cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လီဗာပူးလ် ဘောလုံးအသင်း
လီဗာပူးလ်ကလပ်သည် အင်္ဂလိပ် ပရီးမီးယားလိဂ် အတန်းတွင်ကစားနေသော ဘောလုံးကလပ် အသင်းတစ်သင်းဖြစ်ပြီး အင်္ဂလိပ် ဘောလုံးသမိုင်းတွင် အအောင်မြင်ဆုံးအသင်းလည်းဖြစ်သည်။ အမြင့်အတန်းဟူ၍ သတ်မှတ်ထားသော အဆင့်တွင် ဆုဖလား ၁၈ ကြိမ်ရထားပြီး အက်ဖ်အေ(FA) ဖလားအား ၇ ကြိမ်ရထားသော အသင်းလည်းဖြစ်သည်။ ချန်ပီယံလိဂ် ဖလားအား ၆ကြိမ်ရရှိထားပြီး ယင်းသည် အင်္ဂလိပ်စံချိန်တင်ရရှိမှုလည်းဖြစ်သည်။ လိဂ်ဖလားအားလည်း ၈ ကြိမ်ရရှိထားသည်။
ကလပ်အသင်းအား ၁၈၉၂ တွင်စတင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဘေရှန်ကလေ(Bill Shankly) မန်နေဂျာ မဖြစ်မှီအထိ အောင်မြင်မူ့ အနည်းအကျဉ်းသာ ရရှိခဲ့သည်။ ရှန်ကလေလက်ထက်တွင် လိဂ်ချန်ပီယံရှစ် ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် သုံးကြိမ်ဖလားရယူနိုင်ခဲ့ပြီး အက်ဖ်အေဖလားအား နှစ်ကြိမ်ရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ကလပ်သမိုင်း၌ ပထမဆုံးသော ဥရောပဖလားကိုလည်း ရှန်ကလေလက်ထက် တွင် စတင်ဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ နှစ်ပေါင်းသုံးဆယ်အတွင်း ဥရောပနှင့်အင်္ဂလိပ်ဘောလုံး လောကတွင် အအောင် မြင်ဆုံးအသင်းအဖြစ်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ မှ ၁၉၈၄ အတွင်း ဥရောပပြိုင်ပွဲများတွင် စုစုပေါင်း ဖလားလေးလုံးဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ ၉ဝနှစ်များအတွင်းတွင် ကလပ်သည်ဖလားလက်မဲ့ဖြစ်ကာ အောင်မြင်မူ့များ မရရှိခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၁ တွင်ဖလားများနှင့် ၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင် ချန်ပီယံလိဂ်ဖလားအား အီတလီ စီးရီးအေ မှ အေစီ မီလန် ကလပ် အားအံ့အားသင့်ဖွယ်အနိုင်ယူပြီး ရယူနိုင်ခဲ့သည်။
ကလပ်အသင်း၏ မူရင်းအရောင်မှာ အနီနှင့်အဖြူ ဖြစ်သော်လည်း ၁၉၆၀ မှစတင်ကာ ဝတ်စုံတစ်ခုလုံးအား အနီရောင်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ဒုတိယဦးစားပေးအရောင်အဖြစ် အနက်၊အဝါ နှင့် အဖြူတို့အားလည်း ရာသီအလိုက် အသုံးပြုသည်။
ကလပ်အသင်း၏ တံဆိပ်တွင် ပါရှိသော liverbird ကို အချို့(အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင်)က ကြိုးကြာနီ ဟု မှားယွင်းစွာ ထင်မှတ်ကြသည်။ Liverbird သည် လင်းယုန် နှင့် တင်ကျီးငှက် ၂မျိုးကို စိတ်ကူးနှင့်ပေါင်းစပ်ပြီး ရေးဆွဲထားသော ဒဏ္ဍာရီ ဆန်ဆန် ငှက် သာ ဖြစ် သည်။ တံဆိပ်တွင်ဆောင်ပုဒ်တစ်ခုလည်း ပါဝင်ပြီး ထိုစာတန်းမှာ You will never walk alone ဟူ၍ဖြစ်သည်။
ကလပ်ပိုင်အားကစားကွင်းမှာ အန်းဖီး(Anfield) ကစားကွင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် ကစားကွင်းအသစ်ဖြစ်သော စတန်လေပတ်ခ် (Stanley Park) သို့ပြောင်းရွှေ့ရန် အစီအစဉ်များလည်းရှိသည်။
လီဗာပူးလ်အသင်းတွင် များပြားသော ပရိသတ်အဖွဲ့များလည်းရှိပြီး သမိုင်းကြောင်းရှည်လျားသော အဓိကပြိုင်ဘက်များလည်း ရှိသည်။ လီဗာပူးမြို့ တစ်မြို့တည်း အခြေစိုက်ကလပ်ဖြစ်သော အဲဗာတန် ကလပ် မှာအဓိကပြိုင်ဘက်ဖြစ်၍ ၎င်းတို့နှစ်သင်း တွေ့ဆုံသော ပြိုင်ပွဲများကို မာဆေးဆိုဒ် ဒါဘီ ဟုလည်းခေါ်သည်။ အောင်မြင်မှုရသော ဖလားအကြိမ်အရေအတွက် ပိုများသည့် မန်ချက်စတာယူနိုက်တက် အသင်းနှင့်လည်း ပြိုင်ဆိုင်မှုရှိသည်။
လီဗာပူးလ်အသင်းသည် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၆ရက်နေ့၊ ၂၀၁၂ခုနှစ်တွင် ကာဒစ်ဖ် အသင်းနှင့် ကာလင်းဖလားဖိုင်နယ်ကစားရာ ၂-၂ သရေကျပြီး ပင်နယ်တီတွင် ၃-၂ဖြင့်နိုင်ကာ ခြောက်နှစ်ဆက် ဖလားလက်မဲ့ဖြစ်နေမှုကို အဆုံးသတ်နိုင်ခဲ့သည်။
non-FIFA nationality.
No.		Position	Player 3	Brazil	MF	Fabinho 4	Netherlands	DF	Virgil van Dijk (third-captain)[125] 5	Netherlands	MF	Georginio Wijnaldum (fourth-captain)[125] 6	Croatia	DF	Dejan Lovren 7	England	MF	James Milner (vice-captain)[126] 8	Guinea	MF	Naby Keïta 9	Brazil	FW	Roberto Firmino 10	Senegal	FW	Sadio Mané 11	Egypt	FW	Mohamed Salah 12	England	DF	Joe Gomez 13	Brazil	GK	Alisson 14	England	MF	Jordan Henderson (captain)[127] 15	England	FW	Daniel Sturridge 18	Spain	DF	Alberto Moreno No.		Position	Player 20	England	MF	Adam Lallana 21	England	MF	Alex Oxlade-Chamberlain 22	Belgium	GK	Simon Mignolet 23	Switzerland	MF	Xherdan Shaqiri 24	England	FW	Rhian Brewster 26	Scotland	DF	Andrew Robertson 27	Belgium	FW	Divock Origi 32	Cameroon	DF	Joël Matip 47	England	DF	Nathaniel Phillips 48	England	MF	Curtis Jones 58	Wales	FW	Ben Woodburn 62	Republic of Ireland	GK	Caoimhin Kelleher 64	Portugal	MF	Rafael Camacho 66	England	DF	Trent Alexander-Arnold
မတော်တဆမှုများ
လီပါပူးပရိသတ်တွေဟာ သေဆုံးမှု ၂ ခုထဲမှာ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ပထမအဖြစ်အပျက်ကတော့ ဂျူဗင်တပ် အသင်းနဲ့ ယှဉ်ပြိုင်ကစားတဲ့ ၁၉၈၅ မှာ အုတ်တံတိုင်းပြိုကျမှုကြောင့် ဂျူဗင်တပ် ပရိသတ် ၃၉ ယောက်သေဆုံးခဲ့ပါတယ်။ ဒုတိယ အဖြစ်အပျက်ကတော့ ၁၉၈၉ မှာဖြစ်ပြီး လီပါပူး ပရိသတ် ၉၆ ယောက်ဟာ လူအုံကြွမှုဖြစ်ပြီး အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ပါတယ်။ ထပ်မံဖြည့်စွက်ပေးကြပါ။
နှောပင်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
နှောပင်ရွာ (Hnawpin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ တကောင်းမင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၃၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုးကောင်းရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
မိုးကောင်းရွာ (Moekaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ အုံးနှောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုံးနှောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၀ ဦး၊ မ ၇၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၅၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကူဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကူဝရွာ(Kuwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကုန်းတော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းတော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၃ ဦး၊ မ ၆၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၄၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား
•စေတီပုထိုးအမှတ်=၁၆၂၂/၉၃၀−က
သမိုင်း
ကန်တော့ပလ္လင် ဘုရားသည် ကွမ်းတောင် ပေါက်လိုဏ် လေးဆင့် ဂူဘုရား ဖြစ်ပြီး အေဒီ (၁၂၀၃) တွင် နရပတိစည်သူမင်း တည်ခဲ့သည်။ ဘုရားမပြီးမီ နရပတိစည်သူမင်း အနိစ္စ ရောက်သွားသဖြင့် သားတော် ဇေယျသိင်္ခ ခေါ် နားတောင်းများမင်း က ဆက်လက် တည်ခဲ့ရာ (၂၆) မတ် (၁၂၂၇) တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။
တဖန် နရပတိစည်သူမင်းသည် စူဠာမဏိဂူဘုရားတည်ရန် အလို့ငှာ လူအများအား ချောက်ကြီးကို အပြင်းအပြ ဖို့စေ၏။ ပံ့သကူမထေရ်လည်း မင်းကြီးကို သတိပေး တားမြစ်လေသည်။ ထိုအခါ မင်းကြီးနှလုံးထောင့်၍ ပံ့သကူမထေရ်ကို ပုဂံပြည်မှ နှင်ထုတ်မိ၏။ ပံ့သကူမထေရ်လည်း သီဟိုဠ်ကူးမည်ဟု ပြင်ဆင်၏။ ထိုအခါ မင်းကြီး နောင်တတရားရကာ ကန်တော့ တောင်းပန်ရလေသည်။ မင်းကြီးကန်တော့ရာ ကန်တော့တောင်းပန်ရလေသည်။ မင်းကြီးကန်တော့ရာ အရပ်တွင် ဂေါ်တော်ပလ္လင် (ကန်တော့ပလ္လင်) ဂူဘုရားကို တည်သည်ဟု ဆိုကြသည်။
ဗိသုကာ လက်ရာများ
မုခ်ဝင်သည် စုလစ်တုရင်တို့ဖြင့် တင့်တယ်၏။ အတွင်းဝင်သော် အာရုံခံနှင့် ဂန္ဓကုဋိသို့ ရောက်လိမ့်မည်။ ဂန္ဓကုဋိပတ်လည်တွင် ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်များရှိလေသည်။
နံရံနှစ်ဖက်မှ ကျဉ်းမြောင်းသော လှေကားနှစ်သွယ်ဖြင့် အထက်ထပ်သို့ တက်ရောက်နိုင်လေသည်။ ထိုအထပ်တွင်လည်း ရုပ်ပွားဆင်းတုများရှိလေသည်။ ထိုအထက်မှ ပုဂံရှုခင်းကို ကြည်ညိုနှစ်သက်ဖွယ်ရာ မြင်နိုင်ပေသည်။
ကန်တော့်ပလ္လင်ဘုရားအတွင်းရှိ နံရံများကို ထုံးသုတ်ခဲ့ ကြသဖြင့် ဘုရားရှိ နံရံဆေးရေး ပန်းချီများ ပျက်စီး ဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။ ကန်တော့ပလ္လင် ဘုရား၌ မူလက စိန်တန်းများ တစ်လျှောက်တွင် စဉ့်ကွင်းများ အပြည့် ရှိခဲ့သော်လည်း ယခုတွင် စဉ့်ကွင်း အနည်းငယ်သာ တွေ့ရတော့သည်။
