cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဘသော် (ခ) မောင်သော်က၊ ဗိုလ်မှူး
ဘဝနိဂုံး
အဖမ်းမခံရခင်ကတည်းက ဆရာမောင်သော်ကတွင် ကုသ၍ မရသော အကြောသေရောဂါ ရှိသည်။ ၁၉၉ဝ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာ ၂၅ ရက်နေ့ အင်းစိန်ထောင်တွင်း အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြစဉ် ရိုက်နှက်ခံရပြီးနောက် သမံတလင်းပေါ်တွင် မည်သည့် အခင်းမှမပါဘဲ အိပ်ခဲ့ရသဖြင့် လေဖြတ်သွားသည်။ ထောင်ဆရာဝန်၏ သာမန်ကုသမှုကို အနည်းငယ် ရရှိခဲ့သည်။ အထူးကု ဆရာဝန်များဖြင့် ကုသရန် တင်ပြသော်လည်း အာဏာပိုင်များက ခွင့်မပြုခဲ့ပါ။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၈ ရက်နေ့တွင် နှလုံးရောဂါဖောက်လာသဖြင့် အာဏာပိုင်များက ဦးဘသော်အား ရန်ကုန်ဆေးရုံကြီးသို့ ပို့ခဲ့သည်။ ထို့နောက် သုံးရက်အကြာ၊ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရန်ကုန် ဆေးရုံကြီးအချုပ်ခန်းအတွင်း၌ ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၆၅ နှစ်ရှိပြီ ဖြစ်သည်။ ကန်တော်ကလေးစွန်နီ မွတ်စလင်မ် သုသာန်တွင် မြှုပ်နှံသဂြိုဟ်ခဲ့သည်။
မောင်သော်က၏ ကဗျာ
ဇာတ်ဆရာ
ငါ့ဇာတ်စင်ငါထိုး
ဇာတ်ပိုးတော့ ထပြီလေ။
မကတတ် ကတတ်
ငါ့ဇာတ် ငါခင်း
ငါမင်း ငါဘုရင်ပေါ့
ထင်ချင်ရာ ထင်ပါဘိ
မင်း မကြည့်ချင်နေ။
စင်ကျိုးပြီး သေပေစေ
နေသာသပ လေညာက။
စည်းမမှန် ဝါးမမှန်
ကကြိုးတွေ မဟန်လို့
တပ်လန်ကာ
ကြည့်သူပြောပြန်တော့
ရုံကြေးတွေ အကုန်
ဒါမှ ငါပ။ ။
(မီးခြစ်တဆံ)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာမွတ်စလင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဟိုပန့် (၂)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဟိုပန့် (၂)ရွာ (Hopant (2))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၉၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆၇ ဦး၊ မ ၂၂၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
တင်းမရွာ၊ တင်းမ
တင်းမရွာ၊ တင်းမ
ဟိုပန့် (၂)ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိန်းခါးရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
တိန်းခါးရွာ (Tinghkar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နောင်ဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၃၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၅ ဦး၊ မ ၅၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၄၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်ချွန်းရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ထန်ချွန်းရွာ(Htanchun)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇ ဦး၊ မ ၃၁၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၁၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယင်းမပင်ရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ယင်းမပင်ရွာ (Yinmapin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ ရွှေကြို့ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၈၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေကြို့ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၂၀ ဦး၊ မ ၆၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
မီဆို စွပ်ပြုတ်
မီဆို စွပ်ပြုတ် (味噌汁)သည် ရိုးရာဂျပန် ချက်ပြုတ်နည်းဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော စွပ်ပြုတ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး "ဒါရှီ"ဟုခေါ်သော ဟင်းရည်တစ်မျိုးထဲသို့ မီဆိုအနှစ်ထည့်မွေထားခြင်းဖြစ်သည်။ လူတစ်ယောက်ချင်းစီ အကြိုက်ကိုလိုက်၍သော်လည်းကောင်း၊ ရာသီဒေသကိုလိုက်၍သော်လည်းကောင်း အခြားပါဝင်ပစ္စည်းများကို ထည့်လေ့ရှိသည်။
မီဆို အနှစ်
မီဆို စွပ်ပြုတ် တစ်ခု၏ ဝိသေသနှင့် အရသာသည် မီဆိုအနှစ် ရွေးချယ်မှုအပေါ်တွင် အကြီးအကျယ်မူတည်ပါသည်။ မီဆိုအနှစ်(ဂျပန်လို ခိုးဂျိကင်(麹菌?)ဟုခေါ်သော Aspergillus oryzae မှိုနှင့် ဆား၊ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ဆန်၊ ဘာလီ သို့မဟုတ် အခြားပစ္စည်းတစ်ခုခုကိုသုံး၍ ပဲပိစပ်ကို အချဉ်ဖောက်ထားသော ဂျပန်ရိုးရာ ဟင်းခတ်အနှစ်တစ်မျိုး) ကို အနှစ်နီ(အကာမီဆို)၊ အနှစ်ဖြူ(ရှီရိုမီဆို)နှင့် အရောအနှစ်(အဝါဆီ)ဟူ၍ အမျိုးအစားခွဲနိုင်သည်။ ရှင်ရှူမီဆို၊ဆန်ဒိုင်မီဆို စသဖြင့် ဒေသကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုးကွဲပြားသည်လည်းရှိ၏။
အနှစ်နီ မီဆိုကဲ့သို့ အချိန်အကြာကြီး အချဉ်ဖောက်ထားသော မီဆိုအနှစ်မျိုးသည် မီဆို စွပ်ပြုတ်တစ်ခွက်ကို ပိုမိုပြင်းပြနက်ရှိူင်းသော အရသာမျိုးကို ပေးစွမ်းနိုင်သည်။ အနှစ်ဖြူ မီဆိုကဲ့သို့ အချိန်ခဏလေးသာ အချဉ်ဖောက်ထားသော မီဆိုအနှစ်သည် ပေါ့ပေါ့ပါးပါး ချိုမြသော မီဆိုစွပ်ပြုတ်အရသာဖြစ်စေသည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ မီဆိုထုတ်လုပ်မှု၏ ၈၀%သည် မီဆို စွပ်ပြုတ်များပြုလုပ်ရာတွင် သုံးပြီး ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေမှ ၇၅%သည် တစ်နေ့လျင် အနည်းဆုံး မီဆို စွပ်ပြုတ်တစ်ခွက်သောက်ကြသည်။
ဟင်းရည်
မီဆိုစွပ်ပြုတ်ပြုလုပ်ရာတွင် အများဆုံးအသုံးပြုသော ဒါရှီဟင်းရည်မှာ နီဘိုရှီခေါ် ဆာဒင်းငါးအခြောက်ကလေးများ၊ ကတ်ဆူအိုဘူရှီခေါ် ကြတ်တိုက်ထားသော တူနာငါးလေးများ သို့မဟုတ် ဟိုရှီ-ရှီတာကီ ခေါ် ရှီတာကီမှိုခြောက်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ဟင်းရည်ဖြစ်သည်။ ရေညှိနှင့် ရှီတာကီ ဒါရှီဟင်းရည်မှာ သတ်သတ်လွတ်သမားများအတွက် ဖြစ်သည်။
အဓိက ပါဝင်ပစ္စည်းများ
ဂျပန်ဓလေ့ထုံးတမ်းအရ ဟင်းချက်ရာတွင် အဓိက ပါဝင်ပစ္စည်းများ၏ အရောင်၊အနံ့၊အရသာကို ရာသီကိုလိုက်၍ ရွေးချယ်လေ့ရှိသည်။ ထို့အတွက် အခြားအနံ့၊အရသာတို့နှင့် အလွယ်တကူရောစပ်နိုင်သော ကြက်သွန်နီ နှင့် တိုဖူးတို့မှာ မပါမဖြစ် အဓိက ပါဝင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည်။ ဟင်းရည်တွင် ပေါလောပေါ်နေနိုင်သော ဝါကာမီကဲ့သို့ ပစ္စည်းများနှင့် ဟင်းရည်တွင်မြုပ်သော အာလူးကဲ့သို့ ပစ္စည်းများကို ပေါင်းစပ်လေ့ရှိသည်။ အခြားပါဝင်နိုင်သောပစ္စည်းများမှာ မှိုအမျိုးမျိုး၊ အာလူး၊ ရေညှိ၊ ကြက်သွန်နီ၊ ပုစွန်၊ ငါး၊ ခုံး၊ မုန်လာဥဖြူတို့ဖြစ်သည်။ ဂျပန်ဟင်းခတ်ပစ္စည်း အားလုံးနီးပါးလောက်ကို မီဆိုရှီရူတွင်ထည့်သည်။
အကယ်၍ ဝက်သားကို မီဆို စွပ်ပြုတ်တွင်ထည့်ပါက တန်ဂျီရူဟု ခေါ်ပြီး"ဝက်သား စွပ်ပြုတ်"ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ပြင်ဆင်တည်ခင်းခြင်း
စွပ်ပြုတ်ဟန်အမျိုးအစားနှင့် စားဖိုမှူးပေါ်မူတည်၍ ပြင်ဆင်တည်ခင်းပုံအမျိုးမျိုး ကွဲပြားနိုင်သည်။ ဂျပန်ချက်ပြုတ်နည်းတွင် အသီးအရွက်အများအပြားကို အသားနှင့် အရည်စပ်စပ်ရောလေ့ရှိရာ အထူးသဖြင့် မှိုအမျိုးမျိုး၊ မုန်လာဥဖြူ၊ မုန်လာဥနီ၊ အာလူး၊ တိုဖူးနှင့် ငါးတို့ဖြစ်သည်။ အသီးအရွက်နှင့်အသားများကို အရင်ချက်၍ အအေးခံပြီးမှ မီဆိုအနှစ်ကိုထည့်သည်။
ဂျပန်တွင် ရိုးရာမနက်စာသည် ထမင်းဖြူနှင့် မီဆို စွပ်ပြုတ်ဖြစ်သည်။ မီဆိုစွပ်ပြုတ်ကို လူတန်းစားမရွေးနှစ်ချိုက် သောက်သုံးကြသည်မှာ ရာစုနှစ်နှင့်ချီပြီဖြစ်သည်။ စွပ်ပြုတ်ကို ပုံမှန်အားဖြင့် အဖုံးပါသော ယွန်းပန်းကန်လုံးဖြင့် တည်ခင်းလေ့ရှိပြီး ပန်းကန်လုံးလိုက် မ ကာ မော့သောက်လေ့ရှိသည်။ အဖတ်များကိုတော့ တူဖြင့်စားကြသည်။
ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းကျိုးများ
၂၀၀၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန် နိုင်ငံတော် ကင်ဆာဌာနမှ သုတေသနပညာရှင်များက တစ်နေ့လျင် မီဆို သုံးခွက်နှင့်အထက် သောက်သုံးခြင်းသည် အမျိုးသမီးများကို ရင်သားကင်ဆာဖြစ်ခြင်းမှ ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်ဟု အကြံပြုခဲ့ကြသည်။
သာသနာ ၂၅၀၀ စေတီတော် ရေလယ်ဘုရား
