cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သန္ဓေလေးမျိုး
သန္ဓေလေးမျိုး
ကောန္တပုတ္တတိဿရဟန္တာမထေရ် နှင့် သုမိတ္တ ရဟန္တာမထေရ်ညီနောင်နှစ်ပါးသည် အဘမုဆိုးဖြစ်ကြ၍ အမိကောန္တီမည်သော ကိန္တရာမ ဝမ်း၌ပဋိသန္ဓေတည်နေကြသည်။ မဟာဝင်ဝတ္ထု၌သီဟိုဠ်ကျွန်းတွင်ဇီဝဟတ္ထမင်းသားနှင့်ဒီပေလ္လာ မင်းသမီးတို့သည် အဘဝိဇယမင်းဖြစ်၍ အမိကုဝဏ္ဏမည်သော နတ်ဘီလူးမဝမ်း၌ ပဋိသန္ဓေတည်နေကြသည်။ ထို့ပြင်သီဟဗာဟုမင်းနှင့်နှမတော် သီဟသီဝလိတို့သည် အဖခြင်္သေ့ဖြစ်လျက် တိရစ္ဆာန်ခြင်္သေ့အဖြစ် ပဋိသန္ဓေမနေကြဘဲ အမိကေသရီမင်းသမီးဝမ်း၌ လူအဖြစ်ပဋိသန္ဓေတည်နေကြသည်။ ဂဗ္ဘသေယျက ပဋိသန္ဓေတည်နေသောသတ္တဝါတို့ဘဝ အစကား ကလလရေကြည်ဖြစ်၏။ ယင်းကလလ ရေကြည်သည် သုက်သွေးမဟုတ်။ စင်စစ်ကားအတိတ်ဘဝကပြုလုပ်ဆည်းပူး ခဲ့သောကံကြောင့် ပဋိသန္ဓေစိတ်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် အတူတကွဖြစ်ပေါ်လာသော ရုပ်တရားပင်ဖြစ်သည်။
ယင်းရုပ်တရားဖြစ်သောကလလရေကြည်၏ အကြီးအငယ်ပမာဏကား ၊ခုဒ္ဒကနိကာယ်ဆောင်ဆရာတို့အလို အားဖြင့် ဇာတိဥဏ္ဏာမည်သောသားကောင်၏ အမွေးတစ်ပင်ကို ဆီဝယ်ချ၍ ယင်းအမွေးဖျားတွင်ကပ်ပါလာသော ဆီပမာဏရှိ၏ဆိုသည်။ တစ်နည်း သံယုတ္တနိကာယ်ဆောင် ဆရာတို့အလိုအားဖြင့် ဇာတိဥဏ္ဏာ မည်သောသားကောင်၏ အမွေးသုံးပင်ကို ကျစ်ကာဆီဝယ်ချ၍ ယင်းအမွေးဖျားတွင် ကပ်ပါလာသော ဆီပမာဏရှိ၏ဟုဆိုသည်။ ဇာတိဥဏ္ဏာမည်သောသားမွေးကိုလည်း အချို့က ယနေ့ဖွားမြင်သောဆိတ်၏အမွေးဟု ဆိုသည်။ အချို့က ဟိမဝန္တာတော၌ရှိသောဆိတ်၏အမွေးဟုဆိုသည်။ အချို့က ဆိတ်မ၏ဝမ်းကိုခွဲ၍ ယူသောဆိတ်ကလေး၏ အမွေးဟုဆိုသည်။ မည်သို့ပင်အကြီးအငယ်ပမာဏကိုဆိုစေကာမူ ကလလရေကြည်ကား ကာယဒသကကလာပ်၊ ဘာဝဒသကကလာပ်၊ ဝတ္ထုဒသကကလာပ်ဟူ၍ ကလာပ်အားဖြင့် သုံးစည်း၊ ရုပ်တူပေါင်း၍ရေတွင်လျှင် ပထဝီ၊ အာပေါ၊တေဇော၊ဝါယော၊ ဝဏ္ဏ၊ဂန္ဓ၊ရသ၊ ဩဇာ၊ ဇီဝိတ၊ ကာယဒသက၊ ဘာဝ၊ ဟဒယဝတ္ထုဟူ၍ ရုပ် ၁၂ ခု၊ ကလာပ်ပြားရေတွက်လျှင် ကလာပ်တစည်း၌ ရုပ် ၁ဝခုရှိသောကြောင့် ယင်းရုပ် ၃ဝ တို့ပေါင်းစုနေသောအစိုင်အခဲပမာဏသာဖြစ်လေသည်။
ပဋိသန္ဓေတည်နေပုံကား ကလလရေကြည် တစ်သတ္တာဟ၊ အမြုပ်တစ်သတ္တာဟ၊ သားတစ် တစ်သတ္တာဟညီဝန်းသောအခဲ တစ်သတ္တာဟ၊ ခြေနှစ်ဖက်လက်နှစ်ဖက် ဦးခေါင်းခက်မငါးဖြာ တစ်သတ္တာဟ၊ (ခက်မငါးဖြာဆိုသော်လည်း ခြေချောင်း၊ လက်ချောင်း၊ မျက်စိ၊ နား၊ နှာခေါင်းစသည်တို့အပြည့်အစုံ ရှိသည်မဟုတ်။ ခက်မငါးဖြာဖြစ်ပေါ်ရန် ရှေ့ပြေးအဖုငါးဖုမျှသာဖြစ်သေးသည်။) ရင့်ကျက်တစ်သတ္တာဟ၊ ဤသို့ခြောက်သတ္တာဟ အစဉ်အတိုင်း ဖြစ်သည်။ နောက်မျက်စိ တစ်သတ္တာဟ၊ နားတစ်သတ္တာဟ၊ နှာခေါင်း တစ်သတ္တာဟ၊ လျှာတစ်သတ္တာဟ၊ ဤလေး သတ္တာဟလည်း အစဉ်အတိုင်းဖြစ်သည်။ ဤသို့လျှင် ဆယ် သတ္တာဟမြောက် နှစ်လနှင့်၁ဝ ရက်ရောက်လျှင် ပဋိသန္ဓေတည်နေသောသတ္တဝါသည် ကိုယ်အင်္ဂါပြည့်စုံ သဖြင့်အကောင်အထည်ထင်ရှားလာသည်။ နောက်နှစ်လနှင့် ၁၁ ရက်မှစ၍ ၄၂ သတ္တာဟမြောက် ကိုး လနှင့် ၂၄ ရက်အတွင်းဆံပင်၊ မွေးညှင်း၊ ခြေသည်းလက်သည်း စသည်တို့ကားအထိုက်အလျောက်ဖြစ်လာ ကြသည်။
မောက်သရက် (အလယ်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
မောက်သရက် (အလယ်)ရွာ (Maukthayet(Middle))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ မောက်သရက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၂၂ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
သန္ဓေလေးမျိုး
သန္ဓေလေးမျိုး
(အဋ္ဌကထာနည်း) ။ ၊၊
တစ်နည်း ကလလရေကြည် နှစ်သတ္တာဟ၊ အမြုပ် နှစ်သတ္တာဟ၊ သားတစ်နှစ်သတ္တာဟ၊ ညီဝန်းသောအခဲနှစ်သတ္တာဟ၊ ခက်မငါးဖြား နှစ်သတ္တာဟ၊ အစဉ်အတိုင်းဖြစ်သည်။ နောက်မျက်စီ တစ်သတ္တာဟ၊ နားတစ်သတ္တာဟ၊နှာခေါင်းတစ်သတ္တဟ၊ လျှာတစ်သတ္တာဟ၊ အစဉ်အတိုင်းဖြစ်ကြသည်။ ဤ သို့လျှင် ၁၄သတ္တာဟမြောက် သုံးလနှင့်ရှစ်ရက်ရောက်လျှင် ပဋိသန္ဓေတည်နေသောသတ္တဝါသည် ကိုယ်အင်္ဂါပြည့်စုံသဖြင့် အကောင်အထည်ထင်ရှားလာသည်။ နောက်သုံးလနှင့်ကိုးရက်မှစ၍ ၄၂ သတ္တာဟ မြောက် ကိုးလနှင့် ၂၄ရက်နေ့အတွင်း ဆံပင်၊ မွေးညှင်း၊ ခြေသည်းလက်သည်းစသည်တို့သည် အထိုက် အလျောက်ဖြစ် ကြသည်။
မောက်သရက် (အလယ်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သန္ဓေလေးမျိုး
သန္ဓေလေးမျိုး
(မူလဋီကာနည်း)။ ၊၊
အချိန်ကာလကားလူတို့သည်များသောအားဖြင့် ၄၂ သတ္တာဟ၊ပဋိသန္ဓေတည်နေကြရသည်။ တိရစ္ဆာန်တို့တွင်ဆင်တို့သည် ၅၂ သတ္တာဟ၊ မြင်းတို့သည် ၅ဝ သတ္တာဟ၊ ခြင်္သေ့တို့သည် ၅ဝ သတ္တာဟ၊ ကိန္နရာတို့သည် လူတို့ကဲ့သို့ ၄၂သတ္တာဟ၊ နဂါးတို့လည်း ၄၂သတ္တာဟ၊ ငဠ ုန်တို့သည် ၅ဝသတ္တာဟ၊ ဘီလူးတို့လည်း ၅ဝ သတ္တာဟ၊ ကျွဲ၊ နွား၊ စိုင်၊ ဆတ်၊ ချေ၊ သမင်၊ ပြောင်၊ ကြံ့၊ ဒရယ်၊ သစ်၊ ကျားတို့သည် ၄ဝသတ္တာ ဟ၊ ပဋိသန္ဓေတည်နေကြရသည်။ ထိုမှကြွင်းသောတိရစ္ဆာန်တို့အနက် အတောင်မရှိသားကောင်ဖွားမြင်သော တိရစ္ဆာန်တို့သည် ၁ရ သတ္တာဟ၊ ဥကဖွားမြင်သောတိရစ္ဆာန်တို့တွင် ခြေနှစ်ချောင်းရှိသောတိရစ္ဆာန်တို့သည် ၁၅ သတ္တာဟ၊ အ တောင်ရှိသောတိရစ္ဆာန်တို့တွင် ကြီးသောတိရစ္ဆာန်တို့သည် ၁၃ သတ္တာဟ၊ ငယ်သော တိရစ္ဆာန်တို့သည် ရှစ်သတ္တာဟပဋိသန္ဓေနေကြရ၏ဟု အာဒိကပ္ပကမ္ဘာဦးကျမ်း၌အဆိုရှိသည်။
ပစ္ဆိမ ဘဝိကဘုရားလောင်းမှတစ်ပါးသော သူတို့မှာ ကား အချို့ခုနစ်လ၊ အချို့ကိုးလ၊ အချို့ဆယ် လ၊ အချို့၁၁လ စသည်ဖြင့်ဖွားမြင်ကြသည်။ ခုနစ်လဖြင့်ဖွားမြင်သောသူငယ်မှာ အမိ၏သားအိမ်လမ်း ကျဉ်းသော်လည်း ကိုယ်သဏ္ဌာန်သေးငယ်၍ အလွယ်နှင့်ဖွားမြင်နိုင်သောကြောင့် အသက်ချမ်းသာတတ် သည်။ ရှစ်လဖြင့်ဖွားမြင်သောသူငယ်မှာ သားအိမ်လမ်းကလည်းကျဉ်း၊ ကိုယ်သဏ္ဌာန်ကလည်းကြီး ထွားနေသဖြင့် ခက်ခက်ခဲခဲဖွားမြင်ရသောကြောင့် အသက်မချမ်းသာဖြစ်တတ်သည်။ ကိုးလ ၁ဝလ ဖြင့်ဖွားမြင်သောသူငယ်တို့မှာ ဖွားရိုးဖွားစဉ်ဖြစ်သော ကြောင့်အသက်ချမ်းသာကြသည်။
လေးဒူး
လေးဒူး
ဟင်နရီ ဘာနေး
ဟင်နရီ ဘာနေး (Henry Burney; ၂၇ ဖေဖော်ဝါရီ ၁၇၉၂ – ၄ မတ် ၁၈၄၅) သည် ပထမ အင်္ဂလိပ် - မြန်မာစစ်ပွဲ၊ ရန္တပိုစာချုပ် အပိုဒ်(၇)အရ အင်းဝနေပြည်တော်တွင် ဗြိတိသျှ အိန္ဒိယအစိုးရ၏ အမြဲတမ်းဌာနေ သံကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ၁၈၃၀-ခုနှစ်မှ ၁၈၃၈-ခုနှစ်အထိ လာရောက်နေထိုင်သည်။
ပထမဦးဆုံးဖြစ်သော အမြဲတမ်းဌာနေ သံကိုယ်စားလှယ်ဖြစ်၏။ ၁၁၉၂-ခုနှစ်၊ ကဆုန်လဆန်း (၃)ရက် (၁၈၃၀ -ပြည့်နှစ်၊ ဧပြီလ၊ ၂၄) တွင် အင်းဝနေပြည်တော်သို့ ရောက်သည်။ ″′ ရီစီဒင်အရေးပိုင်၊ မယ်စယ်ဘော်ရနီ″′ ဟု ကုန်းဘောင်ဆက် မဟာရာဇဝင်တော်ကြီးတွင် ဖော်ပြသည်။ ဘင်္ဂလားသွားစာတမ်းတွင် ″′ရေရှီဒင်၊ မယ်ဇယ်ဟင်နရီဘရဏီ″′ ဟုတွေ့ရသည်။
ရစ်ချတ်တောမတ်ဘာနေ၏ သားဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်အရှေ့အိန္ဒိယကုမ္ပဏီတွင် ၁၈၀၈-ခုနှစ်မှ စတင်အမှုထမ်းသည်။ ဘင်ဂေါခြေလျင်တပ်ရင်းတွင် ကော်မရှင်ဝင် ဒုတိယဗိုလ်အဆင့် ရသည်။ ဂျာဗား၊ ပီနံတို့တွင်လည်း အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ယိုးဒယားပိုင် မလေးပြည်နယ်များသို့ ၁၈၂၆-ခုနှစ်အတွင်း သံအဖြစ် စေလွှတ်ခံရသည်။
အိန္ဒိယအစိုးရ၏ သံအဖြစ် ဘန်ကောက်အုပ်ချုပ်ရေးဆိုရာ ဝန်ထောက်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ပြီးနောက် ၁၈၂၉-ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ (၃၀)ရက်နေ့တွင် အမြဲတမ်း သံကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် ခန့်ထားခံရ၍ ရန်ကုန်မြို့သို့ ရောက်လာသည်။
အင်းဝနေပြည်တော်သို့ ရောက်သည့် ၁၈၃၀-ပြည့်နှစ်က ဘာနေးသည် မေဂျာအဆင့် ရောက်နေပြီး သံကိုယ်စားလှယ်အဖြစ် အမှုထမ်းနေစဉ် ၁၈၃၄-ခုနှစ်တွင် လက်ဖတင်နင်ကာနယ်၊ ၁၈၃၅-ခုနှစ်တွင် ကာနယ်အဆင့်သို့ တိုးမြှင့်ခံရသည်။ မြန်မာမှတ်တမ်းများတွင် "မယ်စယ်"(မေဂျာ) ဟုပင် တစ်သမတ်တည်း ဖော်ပြကြသည်။
ဘုရင်မင်းမြတ်ထံ ဝင်ရောက်ဖူးမြော်ရေးတွင် ဖိနပ်မချွတ်လိုသည့် ပြဿနာ၊ ကန်တော့ခံနေ့တွင် ရှေ့တော်သို့ ဝင်ရသည်ကို မနှစ်သက်သည့် ပြဿနာ ပေါ်သည်။ စစ်ကိုင်းမင်း (ဘကြီးတော်)က ဝန်ကြီးမှူးကြီးများမှ တဆင့်မဟုတ်ဘဲ ဘာနေးကို တိုက်ရိုက်မေးမြန်းပြောဆိုသည်။ မြန်မာအသံထွက်ဖြင့် ဘောရနီ ဟုပင်ခေါ်သည်။ မဟာဇေယျရာဇနော်ရထာဘွဲ့ ချီးမြှင့်၍ ဘွဲ့ပါ ရွှေပြားကို မြန်မာအဆင်အလာအတိုင်း နဖူးတွင် ချည်ထားစေသည်။ ရွှေစလွယ် ကိုးသွယ် ချီးမြှင့်သည်။