ကန်တော့ပလ္လင်ဘုရား၏ အုတ်စီ အုတ်နင်းနှင့် တည်ဆောက်ပုံ ဗိသုကာလက်ရာ အဆင့်အတန်း မြင့်မားသည်။ ဘုရား၏ အပေါ်ထပ်နှင့် အောက်ထပ် ချင်မိတ် တိုးတန်း အောက်ရှိ ဖောင်းလုံးတန်းကို သဲကျောက်များဖြင့် တည်ဆောက် ထားသည်။ ဘုရား၏ ထောင့်များတွင် ကျင်တွယ်ပုံ ထောင့်ချုပ် ကျောက်တုံးများ ထည့်သွင်း ပြုလုပ်ထားသည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ထိုဂူဘုရားသည် ငလျင်ဒဏ် ခံခဲ့ရ၏။ ယခုအခါ သက်ဆိုင်ရာတို့က ပြင်ဆင်ထားပြီး ဖြစ်လေသည်။
၂၀၂၀ နွေရာသီ အိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲဝင် မြန်မာနိုင်ငံအသင်း
၂၀၂၀ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာအသင်းသည် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်​ခဲ့သည်။၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ်ရောဂါကြောင့် အားကစားပြိုင်ပွဲကို ရွှေ့ဆိုင်းလိုက်ရသည်။ ထို့အတူ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ရောဂါပိုးဖြစ်ပွားခဲ့သဖြင့် ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်အတွင်း အားကစားသမားများ ကောင်းမွန်စွာ လေ့ကျင့်နိုင်ခဲ့ခြင်းမရှိပေ။မြန်မာနိုင်ငံအိုလံပစ်ကော်မတီအနေဖြင့် အမျိုးသား ၁ဦးနှင့် အမျိုးသမီး ၁ဦးပါဝင်သော မြန်မာအားကစားအဖွဲ့ကိုစေလွှတ်ကာ အားကစားနည်း ၂မျိုးတွင် ယှဉ်ပြိုင်​စေခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဆုတံဆိပ် ဆွတ်ခူးနိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ မူလက အားကစားနည်း၃မျိုးတွင် ကစားသမား ၃ဦးယှဉ်ပြိုင်ရန် ရည်ရွယ်ခဲ့သော်လည်း ဂျူဒိုပြိုင်ပွဲဝင်မှာ သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ဝင်​ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခြင်း
၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံရေးအခြေအနေများကြောင့် အချို့သော အားကစားသမားများအနေဖြင့် သပိတ်မှောက်သည့်အနေဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန် ငြင်းဆန်မှုများ ရှိနေသည်။ နိုင်ငံရေးအခြေအနေကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံအိုလံပစ်ကော်မတီတွင်လည်း အကြီးအကဲများ အပြောင်းအလဲဖြစ်ပေါ်ခဲ့​သေးသည်။အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာအိုလံပစ်ကော်မတီကမူ မြန်မာနိုင်ငံ အိုလံပစ်ကော်မတီကိုသာ ဆက်လက်အသိအမှတ်ပြုထားသည်။ မူလအစီအစဉ်များအရ ယခင် အားကစားနှင့်ကာယပညာဦးစီးဌာန ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်၊ မြန်မာနိုင်ငံအိုလံပစ်ကော်မတီ အတွင်းရေးမှူးအဖြစ်မှ လက်ရှိတွင် ကျန်းမာရေးနှင့် အားကစားဝန်ကြီးဌာန ဒုတိယဝန်ကြီးဖြစ်သွားသော ဦးမျိုးလှိုင်ဦး​ဆောင်​သော မြန်မာအားကစားအဖွဲ့သွား​ရောက် ယှဉ်ပြိုင်မည်ဖြစ်သည်။
သို့သော် ထိုအဖွဲ့မှ ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် တွေ့ရှိသူ ၂ဦး၊ ၎င်းတို့နှင့် ထိစပ်သူ ၂ဦးမှာ လိုက်ပါနိုင်ခြင်းမရှိတော့ဘဲ သေနတ်ပစ်နှင့် ကြက်တောင်မှ အားကစားသမား ၂ဦး၊နည်းပြ တစ်ဦး စုစုပေါင်း ၃ဦးသာ ဂျပန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်ခဲ့ကြသည်။ ရဲထွန်းနောင်သည် ဇူလိုင်လ၂၄ရက်နေ့တွင် ကျင်းပမည့် ပြိုင်ပွဲသို့လည်းကောင်း၊ သက်ထားသူဇာသည် ၂၅ရက်တွင် ကျင်းပမည့် ပြိုင်ပွဲသို့လည်းကောင်း ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ရန်ရှိနေကြသည့်အတွက် ကိုရိုနာဗိုင်းရပ်စ် စစ်ဆေးရမည်ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၂၃ရက်နေ့ညပိုင်းတွင်ကျင်းပသော ဖွင့်ပွဲအခမ်းအနားသို့ တက်ရောက်နိုင်ခြင်းမရှိဘဲ မြန်မာနိုင်ငံအလံကို အိုလံပစ်ကော်မတီမှ အစားထိုးကိုင်​ဆောင်ပေးခဲ့သည်။
ဂျူဒို
ဂျူဒိုပြိုင်ပွဲဝင် ခြူးမြတ်နိုး​ဝေမှာ အ​ကြောင်းအမျိုးမျိုး​ကြောင့် သွားရောက်ယှဉ်ပြိုင်နိုင်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံအသင်း၏ နွေရာသီအိုလံပစ်ပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်မှုများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၀ နွေရာသီ အိုလံပစ်
ဂျင်းဒိုင်းဘူတာ
ဂျင်းဒိုင်းဘူတာ  (神代駅 ဂျင်းဒိုင်း - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အခိတခရိုင်၊ ဆင်းဘိခုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရက်ဖောက်ကုန်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကင်းမွန်းချောင်းရွာ၊ မရမ်းချောင်း
ကင်းမွန်းချောင်းရွာ၊ မရမ်းချောင်း
ဘီလူးချောင်းရွာ၊ ခရင်ဝါးချောင်း
ဘီလူးချောင်းရွာ၊ ခရင်ဝါးချောင်း
ငမောက်ချောင်းရွာ၊ ငမောက်ချောင်း
ငမောက်ချောင်းရွာ၊ ငမောက်ချောင်း
စတုမဟာရာဇသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ကုသိုလ်ကောင်းမှုပြုသူစာရင်း ကောက်ယူပို့ရန် သိကြားမင်း၏ တာဝန်ပေး ချက်အရ လဆန်း လဆုတ် (၈)ရက်နေ့များ၌ စတုမဟာရာဇ်နတ်မင်းကြီးတို့၏ အမတ်များ၊ (၁၄)ရက်ဥပုသ်နေ့များ၌ နတ်မင်းတို့၏ သားတော်များ၊ (၁၅)ရက် ဥပုသ်နေ့များ၌ စာတုမဟာရာဇ်နတ်မင်းတို့ကိုယ်တိုင် လူ့ပြည်သို့ဆင်း၍ ကုသိုလ် စာရင်း ကောက်ယူကြပုံ၊ ကုသိုလ်ပြုသူနည်းပါသည့်အခါ တာဝတိံသာနတ်တို့ စိတ်မချမ်းသာကြပုံ၊ ကုသိုလ်ပြုသူ များပြားသည့်အခါ တာဝတိံသာနတ်တို့ ပျော်ရွှင်ကြပုံ၊ “စာတုဒ္ဒသိံ” အစရှိသော ဂါထာကို ဥပုသ်စောင့်သုံးကြရန်အတွက် ရာဂ, ဒေါသ, မောဟများ မကင်းသေးသော သိကြားမင်းရွတ်ဆိုခြင်းထက် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ရွတ်ဆိုခြင်းသည် သင့်မြတ်သောရွတ်ဆိုခြင်းဖြစ်ပုံတို့ကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- “စာတုဒ္ဒသိံ”အစရှိသော ဂါထာကို ဇာတိ, ဇရာ, မရဏ, သောက, ပရိဒေဝ, ဒုက္ခ, ဒေါမနဿ, ဥပါယာသတို့မှ မလွတ်ကင်းသေးသော သိကြားမင်းရွတ်ဆိုခြင်းထက် ရဟန္တာပုဂ္ဂိုလ်ရွတ်ဆိုခြင်းက ကောင်းမြတ်ပုံကို ဒေသနာတော်တစ်လှည့် ပြောင်း၍ ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
လာ လီဂါ
လာ လီဂါသည် စပိန်ပြည်တွင်း အမျိုးသားကလပ်အသင်းများ၏ အဆင့်မြင့်ဆုံး ပရောဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ ရီးယဲလ် မဒရစ်၊ ဘာစီလိုနာ၊ ဒီပေါ့တီဗို၊ ဆာဗီးလား စသော နာမည်ကျော် စပိန်အသင်းများ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ကစားသော လိဂ် လည်း ဖြစ်သည်။
အမှတ် (၂) (ခေါ်) ခေါ်မုံကုန်းရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
အမှတ် (၂) (ခေါ်) ခေါ်မုံကုန်းရွာ (No.2(Khawmonkone))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကန်ပတ်လည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်ပတ်လည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၅၅ ဦး၊ မ ၃၃၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၂၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇရက်ချောင်းရွာ၊ မရမ်းချောင်း
ဇရက်ချောင်းရွာ၊ မရမ်းချောင်း
ဟိုနမ့်ရွာ၊ ဝမ်ပိန်း
ဟိုနမ့်ရွာ (Honam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ နမ့်စန်မြို့နယ်၊ ဝမ်ပိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၅၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ပိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၆ ဦး၊ မ ၁၀၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်မော် ကရင်စု (မြောက်)ရွာ၊ နတ်မော်
နတ်မော် ကရင်စု (မြောက်)ရွာ၊ နတ်မော်
မန်မထူးရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထားဝယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျေားရှူး − ဖုခုရှီးမားဘူတာ
ဂျေားရှူး − ဖုခုရှီးမားဘူတာ  (上州福島駅 ဂျေားရှူး − ဖုခုရှီးမား - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂွန်းမခရိုင်၊ ခန်းရမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဆားကျွန်းအောက်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဆားကျွန်းအောက်ရွာ(Sarkyunauk)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ တိန်ဘုရားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိန်ဘုရားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၈၃၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၂၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာဓိပတေယျသုတ်
အတ္တာဓိပတေယျ၊ လောကာဓိပတေယျ၊ ဓမ္မာဓိပတေယျ-ဟူသော အကြီးအကဲ ပြုရမည့် တရားသုံးမျိုးကို အကြီးအကဲပြု၍ အကုသိုလ်တရားကို ပယ်စွန့်ပြီး ကုသိုလ်တရားပွားများပုံကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ချိုင်အင်းဝမ်
ချိုင်အင်းဝမ် (၃၁ ဩဂုတ်၊ ၁၉၅၆ မွေးဖွား) သည် ၂၀၁၆ ခုနှစ်မှစတင်၍ ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ၏သမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ပညာရေးဆိုင်ရာ လက်ရှိတာဝန်ရှိသူဖြစ်သည်။ ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ရေးပါတီ (DPP) ၏အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်သည့် ချိုင်အင်းဝမ်သည် ထိုင်ဝမ်၏ ပထမဆုံးသော အမျိုးသမီးသမ္မတဖြစ်သည်။ သူမသည် ၂၀၂၀ ခုနှစ်ကတည်းက DPP ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး ယခင်က ၂၀၀၈ မှ ၂၀၁၂ နှင့် ၂၀၁၄ မှ ၂၀၁၈ ထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သေးသည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ပဉ္စမအကြိမ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် သူမသည် ထိုအချိန်က သမ္မတ မာယင်းကျိုကို ရှုံးနိမ့်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၆ ခုနှစ် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲတွင် သူမ၏ ပထမဆုံး သမ္မတသက်တမ်းကို သောင်ပြိုကမ်းပြို အနိုင်ရခဲ့သည်။ ၂၀၂၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် မဲအရေအတွက် တိုးလာသဖြင့် သူမသည် သမ္မတအဖြစ် ပြန်လည်အရွေးခံရသည်။
ငယ်ဘဝ
သူမကို ထိုင်ပေမြို့၊ ကျုံ့ရှန်းခရိုင်ရှိ Mackay Memorial ဆေးရုံတွင် ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မောင်နှမ ဆယ့်တစ်ဦးအနက် အငယ်ဆုံးဖြစ်သည်။ သူမ၏ဖခင်၊ Tsai Chieh-sheng (1918-2006) သည် မော်တော်ယာဉ်ပြုပြင်ရေးဆိုင်ကို ဖွင့်လှစ်သည့် စီးပွားရေးသမားဖြစ်ပြီး သူမ၏မိခင် Chang Chin-fong (1925-2018) မှာ အိမ်ရှင်မဖြစ်သည်။
၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် အမျိုးသား ထိုင်ဝမ် တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့ရရှိပြီးနောက် ချိုင်သည် ၁၉၈၀ ခုနှစ်တွင် Cornell University Law School တွင် ဥပဒေမဟာဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် London School of Economics တွင် ဥပဒေပညာကို လေ့လာခဲ့ပြီး Ph.D ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် လန်ဒန်တက္ကသိုလ်မှ ဥပဒေဘွဲ့ပြုခဲ့သည်။ ထိုင်ဝမ်သို့ ပြန်ရောက်သောအခါ၊ ထိုင်ပေရှိ Soochow University နှင့် National Chengchi University တို့တွင် ဥပဒေပညာကို သင်ကြားပို့ချခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေး
၂၀၀ ခုနှစ်တွင် ချိုင်ကို ပြည်မကြီးရေးရာကောင်စီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ သူမသည် Pan-Green ကိုယ်ချင်းစာတရားများကို ထိန်းသိမ်းထားကြောင်း ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ယုံကြည်ချက်ဖြင့် Tsai သည် ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဒီမိုကရက်တစ်တိုးတက်ရေးပါတီ (DPP) သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူမသည် ၂၀၀၄ ခုနှစ် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကိုယ်စားလှယ်လောင်းအဖြစ် DPP မှ အမည်စာရင်းတင်သွင်းခံရပြီး ဥပဒေပြုလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံခဲ့ရသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ် မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် Tsai သည် ရာထူးမှနုတ်ထွက်မည့် ဝန်ကြီးချုပ် Su Tseng-chang ၏ အစိုးရအဖွဲ့နှင့်အတူ ဝန်ကြီးချုပ် Chang Chun-hsiung နှင့် ၎င်း၏ အစိုးရအဖွဲ့ဝင်များအတွက် လမ်းဖွင့်ပေးရန် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် Chang ကို သမ္မတရုံး၏ လက်ရှိ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးချုပ် Chiou I-jen အား ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အစားထိုးခန့်အပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ထိုင်ဝမ်အခြေစိုက် ဇီဝနည်းပညာကုမ္ပဏီ TaiMedBiologics ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ကူမင်တန်က Tsai သည် ၎င်း၏ ဒုဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် သက်တမ်းကာလအတွင်း TaiMedBiologics အား အစိုးရနှင့် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ကြောင်း စွပ်စွဲခဲ့ပြီး အစိုးရမှ နုတ်ထွက်ကာ နောက်ပိုင်းတွင် ကုမ္ပဏီကို ဦးဆောင်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူမသည် စွပ်စွဲထားသော အမှားများအားလုံးမှ ကင်းရှင်းခဲ့သည်။
ကူမင်တန် သမ္မတလောင်း မာယင်းကျိုသည် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံ သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၀၈အတွက် ၎င်း၏အရွေးခံမည့်သူအား ရှာဖွေရာတွင် DPP အဖွဲ့ဝင် Tsai က အံ့အားသင့်ဖွယ်အကြံပြုခဲ့သည်။ ၎င်း၏ရှာဖွေမှုသည် ကျား၊မ၊ အလုပ်အကိုင်၊ သို့မဟုတ် နိုင်ငံရေး ပါတီဆက်နွယ်မှုများပင် သတ်မှတ်သတ်မှတ်ထားခြင်းမရှိကြောင်း Ma မှ ပြောကြားခဲ့ပါသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အမျိုးသမီး သမ္မတများ
လှထွတ်၊ စန္ဒရား
စန္ဒရားလှထွတ်သည် ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဝါးခယ်မမြို့၌ အဖ ဦးစံထူး (မြန်မာထူး)၊ အမိ ဒေါ်မြတို့က မွေးဖွားခဲ့သည်။ မွေးချင်း ၇ ယောက် အနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ အမည်ရင်း လှထွတ် ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က စစ်ပြီးခေတ်တွင် (၁၉၄၇ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၁ အထိ) ရန်ကုန်မြို့၊ မြို့မ အမျိုးသား အမျိုးသမီးကျောင်း၌ မူလတန်း၊ အလယ်တန်း၊ အထက်တန်း ပညာများ စတင် သင်ကြားခဲ့ပြီး၊ (၁၉၅၁ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ်အထိ) ရန်ကုန်မြို့၊ အမှတ် (၁) အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်း (ယခင် ဟိုက်စကူးကျောင်း)၌ အထက်တန်းပညာ ဆက်လက် သင်ကြားရင်း တက္ကသိုလ်ဝင် စာမေးပွဲ အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် (ရန်ကင်းကောလိပ်) နှင့် မန္တလေး တက္ကသိုလ်များတွင် ဥပစာ (ဒုတိယနှစ်) အထိ ပညာ သင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုအချိန် ကာလတွင် စန္ဒရားလှထွတ် အမည်ဖြင့် မြန်မာ့အသံ ဂီတလောက၊ ပြဇာတ်လောက၊ ကျောင်း၊ ကောလိပ် တက္ကသိုလ်၊ အနုပညာ လောကများ၌ အောင်မြင်နေသော ဂီတ ပညာရှင် ဖြစ်သည်။
စန္ဒရားလှထွတ်သည် ၁၉၆ဝ ခုနှစ်များ တဝိုက်တွင် ဂီတပညာရှင်၊ သီချင်းရေးဆရာ၊ ရုပ်ရှင် ဂီတမှူးအဖြစ် ထင်ရှား အောင်မြင်နေစဉ် အခြားတဖက်တွင် စာပေလက်ရာ ဆောင်းပါးများ၊ (နောင်ဘာသာပြန် ဝတ္ထုတိုများ) အထိ ရေးသားခဲ့သည်။ ဂီတ မဂ္ဂဇင်းများ ဖြစ်သော သောတရှင်၊ ဂီတပဒေသာ ဂီတမဂ္ဂဇင်းများတွင် ဂီတသင်္ကေတ ဆောင်းပါးများ ရေးသားပြီး၊ စောင်းဦးဘသန်းနှင့် တွဲဖက်၍ 'ဂီတသင်္ကေတ ပညာ' စာအုပ်၊ သူ၏ 'တေးသင်္ကေတ' စာအုပ်၊ နောက် 'စန္ဒရားလှထွတ် ဘဝနှင့် တေးများ' စာအုပ် ထုပ်ဝေခဲ့သည်။
ထို့နောက် စန္ဒါရုပ်စုံ မဂ္ဂဇင်းတွင် 'မြန်မာဂီတ ရေစီးကြောင်း' ဆောင်းပါးများ အခန်းဆက် ရေးသား တင်ပြရင်း မိုးဝေ၊ မဟေသီ၊ ရုပ်ရှင်တေးကဗျာ၊ ကလျာ၊ စာပေဂျာနယ်၊ အတွေးအမြင်၊ ရနံ့သစ်၊ မင်္ဂလာ မဂ္ဂဇင်းများတွင် ဆက်လက် ရေးသားခဲ့သည်။ နောင် ၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် နေရီရီ စာပေတိုက်မှ 'မြန်မာ့ဂီတ ရေစီးကြောင်း' စာအုပ် ထုတ်ဝေခဲ့ရာ ထိုနှစ်မှာပင် အမျိုးသား စာပေဆု 'သုတ စာပေဆု' ချီးမြှင့်ခံရသည်။
"စန္ဒရားလှထွတ်သည် ဂီတပြီးလျှင် စာပေသည် အကြီးမားဆုံးသော သံယောဇဉ် ဖြစ်သည်" ဟု အဆိုရှိသည်။ မြန်မာစာပေ လောကတွင် ဂီတ ပညာရှင်များ၊ တေးရေး ဆရာများ၊ အဆိုတော်များနှင့် သူတို့၏ ဂီတဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများ စဉ်ဆက်မပြတ် ရေးသား တင်ပြလေ့ရှိရာ မြို့မညိမ်း၊ ဂီတစာဆို ကိုလှမိုး၊ ရန်နိုင်စိန်၊ ဘိုကလေးတင့်အောင်၊ စစ်ကိုင်း ဦးလှရွှေ၊ ကိုသန်းလှိုင်၊ မောင်မောင်လတ်၊ မြတ်လေး၊ စန္ဒရားချစ်ဆွေတို့နှင့် အတူ စန္ဒရားလှထွတ်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်။