သာသနာ ၂၅၀၀ စေတီတော် ရေလယ်ဘုရားသည် ရေးမြို့၊ ရန်ကြီးအောင်ရပ်ကွက်ရှိ ရှေးဟောင်းကျုံးတော်ကြီး၌ သာသနာနှစ် ၂၅၀၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ် တည်ထားခဲ့သော စေတီတစ်ဆူဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
သာသနာ ၂၅၀၀ ပြည့် နီးကပ်လာသောအခါ ရေးမြို့ မြို့မိ မြို့ဖများသည် သာသနာ ၂၅၀၀ ပြည့် အထိမ်းအမှတ် စေတီတော်တစ်ဆူ တည်ထားရန် စည်းဝေးတိုင်ပင်ကြသောအခါ ရေးမြို့ဟောင်း၏ ကျုံးအလယ်တွင် ရေလယ်စေတီတော်တဆူတည်ရန် မြို့သူမြို့သားများ၏ လုပ်အားဒါနဖြင့် ကျောက်၊ သဲများ သယ်ဖို့ကာ ကျွန်းငယ်တခုကို တည်ဆောက်ခဲ့​သည်။ မြန်မာသက္ကရာဇ် ၁၃၁၆ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့ (တနင်္လာနေ့)၌ သံဃာတော်များ၊ မြို့မိမြို့ဖများက အုတ်မြစ်ချပြီး တည်ထားမည့် စေတီတော်ပုံစံကို ရေးမြို့နေ ငွေတိုက်စာရေးကြီးဦးသောင်းရွှေက ရေးဆွဲ၍ မော်လမြိုင်မြို့မှ ဗိသုကာဆရာကြီးဦးဘငယ်ကို အပ်နှံကာ စေတီတော်ကိုတည်ထားကြသည်။ ၁၃၁၈ ခုနှစ်၊ ကဆုန်လပြည့်နေ့(ကြာသပတေးနေ့) တွင် ဌာပနာတိုက်၌ မြတ်စွာဘုရား၏ သရီရဓာတ်တော်၊ မွေတော်များကို ရွှေသင်္ဘောတွင်တင်၍ ပူဇော်ဌာပနာကာ ထီးတော်တင်သည်။ စေတီတော်သည် မြေပေါက်(ထူပါရုံ)စေတီပုံစံအမျိုးအစားမဟုတ်ဘဲ ကုလားကျောင်းခံ၍ ပစ္စယာအထက်တွင် တည်ထားသည့် အင်းလေးဖော်တော်ဦးစေတီပုံစံဖြစ်ပြီး ရင်ပြင်တော်မှ စိန်ဖူးတော်အထိ ဉာဏ်တော် ပေ ၃၀ အမြင့်ရှိသည်။ စေတီတော်အောက်ခြေ ဂန္ဓကုဋီအတွင်း အလယ်မဏ္ဍိုင်တွင် ကြာပွင့်ခံ ရပ်တော်မူ ရုပ်ပွားတော် လေးဆူ ကိန်းဝပ်စံပယ်ပြီး၊ မိတ္ထီလာမြို့၊ ဝမ်းတော်တိုက်ကျောင်းမှ ပင့်ဆောင်ပူဇော်လာသည့် ဗုဒ္ဓ၏ သရီရဓာတ်တော်များ၊ အဂ္ဂသာဝကနှစ်ပါးနှင့် ရဟန္တာအရှင်သူမြတ်များ၏ ဓာတ်တော်များကိုလည်း အပူဇော်ခံထားရှိသည်။
ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်များ
စေတီတော်ကို အကြောင်းပြု၍ နှစ်စဉ် မြန်မာနှစ်ဆန်းတစ်ရက်နေ့တွင် စေတီတော်၏ ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲတော်အထိမ်းအမှတ် သံဃာများကို ဆွမ်းဆန်စိမ်းလောင်းလှူခြင်း၊ တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ဆီမီးတစ်ထောင်ပူဇော်ခြင်း၊ တော်သလင်းလတွင် ဆွမ်းတော်ကြီးကပ်လှူပူဇော်ခြင်းနှင့် တန်ဆောင်မုန်းလတွင် စေတီတော်၌ အပူဇော်ခံထားရှိသော မြတ်စွာဘုရားနှင့် ဧတဒဂ်ရ ရဟန္တာ ၄၁ ပါးတို့၏ ရုပ်ပွားတော်များကို ရေးမြို့ရှိ ရပ်ကွက်အသီးသီးရှိ မဏ္ဍာပ်စံကျောင်းဆောင်များ၌ အသီးသီးခွဲဝေ ပင့်ဆောင်ပူဆောင်ကာ တန်ဆောင်မုန်းလဆန်း ၁၃ ရက်၊ ၁၄ ရက်နှင့် လပြည့်နေ့ညများတွင် ရေးမြို့အတွင်းသို့ သုံးညတိုင်တိုင် ဒေသစာရီကြွချီပူဇော်ခြင်း အစရှိသော ဗုဒ္ဓပူဇနိယပွဲများကိုလည်း စည်းကားသိုက်မြိုက်စွာ ကျင်းပကြလေ့ရှိသည်။
လက်ပံစုရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
လက်ပံစုရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ဆမ်ရီ
ဆမ်ရီ (Samye) သည် တိဘက်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ပထမဆုံးအနေဖြင့် ၇၇၅ - ၉ အကြားတွင် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။
လမ်းပိုက်ခွင်ရွာ
လမ်းပိုက်ခွင်ရွာ
ဖာလွမ့်ရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ဖာလွမ့်ရွာ (Hparlwunt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၄၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးဒူးရွာ၊ ဝါးဒူး
ဝါးဒူးရွာ၊ ဝါးဒူး
ကုန်းခြားရွာ၊ စလင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထုံးကြီး (ဘုရားလေးစု)ရွာ၊ ဖေါင်ရိုးချောင်း
ထုံးကြီး (ဘုရားလေးစု)ရွာ၊ ဖေါင်ရိုးချောင်း
ကုန်းမိတ်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
ကုန်းမိတ်ရွာ (Konemeik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၉၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၇ ဦး၊ မ ၁၂၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကဇင်းရိုးရွာ၊ အင်းတမိသက္ကယ်
ကဇင်းရိုးရွာ၊ အင်းတမိသက္ကယ်
ထုံးဝရွာ၊ ဖေါင်ရိုးချောင်း
ထုံးဝရွာ၊ ဖေါင်ရိုးချောင်း
ဖားဟော်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဖားဟော်ရွာ (Hparhaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၉၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆၇ ဦး၊ မ ၂၂၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ စာပေဆုများ (စာအုပ်)
ဗြိတိသျှအစိုးရလက်ထက် စာပေဆုများ
ကိုလိုနီခေတ် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပေးအပ်ချီးမြှင့်ခဲ့သော ဂျာဒင်းဆု၊ ‌ဝေလမင်းသားဆု၊ မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းဆု၊ သစ္စဝါဒီဆု၊ သစ္စဝါဒီ ဋီကာဆု၊ မဲဇာတောင်ခြေဆု၊ ကျောင်းသုံးစာအုပ်ဆုများ အ‌ကြောင်းပါဝင်သည်။
စာပေဗိမာန်ဆု
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် မြန်မာနိုင်ငံ ဘာသာပြန် စာပေအသင်းကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး စာပေဗိမာန်ဆု ဟူသော စာပေဆု တစ်ရပ် တီထွင်ချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ ခုနှစ်မှစ၍ တစ်နှစ်အတွင်း ထွက်ပေါ်ခဲ့သော စာအုပ်များအနက်မှ အကောင်းဆုံးကို ရွေးချယ်ကာ ဆုချီးမြှင့်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၈-၁၉၆၁ ခုနှစ်အတွင်း ချီးမြှင့်ခဲ့သော ဆုရစာအုပ်များအ‌ကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
အနုပညာ စာပေဆိုင်ရာဆု
စာပေဗိမာန်ဆုကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်မှ စ၍ အနုပညာ စာပေဆိုင်ရာဆု ဟုအမည်ပြောင်း လိုက်သည်။ ၁၉၆၂-၁၉၆၄ ခုနှစ်အတွင်း ချီးမြှင့်ခဲ့သော ဆုရစာအုပ်များအ‌ကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
အမျိုးသား စာပေဆု
ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရ ချီးမြှင့်သော အနုပညာ စာပေဆိုင်ရာ ဆုများသည် တစ်မျိုးသားလုံး အတွက် ချီးမြှင့်သော ဆုများ ဖြစ်သည်ဟူသော သဘော သက်ဝင်ငုံမိစေရန် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ အစပြုကာ အမျိုးသား စာပေဆုဟူသော အမည်သို့ပြောင်းလဲ၍ ချီးမြှင့်သည်။ ပညာရပ်ကိုးမျိုးအတွက် တစ်မျိုးလျှင် ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယ၊ စတုတ္ထဟူ၍ ဆုလေးဆုစီး ပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၅-၁၉၆၈ ခုနှစ်အတွင်း ချီးမြှင့်ခဲ့သော ဆုရစာအုပ်များအ‌ကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
အမျိုးသား စာပေဆု (ပုံစံသစ်)
၁၉၆၉ ခုနှစ်မှ အစပြုကာ ပြိုင်ပွဲပုံစံမှ ရွေးချယ်ပုံစံသို့ ပြောင်းလိုက်သည်။ ဘာသာရပ်တစ်မျိုးလျှင် အကောင်းဆုံးစာအုပ်တစ်အုပ်စီကိုသာ ရွေးချယ်၍ ဆုတစ်ဆုစီသာ ချီးမြှင့်တော့သည်။ ၁၉၆၉ နှင့် ၁၉၇၀ ခုနှစ် ဆုရစာအုပ်များအ‌ကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
ဝိုင် အမ် ဘီ အေ ဆု
ဗုဒ္ဓဘာသာ ကလျာဏယုဝအသင်း (ဝိုင် အမ် ဘီ အေ) က ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ချီးမြှင့်ခဲ့သော စာပေဆုများအ‌ကြောင်းကို ၁၉၇၀ ခုနှစ်အထိ ဖော်ပြထားသည်။
တိုင်းရင်းသားစာပေဆုများ
၁၉၅၅- ၁၉၇၀ ခုနှစ်အတွင်း ကျင်းပခဲ့သော မွန်စာပေပြိုင်ပွဲ၊ ကရင်စာပေပြိုင်ပွဲ၊ ရှမ်းစာပေပြိုင်ပွဲများမှ ဆုရစာအုပ်များအ‌ကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
အခြားစာပေဆုများ
စာရေးဆရာအသင်းဆု၊ ပါဠိဘာရတီ အစည်းအရုံးဆု၊ ဂရိတ်တားအေရှဆု၊ ရှုမဝတထောင်ဆု၊ ချိုတေးသံဆု၊ ဘား​မား​စတား​ဆု၊ ယူနက်စကိုဆုများအကြောင်းကို ဖော်ပြထားသည်။
တင်းမရွာသစ်ရွာ၊ တင်းမ
တင်းမရွာသစ်ရွာ၊ တင်းမ
ပုတ္တသုတ်
(၄)သုတ် ရှိပါသည်။
