cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ရတု
ရတုသည်
ကြာဝတ်ဆံတိုင် တစ်ခုတည်းမှ ပွင့်ချပ်များ ဖြာထွက် သော ပဒုမာကြာပန်းသဏ္ဌာန် ဖွဲ့ဆိုသည့် ပဒုမာကြာဆိုနည်း ရတုဟူ၍လည်း ထွင်ဆိုတော်မူခဲ့သေးလေသည်။ ဆရာတော်၏ အမြတ်ငါးဆူ ဧကပိုဒ်ရတု၌- ငါးဆူ ရွှေကြာ၊ နိမိတ်လာ၍၊ ငါးဖြာမြွာလျှက်၊ တစ်ပင် နက်တွင်၊ ငါးဆက်ဖူးငုံ၊ ပေါ်လတ်တုံက စသည်ဖြင့် 'ငါး' ဟူသော စကားတစ်လုံးကို ကြာဝတ်ဆံတိုင်သဖွယ်ပြု၍ ပဒုမာကြာဆိုနည်း ရတုကို စပ်ဆိုခဲ့သည်။ ထို့ပြင် ပုလဲတစ်တန့် သန္တာတစ်တန့် ရတုဟူ၍လည်း အမည်မှည့်ကာ တီထွင်စပ်ဆို ခဲ့ပုံကို 'မြတ်မျိုး မြင့်မှန်၊ ကြင်ပေတန်၍၊ ရွယ်ရန်ရည်ရင့်၊ ဆင်တိုင်းတင့်သား.''စသော ရတုတွင် ပုလဲလုံးသဖွယ် အက္ခရာ ညီညီတစ်တန်း၊ သန္တာကျောက်သဖွယ် အက္ခရာ မညီသော အပိုဒ်တစ်တန်းဆစ်၍ ဖွဲ့ထားကြောင်း တွေ့ရ ပေသည်။
အခြားစပ်ဆိုနည်း အဆန်းရတုများမှာ နဝဒေကြီး၏ 'သီဟတောနှင့် ကျိုက်ပေါမွေ' ချီ၍၊ 'တွင်မည် ကျိုက်ပေါ သီဟတော'ဟု ချသော ယန္တရားစကြာလည် ရတုများ။ 'ရွယ်ရန် ငွေ့၍၊ ရန်းလေ့ရာသီ၊ ရဲရဲညီသား' ဟူသော အက္ခရာတစ်လုံး တည်းကို အပိုဒ်တိုင်းတွင် ရွဲသီသကဲ့သို့သုံးသော မုတ္တာရွဲသီရတု များ၊ နဝဘာအင်း ဆိုနည်း၊ တံခွန်စာဆိုနည်း၊ သန်လျှက်စာဆို နည်း၊ မြင်းမိုရ်ဆိုနည်း၊ သုံးလွန်းတင်ဆိုနည်း၊ ဥသျှောင်ဆိုနည်း စသည်ဖြင့် စပ်ဆိုကြသည်လည်း တွေ့ရသည်။ အကြောင်းအရာနှင့်စပ်လျဉ်း၍လည်း ရတုဖွဲ့ဆိုရာ၌ အမျိုးမျိုး ကွဲသည်။ မောင်ဘွဲ့၊ ရာသီဘွဲ့၊ ဘုန်းတော်ဘွဲ့၊ သစ္စာတိုင်၊ ဘုရားတိုင်၊ သိကြားတိုင်၊ နတ်တိုင်၊ ရုက္ခစိုးတိုင်၊ ရှင်ဥပဂုတ်တိုင်၊ ကျေးစေ၊ သာလိကာစေ၊ ခွေးစေ၊ တစ္ဆေစေ၊ စစ်ချီ၊ မိုးတောမိုးတိုင်၊ မိုးကြိမ်၊ မိုးငေါ့၊ အခံရတု၊ အလိုက်ရတု စသည်ဖြင့် များပြားလှသည်။
ရတုအရေးအသားသည် လင်္ကာများမှ မြစ်ဖျားခံသည်ဟု မှတ်ယူစကောင်းသည်။ ရတုစစ်စစ် အရေး အသားကိုမူ ပင်းယခေတ်တွင် စတင်တွေ့ရသည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ပုဂံဆူးတွင်းပစ် ဆရာတော် ရှင်နာဂိတအား သက္ကတကျမ်းတတ် လောကနီတိဆရာ ပင်းယစတုရင်္ဂဗလအမတ်ကြီးက ပရမတ္ထအရာ အဘိဓမ္မာ နည်းများကို မေးလျှောက်ဝံ့ဝံ့၊ လျှောက်ဝံ့ဝံ့တည့်၊ ကြောက်ရွံ့လျက်ပင်၊ စက်ရွှေစင်ကို၊ ထိပ်ပြင်ပန်းနှယ်၊ ဆင်စံပယ်လျက်'' အစချီသော ပိုဒ်စုံရတုကဗျာသည် ရတုနယ်တွင် ရတုပီပီသသ အဟောင်းဆုံးရတုကြီးတစ်ပိုဒ် ဖြစ်သည်။ အင်းဝခေတ်သို့ ရောက်သောအခါ ရတုအရေးအသားသည် ပိုမိုတိုးတက်လာ လေသည်။ မိုးဆမ်းပန်း အသွင် လန်းလန်းရွှင်ခဲ့သည်။ ရတုစာဆို အများအပြား ပေါ်ထွန်းခဲ့သည်။ အင်းဝဘုရင် ပထမမင်းခေါင်၊ စာဆိုတော်ရှင်သူရဲ၊ ရှင်မဟာသီလဝံသ၊ ရှင်မဟာရဋ္ဌသာရ၊ ရခိုင်သူ မိညို၊ အင်းဝသူ မိဖြူ၊ ရှင်ထွေးနာ သိန်စသူ တို့သည် အင်းဝခေတ် ရတုစာဆိုကျော်များ ဖြစ်ကြသည်။ အင်းဝခေတ်တွင် အရှိန်ရလာသော ရတုအရေးအသားသည် တောင်ငူခေတ်တွင် တံခွန်စိုက်သည်ဟု ဆိုရပေမည်။ ပထမ နဝဒေးကြီးသည် ရတုပိုဒ်ရေပေါင်း ၃ဝဝ ကျော် ၄ဝဝ နီးပါးမျှ ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။ နဝဒေး နောက် နှစ်ပေါင်း ၃ဝ ခန့်အကြာတွင် တောင်ငူဘုရင် နတ်သျှင်နောင် ပေါ်ခဲ့ပြန်သည်။ နတ်သျှင်နောင် သည် ချစ်သူရာဇဓာတုကလျာအား အကြောင်းပြု၍ ရတုပိုဒ်ရေ ၆ဝ ကျော်ခန့် ဖွဲ့ဆိုခဲ့သည်။ စကားကျစ်လျစ် သိပ်သည်း၍ လှပပြောင်မြောက်သော အဖွဲ့တို့ဖြင့် မွမ်းမံထားသော ရတုများ ကြောင့် နတ်သျှင်နောင်အား ''ရတုဆိုခြင်း၌ သိမ်မွေ့၏။ ဂမ္ဘီရ ဉာဏ်နှင့် ပြည့်စုံ၏''ဟု ဆိုကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ( နတ်သျှင်နောင် ။) တောင်ငူခေတ်၏ အခြားထင်ရှားသော ရတုစာဆိုများ မှာ လှော်ကားသုံးထောင်မှူး၊ ရခိုင်စာဆို ဥက္ကာပျံ၊ မင်းဇေယျရန္တမိတ်၊ ရှင်သံခိုတို့ ဖြစ်ကြသည်။ ( လှော်ကားသုံးထောင်မှူး ။ ဥက္ကာပျံ။ မင်းဇေယျရန္တမိတ်။ သံခိုရှင်း ။) ညောင်ရမ်း ခေတ်တွင်မူ တောင်ငူခေတ်၌လောက် ရတု တံခွန်မစိုက်သော်လည်း ရှင်ကဝိက၊ မြင်းခွာစား မင်းရာဇာ စသော ရတုစာဆိုများ ရှိသေးရာ ရတုအရေးအသားသည် မပြတ်လပ်ခဲ့ချေ။ ညောင်ရမ်း ၁ဝ ဆက်မြောက် ဟံသာဝတီရောက် မင်းတရားကြီးသည် အင်းဝပျက်၍ ဟံသာဝတီတွင် နေရစဉ် နတ်ရွာစံခါနီး ၌ 'ပုဂ္ဂိုလ်ခြောက်မည်' အစချီသော သုံးချက်ညီ သံဝေဂပိုဒ် ရတုကို ရေးသားတော်မူခဲ့သည်။ ကုန်းဘောင်ခေတ်၌ ထင်ရှားသော ရတုစာဆိုများမှာ လက်ဝဲသုန္ဒရ ဦးမြတ်စံ၊ တွင်းသွင်းတိုက်ဝန် မဟာစည်သူ၊ စိန္တကျော်သူ ဦးဩ၊ ဦးတိုး၊ စဉ့်ကူးမင်းမိဖုရား ရှင်မင်း၊ ဘိုးသူတော်ဦးမင်း၊ ဦးယာ၊ ဝက်မစွတ် နဝဒေး၊ ဦးပုည၊ ကင်းဝန် မင်းကြီး ဦးကောင်း၊ ဆီးပန်းနီ ဆရာတော် စသည်တို့ ဖြစ်သည်။ ( လက်ဝဲသုန္ဒရ ။ ဦးထွန်းညို။ တွင်းသင်းတိုက်ဝန်မဟာစည်သူ။ဦးဩ။ ဦးတိုး။ နဝဒေး။ ဦးပုည။ ဦးကောင်း။) ရတုသမိုင်းတွင် အဟောင်းဆုံးရတု ဆရာသည် စတုရင်္ဂ ဗလ၊ အများဆုံးရတုဆရာသည် နဝဒေးကြီးဖြစ်၍ အကောင်း ဆုံး ရတုဆရာသည် နတ်သျှင်နောင် ဖြစ်သည်ဟု စာပေပညာ ရှင်များက ယူဆကြသည်။
ဝက်ထီးတောင် (အထဲကွင်း)ရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
ဝက်ထီးတောင် (အထဲကွင်း)ရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
ကုလားကျွန်းရွာ၊ ဟင်္သာထုံး
ကုလားကျွန်းရွာ၊ ဟင်္သာထုံး
ကျားအိုကြီးရွာ၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်
ကျားအိုကြီးရွာ (Kyarohgyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ ကျောက်ဆည်မြို့နယ်၊ သမန္တလင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၅၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမန္တလင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၂ ဦး၊ မ ၉၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းဆိပ်ရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
ကျောင်းဆိပ်ရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
Black Hole (တီးဝိုင်း)
Black Hole သည် မြန်မာ ပေါ့ပ်တီးဝိုင်း ဖြစ်သည်။
နောက်ခံသမိုင်း
၂၀၀၁ ခုခန့်တွင် တောင်ကြီး၌ စတင်ဖွဲ့သည်။ Black Hole ဟူသော အမည်ကို အစိုင်းက ရွေးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၆ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၂၅)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၅၉)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၆၀)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၆) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဘူးဘကန်ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ဘူးဘကန်ရွာ (Bubakan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ဘူးဘကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၈၂ ဖြစ်သည်။
ဒရယ်ကူးရွာ၊ ကျီးပင်
ဒရယ်ကူးရွာ၊ ကျီးပင်
ပဲသထူရွာ
ပဲသထူရွာ
ခလွမ်းပါရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
ခလွမ်းပါရွာ(Khalumpar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ လော့ခွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၉၁၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်လုံရှမ်းစုရွာ၊ အိန္ဒဲ
နောင်လုံ(ရှမ်းစု)ရွာ(Naunglon(Shansu))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ အိန္ဒဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၃၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိန္ဒဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၇၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၈၃၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဖြူ-အပြာ-အဖြူ အလံ
အဖြူ-အပြာ-အဖြူအလံ (бело-сине-белый флаг) သည် ရုရှားစစ်ဆန့်ကျင်ဆန္ဒပြသူများ အသုံးပြုခဲ့သည့် သင်္ကေတတစ်ခုဖြစ်သည်။  ကိုယ်ပိုင်အင်တာနက်အကောင့်များစွာဖြင့် လက်ရှိရုရှားအစိုးရကို ဆန့်ကျင်သည့်သင်္ကေတအဖြစ်လည်း အသုံးပြုခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရုရှားနိုင်ငံ၏ အလံများ
လယ်ကြားရွာ၊ တီကျစ်
