cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကိုလိုနီခေတ်
စီးပွားရေး
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်းမှာ ဆန်စပါးစိုက်ပျိုးရေးဖြစ်သည်။ ၁၈၆၉ တွင် စူးအက်တူးမြောင်းကို ဖောက်လုပ်ပြီးသောအခါ လွယ်ကူစွာသယ်ယူနိုင်သည့် အာရှထွက်စပါးများကို ဥရောပနိုင်ငံများက အားကိုးလာခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့်အင်္ဂလိပ်တို့သည် ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်၊ စစ်တောင်းနှင့် သံလွင်မြစ်ဝှမ်းဒေသများတွင် လယ်ယာမြေများကို တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးလာခဲ့ကြသည်။ ထို့သို့လယ်ယာမြေများကို တို့ချဲ့စိုက်ပျိုးခဲ့ရာ အင်္ဂလိပ်တို့သည် လုပ်အားခတွင် ဈေး‌ပေါ‌ပေါနှင့်ရလိုသောကြောင့် အိန္ဒိယမှလယ်ကူလီများကို ခေါ်ယူခဲ့လေသည်။ မြန်မာလယ်သမားတို့သည် အရင်းအနှီးလိုအပ်ပါက ချစ်တီးငွေချေးစားသူများထံမှ အတိုးနှုန်းကြီးစွာ ချေးယူခဲ့ကြရသည်။ အရင်းရှင်ကြီးများကလည်း စပါးဈေးကိုကစားခြင်းတို့ကြောင့် လယ်ပိုင်ရှင်ဘဝမှ လယ်ယာမဲ့ဘဝသို့ရောက်ခဲ့ကြရသည်။ ထိုအကြောင်းများကြောင့် ၁၉၃၀ တွင် မြန်မာတောင်သူလယ်သမားများ ထကြွခဲ့ကြရာမှ ‌တောင်သူလယ်သမားအရေးတော်ပုံမှာ ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
အင်္ဂလိပ်တို့သည် အညာဒေသများ၌ ဆန်စပါးအပြင် ကြံ၊ မြေပဲ၊ နှမ်း၊ ဝါစသည်တို့ကို တိုးချဲ့စိုက်ပျိုးစေခဲ့သည်။ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းအပြင် အခြားအဓိကကျသော လုပ်ငန်းတစ်မျိုးမှာ သစ်တောလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ ၁၉၀၀ အထိ နိုင်ငံခြားပို့ကုန်၏ငါးပုံတစ်ပုံမှာ သစ်သားများဖြစ်ကြသည်။ သတ္တုတူးဖော်ခြင်း၊ ရေနံတူးဖော်ခြင်းတို့ကြောင့် ၁၉၂၃ တွင် ထုတ်ကုန်တင်ပို့မှုတွင် ရေနံသည်အဓိကဖြစ်လာခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့သည် မိမိတို့၏လုပ်ငန်းများကို ခေတ်မှီနည်းစနစ်ဖြင့် ဆောင်ရွက်ခဲ့သောကြောင့် မြန်မာတိုင်းရင်းသားတို့၏ လက်မှုလုပ်ငန်းများ ကျဆင်းလာခဲ့ရသည်။
အင်္ဂလိပ်တို့သည် စီးပွားရေးစနစ်ကို အထောက်အကူဖြစ်စေရန် လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကို တိုးတက်အောင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မော်တော်ကာလမ်း၊ မီးရထားလမ်း တို့ကိုဖောက်လုပ်ခြင်း ပြည်တွင်းရေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးကို တိုးတက်အောင်ပြုလုပ်ခြင်းတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၈၉၀–၉၁ တွင် မော်တော်ကာလမ်း ၁၁၀၀ မိုင်မှ ၁၉၄၀–၄၃ တွင် မိုင် ၆၈၀၀ အထိရှိလာခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းရေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းကို ဧရာဝတီဖလိုတီလာကုမ္ပဏီက ရေယာဉ် ၁၇ စတင်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၂ ခန့်တွင် စုစုပေါင်း ၆၅၀ ကျော်ရှိခဲ့သည်။ ပြည်တွင်းလေကြောင်း သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးလုပ်ငန်းကို ၁၉၃၄ တွင် စတင်ခဲ့သည်။
ကိုလိုနီခေတ်စီးပွားရေးအခြေအနေသည် ရှေးယခင်ကထက်များစွာတိုးတက်ခဲ့သည်။ သို့သော် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းအများစုကို နိုင်ငံခြားသားတို့ကသာ ချုပ်ကိုင်ထားခြင်း၊ အလုပ်သမားများအပေါ် ခေါင်းပုံဖြတ်ခြင်းစသည်တို့ကြောင့် မြန်မာတိုင်ရင်းသားများသည် ထိုတိုးတက်မှုများကို ခံစားနိုင်ခွင့်မရှိခဲ့ကြပေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:ဗြိတိသျှကိုလိုနီများ
တက္ကပဏ္ဍိတဇာတ်
မိန်းမဟူသမျှ ထိန်းမရ
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မိန်းမကို အမှီပြု၍ သာသနာတော်မှ လူထွက်လိုသော ရဟန်းတစ်ပါးရှိလေ၏။ ထိုရဟန်းကို မြတ်စွာဘုရားသည် “ချစ်သား ရဟန်း ... မိန်းမကို အမှီပြု၍ သာသနာတော်မှ အဘယ့်ကြောင့် လူထွက်လိုသနည်း” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆော်တော်မူသတည်း။
စော်ပန်ရွာ၊ မင်းဂရု
စော်ပန်ရွာ၊ မင်းဂရု
တက္ကပဏ္ဍိတဇာတ်
မြစ်တွင်းမျှောလိုက် မိန်းမမိုက်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ရသေ့ရဟန်းပြုကာ အင်္ဂါမြစ်နားတွင် ဈာန်ဘိညာဉ်ကို ဖြစ်စေလျက် ဈာန်ချမ်းသာဖြင့် နေလေ၏။
ထိုအခါ ဗာရာဏသီပြည်၌ သူဌေးသမီး တစ်ယောက်သည် ယုတ်မာ၏၊ ကြမ်းကြုတ်၏၊ ကျွန်အမှုလုပ်တို့ကို ဆဲရေးတတ်၏။ ထိုသူဌေးသမီးကို ကျွန်အမှုလုပ်တို့သည် အလွန် မုန်းတီးကုန်၏။
တစ်နေ့သ၌ ကျွန်အမှုလုပ်တို့သည် သူဌေးသမီးကို “အရှင်မ ... ရေကစားသွားမည်” ဟု ပြောဆို၍ ဂင်္ဂါမြစ်နားသို့ ခေါ်ဆောင်သွားကြကုန်၏။ ဂင်္ဂါမြစ်သို့ ရောက်၍ ရေကစားနေစဉ် နေဝင်လတ်သော် မိုးသည်းစွာ တက်လတ်၏။ ထိုအခါ မိုးမိမည်စိုး၍ သူ့ထက်ငါ ပြေးလွှားကြလေ၏။ ကျွန်အမှုလုပ်တို့လည်း ယခုအခါ အခွင့်ကောင်းရပြီဟု သူဌေးသမီးကို ရေထဲ၌ ပစ်ထားလျက် ပြေးလွှားကြကုန်၏။
ရေမျောလာသူ ကယ်ဆယ်ယူ
သူဌေးသမီးလည်း မိုးကလည်းရွာ၊ မှောင်ကလည်းမိုက်သဖြင့် မြစ်ထဲမှ မတက်နိုင်တော့ဘဲ သည်းစွာ ငိုကြွေးဟစ်အော်လျက် ရေအယဉ်တွင် မျောလေရာ သန်းခေါင်ယံသို့ ရောက်သောအခါ ရသေ့ကြီး ကျောင်းအနီးသို့ ရောက်လေ၏။
ရသေ့ကြီးလည်း သူဌေးသမီး အသံကိုကြား၍ အလွန်သနားလှသဖြင့် အသက်ကို ကယ်မည်ဟု မြက်မီးရှူးကို ညှိထွန်းပြီးလျှင် မြစ်ထဲသို့ ဆင်းကာ ဆယ်ယူခဲ့၍ ကျောင်းသင်္ခမ်း၌ နေစေလျက် မီးလှုံစေပြီးလျှင် ချိုမြိန်သော သစ်သီးတို့ကို ပေးလေ၏။ အကြောင်းစုံ မေးမြန်း၍ သိရှိသောအခါ သူဌေးသမီးကို ကျောင်းသင်္ခမ်း၌ပင် အိပ်စေလျက် မိမိမူကား လွင်တီးခေါင်၌ပင် အိပ်လေ၏။
ရသေ့ဖျက်ဆီး သူဌေးသမီး
နှစ်ရက်၊ သုံးရက် လွန်လျှင် ရသေ့ကြီးသည် သူဌေးသမီးအား “နှမ ... မိန်းမနှင့် ရသေ့ အတူနေ၍ မလျော်၊ နေရပ်သို့ ပြန်လော့” ဟု ဆိုလေလျှင် သူဌေးသမီးသည် ရသေ့ကြီးကို သီလ ဖျက်ဆီးကာ ယူဆောင်မည်ဟု ကြံစည်လျက် မသွားဘဲ နေလေ၏။
ညဉ့်အခါရောက်လျှင် မိမိ မိန်းမတို့ အမူအရာဖြင့် ဖြားယောင်း၍ သီလကို ဖျက်ဆီးလေ၏။ ဈာန်အဘိညာဉ် ကိုလည်း ကွယ်ပျောက်စေ၏။
ရသေ့ကြီးလည်း သီလပျက်သဖြင့် သူဌေးသမီးကို ယူပြီးလျှင် ပစ္စန္တရာဇ်ရွာငယ်တစ်ခုတွင် ရွာတံခါးအနီးဝယ် အိမ်ဆောက်လျက်နေ၏။ ရက်တက်ကို ရောင်း၍ အသက်မွေးသဖြင့် လူအများတို့သည် ရသေ့ကြီးကို တက္ကပဏ္ဍိတဟု ခေါ်ကြကုန်၏။ ရွာငယ်သားတို့သည် “အကြောင်း တစ်စုံ တစ်ရာရှိလျှင် ငါတို့အား သတင်းကား ပြောကြားပါ” ဟု ရိက္ခာပေး၍ သတင်းထောက်အဖြစ် ထားကြကုန်၏။
ခိုးသားခေါ်သွား ချစ်မယား
တစ်နေ့သ၌ သူခိုးတို့သည် တော်ပေါ်မှ ဆင်းသက်ကာ ရွာငယ်သို့လာ၍ ပစ္စည်းဥစ္စာတို့ကို လုယက်ယူငင်ပြီးလျှင် ရွာသားတို့ကိုပင် ထမ်းပိုး လိုက်ပို့စေလျက် သူဌေးသမီးကိုလည်း ခေါ်ဆောင်ကာ သွားကြကုန်၏။ မိမိတို့နေရာသို့ရောက်လျှင် သူဌေးသမီးကို ချန်လှပ်ကာ ကြွင်းသမျှရွာသားတို့ကို လွှတ်လိုက်ကုန်၏။ သူဌေးသမီးကိုကား သူခိုးဗိုလ်ကြီးက သိမ်းပိုက်ကာ မယားပြု၍ ထားလေ၏။
တက္ကပဏ္ဍိတလည်း ပြန်လာသူတို့အား အကျွန်ုပ်မယား ဘယ်မှာနည်းဟု မေးလျှင် သူခိုးဗိုလ်ကြီးက မယားပြုထားကြောင်း ပြောသော်လည်း ငါ့မယားကား သူခိုးတို့ထံ တာရှည်နေနိုင်မည် မဟုတ်၊ ငါ့ကို မဖြတ်နိုင် တစ်နေ့နေ့ မုချ ပြန်လာလိမ့်မည်ဟု မျှော်လင့်၍သာ နေနှင့်၏။
လင်ကြီး သတ်ရန် အကောက်ကြံ
သူဌေးသမီးလည်း ငါ့မှာ သူခိုးဗိုလ်ကြီးထံ နေရသည်မှာ အလွန်ချမ်းသာလှသည်၊ အကယ်၍ တက္ကပဏ္ဍိတ ပြန်ခေါ်လျှင် ဆင်းရဲရတော့မည်၊ သို့အတွက် လွမ်းဆွတ်ယောင်ဆောင်ကာ တက္ကပဏ္ဍိတကို အမြန်လာခေါ်ပါဟု လူကြုံကို မှာကြား၍ ပြန်အခေါ်လာသောအခါ သူခိုးဗိုလ်ကြီးကို အသတ်ခိုင်းရလျှင် ကောင်းမည်ဟု ကြံစည်လျက် ပြန်အခေါ်လာရန် လူကြုံကို မှာကြားလိုက်၏။
တက္ကပဏ္ဍိတလည်း မယားထံမှ သတင်းစားကို ကြားလျှင် ယုံကြည်၍ သူခိုးဗိုလ်ကြီး နေရာအရပ်သို့ သွားပြီးလျှင် ရွာတံခါးမှ စောင့်ဆိုင်းကာ မယားထံ သတင်းစကားပို့လိုက်၏။ သူဌေးသမီးလည်း သတင်းကြား၍ ထွက်လာပြီးလျှင် တက္ကပဏ္ဍိတအား “အရှင် ... ယခုသွားလျှင် ငါတို့ နှစ်ယောက်လုံး သူခိုးဗိုလ်ကြီး လိုက်သတ်၍ သေကြမည်၊ ညဉ့်အခါမှာ သွားရအောင်” ဟု တိုင်ပင်ကာ ထမင်းကျွေးပြိး တဲအုံတစ်ခုတွင် ထားလေ၏။
ခိုးမှူးစစ်ကြော နောက်ကြောင်းပြော
