cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သတ္တာဟကာလိက
ဘေသဇ္ဇခန္ဓက၌ “ဂိလာနအတွက် ကြံသကာ၊ ထန်းလျက် အခဲကိုလည်းကောင်း၊ ဂိလာန မဟုတ်သူအတွက် ကြံရည်၊ ထန်းရည်၊ ထန်းလျက်ရည်များကိုလည်းကောင်း ခွင့်ပြုတော်မူ၏”ဟု မိန့်တော်မူသောကြောင့် ဆာလောင် မွတ်သိပ်လျှင် သောက်ကောင်း၏။ ရဟန်းတော်များအတွက် သင့်လျော်သော ဆေးမျိုးများကို လေ့လာထားပြီး သန္နိဓိ မဖြစ်အောင် ကပ္ပိယတို့က ဆောင်ရွက် သင့်ပေသည်။ အစာအာဟာရအဖြစ် အသုံးမပြုသော အမြစ်၊ အခေါက်၊ အဥ၊ အရွက်၊ အသီးတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော တိုင်းရင်း ဆေးများနှင့် နိုင်ငံခြားဖြစ် ဆေးဝါးအချို့မှာမူ ယာဝဇီဝိက ဆေးဝါးများ ဖြစ်ကြပါသည်။
ဆေးတို့ကို အပ်စပ်အောင် ဆက်ကပ်ခြင်း
သတ္တာဟကာလိကဖြစ်သော ဆေးဝါးပစ္စည်းများ၊ စတုမဓုများ၊ ပျားရည်၊ တင်လဲ၊ ထန်းလျက်၊ သကြား၊ ငါးကြီးဆီ စသည်များကို ဆက်ကပ်ရာ၌ ထိုဆေးဝါးတို့သည်	အကပ်ခံချိန်မှ ၇-ရက်အတွင်းသာ သုံးဆောင်ကောင်းသဖြင့် ကပ္ပိယကာရကတို့သည် ၇-ရက်စာလောက်သာ မှန်း၍ ဆက်ကပ်ရမည်။ ပုလင်းလိုက်၊ ဘူးလိုက် မဆက်ကပ် သင့်ပေ။ အလှူအတန်း ပူဇော်ပွဲများ၌လည်း ယာဝကာလိက၊ ယာမကာလိက၊ သတ္တာဟကာလိက အရာဝတ္ထုများကို ရဟန်း သံဃာတော်တို့အား တိုက်ရိုက် မကပ်သင့်ပေ။ ဆွမ်းဆန်စိမ်း လောင်းလှူပွဲ၊ သိမ်ဆင်းပွဲ စသည့်ပွဲကြီးများ၌ အလှူရှင်တို့သည် သာဟတ္ထိကဒါနခေါ် လက်ထိလက်ရောက် ဆက်ကပ်လိုသော စေတနာဖြင့် ဆွမ်းဆန် စသည်တို့ကို လေ့ရှိ၏၊ ထိုသို့ ဆက်ကပ်လိုက်သဖြင့် ထိုဆွမ်းဆန် စသော အရာဝတ္ထုများကို နောက်နေ့များ၌ သံဃာတော်တို့ မသုံးကောင်း တော့ပေ၊ သပိတ်၊ သင်္ကန်း၊ ထီး၊ ဖိနပ်စသော ပရိက္ခရာ ပစ္စည်း အသုံးအဆောင်များနှင့် ယာဝဇီဝိက ပစ္စည်းများမှ တပါး ကျန်လှူဘွယ်များကို သက်ဆိုင်ရာ ကပ္ပိယတို့အား လောင်းလှူလိုက်လျှင်လည်း သာဟတ္ထိကဒါနမြောက်ပြီ ဖြစ်သဖြင့် ရဟန်းတော်တို့အား တိုက်ရိုက်လောင်းလှူမှုမျိုးကို အားမထုတ်သင့်ပေ။
အောင်ရင်
အောင်ရင်(အဆိုတော်)
အောင်ရင် ကို ရန်ကုန်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး အဖ ဦးဟန်ရင် နှင့် အမိ ဒေါ် ခင်မြိုင် တို့၏ သားသုံးယောက်အနက် အငယ်ဆုံးသားလည်း ဖြစ်သည်။၁၉၈၀ နောက်ပိုင်း နှင့် ၁၉၉၀ အစောပိုင်းကာလများသည် သူ၏ အအောင်မြင်ဆုံးကာလများ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ပေါ့ သီချင်းအမျိုးအစားများကို သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ သူသည် အ.ထ.က(၁)ဒဂုံတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၈၄ ခုနှစ်တွင် သူ၏ ပထမဆုံး သီချင်း အယ်လဘမ် ကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့ပြီး အောင်မြင်မှုမရရှိခဲ့ပါ။၁၉၈၅ တွင် မိုးသင်ဇာမြင့် နှင့် လက်ထပ်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၈ တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သော မင်းမရှိတဲ့နောက် သီချင်း အယ်လဘမ် နှင့် အောင်မြင်မှု ရရှိ ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။ အောင်ရင် ၏ သားဖြစ်သူ မိုးအောင်ရင် မှာအောင်မြင်ကျော်ကြားသောမင်းသားတစ်ယောက်ဖြစ်သည်။ အောင်ရင်သည် သီချင်းခွေပေါင်း ၅၀ ကျော် သီဆိုခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
သတ္တာဟကာလိက
ဆေးတို့ကို အပ်စပ်အောင် ဆက်ကပ်ခြင်း
ယာဝဇီဝိကပစ္စည်းများနှင့်အချို့သော ဆေးဝါးများ မှာမူ အကပ်ခံပြီး မကုန်မချင်း သုံးစွဲကောင်းသဖြင့် ရဟန်းတော်တို့အား အဆင်ပြေသလို ကပ်ထားနိုင်ပါသည်။
ဆေးပစ္စည်းတို့ကို အပ်စပ်အောင် သိမ်းဆည်းခြင်း
သတ္တာဟကာလိကဖြစ်သော ဆေး(၅) မျိုးနှင့် ယခု ခေတ်ပေါ်ဆေးမျိုးများသည် တစ်ခါ အကပ်ခံပြီးပါက (၇) ရက်ထိ သုံးစွဲနိုင်သည်။ ထိုရက်ကို ကျော်လွန်သွားပါက သန္နိဓိ ဖြစ်သွားလေသည်။ သန္နိဓိဖြစ်ပြီးသောဆေးဝါးများကို သံဃာတော်တို့ မသုံးဆောင်ကောင်းပေ။ သို့ဖြစ်၍ ကပ္ပိယ ကာရကတို့သည် ဆေးဝါးများကို စနစ်တကျ ဆက်ကပ်ရန်နှင့် သိမ်းဆည်းရန် တာဝန်ရှိလာပါသည်။
မြင်းမြေရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
မြင်းမြေရွာ (Myinmyay)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ နေပူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၅၈ ဖြစ်သည်။
သတ္တာဟကာလိက
ဆေးပစ္စည်းတို့ကို အပ်စပ်အောင် သိမ်းဆည်းခြင်း
ကပ္ပိယကာရကတို့သည် သဒ္ဓါ၊ စေတနာ၊ ဉာဏ်ပညာ၊ ကြိုးစားမှု ဝီရိယနှင့် အစဉ်သတိရှိသော သူများ ဖြစ်သင့် ကြသည်။ သံဃာ့တာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ရာ၌ မညည်းမညူ ကြည်ဖြူစွာ ထမ်းဆောင်သင့်ကြသည်၊ စေတနာ သဒ္ဓါ အပြည့်ဖြင့် ထမ်းဆောင်သင့်ကြသည်။ သံဃာတော်တို့ အပြစ် ကင်းစင်ရေးသည် ကပ္ပိယတို့အပေါ်တွင် တည်မှီနေသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဆွမ်း၊ ကွမ်း၊ ဖျော်ရည်တို့ကို စနစ်တကျ သိမ်းဆည်းသလိုပင် ဆေးပစ္စည်းများကို ဆက်ကပ်ရာ၊ သိမ်းဆည်းရာ၌လည်း စနစ်တကျ ရှိရပေမည်။
မြင်းမြေရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေသိုးအောက်စု
ရေသိုးအောက်စု
ကြံလဟာရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
ကြံလဟာရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
လောကဓာတ်ရွာ၊ မရမ်း
လောကဓာတ်ရွာ၊ မရမ်း
ဂျမ်းတိုက်ရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ဂျမ်းတိုက်ရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ဆွန်တော်ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ဆွန်တော်ရွာ (Hsuntaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ ဝမ်ဟေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဟေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၆ ဦး၊ မ ၁၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်မော်အထက်ရွာ
နတ်မော်အထက်ရွာ
နောင်လက်ကြီးရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
နောင်လက်ကြီးရွာ(Nawngletgyi)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ရွှေကူမြို့နယ်၊ နောင်လက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၉၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နောင်လက်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၄ ဦး၊ မ ၁၇၅၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၆၁၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သွား(လူ)
သွားဆိုသည်မှာ လူပါးစပ်ထဲတွင်တည်ရှိနေသော လူ့အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ သွားသည် အမာဆုံးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ အရိုးထက်ပင်မာပါသေးသည်။ သွားများသည် မိခင်ဝမ်းတွင်းမှာ စတင်ဖြစ်ပေါ် နေ ခြင်းဖြစ်သည်။ မွေးပြီးခြောက်လ မှ စ၍ ကလေးသွားများ ပေါ်လာလေသည်။
သွား
လူတစ်ယောက်၌ အရွယ်ရောက်၍ သွားစုံလျှင်အထက် ၁၆ချောင်း၊ အောက် ၁၆ ချောင်း၊ ပေါင်း ၃၂ချောင်းရှိ၏။ ငယ်သွားမှာအထက် ၁ဝချောင်း၊ အောက် ၁ဝချောင်း၊ ပေါင်းအ ချောင်း ၂ဝရှိ၏။ ငယ်သွားသည် ကလေးခြောက်လကစ၍ ပေါ်လာရာ သုံးနှစ်အရွယ်ကျမှစုံညီသည် သွားစုံသည့်အခါ ရှေ့သွားလေးချောင်း၊ အစွယ်နှစ်ချောင်း၊အံသွားလေးချောင်း ဟူ၍ အထက်သွား ၁ဝချောင်း၊ အောက်သွား၁ဝချောင်းရှိ၏။ ထိုငယ်သွားတို့သည် ခုနစ်နှစ်ရှစ်နှစ်အရွယ်မှ အစပြု၍ တစ်ချောင်းပြီးတစ်ချောင်း ကျွတ်ထွက်ကုန်၏။ ထိုနေရာတွင် သွားသစ်များ ထပ်၍ပေါက်လာသည်။
အထက်ပါသွား ၃၂ချောင်းအနက် အံဆုံးလေးချောင်းမှတစ်ပါး ကျန်သွားများသည် အသက် ၁၂နှစ်၊ ၁၃နှစ်တွင်စုံလေ့ရှိ၏။ အံဆုံးလေးချောင်းမှာမူကား အသက် ၁၆နှစ်မှ ၂၅နှစ်အတွင်း ပေါက်တတ်သည်။ အံဆုံးပေါက်သည်ကိုမသိသူ မသိလိုက်ကြသော်လည်း အချို့မှာအံဆုံး ပေါက်သည့် ဝေဒနာကို အတော်ပြင်းပြင်း ခံကြရလေသည်။
