cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အာနန္ဒာထေရ်
ဗုဒ္ဓလွန်ပြီးကာလ
ရှင်အာနန္ဒသည် မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီးနောက် ပထမသင်္ဂါယနာ တင်မည့်နေ့တွင် ဣရိယပုတ် လေးပါးမှလွတ်၍ အာသဝေါကုန်သော ရဟန္တာဖြစ်လာသည်။ ကွယ်ရာတွင် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားတော်မူသော တရားတော်များကို ပြန်လည်ဟောကြားစေသော ရှင်အာနန္ဒာ၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့် ပုထုဇဉ်သတ္တဝါအများသည် မြတ်စွာဘုရား ဟောကြားသော တရားတော် များကို ယခုထက်တိုင် ကြားနာ ကြည်ညိုကြရသည်။ သန်းခေါင်ယံ၌ မထင်ရှားသော နတ်သား တစ်ပါးကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် မင်္ဂလသုတ်အစရှိသော တရားတော်များကို နာရသည်မှာလည်း ရှင်အာနန္ဒာထေရ်၏ ကျေးဇူးတော်ကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံလွန်တော်မူပြီးနောက် ပထမသင်္ဂါယနာတင်ရာတွင် ရှင်အာနန္ဒာ၏ စွမ်းဆောင်မှုကြောင့်သာလျှင် သုတ္တန်၊ အဘိဓမ္မာ ပိဋကတ်များသည် မြတ်စွာဘုရားကိုယ်စား ကျန်ရစ်ခဲ့လေသည်။
စက်တော်ရာ
စက်တော်ရာစေတီသည် မင်းဘူးမြို့မှ အနောက်တောင်ဘက် ၂၆ မိုင်ကွာဝေးသော အနောက်ရိုးမ အရှေ့ဘက်ဆုံး တောင်စွယ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ စက်တော်ရာစေတီကို ရွှေစက်တော် ဟူ၍လည်​ကောင်း၊ မန်းစက်တော်ရာ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ မန်းရွှေစက်တော် ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ စက်တော်ရာသို့ ဘုရားဖူးသွားလိုလျှင် မင်းဘူးနှင့် စကုမြို့များမှတစ်ဆင့် ကားလမ်းဖြင့် အလွယ်တကူသွားရောက်နိုင်သည်။ စက်တော်ရာသည် စကုမြို့၏ အနောက်တောင်ဘက် ၁၆ မိုင် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ စက်တော်ရာသည် အောက်စက်တော်ရာနှင့် အထက်စက်တော်ရာဟူ၍ နှစ်ဌာနရှိသည်။ တောင်ပေါ်တွင် ရှိသော ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရားရှင်၏ ခြေတော်ရာတစ်ဆူကို အထက်စက်တော်ရာဟု ခေါ်ကြ၍ တောင်အောက် မန်းချောင်းဘေး၌ရှိသော ခြေတော်ရာတစ်ဆူကို အောက်စက်တော်ရာဟု ခေါ်ကြသည်။
ဘုရားသမိုင်း
ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီး၍ ဝါတော် ငါးဝါမြောက်သောအခါ သုနာပရန္ထတိုင်း၊ လယ်ကိုင်းမည်သော ဝါဏိဇ္ဇဂါမ၌ မဟာပုဏ် (မဟာပုဏ္ဏ)၊ စူဠပုဏ် (စူဠပုဏ္ဏ) ကုန်သည်ညီနောင် နှစ်ယောက်တို့သည် ဘုရားသခင်အား ပန်ကြား၍ စန္ဒကူးနံ့သာကျောင်းကို ဆောက်၏။ ဘုရားသခင်လည်း သာဝတ္ထိပြည်၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်မှ ပြာသာဒ်ယာဉ်ပျံ ၅ဝဝ တွင် ရဟန္တာငါးရာတို့အား လိုက်ပါစေပြီး အခြံအရံ ပြုလျက် ကောင်းကင်ခရီးဖြင့် ကျောင်းတော် မပြီးမခြင်း အကြိမ်ကြိမ် ကြွတော်မူလာ၏။
ထိုအခါ ထိုမြစ်၌နေသော နမ္မဒါနဂါးမင်းသည် မြတ်စွာဘုရား၌ အလွန်ကြည်ညိုသဖြင့် နဂါးပြည်သို့ ပင့်လျက် ကြီးစွာသော ပူဇော်သက္ကာရတို့ဖြင့် တရားတော်ကို နာ၏။ တရားနာပြီးသော် ဘုရားသခင်အား ကိုးကွယ်ရာ အမွေတစ်စုံတစ်ခုကို ပေးတော်မူခဲ့ပါရန် လျှောက်ထားသည့်အတွက် မြတ်စွာဘုရားလည်း နမ္မဒါမြစ်နား၌ ခြေတော်ရာပါဒစေတီကို ထားတော်မူခဲ့သည်။
နမ့်မဖြစ်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
နမ့်မဖြစ်ရွာ(Nammahpyit)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ နမ့်မဖြစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၇၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်မဖြစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၁၆ ဦး၊ မ ၂၆၀၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၂၄ ဦး နေထိုင်သည်။
စက်တော်ရာ
ဘုရားသမိုင်း
ထိုစက်တော်ရာကို အောက်စက်တော်ရာဟု ခေါ်ကြ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုမှ သစ္စာဗန္ဓတောင်ထိပ်သို့ ကြွတော်မူ၏။ တောင်ထိပ်သို့ ရောက်တော်မူလျှင် ထိုအရပ်တွင် ရှိသော သစ္စဗန္ဓ ရသေ့ကို တရားဟောတော်မူ၍ အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်စေသည်။ သစ္စဗန္ဓထေရ်လည်း အရိုအသေ ကိုးကွယ်ရာကို တောင်းပန်ရာ မြတ်စွာဘုရားလည်း တစ်ခဲနက်သော အပြင်ရှိ ကျောက်ဖျာထက်၌ စိုသော မြေစိုင်ခဲပေါ်တွင် တံဆိပ်ခတ်ဘိသကဲ့သို့ စက်တော်ရာပါဒစေတီကို ချတော်မူ၏။ ထို့နောက် သာဝတ္ထိပြည်၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်သို့ ပြန်ကြွတော်မူသည်။ ဒုတိယချတော်မူသော ဤခြေရာတော်ကို အထက်စက်တော်ရာ ဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ယင်းသို့ ခြေတော်ရာနှစ်ဆူ ချတော်မူသည်ကို ရှင်မဟာသီလဝံသသည် တန်တားဦးတည်မော်ကွန်း၌ 'ကျယ်ပြောနောင်လာ၊ ငါ့ရိုက်ရာကား၊ သုနာပရန်၊ ကျွန်းမွန် အောင်နှိပ်၊ တမ္ဗဒိပ်ဟု၊ တံဆိပ်နှစ်ထပ်၊ စက်ရှင်ကွပ်၍' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ တံတားဦးတည် မင်္ဂလာစေတီမော်ကွန်း၌ 'ရွှေစက်နင်းနှိပ်၊ ရာတံဆိပ်ဖြင့်၊ မာရ်နှိပ်ထက်ကြပ်၊ စက်ရှင်ကွပ်သား' ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'နမ္မဒါဟု၊ မြစ်သာကမ်းနား၊ တောင်ထွတ်ဖျားဝယ်၊ နှစ်ပါးတူကွ၊ ရာတော်ပြလျက်၊ လောကသခင်၊ မျှလောက်စင်သည်၊ စည်ပင် သာသနာ၊ တည်ကြာလာမည်'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ သည် ရွှေစက်တော်သွား တောလားတွင်လည်း 'ဘုန်းသန်သကျ၊မိုနိန္ဒလျှင်၊ ရွှင်ပျကြည်ဖြူ၊ ဟောတော်မူသည်၊ လေးဆူ ကျွန်းမြတ်၊ ဘုန်းထွဋ်သိရိ၊ တမ္ဗဒိထက်၊ ကျော်သိထင်ရှား၊ ကျေးဇူးများ၏၊ နဂါမုဆိုး၊ ရိုကျိုးတောင်းပန်၊ ပူဇော်ရန်ဟု နမန္ထာနား၊ ရာ့တပါးနှင့် တောင်ဖျားကျောက်ထိပ်၊ နင်းနှိပ် ရာတော်၊ နှစ်ဘော်ရွှေစက်၊ ရောင်ပြိုးပြက်သည်၊'ဟူ၍ စပ်ဆို ထားသည်။
နမ့်မဖြစ်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်တော်ရာ
ဘုရားသမိုင်း
ထိုစက်တော်ရာ နှစ်ဆူကို မြတ်စွာဘုရားသခင် သက်တော် ထင်ရှား ရှိစဉ်ကပင်စ၍ အစဉ်အဆက် ကိုးကွယ်လာခဲ့ကြလေသည်။ မြတ်စွာဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူပြီးသည့်နောက်တွင် ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းတို့ဖြင့် ဖုံးအုပ်ကာ၊ လူသူ အရောက်အပေါက် မရှိဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုနောင် သီရိခေတ္တရာ၊ ဒွတ္တပေါင်မင်းကြီး လက်ထက် မင်းကြီးကိုယ်တော်တိုင် ကြွရောက်လာ၍ စက်တော်ရာနှစ်ဆူ အထက်၌ စုလစ်မွန်းချွန်၊ တုရင်မှန်ကင်း၊ မုတ်တံခါးတို့ကို ပြုလုပ်လှူဒါန်းခဲ့၏။ ထိုနောက် ညောင်ဦး စောရဟန်မင်း၊ ကြောင်ဖြူမင်းတို့ အဖူးအမြော်ကြွရောက်၍ အလှူဒါန ပြုခဲ့ကြသည်။ ပုဂံ အနော်ရထာစောမင်းမှာမူကား ရွှေချိန်တစ်ထောင်ကို လှူဒါန်းခဲ့၍ ကျန်စစ်သားမင်းကြီးမှာမူ ကိုယ်လေးတော်အမျှဖြင့် ရွှေကိုလှူဒါန်းရုံမက ပန်းထိမ်း၊ မဖဲစသည့် ခုနစ်မြို့မှ လူပေါင်း ၁၅ဝ ကို စေတီအစောင့်အဖြစ် လှူဒါန်းခဲ့ဘူးသည်။
အလောင်းစည်သူမင်းကြီးကမူ မြေများ လှူဒါန်း၍ ထိုနယ်မြေမှ မြေဆီ မြေခွန်၊ ပွဲ၊ တည်၊ ဆိပ်၊ ကင်း၊ ကူးတို့၊ ဆင်သေ၊ မြင်းလဲခွန် များ၊ တရားကွမ်းဖိုးများကို ဘုရား၏ဝေယျာဝစ္စအတွက် လှူဒါန်းခဲ့လေသည်။ ဤသို့ မင်းစဉ်မင်းဆက် ကြွရောက်ဖူးမြော်၍ လှူဒါန်းခဲ့ကြသော်လည်း နောင်ကာလတွင် လူသူ အရောက်အပေါက် မရှိဖြစ်ကာ ချုံနွယ်ပိတ်ပေါင်းများ ဖုံးအုပ်ခဲ့ပြန်လေသည်။ အင်းဝသာလွန်မင်းတရားကြီး လက်ထက် ရောက်သောအခါမှ ပထမတောင်ဖီလာဆရာတော်စသော ဆရာတော်ကြီး ၄ ပါးတို့သည် မင်းတရားကြီး လျှောက်ထား တောင်းပန်သဖြင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ရာမှ စက်တော်ရာဒေသသို့ လူသူ အရောက်အပေါက် လွယ်ကူစေရန် ရှင်းလင်းစေခဲ့လေသည်။ ထိုနောက် မင်းများသည် အလောင်းမင်းတရားကြီးလက်ထက်တိုင် စက်တော်ရာ ဒေသသို့ ကြွရောက်၍ လှူဒါန်းပူဇော်ကြလေသည်။
သက္ကရာဇ် ၁ဝ၅၈ ခုနှစ်တွင် လယ်ကိုင်းမြို့ဒေသမှ ရှင်သုဓမ္မစာရီသည် ဘုရားဖူးလာသူတို့ အခက်အခဲ မတွေ့စေရန်နှင့် ရာသီဥတုဘေးဒဏ်မှ ကင်းဝေးစေရန် အထက်စက်တော်ရာကို ရှိရင်းတောင်ကမ်းပါးမှ ငြမ်းဆင်၍ ပြောင်းရွှေ့စေရာ ခြေတော်ရာမှ ခြေသန်းတော်မှာ ပဲ့သွားလေသည်။ ယင်းသို့ ပဲ့သွားသော နေရာတွင် ရွှေဖြင့် အစားထိုးပြင်ဆင်ထားခဲ့၏။ ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်မှ လွယ်ကူစွာ သွားလာနိုင်ရန် စီစဉ်ထားလေသည်။
