cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ပြဇာတ်
တိုးတက်မှုများ
ပြဇာတ်များ အဆင့်အတန်းမြင့်လာသလောက် ၁၉ ရာစုနှင့် ၂ဝ ရာစုနှစ်တို့တွင် အနောက်နိုင်ငံရှိ ဇာတ်ရုံများ၏ အသွင်အပြင်နှင့် အဆင်အယင်အခမ်းအနား များမှာ အထူးခေတ်မှီလာလေသည်။ ပထမတွင် လေထိုး ဓာတ်မီးများကို သုံးခဲ့ရာမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးများကို အသုံးပြုလာကြ၏။ လျှပ်စစ်ဓာတ်မီးများ ထွန်းညှိထားပုံမှာလည်း ကြည့်ရှုသူ ပရိသတ်တို့၏ အာရုံ၌ အဝေးကြည့် အနီးကြည့်သဘောမျိုး ထင်မြင်လာစေရန် ဇာတ်ခုံ၏ အထက်မှလည်းကောင်း၊ အောက်မှလည်းကောင်း၊ ရှေ့တည့်တည့်မှလည်းကောင်း၊ ဘေးမှလည်းကောင်း ဆလိုက်မီးရောင်စုံတို့ဖြင့် အလင်းပေးကာ အထူးပနံရစေသည်။ ဇာတ်လမ်းတွင် ပါသောအခန်းအမျိုးမျိုးတို့အတွက် အခမ်းအနား အပြင်အဆင်များကို ရုတ်တရက် ပြောင်းနိုင်ရွှေ့နိုင် တင်နိုင် ချနိုင်ရန် ဆုံလည်များ၊ စက်ခလုတ်များဖြင့်လည်း စီမံထားရှိလေသည်။ အချို့ဇာတ်ခုံများမှာ အသေမဟုတ် အနိမ့်အမြင့်လိုသလို ရနိုင်အောင် အရှင်ပြုလုပ်ထား၏။ ထိုသို့သော အစီအစဉ်များကြောင့် လှပ၍ သဘာဝကျသော အခင်းအကျင်းတို့ကို လိုသလိုဖန်တီး၍ ယူနိုင်လေတော့သည်။
ပြဇာတ်အခမ်းအနား အဆင်အပြင်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ အယူအဆ ဝါဒနှစ်မျိုးကွဲပြားခဲ့ကြသည်။ ယူဆချက်တရပ်မှာ ပြဇာတ်သည် မျက်စိအာရုံ ခုံမင်ခံစားမှုအတွက် ဖြစ်သည့်အလျောက် ဇာတ်ခုံအဆင်အပြင် အ ခမ်းအနားမှာ အနုပညာပီပီ၊ လှလှပပရှိရမည်ဟူသော ယူဆချက်ဖြစ်သည်။ အခြားယူဆချက်မှာ ပြဇာတ်ကပြ ရာတွင်အပြင်လောက၌ တွေ့မြင်နိုင်သည်တို့ကို ဇာတ်ခုံပေါ်တွင် တင်ပြနေရန်မလိုဘဲ ဇာတ်ကွက်ဇာတ်ကြောင်း ၏ရည်ရွယ်ချက်အနက်သဘောကိုသာ ပရိသတ်နားလည်ထင်မြင်ရန် အရေးကြီးသည်ဟူသော ယူဆချက်ဖြစ် လေသည်။ ထိုသို့ ပွဲကြည့်ပရိသတ်အား ဇာတ်အိမ်ဇာတ်ကွက်၏ အတွင်းသဘော ပေါ်လွင်စေရန် ဖော်ပြသည့် အတတ်ကို သရုပ်ဖော်အတတ်ဟု ခေါ်ကြ၍၊ ခေတ်သစ်ပြဇာတ်များတွင် ထိုအတတ်ကို ခပ်များများပင် အသုံး ပြုလာကြလေသည်။
အရှေ့တိုင်းပြဇာတ်
အနောက်တိုင်း ပြဇာတ်များကဲ့သို့ပင် အရှေ့တိုင်းပြဇာတ်များသည်လည်း ကိုးကွယ်မှုအယူဝါဒနှင့် ယှဉ်၍ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ အရှေ့တိုင်းပြဇာတ်သည် အနောက်တိုင်း ပြဇာတ်မှ ဆင်းသက်ပေါက်ဖွားလာ ခြင်းမဟုတ်၊ မိမိနိုင်ငံအလေ့အထနှင့် မိမိပေါ်ပေါက်လာခြင်းသာ ဖြစ်သည်။ ၁၇ဝဝ ပြည့်နှစ် ကျော်လွန်သည့် အချိန်မှစ၍ အရှေ့တိုင်း ပြဇာတ်များသည် အနောက်တိုင်းပြဇာတ်လောကကိုပင် အနည်းငယ် အငွေ့အသက် လွှမ်းမိုးနိုင်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယပြဇာတ်များသည် ၂ ရာစုနှစ်မတိုင်မီကပင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဟန် တူသည်။ အယူဝါဒရေး ပွဲလမ်းသဘင်ဆိုင်ရာ ကပွဲများမှတစ်ဆင့် နန်းတွင်းပြဇာတ်များ ခေတ်စားလာခဲ့ရာ ၈ ရာစုနှစ်တိုင် ဖြစ်သည်။ နာမည်ကျော် သကုန္တလနန်းတွင်း ပြဇာတ်ကြီးကို ရေးသားသူ ကာလီဒါသနှင့် ရာမာယဏ နန်းတွင်းပြဇာတ် ရေးသူ ဘဝဘူတိတို့သည် ယင်းခေတ်၏ ထင်ရှားသော ပြဇာတ်ရေး ဆရာများဖြစ်သည်။
ယင်းနောက် ၁၄ ရာစုနှစ်တိုင် အိန္ဒိယနိုင်ငံကြီးသည် မွတ်စလင်တို့၏ တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ခြင်းကို အကြိမ်ကြိမ်ခံနေရသဖြင့်၊ သက္ကတ ဘာသာနှင့် ရေးသားသော ပြဇာတ်များသာ ကြိုကြားပေါ်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ၁၉ ရာစုနှစ် ဆာရာ ရာဘင်ဒြာနတ် တဂိုး၏ ခေတ်ကျမှ အိန္ဒိယပြဇာတ်လောကသည် ပိုမိုထင်ရှားလာသည်။
'အမှောင်ခန်းမှဘုရင်ကြီး' 'ဆောင်းကူးရာသီ စက်လှည့်ပြီ' စသော ပြဇာတ်များမှာ သူ၏ထင်ရှားသော လက်ရာများဖြစ်သည်။
တရုတ်နိုင်ငံ၌မူ စင်တင်ကြပြခဲ့သည်မှာ နှစ်ပေါင်း ၄ဝဝဝ နီးပါးခန့် ရှိပြီးဖြစ်သော်လည်း စာနှင့် ပေနှင့်ပြဇာတ်အရေးသား ပေါ်ခဲ့သည်မှာ အနှစ် ရဝဝ ခန့်သာ ရှိသေးသည်။ ယွန်မင်းဆက် ( ၁၂ရ၉ - ၁၃၈၆ ) မွန်ဂိုဘုရင် ကူဗလိုင်ခန် လက်ထက်တွင် တရုတ်စာပေ ပညာရှင်ကြီးများ သည် ပြဇာတ်လောကကို ဦးလှည့်လာကြသဖြင့် စာပေလောကတွင် ပြဇာတ်အရေးအသား ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ' တောင်အီ၏ဒုက္ခ ' ' အိမ်စေမကလေး၏ စက်ပုန်းခုတ်မှု ' ' အနောက်နန်းမှ အချစ်စခန်း ' စသော ပြဇာတ်များမှာ ယင်းခေတ်မှ ပြဇာတ်များဖြစ်၍ အနောက်နိုင်ငံများမှပင် ဘာသာပြန် ကပြကြသည်။ မင်မင်းဆက်ခေတ်တွင် ရေးသားသော ပြဇာတ်ပေါင်းများစွာအနက် ပြဇာတ် ၆ဝဝ ခန့် ယခုတိုင် ထင်ရှားရှိသည်။ ယင်းတို့တွင် 'ပြွေပုံပြင်' ပြဇာတ်သည် အနောက်တိုင်း ပြဇာတ်လောကတိုင် ကျော်ကြားသည်။
တရုတ်ပြဇာတ်များကို အနောက်တိုင်း ပြဇာတ်များကဲ့သို့ အသောပြဇာတ်နှင့် အလွမ်း ပြဇာတ်ဟူ၍ မခွဲဘဲ၊ စစ်သည်တော်ဘဝ ပြဇာတ်နှင့် အရပ်သားဘဝ ပြဇာတ်တို့အဖြစ်သာ ခွဲထားသည်။ တရုတ်ပြဇာတ် များသည် အိန္ဒိယပြဇာတ်များကဲ့သို့ လူထုနှင့် ကင်းဝေး၍ မင်းစိုးရာဇာ အတွက်သာ ဖြစ်နေမှုကြောင့် လူထု သည်ပညာရှင်ကြီးများ၏ အနုပညာ လက်ရာကို ခံစားခွင့် မရကြချေ။
ဥ (တိရစ္ဆာန်)
ငှက်အားလုံးသည် ဥများကို ဥကြ၏။ သို့သော် လူအများ နှစ်သက်သော အစာဖြစ်သည့် ကြက်ဥနှင့် ဘဲဥတို့ကိုသာ လူသိများသည်။ ငှက်များသာမက ငါး၊ တွားသွားသတ္တဝါများ၊ ပိုးကောင်များနှင့် ဝက်မ၊ နွားမ စသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ အပါအဝင် များစွာသော အခြားတိရစ္ဆာန်များ၌လည်း သားငယ်ကလေးများသည် ဥများမှတစ်ဆင့် ပေါက်ဖွားကြခြင်းသာ ဖြစ်လေသည်။
ဥ၏ အဓိကလုပ်ငန်းမှာ သားငယ်ကို ပေါက်ဖွားပေးရန် ဖြစ်သည်။ ဥတွင် အစဉ်သဖြင့် သားကောင်၏ အသက်မျိုးစေ့နှင့် သားကောင်အတွက် အာဟာရဓာတ် ဖြစ်စေသောအနှစ်ကို အကာအကွယ်ပေးထားသည့် အခွံ့ပါစမြဲဖြစ်သည်။ ငှက်၏ဥသည် နို့တိုက်သတ္တဝါ၏ ဥထက်ကြီး၏။ ထိုသို့ ဖြစ်ခြင်းမှာ ငှက်မ၏ ခန္ဓာ ကိုယ်အတွင်းမှ ထွက်လာသော ဥအတွင်း၌ ကြီးထွားလာမည့် ငှက်ငယ်အတွက် အစာပါရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ နို့တိုက်သတ္တဝါငယ်များကမူများသောအားဖြင့် မိခင်၏ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌သာ ကြီးထွားလာကြ ပြီးလျှင် မွေးဖွားမည့်အချိန်အထိ မိခင်ထံမှ အစာအာဟာရကို ရရှိနေလေသည်။
ငှက်များ၊ ပိုးကောင်းများ၊ တွားသွားသတ္တဝါများနှင့် များသောအားဖြင့် ငါးများသည် အမိ၏ခန္ဓာကိုယ် အတွင်းမှ ပြည့်ဝသော ဥများကို ဥပေးကြသည်။ ထိုဥများကို လိုအပ် သည့်အချိန်အထိ သင့်လျော်စွာ ထားလျှင် ဥများအတွင်း၌ အမိအဘနှင့်တူသော သားငယ်များ ကြီးထွားလာကြလေသည်။ နို့တိုက်သတ္တဝါ အားလုံးလိုလိုတွင်မူ ဥသည် မိခင်၏ခန္ဓာ ကိုယ်အတွင်း၌သာ ကြီးထွားပြီးလျှင် အချိန့်စေ့သောအခါ သားငယ်ကို ဖွားလေသည်။
ဥအမျိုးမျိုးရှိရာ တီကောင်များသည် အာဟာရဓာတ်ပါရှိ သော အိတ်များနှင့်ဥများကို ဥပေးကြသည်။ လိပ်ပြာနှင့် ပိုးကောင်တို့၏ ဥများသည် လွန်စွာ သေးငယ်ကြပြီးလျှင် အရောင်အမျိုးမျိုးရှိကြသကဲ့သို့ ပုံသဏ္ဌာန်တွင်လည်း အမျိုးမျိုး ရှိကြသည်။ ထိုဥများကို အတွဲလိုက် မြေကြီးပေါ်၌ဖြစ်စေ၊ သစ်ရွက်ပေါ်၌ ဖြစ်စေ၊ ရေပေါ်၌ဖြစ်စေ ဥကြသည်။ ကမာသည် တစ်နှစ်လျှင် ဥပေါင်း ၆ဝဝဝဝဝဝဝဝ မက ဥလေသည်။ ထိုသို့ များပြားစွာ ဥခြင်းမှာ ရေထဲ၌ ဥပေါင်း မြောက်မြားစွာ ပျောက်ဆုံးလေ့ရှိသဖြင့် သားငယ်များအဖြစ် ပေါက်စေမည့် ဥများ အဖတ်တင် ကျန်ရစ်စေရန် ဖြစ်သည်။ ငါးများကလည်း များသောအားဖြင့် ဥအမြောက်အမြားကို ဥပေးလေ့ ရှိကြသည်။ အချို့ငါးမျိုး၏ ဥများသည် လေးလံကြ သဖြင့် ချောင်း၊ ရေအိုင်၊ သို့မဟုတ် ပင်လယ်၏ အောက်ခြေ အထိ နစ်မြုပ်သွားကြ၏။ အချို့ ငါးမျိုး၏ ဥများကမူ ပေါ့ပြီး လျှင် အလင်းပေါက်များ ဖြစ်ကြ သည်။ ထိုငါးဥမျိုးသည် အတွဲလိုက် ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်တွင် မျောနေလေသည်။
သာမန် ဖားပြုပ်မတစ်ကောင်သည် တစ်ခါဥလျှင် ဥပေါင်း ၆ဝဝဝ အထိ ဥတတ်ပြီးလျှင် အတန်း နှစ်တန်းဖြင့် ဥလေ့ ရှိသည်။ သာမန် ဖားမတစ်ကောင်ကမူ ပလောပီနံဥကို ပြုတ် ထားသကဲ့သို့ ကော်ကဲ့သို့ သော ဥများကို ဥလေ့ရှိသည်။ တွားသွားသတ္တဝါများသည် ယင်းတို့၏ဥများကို များသော အားဖြင့် မြေကြီး၏ အပူဓာတ်ဖြင့် ပေါက်စေ လေ့ရှိကြသည်။ အချို့ မြွေမျိုးများကမူ မိမိတို့၏ဥများကို မိမိတို့၏ ခန္ဓာကိုယ် ဖြင့် ခွေပတ်ကာ စောင့်ရှောက် လေ့ရှိကြသည်။