သွားကို (၁)သွားဖုံးအထက်တွင်ပေါ်နေသော အပိုင်းနှင့် (၂)သွားဖုံးအတွင်းသို့ဝင်နေသောအမြစ်ပိုင်းဟု နှစ်ပိုင်းခွဲခြားထားသည်။ အတွင်းသို့ အထပ်ထပ် အလွှာလွှာခွဲလိုက်သော (၁)အပေါ်ယံကြွေ ရည်သုတ်သကဲ့သို့ပြောင်လက်ချောမွတ်နေသောအပိုင်း၊ (၂) အတွင်းရှိအရိုး၊(၃) သွား၏အခြေဖြစ် သောကျောက်၊ (၄) အရိုးခေါင်းအတွင်းရှိသွေးကြောကလေးများနှင့် နာဗ်ကြောစုပေါင်းတည်ရာဌာနတို့ဖြစ်ကြသည်။ အပေါ်ယံ ကြွေရည်သုတ်သကဲ့သို့ပြောင်လက် ချောမွေ့နေသော အပိုင်းသည် သွား၏အပေါ်ဆုံးအ ထပ်ဖြစ်၏။ ကြွေရည်ခပ်ပါးပါးလောင်းထားသကဲ့သို့ဖြစ်နေ၏။ ဤစာကို ကြိတ်ချေရသောအပိုင်း များ၌မူကား ကြွေသားထူလေသည်။ သို့သော်အကြိတ်အချေများလာသည့်အခါ ထိုကြွေသားလည်း တဖြည်းဖြည်းပါးလာ၏။ ကြွေရောင်အပိုင်းအောက်တွင် ဆင်စွယ်ကဲ့သို့အရိုးရှိ၏။ ဤအရိုးသည်အ ပေါ်ယံကြွေသား ထက်ပျော့သော်လည်း သာမန်အရိုးထက်မာသည်။
သွား၏အရင်းပိုင်းတွင်ပါးသောအရိုးလွှာကလေးဖြင့်ဖုံးအုပ်နေ၏။ ဤသို့ဖုံးအုပ်နေပုံမှာသွား၏ အထက်ပိုင်းတွင် ကြွေသားဖြင့်ဖုံးအုပ်နေသကဲ့သို့ပင်ဖြစ်လေသည်။ အရိုးခေါင်းထဲရှိ သွေးကြောကလေးများနှင့် နာဗ်ကြောများတည်ရာဌာနတွင် သွားများ အစဉ်ခိုင် မြဲလျက်ရှိစေရန် အာဟာရဓာတ်ဖြင့်ထောက်ပံ့ပေးနေသော သွေးကြောကလေးများရှိ၏။ ဤသွေးကြောများသည် အရိုးတွင်းရှိ အလွန်သေးသွယ်ငယ်ငေါင်းသော ပြွန်များမှတစ်ဆင့် သွားတစ်ခုလုံးကို အာဟာရဓာတ်ဖြင့်ထောက်ပံ့လျက်ရှိသည်။
ငယ်သွားများသည်ကြီးသွားများထက်ငယ်၏။ ငယ်သွားကျိုးပြီးနောက် ကြီးသွားထပ်ပေါက်လာခြင်းမှာ ငယ်သွားအောက်၌ ကြီးသွားသည်သွားအထက်သို့ ထွက်ပြူရန်အဆင်သင့်ရှိနေခြင်း ကြောင့်ဖြစ်လေသည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
သွားတွင် အပိုင်း(၂)ပိုင်းပါဝင်သည်။ ပါးစပ်ထဲတွင် မြင်နေရသောအပိုင်းကို အပေါ်ပိုင်း(Crown) နှင့် အရိုးအတွင်းတွင် မြှပ်နေသောအပိုင်းကို အမြစ်(Root)အပိုင်းဟူ၍ ဖြစ်သည်။ သွားတွင် အဓိကအာ့ဖြင့် အလွှာ (၄)လွှာရှိသည်။ သွား၏အပေါ်ဆုံးအလွှာကို ကြွေလွှာ(Enamel)ဟုခေါ်ပါသည်။ ကြွေလွှာသည် အမာဆုံးအလွှာဖြစ်သည်။ အရောင်မှာလည်း အဖြူရောင်ရှိပြီး အလှအပ အတွက် အသုံးဝင်ပါသည်။ ထိုအလွှာအောက်တွင် ဆင်စွယ်နှစ်လွှာ(Dentine)ရှိသည်။ ထို ဆင်စွယ်နှစ်လွှာသည် ကြွေလွှာထက် အနည်းငယ်ပျော့ပျောင်းပြီး အရောင်မှာ လည်း အဝါရောင် သမ်းနေပါသည်။ ဆင်စွယ်နှစ်လွှာအောက်တွင် မွသွားလွှာ(Pulp)ရှိလေသည်။ မွသွားလွှာထဲတွင် သွေးကြောမျဉ်များ အာရုံကြောများရှိတည်ရှိသည်။ ထိုသွေးကြောများ အာရုံကြောများက သွားကို အသက်ရှင်သန်အောင် ဖန်တီးပေးထားသည်။ သွားအတွင်းပိုင်းလွှာ အမြစ်လွှာကို ပတ်ထားသောအလွှာကိုမူ သွားမြစ်ပတ်လွှာ(Cemetum) ဟုခေါ်ပါသည်။
သွားအမျိုးအစားများ
သွားများတွင် အရှေ့သွားများ(Incisors)၊ စွယ်သွား(canines)၊အရှေ့အံသွားများ(premolars) နှင့် အံသွားများ(Molars) ရှိသည်။ ကလေးများတွင်မူ အရှေ့အံသွားများ(premolars) များမရှိပါ။ အရှေ့သွားများ(Incisors) များသည် အစားအစာများကို ကိုက်ဖြတ်ရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။ စွယ်သွား(canines) များမှာ အစားအစာများကို ကိုက်ဖြတ်ရာတွင်သော်လည်းကောင်း ဆုတ်ဖြဲရာတွင် လည်းကောင်းအသုံးပြုရသည်။ အရှေ့အံသွားများ(premolars) နှင့် အံသွားများ(Molars) များမှာ အစားအစာများကို ကြိတ်ါးရာတွင် အသုံးပြုပါသည်။
အရေအတွက်
သွားအရေအတွက်မှာ ကလေးသွားနှင့်လူကြီးသွားအရေအတွက်မှာ မတူညီပေ။ ကလေးသွားအရေအတွက်မှာ အချောင်း(၂၀)ရှိသည်။ ကလေးများတွင် ရှေ့သွား(၈)ချောင်း၊ အစွယ်သွား(၄)ချောင်းနှင့် အံသွား(၈)ချောင်းစီရှိသည်။ စုစုပေါင်း အချောင်း(၂၀)ရှိသည်။ လူကြီးသွားမှာ မူ ရှေ့သွား(၈)ချောင်း စွယ်သွား(၄)ချောင်း ၊အံအရှေသွား (၈)ချောင်း နှင့် အံသွား(၁၂)ချောင်း ရှိသည်။ စုစုပေါင်း လူကြီးသွားအရေအတွက် (၃၂)ချောင်းရှိသည်။ ကလေးများတွင် အံအရှေသွားများမရှိပါ။
သွားပေါက်လာပုံအဆင့်ဆင့်
သွားများသည် ကလေးဘဝ အသက်ခြောက်လ အရွယ်မှစ၍ စပေါက်လာသည်။ အသက်ခြောက်လ အရွယ်တွင် ကလေးအရှေ့သွားများ စပေါက်လာပြီးထိုမှ တဆင့်တဖြည်းဖြည်းကလေးသွားများ ပေါက်လာသည်။ ကလေးသွားများသည် ပုံမှန်အား (၂-၃)နှစ်ခန့်တွင် စုံပါသည်။ စုစုပေါင်းသွားအရေအတွက်(၂၀) ဖြစ်သည်။ အသက်ခြောက်နှစ် အရွယ်တွင် လူကြီးသွားများ စပေါက်လာသည်။ လူကြီးသွားများသည် အရှေ့သွားများ အရင်ပေါက်ပါသည်။ ထိုကြောင့်အသက်ခြောက်နှစ်အရွယ်တွင် ကလေးအရှေ့သွားများစ၍ လှုပ်လာသည်။ အောက်မှ လူကြီးသွားမှတိုးထွက်လာသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင်တပြိုင်တည်း လူကြီး အံသွားများစပေါက်ပါသည်။ အံသွားများ၏အရှေ့ဆုံးသွား(First Molars) ဖြစ်သည်။ ထိုနောက်ကလေးသွားများ တဖြည်းဖြည်းကျိုးကာ အသက်(၁၂)နှစ်အရွယ်တွင် ကလေးသွားများ အားလုံး ကျိုးပြီးဖြစ်သည်။ ထိုအချိန်တွင် လူကြီးသွားများမှာ နောက်ဆုံးအံသွား(Last molars)မှ လွဲ၍ အကုန်စုံနေပါသည်။ နောက်ဆုံးအံသွားများမှာ အသက်(၁၆)နှစ်မှ (၂၄)နှစ်အကြားပေါက်လာသည်။ နောက်ဆုံးအံသွားမပေါက်သူများလည်း ရှိနိင်ပါသည်။
အရေးပါဝင်မှု
သွားများသည် အဓိကအားဖြင့် အစာစားရန်ဖြစ်သော်လည်း အခြားအရေးပါမှုများလည်း ရှိသည်။ အရှေ့သွားများသည် မျက်နှာ၏အလှအပကို အထောက်အကူပြုတဲ့အတွက် အလှအပ အတွက်အသုံးဝင်လှပါသည်။ အံသွားများမှာ အဓိက အစာကိုကြိတ်ါးရန်အတွက် ပင်ဖြစ်သည်။ အခြားလုပ်ဆောင်ချက်များမှာ စကားပြောရန်အတွက်ပင်ဖြစ်သည်။ အသံအိုးအတွင်းမှ တက်လာသော လေများကို သွားများဖြင့်ထိန်းညှိ၍ အသံအနေအထား ပြောင်းလဲပေးခြင်းဖြစ်သည်။ သွားများမရှိသောအခါ စကားမပီခြင်းများ ဖြစ်လာနိင်ပါသည်။
ကိုးကား
du:Tooth (human)
ကရင်အမျိုးသားပါတီ
ကရင်အမျိုးသားပါတီ (Karen National Party၊ အတိုကောက် KNP) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂ ရက်နေ့တွင် ပါတီတည်ထောင်ရန် လျှောက်ထားခဲ့ပြီး ဇူလိုင် ၁၆ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ၂၀၁၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ပါတီမှတ်ပုံတင် လျှောက်ထားခဲ့ရာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ပါတီအမှတ်စဉ် ၇၈ ဖြင့် ပြည်ထောင်စု ရွေးကောက်ပွဲ ကော်မရှင်မှ မှတ်ပုံတင်ခွင့်ပြုခဲ့သည်။
ရှင်သုဘာသိတ
ရှင်သုဘာသတိတ (၁၂၄၉ - ၁၃၂၀) သည် “ကန်တွင်းဆရာတော်” ဟု သိကြသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။
ကရင်အမျိုးသားပါတီ
ပါတီ၏မူဝါဒမှာ တိုင်းရင်းသားများ တန်းတူအခွင့်အရေးများ ရရှိရေး၊ စစ်မှန်သည့် ဒီမိုကရက်တစ်ပြည်ထောင်စုပေါ်ပေါက်လာရေး၊ ကရင်တိုင်းရင်းသားအပါအဝင် ပြည်သူများဘဝ လုံခြုံမှုရရှိစေမည့် တရားဥပဒေများ ပြဋ္ဌာန်းနိုင်ရေး၊ ပြည်သူများ၏ လိုအပ်ချက်များ၊ ရပိုင်ခွင့်များတောင်းဆိုနိုင်ရေးတို့ ဖြစ်သည်။ ပါတီဝင်အရေအတွက် ငါးထောင်ကျော်ရှိပြီး ၂၀၁၅ အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီး (ပန်းတနော်၊ ကျောင်းကုန်း၊ ဝါးခယ်မ၊ အိမ်မဲ၊ မြောင်းမြ)၊ ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး (မှော်ဘီ၊ ထန်းတပင်)၊ ကရင်ပြည်နယ် (သံတောင်)၊ မွန်ပြည်နယ်၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီးတို့တွင် စုစုပေါင်း ကိုယ်စားလှယ်လောင်း ၂၁ ဦးဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
ရှင်သုဘာသိတ
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၂၄၉ ခုနှစ်တွင် ဟင်္သာတခရိုင်၊ အင်္ဂပူမြို့နယ်၊ သမ္ဘရာတိုင်းရွာ၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ ငယ်မည်မှာ မောင်ဖိုးနှံ ဖြစ်သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ကုန်သည် ဦးသာဒွန်းအောင် - ဒေါ်ပု ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်က ပထမအုဂ်ဖိုရ်ဆရာတော်ကြီးထံတွင်လည်းကောင်း၊ အင်္ဂပူ ကန်ကုန်းကျောင်းဆရာတော်ထံတွင်လည်းကောင်း စာပေများ သင်ကြားခဲ့သည်။ အရွယ်ရောက်သည့်အခါတွင် ရဟန်းပြုခဲ့သည်။
၁၂၇၅ ခုနှစ်တွင် ကံတွင်းဆုတောင်းပြည့် ကျောင်းတိုက်ကို လက်ခံတော်မူ၍ အဂ္ဂမဟာပဏ္ဍိတဘွဲ့တံဆိပ်ကို ခံယူခဲ့သည်။ ဆရာတော်သည် ဆဋ္ဌမသံဂါယနာတင်ရာတွင် ဩဝါဒစရိယဆရာတော်တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ ဒွါရဂိုဏ်း၏ မဟာနာယကလည်း ဖြစ်သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၃၂၀ ပြည့်နှစ်၊ တန်ခူးလဆန်း ၁၀ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ကျမ်များပြုစုခြင်း
ဆရာတော်သည် ကျမ်းပေါင်း ၅၀ ပြုစုခဲ့ပြီး အောက်ပါကျမ်းများမှာ ထင်ရှားသည်။
၁။ ဝုတ္တောဒယတ္ထမဉ္စရီ၊
၂။ မရဏဿတိဒီပက၊
၃။ ကာယောဝါဒဒီပက၊
၄။ လောကဝိနိစ္ဆယ၊
၅။ ဩပပါတိကဝိနိစ္ဆယ၊
၆။ အင်္ဂပူထေရုပ္ပတ္တိ။
ဂွေးချိုရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဂွေးချိုရွာ (Gwaycho)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မြေဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၀ ဦး၊ မ ၂၃၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တိုင်တန်းနစ်သင်္ဘော
တိုင်တန်းနစ် သင်္ဘော ခေါ် RMS Titanic (or SS Titanic) မှာ ဗြိတိသျှ သင်္ဘော ဖြစ်ပြီး ကြယ်ဖြူလိုင်း သင်္ဘောလိုင်း အတွက် ဟာလန်းနှင့် ဝုဖ် သင်္ဘော ဆောက်လုပ်ရေးက ဆောက်လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုကြယ်ဖြူလိုင်းတွင် ရှယ်ယာအများဆုံးထည့်ဝင်ခဲ့သူမှာ အမေရိကန်သူဌေးကြီး ဂျေပီမော်ဂန် ဖြစ်သည်။ တိုင်တန်းနစ် သင်္ဘောမှာ ခရီးသည်များ ပို့ဆောင်ရန် နှင့် စာပို့ခြင်း အတွက် တည်ဆောက်ထားသော ပင်လယ်ပြင်သွား သင်္ဘောကြီး ဖြစ်သည်။
တည်ဆောက်ပုံ
မည်သည့်အခါမျှ မနစ်မြုပ်နိုင်အောင် တည်ဆောက်ထားပြီး တစ်နာရီတွင် ရေမိုင် ၂၃-မိုင်မှ ၂၅-မိုင် အမြန်နှုန်းသွားနိုင်သည်။ သင်္ဘောအရှည် (၈၈၂)ပေ ရှိပြီး အသက်ကယ်လှေ ၂၀ ပါသည်။ မြင်းကောင်ရေအား ၅၀၀၀၀ အား ကိုအသုံးပြုထားပြီး ပန်ကာ သုံးလုံးတပ် သင်္ဘောဖြစ်ပြီး သင်္ဘောတွင် ရေလုံခန်း ၁၅ခန်းပါသည်။
မထွက်ခွာခင် အချိန်ထိ လူအများစု က ဘယ်တော့မှ မနစ်မြုပ်နိုင်သော သင်္ဘောဟု အထင် ရောက်ခဲ့ကြသည်။
နစ်မြုပ်ခြင်း
၁၉၁၂ ခုနှစ် ဧပြီလ ၁၀ ရက်တွင် အင်္ဂလန် နိုင်ငံ ဆောက်သန်တန်မှ ထွက်ခွါခဲ့ပြီး ခရီးသည် ၂၂၀၀ ပါရှိပြီး ၄ ရက်မြောက်နေ့ ၁၉၁၂ ခု ဧပြီ၁၄ ရက် ည ၁၁နာရီ၄၀ မိနစ်အချိန်တွင် တိုင်တန်းနစ်သည် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ အတွင်း၌ မြောပါနေသော ဧရာမရေခဲတုံးဖြင့် ဝင်တိုက်မိခဲ့သည်။ ထိုဖြစ်ရပ်ကြောင့် တိုင်တန်းနစ် ၏ ရေလုံခန်း အတွင်းသို့ ရေများဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၂ နာရီ နှင့် မိနစ် ၄၀ အကြာ ဧပြီ ၁၅ ရက် မနက် ၂ နာရီ ၂၀ မိနစ်တွင် သင်္ဘော နစ်မြုပ်ခဲ့သည်။
သင်္ဘောမှာ နှစ်ပိုင်းထက်ခြမ်းဖြစ်သွားခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၁၅၀၀ နှင့် အထက် သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ၇၀၅ ယောက်သာ အသက်ရှင် ကျန်ရစ်ခဲ့သည်။ ငြိမ်းချမ်းသော ကာလ (စစ်အတွင်းမဟုတ်သော) အတွင်း အဆိုးရွားဆုံး သင်္ဘောမှောက်မှု တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
အသက်ကယ်လှေများ လုံလောက်စွာ မရှိမှုကြောင့် လူပေါင်းများစွာ အသက်ဆုံးရှုံးရခြင်း ဖြစ်သည်။ အသက်ကယ်လှေများ အတွင်းသို့ အမျိုးသမီးများ နှင့် ကလေး သူငယ်များ အရင် တက်ရောက်စေပြီး အထက်တန်းမှ ခရီးသည် များလည်း အခြားအဆင့် မှ ခရီးသည်များ ထက်ပို၍ ဦးစားပေး ခံခဲ့ရသည်။
အခြားအကြောင်းတစ်ရပ်မှာ ကယ်ဆယ်ရန် အဖြစ်နိုင်ဆုံးနှင့် တိုင်တန်းနစ် နှင့် အနီးဆုံးရှိသော သင်္ဘောမှာ ဆက်သွယ်ရေး ရေဒီယိုကို ပိတ်ထားခဲ့သောကြောင့် ကယ်ဆယ်ရေး အချက်ပြမှု ကို သတိမမူမိသော ကြောင့်ဖြစ်သည်။
အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူများ
ယခုအခါ နစ်မြှပ်စဉ်က အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ တစ်ဦးတစ်ယောက်မှ မရှိကြတော့ပေ။ အားလုံးသေဆုံးခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ တိုက်တန်းနစ်နစ်မြှပ်စဉ်က လူအနည်းအကျဉ်းသာအသက်ရှင်ခဲ့သည်။ ယခုအခါ ထိုသူတို့သည် သေဆုံးပြီဖြစ်သည်။ အသက်ရှင် ကျန်ရစ်သူများထဲမှ နောက်ဆုံး သေဆုံးခဲ့သူမှာ မီးဗီနာ ဒင်း ဟုခေါ်သော အမျိုးသမီး ဖြစ်သည်။ သင်္ဘောကြီး နစ်မြှပ်စဉ်က သူသည် အသက်ကိုးပတ် သမီး အရွယ်သာ ရှိသေးသည်။ အသက် ၉၇ နှစ် အရွယ် ၂၁ မေ ၂၀၀၉ တွင် အင်္ဂလန်ပြည် ဟမ်ရှိုင်းယား အရပ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အကျိုးဆက်များ
ထို ဖြစ်ရပ်ဆိုးမှ သင်ခန်းစာ ယူနိုင်ခဲ့ကြသည်။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် သင်္ဘောတည်ဆောက်ရေး ဥပဒေများ ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ သင်္ဘောပေါ်တွင် စီးနင်းလိုက်ပါသူတိုင်း အတွက် လုံလောက်သော အသက်ကယ်လှေများ ထားရှိစေပြီး ဆက်သွယ်ရေး ရေဒီယိုတွင် တစ်ယောက်ယောက်က အမြဲတမ်း စောင့်နားထောင်သည့် စနစ်ကို ထည့်သွင်းစေခဲ့သည်။
ပြန်လည်ရှာဖွေခြင်း
သင်္ဘောပျက် ကို ပြင်သစ်နှင့် အမေရိကန် တို့ ပါဝင်သော ရောဘတ် ဘောလက် နှင့် ယန်းလူးဝစ္စ မိုက်ကယ် တို့ ဦးဆောင်သည့် ရှာဖွေရေး အဖွဲ့မှ ၁၉၈၅ စက်တင်ဘာ ၁ ရက် မနက် ၁ နာရီ တွင် ပြန်ရှာတွေ့ခဲ့သည်။
အခြား
ထိုနစ်မြှပ်မှုနှင့်ဆိုင်သော ရုပ်ရှင်များစွာ ပေါ်ထွက်ခဲ့သည်။ အကျော်ကြားဆုံးသော ရုပ်ရှင်မှာ ၁၉၉၇ ခုနှစ်က ပြသခဲ့သော တိုင်တန်းနစ် အမည်ရှိ ရုပ်ရှင်ဖြစ်ပြီး ကိတ်ဝင်းစလက် နှင့် လီယိုနာဒို ဒီကပ္ပရီယို တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။
စာပုတီးနီ
စာပုတီးနီ (red avadavat) (Amandava amandava) သည် အာရှတိုက်ရှိ မြက်ခင်းပြင်များတွင် တွေ့ရှိရသောငှက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ပိန်းအင်းရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
ပိန်းအင်းရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
လယ်ပြင်ကြီးရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လယ်ပြင်ကြီးရွာ (Lelpyingyi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၃၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြက္ခရွေတောင်
ပြက္ခရွေတောင်သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ကူမဲမြို့အနီး၊ ရန်ကုန်−မန္တ​​လေး ကားလမ်း၊ (၂၁)မိုင်ဂိတ်မှ (၉)မိုင်ခန့် အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ၎င်း(၂၁)မိုင်ဂိတ်မှ လမ်းခွဲပြီး ကင်းတားလမ်းမကြီးအတိုင်း အရှေ့တောင်ဘက် ယွန်းယွန်းရှိ ကင်းတားတူးမြောင်း၊ လက်ဝဲတူးမြောင်း၊ ခဝဲဖြူချောင်းတံတားအထိ သွားရသည်။ ထို့နောက် သဲဖြူချောင်းတံတားကို ကျော်၍ လက်ယာဘက်ချိုးကာ ကင်းတားလက်ဝဲ တူးမြောင်းမကြီး အတိုင်းစုန်ဆင်းပြီး ကော်ဖီခြံတံတားထိပ်ထိ ဆက်လက်သွားရသည်။ ၎င်းမှ လက်ဝဲဘက်သို့ ချိုးကာ တောင်ကြီးလမ်းအတိုင်း ပြက္ခရွေတောင်ခြေသို့ သွားရသည်။ တောင်ခြေတွင် ကားရပ်နားစခန်းရှိသည်။
ဘုဘရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ဘုဘရွာ (Buba)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဘုဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၁၀၇ ဖြစ်သည်။
ပြက္ခရွေတောင်
ခေါ်တွင်ပုံ
ပြက္ခရွေတောင်ဟူသော အမည်ကား တောင်တစ်လုံးတည်း၏ အမည်မဟုတ်ပေ။ ပြက်တောင်နှင့် ခရွေတောင် တောင်နှစ်လုံးအမည်ကို ပေါင်း၍ ခေါ်ဝေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဒေသအခေါ်အဝေါ်အရ အရှေ့တောင်ကြီး၊ အနောက်တောင်ကြီးဟု ခေါ်ကြသည်။ ပြက္ခရွေ အရှေ့တောင်၊ ပြက္ခရွေ အနောက်တောင်ဟူ၍လည်း ခေါ်ကြသည်။ ပြက်တောင်ခေါ် ပြက္ခရွေအနောက်တောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် (၃၇၃၃)ပေ မြင့်ပြီး၊ ခရွေတောင် ခေါ် ပြက္ခရွေအရှေ့တောင်သည် ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင် အထက် (၃၅၅၉)ပေ မြင့်သည်။ တောင်​ခြေအနီးတွင် မြသုခရွာရှိသည်။
ဘုဘရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကေဇွာရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ကေဇွာရွာ(Keizuan)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ ဟားခါးခရိုင်၊ ဟားခါးမြို့နယ်၊ ကျန်ဗားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၅၃၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျန်ဗားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၄၈ ဦး၊ မ ၁၁၃၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၈၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ပြက္ခရွေတောင်
အလယ်ဗဟိုချက်
တောင်ပေါ်တွင် ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံ၏အလယ်ဗဟိုချက်မဟု သတ်မှတ်ထားသော အုတ်ပန္နက် မှတ်တိုင်ရှိသည်။ GPS ဖြင့် တိုင်းတာချက်အရ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁°၁၂.၆၉၅ မိနစ် နှင့် အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၁၄.၇၅၉ မိနစ်တွင် တည်ရှိသည်။
