cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
မှတ်မိသေးတယ် ဂျပန်ခေတ်ဆေးရုံကြီးဝယ် (စာအုပ်)
အမှာစာများ
ဂျပန်ခေတ် ဘီအိုင်အေ ဆေးရုံကြီးတွင် မြန်မာခေါင်းဆောင်များစွာ ဆေးကုသခြင်းများမှာ သမိုင်းဝင်ဖြစ်ရပ်ပင်ဖြစ်သည်။ စာအုပ်ဖြစ်ပေါ်ရန် ပါမေက္ခဦးဧမောင် (မြန်မာစာ)၏ ပထမအမှာစာတွင်၊ မိမိတို့၏အသက်ဘေးအန္တရာယ်ကို မည်သို့မျှ ပမာဏမထားပဲ၊ လူနာများကိုသာ ဂရုပြုကြည့်ရှုနေသည်။ ရွှေ့တန်သူများကို ရွှေ့၊ ပြောင်းတန်သူများကို ပြောင်းရသည်။ သွေးသံရဲရဲနှင့် နောက်ထပ်ရောက်လာသော လူနာများကို ဖေးမ ချီပိုးသယ်ဆောင်ယူကြရပြန်သည်။ လေယာဉ်ပျံများမှာ နေ့နေ့၌သာမက၊ ညည၌လည်း အကြိမ်ကြိမ် အခါခါ လာသဖြင့် လူနာကိစ္စ အဝဝကို ညမှောင်ထုထဲတွင်ပင် ခက်ခက်ခဲခဲ၊ တပင်တပန်း ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ ဤသည်တို့ကို ဒေါက်တာမြင့်ဆွေထံမှ ကြားသိရပြန်သောအခါ ထိုသူနာပြုဆရာမများသည် ကရိုင်းမီးယားစစ်အတွင်းက စစ်မြေပြင်၌ သူနာပြုလုပ်ငန်းကို သက်စွန့်ကြိုးပမ်း၊ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော အင်္ဂလိပ်သူနာပြုဆရာမ လောရင့်နိုက်တင်းဂေးလ် (Florence Nightingale) နှင့် ဗီယက်နမ်ပြည် သူနာပြုဆရာမ ဂျင်နီဗေး (Genevieve) စသော ကမ္ဘာကျော် သူနာပြုဆရာမများ၏ စံချိန်အောက် မည်သို့မျှ မနိမ့်ဟု တစ်ထစ်ချ ယုံကြည်မိပါသည် .. ဟု ရေးသားထားသည်။
မြန်မာနိုင်ငံသမိုင်းကော်မရှင်မှ ဦးမောင်မောင်တင်၊ မဟာဝိဇ္ဖာ အမှာစာတွင် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း (အလုပ်ပင်ပမ်း၊အားပြတ်ဆေးရုံရောက်ခြင်း)၊ ဗိုလ်နေဝင်း (အူအတက်ရောင်ခွဲစိတ်ကုသခြင်း)၊ ဗိုလ်မှူးစိန်မှန် (အလူးအလဲ၊ဗိုက်နာခြင်း)၊ ဗိုလ်လင်္ကျာ၊ ဗိုလ်စကြာ (ဆေးရုံအတွက်ဘီအိုင်အေထောက်ပံ့ကြေးပေးသူ)၊ ဗိုလ်ထိန်လင်း၊ ဦးနု (သွေးအားနည်းရောဂါကုစဉ်)၊ သခင်မြ (လိပ်ခေါင်းရောဂါကုခြင်း)၊ သခင်သန်းထွန်း၊ သခင်ကျော်စိန် (ခြောက်လုံးပြူးဒဏ်ရာကုစဉ်)၊ ဦးကျော်ငြိမ်း၊ စသော ခေါင်းဆောင်ပုဂ္ဂိုလ်များကို နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ် သိသမျှကလေးများလည်း ရေးသားထားပေသည့် စစ်မှတ်တမ်းလည်းဖြစ်သည်။ အထုပ္ပတ္တိသဘောလည်းပါသည်။ အတွေးအခေါ်အရေးအသား၊ ပညာသင်ကျောင်းသားများအားပညာပေးသဘော အချက်များလည်း ပါသည်။ ဆေးပညာကုထုံးများ၊ ဆေးရှားပါးစဉ်မည်သို့ရှာကြံကုရသည်များ ပြည်သူ့အကျိုးပြုစလက်သုံး မှတ်တမ်းဟု အမှာစာရေးထားသည်။
တည်းဖြတ်သူ ဆရာမာယ က ရသပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ဗုဒ္ဓဝါဒီပိုင်းဆိုင်ရာ၊ ရယ်ရွယ်ဘွယ်များ၊ အချစ်ရသ (အထူးသဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းနှင့်ဒေါ်ခင်ကြည်၊ - စာမျက်နှာ 96-105 (၉)မျက်နှာတိတိ စိတ်ဝင်စားဘွယ်ရရေးသားခဲ့သည်၊ အထွေးနှင့်စာရေးသူဒေါက်တာမြင့်ဆွေအကြောင်း၊ ဦးအေး(၂)နှင့်ဆရာမကလေးမေမေစု၊ ရိုရိုကြီးမောင်မောင်သန်းနှင့်ဆရာမကလေး မကယ်လီ နှစ်ယောက်တည်းဆိုရင်ကွယ် စသော အခန်းများမှာ အချစ်ရသဖြစ်သည်။ ဂျပန်များဖမ်းဆီးသတ်ဖြက်နှိပ်စက်မှုများ၊ လောကငရဲ၊ ရွှေတောင်တိုက်ပွဲမှ ဒဏ်ရာရ ရဲဘော်မများ၊ သင်တုန်းဓားဒဏ်ရာနှင့်ဆာဒူးကြီး၊ ဗုံးဒဏ်ထိသူများ၊ အထုတ်ထဲတွင် ခြောက်လုံးပြူးကျည်ဆန်သိုလှောင်ထားသည့် သခင်ကျော်စိန် ..စသည့် သနားဖွယ်ကရုဏာရသ၊ ကြောက်လန့်ဖွယ်၊ စက်ဆုပ်ဖွယ်များများ၊ အဠာဝကသခင်ဖိုးလှကြီး၊ ရွာစားကြီးစိန်ဗေဒါ တို့၏ သေမင်းနှင့်အသက်လုခြင်းများ၊ ရဲရင့်ခြင်း၊ အားထုတ်စွန့်စားခြင်း အခန်းများစွာဖြင့် ရသစုံလင်ကြောင်း အမှာစာ ရေးသားပေးထားသည်။
ထိုအမှာစာများမှာ ပထမအကြိမ်ထုတ်ဝေစဉ် (၁၉၆၈) အတိုင်း ပြန်လည်ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။
ဆရာဝန်ကြီးဦးဘသန်းနှင့်ဆေးရုံမှတ်တမ်းများ
အထူးသဖြင့် အင်္ဂလိပ်အပြေး၊ ဂျပန်အဝင်တွင် ဘီအိုင်အေ ဆေးရုံကို ဆရာဝန်ကြီးဒေါက်တာဘသန်းမှ ဦးစီးတည်ထောင်ခဲ့ပေသည်။ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်ကြီး F.R.C.S ရရှိသော ရှားရှားပါးပါး ကာနယ်အောင်ခင် နှင့် ဒေါက်တာဦးဘသန်း ဆရာဝန်ကြီး၂ဦးကိုသာ စာရေးသူမှတ်မိကြောင်း။ ဆေးကျောင်းသားများကို သင်ကြားပေးသူ၊ မြန်မာဆန်လှပြီး၊ မြန်မာသီချင်းများကို သီဆိုသည်၊ သမီးဖြစ်သူ ကစ်တီ (နောင်အခါ ဗိုလ်ချုပ်နေဝင်း၏ဇနီး-ဒေါ်ခင်မေသန်း) က စန္တယားသီချင်းကြီးများ တီးသည်၊ ဆေးရုံဝန်ထမ်း၊သူနာပြုများဖြင့် အားချိန်များတွင် အခါအားလျှော်စွာ သီဆို၊တီးမှုတ်၊ ကပြကာ ခက်ခဲလှသော ဂျပန်ခေတ်ဆေးရုံကြီး လုပ်ငန်းများကို ဆောင်ခဲ့ပုံများကို ရေးသားထားသည်။ ဆရာကြီးဦးဘသန်း နောက်ပိုင်းတွင် ဆေးတက္ကသိုလ်(၁) တွင် ပါမေက္ခချုပ်အဖြစ် အမှုထမ်းစဉ်တွင်လည်း ပတ္တလားခေါက်တုန်း၊ သီချင်းဆိုတုန်းပင်ဖြစ်သည် ဟု ရေးထားသည်။ ဆရာဝန်ကြီး၏ အနစ်နာခံ၊ ဆေးရုံအုပ်ကြီးပီသပုံ၊ သူ့တပည့်များကို ချစ်ခင်၊ ဂရုစိုက်ပုံ အထူးသဖြင့် သမီးလိုချစ်ပီး၊ အလွန်အားကိုးရသော သူနာပြုဆရာမ ဒေါ်ခင်ကြည်အား ဗိုလ်ချုပ်နှင့်လက်ထပ်ပွဲတွင် ဖခင်ရင်းကဲ့သို့ မင်္ဂလာဆောင်၊ ဆေးရုံမှထွက်ခွာခွင့်ပေးရပုံများကို ဝမ်နည်း၊ဝမ်းသာ ရေးသားထားသည်။ ဆရာဝန်ကြီးများ၏ စေတနာများ အထူးသဖြင့် FRCS ပါရဂူ ဆရာဝန်ကြီးဒေါ်ရင်မေ မိမိကိုယ်တိုင်မီးဖွားပီးကာစမှာပင် ဆရာမကြီးကိုယ်တိုင်အသက်ကယ်ရမည့် ခွဲစိတ်မှုအတွက် ညမှောင်မှောင်တွင် လာခေါ်သော ဒလဝမ်ကုလား၏ ဆိုက်ကားနှင့် သင်္ခြိုင်းကုန်းကိုဖြက်ကျော်ကာ ဆေးရုံသို့လာရောက် အသက်ကယ်၊ကုသခြင်းများမှာ အံ့ဘွယ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်ကြီးဦချန်တိတ်၊ စစ္စတာဒေါ်အမာ၊ ဂျပန်လူမျိုးပါရဂူဆရာဝန်၃ဦး. စသည်တို့၏ စေတနာဝန်ထမ်းဖြစ်ရပ်များကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။
ဆေးပညာနှင့် မြန်မာခေါင်းဆောင်များ ဆေးရုံတက်၊ မကျန်းမာသည့် ဖြစ်ရပ်များကို ရေးသားထားသောကြောင့် အလွန် သံဝေဂရဘွယ်ဖြစ်ရပ်များစွာ သိရှိရသည်။ အထူးသဖြင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ဆေးရုံတက်စဉ် သူနာပြုဆရာမကြီး ဒေါ်ခင်ကြည်နှင့် ချစ်စကားဆိုခြင်း၊ လက်ထပ်ခြင်းများကို ရေးသားထားသည်မှာ အလွန်အောက်မေ့ဘွယ်ရဖြစ်သည်။ ဒေါ်ခင်ကြည်နှင့်အစ်မဖြစ်သည် ဒေါ်ခင်ကြီး (သခင်သန်းထွန်းဇနီးသည်)၊ စာရေးသူ ဒေါက်တာ်မြင့်ဆွေ၏ ဇနိးသည်ဖြစ်လာမည့် သူနာပြုဆရာမ မတင်ထွေး (အထွေး) တို့အကြောင်းကိုများမှာ ပုထုဇဉ်လူသားများ၏ လူငယ်ဘဝ၊ ဆေးရုံဝန်ထမ်းအလုပ်၊ အချစ်ရေးရာများမှာ လွမ်းစရာကောင်းပါသည်။
ရဲဘော်ရောင်းရင်းများ အကြောင်း၊ ဇတ်လမ်းတိုများစွာရေးသားခဲ့ပြီး စာအုပ်အဆုံးတွင်လည်း ဆရာဝန်ကြီး၊ ဆရာဝန်ငယ်၊ သူနာပြုမှူးနှင့်ဆရာမများ၊ ဆေးစပ်ဆရာများ၊ ဆာဂျင်သုံးဦး၊ ဘဏ္ဍာစိုကြီးဦးရွှေ၊ စာရေးဌာနဝန်ထမ်းများ၊ အလုပ်သမားကြီးများ၊ ဂေဟာမှူးများမှ အဆုံး၊ သန့်ရှင်းရေးသမားများအားလုံးကို အမည်နှင့်မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ ဆရာဝန်ကြီးများတွင် ဦးဘသန်း(ခွဲစိတ်ပါရဂူ)၊ ဒေါ်ရင်မေ(မီးယပ်သားဖွားပါရဂူ)။ ဦးချန်တိတ် (မျက်စိပါရဂူ)၊ ဒေါက်တာအက်(စ်)ဆင်း(ဝါးကုပါရဂူ)၊ ဒေါက်တာဦးသန်းအောင် (အဆုတ်ရောဂါပါရဂူ)၊ ဒေါကတာဦးလှရွှေ (ကွယ်လွန်)၊ ဦးအေး (ပဲခူးခရိုင် ဆရာဝန်ကြီး)၊ ဗိုလ်မှူးကြီးမောင်မောင်သန်း (မင်္ဂလာဒုံဆေးရုံတပ်မှူး)၊ ဒေါက်တာဦးကြည်ပေါ (ခွဲစိတ်ပါရဂူ)၊ ဒေါက်တာဦးမြင့်ဆွေ (စာရေးသူ)၊ ဒေါက်တာဦးစံမြင့်၊ ဒေါက်တာဦးကွမ်းလွင်၊ ဒေါက်တာဦးရန်ရှင်း၊ ဒေါက်တာအက်(စ်)လား (ကွယ်လွန်)၊ ဒေါက်တာစောစိန်လျောင်း (ကွယ်လွန်သူ) တို့ဖြစ်သည်။ ဆေးသင်တန်းအောင်ဆရာဝန်ကလေးများ ၃၂ဦးနှင့် အခြားသူများစွာတွေ့နိုင်သည်။
ဇီးကောင့်ရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
ဇီးကောင့်ရွာ(Zikawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ ဇီးကောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၄၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုံးဝမ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကုံးဝမ်ရွာ (Konewan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၂ ဦး၊ မ ၁၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယူရိုဗစ်ရှင်း သီချင်းပြိုင်ပွဲ
ယူရိုဗစ်ရှင်း သီချင်းပြိုင်ပွဲဆိုသည်မှာ ဥရောပ ရုပ်သံထုတ်လွှင့်မှုသမဂ္ဂ(European Broadcasting Union) အဖွဲ့ဝင် နိုင်ငံများမှ နှစ်စဉ် သီချင်းသီဆိုပြိုင်ပွဲဝင်ကြသည့် ပွဲတော်ဖြစ်သည်။