နို့တိုက်သတ္တဝါများအနက် ဥဥလေ့ရှိသောသတ္တဝါမှာ ဘဲတူ ဖျံတူနှင့်ဆူးရှိသော ပရွက်စားကောင် တို့ ဖြစ်သည်။ အချို့ မြွေမျိုး၊ ဖွတ်ပုတတ်မျိုးနှင့် ငါးမျိုးများသည် သားကောင် ကလေးများကို မွေးဖွားသော်လည်း များသောအားဖြင့်ကား ဥများကိုသာ ဥကြလေသည်။ ဘဲတူဖျံတူရှိသော ဩစတြေး လီးယားတိုက်တွင် တွားသွားသတ္တဝါများ ဥသကဲ့သို့ ဥသော ငှက်မျိုးများလည်း ရှိသည်။ ထိုငှက်မျိုးသည် ယင်းတို့၏ ဥများကို ဝပ်ပေးလေ့ မရှိကြချေ။
အချို့ပိုးကောင်များသည် ယင်းတို့၏ ဥများကို နည်းအမျိုး မျိုးဖြင့် အကာအကွယ်ပေးကြသည်။ ပျားနှင့် နကျယ်ကောင် များသည် ယင်းတို့၏ဥများကို အထူးစီမံထားသောအိမ်များတွင် ဥကြလေသည်။ ပင့်ကူများကမူ ယင်းတို့၏ဥများကို ပိုးမျှင် ကဲ့သို့သော အိတ်ငယ်ကလေးများဖြင့် ရစ်ပတ်၍ ထားလေ့ရှိကြ ပြီးလျှင် ထိုအိတ် ငယ်ကလေးများကို လုံခြုံသည့်တစ်နေရာရာ တွင် ဖြစ်စေ၊ မိမိနှင့်တစ်ပါတည်း သယ်ဆောင်၍ဖြစ်စေ သွား လေ့ ရှိကြသည်။ ခြင်များသည် ယင်းတို့၏ ဥများကို ရေသေများ၏ မျက်နှာပြင်ပေါ်၌ ဖောင်ကလေးများသဖွယ် ဥလေ့ရှိ ကြသည်။
ထန်းပင်ချောင်းရွာ၊ နန်းတော်ကျွန်း
ထန်းပင်ချောင်းရွာ၊ နန်းတော်ကျွန်း
တပ်ချောင်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
တပ်ချောင်းရွာ (Tatchaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ တပ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၅၆ ဖြစ်သည်။
မဟူရာရုပ်ရှင်ရုံ (ရုပ်ရှင်)
မဟူရာရုပ်ရှင်ရုံ သည် ၂၀၁၉ ခုထွက် ရင်သိမ့်တုန်ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ သတ္တမအာရုံ ရုပ်ရှင်အတွက် ပြည့်ဇော်ဖြိုး ဇာတ်ညွှန်းရေး ရိုက်ကူးသည်။ နေတိုး၊ ကျော်ကျော်ဗိုလ်၊ မင်းသွေး၊ နန်းဆုဦးနှင့် ရီယာရေး (Riya Ray) တို့ အဓိက ပါဝင်ထားသည်။ ဧပြီလ ၂၅ ရက်တွင် ရုံတင်သည်။
တပ်ချောင်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောင်ဒုံးကွင်းရွာ
လောင်ဒုံးကွင်းရွာ
သရက်ပြင်ရွာ၊ သရက်ချောင်း
သရက်ပြင်ရွာ၊ သရက်ချောင်း
အောင်ချမ်းသာရွာ၊ ရွှေဘုံသာ
အောင်ချမ်းသာရွာ (Aungchanthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြောင်မြို့နယ်၊ ရွှေဘုံသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၁၃၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်ဒါကာရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ဆင်ဒါကာရွာ(Hsindarkar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ဒါ့ရှီလွယ်ဘော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၉၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လယ်ခိုဒိုးကားရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
လယ်ခိုဒိုးကားရွာ(Lelkhodoekar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လယ်ခိုဒိုးကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၇၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟောင်မိုင်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ဟောင်မိုင်ရွာ (Hawngmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နောင်မြိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၁၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်မြိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၆ ဦး၊ မ ၅၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တပ်ရွှေရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တပ်ရွှေရွာ (Tatshwe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၂ ဦး၊ မ ၃၀၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြကန်သာ
= မြကန်သာ =
မြကန်သာ တောင်ကျချောင်းတေး၊
ရေဝင်ပြေးလှည့်၊ ရေအေးကြည်စွာ၊
Emerald Lake
“Emerald Lake fed by a mountain stream,
The waters enters running,
And circle cool and clear,
Within unbreachable banks,
Water lilies are fragrant
And all types of birds abound.
This is so like Nanda that is in the Heavens,
is this perhaps the self-same Nanda Lake?”
Translated by U Win Pe (Mya Zin)
Pleasant Emerald Lake
Pleasant Emerald Lake
Fed by a brook from the hill cascades.
Cool and clear is its water,
With a strong intact dyke thither.
Fragrant lotus flowers abound.
Hark! Is it the Lake Nanda
Yae, looks like it.
Translated by Dr. Khin Maung Nyunt
Notes
This linka was about a natural lake known as “Mya Kan” (Emerald Lake) which lies at the foot of a range of hills called Tu-yin Taung Tan about seven miles south of Bagan. It is now silting and due to deforestation it is drying up. But it must have been a very pleasant lake with a lush vegetation and wildlife in the heyday of Bagan, as suggested by its description in the linka. (from An Outline History of Myanmar Literature by Dr. Khin Maung Nyunt, p 12-13)
ကေသ (ရခိုင် + ခမီး)ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကေသ (ရခိုင် + ခမီး)ရွာ(Kaytha(Rakhine+Khamee))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ရုပ်ဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၃၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရုပ်ဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၈ ဦး၊ မ ၆၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၂၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇွန် ၂၀၀၀
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇွန် ကဏ္ဍ:၂၀၀၀
ဖြစ်တည်မှုပဓာနဝါဒ
အစပျိုးပုံ
ဖြစ်တည်မှုဝါဒဟာ ယန်းပေါဆာ့တ်(Jean-Paul Sartre ပြင်သစ်တွေးခေါ်ပညာရှင် ၁၉၀၅-၁၉၈၀) ရဲ့ ကျမ်းတွေမှာ ထင်ထင်ရှားရှားလမ်းကြောင်းပေါ်လာပေမယ့် ကဲကီးဂတ် (Kierkegaard ဒိန်းမတ်တွေးခေါ်ပညာရှင် ၁၈၁၃-၁၈၅၅) နဲ့ နစ်ရှေး (Nietzsche ဂျာမန်တွေးခေါ်ပညာရှင် ၁၈၄၄-၁၉၀ဝ) တို့ရဲ့ အတွေးအခေါ်မှာ မြစ်ဖျားခံပါတယ်။ ဒီရှေးဦးတွေးခေါ်ပညာရှင်တွေက ဖြစ်တည်မှုဝါဒလို့ တိုက်ရိုက် မသုံးခဲ့ပေမယ့် အခြေခံသဘောတရားကတော့ တူပါတယ်။
ဖြစ်တည်မှုဝါဒကို အလွယ်ဆုံးပြောရရင်တော့ `လူတစ်ဦးချင်းဟာ သူ့ဘဝအဓိပ္ပာယ်နဲ့သူ ဖြစ်တည်တယ်´ (individual human beings create the meanings of their own lives) လို့ ခံယူတာပါပဲ။ ရှင်းသလိုလိုနဲ့ ရှုပ်တယ်လို့ ထင်စရာရှိပါတယ်။ ကျနော်တွေးသလိုပြောရရင်တော့ `လူတိုင်းဟာ သူ့ဘဝမှာသူ ဇာတ်လိုက်ပဲ´ လို့ ဆိုချင်ပါတယ်။ ဇာတ်ပို့လုပ်နေရတာ မဟုတ်ပါဘူး။ သမတက သူ့ဟာနဲ့သူ အရေးကြီးသလို ပျာတာကလည်း သူ့ဘဝအဓိပ္ပာယ်၊ သူ့ရှင်သန်မှုနဲ့သူ (သီးခြား) အရေးပါနေတာပါပဲ။
စည်းအပြင်ကလူ
စည်းအပြင်ကလူဆို (The Outsider) ဝတ္ထုထဲမှာ ဇာတ်ကောင်က သူ့အမေအသုဘမှာ မငိုပါဘူး။ လူတွေက အမေသေတာတောင် မငိုဘူး၊ လူစိတ်မရှိဘူးဆိုပြီး ယိုးစွပ်ပါတယ်။ နောက်ဆုံး လူသတ်မှုနဲ့ စွဲချက်တင်ခံရရာမှာ အဲဒီလို ကောက်ချက်တွေတွန်းအားနဲ့ သေဒဏ်ပေးလိုက်တဲ့အထိ ဖြစ်သွားပါတယ်။ ကိုယ့်ဘဝကိုယ် ပြဋ္ဌာန်းခွင့်မရှိဘဲ ပတ်ဝန်းကျင်ရဲ့ ပိုင်းဖြတ် သတ်မှတ်ပေးလိုက်မှုအောက်မှာ ဘဝအဓိပ္ပာယ်မဲ့နေပုံကို ထင်ဟပ်ထားတာပါ။
`ကျနော်ကဘာသာမဲ့´လို့ ပြောလိုက်ရင် လူတွေက ခေါင်းခါခါ လက်ခါခါနဲ့ လက်မခံချင်ကြပါဘူး။ ဘာဖြစ်လဲဗျာ၊ ကိုယ့်ဖာသာ ဘယ်ဘာသာမှ မယူဘဲနေတာ၊ ဥပဒေကျူးလွန်နေတာ သူများနစ်နာအောင် လုပ်နေတာမှ မဟုတ်ပဲ။ လူဖြစ်လာရင် ဘာသာတစ်ခုခုယူရမယ်လို့ ဘယ်လိုအချက်ကများ တရာသေပြဋ္ဌာန်းနိုင်မှာပါလိမ့် ?။
ဖြစ်တည်မှုနှင့် အနှစ်သာရ