ဘာနေးသည် ဥပဓိရုပ်ကောင်း၏။ နှစ်လိုဖွယ် ရှိ၏။ မြန်မာစာပေကျမ်းဂန် ရာဇဝင်တို့ကို လေ့လာသည်။ ပထမ အင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ်ပွဲအပြီးတွင် မဏိပူရနှင့် နယ်နိမိတ်သတ်မှတ်ရာ၌ မဏိပူရတို့က ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းကို သူတို့ပိုင်သည်ဟု တင်ပြတောင်းဆိုသည်။ အိန္ဒိယအစိုးရကလည်း ယင်းတောင်းဆိုချက်ကို ထောက်ခံကာ ကဘော်ချိုင့်ဝှမ်းကို မဏိပူရဘက်သို့ ပေးလိုက်သည်။ မြန်မာများဘက်မှ ပြင်းပြင်း ထန်ထန် ကန့်ကွက်သည်။ နှစ်ဖက်ကိုယ်စားလှယ်များ တွေ့ဆုံရှင်းလင်းကြသော်လည်းပြဿနာမှာ မပြေလည် တင်းတင်းမာမာ ဖြစ်နေကြသည်။ မြန်မာတို့ဘက်မှ တင်ပြသော မြေပုံကို တစ်ဖက်ကိုယ်စားလှယ် "ပင်ဘာတန်"က မမှန်ကန်ဟု ဆိုကာပယ်ချသည်။
ကဝက်ကင်းရွာ၊ ကဝက္ကင်း
ကဝက်ကင်းရွာ၊ ကဝက္ကင်း
ကန်းကိုင်းကာဖုံရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကန်းကိုင်းကာဖုံရွာ (Kankaingkarhpone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈၇ ဦး၊ မ ၁၃၆၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖော်တီကောင်ရွာ၊ လောင်းဒုံ
ဖော်တီကောင်ရွာ၊ လောင်းဒုံ
ဝန်အိုင် (မြောက်)ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)
ဝန်အိုင် (မြောက်)ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)
တာတပေါရွာ၊ ကဝက္ကင်း
တာတပေါရွာ၊ ကဝက္ကင်း
NGC 5579
NGC 5579 သည် ဘိုးတီ ကြယ်စုတန်းမှ ဂယ်လက်ဆီတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘိုးတီ
ဘယ်လ်ခေါင်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ဘယ်လ်ခေါင်းရွာ(Belkhawng)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ လုံပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၇၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံပန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄ ဦး၊ မ ၁၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မီးလောင်စု
မီးလောင်စု
ကင်းစုရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကင်းစုရွာ (Kinsu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဘလဲ့ဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘလဲ့ဘကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၃၂ ဦး၊ မ ၇၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၁၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကုန်းစုရွာ၊ ကွင်းဘော
ကုန်းစုရွာ၊ ကွင်းဘော
လုံဆန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
လုံဆန်ရွာ(Longsan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခင်ဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၉၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောက်သရက် (မြောက်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
မောက်သရက် (မြောက်)ရွာ (Maukthayet(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ မောက်သရက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၁၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှောပင်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
နှောပင်ရွာ (Hnawpin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ သာစည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာစည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၁ ဦး၊ မ ၂၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိန္ဓောမြင်း
သိန္ဓောမြင်း
မြန်မာစာပေကျမ်းဂန်အချို့၌ သိန္ဓောမြင်းကိုဘုန်းရှင်သမ္ဘာရှင် မင်းဧကရာဇ်များ ၏အသုံးအဆောင်တစ်ရပ်အနေဖြင့် ရံဖန်ရံခါဖော်ပြသည်ကိုတွေ့ရသည်။ မည်သည့်မင်း၏ဘုန်းတော်ကြောင့် သိန္ဓောမြင်းလက်ဝယ်သို့ရောက်ရှိ၏ဟူသော အသုံးအနှုန်းများကိုကျွန်ုပ်တို့ဖတ်ဖူး၊ တွေ့ဖူးကြရသည်။
ထိုမြင်းမျိုးတို့သည် တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ်ရှိ၍ ကောင်းကင်၌သွားလာကျက်စားသော မြင်းပျံမျိုးဖြစ်သဖြင့် သိန္ဓော နတ်မြင်းပျံဟူ၍လည်း ခေါ်ဝေါ်သုံးနှုန်းကြသေးသည်။ အာဒိကပ္ပ ကမ္ဘာဦးကျမ်းအဆိုအရ ဟိမဝန္တာရှိ အနောတတ္တအိုင်၏ မြောက်မျက်နှာကသုဒသနတောင်ကိုထွင်း၍ ထွက်သောဿမုခပြွန်မြစ်ရေသည် မြောက်သမုဒ္ဒရာသို့စီးရာ ထိုမြစ်ရေကို အမှီပြု၍နေထိုင်ကြသော မြင်းပျံငါးမျိုးအနက် သိန္ဓောမြင်းသည် တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အခြားမြင်းပျံမျိုးတို့ကား ဝလာဟက (တိမ်တိုက်ပျံမျိုး)၊ အာကာသ ဘိန္န (ကောင်းကင်ခွဲမျိုး)၊ ဝလာဟကသိင်္ဂ (ရောင်စုံပြိုးပြက်မျိုး)၊ သုဝဏ္ဏသာမ (ရွှေစင်တုနှိုင်းမျိုး) ဟူ၍တည်း။
သိန္ဓဝတောင်သည်ကျွန်းဦးဖြစ်သော မြောက်သမုဒ္ဒရာနားတွင် ရှိသည်။ ထိုတောင်သည်အမြင့် အစောက်ယူဇနာ ၅ဝ ရှိ၍ အဝန်းယူဇနာ ၁၅ဝ ရှိသည်။ သိန္ဓောမြင်းတို့သည် သိန္ဓဝတောင်၏လှိုဏ်ဂူများ၌ နေထိုင်ကြသည်ဟုဆိုလေသည်။ ထိုအာဒိကပ္ပကျမ်းက ထိုမြင်းတို့၏အရောင်အဆင်း ပုံပန်းသဏ္ဌာန်တို့ကို ဤသို့စေ့စေ့စပ်စပ်ဖော် ပြပြန်လေသည်။
သိန္ဓောမြင်းတို့သည် သပြေသီးမှည့်ရောင်၊ မရမ်းစေ့ရောင် အဆင်းရှိ၍ ခြင်းခြင်းနီလျက် ရွှဲရွှဲပြောင်သော ကိုယ်မွေးရှိသည်။ လည်ရင်းကြီး၍ လည်ဖျားသေးသည်။ နှာယောင်ဖြောင့်၍ မျက်လုံးမျက်ဆန်တို့သည် ဝရဇိန်ရွဲလုံး တင်၍ တပ်ထားဘိသကဲ့သို့ တောက်ပကြည်လင်သည်။ နှုတ်ခမ်း၊ နှုတ်သီးတို့သည် စေစပ်၍ ရွှေတာအဖုံးကဲ့သို့ရှိသည်။ ဦးစွန်း၊ အမြီးစွန်းတို့သည် ခြင်းခြင်းနီသောအရောင်ရှိသည်။ ဤမြီဆံသည် အရင်းမှ ကွေးကွေးညွှတ်လျက် မရှုပ်မထွေး သေးသေးမျှင်မျှင်ရှိသည်။ ခွာလေးဖက်သည် ပိတုန်းရောင်ကဲ့သို့ မည်းနက်၍ တဖိတ်ဖိတ်တောက်ပနေသည်။ ယင်းတို့သည် ဖလားခွက်ကိုမှောက်ထားဘိသကဲ့သို့ ဝန်းဝန်းစက်စက်ရှိသည်။ သိန္ဓောမြင်းတို့သည်ခရုသင်းမှုတ်သံနှင့်တူသောအသံမျိုးရှိလေရာ ယင်းသို့သောအသံကိုပြု၍ နားရွက်နှာယောင်တို့ကို မော့ထောင်လျက် အရှေ့အနောက်တောင်မြောက်ဝန်းကျင် ပြေးသောအခါ တောတောင်အလုံးပြည့်မျှ ထင်ရသည်။
ထိုမြင်းပျံတို့သည် ရသဝလ္လိကတောင်ရှိ တိမ်ပင်တောသို့သွား၍ တိမ်ရွက်၊ တိမ်ဖူး၊ တိမ်ပွင့်၊ တိမ်သီးတို့ကိုစားသည်။ ထိုတိမ်ပင်သည်သန္တာအဆင်းကဲ့သို့ နီသောအရိုးအရွက်အပွင့်အသီးစသည်တို့ရှိ၍ အလွန်ချိုသောအရသာနှင့် ပြည့်စုံသည်။ လွန်မွှေးပျံ့သောအနံ့လည်းရှိ၍ တန်ခိုးဣဒ္ဓိပါဒ်နှင့်ပြည့်စုံသော အကျိုးပေါင်း ၁ဝဝဝကိုကျေးဇူးပြုနိုင်သည်။ ထိုတိမ်တောရှိရာသို့ တန်ခိုးနည်းသောသတ္တဝါတိရစ္ဆာန်တို့ မရောက်နိုင်ကုန်စသည်ဖြင့် သိန္ဓောမြင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ အာဒိကပ္ပကျမ်း၌ဆက်လက်ဖော်ပြထားလေ သည်။
ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ရာဇဝင်ကျော်၌ဖော်ပြထားပုံက 'သိန္ဓဝ (သိန္ဓု) မြစ်နား၌လျှင်မြင်းကောင်း ဟူသမျှဖြစ်၏။ ထိုသိန္ဓဝမြစ်နား၌ဖြစ်သောကြောင့် မြင်းကောင်းတို့ကို သိန္ဓဝဟူသတည်း။ မြင်းကောင်းတို့သည် မင်းတို့၏ ခြေ၊ လက် အင်္ဂါတို့နှင့်တူသည်။ ရှစ်ပါးသောကျေးဇူးအင်နှင့် ပြည့်စုံသော မြင်းတို့ကိုလျှင် မင်းတို့စီးတန်သော မြင်းဟူ၏။
သိန္ဓောမြင်းတို့၌ပြည့်စုံသော ကျေးဇူးအင်္ဂါလက္ခဏာရှစ်ပါးကား- အမိအဘနှစ်ပါးစုံလျှင် သိန္ဓဝအမျိုးမှန်၍ အမျိုးနှ့စ်ပါးတို့မြတ်သောကျေးဇူးအင်လည်း တစ်ပါးပေးပေးသမျှ မြက်စိမ်း၊ မြက်သွေ့ဟူသမျှကို အလိုရှိစွာစားတတ်သော အင်လည်းတစ်ပါး အလေးအပေါ့တို့ကို စက်ဆုပ်တတ်လျက် အအိပ်အနေရှောင်ရှားနိုင်သောအင်လည်းတစ်ပါး၊ မြင်းဖော်တစ်ပါးတို့နှင့် သင့်တင့်ကြလျက် နေပိုက်သော အင်လည်းတစ်ပါး၊ တစ်စုံတစ်ခုသော ဆုံးမသော စဉ်းလဲစဉ်းစားမှု ရှိငြားသော်လည်းမလျှို့မဝှက်၊ ဆုံးမသာအောင် ထင်ရှားပြု၍ဆုံးမခံသော အင်လည်းတစ်ပါး၊ မင်းတစ်ပါးတို့ရွက်ဆောင်သော်လည်းကောင်း၊ မရွက်ဆောင်သော်လည်းကောင်း၊ ငါလျှင်မချွတ် မလွှဲဆောင်ရွက်ပေအံ့ဟုနှလုံးရှိလျက် က·သရွေ့၊ စီးနင်းသရွေ့ကို ရွက်ဆောင်တတ်သောအင်လည်း တစ်ပါး၊ အပြေးအသွားဖြောင့်တန်းသောအင်လည်းတစ်ပါး၊ ဉ္စဗူက္ကနှုဓ၈ဓစ္ဆခွန်အားရှိသောအဓလေ့ဖြင့် သေလောက်သော အခါတိုင်အောင် ခွန်အားမချ ပြေးနိုင်စွမ်းသော အင်လည်းတစ်ပါးဟူ၍ဖြစ်လေသည်။
မရိုးကုန်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
