cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘယ်ရီလီယမ်
လက္ခဏာများ
၁၉၃၀ ပြည့်ကျော် နှစ်များတွင် သိပ္ပံပညာရှင်တို့သည် အက်တမ်ကို ဖြိုခွဲရန် နည်းအမျိုးမျိုး ရှာဖွေစပ်းကပ်ခဲ့ကြရာ ဗယ်ရီလီယမ်သည် နျူကလီးယဓာတုဗေဒနှင့် နျူကလီးယရူပဗေဒတို့၌လည်း အရေးပါသော သတ္တုဒြပ်စင်ဖြစ်ကြောင်းကို တွေ့ရှိလာခဲ့ကြသည်။ ဗီတာမှုန်ဖြင့် ဖြိုခွင်းသောအခါ ဗယ်ရီလီယမ်အက်တမ်တစ်ခုမှ ဟီလီယမ်အက်တမ်နှစ်ခုနှင့် နျူထရွန်တခု ကွဲထွက်လာသည်။ အယ်လ်ဖာမှုန်တခုဖြင့် တိုက်ခိုက်မိလျှင် ကာဗွန်အက်တမ်တစ်ခုနှင့် နျူထရွန်တစ်ခုဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဗယ်ရီလီယမ်၏ အက်တမ်အလေးချိန်မှာ ၉.၀၂ ဖြစ်၍ အက်တမ်ကိန်းမှာ ၄ ဖြစ်သည်။
အသုံးပြုခြင်း
X rayရောင်ခြည်သည် ဗယ်ရီလီယမ်ကို လွယ်ကူစွာ ထိုးဖောက်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရသဖြင့် ဤဒြပ်စင်ကို X Rayပြွန်များ၏ လေလုံသော “ပြတင်းပေါက်”များ ပြုလုပ်ရာ၌ အသုံးချသည်။ ထို့ပြင် နီယွန်မီးချောင်း၏ ဓာတ်ခေါင်း(အီလက်ထရုတ်)များ ပြုလုပ်ရန်အတွက်လည်း အသုံးပြုကြသည်။ သို့သော် ဗယ်ရီလီယမ်ဒြပ်ပေါင်းတို့သည် လူတို့၏ အရေအပြားနှင့် အသက်ရှူအင်္ဂါစုတို့ဖြင့် ထိတွေ့မိလျှင် အန္တရာယ်ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့် နီယွန်မီးချောင်းများကို မကွဲမရှရအောင် သတိပြု၍ ကိုင်တွယ်ကြရာသည်။ ဘီရီလီယမ်(Beryllium)ကို ဘီရီလီယမ်-ကြေးနီသတ္တုစပ်(beryllium-copper alloy) ထုတ်လုပ်ရာတွင် သတ္တုစပ်ပစ္စည်း (alloying agent) အဖြစ်အသုံးပြုသည်။ ၎င်းတွင် လျှပ်စစ်နှင့်အပူကူးနိုင်စွမ်းကောင်းခြင်း၊ ပေါ့ပါးပြီးတောင့်တင်းခိုင်မာကြံ့ခိုင်မှု အားကောင်းခြင်း၊ သံလိုက်ဓာတ်မရှိခြင်း ခုခံနိုင်စွမ်းရည်အားကောင်းခြင်း၊ အပူချိန်မြင့်မားမှုနှင့် ဘက်စုံမှ တည်မြဲမှုအားကောင်းမွန်ခြင်းအကျိုးကျေးဇူးတွေကြောင့် ဘီရီလီယမ်-ကြေးနီသတ္တုစပ်(beryllium-copper alloy)ကို အသုံးချမှုနယ်ပယ်အမျိုးမျိုးတွင် အသုံးပြုကြသည်။ အထူးသဖြင့် ဘီရီလီယမ်-ကြေးနီသတ္တုစပ်(beryllium-copper alloy)ကို ကာကွယ်ရေးနှင့် လေကြောင်းအာကာသ ဆိုင်ရာ လေယဉ် စက်ရုံများတွင် အသုံးချကြသည်။ ဘီရီလီယမ်(Beryllium)ကို ရောဂါများထောက်လှမ်းစစ်ဆေးရာ X-ray နယ်ပယ်(ဓာတ်မှန်)တွင်လည်း အသုံးပြုသည်။ ထို့အပြင် ဘီရီလီယမ်(Beryllium)ကို ကွန်ပျူတာဆိုင်ရာ အသုံးအဆောင်ပစ္စည်းအမျိုးမျိုးပြုလုပ်ရာတွင်လည်း အသုံးပြုကြသည်။
ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှုများ
ဘီရီလီယမ်(Beryllium)သည် လူသားများအတွက် ပြင်းထန်သော အကျိုးသက်ရောက် မှုပေးသော ဒြပ်စင်မဟုတ်သော်လည်း ဓာတုဆိုင်ရာအဆိပ် အများဆုံးရှိသော အဆိပ်ဒြပ်စင် (toxic element) ဟု ရှေးယခင်ကတည်းက ကျွနု်ပ်တို့ သိပြီးသားဖြစ်သည်။၎င်းသတ္တုကို ရှူရှိုက်မိသည့်အခါ လူသားတွေအတွက် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ ဆိုးကျိုးများ ရှိစေနိုင်သည်။ အဘယ့်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် အဆုတ်ကိုဖျက်ဆီးပစ်ခြင်းနှင့် နမိုးနီးယား(pneumonia) ရောဂါကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်။ ဘီရီလီယမ်(Beryllium)နှင့်ပတ်သက်ပြီး လူသိအများဆုံး အကျိုးသက်ရောက်မှု တစ်ခုမှာ- ဘီရီလွိုက်စစ်(berylliosis)ရောဂါဖြစ်သည်။ အဆုတ်ကို ပြင်းပြင်းထန်ထန် ပျက်စီးမှု အန္တရာယ်ပေးနိုင်သကဲ့သို့ နှလုံးအစရှိသော တခြားအင်္ဂါများကိုပါ ဖျက်စီးစေနိုင်သော ရောဂါ ဖြစ်သည်။ အလုပ်ခွင်တွင် ဘီရီလီယမ်(Beryllium) ကိုရှူရှိုက်မိခြင်းမှ တဆင့် ဘီရီလွိုက်စစ်(berylliosis) ရောဂါကို ရရှိစေနိုင်သည်။ လူသားများတွင် ခုခံအားစနစ်အားလျော့ခြင်း ကိုယ်ခံအားနည်းခြင်းများဖြစ်နေပါက ထိုရောဂါဝင်ရောက်ဖြစ်ပေါ်နိုင်ရန် အခွင့်သာဆုံးဖြစ်သည်။(အလွယ်တကူ ဝင်ရောက်လာနိုင်သည်ကို ဆိုလိုသည်။)ဘီရီလီယမ်(Beryllium)သည် ၎င်း၏ ဓာတုဆိုင်ရာတုံ့ပြန်မှု မြင့်မားသောကြောင့် လူသားများအတွက် သွေးမတည့်သော ဓာတ်ပြုခြင်းများ(allergic reactions) လည်း ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ထိုသို့ဖြစ်ခြင်းမှ ပြင်းပြင်းထန်ထန်ဖြင့် ရက်ကြာကြာ ဖျားလာခြင်းမျိုးဖြစ်လာနိုင်သည်။ ထိုအခြေအနေကို ဘီရီလီယမ် နာတာရှည်ရောဂါ(Chronic Beryllium Disease(CBD)) ဟုခေါ်သည်။ ကိုယ်ခံအားနည်းခြင်း၊မောပန်းလွယ်ခြင်း နှင့် အသက်ရှူကြပ်ခြင်း တို့သည် ထိုရောဂါ၏ လက္ခဏာများပင်ဖြစ်သည်။ စီဘီဒီ (CBD) ရောဂါမှတဆင့် အစားစားချင်စိတ်မရှိခြင်း၊ အစားသောက်ပျက်ခြင်းကြောင့် ကိုယ်ခန္ဒာ ပိန်လှီခြင်း စသော anorexia (ခံတွင်းပျက်ခြင်း။ (အထူးသဖြင့် ငယ်ရွယ်သော မိန်းမများ၌) ဝမည်ကို စိုးရိမ်လွန်၍ အစားအသောက် ပျက်ခြင်းကြောင့် အန္တရာယ် ဖြစ်စေ နိုင်သည့်အထိ ကိုယ်အလေးချိန် ကျဆင်းသောရောဂါမျိုးကို ဆိုလိုသည်။)ရောဂါဖြစ်ပေါ်မှုကို ပိုတိုးဖြစ်စေပြီး လက်နှင့်ခြေများတွင် အပြာနက်နက် အရောင်ကွက်များဖြစ်ပေါ်ခြင်းများ ဖြစ်လာတတ်သည်။ တခါတရံ အစောပိုင်း စီဘီဒီ(CBD)ရောဂါ အခြေအနေတွင်ပင် အသက်ဆုံးရှုံးမှုများဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ဘီရီလွိုက်စစ်(berylliosis) ရောဂါနှင့် ဘီရီလီယမ် နာတာရှည်ရောဂါ (Chronic Beryllium Disease(CBD))များဖြစ်ပွားခြင်းအပြင် ဘီရီလီယမ်(Beryllium)သည် ကင်ဆာရောဂါတိုးပွားဖြစ်ပေါ်မှု အခွင့်လမ်းအများဆုံးဖြစ်စေပြီး ဒီအင်န်အေ (DNA) – မျိုးဆက် ပျက်သုဉ်း ဖျက်စီးပစ်နိုင်ပေသည်။
ပတ်ဝန်းကျင်သို့ သက်ရောက်မှုများ
သဘာဝဖြစ်စဉ်များနှင့် လူသားများ၏ လုပ်ဆောင်မှုရလဒ်များမှတဆင့် ဘီရီလီယမ် (Beryllium)သည် လေ၊ရေ၊နှင့်မြေဆီလွှာထဲ တွင် ဝင်ရောက် နေရာယူလျက် ရှိသည်။ သဘာဝအလျှောက်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းမှာ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပမာဏအနည်းငယ်မျှသာရှိသည်။ သတ္တုများထုတ်လုပ်ခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း၊ကျောက်မီးသွေးနှင့်အဆီများလောင်ကျွမ်းခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း လူသားတို့၏ လုပ်ဆောင်ခြင်းများဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ဘီရီလီယမ်(Beryllium)များကို ပေါင်းထည့်ပေးလျက်ရှိသည်။ ဘီရီလီယမ်(Beryllium)သည် လေထုထဲတွင် အလွန်သေးငယ်သော ဖုန်အမှုန့်များအဖြစ် တည်ရှိသည်။ ရာသီဥတုအခြေအနေများမှ မြေဆီလွှာနှင့် ကျောက်လွှာ တိုက်စားခြင်းများဖြစ်ပေါ်ကာ ရေစီးကြောင်းအတွင်း ဘီရီလီယမ်(Beryllium)များ ဝင်ရောက်နေရာယူလျက်ရှိသည်။ စက်ရုံထုတ်လုပ်လိုက်သော ဘီရီလီယမ်(Beryllium)များက လေထုတွင် ပေါင်းစပ်ပါဝင်နေသလို ညစ်ညမ်းရေနှင့်စွန့်ပစ်လိုက်သောရေများမှလည်း ဘီရီလီယမ်(Beryllium)ကို ရေထုထဲသို့ပေါင်းစပ်ပါဝင်စေလျက်ရှိသည်။ အထူးသဖြင့် ဘီရီလီယမ်(Beryllium)သည် အနည်များအတွင်း အနည်ထိုင်လေ့ရှိသည်။ သဘာဝအားဖြင့် မြေဆီလွှာတွင် ဘီရီလီယမ်(Beryllium)ကို ဓာတုဒြပ်စင် အဖြစ် ပမာဏ အနည်းငယ်သာ တွေ့ရသော်လည်း လူသားများ၏ လုပ်ဆောင်ချက်များကြောင့် ဘီရီလီယမ်(Beryllium)တိုးပွားမှု အဆင့်မှာ ပတ်ဝန်းကျင်တွင် ပိုတိုးလို့ ဖြစ်ပေါ်လျက်ရှိသည်။
ဖေါ့ဘောန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ဖေါ့ဘောန်ရွာ(Hpawtbaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဇီးဝုန်းဂေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၀၉၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွိုင်ခွင်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
လွိုင်ခွင်ရွာ (Loihkwin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နားလွိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၃၂ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်စုချင်းကုန်းရွာ၊ ကံလှ
တောင်စုချင်းကုန်းရွာ၊ ကံလှ
ကောက်ကွေ့ရွာ၊ သုံးခွ
ကောက်ကွေ့ရွာ၊ သုံးခွ
သံပုရာရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
သံပရာရွာ (Thanpuyar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ သံပရာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သံပရာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅ ဦး၊ မ ၃၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ်းဖြူရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကမ်းဖြူရွာ (Kanhpyu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ကမ်းဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၈၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကမ်းဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၆၀ ဦး၊ မ ၂၉၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျေားအဲဆွတ်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစကိတ်ကွင်းရှေ့ဘူတာ
