cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကျိုက်ထိုမြို့
ထင်းရှားသောနေရာများ
ကျိုက်ထိုမြို့ ၏နောက်ထပ် ထင်ရှားလာသော နေရာတစ်ခုမှာ  ကျိုက်ထိုမြို့  ​ရှေးဟောင်းသမိုင်းဝင်၊ ဘုရားသုံးဆူတောင်၊ ဘုရားသုံးဆူကျောင်းတိုက်ကြီးတွင် တည်ဆောက်ပူဇော်ထားသော   ဂေါတမဗုဒ္ဓ ထိုင်တော်မူ ရုပ်ပွားတော်ကြီးဖြစ်သည်။ ၎င်း ရုပ်ပွားတော်မြတ်ကြီးမှာ ဉာဏ်တော် (၂၅၅ပေ ၆လက်မ)အမြင့်ရှိပြီး အမြင့်ဆုံး ထိုင်တော်မူ ဂေါတမဗုဒ္ဓ မြတ်စွာဘုရားကြီး ဟု ထင်ရှားပါသည်။
တောင်ပုတ်ကေရွာ၊ တောင်ပုတ်ကေ
တောင်ပုတ်ကေရွာ၊ တောင်ပုတ်ကေ
စတူးဝပ် ဘုရင်မျိုးနွယ်
စတူးဝပ်ဘုရင်များ
စတူးဝပ်မင်းဆက်သည် ခရစ် ၁၄ ရာစုနှစ်နှင့် ၁၈ ရာစု နှစ်များအတွင်းက စကော့တလန်နှင့် အင်္ဂလန်ပြည်များတွင် အလွန်ထင်ရှားခဲ့သော မင်းဆက်ဖြစ်သည်။ စကော့တလန် ပြည့်ရှင် ရောဗတ်ဘရုစ်(ခရစ် ၁၃ဝ၆ -၁၃၉ဝ)၏ သမီးတော် မာဂျရီနှင့် ဝေါ်လတာ စတူးဝပ်တို့သင့်မြတ်ရာတွင် ဖွားမြင် သော သားတော် ဒုတိယရောဘတ် (၁၃၇၁-၁၃၉ဝ) သည် စတူးဝပ်မင်းဆက်ကို စတင်တည်ထောင်၍ စကော့တလန် ပြည်တွင် မင်းပြုသည်။ ဒုတိယရောဘတ် ဘုရင် နတ်ရွာစံ ပြီးနောက် တတိယရောဘတ်ဘုရင်နှင့်ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ၊ စတုတ္ထ၊ ပဉ္စမ ဂျိမ်းစ်ဘုရင်များ၊ စကော့ ဘုရင်မ မေရီတို့သည် စကော့တလန်ပြည်အား အစဉ်အဆက် အုပ်ချုပ်သွားသော စတူးဝပ်မင်းဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။
အင်္ဂလန်ပြည်၌ ပထမ အယ်လစ်ဇဘက်ဘုရင်မ (၁၅၅၈- ၁၆ဝ၃)နတ်ရွာစံလျှင် စကော့ဘုရင်မ မေရီ၏ သားတော် စကော့တလန်ပြည့်ရှင် ဆဋ္ဌမဂျိမ်းစ်သည် ပထမဂျိမ်းစ် (၁၆ဝ၃- ၁၆၂၅) အမည်ဖြင့် ဗြိတိသျှ ထီးနန်းကို ဆက်ခံလေသည်။ ဤသို့ဖြင့် ဗြိတိသျှထီးနန်းတွင် စတူးဝပ်မင်းဆက် ပေါ်ပေါက် လာကာ အထက်ထက်က မကြာခဏ စစ်မက်ဖြစ်ပွားခဲ့သော စကော့တလန်ပြည်နှင့် အင်္ဂလန်ပြည်တို့သည် ဘုရင်တစ်ပါး တည်း၏ လက်အောက်၌ နှစ်ပြည့်တစ်ပြည်အဖြစ်သို့ ပူးပေါင်း မိကြ၏။ သို့သော် နှစ်ပြည်ထောင်၏ အုပ်ချုပ်ရေးကဲ့သို့သော အရေးကိစ္စတို့၌မူ တစ်သီးတစ်ခြားစီ ဆောင်ရွက်ကြသည်။
ပထမဂျိမ်း ဘုရင်အား ဆက်ခံသော ပထမချားလ်စ်ဘုရင် (၁၆၂၅- ၁၆၄၉) လက်ထက်တွင် ပြည်တွင်းစစ်ဖြစ်ရာ ဘုရင်အား ဆန့်ကျင်သော တော်လှန်ရေးခေါင်းဆောင် ကရွမ်းဝဲလ် ၏ ကွန်မွန်းဝဲ့ခေါ် အုပ်ချုပ်ရေးတစ်မျိုး ပေါ်လာသဖြင့် အင်္ဂလန် ပြည်၌ စတူးဝပ်မင်းဆက် ခေတ္တမျှပြတ်နေခဲ့သည်။
သို့သော် ပြည်တွင်းစစ်အပြီးတွင် ပထမချားဘုရင် ၏သားတော် ဒုတိယချားလ်စ်ဘုရင် (၁၆၆ဝ-၁၆၈၅)အား နန်းတင် နိုင်ခဲ့သဖြင့် အင်္ဂလန်၌ စတူးဝပ် မင်းဆက်များ ဆက်လက် အုပ်စိုးနိုင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယဂျိမ်းစ်ဘုရင်(၁၆၈၅-၁၆၈၈)၊ ကြင်ဖက် တော် တတိယဝီလျံ (၁၆၈၈-၁၆၉၄)၊ မေရီ၏ညီမတော် အန်း ဘုရင်မ (၁၇ဝ၂-၁၇၁၄)တို့သည်ကား ဒုတိယချားလ်စ်ဘုရင်နောက် အင်္ဂလန် တွင် အစဉ်အတိုင်း ဆက်လက်စိုးစံသော စတူးဝပ် မင်းဆက်များ ဖြစ်ကြသည်။
စတူးဝပ် နောက်ဆုံး မင်းဆက်ဖြစ်သော အန်းဘုရင်မတွင် သားသမီးမရှိသည်ကတစ်ကြောင်း၊ အခြား စတူးဝပ်အနွယ်ဝင် များမှလည်း နိုင်ငံတော်က အသိအမှတ်ပြုသော ခရစ်ယန် ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းဝင်များ မဟုတ်သည့်ပြင် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင် များ ဖြစ်ကြသည်က တစ်ကြောင်း၊ ထိုအကြောင်းတို့ကြောင့် အန်ဘုရင်မ နတ်ရွာစံလျှင် ဗြိတိသျှထီးနန်း၌ စတူးဝပ်မင်းဆက် ပြတ်ကာ ဟန်နိုဗာခေါ် ဝင်ဆာမင်းဆက် စတင်လေတော့သည်။ ယင်းဝင်ဆာမင်းဆက်များ လက်ထက် ၁၇၁၅ ခုနှစ်နှင့် ၁၇၄၅ ခုနှစ်များတွင် စတူးဝပ်အနွယ်တော်များကို လိုလားသူများက ဗြိတိသျှထီးနန်းတွင် စတူးဝပ်မင်းဆက်အား ဆက်လက်ထား ရှိရန် ပုန်ကန်ထကြွသော်လည်း မအောင်မြင်ချေ။ ထိုအချိန်မှ စ၍ စတူးဝပ်အနွယ်ဝင်များမှာ ဗြိတိသျှ ထီးနန်းတွင် တန်ခိုး မှိန်ကာ၊ မင်းဆက်ပြတ်သွားလေတော့သည်။
ဆိတ်ချေးပင်
ဆိတ်ချေးပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် 'ဗရိုက်ဒဲလီးယား ရီတျူဆာ'(Bridelia retusa)ဟူ၍ခေါ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းနှင့် အောက် ပိုင်းတွင် အတွေ့ရများသည်။ အမြင့်ပေ ၄ဝ၊ ပေ ၅ဝ ခန့်ရှိ၍၊ လုံးပတ် ၃ ပေ၊ ၄ ပေခန့်ရှိသည်။
အသားမာ၏။ အရောင်ညိုသည်။ အိမ်တိုင်လုပ်ရာ၌ အသုံးများ၏။ ရေအောက်၌ တာရှည်ခံသည်။ ထွန်တုံး၊ ထွန် တံ၊ လှည်းအိမ်လုပ်ရန်ကောင်း၏။ အသားမှာကျစ်၍၊ ကုဗ တစ်ပေလျှင် ၅၂ ပေါင်စီး၏။ သစ်ခေါက်ကို သားရေနယ်ရန် အတွက် အသုံးချရသည်။
ပေါ်ခင်၊ ဦး
ဦးပေါ်ခင် သည် မြန်မာနိုင်ငံသား နိုင်ငံရေးသမားတစ်ဦးဖြစ်ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် နွားထိုးကြီးမြို့နယ်မှ ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၀ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲအရေအတွက် ၄၂,၀၁၅ (၇၀%) ဖြင့် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်ခံခဲ့ရသည်။
ဦးပေါ်ခင်သည် မေမြို့ စိန်အယ်ဗတ် အထက်ကျောင်းနှင့် မြင်းခြံ အထက်တန်းကျောင်းများတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်အင်ဂျင်နီယာတက္ကသိုလ် တွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ခမနိုဟနဘူတာ
ခမနိုဟနဘူတာ  (釜ノ鼻駅 ခမနိုဟန - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂါဆာကီခရိုင်၊ အိဆဟယတိုင်း၊ မိုရိယာမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြောက်ကုန်းရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခွန်ထွန်းဦး
ခွန်ထွန်းဦး(၁၉၄၃-၂၀၂၂) သည် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်(ဗဟို) ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် အနားမယူခင်အထိ နှစ်ပေါင်း(၃၀)ကျော် တာဝန်ယူထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ကာ နာမည်ကျော်ကြားထင်ရှားသည့်  ရှမ်းတိုင်းရင်းသားဝါရင့်နိုင်ငံရေးသမားကြီးဖြစ်ပြီး ၂၀၂၂ ဧပြီ ၃၀ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ငယ်ဘဝ
ဦးခွန်ထွန်းဦး ကို ၁၉၄၃ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၁ရက်နေ့တွင် ရှမ်းပြည်နယ် သီပေါမြို့၌ အဖ စဝ်ကြာဇုံ အမိနန်းရွှေယုံ တို့မှ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။
ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဒေါ်ဝေဝေလွင်ဖြစ်ကာ ဦးခွန်ဦးလွင်နှင့်ဒေါ်နန်းအယ်လ်လီကီ ဟူသော သားတစ်ဦး၊သမီးတစ်ဦးထွန်းကားခဲ့သည်။ ။
၁၉၆၂ ခုနှစ်က ရှမ်းပြည်နယ် တောင်ကြီးနားတွင် ပျောက်ဆုံးသွားသည့် သီပေါစော်ဘွား၏ တူတော်စပ်သည်ဟု ဘီဘီစီသတင်းကဖော်ပြသည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တောင်ကြီးမြို့၊ ကမ္ဘောဇကောလိပ် မှ တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၆၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်သို့ တက်ရောက်၍ ဥပဒေဘာသာရပ် ကို ဒုတိယနှစ်အထိ သင်ကြားခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၇ ခုနှစ် အထိ အင်ဒိုနီးရှားသံရုံး စစ်သံမှူး၏ကိုယ်ရေးအရာရှိ၊ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာ သတင်းစာ ဖြန့်ချိရေးကုမ္ပဏီ၊ ဂျပန် Overseas Courier Service (အိုစီအက်စ်)၏ သတင်းစာ ဖြန့်ချိရေး ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးဖြတ်သန်းမှု
၁၉၈၈ လူထုအရေးအခင်းပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာသော ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်(ဗဟို)တွင် စတင်တည်ထောင်ကတည်းက ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပထမဦးဆုံးအထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်ကာ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။ သီပေါမြို့နယ် မဲဆန္ဒနယ် အမှတ်(၁)တွင် ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အား ကိုယ်စားပြု၍ ဝင်ရောက် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ ခိုင်လုံမဲ(၅၂၆၈)မဲ၊ စုစုပေါင်း မဲရာခိုင်နှုန်း (၄၉.ဝ၁)ဖြင့် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ အောက်တိုဘာလ (၂၃)ရက်နေ့တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီ (စီအာရ်ပီပီ) တိုးချဲ့ ဖွဲ့စည်းသည့်အခါ ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီ အဖွဲ့ချုပ် ၏ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။