မရိုးကုန်းရွာ (Mayoekone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ညောင်ဖြူပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၃၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်ကုန်း
ဝက်ကုန်း
ဝန်အိုင် (အလယ်)ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)
ဝန်အိုင် (အလယ်)ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)
ဥပသမာနုဿတိ
ဥပသမာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်း
အမြတ်ဆုံး နိဗ္ဗာန်
ရဟန်းတို့ ...အကြင်ရွေ့လောက်ကုန်သော အကြောင်းတရားတို့သည် ပေါင်းစု၍ပြုပြင်အပ်သည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော သင်္ခတတရားတို့သည်လည်းကောင်း, အကြောင်းတရားတို့သည် ပေါင်းစု၍ မပြုပြင်အပ်သည်လည်း ဖြစ်ကုန်သော အသင်္ခတတရားတို့သည်လည်းကောင်း ရှိကြကုန်၏။ ထိုသင်္ခတ အသင်္ခတ တရားတို့တွင် ရာဂနှင့် တကွသော သံကိလေသဓမ္မတို့၏ သင်္ခါရတရားတို့၏ ကင်းပြတ်ရာ ပျက်ပြယ်ရာဖြစ်သော အသင်္ခတဓာတ် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကို အမြတ်ဆုံးဟူ၍ ဆိုအပ်၏။
နိဗ္ဗာန်၏ ဂုဏ်တော်များ
၁။ မဒနိမ္မဒန = မာနအစရှိသော ယစ်စေတတ်သော တရားတို့၏ ယစ်စေတတ်သည့် သတ္တိကင်းရာ ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,
၂။ ပိပါသဝိနယ = ကာမတို့ကို မွတ်သိပ်ဆာလောင်သော တဏှာ၏ ကင်းပျောက်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,
၃။ အာလယသမုဂ္ဃါတ = ငြိတွယ်စရာ ကာမဂုဏ်ငါးပါးတို့ကို အကြွင်းမဲ့ ဖြတ်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,
၄။ ဝဋ္ဋုပစ္ဆေဒ = ဝဋ်သုံးပါး၏ ပြတ်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,
၅။ တဏှာက္ခယ = တဏှာ၏ ကုန်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,
၆။ တဏှာဝိရာဂ = တဏှာ၏ ပျက်ပြယ်ရာ ကင်းရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,
၇။ တဏှာနိရောဓ = တဏှာ၏ ချုပ်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်,
၈။ နိဗ္ဗာန = ဝါနဟု ဆိုအပ်သော တဏှာမှ ထွက်မြောက်ရာဖြစ်သော နိဗ္ဗာန် ---
ဥပသမာနုဿတိ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းပုံ
နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်သည် မည်သည့် အကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာကြောင့်မျှ မဖြစ်။ တစ်စုံတစ်ခုသော အကြောင်းတရားက ပြုပြင်ပေး၍ ဖြစ်ပေါ်လာရသော တရားလည်း မဟုတ်၊ မည်သည့် အကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာမျှ မပြုပြင်ရဘဲ နိစ္စထာဝရ အမြဲတည်ရှိနေသော တရားဖြစ်၏။ ထိုကြောင့် အသင်္ခတ အမည်ရ၏။ ထိုအသင်္ခတ၏ ဂုဏ်ပုဒ်တို့ကို အထက်တွင် ရှစ်မျိုးတင်ပြထား၏။ နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၏ အခြားအခြားသော ဂုဏ်ပုဒ်တွေလည်း များစွာပင်ရှိ၏။ ယင်းဂုဏ်ပုဒ်တို့မှ မိမိကြိုက်နှစ်သက်ရာ ဂုဏ်ပုဒ်တစ်ခုခုကို အာရုံယူ၍ ဥပသမာနုဿတိ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းပါ။ စီးဖြန်းပုံ အစီအစဉ်မှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။
ရှေးဦးစွာ သမာဓိကို အဆင့်ဆင့်ထူထောင်၍ ဖလသမာပတ်သို့ ညွတ်ကိုင်းရှိုင်းသော စိတ်ဓာတ်ဖြင့် မိမိ ကြိုက်နှစ်သက်ရာ သင်္ခါရတရားတို့ကို လက္ခဏာယာဉ် တင်ကာ ဝိပဿနာရှုပါ။ ရှေးယခင်က နိဗ္ဗာန်ကို အရိယ မဂ်ဉာဏ် ဖိုလ်ဉာဏ်တို့ဖြင့် မျက်မှောက်ပြုထားပြီးသူ သူတော်ကောင်းတစ်ဦးအဖို့ မကြာမီ အချိန်ကာလ အတွင်းမှာပင် ထိုသူတော်ကောင်း၏ အရိယဖိုလ်ဉာဏ်က နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုနေမည်ဖြစ်၏။ ဖလသမာပတ်ကို အကြိမ်များစွာ ဝင်စားထားပြီးသော နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြု၍ တစ်နာရီ နှစ်နာရီစသည့် အချိန်ကြာအောင် ဖလ သမာပတ်ကို နိုင်နိုင်နင်းနင်း ဝင်စားလေ့ရှိသော သူတော်ကောင်း ဖြစ်ပါမူ ဤအချိန်တွင် လွယ်လွယ်ကူကူပင် နိဗ္ဗာန်ကို အာရုံပြုလျက် ဖလသမာပတ်ကို ဝင်စားနေမည် ဖြစ်သည်။ ထို ဖလသမာပတ်မှထ၍ ထိုနိဗ္ဗာန်ကို တစ်ဖန်ပြန် အာရုံပြု၍ ထိုနိဗ္ဗာန်၌ တဏှာမရှိမှုကို အာရုံပြု၍
နိဗ္ဗာနံ နိဗ္ဗာနံ ဟု ရှုနေပါ။
ထိုနိဗ္ဗာန်အာရုံ၌ ဘာဝနာစိတ်သည် တစ်နာရီ နှစ်နာရီစသည်ဖြင့် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍ တည်နေအောင် ကြိုးစားပါ။ တစ်နာရီ နှစ်နာရီခန့် ငြိမ်ဝပ်စွာ ကပ်၍တည်နေပါက နီဝရဏများ ကွာလျက် ဥပစာရသမာဓိသို့ ဆိုက်လေပြီ။ ဈာန်အင်္ဂါ ငါးပါးတို့လည်း ထင်ရှားလာပေလတ္တံ့။
ဥပသမ အမည်ရသော နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၏ ဂုဏ်တော်တို့၏ အလွန်နက်နဲသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် လည်းကောင်း, အထူးအထူး အပြားပြား များလှစွာသော နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၏ ဂုဏ်တော်တို့ကို အောက်မေ့ ခြင်းဖြင့် နိဗ္ဗာန်အာရုံ၌ စုပ်စုပ်နစ်နစ် သက်ဝင်ဆုံးဖြတ်၍ လေးမြတ်ယုံကြည်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့်လည်းကောင်း အပ္ပနာဈာန်သို့ မရောက်မူ၍ ဥပစာရသို့သာလျှင် ရောက်သော ဥပစာရဈာန်သည် ဖြစ်ပေါ်လာ၏။ ထိုဥပစာရ ဈာန်သည် အငြိမ်းဓာတ် နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၏ တဏှာစသော ကိလေသာ အပူမီးတို့မှ ငြိမ်းအေးမှု ဥပသမ ဂုဏ်ကို အဖန်ဖန် အောက်မေ့သည်၏ အစွမ်းဖြင့် ဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့် ဥပသမာနုဿတိ ဟူ၍သာလျှင် ခေါ်ဝေါ်ခြင်းသို့ ရောက်ရှိပေ၏။
အခြားအခြားသော နိဗ္ဗာန်၏ ဂုဏ်ပုဒ်တို့ကို အာရုံယူ၍လည်း ပုံစံတူပင် ရှုနိုင်ပေသည်။
ဥပသမာနုဿတိ ကမ္မဋ္ဌာန်းကို ပွားများရကျိုး
ဤဥပသမာနုဿတိကို ပွားများအားထုတ်သော ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ချမ်းသာစွာ အိပ်စက်ရ၏။ ချမ်းသာစွာ အိပ်ရာမှ နိုးရ၏၊ ငြိမ်သက်သော ဣန္ဒြေရှိ၏၊ ငြိမ်သက်သော စိတ်ထားရှိ၏၊ ရှက်မှုကြောက်မှု ဟိရိဩတ္တပ္ပတရားနှင့် ပြည့်စုံ၏၊ ကြည်ညိုဖွယ်ရှိ၏၊ နိဗ္ဗာန်အာရုံ၌ စုပ်စုပ်နစ်နစ် စွဲစွဲမြဲမြဲ သက်ဝင်ဆုံးဖြတ်၍ လေးမြတ်ယုံကြည်သည်၏ အဖြစ်ကြောင့် မွန်မြတ်သော နှလုံးသွင်းဓာတ်ခံရှိ၏၊ သီတင်းသုံးဖော်တို့က အလေး ဂရုပြုအပ်၏၊ သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ စိတ်နှလုံး၌ ကုသိုလ်တရားကိုလည်း တိုးပွားစေတတ်၏၊ အထက်အထက် ဖြစ်သော အရိယမဂ်ဖိုလ် တရားထူး တရားမြတ်ကို ထိုးထွင်းမသိနိုင်သော် မထိုးထွင်းနိုင်သော် သုဂတိဘုံဘဝ လျှင် လည်းလျောင်းရာ ရှိ၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၆။)
ထိုသို့ များစွာသော အကျိုးရှိသည်၏ အဖြစ်ကြောင့် ပစ္စုပ္ပန် သံသရာ နှစ်ဖြာသော အကျိုးစီးပွား၌ ထောက်တွေးဆင်ခြင် မြော်မြင်တတ်သော ပညာရှိသူတော်ကောင်းသည် ဤသို့ ကြီးမားများပြားသော အကျိုး အာနိသင်ရှိသော ဖြူစင်မြင့်မြတ်သည့် အရိယာသူတော်ကောင်းတို့၏ ဖြူစင်မြင့်မြတ်သော ဥပသမအမည်ရသော ပူပန်ခပ်သိမ်း ငြိမ်းအေးရာ နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၌ အဖန်ဖန် အောက်မေ့ခြင်း ဥပသမာနုဿတိကို စင်စစ် မမေ့မလျော့ မပေါ့မဆသည့် အပ္ပမာဒတရား လက်ကိုင်ထားလျက် ပွားများအားထုတ်လေရာ၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၁၊၂၈၆။)
အရိယာသူတော်ကောင်းတို့သည် ဖလသမာပတ်ကို ဝင်စားတော်မူကြကုန်လျက် ပူပန်ခပ်သိမ်းမှ အငြိမ်း ကြီးငြိမ်းရာ အအေးကြီးအေးရာ ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်၏ သန္တိသုခ အငြိမ်းဓာတ် အရသာထူးကြီးကို သုံးဆောင်ခံစားတော်မူကြကုန်၏။ တစ်ဖန် ထိုပူပန်ခပ်သိမ်းမှ အငြိမ်းကြီးငြိမ်းရာ အအေးကြီးအေးရာ ဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကြီး၏ ပူပန်ခပ်သိမ်းမှ အငြိမ်းကြီးငြိမ်း အအေးကြီးအေးသည့် ဥပသမဂုဏ်ကို အာရုံပြု၍ အငြိမ်းကြီးငြိမ်း အအေးကြီးအေးသည့် ချမ်းသာသုခထူးကြီးကို ဥပသမာနုဿတိကမ္မဋ္ဌာန်းဘာဝနာဖြင့် ထပ်မံ ခံစားတော်မူကြပြန်ကုန်၏။ ငြိမ်းရာ၌ ငြိမ်းသထက် ငြိမ်းသည့် အေးရာ၌ အေးသထက် အေးသည့် ချမ်းသာ သုခထူးကြီးကို အနှစ်သာရ ဘာမျှရှာမရသော ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှ သမထ ဝိပဿနာ ဘာဝနာဟူသော အနှစ် ကို ထုတ်ယူလျက် သန္တိသုခ ဥပသမသုခ အရသာထူးကြီးကို သုံးဆောင်ခံစားသွားတော်မူကြခြင်း ဖြစ်၏။