ယူရိုဗစ်ရှင်းပြိုင်ပွဲဝင်ကြသူများမှ ကမ္ဘာကျော် နာမည်ကြီးအဆိုတော်ဖြစ်သွားသူများတွင် ၁၉၅၈ ခုနှစ် တတိယအဆင့်ဖြင့် Nel blu dipinto di bluကို သီဆိုသည့်Domenico Modugno၊ ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် Waterloo သီချင်းကို သီဆိုပြိုင်ပွဲဝင်ခါ အနိုင်ရရှိခဲ့သည့် အဘ္ဘာ ၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ဇာလန်ကိုယ်စားပြုကာ Ne partez pas sans moiကို သီဆိုခဲ့သည့် ဆလင်း ဒီယွန် တို့ဖြစ်ကြသည်။
ပတ္တလားရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ပတ္တလားရွာ (Pattalar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ပတ္တလားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပတ္တလားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၂ ဦး၊ မ ၁၀၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂနိုင်ကြီးရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ဂနိုင်ကြီးရွာ (Ganainggyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ မကျီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၆ ဦး၊ မ ၂၁၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဲဆန်နုတ်ညိုရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ကဲဆန်နုတ်ညိုရွာ (Kesannokenyo)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ကဲဆန်ဆာလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၉၈၇ ဖြစ်သည်။
ပေပင်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ပေပင်ရွာ (Paypin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ စဉ့်ကူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စဉ့်ကူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၃၉ ဦး၊ မ ၃၉၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၂၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သတိုးပီယ (စာရေးဆရာ)
သတိုးပီယ [၁၈၉၉-၁၉၂၇]
ပျဉ်းမနားမြို့ ရှမ်းကျောက်တောင် အရပ်တွင် အဖ ဦးပန်းဘူး၊ အမိ ဒေါ်လှိုင် တို့က ၁၈၉၉-ခု (ဦးချစ်စရာ စာစု စာရင်းတွင် ၁၉ဝဝ ပြည့်ဟု ဖော်ပြသည်) တွင် ဖွားမြင် ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ညီအစ်ကို မောင်နှမ ခြောက်ဦး ရှိသည့် အနက် ဒုတိယမြောက် သား ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးချစ်စရာ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ငယ်စဉ်က ပျဉ်းမနားမြို့ တိုင်းရင်း မြန်မာကျောင်း (ဦးဝိသုဒ္ဓ ကျောင်း) တွင် စတင် သင်ယူ ခဲ့သည်။ ပျဉ်းမနား ဦးသိန်းယမ် ကျောင်းမှ ၁၉၁၈ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ကျင်းပသည့် ခုနစ်တန်း စာမေးပွဲ အောင်သည်။ မန္တလေး ရွှေကျီးမြင့် ဘုရား အနီး နော်မန် ကျောင်းမှ ၁၉၁၉ မတ်လတွင် ကျင်းပသော မြန်ဘာသာ ရှစ်တန်း စာမေးပွဲကို တတိယဆင့်မှ အောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၂ဝ မတ်လတွင် စစ်ဆေးသော ကိုးတန်း စာမေးပွဲကို သမိုင်း ဂုဏ်ထူးနှင့် အောင်မြင် ခဲ့သည်။ ၁၉၂၁ တွင် မန္တလေး နော်မန် ကျောင်းမှ အလယ်တန်း ဆရာ ဖြစ်သင် အောင်မြင် ခဲ့သည်။ ကယား ပြည်နယ် ဘော်လခဲ မြို့တွင် ဆရာ အဖြစ် စတင် အမှု ထမ်းခဲ့သည်။ လယ်ဝေးသို့ ပြောင်းပြီး ဦးငွေမောင် ကျောင်းတွင် လက်ထောက် ဆရာ အဖြစ် အမှု ထမ်းပြန်သည်။ ၁၉၂၂ တွင် မိုးကုတ်သူနှင့် အိမ်ထောင် ကျပြီးနောက် မိုးကုန်မြို့ ပိတ်စွယ်ရပ် မူလတန်း ကျောင်းအုပ် ဆရာကြီး အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၂၄ တွင် ပျဉ်းမနားမြို့ အစိုးရ အထောက်အပံ့ခံ အမျိုးသား အထက်တန်း ကျောင်းတွင် အထက်တန်း ဆိုင်ရာ မြန်စာ ဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း၊ ၁၉၂၄ တွင်ပင် ပျဉ်းမနားမြို့ ကေအီးအမ် ဗုဒ္ဓဘာသာ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် ပုံဆွဲ ဆရာ အဖြစ် လည်းကောင်း အမှု ထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၂၅ ၌ ဆရာကြီး ဦးဘလွင် အုပ်ချုပ်သော ရန်ကုန် မြို့မ အထက်တန်း ကျောင်းတွင် အထက်တန်း ကဗျာ လင်္ကာနှင့် ရာဇဝင် ဆရာ အဖြစ် ဆောင်ရွက်ရင်း၊ မြန်မာ စာပေ တိုးတက်ရေး အတွက် "ဦးပုည အသင်း" ကို ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်း ခဲ့သည်။ ထို အသင်း အတွက် မြန်မာ စာပေ ဗဟု သုတများ စုဆောင်းခြင်း၊ ကဗျာ သင်တန်း ဖွင့်လှစ် ပေးခြင်း ပြုခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
မြို့မ ကျောင်း၌ အမှုထမ်း နေစဉ် ၁၉၂၇ ခု ဇူလိုင်လ ၂၉ ရက် သောကြာနေ့တွင် ပျဉ်းမနား မြို့၌ အဆုတ် ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက်၂၈နှစ် မျှသာ ရှိသေးသည်။ 'သတိုး ပီယ'၊ 'မောင်ချစ်စရာ' တို့အပြင် 'ပျဉ်းမနားက နင်းပြား' ကလောင် အမည်များ ကိုလည်း အသုံးပြု ရေးဖွဲ့ ခဲ့သည်။
စာညွှန်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကွမ်းခြံကုန်းရွာ၊ အိုးဘို
ကွမ်းခြံကုန်းရွာ၊ အိုးဘို
ကြောင်ဇာဖြူရွာ၊ ဘဒကား
ကြောင်ဇာဖြူရွာ၊ ဘဒကား
ဝီလျံ ဟိုးဂတ်
ဝီလျံဟိုးဂတ်သည်ရုပ်ပြောင်ပန်းချီရေးဆွဲခြင်း၌လက်စွမ်း ထက်သော အင်္ဂလိပ်အမျိုးသား ပန်းချီကျော်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင်ဟိုးဂတ်သည် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ ချွတ်ယွင်းချက်ကို ချဲ့ထွင်၍ သီးခြားထုတ်ဖော်ခြင်းမပြုဘဲ လူလောကတစ်ခုလုံး၏အပြစ်အနာအဆာကို ပန်းချီကားပေါ်တွင် ဖော်ကာသရော်တတ်လေသည်။ ထို့ကြောင့်အလှအပနှင့် ခံ့ညားထယ်ဝါမှုကို အားပေးသောထိုခေတ်တွင် သူ၏ပန်းချီကားများကိုရုန့်ကြမ်းသည်ဟူ၍ အများက ဝေဖန်ခဲ့ကြ၏။ ယခုအခါတွင်မူကား အင်္ဂလိပ်ပန်းချီပညာသမိုင်းတွင်ဟိုးဂတ်၏လက်စွမ်းကို ချီးကျူးဖော်ပြထားကြသည်။ အထူးသဖြင့် လူ၏မျက်နှာထားကို သရုပ်ဖော်ရာ၌ ထူးချွန် ပြောင်မြောက်သူဖြစ်ပေသည်။ ဝီလျံဟိုးဂတ်သည် ၁၆၉ရ ခုနှစ်နိုဝင်ဘာလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင်လန်ဒန်မြို့၌ ဖွားမြင်၍ ငယ်စဉ်ကတည်းက ပုံဆွဲပညာတွင်ထူးချွန်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့်အသက် ၁၅ နှစ် အရွယ်တွင်ငွေပန်းထိန်ဆရာတစ်ဦးထံ၌ အလုပ်ပညာသင်အဖြစ် ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်သည်။ အသက် ၂၂ နှစ်တွင်ကိုယ်ပိုင် ပန်းထိမ်လုပ်ငန်းကိုတည်ထောင်သောအခါစိတ်ကူးပုံစံထုတ်သူ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ပုံထွင်းသူအဖြစ်လည်းကောင်း၊ နာမည်ထွက်ပေါ်လာလေသည်။ ထိုနောက်စာအုပ်များတွင် သရုပ်ပြပုံများရေးဆွဲသည်။ လူပုံတူ များကိုလည်း ရေးဆွဲသည်။ ၁၇၂၉ ခုနှစ်တွင်ဟိုးဂတ်သည် နာမည်ကျော်ပန်းချီဆရာကြီး ဆာဂျိန်းသွန်းဟီး၏သမီးဂျိန်းနှင့်တိတ်တဆိတ် ထွက်ပြေးပြီးနောက် လက်ထပ်၍ပေါင်းသင်းနေထိုင်သည်။
ဝီလျံဟိုးဂတ်သည် လူ့လောကတွင်တွေ့ကြုံရသော ဟန်ဆောင်မှု၊ အဂတိလိုက်စားမှု၊ အသုံး အဖြုန်းလွန်ကဲမှု၊ တိရစ္ဆာန်ညှဉ်းပန်းမှု အစရှိသည့် မကောင်းမှုတို့ကို မကြိုက်နှစ်သက်သူဖြစ်သည့်အလျောက် ပန်းချီကားများဖြင့် ထိုမကောင်းမှုများကိုသရုပ်ဖော်ခဲ့လေသည်။ သူသည်လူ့ လောက အဖြစ်အပျက် ဇာတ်လမ်းကိုပန်းချီကားအချပ်ချပ်တို့ဖြင့် ပေါ်လွင်စေခဲ့သူဖြစ်ရာ လန်ဒန် မြို့ တိတ်အနုပညာပြတိုက်ရှိ အထက်တန်းစားတို့၏ အိမ်ထောင်ရေး ပန်းချီကားများသည် ၁၈ ရာစုခေတ် လူမှုရေးစံနစ်ကို သရော်ထားသော ပုံများပင်ဖြစ်သည်။
ဟိုးဂတ်သည် ရှေးပန်းချီကျော်တို့၏စံနစ်ကို အတုမယူဘဲ မိမိ၏ထိုးထွင်းဉာာဏ်ဖြင့် စံနစ်သစ်ထွင်၍ ပုံများကိုသဘာဝကျကျရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထိုကြောင့်သူရေးဆွဲသော ပန်းချီကားများတွင်အသက်ဝင်လျက်ရှိပေသည်။ ဟိုးဂတ်သည် မိမိရေးဆွဲသော ပန်းချီကားများမှတစ်ဆင့် ပုံထွင်းထုလုပ် လေ့ရှိသည်။ ပုံတူပန်းချီကားများကိုလည်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ဟိုးဂတ်ရေးဆွဲခဲ့သော မိမိ၏ပုံတူပန်း ချီလက်ရာများအနက် လန်ဒန်မြို့ နေရှင်နယ်ပန်းချီပြတိုက်တွင်ရှိသော ပုံတူပန်းချီကားသည် အကောင်းဆုံးလက်ရာ ဖြစ်ပေသည်။ ဝီလျံဟိုးဂတ်သည် ၁၇၆၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သည်။ သူ၏လက်ရာ ပန်းချီကားများကို လန်ဒန်မြို့ရှိဆုန်းပြတိုက်၊ နေရှင်နယ်ပန်းချီပြတိုက်၊ နေရှင်နယ်ပုံတူ ပန်းချီပြတိုက်၊ တိတ်အနုပညာပြတိုက်၊ ဝင်ဆာရဲတိုက်၊ လမ်းဗက်နန်းတော်တို့တွင်တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။
မုန့်လက်ဆောင်း