ယင်းအပြင် ၁၉၉၆ ခုနှစ်မှစတင်ကာ ရှမ်းပြည်ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေးကော်မတီ(SSJAC) ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် စည်းလုံးညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများမဟာမိတ် (UNA) သဘာပတိအဖွဲ့ဝင် အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည် ညီညွတ်ရေးကော်မတီ(CSSU)၏ အလှည့်ကျ သဘာပတိ အဖြစ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ဦးခွန်ထွန်းဦးခေါင်းဆောင်သော ရှမ်းတိုင်းရင်းသားများ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် သည် အမျိုးသားညီလာခံ စတင်ကျင်းပခဲ့သည့် ၁၉၉၃ ခုနှစ်ကတည်းကစ၍ ၁၉၉၆ ခုနှစ်အထိ သုံးနှစ်တိုင်တိုင် အမျိုးသားညီလာခံသို့ တက်ရောက်ဆွေးနွေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် လက်မခံနိုင်သည့် အကြောင်းအရာများကြောင့်  နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ ၏ လမ်းပြမြေပုံ ခုနစ်ချက်အရ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပြန်လည်ကျင်းပသည့် အမျိုးသားညီလာခံသို့  မတက်ရောက်နိုင်ကြောင်း ၂၀၀၄ ခုနှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့ ရက်စွဲ ဖြင့် အမျိုးသားညီလာခံကျင်းပရေး ကော်မရှင် ဥက္ကဋ္ဌထံသို့ စာဖြင့် အကြောင်းကြားငြင်းဆန်ခဲ့သည်။
ဖမ်းဆီးထောင်ချခံရခြင်းများ
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်ဦးခွန်ထွန်းဦးသည်  ရှမ်းပြည်နယ် အတိုင်ပင်ခံကောင်စီ ဖွဲ့စည်းမှု ဆိုသည့် နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုထဲပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ထဲမှာပင် နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (နအဖ) စစ်အစိုးရက နိုင်ငံတော် ပုန်ကန်မှု(သစ္စာဖောက်မှု)ဖြင့် ဦးခွန်ထွန်းဦးအား ထောင်ဒဏ် အနှစ် ၉၀ ကျော် ချမှတ်ခဲ့ပြီး ပူတာအိုအကျဉ်းထောင်၊တောင်ငူအကျဉ်းထောင်သို့ပို့ခဲ့သည်။
အကျဉ်းထောင်မှလွတ်မြောက်လာခြင်း
သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် အစိုးရ လက်ထက်၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၃ ရက်တွင် လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ဖြင့် အကျဉ်းထောင်မှ ပြန်လည် လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။
ယင်းနောက် ၂၀၁၅ခုနှစ်တွင် ပါတီအား ပြန်လည်မှတ်ပုံတင်ပြီး ၎င်းဝင်ရောက်အရွေးမခံတော့ဘဲ ပါတီမှ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းများဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲဝင်ပြိုင်ခဲ့ရာ တိုင်းရင်းသားပါတီများထဲ ရွေးကောက်ခံအမတ်အများစုရခဲ့သည့် အင်အားကြီးပါတီတစ်ခု ပြန်ဖြစ်လာခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးလောကမှ အပြီးတိုင်အနားယူခြင်း
ဦးခွန်ထွန်းဦးသည် ၂၀၁၈ ခုနှစ်မှစတင်၍ SNLD ပါတီ ဥက္ကဋ္ဌရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ သော်လည်း ပါတီ ခေါင်းဆောင်များက မေတ္တာရပ်ခံသည့်အတွက် ဥက္ကဋ္ဌ ရာထူးကို လက်ခံဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
သို့သော် ၂၀၂၀ စက်တင်ဘာလ ၂၇ ရက်တွင် ၎င်းတည်ထောင်ခဲ့သည့် SNLD ပါတီမှ နုတ်ထွက်ပါသည်ဟု ပြည်တွင်း အခြေ စိုက် 7 Days News သတင်းစာတွင် ကြေညာထည့်သွင်းကာ အသိပေးခဲ့သေးသည်။ သို့ရာတွင် ပါတီဗဟို အလုပ်အမှု ဆောင် အဖွဲ့၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရပင် ထိုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃ ရက်တွင် ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ပြန်လည်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ကျန်းမာရေးအခြေအနေကြောင့်  နောက် ၃ လကျော်အကြာတွင် SNLD ပါတီမှ နုတ်ထွက်ကာ နိုင်ငံရေး လောကမှ အပြီးအပိုင် အနားယူသွားသည်။
ဘဝနိဂုံး
၂၀၂၂ ဧပြီ ၃၀ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ ကိုးမိုင်ရှိ ၎င်း၏ နေအိမ်တွင် လူကြီးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ကွယ်လွန်သူများ
အပြင်ခတ်ခိုရွာ၊ ကပ်ခို
အပြင်ခတ်ခိုရွာ၊ ကပ်ခို
စွယ်တော်ကုန်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါတော
စွယ်တော်ကုန်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါတော
ပေါက်ပြင်ရွာ
ပေါက်ပြင်ရွာ
ကိုးကား
ပေါက်ပြင်ရွာ
ဆလုံ (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဆလုံ (တောင်)ရွာ (Hsalong (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လုံးပျဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးပျဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၉၈ ဦး၊ မ ၆၁၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၁၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာယာစနသုတ်
အမျိုးကောင်းသားသည် အမျိုးသားတို့၏ချိန်ပမာ စိတ္တသူကြွယ်၊ ဟတ္ထက အာဠာဝကတို့လို ဖြစ်ရပါလို၏။
အမျိုးကောင်းသမီးသည် အမျိုးသမီးတို့၏ နှိုင်းယှဉ်စရာ ချိန်ပမာ ခုဇ္ဇုတ္တရာ၊ ဝေဠုကဏ္ဍကီရွာသူ နန္ဒမာတာတို့လို ဖြစ်ရပါလို၏-ဟု ဆုတောင်းရမည်-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်အားဖြင့် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ပူလစ်ဇာဆု
ပူလစ်ဇာဆု (Pulitzer Prize, သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ချီးမြှင့်သော  သတင်းနှင့် အနုပညာဆိုင်ရာ ထိပ်တန်းဆုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။ သတင်းစာ၊ ဂျာနယ်၊ စာပေ၊ ဂီတအရေးအဖွဲ့ စသည်တို့တွင် ထူးချွန်သူများကို နှစ်စဉ် ဆုချီးမြှင့်သည်။ ဟန်ဂေရီလူမျိုး အမေရိကန်နိုင်ငံသား ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသူ ဂျိုးဇက်ပူလစ်ဇာ (Joseph Pulitzer)က စတင် ရန်ပုံငွေထောင်ပြီး ၁၉၁၇ ခုနှစ်မှာ စတင်ချီးမြှင့်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ နယူးယောက်မြို့ ကိုလံဘီယာတက္ကသိုလ်မှ ကြီးကြပ်ရွေးချယ် သည်။ နှစ်စဉ် ကဏ္ဍ ၂၁ ခုအတွက် ဆုချီးမြှင့်သည်။ ဆုပေါင်းနှစ်ဆယ်တွင် ဆုကြေးငွေသား အမေရိကန်ဒေါ်လာ တစ်သောင်းစီချီးမြှင့်ပြီး ပြည်သူ့အကျိုးပြု ဂျာနယ်လစ်ဇင်ဆုအတွက် ရွှေတံဆိပ်ဆု ချီးမြှင့်သည်။
အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံအဖွဲ့ (အိုင်အက်စ်)
အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံတော် (ISIS)" ဆိုသည် အစွန်းရောက် အကြမ်းဖက် အစ္စလာမ္မစ်အဖွဲ့တစ်ဖွဲ့ ဖြစ်ပြီး ဆီးရီးယား အရှေ့ပိုင်း၊ အီရတ် မြောက်ပိုင်းနှင့် အနောက်ပိုင်းတလျှောက် နယ်မြေများကို သိမ်းယူထိန်းချုပ်ထားသော အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ယနေ့ ကမ္ဘာ့သတင်းခေါင်းစဉ်များတွင် ထိပ်တန်းမှနေ၍ ပါနေသော ISIS ဆိုသည်မှာ Islamic State of Iraq and Syria ဖြစ်သည်။ အစ္စလားမစ် ဂျီဟာဒီအဖွဲ့ဖြစ်သည်။ အဖွဲ့နာမည်မှာ အမျိုးမျိုးပြောင်းလာသည်။ တစ်ကမ္ဘာလုံးက မွတ်ဆလင်အားလုံး၏ ခေါင်းဆောင်ဟု ကိုယ့်ဘာသာကိုယ် ကြေညာထားသည်။
ညောင်ပင်သာရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
ညောင်ပင်သာရွာ(Nyaungpinthar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၇ ဦး၊ မ ၈၇၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၄၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံအဖွဲ့ (အိုင်အက်စ်)
အိုင်အက်စ် အစ
ဇာကာဝီ စထူထောင်စဉ်ကတည်းက သူတို့၏ နည်းလမ်းတွေကို အယ်လ်ကိုင်ဒါးက ဝေဖန်ခဲ့သည်။ အိုင်အက်စ်၏ ဇစ်မြစ်ကို ခြေရာခံမယ်ဆိုရင် ကွယ်လွန်သူ ဂျော်ဒန်နိုင်ငံသား အဘူ မူဆာဘ် အဲ ဇာကာဝီ ၂၀၀၂ ခုနှစ်မှာ ထူထောင်ခဲ့သော တော်ဟစ် ဝါအဲ ဂျီဟတ်အဖွဲ့သည် အိုင်အက်စ်၏ အစဟု ပြောနိုင်သည်။ အီရတ်ကို အမေရိကန် ဦးဆောင်သော နိုင်ငံတကာတပ်ဖွဲ့များ ဝင်ရောက်ခဲ့ပြီး တစ်နှစ်အကြာမှာ မစ္စတာ ဇာကာဝီဟာ အယ်လ်ကိုင်ဒါး ခေါင်းဆောင် အိုစမာဘင်လာဒင်ကို သစ္စာခံပြီး အီရတ်မှာ AQI ဟုခေါ်သော အီရတ်အယ်လ်ကိုင်ဒါးအဖွဲ့ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။ ထိုအဖွဲ့က အီရတ်မှာ နိုင်ငံတကာတပ်ဖွဲ့များကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်နေသော အဓိကကျသည့်အင်အားစု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ မစ္စတာ ဇာကာဝီ ကွယ်လွန်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် AQI အဖွဲ့သည် တခြားအဖွဲ့များကို စုစည်းပြီး အိုင်အက်စ်အိုင်ဟု ခေါ်သော Islamic State in Iraq (ISI) အီရတ် အစ္စလာမ္မစ် နိုင်ငံအဖွဲ့ကို ထူထောင်ခဲ့သည်။