သူဌေးသမီးသည် ညနေချမ်းအခါ သေရည်သောက်၍ မူးယစ်နေသော သူခိုး ဗိုလ်ကြီးကို ခေါ်၍ ဤတဲအုံအတွင်းမှာ မိမိရန်သူရှိကြောင်း ပြောကြားလျှင် တက္ကပဏ္ဍိတကို ဖမ်းဆီးချုပ်နှောင်လျက် အိမ်သို့ ဆောင်ယူ၍ ရိုက်နှက်ပုတ်ခတ်လေ၏။ ထိုအခါ တက္ကပဏ္ဍိတသည် တခြားစကားကို မပြောမဆိုဘဲ မိန်းမမည်သည် -
(၁) အမျက်ထွက်တတ်သည်။
(၂) သူ့ကျေးဇူးကို မသိတတ်။
(၃) ချောပစ်ကုန်းတိုက်တတ်သည်။
(၄) အဆွေခင်ပွန်းကောင်းကို ပြစ်မှားတတ်သည်။
ဟု ဤစကား လေးခွန်း ကိုသာ ပြောဆိုမြည်တမ်းလေ၏။
ရိုက်နှက်ပုတ်ခတ်တိုင်း ဤစကား လေးခွန်းကိုသာ ပြောဆို မြည်တမ်းဖန်များလျှင် သူခိုးဗိုလ်ကြီးသည် မုချအကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာ ရှိလိမ့်မည်ဟု စဉ်းစားကြံစည်လျက် တက္ကပဏ္ဍိတအား “ အမောင် ... အမောင်ကား ရိုက်နှက်ပုတ်ခတ်တိုင်း တခြားစကားကို မဆို၊ ဤစကားလေးခွန်းသာ ဆိုသည်မှာ အကြောင်း အဘယ်သို့ ရှိသနည်း” ဟု မေးလေ၏။
ထိုအခါ တက္ကပဏ္ဍိတသည် သူခိုးဗိုလ်ကြီးအား မြစ်ထဲမှ ဆယ်ယူကာ အသက်ကို ကယ်ခဲ့သည်မှ သူခိုးဖမ်းသွား၍ လာခေါ်ပါ မှာလိုက်သည်တိုင်အောင် သဌေးသမီး အကြောင်းစုံကို ပြောပြလေ၏။
ကျေးဇူးရှင်ဖျက် မိမိပျက်
သူခိုးဗိုလ်ကြီးလည်း အကြောင်းစုံကို သိရလျှင် “ဤမိန်းမကား အသက်ကိုကယ်၍ ပေါင်းသင်းသူ ချစ်လင်ကိုပင် သည်မျှလောက် ရက်ရက်စက်စက် ပြုဝံ့သည်၊ ငါ့ကိုလည်း တစ်နေ့ကျလျှင် မုချ ရက်ရက်စက်စက် ပြုလိမ့်မည်၊ ဤမိန်းမကို သတ်ပစ်မှတော်မည်”ဟု စဉ်းစားကြံစည်ပြီးလျှင် တက္ကပဏ္ဍိတကို နှစ်သိမ့်စေလျက် မိန်းမကို အိပ်ရာမှနှိုး၍ သန်လျက်ကိုယူပြီးလျှင် ရွာပြင်ဘက်သို့သွား၍ တက္ကပဏ္ဍိတကို ခုတ်သတ်မည်အယောင်ဖြင့် မိန်းမယုတ်ကို ခုတ်သတ်၍ ဦးခေါင်းဆေးလျှော်ပြီးလျှင် တက္ကပဏ္ဍိတကိုခေါ်၍ အိမ်သို့ ပြန်လာကြ၏။ နှစ်ရက်၊ သုံးရက် နေပြီးလျှင် လူ့ဘောင်၌ အပြစ်ကိုမြင်လျက် နှစ်ဦးလုံး တောထွက်၍ ရဟန်းပြုကာ ဈာန်အဘိညာဉ်ကို ဖြစ်စေလျက် သေသည်အခြားမဲ့၌ ဗြဟ္မာ့ပြည်သို့ လားကြရကုန်၏။
ဤဒေသနာတော် အဆုံး၌ သာသနာတော်၌ ငြီးငွေ့၍ လူထွက်ချင်သော ရဟန်းသည် သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။
ဒွယ်လိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဒွယ်လိုးရွာ(Dweiloe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဖာပွန်(အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာပွန်(အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၆၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၇ ဦး နေထိုင်သည်။
တက္ကပဏ္ဍိတဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ဒွယ်လိုးရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တက္ကပဏ္ဍိတဇာတ်
ဇာတ်ပေါင်း
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ သူခိုးဗိုလ်ကြီးသည် ယခုအခါ - အာနန္ဒာ။
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) အမျက်ထွက်ဘိ၊ မိုက်မဲဘိ၊ မသိကျေးဇူးတွေ။
(၂) အဆွေပြစ်မှား၊ ကုန်းတိုက်ငြား၊ ယုတ်ငြားမိန်းမတွေ။
မရမ်းဘေး
မရမ်းဘေး
နတ်ပတီးရွာ၊ နတ်ပတီး
နတ်ပတီးရွာ၊ နတ်ပတီး
အောင်ဇေယျ (ငြိမ်းချမ်းရေး)ရွာ၊ အောင်ဇေယျ (ငြိမ်းချမ်းရေး)
အောင်ဇေယျ (ငြိမ်းချမ်းရေး)ရွာ၊ အောင်ဇေယျ (ငြိမ်းချမ်းရေး)
ရွေးပင်
ရွေးပင်သည် ရွေးကြီးပင်နှင့် ရွေးငယ်ပင် (ချင်ရွေးပင်) ဟူ၍ရှိရာ ရွေးကြီးပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလို အရ အန်ဒီနန်သီရာ ပါဗိုနီနာဟု ခေါ်သည်။
ရွေးငယ်ပင် (ချင်ရွေးပင်)များသည် နွယ်ပင်များ ဖြစ်ကြ၍ မြန်မာနိုင်ငံအထက်ပိုင်းတွင် အတွေ့ရများသည်။ ရွေးကြီးပင်များကို မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့်သစ်တောများ၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံ မြေပြန့် သစ်တောများ၌ တွေ့ရှိရသည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံမှာထက် ကပ္ပလီကျွန်းစုတွင် ပို၍တွေ့ ရသည်။ အမြင့်ပေ ၆ဝ ခန့်နှင့် တည့်မတ်သောပင်စည်ရှိ၍ အရိပ်ကောင်းပေးနိုင်သည့် အခက်အရွက်တို့ဖြင့် လှပသောသစ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဆောင်းဥတု၌ ရွက်ဟောင်းကြွေ၍ နွေခါတွင် ရွက်စုံထွက်လျက် ရှိသဖြင့် လမ်းနံဘေး၌ စိုက်ပျိုးရန်သင့်သောအပင်မျိုး ဖြစ်သည်။ အကိုင်းဖြတ်စိုက်နည်းဖြင့် အပင်သစ်ပွားအောင် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် အကြီးမြန်သော သစ်ပင်လည်း ဖြစ်သည်။ ရွေးပင်များသည် စိုထိုင်းသောရာသီကို နှစ်သက်ကြသည်။
ရွေးပင်၏ အခေါက်သည် ညိုမဲရောင်ဖြစ်၍ ကြမ်းတမ်းသည်။ အလျား တစ်လက်မခန့်ရှိသော အရွက်များသည် ရိုးတံတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် မျက်နှာချင်းဆိုင် ထွက်ကြသည်။ အနံ့သင်းသော ပန်းပွင့်အဝါကလေးများ ပွင့်၍ ရှစ်လက်မခန့် ရှည်သော အသီးတောင့်များသည် ကောက်ကွေးလျက် ရှိသည်။ အသီးတောင့်များ မှည့်လာလျှင် အသီးခွံ ထက်ခြမ်းကွဲသွားပြီးလျှင် နီရဲရဲအစေ့များ ထွက်ကျလာကြသည်။
ရွေးပင်၏ အသားသည် နီ၍မာသည်။ အကြောအမျှင်များသိပ်သည်း၍ အရောင်တင်၍ရသော သစ်သား ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် စားပွဲ၊ ဗီရို၊ ကုလားထိုင် စသော အိမ်အသုံးအဆောင်များနှင့် အဆောက်အအုံများ ဆောက်လုပ်ရာ၌ အသုံးဝင်သည်။ သို့သော် အနှစ်သား ကောင်းကောင်းရရှိရန် လွန်စွာခဲယဉ်းလေသည်။ ရွေးစေ့များကို အထက်တွင် ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း ချိန် တွယ်ရာ၌ အသုံးပြုနိုင်သည့်အပြင် အနာအုံဆေး အဖြစ်ဖြင့်လည်း အသုံးချနိုင်သည်။ ရွေးကြီးပင်ကို တနင်္သာရီတောင်ပိုင်းရပ်များတွင် ရွေးနီပင်ဟု ခေါ်ကြသည်။
ဂဂေါကမ္ဘာရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ဂဂေါကမ္ဘာရွာ (Gagawkabar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်၊ ဂဂေါကမ္ဘာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၉၀၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မအူခုံရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
မအူခုံရွာ (Maaukhon)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ မအူခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မအူခုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၂ ဦး၊ မ ၅၈၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါလှကုန်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ပေါလှကုန်းရွာ (Pawhlakone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကဆွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဆွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၅၁ ဦး၊ မ ၁၄၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချင်းစုရွာ၊ နတ်ပတီး
ချင်းစုရွာ၊ နတ်ပတီး
ချစ်သိန်းဦး
CTO ဟူသည့် ကလောင်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်စာလေ့လာသူ ကျောင်းသားများအတွက် စာအုပ်များ ရေးသားပြုစုခဲ့သူ ဦးချစ်သိန်းဦးသည် အပတ်စဉ်ထုတ် မြန်မာတိုင်းမ်၏ အင်္ဂလိပ်ပိုင်းနှင့် နိုင်ငံတကာ သတင်းများအတွက် တာဝန်ယူရသူ အတိုင်ပင်ခံအယ်ဒီတာ ဖြစ်သည်။
ဦးချစ်သိန်းဦးကို မုံရွာမြို့တွင် အဖ ဦးတင်ဦး၊ အမိ ဒေါ်ကြည်တို့မှ ၁၉၃၈ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ဝ ရက်နေ့တွင် ဖွားမြင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ မြန်မာစာအဓိကဖြင့် ဥပစာတန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် စိန်ဂျွန်းကျောင်း၊ ရန်ကုန်တက်ကသိုလ်တို့တွင် မြန်မာစာဆရာ၊ အင်္ဂလိပ်စာဆရာအဖြစ် အလုပ်လုပ်ခဲ့သည်။
၁၉၆ဝ ခုနှစ်တွင် Guardian သတင်းစာတွင် အယ်ဒီတာအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီး၊ ၁၉၈၈ ခုနှစ် အပြီးတွင် Working People's Daily သတင်းစာတွင် ဒုတိယ အယ်ဒီတာချုပ်အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ဘာသာပြန်ခြင်း အလုပ်ကို တစိုက်မတ်မတ် လုပ်ဆောင်လာခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှ သစ္စာဖောက် ပုဆိန်ရိုးများနှင့် ပြည်ပဓားရိုးကမ်းသူတို့ အရှုပ်တော်ပုံစာအုပ်ကို မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည့်အပေါ်တွင်လည်း အစိုးရက အထူးတလှယ် ချီးကျူးထားသည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူပြီးနောက် အင်္ဂလိပ်စာ ကျူရှင်ဆရာနှင့် ဘာသာပြန်လုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