မုန့်လက်ဆောင်း(Lod Chong/Lot Chong)သည် မြန်မာ့နှစ်သစ်ကူး သင်္ကြန်အချိန်တွင် အဓိက စားသောက်သည့် မြန်မာ့ရိုးရာ အစားအစာတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ မုန့်လက်ဆောင်းကို မုန့်လက်ဆောင်း အုန်းနို့တွဲ၍ လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်း ထန်းလျက်တွဲ၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်းနှင့် ထန်းလျက်တွဲ၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်းဖတ်ကို သကြားရည်၊ နှမ်းရည်မွှေးရော၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်း ဖတ်ကို အုန်းနို့အစား နွားနို့ဖြင့် တွဲ၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်း၊ သာဂူကျို၊ အုန်းနို့ တွဲ၍လည်းကောင်း၊ မုန့်လက်ဆောင်း၊ သာဂူပျဉ်၊ ကောက်ညှင်းပေါင်း၊ အုန်းနို့ ကျောက်ကျော၊ ပေါင်မုန့်ဖြင့် တွဲကာ ရွှေရင်အေးလုပ်၍လည်းကောင်း နည်းအမျိုးမျိုး စီမံပြုလုပ်၍ စားတတ်ကြသည်။
မုန့်လုပ်ဆောင်းဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ မုန့်လုပ်ဆောင်းသည် ယိုးဒယားစကား(Lot chong) မှ ဆင်းသက်လာသည်။ လုပ်ဆောင်း (ကြမ်း ပေါက်မှကျွံကျသောမုန့် (ဝါ) ဆန်ခါတိုက်မုန့်)ဖြစ်သည်။
ပါဝင်သော ပစ္စည်းများ
ရေ - ၁ဝ နို့ဆီဘူး
ဆား - ၁ ၂/၁ စားပွဲဇွန်း
နို့စိမ်း - ၁ ဘူး
သကြား - ၂၅ ကျပ်သား
ရေ - ၁/၂ နို့ဆီဘူး
ထုံးကြက်တက်ရည်ပြုလုပ်ပုံ
ထုံးကိုရေဖျော်ပြီး ကျောက်ချဉ်ထည့်ပါ။ ရေကြည်လာလျှင် အပေါ်အရည်ကြည်မှာ ထုံး ကြက်တက်ရည် ဖြစ်သည်။
ပြုလုပ်ပုံ အဆင့်ဆင့်
ဆန်ကို တစ်ည ရေစိမ်ကြိတ်ပြီး ရေစစ်ပါ။ ဆွမ်းမွှေးရွက်ကို ညက်အောင်ထောင်းပြီး အဝတ်ထဲထည့် အရည်စစ်ယူပါ။ မုန့်နှစ်ကို အစေး ပေါက်အောင် နယ်ပြီး ထုံးကြက်တက်ရည်နှင့် ရော၍ ကျိုပါ။ ဆွမ်းမွှေးရည်ပါ ထည့်ပါ။ ဆန်၏ အစေးကို ကြည့်၍ ရေအနည်း အများကို ချိန်ဆထည့်ရပါမည်။ မုန့်များ ကျက်၍ ပျစ်ခဲလာလျှင် မုန့်လက်ဆောင်းဖတ် ပြုလုပ်ရန် အနေသို့ ရောက်ပြီ ဖြစ်သည်။
မုန့်ပြုလုပ်ရန်အတွက်
အထူးစီမံထားသော မုန့်လက်ဆောင်းဖတ်လုပ် သံဆန်ခါဖြစ်သည့် သံပြားဝိုင်းကြီးကြီး၏ မျက်နှာပြင်တွင် တစ်ခြမ်းပိတ်၊ တစ်ခြမ်း အပေါက်ဖောက် ပုံစံဖြင့် အနေတော် ဖောက်ထားသည့် ဆန်ခါကို ရေအေး ထည့်ထားသည့် ခံအိုး (သို့) ရေဇလုံပေါ်တွင် တင်ကာ ၎င်းဆန်ခါပေါ်သို့ ပူပြီးပျစ်ခဲနေသည့် မုန့်နှစ်သားကို ခပ်တင်ပါ။
ခံအိုးထဲတွင် အေးသောရေများရှိနေမှသာလျှင် အပေါ်မှလောင်းချသည့် မုန့်ဖတ်နှစ် အပူများက မုန့်ဖတ်အခဲ ပုံသဏ္ဌာန် ဖြစ်လာမည် ဖြစ်သည်။
မုန့်လက်ဆောင်း အချိုပွဲအတွက်
အုန်းသီးကို ခြစ်ပြီး အုန်းနို့ရည် မပျစ်မကျဲအနေ (၁၀) နို့ဆီဘူးလုပ်ပါ။ ဆားရောမွှေပါ။ နို့စိမ်းရော၍ ထပ်မွှေပါ။ သကြားနှင့် ရေကိုရော၍ အနေတော်ရအောင်ကျိုပါ။ ထန်းလျက်ခဲ ကိုလည်း ရေဖြင့် မပျစ်မကျဲအနေ ကျိုပါ။
မုန့်လက်ဆောင်းပွဲပြင်ရန်
ဖန်ခွက်(သို့) မုန့်ပန်းကန်စောက်တွင် မုန့်လုပ်ဆောင်းဖတ်အနေတော်ထည့်ပါ။ ရေခဲ တုံးလေးများ စိပ်ထည့်ပါ။ အုန်းနို့ရည်ကို ၁း၂ အနေထည့်ပါ။ သကြားရည် နှစ်သက် သလောက်ထည့်ပါ။ ပြီးမှ အပေါ်ယံတွင် ထန်းလျက်ရည် ဆမ်းပါ။
ဟက်စ၊ ရူးဒေါ့
ဟက်စ်, ရူးဒေါ့ (ခရစ်၁၈၉၄ -ဖွား၊ ခရစ်၁၉၈၇ သေ)
ရူးဒေါ့ဟက်စ်၏ဖခင်သည် ဘာဗေးရီးယန်းလူမျိုးကုန်သည်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သက်စ်သည် အီဂျစ်နိုင်ငံအယ်လက်ဇန္ဒြီးယားမြို့၌၁၈၉၄ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ်တွင်ဟက်စ်သည် ဘာဗေးရီးယန်းစစ်တပ်၏ ခြေလျင်တပ်တွင်ဗိုလ်အဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့၍ နောင်တွင်လေတပ်သို့ ကူးပြောင်းကာ အမှုထမ်းခဲ့လေသည်။ စစ်ပြီးသောအခါဟက်စ်သည်နိုင်ငံရေးဘက်သို့ ကူးပြောင်းပြီးလျှင် အမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ပါတီသို့ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင်ဝင်ရောက်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် မြူးနစ်မြို့၌ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သော ဆူပူမှုတွင်ပါဝင်ခဲ့သဖြင့် ဟစ်တလာနှင့်အတူအကျဉ်းချထားခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။ ထိုစဉ်ကသူသည် ဟစ်တလာ၏အတွင်းဝန်လည်းဖြစ်သည်။ ကိုယ်ရံတော်လည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် သူသည် အမျိုးသားဆိုရှယ်လစ်ပါတီ၏ နိုင်ငံရေးဌာနမှူးဖြစ်လာသည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင်ဖွဲ့စည်းသော အစိုးရအဖွဲ့၌ ဌာနလက်ကိုင်မရှိဝန်ကြီးတစ်ဦးဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်၌ စစ်ဖြစ်လာသော အခါတွင် ဟက်စ်သည် ဟစ်တလာအား ဆက်ခံမည့်သူအဖြစ်ကျေညာခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၁ ခုနှစ်တွင်ဟက်စ်သည်ငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် အချက်အလက်များကိုယူဆောင်ပြီးလျှင်မေလအတွင်း၌ စကော့တလန်ပြည်သို့လေကြောင်းဖြင့်သွားခဲ့သော်လည်း ဟစ်တလာကမူဟက်စ် ထိုသို့သွားခြင်းသည် သူ၏အမိန့်အရသွားခြင်းမဟုတ်ဟုဆိုလေသည်။ ဗြိတိသျှတို့ကလည်းဟက်စ်၏ပြောဆိုချက်များကိုနားမထောင်ဘဲ စစ်အကျဉ်းသားအဖြစ်ချုပ်ထားလိုက်ကြလေသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဟက်စ်သည်ရူးဟန်ဆောင်နေခဲ့သည်။ သို့သော ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် သူ့အား ရာဇဝတ်သားအဖြစ် နျူးရမ်းဗပ်(နုရင်ဘတ်) မြို့၌ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ စစ်ခုံရုံးကစစ်ဆေးသောအခါ ထိုအချိန်က ရူးဟန် ဆောင်ခဲ့ကြောင်းဝန်ခံခဲ့လေသည်။ ထိုခုံရုံးကသူ့တွင် အပြစ်ရှိကြောင်းထင်ရှားသဖြင့်ထောင်ဒဏ် တစ်သက်တကျွန်း အပြစ်ပေးလိုက်လေသည်။ ဘယ်လင်မြို့ (လိပ်-ဘာလင်မြို့ ) သျှပန်းဒေါင်းရပ် မဟာမိတ်တို့၏ ထောင်၌ ခရစ်နှစ် ၁၉၈၇ ဩဂုတ်၁၇ ရက်တွင်မိမိကိုယ်မိမိ အဆုံးစီရင်ခဲ့သည်။
မယ်စဲ့မြို့
မယ်စဲ့မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကယားပြည်နယ်၊ မယ်စဲ့ခရိုင်၊ မယ်စဲ့မြို့နယ်၏ မြို့နယ်ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည်။
မင်းကန် (တောင်)ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
မင်းကန် (တောင်)ရွာ (Minkan(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ငမဲကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငမဲကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၆ ဦး၊ မ ၁၇၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အူးတူးထရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
အူးတူးထရွာ(Autuhta)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဘွားဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၉၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြုတ် (ရွာသစ်)ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကြုတ် (ရွာသစ်)ရွာ(Kyuk(Ywarthit))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ကြုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၉၈ ဦး၊ မ ၄၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၄၅ ဦး နေထိုင်သည်။
မိချောင်းကန်
မိချောင်းကန်
ကြုတ် (ရွာသစ်)ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေတွင်းကုန်းရွာ၊ ဆင်လမ်းကြီး
ရေတွင်းကုန်းရွာ၊ ဆင်လမ်းကြီး
C++
C++ (အသံထွက် - C Plus Plus ) သည် ယေဘူယျသုံး programming language ဖြစ်သည်။ C++ ကို low-level နှင့် high-level တို့အား ချိတ်ဆက်ပေးသော middle-level language အဖြစ် သတ်မှတ်ထားကြသည်။ C++ သည် statically typed, free-form, multi-paradigm, compiled language ဖြစ်ပြီး compile လုပ်သောအခါ သက်ဆိုင်ရာ စက်အတွက် machine code ထုတ်ပေးပြီး procedural programming, data abstraction, object-oriented programming, and generic programming များ အသုံးပြုနိုင်သည်။
ကဏ္ဍ:ပရိုဂရမ်းမင်း ဘာသာစကား
ကြပ်ကွင်းရွာ၊ အိုးဘို
ကြပ်ကွင်းရွာ၊ အိုးဘို
ကျားရိုးရွာ၊ ဝက်ချောင်း
ကျားရိုးရွာ၊ ဝက်ချောင်း
အသည်းနှလုံး နက်ဗျူလာ
အသည်းနှလုံး နက်ဗျူလာ၊ IC 1805 သည် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၇၅၀၀ ခန့်ဝေးပြီး နဂါးငွေ့တန်း ဂလက်ဆီ၏ ပါဆီးယပ်လက်မောင်းရှိ ကပ်ဆီယိုပီးယား ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းအား နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်က ၁၇၈၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်ျား
ကဏ္ဍ:ကပ်ဆီယိုပီးယား (ကြယ်စုတန်း)
