cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သိဒ္ဓတ္ထမင်းသား
မယ်တော်မာယာ-၃၂ ပါးသောလက္ခဏာတော်ကြီး၊ ၈ဝသော လက္ခဏာတော်ငယ်တို့နှင့်ပြည့်စုံသော ဘုရားအလောင်းတော်မင်းသားသည် တစ်ပါးသောသူတို့ကဲ့သို့ လိမ်းကျံရစ်ထွေး ညစ်ကြေးသမ်းမို့ခြင်းမရှိ၊ ပကတိသွန်းသစ်သောဇမ္ဗူရာဇ်ရွှေစင်ကဲ့သို့ စင်ကြယ်စွာ ဖွားမြင်တော်မူလာသည်။ ထိုနောက်အလောင်းတော်သည် အရှေ့အရပ်မှမြောက်သို့လှည့်တော်မူလျက် ခုနစ်ဖဝါးသွား၍ မတ်မတ်ရပ်တန့်ပြီးလျှင်·
အဓိပ္ပာယ်ကား ဟူ၍ဖြစ်သည်။
ထိုနောက်အလောင်းတော်မင်းသားကို ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ပြန်ပို့ကြလေသည်။
အလောင်းတော်ဖွားသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် ဖွားဖက်တော်ခုနစ်ဦးဖြစ်သော ဘဒ္ဒကစ္စနာယသောဓယာမင်းသမီး ၊အာနန္ဒာမင်းသား ၊ ဆန္ဒအမတ်၊ ကာဠုဒါယီအမတ်၊ ကဏ္ဍကမြင်းတို့ကိုအသီးသီးဖွားမြင်ကြ၍ မဟာဗောဓိပင်နှင့် ရွှေအိုးကြီးလေးလုံး တို့လည်းပေါ်ပေါက်လာကြလေသည်။
သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး၏ဆရာဖြစ်သောကာဠဒေဝီလရသေ့သည်ဘုရားလောင်းမင်းသားဖွားမြင်ကြောင်းကိုနတ်တို့ထံမှ ကြားသိရသဖြင့်မင်းကြီးနန်းတော်သို့ကြွလာ၏။ မင်းကြီးသည် သားတော်ကိုရင်ခွင်၌ထား၍ ရသေ့အားရှိခိုးစိမ့်သောငှာ လက်နှစ်ဖက်ကိုယှက်စေသော်အလောင်းမင်းသား၏၊ ဖဝါးတော်အစုံသည် လျှပ်ခြည်စက်ကဲ့သို့ပျံတက်ကာ ရသေ့၏ဦးထိပ်ပြင်ထက်၌တည်လေ၏။
ဤကဲ့သို့အံ့ဖွယ်သရဲဖြစ်သည်ကိုမြင်ရလျှင် ရသေ့သည်ထ၍ ရှိခိုးဦးတိုက်၏။ မင်းကြီးလည်းသားတော်မြတ်ကို တုပ်ဝပ်ရိုကျိုးရှိခိုးလေသည်။ ထိုနောက် ရှင်ရသေ့က ဤမင်းသားသည်စင်စစ်လျှင်ဘုရားဖြစ်လတ္တံ့။ သို့သော် ငါမူကားမင်းသားဘုရားဖြစ်သည်ကို ဖူးမြော်ရမည်မဟုတ်ဟု မိန့်တော်မူလေသည်။
အလောင်းတော်မင်းသားကိုဖွားမြင်ပြီးသည့်နောက် ငါးရက်မြောက်နေ့၌ အမည်မှည့်ရန်ရွေးချယ်ကြရာ အလုံးစုံသောလူနတ်တို့၏အလိုခပ်သိမ်းကို ပြီးငြိမ်းစေတတ်ရကား သိဒ္ဓတ္ထကုမာရဟူ၍အမည် မှည့်၏။ ခုနစ်ရက်မြောက်သောနေ့၌ကား မယ်တော်သိရီမဟာမာယာမိဖုရားသည်စုတေ၍ ဘုရားမယ်တော် တို့၏ဖြစ်ရာ တုသိတာနတ်ပြည်ဝယ် သန္တုဿိတအမည်ရှိသောနတ်မင်းဖြစ်လေသည်။
ထိုအချင်းအရာကိုမြင်သော မင်းကြီးသည် ဝမ်းမြောက်လှရကား လက်အုပ်ချီမိုး၍ ရှိခိုးပူဇော်တော်မူ၏။ ဤကား ခမည်းတော်၏ နှစ်ကြိမ်မြောက် ရှိခိုးခြင်းတည်း။ အလောင်းတော်မင်းသား ၁၆ နှစ်အရွယ်သို့ရောက်သောအခါ ဒေဝဒဟပြည့်ရှင်သုပ္ပဗုဒ္ဓမင်း၏သမီးတော် ဘဒ္ဒကစ္စနာနှင့် ထိမ်းမြား၍ ယသောဓရာဗိမ္ဗာဒေဝီဟူသောအမည်ဖြင့် ဘိသိက်ခံကာ အဂ္ဂမဟေသီ ထားတော်မူသည်။ ထိုနောက် ပြာဿာဒ်သုံးခုဝယ် ဥတုအလှည့်အလည်အားဖြင့် မိန်းမအခြံအရံများဖြင့်သာလျှင် ၁၃ နှစ်တိုင်တိုင် ပျော်စံတော်မူလေသည်။
မင်းသားသက်တော် နှစ်ဆယ့်ရှစ်နှစ်သို့ရောက်သောအခါ တစ်နေ့၌ ဥယျာဉ်တော်သို့ထွက်တော်မူရာ ဥယျာဉ်အနီးတွင် နတ်တို့က သူအိုအသွင် ဖန်ဆင်း၍ ပြသည်။ နောက်လေးလအကြာ ဥယျာဉ်တော်သို့ ထွက်ပြန်ရာ သူနာအသွင်ကို ဖန်ဆင်း၍ ပြသည်။ နောက်လေးလအကြာထွက်တော်မူပြန်လျှင် သူသေအသွင်ကို ဖန်ဆင်း၍ပြသည်။ နောက်လေးလတစ်ကြိမ်တွင်လည်း ရဟန်းအသွင်ကိုဖန်ဆင်းပြ၏။ ဤသို့ သူအို၊ သူနာ၊ သူသေ၊ ရဟန်းတည်းဟူသော နိမိတ်လေးပါးထင်လာသည်နှင့်ကြောက်လန့်ပြီးလျှင် အလွန်သံဝေဂ ရှိတော်မူလေသည်။
ထိုအခိုက်တွင် ဘဒ္ဒကစ္စနာတွင်လည်း သားတော်ရာဟုလာကိုဖွားမြင်တော်မူပြန်ရာ ကျဉ်းကျပ်သော နှလုံးတော်ရှိလှသဖြင့် ထိုညဉ့်တွင်ပင် တောထွက်အံ့ဟု ကြံတော်မူ၏။ ကြံသည့်အတိုင်းသက်တော် ၂၉နှစ် မဟာသက္ကရာဇ် ၉၇ ခုဝါဆိုလပြည့်တနင်္လာနေ့ ညဉ့်သန်းခေါင်ယံအချိန်တွင် ဖွားဖက်တော်ကဏ္ဍကမြင်းကို စီး၍ ငယ်ဖော်ဆန္ဒကိုအမြီးကဆွဲစေလျက် တောထွက်တော်မူလေသည်။ တောထွက်၍ယူဇနာ ၃ဝကျော်မျှဝေးသော အနောမာမြစ်တစ်ဘက်ကမ်းသို့ရောက်သောအခါ ဗြဟ္မာမင်းဆက်ကပ်လှူဒါန်းသောပရိက္ခရာရှစ်ပါးနှင့် ကြာသင်္ကန်းဖြင့်ရဟန်းပြုတော်မူ၏။ ရဟန်းအဖြစ်ဖြင့် ဒုက္ကရစရိယာ ခြောက်နှစ်တိုင်အောင်ကျင့်တော်မူပြီးသည်၏ အဆုံး၌ သဗ္ဗညုတရွှေဉာဏ်တော်ကိုရ၍ သက်တော် ၃၅နှစ် သက္ကရာဇ် ၁ဝ၃ ခု၊ ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့အကုန် နေအရုဏ်တက်သည်နှင့် ဘုရားအဖြစ်သို့ရောက်တော်မူလေသည်။ ဘုရား၏အမည်ကား ဂေါတမမြတ်စွာဘုရားတည်း။
ဘုရားဖြစ်တော်မူပြီးနောက် ၄၅ ဝါပတ်လုံး လူနတ်ဗြဟ္မာအပေါင်းတို့အား တရားရေအေးအမြိုက်ဆေး တိုက်ကျွေးတော်မူပြီးလျှင် သက်တော် ၈ဝသက္ကရာဇ် ၁၄၈ခု ကဆုန်လပြည့် အင်္ဂါနေ့နံနက် မိုးသောက်ယံတွင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံဝင်တော်မူလေသည်။
အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး
အမှတ် (၆) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး ကစထ(၆)မှူးမှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သန်းထွန်းဦး ဖြစ်သည် ။ ကစထ (၆) လက်အောက်ခံတိုင်းမှာ နေပြည်တော်တိုင်းစစ်ဌာနချုပ် ဖြစ်သည်။
မေတ္တာကုန်းရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
မေတ္တာကုန်းရွာ (Myittarkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ လာဘို့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၆၂၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 5112
NGC 5112 သည် ကြယ်စုတန်း ကိန်း ဗီနိုက်တီစိုင်မှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီ ဖြစ်သည်။
မနုဿီဟ
မနုဿီဟ ဆိုသည်မှာ ရှေးက အကယ်ရှိခဲ့ဖူးသော သတ္တဝါတစ်မျိုး မဟုတ်ချေ။ ရှေးခေတ်က လူများ စိတ်ကူးဉာဏ် ဆန်းကြယ်စွာ တီထွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော တိရစ္ဆာန် ကိုယ်တစ်ပိုင်း လူကိုယ်တစ်ပိုင်း အရုပ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ယင်းကို မြန်မာနိုင်ငံ အချို့သော စေတီပုထိုးများတွင် တွေ့ရသည်။ မနုဿီဟဟူသော စကားမှာ ပါဠိ စကားဖြစ်၍ လူခြင်္သေ့ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ခြင်္သေ့ကိုယ်၌ လူဦးခေါင်း တပ်ဆင်ထားသော အရုပ်ဖြစ်ခြင်းကြောင့် မနုဿီဟဟု ခေါ်တွင်လာဟန် တူသည်။ မြန်မာတို့စိတ်၌မူ မနုဿီဟဆိုလျှင် ကိုယ်နှစ်ခုရှိသည်ဟု စွဲယူပြီး ဖြစ်သည်။
NGC 5112
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:ကိန်း ဗီနိုက်တီစိုင်
မနုဿီဟ
မနုဿီဟရုပ်ကို ထုလုပ်ထားပုံမှာမူ အနုပညာမြောက် သည်။ လူဦးခေါင်း၌ မကိုဋ်သဏ္ဌာန်ရှိသော အချွန် အတက် များနှင့် ဦးဆောင်းကို ဆောင်းထားပေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံရှိ မနုဿီဟရုပ်များသည် အီဂျစ်ပြည်ရှိ စဖင့်ရုပ်များနှင့် ဆင် သည်။ လူဦးခေါင်း၌ မကိုဋ်သဖွယ် ဆောင်းထားပေးခြင်း ကြောင့် အီဂျစ်ပြည် စဖင့်ရုပ် ဦးခေါင်း များကဲ့သို့ဘုရင် တစ်ဦးဦး၏ ပုံတူ၊ သို့မဟုတ် ကိုးကွယ်သည့် နတ်၊ ဗြဟ္မာ တစ်ဦးဦး၏ ရုပ်ပုံကို စိတ်ကူးဖြင့် မှန်းဆ၍ ထုလုပ်ထားဖွယ် ရှိသည်ဟု တွေးထင်ယူဆရသည်။
ယင်းမနုဿီဟရုပ်များသည် မည်သည့် ခုနှစ်သက္ကရာဇ် က ထုလုပ်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်ဟု အသေအချာ မသိရချေ။ သို့သော် သာသနာ လင်္ကာရ စာတန်းတွင် မြတ်စွာဘုရား သခင် ပရိနိဗ္ဗာန် စံယူတော်မူပြီးနောက် သာသနာ ၂၃၅ ခုနှစ်ရောက်လတ်သော် ရာမညတိုင်း အစိတ် သုဝဏ္ဏဘုမ္မိသို့ အရှင်သောဏ၊ အရှင်ဥတ္တရမထေရ် နှစ်ပါးကို အရှင်မောဂ္ဂလိ ပုတ္တတိဿက ရဟန်းပြုကံ မြောက်လောက်အောင် သံဃာ ငါးပါးနှင့် သာသနာပြု စေလွှတ်တော်မူ၏။ --- ထိုရောအခါ သုဝဏ္ဏဘုမ္မိတိုင်း သထုံပြည်ဝယ် သီရိမာသောက မင်းပြု၏။ --- ထိုမြို့သည် သမုဒ္ဒရာနှင့် နီးသောကြောင့် ရေစောင့် ဘီလူးမသည် မင်းအိမ်၌ သားဖွားတိုင်း စားလေ၏။
သာသနာပြု မထေရ်တို့ရောက်သောနေ့လယ် မင်းအိမ်၌ သားဖွားခိုက်ကြိမ်၍ ဘီလူးမ စားမည်ဟု အရံငါးရာနှင့် လာသည်ကို လူတို့မြင်၍ ကြောက်လန့်ကြွေးကြော်ကြ၏။ ထိုသို့စဉ်တွင် မထေရ်လည်း ကြောက်မက်ဖွယ်ရှိအောင် ခြင်္သေ့နှင့် တူသော ခေါင်းတစ်လုံး ကိုယ် ၂ ခုရှိသော မနုဿီဟသဏ္ဌာန်နှင့် အရေအတွက် နှစ်ဆထက်သာအောင် ဖန်ဆင်းပြီးမှ ဘီလူးမတို့ကို လိုက်၍ ပိတ်ဆီးကုန်လျှင် ဘီလူးမတို့ပြေးသွားလေကုန်၏။
