cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ဆီနာဘန်းမီးတောင်
ပေါက်ကွဲရခြင်း အကြောင်းရင်း
လွန်ခဲ့သောနှစ်သန်း ၅၀၀ ကျော်မှစ၍ ကမ္ဘာပေါ်တွင် မီးတောင်ပေါင်း ၅၄၀ ခန့် ပေါက်ကွဲသည့်အနက် ၇၅ ရာခိုင်နှုန်းမှာ အဆိုပါ မီးအကွင်းလမ်းကြောင်းပေါ်ရှိဒေသများက မီးတောင်ပေါက်ကွဲခဲ့ခြင်းဖြစ် သည်ဟု ပညာရှင်များကဆိုသည်။ မီးအကွင်းလမ်းကြောင်းရှိနေရာအတော်များများတွင် ရှေးကတည်းက ထင်ရှားကြီးမားသော မီးတောင်ပေါက်ကွဲမှုများရှိခဲ့သည်။ ထို့နောက် မီးငြိမ်းတောင်များအဖြစ် နှစ်ပေါင်းများစွာ မပေါက်ကွဲတော့ဘဲ ငြိမ်သက်နေသည့် မီးတောင်များရှိသကဲ့သို့ မကြာမကြာထပေါက်နေသော သက်ဝင်လှုပ်ရှားနေသည့် မီးတောင်များလည်းရှိသည်။ မီးငြိမ်းတောင်အဖြစ် ထင်ရှားသော မီးတောင်များအနက် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ဖူဂျီတောင်သည် အထင်ရှားဆုံးဖြစ်သည်။ မှတ်တမ်းများအရ ဖူဂျီတောင်သည် ၁၇၀၈ ခုနှစ်တွင် နောက်ဆုံးပေါက်ကွဲပြီးနောက် ယနေ့တိုင် ငြိမ်သက်နေသော မီးငြိမ်းတောင်ဖြစ်သည်။ မှတ်တမ်းမှတ်ရာအတိအကျမရှိသော်လည်း မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ပုပ္ပါးတောင်ကြီးသည် ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာက ပေါက်ကွဲခဲ့ဖူးသည်ဟုယူဆကြသည်။ ပုပ္ပါးတောင် ပေါက်ကွဲမှုကြောင့် ဧရာဝတီမြစ်ကြီးပင် တစ်ဆစ်ချိုးလမ်းကြောင်းပြောင်းချိုးကွေ့ခဲ့ရသည်ဟု အဆိုရှိသည်။ အလားတူမကွေးတိုင်းဒေသကြီးရှိ နဂါးပွက်တောင်မှာလည်း မီးငြိမ်းတောင်ဟု အထင်ရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးအခါက မီးတောင်များပေါက်ကွဲခဲ့သည်မှာအမှန်ပင်ဖြစ်နိုင်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဘူမိဗေဒပညာရှင်များ ရေးဆွဲထားသည့် ကမ္ဘာ့မီးအကွင်းလမ်းကြောင်းသည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ဖြတ်သွားသည်ကို ဖော်ပြထားသောကြောင့်ဖြစ်သည်။
တွင်းဝိုင်း
တွင်းဝိုင်း
ကန်ဦးရွာ၊ ကန်ဦး
ကန်ဦးရွာ၊ ကန်ဦး
ကဘုတ်ရွာ၊ ကနူကလေး
ကဘုတ်ရွာ၊ ကနူကလေး
ရွာသစ်တောင်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ရွာသစ်တောင်ရွာ (Ywarthittaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ရွာသစ်တောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွာသစ်တောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၂ ဦး၊ မ ၃၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ပေါဆယ်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ပေါဆယ်ရွာ (Pawse)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ကျော်ရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျော်ရွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၄ ဦး၊ မ ၇၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ရွာသစ်တောင်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါဆယ်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာဝေဏိကဒုက္ခ ၅-ပါး
အာဝေဏိက ဒုက္ခ ၅-ပါး။ မိန်းမများအတွက် သီးခြားခံယူရသော ဒုက္ခငါးပါး။
အာဝေဏိကဂုဏ်တော် ၁၈-ပါး
ပါဠိအနက်
နမော တဿ ဘဂဝတော အရဟတော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ။
ဗုဒ္ဓါနံ ဇီဝိတဿ န သက္ကာ ကေနစိ အန္တရာယောကာတုံ။
ဗုဒ္ဓါနံ သဗ္ဗညုတဉာဏဿ န သက္ကာ ကေနစိ အန္တရာယော ကာတုံ။
ဗုဒ္ဓါနံ အဘိဟဋာနံ စတုနံ ပစ္စယာနံ န သက္ကာ ကေနစိ အန္တရာယော ကာတုံ။
ဗုဒ္ဓါနံ အသီတိယာနုဗျဉ္ဇနာနံ ဗျာမပ္ပဘာယ ဝါ န သက္ကာကေနစိ အန္တရာယော ကာတုံ။
ဣမေသံ စတုန္န့ န သက္ကာ ကေနစိ အန္တရာယော ကာတုံတထာ မေ ဟောတု။
အတီတံသေ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အပ္ပဋိဟတံ ဉာဏံ၊ အနာဂတံသေ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော အပ္ပဋိဟတံ ဉာဏံ။
ဣမေဟိ တီဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတဿ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော သဗ္ဗံ ကာယကမ္မံ ဉာဏ ပုဗ္ဗင်္ဂမံ ဉာဏာနုပရိတ္တံ။
ဣမေဟိ ဆဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတဿ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော နတ္ထိ ဆန္ဒဿ ဟာနိ၊ နတ္ထိ ဓမ္မဒေသနာယ ဟာနိ၊ နတ္ထိ ဝီရိယဿ ဟာနိ၊ နတ္ထိ သမာဓိဿ ဟာနိ၊ နတ္ထိ ပညာယ ဟာနိ၊ နတ္ထိ ဝိမုတ္တိယာ ဟာနိ။
ဣမေဟိ ဒွါဒသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတဿ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော နတ္ထိ ဒဝါ၊ နတ္ထိ ရဝါ၊ နတ္ထိ အပ္ဇုဋံ၊ နတ္ထိ ဝေဂါယိတတ္ထံ၊ နတ္ထိ အဗျာဝဋမနော၊ နတ္ထိ အပ္ပဋိသင်္ခါနုပေက္ခာ။
ဣမေဟိ အဋ္ဌာရသဟိ ဓမ္မေဟိ သမန္နာဂတဿ ဗုဒ္ဓဿ ဘဂဝတော၊ နမော သတ္တန္နံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓါနံ။
သသဒ္ဓမ္မဂဏုတ္တမော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ သပရိဝါရံ သဉာတိ ဂဏံ ရက္ခတု မံ စိရံ သဒါ၊ သဗ္ဗကာမဒဒေါ စောတု မယှမေဝ စိရံသဒါ။
ဘန့်ကောင်ရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဘန့်ကောင်ရွာ (Bantkawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၈၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၁ ဦး၊ မ ၂၅၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျိုချောင်းရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်း
ဂျိုချောင်းရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်း
သုံးဆက်ရွာ၊ ကန်ဦး
သုံးဆက်ရွာ၊ ကန်ဦး
မိုးလားခရိုင်