ကေဇွာရွာ၊ ဟားခါးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟားခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြက္ခရွေတောင်
စွယ်တော်စေတီ
ပြက္ခရွေ အနောက်တောင်ပေါ်တွင် အနော်ရထာမင်း တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော ငါးဆူမြောက် စွယ်တော်စေတီ တည်ရှိသည်။ စေတီတော်သို့ ခြေလျင်တက်ရပြီး (၃)မိုင်ခန့်ဝေးကာ (၃)နာရီခန့် တက်ရသည်။ တောင်ပေါ်သို့တက်ရာတွင် တောင်ခြေရှိ မြသုခရွာမှ အထမ်းသမားများက ကူညီပေးလျက်ရှိသည်။
မောနားကျောင်းတိုက်
ပြက္ခရွေတောင်ခြေမှ (၄)ဖာလုံခန့်အကွာ ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် (၁၀၅၈)ပေ အမြင့်တွင် ဆုတောင်းပြည့် မောနားကျောင်းတိုက် တည်ရှိသည်။ တစ်နာရီခန့် တက်ရပြီး ဆင်ဖြူတော် မော၍ နားသောနေရာဖြစ်သည်ဟု ရှေးလူကြီးတို့ ဆိုရိုးစကား ရှိသည်။ ၎င်းကျောင်းတိုက်မှ ပြက္ခရွေ အရှေ့တောင်နှင့် ပြက္ခရွေအနောက်တောင်တို့၏ အလယ် တောင်ခုလပ်လွင်ပြင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ထိုကျောင်းတိုက်တွင် ဝင်ရောက်နားနေပြီးမှ တဆင့် စွယ်တော်ရှင်စေတီတော်သို့ သွားရောက်ဖူးမြော်နိုင်သည်။
ဗောင်းတော်ကျ
တောင်တက်လမ်းတွင် ဗောင်းတော်ကျဘုရားကို ဖူးတွေ့နိုင်သည်။ စွယ်တော်ဆောင်ယူသော ဆင်ဖြူတော်သည် တောင်ထိပ်ပေါ်သို့ တက်နေသည်ကို အနော်ရထာမင်းကြီး မော့အကြည့်၌ ဗောင်းတော်ပြုတ်ကျသောကြောင့် ဗောင်းတော်ကျစေတီကို တည်သည်ဟု ဆိုသည်။
ဖတ်ကွန်ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ဖတ်ကွန်ရွာ (Hpatkun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ မန်တပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၄၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြတ်ဗုဒ္ဓပြည်တော်ဝင်အခါတော်နေ့
တပေါင်းလသည် မြန်မာလများတွင် ၁၂-လမြောက်ဖြစ်သည်။ တစ်နှစ်တာ၏ နောက်ဆုံးလဖြစ်သည်။ တပေါင်းလ၏ ပထမလဝက်သည် ဆောင်းရာသီတွင် ကျရောက်သည်။ ဒုတိယလဝက်ကား နွေရာသီတွင် ကျရောက်သည်။ ဆောင်းကုန်နွေစ သာယာလှသော လရာသီဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ခေတ်အဆက်ဆက် စာဆိုတို့သည် တပေါင်းလ၏အလှကို ရေးဖွဲကြသည်မှာ ယနေ့တိုင်ဖြစ်သည်။
ရှေးယခင်က တပါင်းလပွဲတော်သည် သဲပုံစေတီပွဲတော် ဖြစ်သည်။ သဲပုံစေတီပွဲတော်သည် ပုဂံခေတ် (သို့မဟုတ်) ပုဂံခေတ်မတိုင်မီကပင် ပေါ်ပေါက်ခဲ့သည်ဟု အချို့က ဆိုကြသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သဲပုံစေတီပွဲတော် ကျင်းပသည့်ဓလေ့ တဖြည်းဖြည်း မှေးမှိန်သွားသည်။ တပေါင်းလပြည့်နေ့တွင် ဘုရားပွဲတော်များ ကျင်းပသည့် ဓလေ့ ခေတ်စားလာခဲ့သည်။ ထိုသို့ ဘုရားပွဲတော် ကျင်းပခြင်းကိုပင် တပေါင်းလပွဲတော်ဟု ခေါ်ကြသည်။
တပေါင်းလသည် ရာသီဥတု သာယာသည်နှင့်အမျှ သာသနာရေးတွင်လည်း မှတ်တမ်းတင်သင့်သော ဖြစ်ရပ်ကြီးများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်လက်ထက်တော်က ဘုရားရှင်သည် ရာဇဂြိုဟ်ပြည် ဝေဠုန်ဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးကာ အင်္ဂတိုင်းနှင့် မဂဓတိုင်းမှ ဒကာ ဒကာမများအား တရားရေအေးတိုက်ကျွေးလျက်ရှိသည်။ ထိုသတင်းကို ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး ကြားသိသောအခါ သားတော်ဘုရားကို ဖူးတွေ့ချင်နေသည်။ ထို့ကြောင့် အမတ်တယောက်အား အခြွေအရံတထောင်နှင့်အတူ စေလွှတ်၍ ပင့်ခိုင်း၏။ ထိုအမတ်သည် ဗုဒ္ဓထံ ရောက်လာရာမှ တရားတော်ကိုနာရ၍ အခြွေအရံတို့နှင့်အတူ ရဟန်းပြုသွားသည်။ သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးထံ ဘုရားရှင်ကြွရောက်တော်မူရန် မပင့်ဖြစ်ချေ။ မင်းကြီးလည်း နောက်ထပ်၍ အမတ်တို့ကို အခြွေအရံ တထောင်စီဖြင့် ကိုးကြိမ်တိုင်အောင် စေလွှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် အားလုံး ရဟန်းပြု၍ နေကြပြန်သည်။
ဆယ်ကြိမ်မြောက်တွင်မူ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်နှင့် ဖွားဖက်တော်ဖြစ်သော ကာဠုဒါယီအမတ်ကို စေလွှတ်သည်။ ကာဠုဒါယီအမတ်သည်လည်း ရှေးကအမတ်များနှင့်နည်းတူပင် နောက်ပါများနှင့်တကွ ရဟန်းပြုပြန်သည်။ သို့ရာတွင် ခရီးလမ်းပန်းသာယာသော တပေါင်းလအချိန်သို့ ရောက်သောအခါတွင်ကား လမ်းခရီးသာယာပုံ တပေါင်းအလှကို ဂါထာပေါင်း ၆၀-ဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့ကာ ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွပါမည့်အကြောင်း ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားတောင်းပန်သည်။ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်လည်း လက်ခံကာ တပေါင်းလပြည့်နေ့၌ ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွတော်မူခဲ့သည်။
ဘုရားရှင် ကပိလဝတ်နေပြည်တော်သို့ ကြွတော်မူခြင်းကြောင့် နိဂြောဓာရုံကျောင်းကြီး ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဂါထာ ၁၀ဝ၀-ဖြင့် တန်ဆာဆင်အပ်သော ဝေဿန္တရာဇာတ်တော်ကြီးကို ဟောတော်မူခဲ့သည်။ ခမည်းတော် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီးသည်လည်း မဟာဓမ္မပါလဇာတ်တော်ကြီးကို ကြားနာရသဖြင့် အနာဂါမ် တည်ခဲ့သည်။ နောင်အခါ အရဟတ်တဖိုလ် တည်သွားသည်။
ဗုဒ္ဓဘုရားရှင် ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွရောက်တော်မူ၍ တရားဟောတော်မူသဖြင့် မိထွေးတော်ဂေါတမီသည်လည်း သောတာပန်တည်သည်။ ယသော်ဓရာကို အကြောင်းပြု၍ စန္ဒကိန္နရီဇာတ်တော်ကိုလည်း ဘုရားဟောတေ်မူခဲ့သည်။ ညီတော်နန္ဒမင်းသား ရဟန်းပြုဖြစ်သည်။ သားတော်ရာဟုလာ သာမဏေဘဝသို့ ရောက်ရှိသည်။ သာကီဝင်မင်းသားတထောင် ရဟန်းဘောင်သို့ ရောက်ရှိသည်။ ဆွေမျိုးတို့ ဘုရားရှင်ကို ကြည်ညိုစေရန် ဆောင်ရွက်ရာ၌ အထူးအောင်မြင်သဖြင့် ကာဠုဒါယီမထေရ်အား ကုလပ္ပသာဒ ဧတဒဂ်ဘွဲ့ ချီးမြှင့်တော်မူခဲ့သည်။
တပေါင်းလပြည့်နေ့သည် ဘုရားရှင် ပြည်တော်ဝင်ရန် စတင်ကြွလှမ်းသောနေ့ဖြစ်သဖြင့်လည်း ထိုနေ့ကို အကြောင်းပြု၍ သာသနာတော်၌ ထူးခြားသော ဖြစ်ရပ်ကြီးများ ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မဟာသက္ကရာဇ် ၁၀၃-ခု တပေါင်းလပြည့် ဗုဒ္ဓဟူးနေ့တွင် သိကြားမင်း၊ ဥက္ကလာပမင်းကြီး တပုဿနှင့်ဘလ္လိက ကုန်သည်ညီနောင်တို့ကြီးမှူး၍ ရွှေတိဂုံစေတီတော်ကြီး တည်ထားခဲ့သည်ဟု သမိုင်းကဆိုသည်။ ဤကား တပေါင်းလကို အကြောင်းပြု၍ သာသနာတော်၌ ထူးခြားသော မှတ်တိုင်ကြီးများ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့ခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
အုပ်ရှစ်ကုန်း
အုပ်ရှစ်ကုန်း
အရှေ့ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
အရှေ့ဇင်ပြွန်းကုန်းရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ညိုထွန်းလူ
ငယ်ဘဝ
ငယ်စဉ်ကစစ်ကိုင်းတိုင်း၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဂျိုးတောင်ဘူတာ အ.မ.က နှင့်အရာတော်မြို့၊ အ.ထ.က တွင်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၇၃-ခုနှစ်တွင်မန္တလေးမြို့၊ အ.ထ.က (17) မှ ဒဿမတန်းအောင်မြင်သည်။ ၁၉၈၀-ခုနှစ်တွင်ရန်ကုန်တိမွေးကုတက္ကသိုလ်မှ B.V.S ဘွဲ့ရခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း
၁၉၈၆-ခုနှစ်တွင်စာပေလောကသို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ ၁၉၈၆- ခုနှစ်တွင်ညိုထွန်းလူ ကလောင်ဖြင့် ဝတ္ထုများကိုရေးသားသည်။ ၁၉၉၆-၂၀၀၁-ခုနှစ်ထိကြော်ငြာနှင့်လမ်းညွှန် မဂ္ဂဇင်းတွင် "ကိုထွန်း လမ်း(၈၀)"ကလောင်အမည်ဖြင့် မန္တလေးအတွေး၊ မန္တလေးအရေး ခေါင်းစဉ်ယူကာ လစဉ်ပင်တိုင် မန္တလေးမြင်ကွင်းများကို ရေးသားခဲ့သည်။
၂၀၀၁-ခုနှစ်မှယနေ့အထိတိုင် ပေါ်ပြူလာဂျာနယ်တွင် "ဗေတိုးပုံ" ကလောင်အမည်ဖြင့် အပတ်စဉ်ပင်တိုင် သရော်စာများရေးသားလျက်ရှိသည်။
၂၀၀၂ ခုနှစ်တွင် ညိုထွန်းလူ ကလောင်အမည်ဖြင့် စန္ဒကူး အိမ်ဝတ္ထုတို ပေါင်းချုပ်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် ညိုထွန်းလူ ကလောင်အမည်ဖြင့် လွမ်းတဲ့ည ဝတ္တုတို ပေါင်းချုပ်။
၂၀၀၆ ခုနှစ်တွင် "ကိုထွန်း လမ်း(၈၀)" ကလောင်အမည်ဖြင့် မန္တလေး အတွေး၊မန္တလေး အရေးစာအုပ်များ ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မြန်မာတိုင်း၊ Light မဂ္ဂဇင်း၊ ရတီမဂ္ဂဇင်းတို့အပါအဝင်မဂ္ဂဇင်းများတွင်ဝတ္ထုရှည်များ ဆောင်းပါးများကို ပုဒ်ရေ (၂၀၀၀)ခန့်ရေးသားခဲ့သည်။
၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် နေဝင်းမြင့် နှင့် တွဲဖတ်၍ ကပေါတဂီရိ (သို့မဟုတ်) စိမ်းလန်းသောချိုးတောင်ပုံရိပ်များ ခရီးသွားဆောင်းပါး စာအုပ်ထွက်ရှိသည်။ ဆိုင်းတောင်ည၊ ချောင်းကျဉ်းရေစုန်၊ မျက်ရည်များ၊ ဥစ္စာစောင့်၊ ကိုးဆယ်ခွန်၊ စသည့် ဝတ္တုများကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာပြန်ဆိုခဲ့သည်။
အိမ်ထောင်ရေး
(၃ဝ၊၁ဝ၊၂ဝဝ၈)ရက်တွင် မမီမီသော် B.Sc(Math) ပန်းပွင့်အိမ်အလှပြုပြင်ရေး နှင့် လက်ထပ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၁၉၅၄ မွေးဖွားသူများ
မြန်မာ့ရိုးရာ အတိုင်းအတာယူနစ်များ
မြန်မာ့ရိုးရာ အတိုင်းအတာ၊ အချင်အတွယ်များကို ယနေ့ထက်တိုင် အသုံးပြုနေဆဲပင် ဖြစ်သည်။ Central Intelligence Agency ၏ Factbook အရ မြန်မာနိုင်ငံသည် International System of Units (SI) metric system ကို မသုံးပဲ ရိုးရာအတိုင်းအတာ အချယ်အတွာ်နည်းများကိုသာ အသုံးပြုသော နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံထဲမှ တစ်နိုင်ငံဖြစ်သည်။ အခြားနှစ်နိုင်ငံမှာ အမေရိကန်နိုင်ငံနှင့် လိုက်ဘေးရီးယားနိုင်ငံတို့ ဖြစ်ကြသည်။
အင်းကြင်းသာရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
အင်းကြင်းသာရွာ(Inngyinthar)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ သပြေညွန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၂၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေညွန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၈၃၁ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၄၀၆၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာ့ရိုးရာ အတိုင်းအတာယူနစ်များ
တိုင်းတာပုံ
မြန်မာ (၁၀) တိုင် ကို ခရီးတစ်သောင်း ဟုခေါ်ဆိုသည်မှာ တာပေါင်း တစ်သောင်း ရှိသောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ခရီးတစ်သောင်း၊ အပ်တစ်ချောင်း ဟူသော စကားပုံ လည်းရှိသည်။ အဓိပ္ပာယ်မှာ ခရီးတစ်သောင်း (၁၀ တိုင်) ဝေးလျှင် အပ်ကလေးတစ်ချောင်းမျှပင် မသယ်ချင်လောက်အောင် လေးသည် ဟု ဆိုလိုသည်။
တစ်တာတွင် (၇)တောင်ရှိပြီး၊ တာပေါင်းတစ်ထောင်သည် တစ်တိုင်နှင့်ညီသောကြောင့် တစ်တိုင်တွင် (၇၀၀၀)တောင် ရှိသည်။ ယင်းပမာဏသည် ပေပေါင်း (၁၀၅၀၀) နှင့်ညီမျှသည်။ တစ်မိုင်တွင် (၅၂၈၀)ပေရှိရာ မိုင်ဖွဲ့လျှင် ၁.၉၉ မိုင်နှင့် ညီသည်။ သို့ဖြစ်၍ ဗြိတိသျှ (အင်္ဂလိပ်) အတိုင်းအတာများနှင့် ဆက်စပ်ရာတွင် အကြမ်းအားဖြင့် နှစ်မိုင်လျှင် တစ်တိုင် ရှိသည်ဟု ကျေးလက်ဒေသများတွင် မှတ်ယူထားကြသည်။
ခရီးအကွာအဝေးကို မိုင်(အင်္ဂလိပ်အတိုင်းအတာ) အစား တိုင် (မြန်မာအတိုင်းအတာ) ဖြင့် ခေါ်ဝေါ် သုံးစွဲမှုများမှာ ယနေ့တိုင်အောင် မြန်မာ့ ကျေးလက်ဒေသများတွင် တွင်ကျယ်နေဆဲ ဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ခရီး (၁၀) မိုင် ဝေးသည် ဟု ပြောမည့်အစား ခရီး (၅) တိုင် ဝေးသည် ဟုသာ ပြောဆိုလေ့ရှိကြသည်။ ထို့ပြင် အလတ်တန်းစား အတိုင်းအတာများ ဖြစ်သည့် လယ်ယာ ကိုင်းကျွန်း အတိုင်းအတာများကိုလည်း အလျား တာ မည်မျှ၊ အနံ တာ မည်မျှ စသည်ဖြင့်သာ ပြောဆိုနေကြဆဲ ဖြစ်သည်။ သည့်ထက်ပိုမိုတိုတောင်းသော အလျားအတိုင်းအတာ ဖြစ်သည့် သစ်၊ ဝါး စသည်တို့ကို တိုင်းတာရာတွင် သို့မဟုတ် အိမ်ဆောက်ရာတွင်မူ တောင် နှင့် ထွာ ကို အသုံးပြုကြသည်။
ဓညဝတီ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်
အမှတ် (၁၈) ရေတပ်စခန်း စစ်တွေမြို့အခြေစိုက်
ကဏ္ဍ:တပ်မတော်(ရေ)၏ ရေတပ်စခန်းဌာနချုပ်များ
တဲချောင်းရွာ၊ လပွတ်ကွဲတဲချောင်း
တဲချောင်းရွာ၊ လပွတ်ကွဲတဲချောင်း
တပ်ကုန်းရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
တပ်ကုန်းရွာ (Tatkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ နေပူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၅၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါလိနီ (ဂြိုဟ်ရံလ)
ပါလိနီ သည် စနေဂြိုဟ်၏ ဂြိုဟ်ရံလတစ်စင်းဖြစ်ပြီး ယင်းအား ကာစီနီ-ဟိုင်ဂင်အာကာသယာဉ်က ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းသည် အလွန်သေးငယ်သော ဂြိုဟ်ရံလဖြစ်ပြီး မီမက်စ်နှင့် အန်ဆဲလ်ဒပ်စ်ကြား၌ တည်ရှိသည်။
Uncover (သီချင်း)
Uncover သည် ဆွီဒင်အဆိုတော် ဇာရာလက်ဆင် (Zara Larsson) သီဆိုထားသည့် သီးချင်းဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သည့် "Introducting" တွင် ဤသီချင်းတွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ သီချင်းကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၁ ရက်နေ့တွင် ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ Marcus Sepehrmanesh, Robert Habolin နှင့် Gavin Jones တို့က ရေးသားထားကာ Habolin က ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၏အလယ်ဗဟိုချက်မ
မြန်မာနိုင်ငံ၏ အလယ်ဗဟိုချက်မ တည်ရှိရာနေရာသည် မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ကူမဲမြို့၊ ကင်းတားဆည်အနီး၊ မြသုခရွာအနီးရှိ ပြက္ခရွေတောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့တည်နေရာပြစနစ် (GPS) တိုင်းတာချက်အရ မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၁° ၁၂.၆၉၅ မိနစ်၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၆°၁၄.၇၅၉ မိနစ်တွင် တည်ရှိသည်။ ပြက္ခရွေတောင်ဆိုသည်မှာ တောင်တစ်လုံး၏ အမည်မဟုတ်ဘဲ ပြက်တောင်နှင့် ခရွေတောင် နှစ်လုံးအား စုပေါင်း၍ ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ပြက္ခရွေတောင်သည် ၃၇၅၀-ပေ မြင့်သည်။
တောင်ထိပ်ပေါ်တွင် အနော်ရထာမင်း တည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သော သမိုင်းဝင် ပြက္ခရွေစေတီတော် ရှိသည်။ ပြက္ခရွေစေတီတော်အနီးတွင် မြန်မာနိုင်ငံမြေတိုင်းအဖွဲ့က ပြုလုပ်ထားသော မြန်မာနိုင်ငံ အလယ်ဗဟိုချက်မ အမှတ်အသား ကျောက်တိုင်ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပထဝီဝင်
တိုက်ကြီးစုရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
တိုက်ကြီးစုရွာ၊ ဂျမ်းတိုက်
ငှက်မြီးရှည်လေး
ငှက်မြီးရှည်လေး (Pin-tailed parrotfinch) (Erythrura prasina) သည် အရှေ့တောင်အာရှဒေသနှင့် တရုတ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်ဖြစ်သည်။ ယင်းငှက်သည် ၁၀၀၀၀၀၀၀၂ ကီလိုမီတာခန့် ကျယ်ပြန့်စွာ ကျင်လည်ကျက်စားသည်ဟု ခန့်မှန်းရသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မြောက်ရွာတောင်ပေါ်ရွာ
မြောက်ရွာတောင်ပေါ်ရွာ
ဗိစလောင်ရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
ဗိစလောင်ရွာ၊ ညောင်ပင်ဆိပ်
ကံကွင်းရွာ၊ လပွတ်ကွဲတဲချောင်း
ကံကွင်းရွာ၊ လပွတ်ကွဲတဲချောင်း
၁၉၁၂ မေမြို့ငလျင်
၁၉၁၂ မေမြို့ငလျင် သို့မဟုတ် ၁၉၁၂ မြန်မာငလျင် သည် မေလ ၂၃ ရက်နေ့ မနက်ပိုင်းတွင် မြန်မာနိုင်ငံတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ငလျင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ငလျင်ဗဟိုချက်သည် ရှမ်းပြည်နယ်၊ တောင်ကြီးမြို့အနီးနှင့် ပြင်ဦးလွင်မြို့တို့ ဖြစ်သည်။ ငလျင်ပမာဏသည် Ms ၈.၀ ရှိသည်ဟု  Beno Gutenberg နှင့် Charles Francis Richter တို့က ဖော်ပြခဲ့သည်။ ထို့အပြင် ဤငလျင်သည် ၁၉၀၀ ပြည့်နှစ် အစောပိုင်းတွင် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် အထင်ကရငလျင်များထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။  မကြာသေးမီအချိန်များကလည်း ငလျင်များ တစ်ဖန်ပြန်လည်ကာ လှုပ်ခတ်လာခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပမာဏသည် ၇.၆ နှင့် ၇.၇ ကြားသာ ရှိသည်။ ဤငလျင်သည် ငလျင်ကြိုအနေနှင့် မေလ ၁၈ ရက်နေ့နှင့် ၂၁ ရက်နေ့များတွင် ရော့စီဖိုရယ်စကေး ပမာဏ ၅ နှင့် ၇ အသီးသီးရှိကြသည့် ငလျင်ကြိုနှစ်ကြိမ် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ လှုပ်ခတ်မှုကို မြန်မာနိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးနီးပါး ခံစားခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် ယူနန်ပြည်နယ်နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံများကပါ ခံစားခဲ့ရသည်။ ဤငလျင် လှုပ်ခတ်မှု ဧရိယာပမာဏသည် ၃၇၅၀၀၀ စတုရန်းမိုင် ရှိသည်။ ဤငလျင်သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အပြင်းထန်ဆုံးငလျင်များထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ပထဝီသွင်ပြင်ဆိုင်ရာ
