cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အောင်စိုးသာ
စီးပွားရေး လှုပ်ရှားမှု
စက်သုံးဆီနယ်ပယ်၌ ဒန်ကို သွင်းကုန်ထုတ်ကုန် (Denko Trading) တွင် ဘုတ်အဖွဲ့ဝင်အဖြစ် ၂၀၀၉ ခု၊ ဇူလိုင်မှ ယနေ့အချိန်အထိ လုပ်နေသည်။
၂၀၁၁-၁၂ ကာလ မှ ၂၀၁၈-၁၉ ကာလအထိ ရန်ကုန်မြို့ မြန်မာ ကွန်ပျူတာလုပ်ငန်းရှင်များ အသင်း (Myanmar Computer Industry Association) တွင် ဒုဥက္ကဋ္ဌ (၂) အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၉-၂၀ ကာလတွင် မြန်မာကွန်ပျူတာအသင်းချုပ် (Myanmar Computer Federation) ၏ တွဖက်အတွင်းရေးမှူး (၃) အဖြစ် ၂၀၁၉ ခု၌ အဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။
၂၀၁၆-၁၇ ကာလ မှ ၂၀၁၈-၁၉ ကာလအထိ ရန်ကုန်မြို့ ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့်စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းချုပ်တွင် တွဲဖက်ဘဏ္ဍာရေးမှူး အဖြစ်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၂၀၁၉-၂၀ ကာလတွင် ပြည်ထောင်စုသမ္မတမြန်မာနိုင်ငံ ကုန်သည်များနှင့်စက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်းရှင်များအသင်းချုပ်တွင် တွဲဖက်အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး အဖြစ်ဆောင်ရွက်သည်။
မိသားစုဘဝ
သီဟသုဓမ္မသိင်္ဂီဘွဲ့ရ ခိုင်ပြည့်စုံကြိုင်နှင့် လက်ထပ်ထားသည်။ ဇနီးမှာ မြန်မာ စီးပွားဆက်လုပ်ငန်းစု၏ ဒုဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်သည်။
စကော့တလန်နိုင်ငံ
စကော့တလန်နိုင်ငံသည် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်း ၏ တစိတ်တဒေသ ဖြစ်သော နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဂရိတ်ဗြိတိန်ကျွန်း၏ မြောက်ဘက် ၃ ပုံ ၁ ပုံကို နေရာယူထားပြီ: တောင်ဘက်တွင် အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မြောက်ပင်လယ်၊ မြောက်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် မြောက်ရေလက်ကြားနှင့် အိုင်းရစ်ပင်လယ်တို့ ရှိကြသည်။ ကုန်းမကြီ: အပြင် စကော့တလန်တွင် ကျွန်းငယ်ပေါင်း ၇၉၀ ရှိပြီ: မြောက်ဘက်ကျွန်းစုများနှင့် ဟာဘရိုက်ကျွန်းများ တို့လည်း ပါဝင်သည်။
နိုင်ငံ၏ မြို့တော်နှင့် ဒုတိယ အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်သော အီဒင်ဘပ်ခ်မြို့သည် ဥရောပ၏ အကြီ:ဆုံးသော ငွေကြေးဌာန တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အီဒင်ဘပ်ခ် သည် ၁၈ ရာစု အတွင်းက စကော့ခ် တို့အား စီးပွားရေး၊ ပညာရေးနှင့် စက်မှုလုပ် ငန်း တိုးတက်မှု တို့ ဖြစ်ပေါ်တွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်ခဲ့သည်။ စကော့တလန်ရှိ အကြီးဆုံး မြို့ဖြစ်သော ဂလက်စဂိုမြို့သည် တစ်ချိန်က ကမ္ဘာပေါ်တွင် အထွန်းကားဆုံး စက်မှု မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ယခုတိုင်အောင် မဟာဂလက်စဂို မြို့ပြ ဒေသတွင် တည်ရှိနေသေးသည်။ စကော့တလန်၏ ရေပိုင်နက်မှာ မြောက်အတ္တလန္တိတ်နှင့် မြောက်ပင်လယ်၏ အစိတ်အပိုင်းများ ပါဝင်ပြီ: ဥရောပ သမဂ္ဂရှိ ရေနံ အများဆုံး ထွက်ရှိရာ နေရာ ဖြစ်သည်။ ထိုအကြောင်းကြောင့် တတိယ အကြီးဆုံး မြို့ဖြစ်သော အဘာဒင်းန် မြို့အား ဥရောပ၏ ရေနံမြို့တော်အဖြစ် အမည်တွင်စေခဲ့လေသည်။
စကော့တလန် ကင်းဒမ်းသည် ၁၇၀၇ ခုနှစ်အထိ လွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာ အာဏာပိုင် နိုင်ငံ တစ်ခုအဖြစ်တည်ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၁၆၀၃ ခုနှစ် စကော့တလန်ရှိ ဂျိမ်း ၄ ဘုရင် စိုးစံစဉ် အချိန်ကတည်းက အင်္ဂလန် နှင့် အိုင်ယာလန် ကင်းဒမ်းနှင့်အတူ ပြည်ထောင်စု အဖြစ် တည်ရှိနေခဲ့သည်။ ၁၇၀၇ ခုနှစ် မေလ ၁ ရက်တွင် အင်္ဂလန်နှင့် နိုင်ငံရေး အရ ပေါင်းစဉ်းခဲ့ပြီး ဂရိတ်ဗြိတိန် ယူနိုက်တက် ကင်းဒမ်းကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုပေါင်းစည်းမှုမှာ ၁၇၀၆ ခုနှစ်တွင် သဘောတူခဲ့သော ပေါင်းစည်းမှု ဥပဒေနှင့် နှစ်နိုင်ငံလုံးရှိ ပါလီမန်များမှ တညီတညွတ်တည်း သဘောတူညီခဲ့သော ပေါင်းစည်းရေး ဥပဒေများကြောင့်ပင် ဖြစ်သည်။ စကော့တလန်တွင်မူ အကြီးအကျယ် ကန့်ကွက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ စကော့တလန်၏ တရားဥပဒေစနစ်မှာမူ အင်္ဂလန်၊ ဝေလနယ်နှင့် မြောက်အိုင်ယာလန်တို့မှ တသီးတခြား ရှိနေခဲ့သည်။
စကော့တလန်ပြည်။ ။ စကော့တလန် ပြည်သည် ဗြိတိသျှကျွန်းစု၏ မြောက်ပိုင်း ဒေသတွင် တည်ရှိသည်။ ရှေးအခါက ကိုယ့်ထီးကိုယ့်နန်းဖြင့် တသီးတခြား လွတ်လပ်သောနိုင်ငံတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ၁၇ဝ၇ ခုနှစ်၏နောက်ပိုင်းတွင်မူ ဗြိတိန် နိုင်ငံတွင် အပါအဝင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် မြောက်ပင်လယ်ဖြင့်၎င်း၊ အနောက် နှင့် မြောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာဖြင့်၎င်း၊ ဝန်းရံ လျက်ရှိသော စကော့တလန်ပြည်မှာ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် အလွန် အကွေ့အကောက် များ၍ ကျွန်းစုအများ ပါဝင်သည်။ အနောက်ဘက်တွင် ဟက်ဗရိဒီး ကျွန်းစုရှိ၍ မြောက်ဘက်တွင် အော့ကနီနှင့် ရှက်တလန်ကျွန်းစုများ ရှိသည်။ စကော့တလန် ပြည်၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၃ဝ၄၁ဝ ရှိ၏။
၁၉၅၁ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၅ဝ၉၅၉၆၉ ယောက်ရှိသည်။ စကော့တလန်ပြည်၌ သာယာကြည်နူးဖွယ် ကောင်းသော အင်းအိုင်အများအပြားကို တွေ့နိုင်၍ လော့လို မန်မှာ အကြီးဆုံးအိုင် ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့ အင်းအိုင်များ၊ လွင်ပြင်များ၊ တောင်ကုန်းများဖြင့် သာယာလှသော စကော့ တလန်ပြည်မှာ ပထဝီဝင် သဘောအားဖြင့် မြောက်ပိုင်း တောင်ကုန်းဒေသ၊ အလယ်ပိုင်းမြေနိမ့်ဒေသနှင့် တောင်ပိုင်း ကုန်းမြင့်ဒေသဟူ၍ သုံးပိုင်းခွဲခြားလျက် ရှိသည်။
မြောက်ဘက်တောင်ကုန်းဒေသည် ပျမ်းမျှအားဖြင့် ပင်လယ် ပြင်မှ ပေ ၁၅ဝဝ မြင့်၍ တောင်ထူထပ်ပြီးလျှင် သီးနှံ မစိုက် ပျိုးနိုင်ချေ။ တောင်ကြားများ၌ နွားမွေးမြူရေးအတွက် စားကျက် များ၊ အမဲလိုက်စခန်းများနှင့် ရေအားလျှပ်စစ်အတွက် ရေစီး သန်သော မြစ်များရှိသည်။ ဤဒေသ၌ ဗြိတိသျှ ကျွန်းစု၏ အမြင့်ဆုံးတောင် ဖြစ်သော ဂရမ်ပီယန် တောင်တန်း ပါဝင်၍ အင်းအိုင်များဖြင့် သာယာသော ရှုမျှော်ခင်းများရှိသည်။ စာရေး ဆရာကြီး ဆာဝေါ်လတာစကော့သည် ယင်း ရှုမျှော်ခင်းများ အကြောင်းကို ကဗျာများ စပ်ဆိုရေးသားခဲ့လေသည်။ အလယ် ပိုင်း မြေနိမ့်ဒေသသည် အသင့်အတင့် စိုက်ပျိုးနိုင်သဖြင့် ဂျုံ၊ မြင်း၊ စားဂျုံ၊ မုယောစပါး နှင့် အခြားသီးနှံများ စိုက်ပျိုး၍ နွားနို့ လုပ်ငန်းကိုလည်း လုပ်ကိုင်သည်။ ကျောက်မီးသွေး၊ သံနှင့် ရေနံလုပ်ငန်းများကို ဤဒေသ၌ တွေ့နိုင်၏။ တောင် ဘက်ကုန်းမြင့်ဒေသ၌ မြေဩဇာမကောင်းလှသော်လည်း သီးနှံ အမျိုးမျိုးကို စိုက်ပျိုးကြသည်။ နွား၊ မြင်း၊ သိုးများ မွေးမြူ ရောင်းချခြင်းမှာ အဓိကလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။
စကော့တလန်ပြည်သည် ကမ္ဘာ့ မြောက်ပိုင်း၌ ကျရောက် လျက် ရှိသော်လည်း ပင်လယ်ရေက ဝန်းရံလျက်ရှိသည့်ပြင် ပင်လယ်ရေပူချောင်းမှ တိုက်ခိုက်သောလေကြောင့် ရာသီဥတုမှာ မပြင်းထန်လှချေ။ အနောက်ဘက် တောင်တန်းများ၌ တနှစ် လျှင် ပျမ်းမျှမိုးရေချိန် လက်မ ၁ဝဝ မှ ၁၅ဝ အထိ ရရှိ၍ အရှေ့ဘက်တွင်မူ မိုးရေချိန် ၂၅ လက်မမှ လက်မ ၆ဝ အထိ သာ ရရှိသဖြင့် ပို၍ ခြောက်သွေ့လေသည်။
ဂလပ်စဂိုးမြို့မှာ စကော့တလန်ပြည်တွင် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်၍ စက်မှုလက်မှု လုပ်ငန်းများ ရှိသည်။ ယင်းမြို့ အနီးတွင် ကျောက်မီးသွေး တွင်းများနှင့် သင်္ဘောကျင်းများ ရှိသဖြင့် စကော့တလန်ပြည်၏ လူဦးရေထက်ဝက်ကျော်သည် ထိုမြို့အနီး တစ်ဝိုက်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ဂလပ်စဂိုးမြို့၏ အနောက် တောင်ဘက်တွင် တည်ရှိသော ပေ့ဇလီမြို့သည် အပ်ချည်ကြိုး လုပ်ငန်းကြောင့် ထင်ရှားသည်။ အဗာဒင်းမြို့၌ အဝတ်အထည် ရက်လုပ်ခြင်းနှင့်ငါးဖမ်းခြင်းလုပ်ငန်းများရှိ၍ နှမ်းဖတ် ကျောက် များကိုလည်း တူးဖော် ရောင်းချခြင်း ပြုသည်။ ဒန်ဒီမြို့တွင် သင်္ဘော တည်ဆောက်ခြင်းနှင့် စက်မှုလုပ်ငန်းများ ရှိသည့်ပြင် လင်နင်ထည် အများဆုံးထွက်သည်။ ဝီစကီအရက်နှင့် ဓာတု ဗေဒဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများကိုမူ စကော့တလန်ပြည် အရပ်ရပ်၌ လုပ်ကိုင်ကြသည်။ စကော့တလန်ပြည်၏မြို့တော်မှာ အက်ဒင် ဗာရာမြို့ဖြစ်၍ ပညာဗဟုသုတဆိုင်ရာ သုတေသီလုပ်ငန်းများ ဖြင့် ထင်ရှားလေသည်။
