cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
စခမ်းမော်ရွာ
စခမ်းမော်ရွာ
အာကာတောင်ရွာ၊ ရက်ခုန်းတိုင်
အာကာတောင်ရွာ၊ ရက်ခုန်းတိုင်
ဘားအံမြို့
ဘားအံမြို့ (Hpa-an) သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကရင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း(၁၀၀၀)ကျော်က သံလွင်မြစ် ကမ်းနဖူးတွင် စုစုပေါင်းအိမ်ခြေ (၂၀၀)ခန့်ရှိ ရွာလေးတစ်ရွာသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ ရွာကလေးတည်ရာ သံလွင်မြစ်၏ကမ်းစွယ်တွင် အဓိကရ ကျောက်စွန်းကြီးတစ်ခု ရှိသည်။ ထိုစွန်းကို ယိုးဒယား၊ ရှမ်းဘာသာဖြင့်ဖား အမ်း(ကျောက်+အစွယ်)ဟု ခေါ်ခဲ့သည်။ ဖားအမ်းမှတစ်ဆင့် အသံအနည်းငယ်ပြောင်း၍ ဘားအံဟု အမည်တွင်လာသည်။ ၁၉၀၇ ခုနှစ်တွင် မြို့ကွက် ရိုက်ခဲ့သည်။ ဘားအံမြို့နယ်တွင် ထင်ရှားသောတောင်သည် ဇွဲကပင်တောင် ဖြစ်သည်။ တောင်ပေါ်တွင် ဇွဲကပင် ဆုတောင်းပြည့်စေတီတော် တည်ရှိသည်။ ဘားအံမြို့မှ သံလွင်မြစ်ညာ ရှစ်မိုင်ခန့် အကွာ ကော့ဂွန်းတောင်၏ အရှေ့ဘက်၌ ကော့ဂွန်းဂူရှိသည်။ ဘားအံ၏ အနောက်ဘက်(၁၂) မိုင်ကွာအရပ်၌ ဘုရင်ဂျီဂူ (ဘုရင့်ညီဂူ) ရှိသည်။ ဂူ၏အောက်ခြေတွင် ရေပူစမ်းအိုင်ရှိသည်။ ရေပူစမ်း၊ ရေအေး စမ်းနှစ်ခုယှဉ်လျက် စီးဆင်းလျက်ရှိသော်လည်း ရေပူနှင့်ရေအေး ပေါင်းစပ်ခြင်းမရှိကြောင်း တွေ့ရသည်။ ဘားအံသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။ ဇွဲကပင်တောင်၊ကြာအင်းတောအရှေ့ဘက်တွင် ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် နယ်နိမိတ်ချင်းထိစပ်နေသည်။င်၊တောင်ဝိုင်းတောင်၊ဖားပုတောင်တို့သည် ၂၀၁၇ ခုနှစ်ကုန်ပိုင်းတွင် ဘားအံမြို့၏ ထင်ရှားသော ခရီးသွားတို့၏ဆွဲဆောင်ရာနေရာဒေသတစ်ခုဖြစ်ခဲ့ပြီး ပြည်တွင်းပြည်ပခရီးသွားအများစုစိတ်ဝင်စားမှုရှိနေသည့် ဒေသတစ်ခုဖြစ်သည်။
အားကစား
ဘားအံ အောင်သံလွင် အားကစားကွင်းသည် ဘက်စုံသုံးအားကစားကွင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဘားအံမြို့ တွင် တည်ရှိသည်။ ဇွဲကပင် ယူနိုက်တက် ဘောလုံးအသင်း သည်ဘားအံမြို့၏ မြို့ခံအသင်းတစ်သင်း ဖြစ်သည်။
ကျောင်းစုရွာ၊ ပုလွန်စာ
ကျောင်းစုရွာ၊ ပုလွန်စာ
ကယားလူမျိုး
နောက်ခံ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ပေါ်ပေါက်လာပုံ
ကယားလူမျိုးတို့သည် လူနှင့်ငှက်အမျိုးအနွယ်ဖြစ်သော ကိန္နရီ ကိန္နရာ တို့မှဆင်းသက်ပေါက်ပွားလာ သောလူမျိုးများဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည့်အတိုင်း ကိန္နရီ၊ ကိန္နရာတို့ပျော်မြူးရာဒေသဖြစ်သည့် ငွေတောင်ပြည်သို့ ရောက်ရှိရန်ဆုတောင်းခဲ့ကြသည်။ ကယားလူမျိုးတို့သည် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင် ပါဝင်သော ကယားပြည်နယ်၌အများဆုံးနေထိုင် ကြသူများဖြစ်ပေသည်။ ကယားလူမျိုးတို့ကို ပြည်နယ်၏ အရှေ့ပိုင်း လွိုင်ကော်မြို့ အရှေ့တာင်ဘက်ဒေသ ကန္တဝတီနယ်သံလွင်မြစ်ကမ်းနှစ်ဖက်တို့၌ အများဆုံး တွေ့ရသည်။ ၁၉၃၁ခုနှစ်သန်းခေါင်စာရင်း ကောက်ယူချက်အရ ကယားလူမျိုး (၃၁၅၀၀) ကျော်မျှရှိသည်ဟုသိရသည်။ ပြောဆိုသော စကားများ၏ နီးစပ်မှုကိုထောက်၍ ကယားလူမျိုးတို့မှာ တိဗက်မြန်မာစုဝင် ကရင်စုခွဲ၌ပါဝင်သော လူမျိုးတစ်မျိုးဖြစ်သည်ဟု ဘာသန္တရပါရဂူတို့ကဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြသည်။ လူမျိုးစုအားဖြင့် ထိုင်းတရုတ်အနွယ်ဝင်ဖြစ်ပြီး ကရင်လူမျိုးစုတွင်ပါဝင်သည်။ အင်္ဂလိပ်လက်ထက်မှစပြီး ကရင်နီဟုခေါ်ခဲ့သည်။ မင်းတုန်းမင်းသည် အနောက်ကရင်နီနယ်ကို သိမ်းပိုက်ရန်ကြိုးစားသဖြင့် ဗြိတိသျှတို့က ကန့်ကွက်သည်။ သို့ဖြင့် မင်းတုန်းမင်းနှင့် အောက်မြန်မာပြည် ဝန်ရှင်တော်မင်းကြီး ဖယ်ရာတို့၏ သဘောတူစာချုပ်အရ ကရင်နီနယ်ကို သီးခြားလွတ်လပ်သောနယ်မြေအဖြစ် အသိအမှတ်ပြုသည်။ ကရင်နီနယ်သည် အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီခေတ်တွင် လွတ်လပ်သော ကြားနယ်မြေ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ဗြိတိသျှတို့သည် ကရင်နီနယ်တွင် ဝင်ရောက်စွက်ဖက်မြဲ စွက်ဖက်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့သည် ကရင်မျိုးနွယ်စုများအား ဝတ်သည့် အင်္ကျီကိုကြည့်ပြီး ကရင်ဖြူ၊ ကရင်နီ၊ ကရင်နက်၊ ကရင်ကြားဟု သတ်မှတ်ခေါ်ဆိုသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ကရင်နီတို့က ဒါဟာ မြန်မာအစိုးရက တစ်ချိန်က ကရင်နီပြည်နယ်ရဲ့ လွတ်လပ်မှုကို ပြည်ဖုံးကားချချင်လို့ ကယားဆိုပြီး အမည်ပြောင်းဖြစ်တယ်ဟူ၍ သူတို့၏ သမိုင်းတွင် ရေးသားဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် သူတို့သည် ကယားဆိုသည်ကို မကြိုက်။ ကရင်နီဟု ခေါ်သည်ကိုသာ ကြိုက်နှစ်သက်သည်။
ကယားလူမျိုးစု
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား ကယားလူမျိုးစု (၉)စု ရှိသည်။
ကယားနှင့် ကရင်နီ အခေါ်အဝေါ်
ဝတ်ဆင်သော အဝတ်အထည်တို့၏ နီသော အရောင်အသွေးကို လိုက်၍ မြန်မာတို့က ကယားလူမျိုးတို့ကို ရှေးအခါက ကရင်နီဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ အသားရောင်နီမြန်းခြင်းကြောင့် ကရင်နီဟု ခေါ်ဆိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ ကယားလူမျိုးတို့ကမူ သူတို့ကိုယ်သူတို့ ကယား သို့မဟုတ် ကယားလိဟု ခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ကယားဟူသော အဓိပ္ပာယ်မှာ ကယားဘာသာစကားအရ လူဟု အဓိပါယ်ရ၍ ကယားလိဟူသော ဝေါဟာရ အဓိပ္ပာယ်မှာ လူနီဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော် ဖွဲ့အစည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေ (၁၉၄၇) နှစ်တွင် ကရင်ပြည်နယ် ဖွဲ့စည်းသောအခါ၌ ကရင်နီနယ်ကိုပါ ထည့်သွင်းရန် ရည်မှန်းချက်ရှိခဲ့သည္။၁၉၅၁ခုနှစ် အတွင်းက အမည်ပြောင်းလဲရေးနှင့် ကယားပြည်နယ် သီးသန့်တည်ရှိရေးတို့အတွက် ပါလီမန်မှ အက်ဥပဒေပြုလုပ်ကာ ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံအခြေခံဥပဒေတွင် လိုအပ်သော ပုဒ်မများကို ပြင်ဆင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။
ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံ
ကယားလူမျိုးများသည် အရပ်အမောင်း (5)ပေကျော်ခန့်ရှိပြီး မျက်လုံးမျက်ခုံ ကောင်း၍ ရိုးမြင့်သည့်နှာတံ အနေတော်ဖြစ်ပြီး မေးရိုးဝိုင်းသည်အသားညိုသည် ဆံပင်နက်၍ အနည်းငယ်ကြမ်းပုံပေါ်သည် ယောက်ျားများက ဆံထုံးထုံးကြ၍ အဖြူရောင် ခေါင်းပေါင်းကို ပေါင်းသည်။ အနီရောင်ဘောင်းဘီ နှင့်အင်္ကျီ ရင်ကွဲကိုဝတ်ကြသည်။ အမျိုးသမီးများက လည်း ဆံထုံးထုံး၍ အနီရောင်ပုဝါကိုပေါင်းသည်။ အနီ သို့မဟုတ် အနက်ရောင် လက်ပြတ်အင်္ကျီ များကိုဝတ်ဆင်၍အနီရောင် သို့မဟုတ် အနက်ရောင် ခြုံထည်လွှမ်းခြုံထားလေ့ရှိသည်။ (5)ပေခန့်ရှည်သည့် အဖြူရောင်ခေါင်းခါးစည်း ကိုလည်း စဉ်းစားကြလေ့ရှိသည် နက်ရောင် သင်းတိုင်းကိုဝတ်၍ ခြေသလုံးတွင်သစ်ဆေးသုတ်သောကြိုးခွေများ ပတ်လေ့ရှိသည်။ ငွေနားဆွဲ။ နားတောင်းများကို ဆွဲကြသည်။ ငွေလက်ကောက်အလုံးများကိုဝတ်ဆင်ကြသည်။ ငွေဆံထိုး များကိုထိုးပြီး ခြေကျင်းဝတ် တွင် ပုတီစေ့များကိုစီတန်း၍ ဆွဲလေ့ရှိသည် ငွေလက်ကောက်များ အလုံးများကိုလည်းဝတ်ဆင်ကြသည် ငွေဆံထိုးများကိုထိုးပြီး ခြေကျင်းဝတ်တွင်ပုတီးစေ့များကိုစီတန်း၍ သီကုံးပတ်ထားလေ့ရှိသည်။
ရိုးရာယဉ်ကျေးမှုနှင့် ဓလေ့ထုံးစံ
ကယားတို့သည် ရိုးရာနတ်နှင့်ဗုဒ္ဓဘာသာကိုကိုးကွယ်သည့် တံခွန်တိုင်နတ်ကွန်းသည်အဓိကဖြစ်သည့်ရာသီပွဲများနေဖြင့် ကောက်ညှင်းထုပ်ပွဲ၊ ကူးထိုဘိုးခေါ် တံခွန်တိုင်ပွဲ၊စပါးပုတ်ပွဲ၊အိမ်တက်မင်္ဂလာပွဲ နှင့် တောလိုက်ပွဲများရှိကြသည်။ ဗုံတို၊ ဗုံရှည်၊မောင်း၊လင်းကွင်း၊ပုလွေ၊ဖားစည် စသည့်တူရိယာများကိုသုံးပြီး တံခွန်တိုင်အက၊အိမ်တက်မင်္ဂလာအက၊ဒီကူးအက၊ဝါးညှပ်အက ဆွမ်းယင်အကနှင့်နိုင်ငံအကများ ကိုကခန့်လေ့ရှိကြသည်။ ကွယ်လွန်သူ၏ဦးခေါင်းကိုလည်းငွေတောင်ပြည်ဘက်သို့ ဦးလှည့်၍ထားတတ်ကြသည်။ ကယား ပြည်နယ်၏ထူးခြားသော အထိမ်းအမှတ်ပစ္စည်းဖြစ်သည့် ဖားစည်ခေါ် ကြေးနက်စည်ကြီးကိုလည်း ငွေတောင်ပြည်၌သွန်းလုပ်ခဲ့သည် ဟုဆိုသည်။
ကယား တို့သည်ရှေးယခင်က မြန်မာများနှင့်အတူ စစ်ရေးစစ်ရာတွင်အတူလက်တွဲ၍တိုက်ခိုက်ခဲ့ဖူး သည့် အထောက်အထားများကိုလည်းရှိနေပါသေးသည်။ "ပျိုလေးတို့အိမ်မိုး ထိုးလာတဲ့ပေဖူးလွှာ၊ဘာစာတဲ့ မေး။ မေးပါနဲ့အေ။ ယိုးဒယားငယ်နဲ့ ကုလားကို စစ်ချီတော့ ကရင်နီအောင်တပ်က ဆံဖြတ်မောင်စီလိုကရေ လွမ်းစာတဲ့လေ" ဟူသော ရှေးဟောင်း တွေ သားလေမှာစစ်သားဘဝ ၏ချစ်ရေးချစ်ရာ များကိုလွမ်းစဖွယ်ကောင်း အောင် ဖော်ပြထားရုံမက ရှေးဟောင်းကာလကတည်းက ကယားလူမျိုး တိုသည် မြန်မာတို့နှင့် စစ်ရေး တွင်အတူလက်တွဲတိုက်ခိုက်ခဲ့ကြဖူးသည်ဆိုသော သာဓကကိုပါထင်ရှားစွာဖော်ပြထား ခြင်းဖြစ်သည်။
ပနားမားနိုင်ငံ