ပါဠိတော်၌ ကျန်းမာရေးပျက်စီးခြင်းအကြောင်း ၈-ချက်ကို ဟောတော်မူပါသည်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။ - ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ၊ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် မိဖတို့၏ သားသမီးထွန်းကားမှုလိုလားချက် ငါးမျိုးကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။ --- ဝံသနိုင်ငံ ကောသမ္ဗီမြို့၊ ဥတေနမင်းနန်းတော်၌ အတိဇာတ, အနုဇာတ, အဝဇာတ-ဟူသော သားသုံးမျိုးကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်အတိုင်း တစ်ယောက်စီ တစ်ယောက်စီ အကျယ်ဒေသနာတော်ကို ဘုရားရှင်ထံတော်မှ နာယူခဲ့သည့်အတိုင်း သာမာဝတီမိဖုရားအမှူးရှိသော မိဖုရားငါးရာတို့အား ခုဇ္ဇုတ္တရာက ဟောပြသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ် အကျယ်ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။
ရွာသာရွာ၊ တမူးမြို့နယ်
ရွာသာရွာ (Ywarthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ တမူးခရိုင်၊ တမူးမြို့နယ်၊ ရွာသာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၀၄၃ ဖြစ်သည်။
ဝါထပ်ခြင်း
လထပ်ရက်ငင် ပြဿနာ
မြန်မာပြက္ခဒိန်နှင့် သိုးဆောင်းပြက္ခဒိန်တို့ ကွာခြားသည်။ မြန်မာ ပြက္ခဒိန်တွင် သူရိယမာသနှစ်၊ စန္ဒရမာသနှစ် ဟူ၍လည်းရှိသည်။ အချို့ သောနှစ်များတွင် ဝါဆိုလ နှစ်လထား၍ နယုန်လတွင် တစ်ရက်တိုးရသည်။ ကမ္ဘာမြေကြီးသည် နေကိုဗဟိုပြုလျက် လှည့်လည်ရာတွင် တစ်ပတ်ပြည့် သောအချိန်၌ နှစ်ဟူ၍ အညီအညွတ် သတ်မှတ်သော်လည်း နှစ်ဆန်းရက် များသည် လူမျိုးတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူချေ။
ဝါထပ်ခြင်း
အနောက်နိုင်ငံသုံး ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန်သည် နေသွားနှစ်ကို ၁၂ လပိုင်းခြားထားသော ပြက္ခဒိန်ဖြစ်သောကြောင့် ရာသီပြက္ခဒိန်ဖြစ်၍ လထပ် ပြဿနာများ မပေါ်ချေ။ မြန်မာပြက္ခဒိန်မှာမူကား နေသွားနှင့် လသွားကို အမှီပြု၍ တွက်ရသော ပြက္ခဒိန်ဖြစ်သဖြင့် လထပ်ပြဿနာများ အစဉ်ဖြစ် ပေါ်လျက် ဂျူလီယန်ပြက္ခဒိန် တွက်နည်းကဲ့သို့မလွယ်ကူချေ။ သူရိယ သိဒ္ဓန္တကျမ်းစသော ဗေဒင်တွက်ကိန်းကျမ်းများကို လေ့လာသော ပညာရှိများ သာ မြန်မာပြက္ခဒိန်ကို တွက်နိုင်ကြပေသည်။
မြန်မာပြက္ခဒိန်သည် အောက်တွင်ဖော်ပြသော နှစ်သုံးမျိုးကို အခြေခံထား၍ တွက်ရသည်။
(၁) သူရိယမာသနှစ် (၂) စန္ဒရမာသနှစ် (၃) ဝေါဟာရမာသနှစ်
(၁) တန်ခူးလ ၂၉ ရက် (၂) ကဆုန်လ ၃ဝ ရက် (၃) နယုန်လ ၂၉ ရက် (၄) ဝါဆိုလ ၃ဝ ရက် (၅) ဝါခေါင်လ ၂၉ ရက် (၆) တော်သလင်းလ ၃ဝ ရက် (၇) သီတင်းကျွတ်လ ၂၉ ရက် (၈) တန်ဆောင်မုန်းလ ၃ဝ ရက် (၉) နတ်တော်လ ၂၉ ရက် (၁ဝ) ပြာသိုလ ၃ဝ ရက် (၁၁) တပို့တွဲလ ၂၉ ရက် (၁၂) တပေါင်းလ ၃ဝ ရက် ဝေါဟာရမာသနှစ်မှာလည်း နှစ်မျိုးရှိသေး၏။ (က) သာမန်နှစ် - လပေါင်း ၁၂ လဖြင့် ရက်ပေါင်း ၃၅၄ ရက်။ (ခ) ဝါထပ်နှစ် - လပေါင်း ၁၃ လဖြင့် ရက်ပေါင်း ၃၈၄ ရက်။ ဝါထပ်နှစ်၏ ပြက္ခဒိန်တွင် ဝါဆိုလကို နှစ်လထပ်ခြင်းဖြင့် ပထမဝါဆို၊ ဒုတိယဝါဆိုဟူ၍ ရက်ပေါင်း ၃ဝ တိုးလာခြင်းကြောင့် ဝါထပ် နှစ်တွင် လပေါင်း ၁၃ လဖြစ်၍ ရက်ပေါင်း ၃၈၄ ရက်ဖြစ်၏။
သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်းအရ မြန်မာပြက္ခဒိန်တွက်ရာ၌ အခြေပြုသော နှစ်များမှာ အောက်ဖော်ပြပါအတိုင်းဖြစ်သည်။ (အချို့ဆရာများသည် သံဒိဋ္ဌမူ မှ တွက်သဖြင့် အနည်းငယ်ကွာ၏။)
အထက်ပါ နှစ်သုံးမျိုးတို့၏ အချုပ်သည် သူရိယမာသနှစ်ပင် ဖြစ်၏။ ယင်းနှစ်တွင် စန္ဒရမာသနှစ်နှင့် ကိုက်ညီနိုင်သမျှ ကိုက်ညီစေရန် ဝေါဟာရပြက္ခဒိန်ကို စီစဉ်ရ၏။ ဖော်ပြခဲ့သည့်အတိုင်း စန္ဒရမာသ တစ်လ လျှင် ၂၉ ရက် ၁၂ နာရီ ၄၄ မိနစ် ၃ စက္ကန့်ရှိ၍ ဝေါဟာရ လများသည် ၂၉ ရက် တစ်လနှင့် ၃ဝ ရက် တစ်လစီဖြင့် ခြောက်လစေီ0xm;oဖြင့် ဝေါဟာရ လပြည့်၊ လကွယ်သည် မျက်မြင်သဘာဝ စန္ဒရမာသ လပြည့် လကွယ်များနှင့် နှစ်လလျှင် တစ်ကြိမ်သာ ညီညွတ်ပေမည်။ သို့အတွက် မြန်မာပြက္ခဒိန် ဝေါဟာရမာသ ၁၂ လတွင် ခြောက်လသာလျှင် လပြည့် လကွယ် ညီညွတ်အလွန် မှန်ကန်သော ပြက္ခဒိန်ဟု ဆိုရပေမည်။ အထက်ဖော်ပြခဲ့ပြီးသော နှစ်သုံးမျိုး၏ ရက် နာရီများကို နှိုင်း ယှဉ်လျှင် သူရိယမာသ တစ်နှစ်ကာလ ကုန်ဆုံးသည့်အခါတွင် စန္ဒရမာသ နှစ်ဖြင့် ၁၂ လ ပြည့်မြောက်သည့်အပြင် ၁ဝ ရက် ၂၁ နာရီ ၂၄ မိနစ်၊ ၃ စက္ကန့် ပိုလျှံလျက်ရှိ၏။ ဝေါဟာရမာသနှစ်ဖြင့်လည်း သူရိယမာသနှစ် တစ်နှစ်မြောက်တွင် ၁၁ ရက် ၆ နာရီ ၁၂ မိနစ် ၃၃ စက္ကန့် ပိုလျှံ လျက်ရှိ၏၊ ဤကဲ့သို့ ပိုလျက်ရှိသော ရက် နာရီပိုင်းများသည် သူရိယမာသ နှစ်၏ ရက်ပေါင်း ၉၉ဝ ရက် ၇ နာရီ ၄၅ မိနစ် ၃၇ စက္ကန့် ကျရောက် သည့်ကာလတွင် သဘာဝအားဖြင့် ၂၉ ရက် ၁၂ နာရီ ၄၄ မိနစ် ၃ စက္ကန့်ရှိသော စန္ဒရမာသတစ်လပိုလာ၏ ထိုပိုလျှံသောနှစ်တွင် ၁၃ လနှစ် ဖြစ်လာရ၏။ အကြမ်းနည်းအားဖြင့် ဥဒါဟရုဏ်ဆောင်ရသော် သူရိယမာသ တစ်နှစ်တွင် အထက်ဖော်ပြပါ စန္ဒရမာသ ရက်နာရီစသည်များ ပိုလျှင် သူရိယမာသနှစ် သုံးနှစ်တွင် စန္ဒရမာသ ရက်ပို ၃၁ ရက် ၄ နာရီ ၁၂ မိနစ် ၉ စက္ကန့် ဖြစ်၍ စန္ဒရမာသလ တစ်လပြည့်ခဲ့သဖြင့် သူရိယမာသနှစ် သုံးနှစ်နီးပါးတွင် (ဝါ) ၃၃ လတွင် စန္ဒရမာသ တစ်လတိုးရခြင်းသည် လထပ်ခြင်းမည်၏။ သူရိယသိဒ္ဓန္တကျမ်း၏ ကိန်းများအရ ရက်ပေါင်း ၉၉ဝ ရက် ၇ နာရီ ၄၅ မိနစ် ၃၇ စက္ကန့်အချိန်ကာလတွင် စန္ဒရမာသ တစ်လ လွန်၍ အဓိမာသတစ်ကြိမ်ပြိုသည်မည်၏။ သို့အတွက် ဝေါဟာရမာသနှစ်၌ လည်း ရက်ပေါင်း ၃ဝ ရှိသောလ တစ်လတိုးရသည်။ ယင်းကဲ့သို့ တိုးခြင်း သည် လထပ်ခြင်းမည်၏။ သို့သော် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ မြန်မာလူမျိုးများ အတွက်မှာကား ဝါဆိုလတွင်သာ လထပ်ခြင်းပြုရသော ဥပဒေကြောင့် ဝါထပ်ခြင်း ဟုခေါ်ဝေါ်ကြ၏။
ဆိုခဲ့ပြီးသည့်အတိုင်း သဘာဝအရ စန္ဒရမာသ တစ်လတိုးခြင်းကို ညီညွတ်အောင် ဝေါဟာရမာသ တစ်လတိုးခြင်းဖြင့် ပြုပြင်ပေးရလိမ့်မည်။ အဘယ်သို့ ပြုပြင်ပေးရမည်နည်းဟူမူကား သဘာဝနှင့် တစ်သဝေမတိမ်း လိုက်နာရမည်ဆိုလျှင် အဓိမာသပြိုသည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် တစ်လတိုး၍ ယင်းလကို နှစ်လပြုလုပ်ရပေမည်။ ပုံပမာ- သက္ကရာဇ်တစ်ခု၌ နတ်တော်လ တွင် အဓိမာသပြို၏။ ထိုပြိုသော နတ်တော်လဟူသည် စန္ဒရမာသ၏ အမည်သာ နတ်တော်လတွင် တစ်လထပ်တိုးရပေမည်။ ထိုသို့ ထပ်တိုးသည့် လကို ပြာသိုလဟု အစဉ်အလာခေါ်ရန်ရှိသော်လည်း လထပ်ခြင်းအတွက် ဒုတိယနတ်တော်လဟူ၍ပင် ခေါ်ရမည်။ ဤတွင် နောက်ကျသော သူရိယ မာသနှင့် ညီညွတ်ပြီဖြစ်၍ ရှေ့သို့ ပြာသိုလ၊ တပို့တွဲလ စသည်ဖြင့် ဆက် လက်၍ လအလို ခေါ်ဝေါ်သွားရမည်။
ဤကဲ့သို့ ပြုပြင်ခြင်းဖြင့် သဘာဝအရ ဖြစ်သင့်သော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင် အယူဝါဒ ဓလေ့ထုံးစံများရှိနေခြင်းကြောင့် ဤစနစ်ကို မလိုက်နိုင်ချေ။ မည်သည့်လတွင် အဓိမာသပြိုသည်ဖြစ်စေ၊ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ထုံးစံအရ ဝါဆိုလကျရောက်မှ ပထမဝါဆို၊ ဒုတိယဝါဆိုဟူ၍ နှစ်လထပ်ရိုး ထုံးစံရှိခဲ့လေသည်။ ဓညဝတီ ရခိုင်ပြည်မှာကား ဒွေစိတြဆို၍ တန်ခူးနှစ်လ ထပ်ရိုးပြုကြ၏။ ဟိန္ဒူပြက္ခဒိန်မှာကား ဒွေဝိသာခါဆို၍ ကဆုန်နှစ်လထပ် သည်ကိုတွေ့ရ၏။ အချို့လူမျိုးများ၏ ပြက္ခဒိန်တွင် လိုသောလ၌ပင် နှစ်လ ထပ်၏။