၂ဝဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် မြန်မာတိုင်းမ်၌ စတင်တာဝန်ထမ်းဆောင်သည်။ သတင်းထောက်များကို သတင်းစာသင်တန်း၊ အင်္ဂလိပ်စာသင်တန်းများကို ဦးစီးခဲ့သည်။ ၂ဝဝ၈ ခုနှစ်တွင် မြန်မာတိုင်းမ်မှ ဖွင့်လှစ်သော ဘာသာပြန်သင်တန်းတွင် သင်ကြားခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ တွင် မြန်မာတိုင်းမ်ဂျာနယ်၏ အတိုင်ပင်ခံ အယ်ဒီတာ အဖြစ်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ဦးချစ်သိန်းဦး အသက် ၇၈ နှစ်တွင် ကွယ်လွန်သွားသည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် သားသမီး ၈ ဦး ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ ဂျာနယ်လစ်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ရှေ့တော်သွင်း စာချွန်တော် အမိန့်
ရှေ့တော်သွင်း စာချွန်တော် အမိန့် (writ of habeas corpus) ဆိုသည်မှာ တရားရုံး တစ်ခုမှ အာဏာပိုင်အနေဖြင့် ပြစ်ဒဏ် ကျခံနေရသော အကျဉ်းသားအား တရားရုံး ရှေ့မှောက်သို့ တင်သွင်းရန် ဆင့်ခေါ်သည့် အမိန့် ဖြစ်ပါသည်။ ထိုကဲ့သို့ဆင့်ခေါ်ပြီးနောက် တရားရုံးမှ အကျဉ်းသားကို ပြစ်ဒဏ် ပေးထားခြင်း၊ ချုပ်နှောင် ထားခြင်းများသည် တရား ဥပဒေနဲ့ညီ၊ မညီ ပြန်လည် စစ်ဆေးသည်။ တရားဥပဒေနှင့် မကိုက်ညီ လျှင် ပြစ်ဒဏ်မှလွှတ်မိန့်ပေး နိုင်ပါသည်။ အင်္ဂလိပ်ဥပဒေ အဘိဓာန်မှအောက်ပါအတိုင်း ဖွင့်ဆိုထားပါတယ်။
"A writ of habeas corpus is a judicial mandate to a prison official ordering that an inmate be brought to the court so it can be determined whether or not that person is imprisoned lawfully and whether or not he should be released from custody. "
ကျွန်းတောရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ကျွန်းတောရွာ (Kyuntaw)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မွေတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွေတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၂ ဦး၊ မ ၁၇၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး (Ayeyarwady Region သို့မဟုတ် Irrawaddy) သည် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်း ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြောက်ဘက်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်၊ တောင်ဘက်တွင် ကပ္ပလီပင်လယ်တို့နှင့် ထိစပ်သည်။ ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးသည် မြန်မာပြည်၏ ဆန်စပါးအဓိကထွက်ရှိရာ ဒေသဖြစ်သည်။ ဧရိယာစတုရန်းမိုင် ၁၃,၅၆၆ ကျယ်ဝန်းသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးသည် ရှေးအခါက ရာမညတိုင်းတွင်ပါဝင်ခဲ့သည်။ မွန်သုံးရပ်ဖြစ်သော မွန်တိ၊ မွန်စ၊ မွန်ညတွင် မွန်ညဒေသ၌ ပါဝင်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ် ၁၈၂၄ ဩဂုတ် ၁၃ရက်ဖြင့် ထုတ်ပြန်သော ပြန်တမ်းများအရ ပဲခူးတိုင်းကို ဟံသာဝတီ၊ ဟင်္သာတနှင့် ပုသိမ်ခရိုင်ဟူ၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၁၈၈၁တွင် ပဲခူးတိုင်းမှခွဲထုတ်၍ ဧရာဝတီတိုင်းဖြစ်လာမည့် ဧရာဝတီခရိုင်ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က ဒီဝိဇံ(Division ခရိုင်)ဟု ဘာသာပြန်ဆိုသည်။၁၉၄၇ အခြေခံဥပဒေအရ ဧရာဝတီတိုင်း ဒေသခရိုင်ကို ပုသိမ်၊ဟင်္သာတ၊မြောင်းမြ၊မအူပင်၊ဖျာပုံခရိုင်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ၂၀၂၀ပြည့်နှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၌ ခရိုင် (၆)ခရိုင်၊မြို့နယ် (၂၆)မြို့နယ်၊ မြို့ (၄၅)မြို့၊ ရပ်ကွက်(၃၀၀)၊ကျေးရွာအုပ်စု (၁၉၁၄)၊ ကျေးရွာပေါင်း (၁၁၆၈၄)ရွာ ပါဝင်သည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးသည် ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသဖြစ်ပြီး မြန်မာပြည်၏ အနောက်တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်နေသော ပြည်နယ်နှင့်တိုင်းများမှာ လက်ျာရစ်အားဖြင့် အနောက်မြောက်တွင် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး နှင့် အရှေ့ဘက်တွင် ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး တို့ဖြစ်သည်။ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် ရှိသည်။ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၁၅ ဒီဂရီ ၄၀ မိနစ် မှ ၁၈ ဒီဂရီ ၃၀ မိနစ် ကြား၊ လောင်ဂျီတွဒ် ၉၄ ဒီဂရီ ၁၅ မိနစ် မှာ ၉၆ ဒီဂရီ ၁၅ မိနစ် ကြားတွင်တည်ရှိသည်။
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးသည် ၁၃,၅၆၇ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းပြီး မြေပြန့် မြေကျယ်ပေါများ၍ မြစ်ချောင်းများလည်း ကွန်ချာသဖွယ် ယှက်သန်းနေ ကြသည်။ သို့သော် ရခိုင်ကမ်းမြောင်ဒေသအောက်ပိုင်းနှင့် ရခိုင်ရိုးမတောင်ထိပ်ကြောင့်အရှေ့ ဘက်ပိုင်းတို့လည်း တစ်စိတ်တစ်ဒေသပါဝင်သည်။
ရာသီဥတု
ပင်လယ်နှင့်နီးသောဒေသဖြစ်၍၊ မိုးများပြီးစွတ်စိုသော ရာသီဥတုရှိသည်။
အုပ်ချုပ်ရေး
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအား ဝန်ကြီးချုပ် အမှူးပြုသော တိုင်းဒေသကြီးအစိုးရအဖွဲ့မှ အုပ်ချုပ်သည်။၂၀၂၁ခုနှစ် စစ်အာဏာသိမ်းမှုအပြီးတွင် ဧရာဝတီတိုင်း​ဒေသကြီးစီမံအုပ်ချုပ်​ရေး​ကောင်စီမှ အုပ်ချုပ်လျက်ရှိသည်။
ဥပဒေပြုရေး
၂၀၁၁ခုနှစ်မှစတင်ကာ တိုင်းဒေသကြီးလွှတ်တော်ကို ရွေးကောက်ခံကိုယ်စားလှယ်များ၊ တပ်မတော်သားလွှတ်တော်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းကာ စတင်ကျင်းပခဲ့သည်။
တရားစီရင်ရေး
ဧရာဝတီတိုင်း တရားလွှတ်တော်ကို တရားသူကြီးချုပ် (၁)ဦး၊ တရားသူကြီး (၄)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ တိုင်းတရားလွှတ်တော်အောက်တွင် ခရိုင်တရားရုံး (၆)ရုံး၊ မြို့နယ်တရားရုံး (၂၆)ရုံးရှိသည်။
ခရိုင်၊ မြို့နယ်၊ မြို့၊ ရပ်ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု၊ ကျေးရွာများ
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအား ခရိုင် (၈) ခုဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
ခရိုင်ရှိမြို့နယ်
မြို့ပေါင်း (၄၅) မြို့၊ ရပ်ကွက်ပေါင်း (၃၀၀) ကွက်၊ ကျေးရွာအုပ်စု (၁၉၁၉) အုပ်စု၊ ရွာပေါင်း (၁၁၈၆၄) ရွာ ရှိသည်။
လူဦး​ရေ
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးတွင် ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၆.၁သန်းနေထိုင်ကြသည်။ အမျိုးသား ၃သန်းနှင့် အမျိုးသမီး ၃.၁သန်း ရှိသည်။၁၉၈၃ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၂၄% တိုးတက်လာခဲ့သည်။ ရန်ကုန်တိုင်းပြီးလျှင် ဒုတိယမြောက်လူဦးရေအများဆုံးဖြစ်ကာ ရန်ကုန်တိုင်းနှင့် မန္တလေးတိုင်းပြီးလျှင် တတိယမြောက် လူဦးရေ အသိပ်သည်းဆုံးဒေသဖြစ်သည်။ဧရာဝတီတိုင်း၏ လူဦးရေ သိပ်သည်းဆမှာ တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာတွင် ၁၇၆.၅ဦးဖြစ်သည်။ တိုင်းအတွင်း လူ၁၀၀လျှင် ၈၆ဦး ကျေးလက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ပုသိမ်ခရိုင်တွင် ၁.၆သန်းဖြင့် အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်အနေဖြင့် မြောင်းမြမြို့နယ်တွင် အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။
ဗမာနှင့်ကရင်လူမျိုးတို့ အဓိကအားဖြင့် နေထိုင်ကြပြီး အနောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်းတလျှောက် ရခိုင်လူမျိုးအနည်းငယ် နေထိုင်ကြသည်။ အများစုမှာ ဗုဒ္ဓဘာသာဖြစ်ကြပြီး ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်၊ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် အနည်းငယ် နေထိုင်ကြသည်။ ဗမာဘာသာစကားသည် အဓိကဘာသာ‌စကား ဖြစ်သည်။
ပညာရေး
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွက် ဒေသကောလိပ်ကို ပုသိမ်မြို့တွင် ၁၉၇၆ ခုနှစ်က စတင်ဖွင့်လှစ် ခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၇၈ ခုနှစ်တွင် ဟင်္သာတမြို့၌ ဒေသကောလိပ်တစ်ခု ထပ်မံဖွင့်လှစ် ပေးခဲ့သည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