ပနားမားနိုင်ငံ၏ ရုံးသုံးအမည်မှာ ပနားမားသမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အမေရိက အလယ်ပိုင်း၏ တောင်ဘက် အစွန်ဆုံးသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ မြောက်အမေရိကတိုက်နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်ကို ဆက်သွယ်ထားသော ရေလက်ကြားနေရာတွင် တည်ရှိသည်။ အနောက်မြောက်ဘက်တွင် ကော့စတာရီကာနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကိုလံဘီယာနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်နှင့် တောင်ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ တို့က ဝိုင်းရံလျက် ရှိကြသည်။ မြို့တော်မှာ ပနားမားမြို့ ဖြစ်သည်။ စပိန်တို့က ၁၆ ရာစုတွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိ ထူထောင်ခဲ့သော်လည်း ၁၈၂၁ ခုနှစ်တွင် ပနားမားနိုင်ငံသည် စပိန်မှ ခွဲထွက်ခဲ့ပြီး နျူဗာဂရန်နေဒါ၊ အီကွေဒေါနိုင်ငံ နှင့် ဗင်နီဇွဲလားနိုင်ငံ တို့ဖြင့် ပြည်ထောင်စုသို့ ပူးပေါင်းပါဝင်ခဲ့သည်။ ထိုပြည်ထောင်စုကို ဂရန်း ကိုလံဘီယာ သမ္မတနိုင်ငံဟု ခေါ်တွင် ခဲ့သော်လည်း ၁၈၃၀ ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းပစ်ခဲ့ပြီး ပနားမားနှင့် နျူဗာ ဂရန်နေဒါတို့မှာ ဆက်လက်ပေါင်းစည်းလျက် ရှိခဲ့သည်။ နျူဗာ ဂရန်နေဒါမှာ နောင်တွင် ကိုလံဘီယာ သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
တူးမြောင်းဖြတ်သန်းခ ကောက်ခံခြင်းမှ ရသော ဝင်ငွေသည် ပနားမား၏ နိုင်ငံစုစုပေါင်းထွက်ကုန် ဝင်ငွေတွင် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်းမှ ပါဝင်သည်။ ပနားမားသည် အမေရိက အလယ်ပိုင်းတွင် တတိယ သို့မဟုတ် စတုတ္ထမြောက် အကြီးမားဆုံး စီးပွားရေး ရှိသော နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် ပနားမားသည် အလျှင်အမြန် တိုးတက်နေသော စီးပွားရေးရှိပြီး အမေရိက အလယ်ပိုင်းတွင် လူတစ်ဦးချင်း အများဆုံး သုံးငွေ ရှိသည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ်တွင် ပနားမားသည် လက်တင်အမေရိကတွင် လူထုဖွံ့ဖြိုးရေးညွှန်းကိန်းနိုင်ငံများစာရင်း၌ စတုတ္ထနေရာတွင် ရှိပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် နံပါတ် ၅၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၀ ခုနှစ် ကမ္ဘာ့ စီးပွားရေး ဖိုရမ်မှ ထုတ်ပြန်သော တကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပြိုင်ဆိုင်မှုပြ ညွှန်းကိန်းတွင် ပနားမားသည် လက်တင် အမေရိက၌ ဒုတိယ နေရာတွင် ရှိသည်။ ပနားမားတွင် အနောက်ဘက် ကမ္ဘာခြမ်း၌ အမေဇုန်ဘေစင် တောအုပ်မှ လွဲလျှင် အကြီးဆုံးသော တောအုပ်ရှိပြီး ဒေသဆိုင်ရာ အပင်များ၊ တိရစ္ဆာန်များ နှင့် ငှက်များ အမြောက်အမြားရှိကာ ၎င်းတို့ကို ကမ္ဘာ၏ အခြားမည်သည့်နေရာတွင်မှ မတွေ့ရပေ။
တောင်ရပ်ဇီးကုန်း
တောင်ရပ်ဇီးကုန်း
ခတဘူတာ
ခတဘူတာ  (賀田駅 ခတ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိအဲခရိုင်၊ အိုဝဆဲမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လဟာပိုင်းရွာ၊ လဟာပိုင်း
လဟာပိုင်းရွာ၊ လဟာပိုင်း
စိန်နှဲစုရွာ၊ လိန်ကုန်း
စိန်နှဲစုရွာ၊ လိန်ကုန်း
သက်တော်ရစေတီတော်
သက်တော်ရစေတီတော်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးမြို့အတွင်း ဝက်ကြီးအင်းချောင်း အနီးရှိ ဆူးလေကုန်းပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ရှေးအခါက ယင်းကုန်းမြေကို စောလူးကုန်းဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး ကာလရွေ့လျားလာသည်နှင့် ဆူးလေကုန်းဟု ယနေ့အမည်တွင်သည်။ ဆူးလေကုန်းသည် တရုတ်ပြေး ဥမင်အနီး ဂူပြောက်ကြီးဘုရား၏ တောင်ဘက် ကျန်စစ်သား ဥမင်ဂူ၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
သက်တော်ရစေတီတော်သည် လေးဘက်မုခ်ပါသော ဂူဘုရား အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ သက်တော်ရစေတီတော် တည်ထားပုံလက်ရာအရ သက္ကရာဇ် ၁၀၇၇-၁၀၈၄-ခုနှစ်ကာလ၊ စောလူးမင်း လက်ထက်တွင် တည်ထားခဲ့သည်ဟု တွက်ဆနိုင်သည်။
မုခ်လေးခုတွင် ပွင့်တော်မူပြီးသော ကကုသန်၊ ကောဏဂုံ၊ ကဿပနှင့် ဂေါတမစသည့် ဘုရားလေးဆူကို ရည်စူးတည်ထားသည်။ အရှေ့မုခ်ရှိ ဆင်းတုတော်မှာ မတ်ရပ်ဆင်းတုတော်ဖြစ်ပြီး ကျန် သုံးဆူမှာ တင်ပလ္လင်ခွေ ဆင်းတုတော်များဖြစ်သည်။ အတွင်းဂန္ဓကုဋိရှိ ဆင်းတုတော်များ၏ နောက်ကျောဘက် နံရံများ၌ ရှေးဆေးရေး ပန်းချီများဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားသည်ကို ယနေ့တိုင် အထင်အရှားရှိနေသည်။
S/2003 J 12
S/2003 J 12 သည် ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော သဘာဝဂြိုဟ်တုတစင်းဖြစ်ပြီး ဟာဝိုင်အီသတက္ကသိုလ်မှ Scott S. Sheppard ဦးဆောင်သော နက္ခတ္တဗေဒပညာရှင်များအဖွဲ့က ၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းဂြိုဟ်ရံလသည် အချင်း ၁ ကီလိုမီတာခန့်ရှိပြီး ဂျူပီတာဂြိုဟ်၏ အသေးငယ်ဆုံး ဂြိုဟ်ရံလများထဲမှ တခုဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုံမှန်မဟုတ်သော ဂြိုဟ်ရံလများ
ဘက္ကရီအီးဒ်
ဘကရီအစ်
မွတ်စလင်တို့၏ သာသနာရေးပွဲတော်များကို အစ်ပွဲဟုခေါ်တွင်၏။ တမန်တော် မို့ဟမ္မဒ်သခင် (စွလ္လမ်) သည် မဒီနာမြို့တော်သို့ရွှေ့ပြောင်းတော်မူပြီးနောက် အစ်ပွဲတော် ၂ ခုကို သတ်မှတ်ပေးတော်မူခဲ့သည်။
အာရဗီဘာသာစကားတွင် နွားတိရစ္ဆာန်ကို ဘကရ်ဟုခေါ်၏။ ထိုနေ့တွင် မွတ်စလင်တို့ကုရ်ဘာနီပြုကြ ရာတွင် နွားသည်လည်း အပါအဝင် ဖြစ်သည်ကို အကြောင်း ပြု၍ ဘကရီအစ်ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့၏။ ကုရ်ဘဉာနီပြုပိုင် ခွင့်ရှိသော တိရစ္ဆာန်များမှာကား ကုလားအုပ်၊ ကျွဲ၊ နွား၊ သိုး၊ ဆိတ်တို့ဖြစ်၏။ ကုလားအုပ်နှင့် ကျွဲနွား တစ်ကောင်လျှင် လူ ၇ ဦးတို့သည် တစ်စုကျ ပါဝင်လှူဒါန်းနိုင်ကြ၏။ ကျန် တိရစ္ဆာန်များမှာ တစ်ဦးလျှင် တစ်ကောင်ကျ လှူဒါန်းကြရ၏။ ငွေကြေး ချောင်ချိသူတို့သည် ထိုနေ့တွင် ဖော်ပြပါ တိရစ္ဆာန် တို့ကို ကုရ်ဘဉာနီပြု၍ ဘာသာမရွေး၊ လူတန်းစားမရွေး၊ ဝေငှလှူဒါန်းပေးကမ်းကြရ၏။
ထိုသို့ကုရ်ဘဉာနီပြုခြင်းသည် နဗီတမန်တော် အစ်ဗရာဟီမ်သခင်၏ ထူးခြားလှသည့် စွန့်လှူခြင်းကို မူတည်၍ စွန့်ကြဲလှူဒါန်းသော အလှူဒါနတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ နှစ်ပေါင်း လေးထောင်ကျော်အခါ သမယက နဗီတမန်တော် အစ်ဗရာဟီမ်သခင်သည် ပွင့်တော်မူခဲ့၍ ဝေနေယျ သတ္တဝါတို့အား စကြဝမ္ဗာအပေါင်းတို့ကို မွေးမြူဖန်ဆင်းတော်မူသော အာဟ်အသျှင် တစ်ဆူတည်းကို သာ ကိုးကွယ်ဆည်းကပ်ကြရန်နှင့် ထိုအသျှင်၏ အမိန့်ဗျာဒိတ်တို့ကို မြေဝယ်မကျ ဦးထိပ်ထက် ပန်ဆင်ကြရန် တရားလမ်းစဉ် တစ်ခုကို လက်တွေ့ချမှတ်တော်မူခဲ့၏။ ယင်းသို့သော တရားလမ်းစဉ်ကို ချမှတ်ခဲ့ရာတွင် ထို နဗီ တမန်တော်ကြီးမှာ အမျိုးမျိုးသော စမ်းသပ်ခြင်းကို ခံခဲ့ရ၏။
ထိုလမ်းစဉ်အရ အလ္လာဟ်အသျှင်မြတ်သည် နဗိတမန်တော် အစ်ဗရာဟီမ်သခင်အား အိုမင်းမစွမ်းသည့် အရွယ်၌ အားကိုးအားထားဖြစ်သော မိမိ၏ သားတော် အစ္စမာအီလ် သခင်အား ကုရ်ဘဉာနီပြု၍ စွန့်လှူရန် အမိန့်တော် ချမှတ်တော်မူလေရာ တသွေမတိမ်း လိုက်နာခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။
ထိုသို့သားတော်ကို အကယ်ပင် ကုရ်ဘဉာနီပြုလုပ်မည်ရှိ ရာ၌ အာဟ်အသျှင်သည် သားတော်ကိုယ်စား တိရစ္ဆာန် တစ်ကောင်ကို စွန့်လှူစေတော်မူသည်။ ထိုတရားလမ်းစဉ်အတိုင်း ကုရ်ဘဉာနီပြုခြင်း အလေ့ အထရှိလာခဲ့ရာ ထိုကဲ့သို့ပြုလုပ်ခြင်းမှာ ယဇ်ပူဇော်ခြင်း မျိုးမဟုတ်။ သို့သော် နဗီတမန်တော်မို့ဟမ္မဒ်သခင် မပွင့်ပေါ်မီက အာရပ် လူရိုင်းတို့သည် ကုရ်ဘဉာနီပြု၍ တိရစ္ဆာန်တို့၏ သွေးသားတို့ကို အသျှင်အလိုရှိသည်ဟု ထင်မှားယူဆလျက် ကအ်ဗဟ်ကျောင်းတော်တွင် လိမ်းကျံကပ်ထားသမှု ပြုလုပ်ကြ ၏။ ထိုအယူမှားခြင်းကို ပပျောက်စေရန် ကုရ်အာန်ကျမ်း၌ ကုရ်ဘဉာနီ၏ သွေးသားတို့သည် အာဟ်အသျှင်မြတ်ထံတော် သို့ ရောက်ရှိသည်မဟုတ်၊ အမိန့်တော်ကို နာခံကျိုးနွံ၍ တရားဆောက်တည် ခြင်းကိုသာ လိုလားတော်မူကြောင်းဖြင့် လာရှိလေသည်။
သား၊ ငါး ဟူသည် လူသတ္တဝါတို့၏ အစာအာဟာရ ဖြစ်သည့်အလျောက် ထိုဘကရီအစ်ပွဲနေ့တွင် သားကောင်များ ကိုသတ်၍ အစားအသောက်အဖြစ် လှူဒါန်းကြခြင်း ဖြစ်လေ သည်။ ကုရ်ဘဉာနီပြုရန် ဇလ်ဟဂျ်လ ၁ဝ၊ ၁၁၊ ၁၂ နေ့ရက် များကို သတ်မှတ်ထားရှိ၏။ ဘကရီအစ်နေ့သည် မြန်မာနိုင်ငံ တွင် အများသိကြသောပွဲတော်ကြီး တစ်ရပ်ဖြစ်၏။ နိုင်ငံ အစိုးရကလည်း ထိုနေ့ကို အများပြည်သူ ရုံးပိတ်ရက်နေ့အဖြစ် သတ်မှတ်ထားလေသည်။ အိဗ်ရာဟီမ်အယ်မဒ် မဇာဟေရီ။
ဇိုင်ရွာ
ဇိုင်ရွာ
ဖန်ဝိန်းရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ဖန်ဝိန်းရွာ (Hpanwein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်ကွေ့လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၆၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြက်တိုကွင်းရွာ၊ ပုလွန်စာ