စန္ဒရားလှထွတ်သည် မြန်မာ့ဂီတ ဇစ်မြစ်နှင့် ကမ္ဘာ့ဂီတ သမိုင်းကြောင်းများကို အပတ်တကုတ် လေ့လာ ဆည်းပူးပြီး ရေးသားတင်ပြသူ ဖြစ်သည်။ "ဤစာအုပ်တွင် ဂီတနှင့် ပတ်သက်သော မူလဘူတ စူးစမ်းမှုများ၊ ဂီတ၏ အနက်အဓိပ္ပာယ် ဖွင့်ဆိုချက်၊ ဆင့်ကဲ တိုးတက် ပြောင်းလဲလာပုံ စသော ဂီတဗေဒ အကြောင်းအရာများနှင့် ဂီတ၏ ရသ၊ ဒဿန စသည့် သဘောတရားတို့ကို တီးခေါက် ရိပ်စားမိရန် လိုအပ်သည့် နေရာများ၌ ကမ္ဘာ့ဂီတနှင့် နှိုင်းယှဉ် ဖော်ပြထားပြီး မြန်မာ့ဂီတ သမိုင်းရေစီးကြောင်းကို ယနေ့ မျက်မှောက်ခေတ် အထိ သုံးသပ် တင်ပြထားသည်" ဟု သူ၏ စာအုပ် အမှာစာတွင် ရေးသား ဖော်ပြခဲ့သည်။ သူသည် ကမ္ဘာပေါ်၌ ဖြစ်ပျက် ထင်ရှားခဲ့သော အကြောင်းများနှင့် ဂီတဗေဒ အကြောင်းအရာများ ရေးသား တင်ပြလျက် တခါတရံ ဘာသာပြန် ဝတ္ထုတိုများ (ဥပမာ) 'အိုင်စတိုင်းနှင့် တွေ့သောည' ဝတ္ထုတို၊ ထို့နောက် သူ၏ ဘဝရုပ်ပုံလွှာ အပိုင်းအစများ ရေးသားခဲ့သူ ဖြစ်သည်။
စန္ဒရားလှထွတ်သည် ဇန်နဝါရီလ ၅ ရက် ၂ဝဝဝ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ ဘောက်ထော်၊ ပြည်သာယာလမ်း နေအိမ်၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၆၄-နှစ် ရှိပြီဖြစ်ပြီး ဇနီး တေးသံရှင် ချိုဝေလွင် နှင့် ဇော်မျိုးထွဋ် (မဇ္ဈိမလှိုင်း)သားများ ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂီတပညာရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
မြောင်းကြီးရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
မြောင်းကြီးရွာ (Myaunggyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ အုံးနှောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုံးနှောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၀ ဦး၊ မ ၇၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၅၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြည်ခရိုင်
ပြည်ခရိုင် သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ ခရိုင်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပြည်မြို့ ဖြစ်သည်။ ပြည်ခရိုင်တွင်းရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၉၁၀,၉၇၄ ယောက် ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်နှင့် မြို့များ
ပြည်ခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် ပြည်ခရိုင်မှ သဲကုန်းမြို့နယ်နှင့် ပေါင်းတည်မြို့နယ်တို့ကိုခွဲထုတ်ကာ နတ်တလင်းခရိုင်အတွင်းသို့ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ဂျေားရှင်းဘူတာ
ဂျေားရှင်းဘူတာ  (浄心駅 ဂျေားရှင်း - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိချိခရိုင်၊ နဂိုယမြို့၊ နိရှိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မရမ်းချောင်းရွာ၊ မရမ်းချောင်း
မရမ်းချောင်းရွာ၊ မရမ်းချောင်း
ဟိန်ကွက်ရွာ၊ လေရှီးမြို့နယ်
ဟိန်ကွက်ရွာ (Heinkwet(Heinkut))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ ဟိန်ကွက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိန်ကွက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၉ ဦး၊ မ ၂၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စေပုတ်ကေရွာ
စေပုတ်ကေရွာ
ယုဇနပင်
အထက်အောက် မြန်မာနိုင်ငံ နေရာအနှံ့ အပြားတွင် ယုဇနပင် များကို တွေ့နိုင်ပေသည်။ မတ်လမှ စက်တင်ဘာအထိ အပွင့် များ ပွင့်သည်။ မြန်မာ အမျိုးသမီးများသည် အခေါက်များကို သနပ်ခါးကဲ့သို့ သွေး၍ လိမ်းတတ်ကြသည်။ အခြားယေဘူယျအမည်များ မှာ
Orange Jessamine, Chinese box, "mock orange", Mock lime, Satinwood , သို့မဟုတ် Lakeview Jasmine (အဓိကအားဖြင့်-Florida) အပြင် အာရှအမည်များကိုလည်းအောက်ပါအတိုင်းတွေ့ရသည်။
စီးရီး အေ
အီတာလျံ စီးရီးအေ ဘောလုံးအမှတ်ပေးပြိုင်ပွဲသည် အီတလီနိုင်ငံအတွင်းရှိ အမှတ်ပေးဘောလုံးပြိုင်ပွဲများ၏ အဆင့်အမြင့်ဆုံးသော ပြိုင်ပွဲဖြစ်သည်။ ဥရောပချန်ပီယံလိဂ် ပြိုင်ပွဲအတွက်လည်း ခွဲတမ်းဦးစားပေးအဆင့် သတ်မှတ်ခြင်းခံရသည့် ထိပ်သီးပြိုင်ပွဲကြီး တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ဂျေားရိုဘူတာ
ဂျေားရိုဘူတာ  (上呂駅 ဂျေားရို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂိဖုခရိုင်၊ ဂဲရိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပြာကတက်ရွာ၊ နတ်မော်
ပြာကတက်ရွာ၊ နတ်မော်
ဘုရားဖြူ (၁)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဲချောင်းရွာ၊ ခရင်ဝါးချောင်း
သဲချောင်းရွာ၊ ခရင်ဝါးချောင်း
ဂျေားနိုဘူတာ (ခိတခယူးရှူးရထားလိုင်း)
ဂျေားနိုဘူတာ  (城野駅 ဂျေားနို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိတခယူးရှူးမြို့၊ ခိုခုရခိတရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တကောင်းမင်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
တကောင်းမင်းရွာ (Takaungmin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ တကောင်းမင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၃၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အရှေ့ရွာသစ်ရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
အရှေ့ရွာသစ်ရွာ (Ahsheyywarthit)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ တဘက်ဆွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တဘက်ဆွဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၇၇၇ ဦး၊ မ ၄၁၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၉၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြင်းမတ်တပ်ရွာ၊ ထားဝယ်မြို့နယ်
မြင်းမတ်တပ်ရွာ(Myinmattat)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ထားဝယ်မြို့နယ်၊ ဟာမြင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,056 ဖြစ်သည်။
တိန်ဘုရားရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
တိန်ဘုရားရွာ(Teinhpayar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ တိန်ဘုရားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၂၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိန်ဘုရားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၈၃၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၂၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆတ်ပေါင်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်မူရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျကဒန်ရွာ၊ လေရှီးမြို့နယ်
ကျကဒန်ရွာ (Kyakadan(Gyakaran))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ ဟိန်ကွက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိန်ကွက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၉ ဦး၊ မ ၂၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငကာကိုင်းရွာ၊ ငမောက်ချောင်း
ငကာကိုင်းရွာ၊ ငမောက်ချောင်း
ဂျေားနိုဘူတာ (ဂျေအာ ခယူးရှူး)
ဂျေားနိုဘူတာ  (城野駅 ဂျေားနို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ခိတခယူးရှူးမြို့၊ မိနမိရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကံကုန်း
ကံကုန်း
ကိုးကား
ကံကုန်း
အုံးနှောက်ရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
အုံးနှောက်ရွာ (Ohnhnauk)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ အုံးနှောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုံးနှောက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၄၀ ဦး၊ မ ၇၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၅၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရင်ဝါးချောင်းရွာ၊ ခရင်ဝါးချောင်း
ခရင်ဝါးချောင်းရွာ၊ ခရင်ဝါးချောင်း
ရဲကိုကို
ရဲကိုကိုသည် မြန်မာနိုင်ငံ ရုပ်ရှင်နှင့် ဗွီဒီယို သရုပ်ဆောင် ဖြစ်သည်။ တခေတ်တခါက အလွန်နာမည် ကျော်ကြားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ဂျေားမိုး − ခိုးဂင်းဘူတာ
