cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကချင်စာပေ
ဂျိန်ဖော့စာပေ
ဂျိန်ဖော့စာကို ၁၈၃၉ တွင် ခရစ်ယာန်သာသနာပြုဆရာ ဆရာကြီး ဘရောင်းဆန်က ရောမအက္ခရာဖြင့် တစ်ကြိမ်၊ ၁၈၇၃ တွင် ကရင်တိုင်းရင်းသား ခရစ်ယာန် ဓမ္မဆရာကြီး ဦးမာဆောင်က မြန်မာအက္ခရာဖြင့် တစ်ကြိမ်၊ ဦးမာဆောင်၏ ကြိုးပမ်းချက်ကို အခြေပြုလျက် ၁၈၇၆ တွင် အမေရိကန်သာသနာပြု ဆရာကြီး ကူရှင်က တစ်ကြိမ်၊ ယင်းကိုပင် ဆက်လက်၍ ၁၈၇၉ တွင် အမေရိကန်သာသနာပြု မစ္စတာရောဘတ်က လည်းကောင်း၊ ၁၈၉၃ တွင် သာသနာပြုဆရာကြီး ဟန်ဆင်ကလည်းကောင်း အသုံးပြုကြိုးစားခဲ့သော်လည်း ဗြိတ်သျှနယ်ချဲ့ အုပ်ချုပ်ရေးပိုင်းက အသိအမှတ် မပြုခဲ့သဖြင့် မြန်မာအက္ခရာဖြင့် တီထွင်သော ဂျိန်ဖော့ဘာသာ စာပေသည် နိဂုံးချုပ်ရလေတော့သည်။ ဆရာဟန်ဆင်သည် ၁၈၃၉ က ဆရာ ဘရောင်းဆန် ပြုစုခဲ့သော ရောမအက္ခရာနှင့် ဂျိန်ဖော့စာပေကို ပြင်ဆင်မွမ်းမံပြီး တီထွင်ပြုစုပြန်ရာ ဒေသဆိုင်ရာ ဗြိတိသျှအစိုးရက အသိအမှတ်ပြုသဖြင့် အောင်မြင်ထမြောက်သွားသည်။
ဒေတာရွှေ့ပြောင်းခြင်း
ယေဘူယျအားဖြင့် ဒေတာရွှေ့ပြောင်းခြင်းဆိုသည်မှာ သမရိုးကျ မူရင်းစနစ်၏ မူရင်းဒေတာအရင်းအမြစ်မှ ဒေတာများကို သတ်မှတ်ထားသော စနစ်သစ်၏ ဒေတာအရင်းအမြစ်ထဲသို့ ရွှေ့ပြောင်းသော လုပ်ငန်းစဉ် တခုဖြစ်ပါသည်။ ဒေတာ ရွှေ့ပြောင်းခြင်းကို စနစ်တခု တည်ဆောက်ခြင်း၊ အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် စုစည်းမှုများအတွက် အဓိက ထည့်သွင်းစဉ်းစားထားပြီး တတ်နိုင်သမျှ အလိုအလျောက်ဖြစ်စေရန်၊ လူသားအရင်းအမြစ်များကို ပင်ပန်းသောအလုပ်များမှ လွတ်မြောက်စေရန်အတွက် လုပ်ဆောင်ပါသည်။ ဆာဗာ သို့မဟုတ် သိုလှောင်ကိရိယာ အစားထိုးခြင်း၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းခြင်း သို့မဟုတ် အဆင့်မြှင့်တင်ခြင်း၊ အက်ပ်လီကေးရှင်း ရွှေ့ပြောင်းခြင်း ၊ ဝဘ်ဆိုက် စုစည်းခြင်း၊ ဘေးအန္တရာယ်များမှ ပြန်လည်ရယူခြင်းနှင့် ဒေတာစင်တာ နေရာချထားခြင်း စသည့်ဖြင့်  အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဒေတာရွှေ့ပြောင်းခြင်း ပြုလုပ်ကြပါသည်။
ကချင်စာပေ
လီဆူစာပေ
လီဆူဘာသာစာပေကို ၁၉၁၄ တွင် ကရင် ဓမ္မဆရာကြီး ဦးဘသော်၊ ဆရာ ဇော်ဆာ၊ ဆရာ အာဖူး၊ သူကြီး ဇော်ဂျာလှနှင့် အရပ်လူကြီး ငွာရားတို့က ရောမအက္ခရာဖြင့် စတင် တီထွင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် မပြည့်စုံသဖြင့် ငါးနှစ်မျှသာ သက်တမ်းကြာခဲ့သည်။ ထို့နောက် အမေရိကန်သာသနာပြု ဆရာမကြီး ရေဆာသည် ဆရာဂိုက်စ်တို့ကလဲ အကြံပေးကူညီပေး ခဲ့သည်။ ယင်းအက္ခရာကို လီဆူလူမျိုးတွေကိုသာသနာပြုခဲ့သော အ⁠င်္ဂလန် မှ သာသနာပြုဆရာကြီး ဂျေ၊အို ဖရေဆာ က အချောသပ် ပြုပြင်မွမ်းမံခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်းအက္ခရာ ကို ဖရေဆာ အက္ခရာ ဟုနောင်တွင်ခေါ်ဝေါ်ခဲ့ကြသည်။ ယင်း လီဆူ စာပေသည် နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ရှိ ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ၂၀၁၇ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၅ ရက် မှ ၁၇ ရက်ထိ လီဆူစာပေ နှစ် ၁၀၀ ပြည့်ပွဲတော်ကြီးကို မြစ်ကြီးနားမြို့ ပမ္မတီး ရပ်ကွက်ရှိ လီဆူရိုးရာကွင်းတွင် စည်ကားစွာကျင်းပခဲ့သည်။ ယင်း ပွဲတော်ကြီးကို မြန်မာနိုင်ငံ အနယ်နယ်အရပ်ရပ်မှ လီဆူ လူမျိုးများအပြင် တရုတ် နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံ မှ လီဆူ လူမျိုးများလဲ လာရောက် တက်ရောက်ခဲ့ကြသည်။
ဒေတာရွှေ့ပြောင်းခြင်း
စီစဉ်ခြင်း - ပြောင်းရွှေ့မည့်ဒေတာ၊ အပ်ပလီကေးရှင်းများကို လုပ်ငန်း၊ ပရောဂျက်နှင့် နည်းပညာ လိုအပ်ချက်များပေါ် အခြေခံ၍ ရွေးချယ်သည်။ ဒေတာ ရှင်းလင်းခြင်းနှင့် ပြောင်းလဲခြင်း လိုအပ်ချက်များကို ဒေတာအရည်အသွေး မြှင့်တင်ရန်နှင့် မလိုအပ်သော သို့မဟုတ် အသုံးမပြုတော့သော အချက်အလက်များကို ဖယ်ရှားနိုင်ရန် ဒေတာ ဖော်မတ်များအတွက် တိုင်းတာပါသည်။
ကချင်စာပေ
ရဝမ်စာပေ
ရဝမ်ဘာသာစာပေကို အမေရိကန်သာသနာပြုဆရာ ရူတင်မော့စ်က ၁၉၅၀ တွင် ရဝမ်လူမျိုး ပဲဇီဒီး၊ ဖုံတီးဖုံ၊ ဦးဂူရင်ဖုံ၊ ဆရာ အွမ်းဆားရ်၊ ဦးဇန်ထားဆင်တို့၏ အကူအညီဖြင့် စတင်တီထွင်ခဲ့သည်။
ဒေတာရွှေ့ပြောင်းခြင်း
ရွှေ့ပြောင်းခြင်း - ဟာ့ဒ်ဝဲနှင့် ဆော့ဖ်ဝဲလ်လိုအပ်ချက်များကို သတ်မှတ်ထားပြီး ရွှေ့ပြောင်းခြင်း လုပ်ငန်းစဉ်များကို လိုအပ်သလို စိတ်ကြိုက်ပြင်ဆင်သည်။
ကချင်စာပေ
အခြားစာပေများ
မရူ၊ လရှီနှင့် အဇီးတို့တွင်ကား ယခုထက်တိုင် ဘာသာစာပေမရှိကြသေးပေ။ ဂျိန်ဖော့စာပေနှင့် မြန်မာစာကိုသာ အသုံးပြုလျက်ရှိကြသည်။
ဒေတာရွှေ့ပြောင်းခြင်း
ရွှေ့ပြောင်းခြင်းပြီးနောက်- ဒေတာရွှေ့ပြောင်းခြင်းပြီးနောက်၊ ဒေတာများကို တိကျစွာဘာသာပြန်ထားခြင်း၊ ပြီးပြည့်စုံခြင်း ရှိ၊ မရှိ ဆုံးဖြတ်ရန်နှင့် စနစ်သစ်ရှိ လုပ်ငန်းစဉ်များကို ပံ့ပိုးပေးနိုင်ခြင်းရှိမရှိ စသည်တို့ကို ဆုံးဖြတ်ရန် ရလဒ်များကို ဒေတာစိစစ်မှု ပြုလုပ်ရပါမည်။ စိစစ်နေစဉ်အတွင်း ကွာဟမှုများကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ရန်နှင့် မှားယွင်းသော ဒေတာဆုံးရှုံးမှုများမှ ကာကွယ်ရန်အတွက် စနစ်နှစ်ခုလုံးတပြိုင်နက် လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်။
ကချင်စာပေ
စာပေအမျိုးအစားများ
လီဆူနှင့် ရဝမ်ဘာသာစာပေတို့ဖြင့် ရေးသားပြုစုထားသော စာအုပ်စာတမ်းများသည် ဘာသာရေးဆိုင်ရာစာပေများသာဖြစ်ပြီး ရသစာပေဟူ၍ မရှိသလောက်နည်းပါးလှသည်။
ဒေတာရွှေ့ပြောင်းခြင်း
အားနည်းချက်များ
ကချင်စာပေ
စာပေအမျိုးအစားများ
ဂျိန်ဖော့ဘာသာဖြင့် ရေးသားထားသော စာအုပ်စာတမ်းများတွင်လည်း ဘာသာရေးဆိုင်ရာ စာပေများက အများစုဖြစ်ပေသည်။ ရသစာပေနှင့် အခြားဘာသာရပ်ဆိုင်းရာ စာပေများ အရေအတွက်အားဖြင့် နည်းပါလှသေးသည်။ ကချင်စာပေစိစစ်ရေးကော်မတီက ပြုစုသော ကျောင်းသုံးဖတ်စာ သူငယ်တန်း မှ စတုတ္ထတန်းအထိတွင် ရိုးရာပုံပြင်နှင့် ရိုးရာတေးများပါရှိသည်။ ကချင်ပြည်နယ်ပြန်ကြားရေးဌာနက ထုတ်ဝေသော မြစ်ဖျားဧရာ သတင်းစဉ်တွင်လည်း သတင်းများ ထုတ်ပြန်ကြေညာချက်များအပြင် ရသစာပေအနည်းငယ် တွေ့ရသည်။
