cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Mac OS X Lion
Mac OS X Lion သည် အက်ပဲကုမ္ပဏီ၏ ၈ ခုမြောက်သော စက်မောင်းနှင်စနစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ပန်းသီးကုမ္ပဏီထုတ် ဆာဗာကွန်ပျူတာများ၊ လက်ဆွဲကွန်ပျူတာများ၊ စားပွဲတင် ကွန်ပျူတာများအား မောင်းနှင်ရန်အတွက်ထုတ်လုပ်ထားပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၀ ၇က်နေ့တွင် တရားဝင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
ချယ်ရီပန်း
ချယ်ရီပင်သည် နှင်းဆီမျိုးရင်းဝင် အပင်ဖြစ်၍ ယင်း၏ မျိုးစုအမည်မှာ ပရုနပ်ဖြစ်သည်။ ချယ်ရီအချိုမျိုး၊ အချဉ်မျိုး ဟူ၍ ၂ မျိုးရှိရာ အချိုမျိုးကို ပရုနပ်အဗီယမ်ဟူ၍ လည်း ကောင်း၊ အချဉ်မျိုးကို ပရုနပ်စီရာဆပ်ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းရှိ တောင်ကုန်းများ၌ အချို မျိုးဖြစ်သော ပရုနပ်အဗီယမ်ချယ်ရီပင်များကို တွေ့ရတတ်သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ၌ ချယ်ရီပန်းများပွင့်သော နွေဦးပေါက်ချိန်တွင် ပျော်ပွဲရွှင်ပွဲများ ကျင်းပကြသည်။ ချယ်ရီအချို သီးမှည့်များကို အသီးမှည့်အတိုင်း စားသုံးကြသည်။ ချယ်ရီအချဉ်သီးကိုမူ သနပ်၊ ချဉ်ရည် စသည်တို့ပြုလုပ် ရန် အသုံးချကြသည်။ ချယ်ရီသီးအရည်ကို အရက်ချက်ကြသည်။ ချယ်ရီသားဖြင့် အကောင်းစားအိမ်ထောင် ပစ္စည်းများကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ချယ်ရီပင်၏ အခေါက်မှာ ဆေးဘက်ဝင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်း၌ ရုက္ခဗေဒအမည် ပရုနပ်ပဒ္ဒမ်ခေါ် ဟင်မားလယန် ချယ်ရီမျိုးလည်း ပေါက်သည်။ ထိုချယ်ရီပင်ကို ကချင်တို့က ပန္နု၊ ပန္နီဗျင်ဗျိုင်းဟူ၍လည်းကောင်း၊ ရှမ်းတို့က မောက်ကွမ် ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံ၏ အမျိုးသားသင်္ကေတများ ကဏ္ဍ:ဂျပန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ
ဓာတ်ချောင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဓာတ်ချောင်းဝရွာ(Datchaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ အပ်စကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အပ်စကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၈ ဦး၊ မ ၆၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ငေါရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
နမ့်ငေါရွာ(Namngaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မံမော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံမော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃ ဦး၊ မ ၁၇၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗြဟ္မစရိယောဂဓသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် သောတာပန် အရိယာသာဝက၏ အရည်အချင်း အကြောင်းဂုဏ်လေးပါးနှင့် အကျိုးဂုဏ်သုံးမျိုးတို့ကို အကျယ်တဝင့် ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
စံပြရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
စံပြရွာ (Sanpyaywar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ရွာသီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၄၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်မော (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လွယ်မော (တောင်)ရွာ (Loimaw (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
သပြေပင်
သပြေပင်
ရှေးရောမခေတ်အခါကသံလွင်ပင်မှ သံလွင်ခက်ကို အောင်အတိတ်၊ အောင်နိမိတ်ဆောင်သည့် အဆောင်အယောင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသကဲ့သို့ မြန်မာ့ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးစံတွင်လည်းရှေးအခါမှစ၍ ယနေ့ထက် တိုင်သပြေပင်မှအညွှန့်အခက်တို့ကို အောင်အတိတ်၊ အောင်နိမိတ်၏ အဆောင်အယောင်အဖြစ်အသိအမှတ် ပြုလုပ် လျက်ရှိကြသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် 'အောင်ပါစေ၊ သပြေပန်းနှင့် ရေချမ်းကို လောင်း'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'ပန်းသပြေ ညောင်ရေလောင်း၍ ဆုတောင်းမေတ္တာ ပို့သပါသည်' ဟူ၍လည်းကောင်း ကောင်းချီးဆုမွန် ပြုလေ့ရှိကြသည်ကို ကြားဖူးကြပေလိမ့်မည်။
လွတ်လပ်သောပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ၏ တပ်မတော်တွင် ရာထူးအဆင့်အတန်းတံဆိပ်များ တီထွင်ခဲ့ရာ တွင်ပင် သပြေရွက်တန်းနှင့်ကြယ်များကို မူတည်ထားလေသည်။ သာမန်အားဖြင့် ဘားတစ်ခု၊ ဘားနှစ်ခုစသည်ဖြင့် အလွယ်ပြော နေကြသော်လည်း အမှန်အားဖြင့် သပြေခက် (ဝါ) သပြေရွက်တန်းတစ်ခု၊ သပြေရွက် တန်းနှစ်ခု စသည်တို့သာ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သပြေသည်မြန်မာလူမျိုးတို့အတွက် ထူးခြားသော အဆောင်အယောင်တရပ် ဖြစ်သည်။ သပြေပင်သည် ပင်စောက်မျိုးဖြစ်၍ မီယာတစီအီး မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြား၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
သပြေဟူ၍သာမန်အားဖြင့်ပေါင်းရုံးခေါ်ကြသော်လည်း သပြေမျိုးပေါင်းများစွာရှိသည်။ ယင်းတို့မှာသပြေဖြူ၊ သပြေကြီး၊ သပြေရွက်ကြီး၊ တောင်သပြေ၊ ရေသပြေ၊ သပြေချဉ်၊ သပြေနီ၊ သပြုသပြေ၊ သပြေညို၊ သပြေကျွဲခေါင်း၊ နှင်းသပြေ၊ သပြေဆတ်ချေး၊ သပြေပေါက်ပေါက် စသည်တို့ဖြစ်သည်။ သပြေသီးသည် မိုးရာသီတွင်မှည့်တတ်သည်။ ထို့ကြောင့် 'ဝါဆိုဝါခေါင် ရေတွေကြီးလို့ သပြေသီးမှည့်ကောက် စို့ကွယ်' ဟူသော ကလေးကဗျာလေးများ ပေါ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ရုက္ခဗေအမည်အားဖြင့် ယူဂျေးနီးယားဂျမ်ဗိုလနာ(Eugenia jambolana)၊ သို့မဟုတ် ဆိုင်ဇီဂျီယမ်ကူမီနီ(Syzygium cumini) ခေါ်သောသပြေဖြူသည် အမြဲ စိမ်းလန်းသောအပင်ဖြစ်၍ အကိုင်းအလက်များ ဖြူယောင်ယောင်နေသည်။ အရွက်သည် အရင်းဝိုင်း အလျားရှည် ထိပ်ချွန်သည်။ အရွက်အလယ်ရှိ အကြောမပေါ်သည်။ အပွင့်ဖြူ၍သေးသည်။ သုံးလေးပွင့်ဆိုင်၍ ပွင့်သည်။ အသီးသည် ထိပ်ဝိုင်း၍ လက်မဝက်ခန့် ရှည်လျားလျားလေးနေသည်။ အရောင်မှာခရမ်းရောင်ပုပ်ပုပ်ဖြစ်သည်။ အခွံပျော့ဖြစ်၍ ချောမွတ်သည်။ အစေ့တစ်စေ့သာပါဝင်သည်။ အသီးသည် ချဉ်ဖန်ဖန်အရသာရှိသည်။ အပွင့်သည် ဧပြီနှင့်မေလများ၌ ပွင့်၍ အသီးသည်မေနှင့်ဇွန်လ များ၌မှည့်တတ်သည်။ သပြေဖြူ သစ်သားသည်ကြမ်း၍ အတော်အသင့်မာသည်။ ရေထိ သော်လည်းဆွေး မသွားဘဲကြာရှည်ခံသည်။ ခိုင်ခံ့သောသစ်သားလည်းဖြစ်သည်။ အိမ်ဆောက်၊ လှည်းနှင့် လှည်းဘီး၊ လှေစပ်၊ လှော်တက်ရွက်တိုင် လုပ်ရာ၌ လည်းကောင်း၊ရေတွင်းကျည်းခွေ၊ ကျည်းပေါင် စသည်တို့ လုပ်ရာ၌လည်းကောင်း၊ အသုံးပြုကြသည်။ မီးသွေးဖုတ်ရန် ကောင်းသော သစ်သားလည်းဖြစ်သည်။ သပြေဖြူပင်၏ အခေါက်တွင် အဖန်ဓာတ်ရှိသည်။ အရွက်သည်ဝမ်းကိုက် ရောဂါအတွက်လည်ကောင်း၊ အသီးသည် ဝမ်းသက်ရောဂါ အတွက်လည်းကောင်း၊ ဆေးဖက် ဝင်သည်ဟု မြန်မာဆေးကျမ်းများ၌ဆိုသည်။ အရွက်ကိုပြုတ်၍ မျက်စိနာသည့်အခါ မျက်စဉ်းခတ်နိုင်ကြောင်းဖြင့်လည်း ဆိုလေသည်။
ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဆိုင်ဇီဂျီယမ်ဂရန်းဒေ(Syzygium grande)ဟု ခေါ်သောသပြေကြီးပင်သည် သပြေဖြူပင်နှင့်ပုံသဏ္ဌာန်ခြင်း တူသည်။ သပြေကြီးရွက်သည် သပြေဖြူရွက် ထက်ကြီးသည်။ သစ်သားရောင်နီ၍ ကြမ်းပြီးမာသည်။ ယင်းကိုများသောအားဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းရှိ မြေညီသစ်တောနှင့် တောင်နိမ့်ပိုင်း သစ်တောများ၌ တွေ့ရတတ်လေသည်။ တောင်သပြေပင်သည် သပြေဖြူပင် နှင့် သပြေကြီးပင်တို့လောက် မြင့်မားသောအပင်မျိုး မဟုတ်ချေ။ အပင်အမြင့် ၃၅ပေထက်ပို၍မမြင့်တတ်ချေ။ ယင်းကို တောင်ရိုးပြည်ဇင်းပင်ဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ထရစ္စတာနီးယားဗာမင်နီးကား(Tristania burmanica; ယခုအခါတွင် Tristaniopsis burmanica ) ဖြစ်သည်။ သစ်သားသည် အတော်အသင့်မာ၍ ညိုဖျော့ဖျော့အရောင်ရှိသည်။ တောင်သပြေသား ကို သာမန်အဆောက်အအုံ ဆောက်လုပ်ရာ၌ သုံးသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ ဝနယ်၌ အများအပြားပေါက်ရောက်သည်။
ရေသပြေပင်သည် အရွယ်အလတ်စား သစ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။ အခေါက်မှာ ချောမွတ်၍မွဲပြာရောင်ရှိသည်။ အရွက်သည် ရှည်သွယ်သွယ်ဖြစ်၍ အမည်းစက်များပါသည်။ အလယ်ကြောမသည် ရွက်အောက်၌ ပို၍ထင်ပေါ်သည်။ အသီးသည် ထိပ်နှစ်ဖက်မချွန်ဘဲဲပြားသည်။ မိုးအကုန် စက်တင်ဘာလခန့်တွင် အပွင့်ပွင့်၍ အောက်တိုဘာလတွင် အသီးမှည့်တတ်သည်။ ရေသပြေသီးမှည့်များကို တခါတရံ ဈေးများတွင် ရောင်းချကြသည်ကိုတွေ့ရသည်။ အသီးမှည့်သည် အရသာချို၍ အရည်ရွှမ်းသည်။ ရေသပြေပင်ကို ခြံဥယျာဉ်များ၌တွေ့နိုင်သည်။ ရေစပ်၌များသောအားဖြင့် ပေါက်သည်။ သို့ရာတွင် အစုလိုက်အပြုံလိုက်ပေါက်လေ့မရှိချေ။ ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့်ယင်းကို ဆိုင်ဇီဂျီယမ်အကွေးယား(Syzygium aqueum) ဟုခေါ်သည်။
