cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ငွေကြည် (ကာတွန်း)
၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် ပန်းချီ ပန်းပု ကောင်စီ (ရန်ကုန်) အမှုဆောင်နှင့် ကာတွန်းအဖွဲ့ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ရိုးရာ ပန်းပညာရှင်များ အစည်းအရုံး ဗဟို အမှုဆောင် အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
လက်ရှိတွင် ပန်းချီဆရာ၊ ကာတွန်းဆရာ (Painter, Cartoonist) အဖြစ် ရပ်တည် အသက်မွေး ဝမ်းကြောင်းပြုလျက် ရှိသည်။ စာနယ်ဇင်းများတွင် ကာတွန်းအမြောက်အမြား ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ရှုမဝမဂ္ဂဇင်းပါ “လောကကြီးမှာဗျာ”၊ ရွှင်ပြုံးစာစောင်ပါ “မြန်မာ့ရိုးရာဟာသ” ကာတွန်းများမှာ အထူးအောင်မြင်ထင်ရှားသည်။ရုပ်စုံကမ္ဘာလစဉ်ကို ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ တစ်ကွက်ကာတွန်းများနှင့် ဟာသ ကာတွန်းများကို လုံးချင်းအဖြစ် စုစည်းထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ထင်ရှားသော ကာတွန်းဇာတ်ကောင်များမှာ ကမ္ဘာရှား နှင့် ကြောင်စီထူးတို့ ဖြစ်သည်။
တံတားဦးလေး + သာယာကျွန်းရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဦးဘွန်းတု
ပြည်တွင်းအထောက်အပံ့
မူရင်း LoCo Team စာရင်းတွင် LoCo Team List ကို ကြည့်ရှုနိုင်သည်။ အာရှ၏ Team ပေါင်း ၆၀ ကျော်တွင် Myanmar Team နှင့် Korea Team သည် တရားဝင်အသိအမှတ်ပြုခံထားရသည်။ Ubuntu Myanmar LoCo Team သည် 100% ပြည့် ထောက်ခံချက်ရရှိပြီး ၁၀ နှစ် ဆက်တိုက် တက်ကြွလှုပ်ရှားမှု ရှိသော အသင်းအဖြစ် ဂုဏ်ပြုမှတ်တမ်းတင်ထားကြသည်။
အနာဂတ်
ဦးဘွန်းတု၏ ထူးခြားသော အချက်မှာ အခမဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ဦးဘွန်းတုအား ဦးဆောင်သူများက ၎င်းတို့၏ ဝက်ဆိုဒ်တွင် ဦးဘွန်းတုသည် အမြဲတမ်း အခမဲ့ဖြစ်သည်ဟု ဖော်ပြထားလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများ၏ အိုင်တီလောကအတွက် ငွေကုန်ကြေးကျ သက်သာစေမည့် အစီအစဉ်ပင်ဖြစ်သည်။ Installations CD/DVD များအားလည်း အခမဲ့ မှာယူရရှိနိုင်သည်။ သို့သော် ၂၀၁၀ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းတွင် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် Shipit အစီအစဉ်ကို ရပ်ဆိုင်းထားသည်။ Ubuntu Loco Team များမှတစ်ဆင့်သာ မှာယူရရှိနိုင်သည်။
လင်းနစ်ခ် သုံးခြင်းဖြင့် ကွန်ပျူတာကို လုံလုံခြုံခြုံ သုံးနိုင်သည့်အပြင် ၎င်းတွင်ရှိသည့် အစိတ်အပိုင်းတိုင်းကိုလည်း ပြုပြင်နိုင်ခွင့် ရှိသည်။
ယစ်မျိုးခွန်
ယစ်မျိုးခွန်
ယစ်မျိုးခွန်ဟု ဆိုလျှင် သာမန်အားဖြင့် အစိုးရက ဘိန်း ဘင်း၊ ကစော်၊ လှော်စာ၊ အရက် စသော ယစ်မူးစေသည့် ကုန် ပစ္စည်းများပေါ်တွင် စည်းကြပ်ရသော အခွန်ဟူ၍ လူအများ သိကြသည်။ စင်စစ်အားဖြင့် ယစ်မျိုးခွန်ဆိုသည်မှာ ပြည်တွင်း ဖြစ် ကုန်ပစ္စည်းများပေါ်တွင် စည်းကြပ်ကောက်ခံရသော အခွန် ပင် ဖြစ်သည်။ အစိုးရထံမှ ထိုကုန်ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ခွင့် လိုင်စင်အတွက် ပေးရသောအခွန်ငွေသည်လည်း ယစ်မျိုးခွန်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ထို့အပြင် အစိုးရက သတ်မှတ်ထားသော ကုန် ပစ္စည်းထုတ်လုပ်ခွင့် အထူးလိုင်စင်အတွက် ပေးရသောအခွန်ငွေ သည်လည်း ယစ်မျိုးခွန်ပင် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယစ်မျိုးခွန် သည် ပြည်တွင်းဖြစ် ကုန်ပစ္စည်းပေါ်တွင် စည်းကြပ်ကောက်ခံ ရသော အခွန်ဖြစ်၍ အကောက်ခွန်သည် ပြည်ပမှ တင်သွင်း သော ကုန်ပစ္စည်းပေါ်တွင် စည်းကြပ်ကောက်ခံရသောအခွန် ဖြစ်သည်ဟု ဆိုနိုင်လေသည်။
ချောင်းဆုံရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နာနာကရဏသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိင်ငံ ဣစ္ဆာနင်္ဂလပုဏ္ဏားရွာအနီး ဣစ္ဆာနင်္ဂလ တောအုပ်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရူပါဝစရဈာန် (၄)ပါးကို ရရှိသောပုထုဇဉ်နှင့် အရိယာသာဝကတို့၏ ခြားနားချက် အသီးအသီးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- ရူပဈာန် (၄)ပါးတို့တွင် တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ရှိသော ခန္ဓာငါးပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ၌ အနိစ္စတော ပလောကတောဟု အနိစ္စလက္ခဏာ, သုညတော အနတ္တတော-ဟု အနတ္တလက္ခဏာ, ဒုက္ခတော ပရတောဟု ဒုက္ခလက္ခဏာ (၇) မျိုးတို့ဖြင့် ဝိပဿနာရှုသဖြင့် အနာဂါမ်အရိယာအဖြစ်ကို ရရှိသော အရိယာသာဝကသည် ကွယ်လွန်သည်၏ အခြားမဲ့၌ ယင်းဖြစ်ရာ ဗြဟ္မာဘုံမှ သုဒ္ဓါဝါသဘုံ၌ဖြစ်၍ ပရိနိဗ္ဗာန်ပြုရ၏ဟု ပုထုဇဉ်ပုဂ္ဂိုလ်နှင့် အရိယာပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ ခြားနားချက် အသီးအသီးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
ဇီးကွင်းရွာ၊ ဆားပြင်
ဇီးကွင်းရွာ၊ ဆားပြင်
ရီပဒေရွာ၊ မြင့်ဂါ
ရီပဒေရွာ၊ မြင့်ဂါ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေး
မြန်မာနိုင်ငံသည်ယခင်က ပြင်ပနိုင်ငံများနှင့် အဆက်အသွယ် နည်းပါးခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးမှာ ကောင်းကောင်းမွန်မွန်မရှိခဲ့ပေ။ ၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတကာဆက်ဆံရေးကို စတင်နိုင်ခဲ့သော်လည်း ၂၀၁၇ တွင် ရိုဟင်ဂျာပြဿနာရပ်များကြောင့် အဆင်မပြေဖြစ်လာခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများနှင့် တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံတို့နှင့် ဆက်ဆံရေးကောင်းမွန်လျက်ရှိသည်။
နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒသည် လွတ်လပ်၍တက်ကြွသော ဘက်မလိုက်သည့်မူဝါဒ (Independent, Active and Non-aligned policy) ဖြစ်သည်။
နိုင်ငံတကာပဋိပက္ခ
နယ်နိမိတ်ညှိနှိုင်း ရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ကြိုကြားကြိုကြားပြဿနာများရှိသည်။
မူးယစ်ဆေးဝါး
မြန်မာနိုင်ငံသည် အာဖဂန်နစ္စတန်ပြီးလျှင် တရားမဝင် ဘိန်းထုတ်လုပ်မှု အမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။ (၁၉၉၉ ခုနှစ်ထုတ်လုပ်မှုမှာ ၁ဝ၉ဝ မက်ထရစ်တန်၊ ၃၈ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျခြင်း ဖြစ်သည်။ မိုး ခေါင်၍ ၁၉၉၉ ခုနှစ်တွင် စိုက်ပျိုး မြေ ၈၉၅ စတုနရန်းကီလိုမီတာ၊ ၁၉၉၈ ခုနှစ်ထက် ၃၁ ရာခိုင်နှုန်း လျော့ကျ။) ၁၉၉၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီက ခွန်ဆာ၏ မိူင်းတိုင်းတပ် အလင်းဝင်လာခြင်းကို မြန်မာအစိုးရ မူးယစ်ဆေးဝါးတိုက်ဖျက်ရေး အောင်ပွဲအဖြစ် ကြေညာသော်လည်း အစိုးရဘက်က နိုင်ငံရေးဇွဲမရှိခြင်း၊ မူးယစ်ဂိုဏ်းများအား ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်နိုင်စွမ်းများမရှိခြင်း၊ ငွေမဲ ခဝါချမှုကို လျစ်လျူရှုထားခြင်းများကြောင့် မူးယစ်ဆေးဝါးတိုက်ဖျက် ချေမှုန်း ရေးအားထုတ်မှု တစ်ခုလုံးကို အဟန့်အတားဆက်ဖြစ်နေစေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ဒေသတွင်း မက်တာဖီတမင်း အဓိကထုတ်လုပ်ရာ ပင်ရင်း ဖြစ်လာသည်။ ငွေကြေးနှင့် လူအားအရင်းအမြစ် ချို့တဲ့မှုကလည်း ဘိန်းတိုက်ဖျက်မှုကို အား လျော့စေသည်။ ဘိန်းစိုက်ပျိုးသူတောင်သူများမှာလည်း ဆင်းရဲနွမ်းပါးမှု၏ စံနှုန်း၏ အောက်တွင် ရပ်တည်နေကြသည်။
အရှေ့တောင်အာရှ အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ
မြန်မာနိုင်ငံသည် အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများ အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ပြီး အာဆီယံ +၃ ၏ အစိတ်အပိုင်းလည်း ဖြစ်၊ အရှေ့အာရှထိပ်‌သီးအဖွဲ့၏အစိတ်အပိုင်း လည်း ဖြစ်သည်။ အာဆီယံအဖွဲ့အတွင်း မြန်မာပါဝင်မှုက အဖွဲ့၏ အပြုသဘောဆောင်သောမူကို စမ်းသပ်အကဲဖြတ်ရာ ရောက်သော်လည်း အဖွဲ့အစည်း အား ကသိကအောက်ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြစ်ရသည်မှာ မြန်မာ၏ လူ့အခွင့်အရေး မှတ်တမ်းနှင့် ဒီမိုကရေစီ ဆိတ်သုဉ်း ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ အခြားအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများ၏ စိုးရိမ်မကင်း ဖြစ်မှုကြောင့် ၂ဝဝ၆ ခုနှစ်အတွက် မိမိအလှည့်ရောက်ရှိမည့် ဥက္ကဋ္ဌနေရာကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။