ဂျေားမိုး − ခိုးဂင်းဘူတာ  (上毛高原駅 ဂျေားမိုး − ခိုးဂင်း - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂွန်းမခရိုင်၊ မိနခမိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အရှေ့ဘက်ရွာ
အရှေ့ဘက်ရွာ
ကိုးကား
အရှေ့ဘက်ရွာ
ဖျာလိပ်ချောင်းရွာ၊ မရမ်းချောင်း
ဖျာလိပ်ချောင်းရွာ၊ မရမ်းချောင်း
အတ္ထဝသသုတ်
တရားဟောသောပုဂ္ဂိုလ်, တရားနာသောပုဂ္ဂိုလ်, နှစ်ဦးလုံးတို့သည် အနက် (ပါဠိပုဒ်၏ဆိုလိုရင်း အနက်အဓိပ္ပါယ်)ကို သိမြင်နိုင်သော ဉာဏ်ပညာ, ပါဠိ (ထိုပါဠိပုဒ်၏ ဖွင့်ဆိုချက်)ကို အသီးအသီးခွဲစိတ်၍ သိနိုင်သော ဉာဏ်ပညာ, အတ္ထ-ဓမ္မ နှစ်မျိုး လုံးကိုသိနိုင်သော ဉာဏ်ပညာဟူသော အကျိုးရှိသော အကြောင်းသုံးမျိုးကို သိမြင်သော ပုဂ္ဂိုလ်သည် သူတပါးတို့အား တရားဟောထိုက်၏-ဟု ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
တိဌာနသုတ်
သီလဝန္တပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ကြည့်ရှုဖူးမြင်လိုခြင်း၊ သူတော်ကောင်းတရားကို နာယူလိုခြင်း၊ မုတ္တစာဂ ပယတပါဏိ ဝေါဿဂ္ဂရတ ယာစယောဂ ဒါနသံဝိဘာဂရတ ဖြစ်၍ မစ္ဆရိယအညစ်အကြေးမှ ကင်းသောစိတ်ဖြင့် အိမ်ကိုအုပ်ချုပ်၍နေခြင်းဟူသော အကြောင်းသုံးမျိုးတို့ဖြင့် သဒ္ဓါတရားရှိသူ၊ ရတနာသုံးပါးကို ကြည်ညိုသူဟု သိအပ်၏ ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာဝယ် သီလသမ္ပန္နေ ဒဋ္ဌုကာမောပုဒ်အရာ၌ ပါဋလိပုတ္တက ဗြာဟ္မဏဝတ္ထု၊ သဒ္ဓါတိဿမဟာရာဇဝတ္ထု။
သဒ္ဓမ္မံ သောတု မိစ္ဆတိ-၌ ပိဏ္ဍပါတိကတ္ထေရဝတ္ထု၊ ဥလ္လကောလိကဏ္ဏိဝါသိကာ ဧကာဣတ္ထီဝတ္ထု၊ ကဠမ္ဗရဝါသိကာ ဣတ္ထီဝတ္ထုတို့ကို ပြဆိုထားပါသည်။
ဋီကာ၌လည်း ဖွင့်သင့်သောပုဒ်တို့ကို ဖွင့်ပြထားပါသည်။ - ဥတ္တရကုရုကမနုဿတို့က တာဝတိံသာဒေဝါ ဇမ္ဗုဒီပကာ မနုဿာတို့ထက် လွန်ကဲသောအရာဌာနသုံးပါး -အမမ၊ အပရိဂ္ဂဟ၊ နိယတာယုက။
တာဝတိံသာဒေဝါတို့က -ဥတ္တရကုရုကမနုဿ၊ ဇမ္ဗုဒီပကမနုဿတို့ထက် လွန်ကဲသောအရာဌာနသုံးပါး -ဒိဗ္ဗေန အာယုနာ၊ ဒိဗ္ဗေနဝဏ္ဏေန၊ ဒိဋ္ဌေန သုခေန။
ဇမ္ဗုဒီပကမနုဿတို့က တာဝတိံသာဒေဝါ ဥတ္တရကုရုကမနုဿတို့ထက် လွန်ကဲသောအရာဌာနသုံးပါး -သူရ၊ သတိမန္တ၊ ဗြဟ္မစရိယဝါသတို့ဖြစ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ ဖွင့်ဆိုသင့်သောပုဒ်တို့ကို ဖွင့်ဆိုထားပါသည်။ ဋီကာ၌ ဥတ္တရကုရုကမနုဿတို့ သဘာဝကို အပြည့်အစုံ ဖွင့်ပြထားပါသည်။
ဧကကလာပ်စည်းသက်ရှိ
ဧကကလာပ်စည်းသက်ရှိ (ဆဲလ်တစ်ခုတည်း သက်ရှိ) ဆိုသည်မှာ ဇီဝသက်ရှိဖြစ်ပြီး ဆဲလ်တစ်ခုတည်းသာ တည်ရှိသည်။ အဓိကအုပ်စုဖြစ်သော ဆဲလ်တစ်ခုတည်းရှိ သက်ရှိများမှာ ဘက်တီးရီးယား၊ အလိုင်းဂျစ် စသည်တို့ဖြစ်ကြသည်။
ဝေမိုးနိုင်
မတရားဖမ်းဆီးခံရခြင်း
နွေဦးတော်လှန်ရေးကာလတွင် မုံရွာမြို့၌ တက်ကြွစွာပါဝင်ခဲ့ပြီး မုံရွာ၏ ပြည်သူ့အချစ်တော် ပင်မသပိတ်ခေါင်းဆောင်းတစ်ယောက် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဧပြီလ (၁၅)ရက်နေ့ နေ့လယ်ပိုင်းတွင် အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီမှ အိမ်စီးကားနှင့် ဝေမိုးနိုင် စီးလာသော ဆိုင်ကယ်ကို ဝင်တိုက်ပြီး ဖမ်းဆီးရိုက်နှက် ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့သည်။
မတရားစွဲချက်တင်ခံရမှု
၂၃ ဧပြီရက်နေ့ မုံရွာမြို့တွင် ကိုဝေမိုးနိုင်နှင့်အတူ နွေဦးတော်လှန်ရေးလှုပ်ရှားမှု တွင် ပါဝင်ခဲ့သော ၄၂ ဦးအားလူသတ်မှုပုဒ်မ ၃၀၂၊ ဥပဒေနှင့်မညီဘဲ လူစုလူဝေးစုဖွဲ့မှု ပုဒ်မ ၁၄၉၊ လူကိုမတရားချုပ်နှောင်မှု ပုဒ်မ ၃၄၂၊ လူသတ်ရန်ရည်ရွယ်၍ သွေးဆောင်ခေါ်ယူမှု ပုဒ်မ ၃၆၄ နှင့် သွေးထိုးလှုံ့ဆော်မှု ပုဒ်မ ၅၀၅-က တို့ဖြင့် အာဏာသိမ်း စစ်ကောင်စီမှ စွဲချက်တင်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၂၅ တွင် အသက်ခံရ၍ သေဆုံးခဲ့သော ရဲနှစ်ဦး အမှုအတွက် မုံရွာမြို့မရဲစခန်းမှူး ဒုရဲမှူးခင်သန်းမှ ပုဒ်မ ၃၀၂ လူသတ်မှုဖြင့် တရားစွဲခံရခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဂျေားခိုးဂျိဘူတာ
ဂျေားခိုးဂျိဘူတာ  (定光寺駅 ဂျေားခိုးဂျိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိချိခရိုင်၊ ခဆုဂိုင်းမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဘုရားဖြူ (၂)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဘုရားဖြူ (၂)ရွာ (Hpayarhpyu (2))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈၆ ဦး၊ မ ၅၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလယ်တန်းရွာ၊ ငမောက်ချောင်း
အလယ်တန်းရွာ၊ ငမောက်ချောင်း
ပက်တန်း
ပက်တန်း
သဖန်းကုန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
သဖန်းကုန်းရွာ (Thahpankone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ တကောင်းမင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၆၄၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Noise rock
Noise rock သည် rock ဂီတ၏ပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ၁၉၈၀တွင် ထင်ရှားလာခဲ့သည်။ noise rock သည် rock ဂီတ၏ ရိုးရာတူရိယာများကို အသုံးပြုထားသည်။ သို့သော် atonality နှင့် dissonance များကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။ noise rock သည် အစောပိုင်း avant-gradeဂီတ၊ sound art နှင့် rock သီချင်းများမှ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့ပြီး ပြင်းထန်သော dissonant sound နှင့် electronic feedback တို့ဖြင့် ထူးခြားသည်။ နယူးယောက် no wave ဖြစ်ရပ်သည် Mars နှင့် Teenage Jesus and Jerks စသော အနုပညာရှင်များဖြင့် ထူးခြားသည်။ noise rock ထဲတွင် မရှိမဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ်သည်။ noise rock တီးဝိုင်းအများစုသည် ၁၉၈၀ တွင် မြောက်အမေရိကမှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ Caroliner, Grotus (ဆန်ဖရန်ဆစ်စကို), Big Black (ချီကာကို), Butthole Surfers, The Jesus Lizard, Scratch Acid (တက်ဆက်), The Melvins (မွန်တီဆန်ကို၊ ဝါရှင်တန်), Dinosaur Jr (မက်ဆာချူးဆက်), Sonic Youth, Live Skull, Swans, White Zombie, The Thing Blow 454, Helmet (နယူးယောက်), Pussy Galore နှင့် Royal Trux (ဝါရှင်တန်ဒီစီ) စသည်တို့ဖြစ်သည်။
ထိုဖြစ်ရပ်များသည် အိုဆာကာမြို့ ဂျပန်တွင် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့ပြီး Hanatarash နှင့် Boredoms တို့ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိန် shoegazing အုပ်စုသည် noise rock မှ ထူးခြားသေ ာပုံစံဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ် သည်။ noise pop ဟုသော အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်ပေါ်လာခဲ့သည်။ math rock အုပ်စုဖြစ်သော Don Caballero သည်လည်း noise rock ဟု ယူဆနိုင်သည်။ ၈၀ noise rock တီးဝိုင်းများမှ အရေးပါသော လွှမ်းမိုးမှုများမှာ Nirvana, Hole တို့ဖြစ်သည်။ Povverviolence ဖြစ်ရပ်သည် noise rock သို့ နီးစပ်သည်။ Man is the Bastard သည် noise ဂီတသို့ စီးဝင်ခဲ့သည်။
၉၀အလယ်တွင် Providence မြို့သည် noise-rock တီးဝိုင်းများ၏ အဓိကနေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ Rhode Island School of Design ဖြစ်ရပ်ဖြစ်ပွားရာနေရာလည်းဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ နောက်ပိုင်းတွင် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် noise rock အုပ်စုများ ဖွဲ့စည်းလာခဲ့သည်။ noise rock သည် polyrhthm ဖြင့် ထူးခြားသည်။ ၂၀၁၀နောက်ပိုင်း noise rock အုပ်စုများမှာ Roomrunner, Dope Body, Nu Sensae, MEIZ, Disappeard, Dumb Numberနှင့် ဂျပန်အနုပညာရှင် Nisemenmondai တို့ပါဝင်သည်။
ရုပ်လုံးပေါ်စေခြင်းနှင့် အခြေတည်သော အစိတ်အပိုင်းများ
Noise rock အုပ်စုများဖျော်ဖြေမှုရာတွင် သူတို့ဂီတ၏ဆူညံမှုကို ရင်ဆိုင်ရသည်။ Iggy pop ၏ the Stooges, The Germs မှ Darby Crash တို့ဖြစ်ပြီး ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ရာ၌ ခန္ဓာကိုယ်ကို စုတ်ပြဲစေသည်။ ၁၉၈၀ noise rock ဂီတသမားများသည် hardcore punkလွှမ်းမိုးသည် အဝတ်အစားများဝတ်ဆင်ရန် ရည်မှန်းကြသည်။ Steve Albiniသည် ချုပ်တည်းခြင်းနှင့် ပြစ်ချက်များကို အသားပေးခဲ့သည်။ Butthole Surfers တီးဝိုင်းသည် ကိုးရိုးကားရားဆန်သော အဝတ်များကို ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ ကွဲပြားသောတီးဝိုင်းများသည် ဆေးဝါးများအသုံးပြုစေရန် ရည်ညွန်းခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် LSD(Jimi Hendrix, Butthole Surfers) နှင့် heroin (The Velvet Underground, Royal Trux) တို့ဖြစ်သည်။ noise rock ဂီတသမားများ The Locust, Comparative Anatomy နှင့် Lighting Bolt သည် ရှေးခေတ်ဝတ်စုံများနှင့် ဇာတ်ပွဲနှင့်ဝတ်ဆင်သော အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်လာခဲ့သည်။ တချို့တီးဝိုင်းများသည် ရုပ်ရှင်နှင့် video art များကို ပေါင်းစပ်ခဲ့ကြသည်။