မြန်မာနိုင်ငံ၏မြောက်ပိုင်း ကချင်ပြည်နယ်၌ မြစ်ဖျားခံသော ဧရာဝတီမြစ်သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတို့ကို ဖြတ်သန်းကာ မြစ်ခွဲချောင်းခွဲများစွာ ယှက်ဖြာ ထွက်ပြီး ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသကို ဖြစ်ပေါ်စေလျက် ကပ္ပလီ ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဝင်သည်။ သို့ဖြစ်၍ ရေလမ်းခရီးသည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၏ အဓိက လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ဖြစ်သည်။ မီးရထားလမ်း ဟူ၍ ကြံခင်း၊ ဟင်္သာတ၊ ပုသိမ်တစ်လမ်းတည်းသာ ရှိသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး ပို၍ချောမောစေရန် ပုသိမ်အနောက် ရှောပြာချောင်းသာ ကားလမ်းမကြီးကို ဖောက်လုပ်ခဲ့သည်။ ပုသိမ်မုံရွာကားလမ်းမကြီးသည် ထက်အောက် မြန်မာနိုင်ငံ ကူးလူးဆက်ဆံရေးနှင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရေးတွင် အလွန်အသုံးကျ အရေးပါသည်။
တံတားများ
• 3
စီးပွားရေး
မြေဆီဩဇာကြွယ်ဝသော မြေနုကျွန်းပေါ်ဒေသဖြစ်၍ စပါး၊ မြေပဲ၊ ဂုန်လျှော်၊ ဆေး၊ ငရုတ်၊ ကြက်သွန်၊ ပဲမျိုးစုံတို့ စိုက်ပျိုး အောင်မြင်ဖြစ်ထွန်းသည်။ လယ်ယာလုပ်ငန်းသည် အဓိကစီးပွားရေးလုပ်ငန်း ဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံ၌ စပါးထွက်အကောင်းဆုံးသော တိုင်းဒေသကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဂုန်လျှော်အများဆုံး ထွက်သောတိုင်းလည်းဖြစ် သည်။ အုန်းသီး၊ ငှက်ပျောသီး အထွက်နှုန်းလည်း အလွန်ကောင်းသည်။ တိုင်းအတွင်း၌ ကျွန်းနှင့် သစ်မာထုတ်လုပ်မှု အတော်အသင့်ရှိ၍ သစ်နှင့် မီးသွေး ထုတ်လုပ်နိုင်သော လမု၊ ကနစို စသော ဒီရေတောများလည်းရှိသည်။
ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး၏ နာမည်ကြီးသော အခြားလုပ်ငန်းတစ်မျိုးမှာရေထွက်ပစ္စည်း လုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။ မြစ်ချောင်းအင်းအိုင် အများအပြားရှိ၍ သားငါးပုစွန်ပေါပေါများများ ထွက်သဖြင့် ငါးပိ၊ ငါးခြောက်၊ ပုစွန်ခြောက်လုပ်ငန်းများလည်း အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ရေချိုငါးဖမ်းလုပ်ငန်းအပြင် ပင်လယ်ငါးဖမ်း လုပ်ငန်းကိုလည်း ကျယ်⁠ကျယ်ပြန့်ပြန့် လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကြက်၊ ဘဲမွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများလည်း ဖွံ့ဖြိုးသည်။ လပွတ္တာမြို့နယ်မှ ငါးပိ၊ငါးခြောက်၊ပုစွန်ခြောက်လုပ်ငန်းအပြင် ဆားလုပ်ငန်းကိုလည်း ကြီးကြီးကျယ်ကျယ်လုပ်ကိုင်ကြသည်။
ချည်ထည်လုပ်ငန်း၊ သင်ဖြူး၊ သင်ဖျာလုပ်ငန်းများလည်း ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပုသိမ်မြို့မှ ပုသိမ်ထီးလုပ်ငန်းကလည်း နိုင်ငံခြားဧည့်သည်များ စိတ်ပါဝင်စားသော လုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြန်အောင်ရေနံလုပ်ငန်းနှင့် ကြံခင်းဘိလပ်မြေစက်ရုံစီမံကိန်းတို့သည် အောင်မြင်လျက်ရှိသည်။ ပုသိမ်မြို့တွင် မှန်ပြားစက်ရုံလုပ်ငန်း တည်ဆောက်ထားသည်။ တိုင်းအတွင်း စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံ ၅၀ နီးပါးရှိရာဆန်စက် နှင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်များက အများစုဖြစ်သည်။
အဝကောက်
အဝကောက်
အိုင်းစတိုင်း ကြက်ခြေခတ်
အိုင်းစတိုင်း ကြက်ခြေခတ် သို့မဟုတ် Q2237+030 or QSO 2237+0305 သည် ဒြပ်ဆွဲအား အလင်းယိုင်သော ကွေဆာဖြစ်သည်။ တူညီသည့် ကွေဆာမှ ပုံလေးခုသည် ပြင်းထန်သော ဒြပ်ဆွဲအားကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကွေဆာ၏ အနီရောင်အရွေ့သည် ကမ္ဘာမြေမှ အလင်းနှစ် ၈ ဘီလီယံဝေးကွာသည်ဟု ညွန်ပြနေသည်။ အလင်းယိုင်နေသော ဂလက်ဆီမှာမူ အလင်းနှစ် ၄ဝဝ မီလီယံ ဝေးကွာသည်။
အာလူးစားသူများ
ပန်းချီကားကို ၁၈၈၅ ဧပြီလတွင် ဒတ်ချ်လူမျိုး ပန်းချီဆရာကြီး ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုးလ်မှ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ယခုအခါ ပန်းချီကားသည် နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ အမ်စတာဒမ်မြို့ရှိ ဗင်းဆင့်ဗန်ဂိုးလ်ပြတိုက်တွင်ထားရှိသည်။ ပန်းချီကားသည် စားပွဲတစ်ခု၏ ပတ်ပတ်လည်တွင် အာလူးစားနေကြသည့် တောင်သူလယ်သမားငါးယောက်၏ ပုံကိုရေးဆွဲထားသည့် ဆီဆေးပန်ချီကား တစ်ချပ်ဖြစ်သည်။
ပန်းချီ၏ ဆိုလိုရင်း
သုံးယောက်မှာ မိန်းကလေးများဖြစ်ကြပြီး ကျန်နှစ်ယောက်သည် ယောက်ျားလေးများဖြစ်ကြသည်။ ပန်းချီကားသည် တောင်သူလယ်သမားငါးယောက်၏ ညစာကို လက်တွေ့ဆန်ဆန် သဘာဝကျကျ ဖော်ပြထားခြင်းဖြစ်သည်။ ငါးယောက်ထဲမှ အများစုသည် အာလူးစားနေကြသည်။ ညာဘက်မှ အမျိုးသမီးကြီးသည် ကော်ဖီရောင်နှင့် ဆင်တူသည့် လက်ဖက်ရည်ကြမ်းကို ငှဲ့နေပြီး အားလုံးမှာ ဦးထုပ်တွေ၊ ခေါင်းစည်းတွေ၊ ထူပြီးရှည်သည့် အဝတ်အစားများကို ဝတ်ဆင်ထားကြသည်။ အားလုံးမှာ အမှောင်ခန်းလေးထဲတွင် ရှိနေကြသည်။ တစ်ခုတည်းသောအလင်းရောင်မှာ မျက်နှာကြက် ထုတ်တန်းတွင် တွဲလောင်းချထားသည့် မီးအိမ်လေးမှ ဖြာကျနေသည့် အလင်းရောင်ကလေးဖြစ်သည်။ မီးအိမ်လေးသည် ပန်ချီကား၏ အလယ်တည့်တည့်လောက်တွင်ရှိနေပြီး ဤမီးအိမ်လေးကြောင့်သာ တစ်ခန်းလုံးလင်းနေခြင်းဖြစ်သည်။
ပန်းချီကားသည် အမှောင်ဆန်သည့် အရောင်များသုံးထားသော်ငြားလည်း တောင်သူလယ်သမားများ၏ မျက်နှာသည်တောက်ပနေပြီး ၎င်းတို့စိတ်ထဲရှိ ရောယှက်နေသည့် အတွင်းစိတ်ခံစားမှုများကို ဖော်ပြနေသည်။ မျက်နှာအမူအရာများသည် တစ်ခုခုကိုအလေးအနက်ထားနေပြီး တည်ငြိမ်နေသည်ကို တွေ့ရသည်။ နောက်တစ်ချက်အနေဖြင့် ၎င်းတို့ မပျော်မရွှင်ဖြစ်နေသည်ကို ၎င်းတို့မျက်နှာများမှ ဖော်ပြနေသည်။ မျက်နှာပေါ်တွင် တစ်ခုခုကို စိတ်ထဲမှာ အကောင်းနဲ့အဆိုးဒွန်တွဲပြီး ဒွိဟဖြစ်နေပုံ၊ တစ်ခုခုကို မယုံကြည်သည့် ပုံမျိုးလည်းတွေ့ရသည်။ အားလုံးသည် တစ်ယောက်နဲ့တစ်ယောက် စကားပြောဆိုခြင်းမရှိ ၎င်းတို့အတွေးကမ္ဘာလေးထဲတွင် တစ်ခုခုကိုတွေးနေကြသည်။
ယင်းတို့သည် ကြမ်းတမ်းသည့် ပုံစံမျိုးရှိနေပြီး ဤအရာမှာလည်း လယ်သမားများ၏ အထင်ရှားဆုံး ဝိသေသလက္ခဏာတစ်ခုကို ပုံဖော်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ အာလူးစားရန် ဆန့်ထုတ်ထားသည့် လက်များကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် အားလုံးသည် ပိန်ပြီး အသားအရေမှာလည်း ကြမ်းတမ်းနေသည်ကို တွေ့ရသည်။ သို့သော် ပုံစံတွေသည် တမင်သက်သက် ပုံဖော်ယူထားသည့် ပုံမပေါက်ပဲ အရမ်းကိုသဘာဝဆန်နေသည်။ ဗန်ဂိုးလ်သည် ဤပန်းချီကားတွင် ဆင်းရဲသားတောင်သူများ၏ ကြမ်းတမ်းလှသည့် သာမန်ဘဝလေးကို ပုံဖော်လိုသည်မှာ သိသာသည်။
အရောင်အသုံးပြုပုံ၊ အထားအသိုအခင်းအကျင်းနှင့် ပန်းချီကားအပေါ် သက်ရောက်မှု
ဒီပန်းချီကားဟာလက်တွေ့ဆန်ပြီးနည်းနည်းလေးမှချဲ့ကားထားခြင်းမရှိတဲ့ပုံပေါက်နေပါတယ်။ လယ်သမားတွေရဲ့ နေ့စဉ်ဘဝကိုလဲ ကွင်းကွင်းကွက်ကွက် ကိုမြင်စေပါတယ်။ သူတို့တွေရဲ့မျက်နှာတွေကိုလည်း အသေး စိတ်ကြည့်ကြည့်လိုက်ပါ။ အပေါ်ကမီးအိမ်ရဲ့အလင်းရောင်အလိုက် မျက်နှာပေါ်မှာမှောင်တဲ့အခြမ်းကမှောင်နေပါတယ်။ အရမ်းကိုအသေးစိတ်ပါတယ်။
ဒီပန်းချီကားရဲ့ အထားအသိုအခင်းအကျင်းကလဲ လုံးဝကိုစနစ်ကျပါတယ်။ သူတို့တွေနေရာယူထားတာကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့် ပန်းချီကားဟာနှစ်ဘက်မျှတာကိုတွေ့ရပါတယ်။ စားပွဲရဲ့တစ်ဘက်တစ်ချက်မှာ မျက်နှာချင်းဆိုင် ထိုင်နေတဲ့ လူနှစ်ယောက်ဆီရှိတယ်။ အလယ်ကကျောပေးထားတဲ့ ကောင်မလေးက ထိုနှစ်ဖွဲ့ကို အလယ်ကနေ နှစ်ခြမ်းခွဲထားသယောင်ဖြစ်နေတယ်။ သူတို့အားလုံးဟာ ပေါင်းစည်းတဲ့ပုံလည်းပေါက်တယ်။ သူတို့အားလုံးဟာ အရမ်းကပ်ကပ်ကြီးလဲ ထိုင်မနေကြ ဘူး။ သက်တောင့်သက်သာလည်းဖြစ်တဲ့ပုံပေါ်တယ်။ ပန်းချီကားတစ်ခုလုံးမှ ာအလဟဿနေရာမပါဘူး။ နေရာအားလုံးကို မျှတတဲ့ပုံစံဖြစ်အောင်ဆွဲထားတယ်။
မျက်နှာကျက်ကလည်း လယ်သမားတွေနဲ့အရမ်းကိုနီးကပ်နေတယ်။ အခန်းကအရမ်းကိုသေးပြီးတော့ ဟောင်းနွမ်းစုတ်ပြတ်နေတယ်။ ထိုင်နေတဲ့သူတို့တွေကိုစာဖတ်သူစိတ်ထဲမှ ာမတ်တပ်တစ်ချက်လောက်ရပ် ခိုင်းကြည့်လိုက်ပါ။ အမိုးကအရမ်းနိမ့်နေတော့သက်တောက်သက်သာတော့ရှိမှာမဟုတ်လောက်ဘူးနော်။ ဒီအမိုးနိမ့်နိမ့်လေးလုပ်ထားတဲ့ အချက်ကပဲ ပန်းချီကားကို တိတ်ဆိတ်ပြီးအေးအေးစက်ဖြစ်နေစေပါတယ်။