သမိုင်းကြောင်း
စကော့တလန်ပြည်၏ သမိုင်းကို လေ့လာပါမူ စစ်ပွဲများကို အများအပြား တွေရပေမည်။ အင်္ဂလန်ပြည်ကို တိုက်ခိုက် အောင်မြင်ခဲ့သော နော်မန်လူမျိုးများသည် စကော့တလန်ပြည် ကိုပါ တစ်ပါတည်း သိမ်းပိုက်လိုက်ကြသဖြင့် တိုင်းရင်းဖွားပစ် လူမျိုးများနှင့် အကြိမ်ကြိမ် စစ်တိုက်ခဲ့သော်လည်း မအောင် မြင်ချေ။ ၅ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အိုင်ယာလန်မှ စကော့ လူမျိုးများသည် ယခု စကော့တလန်ပြည်(ထိုစဉ်က ကယ်လီဒိုးနီးယားဟု ခေါ်သည်။) အနောက်ဘက် ဒေသသို့ လာရောက်နေထိုင်ကြ၍ ၉ ရာစုနှစ်တွင် တိုင်းရင်းဖွားပစ်လူမျိုး များနှင့် ပူးပေါင်းကာ စကော့ဘုရင် ကင်းနက်မက်အယ်လပိုင်း လက်အောက်၌ စကော့တလန် ပြည်ကြီးကို တည်ထောင်ကြ သည်။ ၁၃ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်သောအခါ အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ပထမအက်ဒွပ်သည် စကော့တလန်ပြည်ကိုသိမ်း၍ အင်္ဂလန်နှင့် ပူးပေါင်းရန် ကြံစည် အားထုတ်သည်တွင် ဆာဝီလျံဝေါလေ့ ခေါင်းဆောင်သော စကော့တို့က အပြင်းအထန် ခုခံကြသေး သော်လည်း ၁၂၉၈ ခုနှစ်တွင် ဝေါလေ့သည် ဖမ်းဆီးကွပ်မျက် ခြင်းခံရ၍ စကော့တို့က အရေးနှိမ့်သွားခဲ့၏။ သို့သော် စကော့ မျိုးချစ်ကြီး ရောဗတ်ဗရုစက အင်္ဂလိပ်တို့အား ပြန်လည် တိုက်ခိုက်သဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် ဒုတိယအက်ဒွပ်လက်ထက် တွင် စကော့လူမျိုးများသည် လွတ်လပ်ရေး ပြန်၍ရကြသည်။
အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် အယ်လစ်ဇဗက်ဘုရင်မ နတ်ရွာစံလျှင် စကော့ ဘုရင် ဆဋ္ဌမ ဂျိမ်းသည် အင်္ဂလန်ပြည်၏ ပထမဂျိမ်း အဖြစ် ထီးနန်း ဆက်ခံသောကြောင့် စကော့တလန် နှင့်အင်္ဂလန်တို့မှာ ဘုရင်တစ်ဦးတည်း၏ လက်အောက်သို့ ကျရောက်ခဲ့လေသည်။ သို့သော် အုပ်ချုပ်ရေးမှာမူ တသီးတခြားစီပင် ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလန်၌ ဖြစ်ပွားသော ပြည်တွင်းစစ်တွင် ပထမ ချားဘုရင် ကွပ်မျက်ခြင်း ခံရပြီးနောက် စကော့တို့ ထကြွသည်တွင် အင်္ဂလိပ်တို့က စကော့တလန်ပြည်အား သိမ်းပိုက်လိုက်သည်။ သို့သော် ဒုတိယချားဘုရင် နန်းတက်သောအခါ စကော့တလန် ပြည်သည် လွတ်လပ်သော သီးခြားနိုင်ငံ ဖြစ်ပြန်လေသည်။ ၁၇ဝ၇ ခုနှစ်သို့ ကျရောက်သောအခါ၌မူ ပူးပေါင်းရေးအက် ဥပဒေအရ စကော့တလန်နှင့် အင်္ဂလန်မှာ တစ်ခုတည်းသော အစိုးရ လက်အောက်တွင် တစ်ခုတည်းသော တိုင်းပြည် အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလေသည်။
၁၉ ရာစု နှစ်တွင် စကော့တလန်ပြည်တွင် စက်ရုံကြီးများ၊ ရေအားလျှပ်စစ်ရုံကြီးများ၊ မီးရထားလမ်းများ စသည်တို့ကို အကြီးအကျယ် လုပ်ကိုင်လာခြင်းဖြင့် လူဦးရေထူထပ်၍ စက်မှု လက်မှုထွန်းကားသောပြည် ဖြစ်လာသည်။ စက်မှု လက်မှု ထွန်းကားခြင်းကြောင့် စကော့ လူမျိုးတို့မှာ လက်တွေ့ အလုပ်တွင် စိတ်ဝင်စားသူများ ဖြစ်လာကြသည်။
ဘာသာနှင့်စာပေ
စကော့လူမျိုးများ၏ဘာသာနှင့်စာပေ စကော့ လူမျိုးများ၏ စာပေလောကတွင် စကော့ဘာသာ၊ အင်္ဂလိပ်ဘာသာနှင့် ရှေးဟောင်းဂေးလစ်ဘာသာဟူ၍ ဘာသာ အမျိုးမျိုး ပါဝင်လျက် ရှိသောကြောင့် စကော့စာပေဟူရာ၌ များစွာအဓိပ္ပာယ်ကျယ်ဝန်း၍ အမျိုးမျိုးယူဆနိုင်သည်။ ဂေးလစ် ဘာသာမှာ စကော့ လူမျိုးထဲ၌ပင် နားလည်သူ အလွန်နည်း သဖြင့် မထင်ရှားလှချေ။ တိုင်းရင်းသား စကော့ဘာသာနှင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာတို့ဖြင့် ရေးသားထားသော စာပေသာလျှင် ထင်ရှားသည်။
စကော့လူမျိုးများမှာ ရှေးနှစ်ပေါင်း များစွာကပင် ပြင်သစ် တို့နှင့် မဟာမိတ် ဖြစ်ခဲ့ကြသဖြင့် စကော့ဝေါဟာရအများပင် ပြင်သစ်မှ ဆင်းသက်လာကြောင်း တွေ့ရသည်။ ယခုအခါ အင်္ဂလိပ်ဝေါဟာရ၊ ပြင်သစ်ဝေါဟာရများနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူ၍ စာလုံးပေါင်းနှင့် အသံထွက်ပုံ ကွဲပြားသော စကော့ဝါဟာရ အများအပြားကို တွေ့နိုင်သည်။ သို့ရာတွင် လုံးဝ တစ်သီး တစ်ခြား ဖြစ်သော စကော့ဝေါဟာရများလည်း ရှိပေသေးသည်။ စကော့တို့၏ ရှေးအကျဆုံးစာပေမှာ ၁၃ ရာစုနှစ်ကရေးသားခဲ့ သော တေးသီချင်းများဖြစ်၍ ယင်းခေတ်၏ ပထမဦးဆုံး ထင်ရှားလာသော ကဗျာဆရာမှာ တောမတ် ဆိုသူဖြစ်၏။ စကော့ခေါင်းဆောင်ကြီး ဘရုစ၏အတ္ထုပ္ပတ္တိကို ကဗျာလင်္ကာ စီကုံးရေးသားခဲ့သော ဂျွန်ဗားဗားသည် ၁၄ ရာစုနှင့်က ထင်ရှား သော ကဗျာဆရာဖြစ်သည်။ ၁၅ ရာစုနှစ်ကား အင်္ဂလိပ် ကဗျာ ဆရာကြီး ချော်စာ၏ အရေးအသားမျိုးကိုလိုက်၍ ရေးကြသော ခေတ် ဖြစ်၍ စကော့ကဗျာ ဆရာကြီး ဝီလျံဒန်ဗာသည် ထိုခေတ်၏ ကဗျာဆရာ အကျော်အမော်ပင် ဖြစ်၏။ ယင်း ခေတ်ကုန်ခါနီးတွင် ကဗျာဆရာ ဂယ်ဗင်ဒေါက်ဂလပ်သည် 'အီးနီးယစ်'ကဗျာကို စကော့ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့၏။
၁၅ ရာစုနှစ်၏ နောက်ပိုင်းခေတ်များတွင်မူ ကဗျာလင်္ကာ ဖွဲ့နွဲ့မှု နည်းပါးသွား၍ စကားပြေနှင့် တေးသီချင်းများ ရေးစပ်မှု ခေတ်စားလာသည်။ 'ဂျိမ်းဟော့'၊ 'လေဒီနိန်း'၊ 'အယ်လန်ကန္နင် ဂမ်'စသော ကဗျာဆရာများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော်လည်း စကားပြေ ဆရာ ဂျွန်နော့၏ 'ခရစ်ယာန် သာသနာအရေးပုံ သမိုင်း'ကဲ့သို့ သော စကားပြေများနှင့် သီချင်းရေးဆရာဖာဂဆန်နှင့် ရောဗတ် ဗန်းတို့၏ သီချင်းများက ခေတ်စား နေသောကြောင့် တိမ်မြုပ် လျက် ရှိရသည်။ ယခုခေတ်၌ပင် ချားမာရေး၊ ဂျွန်ဗပ်ခန်၊ ဗိုင်အိုလက်ဂျေးကပ် စသော စကော့စာရေးဆရာ အများအပြား ပင် စကော့ဘာသာဖြင့် စာပေရေးသား လျက်ရှိကြ၏။
စကော့စာရေးဆရာများမှာ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် စာပေရေး သားမှု၌လည်း ပြောင်မြောက် ကြလေသည်။ ယထာဘူတ ပညာရှင် ဒေးဗစ်ဟယွမ်း၊ ဘောဂဗေဒပညာရှင် အဒမ်စမစ်၊ စကားပြောဆရာ ဗော့ဇဝဲ၊ ဝတ္ထုရေးဆရာ စမောလက်နှင့် ကဗျာဆရာ ဂျိမ်းသွန်မဆင်တို့ကား ၁၈ ရာစုခေတ်က အင်္ဂလိပ် စာပေနယ်အတွင်း ထင်ရှားလာသော စကော့ စာရေးဆရာများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ်၌ ကျော်ကြားလာသော စာရေးဆရာ နှစ်ဦးမှာ ဆာဝေါ်လတာစကော့နှင့် ရောဗတ် လူဝီစတီဗင်ဆန် တို့ ဖြစ်ကြ၏။ ဆာဝေါ်လတာစကော့၏ ကဗျာများနှင့် စတီ ဗင်ဆန်၏ ပုံဝတ္ထုများမှာ ယနေ့တိုင် လူကြိုက်များလျက် ရှိကြ သေးသည်။ ထိုပုဂ္ဂိုလ်များမှ တစ်ပါး အခြား အသင့်အတင့် ကျော်ကြားသော စကော့စာရေးဆရာများမှာ ဂျွန်ဂေါ့၊ တောမတ် ကာလိုင်း၊ ဆာဂျိမ်းဗယ်ရီ၊ နေအိုမီမစ်ချီဆန်စသော ပုဂ္ဂိုလ်များ ဖြစ်ကြပေသည်။
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ဝါးရခိုင်
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ ဝါးရခိုင်
ကျူတိုရီရယ်
ကျူတိုရီရယ် (Tutorial) ကို ပညာသင်ကြားနည်း တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြလေ့ရှိကြသည်။ စာအုပ်များ၊ လက်ချာများဖြင့် သင်ကြားခြင်းထက် ပိုမိုထိရောက်ပြီး ဆရာနှင့် ကျောင်းသားအကြား သာမက ကျောင်းသားအချင်းချင်းအကြား အမေးအဖြေများ ဆွေးနွေးချက်များဖြင့် ပညာသင်ကြားသည့် နည်းစနစ် ဖြစ်သည်။ လုပ်ငန်းတစ်ခု သို့မဟုတ် ပရောဂျက်တစ်ခု ပြီးမြောက်စေရန် ဥပမာများ၊ နမူနာ ပရောဂျက်များ၊ လုပ်ပုံလုပ်နည်းများ၊ သတင်းအချက်အလက်များကိုလည်း ပံ့ပိုးပေးလေ့ ရှိသည်။
ကျူတိုရီရယ် သင်တန်းများ
ကိန်းဘရစ်ချ် နှင့် အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်များတွင် တက်ရောက်သင်ကြားနေကြသော ကျောင်းသားများနှင့် ဘွဲ့လွန် သင်တန်းသားများ အနေဖြင့် ပုံမှန် လက်ချာနှင့် သင်ခန်းစာများ အပြင် Tutorial System များတွင် ပူးပေါင်းပါဝင်ဆောင်ရွက်ကြရသည်။ ကျောင်းသားများကို အုပ်စုငယ်များခွဲကာ ဌာနအလိုက် ဆရာများက အပတ်စဉ် လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးကြသည်။ ကိန်းဘရစ် တက္ကသိုလ်တွင် အဆိုပါ သင်တန်းများကို Supervisions ဟု ခေါ်ဆိုပြီး အောက်စဖို့ဒ် တက္ကသိုလ်တွင် Tutorials ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ အကျိုးကျေးဇူးများမှာ ကျောင်းသားများ အပတ်စဉ် လေ့လာ လုပ်ဆောင်ထားသမျှအတွက် ဆွေးနွေး အကြံပြုချက်များ ပြုလုပ်နိုင်ခြင်း၊ ဆရာများ၏ မှတ်ချက်များ ပြင်ဆင်ဖြည့်စွက်ချက်များ ရယူနိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။
