cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဆန်ကန်လယ်ရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ဆန်ကန်လယ်ရွာ (Hsankanlel)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းဟဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၆၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဟဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၉၇ ဦး၊ မ ၂၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ဆန်ကန်နိုရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ဆန်ကန်နိုရွာ (Hsankanno)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းဟဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၆၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဟဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၉၇ ဦး၊ မ ၂၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ဆန်ကန်လယ်ရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တာချီလိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မော်ကျန်ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
မော်ကျန်ရွာ (Mawkyan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ဖာဝေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၃၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာဝေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၃၄ ဦး၊ မ ၁၂၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၉၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုးကောင်းရွာ၊ မြို့သစ်မြို့နယ်
မိုးကောင်းရွာ (Moekaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ မြို့သစ်မြို့နယ်၊ ဆူးတပ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၅၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆူးတပ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၃၁ ဦး၊ မ ၃၁၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၄၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြို့သစ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိမ်ကုန်းရွာ၊ မတ္တရာမြို့နယ်
သိမ်ကုန်းရွာ (Theinkone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မတ္တရာမြို့နယ်၊ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၀၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သိမ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၅ ဦး၊ မ ၂၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတ္တရာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှိုဘာသာစကား
ရှိုဘာသာစကား (Shö language) သည် မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့တွင် ပြောဆိုကြသော ကူကီး ဒေသိယစကား ဖြစ်သည်။ ရှိုဘာသာစကားတွင် ထင်ရှားသော ဒေသိယစကား လေးမျိုးရှိနိုင်ပြီး ယင်းတို့မှာ အရှို၊ ဘွာလ်ခွာ၊ ချင်းပုံ (ဥုပ်ပူး) နှင့် Shendu တို့ ဖြစ်သည်။
Mayin and Longpaw are not mutually intelligible, but have been subsumed under the ISO code for Chinbon because Mayin-Longpaw speakers generally understand Chinbon. Minkya is similarly included because most Minkya speakers understand Mayin.
ပျံ့နှံ့ပြောဆိုမှုများ
ချင်းပုံဘာသာစကား ကို မြန်မာနိုင်ငံရှိ အောက်ပါမြို့နယ်များတွင် ပြောဆိုကြသည်။
VanBik (2009:38) တွင် အောက်ပါ အရှိုစကားများကို စာရင်းပြုစုထားသည်။
Shendu ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် ပြောဆိုကြသည်။
ဝါစဿရဗေဒ
အရှိုစကားတွင် ဗျည်းသံ ၂၈ ခုနှင့် သရ ၇ ခု ရှိသည်။
Diphthongs:
ဗန္ဓနဗေဒ
အခြားသော ကူကီးဘာသာစကားများကဲ့သို့ပင် အရှိုကြိယာများတွင် ကွဲပြားသော ပုဒ်ရင်း နှစ်ခု ရှိသည်။ This stem alternation is a Proto-Kukish feature, which has been retained to different degrees in different Kukish languages.
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
ရေငန်မိကျောင်း
"'ရေငန်မိကျောင်းများသည် လူသားများကို တိုက်ခိုက်တတ်သည့် နာမည်ဆိုးဖြင့်ကျော်ကြားသောကြောင့် လူသားများအတွက် အန္တရာယ်ရှိသည့် သားရဲတိရစ္ဆာန်အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်းခံထားရသည်'။"
ရေငန်မိကျောင်း မျိုးစိတ်သည် သိပ္ပံနည်းကျလေ့လာမှုအရ ရှင်သန်ဆဲ မိကျောင်း မျိုးစိတ်အားလုံး၌သာမက အလုံးစုံသော တွားသွားသတ္တဝါများထဲ၌ အရွယ်အစား အကြီးမားဆုံးဖြစ်၏။ ရေငန်မိကျောင်း အထီး တစ်ကောင်၏အရွယ်သည် 20 ft အထိ ကြီးထွားနိုင်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်အနေဖြင့်လည်း 2200 မှအထိ ရှိနိုင်သည်ဟု သိရသည်။   မိကျောင်း အမများမှာ  သေးငယ်ပြီး 10 ft အရွယ်မျှသာ ရှိလေသည်။  ဤမိကျောင်းများကို အက်စ္စတူရာရိန်း မိကျောင်း၊ အင်ဒို-ပစိဖိတ် မိကျောင်း၊ အဏ္ဏဝါ မိကျောင်း၊ ပင်လယ် မိကျောင်းဟုလည်း လူသိများလေသည်။
ရေငန်မိကျောင်းသည် အခွင့်ကောင်းယူ ချောင်းမြောင်းတိုက်ခိုက်တတ်သည့် အသား အစားကြူးသော အရွယ်အစားကြီးမားသည့် ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အစာအတွက် အမဲလိုက်ရာတွင် သားကောင်အများစုကို ချောင်းမြောင်းတိုက်ခိုက်၍ ရေနှစ်ပစ်ခြင်း၊ ပါးစပ်ဖြင့်ကိုက်၍ အကောင်လိုက် မျိုချခြင်း စသည့် နည်းလမ်းများဖြင့် သတ်ဖြတ်လေ့ရှိသည်။ ရေငန်မိကျောင်းများစားလေ့ရှိသော အဓိက အစာ သားကောင်မျိုးစိတ်ဟူ၍ မည်မည်ရရမရှိဘဲ ယင်း၏ ပိုင်နက်တွင်းသို့ဝင်လာသော ငါးမန်းကဲ့သို့ အခြားထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်များ အပါအဝင် ရေနေတိရိစ္ဆာန်များ၊ အခြားသော တွားသွားသတ္တဝါများ၊ ငှက်များနှင့် လူသားများအပါအဝင် နို့တိုက်သတ္တဝါများလည်း ပါဝင်ကြောင်း မှတ်တမ်းများအရ သိရသည်။
သွင်ပြင် ပုံသဏ္ဌာန်
thumb| [[စိန့်ပီတာစဘတ်မြို့ရှိ သတ္တဗေဒပြတိုက်တွင် ပြသထားသည့် ရေငန်မိကျောင်း၏ ဦးခေါင်းခွံ။ ၎င်းအနောက်တွင်ရှိ အခြားဦးခေါင်းခွံမှာ ဂင်္ဂါ မိကျောင်း၏ ဦးခေါင်းခွံဖြစ်ပြီး အရွယ်အစားကွာခြားမှုကို တွေ့မြင်နိုင်သည်။|left|200x200px]]
ရေငန် မိကျောင်း၏ နှုတ်သီးသည် အခြားသော မိကျောင်းမျိုးစိတ်များထက် ပိုကြီးမားလေသည်။ မျက်လုံးများမှ နှာတံတလျှောက်တွင် အပေါ်သို့ ချွန်နေသည့် အဖုတန်း အပြိုင်နှစ်ခုရှိသည်။ အကြေးခွံများ၏ ပုံစံမှာ ဘဲဥပုံသဏ္ဌာန် ခပ်ဝိုင်းဝိုင်းဖြစ်သည်။ ရေငန်မိကျောင်း၏ လည်ပင်း၌ ရှိသောအခွံမာကြေးခွံများမှာ အခြားမိကျောင်းများထက်ပို၍နည်းပါးပြီး အခြားမိကျောင်း မျိုးစိတ်များနှင့် ခွဲခြားနိုင်သည်။
ရေငန်မိကျောင်း အကောင်ပေါက်လေးများသည် အဝါဖျော့ဖျော့အရောင်ရှိပြီး ၎င်းတို့၏ခန္ဓာကိုယ်နှင့် အမြီးများတွင် အနက်ရောင်အစင်းကြောင်းများနှင့် အစက်အပြောက်များပါရှိသည်။ ထိုခန္ဓာကိုယ်အရောင်များမှာ မိကျောင်းများ အရွယ်ရောက်သော အချိန်ထိ နှစ်ပေါင်းများစွာ မပြောင်းလဲဘဲ ရှိနေတတ်သည်။ အရွယ်ရောက်ပြီး ရေငန် မိကျောင်း၏ အရောင်မှာ စိမ်းပြာရောင်သန်းသော အရောင်မျိုးဖြစ်ပြီး တခါတရံ ၎င်းထက် အရောင်ပိုဖျော့သော အသားရောင် သို့မဟုတ် မီးခိုးရောင်များ အနည်းငယ်ပါရှိသည်။
အရွယ်အစား
thumb|အရွယ်ရောက်ပြီး ရေငန်မိကျောင်းတစ်ကောင်
ရေငန်မိကျောင်းများသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင်ရှိသော ကမ်းရိုးတန်းဒေသနေ သားရဲတိရစ္ဆာန်များထဲ၌ အရွယ်အစား အကြီးမားဆုံးဖြစ်သော်လည်း အလွန်သေးငယ်သော သားပေါက်ဘဝမှ စတင်ခဲ့ကြခြင်းသာ ဖြစ်လေ၏။ အကောင်ပေါက်ခါစ ရေငန်မိကျောင်း၏ အရွယ်မှာ 11 in မျှသာရှိပြီး အလေးချိန်အနေဖြင့်လည်း 2.5 oz ခန့်သာ ရှိလေသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် အရွယ်ရောက်ပြီး ရေငန်မိကျောင်းသည် အရွယ်ရောက်ပြီး နိုင်းမိကျောင်းထက် အရွယ်အစား သိသိသာသာ ကြီးမားသော်လည်း အသက်အရွယ်အလိုက် ခန္ဓာကိုယ်ကြီးထွားမှုနှင့် လိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ ရင့်ကျက်မှုတို့မှာမူ ကွာခြားမှုမရှိလှဘဲ တန်းတူနီးပါးဖြစ်၏။