သပြေနီပင်ကို ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဆိုင်ဇီဂျီယမ်ဖရုတီးကိုးစမ်း(Syzygium fruticosum; ယခုအခါတွင် ဆိုင်ဇီဂျီယမ်ကူမီနီ )ဟုခေါ်သည်။ ယင်းသည် အရွယ်အလတ် စားမျိုးဖြစ်၍ အရွက်နီကျန်ကျန်ဖြစ်သည်။ သစ်သားမှာ အညိုရောင်ဖြစ်၍ မာသည်။ ပေါ့ပေါ့ပါးပါးမရှိ၊ လေးလံသည်။ ယင်းကိုအိမ်ဆောက်ရာ၊ ထွန်ထယ်စသော စိုက်ပျိုးရေး ကရိယာပြုလုပ်ရာ၊ လှေစပ်ရာ ရေတွင်းပေါင်ခတ်ရာ၌ အသုံးပြုသည်။ သပြေနီပင်ကို မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ် အင်တိုင်းတောများ၌ တွေ့ရတတ်သည်။ တနင်္သာရီတိုင်း၌ တွေ့ရသော သပြေဆတ်ချေးပင်ကိုလည်း သပြေနီဟု အချို့က ခေါ်ကြသည်။ သို့ရာတွင် သပြေဆတ်ချေးပင် အစစ်၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဆိုင်ဇီဂျီယမ်အိုဗလာတမ်(Syzygium oblatum) ဖြစ်သည်။ သပြေချဉ်ပင်သည်လည်း အရွယ်အလတ်စား ပင်စောက်မျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းကိုပဲခူး၊ မုတ္တမ၊ တနင်္သာရိီ စသော ဒေသတို့၌များသောအားဖြင့်ပေါက်ရောက်သည် ကိုတွေ့ရသည်။ သပြေချဉ်ပင်ကို အချို့က ရေသပြေပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ သစ်သားသည် ညိုမွဲမွဲအရောင်ဖြစ်၍ သပြေနီသားကဲ့သို့ပင် အမျိုးမျိုးအသုံးချနိုင်သည်။ သပြေချဉ်ပင်၏ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ ဆိုင်ဇီဂျီယမ်စီရာဆွိုင်ဒီယမ်(Syzygium cerasoideum; ယခုအခါတွင် Syzygium nervosum )ဖြစ်သည်။
ရုက္ခဗေဒအမည်အားဖြင့် ဆိုင်ဇီဂျီယမ်ဂျမ်းဗော့(Syzygium jambos)ဟု ခေါ်သည့်သပြုသပြေပင်သည် အခက်လက်ဝေဆာသော အပင်ကြီးမျိုးဖြစ်သည်။ အရွက်သည် ရှည်လျားလျားနှင့် ထိပ်ချွန်သည်။ အပွင့်များသည်ကြီး၍ ခရမ်းရောင်ဖြစ်သည်။ တစ်ခိုင်တည်းစုပွင့်တတ်သည်။ ဝါဆိုဝါခေါင်တွင်အသီး မှည့်သည်။ အသီးသည်ကြက်ဥအရွယ်ရှိ၍ အရင်းကားပြီး ထိပ်ချွန်းသည်။ အရောင်မှာ နှင်းဆီရောင် အရင့်မှ ခရမ်းရောင်ပုတ်ပုတ် အထိရှိသည်။ သို့ရာတွင် အတွင်းသားမှာ အဖြူရောင်ဖြစ်သည်။ နှင်းသီးပန်းသီး တို့ကဲ့သို့အသားပွသည်။ အစေ့တစ်စေ့သာ ပါသည်။ အသီးကိုအစိမ်းစားကြသည်။ အရသာရှိသည်။ အထက်ပါသပြေမျိုးများအပြင် မြန်မာနိုင်ငံ၌ တွေ့ရှိရသော အခြားသပြေပင်မျိုးများမှာ(၁)တနင်္သာရီတိုင်း မုတ္တမနယ်တွင်တွေ့ရသောသပြေပေါက်ပင်(၂)မြစ်ကြီးနား နယ် တွင်ပေါက်သောသပြေခါးပင် (၃)တနင်္သာရီတိုင်း တောင် များပေါ်တွင် ပေါက်သောသပြေချိုပင်(၄)တနင်္သာရီ တောင်ပိုင်းနှင့်မြစ်ကြီးနားနယ်တွင် တွေ့ရသော သပြေရစ်ပေါက်ပင် (၅)ဗန်းမော်၊မြစ်ကြီးနား၊ မော်လိုက်၊ မော်လမြိုင်၊ကျိုက္ခမီနယ်ပတ်ဝန်းကျင်တွင် တွေ့ရသော ဝဘော ခေါ် သပြေပင်ပွား ခေါ် ကျွဲသပြေပင်၊ (၆)ရွှေဘို၊ မိတ္တီလာနယ် တဝိုက်တွင်တွေ့ရသော ရေသပြေသိမ်ပင် (၇)မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းတွင် တွေ့ရတတ်သော တောသပြေ ခေါ် သတ်သပြေ၊ (၈)တနင်္သာရီတိုင်း မြိတ်နယ်နှင့် အထက်မြစ်ကြီးနားနယ်တို့တွင် တွေ့ရသော စွန်သပြေလခေါ် သန်သပြေပင် တို့ဖြစ်ကြသည်။
အင်းတက်ရွာ၊ ကောလင်းမြို့နယ်
အင်းတက်ရွာ (Inntet)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ကောလင်းမြို့နယ်၊ အိုင်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၈၆၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကောလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်အိုင်ရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
ကျောက်အိုင်ရွာ (Kyaukaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ပျဉ်ထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပျဉ်ထောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၈ ဦး၊ မ ၁၀၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်ဝမ်းပူရွာ၊ သစ်ဖြူ
သစ်ဝမ်းပူရွာ၊ သစ်ဖြူ
ရှောက်ကုန်းကြီးရွာ၊ ရှားဖြူကုန်း
ရှောက်ကုန်းကြီးရွာ၊ ရှားဖြူကုန်း
ရွာသစ်ရွာ၊ ပြင်းမကွင်း
ရွာသစ်ရွာ၊ ပြင်းမကွင်း
ချောင်းချေရွာ
ချောင်းချေရွာ
အမ်-၁၆ ရိုင်ဖယ်
အမ် ၁၆ (M16) ရိုင်ဖယ်သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ အသုံးပြုသော ချေမှုန်းရေး ရိုင်ဖယ်ဖြစ်ပြီး ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲမှ စတင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ဒီဇိုင်းမှာ AR-15 သေနတ်ကို အခြေခံထားသည်။ ပထမဆုံး ဒီဇိုင်း ပြုလုပ်သူမှာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုမှ ယူဂျင်းစတုန်နာ ဖြစ်ပြီး ယခုလက်ရှိတွင် အမေရိကန် စစ်တပ်၏ ခြေလျင်တပ်မှ အသုံးပြုနေသော ရိုင်ဖယ်ဖြစ်သည်။ ယခုလက်ရှိ အသုံးပြုနေသော နိုင်ငံပေါင်း ၈၀ ကျော် ရှိသည်။
အမ်၁၆ တွင် ၅.၅၆ မီလီမီတာ နေတိုး (.၂၂၃) ကယ်လီဘာ ကျည်ကပ်ကို အသုံးပြုပြီး ကျည်မြန်နှုန်းမှာ တစ်စက္ကန့်လျှင် ၉၀၀ မီတာမျှ ရှိသည်။ အဝေးဆုံး ပစ်ခတ်နိုင်သော အကွာအဝေးမှာ ၅၅၀ မီတာ ဖြစ်သည်။ ကျည်ထွက်နှုန်းမှာ တစ်စက္ကန့်လျှင် ၈၀၀ မျှ ဖြစ်သည်။ အမ် ၁၆ ၏ ကာဘိုင်ဗားရှင်းသည် အမ်၄ ကာဘိုင် ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရိုင်ဖယ်
ဇန်နဝါရီ ၂၀၀၈
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇန်နဝါရီ ကဏ္ဍ:၂၀၀၈
ဘိုင်ဘင်ရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ဘိုင်ဘင်ရွာ (Baingbin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ မအူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မအူကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၆ ဦး၊ မ ၉၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကုလားချောင်းရွာ၊ ပြင်းမကွင်း
ကုလားချောင်းရွာ၊ ပြင်းမကွင်း
ကျွန်းသာယာရွာ၊ ကျွန်းသာယာ
ကျွန်းသာယာရွာ၊ ကျွန်းသာယာ
မြောင်းဘောင်ရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
မြောင်းဘောင်ရွာ (Myaungbaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ အင်ရောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၅၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အင်ရောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၁ ဦး၊ မ ၁၀၁၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒီဃာဝုဥပါသကသုတ်
ဘုရားရှင် မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဒီဃာဝုဥပါသကာ ရောဂါအသည်းအသန်ဖြစ်နေ၍ ဖခင်ဇောတိကဥပါသကာ၏ ကျန်းမာရေးကို မေးမြန်းတော်မူပြီး ဒီဃာဝုဥပါသကာအား သောတာပတ္တိယင်္ဂတရားလေးပါးနှင့် ဝိဇ္ဇာဘာဂိယတရား (၆)ပါးတို့ကို နှလုံးသွင်းရန် ဘုရားရှင် မိန့်ကြားတော်မူ၍ ပြန်ကြွပြီး မကြာခင် ကွယ်လွန်ပုံ၊ ဩရမ္ဘာဂိယသံယောဇဉ်တို့ကို ပယ်ပြီးပုံ၊ ဗြဟ္မာပြည်၌ ပရိနိဗ္ဗာန်ဝင်စံပုံတို့ကို ဘုရားရှင်, ရဟန်းတို့အား မိန့်ကြားတော်မူပုံကို ပြဆိုထားပါသည်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက် အနည်းငယ် ရှိပါသည်။
ကြက်ကိုင်းရွာ၊ ကြက်ကိုင်း
ကြက်ကိုင်းရွာ၊ ကြက်ကိုင်း
ရာမညတပ်ဖွဲ့
“ကျွန်တော်တို့အဖွဲ့က ရွားသားတွေမှာ ပိုက်ဆံတောင်းတာတော့ ဟုတ် တယ်။ ဒါပေမဲ့ ကျွန်တော်တို့က သူတို့ကို အတင်းအကြပ်နည်းနဲ့ မတောင်း ဘူး၊ ရွားသားတွေ စေတနာရှိသလောက်ပါပဲ။ ကျွန်တော် တို့တပ်ဖွဲ့အတွက် လက်နက်ဝယ်ချင်လို့ တောင်းတာဖြစ်တယ်” ဟု နိုင်ခင်မောင်က ပြော သည်။
လွန်ခဲ့သည် ဇွန်လက ရာမညတပ်သည် တပ်ရင်း (၃) ကျေးရွာမှ ရွာလူကြီးဟောင်း (၂) ဦးကိုဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ငွေတောင်းခံခဲ့သည်။
ဇွန်လဆန်းပိုင်းတွင် ရာမညတပ်မှ တပ်ခွဲ နိုင်သန်းရွှေ ဦးဆောင်ပြီး ရေးမြို့ရှိ လမိုင်း၊ သောင်ဘုံ၊ သောင်ပြင် နှင့် ကော့ဒွတ် ကျေးရွာများတွင် ငွေ တောင်းခံစာ ပေးပို့ခဲ့သည်။ ၎င်းတို့၏ စာထဲတွင် ရာမညတပ်၏ ဘဏ္ဍာ ရေးလိုအပ်ချက်ကြောင့် ပြည်သူများထံတွင် ငွေတောင်းခံခြင်းဖြစ်သည်ဟု ရေးသားထားသည်။ သောင်ပြင်ကျေးရွာမှ ဘုန်းကြီးတစ်ပါး၏ မိန့်ကြားချက်အရ ရာမညတပ် ထံမှ ငွေတောင်းခံစာရပြီးနောက် ၎င်းတပ်ကို ငွေ သိန်း ၂၀၀ ပေးလိုက် ရကြောင်း မိန့်ကြားခဲ့သည်။
“ဘုန်းဘုန်းတို့ရွာမှာတော့ ရာမညတပ်ကို သိန်း ၂၀၀ ပေးလိုက်တယ်၊ တခြားရွာတွေကတော့ အိမ်ခြေ အရေအတွက်ပေါ်မှာလိုက်ပြီးတော့ သိန်း ၃၀၀ တောင်းထာတယ်” ဟု ဘုန်းဘုန်းက ဆက်ပြီးမိန့်ကြားသည်။ ရာမညတပ်တို့မှ ရေးမြို့နယ်ဘက်မှာ ငွေတောင်းခံသည်ကို မြန်မာစစ် တပ်တွေက သိရှိပြီးသည့်နောက် ထိုဒေသမှာ လုံခြုံရေး ပိုမိုချ ထားသည် ဟု သိရသည်။