Tutorial Class System သည် ပုံမှန် လက်ချာနှင့် သင်ခန်းစာများထက် စိန်ခေါ်မှု ပိုမိုပြင်းထန်လေ့ ရှိသည်။ ကျောင်းသားများအနေဖြင့် မိမိတို့ လေ့လာသိရှိထားသမျှ၊ လက်တွေ့ စမ်းသပ်ထားသမျှကို ဆရာများနှင့် အတန်းဖော်များအား နှုတ်ဖြင့် ရှင်းပြခြင်း၊ presentation များ ပြင်ဆင်ပြသခြင်းများ ပြုလုပ်ရပြီး ဆရာနှင့် အတန်းဖော်များ၏ ဝေဖန်ချက်၊ မေးမြန်းချက်များကို ခုခံဖြေကြားရလေ့ ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပညာသင်ကြားမှုတွင် အလွန် အဖိုးတန်သော စစ်မှန်သည့် လေ့လာမှုနှင့် အကဲဖြတ်မှု အခွင့်အလမ်းများကို ရရှိနိုင်ပေသည်။ Tutorial Class System ကို အိုဟိုင်းရိုး တက္ကသိုလ်နှင့် New College of Florida တို့တွင်လည်း လက်ခံကျင့်သုံးနေပေသည်။
Tutorial classes များ နိုင်ငံအလိုက် ကျင့်သုံးပုံ
Tutorial class system သည် နိုင်ငံအလိုက်၊ တက္ကသိုလ်အလိုက် လက်ခံကျင့်သုံးပုံ ကွဲပြားခြားနားသည်။ အင်္ဂလန်တွင် Tutorial class များသည် ကျောင်းသားအနည်းငယ်ဖြင့်သာ ဖွဲ့စည်းထားပြီး ဆရာတစ်ယောက် သို့မဟုတ် အခြား နည်းပြများဖြင့် ကျောင်းသား တစ်ယောက်ချင်းစီအား အာရုံစိုက်ကာ လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးခြင်း ဖြစ်သည်။ လန်ဒန်တက္ကသိုလ်၏ Heythrop College တွင်မူ ကျောင်းသား နှင့် ဆရာ တစ်ဦးချင်း သင်ကြားသည့် one-on-one teaching ကို ပြုလုပ်သင်ကြားပေးသည်။ ထိုသို့ သင်ကြားပေးမှုအတွက် ဆရာနှင့် သင်ထောက်ကူ လိုအပ်ချက် အလွန်များသောကြောင့် အင်္ဂလန်တွင် တက္ကသိုလ်အသစ်များ၌ များသောအားဖြင့် ကျောင်းသား ၆ ယောက်မှ ၈ ယောက် တစ်ဖွဲ့ဖွဲ့ကာ သင်ကြားလေ့ကျင့်ပေးလေ့ ရှိသည်။
ဩစတြေးလျ၊ နယူးဇီလန်နှင့် တောင်အာဖရိကရှိ တက္ကသိုလ်များတွင် Tutorial class ကို Tute သို့မဟုတ် Tut ဟု ခေါ်လေ့ရှိပြီး ကျောင်းသား ဆယ်ယောက်မှ အယောက်သုံးဆယ်အထိ ဖွဲ့စည်းပါဝင်သည်။ ကနေဒါ တက္ကသိုလ်များ၏ Tutorial class များနှင့် ဆင်တူသော်လည်း ထူးခြားချက်အနေဖြင့် ဆရာများ အစား ဂုဏ်ထူးတန်း သို့မဟုတ် ဘွဲ့လွန် ကျောင်းသားများကို tutor အဖြစ်တာဝန်ပေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုရှိ ကောလိပ်များတွင် Tutorial class ကို ကျောင်းသား ၁၂ ယောက်မှ ၁၆ ယောက်အထိ ဖွဲ့စည်းလေ့ရှိပြီး tutor တစ်ယောက်၏ လမ်းညွှန်မှုကို ပုံမှန် တွေ့ဆုံ ရယူလေ့ ရှိသည်။
Tutorial class ၏ သဘောသဘာဝ
Tutorial class တစ်ခုသည် ဘာသာရပ်နယ်ပယ် တစ်ခုခုကို အဓိကထား အထူးပြု လေ့လာလေ့ ရှိသည်။ ရွေးချယ်ပြဋ္ဌာန်းပေးထားသော ဖတ်စာအုပ်များနှင့် သက်ဆိုင်ရာ လေ့ကျင့်ခန်းများကို အလေးထား ဆောင်ရွက်လေ့ ရှိကြသည်။ Project based learning စနစ်နှင့် ဆင်တူသည်။ အထူးသဖြင့် St. John's College နှင့် အချို့ကျောင်းများတွင် ပုံမှန် လက်ချာ သင်ခန်းစာများကို အလေးမထားဘဲ၊ Tutorial class များကို အဓိကထား သင်ကြားပေးနေသည်များ ရှိသည်။ Tutorial နှင့် seminar တို့ ကွာခြားချက်မှာ Seminar တွင် ဘာသာရပ် အကြောင်းအရာ ဆွေးနွေးမှု ပိုများခြင်း၊ တက်ရောက်သည့် ကျောင်းသားနှင့် ဆရာများ များပြားခြင်း၊ ပိုမိုကျယ်ပြန့်စွာ ဆွေးနွေးခြင်း၊ စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ အချို့ကျောင်းများတွင် ကျောင်းသားများအနေဖြင့် ပါမောက္ခတစ်ယောက်နှင့် ပုံမှန်ဆွေးနွေး၍ စာတမ်းများ ရေးသားခြင်း၊ အခြား စာတမ်းများအား ဝေဖန်ဆန်းစစ်ခြင်းများ ပြုလုပ်လေ့ ရှိသည်။
Tutorial Schools
Kumon နှင့် EduHub ကျောင်းနှင့် အချို့ကျောင်းများတွင် tutoring ကို အဓိကထား သင်ကြားလေ့ ရှိသည်။ ထိုသို့ လက်ထပ်သင်ကြားပေးသည့် နည်းလမ်းကို အာရှတွင် ရေပန်းစား ကျင့်သုံးနေကြသည်။
Conference Tutorials
အသင်းဝင်များကို ဆွေးနွေးချက်၊ စာတမ်းများ ပေးပို့၍ သင်ကြားလေ့ကျင့် ပေးခြင်းဖြစ်ပြီး များသောအားဖြင့် နည်းပညာဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် သက်မွေးပညာဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများမှ ဦးစီးဆောင်ရွက်လေ့ ရှိသည်။
Internet computer tutorial classes
ကွန်ပျူတာ နှင့် သက်ဆိုင်သော သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာအသုံးပြုရသော သင်ခန်းစာများကို screen recording ပြုလုပ်ခြင်း၊ အင်တာနက်မှ အလွယ်တကူ ရယူနိုင်စေရန် စာဖြင့် ရေးသားခြင်း၊ အသံဖိုင် နှင့် ဗီဒီယို သင်ခန်းစာများ ပြုလုပ်ပြီး အင်တာနက်ပေါ်တွင် ဖြန့်ဝေသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
အောက်ပါ ဝိသေသ လက္ခဏာများ ပါဝင်လေ့ ရှိသည် -
Computer-based tutoring
ကွန်ပျူတာကို အသုံးပြု၍ ပညာသင်ကြားသော စနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပညာသင်ကြားရာတွင် office ကဲ့သို့သော ဆော့ဖ်ဝဲလ်များ၊ application များ၊ OS များ၊ programming tools များနှင့် ဗီဒီယို ဂိမ်းများကို အသုံးပြု၍ အထောက်အကူပြုခြင်း ဖြစ်သည်။ အမျိုးအစား သုံးမျိုးခွဲခြားနိုင်ပြီး
ငန်းချောင်းရွာ၊ ပန်းမှော်
ငန်းချောင်းရွာ၊ ပန်းမှော်
ရှမ်းကုန်းရွာ၊ ပကွဲရေလဲ
ရှမ်းကုန်းရွာ၊ ပကွဲရေလဲ
တဲကြီးရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အီကွေဒေါနိုင်ငံ
အီကွေဒေါနိုင်ငံ (တရားဝင်အခေါ်အားဖြင့် အီကွေဒေါသမ္မတနိုင်ငံ) သည် အီကွေတာ သမ္မတနိုင်ငံဟု အဓိပ္ပာယ်ရှိသော တောင်အမေရိကရှိ ကိုယ်စားပြု ဒီမိုကရက်တစ် သမ္မတနိုင်ငံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ပီရူးနိုင်ငံ နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ တို့ ရှိကြသည်။ ထိုနိုင်ငံ နှင့် ချီလီနိုင်ငံ နှစ်နိုင်ငံသာလျှင် တောင်အမေရိတွင် ဘရာဇီးနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်း ထိစပ်မနေပဲ ရှိသည်။ ကုန်းမကြီး၏ အနောက်ဘက် ပစိဖိတ် သမုဒ္ဒရာ အတွင်း ကီလိုမီတာ ၁၀၀၀ခန့် (၆၂၀ မိုင်ခန့်) အကွာတွင် တည်ရှိသောသော ဂါလာပါဂိုး ကျွန်းများသည်လည်း နိုင်ငံ၏ နယ်နိမိတ် အတွင်းတွင် ပါဝင်သည်။
အီကွေတာသည် ထိုနိုင်ငံကို ဖြတ်သွားခြင်းကြောင့် စပိန်လူမျိုးတို့က ထိုအမည်ကို ပေးထားခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ အကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၁ဝ၅၆၈၅ ခန့်ရှိ၍၊ လူဦးရေမှာ ၁၉၇၃ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ ၆၇၃ဝဝဝဝ ယောက်ဖြစ်လေသည်။
အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ ပင်လယ်ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သော ဂွာယာကီးမြို့မှ အရှေ့မြောက်ဘက်သို့ မီးရထားဖြင့် ခရီးမိုင်ပေါင်း ၂၈၇ မိုင်သွားလိုက်လျှင် ထိုနိုင်ငံ၏မြို့တော်ဖြစ်သော ကွီတိုမြို့သို့ ရောက်ရှိသည်။ ထိုမြို့သည် အန်းဒီးတောင်တန်း၌ ပေ ၉ဝဝဝ အမြင့်တွင်တည်ရှိသည်။ အီကွေတာနှင့် ၁၅မိုင်ပင် မဝေးသော်လည်း တောင်မြင့်ပေါ်တွင်တည်ရှိခြင်းကြောင့် ထိုမြို့သည် နွေကူးရာသီဥတုမျိုးကို အစဉ်ရရှိသည်။
အီကွေဒေါနိုင်ငံကို ပထဝီဝင်သဘောအရ သုံးပိုင်းခွဲခြားနိုင်ရာ၊ (၁) ကမ်းမြောင်မြေနိမ့်ပိုင်း၊ (၂) အန်းဒီးကုန်းမြင့်များနှင့် (၃) အရှေ့ဘက်မြေနိမ့်ပိုင်းတို့ဖြစ်သည်။ ကမ်းမြောင်မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် စိမ့်မြေအမြောက်အမြားနှင့် တောင်ကုန်းနိမ့်များရှိသည်။ ထိုမြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်းသို့စီးဝင်သည့် မြစ်သုံးသွယ်ရှိရာ ဂွာယားမြစ်သည် အရေးအပါဆုံးမြစ် ဖြစ်လေသည်။
အင်ဒီးကုန်းပြင်မြင့်သည် အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏အလယ်ပိုင်းတွင်တည်ရှိ၏။ အန်ဒီးတောင်တန်း နှစ်သွယ်ရှိရာ အရှေ့နှင့်အနောက်ဘက်တို့တွင် တောင်နှင့်မြောက်ယှဉ်ပြိုင်သွယ်တန်း တည်ရှိ၍ ထိုတောင်တန်းနှစ်သွယ်ကို ဆက်သွယ်ပေးထားသည့် တောင်ရိုးများတွင် မြေဩဇာကောင်းသော ချိုင့်ဝှမ်းများရှိသည်။ အရှေ့ဘက်မြေနိမ့်ပိုင်းသည် အန်ဒီးတောင်တန်း၏ တောင်ခြေများဖြစ်သည်။ ထိုမြေနိမ့်ပိုင်းတွင် မြစ်ချောင်း အမြောက်အမြားရှိ၍ ယင်းတို့သည် အမေဇုံမြစ်ကြီးအတွင်းသို့ စီးဝင်ကြသည်။
အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ မြေဆီလွှာသည် ယေဘုယျအားဖြင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရန် သင့်လျော်သည်။ နိုင်ငံ၏အဓိကလုပ်ငန်းမှာ စိုက်ပျိုးရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ သို့သော် နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံး၏ ငါးဆယ်ရာခိုင်နှုန်း လျော့လျော့တွင်သာ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်လေသည်။ မြေဩဇာကောင်းမွန်သော ကမ်းမြောင်မြေနိမ့်ပိုင်းတွင် ပြည်ပသို့ တင်ပို့ရောင်းချရန်အတွက် ကကေးအိုး၊ ကော်ဖီ၊ ကြံ၊ ဝါဂွမ်း၊ ငှက်ပျောနှင့်စပါး စသည်တို့ စိုက်ပျိုးသည်။ ပြည်တွင်းသုံးအတွက် ကောက်သီးကောက်နှံများကိုလည်း ထိုကမ်းမြောင်မြေနိမ့်ပိုင်းတွင်လည်းကောင်း၊ အန်းဒီးကုန်းပြင်မြင့်တွင်လည်းကောင်း၊ စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ရာ ယင်းတို့အထဲတွင် ဂျုံ၊ မြင်းစားဂျုံ၊ ပြောင်း၊ မုယော၊ အာလူးနှင့် အခြားဟင်းသီးဟင်းရွက်ပင်များ ပါဝင်လေသည်။ အရှေ့ဘက်မြေနိမ့်ပိုင်းရှိ သစ်တောများမှထွက်သော ပစ္စည်းများတွင် ဖော့အမြောက်အမြား၊ ကြက်ပါင်စေး၊ စင်ကိုးနား သစ်ခေါက်စသည်တို့ ပါဝင်လေသည်။ သို့သော်လည်း စနစ်တကျထုတ်လုပ်ခြင်း မပြုနိုင်သေးချေ။
အီကွေဒေါနိုင်ငံတွင် ရွှေ၊ ရေနံ၊ ငွေ၊ ကြေးနီ၊ ကန့် နှင့် ခဲ စသောတွင်းထွက်သတ္တု အခြေအမြစ်များရှိသည်။ သို့သော် ရွှေနှင့် ရေနံတို့ကိုသာ အတော်အသင့် တူးဖော်လုပ်ကိုင်လျက်ရှိသည်။ သတ္တုတူးဖော်ခြင်းနှင့် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်ခြင်းတို့ကို တိုးချဲ့မလုပ်ကိုင်နိုင်သေးခြင်းမှာ ကူသန်းသွားလာရေးတွင် ခက်ခဲခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ အီကွေဒေါနိုင်ငံလုံးတွင် မီးရထားလမ်းမိုင်ပေါင်း ၈ဝဝကျော်နှင့် လမ်းကောင်းမိုင်ပေါင်း ၁၅ဝဝ ခန့်သာရှိသည်။ သို့ဖြစ်လေရာ အီကွေဒေါနိုင်ငံတွင် စက်မှုလုပ်ငန်း အနည်းငယ်သာ ရှိလေသည်။ အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ ထုတ်ကုန်များမှာ ကိုကိုး၊ ကော်ဖီ၊ ဆန်စပါး၊ ငှက်ပျောသီး၊ ပနားမား ဦးထုပ်နှင့် သစ်တောထွက်ပစ္စည်းများ စသည်တို့ဖြစ်၍ သွင်းကုန်များမှာ စက်ကရိယာ၊ မော်တော်ယာဉ်များ၊ အထည်အလိပ်နှင့် စက္ကူတို့ဖြစ်လေသည်။
အီကွေဒေါနိုင်ငံတွင် အသက် ၆ နှစ်နှင့် ၁၂ နှစ်အကြားရှိသောကလေးများကို မသင်မနေရစနစ်ဖြင့် ပညာကိုအခမဲ့ သင်ကြားပေးရန် ဥပဒေပြဋ္ဌာန်းထားသည်။ သို့သော် အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏လူဦးရေ ထက်ဝက်ခန့်သည် စာရေးစာဖတ်မတတ် ကြချေ။ ကွီတို၊ ဂွာယာကီး၊ ကွင်ကားနှင့် လိုဂျာမြို့များတွင် တက္ကသိုလ်ကျောင်းများရှိသည်။ အီကွေဒေါနိုင်ငံသားများသည် များသောအားဖြင့် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းအယူဝါဒတွင် သက်ဝင်ယုံကြည်ကြသည်။ ယခု အီကွေဒေါနိုင်ငံ တည်ရှိရာ နယ်ပယ်ဒေသတွင် ယဉ်ကျေးမှုအဆင့်အတန်း အတော်အတန်မြင့်မားသော လူမျိုး တစ်မျိုးတိုင်း နိုင်ငံတည်ထောင်ကာ နေထိုင်သွားခဲ့ဖူးသည်။ ထိုရှေးဟောင်းနိုင်ငံကို အင်ကားလူမျိုးတို့သည် ၁၄၇ဝ ပြည့်နှစ်ခန့် ကတိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့ရာ ထိုအချိန်တွင် ထိုနိုင်ငံ၏ သက်တမ်းသည် နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝဝ ကျော်ပြီဟု ဆိုလေသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ဦးစွာ၌ အီကွေဒေါသည် ယခုအခါ ဗင်နီဇွဲလားနှင့် ကိုလံဘီယာ ဟုတွင်သော တိုင်းပြည်များနှင့် ပူးပေါင်းခဲ့၍ ထို၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင် မဟာကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသ ဖြစ်လာခဲ့ပြီးလျှင် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လွတ်လပ်သည့် သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာသည်။ ဗိုလ်ချုပ်မှူး ဟွမ် ဟိုဇေးဖလိုရီးမှာ အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသော သမ္မတဖြစ်သည်။ ကွီတိုမြို့မှာ အီကွေဒေါနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်၍ အခြားထင်ရှားသောမြို့များမှာ ကွင်ကား၊ ဂွာယာကီးနှင့် ရီးအိုးဗန်ဗာမြို့များ ဖြစ်လေသည်။
ကြာအင်းကြီး
ကြာအင်းကြီး
တောင်ခမောက် (၁)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တောင်ခမောက် (၁)ရွာ (Taungkhamauk (1))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၈ ဦး၊ မ ၂၆၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန
အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန ကို အမှတ်(၂)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာနနှင့် ပူးပေါင်းပြီး ၂၀၁၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာနအဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
ကံချိန်ရွာ
ကံချိန်ရွာ
အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန
ယခင် အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအား ဝန်ကြီးဌာန၏ လက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနများမှာ
အမှတ်(၁)လျှပ်စစ်စွမ်းအားဝန်ကြီးဌာနတွင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးစက်ရုံ (၁၅)ရုံကို မောင်းနှင်၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ၁၄၄၁မဂ္ဂါဝပ်ထုတ်လုပ်ပေးခဲ့သည်။
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ယခင် ဝန်ကြီးဌာနများ
ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀၀၀
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖေဖော်ဝါရီ ကဏ္ဍ:၂၀၀၀
နောင်ယာဆိုင်းရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
နောင်ယာဆိုင်းရွာ (Nawngyarhseng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၈၂ ဦး၊ မ ၉၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အောင်သာရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
အောင်သာရွာ (Aungthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကွေ့ထောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွေ့ထောင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၃ ဦး၊ မ ၅၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၉၆၇
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။ (၅) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ကျွဲဒလင်းရွာ၊ ကျွဲဒလင်း
ကျွဲဒလင်းရွာ၊ ကျွဲဒလင်း
ပကွဲရေလဲရွာ၊ ပကွဲရေလဲ
ပကွဲရေလဲရွာ၊ ပကွဲရေလဲ
အလယ်ချောင်းရွာ၊ နတ်ချောင်း
အလယ်ချောင်းရွာ၊ နတ်ချောင်း
လဘက်အင်းကြီးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
လဘက်အင်းကြီးရွာ(Labetinngyi)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လဘက်အင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၁၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း
ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယား အမျိုးသားဘောလုံးအသင်း (Československá fotbalová reprezentace) သည် ၁၉၂၀ မှ ၁၉၉၂ အထိ ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံ၏ အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းဖြစ်ခဲ့သည်။ ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယား ဘောလုံးအဖွဲ့ချုပ်၏ စီမံကိုင်တွယ်မှုအောက်၌ ရှိခဲ့ကာ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား ဘောလုံးပြိုင်ပွဲကို ရှစ်ကြိမ်၊ ယူအေးဖာ ဥရောပဖလား ပြိုင်ပွဲကို သုံးကြိမ် အရည်အချင်းစစ် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ နှင့် ၁၉၆၂ ကမ္ဘာ့ဖလားများတွင် ဒုတိယဆုရရှိခဲ့၍ ၁၉၇၆ ဥရောပဖလားဘောလုံးပြိုင်ပွဲတွင် ချန်ပီယံဆုရခဲ့သည်။
၁၉၉၂ အဆုံးတွင် ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံ ပြိုကွဲကာ ၁၉၉၄ ကမ္ဘာ့ဖလားအတွက် ခြေစစ်ပွဲကို အသင်းအနေဖြင့် ချက် နှင့် စလိုဗက် (RCS, Reprezentace Čechů a Slováků) ဟူ၍ ပါဝင်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ပြီးနောက် အသင်းကို ဖျက်ခဲ့သည်။ မျက်မှောက်ခေတ်တွင် ချက်ကိုစလိုဗက်ကီးယား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း၏ ဆက်ခံသူအဖြစ် ချက် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းကို လက်ခံအသိအမှတ်ပြုထားသည်။ စလိုဗက်ကီးယားနိုင်ငံကိုမူ စလိုဗက် အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်းမှ ကိုယ်စားပြုယှဉ်ပြိင်၏ ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချက်ကိုဆလိုဗားကီးယား အမျိုးသား ဘောလုံးအသင်း
ကလျာ (ဝိဇ္ဇာ/သိပ္ပံ)
ငယ်ဘဝ
၁၉၃၈ ခုနှစ် မေလ၊ (၁၄)ရက်နေ့တွင် ဧရာဝတီတိုင်း၊ ဖျာပုံမြို့၌ အဖ ဦးမောင်ထင်၊ အမိဒေါ်ရွှေ၊ တို့ကမွေးဖွားသည်။ အမည်အရင်းမှာ ဒေါ်ခင်ခင်ဝင်းဖြစ်သည်။
အိမ်ထောင်ရေး