ပျံ့နှံတွေ့ရှိရသော နယ်မြေများနှင့် ဒေသရင်း နယ်မြေများ
thumbtime=5|thumb|Video of a jumping crocodile at Adelaide River
ရေငန်မိကျောင်းများအား ကပ္ပလီကျွန်းနှင့် နီကိုဗာကျွန်းစုများ၏ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်နှင့် ဆူမတြားကျွန်းတို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။  သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ အနောက်နှင့် တောင်ပိုင်းဒေသများတွင် အထောက်အထားများအရ အစောပိုင်းကာလများ၌ တွေ့ရှိခဲ့ဖူးကြောင်း သိရသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများတွင် တွေ့ရှိရသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းတွင် ဖန်ငါ့ စီရင်စုတွင် တွေ့ရကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထား၏။ စင်္ကာပူ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် ယခင်က တွေ့ရလေ့ရှိသော်လည်း မကြာသေးမီကာလများ၌မူ မတွေ့ရတော့ကြောင်း သိရသည်။
တရုတ်နိုင်ငံတွင် တစ်ချိန်က ၎င်းသည် မြောက်ဘက်ရှိ ဖူကျန့်ပြည်နယ်မှ ဗီယက်နမ်နယ်စပ်အထိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများတွင် နေထိုင်ခဲ့ဖူးကြောင်း သိရသည်။
thumb| ဩစတေးလျနိုင်ငံ [[ဒါဝင်မြို့|ဒါဝင်မြို့ရှိ ကမ်းခြေတစ်ခု၌ တွေ့ရသော ရေငန်မိကျောင်းတစ်ကောင်]]
အမူအကျင့်များ
thumb| နေပူစာလှုံနေသော ရေငန်မိကျောင်း
ရေငန်မိကျောင်းကို အခြား မိကျောင်းများနှင့် ခွဲခြားနိုင်သည့် အဓိက အပြုအမူမှာ အခြားမိကျောင်းမျိုးစိတ်များ ပိုင်နက်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်လာမှုအား အလွန်အမင်းရန်လိုကာ ပင်လယ်ရေငန်ဒေသတွင် ကျက်စားသည့် တစ်ခုတည်းသော မိကျောင်းမျိုးစိတ်အနေဖြင့် ရှိလိုသော သဘာဝပင်ဖြစ်သည်။ အခြားသော မိကျောင်းမျိုးစိတ်များတွင် ရေငန်ဒေသ၌ ရှင်သန်နိုင်သည့် ဆားဂလင်းများပါရှိသော်လည်း ခက်ခဲသော အခြေအနေအချိန်အခါမျိုးမှလွဲ၍ ပင်လယ်ထဲသို့ စွန့်စား၍ သွားရောက်ကျက်စားခြင်းမျိုး မရှိကြကြောင်း လေ့လာမှုများအရသိရသည်။
thumb|ခြေရာခံနိုင်ရန် ဦးခေါင်းတွင် GPS စနစ်သုံး ဂြိုဟ်တုလွှင့်စက် တပ်ဆင်ထားသော ရေငန်မိကျောင်းတစ်ကောင်
မိကျောင်းဦးနှောက်သည် နို့တိုက်သတ္တဝါများထက် များစွာသေးငယ်သော်လည်း (ရေငန်မိကျောင်း၏ ဦးနှောက်သည် ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန်၏ ၀.၀၅ % သာ ရှိသည်) ရေငန်မိကျောင်းများသည် ၎င်း၏သားကောင်များ ရာသီအလိုက် ရွှေ့ပြောင်းသည့် လမ်းကြောင်းကို ခြေရာခံရန် သင်ယူနိုင်စွမ်းရှိကြပြီး လက်ရှိလက်ခံထားသည့် အခြေအနေထက် ပိုမိုနက်ရှိုင်းရှုပ်ထွေးသော အသံဖြင့်ဆက်သွယ်ခြင်းဆိုင်ရာ စွမ်းရည်ကို ပိုင်ဆိုင်ထားနိုင်သည်ဟု သိပ္ပံပညာရှင်များက အတည်ပြုထားသည်။
အမဲလိုက်ခြင်းနှင့် အစားအစာ
မိကျောင်းမျိုးစိတ် အများစုကဲ့သို့ပင် ရေငန်မိကျောင်းများသည် ၎င်းတို့၏ အစာအဖြစ် သတ်သတ်မှတ်မှတ် ရွေးချယ်စားသုံးသော သားကောင်ဟူ၍မရှိဘဲ သားကောင် ရရှိနိုင်မှုအခြေအနေအပေါ် မူတည်၍ အလွယ်တကူ ပြောင်းလဲနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ၎င်းတို့သည် အချိန်အတော်ကြာ အစာနည်းနည်းနဲ့ ရှင်သန်နိုင်သောကြောင့် သားကောင်မတွေ့ရှိပါကလည်း အချိန်အတော်ကြာသည်အထိ စိတ်ရှည်သည်းခံကာ ရှာဖွေနိုင်စွမ်း ရှိကြသည်။
ကိုက်အား
thumb|ရေငန်မိကျောင်း၏ ခန္ဓာကိုယ်အရွယ်အစားနှင့် ကိုက်အား အချိုးချနှိုင်းယှဉ်မှု။|center|400x400px
ရေငန်မိကျောင်းပါးစပ်၏ ကိုက်အားသည် သက်ရှိတိရစ္ဆာန်အားလုံးထဲ၌ အား အပြင်းဆုံးဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။ ၎င်းမိကျောင်းများ၏ ပြင်းထန်သော ကိုက်အားသည် ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ တည်ဆောက်ပုံကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဦးခေါင်းခွံရှိ မေးရိုးကြွက်သားအတွက် နေရာလွတ်သည် အလွန်ကြီးမားပြီး ဘေးတစ်ဖက် တစ်ချက်စီ၌ စူ၍ထွက်နေသည်ကို အပြင်ဘက်မှပင် လွယ်ကူစွာတွေ့မြင်နိုင်သည်။
thumb| ရေငန်မိကျောင်း၏ ဦးခေါင်းပုံသဏ္ဌာန်
လူသားများကို တိုက်ခိုက်မှုများ
မိကျောင်း မျိုးစိတ်အားလုံးတွင်၊ ရေငန်မိကျောင်းနှင့် နိုင်းမိကျောင်း တို့သည် လူသားများအား အစာအလို့ငှါ သားကောင်အဖြစ် ပြုမူဆက်ဆံတတ်သည့် သဘောထားအရှိဆုံးဖြစ်သည်။ ရေငန်မိကျောင်း၏ နယ်မြေထဲသို့ အကြောင်းမသိဘဲ စွန့်စား၍ ဝင်ရောက်သွားသော လူသားများကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သော ရှည်လျားသည့် သမိုင်းကြောင်းရှိ၏။ ၎င်း၏ စွမ်းအား၊ အရွယ်အစားနှင့် အရှိန်အဟုန်တို့ကြောင့် အကယ်၍ ၎င်းနှင့်တိုက်ရိုက် တွေ့ဆုံမိပြီး ကြမ်းတမ်းပြင်းထန်စွာ တိုက်ခိုက်လာပါက ရှင်သန်ရန်မဖြစ်နိုင်ပေ။ မိကျောင်းများနှင့်အတူ အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ သဘာဝအတိုင်း ယှဉ်တွဲနေထိုင်ရန် အားပေးသော အမေရိကန်မူဝါဒနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အနေဖြင့် ရေငန်မိကျောင်းများနှင့် ထိတွေ့ဆက်ဆံရာတွင် အကြံပြုထားသော တစ်ခုတည်းသော မူဝါဒမှာ ၎င်းတို့၏ နယ်မြေအတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်မိသည့်အခါတွင် အလွန်ရန်လိုတတ်သောကြောင့် ၎င်းတို့၏နေရပ်များကို တတ်နိုင်သမျှ ရှောင်ကြဉ်ရန်သာဖြစ်လေသည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:မလေးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှ၏ တွားသွားသတ္တဝါများ ကဏ္ဍ:ထိပ်တန်းသားရဲတိရစ္ဆာန်များ ကဏ္ဍ:မိကျောင်းများ (မျိုးရင်း)
ဆိုးလ် အမျိုးသား တက္ကသိုလ်
ဆိုးလ် အမျိုးသား တက္ကသိုလ်သည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံ၊ ဆိုးလ်မြို့တွင် တည်ရှိသော အမျိုးသားသုတေသနတက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဆိုးလ်အမျိုးသားတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး နိုင်ငံ၏ ဩဇာတိက္ကမအရှိဆုံး တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ တက္ကသိုလ်၌ ကျောင်းပရဝဏ်သုံးခုရှိပြီး အဓိကပရဝဏ်မှာ ဂွမ်နက်တွင်ရှိပြီး အခြားပရဝဏ်နှစ်ခုမှာ ဒယ်ဟန်နိုနှင့် ပြုံချမ်းတွင် တည်ရှိသည်။ ဆိုးလ်အမျိုးသားတက္ကသိုလ်အား ကောလိပ် ၁၆ ခု၊ ဘွဲ့လွန်ဌာနတစ်ခု(graduate school)၊ ပရော်ဖက်ရှင်နယ်ကျောင်း ၉ ခုတို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဘွဲ့ကြိုကျောင်းသား ၁၇,၀၀၀ နှင့် ဘွဲ့လွန်ကျောင်းသား ၁၁,၀၀၀ ခန့် တက်ရောက် ပညာသင်ကြားလျက်ရှိသည်။ ကိုရီးယား ပညာရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး အင်စတီကျူမှ အချက်အလက်များအရ နိုင်ငံရှိ အခြားသောတက္ကသိုလ်များတက္ကသိုလ်များထက် ဆိုးလ်တက္ကသိုလ်တွင် စာရင်းသွင်းသော ကျောင်းသားအရေအတွက် ၁၀,၀၀၀ ခန့်ရှိပြီး နိုင်ငံတွင်ရှိသော ကျောင်းသားအချိုး၏ အများဆုံး ပမာဏတက်ရောက်ခြင်းဖြစ်သည်။
တည်ထောင်ခြင်း
ဆိုးလ်အမျိုးသားတက္ကသိုလ်ကို ၁၉၄၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် ဆိုးလ်မြို့ဧရိယာအတွင်းရှိ ပညာရေးကျောင်း ၁၀ ခုအား ပေါင်းစည်းထူထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးသော ကျောင်း၏ကျောင်းအုပ်ကြီးမှာ ဟယ်ရီ ဘတ်ဝဲလ် အန်စတက်ဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်ခွဲလောက်ကြာအောင် ကျောင်းသားများနှင့် ပါမောက္ခများသည် အမေရိကန်စစ်အစိုးရ၏ ကိုရီးယားရှိ ကောလိပ်များ ပေါင်းစည်းရေးကိစ္စအား ဆန့်ကျင်နေခဲ့ကြသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တက္ကသိုလ်၏ ဒုတိယမြောက်ကျောင်းအုပ်ကြီးအဖြစ် လီချွန်ဟိုမှ စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
ဥပဒေကောလိပ်အား ကီဂျိုအင်ပါယာတက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဌာနနှင့် ချောင်ဆောင်ဥပဒေကောလိပ်(Kyŏngsŏng Law College) တို့ကို ပေါင်းစည်း၍ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဆိုးလ်ဆေးဝါးကောလိပ်အား ၁၉၅၀ ခုနှစ်တွင် ဆေးဝါးကောလိပ်အဖြစ် တက္ကသိုလ်၏လက်အောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုကောလိပ်မှာ ယခင်က ပုဂ္ဂလိကပညာရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။