အဓိမာသပြို၍ လထပ်ကြုံသောအခါ ဝါဆိုလနှစ်လသာ ထပ်ရ မည်ဖြစ်ကြောင့် အဓိမာသ၏ အနီးအဝေးကို ချင့်ချိန်ရသဖြင့် ဝါထပ်ရန် စည်ကမ်းများနှင့် ဝါဒအမျိုးမျိုးကွဲပြားလျက်ရှိ၏။ လထပ်နည်း၏ စည်းကမ်းတစ်ခုမှာ မိဿ၊ ပြိဿ၊ မေထုန်၊ ကရကဋ်၊ ဤလေးရာသီသို့ တနဂ‡နွေဂြိုဟ်ရောက်စဉ် အဓိမာသပြိုလျှင် ဝေါ ဟာရ တန်ခူး၊ ကဆုန်၊ နယုန်၊ ဝါဆို အတွင်းဖြစ်သောကြောင့် ဒုတိယ ဝါဆိုလ တစ်လတိုးရန် အချိန်သင့်ပင်ဖြစ်၏။ အဓိမာသ ပြိုချိန်နှင့်လည်း နီး၏။ သိဟ်၊ ကန်တူ စသော ကျန်ရှစ်ရာသီသို့ တနဂ‡နွေဂြိုဟ်ရောက်မှ အဓိမာသပြိုလျှင် ဝေါဟာရ ဝါခေါင်၊ တော်သလင်း၊ သီတင်းကျွတ် စသော ရှစ်လအတွင်း ဖြစ်သောကြောင့် ဒုတိယဝါဆိုလတိုးရန် မဖြစ်နိုင်တော့ချေ။ ထို့ကြောင့် အဓိမာသပြိုသောနှစ်တွင် လမထပ်ဘဲ ရှေ့လာမည့်နှစ်သို့ရောက်မှ လထပ်ရ၏။ ဤအတိုင်းလိုက်နာလျှင် များသောအားဖြင့် ကဆုန်လ၌ သကြ‡န်ကျ၏။ ထို့ကြောင့် ကိန်းသေနည်းမဖြစ်။ အချို့ဝါဒမှာ ရက်လွန်ကို ကြည့်၍ ဝါထပ်သင့်၊ မထပ်သင့် ဆုံးဖြတ်ကြ၏။ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၇ နှစ်မတိုင်မီ နှစ်များတွင် ရက်လွန် ၂၅ ဖြစ်သော်လည်း ဝါမထပ်ခဲ့ချေ။ ၁၂၅၂၊ ၁၂၇၁၊ ၁၂၉ဝ၊ ၁၃ဝ၉ ခုနှစ်များတွင် ရက်လွန် ၂၆ - ၂၇ ရှိ၍ ဝါထပ်နှစ်ပြုလုပ်ကြ၏။ သို့သော် ၁၃၁၇ ခုနှစ်တွင်ရက်လွန် ၂၃ ရက်သာ ရှိသော်လည်း ဝါထပ်ခဲ့၏။ ထိုသို့ ဝါထပ်ခဲ့ရသည့်အကြောင်းမှာ ဆဋ္ဌ သံဂါယနာတင်ပြီးနှစ် ဗုဒ္ဓနေ့သည် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓနေ့နှင့် တစ်လကွာဖြစ်နေသဖြင့် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအစိုးရတို့ အလိုအရ ၁၃၁၇ ခုနှစ်တွင် ရက်လွန် ၂၃ ရက်ဖြင့် တင်ကြို၍ဝါထပ်ခဲ့သောကြောင့် ကဆုန်လ သကြ‡န်ကင်း သည့်အပြင် ကဆုန်လပြည့် ဗုဒ္ဓနေ့သည်လည်း မေလနှင့်ကြုံခဲ့ပြီးလျှင် ကမ္ဘာ့ဗုဒ္ဓနေ့နှင့် ကိုက်ညီခဲ့၏။ သက္ကရာဇ် ၁၃၁၇ ခုနှစ်မတိုင်မီအခါက ဤသို့ မကျင့်သုံးခဲ့ခြင်းကြောင့် မြန်မာပြက္ခဒိန်တွင် သုံးနှစ်တစ်ကြိမ်၊ နှစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ကဆုန်လတွင် သကြ‡န်တက်သည်မှာ အလွန်အရုပ်ဆိုးပေ သည်။ သကြ‡န်တက်ရသည် မြန်မာ့နှစ်ဆန်းရက်ဖြစ်၍ နှစ်ဦးတန်ခူးလသာ ကျသင့်၏။ ကဆုန်လတွင် မကျထိုက်ချေ။ ကဆုန်လ သကြ‡န်ကင်းသော လထပ်နည်းသာညောင်ကန် ဆရာတော်ဘုရားကြီးအလိုဖြစ်သည်။ ထိုအတွက် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ ပြက္ခဒိန်အကြံပေးအဖွဲ့မှ ခေတ်မီပြက္ခဒိန်ရေးဆွဲရန် နှစ်ပေါင်း ၅ဝ ကျော် ပြက္ခဒိန်ကို ဝါဒအမျိုးမျိုးဖြင့် လက်တွေ့စမ်းသပ် ရေးဆွဲခဲ့ရာတွင် ရက်လွန် ၂၃ ဖြင့် တင်ကြို၍ဝါထပ်ခြင်းသည် အလွန် သင့်လျော်သောမူဖြစ်ကြောင်း အဆုံးအဖြတ် ပြုလုပ်ကြ၏။ လျော်ကန်သင့်မြတ်ဆုံးသော ဝါဒမှာ ဝေါဟာရလပြည့်၊ လကွယ် များသည် သဘာဝမျက်မြင် လပြည့် လကွယ်နှင့် ကိုက်ညီနိုင်သရွေ့ ကိုက် ညီစေခြင်း၊ ထိုမှတစ်ပါးလည်း ဝေါဟာရ လပြည့်နေ့၌ဖြစ်စေ၊ လပြည့်ကျော် တစ်ရက်နေ့၌ဖြစ်စေ လကြတ်စေခြင်းနှင့် ဝေါဟာရလကွယ်နေ့၌ဖြစ်စေ၊ လဆန်းတစ်ရက်န့၌ဖြစ်စေ နေကြတ်စေခြင်းတို့ဖြစ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ လထပ်မှန်ကန်သော်လည်း ဤအခြင်းအရာ မပြည့်စုံချေ။ သို့အတွက် ရက် ငင်ခြင်းဖြင့်သာ ပြည့်စုံနိုင်မည် ဖြစ်ပေသည်။
အင်းကြီးရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
အင်းကြီးရွာ (Inngyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ပိန္နဲကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပိန္နဲကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၉၄ ဦး၊ မ ၈၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက္ကယ်ကုန်းရွာ၊ အင်းတမိသက္ကယ်
သက္ကယ်ကုန်းရွာ၊ အင်းတမိသက္ကယ်
ကျောင်းစုရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်ထော့ရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
ထန်ထော့ရွာ(Htanhtawt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇ ဦး၊ မ ၃၁၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၁၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ဟုတ်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
နမ့်ဟုတ်ရွာ (Namhoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၉၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၇ ဦး၊ မ ၁၂၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂန့်ဂေါ်ပြင်ရွာ၊ ဆင်သေပြင် (ဆင်ဆီ)
ဂန့်ဂေါ်ပြင်ရွာ၊ ဆင်သေပြင် (ဆင်ဆီ)
ဝါရှင်တန်ဒီစီ
ဝါရှင်တန်မြို့သည် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၏ မြို့တော်ဖြစ်သည်။ ပြည်ထောင်စုမြို့တော်ဖြစ်သော်လည်း မည်သည့် ပြည်နယ်အတွင်းတွင်မျှ မတည်ရှိဘဲ ကိုလံဘီယာခရိုင်တွင် သီးခြားတည်ရှိလေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံ၏ ပထမဆုံးသမ္မတ ဂျော့ဝါရှင်တန်လက်ထက် ၁၇၉၁ ခုနှစ်တွင် မေရီလန်းပြည်နယ်၏ တစ်စိတ်တစ်ဒေသကို အစိုးရရုံးစိုက်ရာမြို့တော် တည်ဆောက်ရန်အတွက် သတ်မှတ်ခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဝါရှင်တန်မြို့သည် အစိုးရရုံးစိုက်ရာ သက်သက်အတွက် ပုံစံထုတ်၍ စနစ်တကျ တည်ဆောက်ခဲ့သော ပထမ ဦးဆုံးမြို့ဖြစ်သည်။
ဝါရှင်တန်မြို့တော်သည် ပိုတိုမက် မြစ်ကမ်းဘေးတွင် တည်ရှိ၍ မြစ်ဝမှ အထက်မိုင် ၁ဝဝ ခန့်ကွာဝေးသည်။ မြို့တော်နယ်နိမိတ်သည် ကိုလံဘီယာခရိုင် နယ်နိမိတ်နှင့် ထပ်တူထပ်မျှပင်ဖြစ်၍ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၆၉.၂၄၅ စတုရန်းမိုင်ရှိသည်။ အမေရိကန်သမ္မတက ဆီနိတ်အဖွဲ့၏ သဘောတူညီချက်ဖြင့် ခန့်ထားသော ကော်မရှင်နာ သုံးဦးတို့က ကိုလံဘီယာခရိုင်ကို အုပ်ချုပ်ရသည်။
ထိုမြို့တော်ကို ပုံစံထုတ်ရေးဆွဲခဲ့သူကား အမေရိကန်လွတ်လပ်ရေး စစ်ပွဲတွင်ပါဝင်ခဲ့သူ ပြင်သစ်အင်ဂျင်နီယာ မေဂျာ လင်ဖန့်ဖြစ်သည်။ ၁၇၉၃ ခုနှစ်တွင် မြို့တော်ကို စတင်အုတ်မြစ်ချခဲ့၍ ၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထို မြို့တော်သို့ အစိုးရအဖွဲ့ ပြောင်းရွှေ့ရုံးစိုက်ခဲ့၏။ မြို့တော်၏ အမည်ကိုလည်း ထိုမြို့ကို စတင်တည်ခဲ့သူ ဂျော့ဝါရှင်တန်၏ အမည်ကိုအစွဲပြုကာ ဝါရှင်တန်မြို့တော်ဟု ခေါ်တွင်စေခဲ့လေသည်။
မြို့ကွက်ကို စနစ်တကျ ပုံစံချ၍ တည်ဆောက်ထားသောကြောင့် ဝါရှင်တန်မြို့တော်သည် လှပတင့်တယ်သော မြို့ကြီးတစ်မြို့ဖြစ်ပေသည်။ ကက်ပီတော်ဟု အမည်တွင်သော ပါလီမန်လွှတ်တော် အဆောက်အအုံကြီးကို ကက်ပီတော် တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသည်။ ထိုအဆောက်အအုံကြီးကို ဗဟိုပြု၍ မြောက်ဘက်၊ အရှေ့ဘက်နှင့် တောင်ဘက်သို့ လမ်းမကြီး သုံးသွယ်ရှိသည်။ အခြားလမ်း အသွယ်သွယ်တို့သည်လည်း တစ်လမ်းနှင့်တစ်လမ်း ထောင့်မှန်ကျကျ ဖြတ်သန်းလျက်ရှိသည်။ တစ်ဖန် ထိုလမ်းတို့ကို ထောင့်ဖြတ်လမ်းမကျယ်များက ဖြတ်သန်းလျက်ရှိပြန်သည်။
ဝါရှင်တန်မြို့တော်တွင် ကက်ပီတော်အဆောက်အအုံကြီးသည် ပေ ၉ဝ ခန့်မြင့်သော တောင်ကုန်းပေါ်၌တည်ရှိ၍ သာယာသော ဥယျာဉ်ခြံရံလျက်ရှိသဖြင့် ခန့်ညားတင့်တယ်လှပေသည်။ အပေါ်ပိုင်းသည် ခုံးဝိုင်းပုံဖြစ်၍ ထိပ်တွင် ၁၉ ပေမြင့်သော လွတ်လပ်ရေးကြေးရုပ်ရှိသည်။ လက်ဝဲဘက်တွင် ပြည်သူ့လွှတ်တော် အဆောက်အအုံနှင့် လက်ယာဘက်တွင် ဆီနိတ်လွှတ်တော် အဆောက်အအုံများ အသီးအသီးရှိကြသည်။ ခုံးဝိုင်းအတွင်း၌ အမေရိကန်သမိုင်းမှ ထင်ရှားသော အဖြစ်အပျက်တို့ကို သရုပ်ဖော်ထားသည့် ပန်းချီကားများ၊ နိုင်ငံခေါင်းဆောင်ကြီးတို့၏ ရုပ်တုများရှိလေသည်။
ကက်ပီတော်အဆောက်အုံ၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကမ္ဘာပေါ်၌ အခန့်ညားဆုံး စာကြည့်တိုက် တစ်ခုအဖြစ် ထင်ရှားသော ကွန်ဂရက် စာကြည့်တိုက်ကြီးရှိသည်။ ထိုစာကြည့်တိုက်တွင် စာအုပ်ပေါင်း လေးသန်းကျော်မျှ ရှိသည်။
ကက်ပီတော်မှ အနောက်မြောက်သို့ ထောင့်ဖြတ်ဖောက်လုပ်ထားသော ပင်ဆီလဗေးနီးယား ရိပ်သာလမ်းမကျယ်သည် လေးမိုင်ခွဲမျှရှည်လျား သည်။ ထိုလမ်းမတွင် အမေရိကန်သမ္မတ၏ စံအိမ်ဖြစ်သော အိမ်ဖြူတော် တည်ရှိသည်။ အိမ်ဖြူတော် ခြံဝင်းသည် ၁၈ ဧကရှိ၍ သစ်ပင်၊ ပန်းပင် စသည်တို့ဖြင့် သာယာပေသည်၊ ပင်ဆီလဗေးနီးယားလမ်းမတစ်လျှောက်တွင် အစိုးရဌာနဆိုင်ရာ အဆောက်အအုံများရှိလေသည်။ ထိုအဆောက်အအုံတို့မှာ များသောအားဖြင့် ပထမကမ္ဘာစစ်ပြီးသည့်နောက်မှ တည်ဆောက်ခဲ့သော အဆောက်အအုံများဖြစ်သည်။
ကက်ပီတော်၏ အနောက်ဘက် ပိုတိုမက်မြစ်ကမ်းအနီးတွင် လင်ကွန်း အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံ တည်ရှိသည်။ ထိုအဆောက်အအုံသည် ဂရိဝတ်ကျောင်းပုံဖြစ်၍ အတွင်း၌ အမေရိကန်သမ္မတ အေဘရာဟမ် လင်ကွန်း၏ ကျောက်ဖြူရုပ်တုရှိသည်။ ကက်ပီတော်နှင့် လင်ကွန်းအထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံအကြားတွင် ၅၅၅ ပေမြင့်သော ဝါရှင်တန်အထိမ်းအမှတ် ကျောက်ဖြူတိုင်ကြီးရှိလေသည်။ တစ်ဖန် ကက်ပီတော် အနောက်တောင်ယွန်းယွန်း တိုက်ဒယ်ဗေဆင် ရေအိုင်ဘေးတွင် ဂျက်ဖာဆန် အထိမ်းအမှတ် အဆောက်အအုံရှိသည်။ ဝါရှင်တန်မြို့တော်တွင် ဂျော့ဝါရှင်တန် တက္ကသိုလ်၊ အမေရိကန် ကက်သလစ် တက္ကသိုလ်၊ ဂျော့တောင်းတက္ကသိုလ်နှင့် ဟောင်းဝပ်တက္ကသိုလ်တို့သည် ထင်ရှားသော တက္ကသိုလ်များဖြစ်ကြသည်။ ထို့ပြင် အမျိုးသားအနုပညာပြတိုက်၊ သိပ္ပံပြတိုက် အစရှိသော ပြတိုက်အမျိုးမျိုး လည်းရှိလေသည်။