ကျုံကဒူးရွာ၊ လိပ်ကျွန်း
ကျုံကဒူးရွာ၊ လိပ်ကျွန်း
ဆားကျင်းရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ဆားကျင်းရွာ (Sarkyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ရွာသီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၁၄၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးဘတ်ချောင်းရွာ၊ ပြင်းမကွင်း
ငါးဘတ်ချောင်းရွာ၊ ပြင်းမကွင်း
ပန်းကုန်းမရွာ
ပန်းကုန်းမရွာ
လုံးကဲရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လုံးကဲရွာ (Longke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ဗိဇပ်ကုန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ဗိဇပ်ကုန်းရွာ (Bizutkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှဒန်ပါရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ရှဒန်ပါရွာ(Shadanpar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မံမော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မံမော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃ ဦး၊ မ ၁၇၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၇၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟုန်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဟုန်းရွာ(Hone)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ အပ်စကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အပ်စကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၈ ဦး၊ မ ၆၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝဲကြီးဆည်
ဝဲကြီးဆည်
ဝဲကြီးဆည်သည် သံလွင်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ရန်လျာထားသည့် ဆည် ၅ ခုအနက်မှ အကြီးဆုံး ဆည်တခု ဖြစ်သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ လျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေး အာဏာပိုင်အဖွဲ့ [Eletricity Generating Authority of Thailand (EGAT)] က မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရနှင့် ၂၀ဝ၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ဆည်တည်ဆောက်ရေး နားလည်မှု စာချွန်လွှာတရပ် ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထွက်ရှိလာသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားများကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ထောက်ပံ့ပေးမည်ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာ စစ်အစိုးရအတွက် ဝင်ငွေ ရရှိစေပါလိမ့်မည်။
ယခု စီမံကိန်းသည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်တွင် တည်ရှိပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ မဲဟောင်ဆောင်ခရိုင်၊ မဲစရီးယန်းမြို့နယ်၏ တဖက်ကမ်းတွင် ရှိနေပါသည်။ ၎င်းဝဲကြီးဆည်တည်ဆောက်ခြင်း၏ ဆိုးကျိုးများကို ကရင်နီပြည်နယ် (ကယားပြည်နယ်) နေလူထုများက အဓိက ခံစားကြရမည် ဖြစ်သည်။ ဆည်တည်ဆောက်မှုကြောင့် မြေနိမ့်ပိုင်းဒေသရှိ အကောင်းဆုံး သစ် တော အများအပြားနှင့် ပြည်နယ်အတွင်းရှိ စိုက်ပျိုးမြေများကို ရေလွှမ်းပျက်စီးစေလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံမှ
အစိုးရပိုင် မြန်မာ့လျှပ်စစ်လုပ်ငန်း ကော်ပိုရေးရှင်း
(ဖြစ်နိုင်သော) တရုတ်နိုင်ငံမှ ကုမ္ပဏီများ
ဆိုင်နို ဟိုက်ဒရို ကော်ပိုရေးရှင်း Sinohydro Corporation တရုတ်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း ပါဝါဂရစ် ကုမ္ပဏီ လီမိတက် China Southern Power Grid Co., Ltd. (CSG) တရုတ်နိုင်ငံ ကျောက် ၃ လုံးဆည် စီမံကိန်း ဖွံ့ဖြိုးမှု ကော်ပိုရေးရှင်း China Three Gorges Project Development Corporation
ဘဏ္ဍာငွေကြေး
ဝဲကြီးဆည် တည်ဆောက်ရေးအတွက် ကုန်ကျမှုစရိတ် ပဏာမခန့်မှန်းမှုကို မသိရှိရပါ။
လျှပ်စစ်များက မည်သည့်နေရာသို့ ပေးပို့မည်နည်း။
ဝဲကြီးဆည်မှ ထုတ်လုပ်မည့် လျှပ်စစ်များကို ထိုင်းနိုင်ငံသို့ ရောင်းချပေးပို့ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။
စီမံချက် လက်ရှိအခြေအနေ (၂၀ဝ၈ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ နောက်ဆုံးအခြေအနေ)
ဆည်တည်ဆောက်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍ စတင်နိုင်ခြင်း မရှိသေးပါ။ သို့သော်လည်း (နအဖ) စစ်အစိုးရ၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဗိုလ်ချုပ်မှူး ကြီးသန်းရွှေနှင့် နီးစပ်သူတဦးဖြစ်သည့် ဦးတေဇ ပိုင်ဆိုင်သည့် "ထူးကုမ္ပဏီ" က ဆည်တည်ဆောက်မည့် နေရာများမှ သစ် များကို စတင်ထုတ်ယူနေပြီ ဖြစ်သည်။ (သံလွင်မြစ် စောင့်ကြည့်လေ့လာရေးအဖွဲ့၏ သတင်းစာ Salween Watch Newsletter Volume 1 ကို ကြည့်ပါ။)
ဆိုးကျိုးသက်ရောက်နိုင်မှုများ
ဧရိယာ ၆၄၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည့် ဝဲကြီးရေလှောင်တမံကြောင့် ကရင်နီပြည်နယ်တွင် ရေလွှမ်းမိုးမှုများ ဖြစ်လာစေလိမ့်မည်။ ကရင်နီပြည်နယ်၏ ရှေးဟောင်းမြို့များဖြစ်သည့် ဘောလခဲ၊ ဖာဆောင်းတို့ အပါအဝင် ကျေးရွာပေါင်း ၂၈ ရွာသည်လည်း ရေနစ်မြုပ်ခံရမည် ဖြစ်သည်။ လူအနည်းငယ်သာ ကျန်တော့သည့် လူဦးရေ ၁,ဝ၀ဝ ခန့်ရှိ ယင်းတလိုင်း လူမျိုးများ အပါအဝင် လူပေါင်း ၃၀,ဝ၀ဝ သည်လည်း ၎င်းတို့၏ ဇာတိမြေကို စွန့်ခွါရွှေ့ပြောင်းကြရမည် ဖြစ်သည်။ ထိုင်း နိုင်ငံအတွင်းသို့ ဒုက္ခသည်များ ထပ်မံဝင်ရောက် ခိုလှုံလာဖွယ်လည်း ရှိနေပါသည်။ [မြေပုံကို ပုံကြီးချဲ့ကြည့်ရန်]
လူများ၏ သက်မွေးဝမ်းကျောင်း လုပ်ငန်းများ ပျက်စီးရဖွယ်ရှိပြီး၊ သမိုင်းဝင်နေရာများ ရေလွှမ်းခံရသည်နှင့်အမျှ ကရင်နီ လူမျိုးများ၏ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်များလည်း အကြီးအကျယ် ဆုံးရှုံးပျောက်ကွယ်ရဖွယ် ရှိနေပါသည်။ လူဦးရေ ၁,ဝ၀ဝ မျှသာ ကျန်ရှိတော့သည့် ယင်းတလိုင်းလူမျိုးများသည်လည်း နေထိုင်မှုပြန့်ကျဲသွားရခြင်းနှင့် နေရာပြောင်းရွှေ့နေထိုင်ရမှု ကြောင့် သက်မွေးဝမ်းကျောင်းလုပ်ငန်းများ ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်အမျှ လူမျိုးတုန်း ပျောက်ကွယ်သွားရဖွယ် ရှိနေပါသည်။ အကယ်၍ ယခုဆည် စီမံကိန်းကို လောပီတရေအားလျှပ်စစ် စီမံကိန်းကဲ့သို့ တည်ဆောက်မည် ဆိုပါက၊ ဆည်အနီးတဝိုက် နေထိုင်ကြသူများသည် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ၊ အဓမ္မနေရာပြောင်းရွှေ့ရမှုများ၊ မြေသိမ်းပိုက်မှုများ၊ မြေမြုပ်မိုင်း ကြောင့် ထိခိုက်ဒဏ်ရာရမှုများ ထပ်မံကြုံတွေ့ခံစားရဖွယ် ရှိသည်။ လောပီတ ရေအားလျှပ်စစ်စီမံကိန်းကဲ့သို့ပင် ဝဲကြီး ဆည်တည်ဆောက်မည့်နေရာသည်လည်း ယခုတိုင် လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခများ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေဆဲ ဒေသ ဖြစ်သည်။ ဆည်ကြောင့်ဖြစ်လာသည့် ဆိုးကျိုးများကြောင့် ကရင်နီပြည်သူများအဖို့ အတောမသတ်နိုင်သည့် ရေရှည်လူမှု ဒုက္ခ ဆိုးကျိုးများ ကြုံတွေ့ခံစားရဖွယ် ရှိနေပါသည်။
သပြေကုန်းရွာ၊ သစ်ဖြူ
သပြေကုန်းရွာ၊ သစ်ဖြူ
လာဆာမြို့
လာဆာမြို့သည် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ၊ တိဘက်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ဂီဖဲလ်တောင်ခြေရင်းတွင် တည်ရှိပြီး ဒလိုင်းလားမား တိဘတ်ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီး အဆက်ဆက်တို့၏ အုပ်ချုပ်ရေးမြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။
လာဆာမြို့