မထေရ်တို့လည်း တစ်ဖန် ဘီလူးမတို့မလာစိမ့် သောငှာ ပရိတ် အရံတားကို ပြုပေ၏။ ထိုကာလ စည်းဝေး လာသူတို့အား ဗြဟ္မဇာလသုတ်ကို ဟောတော်မူသော် ခြောက် သောင်းသော လူတို့အကျွတ်တတန် သောတာပန်စသော အရိယာဖြစ်လေကုန်၏။ ထိုကာလမှစ၍ ယနေ့ဖွားစ မင်းသား ငယ်တို့အား သောဏုတ္တရဟူ၍ ငယ်မည်မှည့်လင့်ကုန်သတည်း။
သူငယ်ခပ်သိမ်းတို့အားလည်း ဘီလူးဘေးကို ဆီးတားခြင်းငှာ ထန်းရွက်၊ သလူရွက်များတွင် မထေရ်တို့ ဖန်ဆင်းသော မနုသီဟရုပ်ကိုရေး၍ ခေါင်းထက်တင်ထား ကုန်၏။ ထိုအရုပ်ကို သထုံမြို့၏ အရှေ့မြောက်ထောင့် တောင်ထိပ်ထက် ကျောက်ရုပ်တု၍ ယခုထက်တိုင် ထားရှိ သတည်း။ ဟူ၍ ဖော်ပြပါရှိလေသည်။
မှတ်ဖူးတွေ့ဖူးခဲ့သော မနုဿီဟ စာ၊ ပုံများကို ၁၉၈၁၊ ဩဂုတ်၊ ရှုမဝတွင် မောင်အေးမြင့် ရေးခဲ့ဖူးပါသည်။ မူလအစ ကလျာဏီကျောက်စာကဟု ဆိုရမည်ဖြစ်သော်ငြားလည်း မနုဿီဟရုပ်များ အထူးသဖြင့် ပန်းရန်၊ ပန်းတော့၊ ပန်းတမော့ရုပ်များဖြင့် ခေတ်စားခဲ့သည်မှာ အမရပူရခေတ်ဟု ဆိုနိုင်သည်။ အကြီးဆုံးနှင့် အချိုးအကျဆုံး မနုဿီဟများကို အမရပူရ တောင်သမန် ကျောက်တော်ကြီး (မဟာသကျရံသီ၊ ၁၈၅ဝ ခုနှစ်) တွင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။ ပုဂံမင်းသည် အမရပူရခေတ် နောက်ဆုံး (၆)နှစ်တွင် နန်းစံခဲ့သည်။ အပျော်အပါးများသော မင်းငယ်တစ်ပါးဖြစ်ခဲ့သော်လည်း အောက်ခြေစီမံသူ ပညာရှင်များ တော်ခြင်းကြောင့် ထိုတောင်သမန်ကျောက်တော်ကြီးနှင့်အတူ မနုဿီဟ (၁၂)ရုပ် အပါအဝင် ပန္နက်ပုံကောင်းလှသည်။ သူ၏ ဘေးတော် ဗဒုံမင်း၏ မင်းကွန်းစေတီတော်ကြီး ဗိသုကာစနစ် မကောင်းသမျှ ဤတောင်သမန် ကျောက်စာတော်ကြီး ဗိသုကာစနစ် ကောင်းမွန်လှ၍ စံထားမိပါသည်။ မနုဿီဟ ဖင်နှစ်ခွ ဖြစ်နေခြင်းမှာ “ထောင့်” နေရာ၌ လိုက်လျောစေလိုသော ဒီဇိုင်း အယူအဆအရ ဖြစ်ရသည်ဟု မောင်အေးမြင့် သုံးသပ်ထားသည်။
လိန်တွီရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
လိန်တွီရွာ(Lingtui)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ လိန်တွီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိန်တွီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇ ဦး၊ မ ၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၈ ဦး နေထိုင်သည်။
အနီရောင်အရွေ့
ရူပဗေဒတွင် အလင်း သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်မှုမှ လှိုင်းအလျား တိုးလာသောအခါ အနီရောင်ရွေ့ ဖြစ်ပွားသည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပိုနီလာလျင် လှိုင်းအလျား တိုးလာခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အလွယ်တကူပြောရပါက အရာဝတ္ထုတို့သည် မိမိတည်နေရာနှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်အရပ်သို့ ဦးတည်ရွေ့လျားနေသည်ဟု ဆိုလိုသည်။ ယနေ့ စကြဝဠာတွင် မြင်သမျှ ဂယ်လက်ဆီ နီးပါးတိုင်းသည် အနီရောင်အရွ့ဖြင့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ဝေးရာသို့ ပြေးလွှားကြလျက် ရှိချေသည်။
လိန်တွီရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တပ်ချောင်းရွာ၊ နတ်ချောင်း
တပ်ချောင်းရွာ၊ နတ်ချောင်း
Deathrock
Deathrockသည် punk rock ၏မျိုးခွဲတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး horror အစိတ်အပိုင်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ ၁၉၈၀ အစောပိုင်းတွင် အမေရိကန်အနောက်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းမှ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။
ဝိသေသလက္ခဏာများ
Deathrock သီချင်းများကို ထပ်တလဲလဲဖြစ်သော Rhythm အပိုင်းများနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ ဂီတာများကို chord ရိုးရိုးများနှင့် အသုံးပြုစဉ်တွင် ဒရမ်နှင့်ဘေ့စ်ဂီတများ 4/4 time signature များဖြင့် အသုံးပြုထားသည်။ စာသားများသည် ကွဲပြားသည်။ ဒဏ္ဍာရီဆန်ခြင်းနှင့် ဝမ်းနည်းခြင်း၊ အမှန်အတိုင်း သိမြင်လာခြင်း၊ ဆုံးရှုံးခြင်း၊ ဘဝနှင့် သေခြင်းတရားများပါဝင်သည်။ ချောမွေ့ခြင်းမှ beat ရရန်ကွဲပြားသည်။ Deathrock စာသားများနှင့် အခြားဂီတဆိုင်ရာ ပုံစံအစိတ်အပိုင်းများသည် horrorနှင့် sci-fi ရုပ်ရှင်များနှင့် ဖော်ပြလျက်ရှိသည်။ တချို့တီးဝိုင်းများသည် rockabilly နှင့် surf rock ၏အစိတ်အပိုင်းများကို မွေးစားထားသည်။ မကြာခဏရိုးရှင်းသော ဂီတတည်ဆောက်ပုံများ၊ heavy atmosphere နှင့်စည်းဝါးကျသောဂီတများကို စိတ်ထိခိုက်လှုပ်ရှားခြင်းနှင့် ထပ်တူနေရာချထားသည်။ deathrock အဆိုရှင်များသည် ထင်ရှားသောအသံများနှင့် တင်ဆက်ကြသည်။
ရင်းမြစ်ဗေဒ
Deathrock စကားရပ်ကို ၁၉၅၀ တွင် ပထမဆုံးအသုံးပြုခဲ့သည်။ (rock and rollနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် အမျိုးအစားများကို ဖော်ပြရန်) ၁၉၈၀တွင် Jody Reynolds ၏ Endless Sleep နှင့် ၁၉၄၁ခုနှစ် Frank Wilson ၏ Last Kiss တို့တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုသီချင်းများသည် သေဆုံးခဲ့သော ဆယ်ကျော်သက်တို့၏ စိတ်ကူးယဉ်ဆန်သောသေခြင်းတရားဟူ၍ ဂရုပြုဖွယ်ဖြစ်သည်။ The Shangri-las ၏ Leader of the Packသည် 50/60 စကားရပ်ဝေါဟာရ အသုံးပြုခြင်း၏ အငြင်းပွားဖွယ်ရာ ဥပမာဖြစ်သည်။ deathrock ဟူသော ဝေါဟာရကို ၁၉၇၉ ခုနှစ် ၁၅ နှစ်ကြာပြီးနောက် ကွဲပြားသော အနောက်ကမ်းခြေ punk တီးဝိုင်းများ၏အသံများကို ဖော်ပြရန်အသုံးပြုခဲ့သည်။ Christian Death ၏ Rozz Williams သည် သူတို့တီးဝိုင်းဂီတကို ဖော်ပြရန် အသုံးပြုခဲ့သည်။ punk ၏မျိုးခွဲများ ပါဝင်သည်။ Nick Zedd ၏ ၁၉၇၉ ရုပ်ရှင် They Eat Scum သည် death rock တီးဝိုင်း Sazy Putrid နှင့် the Mental Deficients နှင့်အတူ ထူးခြားသည်။
မူလအစ
အစောဆုံးလွှမ်းမိုးခဲ့သည့် deathrock အနုပညာရှင်များ ဥပမာအားဖြင့် 45 Grave ဖြစ်ပြီး ထူးခြားဆန်းသစ်သော horror-theme များတွင် တွေ့နိုင်သည်။ ၁၉၅၀နောက်ပိုင်းနှင့် ၁၉၆၀ အစောပိုင်း rock and roll အနုပညာရှင်များမှာ Bobby "Boris" Pickett နှင့် Zacherle ၏ Monde Mash သီချင်း Screamin Joy Hawkins ၏ I Put a Spell on You နှင့် Screaming Lord Sutch& the Savages ၏ Murders in the Graveyard သီချင်းတို့ဖြစ်သည်။ ထိုသီချင်းများတွင် creepy atmosphere ကိုဖန်တီးရန် sound effects များကို အသုံးပြုထားသည်။
Horror ရုပ်ရှင်များသည် ၁၉၇၀ theatrical hard rockers Alice Cooper နှင့် Kiss နှင့်အတူ rock ဂီတကို လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ Rozz Williams သည် ၁၉၇၀ Alice Cooper and Kiss တို့၏လွှမ်းမိုးမှုများကို သီးခြားမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ 45 Grave သည် Alice Cooper ၏ School’s Out ကို coverသီဆိုခဲ့သည်။
အခြားလွှမ်းမိုးခဲ့သည့် goth/deathrock အနုပညာရှင်များတွင် The Doors, Davis Bowie, The Velvet Underground, Iggy Pop and the Stooges, The Cramps, T-Rex, New York Dolls, The Damned, MC5 နှင့် Richard Hell and the Vaidoids တို့ပါဝင်သည်။
Horror ရုပ်ရှင်များတွင် deathrock အနုပညာရှင်များ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ 45 Grave အဆိုတော် Dinah Cancer အဆိုအရ အီတလီ horror ရုပ်ရှင်များသည် 45 Grave တွင်ကြီးမားစွာ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ Zombie ရုပ်ရှင်များတွင်လည်း deathrock အနုပညာရှင်များ လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် George A.Romero ၏ Night of the Living Dead (၁၉၆၈)နှင့် နောက်ဆက်တွဲများဖြစ်သည်။ John Russo ၏ Return of the Living Dead (၁၉၈၅) Linner Quigley နှင့်ထူးခြားသည်။ အထူးသဖြင့် punk soundtrack တို့သည် နောက်ပိုင်းတွင် deathrock တီးဝိုင်းများ အပေါ်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။ Horror-Theme TV show များ The Addams Family, The Monsters, The Twilight Zone, Dark Shadow တို့ဖြစ်ပြီး ရုပ်လုံးပေါ်စေခြင်းများ လွှမ်းမိုးထားသည်။ ပြုလုပ်ခဲ့သော သရဲတစ္ဆေ TV show များမှာ Los Angeles မှ Vamira, Philadephia နှင့် New York မှ John Zacherle၊ Los Angeles မှ Elvis နှင့် Cleverband မှ Ghulardi တို့ဖြစ်သည်။