ဝါရှင်တန်မြို့တော်တွင် ခန့်မှန်းလူဦးရေ ၆၄၆,၄၄၉ (၂၀၁၃)ရှိ၍ သုံးပုံတစ်ပုံခန့်မှာ ကပ္ပလီလူမျိုးများ ဖြစ်ကြလေသည်။
ဝဲပမယင်းကုန်းရွာ၊ ဖေါင်ရိုးချောင်း
ဝဲပမယင်းကုန်းရွာ၊ ဖေါင်ရိုးချောင်း
ဆီရာကျောင်းတော်
ဆီရာကျောင်းတော် (Sera Monastery) သည် တိဘက်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသည့် ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပုလဲကူး (မြောက်)ရွာ၊ ဝါးဒူး
ပုလဲကူး (မြောက်)ရွာ၊ ဝါးဒူး
သဖန်းပင်ဆိပ်ရွာ၊ သဖန်းပင်ဆိပ်
သဖန်းပင်ဆိပ်ရွာ၊ သဖန်းပင်ဆိပ်
ဘဂိနိသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့တော် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သံသရာ၏ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာရာအခါကို မသိနိုင်ပုံ၊ အဝိဇ္ဇာဖြင့် (ပညာ မျက်စိကို) ပိတ်ဖုံးထားအပ်ကုန်သော တဏှာဖြင့် ဖွဲ့တုတ်ချည်နှောင်ထားအပ်ကုန်သော တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ ပြေးသွားနေကုန်၊ ထက်အောက်စုန်ဆန်သွားနေကြကုန်သော သတ္တဝါတို့၏ရှေးအစသည် မထင်ရှား။ ရှည်လျားလှစွာသော ကာလ အတွင်း၌ သမီးမဖြစ်ဖူးသော သတ္တဝါမည်သည် မရှိနိုင်။ သံသရာ၏ ရှည်လျားလှပုံ၊ ဤသို့ ရှည်လျားလှသွားသော သံသရာပတ်လုံး ရှည်မြင့်စွာသောကာလပတ်လုံး ဆင်းရဲအမျိုးမျိုး၊ ပြင်းထန်လှသော ဒုက္ခအဖုံဖုံ ပျက်စီးမှုအမျိုးမျိုးတို့ကို အဖန်ခံစား ခဲ့ရပုံ သင်္ချိုင်းမြေတိုးပွားခဲ့ပုံ၊ အလုံးစုံသော ရုပ်နာမ်ဓမ္မ သင်္ခါရတရားတို့၌ ငြီးငွေ့ရန်၊ တပ်မက်စွဲလမ်းမှု ကင်းပျောက်ရန်၊ လွတ်မြောက်ရန် လွန်လွန်ကဲကဲ ဘာဝနာ လုပ်ငန်းကို အားထုတ်သင့်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
လူးခရီးရှပ်စ်
တိုက်တပ်စ် လူးခရီးရှပ်စ် ကေးရပ်စ် (Titus Lucretius Carus ; ဘီစီ ၉၉-၅၅ ဝန်းကျင်) သည် ရှေးခေတ် ရောမကဗျာဆရာ၊ အတွေးခေါ်ပညာရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၎င်း၏တစ်ခုတည်းသော သိရသည့်လက်ရာမှာ ဒဿနဆိုင်ရာကဗျာဖြစ်သော "De rerum natura" ဖြစ်၍ ကဗျာသည် အဲပစ်ခယူးရပ်စ်ဝါဒ၏ ဒဿန၊ ယုံကြည်မှုနှင့်ဆိုင်သော ပညာပေးစာပေလက်ရာတစမခုဖြစ်သည်။ ထိုကဗျာကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားဖြင့် ပြန်ဆိုမှုများကာ အမည်မှာ On the Nature of Things ဖြစ်သည်။ လူးခရီးရှပ်စ်ကို ခေတ်သုံးပိုင်းစနစ် (ကျောက်တေခ်၊ ကြေးခေတ်၊ သံခေတ်) ကို စတင်ခဲ့သောသူအဖြစ် ဂုဏ်ပြုကြပြီး ၁၈၃၆ ၌ စီ. ဂျေ. တောမ်ဆန်က တရားဝင် ဖြစ်စေခဲ့သည်။
လူးခရီးရှပ်စ်ဘဝနှင့်ပတ်သက်၍ သိရှိမှုကား မရှိသလောက်ပင်ဖြစ်ကာ တစ်ခုတည်းသော သေချာသည့်အချက်မှာ ၎င်းသည် ကဗျာဆရာ ဂေးယပ်စ် မမ်းမိယပ်စ် (Gaius Memmius) ၏ မိတ်ဆွေသော်လည်းကောင်း လူးခရီးရှပ်စ်ကို ကူညီစောင့်ရှောက်အားပေးသူသော်လည်းကောင်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ လူးခရီးရှပ်စ်က ကဗျာကို ဂေယပ်စ် အမည်တပ်၍ ရည်ညွှန်းမှုပြုပေးခဲ့သည်။
De rerum natura သည် ဩဂတ်စတန်းခေတ် ကဗျာဆရာများအပေါ် ဩဇာညောင်းစေခဲ့ကာ အထူးသဖြင့် ဗားဂျစ်လ် နှင့် ဟောရစ် (Horace) တို့အပေါ်တွင်ဖြစ်လေသည်။ အလယ်ခေတ်ကာလတွင် ထိုလက်ရာစာပေ ပျောက်ဆုံးခဲ့သည်။ သို့သော် ၁၄၁၇ ၌ ဂျာမနီရှိ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းတစ်ခုတွင် အီတလီပညာရှင် ပိုဂျို ဘရာလျိုလီနီက ပြန်လည်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့ပြီး အက်တမ်သဘောတရားဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုအပေါ် အရေးပါသောကဏ္ဍမှပါဝင်ခဲ့သည့်အပြင် ခရစ်ယာန် မနုဿဝါဒသစ်တစ်ခုကို တည်ဆောက်ရန် ဉာဏ်ကွန့်မြူးသောခေတ် (Enlightenment era) ၏ အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်များစွာတို့၏ အားထုတ်ဆောင်ရွက်မှုအပေါ်တွင်လည်း အရေးပါအရာရောက်ခဲ့လေသည်။ လူးခရီးရှပ်စ်၏ သိပ္ပံဆိုင်ရာကဗျာ On the Nature of Things ၌ မြေမှုန်ကလေးများ၏ ဘရောင်နီယန်ရွေ့လျားမှု (Brownian motion) အကြောင်းကို စာအုပ်အမှတ် (၂) ပါ ကဗျာအပိုဒ် ၁၁၃-၁၄၀ တွင် သိသာသော ဖော်ပြထားချက်ပါသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရှေးခေတ်ရောမ စာရေးဆရာများ
သံတစိတ္တာရာမ
သံတစိတ္တာရာမ (Santacittārāma) သည် အီတလီနိုင်ငံ၊ ရောမမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသော ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဆောင်ကျဲရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ဆောင်ကျဲရွာ (Hsawngkye)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၄၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုးကြိုးရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
မိုးကြိုးရွာ (Moegyoe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ဆင်မြေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၉၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုက္ကိုစုရွာ၊ ဖေါင်ရိုးချောင်း
ကုက္ကိုစုရွာ၊ ဖေါင်ရိုးချောင်း
ဘာတုသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့၊ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ်-အထက်တိံသမတ္တသုတ်တော်နည်းတူ သံသရာ၏အစကို မသိမမြင် နိုင်ပုံအစရှိသော ဒေသနာတော်ကိုဟောကြားတော်မူပြီး-ဘဝသံသရာတစ်လျှောက်၌ ညီအစ်ကိုမဖြစ်ခဲ့ဘူးသောသတ္တဝါ မရနိုင် (မဖြစ်နိုင်)ပုံ သင်္ခါရအားလုံးတို့၌ ငြီးငွေ့မှု “နိဗ္ဗိဒါဉာဏ်”ဖြစ်ရန်၊ တပ်မက်မှုကင်းသည့် “မဂ်ဉာဏ်” ဖြစ်ရန်၊ သင်္ခါရအားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်မှု “ဖိုလ်ဉာဏ်”ဖြစ်စေရန် အားထုတ်သင့်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဖားလျှန့်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ဖားလျှန့်ရွာ (Hparhlyant)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်၊ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၉၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပန် (လယ်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၆၇ ဦး၊ မ ၂၂၂၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၅၉၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အထက်တင်းမရွာ၊ တင်းမ
အထက်တင်းမရွာ၊ တင်းမ
အိုးဗြင်မဲရွာ၊ မင်းဘူးမြို့နယ်
အိုးဗြင်မဲရွာ (Oebyinme)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ အိုင်းမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၀၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိုင်းမကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၃၅ ဦး၊ မ ၁၀၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရမ်းငူရွာ၊ သဖန်းပင်ဆိပ်
မရမ်းငူရွာ၊ သဖန်းပင်ဆိပ်
သက္ကယ်ကုန်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
သက္ကယ်ကုန်းရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
ဟိုကန်း (ကချင်)ရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြိန်းချောင်းရွာ
ပြိန်းချောင်းရွာ
ကိုးကား
ပြိန်းချောင်းရွာ
မောင်အေးမြင့် (မြန်မာမှုဒီဇိုင်း သုတေသီ)
ဦးအေးမြင့်သည် မြန်မာမှုဒီဇိုင်းပညာရှင်တစ်ဦး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
မောင်အေးမြင့်ကို ၁၉၃၀-ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင် ၂၈-လမ်း၊ လမ်း(၈၀)နှင့်(၈၁)လမ်းကြား(ယခု-မြို့မရုပ်ရှင်ရုံ၏ မျက်နှာချင်းဆိုင်နေရာ) မန္တလေးမြို့၌ မွေးဖွားခဲ့သည်။ အဖ ဦးကျောက် နှင့် အမိဒေါ်စံ(ဒေါ်မမလေး)တို့မှ ဖွားမြင်သော မွေးချင်း ခုနှစ်ယောက် အနက် တတိယမြောက် သားဖြစ်သည်။