လာဆာမြို့သည် တိဘတ်ပြည်၏မြို့တော်ဖြစ်၍ ဒလိုင်းလာမာခေါ်သော တိဘတ်ရဟန်းမင်းကြီး သီတင်းသုံးနေထိုင်ရာမြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပင်လယ်ပြင်အထက်ပေ ၁၁၈၃၁ တွင်တည်ရှိသည်။ သစ်ပင် များ မပေါက်ရောက်သော တောင်များဝန်းရံလျက်ရှိကာ မြေဩဇာကောင်း ပြီးလျှင် ပျံ့ပျူးသောနေရာဖြစ်သည်။ လာဆာမြို့သည် သဘာဝတည်နေရာ အားဖြင့် အဝင်ရခက်သည့်အပြင် ၁၈ ရာစုနှစ်က ဝင်ရောက်စိုးမိုးသော တရုတ်တို့၏ ဝါဒကြောင့်လည်း မည်သူမျှ လွယ်ကူစွာ မဝင်နိုင်အောင် တစ်သီးတခြားတည်ရှိနေပေသည်။ လာမာဘုန်းတော်ကြီးများကလည်း မည် သို့မျှ မပြုပြင်ဘဲရှိသည်။ လာဆာမြို့တွင်းသို့ လူဖြူများ ဝင်ခွင့်မရသော ကြောင့် လာဆာမြို့ကို ဝင်ခွင့်မရမြို့ ဟူ၍လည်းခေါ်သည်။ အင်္ဂလိပ် လက်နက်ကိုင်တပ်များသည် ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်ကမှ လာဆာမြို့တွင်းသို့ ဝင် ရောက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထိုထက်၍ဦးသော ကာလကဆိုလျှင် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး တစ်ဦးဖြစ်သူ တောမတ်မန္နင်းသာလျှင် ၁၈၁၁ ခုနှစ်က ထိုမြို့တွင်းသို့ ဝင် ရောက်နိုင်ခဲ့ပေသည်။ မိုင် ၃၉ဝ မျှရှည်သောလမ်းတစ်ကြောင်းသည် လာဆာမြို့၏ တောင်ဘက်မှစတင်၍ ဟိမဝန္တာတောင်ခြေ၌ရှိသော ဒါဂျီလင်မြို့သို့ရောက် သည်။ လာဆာမြို့သည် ဗြဟ္မပုတြမြစ်၏ လက်တက်ဖြစ်သော ကျိချူ မြစ်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တောင် ထွတ်ပေါ်တွင်တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက်တောင်ထွတ်ပေါ်တွင် ဒလိုင်းလာမာ၏ စံကျောင်းတော်တည်ရှိ သည်။ စံကျောင်းတော်သည် တောင်စောင်းတစ်လျှောက် အဆင့်ဆင့်တည်ရှိ ပြီးလျှင် မြို့တော်ကို အုပ်မိုးလျက်ရှိ၍ ယင်းစံကျောင်းတော်ကို ပိုတာလာဟု ခေါ်သည်။ မြစ်ဘက်မှ တဖြည်းဖြည်းမြင့်တက်လာသော တောက်ဘက်ရှိ တောင်၏အထွတ်တွင် ခံတပ်နှင့်ဒလိုင်းလာမာ၏ ဆေးကောလိပ်ကျောင်းရှိ သည်။ တောင်နှစ်လုံး၏အကြားတွင် မြို့ဝင်တံခါးမကြီးရှိ၍ ကိုက် ၃ဝ ကျယ်သည်။ မြို့ရိုးကို ၁၇၂၂ ခုနှစ်တွင် တရုတ်တို့ ချင်းနင်းဝင်ရောက်ခဲ့ စဉ်က ဖျက်ဆီးလိုက်ရာ နောက်ထပ်မြို့ရိုးကို ပြင်ဆင်ခြင်းမရှိခဲ့ချေ။ တံခါးမနှင့် မြို့၏အကြားတွင် မြက်ခင်း၊ ပြောင်းခင်း၊ သစ်သီးခြံ နှင့် ရွှံနွံတောများရှိသည်။ လာဆာမြို့သက်သက်မှာ အရှေ့ အနောက် တစ်မိုင်ရှိ၍ အနံမိုင်ဝက်ရှိသည်။ လူဦးရေ ၅ဝဝဝဝ ခန့်ရှိသည်။ အိမ်များကို အခိုင်အခံ့အုတ်များဖြင့် ဆောက်ထား၍ နှစ်ထပ်။ သို့မဟုတ် သုံးထပ်တိုက် များဖြစ်သည်။ လမ်းဘေးစင်္ကြံများ၊ ရေလွှဲမြောင်းများဟူ၍ မရှိပေ။ စတုဂံ သဏ္ဌာန်ဖြစ်သော ဂျိုကန်ခေါ်ဘုရားကျောင်းသည် မြို့၏အလယ်တွင် တည်ရှိ သည်။ လူရည်တတ်များ၏အိမ်များမှာ မီးဖုတ်အုတ်များဖြင့်ပြီး၍ နွမ်းပါးသူ တို့၏ အိမ်များမှာ နေလှန်းအုတ်ဖြင့် ဆောက်လုပ်ထားသည်။ အိမ်တိုင်းတွင် ဆေးဖြူသုတ်ထားသည်။ အိမ်များဆောက်ထားပုံမှာ တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကပ်၍ စိပ်လှပေသည်။ အိမ်များ၏ ကြိုးကြားကြိုးကြားတွင် ဘုန်းကြီးကျောင်းများ ရှိသည်။
မြို့၏အပြင်ဘက်၌ ဘုန်းကြီးကျောင်း သုံးဆောင်ရှိသည်၊ ယင်း ဘုန်းကြီးကျောင်းများတွင် သီတင်းသုံးသော ဘုန်းကြီးများသည် တိုင်းပြည် အုပ်ချုပ်ရေး၌ အရေးပါအရာရောက်လှပေသည်။ ယင်းတို့သည်ပင် လာမာဘုန်းကြီးများ၏ တက္ကသိုလ်ဖြစ်၏။ ယင်းတို့အနက် ဒီဗွန်ခေါ်သော ဘုန်းကြီးကျောင်းမှာ ရဟန်း ၈.ဝဝဝ ရှိ၍ ကမ္ဘာတွင် အကြီးဆုံးဘုန်းကြီးကျောင်း ဖြစ်ကောင်းဖြစ်ပေမည်။ ထိုကျောင်း သို့ ဒလိုင်းလာမာသည် နှစ်စဉ်ကြွရောက်သည်။
အဆိုပါ ဘုန်းကြီးကျောင်းများသည် မည်မျှပင်ကြီးမားစေကာမူ ဒလိုင်းလာမာ စံကျောင်းတော်ကြီးသည် အာရှတိုက်၌ ထယ်ဝါခန့်ညားဆုံး သာသနိကအဆောက်အအုံတစ်ခုဖြစ်ပြီးလျှင် အဆောက်အအုံကြီးတစ်ခုလုံး သည် အလျားပေ ၉ဝဝ ရှိ၍ ရွှေချထားသော အာလိန်ငါးဆင့် ပြာသာဒ် အထွတ်မှာ မြေပြင်၏အထက် ပေ ၃ဝဝ တွင်တည်ရှိသည်။ အလယ်တွင် ကား ရဟန်းမင်း စံပယ်သီတင်းသုံးရာ ကျောင်းဆောင်တည်ရှိ၍ အနီရောင် ပုပ်ပုပ်အဆင်းရှိသည်။ ပိုတာလာ၏ ဘေးအဆွယ်နှင့် အောက်ခြေပိုင်းတို့မှာ အဖြူရောင်သုတ်ထားသဖြင့် ကျောင်းဆောင်မှာ ထင်းထင်းရင်းရင်းရှိလှပေ သည်။ ပိုတာလာစံကျောင်းအတွင်းရှိ ညီလာခံခန်းမဆောင်တွင်၌ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ်တွင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် တိဗက်တို့ စာချုပ်လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ကြသည်။ လာဆာမြို့သည် တိဗက်ပြည်၏ အနောက်တောင်ဘက် ဟိမဝန္တာ တောင်တန်းတွင်တည်ရှိရာ အချို့တောင်များမှာ ကမ္ဘာတွင် အမြင့်ဆုံးတောင် များစာရင်းဝင်ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယ၊ မြန်မာနှင့် တရုတ်နိုင်ငံများမှ မြင်း၊ လား တို့ဖြင့် ကုန်များတင်လာသော ကုန်သည်များစုဝေးရာဖြစ်၍ အရောင်းအဝယ် စည်ကားသော မြို့ဖြစ်သည်။
လာဆာမြို့သည် ၁၇ ရာစုနှစ်မှစ၍ ဒလိုင်းလာမာ စံမြန်းသီတင်း သုံးရာမြို့ ဖြစ်ခဲ့ပေသည်။ ၁ဝ၆၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့မှ အစပြု၍ တိဗက်ပြည်သည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ ပြည် နယ်ဖြစ်လာသောအခါ လာဆာမြို့သည်လည်း ထိုပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ် လာလေသည်။
ချောကလက်
ချောကလက်မှာ ကကေးအိုပင် ၏အသီးတောင့်များ အတွင်းမှ အစေ့ဆန်များကို အမှုန့်ကြိတ်၍ သကြား၊ နို့တို့ဖြင့် ရောစပ်ကာ ပြုလုပ်ထားသော ရသာခဲဖြစ်သည်။
အနောက်တိုင်းနိုင်ငံများနှင့် ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန် ကျွန်းများတွင် ချောကလက်များကို အကြီး အကျယ်လုပ်၍ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်သို့ တင်ပို့ရောင်းချသည်။ ချောကလက်၏ ပင်ကိုခါးသက်သောအရသာကို သကြား၊ နို့၊ ကော်မှုန့် များဖြင့် ရောနှောဖုံးအုပ်၍ ဖက်စပ်ပြုပြင်ထားလေရာ ချော ကလက်သည် ချိုဆိမ့်သည်။ အနံ့လည်း ကောင်းမွန်သဖြင့် လူတိုင်းနှစ်ခြိုက်ကြသည်။ အထူးသဖြင့် ကလေးများ အလွန် တောင့်တသော အစာဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ချောကလက် များသည် စားကောင်းသလောက် အဖိုးကြီးမြင့်လေရာ လူတိုင်း စားသုံးခြင်း မပြုနိုင်ချေ။
၁၄၉၂ ခုနှစ်နောက်တွင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသို့ စပိန်လူမျိုး များ ရောက်ရှိသွားသောအခါ ထိုဒေသမှ တိုင်းရင်းသားများ သည် ကကေးအိုခေါ် အပင်မှ အစေ့ဆန်တို့ကို ကြိတ်၍ ဖျော်သောက်ကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ စပိန်လူမျိုးများလည်း ထိုအရည်ကို မြည်းစမ်းကြည့်ရာ ခါးသက်သက်နှင့် အီသည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့ရာတွင် ဥရောပတိုက်မှ ယူဆောင်လာခဲ့သည့် သကြားနှင့် ရော၍ သုံးဆောင်ကြည့်သောအခါ အရသာ ကောင်းသည်ကို တွေ့ရသည်။ သူတို့မှတစ်ဆင့် ဥရောပတိုက်သို့ ရောက်သွားလေရာ ၁၈ ရာစုလောက်တွင် ဥရောပတိုက်၌ ကိုကိုးအဖျော်ကို အနှံ့အပြား သုံးစွဲစ ပြုကြသည်။
ချောကလက်ကို ကိုကိုးပြုလုပ်သကဲ့သို့ပင် ကကေးအိုအစေ့ ဆန်များကို အခြောက်လှန်း၍ ကြိတ်ထားသော အမှုန့်များမှ ပြုလုပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ကကေးအိုပင်များမှာ ပူအိုက်၍ စိုစွတ် သောအမေရိကတိုက်၊ အာဖရိ ကတိုက်များတွင် အလေ့ကျ ပေါက်၍ ကလေးအိုစေ့များကို ကိုကိုးချောကလက်များ ပြုလုပ် သည့်နိုင်ငံများသို့ တင်ပို့ရောင်းချကြ၏။
ချောကလက်စက်ရုံကြီးများသို့ ရောက်သောအခါ ကကေး အို အစေ့များကို ပို၍ အရသာကောင်းလာစေရန် စက်ဖြင့် လှော်ပေးရသည်။ ထို့နောက် စက်ဖြင့် ကြိတ်လိုက်သောအခါ အခွံများထွက်ကုန်ပြီးလျှင် အဆန်များသာ ကျန်ခဲ့၏။ အစေ့ခွံ များမှာ မြေဩဇာအတွက် အသုံးချရသည်။
ကကေးအိုအစေ့မှ ရသော အဆန်များမှာ ကိုကိုး၊ ချော ကလက် ပြုလုပ်ရသော အဓိကပစ္စည်းများ ဖြစ်သည်။ ချော ကလက်ပြုလုပ်ရာ၌ အဆန်များကို ချောကလက်အရည် ဖြစ် အောင် စက်ဖြင့် အထပ်ထပ်ကြိတ်ပေး၍ ပုံစံခွက်များထဲတွင် အအေးခံပေးရသည်။ ထို့နောက် သကြား၊ နို့၊ ကော်မှုန့်များ ရောစွက်လိုက်သောအခါ ချိုဆိမ့်သော ချောကလက်များ ဖြစ်လာသည်။
ချောကလက်သည် အလွန်အဆီများ၏။ ကကေးအို အဆန်များတွင် ကိုကိုးဆီဟုခေါ်သော အဆီအနှစ် တစ်ဝက် ကျော်မျှ ပါရှိသည်။ ယင်းကိုကိုးဆီမှာ အညိုရင့်ရောင်ရှိသည်။ အဆီဓာတ်လွန်ကဲ၍ အီဆိမ့်လှသည်။ ရှေးအခါက ချောကလက် များ ပြုလုပ်ရာတွင် မူလကိုကိုးဆီများ ပါရှိသမျှနှင့်သာ ပြုလုပ် ကြသော်လည်း ယခုအခါတွင် ကိုကိုးဆီများကို ပိုမိုထည့်ရမည့် ဆီကို ကလေးအိုအဆန်များမှ ကိုကိုးမှုန့် မပြုလုပ်မီ ထုတ်ယူ သည်။ ယင်းသို့အားဖြင့် ဖျော်သောက်ရမည့် ကိုကိုးမှုန့်မှာလည်း အဆီထုတ်ပြီးဖြစ်၍ အီဆိမ့်လွန်းခြင်း၊ အဆီများခြင်း မဖြစ် တော့ဘဲ ချောကလက်မှာလည်း ပို၍ အရသာကောင်းလာသည်။ ယင်းသို့အရသာ ပိုကောင်းသည်နှင့်အမျှ ချောကလက်သည် အစာကြေလွယ်ခြင်း မရှိချေ။ သို့ရာတွင် နည်းနည်းနှင့် ဝစေ သောအစာ ဖြစ်သည်။
ချောကလက်တွင် ပရိုတင်း၊ အဆီဓာတ်ဆားနှင့် အခြား ခွန်အားဖြစ်စေသော ဓာတ်များ ပြည့်စုံလုံလောက်စွာ ပါရှိသဖြင့် နည်းနည်းနှင့် အရာရောက်သော အစာ အာဟာရဖြစ်သည်။
ထို့ကြောင့် ပင်လယ်ရပ်ခြားသို့ သွားရောက်နေရသော စစ်သည် တော်များ စွန့်စားရှာဖွေသူများအဖို့ ချောကလက်သည် အလွန် အဖိုးတန်သော စားနပ်ရိက္ခာတစ်မျိုး ဖြစ်ပေသည်။
စက္ကဝတ္တိရာဇသုတ်
အရိယာသာဝက၏ ဓမ္မလေးပါးနှင့် မပြည့်စုံသော စကြာမင်းသည် စကြာမင်း စည်းစိမ်ကို ခံစားပြီး နတ်စည်းစိမ်ခံစားနေရသော်လည်း အပါယ်လေးပါးမှ မလွတ်နိုင်။ အရိယာသာဝကသည် ဆွမ်းခံ၍ရသောဆွမ်းဖြင့် မျှတလျက် အမြိတ်အဆာမရှိသော သင်္ကန်းကို ဝတ်ရုံနေသော်လည်း အရိယဓမ္မလေးပါးနှင့် ပြည့်စုံသောကြောင့် အပါယ် လေးပါးမှ လွတ်မြောက်၏-ဟု လေးကျွန်းလုံးကို အစိုးရသော စကြာမင်းဘဝထက် အရိယဓမ္မလေးပါးကိုရသော အရိယာသာဝက က မြင့်မြတ်ပုံကို ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အင်ကြင်းပင်ရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
