပြောကြားလေ။ အကြိမ်ကြိမ်မေးလတ်သော် မိမိ၌ဖြစ်သော အကြောင်းကို ပြောကြားလေ၏။ ထိုအခါ အလုပ်အကျွေးမ အဆွေခင်ပွန်းမတို့သည် “မိခင် ... မစိုးရိမ်လင့်၊ ရအောင် ကြံဆောင်ပေးမည်” ဟု ပြောဆိုဝန်ခံကာ သက်သာရာရစေ၍ သူကြွယ်ထံသွားပြီးလျှင် ထိုအကြောင်းကို ပြောကြား၍ တောင်းပန်ကုန်၏။ သူကြွယ်လည်း ငြင်းပယ်၏။ အကြိမ်ကြိမ် တောင်းပန်သဖြင့် နောက်ဆုံးတွင် သူကြွယ်လည်း ခွင့်ပြုရလေ၏။ ထိုသူကြွယ်အား ဤမည်သောနေ့ရက် အချိန်၌လာခဲ့ပါဟု ချိန်းဆိုခဲ့၍ ထိုမိန်းမအား ပြောကြားကြကုန်၏။
ဤစိတ်နှင့်ပင် သေပွဲဝင်
သူကြွယ် အဆောတလျင် ထွက်သွားလတ်သော် အလုပ်အကျွေးမ၊ အဆွေခင်ပွန်းမတို့သည် လက်မခံကြောင်းကို သိ၍ ထိုမိန်းမထံသွားကာ - “မိခင် ... ဘယ်လိုလုပ်သနည်း- ဤသူကြွယ်ကို ရလိုသဖြင့် မစားနိုင်မသောက်နိုင် သေတော့မည်ဖြစ်၍ မရမက တောင်းပန်ပြီး ခေါ်လာရာ အဘယ်ကြောင့် ခွင့်မပြုသနည်း” ဟု မေးမြန်းကြကုန်၏။ ထိုမိန်းမလည်း အကြောင်းစုံ ပြောကြားပြန်လျှင် “သည်လိုဖြစ်လျှင် သင်အကြောင်းကို သိရတော့မည်” ဟု ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်ကာ ဖဲသွားကြကုန်၏။ မိန်းမလည်း သူကြွယ်ကို မရသဖြင့် အစာအာဟာရ ကင်းပြတ်ကာ သေလွန်လေ၏။
သူကြွယ်လည်း ထိုမိန်းမ သေလွန်သည့်အဖြစ်ကို သိလျှင် ပန်းနံ့သာတို့ကို လက်စွဲလျက် မြတ်စွာဘုရားထံ ချဉ်းကပ်လေ၏။ မြတ်စွာဘုရားလည်း သူကြွယ်ကို မေးမြန်း၍ အကြောင်းစုံကို သိတော်မူလျှင် - သီတင်းသည် ... ဤမိန်းမကား ... ယခုအခါ၌သာလျှင် ကိလေသာဖြင့် သင့်ကိုခေါ်၍ လာသောအခါ အခွင့်မပြုဘဲ အရှက်ကွဲစေသည် မဟုတ်၊ ရှေးပညာရှိုတို့ကိုလည်း ပင်ပန်းစေလျက် လွှတ်ဖူးပြီးဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသည်း။
သိန္ဓောကိုမြင်ရ စွဲမြင်းမ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် သိန္ဓောမြင်းမျိုး၌ဖြစ်၍ ဝါတဂ္ဂသိန္ဓဝ မည်သော မင်္ဂလာမြင်းတော် ဖြစ်လေ၏။ တစ်နေ့သ၌ မြင်းထိန်းသည် သိန္ဓောမြင်းကို ဂင်္ဂါမြစ်သို့သွား၍ ရေချိုးစေ၏။
ထိုအခါ ဘဒ္ဒါလီမည်သော မြင်းမသည် သိန္ဓောမြင်းကိုမြင်လျှင် အလွန်တပ်စွန်း တိမ်းညွှတ်သော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ကိလေသာအစွမ်းဖြင့် တုန်လှုပ်ဖောက်ပြန်နေရကား မစားနိုင် မသောက်နိုင်ဖြစ်ကာ အရိုးအရေမျှသာ ကြွင်းကျန်အောင် ခြောက်ကပ်ပိန်ချုံး၍ နေလေ၏။
မြင်းမသားငယ် သိန္ဓောကိုတွယ်