ဂျေားအဲဆွတ်အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာစကိတ်ကွင်းရှေ့ဘူတာ  (上越国際スキー場前駅 ဂျေားအဲဆွတ်ခိုခုဆိုင်ဆုခီးဂျေားမအဲ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ နီးဂတခရိုင်၊ မိနမိအအိုနုမမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
COM ဖိုင်
.COM ဖိုင်သည် ပုံစံရိုးရှင်းပြီး သတ်မှတ်ဆောင်ရွက်ချက်အတိုင်း လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်သော ဖိုင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ ကွန်ပျူတာစက်လည်ပတ်စနစ်ကို အမိန့်ပေးနိုင်သော အချက်အလက်များပါသော ဖိုင်နောက်ဆက် သို့မဟုတ် ကွန်ပျူတာစက်လည်ပတ်စနစ်မှ ခေါ်ယူအသုံးပြုရန် နားလည်သော ဖိုင်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ရှေးယခင် MS-DOS တွင် အဓိကသုံးစွဲခဲ့ကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် .com ကို ထိန်ချန်ထားပြီး .exe ကိုသာ အသုံးပြုလာကြသည်။
မိုက်ခရိုဆော့ဖ် ဘိုင်နရီ ပုံစံ
.COM ဖိုင်သည် CP/M နှင့် MS-DOS တို့တွင် အသုံးပြုသော ဘိုင်နရီ အစဉ်ဖြင့်လုပ်ဆောင်နိုင်သော ဖိုင်ဖြစ်သည်။ ၎င်းတွင် လုပ်ငန်းကို လုပ်ဆောင်ရန်သတ်မှတ်ထားသော ကုဒ်နှင့် အချက်အလက်များမှအပ အခြား အချက်အလက်များမပါဝင်ပေ။ ဘိုင်နရီ စနစ်တွင် အများဆုံး ၆၅၂၈၀ (FF00h) ဘိုက် အထိသာလျှင် အသုံးပြုနိုင်သောကြောင့် ကုဒ်နှင့် အချက်အလက်များကို သတ်မှတ်နေရာအစုတွင်သာ သိမ်းဆည်းနိုင်ခဲ့သည်။ ထိုသို့နေရာလွတ် နည်းပါးခြင်းနှင့် ဖိုင်များအတွက် နေရာချထားမှု နည်းစနစ်အသစ် မတွေ့ရှိသေးသောကြောင့် သတ်မှတ်နေရာတွင် ပုံသေထားကာ ကွန်ပျူတာစက်လည်ပတ်စနစ်မှ စတင်လုပ်ဆောင်သည်နှင့် ခေါ်ယူအသုံးပြုနိုင်ရန် စီစဉ်ခဲ့ကြသည်။
အချွန်းရွာ
အချွန်းရွာ
သပြုကွင်းရွာ၊ မန်းကလဲ့ငုတော
သပြုကွင်းရွာ၊ မန်းကလဲ့ငုတော
ဂျေားအဲအိဘူတာ
ဂျေားအဲအိဘူတာ  (常永駅 ဂျေားအဲအိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ယာမနရှိခရိုင်၊ နခခိုမတိုင်း၊ ရှေားဝမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကြက်မအိုင် (အရှေ့)ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကြက်မအိုင် (အရှေ့)ရွာ(Kyetmaaing(East))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကြက်မအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြက်မအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၀ ဦး၊ မ ၄၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ဂျိဇိုးဘရှိဘူတာ
ဂျိဇိုးဘရှိဘူတာ  (地蔵橋駅 ဂျိဇိုးဘရှိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုခုရှီးမားခရိုင်၊ တိုခုရှီးမားမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
တာမော့ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မော်လိုက်ရွာသစ်ရွာ၊ ကလေးမြို့နယ်
မော်လိုက်ရွာသစ်ရွာ (Mawlaikywarthit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ ကလေးမြို့နယ်၊ မော်လိုက်ကလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၃၀၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလေးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်တောင်ပြင်ရွာ၊ နတ်တောင်ပြင်
နတ်တောင်ပြင်ရွာ၊ နတ်တောင်ပြင်
ကထာဝတ္ထုသုတ်
(၃)သုတ် ရှိပါသည်။
ဤသုတ်၌ -
(က) စကားပြောဆိုခြင်း၏အကြောင်း ၃-မျိုး၊
(ခ) စကားပြောဆို (ဆွေးနွေး)ထိုက်သောပုဂ္ဂိုလ် ၄-မျိုး၊
(ဃ) (သစ္စာ ၄-ပါးသိနိုင်သော) အကြောင်းရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်၊
(စ) စကားပြောဟောခြင်း၏ ပန်းတိုင်တို့ကို အကျယ် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ပညာရှိ (အရိယာ)ပုဂ္ဂိုလ်တို့ မပြောဆိုသောစကားများ, ပြောဆိုသောစကားများ ပညာရှိ (အရိယာ)ပုဂ္ဂိုလ်တို့၏ တိုင်ပင်ခြင်းတို့ကိုလည်း ဟောတော်မူပါသည်။
အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-အကျယ်ဖွင့်ပြချက်များ ရှိပါသည်။ --- တိရစ္ဆာနကထာ ၂၇-မျိုးကို ပြောဆိုနေကြသောရဟန်းတို့အား အညတိတ္ထိယ ပရိဗ္ဗာဇကတို့၏အစွမ်းသတ္တိကို ကုန်စေနိုင်သော ကထာဆယ်ပါးကို ထောက်ဆ၍ ထောက်ဆ၍ ပြောဆိုကြရန် ဘုရားရှင် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဇိုင်ချောင်းရွာ
ဇိုင်ချောင်းရွာ
ဒွန်ဒရာ
ဒွန်ဒရာ (දෙවිනුවර, தேவேந்திரமுனை) သည် သီရိလင်္ကာနိုင်ငံ၏ တော်ဘက်အစွန်ဆုံးနေရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ တောင်ပိုင်းစီရင်စုနယ်၊ မတရာမြို့အနီး အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတွင် တည်ရှိသည်။ ဒွန်ဒရာထိပ်မီးပြတိုက်၊ Tenavaram နတ်နန်းများ၏ အပျက်အစီးများစွာနှင့် ဝိဟာရတစ်ခုသည် ဤနေရာပတ်လည်တွင် တည်ရှိသည်။
အမည်
ဒွန်ဒရာသည် တမီရိုးရာ Theivanthurai (God's Port) မှ ဆင်းသက်လာသည်။ ဤနေရာကို Culavamsa ရှိ ဖော်ပြထားသည်များ ရှိသည်။
အလယ်ချောင်းရွာ၊ မန်းကလဲ့ငုတော
အလယ်ချောင်းရွာ၊ မန်းကလဲ့ငုတော
ကွင်းမရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကွင်းမရွာ (Kwinma)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ သမန်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၅၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျိုင်းတုံခရိုင်
ကျိုင်းတုံခရိုင် ( ၊ Kengtung District ) သည် ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အမြင့် ၂၆၄၈ ပေ (၈၀၇ မီတာ) တွင် တည်ရှိသည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ကျိုင်းတုံမြို့ဖြစ်သည်။ ကျိုင်းတုံခရိုင်တွင်းရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၂၉၆,၀၆၉ ယောက် ဖြစ်သည်။
မြို့နယ်နှင့်မြို့များ
ကျိုင်းတုံခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
ဂျိယူးဂအိုခဘူတာ (တိုကျို)
ဂျိယူးဂအိုခဘူတာ ' (自由が丘駅 ဂျိယူးဂအိုခ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ မဲဂုရိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အောက်ကျင်းစုရွာ၊ ကံလှ
အောက်ကျင်းစုရွာ၊ ကံလှ
တံမံချောင်းရွာ၊ သုံးခွ
တံမံချောင်းရွာ၊ သုံးခွ
ချောင်းမြှော်ရွာ
ချောင်းမြှော်ရွာ
ယင်းမာရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
ယင်းမာရွာ (Yinmar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ သံပရာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သံပရာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅ ဦး၊ မ ၃၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၄၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပတ္တာရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
ပတ္တာရွာ (Pattar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ တောမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၇၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၈၈ ဦး၊ မ ၁၇၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂျိယူးဂအိုခဘူတာ(နဂိုယ)
ဂျိယူးဂအိုခဘူတာ  (自由ヶ丘駅 ဂျိယူးဂအိုခ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိချိခရိုင်၊ နဂိုယမြို့၊ ချိခုဆရပ်ကွက်တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဒွေဗြာဟ္မဏသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
တောင်မောင်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
တောင်မောင်းရွာ (Taungmawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီပေါင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၈၆ ဦး၊ မ ၅၃၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၅၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ဒွေဗြာဟ္မဏသုတ်
ဇိဏ္ဏ, ဝုဒ္ဓ, မဟလ္လက, အဒ္ဓဂတ, ဝယောအနုပ္ပတ္တဖြစ်ကြသော အသက် (၁၂၀) ရှိပြီးသော ဗြာဟ္မဏကြီး (၂)ဦးတို့၏ လျှောက်ထားချက်အရ ဤလောကကို ဇရာ, ဗျာဓိ, မရဏတို့ အဆင့်ဆင့်ဆောင်နေရာ၌ ကိုယ်, နှုတ်, စိတ်တို့ အကုသိုလ် မဖြစ်အောင် စောင့်ရှောက်နေခြင်းသည် တမလွန်ဘဝ၌ တာဏ, လေဏ, ဒီပ, သရဏ, ပရာယဏ-ဖြစ်သည်ဟု ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဤလောကကို ဇရာမီး, ဗျာဓိမီး, မရဏမီးတို့ ရဲရဲပြောင်ပြောင် တောက် လောင်နေပုံ၊ ထိုသို့ ဇရာ, ဗျာဓိ, မရဏမီးတို့ ငြီးငြီးထိန်ပြောင် တောက်လောင်နေသော ဤလောကကြီးထဲ၌ ကိုယ်, နှုတ်, စိတ်တို့ဖြင့် (အကုသိုလ်မဖြစ်အောင်) ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်နေခြင်းသည် တမလွန်ဘဝ၌ တာဏ, လေဏ, ဒီပ, သရဏ, ပရာယဏ ဖြစ်သည်ဟု ဗြာဟ္မဏကြီး (၂)ဦးတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
တောင်မောင်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ကျန်ယန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