ကိုရီးယားစစ်ပွဲကာလအတွင်းတွင် တက္ကသိုလ်သည် မြောက်ကိုရီးယားလက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့ပြီး ဆိုးလ်တက္ကသိုလ်ဆေးရုံအစုလိုက်အပြုံလိုက်သတ်ဖြတ်ခံရမှု ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအခါ တောင်ကိုရီးယားရှိ အခြားသော တက္ကသိုလ်များနှင့် ယာယီပေါင်းစည်းပြီး ဘူဆန်မြို့သို့ ပြောင်းရွေ့ခဲ့ကြသည်။
ပြန်လည်နေရာချထားခြင်း
မူလက ပင်မပရဝဏ်သည် ဒုံဆန်း-ဒုံ၊ ဂျုံနိုတွင် တည်ရှိသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဂွမ်နက်၌ ပင်မပရဝဏ်အသစ် ဆောက်လုပ်ပြီးစီးသည့်အခါတွင် ၁၉၇၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၉ ခုနှစ်အတွင်း တက္ကသိုလ်၏ ကောလိပ်အများစုကို ဂွမ်နက်ပရဝဏ်သစ်၌ ပြောင်းရွေ့နေရာချခဲ့သည်။ ဂျုံနိုရှိ ယခင်ပရဝဏ်ဟောင်းတွင် ဆေးကောလိပ်၊ ဆေးဝါးကောလိပ်၊ သွားဘက်ဆိုင်ရာကောလိပ်နှင့် သူနာပြုကောလိပ်များဆက်လက်ထားရှိပြီး ယောင်ဂွန်းပရဝဏ်ဟု ခေါ်ကြသည်။
အကယ်ဒမစ်
ဆိုးလ်အမျိုးသားတက္ကသိုလ်၏ ပင်မဂိတ်ကို ရှ(샤) ဟူ၍ ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ဂိတ်သည် ㄱ,ㅅ,ㄷ စသော အက္ခရာများပုံသဏ္ဌာန် ဖော်ထားသောကြောင့် ထို့သို့ ခေါ်ဝေါ်ကြခြင်းဖြစ်ပြီး ကိုရီးယားအမည်အပြည့်စုံမှာ (Gungnip Seoul Daehakgyo) ဖြစ်သည်။
ဝင်ခွင့်
ဆိုးလ်အမျိုးသားတက္ကသိုလ်ဝင်ခွင့်မှာ အလွန်ပြိုင်ဆိုင်မှုကြီးမားသော ဝင်ခွင့်စာမေးပွဲဖြစ်သည်။ ၁၉၈၁ မှ ၁၉၈၇ ခုနှစ်အတွင်း ဝင်ခွင့်လျှောက်လွှာတစ်ခုသည် တက္ကသိုလ်တစ်ခုသာ လျှောက်ထားနိုင်ချိန်ကာလတွင် အစိုးရစာမေးပွဲ၏ ၀.၅ ရာခိုင်နှုန်းသော အမှတ်အများဆုံးကျောင်းသားများ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော်သည် ဆိုးလ်အမျိုးသားတက္ကသိုလ်အား လျှောက်ထားကြသည်။
အကယ်ဒမစ်ဖွဲ့စည်းပုံ
တက္ကသိုလ်၏ ကောလိပ် ၁၆ ခုသည် ဘွဲ့ကြိုပညာရေးအစီအစဉ် ၈၃ ခုအား သင်ကြားပေးနိုင်သည်။ ဘွဲ့လွန်နှင့် ပါရဂူဘွဲ့အစီအစဉ်များအတွက် ဘွဲ့လွန်ကျောင်းတစ်ခုရှိပြီး ပညာရပ်နယ်ပယ် ၅ ခုမှ ပညာရေးအစီအစဉ် ၉၉ ခုအား သင်ကြားပေးနိုင်ခဲ့သည်။
ကျောင်းပရဝဏ်
ဆိုးလ်အမျိုးသားတက္ကသိုလ်တွင် ဆိုးလ်မြို့တွင် ကျောင်းပရဝဏ် ၂ ခုရှိပြီး ပြုံချမ်းမြို့တွင် ပရဝဏ်တစ်ခုရှိသည်။ ဂွမ်နက်ပရဝဏ်သည် ဂွမ်နက်-ရို၊ ဂွမ်နက်ခရိုင်တွင် တည်ရှိပြီး ယွန်ဂွန်ပရဝဏ်သည် ဟန်မြစ်မြောက်ပိုင်း ဒယ်ဟန်နိုတွင် တည်ရှိကာ ပြုံချမ်းပရဝဏ်သစ်သည် ပြုံချမ်းမြို့တွင် တည်ရှိသည်။
တည်နေရာ
ဂွမ်နက်ပရဝဏ်သည် ပင်မကျောင်းပရဝဏ်ဖြစ်ပြီး ဆိုးလ်မြို့၏ တောင်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ အမှတ် (၂) ဆိုးလ်မြေအောက်ရထားလိုင်း၏ ဆိုးလ်အမျိုးသားတက္ကသိုလ်ဘူတာသည် ၎င်းတက္ကသိုလ်အား သွားရောက်နိုင်ရန်အတွက် ဖွင့်ထားသော ဘူတာဖြစ်သည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပရဝဏ်သည် ဒယ်ဟန်နို(တက္ကသိုလ်လမ်း)တွင် တည်ရှိပြီး ဆိုးလ်မြို့၏ အရှေ့မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ဆန်နော့ပရဝဏ်(အမြဲစိမ်းပရဝဏ်)ဟုခေါ်သော ဖျက်သိမ်းလိုက်သည့် ဆူဝန်ပရဝဏ်(စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ပရဝဏ်)သည် ဆိုးလ်မြို့တောင်ဘက် ၄၀ ကီလိုမီတာအကွာ ဆူဝန်တွင် တည်ရှိသည်။ စိုက်ပျိုးရေးဆိုင်ရာ ပရဝဏ်အား ၂၀၀၄ ခုနှစ် ဆောင်းဦးကာလတွင် ဂွမ်နက်သို့ရွေ့ပြောင်းခဲ့ပြီ ဖြစ်ပြီး ဆူဝန်၌ အချို့သော သုတေသနလုပ်ငန်းများအား လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။
ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာများ
ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာများသည်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏အဓိကပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုဖက်ဒရယ်အေဂျင်စီတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကျန်းမာရေးနှင့်လူသား ဝန်ဆောင်မှုများဦးစီးဌာန လက်အောက်တွင်ရှိပြီး ဂျော်ဂျီယာ၊ အတ္တလန်တာတွင် ရုံးချုပ်ရှိသည်။
၎င်း၏အဓိကရည်မှန်းချက်မှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနှင့် နိုင်ငံတကာတွင်ရောဂါ၊ ဒဏ်ရာနှင့် မသန်စွမ်းမှုများကို ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့်ကာကွယ်ခြင်းမှ တစ်ဆင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး နှင့်လုံခြုံမှုကိုကာကွယ်ရန်ဖြစ်သည်။ CDC သည်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့် ကာကွယ်တားဆီးရေးဖွံ့ဖြိုးမှုနှင့် အသုံးချမှုအတွက် အမျိုးသားရေးအာရုံကို အာရုံစိုက်သည်။ အထူးသဖြင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံသားများ၏ ကျန်းမာရေးတိုးတက်စေရန်ဒီဇိုင်း ကူးစက်ရောဂါ ၊ အစားအစာမှရောဂါပိုးများ ၊ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်ကျန်းမာရေး ၊ လုပ်ငန်းခွင်ဘေးကင်းလုံခြုံမှုနှင့်ကျန်းမာရေး ၊ ကျန်းမာရေးမြှင့်တင်မှု ၊ ဒဏ်ရာကြိုတင်ကာကွယ်ရေး နှင့်ပညာရေးဆိုင်ရာလှုပ်ရှားမှုများအပေါ် အထူးအာရုံစိုက်သည်။ CDC သည်သုတေသနပြုပြီး အဝလွန်ခြင်း နှင့် ဆီးချိုရောဂါစသည့် ကူးစက်မှုမရှိသောရောဂါများ ဆိုင်ရာသတင်းအချက်အလက်များကိုလည်း ပေးသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများအသင်း၏ တည်ထောင်သူအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်သည်။
သမိုင်း
thumb| [[အတ္တလန္တာမြို့|ဂျော်ဂျီယာအတ္တလန်တာ ရှိ CDC ဌာနချုပ်၊ Emory တက္ကသိုလ်မှ မြင်သည် ]] thumb| ဂျော်ဂျီယာ၊ အတ္တလန်တာရှိ CDC ၏ Roybal ကျောင်းဝင်း thumb| Arlen Spectre ဌာနချုပ်နှင့်အရေးပေါ်စစ်ဆင်ရေးစင်တာ thumb| Tom Harkin ဂလိုဘယ်ဆက်သွယ်ရေးစင်တာ right|thumb| CDC နှင့် [[နယ်စည်းမထားဆရာဝန်များအဖွဲ့|MSF ဝန်ထမ်းများသည် ၂၀၁၄ ခုနှစ်၊ လိုင်ဘေးရီးယား ရှိ အီဘိုလာ ကုသရေးဌာနသို့ဝင်ရောက်ရန်ပြင်ဆင်နေကြသည် ]] အဆိုပါကူးစက်တတ်သောရောဂါ Center ကအဆိုပါရန်ဆက်ခံအဖြစ်ဇူလိုင်လ 1, 1946 တည်ထောင်ခဲ့သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ် စစ်ဒေသများအတွက် ငှက်ဖျားရောဂါထိန်းချုပ်ရေး အစီအစဉ်ကို အမျိုးသားကာကွယ်ရေးငှက်ဖျားရောဂါထိန်းချုပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ၏ရုံး၏။
ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး တွင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိသောအဖွဲ့အစည်းများသည် ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေး အဖွဲ့ နှင့် Rockefeller ဖောင်ဒေးရှင်းကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။ Rockefeller ဖောင်ဒေးရှင်းမှ ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးကိုများစွာ ထောက်ခံခဲ့သည်။ သည်အစိုးရ၏ အချို့ကြိုးပမ်းမှုများကိုလွှဲပြောင်းရယူရန်နှင့် အေဂျင်စီနှင့်ပူးပေါင်းရန်ကြိုးပမ်းခဲ့သည်။
အေဂျင်စီအသစ်သည် ယူအက်စ်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှု ဌာနခွဲဖြစ်သည်။ အမေရိကန် တောင်ပိုင်းတွင် ငှက်ဖျားရောဂါဖြစ်ပွားနေသော ကြောင့်အတ္တလန်တာကိုနေရာအဖြစ် ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ အေဂျင်စီသည် ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် Communicable Disease Center အမည်ကိုမချမှတ်မီ အမည်များကိုပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ရုံးများသည် Peachtree လမ်းရှိစေတနာ့ဝန်ထမ်းအဆောက်အအုံ၏ ခြောက်ထပ်တွင်ရှိသည်။
ဝန်ထမ်း ၃၆၉ ယောက်အနက် CDC တွင်အဓိကအလုပ်များမှာ entomology နှင့် engineering ဖြစ်သည်။ CDC ၏ကန ဦး နှစ်များတွင်အိမ်ပေါင်းသန်းခြောက်သန်းခွဲသည် DDT နှင့်အတူပက်ဖြန်းခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ တွင်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအရာရှိ ၇ ဦး သာတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးခြင်ဆေးခွေပုံသဏ္organizationာန်ကိုအစောပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံဇယားကွက်အဖြစ်ရေးဆွဲခဲ့သည်။ Joseph Walter Mountin လက်အောက်တွင်စီဒီစီသည်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးပြforနာများအတွက်ဆက်လက်ထောက်ခံအားပေးခဲ့ပြီးအခြား ကူးစက်တတ်သောရောဂါများ ကိုပိုမိုတာ ၀ န်ယူခဲ့သည်။