မိုးလားခရိုင်(တရုတ်:    ; ရး: ue Mueang La၊ ເມືອງລ້າ   เมืองล้า   ) တစ်ဦးဖြစ်ပါတယ် ခရိုင် ၏တရားစီရင်ပိုင်ခွင့်အောက်တွင် ဆစ်ဆောင်ဒိုင်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရစီရင်စု ဝေးတောင်ပိုင်းအတွက် ယူနန် ပြည်နယ်, တရုတ်။ မိုးသည် မူအန် ၏မူကွဲတစ်ခုဖြစ်သည်။
နာမည်
"မိုင်းလား"၊ "မိုးလား" နှင့် "မူးအန်လား" တို့သည် တိုင်စကားတွင် အဓိပ္ပာယ်တူညီသော်လည်း ရောမအက္ခရာဖြင့်ရေးသားလျှင်ကွဲပြားမှုများရှိသည်။ ထို့ကြောင့် တရုတ်နိုင်ငံရှိ မိုးလားခရိုင်နှင့်မြန်မာနိုင်ငံရှိ မိုင်းလား မြို့နယ် တို့ကိုခွဲခြားရန်ဒေသခံများသည် မိုးလားကြီး/ မိုင်းလားကြီး၊ မိုးလားလေး/ မိုင်းလားလေးဟုခေါ်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရိုးရာတရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ရိုးရှင်းသော တရုတ်ဘာသာစကား စာသားပါဝင်သည့် ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ
ရွှေလေးရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
ရွှေလေးရွာ (Shwelay)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ ရွှေလေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရွှေလေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၇၂ ဦး၊ မ ၁၅၀၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၇၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ဓာတ်ငွေ့ဂြိုဟ်ဘီလူး
ဓာတ်ငွေ့ဂြိုဟ်ဘီလူး (Gas giant) ဆိုသည်မှာ ကျောက် သို့မဟုတ် အခြားအခဲပစ္စည်းများမပါဘဲ ဓာတ်ငွေ့သက်သက်ပြီးသော ကြီးမားလှသောဂြိုဟ်ကြီးဖြစ်သည်။ ဓာတ်ငွေ့ဂြိုဟ်ဘီလူးများကို မအောင်မြင်သောကြယ်ဟု ခေါ်ဆိုကြသည်။ အကြောင်းမှာ ယင်းတို့တွင် ကြယ်များတွင်ပါဝင်သည့် အခြေခံ ဒြပ်စင်များဖြစ်သည့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်နှင့် ဟီလီယမ်တို့ ပါဝင်ကြသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ နေအဖွဲ့အစည်းတွင် ဓာတ်ငွေ့ဂြိုဟ်ဘီလူးနှစ်ခု ပါဝင်သည်။ ဂျူပီတာ (ကြာသပတေးဂြိုဟ်) နှင့် စေတန် (စနေဂြိုဟ်) တို့ဖြစ်ကြသည်။ အခြားဂြိုဟ်ဘီလူးနှစ်ခု ယူရေးနပ်စ်ဂြိုဟ်နှင့် နက်ပကျွန်းဂြိုဟ်တို့မှာ ဓာတ်ငွေ့ဂြိုဟ်များမဟုတ်ဘဲ ရေခဲဂြိုဟ်ဘီလူးများဖြစ်ကြသည်။ များစွာသော နေအဖွဲ့အစည်းပြင်ပ ဓာတ်ငွေ့ဂြိုဟ်ဘီလူးများတွင် ထပ်တူကျသော ဂြိုဟ်ပတ်လမ်းများရှိကြသည်။ ကမ္ဘာမြေ ဒြပ်ထုထက် ၁၀ဆကျော်လျှင် ဂြိုဟ်ဘီလူးများဟုသတ်မှတ်သည်။ ဒြပ်ထုနည်းပါးသော ဓာတ်ငွေ့ဂြိုဟ်များကို "ဓာတ်ငွေ့ဂြိုဟ်ပုများ"ဟု ခေါ်သည်။ ဂျူပီတာနှင့် စေတန်ဂြိုဟ်တို့တွင် ဟိုက်ဒရိုဂျင်နှင့် ဟီလီယမ် အဓိကပါဝင်ပြီး ဒြပ်ထု၏ ၃-၁၃ ရာခိုင်နှုန်းကြား ရှိသည်။ ပင်မအူတိုင်တွင် ကျောက်သားများဖြင့်ဖွဲ့စည်းပြီး အလယ်လွှာတွင် သတ္တုဆန်သော အရည်ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဖြင့် ဝန်းရံထားကာ အပြင်ဘက်ကျသောအလွှာကို ဖိသိပ်ထားသော မော်လီကျူလာ ဟိုက်ဒရိုဂျင်ဖြင့် ဖုံးလွှမ်းထားသည်။ အပြင်ဘက်အကျဆုံး ဟိုက်ဒရိုဂျင်လေထုတွင် မြင်နိုင်သောတိမ်တိုက်များ၊ ရေနှင့် အမိုးနီးယားတို့ ပါဝင်သည်။ သတ္တုဆန်သော ဟိုက်ဒရိုဂျင်အလွှာဆိုသည်မှာ ဓာတ်ငွေ့ဂြိုဟ်ဘီလူးတိုင်းအတွက် ရည်ရွယ်ပြီး မြင့်မားသောလေထုဖိအားကြောင့် ဟိုက်ဒရိုဂျင်များကို လျှပ်ကူးပစ္စည်းအဖြစ် ပြောင်းပေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ အပူချိန် ၂၀၀၀၀ ကယ်လ်ဗင်၌ ဓာတ်ငွေ့ဂြိုဟ်ဘီလူးများ၏ ပင်မအူတိုင်တွင် လေးလံသောဒြပ်စင်များ တည်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ရပြီး ယင်းတို့၏ ဂုဏ်သတ္တိများကို အပြည့်အဝ နားမလည်သေးပေ။ ဂျူပီတာဂြိုဟ်ထက် ဒြပ်ထု ၁၃ ဆ ပိုမိုနည်းသော ကြယ်ပုညိုများနှင့် ) ဓာတ်ငွေ့ဂြိုဟ်ဘီလူးများ၏ ခြားနားချက်ကို အပြန်အလှန်ဆွေးနွေးကြသည်။ လေ့လာမှုတခုအရ ကြယ်ပုညိုများသည် ယင်းတို့၏ သမိုင်းကာလတခုတွင် နယူကလိယား ဖျူးရှင်းဖြစ်စဉ်နှင့် ကြုံတွေ့ခဲ့ကြသည်ဟုဆိုသည်။
မိုင်းနားရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
မိုင်းနားရွာ(Mongnar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ မိုင်းနားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းနားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၅၄ ဦး၊ မ ၇၃၅၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၄၂၁၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုန်းပင်စုရွာ၊ ကနူကလေး
အုန်းပင်စုရွာ၊ ကနူကလေး
ကျူတောချောင်
ကျူတောချောင်
အားမျိုး ၈-ပါး
အားမျိုး ၈-ပါး။
မှတ်ချက်။ ။ ပါဠိတော်၌ အမြတ်ဆုံးသောသည်းခံခြင်း ခန္တီအားသည် ရှစ်ခုမြောက်ဖြစ်၏၊ ၎င်းကိုရည်၍ပါရမီခန်း၌ ပရမံ တပေါ်၊ ခန္တီကျော်ဟု၊ သူတော်အကျင့်၊ အားရှစ်ဆင့် ဟုစပ်ဆိုထား‌လေပြီ။
မိုင်းလွန်းနယ်
မိုင်းလွန်းနယ်သည် ရှမ်းပြည်နယ် မြောက်ပိုင်း အရှေ့ဘက်တွင် တည်ရှိသောနယ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ သံလွင်မြစ်၏ တစ်ဖက်တစ်ချက်တွင် တည်ရှိရကား မိုင်းလွန်းနယ်သည် အရှေ့မိုင်းလွန်းနယ် အနောက်မိုင်းလွန်းနယ် ဟူ၍ ၂ ပိုင်း ကွဲလျက်ရှိသည်။ အရှေ့မိုင်းလွန်းမှာ နယ်မဖြစ်၏။ ရှေးအခါက စော်ဘွား၏ ဟော်သည် အရှေ့မိုင်းလွန်းတွင် ရှိသည်။ ရှေးအခါက မြို့တော်မှာ တာကွန့်၏တောင်ဘက်မိုင် အနည်းငယ်ကွာတွင် တည်ရှိသော ပန်ယန်းမြို့ ဖြစ်၏။