ဒေတာရွှေ့ပြောင်းခြင်း
ကိုးကား<references group="" responsive="1"> ကဏ္ဍ:အချက်အလက် စီမံခန့်ခွဲခြင်း
ရှမ်းရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ရှမ်းရွာ (Shan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဂုံမင်းကွင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂုံမင်းကွင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၉၃ ဦး၊ မ ၃၀၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၉၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗောဓိကိုင်းရွာ၊ ခမောင်းချောင်း
ဗောဓိကိုင်းရွာ၊ ခမောင်းချောင်း
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့ (International Labour Organization - ILO) အား ကမ္ဘာ့နိုင်ငံပေါင်းစုံအသင်းနှင့် ဆက်စပ်၍ ၁၉၁၉ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွဲ့စည်းတည်ထောင်ခဲ့သည်။ အဖွဲ့၏ ရည်ရွယ်ချက်များမှာ လူမှုရေး တရားမျှတမှုကို ရှေ့ဆောင်ရှေ့ရွက်ပြုရန်နှင့် ထာဝစဉ်တည်တံ့သော ကမ္ဘာ့ငြိမ်းချမ်းရေးကို အထောက်အကူပြုရန်ပင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားရေးရာအဖွဲ့သည် ကုလသမဂ္ဂ၏အထူး သီးခြားအဖွဲ့တစ်ခုအဖြစ်သို့ ရောက်ရှိလာ၏။ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ဝင် ၄၀ ပါဝင်သည်။ အပြည်ပြည်မှ အစိုးရများ၊ သမဂ္ဂများနှင့် အလုပ်သမားများ၏ ကိုယ်စားလှယ်များ တက်ရောက်သော ညီလာခံများကို ကျင်းပ၍ အလုပ်သမားများနှင့် ပတ်သက်သော လုပ်ငန်းခွင် အခြေအနေတိုးတက်ရေး၊ လူမှုစနစ် နေသားတကျ တည်ငြိမ်ရေးနှင့် စီးပွားရေးပြဿနာများ ညှိနှိုင်းဆွေးနွေးကြသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားအဖွဲ့သည် အလုပ်လုပ်ကိုင်မှု အဆင့်အတန်းများ တိုးတက် ကောင်းမွန်လာစေရန်အတွက် အလုပ်သမား၊ အစိုးရနှင့် အလုပ်ရှင်တို့ သုံးပွင့်ဆိုင် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်နိုင် ကြရန် စုရုံးပေးသည်။ အစိုးရများအားလည်း ကျွမ်းကျင်သူ အကူအညီနှင့် ပညာသင်ဆုများပေးကာ ကူညီ လျက်ရှိသည်။ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမား ရေးရာအဖွဲ့၏ ညီလာခံကို နှစ်စဉ် တစ်နှစ်တစ်ကြိမ် ကျင်းပပြီး အစိုးရကိုယ်စားလှယ် ၂၄ ဦး၊ အလုပ်သမားကိုယ်စားလှယ် ၁၂ ဦးနှင့် အလုပ်ရှင်ကိုယ်စားလှယ် ၁၂ ဦးပါ ဝင်သော အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့ကို ညီလာခံက ရွေးချယ်တင်မြှောက်ပေးရသည်။ ညီလာခံက ချမှတ်သော သဘော တူညီချက်များနှင့် အကြံပေးချက်များအပေါ် မူတည်၍ အလုပ်သမားစံနှုန်းများနှင့် အလုပ်သမားဥပဒေများကို သတ်မှတ်သည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အလုပ်သမားရေးရာ အဖွဲ့တွင် အဖွဲ့ဝင် ၁၈၅ နိုင်ငံပါဝင်ပြီး အဖွဲ့၏ ဌာနချုပ် ကို ဂျီနီဗာမြို့တွင် ထားရှိသည်။ အဖွဲ့၏ အနှစ် ၅၀ မြောက်ရွှေရတုသဘင်ကို ၁၉၆၉ ခုနှစ် ဇွန်လအတွင်း က ဂျီနီဗာမြို့တွင် ကျင်းပခဲ့ရာ နိုင်ငံအသီးသီးမှ ကိုယ်စားလှယ် ၁၃၀ဝ ခန့် တက်ရောက်ခဲ့ပေသည်။
ရာဇောဝါဒဇာတ်
(၂)ဇာတ် ရှိပါသည်။ ဒုကနိပါတ် - ၁။ ဒဠှဝဂ် -၁၅၁ - ရာဇောဝါဒဇာတ်။ ။ အကျင့်သီလ ဂုဏ်ကျေးဇူးချင်း မတူမျှသဖြင့် အရှုံးပေးရသော ဘလ္လိကမင်းအား ဗြဟ္မဒတ်မင်းက အဆုံးအမ ဩဝါဒပေးခြင်း အကြောင်း။
ကောလမင်း ချီးမွမ်းခြင်း
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် တစ်နေ့သ၌ ကောသလမင်းကြီး နေကြီးမြင့်မှ မြတ်စွာဘုရားထံ အခစားရောက်လေ၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ကောသလမင်းကြီးအား “မြတ်သောမင်းကြီး အဘယ်ကြောင့် နေမြင့်သနည်း”ဟု မေး၏။ “အရှင်ဘုရား ... ယနေ့တရားရုံးတော်ဝယ် အဂတိလိုက်စား၍ တရားဆုံးဖြတ်ထားသဖြင့် အလွန်အဆုံးအဖြတ် ခက်သော တရားတထုံးကို တရားနှင့် ညီညွတ်အောင် စီရင်ဆုံးဖြတ် နေရသဖြင့် နေမြင့်နေပါသည်” ဟု လျှောက်ထာလေ၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် “မြတ်သောမင်းကြီး ... တရားနှင့်ညီညွတ်စွာ ဆုံးဖြတ်ခြင်းမည်သည်ကား ကောင်း၏။ ကုသိုလ်ဖြစ်၏။ နတ်ရွာသွားရန် ခရီးလမ်းကြောင်းလည်း ဖြစ်၏။ တရားအလုံးစုံကိုသိသော ငါဘုရား အဆုံးအမကို ခံယူကာ သင်မင်းကြိးသည် တရားနှင့် ညီညွတ်စွာ ဆုံးဖြတ်ခြင်းကား စင်စစ်သဖြင့် အံ့ဖွယ်မရှိသေး။ ရှေးမင်းတို့သည် တရားအလုံးစုံကို မသိသော ပညာရှိတို့၏ အဆုံးအမကို ခံယူလျက် တရားနှင့် ညီညွတ်စွာ ဆုံးဖြတ်ခြင်းသာ စင်စစ်အံ့ဖွယ်ရှိသည်” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
မှန်ကန်သုံးနှုန်း တရားရုံး
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ထိုဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ မိဖုရားကြီးဝယ် ပဋိသန္ဓေနေ၍ ဖွားမြင်သောအခါ ဗြဟ္မဒတ် သတို့သားဟူ၍ပင် အမည်တွင်လေ၏။ ထိုဗြဟ္မဒတ် သတို့သားသည် အရွယ်ရောက်၍ ပညာတတ်မြောက်လျှင် အဖမင်းကြီး လွန်သဖြင့် မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်လေ၏။
ထိုဗြဟ္မဒတ်မင်းသည် တရားနှင့်အညီ မင်းပြု၏။ အဂတိလေးပါးသို့ မလိုက်စားဘဲ တရားကို ဆုံးဖြတ်၏။ အမတ်တို့လည်း တရားစောင့်ကုန်၏။ အဂတိ မလိုက်စားဘဲ ဟုတ်မှန်စွာ တရားကို ဆုံးဖြတ်ကြကုန်၏။ မင်းနှင့် အမတ်တို့ ဟုတ်မှန်စွာ တရားဆုံးဖြတ်ကြသဖြင့် ကောက်ကျစ်စဉ်းလဲ၌ တရားတွေ့သော သူတို့သည် မရှိကုန်၏။ တဖြည်းဖြည်းတရားတွေ့သူ နည်းပါးသဖြင့် တရားရုံးတော်သည် ဆိတ်ကုန်၏။ အမတ်တို့လည်း တရားမဆုံးဖြတ်ရကုန်၏။
ကဲ့ရဲ့မှုကင်း ပြည့်ရှင်မင်း