တရုတ်နိုင်ငံနှင့်ဆက်ဆံရေး
တရုတ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် မြန်မာဆက်ဆံရေးမှာ ၁၉၈ဝ ပြည့်လွန်နှောင်းပိုင်းအထိ မကောင်းခဲ့ချေ။ ပုန်ကန်ထကြွနေသော ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီအား ထောက်ပံ့နေခြင်းကို တရုတ်က ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ရုပ်သိမ်းလိုက်သည်။ သို့သော်လည်း ၁၉၅ဝ အစပိုင်းအထိ တရုတ်မြန်မာဆက်ဆံရေးမှာ ချဉ်ခါးတူး ဆက်ဆံရေးမျိုး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဦးသန့်နှင့် ဦးနုတို့သည် ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီတွင် တရုတ်အမြဲတမ်း အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ရေးအတွက် တိုက်ပွဲဝင်ကြ သော်လည်း တိဗက် ဝင်သိမ်းမှုကိုမူ ရှုတ်ချကြသည်။
ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံကို မသိမ်းပိုက်မီ ရှေးပဝေသဏီကတည်းက မြန်မာနှင့်တရုတ်တို့တွင် နယ်နိမိတ်အငြင်းပွားမှုများစွာ ရှိခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးအကြိမ် နယ်နိမိတ် အငြင်းပွားမှုမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်က ဖြစ်ခဲ့ပြီး တရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေး တပ်မတော်က မြန်မာနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း တွန်းလှန်ခဲ့သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် နယ်နိမိတ်သဘောတူစာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုနိုင်ခဲ့ကြသည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်လွန်နှစ်နှောင်းပိုင်းက ဆန်စပါးမအောင်သည့်ကိစ္စကို ဗိုလ်ချုပ်ကြီးနေဝင်းက တရုတ်ကြောင့်ဟု ဝါဒဖြန့်ခြင်းနှင့် တိုင်းရင်းတရုတ်ကျောင်းသားများက ဥက္ကဋ္ဌမော်စီတုံး၏ စာအုပ်နီကလေးများကို ကိုင်ကာ ထောက်ခံအားပေးခြင်းများ ကြောင့် တရုတ်ဗမာ အရေးအခင်း ဖြစ်ပွားသည်။ တရုတ်သည် မြန်မာအား မာန်မဲ ကြိမ်း မောင်း၍ စကားစစ်ထိုး ခဲ့သော်လည်း အခြားအရေးယူမှုများ မပြုခဲ့ချေ။ တရုတ်ဆန့်ကျင်ရေးအဓိကရုဏ်းများ ၁၉၇ဝ နှစ်ဦးပိုင်းများအထိ ဆက်၍ ဖြစ်ခဲ့သည်။
သို့သော်လည်း ၁၉၈၆ ခုနှစ်နောက်ပိုင်းတွင် တရုတ်သည် ဘက်ပြောင်းလိုက်သည်။ စစ်အစိုးရအား စစ်လက်နက်အများစု ပံ့ပိုး ပေးခဲ့သည်။ အပြန်အလှန်အဖြစ် မြန်မာဈေးကွက်အား ပိုမိုထိုး ဖောက်ခွင့် ရခဲ့ပြီး ကပ္ပလီပင်လယ်ပြင်ရှိ ကိုကိုးကျွန်းတွင် ရေတပ်စခန်း ထားရှိသည်ဟူ၍ ကောလာဟလများ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသည် ကိုကိုးကျွန်းတွင် ထောက်လှမ်းရေး သတင်းယူခွင့်အပြင် ဒုံးကျည်နှင့် အာကာသဒုံးလွှတ်လှုပ်ရှားမှုသာမက အိန္ဒိယရေတပ်၏ လှုပ်ရှားမှုများပါ စနည်းနာခွင့် ရယူခဲ့သည်ဟု ယူဆကြသည်။ တရုတ်ပြည်မှ လက်နက်ထောက်ပံ့မှုကြောင့် တိုင်းရင်းသား သောင်းကျန်းသူများက တရုတ်နိုင်ငံကို သွယ်ဝိုက်အားကိုး နေရမှုများ ရပ်တန့်သွားပြီး အစိုးရက အားသာမှုရရှိခဲ့သည်။ လက်ရှိစစ်အစိုးရ၏ စစ်အင်အား မြင့်မားမှုမှာ ဤတရုတ်နိုင်ငံအား အဓိကအားထားရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။
တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံနှင့်ဆက်ဆံရေး
မြန်မာသည် တရုတ်သမ္မတနိုင်ငံ (ထိုင်ဝမ်) အား တရားဝင်အသိအမှတ် မပြုသော်လည်း နှစ်နိုင်ငံအကြား အခြားသောဆက်ဆံမှုမှာများလှသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် မြန်မာနိုင်ငံမှ ကုန်သည်ကြီးများ အသင်းချုပ်သည် ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံခြား ကုန်သွယ်ရေး အဖွဲ့နှင့် ကုန်သွယ်ရေး နယ်ပယ်တွင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရန် နားလည်မှု စာချွန်လွှာကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထိုင်ဝမ်နိုင်ငံသားများစွာသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများစွာ ပိုင်ဆိုင်ပြီး ရန်ကုန်ကဲ့သို့သော မြို့ကြီးများရှိ တရုတ်အဖွဲ့အစည်းများသည်လည်း တရုတ်ပြည်မကြီးထက် ထိုင်ဝမ်နှင့်ပိုမိုနီးစပ်ကြသည်‌။
အိန္ဒိယနှင့်ဆက်ဆံရေး
မြန်မာအပေါ် တရုတ်ဩဇာလွှမ်းမိုးမှု၊ အိန္ဒိယ-မြန်မာနယ်စပ်တစ်လျှောက် နယ်စပ်ခိုအောင်း ခြင်းနှင့် လက်နက်မှောင်ခိုများ ကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ သည်လည်း မြန်မာအစိုးရနှင့် ဆက်ဆံရေးကို ပြန်လည်ဖာထေးလျက်ရှိသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ခေါင်သီသည့် အရှေ့မြောက်ပြည်နယ်များသည် တရုတ်နှင့် ကုန်သွယ်ရေးပွင့်နေသည်။ မန္တလေးသို့ ဆက်သွယ်ရန် လမ်းမတစ်ခုအပြင် များစွာသောစီးပွားရေး သဘောတူညီမှုများကို သဘောတူချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မြန်မာဆိပ်ကမ်းများကိုလည်း လမ်းဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ ယခင် အိန္ဒိယကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးနှင့် မြန်မာကို ဝေဖန်သူ ဂေျာ့ဖာနန်ဒက်က ဘီဘီစီနှင့် တွေ့ဆုံမေး မြန်းခန်းတွင် ကိုကိုးကျွန်းသည် အိန္ဒိယပိုင်ဖြစ်ပြီး နေရူးက မြန်မာအား လက်ဆောင်အဖြစ် ပေးလိုက်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟု (အံ့ဩစရာ မဟုတ်သော် လည်း) ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခဲ့သည်။ ကိုကိုးကျွန်းသည် အိန္ဒိယပိုင် နီကိုဗါကျွန်းမှ ၁၈ ကီလိုမီတာ ဝေးကွာသည်။
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် လမ်းစဉ်
မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီသည် ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၈၈ ခုနှစ်အထိ နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဗိုလ်ချုနေဝင်း၏ လမ်းစဉ်ဖြစ်သည်။ ယင်း လမ်းစဉ်တွင် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒသည် စံပြဝါဒဖြစ်သည်။ ပြည်သူပိုင် စက်မှုလုပ်ငန်း စသည်ပါဝင်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း အများလက်ခံထား သော မူဝါဒမဟုတ် သည်များလည်း ပါဝင်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ပြင်းထန်သော အထီးကျန်ဝါဒ၊ နိုင်ငံခြားသားများအား နှင်ထုတ်ခြင်း၊ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားများအား ဟန့်တားခြင်း၊ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့ခြင်း၊ လူနည်းစုဝင်များအား ဖိနှိပ်ခြင်းနှင့် အာဏာရှင်နိုင်ငံတည်ဆောက်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ နေဝင်း၏ လမ်းစဉ်တွင် ကိုးကွယ်ယုံ ကြည်‌မှုစစ်စစ်က လူများ လောဘနည်း စေရန် တိုက်တွန်းသည်။ လက်တွေ့တွင်မူ ဤလမ်းစဉ်သည် နိုင်ငံတော်က ကမကထပြုသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကို ပုံစံ ချခြင်း ဖြစ်ပြီး အစပိုင်းက ကိုးကွယ်မှုအားလုံးအား အခွင့်အရေး ပေးထားသည်။ မည်သည့်ဘာသာတစ်ခုကိုမျှ ဦးစားမပေးဟုဆိုသည်။ နေဝင်းသည် ဂဏန်း ဗေဒင်ပေါ်တွင် မှီခိုသည်။ သို့သော် ဤသည်မှာ တရားဝင်မဟုတ်ချေ။
မှောင်ခိုဈေးကွက်
မှောင်ခိုဈေးကွက် သို့မဟုတ် တရားမဝင် မြေအောက် ဈေးကွက်သည် တရားမဝင်သော စီးပွားရေးဖလှယ်မှုများ၊ ကုန်ပစ္စည်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများကို တရားမဝင်ဘဲ ရောင်းဝယ် ဖောက်ကား ခြင်းများ ပါဝင်သည့်စနစ်ဖြစ်သည်။ ကုန်ပစ္စည်းများမှာ တရားမဝင် ရောင်းချခြင်းမျိုး (ဥပမာ၊ လက်နက် သို့မဟုတ် မူးယစ်ဆေးဝါး) ဖြစ်သည်။ ပစ္စည်းများမှာ တရားဝင်ပစ္စည်း ဖြစ်သော်လည်း အခွန်ဘဏ္ဍာတိမ်း ရှောင်လိုခြင်း သို့မဟုတ် လိုင်စင်ပါမစ် မရှိခြင်း ဥပမာ စီးကရက် သို့မဟုတ် မှတ်ပုံမတင်ထား သည့် လက်နက်များလည်းပါသည်။ ဤသို့ခေါ်တွင်ရခြင်းမှာ 'မှောင်ခိုဈေးကွက်' သို့မဟုတ် 'မှောင်ခိုစီးပွားရေး စနစ်' မှာ ဥပဒေ ပြင်ပတွင်သာ ရပ်တည်လျက်ရှိပြီး အမှောင်ထဲတွင်သာ တည်ရှိသည်။ ဥပဒေ၏ မြင်ကွင်းတွင်မရှိချေ။
မှောင်ခိုဈေးကွက်သည် အစိုးရက ထုတ်လုပ်မှုနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများအား ကန့်သတ်ချုပ်ချယ်ခြင်းများ ပြုသည့်အခါတွင် ပေါ် ပေါက်လာလေ့ ရှိသည်။ ဤဈေးကွက်ပုံစံမျိုးသည် နိုင်ငံတော်မှ ထိန်းချုပ်မှု တင်းကျပ်သည့် အခါမျိုး၊ တစ်ခုခုကို တား မြစ်ပိတ်ပင်ထားသည့်ကာလ သို့မဟုတ် ခွဲတမ်း စနစ် ကျင့်သုံးသည့်ကာလတွင်ဖြစ်ပေါ်သည်။ သို့သော်လည်း မှောင်ခိုစီးပွားရေးစနစ်သည် လူအများသိရှိသည့် စီးပွားရေးစနစ်တိုင်းတွင် ရှိနေသည်။