မိုင်းလွန်းနယ်သည် နယ်နိမိတ်အားဖြင့် မြောက်ဘက်တွင် တောင်သိန္နီနယ်နှင့် ဝနယ်များ၊ အရှေ့ဘက်တွင် လွယ်လုံ၊ ဝနယ်၊ တရုတ်နိုင်ငံနှင့် ကျိုင်းတံနယ်၊ တောင်ဘက်တွင် သံလွင်မြစ်၊ အရှေ့ဘက်၌ ကျိုင်းတုံနယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် မိုင်းရှုနယ်၊ မိုင်းနောင်၊ ကျေးသီးမံစံနယ်နှင့် တောင်သိန္နီနယ်(မိုင်းရယ်)နယ်များဖြင့် ပတ်ရံလျက်ရှိသည်။ အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် အရှေ့မိုင်းလွန်းနယ်သည် ၂၈၄၂ စတုရန်းမိုင်နှင့် ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် လူဦးရေ ၁၉,၆၄၆ ယောက် ရှိကာ၊ အနောက်မိုင်းလွန်းနယ်သည် အကျယ်အဝန်း ၈၇၈ စတုရန်းမိုင်နှင့် လူဦးရေမှာ ၁၉၅၆ ခုနှစ်တွင် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် ၁၈၆၅၅ ယောက်ရှိရကား စုစုပေါင်းအကျယ်အဝန်းမှာ စတုရန်းမိုင် ၃၇၂ဝ နှင့် လူဦးရေ ၃၈,၃ဝ၁ ယောက်ခန့် ရှိသည်။
ခွက်ခွင်း
ခွက်ခွင်း
ခွက်ခွင်းကို လင်းခွင်းဟူ လည်းကောင်း ၊ လင်းကွင်းဟူ လည်းကောင်း ရေးစပ်ခေါ်ဝေါ်ကြ၏။ မဟာဇနကပျို့၌ ''စည်ပုတ်, ပတ်သာ၊ သံဝါလင်းခွင်း၊ ညှင်းမျှကြည်ဟီး၊ တစ်စီတီး လျက်ဟု လင်းခွင်းနှင့်စပ်ဆို၏။ နေမိဘုံခန်း၌ သံဖြာညည်းညည်း၊ နရည်းလိုလို၊ သံချိုရှုပ်ရှုပ်၊ စည်းစုပ်လင်းကွင်း၊ ခရု သင်းနှင့်''ဟု လင်းကွင်းနှင့်စပ်ဆို၏။ သို့ရာတွင် ခွဲထားစပ်အင်ကား မဟုတ်ချေ။ ရေးကူးတည်းဖြတ်သူတို့၏ အလိုအတိုင်းသာ ဖြစ်ချိမ့်မည်။ မည်သို့ပင်ဆိုစေ ခွက်ခွင်းပင်ဖြစ်၏။ ယင်းမှာ ကြေးကို ခွက်အောင်ခွင်းအောင်ပြုလုပ်၍ တီးရသောတူရိယာဖြစ်၏။ ဤတူရိယာသည် ယခုအခါမှာလည်း ထင်ရှားလှ၏။
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်)
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်) သည် နိုင်ငံဝန်ထမ်းများအား လေ့ကျင့်သင်ကြားပေးသည့် အထင်ကရ တက္ကသိုလ်တစ်ခုဖြစ်ကာ  ပြည်ထောင်စုရာထူးဝန်အဖွဲ့ ၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် ရှိသည်။ ယခင်အမည်မှာ ဖောင်ကြီးသင်တန်းဟု အများခေါ်ကြသော ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်)ဖြစ်သည်။၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဇွန်လ (၁)ရက်နေ့တွင် ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်)ကို နိုင်ငံဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်)ဟု အမည် ပြောင်းလဲသည်။
ခွက်ခွင်း
လင်းကွင်း
လင်းကွင်းကို ပုဂံခေတ် စည်တီးဝိုင်းများတွင် အသုံးပြုခဲ့ကြောင်း အစောဆုံး တွေ့ရှိရသည်။ လင်းကွင်းကို ရှေးအခါက ခွက်ခွင်းဟု ခေါ်သည်။ ကမ္ဘာ့ပန်တျာသမိုင်းတွင် အိန္ဒိယပြည်၌ အရိယန်ခေတ် မတိုင်မီ နှစ်ပေါင်း ၁၅၀ဝ လောက်ကတည်းက လင်းကွင်းကို စတင်အသုံးပြုနေကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားသည်။
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်)
သမိုင်းကြောင်းနှင့်တည်နေရာ
ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီး၊ လှည်းကူးမြို့နယ်၊ လှည်းကူးမြို့မှ မြောက်ဘက် (၁၈)မိုင်၊ ရန်ကုန်မြို့မှ မိုင်(၅၀)ခန့်အကွာ ဖောင်ကြီးကျေးရွာအနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ပဲခူးရိုးမတောင်တန်း၏ အနောက်မြောက်ဘက် ဆင်ခြေလျှော တောင်ကုန်းပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားသော ဗဟိုပြည်သူ့ဝန်ထမ်းကျောင်း (နောင် ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်) ယခု နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်) ကို ၁၉၆၅-ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက်နေ့တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။အရှေ့ဘက်တွင် ဗဟိုသမဝါယမ ကောလိပ်နှင့်မင်းကုန်းကျေးရွာ၊မြောက်ဘက်တွင် ကျပ်ချောင်းနှင့်မဟူရာ သစ်တော ကြိုးဝိုင်း၊အနောက်ဘက်တွင် ပန်းတောကုန်းကျေးရွာနှင့် ငမိုးရိပ်ရေလှောင်တမံ၊ တောင်ဘက်တွင် ဖောင်ကြီးကျေးရွာ၊ဘုရားကုန်း ကျေးရွာတို့ တည်ရှိသည်။ ကျောင်းဝင်းအတွင်း၌ သင်တန်းခန်းမဆောင်များ၊ သင်တန်းသားများ၏ အိပ်ဆောင်များ၊ အုပ်ချုပ်သူ ဆရာနှင့် အမှုထမ်းများ၏ နေအိမ်များ၊ ဆေးရုံ၊ မူလတန်းကျောင်း၊ ကပွဲရုံနှင့် စာကြည့်တိုက် စသော အဆောက်အဦများ ဆောက်ထားသည်။ အဆောက်အဦးများကို ၂၂၉.၆၄ ဧကရှိသော မြေကွက်ပေါ်တွင် ဆောက်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။မူလဧရိယာအကျယ်အဝန်းမှာ (၂၅၄၉.၃၉)ဧက ရှိသည်။ ပြည်သု့ဝန်ထမ်းကောင်းများ မွေးထုတ်ရာ ကျောင်းဖြစ်၍ ကြံ့ခိုင်မှု၊ ခံနိုင်ရည်ရှိမှု၊ ဇွဲရှိမှု၊ သည်းခံနိုင်မှု၊ စည်းကမ်းသေဝပ်မှု စသော အရည်အချင်းများကို လေ့ကျင့်ပေးသည်။ ဖောင်ကြီးရွာအနီးတွင် တည်ရှိနေခြင်းကြောင့်လည်း အများပြည်သူတို့က ဖောင်ကြီးသင်တန်းဟူ၍ ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။
ခွက်ခွင်း
လင်းကွင်း
လင်းကွင်း သို့မဟုတ် လကွင်း၊ အချို့က ခွက်ခွင်း ဟုခေါ်ကြသော်လည်း လကွင်းဟုခေါ်များကြသည်။ လင်းကွင်းသည် ကြေး၊ ကြိုး၊ သားရေ၊ လေ၊ လက်ခုပ်တည်း ဟူသော တူရိယာငါးမျိုးတွင် ကြေး ဖြင့်ပြုလုပ်သော တူရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ ကြေးနီကို စင်ကာပူခဲနှင့် ရောစပ် ၍ ပြုလုပ်ထားသည်။ ကြေးကို ခွက်ခွက်ခွင်းခွင်း နှုတ်ခမ်းတွင် အနားနှင့် ပြုလုပ်ထားလေသည်။ ယင်းကို လင်းကွင်းရွက်ဟူ၍လည်ခေါ်၏။ ခွက်ခွင်း ကို ပညာသည်တို့က လင်းကွင်း၏အုံဟု ခေါ်ဆိုကြသေးသည်။ ထိုအုံ၏ အထက် အလယ်ဗဟို၌ အပေါက်ငယ်ဖောက်၍ ကြိုးတပ်ကာ လင်းကွင်း နှစ်ခု (တစ်စုံ)ကို ဘယ်ညာကိုင်ပြီး ဟပ်၍တီးရသည်။ လင်းကွင်းသည် အကြီးအငယ် အရွယ်အစားစားရှိသည်။ အထူ အပါး အလေးချိန်မှာလည်း အမျိုမျိုးပြုလုပ်ကြသည်။ သို့သော် တူရိယာ များ တီးမှုတ်ရာတွင် အကြီး၊ အလတ်၊ အငယ် သုံးမျိုးသုံးစားဟူ၍သာ အသိအမှတ်ပြုကာ သုံးနေကြသည်။ ဇာတ်၊ ရုပ်သေးပွဲနှင့် ဆိုင်အဖွဲ့များ၌ သုံးမျိုးစလုံးကို သုံးလေသည်။ လင်းကွင်းကြီးတို့၏ ခွက်ခွင်းအုံအကြီးအငယ် အကျယ်နှင့် နှုတ်ခမ်းရွက်၏ အထူအပါး အကျယ်အရွယ်အစားတို့မှာ တစ်စုံ နှင့်တစ်စုံ မတူကြသော်လည်း များစွာမကွာခြားကြပေ။ လင်းကွင်းအလတ် နှင့် အငယ်စားတို့မှာလည်း ထိုနည်းအတိုင်းပင်ဖြစ်၏။ လင်းကွင်းများ၏ အချင်း၊ မျက်နှာဝအကျယ်နှင့် နှစ်ဖက်တစ်စုံတို့၏ အလေးချိန်တို့မှာ ပျမ်းမျှခြင်းအားဖြင့်ဆိုသော် လင်းကွင်းကြီး၏ အချင်းမျက်နှာဝသည် ၁၂ လက်မ ခန့်ဖြစ်၍ တစ်ပိဿာခန့်စီး၏။ လင်းကွင်းလတ်၏ အချင်းမျက်နှာဝသည် ၁၁ လက်မခန့်ဖြစ်၍ ၇၅ ကျပ်သားခန့်စီး၏။ လင်းကွင်းငယ်၏ အချင်း မျက်နှာဝအကျယ်သည် ကိုးလက်မခန့်ဖြစ်၍ ၅ဝ ကျပ်သားခန့်စီး၏။