ငလျင်သည် ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွေ့ကြောတွင် ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွေ့ကြောသည် ရှမ်းရိုးမတစ်လျှောက် ၅၀၀ ကီလိုမီတာအရှည်တွင် ညာဘက်ဘေးတိုက်အနေအထား တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် စစ်ကိုင်းပြတ်ရွေ့ကြောနှင့် အပြိုင်နီးပါး တည်ရှိလျက်ရှိသည်။ Sunda ကျောက်ချပ်ထု၏ လှည့်ပတ်မှုကြောင့် ရှမ်းရိုးမတွင် လက်ယာနှင့် လက်ဝဲတိုက် ပြတ်ရွေ့ကြောများသည် များစွာတည်ရှိသည်။ ဤဒေသတွင် ငလျင်များသည် လှုပ်ခတ်လေ့ရှိသည်ဖြစ်ပြီး ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ပမာဏ ၇.၇ ရှိ ငလျင်နှင့် ၂၀၁၁ ခုနှစ်တွင် လူသေစေခဲ့သည့် ငလျင်တစ်လု လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ကျောက်ကြမ်းပြတ်ရွေ့ကြော၏ မြောက်ဘက်စွန်းပိုင်း ၁၆၀ ကီလိုမီတာရှိသည့် အပိုင်းတွင် ငလျင်သည် လှုပ်ခတ်ခဲ့သည်။ ပမာဏ ၇.၆ - ၇.၇ ရှိမည်ဟု ယူဆရကာ လှုပ်ခတ်မှုကြောင့် အမြင့်ဆုံးရွေ့လျားမှုအကွာအဝေးသည် ၈ မီတာ မှ ၉ မီတာအထိ ရှိခဲ့သည်။ ဤပြတ်ရွေ့ကြောတွင်ပင် 4660 BP, နှင့် 1270 BP အချိန်များက ငလျင်များ လှုပ်ခတ်ခဲ့ဖူးသည်။
သက်ရောက်မှု
ငလျင်ကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးမှုအရေအတွက်ကို မသိရှိရပေ။ သို့သော် အမျိုးသားငလျင်သတင်းအချက်အလက်စင်တာက လူ ၁၀ မှသည် ၅၀ ပတ်ဝန်းကျင် သေဆုံးခဲ့ရသည့် သေဆုံးမှုဖော်ပြချက်များ ဖြစ်ခဲ့သည်ဟု ဖော်ပြခဲ့သည်။
ပြင်ဦးလွင်
မျက်မြင်သက်သေများက ပြောသည်မှာ ငလျင်လှုပ်ခတ်သည့်အချိန်တွင် မိုးချိန်းသံကဲ့သို့ အသံကြီး ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ အစိုးရအဆောက်အဦများမှ နံရံများ၊ အုတ်နံရံများ၊ သစ်သားတန်းများနှင့် သရွတ်များ စသည်တို့သည် အောက်သို့ပြုတ်ကျခဲ့သည်။ ဆေးရုံတစ်ခုမှ မီးခိုးတိုင်နှစ်ခုသည် ပြုတ်ကျခဲ့ကာ မိသားစုဆေးရုံတစ်ခု၏ အမိုးသည် ပြိုကျပျက်စီးခဲ့သည်။ ဝတ်ပြုချက်ကျောင်းတစ်ခုသည် ငလျင်လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့်အတွက် ယိုင်နဲ့သွားခဲ့သည်။ လှုပ်ခတ်ခဲ့သည့် ပြင်းအားသည် ထိုဒေသတွင် ၈ မှ ၉ အထိ ရှိခဲ့သည်။ ဘန်ဂလိုများစွာသည် ပျက်စီးခဲ့ပြီး အချို့သည် လူများနေထိုင်ရန်အတွက် စိတ်ချရမှုမရှိသည့် အနေအထား ဖြစ်သွားသည်။ နောင်ချိုနှင် ဆမ္မဆယ်ရွာအကြားရှိ ရထားလမ်းသည်လည်း ကျောက်တောင်များပြိုကျသဖြင့် ဝန်ဆောင်မှုများ ပျက်စီးခခဲ့သည်။ မြေပြင်ပျက်စီးမှုသည် မြင်သာပြီး ရထားလမ်းမှာမူ ကွေးသွားခဲ့သည်။ ဂုတ်ထိပ်ဘူတာအနီးတွင် မြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ အဆင့် အေ အဆင့်ရှိသည့် အင်္ဂတေအဆောက်အဦးများသည် ပြင်းထန်စွာပျက်စီးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ အနီးအနားရှိ တောင်များမှ မြေပြိုမှုဖြစ်စဉ်များစွာဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး မြို့များရှိ ဘုရားတိုင်းသည် လုံးဝပျက်စီးခဲ့ရသည်။
မန္တလေး
မျက်မြင်တွေ့ရှိသူများစွာက ငလျင်လှုပ်ခတ်နေစဉ်အတွင်းတွင် ရပ်နေရန်ပင် များစွာခက်ခဲခဲ့သည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။ ငလျင်ကြောင့် ကတ်သီဒရယ်ကျောင်းတော်တစ်ခုသည် ပြင်းထန်စွာ ပျက်စီးခဲ့သည်။ Wesleyan ကျောင်းတစ်ခုသည်လည်း အင်္ဂတေအဆောက်အဦဖြစ်သည့်အတွက် ကြီးမားစွာပျက်စီးခဲ့သည်။ အဆင့် (A) ရှိသည့် အုတ်အဆောက်အဦများနှင့် ဘုရားများ၊ ဘုန်းတော်ကြီးကျောင်းများ အားလုံးနီးပါးတို့သည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ အဆောက်အဦ ငါးခုသည် လုံးဝပြိုကျသွားခဲ့သည်။ ရော့စီဖော်ရယ်စကေးတိုင်းတာချက်အရ ဤငလျင်၏ လှုပ်ခတ်မှုသည် ပမာဏ ၉ အထိ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
တောင်ကြီး
တောင်ကြီးတွင် လှုပ်ခတ်မှုသည် တစ်မိနစ်ကျော်ကြာမြင့်ခဲ့သည်။ အိမ်များ၏ မီးခိုးတိုင်အားလုံးနီးပါးသည် ပြုတ်ကျခဲ့ကာ စစ်တပ်ဆိုင်ရာအဆောက်အဦများတို့သည်လည်း ပျက်စီးခဲ့သည့် အခြေအနေ ဖြစ်သည်။
မိုးကုတ်
လှုပ်ခါမှုသည် အုတ်အဆောက်အဦများကို ပျက်စီးစေကာ ဘုရားစေတီများစွာကို ပြိုကျစေခဲ့သည်။ မြေပြိုမှုကြောင့် ရေပိုက်လိုင်းများ ပျက်စီးစေခဲ့ကာ မြို့တွင် နှစ်ညတာ လျှပ်စစ်ပြတ်တောက်မှု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
အခြားဧရိယာများ
ငလျင်နှင့် ဝေးကွာသည့်နေရာများဖြစ်ကြသည့် ရှမ်းပြည်နယ်၊ ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျင်ပြည်နယ်၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကယားပြည်နယ်တို့တွင်လည်း လှုပ်ခတ်မှုကို အနည်းငယ်ခံစားခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် လှုပ်ခါမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် ဆူညံသံများကိုလည်း ကြားခဲ့ရပြီး ငလျင်တုန်ခါမှုပြင်းအားသည် ၆ နှင့် ၇ အကြား ရှိခဲ့သည်။ အဆောက်အဦအချို့သည် ကျိုးပဲ့မှုများဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ပျက်စီးသွားသည့်အထိ မပြင်းထန်ခဲ့ပေ။ သီပေါ်မြို့တွင် အင်္ဂတေအဆောက်အဦများစွာတို့သည် ဆိုးရွားစွာ ပျက်စီးခဲ့ရပြီး မီးခိုးတိုင်များသည်လည်း ပြိုကျခဲ့သည်။ မြေကြီးထဲမှ အရည်များထွက်လာခြင်းများသည် နေရာအတော်များများတွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ တောင်ပိုင်းနှင့် မြောက်ပိုင်း၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အစိတ်အပိုင်းများတွင် ညင်သာသည့် လှုပ်ခါမှုကို ခံစားခဲ့ရသည်။ ၎င်းလှုပ်ခါမှုကို လူအများစုသည် ခံစားသိရှိခဲ့ရသည်။ ပြင်းအားသည် ၄ (ပျော့) နှင့် ၅ (အလယ်အလတ်) အကြား ရှိခဲ့သည်။ ပျက်စီးမှုများနှင့် ပတ်သက်၍ ထုတ်ပြန်မှု မရှိခဲ့ေပ။ ရန်ကုန်နှင့် ချင်းတောင်တန်းတွင် ငလျင်ကို သတိထားမိရုံမျှသာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း လှုပ်ခါမှုသည် မီးအိမ်များအား တွဲလောင်းကျစေခြင်း၊ ဆိပ်ကြီးခနောင်တိုတွင် မီးတိုင်များသည် ယိုင်သွားခြင်း စသည်တို့ ဖြစ်ပေါ်သည်အထိ ပြင်းခဲ့သည်။ စစ်တွေတွင် အမြင့်ဆုံးလှုပ်ခတ်မှုကို ခံစားခဲ့ရသည်ဟု ဆိုခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် ဖြစ်ပွားသော ငလျင်များ
စကားတဲရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
စကားတဲရွာ (Sakarte)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ စကားတဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၁၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စကားတဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၇ ဦး၊ မ ၁၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွေးဂွဲရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဂွေးဂွဲရွာ (Gwaygwe)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ မြေဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၄၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြေဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၇၀ ဦး၊ မ ၂၃၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ချောင်းဘေးစုရွာ
ချောင်းဘေးစု
ကိုးကား
ချောင်းဘေးစု
ပူခိုင်ရွာ၊ ရွှေကူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာစီရွာ
သာစီရွာ
ချမ်းသာကျွန်းရွာ၊ မုံရွာမြို့နယ်
ချမ်းသာကျွန်းရွာ (Chantharkyun)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ မုံရွာမြို့နယ်၊ ဘုဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၁၀၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မုံရွာမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ဆွဲရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