သံတမန် ဆက်ဆံရေး
မြန်မာနိုင်ငံ နှင့် သံတမန် အဆက်အသွယ်ရှိသော နိုင်ငံများ စာရင်း
ပင်လယ်နားရွာ
ပင်လယ်နားရွာ
ဥက္ကာ (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ဥက္ကာသည် သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သကဲ့သို့ မှတ်တမ်းရုပ်ရှင် ရိုက်ကူးသူတစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဓာတ်ခဲသည် ဥက္ကာ၏ ပထမဦးဆုံးသော ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဗီဒီယိုဇာတ်ကားတချို့ကို ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ဥက္ကာသည် စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ သာဓု၏ မြေးများထဲမှ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး စာရေးဆရာ၊ ဒါရိုက်တာ မောင်ဝဏ္ဏ၏ အထွေးဆုံးသားဖြစ်သည်။
ကျောက်ကာကွင်းရွာ
ကျောက်ကာကွင်း
မိဿလင်ကျင်းရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
မိဿလင်ကျင်းရွာ (Meikthalinkyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ အာမခံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၁၇ ဖြစ်သည်။  ယခင်အမည်မှာ မိဿလင်ကြင်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘရင်ဒန် ခရွတ်စ်
ဘရင်ဒန် ခရော့ခ် (၁၉၇၁ ဩ ၁၇ ဖွား) သည် နယူးဇီလန် ဂျူဒိုခ ဖြစ်သည်။ သူသည် ၂၀၀၀ နွေအိုလံပစ်ဝယ် ကျား အပို လိုက်ဝိတ်ပွဲစဉ်တွင် ဂျူဒို ယှဉ်ပြိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၇၁ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:နယူးဇီလန် ဂျူဒိုမောင်
ချင်းကွင်းရွာ၊ ကျုံဖါး
ချင်းကွင်းရွာ၊ ကျုံဖါး
ဆစ်ကင်ပြည်နယ်
ဆစ်ကင် (Sikkim)သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အစောင့်အရှောက်ခံ ပြည်နယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၏ အရှေ့ဖျားတွင် တည်ရှိ၍၊ အကျယ်အဝန်းမှာ ၂၇၄၅ စတုရန်းမိုင်ဖြစ်၏။ အနောက်ဘက်တွင် ဆစ်ကင်ပြည်နယ်နှင့် နီပေါနိုင်ငံကို ပိုင်း ခြားထားသော ဆင်ဂလီလာတောင်တန်းရှိသည်၊ ချီယာဘန်ဂျလာ တောင်တန်းလမ်းဖြင့် ထိုတောင်တန်းကို ဖြတ်သန်းသွားလာနိုင်သည် အရှေ့ဘက်တွင် ချိုလာတောင်တန်းသည် တိဗက် နိုင်ငံနှင့် ဆစ်ကင်ပြည်နယ်တို့ကို ပိုင်းခြားထားသည်။ ထို တောင်တန်းတွင် နားတူလားတောင်ကြားလမ်းနှင့် ဂျယ်လယ် ပလားတောင်ကြားလမ်းတို့ ရှိသည်။ ဤကဲ့သို့ တောင်တန်း နှစ်ခုအကြားတွင် တည်ရှိသော ဆစ်ကင်ပြည်နယ်မှာ တောင်ကုန်းတောင်စဉ်ထူထပ်လှသည်။ တောင်ကြားချိုင့်ဝှမ်းပေါများ လှ၏။ တောင်တန်းများ၌ ပေ ၁၇ဝဝဝ အထက်တွင် ဆီးနှင်းများကို မပြတ်မလပ် တွေ့ရသည်။ ပေ ၁၂ဝဝဝ နှင့် ၁၅ဝဝဝ အကြားတွင် ကုန်းပြင်မြင့်အနည်းငယ်ကို ကြိုးကြားတွေ့ရ၏။ ထိုကုန်းပြင်မြင့်များ၌ ရေအိုင်ငယ်အချို့ရှိသည်။ သစ်တောများမှာ ပေ ၉ဝဝဝ နှင့် ၁၂ဝဝဝ မြင့်သော တောင်စောင်းများတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုထက်နိမ့်သော ဒေသများ၌ သီးနှံ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ကြသည်။ ပေ ၆၅ဝဝ နှင့် ပေ ၄၅ဝဝ အကြား တောင်စောင်းများတွင် ခုတ်ထွင်ရှင်းလင်းပြီးသော်၊ ဖူးပြောင်း၊ နှံစားပြောင်းနှင့် ပဲမျိုးစုံစိုက်ပျိုးသည်။ တဖန် ထိုထက်နိမ့်သော အပိုင်းများ၌ တောင်စောင်းများကို လှေကား ထစ်များသဖွယ်ပြု၍၊ ရေသွင်းပေးနိုင်သော နေရာများတွင် စပါးကို စိုက်ပျိုးကြ၏။ ထင်ရှားသော မြစ်မှာ တစ်စတားမြစ် ဖြစ်သည်။ တောင်ကုန်းများသည် အမြင့်ပေ ၁ဝဝဝ မှ ၂၈ဝဝဝ အထိရှိသောကြောင့် အနိမ့်အမြင့်ကိုလိုက်၍ ဆစ်ကင်ပြည်နယ်၏ ရာသီဥတုမှာ အမျိုးမျိုးကွဲပြားခြားနားနေလေသည်။ ဆစ် ကင်ပြည်နယ်သည် မုတ်သုန်လေကို ရသောကြောင့် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းသော ဒေသဖြစ်သည်။
ဆစ်ကင်ပြည်နယ်မှ ကြေးနီအနည်းငယ်တူးဖော်ရရှိသည်။ ပြောင်း၊ ဆန်စပါး၊ လိမ်မော်သီး၊ သစ်သော့သီးနှင့် သိုးမွှေးထည်များ ထွက်သည်။ ဆစ်ကင်ပြည်နယ်၌ တိဗက်နိုင်ငံနှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံတို့၏ ကုန်သွယ်ရာလမ်းကြောင်း ဖြတ်သန်းလျက် ရှိသည်။
ဆစ်ကင်ပြည်နယ်တွင် နေထိုင်သူများမှာ နီပေါလူမျိုး၊ ဘူတီးယားလူမျိုးနှင့် လက်ပချာလူမျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ အများဆုံးမှာ နီပေါလူမျိုးဖြစ်သည်၊ လက်ပချာလူမျိုးတို့သည် လျှိုမြောင်တောင်ကြားလမ်းတို့၌ နေထိုင်သူများဖြစ်၍၊ ဆစ်ကင်ပြည်နယ်တွင် အစောဆုံး နေထိုင်ခဲ့ကြသူများ ဖြစ်ဟန်တူ၏။ အင်ဒိုချိုင်းနား အနွယ်များဖြစ်သည်ဟုလည်း ယူဆရ၏။ ဘူတီးယားလူမျိုးများသည် တောင်ကုန်ပြင်မြင့်များတွင်နေထိုင်၍၊ နွားမွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကို လုပ်ကိုင်ကြသည်။ နီပေါလူမျိုးများ သည် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းဖြင့် အသက်မွေးကြသည်။ ဆစ်ကင်ပြည်နယ်သားတို့၏ သက်ဝင်ယုံကြည်သော အယူဝါဒ များမှာ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒနှင့် ဟိန္ဒူအယူဝါဒတို့ဖြစ်သည်။ ဆစ်ကင်ပြည်နယ်၏မြို့တော်မှာ ဂန်းတုတ်မြို့ဖြစ်သည်။ ရီနော့၊ ရင်းပို၊ လာချန်း၊ လာချွန်တို့မှာ ထင်ရှားသောမြို့များ ဖြစ်ကြသည်။ ဆစ်ကင်ပြည်နယ်၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် ၁၃၅၆၄၆ ယောက်ဖြစ်သည်။ ဆစ်ကင်ပြည်နယ်ကို ရှေးကအုပ်စိုးခဲ့သူများမှာ တိဗက် လူမျိုးများဖြစ်၏။ ၁၆၄၁ ခုနှစ်တွင် ယင်းတို့သည် ဆစ်ကင်ပြည်နယ်ရှိ လက်ပချာလူမျိုး အကြီးအကဲများကို နှိမ်နင်းအောင် မြင်သဖြင့် ဆစ်ကင်ကို အုပ်ချုပ်စိုးမိုးခဲ့၏။ လာမားဗုဒ္ဓအယူဝါဒကို နိုင်ငံတော်အယူဝါဒအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့၏။ ၁၈ ရာစုနှစ် အကုန်အထိ ဆစ်ကင်မှာ တိဗက်၏ လက်အောက်ခံဖြစ်ခဲ့လေ သည်။ ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်၌ အိန္ဒိယပြည်မှ ဘုရင်ခံချုပ်နှင့် တရုတ်နိုင်ငံမှ ကိုယ်စားလှယ်တို့သည် ဆစ်ကင်ပြည်နယ်အား ဗြိတိသျှ အစောင့်အရှောက်ခံ ပြည်နယ်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုရန် စာချုပ်တစ်ရပ် လက်မှတ်ထိုးခဲ့ကြသည်။ ဗြိတိသျှတို့ခန့်အပ်သော နိုင်ငံရေးအရာရှိ တစ်ယောက်၊ မဟာရာဇာနှင့် ကောင်စီ အဖွဲ့ဝင်များသည် ဆစ်ကင်ပြည်နယ်အုပ်ချုပ်မှုကို တာဝန်ယူ၍ ဆောင်ရွက် ကြရသည်။ ၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဆစ်ကင်သည် လွတ်လပ်သော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်လာသည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင် ဆစ်ကင်ပြည်အုပ်ချုပ်ရေးကို အိန္ဒိယအစိုးရက တာဝန်ယူခဲ့လေသည်။ အိန္ဒိယမှ နိုင်ငံရေးအရာရှိတစ်ဦးက ယာယီအားဖြင့် အုပ်ချုပ်ခဲ့ရလေသည်။ ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင်မူ အိန္ဒိယအစိုးရ၏ အစောင့်အရှောက်ခံပြည်နယ်အဖြစ် ဆက်လက်ထားရန် နှစ်ဦးနှစ်ဘက် စာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့လေသည်။
ခဂျိဝရဘူတာ
ခဂျိဝရဘူတာ (梶原停留場駅 ခဂျိဝရ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ ခိတမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အနောက်ဥရောပဒေသ စံတော်ချိန်
အနောက်ဥရောပ စံတော်ချိန် (Western European Time(WET, UTC±00:00)သည် ဥရောပအနောက်ပိုင်းအား လွမ်းခြုံထားသော အချိန်ဇုန်ဖြစ်ပြီး UTC±00:00(ဂရင်းနစ်စံတော်ချိန်ဟုလည်း လူသိများသည်) အား အသုံးပြုသော နိုင်ငံများ ပါဝင်သည်။ ဤအချိန်ဇုန်သည် ဗဟိုဥရောပ စံတော်ချိန်၊ အရှေ့ဥရောပ စံတော်ချိန် အစရှိသည့် အချိန်ဇုန်များနှင့်အတူ ဥရောပသမဂ္ဂအတွင်း အသုံးပြုသော စံအချိန်ဇုန် ၃ ခုထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဖော်ပြပါ အနောက်ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် ဒေသများတွင် UTC±00:00 အား ဆောင်းရာသီလများတွင် အသုံးပြုသည်။
အပေါ်တွင် ဖော်ပြထားသော နိုင်ငံများတွင် အိုက်စလန်နိုင်ငံမှလွဲ၍ နွေရာသီတွင် နေ့အလင်းရောင်ထိန်းသိမ်းသော အချိန်(နှစ်တိုင်း မတ်လနောက်ဆုံး တနင်္ဂနွေနေ့မှ အောက်တိုဘာလ နောက်ဆုံးတနင်္ဂနွေနေ့အထိ)ဖြစ်သည့် အနောက်ဥရောပ နွေရာသီစံတော်ချိန်(Western European Summer Time (WEST, UTC+01:00))(WET ထက် တစ်နာရီရှေ့ရောက်သော) အသုံးပြုကြသည်။ WEST ကို ဗြိတိသျှ နွေရာသီစံတော်ချိန်ဟု ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းတွင် ခေါ်ဆိုပြီး အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတွင် အိုင်းရစ် စံတော်ချိန်ဟု တရားဝင်သုံးနှုန်းကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အချိန်ဇုန်များ