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်)
အဆင့်ဆင့်ပြောင်းလဲလာပုံ
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်)ကို ဗဟိုပြည်သူ့ဝန်ထမ်းကျောင်းအမည်ဖြင့် ၁၉၆၅ ခုနှစ်၊ဇန်နဝါရီလ (၁)ရက် နေ့တွင်စတင်ဖွင့်လှစ်သည်။၁၉၇၇ ခုနှစ်၊မေလ(၅)ရက်နေ့တွင် ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်အဖြစ် အဆင့်တိုးကာ ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ် (ဖောင်ကြီး)ဟု အမည်သတ်မှတ်သည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ မေလ(၂၇)ရက်နေ့တွင်  ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်)ဟု အမည် ပြင်ဆင်သည်။ ၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ(၂)ရက်နေ့တွင်  ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ် (အောက်မြန်မာပြည်)တွင် “ပြည်သူ့ဝန်ထမ်းအကယ်ဒမီ (Civil Services Academy)” ကို ဖွင့်လှစ်သည်။ ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ဇွန်လ (၁)ရက်နေ့တွင် ဗဟိုဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်)ကို နိုင်ငံဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်)ဟု အမည် ပြောင်းလဲသည်။
ခွက်ခွင်း
လင်းကွင်း
မြန်မာတိုင်းရင်း တူရိယာများအနက် လင်းကွင်းသည် တစ်ခုတည်း သီးသန့်သုံးသော တူရိယာမျိုးမဟုတ်ဘဲ အခြားသောတူရိယာများနှင့် ရော၍တီးရသော တူရိယာမျိုးဖြစ်သည်။ လင်ကွင်းကြီးမျိုးကို ဆိုင်းအဖွဲ့များ၌ ပတ်မကြီးနှင့် တွဲဖက်သုံးသည့်ပြင် စည်တော်ကြီးအဖွဲ့၊ ဗြောအဖွဲ့၊ ပုံရှည်နှင့် ပုံကြီးအဖွဲ့များတွင်လည်း သုံးသည်။ လင်းကွင်းလတ်ကို ဆိုင်းအဖွဲ့တွင် စခွံ့နှင့် တွဲဖက်၍တီးသည်။ ယင်းကို အငြိမ့်အဖွဲ့နှင့် ရေကင်းပုံထောင်အဖွဲ့များ၌လည်း တီးတတ်ကြသေး ၏။ လင်းကွင်းအငယ်မှာ ဆိုင်းအဖွဲ့၊ အငြိမ့်အဖွဲ့များအပြင် အိုးစည်ဝိုင်း၊ ဒိုးပတ်ဝိုင်းများ၌ သုံးလေသည်။ အိုစည်အဖွဲ့နှင့်တီးသော လင်းကွင်းအငယ်ကို အလှအပအသားပေး၍ တီးတတ်ကြသေး၏။ တီးပုံမှာ အိုးစည်ဝိုင်း၌ အိုးစည်တီးသမားကို အသားပေးသော ရွှေအိုးစည်လွယ် သလေလေ အစချီသည့် တေးသွားမျိုးကို သီဆိုတီးမှုတ်သောအခါ အိုးစည်တီးသမားသည် စက္ခုသောတပသာဒ ဖြစ်စေအောင် အဆန်းတကြယ် တီထွင်တီးကြရသကဲ့သို့ ရွှေဗျာ ရွှေဗျာ ဒိတ်ကယ်နဲ့၊ တံဆိပ် တံဆိပ်ခံ အစချီသည့် တေးသွားမျိုးတို့ကို သီဆိုတီးမှုတ်လိုက် သောအခါ၌လည်း လင်းကွင်းသမားသည် အဆန်းတကြယ်ဖွင့်၍ တစ်ဝက် ဟ၍၊ ခြမ်း၍၊ ခုပ်၍၊ ပွတ်၍၊ မြှောက်၍ အမျိုးမျိုးတီးလေ့ရှိကြသည်။ ဤသို့ တီးကြရာတွင် လင်းကွင်း၏ လက်ကိုင်ကြိုးတွင် ကျားမြီးကြီးများကို တပ်ထားလေ့ရှိကြ၏။ လင်းကွင်းကို လှပအောင် အမျိုးမျိုးပြောင်းလဲ၍ တီးရာတွင် အမြီးဖျားချင်း အထက်၌ဝိုင်း၍ ဟပ်မိအောင်ဖြစ်စေ၊ လင်းကွင်းသမား၏ ကိုယ်ကို နွဲ့၍ တီးကြလေသည်။ လင်းကွင်းအငယ်ကို ခေတ်ကာလပေါ် နိုင်ငံခြားတူရိယာများနှင့် အမျိုးသားတူရိယာတို့ ပေါင်းစပ်၍ ကာလသားတို့ ငြိမ့်ညောင်းသော တူရိယာ အပျော်ဝိုင်းများ၌လည်း သုံးကြသေး၏။ လင်းကွင်းများကို သူ့နေရာနှင့်သူ သုံးလျှင် တန်ဖိုးရှိလှ၏။ ထို့ကြောင့် လင်းကွင်းမပါ၊ တူရိယာ၊ ဟာလာဟင်းလင်း၊ အတီးဖျင်း ဟု ဆိုစမှတ်ပြုကြသည်။ သို့သော် လင်းကွင်းကို သူ့နေရာနှင့်သူ မဟုတ်ဘဲ သုံးမိချေက ပဉ္စင်တူရိယာ၊ နှဲခရာ၊ သာယာပေလျက်၊ လင်းကွင်းဖျက် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ စောင်းညှင်းပတ်သာ၊ တူရိယာ၊ သာချင်ပါလျက်၊ လင်းကွင်းဖျက် ဟူ၍လည်းကောင်း ဆိုစမှတ်ပြုကြပြန်သည်။
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်)
ဖွဲ့စည်းပုံ
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတက္ကသိုလ်(အောက်မြန်မာပြည်)တွင် အဓိကဌာနကြီးများအဖြစ် စီမံဘဏ္ဍာဌာနကြီးနှင့် သင်ကြားရေးဌာနကြီးဟူ၍ ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။သင်ကြားရေးဌာနကြီးတွင် ပညာဌာနကြီး(၈)ခုရှိကာ ၎င်းတို့မှာ-
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရန်ကုန်တိုင်းဒေသကြီးအတွင်းရှိ တက္ကသိုလ်များ
ခွက်ခွင်း
လင်းကွင်း
လင်းကွင်းများကို တီးရာ၌ ခွက်ခွင်း အုံချင်းအပ်၍ တီးခြင်းမှစ၍ အမျိုးမျိုးရှိကြရာ လင်းကွင်းနှစ်ဖက် ရိုက်ခတ်တီးပြီး ထားလိုက်ခြင်းအားဖြင့် အသံရှိန်ကုန်အောင် အတော်ကြာမြည်ဟည်းနေ၏။ ယင်းကိုဖွင့်၍ တီးသည် ခေါ်၏။ စည်တော်ကြီးများတီးရာတွင် လင်းကွင်းကြီးကို အမြဲဖွင့်၍ တီးရလေသည်။ အကယ်၍ တီးလိုက်သောအသံသည် အသံကုန်အောင် ကြာရှည် မမြည်လိုဘဲ တစ်ဝက်လောက်သာမြည်၍ တဖြည်းဖြည်း အသံစဲလိုက လင်းကွင်းကို နှစ်ဖက်ရိုက်ခတ်တီးပြီးလျှင် လင်းကွင်းကိုင်ထားသော လက်ဖျားကို အတွင်းသို့ ကွေးလိုက်ခြင်းအားဖြင့် လင်းကွင်းနှုတ်ခမ်းအရွက်သည် လက်မောင်းသားနှင့်ထိ၍ အသံရှည်စွာ မမြည်နိုင်တော့ဘဲ တဖြည်းဖြည်း စဲသွားတော့၏။ ထိုထက် လင်းကွင်းသံကို နားငြီး၍ ကြားပြီးသည်နှင့် ပျောက်ကွယ်သွားလိုပါက နှစ်ဖက်ရိုက်ခတ်တီးပြီးသည်နှင့် တီးသူက လင်းကွင်းများကို မိမိရင်ဘတ်ပေါ်သို့ အပြားလိုက်ကပ်လိုက်ပါက အသံအမြန် ပျောက်ကွယ်၍ သွားနိုင်လေသည်။ တစ်ဖန် လင်းကွင်းကို နှစ်ဖက်ရိုက်ခတ်ပြီး ဖွင့်ဟ၍ မတီးဘဲ ဂျိ ဟုမြည်အောင် ခွက်ခွင်းနှစ်ခုဆိုင်ကာ တီးခြင်းတစ်မျိုးရှိသေး၏။ ထို ဂျိ ဟူသောအသံကို ရှည်လျားစွာမဖြစ်ပေါ်စေလိုလျှင် လင်းကွင်းနှစ်ခုကို အထက်အောက်ဖိ၍ တီးပြီးသည်နှင့် တီးသူသည် မိမိ၏ တင်ပျဉ်ခွေထိုင်နေသော ပေါင်တစ်ဖက်ဖြင့် ထိုလင်းကွင်းများပေါ်သို့ အမြန်ဖိလိုက်ရလေသည်။ ဤကား အသံအရှည်၊ မတိုမရှည်နှင့် အသံအတို ဆုံးဖြစ်အောင် တီးနည်းများဖြစ်သည်။