သဘာဝကျမှု
ပန်းချီကားတွင်ပါဝင်သည့် လူ၊ နေရာ၊ ပစ္စည်း များအားလုံးသည် တိကျမှန်ကန်သည့်အပြင် သဘာဝဆန်လွန်းလှသည်။ လယ်သမားများ၏ ခန္ဓာကိုယ်အစိတ်ပိုင်းမှအစ အပိုအလိုမရှိ ပီပြင်အောင် ဂရုတစိုက် ရေးဆွဲထားသည်ကို တွေ့မြင်ရသည်။ ယင်းတို့၏ ပုံစံနှင့် အာလူး၊ ခွက်၊ စားပွဲ များကို သုံးဖက်မြင် ပုံစံဖြင့် ရေးဆွဲထားသည်ကိုလည်း တွေ့ရသည်။ ဤကဲ့သို့သော အချက်များမှလည်း ပန်းချီကားကို ပြီးပြည့်စုံအောင် ပံ့ပိုး ပေးနေသည်။ အသုံးပြုထားသည့် အရောင်များမှာလည်း နေရာအလိုက် မှန်ကန်မှုရှိပြီး လက်တွေ့ဆန်သည်။ အလုပ်ကြမ်းများကို နေရောင်အောက်တွင် လုပ်ထားရသည်ကိုသိသာအောင် မျက်နှာနှင့် လက်များကို မြေကြီးအ ရောင်ဆန်သည့် အညိုရောင်ကိုသုံးထားသည်။
အရောင်မှိန်မှိန်တွေအသုံးပြုထားခြင်းကလဲ ဆင်းရဲသားမိသားစုရဲ့ဘဝကိုပီပီပြင်ပြင်ဖော်ပြနေပါတယ်။ ပတ်ဝန်းကျင်သွင်ပြင်အခြေအနေ၊သူတို့တွေရဲ့စိတ်ခံစားမှုတွေကိုလည်းအရောင်တွေနဲ့စနစ်တကျဖော် ပြခဲ့တာပါ။ ဒါကြောင့်လည်းပဲဒီပန်းချီကားကြည့်လိုက်သူတိုင်းကို တကယ့်သဘာဝဆန်တဲ့လယ်သမား တွေရဲ့ နိစ္စဒူဝဘဝကို မြင်သာစေတာပါ။ ဒီပန်းချီကားကအရမ်းကိုပြည့်စုံလွန်းလို့လည်း ကမ္ဘာကျော် ခဲ့တာပါ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းချီကားများ
ကျိုက္ခမီမြို့
သံဖြူဇရပ်မြို့မှ ကွေ့၍လာရသော မော်တော်ကားလမ်းမှာ ၅၅ မိုင် ခန့် ရှည်သည်။ မြို့ပေါ်တွင် နယ်ပိုင် ဝန်ထောက်ရုံး၊ ရဲဌာန၊ စာပို့တိုက်၊ ဆေးရုံနှင့် အထက်တန်းကျောင်းတို့ ရှိသည်။ အဘိဓာန်ကျမ်းပြုဆရာ ယုဒသန် နေထိုင်ခဲ့ဘူး၍ ယုဒသန်၏ ဇနီးမှာ ထိုမြို့၌ပင် ၁၈၂၆ ခုနှစ်၌ ကွယ်လွန်ရာ အုတ်ဂူ ပြုလုပ်ထား၍ ယခုတိုင် ရှိသေးသည်။
ကျိုက္ခမီမြို့သည် ကျန်းမာရေးအတွက် ပင်လယ်လေညှင်း ခံရန် အလွန်သင့်လျော်သောမြို့ ဖြစ်သည်။ ကမ်းခြေအနီးပင်လယ်တွင်းရှိ ရေလယ်ဘုရားမှာ အရပ်ရပ်မှ လာရောက် ဖူးမြော်ကြသော တန်ခိုးကြီးဘုရား တစ်ဆူဖြစ်၍ မြို့ကျက်သရေ ကို ဆောင်ပေသည်။ ကျိုက္ခမီနယ်တွင် ကျိုက္ခမီမြို့နယ်၊ မုဒုံမြို့နယ်နှင့် ရေးမြို့နယ်များ ပါဝင်၏။ ကျိုက္ခမီမြို့နယ်မှာ မြို့အနီးရှိ ဝါကရု ချောင်းကို အစွဲပြု၍ ရှေးက ဝါကရုမြို့နယ်ဟု တွင်ခဲ့လေသည်။ မြို့နယ်အတွင်း ဆန်စပါး စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်၍ ကျိုက္ခမီမြို့ ပတ်ဝန်းကျင်နှင့် ပငရွာ၊ ကရုပ္ပိရွာတို့တွင် ဆားချက်လုပ်ငန်း တွင်ကျယ်လေသည်။ ကော်ဖတ်ခြံနှင့် အုန်း၊ ကွမ်းသီးစသော သစ်သီးခြံများလည်း ရှိသည်။ ကျိုက္ခမီမြို့တွင် အိမ်ခြေ ၁၂ဝဝ ခန့် ရှိ၍ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၆ဝဝ၈ ယောက် ရှိသည်။ ကျိုက္ခမီဟု ခေါ်တွင်ခြင်းမှာ ကျိုက္ခမီဘုရား ကို အစွဲပြု၍ ဖြစ်၏။
မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းကို ဗြိတိသျှတို့ သိမ်းပိုက်စဉ်က စောစွာလာရောက် အုပ်ချုပ်သူအိန္ဒိယ ဘုရင်ခံချုပ် ဖြစ်နေသော လော့အမ်းဟတ်ကို အစွဲပြု၍ ကျိုက္ခမီမြို့ကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် 'အမ်းဟတ်မြို့'ဟု အမည်မှည့်ခေါ်တွင်သည်။
တည်နေရာနှင့် အကျယ်အဝန်း
ကျိုက္ခမီမြို့၏အကျယ်အဝန်းမှာ တောင်နှင့်မြောက် အလျား (၄)မိုင်ခန့်၊ အရှေ့နှင့်အနောက်(၂)မိုင် (၁)ဖာလုံခန့် စတုရန်းမိုင်ပေါင်း (၈ ဒသမ ၃၆)မိုင်ခန့် ရှိသည်။ မြေဧရိယာအားဖြင့် (၅၃၅၀)ဧက ဖြစ်သည်။
ရာသီဥတု
ကျိုက္ခမီမြို့၏ ရာသီဥတုမှာ ပင်လယ်ကမ်းခြေဒေသများ၏ သဘာဝအတိုင်း အပူအအေး မျှတပြီး ပင်လယ် လေကောင်းလေသန့် ရရှိသော ပင်လယ်ကမ်းခြေမြို့ဖြစ်သည့်အလျှောက် မြန်မာနိုင်ငံအရပ်ရပ်ရှိ မြို့နယ်အသီးသီးမှ ဘုရားဖူးဧည့်သည်များနှင့် နိုင်ငံခြားသားများ အထူးနှစ်သက်သည့် ပင်လယ် ကမ်းခြေမြို့ ဖြစ်သည်။ ရှုခင်းသာယာလှပခြင်းနှင့် လေကောင်းလေသန့် ရှူရှိုက်ခံစားရသည့်အတွက်ကြောင့်လည်း လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း (၁၀၀)ကျော် အင်္ဂလိပ်အုပ်စိုးစဉ်က ကျိုက္ခမီရေလယ်ဘုရားကြီး ကုန်းတော်ပေါ်မှ တစ်မိုင်ခွဲခန့်ရှည်သော ပင်လယ်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် နိုင်ငံခြားသားများ အခြေချ နေထိုင်ခဲ့သော နယ်ပိုင်မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်ရာ မြို့ဟောင်းတစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့သည်။
ဒုရာဇာနဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၇။ ဣတ္ထိဝဂ် -၆၄ - ဒုရာဇာနဇာတ်။ ။ ကျွန်ကဲ့သို့ တစ်မျိုး၊ သခင်ကဲ့သို့ တစ်ဖုံ မိမိမယား၏ ပြုမူပုံ ဆန်းကြယ်လှသဖြင့် မယုံသင်္ကာ ဖြစ်နေသော ပုဏ္ဏားလုလင် အကြောင်း။
မိန်းမယုတ်ကျင့်မြဲ သိခက်ခဲ
တစ်နေ့သ၌ မြတ်စွာဘုရားထံ ရောက်၍ မိမိမယား အကြောင်းကို လျှောက်ထားရာ မြတ်စွာဘုရားက “သီတင်းသည် ... မိန်းမတို့အလိုကို သိနိုင်ခဲသည်၊ သိနိုင်ခဲကြောင်း ရှေးပညာရှိတို့လည်း ပြောဖူးကုန်ပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
မိန်းမကျင့်ပျက် သိနိုင်ခက်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဒိသာပါမောက္ခ ဆရာကြီးဖြစ်၍ တပည့် ငါးရာတို့အား ပညာသင်ကြားလျက် ရှိ၏။ ထိုတပည့်ငါးရာတို့တွင် ပုဏ္ဏားလုလင် တစ်ယောက်ကား ပညာသင်ကြားရင်းပင် မိန်းမတစ်ယောက်၌ တပ်စွန်းသောစိတ်ရှိ၍ မယားပြုလျက် ဗာရာဏသီပြည်မြို့ မှာပင် နေလေ၏။
ထိုပုဏ္ဏားလုလင်၏ မယားကား သီလမရှိ၊ ယုတ်မာသော အကျင့်ရှိ၏။ ထိုမယားသည် ယုတ်မာသော အကျင့်ကို ကျင့်သောနေ့ဝယ် ငွေဝယ်ကျွန်းမကဲ့သို့ လင်ယောကျ်ားအပေါ်မှာ သာယာနူးညံ့၏၊ ပြေပြစ်၏၊ မကျင့်သောနေ့၌ကား သခင်မပမာ တင်းမာကြမ်းကြုတ်လှ၏။ ထိုပုဏ္ဏားလုလင်မှာ မယား၏ အလိုကို မသိ၊ အကျင့်စာရိတ္တ ဖောက်ပြန်သေည်ကို မသိလေ။ မယားနှိပ်စက်သဖြင့် ခုနစ်ရက်၊ ရှစ်ရက် တိုင်အောင်ပင် ဆရာကြီးထံ အခစား မရောက်နိုင်ဘဲ ရှိလေ၏။
ယုတ်မာ တစ်လှည့် လိမ်ဉာဏ် တစ်လှည့်
ခုနစ်ရက်၊ ရှစ်ရက် အလွန်တွင် ဆရာကြီးထံရောက်၍ ဆရာကြီးသည် တပည့်လုလင်အား “ အမောင် ... အဘယ်ကြောင့် ငါ့ထံသို့ ခုနစ်ရက်၊ ရှစ်ရက် တိုင်အောင် အခစား မရောက်သနည်း” ဟု မေးလေ၏။ ထိုအခါ တပည့်လုလင်သည် ဆရာကြီးအား “ဆရာ ... ကျွန်တော့်အား မယားနှိပ်စက်၍ မရောက်နိုင်ပါ၊ ကျွန်တော့်မယားကား တစ်နေ့ဝယ် ငွေဝယ်ကျွန်မကဲ့သို့ နူးညံ့ပြေပြစ်လှ၏၊ တစ်နေ့ဝယ် သခင်မပမာ ခက်ထန်ကြမ်းကြုန်လှ၏၊ ၎င်း၏ အလိုကို အကျွန်ုပ်မသိနိုင်ပါ၊ တစ်နေ့ တစ်မျိုး ဖြစ်နေပါသည်” ဟု ပြောဆိုလေ၏။
ရေငါးပမာ ဆုံးမရှာ
“တပည့် ... မိန်းမ မည်သည်မှာ သီလ မရှိ၊ ယုတ်မာသော အကျင့်ရှိ၏။ သို့အတွက် နူးညံ့ပြေပြစ်သောအခါ၌လည်း မသာယာနှင့်၊ ခက်ထန်ကြမ်းကြုန်သော အခါ၌လည်း စိတ်မဆင်းရဲနှင့်၊ ရေတွင် နေသော ငါး၏ သွားရာ လမ်းခရီးကို မသိနိုင်သကဲ့ဝသို့ မိန်းမတို့အလိုကို သိနိုင်ခဲ၏၊ လျစ်လျူရှု၍သာနေလေ” - ဟု တရားဟောကာ အဆုံးအမ ပေးလေ၏။
သံဝေဂရ တရားကျ
တပည့လုလင်လည်း ထိုအခါမှစ၍ ဆရာကြီး၏ အဆုံးအမ၌ တည်လျက် မိန်းမတိုပအပေါ်မှာ လျစ်လျူရှု၍ သာ နေတော့၏။ ယားလည်း ဆရာကြီးသည် ငါ သီလ မရှိသည့်အဖြစ်ကို သိသတ်ဟု ထိတ်လန့်ကာ ထိုအခါမှစ၍ ယုတ်မာသော အကျင့်ကို မကျင့်တော့ပေ။
ဤဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ သီတင်းသည်လည်း သောတာပတ္တိဖိုလ်၌ တည်လေ၏။ သီတင်းသည် မယားလည်း ငါ သီလမရှိသည်ကို မြတ်စွာဘုရားပင် သိတော်မူတတ်ဟု သတိသံဝေဂရလျက် ထိုနေ့မှစ၍ ယုတ်မာသောအကျင့်ကို မကျင့်တော့ဘဲ အကျင့်သီလနှင့် ပြည့်စုံလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ လင်မယားသည် - ယခုအခါ သီတင်းသည် လင်မယား။
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) နူးညံ့သောဖြစ်၊ ကြမ်းတမ်းဖြစ်၊ မုန်း, ချစ် မထားရာ။
ဒုရာဇာနဇာတ် ပြီး၏။
ကွန်ဟန်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ကွန်ဟန်းရွာ (Kunhan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဂူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၂၄ ဦး၊ မ ၇၆၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၆၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆွံ့အနားမကြား အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော်