စက်တော်ရာအနီးအနားရှိ တောင်များ၊ ဒေသများကို ဘုရားသခင်၏ ခြေတော်ရာကို ချထားပေးသနားရန် တောင်းပန်ခဲ့သော ပစ္စဗန္ဓမထေရ်အား အစွဲပြု၍ ယခုအခါ မှည့်ခေါ်ထားသည်ကို တွေ့ရ၏။ ထိုမထေရ်သည် ရှေးအခါ မုဆိုးအဖြစ်ဖြင့် အသက်မွေးခဲ့စဉ်က နေထိုင်သည်ကိုအစွဲပြု၍ အထက်စက်တော်ရာ ဘေးမှတောင်ကို 'မုဆိုးတောင်'ဟုလည်းကောင်း၊ ထိုတောင်အောက် ရှိသော သားကောင်မှရသည့် သားရေကြက်ရာ နေရာဖြစ်၍ 'သားရေကြက်တောင်'ဟုလည်းကောင်း ယုံမှတ်ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မုဆိုးတောင်၏ လက်ျာအစွန်းတွင် ထူးခြားစွာ တည်ရှိနေသော ကျောက်တုံးကြီးတစ်ခု၌ မုဆိုး၏ ဒူးထောက်ရာနှင့် ခြေရာများရှိ၍ ထိုခြေရာတို့တွင် တင်ရှိနေသော ရေများကို မျက်စဉ်းအဖြစ် ခတ်ပါက မျက်စိရောဂါများပျောက်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
လမ်းခရီးစခန်းများကိုလည်း စက်တော်ရာသမိုင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ အမည်မှည့်ခေါ်ထား၏။ စကုမြို့မှ ၇ မိုင်ခန့်အကွာ အနောက်ဘက်တွင် မုဆိုးကြီး ယုန်လိုက်ကြည့်ရာ တောအုပ် တစ်ခုရှိခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ဖြင့် ထိုနေရာကို 'ယုန်ကြည့်တောင်' ဟု ခေါ်ကြသည်။ မြတ်စွာဘုရားသခင် ကြွရောက်စဉ်က ဆွမ်းစားပြီးနောက် လုပ်တော်ဆေးခဲ့သည်ကို ရည်ညွှန်း၍ 'လုပ်ဆေးချောင်း'ဟု ခေါ်တွင်ကြသည်။ ထိုချောင်းတွင် ဆန်စေ့တူသော ကျောက်ခဲကလေးများကို အနှံ့အပြား တွေ့ရှိရ၏။
ချောင်းစောက် (ချောင်းစောက်ချောင်း)ရွာ၊ ချောင်းစောက် (ချောင်းစောက်ချောင်း)
ချောင်းစောက် (ချောင်းစောက်ချောင်း)ရွာ၊ ချောင်းစောက် (ချောင်းစောက်ချောင်း)
စက်တော်ရာ
ဘုရားသမိုင်း
စက်တော်ရာ ဘုရားသို့ ရောက်ခါနီး တောင်အဆင်းစခန်း တစ်ခုကိုလည်း မုဆိုးကြီးလေးတင်၍ ဆင်းရာအရပ်ဟု ယုံကြည်ကြကာ 'လေးတင်ဆင်းစခန်း'ဟု အမည်ပေးထားကြ သည်။ အထက်စက်တော် ရာ တောင်ဘေးရှိ လိုဏ်ဂူတစ်ခုကို မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းတွင် မင်းငါးဆက်၏ မိဖုရားဖြစ်ခဲ့သော ရှင်ဘို့မယ်သည် ရောက် လာ၍ စခန်းချနားနေလျက် ရက်ကန်းခတ်ခဲ့ဘူးသည်ကို ရည်မှတ်၍ 'ရှင်ဘို့မယ်တွင်း'ဟု ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ မိန်းမများ သည် ထိုတွင်း၏ဘေးတွင် အပေါက်ငယ်များ ပြုလုပ်၍ လက်ညှိုးကိုထားကာ ရက်ကန်းတတ်ပါစေ၊ ဗိုင်းတတ်ပါစေဟု ဆုတောင်းလေ့ ရှိကြသည်။
စက်တော်ရာတောင်ကို မန်းချောင်းသည် ကွေ့ပတ်၍ စီးဆင်းရာ တောင်ခြေရင်းသို့ သုံးကြိမ်တိုင်တိုင် သုံးနေရာတွင် ချဉ်းကပ်ပြီးမှ တစ်ဖြောင့်တည်း စီးဆင်းသွားလေသည်။ ဤသည်ကို အသက်မရှိသော မန်းချောင်းပင်လျှင် မြတ်စွာဘုရား၏ ခြေတော်ရာအရပ်ကို ဦးသုံးကြိမ်တိုက်သည်ဟု ပြောစမှတ် ပြုကြလေသည်။
စက်တော်ရာဘုရားနှင့် စပ်လျဉ်း၍ စက်တော်ရာဘုရားကျောက်စာ၊ ရွှေစက်တော်တန်ဆောင်း ကျောက်စာဟူ၍ ကျောက်စာ ၂ ဆူ ရှိလေသည်။ ယင်းတို့မှာ မူလထိုးများ မဟုတ်ချေ။ စပ်ထိုးနှင့် ဆင့်ထိုး အသီးသီး ဖြစ်ကြ၏။ စက်တော်ရာဘုရား ကျောက်စာအရ ထီးလှိုင်ရှင် ကျန်စစ်သားမင်း (၄၂၇ခု)၊ အလောင်းစည်သူမင်း (၄၈၅ ခု၊ ၅၁၂ ခု)၊ နရပတိစည်သူမင်း (၅၄၅ ခု)၊ ပထမမင်းခေါင် (၇၆၇ ခု)နှင့် ဒုတိယ မင်းခေါင် (၈၄၇ ခု)တို့ ကျွန်သီးတော် ဝတ္တကံရွာ မြေရပ်များကို လှူဒါန်းကြကြောင်း သိရသည်။ ရွှေစက်တော်တန်ဆောင်း ကျောက်စာ (၆ဝဝ ပြည့်နှစ်)တွင် ရွှေစက်တော်ဘုရား၌ တန်ဆောင်းဆောက်၍ ဝတ်မြေလှူကြောင်း ဖော်ပြထားလေသည်။
ဂရဟိတဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၇။ ဗီရဏထမ္ဘဝဂ် -(၂၁၉) ဂရဟိတဇာတ်။ ။ မင်းအိမ်၌ နေဖူးသော မျောက်မင်းက မျောက်အပေါင်းအား လူတို့ အမူအရာနှင့် သဘောကို ပြောပြရာ မျောက်အပေါင်းက နားနှစ်ဖက်ကို ပိတ်၍ အံ့ဩကဲ့ရဲ့ကြခြင်း အကြောင်း။
ကိလေယုတ်မာ ကဲ့ရဲ့ရာ
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့ပျင်းရိသော ရဟန်းတစ်ပါး ရှိလေ၏။
ရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းကို မြတ်စွာဘုရား ထံတော်သို့ ဆောင်ယူလာကြရာ မြတ်စွာဘုရားသည် “ချစ်သားရဟန်း ... အဘယ်ကြောင့် သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့သနည်း” ဟု မေးတော်မူလျှင် “အရှင်ဘုရား ... ကိလေသာအစွမ်းဖြင့် ငြီးငွေ့ပါသည်”ဟု လျှောက်ထားလေ၏။
ဝတ်ပြည့်စုံက လွတ်မြောက်ရ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် မျောက်မျိုး၌ ဖြစ်၍ မျောက်အပေါင်း ခြံရံကာ ဟိမဝန္တာအရပ်၌ နေလေ၏။
မင်းကြီးသည် မျောက်မင်းအား ဝတ်နှင့်ပြည့်စုံသဖြင့် ကြည်ညို၍ မုဆိုးကိုခေါ်ကာ “အချင်း မုဆိုး ... ဤမျောက်ကို ဖမ်းယူခဲ့ရာအရပ်တွင် လွှတ်လော့” ဟု စေခိုင်းလိုက်၏။ မုဆိုးလည်း မျောက်ကို ယူဆောင်ကာ ဖမ်းယူခဲ့ရာအရပ်သို့ ရောက်လျှင် လွှတ်လိုက်၏။
မျောက်မင်းပြောပြ လူ့ဌာန
မျောက်အပေါင်းသည် မျောက်မင်း ပြန်လာသည်ကို သိလျှင် မျောက်မင်းကို ဖူးမြင်ကြရန် ကြီးစွာသော ကျောက်ဖျာပေါ်၌ အစည်းအဝေးပြုကာ ဝမ်းမြောက်ဝမ်းသာ နှုတ်ခွန်းဆက်သကြပြီးလဆင် မျောက်မင်းအား “အရှင် ... ဤမျှလောက် ကာလပတ်လုံး ဘယ်အရပ်မှာ နေသနည်း” ဟု မေးကြကုန်၏။ “အချင်းတို့ ... ငါသည် ဗာရာဏသီမင်းကြီးအိမ်၌ နေခဲ့၏” ဟု ပြော၏။ “အရှင် ... အဘယ်ကြောင့် လွှတ်သနည်း”ဟု မေးပြန်၏။ “အချင်းတို့ ... ဝတ်နှင့်ပြည့်စုံသဖြင့် ကြည်ညိုသောကြောင့် လွှတ်သည်”ဟု ပြောလေ၏။ “အရှင် ... လူတို့အမူအရာကို သိခဲ့ပါသလော၊ အကျွန်ုပ်တို့ ကို ပြောကြားပါ နားထောင်လိုပါသည်” ဟု တောင်းပန်ကြကုန်၏။ “အချင်းတို့ .. သင်တို့သည် ငါအား လူတို့အမူအရာကို မမေးကြကုန်လင့်” ဟု ပြောလေရာ၊ “အရှင် ပြောဆိုပါဦး နားထောင်လိုပါသည်”ဟု တောင်းပန်ကြပြန်ကုန်၏။
ထိုအခါ မျောက်မင်းသည် မျောက်တို့အား -
“အချင်းတို့ ... ပညာမရှိ အရိယာတို့ တရားကို မသိမမြင်ကုန်သောလူတို့ နေ့ညဉ့်ပတ်လုံး စပြောဆိုနေသော စကားတို့မှာ - ငါ့ရွှေဟောင်း၊ ငါ့ရွှေသစ်၊ ငါ့ဟာ၊ ငါ့ဥစ္စာတို့ ဖြစ်၏။
အိမ်မှာ နှစ်ယောက်၊ နှစ်ယောက်သော အိမ်ရှင်တို့ ရှိကြ၏။ ထိုနှစ်ယောက်သော အိမ်ရှင်တို့တွင် တစ်ယောက်ကား - မုတ်ဆိတ်ကျင်စွယ်မရှိ၊ သားမြတ်ရှည်၏။ အထူးထူးအပြားပြား ထုံးထားသော ဆံထုံးရှိ၏။ ထို့ပြင် နားပေါက်ရှိ၏။ များစွာသောဥစ္စာတို့ကို မိဘတို့အားပေး၍ ဆောင်ယူအပ်သော အိမ်ရှင်ကား ကျွန်အမှုလုပ် စသောသူတို့ကို “ဟယ် ကျွန်ပျက် ... နင်အမှုကိစ္စကို မပြုလုပ်ကောင်းလော” ဟု နှုတ်လှန် ထိုးတတ်၏”
မျောက်တို့အံ့ဩ လူ့သဘော
မျောက်အပေါင်းသည် မျောက်မင်း၏ စကားကိုကြားရလျှင် ငါတို့မှာ မသင့်လျော်သောစကားကို ကြားရသည်ဟု လက်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့် နားတို့ကို ကြပ်ကြပ်ပိတ်ကုန်၏။ ဤအရပ်ကား ငါတို့မှာ မသင့်လျော်သောစကားကို ကြားရသောအရပ်ဟု အရပ်ကို ကဲ့ရဲ့ကြကုန်လျက် အရပ်တစ်ပါးသို့ ပြောင်းရွှေ့သွားကြကုန်၏။ ကျောက်ဖျာကြီးလည်း ကဲ့ရဲ့ရာ ကျောက်ဖျာကြီးဟု တွင်၍ ကျန်ရစ်လေ၏။
ဤသို့လျှင် ဒေသနာတော်ကို ဟောတော်မူပြီး၍ သစ္စာကို ပြတော်မူသည့်အဆုံး၌ ငြီးငွေ့သော ရဟန်းသည် သောတာပတ္တဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မျောက်အပေါင်းသည် - ယခုအခါ ဘုရားပရိသတ်။
မျောက်မင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ကိလေသာမျိုး၊ စရိုက်ဆိုး၊ အကျိုးယုတ်လှသည်။
(၂) တိရစ္ဆာန်ပင်၊ မကြားချင်၊ ပြစ်တင်ကဲ့ရဲ့သည်
ဂရဟိတဇာတ် ပြီး၏။
ပြန်ချီလှရွာ၊ ထန်းတောစု
ပြန်ချီလှရွာ၊ ထန်းတောစု
ကွင်းသုံးဆင့်ရွာ၊ ကွင်းသုံးဆင့်
ကွင်းသုံးဆင့်ရွာ၊ ကွင်းသုံးဆင့်
ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း
အောက်ပါစာရင်းသည် ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များကို မျက်နှာပြင်ဧရိယာအလိုက် စီစဉ်ထားသည့် စာရင်းဖြစ်သည်။ 1) For lakes in the Hokkaidō region, Subprefecture is listed
ကော့ကနိ
ကော့ကနိ
ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များစာရင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ရွာသစ်ကုန်းရွာ (Ywarthitkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ လက်ပန်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၀၆ ဦး၊ မ ၄၃၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျုံကဇင်းရွာ၊ ကျုံတနီး
ကျုံကဇင်းရွာ၊ ကျုံတနီး