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် ငါသည် တရားသဖြင့် မင်းပြုသည့်အတွက် တရားရုံးတော်တို့သည် ဆိတ်ကုန်၏။ သို့သော်လည်း ငါ့ဂုဏ်ကျေးဇူးမဲ့ ပြောသူများရှိသလော၊ စုံစမ်းမည်။ အကယ်၍ ပြောသူများရှိခဲ့လျှင် ဂုဏ်ကျေးဇူးမဲ့ကို ပယ်စွန့်၍ ဂုဏ်ကျေးဇူး၌သာ တည်စေမည်ဟု ကြံစည်လျက် နန်းတွင်း၌ စုံစမ်း၏။ ဂုဏ်ကျေးဇူးမဲ့ ပြောသူကို မတွေ့ဘဲ ဂုဏ်ကျေးဇူး ပြောသူကိုသာ တွေ့ရ၏။
မင်းကြီးသည် နန်းတွင်းသူတို့ကား ငါ့ကိုကြောက်ရွံ့၍ မပြောဝံ့ဘဲ ရှိရာသည်။ နန်းတော်အပြင်၌ စုံစမ်းပန်၏။ ထို့အတူ ဂုဏ်ကျေးဇူးမဲ့ ပြောဆိုသူကို မတွေ့ရပေ။ တစ်ဖန် ကျေးရွာငယ်တို့၌ စုံစမ်းပြန်၏။ မတွေ့ရပေ။ တစ်ဖန် ကျေးရွာငယ်တို့၌ စုံစမ်းပြန်၏။ မတွေ့ရပေ။ ထိုအခါ ဇနပုဒ်၌ စုံစမ်းမည်ဟု တိုင်းပြည်ကို အမတ်တို့ကို အပ်နှင်းကာ မထင်ရှားသောအသွင့်ဖြင့် ရထားစီးလျက် တိုင်းစွန်ပြည်နား၌ စုံစမ်းသော်လည်း မတွေ့ရသဖြင့် မြို့သို့ပြန်ခဲ့၏။
မင်းနှစ်ပါးရင်ဆိုင် ချင်းချင်းပြိုင်
ထိုအခ ကောသလတိုင်း ဘလ္လိကမင်းသည်လည်း တရားသဖြင့် မင်းပြု၏။ အဂိတလေးပါး လိုက်စားခြင်းမရှိ။ ထိုမင်းသည် ြဟ္မေဒတ်မင်းအတူ နန်းတွင်းမှစ၍ တဖြည်းဖြည်း စုံစမ်းရာ ဂုဏ်ကျေးဇူးမဲ့ ပြောသူကို မတွေ့ဘဲ ဂုဏ်ကျေးဇူး ပြောသူကိုသာ တွေ့ရသဖြင့် တိုင်းစွန်ပြည်နားသို့ ရထားဖြင့် စုံစမ်းပြန်ရာ၌လညး မတွေ့တော့သဖြင့် မြို့တော်သို့ ပြန်ခဲ့ရာ ရှောင်လွဲစရာလမ်းမရှိ။ ချိုင့်ဝှမ်းသော လမ်းတွင် ဗြဟ္မဒတ်မင်း ရထားနှင့် ရင်ဆိုင်တွေ့လေ၏။
တစ်ဖန် တိုင်းပြည်ပမာဏချင်း လည်းကောင်း၊ စစ်သည်ဗိုလ်ပါ ပမာဏချင်း လည်းကောင်း၊ စည်းစိမ်ဥစ္စာ ပမာဏချင်း လည်းကောင်း၊ အခြွေအရံ ပမာဏချင်း လည်းကောင်း၊ ဇာတ်အမျိုးအနွယ် ပမာဏချင်း လည်းကောင်း စိစစ်ကြပြန်ရာ တူမျှနေပြန်လေ၏။
သီလချင်းပြိုင်မှ အနိုင်ရ
ထိုအခါ ဗြဟ္မဒတ်မင်း ရထားထိန်းက အကျင့်သီလချင်း စိစစ်မည်ဟု ကြံစည်ကာ ဘလ္လိကမင်းကို “အဆွေ ... အဆွေတို့မင်း၏ အကျင့်သီလကား အဘယ်သို့ သဘောရှိသနည်း” ဟု မေးလေ၏။ ဘလ္လိကမင်းရထားထိန်းက မိမိတို့မင်း၏ ကျေးဇူးမဲ့ကိုပင် ဂုဏ်ကျေးဇူးထင်မှတ်လျက် -
“အဆွေ ... အကျွန်ုပ်တို့ ဘလ္လိကမင်းကား ကြမ်းကြုတ်သူကို ကြမ်းကြုတ်မှုဖြင့်၊ နူးညံ့သူကို နူးညံ့မှုဖြင့်၊ မသူတော်သူကို မသူတော်မှုဖြင့်၊ သူတော်ကို သူတော်မှုဖြင့် အောင်နိုင်၏”
ဟု အကျင့်သီလကို ပြောဆိုကာ ရထားကို အရှောင်ခိုင်းလေ၏။ ထိုအခါ ဗြဟ္မဒတ်မင်း ရထားထိန်း “အဆွေ ... ယခုပြောိုသော အကျင့်တို့မှာ သင်တို့မင်း၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးလော” ဟု မေးလေ၏။ “အဆွေ ... မှန်ပါသည်” ဟု ပြော၏။ “အဆွေ ... ထိုအကျင့်တို့ကို ဂုဏ်ကျေးဇူးဆိုလျှင် ကျေးဇူးမဲ့ကား အဘယ်သို့ သဘောရှိသနည်း” ဟု မေးလေ၏။ “အဆွေ ... ကျေးဇူးမဲ့ပဲ ထားပါဦးတော့၊ သင်တို့မင်း၏ အကျင့်သီလကား အဘယ်သို့ သဘောရှိသနည်း” ဟု မေးပြန်ရာ၊ ဗြဟ္မဒတ်မင်း၏ ရထားထိန်းက -
“အဆွေ ... အကျွန်ုပ်တို့ ဗြဟ္မဒတ်မင်းကား အမျက်ထွက်သူကို အမျက်မထွက်မှုဖြင့်၊ မသူတော်သူကို သူတော်မှုဖြင့်၊ စဉ်းလဲသူကို ပေးကမ်းစွန့်ကြဲမှုဖြင့်၊ မဟုတ် မမှန် ပြောဆိုသူကို အဟုတ်အမှန် ပြောဆိုမှုဖြင့် အောင်နိုင်၏”
ဟု မိမိတို့မင်း၏ အကျင့်သီလ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ပြောဆိုကာ ရထားကို အရှောင်ခိုင်းလေ၏။
ထိုအခါ အကျင့်သီလ ဂုဏ်ကျေးဇူးချင်း မညီမျှသဖြင့် အရှုံးပေး၍ ဘလ္လိကမင်းနှင့် ရထားထိန်းတို့သည် ရထားပေါ်မှ ဆင်းကာ မြင်းကိုချွတ်၍ ရထားကို ဖယ်ပြီးလျှင် ဗြဟ္မဒတ်မင်းအား လမ်းခရီးကို ပေးရလေ၏။
ကောင်းမှုကျင့်ကြံ နတ်ရွာစံ
ဗြဟ္မဒတ်မင်းသည် ဘလ္လိကမင်းအား “အဆွေ ... မင်းမည်သည်ကား ဤမည်၊ ဤမည်သောအမှုကို ပြုခြင်းငှာ သင့်၏” ဟု အဆုံးအမပေးပြီးလျှင် ဗာရာဏသီပြည်သို့ ပြန်၍ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုစုအားထုတ်ကာ အသက်၏ အဆုံး၌ နတ်ပြည်သို့ လားလေ၏။
ဘလ္လိကကမင်းလည်း ဗြဟ္မဒတ်မင်း အဆုံးအမ၌ တည်လျက် ဇနပု၏၌ စုံစမ်း၍ မိမိ၏ ကျေးမဲ့ပြောဆိုသူကို မတွေ့လျှင် မြို့တော်သို့ပြန်၍ ကုသိုလ်ကောင်းမှုတို့ကို ပြုစု အားထုတ်ကာ အသက်၏အဆုံး၌ နတ်ပြည်သို့ လားလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ဘလ္လိကမင်း ရထားထိန်းသည် - ယခုအခါ မောဂ္ဂလန်။
ဘလ္လိကမင်းသည် - အာနန္ဒာ။
ဗြဟ္မဒတ်မင်း ရထားထိန်းသည် - သာရိပုတ္တရာ
ဗြဟ္မဒတ်မင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ကြမ်းသူကြမ်းမှု၊ နုသူနု၊ ကောင်းမှုကောင်းသူမှာ။
(၂) မကောင်းသူလည်း၊ မကောင်းချည်း၊ အောင်နည်း ဘလ္လိကာ။
(၃) မသူတော်မှု၊ သူတော်ပြု၊ မျက်ပြုမျက်မပါ။
(၄) မမှန်ပြောသူ၊ အမှန်ယူ၊ ပေးလှူစဉ်းလဲမှာ။
(၅) ဗြဟ္မဒတ်မင်း၊ အောင်နိုင်ခြင်း၊ မယွင်းနည်းယူပါ။
ရာဇောဝါဒဇာတ် ပြီး၏။
-
စတုက္ကနိပါတ် - ၄။ ကောကိလဝဂ် -(၃၃၄) ရာဇောဝါဒဇာတ်။ ။ မင်းစိုးရာဇာတို့ တရားကျင့်ခိုက် သစ်ဥသစ်သီး စသည်တို့ ဩဇာပြည့်ဝပုံ၊ မတရားကျင့်ခိုက် ဩဇာ မပြည့်ဝပုံကို ပညောင်သီးမှည့်ဖြင့် လက်တွေ့သာဓကပြုကာ မင်းအား ဆုံးမသော ရသေ့အကြောင်း။
မင်းကျင့်တရား နတ်ပြည်သွား
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ကောလသမင်းကြီးကို ဆုံးမတော်မူ၏။ “မြတ်သောမင်းကြီး ... ရှေးမင်းတို့သည် ပညာရှိတို့၏ စကားကိုကြား၍ တရားသဖြင့် မင်းပြုကုန်လျက် နတ်ပြည်ကို ပြည့်စေသည်” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
[ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထုသည် တေသကုဏဇာတ်၌ ထင်စွာဖြစ်လံတ္တံ့။]
မင်းကြီးရုပ်ဖျက် စုံစမ်းထွက်
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏီသပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ ဖြစ်၍ အလုံးစုံသော အတတ်ပညာတို့ကို သင်ကြားပြီးလျှင် ရသေ့ရဟန်းပြုကာ အဘိညာဉ် သမာပတ်တို့ကို ြ်ဖစ်စေလျက် မွေ့လျော်ဖွယ်ရှိသော ဟိမဝန္တာအရပ်ဝယ် သစ်သီးကြီးငယ်တို့ကို သုံးဆောင်မှီဝဲကာ နေလေ၏။