အင်ကြင်းပင်ရွာ (Ingyinpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ မအူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မအူကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၆ ဦး၊ မ ၉၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဝဲဓနုံးချောင်းရွာ၊ ကဝဲကျွဲဒလင်း
ကဝဲဓနုံးချောင်းရွာ၊ ကဝဲကျွဲဒလင်း
အရှေ့သဲဖြူရွာ၊ သဲဖြူ (ဒူးယား)
အရှေ့သဲဖြူရွာ၊ သဲဖြူ (ဒူးယား)
ကျွန်းညိုကြီးရွာ၊ ကျွန်းညိုကြီး
ကျွန်းညိုကြီးရွာ၊ ကျွန်းညိုကြီး
ဆိုက်ဟား
<templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"> Siaha ( Mara ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်ကောင်စီမှ ပေးသောတရားဝင်အမည်, Saiha ဟုခေါ်သည်) သည် အိန္ဒိယ အရှေ့မြောက်ပိုင်း မီဇိုရမ်ပြည်နယ် ရှိ Siaha ခရိုင် ရှိ သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူသည့်မြို့ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်အတွင်းရှိ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်ကောင်စီ သုံးခုအနက်မှ တစ်ခုဖြစ်သည့် Mara ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရခရိုင်ကောင်စီ၏ ဌာနချုပ်ဖြစ်သည်။ ပြည်နယ်၏တောင်ဘက်အလယ်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည်။ ဒေသခံ မာရာဘာသာစကားတွင် 'Siaha' ဟူသော စကားလုံးသည် ဆင်ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသော 'Masia' မှ ဆင်းသက်လာသော 'Sia' နှင့် သွား ဟု  အဓိပ္ပါယ်ရသော ဟူသော 'ha' တို့ကိုပူးပေါင်းပြီး 'Siaha' ဟု မှည့်ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဆင်သွားများ အမြောက်အမြားတွေ့ရှိသည့် နေရာဖြစ်သည်။ ဒေသခံလူများက ထိုမြို့ကို Siaha ဟု အမည်ပေးသော်လည်း မီဇိုမျာက ၎င်းကို မီ ဇို ဘာသာစကား ဖြင့် ဘာသာပြန်သည့် ဝေါဟာရသက်သက်ဖြစ်သည့် 'Saiha' ဟူသော အမည်ဖြင့် ခေါ်ဆိုခဲ့သည်။
Siaha သည် မရာလူမျိုးများ အတွက်စီးပွားရေးအချက်အချာဖြစ်သည်။
ပထဝီဝင်
22.48°N, 92.97°W မှာ တည်ရှိပါတယ်။ ။ ပျမ်းမျှအမြင့်မှာ ၇၂၉ ပေ ဖြစ်သည်။ မီတာ (၂၃၉၁ ပေ)။
လူဦးရေစာရင်း
India census, အရ ဆိုက်ဟားတွင် လူဦးရေ ၁၉၇၃၁ယောက်ရှိသည်။ နေထိုင်သူ ၅၂%မှာ ယောက်ျားများဖြစ်ပြီး မိန်းမများသည် ၄၈% သာရှိကြသည်။ ဆိုက်ဟားတွင် ပျမ်းမျှစာတတ်မြောက်မှုနှုန်း ၇၉% ရှိပြီး အမျိုးသားစာတတ်မြောက်မှု ပျမ်းမျှ ၅၉.၅% ထက် ပိုများသည်- အမျိုးသားစာတတ်မြောက်မှုမှာ ၈၀% နှင့် အမျိုးသမီးစာတတ်မြောက်မှုမှာ ၇၇% ဖြစ်သည်။ Siaha တွင် လူဦးရေ၏ ၁၆% သည် အသက် ၆ နှစ်အောက်ဖြစ်သည်။  ဆိုက်ဟား သည် မီဇိုရမ်ပြည်နယ်တွင် ဖွံ့ဖြိုးမှုအမြန်ဆုံးမြို့ဖြစ်ပြီး မီဇိုရမ်၏ ၂၀၀၈ စာရင်းအင်းလက်စွဲစာအုပ်တွင် အဆိုပါမြို့သည် ၂၉၂၇၅ တွင် ၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် ၁၉၇၃၁ နှင့် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် လူဦးရေ ၂၉၂၇၅ ဦးရှိကြောင်းဖော်ပြထားသည်။
ပညာရေး
မီဇိုရမ်တက္ကသိုလ် လက်အောက်ရှိ Saiha College ဆိုက်ဟား ကောလိပ်တစ်ခုနှင့် အစိုးရနှင့် ပုဂ္ဂလိကကျောင်းများစွာရှိသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
Pawan Hans မှ ရဟတ်ယာဉ်ဝန်ဆောင်မှုကို Aizawl ကို ဆိုက်ဟား နှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသည်။ NH 54 မှ ဆိုက်ဟား နှင့် Aizawl ကြား အကွာအဝေးမှာ 378 ကီလိုမီတာဖြစ်ပြီး ပုံမှန် Bus နှင့် Jeeps တို့နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
ပေါက်ကျပ်ရွာ
ပေါက်ကျပ်ရွာ
ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ
၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ရခိုင်ပြည်နယ်ရှိ အမျိုးသားလွှတ်တော်နေရာ ခြောက်နေရာ၊ ပြည်သူ့လွှတ်တော်နေရာ ၁၀ နေရာခန့်နှင့် ပြည်နယ်လွှတ်တော်နေရာ ၂၀ ကျော်တို့တွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီး ပြည်သူ့လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် တစ်နေရာနှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်လွှတ်တော် ကိုယ်စားလှယ် ၂ နေရာ အနိုင်ရရှိခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ရန်အတွက် ဒေါက်တာအေးမောင်သည် ၎င်း၏လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များ အတူ ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီကို ၂၀၁၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ယခင်က အဖရခိုင်ပါတီအမည်ဖြင့် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်သို့ တင်ပြခဲ့ရာ ကော်မရှင်က ခွင့်မပြုခဲ့ဘဲ ရခိုင့်ဦးဆောင်ပါတီ အမည်သစ်ဖြင့် လျှောက်ခဲ့ရာမှ ပါတီတည်ထောင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။
မြွေပွေးရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
မြွေပွေးရွာ (Mwaypway)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ ပျဉ်ထောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပျဉ်ထောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၈ ဦး၊ မ ၁၀၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကင်္ခေယျသုတ်
သကျနိုင်ငံ ကပိလဝတ္ထုမြို့ နိဂြောဓာရုံကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေသော အရှင်လောမသကံဘိယထေရ်ကို မဟာနာမ် သာကီဝင်က သေခပုဂ္ဂိုလ်တို့၏နေခြင်း နှင့် ဘုရားရှင်တို့၏နေခြင်း တူ/မတူကို မေးမြန်းလျှောက်ထားရာ တခြားစီဖြစ်ပုံကို ဖြေကြားတော်မူပြီး အာနာပါနဿတိသမာဓိကို ပွားများသောသူသည် အာသဝေါ တရားတို့ ကုန်ခမ်းရန်ဖြစ်ပုံ၊ မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် သုခဝိဟာရအတွက်, သတိသမ္ပဇဉ် အတွက်ဖြစ်ပုံ၊ အာနာပါနဿတိသမာဓိကို အရိယဝိဟာရ, ဗြဟ္မဝိဟာရ, တထာဂတ ဝိဟာရ-ဟု ခေါ်ဆိုကြောင်း ဘုရားရှင်ဟောတော်မူပုံကို အရှင်လောမသကံဘိယထေရ် အကျယ် ဟောပြတော်မူသည့်သုတ်။
ဘန်ယန်းရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဘန်ယန်းရွာ(Bangyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ မံမော်ကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၃၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဝဲရွာသစ်ရွာ၊ ကဝဲကျွဲဒလင်း
ကဝဲရွာသစ်ရွာ၊ ကဝဲကျွဲဒလင်း
ကိုင်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကိုင်းရွာ (Kaing)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၁၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငပသုန်ရွာ၊ ကျွန်းသာယာ
ငပသုန်ရွာ၊ ကျွန်းသာယာ
အာကာသပျံသန်းရေး
အာကာသပျံသန်းရေး သည် အာကာသယာဉ်မှူးများ အပြင်ဘက်အာကာသတွင်းသို့ အာကာသယာဉ်အား ပျံသန်းခြင်းဖြစ်သည်။ ယင်းတွင် လူသားများလိုက်ပါသော အာကာသပျံသန်းရေး သို့မဟုတ် လူသားမဲ့အာကာသယာဉ်ပျံသန်းရေး (မောင်းသူမဲ့) တစ်ခုမဟုတ်တစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ အာကာသပျံသန်းရေးအများစုသည် မောင်းသူမဲ့ဖြစ်ကြပြီး ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းထဲရှိ ဂြိုဟ်တုများ၊ ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းထက်ကျော်လွန်၍ ခရီးသွားသော အာကာသယာဉ်များ ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းအာကာသယာဉ်များကို စက်ရုပ်လက်မောင်းတံများ သို့မဟုတ် အလိုအလျောက်ထိန်းချုပ်စနစ်ဖြင့် မောင်းနှင်ကြသည်။ လူသားတို့သည် လကမ္ဘာသို့ ခြေချပြီးသောအခါ ပိုမိုရှုပ်ထွေးသော အာကာသပျံသန်းရေးများကို လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။ လူသားများ အာကာသပျံသန်းရေး စီမံကိန်းတွင် ဆိုယုဇ် စီမံကိန်း၊ အပိုလို စီမံကိန်းနှင့် အာကာသလွန်းပျံယာဉ် စီမံကိန်းတို့ဖြစ်ကြပြီး လက်ရှိတွင် နိုင်ငံတကာ အာကာသ စခန်းသို့ အဓိကအားဖြင့် ပျံသန်းသွားလာလျက်ရှိကြသည်။
အာကာသပျံသန်းရေးသည် ဆက်သွယ်ရေးဂြိုဟ်တုများ၊ ကမ္ဘာမြေလေ့လာရေးဂြိုဟ်တုများကို ကမ္ဘာပတ်လမ်းကြောင်းထဲတွင် အရောက်ပို့ရာ၌ အသုံးချသည်သာမက အာကာသလေ့လာစူးစမ်းရေးနှင့် အာကာသလေ့လာရေးမျော်စင်များ၊ အာကာသခရီးသွားလုပ်ငန်းများထိလည်း အသုံးချကြသည်။ အာကာသပျံသန်းရေးသည် အာကာသယာဉ်လွှတ်တင်ရေးစနစ်များဖြင့် ကမ္ဘာမြေ၏ဆွဲအားကို ကျော်လွန်ရန် ဒုံးပျံများကို အသုံးပြု၍ လိုရာပန်းတိုင်သို့ ရောက်ရှိကြသည်။
