cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အင်္ဂလန်နိုင်ငံ
သမိုင်းဖြစ်ရပ်များ
ဘုရင်များသည် အတိုင်ပင်ခံအမတ်များကို တိုင်ပင်ဆွေးနွေးခြင်းမပြုပဲ ဥပဒေသစ်ပြုလုပ်ခြင်း၊ ငွေကြေးကောက်ခံခြင်း မပြုလုပ်ခဲ့ကြချေ။ သို့ရာတွင် ဒုတိယဟင်နရီ၏ သားတော်အငယ်ဆုံး ဂျွန်ဘုရင်လက်ထက်၌မူ မိမိဘုန်းတန်ခိုးကြီးရန်၊ မိမိအကျိုးကျေးဇူးထွန်းကားရန်၊ မိမိပျော်ရွှင်ရန်မှတစ်ပါး မည်သည်ကိုမျှဂရုစိုက်၊ မည်သူ့အားမျှမတိုင်ပင်ဘဲ ကိုယ်ထင်သလို ကိုယ်အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။ မှူးမတ်တို့လည်း မခံမရပ်နိုင် ကြလွန်းသဖြင့် ညီညာစွာ ပေါင်းစည်းထကြွ ကြပြီးလျှင် တရား မျှတသော အုပ်ချုပ်မှုကိုရရှိရန် စိုင်းပြင်းကြလေသည်။ ဘုရင်များသည် သက်ဦးဆံပိုင် အာဏာရှင်ဆန်ဆန် မစိုးမိုးနိုင်အောင် အာဏာများ ကန့်သတ်ဟန့်တားသော မဂ္ဂနာကာတာခေါ် စာချုပ်ကြီးကို ဂျွန်ဘုရင်အား လက်မှတ် ရေးထိုးစေခဲ့လေသည်။
ပထမအက်ဒွပ်ဘုရင်သည် စကော့တလန်နှင့် ဝေလပြည်တို့ကို အင်္ဂလန်ပြည်နှင့် ပူးပေါင်းရန်ကြံစည်သောအခါ ဝေလပြည်နှင့်ပူးပေါင်းရေးတွင် အောင်မြင်သော်လည်း စကော့တလန်ပြည်နှင့် ပူးပေါင်းရေးတွင်မူ မအောင်မြင်ချေ။ ၁၃၁၄−ခုနှစ်တွင် ရောဘတ်ဗရုစခေါင်းဆောင်းသော စကော့လူမျိုးတို့က ထကြွသဖြင့် ဗန်နော့ဗန်းတိုက်ပွဲ၌ အင်္ဂလိပ်တို့ စကော့တလန်ကို လက်လွှတ်လိုက်ရလေသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘုရင်များသည် ဆက်ခံရရှိသောအမွေအရ ပြင်သစ်နိုင်ငံ နော်မန်ဒီရှိ နယ်ပယ်အချို့ကို ပိုင်ဆိုင်ထိုက်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ထိုနယ်မြေကိစ္စမှစ၍ အင်္ဂလိပ်နှင့် ပြင်သစ်တို့ ၁၃၃၈ ခုနှစ်မှ ၁၄၅၃ ခုနှစ်အတွင်း နှစ်တစ်ရာစစ်ပွဲကြီးဖြစ်ပွားခဲ့ကြသည်။ ထိုစစ်ပွဲသည် တတိယအက်ဒွပ်ဘုရင်လက်ထက်မှစ၍ မင်းငါးဆက်တိုင်သည်။
ထိုစစ်ပွဲကြောင့်အင်္ဂလိပ်တို့သည်ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ နယ်မြေအားလုံးကို ဆုံးရှုံးခဲ့ရရုံမက စစ်ကြောင့် ပြည်သူတို့ ဆင်းရဲငတ်မွတ်ခေါင်းပါး၍ကျန်ခဲ့သည်။ ၁၃၄၈-၄၉ ခုနှစ်တွင်ဖြစ်ပွားသော ပလိပ်ကပ်ရောဂါကြောင့် အင်္ဂလန်ပြည်လူဦးရေ သုံးပုံတစ်ပုံ ပျက်စီးခဲ့ရပြန်ရာ အင်္ဂလန်ပြည်သည် ထိုအချိန်၌ ဒုက္ခပင်လယ်ဝေလျက်ရှိသည်။ ထိုသို့ဖြစ်၍မျှ အတောမသတ်သေးမီတွင် မှူးမတ်အချင်းချင်း အာဏာလုသော နှင်းဆီစစ်ပွဲ(၁၄၅၅-၈၅) ဖြစ်ပွားလာပြန်သည်။ ထိုစစ်ပွဲ၌ အင်္ဂလန်ပြည်ကို အုပ်စိုးသောဘုရင်အား ဒုက္ခပေးတတ်သည့် မှူးကြီးမတ်ငယ်တို့သည် များစွာကျဆုံးပျက်စီးကြလေသည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရင်အား တော်လှန်နိုင်လောက်သော တန်ခိုးအင်အားကြီးမားသည့် မှူးမတ်ဟူ၍ များစွာမကျန်တော့ချေ။ သေဆုံးသူမှူးမတ်များနှင့် ကျန်ရစ်၍ဘုရင်အား ပုန်ကန်ရန် ကြိုးစားသဖြင့် ဖမ်းဆီးသတ်ဖြတ်ခြင်း ခံရသော မှူးမတ်များ၏ နယ်မြေပေါင်းများစွာကို ဘုရင်ကပြန်လည်ရရှိရာ စတုတ္ထ အက် ဒွပ်ဘုရင်သည် တန်ခိုးအာဏာသာမက ငွေကြေးအင်အားလည်း အလွန်ကြီးလာလေသည်။ ထို့ကြောင့် ငွေကြေးတောင်းခံရန်အတွက် ပါလီမန်အစည်းဝေးကို ခေါ်ဖို့မလိုခဲ့ချေ။ ပါလီမန်ကို မှီခိုအားထားခြင်းမပြု၊ စည်းစိမ်ရစ်၍သာနေသဖြင့် အင်္ဂလန်ပြည်သည် တိုးတက်လာသည်ဟူ၍ မရှိချေ။
စတုတ္ထ အက်ဒွပ်ဘုရင်နတ်ရွာစံသောအခါ လူမမယ်သား ငယ်များသာကျန်ခဲ့သဖြင့် ဂလော့စတာမြို့စားရစ်ချတ်က ရင်ခွင် ပိုက်အုပ်ချုပ်လေသည်။ သို့ရာတွင် မင်းသားကလေးများ ကြီး ပြင်းလာပါက ထီးနန်းကိုလွှဲအပ်ပေးရမည် စိုးရိမ်သောကြောင့် မင်းသားကလေးများအား ဖျောက်ဖျက်ပစ်လိုက်လေသည်။၁၄၈၅ ခုနှစ်တွင် ဗော့စဝပ်တိုက်ပွဲတွင် ဟင်နရီတျူဒါက ရစ်ချတ် အားအနိုင်ရရှိလိုက်သဖြင့် ဟင်နရီသည် သတ္တမဟင်နရီဘုရင် အဖြစ် အင်္ဂလန်ပြည်တွင်အုပ်စိုးသည်။ ထိုအခါမှစ၍ တျူဒါ မင်းဆက်ပေါ်ပေါက်လာ လေသည်။
သတ္တမဟင်နရီ၏သားတော် အဋ္ဌမဟင်နရီဘုရင် လက် ထက်တွင် ဘုရင်နှင့်ရဟန်းမင်းတို့ သဘောမတိုက်ဆိုင်ဖြစ်ကာ သာသနာအရေးပုံဖြစ်လာသည်။ ပုပ်ရဟန်းမင်းကို အင်္ဂလန်ပြည် သာသနာ့အဖွဲ့ခေါင်းဆောင်ဟု အသိအမှတ်မပြုတော့ဘဲ မိမိ ကိုယ်တိုင် အင်္ဂလန်ပြည်၏ သံဃာအဖွဲ့ခေါင်းဆောင်အဖြစ်ခံယူ လိုက်သည်။ ပြည်သူများကဝိုင်းဝန်းထောက်ခံကြသဖြင့် အင်္ဂလန် ပြည်သံဃာအဖွဲ့သည်လည်း ဗရင်ဂျီသံဃာအဖွဲ့မှ ခွဲထွက်ကာ ဂိုဏ်းသီးခြားဖြစ်လာသည်။
အဋ္ဌမဟင်နရီဘုရင်၏သမီးတော် ၁၅၅၈ ခုနှစ်တွင် နန်းတက်သော ပထမအယ်လစ်ဇဘက်ဘုရင်မ လက်ထက်တွင် အင်္ဂလန်ပြည်သည် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာ၍ အင်္ဂလန်ပြည်သည် တန်ခိုးကြီးနိုင်ငံ ဖြစ်လာလေသည်။
စတူးဝပ်ဘူရင်များ
ဂျိမ်းဘုရင်၏ဝါဒမှာ ဘုရင်ဟူသည် ဘုရားသခင်က အုပ်စိုးနိုင်ခွင့် ပေးထားသည်ဟူ၍ဖြစ်သဖြင့် ဘုရင်များသည် လူထု၏ဆန္ဒကို လိုက်လျောရန်မလိုပဲ အုပ်ချုပ်ခွင့်ရှိသည်ဆိုကာ ပါလီမန်နှင့် မကြာခဏ အချင်းများလေသည်။ ဂျိမ်းဘုရင် ဆောက်ရွက်သမျှကို မှူးမတ်များနှင့် ပြည်သူတို့ကမကျေနပ်ကြ ချေ။ တိုင်းသူပြည်သားတို့အား လွတ်လပ်စွာကိုးကွယ်ခွင့် မပေးဘဲ ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းသို့ဝင်စေသည်။ ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းဝင်များနှင့် ပျူရီတန်ဂိုဏ်းဝင်များကို များစွာညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သတ်ဖြတ်သဖြင့် ချုပ်ချယ်မှုကို မခံလိုသော ပျူရီတန်များသည် ၁၆ဝ၇ ခုနှစ်တွင် အမေရိကတိုက်သို့ သွားရောက်ကာ ပထမဆုံး အင်္ဂလိပ်ကိုလိုနီနယ်သစ်များကို အခြေစိုက်ကြသည်။
ဂျိမ်းဘုရင်များ
ဂျိမ်းဘုရင်၏သားတော် ပထမချားဘုရင်သည်လည်း ခမည်းတော်၏ဝါဒကို လက်ကိုင်ထားသူဖြစ်ရကား ပါလီမန်နှင့် ဘုရင်မသင့်ဖြစ်နေခဲ့ရာ၊ အာဏာလုသည့်ပြည်တွင်းစစ်ပွဲကြီးဖြစ် လာလေသည်။ နောက်ဆုံး၌ ဘုရင်ဖက်မှရှုံး၍ အသတ်ခံရသည် အထိဖြစ်ခဲ့သည်။
ကရွမ်းဝဲ အို ချားဘုရင်အသတ်ခံရပြီးနောက် ပါလီမန်ဘက်မှ ခေါင်း ဆောင်ကြီး အော်လီဗာကရွမ်းဝဲသည် အင်္ဂလန်၊ စကော့တလန်နှင့် အိုင်ယာလန်တို့ပါဝင်သည့် ဓနသဟာယနိုင်ငံကို ကာကွယ် ထိန်းသိမ်းသူ လော့ပရိုတက်တာ ဟူသောဘွဲ့ကိုသာ ခံယူ အုပ်ချုပ်လေသည်။
၁၆၅၈ ခုနှစ်တွင်ကရွမ်းဝဲကွယ်လွန်သောအခါ သားဖြစ်သူရစ်ချတ် ဆက်ခံသော်လည်း ဖခင်၏ ခြေရာကိုမနင်းနိုင်သဖြင့် ၁၆၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပထမချားဘုရင်၏သားတော် ဒုတိယချား(၁၆၆ဝ-၁၆၈၅)သည် ထီးနန်းပြန်လည်ရရှိသည်။ ဒုတိယချားလက်ထက်တွင် အင်္ဂလန် ပြည်၌ တိုရီနှင့် ဝှစ်ခေါ်နိုင်ငံရေးပါတီကြီးများ စတင်ပေါ် ပေါက်လာခဲ့သည်။
ဒုတိယချားဘုရင် နတ်ရွာစံသောအခါ ညီတော်ဂျိမ်း (၁၆၃၃-၁၇ဝ၁)နန်းတက်သည်။ ဒုတိယဂျိမ်းဘုရင်သည် ပါလီ မန်ကိုပယ်ဖျက်၍ ပါလီမန်၏အကူအညီမပါဘဲ တိုင်းပြည်ကို အုပ်ချုပ်ရန်နှင့် ဗရင်ဂျီဂိုဏ်းကို အင်္ဂလန်ပြည်တွင် ပြန်လည် ထွန်းကားလာရန် ကြိုးစားခဲ့ရာ တိုင်းသူပြည်သားတို့ ဘုရင်ကို မုန်းတီးလာကြသည်။ ထို့ကြောင့် ပါလီမန်က ၁၆၈၈ ခုနှစ်တွင် ဂျိမ်း၏ ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းဝင် သမီးတော် မေရီ၏ခင်ပွန်း ဩရိန်းနယ်စား ဝီလျံမင်းသားအားခေါ်ယူ၍ အင်္ဂလန်ပြည် ထီး နန်းကို စိုးစံစေသည်။ ဒုတိယဂျိမ်းဘုရင်လည်း ထောက်ခံ အားပေးမည့်သူကင်းမဲ့ကာ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးတိမ်း ရှောင်နေရလေသည်။
၁၆၈၉ ခုနှစ်တွင် ဝီလျံဘုရင်နှင့် မေရီမိဖုရားတို့ နန်း တက်သည်မှစ၍ အခြေခံစည်းမျဉ်းဥပဒေနှင့် ပါလီမန်နှင့် အုပ် ချုပ်သောအစိုးရ ပြန်လည်ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံ နှင့်လည်း စစ်ဖြစ်လေသည်။ ဝီလျံဘုရင်နတ်ရွာစံပြီးနောက် ဒုတိယဂျိမ်းဘုရင်၏သမီးတော် အန်းဘုရင်မ (၁၇ဝ၂-၁၇၁၄) ထီးနန်းဆက်ခံသောအခါ အင်္ဂလန်ပြည်သည် စပိန်ထီးနန်း ဆက်ခံရေးစစ်ပွဲကြီးတွင် အောင်ပန်းဆွတ်ခူးနိုင်ခဲ့သည်။ အင်္ဂလန် နှင့် စကော့တလန်ပြည်တို့သည် အန်းဘုရင်မလက်ထက် ၁၇ဝ၇ ခုနှစ်တွင်မှ ပူးပေါင်းရေးအက်ဥပဒေအရ တစ်ခုတည်းသော အစိုးရလက်အောက်တွင် တစ်ခုတည်းသောတိုင်းပြည်အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့လေသည်။ အင်္ဂလန်ပြည်၊ စကော့တလန်ပြည်နှင့် ဝေလပြည်တို့ ပူပေါင်းထားသောနိုင်ငံကို ထိုအချိန်မှစ၍ ဂရိတ်ဗြိတိန်ဟုခေါ်သည်။