လယ်ကြားရွာ (Lelkyar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ တီကျစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တီကျစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၅၉၉ ဦး၊ မ ၅၆၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၂၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ် (မြောက်)ရွာ၊ ရွာသစ် (မြောက်)
ရွာသစ် (မြောက်)ရွာ၊ ရွာသစ် (မြောက်)
ဂွေးပင်
ဂွေးပင် (Spondias pinnata) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အမြင့်ပေ ၃ဝဝဝ အထိ အနှံ့အပြား တွေ့မြင်နိုင်သော အရွယ်အလတ်စားမျိုးသစ်ပင်ဖြစ်သည်။ ဝှေးပင်များကို အထက်နှင့်အောက် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဥယျာဉ်များတွင်လည်းကောင်း၊ လမ်းဘေးတစ်လျှောက်တွင်လည်းကောင်း တစ်ခါတစ်ရံ တွေ့မြင်နိုင်သော်လည်း ယင်းတို့သည် အထူးတလည် စိုက်ပျိုးကြရသော အပင်များဟု မဆိုနိုင်ချေ။ အစေ့ကိုစိုက်၍ အပင်သစ်ပွားအောင် ပြုလုပ်ယူနိုင်သည်။ အစေ့ကို ပျိုး၍ရသည့် တစ်နှစ်သားအရွယ်ရှိ အပင်ငယ်တွင် အကိုင်းဆက်ခြင်းဖြင့်လည်း အပင်သစ်ပွားအောင် လုပ်ယူနိုင်ပေသေးသည်။
ဝှေးပင်၏အခေါက်သည် ချောမွတ်၍ ယင်း၌ မွှေးကြိုင်သောရနံ့ရှိသည်။ အပင်၏ အမြင့်သည် ပေ ၇ဝ အထိရှိနိုင်၍ ပင်စည်လုံးပတ်မှာ ခုနစ်ပေမျှအထိရှိသည်။ ဝှေးပင်၏ အသားသည် ပျော့၍ဖြူသည်။ ဝှေးသားသည် ပျက်စီးယိုယွင်းလွယ်သဖြင့် ထိုသစ်သားကို အသုံးချနည်းသည်။ သို့သော် စက္ကူလုပ်ရန်ကား ကောင်းမွန်လေသည်။ မီးခြစ်လုပ်ငန်းအတွက်လည်း ကောင်းမွန်သောသစ်သားဖြစ်သည်။
ဝှေးပင်မှ သစ်စေးတစ်မျိုးကို ရရှိနိုင်သည်။ ဝှေးပင်၏ အခေါက်ကို ဝမ်းကိုက်ပျောက်ဆေးအဖြစ်လည်းကောင်း၊ အသီးကိုအစာအိမ်ပျက်သဖြင့် ခံစားရသော လေနာရောဂါအတွက် ဆေးအဖြစ်လည်းကောင်း အသုံးပြုကြ သည်။ ဝှေးပင်ကို ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် စပွန်ဒီယက် မန်ဂျစ်ဖာရာ(Spondias mangifera၊ syn. Spondias pinnata)ဟု ခေါ်သည်။ ဝှေးပင်တွင် ဝှေးချိုပင်၊ သို့မဟုတ် သင်္ဘောဝှေးပင်နှင့် တောင် ဝှေးပင်ဟူ၍လည်း အခြားဝှေးပင်မျိုးများရှိကြသေးသည်။ အထက်မြန်မာနိုင်ငံတွင် ပေပေါင်း ၂၅ဝဝဝ ကျော်မြင့်သော တောင်ပေါ်သစ်တောများတွင် တောင်ဝှေးပင်များပေါက်ရောက်သည်။ ဝှေးချိုပင်သည် သာမန်ဝှေးပင်နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူသော်လည်း အရွက်သေး အရွက်ငယ်တို့သည် အလျားပို၍ ရှည်သည့်အပြင် အရွက်နားတို့တွင်လည်း ခွေးသွားစိတ်များပါရှိလေသည်။ အသီး၌ ချိုသောအရသာရှိသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ကြံပဒေသာများနှင့် ဆီးယိုများကို သရေစာအဖြစ်နှင့် ရောင်းချကြသည့်နည်းတူ ဝှေးချိုသီးကို အခွံသင်၍ ဆားနှင့် ငရုတ်သီးမှုန့် ရောရာကို သုတ်လူးပြီးလျှင် ရုပ်ရှင်ရုံ၊ မော်တော်ကားဆိပ် စသော လူစည်ကားသည့် နေရာများ၌ အနှံ့အပြား လှည့်လည်ရောင်းချလျက်ရှိသည်ကို တွေ့မြင်နိုင်ပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သစ်သီးပင်များ
ဟင်္သာထုံးရွာ၊ ဟင်္သာထုံး
ဟင်္သာထုံးရွာ၊ ဟင်္သာထုံး
​တော်ကရင်ရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
တော်ကရင်ရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
တောင်ယာဆိပ်ရွာ၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်
တောင်ယာဆိပ်ရွာ (Taungyarseik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကန့်ဘလူခရိုင်၊ ကျွန်းလှမြို့နယ်၊ တောင်ယာဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၂၀၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းလှမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စာပေဗိမာန်စာမူဆုရစာရင်း
၁၉၄၈ ခုနှစ်
၁၉၄၉ ခုနှစ် (ဆုမရှိ)
၁၉၆၁ ခုနှစ်
''* ၁၉၆၂ မှ ၁၉၆၄ အထိ အနုပညာဆိုင်ရာစာပေဆုနှင့် ပေါင်း၍ ချီးမြှင့်သည်။
၂၇ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၂၇)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၆၁)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၆၂)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၄) ရက် ကျန်သေးသည်။
အက်ဖ်-၁၆
Lockheed Martin ၏ F - 16 ( Fighting Falcon) သည် ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် ဖြစ်ပြီး အမေရိကန် လေတပ်အတွက် ထုတ်လုပ်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ စတင်ဒီဇိုင်းရေးဆွဲစဉ်က အပေါ့စား တိုက်လေယာဉ်အဖြစ် ဒီဇိုင်း ရေးဆွဲခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် အောင်မြင်သော ဘက်စုံသုံး တိုက်လေယာဉ် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:တိုက်လေယာဉ်
တောင်သမန် သစ္စာ
တောင်သမန်သစ္စာ သည် ၂၀၀၆ ခုထွက် မြန်မာ ရုံတင်ဇာတ်ကားဖြစ်သည်။ လှိုင်ထုတ်လုပ်ရေးအတွက် မောင်နန္ဒ ရိုက်ကူးပြီး ကလျာ (ဝိဇ္ဇာ/သိပ္ပံ) ၏ ဝတ္ထုကို ဇော်မြင့်ဦး ဇာတ်ညွှန်းခွဲခြင်း ဖြစ်သည်။
ဤဇာတ်ကားဖြင့် နန္ဒာလှိုင်က အမျိုးသမီးဇာတ်ဆောင်ဆု၊ ဦးမျိုးညွန့်က အသံဖမ်းဆု၊ ဇော်မြင့်ဦးက ဇာတ်ညွှန်းဆု ရသည်။
ဇီးကွက်
ဇီးကွက်များသည် စတြစ်ဂျီဖောမိစ်-မျိုးစဉ်၌ ပါဝင်သော မျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၀၀ ကျော်မှ ငှက်များဖြစ်သည်။ ဇီးကွက်များတွင် ခန္ဓာကိုယ် တည့်မတ်စွာရပ်နိုင်ခြင်း၊ ကြီးမားကျယ်ပြန့်သော ဦးခေါင်းရှိခြင်း၊ မှန်ဘီလူးဖြင့် ချဲ့၍မြင်ရသကဲ့သို့သော စူးရှကောင်းမွန်သည့် အမြင်အာရုံရှိခြင်း၊ ဒွိသဘာဝရှိသည့် အကြားအာရုံပါရှိခြင်း၊ ချွန်ထက်သည့် ခြေသည်း (သို့) အတက်များပါသော ခြေချောင်းများရှိခြင်းနှင့် တိတ်ဆိတ်စွာ ပျံသန်းရန် လိုက်လျောညီထွေရှိသော အမွှေးများဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည့် တောင်ပံများပါရှိခြင်း၊ တစ်ကောင်တည်း ထီးတည်းနေလေ့ရှိခြင်း အစရှိသည့် သွင်ပြင်လက္ခဏာများပါရှိသော သားရဲညဉ့်ငှက်များ ဖြစ်သည်။  ညဉ့်ငှက်များဟု ဆိုရာတွင် နေ့အချိန် ကျက်စားသော မြောက်ပိုင်းဒေသမှ သိမ်းဇီးကွက်နှင့် လူသိများသော မြေအောင်းဇီးကွက်တို့မှာ ချွင်းချက်ဖြစ်သည်။
အများအားဖြင့် ဇီးကွက်များသည် နို့တိုက်သတ္တဝါငယ်များ၊ အင်းဆက်များနှင့် အခြားငှက်များကို အမဲလိုက်လေ့ရှိသည်။ သို့ရာတွင် အချို့မျိုးစိတ်များသည် ငါးကိုအမဲလိုက်ရာ၌ အထူးကျွမ်းကျင်ကြသည်။ သူတို့ကို ဝင်ရိုးစွန်းရေခဲဒေသများနှင့် အချို့သော ဝေးလံသည့်ကျွန်းများ မှလွဲလျှင် ကမ္ဘာဒေသအားလုံး၌ တွေ့ရှိနိုင်သည်။
ဇီးကွက်များ၏ မူလဇာစ်မြစ် တူညီစွာ ဆင်းသက်လာမှုနှင့်  မျိုးရိုးဗီဇဆက်နွယ်မှုစသည့် သိပ္ပံနည်းကျ လေ့လာတွေ့ရှိထားမှုများအပေါ် မူတည်ကာ စတြစ်ဂျီဒီ-မျိုးရင်း (Strigidae) နှင့် တိုက်တွန်းနစ်ဒီး-မျိုးရင်း (Tytonidae) ဟူ၍ မျိုးရင်း(၂)ခု ခွဲခြားထားသည်။
ဇီးကွက် အစုအဖွဲ့တစ်ခုကို "ပါလီမန် (parliament)" ဟုခေါ်ကြသည်။
ဆင့်ကဲဖြစ်စဉ်နှင့် နည်းစနစ်ကျနမှု
မကြာသေးမီက တွေ့ရှိခဲ့ရသော phylogenetic လေ့လာမှုများအရ ဇီးကွက်များသည် သီးခြားမျိုးနွယ် အစုအဖွဲ့ Telluraves အတွင်းသို့ အတိအကျပါဝင်ထည့်သွင်းနိုင်ခြင်းကြောင့် Accuraitrimorphae နှင့် Coraciimorphae တို့နှင့် အနီးကပ်ဆုံး ဆက်နွယ်ပတ်သက်နေကြောင်း သိရှိခဲ့ရသည်။
မျိုးစဉ်ဇယား
အောက်ပါ မျိုးရိုးစဉ်ဇယား ရုပ်ပုံကားချပ်တွင် ကြည့်ပါ-
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း၊ အတွဲ(၄)မှ "ဇီးကွက်" အကြောင်း ဆောင်းပါး
ဇီးကွက်သည် အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ အရှေ့တောင်အာရှအထိ အပူပိုင်း အာရှဒေသတွင် တွေ့ရှိရသည့် ငှက်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။ ဇီးကွက်များသည် ယာတောများ လူနေရပ်ကွက်များတွင် ကျက်စားနေထိုင်ကြသည်။ ၎င်းတို့သည် သစ်ခေါင်းများ၊ ကျောက်ဆောင် သို့မဟုတ် အဆောက်အဦးများရှိ အပေါက်များတွင် အသိုက်ဖွဲ့ အိပ်တန်းတက်ကြသည်။ တစ်သားလျှင် ဥ ၃ လုံးမှ ၅ လုံးအထိ အုလေ့ရှိသည်။