အသင်သူတော်ကောင်းသည်လည်း ဘုရားအစရှိသော အရိယာသူတော်ကောင်းကြီးတို့၏ထုံးကို နှလုံး မူ၍ အနှစ်သာရ ဘာမျှရှာမရသော အသင်သူတော်ကောင်း၏ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်းမှ သမထဝိပဿနာဟူသော ဘာဝနာအနှစ်တို့ကို ထုတ်ယူလျက် ပူပန်ခပ်သိမ်းမှ အငြိမ်းကြီးငြိမ်း အအေးကြီးအေးသည့် နိဗ္ဗာန်တရားတော် မြတ်ကြီး၏ သန္တိသုခအငြိမ်းဓာတ် အရသာကြီးကို ဖလသမာပတ်ကို ဝင်စားလျက် သုံးဆောင်ခံစားနိုင်ပါစေ သတည်း။ ထိုသန္တိသုခနိဗ္ဗာန်တရားတော်မြတ်ကြီး၏ ပူပန်ခပ်သိမ်းမှ ငြိမ်းအေးသည့် ဥပသမဂုဏ်ကို အာရုံယူ၍ ဥပသမာနုဿတိ ဘာဝနာကမ္မဋ္ဌာန်းကို စီးဖြန်းလျက် ငြိမ်းသထက်ငြိမ်း အေးသထက်အေးသည့် ဥပသမသုခ ထူးကြီးကိုလည်း သုံးဆောင်ခံစားနိုင်ပါစေသတည်း။
ကျွန်မက မဟေသီ (ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)
ကျွန်မက မဟေသီ သည် ၂၀၁၉ ခုထွက် မြန်မာ ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ဖြစ်သည်။ သျှင်မ၏ ဝတ္ထုကို အေးမို့မို့အောင်နှင့် အေးချမ်းမွန်တို့ ဇာတ်ညွှန်းရေးပြီး အိအိခိုင် ရိုက်ကူးသည်။ အောင်ရေချမ်း၊ ဝင့်ယမုံနိုင်နှင့် သံသာမိုးသိမ့်တို့ အဓိကသရုပ်ဆောင်ထားသည်။
ဇာတ်လမ်းအကျဉ်း
အိမ်ပေါ်မှ နှင်ချခံရသည့် မင်းမျိုးနွယ်မှာ စံမြန်းနှင့် ကလေးတစ်ယောက်ရသည်အထိ တော၌ နေသည်။ ဇနီးနှင့် သားတို့ ဆင်းဆင်းရဲရဲနေရသည်ကို မကြည့်ရက်၍ ပြန်တောင်းပန်မည်ပြုကာ အိမ်သို့ ပြန်သည်။ လမ်း၌ ယောက်ျားဖြစ်သူထံမှ ပြေးလာသည့် မိန်းမချောနှင့် မုန်းမာန်ကို တွေ့သည်။ ကားမှောက်၍ မင်းမျိုးနွယ် အတိတ်မေ့သည့်အခါ သူ့ဘဝအကြောင်းကို တစွန်းတစသိထားသည့် မိန်းမချောက တော၌ရခဲ့သည့် ဇနီးနှင့် သားအသွင်ပြုကာ မင်းမျိုးနွယ်အိမ်သို့ တက်သည်။
အိမ် မီးလောင်ပြီးနောက် ယောက်ျားအား စံစမ်းရန် အနွယ်တော်ကိုခေါ်၍ စံမြန်း မြို့တက်လာသည်။ အမျိုးတော်သူ ဦးဘမှန်ထံ၌ ကပ်နေသည်။ ဦးဘမှန်မှာ မင်းမျိုးနွယ်တို့အိမ်မှ ကားသမားဖြစ်သည်။ သို့နှင့် အတိတ်မေ့နေသော ယောက်ျားကို ပေယျလကံပြုကာ သူတို့သားအမိကို ပစ်သွားရသည့် အကြောင်းရင်းကို တိတ်တဆိတ် စုံစမ်းသည်။ အလိုက်သိသော စံမြန်းနှင့် နေရာလိုချင်သည့် မိန်းမချောတို့အကြား မင်းမျိုးနွယ်၏ မိခင် ဒေါ်မြတ်နွယ် ဗျာများရသည်။ စရိုက်ဆိုးသော မိန်းမချောနှင့် ရန်ဘက်တို့မှာက သူတို့သိသော တရားဝင်ဇနီးဖြစ်ပြီး ကျိုးနွံသော စံမြန်းနှင့် အနွယ်တော်တို့မှာ သူစိမ်း ဖြစ်နေသည်။
မင်းမျိုးနွယ်၏ မွေးနေ့ရောက်သော် အိမ်ပေါ်မှဆင်းစဉ် သွားနေခဲ့ဖူးသည့် နိုင်ငံခြားရောက်သူငယ်ချင်းထံမှ သတင်းသိရသော် အဖြစ်မှန် ပေါ်သွားသည်။ မိန်းမပျောက် ရှာနေသည့် ကိုဝေဠလည်း ရောက်လာရာ အရှုပ်အားလုံး ရှင်းသွားတော့သည်။
ကန်းကိုင်းလယ်ထွန်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကန်းကိုင်းလယ်ထွန်ရွာ (Kankainglelhtun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈၇ ဦး၊ မ ၁၃၆၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပကြုံဂါးရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ပကြုံဂါးရွာ(Pakyongar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခင်ဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၀၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မွေရုကန်
မွေရုကန် သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ကြည်လင်သန့်ရှင်းသည့်ကတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အာဖရိကတိုက်၏ ဒုတိယအရှည်ဆုံးမြစ်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဇမ်ဘီယာနိုင်ငံနှင့် ကွန်ဂိုနိုင်ငံအကြား နယ်စပ်မျဉ်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤကန်သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံနယ်နိမိတ်တွင် အလျားအားဖြင့် ၁၁၀ ကီလိုမီတာ (၆၈ မိုင်) တည်ရှိသည်။ ကန်သည်  Luapula မြစ် (အထက်ဘက်) နှင့် Luvua မြစ် (အောက်ဘက်)  အကြားတွင် တည်ရှိသည်။
မွေရုဆိုသည်မှာ ဘန်တုဘာသာစကားတစ်မျိုးတွင် "ကန်" ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထို့ကြောင့် ဤကန်ကို တစ်ခါတရံ "မွေရု" ဟု ပြောဆိုကြသည်။
ပထဝီသွင်ပြင်
မွေရုကန်အတွင်းသို့ Luapula မြစ်အတွင်းမှ မြစ်ရေသည် အဓိကစီးတင်သည်။ ကန်၏ မြောက်ဘက်ဆုံးအပိုင်းတွင် ကန်ရေသည် Luvua မြစ်အတွင်းသို့ စီးဆင်းသွားသည်။ ဤကန်သည် ကွန်ဂိုနိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက်အကြီးဆုံး ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အကြီးဆုံးကန်ဖြစ်သည့် တန်ဂန်ယိကကန်၏ တောင်ဘက်ဆုံးပိုင်း၏ အနောက်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၉၃ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွန်ဂိုနိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ထားဝယ်လူမျိုး
ထားဝယ်လူမျိုးသည် ဘာသာဗေဒပညာရှင်တို့၏ အဆိုအရ တိဗက်-မြန်မာ အုပ်စုဝင် လူမျိုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ သို့သော် အခြားမြန်မာအုပ်စုဝင်များဖြစ်ကြသော ဓနု၊ တောင်ရိုး၊ မရူ စသည်တို့ကဲ့သို့ မဟုတ်မူဘဲ၊ မြန်မာတို့နှင့် ကိုးကွယ်ယုံကြည်မှု၊ ဓလေ့ယဉ်ကျေးမှု၊ ဝတ်စားဆင်ယင်မှုတို့တွင် ထပ်တူနီးပါးမျှတူညီ​ပြီး ကွဲလွဲမှုအနည်းငယ် ရှိသည်။
ဇစ်မြစ်
ထားဝယ်လူမျိုးများသည် မြန်မာ့သမိုင်းမတင်မီကာလ ကျောက်ခေတ် ကြေးခေတ်၊သံခေတ်၊ ကမ္ဘာဦးလူသားအရင်းမြစ် စတင်ပေါ်ပေါက်စဉ်အချိန်ကတည်းက ထားဝယ်ဒေသတွင် လူသားများ စတင်နေထိုင်လာပြီး ခေတ်ကာလအလိုက် လူမျိုးဟူသော ဝေါဟာရ ပေါ်လာရပုံ၌ အဆိုအမျိုးမျိုး ရှိကြသော်လည်း ထားဝယ်လူမျိုးသည် ယနေ့အချိန်ထိ အထင်အရှား ရှိနေသေးသည်။
ထားဝယ်ယဉ်ကျေးမှုပြတိုက်တွင် ထားဝယ်ဒေသ၏ သမိုင်းစဉ်ကို ကျောက်ခေတ်ဦး ကျောက်ခေတ်လယ် ကျောက်ခေတ်နှောင်း ကြေးခေတ် သံခေတ် ပျူခေတ် ပုဂံခေတ် စသည်ဖြင့် ခေတ်အဆက်ဆက် လူသားများနေထိုင်ခဲ့မှုဖြစ်စဉ် အထောက်အထားများကို စနစ်တကျ ခင်းကျင်းပြသထားသည်။
အချို့ကမူ မြတ်စွာဘုရား ထက်ဝယ်ဖွဲ့ ခွေ ဆွမ်းဘုဉ်းပေးသောအရပ်အား မြန်မာတို့က 'ဓဝါယ်' ဟုခေါ်ရာမှ ထားဝယ်ဖြစ်လာသည်ဟုဆို၍ အချို့ပုဂ္ဂိုလ် များကလည်း နရပတိစည်သူမင်းကြီးသည် ယခု ထားဝယ်ခရိုင်၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်၊ ကျောက်တွင်းရွာဒေသအနီး၊ ထောင့်ကွယ်မြို့ကို တည်ထောင်၍၊ ထိုထောင့်ကွယ်မှ ထားဝယ်ဟု ရွေ့လျားပြောင်းလဲလာသည်ဟု ဆိုကြပြန်သည်။
ထားဝယ်ဟူသော ဝေါဟာရကို လတ်တလော အစောဆုံးတွေ့ရှိရသည်မှာ AD-(5-6) ရာစု လျန်မင်းဆက်သမိုင်းမှတ်တမ်းတွင် ထော်ဝမ်ဟူသော အမည်ဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ပြည်တွင်း စာမှတ် တမ်းအနေဖြင့် AD-11-12 ရာစုကာလတွင် အစောဆုံးတွေ့ရသည်။
ထားဝယ်လူမျိုးသည် ကျောက် ကြေး သံ ပျူ စသည့် အဆက်ဆက်သော ခေတ်များအလိုက် အစုအဖွဲ့တစ်ခုခုကို ​လူမျိုးဟူသော အမည်ပညတ် မခေါ်ဝေါ်ကြမီကတည်းကပင် ထားဝယ်ဒေသတွင် အစဉ်အဆက် မှီတင်းနေထိုင်လာခဲ့ကြပြီး ပျူခေတ်လယ်ဟူ၍ ခေါ်နိုင်သော AD-5-6 ရာစုတွင် ထားဝယ်ဟူသောလူမျိုး ထားဝယ်ဟူသောဒေသ အဖြစ် ​ခေတ်ပြိုင်သမိုင်းမှတ်တမ်းမှ ပီပြင်ထင်ရှားစွာ ရှိနှင့်နေပြီ ဖြစ်သည်ကို အခိုင်အမာတွေ့ရှိရသည်။
အထောက်အထားအရဆိုလျင် ထားဝယ်အရပ်သည် မြန်မာမင်းတို့ ယိုးဒယားသို့ စစ်ချီရာ၌ စစ်လမ်းကျသဖြင့် ပုဂံခေတ်ကပင်လျှင်၊ အဆက်အဆံ အကူးအလူး ရှိဟန်တူသည်။ ထားဝယ်လူမျိုးတို့သည် မြန်မာအမျိုးသားအား ဂံသားဟု ပုဂံသားအဖြစ် ရည်ညွှန်းခေါ်ဝေါ်သည်ကို ထောက်ထားနိုင်လေသည်။
မြန်မာမှုကို ထုတ်ဖော်သော ရွှေဘုံနိဒါန်းစာအုပ်တွင် မြန်မာတို့၏ နန်းတွင်းဆောင်၌ ထားဝယ်ဆောင်ဟူ၍ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ ယင်းထားဝယ်ဆောင်မှာ ဆင်ဖြူများရှင်မင်းကြီးက ထားဝယ်မှခေါ်ဆောင်လာသော ထားဝယ်သားတို့အား ချီးမြှောက်၍ ခစားစေသော အဆောင်ဖြစ်ကြောင်း ဆိုပေသည်။ ရှေးမြန်မာခေတ် အမှုထမ်း အရာထမ်း စာရင်းတွင်လည်း တောင်ထားဝယ်ဗိုလ်၊ မြောက်ထားဝယ်ဗိုလ်ဟု မှုရည်ရွက်ရည်အလိုက် ခန့်ထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။