1947 ခုနှစ်, CDC မှ $ 10 ၏လက္ခဏာသက်သေငွေပေးချေမှုကိုဖန်ဆင်း Emory တက္ကသိုလ် 15 acre ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် CDC ဌာနချုပ်၏နေအိမ်ဖြစ်သော DeKalb ကောင်တီရှိ Clifton လမ်းရှိမြေအကျယ်    ။ CDC ဝန်ထမ်းများသည် ဝယ်ယူရန်ငွေကိုစုဆောင်းခဲ့သည်။ "လက်ဆောင်" ၏နောက်ကွယ်တွင်အကျိုးခံစားသူမှာ ကိုကာကိုလာကုမ္ပဏီ၏ ဘုတ်အဖွဲ့ဥက္ကchairman ္ဌ Robert W. Woodruff ဖြစ်သည်။ Woodruff သည် ငှက်ဖျားရောဂါ ထိန်းချုပ်ရေးကိုကြာမြင့်စွာကတည်းကစိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီးသူသည်သူအမဲလိုက်သည့်နေရာများတွင်ပြaနာဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်တွင်ပင် PHS သည်ဆန်ဖရန်စစ္စကိုအခြေစိုက်ပလိပ်ဓာတ်ခွဲခန်းကိုကူးစက်ရောဂါဌာနအဖြစ် CDC သို့လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး၊ ကုသရေးဌာနအသစ်တစ်ခုကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။ Epidemic Intelligence Service (EIS) ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင်စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီးမူလကကိုရီးယားစစ်ပွဲမှပေါ်ပေါက်လာသောဇီဝစစ်ဆင်ရေးကြောင့်ဖြစ်သည်။ သူသည်ရောဂါကူးစက်မှုဗေဒဆိုင်ရာနှစ်နှစ်တာဘွဲ့သင်တန်းနှင့် ကွင်းဆင်းရောဂါကူးစက်ရောဂါသင်တန်းအစီအစဉ် (FETP) အတွက်ရှေ့ပြေးပုံစံအဖြစ်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။     ဤပုံစံကိုနိုင်ငံတကာတွင်မြှင့်တင်ရာတွင် CDC ၏လွှမ်းမိုးမှုကိုရောင်ပြန်ဟပ်သောနိုင်ငံများစွာတွင်တွေ့ရှိရသည်။
၁၉၅၇ ခုနှစ်တွင်ယူအက်စ်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှု (Venereal Disease Division) ကိုအမေရိကန်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုဌာန (PHS) မှစီဒီစီသို့ပြောင်းရွှေ့သောအခါ CDC ၏မစ်ရှင်သည်ငှက်ဖျားရောဂါကိုမူလအာရုံစိုက်ပြီးသောအခါ လိင်မှတဆင့်ကူးစက်သောရောဂါများ ပါဝင်သည်။ သိပ်မကြာခင်မှာတီဘီရောဂါထိန်းချုပ်ရေးကို (၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်မှာ) PHC ကနေ CDC သို့လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ၁၉၆၃ မှာကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်ကိုစတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဒါဟာဇူလိုင်လ 1, 1967 ထိရောက်သောအမျိုးသားကူးစက်တတ်သောရောဂါစင်တာ (NCDC) ဖြစ်လာခဲ့သည် အဆိုပါအဖွဲ့အစည်းသည်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးထိရောက်သောအောက်တိုဘာလ 14, 1980 ဘို့ဇွန်လ 24, 1970, နှင့်စင်တာများအပေါ်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးဗဟိုဌာန (CDC) သို့အမည်ပြောင်းခဲ့သည် ယူနိုက်တက်စတိတ်ကွန်ဂရက်မှ လုပ်ရပ်တစ်ခုသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်တွင်ထိရောက်သောအမည်နှင့်“ ကာကွယ်ခြင်း” ဟူသောစကားလုံးကိုပေါင်းစပ်လိုက်သည်။ သို့သော်ကွန်ဂရက်က၎င်း၏အမည်အားအသိအမှတ်ပြုခြင်းကြောင့် CDC ကိုဆက်လက်ထားရှိရန်ညွှန်ကြားခဲ့သည်။
1990 ကတည်းက CDC အာရုံစိုက်ထည့်သွင်းရန်ကျယ်ပြန့်ထားပါတယ် နာတာရှည်ရောဂါများ, မသန်စွမ်း, ဒဏ်ရာထိန်းချုပ်မှု, အလုပ်ခွင်အန္တရာယ်, ပတျဝနျးကငျြဆိုငျရာကနျြးမာရေး ခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့်အကြမ်းဖက်ဝါဒကြိုတင်ပြင်ဆင်မှု။ CDC သည်ထွန်းသစ်စရောဂါများနှင့် မွေးရာပါချို့ယွင်းချက်များ ၊ အနောက်နိုင်းလ်ဗိုင်းရပ်စ် ၊ အဝလွန်ခြင်း ၊ ကြက်ငှက်တုပ်ကွေး ၊ က် တုပ်ကွေးရောဂါ ၊ အီး coli နှင့် ဇီဝအကြမ်းဖက်မှု အပါအဝင်အခြားကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအန္တရာယ်များကို တိုက်ဖျက် သည်။ penicillin ကို အလွဲသုံးစားပြုခြင်းကိုတားဆီးရာတွင်အဖွဲ့အစည်းသည်အရေးပါသောအချက်တစ်ချက်လည်းဖြစ်သည်။ မေလ 1994 ခုနှစ်တွင် CDC နောက်ပိုင်းတွင်အပါအဝင်ဇီဝစစ်ဆင်ရေးများအတွက် repurposed ခဲ့ပြီးသော 1984 ခုနှစ်ကနေ 1989 ခုနှဈကနေတဆင့်အီရတ်အစိုးရမှကူးစက်နိုင်သောအနာရောဂါများ၏နမူနာကိုစလှေတျပွီးလြှငျဝန်ခံ Botulinum အဆိပ်အတောက်, အနောက်နိုင်းလ်ဗိုင်းရပ်စ်ပိုး, Yersinia pestis နှင့် Dengue Fever ကို ဗိုင်းရပ်စ်။
၂၀၁၃ တွင် CDC ၏ ဇီဝလုံခြုံမှုအဆင့် ၄ ဓာတ်ခွဲခန်းများသည်ကမ္ဘာပေါ်ရှိလူအနည်းငယ်ထဲမှတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရေကျောက် တရား ဝင်အသိအမှတ်ပြုထားသည့်တရားဝင်နေရာ ၂ ခုအနက်မှတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဒုတိယကျောက်ရောဂါစတိုးသည်ရုရှားဖက်ဒရေးရှင်းရှိ နိုင်ငံတော်ဗိုင်းရပ်စ်နှင့်ဇီဝနည်းပညာဗျူဟာမြောက်သုတေသနဌာနတွင်တည်ရှိသည်။ CDC က ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင်၎င်းသည်ကျောက်ရောဂါနမူနာများစွာကိုရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီးဓာတ်ခွဲခန်းအလုပ်သမားများသည် anthrax ကူးစက်ခံရနိုင်သည်ကိုဖော်ပြခဲ့သည်။
အဖွဲ့အစည်း
CDC ကိုစင်တာများ၊ အင်စတီကျူးရှင်းများနှင့်ရုံးများ (CIOs) အဖြစ်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုချင်းစီသည်အေဂျင်စီ၏လုပ်ငန်းများကိုကျွမ်းကျင်မှုနယ်ပယ်တစ်ခုတွင်အကောင်အထည်ဖော်နေစဉ်အတွင်းအေဂျင်စီအချင်းချင်းအထောက်အပံ့နှင့်အရင်းအမြစ်များခွဲဝေမှုအတွက်ကိစ္စရပ်များနှင့်သီးခြားကျန်းမာရေးတို့အတွက်ပံ့ပိုးပေးသည်။ ခြိမ်းခြောက်မှုများ။ ယေဘုယျအားဖြင့် CDC ရုံးများကိုစင်တာများအဖြစ်ခွဲခြားသည်။ အလှည့်များတွင်ဌာနခွဲများနှင့်ဌာနခွဲများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ သို့သော်ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးစင်တာနှင့်လုပ်ငန်းခွင်ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့်အမျိုးသားအင်စတီကျုတို့ကစည်းရုံးရေးဌာနများဖြစ်ပြီးမိဘရုံးနှင့်မသက်ဆိုင်ပါ။
၂၀၁၁ ခုနှစ်ဩဂုတ်လတွင် CIO များသည် -
ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုရုံးကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၁၁ ရက်အကြမ်းဖက်တိုက်ခိုက်မှုအပြီးမကြာမီ ၂၀၀၁ ခုနှစ်သန္ဓေတားခြင်းတိုက်ခိုက်မှုတွင်ဖန်တီးခဲ့သည်။ ၎င်း၏ရည်ရွယ်ချက်မှာအစိုးရအကြားဇီဝဗေဒဆိုင်ရာအကြမ်းဖက်မှုခြိမ်းခြောက်မှုများအားတုံ့ပြန်မှုကိုညှိနှိုင်းရန်ဖြစ်သည်။
ဘတ်ဂျက်နှင့်စစ်ဆင်ရေး
CDC ၏ ၂၀၁၈ ဘဏ္ဍာရေးနှစ်အတွက် ဘတ်ဂျက်သည်ဒေါ်လာ ၁၁.၉  ဘီလီယံ ဖြစ်သည်
ယင်း၏အတ္တလန်တာဌာနချုပ်အပြင်, CDC ၏အခြား ပြည်တွင်းနေရာများဖြစ်ကြသည် ကျောက်ချစခန်း, ဖို့တ်ကော်လင်းစ်, Hyattsville, သုတေသနတြိဂံပန်းခြံ, စန်ဂျူအန် (Puerto Rico) နှင့် ဝါရှင်တန်ဒီစီ, စဉ်တွင် NIOSH အတွက်၎င်း၏ကိုယ်ပိုင်အဆောက်အဦလည်ပတ် စင်စင်နာတီ, Morgantown, Pittsburgh, Spokane, Denver နှင့်ကျောက်ချစခန်း။ ထို့အပြင်ခုနှစ်, CDC အမေရိကန် 20 မြို့ကြီးများအတွက်သီးသန့်ခွဲစက်ရုံများလည်ပတ်
CDC သည်အဖွဲ့အစည်းများစွာသည်အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတစ်ဝှမ်းရှိလူထုအဆင့်တွင်ကျန်းမာရေး၊ ဘေးကင်းရေးနှင့်အသိပညာများတိုးတက်စေရန်နှစ်စဉ် ထောက်ပံ့သောထောက်ပံ့ငွေများပေးသည်။ အဆိုပါထောက်ပံ့ငွေများမှတဆင့် CDC သည်၎င်း၏နှစ်စဉ်ဘတ်ဂျက်၏ ၈၅ ရာခိုင်နှုန်းကျော်ကိုဆုချီးမြှင့်သည်။
လုပ်သားအင်အား
, CDC ဝန်ထမ်းခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် 15,000 အရေအတွက် (iကန်ထရိုက်တာ ၆၀၀၀ နှင့်ကော်မရှင်အရာရှိ ၈၄၀ အပါအဝင်) Commissioned Corps officers) in 170 occupations. Eighty percent held bachelor's degrees or higher; almost half had advanced degrees (a master's degree or a doctorate such as a PhD, D.O., or M.D.).