အင်ကျန်ယန်ရွာ(Inkyangyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဇီးဝုန်းဂေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၀၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လီယိုနာဒို ဒါဗက်ကရို
အီတလီနိုင်ငံ မီလန်မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ် မေလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သူ Leonardo Del Vecchio သည် ကွာလတီအမြင့်စား မျက်မှန်ဘောင်များကို ထုတ်လုပ်ရောင်းချသည့် ဒေါ်လာ ၃ ဘီလီယံ လုပ်ငန်း Luxottica ကုမ္ပဏီကို စတင်တည်ထောင်ခဲ့သူဖြစ်ပြီး ထိုကုမ္ပဏီ၏ ဥက္ကဋ္ဌလည်း ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် Forbes မဂ္ဂဇင်း၏ဖော်ပြချက်အရ သူသည် အီတလီတွင် Michele Ferrero ပြီးလျှင် ဒုတိယအချမ်းသာဆုံးဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၇၁ ယောက်မြောက် အချမ်းသာဆုံး ဖြစ်သည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိ
သူသည် အီတလီနိုင်ငံ မီလန်မြို့တွင် ၁၉၃၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ငယ်စဉ်ကလေးဘဝက ဆင်းရဲနွမ်းပါးသည်။ သူ၏ဖခင်သည် သူ့ကိုမမွေးဖွားခင် ငါးလအလိုတွင် သေဆုံးခဲ့သည်။ သူ၏မိခင်က ဆက်လက်ကျွေးမွေးထားနိုင်ခြင်းမရှိသဖြင့် သူ့ကိုမိဘမဲ့ကျောင်းသို့ ပို့ပစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ဆိုးဆေးဆိုးခြင်း၊ ကိရိယာလက်နက်များပြုလုပ်ခြင်းတို့ကို သင်ယူခဲ့ပြီး သူ၏ကျွမ်းကျင်မှု ကို မျက်မှန်အစိတ်အပိုင်းများပြုလုပ်သည့်အပေါ် ဇောင်းပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ တွင် သူသည် အီတလီမျက်မှန်များ၏ဘူမိနက်သန်နေရာဖြစ်သော Belluno ရှိ အစိတ်အပိုင်း နယ်ပယ် Agordo သို့ပြောင်းလာခဲ့သည်။
ကုမ္ပဏီအသစ်မှာ Luxottica s.a.s ဖြစ်ပြီး ကန့်သတ်အစုစပ်လုပ်ငန်းလေးဖြစ်သည်။ ၁၉၆၇ တွင် သူသည် Luxottica အမည်ဖြင့် ကောင်းမွန်ပြည့်စုံသော မျက်မှန်ဘောင်များကို စတင်ရောင်းချခဲ့ပြီး အောင်မြင်ခဲ့သဖြင့် ထုတ်လုပ်မှုပိုင်းဆိုင်ရာ စာချုပ်များကို ရပ်ဆိုင်းခဲ့သည်။ ငွေကြေးပတ်သက်မှုမရှိပဲ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းရေးကိုလိုအပ်သောကြောင့် ၁၉၇၄ တွင် ထုတ်လုပ် ဖြန့်ဖြူးခြင်းဆိုင်ရာ ကုမ္ပဏီဖြစ်သော Scarrone နှင့် ပေါင်းစည်းလေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၁ တွင် ပထမဆုံး လုပ်ငန်းခွဲဖြစ်သော နိုင်ငံတကာကုမ္ပဏီကို အလျင်မြန်ဆုံးအရှိန်အဟုန်ဖြင့် ဂျာမနီတွင် တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် Armani မှ ဒီဇိုင်နာဖြင့် အပေးအယူများစွာပြုလုပ်ခဲ့ရသည်။
အဆင်မပြေမှုများရှိလာခြင်းကြောင့် အခြားသောတံဆိပ်များဖြစ်သော အီတလီလုပ် Vogue ကို ၁၉၉၀ ခုနှစ်၊ Persol နှင့် Lens Crafters အမည်ရှိ US ဖိနပ်လုပ်ငန်းကို ၁၉၉၅ ခုနှစ်၊ Ray Ban ကို ၁၉၉၉ ခုနှစ်နှင့် Sunglass Hut ကို ၂၀၀၁ ခုနှစ်အတွင်းတွင် လေ့လာဆည်းပူးစေရန် ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ တွင် ကုမ္ပဏီသည် New York တွင် အတိမ်းအစောင်းရှိခဲ့ပြီး Milan တွင်တော့ ၂၀၀၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် မှားယွင်းတိမ်းစောင်းခဲ့သောကြောင့် index MIB-30 ကို ၂၀၀၃ စက်တင်ဘာလတွင် ဆက်သွယ်ပူးပေါင်းခဲ့ သည်။ သူတို့သည် လက်လီကုမ္ပဏီလေးများဖြစ်သော Sydney အခြေစိုက် OPSM ကို ၂၀၀၃ ခုနှစ်၊ Pearle Vision ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ Surfeyes ကို ၂၀၀၆ ခုနှစ်နှင့် Cole National ကို ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ပူးပေါင်းရန်အတွက် ရှာဖွေခဲ့ သည်။ လတ်တလောနောက်ဆုံးအနေဖြင့် Oakley တံဆိပ်ကို ၂၀၀၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာတွင် ယူအက်စ်ဒေါ်လာ ၂ သန်းဖြင့် ကမ်းလှမ်းထားသည်။
မိုးလိုရွာမရွာ၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်
မိုးလိုရွာမရွာ (Moeloywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မိုးမိတ်မြို့နယ်၊ မိုးလိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၇၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုးလိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၅၅ ဦး၊ မ ၈၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြက်မအိုင် (အနောက်)ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကြက်မအိုင် (အနောက်)ရွာ(Kyetmaaing(West))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ ကြက်မအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၅၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြက်မအိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၀ ဦး၊ မ ၄၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၆၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေချောင်းကလေးရွာ၊ မန်းကလဲ့ငုတော
ပေချောင်းကလေးရွာ၊ မန်းကလဲ့ငုတော
ဂျူးမွန်းဂျိဘူတာ
ဂျူးမွန်းဂျိဘူတာ  (十文字駅 ဂျူးမွန်းဂျိ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အခိတခရိုင်၊ ယောခိုတဲမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆု
ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆု သည် ၁၉၉၂-ခုနှစ်၊ မေလ(၃၁)ရက်နေ့တွင် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူမြို့၊ ဗိုလ်ချုပ်လမ်းနေ သိန်းတရာ ဆေးပေါင်းရုံပိုင်ရှင် လူမှုထူးချွန်ဆု ပထမအဆင့်ရရှိသူ ဦးအုံးဖေက အသက်(၇၆)နှစ်ပြည့်ထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ငွေကျပ်(၇၆)သိန်းနှင့် (၁၂၇၉)ကျပ်ကို စာပေရန်ပုံငွေတစ်ရပ်အဖြစ် ရန်ကုန်မြို့ အမျိုးသားဇာတ်ရုံတွင် နိုင်ငံတော်သို့ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ နှစ်စဉ် ထိုလှူဒါန်းငွေနှင့် စာပေဗိမာန်မှ တဆင့် ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆု စာပေဆုများကို ပေးအပ်ခဲ့သည်။
၁၉၉၄-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၇)ရက်နေ့တွင် ပထမအကြိမ်အဖြစ် ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆုများ ချီးမြင့်ပွဲကို ပခုက္ကူမြို့၊ ပြည်သာယာခန်းမတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။
၁၉၉၅-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ၌ ပခုက္ကူ ဦးအုံးဖေ စာပေဆုနှင်းသဘင်အခမ်းအနားကို ရန်ကုန်မြို့ အမျိုးသားဇာတ်ရုံတွင် ကျင်းပခဲ့သည်။ ၁၉၉၅-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂၆)ရက်နေ့တွင် ဦးအုံးဖေသည် ပခုက္ကူမြို့၌ စာကြည့်တိုက်ကြီး တစ်ခုကို တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် စာကြည့်တိုက်၌ စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ဦး​အောင်စိုးသန်း၊ လက်​ထောက်စာကြည့်တိုက်မှူးအဖြစ် ဦးမြဝင်း တို့က တာဝန်ယူ၍ စာကြည့်တိုက်အား ထိန်းသိမ်း​စောင့်​ရှောက်လျက်ရှိသည်၊၊
တိရွာ၊ ထီးလင်းမြို့နယ်
တိရွာ (Ti)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ထီးလင်းမြို့နယ်၊ တိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၃၆၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တိကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀ ဦး၊ မ ၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ထီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောကုန်းရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
တောကုန်းရွာ (Tawkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ သမန်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၅၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျူးခုဂျေားဘူတာ
ဂျူးခုဂျေားဘူတာ  (十九条駅 ဂျူးခုဂျေား - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဂိဖုခရိုင်၊ မိဇုဟိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
မယလုံရွာ၊ လေရှီးမြို့နယ်
မယလုံရွာ (Mayalon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ နာဂကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ လေရှီးမြို့နယ်၊ ကုံကိုင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၅၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လေရှီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်ဗိုင်အိုစစ်
ဆင်ဗိုင်အိုစစ်ဆိုသည်မှာ သက်ရှိသတ္တဝါနှစ်မျိုးတို့ သဟဇာတဖြစ်ကြသော အခြင်းအရာကို ဆိုလိုသည်။ ဤသို့နှစ်ဦး နှစ်ဝ အတူပေါင်းစပ် နေထိုင်ကြသည့် အတွက် တစ်ဦးကြောင့် တစ်ဦးအပေါ်၌ များသောအားဖြင့် နစ်နာမှုမရှိချေ။ တစ်နေ ရာရာတွင် နစ်နာမှုကို အကျိုးရှိစေမှုက ဖြေဖျောက်ပေးလေသည်။ ဤသို့ တစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အထောက်အပံ့ပြုသောစနစ်ကို ဆင်ဗိုင်အိုစစ်ဟု ဇီဝဗေဒသဘောဖြင့် ခေါ်ဆိုကြသည်။ အပင်တို့တွင် အချင်းချင်း မှီခိုမှုအများအပြား ရှိကြသည်။ သို့သော် အတွေ့အများဆုံးမှာ သစ်ကပ်မှော်ပင်ဖြစ်သည်။ သစ်ကပ်မှော်ပင်သည် ကျောက်တုံး၊ သစ်တုံး၊ သစ်ပင်၊ မြေကြီးတို့ အပေါ်တွင်ပေါက်သည်။ ယင်းသည် အပင်တစ်ပင်တည်း မဟုတ်။