မူလတန်းမှစ၍ ဖျာပုံမြိုအစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းတွင် ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ် တွင် ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့သည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ် ၌ပညာဆက်လက်သင်ကြားခဲ့သည်။ ဒုတိယနှစ် ရောက်သောအခါ ကာတွန်းစိန်ကြီးနှင့်လက်ထပ်ခဲ့သည်။
ထုတ်ဝေခဲ့သောလုံးချင်းဝတ္ထုများ
ငယ်စဉ်ကပင် စာပေဝါသနာပါသူဖြစ်၍ ခင်ပွန်းဖြစ်သူကာတွန်းစိန်ကြီး ထုတ်ဝေလျက်ရှိသော ရွှေရုပ်လွှာ စာစောင်နှင့် မိုးသောက်မဂ္ဂဇင်းတို့တွင် အခန်းဆက် ဝတ္ထုရှည်များစတင်ရေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၉- ခုနှစ် မေလထုတ် မိုးသောက်မဂ္ဂဇင်းပါ စေတနာမှန်သော်လည်း ဝတ္ထုတိုဖြင့် စာပေလောကထဲသို့ စတင်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၇၀- ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ တွင် ရမက်ကြမ္မာသံသရာ လုံးချင်းဝတ္ထု စတင်ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ကလောင်အမည် ကလျာ(ဝိဇ္ဇာ၊သိပ္ပံ)ကို ခင်ပွန်းဖြစ်သူကပင် ရွေးချယ်ပေးခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် ထုတ်ဝေသူများနှင့် လုံးချင်းဝတ္ထုများရေးသားထုတ်ဝေခဲ့ရာ အောင်မြင်မှု့များရခဲ့သည်။ ကလျာ(ဝိဇ္ဇာ၊သိပ္ပံ) ၏စာအုပ်ကို ကဉ္စန စာပေမှ အများဆုံးထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၀၂ခုနှစ်ထိ (၃၃) နှစ်တာ ကာလအတွင်းလုံးချင်းဝတ္ထုအုပ်ရေပေါင်း (၁၀၀)ဝတ္ထုရှည် (၂၀)ခန့် နှင့်ဝတ္ထုတို(၈၀)ကျော် ရေးသားခဲ့သည်။
ထင်ရှားကျော်ကြားဝတ္ထုတိုများ
1985 ခုနှစ်ဇန်နဝါရီလမှစ၍ ကလျာမဂ္ဂဇင်းကို တည်ထောင်ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ကလျာ(ဝိဇ္ဇာ၊သိပ္ပံ)၏ ဝတ္ထုများကို ဒုတိယအကြိမ် ပြန်ရိုက်ခဲ့သည်။ ခရောင်းတောမှ ခရုအိမ်၊ မချမ်းသော မချမ်းဘော၊ ကျန်စာသင့် ဝိဉာဉ်၊ စိုင်းတို့မောသို့အလွမ်းပြေ၊ ကံ့ကော်မြေမှာစေတဲ့မိုး ၊ ခေမရန်အကျဉ်းစုံ၊ မြောက်ဦးမြို့မှသည်တာချီလိတ်ဆီသို့ (ပ+ဒု)၊ ကိန္နရီအချစ် ကိန္နရာမေတ္တာ(ပ+ဒု)၊ စိတ္တဇ ကန္တာရခရီးသည် (ပ+ဒု)၊ သုဝဏ္ဏဘူမိသူ သီရိပစ္စယာသား(ပ+ဒု)၊ တောင်သမာန်သစ္စာ၊ ငပလီနှင့် လန်ကာဝီ၊ ပင်လယ်ခြားတဲ့ချစ်သူ ဆီမှ (ပ+ဒု) စသောဝတ္ထုတိုများထင်ရှားခဲ့သည်။
ကွယ်လွန်ခြင်း
စာရေးဆရာမကြီး ကလျာ (ဝိဇ္ဇာ/သိပ္ပံ)သည် ၂၀၁၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့၌ ရန်ကုန်မြို့ နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသမီး စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကြာအင်းလေး
ကြာအင်းလေး
သရွတ်ကြီးရွာ၊ ကျွဲဒလင်း
သရွတ်ကြီးရွာ၊ ကျွဲဒလင်း
မင်းဒယ်ရွာ
မင်းဒယ်ရွာ
၁၉၆၆
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒုံးလက်ဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဒုံးလက်ဝရွာ(Doneletwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ယီးလာဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၀၅၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယီးလာဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၄၆ ဦး၊ မ ၆၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၀၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ခမောက် (၂)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တောင်ခမောက် (၂)ရွာ (Taungkhamauk (2))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၈ ဦး၊ မ ၂၆၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းပေါ်နက်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကုန်းပေါ်နက်ရွာ (Konepawnet)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဒေါင်းလည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒေါင်းလည်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၈၀ ဦး၊ မ ၁၇၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၃၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခြံတန်းရွာ၊ ပကွဲရေလဲ
ခြံတန်းရွာ၊ ပကွဲရေလဲ
မူလာအွန်ရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
မူလာအွန်ရွာ(Mularaun)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ဇီးအွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးအွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၀ ဦး၊ မ ၁၃၂၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၅၃၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကြီးကုံးရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
မကြီးကုံးရွာ (Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ကွမ်းအုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၈၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သင်းဝင်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
သင်းဝင်ရွာ (Thinwin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ပျဉ်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စပါးကြီးရွာ၊ စပါးကြီး
စပါးကြီးရွာ၊ စပါးကြီး
ကျိုက်ဒေတမော့ဗရတ်
ကျိုက်ဒေတမော့ဗရတ်ဆံတော်ရှင်စေတီသည် မော်လမြိုင်-ရေး မော်တော်ကားလမ်းအတိုင်း ရေးမြို့သို့မရောက်မီ ၅ မိုင်ခန့်ရှိ ရေးမြို့နယ်၊ပုပ္ဖဝတီကျေးရွာတွင် တည်ရှိသည်။
ကျိုက်​ဒေတမော့ဗရတ် သာသနာပြုစခန်း
ဆံတော်ရှင်စေတီဝန်းကျင်နယ်မြေသည် ဦးဇင်းလေးဆရာတော်၏ သဒ္ဓမ္မတရားပြန့်ပွားရာ သာသနာပြုစခန်းအဖြစ် စည်ပင်ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး ဘုရား၊ ကျောင်း၊ ကန်၊ သိမ်နှင့် ဓမ္မာရုံများ လေ့လာဖွယ်ရာ သာသနိကအဆောက်အဦများစွာ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ စာသင်ကျောင်းအပါအဝင် ပုပ္ဖဝတီအမည်ဖြင့် ကျေးရွာသစ် တစ်ရွာသည်လည်း မော်လမြိုင်-ရေးမော်တော်ကားလမ်းမှ ဆံတော်ရှင်စေတီသို့ သွားရာ လမ်းမပေါ်တွင် တည်ထောင်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
သာသနာပြုနယ်မြေရှိ စေတီပုထိုးများ
ကျိုက်ဒေတမော့ဗရတ်သာသနာပြုနယ်မြေတွင် ဆံတော်ရှင်စေတီကို တည်ထားမွမ်းမံပြီးနောက် ပရိက္ခရာစေတီတော်၊ ဉာဏ်တော် ၁၂၉ ပေရှိ ထိုင်တော်မူလေးဆူနှင့် တစ်ဆက်တည်းဖြစ်သော ဉာဏ်တော် ၁၄၅ ပေရှိ ရာမညအတုလစေတီနှင့် အလျား ၂၂၆ ပေရှိ လျောင်းတော်မူဘုရားတို့ကိုလည်း တည်းထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ပိဋကတ်စေတီတော်ကိုလည်း တည်ထားကိုးကွယ်လျက်ရှိပြီး ရေးမြို့နယ်တွင် မွန်လူမျိုးတို့၏ စာပေနှင့်ယဉ်ကျေးမှု၊ သာသနာတော်ဆိုင်ရာ ဗဟိုဌာနတစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားလျက်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မွန်ပြည်နယ်ရှိ စေတီပုထိုးများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ စေတီပုထိုးများ
လူယုတ်မာ
လူယုတ်မာ ဆိုသည်မှာ မိမိ၏အကျိုးစီးပွားနှင့်ယှဉ်လာပါက မိမိအပေါ်တွင် ကျေးဇူးရှိခဲ့ဖူးသည်ကိုပင် စာနာထောက်ထားမှုမရှိဘဲ အရာအားလုံးကို ဖျက်ဆီးတတ်သူဖြစ်သည်။ လူဆိုး၊ လူမိုက် တို့နှင့် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံ၍ ရကောင်းရနိုင်သော်ငြားလည်း လူယုတ်မာတို့နှင့်မူ ပေါင်းသင်း ဆက်ဆံခြင်း မပြုရုံမျှမကဘဲ မိမိနေထိုင်ရာ အရပ်ဒေသကိုပင် စွန့်လွှတ်ပြီး လူယုတ်မာတို့နှင့် ဝေးရာအရပ်သို့ ရှောင်ရှား၍ နေထိုင်သင့်သည်။
တဘီးဇား
တဘီးဇား
ဝေချောင်းရွာ
ဝေချောင်းရွာ
အေးကြည်ကုန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
အေးကြည်ကုန်းရွာ (Ayekyikone)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ကန်ချောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်ချောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၇၄ ဦး၊ မ ၁၅၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လူအိုရုံ
လူအိုရုံ ဆိုသည်မှာ အသက်အရွယ် ကြီးရင့်လာ၍ အိုမင်းမစွမ်းတော့သော အဖိုးအို၊ အဖွားအိုများအား ကူညီစောင့်ရှောက်ပေးသော နေရာဖြစ်သည်။ မြန်မာမင်းများ လက်ထက်က လူအိုရုံအစား `သူအိုရုံ´ ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ဒေါ်ဦးဇွန်း ခေတ်တွင် `လူအိုရုံ´ ဟုခေါ်တွင်ပြီး ယနေ့ခေတ်တွင် `ဘိုးဘွားရိပ်သာ´ဟု ပြောင်းလဲခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူအိုရုံကို သာလွန်မင်းတရားကြီးလက်ထက်မှာ ကတည်းက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။