ဆွံ့အနားမကြား အိုလံပစ် အားကစားပွဲတော် (Deaflympics ဒက်ဖ်လင်းပစ်) (ယခင်က ဆွံ့အနားမကြား ကမ္ဘာ့အားကစားပွဲတော်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဆွံ့အနားမကြား အားကစားပွဲတော်ဟု ခေါ်ဝေါ်သည်။) သည် ဆွံ့အနားမကြားသူများအတွက် ကျင်းပသည့် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အားကစားပွဲတော် ဖြစ်သည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အိုလံပစ် ကော်မတီမှ ဟူသော စာလုံးပေါင်းကို အသုံးပြုခွင့်ပြုထားသည့် ဤအားကစားပွဲတော်အား ပထမအကြိမ်မှ စ၍ ဆွံ့အနားမကြား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အားကစား ကော်မတီ (Comité International des Sports des Sourds, CISS သို့ "The International Committee of Sports for the Deaf") က လေးနှစ်တကြိမ် ကြီးမှူးကျင်းပသည်။
ပြိုင်ပွဲ အမျိုးအစား
အောက်ပါ ပြိုင်ပွဲ အမျိုးအစားများသည် လက်ရှိ ဒက်ဖ်လင်းပစ်တွင် ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်သည့် အားကစား ပြိုင်ပွဲများ ဖြစ်သည်။
ကျောက်
ဘူမိဗေဒတွင် ကျောက်ကို အမျိုးခွဲခြားထားပုံမှာ
အများအားဖြင့် ကျောက်ဖြစ်ရုပ်ကြွင်းများကို အနည်ကျကျောက်များ တွင် တွေ့ရသည်။ အနည်ကျကျောက်ဖြစ်ရန် ပစ္စည်းများသည် ကုန်းပေါ်မှ ပယ်လယ်နှင့်မြစ်များသို့ မျောပါသွား၍ ရေအောက် တွင် မြေဖြူ၊ ထုံးကျောက် သို့မဟုတ် သဲကျောက်အဖြစ်ဖြင့် တည်ရှိကြသည်။
ကျောက်ပွ၊ နှမ်းဖတ်ကျောက်၊ မီးတောင်ချော်နက်နှင့် အော့ဗဆစ်ဒီကျောက်တို့သည် မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှု ကြောင့်၎င်း၊ သို့မဟုတ် ကမ္ဘာမြေလွှာအတွင်းရှိ အပူကြောင့်၎င်း၊ ဖြစ်ပေါ်လာ ရသည့် မီးသင့်ကျောက်များ ဖြစ်သည်။ စကျင်ကျောက်သည် အသွင်ပြောင်းကျောက်များတွင် ခရစ္စတယ် အသွင်ဖြင့် တွေ့ရသော ကျောက်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဤကျောက်သည် ထုံးကျောက်မှတစ်ဆင့် ဖြစ်လာ၏။ အသွင်ပြောင်းကျောက် တစ်မျိုးဖြစ်သည့် သင်ပုန်းကျောက်သည် ယှေလကျောက်မှ ဖြစ်၍ ကွာကျောက်(ကျောက်သလင်း)မှာမူကား သဲကျောက် တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကလောင်ပိုင်ရွာ၊ မင်းဆယ်
ကလောင်ပိုင်ရွာ၊ မင်းဆယ်
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ နတ်ပတီး
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ နတ်ပတီး
နျူကလီးယားစွမ်းအား
နျူကလီးယားစွမ်းအား (Nuclear power) သည် စွမ်းအင်တစ်ခုဖြစ်ပြီး နျူကလီးယားဓာတ်ပြုမှုများ (ဥပမာ –ပေါက်ကွဲမှု မရှိသော) ထိန်းချုပ်ထားရာမှ ထုတ်ယူရရှိသည်။ ရောင်းတန်းစက်ရုံများသည် လက်ရှိအချိန်တွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရန်အတွက် နျူကလီးယားပြိုကွဲမှု တုံ့ပြန်ချက်များကို အသုံးပြုသည်။ လျှပ်စစ်သုံးစွဲမှုအတွက် ဓာတ်ပေါင်း ဖိုများသည် ရေကို အပူ ပေးပြီး ထွက်ရှိလာသည့်ရေနွေးငွေ့ကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရာတွင် အသုံးပြုသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း သော ကမ္ဘာကြီး၏ သုံးစွဲနေသည့်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသည် နျူကလီးယားစွမ်းအင်မှ လာသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ၁၅၀ ထက်များသော နျူကလီးယားစွမ်းအား သုံးစစ်ရေယာဉ်များ ကို နျူကလီးယား ပါဝါသုံး ၍ တည်ဆောက်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
သုံးစွဲမှု
၂၀၀၅ ခုနှစ်တွင်ကမ္ဘာ့စွမ်းအင်များ၏ ၆.၃ ရာခိုင်နှုန်း နှင့် ကမ္ဘာ့လျှပ်စစ်ဓာတ်အား၏ ၁၅ ရာခိုင်နှုန်း တို့ကို နျူကလီးယား စွမ်းအင် မှ ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ အမေရိကန်၊ ပြင်သစ် နှင့် ဂျပန် တို့သည် တစ်ကမ္ဘာလုံးနျူကလီးယားစွမ်းအင်ဖြင့်လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ခြင်း၏၅၆.၅ရာခိုင်နှုန်းကိုထုတ်လုပ်နေသည်။၂၀၀၇ခုနှစ်တွင်ကမ္ဘာကြီးတစ်ခုလုံးရှိနိုင်ငံပေါင်း၃၁နိုင်ငံတွင်နျူကလီးယားစွမ်းအင် ဓာတ်ပေါင်းဖို ၄၃၉ လုံးသည် စက်လည်ပတ်နေသည်ဟု နိုင်ငံတကာအနုမြူ စွမ်းအင် အေဂျင်စီ (IAEA) မှ အစီရင်ခံထားသည်။
နိုင်ငံတကာ၏နျူကလီးယားစွမ်းအင်ကို သုံးစွဲမှုများ
အမေရိကန်နိုင်ငံသည် နျူကလီးယားစွမ်းအင်ကို အများဆုံးသုံးစွဲသည့်နိုင်ငံဖြစ်ပြီး၊ တစ်နိုင်ငံလုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အား သုံးစွဲမှု၏ ၁၉ ရာခိုင်နှုန်းကို နျူကလီးယားစွမ်းအားမှ ရယူထားသည်။ ၂၀၀၆ ခုနှစ် စာရင်းအရ ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုမှ ထုတ်လုပ်သည့် လျှပ်စစ်စွမ်းအားသည် ရာခိုင်နှုန်းအားဖြင့် အမြင့်ဆုံးဖြစ်ပြီး၊ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အားလုံး၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်း ကို ထုတ်လုပ်နေသည်။
ဥရောပသမဂ္ဂတစ်ခုလုံးအနေဖြင့် နျူကလီးယားစွမ်းအင်သည် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား အားလုံး၏ ၃၀ ရာခိုင်နှုန်း ကို ထုတ်ပေးသည်။ ဥရောပသမဂ္ဂနိုင်ငံများနှင့် ဩစတီးယား၊ အက်စ်တိုးနီးယားနှင့် အိုင်ယာလန် နိုင်ငံတို့ကဲ့သို့သော နိုင်ငံများအကြား ရှိကြသော တက်ကြွမှုမရှိသည့် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ၏ခြားနားသောနျူကလီးယားစွမ်းအင်မူဝါဒသည်မတူညီပါ။ နှိုင်းယှဉ်ကြည့် လျှင် ပြင်သစ်တွင် မျိုးစုံသုံးစက်ရုံ ၁၆ ခု အပါအဝင် အရေအတွက်များစွာသော နျူကလီးယား စက်ရုံ များကို လက်ရှိသုံးစွဲနေသည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် ကျောက်မီးသွေးနှင့်ဓာတ်ငွေ့သုံး လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ် စက်မှု လုပ်ငန်းသည် မြင့်တက်လာလျက်ရှိပြီး၊ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် တန်ဖိုးငွေ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၈၅ ဘီလီယံဒေါ်လာအထိ ဖြစ်လာမည်။ ထိုအချိန် တွင် နျူကလီးယားဓာတ်အားပေးစက်ရုံများ၏ တန်ဖိုးကြိုတင်ခန့်မှန်းချက်မှာ အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၈ ဘီလီယံဒေါ်လာသာရှိသည်။ များစွာသော စစ်တပ်သုံးနှင့် အရပ်ဘက်သုံး (ရေခဲခွဲသင်္ဘောကဲ့သို့သော) သင်္ဘောများသည် နျူကလီးယား တွန်းအားပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်သည့် နျူကလီးယားရေကြောင်းသုံးတွန်းအားကို သုံးစွဲကြသည်။ အချို့သောအာကာသ ယာဉ်များသည် အပြည့်သုံး နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများကို သုံးစွဲ၍ လွှတ်တင်နေကြသည်။ ဆိုဗီယက်ရုရှား၏ ရော်ဆက် (RORSAT) ပုံစံ အာကာသယာဉ်များနှင့် အမေရိကန်၏ စနပ် – ၁၀ A (SNAP-10A) အာကာသယာဉ်များ။ နိုင်ငံတကာ သုတေသနသည် သွယ်ဝိုက်၍ လုံခြုံစိတ်ချရသော စက်ရုံများကဲ့သို့ ဖြစ်လာစေရန် စိတ်ချရေး၊ တိုးတက်ကောင်းမွန်စေရေးအတွက် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်မှုဆိုသည်မှာ နျူကလီးယား ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်မှု အသုံးပြုခြင်းနှင့် လုပ်ငန်းမှ ထွက်လာသည့်အပူကို အပိုအသုံးပြုခြင်းအနေဖြင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင် ထုတ်လုပ် (ဟိုက်ဒရိုဂျင်စီးပွားရေးအထောက်အကူပြုရာတွင်)ပြီး၊ ပင်လယ်ရေမှ ဆားသန့်စင်ဖယ်ရှားခြင်းနှင့် လူနေရပ်ကွက် အပူပေးခြင်း လုပ်ငန်းများတို့တွင် သုံးစွဲနိုင်သည်။
နျူကလီးယား ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်မှု
နျူကလီးယား ဓာတ်ပြု ပေါင်းစပ်မှု များသည် နျူကလီးယား ပြိုကွဲခြင်းထက် ပိုမိုလုံခြုံစိတ်ချရပြီး၊ ရေဒီယို သတ္တိကြွ စွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ထုတ်လွှတ်မှုနည်းပါးသည်။ ထိုဓာတ်ပြုမှုများသည် အဆင်ပြေချောမွေ့နိုင်သည်ဟု ပေါ်လွင်နေသော်လည်း၊ နည်းပညာအားဖြင့် အတော်အတန်အခက်အခဲရှိပြီး လည်ပတ်နိုင်လောက်သည့် စက်ရုံသုံးဓာတ်အား အဆင့်ထိ ဖန်တီးထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ် များမှ စ၍ ယခုချိန်တိုင်နျူကလီးယားဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်မှုစွမ်းအားကို စာတွေ့နှင့် လက်တွေ့အားဖြင့် ပြင်းပြင်းထန်ထန်စူးစမ်းရှာဖွေခဲ့ကြသည်။
အာကာသတွင် အသုံးပြုခြင်း