တစ်ဖန် ၁၈ဝ၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ တစ်ရက်နေ့တွင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် အိုင်ယာလန် ပူးပေါင်းရေးဥပဒေ အတည်ဖြစ်သွားသောအခါ ထိုလေးပြည်ထောင်ပေါင်းကို ယူနိုက်တက်ကင်းဒမ်းဟု မှည့်ခေါ်ကြလေသည်။
ထီးထော်ပယ်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ထီးထော်ပယ်ရွာ(Hteehtawpei)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဝှေဆန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝှေဆန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၉၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၅၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခုလှူးရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ခုလှူးရွာ(Khuhlu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ အုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၉၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၃ ဦး၊ မ ၄၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၂၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း
စိတ်ကျရောဂါ ( Lat. Deprimo မှ "ဖိနှိပ်ရန်၊ နှိမ့်ချရန်") - စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာချို့ယွင်းခြင်း၏အဓိကလက္ခဏာများ - စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း၊ နွမ်းနယ်ခြင်း၊ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း၊ ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်ခြင်း သို့မဟုတ် လျစ်လျူရှုခြင်း - စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းခြင်း သို့မဟုတ် ဆုံးရှုံးမှု၊ ပျော်မွေ့ခြင်း (anhedonia)။ အောက်ပါလက္ခဏာအချို့သည်များသောအားဖြင့်လည်းရှိနေတတ်သည်၊ မိမိကိုယ်ကိုလေးစားမှုနိမ့်ခြင်း၊ အပြစ်တင်လိုစိတ်မရှိခြင်း၊ အဆိုးမြင်ခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်မှုအားနည်းခြင်း၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်းသို့မဟုတ်အားအင်မရှိခြင်း၊ အိပ်ရေးမ ၀ ခြင်းနှင့်အစာစားချင်စိတ်မူမမှန်ခြင်းနှင့်သတ်သေလိုသောစိတ်များ ပြင်းထန်သော စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းပုံစံများကို "depressive triad" ဟုခေါ်သည်- စိတ်ဓာတ်ကျဆင်းခြင်း၊ ဉာဏ်ရည်နောက်ကျခြင်းနှင့် မော်တာနောက်ကျခြင်း တို့ဖြစ်သည်။
အချို့ကိစ္စများတွင် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းသည် ချစ်ရသူဆုံးရှုံးခြင်းကဲ့သို့သော ဘဝဖြစ်ရပ်များအတွက် ပုံမှန် ယာယီတုံ့ပြန်မှုတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းသည် အချို့သောဆေးဘက်ဆိုင်ရာအခြေအနေများ၏ လက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်ပြီး အချို့သောဆေးဝါးများနှင့် ကုသမှုများ၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ စိတ်ကျရောဂါဖြစ်ရခြင်းအကြောင်းအရင်းသည်သိသာထင်ရှားမှုမရှိပါ၊ ပြင်ပလွှမ်းမိုးမှုမရှိဘဲစိတ်ကျရောဂါဖြစ်ပွားလျှင်၎င်းကိုစိတ်ကျရောဂါကို endogenous ဟုခေါ်သည်။ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းနှင့်အတူ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် လေးစားမှု လျော့နည်းလာကာ ဘဝနှင့် ပုံမှန်လုပ်ဆောင်မှုများတွင် စိတ်ပါဝင်စားမှု ဆုံးရှုံးသွားသည်။ အချို့ကိစ္စများတွင်၊ ၎င်းကိုခံစားနေရသူသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တက်ကြွစေသောအရာများကို စတင်အလွဲသုံးစားပြုလာနိုင်သည်။
သမိုင်း
လူများစွာသည်စိတ်ကျရောဂါသည်ကျွန်ုပ်တို့၏ခေတ်၌ဤမျှကြီးကျယ်ခမ်းနားသောလူမှုအရေးပါမှုကိုပြန့်နှံ့သွားပြီး၎င်းကိုယခင်ကမသိခဲ့ပါ။ ဒါပေမယ့်ဒါကအဲလိုမဟုတ်ဘူး။ စိတ်ဓာတ်ကျတာကိုရှေးကတည်းကသိတာ။ ကျွန်ုပ်တို့၏ယနေ့စိတ်ကျရောဂါ၏အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်နှင့်အလွန်ဆင်တူသောနာမည်ကျော်ဂရိဆေးပညာရှင် Hippocrates တောင်နာမည်ကိုအသေးစိတ်ဖော်ပြခဲ့ပြီးရှေးခေတ်ဆေးစွမ်းပကား၏ဘောင်အတွင်းမှကုသမှုကိုအကြံပြုခဲ့သည်။
အကြောင်းရင်းများ နှင့် စိတ်ကျရောဂါ၏ အကြောင်းအရင်းများ
စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းသည် ချစ်ရသူဆုံးရှုံးခြင်း၊ အလုပ်အကိုင်၊ လူမှုရေးအဆင့်အတန်းများကဲ့သို့သော ကြီးမားသောအတွေ့အကြုံများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။ ဤသို့သောအခြေအနေများတွင်ကျွန်ုပ်တို့သည် reactive (psychogenic) စိတ်ကျရောဂါအကြောင်းပြောနေကြသည်။ ၎င်းသည်ပြင်ပအဖြစ်အပျက်၊ အခြေအနေအချို့ကိုတုံ့ပြန်မှုအဖြစ်ဖွံ့ဖြိုးသည်။ အချို့သောသီအိုရီများအရစိတ်ဖိစီးမှုကြောင့် ဦး နှောက်ကိုအလုပ်များစေသောအခါစိတ်ဖိစီးမှုသည်ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာနှင့်စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာလူမှုရေးအချက်များနှစ်ခုလုံးကိုအခြေခံသည်။
ခက်ခဲသောငယ်ရွယ်သောအတွေ့အကြုံများသည်လူကြီးများတွင်စိတ်ကျရောဂါဖြစ်ပေါ်စေသည့်အန္တရာယ်အချက်တစ်ခုလည်းဖြစ်နိုင်သည် ကလေးဘဝတွင် ဖခင် သို့မဟုတ် မိခင်တစ်ဦး ဆုံးရှုံးခြင်းကဲ့သို့သော အကြောင်းရင်းများသည် စိတ်ဓာတ်ကျသောယုံကြည်ချက်များ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် စုစည်းမှုတွင် ပါဝင်နိုင်သည်ဟု အကြံပြုထားသည် (M. Kovack, 1976)၊ မိမိ၏သိမ်ငယ်မှု၌ယုံကြည်မှုရှိသောသို့မဟုတ်အလွန်တရာတောင့်တင်းခိုင်မာသောယုံကြည်ချက်ရှိသောမိဘတစ် ဦး ရှိနေခြင်း၊ လူမှုရေး အတွေ့အကြုံ သို့မဟုတ် လူမှုရေးကျွမ်းကျင်မှု မရှိခြင်း၊ ကလေး၏ ရွယ်တူ သို့မဟုတ် ညီအစ်ကို/မများနှင့် ဆက်ဆံခြင်း၏ အပျက်သဘော အတွေ့အကြုံ၊ ကလေးတွင် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ချို့ယွင်းချက်ရှိသည်။
စုံလင်ခြင်းကဲ့သို့သော ကိုယ်ရည်ကိုယ်သွေးအချို့သည် စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းကို တွန်းအားပေးနိုင်သည်။
လောလောဆယ်စိတ်ကျရောဂါဖြစ်ရသည့်အကြောင်းရင်းကိုရှင်းရှင်းလင်းလင်းမသိရသေးပါ။ ဤရမှတ်အပေါ် သိပ္ပံပညာအသိုက်အဝန်းတွင် ယူဆချက်များစွာ ရှိပြီး ၎င်းတို့အနက်မှ ယုံကြည်စိတ်ချရသော အထောက်အထားများ မရရှိကြသေးပါ။ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနှင့် မျိုးကွဲကွဲပြားသောရောဂါတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားသည်။
သိပ္ပံပညာရှင်များကစိတ်ကျရောဂါကိုဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်တွင်အမြစ်တွယ်နေသောအတွေးအခေါ်တစ်ခုအဖြစ်ရှုမြင်ကြသည်။ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာစဉ်းစားတွေးခေါ်မှုအရစိတ်ကျရောဂါသည်လူတစ် ဦး ချင်းအားခက်ခဲသောပြဿနာများကိုဖြေရှင်းရန်အာရုံစိုက်ရန်ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်ယန္တရားတစ်ခုဖြစ်လာသည်။ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်းမှရှောင်ကြဉ်သောအပြုအမူများ၊ ပထမ ဦး စွာလူများကပြဿနာဖြေရှင်းနည်းကိုနှေးကွေးစွာခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာချဉ်းကပ်မှုမှတဆင့်ဆက်လက်ဖြစ်ပေါ်နေသောနာကျင်ခံစားမှုများကိုသည်းခံရန်သင်ယူသောဖြစ်စဉ်ကိုရှောင်ကွင်းပြီးအပေးအယူလုပ်ခြင်းနှင့်စဉ်းစားခြင်းတို့မှဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဒုတိယအချက်မှာနာကျင်မှုကိုအလျင်အမြန်သက်သာစေသည့်ဖွံ့ဖြိုးမှုဉာဏအားဖြင့်လိုက်လျောညီထွေညံ့ဖျင်းသောရလဒ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ တတိယအနေနှင့်ရှောင်လွှဲရမည့်အမူအကျင့်များကိုအကောင်အထည်ဖော်ရန်နည်းလမ်းများရှိသည့်ထိုလူမှုပတ်ဝန်းကျင်များတွင်ဖြစ်ပေါ်သည်။
လင့်များ
ကဏ္ဍ:စိတ်ခံစားမှုများ
စီဘူးမြို့
စီဘူးမြို့သည် ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ စီဘူးပြည်နယ်၏ မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ဒုတိယမြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ ဒုတိယမြောက် အထင်ရှားဆုံးသော မက်ထရိုပိုလစ်တန် ဒေသဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်း စပိန်တို့ အခြေချ နေထိုင်စဉ်ကတည်းက တည်ရှိခဲ့သော ရှေးအကျဆုံးသော မြို့ ဖြစ်သည်။