မြန်မာအမျိုးသားတို့သည် လင်းကွင်းကို တူရိယာသဘောမျိုး မဟုတ်ဘဲ အလွတ်သုံးကြလေသေးသည်။ ပုံပမာ လောင်းလှေကြီးများ ပြိုင်ပွဲ တွင် လှေလှော်သမားတို့၏ တက်ချ တက်ရုတ် အနှေးအမြန် ညီညာစွာရှိကြ စေရန် လင်းကွင်းကို အုပ်ကာ ဖွင့်ကာ အချက်ပြ၍ လိုက်ပါတီးပေးကြ လေသည်။ ထို့ပြင် လေးဖက်အသားကျ မြန်မာပြိုင်မြင်းပွဲများတွင်လည်း မြင်းလွှတ်ရာ၌ လင်းကွင်းတီး၍ အချက်ပြပေးကြလေသည်။ လင်းကွင်းကို မြန်မာနိုင်ငံအပြင် အိန္ဒိယနိုင်ငံ၌လည်း သုံးလေသည်။ အယူဝါဒရေးရာ အခမ်းအနားတစ်မျိုးတွင် လင်းကွင်းကြီးများကို ညီညာစွာတီး၍ ကျင်းပ တတ်ကြ၏။ အနောက်နိုင်ငံများတွင် ရှေးအခါက ဘင်ချက်နှင့်အတူ သံ ချောင်းကို ခေါက်ကြသော်လည်း နောင်အခါ၌ လင်းကွင်းကို အချို့အစားထိုး ၍ သုံးကြသည်။ တရုတ်လူမျိုးတို့၏ တူရိယာများတွင်လည်း လင်းကွင်းကြီး ငယ်တို့ပါဝင်၏။ သို့သော် သူတို့၏ လင်းကွင်းပုံသဏ္ဌာန်တို့မှာ ခွက်ခွင်း အုံသေးငယ်၍ နှုတ်ခမ်းအရွက် အနည်းငယ်ကျယ်သဖြင့် အခြားသောလင်း ကွင်းသံများကဲ့သို့ မလေးဘဲ အသံပေါ့လေသည်။
တောငန်း
တောငန်းသည် ‘အန်စာရီ‌ဖောမီး’ မျိုးစဉ်တွင်၎င်း၊ ‘အနာတီဒီ’ မျိုးရင်းတွင်၎င်း၊ ‘အန်စာရိုင်နီ’ မျိုးရင်းခွဲ၌၎င်း ပါဝင်၍ ယင်းကို ‘အန်စာ အင်ဒီကပ်’ ဟု ပါဏ‌ဗေဒအလိုအားဖြင့်‌ခေါ် သည်။ ‌တောငန်းသည် အရွယ်အားဖြင့် အိမ်‌မွေးငန်းမျှရှိ၍ အလျား လက်မ ၃၀ ခန့်ရှိသည်။ အညိုနှင့် အဖြူ‌ရောင်သန်း‌သော မွဲပြာ‌ရောင်ကိုယ်ရှိသည်။ ဦး‌ခေါင်းနှင့် လည်‌ချောင်း‌ဘေးဘက်များတွင် အဖြူ‌ရောင်ရှိသည်။ လည်ကုပ်တွင် ကျယ်ပြန့်‌သော အနက်စင်းနှစ်‌ကြောင်းကို ထင်ရှားစွာ မြင်နိုင်သည်။ အဖိုနှင့်အမတို့၏ အ‌ရောင်သည် အတူတူပင်ဖြစ်၏။ ‌တောငန်းငယ်တို့၏ ဦး‌ခေါင်းအ‌ရောင်သည် အညိုရင့်‌ရောင်ဖြစ်သည်။ အနက်စင်းများကား မရှိ‌ချေ။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် ‌တောငန်းများကို ဧရာဝတီမြစ်နှင့် ချင်းတွင်းမြစ်ရှိ ‌သောင်ပြင်များတွင် အများအားဖြင့် ‌တွေ့ ရသည်။ ‌တောငန်းသည် တစ်‌နေရာတည်းတွင် အတည်တကျ မ‌နေဘဲ ရာသီအလိုက် ‌ဒေသ‌ပြောင်း‌ရွှေ့၍ ကျက်စားသည်။ တောငန်းသည် အအုပ်အသင်းနှင့်‌နေတတ်၏။ ‌တောငန်းအုပ် တစ်အုပ်လျှင် အများအားဖြင့် ၆ ‌ကောင်မှ အ‌ကောင် ၂၀ ထိပါဝင်သည်။ သို့‌သော် တစ်ခါတစ်ရံ ‌ကောင်‌ရေ ၁၀၀ မှ ၂၀၀ ထိပါဝင်သည့် ငှက်အုပ်ကြီးများကိုလည်း ‌တွေ့နိုင်သည်။
မြစ်နှင့် ‌ဝေးကွာ‌သော အင်းအိုင်များတွင် ‌တောငန်းကို မ‌တွေ့ရတတ်‌ချေ။ ညဘက်တွင် မြစ်‌ချောင်းကမ်းပါးအနီးရှိ လယ်ကွက်နှင့် ပဲခင်းများတွင် အစာရှာ‌ဖွေ စား‌သောက်‌လေ့ရှိသည်။ ‌နေ့အချိန်တွင် ‌သောင်ပြင် သို့မဟုတ် အိုင်ကမ်းပါးတွင် ကြက်အိပ် ကြက်နိုးနှင့် ငိုက်မျဉ်း‌နေခြင်းဖြင့်၎င်း၊ ‌ရေအယဉ်တွင် ‌မျော‌နေခြင်းဖြင့်၎င်း အချိန်ကို ကုန်လွန်‌စေပြီးလျှင် ည‌နေ‌စောင်း အချိန်၌ အစာရှာ ထွက်တတ်သည်။ တစ်ညလုံးအစာရှာစားပြီး‌နောက်၊ အရုဏ်တက်ချိန်တွင် ‌နေရာအရပ်သို့ ပျံသွား‌လေ့ရှိကြသည်။ အစာစား‌နေချိန် သို့မဟုတ် နား‌နေချိန်တွင် တစ်စုတ‌ပေါင်းတည်း ကျယ်‌လောင်စွာ ‌အော်တတ်ကြသည်။ ခရီးရှည် ပျံသန်းရာတွင် ‌တောငန်းတို့သည် မြားဦးပုံ သို့မဟုတ် ခုန်ညင်း တန်းပုံဖွဲ့ကာ ‌တောင်ပံကို မှန်⁠မှန်ရိုက်ခတ်၍ ပျံသန်းတတ်ကြသည်။ ‌တောငန်းများသည် အလွန်ပါးနပ် သတိရှိ၍ လူအနား ကပ်မခံကြ‌ချေ။ ‌တောငန်းများသည် မြန်မာနိုင်ငံသို့ ‌အောက်တို ဘာလတွင် ‌ရောက်လာ၍၊ မတ်လတွင် ထွက်ခွာသွား‌သော ဧည့်သည်ငှက်ဖြစ်သည်။ သား‌ပေါက်ရာ အနီးဆုံး‌ဒေသမှာ တိဗက်ဖြစ်သည်။ အသိုက်များကို ‌ရေညှိ၊ မြက်ပင်ဖြင့် ‌ပေါင်း ပင်တို့၏အကြားတွင် ပြုလုပ်‌လေ့ရှိသည်။ အသိုက်များတွင် ငှက်‌တောင်၊ ငှက်‌မွေးနု စသည်တို့ကို ထူထပ်သိပ်သည်းစွာ ခံထားတတ်ကြသည်။ တမြုံလျှင် ဆင်စွယ်ကဲ့သို့ ဖြူဆွတ်‌သော ဥ ၃လုံး သို့မဟုတ် ၄လုံးရှိသည်။
‌တောငန်းကို အာရှတိုက်အလယ်ပိုင်း၊ တရုတ်နိုင်ငံအ‌နောက်ပိုင်း၊ တိဗက်နိုင်ငံ၊ အာသံ၊ အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင်‌တွေ့ ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံအလယ်ပိုင်း၊ ချင်းတွင်းမြစ်နှင့် ဧရာဝတီ မြစ်တစ်‌လျှောက် ပြည်မြို့တိုင်‌အောင် ‌တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အ‌ရှေ့‌မြောက်ပိုင်း‌ဒေသ၊ သံလွင်မြစ်ကမ်းရှိ ဖားအံမြို့နှင့် ‌မော်လမြိုင်မြို့ အနီးတွင်လည်း အနည်းငယ်‌တွေ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မွန်ဂိုးလီးယားနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တိဗက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘဲငန်း (ငှက်)
မြင်းကြိမ်လုံးရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
မြင်းကြိမ်လုံးရွာ (Myinkyeinlone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပုပ္ပကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုပ္ပကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၅၆ ဦး၊ မ ၂၃၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညိထန်မြို့နယ်