ကိုယ်ရေးကိုယ်တာ
ငယ်စဉ်က မန္တလေး၊ သာသနာပြုကျောင်း တက်ခဲ့ရသည်။ ဂျပန်ခေတ်တွင် ဂျပန်ကျောင်း တက်ခဲ့သည်။
ပန်းချီပညာကို ၁၉၄၆-ခုနှစ်မှာ စတင်လေ့လာသင်ကြားခဲ့ပြီး ဦးကြွယ်လေး(မန္တလေး)နှင့် ဦးခင်မောင်(ဘဏ်)တို့သည် သင်ဆရာ၊ မြင်ဆရာများ ဖြစ်ကြသည်။
၁၉၆၃-ခုနှစ်မှာ မစမ်းအေးနှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။ သားသမီး(၄)ယောက်၊မြေး(၃)ယောက် ထွန်းကားခဲ့သည်။
၂၀၀၀-ခုနှစ်မှ စတင်ပြီး ယခုအချိန်ထိ အမရပူရမြို့၊ မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းမြောက်ဘက်၊ အိမ်အမှတ်(၁၁၀)ပန်းပဲတန်းလမ်း၊ ဆင်စွယ်ပွတ်ရပ်ကွက်တွင် နေထိုင်ရင်း မြန်မာမှုဒီဇိုင်းများကို အာရုံထား သုတေသနပြု ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။
အနုပညာလုပ်ငန်း
၁၉၆၆-ခုနှစ်တွင် အီတလီ-မီလန်ပြပွဲ ပြခန်းပြင်ဆင်ရေး တာဝန်ဖြင့် အီတလီသို့ သွားခဲ့ရလေသည်။
၁၉၇၀-ခုနှစ်တွင် ငွေကြေးဒီဇိုင်း တာဝန်နှင့် အင်္ဂလန်နှင့် ဂျာမနီသို့ သွားရသည်။ ထိုနှစ်မှာပင် ဂျပန်နိုင်ငံမှာ ကျင်းပသော Exop70 ကုန်စည်ပြပွဲ တာဝန်နှင့် ဂျပန်သို့ သွားရပြန်သည်။
၁၉၇၂-ခုနှစ်မှ ၁၉၇၇-ခုနှစ်အထိ ဝါဇီစီမံကိန်း စက်ရုံတွင်တံဆိပ်ခေါင်းဒီဇိုင်းများ၊ ထီလက်မှတ်နှင့် အခြား လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ ဒီဇိုင်းများ ရေးဆွဲရန်အတွက် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရလေသည်။
၁၉၇၉-ခုနှစ်မှာ ပန်းရိုးမ ပြက္ခဒိန်အတွက် ပန်းချီကားများ စတင်ရေးဆွဲခဲ့သည်။
၁၉၈၀-ခုနှစ်မှ ၂၀၀၆-ခုနှစ်အထိ စာနယ်ဇင်းဆိုင်ရာ မြန်မာမှု ဒီဇိုင်းများဖြစ်သော ရတနာမွန်၊ မြတ်ဆုမွန်၊ သစ္စာရောင်ခြည်နှင့် အခြားဘာသာရေး မျက်နှာဖုံးများကို ရေးဆွဲခဲ့ပြီး ပုဂံမှ ရွှေဇဝါယွန်းပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။
တိယန်နာမြို့မှ အပေါလိုနိယပ်စ်
တိယန်နာမြို့မှ အပေါလိုနိယပ်စ် (Ἀπολλώνιος ὁ Τυανεύς; Apollonius of Tyana) ကို တိယန်နာမြို့မှ အပေါလိုနိယော့စ်ဟုလည်း အသိများ၍ ခေတ်သစ်ပိုက်သာဂိုရပ်ဝါဒဆိုင်ရာ ဂရိတွေးခေါ်ရှင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အနာတိုလီယားဒေသကြီး၊ ရောမအင်ပါယာ ကာပါဒိုးရှားပြည်နယ်၊ တိယန်နာ (Tyana) မြို့မှ ဖြစ်သည်။ ၎င်းသေဆုံးပြီး နှစ်တစ်ရာခန့်အလွန်တွင် ဂရိဆိုးဖစ်ဝါဒီ ဖစ်လော့စတာတပ်စ်၏ တိယန်နာမြို့မှ အပေါလိုနိယပ်စ်၏ ဘဝ စာအုပ်တွင် ဖော်ကျူးခံရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂရိ ဒဿနပညာရှင်များ
​ရွှေပေါ်ကုန်းရွာ၊ ဝါးဒူး
ရွှေပေါ်ကုန်းရွာ၊ ဝါးဒူး
ပိတုသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်နေမူစဉ်-အစမထင် သံသရာ၌ ရှည်လျားလှစွာ ဖြစ်ခဲ့ကြပုံ၊ ဖခင်မတော် ခဲ့ဖူးသောပုဂ္ဂိုလ် မရှိခဲ့ကြပုံ၊ သင်္ခါရတရားအားလုံးတို့၌ ငြီးငွေ့ကြောင်း, တပ်မက်မှု ကင်းကြောင်း ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြစ်အောင် အားထုတ်သင့်ပုံ၊ သင်္ခါရအားလုံးတို့မှ လွတ်မြောက်ရာနိဗ္ဗာန်ရောက်သည်အထိ အားထုတ်သင့်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ဘုရားကုန်းရွာ၊ သဖန်းပင်ဆိပ်
ဘုရားကုန်းရွာ၊ သဖန်းပင်ဆိပ်
လင်ကောင်ရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
လင်ကောင်ရွာ(Lenkawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၁၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇ ဦး၊ မ ၃၁၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၁၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပြုပင်ရွာ၊ ဆင်သေပြင် (ဆင်ဆီ)
သပြုပင်ရွာ၊ ဆင်သေပြင် (ဆင်ဆီ)
ဖာတန့်ရွာ၊ ကျိုင်းတုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုင်းတုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝတ္ထုတို
ဝတ္ထုတို (short story) ဆိုသည်မှာ စကားပြေဖြင့်ရေးသားထားသော ဇာတ်လမ်းကြောင်းရာအပိုင်းအစတစ်ခုဖြစ်၍ စံနမူနာအားဖြင့် တစ်ထိုင်တည်း ဖတ်ရှုနိုင်သည်။ ဝတ္ထုတိုပါ အဖြစ်ပျက်အကြောင်းအရာတစ်ခု (သို့) ချိတ်ဆက်ဆက်သွယ်ထားသော အဖြစ်ပျက်များစွာတို့သည် ပြည့်စုံ၍ မှီခိုခြင်းကင်းသည့်အပေါ် အလေးထားဖွဲ့ဆိုကာ ခံစားမှုရသတစ်ခု (သို့) စိတ်ခံစားချက်တစ်ခု ကိုနှိုးဆွပေးသော ရည်ရွယ်ချက်ပါဝင်လေသည်။ ဝတ္ထုတိုသည် စာပေများ၏ ရှေးအကျဆုံးပုံစံတစ်မျိုးဖြစ်၍ ကမ္ဘာတလွှားရှိ ရှေးကျသော လူမှုအဖွဲ့အစည်းအသီးသီးတွင် ရာဇဝင်၊ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင်၊ ရိုးရာပုံပြင်၊ စာတိုပေတို စသည့်ပုံစံများဖြင့် တည်ရှိခဲ့ကြသည်။ ခေတ်ပေါ်ဝတ္ထုတိုများသည် ၁၉ ရာစုအစောပိုင်းမှစတင် ဖြစ်ထွန်းတိုးတက်လာခဲ့ကြသည်။
အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုချက်
ရှည်လျှားသော ဇာတ်လမ်းပုံစံများမှ ဝတ္ထုတိုကို တိတိကျကျ ခွဲခြားဆုံးဖြတ်ပေးရာတွင် ပြဿနာရှိ၏ ။ ရှေးအစဉ်လာခွဲခြားနည်းတစ်ခုက တစ်စုံတစ်ဦးသည် တစ်ထိုင်တည်းဖြင့် ဖတ်ရှုနိုင်ရမည်ဖြစ်၍ ထင်ရှားစွာညွှန်းပြထားသည့်စာမှာ အက်ဂါ အလန်ပိုး၏ အက်ဆေးစာပေဖြစ်သော The Philosophy of Composition (၁၈၄၆) ဖြစ်သည်။
အချို့စာရေးဆရာများက ဝတ္ထုတိုသည် တိကျကျဉ်းမြောင်းသော ပုံစံရှိရမည်ဟုလည်း ငြင်းခုံဆွေးနွေးကြ၍ ဆမ်းမားဆက် မောမ် (Somerset Maugham) က ဝတ္ထုတို၌ တိကျသောပုံစံတည်ဆောက်ပုံရှိရမည်ဖြစ်ပြီး ပြောင်းလဲသွေဖည်သည့်အချက် (a point of departure) ၊ ဇာတ်အထွတ်အထိပ်ရောက်မှု (climax) ၊ စစ်ဆေးစမ်းသပ်မှုအချက် (a point of test) တို့ပါဝင်ရမည် (တစ်နည်းဆိုရသော် ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက် ပါဝင်ရမည်ဖြစ်သည်။) ။ သိူ့ရာတွင် ရုရှားစာရေးဆရာ အန်တွန် ချက်ကော့ဗ် က ထိုအဆိုကို ကန့်ကွက်၍ ဝတ္ထုတိုတစ်ပုဒ်သည် ဇာတ်လမ်းအစလည်းမပါဝင်ရ၊ ဇာတ်လမ်းအဆုံးလည်း မထည့်ထားရ၊ ဝတ္ထုတိုသည် နစ္စဒူဝဖြစ်ပျက်မှုများ၏ အရှိသဘောတင်ပြခြင်း (slice of life) ဖြစ်သင့်၍ အရိပ်ပြသည့်သဘောဖြင့်သာ တင်ဆက်သင့်သည်ဟု တွေးတောယူဆသည်။
ဝတ္ထုတိုဖွဲ့ဆရာများသည် ၎င်းတို့၏လက်ရာများကို အနုပညာဆန်၍ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဖော်ကျူးချက်၏ အစိတ်အပိုင်းအဖြစ် အနက်ယူနိုင်ကောင်း ယူနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် အမျိုးအစားခွဲခြင်းနှင့် တိကျသော ပုံစံသတ်မှတ်ခြင်းကိုလည်း ဆန့်ကျင်နိုင်ကောင်း ဆန့်ကျင်ကြမည်။
ဝတ္ထုတိုများသည် နက်နဲသော အခြေခံအုတ်မြစ်ရှိကြကာ ခေတ်သစ်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် နှစ်ရာချီ၍လည်း ဝတ္ထုတိုများ၏ စွမ်းပကားကိုအသိအမှတ်ပြုခဲ့ကြသည်။
သင်္ဘောဆိပ်ရွာ၊ လေးအိမ်တန်း
သင်္ဘောဆိပ်ရွာ၊ လေးအိမ်တန်း
ဝတ္ထုတို
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စာပေ
ဆင်မြေရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ဆင်မြေရွာ (Sinmyay)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ဆင်မြေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၉၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စစ်ကိုင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝက်မကျရွာ၊ တင်းမ
ဝက်မကျရွာ၊ တင်းမ
ထီပြေးရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ထီပြေးရွာ (Htipyay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကံစုရွာ၊ ခတ္တိယ
ကံစုရွာ၊ ခတ္တိယ
၂၁-မိုင်ရွာ၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်
၂၁-မိုင်ရွာ (21-Maing)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်၊ ပေပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၈၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၀ ဦး၊ မ ၁၄၁၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၁၁၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြင်ဦးလွင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်စလက်ရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