ထိုအခါ ဗာရာဏသီမင်းကြီးသည် မိမိ၏ ကျေးဇူးမဲ့ကို ရှာလိုသောအကြောင့် ငါ၏ ကျေးဇူးမဲ့ ပြောဆိုတတ်သော တစ်စုံတစ်ယောက်သောသူ ရှိသလောဟု လှည့်လည် စုံစမ်းလတ်သော် နန်းတွင်း၊ နန်းပ၊ မြို့တွင်း၊ မြို့ပတို့၌ မိမိ၏ ကျေးဇူးမဲ့ ပြောဆိုသူကို မမြင်။ တစ်ဖန် ဇနပုဒ်သားတို့သည် ပြောဆိုကုန်သလောဟု မထင်ရှားသော အသွင်ဖြင့် လှည့်လည် စုံစမ်းသော်လည်း ကျေးဇူးမဲ့ ပြောဆိုသောသူကို မမြင်လေ။
မင်းကျင့်လုံခြုံ ဩဇာပြည့်စုံ
တစ်ဖန် ဟိမဝန္တာ အရပ်၌ ပြောဆိုကုန်သလောဟု တောသို့ဝင်ကာ လှည့်လည်စုံစမ်းပြန်သော် ရသေ့နေရာ ကျောင်းသို့ရောက်၍ ရသေ့ကိုရှိခိုးလျက် စကား ပဋိသန္ဓာရပြုပြီးလျှင် လျောက်ပတ်သောအရပ်၌ နေ၏။ ထိုအခါ ရသေ့သည် တောမှ ပညောင်သီးမှည့်တို့ကို ယူဆောင်ကာ သုံးဆောင်လေ၏။ ပညောင်သီးမှည့်တို့သည် ချိုကုန်၏။ ဩဇာရှိကုန်၏။ သကြားမှုန့်နှင့် တူကုန်၏။
ရသေ့သည် မင်းကြီးကိုခေါ်၍ “ဘုန်းကြီးသော ဒါယကာ ... ဤပညောင်သီးမှည့်ကိုစား၍ ရေသောက်လော့” ဟု ပြောလေ၏။ မင်းကြီးသည် ပညောင်သီးမှည့်တို့ကိုစား၍ ရေသောက်ပြီးလဆင် “အရှင်ဘုရား ... ဤပညောင်သီးမှည့်တို့သည် အဘယ်ကြောင့် အလွန်ချိုကုန်သနည်း” ဟု လျှောက်ထား၏။ “ဘုန်းကြီးသော ဒါယကာ ... မင်းတို့ တရားသဖြင့် မင်းပြုသောကြောင့် ချိုကုန်၏” ဟု ပြော၏။ “အရှင်ဘုရား ... မင်းတို့ တရားမစောင့်သောအခါ မချိုခြင်း ဖြစ်သလော” ဟု လျှောက်၏။ “ဘုန်းကြီးသော ဒါယကာ ... သင် ပြောဆိုတိုင်း မှန်၏။ မင်းတို့ တရားမစောင့်သည်ရှိသော် ဆီ၊ ပျား၊ တင်လဲ စသည်တို့သည် လည်းကောင်း၊ တောသစ်မြစ် သစ်သီးတို့သည် လည်းကောင်း၊ မချိုကုန်၊ ဩဇာမရှိကုန်။ တိုင်းပြည်အလုံးစုံသည် ဩဇာမရှိလေ။ မင်းတို့ တရားစောင့်သည်ရှိသော် အလုံးစုံသော အစာအာဟာရတို့သည် ချိုကုန်၏၊ ဩဇာရှိကုန်၏၊ တိုင်းပြည် အလုံးစုံလည်း ဩဇာရှိလေ၏” ဟု ပြောလေ၏။ “အရှင်ဘုရား ... အမိန့်တော်ရှိတိုင်း ဖြစ်ပေလိမ့်မည်” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။
ရှေ့ဆောင်နွားလား မင်းတရား
“ဘုန်းကြီးသော ဒါယကာ ... မြစ်ကို ကူးသော နွားတို့တွင် ရှေ့ဆောင် နွားလားသည် အကယ်၍ ကောက်ကောက်သွားသည်ရှိသော် အလုံးစုံသော နောက်လိုက်နွားတို့သည် ကောက်ကောက် သွားကြကုန်၏။ ထို့အတူ လူတို့တွင် မွန်မြတ်သူဟု သမုတ်အပ်သော မင်းသည် အကယ်၍ တရားမစောင့်ပါမူ တစ်ပါးသော သူတို့သည် အဘယ်မှာ ဆိုဖွယ်ရှိရအံ့နည်း၊ မင်းတရားမစောင့်ပါမူ အလုံးစုံသော တိုင်းသူပြည်သားတို့သည် ဆင်းရဲစွာ နေကြရ၏။”
“ဘုန်းကြီးသော ဒါယကာ ... မြစ်ကို ကူးကုန်သော နွားတို့တွင် ရှေ့ဆောင် နွားလားသည် အကယ်၍ ဖြောင့်ဖြောင့်သွားသည်ရှိသော် အလုံးစုံသော နောက်လိုက်နွားတို့သည် ဖြောင့်ဖြောင့် သွားကြကုန်၏။ ထို့အတူ လူတို့တွင် မွန်မြတ်သည်ဟု သမုတ်အပ်သော မင်းသည် အကယ်၍ တရားစောင့်ပါမူ တစ်ပါးသော သူတို့သည် အဘယ်မှာ ဆိုဖွယ်ရာ ရှိအံ့နည်း၊ မင်းသည် တရားစောင့်ပါမူ အလုံးစုံသော တိုင်းသူပြည်သားသည် ချမ်းသာသွာ နေကြရ၏” –
ဟု မင်းကြီးအား တရားဟောလေ၏။ မင်းကြီးသည် ရသေ့၏ တရားစကားကို ကြားရလျှင် မိမိ မင်းအဖြစ်ကို သိစေ၍ “အရှင်ဘုရား ... ရှေးအခါ ပညောင်သီးမှည့်တို့ကို အကျွန်ုပ်ပင် ချိုအောင် ပြုပြီးလျှင် ယခုအခါ ခါးအောင် ပြုပါ၏၊ နောင်တစ်ဖန် ချိုအောင် ပြုပါဦးမည်” ဟု လျှောက်ထား၍ ရသေ့ကို ရှိခိုးပြီးလျှင် တိုင်းပြည်သို့ပြန်၍ တရားသဖြင့် မင်းပြုလေ၏။ ပညောင်သီးမှည့်တို့လည်း ရှေးကအတိုင်း ချိုမြဲ ချိုပြန်ကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
ရသေ့သည် - ငါဘုရားဖြစ်လာပြီ -
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ရှေ့ဆောင်နွားလား၊ အကောက်သွား၊ နောက်နွားကောက်သလို။
(၂) မင်းမတရား၊ တိုင်းသူများ၊ တရားမကျင့်လို။
(၄) မင်းတရားပြန်၊ တိုင်းသူမှန်၊ ကျင့်ကြံတရားကို။
(၅) တရားစောင့်ရာ၊ စားအစာ၊ ရသာဆိမ့်၍ချို။
(၆) တရားမစောင့်၊ ခါးရန်ကောင့်၊ စနောင့်ဆင်းရဲပို။
ကချင်သောင်းကျန်းသူသမိုင်း (၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်ထိ )
လိုရာစွဲပြော ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်(KIA)သည် သောင်းကျန်းသူမဟုတ် အကြမ်းဖက်သမားများသာဖြစ်သည်။KIAသည် ဒေသတွင်းရှိ သျှမ်းနီလူမျိုးများအပေါ် ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ အကြမ်းဖက်လုပ်ဆောင်လျက်ရှိသည်။
ကချင်လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်အဖွဲ့စတင်ပေါ်ပေါက်လာခြင်း
၁။	၁၉၄၉ ခုနှစ်တွင်ဖြစ်ပွားသော ကရင်-ဗမာအရေးအခင်းတွင် အမှတ်(၁) ကချင်သေနတ်ကိုင် တပ်ရင်း မှ ဗိုလ်ကြီးအဆင့်ဖြင့် တောခိုသွားသော
ကချင်အမျိုးသားနော်ဆိုင်းမှာ ကေအင်န်ဒီအိုတို့နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ယင်းသည် ၁၉၅ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ကေအင်န်ဒီအိုအင်အားစုအဖြစ် ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင်
လှုပ်ရှားခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် လားရှိုးမြို့ အစိုးရအထက်တန်းကျောင်း၌ အထက်တန်းပညာသင်ကြားနေသော ဇော်ဆိုင်းသည် နော်ဆိုင်းနှင့်ဆက်သွယ်ပြီး တောခိုခဲ့သည်။
၁၉၅၁ ခုနှစ်တွင် နော်ဆိုင်း တရုတ်နိုင်ငံသို့ ဝင်ရောက်ခိုလှုံသွားရာ၌ ဇော်ဆိုင်းသည်လိုက်ပါမသွားဘဲ သံတောင်၊ ဘောဂလိဒေသရှိ ကေအင်န်ဒီအိုများနှင့်
ပူးပေါင်းလှုပ်ရှားခဲ့သည်။
၂။		၁၉၅၉ခုနှစ်တွင် ကေအင်န်ဒီအိုအဖွဲ့မှဂျီလစ်လင်း(ကချင်အမည်-ဇော်ဘောက်)ဆိုသူအား ဇော်ဆိုင်း၏ အကြံပေးအရာရှိအဖြစ် တာဝန်ပေးအပ်ပြီး
ဇော်ဆိုင်းနှင့်အတူ ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် မြေအောက်စည်းရုံး သိမ်းသွင်းမှုလုပ်ငန်းများကို ပြုလုပ်ရန်စေလွှတ်ခဲ့သည်။ ဇော်ဆိုင်းနှင့် ဂျီလစ်လင်းသည်
ဇော်ဆိုင်း၏မိခင်ဖြစ်သူ ကျောင်းဆရာမတာဝန်ထမ်းဆောင်နေသည့် ဟိုကုန်တိုက်နယ်၊ နမ့်အန်ရွာ (အက်စ်တီ-၈၈၈၉)တွင် ခိုအောင်းပြီး
မြေအောက်စည်းရုံးရေးလုပ်ငန်းကို စတင်လုပ်ဆောင်ခဲ့လေသည်။ ဇော်ဆိုင်း၏ညီဖြစ်သူ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ဇော်ထူးသည်လည်း တက္ကသိုလ်မှထွက်ပြေးပြီး
ဇော်ဆိုင်းထံသို့လာရောက်ပူးပေါင်း တောခိုခဲ့လေသည်။ ထို့အပြင် အမှတ်(၄)ကချင်သေနတ်ကိုင်တပ်ရင်းမှ ထုတ်ပယ်ခြင်းခံရပြီး သိန္နီတွင် ကျောင်းတက်နေသော
ဒုတိယတပ်ကြပ် လမုန်တူးဂျိုင်၊ တက္ကသိုလ်မှထွက်၍ ကွတ်ခိုင်သို့ ပြန်ရောက်နေသော လမာလရိန်းတို့သည် ဇော်ဆိုင်းနှင့်ဆက်သွယ်ပေါင်းမိကြပြီး ၁၉၆ဝ
ပြည့်နှစ်တွင် ကချင်လွတ်မြောက်ရေးအဖွဲ့ (Kachin Independence Organization K.I.O)ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ၃။	ကေအိုင်အို မြေအောက်အဖွဲ့အစည်းတွင် ဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဇော်ဆိုင်း၊ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ အဖြစ် ဇော်ထူး၊ အတွင်းရေးမှူး အဖြစ် လမာလရိန်းတို့က တာဝန်ယူခဲ့ကြသည်။
ခဲယမ်းများထောက်ပံ့ရာမှ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဖြစ်လာပြီး အင်အားမှာ ၂၇ ယောက်ရှိခဲ့သည်။
ကချင်လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး စတင်ခြင်း
၄။		ကေအိုင်အိုအဖွဲ့သည် ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် လားရှိုးမြို့ငွေတိုက်အား စတင်စီးနင်းတိုက်ခိုက်ခဲ့ခြင်းဖြင့် လက်နက်ကိုင်လှုပ်ရှားမှုကို
စတင်ခဲ့လေသည်။ လားရှိုးမြို့ရှိငွေတိုက်ကိုဖောက်ကာ လက်နက်ကိုင်လှုပ်ရှားမှုစတင်သည်နှင့် လားရှိုး၊ ကွတ်ခိုင်ဒေသမှ ဇော်ဆိုင်းနှင့် ဇော်တူးတို့စည်းရုံးထားသည့်
ကချင်လူငယ်များမှာလည်း တစ်ပြိုင်တည်းတောခိုခဲ့ကြသည်။ အင်အား ၁၀ဝ ခန့်စုစည်းမိသောအခါ တပ်မဟာမှူး အဖြစ် ဇော်ဆိုင်းကလည်းကောင်း၊
တပ်မဟာဗိုလ်မှူးအဖြစ် ဂျီလစ်လင်းကလည်းကောင်း တာဝန်ယူလျက် သိန္နီမြို့နယ် လွယ်တောက်၌ ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလ ၅ ရက်နေ့တွင် ကေအိုင်အေ
(Kachin Independence Army-K.I.A) ခေါ် ကချင်လွတ်လပ်ရေးတပ်မတော်နှင့် ကေအိုင်စီ (Kachin Independence Council K.I.C)ကို စတင်ဖွဲ့စည်းခဲ့လေသည်။
၅။		ရှမ်းပြည်မြောက်ပိုင်း ကွတ်ခိုင်မြို့အနီး ဆင်လီရွာ၏ အရှေ့ဘက် ၁၀ မိုင်ခန့်အကွာတွင် အခြေချစခန်း တစ်ခုတည်ဆောက်၍ အခြေခံစစ်ပညာသင်တန်း
အမှတ်(၁)ကို ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၁၆ ရက်နေ့ ၌ ဖွင့်လှစ် သင်ကြားပေးခဲ့သည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လတွင် ကေအိုင်အေတပ်ရင်း (၁)ကို ဗန်းမော်နယ်မြေ
ခရမ်းဝ
ခရမ်းဝ
ကချင်သောင်းကျန်းသူသမိုင်း (၁၉၄၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်ထိ )
ကချင်လက်နက်ကိုင်တော်လှန်ရေး စတင်ခြင်း
မွန်ဘာပါတွင်လည်းကောင်း၊ တပ်ရင်း(၂) ကို လမာလရိန်းဦးစီးကာ အင်အား ၃ဝဝ ခန့်ဖြင့် မုံးစီး၊ မုံးထန် နယ်မြေတွင်လည်းကောင်း ဖွဲ့စည်းခဲ့ကြသည်။ ထို့ပြင်
ကျေးရွာများ၌ ဗွီဒီအက်ဖ် (Villager's Defence Forces) ခေါ် ကျေးရွာကာကွယ်ရေးအဖွဲ့အဖြစ်ဖွဲ့စည်းကာ တူမီးများတပ်ဆင်လျက် မိမိတပ်များကိုနှောင့်ယှက်ရန်
တာဝန်ပေးခိုင်းစေခဲ့ကြသည်။
၆။		၁၉၆၁ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင် ဗုဒ္ဓဘာသာကို နိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်း လိုက်ခြင်းကိုလည်းကောင်း၊ တရုတ်-မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံနယ်နိမိတ်
စာချုပ်ချုပ်ဆိုမှုတွင် ဖီမော်၊ ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန်ဒေသ များအား တရုတ်ပြည် နယ်နိမိတ်အတွင်း ထည့်သွင်းဖော်ပြမှုအပေါ် နေရာအနှံ့ ဆန္ဒပြမှုအား အခွင့်ကောင်းယူ၍
လည်းကောင်း၊ ရှမ်းပဒေသရာဇ်များမှ ဖက်ဒရယ်မူကို စတင်တောင်းဆိုလာခြင်းတို့ကြောင့် ကချင်တိုင်းရင်းသားတို့သည်လည်း ဗမာကြီးစိုးမှူ သယံဇာတ လက်ဝါးကြီးအုပ်မှုမှ ကင်းလွတ်သော လွတ်လပ်သော ကချင်သမ္မတနိုင်ငံ
ထူထောင်ရန်ဟူသော ရည်ရွယ်ချက်ဖြင့် စည်းရုံးလှုံ့ဆော်လာခဲ့ကြလေသည်။ ထို့ကြောင့် လူငယ်လူရွယ်အများအပြားမှာ
ကချင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့အစည်း၏ စည်းရုံးသိမ်းသွင်းမှုအောက်သို့ ရောက်ရှိသွားခဲ့ လေသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာကိုနိုင်ငံတော်ဘာသာအဖြစ် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေ (တတိယ ပြင်ဆင်ချက်) အက်ဥပဒေ၊ ၁၉၆၁ ခုနှစ်၊
အက်ဥပဒေအမှတ် ၁၇ အရ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် နိုင်ငံတော်ဘာသာဖြစ်လာသော်လည်း လွတ်လပ်စွာကိုးကွယ်ခွင့်ရရှိပြီးဖြစ်လေရာ မည်သို့မျှ ထူးခြားခြင်းမရှိပေ။ သို့သော်လည်း လူနည်းစုတို့၏သဘောဆန္ဒမပါဘဲ ဗမာစစ်ဗိုလ်တို့က လုပ်ချင်ရာလုပ်နိုင်သော စနစ်သည် ပင်လုံစာချူပ်ကို ချိုးဖောက်သော လုပ်ရပ်ဖြစ်ရာ လူနည်းစုများက ပင်လုံစာချုပ်အရ ၎င်းတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ဆုံးဖြတ်ခွင့်ကိုတောင်းဆိုလာကြသည်။
လက်နက်ကိုင်အင်အား ၂၇ ယောက်သာ ရှိသေးသော ကေအိုင်အို (Kachin Independence Organization) ကချင်တော်လှန်ရေးအဖွဲ့သည်
ဘာသာရေးလွတ်လပ်ခွင့်မရှိဟူ၍ အကြောင်းပြစည်းရုံးရာမှ ပိုမိုအင်အားတောင့်တင်းလာသည်။ တရုတ်-မြန်မာ နယ်နိမိတ်စာချုပ်တွင် ကချင်ပြည်နယ်မှ ဖီမော်၊
ဂေါ်လန်၊ ကန်ဖန် နယ်မြေများအား တရုတ်နယ်နိမိတ်အတွင်း ထည့်သွင်းပေးရခြင်းကိုလည်း ကချင်တိုင်းရင်းသားအများအပြားက ဆန္ဒပြကန့်ကွက်ကြသည်။
ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲပျက်ပြားသောအဖွဲ့အစည်း