ရှေ့ပြေး
Noise rock ၏မူလအစသည် rock သီချင်းမှ အရင်းပြု၍ ပြင်းထန်သော အသံများနှင့် electronic feedback များဖြင့် ထူးခြားသည်။ စီးပွားရေးအရ အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သော တီထွင်သူများထဲ တွင် Grateful Dead, Jimi Hendrix, The Who နှင့် Neil Youg တို့ပါဝင်သည်။ underground ဂီတသမားများဖြစ်သော the Stooges The Velvet Undergroundနှင့် MC5 တို့သည် freejazz နှင့် minimal တို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ The Velvet Underground ၏ self-titled album ဖြစ်သော White Light/White Heat album တွင် free musicianship နှင့် drone sound များကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ မထင်ရှားသော ဂီတသမားများဖြစ်သော the Monks, Fity Foot Hose နှင့် ဂျပန်မှ Les Rallizes Denudes တို့သည် dissonance effect များကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ ဂျာမနီတီးဝိုင်း Krautrock တီးဝိုင်းများ noise rock တွင် အရေးပါစွာ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် canနှင့် Faust တို့ဖြစ်သည်။
၁၉၇၀
New York no wave ဖြစ်ရပ်တွင် Mars နှင့် Teenage Jesus and the Jerks တို့သည် ၁၉၇၈တွင် စတင် ပေါင်းစည်းခဲ့ကြသည်။ noise rock တွင် မရှိမဖြစ် လိုအပ်သော ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုဖြစ်သည်။ no wave တွင် post-punk အမျိုးမျိုးပါဝင်ပြီးကွဲပြားသောအုပ်စုများသည် သူတို့၏ ဖျော်ဖြေမှုထဲသို့ free Jazz, soulနှင့် disco တို့၏ အစိတ်အပိုင်းများကို ပေါင်းစပ်ခဲ့ကြသည်။ အချို့သော အုပ်စုများသည် noise rock ဓလေ့ရိုးရာထဲသို့ တီထွင်ဆန်းသစ်ခဲ့ကြသည်။ ဆန်ဖရန်ဆစ်စကိုမှ Chromeသည် သူတို့၏ကိုယ်ပိုင်ပုံစံဖြစ်သော psychedelic punk ကိုထုတ်လုပ်ခဲ့ပြီး no wave အုပ်စုများနှင့်အတူ မျှဝေခဲ့သည်။ ၁၉၇၀နောက်ပိုင်းတွင် ဩစတေးလျ noise rock သည်လည်း ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။
၁၉၈၀
၁၉၈၀ တွင် မြောက်အမေရိကမှ ကွဲပြားသောဖြစ်ရပ်များမှ noise rock တီးဝိုင်းများ ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ Caroliner, Grolus(ဆန်ဖရန်ဆစ်စကို), Big Black (ချီကာကို), Butthole Surfers, The Jesus Lizard, Scratch Acid (တက္ကဆက်), The Mevins (မွန်တီဆာနို, ဝါရှင်တန်, Dinosaur Jr, Sonic Youth, Live Skull, Swans White Zombie, The Thin Helmet( နယူးယောက်)၊ Pussy Galore၊ Royal Trux (ဝါရှင်တန်ဒီစီ) တို့ဖြစ်သည်။ ထိုတီးဝိုင်းများကို ဂီတဝေဖန်ရေးသမား Robert Christgaum Last Tango in Paris ရုပ်ရှင်ကို ကိုးကားရာ၌ pig fuck ဟု ရည်ညွန်းခဲ့သည်။ Industrial အုပ်စုများ၊ noise rock အုပ်စုများနှင့်ပူးတွဲဆောင်ရွက်၍ ဖွံဖြိုးတိုးတက်လာခဲသည်။
၁၉၈၆အစတွင် ဗြိတိန်အုပ်စု Napalm Death သည် hardcore punkနှင့် death metalနှင့်အတူ grindcore ကိုဖန်တီးခဲ့သည်။ ဂျပန်တွင် အိုဆာကာတွင်လည်း ဖြစ်ရပ်တစ်ခု စတင်ခဲ့သည်။ Hanatarash နှင့် Boredoms တို့ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ တို၍မြန်သော သီချင်းများကို ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ Boredoms အဆိုတော် Yamantaka Eye သည် နယူးယောက်မြို့တော် Jazzcore အုပ်စု Naked city နဲ့လည်း အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးတွင် Boredoms သည် Krautrock ဆီသို့ ဦးတည်ခဲ့သည်။ Gore Beyound Necropsy, Ground Zero, Zeni Geva, Guitar Wolf နှင့် Melt- Bariana သည် ဂျပန် noise rock ပုံစံကို ချဲ့ထွင်ခဲ့သည်။ ထိုတီးဝိုင်းများသည် Merzbow တီထွင်ခဲ့သည့် Japanoise ပေါ်တွင် ပြင်းထန်စွာရိုက်ခတ်ခြင်းဖြစ်သည်။
ဗြိတိန် shoegazing အုပ်စုများသည် noise rockမှ လုံးဝထင်ရှားစွာ ဖွံဖြိုးတိုးတက်ခဲ့သည်။ noise pop ဟူသော မျိုးခွဲသစ်တစ်မျိုး ပေါ်ထွက်စေခဲ့သည်။ dream pop မှ စိတ်ကူးစိတ်သန်း ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ aggressive rock အုပ်စုဖြစ်သော The Jesus and Mary Chain, The Telescopes နှင့် Sonic Youth, My Bloody Valentine အုပ်စုများ noise rock ၏ ဓလေ့ထဲတွင် Psychedelic အမျိုးအစားကို ပေါ်ထွက်စေခဲ့သည်။
၁၉၉၀
၁၉၉၂တွင် Melt-Banana တီးဝိုင်းသည် ၉၀ အဆုံးတွင် ဥရောပနှင့် အမေရိကန်တွင် noise rock ၏ ကျော်ကြားသော ဥပမာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ပြင်သစ်တွင် Diabalogum သည် noise rock ကို စမ်းသပ်လေ့လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ် power electronics တီးဝိုင်း Rameh သည် ၁၉၉၀တွင် rock ဂီတတည်ဆောက်ပုံကို စတင်စမ်းသပ်ခဲ့သည်။
Powerviolence ဖြစ်ရပ်သည် noise rockဆီသို့ ဦးတည်ခဲ့သည်။ Man is Bastard သည် noise ဂီတကို စမ်းသပ်ခဲ့သည်။ The Locust အုပ်စုသည် သူတို့၏ နောက်ဆုံး album New Erections တွင် noise rock ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ Neurosis Today is the Day တို့သည် extreme metal ကို noise rock နှင့် ရောစပ်ခဲ့သည်။ Converge, Botch နှင့် Dillinger Escape Plan သည် metalcore နှင့် ပေါင်းစပ်၍ စမ်းသပ်လေ့လာခဲ့သည်။
၁၉၉၀အလယ်တွင် Providence မြို့သည် noise-rock တီးဝိုင်းများ၏နေရာဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထိုအုပ်စုများသည် သမားရိုးကျ rock သီချင်းတည်ဆောက်ပုံများ လျော့နည်းစေရန် ဂရုစိုက်လာကြသည်။ Lightning Bolt, Arab on Radar, Six Finger Satellite, Pink and Brown တို့ပါဝင်သည်။ Black Dice တီးဝိုင်းသည် ထိုဖြစ်ရပ်ထဲမှ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း ဘရွတ်ကလင်းသို့ ပြောင်းလဲပြီးနောက် Gan Gang Dance ကဲ့သို့ တစ်တန်းတည်းဖြစ်အောင် ချိန်ညှိခဲ့သည်။ ထိုအုပ်စုသည် San Diego ဖြစ်ရပ်နှင့်ဆက်သွယ်ပြီး အကျော်ကြားဆုံးမှ The Locust, Wolf Eyes တို့ဖြစ်သည်။
Noise rock သည် ဆောက်သမ်းယူနိုက်တက်မှ တီးဝိုင်းများဖြစ်သည့် Montgomery, Alabamaမှ Ed Kemper Trio တီးဝိုင်းများနှင့်အတူ ကျယ်ပြန့်စေခဲ့သည်။ SST နှင့် Touch and Go တို့၏ အသံများလွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ Ed Kemper Trioသည် ၂၀၀၄ခုနှစ် documentary People Will Eat Anything တွင်စူးစိုက်ခြင်းခံရသည်။ ၉၀အစောပိုင်းတွင် Harry Pussyနှင့် To live and Shave in L.A တို့ကို မီယာမီ၊ ဖလော်ရီဒါတွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
၂၀၀၀
၂၀၀၀ပြီးနောက် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းလုံးတွင် noise rock အုပ်စုများပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ mclusky, Scarling, Black Dice, An Albatross, Deerhunter, The Death Set, Oneida, Parts and Labor, Fuck Buttons, Indian Jewelry, Yuck, Health, Neptune, Fiasco, Aa (Big A little a), Skeleteen, Girls in Love, Magik Markers, Mohamed UFO, Mindflayer, Parit Chimp, Slicing Grandpa, Japanther နှင့် Hella စသောတီးဝိုင်းများပါဝင်သည်။ ဆန်ဖရန်ဆစ်စကိုတွင် Deerhoof, Boxleitner, Erase Errata, So So Many White White Tigers, Total Shutclown, Numbers, Crack, We Are Rock, Burmese နှင့် Pink & Brown တို့ပါဝင်သည်။ ခေတ်ပေါ် noise rock တီးဝိုင်းများတွင် Los Angeles အခြေစိုက် No Age နှင့် Foot Village, Double Dagger, The New Flesh နှင့် Ponytail ဆန်တာကရုမှ The Lowdown, Seattle မှ The Intelligence, Pre, Part Chimp, Male Bonding, UK မှ Action Beat, မလေးရှားမှ The Maharajah Commision ပါဝင်သည်။ ၂၀၀၇ တွင် ဆန်ဖရန်ဆစ်စကိုမှ IAOသည်သူတို့၏ live ဖျော်ဖြေမှုများကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ Yuri Landman သည် အကျယ်ချဲ့ထားသော နည်းပညာများကို စမ်းသပ်လေ့လာခဲ့သည်။ Sonic Youth, Lighting Bolt, Liars နှင့် Jad Fair တို့ပါဝင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ် noise rockသည် tribal polyrhythmicများထူးခြားခဲ့သည်။ မကြာသေးသောတီးဝိုင်းများသည် ရိုးရာဓလေ့ဟောင်းများကို ယူဆောင်လာခဲ့သည်။ Comparative Anatomy Lightning Bolt နှင့် The Locust တို့သည် ရှေးခေတ်ဝတ်စုံများကို ဝတ်ဆင်ခြင်းအားဖြင့် လူသိများသောတီးဝိုင်းများဖြစ်သည်။