ထိုမြင်းမ၏ သားဖြစ်သော မြင်းငယ်သည် ပိန်ချုံး၍နေသော အမိမြင်းမကိုမြင်လျှင် မိခင် ... အဘယ်ကြောင့် မစားနိုင်မသောက်နိုင် ပိန်းချုံး၍နေဘိသနည်း၊ သင့်အား အဘယ်ရောဂါဝေဒနာ ဖြစ်သနည်းဟု မေးလေ၏။ မြင်းမသည် မေးသော်လည်း ရုတ်တရက် မပြောကြားဘဲနေ၏။ သားငယ်သည် အဖန်ဖန် မေးလတ်သော် မိမိ၌ဖြစ်သော အကြောင်းကို ပြောကြားလေ၏၏။ ထိုအခါ သားမြင်းငယ်သည် “မိခင် ... မစိုးရိမ်လင့်၊ အကျွန်ုပ် သိန္ဓောမြင်းကို ရအောင် ဆောင်ပေးမည်” ဟု ဝန်ခံကာ မိခင် မြင်းမကို သက်သာရာရစေ၏။
ထိုနောက် မြင်းငယ်သည် ဝါတဂ္ဂသိန္ဓောမြင်း ရေချိုးလာသောအခါ အနီးသို့သွား၍ သခင် ... အကျွန်ုပ်မိခင်သည် သခင်တို့၌ တပ်စွန်းသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ အစားနိုင် မသောက်နိုင် ခြောက်ကပ် ပိန်ချုံး၍လာပါသည်။ အစာအာဟာရ ကင်းပြတ်ကာ သေရပါလိမ့်မည်။ သို့အတွက် အကျွန်ုပ်မိခင်အား အသက်အလှူကိုပေးပါဟု တောင်းပန်လေ၏။ သိန္ဓောမြင်းသည် ချစ်သား ... ကောင်းပြီ၊ သင့်အမိအား အသက်ကိုပေးမည်၊ မြင်းထိန်းသည် ငါ့ကို ရေချိုးပြီးသောအခါ ဂင်္ဂါမြစ်ကမ်းအနားတွင် အတန်ငယ် ကျက်စားစိမ့်သောငှာ လွှတ်လိမ့်မည်။ ထိုအခါ သင့်အမိကို ခေါ်ခဲ့ဟု မှာထားလိုက်၏။
မာယာများကြွယ် မြင်းမငယ်
မြင်းငယ်လည်း သိန္ဓောမြင်းစကားကို ကြားရလျှင် အမိထံသွားကာ အကြောင်းစုံ ပြောဆိုပြီးလျှင် အမိကို ခေါ်ခဲ့၍ လွှတ်ပြီးလျှင် လျောက်ပတ်သောအရပ်တွင် ပုန်းကွယ်လျက်နေ၏။ ထိုအခါ မြင်းထိန်းသည် ရေချိုးပြီးလျှင် သိန္ဓောမြင်းကို လွှတ်လိုက်၏။ ဝါတဂ္ဂသိန္ဓောမြင်းသည် မြင်းမထံသွားပြီးလျှင် မြင်းမကို နမ်းလတ်သော် မြင်းမသည် သိန္ဓောမြင်း လာလျှင်လာချင်း အကယ်၍ ခွင့်ပြုငြားအံ့၊ ငါ့အား အခြံအရံ စည်းစိမ်ချမ်းသာ ဆုတ်ယုတ်လတ္တံ့၊ အလိုမရှိသလို ဖြစ်ရန် သင့်၏ဟု ကြံစည်ကာ မာယာဖြင့် သိန္ဓောမြင်း၏ အောက်မေးကို ခြေဖြင့် ကျောက်ကန်၍ ပြေးလေ၏။ သိန္ဓောမြင်းလည်း သွားကျိုးအံ့ကဲ့သို့ဖြစ်၍ ငါအား ထိုမြင်းမဖြင့် အလိုမရှိဟု ရှက်ကန်းကန်းဖြစ်ကာ ထိုအရပ်မှ ပြေးလေ၏။ ထိုမြင်းမလည်း နှလုံးမသာမယာဖြစ်ကာ ကြံရာမရတော့ဘဲ ထိုအရပ်၌ပင် ဝပ်လေ၏။
ထိုအခါ သားမြင်းငယ်သည် အမိမြင်းမကြီးထံ ချဉ်းကပ်၍ -
“မိခင် ... သင်ကား သိန္ဓောမြင်း၌ တပ်စွန်းသော စိတ်ရှိသည်ဖြစ်၍ မစားနိုင်မသောက်နိုင် ခြောက်ကပ်ပိန်းချုံးဘိ၏။ ဖျော့တော့သော ကိုယ်ရှိ၏။ သိန္ဓောမြင်း လာလတ်သော် အခုအဘယ်ကြောင့် ပြေးစေဘိသနည်း”
ဟု အမိမြင်းမအား မေးလေ၏။ ထိုအခါ အမိမြင်းမသည် သားမြင်းငယ်၏ စကားကိုကြားလျှင် -
ဟု ပြောဆိုပြီးလျှင် - ချစ်သား ဤသို့ပြုခြင်းကား မိန်းမတို့ ဓမ္မတာသဘော ဖြစ်သည်ဟု ပြောဆိုပြန်၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီးလျှင် -
“မိမိထံရောက်လာသော အမျိုးစည်းစိမ် အခြံအရံနှင့်ပြည့်စုံသော ယောကျ်ားကို အလိုမရှိသော မိန်းမသည် - ဝါတဂ္ဂ သိန္ဓောမြင်းကိုစွဲ၍ တပ်စွန်းသော ဘဒ္ဒါလိမြင်းမသည် အခါလေးမြင့် စိုးရိမ်ပူပန်နေရသကဲ့သို့ အခါလေးမြင့် စိုးရိမ်ပူပန်ရ၏” –