စွယ်ပေါက္ကံ (အရှေ့)ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆဖားရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဆဖားရွာ(Sahpar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆဖားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၈၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းယားရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
မင်းယားရွာ (Minyar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မင်းယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၈၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးဖြူကုန်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ဇီးဖြူကုန်းရွာ (Zeehpyukone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၁၆ ဦး၊ မ ၁၂၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရှေ့ကမ္ဘာလုံးခြမ်း
အရှေ့ကမ္ဘာလုံးခြမ်း၏ မြေထုမှာ အနောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းထက် ပိုမိုများပြားသလို အမျိုးမျိုးသော သက်ရှိတို့ တည်ရှိရာနေရာလည်း ဖြစ်သည်။
လိုင်းလောင်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
လိုင်းလောင်ရွာ (Lailawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၇ ဦး၊ မ ၁၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဈေးချိုတော်
​ဈေးချို​တော်သည် မန္တ​လေးမြို့တွင်တည်ရှိပြီး သက်တမ်းအရင့်ဆုံးနှင့် အကြီးမားဆုံး​ဈေးဖြစ်သည်။
ကိုလိုနီခေတ် ဈေးချိုထဲက ၁၂ ရုံ
၁၉၀၂-ခုနှစ်တွင် သစ်သားများနှင့် တည်ဆောက်ထားသော ဈေးချိုတော်ကြီး မီးသင့်လောင်ကျွမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၀၃-ခုနှစ်၊ မီးလောင်ပြီး တစ်နှစ်အကြာ မန္တလေးမြူနီစပယ်က ဈေးရုံအသစ် ၁၂-ရုံကို အုတ်ကာ သွတ်မိုးဖြင့် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ တည်ဆောက်နေတုန်းတွင် ဆိုင်များ တည်ခင်းရန် အငှားချထားမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ အငှားချထားခံရသူများက သတ်မှတ်တဲ့နေရာတွင် သတ်မှတ်သည့် ကုန်ပစ္စည်းများ ရောင်းချခွင့်ပြုမည်ဟု မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် အများပြည်သူသိစေဖို့ ကြော်ငြာစာထုတ်ခဲ့သည်။
• • ကြော်ငြာစာအပြည့်အစုံမှာ- မြူနီစပယ် ကော်မတီက ဈေးချိုတော် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသည့် အခါတွင် ဆိုင်များတည်ခင်းရန် အတွက် အငှားချထားလိမ့်မည့်ပြင် အဆောက်အအုံ တစ်စုံတစ်ခုတွင် ဖြစ်စေ၊ ဆောက်အအုံ တစ်စုံတစ်ခု၏ အတွင်းတွင် ဖြစ်စေ (သို့မဟုတ်) ဈေးနယ်နိမိတ်အတွင်း နေရာတစ်စုံတစ်ခုတွင် ဖြစ်စေ၊ ရောင်းချရန် ကုန်ပစ္စည်းများကို ကုန်ပစ္စည်းများကို အချိန်ကာလအားလျော်စွာ အမျိုးအစားခွဲခြား သတ်မှတ်လိမ့်မည်။ ကော်မတီက စာဖြင့်ရေးသားပေးသည့် အခွင့်အမိန့် မရရှိဘဲ (သို့မဟုတ်) ထိုသို့သော အခွင့်အမိန့်ပေးရန် အာဏာလွှဲထားသည့် ကော်မတီ၏ အရာရှိ တစ်စုံတစ်ဦးက စာဖြင့်ရေးသားပေးသည့် အခွင့်အမိန့် မရရှိဘဲ ထိုသို့သတ်မှတ်ထားသည့် ကုန်ပစ္စည်းများမှအပ အခြားကုန်ပစ္စည်းများကို ထိုသို့သော အဆောက်အအုံတွင် ဖြစ်စေ၊ အဆောက်အအုံ၏ အပိုင်းတွင်ဖြစ်စေ (သို့မဟုတ်) နေရာတွင်ဖြစ်စေ ရောင်းချခြင်း (သို့မဟုတ်) ရောက်းချရန် တည်ခင်းထားခြင်း မပြုရ။
ကြော်ငြာစာ ထုတ်ခဲ့သည့်အတိုင်း ဈေးဆိုင်တည်ခင်း ရောင်းချခွင့် ရှိသူများကို ၁၂-ရုံအလိုက် ဘယ်ပစ္စည်းက ဘယ်ရုံမှာ ရောင်းချနိုင်ခွင့် ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့သည် ။
သပြေဆိပ်ရွာ၊ သိုင်းတပုတ်
သပြေဆိပ်ရွာ၊ သိုင်းတပုတ်
ရွာဟောင်းကုန်းရွာ၊ ထန်းတောစု
ရွာဟောင်းကုန်းရွာ၊ ထန်းတောစု
ပင်လယ်ပေါ်မှ အိုအေစစ်
ပင်လယ်ပေါ်မှ အိုအေစစ်（Oasis of the Seas）အမည်ရှိ အပျော်စီးသင်္ဘောသည် တော်ဝင် ကယ်ရေဘီယံ ကုမ္ပဏီအပိုင်ဖြစ်ပြီး လက်ရှိ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးမားဆုံးနှင့် ကုန်ကျစရိတ်အများဆုံး ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းနှင့် အလေးချိန်ဆင်တူရှိသည့် ညီအမသင်္ဘောမှာ ညှို့ဆောင်နေသော ပင်လယ်များဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ပေါ်မှ အိုအေစစ်ကို ဆောက်လုပ်ရန် ဖေဘဝါရီလ ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ဂျနယ်ဆစ် အမည်ခံအောက်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ သင်္ဘော၏ အောက်ခြေခံ သံချောင်းရှည် အား နိုဝင်ဘာလ ၁၂ရက် ၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် အက်စ်တီအက် ဥရောပ- (တောင်ကိုရီးယားပိုင် လက်ခွဲဖြစ်သည့် အက်စ်တီအက် ကော်ပိုရေးရှင်း - (ယခင်သိကြသည့် - အကာ သင်္ဘောကျင်း)မှ ဖင်လန်နိုင်ငံ၊ တူရ်ကူမြို့ တွင် စတင်အခြေချ တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ကုမ္ပဏီမှ ဆောက်လုပ်ရေးအတွက် ငွေးကြေးအပြည့်ရှိပြီဖြစ်ကြောင်း ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၅ ရက်တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
ယူရို သန်း ၉၀၀ အကုန်ကျခံ ဆောက်လုပ်ထားသည့် ဤဧရာမသင်္ဘောကြီးသည် ခရီးသည် ၆၃၆၀ နှင့် ဝန်ထမ်း ၂၀၀၀ ခန့်ကို တင်ဆောင်နိုင်သည်။ သင်္ဘောကိုယ်ထည်၏ အရှည်မှာ ၃၆၀ မီတာ၊ ဗြက် ၄၇ မီတာ၊ ရေပြင်အထက် ၆၅ မီတာ မြင့်ကာ ၁၆ ထပ်ပါရှိသည်။ ဒိန်းမတ်ရေလက်ကြားရှိ တံတားများအောက်မှ ဖြတ်သန်းနိုင်ရန် မီးခိုးခေါင်းတိုင်ကို လိုသလို သိမ်းနိုင်ဆန့်နိုင်သည်။
ပင်လယ်ပေါ်မှ အိုအေစစ်ပေါ်တွင် အခြား ဇိမ်ခံသင်္ဘောများနည်းတူ ဇာတ်ရုံများ၊ အရောင်းဆိုင်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များ၊ အားကစားရုံများ ပါရှိသည်။
ခုံဖိနပ်
thumb ခုံဖိနပ်သည် လူစီးရန် ပေါ့ပါးသော သစ်သားကို သဲကြိုးတပ်ထားသော မြန်မာ့ရိုးရာဖိနပ်တစ်မျိုးကို ခေါ်သည်။ ကွင်းထိုး ခုံဖိနပ်နှင့် ‌‌ခြေညှပ်ခုံဖိနပ် နှစ်မျိုးရှိသည်။
ခုံဖိနပ်ပြုလုပ်ရန် အတွက် ယခုမျက်မှောက်ခေတ်တွင် ကုက္ကိုသား၊ သရက်သားနှင့် ဇီးသားများကို အများဆုံး အသုံးပြုကြလေ့ရှိကြသည်။
နော်ဝေရွာ၊ ကုန်တန်း
နော်ဝေရွာ၊ ကုန်တန်း
ဆင်လူးရွာ၊ လမန်း
ဆင်လူးရွာ၊ လမန်း
ကြခတ်
ကြခတ်
ဆွမ်ဂျပ်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ဆွမ်ဂျပ်ရွာ(Tsumjat)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ နမ့်မဖြစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၇၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နမ့်မဖြစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၁၆ ဦး၊ မ ၂၆၀၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၂၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါန်းဇွန်မြို့
ငါန်းဇွန်မြို့သည် တံတားဦးခရိုင်အတွင်း ဧရာဝတီမြစ်၏ တောင်ဖက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ သင်္ဘောဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်သည့်အပြင် ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၏ မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာလည်း ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက်ရှိ မြို့သာမြို့နှင့် ကားလမ်း အဆက်အသွယ်ရှိ ပြီးအရောင်းအဝယ် အသင့်အတင့် စည်ကားသည်။ မြို့နယ်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၅၈ စတုရန်းမိုင်မျှ ရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကျော်ကြားသော ငါန်းဇွန်ထောပတ်မှာ ငါန်းဇွန်မြိုအထင်ကရဒေသထွက် ထောပတ်ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးကြသော သီးနှံများမှာ ပဲ၊ ပြောင်း၊ ဆေး၊ ငရုတ် စသည်တို့ဖြစ်၍ စပါးကိုလည်း အနည်းငယ် စိုက်ပျိုးသည်။
ငါန်းဇွန်ဟု အမည်တွင်ရခြင်းမှာ ငန်းစွန်ဟူသော အမည်မှာ ပြောင်းလဲလာခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်ဟု အဆိုရှိသည်။ ငန်းစွန် ဆိုသည့် အမည်ကား၊ ဤဒေသသည် လယ်ယာမြေငန်းတို့၏ အစွန်အဖျားတွင် တည်ရှိခြင်းကြောင့် ထိုအမည်တွင်ခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ ငန်းစွန်၏အနီးတွင် ယခင် ငါန်းမြား ယခု ငါန်းမြာကြီး ဟူသော ဒေသလည်းရှိ၍ ငန်းမြားမှာ လယ်ယာမြေငန်း အများအပြားရှိရာ ဒေသဖြစ်ခြင်းကြောင့် ယင်းသို့အမည်တွင်ရကြောင်း ဆိုလေသည်။