အယ်လဂါရေညှိပင်နှင့် ဖန်းဂပ် ပင်တို့ရော၍ ပေါက်ရောက်နေခြင်းဖြစ်သည်။ သစ်ကပ်မှော်ပင် ကို အလယ်ကပိုင်းဖြတ်ကြည့်ရှုလျှင် ထိုအချက်ကို သိသာနိုင် ပေသည်။
ဖန်းဂပ်ပင်သည်အယ်လဂါရေညှိ ထံမှ အစာကို စုတ်ယူ လျက်နေသော်လည်း ရေညှိ မှာအလွန်နစ်နာခြင်းမရှိ။ အယ်လဂါရေညှိ သည် ဖန်းဂပ်နှင့် တွဲနေခြင်းအားဖြင့် လေထဲမှရေကို ဖန်းဂပ်ထံမှတစ်ဆင့် စုတ်ယူနိုင်သည်။ သို့မဟုတ်ပါက ရေမရ နိုင်ဘဲ သေဖွယ်ရာအကြောင်းရှိသည်။ အယ်လဂါသည် ဖန်းဂပ်အား အစာထောက်ပံ့၍၊ ဖန်းဂပ်က အယ်လဂါအား ရေထောက် ပံ့သည်။ ဤကဲ့သို့ အပြန်အလှန်ထောက်ပံ့မှုဖြင့် သစ်ကပ်မှော် သည် ပူပြင်းခြောက်သွေ့သောဒေသ၌ အသက်ရှင်၍ နေနိုင်ပေသည်။
ပါဏဗေဒနှင့်ဆိုင်သော အပြန်အလှန်ထောက်ပံ့မှု သာဓက ကောင်းတစ်ခုကို ပင်လယ်မှိုကောင်နှင့် ဟားမစ် ကရက်ခေါ် ကနန်းတစ်မျိုးတို့တွင် တွေ့နိုင်သည်။ ထိုတိရစ္ဆာန်နှစ်မျိုးအတူ တကွ ပေါင်းသင်းနေထိုင်ကြခြင်းဖြင့် တစ်ဦးချင်းဘဝ၌ ရှိနေ သော ချို့တဲ့ချက်အချို့ ပျောက်သွားနိုင်သည်။ အဆိုပါကနန်းမျိုးသည် ကနန်းပင်ဖြစ်သော်လည်း အခြားကနန်းမျိုးမှာကဲ့သို့ ကာ ကွယ်ရန် အခွံမာများမရှိချေ။ နူးညံ့သည့်ကိုယ်ထည်သာရှိသည်။ ထိုကြောင့် အဆိုပါကနန်းမျိုး၏ ပထမတာဝန်မှာ ခိုလှုံရန်တစ်ခု ခုကို ရှာဖွေရန်ဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် ယင်းသည် ရေငန်ခရုပက် ကျိကဲ့သို့သော ခရုမျိုးက စွန့်ပစ်ထားသည့် အခွံဆီသို့ ရွှေ့သွားရပေသည်။ ကနန်း အရွယ်ကြီးလာသည့်အခါတွင် ပို၍ကြီးမား သည့် အခွံရှိရာသို့ ရွှေ့ပြောင်း၍ နေရပြန်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် အကာအကွယ်ရနေသောကြောင့် ပို၍စိတ်ချစွာနှင့် တစ်နေရာမှ တစ်နေရာသို့ ရွေ့သွားနေနိုင်ပေသည်။ ထိုသို့သွားနေစဉ် တစ်နေ့နေ့၌ ကျောက်ဆောင်တစ်ခုတွင် တွယ်ကပ်နေသော ပင်လယ်မှိုကောင်၏အနီးသို့ ချဉ်းကပ်တွယ် သွားမိတတ်ပေသည်။ ထိုအခါ ပင်လယ်မှိုကောင်က သူ၏ လက်သည်းဖြင့် အဆိုပါကနန်း၏ အခွံငှားပေါ်တွင် တွယ်ကပ် လိုက်လေသည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ ပင်လယ်မှိုကောင်သည် နေသား တကျနေထိုင်ရပြီး လျှင် ကနန်းလှည့်လည်သွားလာရာတွင် ပါသွားလေသည်။ ပင်လယ်မှိုကောင်တွင် အဆိပ်ပါသော ဦးမှင် များရှိနေသဖြင့် သူမှီခိုနေထိုင်သည့် ကနန်း၏ အနီးသို့ချဉ်းကပ် လာသည့် တိရစ္ဆာန်များအား အဆိပ်ဦးမှင်များနှင့် တုပ်သည်။ ထိုသို့ ကနန်းအား အကာအကွယ်ပေးသောကြောင့် ယင်းကို ကနန်းက တစ်နေရာမှတစ်နေရာသို့ အစာရရရန်အတွက် လှည့်လည်ပို့ပေးသည်။ ပင်လယ်မှိုကောင်သည် တွေ့ရာတိရစ္ဆာန်ငယ် ကလေးများကိုသာ ဖမ်းယူစားသောက်နိုင်ပေသည်။ အလွန်ထူးခြားသည် အပြန်အလှန် ထောက်ပံ့မှု တစ်မျိုးကို ပရွက်ဆိတ်နှင့် ပျကောင်တို့တွင် တွေ့ရပေသေးသည်။ ပျကောင် သည် သူတို့၏ နှုတ်သီးဖြင့် အရွက်နုကလေးများထဲမှ အရည်ကို စုတ်ယူစားသောက်သည်။ ထိုပျကောင်၏ ကျောကို ပရွက် ဆိတ်က သူ၏ဦးမှင်များနှင့် ပွတ်သပ်ပေးသည်။ ထိုအခါ ပျကောင်မှ အရည်ချိုထွက်လာသည်။ ထိုအရည်ချိုသည် ပရွက် ဆိတ်အတွက် ကောင်းမွန်သော အစာအာဟာရဖြစ်ပေသည်။
ပရွက်ဆိတ်သည် ပျထံမှအရည်ချိုရရှိ၍ အပြန်အလှန် သဘောဖြင့် ပျကောင်ကို အကျိုးပြုလေသည်။ ပမာအားဖြင့် ပျကောင်ကို ရန်သူက တိုက်ခိုက်လာလျှင် ပရွက်ဆိတ်သည် ပျကောင်ထံသို့ ပြေးသွားပြီးလျှင် ထိုရန်သူ၏ ဘေးမှကာကွယ် ပေးသည်။ ပျသည် အစာနည်းသော အပင်များတွင် စားသောက်နေလျှင် ပရွက်ဆိတ်က အစာပေါများသောအပင်သို့ပို့ပေးသည်။ အပင်မှ အရွက်များကြွေချိန်တွင် ပရွက်ဆိတ်သည် ပျဥများကို သူတို့၏ အသိုက်သို့ ယူဆောင်လာ၍ ဆောင်းဥတုတစ်ခုလုံး အတွင်းတွင် စောင့်ရှောက်ပေးသည်။ နွေဦးသို့ရောက်လာသော အခါတွင် ပျကောင်ကို အစာပေါများရာ အပင်ဆီသို့ပို့ပေးသည်။ ထိုသို့အားဖြင့် ပရွက်ဆိတ်အဖို့ အာဟာရဖြစ်စေသော အရည်ချိုကို ရရှိနိုင်ပေမည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂေဟဗေဒ
ဂျူးဂျေားဘူတာ (တိုကျို)
ဂျူးဂျေားဘူတာ  (十条駅 ဂျူးဂျေား - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ တိုကျိုခရိုင်၊ ခိတမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပုန်းလိန်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ပုန်းလိန်ရွာ(Ponglein)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ ဇီးဝုန်းဂေါ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၀၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချဒ်သမ္မတနိုင်ငံ
ချဒ်သမ္မတနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက် အာဖရိက အလယ်ပိုင်းရှိ ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံတစ်ခုဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင်လစ်ဗျားနိုင်ငံ အရှေ့ဘက်တွင်ဆူဒန်နိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အလယ်ပိုင်းအာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကင်မရွန်းနိုင်ငံနှင့် အနောက်ဘက်တွင် နိုင်ဂျာနိုင်ငံတို့ တည်ရှိသည်။ ပင်လယ်နှင့်လည်း အလှမ်းဝေးပြီး သဲကန္တာရများ ထူထပ်စွာ ရှိနေသောကြောင့် ချဒ်နိုင်ငံကို အာဖရိက၏သေဆုံးနေသောနှလုံးသား ('"Dead Heart of Africa"') ဟု တင်စားခေါ်ဆိုကြသည်။ ချဒ်နိုင်ငံသည် ၄၉၅,၇၅၂ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။
ချဒ်နိုင်ငံကို တိုင်းဒေသပေါင်းများစွာ ပိုင်းခြားထားသည်။ မြောက်ပိုင်းတွင် သဲကန္တာရဇုန်၊ အလယ်ပိုင်းတွင် မိုးခေါင်ခြောက်သွေ့သော ဆာဟဲလ်ဇုန်(Sahelian belt) နှင့် တောင်ပိုင်းတွင် မြေဩဇာကောင်းမွန်သော ဆူဒန်ဆားဗားနားမြက်ခင်းဇုန် (Sudan savanna) တို့ဖြစ်သည်။ ချဒ်ရေကန်ကြီး (Lake Chad) သည် ချဒ်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးသော စိုစွတ်သောမြေဧရိယာဒေသဖြစ်ပြီး အာဖရိကတိုက်တစ်ခုလုံးတွင် ဒုတိယအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အမြင့်ဆုံးတောင်ထွတ်မှာ ဆာဟာရသဲကန္တာရအတွင်းရှိ အင်မီကူစီ (Emi Koussi) တောင် ဖြစ်သည်။ မြို့တော်မှာ အကြီးဆုံးမြို့ဖြစ်သော အင်ဂျမီနာ (N'Djamena) (ယခင်အခေါ် - Fort-Lamy) ဖြစ်သည်။ ချဒ်နိုင်ငံတွင် လူမျိုးစုပေါင်း (၂၀၀)ကျော်ရှိပြီး ဘာသာစကားများလည်း ကွဲပြားနေသည်။ တရားဝင် ရုံးသုံးဘာသာစကားမှာ ပြင်သစ်နှင့် အာရပ် ဘာသာစကားတို့ဖြစ်သည်။ အစ္စလမ်ဘာသာနှင့် ခရစ်ယန်ဘာသာတို့ကို ကိုးကွယ်ယုံကြည်ကြသည်။
ဘီစီ(၇,၀၀၀)ခန့်မှစ၍ ချဒ်ဒေသတွင်းသို့ လူအများအပြား ရောက်ရှိနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ(၁,၀၀၀)ခန့်တွင် ချဒ်ဒေသ၊ ဆာဟယ်လ်ကမ်းမြောင်ဒေသ (Chad's Sahelian strip) မြောက်မြားစွာသော တိုင်းပြည်များနှင့် အင်ပါယာများ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ ဒေသတွင်းဖြတ်သွားသော ဆာဟာရဖြတ်ကုန်သွယ်လမ်းကြောင်းကို ထိန်းချုပ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ကြသည်။ ၁၉၂၀တွင် ပြင်သစ်တို့က သိမ်းပိုက်ခဲ့ပြီး ပြင်သစ်ပိုင်အီကွေတာအာဖရိက (French Equatorial Africa) အဖြစ် သွတ်သွင်းခဲ့သည်။
နိုင်ငံရေးပါတီ အများအပြားရှိသော်လည်း လက်ရှိ သမ္မတဖြစ်သူ ဒေဘီနှင့် သူ၏ ပါတီဖြစ်သော မျိုးချစ်ကယ်တင်ရေးလှုပ်ရှားမှုပါတီ (Patriotic Salvation Movement) ၏ လက်ထဲတွင်သာ အာဏာမြဲလျက် ရှိနေသည်။ ချဒ်နိုင်ငံသည် နိုင်ငံရေး အကြမ်းဖက်မှုများ၊ အဓိကရုဏ်းများ၊ အာဏာသိမ်းရန်ကြိုးပမ်းမှုများဖြင့် မတည်မငြိမ်မှုများ ဖြစ်နေဆဲဖြစ်သည်။
ချဒ်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့အဆင်းရဲဆုံးနိုင်ငံများထဲတွင် တစ်ခုအပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အကျင့်ပျက်ခြစားမှု အဆိုးဆုံးနိုင်ငံများစာရင်းတွင်လည်း ပါဝင်သည်။ ချဒ်နိုင်ငံသားအများစုမှာ ဆင်းရဲစွာ အသက်မွေးလျက် ရှိနေကြသည်။ ၂၀၀၃ခုနှစ်မှစပြီး ရေနံထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ရိုးရာအစဉ်အလာအရ ထိပ်တန်းနေရာဖြစ်ခဲ့သော ဝါဂွမ်းစိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်ရေး ထက် ကျော်လွန်ကာ ချဒ်နိုင်ငံ၏ အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ချဒ်နိုင်ငံ၏ ရာသီဥတုမှာ ဆဟာရ သဲကန္တာရနှင့်နီးကပ်သဖြင့် ခြောက်သွေ့သည်။ တစ်နှစ်တွင် မိုးရေချိန် ၂၉.၅% ခန့်သာ ရွာသွန်းသည်။ စိုက်ပျိုးရေးသည် နိုင်ငံ၏ အဓိက စီးပွားရေးလုပ်ငန်းဖြစ်သည်။ ဝါဂွမ်း၊ ဆန်စပါးနှင့် မြေပဲတို့ကို စိုက်ပျိုးသော်လည်း ဝါဂွမ်းမှာ အဓိကစိုက်ပျိုးပင် ဖြစ်သည်။ စိုက်ပျိုးရေး လုပ်ငန်းအပြင် ကျွဲ၊ နွား၊ သိုးနှင့် ကုလားအုပ်မွေးမြူရေး လုပ်ငန်းများကိုလည်း လုပ်ကိုင်ကြသည်။ ကင်မရွန်းနိုင်ငံ အလယ်ပိုင်းအာဖရိက ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံနှင့် နိုင်ဂျာနိုင်ငံတို့ကို ရေကြောင်းလမ်းဖြင့် ဆက်သွယ်ထားသည်။ အဓိက ပြည်တွင်းပြည်ပ လေကြောင်းနှစ်ခုရှိပြီး ကြီးကျယ်သောလေဆိပ်ကြီးများလည်းရှိသည်။ ချဒ်နိုင်ငံ၏ မြို့တော်မှာ အင်ဂျမီနာဖြစ်သည်။