သီးဗီးမြို့
သီးဗီးမြို့ (Thebes; အင်္ဂလိပ် /သီးဘ်ဇ်/, ဂရိ /သီးဗာ/ ) ရှေးဂရိနိုင်ငံသမိုင်းတွင် ထင်ရှားကျော်စောသော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်သည်။ မြို့ပြ ပုံပြင်များအရ သီးဗီးမြို့ကိုဖီနီရှန်ဘုရင်အေဂျီနော့၏ သားတော်ကက်ဒမတ်ဆိုသူက ဘီစီ ၁၅ဝဝ ခန့်က စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ ရှေးအခါက တံခါးခုနစ်ပေါက် ရှိသော တံတိုင်းကာသည့် မြို့ကြီးဟုထင်ရှားခဲ့၍ ဂရိနိုင်ငံ၏ ထိ်ပ်သီးမြို့ကြီးဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုသော်လည်း ယခုအခါတွင် လူဦးရေ ၃၅ဝဝ ခန့်မျှသာနေထိုင်သည့် သီဗေးဟုတွင်သော မြို့ငယ်ကလေး တစ်မြို့သာဖြစ်သည်။
သီဗီးမြို့သည် ဂရိနိုင်ငံအရှေ့ပိုင်း ဗီအိုးရှားနယ်၏ အလယ်တွင်တည်ရှိသည်။ ဖာဂါတောင်၏ တောင်ဘက်ရှိ ကုန်းမြင့်ပေါ်၌ တည်ရှိ၍ အက်သင်းမြို့မြောက်ဘက် မိုင် ၄ဝကွာဝေးသည်။ အက်သင်းမြို့မှလာသည့် လမ်းနှင့် ကောရင့်ကွေ့မှ ယူရီပေါ့ရေလက်ကြားသို့ ဆက်သွယ် ဖောက်လုပ်ထားသောလမ်းတို့သည် သီးဗီးမြို့ကို ဖြတ်သွားလေသည်။ သီးဗီးမြို့၏သမိုင်းသည် များသောအားဖြင့် ပုံပြင်များသဖွယ်သာ ဖြစ်သည်။ ခရစ်မပေါ်မီနှစ် ပေါင်းများစွာမှ၍ ဗီအိုးရှားနယ်၏အထင်ရှားဆုံး မြို့ကြီးဖြစ်ခဲ့သည်။ ဂရိနိုင်ငံသို့မြောက်ပိုင်းသားများ ဝင်ရောက်တိုက်ခိုက်လာစဉ်က သီးဗီးမြို့နှင့် ယင်း၏ ပတ်ဝန်းကျင်၌ အများအပြား အခြေစိုက်နေထိုင်ခဲ့ကြ၏။ ထိုအချိန်က သီးဗီးမြို့တော်သည် တန်ခိုးကြီးခိုက်ဖြစ်၍ စစ်အင်အားတောင့်တင်းအောင် စုဆောင်းဖွဲ့စည်းကာ အခြားမြို့ကြီးများအပေါ်၌ 0x100သဇာအာဏာလွှမ်းမိုးရေးကို အားထုတ်ခဲ့လေသည်။ ဘီစီခြောက်ရာစုခန့်သို့ ရောက်သောအခါ သီးဗီးမြို့နှင့်အက်သင်းမြို့တို့သည် အပြိုင်ဖြစ်လာကာ တစ်မြို့က တစ်မြို့ကိုနှိမ်နင်းရန် ချက်ကောင်းစောင့်နေကြလေသည်။ ဘီစီ ၄ရ၉ ခုနှစ်တွင် ဖြစ်ပွားသော ပလာ တီယာ တိုက်ပွဲ၌မူ အက်သင်းတို့အရေးသာသဖြင့် အီရန်တို့ဖက်မှဝင်ကူသော သီးဗီးမြို့သည် ထိပ်တန်းမြို့်ကြီးအဖြစ်မှ ကျဆင်းခဲ့လေသည်။
ထိုအခါတွင်အင်သင်းတို့၏ရန်သူများဖြစ်ကြသော စပါးတားတို့သည် သီးဗီးနှင့်ပူးပေါင်း၍ အားပေးကူညီခဲ့ကြ သည်။ သီးဗီးအား ဗီအိုရှားပြည်နယ်၏ မြို့တော်ကြီးအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုကြသည်။ အခြားမြို့များကိုသိမ်းယူရာ၌ စစ်သည်အင်အားဖြင့်ကူညီခဲ့သည်။ အက်သင်းတို့သည်လည်း မြို့နယ်ကလေးများဘက်မှ ပါဝင်ကာ အပြင်းအထန်တိုက်ခဲ့ကြ ၏။ ဤသိုလျှင်သီးဗီးနှင့် အက်သင်းတို့သည်ရန်သူကြီးများ ဖြစ်လာကြရာ ဘီစီ ၄၅ရ မှ ၄၄ရ ခုနှစ်အတွင်း သီးဗီးမြို့မှ တစ်ပါးဗီအိုရှားပြည်နယ်အလုံးကို အက်သင်းတို့ နှိမ်နင်း ခြေမှုန်းနိုင်ခဲ့လေသည်။ စပါးတားတို့နှင့်ခိုင်မြဲသော မဟာမိတ် အဖြစ်ဖြင့် သီးဗီးတို့ကလည်း အက်သင်းတို့အား အလျှော့ပေးသည်ဟူ၍ မရှိခဲ့ချေ။ သို့ဖြင့်ပယ်လိုပွန်နီရှင်း စစ်ပွဲကြီးဖြစ် လာလေသည်။
ထိုစစ်ပွဲကြီးတွင်သီးဗီးတို့သည် စပါးတားတို့ဘက်မှ ဝင်ရောက်ကူညီရာ အရေးသာပြန်သဖြင့် ဘီစီ ၄၂၃ခုနှစ်တွင် ပလာတီယာမြို့ကိုဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့ကြသည်။ ထိုစစ်ပွဲကြီး ပြီးဆုံးသွားသောအခါ အက်သင်းတို့ လုံးဝရှုံးနိမ့်သွားပြီး နောက်သီးဗီးတို့ အင်အားအကြီးဆုံးဖြစ်၍ ကျန်ရစ်သည်။ ထိုအခါတွင် ဗီအိုရှားပြည်နယ်ရှိမြို့များကို ထိန်းသိမ်း အုပ် ချုပ်ရေးတွင် သီးဗီးနှင့်စပါးတားတို့ တစ်ဖက်တစ်လမ်းစီ ဖြစ်ကာ မဟာမိတ်ပျက်လေသည်။ သီးဗီးသည်အင်အားရှိနေခိုက်ဖြစ်၍ စပါးတား တို့ကလည်း စိုးရိမ်မကင်းဖြစ်ရကား သီးဗီးကိုနှိမ်နင်းအားထုတ် ကြသည်။ နောက်ဆုံးတွင် သီးဗီးနှင့်စပါးတားတို့ ကော်ရင့်သီယန်စစ်ပွဲ၌ ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ကြလေသည်။ ပထမတွင် စပါးတားတို့အရေးသာမည့် ဟန်ရှိခဲ့သော်လည်း သီးဗီးခေါင်းဆောင် ကောင်းဖြစ်သော အီပါမီနွန်းဒတ်နှင့် ပယ်လိုပီဒတ်တို့၏အစွမ်းကြောင့် စပါးတားကို ဘိီစီ ၃ရ၁ ခုတွင် အပြီးသတ်နှိမ်နင်းနိုင်ကြလေသည်။
ဤသို့ရန်အပေါင်းကိုနှိမ်နင်းပြီးသောအခါ သီးဗီးသည် တန်ခိုးအကြီးဆုံး ဖြစ်လာသော်လည်း အင်ပါယာနိုင်ငံတစ်ခု တည်ဆောက်ရန်ကားမတတ်နိုင်ခဲ့ချေ။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သီးဗီး၏ အကာအကွယ်ကိုရရှိထားသော မြို့အချို့သည် အမြဲတစေ သီးဗီးတို့၏လက်အောက်၌ မနေချင်သောကြောင့်ဖြစ်လေသည်။ ထိုအခါတွင် အက်သင်းတို့ အင်အားပြန်လည် စုဆောင်းခွင့်ရလာပြန်ပြီးလျှင် သီးဗီးနှင့် ရန်စဟောင်းလည်းပြန်၍ အသစ်ဖြစ်ခဲ့ပြန်လေသည်။ ထိုသို့ရှိစဉ် ဘီစီ ၃၆၂ခုနှစ်၌ သီးဗီးခေါင်းဆောင်ကြီးအီပါမီနွန်းဒတ် ကွယ်လွန်လေရာသီးဗီးမှတအားငယ်ရုံမက တန်ခိုး အာဏာများလည်း ယုတ်လျော့၍ ဒုတိယတန်းမြို့ကြီးအဖြစ်သို့ သက်ဆင်းခဲ့ရလေသည်။
ဘီစီ၃၃၈ ခုနှစ်တွင် မက်ဆီဒိုးနီးယားဘုရင် ဖိလစ်သည် ဂရိကိုတိုက်ခိုက် ထိပါးလာလေသည်။ ထိုအခါသီးဗီး သည်အက်သင်းနှင့် မဟာမိတ်ပြု၍ ဖိလစ်၏အင်အားကြီးမားလှသော စစ်တပ်များကိုခုခံရသည်။ သို့သော်နောက်ဆုံးရှာ ရိုးနီးယားတိုက်ပွဲ၌ အရေးရှုံးနိမ့်သဖြင့် ဖိလစ်၏လက်အောက်ခံအဖြစ်သို့ ရောက်ခဲ့လေသည်။ ထိုနောက်မက်ဆီဒိုးနီး ယားအင်ပါယာ၏ ဧကရာဇ် အက်လက်ဇန္ဒာဘုရင်လက်ထက်တွင် သီးဗီးတို့ ပုန်ကန်ကြသောကြောင့် သီးဗီးမြို့သည်ချေမှုန်း ဖျက်ဆီးခြင်းခံခဲ့ရလေ၏။ ထိုအခါမှစ၍ သီးဗီး မြို့ကြီးသည် မြို့ငယ်ကလေးအဖြစ်ကျရောက်ခဲ့သည်မှာ ယနေ့တိုင်ဖြစ်လေသည်။
သီးဗီးမြို့ဟူသောအမည်ဖြင့် ထင်ရှားသော အခြား ရှေးဟောင်းမြို့ကြီးတစ်မြို့ကား အီဂျစ်နိုင်ငံနိုင်းမြစ်ကမ်းပေါ်၌ ကိုင်ရိုမြို့၏အရှေ့တောင်ဘက်မိုင် ၄၅ဝ အကွာတွင် တည်ရှိခဲ့သည်၊ ယခုထိုမြို့ဟောင်းနေရာ တွင်ကားနက်နှင့် လတ်ဇောရွာကြီး နှစ်ရွာတည်ရှိသည်။ သီးဗီးမြို့သည်ဘီစီ ၁၅၈ဝ မှ ၁ဝ၉ဝ ပြည့်နှစ်များအတွင်းက အီဂျစ်နိုင်ငံစစ်သူကြီး ခေတ်၌ မြို့တော်ကြီးဖြစ်၍ အရောင်းအဝယ်ဘက်၌ လည်းကောင်း၊ အဆောက်အအုံများဘက်၌လည်းကောင်း ကြီးကျယ်စည်ကားခဲ့လေသည်။ ယခုအခါခမ်းနားကြီးကျယ်သော အဆောက်အအုံပျက်တို့ဖြင့် ပြည့်နှက်လျက်ရှိသည်။ ယင်းတို့အနက်ကာနက်ရှိ ခန်းဆောင်ကြီးနှင့်လတ်ဇောရှိ အမွန်တန်ဆောင်းတို့ကိုဆက်ထားသော စဖင့်ရုပ် တန်းကြီးကား ကျော်ကြားလှသည်။
ဘေးပေါက်ရွာ၊ သုံးခွ
ဘေးပေါက်ရွာ၊ သုံးခွ
အထက်ဘားဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တမံချောင်းရွာ၊ တမံချောင်း
တမံချောင်းရွာ၊ တမံချောင်း
လုံးပိုးရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လုံးပိုးရွာ (Longpoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ လုံးပိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံးပိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၅ ဦး၊ မ ၉၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်ကုန်
ဒေသနယ်‌မြေတစ်‌ခု၏ စုစုပေါင်း ပြည်တွင်းထုတ်‌လုပ်မှု သို့မဟုတ် "ဂျီဒီပီ (gross domestic product, GDP)" ဆိုသည်‌မှာ ယင်း၏ စီးပွားရေး အဆောက်‌အအုံကြီး၏ ပမာဏအား တိုင်းတာသည့်‌ စနစ်‌တစ်‌ခုဖြစ်‌သည်။ နိုင်‌ငံတစ်‌ခု၏ 'ဂျီဒီပီ' ဟုဆိုရာတွင် တိုင်းပြည်တစ်‌ခု၏ သတ်မှတ်‌သော ကာလတစ်‌ခုအတွင်း အပြီးသတ်‌ ထုတ်‌လုပ်ပြီးသော ကုန်‌ပစ္စည်းများနှင့် ဝန်‌ဆောင်‌မှုများ အားလုံး၏ ဈေးကွက်‌တန်‌ဖိုးကို ဆိုလိုသည်။ တစ်‌နည်းအားဖြင့် အပြီးသတ်‌ပစ္စည်း ထုတ်‌လုပ်‌သည့် အဆင့်တိုင်းတွင် တန်‌ဖိုး မြင့်တက်‌အောင် ပေါင်းထည့်‌ရသော တန်‌ဖိုးနှင့် ဝန်ဆောင်‌မှု စုစုပေါင်းတို့၏ တန်‌ဖိုးကို သတ်‌မှတ်‌သည့် ကာလတစ်‌ခုအတွင်း တွက်ချက်၍ ရသော ကိန်းဂဏန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၈ဝ ပြည့်လွန်နှစ်များထိ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် 'ဂျီအင်ပီ' သို့မဟုတ် နိုင်ငံ၏ ထုတ်လုပ်မှု တန်ဖိုးစုစုပေါင်း အတွက် အသုံးပြုခဲ့သော ဝေါဟာရ နှစ်ခုဖြစ်သည့် 'ဂျီဒီပီ' နှင့် 'ဂျီအင်ပီ' မှာ အတူတူနီးပါး ဖြစ်သည်။