ကရင်ကွင်းရွာ၊ ထန်းတောစု
ကရင်ကွင်းရွာ၊ ထန်းတောစု
ကြာအင်းရွာ၊ ကွင်းသုံးဆင့်
ကြာအင်းရွာ၊ ကွင်းသုံးဆင့်
၁၉၆၇ စစ်တွေ ဆန်ပြဿနာ
၁၉၆၇ စစ်တွေ ဆန်ပြဿနာ သည် မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီအစိုးရခေတ် ၁၉၆၇ ခုနှစ် မိုးရာသီတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၌ စားနပ်ရိက္ခာ ရှားပါးပြီး အငတ်ဘေးကြုံရသဖြင့် ဩဂုတ် ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တွေမြို့လမ်းမပေါ်သို့ ထွက်ကာ ဆန်ရရှိရေးအတွက် ဆန္ဒပြတောင်းဆိုခဲ့ကြသည့် ပြည်သူများကို စစ်တပ်က သေနတ်ဖြင့် ပစ်သဖြင့် လူပေါင်း ၂ဝဝ ကျော်သေဆုံးခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ် ဖြစ်သည်။
အဆိုပါ ဩဂုတ် ၁၃ ရက်နေ့ကို စစ်တွေ ဆန်ပြဿနာနေ့ အဖြစ် သတ်မှတ်ကာ ဝမ်းနည်းအောက်မေ့ဖွယ် အခမ်းအနားများကို နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်း ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် နိုင်ငံတကာရှိ ရခိုင်လူမျိုးများရှိသည့်နေရာများတွင်  ကျင်းပကြသည်။
ဖြစ်စဉ်
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ရခိုင်ပြည်၌ ရာသီဥတုမကောင်းမွန်၍ စိုက်ပျိုးပင်များမဖြစ်ထွန်းသည့်အတွက် ဆန်စပါးမှာလည်း အထွက်နည်းသွားခဲ့သည်။ ဦးနေဝင်း၏ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီအစိုးရသည် ရခိုင်ဒေသစပါးအထွက်နူန်း ကျဆင်းမည်ကိုသိရှိလျက် နိုင်ငံခြားသို့ စပါးတင်းရေပြည့်မီအောင် ရောင်းချနိုင်ရေးကိုသာ ဦးစားပေးခဲ့သဖြင့် ဒေသတွင်း ဝမ်းစာမဖူလုံဖြစ်ခဲ့ရသည်။
ထိုကြောင့် ရခိုင်ပြည်ရှိ အခြေခံလူထုမှာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုပြဿနာကို ကြုံတွေ့ခဲ့ရသည်။ စစ်တွေမြို့ရှိ ဆန်ဂိုထောင်များတွင် ဆန်အပြည့်ရှိသော်လည်း အစိုးရမှ ဆန်ရောင်းချမပေးခြင်း၊ လူတစ်ယောက်လျှင် နို့ဆီဗူးဖြင့် ၁၄ ဗူးသာ ရောင်းချပေးခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် နိုင်ငံခြားသို့တင်ပို့ရန် ဆန်ဂိုဒေါင်များ၌ လှောင်ထားသောဆန်များကို ရောင်းချပေးရန် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁၃ ရက်နေ့တွင် စစ်တွေမြို့ရှိ ရခိုင်ပြည်သူလူထုသည် "ပြုတ်ဆန်မစား ရခိုင်သား၊ ဆန်ခွဲမစားရခိုင်သား" ဟု ဟစ်ကြွေးကာ ငြိမ်းချမ်းစွာ လှည့်လည်ဆန္ဒပြတောင်းဆိုခဲ့ကြသည်။ ထိုသို့ ငြိမ်းချမ်းစွာဖြင့် တောင်းဆိုခဲ့သည်ကို အစိုးရမှ လိုက်လျောခြင်း မရှိသည့်အပြင် ခလရ ၂၀ တပ်ရင်းမှူးက ပစ်မိန့်ပေးနှိမ်နှင်းခဲ့သဖြင့် ဒေသခံရခိုင်ပြည်သူ ၂၀၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရခိုင်ပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း
နောင်ရင်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
နောင်ရင်းရွာ (Naungyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မင်းယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၉၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တင်မောင်
တင်မောင် အမည်ရှိ လူပုဂ္ဂိုလ်များမှာ
လမန်း (အရှေ့စု)ရွာ၊ လမန်း
လမန်း (အရှေ့စု)ရွာ၊ လမန်း
စွယ်ပေါက္ကံ (အနောက်)ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
စွယ်ပေါက္ကံ (အနောက်)ရွာ (Sweipaukkan(West))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ စွယ်ပေါက္ကံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စွယ်ပေါက္ကံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၅ ဦး၊ မ ၁၄၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
လွိုင်မောက်ခမ်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
လွိုင်မောက်ခမ်းရွာ (Loimaukhkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၇ ဦး၊ မ ၁၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ၊ ထွန်းရဝေ
ထွန်းရဝေရွာသစ်ရွာ၊ ထွန်းရဝေ
လွိုင်မောက်ခမ်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရောင်ပေစူးမြစ်တွေးကြီး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စင်ရော်၊ ရေညှောင့်ကောင်နှင့် အလားတူငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာဖရိကနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိုရှန်းနီးယားတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကိုင်းတောကွင်းရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
ကိုင်းတောကွင်းရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
အနောက်ကုန်း
အနောက်ကုန်း
အောင်မောင်းရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
အောင်မောင်းရွာ(Aungmawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆနာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆနာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စေတီတောင် (ရခိုင်)ရွာ၊ ဝက်မကျ(ခ) စေတီတောင်
စေတီတောင် (ရခိုင်)ရွာ၊ ဝက်မကျ(ခ) စေတီတောင်
စက်မှုလက်မှု အရေးပါပုံ
ကမ္ဘာသူကမ္ဘာသားတို့သည် ၁၈ ရာစုနှစ် အလယ်လောက်အထိ ရှေးသမားရိုးကျအတိုင်း လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို လုပ်ကိုင်ခဲ့ကြ၏။ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရာ၌ သစ်သားထွန်များကို အသုံးပြု၍ စပါးရိတ်ရာတွင် တံစဉ်ကြီးငယ်တို့ဖြင့်သာ လက် ရိတ် ရိတ်ကြ၏။ ကောက်လှိုင်းများကို ကောက်ရိုက်တုတ်နှင့် ရိုက်နှက်ကာ စပါးနှံများကို ချွေယူသည်။ အဝတ်အထည် ရက်လုပ်ရာတွင်လည်း လက် သို့မဟုတ် ခြေနှင့်လှည့်ရသော ရက်ကန်းများသာ ရှိလေသည်။ ပန်းဘဲ၊ လက်သမား၊ ပန်းရံဆရာတို့၏လက်နက် ကိရိယာတို့မှာလည်း ရှေးအီဂျစ်ခေတ်ဟောင်းက ကိရိယာများနှင့်တူ၍ ပြောင်းလဲတိုးတက်မှု အလျင်းမရှိခဲ့သေးချေ။
အင်္ဂလန်ပြည်သည် စိုက်ပျိုးရေးတိုင်းပြည်အဖြစ်မှ စက်မှုတိုင်းပြည်အဖြစ်သို့ ၁၇၆ဝ-၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်များတွင်း၌ ပြောင်းလဲတိုးတက်ခဲ့လေသည်။ ယခင်က လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို စက် မသုံးဘဲ ရှေးသမားရိုးကျ စံနစ်ဖြင့်သာ ပြုလုပ်ခဲ့သောကြောင့် ကုန်ပစ္စည်းပြုလုပ်ရာတွင် အချိန်ကုန် လူပန်း၍ မြောက်မြားစွာ လည်း မထုတ်လုပ်နိုင်သဖြင့် ကုန်ပစ္စည်းများမှာ ဈေးကြီး မြင့်၍ လူသာမန်တို့ ဝယ်ယူသုံးဆောင်ခြင်း မပြုနိုင်ကြချေ။
ယခု သုံးစွဲနေကြသည့် အချို့သော ပစ္စည်းမျိုးသည် ၁၇၅ဝ ပြည့်နှစ်မတိုင်မီခေတ်က သာမန် အရပ်သူအရပ်သားတို့ သုံးစွဲ ခြင်း မပြုနိုင်သော ပစ္စည်းများ ဖြစ်၏။ သို့ရာတွင် ထိုခေတ်က ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေတတ်သော စက်ရုံကြီးများ မရှိခဲ့သဖြင့်လည်း လုပ်သားနှင့် အလုပ်ရှင် ပြဿနာ၊ အလုပ် လက်မဲ့ ပြဿနာ စသည်များ မရှိခဲ့ပေ။ ၁၇၅ဝ ပြည့်နှစ်ကျော် မှသာ စက်မှုလုပ်ငန်းများ ထွန်းကားလာ၍ ကမ္ဘာ့အခြေအနေ မှာ တစ်မျိုးတဖုံ ပြောင်းလဲလာခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ နှစ်ပေါင်း များစွာ တည်ရှိလာခဲ့သော အခြေအနေများကို ပြောင်းလဲပစ်ကာ စက်မှုခေတ်သို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သော စီးပွား ရေးဆိုင်ရာ တိုးတက်မှု များကိုပင် 'စက်မှုလက်မှု အရေးပုံ'ဟု ဆိုလိုပေသည်။
၁၇၅ဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်၌ အထည်အလိပ် လုပ်ငန်းများအတွက် စက်များကို တီထွင်ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အရေး ပုံသည် စတင်ဖြစ်ပေါ်လာလေသည်။ ကေးဆိုသူသည် ၁၇၃၃ ခုနှစ်တွင် ရက်ကန်းလွန်းပျံကို တီထွင်ခဲ့၏။ ၁၇၆၇ ခုနှစ်တွင် ဟားဂရီးဆိုသူက ခြည်မျှင်အများကို တစ်ပြိုင်တည်းငင်နိုင်သည့် 'စပင်းနင်းဂျင်နီ'ခေါ် ခြည်ငင်စက်ကို တီထွင်ခဲ့လေသည်။