ကသဲကုန်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ကသဲကုန်းရွာ (Katheakone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကသဲကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၈၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကသဲကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၆၄ ဦး၊ မ ၂၃၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၀၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထွန်းပ (အနောက်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
ထွန်းပ (အနောက်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
ဆိုင်းစုရွာ၊ အိုးဘို
ဆိုင်းစုရွာ၊ အိုးဘို
ကယောပင်
က‌ယောပင် (Excoecaria agallocha) သည် လမုပင် မျိုးစိတ် အပင်ဖြစ်သည်။ လူသုံးများသော အမည်များစွာရှိပြီး blind-your-eye mangrove, blinding tree, buta buta tree, milky mangrove, poisonfish tree နှင့် river poison tree တို့ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းအမည်များသည် အပင်၏အစေးနှင့် မျက်စိ ထိမိပါက မျက်စိကွယ်သွားနိုင်သည်ကိုဖော်ပြသော အမည်များဖြစ်သည်။ ဆားငန်ရေနှင့် ရေငန်တပိုင်းရေချိုတပိုင်း ရောက်ရှိသော ကမ်းစပ်များတွင် ကြီးထွားနိုင်သည်။
ပေါလ် စခိုး
ပေါလ် အေရွန် စခိုး (Paul Scholes) ( ၁၉၇၄ နိုဝင်ဘာ ၁၆ မွေး) သည် အနားယူသွားသော အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးသမား တစ်ယောက် ဖြစ်ပြီး မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ဘောလုံးကလပ်တွင် အလယ်တန်း ကစားသမား တစ်ဦး အဖြစ် ကစားခဲ့သည်။ သူသည် သူ၏ ဘောလုံးသမား သက်တမ်း တလျှောက်လုံးကို မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ကလပ်အသင်းတစ်ခုတည်းတွင်သာ ကုန်ဆုံးခဲ့သည်။
ပေါလ်စခိုးကို ဆဲလ်ဖို့ဒ်တွင် မွေးပြီး နောက်ပိုင်းတွင် လန်လေ သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ ကျောင်းတွင် ခရစ်ကက် နှင့် ဘောလုံး နှစ်ခုစလုံးတွင် ထူးချွန်သည်။ သူ၏ ကျောင်းရှိ ကင်းထောက် တစ်ဦးက သူ့အား သတိထားမိပြီးသွားသည့် နောက်တွင် အသက် ၁၄ နှစ် အရွယ်မှ စ၍ မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်၌ လေ့ကျင့်ကစားစေခဲ့သည်။ မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် ဖလား ၃ လုံးရသော ရာသီတွင် အဓိက နေရာမှ ကစားခဲ့ပြီး မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက် နှင့် အတူ ပရီးမီးယားလိဂ်ဖလား ၁၀ ကြိမ်၊ အက်ဖ်အေဖလား ၃ ကြိမ်၊ ယူအီးအက်ဖ်အေ ချန်ပီယံလိဂ်တွင် ဒုတိယ တံဆိပ်တို့ ရရှိခဲ့ဖူးသည်။
စခိုးသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ အသင်းတွင် ၁၉၉၇ မှ ၂၀၀၄ ခုနှစ် အထိ ပါဝင်ကစားခဲ့ပြီး ၁၉၉၈ နှင့် ၂၀၀၂ ကမ္ဘာ့ဖလား အပြင် ယူရို ၂၀၀၀ နှင့် ယူရို ၂၀၀၄ တို့တွင် ပါဝင်ကစားခဲ့သည်။ ကစားပွဲအားလုံးတွင် အဝါကဒ် ၁၂၀ ကျော် ထိဖူးပြီး အနီကဒ်ပြ၍ အထုတ်ခံရသည်မှာ ၁၀ ကြိမ် ရှိသည်။
စခိုးသည် မန်ချက်စတာ ယူနိုက်တက်နှင့် အတူပွဲပေါင်း ၆၅၀ ကျော် ကစားခဲ့သဖြင့် မန်ယူနှင့် ကစားသော ဘောလုံးသမားများတွင် စတုတ္ထမြောက် အများဆုံး ပွဲကစားသူဖြစ်သည်။ သူသည် ၃၁ မေလ ၂၀၁၁ တွင် အနားယူရန် တရားဝင်ကြေညာခဲ့သည်။
မယ်စဲ့မြို့နယ်
မယ်စဲ့မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကယားပြည်နယ်၊ မယ်စဲ့ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မယ်စဲ့မြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
မယ်စဲ့မြို့နယ်ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက်တွင် မယ်ဆည်နမ်မြို့အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး မယ်ဆည်နမ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ မယ်စဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၊ ဟိုဂျစ်ကျေးရွာအုပ်စု၊ နန်းမန်းကျေးရွာအုပ်စု၊ ဒေါကဒွီးကျေးရွာအုပ်စု၊ သာယာကျေးရွာအုပ်စုနှင့် ဝမ်လွဲ့ကျေးရွာအုပ်စုများ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၀ ပြည့်နှစ်တွင် ကရင်နီအမျိုးသားတိုးတက်ရေးပါတီ နယ်မြေတာဝန်ခံ ခေါင်းဆောင်သည့်အဖွဲ့မှ ရဲစခန်းကို တိုက်ခိုက်၍ ဘော်လခဲမြို့နယ်အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ နှင့် ၁၉၈၂ ခုနှစ်များတွင် တပ်မတော်က ပြန်လည်တိုက်ခိုက်ခဲ့ပြီး မယ်စဲ့ဒေသအား ဖားဆောင်းမြို့နယ်တွင်းသို့ ထည့်သွင်းဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ် အရေးအခင်းကာလတွင် မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ အမှတ် ၂၅၀ ခြေလျင်တပ်ရင်း၊ ရဲတပ်ဖွဲ့နှင့် ဝန်ထမ်းများကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အမှတ် ၁၀၂ ခြေလျင်တပ်ရင်းမှ နယ်မြေသိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ပြည့်နှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မယ်စဲ့မြို့နယ်အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် မယ်စဲ့မြို့နယ်ကို မြို့ ၁ မြို့၊ ရပ်ကွက် ၂ ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု ၄ ခုနှင့် ကျေးရွာ ၁၂ တို့ဖြင့် ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
တည်နေရာအကျယ်အဝန်း
မယ်စဲ့မြို့နယ်သည် မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၈ ဒီဂရီ ၂၉ မိနစ်နှင့် ၁၉ ဒီဂရီ ၀ မိနစ်အကြား အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၇ ဒီဂရီ ၁၉ မိနစ်နှင့် ၉၇ ဒီဂရီ ၄၆ မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁၀၁၂.၄၄ sqmi ဖြစ်သည်။
နယ်နိမိတ်
မယ်စဲ့မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်နှင့်တောင်ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဖားဆောင်းမြို့နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် ရှားတောမြို့နယ်တို့နှင့် ဆက်စပ်လျက်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
မယ်စဲ့မြို့နယ်သည် တောင်ကုန်း တောင်တန်းများ ပေါများပြီး မြေပြန့်လွင်ပြင် နည်းပါးကာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် အမြင့် ၁၂၀၄ ပေ တွင် တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်ဧရိယာ၏ သုံးပုံတစ်ပုံမှာ သစ်တောဖြင့် ဖုံးလွှမ်းလျက် ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်မှာ တောင်လှတောင်ဖြစ်ပြီး ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက်အမြင့် ၁၄၅၀ ပေ ရှိသည်။
ရေဆင်း
မယ်စဲ့မြို့နယ်သည် မြစ်ချောင်းနည်းပါးပြီး ထင်ရှားသောချောင်းများမှာ မယ်ပိုင်ချောင်း၊ မယ်ဖချောင်း၊ မယ်စဲ့ချောင်း၊ မယ်တနွယ်ချောင်းတို့ ဖြစ်သည်။ မယ်ပိုင်ချောင်းသည် မယ်စဲ့မြို့နှင့် အလှမ်းဝေး၍ သုံးစွဲမှုမရှိဘဲ ကျန်ချောင်းများကို လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေနှင့် သောက်သုံးရေ အဖြစ် အသုံးပြုသည်။ နွေရာသီတွင် ချောင်းရေနည်းပါးမှုများကြောင့် စိုက်ပျိုးရေသုံးစွဲနိုင်ခြင်း မရှိပေ။
ရာသီဥတု
မယ်စဲ့မြို့နယ်သည် ပူအိုက်စိုစွတ်ရာသီဥတုရှိပြီး အမြင့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၃၉ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ်ဖြစ်ပြီး အနိမ့်ဆုံးအပူချိန်မှာ ၇ ဒီဂရီစင်တီဂရိတ် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်မိုးရေချိန်မှာ ၄၃.၀၄ လက်မ ရှိသည်။
လူဦးရေ
မယ်စဲ့မြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ရှမ်းလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ကရင်၊ကယား၊ဗမာ၊ရခိုင်၊ချင်း၊မွန်၊ကချင်နှင့် အခြားလူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ်ကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
စီးပွားရေး
မယ်စဲ့မြို့နယ်သည် ကယားပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေးအရ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အားနည်းသော မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်​နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိက လုပ်ကိုင်ကြပြီး ကုန်သွယ်ရေးနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းများလည်း အနည်းငယ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏အဓိက ထွက်ကုန်မှာ စပါး၊ နှမ်း၊ ကြက်သွန်ဖြူနှင့် ငရုတ်တို့ ဖြစ်ကာ ပြည်တွင်းသို့ အများဆုံးတင်ပို့​​ရောင်းချပြီး ကြက်သွန်နှင့် ငရုတ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ အနည်းငယ် တင်ပို့​ရောင်းချသည်။ လွိုင်​ကော်​ဒေသမှ အစားအ​သောက်များ တင်သွင်းပြီး ထိုင်းနိုင်ငံဘက်မှ လူ့သုံးကုန်ပစ္စည်းများ တင်သွင်းသည်။ မြို့နယ်အတွင်း အလုပ်ရုံ၁ရုံ၊ အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း၁၅ခု တည်ရှိသည်။