ချဒ်နိုင်ငံကို ၁၈၂၂ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှခရီးသည် နှစ်ဦးဖြစ်သူ ဒန်ဟန်နှင့် ကလက်ပါတန်တို့က စတင်တွေ့ရှိ ခဲ့ကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၈၉ဝ ပြည့်နှစ်နောက်ပိုင်းတွင် ပြင်သစ် စူးစမ်းရှာဖွေသူများက ချဒ်ရေကန်၏ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်ရှိ နယ်မြေများကို ပြင်သစ်အုပ်ချုပ်မှု အောက်သို့ သွတ်သွင်းခဲ့ကြသည်။ ၁၉၁၀ မှအစပြု၍ တူဗန်ဂီရှရီးနယ် တစ်စိတ် တစ်ဒေသအဖြစ် ပြင်သစ် အီကွေတာပိုင်းအာဖရိက ကိုလိုနီနယ်ကြီး အတွင်းသို့ သွတ်သွင်းခြင်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ်တွင် သီးခြားကိုလိုနီ နယ်တစ်ခု ဖြစ်လာသည်။
၁၉၆၃ ခုနှစ်အတွင်းတွင် မအောင်မြင်သော အာဏာသိမ်းမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားပြီးနောက် သမ္မတ တွမ်ဗာလဗာယေးသည် ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေသစ် တစ်ခုကို ထုတ်ပြန်ကြေညာကာ အစိုးရအဖွဲ့သစ်ကို ပြင်ဆင်ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ လစ်ဗျ၏ ထောက်ပံ့မှုရနေသော အာရပ်သူပုန်များသည် ၁၉၆၆ ခုနှစ်မှ အစပြု၍ ချဒ်အစိုးရနှင့် ပြင်သစ်စစ်တပ်များကို တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
၁၉၇၂-၇၄ ခုနှစ်တွင် ဆဟာရနိုင်ငံများတွင် မိုးခေါင်မှုဖြစ်ပွားရာ လူပေါင်း နှစ်သောင်းကျော် အစာငတ်မွတ် ခေါင်းပါးခြင်း ဘေးဒုက္ခကို ခံစားခဲ့ရပြီး လူထောင်ပေါင်းများစွာ သေကြေပျက်စီးခဲ့ကြရသည်။
၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် အာဏာသိမ်းမှုတစ်ခု ဖြစ်ပွားပြန်ရာ သမ္မတတွမ် ဗာလဗာယေး အသတ်ခံခဲ့ရသည်။ အာဏာသိမ်းပြီးနောက် အဖွဲ့ဝင်ကိုးဦး ပါဝင်သော စစ်ကောင်စီက ဥပဒေပြု လွတ်တော် အပါအဝင်အစိုးရ၏ လုပ်ငန်းတာဝန် အားလုံးကို လွှဲယူခဲ့သည်။ နိုင်ငံရေး ပါတီများကိုလည်း တားမြစ်ခဲ့သည်။ စစ်ကောင်စီကို ဗိုလ်ချုပ်ဗဲလစ်မောလွမ်ကခေါင်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် မေလတွင် မောလွမ်သည် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံရသည်။ လစ်ဗျနိုင်ငံကူညီခံ အာရပ်သူပုန်များ၏ တိုက်ခိုက်မှုမှာလည်း ပိုမိုပြင်း ထန်လာခဲ့သည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ချဒ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ ယူရေနီယမ်နှင့် သံသတ္တုတွင်းများကို လစ်ဗျနိုင်ငံ အကူအညီခံ သူပုန်များက သိမ်းယူခဲ့ကြလေသည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဗိုလ်ချုပ်ဖဲလစ်မော လွမ်အား ချဒ်ပြည်သူ့သမ္မတနိုင်ငံ သမ္မတအဖြစ်တင်မြှောက်ခဲ့သည်။ တစ်ချိန်ထဲမှာပင် အချုပ်အခြာအာဏာ ပိုင်သော စစ်ကောင်စီကို ရုပ်သိမ်းလိုက်ပြီး မြောက်ပိုင်းလက်နက်ကိုင် အင်အားစုကောင်စီမှ သူပုန်ခေါင်းဆောင် မစ္စတာဟစ်ဆန်နီ ဟာဗရီကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
ချဒ်နိုင်ငံသည် ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြင်သစ် တို့ထံမှ လွတ်လပ်ရေးရရှိခဲ့ပြီးနောက် ချဒ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှ အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် မူဆလင်များနှင့် တောင်ပိုင်းမှ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ပြည်တွင်းစစ် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ကြသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်အကူအညီဖြင့် အုပ်ချုပ်နေသော သမ္မတ ဂါတာတွမ်ဗာလဗာယေး၏ ခရစ်ယာန် လူနည်းစုအစိုးရအား ချဒ်စစ်တပ်မှ ဖြုတ်ချ၍ စစ်ဦးစီးချုပ်ဟောင်း ဖဲလစ်မောလွမ် ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဦးဆောင်သည့် အဖွဲ့ဝင် ကိုးဦးပါဝင်သော စစ်ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် မေလတွင် စစ်ကောင်စီကို ဖျက်သိမ်းပြီး ဗိုလ်ချုပ်ကြီး ဖဲလစ် မောလွမ်က သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ဦးဆောင်သော ယာယီအစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ချဒ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းမှ မူဆလင်သူပုန် ၁၁ ဖွဲ့ကို ပေါင်းစည်းထားသည့် ချဒ်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦးက ဖဲလစ်မောလွမ်၏ အစိုးရ အဖွဲ့အား ပြင်သစ်၏ အားပေးကူညီမှုဖြင့် အာဏာသိမ်းခြင်း ဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ပြည်တွင်း စစ်မှာလည်း ဆက်လက် ဖြစ်ပွားနေခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ဖဲလစ်မောလွမ် အစိုးရက ပြင်သစ်နိုင်ငံနှင့် ၁၉၇၆ ခုနှစ် မတ်လတွင် စာချုပ်ချုပ်ဆို၍ ပြင်သစ်စစ်တပ်များ ထားရှိကာ သူပုန်များကို နှိမ်နင်းခဲ့လေသည်။
၁၉၇၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် လစ်ဗျနိုင်ငံနှင့် နိုင်ဂျာနိုင်ငံတို့၏ စေ့စပ်ပေးမှုကြောင့် သူပုန်တပ်များနှင့် အစိုးရတပ်များ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ယာယီအစိုးရသစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းအစိုးရအဖွဲ့တွင် ဖဲလစ်မောလွမ်ကို ချဒ်ပြည်သူ့ သမ္မတအဖြစ် တင်မြှောက်၍ ချဒ်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦးခေါင်းဆောင် မစ္စတာဟစ်ဆန်ဟာဗရီကို ဝန်ကြီးချုပ်အဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလတွင် သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်တို့၏ ဆက်ဆံရေးပဋိပက္ခ ဖြစ်လာပြီးနောက် ထိုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် နှစ်ဘက်တပ်များ ပြန်လည် ပစ်ခတ်လာကြ ပြန်သည်။ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးမှုဖြင့် ၁၉၇၉ ခုနှစ် မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ ကာနိုမြို့တွင် နှစ်ဘက်စေ့စပ် ဆွေးနွေးကာ ဒျဒ်အမျိုးသား လွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး ခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဂေါက်ကိုနီအူအေဒီ ဦးဆောင်သော အမျိုးသားပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး ယာယီကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သမ္မတဖဲလစ်မောလွမ်လည်း ရာထူးမှ နုတ်ထွက်သွားသည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် စတုတ္ထအကြိမ် စေ့စပ်ရေး ကွန်ဖရင့်ကို နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ လာဂို့စ်မြို့တွင် ကျင်းပရာ အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦး အဖွဲ့ဝင် ပြောက်ကျား (၁၁)ဖွဲ့မှ ခေါင်းဆောင်များသည် အချက်ခြောက်ချက်ပါ သဘောတူ ညီချက်တစ်ရပ်ကို ရရှိခဲ့သည်။ ထိုသဘောတူညီချက်အရ မြောက်ပိုင်းသား ၁၂ ဦးနှင့် တောင်ပိုင်းသား ဆယ်ဦးတို့ ပါဝင်သော အမျိုးသား ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး ကြားဖြတ်အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ ယင်းအစိုးရအဖွဲ့တွင် ဂေါက်ကိုနီက သမ္မတ အဖြစ်လည်းကောင်း၊ ဟာဗရီက ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး အဖြစ်လည်းကောင်း ပါဝင်ခဲ့သည်။
ထိုလာဂို့စ် သဘောတူညီချက်တွင် အထွေထွေ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေးကို အကောင်အထည်ဖော်ရန်အတွက် အာဖရိက ညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး ဦးဆောင်သော ကော်မရှင်က ကြီးကြပ်ဆောင်ရွက်ရန် ပါဝင်သည်။ သမ္မတ ဂေါက်တိုနီအား လစ်ဗျနိုင်ငံက ထောက်ခံအားပေးသည်။ ယင်းသို့ လစ်ဗျ၏အားပေးကူညီမှုကို ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဟာဗရီက ဆန့်ကျင်သည်။ ထိုသို့ သဘောထားကွဲလွဲမှုကြောင့် သမ္မတ၏တပ်များနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး၏ တပ်များသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မတ်လတွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားလာပြန်သောကြောင့် လာဂို့စ် သဘောတူညီချက်မှာ ပျက်ပြားသွားခဲ့ပြီး ပြည်တွင်းစစ် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။ ချဒ်ပြည်တွင်းစစ်မှာ ခရစ်ယာန်နှင့် မူဆလင်အုပ်စုချင်း စစ်ပွဲမှ မူဆလင်အချင်းချင်း စစ်ပွဲအသွင်သို့ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ချဒ်နိုင်ငံပြည်တွင်းစစ်ပွဲတစ်လျှောက်တွင် လစ်ဗျနိုင်ငံသည် မူဆလင်သူပုန်များဘက်မှ ဝင်ရောက်ကူညီခဲ့သည်။ သမ္မတ ဂေါက်ကိုနီနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဟာဗရီတို့ နှစ်အုပ်စု တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားရာ လစ်ဗျနိုင်ငံသည် သမ္မတဂေါက်တိုနီ ဘက်မှ အားပေးကူညီခဲ့သည့်ပြင် လာဂို့စ်သဘောတူညီချက်အရ ဖွဲ့စည်းထားခဲ့သော ချဒ်အမျိုးသား ပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး အစိုးရအဖွဲ့ အတွင်း၌လည်း လစ်ဗျနိုင်ငံက သမ္မတဘက်မှ အကူအညီ ပေးခဲ့သဖြင့် ဟာဗရီ၏တပ်များနှင့် သမ္မတ၏တပ်များသည် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် မတ်လတွင် တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားကြပြန်သည်။ ယင်းသို့ ပြည်တွင်းစစ် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားနေစဉ်အတွင်း ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ဂေါက်ကိုနီသည် လစ်ဗျနိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ လစ်ဗျ-ချဒ်နှစ်နိုင်ငံ ချစ်ကြည်ရေး စာချုပ်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည်။ ထိုစာချုပ်အရ ပြည်တွင်းလုံခြုံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားကျူးကျော်မှုများ၊ ခြိမ်းခြောက်မှု များကို နှစ်နိုင်ငံ ပူးတွဲကာကွယ်ရန် ဖြစ်သည်။ ယင်းစာချုပ်ကြောင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟာဗရီ၏ သူပုန်တပ်များ လှုပ်ရှားမှု ပိုမိုပြင်းထန်လာရာ အာဖရိကညီညွတ်ရေးအဖွဲ့မှ ဦးဆောင်လျက် ချဒ်ပြည်တွင်း စစ်ရပ်စဲရေးအတွက် စေ့စပ်ဖျန်ဖြေပေးမှုကြောင့် ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် တိုဂိုနိုင်ငံ လိုမီမြို့တွင် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက်ကို သမ္မတဂေါက်ကိုနီက ရေးထိုးခဲ့သော်လည်း ဟာဗရီက ငြင်းဆန်ပြီး ဆက်လက်တိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
သမ္မတဂေါက်ကိုနီဘက်မှ ဒုတိယသမ္မတကာမူနှင့်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အာမက်တို့၏ တပ်များက ပါဝင်တိုက်ခိုက်ပေး ခဲ့ကြသဖြင့် ဒီဇင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် မြို့တော်အင်ဂျာမီနာ၏ သုံးပုံနှစ်ပုံကို အစိုးရတပ်များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မြို့တော် အင်ဂျာမီနာတစ်မြို့လုံးကို အစိုးရတပ်များက သိမ်းပိုက်လိုက်နိုင်သဖြင့် သူပုန်တပ်ခေါင်းဆောင် ဟာဗရီသည် ကမ္မရွန်းနိုင်ငံတွင်းသို့ ဆုတ်ခွာသွားခဲ့သည်။ ချဒ်အစိုးရတပ်များက မြို့တော်ကို သိမ်းပိုက်လိုက်နိုင်ခြင်းကြောင့် ချဒ်ပြည်တွင်းစစ် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။ နောက်နှစ်ရက်အကြာတွင် သူပုန်တပ်ခေါင်းဆောင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဟာဗရီသည် အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး လိုမီသဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့လေသည်။ သို့သော် ဟာဗရီက ချဒ်အစိုးရသည် တရားမဝင်ကြောင်း၊မိမိတပ်များသည် နည်းဗျူဟာ အရ ဆုတ်ခွာခြင်းဖြစ်ကြောင်း၊ တိုက်ပွဲကို ဆက်လက်ဆင်နွဲရန် ချဒ်နိုင်ငံသို့ ပြန်လာမည်ဖြစ်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့လေသည်။
ချဒ်သမ္မတနိုင်ငံသည် အာဖရိကတိုက် အလယ်ပိုင်း၌တည်ရှိသည်။ အရှေ့ဘက်တွင် ဆူဒန်နိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ကမ္မရွန်း၊ နိုင်ဂျာ၊ နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် အလယ်ပိုင်းအာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံနှင့် မြောက်ဘက်တွင် လစ်ဗျနိုင်ငံတို့ ဝန်းရံတည်ရှိသည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လတွင် ပြင်သစ်ထံမှလွတ်လပ်ရေး ရရှိခဲ့ပြီးနောက် မြောက်ပိုင်းမှ အစ္စလာမ် ဘာသာဝင်များနှင့် တောင်ပိုင်းမှ ခရစ်ယာန်ဘာသာဝင်များ ပြည်တွင်းစစ် စတင်ဖြစ်ပွားခဲ့ရာ ယနေ့ထက်တိုင်အောင်ပင် ဖြစ်လေသည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်အကူအညီဖြင့် ခရစ်ယာန်လူနည်းစုအစိုးရကို ချဒ်စစ်တပ်မှဖြုတ်ချ အာဏာသိမ်းခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ချဒ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းမှ မူဆလင်သူပုန် ၁၁ ဖွဲ့ကို ပေါင်းစည်းထားသည့် ဖရိုလီနက်ခေါ် ချဒ်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦးက ယင်းအာဏာသိမ်းမှုသည် ပြင်သစ်၏ အားပေးလုပ်ဆောင်ချက်ဖြစ်သည်ဟု စွပ်စွဲကာ ပြည်တွင်းစစ် ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနေခဲ့သည်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် လစ်ဗျနိုင်ငံနှင့် နိုင်ဂျာနိုင်ငံတို့၏ စေ့စပ်ပေးမှုကြောင့် သူပုန်တပ်များနှင့် အစိုးရတပ်များ အပစ်အခတ်ရပ်စဲရေး သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့သော်လည်း သမ္မတနှင့် ဝန်ကြီးချုပ်တို့ ဆက်ဆံရေးပဋိပက္ခ ဖြစ်လာပြီး ၁၉၇၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် နှစ်ဘက်စစ်တပ်များ ပြန်လည်ပစ်ခတ်ခဲ့သည်။ မတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ၏ ကြားဝင်စေ့စပ်ပေးမှုဖြင့် နှစ်ဘက်စေ့စပ်ဆွေးနွေးကာ ချဒ်အမျိုးသားလွတ်မြောက်ရေးတပ်ဦးခေါင်းဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဂေါက်ကိုနီ ဦးဆောင်သော အမျိုးသားပြန်လည်ပေါင်းစည်းရေး ယာယီကောင်စီကို ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ သမ္မတမာလွန်း ရာထူးမှ နုတ် ထွက်သွားခဲ့လေသည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် စတုတ္ထအကြိမ် စေ့စပ်ရေးကွန်ဖရင့်ကို နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ လေဂို့စမြို့၌ ကျင်းပပြီး အချက်ခြောက်ချက်ပါ သဘောတူညီချက်တစ်ရပ် ရရှိခဲ့သည်။ ယင်းသဘောတူညီချက်အရ မြောက်ပိုင်းသား ၁၂ ဦးနှင့် တောင်ပိုင်းသား ၁၀ ဦးတို့ပါဝင်သော အမျိုးသားပြန်လည် ပေါင်းစည်းရေးကြားဖြတ် အစိုးရကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ ဂေါက်ကိုနီ သည် သမ္မတအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခွင့်ရသည်။
အကျယ်အဝန်း။။၄၈၈၀၀၀ စတုရန်းမိုင်။ လူဦးရေ။။၄၂၀၀၀၀၀၀။ မြို့တော်။။ အင်ဂျာမီနာမြို့
ချဒ်သမ္မတ ဂေါက်ကိုနီနှင့် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဟာဗရီတို့ ဦးဆောင်တိုက်ခိုက်နေသည့် ချဒ်ပြည်တွင်းစစ် ပွဲသည် ၁၉၈၁ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ၏အစိုးရတပ် များက မြို့တော် အင်ဂျာမီနာ တစ်မြို့လုံးကို သိမ်းပိုက်လိုက် နိုင်ခြင်းဖြင့် ပြီးဆုံးသွားခဲ့သည်။
ချဒ်သမ္မတ ဂေါက်ကိုနီသည် လျစ်ဗျနိုင်ငံသို့ ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇန္နဝါရီလ ၃ ရက်နေ့မှ ၆ ရက်နေ့အထိ သွားရောက်လည် ပတ်ခဲ့ပြီး ၆ ရက်နေ့တွင် နှစ်နိုင်ငံ ပူးတွဲကြေညာချက်တစ်ရပ် ကို ထုတ်ပြန်ရာ၌ ချဒ်နှင့် လစ်ဗျနှစ်နိုင်ငံ အပြည့်အဝ ပေါင်း စည်းတော့မည်ဖြစ်ကြောင်း ဖော်ပြခဲ့သည်။
ချဒ်အရေးအခင်းနှင့်စပ်လျဉ်း၍ ဆွေးနွေးကြရန် အိုအေယူအဖွဲ့ဝင် အာဖရိက ၁၃ နိုင်ငံတို့၏ တစ်ရက်ကြာ ထိပ်သီး အစည်းအဝေးကို တိုဂိုနိုင်ငံ လိုမေမြို့၌ ဇန္နဝါရီလ ၁၄ ရက်နေ့က ကျင်းပခဲ့ပြီး ချဒ်-လစ်ဗျ ပေါင်းစည်းရေးကို ရှုတ်ချ သည်။ အလယ်ပိုင်းအာဖရိကနိုင်ငံက လစ်ဗျတပ်များ အဆောတလျင်ဆုတ်ခွာပေးရန်လည်းတောင်းဆိုခဲ့လေသည်။ ဆူဒန်နိုင်ငံနှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံသည် လစ်ဗျနိုင်ငံ၏ ချဒ်-လစ်ဗျပူးပေါင်းရေးအစီအစဉ်များကို ရှုတ်ချပြီး ချဒ်နိုင်ငံတွင် ရွေးကောက်ပွဲများ ပြုလုပ်ရန်နှင့် အိုအေယူငြိမ်းချမ်းမှု ထိန်းသိမ်းရေးတပ်များထားရှိရန် တိုက်တွန်းခဲ့ကြသည်။ ၁၉၈၁ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် နိုင်ဂျီးရီးယားသမ္မတ ရှဂါရီသည် ချဒ်နိုင်ငံမှ လျစ်ဗျတပ်များ ရုပ်သိမ်းပေးရေး ဆွေးနွေးရန်အတွက် ချဒ်နိုင်ငံမြို့တော် အင်ဂျာမီနာသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် ချဒ်သမ္မတ ဂေါက်ကိုနီ၏တပ်များအတွက် စစ်လက်နက် အကူအညီများပေးခဲ့သည်။ ထိုအတော အတွင်း၌ ချဒ်နိုင်ငံတွင် သမ္မတဂေါက်ကိုနီကို သစ္စာခံသောတပ်များနှင့် နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အေစီအာမက်ကို သစ္စာခံသောတပ်များ အကြိတ်အနယ်တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြပြန်သည်။ သို့ဖြင့် ချဒ်နိုင်ငံမှ ဝန်ကြီးအဆင့်ကော်မတီနှင့် လစ်ဗျ အာဏာပိုင်တို့ ဆွေးနွေးပြီးနောက် လစ်ဗျတပ်များ ရုပ်သိမ်းမှုကို ဒီဇင်ဘာလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် အပြီးသတ် ဆောင်ရွက်သင့်သည်ဟု ချဒ်အစိုးရကြေညာချက်၌ ဖော်ပြခဲ့သည်။ ချဒ်နိုင်ငံအတွင်း၌ ရောက်ရှိနေသည့် အင်အား ၄၅၀၀ ရှိလစ်ဗျတပ်များ ရုပ်သိမ်းပေးရန်ဟူသော သမ္မတဂေါက်ကိုနီ၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်ကို ချဒ်နိုင်ငံရေးနှင့် စစ်ရေးအဖွဲ့အစည်းအဝေး အများအပြားက ထောက်ခံကြိုဆိုခဲ့ကြလေသည်။