CDC သည်အောက်ဖော်ပြပါအချက်များ အပါအဝင် မှတ်သားလောက်သော လေ့ကျင့်သင်ကြားခြင်းနှင့် မိတ်သဟာယဖွဲ့ခြင်းအစီအစဉ်များကို လည်းလုပ်ကိုင်သည်။
ကူးစက်ရောဂါထောက်လှမ်းရေးလုပ်ငန်း (EIS)
Epidemic Intelligence Service (EIS) သည်ပြည်တွင်းနှင့်ကမ္ဘာတစ်ဝန်းရှိပြည်သူ့ကျန်းမာရေးပြinvestigနာများကိုစုံစမ်းစစ်ဆေးသည့်“ ဘွတ်ဖိနပ်မြေပြင်ရောဂါရှာဖွေဖော်ထုတ်သူများ” ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ အစိုးရအေဂျင်စီတစ်ခုကတောင်းဆိုသောအခါ EIS အရာရှိများသည်ရောဂါဖြစ်ပွားမှုကိုထိန်းချုပ်ရန်နှင့်စုံစမ်းစစ်ဆေးရန်အတွက်နည်းပညာဆိုင်ရာကျွမ်းကျင်မှုများပေးရန်ကာလတို epidemiological အကူအညီပေးရေးတာ ၀ န်များသို့မဟုတ် Epi-Aids ကိုစတင်နိုင်သည်။  EIS အစီအစဉ်သည်နိုင်ငံတကာ ကွင်းဆင်းရောဂါဗေဒသင်တန်းအစီအစဉ် အတွက်စံပြဖြစ်သည်။
ပြည်သူ့ကျန်းမာရေး Associates အစီအစဉ်
CDC သည် Public Health Associate Program (PHAP) ကိုလည်းလုပ်ကိုင်သည်။ ၎င်းသည်မကြာသေးမီကကောလိပ်ဘွဲ့ရများအားအမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတစ်ဝှမ်းရှိပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီများတွင်အလုပ်လုပ်ရန်နှစ်နှစ်ပေးသောမိတ်သဟာယဖွဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ PHAP ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင်စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီးယခုအချိန်တွင်တည်ထောင်ခဲ့သည်    ပြည်နယ် ၃၄ ခုတွင်လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ၁၅၉ ယောက်ရှိသည်။
ခေါင်းဆောင်မှု
ဒါရိုက်တာ ၁၆ ဦး သည် CDC သို့၎င်း၊ ၎င်း၏ယခင်အေဂျင်စီများကိုတာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
အာရုံစိုက်asရိယာများ
right|thumb| Donald Henderson သည် ၁၉၆၆ ခုနှစ်တွင် CDC ၏ကျောက်ရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးအဖွဲ့၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်။ CDC ၏အစီအစဉ်များသည်သေဆုံးမှု၊ ရောဂါနှင့်မသန်စွမ်းမှုများ၏အဓိကအကြောင်းရင်းများဖြစ်သောရောဂါပေါင်း ၄၀၀ ကျော်၊ ကျန်းမာရေးခြိမ်းခြောက်မှုများနှင့်အခြေအနေများအားဖြေရှင်းသည်။ CDC ဝက်ဘ်ဆိုက်၌ ကျောက်ရောဂါ ၊ ဝက်သက် နှင့်အခြားရောဂါများအပါအဝင်ကူးစက်ရောဂါ (နှင့်ကူးစက်ခြင်းမရှိသော) ရောဂါများအကြောင်းသတင်းအချက်အလက်များရှိသည်။
တုပ်ကွေး
CDC သည် H1N1 ဝက်တုပ်ကွေးအပါအ ဝင် တုပ်ကွေးရောဂါ ကူးစက်မှုကို ဦး တည်သည့်စည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရေးများကိုစတင်ခဲ့သည်။
ရွေးချယ်ပါအေးဂျင့်များနှင့်အဆိပ်များ၏ဌာနခွဲ
ဌာနခွဲတွင်ပရိုဂရမ်နှစ်ခုရှိသည် - ဖက်ဒရယ်ရွေးချယ်သည့်ကိုယ်စားလှယ်အစီအစဉ် (FSAP) နှင့်သွင်းကုန်ခွင့်ပြုအစီအစဉ်။ FSAP သည်အမေရိကန်စိုက်ပျိုးရေးဌာနရှိရုံးနှင့်ပူးပေါင်းပြီးလူ၊ တိရစ္ဆာန်နှင့်အပင်များတွင်ရောဂါဖြစ်စေနိုင်သောအေးဂျင့်များကိုထိန်းညှိသည်။ သွင်းကုန်ခွင့်ပြုချက်အစီအစဉ်သည်ကူးစက်တတ်သောဇီဝဗေဒဆိုင်ရာပစ္စည်းများတင်သွင်းမှုကိုထိန်းချုပ်သည်။
အများပြည်သူအားရှားပါး။ အန္တရာယ်ဖြစ်စေနိုင်သော anthrax နှင့် အီဘိုလာဗိုင်းရပ်စ် များမှကာကွယ်ပေးသောအစီအစဉ်ကို CDC မှစီမံသည်။ Federal Select Agent Program ဟုခေါ်သောအဆိုပါအစီအစဉ်တွင်အမေရိကန်ရှိအန္တရာယ်ရှိသောရောဂါပိုးများနှင့်အလုပ်လုပ်သောဓာတ်ခွဲခန်းများကိုစစ်ဆေးရန်တောင်းဆိုထားသည်။
၂၀၁၄ အနောက်အာဖရိကတွင်အီဘိုလာရောဂါဖြစ်ပွား စဉ်ကာလအတွင်းရောဂါကူးစက်ခံရသည့်ရောဂါများကိုကုသရန်အထူးယူနစ်၏အိမ်ဖြစ်သော အီမိုရီတက္ကသိုလ်ဆေးရုံတွင် ရောဂါကူးစက်ခံထားရသောအမေရိကန်အကူအညီပေးရေးလုပ်သားနှစ် ဦး ပြန်လာခြင်းကို CDC ကကူညီပေးခဲ့သည်။
၂၀၁၄ အီဘိုလာဖြစ်ပွားမှုကိုတုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့်ကွန်ဂရက်ကဗိုင်းရပ်စ်နှိမ်နင်းရေးအား CDC ၏ကြိုးပမ်းမှုများအတွက်ဒေါ်လာ ၃၀,၀၀၀,၀၀၀ အားခွဲဝေချထားပေးသည့်ဆက်လက်ဖြစ်ပွားသည့်ဆုံးဖြတ်ချက်ကိုချမှတ်ခဲ့သည်။
ပိဇီဝဆေးယဉ်ပါးမှု
ယူအက်စ်တွင်ပ antibိဇီဝ ဆေးယဉ်ပါးမှုပျံ့နှံ့မှုကို တားဆီးရန်အတွက် စီဒီစီကသူတို့၏ပ Actionိဇီဝဆေးခံနိုင်ရည်ရှိသောဗက်တီးရီးယားများကိုတိုက်ဖျက်ရန်အမျိုးသားအဆင့်အစီအစဉ်ကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ ဒီပဏာမခြေလှမ်းဘတ်ဂျက် $ 161 ရှိပါတယ် သန်းပေါင်းများစွာနှင့်ပ iိဇီဝဆေးယဉ်ပါး တီထွင်မှု ဓာတ်ခွဲခန်းကွန်ယက် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့ပါဝင်သည်။
ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကျန်းမာရေး
CDC သည်ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစိန်ခေါ်မှုများကိုဖြေရှင်းရန်နှင့်၎င်းတို့၏အရင်းအမြစ်တွင်ရောဂါခြိမ်းခြောက်မှုများကိုထိန်းချုပ်ရန်ကမ္ဘာတဝှမ်းရှိအခြားအဖွဲ့အစည်းများနှင့်အတူတကွအလုပ်လုပ်သည်။ ၎င်းသည် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ကဲ့သို့သော ကျန်းမာရေးအဖွဲ့အစည်းများ ၊ ကျန်းမာရေး ဝန်ကြီးဌာနများနှင့်အခြားအဖွဲ့များနှင့်နီးကပ်စွာအလုပ်လုပ်သည်။ အေဂျင်စီသည်နိုင်ငံပေါင်း ၆၀ ကျော်တွင် ဝန်ထမ်းများကိုအမေရိကန်မှခန့်အပ်ထားသော်လည်းအချို့သောနိုင်ငံများမှ ဝန်ထမ်းများကိုထိန်းသိမ်းထားသည်။ အေဂျင်စီ၏ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဌာနခွဲများတွင်ကမ္ဘာအနှံ့အိပ်ခ်ျအိုင်ဗွီနှင့်တီဘီ (DGHT)၊ ကပ်ပါးရောဂါနှင့်ငှက်ဖျားဌာန (DPDM)၊ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကျန်းမာရေးကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးဌာန (DGHP) နှင့်ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကာကွယ်ဆေးထိုးဌာန (GID) တို့ပါဝင်သည်။
CDC သည်ကမ္ဘာ့ <i id="mwAc8">ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာစည်းမျဉ်းများ</i> (IHR) ကိုအကောင်အထည်ဖော်ရန်ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ ( Global Disease Detection Programme - GDD) အပါအ ဝင်နိုင်ငံပေါင်း ၁၉၆ နိုင်ငံအကြားတရားဝင်ပြbinding္ ဌာန်း ထားသောသဘောတူညီချက်အားအကောင်အထည်ဖော်ရာတွင်အဓိကကျသည်။ ) ။
CDC သည်အမေရိကန်၏အဓိကကျသောကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာကျန်းမာရေးအစီအစဉ်များကိုအကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် သမ္မတ၏အေအိုင်ဒီအက်စ်ကယ်ဆယ်ရေးဆိုင်ရာအရေးပေါ်စီမံချက် (PEPFAR) နှင့် သမ္မတ၏ငှက်ဖျားရောဂါတိုက်ဖျက်ရေးအစီအစဉ် ကို ဦး ဆောင်အကောင်အထည်ဖော်သည်။
ခရီးသွားများ၏ကျန်းမာရေး
CDC သည်ခရီးသွားသူများအတွက်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာအချက်အလက်များအားစုဆောင်းထုတ်ဝေသော အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာခရီးသွားလုပ်ငန်းအတွက်ကျန်းမာရေးအချက်အလက်များ CDC ၏ကျန်းမာရေး တွင်“ အဝါရောင်စာအုပ်” ဟုလူသိများသည်။ ဒီစာအုပ်ကိုနှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းအွန်လိုင်းနှင့်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေသည်။ လက်ရှိခရီးသွားကျန်းမာရေးလမ်းညွှန်များ၊ ကာကွယ်ဆေးထိုးရန်အကြံပြုချက်များနှင့် ခရီးသွားနေရာများ နှင့်သက်ဆိုင်သောသတင်းအချက်အလက်များပါရှိသည်။ CDC သည်အဆင့် ၃ ဆင့်ပါဝင်သော၎င်း၏ ဝဘ်ဆိုဒ်တွင်ခရီးသွားကျန်းမာရေးသတိပေးချက်များကိုလည်းထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။
"စောင့်ကြည့်" အဆင့် ၁ (ပုံမှန်ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများပြုလုပ်ပါ)
"Alert": အဆင့် 2 (လေ့ကျင့်မှုတိုးမြှင့်ကြိုတင်ကာကွယ်မှုများ)