ဆာ့တ်ရဲ့ ဖြင်တည်မှုဝါဒဟာ အဲဒီကာလ ပြင်သစ်ရဲ့ အခြေအနေကြောင့်ဖြစ်တယ်လို့ ကောက်ချက်ဆွဲခြင်းဟာ လက်ခံဖို့ရှိပေမယ့် ဒီတချက်တည်းကြောင့် ဒီဝါဒမျိုးပေါ်တာပါလို့ ဆိုချင်တယ်ဆိုရင်တော့ ကောက်ချက် တိမ်လွန်းတယ်လို့ ပြောရမှာပါပဲ။
လယ်ဒီရွာ၊ သဲဖြူ
လယ်ဒီရွာ၊ သဲဖြူ
အလယ်
အလယ်
ကိုးကား
အလယ်
ထိမ်းမြားမင်္ဂလာ
ယောက်ျားနှင့် မိန်းမတို့ အတူပေါင်းသင်းနေထိုင်၍၊ အိုးအိမ် တည်ထောင်သည်ကို အိမ်ထောင်ပြုသည်ဟုခေါ်သည်။ ယင်းသို့ အိမ်ထောင်ပြုခြင်းကို လူသိရှင်ကြား အခမ်းအနားဖြင့် ကျင်းပ သည်ကို ထိမ်းမြားမင်္ဂလာဟုခေါ်သည်။ သာမန်အားဖြင့် ယောက်ျားနှင့်မိန်းမတို့ သင့်မြတ်သည့်အရာမှာ၊ ဇီဝဗေဒပညာ သဘောအရ မျိုးဆက်ပြန့်ပွားရေးအတွက်ဖြစ်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ သို့ရာတွင် လူတို့သည် အဆင်ဆင့် ယဉ်ကျေးမှုကို တည် ထောင်လာကြသောအခါ၊ အိမ်ထောင်မှု၌ သားသမီး ဆွေမျိုး ညာတိ စသည်တို့ကို ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်ရခြင်းတည်းဟူ သော တာဝန်ဝတ္တရားသည် အိမ်ထောင်မှု၏ အရေးကြီးသော တာဝန်ဝတ္တရားဖြစ်သည်ဟု အသိအမှတ်ပြုလာကြရသည်။ ထို ကြောင့် ထိမ်းမြားမင်္ဂလာသည် လူမှုရေးတွင် ယဉ်ကျေးမှု တစ်ရပ် ဖြစ်လေသည်။ အချို့သော လူမျိုးများအဖို့ ထိမ်းမြား မင်္ဂလာပြုခြင်းသည် အယူဝါဒနှင့်ဆိုင်သော ကိစ္စရပ်ဖြစ်၍၊ အချို့သော လူမျိုးများအဖို့မှာမူကား လူမှုရေးကိစ္စသက်သက် ဖြစ်လေသည်။ မြန်မာလူမျိုးများအဖို့မှာ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာပြုခြင်း သည် လူမှုရေးသက်သက်မျှသာ ဖြစ်ချေသည်။
မြန်မာလူမျိုးတို့တွင် ယောက်ျားနှင့်မိန်းမ အိမ်ထောင်ပြုခြင်း ကို ထိမ်းမြားသည်။ လက်ထပ်သည်။ စုလျားရစ်ပတ်သည်ဟု ဝေါဟာရအမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ ထိမ်းမြားသည်ဟူ သည်မှာ ပေးစားသည်၊ သို့မဟုတ် အရေးတယူ ဆောက်နှင်း ပေးအပ်သည်ဟူ၏။ 'နှစ်ခြိုက်သာရွှင်၊ သားလွန်းကြင်ကို၊ တို့ရှင်မင်းအား၊ ရည်မှတ်သား၍၊ ထိမ်းမြားဖွယ်ရာ၊ မင်္ဂလာ သည်'ဟုလည်းကောင်း၊ 'ဘေးဘိုးမိဖ၊ စသည်သူငါ၊ တရံခါမျှ၊ ဖွယ်ရာ ဆောက်နှင်း၊ ထိမ်းမြားခြင်းကို'ဟုလည်းကောင်း ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ ဆရာ တော်သည် ဘူရိဒတ်လင်္ကာကြီး၌ ပြဆိုထားလေသည်။ ထို့ပြင် ဦးရွှန်းပြုစုသော ဥမ္မာဒန္တီပျို့၌ 'မိဖနှစ်ပါး၊ ပေးထိမ်းမြားလျှင်၊ ရှုစားလျက်ပင်၊ စုံမက်ခင်လျက်'ဟု ပြဆိုထားသေးသည်။
ထိမ်းမြားဟူသော စကားကို မနုကျယ်ဓမ္မသတ်ကြီး၌ 'ယောက်ျားငယ်နှင့်မိန်းမငယ် နှစ်ယောက်ကို ပေးစားထိမ်း မြား၍၊ အုံးအိပ်ရာယှဉ်သည်'ဟူ၍လည်းကောင်း၊ 'ပေးစားထိမ်းမြား လက်ထပ်စဉ်၊ ပေးဖွဲ့သည် မှန်သမျှ'ဟူ၍လည်းကောင်း ပြဆိုသည်။
ထိုနောက် ထိုထိမ်းမြားမင်္ဂလာပြုခြင်းကိုပင် ပါရာဇိကဏ်၊ အဋ္ဌကထာ၌ 'အာဝါဟောတိ ဒါရကဿပရကုလတော ဒါရိ ကာယ အာဟရဏံ။ ဝိဝါဟောတိ အတ္တနော ဒါရိကာယ ပရကုလ ပေသနံ'ဟု အာဝါဟ ဝိဝါဟ မင်္ဂလာနှစ်ပါးကို ခွဲခြား၍ပြဆိုလေသည်။ ထိုအဋ္ဌကထာ၌လာရှိသော ပါဠိအရ အာဝါဟ မင်္ဂလာဆိုသည်မှာ သတို့သားအတွက် တစ်ပါးအိမ်မှ သတို့သမီးကို ဆောင်ယူခြင်း (သမီးယူခြင်း) ဖြစ်၍၊ ဝိဝါဟ မင်္ဂလာဆိုသည်မှာ သတို့သမီးကို သတို့သားအိမ်သို့ပို့ခြင်း (သမီးပေးခြင်း) ဖြစ်လေသည်။
လက်ထပ်အခမ်းအနားကို မြန်မာမင်းအုပ်ချုပ်ပုံစာတမ်း တတိယပိုင်း စာမျက်နှာ ၁၃၈ ၌ 'လက်ထပ် အခမ်းအနား များတွင် မ ၏လက်ကိုအောက်က၊ ကျား၏လက်ကို အထက် ကထား၍၊ လက်ထပ်ရသည်'ဟု ပြဆိုထား၏။ ထိုပြဆိုထား ချက်ကား မူလကပင် ရှေးသူဟောင်းတို့ လိုက်နာစမြဲ အခမ်း အနားဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ဤကဲ့သို့သော ရှေးမူကို သက္ကရာဇ် ၁၁၇၁ ခုနှစ် တပို့တွဲလပြည့်ကျော် ၆ ရက်နေ့ နာခံစမြောင်မှူး ဘယကျော်ထင်ပြန်သည့် အမိန့်တော်ဖြင့်၊ နှောင်းခေတ်၌ ပြန် လည်ပြုပြင်ထားသည်။ ထိုသို့ ပြန်လည်ပြုပြင်ရာ၌ 'လက်ထပ် အခမ်းအနားများသည် ပုရေဟဇ်ဒရပဏ် ကျမ်းအတိုင်းလိုက်နာရ မည်'ဟု ပါရှိလေသည်။ ပုရေဟဇ်ဒရပဏ် ကျမ်းဟူသည်ကား ပုရောဟိတ်၏ လက်စွဲမှန်ကျမ်းပင်ဖြစ်သည်။ ထိုပုရောဟိတ်၏ လက်စွဲမှန် ကျမ်းအရမှာမူ အလှူခံကျား၏လက်ကို အောက်က၊ မ၏လက်ကို အထက်ကထား၍ နူးညံ့သောအဝတ်ဖြင့် လက်နှစ် ခုကို ရစ်ပတ်ပြီးနောက်၊ ရေသွန်းလောင်းရသည်။ ထို့ပြင် ကျား ကို ရှေးဦးစွာ ပန်းကုံးစွပ်ပြီးမှ၊ ကျား၏လည်ပင်းက ပန်းကုံးကို ချွတ်၍ မ သို့စွပ်ပေးရသည်။
စုလျားရစ်ပတ်သည်ဟူရာ၌ စုလျားမှာ တံပက်၊ သို့မဟုတ် အပေါ်တင် ပုဆိုးဖြစ်သည်။ ထိုစုလျားဖြင့် သတို့သား သတို့ သမီး၏ လကျာ်လက်နှစ်ဘက်ကို ရစ်ပတ်၍ လက်ထပ်ပေး ခြင်းကို စုလျားရစ်ပတ်သည်ဟုခေါ်သည်။ ယင်းကို သိသာ စေရန် 'သင့်ရာမှူးမတ်၊ ပရိသတ်နှင့်၊ တောင်းလတ်သော့အား၊ ကျော်ထင်ရှားအောင်၊ စုလျားပိုက်သွင်း၊ ပေးဆောင်နှင်းသည်'ဟု ဥမ္မာဒန္တီပျို့၌ ဖော်ပြထားသည်။
ထိမ်းမြားမင်္ဂလာပြုခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ မြန်မာလူမျိုးတို့၏ ဓလေ့ထုံးစံမှာကား၊ သတ်မှတ်ထားသော နေ့ရက်တွင် ရှေးဦးစွာ သတို့သားနှင့် သတို့သမီးတို့ကို လူပျိုရံများ ခြံရံလျက် ပွဲထုတ် ကြပြီးလျှင် ဂုဏ်သရေရှိ လူကြီးသူမ ဇနီးမောင်နှံနှစ်ဦးက လက်ဆက်ပေး၏။ ထိုနောက် ရတနာသုံးပါးနှင့် နှစ်ဘက်သော မိဖများကို ကန်တော့စေပြီးသော်၊ ကြွရောက်ချီးမြှင့်ကြကုန်သော ဧည့်ပရိသတ်တို့ကို အကျွေးအမွေး၊ တူရိယာ အတီးအမှုတ်များ ဖြင့် ဧည့်ခံခြင်းပြုလေသည်။ အချို့လည်း ထိုဖော်ပြခဲ့သော အခမ်းအနားကိုပင်မူတည်ကာ ဘိသိက်သွန်းခြင်း၊ ဩဘာစာ ဖတ်ခြင်း၊ ရတုဖတ်ခြင်း၊ ဩဝါဒစကားပြောကြားခြင်း ဟူသည်တို့ဖြင့် အကျယ်ချဲ့၍ မင်္ဂလာအခမ်းအနား ပြုလုပ်ကြ သည်။ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အခြားမြန်မာထုံးစံများ မှာကား သတို့သားနှင့် သတို့သမီးတို့ကို အခန်းအပ်သည့် အခါတွင် ရွှေကြိုးငွေကြိုးတားခြင်း၊ ခဲဖိုးတောင်းခံခြင်း စသည် တို့ဖြစ်၏။ ခဲဖိုးတောင်းခံခြင်းဓလေ့မှာ ယခုအခါ မြို့ကြီးပြကြီး များ၌ ပပျောက်သလောက်ရှိပြီဖြစ်သည်။ အချို့လည်း မင်္ဂလာဦး ဆွမ်းကျွေးလေ့ရှိကြသည်။
ထိမ်းမြားလက်ထပ်မှုစံနစ်များကား အမျိုးမျိုးရှိသည်။ ယင်း တို့အနက် အသက်ရှင်စဉ် ယောက်ျားတစ်ယောက်က မိန်းမ တစ်ယောက်တည်းကို၎င်း၊ မိန်းမတစ်ယောက်က ယောက်ျား တစ်ယောက်တည်းကို၎င်း ယူရသော တစ်လင်တမယားစံနစ် သည် အထင်ရှားဆုံး စံနစ်ဖြစ်သည်။ တစ်လင်တမယားစံနစ် အပြင် အချို့သောနိုင်ငံများ၌ ယောက်ျားတစ်ယောက်လျှင် မိန်းမတစ်ယောက်ထက်ပို၍ ယူသောစံနစ်လည်း ရှိသေးသည်။
ထိုစံနစ်သည် တစ်လင်တမယားစံနစ်လောက် နေရာအနှံ့အပြား မထွန်းကားသော်လည်း၊ ရှေးခေတ်က လွန်စွာခေတ်စားခဲ့၍၊ ယခုခေတ်တွင်လည်း အချို့သောနိုင်ငံတို့တွင် ထင်ရှားသည့်စံနစ် အဖြစ်ဖြင့် တည်ရှိနေသေးသည်။ အစ္စလမ်အယူဝါဒီများ၌ အများအားဖြင့် မယားအများယူသည့်စံနစ်ကို လက်ခံကျင့်သုံးခွင့် ရှိသည်။ အာဖရိကတိုက် အချို့သောဒေသများတွင်ကား မယား များကို လင်၏ပုဂ္ဂလိကပိုင်ပစ္စည်းများအဖြစ် သဘောထားကြ ၏။ မယားကို ငွေဖြင့်ဝယ်ယူ၍ရသည်။ မယားများသည် လင် ၏လယ်ယာများကို ထွန်ယက်ပေးခြင်း၊ တိရစ္ဆာန်များကို ထိန်း ကျောင်းပေးခြင်း စသည်တို့ကို လုပ်ဆောင်ပေးကြရာ၊ မယား အများအပြားရှိသူ အကြီးအကဲများသာလျှင် ဩဇာအာဏာကြီး မားသည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ အခြားသော အရှေ့တိုင်းနိုင်ငံ တို့တွင်လည်း မယားအများ အပြားယူသည့်စံနစ်သည် ထွန်း ကားလျက်ရှိသည်။
ထိုနောက် မယားအများအပြားယူသည့်စံနစ်နှင့် ပြောင်းပြန် ဖြစ်သော မိန်းမတစ်ယောက်လျှင် ယောက်ျား အများအပြား ယူသည့် စံနစ်သည် ရှေးခေတ်၌ ထွန်းကားခဲ့သည်။ ယခုအခါ ထိုစံနစ်ကို တိဗက်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံတောင်ပိုင်း အချို့သော ဒေသများနှင့် အက်စကီမိုးလူမျိုးတို့နေထိုင်ရာ အချို့သောဒေသ များတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ သို့သော် ဤစံနစ်သည် ပျောက်ကွယ် စပြုပြီ ဖြစ်လေသည်။ ဤစံနစ်အရ အိမ်ထောင်ထိန်းသိမ်းမှု တာဝန်သည် မယားဖြစ်သူအပေါ်၌ လုံးဝကျရောက်လေသည်။
လင်ယောက်ျားများသည် မယား၏အိမ်သို့ အလှည့်ကျ လာ ရောက်နေထိုင်ရ၏။ သားသမီးများရသောအခါ မည်သည့် ကလေးသည် မည်သည့်လင် ယောက်ျားနှင့်ရသော ကလေး ဖြစ်သည်ကို မယားကသတ်မှတ်ရသည်။ ကလေးများသည် ယင်းသို့ မိခင်ဖြစ်သူက ညွှန်ပြသောဖခင်ထံမှ ထောက်ပံ့ ကျွေးမွေးပြုစုခြင်းတို့ကို ခံယူကြရလေသည်။ သို့သော် ဖခင်၏ ထံမှ အမွေပစ္စည်းများကိုကား ဆက်ခံပိုင်ဆိုင်နိုင်ခွင့် မရှိကြချေ။
အထက်ပါစံနစ်များအပြင် ယောက်ျားတစ်ယောက် သည် တရားဝင် ထိမ်းမြားထားသော မယားတစ်ယောက် အပြင် တရားဝင် ထိမ်းမြားခြင်းမပြုဘဲ၊ မယားအငယ် အနှောင်းအဖြစ် ပေါင်းသင်းယူသော အလေ့တစ်မျိုးလည်း ရှိသေး၏။ ထိုဓလေ့အရ မယားငယ်ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာရာ ထိုမယားငယ်တို့၏ အခွင့်အရေးများကို မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာ ဓမ္မသတ်များက ကာကွယ်ထိန်းသိမ်း စောင့်ရှောက်ပေးလေ သည်။ ဓမ္မသတ်ကျမ်းများတွင်ကား မယားကြီး၊ တော်ပြောင်နှင့် ကျွန်မိန်းမဟူ၍ မယားသုံးမျိုးကို ခွဲခြားပြဆိုကြသည်။ ကင်းဝန် မင်းကြီး ဦးကောင်း ရေးသားပြုစုသော ဓမ္မသတ် ၃၆ စောင်တွဲ အပိုဒ် ၆ တွင် 'တော်ပြောင်'ဟူသည်မှာ မယားငယ်ပင်ဖြစ် ကြောင်း ပြဆိုသည်။
ယောက်ျားတစ်ယောက်နှင့် မိန်းမတစ်ယောက် ထိမ်းမြား မင်္ဂလာပြုရာ၌ တရားဝင်ဖြစ်စေရန် များစွာအရေးကြီးပေသည်။ မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာ တရားဥပဒေအရ ထိမ်းမြားမင်္ဂလာပြုခြင်း တရားဝင်စေရန်အတွက်၊ စင်စစ်မှာ မည်သည့်အခမ်းအနားမျှ မလိုချေ။ လင်မယားအရာမြောက်ရာသော အကြောင်းသုံးပါးကို မနုကျယ် ဓမ္မသတ်တွင် မိဖနှစ်ပါး ပေးစားထိမ်းမြား၍ အတူနေ အတူစားကြလျှင်၎င်း၊ သူတစ်ပါးတို့အား အောင်သွယ်ထား၍ အတူနေ အတူစားကြလျှင်၎င်း၊ နှစ်ဦးသဘောတူ၍ အတူနေ အတူစားကြလျှင်၎င်း လင်မယားအရာမြောက်သည်ဟု ပြဆိုခဲ့ ၏။ သို့ရာတွင် ယခုခေတ်ကာလအလျောက် မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာ ယောက်ျား တစ်ယောက်နှင့် မိန်းမတစ်ယောက်တို့အဖို့ တရား ဝင် လင်မယားဖြစ်မြောက်ရေးအတွက် လိုအပ်သောအချက် များမှာ (၁) ယောက်ျားသည် အိမ်ထောင်ပြုရန်အတွက် ကျန်းမာသန်စွမ်းရမည်။ (၂) မိန်းမသည်မုဆိုးမ (ဝါ) တစ်ခု လပ် တစ်လင်ကွာမဟုတ်လျှင် အသက် ၂ဝ ပြည့်ရမည်။
အသက် ၂ဝ မပြည့်သေးလျှင် မိဖ သို့မဟုတ် အုပ်ထိန်းသူ၏ သဘောတူညီချက်ရရမည်။ (၃)ယခုမျက်မှောက်တွင် လင်မယား အဖြစ် အိမ်ထောင်ပြုရန် နှစ်ဦးသဘောတူညီချက် လွတ်လပ်စွာ ရရှိရမည်။ (၄) နှစ်ဦးစလုံးတွင် မည်သူမျှ စိတ်ပေါ့သွပ်သူ မဖြစ်စေရ။ (၅) လင်မယားမဖြစ် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံမှု ရှိရ မည်။ (၆) မိန်းမတွင် မပြတ်စဲသေးသော တရားဝင်လင် ယောက်ျားမရှိစေရဟူ၍ ဖြစ်လေသည်။
မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရသည် ၁၉၅၄ ခုနှစ်၌ လူမျိုးခြား၊ ဘာသာခြားများနှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ကြသော ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ မြန်မာအမျိုးသမီးများ၏ ဆိုးဝါးသော အခြေအနေကို ကာကွယ် စောင့်ရှောက်ရန်ရည်စူး၍၊ 'ဗုဒ္ဓဘာသာဝင် အမျိုးသမီးများ အထူးထိမ်းမြားမှုနှင့် အမွေဆက်ခံမှု အက်ဥပဒေ'ကို ပြဋ္ဌာန်း အတည်ပြုခြံသည်။ ထိုအက်ဥပဒေအရ ကျေးရွာသူကြီးတိုင်းကို ထိမ်းမြားမှု မှတ်ပုံတင်အရာရှိဟူ၍ ကျေညာသည်။ လူမျိုးခြား၊ ဘာသာခြား ယောက်ျားများနှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်လိုသော ဗုဒ္ဓ အယူဝါဒီ အမျိုးသမီးသည် အဆိုပါ မှတ်ပုံတင်အရာရှိ(သူကြီး)၊ နိုင်ငံတော်သမ္မတက ခန့်အပ်ထားသော အခြားထိမ်းမြားမှုမှတ်ပုံ တင်အရာရှိထံ၌၎င်း ထိမ်းမြားခြင်းပြုနိုင်သည်။ သို့သော် (၁) မိန်းမသည် အသက် ၁၄ နှစ်ပြည့်ပြီး ဖြစ်ရမည်။ (၂) နှစ်ဦးစလုံးတွင် မည်သူမျှ စိတ်ပေါ့သွပ်သူများ မဖြစ်စေရ။ (၃) အသက် ၂ဝ မပြည်သေးသော မိန်းမဖြစ်လျှင် မိဖ သို့မဟုတ် အုပ်ထိန်းသူ၏ သဘောတူညီမှုကို ရရှိပြီးဖြစ်ရမည်။ (၄) မိန်းမ တွင် မပြတ်စဲသေးသော တရားဝင်လင်ယောက်ျား မရှိစေရဟူ၍ စည်းကမ်းသတ်မှတ်ထားလေသည်။
ဤအက်ဥပဒေအရ ထိမ်းမြားလိုသူတို့သည် မှတ်ပုံတင် အရာရှိထံတွင် ၁၄ ရက်ကြိုတင်၍ အကြောင်းကြားရ၏။ မှတ်ပုံတင်အရာရှိက ၁၄ ရက်အတွင်း ဥပဒေပါအချက်များနှင့် မညီညွတ်လျှင် မည်သူမဆို ကန့်ကွက်နိုင်ကြောင်း ကျေညာ၍ ကန့်ကွက်သူမရှိလျှင် သက်သေနှစ်ဦး၏ ရှေ့မှောက်၌ ထိမ်းမြား ပေးရသည်။ အကယ်၍ ကန့်ကွက်သူရှိခဲ့လျှင် မှတ်ပုံတင် အရာရှိက သက်ဆိုင်ရာ တရားရုံးသို့ စစ်ဆေးရန်ပို့၍၊ ထိုရုံး၏ အဆုံးအဖြတ်အတိုင်း မှတ်ပုံတင်အရာရှိက လိုက်နာဆောင်ရွက် ရသည်။ အကယ်၍ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ အမျိုးသမီးတစ်ဦးနှင့် ဘာသာခြား အမျိုးသားတစ်ဦးတို့သည် မှတ်ပုံမတင်ဘဲ ပေါင်း သင်းနေထိုင်လျှင် ထိုအမျိုးသမီး၏ မိဖ(ဝါ) အုပ်ထိန်းသူ (ဝါ) ဆွေမျိုးသားချင်းတစ်ဦးဦးက မှတ်ပုံတင်အရာရှိထံ သတင်းပေး နိုင်သည်။ ထိုအခါ မှတ်ပုံတင်အရာရှိက သက်ဆိုင်သူများကို ဆင့်ခေါ်၍၊ မှတ်ပုံတင်လိုလျှင် တင်ပေးပြီးလျှင်၊ မတင်လိုပါက တရားမရုံးသို့ အစီရင်ခံစာတင်သွင်း၍၊ ထိုရုံး၏အဆုံးအဖြတ်ကို နာခံကြရသည်။
ထိုအက်ဥပဒေအရ ထိမ်းမြားသူတို့၏ လင်မယားကွာရှင်းမှု ကိစ္စ၊ ပစ္စည်းပိုင်ဆိုင်ခွင့်ကိစ္စ၊ သားသမီးထိန်းသိမ်းမှုကိစ္စ၊ ပစ္စည်းခွဲဝေမှုကိစ္စတို့သည် မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာ ဓမ္မသတ်အရ ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ လူမျိုးခြား၊ ဘာသာခြား လင်ယောက်ျား ဖြစ်သူသည် အယူဝါဒနှင့်စပ်လျဉ်း၍ မိမိ၏မယားကို ကွာရှင်း လိုလျင်၎င်း၊ ညဉ်းပန်းနှိပ်စက်လျင်၎င်း၊ ထိုလင်ယောက်ျားသည် နှစ်ဦးပိုင်ပစ္စည်းများမှ မိမိရထိုက်သောအစုကိုစွန့်၍ မယားအား လျော်ကြေးပေးရသည်။ ထိုအခါ မယားဖြစ်သူသည် သားသမီး အာလုံးကို ထိန်းသိမ်းခွင့်ရရှိလေသည်။ လင်ယောက်ျားကမူ အရွယ်မရောက်သေးသော ကလေးများအတွက် စရိတ်ပေးရ သည်။
တောင်အိုရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
တောင်အိုရွာ (Taungoh)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၆၂ ဦး၊ မ ၁၂၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သစ်ကတိုး
အစေ့တို့သည် အညိုနုရောင်ရှိ၍ ခပ်ပြားပြားဖြစ်ပြီးလျှင် ပေါ့ပါးသည်။ အစေ့များ၏ အဖျား စွန်းနှစ်ဖက်တွင် တောင်ပံသဖွယ်ဖြစ်သော ဘေးသား ရှိလေသည်။ သစ်ကတိုးအခေါက်သည် အပင်နုစဉ်အခါတွင် ချောမွတ်သော်လည်း ရင့်လာသည့်အခါ အလျားလိုက် နှင့် ထောင်လိုက် ပက်ကြားအက်များပေါ်လာရာ အကြေးခွံများ ထနေသည်နှင့် တူလေသည်။ ထိုအခေါက်များသည် အားဆေးများ ဖော်စပ်ရာ၌ ဆေးဖက်ဝင်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ ထို့ပြင် ဖန်သော သတ္တိရှိသဖြင့် ချုပ်ဆေးများ၌လည်း ယင်းတို့ကို ထည့်သွင်း အသုံးပြုကြလေသည်။ အပွင့်များမှလည်း အဝါရောင် ဆိုးဆေးတမျိုး ကို ရနိုင်သည်။ သို့သော် သစ်ကတိုးပင်၏ အဖိုးအတန် ဆုံး အစိတ်အပိုင်းမှာ သစ်သားဖြစ်လေသည်။ သစ်ကတိုးသားသည် နီကြန့်ကြန့်အရောင်ရှိ၍ မွှေးကြိုင်သောအနံ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့်ပင် သစ်ကတိုး ဟူသောအမည်တွင်ဟန်တူပေသည်။
ကမ္ဘာ့ဈေးကွက်တွင် မြန်မာသစ်ကတိုးကို ဒဗားမားဆီဒါဒ ဟူသော အမည်ဖြင့် အရောင်းအဝယ်ပြု ကြသည်။ အိန္ဒိယနှင့် ပါကစ္စတန်တွင်မူ 'တွန်း'ဟုခေါ်သည်။ သစ်ကတိုးသားသည် ခြမစားလွယ်ဟု ဆိုကြသည်။ လေသလပ်ခံနည်းဖြင့် အသားသေပြီးသော သစ်ကတိုးသား ကုဗတပေသည် ပေါင်၃ဝမျှသာအချိန်စီးသည်။ ထိုသစ်မျိုးသည် ခွဲဖြတ်စိတ်ဖြာရန် လွယ်ကူသော်လည်း အပူအအေးကိုလိုက်၍ ရှုံ့တွဖောင်းပွနိုင်လေသည်။ ထို့ကြောင့် အိမ်ထောင်ပရိဘောဂ ပစ္စည်းများ ပြုလုပ်ရာ၌ အတွင်းကျသောနေရာများ၌သာ အသုံးများလေသည်။ သစ်ကတိုးသားကို သေတ္တာများ၊ လှေများ ပြုလုပ်ရန်လည်း သုံးကြသည်။ အတော်အတန် ပေါ့ပါးသော သစ်မျိုးဖြစ်၍ လောင်းလှေများကိုလည်း ထိုအသားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