မည်သို့ပင်ဆိုစေ horror တစ်ခုတည်း deathrock ပေါ်တွင် လွှမ်းမိုးသည်သာ မဟုတ်ပေ။ Film noir, Surrealism, Cabaret တို့သည် deathrock အနုပညာရှင်များအပေါ် ထောက်ခံခဲ့သည်။
ရုတ်တရက်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း
အမေရိကန်တွင် ၁၉၇၀နောက်ပိုင်းမှ punk rock နှင့် hardcore LA ဂီတဖြစ်ရပ်ထဲမှ deathrock ပထမဆုံးပေါ်ထွက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အသွက်လက်ဆုံး Los Angeles မှ deathrock ဂီတဖြစ်ရပ်မှ တီးဝိုင်းများမှာ the Flesh Eaters (၁၉၇၇), Kommunity FK (၁၉၇၉)၊ 45 Grave (၁၉၇၉)၊ Christian Death (၁၉၇၉)၊ Gun Club (၁၉၈၁), Super Heroines (၁၉၈၁)၊ Pompeii 99 (၁၉၈၁)၊ Voodoo Church (၁၉၈၁)၊ Ex-VoTo (၁၉၈၂), Burning Image (၁၉၈၅)၊ Radio Werewolf (၁၉၈၄)နှင့် Screams for Tina (၁၉၈၅) တို့ပါဝင်သည်။ အမေရိကန်ပြည်နယ်ရှိ အနောက်ပိုင်းမြို့တော်မှ deathrock အဖြစ်ဖော်ပြခံရသော Fallon, Nevada မှ Theatre of Ice (၁၉၇၈)၊ Phoenix၊ Arizona မှ Mighty Sphincter နှင့် Denver Colorado မှ Your Funeral(၁၉၈၂) တို့ဖြစ်သည်။
အစောပိုင်း အနောက်ကမ်းရိုးတန်းဒေသတီးဝိုင်းများသည် punk rock နှင့် horror ရုပ်ရှင်များမှ ဇာတ်ဝင်ခန်းများကို ပေါင်းထည့်ထားသည်။ တီးဝိုင်းအချို့သည် hardcore punkသည် gothic အသံများနှင့် ပေါင်းစပ်ထားသည်။ အမှတ်ရစရာ T.S.O.L တို့ဖြစ်သည်။ ထိုအစောပိုင်း deathrock တီးဝိုင်းများသည် punk ၏ မျိုးခွဲသစ်များကို ချက်ချင်းဆိုသလို အသိအမှတ်မပြုချေ။ ထိုအချိန်အတောအတွင်းတွင် ထိုတီးဝိုင်းများသည် punk, hardcore နှင့် new wave ကို တီးခတ်ကြသည်။ သေးငယ်သော်လည်း ၁၉၇၈-၇၉ တွင် New York မှ အခြေအနေမြင့်တက်လာခဲ့သည်။ လွှမ်းမိုးခဲ့သည့်တီးဝိုင်းများမှာ The Crampys နှင့် The Misfit နှင့် The Mad တို့ဖြစ်ပြီး သူတို့၏စာသားထဲတွင် ကျယ်ပြန့်သော horror ဇာတ်ဝင်ခန်းများ ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် သူတို့သည် deathrock ဟူသော ဝေါဟာရ ဟူသော ဝေါဟာရကို မသုံးခဲ့ချေ။
ပေါင်းစပ်ခြင်း
ထိုအချိန်တွင် deathrockသည် အမေရိကန်တွင် punk rock ၏ထူးခြားသော မျိုးခွဲအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာခဲ့သည်။ punkနှင့် post-punk ၏မျိုးခွဲများသည် UK တွင် တစ်သီးတစ်ခြား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာခဲ့သည်။
၁၉၈၂ တွင် post-punk တီးဝိုင်းများ ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ punk rock ၏လွှမ်းမိုးမှုများပါဝင်ပြီး ပထမဆုံးမျိုးဆက်စပ်သစ် post-punk တီးဝိုင်းများမှာ Joy Division, Siouxsie and the Banshees and Bachaus တို့ဖြစ်သည်။ ဤရွေ့လျားမှုတွင် အရင်းခံသော တီးဝိုင်းများမှာ Sex Gang Children နှင့် Southern Death Cult တို့ဖြစ်သည်။ Brigandage, Blood and Roses, Ritual နှင့်အတူ သူတို့သည် အခြားတီးဝိုင်းများမှကွဲပြားစေခဲ့သည်။ UK 82 နှင့် Oil ဖျော်ဖြေပွဲများမှ ကြိုးစားစေခဲ့သည်။ positive တီးဝိုင်းများသည် tribal drumming, high-pitched vocals, scratch guitar နှင့် melodic lead instrument ကဲ့သို့ bass များနှင့် Native American လွှမ်းမိုးသည့် Warpaint နှင့် Spiky haircut များတို့ပါဝင်သည်။ အခြားဆက်စပ်နေသောတီးဝိုင်းများမှာ Ausgang, Inca Babies နှင့် Bone Orchard တို့ဖြစ်သည်။
၁၉၈၃ အတောအတွင်းတွင် ထိုလှုပ်ရှားမှုနှင့် ပတ်သက်၍ Bactave ဟုသော gothic rock သည် အစပျိုးစေခဲ့သည်။ glam rock နှင့် new wave နှင့်ပတ်သက်၍ အထူးလိုက်စားစေခဲ့သည်။ ပွဲဦးထွက်ဖျော်ဖြေတင်ဆက်ခဲ့သည် အဓိကတီးဝိုင်းနှစ်ခုမှာ Specimenနှင့် Alien Sex Friend တို့ဖြစ်သည်။ သူတို့၏ကွဲပြားသော အသံများကို British pop culture တွင် horror ဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေခဲ့သည်။ ဗြိတိန်နှင့် glam နှင့် post-punk ဖြစ်ရပ်တွင် အတည်တကျဖြစ်စေခဲ့သည်။ ၁၉၈၃တွင် Gan club ဥရောပတွင် ခရီးစဉ်များကျင်းပခဲ့သည်။ Christian Death ကဲ့သို့ဖြစ်ပြီး ဥရောပ gothic rock ဖြစ်ရပ်နှင့် American death rock ဖြစ်ရပ်ကဲ့သို့ တိုက်ရိုက်လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။
၁၉၈၄တွင် positive punk ဟူသော ဝေါဟာရသည် ခေတ်နောက်ကျခဲ့သည်။ Bactcave ဖြစ်ရပ်ကွဲပြားသော positive punk တီးဝိုင်းများမှာ Leed မှဖြစ်ပြီး (The Sisters of Mercy, The Morch Violets, Red Lorry Yellow Lory စသဖြင့်) သူတို့သည် drum machine များကို အသုံးပြုထားပြီး gothic(သို့) gothic rock သို့ရည်ညွန်းသည်။ ထိုနှစ်အတွင်းတွင် ကယ်လီဖိုးနီးယားမှ deathrock တီးဝိုင်း Kommunity FKသည် UK gothic rock တီးဝိုင်း Sex Gang Children နှင့်အတူ Americanနှင့် ဗြိတိန်ရွေ့လျားမှုရောနှေမှုသို့ တိမ်းညွတ်လိုက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိန်ဖြစ်ရပ်နှင့် California မှ လွှမ်းမိုးမှုများ ပါဝင်ပြီး deathrock တီးဝိုင်းများသည် အမေရိကန်မှ အစိတ်အပိုင်းများသို့ စတင်ခဲ့သည်။ Lodi New Jersey မှ Somhain (၁၉၈၃), Detroit Michigan မှ Gargoyle Sox (၁၉၈၅)၊ Cleverland, Ohio မှ Shadow of fear (၁၉၈၅)၊ Boston, Massachusetts မှ Holy Cow (၁၉၈၅) တို့ပါဝင်သည်။ New York ဖြစ်ရပ်သည် Scarecrow (၁၉၈၃)၊ of a Mesh (၁၉၈၃)၊ The Naked and the Dead (၁၉၈၅)၊ Brain Eaters (၁၉၈၃)၊ The Children’s Zoo (၁၉၈၅)၊ The Plague (၁၉၈၇) နှင့် The Ochrana (၁၉၈၇) တို့ဖြင့် ထူးခြားသည်။
ဘမြင့် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ဘမြင့် (၁၉၀၈-၁၉၈၂) သည် မြန်မာ့ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်ဖြစ်သည်။
Deathrock
မငြိမ်းနိုင်သော ခြားနားခြင်းများ
၁၉၈၀ အလယ်တွင် second wave ၏ gothic rock သည်ထင်ရှားစေခဲ့သည်။ အသံများသည် punk နှင့် post-punk အရင်းအမြစ်မှ ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ Bauhaus သည် ပြိုကွဲခဲ့သည်။ Sisters of Mercy သည် gothic များစိုးမိုးလာခဲ့သည်။ gothic rock သည် deathrock သို့ရည်ညွန်းခဲ့ပြီး deathrock ဟူသော စကားရပ်သည် ကြုံခဲစွာအသုံးပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ အလယ်တွင် third wave of gothic rock မှ ထင်ရှားစေခဲ့သည်။ industrial ဂီတဖြစ်ရပ်မှ အစိတ်အပိုင်းများ ပေါင်းစပ်ခြင်းဖြင့် မူရင်းမှ punk နှင့် post-punk အသံမှ ဝေးကွာစေခဲ့သည်။ EBM မှ electronic အသံများနှင့်ထပ်တလဲလဲဖြစ်စေခဲ့သည်။ gothဖြစ်ရပ်မှ ကွဲပြားစေသည်။ deathrock အသံနှင့် သူတို့၏ အစောပိုင်း deathrock အရင်းအမြစ်ဆီသို့ ဦးဆောင်စေခဲ့သည်။