နိုဝင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့မှစတင်၍ ၄၈ နာရီအတွင်း ချဒ်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းရှိ ဂွရီဒါ၊ အေဒရီနှင့် အီရီဘာမြို့များမှ လစ်ဗျတပ်စခန်းအားလုံး ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ကြသည်။ နိုဝင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် လစ်ဗျနိုင်ငံ ချဒ်နိုင်ငံအရှေ့ပိုင်းမှ မိမိတို့တပ်များ ရုပ်သိမ်းပြီးစီးကြောင်းနှင့် ထိုဒေသများတွင် ချဒ်အစိုးရတပ်များက တစ်ဘက်၊ ဆူဒန်တပ်နှင့် ချဒ်ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဟာဗရီ၏ သူပုန်တပ်များကတစ်ဘက် အပြင်းအထန်တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားနေသော်လည်း မိမိတို့က ကာကွယ်ပေးတော့မည် မဟုတ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထို့နောက် ချဒ်နိုင်ငံမှ လစ်ဗျတပ်များကို နိုဝင်ဘာလ တတိယရက်သတ္တပတ်တွင် လုံးဝရုပ်သိမ်းပြီးစီးကြောင်း လစ်ဗျနိုင်ငံက ကုလသမဂ္ဂသို့ စာဖြင့်တင်ပြခဲ့သည်။
၁၀ လကြာဖြစ်ပွားခဲ့သော ချဒ်နိုင်ငံပြည်တွင်းစစ်ကြောင့် အိမ်နီးချင်း ကမ္မရွန်း၊ နိုင်ဂျီးရီးယားနှင့် အလယ်ပိုင်းအာဖရိက သမ္မတနိုင်ငံများသို့ ထွက်ပြေးခိုလှုံနေခဲ့ကြသည့် ချဒ်ဒုက္ခသည် ၂၀၀၀၀၀ ခန့်အနက် ၅၁၀၀၀ ကျော်ကို ချဒ်နိုင်ငံသို့ အောက်တိုဘာလ စောစောပိုင်းမှစတင်၍ ပြန်လည်ပေးပို့ခဲ့သည်ဟု ဒုက္ခသည်များဆိုင်ရာ ကုလသမဂ္ဂမဟာမင်းကြီးရုံးမှ နိုဝင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့က ကြေညာခဲ့လေသည်။ ချဒ်နိုင်ငံမှ လစ်ဗျတပ်များ ရုပ်သိမ်းသွားပြီးနောက် အစိုးရတပ်များနှင့် သူပုန်တပ်များသည် ဆက်လက်၍ တိုက်ခိုက်နေကြဆဲဖြစ်သည်။
လွိုင်ခွင်ရွာ၊ နောင်လိုင်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချဒ်သမ္မတနိုင်ငံ
ချက်သမ္မတနိုင်ငံ အစိုးရ၏ ဖိတ်ခေါ်ချက်အရ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ်ကတည်းက ချက်နိုင်ငံတွင် ရောက်ရှိနေသော လစ်ဗျ တပ်များသည် ၁၉၈၁ ခုနှစ် ပြည်တွင်းစစ်အပြီးတွင် ပြည်တွင်း နှင့် ပြည်ပမှ ဝိုင်းဝန်း၍ အကြီးအကျယ် ကန့်ကွက်ခဲ့ခြင်း ကြောင့် ၁၉၈၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ချက်နိုင်ငံမှ ပြန်လည် ထွက်ခွာသွားခဲ့သည်။
လစ်ဗျတပ်များ ထွက်ခွာသွားပြီးနောက် ပြည်တွင်း ပြိုကွဲ မှုကို တားဆီးထိန်းချုပ်နိုင်ရေးအတွက် အာဖရိက ညီညွတ်ရေး အဖွဲ့ (အိုအေယူ)မှ ငြိမ်းချမ်းရေးတပ်များကို ချက်နိုင်ငံသို့ နိုဝင်ဘာလနှင့် ဒိဖင်ဘာလ များ၌ စေလွှတ်ခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ချက်နိုင်ငံတွင်း၌မူ နိုင်ငံရေး မငြိမ်မသက် ဖြစ်ပွားနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။
ဇန္နဝါရီလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဖေရာလာဂူမြို့သည် ကာကွယ် ရေးဝန်ကြီးဟောင်း ဟာဗရီဦးဆောင်သော အက်ဖအေအင် တပ်များ လက်တွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ကင်ညာနိုင်ငံ နိုင်ရိုဘီမြို့တွင် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၀ ရက်နေ့မှ ၁၁ ရက်နေ့အထိ ချက်နိုင်ငံ အရေးအခင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍အဖြေရှာရန် အာဖရိက ညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ (အိုအေယူ) အစည်းအဝေးတရပ် ကျင်းပခဲ့သည်။
သမ္မတဂေါက်ကိုနီ၏ ညွန့်ပေါင်းအစိုးရသည် ဟာဗရီ၏ တပ်များကို ထိရောက်အောင် မနှိမ်နင်းနိုင်ခဲ့ချေ။ လစ်ဗျ နိုင်ငံကလည်း ဂေါက်ကိုနီအစိုးရကို ငွေကြေးအထောက်အပံ့ တစ်ခုတည်းသာ ပေးခဲ့သည်။ ဟာဗရီ၏တပ်များကို ဆူဒန် နိုင်ငံက ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။
ဧပြီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် သမ္မတဂေါက်ကိုနီသည် ဝန်ကြီး အဖွဲ့ကို ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာပြီး မေလ ၉ ရက်နေ့တွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၅ ဦးပါ နိုင်ငံတော်ကောင်စီကို ဖွဲ့စည်း သည်။
ချက်နိုင်ငံအရေးအခင်းနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဒုတိယအကြိမ် အိုအေယူအစည်းအဝေးကို ဇိုင်ယာနိုင်ငံ ကင်ရှာဆာမြို့တွင် ၁၉၈၂ ခုနှစ် မေလ ၂၁ ရက်မှ ၂၂ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပ သည်။ ယင်းအစည်းအဝေး၏ နှစ်ဘက်တပ်များ စေ့စပ် ပြေငြိမ်းရေးအဆိုကို သမ္မတဂေါက်ကိုနီက ငြင်းပယ်ခဲ့သည်။ ဧပြီလမှစ၍ ဟာဗရီ၏တပ်များသည် မြောက်ဘက်နှင့် အရှေ့ဘက်ဒေသများတွင် အရေးသာနေခဲ့ပြီး နိုင်ငံ၏ သုံးပုံ တပုံခန့်ကို ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဆက်တိုက်ပင် မြို့တော် အင်ဂျာမီနာသို့ ရှေးရှု၍ ၁၉၈၂ ခုနှစ် မေလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မော်ဆိုရိုမြို့၊ မေလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် မော်မြို့၊ မေလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် မက်ဆာကိုရီမြို့နှင့် ဇွန်လ ၅ ရက်နေ့တွင် မက်ဆာဂူရက်မြို့များကို ဟာဗရီ၏ တပ်များက သိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့သည်။ ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ဟာဗရီ၏တပ်များ သည် အင်ဂျာမီနာမြို့တော်ကို သိမ်းပိုက်လိုက် ကြသည်။ ထို့ကြောင့် သမ္မတဂေါက်ကိုနီသည် ကမ္မရွန်းနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေး ခိုလှုံနေခဲ့သည်။
ဇွန်လ ၁၉ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံတော်ကောင်စီကို ပြန်လည် ဖွှုဲ့စည်းပြီး မစ္စတာဟာဗရီသည် ၁၉၈၂ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ချက်နိုင်ငံ၏ သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆို သည်။
ချက်နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး အိုင်ဒရစ်မစ်စကီနီက ဂျီနီဗာမြို့၌ ကျင်းပခဲ့သော ကုလသမဂ္ဂအထူးထောက်ပံ့ ရေး ကွန်ဖရင့်တွင် မိမိတို့နိုင်ငံ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအတွက် မာရှယ်စီမံကိန်း အသေးစားတစ်ခု လိုအပ်နေ၍ နိုင်ငံတကာမှ ကူညီထောက်ပံ့ကြ ပါရန် သမ္မတဟာဗရီ၏ သဝဏ်လွှာကို နိုဝင်ဘာလ ၂၉ ရက် နေ့၌ ဖတ်ကြား တင်ပြခဲ့သည်။ ချက်နိုင်ငံသည် ကမ္ဘာ့ အဆင်းရဲဆုံး နိုင်ငံများအနက် တနိုင်ငံဖြစ်ပြီး ၁၇ နှစ်မျှ ပြည်တွင်းစစ်ဒဏ်ကို ခံနေခဲ့ရသည်။ ထို့ပြင် မိုးခေါင်ရေရှား ဒဏ်ကိုလည်း နှစ်ပေါင်းများစွာ ခံခဲ့ရသဖြင့် ၁၉၇၅ ခုနှစ်က လူတဦးချင်းဝင်ငွေ ၁၂၀ ဒေါ်လာရှိရာမှ ယခုအခါ ဒေါ်လာ ၁၀၀ ခန့်သာ ရှိတော့သည်ဟု ကုလသမဂ္ဂဖွံ့ဖြိုးရေး ညွှန်ကြား ရေးမှူး၏ အစီရင်ခံစာတွင် ဖော်ပြထားသည်။
ချဒ်သမ္မတနိုင်ငံတွင် ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဇွန်အတွင်းက အာဏာ ရရှိခဲ့သော ပြင်သစ် အထောက်အပံ့ခံ သမ္မတဟစ်ဆန်ဟာဗရီ၏ အစိုးရတပ်များနှင့် လစ်ဗျနိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်နေသော သမ္မတ ဟောင်းဂေါက်ကိုနီ၏ သူပုန်တပ်များသည် ယနေ့ထက် တိုင် ဆက်လက်တိုက်ပွဲ ဝင်နေကြဆဲ ဖြစ်သည်။
ချဒ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်း နယ်စပ်တစ်လျှောက်တွင် လစ်ဗျတပ် များ ချထားလျက်ရှိသည်ဟု ချဒ်သမ္မတ ဟာဗရီက ၁၉၈၃ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် စွပ်စွဲခဲ့ပြီး ချဒ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ အိုဇူဒေသကို လစ်ဗျတို့က တိုက်ခိုက်သိမ်းယူခဲ့ ခြင်းအား ကန့်ကွက်သော ဆုံးဖြတ်ချက်မူကြမ်းကို ချဒ်အစိုးရက ကုလသမဂ္ဂ လုံခြုံရေးကောင်စီသို့ မတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် တင်သွင်းခဲ့သည်။ အိုဇူဒေသသည် ယူရေနီယမ်သတ္တုသိုက်များ ကြွယ်ဝသော ဒေသတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဇွန်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် လစ်ဗျ ကျောထောက်နောက်ခံရှိ သော သမ္မတဟောင်းဂေါက်ကိုနီ၏ သူပုန်တပ်များနှင့် သမ္မတ ဟာဗရီ၏ အစိုးရတပ်များသည် ချဒ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းရှိ အိုအေ စစ် မြို့ဖြစ်သော ဖာယာလာဂူမြို့တွင် အပြင်းအထန် တိုက်ပွဲ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူပုန်တပ်များက ဖာယာလာဂူမြို့ကို သိမ်းပိုက် ခဲ့သည်။
ဖာယာလာဂူမြို့သည် သူပုန်တပ်များလက်တွင်းကျရောက်ပြီး ၄၈ နာရီအကြာတွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ဝန်ကြီး ခရစ်တီယာန်နူစီသည် ချဒ်နိုင်ငံသို့ သွားရောက်၍ ချဒ် နိုင်ငံ သမ္မတဗဟာရီနှင့် ဆွေးနွေးသည်၊ ပြင်သစ်နိုင်ငံသည် ချဒ်နိုင်ငံသို့ စစ်လက်နက်ပစ္စည်းများ ထောက်ပံ့ကူညီရန် သဘောတူညီချက် ပေးခဲ့သည်။
ချဒ်နိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်း၌ အပြင်းအထန်တိုက်ပွဲများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး အဓိက အချက်အချာမြို့ဖြစ်သော အေဘက်ချီမြို့ သည် သူပုန်လက်တွင်းသို့ ကျရောက်ခဲ့သည်။