သစ်ကတိုးသည် တောင်တမာ၊ ရေတမာတို့နှင့်လည်း အပင်ချင်း ဆင်ဆင်တူသည်။ သို့သော် တောင်တမာနှင့် ရေတမာပင်တို့သည် မျိုးစိတ်ကွဲများဖြစ်၍ ယင်းတို့၏ အရွက်များသည် သစ်ကတိုး ရွက်များထက် ပို၍ ရှည်သည်။ အပွင့်ရောင်ခြင်းလည်း မတူချေ။ သစ်သားသည်လည်း အနီရောင် ဖျော့၍ သစ်ကတိုးသားလောက် အသုံးမဝင်ချေ။ သစ်ကတိုးသည် အစေ့ပျိုး၍ စိုက်နိုင်သော အပင်မျိုးဖြစ်သည်။ သို့သော် အစေ့လတ်ဆတ်မှ ရှင်သန်လွယ်သည်။ အကြီးမြန်သော်လည်း မြေဩဇာကောင်းနှင့်ရေများစွာလိုသည်။ လမ်းဘေးတလျှောက် တွင် အရိပ်ရရန် စိုက်ပျိုးသင့်သော အပင်မျိုးဖြစ်လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ ကဏ္ဍ:အင်ဒို-ချိုင်းနားတွင် တွေ့ရှိရသော သစ်ပင်များ
ဘာသာတရား
ဘာသာတရား (Religion) ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍတစ်ရပ်အနေဖြင့် ပညာရေးဆိုင်ရာလေ့လာမှု၌ ဘာသာတရားဟူသော ဝေါဟာရကို၊ တစ်နည်းအားဖြင် Religion ဟူသော အင်္ဂလိပ်စကားလုံး၏ အဓိပ္ပာယ်ကို ရှုထောင့်အထွေထွေမှ တွေးမြင်သုံးသပ်နိုင်ပေသည်။ ဘာသာတရားဟူသည် နာမ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံပိုင်းဖြစ်သည်။ အယူဝါဒရေးရာ လေ့လာဆန်းစစ်ချက်သီအိုလိုဂျီ သို့မဟုတ် တတ်သိလိမ္မာသူ ပညာရှင်တို့၏ အယူဝါဒ ပုံဖော်မူတစ်ရပ်ဟူ၍လည်း ရှုမြင်ကြပေသည်။ ဘာသာတရားဟူသည် လူမှုကိုယ်ကျင့်တရား၏ မြစ်ဖျားခံရာ ပဓာနအရင်းအမြစ်ဖြစ်သကဲ့သို့ လူ့ဘောင်လောကအတွက် ကိုယ်ကျင့်သိက္ခာ စည်းမျဉ်းများ၏ အခြေခံအုတ်မြစ်လည်းဖြစ်သည်။ လူ့ယဉ်ကျေးမှု၏ ပဓာန အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍတစ်ရပ်ဖြစ်သည်မှာ ထင်ရှားလှပေသည်။ လက်ရှိအချိန်၌ ကမ္ဘာပေါ်တွင် ဘာသာနှင့်ကျောင်းတော်ဝါဒပေါင်း ၄,၃၀၀ ကျော်ရှိကြသည် လို့ သုတေသီများက ရေးသားကြသည်။
ဘာသာတရား အစ ကိုးကွယ်မှုက
ကမ္ဘာလောကမှလူအများသည် ကမ္ဘာဦးကာလမှစ၍ ရောဂါအသွယ်သွယ် အန္တရာယ်အမျိုးမျိုး ဘေးဆိုးကပ်ဆိုး အတန်တန်တို့ကို ရင်ဆိုင်တွေ့ကြုံ ခံစားခဲ့ကြရသည်။ ယခု ရင်ဆိုင်နေကြရ၍ နောင်လည်း ရင်ဆိုင်နေကြရဦးမည်ဖြစ်သည်။ ထို ရောဂါအသွယ်သွယ် အန္တရာယ်အမျိုးမျိုး ဘေးဆိုးကပ်ဆိုး အတန်တန်တို့ကို တွေ့ကြုံကြရသောအခါ ဘေးအန္တရာယ်တို့မှ ကာကွယ် စောင့်ရှောက်နိုင်မည့် ပုဂ္ဂိုလ်ကို မျှော်လင့်ခဲ့ကြသည်။ ရှာဖွေခဲ့ကြသည်။ ကိုးကွယ်ရာအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုလိုခဲ့ကြသည်။ ယင်းသို့ဖြင့် မြစ်များ၊ ချောင်းများ၊ သစ်ပင်တောတောင်များသည် လူတို့၏ ကိုးကွယ်ရာအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့ကြရသည်။ အသိဉာဏ် မဖွံ့ဖြိုးသေးသော ကမ္ဘာဦးကာလ လူသားများသည် မြစ်ကို နတ်ဘုရားအဖြစ် ထင်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ မြစ်သည် သောက်စရာရေကိုလည်း ပေးသည်။ သစ်ပင်သီးနှံကိုလည်း ဖြစ်ထွန်းစေသည်။ ရေထဲမှ စားစရာ သားငါးကိုလည်း ရသည်။ ဤသို့ လူတို့၏ အကျိုးစီးပွား ဖြစ်ထွန်းစေသလို တစ်ခါတရံတွင် မြစ်ရေများလျှံတက်၍ လူတို့စိုက်ပျိုးထားသော သီးနှံပင်များ၊ လယ်ယာစိုက်ခင်းများ၊ ကျွဲနွားတိရစ္ဆာန်များကို ဖျက်ဆီးပစ်တတ်သည်။ လူတို့၏အသက်စည်းစိမ် ချမ်းသာများကို ချေမှုန်းပစ်တတ်သည်။ လူတို့အား အကျိုးပြုခြင်း၊ ဖျက်ဆီးခြင်း နှစ်မျိုးကို ပြုတတ်သောကြောင့် မြစ်ကိုပင် ဖန်ဆင်းရှင်အဖြစ် ထင်မှတ်လာခဲ့ကြသည်။ ထိုမြစ်၌ မျက်စိနှင့်မမြင်နိုင်သော တန်ခိုးရှင်နတ်ဘုရား ရှိမည်ဟု ယုံကြည်လာကြတော့သည်။ လူတို့၏ကောင်းကျိုး ဆိုးကျိုးကို မျက်စိနှင့် မမြင်ရသော ထိုနတ်ဘုရားက စီရင်ဖန်တီးနေသည်ဟု ခံယူခဲ့ကြသည်။ ထို့အတူ မီး၊ ရေ၊ လေ တို့ကို၎င်း သစ်ပင်တောတောင်များကို၎င်း ယုံကြည်မှတ်ထင်ကာ ကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ မီး၊ ရေ၊ လေ အဆင့်မှ မီးနတ်၊ ရေနတ်၊ လေနတ် စသည်ဖြင့် တစ်ဆင့်တက်၍ ယုံကြည်လက်ခံကြပြန်သည်။ မျက်စိနှင့် မမြင်နိုင်သည့် များပြားလှသော နတ်များကိုလည်း မှန်းဆကိုးကွယ်ခဲ့ကြသည်။ စိုးရိမ်ကြောက်လန့်မှု၊ မျှော်လင့်အားကိုးမှု တို့ကို အခြေခံ၍ မျက်ရမ်း မှန်းဆမှု အနေမျိုးဖြင့် အစပျိုးခဲ့သည်။ ကာလကြာသောအခါ စဉ်းစားဆင်ခြင်တတ်သော ဉာဏ်ဖြင့်ယှဉ်သော ကိုးကွယ်မှုကို ပို၍ နှစ်သက်ကြလေသည်။ ဆင်ခြင်တုံတရားနှင့် သုံးသပ်ဆင်ခြင်၍ ကိုးကွယ်လာခဲ့ကြသည်။ လက်တွေ့မျက်မြင်ဘဝ လောက်ကိုသာ မကြည့်တော့ဘဲ အနာဂတ်ဘဝကိုလည်း ပတ်ဝန်းကျင် သဘာဝ ဖြစ်ရပ်များ၏ စေ့ဆော်မှုကြောင့် ရှုမြင်သုံးသပ်လာခဲဲ့ကြသည်။ ငြိမ်းချမ်းမှုကို တကယ်ပေးနိုင်သည့် အစွမ်းသတ္တိ ရှိမရှိကိုလည်း အကဲဖြတ်ခဲ့ကြ၏။ ဤသို့ဖြင့် ကိုးကွယ်မှု သမိုင်းကြောင်းသည် ပြောင်းလဲလာသည်။ ကိုးကွယ်မှုများသည် ဒေသတစ်ခုနှင့် တစ်ခု မတူကြတော့ဘဲ ဘာသာတရားအဖြစ် ပြောင်းလဲလာသည်။
ဖွင့်ဆိုချက်များ
ဘာသာတရား၏ သဘာဝနှင့် အဓိပ္ပာယ်ကို ပညာရှင်တို့သည်လည်း မိမိတို့ စရိုက်ဝသီအတိုင်း အမျိုးအမျိုး ရှုမြင်ကြသကဲ့သို့ ခြားနားများပြားသော ထင်ကြေးများကိုလည်း ပေးကြလေသည်။ အယ်လ်ဒပ်စ် ဟပ်စလေ (Aldous Huxley) ၏ အဆိုအရ ဘာသာတရားဟူသည် အဓိကအားဖြင့် ပညာရေးစနစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယင်းဖြင့် လူသားတို့သည် မိမိတို့၏ ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးပေါ်တွင်လည်းကောင်း၊ မိမိတို့လှုပ်ရှားကျင်လည်နေရသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းပေါ်တွင်လည်းကောင်း လိုလားနှစ်သက်အပ်သော အပြောင်းအလဲများ ပိုင်ဆိုင်ရရှိစေရန် မိမိတို့ကိုယ်ကို ပထမလေ့ကျင့်နိုင်သည်။ ဒုတိယအဆင့်တွင် သိမြင်မှတ်သားမူဆိုင်ရာ သတိစွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်နိုင်ပြီး၊ ဤသို့ဖြင့် နေထိုင်ရာ သဘာဝစင်္ကြာဝဠာနှင့် သူတို့အကြား ကူးလူးဆက်ဆံမှုများ၏ လုံလောက်ပြည့်စုံမှုကို တည်ဆောက်ဖန်တီးနိုင်ပေသည်။
ဒေါက်တာရာဓ ခရစ်ရှနန် (Dr.Radhakrishnan) ကဲ့သို့ ခေတ်သစ်အိန္ဒိယ အတွေးအခေါ်ရှင်များက "ဘာသာတရားဟူသည် လိုက်နာကျင့်သုံးမှုဆိုင်ရာ ကျမ်းစာအစုအဝေးကို ခေါ်ဆိုခြင်းမဟုတ်ဘဲ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အတွေ့အကြုံတစ်ရပ်သာဖြစ်သည်"ဟု ဖွင့်ဆို တင်ပြကြ၏။ သူတို့ဆိုလိုသော ဘာသာရေးအတွေ့အကြုံဟူသည်လည်း "လူနှင့်နတ်ဝိညာဉ်တို့၏ ပူးကပ်တည်ရှိမှု"အား သိမြင် နားလည်မှုအပေါ် အခြေခံသည်ဟု ဆို၏။ စာရေးဆရာကြီး အိပ်ချ် ဂျီဝဲလ် (H. G. Wells) ကလည်း "ဘာသာတရားဟူသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ စာရိတ္တကျင့်ဝတ်ကို အဆုံးအဖြတ်ပေးသော ပညာရေးဗဟိုချက်မဖြစ်သည်"ဟု ဆို၏။ ဂျာမန်ဒဿနပညာရှင် ကန့် (Kant) ၏ အဆိုအရ "ဘာသာတရားဟူသည် သွေဖည်၍မရသော၊ မမှိတ်မသုန် လက်ခံကျင့်သုံးရမည်ဖြစ်သော ဥပဒေတရားများကဲ့သို့ ကျွန်ုပ်တို့၏ ကိုယ်ကျင့်တရားဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများကို နာလည်လက်ခံမှုတစ်ရပ်ဖြစ်သည်" ဟူလို။
ခြားနားချက်
ကျွန်ုပ်တို့၏ ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ဘာသာတရား၏ အဓိပ္ပာယ်ကို အလွန်ကျယ်ပြန့်စွာဖွင့်ဆိုနိုင်ရကား ဘာသာတရားဟူသည် စာရိတ္တကျင့်ဝတ်နှင့် တွေခေါ်မြော်မြင်မှုဆိုင်ရာ ဆုံးမဩဝါဒများ၏ သိုအောင်းခိုမှီးရာ ပဓာနကိုယ်ထည်ဖြစ်ပြီး၊ ထိုကဲ့သို့သော အဆုံးအမများကို ယုံကြည်မှုသဒ္ဓါတရားဖြင့် လိုက်နာကျင့်သုံးခြင်းဖြစ်ပေသည်။ ဤအဓိပ္ပာယ်ရှုထောင့်မှ ကြည့်လျှင် ဗုဒ္ဓ၏အဆုံးအမကို ဘာသာတရားဟု ခေါ်ဝေါ်သတ်မှတ်နိုင်ပေရာသည်။ သို့ရာတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ယခင်ပြဆိုခဲ့သော အထွေထွေယေဘုယျ ဖွင့်ဆိုချက်များနှင့်ကား တိတိပပ မကိုက်ညီလှချေ။ အကြောင်းမူကား ဗုဒ္ဓဘာသာသည် အခြားသော ဘာသာအယူဝါဒများနှင့် များစွာသော ခံယူချက်တို့တွင် တူညီမှု မရှိသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
ထိုဘာသာအုပ်စု(၇)မျိုးတို့တွင်
(၁) ဟိန္ဒူဘာသာ၏ အယူဝါဒ ဗြာဟ္မဏတို့ ဟောကြားထားအပ်သော “ဝေဒကျမ်းစာ”လာ အဆိုအမိန့်များကို လက်ခံလိုက်နာ ကျင့်သုံး၏။ သက်ရှိ၊ သက်မဲ့အရာအားလုံး ဖန်ဆင်းနိုင်စွမ်းရှိသည်ဆိုသော “ဖန်ဆင်းရှင် မဟာဗြဟ္မာ” ထာ၀ရ ဘုရားသခင်ကို ယုံကြည် သတ်မှတ် ဆည်းကပ် ကိုးကွယ်၏။