ဒါပေမယ့် အမေရိကန်တပ်ဖွဲ့တွေရဲ့ တိုက်ခိုက်မှုနဲ့ အိုင်အက်စ်အိုင်ရဲ့ ရက်စက်မှုတွေကို မကြိုက်ကြတဲ့ ဆွန်နီ အာရပ်မျိုးနွယ်စုတွေက Sahwa ရှဝါကောင်စီဆိုတာကို သီခြားဖွဲ့စည်းခဲ့ကြတာတွေကြောင့် အိုင်အက်စ်အိုင်ရဲ့ အင်အားဟာ တဖြေးဖြေးလျော့နည်းသွားခဲ့ပါတယ်။
ပူလစ်ဇာဆု
၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွက် နိုင်ငံတကာသတင်းဆိုင်ရာ ပူလစ်ဇာဆု (Pulitzer Prize) ကို မြန်မာနိုင်ငံက ရိုဟင်ဂျာ မူစလင်များ အကြမ်းဖက်ခံရသည့် သတင်းရေးသားတဲ့ ရိုက်တာသတင်းဌာနက သတင်းထောက် ၂ ဦးကို ချီးမြှင့်လိုက်သည်။ Jason Szep နှင့် Andrew Marshall တို့ ၂ ဦးရေးသားသော သတင်းများသည် ပြတ်သားရဲရင့်သည်ဟု ဆုရွေးချယ်ရေးအဖွဲ့မှ ပြောသည်။ ရိုဟင်ဂျာများသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ထွက်ပြေးနေကြပြီး တခါတလေမှာတော့ လူကုန်ကူးသူ၏ သားကောင်အဖြစ်ကိုပါ ရောက်ခဲ့ရသော သတင်းများကို သူတို့က ရေးသားခဲ့ကြတာ ဖြစ်သည်။
အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံအဖွဲ့ (အိုင်အက်စ်)
အိုင်အက်စ် အစ
၂၀၁၀ခုနှစ်မှာ အဘူ ဘာကာ အဲ ဘက်ဒါဒီ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာခဲ့ပြီးတဲ့နောက် သူဟာ အိုင်အက်စ်အိုင်ရဲ့ အင်အားကို ပြန်တည်ဆောက်ယူခဲ့ပါတယ်။
ပူလစ်ဇာဆု
၂၀၁၄ ခုနှစ်အတွက် အထူးဆုဖြစ်သည့် လူထုဝန်ဆောင်မှု ပူလစ်ဇာဆုကို အမေရိကန်မှ ဝါရှင်တန်ပို့စ် နှင့် ဗြိတိန်က Guardian သတင်းစာ ၂ စောင်က ပူးတွဲ ဆွတ်ခူးခဲ့သည်။  ဤသတင်းစာကြီး ၂ စောင်သည် အမေရိကန်အစိုးရ၏ လျှို့ဝှက်ထောက်လှမ်းမှုများနှင့် ပတ်သက်ပြီး  ပြည်ပကို ထွက်ပြေးခိုလှုံခဲ့သော အမျိုးသား ထောက်လှမ်းရေး အေဂျင်စီ NSA က ဝန်ထမ်းဟောင်း Edward Snowden ရဲ့ ထုတ်ဖော်မှုအပေါ် အခြေခံသည့် သတင်းများ ရေးသားခဲ့သောကြောင့်  အမေရိကန်သမ္မတက ၎င်းနိုင်ငံ၏ ထောက်လှမ်းမှုများကို ကန့်သတ်ခဲ့ရသည်အထိ ကိုယ်ရေးလွတ်လပ်ခွင့်ဆိုင်ရာ အခြေအတင် ငြင်းခုံမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။
အထူးသတင်းအတွက် ဆုကို ဘောစ်စတွန်မာရသွန်ဗုံးဖေါက်ခွဲမှုနှင့်  ဗုံးဖောက်ခွဲသူကို လိုက်ရှာသည့် အကြောင်း ရေးသားသော Boston Globe က ရခဲ့သည်။  ကင်ညာနိုင်ငံ Westgate mall တွင် အကြမ်းဖက် အတိုက်ခိုက်ခံရသော အထူးသတင်းမှတ်တမ်းနဲ့ ဓာတ်ပုံအတွက် ဆု ၂ ခု ဆွတ်ခူးခဲ့သည့် သတင်းဌာနသည် နယူးယောက်တိုင်းစ် ဖြစ်၏ ။
အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံအဖွဲ့ (အိုင်အက်စ်)
အိုင်အက်စ် အစ
၂၀၁၃ နှစ်ကစလို့ အိုင်အက်စ်အိုင်ဟာ အီရတ်မှာ တလကို တိုက်ခိုက်မှုတွေ အတော်များများ ပြန်လုပ်လာနိုင်ခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပြီး အိုင်အက်စ်အိုင်ဟာ ဆီရီးယားက သမ္မတ ဘာရှာ အဲ အာဆတ်ကို ဆန်ကျင်တိုက်ခိုက်မှုမှာ ပူးပေါင်းပါဝင်လာခဲ့ပြီး al-Nusra အဲ နုဆရာ တပ်ဦးကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါတယ်။
၂၀၁၃ ဧပြီလမှာတော့ ဘာဂါဒီဟာ အီရတ်နဲ့ ဆီရီးယားမှာရှိတဲ့ သူ့ရဲ့ တပ်တွေကို ပေါင်းပြီး ISIS အိုင်စစ်လို့ ခေါ်တဲ့ အီရတ်နဲ့ လဲဗန့်ဒေသဆိုင်ရာ အစ္စလာမ္မစ် အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းကြောင်း ကြေညာလိုက်ပါတယ်။ လဲဗန့်ဒေသဆိုတာကတော့ ဆီရီးယား၊ လက်ဘနွန်၊ အစ္စရေး၊ ပါလက်စတိုင်း၊ ဂျော်ဒန်နဲ့ ဆိုက်ပရပ် နိုင်ငံတွေပါတဲ့ ဒေသဖြစ်ပါတယ်။
ဒီလို အိုင်စစ်ဖွဲ့စည်းတာကို al-Nusra အဲ နုဆရာ တပ်ဦးနဲ့ အယ်လ်ကိုင်ဒါး ခေါင်းဆောင်တွေ လက်မခံကြပါဘူး။
ဒါပေမယ့် ဘက်ဒါဒီကို သစ္စာခံတဲ့ တပ်ဖွဲ့ဝင်တွေက အဲ နုဆရာ ကခွဲထွက်ပြီး အိုင်စစ် ဆီရီးယားနိုင်ငံထဲမှာ ဆက်လက်ရှင်သန်အောင် ပံ့ပိုးကူညီခဲ့ကြပါတယ်။
၂၀၁၃ ဒီဇင်ဘာလအကုန်မှာ အိုင်စစ်ဟာ အီရတ်ကို ပြန်အာရုံစိုက်ပြီး ရှီအိုက်တွေ ဦးဆောင်တဲ့ အစိုးရနဲ့ ဆွန်နီအာရပ် လူနည်းစုတွေကြား နိုင်ငံရေးတင်းမာမှုကို ကောင်းကောင်း အသုံးချပါတော့တယ်။
ဒီနောက်မှာ အိုင်စစ်အဖွဲ့ဟာ မျိုးနွယ်စုတွေရဲ့ အထောက်အကူနဲ့ အီရတ်နိုင်ငံအလယ်ပိုင်းက ဖာလူဂျာ မြို့ကို ထိန်းချုပ်ထားနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ဇွန်လအကုန်မှာ မြို့ကြီး မြို့ငယ်အတော်များများကို ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီးတဲ့နောက် အင်အားတွေကိုစုစည်းကာ အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံထူထောင်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး သူတို့ အိုင်စစ်အဖွဲ့ကိုလည်း အိုင် အက်စ် အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံအဖွဲ့လို့ အမည်ပြောင်းခဲ့ပါတယ်။
အိုင်အက်စ်တို့ ဘာကိုလိုချင်သလဲ
အိုင်အက်စ်အဖွဲ့၏ ရည်ရွယ်ချက်က တစ်ဦးတည်းသော နိုင်ငံရေးနှင့် ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်က ရှာရီယာ အစ္စလာမ္မစ်ဥပဒေကို ကျင့်သုံးအုပ်ချုပ်သော (သူတို့အခေါ် caliphate )ဟု ခေါ်သော အစ္စလာမ္မစ် နိုင်ငံကို ထူထောင်ရန် ဖြစ်သည်။ လောလောဆယ် သူတို့၏အင်အားသည် အီရတ်နှင့် ဆီရီးယားမှာပဲ ရှိနေပေမယ့် အိုင်အက်စ်တို့က နယ်စပ်တွေကို ဖြတ်ကျော်ပြီး ဂျော်ဒန်နှင့် လက်ဘနွန်အထိ သူတို့အင်အားကို ဖြန့်ကျက်ကာ ပါလက်စတိုင်းကို လွတ်မြောက်အောင် လုပ်မယ်ဟု ဂတိပြုထားသည်။ ထိုဂတိစကားသည် ကမ္ဘာတဝန်းရှိ မွတ်ဆလင်များ၏ ထောက်ခံမှုရအောင် ဆွဲဆောင်နိုင်ခဲ့သည်။ သူတို့၏ ခေါင်းဆောင် အဘူဘာကာ ဘက်ဒါဒီကို သစ္စာခံကြဖို့ အိုင်အက်စ်တို့က တောင်းဆိုနေကြသည်။
အိုင်အက်စ် ထိန်းချုပ်နယ်မြေ
အိုင်အက်စ်နဲ့ သူတို့ရဲ့ မဟာမိတ်တွေ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေဟာ အီရတ်နဲ့ ဆီရီးယားနိုင်ငံပေါင်း စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁၅၀၀၀ လောက်ရှိတယ်လို့ တချို့က ခန့်မှန်းကြပါတယ်။ ဒါဟာ အကြမ်းအားဖြင့် ဘယ်လ်ဂျီယမ်နိုင်ငံ အရွယ်အစားလောက်ရှိပါတယ်။
တချို့ကလည်း ဂျော်ဒန်နိုင်ငံ အရွယ် စတုရန်းမိုင် ၃၅၀၀၀ လောက်လို့ ပြောကြပါတယ်။
မိုးနတ်ခုံရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
မိုးနတ်ခုံရွာ (Moenatkhon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ခါတွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၀၆၃ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံအဖွဲ့ (အိုင်အက်စ်)
အိုင်အက်စ် ထိန်းချုပ်နယ်မြေ
သူတို့ ထိန်းချုပ်ထားတဲ့ နယ်မြေတွေထဲမှာ အီရတ်က မိုဆူးလ်၊တီကရစ်၊ဖာလူဂျာနဲ့ တယ်လ်အာဖာ မြို့တွေ နဲ့ ဆီရီးယားက ရေနံတွင်းတွေ၊ ဆည်ကြီးတွေ၊ အဓိက လမ်းမကြီးတွေနဲ့ နယ်စပ်ဖြတ်စခန်းတွေရှိတဲ့ Raqqa ရက္ကာမြို့တို့ပါဝင်ပါတယ်။
မိုးနတ်ခုံရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အစ္စလာမ္မစ်နိုင်ငံအဖွဲ့ (အိုင်အက်စ်)
အိုင်အက်စ် ထိန်းချုပ်နယ်မြေ
အိုင်အက်စ်တို့ရဲ့ အပြည့်အဝ ဒါမှမဟုတ် တစိတ်တပိုင်း ထိန်းချုပ်မှုအောက်ကို ရောက်နေတဲ့ လူဦးရေက ၈ သန်းလောက်ရှိမယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။
အဲဒီနယ်မြေတွေမှာ အိုင်အက်စ်တို့ဟာ တင်းကြပ်တဲ့ ရှရီယာဥပဒေကိုပြဋ္ဌာန်းအုပ်ချုပ်နေပြီး အမျိုးသမီးတွေကို အတင်းအကျပ် ခေါင်းမီးခြုံခိုင်းတာတွေ၊ မွတ်ဆလင်မဟုတ်သူတွေကို အထူးအခွန်ဆိုပြီးဆောင်ခိုင်းတာတွေ ဒါမှမဟုတ် အတင်းအဓ္ဓမ ဘာသာပြောင်းခိုင်းတာတွေ နဲ့ ကြိမ်ဒဏ် သေဒဏ်တွေနဲ့ အပစ်ပေးတာတွေ လုပ်နေကြပါတယ်။
လူအင်အား
ဆီရီးယားနဲ့ အီရတ်မှာ အိုင်အက်စ်မှာ ဝင်တိုက်နေတဲ့ နိုင်ငံခြားသား ထောင်နဲ့ချီရှိသည်။ အိုင်အက်စ်မှာ တကယ်တန်း တိုက်ခိုက်နေသူ ၁၅၀၀၀ လောက်ရှိမယ်လို့ အမေရိကန်အရာရှိတွေက ယူဆကြပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ဩဂုတ်လအစောပိုင်းမှာ အီရတ်ကျွမ်းကျင်သူ ဟီရှမ် အဲ ဟာရှီမီ Hisham al-Hashimi က ၃၀၀၀၀ ကနေ ၅၀၀၀၀ လောက်အထိ ရှိနိုင်တယ်လို့ ခန့်မှန်းပါတယ်။