ဂျေားခိုဘူတာ
ဂျေားခိုဘူတာ  (上戸駅 ဂျေားခို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဖုခုရှီးမားခရိုင်၊ အိနဝရှိရိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပြက္ခဒိန်
ပြက္ခဒိန်သည် ဘာသာရေး၊ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ရုံးသုံးရေးအတွက် အချိန်စီမံနည်းစနစ်ဖြစ်သည်။
အချိန်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ထားရာ ပြက္ခဒိန်
ပြက္ခဒိန်ဟူသည်မှာ အချိန် နှစ်အပိုင်းအခြား၊ ရာသီ အပိုင်း အခြား၊ လ အပိုင်းအခြား၊ နေ့ရက် အပိုင်းအခြား သတ်မှတ် ထားခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ပြက္ခဒိန်ကို မည်သို့ သတ်မှတ်ကြသနည်း။ မည်သည့်လူမျိုးများ စတင် တီထွင်ခဲ့ကြပါသနည်း။ မည်သည့် အကျိုးထူးများ ရရှိခံစားစေခဲ့သနည်း။
(ပက္ခ+ဒိန-ပက္ခ=လဆန်း+လဆုတ်+ဒိန=နေ့များ- သို့အတွက် ပြက္ခဒိန်ဟု စာလုံးပေါင်းရမည်။-ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံတော် ပြက္ခဒိန်တော်ဆက်အဖွဲ့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်- ၁၉၄၉-ခုနှစ်။) ပြက္ခဒိန်ဟူသည်မှာ အချိန်ကို ပိုင်းခြားသတ်မှတ်ခြင်း။ တစ်နည်းဆိုရသော်နှစ်အပိုင်းအခြား၊ ရာသီအပိုင်းအခြား၊ လအပိုင်းအခြား၊ နေ့ရက် အပိုင်းအခြားသတ်မှတ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေလုံးကြီးသည် နေကို လှည့်ပတ်သွား ခြင်းအားဖြင့် ရာသီများ ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ တစ်ပတ် ပြည့်သောအခါ၊ တစ်နှစ်ပြည့်ချိန်ဟု သတ်မှတ်ကြ၏။ ရှေးလူများ၏ တိုင်းထွာမှတ်သားမှုအရ တစ်နှစ်လျှင် ၃၆၅ ရက် ၆ နာရီသာရှိ၏။ ထိုအခါက လူတို့သည်ရာသီသုံးမျိုးသာ သတ်မှတ်ထားရှိသည်ဟု ရာဇဝင်ကျမ်းများတွင် ဖော်ပြထား၏။ လကို သတ်မှတ်ရာ၌ လဆန်းတစ်ခုမှ လဆန်းတစ်ခုအထိ တစ်လဟု သတ်မှတ်၍၊ ယင်းသည့်လပေါင်း ၁၂ လကို 'တစ်နှစ်'ဟု သတ်မှတ်ကြ၏။ တစ်လလျှင် ရက်ပေါင်း ၂၉ ရက် ၁၂ နာရီကျော်ရှိ၍၊ ၁၂ လတွင် ၃၅၄ ရက်ကျော် ၃၅၅ ရက် ရှိလေသည်။
အလွန်ရှေးကျသော အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် နေသွားကို အမှီပြု၍ တစ်နှစ်လျှင် ၃၆၅ ရက် သတ်မှတ်ပြီးလျှင်၊ ရက်ပေါင်း ၃ဝ ရှိသော ၁၂ လနှင့် အပို ၅ ရက်ပါဝင်သော ပြက္ခဒိန်သတ်မှတ်သည်။ လေးနှစ်တစ်ကြိမ်တွင် တစ်ရက်တိုး၍၊ ၃၆၆ ရက်ရှိ ရက်ငင်နှစ်ဟု သတ်မှတ်၏။ နှစ်စဉ် ရက်ပို ၅ ရက်နှင့် လေးနှစ် တစ်ကြိမ် ရက်ပို ၆ ရက်ကို ပွဲတော်နေ့ အဖြစ်သတ်မှတ်ကြလေသည်။
ရှေးရောမလူမျိုးတို့ အသုံးပြုခဲ့သော ပြက္ခဒိန်တွင် ၁ဝ လ သာရှိ၍၊ အင်္ဂလိပ်အခေါ်အားဖြင့် မတ်လ (၃၁)၊ ဧပြီလ(၂၉)၊ မေလ (၃၁)၊ ဇွန်လ (၂၉)၊ ကွင်းတီးလစ်လ (၃၁)၊ ဆက္ကစတီးလစ်လ (၂၉)၊ စက်တင်္ဘာလ (၂၉)၊ အောက်တိုဘာလ (၃၁)၊ နိုဝင်ဘာလ (၂၉)၊ ဒီဇင်္ဘာလ (၂၉) ရက်၊ ရက်ပေါင်း ၂၉၈ ရက်ရှိ၍၊ တစ်နှစ်ပြည့်ရန် ရက်ပိုများ၊ လပိုများဖြင့် အသုံးပြုကြ၏။ နောင်အခါ ရောမမြို့ကို အုပ်စိုးခဲ့သူ နူမာပွန်ပီလယပ်က ဇန်နဝါရီလ (၂၉) နှင့် ဖေဖွာဝါရီလ (၂၈) ထပ်တိုး၍၊ ရက်ပေါင်း ၃၅၅ ရက်ရှိ ပြက္ခဒိန် သတ်မှတ်၏။
ပထမဆုံး ပြက္ခဒိန်
လူ့သမိုင်းတစ်လျှောက်တွင် ပထမဆုံး ပြက္ခဒိန်ကို တီထွင်အသုံးပြုကြသူများမှာ အီဂျစ်လူမျိုးများဖြစ်ကြသည်။ စိုက်ပျိုးရေးကို အမှီပြုကာ အသက်မွေးကြသည့် ပထမအီဂျစ် ပြည်ထောင်စုအတွက် စိုက်ပျိုးရေးအတွက် အရေးပါသော အထောက်အကူအဖြစ် ပြက္ခဒိန်ကိုလည်း တီထွင်နိုင်ခဲ့သည်။ သို့သော် ပြည်ထောင်စုခေတ် မစတင်မှီကပင် မြောက်ပိုင်းအီဂျစ်နိုင်ငံမှ လူတို့အနေဖြင့် တစ်နှစ်တွင် ၃၆၅ရက်ရှိသည်ကို တွက်ချက်မိပြီးဖြစ်ဟန်တူသည်။ ပြည်ထောင်စုခေတ်အရောက်တွင်လည်း ထိုကဲ့သို့ပင် သတ်မှတ်ကာ တစ်နှစ်တာအတွင်းရှိ နေ့ရက်များကို အုပ်စုဖွဲ့၍ လ ဟုသတ်မှတ်ရာတွင်လည်း ကောင်းကင်ပေါ်ရှိ လ၏ အခြေအနေကိုမူတည်ကာ တွက်ချက်သတ်မှတ်ကြသည်။ သို့ဖြင့် ဘီစီ ၄၂၄၁ခုနှစ်အရောက်တွင် ပထမပြည်ထောင်စုမှ အီဂျစ်လူမျိုးများသည် ပြက္ခဒိန်သစ်တစ်ခုကို တီထွင်နိုင်ခဲ့သည်။ အဆိုပါ ပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တွင် ၁၂လ၊ ၃၆၅ရက် ရှိကာ တစ်လတွင် ရက်ပေါင်း ၃၀ ဟုသတ်မှတ်သည်။ အစွန်းထွက်ကာ ပိုလျှံနေသော ၅ ရက်ကို ပွဲတော်ရက်အဖြစ် သတ်မှတ်လိုက်ကြသည်။ ထို ပြက္ခဒိန်ကို မှီတည်ကာ ဖြည့်စွပ်ပြင်ဆင်ထားသော ပြက္ခဒိန်ကို နှစ်ကာလတာရှည်စွာဖြင့် ဂရိ၊ ရောမခေတ်များမှသည် ယနေ့တိုင် အသုံးပြုနေကြခြင်း ဖြစ်သည်။
သို့သော် နှစ်များကိုမူ ယခုခေတ်ကဲ့သို့ နံပါတ်စဉ်တပ်၍ ခေါ်ဆိုခြင်းမပြုကြသေးဘဲ ထူးခြားသည့် အခြင်းအရာ၊ အဖြစ်အပျက်တို့ကို စွဲမှတ်ကာ သတ်မှတ်ကြသည်။ (ဥပမာ- ရေကြီးသောနှစ်၊ မီးလောင်သောနှစ် စသည်ဖြင့်) နောက်ပိုင်းကာလများတွင်မူ နန်းတက်သည့် နှစ်မှစကာ နံပါတ်စဉ်တပ်၍ သတ်မှတ်လာကြသည်။ ထိုသို့သတ်မှတ်ရာတွင် ဘုရင်ဖြစ်သူ နန်းကျခြင်း(သို့) နတ်ရွာစံခြင်း ဖြစ်လျှင် အဆုံးသတ်သွားပြီး နောက်နန်းတက်လာသည့် ဘုရင်သစ်အတွက် နှစ်ကာလ သတ်မှတ်ချက် တဖန်စတင်သည်။
ယင်းသည့် နူမာနှစ်မှာ လေးနှစ်တစ်ကြိမ် တစ်ပတ်ကာလ သတ်မှတ်ပြီးလျှင် ပဌမနှစ်တွင် ၃၁ ရက်ရှိ လပေါင်း (၄)လ၊ ၂၉ ရက်ရှိလပေါင်း (၇)နှင့် ၂၈ ရက်ရှိ ဖေဖော်ဝါရီလ တစ်လ ရှိ၍၊ လပေါင်း ၁၂ လတွင် ရက်ပေါင်း ၃၅၅ ရက်ရှိ၏။ ဒုတိယနှစ်တွင် ဖေဖော်ဝါရီလ၌ ၂၃ ရက်ရှိ၍၊ ရက်ပေါင်း ၂၇ ရက်ဖြင့် လအပို တစ်လဖြည့်ပြီးလျှင် သတ်မှတ်၏။ တတိယ နှစ်တွင် ပထမအနှစ်အတိုင်း သတ်မှတ်၍၊ စတုတ္ထနှစ်တွင် ဒုတိယနှစ်ကဲ့သို့ပင် လပိုဖြည့်၍ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ၂၄ ရက်ဖြင့် သတ်မှတ်၏။ ဤနည်းမှာလည်း ၄ နှစ် တစ်ကြိမ်တွင် ၄ ရက်ပိုလျက်ရှိ၏။ ဂျူးလယပ်ဆီဇာလက်ထက်ရောက်သောအခါ လများနှင့် ရာသီဥတု မညီမညွတ်ဖြစ်၍ ဇန်နဝါရီလတွင် ဆောင်းကူးရာသီဖြစ်နေသောကြောင့် နက္ခတ်ပညာရှိ ဆိုဆီး ဂျင်းနစ်၏ အကြံပေးချက်အရ၊ ဘီစီ ၄၆ ခုနှစ်တွင် ရက်ပေါင်း ၉ဝ (နိုဝင်္ဘာလနှင့် ဒီဇင်ဘာလအကြားတွင် ၆၇ ရက်နှင့် ဖေဖော်ဝါရီလ နောက်ဆုံးတွင် ၂၃ ရက်) ထပ်တိုး၍၊ ဘီစီ ၄၅ ခုနှစ် နွေကူးရာသီကို မတ်လတွင် စစေခဲ့၏။ ဤကဲ့သို့ ရာသီနှင့် လများမှန်ကန်ညီညွတ်စေရန် ဇန်နဝါရီလနှင့် ဆက္ကစတီးလစ်လ(ဩဂုတ်လ) တို့ကို ၂ ရက်စီတိုး၍၊ ဒီဇင်ဘာလကို ၃၁ ရက်လ၊ ပြုပြင်ပြီးလျှင် ကျန် ဧပြီလ၊ ဇွန်လ၊ စက်တင်ဘာလ၊ နိုဝင်ဘာလများကို ၃ဝ ရက်ဟု သတ်မှတ်လျက်၊ ဖေဖော်ဝီရီလတွင် ၂၈ ရက်ဟု သတ်မှတ်သော ၃၆၅ ရက် ပြက္ခဒိန်ကို ပြုပြင်ခဲ့လေသည်။ ထို့ပြင် လေးနှစ်တစ်ကြိမ်လည်း ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နှင့် ၂၄ ရက် အကြားတွင် ရက်ပိုတစ်ရက်တိုး၍ ၃၆၆ ရက် ရက်ငင်နှစ် သတ်မှတ်၏။ မတ်လ၊ မေလ၊ ကွင်းတီးလစ်လ (နောင်အခါ ဂျူးလယပ်ဆီဇာကို အကြောင်းပြု၍ ဇူ(ဂျူ)လိုင်လ အမည်ပြောင်းသည်)နှင့် အောက်တိုဘာလများကို ယခင် ပြက္ခဒိန်အတိုင်း ၃၁ ရက် လများအဖြစ် သတ်မှတ်၏။ ထိုနောက် ပုပ်ရဟန်းမင်းကြီး ဂရက်ဂရီ (၁၃)က အနည်းငယ် ပြုပြင်၍ ဂရက်ဂရီယန်း ပြက္ခဒိန် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။
သို့သော်လည်း ထိုအခါက နေသွားနှစ်တစ်နှစ်မှာ ၃၆၅ ရက် ၆ နာရီဟု ယူခဲ့ကြ၍ အမှန်နေသွားနှစ်မှာ ၃၆၅ ရက် ၅ နာရီ ၄၈ မိနစ် ၄၆ စတ္တန့်ဖြစ်သဖြင့် ၁၆ ရာစု နှစ်အတွင်း ၁၅၈၂ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်ကို ၂၁ ရက်ဟု သတ်မှတ် ပြီးလျှင်၊ ရောမပြက္ခဒိန်ကို ထပ်မံပြုပြင်၍ ယခုထက်တိုင် အသုံးပြုနေကြသည်။ နှစ်စဉ် ပြုလုပ်ရမည့် ပြက္ခဒိန်တွက်နည်း မှာလည်း ခုနှစ်ကို ၄ နှင့်စားသည့်အခါ အကြွင်းမရှိသော နှစ်များကို ရက်ငင်နှစ်ဟု သတ်မှတ်၍၊ နှစ်ပေါင်း ၁ဝဝ( ရာစု)ကျရောက်သော နှစ်များတွင် ရက်တိုးခြင်း မပြုရ။ သို့သော် ခုနှစ်ကို ၄ဝဝ နှင့် စားသည့်အခါ၊ အကြွင်းပြတ်လျှင်သာ ရက်ငင်နှစ် ဖြစ်ရမည်ဟု သတ်မှတ်၏။ သို့အတွက် ၁၆၀၀ ပြည့်နှစ်သည် ရက်ငင်နှစ်ဖြစ်၍၊ ၁၇ဝဝ ပြည့်နှစ်၊ ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်နှင့် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်များသည် ရက်ငင်နှစ်များမဟုတ်ချေ။ သို့သော် ၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်သည် ရက်ငင်နှစ်ဖြစ်ရမည်။ ဤပြက္ခဒိန်ကို ရောမလက်အောက်ခံ နိုင်ငံများက လက်ခံ အသုံးပြုကြသော်လည်း၊ ဗြိတိန်နိုင်ငံကမူ ၁၇၅၁ ခုနှစ်တွင်သာ လက်ခံအသုံးပြုခဲ့၏။ ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ၁၇၉၃-ခုနှစ်မှ ၁၈ဝ၅ ခုနှစ်အထိ တော်လှန်ရေး ပြက္ခဒိန်ကို အသုံးပြု ခဲ့၏။ တူရကီနှင့် ရုရှနိုင်ငံတို့သည် ဂရက်ဂရီယန်း ပြက္ခဒိန်ကို ၁၉၁၇-ခုနှစ်တွင် လက်ခံခဲ့သည်။ ဗော်လကန် နိုင်ငံများကမူ ၁၉၂၃-ခုနှစ်မှသာ လက်ခံခဲ့သည်။