'ဂျီဒီပီ' ကို အလွယ်ကူဆုံး ရှင်းလင်းစွာ သဘောပေါက်ရန်နှင့် တိုင်းတာရန် ချဉ်းကပ်နည်းမှာ ကုန်ကျစရိတ်ဖြင့် တွက်ချက်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
"ဂျီဒီပီ = စားသုံးမှု+ ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှု+ အစိုးရအသုံးစရိတ်+ (ထုတ်ကုန်-သွင်းကုန်)"
'စုစုပေါင်း' ဟု ဆိုရာတွင် မတည်ပစ္စည်း၏ အလျော့တွက်တန်ဖိုးကို ထည့်သွင်းမထားချေ။ တန်ဖိုးလျှော့ကာ အသားတင် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုကိုသုံးပြီး စုစုပေါင်း ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု မဟုတ်ခဲ့လျှင် အသားတင်ပြည်တွင်း ထုတ်လုပ်မှုဖြစ်မည်။ ဤညီမျှခြင်း၏ စားသုံးမှုနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတို့မှာ အပြီးသတ် ကုန်ပစ္စည်း နှင့် ဝန်ဆောင်မှုတို့အတွက် ကုန်ကျစရိတ် ဖြစ်လေသည်။ ညီမျှခြင်းတွင် ထုတ်ကုန် အနုတ် သွင်းကုန်ပိုင်း (တစ်စတစ်စ တိုးလာသော ထုတ်ကုန်ဟုလည်း ခေါ် လေ့ရှိ) တွင် ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှုမဟုတ် (သွင်းကုန်) ဟူသည့်အပိုင်း၌ နုတ်ယူညှိချပြီး ပြည်တွင်း ထုတ်လုပ်မှု ပြည်တွင်း၌ မစားသုံး (ထုတ်ကုန်) ဘဲပြန်တင်ပို့သည့်ကိန်းတွင် ပေါင်းထည့်လိုက်ပါ။ စီးပွား ရေးပညာရှင်များ (ကိန်း ခေတ်မှစ၍) သည်အထွေထွေစားသုံးမှုကို နှစ်ပိုင်းခွဲ၍ စဉ်းစားလိုစိတ် ရှိကြသည်။ ပုဂ္ဂလိက စားသုံးမှုနှင့် ပြည်သူပိုင် ကဏ္ဍ (အစိုးရ) အသုံးစရိတ်ဟူ၍ ဖြစ်သည်။ မက်ခရို စီးပွား ရေးလေ့လာမှု ပညာတွင် စုစုပေါင်းစားသုံးမှုကို ဤသို့ သဘောတရား ရေးရာ ခွဲခြား ခြင်း၌ အကျိုး ကျေးဇူး နှစ်မျိုးမှာ- -ပုဂ္ဂလိက စားသုံးမှုသည် လူမှုဖူလုံမှု စီးပွား ရေးပညာ၏ အဓိကကျသော ဇောင်းပေးမှုဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးတစ်ခုလုံး၏ ပုဂ္ဂလိက ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုန်သွယ်ရေးကဏ္ဍတို့ကို နောက်ဆုံးတွင် (ပင်မရေစီး ကြောင်း စီးပွား ရေးပုံစံများတွင်) ရေရှည် ပုဂ္ဂလိကစားသုံးမှု တိုးလာစေရန်ဘက်သို့ ရည်ရွယ်လေ သည်။ -အတွင်းမှ ပေါ်လာသော ပုဂ္ဂလိကစားသုံးမှုမှ ဖယ်ထုတ်လိုက်လျှင် အစိုးရအသုံးစရိတ်ကို ပြင်ပသုံးစရိတ်အဖြစ် ပြနိုင်ပြီး အဓိပ္ပာယ်ရှိသည့် မက်ခရို စီးပွားရေး လေ့လာမှုဘောင်အတွင်း ကွဲပြားသည့် အစိုးရအသုံးစရိတ်အဆင့်များကို စဉ်းစား၍ ရနိုင်သည်။
ဂျီဒီပီ၏ အစိတ်‌အပိုင်းဇယား
ကိန်းရှင်များ C,I,G နှင့် NX (ဂျီဒီမှာ= C+ I +G + NX အထက်ပါအတိုင်း)
- C သည် ပုဂ္ဂလိက စားသုံးမှုဖြစ်သည် (သို့မဟုတ် စားသုံးသူ၏ အသုံးစရိတ်)။ ဤသည်တွင် အိမ်ထောင်စုများ၏ စရိတ်အားလုံးနီးပါး ပါဝင်ပြီး စားကုန်များ၊ ငှားရမ်းခများ၊ ဆေးကုသခများ စသည်တို့ဖြစ်ပြီး အိုးအိမ်သစ် ကုန်ကျစရိတ် မပါချေ။
- I သည် မတည်ရင်းနှီးငွေ ပါဝင်သည်။ စီးပွားရေး မတည်ရင်းနှီးငွေတွင် ဥပမာအားဖြင့် သတ္တုတွင်းသစ် ဖွင့်လှစ်ခြင်း၊ ဆော့ဖ်ဝဲဝယ်ယူမှု၊ စက်ရုံအတွက် စက်နှင့် စက်ပစ္စည်းဝယ်ယူမှုများ ပါဝင်သည်။ အိမ်ထောင်စုများက အိုးသစ်အိမ်သစ် ဝယ်ယူမှုများသည်လည်း ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုတွင် ပါဝင်သည်။ 'ဂျီဒီပီ' ၏ ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုတွင် ငွေကြေးမဟုတ်သော ဝယ်ယူမှုများဟု သေချာစွာပိုင်းခြား ဖော်ပြထားသည်။
ငွေကြေးကို ကုန် သို့မဟုတ် ဝန်ဆောင်မှုအဖြစ် ပြောင်းလိုက်လျှင်၊ တစ်ခုခုဖြင့် အစားထိုး ပြန် မရနိုင်လျှင် ၎င်းသည် ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုအဖြစ် ယူဆသည်။ ဥပမာအား ဖြင့် ငွေချေးစာချုပ် သို့မဟုတ် ရှယ်ယာတစ်ခုဝယ်လျှင် တန်ဖိုးကို ရယူပိုင်ဆိုင်မှုမှာ အမည်ခံမျှသာဖြစ်ပြီး ဤပြောင်းလဲပေးချေခြင်းကို 'ဂျီဒီပီ' ၏ စုစုပေါင်း တန်ဖိုးထဲတွင် မထည့်သွင်းပေ။ သာမန်အားဖြင့် ဤဝယ်ယူမှုမျိုးကို ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှုဟုဆိုမည်ဖြစ်သည်။ စီးပွားရေးကဏ္ဍ တစ်ရပ်လုံးကို ခြုံစဉ်းစားလျှင် ဤကိစ္စများမှာ ပိုင်ဆိုင်မှု ဖလှယ်ခြင်းသက်သက် သာဖြစ်ပြီး အမှန်တကယ် စီးပွားရေး သို့မဟုတ် 'ဂျီဒီပီ'ဖော်မြူလာတွင် အကျုံးမဝင်ပေ။
- G သည် အစိုးရ၏ အပြီးသတ်ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများအပေါ်တွင် ကုန်ကျပြီး သော အသုံးစရိတ်ဖြစ်သည်။ အစိုးရဝန်ထမ်းများအတွက် ပေးရသော လစာငွေများ၊ စစ်လက်နက်ဝယ်ယူခများနှင့် အစိုးရ၏ မည်သည့်ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုမဆို အကျုံးဝင်သည်။ ပြောင်းလဲပေးသွင်းရ ငွေများ ဖြစ်သည်။ လူမှုဖူလုံရေး ထောက်ပံ့ငွေ သို့မဟုတ် အလုပ်လက်မဲ့နစ်နာကြေးများ အကျုံးမဝင်ချေ။ 'ဂျီဒီပီ'တစ်ခုလုံးနှင့်ယှဉ်သော် တွေ့ ရသည့် အစိုးရအသုံးစရိတ် တစ်ခုလုံး၏ နှိုင်းယှဉ်ထုထည်မှာ အဖျားရှူးသွား ခြင်း သီအိုရီနှင့် ကိန်း၏ သဘောတရားများ စပ်ကြားတွင် အခရာကျလှသည်။
- X သည် စုစုပေါင်း ပို႔ကုန်ဖြစ်သည်။ ဂျီဒီပီသည် တိုင်း ပြည်တစ်ခု၏ ကုန်ထုတ်လုပ်မှုအားလုံး၊ နိုင်ငံခြား စားသုံးမှုအတွက် ပါဝင်သော ကုန်ထုတ်လုပ်မှုများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုအားလုံး အပါအဝင်ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသည့်အတွက် ထုတ်ကုန်များကိုပါ ထည့်သွင်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
- M သည် စုစုပေါင်းတင်သွင်းမှုဖြစ်သည်။ သွင်းကုန်ကို နုတ်ယူရသည်။ အကြောင်းမှာ သွင်းကုန်သည် G, I သို့မဟုတ် C တို့တွင် ပါဝင်မည်ဖြစ်သဖြင့် နိုင်ငံရပ်ခြားထုတ်လုပ်မှုကို ပြည်တွင်းစားသုံးမှုအဖြစ် မရေတွက်မိစေရန် ဖြစ်သည်။
- NX သည် စီးပွား ရေးတစ်ခု၏ 'စုစုပေါင်းထုတ်ကုန်' ဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်းထုတ်ကုန်၊ စုစုပေါင်းငွေ သွင်းကုန် ပုံသေ ဆက်စပ်မှုရှိသည်။ NX = X - M
တစ်မျိုးသားလုံး၏ စာရင်းရှင်းတမ်း
-ကိန်း၏ သဘောတရားများ သို့မဟုတ် လက်သစ်ဂန္ထဝင် စီးပွားရေးပညာ ကိစ္စရပ်များကို ကောင်းစွာ နားလည်သဘောပေါက်ရန် ကိန်းရှင်တစ်ခုစီ၏ ဆိုလိုရင်းကို ကောင်းစွာသိရှိရှင်းလင်းရန် လိုအပ်သည်။
ဂျီဒီပီတွင် ပါဝင်သော ကိန်းရှင်‌နမူနာများ
မွမ်းမံပြင်ဆင်မှုတွင် နိုင်ငံခြားမှ မီးဆိုင်းတစ်ခု ဝယ်ယူတင်သွင်း ခြင်း ပါခဲ့လျှင် ယင်းဝယ်ယူမှုကို သွင်းကုန်တွင် ထည့်သွင်းရမည်။ ထိုအခါ NX တန်ဖိုးကျဆင်းသွား သော်လည်း ထိုဝယ်ယူမှုကြောင့် စုစုပေါင်းဂျီဒီပီကို ထိခိုက်ခြင်း မရှိချေ။ (ဤအချက်က ဂျီဒီပီသည် ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှုကို တိုင်းတာခြင်းသာဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်းစားသုံးမှု သို့မဟုတ် သုံးစွဲမှုကို တိုင်းတာခြင်းမဟုတ်ပေ။ သုံးစွဲမှုသည် ထုတ်လုပ်မှုကို ဖော်ပြရာတွင် အဆင်ပြေစေသော တိုင်းတာမှုသာဖြစ်သည်။) သင့်အား ဤမီးဆိုင်းကို နိုင်ငံခြားဟိုတယ်တစ်ခုတွင် ချိတ်ဆွဲရန် ထုတ်လုပ်စေခဲ့လျှင် အထက်ပါ အခြေအနေတစ်ခုလုံး ပြောင်း ပြန်ဖြစ်သွားမည်ဖြစ်ပြီး ရရှိမည့် ပေး ချေငွေမှာ NX တွင် ထည့်သွင်းရမည်ဖြစ်သည်။ (ထုတ်ကုန်အဖြစ် ခိုင်မာစွာပါဝင်သည်။) ဂျီဒီပီကို ဤနေရာတွင် ထုတ်လုပ်မှု အသုံးစရိတ်တစ်ခုအဖြစ် တွေ့ရမည်ဖြစ်သည်။ အကယ်၍ မီးဆိုင်းကို ပြည်တွင်း၌ စားသုံးသူတစ်ဦးမှ သို့မဟုတ် လုပ်ငန်းရှင်တစ်ဦးဦးမှ ဝယ်ယူခဲ့ခြင်း ဖြစ်ခဲ့လျှင် ဂျီဒီပီကိန်းဂဏန်း၏ (C သို့မဟုတ် I ) တွင် ဖော်ပြရမည်ဖြစ်သည်။
သို့သော်လည်း ထုတ်ကုန်အဖြစ် တင်ပို့ထားခြင်း ဖြစ်သဖြင့် ပြည်တွင်းစားသုံးမှု ကိန်းဂဏန်းအား 'အမှန်ပြရန်' ပြင်ဆင်ချက် ထုတ်ပြီး ပြည်တွင်းထုတ်လုပ်မှု အဖြစ် ပြရမည်။ (ပြည်တွင်းစုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှုတန်ဖိုးမှာကဲ့သို့ ဖြစ်သည်။)
ဂျီပီဝင်ငွေစာရင်း
ဂျီဒီပီကို တိုင်းတာနည်း နောက်တစ်နည်းမှာ ပေးရန်ရှိဝင်ငွေ စုစုပေါင်းကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤနည်းအား ဖြင့်လည်း ဂျီဒီပီ ကိန်းဂဏန်းကို ယခင်နည်းအတိုင်းပင် ရရှိနိုင်သည်။ ပုံသေနည်း ဖြင့် ချတွက်၍ရလာသော ဂျီဒီပီဝင်ငွေစာရင်း GDP ( I ) သည်- ဂျီဒီပီ= ဝန်ထမ်းအားလုံး၏ ဝင်ငွေ+စုစုပေါင်းလည်ပတ်ငွေမှပိုငွေ+စုစုပေါင်းဝင်ငွေရော+ထုတ်လုပ်စရိတ်နှင့် သွင်းကုန်အပေါ် ပံ့ပိုး ငွေနုတ်ပြီး အခွန် အတုတ်များ -ဝန်ထမ်းအားလုံး၏ ဝင်ငွေ (COE) ။ ။ ပြီးဆုံးသွား သော အလုပ်များအတွက် ပေး ချေရသော လုပ်ခစုစုပေါင်း ဤစာရင်းတွင် လုပ်အားခများ၊ လစာငွေ များနှင့်အတူ အလုပ်ရှင်မှ ထည့်ဝင်ရသည်။ လူမှုဖူလုံရေး ထည့်ဝင်ငွေနှင့် အခြားအလားတူ ငွေများပါဝင်သည်။