ညိထန် ( တိဘက် : མཉེས་ཐང་) တွင်ရွာတစ်ရွာဖြစ်သည် ရွွွွှ ခရိုင် ထဲမှာ လာဆာစီရင်စု ထဲမှာ တိဘက်ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်းဒေသကြီး ၏ တရုတ် ။ ၎င်းသည် လာဆာ မြို့၏အနောက်တောင်ဘက် ၁၂ မိုင်အကွာတွင်ရှိသည်။
ကဏ္ဍ:ဝီကီဒေတာရှိ ကိုဩဒိနိတ်များ ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ဆိုင်းဖရာရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ဆိုင်းဖရာရွာ(Hsenghpayar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ကပ်မှော်စွပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကပ်မှော်စွပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၈ ဦး၊ မ ၁၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၁၁၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီးလပ်တဲစုရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ထီးလပ်တဲစုရွာ (Hteelattesu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ မီးတိုင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးတိုင်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၇၆ ဦး၊ မ ၂၁၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်အောင်စုရွာ၊ ကန်ဦး
မြန်အောင်စုရွာ၊ ကန်ဦး
ခန့်ကူရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ခန့်ကူရွာ (Hkantku)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၉၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘော်ကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၄၁ ဦး၊ မ ၂၅၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၅၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်းပြင်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ပင်းပြင်ရွာ (Pinpyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ကျော်ရွာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျော်ရွာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၄ ဦး၊ မ ၇၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောက်စုရွာ၊ ကနူကလေး
မြောက်စုရွာ၊ ကနူကလေး
ယူရေးရှား
ယူရေးရှား (Eurasia; ) သည် ဥရောပနှင့်အာရှ တိုက်နှစ်ခုတို့၏ ပေါင်းစည်းနေသည့် ကုန်းမြေကို ခေါ်ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။ ယူရေးရှားသည် မြောက်ကမ္ဘာလုံးခြမ်းနှင့် အရှေ့ကမ္ဘာလုံးခြမ်းတွင် တည်ရှိကာ အနောက်ဘက်တွင် အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ အရှေ့ဘက်တွင် ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ၊ မြောက်ဘက်တွင် အာတိတ် သမုဒ္ဒရာ၊ တောင်ဘက်တွင် အာဖရိကတိုက်၊ မြေထဲပင်လယ်၊ ပစိဖိတ်သမုဒ္ဒရာ နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ တို့က ဝန်းရံလျက်ရှိသည်။
ဥရောပနှင့် အာရှတိုက် တို့မှာ သဘာဝတရားအရ သီးခြားတိုက်နှစ်ခုအနေဖြင့် တိတိကျကျကွဲပြားမှုမရှိပဲ သမိုင်းကြောင်းနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရသာ ကွဲပြားနေသည့်အတွက် ယူရေးရှားကို ကမ္ဘာ့တိုက်ကြီး ငါးတိုက် သို့ ခြောက်တိုက်အနက် အကြီးဆုံးအနေဖြင့်လည်း မှတ်ယူကြသည်။
ယူရေးရှား၏ အကျယ်အဝန်းမှာ ၅၂,၉၉၀,၀၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၂၀,၄၆၀,၀၀၀ စတုရန်းမိုင်)ဖြစ်ပြီး ကမ္ဘာ့ကုန်းမြေစုစုပေါင်း၏ ၃၆.၂ % ရှိသည်။ ကမ္ဘာ့လူဦးရေစုစုပေါင်း၏ ၆၅ ရာခိုင်နှုန်းနှင့် ညီမျှသော လူဦးရေ သန်းပေါင်း ၄.၆ ထောင် သည် ယူရေးရှား၏ ကုန်းမြေတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ အာဖရိကမှ ယူရေးရှားသို့ ပထမဆုံး အခြေချနေထိုင်မှုမှာ လွန်ခဲ့သောနှစ်ပေါင်း ၆၀,၀၀၀ နှင့် ၁၂၅,၀၀၀ ခန့်က ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စူပါတိုက်ကြီးများ
ကျောင်းစုရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်း
ကျောင်းစုရွာ၊ ကွမ်းသီးချောင်း
ခရိုက်ခနိ
ခရိုက်ခနိ
ဆူးအက်ကျွန်းဆက်
ဆူးအက်ကျွန်းဆက် သည် အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် တည်ရှိသော ၇၅ မိုင် (၁၂၅ ကီလိုမီတာ) ကျယ်ဝန်းသည့် ကမ်းမြောင်ဒေသတစ်ခုဖြစ်ပြီး ဆူးအက် တူးမြောင်း ဖောက်လုပ်ထားသည့် နေရာဖြစ်သည်။ မြေထဲပင်လယ်နှင့် ပင်လယ်နီ အကြားတွင် တည်ရှိကာ အာဖရိကတိုက်နှင့် အာရှတိုက် နှစ်ခုကို ဆက်သွယ်ပေးထားသော ကုန်းမြေတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဆင်ခမ်းရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ဆင်ခမ်းရွာ (Hsinhkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ မန်ပုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ပုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၂၅ ဦး၊ မ ၁၁၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇေယျရွာ၊ ကန်ဦး
ဇေယျရွာ၊ ကန်ဦး
ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ
ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ ဆိုသည်မှာ ရေစီးအားဖြင့် လည်ပတ်ပြီး လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်သောစက်ရုံ ဖြစ်သည်။ ရေအားလျှပ်စစ် စက်ရုံတွင် ရေလှောင်တမံ၊ ရေယူအဆောက်အအုံများ၊ ဓာတ်အားစက်ရုံတို့ပါဝင်သည်။
လူတို့ သုံးစွဲလျက်ရှိသော အရာများတွင် ရေအားသည်သာလျှင် ရုတ်တရက် ကုန်ဆုံး၍ မသွားနိုင်ချေ။ အလုပ်လုပ်ရန် အတွက် စက်ကိုလည်စေရာတွင် ကျောက်မီးသွေးကို သုံးသည် ဖြစ်စေ၊ ဓာတ်ဆီကို သုံးသည်ဖြစ်စေ လူသည် အစားပြန်၍ မထိုးနိုင်သောပစ္စည်းကို အသုံးပြုနေရခြင်း ဖြစ်ပေသည်။