ဒီထဲမှာ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်းက လောက်ကပဲ အိုင်အက်စ်ရဲ့ အတွေးအခေါ်ကို လက်ခံယုံကြည်သူတွေဖြစ်ပြီး တခြားလူတွေကတော့ အတင်းအဓ္ဓမ ဝင်ခိုင်းလို့ ကြောက်လို့ ဝင်ကြရသူတွေလို့ ဆိုပါတယ်။
အိုင်အက်စ် တိုက်ခိုက်ရေးသမားအတော်များများဟာ အီရတ်နဲ့ ဆီးရီးယား နိုင်ငံသားတွေ မဟုတ်ကြပါဘူး။ နိုင်ငံပေါင်း ၈၁ နိုင်ငံထက်မနည်းက နိုင်ငံခြားသား ၁၂၀၀၀ ကျော် အိုင်အက်စ်မှာ ပါဝင်တိုက်ခိုက်နေကြပြီး အဲဒီထဲက ၂၅၀၀ ဟာ လွန်ခဲ့တဲ့ ၃ နှစ်အတွင်း ဆီရီးယားကို လာပြီးတိုက်ခိုက်နေကြတဲ့ အနောက်နိုင်ငံတွေက လူ တွေ ဖြစ်တယ်လို့ လေ့လာပြုစုတဲ့ Soufan Group က လောလောဆယ်ခန့်မှန်းပါတယ်။
သူတို့၏လက်နက်
အိုင်အက်စ် တိုက်ခိုက်ရေးသမားတွေဟာ ထရပ်ကားပေါ် တင်ပစ်လို့ရတဲ့ စက်သေနတ်တွေ၊ ရော့ကက်လောင်ချာတွေ၊ လေယာဉ်ပစ်သေနတ်တွေ၊ အလွယ်တကူ သယ်ယူပစ်ခတ်နိုင်တဲ့ မြေပြင်ကနေ ဝေဟင်ပစ် ဒုံးလက်နက်တွေအပါအဝင် လက်နက်ကြီး လက်နက်ငယ်မျိုးစုံကို ရရှိနေကြပြီး ပစ်ခတ်နိုင်စွမ်းလည်း ရှိကြပါတယ်။
သူတို့ဟာ အီရတ်နဲ့ ဆီရီးယားစစ်တပ်က တင့်ကားတွေ၊ သံချပ်ကာယာဉ်တွေကိုလည်း သိမ်းဆည်း ရမိထား ကြပါတယ်။
သူတို့ကို လက်နက်ငယ်တွေနဲ့ ခဲယမ်းမီးကျောက်တွေ အဆက်မပြတ်အောင် ပို့ပေးနေတဲ့ အဖွဲ့တခုရှိလိမ့်မယ်လို့ ယူဆရပါတယ်။
သူတို့ရဲ့ ဒီလိုလက်နက်စွမ်းရည်တွေကြောင့် ဩဂုတ်လမှာ အီရတ်တောင်ပိုင်းက ကာဒ်လူမျိုးပြည်သူ့စစ်စခန်း အတော်များများကို ဝင်စီးခဲ့နိုင်ခဲ့ပါတယ်။
ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု
သတင်းတွေအရ အိုင်အက်စ်မှာ ငွေသားနဲ့ တခြားပိုင်ဆိုင်မှုအားဖြင့် အမေရိကန်ဒေါ်လာ သန်း၂၀၀၀ လောက်ရှိတယ်ဆိုတော့ ကမ္ဘာမှာ အချမ်းသာဆုံး စစ်သွေးကြွအဖွဲ့လို့ ပြောနိုင်ပါတယ်။
အစပိုင်းမှာ ငွေကြေးထောက်ပံ့မှု အများစုကို အာရပ် ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံတွေမှာရှိတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ် တဦးချင်း တယောက်ချင်းဆီက ရတာ ဖြစ်ပေမယ့် ဒီနေ့အခါမှာတော့ အိုင်အက်စ်ဟာ ကိုယ်ဖာသာ ကိုယ် ငွေကြေးရှာဖွေ ထောက်ပံ့နိုင်တဲ့ အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်လာနေပါပြီ။
သူတို့ ထိန်းချုပ်ရာ ဒေသတွေမှာရှိတဲ့ ရေနံနဲ့ ဓာတ်ငွေ့တွင်းတွေကနေ တစ်လ တစ်လကို ဒေါ်လာ သန်းချီ ဝင်နေသလို အခွန်အကောက်တွေ၊ မှောင်ခို အရောင်းအဝယ်တွေ၊ ငွေညှစ်မှုတွေ နဲ့ ပြန်ပေးဆွဲမှုတွေကလည်း ဝင်ငွေတွေ ရနေပါတယ်။
အီရတ်က တိုက်ခိုက်မှုတွေအတွင်း သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့တဲ့ မြို့ကြီးမြို့ငယ်တွေမှာရှိတဲ့ ဘဏ်တွေကနေလည်း ငွေကြေး အမြောက်အမြား ရထားခဲ့ပါတယ်။
ဘာကြောင့် ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်သော နည်းဗျူဟာတွေကို သုံးကြသလဲ
အိုင်အက်စ်တွေဟာ ဆွန်နီ အစ္စလမ်ဘာသာကို အစွန်းရောက်အမြင်တွေနဲ့ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆို လက်ခံ ကျင့်သုံးကြတဲ့ ဂျီဟတ်ဒစ်တွေဖြစ်ပါတယ်။
နောက်ပြီး သူတို့ကမှ တကယ်တန်း အစ္စလမ်ဘာသာကို အစစ်အမှန် သက်ဝင်ယုံကြည်သူတွေလို့ ကိုယ့်ကိုကိုယ် မှတ်ယူကြပါတယ်။
သူတို့လွဲပြီး ကျန်တကမ္ဘာလုံးဟာ အစ္စလမ်ဘာသာကို ဖျက်ဆီးဖို့ကြိုးစားနေကြတဲ့ အစ္စလမ်ဘာသာကို မယုံကြည်သူတွေ ဖြစ်တယ်လို့ သတ်မှတ်ထားကြပါတယ်။
ဒီလို အကြောင်းပြချက်တွေနဲ့ တခြားမွတ်ဆလင်တွေရော မွတ်ဆလင်မဟုတ်သူတွေကိုပါ တိုက်ခိုက်နေကြတာလည်း ဖြစ်ပါတယ်။
ခေါင်းဖြတ်သတ်တာတွေ၊ လက်ဝါးကပ်တိုင်မှာ သုတ်သင်တာတွေ နဲ့ အစုလိုက်အပြုံလိုက်ပစ်သတ်မှုတွေဟာ ရန်သူကို ကြောက်လန့်တုန်လှုပ်အောင် လုပ်တဲ့ နည်းလမ်းတွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ကိုရမ်ကျမ်းစာပါ ဖော်ပြရေးသားချက်အရ မယုံကြည်သူတွေအပေါ် ဒီလို လုပ်တာဖြစ်တယ်လို့ အိုင်အကိစ် အဖွဲ့ဝင်တွေ အကြောင်းပြပေမယ့် မွတ်ဆလင်တွေကတော့ သူတို့ရဲ့ လုပ်ရပ်ကို ရှုတ်ချကြပါတယ်။
အယ်လ်ကိုင်ဒါးခေါင်းဆောင် Ayman al-Zawahiri အေမန် အဲ ဇာဝါဟီရီကတောင် ဖေဖော်ဝါရီလက ဆီရီးယားမှာ လုပ်ခဲ့ အိုင်အက်စ်ရဲ့ လုပ်ရပ်တွေနဲ့ပတ်သက်လို့ သူတာဝန်မယူဘူးလို့ ပြောခဲ့သလို ၂၀၀၅ ခုနှစ်ကလည်း ဒီလိုရက်စက် ကြမ်းကြုတ်မှုတွေကြောင့် မွတ်ဆလင်တွေရဲ့ လေးစားချစ်ခင်မှုကို ဆုံးရှုံးနိုင်တယ် လို့ အဲဒီအချိန်က ခေါင်းဆောင် ဖြစ်တဲ့ ဇာကာဝီကို သတိပေးခဲ့ဘူးပါတယ်။
အုတ်ရှစ်ကုန်း (မြန်မာ)
အုတ်ရှစ်ကုန်း (မြန်မာ)
သန်းကြွယ် (ကာတွန်း)
thumb|ကာတွန်း သန်းကြွယ်
ဦးသန်းကြွယ်သည် မြန်မာကာတွန်း ပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဦးသန်းကြွယ်ကို လှည်းကူးမြို့တွင် အဖ ဦးဘိုးကြား (ဦးဖိုးကျား) နှင့် အမိဒေါ်ဒေါ်ရှင်တို့မှ ၁၉၂၃-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၁၉)ရက် (သောကြာနေ့)တွင် မွေးဖွားသည်။ မွေးချင်း ခုနှစ်ယောက်အနက် တတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ကာတွန်းသန်းကြွယ်သည် သန်လျင်မြို့၊ မက်သဒစ် အထက်တန်းကျောင်းတွင် နဝမတန်းအထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ဦးသန်းကြွယ်တွင် သင်ဆရာဟူ၍ မရှိဘဲ၊ မြင်ဆရာများသာ ရှိခဲ့သည်။ ပန်းချီပညာဘက်တွင် ဦးဘဉာဏ်၊ ဦးဘလုံကြီး၊ ဦးငွေကိုင်နှင့် ဦးလှမောင်ကြီးတို့ ဖြစ်ပြီး၊ ကာတွန်းပညာဘက်တွင် ဦးဘဂျမ်း၊ အမေရိကန်မှ ဝေါ့လ်ဒစ္စနီ(Walt Disney)နှင့် ဂျင်မီဟက်လို (Jimmy Hatlo)တို့၏ ရေးဟန်များကို အတုယူ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ အကိုကြီး သန်လျင်မြဦးရေးသော အနုပညာဆောင်းပါးများအတွက် သရုပ်ဖော်ပုံများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း၏ ကာတွန်းများကို ကူးယူရေးဆွဲလေ့ကျင့်ခြင်းဖြင့် ကာတွန်းဆွဲတက်လာသည်။ ဦးသန်းကြွယ်၏ အစောပိုင်းကာတွန်းလက်ရာများသည် ဦးဘဂျမ်း၏ ဩဇာလွှမ်းမိုးခဲ့သော်လည်း နောင်တွင် ဦးသန်းကြွယ်၏ ကိုယ်ပိုင်ဟန် ထွက်ပေါ်လာသည်။
ကာတွန်းဆရာဘဝ
၁၉၅၃-ခုနှစ်တွင် ရွေးကောက်ပွဲကို သရော်သည့် ကာတွန်းများဖြင့် ဟံသာဝတီ သတင်းစာတွင် ပထမဆုံး စတင်ရေးဆွဲခဲ့ပြီး မြန်မာ့အလင်း၊ ဗမာ့ခေတ်၊ ပြည်တော်စိုး၊ ပြည်ထောင်စု၊ နှစ်ဘက်ချွန်၊ ဒီးဒုတ် သတင်းစာများတွင် နိုင်ငံရေးကာတွန်းများ ဆက်လက်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ထို့ပြင် သွေးသောက်၊ မြဝတီ၊ ငွေတာရီ စသော မဂ္ဂဇင်းများတွင် စာမဲ့ကာတွန်း၊ ကလေးဂျာနယ်တွင် ရယ်ရွှင်ဖွယ် ပညာပေးကာတွန်းများလည်း ရေးဆွဲခဲ့သည်။
မြန်မာ့ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ပတ်သက်သည့် အရုပ်များကို အဓိကထား၍ ရွေးချယ်ဖန်တီးခဲ့သည်။ လူငယ်များအတွက် မျိုးချစ်စိတ်၊ အမှန်တရားကို မြတ်နိုးသောစိတ်၊ အများအတွက် ကိုယ်ကျိုးစွန့် အနစ်နာခံသော စိတ်တို့ ဖြစ်ပေါ်လာရန် ရုပ်ပြကာတွန်းများကို ဖန်တီးရေးဆွဲခဲ့သည်။ ကာတွန်းများသည် ဒီမိုကရေစီခေတ်၏ ပွင့်လင်းမြင်သာစေသော ပြယုဂ်အဖြစ် ထင်ရှားစေခဲ့သည်။
ဦးတာတီး၊ အင်္ဂါဂြိုဟ်၊ ပေါတာ၊ ဂွစာ၊ ကျော်စွာ၊ ငွေစောနှင့် ဖိုးဝ အပါအဝင် ကာတွန်းဇာတ်ကောင် (၃၀)ခန့် ဖန်တီးခဲ့သည်။ ဖိုးဝ ဇာတ်ကောင်သည် အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်သည်။ ၁၉၆၆-ခုနှစ်တွင်  ဖိုးဝကာတွန်းရုပ်ရှင်ကားကို ဖန်တီးခဲ့သေးသည်။
ထို့ပြင် မကွယ်လွန်မီ "ပန်းချီဆရာမဟုတ်သော ကမ္ဘာကျော် ပန်းချီဆရာကြီး" ဟူသည့် ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ် ရေးသားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၈၄-ခုနှစ် ဇူလိုင်လ(၁၁)ရက်နေ့တွင် သန်လျင်မြို့ နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် (၆၁)ရှိပြီ ဖြစ်သည်။
ခမခုရဘူတာ
ခမခုရဘူတာ  (鎌倉駅 ခမခုရ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခါနာဂါဝါခရိုင်၊ ခမခုရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
သင်္ဃန်းကုန်းရွာ၊ သင်္ဃန်းကုန်း
သင်္ဃန်းကုန်းရွာ၊ သင်္ဃန်းကုန်း
NGC 16
NGC 16 သည် နှစ်ဖက်ခုံး ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ပီဂါဆု ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။
Webb Society Deep-Sky လေ့လာရေး လက်စွဲစာအုပ်တွင် NGC 16 ၏ မြင်ကွင်းသည် အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ လုံးဝန်းပြီး အလယ်ဗဟိုတွင် အနည်းငယ် တောက်ပလျက် အပြင်လက် တိမ်တိုက်လွှာသည် ပြင်ညီကဲ့သို့ ချောမွေ့သည်။