ဇီးကွက်သည် မျိုးစဉ် 'စတြစ်ဂျီဖောမီး' တွင်၎င်း၊ မျိုးရင်း တိုက်တွန်းနိဒီး' တွင်၎င်း ပါဝင်၏။ ဇီးကွက်အမျိုးပေါင်း ၂၅ဝ ခန့်ရှိသည်။ ဇီးကွက်ကို သမပိုင်း၊ အပူပိုင်းနှင့် အအေးလျှော့ အာတိတ်ဒေသကဲ့သို့သော နေရာများတွင်သာမက၊ ကုန်းပြင်နှင့် အဆက်အသွယ်မရှိသော ပင်လယ်ကျွန်းများတွင်လည်းတွေ့ရ သည်။ ၆ လက်မမျှပင်မရှိသော ဇီးကွက်အငယ်ဆုံးကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၏ အနောက်တောင်ပိုင်းနှင့် မက္ကဆီကိုအနောက်ပိုင်းတို့တွင် တွေ့ရသည်။ အကြီးဆုံး ဇီးကွက်ကိုမူ ကနေဒါနှင့် အလာစကာကျွန်းဆွယ်ရှိ တောနက်များတွင် တွေ့ရ၏။ ထိုဇီးကွက်သည် အလျား လက်မ ၃ဝ ရှိ၍၊ အတောင်ကို ဖြန့်လိုက်သောအခါတွင် တစ်စွန်းမှ တစ်စွန်းသို့ ၅၄ လက်မမှ လက်မ ၆ဝ ထိရှိသည်။ ဇီးကွက်တွင် ကြီး၍ ကျယ်ပြန့်သော ဦးခေါင်းနှင့် မျက်လုံးပတ်လည်တွင် ဖြာထွက်နေသော အမွှေးများရှိခြင်းကြောင့် ယင်းကိုလွယ်ကူစွာ မှတ်မိနိုင်သည်။ ထိုအမွှေးများသည် နားတွင်လည်းရှိသည်။ ထိုမျက်လုံးများသည် အခြားငှက်များ၏ မျက်လုံးများကဲ့သို့ မဟုတ်ဘဲ၊ ရှေ့သို့သာ စိုက်ကြည့်နေတတ်သည်။ ဇီးကွက်၏ မျက်စိသည် လူ၏ မျက်စိကဲ့သို့ မျက်တွင်း၌ မလှုပ်ရှားနိုင်ချေ။ ထိုကြောင့် ရွေ့ရှားနေသည့် အရာတစ်ခုကို ကြည့်လိုသောအခါတွင် ခေါင်းကိုပါရွေ့ပေးရသည်။ ဇီးကွက်မျက်စိ၌ မျက်တောင်ရှည်များရှိသည်။
ဇီးကွက်၏ကိုယ်သည် တို၍တုတ်သည်။ နုတ်သီးကောက်သည်။ ခြေထောက်သန်၏။ ခြေသည်းထက်သည်။ အချို့ဇီးကွက်၏ ဦးခေါင်းပေါ်တွင် အမွှေးများစု၍ နေတတ်သည်။ ဇီးကွက်၌ ထူထပ်သော အမွှေးအတောင်များရှိသည်။ ထိုကြောင့် ဇီးကွက်သည် ကိုယ်ကြီးပုံရလေသည်။ ဇီးကွက်သည် မြန်မြန်ပျံသန်းနိုင်သော်လည်း အမွှေးနုများ ထူထပ်စွာရှိသဖြင့် အခြားငှက်များကဲ့သို့ ပျံသန်းသောအခါတွင် အသံမမြည်ချေ။ သားကောင်ကို အသံမကြားစေဘဲ ထိုးသုတ်နိုင်သည်။ များစွာသော ဇီးကွက်မျိုးတို့သည် နေ့အချိန်၌ မြင်နိုင်သော်လည်း အမြင်မသန်ချေ။
ဇီးကွက်သည် ကိုယ်ဖြတ်သတ္တဝါများ၊ ဖားများ၊ တီများ၊ အင်းဆက်ပိုးများကို စားသည်။ အများအားဖြင့် အစာကို အရှင်လိုက်ဖမ်းလေ့ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ လတ်ဆတ်သော အသေကောင်များတွေ့လျှင်လည်း ကောက်ယူလေ့ရှိသည်။ အချို့ဇီးကွက်တို့သည် ရေတိမ်၌ရှိသော ငါးများကို ဖမ်းယူတတ်သည်။ ဇီးကွက်သည် သိမ်းငှက်ကဲ့သို့ အစာကိုမစားမီ ကိုက်ဖဲ့လေ့ရှိသည်။ သားကောင်ငယ်ငယ်ကိုသာ တစ်ကောင်လုံး မျိုချတတ်သည်။ ထိုနောက်မှ မကြေနိုင်သည့် အရိုး၊ အကြေးခွံ၊ အမွေးအတောင်များကို ပြန်ထုတ်ပစ်သည်။
ဇီးကွက်သည် အသိုက်လုပ်ရာ၌ မကျွမ်းကျင်ချေ။ အများအားဖြင့် သစ်ခေါင်းများ၌ဖြစ်စေ၊ လိုဏ်ခေါင်းများ၌ဖြစ်စေ၊ မြေအောက်တွင်းများ၌ဖြစ်စေ၊ လူမနေဘဲ စွန့်ပစ်ထားသော အိမ်များ၌ဖြစ်စေ၊ ကျီများ၌ဖြစ်စေ၊ သိမ်းနှင့်ကျီးတို့၏ အသိုက်ဟောင်းများ၌ဖြစ်စေ အသိုက်ကို ဖြစ်ကတတ်ဆန်းလုပ်လေ့ရှိသည်။ ဇီးကွက်ဥသည် အဖြူရောင်တွင် အဝါရောင်သော်လည်းကောင်း၊ အပြာရောင်သော်လည်းကောင်း သန်းနေတတ်သည်။ အများအားဖြင့် ၃ ဥ၊ ၄ ဥ အုတတ်သော်လည်း အချို့ဇီးကွက်တို့သည် ၁၂ ဥထိ အုတတ်သည်။ အသိုက်ကို အဖိုနှင့် အမ နှစ်ဦးစလုံးက စောင့်ရှောက်သည်။ ဇီးကွက်ကြီးသည် အသိုက်ကိုလာ၍နှောင့်ယှက်သော ရန်သူများအား ရဲရင့်စွာကာကွယ်သည်။ ဇီးကွက်ကလေးများသည် ထူထဲသော မွေးနုဖြူများရှိ၍ ချစ်စဖွယ်ကောင်းသည်။ ထိုအကောင်ကလေးများသည် အခြားငှက်ငယ်များထက် ပို၍ကြာရှည်စွာ အသိုက်တွင်း၌ နေကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ဇီးကွက်သည် ၈ လက်မခန့်ရှိသည်။ ထိုဇီးကွက်မျိုး၏ နားရွက်၌ အမွှေးစုများမရှိချေ။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၌ ဇီးကွက်ကို အတွေ့ရများသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝှမ်း၊ စစ်တောင်းမြစ်ဝှမ်း၊ ဟင်္သာတမြို့၊ ပဲခူးမြို့ တို့တွင်လည်း အတွေ့ရများသည်။ ခင်ပုပ် သို့မဟုတ် မြီးဝန်ငှက်၊ တောလုံ၊ တီးတုတ်(ဒီးဒုတ်)၊ ကုပ်ကလူး၊ လင်ကောင်ပိုး(ဝါ) ငှက်ဆိုးတို့သည် ဇီးကွက်မျိုးတွင် ပါဝင်ကြသည်။
ဆိုရိုး
ဇီးကွက် သည် ရှေးဆိုရိုးဖြစ်သော မသူတော်ခုနစ်ပါး ဟုခေါ်သည့် တိရစ္ဆာန် ခုနစ်မျိုးတွင် အပါအဝင်ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ  ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးစဉ်များ
သင်္ဘောဆုံးရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုပ်ရှစ်ကုန်းရွာ၊ သရက်မြို့နယ်
အုပ်ရှစ်ကုန်းရွာ (Okeshitkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ သရက်မြို့နယ်၊ အုပ်ရှစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၆၉၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အုပ်ရှစ်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၆ ဦး၊ မ ၂၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သရက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိမ်းမြစ်
သိမ်စ်မြစ်(River Thames )သည် အင်္ဂလန်တောင်ပိုင်း၌ စီးဆင်းသော မြစ်ဖြစ်ပြီး လန်ဒန်ကို ပင်လယ်နှင့် ဆက်သွယ်ပေးထားသည်။
၎င်းသည် အင်္ဂလန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးမြစ်ဖြစ်သည်။ ကူးသန်းသွားလာ‌ရေး အတွက်လည်း အ‌ရေးအပါဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုမြစ်သည် ဂ‌လော့စတာ ရှိုင်းယာနယ်၊ ‌ကော့စဝါ‌တောင်တန်း၌ မြစ်ဖျားခံ၍ အင်္ဂလန်နိုင်ငံတောင်ပိုင်း‌ဒေသတွင် အ‌နောက်မှ အ‌ရှေ့သို့ ဖြတ်သန်းလျက် ‌မြောက်ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဆင်းသည်။ မိုင်‌ပေါင်း ၂၀၉ မိုင်မျှ ရှည်လျားသည်။ ‌မြောက်ပင်လယ်ထဲသို့ စီးဆင်းရာမြစ်ဝတွင် လန်ဒန်မြို့တည်ရှိသည်။ မြစ်၏အကျယ်မှာ လန်ဒန်မြို့ တန်းတားကြီးအနီး၌ ကိုက်‌ပေါင်း ၂၅၀ မျှကျယ်၍၊ မြစ်ဝ၌မူ ငါးမိုင်ခွဲမျှ ကျယ်သည်။ သိမ်းမြစ်ကို ပင်လယ်မှ မိုင် ၅၀ ကွာ‌ဝေး‌သော လန်ဒန်မြို့တံတားကြီးအထိ နက်စွာတူး‌ဖော် ထား‌လေရာ ပင်လယ်ကူးသ‌င်္ဘောတို့သည် လန်ဒန်မြို့သို့ အ‌ရောက် ဝင်နိုင်သည်။
သ‌င်္ဘောဆိုက်ကပ်‌သော ‌ဒေသဖြစ်သည့် အ‌လျောက် တင်းမြစ်၏ ဝဲယာကမ်းနှစ်ဘက်တွင် သ‌င်္ဘောကျင်း များစွာတို့ ရှိကြသည်။ လန်ဒန်မြို့မှလွန်‌သော် မြစ်ဖျား တစ်‌လျှောက်အထိ တည်ရှိ‌သော သိမ်းမြစ်ကမ်း‌ခြေတစ်‌လျှောက် မှာမူ အလွန်လှပတင့်တယ်‌သော ရှုခင်းများရှိသည်။ ထို့‌ကြောင့် သိမ်းမြစ်ထဲတွင် ‌လှေပြိုင်ပွဲများ နှစ်စဉ်မပြတ် ကျင်းပ‌လေ့ရှိကြ သည်။ ‌လှေပြိုင်ပွဲများကို ဟင်‌လေ၊ ကင်းစတန်၊ မိုးလဇီ၊ စတိန်းစ‌သော မြို့က‌လေးများတွင် ကျင်းပကြသည်။ နာမည် ‌ကျော် ကိန်းဘရစ်ချ် တက္ကသိုလ် နှင့် ‌အောက်စဖို့ တက္ကသိုလ် ‌လှေ ပြိုင်ပွဲများကို ပတ္တနီမှ ‌မော်တလိတ်အထိရှည်‌သော မြစ်ရိုးတွင် ကျင်းပသည်။ ‌အောက်စဖို့ဒ်မြို့၌ သိမ်းမြစ်ကို အိုင်းဆစ်ဟု‌ခေါ် သည်။ မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်းတွင် သိမ်းမြစ်ကို တင်းမြစ်ဟု ဖော်ပြထားသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)
မြစေတီကျောက်စာ
မြစေတီကျောက်စာအရ ရာဇကုမာရ်မင်းသားသည် ကျန်စစ်သားမင်းနှင့် ကြင်ရာတော် သမ္ဘူလ၏သားဖြစ်သည်ဟု သိရသည်။ ကျန်စစ်သား မင်းဖြစ်သောအခါ သမ္ဘူလနှင့်သား (ရာဇကုမာရ်) မြို့တော်သို့ ရောက်လာသည်။ သို့သော် သားအရင်းဖြစ်သည့် ရာဇကုမာရ်အား ထီးနန်းအရိုက်အရာမပေးနိုင်ပဲ သမီးဖြစ်သူ ရွှေအိမ်စည် နှင့်‌ စောလူးမင်းရဲ့သား‌ေတာ်‌ေစာယွန်းတို့မှ ဖွားမြင်သည့် မြေးတော်အလောင်းစည်သူ အားနန်းလျာထားပြီးဖြစ်သဖြင့် ရာဇကုမာရ်အား ဓညဝတီတောင်စဉ် ၇ ခရိုင်အားပေးခြင်းဖြင့် နှစ်သိမ့်ခဲ့သည်။ ရာဇကုမာရ်ကလည်း ကျေးဇူးသိတတ်သောအားဖြင့် ကျန်စစ်သား နာမကျန်းဖြစ်ချိန်တွင် မိမိပိုင်ရွှေ၊ငွေ ဥစ္စာများဖြင့် ဗုဒ္ဓရုပ်ပွားတော်များ သွန်းလုပ်ပူဇော်ပေးခဲ့သည်။ ထိုသို့သော ကုသိုလ်အကြောင်းကို မြစေတီကျောက်စာအဖြစ် ရေးထိုးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ကျောက်စာတွင် ဆုတောင်းလွှာ နှင့် ကျိန်စာများ ပါရှိသည်။
မြစေတီကျောက်စာ
ပုဂံမြို့တောင်ဘက်၊ မြင်းကပါရွာရှိ မြစေတီဘုရားအနီး၌ တွေ့ခဲ့သည်ကို အကြောင်းပြု၍ မြစေတီ ကျောက်စာဟု အမည်တွင်လျက်ရှိသော ကျောက်စာကား ရှေးပုဂံခေတ်ဟောင်းတွင် ရေးထိုးသော ကျောက်စာများအနက် လက်ဦးကျရုံမကဘဲ သမိုင်းနှင့် စာပေတို့ကို ခန့်မှန်းသုံးသပ်ရာ၌ အထောက်အကူပြုသောကြောင့် အလေးတမူ ဂရုပြုကာ အရေးထားအပ်သော ကျောက်စာဖြစ်၏။ ယင်းကျောက်စာကို ဂူပြောက်ကြီး ကျောက်စာဟူ၍လည်းခေါ်ကြသည်။
ကျောက်စာတိုက် နှစ်တိုက်