-စုစုပေါင်း လည်ပတ်ငွေမှ ပိုငွေ (GOS) ။ ။ မှတ်ပုံတင်ထား သော လုပ်ငန်းမှ ပိုင်ရှင်အတွက် ရရှိမည့်အမြတ်ငွေများ ဖြစ်သည်။ GOS တွက်ချက်ရန် စုစုပေါင်း ထုတ်လုပ်မှုစရိတ်မှ ကုန်ကျငွေ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကိုသာ နုတ်ယူ တွက်ချက်ထားခြင်း ဖြစ်သော်လည်း သာမန်အားဖြင့် အမြတ်စွန်း ရရှိသည့်ငွေ ဖြစ်သည်။
-စုစုပေါင်း ဝင်ငွေရော (GMI) ။ ။ ဂျီအိုအက်စ် အတိုင်း တိုင်းတာသည်။ မှတ်ပုံမတင်ထားသော လုပ်ငန်းများအတွက်သာ ဖြစ်သည်။ ဤကိန်းဂဏန်းတွင် လုပ်ငန်းငယ်အများစု ပါဝင်သည်။
COE ၊ GOS နှင့် GMI တို့ အားလုံး၏ စုစုပေါင်းရ ငွေကို စုစုပေါင်း အခြေခံဝင်ငွေဟု ခေါ်ပြီး ဂျီဒီပီ၏ တန်ဖိုးကို အခြေခံအဆင့်တွင် တွက်ယူထား ခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြေခံဝင်ငွေနှင့် နောက်ဆုံး ဈေးနှုန်း (အသုံးစရိတ် ကုန်ကျငွေကို တွက်သည့်နည်း) တို့၏ ခြားနား ခြင်းမှာ ထုတ်လုပ်မှုပေါ်တွင် အစိုးရမှ ကောက်ခံသည့် အခွန်အတုတ်များနှင့် ကူညီပံ့ပိုး ငွေတို့ ဖြစ်သည်။ ထုတ်လုပ်စရိတ်နှင့် သွင်းကုန်အပေါ် ပံ့ပိုး ငွေနုတ်ပြီး အခွန်အတုတ်များ ပေါင်းထည့်လိုက်လျှင် ဂျီဒီပီကို အခြေခံကုန်ကျစရိတ်တို့ GDP (I) သို့ ပြောင်းလဲပေးမည်။ နောက်ထပ် ပုံသေနည်းတစ်ခုကို ဤကဲ့သို့ ရေးနိုင်သည်။
GDP = R + I + P + SA + W R = ငှားရမ်းခ I = အတိုး ငွေ P = အမြတ် SA = စာရင်းအင်းညှိနှိုင်းမှု (ကုမ္ပဏီဝင်ငွေခွန်၊ မပေးရ သေး သော ကုမ္ပဏီအမြတ်များ) W = လုပ်အားခများ
နိုင်‌ငံတကာစံချိန်‌စံညွှန်း
ဂျီဒီပီကို နိုင်ငံတကာ စံချိန်စံညွှန်းမီ တိုင်းတာနည်းကို 'အမျိုးသား ငွေစာရင်းစနစ်စာအုပ်' (၁၉၉၃) တွင် ပြုစုထားသည်။ ယင်းကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့၊ ဥရောပသမဂ္ဂ ၊ စီးပွားရေး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုအဖွဲ့၊ ကုလသမဂ္ဂ နှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်တို့မှ ကိုယ်စားလှယ်များ စုပေါင်း ပြုစုထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤစာအုပ်ကို SNA 93 ဟု ရည်ညွှန်းပြီး ယခင် ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည့် SNA 68 နှင့် ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ SNA 93 တွင် နိုင်ငံ့စာရင်းများအား တိုင်းတာရာတွင် လိုက်နာရမည့် ဥပဒေသများနှင့် စည်းကမ်းများကို ဖော်ပြထားသည်။ စံချိန်စံညွှန်းများကို ဒေသတစ်ခုအတွင်း ယင်းလိုအပ်ချက်အခြေအနေများ၊ ခြားနားမှုများနှင့် လိုက်လျောညီထွေ ရှိရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။
အတိုးနှုန်း
ကဏ္ဍအားလုံးတွင် ဘဏ္ဍာရေးမှလွဲ၍ အသားတင် အတိုး ပေး ချေရမှုမှာ လွှဲပြောင်း ပေးရ ငွေ ဖြစ်သည်။ ဘဏ္ဍာရေးကဏ္ဍတွင်မူ အသားတင် ပေး ချေရ သည့် အတိုး ငွေကို ထုတ်လုပ်မှုအဖြစ် လက်ခံ၍ တန်ဖိုးတက်စေသည်ဟု ယူဆကာ ဂျီဒီပီတွင် ပေါင်းထည့်သည်။
နိုင်‌ငံအလိုက် နှိုင်းယှဉ်ချင်း
ဂျီဒီပီ၏ အဆင့်ကို နိုင်ငံအလိုက် ယှဉ်ကြည့်ခြင်း ပြုရာတွင် ယင်းတန်ဖိုးများကို
-ငွေလဲနှုန်း ပေါက်ဈေးအတိုင်း။ ။ နိုင်ငံတကာငွေလဲနှုန်း ပေါက်ဈေး ဖြင့် တွက်ချက်ကာ
ဤနည်းနှစ်နည်းဖြင့် ယှဉ်ထိုးနှိုင်းယှဉ်လျှင် နှိုင်းရအဆင့်များ ကွဲပြား ခြားနားစွာ တွေ့ရှိရမည်။
-ကမ္ဘာ့ငွေကြေးလဲလှယ်နှုန်း ပေါက်ဈေးကို အသုံး ပြုလျှင် ကုန်ပစ္စည်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုတန်ဖိုးတို့ကို ပြောင်းပစ်ပြီးမှ တွက်ချက်သည်။ ၎င်းသည် တိုင်းပြည်တစ်ခု၏ နိုင်ငံတကာ ဝယ်လိုအားနှင့် နှိုင်းရ စီးပြား ရေးတောင့်တင်းမှုကိုပို၍ ထင်ဟပ်စေနိုင်သည်။ ဥပမါ ဂျီဒီပီ၏ ၁ဝ ရာခိုင်နှုန်းကို ခေတ်မီ နိုင်ငံခြား ဖြစ် လက်နက်ဝယ်ယူခဲ့ပါက ဝယ်ယူသည့်လက်နက်အရေအတွက်မှာ ငွေလဲလှယ်နှုန်း ပေါက်ဈေး ပေါ်တွင် မူတည်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် လက်နက်များမှာ နိုင်ငံတကာ ဈေးကွက်တွင် ဝယ်ယူရခြင်း ဖြစ်သည်။ (ခေတ်မီလက်နက်များအတွက် ပြည်တွင်း ပေါက်ဈေးမရှိချေ။)
-ဝယ်လိုအား အဆင့်တူငွေလဲနှုန်း (ပီပီပီ) ဖြင့် တွက်ချက်သည့်နည်းတွင် စီးပြား ရေးစနစ်တစ်ခုအတွင်း ယေဘုယျ ထုတ်လုပ်သူနှင့် စားသုံးသူတို့၏ ပြည်တွင်းနှိုင်းရထိရောက်သော ဝယ်လိုအားအဆင့်တူ ငွေလဲနှုန်းကို မူတည်၍ တွက်ချက်ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနည်း သော တိုင်းပြည်များ၏ လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို ဤတွက်ချက်နည်းက ပိုမိုပေါ်လွင်စွာ ပြသနိုင်သဖြင့် ကမ္ဘာ့ငွေကြေး ဈေးကွက်တွင် ဤနိုင်ငံများ၏ ငွေလဲနှုန်းအားနည်းချက် များကို အစားထိုး၍ အသုံး ပြုနိုင်သည်။ ပီပီပီဖြင့် ဂျီဒီပီကို ပြောင်းလဲတွက်ချက်သည့်စနစ်သည် ကုန်သွယ်ဖလှယ်ခြင်း မပြုသော ကုန်ပစ္စည်းများနှင့် ဝန်ဆောင်မှုများ အတွက် အလွန်သင့်တော်ထိရောက်သော စနစ်ဖြစ်သည်။
ဝင်ငွေမြင့်သော တိုင်းပြည်များ၏ ဂျီဒီပီကို ပီပီပီတွက်ချက်နည်းက ကမ္ဘာ့ငွေလဲနှုန်း ပေါက်ဈေးသုံး၍ တွက်ချက်နှိုင်းယှဉ်နိုင်သည့် နည်းထက် ကွာဟချက် လျော့နည်းစွာဖြင့် ပြနိုင်သည်။ ဤတွေ့ရှိချက်ကို ယင်း၏ အကျိုးသက်ရောက်မှုဟုခေါ်ဆိုသည်။
ဂျီဒီပီနှင့် လူနေမှုအဆင့်အတန်း
စီးပွားရေးစနစ်တစ်ခုတွင် လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို တစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီနှင့် ပြ လေ့ရှိသည်။ ဤနည်းသည် အားသာချက်များရှိသော်လည်း လူနေမှု အဆင့်အတန်းကို ဖော်ပြရာတွင် ယင်းကိုအသုံး ပြုခြင်းအပေါ် ဝေဖန်မှုများစွာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ တစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီဝင်ငွေကို လူနေမှုအဆင့်အတန်း နှိုင်းယှဉ်မှုပြုရာတွင် အသုံး ပြုခြင်း၏ အားသာချက်များမှာ ဤတိုင်းတာမှုကို မကြာခဏ ပြုလုပ်၍ ရခြင်း၊ ကျယ်ပြန့်စွာ ပြုလုပ်နိုင်ခြင်းနှင့် တစိုက်မတ်မတ် ပြုလုပ်၍ ရခြင်းများ ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံများစွာတွင် ဂျီဒီပီကိန်းဂဏန်းများကို ၃ လပတ်တကြိမ် ထုတ်ပေးခြင်း (ဤသို့ဖြင့် စီးပွား ရေးစနစ်၏ ဦးတည်ရာကို ဆောလျင်စွာ ဖော်ထုတ်သိရှိနိုင်ခြင်း)၊ ကျယ်ပြန့်စွာရရှိနိုင်သည်ဟု ဆိုရာဝယ် တိုင်းပြည်တိုင်း လိုလို၏ ဂျီဒီပီအချို.အစိတ်အပိုင်းကို သိရှိနိုင်ခြင်း (ဤသို့ဖြင့် နိုင်ငံများ၏ လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို အကြမ်းဖျင်းနှိုင်းယှဉ်နိုင်ခြင်း၊) တစိုက်မတ်မတ်ဟု ဆိုရာတွင် ဂျီဒီပီကို အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုရာ၌ အသုံး ပြုသည့် ဘောင်စနစ်များမှာ နိုင်ငံများအတွင်း တစ်ပုံစံတည်း နှီးပြားတူညီသည်ဟု ယူဆ ထားရှိခြင်းတို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဂျီဒီပီကို ဖော်ညွှန်းရာတွင် ၎င်းသည် လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို မှန်ကန်စွာ ပြသနိုင်ခြင်း ကြောင့် လက်ခံရခြင်း မဟုတ်ပေ။ (အခြားကက္ဍများအားလုံး တူညီနေပါက) တစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီတက်နေပါက လူနေမှုအဆင့်အတန်းပါ လိုက်တက်သည်ကို တွေ့ရ သောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ဤအချက်က ဂျီဒီပီသည် လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို တိုက်ရိုက်ပြသနိုင်ခြင်း မရှိသော်လည်း လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို ကိုယ်စား ပြုလျက် ရှိခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ တစ်ဦးချင်းဂျီဒီပီသည် အလုပ်သမားများ၏ ကုန်ထုန်စွမ်းအားကိုလည်း ပြနိုင်သည်။ ကုန်ထုတ်စွမ်းအား မြင့်မားသည်နှင့်အမျှ အလုပ်ရှင်များသည် လုပ်အားခတိုးပေး ခြင်း ဖြင့် အလုပ်သမားများအား ထိန်းထားရသည်။ ကုန်ထုတ်စွမ်းအား ကျဆင်းလျှင် လုပ်ခကိုပါ လျှော့ပေးရသည်။ သို့မှသာလျှင် မြတ်စွန်းမည်ဖြစ်သည်။ ဂျီဒီပီကို အသုံး ပြုသည့်အပေါ် အငြင်းပွားစရာများစွာ ရှိလေသည်။
ဝေဖန်‌ချက်‌များနှင့် ကန့်သတ်‌အားနည်းချက်‌များ
-လုပ်အားပေး ခြင်းများကိုလည်း အသိအမှတ် မပြုချေ။ ဥပမာ လင်းနပ်ဆော့ဖ်ဝဲ သည် ဂျီဒီပီကို မည်သို့မျှ အထောက်အကူမပြုပေ။ သို့သော် တွက်ချက်မှုများအရ စီးပွားရေး ကုမ္ပဏီတစ်ခုမှ ထုတ်လုပ်ခဲ့လျှင် ရင်းနှီးငွေ ဒေါ်လာ တစ်ဘီလီယံ ကုန်ကျမည်ဟု မှန်းဆကြသည်။