စီဘူးမြို့တော်သည် စီဘူးပြည်နယ်၏ အရှေ့ဘက်ကမ်းတွင် တည်ရှိပြီး စပိန်တို့ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ပထမဆုံး တည်ထောင်သော မြို့တော် ဖြစ်သည်။ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်း ရေကြောင်း ကုန်စည်ပို့ဆောင်ရာ အဓိက ဆိပ်ကမ်းမြို့ ဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအတွင်းရှိ သင်္ဘော ကုန်ပို့ဆောင်ရေး ကုမ္ပဏီများ၏ ၈၀ ရာခိုင်နှုန်းကျော် ရှိသည်။ ဖိလစ်ပိုင်တွင် ဒုတိယမြောက် နိုင်ငံတကာ လေကြောင်းခရီးစဉ်များ ပျံသန်းရာ မြို့ဖြစ်ပြီး ဗီဆာရာ နှင့် မင်ဒါနိုဒေသ များအတွင်းတွင် စီးပွားရေး၊ ကုန်သွယ်ရေး နှင့် စက်မှုလုပ်ငန်း ဆိုင်ရာ အချက်အချာ ကျသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
တောင်ဇလပ်ဖြူ
တောင်ဇလပ်ဖြူ (Rhododendron cuffeanum) သည် မြန်မာနိုင်ငံ ဌာနေရင်း တောင်ဇလပ် မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ ချင်းပြည်နယ်၊ နတ်မတောင် အမျိုးသားဥယျာဉ်တွင် တောင်ဇလပ်နီ၊ တောင်ဇလပ်ဝါ၊ တောင်ဇလပ်ဖြူများ ပေါက်ရောက်သည်။ ပန်းပွင့်သောကာလမှာ ဒီဇင်ဘာလမှ မေလအထိဖြစ်ပြီး အသီးသီးချိန်သည် ဇန်နဝါရီလမှ ဇွန်လအထိဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံမှ ယင်းအပင်မျိုးစိတ်များကို မျိုးတုန်းမည့်အန္တရာယ်မှ ကာကွယ်ရမည့် သဘာဝအပင်စာရင်းတွင် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်းထားသည်။
ဘင်း ရှာဖွေရေး အင်ဂျင်
Microsoft မှ ထုတ်လွှင့်ထားသည့် စာသား အသုံးပြု အင်တာနက် ရှာဖွေရေး လုပ်ဆောင်ချက် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ၊ မေလ (၂၉) ရက်က စတင်မိတ်ဆက်သည်။ ၎င်းသည် Microsoft ၏ နာမည်ကြီး ကွန်ယက် ရှာဖွေရေး လုပ်ဆောင်ချက်ဖြစ်သည့် Live Search ကို အစားထိုးသည့် ဝန်ဆောင်မှုလည်း ဖြစ်သည်။ အများပြည်သူတို့ ဝင်ရောက်ကာ အပြည့်အဝ သုံးစွဲနိုင်သည့် နေ့ရက်မှာ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ၊ ဇွန်လ (၃) ရက်နေ့ဖြစ်ပြီး Bing မှာ ဈေးကွက်ဝေစု အချို့ကို ရနေပြီဟု သိရသည်။ သိသာ ထင်ရှားသည့် အပြောင်းအလဲ တစ်ခုမှာ ရှာလိုသည့် စာသားကို ရိုက်ထည့်နေချိန်တွင် ဖြစ်နိုင်ချေရှိသော စာသားများပါသည့် ရလဒ်စာရင်းကို အချိန်နှင့် တပြေးညီ ဖော်ပြပေးသည့် ရလဒ်ကို ထည့်သွင်းထားသည်။ ထိုနည်းပညာကို Powerset မှ နည်းပညာကို အခြေခံထားသည်။ Powerset ကုမ္ပဏီကို မိုက္ခရိုဆော့(ဖ်)က ၂၀၀၈ ခုနှစ်က ဝယ်ယူခဲ့သည်။ Windows Live SkyDrive ၊ Facebook နှင့် email တို့မှတဆင့် သိမ်းထားသည်များနှင့် မျှဝေ သုံးစွဲထားသည်များကို ပြန်လည်ကြည့်ရှုနိုင်သည့် စနစ်လည်းပါဝင်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၂၉) ရက်နေ့တွင် ထုတ်ပြန်ကြေညာသည့် ကြေညာချက်အရ Yahoo! နှင့် ပူးတွဲကာ Yahoo! Search ကို Bing မှ အားဖြည့်မည်ဖြစ်ကြောင်း သိရသည်။
သမိုင်းကြောင်း
= MSN ရှာဖွေရေး = ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် စတင်သည့် မိုက္ခရိုဆော့(ဖ်)၏ ကွန်ယက်ရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းစဉ်ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်အခါက Looksmart ကုမ္ပဏီမှ ရသော အဖြေရလဒ်များကို ဖော်ပြပေးသည်။ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် AltaVista မှ ရလဒ်များကို ဖော်ပြပေးသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကိုယ်ပိုင် ရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းစဉ်ဖြင့် အစားထိုးသည်။ ဓာတ်ပုံများကို ရှာဖွေရာတွင် Picsearch မှ ရလဒ်များကို အသုံးပြုသည်။ အခပေး သုံးစွဲရသည့် စနစ်ဖြစ်သည်။
= Windows Live Search = MSN Search ကို အစားထိုးသည့် Windows Live Search ကို အများပြည်သူ အသုံးပြုနိုင်သည့် ရှာဖွေရေး လုပ်ငန်းစဉ်အဖြစ် ၂၀၀၆ ခုနှစ် ၊ မတ်လ (၆) ရက်နေ့တွင် စတင်ခဲ့ပြီး ၂၀၀၆ ခုနှစ် ၊ စက်တင်ဘာလ (၁၁) ရက်တွင် နောက်ဆုံးအကြိမ် မွမ်းမံသည်။ ရှာဖွေလိုသည့် အမျိုးအစားများကို Web ၊ News ၊ Image ၊ Desktop ၊ Local နှင့် Microsoft Encarta ဟူ၍ ကဏ္ဍခွဲပေးထားပြီး လိုအပ်သည်များကို အမျိုးအစား ခွဲခြားကာ ရှာဖွေနိုင်သည်။ ရှာဖွေလိုသည့် အကြောင်းအရာအလိုက် Web (အင်တာနက်ရှိ ကွန်ယက်စာမျက်နှာ)၊ News (သတင်းများ)၊ Image (ပုံအမည်ဖြင့်)၊ Local (သတ်မှတ်ပေးထားသည့် ဒေသအလိုက် သတင်း၊ ထူးခြားချက်၊ အလုပ်အကိုင် အခွင့်အလမ်း) နှင့် Microsoft Encarta (စွယ်စုံကျမ်း) ဟူ၍ အမျိုးအစား ခွဲခြား ရှာနိုင်သည်။ Windows Live Search ကို အသုံးပြု၍ တစ်လလျှင် မေးခွန်းပေါင်း ၂.၅ ကုဋေကို တန်ဖိုးရှိ၍ တိကျသော အဖြေများ ပေးနိုင်ရန် ရည်ရွယ်ထားသည်။ MSN Search မှ Windows Live Search သို့ အမည်ပြောင်းလိုက်စဉ် Picsearch ကို အသုံးမပြုတော့ဘဲ ကိုယ်ပိုင် ပုံရှာဖွေရေး နည်းလမ်းကို အသုံးပြုသည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်၊ မတ်လ (၂၁) ရက်နေ့တွင် Windows Live ဝန်ဆောင်မှုများမှ ခွဲထုတ်ကာ အမည်သစ် Live Search အဖြစ် ဝန်ဆောင်မှု လုပ်ငန်းများကို ထမ်းဆောင်နေကြောင်း မိုက္ခရိုဆော့(ဖ်)မှ ကြေညာသည်။ Live Search နှင့် Ad Platform တို့ကို ပူးပေါင်းစေကာ Live Search အဖြစ် ဆက်လက် လည်ပတ်စေသည်။ ပြောင်းလဲမှု၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် Live Search ကို Microsoft AdCenter နှင့် ပူးပေါင်းလိုက်သည်။ မိုက္ခရိုဆော့(ဖ်)၏ ရှာဖွေ တွေ့ရှိသမျှ သတင်းအချက်အလက်များကို Live Search ၏ ခေါင်းစဉ်အောက်တွင် ဖော်ပြပေးသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ မေလ (၂၃) ရက်နေ့တွင် Live Search Books နှင့် Live Serch Academic ဝန်ဆောင်မှုများကို ရပ်စဲလိုက်သည်။ Live Search Books Publisher Program လည်း ရပ်တန့်သွားသည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ (၃၁) ရက်နေ့၌ Windows Live Expo ကို ဖြုတ်သည်။ သုံးစွဲသူများမှ ကိုယ်ပိုင် ရှာဖွေရေး လုပ်ဆောင်ချက် (search engine) ကို ရေးသားခွင့်ပေးသာ Live Search Macro ကိုလည်း ဖြုတ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မေလ (၁၅) ရက်နေ့တွင် Live Product Upload ကို ရပ်စဲသည်။ နောက်ဆုံးဖွဲ့စည်းသည့် Live Search QnA ကို MSN QnA အဖြစ်သို့ ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ (၁၈) ရက်နေ့တွင် အမည်ပြောင်းခဲ့သော်လည်း ၂၀၀၉ ခုနှစ်၊ မေလ(၂၁) ရက်နေ့တွင် ရပ်စဲလိုက်သည်။
ရွှေဘုံသာရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ရွှေဘုံသာရွာ (Shwebonthar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၂၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၅၁ ဦး၊ မ ၁၈၄၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၉၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘာဆာဝန်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ဘာဆာဝန်ရွာ (Barsarwun)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဂနက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂနက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၂ ဦး၊ မ ၃၈၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြစ်ငယ်မြစ်
မြစ်ငယ်မြစ် (ခေါ်) ဒုဋ္ဌဝတီမြစ် သည် ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ပါဠိဘာသာအားဖြင့် ဒုဋ္ဌဝတီ ဆိုသည်မှာ မြန်မာအဓိပ္ပာယ် အားဖြင့် မြစ်ငယ် ဟုပင်ဖြစ်သည်။ မြစ်ငယ်မြစ်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်မှ မြစ်ဖျားခံ စီးဆင်းလာကာ ရှမ်းပြည်နယ်အရှေ့မြောက်ပိုင်းကို ဖြတ်ကျော်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းသို့ စီးဝင်လာကာ အင်းဝမြို့အနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံသည်။
သမိုင်းထဲကမြစ်ငယ်မြစ်
ပုဂံခေတ် အနော်ရထာမင်း၏ ရှမ်းမိဖုရားစောမွန်လှသည် ပုဂံနန်းတော်မှ အထင်လွှဲနှင်ထုတ်ခံရပြီးနောက် ဘခင်ဖြစ်သူ သီပေါစော်ဘွား(အုန်းဘောင်စော်ဘွား) ထံသို့အပြန်တွင် မြစ်ငယ်မြစ်ကမ်းပေါ်၌ စေတီတစ်ဆူကို အဓိဌာန်ပြုတည်ထားခဲ့ရာ ယနေ့အခါတွင် ထိုစေတီကို ရွှေစာရံစေတီ(သို့) ရွှေစာရံဘုရားဟုခေါ်ကြသည်။ ထိုစေတီတွင် နှစ်စဉ်နှစ်တိုင်းကျင်းပလေ့ရှိသည့် ရွှေစာရံဘုရားပွဲမှာ အထူးပင်စည်ကားလှပေသည်။