(၂) ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အယူဝါဒများ ဗုဒ္ဓ နှင့် ဗုဒ္ဓသားတော်တို့ ဟောကြားအပ်သော “ပိဋကတ်ကျမ်းစာ”လာ အဆို အမိန့်များကို လိုက်နာ ကျင့်သုံး၏။ ဗုဒ္ဓ၊ ဓမ္မ၊ သံဃာရတနာသုံးပါးကို အသိအမှတ်ပြုဆည်းကပ်ကိုးကွယ်၏။ ဖန်ဆင်းရှင် ထာ၀ရ ဘုရား GOD ကို မကိုးကွယ်ပါ။ မယုံကြည်ပါ။ သို့ရာတွင် “မိမိသည်သာ မိမိ၏ ဖန်ဆင်းရှင်” ဟု အလေးအနက်ယုံကြည်၏။
(၃) ခရစ်ယာန်ဘာသာ၏ အယူဝါဒမှာ ဘုရားသခင်၏သားတော် သခင်ယေရှုခရစ်တော်နှင့် ယင်း၏ သာဝကတို့ ဟောကြားထားအပ်သော “သမ္မာကျမ်းစာ” လာ အဆိုအမိန့်များကို လက်ခံ၊ လိုက်နာကျင့်သုံး၏။ သက်ရှိသက်မဲ့အရာအားလုံးကို ဖန်ဆင်းနိုင်စွမ်းရှိသည်ဆိုသော “ဖန်ဆင်းရှင် ယေဟိုးဝါး” ထာ၀ရ ဘုရားသခင်ကို ယုံကြည်သတ်မှတ် ဆည်းကပ် ကိုးကွယ်၏။
(၄) အစ္စလာမ်ဘာသာ၏အယူဝါဒမှာ တမန်တော်မိုဟာမ္မဒ် ရရှိခဲ့သော ဝဟီ ကောင်းကင်ကျ ဗျာဒိတ်တော် “ကုရ်အာန်ကျမ်းစာ” လာ အဆို အမိန့်များကို လက်ခံ လိုက်နာ ကျင့်သုံး၏။ သက်ရှိ၊ သက်မဲ့အရာအားလုံးကို ဖန်ဆင်းနိုင်စွမ်းရှိသည်ဆိုသော “ အလ္လာဟ်” ထာ၀ရ ဘုရားသခင် ဖန်ဆင်းရှင်ကို ယုံကြည် သတ်မှတ် ဆည်းကပ် ကိုးကွယ်၏။ အစ္စလာမ်ဘာသာ ဝင်များက '''There is No God But ALLAH. and Muhammad is the messenger of ALLAH. အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်မှတစ်ပါး အခြားကိုးကွယ်ရာ ဘုရားမရှိ။ တမန်တော် မိုဟာမ္မဒ်သခင်သည် အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၏ နောက်ဆုံးစေလွှတ်သော တမန်တော်ကြီးဖြစ်သည် ဟုသက်ဝင်ယုံကြည်ကြ၏။ အရဗီဝေါဟာရ "အလ္လာလ်"သည် "သန့်ရှင်းစင်ကြယ်သော၊ အတုမရှိသော၊ ပြိုင်ဖက်ကင်းသော" ဟူသော အနက်များပါဝင်သည်။ အဂ်လိပ် ဝေါဟာရ "God" နှင့် ၎င်း၏ဝေါဟာရ အနွယ်ဝင် စကားလုံးများနှင့် အဓိပ္ပာယ်ကွားခြားပါသည်။ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင်တိုင်းသည် မည်သည့်လူသားဘုရား(အဖန်ဆင်းခံများ)ကိုမျှ ကိုးကွယ်ရာ ဖန်ဆင်းရှင်အဖြစ် လုံးဝလက်မခံကြပါ'''။ အစ္စလာမ်ဘာသာ အရ "ကိုးကွယ်ရာအရှင်" ဟူသော အတိကျဆုံးသော အဓိပ္ပာယ်သတ်မှတ်ချက်ကို စူရာဟ် အိခ်လာဆ် (ကုရ်အာန်ကဏ္ဍ အမှတ် ၁၁၂)ရှိ အာယသ်တော်(၄)ခုက အတိအကျဖွင့်ဆိုထားသည်။ (၁) အို−နဗီတမန်တော် အသင်သည် ပြောကြားပါလေ။ ထို အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် တစ်ဆူတည်းဖြစ်တော်မူ၏။ (၂)အလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် လိုလားတောင့်တခြင်း လုံးဝကင်းရှင်းတော်မူသောအရှင်၊ သူတစ်ပါးတို့၏ မှီခို အားထားရာအရှင်၊ အနှိုင်းမဲ့ထာဝရအရှင်ဖြစ်တော်မူ၏။ (၃)ထိုအလ္လာဟ်အရှင်မြတ်သည် မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်ကိုမျှ မွေးဖွားတော်မူခဲ့သည် မဟုတ်ပေ။ မည်သူတစ်ဦးတစ်ယောက်၏ မွေးဖွားခြင်းကိုလည်း ခံရတော်မူသည် မဟုတ်ပေ။ (၄)ထိုမှတစ်ပါး ထိုအလ္လာဟ်အရှင်မြတ်၌ ဂုဏ်ရည်တူသူ ဟူ၍လည်း တစ်ဦးတစ်ယောက်မျှပင် မရှိပေ။
ဘာသာကြီး(၄)မျိုးတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာတစ်ခုသည်သာ “မိမိမှတပါး အခြားဖန်ဆင်းရှင် ထာ၀ရဘုရား(God) မရှိ” ဟု အတိအလင်းငြင်းဆို၏။ ကြွင်းဘာသာကြီး(၃)မျိုးကား “အတ္တဝါဒ” များချည်းဖြစ်၍ “မိမိမှတပါး အခြားဖန်ဆင်းရှင် ထာ၀ရဘုရားသခင်(God) ရှိ၏” ဟု လက်ခံ၏။ ဗုဒ္ဓဘာသာတစ်ခုတည်းကသာ တိရစ္ဆာန်လည်ချောင်းသွေးဖြင့် ယဇ်ပူဇော်ခြင်းကို “မကောင်းမှု အကုသိုလ်အလုပ်” ဟု အတိအလင်းရှုတ်ချ၏။
ခရစ်ယာန်ဘာသာ ကား ဓမ္မဟောင်းကျမ်း တွင် တိရစ္ဆာန်လည်ချောင်းသွေးဖြင့် ယဇ်ပူဇော်ခြင်းကိုလက်ခံ လိုက်နာ ကျင့်သုံး၏။ ခရစ်တော် မွေးဖွားပြီးနောက်ပိုင်း ရေးသားသည့်ကျမ်းများဓမ္မသစ်ကျမ်း  တွင် ချီးလည်းမချီးမွမ်း၊ ရှုတ်လည်းမရှုတ်ချချေ။ ဟိန္ဒူဘာသာ က တိရစ္ဆာန်လည်ချောင်းသွေးဖြင့် ယဇ်ပူဇော်ခြင်းကို “ကောင်းမှုကုသိုလ်အလုပ်” ဟု ချီးမွမ်း၏။
(၅) ဘာသာငယ်လေးများတွင် (က) ဂျိမ်းဘာသာ၏ အယူဝါဒမှာ မဟာဝီရနှင့် ယင်း၏သာ၀ကများ ဟောကြားထားအပ်သော “အဟိံသ” ကျမ်းစာလာ အဆို အမိန့်များကို လက်ခံ လိုက်နာ ကျင့်သုံး၏။ ဂျိမ်းဘုရား မဟာဝီရကို သဗ္ဗညုဗုဒ္ဓ အဖြစ် ယုံကြည် သတ်မှတ် ဆည်းကပ်ကိုးကွယ်၏။
(ခ) ဆစ်ဘာသာ၏အယူဝါဒမှာ ဂုရုနာနတ်က ပြုပြင်ဟောကြားထားသော “ဝေဒကျမ်းစာ”လာ အဆိုအမိန့်များကို လက်ခံလိုက်နာ ကျင့်သုံး၏။ ဟိန္ဒူဘာသာခွဲ တစ်ခုဖြစ်၍ သက်ရှိသက်မဲ့အရာအားလုံးကို ဖန်ဆင်းနိုင်စွမ်းရှိသည်ဆိုသော “ဖန်ဆင်းရှင်မဟာဗြဟ္မာ” ထာ၀ရ ဘုရားသခင်ကိုပင် ယုံကြည်သတ်မှတ် ဆည်းကပ် ကိုးကွယ်၏။ အမှာ။ ။ အခြားဘာသာ ငယ်လေးများ၏ အကြောင်းကိုကား အသေးစိတ် မမှတ်မိတော့၍ မောင်အံ့(မဟာဝိဇ္ဇာ) ရေးသားသော ဗုဒ္ဓဘာသာ ရေးသားသော (၂၅၀၀) ခရီး စာအုပ်တွင် ဖတ်ရှုလေ့လာ မှတ်သားကြပါဟု အကြံပြုပါ ရစေ။
(၆) နတ်တင်၊ နတ်ပသ၏ အယူဝါဒမှာ ပါးစပ်ရာဇဝင်ဆရာတို့အစဉ်အဆက်ပြောကြားလေ့ရှိသော ဒဏ္ဏာရီပုံပြင်လာ နတ်သမိုင်း ဆိုင်ရာအဆို အမိန့်များကို လက်ခံ လိုက်နာ ကျင့် သုံး၏။ နတ်ဒေဝတာ အမျိုးမျိုးကို အားကိုးရာ အစစ်ကယ်တင်ရှင်များအဖြစ် ယုံကြည် သတ်မှတ်ကိုးကွယ်၏၊။
(ရ) ဘာသာမဲ့ အယူဝါဒမှာ အစဉ်အလာ ဘာသာရေး အဆောက်အအုံတွေ ကို စိတ်ကုန်လာလို့ ၊ ဘာသာစွဲကြီးတဲ့ ဘာသာရှိတွေ ကို အော့ နှလုံးနာလို့ ဒါမှမဟုတ် ဘာသာရေး အဆောက်အအုံတွေ နဲ့ ဝေးရာမှာနေပီး သဘာဝကပေးတဲ့ လူသားရဲ့ ဘ၀ ရသကို ကိုယ်ဘာသာကိုယ် အပြည့် အ၀ခံစားကြည့် ချင်လို့ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဘာသာစွဲမရှိသူ တွေ ဟာ လွတ်လပ်စွာ စဉ်းစားဆင်ခြင်ဝေဖန်တွေးခေါ်ချင်သူတွေ သာဖြစ်တယ်။ လူ့ အသိဉာဏ် တိုးတက်ပွင့်လင်းမှု ကို ရှေးရှုလိုသူတွေ ဖြစ်တယ်။ လူ့ ဦးနှောက်နဲ့ နှလုံးသား ကို ဘာနဲ့ မှ ချုပ်နှောင်မထားလိုသူတွေ ဖြစ်တယ်။ ဘာသာမဲ့ ပေမယ့် ဉာဏ်ပညာ နဲ့ မေတ္တာတရား မမဲ့ ပါ။ ဘာသာစွဲမရှိသူ တွေ ဟာ လူ့ ဂုဏ်သိက္ခာ နဲ့ လူ့ လွတ်လပ်ခြင်းသဘောတွေ ကို တန်ဖိုးထား သူ တွေသာဖြစ်တယ်။ အစဉ်အလာ ဘာသာရေး အဆောက်အအုံတွေကို လူ့ အတိတ်သမိုင်းရဲ့ ယဉ်ကျေးမှု အမွေအနှစ်တွေ အဖြစ် တန်ဖိုးထားပေမယ့် လူ လူချင်း စောင့် စည်းအပ်တဲ့ ကျင့်ဝတ်တွေထက် ပိုပြီး တန်းဖိုးရှိတယ် လို့ တော့ မရှုမြင်ပါ။ လက်တွေ့ အသုံးဝင်မှု အကျိုးရှိမှု နဲ့ အလျှော် ဖြစ်တယ့် လူ့ အသိဉာဏ် အကန့် အသတ်ရဲ့ ဘောင်ထဲမှာပဲ ရှိတဲ့ အယူအဆတွေ အမှန်တရားတွေကို လက်ခံကျင့် သုံးနေသူတွေ သာဖြစ်ပါတယ်။ ဘာသာမဲ့ အမျိုးအစားများ များစွာရှိသည်။
ရည်ညွှန်းကိုးကား
9.ကမ္ဘာ့အဓိကဘာသာတရားများ နှင့် ကိုးကွယ်ရာအရှင်အယူအဆ (ဒေါက်တာလှလှဝင်း)
ကဏ္ဍ:ပင်မ အကြောင်းအရာ ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ယဉ်ကျေးမှု ကဏ္ဍ:ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ဘဝ
အောက်စဖို့ဒ် သမဂ္ဂ
အောက်စဖို့ဒ် သမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်း (Oxford Union Society; /အော့ခ်စ်ဖှာ့(ဒ်)/ ) သည် စကားရည်လုပွဲများကို ကျင်းပသည့် အဖွဲ့အစည်းဖြစ်၍ သာမန်အားဖြင့် "အောက်စဖို့ဒ် ယူနီယံ" အဖြစ်အသိများကာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ အောက်စဖို့ဒ်မြို့တွင် အခြေစိုက်သည်။ မူလက အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်၏ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၈၂၃ တွင်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဗြိတိန်၏ သက်တမ်းအရင့်ဆုံး ကျောင်းသားသမဂ္ဂတစ်ခုဖြစ်သည့်အပြင် ကမ္ဘာ့ဂုဏ်သိက္ခာအရှိဆုံး ပုဂ္ဂလိကကျောင်းသားများ၏ အဖွဲ့အစည်းများထဲက တစ်ခုလည်းဖြစ်ပေသည်။ ဤသမဂ္ဂသည် တက္ကသိုလ်နှင့် တသီးတခြားဖြစ်၍ အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ် ကျောင်းသားများသမဂ္ဂနှင့်လည်း မတူပေ။