ကုန်းဘောင်ရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
ကုန်းဘောင်ရွာ၊ ဆင်တင်ဂျီဖြူ
ဝါးရုံချောင်းရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြက်ပြစ်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကြက်ပြစ်ရွာ (Kyetpyit)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကြက်ပြစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၁၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြက်ပြစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၆ ဦး၊ မ ၅၆၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းတောစုရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကျွန်းတောစုရွာ(Kyuntawsu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ ကျောက်ကြီးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၀၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရော်ဘင်ဝီလျံစ်
ရော်ဘင်ဝီလျံစ်သည် ၁၉၅၁-ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၂၁)ရက်နေ့တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ အီလီနွိုင်းပြည်နယ်၊ ချီကာဂိုမြို့ တွင် မွေးဖွားသည်။ ဟောလိဝုဒ် ဝါရင့် ဟာသဇာတ်ဆောင် မင်းသားကြီး ရော်ဘင်ဝီလျံစ် သေဆုံးမှုသည် မိမိကိုယ်ကိုယ် သေကြောင်းကြံခြင်းဟု အမေရိကန် ရဲတပ်ဖွဲ့က အတည်ပြုလိုက်သည်။ အသက်(၆၃)နှစ်ရှိ အော်စကာဆုရှင် မင်းသားကြီးကို ဩဂုတ်(၁၁)ရက်က ကယ်လီဖိုးနီးယားရှိ နေအိမ်တွင် အသိမဲ့ မေ့မြောလျက်သား တွေ့ရှိခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ဝီလျံစ်သည် စိတ်ဖိစီးမှုများအတွက် စိတ်ပညာရှင်များနှင့် ကုသမှု ခံယူနေရသူ ဖြစ်သည်။ ရဲများ၏ အဆိုအရ ၎င်းသည် မိမိကိုယ်ကိုယ် ကြိုးဆွဲချပြီး အဆုံးစီရင်သွားခြင်းဟု သိရှိရသည်။ ဝီလျံစ်ကို ပြီးခဲ့သည့် သီတင်းပတ်ကုန်က မိသားစုဝင်များက နောက်ဆုံးတွေ့မြင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင်မူ မင်းသားကြီးက ယခုကဲ့သို့ မိမိကိုယ်ကိုယ် အဆုံးစီရင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဝီလျံစ်သည် မျိုးဆက်တစ်ခုစာ ကာလအတွင်း ဟောလိဝုဒ်တွင် ပရိသတ်၏ ချစ်ခင်မှုကို အခံရဆုံး သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။
ဥဿလင်းဝ (အောက်)ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဥဿလင်းဝ (အောက်)ရွာ(Oaktharlinwa(Lower))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ မီးဇာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးဇာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၀ ဦး၊ မ ၇၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၉၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘောရဘာရွာ
ဘောရဘာရွာ
လွယ်ဝပ်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
လွယ်ဝပ်ရွာ (Loiwut)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၉၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၈ ဦး၊ မ ၉၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခမအိရှိဘူတာ
ခမအိရှိဘူတာ  (釜石駅 ခမအိရှိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိဝတဲခရိုင်၊ ခမအိရှိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရှားဖြူကွင်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါတော
ရှားဖြူကွင်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါတော
ခမဂယ − ဒိုင်းဘုဆွတ်ဘူတာ
ခမဂယ − ဒိုင်းဘုဆွတ်ဘူတာ  (鎌ヶ谷大仏駅 ခမဂယ − ဒိုင်းဘုဆွတ် - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘခရိုင်၊ ခမဂယမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အမျိုးသားအားကစားပွဲတော် (မြန်မာနိုင်ငံ)
အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဝန်ကြီးဌာနများမှ အားကစားအသင်းများ၊ တိုင်းနှင့် ပြည်နယ်များမှ အားကစားအသင်းများ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကြသည့် အမျိုးသားအဆင့် အားကစားပွဲတော်ဖြစ်သည်။၁၉၉၂၊ ၁၉၉၄၊ ၁၉၉၇နှင့် ၂၀၁၅ခုနှစ်များတွင် ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်နှင့်အတူ အမျိုးသားအဆင့် ကျောင်းသားအားကစားပွဲတော်များကိုလည်း ကျင်းပခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
ပထမဆုံးသော အမျိုးသားအားကစားပွဲတော်ကို ၁၉၉၂ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကျင်းပခဲ့သည်။ မူလက ၂နှစ်လျှင်တစ်ကြိမ် ကျင်းပရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း အခက်အခဲများကြောင့် မကျင်းပနိုင်ခဲ့ပေ။၁၉၉၇ခုနှစ် နဝတအစိုးရလက်ထက်တွင် တတိယအကြိမ်ကျင်းပခဲ့ပြီး ၂၀၁၅ခုနှစ် ဦးသိန်းစိန်အစိုးရလက်ထက်တွင်မှ ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ထိုနောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ကျင်းပနိုင်ခြင်းမရှိသေးပေ။
ကိုးကား
*
စတော့ဟုမ်းမြို့
စတော့ဟုမ်း (Stockholm) မြို့သည် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်သည်။ စက်မှု လက်မှုလုပ်ငန်း၏ ဗဟိုအချက်အချာ ဌာနလည်း ဖြစ်၏။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၆၁,၇၈၇ ယောက် ရှိသည်။ ဤမြို့ကို ၁၂၅၅ ခုနှစ်တွင် ဆွီဒင်လူမျိုး နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကြီး ဗျာလဗို မြို့သား ဗျာယာ ဆိုသူက စတင် တည်ထောင်ခဲ့လေသည်။ မြို့အနေအထားမှာ တော်လဆီအွန် ပင်လယ်အော်နှင့်မေလာရေအိုင်ကြီးတို့၏ကမ်းခြေနှင့် ကျွန်းငယ် ကလေးများပေါ်တွင် ကျယ်ပြန့်စွာ တည်ရှိနေသဖြင့် အလွန်လှပ လေရကား၊ စတော့ဟုမ်းမြို့ကို ကမ္ဘာ့မြောက်ပိုင်း၏ ဗင်းနစ်မြို့ ဟူ၍ပင် ခေါ်ကြသည်။ တစ်ကျွန်းမှ တစ်ကျွန်းသို့ သွားလာရေး အတွက်လည်း ခိုင်ခံ့သော တံတားကြီးများ ဆောက်လုပ်ထား ၏။ ကျွန်းများ၌ ကျယ်ပြန့်သော ကမ်းခြေများရှိသဖြင့် လူ အများသည် ထိုဒေသသို့ လာရောက်ကာ ရေကူးခြင်း၊ နေစာလှုံခြင်းများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ဆောင်းရာသီ ရေခဲသောအခါ၌ လည်း စတော့ဟုမ်းမြို့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ ရေခဲပြင်များတွင် စကိတ် စီးခြင်း၊ စကီးစီးခြင်း ပြုလုပ်ကြသည်။
စတော့ဟုမ်းမြို့တွင် ကြီးကျယ်ခမ်းနားသော ကစားကွင်းကြီးများ၊ ဥယျာဉ်ကြီးများနှင့် အဆောက်အအုံကောင်းကြီးများ ရှိသဖြင့် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ငန်းများကို ဤမြို့၌ တွေ့မြင်နိုင်လေသည်။ ရှေးဟောင်းရာဇဝင် အဆောက်အအုံများဖြင့် ပြတိုက်ကြီးသဖွယ် ခမ်းနား လှသော စကန်ဆင် ဥယျာဉ်ကြီးမှာ ၁၆ဝဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ယနေ့တိုင် မြို့သူမြို့သားများ၏ အပန်းဖြေရိပ်သာ ဖြစ်ပေသည်။ ၁၃ ရာစုနှစ်အတွင်းက ဆောက်လုပ်ခဲ့သော ရစ်ဒါဟုမ်း ဘုရားရှိခိုးကျောင်း၊ ၁၇၅၄ ခုနှစ်တွင် ပြီးစီးသော ဘုရင့်နန်းတော်၊ ပါမောက္ခအော့စဗတ် ဆောက်လုပ်၍ ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် ဆောက် လုပ်သော ဘုရင့်ကပွဲရုံကြီးများမှာ စတော့ဟုမ်းမြို့ရှိ ထင်ရှား ကျော်စော၍ ပိသုကာလက်ရာမြောက်သော အဆောက်အအုံကြီး များ ဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် စတော့ဟုမ်းတက္ကသိုလ်၊ ဆေးကျောင်း၊ စိုက်ပျိုးရေးကျောင်း၊ သစ်တောကျောင်း၊ အင်ဂျင်နီယာကျောင်း အစရှိသော အဆောက်အအုံများနှင့် ပြတိုက်အမျိုး မျိုးလည်း ရှိလေ၏။ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းများအဖြစ် အင်ဂျင်စက်၊ တံတား၊ သင်္ဘောစသော သံထည်ပစ္စည်းများ၊ စက္ကူနှင့် အစားအသောက်ကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်သဖြင့် ထိုလုပ်ငန်း ရပ်များဆိုင်ရာ စက်ရုံများကိုလည်း စတော့ဟုမ်းမြို့၌ပင် တွေ့ မြင်နိုင်၏။
ဆောင်းရာသီ၌ သင်္ဘောဆိပ်တွင် ရေခဲမနေစေရန် ရေခဲခွဲစက်များဖြင့် ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ထားသောကြောင့် ပင်လယ် သွားသင်္ဘောကြီးများမှာ စတော့ဟုမ်းဆိပ်ကမ်းသို့ ကောင်းစွာ ဝင်ထွက်သွားလာနိုင်ကြ၏။ စတော့ဟုမ်းမြို့သည် ဆွီဒင်နိုင်ငံ၏ အကြီးဆုံး သင်္ဘောဆိပ် ဖြစ်လေသည်။