မြစေတီ ကျောက်စာတိုက်နှစ်တိုင်ရှိရာ၊ ပုဂံပြတိုက်တွင် ကျောက်စာတိုင် တစ်ခုရှိ၍၊ မြင်းကပါ မြစေတီ ရင်ပြင်ပေါ်တွင်ကျောက်စာတိုင် တစ်ခုကို စိုက်ထူထား၏။ ပုဂံပြတိုက်တွင်ရှိသော ကျောက်စာတိုင်ကို ခရစ်နှစ် ၁၈⁠၈၆ - ၈၇ ခု( မြန်မာ ၁၂၄၈ ခုနှစ်ခန့်) တွင် ရန်ကုန်အစိုးရ ကောလိပ်ပါဠိစာ ပါမောက္ခနှင့် အစိုးရ ကျောက်စာဝန်အဖြစ် တွဲဖက်ရွက်ဆောင်သော ဂျာမန်ပညာရှိ ဒေါက်တာ ဖိုရှမ်းမားသည် ပုဂံမြို့ တောင်ဘက် မြင်းကပါရွာအနီး မြစေတီခြေရင်း၌ ကပ်လျက်စတင်တွေ့ရှိခဲ့၏။ မြစေတီ ရင်ပြင်ပေါ်တွင်စိုက်ထူထားသော ကျောက်စာတိုင်ကိုမူ ဂူပြောက်ကြီးလိုဏ်ဂူအတွင်း၌ ၃ ပိုင်း ကျိုးပြတ်လျက် စတင်တွေ့ခဲ့ရလေသည်။
ကျောက်စာတိုင် တစ်တိုင်တွင် ၄ မျက်နှာရှိရာ၊ တစ်မျက်နှာလျှင် ဘာသာတစ်မျိုးစီရှိလျက် ပါဠိ၊မြန်မာ၊ မွန်နှင့်ပျူစာ ၄ မျိုးရေးထိုးထား၏။ ပုဂံပြတိုက်တွင်ရှိသော ကျောက်စာတိုင်သည် လေးထောင့်မတ်ရပ် ကျောက်စာတိုင်ဖြစ်၍၊ လေးဖက်စာမျက်နှာပြင် အကျယ်ချင်းညီ၏။ အမြင့် ၅ ပေ ၁၁ လက်မ၊ စာမျက်နှာ အမြင့် ၃ ပေ ၆ လက်မ၊ အကျယ် ၁ ပေ ၂ လက်ခန့် ရှိ၏။ ပါဠိစာမျက်နှာ၌ စာကြောင်းရေ ၄၁၊ မြန်မာစာမျက်နှာတွင် စာကြောင်းရေ ၃၉၊ မွန်စာမျက်နှာတွင် စာကြောင်းရေ ၃၃ နှင့်ပျူစာမျက်နှာတွင် စာကြောင်းရေ ၂၆ အသီးအသီး ပါဝင်ရေးထိုးထားသည်။ မြစေတီရင်ပြင်ပေါ်၌ ရှိသော ကျောက်စာတိုင်မှာမူကား မတ်ရပ်လေးထောင့် ကျောက်တိုင် ဖြစ်ငြားသော်လည်း၊ ကျောက်စာမျက်နှာပြင် ၂ ဖက်သည် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လျက်၊ ကျန် ၂ ဖက်မှာ ကျဉ်းသည်။ အကျယ်ဖက် ၂ ဖက်တွင် ၁ ပေ ၈ လက်မခန့် ရှိ၍အကျဉ်းဖက်၌ ၁ဝ လက်မခွဲမှ ၁၂ လက်မအထိသာ ရှိသည်။ အကျယ်မျက်နှာပြင်ဖက်၌ စာမျက်နှာပြင် ၄ ပေ ၄ လက်မခန့် ရှိ၍၊၁ ပေ ၇ ၁/၂ လက်မ ကျယ်ပြန့်လေသည်။ အကျယ်ဖက်တွင် ပါဠိနှင့် မြန်မာစာများကို ရေးထိုး၍ အကျဉ်းဖက်တွင် မွန်နှင့်ပျူစာများကိုရေးထိုးထား၏။ ပါဠိစာမျက်နှာ၌ စာကြောင်းရေ ၄ဝ၊ မြန်မာစာမျက်နှာတွင် စာကြောင်းရေ ၃၄၊ မွန်စာမျက်နှာတွင်စာကြောင်းရေ ၄၆ နှင့် ပျူစာမျက်နှာတွင် စာကြောင်းရေ ၂၉ အသီးအသီး ရေးထိုးထားလေသည်။
မြစေတီကျောက်စာကို ကျန်စစ်သားမင်း၏ သားတော် ရာဇကုမာရ်အမည်ရှိသော မင်းသားက သက္ကရာဇ် ၄၇၄ ခုနှစ်တွင်သော်လည်းကောင်း၊ နောက်တစ်နှစ်ဖြစ်သော ၄၇၅ ခုနှစ်၌သော် လည်းကောင်း ရေးထိုးသည်ဟု ယူဆကြလေသည်။ ကျန်စစ်သားသည် အနော်ရထာမင်း၏ အမျက်တော်ကြောင့် ကြောင်ဖြူအရပ်၌ ပုန်းရှောင်နေစဉ် မထီးတူမ သမ္ဘူလနှင့်တွေ့၍ မယားအဖြစ်သိမ်းယူလေ၏။ အနော်ရထာမင်းကွယ်လွန်၍ စောလူးမင်းနန်းတက်သောအခါ ကျန်စစ်သားသည် ရာဇကုမာရ်ကို ပဋိသန္ဓေတည်နေသော သမ္ဘူလအား သားယောက်ျားမွေးသော် ပုဂံပြည်သို့ လာခဲ့ဟု မှာ၍ စောလူးမင်းထံ ခစားလေသည်။ စောလူးမင်း ကွယ်လွန်တော်မူသောအခါ သက္ကရာဇ် ၄⁠၄၆ ခုနှစ်တွင် ကျန်စစ်သားသည် ဂြီတြိဘုဝနာဒိတျဓမ္မရာဇ်ဘွဲ့နှင့် နန်းတက်တော်မူသည်။ ၂ နှစ်ကြာလတ်သော် သမ္ဘူလသည် နန်းတော်သို့ ရာဇကုမာရ်နှင့် ရောက်လာ၏။ မင်းကြီးလည်း သမ္ဘူလအား ဦးဆောက်ပန်းဟူသော တြိလောကဝဋံသကာ ဒေဝီအမည်နှင့် မိဖုရားမြှောက်လေသည်။ မြေးတော် အလောင်းစည်သူကို ဘိသိက်သွန်းပြီးဖြစ်သဖြင့် ရာဇကုမာရ်အား ဇေယခေတ္တရာဘွဲ့နှင်း၍ ဓညဝတီ တောင်စဉ်ခုနစ်ခရိုင်ကို စားစေ၏။ ရာဇကုမာရ်မင်း သားသည် ၄၇၄ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော် နာမကျန်းဖြစ်၍ သေအံ့မူး⁠မူး၌ ခမည်းတော်အတွက် ရည်စူးလျက် ရွှေဆင်းတုဘုရားကို ဌပနာ၍ ရွှေအထွတ်ရှိသော ကူဘုရား (ဂူပြောက်ကြီး) ကိုတည်ပြီးလျှင်ထိုကူဘုရားအား စောင့်ရှောက်ပူဇော်စိမ့်သောငှာ မိမိ၏ အမွေအနှစ် ဖြစ်သော ကျွန်သုံးရွာကိုလည်း လှူလေသည်။ ထိုနောက် အမိအဖတို့၏ ရှေးဖြစ် ရှေးဟောင်းတို့ကို ပြန်ပြောင်းအောက်မေ့ကာ မှတ်တမ်း ရေး၍ ကျောက်စာတိုင် စိုက်ခဲ့လေသည်။ မြစေတီကျောက်စာတိုင်၌ အက္ခရာများ၏ ပုံမှာ အဝိုင်းမဟုတ်ဘဲ မန်ကျည်းစေ့ပုံ ဖြစ်လေသည်။
ၐြီ။ နမောဗုဒ္ဓါယ။ ပုရှာသွင် သာသနာအနှစ်တ စ်ထောင်ခြောက်ရျာ နှစ်ဆာယ် ဟေတ်နှစ်လောန် လိယ် ဗြီရကာ။ ဤယ် အရိမဒ္ဒနပုရ် မည်သုပြည် နှိုက်အာ။ ဂြီတြိဘုဝနာ ဒိတျ ဒမ္မရာဇ် မည်သုမ င်ဖစ်ဧအ်။ ဟူ၍ အစချီသော မြစေတီ ကျောက်စာကို ယခုခေတ်အရေးအသားဖြင့် ပြန်လည် ရေးသားပါက အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်၏ - သီရိ။ နမောဗုဒ္ဓါယ၊ ဘုရားသခင် သာသနာ အနှစ်တ စ်ထောင်ခြောက်ရာ နှစ်ဆယ်ရှစ် နှစ်လွန် လေပြီးရကား၊ ဤအရိမဒ္ဒနာပုရ်မည်သောပြည် ၌၊ သီရိတြိဘုဝနာဒိတျ ဓမ္မရာဇ်မည်သောမ င်းဖြစ်၏။ ထိုမင်း၏ ပယ်မယားတ စ်ယောက်သော်ကား တြိလောကဝဋံသကာ ဒေဝီ မည်၏။ ထိုပယ်မယားသားတမူလည် ရာဇ ကုမာရ်မည်၏။ ထိုမင်းကာ ကျွန်သုံးရွာ တည်း ပယ်မယားအားပေး၏။ ထိုပယ်မ ယားသေခဲ့ရကား၊ ထိုပယ်မယားတန်းဆာနှင့် ထို ကျွန်သုံးရာသောနှင့်တည်း ထိုပယ်မယား သား ရာဇကုမာရ်မည်သောအား မင်းပေးတုံ ၏။ ထိုမင်းအနှစ်နှစ်ဆယ်ရှစ်နှစ် မင်းမူပြီး၍ သေခမူနာသရော၌တည်း ထိုရာဇကု မာရ်မည်သော ပယ်မယားသား မိမိကိုမွေးသောမင်း ကြီးကျေးဇူး အောက်မေ့ရကား ရွှေအတိသော ဘုရားသခင်အ ဆင်းပြု၍ နှပ်လေသရောတည်း ဤသို့ မိန့်၏။ ဤရွှေဘုရားကား ငါ့သခင်အဖို့ အတို့ ကျွန်ပြုသောတည်း။ ကျွန်သုံးရွာအတို့ကျွန် ငါ့သခင် ပေးသည်ကား ဤရွှေဘုရားအားအတို့ကျွန် ပေး၏။ ထိုရောတည်မင်း နှစကျို့ရကား ကောင်း လှေင့်တည်း ကောင်းလှေင့်တည်း မိန့်၍ သင်ဂြီ မဟာခေရ်၊ သင်ဂြီမုဂ္ဂလိပုတ္တတိဿထေရ်၊ သင်ဂြီသု မေဓပဏ္ဍိတ်၊ သင်ဂြီဗြဟ္မပါလ်၊ သင်ဂြီဗြဟ္မဒိ ပ်၊ သင်ဂြီသောန်၊ သင်ဂြီသဃသေနဝရပဏ္ဍိ တ်ထိုသခင်တို့အမှောက်တည်း ရေသွန်း၏။ ထိုပြီးရကား ထိုရာဇကုမာရ်မည်သော ပယ်မယားသား ထိုရွှေဘုရားထာပနာ၍ ရွှေအထွတ်မူသော ကူပြု၏။ ပြုပြီးရကား ဤကူဘုရားလွှတ် သရော၌တည်း သက်မုနလွန်တစ်ရွာ၊ ရပါ ယ်တစ်ရွာ၊ ဟေန်ဗိုဝ်တစ်ရွာ၊ ဤကျွန် သုံးရွာကို ယူ၍၊ ထိုရာဇကုမာရ်မည်သော ပယ် မယားသား ဤကူဘုရားအား ရေသွန်း၍ ဤသို့ မိန့်၏။ ဤငါ့အမှုကား သဗ္ဗညုတဉာ ဏ်ပညာရအံ့သော အကြောင်းဖြစ်စေသတည်း၊ ငါ့ နောင်အား ငါ့သားလည်းကောင်း၊ ငါ့မြေးအာလည်းကောင်း၊ ငါ့ဆွေ လည်းကောင်း၊ သူတထူလည်းကောင်း၊ ဤဘုရား အား ငါလှူခဲ့သော ကျွန်အနှိပ်အစက်တည်းမူ မု ကား အရိမေတ္တေယျဘုရားသခင် အဖူးရစေ။ မြစေတီကျောက်စာပါ စကားပြေသည် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သော စကားပြေတရပ်ဟု ဆိုသင့်ပေသည်။ သတ်ပုံသတ်ညွှန်း စကားအသုံးအနှုန်းတို့မှာ အချို့သောနေရာတွင် ယခုကာလနှင့်မတူဘဲ ကွာခြား၏။ သို့ရာတွင် ယခုကာလအသုံးနှုန်းသည် အများအားဖြင့် ရှေးရေးအသုံးအနှုန်းမှ ဆင်းသက်လာသည်ကို သတိမူရာသည်။ ဝါကျများကို တို⁠တိုနှင့် အဓိပ္ပာယ်ပေါ်ရုံ ရေးထား၍ ထိရောက်၏။ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းတို့မှာ မြန်မာစာ အရေးအသား အစပျိုးချိန်ဖြစ်၍ ယခုခေတ်ကဲ့သို့ အသားမကျသေးချေ။ ပျူ၊ မွန်နှင့် ပါဠိဘာသာများဖြင့်ရေးထိုးသည်ကို ထောက်သော် ထိုခေတ်က မြန်မာလူမျိုး သာမက ပျူလူမျိုး၊ မွန်လူမျိုးတို့ ထွန်းကားလျက် ရှိပြီးဖြစ်ကြောင်း၊ မြတ်စွာဘုရား၏ မုခပါဌ်တော်ဖြစ်သော ပါဠိဘာသာ အရှိန်အဝါ ရပြီးဖြစ်ကြောင်းကို သိသာနိုင်ပေသည်။
တဖန် သမိုင်းဆိုင်ရာ အထောက်အထားအဖြစ် အသုံးဝင်အဖိုးတန်ပုံမှာလည်း မြစေတီ ကျောက်စာတွင် တြိဘုဝနာဒိတျဓမ္မရာဇာခေါ် ကျန်စစ်သားမင်းသည် သာသနာနှစ် ၁၆၂၈ တွင် နန်းတက်သည်ဟု ဆို၏။ မြစေတီကျောက်စာသည် မူလရှေးဦးခေတ်ကမျက်မှောက် ရေးထိုးခဲ့သော ကျောက်စာဖြစ်ခြင်းကြောင့် မှန်ကန်သော အကိုးအကားအဖြစ်ယူနိုင်ကာ ကျန်စစ်သားမင်း၏ နန်းတက်သက္ကရာဇ်၊ နန်းစံသက္ကရာဇ်နှင့် နတ်ရွာစံသော သက္ကရာဇ်များကို အတိအကျ ထုတ်ဖော်နိုင်လေသည်။ ထိုကျောက်စာပါ သက္ကရာဇ်မှာ ဇာတာတော်ပုံပါ ရာဇဝင်သက္ကရာဇ်နှင့်လည်း တူညီတိုက်ဆိုင်သည်။ ထိုမှတစ်ဆင့် အနော်ရထာ၊ စောလူးနှင့် အလောင်းစည်သမင်းတို့၏ နန်းစံ သက္ကရာဇ်တို့ကိုပါ တွက်ချက်ထုတ်ယူနိုင်ပေသည်။ ထို့ပြင် ထိုမြစေတီ ကျောက်စာကို ပျူစာ၊ မွန်စာတို့ဖြင့် ရေးထိုးထားသည်ကိုတွေ့ရသောကြောင့်လည်း မြန်မာစာနှင့် ယှဉ်ကာ၊ အဓိပ္ပာယ် ဖော်နိုင်ကြ၍ အထူးသဖြင့် ပျူစာကိုလေ့လာရာ၌ သဲလွန်စရနိုင်သဖြင့် နှောင်းပညာရှိတို့အတွက် အဖိုးထိုက်တန်လှသော ကျောက်စာ ဖြစ်ပေသည်။ ထို့အပြင် ရာဇကုမာရ်သည် ထီးနန်းစည်းစိမ်ကို မဆက်ခံရသော်လည် အမိအဖိ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို မည်မျှ သိတတ်ရိုသေ ကိုင်းရှိုင်းတတ်သော သားကောင်းရတနာ ဖြစ်ကြောင်း ဤမြစေတီကျောက်စာကို ဖတ်ရှုခြင်းဖြင့် သိသာနိုင်ပေသည်။
ပါဠိဘာသာ