မြက်တိုကွင်းရွာ၊ ပုလွန်စာ
ခဆုမိုရိဘူတာ
ခဆုမိုရိဘူတာ  (烏森駅  ခဆုမိုရိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နဂိုယခရိုင်၊ နခမုရရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဇီးခေါင်းရွာ၊ ဇီးခေါင်း
ဇီးခေါင်းရွာ၊ ဇီးခေါင်း
အမှတ် (၂) တပ်မတော်ဆေးရုံ
အမှတ် (၂) တပ်မတော်ဆေးရုံကြီး (ကုတင် ၁၀၀၀) သည် နေပြည်တော် ဇေယျာသီရိမြို့နယ် ကျန်စစ်သားရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:ဆေးဝန်ထမ်းတပ်ဖွဲ့
ရဲမာန်ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ရဲမာန်ရွာ (Yeman)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိတ္ထီလာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၂ ဦး၊ မ ၄၉၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥဆောင်း (တောင်)ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ဥဆောင်း (တောင်)ရွာ (Usaung (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၂၈၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ထီဗွါကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၂၃ ဦး၊ မ ၃၃၆၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၈၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်လက်မမြီးရှည်ကျား
ငှက်လက်မမြီးရှည်ကျား (Himalayan prinia) (Prinia crinigera) သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘူတန်နိုင်ငံ၊ ပါကစ္စတန်နိုင်ငံ၊ အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်မျိုးစိပ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်ကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ပါကစ္စတန်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ယင်းမာရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ယင်းမာရွာ (Yinmar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ယင်းမာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၃၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရောတပုံရွာ၊ လိန်ကုန်း
သရောတပုံရွာ၊ လိန်ကုန်း
မံဝိန်းရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်ကျောက်ရွာ
ဆင်ကျောက်ရွာ
မောင်နွဲ့ကလေးသစ်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မောင်နွဲ့ကလေးသစ်ရွာ(Maungnwetkalaythit)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လိပ်ပြာကလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လင်္ကာ
လင်္ကာတွင် ပုဒ်ရေပေါင်း ဖွဲ့လိုသမျှ ဖွဲ့နိုင်သည်။ အဖျားချ တွင်လည်း စာလုံးရေ အကန့်အသတ် မရှိပေ။ ကဗျာ၊ လင်္ကာသည် ပုဂံခေတ်ကတည်းက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ပုပ္ပါးနတ်တောင်ဖွဲ့ လင်္ကာ၊ အနန္တသူရိယ လင်္ကာ၊ မြကန်လင်္ကာ တို့သည် ပုဂံခေတ်လက်ရာများ ဖြစ်သည်။ သို့သော် ကျောက်စာများပေါ်တွင် ကဗျာ၊ လင်္ကာများကို မတွေ့ရပေ။
သမိုင်းတွင်သော လင်္ကာများ
မဟာဘာရတနှင့် ရာမယဏ ကဗျာလင်္ကာရှည်ကြီး နှစ်‌စောင်သည် ဟိန္ဒူဘာသာဝင်တို့ အတွက် သူရဲကောင်း ၂ ဦး၏ ခြင်းရာထုပ္ပတ်ကို စပ်ဆိုထားပြီး၊ အလွန် ထင်ရှားသည်။
ဂွေးဆောင်ရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ဂွေးဆောင်ရွာ (Gwaysaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဂွေးဆောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၅၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေးဆောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆၂ ဦး၊ မ ၁၃၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၅၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မောက္ကလံ ( တောင်)ရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
မောက္ကလံ ( တောင်)ရွာ (Maukkalan(South))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မောက္ကလံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မောက္ကလံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၅၁ ဦး၊ မ ၁၂၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခဆုမိဂအုရဘူတာ
ခဆုမိဂအုရဘူတာ  (霞ヶ浦駅 ခဆုမိဂအုရ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ မိအဲခရိုင်၊ ယော့ခအိချိမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ထိန်ငူကြီးရွာမရွာ၊ ထိန်ငူကြီး
ထိန်ငူကြီးရွာမရွာ၊ ထိန်ငူကြီး
မုတ်စီရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
မုတ်စီရွာ (Mokesi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ မုတ်စီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၆၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျီးချောင်းရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
ကျီးချောင်းရွာ၊ ပျားမွတ်ရှော်ချောင်း
မြန်မာစာစတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
စတင်ခြင်း
မြန်မာစာစတင်ဖြစ်ပေါ်လာခြင်းသည် မြန်မာသည် ပျူနှင့်မွန်စာရေးနည်းကို စံတင်ပြီး (၁၂)ရာစုတွင် မြန်မာဘာသာ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ စတင်တည်ထောင်စဉ်ကာလ အနော်ရထာမင်း၏ လက်ထက်တွင် သက္ကတဘာသာစာဖြင့် ရေးသောအုတ်ခွက်စာများ၊ ပါဠိစာများဖြင့်ရေးသော အုတ်ခွက်စာများကို အထောက်အထားပြုကာ မြန်မာ့တို့သည် မူလက ပါဠိနှင့် သက္ကတဘာသာတို့ကို ရင်းနှီးခဲ့ကြောင်း သိရသည်။ သက္ကတဘာသာသည် မဟာယာန ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ဆက်နွယ်ပြီး ပါဠိဘာသာသည် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် နှီးနွယ်ကြောင်းသိရသည်။
ပျူစာ၊မွန်စာများနှင့်မြန်မာများ
မြန်မာတို့သည် တိုင်းခြားဘာသာဖြစ်သော ပါဠိစာကိုဗုဒ္ဓဘာသာစာပေအဖြစ် လက်ခံလာချိန်တွင် မြန်မာတိုင်းရင်းသားများ၏ စာပေဖြစ်သော ပျူစာ၊ မွန်စာတို့သည် ရှင်သန်နှင့် နေပြီးဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။ မြန်မာစာပေါ်ပေါက်လာသော အခါတွင် မြန်မာတို့သည် မြန်မာစာနှင့်အတူ တိုင်းရင်း ပျူ၊ မွန်စာပေတို့ကိုလည်း ဆက်လက်ပြုစုလာခဲ့ကြပြီး ခရစ်နှစ်(၁၁၁၃)ခုနှစ် တွင် ရာဇကုမာရ်မင်းသား ရေးထိုးသော မြစေတီ ကျောက်စာတွင် ပျူ၊ မွန်၊ မြန်မာဘာသာ တို့ကို ပါဠိစာပေနှင့် အတူ ယှဉ်တွဲ တွေ့ရှိရသည်။ ပါဠိစာပေမှ မြန်မာစာပေသို့ အပြန်အလှန် ဘာသာပြန် အရေးအသားနှင့် ပါဠိဘာသာပြန်ရေးသည့် အရေးအသားများ ထွန်းကားလာခဲ့ပြီး (၁၁)ရာစု အနော်ရထာမင်း လက်ထက်တွင် ထေရဝါဒဗုဒ္ဓသာသနာနှင့် အတူ ပိဋိကတ်စာပေများ ပုဂံသို့ရောက်ရှိလာပြီးနောက်တွင် (၁၁) ရာစု နှောင်းပိုင်းတွင် မြန်မာစာ စတင် ပေါ်ပေါက် ထွန်းကားခဲ့ကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများက ပြဆိုထားသည်။
အသုံးအနှုန်းများခိုင်မြဲလာပုံ
မြန်မာစာ ပေါ်ပေါက်လာပုံကို ပုဂံခေတ် ကျန်စစ်သားမင်း နတ်ရွာစံပြီး ခရစ်နှစ် (၁၁၁၃) ခန့်တွင် ရေးထိုးသော ရာဇကုမာရ်ကျောက်စာသည် သက္ကရာဇ် အခိုင်အမာ ပါသော အစောဆုံး မြန်မာစာ ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။ မြန်မာစာစတင် ဖော်ပြရာတွင် ဗုဒ္ဓစာပေများကို ကျောက်စာ၊ မှင်စာများဖြင့် ဇာတ်နိပါတ်၊ ပန်းချီ၊ ပန်းပု များနှင့် အတူ မှင်ဖြင့် ဖော်ပြကြပြီး ကျောက်စာများ ၊ မှင်စာများ စတင် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့ရကြောင်း သိရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဗုဒ္ဓစာပေ အကြောင်းအရာများကို စကားပြေဖြင့်လည်းကောင်း ကဗျာများဖြင့်လည်းကောင်း ဖွဲ့နွဲလာကြပြီး ဗုဒ္ဓစာပေကို အခြေခံကာ မြန်မာစာပေ အရေးအဖွဲ့ အမျိုးမျိုး ပေါ်ထွန်းလာရကြောင်းသိရသည်။ ပါဠိ၊ ပျူ၊ မွန်၊ မြန်မာ ဟူသော ဘာသာစကားတို့မှ စကားလုံးများကို မွေးစား သုံးနှုန်းခြင်း၊ ဘာသာပြန်သုံးနှုန်းခြင်းတို့ဖြင့် မြန်မာစကား နှင့် စာပေ ဖွံ့ဖြိုးကြွယ်ဝ လာခဲ့ သည်ဟု ဆိုကြသည်။	ပင်းယခေတ် (၁၃၀၉ ခုနှစ် ခန့် မှ ၁၃၆၀) နှင့် အင်းဝခေတ် (၁၃၆၄ မှ ၁၄၈၆) တစ်လျောက်လုံးတွင် မြန်မာတို့သည် ဗုဒ္ဓစာပေအမွေအနှစ်များကို ပါဠိဘာသာမှ တစ်ဆင့် ဘာသာပြန်ပြုစုလာခဲ့ကြပြီး မြန်မာစာပေအနေနှင့် အရေးအသား အသုံးအနှုန်းများ ခိုင်မြဲစွာ အမြစ်တွယ် ထွန်းကားနေပြီ ဖြစ်သည်။
မြန်မာဗျည်း(၃၃)လုံး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
မြန်မာဗျည်း ၃၃-လုံး ဖြစ်ပေါ်လာပုံအကြောင်း ပြောရာမှာ ဗျည်းရော သရရော မြန်မာအက္ခရာ ဘယ်လိုဖြစ်ပေါ်လာတယ်ဆိုတာက စပြောဖို့လိုမှာပေါ့။ မြန်မာအက္ခရာဟာ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှာ ဘီစီ ၅၀၀-လောက်က ၇၀၀-ကျော်အထိ ထွန်းကားခဲ့တဲ့ ဗြာဟ္မီ (Brahmi) အက္ခရာက ဆင်းသက်လာကြောင်း ပညာရှင်တွေက မိန့်ဆိုကြတယ်။