ယခုအခါ တောင်ပိုင်းရှမ်းပြည်၊ အင်းလေးဒေသတွင် မှီတင်းနေထိုင်ကြသော အင်းသားတို့သည်လည်း၊ ထားဝယ်လူမျိုးဆက် ဖြစ်ကြောင်း ဆိုကြသည်။ အင်းသားစကားနှင့် ထားဝယ်စကားတို့မှာ များစွာတူကြ၏။ သို့ရာတွင် ထားဝယ်သားများ မည်သို့မည်ပုံ အင်းထဲသို့ရောက်ရှိလာသည်ဆိုသောအချက်၌ကား အယူအဆ အမျိုးမျိုးရှိကြ၏။
ထားဝယ်လူမျိုးများသည် သက်မွေးဝမ်းကျောင်းမှုအတွက် ကုန်သွယ်လယ်လုပ် ယာခုတ်၊ ဥယျာဉ်စိုက်ခြင်းနှင့် သတ္တုတွင်း ရှာဖွေတူးဖော်ခြင်းအမှုတို့ကို ပြုကြသည်။ ထားဝယ်ခရိုင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ အခြားအခြားသော ဒေသများနှင့် ကုန်းလမ်း၊ ရေလမ်း၊ လေလမ်းခရီး ဆက်သွယ်ကောင်းမွန်သဖြင့် ထားဝယ်သားများသည် မြန်မာနိုင်ငံအနှံ့အပြား နေထိုင်လျက် ရှိကြသည်။
ထားဝယ်သားများသည် များသောအားဖြင့် ဖြောင့်မတ်ရိုးသား၍ မဟုတ်မခံသော ဇွဲသတ္တိရှိသူများ ဖြစ်ကြသည်။ ထားဝယ်သားအချင်းချင်း စည်းလုံးညီညွတ်စွာ နေတတ်ကြသည်။
၁၉ဝ၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထားဝယ်လူမျိုးဦးရေ ၉၄၈ ယောက်ရှိသော်လည်း ၁၉၅၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရမူ ၁၅၉,၁၇၄ ယောက်ရှိသည်။
ဘာသာစကား
ယနေ့ ထားဝယ်လူမျိုးများ ပြောဆိုနေကြသော စကားများတွင် ပေါရာဏ၊ မြန်မာ၊ ရှမ်း၊ မွန်စကားများ ရောစပ်လျက်ရှိ၏။ သို့ရာတွင် အခြားမည်သည့် လူမျိုးများနှင့်မျှ မဆက်စပ်သော ထားဝယ်စကားစစ်စစ် စကားလုံးများလည်း ရှိသည်။
ဗြန်=ပိုက်ဆံ ခွ=တံခါး ဟဲလော=စဉ့်အိုးကြီး ဘုထောန့်=မီးဖိုဆောင် စသော စကားလုံးများ ဖြစ်လေသည်။
ယဉ်ကျေးမှု
ထားဝယ်လူမျိုးတို့သီဆိုကြသော ထားဝယ်ဒိန်းသီချင်းမှာကား ထားဝယ်တို့၏ ကျော်ကြားသော ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာတစ်ခု ဖြစ်လေသည်။ မြန်မာတို့ အိုးစည်ဝိုင်းနှင့် အနည်းငယ်ဆင်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ဒိန်းသီချင်းကို တစ်ယောက်ကတိုင်၍ သံပြိုင်တွင် အများက လိုက်၍ဆိုရသည်။
ရှေးထားဝယ် အကတစ်ခုဖြစ်သော ရမ်းက (ရမ်းအက) ဟူသော အကမှာလည်း ထငခရှားကျော်ကြားသည်။ ယခုအခါတွင် အရပ်ထဲတွင် သီးခြားကလေ့ မရှိ​ကြ​တော့ဘဲ ထားဝယ်ရိုးရာ​ပွဲတော်များနှင့် နိုင်ငံ​​တော်မှကျင်းပသော ပြည်ထောင်စုပွဲကဲ့သို့သော အခမ်းအနား​များတွင်သာ ကပြဖျော်ဖြေကြသည်ကို တွေ့ရသည်။ ထားဝယ်ကျေးလက်တောရွာတို့တွင် မြန်မာတို့၏ ကြက်တိုက်ပွဲပမာ ခေတ်စားသော ပျော်ရွှင်မှုတစ်ရပ်ကား ထားဝယ်လူမျိုးတို့၏ ကျွဲတိုက်ပွဲများပင် ဖြစ်၏။
ကျန်စစ်သားမင်းကြီး၏ နန်းတည် ရှေးမြန်မာကျောက်စာ (အေဒီ-၁၁၀၂)တွင် မြန်မာကို "မိရ္မာ" (မြန်မာမဖြစ်သေး)ပေါ်ချိန်တွင် ထားဝယ်မြို့စားများလှူဒါန်းပူဇော် သည့် အုတ်ခွက်ရုပ်ပွားဆင်းတုတော်များ၌ (ထားဝယ်ဘာသာဖြင့်) "ဝါယ်" ပေါ်နေနှင့်ပြီး ဖြစ်သည်။ လက်ရှိ ထားဝယ်မြို့မြောက်ဘက် ရှစ်မိုင်ခန့်အကွာတွင်ရှိသည့် (သာဂရ) ခေါ် ထားဝယ်မြို့ဟောင်း(လက်ရှိ- မြို့ဟောင်းကျေးရွာ) သည် သက္ကရာဇ်(၁၁၃-၁၂၃)/ အေဒီ-(၇၅၁-၇၆၁)တွင် တည်သည်ဟု အထောက်အထားရှိခဲ့သည်။ အေဒီ(၅၀၀)မှ အေဒီ(၈၃၂)အထိ တည်ရှိခဲ့သော ဒုတိယ ပျူနိုင်ငံတော်သရေခေတ္တရာနှင့်ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်နေသည်။
ယနေ့ မြန်မာစကား၊ စာအရေးအသားတို့တွင် လုံးဝမရှိသော (လ-ဆွဲ)သံများ၊ (အော)သရနောက် "န" သတ်သံများသည် ထားဝယ်စကား၌ ယနေ့တိုင်သုံးစွဲနေဆဲ ဖြစ်ပြီး၊ ထိုအသံ(စာလုံးပေါင်းများ)သည် မြန်မာထက်စော၍ ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ပညာရှင် များ ခန့်မှန်းအဆိုပြုထားသည့် ပျူစာတွင် ရှိနေခြင်း၊ ကောင်းကင်ဓာတ်ပုံမှ ဖတ်ရှုလေ့လာချက်အရ၊ သာဂရ(ထားဝယ်မြို့ဟောင်း) ၏ မြို့ရိုးသဏ္ဌာန်သည် ဘဲဥပုံလည်းမက စက်ဝိုင်းပုံလည်းမကျသော အဝန်းအဝိုင်း ပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး သရေခေတ္တရာမှ မြို့ရိုးများနှင့်ဆင်တူနေခြင်း။ ဦးအောင်မြင့်(သစ်တော)၏ စာတမ်းများကို အထောက်အထားပြု၍ တရားဝင် မြန်မာ့သမိုင်း ကျမ်းစာတစ်စောင်တွင် ရှေးဟောင်းမြို့ဝိုင်းငါးမြို့ (သရေခေတ္တရာ၊ မိုင်းမော၊ ဝေသာလီ၊ ဝတီး နှင့် သာဂရ) တို့ကို စကေးပုံနှင့်တကွ အရွယ်ပမာဏချင်း နှိုင်းယှဉ်ဖော်ပြထားရာ၊ သရေခေတ္တရာသည် အကြီးဆုံးဖြစ်၍ မိုင်းမောသည် ဒုတိယ ဖြစ်သည်ကို တွေ့ရသည်။ ဝေသာလီ၊ ဝတီး နှင့် သာဂရတို့မှာ တတိယ၊ စတုတ္ထ နှင့် ပဉ္စမ အသီးသီးတို့ဖြစ်သည်။ အရွယ်ပမာဏအားဖြင့် ခြားနားမှုရှိသော် လည်း မြို့ဝိုင်းပုံမှာ ဆင်တူသည်ဟု ဖော်ပြနေသည်။
ကျွဲခြံရွာ၊ ကဝက္ကင်း
ကျွဲခြံရွာ၊ ကဝက္ကင်း
အမှတ်(၉၀၁) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်
အမှတ်(၉၀၁)အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဘောနတ်ကြီးကျေးရွာအနီး ရန်ကုန်-မန္တလေး အမြန်လမ်းမကြီး မိုင်တိုင် (၄၁)အနီးတွင်တည်ရှိသည်။ လက်ရှိအမြောက်စခန်းကွပ်ကဲရေးမှူးမှာ ဗိုလ်မှူးကြီး မျိုးရွှေဖြစ်ပြီး အလုပ်သင်ဗိုလ်လောင်းသင်တန်းအမှတ်စဉ်(၁၇)မှဖြစ်သည်။ ခေတ္တဌာနချုပ်မှူးသာထားသော အရန်တပ်မဌာနချုပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။
ကဏ္ဍ:အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ
ပေါက်တော (အနောက်)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ပေါက်တော (အနောက်)ရွာ (Pauktaw(West))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လယ်ကြီးတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၀၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လယ်ကြီးတောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၅ ဦး၊ မ ၇၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇာလီမိုး
ဇာလီမိုး (မတ်လ ၂၂ ရက် ၂၀၀၂ ဖွား) သည် မြန်မာနိုင်ငံ မော်ဒယ်လ် အလှမယ် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ သူမသည် မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၂ အဖြစ် သရဖူရရှိခဲ့ပြီး လူဝီစီယားနားပြည်နယ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တွင် ကျင်းပသည့် မယ်စကြဝဠာ ၂၀၂၂ ပြိုင်ပွဲတွင် မြန်မာနိုင်ငံကိုယ်စားပြု ပါဝင်မည်ဖြစ်သည်။
မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၂
ဇာလီမိုးသည် (၂၀၂၂)ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ (၁)ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့ရှိ နိုဗိုတယ်ဟိုတယ်၌ ကျင်းပသည့် မယ်စကြဝဠာ မြန်မာ ၂၀၂၂ ပြိုင်ပွဲတွင် နောက်ဆုံးဆန်ခါတင် (၁၄)ဦးနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။ ပြိုင်ပွဲတွင် ဇာလီမိုးသည် ဆန်ကာတင် ၁၀ဦး နှင့် နောက်ပိုင်းတွင် ဆန်ကာတင် ၅ ယောက် သို့ အောင်အောင်မြင်မြင် ရရှိခဲ့ကာ ပြိုင်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိသူအဖြစ် မကြေညာမီတွင် သူဇာဝင့်လွင် က အောင်မြင်ခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အလှမယ်များ
မာဂရက် မစ်ချယ်
မာဂရက် မန်နာလင်း မစ်ချယ် (Margaret Munnerlyn Mitchell) (၁၉၀၀−၁၉၄၉) သည် အမေရိကန်လူမျိုး ဝတ္ထုရေးသူနှင့် ဂျာနယ်လစ် ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ်ကို အခြေခံထားသည့် သူ၏ တစ်အုပ်တည်းသော ဝတ္ထု လေရူးသုန်သုန် မှာ ၁၉၃၆ ခု အမျိုးသားစာအုပ်ဆု ချီးမြှင့်ခံရသည်။ ၁၉၃၇ ခုတွင် ပူလစ်ဇာဆု (စိတ်ကူးယဉ်ဇာတ်လမ်း) ရသည်။ ထိုစာအုပ်ကို မြသန်းတင့်က မြန်မာဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့ပြီး ၁၉၇၈ ခုနှစ်အတွက် အမျိုးသားစာပေဆု (ဘာသာပြန်) ရရှိခဲ့သည်။
မောက်သရက် (အနောက်)ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နရောတ္တမ သီဟနု
နရောတ္တမ သီဟနု(នរោត្តម សីហនុ၊ ၁၉၂၂ အောက်တိုဘာ ၃၁ ~ ၂၀၁၂ အောက်တိုဘာ ၁၅)သည် ၁၉၄၁ခုနှစ်မှ ၁၉၅၅ခုနှစ်အကြားတွင် တစ်ကြိမ် ၁၉၉၃ခုနှစ်မှ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် တစ်ကြိမ် ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၏ ဘုရင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၄ခုနှစ်တွင် သားတော် နရောတ္တမ သီဟမုနီအား နန်းလွှဲပေးခဲ့သည်။
ကျွန်းဂေါင်းရွာ၊ လောင်းဒုံ
ကျွန်းဂေါင်းရွာ၊ လောင်းဒုံ
စိုင်တမော့လေးဒူး
စိုင်တမော့လေးဒူး
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)