ပါဠိဘာသာတွင် ယင်းကျောက်စာကို အောက်ပါအတိုင်း ဖတ်နိုင်သည် - ဂြီ။ ဗုဒ္ဓါဒိကံ ဝတ္ထုဝရံ နမိတွာ ပုညံ ကတံ ယံ ဇိနသာ သနသ္မိံ အနာရိကံ ရာဇကုမာရ နာမဓေယျေန ဝက္ခာ မိ သုနာထ မေတံ။ နိဗ္ဗနာ လောကနာထဿ အဌဝီ သာဓိကေ ဂတေ သဟ​ဿေ ပန ဝဿာနံ ဆသတေ ဝါပရေ တ ထာ။ အရိမဒ္ဒနနာမသ္မိံ ပုရေ အာသိ မဟဗ္ဗလော ရာဇာ တိ ဘုဝနာဒိစ္စော ဥဒိစ္စာ ဒိစ္စဝံသဇော။ တဿာ သေ ကာ ပိယာ ဒေဝိ သာ တိလောကဝဋံသိကာ ဟိ တေသီ ကုသလာ သဗ္ဗကိစ္စေသု ပန ရာဇိနော။ တ ဿ သေကော သုတော ရာဇကုမာရောနာမ နာမ ​ေ တာ အမစ္စော ရာဇကိစ္စေသု ဗျာဝတော သတိမာ ဝိဒူ။ အဒါ ဂါမတ္တယံ တဿာ ဒေဝိယာ သော မ ဟီပတိ ပသန္နော သဗ္ဗဒါ ဒါသ ပရိဘောဂေန ဘုည္ဇိတုံ။ အနိစ္စတာ ဝသံ တဿာ ဂတာယ ပန ဒေဝိယာ ရာ ဇ ရာဇကုမာရဿ အဒါ ဂါမတ္တယံ ပုန။ အဌဝီသ တိ ဝဿာနိ ရဇ္ဇံ ဓမ္မေန ကာရိယ မာရနန္တိက ရောဂဿ ဝသံ ပတ္တေ နရာဓိပေ။ သရန္တော ဓမ္မရာဇဿ မဟန္တံ ဂု ဏသည္စယံ ကာရေတွာ သတ္ထုနော ဗိမ္ဗံ သဗ္ဗသောဝဏ္ဏ ယံ သုဘံ။ ဂဟေတွာ တံ မဟန္တေန သက္ကာရေန သုမာနသော ဥပသင်္ကမ္မ ရာဇာနံ အာဟ စိန္တိတမတ္တနော။ ဘာဝံ ကတွာ နိဒံ သတ္ထုဗိမ္ဗံ သောဝဏ္ဏယံ သုဘံ အကာသိံ ဝေါ ဝ ရံ ပုညံ သာမိ တုမှေ နူမောဒထ။ ဂါမတ္တယံ ပိ ဝေါ သာမိ ပုဗ္ဗေ ဒိန္နန္တု မေ အဟံ ဣမဿေဝ မုနိန္ဒဿ ဒေမိ တ ည္စာ နူမောဒထ။ ဧဝံ ဝုတ္တေ မဟီပါလော ရောဂေ နာတုရမာနသော သာဓု သာဓူတိ ဝတွာန တုဌဟတ္ထော ပမောဒိတော။ ဒယာ ပရော မဟာထေရော ထေရော မုဂ္ဂလိ ပုတ္တကော သုမေဓတ္တ သုမေဓောတိ လဒ္ဓနာမော စ ပဏ္ဍိတော ဗြဟ္မပါလော တထာ ဗြဟ္မဒေဝေါ သမ္ပန္နသီလဝါ သော နော ဗဟုဿုတော သံဃသေနဝှေါ ဝရပဏ္ဍိတော။ ဧတေသံ ပ န ဘိက္ခူနံ သံမုခါ သော သုမာနသော ဇလံ ပါတေသိ ကတွာန သ က္ခိန္တု ဝသုဓါတလံ။ တတော သော တံ မဟာမစ္စော ဗိမ္ဗံ သောဝ ဏ္ဏယံ သုဘံ ပတိဌာပိယ ကာရေသိ ဂုဟံ ကည္စနထူပိကံ။ ကတွာန မင်္ဂလံ ဗုဒ္ဓပတိမာယ ဂုဟာယစ အကာသေဝံ ပဏီ ဓာနံ နိဗ္ဗိန္နော ဘဝသင်္ကတေ။ ကရောန္တေန မယာဧတံ ယံ ပု ညံ တံ သမာစိတံ ဟောတု သဗ္ဗညုတညာဏ ပတိဝေဓာ ယ ပစ္စယော။ ယတ္တကာ တု မယာ ဒါသာ ဂါမတ္တယနိဝါ သိနော ဒိန္နာ ဂုဟာယ သောဝဏ္ဏပတိမာယ မဟေသိ နော။ ပုတ္တော မေ ပါ ပပုတ္တောဝါ အညော ဝါ ပန ညာ တကော ယော ကောစိ ပါပ သံကပ္ပေါ နရော အဿဒ္ဓ မာနသော။ ကရေယျုပဒ္ဒုဝံ တေသံ ဒါသာနံ သော နရာဓမော မေတ္တေယျ (မိတ္တိယျ) ဒိပဒိန္ဒဿ ဒဿနံ နာထိဂစ္ဆတူ တိ။
ကိုးကား
<References />
ချောင်ကျ (အထက်)ရွာ၊ ချောင်ကျ
ချောင်ကျ (အထက်)ရွာ၊ ချောင်ကျ
လေထိုး လေလျော်
လေထိုး လေလျော် သည် ၂၀၀၈ ခုထွက် မြန်မာ ဗီဒီယိုဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ စိန်ဌေး ဗီဒီယိုထုတ်လုပ်ရေးအတွက် ဇော်ရဲထက်၏ ဇာတ်လမ်းကို ရွှေမိုးသက် ဇာတ်ညွှန်းခွဲကာ ကိုဇော် (အရုဏ်ဦး) ရိုက်ကူးသည်။ လွင်မိုး၊ နန္ဒာလှိုင်၊ ဖြိုးငွေစိုး၊ ဇော်ရဲထက်၊ ဗေဒါတို့ ပါဝင်ထားသည်။
ဂုံညင်းတန်းရွာ၊ ရွာသစ် (မြောက်)
ဂုံညင်းတန်းရွာ၊ ရွာသစ် (မြောက်)
စဟုန်းခမွေးရွာ
စဟုန်းခမွေးရွာ
အင်းဘဲတောရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
အင်းဘဲတောရွာ (Innbetaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ဘူးဘကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၈၄ ဖြစ်သည်။
၂၈ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၂၈)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၆၂)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၆၃)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၃) ရက် ကျန်သေးသည်။
ဥသြလမ်းရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
ဥဩလမ်းရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
တံခွန်တိုင်ရွာ၊ တံခွန်တိုင်စစ်တန်း
တံခွန်တိုင်ရွာ၊ တံခွန်တိုင်စစ်တန်း
လော့ခွမ်ရွာ၊ မိုးမောက်မြို့နယ်
လော့ခွမ်ရွာ(Lawthkum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ မိုးမောက်မြို့နယ်၊ လော့ခွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၁၈၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သိကြားမင်း ဒေါ့ကွန်း
သိကြားမင်း ဒေါ့ကွန်း သည် ၂၀၀၈ ခုထွက် မြန်မာ ဗီဒီယိုဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ ရွှေသံလွင်ဖြိုး ဗီဒီယိုထုတ်လုပ်ရေးအတွက် အောင်ကြီး ဇာတ်ညွှန်း ရေးကာ မောင်မျိုးမင်း ရိုက်ကူးသည်။ စိုင်းစိုင်းခမ်းလှိုင်၊ ဟက်ကက်၊ ဖိုးကျော်၊ ဇင်မျိုးအောင်၊ ကျော်သူစိုး၊ မယ်လိုဒီနှင့် စန္ဒီမြင့်လွင်တို့ ပါဝင်ထားသည်။
ပတိဋ္ဌိတသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အပ္ပမာဒ-ဟူသော ဧကဓမ္မ၌တည်သောရဟန်းသည် သဒ္ဓါအစရှိသော ဣန္ဒြေ ငါးပါးတို့ကို ပွားများအပ်, လွန်စွာပွားများအပ်နိုင်ကုန်၏-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
စလူကျွန်းရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
စလူကျွန်းရွာ၊ ဝက်ထီးတောင်
ဥပါလိသိမ်
ဥပါလိသိမ်သည် ရဟန်းများ သိမ်ဝင်ရာ သိမ် အဆောက်အဦ ဖြစ်ပြီး ပုဂံခေတ်က ရှိခဲ့သော အုတ်ခုံ အဟောင်းပေါ်တွင် အေဒီ(၁၇၉၃)က သိမ် အဆောက်အဦအသစ် ထပ်မံဆောက်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥပလိသိမ် ၏ အနောက်ဘက်မုခ် မြောက်နံရံရှိ မင်စာတွင် အနော်ရထာ မင်းကြီး နှင့် ဥပါလိမထေရ် တို့က သိမ်သမုတ်ကြောင်း ရှိသဖြင့် ဥပါလိသိမ်ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ယနေ့ အချိန်တွင် ပုဂံခေတ်ကသိမ် များထဲမှ ဥပါလိသိမ် သာ ကျန်ရစ်ပြီး ကျန်သိမ်များအားလုံး ပျောက်ကွယ် သွားကြပြီဖြစ်သည်။
(မူကွဲ - နားတောင်းများမင်း နှင့် ကျစွာမင်းတို့လက်ထက် ပုဂံ၌ သီတင်းသုံးခဲ့သော ဥပါလိမထေရက သိမ်သမုတ်ခဲ့လေ၍ ဥပါလိသိမ်ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုကြသည်။ )
တည်နေရာ
ဥပါလိသိမ်သည် ပုဂံ - ညောင်ဦးကားလမ်းမ ဘေးတွင်ရှိသည်။ ပုဂံမှ ညောင်ဦးသို့ လာလျှင် ထီးလိုမင်းလို ဘုရားမရောက်ခင် ဝဲဘက်တွင်တည်ရှိပြီ၊ ညောင်ဦးမှ ပုဂံသို့လာ လျှင် ထီးလိုမင်းလို ဘုရားအလွန် ညာဘက် တွင်ရှိသည်။ သာသနိက အဆောက်အအုံအမှတ်မှာ ၂၁၂၁/၁၄၁၆ ဖြစ်သည်။
ဆီကောင်ရွာ၊ နမ့်စန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နမ့်စန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒြပ်ထု တည်မြဲမှု နိယာမ
ရူပဗေဒနှင့် ဓာတုဗေဒတို့တွင် ဒြပ်ထု တည်မြဲမှု နိယာမ (law of conservation of mass or principle of mass conservation) ဆိုသည်မှာ စွမ်းအင်နှင့် ဒြပ်ထု ကူးပြောင်းဖလှယ်ခြင်းများအတွက် အပိတ်စနစ် (သို့) ပြင်ပမှစွက်ဖက်မှုမရှိသောစနစ်၌ ဒြပ်ထုသည် အချိန်နှင့်အမျှ ကိန်းသေရှိသည်။ အကြောင်းမှာ ထိုစနစ်၏ ဒြပ်ထုသည် ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းမရှိပေ။ ထို့ကြောင့် ပမာဏကို ထပ်မံ ထည့်သွင်းရန်လည်း မဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ဖယ်ရှားရန်လည်း မဖြစ်နိုင်ပေ။ အကျိုးဆက်အားဖြင့် ဒြပ်ထုပမာဏကို အချိန်နှင့်အမျှ တစ်ညီတည်း(ကိန်းသေအဖြစ်) ထိန်းသိမ်းထားသည်။
ဥပါလိသိမ်
ပုံသဏ္ဌာန်
ပုံသဏ္ဌာန်မှာ လေးထောင့် ရှည်လျားလျား ပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည်။ အမိုးတွင် စိန်တန်းနှစ်ဆင့် သွယ်တန်းနေလျက် ထိုအလယ်တွင် စေတီငယ်တစ်ဆူဖြင့် တန်ဆာဆင်ထားလေသည်။ ခန်းမအတွင်း အနောက်ဘက်ပိုင်း အစွန်၌ အုတ်ပုလ္လင်တံကဲနှင့် ဆင်းဆုတော်တစ်ဆူ စံပယ်တော်မူသည်။ ထိုအဆောက်အုံကို နှောင်းခေတ်များတွင် ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့လေသည်။
ဒြပ်ထု တည်မြဲမှု နိယာမ
နိယာမက ဒြပ်ထုသည် ဖန်တီး၍လည်းမရ၊ ဖျက်ဆီး၍လည်းမရဟု သွယ်ဝိုက်ညွှန်းဆိုသည်။ သို့ရာ၌ အကာသတွင် ဒြပ်ထုကို ပြောင်းလဲစီစဉ်နိုင်သည် (သို့) ပါဝင်ဒြပ်ထုသားများသည် ပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲသွားနိုင်သည်။ ဥပမာအနေဖြင့် ဓာတုဓာတ်ပြုခြင်းများ၌ ဓာတ်ပြုမှုမတိုင်မီ ဓာတုပါဝင်ပစ္စည်းများ၏ ဒြပ်ထုသည် ဓာတ်ပြုမှုပြီးနောက် ပါဝင်ပစ္စည်းများ၏ ဒြပ်ထုနှင့် ညီမျှလေသည်။ ထို့အတွက်ကြောင့် အပိတ်စနစ်တွင် ဓာတုဓာတ်ပြုခြင်းနှင့် စွမ်းအင်နိမ့် သာမိုဒိုင်းနမစ်ဖြစ်စဉ်များအတွင်း ဓာတ်စမ်းပစ္စည်းများ၏ စုစုပေါင်း ဒြပ်ထုသည် ရလဒ်/ထွက်ပေါ်လာသော ပစ္စည်းများ၏ စုစုပေါင်း ဒြပ်ထုနှင့် တူညီပေသည်။