မင်းသမီးစောမွန်လှအား ဖခင်စော်ဘွားကြီး စောင့်ကြိုနေသောနေရာတွင် တည်ထားသည့်စေတီ(ဘုရား)မှာ ယနေ့တွင် ဘော်ကြိုဘုရားဟု အထူးထင်ရှားသည့် စေတီ(ဘုရား)ပင်ဖြစ်သည်။
ဆည်မြောင်းတာတမံများ
မြစ်ငယ်မြစ်ပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည့် နာမည်ကျော် ရဲရွာစီမံကိန်းမှာ မန္တလေးမြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက် ၃၁ မိုင်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။ ယခုစီမံကိန်းအပြင် အထက်ရဲရွာစီမံကိန်းကိုပါ တည်ဆောက်လျက် ရှိသည်။
မြစ်ငယ်မြစ်ကူးတံတား
မူလကရှိခဲ့သည့် မြစ်ငယ်မြစ်ကူး ရထားလမ်းတံတားမှာ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက အမေရိကန်လေတပ်၏ ဗုံးကျဲဖျက်ဆီးမှုကြောင့် ပျက်ဆီးခဲ့ရပြီး စစ်အပြီးတွင် ပြန်လည်တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ ယခုနောက်ဆုံး ရန်ကုန် - မန္တလေးကားလမ်းမပေါ်ရှိတံတားသစ်ကြီးမှာ အရှည် ၇၀ဝ ပေ၊အကျယ် ၂၇ ပေ ရှိကာ၊ လူသွားလမ်းအကျယ် တစ်ဖက် ၆ ပေစီရှိပြီး ၁၉၉၉ ခုနှစ်က ဖွင့်လှစ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
မြစ်ငယ်မြစ် ။ ။ မြစ်ငယ်မြစ်ကို ဒုဋ္ဌဝတီ(တုဋ္ဌဝတီ) မြစ်ဟုလည်းခေါ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်၏ အရေးကြီးသော မြစ်လက်တက်များတွင် တစ်ခုအပါအဝင် ဖြစ်သည်။ မိုင်ပေါင်း ၁၃၁ ခန့်ရှည်လျား၏။ မြောက်ပိုင်း ရှမ်းပြည်၏ မြောက်သိန္နီနယ်၌ သိန္နီအရှေ့ဘက် ၂၅ မိုင်အကွာ သံလွင် မြစ်အနီး တောင်ကုန်းများတွင် မြစ်ဖျားခံသည်။ ဦးစွာ၌ မြောက်သိန္နီနယ်ကို ဖြတ်လျက် တောင်ပိုင်းနယ်သို့ စီးဝင်ပြီးလျှင် သီပေါနယ်တွင်း၌ တောင်ဘက်သို့ ဖြတ်ကျော်စီးဆင်းသွားလေသည်။ မြောက်သိန္နီနှင့် သီပေါနယ်များရှိ အရေးပါသော မြို့များသည် ထိုမြစ်၏ ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိကြသည်။ ထိုနောက် မြစ်ငယ်မြစ်သည် သီပေါနှင့် ရပ်စောက်နယ်များကို နယ်နိမိတ်ပိုင်းခြား သတ်မှတ် စီးဆင်းပြီးလျှင် တစ်ဖန် မန္တလေးနှင့် ကျောက်ဆည် ခရိုင်တို့ကို နယ်နိမိတ် ပိုင်းခြား စီးဆင်းပြန်၍ နောက်ဆုံးတွင် မန္တလေးမြို့၏ တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်ခန့်အကွာ စစ်ကိုင်းမြို့နှင့် မျက်နှာချင်းဆိုင်နေရာ အင်းဝမြို့အထက်နား၌ ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်လေသည်။ သိန္နီနယ်တွင် ဖြတ်သန်းလာသော မြစ်အထက်ပိုင်းကို နမ္မတူမြစ်ဟု ခေါ်၍၊ သီပေါနယ်တွင် ဖြတ်သန်းနေသော မြစ်အလယ်ပိုင်းကို ဒုဋ္ဌဝတီ(တုဋ္ဌဝတီ)ဟု ခေါ်ပြီးလျှင် အောက်ပိုင်းကို မြစ်ငယ်မြစ်ဟုခေါ်သည်။ မြစ်ငယ်မြစ်ဟု ခေါ်သော အောက်ပိုင်းတွင် လှေငယ်တက်စင်းများ သွားလာ စုန်ဆန်ရန် အသုံးဝင်သော်လည်း အထက်ပိုင်းတွင် မူကား၊ မြစ်ကျဉ်းများ၊ ကျောက်ဆောင်များ ပေါများသောကြောင့် ကူးသန်းသွားလာရန် အလျဉ်းအသုံးမဝင်ချေ။ သို့သော် ကြည်လင် အေးမြသော ရေအယဉ်ဖြင့် တသွင်သွင် စီးဆင်းနေသော ဒုဋ္ဌဝတီ (နမ္မတူ)မြစ်မှာ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်း၏ အလှကျက်သရေကို ဆောင်သည်ဟု ဆိုသင့်လေသည်။ ရန်ကုန် - မန္တလေး မီးရထားလမ်းသည် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းသို့ မြစ်ငယ်မြစ် စီးဝင်သည့် နေရာအနီးတွင် ဖြတ်ကျော်သွားသည်။ မြစ်ငယ်မြစ်၏ အရေးကြီးသော မြစ်လက်တက်မှာ သီပေါမြို့၏ အရှေ့ဘက်နားတွင် အရှေ့ဘက်မှ စီးဝင်လာသော နမ့်မမြစ် ဖြစ်သည်။
ထိန်တပင်
ထိန်တပင်
ခင်းရိဆွတ်ပန်းချီပြတိုက်အရှေ့ဘူတာ
ခင်းရိဆွတ်ပန်းချီပြတိုက်အရှေ့ဘူတာ (県立美術館前駅 ခင်းရိဆွတ်ဘိဂျူဆွတ်ခန်မအဲ- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ရှိဇုအိုခခရိုင်၊ ရှိဇုအိုခမြို့၊ ရှိမိဇုရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကျုံရစ်ရွာ၊ ကျုံရစ်
ကျုံရစ်ရွာ၊ ကျုံရစ်
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကညွှတ်ကုန်း
ညောင်ကုန်းရွာ၊ ကညွှတ်ကုန်း
ဖောင်တောင်ပြင်ရွာ၊ ခြင်းသမား
ဖောင်တောင်ပြင်ရွာ၊ ခြင်းသမား
ဖလောင်ရွာ၊ ဆော့လော်မြို့နယ်
ဖလောင်ရွာ(Hpalawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဆော့လော်မြို့နယ်၊ ဝမြစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၄၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမြစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၈ ဦး၊ မ ၄၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၉၅ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆော့လော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ္ဘားရပ်ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ကမ္ဘားရပ်ရွာ (Kanbaryat)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ ကမ္ဘားရပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၁၅၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်သာရွာ၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်
ကန်သာရွာ (Kanthar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၊ ကျန်းကိုင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၉၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျန်းကိုင်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၃ ဦး၊ မ ၁၁၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေနံချောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားခေါ်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရုစုတ်ငှက်
သာမန်အရပ်သားတို့က ခရုကို စုတ်၍ စားတတ်သော ငှက်မျိုးအားလုံးကို သိမ်းကျုံး၍ ခရုစုတ်ငှက်ဟု ခေါ်သည်။ သို့သော် ထိုငှက်မျိုးကို ပါဏဗေဒ အလိုအားဖြင့် ခွဲခြားလိုက်လျှင် -
ခရုစုတ်ငှက်များအား ခွဲခြားခြင်း
ရှေးမြန်မာတို့က မိန်းမလက်သည်းဟု ခေါ်သော ခရုစုတ်ငှက်မှာ ပထမ မျိုးစဉ်တွင် ပါဝင်သော နျူမင်နိယပ် အာကွာတာငှက်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်အခေါ်အားဖြင့် ကာလျူးဟု ခေါ်သည်။ ရခိုင်တိုင်းတွင်း ဤငှက်ကလေးမျိုးကို ပါဏဗေဒပညာရှင်တို့က စနိုက်ငှက်နှင့် မျိုးတူဟု ပြဆိုကြသည်။ ထိုငှက်မျိုးတွင် နှုတ်သီးသည် ရှည်၍ အောက်ဖက်သို့ စိုက်ကာ ကွေးနေတတ်သည်။ အချို့သော ခရုစုတ်ငှက်တို့၏ နှုတ်သီးမှာ ၈ လက်မအထိ ရှည်သည်။ ခြေတံလည်း ရှည်သည်။
ဤငှက်သည် အလျား ၂၃ လက်မခန့် ရှိ၍ ပျံသန်းနေစဉ် ဖြူဖွေးသော နောက်ပိုင်းကို ထင်ရှားစွာ တွေ့မြင်နိုင်သည်။ အသံမှာ ကျယ်လောင်၍ သာယာပေသည်။ တေးလည်း ဆိုတတ်သည်။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံ၌ကား ထိုငှက်သည် တေးကို တစ်ပိုင်းတစ်စသာ ဆိုတတ်၍ ထိုတေးသံကို ညဖက်တွင်သာ ကြားရတတ်သည်။ “ကွပ်၊ ကွပ်” ဟုလည်းကောင်း၊ “ကရူး၊ ကရူး” ဟုလည်းကောင်း အော်တတ်သည်။ ဤခရုစုတ်ငှက်မျိုးသည် မြစ်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်ရှိ လဟာပြင်တွင် ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ အလွန်သတိရှိ၍ လူအနားကပ် မခံချေ။ ပျံသန်းရာတွင် လျင်မြန်သည်။ သို့သော် တောင်ပံချင်း ဖြည်းညှင်းစွာ ရိုက်၍ ပျံတတ်သည်။ ရေတိမ်ထဲတွင် လမ်းလျှောက်၍ အစာရှာဖွေသည်။ ယင်းတို့သည် အုပ်သင်းဖွဲ့၍ နေမြဲဖြစ်သော်လည်း၊ တစ်ကောင်ချင်း နေသည်ကိုလည်း မကြာမကြာ တွေ့ရတတ်သည်။ ရေကောင်းစွာ ကူးနိုင်သည်။ သို့သော် ချောင်းမြောင်းကို ဖြတ်သည့်အခါမှာ ရေကူး၍ သွားလေ့ရှိသည်။ အဆိုပါ ခရုစုတ်ငှက်မျိုးသည် အခြားနိုင်ငံ၌ သားပေါက်၍ မြန်မာနိုင်ငံသို့ ဆောင်းရာသီကျမှ လာရောက် ကျက်စားလေ့ရှိသည်။ စစ်တောင်းမြစ်ဝ တစ်ဝိုက်တွင်မူ မေလမှ ဇူလိုင်လအတွင်းတွင် တစ်ကြိမ်၊ အောက်တိုဘာလတွင် တစ်ကြိမ်တွေ့ရ၍ ရန်ကုန်မြို့ကို တစ်ခါတစ်ရံ ဖြတ်သန်းပျံတတ်သည်ကို သိရလေသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ရိုးတစ်လျှောက်နှင့် မြင်းခြံတစ်ဝိုက်တွင် ဆောင်းရာသီ၌ အများအပြား တွေ့ရ၍၊ မိုးဥတုတွင် နှစ်ကောင်ချင်း နေထိုင်သည်ကိုလည်း တွေ့ရတတ်သည်။ မေမြို့နှင့် မြစ်ကြီးနား တစ်ဝိုက်တွင် ငှက်များ အသိုက်ပြောင်း၍ ပျံလာသည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။