ဖတ်ချင်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဖတ်ချင်းရွာ (Hpatchin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ မိုင်းယွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းယွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၄၉ ဦး၊ မ ၁၃၈၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)
နည်းပညာတက္ကသိုလ် (မန္တလေး) (Technological University, Mandalay) သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ်၊ အောင်ချမ်းသာကျေးရွာတွင် တည်ရှိသော နည်းပညာတက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာ ဝန်ကြီးဌာန၊ အဆင့်မြင့်သိပ္ပံနှင့် နည်းပညာဦးစီးဌာန လက်အောက်ရှိ တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
နည်းပညာတက္ကသိုလ် (မန္တ​လေး) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အင်ဂျင်နီယာပိုင်းဆိုင်ရာ ​သက်တမ်းရင့်​ကျောင်းများအနက် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ (မန္တလေး)ကို ၁၉၅၅ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၀ရက်နေ့တွင် ဝန်ကြီးချုပ်ဦးနုက ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ကျောင်း၏တည်နေရာမှာ ချမ်းအေးသာစံမြို့နယ်၊ လမ်း၃၀နှင့် ၃၁လမ်းကြား ၆၈လမ်းနှင့် လမ်း၇၀ကြားဖြစ်သည်။၁၉၉၉ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၀ရက်နေ့တွင် အစိုးရနည်းပညာကောလိပ်အဖြစ် တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၂ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၂ရက်နေ့တွင် မန္တလေးတောင်မြောက်ဘက် ပုသိမ်ကြီးမြို့နယ် လက်ရှိ​နေရာသို့ ​ပြောင်း​ရွှေ့ခဲ့ပြီး ၂၀၀၇ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ (၂၀) ရက်​နေ့တွင် နည်းပညာတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)အဖြစ်အဆင့်မြှင့်တင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတည်​နေရာသည် (၆၅.၃၇)ဧက ကျယ်ဝန်းသည်။ ၂၀၁၆ခုနှစ်တွင် အစိုးရစက်မှုလက်မှုသိပ္ပံ အသစ် (၁)​ကျောင်းအား ထပ်မံဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။
ဘွဲ့ကြို
ဘွဲ့ကြိုတန်းများတွင် အင်ဂျင်နီယာဘွဲ့၊ ဗိသုကာဘွဲ့များ ​ပေးအပ်သည်။
စာဖြူစုရွာ၊ ကဝက္ကင်း
စာဖြူစုရွာ၊ ကဝက္ကင်း
ယောင်လို့ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်လို့ရွာ (Yawngloet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယောင်ပလောက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၆၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုံပန်းရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
လုံပန်းရွာ(Lungpang)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ လုံပန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံပန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၄ ဦး၊ မ ၁၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ဖြူပင်ရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ညောင်ဖြူပင်ရွာ (Nyaunghpyupin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ညောင်ဖြူပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၉၃၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိုင်ရာရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ပိုင်ရာရွာ(Paiyar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခင်ဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၉၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်းကိုင်းပဒေါင်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကန်းကိုင်းပဒေါင်ရွာ (Kankaingpadaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးဗြဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၅၈၇ ဦး၊ မ ၁၃၆၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ခပ်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကျောက်ခပ်ရွာ (Kyaukkhat)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ သာစည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာစည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၁ ဦး၊ မ ၂၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၈၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မေရီ ရှယ်လီ
မေရီ ဂေါ့ဒဝင်း ဝေါစတုန်းခရက် ရှယ်လီ (Mary Godwin Wollstonecraft Shelley) (၁၇၉၇−၁၈၅၁) သည် အင်္ဂလိပ်လူမျိုး စာရေးဆရာဖြစ်သည်။ ၁၈၁၈ ခုထွက် သူ၏ ဂေါ့သစ်ဝတ္ထု ဖရန်ကန်စတိုင်း မှာ အထူးကျော်ကြားသည်။ ခင်ပွန်းဖြစ်သူ အချစ်ကဗျာနှင့် ဒဿနိကသမား ပါစီ ရှယ်လီ (Percy Shelly) ၏ စာကဗျာများကို တည်းဖြတ် ဖြည့်စွက်ပေးခဲ့သည်။
ခြေဆစ်များ သတ္တဝါ
ခြေဆစ်များ သတ္တဝါများ (၊ ἄρθρον (အာ့သရွန်), “အရိုးဆစ်”။ πούς (ပေါင့်စ်), “ခြေချောင်း”။ (ဂရိ: ποδός)) သည် ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများထဲတွင်ပါဝင်သည့် တိရစ္ဆာန်အစုအဖွဲ့ကြီးဖြစ်သည်။ အင်းဆက်၊ ပင့်ကူ၊ ကဏန်း၊ ပုစွန်၊ ကင်းနားသန် ( အရပ်အခေါ် - ရထားကောင်) နှင့် ကင်းခြေများ စသည့် တိရစ္ဆာန်အားလုံးသည် ခြေဆစ်များ သတ္တဝါများဖြစ်သည်။ သိပ္ပံနည်းကျခွဲခြားမှုအရ ခြေဆစ်များ တိရစ္ဆာန်အားလုံးသည်  မျိုးပေါင်းစု အာ့သရိုပေါ်ဒါထဲတွင် ပါဝင်သည်။ အာ့သရိုပေါ့ဒ်များတွင် အပိုင်းလိုက် ဆက်စပ်ထားသကဲ့သို့သော ခန္ဓာကိုယ်၊ ၎င်းအားဖုံးအုပ်ကာကွယ်ပေးထားသော (exoskeleton) ဟုခေါ်သော ပြင်ပအခွံမာနှင့် အဓိက ဝိသေသဖြစ်သည့် အဆစ်များသော ခြေလက်များပါရှိသည်။ အာ့သရိုပေါ့ဒ်အများစုသည် ကုန်းနေသတ္တဝါများဖြစ်ကြပြီး ရေတွင်နေထိုင်သည့် မျိုးစိတ်အချို့လည်း ရှိသည်။ တိရစ္ဆာန် ကမ္ဘာလောက၌ရှိသည့် မည်သည့် တိရစ္ဆာန်အုပ်စုထက်မဆို ခြေဆစ်များသတ္တဝါ မျိုးစိတ်အရေအတွက်မှာ အများဆုံးဖြစ်သည်။ ၎င်းတိရစ္ဆာန်များသည် ကျွန်ုပ်တို့ လူသားများအပါအဝင် များစွာသော တိရစ္ဆာန်တို့၏ အစာအာဟာရ ရင်းမြစ် တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
ဇီဝမျိုးကွဲပြားမှု
အများစုသော အာ့သရိုပေါ့ဒ် မျိုးစိတ်မှာ အင်းဆက်များ ဖြစ်သည်။ “အင်းဆက်များမှာ သက်ရှိကမ္ဘာလောက၏ သမိုင်းတလျှောက်၌ ဇီဝမျိုးကွဲ ပေါကြွယ်ဝဆုံး သက်ရှိတိရစ္ဆာန်များဖြစ်သည်။”
အာ့သရိုပေါ့ဒ် အများစုမှာ ကုန်းပေါ်၌သာ နေထိုင်ရှင်သန်ကြသည်။ အာ့သရိုပေါ်ဒါ မျိုးပေါင်းစုသည် ကုန်းမြေပေါ်၌ အများဆုံးနေထိုင်လေ့ရှိသည့် တစ်ခုတည်းသော ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများ၏ မျိုးပေါင်းစုဖြစ်သည်။ သို့သော် ခရက်စတေးရှန်း (ကနန်း) အုပ်စုဝင် (ကဏန်း၊ ပုစွန်နှင့် အမျိုးအနွယ်များ) တိရစ္ဆာန် အများစုမှာ ရေထဲ၌သာ နေထိုင်ကြသည်။
၎င်းတို့သည် ပျံသန်းခြင်း အစစ်အမှန်ကို ပြုလုပ်သည့် ပထမဆုံးသော မျိုးပေါင်းစုလည်းဖြစ်သည်။
အမျိုးအစားခွဲခြားခြင်း
မျိုးပေါင်းစု အာ့သရိုပေါ်ဒါအား ရှင်သန်ဆဲ တိရစ္ဆာန်အုပ်စု လေးခုနှင့် မျိုးသုဉ်းခဲ့ပြီး တိရစ္ဆာန်အုပ်စု တစ်စုတို့ဖြင့် စုဖွဲ့ထားသည် -
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောရိုးမဲ့သတ္တဝါများ  ကဏ္ဍ:တိရစ္ဆာန် မျိုးပေါင်းစုများ
ဖိုးခေါင်
ဖိုးခေါင်
ကြုံလွတ်ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)
ကြုံလွတ်ရွာ၊ ပျဉ်းမကုန်း (အနောက်)
လက်ပန်စုရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
လက်ပန်စုရွာ (Letpansu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ မင်းကံကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၁၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမှတ်(၉၀၄) အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှု ဌာနချုပ်
ကဏ္ဍ:အမြောက်စခန်းကွပ်ကဲမှုဌာနချုပ်များ
အင်ဒီရာ ပရိယာဒါရှီနီ ဂန္ဒီ