သံလုပ်ငန်းတွင် မီးသွေးဖြင့် သံရည်ကျိုသည့်အစား ကျောက်မီးသွေးကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် လုပ်ငန်းမှာ ပိုမို တိုးတက် တွင်ကျယ်လာ၏။ လမ်းများကိုလည်း ပြုပြင်ခဲ့၍ တူးမြောင်း အများအပြားကို ဖောက်လုပ်ခဲ့ရာ လမ်းပန်း ဆက်သွယ်ရေး တိုးတက် ကောင်းမွန်လာသည်။ ဤသို့သော် တီထွင်မှုများကြောင့် အိမ်တွင်းမှုလုပ်ငန်းစံနစ် တိမ်ကောပျောက်ကွယ်၍ စက်ရုံ လုပ်ငန်းစံနစ် ကြီးပွားလာ လေသည်။ ထို့ပြင် လုပ်ငန်းရှိရာ စက်ရုံများတွင် လူတို့ ပြောင်း ရွှေ့နေထိုင်လာကြရာ စက်ရုံရှိရာ အရပ်တို့တွင် မြို့ပြကြီးများ ဖြစ်ပေါ်လာ၍ တောရွာတို့တွင် လူနေနည်းပါးလာလေသည်။ စက်မှုလုပ်ငန်း ထွန်းကားလာသောအခါ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်း၌ လူမလိုတော့သဖြင့် လယ်သမားတို့သည် စက်မှု အလုပ်သမားများ ဖြစ်လာကြလေသည်။ အလုပ်ရုံပိုင်သော အရင်းရှင်ဟူ၍ ပေါ်ပေါက်လာပြီးလျှင် ထိုလူတန်းစားသည် နိုင်ငံရေးရာတွင် ဝင်ရောက် စိုးမိုးလာလေသည်။
အရင်းရှင်နှင့် အလုပ်သမား ပဋိပက္ခမှုများလည်း မကြာခဏ ဖြစ်ပွားခဲ့လေသည်။ ယခင်က လူအများလုပ်ရ သော အလုပ်မျိုးကို လူအနည်းနှင့် ပြီးနိုင်စွမ်းသဖြင့်လည်း အလုပ် လက်မဲ့ ပြဿနာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ရလေသည်။ မည်သို့ဖြစ်စေ စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း တိုးတက်ခဲ့သည့် အတွက် လူသာမန်တို့မှာ ကုန်ပစ္စည်းများကို ဈေးပေါပေါနှင့် ကောင်းကောင်း ဝယ်ယူ အသုံးပြုနိုင်ခဲ့လေသည်။ အဂ‡လန် ပြည်သည် ကုန်ပစ္စည်းများကို ပေါပေါများများ လုပ်ကိုင် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သဖြင့် ဝင်ငွေတိုးတက်ပြီးလျှင် စီးပွားရေး ခိုင်လုံတောင့်တင်းလာခဲ့လေသည်။ ထိုကြောင့် နပိုလီယန်နှင့် စစ်ဖြစ်သောအခါ ခံနိုင်ရည် ရှိခဲ့ပေသည်။ လူတို့၏နေထိုင်မှု အဆင့်အတန်းလည်း မြင့်လာ၏။ စက်မှုနိုင်ငံတို့သည် ကုန်ကြမ်း ရရန်နှင့် ပြည်တွင်းထွက် ကုန်ချောရောင်းချရန် နယ်ပယ်များ လိုလာသဖြင့် နိုင်ငံချဲ့ထွင်လာကြရသည်။ ဤသို့လျှင် နယ်ချဲ့ စံနစ်ကိုလည်း ပေါ်ပေါက်လာလေသည်၊
ထိုခေတ်၌ လူတို့သည် စက်မှုလုပ်ငန်းကိုသာမက စိုက်ပျိုး ရေး လုပ်ငန်းများကိုလည်း တိုးတက်ကောင်းမွန်အောင် ပြုပြင် ခဲ့ကြလေသည်။ ဂျုံတစ်မျိုးတည်းကိုသာ နှစ်စဉ် ဆက်စိုက်ခြင်း မပြုဘဲ မုန်လာဥဝိုင်း၊ မုန်လာဥနီ၊ ပဲပင် စသည်တို့နှင့် တစ်လှည့်စီ ပြောင်း၍ စိုက်ကြလေသည်။ ထိုအလှည့်ကျ စိုက် ပျိုးရေးစံနစ်ကြောင့် မြေဩဇာ မယုတ်လျော့ဘဲ ကောင်းမွန်လာ သည့်ပြင် အထွက်လည်း များလာလေသည်။ ထို့ပြင် မြေကွက် ငယ်များဖြင့် တကွဲတပြား စိုက်ပျိုးသောထုံးစံကို ဖျက်၍ ကျယ် ပြန့်သော စိုက်ခင်းကြီးများဖြစ်အောင် စုပေါင်း လုပ်ကိုင်ကြ သဖြင့် ပို၍ စံနစ်ကျကာ အလုပ်တွင်ကျယ်လာပြီးလျှင် ကောက် သီး ကောက်နှံ အထွက်များလေသည်။ နွား၊ ဆိတ်၊ သိုး စသည် တို့ကို ပြုပြင် မွေးမြူကြသဖြင့် ကောင်ရေ များပြားလာကာ အမျိုးအစားလည်း ကောင်းမွန်လာလေသည်။
ကျန်တောရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
ကျန်တောရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
လမန်း (အနောက်စု)ရွာ၊ လမန်း
လမန်း (အနောက်စု)ရွာ၊ လမန်း
ကား
ကား ထိုအချက်နှင့်ပတ်သက်၍ အငြင်းပွားကြသည်။ အချို့က ရိုမန်ကက်သလစ်မစ်ရှင်ဖြင့် တရုတ်ပြည်သို့သွားသော ဖာဒီနန် ဗာဘီရက်(Ferdinand Verbiest)က ပထမဆုံး ရေနွေးငွေ့ဖြင့် မောင်းနှင်သည့်ကားကို ၁၆၇၂ တွင် တရုတ်အင်ပိုင်ယာအတွက် ကစားစရာအဖြစ်တီထွင်ပေးခဲ့သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထိုယာဉ်မှာ အရွယ်အစားသေးငယ်ပြီး မောင်းနှင်သူ သို့မဟုတ် စီးနင်းသူကို မတင်ဆောင်နိုင်သော်လည်း ဖြစ်နိုင်ခြေအားဖြင့် ပထမဆုံး ရေနွေးငွေ့သုံး ယာဉ်ဖြစ်သည်။ ရစ်ချက်ထရီဗီသစ်မှ သူ၏ မီးခိုးထွက်နေသော မိစ္ဆာဟု အမည်ရသည့် ရေနွေးငွေ့အားဖြင့် မောင်းနှင်သည့် ပထမဆုံးယာဉ်ကို ၁၈၀၁ ခုနှစ်တွင် သရုပ်ပြခဲ့သည် ဆိုသည့် အချက်ကိုမူ မည်သူမျှ သံသယမရှိကြပေ။ သို့သော် ထိုယာဉ်မှာ လုံလောက်သော ရေနွေးငွေ့ဖိအားကို ကြာရှည်စွာ မထိန်းသိမ်းနိုင်သဖြင့် လက်တွေ့အသုံးပြုနိုင်ရန် အနည်းငယ်မျှသာ အသုံးဝင်သည်။
ရုရှားနိုင်ငံတွင်မူ ၁၇၈၀ခုနှစ်များတွင် အိုင်ဗင်ကူလီဗင်က ဖလိုင်းဝှီး၊ ဘရိတ်၊ ဂီယာဘောက်စ် နှင့် ဘယ်ရင် အစရှိသည့် ခေတ်သစ်နည်းပညာများပါဝင်သည့် လူ၏ခြေဖြင့်နင်းရသည့် သုံးဘီးယာဉ်ကို တီထွင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုယာဉ်ကို ဆက်လက်၍ တိုးတက်အောင် မလုပ်ဆောင်ခဲ့ပေ။
ဆွစ်ဇာလန်မှ တီထွင်သူ ဖရန်ဆွိုက် အိုင်ဆက်ဒီ ရီဗက်ဇ် (François Isaac de Rivaz) မှ ၁၈၀၆ ခုနှစ်တွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်နှင့် အောက်ဆီဂျင်အရောအနှောကို လောင်စာအဖြစ်အသုံးပြု၍ ပထမဆုံး အတွင်း၌ပေါက်ကွဲသော အင်ဂျင် (internal combustion engine) ကို ဒီဇိုင်းထုတ်ခဲ့ပြီး ထိုမှတဆင့် အခြေခံမျှသာဖြစ်သော်လည်း ကမ္ဘာပေါ်တွင် ပထမဆုံးဖြစ်သော မော်တော်ယာဉ်ကို ဆက်လက်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ထိုဒီဇိုင်းမှာ အလွန်တရာ အောင်မြင်မှု မရခဲ့ပဲ ဆယ်မြူရယ် ဘရောင်း၊ ဆယ်မြူရယ်မိုရေး နှင့် ကြံ့ယာဉ် (hippomobile) ပြုလုပ်သော အီတီယန် လန်နွာ(Etienne Lenoir) တို့ ထုတ်လုပ်ခဲ့သော လှည်းနှင့်တွန်းလှည်းများကို အခြေခံ၍ ကိုးရိုးကားရား အတွင်း၌ပေါက်ကွဲသော အင်ဂျင် တပ်ဆင်ထားသော အခြားယာဉ်များမှာလည်း အလားတူပင်ဖြစ်သည်။
၁၈၈၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပြင်သစ်တီထွင်သူ ဂူစတေ့ဗ် ထရောင်ဗီ (Gustave Trouvé) မှ ပထမဆုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသုံး၍ အလုပ်လုပ်သော သုံးဘီးမော်တော်ကားကို သရုပ်ပြခဲ့သည်။ ပဲရစ်တွင် ကျင်းပပြုလုပ်သော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လျှပ်စစ်ပြပွဲတွင် ဖြစ်သည်။ လျှပ်စစ်ကား
ဂိုတလီယပ် ဒိန်းမလား (Gottlieb Daimler)၊ ဝီလ်ဟမ်မေဘတ်ရှ် (Wilhelm Maybach) နှင့် ဆိရက်ဖရိုက် မားကတ်စ် (Siegfried Marcus) တို့အပါအဝင် အခြားဂျာမန်အင်ဂျင်နီယာများမှာ တစ်ချိန်တည်းမှာပင် ပြဿနာကို အဖြေရှာဆဲဖြစ်သော်လည်း ကားလ်ဘင့်ဇ် (Karl Benz)ကို ခေတ်သစ်မော်တော်ယာဉ်၏ တီထွင်သူအဖြစ် ယေဘူယျအားဖြင့် သဘောတူကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယာဉ် ကဏ္ဍ:ဘီးတပ်ယာဉ်
တွယ်ဆန်ယန်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စင်ရော်ကြီး
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာတိတ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဥရောပတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အာဖရိကတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ရုရှားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မြသာတဲရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
မြသာတဲရွာ (Myatharte)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဆားပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆားပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၉ ဦး၊ မ ၆၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်ကွီရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နောင်ကွီရွာ (Nawngkwi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဟွေအွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟွေအွမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၆ ဦး၊ မ ၅၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေတိုင်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
မြေတိုင်ရွာ (Myaytaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ မြေတိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၉၈၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးတံခွန်
ငါးတံခွန်သည် ငါးသံရှည်မင်းကြားနှင့်အတူ တြိုင်ကီရီဒီ မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ပါဏဗေဒအမည်မှာ တြိုင်ကီးရပ် ဟော်မဲလား ဖြစ်သည်၊ ငါးတံခွန်၏ ကိုယ်မှာသေး၍ ကြိုးပြားပုံ သဏ္ဌာန်မျိုး ရှိသည်။ ဆူးတောင်သည် တစ်ဆက်တည်းဖြစ်သည်။ မေးရိုးမှာ ရှည်၍ ချွန်ထွက်လျက်ရှိသည်။ အမြီးဆူးတောင်မရှိဘဲ အမြီးသည် ဆံခြည်ကဲ့သို့ သေးသေးမျှင်မျှင် ဖြစ်သည်။ ပါးဟက်ဝကျယ်သည်။ ဦးခေါင်းဘေးတွင် မျက်စိရှိသည်။ ကိုယ်၌ အကြေးခွံများ ရှိသည်။ အရောင်မှာ ငွေရောင်ရှိပြီး၊ ဆူးတောင်များမှာ ဝါကြန့်ကြန့်အရောင် ရှိသည်။ ငါးတံခွန် သည် အရှည် ၅ ပေအထိ ကြီးထွားသည်။ ငါးတံခွန်ကို အခြောက်လုပ်၍ ရသည်။
ဆန်းဦး (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)