လက်ဆွဲရွာ (Letswea)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၀၅ ဦး၊ မ ၃၃၆၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငြုပ်တုံရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ငြုပ်တုံရွာ (Ngayoketon)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ငြုပ်တုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၃၉၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘာဂျာ
ပါးစပ်ဖြင့် မှုတ်ရသည့် သံစုံတူရိယာကလေးကို ဘာဂျာ (Harmonica) ဟုခေါ်သည်။ ပါးစပ်မှုတ် ဘာဂျာဟူ၍ လည်းကောင်း တစ်ခါတစ်ရံ ပြင်သစ်စောင်း (French harp) ဟူ၍ လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ ယင်းကို လူသိများရုံမက ကလေး သူငယ်တိုင်းလိုလိုပင် မှုတ်တတ်ကြသည်။ အဖိုးပေါသည့်ပြင် လေ့ကျင့်ရန်လည်း လွယ်ကူလှသည်။ ယင်းကိရိယာ ကလေးကို ပါးစပ်ဖြင့် မှုတ်၍ဖြစ်စေ၊ စုတ်၍ဖြစ်စေ အသံများ ထွက်ပေါ်လာလေသည်။ မမြည်စေလိုသည့်အပိုင်း ကို လျှာဖြင့်ပိတ်၍ မှုတ်ခြင်းစုတ်ခြင်း ပြုရသည်။ ဘာဂျာပြုလုပ်ပုံမှာ အလယ်တွင် အပေါက်ရှိသော သစ်သား ပြားကလေးတစ်ခု ခံထား၍ သစ်သားပြား၏ ဘေးနှစ်ဖက်တွင် သတ္တုပြားနှစ်ချပ် ကပ်ထား၏။ အပေါက်များ ဖောက်ထားသော ထိုသတ္တုပြား နှစ်ချပ်တွင် အရှည် အတို၊ အထူအပါး အရွယ်အစားစားဖြစ်သော ကြေးပြား ချောင်းငယ်ကလေးများကို အစွန်းတစ်ဖက်၌ ခိုင်မြဲအောင် တပ်ထားလျက် အခြားအစွန်းဖက်၌ လစ်လပ်လျက်ရှိသည်။ မှုတ်လိုက်သောလေနှင့် စုတ်ယူလိုက်သောလေများသည် ထိုကြေးပြားကလေးများကို ထိခိုက်လေရာ ယင်းသို့သော ထိခိုက်မှုသည် လေလှိုင်းအတိုအရှည်တို့ကို ဖြစ်စေလျက်၊ အသံမျိုးစုံ ပေါ်လာစေခြင်းဖြစ်သည်။
ဘာဂျာကို ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗြိတိသျှလူမျိုး သိပ္ပံပညာရှင် ဆာစီဝှိစတုန်းက စတင်တီထွင်ပြုလုပ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ သို့ရာတွင် ဂျာမနီနိုင်ငံ စီးပွားရေး လုပ်ငန်းကြီးတစ်ခု က ဘာဂျာလုပ်ငန်းကို နှစ်ပေါင်းများစွာ တစ်ဦးတည်းပိုင်လုပ်ငန်းအဖြစ် ချုပ်ကိုင်ထားလေသည်။ ကမ္ဘာစစ်ကြီးများအတွင်းက ဘာဂျာသည် စစ်သည်တော်များ၏ အပျင်း ပြေအသုံးပြုသော လက်စွဲတူရိယာအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ လယ်ရီ အက်ဒလားနှင့် ဗိုရာမီနိုဗစ်တို့ကဲ့သို့သော ဂီတပညာကျော်ကြီးများကသာ ဘာဂျာကို ပွဲကြီးလမ်းကြီးများ၌ အသုံးပြုသည်မှစ၍ ဘာဂျာသည် အဆင့်အတန်းမြင့်သော တူရိယာတစ်ခု ဖြစ်လာသည်။
ရှင်အရိယ
ရှင်အရိယ (၁၂၄၈ - ၁၃၁၄) သည် “တတိယညောင်လေးပင်ဆရာတော်” ဟု သိကြသည့် ကျမ်းပြုဆရာတော် ဖြစ်သည်။
ဘဝ
ဆရာတော်ကို ၁၂၄၈ ခုနှစ်၊ ပြာသိုလဆန်း ၂ ရက်နေ့တွင် ညောင်လေးပင်မြို့၊ ပုဇွန်မြောင်းအရပ်၌ ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ မိဘနှစ်ပါးမှာ ကျောင်းဆရာကြီး ဆရာခေါင် - ဒေါ်ဒေါ်ခက် ဖြစ်သည်။
ဒုတိယညောင်လေးပင်တောရဆရာတော် ရှင်ဉေယျထံတွင် ပိဋကတ်ကျမ်းသင်ကြား၌ မန္တလေးမြို့၊ မဟာဝိသုဒ္ဓါရုံရာမ ဆရာတော်ကြီးထံတွင်လည်း ပညာများ ဆက်လက်ကာ သင်ကြားခဲ့သည်။
ပျံလွန်တော်မူခြင်း
ဆရာတော်သည် ၁၃၁၄ ခုနှစ်၊ ဝါခေါင်လဆန်း ၁၄ ရက်နေ့တွင် ပျံလွန်တော်မူခဲ့သည်။
ကျမ်းများပြုစုခြင်း
ဆရာတော်သည် အောက်ပါကျမ်များကို ပြုစုတော်မူခဲ့သည်။
၁။ ဓမ္မပဒဘာသာပြန်၊
၂။ ကထိန်အရသာ၊
၃။ ဓမ္မစကြာအရသာ၊
၄။ ဘာဝနာအရသာ၊
၅။ သတိပဋ္ဌာန်အရသာ၊
၆။ ရှင်သာမဏေဝိနည်း၊
၇။ ဦးသီလထေရုပ္ပတ္တိ၊
၈။ ဂုဏ်တော်အရသာနှင့် လက္ခဏာအရသာ၊
၉။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အခြေပြု၊
၁၀။ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ်အရသာ၊
၁၁။ ဒွေမာတိကာအရသာ၊
၁၂။ ဥပါသကာလက်သုံး၊
၁၃။ ကဆုန်လပြည့်အရသာ၊
၁၄။ ဝိသုဒ္ဓိမဂ်အရသာ၊
၁၅။ သင်္ဂြိုဟ်အရသာ၊
၁၆။ ကမ္မဝါကံဆောင် အခဏ်း ၂၀၊
၁၇။ သိဿကောဝါဒစကားပုံ၊
၁၈။ ဆန်းအရသာနှင့် ဆန္ဒောမဉ္စရီအရသာ၊
၁၉။ ဝိနည်းငါးကျမ်းဘာသာပြန်နှင့် ဝိနည်းငါးကျမ်းအရသာ။
S/2009 S 1
S/2009 S 1 သည် စနေဂြိုဟ်၏ အပြင်ဘက်ကျသော ခါးပတ်ကွင်းရှိ သေးငယ်သော ဂြိုဟ်ရံလသေးလမွှား (moonlet) တခုဖြစ်သည်။ ယင်းသည် စနေဂြိုဟ်မှ 117,000 km အကွာ၌ လှည့်ပတ်လျက်ရှိပြီး ကာစီနီ-ဟိုင်ဂင်အာကာသယာဉ်က ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်တွင် ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ အချင်းအားဖြင့် 300 m ရှိပြီး စနေဂြိုဟ်၏ အသေးငယ်ဆုံးနှင့် အတွင်းဘက်အကျဆုံး ဂြိုဟ်ရံလဟု ယူဆရသည်။
ဘင်ဂွရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ဘင်ဂွရွာ (Bingwa)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ဘင်ဂွကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘင်ဂွကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၇ ဦး၊ မ ၃၇၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၅၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမန်လူမျိုး
ကမန်လူမျိုးသည် ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံတော်အစိုးရ၏ တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုထားသည့် လူမျိုး(၁၃၅)မျိုးထဲတွင် ပါဝင်သည်။ ကမန်လူမျိုးသည် ရခိုင်လူမျိုးစုဝင်ဖြစ်သည်။ ရခိုင်လူမျိုးစုထဲတွင် ရခိုင်၊ ကမန်၊ ခမီ၊ ဒိုင်းနက်၊ မရမာကြီး၊ မြို၊ သက် စသည့်မျိုးနွယ်စုများ ပါဝင်ဖြစ်သည်။
၁၄၀၄-ခု လေးမြို့ခေတ်၌ မင်းစောမွန် ဘုရင် လက်ထက် ရခိုင် ဘုရင့် နိုင်ငံတော် ကို ဗမာ ဘုရင် သိမ်းပိုက် သဖြင့် ရခိုင် ဘုရင် မင်းစောမွန် သည် ဘင်္ဂလား ဒေသရှိ ဂေါလ်ဒေသ သို့ ထွက်ပြေး တိမ်းရှောင်ခဲ့ရသည်။ ဂေါလ် ဆူလတန် ဘုရင်က ကောင်း မွန်စွာ လက်ခံခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလား ဂေါလ် ဆူလတန် ဘုရင် ၏ အကူအညီ ဖြင့် ရခိုင် ထီးနန်း ကို အရ ယူခဲ့ရသည်။ အေဒီ ၁၄၃၀-တွင် မြောက်ဦးမြို့တည်၍ မြောက်ဦးခေတ် ကို စတင် တည်ထောင်ခဲ့သည်မြောက်ဦးမင်းပကြီးလက်ထက် ဘာသာဖြန့်​ချီ၍ အစ်စလာမ်ဘာသာဝင်လာခဲ့ကြသည်။ ရှင်ငယ်မြဝါက ရွှေမျဉ်းဓမမသတ်ထုပ်၍ တားခဲ့သည်။ မြောက်ဦးခေတ် တွင် ရခိုင့် တပ်မတော်၌ အာရပ် မှစစ်သည် တော်များ၊ ဥရောပ မှ ပေါ်တူဂီများ နှင့် ဂျပန် တို့ပါအမှုတော် ထမ်းခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရ သည်။ ယင်းအာရပ် မှစစ်သည်တော် မျိုးဆက် အများစုမှာ သံတွဲ၊ ရမ်းဗြဲကျွန်းနှင့် မြောက်ဦးမြို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်ကြသည်။ ယင်း တို့ကို ရခိုင် တို့က ကမန် ဟု ခေါ်ဝေါ်ပြီး ရခိုင်ပြည် ၌ တိုင်းရင်းသား မျိုးနွယ်စု အဖြစ် အသိအမှတ် ပြုထားသည်။
အခေါ်အဝေါ်
ရှေးရခိုင်တွင် လေးသည်တော်ကို “ ကမန် ”ဟုခေါ်သည်။ ၁၆၆၀ ပြည့်နှစ်က ဘင်္ဂလားဘုရင် ရှာရှုဂျာ မြောက်ဦးသို့ လာစဉ်က နောက်ပါအချို့ကိလို့လည်ခေါ်သည်။
အာဖဂန် အနွယ်စပ် မူဆလင်များ ဖြစ်ကြပြီး ရခိုင်စကားနှင့် အမည်တို့ကို သုံးစွဲကြသည်။ လူဦးရေ သုံးထောင်လောက်ရှိသည်။ သီးခြားရွာရှိပြီး လူမျိုး ရောနှောမှု နည်းပါးသည်။ ယင်းမူဆလင် ဘာသာဝင် ကမန် တို့သည် ရခိုင်ပြည်၌ ပြဿနာ ဖန်တီးခြင်း၊ ရခိုင် တို့နှင့် ဘာသာရေး အဓိကရုဏ်း၊ လူမျိုးရေး အဓိကရုဏ်း ဖန်တီးခြင်းမျိုး ကို လုံးဝ ပြုလုပ်ခြင်း မရှိဘဲ၊ ရခိုင်ပြည် နှင့် ရခိုင် လူမျိုး အပေါ် သစ္စာ ရှိရှိဖြင့် ရခိုင် တို့နှင့် အေးအတူ ပူအမျှ ငြိမ်းချမ်းစွာ နေထိုင် လာခဲ့ကြသော လူမျိုးတစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ကမန်မျိုးနွယ်စုသမိုင်း
နိုင်ငံတော်အစိုးရသည် တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများ မပျောက်မပျက်စေရန် မိသားစုအနည်းငယ်မျှသာရှိသော မျိုးနွယ်စုမှစ၍ထိန်းသိမ်းဖော်ထုတ်ကာ တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုများစွာပါဝင်သော နိုင်ငံတော်ကြီးကို စုစည်းခိုင်မာစေသည်နှင့်အညီ ကျွန်ုပ်တို့မှာလည်း “ ကမန် ” အမျိုးသားများ၏ ပကတိမှန်ကန်သော သမိုင်းဖြစ်စဉ်တစ်စောင်ကို ကမန်အမျိုးသားများနှင့် အခြားတိုင်းရင်းသားညီအစ်ကိုမောင်နှမများ လွယ်လင့်တကူသိရှိနိုင်စေရန်နှင့် နောင်အကြောင်းတစ်စုံတစ်ရာအတွက် လိုအပ်ပါက အထောက်အထားတစ်ရပ်အဖြစ် သုံးစွဲတင်ပြနိုင်ရန် ဤသမိုင်းမှတ်တမ်းတစ်စောင်ကို ပြုစုရခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် ကချင်၊ ကရင်၊ ချင်း စသည့် တိုင်းရင်းသား အများစုများမှ ခရစ်ယာန်ဘာသာကို ယုံကြည်သက်ဝင်ကြသူများရှိသကဲ့သို့ တိုင်ရင်းသားစစ်စစ်များထဲမှ အစ္စလာမ် ဘာသာကို ယုံကြည်သက်ဝင်ကြသူများ ရှိသေးကြောင်းကိုလည်း ကျွန်ုပ်တို့ ဖော်ထုတ်လိုရင်းဖြစ်သည်။