ခရစ်နှစ်ဦးပိုင်းလောက်မှာ အိန္ဒိယနိုင်ငံသားတွေ အရှေ့တောင်အာရှကို သင်္ဘောကြီးတွေနဲ့ ရွက်လွင့်လာ ရာမှ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ၊ အက္ခရာ၊ နီတိကျမ်း၊ ဓမ္မသတ်ကျမ်း စတဲ့ ယဉ်ကျေးမှုတွေပါလာပြီး အရှေ့တောင်အာရှ နိုင်ငံတွေမှာ ထွန်းကားတာပါ။ အဲဒီအက္ခရာဟာ မွန်လူမျိုးတွေဆီ အရင်ရောက်ပြီး အဲဒီကမှတဆင့် မြန်မာတွေဆီရောက်တယ်။ မြန်မာတွေက အဲဒီအက္ခရာတွေကို မြန်မာစကားသံတွေနဲ့ အံဝင်ခွင်ကျဖြစ်အောင် လိုအပ်သလို မွမ်းမံအသုံးပြုရာက မြန်မာအက္ခရာ ပေါ်ပေါက်လာတယ်လို့ ယူဆကြပါတယ်။
မြန်မာအက္ခရာဆိုရာမှာ ဗျည်းရော၊ သရရော ပါဝင်ပါတယ်။ ဗျည်းတွေကို အမည်ပေးပုံက စိတ်ဝင်စားစရာ ကောင်းပါတယ်။ ဘယ်တုန်းကစပြီး ကကြီး-ခခွေး-ဂငယ်-ဃကြီး-စတဲ့အမည်တွေ ပေးတာလဲလို့ စဉ်းစားကြည့်ရင် မြန်မာအက္ခရာတွေကို ပေရွက်ပေါ်မှာ ကညစ်နဲ့ အဝိုင်းပုံရေးတော့မှ ဖြစ်လိမ့်မယ်လို့ ဆိုချင်ပါတယ်။ ကျောက်စာ စရေးထိုးတဲ့ ပုဂံခေတ်တုန်းကတော့ ခုလို ဝိုင်းဝိုင်းစက်စက် မဟုတ်ကြောင်း ပုဂံကျောက်စာတွေကိုကြည့်ရင် သိနိုင်ပါတယ်။ အဲဒီတုန်းက ကျောက်ပေါ်မှာ ဆောက်တို့၊ ဘာတို့နဲ့ ထွင်းရတာမို့ လေးထောင့်ပုံတွေ ထွင်းတယ်၊ မဝိုင်းသေးဘူး။ ၀-၀ကလေး ဝိုင်းဝိုင်းရေး-လို့ ပြောလို့မရသေးဘူး။
ပေပေါ်မှာရေးတော့ လေးထောင့်ရေးရင် အဆင်မပြေဘူး။ ပေရွက်အကြောတွေ စုတ်ပြတ်နိုင်တယ်။ အဝိုင်းရေးတော့ ပိုအဆင်ပြေတယ်။ အဲဒီလိုအဝိုင်းရေးတဲ့ခေတ်ရောက်မှ ဗျည်းတွေရဲ့ ပုံသဏ္ဌာန်ကိုကြည့်ပြီး အမည်ပေးတာပါ။ ဒီတော့ မြန်မာဗျည်းတွေဟာ မဝိုင်းခင်တုန်းက ကကြီး-ခခွေး စတဲ့ အမည်တွေ မရသေးဘဲ က-ခ-လို့ပဲ ခေါ်လိမ့်မယ်ထင်တယ်။
ဗျည်းတွေကို အမည်ပေးရာမှာ ဂုဏ်အရည်အသွေးအရ အမည်ပေးတာရော၊ ပုံသဏ္ဌာန်အရ အမည်ပေးတာရော တွေ့ရတယ်။ ကကြီး၊ ဃကြီး၊ ဏကြီး၊ ဠကြီး ဆိုတဲ့ အက္ခရာလေးလုံးကို ကြီးလေးလုံး-လို့ခေါ်ကြတယ်။ အဲ ဃကြီး၊ ဏကြီး၊ ဠကြီးတို့မှာတော့ ဂငယ်၊ နငယ်၊ လ(ငယ်) ဆိုတဲ့ အတွဲတွေ ရှိတယ်မဟုတ်လား။ ဒါကြောင့် အကြီးအငယ်ခွဲပြီး အငယ်တွေထက် အရွယ်ပမာဏကြီးတဲ့ အက္ခရာတွေကို ကြီး-ထည့်ပြီး ခေါ်ကြတာပေါ့။
ကကြီးကျတော့ ကငယ် မရှိဘဲ ဘာဖြစ်လို့ ကကြီးလို့ခေါ်ရသလဲလို့ မေးစရာပေါ့။ ဗျည်း ၃၃-လုံးမှာ ရှေ့ဆုံးက ခေါင်းဆောင်ဗျည်းဖြစ်လို့ ကကြီးလို့ ခေါ်တယ်လို့လည်း ယူဆကြတယ်။ ၃၃-လုံးမှာ အကြီးဆုံးပေါ့။ ပုံသဏ္ဌာန်က ဂငယ်ထက် ၂-ဆ ကြီးနေလို့ ကကြီးလို့ခေါ်တယ်လို့လည်း ဆိုကြတယ်။
လင်းယုန်နီ
လင်းယုန်နီ (၁၉၂၆-၁၉၉၄) သည် ဖက်ဆစ်ဂျပန်တော်လှန်ရေး တွင် ပါဝင်ခဲ့သော လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်)ရ တော်လှန်ရေး တပ်သား ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဇာတ်ညွှန်းရေးဆရာ၊ စာရေးဆရာ ဖြစ် ခဲ့သည်။
မြန်မာစာစတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
မြန်မာဗျည်း(၃၃)လုံး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ပုံသဏ္ဌာန်အရ အမည်ပေးတဲ့ဗျည်းတွေကို ကြည့်ပါ။ ခွေခွေကလေးနေလို့ ခ-ခွေး၊ လုံးလုံးကလေး နေလို့ စ-လုံး၊ လိမ်ခွေနေလို့ ဆ-လိမ်၊ အောက်ကွဲနေလို့ ဇ-ကွဲ၊ ဘေးကမျဉ်းဆွဲထားလို့ ဈ-မျဉ်းဆွဲ၊ ရင်ကလေးကောက်နေလို့ ဍ-ရင်ကောက်၊ ဝမ်းပူနေလို့ တ-ဝမ်းပူ၊ အငယ်အထွေးလေးဖြစ်လို့ ဒ-ဒွေး (ဒထွေး)၊ အောက်ပိုင်းကခြိုက်(ချိုင့်) နေလို့ ဓ-အောက်ခြိုက်၊ မတ်မတ်စောက်စောက်ရှိလို့ ပ-စောက်၊ အထက်ပိုင်းကခြိုက်(ချိုင့်)နေလို့ ဗ-ထက်ခြိုက်၊ ကုန်းနေလို့ ဘ-ကုန်း၊ ပက်လက်လန်နေလို့ ယ-ပက်လက်၊ အဖျားက ကောက်နေလို့ ရ-ကောက်-ဆိုပြီး ပုံသဏ္ဌာန်အရ အမည်ပေးတာ တွေ့နိုင်ပါတယ်။
လင်းယုန်နီ
ငယ်ဘဝ
ပဲခူးမြို့ လိပ်ပြာကန် ရပ်ကွက်၌ အဖ သမဝါယမ မြို့အုပ် ဦးငွေခင်၊ အမိ ဒေါ်သန်း တို့က ၁၉၂၆ ခု ဧပြီလ ၁၃ ရက် အင်္ဂါနေ့တွင် မွေးဖွား ခဲ့သည်။ မွေးချင်း ကိုးယောက်တွင် တတိယမြောက် ဖြစ်၍ အမည်ရင်းမှာ ဦးညီညီ ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၂ တွင် ရန်ကုန် ပုဇွန်တောင် မက်သဒစ် မိန်းကလေး ကျောင်းတွင် စတင် ပညာ သင်ယူ ခဲ့သည်။ ပဉ္စမတန်းမှ စ၍ မက်သဒစ် ယောက်ျားလေး ကျောင်းသို့ ပြောင်းရွှေ့ ခဲ့သည်။ ထိုကျောင်းတွင် ၁ဝ တန်း အထိ နေခဲ့သည်။ စစ်ပြီး ခေတ်တွင် ကျောင်းပြန် နေရာ ၁၉၄၆ တွင် တက္ကသိုလ် ဝင်တန်း အောင်မြင် ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန် တက္ကသိုလ်တွင် တက်ရောက် ပညာ သင်ကြား ခဲ့သည်။
မြန်မာစာစတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
မြန်မာဗျည်း(၃၃)လုံး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
အက္ခရာတချို့ရဲ့ အမည်တွေက ပုံသဏ္ဌာန်ကို ရိုးရိုးဖော်ပြတာမဟုတ်ဘဲ ပုံသဏ္ဌာန်တူတဲ့ အရာဝတ္ထုတွေနဲ့ ခိုင်းနှိုင်းအမည်ပေးတာဖြစ်ပါတယ်။ ရှေးကသုံးတဲ့ သံလျင်းလို့ခေါ်တဲ့ ထမ်းစင်မှာပါတဲ့ ချိတ်လေးကို ကောက်ကောက်ကလေးမို့ ဋ-သံလျင်းချိတ်၊ ဝမ်းဘဲနဲ့တူလို့ ဌ-ဝမ်းဘဲ၊ ရေမှုတ်နဲ့တူလို့ ဎ-ရေမှုတ်၊ ဆင်ရဲ့ခြေထောက်ကို ခတ်ရတဲ့ ထူးလိုအကွင်း ၂-ကွင်းပါလို့ ထ-ဆင်ထူးလို့ ခေါ်ကြောင်း တွေ့နိုင်ပါတယ်။
လင်းယုန်နီ
လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု
ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ် အတွင်း အာရှ လူငယ် အစည်းအရုံးဝင်၊ စုပေါင်း သမဝါယမကျောင်း ကြီးကြပ်သူ၊ ထို့နောက် ဗမာ့ ကာကွယ်ရေး တပ်မတော်သို့ တပ်သားကျော် အဖြစ် ဝင်ရောက်ပြီး ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးတွင် ပါဝင် ဆင်နွှဲ ခဲ့သည်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းသား ဘဝ တွင်လည်း ဗမာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ ကျောင်းသား သမဂ္ဂ အမှုဆောင်၊ ဥက္ကဋ္ဌနှင့် တို့ဗမာ အစည်းအရုံးဝင် အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ နှင့် ၁၉၄၈ သပိတ်များတွင် ပါဝင် ခဲ့သည်။ လွတ်လပ်ရေး ကြိုးပမ်းမှုကာလ (၁၉၄၁–၁၉၄၇) တွင် ပါဝင် ခဲ့သည်။
မြန်မာစာစတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
မြန်မာဗျည်း(၃၃)လုံး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
င-မ-၀-သ-ဟ တို့ကိုတော့ အမည်မပေးတာ တွေ့ရပါတယ်။ ည-ယ-လ တို့ကိုတော့ သာမန်အားဖြင့် အမည် မပေးပေမယ့် လိုအပ်တဲ့အခါ ညကြီး၊ ယပက်လက်၊ လ(ငယ်)လို့ အမည်ပေးပါတယ်။ ဉ ကို ဉ ကလေး၊ ည ကို ညကြီးလို့ ခွဲခြားခေါ်ပါတယ်။ မြန်မာဗျည်း ၃၃-လုံးမှာ ည(ညကြီး) ပဲပါတယ်။ ဉ (ဉ ကလေး) ကိုတော့ အသတ်အက္ခရာအဖြစ်ပဲ သုံးတယ်။ သံယောဇဉ်တို့၊ ဝိညာဉ်တို့၊ အစဉ်အမြဲ-တို့မှာ သုံးသလိုပေါ့။ ဒီနေရာမှာ ပါဠိဘာသာမှာသုံးတဲ့ ညနဲ့ မြန်မာဘာသာမှာသုံးတဲ့ ညကို ခွဲခြားမှတ်ရမယ်။
လင်းယုန်နီ
စာပေ ရုပ်ရှင်လောက
၁၉၅၁ နောက်ပိုင်း မြန်မာနိုင်ငံ စာရေးဆရာ အသင်းတွင် အတွင်းရေးမှူး၊ အမှုဆောင်၊ စာရင်းစစ်၊ ငွေထိန်း အဖြစ် လည်ကောင်း၊ မြဝတီ မဂ္ဂဇင်း အယ်ဒီတာ (၁၉၅၅ - ၅၆)၊ ကမ္ဘာ့ ငြိမ်းချမ်းရေး ကွန်ဂရက် (မြန်မာနိုင်ငံ) တွင် အမှုဆောင် အဖြစ် လည်းကောင်း ဆောင်ရွက် ခဲ့သည်။ ၁၉၅၈ တွင် ရုပ်ရှင် လောကသို့ ဇာတ်ညွှန်းရေးသူ အဖြစ် ဝင်ရောက် ခဲ့သည်။ တက္ကသိုလ် ဘုန်းနိုင်၏ 'ထားသခင်' နှင့် စစ်ကိုင်း အေးလွင်၏ 'မန်းသူလေးမို့' တို့ကို လည်းကောင်း၊ ကိုယ်ပိုင် ဝတ္ထု ဇာတ်လမ်းများ ဖြစ်သော 'မုံး'၊ 'ချစ်မှာတမ်း'၊ 'ရွှေမင်းသမီး'၊ 'ကော်ကောင်' တို့ကို လည်းကောင်း ဇာတ်ညွှန်း ရေးခဲ့ရာ အောင်မြင်သည့် ရုပ်ရှင်ကားများ ဖြစ်ခဲ့သည်။
မြန်မာစာစတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
မြန်မာဗျည်း(၃၃)လုံး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ပါဠိဗျည်း ၃၃-လုံးမှာ ည မသုံးဘူး။ ဉ ပဲသုံးတယ်။ ဒါကြောင့် ပုည ကို ပုဉ်+ဉ လို့ အသံထွက်ရတာပေါ့။ ရှေ့က ညကို အသတ်အသံထွက်ရတယ်။ /ပုန်+ညာ့/လို့ အသံထွက်ရတာပေါ့။ ဒီလိုပဲ ပညာ/ပဉ်+ဉာ/ပျင်ညာ။ သုည/သုဉ်+ဉ /သုန်ညာ့၊ လို့ အသံထွက်ရတယ်။ အချုပ်အားဖြင့် ပါဠိမှာ ညဟာ ဉ  ၂-လုံးတွဲဖြစ်တယ်။ ဉ ရော၊ ညရော သုံးတယ်။ မြန်မာမှာတော့ ညကြီး ဉ ကလေးလို့ ခွဲသုံးတယ်။ ဗျည်း ၃၃-လုံးမှာ ညကြီးသုံးပြီး အသတ်မှာ ဉ သုံးတယ်လို့ ခွဲခြားမှတ်သားနိုင်ပါတယ်။
လင်းယုန်နီ
စာပေ ရုပ်ရှင်လောက
၁၉၆၄ တွင် နိုင်ငံခြား ရုပ်ရှင်ကား တင်သွင်းရေး အေဂျင်စီ၌ ရုပ်ရှင်ကား စိစစ်ရေးမှူး (ဖြန့်ချိရေး) အဖြစ် စတင် အမှုထမ်း ခဲ့ရာ ညွှန်ကြားရေးမှူး အဆင့်ထိ တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင် ဆင်ဆာ အဖွဲ့ဝင်၊ အမျိုးသား စာပေဆု စိစစ် ရွေးချယ်ရေး ကော်မတီဝင်၊ မြန်မာနိုင်ငံ စာပေနှင့် စာနယ်ဇင်း အဖွဲ့ ဒုတိယ ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်များကို ထမ်းဆောင် ခဲ့သည်။
မြန်မာစာစတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