ကန်ပက်လက်မြို့နယ်
ကန်ပက်လက်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်ရှိ မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကန်ပက်လက်မြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
ကန်ပက်လက်မြို့ကို ၁၈၉၉ခုနှစ်၊​ဖေ​ဖော်ဝါရီလ၁၉ရက်​နေ့တွင် တည်​ထောင်ခဲ့သည်။ မြို့တည်ရှိရာ​နေရာတွင် ကန်ကြီးတစ်ကန်ရှိရာမှ ထို​ရေကန်ကြီးတွင် ပုလဲကဲ့သို့ ဖြူ​ဖွေးသန့်စင်သည့် အရာမြင်ရသည်ကို အ​ကြောင်းပြု၍ ကန်ပုလဲဟု​ခေါ်ဆိုရာမှ ​နောင်တွင် ကန်ပက်လက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကန်ပက်လက်မြို့ကို ​မ​ကွေးတိုင်းမင်းကြီးက တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီး ​တောင်တန်းဝန်ရုံးကို ပခုက္ကူမြို့တွင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။၁၉၀၂တွင် ပခုက္ကူမှ ​ချင်းတောင်တန်းဝန်ရုံးကို ကန်ပက်လက်သို့ ​ပြောင်း၍ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၀တွင် ​တောင်တန်းနယ်အဆင့်မှ မြို့နယ်သို့ ​ပြောင်း၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၉၅၈ခုနှစ်အထိ ကန်ပက်လက်မြို့တွင် ခရိုင်ရုံးဖြင့် အုပ်ချုပ်ရာမှ မင်းတပ်မြို့သို့​ပြောင်းသွားသဖြင့် မြို့နယ်အဆင့်သာ ကျန်ရှိသည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁ ဒီဂရီ ၂၅ မိနစ်နှင့် ၂၂ ဒီဂရီ ၀၅ မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၃ ဒီဂရီ ၃၀ မိနစ်နှင့် ၉၃ ဒီဂရီ ၂၀ မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ ဧရိယာစတုရန်းမိုင် ၉၆၃.၈၂ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
နယ်နိမိတ်
ကန်ပက်လက်မြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် မ​ကွေးတိုင်းရှိ [ဆောမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် မ​ကွေးတိုင်းရှိ စေတုတ္တရာမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ပလက်ဝမြို့နယ်နှင့် မြောက်ဘက်တွင် မင်းတပ်မြို့နယ်များ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ၄၅၆၀ ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။​တောင်ကုန်း​တောင်တန်းများ ​ပေါများ၍ ​တောများထူထပ်​နေသည်။​ခေါနူးစုမ်(သို့) ဝိတိုရိယ​တောင်သည် ၁၀၂၀၀​ပေမြင့်၍ အမြင့်ဆုံးဖြစ်ကာ နတ်မ​တောင်အမျိုးသားဥယျာဉ်တည်ရှိသည်။ မြို့နယ်အတွင်း မြစ်​ချောင်း​ပေါများပြီး ​ကျောက်စစ်​ချောင်း၊ကတင်း​ချောင်း၊​ဆော​ချောင်း၊ဖျံ​​​ချောင်း၊စလင်း​ချောင်း၊မုန်း​ချောင်းတို့ဖြစ်ကာ အ​ရှေ့မှမအ​နောက်သို့ စီးဆင်း​နေသည်။ ထို​ချောင်းများသည် ​ရေစီးသန်၍ စက်​လှေများ မသွားလာနိုင်​ပေ။
အလယ်ရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
အလယ်ရွာ (Ahlel)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ ကံရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၆၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကံရွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၃ ဦး၊ မ ၄၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၃၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကန်ပက်လက်မြို့နယ်
လူဦးရေ
ဖလမ်းမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ချင်းလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ဗမာ၊ရှမ်းနှင့် ရခိုင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
အလယ်ရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်ပက်လက်မြို့နယ်
စီးပွား​ရေး
ကန်ပက်လက်မြို့နယ်သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုမရှိသော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်၏အဓိကထွက်ကုန်မှာ ဝဥဖြစ်ကာ ရန်ကုန်နှင့် မန္တ​လေးမြို့များသို့ အဓိကတင်ပို့သည်။ မြို့နယ်အတွင်း အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၄ခုရှိသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်​ရေး
ကန်ပက်လက်မြို့နယ်သည် ကုန်းလမ်းဖြင့်သာသွားလာနိုင်ပြီး လမ်းပန်းဆက်သွယ်​ရေး အသင့်အတင့်​ကောင်းမွန်သည်။
အထက
အထက်တန်းကျောင်း ၃ကျောင်းရှိသည်။
အထက(ခွဲ)/အလက
​*အလက ​ပျော့
အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၉၈ကျောင်းရှိသည်။
ရေချမ်းကြီးရွာ
ရေချမ်းကြီးရွာ
ခမဂယဘူတာ
ခမဂယဘူတာ  (鎌ヶ谷駅 ခမဂယ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ချိဘခရိုင်၊ ခမဂယမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မဟာကောဋ္ဌိကသုတ်
အရှင်မဟာကောဋ္ဌိကသည် သဿတဝါဒ၊ ဥစ္ဆေဒဝါဒ၊ ဧကစ္စသဿတဝါဒ၊ အမရာဝိက္ခေပဝါဒနှင့်ဆက်စပ်နေသော ပြဿနာလေးချက်ကို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်အား မေးလျှောက်သည်ကို အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ် “မာ ဧဝံ= ငါ့ရှင် ဤသို့ မဆိုသင့်”ဟု ပယ်ချတော်မူပါသည်။ အရှင်ကောဋ္ဌိကထေရ်၏ ပယ်ချပုံကို မေးလျှောက်ခြင်းကြောင့်
(၁) “ငါ့ရှင်-တွေ့ထိခြင်း၏တည်ရာ ဖဿာယတနခြောက်ပါးတို့ အကြွင်းမဲ့ကင်းခြင်း၊ ချုပ်ခြင်းကြောင့် အခြား(ကိလေသာ)တစ်စုံတစ်ရာသည်ရှိ၏”ဟု ပြောဆိုသောသူသည် (တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိတို့ဖြင့်) မချဲ့သင့်သောအရာကို ချဲ့၏။
ငါ့ရှင်-တွေ့ထိခြင်း၏တည်ရာ ဖဿာယတနခြောက်ပါးတို့၏ အကြွင်းမဲ့ ကင်းခြင်း၊ ချုပ်ခြင်းကြောင့် အခြား(ကိလေသာ)တစ်စုံတစ်ရာမရှိ-ဟု ပြောဆို သောသူသည် မချဲ့သင့်သောအရာကို (ပပဉ္စတရားတို့ဖြင့်)ချဲ့၏။
(၃) ငါ့ရှင်-တွေ့ထိခြင်း၏တည်ရာ ဖဿာယတနခြောက်ပါးတို့၏ အကြွင်းမဲ့ ကင်းခြင်း၊ ချုပ်ခြင်းကြောင့် အခြားကိလေသာတစ်စုံတစ်ရာ ‘ရှိလည်းရှိ၏။ မရှိလည်းမရှိ”ဟု ပြောဆိုသောသူသည် မချဲ့သင့်သောအရာကို ချဲ့၏။
(၄) ငါ့ရှင်-တွေ့ထိခြင်း၏တည်ရာ ဖဿာယတနခြောက်ပါးတို့၏ အကြွင်းမဲ့ ကင်းခြင်း၊ ချုပ်ခြင်းကြောင့် အခြား(ကိလေသာ)တစ်စုံတစ်ရာရှိသည်လည်း မဟုတ်၊ မရှိသည်လည်းမဟုတ်”ဟု ပြောဆိုသောသူသည် မချဲ့သင့်သော အရာကို ချဲ့၏။
ငါ့ရှင်-တွေ့ထိခြင်း၏တည်ရာ ဖဿာယတနခြောက်ပါးတို့၏ ဖြစ်ခြင်းနှင့် အမျှ (သံသရာကိုချဲ့တတ်သော တဏှာ-မာန-ဒိဋ္ဌိဟုဆိုအပ်သော) ပပဉ္စတရား၏ ဖြစ်ခြင်းသည်ရှိ၏။ ပပဉ္စတရား၏ဖြစ်ခြင်းနှင့်အမျှ တွေ့ထိခြင်း၏တည်ရာ ဖဿာယတန ခြောက်ပါးတို့၏ဖြစ်ခြင်းသည် ရှိ၏။ ငါ့ရှင့် တွေ့ထိခြင်း၏တည်ရာ ဖဿာယတန ခြောက်ပါးတို့၏ အကြွင်းမဲ့ကင်းခြင်း၊ ချုပ်ခြင်းကြောင့် (သံသရာကိုချဲ့တတ်သော တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ-ဟုဆိုအပ်သော) ပပဉ္စတရားတို့၏ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏။ ပပဉ္စတရားတို့၏ငြိမ်းခြင်းသည်ဖြစ်၏ဟု အရှင်သာရိပုတ္တရာထေရ်က အရှင်မဟာ ကောဋ္ဌိကထေရ်အား ဖြေကြားသည့်သုတ်။
ရေပုတ်ရွာ၊ ကပ်ခို
ရေပုတ်ရွာ၊ ကပ်ခို
ခမဂဖုချိဘူတာ
ခမဂဖုချိဘူတာ  (釜ヶ淵駅 ခမဂဖုချိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုယာမခရိုင်၊ တတဲယာမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဆွန်ဒူရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
ဆွန်ဒူရွာ(Sundu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၇ ဦး၊ မ ၈၇၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၈၄၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 34
NGC 34 သည် ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်ပြီး Cetus ကြယ်စုတန်းတွင် တည်ရှိသည်။ NGC 34 သည် ချပ်ပြား ဂယ်လက်ဆီနှစ်ခု ပေါင်းစပ်ရာမှ ဖြစ်တည်လာသည်။ အလယ်ဗဟိုတွင် ကြယ်တာရာများ မွေးဖွားနေဆဲဖြစ်ကာ ဂယ်လက်ဆီ နူယူကလိယပ် တစ်ခုတည်းသာ တည်ရှိသည်။ ယင်းသည် အလင်းနှစ်သိန်းပေါင်း ၂၅၀ အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
လီဆူလူမျိုး
လီဆူလူမျိုး (Lisu people;, Lìsù zú; ลีสู่; လီဆူ: သို့မဟုတ် ) သည် တိဗက်-ဗမာနွယ် လူမျိုးစု ဖြစ်ပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ တရုတ်နိုင်ငံအနောက်တောင်ပိုင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရူနာချာပရာဒစ်ပြည်နယ်တို့ရှိ တောင်တန်းထူထပ်သော ဒေသများတွင် နေထိုင်ကြသည်။
သမိုင်းကြောင်း