အက်တမ်တစ်ခု၏ နျူကလိယတ်အတွင်းရှိ မြောက်မြားစွာသော စွမ်းအင်ကို အသုံးပြုရာ၌ပင် စွမ်းအင်ကိုဖြစ်စေသည့် အက်တမ်ကို ဖျက်ဆီးပစ်နေခြင်း ဖြစ်ပေသည်။ ရေအားကို အသုံးပြုသော အခါတွင်မူ သဘာဝအလျောက် အစဉ်ဖြစ်ပေါ်နေခြင်းကို အသုံးပြုခြင်းသာ ဖြစ်လေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နေ၏ အပူကြောင့် ပင်လယ်၊ သမုဒ္ဒရာနှင့် အခြားနေရာများရှိ ရေအချို့သည် လေထုအတွင်းသို့ ရေငွေ့အဖြစ်နှင့် ပျံတက်ကုန်ကြသည်။ ထိုနောက် ထိုရေငွေ့များက တိမ်များဖြစ်လာကြပြီးလျှင် တောင်များပေါ်တွင် မိုးအဖြစ်နှင့်ဖြစ်စေ၊ နှင်းအဖြစ်နှင့်ဖြစ်စေ ကျလာရာမှ တစ်ဖန် ပင်လယ်၊ သမုဒ္ဒရာနှင့် အခြားအင်းအိုင်များသို့ ပြန်၍ ရောက်ကြပြန်သည်။ နေရှိနေသရွေ့ ထိုနည်းဖြင့် ရေသည် သံသရာလည်လျက် ရှိနေလေသည်။
ရေ၏စွမ်းအားကို အသုံးပြုရာတွင် လူသည် ကမ္ဘာ့ဆွဲအားကို အသုံးပြုလေသည်။ ထိုသို့အသုံးပြုရာတွင် ရေ၏အလေးချိန်နှင့် ရေမြင့်အားကို အသုံးပြုရပေသည်။ ရေမြင့်အားဆိုသည်မှာ ရေစ၍ စီးသည့်နေရာကို မတိုင်းတာရဘဲ ရေစ၍ စီးသည့်နေရာနှင့် အောက်တည့်တည့် မြေမျက်နှာပြင်ကိုသာ တိုင်းရသည်။ ကမ္ဘာ့ဆွဲအားကြောင့် ရေကုဗပေ တစ်ပေတိုင်းတွင် ရေအလေးချိန် ၆၂ .၄ ပေါင် ဖြစ်ပေါ်လေသည်။ ထိုကြောင့် ပေသုံးဆယ်၏ အောက်ခြေရှိ စတုရန်းတစ်ပေရှိသောနေရာတွင် ရေအလေးချိန်သည် ၃ဝ ၆၂ ့၄Ó၁၈၇၂ ပေါင် ရှိလေသည်။ ထိုအလေးချိန်က စက်၏ဘီးကို ရိုက်ခတ်လိုက်သောအခါ ဘီးသည် လည် ပြီးလျှင် အသုံးဝင်သော စွမ်းအင်ကို ဖြစ်စေလေသည်။ စွမ်းအင်စ၍ ဖြစ်ပေါ်သောနေရာနှင့် ဘီးကိုကား ထိနေစေရပေသည်။ လူတို့သည် စီးနေသည့် ရေမှ စွမ်းအားကို ထုတ်ယူသုံးစွဲခဲ့ကြသည်မှာ နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာမြင့်ခဲ့ပေပြီ။ ရှေးအခါက အင်္ဂလန်နိုင်ငံရှိ ကျေးလက်များတွင် ရေဖြင့်လည်စေသည့် စက် များဖြင့် ကောက်ပဲသီးနှံများကို ကြိတ်ယူခဲ့ကြလေသည်။ ထိုသို့ သုံးစွဲကြရာတွင် ဘီး၏နှုတ်ခမ်း၌ ရေပုံးများကို ချိတ်ထားကြသည်။ ပုံးများထဲသို့ ဝင်လာသောအခါ ရေ၏အလေးချိန်ကြောင့် ဘီးလည်သွားသည်။ ပုံးထဲရှိရေသည် ဘီးလည်၍ အောက်ဘက်သို့ ရောက်သွားသောအခါ ထွက်သွားလေသည်။ အကြီးဆုံး ရေဘီးကို အိုင်းအော့မန်းကျွန်း၌ တည်ဆောက်ထားခဲ့ကြသည်။ ထိုဘီး၏ အချင်းမှာ ၇၂ ၁/၂ ပေ ရှိ၍ မြင်းအား ၁၃ဝ မှ ၁၅ဝ ထိ ပေးနိုင်စွမ်း ရှိလေသည်။
ဒိုင်နမိုများကို ရေအားဖြင့် လည်စေပြီးလျှင် ရရှိလာသည့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို အဖိုးနှုန်းချိုသာစွာနှင့် ထုတ်ယူနိုင်လိမ့်မည် ဟု များသောအားဖြင့် ထင်မှတ်တတ်ကြလေသည်။ လက်တွေ့ လုပ်ရာတွင်မူ အလွန်စရိတ်ကြီး လေးသောကြောင့် ရေနွေးငွေ့ ဖြင့် လည်စေသည့်စက်ကဲ့သို့ပင် စရိတ်ကုန်ကျသည်ကို တွေ့ကြ ရတတ်သည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် ရေနွေးငွေ့ဖြင့် လည်စေသည့် စက်ထက်ပင် စရိတ်ပို၍ ကြီးလေးတတ်ပေသေးသည်။ ရေအားဖြင့် လည်စေမည့်စက်များကို မတည်ဆောက်မီက တစ်နှစ်ပတ်လုံး ရေလုံလုံလောက်လောက် ရရှိမည် မရရှိမည်ကို ရှေးဦးစွာ သိရှိရပေမည်။ စက်ကို ဆောက်လုပ်ပြီးမှ နွေရာသီ တွင် စက်ကို ရပ်ထားရမည်ဆိုသော် အကျိုးရှိနိုင်မည် မဟုတ် ချေ။ ထိုကြောင့် သာမန်အားဖြင့် အထူးကောင်းမွန်မည်ဟု ထင်ရသော နေရာများပင် အမှန်အားဖြင့် မသင့်တော်သော နေရာများ ဖြစ်တတ်ပေသည်။
ရေ၏စွမ်းအားကိုအသုံးပြုရာတွင် လူသည် တဖြည်းဖြည်း ပို၍ ကောင်းမွန်သည့်နည်းများကို အသုံးပြုလာနိုင်လေသည်။ ရေလျှံသောအခါတွင် ရေများကို လျှံမကျစေရန် ဆည်ရိုးများဖြင့် သိုလှောင်ထားနိုင်ကြလေသည်။ ထို့ပြင် ဆည်ရိုးများဖြင့် ရေ၏ မျက်နှာပြင်ကိုလည်း မြင့်တက်စေနိုင်သည်။ ထိုနည်းဖြင့် ရေမြင့် အားကို ပို၍ ကြီးမားစေနိုင်ကြလေသည်။
၁၈ဝဝ ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်သောအခါတွင် လူတို့သည် ရေ၏စွမ်းအားကို အသုံးပြုရာ၌ ထိရောက်သည့် စက်များကို အသုံးပြုလာနိုင်ကြပြီးလျှင် ၁၈၅ဝ ပြည့်နှစ်သို့ ရောက်သော အခါတွင်မူ တာဗိုင်ရဟတ်စက်များကို ထွင်လာနိုင်ကြသဖြင့် ရေအားဖြင့် လည်စေသည့် တာဗိုင်ရဟတ်စက်များကို တီထွင် ကာ လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်ကြသည်။ ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း ယခုအခါ ကယား ပြည်နယ်ရှိ ဘီလူးချောင်းမှ ရေအားဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို စတင်၍ ထုတ်လုပ်အသုံးချလျက် ရှိပေပြီ။
စားမြုံ့ပြန်တတ်သည့် တိရစ္ဆာန်များ
စားမြုံ့ပြန်တတ်သည့် တိရစ္ဆာန်များ (Ruminants) တွင် နွား၊ သိုး၊ ကုလားအုပ်၊ သမင်၊ ဆိတ်၊ တောဆိတ်၊ သစ်ကုလားအုပ် စသော တိရစ္ဆာန်များ ပါဝင်သည်။ ဤတိရစ္ဆာန်များ၌ ထူးဆန်းသော အစာချေနည်းရှိသည်။ အများ အားဖြင့် ယင်းတိရစ္ဆာန်များသည် အစာကို ကြိတ်ခြင်းမပြုဘဲ တံထွေးနှင့်ရော၍ မျိုချလေ့ရှိသည်။ အစာသည် အစာဝင် လည်ချောင်းမှတစ်ဆင့် အစာအိမ်သို့ ရောက်သွားသည်။
ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ
ရေလှောင်တမံ
ရေလှောင်တမံသည်မြစ်၊ ချောင်းကိုပိတ်ပြီးလိုအပ်သောရေအမြင့် ရနိုင်စေရန်ပြုလုပ်ထားသည်။ တမံအား မြေသား၊ ကျောက်ဖြည့်မြေသား၊ ကွန်ကရစ်တို့ဖြင့်ဆောက်လုပ်သည်။ ရေများလာသောအခါ ရေထုတ်ပစ်ရန်ရေပိုလွှဲ၊ ရေတံခါးများ၊ နှုန်းများစုပုံလာပါက ထုတ်ပစ်ရန်နှုန်းထုတ်ပေါက်များ၊ ရေလွှဲဥမင်များပါဝင်သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရန်အတွက် ရေယူဥမင်ပါဝင်သည်။
စားမြုံ့ပြန်တတ်သည့် တိရစ္ဆာန်များ