နမ့်စလက်ရွာ (Namsalet)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၉၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၇ ဦး၊ မ ၁၂၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိုက်တန်းရွာ၊ လေးအိမ်တန်း
ပိုက်တန်းရွာ၊ လေးအိမ်တန်း
တောင်ပို့သာယာရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
တောင်ပို့သာယာရွာ (Taungpoettharyar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ တောင်ပို့သာယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၇၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ပို့သာယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၅ ဦး၊ မ ၃၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မာတုသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူနေစဉ် အစမထင် ရှည်လျား လှစွာသော သံသရာဝဋ်ဆင်းရဲ၌ မိခင်မတော်စပ်ဖူးသော သတ္တဝါမရှိနိုင်ပုံ၊ သံသရာ ဝဋ်ဒုက္ခမှ လွတ်မြောက်နိုင်သောအကျင့်ကို ကျင့်သုံးသင့်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လာဘသက္ကာရ သိလောကသည် ယောဂက္ခမဖြစ်သော နိဗ္ဗာန်ရနိုင်ရန် အန္တရာယ်ပြုတတ်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
နမ်တလောင်းရွာ၊ ကျေးသီးမြို့နယ်
နမ်တလောင်းရွာ (Namtalawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ ကျေးသီးမြို့နယ်၊ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၃၉၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်စယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၇ ဦး၊ မ ၁၂၇၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျေးသီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အထက်ရုံးပင်ရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
အထက်ရုံးပင်ရွာ၊ ဒေါင့်ကြီး
မျာလီကန်ရွာ
မျာလီကန်ရွာ
မလိန်ကန်ရွာ၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်
မလိန်ကန်ရွာ(Maleinkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်၊ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၁၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒါလန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇ ဦး၊ မ ၃၁၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၆၁၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခေါင်လန်ဖူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချောင်းဖြူရွာ၊ မင်းဘူးမြို့နယ်
ချောင်းဖြူရွာ (Chaunghpyu)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မင်းဘူးခရိုင်၊ မင်းဘူးမြို့နယ်၊ ချောင်းဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၀၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချောင်းဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀၅ ဦး၊ မ ၁၂၄၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခွန်ဆာ
လက်နက်ကိုင်ဘဝ
ငယ်စဉ်က ကူမင်တန် တရုတ်ဖြူတပ်မှာ အမှုထမ်းခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ကူမင်တန်မှ ခွဲထွက်ပြီး နောက်လိုက် ရာဂဏန်း အနည်းငယ်ဖြင့် ကိုယ်ပိုင်တပ်ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရ ဩဇာခံ လွယ်မော်ကာကွယ်ရေးတပ် အဖြစ် ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ ငွေ၊ ဝတ်စုံနှင့် လက်နက်များကို ရယူပြီး ရှမ်းပြည်တပ်မတော် (Shan State Army)ကို တိုက်ခိုက်ပြီးနောက် တပ်အင်အား ၈၀၀ အထိ တိုးချဲ့အားကောင်းလာသည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်၌ ငါးဆယ်ကျပ်နှင့် တစ်ရာကျပ်တန်များကို တော်လှန်ရေးကောင်စီက ဖျက်သိမ်းရာ တောခိုပြီး ထိုင်းနယ်စပ် ဘန့်ဟင်တိုက်တွင် အခြေပြုသည်။ ရှမ်းနှင့် ဝ နယ်မြေများအတွင်း နယ်ပယ်ချဲ့ပြီး ဘိန်းထုတ်လုပ်မှု တိုးမြှင့်ခဲ့သည်။
၁၉၆၇ ခုနှစ်တွင် ရှမ်းပြည်နယ် အတွင်းရှိ ကူမင်တန် အကြွင်းအကျန် တပ်များနှင့် မသင့်မမြတ် ဖြစ်ပြီး အင်အား ဩဇာ ကျဆင်းခဲ့သေးသည်။
၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအစိုးရက ဖမ်းဆီး၍ မန္တလေးထောင်၌ ထိန်းသိမ်းရာ သူ၏တပ်က တောပြန်ခိုသွားသည်။ ခွန်ဆာ၏လက်ထောက် တပ်မှူးဖြစ်သူက တောင်ကြီးမြို့၊ စဝ်စံထွန်းဆေးရုံတွင် လာရောက်တာဝန်ထမ်းဆောင်နေသော ရုရှားဆရာဝန် ၂ ဦးကို ဖမ်းဆီးကာ ခွန်ဆာနှင့်လဲလှယ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သဖြင့် ၁၉၇၄ ခုနှစ်တွင် ပြန်လွတ်လာသည်။
၁၉၇၆ ခုနှစ်တွင် ၎င်း၏တပ်ဖွဲ့ကို စည်းလုံးညီညွတ်သည့် ရှမ်း တပ်မတော် (Shan United Army) ဟု ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းပြီး ရှမ်းလူမျိုးများဘက်မှ ရပ်တည်ကာ မြန်မာ စစ်အစိုးရကို တိုက်ခိုက်သည်။
၁၉၈၅ ခုနှစ်တွင် စဝ်ကွဏ်းဇိန်း (ခ) မိုးဟိန်း ဦးဆောင်သည့် ရှမ်းတော်လှန်ရေးကောင်စီနှင့် ပူးပေါင်းပြီး စဝ်ကွန်းဇိန်းက ဥက္ကဋ္ဌ၊ ခွန်ဆာက ဒုဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် တာဝန်ယူကြသည်။ ဟိုမိန်းဌာနချုပ်ကို တည်ထောင်ကာ ရှမ်းပြည်နယ် အရှေ့ပိုင်းတခွင်နှင့် ရှမ်း - ကယား နယ်စပ် အထိ ထိန်းချုပ်လာနိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် စဝ်ကွန်းဇိန်းကွယ်လွန်ရာ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ရွေးချယ်ခံရသည်။ ထိုနောက် အမ်တီအေ ခေါ် မုန်တိုင်းတပ်မတော် (Mong Tai Army) ကို ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီး ထိုင်း - မြန်မာ - လာအို နယ်စပ် ရှိ ရွှေတြိဂံဒေသတွင် ဘိန်းဖြူ အမြောက်အမြား ထုတ်လုပ်ခဲ့သဖြင့် ဘိန်းဘုရင်ဘွဲ့ဖြင့် ထင်ရှား လာခဲ့သည်။
၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ထိုင်းမှ မြန်မာ သို့ တရားမဝင် ဝင်ရောက်လာခဲ့သော ဩစတြေးလျ သတင်းထောက် စတီဖင်ရိုက် နှင့် အင်တာဗျူးခဲ့ပြီး ဘိန်းစိုက်ခင်းများ မစိုက်ပျိုးစေရန် တနှစ်လျှင် ဩစတြေးလျှဒေါ်လာ သန်း ၅၀ ဖြင့် နောက် ၈ နှစ် အတွက် ရောင်းမည်ဟု ဩစတြေးလျ အစိုးရသို့ ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။ ထို ကမ်းလှမ်းချက် ကို လွှတ်တော်အမတ် ဂရက်အီဗင် က "အစိုးရသည် ဒုစရိုက်သမားများ ဒုစရိုက်မှု မလုပ်ခြင်းအတွက် ငွေပေးစရာ မလို" ဟု ကြေညာပြီး ဩစတြေးလျအစိုးရက ပယ်ချခဲ့သည်။
၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု နယူးယောက်တရားရုံးက ခွန်ဆာကို ဘိန်း တန်တစ်ထောင် တင်ပို့ရန် ကြံစည်မှုဖြင့် တရားစွဲသည်ကို တုံ့ပြန်သောအားဖြင့် သူ ထုတ်လုပ်သည့် ဘိန်းဖြူ အားလုံးကို ဝယ်မည်ဆိုလျှင် နိုင်ငံတကာ မူးယစ်ဆေးဈေးကွက်သို့ ဖြန့်ဝေရောင်းချခြင်းမပြုတော့ဟုပင် အမေရိကန်ကို လှောင်ပြောင်ကမ်းလှမ်းခဲ့သည်။
၁၉၉၅ ခုနှစ်တွင် တပ်တွင်းပုန်ကုန်မှုဖြစ်ရာ ၁၉၉၆ ဇန်နဝါရီလ၌ မြန်မာအစိုးရထံ လက်နက်နဲ့ ငြိမ်းချမ်းရေး လဲလှယ်၍ ရန်ကုန်တွင် ပြောင်းရွေ့နေထိုင်သည်။
ခွန်ဆာအား အမေရိကန်နိုင်ငံက ဆုကြေး ဒေါ်လာ (၂) သန်း ထုတ်ပြန် ကြေညာခဲ့သော်လည်း ဖမ်းဆီးပေးပို့ရေးကို မြန်မာ စစ်အစိုးရက ငြင်းဆိုခဲ့သည်။ သို့ဖြင့် ဦးခွန်ဆာသည် "အမေရိကန် အစိုးရလက်သို့ လွှဲပြောင်းပေးခြင်း မခံရနိုင်" ဟူသော ယုံကြည်ချက်ဖြင့် မြန်မာအစိုးရနှင့် ညှိနှိုင်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ကြောင်း အမ်တီအေဗဟိုကော်မတီဝင်တစ်ဦးအား ကိုးကား၍ ခွန်ဆာ ဦးဆောင်သော အမ်တီအေအဖွဲ့ ဘာ ကြောင့် လက်နက်နဲ့ငြိမ်းချမ်းရေး လဲလှယ်ရသလဲ ဟူသည့် စာအုပ်ကို မြန်မာအစိုးရက မြန်မာဘာသာဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