ဘမြင့် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ဘမြင့်သည် ၁၉၀၈ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်တိုင်း ခရမ်းသုံးခွမြို့နယ်၊ ဣဿရရွာ၌ အဖဦးဘရှင်၊ အမိဒေါ်ဖွားရှိတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အမည်ရင်းမှာ မောင်လှ ဖြစ်သည်။ မွေးချင်းနှစ်ဦးအနက် အကြီးဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့ ရေကျော်ရပ် မက်သဒစ်ကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ အသက် (၂၅) နှစ်အရွယ် ပဲရော့ရုပ်ရှင်နှင့် ဆက်သွယ်ပြီး ရုပ်ရှင်စတင်ရိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့ဆိပ်ကမ်းရုံး၌ စာရေးအဖြစ် ခေတ္တမျှ ဝင်ရောက်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီး ရုပ်ရှင်ဆက်လက်ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်လုပ်ရင်း ရန်ကုန်ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီတွင် ကားငှားမန်နေဂျာအဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၁-၃-၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွန်လွန်ချိန်တွင် ဇနီး ဒေါ်ခင်ညွန့်နှင့် သားသမီးငါးယောက် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။
Deathrock
ပြန်လည်ရှင်သန်ခြင်း
၂၀ နှစ်များပြီးနောက် deathrock နှင့် goth သည် ကယ်လီဖိုးနီးယားနှင့်လန်ဒန်မှ ဂီတဖြစ်ရပ်များ ပထမဆုံးပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ deathrock သည် ကယ်လီဖိုးနီးယားမှ ရှင်သန်လာခဲ့သည်။ ၁၉၉၈အတောအတွင်းတွင် Long Beach, Californiaမှ local bar Que Seraမှ ပိုင်ရှင်သည် Old School gothic Halloween party ကိုကျင်းပရန် Jeremy Meza, Dave Skott နှင့် Jem Skott တို့ကို တောင်းခံခဲ့သည်။ ထိုပါတီပြီးနောက် deathrock club ဖြစ်သော Release the Bats ကို deathrock ရွေ့လျားမှု ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်ရေးအတွက် ပါဝင်စေခဲ့သည်။
deathrock ရှင်သန်ခြင်းရွေ့လျားမှုသည် Los Angeles မှ မှုရင်း deathrock ဖြစ်ရပ်နှင့် ဆင်တူသည်။ လန်ဒန်မှ Batcave ရွေ့လျားမှုနှင့်လည်းဆင်တူသည်။ ကွဲပြားသော record labelများမှာဖြတ်သန်း၍ US, UK နှင့် ဥရောပတို့တွင် ပေါင်းစည်းခဲ့သည်။ Internet မှတီးခြင်းသည်လည်း deathrock ရှင်သန်ခြင်းတွင် အဓိကအခန်းကဏ္ဍာဖြစ်လာသည်။ website နှင့် online အဖွဲ့အစည်းများမှ deathrock ဂီတ၏ဆွေးနွေးခြင်း၊တီးဝိုင်းများနှင့် ဖက်ရှင်နှင့် horror movie များသို့ သီးသန့်ဖြစ်စေခဲ့သည်။
မူရင်းဖြစ်ရပ်မှ ကွဲပြားသော ဝေါဟာရသည် ၁၉၈၀မှ ဥရောပတီးဝိုင်းများမှ လွှမ်းမိုးမှုရသကဲ့သို့ post-punk အသံများဆီသို့ ပြောင်းလဲစေခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေးနှင့်ပတ်သက်သော လွှမ်းမိုးမှုများသည် နိုင်ငံရေးနှင့်ပတ်သက်သော ငြင်းခုံမှုများသို့ လျော့နည်းစေခဲ့သည်။ Drop Dead Festival သည် တီးဝိုင်းများကို ဝါသနာရှင်အနည်းစုနှင့်အတူ တီးခတ်ရန်အခွင့်အရေးပေးခဲ့သည်။ deathrock ရှင်သန်ခြင်းမှ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအားဖြင့် indieဖြစ်ရပ်မှ lo-fi goth ဂီတဆီသို့ တိမ်းညွတ်စေခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် Grave Babies ဖြင့် the Fifth wave of gothic ဂီတဆီသို့ ဖော်ပြခဲ့သည်။
ကျုံမတ်ရွာ၊ ကျုံမတ်
ကျုံမတ်ရွာ၊ ကျုံမတ်
Deathrock
အနုပညာရှင်များ
လွှမ်းမိုးသောအမျိုးသမီး deathrocker များတွင် Eva Oနှင့် Voodoo Church ၏ Tina Winter တို့ပါဝင်သည်။
အင်းစုရွာ၊ ကနူး
အင်းစုရွာ၊ ကနူး
Deathrock
အနုပညာရှင်များ
မည်သို့ပင်ဆိုစေ Sisters of Mercy သည် deathrock club များတွင် မကြာခဏတီးခတ်ကြသည်။ deathrock တီးဝိုင်းဟုလည်းမယူဆပေ။ အရေးပါသော ဥပမာတစ်ခုမှာ Floodland ဖြစ်ပြီးsecond-wave gothic rock တီးဝိုင်းမှတစ်ခုဖြစ်သည်။
ကလော့သော့
ကလော့သော့
နိုဝင်ဘာ ၁၉၈၇
ကိုးကား
1987
ပျားရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ပျားရွာ (Pyar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ပျားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပျားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၃ ဦး၊ မ ၁၁၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး
အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး ကစထ(၅)မှူးမှာ ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး သက်ပုံ ဖြစ်သည်။ ကစထ (၅) လက်အောက်ခံတိုင်းများမှာ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးနှင့် ဧရာ၀တီတိုင်းဒေသကြီး ဖြစ်သည်။
3C 438
3C 438 သည် Seyfert ဂလက်ဆီ ဖြစ်ပြီး ကြယ်စုတန်း Cygnus ၌တည်ရှိသည်။
အမှတ် (၅) စစ်ဆင်ရေး အထူးအဖွဲ့မှူး
မှူး_၅ ကဏ္ဍ:တပ်မတော်၏ စစ်ဘက်ရာထူးတာဝန်ခန့်အပ်မှုများ
ယောင်ခရိန်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်ခရိန်းရွာ (Yawnghkayein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယောင်နောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၅၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖလူးတိုက်ရွာ၊ ကွင်းဘော
ဖလူးတိုက်ရွာ၊ ကွင်းဘော
သရက်ကုန်း (မြောက်)ရွာ၊ ကျုံကြိုက်
သရက်ကုန်း (မြောက်)ရွာ၊ ကျုံကြိုက်
အောင်စာဗိုက်ဝါ
အောင်စာဗိုက်ဝါ (Yellow-bellied Fantail) ကို အိန္ဒိယတိုက်ငယ်၊ ဟိမဝန္တာတောင်တန်း၊ အရှေ့တောင်အာရှဒေ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တိဗက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကျီစုရွာ၊ ကနူး
ကျီစုရွာ၊ ကနူး
ဝန်ထမ်းရေးရာဦးစီးဌာန
ဝန်ထမ်းရေးရာဦးစီးဌာနသည် ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့၏လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနတစ်ခုဖြစ်ပြီး တည်ဆဲဝန်ထမ်းဆိုင်ရာ ဥပဒေနည်းဥပဒေများ၊ စည်းမျဉ်းများ၊ လုပ်ထုံး လုပ်နည်းများနှင့် ညွှန်ကြားချက်များကို ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့၏ လမ်းညွှန်မှုနှင့်အညီ စီမံခန့်ခွဲရန်၊ ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်များနှင့် ဝန်ထမ်းအဖွဲ့အစည်းများတွင် ဖွင့်လှစ်သည့် ဌာနဆိုင်ရာသင်တန်းများ၌ ဝန်ထမ်းသမိုင်း၊ ဝန်ထမ်းများ၏ တာဝန်နှင့် ရပိုင်ခွင့်များဆိုင်ရာ စည်းမျဉ်းများ၊ ဝန်ထမ်းစည်းကမ်းထိန်းသိမ်းရေး၊ ဝန်ထမ်းကျင့်ဝတ်ဆိုင်ရာ နည်းဥပဒေများနှင့် ဝန်ထမ်းရေးရာ စီမံခန့်ခွဲမှု ဘာသာရပ်များကို ဆွေးနွေးပို့ချရန်၊ ဝန်ထမ်းရေးရာ စာရင်းအင်းနှင့် ဝန်ထမ်းမှတ်တမ်းများ စုဆောင်း ထိန်းသိမ်းထားရှိရန်၊ ဝန်ထမ်းရေးရာ ကိစ္စရပ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ သုတေသနပြုရန်နှင့် ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့အား အထောက်အကူပြုရန် ရည်ရွယ်၍ ဖွဲ့စည်းထားခြင်း ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
အုပ်ချုပ်ရေးယန္တရား ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းရေး၊ ဝန်ထမ်းများအား ခေတ်မီသော ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေး ပညာရပ်များ လေ့ကျင့် ပညာပေးရေးလုပ်ငန်းများကို ဌာနတစ်ခုမှ စုစည်းအကောင်အထည်ဖော် တွန်းအားပေး ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးတို့အတွက် ဤဦးစီးဌာနကို ၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်၌ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးဌာန အဖြစ် စတင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ပြည်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးဌာန၏ လုပ်ငန်းများမှာ ဝန်ထမ်းဌာန အဖွဲ့အစည်းအားလုံးနှင့် ပတ်သက်သည့်လုပ်ငန်းရပ်များ ဖြစ်သဖြင့် ပိုမိုထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရန်အတွက် ဤဦးစီးဌာနကို ၁၉၅၈ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်မှ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံး၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲမှုအောက်သို့ လွှဲပြောင်းထားရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ် ဖော်ထုတ်ခြင်းနှင့် စပ်လျဉ်းသည့် တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ ၁၅-၃-၁၉၇၂ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် (၉၇)အရ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးအောက်ရှိ ပြည့်သူ့အုပ်ချုပ်ရေးဌာနအား ၎င်း၏ လုပ်ငန်းများအပြင် ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန် ဝန်ကြီးဌာနက တာဝန်ခံ ဆောင်ရွက်ခဲ့သော ဝန်ထမ်းစည်းမျဉ်းကဏ္ဍနှင့် ပတ်သက်သည့် လုပ်ငန်းရပ်များကို တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်နိုင်ရေးအတွက် ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းရေးရာဦးစီးဌာန အဖြစ်ပြုပြင်ဖွဲ့စည်းပြီး ပြည်ထဲရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ကြီးကြပ်ကွပ်ကဲမှုအောက်သို့ ပြန်လည်ပြောင်းလဲ ထားရှိခဲ့သည်။
စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာရေးဝန်ကြီးဌာန၏ ၁၉၇၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၂ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာဖြင့် ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းရေးရာဦးစီးဌာနကို ဦးစီးဌာနအဆင့် (၁)အဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံတော်ကောင်စီ၏ ၁၉၇၇ ခုနှစ် မတ်လ ၃၁ ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာ အမှတ် ၂၈/၇၇ အရ ဦးစီးဌာနအမည်ကို ဝန်ထမ်းရေးရာဦးစီးဌာနအဖြစ် သတ်မှတ်ကာ နိုင်ငံတော်ကောင်စီအောက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခဲ့ပြီး ဝန်ထမ်းရွေးချယ်လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့၏ အုပ်ချုပ်ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် ထားရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၁၉၈၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပသော နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့၏ အစည်းအဝေးအမှတ် ၈/၈၈ ဆုံးဖြတ်ချက်အရ ၁၉၈၈ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ(၁)ရက်နေ့မှ စ၍ ဝန်ထမ်းရွေးချယ် လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့သည် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့အောက်သို့ လွှဲပြောင်းရောက်ရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီသည် ၂၀၁၀ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၈ ရက်စွဲပါ ဥပဒေအမှတ် ၂၄/၂၀၁၀ ဖြင့် ပြည်ထောင်စု ရာထူးဝန်အဖွဲ့ဥပဒေကို ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ပြီး ဝန်ထမ်းရွေးချယ် လေ့ကျင့်ရေးအဖွဲ့ဥပဒေ (၁၉၇၇ခုနှစ် ပြည်သူ့လွှတ်တော်ဥပဒေ အမှတ် ၄) ကို ရုပ်သိမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၅ မှ ယနေ့အထိ ဦးစီးဌာနအား ဌာနအကြီးအကဲ (၁၁)ဦးမှ အဆင့်ဆင့် တာဝန်ယူ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ဝန်ထမ်းရေးရာဦးစီးဌာနသည် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို နေပြည်တော်တွင် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့မှစ၍ စတင် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
ဝန်ထမ်းရေးရာဦးစီးဌာနအား ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်က ဌာနအကြီးအကဲအဖြစ် တာဝန်ယူပြီး ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် (၁)ဦး၊ ညွှန်ကြားရေးမှူး (၃)ဦး၊ ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူး (၃)ဦးနှင့် လက်ထောက် ညွှန်ကြားရေးမှူး(၆)ဦးတို့အပါအဝင် အရာထမ်း (၂၃)ဦး၊ အမှုထမ်း (၁၀၀)ဦး၊ စုစုပေါင်း (၁၂၃)ဦးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။ ဦးစီးဌာနတွင် ဌာနခွဲ (၃)ခုဖြင့် လုပ်ငန်းတာဝန်များကို ခွဲဝေဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ယင်းဌာနခွဲများမှာ-
စီမံခန့်ခွဲရေးဌာနခွဲ၏လုပ်ငန်းတာဝန်များ
ဌာနခွဲ(၁) စီမံခန့်ခွဲရေး စီမံရေးရာဌာနခွဲ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ဝန်ထမ်းဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်းစည်းကမ်းဌာနခွဲ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များ
ဌာနခွဲ (၂)၊ ဝန်ထမ်းဥပဒေ၊ နည်းဥပဒေ၊ စည်းမျဉ်း စည်းကမ်းဌာနခွဲ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည်။
သုတေသန၊ လေ့ကျင့်ရေးနှင့် ဝန်ထမ်းမှတ်တမ်း ဌာနခွဲ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များ
ဌာနခွဲ(၃) သုတေသန၊ လေ့ကျင့်ရေးနှင့် ဝန်ထမ်းမှတ်တမ်း ဌာနခွဲ၏ လုပ်ငန်းတာဝန်များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
လေ့ကျင့်ရေး
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း အဖွဲ့အစည်းများသည် မိမိတို့ဌာနမှ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းများဖြစ်သည့် အရာထမ်း၊ အမှုထမ်းများ၏ အရည်အသွေး တိုးတက်မြင့်မားရေးအတွက် ဌာနတွင်း မွမ်းမံသင်တန်းများကို ဖွင့်လှစ်လျက်ရှိရာ ဌာနအဖွဲ့အစည်းများ၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ အဆိုပါသင်တန်းများတွင် ဝန်ထမ်းများနှင့်ပတ်သက်သည့် အောက်ပါဘာသာရပ်များကို သွားရောက်ဆွေးနွေးပို့ချပေးနေသည်။
ထို့အပြင် ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်များတွင် အောက်ပါဘာသာရပ်များကို ဆွေးနွေးပို့ချပေးနေသည်။
လောင်းဘုတ်ရွာ၊ နတ်ချောင်း
လောင်းဘုတ်ရွာ၊ နတ်ချောင်း
ရွာသစ်ရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ မံစီကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၈၁၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရက်ကုန်း (တောင်)ရွာ၊ ကျုံကြိုက်
သရက်ကုန်း (တောင်)ရွာ၊ ကျုံကြိုက်
မခေခမ်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
မခေခမ်းရွာ (Mahkayhkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ လွယ်ပေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ပေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၁၂ ဦး၊ မ ၂၁၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
တူဂျဂူများ
ဂူများသည် စက်ဝိုင်းပုံစံ စေတီတော်များကိန်းအောင်းရာခန်းမ ပုံစံဖြစ်ပြီး ထောင့်ရှစ်ထောင့်ပါသည့် တိုင်များက စေတီကို ဝန်းရံကာ ပတ်လည်တွင် တည်ရှိသည်။ ဤဂူများသည် ဂျန်နာမြို့ရှိ အစောဆုံးသော ဂူများထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ကို ဘီစီ ၅၀ ခန့်က ထွင်းခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာဂူအုပ်စုတွင် ဂူ ၁၁ ခု ပါဝင်သည်။ ယခုအချိန်တွင် ဂူအမှတ် ၄ သည် ဟိန္ဒူဘာသာဂူအဖြစ် ရှိပြီး Tulja Devi နတ်ဘုရား၏ ကျောင်းတော်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲထားသည်။
လည်ငေါက်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
လည်ငေါက်ရွာ (Lelngauk)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ လည်ငေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၅၁ ဖြစ်သည်။
တူဂျဂူများ
ဖော်ပြချက်
တူဂျဂူများသည် ဂျန်နာမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၁ မိုင်ခွဲ (သို့) ၂ မိုင်အကွာရှိ တောင်ကုန်းတစ်ခုတွင် တည်ရှိသည်။ ထိုနေရာသည် Sivaneri တောင်ကုန်း၏ မြောက်ဘက်ဆုံးနားတွင် တည်ရှိသည်။ ဤကျောက်တောင်များ၏ အမည်မှာ ကျောက်ဂူများထဲမှ တစ်ခုသည် ဗြဟ္မာတစ်ဦးဖြစ်သည့် တူဂျဒေဝီ၏ နတ်နန်းပါဝင်သဖြင့် ပေးထားသည်။
မခေခမ်းရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လည်ငေါက်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တူဂျဂူများ
ရုပ်ပုံများ
Next to these are two more plain fronts, and then two with Chaitya-window heads over where the doors have been, and smaller ones between, and the "rail ornament" and quadrantal carved roll supported by slender brackets in entire relief, as at the Bhaja Caves.