ခရုစုတ်အဖြူ
ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် သရက်စကီအော်နိသိဒေ မျိုးရင်း တွင် ပါဝင်သော ခရုစုတ်၌ ခရုစုတ်ငှက်အဖြူမျိုးနှင့် အနက်မျိုးဟူ၍ နှစ်မျိုးရှိသည်။ နှစ်မိုးစလုံးကို မြန်မာနိုင်ငံ၌ တွေ့နိုင်သည်။ ခရုစုတ် အဖြူမျိုးမှာ မီလာနိုစီဖလာဟု ခေါ်သည်။ အလျား လက်မ ၃၀ ခန့်ရှိ၍၊ တစ်ကိုယ်လုံး ဖြူသည်။ အကောင်ကြီးလာလျှင် ဦးခေါင်းနှင့် လည်တိုင်တွင် အမွှေးမရှိဘဲ ပြောင်နေသည်။ ငှက်ငယ်များသည် ဦးခေါင်းနှင့် လည်ကုပ်ညို၍ လည်တိုင်၌ အမွှေးဖြူ အတိုကလေးများ ပေါက်နေသည်။ ခရုစုတ်အဖြူသည် လယ်တော၊ စိမ့်တောနှင့် ရွံ့ပေါသော မြစ်ကမ်းပါးများတွင် ကျက်စား၍၊ အထူးသဖြင့် ရေဝပ်၍ သစ်ပင်ချုံဖုတ် ထူပြောသည့် နေရာမျိုးကို နှစ်သက်သည်။ မကြာမကြာလည်း ပင်လယ်ကမ်းစပ်သို့ သွားရောက်တတ်ရာ၊ တစ်ခါတစ်ရံ အကောင် ၁၀၀ နီးပါး ပါသော ခရုစုတ်ငှက်အဖြူအုပ်ကြီးကို တွေ့မြင်ရတတ်သည်။ ယင်းတို့သည် ခြေတံရှည်ဖြင့် ရေထဲ၍ လျှောက်၍ ပုဇွန်၊ ကနန်း၊ ခရုနှင့် ငါးများကို ရှာဖွေစားသောက်ပြီးနောက် အစာဝသည့်အခါ ရေတိမ်တွင်ဖြစ်စေ၊ ကမ်းစပ်တွင် ဖြစ်စေ၊ ရေစပ်ရှိချုံပေါ်တွင် ဖြစ်စေ နားနေတတ်သည်။ ခရုစုတ်ငှက်အဖြူ၏ အသံမှာ လိုဏ်သံပါ၏။ သို့သော် အသံပြုခဲသည်။ ခရုစုတ်ငှက်သည် ပျံသောအခါ ရှေ့တွင် နှုတ်သီးနှင့် လည်ကိုဆန့်၍၊ နောက်တွင် ခြေနှစ်ချောင်းကို တန်းပြီး ပျံတတ်သည်။ အုပ်လိုက် ပျံသန်းလျှင် မြားဦးသဏ္ဌာန်ပျံသန်းတတ်သည်။ ခရုစုတ်အဖြူသည် မိုးဥတုအတွင်း သားပေါက်၍ အသိုက်ကို သစ်ပင်ပေါ်၌ တုတ်ချောင်းများဖြင့် ပြုလုပ်တတ်သည်။ တစ်မြုံလျှင် ရှည်မြော၍ ထိပ်ချွန်သော ဥ ၂ လုံးမှ ၄ လုံးအထိ ရှိတတ်ပြီးလျှင် ဥအရွယ်မှာ အလျား ၂.၅၀ လက်မနှင့် ပြက် ၁.၇၀ လက်မခန့်ရှိသည်။ ဤငှက်မျိုးကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီဟို၊ မြန်မာ၊ တရုတ်နိုင်ငံများနှင့် ဂျပန်ပြည်တောင်ပိုင်းတွင်လည်း တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ သားပေါက်မပေါက်ကို အသေအချာ မသိရချေ။ သို့သော် မြန်မာနိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှလွဲ၍ ကျန်အပိုင်းများတွင် တွေ့ရပြီးလျှင် ရခိုင်ကမ်းရိုးတန်း တလျှောက်နှင့် မြန်မာနိုင်ငံအောက်ပိုင်းဒေသ၊ တနင်္သာရီတိုင်းများတွင် ပေါပေါများများတွေ့ရလေသည်။
ခရုစုတ်အနက်
ပါဏဗေဒအလို၊ ခရုစုတ်အနက်ကို ဆူဒီဗစ်ပပစ်လိုဆပ်ဒေဗစ်ဆန်နီဟု ခေါ်သည်။ ခရုစုတ်အနက်ကို တွေ့မြင်ဖူးသူနည်းပေလိမ့်မည်။ အလျားလက်မ ၃၀ ခန့်ရှိသည်။ ခရုစုတ်အဖြူနှင့် ရွယ်တူပင်ဖြစ်သည်။ သို့သော် တစ်ကိုယ်လုံး မည်းနက်နေသည်။ ဦးခေါင်းတွင် အမွှေးမရှိဘဲ ပြောင်နေ၍ နှုတ်သီး၌ အပြာရောင် သန်းနေပြီးလျှင် ခြေထောက်များမှာ သန္တာရောင် ခပ်ဖျော့ဖျော့နီလျက် ရှိသည်။ ငှက်ငယ်များမှာ ခရုစုတ်အဖြူကလေးများနှင့် ဘာမျှမခြားပေ။
ခရုစုတ်အနက်သည် အအုပ်အသင်းနှင့် မနေဘဲ တစ်ကောင်ချင်းသော်လည်းကောင်း၊ ဖိုမနှစ်ကောင်တွဲသော်လည်းကောင်း နေတတ်သည်မှ လွဲ၍၊ ယင်းတို့၏ အလေ့အကျင့်နှင့် အစာမှာ ခရုစုတ်အဖြူနှင့် အတူတူလိုပင်ဖြစ်သည်။ ရွှံ့ ဗွက်တောနှင့် ချောင်းကမ်းပါးများတွင် ကျက်စား၍ နွေရာသီတွင် မီးရှို့ပြီး လယ်ကွင်းများ၌ အနေများသည်။ ဤငှက်သည် မြေကြီးပေါ်၌ အပူတပြင်း အစာရှာဖွေလေ့ ရှိ၍ အခြားမျိုးတူငှက်များကဲ့သို့ အေးဆေးစွာနေတတ်သော ငှက်မဟုတ်ချေ။ သစ်ပင်ပေါ်၌ အိပ်တန်းနားတက်သည်။ တစ်ကွဲတစ်ပြားစီ အစာရှာဖွေရာမှ အိပ်တန်းသို့ ပြန်သောအခါ အအုပ်အသင်းနှင့် ပျံတတ်သည်။ လှည်းထောက်ခွသဏ္ဌာန် ပျံသန်းလေ့ရှိသည်။ မြေမှ ပျံတက်စဉ် မသာမယာ အသံအောဖြင့် အော်မြည်တတ်သည်။ သားပေါက်ချိန်တွင် အော်သံမှာမူ ထူးခြားပြီးလျှင် ၂ မိုင်ခရီးလောက်မှ ကြားနိုင်လောက်အောင် ကျယ်လောင်လှလေသည်။ ဤငှက်မျိုး၏ သားပေါက်ချိန်မှာ ဖေဖော်ဝါရီလနှင့် မတ်လဖြစ်သည်။ အသိုက်မှာ ကြီးမား၍ ယင်းတို့ကို တုတ်ချောင်းများဖြင့် ပြုလုပ်ထားကာ အတွင်းဘက်၌ မြက်၊ ကောက်ရိုး၊ အမွှေးအတောင် အဝတ်စများဖြင့် ခံထားသည်။ အသိုက်ကို များသောအားဖြင့် မြင့်မားသော သစ်ပင်ထိပ်ဖျားတွင် ထီးတည်း ဆောက်လုပ်လေ့ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် စွန်နှင့် သိမ်းတို့၏ အသိုက်ဟောင်းများကို ပြုပြုင်၍ သုံးစွဲလေ့ရှိသည်။ လက်ပံပင်ပေါ်၌ အသိုက်လုပ်တတ်သည်။ တစ်မြုံလျှင် ဥ ၃၊ ၄ လုံးရှိတတ်သည်။ ဥများမှာ ရှည်မျောကြမ်းတမ်း၍ အစိမ်းရောင်သန်းနေသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ဥအချို့တွင် အဝါရောင် သို့မဟုတ် ဝါညိုအစက်အပြောက်များသော် လည်းကောင်း၊ အစင်းများသော်လည်းကောင်း ပါတတ်သည်။ ဥအရွယ်မှာ ပျမ်းမျှအလျား ၂.၄၀ လက်မ၊ ပြက် ၁.၇၀ လက်မရှိသည်။ ခရုစုတ်ငှက်အနက်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အစ၊ အာသံပြည်၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ယိုးဒယားနိုင်ငံနှင့် ကိုချင်းချိုင်းနားပြည်အထိ တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ အလယ်ပိုင်း၊ တောင်ပိုင်းနှင့် တနင်္သာရီတိုင်းတို့တွင် တွေ့ရ၍၊ ပဲခူးနှင့် မြင်းခြံနယ်များတွင် သားပေါက်သည်။ ရခိုင်တိုင်း၌လည်း သားပေါက်သည်ဟု အမှတ်အသား ရှိသည်။
ငှက်ကျားမျိုးဝင် ခရုစုတ်ငှက်များ
အထက်ဖော်ပြရာ ခရုစုတ်မျိုးအပြင်၊ ပါဏဗေဒအားဖြင့် အနာစတိုမပ်အောစိတန်ခေါ်သော ငှက်ကျားမျိုး၌ ပါဝင်သည့် ခရုစုတ်ငှက်ဟူ၍ ရှိသေးသည်။ ဤငှက်၏ ထူးခြားချက်မှာ အပေါ်နှုတ်သီးရိုးနှင့် အောက်နှုတ်သီးရိုးနှစ်ခုတို့သည် အရင်းနှင့်အဖျား ထိ၍နေသော်လည်း အလယ်တွင် နှုတ်သီးမစေ့ဘဲ တိုးရိုပေါက် မြင်ရသည်။ ထို တိုးရိုပေါက်ကို ပျံသန်းရာ၌ပင် ကောင်းစွာမြင်နိုင်သဖြင့်၊ ထိုငှက်ကို အခြားငှက်များနှင့် မှားရန် ခဲယဉ်းလှပေသည်။ ဤငှက်သည် မြစ်ချောင်း၊ ရေအိုင်နှင့် စိမ့်မြေများတွင် ကျက်စားသည်။ အုပ်သင်းဖွဲ့နေတတ်၍ မြင့်မားစွာပျံဝဲနေတတ်သည်။ အဓိက အစာမှာ ရေချိုခရုမျိုးဖြစ်၍ ခရုကို ချေပြီးမှ မျိုချသည်။ သစ်ပင်များပေါ်တွင်လည်း နားနေတတ်၍ တစ်ကောင်နှင့်တစ်ကောင် နှုတ်သီးချင်းရိုက်ကာ ကျီစယ်မြူးထူးနေလေ့ရှိသည်။ ဤငှက်မျိုးသည် မိုးရာသီအတွင်း သားပေါက်သည်ဟု ယူဆရသည်။ မောင်နှံစုံ ၄၀၀ မှ ၅၀၀ အထိတစ်နေရာတွင် စုရုံးသားပေါက်ကြသည်။ အသိုက်ကို တုတ်ချောင်း၊ မြက်၊ သစ်ရွက်တို့ဖြင့် ဆောက်လုပ်ကြ၍၊ သစ်ပင် တစ်ပင်၌ အသိုက်ပေါင်း ၆၀ ခန့်မျှ ရှိတတ်သည်။ တမြုံလျှင် ၃၊ ၄၊ ၅ လုံးခန့် ရှိတတ်သည်။ ဥသည် ရှည်မျော၍ ဥအုခါစ၌ ဖြူဖွေးပြီး နောက်တွင် တဖြည်းဖြည်း ညိုမည်းသွားသည်။ ဥအရွယ်မှာ ပျမ်းမျှ အလျား ၂.၃၀ လက်မနှင့် ပြက် ၁.၆၀ လက်မ ရှိလေသည်။ ဤငှက်ကို အိန္ဒိယ၊ မြန်မာ၊ ယိုဒယား၊ ကိုချင်ချိုင်းနားနိုင်ငံများတွင် တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြဲတမ်းနေထိုင်သည်ဟု ယုံကြည်ရ၍ တစ်နိုင်ငံလုံးမှာပင် အနှံ့အပြား တွေ့ရသည်။ ဤငှက်ကို “ငှက်သဘင်” စာအုပ်တွင် ခရုတုတ်ငှက်ဟူ၍ ဖော်ပြသည်။ ငှက်ကြီးဒုံးစပ်၊ ငှက်ကျား စသော ငှက်တို့နှင့် အမျိုးချင်း နီးစပ်သည့် ခရုစုတ်ငှက်များကို ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တိုက်ကြီးအားလုံး၌ပင် တွေ့ရသည်။ နိုင်းမြစ်ဝှမ်း၌ တွေ့ရသော (အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့်) အိုင်းဗစ်ခေါ် ခရုစုတ်ငှက်မျိုးကို အီဂျစ်လူမျိုးတို့က အမြတ်တနိုး ထားကြသည်။ ထိုငှက်သေလျှင် အသေကောင်ကို ဆေးစိမ်၍ မပုပ်မသိုးအောင် ထားသည်။ ရှေးဟောင်း အီဂျစ်သင်္ချိုင်းဂူများမှ အဆိုပါ ငှက်အလောင်းများကို တူးဖော်ရရှိခဲ့သည်။ ယခုအခါ ထိုငှက်မျိုးကို အာဖရိကတိုက်ရှိ အရပ်ဒေသအချို့၌ တွေ့ရသေးသော်လည်း အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် လုံးဝမတွေ့ရတော့ချေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ ကဏ္ဍ:ငှက်ကြီးဝန်ပိုနှင့် အလားတူငှက်များ
မိုးဆွေငှက်