အချို့သော အာကာသယာဉ်များသည် နှစ်ကြာညောင်းပြီး အသုံးပြုမရဖြစ်သွားသော်လည်း အာကာသထဲတွင် ဆက်လက်တည်ရှိနေကြပြီး အာကာသညစ်ညမ်းမှုကိုဖြစ်စေသည်။ များသောအားဖြင့် အာကာသယာဉ်များ လေထုထဲသို့ဝင်ရောက်သောအခါ မီးလောင်ပျက်စီးတတ်ကြသော်လည်း ကျန်ရှိနေသော ယင်းအာကာသအစိတ်အပိုင်းများသည် အာကာသပျံသန်းရေးအတွက် အန္တရာယ်ကျရောက်စေသဖြင့် မြေပြင်ထိန်းချုပ်ရေးစခန်းမှ သတ်မှတ်နေရာသို့ အာကာသယာဉ်အား ဆက်းသက်ပျက်စီးစေပြီး အန္တရာယ်ကင်းအောင် ဆောင်ရွက်ကြသည်။ သက်တမ်းကုန်သွားသော အာကာသယာဉ်များကို သမုဒ္ဒရာထဲတွင် မကြာခဏဆိုသလို လွှင့်ပစ်တတ်ကြသည်။
ဝမ်နမ့်ဝိုရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ဝမ်နမ့်ဝိုရွာ (Wannamwo)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ နောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၇၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဟီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၄၇၄ ဦး၊ မ ၃၅၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျေးပင်ရွာ၊ ကြက်ကိုင်း
ကျေးပင်ရွာ၊ ကြက်ကိုင်း
ကျွန်းညိုကြီး ( အောက်စု)ရွာ၊ ကျွန်းညိုကြီး
ကျွန်းညိုကြီး ( အောက်စု)ရွာ၊ ကျွန်းညိုကြီး
ဟိုချီမင်းမြို့
ဆိုင်ဂုံဆိုသော အမည်ဖြင့် ပြင်သစ်ကိုလိုနီ ကိုချင်ချိုင်းနား၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၅ မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ် အထိ တောင်ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ဆိုင်ဂုံအား အနီးရှိ ဂိုင်းဒင်းဒေသနှင့် ပေါင်းစပ်၍ ဟိုချီမင်းစီးတီးဟု အမည်ပြောင်းခဲ့သည်။
တရုတ် ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် ၃၄ မိုင်မျှသာကွာဝေး၍ ဆိုင်ဂုံမြစ် ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးတွင် အချက် အခြာ ဌာနတစ်ခုဖြစ်၍ ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် အမြဲပင်ဆက်သွယ် လျက်ရှိ၏။
ပြင်သစ်တို့မသိမ်းပိုက်မီအချိန်က ဆိုင်ဂုံမှာ 'ဂိုင်ဒင်သန်' ဟု ခေါ်တွင်၍ ကိုချင်ချိုင်းနားပြည် အောက်ပိုင်းမြို့တော်ဖြစ်ခဲ့ သည်။ ၁၈၅၉ ခုနှစ်တွင် ပြင်သစ်တို့သိမ်းယူခြင်းခံခဲ့ရ၏။ ဆိုင်ဂုံနှင့်အနီးရှိ ရှော်လွန်မြို့တို့မှာ မီးရထား၊ ဓာတ်ရထား၊ မော်တော်ကားလမ်းနှင့် တူးမြောင်းများဖြင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိ သဖြင့် တစ်ဆက်တည်းကဲ့သို့ပင် ဖြစ်နေ၏။ ယင်းနှစ်မြို့တွင် ဆန်စက်၊ ဆပ်ပြာစက်၊ စီးကရက်စက်ရုံ၊ သစ်စက်၊ တိုင်ယာ စက်ရုံနှင့် သစ်သီးစည်သွတ်စက်ရုံ အမြောက်အမြားရှိသည်။ ဆိုင်ဂုံမြို့သည် ခေတ်မီမြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်၍ ပြင်သစ်တို့ အခြေစိုက်ခဲ့သဖြင့် အရိပ်အာဝါသကောင်းသောလမ်းကျယ်ကြီး များနှင့် ပြင်သစ်ဆန်၍ လှပသောတိုက်တာအဆောက်အအုံကြီး များစွာရှိ၏။ ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ် သန်းကောင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁၈၉,၇၅ဝ ယောက်ရှိသည့်အနက် ပြင်သစ်နှင့် ဥရောပတိုက် သားများ တစ်သောင်းကျော်ခန့်ရှိလေသည်။
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၁
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖေဖော်ဝါရီ ကဏ္ဍ:၂၀၀၁
တဝါရွာ၊ ကဝဲကျွဲဒလင်း
တဝါရွာ၊ ကဝဲကျွဲဒလင်း
ရွှေတောင်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
ရွှေတောင်ရွာ (Shwetaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ ရွာသီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၁၇၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မအူကုန်းရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
မအူကုန်းရွာ (Maaukone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ မအူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မအူကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၂၆ ဦး၊ မ ၉၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၀၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဩစတြီးယားနိုင်ငံ
ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် ဥရောပအလယ်ပိုင်းမှ လူဦးရေ ၈.၃သန်းခန့်ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ တရားဝင်အမည်မှာ ဩစတြီးယားသမ္မတနိုင်ငံ (Republic of Austria) ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဂျာမနီ နှင့် ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဆလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံနှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဆလိုဗေးနီးယားနိုင်ငံနှင့် အီတလီနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံနှင့် လက်ချင်စတိန်းနိုင်ငံတို့နှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။ ဧရိယာစတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၈၃၈၇၂ ရှိပြီး သမမျှတသောအပူချိန် နှင့် အယ်လ်ပိုင်းရာသီဥတုမျိုး ရှိသည်။ အယ်လ်ပ် တောင်တန်း ကြောင့် တောတောင်ထူထပ်သည်။ တိုင်းပြည်အကျယ်အဝန်း၏ ၃၂%မျှသာ မီတာ ၅၀၀ အောက်အနိမ့်ပိုင်းတွင် ရှိပြီး အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်မှာ အမြင့် (၃၇၉၇)မီတာ ရှိသည်။ လူဦးရေအများစုက ဂျာမန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုကြသည်။ ဂျာမန်ဘာသာစကားသည် ဩစတြီးယား၏ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားလည်း ဖြစ်သည်။ အခြား ရုံးသုံးဘာသာစကားများမှာ ခရိုအေးရှန်း၊ ဟန်ဂေရီ နှင့် ဆလိုဗင်း တို့ဖြစ်သည်။
ဒေဝပဒသုတ်
မစင်ကြယ်သောသတ္တဝါတို့ စင်ကြယ်စေနိုင်သော, မဖြူစင်သော သတ္တဝါတို့ ဖြူစင်တောက်ပစေနိုင်သော ဝိသုဒ္ဓိဒေဝတို့၏ ဒေဝပဒတရား (၄)ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဩစတြီးယားနိုင်ငံ
သမိုင်းကြောင်း
ဩစတြီးယား၏ သမိုင်းအစမှာ ရောမအင်ပါယာ ၏ နော်ရီကန်ဒေသ ဆဲလ်တစ်ဘုရင့်နိုင်ငံ (Celtic Kingdom) မှ အစပြုသည်။ ဘီစီ ၁၅ ခုနှစ်တွင် ရောမအင်ပါယာနှင့် ငြိမ်းချမ်းစွာပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ ခရစ်နှစ် (၁) ရာစုတွင် အနောက်ပိုင်းဒေသက ရေးရှားပရိုင်မာ (Raetia Prima) ဒေသအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အရှေ့ပိုင်းဒေသက ပန်နိုနီးယားပရိုင်မာ (Pannonia Prima) ဒေသအဖြစ်လည်းကောင်း ရောမအင်ပါယာ၏ လက်အောက်ခံပြည်နယ်များဖြစ်ခဲ့သည်။ အေဒီ (၇၈၈) တွင် ဖရန့်ဘုရင် (Frankish king)ရှာလမိန်း (Charlemagne) က ယင်းဒေသကို အောင်နိုင်ခဲ့ပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာကို သွတ်သွင်းခဲ့သည်။ ၁၄ ရာစုမှ ၁၈ ရာစုနှစ်များအတွင်း ဟပ်စ်ဘာ့မင်းဆက် (Habsburg dynasty) ကို တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဩစတြီးယားသည် ဥရောပတွင် အင်အားကြီးနိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၈၆၇ တွင် ဩစတြီးယားအင်ပါယာ (Austrian Empire) ကို ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီ (Austria-Hungary) အင်ပါယာအဖြစ် အသွင်ပြောင်းခဲ့သည်။ ၁၉၁၈-၁၉၁၉ ပထမကမ္ဘာစစ် ကြီးပြီးဆုံးသောအခါ ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီအင်ပါယာ ပြိုကွဲပြီး သီးခြားနိုင်ငံများဖြစ်လာကြသည်။ ၁၉၃၈ မှ ဒုတိယကမ္ဘာစစ် ကြီး ပြီးသည့်အထိ နာဇီ ဂျာမနီ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းကိုခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၅ တွင် မဟာမိတ်တပ်များ၏ သိမ်းပိုက်ခြင်းခံခဲ့ရပြန်သည်။ ၁၉၅၅ တွင် လုံးဝအချုပ်အခြာအာဏာကို ပြန်ရခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ပါလီမန်မှ လုံးဝကြားနေရေးနိုင်ငံအဖြစ်ကြေညာခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ တွင် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်လာခဲ့သည်။ Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD) ၏ တည်ထောင်သူနိုင်ငံတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၉၅ တွင် ရှင်ဂန် စာချုပ် ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့ပြီး ၁၉၉၉ တွင် ယူရိုငွေကြေးကို စတင်သုံးစွဲခဲ့သည်။ ယနေ့အချိန်တွင် ဩစတြီးယားသည် ဖက်ဒရယ်ပြည်နယ် (၉)ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသော ပါလီမန်ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံဖြစ်သည်။ မြို့တော်မှာ ဗီယင်နာ ဖြစ်ပြီး လူဦးရေ ၁.၆ သန်းကျော်ရှိကာ အကြီးဆုံးမြို့လည်းဖြစ်သည်။