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ ဂူများ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ
လဂျွတ်တူရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
လဂျွတ်တူရွာ(Lagyuttu)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉ ဦး၊ မ ၁၀၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လောင်ဝါရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
လောင်ဝါရွာ(Lawngwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ လိုတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၁၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိုတောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၆ ဦး၊ မ ၂၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၁၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းပင်ချောင်းရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ထန်းပင်ချောင်းရွာ (Htanpinchaung)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ သရက်ပင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်ပင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၆ ဦး၊ မ ၈၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွဲတလင်း
ကျွဲတလင်း
ကိုးကား
ကျွဲတလင်း
ဒိုက်ကလေးရွာ၊ ကွင်းဘော
ဒိုက်ကလေးရွာ၊ ကွင်းဘော
ဝါးရုံငှက်
ဝါးရုံငှက် (Lanius collurioides) ကို ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ တရုတ်၊ အိန္ဒိယ၊ လာအို၊ မြန်မာ၊ ထိုင်းနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဝါးကောက်ရွာ၊ ကနင်ဝ
ဝါးကောက်ရွာ၊ ကနင်ဝ
NGC 5829
NGC 5829 သည် ဘိုးတီ ကြယ်စုတန်းမှ ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး ပုံစံအတည်တကျမရှိသော ဂလက်ဆီ IC 4526 နှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘိုးတီ
ပန်လုံရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ပန်လုံရွာ (Panglong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၈၃ ဦး၊ မ ၁၈၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းဆွတ်ရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
နန်းဆွတ်ရွာ (Nanghsut)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ လွယ်ပေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ပေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၁၂ ဦး၊ မ ၂၁၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လငိုင်ကထောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
လငိုင်ကထောင်ရွာ(Langaingkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၈၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခကရန်းယန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၉ ဦး၊ မ ၁၀၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၀၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်တောင်းငယ်ရွာ၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်
လက်တောင်းငယ်ရွာ (Lettaungnge)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ယင်းမာပင်မြို့နယ်၊ လည်ငေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၅၅၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ယင်းမာပင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပံပြား (တောင်)ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
လက်ပံပျား (တောင်)ရွာ (Letpanpyar(South))သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ လက်ပံပြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၁၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လက်ပံပျားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၃၂ ဦး၊ မ ၂၃၉၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
မိုးညှင်းသံဗုဒ္ဓေရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
မိုးညှင်းသံဗုဒ္ဓေရွာ (Moehnyinthanbokeday)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ မြေနဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၀၉၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
NGC 4517
NGC 4517 သည် ဗာဂိုး ကြယ်စုတန်းမှ အလင်းနှစ် ၄၀ မီလီယံဝေးကွာသည့်နေရာတွင် တည်ရှိသော ခရုပတ်ပုံစံ ဂလက်ဆီဖြစ်သည်။ ယင်းအား ဝီလီယံ ဟာရှယ်မှ ၁၇၈၄ ခုနှစ်တွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။
ကျုံတာချောင်းရွာ၊ ကနင်ဝ
ကျုံတာချောင်းရွာ၊ ကနင်ဝ
ဆောင်ချင်ရိုးရွာ၊ အင်းတရော်
ဆောင်ချင်ရိုးရွာ၊ အင်းတရော်
လဘော်ဝရွာ၊ နတ်ချောင်း
လဘော်ဝရွာ၊ နတ်ချောင်း
ငှက်ဘီးလူး
ငှက်ဘီးလူး (Lanius schach) သည် အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရသည့်ငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
EGSY8p7
EGSY8p7 (EGSY-2008532660) သည် ဝေးကွာသည့် ဂယ်လက်ဆီတစ်ခုဖြစ်ပြီး အနီရောင်အရွေ့ တန်ဖိုး ၈.၆၈ ရှိကာ ထိုဂယ်လက်ဆီမှ မိမိတို့ကမ္ဘာမြေသို့ ဖြတ်သန်းရောက်ရှိရန် အလင်းအနေဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၁၃.၂ ဘီလီယံ ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် မဟာပေါက်ကွဲမှုဖြစ်ပွားခဲ့သည့် လွန်ခဲ့သော ၁၃.၈ ဘီလီယံအပြီး နှစ်သိန်းပေါင်း ၅၇၀ အကြာတွင် ဖွဲ့တည်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလှိုင်လတွင် EGSY8p7 သည် EGS-zs8-1 ကိုကျော်လွန်၍ အဝေးဆုံး ဂယ်လက်ဆီအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုဂယ်လက်ဆီအား ခြေရာခံမိရန် အဆင့်မြင့်နည်းပညာများဖြင့် အသုံးပြုခဲ့ရသည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:လေ့လာနိုင်သော စကြဝဠာ
နန်းပေါ်လုံရွာ၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်
နန်းပေါ်လုံရွာ (Nangpawlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ဖယ်ခုံမြို့နယ်၊ လွယ်ပေါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၈၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ပေါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၁၂ ဦး၊ မ ၂၁၄၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖယ်ခုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်လှ/ယောင်ပရင်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်လှ/ယောင်ပရင်းရွာ (Yawnghla/Yawngpayin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယောင်နောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၅၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျားအိုင်ကွင်းစုရွာ၊ အင်းတရော်
ကျားအိုင်ကွင်းစုရွာ၊ အင်းတရော်
မိုးချိုသင်း
မိုးချိုသင်းသည် မြန်မာမဂ္ဂဇင်းများတွင် ဝတ္ထုတိုများကို ရေးသားခဲ့သော အမျိုးသမီး စာရေးဆရာတစ်ဦးဖြစ်ပြီး နာမည်ကျော် ဘလော့ဂါတစ်ဦးလည်း ဖြစ်သည်။ ဖခင်မှာ နာမည်ကြီး ကဗျာဆရာ ဦးတင်မိုး ဖြစ်သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် အခြေခံပညာအထက်တန်း အောင်မြင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်မှ ဘူမိဗေဒ ဘာသာရပ်ဖြင့် သိပ္ပံဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါတွင် ခင်ပွန်းဖြစ်သူ ကိုကျော်ဝဏ္ဏနှင့် အတူ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ကယ်လီဖိုးနီးယားပြည်နယ်တွင် နေထိုင်လျက် ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံ
ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံ (တရားဝင်အမည်အားဖြင့် ဂမ်ဘီယာ သမ္မတနိုင်ငံ သည် အာဖရိက အနောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အနောက်ဘက်ရှိ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာနှင့် ထိစပ်နေသော တိုတောင်းသော ကမ်းရိုးတန်းမှ အပ ကျန်နေရာအားလုံးကို ဆီနီဂေါလ်နိုင်ငံ က ဝိုင်းရံထားသည်။ ဂမ်ဘီယာသည် အာဖရိကတိုက် ကုန်းမကြီးပေါ်တွင် အသေးဆုံးနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။
အလန်းတောင်စုရွာ၊ ကနင်ဝ
အလန်းတောင်စုရွာ၊ ကနင်ဝ
ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံ
ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံသည် ၎င်းအစွဲပြု မှည့်ခေါ်ထားပြီး အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ စီးဝင်သော ဂမ်ဘီယာမြစ်၏ အောက်ပိုင်း ကမ်းတစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် တည်ရှိသည်။ ဧရိယာ အားဖြင့် ၁၀၆၈၉ km² ရှိပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် လူဦးရေ စာရင်းအရ လူဦးရေ ၁,၈၅၇,၁၈၁ ဦး ရှိသည်။ ဘမ်ဂျူလ်မြို့ သည် ဂမ်ဘီယာ၏ မြို့တော်ဖြစ်သော်လည်း အကြီးဆုံးမြို့များမှာ ဆီရီကွန်ဒါမြို့နှင့် ဘရီကာမာမြို့တို့ဖြစ်သည်။
သရက်ပင်ကန်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
သရက်ပင်ကန်ရွာ (Thayetpinkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ သရက်ပင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သရက်ပင်ကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၉၆ ဦး၊ မ ၈၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံ
ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံသည် ကျွန်ရောင်းဝယ်မှုအတွက် အခြား အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံများနှင့် တူညီသော သမိုင်းရင်းမြစ် ရှိသည်။ ထို့အတွက် ကိုလိုနီကို ဂမ်ဘီယာမြစ်ပေါ်တွင် တည်ထားပြီး ဆက်လက်ထားရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ပထမဆုံး ကိုလိုနီပြုသူများမှာ ပေါ်တူဂီများ ဖြစ်ပြီး ထိုအချိန်က "အေ ဂမ်ဘီယာ" ဟု သိကြသည်။ နောက်ပိုင်း ၁၇၆၅ ခုနှစ် မေလ ၂၅တွင် ဗြိတိသျှ အစိုးရသည် တရားဝင်ထိန်းချုပ်မှု ရယူခဲ့ပြီးနောက် ဆီနီဂမ်ဘီယာ ခရိုင်ကို တည်ထောင်ခဲ့ကာ ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၆၅တွင် ဂမ်ဘီယာသည် ဒေါ်ဒါဂျာဝါရာ၏ ဦးဆောင်မှုဖြင့် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၉၄ ခုနှစ် ယာယာ ဂျမ်မား ဦးဆောင်သော သွေးထွက်သံယို ကင်းမဲ့သော အာဏာသိမ်းမှု ဖြစ်ပွားသည့် အချိန်အထိ ၎င်းမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဂျမ်မားအား အနိုင်ရရှိပြီးနောက် အဒမ်မာဘားရိုးသည် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ တတိယမြောက် သမ္မတ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဂျမ်မားသည် အစပထမတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ရလဒ်ကို လက်ခံခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် လက်ခံရန် ငြင်းဆိုခဲ့သဖြင့် အခြေခံဥပဒေဆိုင်ရာ အကျပ်အတည်း ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေး အသိုက်အဝန်းမှ စစ်ရေးဖြင့် ဝင်ရောက် စွက်ဖက်ခဲ့ရသဖြင့် ဂျမ်မားသည် တိုင်းပြည်မှ ထွက်ပြေးခဲ့ရသည်။
ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံ၏ စီးပွားရေးတွင် စိုက်ပျိုးရေး နှင့် ငါးဖမ်းခြင်း အထူးသဖြင့် ကမ္ဘာလှည့်ခရီးသွားလုပ်ငန်းသည် အဓိက ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် ၄၈.၆% သော လူဦးရေမှာ ဆင်းရဲမွဲတေမှု အဆင့်တွင် နေထိုင်ကြရသည်။ ကျေးလက်ဒေသများတွင် ဆင်းရဲမွဲတေမှုပိုများပြီး ၇၀% ခန့် အထိ ရှိသည်။
အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း
"ဂမ်ဘီယာ" ဟူသော အမည်မှာ မန်ဒင်ကာ ဘာသာစကား အသုံးအနှုန်း "ကမ်ဘရာ/ကမ်ဘား" ဆိုသော စကားလုံးမှ ဆင်းသက်လာပြီး ဂမ်ဘီယာမြစ် ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ (သို့မဟုတ် ဆီရာလူမျိုးတို့၏ ဂမ်ဘာ ခေါ် သက်ကြီးရွယ်အို သေဆုံးသူများကို ရိုက်ပုတ်ရသော ဂမ်ဘာ ခေါ် ဘူးသီးတစ်မျိုး မှ ဆင်းသက်လာခြင်း လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ စီအိုင်အေ ကမ္ဘာ့အချက်အလက်စာအုပ်၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံခြားရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ အချိန်အပြည့်အစုံ ကမ္ဘာ့မြေပုံ နှင့် ဗြိတိသျှ တို့၏ တရားဝင် အသုံးပြုရန် ပထဝီဝင်ဆိုင်ရာ အသုံးအနှုန်းများဆိုင်ရာ အမြဲတမ်း ကော်မတီ တို့၏ အဆိုအရ ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံသည် နိုင်ငံ၏ အရှေ့တွင် The ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ရုံးသုံးအခေါ်အဝေါ်အဖြစ် ထည့်သွင်းသုံးနှုန်းသော နိုင်ငံ နှစ်နိုင်ငံမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ (အခြားတစ်နိုင်ငံမှာ ဘဟားမားနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။) အလေ့အထအရ The ဟူသော အသုံးအနှုန်းကို ရည်ညွှန်းရာတွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုသော နိုင်ငံ အများအပြား ရှိပြီး နယ်သာလန်နိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ ၊ကွန်ဂိုနိုင်ငံ ၊ ဆူဒန်နိုင်ငံ၊ ယီမင်နိုင်ငံ၊ ကိုမိုရိုနိုင်ငံ၊ ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ ဆေးရှဲနိုင်ငံ၊ မော်လဒိုက်နိုင်ငံ၊ ဆော်လမွန်အိုင်းလန်းနိုင်ငံ၊ ဒိုမီနီကန် သမ္မတနိုင်ငံ၊ ချက်သမ္မတနိုင်ငံ၊ မာရှယ်အိုင်းလန်းနိုင်ငံ၊ ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းနိုင်ငံ၊ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် လက်ဘနွန်နိုင်ငံတို့ ပါဝင်ပြီး အတိအကျအနေနှင့်မူ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားသည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ် လွတ်လပ်ရေး ရပြီးနောက် "သည် ဂမ်ဘီယာ" ဟူသော နိုင်ငံအမည်ကို သုံးနှုန်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၀တွင် သမ္မတနိုင်ငံ အဖြစ် ကြေညာပြီးနောက် နိုင်ငံ၏ အမည်အရှည်မှာ "ဂမ်ဘီယာ သမ္မတနိုင်ငံ" ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ယာယာ ဂျမ်းမား၏ အစိုးရမှ နိုင်ငံ၏ အမည်ကို ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလတွင် "ဂမ်ဘီယာ အစ္စလာမ် သမ္မတနိုင်ငံ" ဟု ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၉ ရက်တွင် သမ္မတ အာဒါမာ ဘားရိုးက နိုင်ငံ၏ အမည်ကို "ဂမ်ဘီယာ သမ္မတနိုင်ငံ" ဟု ပြန်လည် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
အာရပ်ကုန်သည်တို့သည် ဂမ်ဘီယာ ဒေသနှင့် ပတ်သက်၍ ၉ ရာစု နှင့် ၁၀ ရာစုအတွင်း ပထမဆုံး စာဖြင့်ရေးသားသော မှတ်တမ်းတွင် ဖော်ပြခဲ့သည်။ ၁၀ ရာစုတွင် မွတ်စလင် ကုန်သည်များ နှင့် ပညာရှင်များသည် အနောက်အာဖရိကရှိ ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ဗဟိုဌာနအချို့တွင် လူနေထိုင်ရာ နေရာများ စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်ဖွဲ့စလုံးသည် ဆဟာရ သဲကန္တာရကို ဖြတ်သန်းသော ကုန်သွယ်ရေး လမ်းကြောင်းများကို ဖော်ဆောင်ခဲ့ကြပြီး ရွှေ၊ ဆင်စွယ် စသည်တို့နှင့် အတူ ဒေသခံများကို ကျွန်အဖြစ် ပမာဏ အများအပြား တင်ပို့ခဲ့ပြီး ထုတ်လုပ်ပြီးသား ကုန်ပစ္စည်းများကို တင်သွင်းခဲ့သည်။
၁၁ရာစုနှင့် ၁၂ ရာစုတို့တွင် ဆီနီဂေါမြစ်တွင် ဗဟိုပြုသော တက်ကရာ အစရှိသော တိုင်းပြည်များနှင့် မြောက်ဘက်ရှိ ရှေးခေတ် ဂါနာ နှင့် ဂေါင်း အစရှိသော တိုင်းပြည်များ၏ အုပ်စိုးသူများသည် အစ္စလာမ်ဘာသာသို့ ပြောင်းလဲခဲ့ကြပြီး ၎င်းတို့၏ နန်းတော်များတွင် အာရပ်ဘာသာစကား တတ်ကျွမ်းသော မွတ်စလင်များကို ခန့်အပ်ခဲ့ကြသည်။ ၁၄ ရာစု၏ အစပိုင်းတွင် ယနေ့ခေတ် ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံ ဟု ခေါ်ဆိုသော နေရာသည် မာလီအင်ပိုင်ယာ၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ပေါ်တူဂီတို့သည် ၁၅ ရာစု အလယ်ပိုင်းတွင် ပင်လယ်မှ တဆင့် ထိုဒေသသို့ ရောက်ရှိလာခဲ့ပြီး နိုင်ငံရပ်ခြား ကုန်သွယ်ရေးတွင် လွှမ်းမိုးခဲ့သည်။
၁၅၈၈ ခုနှစ်တွင် ပေါ်တူဂီ ထီးနန်းကို ဆက်ခံသူ ခရာတို၏ ပရိုင်ရော် ဘွဲ့ခံ အန်တိုနီယို မှ ဂမ်ဘီယာမြစ်ပေါ်တွင် တစ်ဦးတည်း ရောင်းဝယ်ခွင့်ကို အင်္ဂလိပ် ကုန်သည်တို့အား ရောင်းချခဲ့သည်။ ပထမ အဲလိဇဘက် ဘုရင်မကြီး ထံမှ စာလွှာများက ထိုခွင့်ပြုချက်ကို အတည်ပြုပေးခဲ့သည်။ ၁၆၁၈ တွင် ပထမမြောက် ဂျိမ်းဘုရင်မှ အင်္ဂလိပ် ကုမ္ပဏီတစ်ခုအား ဂမ်ဘီယာနှင့် ဂိုးလ်ကို့စ် (ယခု ဂါနာနိုင်ငံ) တို့နှင့် ကုန်သွယ်နိုင်ရန် ခွင့်ပြုချက် ပေးခဲ့သည်။ ၁၆၅၁ ခုနှစ်နှင့် ၁၆၆၁ ခုနှစ်ကြားတွင် ဂမ်ဘီယာ၏ အချို့သော အစိတ်အပိုင်းများသည် ပိုလန်-လစ်သူယေးနီးယား ဓနသဟာယ တိုင်းပြည်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ယနေ့ခေတ် လတ်ဗီးယားနိုင်ငံ ဖြစ်သော ကိုးလန်းနှင့်ဆယ်မီဂယ်လီးယား အလယ်ခေတ်တိုင်းပြည်၏ အုပ်စိုးမှု အောက်တွင် ရှိခဲ့ကာ ထိုဒေသတို့အား ဂျက်ကော့ဗ် ကက်တလာ မင်းသားမှ ဝယ်ယူခဲ့သည်။
အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာကို ဖြတ်သန်းလုပ်ကိုင်သော ကျွန်ရောင်းဝယ်ရေး လုပ်ကိုင်နေစဉ် ရာစုနှစ် ၃ ခု အတွင်းတွင် ထိုဒေသမှ လူပေါင်း ၃ သန်းအထိကို ကျွန်အဖြစ် ဖမ်းယူ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ကြသည်။ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ ကျော်ဖြတ် ကျွန်ရောင်းဝယ်ရေး မစတင်မီက လူမျိုးစု အချင်းချင်းကြားတွင် ဖြစ်သော စစ်ပွဲများ သို့မဟုတ် မွတ်စလင်ကုန်သည်များမှ ကျွန်မည်မျှ ခေါ်ဆောင်သွားသည်ကို မည်သူမျှ အတိအကျ မသိနိုင်ပေ။ ထိုသို့ ကျွန်အဖြစ် ခေါ်ဆောင်သွားသူ အများစုမှာ အခြား အာဖရိက လူမျိုးများမှ ဥရောပသားများသို့ ရောင်းချသူများ ဖြစ်ကြသည်။ အချို့မှာ လူမျိုးစု စစ်ပွဲများမှ အကျဉ်းသားများဖြစ်ပြီး အချို့မှာ အကြွေးမဆပ်နိုင်၍ ရောင်းချခံရသူများ ဖြစ်ကာ အခြားသူ အများစုမှာ ပြန်ပေးဆွဲ ခေါ်ဆောင်ခြင်း ခံရသူများ ဖြစ်သည်။
ကုန်သည်များသည် အစကနဦးတွင် လူများအား ဥရောပသို့ အစေခံအဖြစ် ခိုင်းစေရန် တင်ပို့ကြသည်မှာ ၁၈ ရာစုအတွင်း အနောက်အင်ဒီးစ် နှင့် မြောက်အမေရိကတို့တွင် အလုပ်သမား ဈေးကွက် ကျယ်ပြန့်လာသည့် အချိန် အထိ ဖြစ်သည်။ ၁၈၀၇ ခုနှစ်တွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းသည် အင်ပိုင်ယာ တဝှမ်းလုံးတွင် ကျွန်ရောင်းဝယ်ရေးကို ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။ သူတို့သည် ဂမ်ဘီယာတွင် ကျွန်ရောင်းဝယ်ရေးကို အဆုံးသတ်ရန် ကြိုးစားသော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။ ဗြိတိသျှ တော်ဝင်ရေတပ်၏ အနောက်အာဖရိက တပ်မဟာမှ အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာအတွင်း ကြားဖြတ် ဖမ်းဆီးခဲ့သော ကျွန်သင်္ဘောများအား ဂမ်ဘီယာသို့ ပြန်လှည့်ခိုင်းပြီး ကျွန်ဖြစ်ခဲ့သူများကို ဂမ်ဘီယာမြစ်ပေါ်ရှိ မက္ကာသီကျွန်းတွင် လွှတ်ပေးခဲ့ကာ ဘဝအသစ်ကို စတင်စေခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ဘားသပ်စ် စစ်အခြေအစိုက်စခန်း (ယခု ဘန်ဂျူးမြို့) အား ၁၈၁၆ တွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဂမ်ဘီယာ ကိုလိုနီနယ်မြေ နှင့် အစောင့်အရှောက်ခံနိုင်ငံ (၁၈၂၁-၁၉၆၅)