မိုးစွေငှက်သည် မိုးစာငှက်နှင့် အသွင်အပြင်ချင်း တူ သော်လည်း ကိုယ်အနေအထား တည်ဆောက်ထားပုံချင်းမှာ အလွန်ကွဲပြားသည့်ပြင် မျိုးစဉ်နှင့် မျိုးရင်းချင်းလည်း မတူကြ ချေ။ မိုးစွေငှက်သည် "ပက်ဆာရီဖောမီး" မျိုးစဉ်နှင့် "ဟီရန်ဒီဒီဒီး" မျိုးရင်းတွင်ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအမည်မှာ "ဟီရန်ဒို ရတ်စတစ် ကား ဂရတ်တူရာလစ်" ဖြစ်သည်။ မိုးစွေငှက်သည် ပျံသန်းနေ စဉ် တောင်ပံကို တစ်ခါတစ်ခါအနည်းငယ် ပိတ်၍ ပိတ်၍ ပျံ တတ်သော်လည်း မိုးစာငှက်ကား မည်သည့်အခါမျှ တောင်ပံကို မပိတ်ချေ။
မိုးစွေငှက်၏အလျားမှာ အမြီးမွှေးကိုလိုက်၍ ၈ လက်မ အထိ ရှိသည်။ အမြီးမွှေးသည် အမှန်မရှိဘဲ ၂ ၁/၂ လက်မမှ ၅ လက်မအထိ ရှိတတ်သည်။ ပျံသန်းနေစဉ် နဖူး၊ မေးနှင့် လည်ချောင်းမွှေးတို့၏အရောင်သည် အနည်းငယ်မည်းသယောင် ယောင်ဖြစ်သည်။ ရင်ပတ်မွှေးကား ပန်းရောင်ဖျော့ဖျော့ဖြစ်၏။ အမြီး၌ရှိသော အဖြူစက်များကို အမြီးအစွမ်းကုန်ဖြန့်လိုက်သည့် အခါမှသာမြင်ရသည်။
မိုးစွေငှက်သည် ပျံသန်းသည့်အခါတွင် ခပ်မှန်မှန်အော် တတ်၍ အသံနှစ်ဆင့်ထွက်ရာ ဒုတိယအသံက ပို၍ကျယ်သည်။ ထိတ်လန့်သည့်အခါ၌ ဖြစ်စေ၊ အနှောင့်အယှက်ပြုသည့်အခါ၌ ဖြစ်စေ စူးစူးရှရှ အသံကုန်အော်တတ်သည်။ မိုးစွေငှက်သည် အစုအအုပ်နှင့်နေ၍ အမြဲတမ်းပျံသန်း နေသည်ကိုတွေ့ရသည်။ မြေပေါ်တွင် နားနေသည်ကိုတွေ့ရခဲ သည်။ လယ်ကွင်းများနှင့် ရေပြင်ပေါ်တွင် ပျံသန်းယင်း ပိုးမွှား များကို ဖမ်းယူစားတတ်သည်။ ရေပေါ်တွင် ကပ်၍ပျံယင်း ရေပေါ်ရှိ ပိုးမွှားများကို ဖမ်းယူတတ်သည်။ ရေကိုလည်းစုပ်ယူ တတ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ကြေးနန်းကြိုး၊ အဆောက်အအုံ၊ တံတားနှင့် သစ်ပင်များပေါ်တွင် နားနေလေ့ရှိသည်။ ပျံသန်းရာ တွင် အခြားငှက်များထက် လျင်မြန်စွာ ဤမှ ထိုမှ လူးလာ ပျံသန်းနိုင်သည်။ မြစ်ကြီးများ၏ သဲသောင်ပြင်များတွင် အစု အအုပ်နှင့် အိပ်တတ်ကြသည်။
မိုးစွေငှက်အမျိုးမျိုးရှိရာအချို့သည်ဒေသပြောင်းရွှေ့တတ် သည်။ ရခိုင်တိုင်း၊ မြန်မာနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်နှင့် အလယ်ပိုင်း ဒေသများ၊ တောင်ပိုင်းရှိ ကွင်းများ၊ ရှမ်းပြည် မြောက်ပိုင်းနှင့် ကယားပြည်နယ်များတွင် မိုးစွေငှက်များကို အများအပြားတွေ့ရ သည်။
၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
တာပိန်မြစ်
တာပိန်မြစ်သည် တရုတ်နိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်တွင် စတင်မြစ်ဖျားခံစီးဆင်းလာပြီး မြန်မာနိုင်ငံ၊ ကချင်ပြည်နယ်တွင်းသို့ စီးဝင်လာကာ ဗန်းမော်မြို့အနီးတွင် ဧရာဝတီမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်၏ ပထမဆုံးမြစ်လက်တက်လည်းဖြစ်သည်။ အချို့အပိုင်းများသည် တရုတ်-မြန်မာ နယ်နိမိတ်အဖြစ် စီးဆင်းသည်။
အမည်များ
တာပိန်မြစ်၏ ကချင်အမည်မှာ တခေါခ ဖြစ်ပြီး၊တရုတ်အမည်မှာ တယင်းချန်း ဖြစ်သည်။
ရေအားလျှပ်စစ်ထုတ်လုပ်ရေး
ရေအားလျှပ်စစ်အတွက် တာပိန်မြစ်၏ တရုတ်နိုင်ငံဘက်ခြမ်းတွင် ဆည်မြောင်းတစ်ခုရှိပြီး မြန်မာအစိုးရနှင့် တရုတ်ဒါတန်းကော်ပိုရေးရှင်း တို့ပူးပေါင်းတည်ဆောက်လျက်ရှိသည့် တာပိန်(၁) နှင့် တာပိန်(၂) စီမံကိန်းများလည်းရှိသည်။
သမိုင်းထဲက တာပိန်မြစ်
ပုဂံခေတ်နှောင်းပိုင်းတွင် မွန်ဂိုတို့၏ ကျူးကျော်မှုကို တွန်းလှန်ရန် ပုဂံမင်းနရသီဟပတေ့(တရုတ်ပြေးမင်း)၏ တပ်များသည် တာပိန်မြစ်မှ တဆင့် ကချင်ပြည်နယ်၊ဗန်းမော်အနီးရှိ ငဆောင်ချမ်းသို့ လာရောက်ခဲ့ကြကြောင်း မာကိုပိုလို၏ မှတ်တမ်းများအရသိရှိရသည်။
ထို့ပြင် သမိုင်းတစ်လျှောက် တရုတ်-မြန်မာကုန်သွယ်ရေးတွင်လည်း တာပိန်မြစ်သည် အရေးပါခဲ့သည်။ တာပိန်မြစ်နှင့် ဧရာဝတီမြစ်တို့ ပေါင်းဆုံရာနေရာတွင် တည်ရှိသည့် ဗန်းမော်မြို့သည်လည်း တစ်ချိန်က ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေးအချက်အချာလည်းဖြစ်ခဲ့သည်။
အဘေရွာကလေး
အဘေရွာကလေး
ခင်းခယူး -ဂခုအင်းဘူတာ
ခင်းခယူး -ဂခုအင်းဘူတာ (研究学園駅 ခင်းခယူး - ဂခုအင်း- အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိဘရခိခရိုင်၊ ဆွတ်ခုဘမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မိလိန္ဒပဉှာ
မိလိန္ဒပဉှာ (မိလိန္ဒပဉှ; Milinda Pañha ) (သို့) မိလိန္ဒအမေးပုစ္ဆာများ ဟူသည်မှာ ဘီစီ ၁၀၀ ခုနှစ်ခန့်တွင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည့် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာဘုရား၏ တရားတော်များနှင့်ပက်သက်သည့် အမေးအဖြေများကို မှတ်တမ်းတင်ထားသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာဆိုင်ရာ ကျမ်းတစ်စောင် ဖြစ်သည်။ မေးခွန်းများမေးသည့် ဇမ္ဗူဒီပါကျွန်း သာဂလမြို့၏ဘုရင် မိလိန္ဒမင်းကို အစွဲပြု၍ မိလိန္ဒပဉှာဟု အမည်တွင်ခြင်းဖြစ်သည်။ မိလိန္ဒမင်း၏ မေးခွန်းများကို ဖြေဆိုပေးသူမှာ အရှင်နာဂသေနဟု အမည်တွင်သည့် ရဟန္တာအရှင်မြတ်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
မေးသူက ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ သိမ်မွေ့နက်နဲခြင်းများနှင့် အစွန်းနှစ်ဖက်ထွက်နေသော ပြဿနာများကို နှိုက်နှိုက်ချွတ်ချွတ်မေးသကဲ့သို့ ဖြေသူကလဲ ကြောင်းကျိုးဆီလျှော်အောင် ဥပမာ ဥပမေယျများနှင့် ဖြေရှင်းပေးထားသည့်အတွက် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းစာများအလယ်တွင် ထင်ရှားသည့် ကျမ်းတစ်စောင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာတို့၏သင်္ဂါယနာတွင် ထည့်သွင်းမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည့် ဘုရားဟောမဟုတ်သည့် ကျမ်းစာတစ်စောင်လည်းဖြစ်သည်။ သို့သော် မိလိန္ဒပဉှာကို ထိုင်းနိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ စသည်တို့က သံဂါယနာတင်ကျမ်းအဖြစ် အသိမှတ်မပြုပေ။
မိလိန္ဒမင်းနှင့် အရှင်နာဂသေနမထေရ်တို့၏ ဘဝနောက်ကြောင်း
ကဿပမြတ်စွာဘုရားရှင်လက်ထက်တော်အခါက ဂင်္ဂါမြစ်အနီးရှိ တစ်ခုသောကျောင်းဆောင်တွင် ရဟန်းအပေါင်းတို့ စုဝေးနေထိုင်ကြသည်။ သီလသမာဓိနှင့် ပြည့်စုံကြကုန်သော ရဟန်းတို့သည်နံနက်စောစောအခါတိုင်းတွင် ကဿပမြတ်စွာဘုရား၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးတို့ကို အောက်မေ့ဆင်ခြင်လျက် ကျောင်းဝင်းတစ်ခုလုံးအနှံ့ တံမြတ်စည်းလှည်း ရှင်းလင်းသုတ်သင်ကြသည်။ တံမြတ်စည်းလှည်း၍ ထွက်ပေါ်လာသော အမှိုက်သရိုက်တို့ကို ကျောင်းဝင်းပြင်ပဖြစ်သော အခြားနေရာသို့ သွားရောက် စွန့်ပစ် ကြလေ့ရှိသည်။
တစ်နေ့တွင် ရဟန်းတစ်ပါးသည် သာမဏေတစ်ဦးကို တံမြတ်စည်းလှည်းရာမှထွက်ပေါ်လာသော အမှိုက်များကို သွားရောက်စွန့်ပစ်ရန် စေခိုင်းသည်။ သာမဏေက မကြားယောင်ပြုကာ တစ်ပါးသို့ ထွက်သွားသည်။ သုံးကြိမ်မြောက် ထပ်ဆင့်ခေါ်သည့်တိုင် မကြားယောင်ပြုနေသည်။ ထိုအခါ ရဟန်းသည် မိမိလက်တွင်းမှ တံမြတ်စည်းဖြင့် သာမဏေအား "ဆိုဆုံးမရခက်သည်” ဟု ဆိုကာ ရိုက်ပုတ်သည်။ ထိုအခါမှ သာမဏေသည် အမှိုက်များကို သွားရောက်စွန့်ပစ်ပြီး ဤသို့ ဆုတောင်းသည်။
"ငါသည် ဤတံမြတ်ချေးအမှိုက်များကို စွန့်ပစ်ရလေသော ကုသိုလ်အကျိုးကြောင့် နိဗ္ဗာန်မရောက်သေးသမျှကာလပတ်လုံး မွန်းတည့်နေ၏ အရှိန်အဟုန်ကဲ့သို့ ထက်မြတ်လွန်ကဲလှစွာသော တန်ခိုးအာနုဘော်နှင့် ပြည့်စုံရပါစေသတည်း...”
ထို့နောက် သာမဏေသည် ဂင်္ဂါမြစ်တွင် ရေးချိုးရန် မြစ်ဆိပ်သို့ဆင်းသည်။ ဂင်္ဂါမြစ်အတွင်းမှ အရှိန်အဟုန်ပြင်းစွာသော ရေလှိုင်းတို့ကိုမြင်လျှင် ဤသို့ ထပ်မံဆုတောင်းပြန်သည်။
“ငါသည် နိဗ္ဗာန်မရောက်သေးသမျှကာလပတ်လုံး ဤဂင်္ဂါမြစ်ရေလှိုင်းတံပိုးတို့ကဲ့သို့ ကြီးစွာသောပညာ မကုန်ခန်းနိုင်သောပညာနှင့် ပြည့်စုံရသည် ဖြစ်ပါစေသတည်း...”
သာမဏေထိုသို့ ဆုတောင်းနေစဉ် သာမဏေကို ရိုက်ပုတ်သော ရဟန်းသည်လည်း ဂင်္ဂါမြစ်ဆိပ်သို့ ဆင်းလာခဲ့သည်။ သာ မဏေ၏ဆုတောင်းသံကိုကြားသောအခါ ဤသို့အကြံဖြစ်၏။
“ဤသာမဏေ ယခုကဲ့သို့ ဆုတောင်းသည်မှာ ငါ၏ နှိုးဆော်ချက်ကြောင့်ဖြစ်သည်။ ငါက တံမြတ်ချေးပစ်ရန် နှိုးဆော်ခဲ့သည်ကို အကြောင်းရင်းပြု၍ ဤဆုတောင်းကို ဆုတောင်းခြင်းသာဖြစ်တော့သည်။ ငါသည် အရင်းခံနှိုးဆော်သူဖြစ်သဖြင့် ငါဆုတောင်းခဲ့လျှင်လည်း အဘယ်ကြောင့် မပြည့်စုံပဲ ရှိပါအံ့နည်း”
ယင်းသို့ တွေးကြံမိသည်နှင့် ဤသို့ ဆုတောင်းလိုက်၏။
“ငါသည် နိဗ္ဗာန်မရောက်သေးသမျှကာလပတ်လုံး ဤဂင်္ဂါမြစ်ရေလှိုင်းတံပိုးတို့ကဲ့သို့ ကြီးစွာသောပညာ မကုန်ခန်းနိုင်သောပညာနှင့် ပြည့်စုံရသည် ဖြစ်ပါစေသတည်း၊ ဤသာမဏေမေးသမျှသော ပြဿနာကို ထိုးထွင်းသိမြင်နိုင်စွမ်းသော ပညာနှင့်တကွ ကောင်းစွာဖြေရှင်းပေးနိုင်သူ ဖြစ်ရပါစေသတည်း...”