ဖာယာလာဂူမြို့တွင် အရေးနိမ့်ခဲ့သော သမ္မတ ဟာဗရီ၏ အစိုးရတပ်များသည် ပြင်သစ်နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံတို့မှ ထောက်ပံ့သော စစ်လက်နက်အကူပစ္စည်းများဖြင့် ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် ပြန်လည်ထိုးစစ်ဆင်နွှဲခဲ့ရာ ချဒ်နိုင်ငံ အရှေ့ပိုင်းတစ်ခုလုံးကို ပြန်လည် ထိန်းချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။ သမ္မတဗဟာရီ၏ တပ်များသည် ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဖာယာလာဂူမြို့ကို သူပုန်များလက်တွင်းမှ ပြန်လည်သိမ်းယူနိုင်ခဲ့ ပြီးမှ ချဒ်သမ္မတ ဟာဗရီက ပြင်သစ်အစိုးရအား လေကြောင်းမှ တိုက်ရိုက်ပါဝင် တိုက်ခိုက်ပေးပါရန် တရားဝင် တောင်းဆိုခဲ့ သည်။ ပြင်သစ်အစိုးရက လေယာဉ်ပစ်လက်နက်များ ထပ်မံ ပေးပို့ရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။
ဩဂုတ်လ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ဖာယာလာဂူမြို့သည် အစိုးရ တပ်များလက်မှ သူပုန်တပ်များလက်တွင်းသို့ ပြန်လည် ကျ ရောက်ခဲ့ပြန်သည်။ သူပုန်တပ်များသည် ဖာယာလာဂူမြို့အပြင် နောက်ထပ် မြို့သုံးမြို့ကိုပါ ထပ်မံသိမ်းပိုက်နိုင်ခဲ့ပြီး အင်ဂျာ မီနာမြို့မှ မိုင် ၃၅၀ အကွာအထိ ချီတက်နိုင်ခဲ့သည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံမှ တပ်ကူများစေလွှတ်ခဲ့ပြီး အင်ဂျာမီနာမြို့မှ မိုင် ၂၅၀ အကွာရှိ အရှေ့အနောက်အမှတ် ၁၅ မျဉ်းပြိုင် ခံစစ် ကြောင်းတွင် ချဒ်အစိုးရတပ်သားများနှင့်အတူ ပြင်သစ်တပ်သား ၃၅၀ ခန့်နှင့် ဇိုင်ယာတပ်သား ၂၂၀၀ ခန့် ပါဝင် တိုက်ခိုက်ခဲ့ ကြသည်။
စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် အစိုးရတပ်များက သူပုန် တပ်များအပေါ် အောင်ပွဲခံနိုင်သည်။ သူပုန်တပ် ခေါင်းဆောင် ဂေါက်ကိုနီက အတိုက်အခိုက် ရပ်စဲရေးအတွက် စေ့စပ်ဆွေးနွေး ရန် သဘောတူညီကြောင်းဖြင့် စက်တင်ဘာလ ၂၂ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
သို့ရာတွင် သမ္မတ ဟစ်ဆန်ဟာဗရီကမူ သူပုန်တပ် ခေါင်း ဆောင် ဂေါက်ကိုနီနှင့် မဆွေးနွေးလိုဘဲ လစ်ဗျနိုင်ငံနှင့်သာ တိုက်ရိုက်ဆွေးနွေးလိုသည်ဟု ပြောခဲ့သည်။
သမ္မတ ဟာဗရီနှင့် သူပုန်တပ်ခေါင်းဆောင် ဂေါက်ကိုနီတို့ ၏ ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးမည့် အစီအစဉ်ကို ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၉ ရက်နေ့အထိ ရွှေ့ဆိုင်းလိုက်ကြောင်းဖြင့် အိုအေယူ ဥက္ကဋ္ဌက ဒီဇင်ဘာလ ၉ ရက်နေ့တွင် ကြေညာခဲ့ သည်။
ချဒ်အစိုးရ၏ မေတ္တာရပ်ခံချက် အရဟုဆိုကာ လစ်ဗျားတပ်များ ၁၉၈၀ ပြည့်နှစ် ဒီဇင်ဘာလက ချဒ်နိုင်ငံတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့ကြ ပြီး ၁၉၈၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် လစ်ဗျားနှင့် ချဒ်တို့နှစ်နိုင်ငံ ပေါင်းစည်းရန် ရည်ရွယ်ကြောင်းကြေညာခဲ့သည်။
ထို့နောက် လစ်ဗျားကထောက်ခံအားပေးသော သမ္မတဂေါက်ကိုနီ အွတ်ဒေအီနှင့် လစ်ဗျားကို ဆန့်ကျင်သော ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီး ဟစ်ဆန်ဟာဗရီတို့ သဘောထား ကွဲလွဲကြရာမှ ချဒ်ပြည်တွင်း စစ်သည် ခရစ်ယာန်နှင့် အစ္စလာမ်ဘာသာဝင် လူမျိုးစုချင်းတိုက် ပွဲအသွင်းမှ အစ္စလာမ် ဘာသာဝင် အချင်းချင်းစစ်ပွဲ အသွင်သို့ ပြောင်းသွားသည်။ ပြင်သစ်အကူအညီဖြင့် ပုန်ကန်သောဟာဗရီ ၏တပ်များသည် ၁၉၈၂ ခုနှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် အင်ဂျာမီ နာမြို့တော်ကို သိမ်းပိုက်နိုင်၍ သမ္မတဂေါက်ကိုနီပြုတ်ကျခဲ့သည်။
ဂေါက်ကိုနီသည် ပြည်ပတွင် ယာယီအစိုးရ အဖွဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ချဒ်နိုင်ငံ အော်ဇော့ (အိုဇူ)ဒေသ၌အခြေစိုက်ကာ အာဏာပြန် လည်ရရှိရေးအတွက် လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းဒေသ ပိုင်ဆိုင်မှုအတွက် လစ်ဗျားနှင့်ချဒ်တို့ အငြင်းပွား လာခဲ့သည်မှာ ၁၄ နှစ်ခန့် ရှိပြီဖြစ်သည်။
သမ္မတ ဟာဗရီသည် အာဏာရပြီးနောက်ပိုင်း အစိုးရအဖွဲ့ကို အင်အားတောင့်တင်း ခိုင်မာအောင်ကြိုးစားခဲ့ရာ ၁၉၈၄ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှ ၁၉၈၅ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလအတွင်း၌ ချဒ်နိုင်ငံ တောင်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းဒေသများအထိ အစိုးရအာဏာ လွှမ်းမိုး လာစေခဲ့သည်။ စည်းရုံးရေးအတွက် ကွင်းဆင်း လှည့် လည်ရင်း ညီညွှတ်ရေးမိန့်ခွန်းများ ပြောကြားခြင်း၊ ဒေသဆိုင်ရာ ခေါင်းဆောင်များနှင့် ညှိနှိုင်းခြင်းများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန် တွင် မြောက်ပိုင်းဒေသ၌ လစ်ဗျား တပ်ဖွဲ့များ ရှိနေကြောင်းကို အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၏ ဂြိုဟ်တုထောက်လှမ်းရေး ဓာတ်ပုံ အရသိရှိရသည်။ ဂေါက်ကိုနီ၏ တပ်များနှင့်မဟာမိတ် ပြုထား သော ကိုဒို (ကွန်မန်ဒို) သူပုန်တပ်ဖွဲ့ဝင် ၃,၃၀၀ ကျော်သည် ၁၉၈၅ ခုနှစ် မတ်လ ၂၄ ရက်နေ့တွင် အစိုးရဘက်သို့ ကူး ပြောင်းလာခဲ့သည်။ ချဒ်နိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းရှိ ချဒ်ပြည်သူ တို့ကို လစ်ဗျားတပ်များက နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းကြခြင်းကြောင့် ဂေါက်ကိုနီ ၏ တပ်များအတွင်း မကျေနပ်မှုများ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ထို အချိန်မှစ၍ ဂေါက်ကိုနီသည် လစ်ဗျားကို တစ်စတစ်စဆန့်ကျင် လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၆ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလတွင် လစ်ဗျားနိုင်ငံ ထရီပိုလီမြို့ရှိ လစ်ဗျားခေါင်းဆောင် ကဒါဖီ၏ အိမ်ဝင်းအတွင်း၌ ဂေါက်ကိုနီသည် သေနတ်ပစ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ဂေါက်ကိုနီ၏ ပေါ်ပြူလာ လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့ (အက်ဖ်အေပီ) သည် သမ္မတ ဟာဗရီ၏ သစ္စာခံတပ်များနှင့် လက်တွဲလိုက်ကြသည်။ လစ်ဗျား သည် ချဒ်နိုင်ငံ အနောက် မြောက်ပိုင်းရှိ အခြားသူပုန် အဖွဲ့ဖြစ် သော ဒီမိုကရက်တစ် တော်လှန်ရေး ကောင်စီ (စီဒီအာ) ကို ထောက်ခံအားပေး နေပြန်သည်။ အာချစ်အီ ဘင်အိုမာ ခေါင်း ဆောင်သော စီဒီအာတပ်များကို လစ်ဗျားတပ်အင်အား ၈၀၀၀ခန့် နှင့် အစ္စလာမ္မစ် လက်ဂျင်းအမည်ခံ အာဖရိကကြေးစားတပ်သား ၅၀၀ ခန့်က ကျောထောက်နောက်ခံ ပြုထားသည်ဟု ဆိုသည်။
ဤသို့ဖြင့် ချဒ်အစိုးရက မျိုးချစ်တော်လှန်ရေးသမားများ အဖြစ် ကြိုဆိုသော ဂေါက်ကိုနီ သစ္စာခံတပ်များနှင့် လစ်ဗျားတပ် များအကြား တိုက်ပွဲများဖြစ်ပွားလာသည်။ အမေရိကန် အစိုးရက ၁၉၈၆ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ဟာဗရီ၏ မေတ္တာရပ်ခံချက်အရ ဒေါ်လာ ၁၅ သန်း တန်ဖိုးရှိအရေးပေါ်စစ် ရေး အထောက်အပံ့ ပစ္စည်းများ ပေးအပ်သည်။ ပြင်သစ်နိုင်ငံက စစ်သည် အင်အား ၁,၂၀၀၊ ဂျက်ဂွာ ဗုံးကြဲလေယာဉ် များနှင့် မီးရပ်ချ် စစ်လေယာဉ်များကို ပေးပို့ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ဂေါက်ကို နီ၏ တပ်များနှင့် ဟာဗရီ၏တပ်များ လက်တွဲမိပြီး စစ်ရှိန်မြှင့် လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၈ ရက်နေ့တွင် အော်ဇော့ ဒေသကို ချဒ်နိုင်ငံက သိမ်းပိုက်မိသည်။၁၉၇၃ ခုနှစ်ကတည်းက လစ်ဗျတို့ သိမ်းပိုက်ထားခဲ့သော အိုအေစစ်ဒေသဖြစ်သည်။၁၉၈၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် ချဒ်နိုင်ငံ တပ်များသည် လစ်ဗျား နယ်မြေထဲသို့ ပထမဆုံး အကြိမ်ကျူးကျော် ဝင်ရောက် သည်။ လစ်ဗျား သတင်းဌာန အဆိုအရ ချဒ်တပ်ဖွဲ့ များသည် လစ်ဗျား နယ်မြေအတွင်း ၁၈၆ မိုင်ခန့်အထိဝင်ရောက်ပြီး အရပ် ဘက် လေဆိပ်တစ်ခုကို တိုက်ခိုက်သည်ဟုဆိုသည်။ အော်ဇော့ ဒေသကို လစ်ဗျားကပြန်လည် သိမ်းပိုက်မိပြီဟုသတင်းထွက်ပေါ် နေဆဲတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ခံစစ်နွဲလာခဲ့သော ချဒ်နိုင်ငံက လစ်ဗျားနိုင်ငံ အတွင်းဝင်တိုက်သည်ထိ စစ်ကျယ်ပြန့်လာခြင်းဖြစ် သည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင်မူအာဖရိ က ညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ (အိုအေယူ)၏ ကမကထပြုချက်ဖြင့်ချဒ်နှင့် လစ်ဗျားတို့ အပစ်အခတ် ရပ်စဲလိုက်ကြောင်း သတင်းထွက်ပေါ် လာပြန်သည်။
ကြောင်ခိုးချောင်းရွာ
ကြောင်ခိုးချောင်းရွာ
ကျူတောရွာ၊ သုံးခွ
ကျူတောရွာ၊ သုံးခွ
သရက်ကုန်း
ကိုးကား
သရက်ကုန်း
​ပေချောင်းကြီးရွာ၊ မန်းကလဲ့ငုတော
ပေချောင်းကြီးရွာ၊ မန်းကလဲ့ငုတော
ချိပ်ဆေး
ချိပ်မှာ လက်စီဖာလက်ကာ ခေါ် အင်းဆက်ပိုးမှ ရရှိသော အစေးဖြစ်သည်။ ချိပ်ပိုးများသည် ဘေးအန္တရာယ် အသွယ်သွယ်တို့ကို ကာကွယ်ရန်အလို့ငှာ မိမိတို့ကိုယ်ကို အစေးတစ်မျိုး ထုတ်လုပ်၍ ဖုံးအုပ်၏။ ထိုအစေးမှာ ချိပ်ဖြစ်သည်။ ထိုချိပ်ကို အလိုရှိကြသဖြင့် ထိုပိုးတို့ကို အမြောက်အမြား မွေးမြူကြသည်။
လက်စီဖာလက်ကာပိုးမျိုးကို ဥရောပတိုက်မှအပ မြောက်နှင့် တောင်အမေရိကတိုက်၊ ဩစတြေးလီးယားတိုက်၊ အာရှတိုက်နှင့် အာဖရိကတိုက်များတွင် တွေ့နိုင်သည်။ အာရှတိုက်၌ ဖော်မိုးဆားကျွန်း၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်းနှင့် ဂျားဗားကျွန်းများတွင် တွေ့နိုင်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့သည် ကမ္ဘာပေါ်၌ ချိပ် အဓိကထွက်သော နိုင်ငံများ ဖြစ်ကြသည်။