နောက်ပိုင်းနှစ်များတွင် ဘန်ဂျူးသည် ဆီရာလီယွန် ရှိ ဗြိတိသျှ ဘုရင်ခံချုပ်၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိနေခဲ့သည်။ ၁၈၈၈ တွင် ဂမ်ဘီယာသည် သီးသန့် ကိုလိုနီတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၁၈၈၉ ခုနှစ် ပြင်သစ်သမ္မတနိုင်ငံနှင့် သဘောတူညီချက်များမှ ယခုလက်ရှိ နယ်နိမိတ်ကို သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဂမ်ဘီယာသည် ဗြိတိသျှ ဘုရင်၏ ကိုလိုနီဖြစ်သော ဗြိတိသျှ ဂမ်ဘီယာ ဖြစ်လာခဲ့ပြီး အုပ်ချုပ်ရေးအတွက် ကိုလိုနီဒေသ (ဘန်ဂျူးမြို့နှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဒေသ) နှင့် အစောင့်အရှောက်ခံဒေသ (ကျန်ရှိသော နယ်မြေများ) ဟု ခွဲခြား သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ဂမ်ဘီယာသည် ၁၉၀၁ ခုနှစ် တွင် သီးသန့် အုပ်ချုပ်ရေး နှင့် ဥပဒေပြုရေး ကောင်စီကို ရရှိခဲ့ပြီး တဖြည်းဖြည်းချင်းဖြင့် ကိုယ်ပိုင် အစိုးရ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၀၆ တွင် ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီတပ်များနှင့် ဒေသခံ ဂမ်ဘီယာတပ်များ ခဏတာမျှ ပဋိပက္ခဖြစ်ပွားပြီးနောက် ကျွန်စနစ်ကို ဖျက်သိမ်းနိုင်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီ အစိုးရကို ခိုင်မာစွာ တည်ထောင်နိုင်ခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း၌ အချို့သော စစ်သားများသည် မဟာမိတ်တပ်များနှင့် အတူ ပူးပေါင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။ အများစုမှာ မြန်မာနိုင်ငံစစ်ပွဲတွင် ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြသော်လည်း အချို့မှာ နိုင်ငံအနီးတွင် ကျဆုံးခဲ့ပြီး ဖာဂျာရာ (ဘန်ဂျူးအနီးရှိ) ဓနသဟာယနိုင်ငံ စစ်သင်္ချိုင်းတွင် မြှုပ်နှံထားခဲ့သည်။ ဘန်ဂျူးတွင် အမေရိကန် လေတပ်အတွက် လေယာဉ်ကွင်းရှိခဲ့ပြီး မဟာမိတ် ရေတပ်များအတွက် ဆိပ်ကမ်းတစ်ခု လည်း ရှိခဲ့သည်။
ဒုတိယကမ္ဘာစစ် အပြီးတွင် အခြေခံဥပဒေ ပြင်ဆင်ရေး ခြေလှမ်းများ သွက်လာခဲ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲအပြီးတွင် ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းမှ နောက်တစ်နှစ်တွင် အပြည့်အဝ လွတ်လပ်ရေးရရှိသည့် ကိုယ်ပိုင်အစိုးရဖြင့် အုပ်ချုပ်ပိုင်ခွင့်ကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။
လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်း (၁၉၆၅ မှ ယနေ့အထိ)
ဂမ်ဘီယာနိုင်ငံသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၈ ရက်တွင် ဓနသဟာယ နိုင်ငံများအတွင်း ဒုတိယမြောက် အဲလိဇဘက် ဘုရင်မ မှ ဂမ်ဘီယာ၏ ဘုရင်မ အဖြစ် ခံယူကာ ဘုရင်ခံချုပ်မှ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် အုပ်ချုပ်သော စည်းမျဉ်းခံ ဘုရင်စနစ် ကျင့်သုံးသည့် နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ အနေနှင့် လွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့သည်။ မကြာမီ အချိန်တွင် နိုင်ငံတော် အစိုးရမှ ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲ တစ်ခုကို ကျင်းပခဲ့ပြီး ဂမ်ဘီယာကို သမ္မတနိုင်ငံ တစ်ခု အဖြစ် အဆိုတင်သွင်းခဲ့သည်။ ထိုဆန္ဒခံယူပွဲမှ အခြေခံ ဥပဒေကို ပြင်ဆင်ရင် လိုအပ်သော မဲ သုံးပုံ နှစ်ပုံကို မရရှိနိုင်ခဲ့ပေ။ သို့သော်လည်း ရလဒ်ကြောင့် နိုင်ငံတကာတွင် ဂမ်ဘီယာ၏ လျှို့ဝှက်ဆန္ဒမဲပေးခြင်း၊ တရားမျှတသော ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပခြင်း၊ အများနှင့်ဆိုင်သော အခွင့်အရေးနှင့် လွတ်လပ်မှု ကျင့်သုံးခြင်းတို့ကြောင့် အာရုံစိုက်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၇၀ ခုနှစ် ဒုတိယမြောက် ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲ အပြီး ၁၉၇၀ ခုနှစ် ဧပြီလ ၂၄ ရက်တွင် ဂမ်ဘီယာသည် ဓနသဟာယနိုင်ငံများအတွင်း သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဝန်ကြီးချုပ် ဆာ ဒေါ်ဒါ ကိုင်ရာဘာ ဂျာဝါရာသည် အုပ်ချုပ်ရေး ရာထူးဖြစ်သော သမ္မတ ရာထူးကို ရယူခဲ့ပြီး နိုင်ငံတော်၏ အကြီးအကဲ နှင့် အစိုးရ၏ အကြီးအကဲ ရုံးနှစ်ခုကို ပေါင်းစပ်ခဲ့သည်။
သမ္မတ ဆာ ဒေါ်ဒါ ဂျာဝါရာသည် ငါးကြိမ် အထိ ပြန်လည် အရွေးခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၉ ရက်တွင် ယိုင်နဲ့လာသော စီးပွားရေးနှင့် ဦးဆောင်သော နိုင်ငံရေးသမားများအား ခြစားသည်ဟု စွပ်စွဲမှုများကြောင့် အာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်မှု ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ထိုအာဏာသိမ်းရန် ကြံစည်မှုသည် သမ္မတ ဂျာဝါရာ လန်ဒန်သို့ အလည်အပတ် သွားရောက်နေစဉ် ဖြစ်ပွားခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပြီး ကူကွိုင်း ဆမ်ဘာ ဆန်ရန်း၏ ဆိုရှယ်လစ်နှင့် တော်လှန်ရေး အလုပ်သမားပါတီ၊ ပြည်တွင်း စစ်တပ် နှင့် နိုင်ငံ စစ်တပ်၏ အစိတ်အပိုင်း အတော်များများတွင် ပါဝင်သည့် ပြည်သူ့စစ်တို့ ပေါင်းစပ်ထားသော လက်ဝဲယိမ်း အမျိုးသားတော်လှန်ရေးကောင်စီမှ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
သမ္မတ ဂျဝါရာသည် ဆီနီဂေါနိုင်ငံ မှ စစ်ရေးအကူအညီ တောင်းခံခဲ့ပြီး ဆီနီဂေါမှ ဇူလိုင် ၃၁ ရက်တွင် စစ်အင်အား ၄၀၀ ကို ဂမ်ဘီယာသို့ ပို့ဆောင်ခဲ့သည်။ ဩဂုတ် ၆ ရက်တွင် ဆီနီဂေါ တပ်အင်အား ၂,၇၀၀ ကို ပို့လွှတ်ခဲ့ပြီး သူပုန်တပ်များကို နှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့သည်။ အာဏာသိမ်းမှုနှင့် နောက်ဆက်တွဲ အကြမ်းဖက်မှုများအတွင်း လူ ၅၀၀ မှ ၈၀၀ ကြား သေဆုံးခဲ့သည်။ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် အာဏာသိမ်းရန် ကြိုးစားမှု၏ နောက်ဆက်တွဲ အနေနှင့် ဆီနီဂေါ နှင့် ဂမ်ဘီယာတို့ ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း စာချုပ်ကို ချုပ်ဆိုခဲ့သည်။ ဆီနီဂမ်ဘီယာ ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်း သည် နိုင်ငံနှစ်နိုင်ငံ၏ စစ်တပ်ကို ပေါင်းစည်းရန် နှင့် ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေး နှင့် ငွေကြေးတို့ကို ပေါင်းစပ်ရန် ရည်ရွယ်သည်။ ၇ နှစ်ကြာပြီးနောက် ၁၉၈၉တွင် ဂမ်ဘီယာသည် ကွန်ဖက်ဒရေးရှင်းမှ အပြီးတိုင် နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် စစ်တပ်ကြားဖြတ်အုပ်ချုပ်ရေးကောင်စီ (AFPRC) မှ ဂျာဝါရာ၏ အစိုးရထံမှ အာဏာသိမ်းခဲ့ပြီး အတိုက်အခံ နိုင်ငံရေးလှုပ်ရှားမှုများကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည်။ ဗိုလ် ယာယား အေ.ဂျေ.ဂျေ. ဂျမ်မား သည် အေအက်ဖ်ပီအာစီ၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်ပြီး နိုင်ငံတော် အကြီးအကဲ ဖြစ်လာသည်။ အာဏာသိမ်းချိန်တွင် ဂျမ်မားသည် အသက် ၂၉နှစ်သာ ရှိသေးသည်။ အေအက်ဖ်ပီအာရ်စီသည် ဒီမိုကရေစီ အရပ်သား အစိုးရသို့ ပြန်လည် ပြောင်းလဲမည့် အစီအစဉ်ကို ကြေညာခဲ့သည်။ နိုင်ငံတော် ရွေးကောက်ပွဲကို ကျင်းပရန် လွတ်လပ်သော ကြားဖြတ် ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်အား ၁၉၉၆ ခုနှစ်တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် လွတ်လပ်သော ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင် အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့ကာ ရွေးကောက်ပွဲနှင့် ပြည်လုံးကျွတ် ဆန္ဒခံယူပွဲ ကျင်းပရန် မဲဆန္ဒရှင်များ မှတ်ပုံတင်ခြင်းအတွက် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၂၀၀၁ ခုနှစ် နှောင်းပိုင်းနှင့် ၂၀၀၂ ခုနှစ် အစောပိုင်းတွင် ဂမ်ဘီယာသည် သမ္မတရွေးကောက်ပွဲ နှင့် လွှတ်တော်ရွေးကောက်ပွဲကို အပြီးတိုင်ကျင်းပပြီးစီးခဲ့ပြီး ရွေးကောက်ပွဲအား နိုင်ငံတကာ လေ့လာစောင့်ကြည့်သူများမှ လွတ်လပ် တရားမျှတ၍ ပွင့်လင်းမြင်သာသော ရွေးကောက်ပွဲအဖြစ် မှတ်ချက်ပေးခဲ့ကြသည်။ သမ္မတ ယာယား ဂျမ်မားသည် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခြင်း ခံခဲ့ရပြီး အာဏာသိမ်းစဉ်က ရာထူးကို ဆက်လက်ခံယူကာ ၂၀၀၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၂၁ ရက်တွင် ကျမ်းသစ္စာ ကျိန်ဆိုခဲ့သည်။ ဂျမ်မား၏ မျိုးချစ်စိတ် ပြန်လည်ဖော်ဆောင်ရေးနှင့် တည်ဆောက်ရေး မဟာမိတ် ပါတီသည် အမျိုးသားလွှတ်တော်တွင် နေရာအများစုကို ရယူနိုင်ခဲ့ပြီး အဓိက အတိုက်အခံဖြစ်သော ညီညွတ်သော ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီမှ လွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲကို သပိတ်မှောက်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်း ရွေးကောက်ပွဲများတွင်မှ ပြန်လည်ပါဝင်ခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။
၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂ ရက်တွင် ဂမ်ဘီယာ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးမှ ဂမ်ဘီယာသည် ဓနသဟာယနိုင်ငံများ အဖွဲ့မှ ချက်ချင်း နုတ်ထွက်မည် ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့ပြီး ၄၈ နှစ်ကြာ အဖွဲ့ဝင် အဖြစ်ကို အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ဂမ်ဘီယာ အစိုးရမှ "ဂမ်ဘီယာ အစိုးရသည် မည်သည့် ကိုလိုနီ အဖွဲ့အစည်း၏ အဖွဲ့ဝင်မျှ ဖြစ်မည် မဟုတ်ဘဲ နောင်တွင်လည်း ကိုလိုနီစနစ်ကို သက်တမ်းရှည်စေသော မည်သည့်အဖွဲ့အစည်းတွင်မှ ပါဝင်မည် မဟုတ်ကြောင်း။" ကြေညာခဲ့သည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁ ရက် ရွေးကောက်ပွဲ အပြီးတွင် ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်မှ အဒါမာ ဘာရိုးအား သမ္မတ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရရှိသူ အဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ၂၂ နှစ်ကြာ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဂျမ်မားသည် အစပိုင်းတွင် ၂၀၁၆ ရွေးကောက်ပွဲ ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် သမ္မတရာထူးမှ စွန့်ခွာမည်ဟု ကြေညာသော်လည်း နောက်တွင် ရလဒ်သည် တရားမဝင်ကြောင်းနှင့် ရွေးကောက်ပွဲ အသစ်ပြန်လည် ကျင်းပရန် တောင်းဆိုခဲ့သဖြင့် အနောက်အာဖရိကနိုင်ငံများ၏ စီးပွားရေး အဖွဲ့ (ECOWAS) မှ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂၀တွင် ဂျမ်မားသည် ရာထူးမှ စွန့်ခွာရန် နှင့် နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာသွားရန် သဘောတူခဲ့သည်။