ဘုရား၏ ဗျာဒိတ်တော်
အထက်ပါ သာမဏေနှင့် ရဟန်းသည် ထိုဘဝမှ လွန်သောအခါ ကောင်းမြတ်သော လူ့ဘုံ၊ နတ်ဘုတို့တွင် ကျင်လည်ခဲ့၏။ ထို့နောက်မှ မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်လက်ထက်တွင် လူ့ဘုံသို့ ပြန်လည် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားသည် "ငါဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန် စံဝင်ပြီး နှစ်ပေါင်း (၅၀၀) ကျော်လွန်သည့်အခါ ထိုသူနှစ်ဦးသည် ဖြစ်ပေါ်လာကြကုန်လတ္တံ့။ သိမ်မွေ့စွာ ဟောကြားထားသော ငါဘုရား၏ သုတ်၊ အဘိဓမ္မာ၊ ဝိနည်း တရားတော်တို့ကို အမေးအဖြေပြုလုပ်ကာ ဥပမာ အမျိုးမျိုးပြ၍ ဝေဖန်ဆွေးနွေးကြကုန်လတ္တံ့" ဟု ဗျာဒိတ် မြွက်ကြားခဲ့သည်။
မိလိန္ဒမင်း
သာမဏေငယ်သည် ဇမ္ဗူဒီပါကျွန်း သာဂလမြို့တွင် မိလိန္ဒဟူသောအမည်နှင့် မင်းဖြစ်လာသည်။ သဒ္ဒါ၊ သင်္ချာ၊ ဗိသုကာ စသော ယောက်ျားတို့တတ်အပ်သည့် အတတ်ပညာတစ်ဆယ့်ရှစ်ပါး နှင့် ဘုရားရှင်ဟောကြားခဲ့သော သုတ်၊ ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာ စသည့် ပညာတို့ကို ကောင်းစွာ ကျွမ်းကျင်တက်မြောက်သူဖြစ်လာသည်။
ထိုမင်းသည် တိုင်းပြည်တွင်းရှိ ပညာရှိအခေါ်ခံ အသိပညာရှင်၊ အတတ်ပညာရှင်များ ရဟန်း ပုဏ္ဏားများနှင့် ယှဉ်ပြိုင်ဆွေးနွေးလေ့ရှိသည်။ ဆွေးနွေးသမျှသော ပညာရှင်တို့သည် မိလိန္ဒမင်းကြီး၏ ယုံမှားသံသယများကို ရှင်းလင်းအောင် ဖြေဆိုနိုင်ခြင်းမရှိသည့်အတွက် မိလိန္ဒမင်းကြီးအတွက် စိတ်ပျက်အားလျှော့ရသကဲ့သို့ ပညာရှင်များအဖို့လဲ ညှိုးငယ်ကြရ သည်။
ပညာရှိဟု သတင်းကြားသည်နှင့် မိလိန္ဒမင်းကြီးက ဖိတ်ခေါ်ဆွေးနွေးသည်။ ပညာရှိများသာကုန်သွားသည် ကြီးမားလှစွာသော ဉာဏ်ပညာနှင့်ပြည့်စုံသည့် မင်းကြီး၏ မေးခွန်းများ၊ ယုံမှားသံသယများကို မည်သူကမှ ကျေနပ်အောင် မဖြေရှင်းနိုင်ဖြစ်နေသည်။ ဤသို့ဖြင့် တစ်ဆယ့်နှစ်နှစ်ကာလပတ်လုံး သာဂလမြို့တွင် ပညာရှိပုဂ္ဂိုလ်ဟူသော သတင်းကို မကြားရတော့ချေ။
မှတ်သားဖွယ်ရာ မှတ်ချက်နှင့်အဖြေများ
ပြဿနာပင်ဖြစ်စေ ပုစ္ဆာပင်ဖြစ်စေ မေးမြန်းစမ်းစစ်သည်ဆိုသည်မှာ နည်းအမျိုးမျိုးရှိသည်။ အကြောင်းချင်းရာတစ်ခုကို အမှန်တစ်ကယ် မသိနားမလည်၍မေးခြင်း၊ သိပြီးပါလျှက် အဖြေမည်သို့ပေးမည်ကို သိလို၍မေးခြင်း၊ တစ်ဖက်သားကို ထိပါးနှိပ်စက်လို၍မေးခြင်း စသဖြင့် အမျိုးမျိုးရှိသည်။
အရှင်ဘုရားတို့သည် ငရဲမီးကို ပကတိသောမီးထက် အတိုင်းထက်အလွန်ပူသည်ဟု ဆိုကြ၏။ သေးငယ်လှစွာသော ကျောက်ခဲကို ပကတိမီးနှင့် တစ်နေကုန် ဖုတ်သော်လည်း မကြေညက်စေကာမူ အိမ်လောက်ရှိသော ကျောက်တုံးကို ငရဲမီးတွင်ချလျှင် တခဏချင်းပင် ကြေညက်ပျက်စီးခြင်းသိုရောက်၏ ဟူသောစကားကို မယုံကြည်နိုင်ပါ။
မင်းကြီး၊ ခြင်္သေ့မ၊ ကျားမတို့သည် ကြမ်းတမ်းသောအသားကို စားသောက်ကြကုန်၏။ စားသမျှသော အရိုးအသားတို့သည် ဝမ်းတွင်းတွင် ကျေညက်ပျက်စီးကြသော်လည်း ၎င်းတို့၏ ပဋိသန္ဓေကား ဝမ်းတွင်းတွင်ပင် ရှိသော်လည်း ကျေညက်ပျက်စီးကြခြင်း မရှိပေဘူး။
စက်တင်ဘာ ၁၉၁၄
ကိုးကား
1914
ဂူလားရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ဂူလားရွာ (Gular)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဂနက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂနက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၂၂ ဦး၊ မ ၃၈၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၀၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်တိုင်ရွာ၊ ကျုံရစ်
ကျောက်တိုင်ရွာ၊ ကျုံရစ်
ကညွတ်ကုန်းရွာ၊ ကညွှတ်ကုန်း
ကညွတ်ကုန်းရွာ၊ ကညွှတ်ကုန်း
သရက်ကုန်းရွာ၊ ကညင်ဂွ
သရက်ကုန်းရွာ၊ ကညင်ဂွ
ထီးဘောကထရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ထီးဘောကထရွာ(Hteebawkahta)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဝှေဆန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၇၄၆ ဖြစ်သည်။ အရပ်အခေါ်မှာ ထီးဘောဂထ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝှေဆန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၉၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၅၇ ဦး နေထိုင်သည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်းတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြာဇံ
ကြာဇံသည် ဆန်မှုန့်၊ ပဲမှုန့်တို့ကို ကြိုးငယ် သဏ္ဌာန် အမျှင်များလုပ်ယူသော စားဖွယ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ပဲကြာဆံ၊ ဆန်ကြာဆံဟူ၍ ၂ မျိုးရှိသည်အနက် ပဲကြာဆံကို အိန္ဒိယနိုင်ငံ မှ ခြင်းများဖြင့် တင်ယူလာလေ့ရှိသည်။ ပဲကြာဆံသည် နဂို အတိုင်းအဖြူရောင် အမျှင်ခြောက်များသာ ဖြစ်သည်။ စားသုံး လိုသော အခါ ထိုအမျှင်များကို ဆယ်မိနစ်ခန့်ရေတွင် စိမ်လိုက် ရသည်။ ခြောက်နေသောအမျှင်တို့သည် ကြည်လင်၍ လုံးမွှတ် သော အမျှင်ပျော့များအဖြစ်သို့ ပြောင်း သွားကြသည်။ ထိုကြာ ဆံကို လက်သုတ်များ၌ ထည့်၍ ဖြစ်စေ၊ ကြက်သား၊ ငါး စသည်တို့ဖြင့် ချက်ပြုတ်၍ဖြစ်စေ စားသုံးလေ့ရှိကြသည်။ အချို့ကလည်း ကြာဆံဟင်းခါး ချက် သောက်ကြသည်။ ဆန်မှလုပ်ယူသော ကြာဆံကို တရုတ်ဆိုင်များတွင် အတွေ့ရများ၏။ ပဲမှလုပ်ယူသည့် ကြာဆံကဲ့သို့ပင် အမျှင်များ ဖြစ်သော်လည်း ဆန်ကြာဆံသည် ရေတွင်စိမ်ရာ၌ ပဲကြာဆံ ကဲ့သို့ ကြည်လင်မလာဘဲ သာမန်အဖြူရောင်အမျှင်များသာ ဖြစ်လာသည်။ ပဲကြာဆံလောက်လည်း အမျှင် မတုတ်ချေ။ ဆန်ကြာဆံကို ဝက်သား၊ ကြက်သား၊ ဘဲသား စသည်တို့ဖြင့် ကြော်၍ စားလေ့ရှိကြသည်။ အထူးသဖြင့် တရုတ်လူမျိုးများ အသုံးများသည်။ ရန်ကုန်မြို့၌ ထိုကြာဆံမျိုး လုပ်ယူသော လုပ်ငန်းများရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အစားအစာ
စင်လော်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
စင်လော်ရွာ (Hsinlaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ နားဟွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဟွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀၂ ဦး၊ မ ၁၁၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမိုင်းကုန်းရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
သမိုင်းကုန်းရွာ (Thamongkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ယမ်းတွင်းငါးကြောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၅၁ ဦး၊ မ ၁၈၄၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၉၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ကျည်းကုန်းရွာ၊ ဆေးခင်းခုံ
မန်ကျည်းကုန်းရွာ (Magyikone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဆေးခင်းခုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၇၉ ဖြစ်သည်။  ယခင်အမည်မှာ မကြီးကုန်း ဖြစ်သည်။
အုံရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိရောစဇာတ်
thumb ဧကကနိပါတ် - ၁၅။ ကကဏ္ဋကဝဂ် -၁၄၃ - ဝိရောစဇာတ်။ ။ ခြင်္သေ့အတုပြုကာ ဆင်အား သတ်စားရန် တောင်းဆိုသည်ကို ခြင်္သေ့ အဖန်ဖန် တားမရသဖြင့် ဆင်နင်းသတ်ခံရသော မြေခွေးမိုက်အကြောင်း။
ဘုရားအံတု သင်းခွဲပြု
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒေဝဒတ်သည် ဈာန် အဘိညာဏ် ပျောက်ကွယ်လျက် လာဘ်လာဘ ဆုတ်ယုတ်သည့်အတွက် သံဃာကို သင်းခွဲတော့မည်ဟု ကြံစည်ကာ မြတ်စွာဘုရားထံ ငါးပါးသော ဝတ္ထုတို့ကို တောင်းလေ၏။
မရသောအခါ ရဟန်းဖြစ်သစ်စ ဓမ္မဝိနိယ၌ မလိမ္မာသေးသော အဂ္ဂသာဝကနှစ်ပါး၏ အတူနေ တပည့်ငါးရာတို့ကို သွေးဆောင်ခေါ်ယူပြီးလျှင် ဂယာသီသသို့သွား၍ တစ်သိမ်တည်း၌ သံဃကံ အသီးပြုကာ သံဃာကို သင်းခွဲလေ၏။
သာရိပုတ္တရာနောက်ပါ တပည့်ငါးရာ
ထိုအခါ အဂ္ဂသာဝကနှစ်ပါးလည်း မြတ်စွာဘုရား စေခိုင်းတော်မူသဖြင့် ရဟန်းငယ် ငါးရာတို့ကို ပြန်၍ခေါ်ယူရန် ဂယာသီသသို့ သွားကြကုန်၏။ ဒေဝဒတ်လည်း ညဉ့်အခါ တရားဟောသည်ရှိသော် ဘုရား၏ တင့်တယ်စံငယ်ခြင်းကို ပြုတော့မည်ဟု ကြံစည်ကာ ဘုရားအတုပြုလျက် ရှင်သာရိပုတ္တရာအား “ငါ့ရှင် သာရိပုတ္တရာ ... ရဟန်းသံဃာသည် ထိန, မိဒ္ဓ င်း၏၊ သင် တရားဟောပါ၊ ငါ ညောင်းညာလှသည်၊ ကျောဆန့်ဦးမည်” ဆို၍ လျောင်းစက်ရာ အိပ်ပျော်သွားလေ၏။ ရှင်သာရိပုတ္တရာလည်း ရဟန်းငယ် ငါးရာတို့ကို တရားပြ၍ ဆုံးမပြီးလျှင် မြတ်စွာဘုရားထံ ခေါ်ယူသွားကြကုန်၏။