အောက်စဖို့ဒ်သမဂ္ဂသည် ကမ္ဘာပေါ်၌ ကျော်ကြားထင်ရှားသော နိုင်ငံရေးသမားများ၊ တက္ကသိုလ်ပညာရှင်များ၊ အနုပညာရှင်များစသည်တို့ကို ဖိတ်ကြား၍ တင်ဆက်ခြင်းများလည်းရှိရာ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သမ္မတ ရော်နယ် ရေဂင်၊ ဂျင်မီ ကာတာ၊ ရစ်ချဒ် နစ်ခ်ဆန်၊ ဘီလ် ကလင်တန်၊ ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ်များဖြစ်သည့် ဝင်စတန် ချာချီ၊ မာဂရက် သက်ချာ၊ ဂျွန် မေဂျာ၊ ဒေးဗစ် ကင်မရွန်၊ ထရီဇာ မေ၊ ပါကစ္စတန်ဝန်ကြီးချုပ် အင်မရန် ခန်း၊ တက်ကြွလှုပ်ရှားသူ မာလ်ကမ် အက်ခ်စ် (Malcolm X) စသည့် နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှသူများပါဝင်သကဲ့သို့ ၁၄ ဦးမြောက် ဒလိုင်းလားမား၊ မာသာ ထရီဆာ ကဲ့သို့သော ဘာသာရေးခေါင်းဆောင်များလည်း ပါဝင်သည့်အပြင် တက္ကသိုလ်ပညာရှင် ဂျော်ဒန် ပီတာဆန်၊ မော်ဂန် ဖရီးမန်း၊ အလက်ခ် ဘော့လ်ဒ်ဝင်၊ မာ့ခ် ဟာမီလ် စသည့်ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ၊ အယ်လ်တန် ဂျွန်၊ မိုက်ကယ် ဂျက်ဆင် စသည့် အဆိုတော်များ၊ ဘောလုံးသမား ဒီယဲဂို မာရာဒိုနာ၊ လက်ဝှေ့အကျော် မန်နီ ပါ့ခ်ယောင်း တို့လည်ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ အဖွဲ့အစည်းများ
ငှက်ပျောတောရွာ၊ နန်းတော်ကျွန်း
ငှက်ပျောတောရွာ၊ နန်းတော်ကျွန်း
အောင်ဇေယျာအေးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
အောင်ဇေယျာအေးရွာ (Aungzayyaraye)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ လေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၁၇၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေစီးတောင်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
မြေစီးတောင်ရွာ (Myayseetaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ တောင်အောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျဉ်မကြီး (တောင်)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ပျဉ်မကြီး (တောင်)ရွာ (Pyinmagyi(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ပျဉ်မကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပျဉ်မကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၆ ဦး၊ မ ၄၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ရုန်းကန်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ရုန်းကန်ရွာ (Yonekan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ကြပ်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြပ်ပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၉ ဦး၊ မ ၇၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၃၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှအူကောင်းရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ရှအူကောင်းရွာ(Shaaukawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ဒါ့ရှီလွယ်ဘော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၉၄ ဖြစ်သည်။
တောင်းတွံရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တောင်းတွံရွာ (Taungtun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၂ ဦး၊ မ ၃၀၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောင်းချောင်းရွာ၊ လောင်းချောင်း
လောင်းချောင်းရွာ၊ လောင်းချောင်း
ဝီလာခေါရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ဝီလာခေါရွာ(Wilarkhaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လယ်ခိုဒိုးကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၇၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိမ်ပိုက်ရွာ
စိမ်ပိုက်ရွာ
ရေတွင်းကုန်းရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
ရေတွင်းကုန်းရွာ၊ ရေတွင်းကုန်း
အန်ဒရာစတီးယာ (ဂြိုဟ်ရံလ)
အန်ဒရာစတီးယာ သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ အတွင်းပိုင်းကျသော ဂြိုဟ်ရံလများထဲမှ အကွာအဝေးအားဖြင့် ဒုတိယနှင့် အသေးဆုံးဖြစ်သော ဂြိုဟ်ရံလတစင်းဖြစ်သည်။ ယင်းအား ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ဗွိုင်ယေဂျာ ၂ အာကာသယာဉ်မှ ဓာတ်ပုံရိုက်ယူ၍ ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။
လာဘနိဇီဂီသနတာ
လာဘေန လာဘနိဇိဂီသနတာ = ပစ္စည်းလာဘ်ကို ရလို၍ တစ်အိမ်မှ ရသော အာမိသအနည်းငယ်ကို နောက်တစ်အိမ်သို့ ဆောင်ပို့လျက် ပို၍ အမြတ်ရအောင် လာဘ်ရှာခြင်း၊
အပဝါရိတဝိညတ္တိ = လိုအပ်သောပစ္စည်း အလှူခံပါဟု ဖိတ်မန်ထားခြင်း မရှိသူအား ပစ္စည်းတို့ကို တောင်းခံခြင်း၊
အညာတကဝိညတ္တိ = အထက် ဆွေ (၇)ဆက်, အောက် မျိုး (၇)ဆက် မတော်စပ်သူတို့ထံ အာမိသပစ္စည်း တောင်းခံခြင်း၊
တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာ = မဂ်ဖိုလ်နှင့် ဖီလာကန့်လန့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်၍ ဖြစ်သော တိရစ္ဆာန်အတတ်။
(မှတ်ချက်) အင်္ဂဝိဇ္ဇာအတတ်, လက္ခဏာဟောအတတ်, နိမိတ်ကျမ်း အတတ် စသည်ဖြင့် သီလက္ခန် ဗြဟ္မဇာလသုတ်၌ များစွာလာသည်။
အောင်ဇေယျာဦးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
အောင်ဇေယျာဦးရွာ (Aungzayyaru)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ လေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၁၇၄ ဖြစ်သည်။
ဇူလိုင် ၂၀၀၀
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇူလိုင် ကဏ္ဍ:၂၀၀၀
အောင်ဇေယျာဦးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကနိုးပတ်
ကနိုးပတ် (Canopus) သည် တောင်ဘက်ကောင်းကင်ယံ ကရိနာ ကြယ်စုတန်းရှိ အတောက်ပဆုံးကြယ်နှင့် ညဘက်ကောင်းကင်တွင် ဆိုင်ရပ်စ်ပြီးလျင် ဒုတိယမြောက် အတောက်ပဆုံးကြယ်ဖြစ်သည်။ နေမှ အလင်းနှစ် ၃၁၀ ကွာဝေးသောအရပ်တွင် တည်ရှိသည်။ ယင်းအား ပကတိမျက်စိဖြင့်ကြည့်ပါက အဖြူရောင်အဖြစ် မြင်ရသည်။ ကြယ်သည် နေထက် ၈ ဆ ပိုကြီးပြီး နေ၏အချင်းဝက်ထက် ၇၁ ဆ ရှိကာ နေထက် အဆပေါင်း ၁၀၀၀၀ ပိုမိုတောက်ပသည်။ ကြယ်၏ ကြီးမားလာသော ဖိုတိုစဖီးယားလွှာတွင် အပူချိန်သည် ၇၄၀၀ ကယ်လဗင် ခန့်ရှိနေပြီး ဗဟိုအူတိုင်တွင် ဟီလီယံဓာတ်ငွေ့များ လောင်ကျွမ်းလျက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းကြည်သည် ဧရာမ ကြယ်နီအဖြစ်သို့ ကူးပြောင်းခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ တရုတ်လူမျိုး နက္ခတ္တပညာရှင်များအတွက်မူ ယင်းကြယ်သည် တောင်ဝင်ရိုးစွန်း အဘိုးအိုဟု သိကြသည်။
လိပ်ချောင်းဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
လိပ်ချောင်းဝရွာ(Leikchaungwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ လိပ်ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိပ်ချောင်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅ ဦး၊ မ ၁၄၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆေကီ တာကာကာဇု
ဆေကီ တာကာကာဇု (၁၆၄၂ - ၁၇၀၈) သည် နယူတန်၊ လိုက်ဗနစ်တို့နှင့်ခေတ်ပြိုင် ဂျပန်သင်္ချာပညာရှင် ဖြစ်သည်။ မညီညာသောထုပုံများ၏ ထုထည်ရှာနည်းများ၊ မျဉ်းကွေးများဖြင့် ဘောင်ခတ်ထားသောပုံများ၏ ဧရိယာရှာနည်းများကို တီထွင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်က ဂျပန်လူမျိုးတို့သည် ယနေ့ခေတ်သုံး အာရေဗျကိန်းဂဏန်းများထက် ပိုမိုရှုပ်ထွေးခက်ခဲသည့် တရုတ်ကိန်းဂဏန်းများကို အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင် ဂျပန်လူမျိုးတို့သည် ရှေးခေတ်တရုတ်ပြည်တွင် စတင်ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော ဆန်ဂီခေါ် ကိရိယာတစ်မျိုးကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့ကြသည်။ ရှေးခေတ်ဂျပန်လူမျိုးတို့၏ သင်္ချာပညာကို ဝါဆန်ဟု ခေါ်သည်။ အနောက်တိုင်းသင်္ချာပညာရပ်များ ဂျပန်ပြည်တွင်းသို့ စတင်ဝင်ရောက်ပျံ့နှံ့လာသည့် ၁၉ ရာစုကုန်ဆုံးချိန်တိုင်အောင် ဝါဆန်ပညာရပ်သည် ထင်ရှားခဲ့သည်။ ဆေကီသည် ထင်ရှားကျော်ကြားသည့် ဂျပန်သင်္ချာပညာရှင်ကြီးများအနက် တစ်ဦးဖြစ်သည်။
အကိုးအကား
ကလေးသူငယ်များအတွက် သုတရတနာသိုက်၊ သင်္ချာ။ ပကြိမ်။ ဩဂုတ် ၁၉၈၄။ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာန။
ငှက်ဥတွင်းရွာ၊ စီးပွားချောင်
ငှက်ဥတွင်းရွာ၊ စီးပွားချောင်