အသက်ခြောက်နှစ်အရွယ်တွင် စတင်ကျောင်းနေသည်။ အသက် ၁၂ နှစ် အရွယ်တွင် ကွန်ဂရက်လူ ငယ်အဖွဲ့ကို ဦးဆောင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ အစဉ်အလာ နိုင်ငံရေး သမားများ ဖြစ်သော အဘိုး၊ အဘွား၊ ဖခင်၊ အဒေါ်တို့၏ အလယ်တွင် ကြီးပြင်းခဲ့ရသဖြင့် ငယ်စဉ်ကပင် နိုင်ငံရေးသန္ဓေ ပါခဲ့သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် နိုင်ငံရေးအသိအမြင်ရှိလေရာ ၁၅ ရာစုနှစ်အတွင်းက ပြင်သစ်ပြည် လွတ်မြောက်ရေးအတွက် အင်္ဂလိပ်ကို ဆန့်ကျင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သူ အမျိုးသမီးသူရဲကောင်း ဂျုန်းအော့အတ်အဖြစ် ခံယူကာ ယဇ်တိုင်၌ မီးရှို့ခံခြင်း ကစားနည်းအမျိုးမျိုးကို ကစားခဲ့သည်။
၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယအမျိုးသား ကဗျာဆရာကြီး ရာဗင်ဒြာ နတ်တဂိုး၏ စန်တိနိကေတန် တက္ကသိုလ်တွင် ပညာသင်သည်။ ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် မိခင်၏ ကျန်းမာရေး အတွက် ဆေးကုရန် ဂျာမနီမှတစ်ဆင့် ဆွစ်ဇာလန်သို့ ရောက်သည်။ ဆွစ်ဇာလန်တွင် နေစဉ် ဂျီနီဗာမြို့ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကျောင်းတွင် ပညာသင်သည်။ အင်ဒီရာ ၁၉ နှစ်အရွယ်တွင် မိခင် ကွယ်လွန်သည်။
၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်များ တစ်ဝိုက်တွင် လန်ဒန်မြို့ရှိ ဗက်ဒမင်တန်ကျောင်းနှင့် အောက်စဖို့တက္ကသိုလ်မှ ဆမ်းမားဗီး ကောလိပ်တို့တွင် ပညာ ဆက်လက်သင်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားနှင့် ပြင်သစ်ဘာသာနှစ်မျိုးစလုံးကို ကျွမ်းကျင်စွာ တတ်မြောက် သည်။ အင်ဒီရာသည် မျိုးရိုးဇာတိ ဓလေ့အလိုက် ကက်ရှမီးရီး ဗြဟ္မဏချင်း လက်မထပ်ပဲ ကျောင်းနေဘက် ဖာရစီလူမျိုး ရှေ့နေ အင်္ဂလန်တွင် ပညာသင်စဉ် ရင်းနှီး ချစ်ကျွမ်းခဲ့သော ဘာသာကွဲ ဖာရစီ အမျိုးသားတစ်ဦးဖြစ်သူ ဖားရို့ဂန္ဓီနှင့် ၁၉၄၂ တွင်လက်ထပ်လိုက်ပြီး လပ်ကနောင်းမြို့တွင် အခြေချ နေထိုင်ကြသည်။
နိုင်ငံခြားတွင် ပညာသင်ရာမှ ပြန်လည်ရောက်ရှိလာတိုင်း ကွန်ဂရက်ပါတီကို ကူညီ၍ နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှား ခဲ့သည်။ အသက် ၂၁ နှစ်အရွယ် ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယပြည် အမျိုးသား ကွန်ဂရက်ပါတီသို့ ဝင်ခဲ့သည်။ ခင်ပွန်းသည် ဖားရို့ဂန္ဓီက အိန္ဒိယ သံတော်ဆင့် သတင်းစာတွင် မန်နေဂျာလုပ်နေစဉ် အင်ဒီရာဂန္ဓီသည် ကွန်ဂရက်ပါတီတွင် အမျိုးသမီးများကို ဦးဆောင်၍ နိုင်ငံရေးကို ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်သည်။ နယ်ချဲ့အင်္ဂလိပ်က အင်ဒီရာကို ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် ၁၃ လကြာ ထောင်ဒဏ်ချမှတ်ခဲ့သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် လူထုစည်းဝေးပွဲ တစ်ခု၌ ဗြိတိသျှတို့နှင့် မပူးပေါင်းရေး တရားဟောနေစဉ် အင်ဒီရာတို့ ဇနီးမောင်နှံ အဖမ်းခံရသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၄ ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရခဲ့ပြီး အင်ဒီရာ၏ဖခင် ဂျဝါဟာလာနေရူးက ပထမဦးဆုံး ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ အလုပ်အမှုဆောင် ကော်မတီဝင် ဖြစ်လာပြီး ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် အင်ဒီရာမှာ အသက် ၄၂ နှစ်အရွယ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ခင်ပွန်းသည် ဖားရို့ဂန္ဓီ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ အင်ဒီရာတွင် သားကြီး ရာဂျစ်နှင့် သားငယ် ဆန်ဂျေးဟူသော သားနှစ်ဦး ကျန်ရစ်သည်။ ကွန် ဂရက်ပါတီအတွင်း၌ အင်ဒီရာသည် လုပ်ရည်ကိုင်ရည်ကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ထင်ပေါ်ကျော်ကြားလာခဲ့သည်။ ဖခင်ဂျဝါဟာလာ နေရူး၏ လမ်းညွှန်ပျိုးထောင်မှုကြောင့် ၁၉၄၆ ခုနှစ်မှစ၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံရေးလောကနှင့် အကျွမ်းတဝင် ရှိသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်က မဟတ္တမဂန္ဓီ ဦးဆောင်သော နယ်ချဲ့ ဆန့်ကျင်ရေး လှုပ်ရှားမှုများတွင်လည်း ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်လွန်နှစ်များမှစ၍ နိုင်ငံရေးနယ်ထဲသို့ ခြေစုံပစ် ဝင်ခဲ့ရာ ၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်အထိ အိန္ဒိယနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်ပါတီဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်လာသည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် အင်ဒီရာ၏ဖခင် နေရူး ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြောက် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် လားဗဟာဒူး ရှပ်စထရီ တက်လာသည်။ ရှပ်စထရီ၏ အစိုးရ အဖွဲ့တွင် အင်ဒီရာသည် ပြန်ကြားရေးနှင့် အသံလွှင့်ဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် အစိုးရအဖွဲ့၏ အရေးပါသူများတွင် စတုတ္ထ နေရာမှ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် ကွန်ဂရက်ပါတီ၏ အလုပ်အမှုဆောင် အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး အဖြစ်လည်း ဆောင်ရွက်နေခဲ့သည်။
ဝန်ကြီးချုပ် ရှပ်စထရီသည် ဆိုဗီယက်ပြည်ထောင်စု တပ်ရှကင့်၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အသက် အငယ်ဆုံးနှင့် ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီး ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အရွေးခံရပြီး ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၉ ရက်မှစ၍ ဝန်ကြီးချုပ် ဖြစ်လာသည်။
ဆူပူဆန္ဒပြမှု၊ အကြမ်းဖက်မှုများ ဖြစ်ပေါ်လာသောကြောင့် အင်ဒီရာသည် ပါလီမန်ကို သက်တမ်းမစေ့မီ ဖျက်သိမ်းပြီး ၁၉၇၁ ခုနှစ် မတ်လ ၁ ရက်နေ့မှ ၁ဝ ရက်နေ့ထိ ကာလအတွင်း ဒုတိယအကြိမ် အောက်လွှတ်တော် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပခဲ့သည်။ အမတ်နေရာ ၅၁၈ နေရာတွင် အင်ဒီရာ၏ ပါတီမှ ၃၅ဝ နေရာ အနိုင်ရခဲ့ သဖြင့် မတ်လ ၁၈ ရက်နေ့တွင် အစိုးရသစ် ဖွဲ့ခဲ့သည်။
၁၉၇၁ ခုနှစ်က ရွေးကောက်ပွဲတွင် အင်ဒီရာသည် ရွေးကောက်ပွဲ ဥပဒေများကို ဖောက်ဖျက်သည်ဆိုကာ အင်ဒီရာ၏ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် အရွေးခံရမှုကို ပျက်ပြယ်စေပြီး နောင်ခြောက်နှစ်အတွင်း၌ ရွေးကောက်ပွဲ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခွင့် မရှိဟု အလာဟာဗတ်ရုံးတော်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁၂ ရက် နေ့တွင် စီရင်ချက် ချလိုက်သည်။ ထိုစီရင်ချက်ကို ပယ်ဖျက် ပေးရန် အင်ဒီရာက အယူခံဝင်သည်။ အယူခံကာလအတွင်း တရားလွှတ်တော်ချုပ်၏ ခွင့်ပြုချက်အရ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက် ဆောင်ရွက်သည်။ သို့သော် အင်ဒီရာအဖို့ ပါလီမန် နှစ်ရပ်တွင် မိန့်ခွန်း မြွက်ကြားရရုံမှအပ မဲပေးပိုင်ခွင့် မရှိတော့ ချေ။
ပါလီမန်တွင် မဲပေးခွင့်မရှိသူကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဆက်လက် ထားရှိခြင်းမှာ ဥပဒေဘောင်မဝင်ဟု အတိုက်အခံ ပါတီများက ဆန့်ကျင် ကန့်ကွက် ဆန္ဒပြလာကြသည်။ အင်ဒီရာက ၁၉၇၅ ခု ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အရေးပေါ် အခြေအနေကို ကြေညာသည်။
သို့ဖြင့် အင်ဒီရာသည် ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂ဝ ရက်နေ့တွင် ဒုတိယအကြိမ် အစိုးရအဖွဲ့ကို ပြန်လည် ဖွဲ့စည်းသည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယ ပြည်လုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဂရက်ပါတီ ကော်မတီ အစည်းအဝေးတွင် တိုင်းပြည်၏ စီးပွားရေး စီမံ ဆောင်ရွက်ချက်များနှင့် ပတ်သက်၍ ဒုဝန်ကြီးချုပ် ဒေဆိုင်း၏ အုပ်စုနှင့် အင်ဒီရာ သဘောကွဲခဲ့ကြသည်။ ဒုတိယဝန်ကြီးချုပ် ဒေဆိုင်းသည် အစိုးရအဖွဲ့မှ နုတ်ထွက်သွားသည်။ အင်ဒီရာ၏ ရွေးကောက်ပွဲ ပြဿနာ၊ သားကြောဖြတ် စစ်ဆင်ရေး၊ အတိုက်အခံ ပါတီများကို နှိပ်ကွပ်မှု၊ သတင်းစာ လွတ်လပ်ခွင့်ကို ပိတ်ပင်မှုနှင့် ကုန်ဈေးနှုန်း ကြီးမြင့်မှု စသော ပြဿနာပေါင်းစုံအပေါ် ပြည်သူများ မကျေနပ်ကြချေ။ ဆူပူ ကန့်ကွက်မှုများမှာ ဒီရေအလား တိုးတက်လာခဲ့သဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ရွေးကောက်ပွဲကို ၁၉၇၇ ခု မတ်လတွင် ကျင်းပပေးခဲ့ရသည်။