ကောကာလိကနှိပ်စက် သွေးအန်ထွက်
ကောကာလိကသည် ရဟန်းငယ် ငါးရာတို့ကို မမြင်လျှင် ဒေဝဒတ်ထံသွား၍ “ငါ့ရှင် ဒေဝဒတ် ... သင့်ရဟန်းငယ် ငါးရာတို့ကို အဂ္ဂသာဝကနှစ်ပါး ခေါ်ယူသွားသဖြင့် ကျောင်းချည်းသာ ကျန်တော့၏၊ သင်ကား အအိပ်ကြီးလှ၏” ဟု ဆိုကာ ကိုယ်ဝတ်ကိုဖယ်၍ ရင်ဘတ်ကို ဖနောင့်နှင့် ပေါက်လေ၏။ ဒေဝဒတ်လည်း ထိုခဏ၌ပင် သွေးအန်လေ၏။ ထိုအခါမှစ၍ သည်းထန်စွာ ဝေဒနာရလေ၏။
မြတ်စွာဘုရားလည်း သာရိပုတ္တရာမထေရ်ကို “ချစ်သား သာရိပုတ္တရာ ... သင့်ကိုမြင်သောအခါ ဒေဝဒတ်သည် အဘယ်သို့ ပြုသနည်း” ဟု မေးတော်မူ၏။ “အရှင်ဘုရား ဒေဝဒတ်သည် တပည့်တော်ကိုမြင်လျှင် ဘုရား၏ တင့်တယ်စံပယ်ခြင်းကို ပြုတော့မည်ဟု ကြံစည်ကာ ဘုရားအတုပြုလျက် ကြီးစွာသော ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရသည်” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ မြတ်စွာဘုရားသည် “ချစ်သား သာရိပုတ္တရာ ... ဒေဝဒတ်သည် ယခုအခါ၌သာ ငါဘုရား အတုပြု၍ ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ရသည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်း ပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
သုံးရွာဆိုင်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
သုံးရွာဆိုင်ရွာ (Thoneywarsaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ သုံးရွာဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သုံးရွာဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၃ ဦး၊ မ ၄၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၁၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ဝိရောစဇာတ်
ခြင်္သေ့မင်းမွေး တောမြေခွေး
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ကေသရာဇ ခြင်္သေ့မင်းဖြစ်၍ ဟိမဝန္တာဝယ် ရွှေဂူတစ်ခု၌ နေလေ၏။
သုံးရွာဆိုင်ရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိရောစဇာတ်
ခြင်္သေ့မင်းမွေး တောမြေခွေး
တစ်နေ့သ၌ ထိုကေသရာဇာ ခြင်္သေ့မင်းသည် ရွှေဂူမှ ထွက်ပြီးလျှင် အရပ်လေးမျက်နှာကို ကြည့်ရှုလျက် ခြင်္သေ့သံဖြင့် ဟောက်၍ အစာရှာသွားလတ်သော် ကျွဲကြီးတစ်ကောင်ကိုသတ်ကာ ကောင်းမြတ်သော အသားကိုစား၍ ဝလျှင် အိုင်တစ်ခု၌ ရေသောက်၍ နေရာရွှေဂူသို့ ပြန်ခဲ့၏။
ထိုအခါ မြေခွေးတစ်ကောင်သည် အစာရှာသွားလတ်သော် ခြေင်္သေ့မင်းကိုမြင်၍ အလွန်ကြောက်ရွံ့လျက် မပြေးနိုင်တော့ဘဲ ခြေင်္သေ့မင်းရှေ့မှာပင် ရှိခိုးလျက် ဝပ်လေ၏။ ခြင်္သေ့မင်းသည် “မြေခွေး ... ဘယ်အတွက် လာသနည်း” ဟု မေးရာ၊ “အရှင် ... အရှင့်ခြေရင်းမှာ လုပ်ကျွေးလို၍ လာပါသည်” ဟု ပြောလေ၏။ “မြေခွေး ... ကောင်းပြီ၊ လုပ်ကျွေးလော့၊ သင့်အား ကောင်းမြတ်သော အသားကို ကျွေးမည်” ဟု ပြောဆိုကာ မြေခွေးကို ရွှေဂူသို့ ခေါ်၍သွား၏။ မြေခွေးလည်း ထိုအခါမှစ၍ ခြသေ့င်္စားကြွင်းကိုစားလျက် နှစ်ရက်၊ သုံးရက် လွန်လျှင် ဝဖြိုးလာလေ၏။
မြေခွေးပြောကြား ဖမ်းသတ်စား
တစ်နေ့သ၌ ခြင်္သေ့မင်းသည် မြေခွေးကို “မြေခွေး ... သွားချေ၊ တောင်ထိပ်ပေါ်ကနေ၍ တောင်ခြေရင်းတွင် လှည်လည်နေသော ဆင်၊ မြင်း၊ ကျွဲ၊ နွား စသည်တို့ကို ကြည့်ချေ၊ သင် စားလိုသောအသားကို မှတ်ခဲ့၍ ငါ့ထံလာပြီး ရှိခိုးလျက် မည့်သည်သားကို စားလိုသည်၊ အရှင် *ထွန်းပလော့ဟု ဆိုရမည်၊ ငါသည် ထိုသားကောင်ကိုသတ်၍ မြတ်သောအသားကို စားမည်၊ သင့်အားလည်း ပေးမည်” ဟု ပြောကြား စေခိုင်းလေ၏။
[* ထွန်းပလော့ - ဆိုသော စကားမှာ ဝိရောစပါဠိမှ မြန်မာပြန်ထားသော စကားဖြစ်သည်။ အဓိပ္ပါယ်မှာ အစွမ်းသတ္တိကို ပြပါ၊ တန်ခိုးကိုပြပါဟု မြှောက်ပေးသောစကား ဖြစ်သည်။]
မြေခွေးသည် ခြင်္သေ့မင်း စေခိုင်းသည်အတိုင်း တောင်ထိပ်ပေါ်ကနေ၍ စားလိုသော သားကောင်ကိုမှတ်ကာ ဂူတွင်းသို့ဝင်၍ ခြင်္သေ့မင်းအး ပြောကြားလျက် “အရှင် ... ထွန်းပလော့” ဟု ဆိုလေ၏။ ထိုအခါ ခြင်္သေ့မင်းသည် လျင်စွာပြေး၍ အမုန်ယစ်သော ဆင်ပင် ဖြစ်စေကာမူ ဖမ်းယူသတ်ဖြတ်ကာ မိမိလည်း မွန်မြတ်သော အသားကိုစား၏။ မြေခွေးအားလည်း ပေးလေ၏။
ခြင်္သေ့တုပ အားစွမ်းပြ
မြေခွေးသည် ကာလရှည်ကြာလတ်သော် “ငါလည်း အခြေလေးချောင်းရှိသောသားပင် ဖြစ်၏၊ အဘယ်ကြောင့် သူတစ်ပါး ကျွေးမွေးသည်ကို စား၍နေရအံ့နည်း၊ ငါလည်း ဤနေ့မှစ၍ ဆင် စသည်တို့ကို ကိုယ်တိုင်သတ်၍ စားမည်၊ ဤခြေင်္သေ့မင်းကား အရှင် ... ထွန်းပလော့ ဆိုသောစကား ကလေးကိုမှီ၍ ဆင်စသည်ကို သတ်၍စားနိုင်သေး၏။ ငါလည်း ခြင်္သေ့မင်းကို ဇမ္ဗုက ... ထွန်းပလော့ ဆိုစေလျက် ဆင်ကိုသတ်၍ စားမည်ဟု မာနတက်ကာ ခြင်္သေ့မင်းထံ ကပ်၍ “အရှင် ... အကျွန်ုပ်ကား ကာလရှည်မြင့်စွာ အရှင်တို့ သတ်၍ကျွေးသော အသားကိုသာ စားခဲ့ရသည်၊ ကျွန်ုပ်လည်း ဆင်တစ်ကောင်ကိုသတ်၍ စားလိုသည်၊ ထို့ကြောင့် အကျွန်ုပ်သည် ရွှေဂူမှာ အိပ်၍နေမည်၊ အရှင်သွား၍ တောင်ခြေရင်း၌ သွားနေသော ဆင်ကို ကြည့်ရှု၍ ဇမ္ဗုက ... ထွန်းပလော့ဟု ဆိုပါ၊ဤမျှလောက်ကလေးကို ဝန်မတိုပါနှင့်” ဟု တောင်းပန်လေ၏။
ရွှေဂူအိမ်ပြန် ခြင်္သေ့ဟန်
ထိုအခါ ခြင်္သေ့မင်းသည် မြေခွေးကို “မြေခွေး ... ငါ ဝန်မတိုပါ၊ သင်သည် ဆင်ကို မသတ်နိုင်၊ ဆင်ကို သတ်၍ စားနိုင်သော မြေခွေးမည်သည် လောက၌မရှိ၊ သင်ကိုယ်တိုင် မသတ်ချင်ပါနှင့်၊ ငါ သတ်ကျွေးသော အသားကိုသာ အေးအေးစားနေပါ” ဟု တားမြစ်လေ၏။ မြေခွေးသည် ခြင်္သေ့မင်း တားမြစ် ဆုံးမသော်လည်း မနာယူဘဲ အဖန်ဖန် တလဲလဲ တောင်းပန်၍သာနေ၏။ ခြင်္သေ့မင်းသည် မြေခွေးကို မတားမြစ်နိုင်တော့သဖြင့် “ကောင်းပြီ” ဟု ဝန်ခံ၍ ရွှေဂူ၌အိပ်စေပြီးလျှင် တောင်ခြေရင်း၌ အမုန်ယစ်သော ဆင်ကို ကြည့်၍ ရွှေဂူတံခါးသို့သွားကာ “ဇမ္ဗုက .. .ထွန်းပလော့” ဟု ဆိုလေ၏။
ဆင်ကိုဖမ်းလေ အသက်သေ
မြေခွေးသည် ရွှေဂူမှထွက်၍ ခြင်္သေ့မင်း၏ တင့်တယ်စံပယ်ခြင်းကို ပြုတော့မည်ဟု ကြံစည်လျက် ခြင်္သေ့မင်းအတုပြုကာ အရပ်လေးမျက်နှာသို့ ကြည့်ရှု၍ ခွေးသံဖြင့် သုံးကြိမ် ဟောင်ပြီးလျှင် တောင်ထိပ်ပေါ်ကနေ၍ ဆင်၏ ဦးကင်းပေါ်၌ ကျစေမည်ဟု ရည်ရွယ်လျက် ပြေးလေရာ ဆင်၏ ခြေရင်း၌ ကျလေ၏။ ဆင်သည် လက်ယာခြေကိုမြှောက်၍ မြေခွေးဦးခေါင်းကို နင်းလေ၏။ ဦးခေါင်းရိုးတို့သည် မှုန့်မှုန့်ညက်ညက် ကြေကုန်၏။ ဆင်သည် နောက်မှ မြေခွေးကိုယ်ကိုယ် ခြေဖြင့်ခွေ၍ စုပုံကာ အပေါ်၌ မစင်စွန့်ချပြီးလျှင် ကြိုးကြာသံမြည်လျက် တောသို့ဝင်လေ၏။ ထိုအခါ ခြင်္သေ့မင်းသည် ဤအကြောင်းကိုမြင်၍ -
“ဟယ် မြေခွေးမိုက် ... သင့်မှာ ဦးခေါင်းကွဲ၍ ဦးနှောက်ထွက်ချေပြီ၊ နံရိုးတွေလည်း ကျိုးခဲ့ပြီ၊ ယခု အခါ သင် ထွန်းပပါဦးလော့” –
ဇာတ်ပေါင်း
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မြေခွေးသည် - ယခုအခါ ဒေဝဒတ်။
ခြင်္သေ့မင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၂) သေသောက်မိုက်ခွေး၊ သတ်ရန်တွေး၊ မြေခွေးလှောင်သည်သွင်
သိင်္ဂါလဇာတ် ပြီး၏။
ပွင့်လင်းမြင်သာမှု
ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ဆိုသော စကားလုံးကို သိပ္ပံပညာ၊ အင်ဂျင်နီယာ ပညာရပ်၊ စီးပွားရေး ပညာရပ်၊ လူသားဆန်မှု ဆိုင်ရာ ကိစ္စများတွင် သုံးစွဲလေ့ ရှိပြီး အထူးသဖြင့် လူမှုရေး ဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် ယေဘုယျအားဖြင့် သုံးစွဲလေ့ ရှိကြသည်။ ထိုစကားလုံး၏ အဓိပ္ပါယ်တွင် ပွင့်လင်းမှု၊ ဆက်ဆံ ပြောကြားမှု နှင့် တာဝန်ယူမှု တို့ ပါဝင်သည်။ ပွင့်လင်းမြင်သာမှု ရှိသည့် အခါတွင် အခြားသူများ အနေနှင့် မည်သို့မည်ပုံ ဖြစ်ပျက်နေသည်ကို အလွယ်တကူ သိမြင်နိုင်သည်။ ဥပမာ အားဖြင့် ပြရမည် ဆိုလျှင် ငွေကိုင် ဝန်ထမ်းမှ ဈေးဝယ်သူအား မည်သည့်ပစ္စည်းက မည်ရွေ့မည်မျှ ကျသည်ကို အသေးစိတ် ရှင်းပြခြင်း၊ ပြန်အမ်းငွေကို ပေးသော အခါတွင် စနစ်တကျ စစ်ဆေး၍ ယူစေခြင်းသည် ပွင့်လင်းမြင်သာမှု တစ်မျိုးဟု ဆိုနိုင်သည်။