နျူကလီးယား ဓာတ်ပြိုကွဲခြင်းနှင့် ဓာတ်ပြုပေါင်းစပ်ခြင်းနှစ်ရပ်လုံးသည် အာကာသပျံသန်းရေး ဆက်စပ်ပစ္စည်း များအတွက် အာမခံချက်အဖြစ် ပေါ်ထွက်လာပြီး၊ အနည်းငယ်မျှသောထုထည် ဓာတ်ပြုခြင်းဖြင့်အာကာသခရီးသို့အလျင်အမြန်သွားနိုင်ရန်ဆောင်ရွက်ပေးနေသည်။ဤကဲ့သို့ဖြစ်လာရခြင်းသည်နျူကလီးယားဓာတ်ပြုမှုများ၏အလွန်မြင့်မားသောစွမ်းအင်သိပ်သည်းဆကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဓာတုပစ္စည်းဓာတ်ပြုခြင်းများဖြင့် အသုံးပြုနေသည့် ယနေ့ခေတ်ဒုံးပျံများ၏ စွမ်းအားထက် နျူကလီးယားဓာတ်ပြု မှုသည် သုည ၇ လုံး (၁၀၀၀၀၀၀၀ အဆ) ပိုမို စွမ်းဆောင်နိုင်သည်။ ရေဒီယိုသတ္တိကြွမှု အကြွင်းအကျန်ကို အသေးစား (ကီလိုဝပ်အနည်းငယ်) ကိစ္စရပ်များတွင် သုံးစွဲပြီး၊ အများစုအနေဖြင့် အာကာသခရီးသွားများနှင့် စမ်းသပ်ဆောင်ရွက်မှုများအတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးရာတွင် သုံးစွဲ သည်။
နျူကလီးယားစွမ်းအား၏ ပတ်ဝန်းကျင်အပေါ်သက်ရောက်မှုများ
သံသရာလည်နေသည့် မှန်လုံအိမ်ဓာတ်ငွေ့ ထုတ်လွှင့်မှုများ၏ နှိုင်းယှဉ်ချက်များ
ကာဗွန်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်ထုတ်လွှင့်မှုများ၏ သံသရာလည်မှု ခွဲခြမ်းစစ်ဆေးခြင်း (LCA) အပေါ် နှိုင်းယှဉ်ချက် အများအပြားတွင် ဖော်ပြထားသည်မှာ နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ပြန်လည်အသစ်လဲနိုင်သည့် စွမ်းအင်အရင်းအနှီးများနှင့် တန်းတူ နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည်။
နျူကလီးယားစွမ်းအားအပေါ် ငြင်းခုံမှု
နျူကလီးယားစွမ်းအားအပေါ် ငြင်းခုံမှုသည် ကြာရှည်အငြင်းပွားမှု အကြောင်းဖြစ်ပြီး၊ ယင်းအငြင်းပွားမှုသည် အရပ်ဘက် အသုံးပြုရန် ရည်ရွယ်ချက်များအတွက် နျူကလီးယားလောင်စာမှ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လွှတ်မည့် နျူကလီးယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုများ သုံးစွဲမှုနှင့် နေရာချထားမှုတို့ကို လွှမ်းခြုံထားသည်။ နျူကလီးယားစွမ်းအားအကြောင်း ငြင်းခုံမှုသည် ၁၉၇၀ နှင့် ၁၉၈၀ ခုနှစ်များအတွင်း အထွတ်အထိပ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ပြီး ၊ ထိုအချိန်တွင်ပင် ငြင်းခုံမှုသည် နိုင်ငံအချို့တွင် “နည်းပညာအငြင်းပွားမှုများ သမိုင်းတွင် မကြုံဖူး၊ မကြားဖူးလောက်အောင် ပြင်းထန်သောမှတ်တမ်းဝင် သွားသည်။”
နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ရေရှည်တည်တန့်သော စွမ်းအားအရင်းအနှီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကာဗွန်ထုတ်လွှတ်မှုကို လျှော့ချ၍၊ နိုင်ငံခြားရေနံအပေါ် မှီခိုအားထားမှုကို လျော့ကျစေခြင်းဖြင့် စွမ်းအင်စိတ်ချလုံခြုံမှုကို တိုးပွားစေသည်။ ဝါဒဖြန့်ချိသူများ ပြောထားသည်မှာ နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ပြောနေကျလေထုညစ်ညမ်းမှု ဖြစ်စေသည့် မှန်လုံအိမ် ဓာတ်ငွေ့များနှင့် မီးခိုးမှိုင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေခြင်းမရှိဘဲ၊ ရုပ်ကြွင်းလောင်စာများ၏ အဆင်အပြေ ဆုံးအစားထိုးလောင်စာအဖြစ် ခြားနားလျက်ရှိသည်။ ဝါဒဖြန့်ချိပြောဆိုနေသူများသည် အနောက်နိုင်ငံများအတွက် စွမ်းအင်အမှီအခိုကင်းရေးအောင်မြင်မှုရရန်၊ နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် တစ်ခုတည်းသော ပြေလည်စေမည့် လမ်းကြောင်း ဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ထားကြသည်။
နျူကလီးယားစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများထားသိုရသည့် အန္တရာယ်သည် သေးငယ်ပြီး၊ ဓာတ်ပေါင်းဖိုအသစ်များတွင် နောက်ဆုံးပေါ်နည်းပညာသုံးစွဲခြင်းဖြင့် စွန့်ပစ်ပစ္စည်းလျော့ချနိုင်သည့် အနောက်နိုင်ငံများတွင် လုပ်ငန်းပိုင်းဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ကင်းရှင်းရေးမှတ်တမ်းသည် အခြားအဓိကအမျိုးအစားဖြစ်သော စွမ်းအားစက်ရုံများနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် ကောင်းမွန်လှသည်။ နျူကလီးယားစွမ်းအားသည် ပြည်သူများနှင့်ပတ်ဝန်းကျင်ကို များစွာ ခြိမ်းခြောက်လျက်ရှိသည်ဟု ဆန့်ကျင်သူ များက ယုံကြည်ကြသည်။ ထိုခြိမ်းခြောက်မှုများတွင် ပြင်ဆင်ထုတ်လုပ်ခြင်း၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ခြင်းနှင့် ရေဒီယိုသတ္တိကြွ နျူကလီးယားစွန့်ပစ်ပစ္စည်းများ ထားသိုခြင်း ပြဿနာများ၊ နျူကလီးယားလက်နက်များ စုပုံလာခြင်း အန္တရာယ်နှင့် အကြမ်းဖက်မှုတို့ ပါဝင်ပြီး၊ ထိုနည်းတူစွာ ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်နှင့် ယူရေနီယံသတ္တုတွင်းမှ ပတ်ဝန်းကျင်ပျက်စီးမှုများ လည်း ပါဝင်သည်။၎င်းတို့ စောဒကတက်ပြောဆိုသည်မှာ ဓာတ်ပေါင်းဖိုများ ကိုယ်၌သည် များပြားစွာ ရှုပ်ထွေးနေသော စက်များဖြစ်ပြီး၊ထိုစက်များတွင် ကိစ္စရပ်ပေါင်းများစွာ မှားယွင်းသွားနိုင်သည်။ ထိုသို့မှားယွင်းပါက အလွန်ကြီးမားသော နျူကလီးယား မတော်တဆမှုများဖြစ်ပွားနိုင်သည်။
အန္တရာယ်ကြီးမားသော နျူကလီးယား ဓာတ်ပြိုကွဲမှုကို စွမ်းအားအရင်းအမြစ်အဖြစ် အသုံးပြုခြင်းအန္တရာယ်သည် နည်းပညာအသစ်တိုးတက် ဖွံ့ဖြိုး လာသည်နှင့်အမျှ လျော့နည်းသွားမည်ဆိုသည်ကို ဝေဖန်သူများက မယုံကြည်ကြပါ။ ၎င်းတို့ထောက်ပြပြောဆို သွားသည်မှာ ယူရေနီယံသတ္တုတူးဖော်ရေးမှ နျူကလီးယားလုပ်ငန်းရပ်နားပြီးဆုံးသွားသည်အထိ နျူကလီးယားလောင်စာ ကွင်းဆက်၏ အားလုံးသော စွမ်းအင်သုံးစွဲခြင်းအဆင့်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့်အခါတွင်၊ နျူကလီးယားစွမ်းအား သည် ကာဗွန်လျော့နည်းသော လျှပ်စစ်ဓာတ်အားအရင်းအမြစ်တစ်ခုမဟုတ်တော့ပါ။ စီးပွားရေးနှင့် အန္တရာယ်ကင်းရေး ငြင်းဆိုချက်များကို ငြင်းခုံနေသော နှစ်ဘက်စလုံးမှ သုံးစွဲသည်။
လှိုင်းတာရွာ၊ မင်းဆယ်
လှိုင်းတာရွာ၊ မင်းဆယ်
လောကီပညာ
လောကီပညာ ဆိုသည်မှာ လူ့လောကအကျိုးအတွက် သင်ကြားဆည်းပူးသောအတတ်ပညာကို ခေါ်ဆိုသည်။ ဘုံသုံးပါး၌အကျိုးစီးပွားကို သိသည်ကား လောကီပညာမည်၏။ ဝိဇ္ဇာသိပ္ပတည်းဟူသော အသိပညာ အတတ်ပညာတို့သည် လောကီပညာရပ်များပင်ဖြစ်သည်။
လိုင်ဒန်ဂါးရွာ၊ တနိုင်းမြို့နယ်
လိုင်ဒန်ဂါးရွာ(Laidangar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ တနိုင်းမြို့နယ်၊ ဂေါ့လွန်ယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၂၃၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တနိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စားကျက်ကုန်းရွာ၊ သဖန်းချောင်း
စားကျက်ကုန်းရွာ၊ သဖန်းချောင်း
အောင်မငယ်
အောင်မငယ်
ဂဂေါကကြီးရွာ၊ နန်းယွန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နန်းယွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းဆာရွာ၊ ပုန်းထွန်
ကုန်းဆာရွာ (Konehsar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ ပုန်းထွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုန်းထွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၀၇ ဦး၊ မ ၁၄၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နလင်သာရွာ၊ နတ်ပတီး
နလင်သာရွာ၊ နတ်ပတီး
ကျွန်းကြီးရွာ၊ မင်းဆယ်
ကျွန်းကြီးရွာ၊ မင်းဆယ်
လက်ပံခုန်ရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
လက်ပံခုန်ရွာ (Letpankhon)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ မွေတွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မွေတွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၁၂ ဦး၊ မ ၁၇၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၀၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စပါယ်ခရိုးရွာ၊ နတ်ပတီး
စပါယ်ခရိုးရွာ၊ နတ်ပတီး
ဖုံသီရွာ၊ မီးတိုက်
ဖုံသီရွာ၊ မီးတိုက်
အောင်သပြေ
အောင်သပြေ
ပေါက်မြို့နယ်
ပေါက်မြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ပေါက်မြို့ ဖြစ်သည်။
ပေါက်မြို့နယ်သည် မြောက်လတ္တီကျူ့ ၂၁° ၁၀' နှင့် ၂၁° ၄၉' အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီကျူ့ ၉၄° ၁၈' နှင့် ၉၄° ၄၄' အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းမှာ ၁,၄၉၀ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်သည်။