ကုန်းဘောင်ခေတ် မင်းတုန်းမင်း သည် ရတနာပုံနေပြည်တော် တည်ဆောက်ပြီး သာသနာပြုလုပ်ငန်းများကို လုပ်ကိုင်လာသည်။ မင်းတုန်းမင်းသည် ရွှေမြို့တော်အတွင်း လေးမျက်နှာတွင် လူအိုရုံ ဆောက်လုပ်ကာ လူနာ၊ လူအိုတို့ကို နေထိုင်စေသည်။ ထိုသူတို့အတွက် စားဝတ်နေရေး ပြည့်စုံအောင်စီစဉ်ပေးသည်။ လူအိုရုံ တိုက်ဆယ်တိုက်တွင် နေထိုင်သူတို့အား ဆေးဝါးကုသပေးရန် သမားတော်ကြီး သုံးဦးနှင့် အနှိပ်တော်များ ထားပေးသည်။ ဂျာမဏီနိုင်ငံသား ဒေါက်တာမာဖီကို လစာရိက္ခာပေး၍ လူအိုရုံတွင် နေထိုင်သူတို့အား ဆေးဝါးကုသရန်တာဝန်ပေးသည်။
သီပေါမင်း ပါတော်မူပြီးနောက်တွင် ရန်ကုန်မြို့၌ ခရစ်ယာန် ဘုန်းကြီးနှင့် သီလရှင်များ တည်ထောင်ထားသော လူအိုရုံတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုလူအိုရုံကို ဒေါ်ဦးဇွန်းတွေ့ရှိပြီးနောက် ၁၉၁၅-ခုနှစ်၊ မင်းကွန်းတွင် လူအိုရုံ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သည်။ (မင်းကွန်း ဘိုးဘွားရိပ်သာ)၊ ၁၉၂၃-ခုနှစ်တွင် သုဝဏ္ဏဘူမိ ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ သထုံမြို့။ ၁၉၂၉-ခုနှစ်တွင် ပေါင်းတည် ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ ပေါင်းတည်မြို့။ ၁၉၃၃-ခုနှစ်တွင် နှင်းဆီကုန်း ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ ရန်ကုန်မြို့။ ၁၉၃၇-ခုနှစ်တွင် ပခုက္ကူ ဘိုးဘွားရိပ်သာ၊ ပခုက္ကူမြို့ တို့ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
ဦးထူးကျွန်းရွာ၊ ရေလဲ
ဦးထူးကျွန်းရွာ၊ ရေလဲ
သုံးအိမ်တန်းရွာ၊ ကျွဲဒလင်း
သုံးအိမ်တန်းရွာ၊ ကျွဲဒလင်း
ပစ္စယသန္နိဿိတသီလ
ပစ္စည်းတို့ကို သုံးဆောင်ရာ၌ သာယာမက်မောခြင်း တွေဝေခြင်းများကို ပယ်၍ တရားသဖြင့် ရှာဖွေ၍ ရအပ်သော ဓမ္မိယလဒ္ဓပစ္စည်းကို “ပဋိသင်္ခါယောနိသော”စသော ပါဠိဖြင့်ဖြစ်စေ, “ချမ်းပူကို ဖျက် ခြင်မှက်လေနေ” စသော မြန်မာ လင်္ကာများဖြင့်ဖြစ်စေ နှလုံးသွင်း၍ ပညာဖြင့် ပစ္စဝေက္ခဏာ ဆင်ခြင်ကာ မေတ္တာပို့၍ သုံးဆောင်သောအားဖြင့် ပြည့်စုံစေအပ်၏၊ ဆွမ်း, သင်္ကန်း, ကျောင်း, ဆေး ပစ္စည်းလေးပါး စသည်တို့ကို သုံးစွဲတိုင်း ဆင်ခြင်အပ်၏၊ သုံးစွဲတိုင်း မဆင်ခြင်နိုင်လျှင် နံနက်, နေ့ခင်း, ညချမ်း, မိုးသောက် လေးကြိမ် ဆင်ခြင်အပ်၏၊ မဆင်ခြင်မိဘဲ အရုဏ်တက်လျှင် ထိုနေ့ သုံးဆောင်သမျှ ပစ္စည်းများ ဣဏပရိဘောဂ (= ကြွေးတင်သော သုံးဆောင်ခြင်း) ဖြစ်၏၊
သုံးဆောင်ခြင်း (ပရိဘောဂ) ၄-မျိုး
ထေယျပရိဘောဂ, ဣဏပရိဘောဂ, ဒါယဇ္ဇပရိဘောဂ, သာမိပရိဘောဂ ဟူ၍ သုံးဆောင်ခြင်း (ပရိဘောဂ) လေးမျိုး လာရှိ၏၊
၁။ ထေယျပရိဘောဂ - ဒုဿီလ (= သီလမရှိသူ)တို့၏ သုံးဆောင်ခြင်းသည် ထေယျပရိဘောဂ မည်၏၊ ဘုရားရှင်သည် သီလဝန္တ (= သီလရှိသူ)အား ပစ္စည်းလေးပါးကို ခွင့်ပြုသည်။ ဒုဿီလအား ခွင့်မပြု။ လှူဒါန်းသူ ဒါယကာတို့သည်လည်း အကျိုးကြီးမားဖွံ့ဖြိုးလို၍ သီလဝန္တအား လှူသည်၊ ဒုဿီလအား လှူသည် မဟုတ်။ ဒုဿီလသည် သီလဝန္တ၏ ပစ္စည်းတို့ကို ခိုးယူသူနှင့် တူ၏၊ ထို့ကြောင့် ထေယျပရိဘောဂ (= ခိုး၍ သုံးဆောင်ခြင်း) မည်၏၊
၂။ ဣဏပရိဘောဂ - သီလဝန္တဖြစ်လျက် ပစ္စဝေက္ခဏာ မဆင်ခြင်ဘဲ သုံးဆောင်ခြင်းသည် ဣဏပရိဘောဂ မည်၏၊ အလှူခံပုဂ္ဂိုလ်က မစင်ကြယ်လျှင် ဒက္ခိဏဝိသုဒ္ဓိ မဖြစ်၊ အလှူ၏ အကျိုး ဖွံ့ဖြိုးခြင်း မရှိ၊ ကြွေးမြီ ယူစားသူနှင့် တူ၏၊ ဣဏပရိဘောဂ ဖြစ်၏၊ ဣဏပရိဘောဂအပြစ်မှ လွတ်လိုလျှင် ပစ္စဝေက္ခဏာဆင်ခြင်၍ သုံးဆောင်ရသည်။
၄။ သာမိပရိဘောဂ - ရဟန္တာတို့၏ သုံးဆောင်ခြင်းသည် သာမိပရိဘောဂ မည်၏၊ ရဟန္တာတို့သည် တဏှာကျေးကျွန်အဖြစ်မှ လွတ်လာကြသဖြင့် သခင်ဖြစ်ကြကုန်ပြီး ပစ္စည်းသုံးဆောင်ရာ၌ တဏှာ၏ အမိန့်ကို နားမထောင်၊ ပဋိကူလ (= ရွံစရာအာရုံ)ကို အပဋိကူလ (= ရွံစရာအာရုံ) မဟုတ်သောအားဖြင့်လည်းကောင်း, အပဋိကူလကို ပဋိကူလအားဖြင့် လည်းကောင်း, ထို နှစ်ပါးကို လျစ်လျူရှုခြင်းအားဖြင့်လည်းကောင်း မိမိအလိုအတိုင်း သုံးဆောင်နိုင်ကုန်၏၊ ဒါယကာတို့၏ နှလုံးအလိုကိုလည်း ပြည့်စေနိုင်ကုန်၏၊ ထို့ကြောင့် သခင်သုံး သုံးဆောင်နိုင်ကြ၍ သာမိပရိဘောဂ မည်၏၊
(ဆောင်) ထေယျ ဣဏ၊ ဒါယဇ္ဇနှင့် ပိုင်လှ သာမိ၊ လေးခုရှိ၊ ပရိဘောဂသာ။
ပုထုဇဉ် ဒါယဇ္ဇ, သာမိ ဖြစ်ပုံ
ပုထုဇဉ်သီလဝန္တ၏ ဆင်ခြင်၍ သုံးဆောင်ခြင်းကား ဒါယဇ္ဇ ဖြစ်၏၊ ဒါယကာတို့၏ နှလုံးအလိုကို မချွတ်ယွင်းသောကြောင့်တည်း။ ထို့ကြောင့် ဒါယဇ္ဇ၌ ရေတွက်ဟု ဆိုအပ်ပြီ။ ကလျာဏပုထုဇဉ် ဆင်ခြင်၍ သုံးဆောင်ခြင်းလည်း ဒါယဇ္ဇသာဖြစ်၏၊ သေက္ခပုဂ္ဂိုလ်၌ ရေတွက်သောကြောင့်တည်း။
ပုထုဇဉ်ဖြစ်သော်လည်း ခေါင်းပါးသော အကျင့်၌ တည်၍ မက်မောခြင်း မရှိ, ကပ်ငြိခြင်း မရှိဘဲ သုံးဆောင်အံ့၊ သာမိနှင့် တူ၏၊ ဤလေးပါးသော ပရိဘောဂတို့တွင် သာမိပရိဘောဂသည် အမြတ်ဆုံး ဖြစ်၏၊ အမြတ်ဆုံးကို အလိုရှိသော ရဟန်းသည် ဤဆိုခဲ့ပြီးသော နည်းအတိုင်း မက်မောခြင်း မရှိ၊ ကပ်ငြိခြင်း မရှိဘဲ ပစ္စဝေက္ခဏာဆင်ခြင်ကာ သုံးဆောင်ခြင်းဖြင့် ပစ္စယသန္နိဿိတသီလကို ဖြည့်ကျင့်အပ်၏၊
ဘုရားစကား နား၌ရှိသော ရဟန်းသည် ရေနှင့်တကွ ပစ္စည်းလေးပါး တို့ကို ဆင်ခြင်၍ သုံးစွဲ စားမျိုသင့်၏၊ ပစ္စည်းလေးပါးတို့၌ ရေသည် ကြာရွက် ကြာချပ်၌ မငြိကပ်သကဲ့သို့ ပစ္စည်းလေးပါး လာဘ်လာဘများပြားသော်လည်း အနာဆေးလိမ်းသကဲ့သို့ သင့်ရုံ သတိပြု စားသုံးသင့်၏၊ သားငယ်၏ အသားမျိုး, ဝင်ရိုးနယ်ဆီသဘော မက်မောမရှိ ခန္ဓာကိုယ်မျှတရုံ စားသုံး၏၊ ရေသည် နာခြင်း, ဆာခြင်း, မွတ်သိပ်ခြင်း ငြိမ်းကြောင်း ဆေးမည်၏၊ သောက်, ချိုး, ဆေးကြော, ဖွပ်လျှော်တိုင်း ဆင်ခြင်ရာ၏၊
အင်္ဂုတ္တိုရ်ပါဠိတော် မိန့်ဆိုချက်
မြတ်စွာဘုရားရှင်သည် အစ္ဆရာသင်္ဃာတဝဂ်၌ လက်ဖျစ်တစ်ချက် တီးရုံခန့်လောက်ကြာအောင် မေတ္တာပွားသော မေတ္တာပို့သော ရဟန်းသည် သာမိကအနဏဒါယာဒပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်၏၊ အမွေခံ ကြွေးမတင် သခင် ဖြစ်၏၊ တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ ဆွမ်းကို သုံးဆောင်ထိုက်၏ဟု ပါဠိတော်အဋ္ဌကထာ ဖွင့်ဆိုထားသည်။
မြင်းဖူးရွာ၊ မြင်းဖူး
မြင်းဖူးရွာ၊ မြင်းဖူး
ကွေ့ထောင့်ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ကွေ့ထောင့်ရွာ (Kwaytdaunt)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ကွေ့ထောင့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကွေ့ထောင့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၂၃ ဦး၊ မ ၅၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိပ္ပေသိကတာ
၁။ အက္ကောသနာ = ကြောက်၍ လှူလာအောင် ဆဲရေးခြင်း (၁၀)ပါးဖြင့် ဆဲရေးခြင်း၊
ဇာတိ နာမ ဂေါတ္တ ကမ္မံ၊ သိပ္ပံ အာဗာဓ လိင်္ဂိတံ။
ကိလေသာပတ္တိ အက္ကောသာ ဒသဝိဓာ တထာ ဣမေ။
၂။ ဝမ္ဘနာ = နှိပ်စက်၍ ရှုတ်ချ၍ ဆိုခြင်း၊
၃။ ဂရဟနာ = သဒ္ဓါတရားနည်းသူ စသည်ဖြင့် အပြစ်တင် ကဲ့ရဲ့ခြင်း၊
၅။ သမုက္ခေပနာ = ကျိုးကြောင်းပြ၍ ပယ်ထုတ်သော စကားကို ဆိုခြင်း (ဝါ) အလှူရှင်သဒ္ဓါတုံးကြီး စသည်ဖြင့် လွန်စွာ ချီးမြှောက် ဆောင့်ချစကား ဆိုခြင်း၊
၆။ ခိပနာ = ဤသူသည် လူဖြစ်ကျိုးမနပ်၊ အဟောင်းသာ စားသည်ဟု ပြက်ရယ်လှောင်ပြောင် ပြောဆိုခြင်း၊
၈။ ပါပနာ = မလှူသောသူ၏ အဖြစ်သို့ ရောက်အောင် စေးနဲသည် လူဖြစ်ကျိုးမနပ် စသည် ဆိုခြင်း၊
၉။ သမ္ပာပနာ = ခပ်သိမ်းသော အဖို့အားဖြင့် မလှူသောသူ၏ အဖြစ်သို့ ရောက်အောင် ဆိုခြင်း၊
၁၀။ အဝဏ္ဏဟာရိတာ = ကြောက်၍ ရှက်၍ ငါ့အား လှူသတဲ့ဟု တစ်အိမ်မှ တစ်အိမ်, တစ်ရွာမှတစ်ရွာ ကျေးဇူးမဲ့ကို ဆောင်၍ ပြောဆိုခြင်း၊
၁၁။ ပရပိဋ္ဌိကမံသကတာ = မျက်မှောက်ချိုသာ ကွယ်ရာမှာ အပြစ်ပြောခြင်း (မျက်နှာချင်း မဆိုင်ဝံ့၍ နောက်ကွယ်မှ ကျောက်ကုန်းသားကို ဖဲ့စားသည်နှင့် တူသော စကားဟူလို)
စမြင်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
စမြင်ရွာ (Samyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ စမြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၄၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တွီကင်းအလောင်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သံတောင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