မြန်မာဗျည်း(၃၃)လုံး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
မြန်မာစာမှာ ဉ နဲ့  ဥနဲ့ ရောထွေးတတ်တယ်။ ဉ (ဉ ကလေး) က ခြေထောက် ရှည်တယ်။ ဥ (ဘဲဥ၊ ကြက်ဥ-မှာပါတဲ့ အက္ခရာ ဥ) က ခြေထောက် တိုတယ်။ ယပက်လက်ကို ရကောက်နဲ့ ယှဉ်ပြီး ယပက်လက်လို့ ခွဲခြားခေါ်တယ်။ ရှေ့က ရကို ရကြီး၊ ယကို ယငယ်လို့လည်း ခွဲခေါ်သေးတယ်။ ရကြီးနဲ့ ရငယ်ပေါ့။ လကိုလည်း ဠနဲ့ ယှဉ်ပြီး လငယ်လို့ ခေါ်နိုင်ပါတယ်။
လင်းယုန်နီ
စာပေ ရုပ်ရှင်လောက
ကျောင်းသား သမဂ္ဂ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် အိန္ဒိယ နိုင်ငံသို့ သွားရောက် ခဲ့သည့် အတွေ့အကြုံ များကို စတင် ရေးသား ခဲ့ရာမှ စာပေ လောကထဲသို့ ရောက်ရှိ လာခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခု တက္ကသိုလ် နှစ်ပတ်လည် မဂ္ဂဇင်းတွင် "ခေတ်သစ် ကောလိပ် ကျောင်းသား" ဝတ္ထုကို အမည်ရင်း 'ညီညီ' ဖြင့် ရေးခဲ့သည်။ မြဝတီ မဂ္ဂဇင်းတွင် ထပ်ဆင့် ဖော်ပြ ခဲ့သည်။ ထို့နောက် "ခေတ်သစ် ကောလိပ် ကျောင်းသူ" ဝတ္ထုကို 'လင်းယုန်နီ' ကလောင် အမည်ဖြင့် ရေးခဲ့သည်။ ချစ်မမ (၁၉၄၈)၊ မမမြင့် (၁၉၅ဝ)၊ မြင့် (၁၉၅၁)၊ ချစ်မမမြင့် (၁၉၅၂)၊ မမ (၁၉၅၄)နှင့် ချစ်သောမမ ချစ်မမ (၁၉၅၄) ပါဝင်သည့် စုစုပေါင်း ခြောက်တွဲဆက် ဝတ္ထုရှည်ကြီးမှာ အထင်ရှားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ အခြား လက်ရာများမှာ ဘဝ (၁၉၄၈)၊ ချစ်သောနုနု (၁၉၅ဝ)၊ မေတ္တာတေးသံ (၁၉၅၁)၊ ချစ်ညီမလေး၊ မချောနှင့် မင်းကတော်လေးတို့ ဖြစ်ကြသည်။
မြန်မာစာစတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
မြန်မာဗျည်း(၃၃)လုံး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
အက္ခရာအမည်တွေနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပြောစရာတခုက ဓအောက်ခြိုက်ကို အောက်ကချိုင့်နေလို့ ဓအောက်ခြိုက် ခေါ်တယ်ပြောပြီး ရေးတော့ အောက်က မချိုင့်ပါလားလို့ မေးစရာရှိတယ်။ ပုဂံခေတ် ကျောက်စာတွေမှာ စရေးတုန်းက ဓဟာ အခုလို အောက်က ပိတ်မနေဘူး။ ဗ စောက်ထိုးရေးသလို အောက်ကချိုင့်နေတယ်။ ( ဗထက်ခြိုက် ပြောင်းပြန်ပုံစံမျိုးပေါ့။)
လင်းယုန်နီ
ဂုဏ်ပြုချီးကျူးခံရခြင်း
၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် (ဒုတိယဆင့်) ရရှိ ခဲ့သည်။
မြန်မာစာစတင်ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
မြန်မာဗျည်း(၃၃)လုံး ဖြစ်ပေါ်လာပုံ
ဈ (ဈမျဉ်းဆွဲ) ကို စလုံးယပင့်-ဆိုပြီး မှားသင်တဲ့ ဆရာမကလေးတွေ ရှိတယ်လို့ ကြားရတယ်။ ဈ ဟာ မူလအက္ခရာမှာ သီခြားပုံသဏ္ဌာန် ရှိပါတယ်။ စလုံးကို ယပင့်ထားတာ မဟုတ်ပါဘူး။ ဘေးက မျဉ်းဆွဲထားလို့ ဈမျဉ်းဆွဲ ခေါ်တယ်လို့ မှတ်သင့်ပါတယ်။ ကဲ ဒီလောက်ဆိုရင် ပြည့်စုံပြီထင်ပါတယ်။
လင်းယုန်နီ
ဘဝနိဂုံး
၁၉၉၄ ခု ဇွန်လ ၁၃ ရက် နံနက် ၈:၃ဝ နာရီတွင် ရန်ကုန်မြို့ ကမ္ဘာအေး ရေစက်လမ်း နေအိမ်၌ ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
စာညွှန်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:ဗကသ ခေါင်းဆောင်များ ကဏ္ဍ:လွတ်လပ်ရေးမော်ကွန်းဝင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ကန်တော်ကြီး(ရန်ကုန်)
ကန်တော်ကြီး ကန် သည် ရန်ကုန်မြို့တွင်ရှိပြီး အင်းလျားကန် ပြီးလျင် ဒုတိယအကြီးဆုံးကန် ဖြစ်သည်။ ရွှေတိဂုံဘုရား၏ အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိပြီး အင်းလျားကန်ကို ရေပိုက်များဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။
၁၁၄၇ ခုနှစ် (မြန်မာ?၊ ကောဇာ?) ဘိုးတော်ဘုရား လက်ထက်တွင် ရန်ကုန်ဝန် ဦးရွှေရေး က မြို့သူမြို့သားများ ကျန်းမာရေး အတွက် ရေကောင်းရေသန့် ရစေရန် တူးဖော်သည်။ ဗြိတိသျှ ရန်ကို ကာကွယ်ရန် မွေးမြူထားသော ဆင်၊ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွားများ အသုံးပြုရန် အတွက် ထပ်မံတူးဖော်သော ကန် ကို ကန်တော်ကလေး ဟု အမည်တွင်စေသည်။
ရန်ကုန်မြို့လယ်ရှိ ဗြိတိသျှ ကိုလိုနီအုပ်ချုပ်ရေး တပ်မြေတွေကို ရေသန့်ရရှိစေရန် ဖန်တီးထားခြင်းဖြစ်ပြီး ခန့်မှန်း အဝန်း ၅ မိုင်နှင့်၈ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။
၁၅၀ ဧကခန့်ရှိသည့် ကန်တော်ကြီး တဝိုက် တွင် ၁၁၀ ဧက ရှိသည့် မြေပဒေသာကျွန်း ၊ ဗိုလ်ချုပ်ပန်းခြံ၊ ကရဝိတ်၊ ပန်းကန်လုံးကျွန်း၊ ချစ်သူများကျွန်း၊ ရန်ကုန် တိရစ္ဆာန်ဥယျာဉ် ၊ ငါးပြတိုက်၊ သံရုံးများ၊ ဆေးရုံများ နှင့် အဆင့်မြင့် ဟော်တယ်များ တည်ရှိသည်။ မြောက်ဘက် နှင့် အရှေ့ဘက် တွင် နတ်မောက်လမ်း၊ အနောက်ဘက် တွင် ဗဟန်း လမ်း၊ တောင်ဘက်တွင် ကန်ရိပ်သာလမ်း တို့ တည်ရှိသည်။ ယခင်  ဗိုလ်ချုပ်ခင်ညွန့် လက်ထက် က နိုင်ငံတော် အဆင့် မြန်မာ့ရိုးရာ လှေလှော်ပြိုင်ပွဲ များ လည်း ကျင်းပခဲ့သည်။ ကရဝိတ် သည် ကန်တော်ကြီးတဝိုက် အထင်ရှားဆုံးနေရာ တစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။
၁၆ ရက် ဧပြီ ၂၀၁၀ မြန်မာ့သင်္ကြန် ညနေပိုင်း မှာ ဗုံးသုံးလုံး ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ၂၄ ယောက်သေဆုံး၍ ၆၀ ဦး ဒဏ်ရာရရှိခဲ့သည်။
ကျွန်
စသောစကားများ ပုဂံခေတ်က ပေါ်နေပြီဖြစ်၍ တာဝန်အလုပ် တခုခုကို (ချ) ပေးခြင်းခံရသဖြင့် ထိုချပေးသော တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်သူကိုပင် ကျဝန် (ဝါ) ကျွန်ဟု ခေါ်ဆိုသည်ဟု တွေးဆကြသည်။ ကျေးကျွန်ဟူသည်မှာ ရှေးအခါက ကျေးရွာတခုလုံး ကျွန်အဖြစ် လှူခဲ့ကြခြင်းက အစပြု၍ ကျေးကျွန်ခေါ်ဟန်တူ၏။ ဥပမာ မြစေတီကျောက်စာကို ကြည့်လျှင် ကျွန် ၃ရွာကို ရာဇကုမာရ် လှူဒါန်းခဲ့ကြောင်း အထင်အရှား တွေ့ရမည် ဖြစ်သည်။ အလုပ်ကြမ်း အောက်ခြေသိမ်း အလုပ်ကို မွန်ဘာသာစကားဖြင့် (ကလောန်တမေတ်) ဟု ခေါ်သည်။ ပုဂံကျောက်စာများတွင် (တမော့ကျွန်)ဟူသော စကားဖြင့် တွေ့ရသည်။
လူတန်းစား ခွဲခြားခြင်း ခံရသူများ
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပဒေသရာဇ်ခေတ် လူတန်းစား ခွဲခြားခြင်းခံရသူများ၏ ဘဝအမျိုးအစားကို အောက်ပါအတိုင်း တွေ့ရသည်။
သူဖုန်းစား
သူတပါး၏ ပုညကို မှီခိုစားသောက်သူဟု ဆိုလိုသည်။
ကယ်ပါ
ကယ်ပါ၊ ယူပါ တစာစာအော်၍ တောင်းခံစားသောက်သူဟူ၏။
သူတောင်းစား
တောင်းစားသောသူ ဟူ၏။
ကျွန်သီးတော်
အသီးအခြား အမြတ်ထားအပ်သည့် ကျွန်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ ဘုရားကျွန်၊ ကျောင်းကျွန်၊ ပိဋကတ်ကျွန်၊ သိမ်ကျွန်တို့ ဖြစ်ကြသည်။ ဘုရားကျွန်မှာ ဘုရား၏ ဝေယျာဝစ္စကို ဆောင်ရွက်ရသည်။ ဘုရားဆွမ်းတော်၊ ပန်းတော်တင်ရသည်။ ထက်ထက်မြက်မြက် အမှုထမ်းရသဖြင့် ပုဂံခေတ်က ၎င်းကို (မြက်ရကျွန်)ဟု ခေါ်သည်။ မြတ်သောနေရာက ထမ်းရွက်ရသဖြင့်လည်း (မြတ်ရ)ဟု ခေါ်ရာမှ ကာလရွေ့လျော၍ မြတ်ရမှ မြက်ရသို့ ပြောင်းလဲလာဟန်တူသည်။ ပြောင်းပုံမှာ မထူးဆန်းလှ၊ စာရိတ္တမှ စရိုက်ပြောင်းသကဲ့သို့ ရှိမည်။
သိမ်ကျွန်မှာ သိမ်ကိုစောင့်ထိန်းရသော ကျွန်ပင်ဖြစ်သည်။
သင်ချီ
ယခုအခေါ် သင်ချီ၊ ရှေးပုဂံခေတ်အခေါ် သင်ကြီး ဟူသည်မှာ သဃ င်္ကရဏ ပုဒ်ပျက်ဖြစ်ဟန်တူသည်။ သင်္ဃကာရီလည်း ဟူ၏။ သင်္ဃကာရီမှ သင်ကြီး ဖြစ်လာ၏။ အဓိပ္ပာယ်မှာ သံဃာတို့၏ အမှု ဝေယျာဝစ္စကို ဆောင်ရွက်ပေးရသော ကပ္ပိယကိုပင် ဆိုလိုဟန်တူသည်။
သင်လျင်
သင်လျင် ဟူသော စကားကိုလည်း ပုဂံခေတ်ကျောက်စာများတွင် တွေ့ရသည်။ သင်လျင်မှာ သင်ကြီး၏လက်ထောက်ပင် ဖြစ်ဟန်တူသည်။ ဤသို့အားဖြင့် ပုဂံခေတ်အခါ ဘုရားကျောင်းများတွင် အလုပ်အကိုင်ရှိသူများကို လိုက်၍ အစုအဝန်း ခွဲခြားဟန်တူသည်။
သုဘရာဇာ
အသုဘရာဇာ ဟူသော စကားတွင် အ ကျေ၍ သုဘရာဇာ ဖြစ်လာလေသည်။ အသုဘ၊ မသာနေရာတွင် ဘုရင်ဖြစ်သည်။ အသုဘပြုရာအလုပ်တို့တွင် သူတို့၏ လက်တွင်းရောက်ပါက မင်းသဖွယ် ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ပြုနိုင်သူများဟု ဆိုလိုသည်။ မင်းသဖွယ် ပိုင်ပိုင်နိုင်နိုင် ပြုတတ်သော ရှေးက ပွဲကျောင်းရဟန်းများကို သံဃရာဇာ ခေါ်သကဲ့သို့ပင် ဖြစ်သည်။
ဖက်ခွက်စား
သင်ပုတ်ပလ္လင်ပေါ်၌ စွန့်ကြဲထားသော ထမင်းခွက်၊ ဟင်းခွက်များကို စားသောသူဟူ၏။ ဘုရားဆွမ်းတော်တင် စားသောသူပင်တည်း။
ဒွန်စဏ္ဍား
မွန်စကား (ဒုန်)ဟူသည် ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ထမ်းရွက်ခြင်း ဖြစ်သည်။ စန္ဒားမှာ ထင်းကိုဆိုလိုသည်။ မသာထင်းများကို ပေးပို့ဆောင်ရွက်၍ မသာမီးရှို့ပေးရသူကို ခေါ်သည်။ သက္ကဋ ဘာသာအရ (ဍုမ်) ဟူသည်မှာ ဇာတ်နိမ့်သူကို ခေါ်သည်။
စန္ဒာလ(စဏ္ဍာလ)
မြန်မာစကားတွင် စန္ဒယများ ဆွဲသူဟူ၍လည်း ရှိသည်။ ၎င်းမှာ မသာရထား၏ ရှေ့မှကြိုးကို ဆွဲခြင်းဖြစ်သည်။
စဏ္ဍာလ ခေါ် မသာနှင့်စပ်သော အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ကြသူများအား ၅ စု ခွဲသေးသည်။ စဏ္ဍာလ ၅ စို့ ခေါ်သည်။ ၎င်းတို့မှာ
တို့ဖြစ်သည်။
စပ်
မသာနှင့်ပတ်သက်သည့် ခေါင်း ဂျင်ပု ခုံ ဇာတာအိမ် တလား စမျဉ်းတိုင် အလောင်းစင် ဗိမာန် ကြာကလပ် လောင်တိုက် ငှက်ကြီးကာ စသော ကိုယ်ထည်များ လုပ်သူကို ခေါ်သည်။ ယခုအထိ ခေါင်းလုပ်သည်ကို ခေါင်းစပ်သည်ဟု သုံးနှုန်းဆဲ ဖြစ်သည်။