ခိုက်ထိပ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ခိုက်ထိပ်ရွာ (Hkaikhteik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ လုတ်တောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုတ်တောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၇ ဦး၊ မ ၅၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ပေါက်မြို့နယ်
ထိစပ်လျက်ရှိသော နယ်နမိတ်များ
ပေါက်မြို့သည် အောက်ပါမြို့နယ်များနှင့် နယ်နမိတ်ချင်း ထိစပ်လျက်ရှိသည်။
ခိုက်ထိပ်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းထွန်းရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ပန်းထွန်းရွာ(Panhtun)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဖာပွန်(အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖာပွန်(အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၁၆၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၅၇ ဦး နေထိုင်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တဏှင်္ကရာဘုရား
ဤဘဒ္ဒကမ္ဘာမှ ပြန်၍ရေသော် လေးအသင်္ချေနှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်း အထက်၌ ဘုရားရှင်လေးဆူ ပွင့်တော်မူသည့် သာရမဏ္ဍကမ္ဘာတစ်ခု ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ထိုသာရမဏ္ဍကမ္ဘာ၌ တဏှင်္ကရာဘုရား၊မေဓင်္ကရာဘုရား၊ သရဏင်္ကရာဘုရား၊ ဒီပင်္ကရာဘုရား ဟူ၍ ဘုရားရှင်လေးဆူ ပွင့်တော်မူခဲ့သည်။ တဏှင်္ကရာဘုရားသည် ထိုကမ္ဘာဝယ်ရှေးဦးစွာသော အန္တရဆုတ်ကပ် လူတို့၏ သက်တမ်းတစ်သိန်းသို့ ရောက်သောအခါ ပွင့်တော်မူခဲ့သော ဘုရားရှင်ဖြစ်သည်။
တဏှင်္ကရာဘုရား အလောင်းတော် ဖွားမြင်တော်မူခြင်း
တဏှင်္ကရာဘုရားအလောင်းတော်သည် တစ်ဆယ့်ခြောက်အသင်္ချေ နှင့် ကမ္ဘာတစ်သိန်းတို့ ကာလပတ်လုံး ပါရမီတော်တို့ကို ဖြည့်ကျင့်တော်မူပြီး သည်၏အဆုံး၌ အလောင်းတော်တို့၏ ဓမ္မတာ အတိုင်း တုသိတာနတ်ပြည်၌ စံနေတော်မူခဲ့သည်။ ထိုသို့စံနေတော်မူစဉ် နတ်ဗြဟ္မာတို့က အလောင်းတော်နတ်သားအား ဘုံသုံးပါး၌ ဘုရားဖြစ် တော်မူရန်အချိန်တန်ပြီဖြစ်၍ လူ့ပြည် သို့သက် ဆင်းကာ ပဋိသန္ဓေနေတော်မူပါရန် တောင်းပန်ခဲ့ကြကုန်၏။ အလောင်းတော်သည် နတ်ဗြဟ္မာတို့၏ တောင်းပန် ချက်အရ တုသိတာ နတ်ပြည်မှ စုတေ၍ လူ့ပြည် ပုပ္ဖဝတီမြို့တော် သုနန္ဒမင်းကြီး၏ တောင်ညာ စံဒေဝီ အဂ္ဂမဟေသီ သုနန္ဒာမိဖုရားခေါင်ကြီး၏ သန့်ရှင်းသိုက်မြိုက် ဝမ်းကြာတိုက်၌ ပဋိသန္ဓေ စွဲနေစံပျော် ကိန်းအောင်တော်မူခဲ့၏။ ဆယ်လစေ့မြောက် အချိန်ရောက်သောအခါ မယ်တော် မိဖုရားကြီးသည် အလောင်းတော်ကို မီးရှူးသန့်စင် ဖွားမြင်တော်မူခဲ့သည်။ အလောင်းတော်ကို ပဋိသန္ဓေ နေတော်မူသောအခါ၊ ဖွားမြင်တော်မူသော အခါတို့၌ ပုဗ္ဗနိမိတ်ကြီးများ ထင်ခဲ့သည့်အပြင် အလောင်းတော် ဟူသမျှတို့၌ ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည့်အတိုင်းအံ့ဩဖွယ်ရာများ ဖြစ်ပေါ် ခဲ့ကြကုန်၏။
ထီးနန်းစိုးစံတော်မူခြင်း
အလောင်းတော် တဏှင်္ကရာမင်းသားသည် အရွယ်တော်သို့ရောက်သောအခါ နန်းရပ်ထီးဖြူ စိုးစံတော်မူ၍ ကြင်ရာတော် ရံရွေတော်တို့၏ ဖျော်ဖြေလုပ်ကျွေးမှုကို ခံယူကာ နှစ်ပေါင်းတစ်သောင်းတို့ ကာလပတ်လုံး မင်းစည်းစိမ်ကို ခံစားတော်မူခဲ့သည်။
ဘုရားအဖြစ်ကို ရောက်တော်မူခြင်း
ဘုရားအလောင်းတော် တဏှင်္ကရာမင်းသားသည် ထိုသို့မင်းစည်းစိမ်ကို ခံစားနေတော်မူစဉ် နတ်တို့ဖန်ဆင်းပြခဲ့သောသူအို၊ သူနာ၊ သူသေ၊ ရဟန်း ဟူသော နိမိတ်ကြီးလေးပါးတို့ကို မြင်တော် မူခဲ့၍ ကြီးစွာသော သံဝေဂဖြစ်ကာ တောထွက်၍ ရဟန်းပြုတော်မူခဲ့သည်။ ဒုက္ကရစရိယာ ခေါ် လူသာမန်တို့ ကျင့်နိုင်ခဲသောမြတ်သော အကျင့်တော် မြတ်ကိုခုနစ်ရက် ကျင့်တော်မူ ပြီးနောက် ဗောဓိမဏ္ဍိုင်သို့ ကြွတော်မူကာ မဟာဗောဓိ စရည်းပင်အရင်း အပရာဇိတ ပလ္လင်ထက်၌ သဗ္ဗညုတ ဉာဏ်တော်ကိုရ၍ ဘုံသုံးပါး၌ ဘုရားစင်စစ် ဖြစ်တော်မူခဲ့၏။
ဂေါတမဘုရားအလောင်းတော် ဘုရားဖြစ်ရန် ဆုပန်တော်မူခဲ့ခြင်း
ဂေါတမဘုရားအလောင်းတော်သည် တဏှင်္ကရာ ဘုရားရှင်ကို ဖူးတွေ့ခဲ့ရပြီး ထိုဘုရားရှင်၏ အထံ တော်၌ လွန်လွန်ကဲကဲဖြစ်သော ကုသိုလ် ကောင်းမှုကို ပြု၍ ဘုရားဖြစ်ရန် ဆုပန်ခဲ့သည်။ သို့သော် တဏှင်္ကရာ ဘုရားရှင်က နိယတဗျာဒိတ်ကို ပေးတော်မမူခဲ့။ ဂေါတမဘုရားအလောင်းတော်သည် တဏှင်္ကရာဘုရားရှင်ထံ၌ နိယတဗျာဒိတ်ကိုရတော်မမူဘဲ ထိုဘဝမှစုတေသော် နတ်ပြည်၌ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။
ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မူခြင်း
တဏှင်္ကရာဘုရားရှင်သည် လူတို့၏ အသက်တမ်း အနှစ်တစ်သိန်းတမ်း၌ ပွင့်တော်မူခဲ့၏။ ထိုအနှစ် တစ်သိန်း အာယုကပ်ပတ်လုံး တည်နေတော်မူ၍ သတ္တဝါတို့ကို သံသရာဝဲစလုတ်မှ ကယ်ထုတ် တော်မူခဲ့၏။ ဘုရားရှင်မှန်သမျှ ပြုလုပ်မြဲဖြစ်သော ဘုရားကိစ္စ၊ ဘုရားရှင်တစ်ပါး ဆောင်ရွက် ရသည့် လုပ်ငန်းအဖြာဖြာတို့ကို ဆောင်ရွက်တော်မူကာပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မူခဲ့လေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုရားများ
ကာအိမ်ရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကာအိမ်ရွာ(Kainn)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ ကာအိမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကာအိမ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၄ ဦး၊ မ ၁၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စခန်းသာဟော် (ကျောက်မဲမြို့)
ကျောက်မဲမြို့မှ ကျောက်မဲ - မန္တလေး ကားလမ်းအတိုင်း ဆင်းလာခဲ့၍ မိုင်အနည်းငယ်အကွာတွင် စခန်းသာရွာလေးတည်ရှိပြီး ထိုရွာမှ အတွင်းဘက် ၂ မိုင်ခန့် အကွာတွင် ထင်းရှူးပင်အုပ်တွေနှင့် ကုန်းတန်းလေးတစ်ခုတည်ရှိပြီး ထိုကုန်တန်းလေးပေါ်တွင် စခန်းသာဟော်အမည်တွင်သော သီပေါစော်ဘွားကြီး ဆာစောချယ်၏ နွေရာသီဟော်နန်း တည်ရှိသည်။ ထိုဟော်နန်းသည် ဒေါ်စောမြအေးကြည်၏ ကျော်ကြားလှသော "မိုးဒေဝါ"သီချင်းကို စပ်ဆိုခဲ့ရာ ဟောနန်းပင် ဖြစ်သည်။
သီပေါစော်ဘွား၏ စခန်းသာဟော်မှာ တောင်စွယ်တစ်ခုပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ တောင်စွယ်မျက်နှာပြင်သည် စည်မျက်နှာကဲ့သို့ ညီညာပြန့်ပြူးလျက်ရှိသည်။ တောင်စွယ်ဆုံးသွားသည့်အခါ၌ ကမ်းပါးကို ဖြိုချကာ ကျောက်တုံးတွေ စီထားပြီး အောက်အဆင့်တွင် မြတ်ခင်းပြင်တစ်ခု လုပ်ထားပြန်သည်။ အပေါ်မြတ်ခင်းပြင်နှင့် အောက်မြတ်ခင်းပြင်ကို အုတ်လှေကားတစ်ခုဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
ကျွန်းဘိုးရွာ၊ မင်းဆယ်
ကျွန်းဘိုးရွာ၊ မင်းဆယ်
စခန်းသာဟော် (ကျောက်မဲမြို့)
ဟော်ဆောက်ထားရာ တောင်စွယ်နောက်တွင် တောင်တန်းကြီးများ၊ တောများ ရှိသည်။ ဟော်ပတ်ပတ်လည်တွင်လည်း ထင်းရှူးပင်များ၊ ဝက်သစ်ချပင်များ၊ ယူကလစ်ပင်များ စိုက်ထားသည်။ သီပေါစော်ဘွား၏ ဟော်နန်းသည် ရုတ်တရက်ကြည့်လိုက်လျှင် မြန်မာနိုင်ငံ ရောက်နေသည်ဟု မထင်ရပဲ ဥရောပနိုင်ငံတစ်ခုက ကျေးလက်စံအိပ်တစ်အိမ်သို့ ရောက်နေသည်ဟု ထင်ရလောက်သည်။
ဗိသုကာလက်ရာများ
တောင်စွယ်က မြတ်ခင်းအလယ်တွင် ဆောက်ထားသည့် နွေရာသီဟော်နန်းမှာ အနောက်တိုင်းနှင့် အရှေ့တိုင်း အမျိုးသားဗိသုကာလက်ရာကို ပေါင်းစပ်ထားသည့် အဆောက်အအုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ကော့်တစ်ချ်ခေါ် တစ်ထပ်တိုက်ဖြစ်ပြီး အလယ်ထိပ်တွင် ရောမခေတ်က ကော်လံများလို ကျောက်ဖြူတိုင်လုံးကြီးတွေ ထူထားကာ ထိပ်တွင် ဒေါင်းရုပ်ကြီး တစ်ရုပ်ကို ကျောက်ဆစ်၍ ပုံဖော်ထားသည်။ ကော့်တစ်ချ်ဘေးဘက်က တောင်ပံသဖွယ် ဖြန့်နေသည်။ အဆောင်တစ်ဖက်တစ်ချက်ပေါ်တွင် ပြာသာဒ်များ တင်ထားသည်။ ပင်မကော့်တစ်ချ်အနောက်ဘက်မျက်နှာစာ အဝကလည်း ရောမကော်လံလို ကျောက်ဖြူတိုင်ကြီးတွေ ထူထားပြီး ထိပ်တွင် ယုန်ရုပ်ကို ကျောက်ဆစ်၍ ဖော်ထားလေသည်။
ဟော်နန်းအတွင်းသို့ ဝင်လျှင် ဒေါင်းရုပ် ရုပ်ကြွတပ်ထားသည့် အလယ်ခန်းမဆောင်ကြီးကို တွေ့ရသည်။ ထိုခန်းမမှာ ညီလာခံခန်းမဖြစ်သည်။ သို့သော် ပလ္လင် အစရှိသော ဟော်နန်း၏ အဆောင်အယောင်တို့ကိုတော့ မမြင်ရတော့။ အလယ်ခန်းမဆောင်၏ ဘေးတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် အဆောင်များရှိပြီး ညာဘက်တောင်ပံမှ အဆောင်ကား မီးသင့်၍ ပျက်ဆီးသွားပြီ ဖြစ်သည်။ ဝဲဘက်အဆောင်သည် အကောင်းပကတိ ကျန်ရှိသည်။ ဝဲဘက်အဆောင်တွင် ရေအိမ်နှင် ရေချိုးခန်းတွဲလျက် ပါရှိသော ခေတ်မီအိပ်ခန်းများ ဖြစ်သည်။ အိပ်ခန်းများအပြင် မီးလင်းဖိုကြီး ရှိသည့် ဧည့်ခန်းကြီးတစ်ခန်းလည်း ရှိသည်။