ပို့​ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
မယ်စဲ့မြို့နယ်သည် ဖားဆောင်း၊ ဘော်လခဲနှင့် လွိုင်ကော်မြို့များသို့ ကုန်းလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်သွားလာနိုင်သည်။ မယ်စဲ့မြို့ပေါ်တွင် ရဟတ်ယာဉ်ကွင်းတစ်ခု တည်ရှိသည်။
အထက
အထက်တန်းကျောင်း ၂ကျောင်းရှိသည်။
အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၀ကျောင်းရှိသည်။
ပရှဲရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ပရှဲရွာ(Bashea)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ပရှဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပရှဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂ ဦး၊ မ ၁၈၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၀၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မယ်စဲ့မြို့နယ်
ထင်ရှားသည့် နေရာများ
မယ်စဲ့မြို့နယ်ရှိ ထင်ရှားသည့် နေရာများမှာ မယ်စဲ့မြို့ရှိ ရတနာရန်အောင်စေတီ၊ ဓာတုဇယဓာတ်ပေါင်းစေတီနှင့် နန်းဟူးကျေးရွာရှိ ကျိုက်ထီးရိုးစေတီ တို့ ဖြစ်သည်။
ပတ္တလားရွာသစ်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ပတ္တလားရွာသစ်ရွာ (Pattalarywarthit)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ပတ္တလားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပတ္တလားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၂ ဦး၊ မ ၁၀၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လော့ရ်ဒီ
လော့ရ်ဒီ(Lordi) ဆိုသည်မှာ ဖင်လန်လူမျိုးဖြစ်သည့် hard rock/heavy metal သီဆိုသည့် အဖွဲ့ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းကို ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် ပင်မအဆိုတော်၊ သီချင်းရေးသူ နှင့် ဝတ်စုံဒီဇိုင်းဆွဲသူ Mr. Lordiတို့ပါဝင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပိုလီတက္ကနစ်ကျောင်းများတွင် သီဆိုရာ၌ ၎င်းတို့၏ မတူထူးခြားသည့် ကြောက်ရွံ့စရာ မျက်နှာဖုန်းကြီးများကို ဝတ်ဆင်ကာ သီဆိုဖြော်ဖြေခြင်းများကြောင့် လူသိများလာသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်ထုတ် တေးစီးရီးဖြစ်သည့် ဘီလူးကြီးကို မင်းချစ်မလားမှ ပြည်တွင်းတွင် နာမည်ကြီးလာသည်။
ဗေလုဝ
ဗေလုဝ အမည်ရှိသည်များမှာ
တန်းဆီပင်
တန်းဆီပင် (Vernicia fordii) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် သဘာဝအလျောက် တွေ့ရသော သစ်ပင် မျိုးစိတ်တခုဖြစ်သည်။ အလယ်အလတ်တန်းစား အပင်မျိုးဖြစ်ပြီး ၂၀ မီတာအထိ ကြီးထွားတတ်သည်။
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်(Neptune) သို့မဟုတ် ကေတုဂြိုဟ်သည် နေအဖွဲ့အစည်းအတွင်း၌ အဋ္ဌမမြောက် ဂြိုဟ်ဖြစ်ပြီး နေမှ အဝေးဆုံးဖြစ်သည်။
ဝက်သားကောက်ညှင်းထုပ်
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
တောင်စွန်ဖက်ရွက်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်
နက်ပကျွန်းသည် ဓာတ်ငွေ့အမြောက်အမြားနှင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ဂြိုဟ်ဖြစ်ပြီး မြင်နိုင်ရန်ခက်ခဲသော ခါးပတ်ကွင်း ၄ ခုရှိသည်။ နေအဖွဲ့အစည်းအတွင် စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံးနှင့် တတိယမြောက်အလေးဆုံးဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာထက် ၁၇ ဆမျှပိုလေးပြီး ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်ထက်အနည်းငယ်မျှ ပိုလေးသည်။ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်သည် ဂရိနတ်ဘုရား ပိုဆီဒွန် (Poseidon) ကို အကြောင်းပြု၍ မှည့်ခေါ်ထားခြင်းဖြစ်ပြီး သူ၏ အာကာသဆိုင်ရာ သင်္ကေတမှာ ဖြစ်သည်။ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်သည် ကမ္ဘာဂြိုဟ်ထက် ၁၇ ဆပိုပြီးကာ ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်ထက် အနည်းငယ်ပိုကြီးသည်။ နေမှ ၃ဝ.၁ AU ကွာဝေးသည်။ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်သည် သာမန်မျက်စိနှင့် မမြင်ရပေ။ ယင်းအား ရှာဖွေလေ့လာမှုထက် သင်္ချာနည်းလမ်းအရ ကြိုတင်ခန့်မှန်းခြင်းဖြင့် တွေ့ရှိသည့် တစ်ခုတည်းသောဂြိုဟ်တစ်စင်းပင်ဖြစ်သည်။ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်အား ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ်မှ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် လည်ပတ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဟာဘဲလ် အာကာသမှန်ပြောင်းနှင့် မြေပြင်အခြေစိုက် တယ်လီစကုပ်ကြီးများက အသေးစိတ်ကျသော လေ့လာမှုများအား လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဝက်သားကောက်ညှင်းထုပ်
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
ကောက်ညှင်းဆန်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်
ဖွဲ့စည်းပုံ
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏လေထု (ဂြိုဟ်၏အပေါ်တွင်လွှင့်မျောနေသော ဓာတ်ငွေ့အလွှာ) မှာ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဓာတ်ငွေ့ နှင့် ဟီလီယံဓာတ်ငွေ့တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားပြီး မီသိန်းဓာတ်အနည်းငယ်မျှပါဝင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဂြိုဟ်၏အရောင်မှာ အပြာရောင်ဖြစ်နေသည်။ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ အပြာရောင်မှာ မီသိန်းဓာတ်ငွေ့ ဆတူမျှပါရှိသော ယူရေးနပ်ဂြိုဟ်၏အပြာရောင်ထက် များစွာပို၍တောက်ပသည်။ ထို့ကြောင့် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ် အပြာရောင်တောက်ပခြင်းမှာ အခြားအကြောင်းများလည်း ရှိနိုင်သည်။ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ မျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် တိုက်ခတ်သော လေမှာ နေအဖွဲ့အစည်း အတွင်းရှိ အခြားဂြိုဟ်များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် အပြင်းထန်ဆုံးဖြစ်ပြီး အမြန်ဆုံးအနေနှင့် တစ်နာရီလျှင် ၂၁၀၀ ကီလိုမီတာနှုန်း (မိုင် ၁၃၀၀ နှုန်း) အထိတိုက်ခတ်သည်ဟု တိုင်းတာရရှိသည်။ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်သည် ကမ္ဘာဂြိုဟ်ထက် ၁၇ ဆပိုမိုကြီးမားသော်လည်း ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ ၁၉ ပုံတစ်ပုံသာ ရှိသည်။
ဝက်သားကောက်ညှင်းထုပ်
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
အဆီအသားရောနေသော ဝက်သား
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်
ရှာဖွေတွေ့ရှိမှု
အချို့သော အစောဆုံး မှတ်တမ်းများအား တယ်လီစကုပ်များမှ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ၁၆၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဂယ်လီလီယိုမှ မှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ သူသည် ကြယ်တစ်စင်းနှင့် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်အား မှားယွင်းခဲ့ဟန်တူသည်။ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်ကို အာကာသပညာရှင်များ ဖြစ်သော အာဘိန်လီဗဲရီယာ(Urbain Le Verrier) နှင့် ဂျွန်ကော့ရှ်အဒမ်(John Couch Adams) တို့က ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင့်းဖြစ်ပြီး ၂ ဦးစလုံးမှာ ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုအတွက် ဂုဏ်ပြုခံခဲ့ရသည်။ ထိုဂြိုဟ်မှာ တယ်လီစကုပ်ကို သုံး၍ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်းမဟုတ်ပဲ သင်္ချာနည်းဖြင့်တွက်ချက်မှုကြောင့် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သော ပထမဆုံးဂြိုဟ်ဖြစ်သည်။
ဝက်သားကောက်ညှင်းထုပ်
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
ပြုတ်ထားသော ဘဲဥဆားစိမ်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်
ဂြိုဟ်ရံလများ
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်တွင် ဂြိုဟ်ရံလ ၁၄ စင်းရှိသည်။ ထရီတွန် (Triton)သည် အကြီးဆုံးဖြစ်ပြီး ထိုဂြိုဟ်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး ၁၇ ရက်အကြာတွင် ဝီလီယံ ဟာရှယ်ဆိုသူမှ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ တချိန်တုန်းကမူ ကျူးပါး ခါးပတ်ထဲမှ ဂြိုဟ်သိမ်ဟု သတ်မှတ်ခဲ့နိုင်ကောင်းပါသည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ထရိုင်တွန်သည် ကမ္ဘာမြေနှင့် အနီးဆုံးအကွာအဝေးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ ထရိုင်တွန်သည် နောင်နှစ်ပေါင်း ၃.၆ ဘီလီယံအကြာတွင် ကျိုးကြေပျက်စီးသွားမည်ဖြစ်သည်။] ထရိုင်တွန်၏ ပတ်လမ်းမှာ အခြားသာမန်ဂြိုဟ်ရံလများနှင့်ဆန့်ကျင်ဘက် ပတ်လမ်းအတိုင်း ၂၃ ဒီဂရီတိမ်းစောင်းလျက် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်အား လှည့်ပတ်နေသည်။ ထရိုင်တန်သည် ကျွန်တော်တို့ ကမ္ဘာဂြိုဟ်ရံလနှင့် ပလူတိုဂြိုဟ်သိမ်ထက်ပင် ကြီးမားသည်။