ဒြပ်ထုတည်မြဲခြင်း အယူအဆကို ဓာတုဗေဒ၊ မက္ကင်းနစ်၊ ငွေ့ရည် ဒိုင်းနမစ် စသည့် နယ်ပယ်များစွာ၌ ကျယ်ပြန့်စွာ အသုံးပြုကြသည်။ သမိုင်းကြောင်းအရ ဒြပ်ထုတည်မြဲခြင်းကို မီခေးလ်း လောမန်နော့ဆော့ဖ် (Mikhail Lomonosov) က ဓာတုဓာတ်ပြုမှုများဖြင့် တသီးတခြား သရုပ်ပြသခဲ့ပြီး အန်ထွမ်း(န်) လာဗွေ့ဇီယေ (Antoine Lavoisier) က နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်ရှာဖွေတွေ့ရှိခဲ့သည်။ ဤနိယာမဖော်ထုတ်ခြင်းသည် အဂ္ဂိရတ်ပညာမှသည် ခေတ်ပေါ် သိပ္ပံဘာသာရပ်ဖြစ်သည့် ဓာတုဗေဒဘာသာရပ်တို့၏ တိုးတက်လာမှု၌ လွန်စွာအရေးပါခဲ့၏ ။
ကန်တောင်ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဥပါလိသိမ်
အတွင်းနံရံ
ဥပါလိသိမ် အပြင်ဘက်ရှိ ကုန်းဘောင်ခေတ် အင်္ဂတေ ပန်းတော့ လက်ရာများကို လေ့လာနိုင် သည်။
(၈) ဇူလိုင် (၁၉၇၅) ငလျင်ဒဏ် ကြောင့် ဥပါလိသိမ် အမိုးအက်ကွဲကာ အတွင်းဘက်သို့ အိကျ ခဲ့သည့် အတွက် အတွင်း နံရံမှ ခရစ်(၁၈) ရာစု နံရံဆေးရေး ပန်းချီများနှင့် မင်စာများ ပျက်စီး ဆုံးရှုံးသွားခဲ့ရသည်။
ဖျားလုံရွာ၊ ဘားအံမြို့နယ်
ဖျားလုံရွာ(Hpyarlon)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ ဘားအံမြို့နယ်၊ အိန္ဒဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၃၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အိန္ဒဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၆၇၆ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၈၃၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘားအံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စစ်တန်းရွာ၊ တံခွန်တိုင်စစ်တန်း
စစ်တန်းရွာ၊ တံခွန်တိုင်စစ်တန်း
အိုဖြူ (သက်+မြို)ရွာ
အိုဖြူ (သက်+မြို)ရွာ
ဒြပ်ထု တည်မြဲမှု နိယာမ
ဒြပ်ထုတည်မြဲခြင်းနိယာမသည် ခန့်မှန်ခြေအားဖြင့် အပြောင်းအလဲမရှိခဲ့ပဲ ဆက်လက်တည်ရှိနေကာ ဂန္ထဝင်ရူပဗေဒ ဘာသာရပ်မှ ပေါက်ဖွားလာသော ယူဆချက်များ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖြစ်သည်ဟု ယူဆကြသည်။ ဤနိယာမကို ဒြပ်ထု-စွမ်းအင် ညီမျှမှုနိယာမ (mass-energy equivalence) အောက်၌ ကွမ်တမ်မက္ကင်းနစ်၊ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီတို့နှင့် ကိုက်ညီစေရန် ပြုပြင်မွမ်းမံရန် လိုအပ်လျက်ရှိသည်။ ဒြပ်ထု-စွမ်းအင် ညီမျှမှုနိယာမက စွမ်းအင်နှင့် ဒြပ်ထုတို့သည် စုစုပေါင်းကိန်းသေပမာဏကိုဖွဲ့စည်းသည်ဟု ဆိုထားသည်။ လွန်စွာတက်ကြွတုံ့ပြန်တတ်သော စနစ်များအတွက် ဒြပ်ထုတစ်မျိုးတည်း တည်မြဲခြင်းသဘောသည် ကိုက်ညီမှုမရှိကြောင်းပြသရာ အကြောင်းမှာ အမှုန် ရူပဗေဒတွင် အမှုန်-ဆန့်ကျင်အမှုန်တို့၏ ဒြပ်မှ စွမ်းအင်ပြောင်းလဲခြင်းဖြစ်စဉ်နှင့် နျူကလီးယားဓာတ်ပြုတုံ့ပြန်ခြင်းတို့တွင် မကိုက်ညီ၍ဖြစ်သည်။
ဒြပ်ထုသည် အပွင့်စနစ်များတွင် စုစုပေါင်းကိန်းသေတန်ဖိုး၌ ထိန်းသိမ်းထား၍ ပုံမှန်အားဖြင့် မရပေ။ ဆိုလိုသည်မှာ အပွင့်စနစ်ဖြစ်သောကြောင့် ဝင်လာသော၊ ထွက်သွားသော ဒြပ်ထုအမျိုးမျိုး၊ စွမ်းအင်ပုံစံအမျိုးမျိုးတို့ကို ခွင့်ပြုထားသောကြောင့်ဖြစ်၏ ။ သို့ရာတွင် နျူကလီးယားဓာတ်ပြုခြင်း (သို့) ရေဒီယိုဓာတ်သတ္တုကြွခြင်းများ ပါဝင်ပတ်သက်မှုမရှိလျှင် အပူ၊ စက်ပိုင်းဆိုင်ရာအလုပ်၊ လျှပ်စစ်သံလိုက်ဖြာထွက်ခြင်း ကဲ့သို့သောစနစ်များ၌ ထွက်သွားသော (ဝင်လာသော) စွမ်းအင်ပမာဏသည် ထိုစနစ်၏ ဒြပ်ထုတွင် တက်/ကျခြင်းအဖြစ် မတိုင်းတာနိုင်လောက်အောင် အများအားဖြင့် သေးငယ်ကြသည်။
ကြီးမားသောဆွဲအားပါဝင်ပတ်သက်သော စနစ်များတွင်ကား ယေဘုယျနှိုင်းရသီအိုရီကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားရမည်ဖြစ်ပြီး ထို၌ ဒြပ်ထု-စွမ်းအင် တည်မြဲခြင်း နိယာမသည် ပိုမိုကျယ်ပြန့် ရှုပ်ထွေး၍ အနက်ဖွင့်ဆိုမှုများစွာ ရှိကြသည်။ အထူးနှိုင်းရသီအိုရီမှာကဲ့သို့ ဒြပ်ထု၊ စွမ်းအင် နှစ်မျိုးစလုံးကို တိတိကျကျ၊ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ကိန်းသေတန်ဖိုး၌ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်မှုမရှိချေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒြပ်ထု
ဘူတာစုရွာ၊ နမ်းခမ်း
ဘူတာစုရွာ (Butarsu)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၉ ဒီဇင်ဘာ
ဒီဇင်ဘာလ၊ (၂၉)ရက်နေ့ သည် ဂရီဂေါရီးယန်းပြက္ခဒိန်အရ တစ်နှစ်တာ၏ (၃၆၃)ရက်မြောက် (ရက်ထပ်နှစ်ဖြစ်လျှင် (၃၆၄)ရက်မြောက်) နေ့ရက် ဖြစ်သည်။ ယင်းတစ်နှစ်တာ ကုန်ဆုံးရန် ရက်ပေါင်း (၂) ရက် ကျန်သေးသည်။
ကျဒန်ရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
ကျဒန်ရွာ၊ မရမ်း (အနောက်)
ဂင်ဆော်ရွာ၊ မဘိမ်းမြို့နယ်
ဂင်ဆော်ရွာ (Ginhsaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုးမိတ်ခရိုင်၊ မဘိမ်းမြို့နယ်၊ ခါဂျစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၃၄ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မဘိမ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ချစ်သူဖြစ်ခွင့်
ချစ်သူဖြစ်ခွင့် သည် ၂၀၀၈ ခုထွက် မြန်မာ ဗီဒီယိုဇာတ်ကား ဖြစ်သည်။ ထားဝယ် ဗီဒီယိုထုတ်လုပ်ရေးအတွက် လွန်းထားထား (ဆေးတက္ကသိုလ်) ၏ ဝတ္ထုကို ရွှေသဒ္ဒါ (ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်) ဇာတ်ညွှန်းရေးပြီး မောင်ဗေဒါ ရိုက်ကူးသည်။ မင်းရာဇာ၊ တင့်တင့်ထွန်း၊ ရန်ကျော်၊ ဇော်ဇော်အောင်နှင့် ခင်ခင်ကြီး တို့ ပါဝင်ထားသည်။
ဖလသုတ်
(၆)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် သဒ္ဓိန္ဒြေအစ ပညိန္ဒြေအဆုံးရှိသော ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် အနာဂါမိဖိုလ်, အရဟတ္တဖိုလ် နှစ်မျိုးတို့တွင် တစ်မျိုးမျိုးကို မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် အရဟတ္တဖိုလ်ကို မချွတ်မုချ ရရှိနိုင်သည်။ ဥပါဒါန် အကြွင်းအကျန် ရှိနေသေးလျှင် အနာဂါမိဖိုလ်ကို ရနိုင်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အထက်သုတ်တော်ပါ သဒ္ဓိန္ဒြေအစရှိသော ဣန္ဒြေငါးပါးတို့ကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန် များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော်
၁။ မကွယ်လွန်မီ ကြိုတင်၍ မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် အရဟတ္တဖိုလ်ကို ရရှိနိုင်ခြင်း။
၂။ ကွယ်လွန်ခါနီးအချိန်၌ ရနိုင်ခြင်း။
၄။ ဥပဟစ္စပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်၊
၅။အသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်၊
၆။ သသင်္ခါရပရိနိဗ္ဗာယီပုဂ္ဂိုလ်၊
၇။ ဥဒ္ဓံသောတ အကနိဋ္ဌဂါမီပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်ခြင်းဟူသော အကျိုးအာနိသင် ၇-ပါးတို့ကို မချွတ်ဧကန် ရနိုင်သည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ --- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေးပါးတို့ကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် အနာဂါမိဖိုလ်, အရဟတ္တဖိုလ်တို့သို့ ရောက်နိုင်ပုံကို အထက်သုတ်တော်များအတိုင်း ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် ဣဒ္ဓိပါဒ်လေး မျိုးကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် အကျိုး အာနိသင် (၇)ပါးတို့ကို မချွတ်မုချ ရရှိလိမ့်မည်-ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အာနာပါနဿတိ သမာဓိကို ပွားများပုံ ပွားများနည်း အကျိုးအာနိသင် များပြားအောင် ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ ပွားများအပ်, အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် မျက်မှောက်ဘဝ၌ပင် အနာဂါမ်, ရဟန္တာ မချွတ်ဧကန် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။ -- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးနေတော်မူစဉ် အာနာပါန ဿတိ သမာဓိကို ပွားများအပ်, ကြိမ်ဖန်များစွာ အလေ့အလာပြုအပ်သည်ရှိသော် ရရှိခံစားအပ်သော အကျိုးအာနိသင် (၇)ပါးတို့ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
ကန်ဘဲ့ရွာ၊ ဝက်လက်မြို့နယ်
ကန်ဘဲ့ရွာ (Kanbeit)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ဝက်လက်မြို့နယ်၊ ဘူးဘကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၇၈၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝက်လက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုံးထိုရွာ၊ ထိန်ပင်