"သတိပေးချက်": အဆင့် ၃ (မလိုအပ်သောခရီးကိုရှောင်ပါ။ )
ဖောင်ဒေးရှင်း
CDC ဖောင်ဒေးရှင်းသည် CDC မှသီးခြားလွတ်လပ်သောအကျိုးအမြတ်မယူသော ၅၀၁ (ဂ) (၃) ဂျော်ဂျီယာပြည်နယ်တွင်ဖွဲ့စည်းထားသောအဖွဲ့အစည်းတစ်ခုအဖြစ်လွတ်လပ်စွာလုပ်ကိုင်သည်။ ဖောင်ဒေးရှင်းကို လူထုကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုအက်ဥပဒေပုဒ်မ ၃၉၉ အရပုဂ္ဂလိကကဏ္ with နှင့်ပူးပေါင်းပြီးအဖွဲ့အစည်းများ၊ ဖောင်ဒေးရှင်းများ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများ၊ ပညာရေးဆိုင်ရာအုပ်စုများနှင့်တစ် ဦး ချင်းစီအနေဖြင့် CDC ၏လုပ်ငန်းဆောင်ရွက်မှုကိုထောက်ခံရန်အက်ဥပဒေပုဒ်မ ၃၉၉ အရခွင့်ပြုခဲ့သည်။
ဝါရှင်တန်ဒီစီရှိခဲသောက်ရေ
ဝါရှင်တန်တွင် ခဲ့ကြောင့် D.C. သောက်သုံးရေညစ်ညမ်းမှုကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုအောက်လွှတ်တော်သည် စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုတစ်ခုပြုလုပ်ခဲ့ပြီး CDC သည် မြင့်မားသောခဲအဆင့်များမှ သတ္တဝါများကို မည်သည့် အန္တရာယ်မျှမရှိကြောင်း ဖော်ပြသည့်အစီရင်ခံစာတွင်ဖော်ပြခဲ့သည်မှာ ၎င်းသည် ဆန့်ကျင်ဘက် ဖြစ်သော်လည်း။
Tegkegee ၏ Negro အထီးတွင်ကုသမှုမရှိသောဆစ်ဖလစ်လေ့လာမှု
၁၅ နှစ်လုံးလုံး CDC သည် Tuskegee ဆစ်ဖလစ်စမ်းသပ်မှုကို တိုက်ရိုက်ကြီးကြပ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၂ မှ ၁၉၇၂ ခုနှစ်အထိကြာရှည်ခဲ့သောလေ့လာမှုတွင်အာဖရိကန်အမေရိကန်အမျိုးသားများ (၄၀၀ ခန့်တွင်ဆစ်ဖလစ်ရောဂါရှိသူများ) သည်ရောဂါအကြောင်းပိုမိုလေ့လာရန်လေ့လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့်ဤရောဂါကိုသုတေသနဘာသာရပ်များတွင်ကုသမှုမခံယူဘဲသုတေသနဘာသာရပ်များအနေနှင့်အမှုဆောင်ရန်သူတို့၏အသိပေးခွင့်ပြုချက်ကိုဘယ်တော့မှပေးအပ်ခြင်းမရှိခဲ့ပါ။ Tuskegee လေ့လာမှုကိုပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဌာနမှ ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ CDC 1957 ခုနှစ်လေ့လာမှုလွှဲပြောင်းယူ
အကူအညီများအကျပ်အတည်း
CDC ၏ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်များ၌အေအိုင်ဒီအက်စ်ရောဂါပcrisisိပက္ခအားတုံ့ပြန်မှုသည်အိပ်ခ်ျအိုင်ဗွီရောဂါပိုးရှိသူများအားထိခိုက်စေသည့်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးမူဝါဒများကိုမြှင့်တင်ရန်နှင့်ထိရောက်သောပြည်သူ့ပညာရေးကိုထောက်ပံ့ပေးခြင်းအတွက်ဝေဖန်ခံခဲ့ရသည်။
2001 anthrax တိုက်ခိုက်မှု
၂၀၀၁ ခုနှစ် anthrax တိုက်ခိုက်မှု အပေါ်အေဂျင်စီ၏တုံ့ပြန်မှုသည်အခြားပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီများ၊
CDC ဖုတ်ကောင် apocalypse ကွင်းဆင်းစည်းရုံးလှုံ့ဆော်ရေး
၂၀၁၁ ခုနှစ်မေလ ၁၆ ရက်တွင်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်တားဆီးရေးစင်တာ၏ဘလော့ဂ်သည် ဖုတ်ကောင် ကျူးကျော်ရန်အတွက်မည်သို့ပြင်ဆင်ရမည်ကို လူထုအားညွှန်ကြားသည့်ဆောင်းပါးတစ်ပုဒ်ကိုထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ဆောင်းပါးသည်ဤသို့သောဖြစ်နိုင်ချေရှိကြောင်းမဖော်ပြသော်လည်းငလျင်လှုပ်ခြင်း၊ လေဆင်နှာမောင်းနှင့်ရေကြီးခြင်းစသည့်ဖြစ်နိုင်ချေရှိသောအန္တရာယ်အားလုံးအတွက်နိုင်ငံသားများအားပြင်ဆင်ရန်တိုက်တွန်းသည့်ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာအယူခံဝင်မှုကိုအသုံးပြုခဲ့သည်။
ဆက်သွယ်ရေး၊ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုနှင့်တုံ့ပြန်မှုဆိုင်ရာတွဲဖက်ဒါရိုက်တာဒေးဗစ် Daigle ၏အဆိုအရသူ၏အဖွဲ့သည်လာမည့်ဟာရီကိန်းသတင်းအချက်အလက်လှုံ့ဆော်မှုကိုဆွေးနွေးနေစဉ် Daigle က "ကျွန်ုပ်တို့သည်နှစ်စဉ်တူညီသောအရာများကိုနှစ်တိုင်းအတူတူပြောကြသည်။ ပြီးတော့လူဘယ်လောက်များများအာရုံစူးစိုက်မှုပေးနေတယ်ဆိုတာပဲတွေးမိတယ်။ " လူမှုမီဒီယာ ဝန်ထမ်းတစ် ဦး က ဖူကူရှီးမားဒိုင်အိချိနျူကလီးယားဘေးအန္တရာယ် နှင့် ဓာတ်ရောင်ခြည် အကြောင်း တွစ်တာ တွင်ဖုတ်ကောင်အကြောင်းသည် တွစ်တာ တွင်ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည် ။ ဤအဖွဲ့သည်ဤကဲ့သို့သောစည်းရုံးလှုံ့ဆော်မှုသည်ပုံမှန်အားဖြင့်ဟာရီကိန်းမုန်တိုင်းကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုသတိပေးချက်များကိုအာရုံစိုက်ပြီးဖုတ်ကောင်လှုပ်ရှားမှုတွင်ပါဝင်ရန်ရည်ရွယ်ထားသောပရိသတ်နှင့်မတူကွဲပြားသောပရိသတ်နှင့်ထိတွေ့နိုင်ဖွယ်ရှိကြောင်းအဖွဲ့သဘောပေါက်ခဲ့သည်။ Daoble က“ စိတ်ကူးတစ်ခုလုံးက အကယ်၍ မင်းကဖုတ်ကောင်ဖြစ်ဖို့ပြင်ဆင်မယ်ဆိုရင်အရာရာတိုင်းအတွက်ပြင်ဆင်ထားတာပဲ။
ဘလော့ဂ်ဆောင်းပါးသည်လူကြိုက်များလာသည်နှင့်တပြိုင်နက် CDC သည်“ CDC Zombie Task Force” မှဆုံးဖြတ်ရန်အတွက် ဖုတ်ကောင် Apocalypse (သို့မဟုတ်မည်သည့်မျိုးမဆို Apocalypse ) အတွက်ပြင်ဆင်မှုနှင့်ပတ်သက်သည့်တီထွင်ဖန်တီးမှုနှင့်ထိရောက်သောဗွီဒီယိုများအား YouTube တင်ဆက်မှုအတွက်ပွင့်လင်းသောပြိုင်ပွဲကိုကြေညာခဲ့သည်။ တင်ပြချက်များအောက်တိုဘာလ 11, 2011 အထိဖွင့်ခဲ့ကြသည် သူတို့ ဝက်ဘ်ဆိုက်တွင်ရရှိနိုင်သည့်ဖုတ်ကောင်ဂရပ်ဖစ်ဝတ္ထုတစ်ခုကိုလည်းထုတ်ဝေခဲ့သည်။  ကျောင်းဆရာများအတွက်ဖုတ်ကောင်အကြောင်းအရာများကိုသင်ကြားပို့ချပေးသောပစ္စည်းများမှာထို site ပေါ်တွင်ရရှိနိုင်သည်။
သေနတ်အကြမ်းဖက်မှု
CDC ရန်ပုံငွေနှင့်ပတ်သက်သောအုပ်စုတစ်စု၏အငြင်းပွားမှုတစ်ခုမှာသေနတ်အကြမ်းဖက်မှုကိုလေ့လာခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ် Dickey ပြင်ဆင်ချက် က“ ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာများတွင်ဒဏ်ရာကြိုတင်ကာကွယ်ရေးနှင့်ထိန်းချုပ်မှုအတွက်ရရှိနိုင်သည့်ရန်ပုံငွေများကိုသေနတ်ထိန်းချုပ်ရေးကိုအားပေးထောက်ခံရန်သို့မဟုတ်မြှင့်တင်ရန်အတွက်အသုံးမပြုရ” ဟုဖော်ပြထားသည်။ သေနတ်ထိန်းချုပ်ရေး အတွက်ထောက်ခံသူများကပြင်ဆင်ချက်ကိုဆန့်ကျင်။ ၎င်းအားမှောက်လှန်ရန်ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။
၁၉၉၂ တွင် Mark L. Rosenberg နှင့် CDC လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက် ၅ ဦး သည်နှစ်စဉ်ဘတ်ဂျက်ငွေဖြင့် CDC ၏ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုကာကွယ်ခြင်းနှင့်ထိန်းချုပ်ရေးဗဟိုဌာနကိုတည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဒေါ်လာ ၂၆၀,၀၀၀ သည်“ သေနတ်သေဆုံးမှုများ၏အဓိကအကြောင်းရင်းများနှင့်၎င်းတို့ကိုကာကွယ်ရန်အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းများ” ကိုအာရုံစိုက်ရန်ဖြစ်သည်။ ၁၉၉၃ ခုနှစ်တွင် New England ဆေးပညာဂျာနယ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့ပြီးသူတို့၏ပထမဆုံးအိမ်တွင်းလူသတ်မှုအတွက်သေနတ်ကိုင်ခြင်းပိုင်ဆိုင်မှုသည်ခေါင်းစဉ်ဖြင့်“ အိမ်တွင်သေနတ်တစ်လက်သာရှိနေခြင်းသည်သေနတ်နှင့်သက်ဆိုင်သည့်အန္တရာယ်ပိုမိုများပြားစေခဲ့သည်” သေဆုံးမှု ၂.