ရှမ်းပြည်နယ်မှ ရန်ကုန် မြို့တော်သို့ သွားရောက် အခြေချပြီး မကွယ်လွန်ခင်အချိန်အထိ ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် တောင်ကြီးမြို့တို့တွင် လုပ်ငန်းပေါင်းများစွာ ရင်းနှီး လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၂၀၀၇ အောက်တိုဘာ ၂၆ တွင် ရန်ကုန်မြို့တွင် ဆီးချို၊ လေတပိုင်းဖြတ်ခြင်း နှင့် သွေးတိုး ရောဂါများ ခံစားနေရပြီး ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ ရန်ကုန်မြို့ မြောက်ဥက္ကလာပ ရှိ ရေဝေးသုသာန်တွင် မြုပ်နှံခဲ့သည်။
မိသားစု
နန်းကေးယွန်း (၁၉၉၃ ကွယ်လွန်) နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ရာ သားသမီး ရှစ်ဦး ရရှိခဲ့သည်။ သား သမီးများမှာ Nang Long (Khajit), Zarm Merng (Phajon), Zarm Herng (Phathai), Nang Kang (Khanittha), Zarm Zeun (Phairote), Zarm Myat (Phaisarn), Nang Lek (n.a.), Zarm Mya (Pitak) တို့ ဖြစ်သည်။
ရုပ်ရှင်
မင်းသား ရစ်ယန်း က ၂၀၀၇ ခုနှစ် ထွက် အမေရိကန်လူဆိုး အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်တွင် ခွန်ဆာအဖြစ် ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
ကုန်းစုရွာ၊ ခတ္တိယ
ကုန်းစုရွာ၊ ခတ္တိယ
ချောင်းကန့်လန့်ရွာ၊ လက်ပန်
ခေျာင်းကန့်လန့်ရွာ၊ လက်ပန်
ပြောင်းဆိပ်ရွာ
ပြောင်းဆိပ်ရွာ
သစ်ဖြူကွင်းရွာ၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်
သစ်ဖြူကွင်းရွာ (Thithpyukwin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ဇီးကုန်းမြို့နယ်၊ တောင်ပို့သာယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၃၇၅၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တောင်ပို့သာယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၅ ဦး၊ မ ၃၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဇီးကုန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘိုတဲစုရွာ၊ လေးအိမ်တန်း
ဘိုတဲစုရွာ၊ လေးအိမ်တန်း
မီဆို
မီဆို (みそor味噌) သည် ရိုးရာဂျပန် ဟင်းခတ်အမွှေးအကြိုင် တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ပဲပိစပ်ကို ဆားနှင့် ခိုးဂျီ (麹)ဟု ဂျပန်လိုခေါ်သော မှိုတစ်မျိုးကို(တစ်ခါတရံ ဆန်သို့မဟုတ် ဘာလီကို) အချဉ်ဖောက်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရလဒ်မှာ အနှစ်ထူလပျစ်တစ်မျိုးဖြစ်လာ၍ စားမြိန်ရည်(ဆော့)အဖြစ်လည်းကောင်း၊ အသားနှင့် အသီးအရွက်များကို သနပ်ပြုလုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း၊ သုတ်လိမ်းစားသောက်ရန်လည်းကောင်း၊ ဒါရှီဟင်းရည်နှင့်ရော၍ ဂျပန်ဟင်းအတွဲအစပ်တစ်မျိုးအဖြစ် မီဆိုရှီရူ (味噌汁)ဟုခေါ်သော မီဆို စွပ်ပြုတ်ပြုလုပ်ရာတွင်လည်းကောင်း အသုံးပြုသည်။ ပရိုတိန်းဓာတ်ကြွယ်ဝ၍ ဗီတာမင်၊ သတ္တုဓာတ်များနှင့် ပြည့်စုံသည်။ ဂျပန် ပဒေသရာဇ်ခေတ်တွင် မီဆိုသည် အရေးပါသော အာဟာရတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ ဂျပန်နိုင်ငံတဝန်းတွင် မီဆိုကို ရိုးရာဟင်းချက်ရာတွင်၎င်း၊ ခေတ်ပေါ်ဟင်းချက်ရာတွင်၎င်း ယနေ့တိုင် ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုနေကြဆဲဖြစ်၍ ကမ္ဘာအနှံ့မှ နှစ်ချိုက်မှုကိုလည်း ရရှိလာပြီဖြစ်သည်။
ထုံးစံအရ မီဆိုသည် ငံသောအရသာရှိသော်လည်း ၎င်း၏ အနံ့အရသာသည် ပါဝင်ပေါင်းစပ်သော ပစ္စည်းများနှင့် အချဉ်ဖောက်ခြင်းဖြစ်စဉ်အပေါ်တွင် မူတည်သည်။ ငန်သော၊ချိုသော၊ ဖန်သော၊ အရသာရှိသော၊ ငံစပ်စပ်ရှိသော မီဆိုဟူ၍ အမျိုးအစားအမျိုးမျိုးရှိသည်။ မီဆိုနှင့် ဆင်သော တရုတ်ရိုးရာပစ္စည်းတစ်မျိုးမှာ ဒူကျန်းန် (豆酱)ဖြစ်သည်။
သမိုင်း
ဂျပန့် မီဆို၏ မူလသမိုင်းကြောင်းမှာ မတိကျပေ။ ကမာကူရ ခေတ် (၁၁၉၂–၁၃၃၃)တွင် ပုံမှန်တစ်နပ်စာအဖြစ် ထမင်းတစ်လုံး၊ ငါးခြောက်နှင့် မီဆိုပါသော ဟင်းသီးဟင်းရွက်လတ်လတ်ဆတ်ဆတ်တစ်မျိုး ကို စားကြသည်။ မူရိုမာချီ ခေတ် (၁၃၃၇ မှ ၁၅၇၃)မတိုင်မှီထိ မီဆိုပြုလုပ်ရာတွင် ပဲပိစပ်များကို ကျေအောင်မကြိတ်ကြချေ။မူရိုမာချီ ခေတ်တွင် ဘိက္ခု(ဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီး)များသည် ပဲပိစပ်ကို အနှစ်အဖြစ်ပြုလုပ်နိုင်ကြောင်း စတင်တွေ့ရှိခဲ့၍ ဟင်းချက်နည်းအသစ်အဖြသ် အခြားဟင်းများကို မီဆိုဖြင့် အရသာခတ်စမ်းသပ်ခဲ့ကြသည်။ အလယ်ခေတ်တွင် "တေမယ်မီဆို"ဟူသော စကားလုံးသည် အိမ်လုပ် မီဆိုကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ မီဆိုပြုလုပ်ခြင်းသည် ရိုးရှင်းလွယ်ကူလှ၍ အိမ်လုပ်ပုံစံများသည် ဂျပန်အနှံ့ပြန့်သွားလေသည်။ ဆန်ဂိုကူး ခေတ်တွင် မီဆိုကို စစ်တပ်ရိက္ခာအဖြစ်အသုံးပြု၍ မီဆိုထုတ်လုပ်ရေးလုပ်ငန်းသည် ထိုခေတ်ဒိုင်မျို၏ အရေးပါသော စီးပွားရေးလုပ်ငန်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
အီဒို ခေတ်(၁၆၀၃-၁၈၆၈)အတွင်း"ဟီရှီအိုး (醤) နှင့်"ကူကီ (豆支)ဟုခေါ်သည်။ ထို့အပြင် ဒေသရာသီကိုလိုက်၍ အမျိုးမျိုးအထွေထွေသော မီဆိုတို့သည် ဂျပန်ပြည်အနှံ့ပြန့်နှံ့ခဲ့သည်။
ယခုအခါ မီဆိုကို စက်ဖြင့် အမြောက်အမြားထုတ်လုပ်နေကြပြီး အိမ်လုပ်မီဆိုမှာ ရှားပါးလာသည်။ ပြီးခဲ့သောနှစ်များအတွင်း မီဆိုအမျိုးအစားသစ်များ ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ကယ်လစီယမ်ပိုပါသော်လည်း ကျန်းမာရေးအတွက် ဆားလျော့ထားသည့် မီဆိုမျိုးဖြစ်သည်။
တိံသမတ္တသုတ်
မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့ ဝေဠုဝန်ကျောင်းတော်၌ ပါဝါတိုင်းသား အာရညိကင်္ဂ ပိဏ္ဍပါတိက ပံသုကူလိက တေစီဝရိကဓုတင်ဆောင် ရဟန်းတော်များအား “အနမတဂ္ဂေါယံ ဘိက္ခဝေ သံသာရော”အစရှိသော ဒေသနာတော်ဖြင့် အဝိဇ္ဇာဖြင့် ဖုံးကွယ်၍ ချုပ်တည်းနှောင်ဖွဲ့ထားသဖြင့် တစ်ဘဝမှ တစ်ဘဝသို့ တစ်ပြောင်းပြန်ပြန် သံသရာ၌ လှည့်လည်နေကြသော ဦးခေါင်းဖြတ်ခံခဲ့ရသော သင်တို့၏ဦးခေါင်းမှ ယိုစီးထွက်ကျသော သွေးကြည်ရည်သည် မဟာသမုဒ္ဒရာလေးစင်းရှိ ရေမကများပြားလှပုံ၊ နွား၊ ကျွဲ၊ သိုး၊ ဆိတ်၊ ကြက်၊ ဝက်၊ ဂါမဃာတကခိုးသူ ပရဒါရိကခိုးသူဖြစ်ပြီး ဦးခေါင်းဖြတ်ခံရသော သင်တို့၏ ဦးခေါင်းမှထွက်ကျသော သွေးရည်များ မဟာသမုဒ္ဒရာလေးစင်းရှိ ရေထက်များပြားခဲ့ပုံသည် သံသရာအစ မရှိခဲ့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ အလုံးစုံသော သင်္ခါရတို့၌ ငြီးငွေ့မှု နိဗ္ဗိန္ဒဉာဏ်၊ တပ်မက်ခြင်းကင်းမှု ဝိရာဂဉာဏ်၊ လွတ်မြောက်မှု ဝိမုစ္စနဉာဏ်ဖြစ်အောင် အားထုတ်သင့်ပေ၏-ဟု ဟောကြားတော်မူရာ ထိုရဟန်းတော်သုံးကျိပ်တို့ အာသဝေါကုန်ခမ်း၍ ရဟန္တာဖြစ်ကြပုံကို ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ, ဋီကာတို့၌ ဖွင့်ဆိုချက်များ ရှိပါသည်။
ကျောက်ဆည်ရွာ၊ ဆင်သေပြင် (ဆင်ဆီ)
ကျောက်ဆည်ရွာ၊ ဆင်သေပြင် (ဆင်ဆီ)
သာယာကုန်းရွာ၊ ခတ္တိယ
သာယာကုန်းရွာ၊ ခတ္တိယ
ထိတဖြေရွာ၊ မောက်မယ်မြို့နယ်
ထိတဖြေရွာ (Htitahpyay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မောက်မယ်မြို့နယ်၊ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၅၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဒူးကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၃ ဦး၊ မ ၂၁၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၀၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မောက်မယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သပုန်ရွာ၊ တင်းမ
သပုန်ရွာ၊ တင်းမ
ဟိုယောင်းရွာ၊ မူဆယ်မြို့နယ်
ဟိုယောင်းရွာ (Hoyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မူဆယ်ခရိုင်၊ မူဆယ်မြို့နယ်၊ နောင်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၈၀၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၀ ဦး၊ မ ၅၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မူဆယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်တပ်ရွာ၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်
ဆင်တပ်ရွာ (Sintat)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ စစ်ကိုင်းမြို့နယ်၊ ဆင်တပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၉၅၇ ဖြစ်သည်။