လုံးထိုရွာ (Longhto)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ ထိန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၀၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထိန်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၅၅ ဦး၊ မ ၄၅၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၀၅ ဦးနေထိုင်သည်။
အင်တီဂွါနှင့် ဘာဘူဒါနိုင်ငံ
အင်တီဂွါနှင့်ဘာဘူဒါသည် ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်နှင့် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာကြားရှိ စပိန်စကားပြောများနေထိုင်သော အမြွာကျွန်း နှစ်ကျွန်းဖြစ်သည်။ အင်တီဂွါကျွန်း နှင့် ဘာဘူဒါကျွန်း တို့သည် အကြီးဆုံးကျွန်းများဖြစ်ပြီး Great Bird, Green, Guinea, Long, Maiden and York Islands စသောကျွန်းငယ်အမြောက်အမြားပါဝင်ဖွဲ့စည်းထားသည်။ မြောက်လတ္တီကျု ၁၇ ဒီဂရီ ခန့်တွင်တည်ရှိပြီး အီကွေတာနှင့်နီးသော အင်တီဂွါနှင့်ဘာဘူဒါကို ကမ်းခြေ(၃၆၅)ခုရှိသောတိုင်းပြည် (Land of 365 Beaches) ဟုခေါ်သည်။ ယင်းတိုင်းပြည်တွင် အပန်းဖြေကမ်းခြေပေါင်း မြောက်မြားစွာရှိသည်။ ယခင်ကဗြိတိသျှ ကိုလိုနီဖြစ်ခဲ့သောကြောင့် အုပ်ချုပ်ရေး၊ ဘာသာစကားနှင့် ယဉ်ကျေးမှုတို့တွင် အင်္ဂလိပ်တို့၏ ယဉ်ကျေးမှုများ လွှမ်းမိုးနေသည်။
တင်းနစ်ကစားခြင်း
တင်းနစ်ကစားခြင်းသည် တင်းနစ်ကစားကွင်း၏ အလယ်၌ ရှိ‌သော ပိုက်တန်းကို‌ကျော်‌အောင် ဗက်တံဖြင့် ‌ဘောလုံးကို တစ်ဘက်မှတစ်ဘက်သို့ အပြန်အလှန် ‌ပေးပို့ကစားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤကစားနည်းကို တစ်ဘက်လျှင် တစ်‌ယောက်စီ ‌သော်လည်းကောင်း၊ တစ်ဘက်လျှင် နှစ်‌ယောက်စီ‌သော်လည်းကောင်း ကစားနိုင် သည်။ တင်းနစ်ကစားခြင်းနှင့် ဆင်ဆင်တူ‌သော ကစားနည်းကို ‌ရှေးဂရိလူမျိုးတို့ ကစား‌လေ့ရှိသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ သို့ရာတွင် ယခု‌ခေတ်ကစားနည်းမှာမူ အလယ်‌ခေတ်က ပြင်သစ်နိုင်ငံတွင် ကစားကြ‌သောနည်းမှ အဆင့်ဆင့် ‌ပြောင်းလဲဖြစ်ထွန်းလာသည်။
ပြင်သစ်နိုင်ငံ၌ ‌ရှေးကကစားပုံမှာ ကွင်းအလယ်တွင် ‌မြေ ကတုတ်ဖို့၍ ထို‌မြေကတုတ်အ‌ပေါ်သို့ ‌ကျော်သွား‌အောင် ‌ဘောလုံးကို လက်ဖြင့်ပုတ်ခတ်၍ တစ်ဘက်နှင့်တစ်ဘက် အပြန်အလှန်ပို့‌သော ကစားနည်းဖြစ်၏။ ‌နှောင်းအခါ၌ ‌ဘောလုံးကို လက်ဖြင့်မပုတ်ဘဲ ဗက်တံဖြင့်ရိုက်၍ ကစားလာကြ သည်။ ပြင်သစ်နှင့် အဂင်္လန်ပြည်တွင် ဘုရင်နှင့်တကွ နန်း တွင်းသူ နန်းတွင်းသားတို့သည် တင်းနစ်ကွင်းများကို ‌ငွေ‌ကြေး ‌မြောက်မြားစွာ အကုန်အကျံခံ၍ ပြုလုပ်ပြီးလျှင် တင်းနစ်ကစား ‌လေ့ရှိကြသည်။
‌နှောင်းအခါ၌ နန်းတွင်းသူ နန်းတွင်းသာတို့ သာမဟုတ်ဘဲ အရပ်သူအရပ်သားအများလည်း တင်းနစ်ကို မြက်ခင်းကွင်းပြင်များ‌ပေါ်တွင် ကစားကြသည်။ ယခု‌ခေတ်၌ ကား တင်းနစ်ကွင်းကို သမံတလင်းကျံ၍ ပြုလုပ်‌လေ့ရှိကြ သည်။ သို့‌သော် ‌ဒေသကိုလိုက်၍ ကွင်းအမျိုးမျိုးရှိကြသည်။ အဂင်္လန်နှင့် ဥ‌ရောပနိုင်ငံတို့တွင် ယခုတိုင်မြက်ခင်းပြင်ကို တင်းနစ်ကစားရန် ကွင်းအဖြစ်ဖြင့် အသုံးပြုဆဲပင်ဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ နွား‌ချေးကျံ‌သော တင်းနစ်ကွင်းများကို ပြုလုပ်ကြ သည်။ အခြားနိုင်ငံတို့တွင် ‌ကျောက်နုမှုန့်၊ ရွှံ့‌စေး၊ ကတ္တရာ‌စေး တို့အပြင် ပျဉ်ပြားကိုပင်လျှင် တင်းနစ်ရိုက်ရန် ကွင်းပြင်များပြု လုပ်ရာ၌ အသုံးချကြသည်။
တင်းနစ်ကွင်းသည် အလျား ရ၈ ‌ပေ၊ အနံ ၃၆ ‌ပေရှိသည်။ အလျားလိုက် မျဉ်း‌ကြောင်းသည် ‌ဘေးမျဉ်းဖြစ်၍ အနံလိုက် မျဉ်း‌ကြောင်းသည် ‌အောက်‌ခြေမျဉ်းဖြစ်သည်။ ‌ဘေးမျဉ်းမှ ၄ ‌ပေခွဲအကွာ၌ ‌ဘေးမျဉ်း နှင့်ပြိုင်၍ အတွင်းမျဉ်း‌ကြောင်း တစ်ခု ကိုဆွဲရသည်။ ထိုအတွင်းမျဉ်းမှာ တင်းနစ်ကို တစ်‌ယောက် တစ်ဘက် ကစားသည့်အခါ သတ်မှတ်သည့်စည်းဖြစ် သည်။ တင်းနစ်ကို တစ်ဘက်နှစ်‌ယောက်စီ ကစားလျှင် ‌ဘေး မျဉ်းသည် ကစားရန်အတွက် သတ်မှတ်‌သောစည်းဖြစ်သည်၊ ကွင်း၏အလယ်တွင် သုံး‌ပေမြင့်‌သောပိုက်ကို သွယ်တန်းထား သည်။ ထိုပိုက်တန်းကို ဗဟိုပြု၍ ‌အောက်‌ခြေဘက် ၂၁ ‌ပေ အကွာ၌ ‌အောက်‌ခြေမျဉ်းနှင့် မျဉ်းပြိုင်ဖြစ်‌သောမျဉ်းကို ပိုက် တန်း၏။ ထိုဘက်ဤဘက် နှစ်ဘက်စလုံး၌ ‌ရေးဆွဲရသည်။
တစ်ဖန်ကွင်း၏ အလယ်တည့်တည့်တွင် အလျားလိုက် ကန့် လန့်ဖြစ်‌သော မျဉ်းတစ်‌ကြောင်းရှိသည်။ ထိုမျဉ်းသည် ‌ဘေးမျဉ်း နှင့် ၁၈ ‌ပေကွာသည်။ ဤနည်းဖြင့် ပိုက်တန်း၏ တစ်ဘက် တချက်တွင် အကွက်‌လေးကွက်ရှိ‌လေသည်။ ထိုအကွက်တို့မှာ ‌ဘောလုံးပို့ရန် သတ်မှတ်‌သောစည်းများဖြစ်‌လေသည်။
တင်းနစ်‌ဘောလုံးသည် အချင်းအားဖြင့် ၂ လက်မခွဲရှိသည်။ ‌ဘောလုံးမှာ ကြက်‌ပေါင်‌စေးနှင့်လုပ်‌သော ‌ဘောလုံးများဖြစ် သည်။ သို့‌သော် ‌ဘောလုံးအပြင်ဘက်သည် သက္ကလတ်ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည်။ ဗက်တံကား အနံလိုက် အချင်းအားဖြင့် ၈ လက်မကျယ်၍၊ အလျားလိုက် အချင်းအားဖြင့် ၁၂ လက်မရှည် ၏။ ထိုဗက်တံတွင် ‌ကြောင်အူကြိုးကို ‌လေး‌ထောင့်ကွက်‌ဖော် ကာ တပ်ထားသည်။ ယခု‌ခေတ်၌ ‌ကြောင်အူကြိုးအစား၊ နိုင် လွန်ကြိုးကိုသုံးကြသည်။
ကစားနည်းမှာ ‌အောက်‌ခြေမျဉ်းပြင်ဘက်ရှိ လကျ်ာဘက် ‌ထောင့်အနီးမှ‌နေ၍ ပထမ‌ဘောလုံးပို့‌ပေးသူက ‌ဘောလုံးကို ‌ခေါင်း‌ပေါ်သို့‌မြှောက်၍ ဗက်တံဖြင့် ရိုက်ချကာ ပိုက်တန်းတစ် ဘက်တွင် ‌ဘောလုံးကိုခံယူသူထံသို့‌ရောက်‌အောင် ပို့‌ပေးရသည်။ ထိုသို့ပို့လိုက်‌သော‌ဘောလုံးသည် ပိုက်တန်းကို‌ကျော်၍ ‌ဘောလုံး ကို ခံယူသူ၏ လကျာ်ဘက်‌လေး‌ထောင့်ကွက်၌ ကျ‌စေရမည်။ ‌ဘောလုံးပို့ရန်အလို့ငှာ ပို့သူသည် ပထမအကြိမ်ပို့၍ ‌နေရာမကျ လျှင် ဒုတိယအကြိမ် ထပ်မံပို့ရန်အခွင့်အ‌ရေးရှိသည်။ ‌ဘောလုံး ပို့ရာ၌ မှားယွင်း‌သော် ပို့သူအမှတ် ရှုံး‌လေသည်။ ‌ဘောလုံးကို ပို့ရာ၌ ပိုက်တန်းကိုမ‌ကျော်နိုင်လျှင်၎င်း၊ ‌ကျော်ပင်‌ကျော်‌စေကာ မူ ယူသူ၏ ‌လေး‌ထောင့်စည်းကွက်ထဲသို့ မကျလျှင်‌သော်လည်းကောင်း၊ ပိုက်တန်းကိုထိ၍ ယူသူ၏ ‌လေး‌ထောင့်စည်းကွက်ပြင် ဘက်သို့ ‌ရောက်လျှင်‌သော်လည်းကောင်း ‌ဘောလုံးအပို့မှားသည်ဟု စည်းကမ်းသတ် ထားသည်။
‌ဘောလုံးကိုအပို့တွင် ပိုက်တန်းကိုထိ၍ ‌လေး ‌ထောင့်စည်းကွက်ထဲကျ‌သော် ‌ဘောလုံးကို ပြန်ပို့ရန်အခွင့်အ‌ရေး ရှိသည်။ ပို့လိုက်‌သော ‌ဘောလုံးကိုယူသူက တင်းနစ်ကွင်း၏ စည်းတွင်းသို့ ပိုက်တန်း‌ကျော်‌အောင် ပြန်၍ရိုက်မပို့နိုင်‌သော် ယူသူ အမှတ်ရှုံး‌လေသည်။ အကယ်၍ ယူသူက ‌ဘောလုံးကိုပြန် ပို့ရာ၌ ပိုက်တန်းကို‌ဘောလုံးထိ‌သော် ထို‌ဘောလုံးသည် စည်း တွင်း သို့ကျ‌ရောက်ပါက မှားယွင်းသည်ဟု မယူဆရ‌ချေ။ စည်း ပြင်ဘက်သို့ကျသွားပါမူ ရှုံး‌လေသည်။
ဦးစွာ ‌ဘောလုံးပို့လိုက်‌သော အလှည့်၌ ယူသူသည် ‌ဘောလုံး‌မြေနှင့် တကြိမ်ထိပြီးမှ ပြန်၍ရိုက်ရသည်။ ‌ဘောလုံးပို့ပြီး‌သော ပထမအလှည့်ကုန်လျှင် ကျန်အလှည့်များ၌ ‌ဘောလုံး‌မြေကျသည်ဖြစ်‌စေ မကျသည်ဖြစ် ‌စေ ‌ဘောလုံးပို့သူ‌ရော ယူသူပါ အလျဉ်းသင့်သလို ရိုက်နိုင် သည်။ သို့ရာတွင် ‌ဘောလုံး ‌မြေသို့ နှစ်ခါ‌တော့၍ ကျပြီးမှ ‌ဘောလုံးကိုရိုက်ရန် အခွင့်မရှိ‌ချေ။ ပထမအကြိမ် ‌ဘောလုံးပို့၍ ပို့သူနှင့်ယူသူ အပြန်အလှန်ရိုက်ပြီး‌နောက် တစ်ဦး ဦးကနိုင်‌သော် ပို့သူသည် လကျာ်ဘက်‌အောက်‌ခြေမျဉ်းမှ လက်ဝဲဘက်‌အောက်‌ခြေ မျဉ်းသို့ကူး‌ပြောင်း၍ ‌ဘောလုံးကို တစ်ဖန်ပို့‌ပေးရပြန်သည်။ ယင်းကို ပို့သူနှင့်ယူသူတို့က အပြန် အလှန်ရိုက်ကြပြန်သည်။
ဤနည်းအတိုင်းရိုက်၍ အရှုံးအနိုင် ‌ပေါ်လာ‌သောအခါ ‌နေရာကိုမူလလကျ်ာဘက်သို့ ပြန်‌ရွှေ့၍ ကစားရပြန်သည်။ ပထမနှင့် ဒုတိယအကြိမ် နိုင်မှတ်တို့သည် ၁၅ မှတ်စီဖြစ်၏။ တတိယနှင့် စတုတ္ထအကြိမ် နိုင်မှတ်တို့ကား ၁၀ မှတ်စီဖြစ်သည်။ နိုင်မှတ် ၅၀ အလျင်ရသူသည် တစ်ပွဲ၌ အနိုင်၇‌လေသည်။ သို့‌သော် တစ်ကြိမ်ကြိမ်တွင် ပို့သူနှင့်ယူသူ တို့ အမှတ် ၄၀ ချင်းတူ‌နေပါလျှင် ‌နောက်ထပ် နှစ်ကြိမ် အမှတ်သာ‌သောသူသာလျှင် အနိုင်ရသည်။ ဤသို့ အရှုံးအနိုင် ယူ‌သောပွဲ‌ပေါင်းကို သာမန်အားဖြင့် ‌ခြောက်ပွဲကစားရသည်။ ထို ‌ခြောက်ပွဲတွင် နှစ်ပွဲတိတိ အပြတ်အသတ် နိုင်မှသာလျှင် အနိုင် ရသည်မည်၏။ ဥဒါဟရုဏ်မှာ တစ်ဦးက ၆ ပွဲနိုင်စဉ် အခြား တစ်ဦးက ၅ ပွဲနိုင်ထားလျှင် နိုင်ပွဲများရာလူကို အနိုင်မ‌ပေးရ ‌သေး။
ထိုသူက ‌နောက်ထပ်တစ်ပွဲ တက်နိုင်‌သော‌ကြောင့် ရှုံးသူ ကို နှစ်ပွဲတိတိဖြင့်ဖြတ်ပြီးမှသာလျှင် ထိုသူကိုအနိုင်‌ပေးရသည်။ ဤသ‌ဘောအတိုင်း ‌ခြောက်ပွဲလျှင် တချီကျဖြင့်၊ ငါးချီကစားရ သည်။ ယင်းငါးချီအနက် သုံးချီနိုင်သူသည် ‌နောက်ဆုံး အနိုင်ရ ‌လေသည်။