နေရာဟောင်းသည် ထွန်ယက်စိုက်ပျိုးရန် မကောင်းသည့် အပြင်အတွင်းပိုင်းမှ တရုတ်တို့ကလည်း ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာကြသည့် အတွက် ထမ်လူမျိုးတို့ထက် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းသို့ အနည်းငယ် နောက်ကျမှ ဝင်ရောက်လာသော လူများကား လီဆူလူမျိုးများပင်ဖြစ်သည်။ လီဆူလူမျိုးများကို အချို့ဒေသများတွင် ယောယင်ဟု ခေါ်၍ အချို့ဒေသများတွင် လီရှောဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ ယောယင် ဟူသောနာမည်သည် တရုတ်လူမျိုးက ဂျိန်းဖော့ လူမျိုးကို ခေါ်ဆိုခဲ့သော နာမည်ဖြစ်သည်။ ထိုနာမည်မှာ ဂျိန်းဖော့လူမျိုးတွေကို ခေါ်ခဲ့သောနာမည် ဖြစ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဂျိန်းဖော့လူမျိုးတွေက လီဆူလူမျိုးကို ထိုနာမည်ခေါ်ခဲ့သည်။ တရုတ်တို့က လီဆူလူမျိုးကို ယော်ယင် မခေါ်ခဲ့ပါ။ လီရှော ဆိုသော အခေါ်မှာလဲ အချို့ဒေသတွင်မှတ်ပုံတင်လုပ်ရ ခက်ခဲသောကြောင့် လီဆူလူမျိုးမှ လီရှောလို့ မ (မ)ခေါ်ပေးပါရန် တောင်းဆိုသဖြင့် ယခုအခါ လီဆူဟုပြောင်းလဲခေါ်ဆိုကြသည်။ လီဆူတို့သည် ၁၁ ရာစု နောက်ပိုင်းမှ ဝင်ရောက်လာကြခြင်းဖြစ်သည်။ သံလွင်မြစ်ကြောင်း အတိုင်း ဆင်းသက်လာကြပြီးလျှင် အာကျန်မြစ်ဝှမ်းတွင် နေထိုင်ခဲ့ကြသည်။
လီဆူတို့ သည် တခြား ကချင်မျိုးနွယ်စုများနည်းတူ ရှေးယခင်က တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ ယူနန်ဒေသတွင် အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့သည်။ လီဆူတို့သည် ပူတာအိုဘက်သို့ တစ်စတစ်စ ထိုးဖောက်ဝင်ရောက်လာခဲ့ကြလေသည်။ အချို့တို့သည် သံလွင်မြစ်ကြောင်းအတိုင်း ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းဒေသများသို့ တစ်စတစ်စပျံ့နှံ့သွားခဲ့ကြသည်။
နေထိုင်ရာဒေသ
မြောက်ဖျားဒေသရှိ လီဆူတို့သည် ပူတာအို၊ လောခေါင်နှင့် စိန်လုံတောင်တန်း၊ တရုတ်နိုင်ငံ ယူနန်နယ်စပ် ဧရာဝတီနှင့် သံလွင်မြစ် ဖျားကောင်းလူတိုက်နယ် စသည့်အရပ်များတွင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။ လီဆူလူမျိုးတို့သည် မိမိတို့လူမျိုးများ၏ မူလနေထိုင်ရာ ဒေသ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော (မြစ်ကြီး) တစ်ခု၏ အဖျားပိုင်းမှ ဖြစ်သည်၊ မြင့်မားသော အထက်ပိုင်း အရပ်ဒေသဆီမှ ဆင်းသက်လာ ကြသော လူမျိုးများဖြစ်သည်ဟု လက်ခံယုံကြည်ထားကြပေသည်။ တစ်နေရာတည်းတွင် အတည်တကျ နေထိုင်တတ်ခြင်း မရှိသဖြင့် လီဆူတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဂျစ်ပစီလူမျိုးများဟု တင်စား ခေါ်ဆိုနိုင်ကြပေသည်။ လီဆူလူမျိုးများကို အများအပြား တွေ့မြင်နိုင်ကြသည့် နေရာတချို့ကား ၎င်းတို့ အခြေချနေထိုင်သည့် ပူတာအိုနယ် အချိန်းခမြစ်ဝှမ်းဒေသပင် ဖြစ်သည်။
လူမျိုးစုများ
လီဆူလူမျိုးသည် တိဗက်မြန်မာအနွယ်ဝင် လိုလိုမူဆို အုပ်စုတွင် ပါဝင်၏။ လီဆူလူမျိုးတို့တွင် အဓိကအားဖြင့် အနွယ်(၃)မျိုးရှိသည်ယင်းတို့မှာ လီဆူမည်း၊ လီဆူဖြူနှင့် ပန်းလီဆူ ဟူ၍ပင်ဖြစ်သည်။ လီဆူအနွယ်တို့သည် ၎င်းတို့၏ မူလနေရင်းဌာနေဖြစ်သော သံလွင်မြစ်ဝှမ်း အထက်ပိုင်းဒေသ၌ နေထိုင်လျက် ရှိနေကြပြီး၊ တရုတ်လူမျိုးတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု လွှမ်းမိုးနေခြင်းကို ခံနေရပေသည်။ လီဆူအနွယ် သုံးမျိုးတွင် ဆွေမျိုးပေါင်း (၁၄) စုခန့်ရှိသည်။ ယင်းတို့မှာ ဂျာခေါ်ဆွေမျိုးနှင့် ဖာ့ခေါ်ယောက်ျားမျိုးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ဆွေမျိုးစုများ ဖြစ်ကြလေသည်။
ထိမ်းမြားခြင်း အလေ့အထနှင့် ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့ပုံ
လီဆူတို့သည် မိမိတို့နှင့် ဆွေမျိုးအုပ်စုချင်း တူသောလူမျိုးများနှင့် လက်ထပ်ယူခြင်းမျိုး ပြုလုပ်လေ့ မရှိကြချေ။ ဆွေမျိုးအုပ်စုချင်း မတူသော လီဆူအမျိုးများနှင့်သာ လက်ထပ်ယူလေ့ ရှိကြသဖြင့် အရပ်အမောင်း ကောင်းခြင်း၊ ကိုယ်ကာယ ထွားကျိုင်းခြင်း၊ ကျန်းမာရေးကောင်းခြင်း တို့နှင့်ပြည့်စုံကြလေသည်။ ထို့ပြင် လီဆူတို့သည် အမြင့်ပေ (၄၀၀၀) နှင့် (၅၀၀၀) အောက်သို့ဆင်း၍နေထိုင် လေ့မရှိကြပေ။ အထက်မှ ဆင်းသက်လာကြသူများပီပီ လီဆူတို့သည် အေးသော မြင့်သော နေရာများတွင်သာ နေထိုင်ကြသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ပူတာအိုမှ လီဆူ အမျိုးသမီးတို့သည် အခြားတောင်တန်းဒေသလို လီဆူမျိုးများ ဖြစ်ကြသော အီကောယောယင်၊ လီရှောအာကို၊ လာဟူစသည့် လူမျိုးများတို့နှင့် ဝတ်စားဆင်ယင်မှု မတူညီကြဘဲ တမူထူးခြားလျက် ရှိပေသည်။ လဂျစ်ခေါ် ဂုံလျှော်ပင်မှ ခြည်ထုတ်လုပ်ကာ အမျိုးသမီးတို့သည် အပေါ်ဝတ်အင်္ကျီနှင့် အာက်ပိုင်း ဂါဝန်ရှည် ဖားဖားကြီးများကို ရက်ပေါင်း (30) အတွင်း အပြီးရက်လုပ်ကာ ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။
လဂျစ်ဂုံလျှော်ဖြင့် ရက်လုပ်ထားသော အမျိုးသမီး အပေါ်ဝတ်များမှာ သေးမျှင်သော အနက်စင်းကလေးများ ဖောက်ထားလျှက် လက်ရှည်ရင်စေ့ ချုပ်ပြီးလျှင် အင်္ကျီလက်၏ အဖျားတွင် (၄) လက်မခန့် အပြားရှိ အနက်ရောင် ပိတ်စဖြင့် အနားကွပ်ထားကြသည်။ ယင်အင်္ကျီ လက်ရှည်ပေါ်မှ တဖန်အနက်ရောင်ရင်စေ့ အပေါ်ဝတ်အင်္ကျီ လက်ပြတ်ကို ရင်ဖွင့်၍ထပ်၍ လိုက်ထားပြီးလျှင် အတွန့်များများနှင့် စကတ်ချုပ်နည်း အတိုင်းချုပ်လုပ်ကာ ခါးကြိုးသွင်း၍ အလျော့အတင်းထားကာ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ယင်းဂါဝန်ရှည်ကြီးများကိုလည်း အင်္ကျီလက်ရှည်နည်းတူ သေးမျှင်သော အနက်ရောင် မတ်တပ်စင်းလေးများအောက်၌ ထားကြသည်။ နားနှစ်ဘက်တွင် ဝတ်ဆင်ထားသော နားကွင်းသည် ပစောက်သဏ္ဌာန်ဖြစ်ပြီးလျှင် (၄) လက်မခန့် အကျယ်ရှိ သံကွင်းကလေးများ ဖြစ်သည်။ ပန်ဆင်သောအခါ ဟနေသောနားကွင်းအဖျားကို နားပေါက်၌ ထိုးသွင်း၍ ဇောက်ထိုး ချထားလိုက်ကာ ကြိုးဖြင့် သူတို့၏ လှပဆန်းကြယ်သော ကြေးခေါင်းလောင်း ငယ်တပ် ပုတီးစေ့ ဦးထုပ်လေးနှင့် ချိတ်တွယ်၍ ထားကြသည်။
အမျိုးသမီးများနည်းတူ အမျိုးသားများသည်လည်း လဂျစ် ဂုံလျှော်မျှင်ဖြင့်ရက်လုပ်ထားသော အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အဖြူရောင်ဒူးပေါ်ဝဲနှင့် အပေါ်ဝတ်အင်္ကျီ ရင်စေ့လက်ရှည် အနက်ရောင်ကို ဝတ်ဆင်ကြသည် ခေါင်းပေါ်တွင် အနက်ရောင် (20) ရှည်လျားသည့် အဝတ်ဖြင့်တစ်ရစ်ပြီးတစ်ရစ် ပတ်ပေါင်း ၍ ထားကြသည်။ အချို့ တောပစ် တောင်သူအမျိုးသားတို့ကမူ သူတို့ပစ်ခတ်ရရှိထားသော သားကောင်တို့၏ အရည်ခွံဖြင့် ဦးထုပ်ချုပ်လုပ်ကာ ဝတ်ဆင်လေ့ရှိသည် လီဆူအမျိုးသား ဦးထုပ်ချုပ်ရန် အမြတ်နိုးဆုံး သားကောင်၏ အရေခွံမှာ ဖြူးသို့ ကတိုးကောင်၏ အရေခွံပင်ဖြစ်သည်။ လီဆူအမျိုးသားဝတ်စုံတွင် မပါလျှင် မပြီးသော အရာကား သစ်သား အပြားကြီး နှစ်ချပ်ကို ထည့်ရန် ကပ်ရန် ကြီးကြီးမားမား ခန့်ခန့်ထယ်ထယ် ပြုလုပ်ထားသော ဓားလွယ် အိတ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဓားလွယ်အိတ်ကို ဓားသွင်း၍ သူတို့၏ ရင်ပတ် တည့်တည့်နေရာတွင် ထားကာ လှလှပပကြီး လွယ်ထားလေ့ရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ လီဆူလူမျိုးသည် တိဗက် - မြန်မာအစု၊ လိုလိုမူဆိုးအုပ်စုခွဲတွင် ပါဝင်သော လူမျိုးဖြစ်၏။ လီဆူတို့ကို ရှမ်းပြည်နယ်နှင့်ကချင်ပြည်နယ် နှစ်နယ်စလုံးတွင် တွေ့ရသည်။ ရှမ်းနှင့်မြန်မာများက လီရှောဟု ခေါ်ဆိုကြပြီးလျှင် အချို့လူမျိုးစုများက လီဆိုးဟုခေါ်သည်။ ပူတာအိုနယ်မြေတွင် လီဆူတို့ကို ယောရင်ဟုခေါ်ကြ သည်။ ရှမ်းပြည်နယ်ရှိလီဆူတို့ကိုလီဆောဟုလည်းခေါ်သေးသည်။ ပူတာအိုနယ်မြေရှိ လီဆူတို့ကား မြောက်ဖျားအကျဆုံးလူမျိုးစုများ ဖြစ်ကြသည်။ မြောက်ဘက်နယ်စပ်ဒေသတွင်သာမကတိဗက်နယ် မြေ အတွင်းတိုင်အောင် ပျံ့နှံ့နေထိုင်ကြ ကြောင်းသိရသည်။ ပူတာအိုမှ လီဆူတို့သည် မလိခမြစ်ဖျားနှင့် အရှေ့ဘက် ကမ်းမိုင် ၂ဝ ပတ်လည်အတွင်းရှိ ကျေးရွာများတွင် အများအပြား နေထိုင် လေ့ရှိကြပြီးလျှင် ဆင်ယင်ထုံးဖွဲ့ပုံတွင် အခြားဒေသရှိလီဆူများနှင့် မတူတစ်မူထူးခြားလျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရပေသည်။ ဒေသအလိုက် လီဆူလေးမျိုးရှိသည့်အနက် ပူတာအိုနယ်မှ လီဆူတစ်မျိုးတည်းသာ ဂါဝန်များဝတ်ကြသည်။ လီဆူအချို့တို့သည် လောခေါင်နှင့် စိန်းလုံတောင်တန်းတွင်လည်းနေထိုင်ကြပေသည်။