အမွမ်း
စပ်သမားလုပ်သည့် ကိုယ်ထည်ကို ပိုးဖဲဆင်ယင်ခြင်း၊ အပြောက်အမွမ်းထည့်ခြင်းများ လုပ်သူ ဖြစ်သည်။
သူကောင်ထမ်း
မသာအား လှည့်လည်ရွေ့ပြောင်းခြင်းကို လုပ်ဆောင်သူ ဖြစ်သည်။ (အလောင်းထမ်းရသူ။)
သင်္ဂြိုဟ်ကိုင်
မသာအား မီးရှို့သည့်အခါ တံဆူးဝါး (သို့) တံရှူးဝါးကိုင်ကာ အလောင်းကိုယ် ပြာဖြစ်သည်အထိ မီးဖုတ်သည့်အလုပ်၊ အရိုးကောက်၊ အရိုးမျှော၊ အရိုးမြှုပ်အလုပ်များကို လုပ်ကိုင်သူ ဖြစ်သည်။ (အလောင်းကို မြေချရသူ)
တွင်းတူး
အလောင်းကိုသော်လည်းကောင်း၊ မီးသင်္ဂြိုဟ်ပြီး အရိုး သို့မဟုတ် ပြာကိုသော်လည်းကောင်း၊ မြှုပ်ရန် တွင်းထူးသောအလုပ်ကို လုပ်သူဖြစ်သည်။
ပန်းမှိုက်ကျုံး / ပန်းမှိုက်သွန်း
ပါဠိစကား ပက္ကုသမှ လာပြီး အမှိုက် ဘင် မစင် အညစ်တို့ သန့်ရှင်းရသူကို ဆိုလိုသည်။ စကားလှရန် သုံးနှုန်းခြင်းဖြစ်ပြီး အမှိုက် မိလ္လာတို့ကို ကောက်သယ်ပစ်စွန့်ရသည်။ (ပန်းမှိုက်သွန်လည်းခေါ်သည်။ အညစ်အကြေးသွန်ရသူ။)
သွေးမစွန်း
၎င်းတို့မှာ သွေးသံမစွမ်းသူ၊ မစင်ကြယ်သူ၊ အနူအဝဲများကို ခေါ်သည်။ (ဘုရားကျွန် စာရင်းတွင် မထည့်သွင်းသင့်ပေ။ ရောဂါသည်အဖြစ် တသီးတခြား ထားထိုက်သူများသာ ဖြစ်သည်။)
ခွာသား
ဘုရားကျွန်ကိုပင် ခွာသားဟု ခေါ်သေးသည်။ ကူဟာသားမှ ပျက်ပြားလာဟန်တူသည်။ တနည်းအားဖြင့် ခဝါသားပင် ဖြစ်သည်။ ဘုရားအညစ်အကြေး၊ သဃင်္ာသား၏ အညစ်အကြေးကို သိမ်းရ၊ လျှော်ရ၊ ဖွတ်ရသူဖြစ်လိမ့်မည်။ သက္ကရာဇ် ၆၀၄-ခုနှစ်ထိုး အိမ်ရာကြောင်း ကျောက်စာကြောင်းရေ ၁၄ တွင် ကုဟာသည် ငပြည့်ကို လှူထားကြောင်း တွေ့ရသည်။ လောကဝတ်မှ လောကွတ်ဖြစ်လာသကဲ့သို့ ခဝါမှ ခွာဖြစ်လာဟန်တူသည်။ ခွာသည် ခွာသား အတူတူပင်။
တောင်ချောင်ရွာ၊ ဇီးခေါင်း
တောင်ချောင်ရွာ၊ ဇီးခေါင်း
မြစ်ကြီးနားမြို့
မြစ်ကြီးနားမြို့သည် မြန်မာပြည် ကချင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ မြစ်ကြီးနားမြို့၏ အထက် ၂၅ မိုင်ခန့်တွင် မေခ နှင့် မလိခ မြစ်သွယ် နှစ်ခု ပေါင်းဆုံသော မြစ်ဆုံ တည်ရှိပြီး ထိုမှတဆင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြီးအဖြစ် မြစ်ဖျားခံကာ မြန်မာပြည်တံလျား မြောက်မှ​တောင်သို့ စီးဆင်းသည်။ မြစ်ကြီးနားမြို့သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် ၄၇၆ပေ တွင်တည်ရှိသည်။ ထိုသို့မြစ်ကြီး၏အနားတွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော မြို့ဖြစ်သဖြင့် မြစ်ကြီးနားမြို့ ဟုခေါ်တွင်သည်ဟု ဆိုသည်။ ရန်ကုန်မြို့ မှ ၉၁၉ မိုင်ကွာဝေးပြီး မန္တလေးမြို့ မှ ၄၈၇ မိုင် ကွာဝေးသော အေးချမ်းသာယာ လှပသည့် မြို့လေးတစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ဗန်းမော်မြို့မှ ၁၃၅ မိုင် နင့် ပူတာအိုမြို့မှ၂၁၈မိုင် ကွာဝေး၏။ မေခနှင့် မလိခမြစ်ဆုံမှ ၂၆ မိုင်ခန့်သာ ဝေးသည်။
နာရေစွမ် ရုပ်ရှင်
နာရေစွမ်မင်းအမည်ရှိ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို နာမည်ကြီး ထိုင်းသမိုင်း ရုပ်ရှင် ဇာတ်ကား တစ်ကားဖြစ်သည့် Suriohtai (ဆူရီယိုထိုင်း) ဇာတ်ကား၏ ထိုင်းလူမျိုး ဒါရိုက်တာ အမ်မ်စီချာတရီချာလန် သန်းမွီယုကိုး က ရိုက်ကူးထားသည်။ ဘုရင် နာရေစွမ် Naresuan the Great ဟု အမည်ပေးထားသည့် ဇာတ်ကားသည် ၁၅ ရာစုနှစ်၊ ထိုင်းနိုင်ငံ သမိုင်းအချက်အလက်များကို အခြေခံကာ ရိုက်ကူးထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ၂၀ဝ၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ထိုင်းနိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံလုံး၊ ရုပ်ရှင်ရုံများ၌ ယင်းဒဏ္ဍာရီ သမိုင်းရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကို တပြိုင်နက် ပြသလိုက်သောအခါ တစ်နိုင်ငံလုံးက ထိုင်းလူမျိုး ရုပ်ရှင်ကြည့်ပရိသတ်များ အလွန် နှစ်ခြိုက်သဘောကျသဖြင့် ဤဇာတ်ကားမှာ ထိုင်းနိုင်ငံတလွှား အောင်ပွဲခံနိုင်ခဲ့သည်။
မြစ်ကြီးနားမြို့
သမိုင်းကြောင်း
မြစ်ကြီးနားမြို့သည် ရှေးမြန်မာဘုရင်များ လက်ထက်ကပင် တည်ရှိခဲ့သည်။ ၁၈၉၂ ခုနှစ် မတိုင်မီက မိုးကောင်းနယ်အတွင်းရှိ ရှမ်း -မြန်မာ ရွာကလေး တစ်ရွာမျှသာ ဖြစ်၍၊ မြစ်ကြီးနားဟု တွင်ခဲ့သည်မှာလည်း မြစ်ကြီး(ဧရာဝတီ) အနားတွင်ရှိသောကြောင့်ဟု ဆိုသည်။ မိုးကောင်းနယ်နှင့်တရုတ်ပြည်ကုန်သွယ်ရာဆိပ်ကမ်းဖြစ်သည်။ မြစ်တစ်ဖက်ကမ်းရှိ ဝိုင်းမော်မြို့မှတစ်ဆင့် တရုတ်ပြည်နှင့် ကုန်သွယ်ရာစခန်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့ မြန်မာနိုင်ငံအား သိမ်းပိုက်ပြီးနောက် မိုးကောင်းမြို့တွင် အခြေချရာ စိမ့်တောများပေါများခြင်းကြောင့် မြစ်ကြီးနားသို့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် တဖြည်းဖြည်း အရေးပါလာ၍၊ ဗြိတိသျှတို့ အုပ်စိုးနေသော အချိန်တွင် အရေးပိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလတွင် လီဒိုလမ်းမကြီး၊ တရုတ်- မြန်မာလမ်းမကြီးများဖောက်လုပ်ခြင်း၊ မဟာမိတ်တပ်များ စခန်းချခြင်းတို့ကြောင့် မြစ်ကြီးနားမြို့သည် ပို၍အရေးပါလာသည်။ လွတ်လပ်ရေးကာလတွင် မြစ်ကြီးနားခရိုင်နှင့် ဗန်းမော်ခရိုင်ရှိ ပြည်သူတို့အား ပြည်မနှင့်ပူးပေါင်းမည်သို့မဟုတ် ကချင်တောင်တန်းဒေသနှင့် ပူးပေါင်းမည်အား ဆန္ဒမဲကောက်ခံစေခဲ့သည်။ ပြည်မနှင့်ပူပေါင်းရန် မဲအသာရခဲ့သော်လည်း ဒေသခံအများစုမှာ ကချင်လူမျိုးများ ဖြစ်သောကြောင့် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းက ၎င်းခရိုင်နှစ်ခုအား ကချင်တောင်တန်းဒေသနှင့် ပူးပေါင်းပေးရုံမက မြစ်ကြီးနားမြို့ကို ကချင်ပြည်နယ်၏မြို့တော်အဖြစ်သတ်မှတ်ပေးခဲ့သည်။
နာရေစွမ် ရုပ်ရှင်
သုံးပိုင်းတွဲဇာတ်ကား
ဤဇာတ်ကားသည် အစမှအဆုံး ခုနစ်နာရီခွဲ ကြာမြင့်သည့် သုံးကားတွဲ (Trilogy) ဇာတ်လမ်းရှည်ကြီးဖြစ်ပြီး တစ်ပိုင်းစီခွဲ၍ ရုံတင်ပြသ ခဲ့သည်။ ဤဇာတ်ကား၏ ပထမပိုင်းသည် မင်းသားနာရေစွမ် ( မြန်မာအခေါ် ဗြနရာဇ်) ၏ ကလေးဘဝဖြစ်စဉ်ကို အဓိက ပုံဖော်ထားပြီး ဘုရင့်နောင်၏ သားတော်နှင့် အပေါင်းပါများ၏ လုပ်ကြံမှုက လွတ်မြောက်အောင် အယုဒ္ဓယသို့ အခြွေအရံများနှင့် တိတ်တဆိတ်ပြန်သွားပုံဖြင့် ဇာတ်သိမ်းထားသည်။
မြစ်ကြီးနားမြို့
သမိုင်းကြောင်း
မြစ်ကြီးနားသည် ရှေးယခင်ကတည်းက တရုတ်နှင့် မြန်မာကြား အရေးပါသော ကုန်သွယ်မြို့ဖြစ်ခဲ့သည်။
နာရေစွမ် ရုပ်ရှင်
သုံးပိုင်းတွဲဇာတ်ကား
ဒုတိယပိုင်းမှာ အရွယ်ရောက်လာသည့် မင်းသားနာရေစွမ်က ဘုရင့်နောင်နတ်ရွာစံအပြီး မြန်မာလက်အောက်မှ အယုဒ္ဓယကို လွတ်မြောက်အောင် ကြိုးပမ်းပုံ ဖြစ်သည်။ နောက်ဆုံးပိုင်း (တတိယပိုင်း) မှာမူ ၂၀ဝ၇ ဒီဇင်ဘာလ ထိုင်းဘုရင်၏ အသက် ၈၀ ပြည့်မွေ့နေ့ အထိမ်းအမှတ်နှင့် တိုက်ဆိုင်ပြီး ရုံတင်ပြသရန် ကြေညာထားသော်လည်း အပြီးမသတ်နိုင်သေး၍ မပြဖြစ်ခဲ့ချေ။
ထိုင်းသမိုင်းဇာတ်ကား ရိုက်ကူးရာမှာ နာမည်ကြီးသည့် ဤရုပ်ရှင်၏ ဒါရိုက်တာ သန်းမွီသည် ရှုပ်ထွေးပွေလီသော ထိုင်းနန်းတွင်း ရေးရာများ၊ ထီးနန်းအတွက် လျှို့ဝှက်ကြံစည်မှုများ အကြောင်းကို ဆူရီယိုထိုင်း အမည်ရှိ ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကိုလည်း ၂၀ဝ၁ ခုနှစ်က ရိုက်ကူးခဲ့သည်။ King Naresuan မှာ ဆူရီယိုထိုင်း ဇာတ်ကား၏ နောက်ဆက်တွဲဟုလည်း ဆိုနိုင်သည်။
မြစ်ကြီးနားမြို့
သမိုင်းကြောင်း
အမေရိကန်နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်သာသနာပြု George J. Geis နှင့်သူ၏ဇနီးသည် 1890 ခုနှစ်များနှောင်းပိုင်းတွင်မြစ်ကြီးနားသို့ရောက်ရှိလာပြီး 1900 ခုနှစ်တွင်သူတို့သည်မြို့၌စံအိမ်ဆောက်ရန်ခွင့်ပြုချက်တောင်းခံခဲ့သည်။ အဆောက်အအုံကို Geis Memorial Church ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းသည် မြစ်ကြီးနားရှိ ကချင်နှစ်ခြင်းခရစ်ယာန်အသင်းချုပ် (KBC) အသင်းတော်များထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။
ဂျပန်တပ်များသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြို့နှင့်အနီးနားရှိ လေတပ်စခန်းကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Joseph Stilwell လက်အောက်ရှိ မဟာမိတ်တပ်များက မြစ်ကြီးနားမြို့ကို မျိုးချစ်တရုတ်တပ်ခွဲများ၊ Chindits နှင့် Merrill ၏ မုဒိမ်းကျင့်မှုများကြားတွင် ကြာရှည်စွာ သိမ်းပိုက်ခံခဲ့ရသည်။ မြောက်ပိုင်းတိုက်ပွဲနယ်မြေကွပ်ကဲမှုနှင့် ဗိုလ်ချုပ်ကြီး Masaki Honda လက်အောက်ရှိ ၃၃ ခုမြောက် ဂျပန်စစ်တပ်၏ ဝိုင်းရံထားသော အစိတ်အပိုင်းများ။ မြို့သည် ဗျူဟာမြောက် အရေးပါသော ရထားလမ်း နှင့် ရေလမ်း ဖောက်လုပ်ခြင်း ကြောင့်သာမက ကျန်မြန်မာ နိုင်ငံ နှင့် လီဒို လမ်း ၏ လမ်းကြောင်း ပေါ်ရှိ ဖြစ်သောကြောင့် ဗျူဟာမြောက် အရေးပါ ပါသည်။