ဟု ဟောတော်မူ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ထိုအခါ မြင်းမသည် - ယခုအခါ ထိုမိန်းမ။
ဝါတဂ္ဂသိန္ဓောမြင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
ဝါတဂ္ဂသိန္ဓဝဇာတ် ပြီး၏။
မျုစမြစ်
မျုစမြစ်သည် ဥရောပအနောက်ပိုင်းတွင် အရေးအပါဆုံးသော သင်္ဘောလမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်၏။ မျုစမြစ်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းရှိ လန်းဂရာတောင်များတွင် မြစ်ဖျားခံ၍ မြောက်ဘက် အားဒင် တောင်တန်းများကို ကျော်ဖြတ်ပြီးနောက် အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ကွေ့သွားလျက် ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ဗဲလဂျီ ယမ်နိုင်ငံမှ တစ်ဖန် နယ်သာလန်နိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ကာ နယ်သာ လန်တွင်အဆုံးသတ်၍ မြောက်ပင်လယ်တွင်းသို့ စီးဆင်းသည်။ မြစ်ဝကျယ်၍ ရိုင်းမြစ်ဝနှင့် တစ်ဆက်တည်းဖြစ်သည်။ မျူစမြစ်၏ အကြီးဆုံးလက်တက်မှာ ဆန်ဗာဖြစ်၍ ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံ နားမူးမြို့ တွင် စီးဝင်ပေါင်းဆုံသည်။ အခြားလက်တက်မျာကား ဗဲလဂျီယ် နိုင်ငံ လိဂျမြို့တွင်စီးဝင်ပေါင်းဆုံသော အုနှင့် နယ်သာလန် တောင် ပိုင်းတွင် စီးဝင်ပေါင်းဆုံး ရူးတို့ ဖြစ်၏။ နယ်သာလန် နိုင်ငံဖက် တွင် မျူစမြစ်သည်မားစမြစ်ဟု တွင်သည်။ မျုစမြစ်သည် မြစ်ဖျားမှ မြစ်ဝအထိ ခရီးဖြောင့်အားဖြင့် မိုင် ၂၃ဝ မျှသာ ကွာဝေးသော်လည်း အကောက်အကွေ့ အလွန်များ သောကြောင့် ၅၇၅ မိုင် ရှည်လျားသည်။ မျုစမြစ်၏ ထူးခြားချက် တစ်ခုမှာ ယင်းသည် ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံတွင်းသို့ မဝင်မီကလေးတွင် ၃မိုင်မျှ ငုပ်လျှိုးစီးဝင်ပြီးမှ မြေပေါ်သို့ ပေါ်လာခြင်းဖြစ်သည်။ မျုစမြစ်သည် နယ်သာလန်နှင့် ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံများတွင် ဖောက်လုပ် ထားသော တူးမြောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိခြင်းကြောင့် မျုစမြစ်နှင့် ယင်း၏ လက်တက်များသို့ မိုင် ၃၆ဝ မျှ သင်္ဘောများ သွားလာဆန်တက်နိုင် ပေသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ အခြားမြစ်များနှင့် လည်း တူးမြောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိပေသည်။ ပြင်သစ်တို့၏ ခံတပ်မြို့ဖြစ်သော ဗာဒွန်နှင့် ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံမှ လိဂျနှင့် နားမူးမြို့တို့သည် မျုစမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ပထမ ကမ္ဘာစစ်ကြီးအတွင်းက မျုစမြစ်တစ်လျှောက်တွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားသဖြင့် သမိုင်းတွင် တွင်ပေသည်။ စစ်ဦးကာလက ပြင်သစ်တို့နှင့် ချဉ်းနင်း ဝင်ရောက် လာသော ဂျာမန်တပ်များသည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းရှိ မြစ်ဝှမ်းတွင် ပြင်းပြင်းထန်ထန် တိုက်ပွဲဆင်ကြ၏။ ၁၉၁၈ ခုနှစ် စစ်ပြီးခါနီးတိုင်အောင် ဂျာမန်တို့က ချုပ်ကိုင်ထားခဲ့သည်။ ၁၉၁၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်တွက် ပြင်သစ်တို့က မျုစမြစ်၏ အနောက်ဘက် ကမ်းမှ ဝင်ရောက်ကာ ဆီးဒန်မြို့ကို သိမ်းပိုက်ခဲ့လေ သည်။ တစ်ဖန် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းကလည်း ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဂျာမန်စစ်တပ်များ ချဉ်းနင်းဝင်ရောက်ခြင်း ခံရလေသည်။
သောင်းဟန် (ပန်းချီ)
ဦးသောင်းဟန် (၁၉၃၃—၃ မေ ၂၀၁၇) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား ပန်းချီဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
၁၉၃၃-ခုနှစ်တွင် အဖ ရှမ်းလူမျိုး ဦးဖိုးခြုံ (မြောက်ပိုင်းရှမ်း)နှင့် အမိ ဒေါ်နှင်း(တောင်ပိုင်းရှမ်း)တို့မှ မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံမြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ဦးသောင်းဟန် ၉ နှစ်သားတွင် အမေဆုံး၍ ၁၂ နှစ်သားတွင် အဖေဆုံးပါးသွားသည်။ အဖေမဆုံးခင် ဓားပြကြီးတစ်ဦးက မွေးစားရန် တောင်းဖူးသည်။ သို့သော် ဦးသောင်းဟန်၏ အစ်ကိုဖြစ်သူ ဦးမောင်ကြည်က ငြင်းဆိုပြီး သူကိုယ်တိုင် စောင့်ရှောက်ထားခဲ့သည်။
ဦးသောင်းဟန်၏ အစ်ကိုသည် ထိုခေတ်က မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် တယောနှင့် မယ်ဒလင် ရွှေတံဆိပ်၊ စန္ဒရား ငွေတံဆိပ်ဆုရသော သထုံမောင်ကြည်၊ စန္ဒရားမောင်ကြည် ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရန်ကုန်သို့ ပြောင်းရွှေ့ပြီး အနုပညာဦးစီးဌာန၌ ဂီတမှူးတာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။
၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးနေ့ အထိမ်းအမှတ် ပန်းချီပြိုင်ပွဲတွင် ပထမဆု ရရှိခဲ့သည်။ ဦးသောင်းဟန် ငယ်ရွယ်စဉ်က အသံတိတ် ရုပ်ရှင်ရုံများတွင် စန္ဒရားလိုက်တီးဖူးသည်။ သို့သော် အစ်ကိုဖြစ်သူက သူကျင်လည်သော ဂီတလောကထဲမှ သူညီကို ဆွဲထုတ်၍ ရန်ကုန်သို့ပို့ကာ ပန်းချီပညာသင်ကြားခိုင်းသည်။ ဦးသောင်းဟန်သည် မိသားစုနှင့်မခွဲနိုင်၍ သထုံသို့ ပြန်ပြေးသည်။ အစ်ကိုက ရန်ကုန်ကို ပြန်ခေါ်ကာ သုံးကြိမ်မြောက်တွင် စိတ်နာပြီး သထုံသို့ အနှစ် ၃၀ လောက် မပြန်တော့ပေ။