အင်ဒီရာသည် သားဖြစ်သူ ဆန်ဂျေးကို မိမိ၏ နိုင်ငံရေး အမွေခံအဖြစ် လျာထား၍ ပါလီမန်အမတ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ယှဉ်ပြိုင်စေသော်လည်း ပြည်သူများက မလိုလားကြချေ။၁၉၇၇ ခု မတ်လ ၂ဝ ရက်နေ့ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အင်ဒီရာ၏ ကွန်ဂရက်ပါတီသည် အောက်လွှတ်တော်အမတ် ၅၄၂ နေရာတွင် ၁၅၃ နေရာသာ အနိုင်ရသဖြင့် ၁၉၇၇ ခု မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် အင်ဒီရာသည် ယင်း၏ ၂၁ လကြာ အရေးပေါ် အခြေအနေကို ရုပ်သိမ်း၍ ၁၁ နှစ်ကြာ ဝန်ကြီးချုပ် အဖြစ်မှ နုတ်ထွက်လိုက်ရတော့သည်။
မစ္စက်ဂန္ဒီက ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဇွန်လမှစ၍ အရေးပေါ် အုပ်ချုပ်ရေးကာလ သတ်မှတ်ခဲ့ခြင်း၊ ၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် လက်ထပ်ထိမ်းမြားနိုင်သည့် အသက်ကို အမျိုးသားအတွက် ၂၁ နှစ်၊ အမျိုးသမီးအတွက် ၁၈ နှစ် သတ်မှတ်၍ မိသားစု စီမံကိန်းနှင့် ပဋိသန္ဓေတားဆီးမှု အစီအစဉ်များ ချမှတ် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ မစ္စက်ဂန္ဒီအား အတိုက်အခံများက ဘုံရန်သူ အဖြစ် ဝိုင်းတိုက်ချိန်တွင် ကွန်ဂရက်ပါတီအတွင်း သဘောထား ကွဲလာခြင်းတို့ကြောင့် မစ္စက်ဂန္ဒီသည် ၁၉၇၇ ခုနှစ် မတ်လ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အာဏာလက်လွှတ်ခဲ့ရသည်။ မစ္စက်ဂန္ဒီသည် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပွဲဥပဒေကို ချိုးဖောက်သည်ဟု စွပ်စွဲခံရ၍ ထိန်းသိမ်းခံရပြီးနောက် ၁၉၇၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လွတ်မြောက်လာသည်။ ၃၃ လကြာမျှ အာဏာလက်လွှတ်ခဲ့ရပြီးနောက် ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ် ဇန္နဝါရီလ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အပြတ် အသတ်အနိုင် ရရှိရာ ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ပြန်လည် ရွေးချယ်တင်မြှောက် ခံရသည်။
မစ္စက်ဂန္ဒီသည် အဖွဲ့ဝင် ၁ဝ၁ နိုင်ငံရှိသော ဘက်မလိုက်နိုင်ငံများအဖွဲ့ကို ၁၉၈၃ ခုနှစ်မှ စ၍ တည်ငြိမ်စွာ ဦးဆောင်မှု ပေးခဲ့သည်။ မစ္စက်အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် မိမိအရိုက်အရာကို ဆက်ခံနိုင်ရန် သားငယ် ဆန်ဂျေးဂန္ဒီကို မြေတောင်မြှောက်ခဲ့ရာ ဆန်ဂျေးသည် ကွန်ဂရက်(အိုင်)ပါတီ၏ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခံရပြီး မကြာမီ ၁၉၈ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လေယာဉ်ပျက်ကျ၍ ကွယ်လွန်သည်။ ထို့ကြောင့် မစ္စက်ဂန္ဒီ သည် သားကြီး ရာဂျစ်ဂန္ဒီကို နိုင်ငံရေးလောကသို့ လက်တွဲ ခေါ်ယူလာရာ ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရာဂျစ်သည် ကွန်ဂရက်(အိုင်) ပါတီ အထွေထွေ အတွင်းရေးမှူး ဖြစ်လာသည်။ မစ္စက်ဂန္ဒီသည် အောက်စဖို့ဒ်တက္ကသိုလ်မှ ဂုဏ်ထူးဆောင် ဥပဒေပါရဂူဘွဲ့နှင့် ဆိုဗီယက်သိပ္ပံပညာတံခွန်အသင်းမှ ဂုဏ်ထူးဆောင်သိပ္ပံပါရဂူဘွဲ့တို့ကို ချီးမြှင့်ခံရသည်။ အင်ဒီရာ ဂန္ဒီ၏ အမှတ်တရဖြစ်ရပ်များနှင့် မိန့်ခွန်းများစာအုပ်ကို ၁၉၇၅ ခုနှစ်က ပြုစုထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မစ္စက်အင်ဒီရာဂန္ဒီသည် ဆစ်ခ်လူမျိုးများအား အင်အားသုံးနှိမ်နှင်းခဲ့သည့် ဘလူးစတား စစ်ဆင်ရေးအပြီး ၁၉၈၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ကိုယ်ရံတော် အစောင့်တပ်မှ ဆစ်ခ်လူမျိုး နှစ်ဦးက လုပ်ကြံသဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။
အိုင်ကလောင်
အိုင်ကလောင်
မြီးဝန်
မြီးဝန် (Oriental Scops Owl) သည် ဇီးကွက်မျိုးနွယ်ဝင်ငှက်ဖြစ်ပြီး အာရှတိုက် အရှေ့ပိုင်းနှင့် တောင်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဇီးကွက်
ညောင်ပင်ရွာမရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ညောင်ပင်ရွာမရွာ (Nyaungpinywarma)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၁၀၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိုလာဆဲလ်
ဆိုလာဆဲလ် သို့မဟုတ် အလင်းလျှပ်စစ်အိမ် (Solar cell သို့မဟုတ် Photoelectric cell) ဆိုသည်မှာ ဆောလစ်စတိတ် အီလက်ထရွန်းနစ် ကိရိယာ တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အလင်းရောင်စွမ်းအင်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးသော ပစ္စည်းတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဆိုလာဆဲလ်များကို စုစည်း၍ နေရောင်ခြည်မှ စွမ်းအင်ကို ရယူနိုင်ရန် တွဲဆက်ထားသော ဆိုလာဆဲလ် အစုအဝေးကို ဆိုလာပြား သို့မဟုတ် ဆိုလာ ပန်နယ် ဟု ခေါ်ကြသည်။ ထိုသို့သော ဆိုလာပြားများမှ ရရှိလာသော စွမ်းအင်ကို ဆိုလာစွမ်းအင် သို့မဟုတ် နေရောင်ခြည်သုံး လျှပ်စစ်စွမ်းအင်ဟု ခေါ်ကြသည်။ ယခုအခါ လျှပ်စစ်မီးရရှိရန် ခက်ခဲသော ေကျးလက်ဒေသများ၌ ဆိုလာစွမ်းအင်ကို ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်သုံးစွဲနေကြသည်။
အလင်းရောင်ကြောင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်း ဖြစ်ပေါ်လာအောင် ပြုလုပ်စီမံထားသော ကိရိယာကိုအလင်းလျှပ်စစ်အိမ် (Photoelectric cell)ဟု ခေါ်သည်။
အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်သည် စင်စစ် ရေဒီယိုပြွန်နှင့်တူသော ပလာ ပြွန် ဖြစ်သည်။ ပြွန်တွင်း၌ အနုတ်ဟု ခေါ်သော လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖိုတိုင် ဖြစ်သည့် နန်းကြိုးကွင်းတစ်ခု ရှိသည်။ ဖန်ပြွန်အတွင်း မျက်နှာပြင်ကို အလင်း အလွန်မိလွယ်သော ပိုတက်ဆီယမ်၊ ဆိုဒီယမ် စသော ဓာတ်ပစ္စည်းများဖြင့် သုတ်လိမ်းထားသည်။ ဤအပိုင်းကို ကက်သုတ်၊ သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ဓာတ်မတိုင်ဟု ခေါ်သည်။ ပြွန်ကို အလင်းတန်း ထိုးလိုက်သည်နှင့် ကက်သုတ် တွင် သုတ်လိမ်းထားသော ဓာတ်ပစ္စည်းသည် ဓာတ်ပြောင်းမှု ဖြစ်ပေါ်လာပြီးလျှင် ယင်းမှ အီလက်ထရွန်များ ထွက်လာ၏။ ဤ အီလက်ထရွန်များသည် ကက်သုတ်မှ အနုတ်သို့ စီးလာ သည်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ် ဖြစ်ပေါ်လာ၍ ဆက်သွယ် ထားသော ဆာကစ်ခေါ် ဓာတ်မီးပတ်လမ်းတွင် စီးသွားလေသည်။ ဤသို့ အီလက်ထရွန် စီးသွားသည်ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းဟု ခေါ်သည်။ ဖြစ်ပေါ်လာသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အနည်းအများ သည် အလင်းရောင်၏ အားပေါ်တွင် တည်သည်။ အလင်း ရောင် အားကောင်းလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားများလာ၍ အလင်း ရောင် အားနည်းလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား နည်းသွားသည်။ အလင်းရောင် ပြတ်သွားသည်နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ် အားလည်း ပြတ်သွားတော့၏။
အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်သည် အလွန်အသုံးဝင်၍ တန်ဖိုးရှိသော ကိရိယာဖြစ်သည်။ အလွန်အရေးပါသည့် အသုံးဝင်ပုံများအနက် ရုပ်ရှင်လုပ်ငန်းတွင် ယင်းကို အသုံးပြုခြင်းသည် တစ်ခု အပါ အဝင် ဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင် အသံဖမ်းရုံ၌ အသံသွင်းသည့်အခါ အသံလှိုင်း အသီးသီးတို့သည် အလင်းလှိုင်းသို့ ပြောင်းသွားလေ သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ဖလင်ကော်ပြားပေါ်တွင် အလင်းရောင် အနည်းအများကိုလိုက်၍ ဖလင် အသံလမ်းကြောင်းပေါ်သို့ လွှတ်သောအလင်းသည် အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်ကိုဖြတ်၍ လွှတ် သော အလင်းရောင် ဖြစ်သည်။ အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်သည် အလင်းတန်းများကို လျှပ်စစ်ဓာတ်စီးကြောင်းအဖြစ်သို့ ပြောင်း လိုက်သည်။ ယင်းဓာတ်စီးကြောင်းသည် အသံချဲ့စက်ဆီသို့ ရောက်သွားပြီးနောက် အသံအဖြစ်သို့ ပြန်၍ ပြောင်းသွားလေ သည်။ အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်ကို တယ်လီဗီးရှင်းခေါ် ရုပ်လွှင့်ရုပ် ဖမ်းခြင်း၌လည်း အသုံးပြုသည်။ အခြားလုပ်ငန်းများတွင် အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်ကို တယ်လီဗေးရှင်းခေါ် ရုပ်လွှင့်ရုပ်ဖမ်း ခြင်း၌လည်း အသုံးပြုသည်။ အခြားလုပ်ငန်းများတွင် အလင်း လျှပ်စစ်အိမ်ကို ပစ္စည်းများ ရေတွက်ရာ၌လည်းကောင်း၊ တံခါး များ ဖွင့်ရာ၌၎င်း၊ ကုန်များ စစ်ဆေးရာ၌လည်းကောင်း အသုံး ပြုကြသည်။ အလင်းလျှပ်စစ်အိမ်သည် အလင်းကို အလွန်မိ လွယ်သောကြောင့် တစ်ခါတစ်ရံ ယင်းကို လျှပ်စစ်မျက်စိဟု ခေါ်ကြသည်။