သံတောင်ရွာ (Thantaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၇၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပင်ခင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၉၈ ဦး၊ မ ၂၆၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းပုတ်ရွာသစ်ရွာ
ချောင်းပုတ်ရွာသစ်ရွာ
ကီလိုနိုဗာ
ကီလိုနိုဗာ (မက်ခရို နိုဗာ) သည် နယူထရွန်ကြယ် ၂ စင်း သို့မဟုတ် နယူထရွန်ကြယ်တစ်စင်းနှင့် တွင်းနက်တစ်ခုတို့ ပေါင်းစပ်မိသော ဒွိကြယ်စနစ်တစ်ခုတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။ ကီလိုနိုဗာများသည် ရေဒီယိုသတ္တိကြွပြိုကွဲမှုကြောင့် လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ခြင်းနှင့် တိုတောင်းသောဂါမာရောင်ခြည်တန်းများကို ထုတ်လွှတ်သည်ဟု တွေးထားကြသည်။
ကီလိုနိုဗာဆိုသည့်အခေါ်ကို Metzger ဆိုသူက ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ ကီလိုနိုဗာများ ဖြစ်ပေါ်သောအခါ ယေဘုယျ နိုဗာများထက် အဆပေါင်း ၁၀၀၀ အထိ တောက်ပကြသည်။ သို့သော် ယင်းတို့သည် ဆူပါနိုဗာများ၏ တောက်ပမှု ၁၀ ပုံ ၁ ပုံမှ ၁၀၀ ပုံ ၁ ပုံအထိသာ ရှိကြသည်။ ပထမဆုံး ကီလိုနိုဗာကို တိုတောင်းသော ဂါမာရောင်ခြည်ထုတ်လွှတ်မှု SGRB 130603B ဖြစ်စဉ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဟာဘယ် အာကာသ တယ်လီစကုပ်က ယင်းဖြစ်စဉ်အား လေ့လာစောင့်ကြည့်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆူပါနိုဗာများ ကဏ္ဍ:နိုဗာများ ကဏ္ဍ:နက္ခတ္တဗေဒဆိုင်ရာ ဖြစ်ရပ်များ ကဏ္ဍ:နယူထရွန်ကြယ်များ ကဏ္ဍ:ကြယ်အမျိုးအစားများ
ဇီးအွန်ရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ဇီးအွန်ရွာ(Ziaun)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ ဇီးအွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဇီးအွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၁၀ ဦး၊ မ ၁၃၂၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၅၃၄ ဦး နေထိုင်သည်။
နတ်လှောင်ကျောင်း
နတ်လှောင်ကျောင်းသည် သဗ္ဗညုလိုဏ်ဂူ၏ အနောက်ဘက်၊ ပုထိုးသားများ လိုဏ်ဂူ၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ ထို အဆောင်အအုံသည် ပုဂံရှိ ဗြဟ္မဏဟိန္နူဝါဒ၊ ဗိဿနိုးဂိုဏ်းဝင် အိန္ဒိယတိုင်းရင်းသားများ ဝတ်ပြုရာ ဘုရားကျောင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထိုကျောင်းမျိုးသည် မြင်းကပါဘက်၌လည်း ရှိခဲ့ဖူးသည်။ ထို့ပြင် မြင်းကပါဘက်တွင် တွေ့ရသော တမီလ်ဘာသာထိုး ကျောက်စာတစ်ခုတွင်လည်း အိန္ဒိယတောင်ပိုင်း မလေမဏ္ဍအရပ်သားတစ်ဦးသည် ဗိဿနိုးဘုရားကျောင်းအတွက် အာရုံခံ (မဏ္ဍပ)၊ တံခါးဆီမီးတိုင်၊ ဝတ္တုပစ္စည်း ၁၉ ခု လှူဒါန်းခဲ့ကြောင်း ပါရှိလေသည်။ ဤသည်ကို ထောက်ထား၍ ပုဂံခေတ်၌ ဗုဒ္ဓဘာသာအပြင် ဗြာဟ္မဏဟိန္နူဝါဒ ဗိဿနိုးဂိုဏ်း လည်း ရှိခဲ့ဖူးကြောင်း သိရလေသည်။ ဗိဿနိုးဂိုဏ်းဆိုင်ရာ ထုံးတမ်းစဉ်လာများကို ပုဂံခေတ် ဗုဒ္ဓဘာသာဝင်များကလည်း လေးစားကြသည်။ ကျန်စစ်သားမင်း၏ နန်းတည် အခမ်းအနားတွင် ကြံ၊ ငှက်ပျော်၊ သင်ပုတ်၊ ဒေါင်းလန်း၊ ဆီမီးတိုင်တို့ဖြင့် ဗိဿနိုးနတ်မင်းကို ပူဇော်ကြောင်း ပါရှိသည်။ မင်းများ ဘိသိတ်ခံခြင်း၊ သင်္ကြန်တော် ခေါ်ခြင်း၊ အမှုများတွင်လည်း ဗိဿနိုးဂိုဏ်း ထုံးတမ်းအရ ဆောက်ရွက်ကြသည်။
ဗိသုကာလက်ရာများ
နတ်လှောင်ကျောင်း အဆောက်အအုံသည် နှစ်ကာလ ကြာညောင်းခဲ့သည်နှင့်အမျှ ဟောင်းမြင်းယိုယွင်းနေ၏။ မူလအာရုံခံ (မဏ္ဍပ) နှင့် အဝင်မှာ မရှိတော့ပြီ။ ကျန်ရှိနေသည်မှာ အတွင်းဆောင်နှင့် ကွမ်းတောင်စသော အပေါ်အလုပ် အဆောင်တို့ပင် ဖြစ်သည်။ အဆောက်အအုံ၏ အပြင်နံရံမှာ မူလက အတွင်း၌ ရှိခဲ့ဟန်တူ၏။ ထိုနံရံမုခ်ကပ်များတွင် ဗိဿနိုးနတ်မင်း၏ (ဖြစ်တော်ပေါင်း အဝတာရ) ကိုယ်ပွားရုပ်တုအချို့သည် ယခုတိုင် ရှိနေသေး၏။ ထိုရုပ်တုများသည် မစ္ဆ(ငါးမင်း)၊ ကုရ်မ(လိပ်မင်း)၊ ဝါရဟ(ဝက်မင်း)၊ နရသီဟ(လူခြင်္သေ့မင်း) စသည်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ လူသတ္တဝါတို့ကို ကယ်ဆယ်စောင့်ရှောက်ရန် မိမိဘဝကို အခါအားလျော်စွာ စွန့်၍ လူ့အသွင် တိရစ္ဆာန်အသွင် ယူခဲ့ခြင်းသဘောပေ။
နတ်လှောင်ကျောင်းအတွင်းသို့ ဝင်လိုက်လျှင် စင်္ကြပတ်လမ်းကို တွေ့ရမည်။ အတွင်းဆောင်၌ အလယ်မဏ္ဍိုင်ရှိသည်။ အလယ်မဏ္ဍိုင် ပတ်လည် မုခ်ကပ်များအတွင်း၌ ကြာပလ္လင်ထက် (ပဒုမာသန) တင်ပျဉ်ခွေထိုင်နေသော သီဝနတ်ရုပ်နှင့် စက်(စကြာ)၊ ခရုသင်း(သင်္ခ)၊ ချွန်းတောင်း(ဂဒါ) စသည်များကို ကိုင်ဆောင်ထားသော မတ်ရပ်ဗိဿနိုးနတ်ရုပ်များကို တွေ့နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ဂဠုန်ငှက်ပေါ်၌ ထိုင်နေသော ဗိဿနိုးနတ်ရုပ် နှစ်ခုအနက် တစ်ခုကိုလည်း တွေ့နိုင်လေသည်။ ဤတွင် အဓိကနတ်ရုပ်ကို တစ်စိတ်တပိုင်းသာ တွေ့နိုင်တော့မည် ဖြစ်သည်။ ထိုပုံမှာ ကမ္ဘာလောကကို ဗိဿနိုးနတ်မင်းကြီး အသစ်ဖန်ဆင်းပုံ သရုပ်ဖော်ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ထိုပုံကို အပြည်အစုံပုံဖော်ရလျှင် သမုဒ္ဒရာရေပြင်၌ ထာဝရတည်နေသော ကာလနဂါး(သေသျှ) အပေါ်၌ ဗိဿနိုးနတ်မင်းကြီး လဲလျောင်းနေသည်။ ထိုနတ်မင်းကြီး၏ ချက်မှ ကြာပေါက်ကာ (ဗြဟ္မာ၊ ဗိဿနိုး၊ သီဝ) နတ်သုံးပါး ပွားလာခဲ့လေသည်။ ထိုပုံတွင် ကျန်နေသော အစိတ်အပိုင်းသည် ကာလနဂါး၏ တွန့်လိမ်နေသော အမြီးပင် ဖြစ်သည်။
အီကွေတာဂီနီနိုင်ငံ
အီကွေတာဂီနီနိုင်ငံ (တရားဝင်အခေါ်အားဖြင့် အီကွေတာ ဂီနီ သမ္မတနိုင်ငံ) သည် အာဖရိကအလယ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသော နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၈,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၁၁,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်) ရှိသဖြင့် အာဖရိကတိုက်ရှိ အသေးဆုံးနိုင်ငံများတွင် တစ်နိုင်ငံ အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အချမ်းသာဆုံး နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သော်လည်း ကြွယ်ဝချမ်းသာမှုသည် လူ့အဖွဲ့အစည်း၏ တစိတ်တစ်ပိုင်း အတွင်းတွင်သာရှိပြီး ၇၀ ရာခိုင်နှုန်းသော ပြည်သူတို့မှာ ကုလသမဂ္ဂ၏ ဆင်းရဲခြင်း သတ်မှတ်ချက် တစ်ရက်လျှင် ၂ ဒေါ်လာ အောက် ဝင်ငွေဖြင့် နေထိုင်နေကြသည်။ လူဦးရေ ၆၅၀,၇၀၂ ရှိသည်။
အာဖရိကတိုက်၌တည်ရှိသော မြောက်ဘက်တွင်ကင်မရွန်းနိုင်ငံ နှင့်တောင်ဘက်တွင် ဂါဘွန်နိုင်ငံတို့တည် ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၁ဝ၈၃၂ စတုရန်းမိုင်ပေါင်းရှိပြီး ၁၉၇၅ ခုနှစ် ခန့်မှန်းခြေအရ လူဦးရေ ၃၁ဝဝဝဝ ရှိသည်။ မြို့တော်မှာမာလာဘိုမြို့ ဖြစ်လေသည်။
နိုင်ငံ၏လူဦးရေအများစုမှာ ဗရင်ဂျီဘာသာဝင်များဖြစ်ကြသည်။ စပိန်ဘာသာကို ရုံးသုံးဘာသာအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းထားသော်လည်းလူအများစုက အာဖရိကဘာသာစကားကိုသုံးစွဲကြသည်။ အဓိကပြင်ပတင်ပို့ကုန်များမှာ ကိုကိုးနှင့် အထပ်သားအတွက်သစ်များ ဖြစ်သည်။
၁၉၆၈ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် စပိန်လက်အောက်မှ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်သော လွတ်လပ်ရေးကိုရရှိသည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ဒေသအလိုက် ရွေးကောက်ပွဲများကို ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် လွတ်လပ်ရေးကိုတစ်ဆင့်ပြီးတစ်ဆင့် ရရှိလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ပထမဆုံးသမ္မတဖြစ်ရွေး ကောက် တင်မြှောက်ခြင်းခံရသူ မာဆီနဂွီးမာဗိုင်ယိုဂိုအား ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ရာသက်ပန် သမ္မတအဖြစ်ခန့် အပ်သည်။
နယ်စပ် ပြဿနာကြောင့် ကင်မရွန်းနိုင်ငံ၊ ဂါဘွန်နိုင်ငံတိုနှင့်ဆက်ဆံရေးမှာ ခပ်တန်းတန်း ဖြစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၇၆ ခုနှစ်၌ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် သံတမန် အဆက်အသွယ်ဖြတ်ခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် ရုရှ၊တရုတ်၊ မြောက်ကိုရီးယားနိုင်ငံများနှင့် ပုံမှန်အတိုင်း ဆက်ဆံလျက်ရှိသည်။
အီကွေတာဂီနီ နိုင်ငံသည် ၁၉၆၈ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ၁၂ ရက်နေ့တွင် ၁၂၆ နိုင်ငံမြောက် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံဖြစ်၍ အာဖရိကညီညွတ်ရေး အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံလည်း ဖြစ်သည်။
ညောင်ပင်ကုန်း
ညောင်ပင်ကုန်း
ချင်းတွင်းအောက်ပိုင်း