ပူတာအိုနယ်မြေရှိ လီဆူများအပြင် ကျိုင်းတုံလီဆူ၊ ဗန်းမော် လီဆူနှင့် လွိုင်လင်လီဆူဟူ၍ ဒေသအလိုက်လီဆူသုံးမျိုး ရှိပေသေးသည်။ ကျိုင်းတုံလီဆူတို့သည် သံလွင်မြစ်ကြောင်း အလိုက် စုန်ဆင်းလာသူများဖြစ် ကြ၍ လွိုင်လင်လီဆူတို့မှာ ကျိုင်းတုံမှတစ်ဆင့် လွိုင်လင် မိုးနဲနယ်ဘက်သို့ ပြန့်ပွားရောက ်ရှိလာသူများ ဖြစ်ပုံရသည်။ ဗန်းမော်လီဆူတို့မှာ မြောက်ဖျား ဒေသ ပူတာအိုနယ်မြေမှ ကူပြောင်းရောက်ရှိလာသည့် လီဆူတို့၏ အဆက် အနွယ်များပင် ဖြစ်ကြပေသည်။
ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ လီဆူလူမျိုးတို့တွင် ခိုလိုလီဆူနှင့် လီဖာလီဆူ ဟူ၍လည်း နှစ်မျိုးရှိပြီးလျှင် တစ်ရပ်တစ်ဒေသတည်းစုရုံးနေထိုင် ်ခြင်းမရှိ၊ အခြားလူမျိုးစုများနှင့် ရောနှောနေထိုင်လေ့ရှိသည်။ တောင်ပေါ်ဒေသ အေး သောအရပ်များကို ပိုမိုနှစ်သက်သည်။ ရှမ်းပြည်တောင်ပိုင်းတွင် လွိုင်လင် ခရိုင် တောင်ပေါ်ဒေသများ တွင်လည်းကောင်း၊ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း ကျောက်မဲနှင့်လားရှိုးခရိုင် တောင်ပေါ်ဒေသများတွင်လည်းကောင်း၊ ရှမ်း ပြည်အရှေ့ပိုင်း ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံနယ်တောင်ပေါ်ဒေသများတွင်လည်းကောင်း နေထိုင်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ်တွင် လီဆူ လူဦးရေ ၂ဝဝဝဝခန့် ရှိမည်ဟုခန့်မှန်းရ၏။
လီဆူတို့နေထိုင်သော အိမ်များမှာ တဲတန်းလျားဆန်ဆန်ဆောက် ထား၍ အိမ်ခန်းနှစ်ခုရှိပြီးလျှင် အလယ်တွင် မီးဖိုကိုထားရှိသည်။ လီဆူ လူမျိုးတို့တွင် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီများ၊ခရစ်ယာန်အယူဝါဒီများနှင့် နတ်ကိုးကွယ် သူများ ပါဝင်၏။ ယင်းတို့တွင် သီးခြားစာပေမရှိချေ။ သို့သော် ခရစ်ယာန်အယူဝါဒီ လီဆူတို့တွင် လီဆူဘာသာအသံ ံထွက်အလိုက် အဂ‡လိပ်စာလုံး များဖြင့် ရေးသားသောစာရှိ၏။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ လီဆူအချို့မှာ ရှမ်းစာကိုလည်းကောင်း၊မြန်မာစာကို လည်းကောင်း အသင့်အတင့်တတ်ကြသည်။
လီဆူလူမျိုး အမျိုးသားများသည် ဘောင်းဘီအနက်ကို ဝတ်ဆင်၍ တိုက်ပုံအင်္ကျီခပ်ပွပွ ချုပ်လုပ်ထားပြီးလျှင် ငွေကြယ်သီး သို့မဟုတ် ကြွေကြယ်သီးများကို ရှေ့နောက်လှသလို ဆင်ယင်စီထားကာ ဝတ် ်ဆင်ကြသည်။
အမျိုးသမီးများမှာ အောက်ပိုင်းအဝတ်များသည် ထဘီလည်းမဟုတ်၊ ဂါဝန်လည်းမဟုတ်သည့် ပုံစံတစ်မျိုးချုပ်ကာ အထဲဝတ်စုံ အပြင် ်ဝတ်စုံဟူ၍ နှစ်မျိုးဝတ်ဆင်ကြ၏။ အပေါ်ပိုင်းဝတ်စုံအင်္ကျီမှာ လောင်းကွတ်ပုံဏ္ဌာန်ရင်ဖုံးအင်္ကျီပုံမျိုး ချုပ်လုပ်ပြီးလျှင် ယောက်ျား အင်္ကျီနည်းအတိုင်း ငွေကြယ် သီး သို့မဟုတ် ကြွေကြယ်သီးများဖြင့် စိတ်တိုင်းကျ လှသလိုဝတ်ဆင်ထား၏။
လီဆူတို့သည် များသောအားဖြင့် သစ်လုပ်ငန်း တောင်ယာလုပ် ငန်းနှင့် ဘဲ၊ကြက်၊ ဝက်မွေးမြူခြင်းလုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း၌အစိုးရသစ်တောကြိုးဝိုင်းမရှိသောနေရာများတွင် လီဆူများသည် တောင်ပေါ်မှ သစ်များကို ခုတ်လှဲ၍ ပျဉ်များ၊ တိုင်များခွဲစိတ်ကာ နီးရာဈေးမြို့များသို့ ယူဆောင်ရောင်းချကြသဖြင့် ငွေဝင်လမ်း ကောင်းကြသည်။ သို့သော် ယခုအခါ မြို့ကြီးများရှိ သစ်စက်များမှထွက် သောသစ်များကိုသာအသုံးများလာသောကြောင့် ယင်းတို့၏ သစ်လုပ်ငန်းမှာအနည်းငယ်ဝင်ငွေလျော့သွားလေသည်။ တောင်ယာလုပ်ငန်းမှာ ယင်း တို့အဖို့ ဝင်ငွေအများဆုံးရသော လုပ်ငန်းပင်ဖြစ်သည်။ အကြီးဆုံး တောင်ယာလုပ်ငန်းမှာသစ်သော့ သီးခြံစိုက်ပျိုးခြင်း၊ မုန်ညင်း၊ အာလူး၊ မုန်လာဥ၊တောင်ဝှေးသီးနှင့် အခြားဟင်းသီးဟင်းရွက် အမျိုးမျိုး စိုက်ပျိုးခြင်းများဖြစ်သည်။ ယင်းတို့ကို ဈေးမြို့များသို့ ပို့ဆောင်ရောင်းချ၍ တစ်ဖန်စားရန် ဆန်အိတ်များ ဝယ်ယူသွားကြသည်။ ဘဲ၊ ကြက်၊ဝက်များကိုသာမက မြည်းနှင့် လားများကိုလည်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးအတွက် မွေးမြူ ထားကြလေသည်။ လီဆူများသည် အလွန်ရိုးသားပြီးလျှင်အေးချမ်း သာယာစွာနေတတ်သော တောင်ပေါ်သားများဖြစ်ကြသည်။
တပ်ခုံရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
တပ်ခုံရွာ (Tatkhon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ခါတွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၀၆၄ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မော်လိုက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သော်က (ကာတွန်း)
သော်ကသည် မြန်မာကာတွန်း ပညာရှင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ကာတွန်း သော်ကသည် မြောင်းမြမြို့ အဖ ဦးအိမ်ထိုင် နှင့် အမိ ဒေါ်နှင်းနွယ်တို့မှ ၁၉၃၉-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၁၆)ရက်တွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးတင့်လွင် ဖြစ်သည်။ အသက် ၂၀ အရွယ် ၁၉၅၉-ခုနှစ်တွင် ပေါ်ပြူလာ ကာတွန်းလစဉ် စာစောင်မှ စတင်၍ တရဲလေး အမည်ခံကာ ရေးဆွဲခဲ့သည်။
လက်ဦးဆရာမှာ မြောင်းမြမြို့၊ ဟိုက်စကူးကျောင်း ပုံဆွဲဆရာ ဝေလျှံစိန် ဖြစ်သည်။ ကာတွန်းပညာကို ဦးပေါမြ၊ ကာတွန်းအောင်ရှိန်‎ တို့ထံတွင် သင်ယူခဲ့သည်။
လျှို့ဝှက်သဲဖို မဂ္ဂဇင်းမှ စ၍ ရှုမဝ ရုပ်စုံမဂ္ဂဇင်း၊ ပေဖူးလွှာ၊ သပြေ၊ ချယ်ရီ မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ဦးသော်က၏ အရိုင်း ဇာတ်ကောင်မှာ ကာတွန်းရုပ်စုံ လောကတွင် အထူးအောင်မြင် ကျော်ကြားသည်။
၎င်းတို့အနက် "အမေ"ဟူသော ရုပ်ပြစာအုပ် သည်အကြိမ်ပေါင်းများစွာ ရိုက်နှိပ်ထုတ်ဝေရသော စာအုပ်အဖြစ်သာမက နိုင်ငံခြားဘာသာသို့ပင် ပြန်ဆိုထုတ်ဝေခြင်းခံရသည်။ ကာတွန်းသော်က နောက်ထပ်ထင်ရှားသော ရုပ်ပြစာအုပ်သည် ချစ်လွန်းသူအမည်ရှိ ခွေး⁣ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။ ၎င်းကို မူလက ချယ်ရီ မဂ္ဂဇင်းတွင် အခန်းဆက်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ နောက်မှစာအုပ်အဖြစ် စုပေါင်းထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထိုစာအုပ်သည်လည်း စောင်ရေများစွာ ရိုက်နှိပ် ထုတ်ဝေရသော စာအုပ်အဖြစ် မြန်မာကာတွန်းလောက တွင်ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။
ကာတွန်းသော်က သည် မဂ္ဂဇင်းများတွင် ကာတွန်းရေးဆွဲသောအခါ ထိုမဂ္ဂဇင်းနှင့် လိုက်ဖက်ညီသော အမည်နာမပေး၍ ရေးဆွဲလေ့ရှိသည်။ ဥပမာ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းတွင် ရေးဆွဲသောအခါ မေရှုမဝဟူသောအမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင် အမည်ပေး၍ ရေးဆွဲလေ့ရှိသည်။
ကာတွန်းသော်ကသည် ကာတွန်းပညာနှင့် ပတ်သက်၍လည်းကောင်း၊ လူမှုရေး၊ အနုပညာရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်းကောင်း မိမိပတ်ဝန်းကျင်မှ လူများနှင့် ရင်းနှီးခင်မင်စွာပေါင်းသင်းဆက်ဆံလေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပတ်ဝန်းကျင်မှ အရွယ်စုံလူများက ကာတွန်းသော်က ဟုဆိုလျှင် ချစ်ခင်လေးစားကြသည်။ စာနယ်ဇင်း စာမျက်နှာ များတွင် ကာတွန်းဆရာ သော်ကအကြောင်းဆိုလျှင် စာရေးဆရာ၊ ပန်းချီဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ၊ စာအုပ်ထုတ်ဝေသူ တို့က တခုတ်တရဝေဝေဆာဆာရေးဖွဲ့ကြသည်။
ဘဝနိဂုံး
၂၀ဝ၅ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၂၉)ရက်နေ့၌ မြောက်ဥက္ကလာပ ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
အထိမ်းအမှတ်ပွဲ
ကွယ်လွန်သူ ကာတွန်းဆရာကြီးဦးသော်က အမှတ်တရပြပွဲကို ၂၀၁၂ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့မှ ၃၁ ရက်နေ့အထိ ရန်ကုန်မြို့ ယောမင်းကြီးလမ်း (ယောက်လမ်း) ရှိ Gallery 65 တွင် ပြသခဲ့သည်။
ယင်းပြပွဲကို အော်ပီကျယ်က ဦးဆောင် ပြုလုပ်ခဲ့ပြီး ကာတွန်းဝင်းအောင်တို့က ဝိုင်းဝန်း ပံ့ပိုးပေးခြင်း ဖြစ်သည်။
အရိုင်းကိုချစ်သည့်သူများအလွမ်းပြေစေရန်၊ ကာတွန်းဦးသော်က၏ မူရင်းလက်ရာများကို တန်ဖိုးထားသူများ သိမ်းဆည်းထားနိုင်ရန်၊ ကာတွန်း ဝါသနာပါသူများ ပညာယူနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ကျင်းပခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
နှောကန်ရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
နှောကန်ရွာ (Hnawkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ဖိုးကိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖိုးကိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၂ ဦး၊ မ ၁၆၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