-ဂျီဒီပီတွက်ချက်သည့် နည်းများကလည်း တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ရှုပ်ထွေး စေသည်။ နိုင်ငံနှိုင်းယှဉ်မှုများတွင် ဝယ်လိုအား အဆင့်တူငွေလဲနှုန်းကို အခြေခံသော ပီပီပီစနစ် သို့မဟုတ် လက်ရှိငွေလဲနှုန်း ပေါက်ဈေးကို အခြေခံသောစနစ်ဟူ၍ ကွဲပြားစွာသိရှိထားရမည်။
ကျန်းမာရေးဝန်ဆောင်မှုသည်လည်း အခြားဂန္ထဝင် ဥပမာဖြစ်သည်။ လူအများ ဖျားနာကြပြီး ငွေကုန်ကြေးကျများစွာဖြင့် ကုသရပါက ဂျီဒီပီတက်လာမည်ဖြစ်သော်လည်း လိုလားအပ်သော ကိစ္စမဟုတ်ပေ။
-လူနေမှုအနှစ်သာရ။ ။ လူသားများ၏ စိတ်ချမ်းသာမှုကို ရုပ်ဝတ္ထုပစ္စည်းနှင့် ဝန်ဆောင်မှုတို့ကသာ ဆောင်ကြဉ်း ပေးနိုင်စွမ်း ရှိသည်မဟုတ်ပေ။ အခြားအကြောင်းအချက်များစွာ ရှိသေးသည်။ အခြားစီးပွားရေး တိုင်းတာနည်းများကလည်း လူနေမှုအဆင့်အတန်းနှင့် ဝင်ငွေတို့ကို ထည့်သွင်းစဉ်းစား ထားခြင်း မရှိပေ။
-တရားဝင် ဂျီဒီပီစာရင်းအင်းပညာရပ်တွင် ကိန်းဂဏန်းသည် အရေးပါအရာရောက်ဆုံး ဖြစ်သဖြင့် မရိုးမသား လိမ်လည်ဖော်ပြမှုပြုခြင်း အများဆုံး ရှိနိုင်သည်။ အမေရိကန်နိုင်ငံတွင် အစိုးရ၏ ဂျီဒီပီကိန်းဂဏန်းများကို လူအများ စိတ်ချမ်းသာအောင် ပြင်ဆင်ဖော်ပြတတ်သည်။ ရင်းနှီး မြှုပ်နှံငွေမရှိဘဲ စာရင်း အရ ငွေဖေါင်းပွနှုန်းကို နှိမ့်၍ပြ ခြင်းမျိုး ဖြစ်သည်။
-ကုမ္ပဏီတစ်ခုအတွင်း နိုင်ငံကျော်ဖြတ်၍ မြင့်မား သော အခွန်အတုတ်များကို တိမ်း ရှောင်ကြသဖြင့် ဂျီဒီပီကို ကမောက်ကမ ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဂျာမန် အီးဘေးကုမ္ပဏီသည် ဂျာမနီအခွန်ကို ရှောင်ရန် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင် လုပ်ငန်းလုပ်ပြီး အမေရိကန် ကုမ္ပဏီများသည် အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတွင် ဦးပိုင်ကုမ္ပဏီများ ထူထောင်ကာ အိုင်ယာလန်မှပင် ဈေးနှုန်းချိုသာစွာ ဝယ်ယူထားသော ကုန်ပစ္စည်းများကို လက်တွေ့ တင်ပို့ခြင်းမပြုဘဲ အမြတ်တင်၍ အရောင်းပြခြင်း ဖြင့် မိမိတို့ပေးရမည့် အခွန်လျော့နည်း စေပြီး အိုင်ယာလန်ဂျီဒီပီကို တက်စေသည်။
-လူအများသည် ဈေးပေါ၍ တာရှည်မခံသော ကုန်ပစ္စည်းများကို မကြာခဏ ဝယ်ယူပြီး ဈေးကြီး၍ တာရှည်ခံသော ပစ္စည်းများကို ရံဖန်ရံခါသာ ဝယ်ယူကြသည်။ ဤနည်းဖြင့် ပထမကိစ္စတွင် ကုန်ပစ္စည်း ရောင်းရငွေ ပိုမိုများခြင်း ကြောင့် ဂျီဒီပီတက်ခြင်းမှာ ခရီးမရောက်ဘဲ အလေအလွင့်များ စေသည်။ (ဤဖြစ်ရပ်မျိုးမှာ အမြဲမဖြစ်တတ်ချေ။ တာရှည်ခံပစ္စည်းများမှာ ထုတ်လုပ်ရာတွင် တာရှည်မခံသော ကုန်ပစ္စည်းထက် ခက်ခဲပြီး စားသုံးသူသည် ရေရှည် အကိုက်ဆုံးလမ်းကို ရွေးမည်ဖြစ်သည်။ ဖက်ရှင်နှင့် နည်းပညာမြင့်သော ကုန်ပစ္စည်းများတွင် တိုတောင်း သော ကာလအတွင်း အသစ်အဆန်းများ မကြာခဏ ပြောင်းလဲခြင်းသည် စားသုံးသူ၏ ကျေနပ်ရောင့်ရဲမှုကို ပိုမိုဖြစ်စေနိုင်သည်။)
-တိုင်းပြည်တစ်ပြည်သည် ငွေမသုံးစွဲဘဲ နိုင်ငံခြားတွင် ရင်းနှီး မြှုပ်နှံလျှင် ငွေချေး၍ သုံးစွဲသော တိုင်းပြည်ထက် မိမိ၏ ဂျီဒီပီကိန်းများ လျော့နည်းမည်။ ထို့ကြောင့် စုပုံလာသည့် စုဆောင်း ငွေနှင့် ကြွေးမြီများကို ငွေကြေးပိုင်းမှ ဆက်တိုက်လိုက်နိုင်လျှင် ထည့်သွင်းစဉ်းစားခြင်း မပြုလုပ်တော့ပေ။
-ဂျီဒီပီသည် စီးပွားရေးတိုးတက်နှုန်း ထိန်းထားနိုင်ခြင်းကို မတိုင်းတာနိုင်ချေ။ နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံသည် သယံဇာတများကို အလွန်အကျွံထုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရင်းနှီး မြှုပ်နှံမှု လွဲမှား နေရာချထား ခြင်းများ ကြောင့် မြင့်မား သော ဂျီဒီပီကို အခိုက်အတံ့ ရရှိနိုင်ပေမည်။
ဥပမာအား ဖြင့် နော်ရူးကျွန်းနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အမြင့်မားဆုံး တစ်ဦးချင်း ဂျီဒီပီပိုင်ဆိုင်သူများအဖြစ် မိမိ၏ ဖေါ့စဖိတ်သတ္တုသိုက်ကြောင့် ရရှိခဲ့သော်လည်း ၁၉၈၉ မှစ၍ ယင်းသတ္တုသိုက် ကုန်ဆုံးသွားသဖြင့် လူနေမှုအဆင့်မှာ များစွာနိမ့်ကျခဲ့ရသည်။ ရေနံကျွယ်ဝသော နိုင်ငံများသည် စက်မှု လုပ်ငန်းများ မထူထောင်ဘဲ ဂျီဒီပီမြင့်မားစွာ ထိန်းထားနိုင်မည် ဖြစ်သော်လည်း ဤအခြေအနေကို ရေနံကုန်ခန်းသွားပြီး နောက်ပိုင်း ထိန်းထားနိုင်မည် မဟုတ်ပေ။ စီးပွားရေးပူဖေါင်း၊ အိမ်ရာ ဆောက်လုပ်ရေးပူဖေါင်း သို့မဟုတ် စတော့ရှယ်ယာပူဖေါင်းနှင့် ပုဂ္ဂလိက ငွေစုဆောင်းနှုန်း နိမ့်ကျနေခြင်းများသည် အပေါ်ယံအား ဖြင့် စားသုံးမှု မြင့်မား စေ သည်။ အနာဂတ်ကို ပေါင်နှံထား ခြင်း ကြောင့် တိုးတက်နှုန်း မြန်ဆန်သည်ဟု ထင်ရတတ်သည်။ ပတ်ဝန်းကျင် ပျက်စီးယိုယွင်းမှုကို လျစ်လျူရှုခြင်းသည် နဂို အခြေအနေပြန်ရောက်စေရန် ကယ်တင်စရိတ်များ ကြီးမား စေတတ်သည်။ ဂျီဒီပီသည် ဤကဲ့သို့ ကိစ္စများကို ထည့်သွင်း မစဉ်းစားချေ။
-အမှန်တကယ်ရောင်းရ ငွေကို တိုင်းတာရာတွင် ဂျီဒီပီသည် ပေးလိုက်ရမည့် ငွေနှင့် ပြန်ရမည့် ပုဂ္ဂလဓိဋ္ဌာန်ကျသော တန်ဖိုးတို့၏ ခြားနား ချက်ကို ထိမိစွာ မဖော်ညွှန်းနိုင်ပေ။ ထို့ကြောင့် ၎င်းသည် ပျမ်းမျှအသုံးတည့်မှုကို လျှော့ပြနိုင်ချေရှိသည်။
-နှစ်စဉ်အမှန်တကယ် ဂျီဒီပီ တိုးတက်နှုန်းကို တွက်ရာတွင် 'ဂျီဒီပီစားကိန်း' ကိုသုံး၍ ညှိရသည်။ ဤချိန်ညှိခြင်း ကြောင့် ထုတ်လုပ်ပစ္စည်းတို့.ဓမ္မဓိဋ္ဌာန် ကျသော အရည်အသွေးများကို အချိန်တစ်ခုအတွင်း လျှော့ပြရာ ရောက်စေသည်။ (စားကိန်းသည် တိကျသော ပုဂ္ဂလဓိဋ္ဌာန် အတွေ့အကြုံများကို တိုင်းတာရာတွင် အခြေခံသည်။ ယင်းမှာ ၁၉၈ဝ ဦးပိုင်းကစပြီး ကွန်ပျူတာ၏ ထက်မြက်သော စွမ်းပကား ဖြင့် စားသုံးသူများ ရရှိသည့် အကျိုး ကျေးဇူးကို တိုင်းတာခြင်း ဖြစ်သည်။) ထို့ကြောင့် ဂျီဒီပီ ကိန်းဂဏန်းသည် နည်းပညာတိုးတက်မှုကြောင့် ရရှိမည့် အမှန်တကယ် လူနေမှုမြင့်မားလာမည့် ကိစ္စကို လျှော့ပြထား ခြင်းမျိုး ရှိနိုင်သည်။
-ဂျီဒီပီသည် ဆင်းရဲချမ်းသာ ကွာဟချက်ကို ထင်ဟပ်ဖော်ပြမထား ပေ။
ဂျီဒီပီ၏ ကန့်သတ်ချက် (သို့မဟုတ် အနည်းငယ်ကွာခြားသည့် ဂျီအင်ပီ) ကို ပုဂ္ဂိုလ်နှစ်ဦးက ဝေဖန်ထားသည်။ ရောဘတ်ကင်နေဒီ ၏အဆိုအရ- ဂျီအင်ပီတွင် လေထုညစ်ညမ်းမှု စရိတ်များ၊ စီးကရက်ကြော်ငြာခများနှင့် ကားလမ်း ပေါ်တွင် ယာဉ်တိုက်မှု ရှင်းလင်းစရိတ်များ ထည့်သွင်းထားသည်။ တံခါးခတ်ရန် သုံးသည့် အထူးစီမံ ထုတ်လုပ်ထားသည့် သော့များနှင့် ဤသော့များကို ချိုးဖွင့်သူများကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် ကုန်ကျမည့် အကျဉ်း ထောင်စရိတ် များပါဝင်သည်။ ဂျီအင်ပီတွင် ရက်ဝုဒ်အပင်ကြီးများအား ခုတ်လှဲဖျက်ဆီးပစ်ခများ၊ ဆူပီရီးယား ရေအိုင်အား တိမ်ကောစေရန် ပြုလုပ်သည့် စရိတ်များပါဝင် သည်။ မီး လောင်ဗုံး၊ ဒုံးကျည်နှင့် အဏုမြူထိပ်ဖူးဗုံး ထုတ်လုပ်မှုတိုးလျှင် ဂျီအင်ပီပါ တိုးသည်။ သို့သော်လည်း မိမိ၏မိသားစုကျန်းမာသဖြင့် ရရှိသည့် အကျိုး ကျေးဇူး၊ သူတို့၏ ပညာရေးမှ ရရှိမည့်အမြတ်၊ ကစား ပျော်ရွှင်၍ ရရှိလာမည့် အကျိုးများကို ထည့်မတွက်ထား ချေ။ စက်ရုံများ၊ လမ်းများ လုံခြုံစိတ်ချရမှု၏ အကျိုး ကျေးဇူးများ မပါဝင်ချေ။ ကဗျာတစ်ပုဒ်၏ အလှ၊ အိမ်ထောင်တစ်စုသာယာမှု၏ တန်ဖိုး သို့မဟုတ် လူထုစကားရည်လုပွဲများ၏ အကျိုး၊ လူကြီးလူကောင်းဝန်ထမ်း ကောင်းများ၏ တန်ဖိုးစသည်များလည်း ထည့်သွင်းတွက်ချက်ထား ခြင်း မရှိချေ။ လူဖြစ်ရကျိုးနပ်စေသည့် ကိစ္စများမှ လွဲ၍ အားလုံးကို ထည့်သွင်းတွက်ချက်ထားသည်။
ဒုတိယ ဝေဖန်သူ ဆိုင်မွန်ကုဇ်နက်သည် ဂျီဒီပီကို တီထွင်သူဖြစ်ပြီး ၁၉၃၄ ခုနှစ် အမေရိကန် လွှတ်တော်သို့ ပထမဦးဆုံးအကြိမ် အစီရင်ခံစာ တင်သွင်း ချိန်က ပြောခဲ့သည်မှာတိုင်း ပညာတစ်ခု၏ စည်ပင်ဝပြောမှုသည် အမျိုးသားဝင်ငွေကို တိုင်းတာရုံနှင့် မသိရှိနိုင်ပေ။ ဂျီဒီပီ တက်နေချိန်တွင် အမေရိကန်နိုင်ငံ ကျနေရသည်။ အရေအတွက်နှင့် အရည်အချင်း၊ ကုန်ကျစရိတ်ငွေနှင့် အကျိုးအမြတ်၊ ရေရှည်နှင့် ရေတိုကာလစသည်တို့ ခြားနားမှုကို ကောင်းစွာနားလည်သဘောပေါက် ဖို့ လိုအပ်ပေသည်။ တိုးတက်မှုပန်းတိုင် ဆိုရာတွင် မည်သည့်ပန်းတိုင်၊ မည်သည့်အတွက်ကြောင့် စသည်တို့ကို ကွဲပြားစွာ သိရှိရမည်။