မြန်မာပြက္ခဒိန်
အင်္ဂလိပ်ပြက္ခဒိန်ကို စီစဉ်ရာ၌ နေသွားကိုသာ အခြေပြုထားသဖြင့် လထပ်ဟူ၍ မရှိ၊ ရက်ငင်သာရှိ၏။ သို့သော် အရှေ့နိုင်ငံများတွင် ပြက္ခဒိန်ကို စီစဉ်ရာ၌ နေသွားလသွားတို့ကို အမှီပြုကာ တွက်ချက်ရသောကြောင့် သာမန်လူများမတွက်နိုင်ချေ။ နက္ခတ်ပညာတွက်ကိန်များ လိုက်စားသူများသာလျှင်တွက်နိုင်၏။ သို့အတွက် မြန်မာပြက္ခဒိန်ကို စီစဉ်ရာ၌လည်း လထပ်ရက်ငင်အရေးများ မှန်ကန် ညီညွတ်စေရန်၊ ဗေဒင်ပညာရှိ ပြက္ခဒိန်တော်ဆက်အဖွဲ့ကို အစိုးရမင်းတို့က ခန့်အပ်ပြီးလျှင်၊ မှန်ကန်သော ပြက္ခဒိန်များကို တွက်ချက်ပြီးမှ ကြေညာသတ်မှတ်ခဲ့၏။
မြန်မာနိုင်ငံသို့ သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းများ မရောက်သေးမီက၊ ပြက္ခဒိန်တွက်ချက်ရာ၌၊ မကာရန္တကျမ်း သံဒိဋ္ဌတွက်ရိုးကျမ်းများကိုသာ အသုံးပြုခဲ့ကြ၏။ ယင်းသည့်ကျမ်းများသည် သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းကဲ့သို့ တွက်ခြေ၊ ကိန်းခန်း၊ ဂဏန်းများ မမှန်ကန်ချေ။ အကျဉ်းချုံး၍ စီရင်ထားသော တွက်ရိုးကျမ်းများဖြစ်သဖြင့် တိမ်းစောင်းမှားယွင်းခဲ့၏။ သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းမှ ကိန်းဂဏန်းများသာလျှင် အခြေခံသဘောတရားမှန်ကန်သည်ဟု ဆိုရငြားလည်း နက္ခတ်မျှော်စင်၊ မှန်ပြောင်းများဖြင့် လေ့လာနေကြခြင်းကြောင့်၊ အနောက်နိုင်ငံများ၏ ကိန်းခန်းဂဏန်းများကသာလျှင် သာလွန်မှန်ကန်ကြောင်းကို ဝန်ခံ ရပေမည်။
သူရိယ သိဒ္ဓန္တကျမ်းထွက်အရ၊ ပြက္ခဒိန်တွက်ချက်ရာတွင် အခြေပြုသော ကိန်းများမှာ တဖက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
မြန်မာပြက္ခဒိန်တွင် နှစ်သုံးမျိုးရှိ၏။
သူရိယမာသနှစ်သည် ရှေ့နှစ် သင်္ကြန်တက်ချိန်မှ နောက်နှစ် သင်္ကြန်တက်ချိန်အထိ ဖြစ်၏။ စန္ဒရမာသနှစ်သည် ကောင်းကင်မျက်မြင် ရှေ့လဆန်းစသည့် နေ့မှ နောက်လဆန်းစသည့်နေ့အထိ တစ်ကြိမ်- တစ်ကြိမ်၊ အကြိမ်ပေါင်း ၁၂ ကြိမ် ပြည့်ချိန် ဖြစ်၏။
ဝေါဟာရမာသနှစ်မှာ နှစ်မျိုး ရှိ၏။ (၁) သာမန်နှစ် (လပေါင်း ၁၂ လ)နှင့် (၂) ဝါထပ်နှစ် (လပေါင်း ၁၃ လ) ဖြစ်၏။ ထိုနောက် တစ်ဖန် ဝါထပ်နှစ်များ၌လည်း (က) ဝါငယ်ထပ်နှစ် (၃၈၄ ရက်)နှင့် (ခ) ဝါကြီးထပ်နှစ်၊ တစ်နည်းဆိုရသော် ဝါထပ်ရက်ငင်နှစ် (၃၈၅) ရက်ဟူ၍ နှစ်မျိုးခွဲခြားထား၏။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရှေးမင်းအဆက်ဆက်မှစ၍ ယနေ့အထိ အသုံးပြုသော ပြက္ခဒိန်သည် ဝေါဟာရပြက္ခဒိန် ဖြစ်၍ ယင်းသည့် ပြက္ခဒိန်ကို တွက်ချက် စီစဉ်ရာ၌လည်း၊ သူရိယမာသနှစ်၊ စန္ဒရမာသနှစ်၊ ဝေါဟာရ မာသနှစ် သုံးပါးလုံးကို ညှိနှိုင်း၍ တွက်ရသည်။
သူရိယမာသနှစ်သည် ဝေါဟာရမာသနှစ်ထက် ၁၁ ရက် ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ် ၃၇ စတ္တန့် ပိုနေ၏။ နောက်တစ်နှစ်ကျ ရောက်သည့်အခါ ၂၂ ရက်ကျော်ပို၍ ၃ နှစ်နီးပါးသို့ ရောက်သည့်အခါ ဝေါဟာရမာသ တလ (၃ဝ ရက်) ပိုလာ၏။ ထိုသို့ ရောက်ပြီးနှစ်၌ ဝေါဟာရ မာသ တလတိုးရ၏။ ထိုအခါ၌ အဓိမာသ် လလွန်ပြိုတစ်ကြိမ် ဖြစ်၏။ ထိုနှစ်ကို ဝါထပ်နှစ်ဟု ခေါ်၏။ လပေါင်း (၁၃)လ ရှိသော နှစ်ဖြစ်၏။ မြန်မာပြက္ခဒိန်၏ စည်းကမ်းချက်မှာ ထိုသို့ တိုးသည့် လသည် ဒုတိယဝါဆိုလဟု သတ်မှတ်ရ၏။ ဤကဲ့သို့ တစ်လတိုးသည့် အတွက် ဆောင်းနွေမိုးစသော ဥတုသုံးပါးတို့၏ အစဉ်အလာ သဘာဝတို့နှင့် ကိုက်ညီမည် ဖြစ်၏။
ဝါကြီးထပ်သောနှစ်သည် အမှန်အားဖြင့် ဝါထပ်+ရက်ငင်နှစ် ဖြစ်၏။ ယင်းသည့်နှစ်၌ ဒုတိယဝါဆိုလ ရှိသည့်အပြင် နယုန်လတွင် ရက်မစုံ ၂၉ ရက်ဖြင့် လကွယ် သတ်မှတ်ရမည့် အစား၊ ရက်စုံ ၃ဝ ရက်ဖြင့် လကွယ် (ရက်ပိုတစ်ရက်) သတ်မှတ်ရ၏။ ဗေဒင်စကားဖြင့် ရက်ငင်ရက်ခေါ်၏။ ယင်းသည့်ရက် ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမှာ စန္ဒရ သံဝစ္ဆရနှစ် တစ်နှစ်လျှင် ၃၅၄ ရက် ၄ နာရီ ၃၉ မိနစ် ၁၅ စက္ကန့်ရှိသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဝေါဟာရနှစ်ထက် စန္ဒရသံဝစ္ဆရနှစ်သည် တစ်နှစ်လျှင် ၄ နာရီ ၃၉ မိနစ် ၁၅ စက္ကန့် ပိုလွန်၏။ ထိုသို့ ပိုလွန်သော နာရီစသည်တို့သည် အကြင်အခါ၌ ၂၄ နာရီပြည့်၍ တစ်ရက် ဖြစ်လာ၏။ ထိုအခါ အဓျာဟ ရက်လွန်တစ်ကြိမ်ပြိုသည် ဖြစ်၍၊ သင့်လျော်သော ဝါထပ်နှစ်၌ နယုန်လတွင် တစ်ရက်တိုး၍၊ ဝါကြီးထပ်ခြင်း အမှုကိုပြုကြ၏။ မြန်မာပြက္ခဒိန်၌ ဝါကြီးထပ်သော နှစ်သည် အရေးကြီး၏။ တစ်နည်းကား ရက်ငင်ခြင်းသည် အရေးကြီး၏။ ရက်ငင်ခြင်း၏ ဥပဒေသများမှာ-
ရှေးပဝေဏီအခါက ဝါထပ်ရက်ငင် ပြဿနာကို ၁၉ ခုစားကိန်းကို အခြေပြု၍ ဆုံးဖြတ်ကြ၏။ ၁၉ ခု စားကိန်း သည် သက္ကရာဇ်ကိုတည်၍ ၁၉ ခုနှင့် စားသည့်အခါ အကြွင်း ၂၊ ၅၊ ၇၊ ၁ဝ၊ ၁၃၊ ၁၅၊ ၁၈ ရသော နှစ်များသည် ဝါထပ် နှစ်များ ဖြစ်ကြ၏။ ထိုကိန်းဖြင့် မြန်မာ ၁၂၁၆ ခုနှစ်အထိ လထပ်ကိန်းများ ပြုလုပ်ခဲ့၏။ သို့သော် မြန်မာ ၁၂၁၈ ခုနှစ်သည် မူလကိန်းအရ၊ နှစ်ခုကြွင်းဖြစ်၍၊ လထပ်ရမည် ဖြစ်သော်လည်း၊ ညောင်ကန်ဆရာတော် အဆုံးအဖြတ်ဖြင့် မြန်မာ ၁၂၁၇ ခုနှစ်တွင် အဓိမာသပြိုကိန်းအရ၊ လထပ်ခဲ့၏။ ထိုအချိန်မှစ၍ ၁၉ ခုစားကြွင်းများ ဖြစ်သည့် ၁၊ ၄၊ ၇၊ ၁ဝ၊ ၁၂၊ ၁၅၊ ၁၈ တို့အသီးအသီးရသော နှစ်များတို့ကို ဝါထပ်နှစ်များအဖြစ် မြန်မာ ၁၂၇၃ ခုနှစ်အထိ ဆုံးဖြတ်ခဲ့၏။ တစ်ဖန် မြန်မာ ၁၂၇၄ ခုနှစ်မှ ၁၃၁၁ ခုနှစ်အထိ စားကြွင်း ၁၊ ၄၊ ၇၊ ၉၊ ၁၂၊ ၁၅၊ ၁၈ တို့အသီးအသီးရသော နှစ်များကို ဝါထပ်နှစ်များ အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့၏။ မြန်မာ ၁၃၁၂ ခုနှစ်မှစ၍ စားကြွင်း ၁၊ ၄၊ ၆၊ ၉၊ ၁၂၊ ၁၅၊ ၁၇တို့ အသီးအသီးရသော နှစ်များ တွင် ဝါထပ်၏။ ၁၉ ခု စားကိန်းသည် သူရိယ သိဒ္ဓန္တကျမ်း၏ ကိန်းများကို အခြေခံထား၍ ပြက္ခဒိန်တွက်ရာ၌ မှတ်သား လွယ်ကူစေရန် ဖော်ပြသော ကိန်းဖြစ်၏။
ရက္ခိုင်ပြက္ခဒိန်
ပြက္ခဒိန်ဟူသော ဝေါဟာရကို ရခိုင်ပြည်၊ မြန်မာပြည်တို့တွင် မည်သည့် ခေတ်ကာလကစ၍ အသုံးပြုလာ ခဲ့ သည်ဟု အတိအကျ မသိရသေးချေ။ သို့သော် ယနေ့တိုင် မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း တွေ့ရှိရသော စာပေများစွာ တို့တွင် ရခိုင်ဘုရင် ဘစောဖြူမင်းလက်ထက် ရေးစပ်ခဲ့သော ထိုရခိုင်ဘုရင် ဘစောဖြူမင်း၏ သမီးတော် ဧချင်းတွင် "ပြက္ခဒိန်"ဟူသော ဝေါဟာရကို အစောဆုံးရေးသားခဲ့ကြောင်း သုတေသီများ လေ့လာတွေ့ရှိရသည်ဆို၏။ ထိုဧချင်းကား ရခိုင်စာဆိုတော် ဗဒူမင်းညို၏ လက်ရာဖြစ်ပြီး မြန်မာတစ်နိုင်ငံလုံးတွင် ရှေးအကျ ဆုံးဖြစ်နေသော ဧချင်းဖြစ်ကြောင်းကိုလည်း အားလုံးက အသိအမှတ်ဖြစ်ကြပေလိမ့်မည်။
ထိုရခိုင်မင်း၏ သမီးတော်ဧချင်းပါ ပြက္ခဒိန်ဟူသော ဝေါဟာရအသုံးသည် ယနေ့တိုင် ဆက်လက်သုံးစွဲမြဲ ရှိနေသေးရာ ခေတ်ပေါ်အသုံးမဟုတ်ကြောင်း ထင်ရှားလှ၏။ ယခုအခါ ပြက္ခဒိန်အစား "ပက္ခဒိန်"ဟူ၍လည်း ရေးထုံးပြုနေကြသည်များကိုပါ တွေ့ရှိနေကြပေသေး၏။
ကျွန်ုတို့ လေ့လာသိရှိရသလောက်ဆိုလျှင် သက္ကတဘာသာ၊ ဘင်္ဂါလီစာပေတို့၌ ပြက္ခဒိန်ကို ပဉ္စကာ (အသံ ထွက်ဖွင့်ကာ)ဟူ၍ ရေးသုံးကြပေ၏။ ပါဠိဘာသာသုံး ဗေဒစိန္ဒာဋီကာ၌လည်း ပဉ္စကာဟူ၍ ရေးသုံးထားပေသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ နေ့ရက်တို့ကို မှတ်သားထားသော နေ့စဉ် မှတ်တမ်းဒိုင်ယာရီ သဘောပင်ဖြစ်သည်။ ဤတွင် ပြက္ခဒိန်မှန်သလော၊ ပက္ခဒိန်မှန်သလော ကျွန်ုပ်တို့ ဆုံးဖြတ်ပေးလို၍ကား မဟုတ်ပါ။
ပြက္ခဒိန်ဟူသော ဝေါဟာရသည် ပါဠိ-ပဝုတ္တဒိန၊ သက္ကတ-ပြုတ္တဒိန ဟူသောဝေါဟာရမှ အခြေခံလာသည် ဟူ၍ ဘာသန္တရသုတေသီ ဆရာတော်ကြီးများ၏ ယူဆချက်အရ လေ့လာသိရှိရသည်။ နေ့ရက်ကို ပြောပြပါသည်။ ပြောဆိုသည်၊ ဟောပြသည့် အရာဖြစ်ကြောင်း အဓိပ္ပာယ်ရှိသည်။
ရခိုင်တွင် ပြက္ခဒိန်ကို မည်သည့်ခေတ်ကာလကပင် စတင်သုံးစွဲလာသည်ကို မသိရသော်လည်း ရာဇဝင်တို့ တွင် သက္ကရာဇ် ဖြိုခြင်းများကို ဓည၀တီခေတ်မှစ၍ အိန္ဒိယနှင့် ညှိနှိုင်းကာ အသုံးပြုလာခဲ့ရာ ထိုအခါမှစ၍ ပြက္ခဒိန်အသုံး ရှိလာခဲ့သည်ဟု ယူဆရပေသည်။