မြစ်ကြီးနားကို ယခင်က "Sina Gong" (စန်လဂေါင်) ဟုလည်း ခေါ်သည်) မှာ "လူကြီးလူကောင်း" ဟု အဓိပ္ပါယ်ရသည်။ ထင်ရှားသော သမိုင်းဝင် ယဉ်ကျေးမှုမြို့ဖြစ်သည့် မြစ်ကြီးနားတွင် နေရာတိုင်းတွင် စည်ကားသိုက်မြိုက်စွာ တည်ရှိနေသော ဘုရားပုထိုးများ၊ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း မြစ်ကြီးနားကို ဂျပန်စစ်တပ်နှင့် ဗမာကွန်မြူနစ်ပါတီ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းတို့ သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ် မေလတွင် တရုတ်-အမေရိကန် မဟာမိတ်တပ်များ၏ လက်ထောက်တပ်မှူး ဗိုလ်ချုပ် စတီးဝဲလ်နှင့် ဒုတိယ စစ်သေနာပတိ Zheng Dongguo တို့၏ စီစဉ်မှုအောက်တွင် တရုတ်စူးစမ်းလေ့လာရေးတပ်ဖွဲ့သည် အိန္ဒိယမှ တန်ပြန်တိုက်ခိုက်မှုကို စတင်ခဲ့သည်။ တပ်မ ၃၈ သစ်၊ ပထမကြည်းတပ်သစ် (၂၂) တပ်မသစ်၊ မြစ်ကြီးနားလေဆိပ်ရှိ Merrill Commando Airborne မှ စစ်သားများ၏ သုံးလကြာ သွေးထွက်သံယို ဝိုင်းရံမှု အပြီးတွင် ထောင်နှင့်ချီသော စစ်သားများ ကျဆုံးပြီး ဒဏ်ရာ ရရှိကာ နောက်ဆုံးတွင် မြို့လယ် မီးရထား ဘူတာရုံသို့ ဝင်ရောက် စီးနင်း ကာ စစ်ပွဲ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ ဂျပန်စစ်သား ၃၀၀၀ ကျော် အားလုံးနီးပါး ကျဆုံးခဲ့ပါတယ်။ အမေရိကန် စစ်သည် ၃၀၀၀ ကျော်တွင် ၂၇၂ ဦး သေဆုံးကာ ၂၀၀၀ ကျော် ဒဏ်ရာရရှိခဲ့ပြီး အသေအပျောက် ၆၀၀၀ ကျော်ကို မြို့တော်၏ မြောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ သုသာန်များတွင် မြှုပ်နှံထားသည့် တရုတ်စစ်သည် ၆၀၀၀ ကျော် ရှိခဲ့သည်။
နာရေစွမ် ရုပ်ရှင်
သုံးစွဲမှုနှင့် ကုန်ကျစရိတ်
ဒီဇာတ်ကားကတော့ ရာဇဝင် စစ်ဇာတ်ကြမ်းရုပ်ရှင် ကားတစ်ကားနဲ့ ပိုတူပါတယ်။ သရုပ်ဆောင်အင်အား တစ်သိန်း ကျော်၊ ဇာတ်ဝင်အခမ်းအနားဝတ်စုံ ၆၀ဝ၀ဝ (ခြောက်သောင်း)၊ စစ်လက်နက်ကိရိယာ ၄၀ဝ၀ (လေးထောင်) နဲ့ ရိုက်ကူးထုတ်လုပ် မှု ကုန်ကျစရိတ် ဘတ် သန်း ၇၀ဝ ရှိတယ်လို့ ဆိုတာမို့ ထိုင်းရုပ်ရှင် သမိုင်းမှာတော့ အကုန်အကျ အများဆုံးနဲ့ အခမ်းနား အကြီးကျယ်ဆုံး ပြင်ဆင် ရိုက်ကူးထားတဲ့ ဇာတ်ကားပါပဲ။
မြစ်ကြီးနားမြို့
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၄၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာပြည် လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးသည့်နောက် ဇန်နဝါရီလ ၁ဝ ရက်နေ့၌ ကချင်ပြည်နယ်ဟုပေါ် ပေါက်လာသည့် အချိန်အခါမှစ၍ မြစ်ကြီးနားမြို့သည် ကချင်ပြည်နယ်၏ မြို့တော်ဖြစ်လာသည်။
နာရေစွမ် ရုပ်ရှင်
ဇာတ်လမ်းကျောရိုး
ဇာတ်ကားရဲ့ အဓိက အကြောင်းအရာကတော့ ဒီလိုပါ။ ၁၅ ရာစုနှစ်လယ်လောက်က ဒေသတွင်းအင်အားကြီးနိုင်ငံဖြစ်ခဲ့တဲ့ မြန်မာနိုင်ငံက ဟံသာဝတီရွှေနန်းရှင် ဘုရင့်နောင်မင်းတရားကြီး အယုဒ္ဓယကို သိမ်းပိုက်အောင်မြင်စဉ်က အသက် ကိုးနှစ်အရွယ် မင်းသားနာရေစွမ်နဲ့ တကွ ထိုင်းမှူးမတ်တွေ၊ လက်မှုပညာသည်တွေကို ဟံသာဝတီရွှေနန်းတော်သို့ ခေါ်ဆောင်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဘုရင့်နောင်မင်း တရားကြီးနတ်ရွာစံပြီးနောက် နန္ဒဘုရင်လက်ထက်မှာ နာရေစွမ်က ထိုင်းလူမျိုးတွေကို စုစည်း၊မြန်မာဘုရင်ကိုပုန် ကန်ခြားနားပြီး အယုဒ္ဓယကိုပြန်လည်ရယူတဲ့အကြောင်း ဖြစ်ပါတယ်။ အဲဒီဇာတ်လမ်းကျောရိုးကို စိတ်ကူးနဲ့ထပ်ဖြည့် ထားတဲ့ဇာတ်ကောင်တွေ ထပ်ထည့်ပြီး ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်ဆန်ဆန် ခမ်းခမ်းနားနား ရိုက်ကူးတင်ဆက် ထားတာပါ။
ပြင်ဆင်မှု
ဒါရိုက်တာကလည်း သူ့ရဲ့ ဒီရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းဟာ သမိုင်းထဲက အဖြစ်အပျက်တချို့ကို အခြေခံပြီး တခြားဇာတ်ကောင်၊ ဇာတ်ကွက်တွေကို စိတ်ကူးနဲ့ဖြည့်စွက်ဖန်တီးထားတဲ့ ဒဏ္ဍာရီ ဇာတ်လမ်း တစ်ခု လို့ဘန်ကောက်ပို့စ်သတင်း စာမှာပါရှိတဲ့ Siamese Saga ဆိုတဲ့ ဆောင်းပါးမှာ ဖော်ပြ ထားပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီဇာတ်ကားကို Legends of the King Naresuan လို့လည်း အမည်ပေးထားပါတယ်။ ဒါရိုက်တာသန်းမွီဟာ ဒီဇာတ်ကားရဲ့ သမိုင်းဆိုင်ရာ အချက်အလက်တွေအတွက် ချူလာလောင်ကွန်တက္ကသိုလ်က ထိုင်း-မြန်မာရေးရာကျွမ်းကျင်သူ ထိုင်းပါမောက္ခတစ်ဦးရဲ့အကူအညီ ယူခဲ့ပြီး မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းနဲ့ နယ်စပ်ဒေသတွေကိုလည်း သွားရောက် လေ့လာခဲ့တယ်လို့ အဲဒီဆောင်းပါး မှာဖော်ပြထား ပါတယ်။ နှစ်နိုင်ငံစစ်တပ်တွေ စစ်စခန်းချရာ နေရာတွေ၊ စစ်ချီတက်ရာ လမ်းကြောင်းတွေနဲ့ တိုက်ပွဲဖြစ်နိုင်တဲ့ နေရာတွေကို ခန့်မှန်းဖို့အတွက် နှစ်နိုင်ငံသမိုင်းကြောင်းတွေကို သာမက ဂြိုဟ်တု က ရိုက်ယူထားတဲ့ ကောင်းကင်ဓာတ်ပုံ တွေကိုလည်း အသုံးပြုခဲ့တယ်လို့ သိရတယ်။ သူဟာ နှစ်နိုင်ငံစစ် တပ်တွေရဲ့ တိုက်ပွဲတွေ အဖြစ်နိုင်ဆုံး နေရာတစ်ခုကို စစ်တောင်းမြစ်လို့ ယူဆပါတယ်။
မြစ်ကြီးနားမြို့
ရာသီဥတု
အပူပိုင်းဆဗားနားရာသီဥတုဆန်‌သော အပူလျော့ပိုင်းစိုစွတ် (နွေမိုး) ရာသီဥ‌တုမျိုးရရှိသည်။ အအေးဆုံးလသည် ဇန်နဝါရီလဖြစ်ပြီး မဇ္ဈိမအပူချိန် ၆၄ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်မျှရှိသည်။ မဇ္ဈိမအပူချိန်အမြင့်ဆုံးလသည် ဩဂုတ်လဖြစ်ကာ ၈၃ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ရှိသည်။ တစ်နှစ်ပတ်လုံး၏ ပျမ်းမျှအပူချိန်သည် ၇၇ ဒီဂရီဖာရင်ဟိုက်ခန့်ဖြစ်သည်။ သဘာဝ‌ပတ်ဝန်းကျင်ဂေဟစနစ်များပျက်စီးယိုယွင်းလာသောကြောင့် တစ်နစ်ထက်တစ်နစ်အပူချိန်မြင့်လာနေသည်။
လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေး
မြစ်ကြီးနားမြို့သည် မီးရထားလမ်းဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။ မီးရထားလမ်းအတိုင်း မန္တလေးမြို့မှ ၃၃၇ မိုင် ဝေးကွာ၍၊ ရန်ကုန်မြို့မှ ၇၂၄ မိုင်ဝေးသည်။ ရှေးက ကချင်တောင်တန်းဒေသများနှင့် မြန်မာပြည်ထွက် ပစ္စည်းများ ဖလှယ်ရောင်းဝယ်ရာဌာန ဖြစ်ခဲ့၏။ မြစ်ကြီးနားမြို့မှာ မီးသင်္ဘောများ အမြဲတစေ ဝင်ထွက်သွားလာနေသော မြို့ဖြစ်သည်။ မြစ်ကြီးနားမှာ ဆင်ဘိုသို့ မော်တော်ဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ ကချင်ပြည်နယ်မှ ထွက်သော ကုန်ပစ္စည်းတို့၏ ၃ ပုံ ၂ ပုံခန့်ကို မြစ်ကြီးနားမြို့မှ မော်တော်ကား၊ မီးသင်္ဘောငယ်များ၊ မီးရထားနှင့်လေယာဉ်ပျံတို့ဖြင့် အခြားမြို့များသို့ တင်ပို့ရလေသည်။ အိန္ဒိယနှင့် တရုပ်နိုင်ငံတို့သို့ ကုန်းလမ်းခရီးဖြင့် သွားရာ တံခါးပေါက်မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ လွတ်လပ်ရေး ရရှိပြီးနောက် ပြည်ထောင်စုအစိုးရ၏ ကြိုးစားဆောင်ရွက်ချက်ကြောင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ လီဒိုလမ်းမကြီးမှ မော်တော်ကားဖြင့် သွားလာနိုင်ပြီးလျှင် ဗန်းမော်မြို့ကိုဖြတ်၍ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းသို့ မော်တော်ကားလမ်း ခရီးပေါက်လေသည်။ ပြည်နယ်အတွင်း ဗန်းမော်၊ ပူတာအို၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်၊ ကာမိုင်း၊ မိုးကောင်း၊ဖားကန့်၊တနိုင်း စသည် မြို့များသို့ မော်တော်ကားလမ်းခရီးဖြင့် သွားလာနိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် လေယာဉ်ပျံကွင်း အများဆုံးရှိသော မြို့တစ်မြို့ဖြစ်၏။ စစ်အတွင်းက မဟာမိတ်တပ်များက လေယာဉ်ကွင်း ၆ ကွင်း ဆောက်လုပ် ခဲ့လေသည်။ ယခုအသုံးပြု‌ေနသောမြစ်ကြီးနားမြို့ လေယာဉ်ကွင်းမှာ အကြီးဆုံးသော ကွင်းဖြစ်သည်။
စီးပွားရေး
မြန်မာနိုင်ငံ အရပ်ရပ်မှ မြစ်ကြီးနားမြို့သို့ ဂျုံ၊ ဓာတ်ဆီ၊ ရေနံဆီ၊ အထည်အလိပ်၊ သံကရိယာ၊ ဆားတို့ကို တင်ပို့လျက်၊ မြစ်ကြီးနားမှ သကြား၊ ဆန်စပါး၊ ကျောက်စိမ်း၊ ပယင်း အမျိုးမျိုး၊ ရွှေ၊ မြေပဲ၊ ကော်ဖီ၊ ကျွန်းသစ်၊ အသီးအနှံ မျိုးစုံတို့ကို မြန်မာနိုင်ငံပြည်မသို့ လည်းကောင်း၊ ပြည်နယ်အတွင်း အခြားဒေသများသို့ လည်းကောင်း တင်ပို့ ရောင်းချရလေသည်။ ကချင်ပြည်နယ်သူ ပြည်နယ်သားများ အသုံးပြုလျက် ရှိသော ကုန်ပစ္စည်း၊ ဆေးဝါးအစရှိသည်တို့ကို မြစ်ကြီးနားမှတစ်ဆင့် ဝေငှဖြန့်ဖြူးလျက်ရှိသည်။ စီးပွား‌ေရးအချက်ခြာကျ ‌ေသာမြို့ကြီးတစ်မြို့ ဖြစ်သည့်အလျောက် ကချင်လူမျိုးအပြင် လူမျိုးပေါင်းစုံမှလာ‌ေရာက်‌နေထိုင်မူရှိကြ၍ စည်းကားသော မြို့တစ်မြို့ လည်း ဖြစ်လေသည်။
မြစ်ကြီးနားမြို့ရှိ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး တည်ထားခဲ့သော ဆုတောင်းပြည့်စေတီမှာ အလွန်ကြည်ညိုဖွယ်ကောင်း၍၊ နှစ်စဉ် ဘုရားပွဲတော် ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ယခုအခါတရုတ်အစိုးရအထောက်အပံ့ဖြင့် တရုတ်နိုင်ငံ ထိန်ချုံးမြို့မှ မြစ်ကြီးနားသို့ လေးလမ်းသွားအမြန်လမ်းမကြီးဖောက်လုပ်ပြီးစီးခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
ကိုးကား
၃။Kachinland School of Arts and Sciences – Truth, Leadership and Service". Archived from the original on 2019-09-13. Retrieved 2022-02-23.