ဗိုလ်ချုပ်ဆန်းဦးသည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် (၂၄)မှ သင်တန်းဆင်းလာသူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ တပ်မတော်နည်းပညာတက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ အရှေ့ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး၊ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ စစ်ရေးချုပ်ရုံး စစ်ရေးချုပ် အဖြစ် ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
ထွန်းရဝေရွာ၊ ထွန်းရဝေ
ထွန်းရဝေရွာ၊ ထွန်းရဝေ
ရွာအိုရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ရွာအိုရွာ (Ywaroh)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ လက်ပန်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပန်ခြေပေါ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၀၆ ဦး၊ မ ၄၃၀၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၈၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးတန်
ငါးတန်သည် ငါးထွေမျိုးတွင် ပါဝင်၍ သားစားငါးမျိုး ဖြစ်သည်၊ ငါးတန်ကို သိပ္ပံအမည်အားဖြင့် ဂါဂေးတား ဂါဂေးတား ဟု ခေါ်သည်။ ထိုငါးမျိုး၌ နှုတ်သီးမွေးပါသည်။ ကိုယ်အကြေး ခွံ မရှိချေ။ ကျောရိုးဆူးတောင်တွင် အရိုးနု တစ်ချောင်းသာ ပါရှိသည်။ ရေချိုရေငန် နှစ်ရပ်လုံး၌ တွေ့ရသောငါးမျိုး ဖြစ်သည်။ ငါးနံချောင်သည် ငါးတန်နှင့် မျိုးချင်းနွှယ်သောငါးဖြစ်သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ဤငါးမျိုးစိတ်သည် အလျား 30.5 cm အထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရသောငါး
လုံလောက်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
လုံလောက်ရွာ (Longlauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၇ ဦး၊ မ ၁၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တော်ပြာ
တော်ပြာ
ကံကြီးရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
ကံကြီးရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
ကျော်ဆွေ (ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး)
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီးကျော်ဆွေသည် ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့ ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၁၆ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့မှ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ် ​ဖေ​ဖော်ဝါရီလ ၄ ရက်​နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သူသည် နယ်စပ်ရေးရာ ဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၁၅ ဩဂုတ် ၁၃ ရက်နေ့မှ ၂၀၁၆ မတ်လ ၃၀ ရက်နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်ပြီး စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် (၂၂)မှ သင်တန်းဆင်းအရာရှိတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းဦးစီးဗိုလ်မှူးကြီး၊ စစ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းအုပ်ကြီး၊ အနောက်တောင်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် တိုင်းမှူး၊ စစ်ဘက်ရေးရာလုံခြုံရေးအရာရှိချုပ် တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ စစ်ဦးစီးအရာရှိချုပ် (ကြည်း)နှင့် အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့ စစ်ဆင်ရေးအထူးအဖွဲ့မှူး တာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးများ
အောင်ဇံရွာ၊ ​အောင်ဇံ
အောင်ဇံရွာ၊ အောင်ဇံ
တတိယမြောက် ချားလ်စ်ဘုရင်
တတိယမြောက် ချားလ်စ်ဘုရင် (ချားလ်စ် ဖိလစ် အာသာ ဂျော့ဂျ်၊ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့၌ ဖွားမြင်) သည် ဗြိတိန်ပြည်ထောင်စုနှင့် ဓနသဟာယဘုံများ၏ ဘုရင်ဖြစ်ပြီး မယ်တော် အဲလိဇဘက် ဒုတိယမြောက်ဘုရင်မကြီး ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ထီးနန်းရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ်မှ ကွန်းဝေါလ်မြို့စားနှင့် Rothesay မြို့စားအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရပြီး ဗြိတိန်သမိုင်းတွင် အသက်အကြီးဆုံးနှင့် သက်တမ်းအရှည်ဆုံး အမွေဆက်ခံသူအဖြစ် လည်းကောင်း၊ ဝေလမင်းသားအဖြစ် ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်အထိ သက်တမ်းအရှည်ဆုံး နန်းဆက်ခံသူဖြစ်သည်။ အသက် (၇၃) နှစ်တွင် ချားလ်စ်သည် ဗြိတိသျှထီးနန်းကို အသက်အကြီးဆုံးပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် စတင်သူဖြစ်သည်။
ချားလ်စ် ကို ဘာကင်ဟမ်နန်းတော်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး မိခင်ဖြစ်သူ အဲလစ်ဇဘက်နှင့် ဖခင်ဖြစ်သူ အက်ဒင်ဗာရာမြို့စား မင်းသားဖိလစ်တို့၏ သားဦးဖြစ်ပြီး၊ သူသည် ယခင်ဘုရင် ဆဋ္ဌမမြောက် ဂျော့၏ ပထမဆုံးမြေးတော်ဖြစ်သည်။ သူသည် Cheam နှင့် Gordonstoun ကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဖခင်နှစ်ဦးစလုံးသည် ငယ်စဉ်ကပင် တက်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ ဝိတိုရိယပြည်နယ် ရှိ Geelong Grammar School ၏ Timbertop ကျောင်းဝင်းတွင် တစ်နှစ်နေထိုင်ခဲ့သည်။ University of Cambridge မှ ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ကို ရရှိပြီးနောက် ချားလ်စ်သည် ဗြိတိသျှ တော်ဝင်လေတပ်နှင့် တော်ဝင်ရေတပ်တွင် ၁၉၇၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၆ ခုနှစ်အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပါသည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် လေဒီ ဒိုင်ယာနာ စပင်ဆာနင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး သားနှစ်ယောက်ဖြစ်သည့် ဝီလီယံ မင်းသားနှင့် ဟယ်ရီတို့ ပါဝင်သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် လင်မယားနှစ်ယောက်စလုံး ကွာရှင်းပြတ်စဲခဲ့ကြသည်။ ဒိုင်ယာနာသည် နောက်နှစ်တွင် ပါရီမြို့တွင် ကားတိုက်မှုတစ်ခုကြောင့် သေဆုံးသွားခဲ့သည်။ ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ချားလ်စ်သည် ၎င်း၏ ကာလရှည်လက်တွဲဖော် Camilla Parker Bowles နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရေးဆိုင်ရာပုဂ္ဂိုလ်အဖြစ် ချားလ်စ်သည် သူ့အား ပတ်ဝန်းကျင်အဖွဲ့များမှ ဆုများနှင့် အသိအမှတ်ပြုမှုရရှိခဲ့သည့် Duchy of Cornwall ၏ မန်နေဂျာအဖြစ် ရာသီဥတုပြောင်းလဲမှုကို ကာကွယ်ရန်အတွက် အော်ဂဲနစ်စိုက်ပျိုးရေးနှင့် လုပ်ဆောင်ချက်များကို ပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ သူသည် မျိုးရိုးဗီဇပြုပြင်ထားသော အစားအစာကို မွေးစားခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍ ထင်ရှားသောဝေဖန်သူဖြစ်သည်။ ချားလ်စ်၏ ဓာတ်ကြမ်း တိုက်ကုနည်း အတွက် ပံ့ပိုးမှုသည် ဝေဖန်မှု၏ ဘာသာရပ်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ ပရဟိတလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်မှုသည် ဝေဖန်မှုများကို ဆွဲဆောင်ခဲ့ပြီး အလှူရှင်များအား ဗြိတိန်နိုင်ငံသားဖြစ်ခွင့် ကမ်းလှမ်းမှု စွပ်စွဲချက်များနှင့် ရင်ဆိုင်ခဲ့ရပြီး Prince's Foundation နှင့်အတူ မြို့တော်ရဲတပ်ဖွဲ့က ငွေကြေးဆိုင်ရာ ရိုသေမှုစွပ်စွဲချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နေခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ၊ မိသားစုနှင့် ပညာရေး
ချားလ်စ်ကို ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဘာကင်ဟမ်နန်းတော်၌ ည ၉ နာရီ ၁၄ မိနစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် Canterbury of Archbishop Geoffrey Fisher မှ ၎င်းကို ဗတ္တိဇံနှစ်ခြင်းခံခဲ့သည်။ ဧကရာဇ်၏အကြီးဆုံးသားတော်အနေဖြင့်၊ Cornwall မြို့စား၊ Duke of Rothesay၊ Earl of Carrick၊ Baron of Renfrew၊ Lord of the Isles နှင့် စကော့တလန်မင်းသားနှင့် မဟာဘဏ္ဍာစိုးဟူသောဘွဲ့များကို အလိုအလျောက်ရရှိခဲ့သည်။ ချားလ်စ်သည် ၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ဝက်စ်မင်စတာ အက်ဘီ၌ မိခင်၏ နန်းတက်ပွဲကို တက်ရောက်ခဲ့သည်။