၇ ရာခိုင်နှုန်းနှင့်သတ်သေမှုသည်ငါးဆ -“ တိုးပွားလာခြင်း” ဖြစ်သည်။ တုံ့ပြန်မှုအနေဖြင့် NRA က“ ထိခိုက်ဒဏ်ရာရခြင်းစင်တာကိုပိတ်ပစ်ရန်လှုပ်ရှားမှု” ကိုစတင်ခဲ့သည်။ တာဝန်ရှိသော သေနတ် ပိုင်ဆိုင်မှု အတွက်ဆရာ ၀ န်များနှင့်သမာဓိရှိခြင်းနှင့်မူဝါဒသုတေသနအတွက်ဆရာဝန်များသည် သေနတ်ကိုင်ရေးကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုတွင်ပါ ၀ င်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင်နိုင်ငံရေးသမားများသည်သေနတ်များကိုထောက်ခံအားပေးသူများကိုထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် Jay Dickey (R) Arkansas သည် Dickey ပြင်ဆင်ချက် ကြေညာချက်ကိုမိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ "အနာရောဂါကာကွယ်တားဆီးရေးနှင့်ထိန်းချုပ်ရေးစင်တာများတွင်ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးဌာနများတွင်သေနတ်ထိန်းချုပ်ရေးကိုမြှင့်တင်ရန်သို့မဟုတ်မြှင့်တင်ရန်အတွက်အသုံးမပြုရ" ဟုဖော်ပြထားသည်။ 1996 သင့်လျော်သောဥပဒေကြမ်းအတွက် ။ "  ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင်ကွန်ဂရက်သည်သေနတ်အကြမ်းဖက်မှုသုတေသနအတွက်ယခင်ကရရှိခဲ့သောငွေအားလုံးကိုစိတ်ဒဏ်ရာ ဦး နှောက်ဒဏ်ရာလေ့လာခြင်းသို့လွှဲပြောင်းပေးခဲ့သည်။  ၁၉၉၃ မှ ၁၉၉၈ အထိ CDC ၏အကြီးအကဲဖြစ်သူ ဒေးဗစ်စတ်ချာ သည် သေနတ်အကြမ်းဖက်မှုသုတေသနကို ၁၉၉၈ ခုနှစ်မှထွက်ခွာသည်အထိထောက်ခံခဲ့သည်။ ၁၉၉၉ တွင် Rosenberg သည်အလုပ်ဖြုတ်ခံခဲ့ရသည်။  "လက်ရှိနှင့်ယခင် CDC အကြီးတန်းခေါင်းဆောင်များအပါအဝင်ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအတွင်းရေးမှူး" တစ်ဒါဇင်ကျော်က Trace အင်တာဗျူးသူများကို CDC မှအကြီးတန်းခေါင်းဆောင်များသည် Dickey ပြင်ဆင်ချက်ကိုသူတို့၏အဓိပ္ပာယ်ကောက်ယူရာတွင်အလွန်အမင်းသတိထားသောရပ်တည်ချက်ကိုယူခဲ့ကြောင်းပြောကြားခဲ့သည်။ သူတို့ဟာအများကြီးပိုပြီးလုပ်နိုင်ပါပြီ။  ရိုဆန်ဘာ့ဂ်က The Trace ကို ၂၀၁၆ ခုနှစ်တွင်ပြောကြားခဲ့သည်မှာ“ အခုအချိန်မှာဒီပြ-နာကိုဖြေရှင်းဖို့သူတို့ကိုတားဆီးစရာဘာမှမရှိဘူး။
အမေရိကန်ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအသင်း ၊ အမေရိကန်စိတ်ပညာအသင်း နှင့် အမေရိကန်ကလေးအထူးကုအကယ်ဒမီတို့သည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင်ဆီးနိတ်သင့်တော်သောနေရာချထားရေးကော်မတီ၏ခေါင်းဆောင်များအားအနည်းဆုံးဒေါ်လာ ၁၀ ဒေါ်လာထောက်ပံ့ရန်တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ဘဏ္ဏာရေးနှစ်အတွင်းရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာ (CDC) တွင်သန်းပေါင်းများစွာသည်အမျိုးသားကျန်းမာရေးအင်စတီကျု့တွင်ရန်ပုံငွေအသစ်နှင့်လုံလောက်သောရန်ပုံငွေများနှင့်သေနတ်အကြမ်းဖက်မှုများကိုကာကွယ်ရန်သုတေသနကိုပံ့ပိုးပေးခဲ့သည်။ ထို့အပြင်ကျွန်ုပ်တို့သည်လက်နက်များအကြမ်းဖက်မှုကာကွယ်တားဆီးရေးသုတေသနနှင့်ဆက်စပ်သော CDC ရန်ပုံငွေကိုလျှော့ချရန်၊ ဖယ်ရှားရန်သို့မဟုတ်အခြေအနေအားမည်သည့်ကြိုးပမ်းမှုများကိုမဆိုဆန့်ကျင်ရန်အဖွဲ့ဝင်များအားတိုက်တွန်းပါသည်။ ကွန်ဂရက်ကနောက်ဆက်တွဲဘတ်ဂျက်များတွင်ပိတ်ပင်ထားမှုကိုဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားသည်။
၂၀၁၇ ဒီဇင်ဘာလတွင် ဝါရှင်တန်ပို့စ်သတင်းစာ က Trump အုပ်ချုပ်ရေး သည် CDC စာရွက်စာတမ်းများတွင်တားမြစ်ထားသောစကားလုံးခုနစ်လုံး၏စာရင်းကိုထုတ်ပြန်ခဲ့သည်ဟုအစီရင်ခံခဲ့သည်။  Yuval Levin သည် HHS အရာရှိများနှင့်ဆက်သွယ်ပြီးနောက် Post Review သည်တိကျမှုမရှိကြောင်း National Review တွင်ရေးသားခဲ့သည်။
ကိုးကား
<references group="" responsive="0">
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာတွင်မရှိသော ကိုဩဒိနိတ်များ ကဏ္ဍ:ရောဂါထိန်းချုပ်ရေးနှင့်ကာကွယ်ရေးစင်တာများ ကဏ္ဍ:အစိုးရကျန်းမာရေးအေဂျင်စီများ ကဏ္ဍ:အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုကျန်းမာရေးနှင့်လူသားဝန်ဆောင်မှုဌာနများ ကဏ္ဍ:၁၉၄၆ တွင် တည်ထောင်ခြင်း ဂျော်ဂျီယာ (ယူအက်စ်ပြည်နယ်) ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
၁၆၃၇
၁၆၃၇
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ထော်ဘာသာစကား
ထော်ဘာသာစကား (ထော်ချင်း သို့မဟုတ် Laamtuk Thet) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ လမ်သုတ်ရွာ နှင့် ရွာဗန်းရွာတို့တွင် ပြောဆိုကြသော ကူကီးဘာသာစကား တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကူကီး-ချင်းနွယ် ဘာသာစကားများ
ဒုတိယိကဥယျောဇနသိက္ခာပုဒ်
အမှု—'''ရထားလမ်းစသည်၌ ယောက်ျားနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်း နေမှု။
အမှုသည်—'''ထုလ္လနန္ဒာ။
ထုလ္လနန္ဒာ၏ နေပုံ
ထုလ္လနန္ဒာသည်(မြင်းရထား, မော်တော်ကားစသည်တို့ သွားနိုင်ရာ) ရထားလမ်း၌လည်းကောင်း, (အခြားလမ်းသို့ ထုတ်ချင်းမပေါက်ဘဲ ဝင်သောနေရာမှပင် ပြန်၍ထွက်ရသော) လမ်းတို့၌လည်းကောင်း, လမ်းဆုံ လမ်းခွ၌လည်းကောင်း, ယောက်ျားနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်းအနီး၌လည်း ရပ်၏, အနီး၌လည်း စကားပြော၏၊ နားအနီး ကပ်၍လည်း တိုးတိုးပြော၏၊ အဖေါ်ပါလာလျှင်လည်း ပြောချင်တာပြော ရအောင် ပြန်၍ လွှတ်၏၊ ထိုပြုလုပ်ပုံတွေကို အခြားဘိက္ခုနီတို့ ကဲ့ရဲ့ကြသောကြောင့် ဤသိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူရလေသည်။
မြန်မာပြန်
အကြင်ဘိက္ခုနီသည် ရထားသွားလောက် ထုတ်ချင်း ပေါက်လမ်း၌သော်လည်းကောင်း, ထုတ်ချင်းမပေါက်သောလမ်း၌သော်လည်းကောင်း, လမ်းဆုံ လမ်းခွ၌သော်လည်းကောင်း, ယောက်ျားနှင့်အတူ တစ်ယောက်ချင်း ရပ်တည်မူလည်း ရပ်တည်အံ့, စကားပြောမူလည်း စကားပြောအံ့, နားရင်း၌မူလည်း ပြောဆိုအံ့, အဖေါ်ဖြစ်သော ရဟန်းမကိုမူလည်း ပြန်လွှတ်အံ့၊ ထိုဘိက္ခုနီမှာ ပါစိတ်အာပတ်သင့်၏။
ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် မော်တော်ယာဉ် စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ
အခန်း(၁) အမည်နှင့် အဓိပ္ပာယ်ဖော်ပြချက်
၁။ ဤဥပဒေကို ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့်မော်တော်ယာဉ်စီမံခန့်ခွဲမှုဥပဒေ ဟု ခေါ်တွင်စေရမည်။
၂။ ဤဥပဒေတွင်ပါရှိသော အောက်ပါစကားရပ်များသည် ဖော်ပြပါအတိုင်း အဓိပ္ပာယ်သက်ရောက်စေ ရမည်-
(က) မော်တော်ယာဉ် ဆိုသည်မှာ စက်အားကိုဖြစ်စေ၊ လျှပ်စစ်အားကိုဖြစ်စေ၊ အခြားစွမ်းအင် တစ်မျိုးမျိုး ကိုဖြစ်စေ အသုံးပြု၍ မောင်းနှင်သောယာဉ်ကို ဆိုသည်။ ယင်းစကားရပ်တွင် မော်တော်ဆိုင်ကယ်၊ နောက်တွဲယာဉ်၊ စက်ယန္တရားများနှင့် ဝန်ကြီးဌာနက အခါအားလျော်စွာ အမိန့်ကြော်ငြာစာ ထုတ်ပြန် သတ်မှတ်သည့် ယာဉ်များလည်း ပါဝင်သည်။
(ခ) စီးပွားရေးလုပ်ငန်းသုံးမော်တော်ယာဉ် ဆိုသည်မှာ စီးပွားရေးအလို့ငှာ ငှားရမ်းခ သို့မဟုတ် သယ်ယူ ပို့ဆောင်ခရယူ၍ ခရီးသည် သို့မဟုတ် ကုန်စည်ကို သယ်ယူပို့ဆောင်သော မော်တော်ယာဉ်ကို ဆိုသည်။
(ဂ) နောက်တွဲယာဉ် ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ဖြင့် ချိတ်ဆွဲသည့် ဘီးတပ်ယာဉ်ကို ဆိုသည်။
(င) မော်တော်ယာဉ်၏ အဓိကအစိတ်အပိုင်း ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်၏ ရုပ်သဏ္ဌာန်၊ ကိုယ်ထည်၊ အင်ဂျင်၊ ဂီယာ၊ ဘောင်၊ ဝင်ရိုးနှင့် မောင်းနှင်တံ အထိုင်စနစ်တို့ကို ဆိုသည်။
(စ) ဝန်တင်အား ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်တွင် ဦးစီးဌာနက သတ်မှတ်တင်ဆောင်ခွင့်ပြုသည့် ကုန် အလေးချိန်၊ ခရီးသည်အရေအတွက် သို့မဟုတ် ကုန်အလေးချိန်နှင့် ခရီးသည်အရေအတွက် စုစုပေါင်း တို့ကို ဆိုသည်။
(ဆ) ဘေးအန္တရာယ်ရှိသော ကုန်ပစ္စည်းများ (Dangerous Goods) ဆိုသည်မှာ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်၊ ကျန်းမာရေး၊ ဘေးအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးနှင့် နိုင်ငံတော်လုံခြုံရေးကို ထိခိုက်စေသည့် ပစ္စည်းများ၊ အရာဝတ္တုများ၊ အရည်များနှင့် အခိုးအငွေ့များကို ဆိုလိုသည်။
(ဇ) ကနဦးမှတ်ပုံတင်ခြင်း ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ကို မှတ်ပုံတင်အရာရှိထံတွင် သတ်မှတ်ချက်များ နှင့်အညီ ပထမဦးဆုံး မှတ်ပုံတင်ခြင်းကို ဆိုသည်။