၈။	ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးပွဲများမှာ ရန်ကုန်တစ်မြို့တည်းတွင်သာ ကျင်းပနေခြင်းမဟုတ်ဘဲ အချို့ အဖွဲ့အစည်းများမှာ ဆိုင်ရာဒေသတွင်သာ
ဆွေးနွေးကြခြင်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့်-ကျော်ဇံရွှီး၏ ရခိုင်ကွန်မြူနစ် ပါတီနှင့် ဆွေးနွေးပွဲပြုလုပ်ရာတွင် ငပလီ၌ပြုလုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့အတူပင်
ကေအိုင်အေ(ခေါ်) ကချင် လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော်များနှင့်လည်း မန္တလေးမြို့တွင် ဆွေးနွေးပွဲကျင်းပခဲ့သည်။
၉။	၁၉၆၃ ခုနှစ်အစပိုင်းတွင် ကေအိုင်အေများသည် တပ်မဟာ(၁)နှင့် တပ်ရင်း(၆)ရင်းကို ဖွဲ့စည်းပြီး ဖြစ်ပြီး အင်အား ၁,ဝဝဝ ကျော်အထိ တိုးတက်နေပြီဖြစ်သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် လားရှိုး-ကွတ်ခိုင်နယ်၌ အင်အား ၃ဝဝ နီးပါးခန့်၊ ဗန်းမော်-မြစ်ကြီးနားနယ်မြေ၌ အင်အား ၃၈ဝ ခန့်အထိသာရှိသော်လည်း နောက်ပိုင်း တွင်
ဗန်းမော်-စိန်လုံလမ်းနှင့် ဗန်းမော် -မန်ဝိန်းလမ်းတို့ကိုစိုးမိုးပြီး ဧရာဝတီမြစ်အနောက်ဘက်ကမ်းနှင့် မြစ်ကြီးနား အရှေ့မြောက်၊
ဟူးကောင်းလွင်ပြင်တို့ကိုတိုးချဲ့စည်းရုံးရာမှ အင်အားတိုးတက်လာခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၀။	၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၁၁ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီက ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေးအတွက် ကမ်းလှမ်းချက်ကိုထုတ်ပြန်သောအခါ ကေအိုင်အေများသည်
စာဖြင့်ဆက်သွယ်ညှိနှိုင်းပြီးနောက် တော်လှန်ရေး ကောင်စီ၏အစီအစဉ်ဖြင့် ဗန်းမော်သို့ရောက်ရှိလာကြသည်။ ကေအိုင်အေကိုယ်စားလှယ် ဇော်ဒန်နှင့်အဖွဲ့သည်
၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် ဗန်းမော်မှတစ်ဆင့် မန္တလေးသို့ရောက်ရှိလာသည်။ ထို့နောက် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှ
တပ်မဟာ(၇)တပ်မဟာမှူးနှင့် ပဏာမဆွေးနွေးပွဲကျင်းပပြီး စက်တင်ဘာလ ၇ ရက်နေ့တွင် တော်လှန်ရေးကောင်စီ၏ကိုယ်စား အနောက်မြောက်တိုင်း၊
တိုင်းမှူးနှင့်ထပ်မံ ဆွေးနွေးခဲ့သည်။
၁၁။	တိုင်းမှူးနှင့်ဆွေးနွေးစဉ် ဇော်ဒန်နှင့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က အောက်ပါအချက်များကို တောင်းဆိုခဲ့ သည်- (က)	ပြည်ထောင်စုအတွင်းရှိ လူမျိုးအသီးသီးအား လွတ်လပ်ခွင့်နှင့်ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်ကိုပေးအပ်ရန်၊ မိမိတို့ လူမျိုးများ၏သဘောအရ
ခွဲထွက်လိုသူများအားခွဲထွက်ခွင့်ပေးရန်။
(ခ)	ကချင်ပြည်နယ်နှင့်ပတ်သက်၍ ကချင် ပြည်သူပြည်သားများ လက်နက်ကိုင်တော်လှန်နေခြင်း၏ အဓိကရည်ရွယ်ချက်ပန်းတိုင်ဖြစ်သည့်
လုံးဝလွတ်လပ်သော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် သီးခြား ကချင်ပြည်နယ်ထူထောင်ရန်။
(ဂ)	ဤကဲ့သို့ ပြည်ထောင်စုအတွင်းမှ ကချင်ပြည်နယ်ခွဲထွက်သွားသည်ကို နှစ်ဦးသဘောတူ လက်မှတ်ရေးထိုးပြီးသည့်နေ့မှစ၍
ကချင်ပြည်နယ်နှင့်ဗမာပြည်သည် အောက်ပါထာဝရ ငြိမ်းချမ်းရေးမူငါးချက်ကိုအခြေခံထား၍ နှစ်ပြည်ထောင်ဆက်ဆံသွားရေးကို နှစ်ဦးသဘောတူ
လက်မှတ်ရေးထိုးရန်-
(၅)	ငြိမ်းချမ်းစွာအတူယှဉ်တွဲနေထိုင်ရေး။
၁၂။              	ကေအိုင်အေများ၏ တောင်းဆိုချက်များမှာ လုံးဝခွဲထွက်ရေးပင်ဖြစ်ပြီး ယင်းတို့ဘက်က လိုက်လျောမှု ဟူ၍ တစ်စုံတစ်ရာမျှပင်မရှိခဲ့ပေ။ ထို့အပြင်
ကျေးရွာအားလုံးလိုလိုကို စည်းရုံးစိုးမိုးထားခဲ့သည်။ ဆွေးနွေးပွဲ ပျက်ပြားသွားသည်နှင့် ကေအိုင်အေများသည် လူ၊ လက်နက်၊ ခဲယမ်းများကို အပြင်းအထန်
စုဆောင်းရာ ၁၉၆၃ ခုနှစ်ကုန်တွင် အင်အား ၂,ဝဝဝ ကျော်ခန့်အထိ တိုးတက်လာသည်။
ပြည်တွင်းငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲပျက်ပြားပြီးနောက်ပိုင်း ကေအိုင်အေ ကချင်အဖွဲ့အစည်း၏ အခြေအနေ
၁၃။	ကေအိုင်အေ (ခေါ်) ကချင်များသည် ငြိမ်းချမ်းရေး ဆွေးနွေးပွဲမပြုလုပ်မီ ၁၉၆၃ ခုနှစ် နှစ်ဦးပိုင်းတွင် တပ်မဟာ(၁)နှင့်တပ်ရင်း(၆)ရင်းကို
လူအင်အား ၁,ဝဝဝ ကျော်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းနိုင်ခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။ ဇော်ဒန်ခေါင်းဆောင်သည့် ကိုယ်စားလှယ်အဖွဲ့က တော်လှန်ရေးကောင်စီနှင့်ဆွေးနွေးနေစဉ်
ဧရာဝတီမြစ်ကိုဖြတ်ကျော်၍ ကျောက်စိမ်းထွက်ရှိရာ ကာမိုင်းမြို့နယ်အတွင်းသို့ ဝင်ရောက်စည်းရုံးစိုးမိုးခဲ့သည်။ ကာမိုင်းမြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာအားလုံးလိုလိုသည်
ကေအိုင်အေတို့၏ လွှမ်းမိုးမှု အောက်တွင်ရောက်ခဲ့ရသည်။ ဆွေးနွေးပွဲပျက်ပြားပြီးနောက် ကေအိုင်အေတို့သည် လူ၊ လက်နက်နှင့် ခဲယမ်း မီးကျောက်များကို
အပြင်းအထန်စုဆောင်းကြလေရာ ၁၉၆၃ ခုနှစ်ကုန်တွင် လူအင်အားမှာ ၂,ဝဝဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
၁၄။	၁၉၆၄ ခုနှစ်၊နှစ်ဦးတွင် ကေအိုင်အေတပ်မဟာ(၂)ကို တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။ တပ်မဟာ(၁)၏ လက်အောက်တွင် တပ်ရင်း(၁)၊ တပ်ရင်း(၂)နှင့် တပ်ရင်း(၅)ကိုစုဖွဲ့ပြီး
ဇော်ဆိုင်းက အုပ်ချုပ်သည်။ ဇော်ဆိုင်း၏ တပ်မဟာ(၁)သည် မန်စီမြို့နယ်၊ မွန်ဘာပါကျေးရွာ (အက်စ်အို-၄၈၈၈)တွင် အခြေပြု၍လှုပ်ရှားသည်။ တပ်မဟာ(၂)တွင်မူ
တပ်ရင်း(၃)၊ တပ်ရင်း(၄) နှင့် တပ်ရင်း(၆)တို့ ပါဝင်သည်။ ဇော်တူးက တပ်မဟာ(၂)ကို အုပ်ချုပ်ပြီး မဂျီဘွမ်(အက်စ်-၄၄ဝ၄)တွင် အခြေပြု၍ လှုပ်ရှားသည်။ ထို့အပြင်
တပ်ရင်း(၇) ကို ပူတာအိုနယ်မြေ တွင် လူအင်အား ၈ဝဝ ခန့်ဖြင့် တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းပြီး ဇော်တူးကပင် တာဝန်ယူ၍အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ တပ်ရင်း(၇)တွင်