Jonathan Dimbleby ၏ ၁၉၉၄ ခုနှစ်၏ တရားဝင်အတ္ထုပ္ပတ္တိတွင် အဲလစ်ဇဘက်နှင့် ဖိလစ်တို့သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာအရ ဝေးကွာသော မိဘများအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့ကြပြီး ဖိလစ်သည် Charles ၏ ထိလွယ်ရှလွယ်သဘောသဘာဝကို လျစ်လျူရှုကာ သူ့ကို အနိုင်ကျင့်ခံရသည့် Gordonstoun သို့ တက်ရောက်ရန် အတင်းအကြပ် ဖိအားပေးခံရသည်။ "Colditz in kilts" ကဲ့သို့ အထူး တင်းကျပ်သော သင်ရိုးညွှန်းတမ်းအတွက် မှတ်သားထားသော Gordonstoun ကို Charles မှ ဖော်ပြကြောင်း အစီရင်ခံတင်ပြသော်လည်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် Gordonstoun အား ချီးကျူးခဲ့ပြီး ၎င်းသည် "ကျွန်ုပ်ကိုယ်တိုင်နှင့် ကျွန်ုပ်၏ကိုယ်ပိုင်စွမ်းရည်များနှင့် မသန်စွမ်းများအကြောင်း များစွာသင်ကြားပေးခဲ့ကြောင်း ပြောကြားခဲ့ပါသည်။ ၎င်းသည် ကျွန်ုပ်အား သင်ကြားပေးခဲ့ပါသည်။ စိန်ခေါ်မှုတွေကို လက်ခံပြီး စတင်လုပ်ဆောင်ပါ။" 1975 အင်တာဗျူးတစ်ခုတွင်၊ Gordonstoun တွင်တက်ရောက်ခဲ့သောသူသည် "ဝမ်းမြောက်မိသည်" နှင့် "နေရာ၏မာကျောမှု" သည် "ချဲ့ကားလွန်းသည်" ဟုပြောကြားခဲ့သည်။ ဩစတြေးလျနိုင်ငံ၊ ဝိတိုရိယပြည်နယ်ရှိ Geelong Grammar School ၏ Timbertop ကျောင်းဝင်းတွင် 1966 ခုနှစ်တွင် နှစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးခဲ့ပြီး ထိုအချိန်တွင် သူ၏ သမိုင်းနည်းပြဆရာ Michael Collins Persse နှင့် ကျောင်းခရီးစဉ်တွင် Papua New Guinea သို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့သည်။ 1973 ခုနှစ်တွင် ချားလ်စ် သည် Timbertop တွင် သူ၏အချိန်ကို သူ၏ပညာရေးတစ်ခုလုံး၏ အပျော်ဆုံးအပိုင်းအဖြစ် ဖော်ပြခဲ့သည်။ Gordonstoun သို့ပြန်သွားသောအခါ ချားလ်စ်သည် သူ့အဖေကို ခေါင်းလေးဖြစ်လာအောင် အတုယူခဲ့သည်။ သူသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် GCE O-အဆင့် ခြောက်ခုနှင့် သမိုင်းတွင် A-အဆင့် နှစ်ခုနှင့် ပြင်သစ်၊ အဆင့် B နှင့် C အသီးသီးဖြင့် ထွက်ခွာခဲ့သည်။သူ၏ အစောပိုင်းပညာရေးတွင် ချားလ်စ်က နောက်ပိုင်းတွင် "ကျွန်တော် တတ်နိုင်သလောက် ကျောင်းမပျော်ဘူး၊ ဒါပေမယ့် တခြားနေရာတွေထက် အိမ်မှာနေရတာ ပိုပျော်တာကြောင့်ပဲ" ဟု နောက်ပိုင်းတွင် မှတ်ချက်ချခဲ့သည်။
ချားလ်စ်သည် ဗြိတိသျှစစ်တပ်မ၀င်ဘဲ ၎င်း၏ A-အဆင့်များအပြီး တက္ကသိုလ်သို့ တိုက်ရိုက်ဆက်သွားသောအခါတွင် တော်ဝင်အစဉ်အလာကို ချိုးဖျက်ခဲ့သည်။ 1967 ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင်၊ Trinity College၊ Cambridge တွင် သူသည် Tripos ၏ ပထမပိုင်းအတွက် ရှေးဟောင်းသုတေသနနှင့် မနုဿဗေဒကို ဖတ်ရှုခဲ့ပြီး ဒုတိယအပိုင်းအတွက် သမိုင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။[34][35] သူ၏ဒုတိယနှစ်တွင် Charles သည် Aberystwyth ရှိ University College of Wales တွင် တက်ရောက်ခဲ့ပြီး Welsh သမိုင်းနှင့် ဘာသာစကားကို သက်တမ်းတစ်ခုအထိ လေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် Cambridge တက္ကသိုလ်မှ 2:2 ဝိဇ္ဇာဘွဲ့ (BA) ဘွဲ့ဖြင့် ဘွဲ့ရခဲ့ပြီး၊ တက္ကသိုလ်ဘွဲ့ကို ပထမဆုံးရရှိခဲ့သော ဗြိတိသျှအမွေဆက်ခံသူဖြစ်သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ်၊ သြဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့တွင် Cambridge မှ Master of Arts (MA Cantab) ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့ပါသည်။ Cambridge တွင် Master of Arts သည် ဘွဲ့လွန်ဒီဂရီမဟုတ်ဘဲ ပညာရေးအဆင့်ဖြစ်သည်။
လူထုသဘောထားစစ်တမ်း
ဗြိတိန်ထီးနန်းမတက်မီတွင် ချားလ်စ်၏ ထင်မြင်ယူဆချက်စစ်တမ်းများက ဗြိတိန်လူမျိုးများအပေါ် ကျော်ကြားမှု ၄၂ ရာခိုင်နှုန်း၊ 2019 BMG သုတေသနစစ်တမ်းအရ ဗြိတိန်နိုင်ငံသား ၄၆ ရာခိုင်နှုန်းသည် ချားလ်စ်ကို ထီးနန်းရယူပြီးနောက် ထီးနန်းစွန့်လိုကြောင်း သဘောထားစစ်တမ်းကောက်ယူခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ထင်မြင်ချက် စစ်တမ်းတစ်ခုအရ ဗြိတိန်လူထု၏ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းသည် သူ့အပေါ် ကောင်းမွန်သော ထင်မြင်ယူဆချက် ရှိကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
နန်းတက်ခြင်းနှင့် နန်းတက်ပွဲ အစီအစဉ်များ
ချားလ်စ်သည် ၎င်း၏မိခင် ဒုတိယမြောက် အဲလစ်ဇဘက်ဘုရင်မကြီးကွယ်လွန်ပြီးနောက် ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၈ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှထီးနန်းကို နန်းတက်ခဲ့သည်။ ချားလ်စ်သည် သက်တမ်းအကြာဆုံးဗြိတိသျှ အမွေဆက်ခံသူဖြစ်ပြီး၊ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် သတ္တမမြောက် အက်ဒဝပ်ဘုရင်၏စံချိန်ကို ကျော်လွန်ခဲ့သည်။ အသက် ၇၃ နှစ်တွင် ထီးနန်းစိုးစံလာသောအခါတွင် ၎င်းသည် အသက်အကြီးဆုံးဖြစ်ခဲ့ပြီး ယခင်စံချိန်တင်ထားသူမှာ ၁၈၃၀ ခုနှစ်တွင် ၆၄ နှစ်အရွယ် စတုတ္ထမြောက် ဝီလျံဘုရင်ဖြစ်သည်။
စေတီတောင် (ကုလား)ရွာ၊ ဝက်မကျ(ခ) စေတီတောင်
စေတီတောင် (ကုလား)ရွာ၊ ဝက်မကျ(ခ) စေတီတောင်
ရေလာရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ရေလာရွာ (Yaelar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ စွယ်ပေါက္ကံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စွယ်ပေါက္ကံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၅ ဦး၊ မ ၁၄၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
မန္တလေးချမ်းမြသာစည်လေဆိပ်
မန္တလေးချမ်းမြသာစည်လေဆိပ် သည် မန္တလေးမြို့၊ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်တွင် တည်ရှိသော ပြည်တွင်းသုံးလေဆိပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဆူးပတောင်းကွင်းရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
ဆူးပတောင်းကွင်းရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
နွားထိုးကြီးမြို့နယ်
နွားထိုးကြီးမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်တွင် တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ နွားထိုးကြီးမြို့ဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
သက္ကရာဇ် ၇၆၃ခု၊ အင်းဝပထမမင်းဆက် မင်းကြီးစွာ​ဆော်ကဲ လက်ထက်တွင် နွားဓိုရ်ရွာအဖြစ် တည်ရှိကာ ​ကျောက်စာအရ နွား+ဓိုရ်=နွား+ဓူဝ= နွားများကို ထိန်း​ကျောင်း​လေ့ကျင့်​သောရွာဟု သု​တေသီများကဆိုကြသည်။ အချို့ကလည်း နွားများဖြင့် အသက်​မွေး၍ တိုးတက်ကြီးပွားလာ​သော​ကြောင့် နွားတိုးဟုလည်း​ခေါ်ကြသည်။ ကာလကြာ​သော် နွားဓိုရ်၊ နွားတိုးမှ နွားထိုးကြီးဟု ​ခေါ်​ဝေါ်သုံးစွဲခြင်း ဖြစ်လာနိုင်​ကြောင်း ​ကောဇာသက္ကရာဇ် ၁၂၆၇ခုနှစ်၊ ရှင်ပင်သာဒွန်းဦးဘုရား ​ခေါင်း​လောင်းစာအရ ​သိရသည်။၃၁.၈.၁၉၇၂ခုနှစ်တွင် နွားထိုးကြီးမြို့နယ်ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ပထဝီဝင်အ​နေအထား
မြောက်လတ္တီတွဒ် (၂၁)ဒီဂရီ (၁၇)မိနစ် (၃၄)စက္ကန့် နှင့် (၂၁)ဒီဂရီ (၃၈)မိနစ် (၄၂)စက္ကန့် အတွင်း၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် (၉၅)ဒီဂရီ (၂၇)မိနစ် (၅၄)စက္ကန့် နှင့် (၉၅)ဒီဂရီ (၅၈)မိနစ် (၃၂)စက္ကန့် အတွင်းတည်ရှိသည်။ အရှေ့နှင့်အနောက် (၃၀)မိုင် (၃)ဖာလုံ၊ တောင်နှင့်မြောက် (၂၂)မိုင် (၂)ဖာလုံ ကျယ်ဝန်းပြီး ဧရိယာ စတုရန်းမိုင် (၄၈၁၂၀) ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ်
နွားထိုးကြီးမြို့နယ်၏ အနောက်ဘက်တွင် မြင်းခြံမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ငါန်းဇွန်မြို့နယ်၊ တံတားဦးမြို့နယ် အရှေ့ဘက်တွင် မြစ်သားမြို့နယ် နှင့် တောင်ဘက်တွင် ဝမ်းတွင်းမြို့နယ်၊ မလှိုင်မြို့နယ်နှင့် တောင်သာမြို့နယ်တို့တည်ရှိသည်။
​မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
နွားထိုးကြီးမြို့နယ်သည် ပင်လယ်​ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၇၅၅​ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။​မြေမျက်နှာသွင်ပြင်မှာ ညီညာပြန့်ပြူးခြင်းမရှိဘဲ ကုန်းမြင့်ချိုင့်ဝှမ်းနှင့် ဆင်​ခြေ​လျောများ ဖြစ်​ပေါ်ကာ လှိုင်းတွန့်သဏ္ဌာန် တည်ရှိသည်။ နွားထိုးကြီးမြို့နယ်အတွင်း ​ချောင်းအနည်းငယ်သာ စီးဆင်းသည်။