နာရေစွမ် ရုပ်ရှင်
နည်းပညာအကူအညီ
ဒီဇာတ်ကားရိုက်ကူးဖို့အတွက် အတတ်ပညာ၊ နည်းစနစ်ပိုင်း ဆိုင်ရာတွေကို ဟောလိဝုဒ်ရဲ့Troy, Lords of the Rings စတဲ့ ကြီးကျယ်ခမ်းနားတဲ့ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားကြီးတွေ ထုတ်လုပ်ခဲ့ကြတဲ့ နိုင်ငံခြားသား ကျွမ်းကျင်သူတွေက အကူအညီပေးခဲ့ကြပါတယ်။ ဒီဇာတ်ကားရဲ့ နောက်ခံတေးဂီတကလည်း ထိုင်းရိုးရာပုံစံရော၊ အနောက်တိုင်းပုံစံပါ ပေါင်းစပ်အသုံးပြုထားတာ သတိထားမိပါတယ်။ နောက်ခံတေးဂီတ ဖန်တီးသူက Lion King, Luther, The Da Vinci Code နဲ့ Kingdom of Heaven ဇာတ်ကားတွေအတွက် နောက်ခံ တေးဂီတ တွေဖန်တီးခဲ့တဲ့ ဗြိတိသျှ လူမျိုး ဂီတမှူး ရစ်ချတ်ဟာဗေး ဖြစ်ပါတယ်။ (ဆူရီယိုထိုင်းကိုလည်း သူပဲ နောက်ခံတေးဂီတ အတွက် တာဝန်ယူခဲ့တာပါ။)
ရိုက်ကွင်း
၁၅ ရာစုနှစ် မြန်မာဘက်က ဟံသာဝတီမင်းနေပြည်တော် နဲ့ ဆိုင်းယမ် (ထိုင်း) တို့ရဲ့ အယုဒ္ဓယ နန်းတွင်းအပြင်အဆင်၊ မြန်မာဘုရား၊ စေတီ၊ ကျောင်းကန်၊ ဟံသာဝတီနန်းတော်၊ နန်းတော်ရှေ့က ခြင်္သေ့ရုပ်တုကြီးတွေ၊ ကျုံး၊ နန်းမြို့ရိုး၊ ပြာသာဒ်၊ စတဲ့ အဆောက်အဦတွေအားလုံးကို ထိုင်းနိုင်ငံ အနောက်ပိုင်း၊ ကန်ချနာဘူရီဒေသမှာ ပုံစံတူမော်ဒယ်တွေ တည်ဆောက်ပြီး ခမ်းခမ်းနားနားရိုက်ကူး ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ ဒီဒေသဟာ နာရေစွမ်ရဲ့ ဘဝနဲ့ ထိုင်းနိုင်ငံသမိုင်းမှာ အရေးကြီးတဲ့ ဖြစ်ရပ်တွေဖြစ်ခဲ့တဲ့ နေရာဖြစ်တယ်လို့လည်း ဆိုပါတယ်။
စစ်တောင်း မြစ်ဝှမ်း ဒေသမှာ နှစ်ဘက်စစ်သည်ရဲမက်တွေ အများကြီး ဆင်၊ မြင်း၊ လေး၊ မြား၊ အမြောက်တွေနဲ့ ထိုးခုတ်တိုက်ခိုက်ကြပုံတွေ၊ ပေါက်ကွဲ မီးလောင်ပျက်စီးခန်းတွေ ကတော့ ဟောလိဝုဒ်ရဲ့ ရာဇဝင် စစ်ဇာတ်ကားကြီးတွေလောက် မမီပေမယ့် တော်တော်အားထုတ်ထားတာ သိသာပါတယ်။
ဘန်ကောက်ပို့စ် သတင်းစာမှာပါရှိတဲ့ ဒါရိုက်တာနဲ့ အင်တာဗျူးမှာ ဒါရိုက်တာသန်းမွီက “ဘုရင်နာရေစွမ် အကြောင်း ကိုရေးသားရိုက်ကူးရာမှာ ကျနော်တို့ ထိုင်း အမျိုးသားရေးစိတ်ဓာတ် ဆိုတဲ့ စိတ်အခံနဲ့ ချဉ်းကပ်လို့ မဖြစ်ပါဘူး။ ဘာလို့လဲဆိုတော့ အဲဒီအချိန်တုန်းက တစ်စုတစ်စည်းတည်း ပေါင်းစည်းနေတဲ့ နိုင်ငံတော်ဆိုတဲ့ သဘောသဘာဝ မရှိသေးလို့ပါပဲ။ ၁၆ ရာစုနှစ် လောက်က ဒေသတွင်းမှာ မြို့ပြတွေ အများကြီး ပြန့်ကျဲတည်ရှိ ခဲ့ကြတယ်။ အဲဒီအချိန်က အင်မတန် အင်အားကြီးမား၊ ဘုန်းတန်ခိုးကြီးတဲ့ မြန်မာဘုရင် ဘုရင့်နောင်ဟာ အဲဒီ မြို့ပြနိုင်ငံတော် (City-state) တွေကို အောင်နိုင်ခဲ့တာပါ။ ဇာတ်ကားမှာ ဘုရင့်နောင်ကို အယုဒ္ဓယကို အောင်နိုင်ခဲ့တဲ့ ဘုန်းကြီး မြတ်တဲ့ မင်းတစ်ပါးအဖြစ် ရိုက်ကူး ပုံဖော်ထားတာဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ကို (မြန်မာတွေ) ကို ကျနော်တို့ရဲ့ ထာဝရရန်သူတွေဆိုပြီး ရိုက်ကူးထားတာ မဟုတ်ပါဘူး” လို့ ရှင်းပြထားတာ တွေ့ရပါတယ်။
ဇာတ်လမ်းပုံဖော်မှု
ဇာတ်ကားရဲ့ ဒုတိယပိုင်းမှာ ဘုရင့်နောင်ဟာ ပိသလောက်မှာရောက်နေတဲ့ မင်းသားနာရေစွမ်ကို ခေါ်ယူစေပြီး ဟံသာဝတီကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူစေဖို့ ဘုန်းကြီးကို ပြောကြားခဲ့တဲ့ အခန်းကတော့ ဘဝင်မကျစရာပါ။ အင်အားကြီး မားတဲ့ မြန်မာဘုရင်တစ်ပါးဟာ မိမိသွေးသားရင်း ဖြစ်တဲ့ နန္နဘုရင်ကိုကျော်ပြီး မွေးစားထားသား သဘောဖြစ်တဲ့ နရေစွမ်ကို ထီးနန်းဆက်ဆံဖို့ မှားကြားမှုဟာ ဖြစ်နိုင်ပါ့မလား ဆိုတာပါ။ မြန်မာဇာတ်ကောင်တွေဖြစ်တဲ့ ဘုရင့်နောင်၊ နန္နဘုရင်၊ အိမ်ရှေ့မင်းသား မဟာဥပရာဇာတို့နေရာမှာ သရုပ်ဆောင်တဲ့ ထိုင်းသရုပ်ဆောင်တွေကလည်း မြန်မာတွေရဲ့ ရုပ်ရည်နဲ့ အတော်ဆင်တူပါတယ်။ မြန်မာမင်းသားတွေကို ခက်ထန် ကြမ်းတမ်းတဲ့ စရိုက်သဘာဝ ရှိတဲ့သူတွေလို့ မြင်အောင် ဇာတ်ရုပ်ချထား ပါတယ်။ ဇာတ်ကားထဲမှာ သူတို့ ထိုင်းစကားပဲ ပြောပါတယ်။ ဘုရင့်နောင် အဖြစ် သရုပ်ဆောင်တဲ့သူက ဝါရင့် ထိုင်းသရုပ်ဆောင် တစ်ဦးဖြစ်ပြီး နှုတ်ခမ်းမွေး၊ တောင့်တင်းတဲ့ ခန္ဓာကိုယ်နဲ့ လက်ပိုက်ပြီး လေးနက်တည် ကြည်ခန့်ညားတဲ့ အမူအရာ တွေ့ရပါတယ်။
ဒါပေမယ့် ထိုင်းမင်းသမီး ဆုပန်ကလျာကို ချစ်ကြိုက်မိပုံကို ရာဇအိန္နြေတောင် ပျက်ယွင်းလောက်အောင် ပြထားပါတယ်။ ဟံသာဝတီ ရွှေနန်းတော်မှာ ဘုရင့်နောင်ရှေ့မှောက် ခစားနေကြတဲ့ ရံရွေတော် မြန်မာမင်းသမီးလေးတွေအဖြစ် သရုပ်ဆောင်တဲ့ လှပငယ်ရွယ်တဲ့ ထိုင်း အမျိုးသမီးငယ်လေးတွေရဲ့ ဝတ်စားဆင် ယင်မှုကတော့ ကျွန်တော်တို့ မြင်တွေနေကျနဲ့ ကွဲပြားပါတယ်။ သူတို့က နန်းတွင်းဝတ်စုံကို (ထိုင်းအမျိုးသမီးတွေလို) ပခုံးသား ဖော်ပြီး ဝတ်ထားတာပါ။ မြန်မာမှတ်တမ်းတွေက တောင်ငူခေတ် ဝတ်စားဆင်ယင်ပုံနဲ့ကွဲပြားမှုရှိမရှိ သမိုင်းပညာရှင်တွေမှ သိနိုင်မှာပါပဲ။ ဟံသာဝတီရွှေနန်းတော်မှာ မြန်မာ့စောင်းတီးဖျော်ဖြေတဲ့ အခန်းတွေ၊ မြန်မာမင်းသား တွေနဲ့ နာရေစွမ်တို့ ကြက်တိုက် ကစား ကြတဲ့ ပြကွက်တွေလည်း တွေ့ရပါတယ်။