ဗွီဒီအက်ဖ်(ခေါ်)ကျေးရွာကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ကို အခြေခံ၍ဖွဲ့စည်းခြင်းဖြစ်သည်။ ပြောက်ကျားလှုပ်ရှားမှုအတွက် ရည်ရွယ်ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၅။	ဇော်တူးသည် တပ်မဟာ(၂)အား တဖြည်းဖြည်း တိုးချဲ့ဖွဲ့စည်းခဲ့ရာ အင်အား ၁၄ဝဝ ကျော်အထိ တိုးတက်လာပြီး ပူတာအို၊ ချီဖွေ၊ လောခေါင်၊ မြစ်ကြီးနား၊
ဗန်းမော်၊ ကွတ်ခိုင်နယ်မြေများတွင် ဖြန့်ခွဲလှုပ်ရှား၍ လာသည်။ ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဇွန်လမှ ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလအတွင်း ကေအိုင်အေထိပ်သီးခေါင်းဆောင် ညီအစ်ကို
များဖြစ်သော ဇော်ဆိုင်း၊ ဇော်ဒန်၊ ဇော်တူး တို့ သုံးဦးသည်လည်း ဇော်သုံးဇော်ဟူ၍ နာမည်ကြီးလာကြသည်။
၁၆။	တပ်မတော်သည် ကချင်ပြည်နယ်နှင့် ရှမ်း ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းတွင် ရုတ်တရက်အင်အားကြီးထွား ပြီး လှုပ်ရှားလာကြသော ကေအိုင်အေများကို
ချေမှုန်းရေးအတွက် ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှစ၍ စစ်ဆင်ရေးများဖြင့် ဆင်နွှဲတိုက်ခိုက်တော့သည်။ တပ်မတော်က ဆင်နွှဲခဲ့သော စစ်ဆင်ရေးများမှာ အောက်ပါ
အတိုင်းဖြစ်သည်-
(က)	ဂန့်ဂေါ်စစ်ဆင်ရေး။
(ခ)	အောင်မြေစစ်ဆင်ရေး။
(ဂ)	ကောင်ရာဘွမ်စစ်ဆင်ရေး။
(ဃ)	ခရမ်းစစ်ဆင်ရေး။
၁၇။	တပ်မတော်က ဆင်နွှဲသည့်စစ်ဆင်ရေးအရပ်ရပ်ကြောင့် ၁၉၆၄ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလမှ ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလအထိ တစ်နှစ်တာကာလအတွင်းတွင်
ကေအိုင်အေများမှာ များစွာအထိနာခဲ့ရသည်။ ထိုကာလ အတွင်း ကေအိုင်အေ ၆၉၆ ယောက်ကို အသေမိပြီး ၃၇၇ ယောက်ကို ဒဏ်ရာရစေခဲ့သည်။
၁၀၆၄ ယောက်ကို အရှင်ဖမ်းဆီးရမိပြီး ၂၂၂၃ ယောက် လက်နက်ချခဲ့ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ နှစ်လယ်ပိုင်းအတွင်း
ကေအိုင်အေ ကချင်လှုပ်ရှားမှုများစွာ ကျဆင်းသွားခဲ့ရတော့သည်။
၁၈။	ကေအိုင်အေလှုပ်ရှားမှုမှာ တပ်မတော်၏ထိုးစစ်များကြောင့် အဘက်ဘက်မှယိုယွင်းကျဆင်းပြီး နာလန်မထူနိုင်တော့သဖြင့် ကေအိုင်အေခေါင်းဆောင်များသည်
နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ကြံဆကြိုးပမ်းကြရသည်။ ကေအိုင်အေဦးစီးချုပ်ဖြစ်သူ ဇော်ဆိုင်းသည် ပြည်ပအကူအညီရရေးအတွက် ထိုင်းနိုင်ငံသို့သွားရောက်ကာ
ထိုင်း-မြန်မာနယ်စပ်ထန်ဝိုး(အယ်လ်ယူ-ဝ၅ဝ၅)တွင်အခြေချ၍ ဘိန်း၊ ကျောက်စိမ်းများရောင်းဝယ်ရန် စခန်းဖွင့်လှစ်ခဲ့ရသည်။ ထိုင်းနိုင်ငံမှတစ်ဆင့်
ဇော်ဆိုင်းသည် ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် လွယ်ယားစခန်းမှ ခရီးထွက်သွားခြင်းဖြစ်ပြီး ဗန်ကောက်၊ ဇင်းမယ်၊ ဖော်မိုဆာသို့လှည့်လည်၍
အရှေ့တောင်အာရှစစ်စာချုပ်အဖွဲ့ (SEATO)၏ အကူအညီရရန် ကြိုးစားခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ခုနှစ်အတွင်းမှာပင် ကေအိုင်အေနိုင်ငံခြားဆက်သွယ်ရေးတာဝန်ခံ
မရန်ဘရန်ဆိုင်းသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ အကူအညီရယူရေးအတွက် ချောကန်တောင်ကြားဒေသသို့ သုံးလကြာသွားရောက်ဆွေးနွေးခဲ့သည်။ သို့သော် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
စစ်ဆင်ရေးတပ်အချို့ကို ထုတ်နုတ်ခဲ့ရလေရာ ကေအိုင်အေများအတွက် လူသူလက်နက်စုဆောင်းစည်းရုံး၍ ခေါင်းထောင်ထနိုင်ရန် အချိန်ရသွားသည်ဟု ဆိုရ
ပေမည်။
ကေအိုင်အေများ တစ်ဖက်နိုင်ငံနှင့်ဆက်သွယ်ခြင်း
၂ဝ။	၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ဇွန်လ ၂၆ ရက်တွင် ကျောင်းသားအရေးအခင်းဖြစ်ပွားပြီးနောက် ကေအိုင်အေ ခေါင်းဆောင် ဇော်တူးသည် တစ်ဖက်နိုင်ငံဘက်မှ
ပြတ်သားစွာထောက်ခံကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်တွင် ကေအိုင်အေသောင်းကျန်းသူများသည် တပ်မတော်ထိုးစစ်ကြောင့် ပျောက်ကွယ်သွားလုမတတ်
အထိနာခဲ့ရာမှ အမှတ်(၇၇) ခြေမြန်တပ်မဌာနချုပ်ဖွဲ့စည်းရန် တပ်များထုတ်နုတ်မှုကိုအခွင့်ကောင်းယူ၍ ပြန်လည်ခေါင်းထောင် ထလာနိုင်ချိန်ဖြစ်သည်။
ကေအိုင်အေခေါင်းဆောင်များသည် စစ်ရေးလှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်နိုင်ရန်အတွက် ပြည်ပ အကူအညီရရှိရေးကို အပြင်းအထန်ကြိုးစားခဲ့သည်။
တစ်ဖက်နိုင်ငံသို့ထွက်ခွာ၍ စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေးသင်တန်းများ တက်ရောက်ရန်နှင့် လက်နက်ခဲယမ်းအကူအညီများရရှိရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ ဘရန်ဆိုင်းတို့လူစုသည်
ပြန်လည်ရောက်ရှိလာကြသည်။
၂၂။	မရန်ဘရန်ဆိုင်းတို့လူစု လက်နက်ခဲယမ်းများရရှိ လာသောအခါ ကေအိုင်အေတပ်မဟာ(၂)မှူး ဇော်တူး ခေါင်းဆောင် သည့်အဖွဲ့သည် ၁၉၆၇ခုနှစ်၊
အောက်တိုဘာလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြည်ပသို့ခရီးထွက်ခွာ ကြပြန်သည်။ ထိုအဖွဲ့တွင် တပ်မဟာ(၂)မှူး ဇော်တူးကခေါင်းဆောင်ပြီး အထွေထွေအတွင်းရေးမှူး
ပုံရွှေဇော်ဆိုင်း၊ နိုင်ငံခြားရေးတာဝန်ခံ ဘရန်ဆိုင်းတို့လည်းလိုက်ပါကြသည်။ စုစုပေါင်းအင်အား ၄၂၅ ယောက်ပါဝင်သည်။ ထိုအဖွဲ့သည်
ဇော်တူးတို့လူစုသည် လက်နက်ငယ်မျိုးစုံ ၈ဝဝ လက်၊ ကျည်မျိုးစုံ ၁၇ဝ,ဝဝဝ တောင့်နှင့် စစ်ဝတ်ပစ္စည်းများရရှိခဲ့ကြသည်။ ကေအိုင်အေများသည်
လက်နက်ခဲယမ်းရရှိရေးအတွက် ယခင်ကရန်သူဖြစ်ခဲ့သည့် ဗကပများနှင့်ပူးပေါင်းရန်ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြရသည်။
လက်နက်ခဲယမ်းအပြည့်အစုံဖြင့် ပြည်တွင်းသို့ ပြန်လည်ရောက်ရှိ လာကြသည်။ ထို့နောက် တြိဂံနယ်မြေတွင်ရှိသော ကေအိုင်အေတပ်မဟာ(၂)ဌာနချုပ်မှ
မိုင်ရွန်ကွန်ဂျာနှင့် ကွန်ဆာဘောက်နော်တို့ဦးစီးသော တိုက်ခိုက်ရေးတပ်နှင့်  ကိုယ်ရံတော်တပ်များကို လက်နက်ခဲယမ်းများ တပ်ဆင် ပေးကြသည်။
ကေအိုင်အေများသည် ပြည်ပမှလက်နက်ခဲယမ်းများ ရရှိလာကြသောကြောင့် တပ်မတော်ကို ပစ်အားသုံး၍ တိုက်ခိုက်လာနိုင်ကြသည်။