ဒေဝပဒသုတ်
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဒေဝ, ဒေဝပဒတို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။
ဩစတြီးယားနိုင်ငံ
ဩစတြီးယားနိုင်ငံ
ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက် အလယ်ပိုင်းတွင်တည်ရှိသော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ပထမကမ္ဘာစစ် (၁၉၁၄-၁၈) ခုနှစ်မတိုင်မီက ဩစတြီးယား နိုင်ငံနှင့် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံတို့ သည် နှစ်ပြည့်တစ်ပြည်ပူးပေါင်း၍ ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံအဖြစ် ထင်ရှားခဲ့လေသည်။ ( ဩစတြီးယားဟန်ဂေရီနိုင်ငံ။)
ဒေဝပဒသုတ်
အထက်သုတ်ပါ ဒေဝပဒတရားတို့နှင့် ပြည့်စုံနေသောသူသည် မိမိ၌ ဒေဝပဒတရားတို့ ပြည့်စုံနေခြင်းကို သိမြင်နေပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဩစတြီးယားနိုင်ငံ
ဩစတြီးယားနိုင်ငံ
၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံနှင့် မဟာမိတ်နိုင်ငံတို့ ချုပ်ဆိုသော ငြိမ်းချမ်းရေးစာချုပ်အရ ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို သီးခြားနိုင်ငံအဖြစ် ခွဲထုတ်သတ်မှတ်ခဲ့ကြလေသည်။ မြောက်ဘက်တွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ နှင့် ချက်ကိုစလိုဗားကီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အီတလီနိုင်ငံနှင့် ယူဂိုစလားဗီးယား နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတို့ အသီးသီး တည်ရှိကြသည်။ သို့ဖြစ်သောကြောင့် ဩစတြီးယား နိုင်ငံသည် လေးဘက်လေးတန်တွင် အခြားသောနိုင်ငံများ ဝိုင်းရံလျက်ရှိ၏။ နိုင်ငံအကျယ်အဝန်းမှာ ၃၂၃၉၃ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။
ဒန်းညုမြစ်တစ်လျှောက်နှင့် အဲ့လပတောင်ခြေရှိ ဒေသတို့တွင် ပျမ်းမျှအပူရှိန် ဖာရင်ဟိုက် ၄၇ ဒီဂရီရှိသည်။ အချို့ အရပ်များတွင် နှစ်စဉ်မိုးရေချိန် လက်မ ဂဝ အထိ ရရှိကြသည်။ ပေ ၉ဝဝဝ အထက် မြင့်သော တောင်များသည် နှင်းအမြဲ ဖုံးအုပ်လျက်ရှိလေသည်။
ဩစတြီးယား နိုင်ငံတွင် သံနှင့်ရေနံစိမ်း အမြောက် အမြားထွက်သည်။ ဆား၊ ခဲ၊ ကန့်ကူဆံ၊ ဂရပ်ဖိုက်၊ ဂျစ်ပဆမ် တို့ကိုလည်း တူးဖော်ရရှိသည်။ ကျောက်မီးသွေးကို တူးဖော် ရရှိသော်လည်း ကျောက်မီးသွေးနုဖြစ်၍ အမျိုးအစားညံ့သည်။ နိုင်ငံငါးပုံနှစ်ပုံခန့်သည် သစ်တောများဖြစ်ရာ သစ်နှင့် သစ်ပျော့ဖတ်တို့မှာ ထင်ရှားသောထွက်ကုန်များဖြစ်သည်။ ဩစတြီးယား နိုင်ငံတွင် ရေအားသုံးလျှပ်စစ်ဓာတ်ကို မြောက်မြားစွာထုတ်ယူရရှိသည်။
ဖနွမ်းပင်မြို့
ဖနွမ်းပင်မြို့သည် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ၏ မြို့တော်နှင့် အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သည်။ မဲခေါင်မြစ်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိပြီး ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ ပြင်သစ်တို့၏ ကိုလိုနီနယ် အဖြစ် ရှိနေစဉ်ကတည်းက မြို့တော်အဖြစ် ရှိနေခဲ့သည်။ ဆီယမ်ရိမြို့၊ ဆီယက်နွတ်ဗေးလ် တို့နှင့် အတူ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသည်လုပ်ငန်းတွင် ထင်ရှားကျော်ကြားသည်။
ဩစတြီးယားနိုင်ငံ
ဩစတြီးယားနိုင်ငံ
ဩစတြီးယား နိုင်ငံသားတို့သည် ဂျာမန်အနွယ်ဝင်လူမျိုးများဖြစ်၍ ဂျာမန်ဘာသာစကားကို ပြောဆိုသုံးစွဲကြသည်။ လူဦးရေ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးသူများဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် အသီးအနှံစိုက်ပျိုးနိုင်သော မြေယာသည် နိုင်ငံလေးပုံသုံးပုံနီးပါးမျှသာရှိသောကြောင့် ရိက္ခာဖူလုံမှုအတွက် နိုင်ငံခြားမှ အစားအစာ ဝယ်ယူတင်သွင်းကြရသည်။ နွားမွေးမြူခြင်းနှင့် နွားနို့ထွက်ပစ္စည်းလုပ်ငန်းတို့ကို လည်းလုပ်ကိုင်ကြသည်။
နိုင်ငံစီးပွားရေးသည် စက်မှုလုပ်ငန်းပေါ်တွင် တည်လျက်ရှိသည်။ သတ္တုတူးဖော်ခြင်း၊ စက်ကိရိယာထုတ်လုပ်ခြင်း၊ ရက်ထည်လုပ်ခြင်းတို့သည် ထင်ရှားသော စက်မှုလုပ်ငန်းများ ဖြစ်သည်။ ဗီယင်းနားမြို့တော်သည် ရက်ထည်လုပ်ငန်း၊ ဖန်ချက်လုပ်ငန်း၊ သားရေပစ္စည်းလုပ်ငန်း စသည့်စက်မှုလုပ်ငန်း တို့အတွက် အချက်အချာဌာနဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် စက်မှုလုပ်ငန်းအတွက် လိုအပ်သောကုန်ကြမ်းပစ္စည်းနှင့် ကျောက်မီးသွေးကိုနိုင်ငံခြားမှ တင်သွင်းရသည်။ ထုတ်ကုန်များမှာ သစ်၊ စက္ကူ၊ စက်ကရိယာနှင့် လျှပ်စစ်ပစ္စည်း၊ သံစိမ်းနှင့် သံမဏိ၊ ရက်ထည်၊ ပရိဘောဂတို့ဖြစ်သည်။ ဩစတီးယားနိုင်ငံတွင် ဆောင်းရာသီဆိုင်ရာ ကစားပွဲများနှင့် နွေရာသီဆိုင်ရာ ဂီတပွဲများကျင်းပမြဲဖြစ်သောကြောင့် နှစ်စဉ်နိုင်ငံခြားမှ ဧည့်သည်ပေါင်း မြောက်မြားစွာ လာရောက်လည်ပတ်လေ့ရှိကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဧည့်ကြိုဧည့်ခံလုပ်ငန်းသည် နိုင်ငံအတွက် အရေးပါ အရာရောက်သော လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခုဖြစ်ပေသည်။
ဒန်းညုမြစ်သည် ဩစတီးယားနိုင်ငံမှ တစ်ခုတည်းသော ရေကြောင်းထွက်ပေါက်ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတွင်းရှိ မီးရထားလမ်းများသည် ဥရောပတိုက်အလယ်ပိုင်းနိုင်ငံတို့မှ မီးရထားလမ်းများနှင့် ဆက်သွယ်လျက်ရှိပြီးလျှင် ဗီယင်းနားမြို့သည်လည်း လေကြောင်းခရီးလမ်းဆုံမြို့ဖြစ်သည်။
ဩစတီးယားနိုင်ငံသည် ရှေးအခါမှစ၍ အနုပညာနှင့် စာပေထွန်းကားရာ ဒေသအဖြစ်ထင်ရှားခဲ့ပေသည်။ ကမ္ဘာကျော် ဂီတပညာရှင်များဖြစ်ကြသော ဘီသိုဗင်(Beethoven)၊ မိုဇတ်၊ ရောဗတ်ရှူးမန်း၊ ယိုဟန်းစထရောက်၊ ဟိုင်းဒင်၊ ဗရပ်ကနာ၊ ဗရမ်း၊ မာလာ၊ ခရိုက်စလာ၊ ဟျူးဂိုးဝုတို့သည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံမှ ပေါ်ထွက် လာသူများဖြစ်ကြသည်။ ဩစတြီးယားတေးသံစုံဇာတ်နှင့် ဂီတ ပွဲတော်များသည်လည်း ထင်ရှားသည်။ အထူးသဖြင့် ဆောလဇဗတ်မြို့ ဂီတပွဲတော်သို့ ကမ္ဘာအရပ်ရပ်မှဧည့်သည်များ နှစ်စဉ် လာရောက်လေ့ရှိကြသည်။ ဗီယန်းနားမြို့တော်၌ ကျင်းပသော ဂီတပွဲတော်သည်လည်း ထင်ရှားသည်။
စာပေအရာ၌လည်း ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် နာမည်ကျော် ပြဇာတ်ရေးဆရာ၊ ကဗျာဆရာ၊ ဝတ္ထုရေးဆရာများ ပေါ် ထွက်ရာနိုင်ငံဖြစ်သည်။ အာသာရှနစ်ဇလာ၊ ဂျေးကော့ဝါဇာမန်း၊ ဟားမန်းဗား၊ ဟျူးဂိုး ဖွန်ဟော့ဖမန်းစသော၊ အားနက်လိုလာ၊ ဖရန့်ဝါဖယ်နှင့် ကားရှိုအင်ဟားတို့သည် ထင်ရှားသော စာဆို အချို့ဖြစ်ကြသည်။
ဩစတြီးယားနိုင်ငံတွင် အသက်အရွယ် ခြောက်နှစ်မှ ၁၅ နှစ်အတွင်းရှိ ကလေးသူငယ်များအတွက် မူလတန်းပညာကို အခမဲ့ မသင်မနေရ ပြဋ္ဌာန်းထားလေသည်။ ဂရပ်ဇမြို့၊ အင်းစဗရွတ်မြို့၊ ဗီယင်းနားမြို့တို့တွင်ရှိသော တက္ကသိုလ်ကျောင်းများသည် အထက်တန်းပညာ ဆည်းပူးရန်အတွက် ထင်ရှားသောတက္ကသိုလ်ကျောင်းများ ဖြစ်သည်။ ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် ဆေးသိပ္ပံဘက်၌ အထူးကျော် ကြားပေသည်။ ဗီယင်းနားမြို့သားများဖြစ်ကြသော ဇိဂမွန့် ဖရွိုက် နှင့် ဂျိုးဇက် ဗရွိုင်ယာ တို့သည်ကား စိတ်သရုပ်ခွဲပညာ(Psychoanalysis)ကို စတင်ဖော်ထုတ်ခဲ့သူများဖြစ်သည်။ ( ဖရွိုက်၊ ဇိဂမွန့်-။)
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ဩစတြီးယား-ဟန်ဂေရီနိုင်ငံ ပြိုပျက်ပြီးနောက် ဩစတြီးယားသမ္မတနိုင်ငံဟူ၍ နိုင်ငံသီးခြား တည်ထောင်ခဲ့ကြလေသည်။
၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နိုင်ငံဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံ ဥပဒေကိုရေးဆွဲအတည်ပြုခဲ့ကြသည်။ ထိုအခြေခံဥပဒေအရ အရွယ်ရောက်သူတိုင်း မဲဆန္ဒပေးခွင့်၊ လွတ်လပ်စွာကိုးကွယ်ခွင့် အစရှိသောအခွင့်အရေးများ ရရှိကြသော်လည်း နိုင်ငံစီးပွားရေး မဖွံ့ဖြိုးသဖြင့် အစိုးရသည် ပြည်တွင်းဆူပူမှုများနှင့် ကြုံတွေ့ရလေသည်။ ထိုကဲ့သို့နိုင်ငံရေး အခြေအနေ မငြိမ်မသက်ရှိသည့်အတွင်း ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို ဂျာမနီနှင့်ပူးပေါင်းလိုသော ဩစတြီးယန်း နာဇီအဖွဲ့ဟူ၍ နိုင်ငံရေးအဖွဲ့အစည်းတစ်ခု ပေါ်ပေါက်လာလေသည်။ အီတလီနိုင်ငံအာဏာရှင် မူဆိုလီနီကလည်း ထိုနိုင်ငံနှစ်ခု ပေါင်းစည်းမိမည်ကို စိုးရိမ်လျက်ရှိရာ၊ ပြည်တွင်းရေးမှာ ပို၍ရှုပ်ထွေးလာလေသည်။
၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် အင်ဂယ်ဗတ် ဒေါလဖတ်ဆိုသူသည် ခရစ်ယာန် ဆိုရှယ်လစ်နိုင်ငံရေးအဖွဲ့နှင့် ဖက်ဆစ်နိုင်ငံရေးအဖွဲ့တို့၏ ထောက်ခံမှုဖြင့် အဓိပတိရာထူးကို ရရှိလေသည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် အဓိပတိဒေါလဖတ်သည် မိမိနှင့် ဆန့်ကျင်ဖက်ဖြစ်သော ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက် အဖွဲ့ဝင်များကို လေးရက်တိုင်တိုင် တိုက်ခိုက်နှိမ်နင်းပြီးနောက် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသစ်ကို ကြေညာ၍ ပါလီမန်လွှတ်တော်ကိုလည်း ဖျက်သိမ်းခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံကို အာဏာရှင်ဆန်ဆန် အုပ်ချုပ်လေသည်။ သို့ရာတွင် ဇူလိုင်လအတွင်း နာဇီတို့က ဒေါလဖတ်ကို လုပ်ကြံသတ်ပစ်ခဲ့ကြရာ၊ ဒေါက်တာ ကက်ဖွန်ရှူးစနစ်က အဓိပတိရာထူးကို ဆက်ခံရရှိလေသည်။ ဂျာမန်အစိုးရက ဩစတြီးယားနိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်၍ ဂျာမန်ပိုင်နယ်အဖြစ် ကြေညာခဲ့လေသည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ၁၉၄၅ ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ် တပ်များသည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို ဂျာမန်တို့လက်မှပြန်လည် သိမ်းပိုက်ခဲ့ကြသည်။ စစ်ကြီးပြီးဆုံးသောအခါ ဗြိတိသျှ၊ အမေ ရိကန်၊ ပြင်သစ်နှင့် ရုရှတို့သည် ဩစတြီးယားနိုင်ငံကို လေးပိုင်းပိုင်း၍ ခွဲဝေသိမ်းထားကြသည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် အမျိုးသားလွှတ်တော်ကို ဖွဲ့စည်းပြီးလျှင် ဒေါက်တာ ကားလားရင်နာကို သမ္မတအဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၅၅ ခုနှစ် မတ်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မဟာမိတ်တို့ နှင့် စာချုပ်တစ်ရပ် ချုပ်ဆိုခဲ့ပြီးနောက် ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် ၁၉၃၈ ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့က ရှိရင်းစွဲ နယ်မြေအနေ အထားကို ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ဂျာမနီနိုင်ငံနှင့် စီးပွားရေးအရဖြစ်စေ၊ နိုင်ငံရေးအရဖြစ်စေ ပူးပေါင်းမှုကို ပိတ် ပင်ထား၍ ဒီမိုကရေစီအဖွဲ့အစည်းများကို ထောက်ခံအားပေးရန် လိုအပ်လေသည်။ ထိုစာချုပ်ကို ဇူလိုင်လ ၂၇ ရက်နေ့တွင် တရားဝင်အတည်ပြုပြီးနောက်၌ ဩစတြီးယားနိုင်ငံသည် အချုပ် အခြာအာဏာ ပြန်လည်ရရှိခဲ့သည်။ ထာဝရကြားနေနိုင်ငံအဖြစ်လည်း ကြေညာခဲ့လေသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ နိုင်ငံတော်သမ္မတကို လျှို့ဝှက်မဲဖြင့် ခြောက်နှစ်တစ်ကြိမ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်သည်။ သမ္မတက ဝန်ကြီးချုပ်ကိုခန့်ထား၍ ဝန်ကြီးများခန့်ထားခြင်းကို အတည်ပြုပေးရသည်။ ဥပဒေပြုအဖွဲ့အစည်းဖြစ်သော အမျိုးသား လွှတ်တော်တွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၆၅ ဦး ပါဝင်လေသည်။ ထို ၁၉၅၅ခုနှစ်တွင် မဟာမိတ်လေးနိုင်ငံမှ စစ်တပ်များကို ဩစတီးယားနိုင်ငံမှ ရုပ်သိမ်းခဲ့ကြသည်။ ဩစတီးယားသမ္မတနိုင်ငံ တွင် ပြည်နယ်ကိုးနယ် ပါဝင်၍ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၁ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၈,၄၈၄,၆၃၈ ယောက် ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၈၉ ရာခိုင်နှုန်းသည် ဘရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များ ဖြစ်ကြသည်။ ဗီယင်းနားမြို့သည် ဩစတီးယားသမ္မတနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ဒန်းညုမြစ်ကမ်းပေါ်တွင်တည်ရှိ၍ ကုန်သွယ် ရေးနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းအတွက် အချက်အချာမြို့ ဖြစ်သည်။ ဗီယင်းနား တက္ကသိုလ်ကျောင်းသည် ထင်ရှား၏။ လူဦးရေ ၁.၇သန်း(ဆင်ခြေဖုံးဒေသပါ ၂.၂သန်း)ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံလူဦးရေ၏ လေးပုံတစ်ပုံ နေထိုင်သည်။
အခြားထင်ရှားသောမြို့ကြီးများမှာ ဂရပ်ဇမြို့၊ လင့်ဇမြို့၊ အင်းစဗရွတ်မြို့နှင့် ဆောလဇဗတ်မြို့များ ဖြစ်လေသည်။
ဝေါဟာရရင်းမြစ်
ဩစတြီးယား (Austria)ကို ဂျာမန်ဘာသာဖြင့် Österreichဟုခေါ်သည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ အရှေ့ပိုင်း ဘုရင့်နိုင်ငံ (သို့မဟုတ်) အင်ပါယာ (Eastern Kingdom or Eastern Empire) ဖြစ်သည်။ သက္ကရာဇ် ၉၉၆ခုနှစ် ဩစတာရစ်ခီ ကြေညာစာတမ်း (Ostarrîchi document)ပါ Ostarrîchiဟူသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ဂျာမန်အမည်ကို လက်တင်ဖြင့် ရေးသောအခါ ၁၂ရာစုမှစ၍ Austria ဖြစ်လာသည်။
လူဦးရေနှင့်လူမျိုးများ
လူဦးရေ ၂၀၁၅ ခန့်မှန်း၈၆၆၂၅၈၈ သိပ်သည်းဆ ၁၀၁.၄ /စတုရန်းကီလိုမီတာ ၂၆၂.၆ / စတုရန်း မိုင်
တိုင်းရင်းသား အုပ်စုများ (၂၀၁၂) ၈၁.၁ % ဩစတြီးယာ၊ ၂.၇ % ဂျာမန်၊ ၂.၂ % ဆာ့၊ ၂.၂ % တူရကီ၊ ၁၁.၅ % အခြားသူများ၊
ဆင်မဦးကိုင်ရွာ
ဆင်မဦးကိုင်ရွာ
ကံစုရွာ၊ အုံးပင်စု
ကံစုရွာ၊ အုံးပင်စု
ပဒေါက်ကုန်းရွာ၊ ကဝဲကျွဲဒလင်း
ပဒေါက်ကုန်းရွာ၊ ကဝဲကျွဲဒလင်း
မောင်းလရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
မောင်းလရွာ (Mawngla)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘန့်ဘာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၇၄ ဦး၊ မ ၅၂၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၃၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောင်တန်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
လောင်တန်းရွာ(Laungtan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ အပ်စကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အပ်စကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၈ ဦး၊ မ ၆၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရန်ကုန်စတော့ခ် ဈေးကွက်
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် မတိုင်မီက၊ မြန်မာနိုင်ငံတွင် Stock Exchange Market မှာ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်အလွန် တွင် ဖွံ့ဖြိုးခဲ့ပြီး၊ Yangon Stock Exchange အဖြစ်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ဥရောပငွေရေးကြေးရေးအဖွဲ့အစည်း များ အဓိကပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ပြီး၊ စတော့ခ် ဈေးနှုန်းများအား သတင်းများမှတဆင့် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အဓိက အရင်းအနှီးမြှုပ်နှံသူများမှာ အိန္ဒိယမှ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းရှင်များ ဖြစ်ပြီး၊ မြန်မာပိုင်ကုမ္ပဏီများပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့ ခြင်းမရှိကြောင်းတွေ့ရသည်။
ရန်ကုန်စတော့ခ်ဈေးကွက်ရှိ ဈေးနှုန်းများကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ ဘုံဘေနှင့် ကာလကတ္တားမြို့များရှိ စတော့ခ် ဈေးကွက်များပေါ်မူတည်၍ သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး၊ ရန်ကုန်စတော့ခ်အိပ်ချိန်း၏ ဈေးကွက်ဖွံ့ဖြိုးမှုနည်းပါးခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ပြည့်လွန်နှစ်များတွင် ပုဂ္ဂလိကကဏ္ဏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် ဆောင်ရွက်ခဲ့သော်လည်း၊ အဆိုပါ ပုဂ္ဂလိကများ၏ ရှယ်ယာ/စတော့ခ်များသည် တရားဝင် မဟုတ်သော ဈေးကွက်တွင်သာ အရောင်းအဝယ်ပြုခဲ့ကြောင်း တွေ့ရသည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်နောက်ပိုင်း ပြည်သူပိုင်ပြုလုပ်ခဲ့ပြီးနောက် စတော့ခ်ဈေး ကွက်များအား ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသည်။
ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်တွင် စီးပွားရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ ကုမ္ပဏီများ၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုသူများ အတွက် ကာလရှည်အရင်းအနှီး နှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုအခွင့်အလမ်းများရရှိစေရေး၊ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ထိရောက်စွာ အကာအကွယ်ပေးရန်နှင့် နိုင်ငံတော်၏စီးပွားရေး ခေတ်မီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုနိုင်ရန် ရည်ရွယ်၍ ဘဏ္ဍာရေးနှင့်အခွန်ဝန်ကြီးဌာန၊ ဝန်ကြီးမှ ဦးဆောင်သော အရင်းအနှီးဈေးကွက်ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး ကော်မတီကို (၁-၇-၂၀၀၈) ခုနှစ်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အရင်းအနှီးဈေးကွက် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကို ပိုမို အထောက်အကူပြုစေရန်အတွက် (၁၉-၈-၂၀၀၈)ရက်နေ့တွင် ကျင်းပပြုလုပ်ခဲ့သော အရင်းအနှီး ဈေးကွက် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးကော်မတီ၏ ပထမအကြိမ်အစည်းအဝေး ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ဆပ်ကော်မတီ(၆)ခုကို ထပ်မံဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၎င်းဆပ်ကော်မတီများမှာ