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်၏ အခြားဒုတိယအကြီးဆုံးဂြိုဟ်ရံလမှာ နီရီး (Nereid) ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဗွိင်ယေဂျာ ၂ မှ တွေ့ရှိခဲ့သည်။ နီးရီးဂြိုဟ်ရံလသည် ထရိုင်တွန်၏ ဝ.၂၅ ရာခိုင်နှုန်းသော ထုထည်သာ ရှိသည်။ အခြားသော ပုံစံမမှန်သော အတွင်းဘက်ဂြိုဟ်ရံလများအား ၂ဝဝ၂ ခုနှစ်မှ ၂ဝဝ၄ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးနှင့် အသေးငယ်ဆုံးသော ဂြိုဟ်ရံလကိုမူ ၂ဝ၁၃ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
ဝက်သားကောက်ညှင်းထုပ်
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
မှိုခြောက်ပွင့်
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်
လက်ရှိအခြေနေ
ယူရေးနပ်ဂြိုဟ်သည် သူ၏နေပတ်လမ်းကြောင်းအတွင်း ထူးခြားသော ရွေ့လျားမှုများကြောင့် အာကာသပညာရှင်များသည် ဂြိုဟ်အသစ်ကို ရှာဖွေစေခဲ့သည်။ နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်ကို ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ်တစ်စင်းကသာ ၁၉၈၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၅ရက်တွင် ရောက်ရှိခဲ့သေးသည်။ တစ်ခါတုန်းက နတ်ပကျွန်းမှာ အလွန်ကြီးမားတဲ့မုန်တိုင်း "မဟာမှောင်မဲသောအစက်"ဟု လူသိတဲ့မုန်တိုင်းကို ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ်က ၁၉၈၉ ခုနှစ်မှာ တွေ့ခဲ့သည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေကာမူ အမှောင်စက်ကြီးအား ၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် မြင်ခဲ့ရသည် မဟုတ်ပါ။ ထိုအချိန်နောက်ပိုင်းကတည်းက အသစ်သော အစက်များကိုလည်း မြင်ခဲ့ရသည်။ အဘယ်ကြောင့် အမည်းစက် ပျောက်ကွယ်ခဲ့သည်ကိုမူ မသိရပေ။ နာဆာ၏ အနာဂတ်အာကာသယာဉ်များက နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်အကြောင်း ပိုမိုသိရှိရန် အကြံပေးထားသည်။
ဝက်သားကောက်ညှင်းထုပ်
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
သီဟိုဠ်စေ့
နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်
ပြင်ပ လင့်
ကဏ္ဍ:ရေခဲဂြိုဟ်ဘီလူးများ
ဝက်သားကောက်ညှင်းထုပ်
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
ငရုတ်ကောင်းမှုန့်
တရုတ်မဆလာ
ဆီ
ဆား
ပဲငံပြာရည်အနောက်
ဂျင်း
ပြုလုပ်ပုံအဆင့်ဆင့်
ပထမဆုံးအနေနဲ့ကတော့ ဖက်နဲ့ထုပ်တဲ့ အချိန်မှာ ရေမဝင်အောင်လုပ်ဖို့ လိုပါတယ်။ ဝက်သား ကောက်ညှင်းထုပ် ပြုလုပ်ရာတွင် အသုံးပြုမည့် တောင်စွန်ဖက်များကို ရေဆေး၍ ရေစင်အောင်သုတ်ပါ။ ကောက်ညှင်းဆန်များကိုလည်း ရေဆေး၍ အသင့်ရေစိမ်ထားပါ။ အဆီအသားရောနေသော ဝက်သားကို ရေးဆေး၍ အတုံးသေးများတုံးကာ ပဲငံပြာရည် အနောက်၊ ဆား၊ ဟင်းခတ်မှုန့်တို့နှင့် ရောနယ်ထားပါ။
ဝက်သားမနှစ်သက်ပါက ကြက်သားကို သုံးလို့ရပါတယ်။ ပြုတ်ထားသော ဘဲဥ ဆားစိမ်ကိုလည်း အစိပ်သေးသေးလေးများ လှီးထားပါ။ ပုစွန်ခြောက်ကြိုက်ရင် ထည့်လို့ရပါတယ်။ မှိုခြောက်ပွင့်ကိုလည်း ရေစိမ်ကာ အသေးလေးများ ဖြစ်အောင် လှီးထားပါ။ ကြက်သွန်ဖြူ အမွှာကြီးများကို အခွံနွှာကာ လေးစိပ်စိပ်ပါ။
ကြက်သွန်ဖြူ အမွှာသေးများနှင့် ဂျင်းကိုမူ ရောပြီးညက်နေအောင် ထောင်းပါ။ အာလုံး အဆင်သင့်ဖြစ်ရင် ဆီအနည်းငယ်ကို ပူအောင်တည်ကာ ဂျင်းနှင့်ကြက်သွန်ဖြူများ ညက်နေအောင် ထောင်းထားသည်များကို ဆီသတ်ကာ ဝက်သားများကိုလည်းထည့်၍ နူးလာအောင် ချက်ပေးပါ။
မှိုခြောက်ပွင့်၊ ငရုတ်ကောင်းမှုန့်နှင့် တရုတ်မဆလာတို့ကိုလည်း ထည့်ချက်ပေးပါ။ ဟင်းကျက်လာသော အချိန်တွင် ရေစိမ်ထားသော ကောက်ညှင်းဆန်များကို ဟင်းထဲသို့ ထည့်၍ မကျေအောင်မွှေပေးပါ။ သီဟိုဠ်စေ့နှင့် ပုစွန်ခြောက် အကောင်ကြီးတို့ကိုလည်း ထည့်မွှေပေးပါ။ ပြီးရင် အအေးခံထားပါ။
ပြီးနောက် တောင်စွန်ဖက်ကို ကတော့ပုံစံပြုလုပ်၍ ကောက်ညှင်း၊ အသား၊ မှို၊ သီဟိုဠ်စေ့နှင့် ပုစွန်ခြောက်တို့ကို မျှအောင်ထည့်ပေးပါ။ ပြုတ်ထားသော ဘဲဥကိုလည်း ကောက်ညှင်း အလယ်တွင်ထည့်ပေးပါ။ ထို့နောက် လုံအောင်ထုပ်၍ ကြိုးချည်ကာ ရေနွေးငွေ့ခံပေါင်းအိုးတွင် ထည့်ကာမိနစ်သုံးဆယ်၊ လေးဆယ့် ငါးမိနစ်နီးပါး ကျက်လာသည်အထိ ပေါင်းပေးပါ။
ဝက်သားအဆီများ ကောက်ညှင်းအတွင်း စိမ့်ဝင်ပြီး အသားများနူးလာချိန်တွင် ကောက်ညှင်းထုပ်ကို ကျက်သောအနေအထားနှင့် တွေ့ပြီး အရသာရှိလှသော ဝက်သားကောက်ညှင်းစားစရာ အမယ်တစ်မျိုးကို ရရှိပေလိမ့်မည်။
ကဲဆန်ဆာလင်ရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ကဲဆန်ဆာလင်ရွာ (Kesansarlin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ကဲဆန်ဆာလင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၉၈၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အထက်ဘိုကလေးရွာ၊ ဘဒကား
အထက်ဘိုကလေးရွာ၊ ဘဒကား
လွိုင်လမ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
လွိုင်လမ်ရွာ (Loilam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းခွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၂ ဦး၊ မ ၁၆၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်လုံရွာ၊ နောင်မို
နောင်လုံရွာ (Nawnglong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ နောင်မိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၄၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်မိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၈ ဦး၊ မ ၁၀၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထွန်းပကတို့ဆိပ်ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
ထွန်းပကတို့ဆိပ်ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
လက်ပန်ကျိုး
လက်ပန်ကျိုး
နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားဟောင်း
နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသားဟောင်းဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေး ပုဒ်မတခုခုနှင့်သော်လည်းကောင်း၊ နိုင်ငံရေး ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် မတရားသဖြင့် ရာဇဝတ်ပုဒ်မများဖြင့်သော်လည်းကောင်း စွပ်စွဲဖမ်းဆီးခံရပြီးနောက် အကျဉ်းကျခံခဲ့ရဖူးသည့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားသူများကို ဆိုလိုခြင်းဖြစ်သည်။
အုန်းထမင်း
အုန်းထမင်း သည် ထမင်းကို အုန်းနို့တွင် စိမ်၍လည်းကောင်း၊ အုန်းနို့နှင့် ချက်၍သော်လည်းကောင်း ပြုလုပ်သော စားသောက်ဖွယ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ အုန်းသီးနှင့် ဆန် တို့သည် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း အပူပိုင်းဒေသများတွင် တွေ့ရသည့်အတွက် အုန်းထမင်းကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိ ယဉ်ကျေးမှုများစွာတို့တွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ပြုလုပ်ခြင်း
အိုးတွင် ဆန်၊ ဆီ၊ သကြား၊ ဆားနှင့် အုန်းနို့ရည်များ ထည့်ကာ အဖုံးပိတ်၍ ချက်သည်။
ကြာနမ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကြာနမ်ရွာ(Kyarnan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ကျွန်နမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွန်နမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၀ ဦး၊ မ ၃၃၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၃၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ဟိန်းနရစ်ချ် ဟတ်ဇ်