စည်းရုံးလာရာနယ်မြေလူထုက လက်မခံသဖြင့် အောင်မြင်မှုမရ ရှိခဲ့ပေ။ ထို့အပြင် ကေအိုင်အေငယ်သားများအတွင်းတွင်လည်း ကွန်မြူနစ်ဝါဒကို
လက်မခံလိုသူများပေါ်ထွက် လာသည်။ ကေအိုင်အေအဖွဲ့အစည်း အတွင်း၌ ခေါင်းဆောင်ငယ်များ ခန့်အပ်ရာတွင်လည်း ဂျိန်းဖောလူမျိုးကြီး ဝါဒကို
ကျင့်သုံးပြီးအခြား မရူ(ခေါ်)လောင်ဝေါ်၊ လီဆူး(ခေါ်)ယောယင်၊ လချိတ်(ခေါ်) လရှီ စသော ကချင် မျိုးနွယ်ဝင်လူမျိုးစုများ မကျေမနပ်ဖြစ်လာကြသည်။
ကေအိုင်အေ အဖွဲ့အစည်း၏ခေါင်းဆောင်မှုကို ဇော်ဆိုင်း၊ ဇော်တူး၊ ဇော်ဒန်ဟူသော ဇော်ညီအစ်ကိုသုံးဦးကသာ လက်ဝါးကြီးအုပ်ထားခြင်းနှင့်ပတ်သက်၍လည်း
မကျေမနပ် ဖြစ်လာကြသည်။
၂၆။	၁၉၆၈ ခုနှစ် မတ်လတွင် ကေအိုင်အေတပ်ရင်း (၄)မှ မရူ(ခေါ်)လောင်ဝေါ်လူမျိုး ဇေလွမ်းနှင့် လရှီ (လချိတ်)လူမျိုး စခုံတိန်ယိန်းတို့ခေါင်းဆောင်သော
ကေအိုင်အေ ၁၂ဝ ခန့်သည် ကေအိုင်အေအဖွဲ့မှ ခွဲထွက်၍ ပြည်ပသို့သွားရောက်ကာ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ နှင့် ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ယင်းကိုအကြောင်းပြု၍ ၁၉၆၈
ခုနှစ်မှအစပြု၍ ဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီသည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မေခမြစ်အရှေ့ခြမ်းဒေသ ချီဗွေ၊ လောခေါင်၊ ဆော့လော်ဒေသများတွင် အခြေချနိုင်လာတော့သည်။
ကေအိုင်အေသောင်းကျန်းသူများ၏ အခြေအနေ (၁၉၇၁-၁၉၇၂ ခုနှစ်)
၂၇။	ကေအိုင်အေများသည် တစ်ဖက်နိုင်ငံမှ အကူအညီရယူခဲ့သော်လည်း ဗကပများနှင့်မူ မကြာခဏ ပဋိပက္ခဖြစ်နေခဲ့သည်။ ကွတ်ခိုင်ဒေသတွင်
ဗကပစစ်နယ်မြေတိုးချဲ့မှုကြောင့် ကေအိုင်အေများသည် တပ်မတော် အား လာရောက်ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ တပ်မတော်ကိုမတိုက်ဘဲ ဗကပကိုသာဦးတည်
ရန်သူအဖြစ် တိုက်ခိုက်နေခဲ့ သည်။ သို့သော် ၁၉၆၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဇော်ဒန်နှင့် အင်အားစုများက ကချင်(၄)ကို ချုံခိုတိုက်ခိုက်ခဲ့သည်။
ထို့နောက်ရှမ်းပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းမှ ကေအိုင်အေများသည် ဗကပတပ်ရင်း(၂ဝ၂)၊ (၃ဝ၃)တို့နှင့် နားလည်မှု ယူခဲ့ပြန်သည်။ ၁၉၇ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ ကေအိုင်အေ
တပ်မဟာ(၂)၊ တပ်ရင်း(၅)နှင့် တပ်ရင်း(၆)ကို ဇော်တူး ကိုယ်တိုင်ကွပ်ကဲ၍ ကာမိုင်းမြို့နယ်၊ ဖားကန့်လုံးခင်း ဒေသမှကျောက်စိမ်းများအား ထိုင်းနိုင်ငံသို့
ခိုးထုတ်ရောင်းချ ခဲ့ကြသည်။ ထို့နောက်ထိုင်းနိုင်ငံမှပင် စစ်လက်နက်များကိုဝယ်ယူကြသည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံမှ ဖီဆိုနာဂ သောင်းကျန်းသူများကိုလည်း
တရုတ်နိုင်ငံမှသင်တန်းပေး၍ လက်နက်တပ်ဆင်လာသည်။ ဖီဆိုများအား အိန္ဒိယသို့ ပြန်ပို့ပေး၍ လက်နက်တောင်းယူခြင်းများကိုလည်း လုပ်လာသည်။
အရှေ့ပါကစ္စတန်နှင့် အပြန်အလှန်ဆက်သွယ် ကူညီမှုများရှိခဲ့သော်လည်း ဘဂင်္လားဒေ့ရှ်နိုင်ငံပေါ်ပေါက်လာသောအခါ အဆက်အသွယ်ပြတ်သွားရသည်
တပ်မဟာ(၁)မှူးဇော်ဒန်ကရခိုင်သောင်းကျန်းသူများကိုလက်နက်တပ်ဆင်လေ့ကျင့်ပေးခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေ ဥက္ကဋ္ဌ ဇော်ဆိုင်းသည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ
တာဝန်ရှိသူအချို့နှင့်ညှိနှိုင်းကာ ယင်းစစ်ဌာနချုပ်ကို ထိုင်းနိုင်ငံအတွင်းတွင် ဖွင့်လှစ်ထားခဲ့သည်။
၂၈။	၁၉၇၂ခုနှစ်အတွင်းတွင် ကေအိုင်အေစစ်ဌာနချုပ်သည် ဇော်ဆိုင်းခေါင်းဆောင်၍ ထိုင်းနိုင်ငံ ထန်ဝိုးစခန်းတွင်လည်းကောင်း၊ တပ်မဟာ(၁)သည်
မြစ်ကြီးနားခရိုင်တွင်လည်းကောင်း ခိုအောင်းလှုပ်ရှားကာ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှ လက်နက်ခဲယမ်းအကူအညီ ရရှိရေးကိုကြိုးစားလျက်ရှိသည်။ စီးပွားရေးအရ
ကျောက်စိမ်းနှင့်ဘိန်းများကိုလည်း တိုးချဲ့ရောင်းဝယ်လာကြ လေသည်။
၁၉၇၂ ခုနှစ် မတ်လတွင်ရှိသော ကေအိုင်အေ၏ အင်အား
၂၉။	ကေအိုင်အေ
(က)	ကေအိုင်အေစစ်ဌာနချုပ်။ ဇော်ဆိုင်း။
(ဂ)	လားရှိုးခရိုင် နှင့် ဗန်းမော်ခရိုင်
(၁)	လားရှိုးခရိုင်တွင် လွမ်းဒေါင်နှင့် တပ်ရင်း(၂)၊ဇော်ဘွန်နှင့် တပ်ရင်း (၈)၊ ဒေါင်ခေါင်းနှင့် တပ်ရင်း(၉)တို့ကတာဝန်ယူသည်။
(၂)	ဗန်းမော်ခရိုင်တွင် ဒွရောင်နှင့် တပ်ရင်း(၁)၊ ဂေါ်ရူလဒွနှင့် တပ်ရင်း (၅)တို့က တာဝန်ယူ သည်။
(ဃ)	တပ်မဟာ(၂)။ ဇော်တူး နှင့် အင်အား ၁,၄၆၉ ယောက်ရှိပြီး ဇော်ဘောက်က တပ်ရင်း(၃)၊ ဇုတ်ဒိုင်ကတပ်ရင်း(၄)၊ လမာလရိန်းကတပ်ရင်း(၆)၊
ဇော်ဘောက်ကတပ်ရင်း(၇)၊ မဒင်ကီးယော် က တပ်ရင်း(၁၀)၊ ကဒေါ်ဇော်ဆိုင်းက တပ်ရင်း(၁၁) စသည်ဖြင့်တပ်ရင်းများအလိုက် တာဝန်ယူပြီး မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊
တြိဂံဒေသ၊ ဧရာဝတီအနောက်ခြမ်း ဒေသများတွင် လှုပ်ရှား သည်။
(င)	စုစုပေါင်းအင်အား။  ပြည်တွင်းတွင် ၂၉၅ဝ ခန့်ရှိပြီး ထိုင်းနိုင်ငံ ထန်ဝိုးတွင်ဌာနချုပ် ဖွင့်လှစ် ထားသည်။
သောင်းကျန်းသူအဖွဲ့အစည်းအချင်းချင်းဆက်သွယ်မှုများနှင့်ပဋိပက္ခများ
၁၉၆၄ ခုနှစ်မှစ၍ ပြည်ပကွန်မြူနစ်ပါတီ၏ နိုင်ငံရေး၊ စစ်ရေး အကူအညီများ တစ်စတစ်စ တိုးတက်များပြားစွာရရှိလာခဲ့သည်။ ကေအိုင်အေများသည်လည်း
အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံများမှ အကူအညီရရှိရန် အကြိမ်ကြိမ်ကြိုးစားခဲ့ရာ ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ ပြည်ပကျောင်းသားများ အရေးအခင်းကို အကြောင်းပြု၍ ပြည်ပနိုင်ငံက နိုင်ငံရေး၊
၃၄ ယောက်သည် ပြည်ပနိုင်ငံသို့ရောက်ရှိသွားသည်။ ထို့နောက် မြို့တစ်မြို့တွင် ပြည်ပအာဏာပိုင်များနှင့် ဆွေးနွေးပြီး ကေအိုင်အေက ကွန်မြူနစ်ဝါဒခံယူရန်
ဇော်ဆိုင်းတို့ ခေါင်းဆောင်သော ကေအိုင်အေ ၄၂၅ ယောက်အဖွဲ့သည် ၁၉၆၇ ခုနှစ်၊ နိုင်ဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့မှ ၁၉၆၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၇ ရက်နေ့အထိ