(ဈ) ယာယီမှတ်ပုံတင်ခြင်း ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ကို ကနဦးမှတ်ပုံတင်ခြင်းမပြုမီ သက်ဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိထံ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ မှတ်ပုံတင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပြည်ပနိုင်ငံများတွင် မှတ်ပုံတင်ထားသော မော်တော်ယာဉ်များကို ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အတွင်း နေ့ရက်၊ အချိန်နှင့် နေရာ ကန့်သတ်ချက်များဖြင့်ခေတ္တဝင်ရောက်နိုင်ရေးနှင့် ခေတ္တဖြတ်သန်း သွားလာနိုင်ရေးအတွက်လည်းကောင်း၊ ပြည်ထောင်စုအစိုးရအဖွဲ့၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် ပြန်လည်တင်ပို့ရန် ရည်ရွယ်၍ ပြည်ပနိုင်ငံများမှ ယာယီတင်သွင်းလာသော မော်တော်ယာဉ်များကို သတ်မှတ်ကာလအတွင်း အသုံးပြုနိုင်ရေးအတွက်လည်းကောင်း သက်ဆိုင်ရာမှတ်ပုံတင်အရာရှိထံ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ မှတ်ပုံတင်ခြင်းတို့ကို ဆိုသည်။
(ည) သက်တမ်းတိုးမှတ်ပုံတင်ခြင်း ဆိုသည်မှာ မှတ်ပုံတင်ထားသော မော်တော်ယာဉ်ကို သက်ဆိုင်သည့် ဒေသဆိုင်ရာ မှတ်ပုံတင်အရာရှိထံ သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ သက်တမ်းတိုးဆောင်ရွက်ခြင်းကို ဆိုသည်။
(ဋ) မှတ်ပုံတင်အရာရှိ ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ကို မှတ်ပုံတင်ရန် ဦးစီးဌာနက တာဝန်ပေးအပ် ထားသော ဦးစီးဌာနမှတ်ပုံတင်အရာရှိ သို့မဟုတ် ဒေသဆိုင်ရာမှတ်ပုံတင်အရာရှိကို ဆိုသည်။
(ဌ) ဦးစီးဌာနမှတ်ပုံတင်အရာရှိ ဆိုသည်မှာ ဦးစီးဌာန၏ အရာရှိတစ်ဦးဦးအား မှတ်ပုံတင်အရာရှိအဖြစ် ဦးစီးဌာနက ခန့်အပ်တာဝန်ပေးသောသူကို ဆိုသည်။
(ဎ) လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိ ဆိုသည်မှာ ယာဉ်မောင်းလိုင်စင်နှင့် ယာဉ်အကူလိုင်စင်ထုတ်ပေးရန် ဦးစီးဌာနက တာဝန်ပေးအပ်ထားသော အရာရှိကို ဆိုသည်။
(ဏ) မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်စာအုပ် (Registration Logbook of a Motor Vehicle) ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ထားသူကို ထုတ်ပေးသည့် မှတ်ပုံတင်ထားသော မော်တော်ယာဉ်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များ ပါဝင်သည့် မှတ်တမ်းစာအုပ်ကို ဆိုသည်။
(တ) မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင် သက်သေခံလက်မှတ် (Registration Certificate of a Motor Vehicle) ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ကို မှတ်ပုံတင်ထားရှိကြောင်း၊ အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာနှင့် အခြား သွားလာခွင့်ပြုနိုင်သော နေရာများတွင် မောင်းနှင်နိုင်ကြောင်း အသိအမှတ်ပြုထုတ်ပေးသော အထောက်အထားသက်သေခံလက်မှတ်ကို ဆိုသည်။
(ထ) မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးချက် သက်သေခံလက်မှတ် (Vehicle Inspection Certificate) ဆိုသည်မှာ ဦးစီးဌာန သို့မဟုတ် ဦးစီးဌာန၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းက ထုတ်ပေးသော မော်တော်ယာဉ်ကြံ့ခိုင်မှုရှိကြောင်း အထောက်အထားသက်သေခံလက်မှတ်ကို ဆိုသည်။
(ဒ) မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်နံပါတ်ပြား (Registration Number Plate of a Motor Vehicle) ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်၏ မှတ်ပုံတင်အမှတ်ကို ဖော်ပြလျက် မော်တော်ယာဉ်၏ အရှေ့နှင့် အနောက်တွင် တပ်ဆင်အသုံးပြုရန်လည်းကောင်း၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်၏ မှတ်ပုံတင်အမှတ်ကို ဖော်ပြလျက် မော်တော်ဆိုင်ကယ်၏အနောက်တွင် တပ်ဆင်အသုံးပြုရန်လည်းကောင်း ဦးစီးဌာနက ထုတ်ပေးထားသော နံပါတ်ပြားကို ဆိုသည်။
(ဓ) မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်ထားသူ ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်မှတ်ပုံတင်မှတ်တမ်းတွင် မှတ်ပုံတင် ထားသူအဖြစ် အမည်ဖော်ပြထားသူကို ဆိုသည်။
(ပ) မော်တော်ယာဉ်အတွက်တာဝန်ရှိသူ ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ပိုင်ရှင် သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ ကြီးကြပ်တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်သူ သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ် မောင်းနှင်သူကို ဆိုသည်။
(ဖ) မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်း ဆိုသည်မှာ ဦးစီးဌာန၏ ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးခြင်းလုပ်ငန်းကို သတ်မှတ်ချက်များနှင့်အညီ လုပ်ကိုင်ခွင့် ရရှိသော ပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် အဖွဲ့အစည်းက ဆောင်ရွက်သည့်လုပ်ငန်းကို ဆိုသည်။
(ဗ) မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်းဆိုင်ရာ နည်းပညာကျွမ်းကျင်သူအဖွဲ့ ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိကလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူ (Operator) များ၏ မော်တော်ယာဉ် စစ်ဆေးသည့် စက်ကိရိယာ (Vehicle Inspection Equipment) များအရည်အသွေးပြည့်မီမှု ရှိ မရှိ၊ စစ်ဆေးခြင်း နည်းစနစ်များမှန်ကန်မှုနှင့် တိကျမှု ရှိ မရှိ၊ စစ်ဆေးခြင်းဆိုင်ရာ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းနှင့် လုပ်ငန်းစဉ်များ မှန်ကန်မှု ရှိ မရှိတို့အတွက် စစ်ဆေးခြင်း၊ စောင့်ကြည့်လေ့လာခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည် အကဲဖြတ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ရန် ဦးစီးဌာနက သတ်မှတ်တာဝန်ပေးအပ်သော အဖွဲ့အစည်းကို ဆိုသည်။
(ဘ) ယာဉ်မောင်းလိုင်စင် ဆိုသည်မှာ လိုင်စင်ထုတ်ပေးသူအရာရှိက ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအား မော်တော်ယာဉ် ကိုဖြစ်စေ၊ သီးခြားဖော်ပြထားသည့် အတန်းအစား သို့မဟုတ် အမျိုးအစားတစ်ခုခုတွင် ပါဝင်သော မော်တော်ယာဉ်ကိုဖြစ်စေ မောင်းနှင်ခွင့်ပြုကြောင်း ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပေးသည့် စာတမ်းအမှတ်အသား ကို ဆိုသည်။
(မ) ယာဉ်အကူလိုင်စင် ဆိုသည်မှာ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးအား ခရီးသည်တင်မော်တော်ယာဉ်တွင်ဖြစ်စေ၊ ကုန်တင်မော်တော်ယာဉ်တွင်ဖြစ်စေ မော်တော်ယာဉ်မောင်းသူနှင့် ခရီးသည်များကို ကူညီဆောင်ရွက်ခွင့် ပြုကြောင်း ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပေးသည့် စာတမ်းအမှတ်အသားကို ဆိုသည်။
(ယ) လုပ်ငန်းလိုင်စင် ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ ထုတ်ပေးသည့် မော်တော်ယာဉ်စစ်ဆေးခြင်း ပုဂ္ဂလိက လုပ်ငန်း သို့မဟုတ် မော်တော်ယာဉ်မောင်းသင်တန်းကျောင်း လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခွင့်ပြုသော စာတမ်း အမှတ်အသားကို ဆိုသည်။
(ရ) အများပြည်သူဆိုင်ရာနေရာ ဆိုသည်မှာ အများပြည်သူတို့ ဝင်ထွက်သွားလာခွင့်ရှိသော နေရာ၊ လမ်းနယ်၊ လမ်းမကြီး၊ လမ်းသွယ်နှင့် လမ်းကြောင်းတို့ကို ဆိုသည်။
(ဝ) ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေး ဆိုသည်မှာ မော်တော်ယာဉ်ကြောင့် လေထု၊ ရေထု၊ မြေထု ညစ်ညမ်းခြင်းနှင့် အသံဆူညံခြင်းတို့ လျော့နည်းစေရန် ထိန်းသိမ်းရေးကို ဆိုသည်။
(သ) ရန်ပုံငွေ ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ တည်ထောင်သည့် ယာဉ်အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးဆိုင်ရာ ရန်ပုံငွေကို ဆိုသည်။
(ဟ) အမျိုးသားကောင်စီ ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းသော အမျိုးသားယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးကောင်စီကို ဆိုသည်။
(ဠ) ဒေသဆိုင်ရာကောင်စီ ဆိုသည်မှာ ဤဥပဒေအရ ဖွဲ့စည်းသော တိုင်းဒေသကြီး သို့မဟုတ် ပြည်နယ် သို့မဟုတ် ပြည်ထောင်စုနယ်မြေ ယာဉ်အန္တရာယ်၊ လမ်းအန္တရာယ် ကင်းရှင်းရေးကောင်စီကို ဆိုသည်။
(အ) ဝန်ကြီးဌာန ဆိုသည်မှာ ပြည်ထောင်စုအစိုးရ ပို့ဆောင်ရေးနှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာနကို ဆိုသည်။