အချို့စီးပွားရေး ပညာရှင်များသည် ဂျီဒီပီ၏ အထက်ပါ ဝေဖန်မှုများ ကြောင့် အခြားတစ်ခုဖြင့် အစားထိုးရန် ကြိုးစားအားထုတ်ကြသည်။ ယင်းမှာ အမှန်တကယ် တိုးတက်နှုန်း ညွှန်းကိန်း (ဂျီပီအိုင်) ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံများစွာသည် တစ်နိုင်ငံလုံး၏ ပိုင်ဆိုင်မှုအားလုံးကို ပေါင်းထည့်ပြီး အမျိုးသားဓန ဆိုသည်ကို တွက်ချက်သည်။ သို့သော်လည်း ဤကိန်းဂဏန်းက နောင်ကာလတွင် ပေါ် ပေါက်မည့် ပတ်ဝန်းကျင် ယိုယွင်းပျက်စီးမှု၊ အိမ်ရာဈေးကွက်ပူဖေါင်း များနှင့် ကြွေးမြီများကို ထည့်သွင်းမပြသနိုင်ချေ။ ဘူတန်ကဲ့သို့သော နိုင်ငံက လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို စုစုပေါင်းအမျိုးသား ပျော်ရွှင်မှုနှင့် တိုင်းတာရန် လိုလားအဆိုပြုသည်။ (ဘူတန်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အပျော်ရွှင်ဆုံးသော နိုင်ငံဖြစ်သည်ဟု ကြွေးကြော်ထားသည်။)
စည်သူလွင်
စည်သူလွင်သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ အဆိုတော်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူ၏ အဖေသည် ကာတွန်းဆရာ ဦးငွေကြည် ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်းဘဝ
စည်သူလွင်ကို ၁၉၇၃ ခုနှစ် မတ်လ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ ကာတွန်းငွေကြည်နှင့် ဒေါ်ကြွယ်တို့၏ တစ်ဦးတည်းသောသား ဖြစ်သည်။
အနုပညာလမ်းကြောင်း
၁ဝ တန်း အောင်မြင်ပြီးချိန်တွင် ဦးစောနု သီချင်းဆိုပြိုင်ပွဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာမှ ဆုရခွေကို ကိုညီထွဋ်က ကြားသိခဲ့ပြီး ပထမဆုံး စီးရီးတေးစီးရီး ထွက်ရှိခဲ့သည်။
တစ်ကိုယ်တော်စီးရီး မထွက်ခင်ကာလတွင် သင်္ချာမေဂျာ အဓိကဖြင့် တက္ကသိုလ် တက်ရောက်ချိန်တွင်လည်း ကျောင်းပွဲများတွင် ဝါသနာတူ သူငယ်ချင်းများဖြင့် ဖွဲ့ထားသော Rock Devil တီးဝိုင်း၊ ဟာရီကိန်းတီးဝိုင်း စသည့် တီးဝိုင်းများနှင့် သီဆိုဖျော်ဖြေခဲ့သလို အချို့ တီးဝိုင်းများတွင် အတီးသမားတစ်ဦးအဖြစ် ပါဝင်ခဲ့သည်။ စည်သူလွင်သည် ချစ်သူများရဲ့နေ့ စီးရီးဖြင့် အောင်မြင်လာခဲ့ကာ တစ်ကိုယ် တော်ခွေငါးခွေ၊ အမှတ်တရစီးရီးတစ်ခွေနှင့် အတွဲခွေပေါင်းများစွာကို သီဆိုခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ကုန်ပစ္စည်း ကြော်ငြာများ၊ ဗီဒီယိုနှစ်ကားနှင့် နှုတ်ခမ်းထက်ကဓားသွား ရုပ်ရှင်တွင် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ဝေါဟာရတ္ထပကာသနီ
ဝေါဟာရတ္ထပကာသနီကို ရှင်ဂုဏာစာရရေးသည်။ ၁၁၃၁ ခု၊ ကဆုန်လပြည့်ကျော် ၄ ရက် (၁၇၆၉ ဧပြီ ၂၃) တွင် ကျမ်းပြီးသည်။ ၁၁ ကြောင်းရေပေ ၂၂ အင်္ဂါနှင့် ၉ ချပ်ရှိသည်။ အပိုင်း ၉ ပိုင်း ပါသည်။
ခေါင်းစဉ်အဓိပ္ပာယ်
ဝေါဟာရ၊ အတ္ထ၊ ပကာသနီဟူ၍ ပါဠိစကားလုံး ၃ လုံး ပေါင်းထားသည်။ ဝေါဟာရမှာ အခေါ်အဝေါ် စကားအသုံးအနှုန်း၊ အတ္ထမှာ အနက်အဓိပ္ပာယ် ဆိုလိုရင်း၊ ပကာသနီမှာ တိကျပြတ်သားအောင် ဖော်ပြခြင်း စသဖြင့် အဓိပ္ပာယ်အသီးသီးရှိကြသည်။ ပေါင်း၍ဆိုပါက မြန်မာဝေါဟာရတို့၏ အနက်အဓိပ္ပာယ်ကို တိကျပြတ်သားအောင် ဖော်ပြခြင်းဟူ၍ ရလိမ့်မည်။
စက်တင်ပုံနှိပ်ခြင်း
၁၉၀၄ ခုတွင် ကျောက်စာဝန် တော်စိန်ခိုက ငွေမပြီး သရက်တောတိုက် တောင်ဘီလူးဆရာတော်က ကြီးကြပ်ကာ မှော်ပီဆရာသိန်း၊ ဆရာမြင့်၊ ဆရာကြင်တို့ တည်းဖြတ်၍ ရန်ကုန်မြို့ ဧရာဝတီစာပုံနှိပ်တိုက်မှ ပထမဆုံး စက်တင်ပုံနှိပ်သည်။
စစ်ပြီးသည်နောက် ၁၉၅၈ ရောက်လျှင် ဤစာအုပ်မှာ ရှားပါးသဖြင့် ရန်ကုန် လယ်တီမဏ္ဍိုင်စာပုံနှိပ်တိုက်က ဧရာဝတီမူကို ပြန်ထုတ်သည်။ နောက် ၁၉၆၆ ခု၌ ဒဂုန်ဦးထွန်းမြင့်တည်းဖြတ်ကာ လယ်တီမဏ္ဍိုင်မူအဖြစ် ဒုတိယအကြိမ် ထုတ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ
မော်တောင်းရွာ၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်
မော်တောင်းရွာ(Mawtawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်၊ နောင်နန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၆၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်နန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၆၉ ဦး၊ မ ၄၂၆၁ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၉၃၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်ကြီးနားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခဂျိတဘူတာ
ခဂျိတဘူတာ  (梶 田 駅 ခဂျိတ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟီရိုရှီးမားခရိုင်၊ မိယောရှိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဇနီရွာ၊ ဇနီ
ဇနီရွာ၊ ဇနီ
ကုန်းလွန်းရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ကုန်းလွန်းရွာ (Konelun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကုန်းလွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၂၈ ဦး၊ မ ၉၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေပြည်
ရွှေပြည်
ကုန်ဘောင်တန်းရွာ
ကုန်ဘောင်တန်းရွာ
အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲ၊ ၂၀၁၅
အလားအလာ ရှိသူများ
ရွေးကောက်ပွဲအပြီး သမ္မတ ဦးသိန်းစိန် ပြန်တက်လာနိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းသူများ ရှိသလို တပ်မတော် ကာကွယ်ရေး ဦးစီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်မှူးကြီး မင်းအောင်လှိုင်ကို သမ္မတခန့်မည်ဟု ပြောဆိုသူများလည်း ရှိသည်။ ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်မှာမူ ဖွဲ့စည်းပုံ အခြေခံဥပဒေပါ ပြဋ္ဌာန်းကန့်သတ်ချက်များအရ သမ္မတ ဖြစ်ခွင့် မရှိပေ။ သို့သော် NLD အနိုင်ရပါက သမ္မတအထက်မှနေ၍ အစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင် စီမံခန့်ခွဲမည်ဟု ထုတ်ဖော် ပြောဆိုထားသည်။
ယခင် စစ်အစိုးရ နံပါတ် ၃ ခေါင်းဆောင် ဖြစ်ခဲ့သော သူရဦးရွှေမန်းသည်လည်း သမ္မတ ဖြစ်နိုင်သည်ဟု ခန့်မှန်းခဲ့ကြသော်လည်း သူသည် ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီ ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ်မှ ဖယ်ရှားခံထားရသည်။
ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်သည့် နိုင်ငံရေးပါတီများ
• 2
ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်သည့်နယ်မြေ
ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် သည် ကြေညာချက်အမှတ် (၆၇/၂၀၁၅) ဖြင့် ရှမ်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ နယ်မြေအချို့သည် လွတ်လပ်ပြီးတရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲကျင်းပရန် အခြေအနေမရှိသဖြင့် ရွေးကောက်ပွဲများကျင်းပမည် မဟုတ်ကြောင်းကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၇ ရက်နေ့ တွင် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ ရွေးကောက်ပွဲ မကျင်းပနိုင်သော နယ်မြေများမှာ
ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်
၂၀၁၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် က ကြေညာခဲ့သည့် ရလဒ်များအရ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အမတ်နေရာ ၂၃၈ နေရာ နှင့် ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော်တွင် ၃၄၈ နေရာ ရရှိခဲ့ပြီး အစိုးရဖွဲ့နိုင်ရန် လိုအပ်သော အမတ်အရေအတွက်ကို ကျော်လွန်ခဲ့သည်။ အဆိုပါရလဒ်များအရ အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်အနေဖြင့် သမ္မတ တစ်ဦးကို ရွေးချယ်နိုင်ပြီ ဖြစ်သည်။
တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီးများ
ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး လွှတ်တော်များအတွက် တိုင်းရင်းသားရေးရာ ဝန်ကြီး ၂၉ နေရာ ပါဝင်သည်။
အငြင်းပွားဖွယ်ရာများ
မဲစာရင်း အကြိမ်ကြိမ် မှားယွင်းခြင်း၊ ပဋိပက္ခဒေသများတွင် မဲပေးခွင့် ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ လူနည်းစုတချို့ မဲပေးခွင့် မရှိခြင်းများနှင့် ပတ်သက်၍ မီဒီယာများက ထုတ်ဖော်ရေးသားခဲ့ကြသည်။
"နိုင်ငံကို အုပ်ချုပ်နေပြီး တပ်မတော်က ကျောထောက်နောက်ခံ ပေးထားတဲ့ ကြံ့ခိုင်ရေးပါတီကို မဲမပေးဘဲ မြန်မာပြည်သူ သန်းပေါင်းများက ဆန့်ကျင်စေကာမူ တပ်မတော်သည်သာလျှင် ပါဝါအစစ်အမှန်အဖြစ် ဆက်လက် ကျန်ရစ်လိမ့်မည်" ဟု The Economist စာစောင်က ဝေဖန်ရေးသားခဲ့သည်။
ဆွတ်နန်းရွာ၊ မော်လိုက်မြို့နယ်
ဆွတ်နန်းရွာ (Sutnan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ မော်လိုက်မြို့နယ်၊ ဖဲကဇက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၀၇၉ ဖြစ်သည်။