နှစ်ဆယ်ရာစုနှစ် အတွင်းတွင် လူများသည် တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မိုင်ပေါင်းများစွာ ဝေးကွာလျက်နှင့် ဝိုင်ယာလက်ဖြင့် ဆက်သွယ်စကားပြောနိုင်ခြင်းမှာ ၁၉ ရာစုနှစ်အတွင်းက သိပ္ပံပညာရှင်များ၏ အသစ်တွေ့ရှိခြင်းများကြောင့် ဖြစ်လေသည်။ ထိုသိပ္ပံပညာရှင်များတွင် ဟိုင်းနရစ်ရူးဒေါ့ဟက်ဇလည်း တစ်ဦးအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ဟက်ဇသည် ဂျာမန် ရူပဗေဒပညာကျော်တစ်ဦးဖြစ်၍ သူသည် ဂျာမနီနိုင်ငံ ဟမ်းဗတ်မြို့၌ ၁၈၅၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်နေ့တွင်ဖွားမြင်သည်။ သူသည် ကျောင်းမှထွက်သောအခါအင်ဂျင်နီယာအတတ်ကို လေ့လာဆည်းပူးသည်။ သို့သော် သူစိတ်ထက်သန်သော ပညာရပ်မှာ သိပ္ပံပညာရပ် ဖြစ်သဖြင့် အင်ဂျင်နီယာအတတ်ကို စွန့်လွှတ်လိုက်လေသည်။ ထိုနောက် ဟက်ဇသည် မျူးနစ် တက္ကသိုလ် ရူပဗေဒပါရဂူကြီး ဟင်းမတိုး၏ လက်အောက်၌ ရူပဗေဒပညာရပ်များကို သင်ကြားသည်။ ၁၈၈၃ ခုနှစ်တွင် ကီးအရပ်သို့ သွားရောက်ကာ မက္ကဆွဲ၏ လျှပ်စစ်အားနှင့် သံလိုက်အားတို့ ဆက်သွယ်ပုံကို လက်တွေ့စမ်းသပ် လေ့လာကြည့်သည်။ ထိုအခါ သူသည် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများသည် အလင်းလှိုင်းများနှင့် သဘောချင်းအတူတူပင် ဖြစ်ကြောင်းကို လက်တွေ့ပြသနိုင်ခဲ့သည်။ ဟက်ဇသည် အဆိုပါ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ၏သဘောနှင့် ယင်းတို့တည်ရှိပုံကို သိပ္ပံလောကသို့ တင်ပြလိုက်သဖြင့် သူ၏နာမည်ကိုအစွဲပြု၍ ထိုလှိုင်းများကို ဟက်ဇီးယန်လှိုင်းများဟု မှည့်ခေါ်ခဲ့ကြလေသည်။
ကြာနမ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိန်းနရစ်ချ် ဟတ်ဇ်
လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများကို အခြေပြု၍ ဝိုင်ယာလက် ကြေးနန်းဆက်သွယ်မှုများ ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ အီသာထဲ၌ အလင်းလှိုင်းများရှိနေသကဲ့သို့ လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများလည်း ရှိသေးကြောင်းကို လက်တွေ့ပြသလိုက်သောအချိန်၌ ဟက်ဇမှာ အသက် ၃ဝ မျှသာရှိသေး၏။ ဟက်ဇသည် လျှပ်စစ်သံလိုက်လှိုင်းများ၏ အရှည်နှင့်အမြန်ကို တိုင်းတာနိုင်ခဲ့ပြီးလျှင် ထိုလှိုင်းများသည် အလင်းလှိုင်းများကဲ့သို့ တစ်က္ကန့်တွင် မိုင်ပေါင်း ၁၈၆ဝဝဝ သွားနိုင်ကြောင်း ပြနိုင်လေသည်။ ထို့ပြင် ထိုလှိုင်းများသည် အလင်းလှိုင်းများနည်းတူ လှိုင်းပြန်ခြင်း၊ လှိုင်းယိုင်ခြင်းများ ရှိပုံတို့ကိုပါ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့လေသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ်အတွင်း၌ ဟက်ဇတွေ့ရှိခဲ့သော ရူပဗေဒပညာသစ်အားဖြင့် မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှ သတင်းစုံကို စက္ကန့်ပိုင်းလောက်ခြား၍ ရေဒီယို၊ ဝိုင်ယာလက်တို့ဖြင့်ကြား နိုင်ကြ၏။ သတင်းပို့နိုင်ကြ၏။
သိပ္ပံပညာရှင်ကြီးဟက်ဇသည် သက်ဆိုးမရှည်ဘဲ နာတာရှည်ရောဂါဖြင့် ၁၈၉၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့ အသက် ၃၇ နှစ်အရွယ်တွင် အနိစ္စရောက်သွားလေသည်။
ငါးထမင်းနယ်
ငါးထမင်းနယ်သည် တောင်ကြီး၊ အင်းလေးဒေသများ၌ ရရှိသော တိုင်းရင်းသား အစားအစာ တစ်မျိုးဖြစ်သည်။
ပါဝင်သောပစ္စည်းများ
ရှမ်းဆန်၊ ငါးရံ့၊ ခရမ်းချဉ်သီး၊ ဂျူးမြစ်၊ ငရုတ်သီးတောင့်။
ကြာအင်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ကြာအင်းရွာ (Kyarinn)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ မကျီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၇၆ ဦး၊ မ ၂၁၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းတောစုရွာ၊ ဝက်ချောင်း
ကျွန်းတောစုရွာ၊ ဝက်ချောင်း
ထွန်းပ (မြောက်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
ထွန်းပ (မြောက်)ရွာ၊ စစ်ကိုင်း
ထန်းပင်ကုန်းရွာ၊ အိုးဘို
ထန်းပင်ကုန်းရွာ၊ အိုးဘို
ငမဲကန်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ငမဲကန်ရွာ (Ngamekan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ငမဲကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငမဲကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၆ ဦး၊ မ ၁၇၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကလောအူဒိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကလောအူဒိုးရွာ(Kalawaudoe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ မင်းနန်းနွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၄၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂရိအနုပညာ
ဂရိအနုပညာ
လက်ရာမြောက်သည့် ရှေးဟောင်းဂရိအနုပညာ ခေတ်အမျိုးမျိုး ကုန်လွန်ကြစေကာမူ ပြောင်မြောက်လှသည့် ရှေးဟောင်းဂရိတို့၏ အနုပညာကား မှေးမှိန်တိမ်ကောလိမ့် မည် မဟုတ်ပေ။ ဂရိအနုပညာ၏ မဏ္ဍိုင်ဖြစ်သော အဆင့်အတန်း မြင့်လှသည့် ရုပ်လုံးထုနှင့် ပန်းချီဆေးရေး အတတ်ပညာများကို နှောင်းလူတို့သည် အမြဲလိုပင် နည်းနိဿယခံယူကြရသည်။
ဂရိလူမျိုးတို့၏ အနုပညာရပ်များဖြစ်သော ဗိသုကာ၊ ရုပ်လုံး ထုနှင့် ပန်းချီဆေးရေး အတတ်များသည် အခြားနိုင်ငံများ၏ အနုပညာရပ်များထက် စနစ်တကျရှိ၍ ဂရိတို့၏ရုပ်တု၊ ရုပ်လုံး၊ အဆောက်အအုံများမှာ အချိုးအစား ကျနလှပသည်ဟု ထင်ရှား သည်။ ထိုကဲ့သို့ ထင်ရှားခဲ့သော အနုပညာရပ်များသည် ဘီစီ ၈ဝဝ မှ ဘီစီ ၅ဝဝ ခုနှစ်အတွင်း၌ ဖွံ့ဖြိုးခဲ့သည်။ ပထမတွင် ဂရိတို့မှာ သိုးထိန်း၊ ဆိတ်ထိန်းများသာ ဖြစ်ချေသည်။ ထို့ နောက် နယ်လှည့်ကုန်သည်များဖြစ်သော ဖီနီရှန် လူမျိုးများ ထံမှ သင်္ချာအတတ်နှင့် အက္ခရာစာလုံးတို့ကို ရရှိကြ၏။ ဂရိ တို့မှာ ဉာဏ်ထက်မြက်သူများ ဖြစ်ကြသဖြင့် ဖီနီရှန်တို့ထံမှ ရသော သင်္ချာနှင်အက္ခရာရေးနည်း အတတ်များကို ဖွံ့ဖြိုးအောင် ပြုစုနိုင်ခဲ့ကြပေသည်။ ဘီစီ ၉ဝဝ မှ ဘီစီ ၇ဝဝ ခုနှစ် ခန့်အထိ ကာလအပိုင်းအခြားကို ဂျီဩမေတြီထွန်းကားသော ခေတ်ဟု အသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြ၏။
ဂရိတို့သည် နတ်ကိုးကွယ်ကြသည်။ သူတို့ ကိုးကွယ်ကြသည့် နတ်များမှာ သာမန်လူတို့ထက် တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါ၌ ကြီးမားသည် ဟု ယုံကြည်ရသော မီး၊ ရေ၊ နေ၊ လေ စသည်တို့တည်း။ ထို့ အပြင်လည်း လူတို့၏ ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ စီးပွားရေး စသည်တို့ကို စိုးပိုင်သော နတ်အသီးသီးရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြ ၏။ ထိုသို့ ယုံကြည်သည့်အတိုင်းလည်း သူတို့၏ စိတ်ကူး၌ ထင်မြင်လာသော နတ်ရုပ်များ၏ ပုံများကို ထုလုပ်ကိုးကွယ်ကြ သည်။
ပထမတွင် ဂရိတို့သည် ပုံကြမ်းပုံရိုင်းများကိုသာ ထွင်းထု ရေးဆွဲနိုင်ခဲ့ကြ၏။ သူတို့၏ကျန်းမာရေးကို အလေးဂရုပြုသော လူမျိုးများဖြစ်သည့်အတိုင်း ကိုယ်လက်အင်္ဂါအချိုးအစား ကျနမှု ကို အထူးလိုလားကြသည်။ ဤသို့ကိုယ်လက်အင်္ဂါတောင့်တင်း လှပခြင်းကို သူတို့၏နတ်များက နှစ်သက်သည်ဟု ယုံကြည်ကြ ၏။ ဉာဏ်ကောင်းသောဂရိတို့သည် ရုပ်တု ရုပ်လုံးများကိုသာ မက အဆောက်အအုံများကိုလည်း အချိုးအစားကျန လှပစေရန် တစ်စတစ်စ ဂရုစိုက်၍လာခဲ့ကြသည်။ အထက်၌ ဖော်ပြခဲ့သော ဂျီဩမေတြီခေတ်ပိုင်းတွင် ဂရိတို့သည် အဆောက်အအုံများကို ဂျီဩမေတြီစနစ်အရ တိုင်းထွာ ဆောက်လုပ်ခဲ့ကြ၏။ သို့ရာ တွင် ဂရိအနုပညာရပ်များသည် တိုးတက်မှုများစွာ မရရှိသေး ချေ။ ဘီစီ ၄၈ဝ ခန့်အထိ ဂရိလက်ရာများမှာ ရှေးရိုးကျ၍ ပြောပလောက်အောင် လှပတင့်တယ်ခြင်း မရှိသေးချေ။ ဂရိ နိုင်ငံသို့ ထိပါးစော်ကားလာသော အာရှတိုက်မှ ပါးရှင်းလူမျိုး များကို ဘီစီ ၄၇၉ ခုနှစ်၌ တွန်းလှန်နိုင်ကြသည်တွင် ဂရိတို့ ၏ စိတ်ဓာတ်များ တက်ကြွလာခဲ့သည်။ ထိုအခါတွင် ရုပ်တု ရုပ်လုံးများပြုလုပ်၍၎င်း၊ တေးချင်းကဗျာများစပ်ဆို၍၎င်း သူရဲ ကောင်း အာဇာနည်များကို ချီးကျူးဂုဏ်ပြုသည်။ ယင်းအချိန် မှစ၍ ဂရိတို့၏ အနုပညာလက်ရာများသည်လည်း သိသိသာ သာ တိုးတက် ကြီးပွားလာလေသည်။
ဂရိအနုပညာသမိုင်းကို ခေတ်ကြီး ၄ ခေတ်ပိုင်းခြား၍ လေ့ လာနိုင်ပေသည်။ ပထမခေတ်ဟု ခေါ်တွင်ရမည်ဖြစ်သော ဘီစီ ၈ဝဝ ခုနှစ် ခန့်မှ ပါးရှင်းတို့ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်သည့် ဘီစီ ၄၈ဝ ခုနှစ်ခန့် အတောအတွင်း၌ ဂရိတို့၏ရှေးရိုးလက်ရာကြမ်းများကို တွေ့မြင် နိုင်သည်။ အဆောက်အအုံများ၊ ရုပ်လုံးများ၊ ပန်းချီကားများ သည် စနစ်တကျရှိလာပြီဖြစ်သော်လည်း နှောင်းခေတ်လက်ရာ များကို မမီသေးချေ။ ဒုတိယခေတ်ဖြစ်သော ဘီစီ ၄၈ဝ မှ ဘီစီ ၄ဝဝ ခုနှစ်အထိ တွင် ဂရိတို့၏စိတ်ဓာတ်ရင့်သန်မှုကို အမှီပြုကာအနု ပညာရပ် များသည်လည်း တစ်ဟုန်တည်း တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ထိုခေတ် လက်ရာများမှာ အဆစ်အချိုး ကျနလှပလာလေပြီ။ ပါးရှင်း လူမျိုးတို့ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ပျက်စီးပြိုကွဲသော အဆောက်အအုံများ၊ အထိမ်းအမှတ်ရုပ်လုံးများနှင့် ပန်းချီကား များကို အားတိုက်အင်တိုက် မွမ်းမံပြင်ဆင်ကြသည်။ ကဗျာ စာဆိုနှင့် ဂီတစာဆိုတို့ကလည်း ဂရိလူစွမ်းကောင်း များ၏ အကြောင်းကို စိတ်ဓာတ်တက်ကြွဖွယ် တေးသီချင်းများ ဖွဲ့ဆို သီကုံးကြသည်။