ရခိုင်ရာဇဝင်ထဲမှ ကမန်သမိုင်းကိုလေ့လာလျှင် ကမန်သည်အိမ်နီးနားချင်းဆက်စပ်နေသောနိုင်ငံ တစ်ခု၏ လူမျိုးတစ်မျိုးမှပေါက်ဖွားလာသော မျိုးနွယ်စုတစ်မျိုးမဟုတ် “ မည်သည့်အိမ်နီးနားချင်းနိုင်ငံတစ်နိုင်ငံတွင်မှ ကမန်ဟူသော အမည်ဖြင့် လူမျိုးများနေထိုင်ကြကြောင်း သမိုင်းအထောက်အထားများ လုံးဝမရှိပါပေ”။ ကမန်မျိုးနွယ်စုသည် ရခိုင်လူမျိုးစုကြီးထဲတွင် အထင်အရှားပါဝင်နေပြီး ကမ္ဘာအရပ်ရပ် မည်သည့်တိုင်းပြည်နိုင်ငံများတွင်မျှ ကမန်လူမျိုးစုနှင့်မျိုးနွယ်တူ တိုင်းတစ်ပါးသားကျောထောက်နောက်ခံလူမျိုးဟူ၍ လုံးဝမရှိသော မြန်မာနိုင်ငံတိုင်းရင်းဖွားမျိုးနွယ်စုတစ်ခုဖြစ်ကြောင်း၊ နိုင်ငံတော်၏ သမိုင်းစဉ်တစ်လျှောက်တွင် မည်ကဲ့သို့သော အခက်အခဲများ ကြုံကြိုက်ခဲ့ပါစေ၊ တိုင်းတစ်ပါးနိုင်ငံများသို့ လူမျိုးစုအလိုက် ထွက်ပြေးတမ်းရှောင်ခြင်း၊ တိုင်းတစ်ပါးအားကိုး အားထားပြုခြင်းများလည်း မရှိဖူးပါချေ။ အစ္စလာမ်ဘာသာကို သက်ဝင်ယုံကြည်ပြီး ရခိုင်ရိုးရာ ယဉ်ကျေးမှုအတိုင်းပင် ဆက်လက်နေထိုင်လျက်ရှိသော တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ ကမန်များမှာ ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် ပေါက်ဖွားကြီးပြင်းကြပြီး မြန်မာပြည်အတွင်းနေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားမျိုးနွယ်စုတစ်စုဖြစ်သည်။ အမေကျော် ဒွေးဒေါ်လွမ်းစရာ နိုင်ငံရပ်ခြားသံယောဇဉ် တစ်စုံတစ်ရာမရှိပါချေ။
ကမန်မျိုးနွယ်စုသည် ရခိုင်ဘုရင့်တပ်မတော် “ လေးသည်တော် ” တပ်ကို အစွဲပြုရာမှ ပေါ်ပေါက်လာသော ဘုရင့်တပ်မတော်၏ အမည်နာမကိုအကြောင်းပြုသော လူမျိုးစုတစ်စုသာဖြစ်သည်။ ထို့အတွက်ကြောင့်ကမန်သည် ရခိုင်ထဲမှ ရခိုင်များသာဖြစ်ကြသည်ဆိုသည့် အကြောင်းအချင်းရာကိုမမှန်ကန်ကြောင်း ငြင်းချက်ထုတ်နိုင်မည်မဟုတ်ပေ။
အချုပ်ဆိုရသော် ကမန်အမျိုးသာများသည် ရခိုင်နွယ်ဖွားတိုင်းရင်းသားလူမျိုးတစ်ရပ်ဖြစ်သည့်အားလျော်စွာ ယဉ်ကျေးမှုဓလေ့ထုံးတမ်းများ၊ ရိုးရာအစဉ်အလာကောင်းများကို ထိန်းသိမ်းလျက်ရှိကြသည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်အပါအဝင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတော်ကြီး ထာဝစဉ်တိုးတက်သာယာရေးနှင့်လွတ်လပ်ရေး ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရေးတို့တွင် ကျရာကဏ္ဍမှ ကျရာတာဝန်များကို ဆောင်ရွက် သွားရမည်ဖြစ်သည်။
ဘလုံ၊ ဦး (ပန်းချီဆရာ)
မြန်မာစာနယ်ဇင်း သရုပ်ဖော်ပန်းချီဆိုသည်မှာ မြန်မာ့ပန်းချီသမိုင်းအတွက် အရေးပါသော အစိတ်အပိုင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၁၉၂၀ ခုနှစ် ဒဂုန် မဂ္ဂဇင်း စတင်ထုတ်ပေါ်လာချိန်မှ စ၍ သရုပ်ဖော် ပန်းချီများကို ကျယ်ကျယ်ပြန်ပြန် သုံးစွဲလာခဲ့ရာ ပန်းချီခေတ် စာမျက်နှာတခု ထုဆစ်ရာတွင် ဆရာဦးဘလုံသည် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍ၌ ပါဝင်ခဲ့သည့် ရေဆေးပန်းချီဆရာကြီး ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝ
ပန်းချီကျော် ဦးဘလုံကို ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် ဟံသာဝတီအပိုင် ကြည့်မြင်တိုင် တစ်ဖက်ကမ်းရှိ မငေးရွာတွင် ဖွားမြင်သည်။ ငယ်စဉ်က ရွာရှိ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ပညာသင်ခဲ့ရသော်လည်း စာပေဘက်ထက် အရုပ်ရေးတွင် အထူးဝါသနာထုံသူဖြစ်သည်။ အားလပ်ချိန်တွင် အစ်ကိုအစ်မများက အိမ်အလုပ် ကူညီလုပ်သော်လည်း ဦးဘလုံသည်ကား အရုပ်သာလျှင် ဆွဲ၍ အချိန်ဖြုန်းနေတတ်သည်။ ညီမောင်ဝန် ကြက်ပိုက်နေပုံကိုကြည့်၍ ဆွဲရာ တထေရာတည်း တူနေသဖြင့် လူကြီးများ အတော်ပင် အံ့ဩခဲ့ရသည်ဟု ဆိုသည်။ ဦးဘလုံသည် အရုပ်ရေး၌သာမဟုတ်၊ အက၌လည်း ဝါသနာထုံရာ အရပ်ဇာတ်ကရာ၌ အစ်ကိုဖြစ်သူ ဦးဘရုံးနှင့် အမြဲတမ်း ပါဝင်ကပြလေ့ရှိသည်။
ပန်းချီပညာ သင်ကြားခြင်း
မိဘများမှာ လယ်သမားမျိုးရိုး ဖြစ်သော်လည်း ကျောင်းလည်းမနေ လယ်လည်းမလုပ်လိုဘဲ ပုံဆွဲ၌သာ ဝါသနာထုံနေသော ဦးဘလုံအား ၁၃ နှစ်အရွယ်ခန့်တွင် ရန်ကုန်ရှိ အစ်မဝမ်းကွဲ ဒေါ်စိန်၏ ခင်ပွန်း ရှုမျှော်ခင်းကားများ အများဆုံးဆွဲ၍ ကမ္ဘာကျော်သူ ပန်းချီဆရာကြီး ဦးထွန်းလှထံ ပညာသင်ရန် မိဘများက လွှတ်လိုက်ရသည်။ ဦးထွန်းလှထံတွင် ကူညီလုပ်ကိုင်ပေးယင်း ဦးဘလုံသည် ပညာဆည်းပူးနေရာ ပါရမီရင့်သူပီပီ သူမတူ တစ်မူကွဲလျက် သူရေးဆွဲသမျှကို အများက ချီးကျူးနှစ်သက်ရသော ဘဝသို့ မကြာမီရောက်ရှိလာလေသည်။ ဦးဘလုံ ၁၇ နှစ်သား အရွယ်တွင် ဦးထွန်းလှနှင့် အစ်မ ဒေါ်စိန်တို့သည် မော်လမြိုင် ကတိုးကော့နှပ်သို့ပြောင်း သွားရာ ဦးဘလုံလည်း လိုက်ပါသွားသည်။ ကတိုးကော့နှပ်တွင် မွန်အမျိုးသမီး ဒေါ်သိန်းရှင်နှင့် အိမ်ထောင်ကျသည်။
ပန်းချီဆရာဘဝ
ဦးထွန်းလှ က ဆရာမြစ်ထံ အပ်နှံ၍ ပန်းချီပညာသင်စေခဲ့သည်။ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီ အတွက် ရုပ်ရှင်ပိုစတာများ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ၁၂၉၁ ခုနှစ်တွင် မော်လမြိုင်မှ ပြန်လာပြီးနောက် မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီတွင် ပန်းချီဆရာအဖြစ် ၄ နှစ်မျှ လခစားဝင်လုပ်သည်။ မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီတွင် ရွှေတလေး ဦးဘကလေး၊ ဦးထွန်းကြွယ်၊ ဦးထွန်းမင်းတို့နှင့် အတူ အလုပ်လုပ်ယင်း တစ်ခါတစ်ရံ မြန်မာအဆွေ ရုပ်ရှင်ကားများတွင် တစ်ခန်းတစ်လေ ပါဝင်ကပြသည်။ မြန်မာအဆွေ တိုက်ရှေ့တွင်ထားသော ကြော်ငြာကြီးများ၊ ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်းအတွင်း ရုပ်စုံများ၊ အပြင်ဖုံးအတွက် မိန်းကလေးအရုပ်များ ရေးဆွဲရာမှ နာမည်ထွက်လာသည်။ ဦးဘလုံသည် ရုပ်ပုံဆွဲတွင် အထူးနာမည်ကျော်သည်။ သူ၏ လူပုံများတွင် သူ့ခေတ်က နာမည်ကြီး ရုပ်ရှင်မင်းသမီး မင်းသားပုံများကို ထည့်၍ ဆွဲလေ့ရှိတတ်သည်။
ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း တွင်လည်း ရှေ့ဆောင် ပန်းချီဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၂၅ တွင် ဒဂုန်မဂ္ဂဇင်း သည် သရုပ်ဖော် ပန်းချီဆရာများ လခစားမထားတော့သဖြင့် ၅၁ လမ်းတွင် LIBERTY ART အမည်ဖြင့် ပန်းချီခန်း ဖွင့်ပြီး ပန်းချီသင်တန်း များလည်း ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် WORLD'S PEN ပန်းချီခန်းမ ဖွင့်လှစ်ပြန်သည်။ ၁၉၂၅ ခုနှစ်တွင် မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီမှ ထွက်ပြီးနောက် ဦးဘလုံသည် လခစားမလုပ်တော့ဘဲ လက်ခစား အမျိုးမျိုးလုပ်သည်။ ကိုယ်တိုင်ဦးစီး၍လည်း ပန်းချီဝတ္ထု မဂ္ဂဇင်း တစ်စောင် ထုတ်ဝေသည်။ သို့ရာတွင် ကြာရှည်မခံချေ။ ထို့နောက် သူရိယမဂ္ဂဇင်း၊ ကဝိမျက်မှန် မဂ္ဂဇင်၊ လန်ဒန်အတ်ကုမ္ပဏီတို့အတွက် ပန်းချီကားများ ရေးဆွဲသည်။ အနုပညာရှင် ဦးဘလုံသည် ရာဇဝတ်ဝန် ဦးဘရီ တည်ထောင်သော ရုပ်ရှင်ကုမ္ပဏီမှ ဇာတ်ကားတွင် လူကြီးပိုင်းမှပါဝင်ခဲ့သေးသည်။ ထို့နောက် ရန်ကုန်အနောက်ပိုင်းရှိ ဗြဟ္မစိုရ ကုမ္ပဏီက ဦးဘလုံအား ဘုရားပုံတော်ပန်းချီကားများကို ရေးဆွဲစေ၍ ကာလကတ္တားမြို့တွင် ရောင်စုံပုံနှိပ်ကာ ရောင်းချရာ အလွန်အရောင်းတွင်၍ ကုမ္ပဏီလည်း အမြတ်အစွန်းရခဲ့သည်။
ဦးဘလုံသည် မြန်မာအဆွေ ကုမ္ပဏီသို့မဝင်မီတစ်ကြိမ်၊ မြန်မာအဆွေကုမ္ပဏီမှ ထွက်ပြီးတစ်ကြိမ် ကော့ကရိတ်နယ်စပ်မှ တစ်ဆင့် ထိုင်းသို့သွားရောက်ခဲ့ဖူး။ ထိုင်းတွင် ထိုင်းမင်းသားကြီး တစ်ပါးက မြှောက်စား၍ ဦးဘလုံသည် ပန်းချီကားများဖြင့် နာမည်ရခဲ့သည်။ ဦးဘလုံ၏ ပန်းချီကားများကို လူကြိုက်များသော်လည်း ချိန်းရက်မမှန်သဖြင့် ပန်းချီကားအပ်သူများ စိတ်အလွန်ဆိုးလောက်သည်အထိ စောင့်ကြရသည်။ စိတ်ပါပါနှင့် ဆွဲလျှင်လည်း ခဏနှင့်ပင်ပြီး၍ သူ့လက်ရာကိုရလျှင် စိတ်ဆိုးပြေကြသည်ချည်း ဖြစ်ကြသည်။
ဦးဘလုံသည် အရုပ်ကားကို အပြည့်ရေးလေ့မရှိ၊ ဘလောက်ပြုလုပ်သည့်အခါ ဆေးရေးခြယ်ရန် ချန်ထား လေ့ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ဘလောက်လုပ်သူ သက်သာ၍ အရုပ်ကား ရိုက်ပြီးသောအခါ အရုပ်သည် အရောင် တောက်သည်။ ဦးဘလုံသည် ဆီဆေးကားကို သိပ်ရေးလေ့မရှိ။ ရေဆေးကားများသာ ရေးဆွဲလေ့ရှိသည်။