ချင်းတွင်းအောက်ပိုင်း စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေကြီး၊ မုံရွာမြို့၏ အနောက်မြောက်ဘက် ၃၀ ကီလိုမီတာ (၂၀ မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည့် ပေါက်ကွဲထားသည့်မီးတောင်ဝ ၇ ခု သို့မဟုတ် ၈ ခုတို့ တည်ရှိသည့် ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထိုမီးတောင်များသည် Pliocene ခေတ်နှောင်းပိုင်းနှင့် Pleistocene ခေတ်ကာလအချိန်များက ဖြစ်တည်ခဲ့ကြသည်။ မီးတောင်ဝများသည် မီးငြိမ်တောင်များ ဖြစ်ကြသည်။ စမစ်ဆိုနီယမ်အင်စတီကျု၏ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာမီးတောင်များအစီအစဉ်တွင် ပေါက်ကွဲမှုနှင့် ပတ်သက်သည့်အချက် မပြသထားပေ။ လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၁၀၀၀၀ အချိန်က မီးတောင်များဖြစ်သည်ဟု ဆိုထားသည်။
အဓိကပါဝင်သည့် ကျောက်အုပ်စုအမျိုးအစားများမှာ Basalt, Rhyolite, Dacite နှင့် Andesite တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ဓလင်း(အရှေ့)ရွာ၊ ကျွဲဒလင်း
ဓလင်း(အရှေ့)ရွာ၊ ကျွဲဒလင်း
ချင်းတွင်းအောက်ပိုင်း
မီးတောင်ထိပ်ဝ သုံးခုမှ ၄ လေးခုသည် ရေကန်များ ဖြစ်နေကြပြီး ထိုအထဲမှ တစ်ခုသည် ချင်းတွင်းမြစ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိကာ အခြားကန်များသည် ချင်းတွင်းမြစ်၏ အနောက်ဘက်တွင် ဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်ရှိ ကန်၏ အမည်မှာ တွင်းတောင်ဖြစ်ပြီး အခြားကန်များမှာ တောင်ပြောက်၊ တွင်းမနှင့် ရေကြာတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ကန်များတွင်  cyanobacteria စပီရူလိုင်းနား (တစ်ခါတရံ "စိမ်းပြာရေညှိ" ဟု ခေါ်) များ ရှင်သန်ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်။ ၎င်းတို့ကို ရိတ်သိမ်းကာ အခြောက်ခံပြီး ဆေးအဖြစ် ရောင်းချကြသည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အကုန်တွင် မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရက တွင်းတောင်ကန်ကို ယူနက်စကိုကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်စာရင်းတွင် တင်သွင်းရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိ မီးတောင်များ
ဒေါ်ချူးကုန်းရွာ၊ ရေလဲ
ဒေါ်ချူးကုန်းရွာ၊ ရေလဲ
စလိနီ (ဂြိုဟ်ရံလ)
စလိနီ သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ သဘာဝ ဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဟာဝိုင်အီ တက္ကသိုလ်မှ နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များက ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အချင်းအားဖြင့် ၂ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ၇၃၁.၀၉၉ ရက်လျင် တပတ်နှုန်းဖြင့် ဂျူပီတာဂြိုဟ်အား  ၂၃၃၉၆၀၀၀ ကီလိုမီတာအကွာမှလှည့်ပတ်လျက်ရှိသည်။ ယင်းအား ယာယီအမည် S/2003 J 13 ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။
ရှင်ပင်သာလျောင်း
ဗိသုကာ လက်ရာများ
ရှင်ပင်သာလျောင်းလိုဏ်ဂူသည် ထောင့်မှန် စတုဂံပုံ နိမ့်ပျပ်ပျပ် အုတ်အဆောက်အအုံ ဖြစ်၍ ဖြစ်သည်။ အတွင်း၌ ကိန်းအောင်းလျက်ရှိသော ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူဟန် လျောင်းတော်မူ ရုပ်ပွားတော်ကြီးသည် အလျား ပေ ၆၀ ရှိပြီး ပုဂံလျောင်းတော်မူတို့တွင် အကြီးဆုံးဖြစ်သဖြင့် ထူးခြားသည်။ ယင်းမှာ ၁၁ ရာစုက လက်ရာ ဖြစ်သည်။ ပရိနိဗ္ဗာန် စံတော်မူရာတွင် လက်ယာဘက်သို့ စောင်း၍ လက်ယာလက်ပေါ်တွင် ပါးတင်ထားလျက်ရှိသည်။ ဤလျောင်းတော်မူ၏ ထူးခြားချက်မှာ မြောက်ဘက်သို့ မဟုတ်ပဲ တောင်ဘက်သို့ ဦးခေါင်းမူထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤသို့ တည်ထားခြင်းမှာ အရှေ့ဘက်တွင်ရှိသော ရွှေဆံတော်စေတီကို မျက်နှာမူနေစေရန် ဖြစ်ဟန်တူသည်။
ဘုတ်ပင်ဆိပ်ရွာ၊ စပါးကြီး
ဘုတ်ပင်ဆိပ်ရွာ၊ စပါးကြီး
ကြွေ (ရုပ်ရှင်)
ကြွေ သည် ၂၀၁၈ခုနှစ်က ထွက်ရှိခဲ့သည့် မြန်မာရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ ဘိုဘိုရုပ်ရှင်ထုတ်လုပ်ရေးမှ ထုတ်လုပ်ပြီး ဒါရိုက်တာ သားညီက ရိုက်ကူးခဲ့သည်။လွှမ်းပိုင်၊ အိချောပို၊ တိုင်ရွန်၊ ရဲအောင်နှင့် စိုးမြတ်သူဇာတို့က အဓိကသရုပ်ဆောင်ထားသည်။၂၀၁၈ခုနှစ် ဇူလိုင် ၂၀ရက်နေ့တွင် ရုံတင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:မြန်မာဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:၂၀၁၈ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ပြားယားရွာ
ပြားယားရွာ
မိုးတောင်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
မိုးတောင်ရွာ (Moetaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ကွမ်းအုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လဘက်အင်းလေးအောက်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်
အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် (အတိုကောက် တမခ(၁၀၁)) သည် အနောက်မြောက်ပိုင်းတိုင်းစစ်ဌာနချုပ် နယ်မြေဖြစ်သော မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူမြို့တွင်တည်ရှိသည့် ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် တစ်ခု ဖြစ်သည်။ တမခ များ နှင့် စကခ များသည် ကက(ကြည်း) (စစ်ဆင်ရေး)၏ တိုက်ရိုက်ကွပ်ကဲစီမံသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်ဖွဲ့များဖြစ်ပြီး စစ်နယ်ဝန်းပုံသေမရှိဘဲ ရန်သူ၏ အင်အားအပေါ် မူတည်၍ လိုအပ်သလို စစ်ကစားနိုင်ရန် ဖွဲ့စည်းထားခြင်းဖြစ်သည်။ လက်ရှိ အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်၏ တပ်မမှူးတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသူမှာ ဗိုလ်မှူးချုပ်‌  ဖြစ်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
အမှတ်(၁၀၁)ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ် ၏ ကွပ်ကဲမှုအောက်တွင် အောက်ပါအတိုင်းဖွဲ့စည်းထားသည်။
အေးမြင့် (ရှေ့နေ)
ဦးအေးမြင့်ကို ၁၉၅၁ ခုနှစ်မှာ ပဲခူးတိုင်း ကျောက်ဖူးကုန်း (က) ရပ်ကွက်နေ တောင်သူလယ်သမား မိဘများက မွေးဖွားခဲ့သည်။
ပညာရေး
၁၉၈၀ပြည့်နှစ်တွင် ဥပဒေဘွဲ့ကိုရရှိခဲ့ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ်တွင် ရှေ့နေဖြစ်လာသည်။
စေတနာ ရှေ့နေ
ဦးအေးမြင့်သည် လယ်သမားများ မြေယာအသိမ်းခံရမှု၊ အဓမ္မလုပ်အားပေး စေခိုင်းခံရမှု၊ အရွယ်မရောက်သေးသူ ကလေးသူငယ်များကို စစ်တပ်အတွင်း ဆွဲသွင်းမှု စသည့် မတရားသည့် ကိစ္စများအတွက် အခကြေးငွေမယူဘဲ ဥပဒေအရ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
သေဒဏ် ချမှတ်ခံရခြင်း
၂၀ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ပဲခူးတိုင်းမှ တောင်သူလယ်သမားများကို အစည်းအဝေးပွဲဟု လိမ်လည် ခေါ်ဆောင်ကာ တိုက်ပွွဲဖြစ်နေသည့် ရှေ့တန်းစစ်မျက်နှာသို့ ပေါ်တာ အထမ်းသမားများအဖြစ် ပို့ခဲ့သည့်ကိစ္စကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ချုပ် (ILO) သို့ တိုင်ကြားခဲ့သည်။ ထိုကိစ္စနှင့် ပတ်သက်ပြီး ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရကာ နိုင်ငံတော် ပုန်ကန်မှု စွဲချက်နှင့် ၂၀ဝ၃ ခုနှစ်တွင် သေဒဏ်ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားသမဂ္ဂများ၏ ဖိအားပေး တောင်းဆိုမှုများကြောင့် ၂၀ဝ၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ဦးအေးမြင့်၏ ရှေ့နေလိုက်ခွင့်လိုင်စင်ကိုမူ ပိတ်သိမ်းခဲ့သည်။
ထောင်ဒဏ် ထပ်မံ ချမှတ် ခံရခြင်း
နောက် ၈ လအကြာတွင် ပဲခူးတိုင်း၊ ဒိုက်ဦးမြို့နယ် ဖောင်တော်သီကျေးရွာမှ မြေယာများ အဓ္ဓမ အသိမ်းခံခဲ့ရသည့် တောင်သူလယ်သမားများကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ချုပ်ရုံးသို့ ခေါ်ဆောင ်တိုင်တန်းခဲ့မှုကြောင့် ထောင်ဒဏ် ၇ နှစ် ထပ်မံ ချမှတ်ခြင်း ခံခဲ့ရပြန်သည်။ ILO ၏ ကူညီဆောင်ရွက်ပေးမှုကြောင့် တနှစ်နီးပါး အကြာတွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။
လမ်းပြကြယ် အဖွဲ့ဖွဲ့စည်းခြင်း
ဦးအေးမြင့်သည် ၂၀ဝ၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် လမ်းပြကြယ်အဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ လမ်းပြကြယ်အဖွဲ့ကြီးသည် တိုင်းနှင့်ပြည်နယ်အသီးသီးတွင် အဖွဲ့ဝင်အင်အား ငါးသောင်းကျော်အထိ တိုးပွား လာခဲ့သည်။ ရှေ့နေ၊ ဆရာဝန်၊ အင်ဂျင်နီယာများပါ ပါဝင်သည့် လမ်းပြကြယ်အဖွဲ့ကြီးတွင် ဦးအေးမြင့်သည် အဖွဲ့ခေါင်းဆောင် ဖြစ်သည်။