မိုင်းတုံခရိုင်
မိုင်းတုံခရိုင် (Mong Ton District) သည် ရှမ်းပြည်နယ်ရှိ ခရိုင်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ခရိုင်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ မိုင်းတုံမြို့ဖြစ်သည်။
တင်းနစ်ကစားခြင်း
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း အတွဲ(၅)
မိုင်းတုံခရိုင်
ပါဝင်သောမြို့နယ်များ
မိုင်းတုံခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်များနှင့် မြို့များမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၂၀၂၂ခုနှစ် ဧပြီလ (၃၀) ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံအနှံ့ ခရိုင်အသစ်များ တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ မိုင်းဆတ်ခရိုင်မှ မိုင်းတုံမြို့နယ်ကို ခရိုင်အဖြစ် အဆင့်မြှင့်တင်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရှမ်းပြည်နယ် ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံရှိခရိုင်များ
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ
မက္ကဆီကို ပြည်ထောင်စုကို မက္ကဆီကို နိုင်ငံဟု လူသိများသည်။ မြောက် အမေရိက တိုက်တွင် ရှိသော ဖက်ဒရယ် သမ္မတ နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ မြောက်ဘက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၊ တောင်ဘက်နှင့် အနောက်ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ဂွာတီမာလာနိုင်ငံ၊ ဘလိဇ်နိုင်ငံ နှင့် ကာရစ်ဘီယံပင်လယ်၊ အရှေ့ဘက်တွင် မက္ကဆီကို ပင်လယ်ကွေ့ တို့ တည်ရှိကြသည်။ ဧရိယာ စတုရန်းကီလိုမီတာပေါင်း ၂သန်း (၇သိန်း ၆သောင်း စတုရန်းမိုင်) ခန့် ရှိသည်။ မက္ကဆီကို နိုင်ငံသည် အမေရိကတိုက်တွင် ပဉ္စမမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လွတ်လပ်သော နိုင်ငံများတွင် ၁၃ ခုမြောက် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ လူဦးရေ ၁၁၂ သန်းခန့် ရှိသဖြင့် ကမ္ဘာပေါ်တွင် ၁၁ ခုမြောက် လူဦးရေ အများဆုံးနိုင်ငံဖြစ်ပြီး စပိန်စကားပြောသော နိုင်ငံများတွင် အကြီးဆုံးနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ မက္ကဆီကိုသည် ပြည်နယ်ပေါင်း ၃၁ ခု နှင့် ဖက်ဒရယ် အုပ်ချုပ်ရေး ဒေသ တစ်ခု ပါဝင်သော ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စု ဖြစ်သည်။
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် မြောက်အမေရိကတိုက် တောင် ဘက် အဖျားတွင်တည်ရှိ၍ လွတ်လပ်သော သမ္မတနိုင်ငံဖြစ်၏။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နိုင်ငံ၊ အရှေ့ဘက်တွင် မက္ကဆီကိုပင်လယ်ကွေ့၊ အရှေ့တောင် ဘက်တွင် ဂွါတီမားလနိုင်ငံနှင့် ဗြိတိသျှဟွန်ဒူးရပ်နယ်၊ အနောက်ဘက်နှင့် တောင်ဘက်တို့တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာတို့ အသီးသီးတည်ရှိသည်။ ကာလီဖိုးနီးယားပင်လယ်ကွေ့အားဖြင့် ပြည်မနှင့် အဆက်ပြတ်နေသည့် ကာလီဖိုးနီးယား ကျွန်းဆွယ် တောင်ပိုင်းသည်လည်း မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင် အကျုံးဝင်လေ သည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် စတုရန်း မိုင် ၇၆၄,ဝဝဝ ရှိ၏။ မြို့တော်မှာ မက္ကဆီကိုစီးတီးမြို့တော်ဖြစ်သည်။ အခြားမြို့ကြီးများမှာ ဗေရကရု၊ ဂွါသာလာ ဟားရား၊ တမ်ပီ ကို၊ ပွက်ဗလို၊ မွန်တေးရေး အစရှိသည်တို့ဖြစ်၏။ ရုံးသုံး ဝေါဟာရအဖြစ် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံကို ပညတ်ထားသော အမည်မှာ အေ့စတားသို့ ဦးနီသို့ မဟီကားနို့ဖြစ်၏။ မက္ကဆီကို ကို စပိန် ဘာသာဖြင့် မဟီးကိုးဟု ခေါ်သည်။
မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ များသောအပိုင်းမှာ တောင်တန်းကြီး ၂ ခု ကြားတွင်တည်ရှိသည့် ကုန်းပြင်မြင့်ဖြစ်သည်။ အမေရိ ကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံမှ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင်း ထိုးဆင်းလာသော တောင်တန်းနှစ်သွယ်တို့သည် တောင်ဘက်အဖျားတွင် ပေါင်းဆုံ မိလေသည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ်ပိုင်းတွင် ယင်း တောင်တန်းနှစ်သွယ်တို့သည် တောင်ဘက်အဖျားတွင် ပေါင်းဆုံမိလေသည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ မြောက်ပိုင်းနှင့် အလယ် ပိုင်းတွင် ယင်းတောင်တန်းများနှင့် ကုန်းပြင်မြင့်တို့ချည်းလိုပင် တည်ရှိနေကာ မက္ကဆီကိုပင်လယ်ကွေ့ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် တွင်သာ မြေပြန့်လွင်ပြင်ရှိလေသည်။ အနောက်ဘက်ရှိ တောင် တန်းသည် ဆီယယ်ရာမက်ဒရီအော့ဆီဒင်တယ်ဟု တွင်လျက် အရှေ့ဘက်တွင်ရှိတောင်တန်းမှာမူ ဆီယယ်ရာ မက်ဒရီအိုရီယင် တယ်ဟု တွင်သည်။ ထိုတောင်တန်းများရှိ အချို့တောင်ထိပ်များ မှာ မီးတောင်ဟောင်းများ၏ တောင်ထိပ်များဖြစ်၏။ အမြင့်ဆုံး တောင်မှာ ၁၈,၆၉၆ ပေရှိသော အိုရိဇာဗာတောင်ဖြစ်၍ အခြား တောင်မြင့်များကား ၁၇,၈၈၃ပေရှိသော ပိုပိုကက် တက်တယ် တောင်နှင့် ၁၇,၃၄၃ ပေရှိသော အီစတာ ဆီဝတယ်တောင် တို့ ဖြစ်သည်။
မြောက်ယဉ်စွန်းတန်းသည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံကို အလယ် လောက်တွင် ဖြတ်သွားသည်။ သို့အားဖြင့် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ တစ်ပိုင်းသည် အပူပိုင်းဇုန်တွင် တည်ရှိလျက် အခြားတစ်ပိုင်း သည် သမပိုင်းဇုန်တွင် တည်ရှိသည်။ ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက် နှင့် အမြင့်ပေ ၃,ဝဝဝ အထိ တည်ရှိနေသော ဒေသများသည် ပူပြင်းစိုထိုင်း၏။ ပေ ၃,ဝဝဝ မှ ၆,၅ဝဝ အထိ ဒေသများတွင် ရာသီဥတုမပြင်းထန်ဘဲ မျှတသည်။ ပေ ၆,၅ဝဝ ထက်မြင့်သော ဒေသများတွင် နေ့အခါနွေးသော်လည်း ညဉ့်အခါတွင် ချမ်းအေး သည်။ အလွန်မြင့်သောနေရာများတွင် ဆီနှင်းများကျဆင်းသည်။ မိုးရေချိန်မှာလည်း တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာ မတူညီပေ။ အချို့ နေရာများတွင် မိုးနည်းပါးလျက် အချို့နေရာများ၌မူကား သည်း ထန်စွာ ရွာသွန်းလေသည်။ အလယ်ပိုင်းကုန်းပြင်မြင့်တွင် တစ်နှစ်အတွက် မိုးရေချိန်သည် ပြောင်းစိုက်ပျိုးနိုင်ရုံလောက်သာ လျှင် ရွာသွန်း၏။ မြေဩဇာကောင်းသော မက္ကဆီကိုချိုင့်ဝှမ်း တွင်မူ တစ်နှစ်လျှင် ၂၅ လက်မ ရွာသွန်းသည်။ တစ်နိုင်ငံလုံး အတွက် နှစ်စဉ် မိုးရေချိန်မှာ လက်မ ၆ဝ ခန့် ဖြစ်လေသည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ တွင်းထွက်ဓာတ် သတ္တုများ အကြွယ်ဝဆုံးသော နိုင်ငံများတွင်ပါဝင်၏။ မက္ကဆီ ကိုနိုင်ငံတွင် ရေနံတွင်းကောင်းများစွာရှိ၍ တမ်ပီကိုတစ်ဝိုက်ရှိ ရေနံတွင်းများသည် အရေးပါအရာရောက်ဆုံး ဖြစ်၏။ ထို့ပြင် ဘော်သတ္တု များစွာထွက်ရာ ဒေသလည်းဖြစ်၏။ သွပ်၊ ခဲ၊ ကြေးနီ၊ ရွှေနှင့် အခြားဓာတ်သတ္တုများလည်း ထွက်သေးသည်။ ကျောက်မီးသွေးနှင့် သံတို့ကို အမြောက်အမြား တူးဖော်ရရှိနိုင် မည့် အလားအလာရှိသော်လည်း၊ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် တူးဖော် လုပ်ကိုင်ခြင်း မပြုရသေးပေ။ သို့တိုင်အောင် ဓာတ်သတ္တုများ သည် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ အဓိကထုတ်ကုန်ဖြစ်သည်။ ဓာတ် သတ္တု တူးဖော်လုပ်ကိုင်ခြင်းသည်ပင်လျှင် မက္ကဆီကိုနိုင်ငံ၏ အတိုးတက် အထွန်းကားဆုံးသော လုပ်ငန်းတစ်ရပ် ဖြစ်နေပေ သည်။
ကမ်းရိုးတန်းတစ်လျှောက်တွင်ရှိသော သစ်တောများမှ လည်းကောင်း၊ တောင်ပိုင်းရှိ သစ်တောများမှ လည်းကောင်း ထင်းရှူး၊ ဝက်သစ်ချ၊ မဟောဂနီ၊ မဂ္ဂနိုးလီယာ၊ အက်ဗနီနှင့် အခြားအဖိုးတန်သစ်များအပြင်၊ ပျားဖယောင်း၊ ရက်ဇင်းသစ်စေး၊ တာရပင်ဆီ အစရှိသော အသုံးဝင်ပစ္စည်းများလည်း ထွက်လေ သည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံတွင်းရှိ မြစ်များ၊ အိုင်များနှင့် ပတ်ရံ လျက်ရှိသော ပင်လယ်တို့မှ ငါးအမြောက်အမြား ဖမ်းဆီးရရှိ သည်။ မက္ကဆီကိုနိုင်ငံသည် သဘာဝရှုခင်း သာယာမှုကြောင့် လည်းကောင်း၊ အလယ်ပိုင်း ကုန်းပြင်မြင့်သည် တစ်နှစ်ပတ်လုံး သာယာကြည်နူးဖွယ် ရာသီဥတုရှိသောကြောင့် လည်းကောင်း နိုင်ငံတွင်းသို့ နိုင်ငံခြားသား အများအပြားလာရောက် လည်ပတ် ကြသဖြင့် ဧည့်ကြိုလုပ်ငန်းသည်လည်း မက္ကဆီကိုနိုင်ငံအဖို့ ငွေဝင်လမ်းတစ်ခုဖြစ်လေသည်။