အနုပညာရပ်များအနက် ပန်းချီဆေးရေးအတတ်သည် ရှေးဦး စွာ ဖွံ့ဖြိုးလာခဲ့ဟန်တူသည်။ အေသင်မြို့နှင့် ဒဲလဖိုင်မြို့ရှိ အဆောက်အအုံ မျက်နှာစာအဆောင်ကြီးများမှ နံရံများတွင် တန်ဆာဆင်ခဲ့ကြသော ပန်းချီဆရာကြီး ပေါ်လစ်ဂနိုးတပ်၊ မိုက်ကွန်နှင့် ပါနီနပ်တို့၏ လက်ရာများမှာ များစွာ ချီးမွမ်း ဖွယ်ကောင်းသည်။ အချို့ပန်းချီကားများတွင် မူရင်းဆေးရောင် များ မရှိတော့သော်လည်း ရေးဆွဲပုံ အချိုးအစား အထားအသို တို့မှာ နည်းစနစ်ကျနမှန်ကန်လှသဖြင့် ယခုခေတ် အနုပညာ ရှင်များ၏ ချီးကျူးအံ့ဩမှုကိုပင် ခံရလေသည်။ ထိုခေတ်အတွင်းမှာပင် အေသင်မြို့၊ အကရော့ပလစ်တောင် ကုန်းပေါ်ရှိ ပါးသီနွန်အဆောက်အအုံကြီး၊ အိုလင်းပီးယားမြို့ရှိ ဇုနတ်မင်း၏နန်းတော်ကြီးအပြင် အခြားမြို့ရွာများရှိ အဆောက် အအုံများကို လှပဆန်းကြယ်စွာ ပြန်လည်တည်ဆောက်ကြပြီး လျှင် ထိုအဆောက်အအုံများကို ကျောက်ရုပ်တုများ၊ ကြေးရုပ် တုများ၊ ပန်းချီကားများ အစရှိသည်တို့ဖြင့် အလှအပ တန်ဆာ ဆင်ကြလေသည်။
ဂရိရုပ်လုံးထုဆရာတို့သည် ကိုယ်လက်အင်္ဂါ အချိုးအစား လှပပြေပြစ်မှုကို အဓိကထားကာ ထုလုပ်လေ့ရှိကြရာ ကျန်းမာ သန်စွမ်းသော အားကစားသမား၏ ရုပ်လုံးများကို ထုလုပ်ကြ သည်။ ထိုခေတ်က ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သော ရုပ်လုံးထု ဆရာ ကြီးများမှာ မိုင်ရွန်၊ ပေါ်လီကလိုင်တပ်နှင့် ဖီးဒီးယက်တို့ပင် ဖြစ်သည်။
လေးပစ်သမား၊ လှံကိုင်သမား၊သံဝိုင်းပစ်သမားနှင့် အခြားအားကစားသမားရုပ်လုံးများမှာ အလွန်အချိုးအစား ကျန၍ လှပသောဟန်အမူအရာ ရှိသည်။ မိန်းမရုပ်များကို ထုလုပ်လျှင်လည်း မိန်းမတို့၌ ပြည့်စုံရမည့် စံပြကိုယ် အင်္ဂါအဆစ်အချိုးများကိုယူကာ ထွင်းထုကြပေသည်။ ဗီးနပ်အမည်ရှိ အချစ်နတ်သမီး၏ ရုပ်တုကိုကြည့်လျှင် ဂရိ တို့၏ အမြင်၌ လှပခြင်းသည် မည်ကဲ့သို့ ရှိလေသည်ကို မှန်းဆသိရှိနိုင်ကြပေလိမ့် မည်။
ဘီစီ ၄ဝဝ မှ ၃ဝဝ ခုနှစ်အထိ ကာလအပိုင်းအခြားကို တတိယခေတ်ဟု မှတ်သားခေါ်ဆိုရပေမည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆို သော် ထိုခေတ်တွင် ဂရိတို့၏လက်ရာများသည် အပြောင်းအလဲ ရှိလာသောကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ရုပ်တု ရုပ်လုံး ဖော်နည်းတွင် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများ ရှိလာသည်ကိုတွေ့ရသည်။ ဒုတိယခေတ်က ရုပ်လုံးများမှာ အချိုးအစား ကျနလှပသော် လည်း စံပြရုပ်လုံးများသာလျှင် ဖြစ်သည်။ တတိယခေတ်တွင် ရုပ်တုရုပ်လုံးများသည်လည်း ဒုတိယခေတ်ကဲ့သို့ အချိုးအစား ကျနလှပ၍ လက်ရာပြောင်မြောက်ကြပေသည်။ တတိယခေတ် ၏ ထူးခြားချက်မှာကား စံပြရုပ်လုံးများဖြစ်သောအား ကစား သမားနှင့် အချစ်နတ်သမီး၏ ပုံများသာမက လူသာမန်တို့၏ လှုပ်ရှားမှုများကိုပါ ပုံတူယူ၍ ဖန်တီးနိုင်ခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ လူ့လောကသဘာဝနှင့် ပိုမိုနီးစပ်လာပြီဟု ဆိုနိုင်သည်။ လူတို့ ၏သဏ္ဌာန်၌ ဖြစ်ပေါ်တတ်သောအမူအရာ အသွင်အပြင်များကို သရုပ်ဖော်နိုင်ကြလေပြီ။ ထို့ကြောင့်လက်ရှိလူတို့ တွေ့ထိခံစားရ သည့် စိတ်စေတနာတို့မှ ဖြစ်ပေါ်လာသော အမူအရာတို့သည် ရုပ်တုရုပ်လုံးများပေါ်တွင် ကွက်ကွက်ကွင်းကွင်း ပေါ်နေပေ တော့သည်။ ထိုခေတ်အတွင်းက ပရက်ဇစ်တလီ၊ စကိုးပတ်၊ တင်းမသီးယပ် အစရှိသော အနုပညာသည်ကြီးများသည် အံ့ဩ ဖွယ်ရာ စူးရှသောအမြင်နှင့် ကျွမ်းကျင်မှု ရှိလှသောကြောင့် ထင်ရှားကျော်စောခဲ့သည်။
ထိုခေတ်အတွင်းမှာကပင် ရောမလူမျိုးတို့သည် ဂရိနိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်လာကာ ဂရိလက်ရာအများအပြားကို ရောမနိုင်ငံသို့ ယူဆောင်သွားကြ၏။ ထို့ကြောင့် ဂရိဟန်ရှိသော အနုပညာ လက်ရာများကို ဂရိနိုင်ငံ၌၎င်း၊ ရောမနိုင်ငံ၌၎င်း၊ တွေ့မြင် ရပေသည်။
ဘီစီ ၃၈ဝ ပြည့်နှစ်အလွန်တွင် ဂရိအနုပညာသည် အသွင်တစ်မျိုး ပြောင်းခဲ့ပြန်သည်။ ဤအကြိမ်တွင်မူကား တိုးတက်မှုမရှိဘဲ တဖြည်းဖြည်းသာ ဆုတ်ယုတ်မှေးမှိန် ခဲ့လေသည်။ ထိုခေတ်ကို စတုတ္ထခေတ်ဟု ခေါ်ရပေမည်။ ထိုခေတ်သို့ရောက်သောအခါ ပန်းချီဆေးရေးအတတ်သည် သာသနာရေးဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများနှင့်သာ သက်ဆိုင်သော အတတ်ပညာ မဟုတ်တော့ဘဲ လူနေအဆောက်အအုံနှင့်လည်း သက်ဆိုင်သော အနုပညာ ဖြစ်လာသည်။ သို့ရာတွင် ထိုခေတ် အခါက ထွန်းကားခဲ့သော ဂရိပန်းချီ၊ ရုပ်တု၊ ဗိသုကာဆရာ တို့၏ အမည်များသည် အနုပညာသမိုင်းတွင် များစွာ မထင် ရှားခဲ့ဘဲ လက်ရာကောင်းများလည်း မှတ်သားလောက်ဖွယ် မကျန်ရစ်ခဲ့ချေ။
ဂရိနိုင်ငံ၌အနုပညာ တဖြည်းဖြည်း ဆုတ်ယုတ် မှေးမှိန် လာခိုက်တွင် နိုင်ငံငယ်ကလေးများ အစိတ်စိတ်ကွဲ၍ ပြည်ထဲရေး မသာမယာဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် အနုပညာရပ်သည် ပြန်လည် ဖွံ့ဖြိုးလာရန် မဖြစ်နိုင်ခဲ့တော့ချေ။ စတုတ္ထခေတ်သည် ဂရိအနုပညာ မှေးမှိန်ကွယ်ပျောက်သောခေတ်ဖြစ်သော်လည်း ဂရိပန်းချီဆေးရေးအတတ်သည် ရောမခေတ်တွင် ဆက်လက် ဖွံ့ဖြိုးခဲ့ဟန်တူပေသည်။ သို့ရာတွင် ထိုလက်ရာများကား ရောမ လက်ရာများသာဖြစ်၍ ဂရိနိုင်ငံအနုအပညာအဖြစ် စဉ်းစားရန် မသင့်ချေ။
တောသီတင်းပင်
တောသီတင်းပင် (Mallotus philippensis) သည် အရှေ့တောင်အာရှ၊ တောင်အာရှ၊ အာဖာဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံ၊ ဩစတျေးလျနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:နီပေါနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ကျမ်းစာများရှိ အပင်များ
ပေါက်သတောရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ပေါက်သတောရွာ (Paukthataw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ပတ္တလားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၂၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပတ္တလားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၂ ဦး၊ မ ၁၀၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂရိဘာသာနှင့်စာပေ
ဂရိဘာသာစကား
ဂုဏ်မြောက်လှသော ရှေးဂရိတို့၏ ဘာသာစကား
ရှေးဂရိဘာသာစကား၏ အသံနေအသံထား လေယူလေသိမ်းတို့မှာ သာယာနာပျော်ဖွယ်ရှိ၍ ကမ္ဘာ့ဘာသာစကားများထဲတွင်စကားလုံးလှပယဉ်ကျေးဆုံး၊ အပြစ်ကင်းဆုံး ဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြ၏။ ဝေါဟာရစကားလုံးများ ပေါများကြွယ်ဝသဖြင့် လူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ စိတ်ထဲ ပေါ်ပေါက်လာသမျှတို့ကို တိကျသေချာစွာ ဖော်ပြနိုင်သော ဘာသာစကားလည်းဖြစ်သည်။ ပထဝီ အနေအထားအရ ရှေးဂရိပြည်နယ်များမှာ တစ်ဒေသနှင့် တစ်ဒေသ တောင်တန်းကြီးများကာဆီးနေသဖြင့် တစ်နယ်နှင့် တစ်နယ်ကူးလူးဆက်ဆံမှု နည်းပါးခဲ့ကြ၏။ ထို့ကြောင့် ဘာသာစကားမှာလည်း ဒေသလိုက်၍ ကွဲပြားခြားနားသည်။ သို့သော် တစ်ဒေသမှ စကားကို အခြားဒေသတစ်ခုတွင် နားမလည်နိုင်လောက်အောင် မကွဲပြားချေ။
ရှေးဂရိဘာသာတူ အသံကွဲစကားများကို ဒေါရစ်၊ အီးဩလစ်နှင့်အိုင်အွန်းနစ်ဟူ၍ ၃ ပိုင်း၊ ၃ စု ပိုင်းခြားထားနိုင်သည်။ ဘီစီ ၄ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်တွင် အိုင်အွန်းနစ်ဘာသာစကားအုပ်စုထဲမှဖြစ်သော အက်တစ် ဘာသာစကားသည် အခြားဘာသာစကားအပေါ် လွှမ်းမိုးလာ၍ ထိုအက်တစ်ဘာသာစကားခေါ် အခြေခံထားသော အများသုံး ဂရိဘာသာစကားတစ်မျိုးသည် ဂရိပိုင် ကိုလိုနီနယ်များနှင့် မက်ဆိုပိုတေးမီးယား၊ ဆီးရီးယား၊ အီဂျစ် စသည်တို့သို့တိုင်အောင် ပျံ့နှံ့ခဲ့သည်။ ဂရိစာဆိုပညာရှိကြီး ဟိုးမားရေးသားခဲ့သော ကဗျာလင်္ကာတို့မှာ အိုင်အွန်းနစ်ဘာသာစကားဖြင့်သာ ရေးသားခဲ့သည်။ ဟိုးမားသည် ဒေသအလိုက်သုံးသော မည်သည့်ဘာသာ စကားကိုမျှ အသုံးမပြုခဲ့ပေ။ နောင်အခါ ဂရိစာပေ ပညာရှိကြီးများသည်လည်း အက်တစ်ဘာသာစကားကိုသာ ရေးသား အသုံးပြုကြရာ ယင်းဘာသာစကားသည် စံထားရသော ရှေးဂရိဘာသာစကားဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
ယခုခေတ်ဂရိတို့သည် အက္ခရာတို့ကို ရှေးမူအတိုင်း လက်ခံသုံးစွဲခဲ့ကြသော်လည်း ပြောဆိုသည့် ဘာသာစကားတွင်မူ သဒ္ဒါ၌၎င်း၊ အသံနေအသံထွက်တို့၌၎င်း အပြောင်းအလဲများ ရှိခဲ့ကြသည်။ ယခုခေတ် ဂရိ ဘာသာစကားမှာ အေဒီ ၈ဝဝ ပြည့်နှစ်လောက်ကမှ စတင်သုံးစွဲခဲ့ကြ၏။ ယခုခေတ် ဂရိဘာသာစကားတွင် အခြားဘာသာစကားများမှ စကားလုံး အတော်များများပါဝင်နေသည့်အပြင် အသံများလည်း များစွာ ပြောင်းလဲခဲ့ပေသည်။ သို့ရာတွင် ကြား၌ အနှစ် ၁၀၀၀ ခန့် ကွာခဲ့သည်ကိုထောက်ရှုသော် အလွန်အမင်း ပြောင်းလဲသွားသည်ဟု မဆိုသာချေ။
၁၄၅၃ ခုနှစ်တွင် ကွန်စတန်တီနိုပယ်မြို့တော်ကြီး ကျဆုံးသောအခါ ဂရိစာပေပညာရှင်တို့သည် အီတလီပြည်သို့ ထွက်ပြေးကြရ၏။ သူတို့၏ ကျေးဇူးကြောင့် အီတာလျံစာပေ ပညာရှင်များသည် ဂရိဘာသာကို ပြန်လည် လေ့လာလိုက် စားခဲ့ကြသဖြင့် ဂရိဘာသာ၏ အရသာကို သိလာကြ၏။ ထို့ကြောင့်လည်း ဉာဏ်သစ်အရေးပုံ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းပင် ဖြစ်၏။