မွတ်ငွေးရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မွတ်ငွေးရွာ (Mutngway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်ဆွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၉၆၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုပ်ဖိုရွာ၊ တွင်းလယ်
အုပ်ဖိုရွာ (Okehpo)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ တွင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၀၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တွင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၈ ဦး၊ မ ၂၀၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စွန္နသ်
အစ္စလာမ်ဘာသာ စွန္နသ်( سنة  ( sunnah ) သည်အစ္စလာမ်မစ်ပရောဖက် မိုဟာမက် ၏အစဉ်အလာများနှင့်အလေ့အကျင့်များဖြစ်သည်။ ဆွန္နသ်သည်မိုဟာမက်ခေတ်ရှိမွတ်စ်လင်မ်များအားလုံးတွေ့မြင်။ နောက်ဆက်တွဲမျိုးဆက်များသို့ထင်ရှားစွာပြသနိုင်ခဲ့သည်။  ဂန္ထဝင်အစ္စလာမ်သီအိုရီများအရ  စွန္နသ်ကို (မှတ်တမ်းများ၊ အပြုအမူများ၊ ပြောဆိုချက်များ၊ နှုတ်ဆိတ်ခွင့်ပြုချက်များသို့မဟုတ် မိုဟာမက် ၏မထောက်ခံမှုများ) နှင့် ကုရ်အာန် ( အစ္စလာမ် စာအုပ်) တို့ဖြင့်မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။ အစ္စလာမ်ဥပဒေ နှင့် ယုံကြည်ချက် / ဘာသာရေး ၏အဓိကအရင်းအမြစ်များဖြစ်သောမိုဟာမက် မှတစ်ဆင့်ထုတ်ဖော်ခဲ့သောဘုရားသခင့်ဖွင့်ဟချက် ( Wahy ) ။  ဆွန်နီဂန္ထဝင်အစ္စလာမ့်သီအိုရီကနေအသီးသီး၏ရှိသူများဖြစ်ကြသည် ရှီ ကြောင်းကိုင်ထားသူကိုမွတ်စလင် တကျိပ်နှစ်ပါးအီမာမ် အတွက် sunnah အနက်ကိုဘော်ပြလျက်, ဆူဖီ မိုဟာမက် Sunnah များ၏တန်ဖိုးများကိုကူးစက်ကြောင်းကိုင်ထားသူကို "ဆူဖီဆရာတစ်ဦးစီးရီးမှတဆင့်။ "
မွတ်စ်လင်ယုံကြည်မှုအရ, မိုဟာမက်, မွတ်စ်လင်များအတွက်အကောင်းဆုံးစံနမူနာရှငျခဲ့ နှင့်ကျမ်းတော်မြတ်ကုရ်အာန်ထဲမှာအများအပြားကျမ်းပိုဒ်ကသူ့အမူအကျင့်စံပြကြေညာ, သူ့ကိုနာခံရန်သူ၏နောက်လိုက်ပညတ်ထားကြ၏။   Sunnah ဘယ်လိုဆုတောင်းတူအစ္စလာမ်ဘာသာအတွက်အဓိကဥပဒေများနှင့်ထုံးတမ်းအဘို့မသာတဲ့အခြေခံကိုထောက်ပံ့ပေး salat, ဒါပေမယ့်ထိုကဲ့သို့သောလက်သည်းသို့မဟုတ်တစ်မုတ်ဆိတ်၏သင့်လျော်သောအရှည်ဖြတ်ဖို့ရာအတွက်အမိန့်အဖြစ် "ပင်အများဆုံးသာမန်လှုပ်ရှားမှုများ" အဘို့။
အစ္စလာမ်မတိုင်မီကကာလ၌ သုန သည်ကောင်းသည်ဖြစ်စေဆိုးသည်ဖြစ်စေ“ ပြုမူကျင့်ကြံခြင်း” ကိုဆိုလိုသည်။  နှင့်သူ၏အဖော်များအပါအ ၀ င်အတိတ်ကာလကလူများချမှတ်ခဲ့သောကောင်းမွန်သောထုံးတမ်းစဉ်လာကိုရည်ညွှန်းသည်။  ထို့အပြင်တမန်တော်မြတ်၏ Sunnah သေချာပေါက် hadith နှင့်ဆက်စပ်မခံခဲ့ရပါဘူး။
ဝဲပုလွေရွာ
ဝဲပုလွေရွာ
အောင်မရွာ၊ လောင်းချောင်း
အောင်မရွာ၊ လောင်းချောင်း
ဝါးပြုံး (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဝါးပြုံး (တောင်)ရွာ (Warpyone (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်မွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၂ ဦး၊ မ ၃၀၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲ
ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲကို ရန်ကုန်မြို့၊ အနောက်ပိုင်း (၁၃) လမ်းတွင် (၁၉၃၄) ခုနှစ်က စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းက သူနေထိုင်ရာ (၁၃) လမ်းတွင် ကာတွန်းပုံကလေးများရေးဆွဲကာ အတွင်းမှ မီးထွန်းလျက် ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲအနေဖြင့် စတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၈ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၉၅၃ ခုတွင် ကာတွန်းဦးဘဂျမ်း ကွယ်လွန်ခဲလပြီးနောက် ဦးဘဂျမ်း၏ တပည့်များဖြစ်ကြသော ဦးကျော်ဆန်း၊ ဦးကြွယ်လေး၊ ဦးသန်းကြွယ်၊ ဦးစိန်ကြီး စသူတို့က ဆက်လက် ကြီးကြပ်ကျင်းပခဲ့ကြသည်။
စတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲ စတင်ဖြစ်ပေါ်ပုံမှာ စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းလှပါသည်။ (၁၉၃၄) ခုနှစ်တွင် ပဲရောက်ရုပ်ရှင်မှ ကြက်တောင်ကွကာတွန်းဇာတ်ကားကို ကာတွန်းဦးဘဂျမ်းနှင့် ဦးဟိန်းစွန်းတို့ ရိုက်ကူးခဲ့ကြရာ ယင်းနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။ ထိုစဉ် ဦးဘဂျမ်းက ဦးဟိန်းစွန်းအား ကမ္ဘာတွင်မပေါ်ဖူးသေးသော ကာတွန်းမီးပုံးမီးထွန်းပွဲကို စတင်တီထွင်ကြရန် အကြံပြုပြောကြားခဲ့သည်။ နှစ်ဦးသား လာမည့်တန်ဆောင်တိုင်ပွဲတော်အတွင်း ရန်ကုန်မြို့ (၁၃) လမ်း အောက်လမ်းမီးထွန်းပွဲတွင် စတင်လုပ်ဆောင်ကြရန် တိုင်ပင်ခဲ့သည်။
ဦးဟိန်းစွန်းက မည်သည့်ကာတွန်းများ ရေးဆွဲကြမည်ကို မေးမြန်းသောအခါ ဦးဘဂျမ်းက သူရိယနှင့် မြန်မာ့အလင်းသတင်းစာများမှ ပယ်ထားသော နိုင်ငံရေးကာတွန်းများအား ပြန်လည်ရေးဆွဲရန်နှင့် သူကိုယ်တိုင်မှာမူ မင်းတိုင်ပင်အမတ်များ၏ ချွတ်ယွင်းချက်များကို ကာတွန်းရေးဆွဲမည်ဖြစ်ကြောင်းပြန်ဖြေခဲ့သည်။
ထိုစဉ်က ဦးဘဂျမ်းမှာ သူရိယနှင့် မြန်မာ့အလင်းတွင် ကာတွန်းမရေးဆွဲရသေးဘဲ ရန်ကုန်ဂေဇက်နှင့် ကဝိမျက်မှန်၊ ရယ်ရွှင်ဘွယ်အလင်းမဂ္ဂဇင်းနှင့် ဒီးဒုတ်ဂျာနယ်လောက်တွင်သာ ကာတွန်းရေးဆွဲသေးသည်။ ဦးဟိန်းစွန်းက ပိုမိုလူသိများနေချိန် ဖြစ်သည်။
ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲ၏အရေးပါပုံ
ကာတွန်းမီးပုံးမီးထွန်းပွဲကို (၁၃) လမ်းအောက်လမ်းတွင် ပထမအကြိမ်ကျင်းပခဲ့စဉ်က သတင်းစာများတွင်အပယ်ခံကာတွန်းများဖြင့် စတင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဦးဘဂျမ်းလမ်းတွင် တန်ဆောင်တိုင်ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲ လုပ်ဆောင်ခြင်းဖြင့် မြန်မာ့ကာတွန်းလောကတွင် လှုပ်ရှားမှုငါးခု ထွက်ပေါ်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံကာတွန်းဆရာများအသင်းနှင့် တန်ဆောင်တိုင်ကာတွန်းပြိုင်ပွဲ
(၁၉၆၀) ပြည့်နှစ်ဝန်းကျင်တွင် ဦးဘဂျမ်းလမ်း ကာတွန်းပြိုင်ပွဲ၌ ပါဝင်ခဲ့ကြသည့် ကာတွန်းဆရာ ဆယ်ဦးခန့်ကို အခြေခံ၍ မြန်မာနိုင်ငံ ကာတွန်းဆရာများအသင်းကို စတင်ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ယင်းကာတွန်းဆရာများအသင်းနှင့် (၁၃)လမ်း အောက်လမ်းသမဂ္ဂမှ ကြီးမှူးကာ တန်ဆောင်တိုင်ကာတွန်းပြိုင်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ ပထမဆုံးကာတွန်းပြိုင်ပွဲ၏ ခေါင်းစဉ်မှာ "ယခုခေတ်ဗမာ့ယဉ်ကျေးမှု"ဖြစ်ပြီး ပထမဆုရရှိခဲ့သူမှာ ကာတွန်းလှတင်ဖြစ်သည်။ thumb|myanmar cartoonists association logo ယခုအခါ မြန်မာနိုင်ငံကာတွန်းဆရာများအသင်းအား ပန်းဆိုးတန်းလမ်း(အလယ်) အမှတ်(၁၇၃/၁၇၅)ပန်းဆိုးတန်းတာဝါ၊အခန်း(၆၀၁)တွင်တည်ရှိသည်။
ကာတွန်းသက်ကြီးပူဇော်ပွဲ
(၁၉၆၀) ပြည့်နှစ်တွင် ဦးဘဂျမ်းလမ်း တန်ဆောင်တိုင်မီးထွန်းပွဲအပြီး ကြီးကြပ်ရေးဆွဲသူ ကာတွန်းဆရာများထဲမှ အသက်အကြီးဆုံးဖြစ်သော ကာတွန်းဦးဟိန်းစွန်းကို ကန်တော့ရန် ကာတွန်းဦးဖေသိန်း ဦးဆောင်လျက် အကြံရခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲတွင် ပါဝင်ရေးသားနေသူ ကာတွန်းဆရာ (၂၅) ခန့် ရှိသည်။ ကာတွန်းဆရာများက စေတနာအလျောက် ငွေကြေးထည့်ဝင်ကာ ပုဇွန်တောင်တပ်မြေရပ်နေ ကာတွန်းဆရာကြီးဦးဟိန်းစွန်းအား သွားရောက် ကန်တော့ခဲ့ကြသည်။ ပထမဆုံးကာတွန်းကန်တော့ပွဲဖြစ်သည်။
သို့ဖြစ်၍ (၁၃) လမ်းအောက်လမ်းတွင် ပြုလုပ်သည့် ကာတွန်းမီးထွန်းပွဲသည် မြန်မာ့ကာတွန်းလောကအတွက် အရေးပါလှသောပွဲတော်တစ်ရပ်ဟု ဆိုနိုင်သည်။
တောင်အောက်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
တောင်အောက်ရွာ (Taungauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ တောင်အောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခါ့ဘရောင်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ခါ့ဘရောင်ရွာ(Hkabayawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ ခါ့ဘရောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၀၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