လူဦးရေ
နွားထိုးကြီးမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ဗမာလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ရှမ်း၊ကရင်နှင့် ကချင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ အစ္စလာမ်ဘာသာ ကိုးကွယ်သူ အနည်းငယ်ရှိသည်။
စီးပွား​ရေး
နွားထိုးကြီးမြို့နယ်သည် မန္တ​လေးတိုင်းအတွင်းရှိ စီးပွား​ရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနည်းပါး​​သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အတွင်းရှိ လူထုသည် စိုက်ပျိုး​ရေးလုပ်ငန်းကို အဓိကထားကာ လုပ်ကိုင်ကြသည်။​အဓိက စိုက်ပျိုးသီးနှံများမှာ ဝါဂွမ်း၊ ထန်းနှင့် ပဲအမျိုးမျိုးဖြစ်သည်။ အရည်အသွေးကောင်းမွန်သော သက်တမ်းရင့် အင်ကြင်းကျောက် ထွက်ရှိရာဒေသလည်း ဖြစ်သည်။ မွေးမြူ​ရေးလုပ်ငန်းကိုလည်း စီးပွားဖြစ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏ အဓိကထွက်ကုန်မှာ ပဲမျိုးစုံနှင့် ထန်းလျက်တို့ဖြစ်ကာ ရန်ကုန်န​ှင့် မန္တ​လေးမြို့များသို့ တင်ပို့​ရောင်းချသည်။ မန္တ​လေးနှင့် မြင်းခြံတို့မှ လူ့သုံးကုန်ပစ္စည်းများ အဓိကတင်သွင်းသည်။ နိုင်ငံပိုင် ဝါကြိတ်စက်ရုံရှိ​သော်လည်း ၂၀၁၂-၂၀၁၃ဘဏ္ဍာနှစ်မှစတင်ကာ လုပ်ငန်းရပ်ဆိုင်းထားသည်။ ပုဂ္ဂလိက အလုပ်ရုံ၃ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၄၈ခု တည်ရှိသည်။
ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်​ရေး
နွားထိုးကြီးမြို့နယ်သည် အခြား​ဒေသများသို့ ကုန်းလမ်းဖြင့်သာ ဆက်သွယ်နိုင်ပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်​ရေး​ကောင်းမွန်သည်။ မြင်းခြံ-မန္တလေး ကားလမ်းမနှင့် ပုဂံ-မန္တလေး မီးရထားလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး မြင်းခြံမြို့မှ အရှေ့ဘက် ၁၉ မိုင်ကွာဝေးပါသည်။
ယခုအခါ ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီးကို နွားထိုးကြီးမြို့၏ အရှေ့ဘက် ပြင်စည်ကျေးရွာအနီးမှ ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားသည်။ ခရိုင်ချင်းဆက်လမ်းမှ တစ်ဆင့် မန္တလေးအပြည်ပြည်ဆိုင်ရာလေဆိပ်သို့ တိုက်ရိုက်ရောက်ရှိနိုင်သည်။
အထက
အထက်တန်းကျောင်း ၉ကျောင်းရှိသည်။
အထက(ခွဲ)/အလက
​*အလက ကျောက်တန်း​ ​*အလက ဖောင်ချဉ်း
အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၃၀ကျောင်းရှိသည်။
ထင်ရှား​​သော​နေရာများ
နွားထိုးကြီးမြို့၏ အထင်ရှားဆုံးသော တန်ခိုးကြီးဘုရားမှာ ရှင်ပင်သာထွန်းဦးဘုရား ဖြစ်သည်။ ဘုရားပူဇနိယပွဲတော်ကို နှစ်စဉ် တပို့တွဲလဆန်း (၁) ရက်နေ့မှ တန်ပို့တွဲလပြည့်နေ့အထိ စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပပါသည်။
ထွယ်ဆန်ယန်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ထွယ်ဆန်ယန်ရွာ(Htweisangyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ နန့်စီအင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန့်စီအင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၀ ဦး၊ မ ၇၀၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၃၈၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရောက်စောက်ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ရောက်စောက်ရွာ (Yauksauk)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာသစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၁၆ ဦး၊ မ ၁၂၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆွတ်နန်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ဆွတ်နန်းရွာ (Sutnan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မင်းယားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၈၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘွမ်တောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဘွမ်တောင်ရွာ(Bumtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဆနာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၃၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆနာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၂ ဦး၊ မ ၁၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေပြည့်တဲရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ရွှေပြည့်တဲရွာ (Shwepyaytte)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဆားပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆားပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၉ ဦး၊ မ ၆၄၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိုးသီကုန်း
ဘိုးသီကုန်း
မိုင်းကောင်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
မိုင်းကောင်ရွာ (Mongkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၇၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖက်ရမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၅၇ ဦး၊ မ ၁၉၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းဒေါင့်ရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
ကျောင်းဒေါင့်ရွာ၊ မဲဇလီကုန်း
ကြောင်တိုးရွာ၊ ​အောင်ဇံ
ကြောင်တိုးရွာ၊ အောင်ဇံ
ထမဆုပ်ချောင်ရွာ၊ ဒေါင့်ကြီးရိုးမဒေါ့
ထမဆုပ်ချောင်ရွာ၊ ဒေါင့်ကြီးရိုးမဒေါ့
ကျူတောရိုးရွာ၊ လမန်း
ကျူတောရိုးရွာ၊ လမန်း
မေတ္တာစာ
ထိုနောက်တွင် ဒုတိယ မင်းခေါင်လက်ထက် ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ဆက်သွင်းသော မေတ္တာစာနှင့်၊ ရှင်မဟာသီလဝံသ၊ ရှင်တေဇောသာရတို့၏ မေတ္တာစာများကို တွေ့ရ၏။ ထိုမေတ္တာစာစုမှာ မေတ္တာရပ်ခံသောစာများ ဖြစ်လေသည်။ သို့သော် ယင်းပထမ အင်းဝခေတ်တွင်ပင် ပေါ်ပေါက်လာသော ကန်တော်မင်းကျောင်းဆရာတော် ပြုစုခဲ့သည့် မေတ္တာစာမှာ ဘုရင်မင်းမြတ်အား အမြော်အမြင်ကြီးမားစေရန် သတိပေးဆုံးမသော စာဖြစ်သော်လည်း အများနှင့်လည်းဆိုင်သည့် မေတ္တာစာဖြစ်ရကား အထူးပင် ထင်ရှားလှပေသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော မေတ္တာစာများသည် များသောအားဖြင့် ဘုရင်မင်းမြတ်ထံမှ မေတ္တာတော်ကို ခံယူလိုသောကြောင့် ဘုန်းကြီး ရဟန်းများက တင်သွင်းသော စာများဖြစ်ကြ၏။
ပုံစံပြရလျှင် ရှင်မဟာသီလဝံသက မိမိ၏ တူတော် သုနန္ဒသူရိယကိုဒုတိယမင်းခေါင်၏ အမျက်တော်ရှိခြင်းမှ လွတ်ကင်းချမ်းသာစေရန် ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ အသင်္ခါရိက အစချီလျက် မေတ္တာစာခွေ ၊ ဆက်သောထွေကို၊ ရေမြေသခင်၊ ရွှေနန်းရှင်သည် အလျင်မျက်တော် ပြေစေသောဝ်ဟူ၍ မေတ္တာစာကို တင်သွင်း ခဲ့ဘူးလေသည်။ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရကလည်း အသင်္ခါရိက အစချီသော မေတ္တာစာ ၃ ပိုဒ်ကို တင်သွင်းသည်။ ထိုမေတ္တာစာများတွင်  ပြည်ထဲရေးကို၊ ဆွေးနွေးထောက်၍၊ မမေ့မလျော့၊ မပေါ့မလေး၊ မနှေးမလျင်၊ မြော်မြင်အရေး၊ အတွေးအခေါ်၊ အမျှော်အတင်း၊ လုပ်ကြံပြင်းလျက်  စသည်ဖြင့်တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရာ၌ ပြေပြစ်ချောမောစေရန် သတိပေးသည့် ဆုံးမစကားများကို တွေ့ရလေသည်။ သို့ဖြင့် အင်းဝခေတ် မေတ္တာစာများသည် ဘုရင်မင်းမြတ်မှ အစပြု၍ အမျိုးလေးပါးတို့ကို တရားလမ်းကြောင်းဖြင့် ဆုံးမ သွန်သင်သော စာများ ဖြစ်သည်ဟု ဆိုသင့်လေသည်။
ဟောင်ဟေ ဟနီနှင့် ယီ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု
thumb| ကျန်းရွှေခရိုင်၏မြို့တံခါးဟောင်းကြီး thumb| ယွမ်ယန်ခရိုင်အနီးရှိ [[ဆန်စပါးတောင်တန်းများ၏နေဝင်ချိန်အလှ]] ဟောင်ဟေ ဟနီ(အာခါ)နှင့် ယီကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ် အရှေ့တောင်ပိုင်းတွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စုဖြစ်ပြီး၊ တောင်ဘက်တွင် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၊ လောင်ကိုင်နှင့် လိုင်ချောင်ပြည်နယ်များ နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည် ။ ၎င်း၏အမည်ကို ဟောင် (နီ) မြစ် နှင့်ထိုဒေသတွင်နေထိုင်သောအဓိကလူနည်းစုလူမျိုးစုနှစ်ခုဖြစ်သော ယီ နှင့် ဟနီ တို့မှဆင်းသက်လာသည်။ 32929 km² သည် 32929 km² နှင့် ၎င်း၏လမ်းဆုံမြို့မှာမိုးဇီမြို့ ဖြစ်သည်။