အစာအိမ်တွင် အခန်းလေးခန်း ပါရှိရာ ပထမအခန်းမှာ ရူးမင်း၊ ဒုတိယအခန်းမှာ ရက်တီကျူးလမ်း၊ တတိယအခန်းမှာ အိုမာဆမ်၊ စတုတ္ထအခန်းမှာ အဗိုမာဆမ်ခေး အခန်းတို့ ဖြစ်ကြ သည်။ စတုတ္ထအခန်းမှာ အစာအိမ် အစစ်အမှန် ဖြစ်သည်။ အခန်းအားလုံးပင် အစာကို ချေချက်ရာ၌ ကူညီကြသည်။ အစာ ကို လုံးထွေးပြီး အကြမ်းလိုက် မျိုချလိုက်သောအခါ အစာသည် ရူးမင်းခေါ် အကြီးဆုံး အစာအိမ်အခန်းသို့ ရောက်လာသည်။ အစာသည် ဤအခန်းမှ ရက်တီကျူးလမ်းခေါ် ပျားပလို့နှင့် တူသော အစာအိမ်၌ ဒုတိယအခန်းသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။
ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ
ရေယူအဆောက်အအုံများ
တမံရေဝင်ပေါက်မှဝင်လာသောရေသည် ရေယူဥမင်နှင်တဆက်တည်းရှိသော သံမဏိပိုက်လိုင်းမှတဆင့် ဓာတ်အားပေးစက်ရုံထဲရောက်လာပြီး တာဘိုင်ဟုခေါ်သည့် ဘီးများကိုလည်ပတ်စေသည်။
စားမြုံ့ပြန်တတ်သည့် တိရစ္ဆာန်များ
ရက်တီကျူးလမ်းတွင် အစာသည် စားမြုံ့ အလုံးကလေးများ အဖြစ်သို့ ပြောင်းသွားသည်။ အစာစားပြီးသော တိရစ္ဆာန်သည် စားမြုံ့ပြန်လိုသောအခါ ရက်တီကျူးလမ်းတွင် ပါရှိသော ကြွက် သားက ထိုစားမြုံ့ပြန်ကလေးများကို ပါးစပ်သို့ရောက်အောင် ပြန်လည် ပို့ဆောင်ပေးသည်။ ပါးစပ်သို့ ပြန်ရောက်လာသော စားမြုံ့ကို မေးဝဲ၍ ချေချက်ပြီးလျှင် အစာအိမ်၏ တတိယ အခန်းဖြစ်သော အိုမာဆမ်သို့ ပို့လိုက်သည်။ ထိုနေရာမှတစ်ဖန် အစာသည် အစာအိမ်အစစ် အဗိုမာဆမ်သို့ ရောက်သွားသည်။ ကုလားအုပ်၏ ထူးခြားချက်တစ်ရပ်မှာအခြား စားမြုံ့ပြန်ကောင် တို့ကဲ့သို့ အစာအိမ် တတိယအခန်း အိုမာဆမ် မပါရှိခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ အစာအိမ်မှ အစာသည် အစာအိမ်ရည် သို့မဟုတ် ဂဲစတြစ်ရည်တို့ဖြင့်ရော၍ အူသိမ်များသို့ ရောက်ရှိသွားသော အခါ အစာချေချက်ခြင်း လုပ်ငန်း ပြီးဆုံးသွားသည်။ ချေချက် ပြီးသား အစာကို အူသိမ် အတွင်းမျက်နှာပြင်က စုတ်ယူ၍ ခန္ဓကိုယ် အနှံ့အပြားသို့ သွေးကြောများဖြင့် ပို့ဆောင်ပေးသည်။
ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ
ဓာတ်အားပေးစက်များ
တာဘိုင်များသည် ဓာတ်အားပေးစက်၏ရိုတာနှင့်ဝင်ရိုးတစ်ဆက်တည်းတပ်ဆင်ထားသည်။ တာဘိုင်များလည်သောအခါ ရိုတာလည်ပြီး စတေတာအခွေမှ ဓာတ်အားထွက်ရှိလာသည်။ ဓာတ်အားထွက်ရှိရန်အတွက် ရိုတာပေါ်ရှိ ဝါယာခွေများအား တိုက်ရိုက်လျှပ်စီး(ဒီစီ)ထည့်ပေးရသည်။ သံလိုက်စက်ကွင်းဖန်တီးရန်ဖြစ်သည်။ ယင်းကိုဆွခြင်း(Excitation) ဟုခေါ်သည်။ စက်ငယ်များတွင် အမြဲတမ်းသံလိုက်ကိုအသုံးပြုသည်ဖြစ်ရာ သံလိုက်စက်ကွင်းဖန်တီးရန်မလိုပေ။ ဓာတ်အားပေးစက်ကြီးများတွင်သာလိုအပ်သည်။ လျှပ်စစ်သဘောတရားအရ သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်းတွင် ဝါယာခွေတစ်ခုလှုပ်ရှားနေပါက အေစီဓာတ်အား(ပြန်လှန်လျှပ်စစ်)ထွက်ပေါ်သည်။ ဓာတ်အားပေးစက်တွင်လည်း သံလိုက်စက်ကွင်းအတွင်းတွင် ရိုတာဝါယာခွေလည်နေသည်ဖြစ်ရာ စတေတာမှ ဓာတ်အားထွက်ပေါ်လာသည်။ ထွက်ပေါ်လာသောဓာတ်အားကိုအဝေးပို့နိုင်ရန်အတွက် လျှပ်တာ‌ပြောင်း(Transformer)များဖြင့် ဗို့အားအမြင့်စားအဖြစ်ဖန်တီး၍ ဓာတ်အားသုံးစွဲမည့်မြို့များသို့ပို့လွှတ်သည်။ (ဗို့အားနိမ့်ဖြင့်ပို့လွှတ်ပါက လေလွင့်မှုများလွန်းသည်။) ၎င်းမြို့များရောက်မှ ဓာတ်အားခွဲရုံများတွင် ဗို့အားနှိမ့်ချပြီး အသုံးပြုကြသည်။
စားမြုံ့ပြန်တတ်သည့် တိရစ္ဆာန်များ
စားမြုံ့ပြန်ကောင်များထဲတွင် ကုလားအုပ်နှင့် လာမာကုလားအုပ်တို့မှလွဲ၍ အခြားတိရစ္ဆာန်များ၌ အထက်မေးရိုး တွင် ရှေ့သွားများ မပါချေ။ သို့သော် သွားဖုံးသည် မာသော ချပ်ပြားကြီး ဖြစ်နေသောကြောင့် သွားကဲ့သို့ပင် အသုံးပြုနိုင် သည်။ အစာစားသောအခါ မြက်ကို အပေါ်သွားဖုံးချပ်ပြားနှင့် အောက်သွားများ အကြားတွင် ကိုက်ထားသည်။ ထိုနောက် ခေါင်းကို ဘေးဖက်သို့ ရမ်းလိုက်သောအခါ မြက်ပင်များသည် ပြတ်၍ ပါလာသည်။ စားမြုံ့ပြန်ကောင်များသည် အံသွား များဖြင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်မျှင်များကို ကြိတ်ဝါးနိုင်ကြသည်။
ရေအားလျှပ်စစ်စက်ရုံ
ဓာတ်အားပေးစက်များ
တာဘိုင်မှထွက်လာသောရေသည် ဆွဲပြွန်(Draft tube)မှတဆင့် စက်ထွက်(Tailrace) သို့ရောက်သည်။ ထိုမှသည်မြစ်၊ ချောင်းထဲပြန်စီးဝင်သွားသည်။
စားမြုံ့ပြန်တတ်သည့် တိရစ္ဆာန်များ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ခွာစုံပါသော တိရစ္ဆာန်များ
ရွှေကျင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ရွှေကျင်ရွာ(Shwekyin)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ မိုင်းနားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းနားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၅၄ ဦး၊ မ ၇၃၅၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၄၂၁၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​လှေလမ်းရွာ၊ ကနူကလေး
လှေလမ်းရွာ၊ ကနူကလေး
နောင်ခမ်းရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
နောင်ခမ်းရွာ (Nawnghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်ဖွီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၈၃ ဦး၊ မ ၁၈၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၅၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စာဗူးတောင်း
ဇီဝဗေဒအလိုအားဖြင့် တောစာက‌လေးသည် ‘ပလိုဆီအိဒီး’ မျိုးရင်းတွင်၎င်း၊ ‘ပလိုဆီအိုင်နီး’ မျိုးရင်းတွင်၎င်း ပါဝင်သည်။ တောစာက‌လေးကို စာဗူး‌တောင်း၊ စာ‌ဖောင်းဟုလည်း ‌ခေါ်‌သေးသည်။ စာဗူး‌တောင်းဟု အမည်တွင်ခြင်းမှာ ထိုငှက်၏အသိုက်သည် လည်ပင်းရှည်‌သော ဗူး‌တောင်းကို ‌စောက်ထိုးဆွဲထားသည်နှင့် တူခြင်း‌ကြောင့်ဖြစ်သည်။ အသိုက်ကို မြက် သို့မဟုတ် သစ်ရွက်တို့ဖြင့် ကျွမ်းကျင်စွာ ရက်ထားတတ်သည်။ ‌တောစာက‌လေးများသည် အအုပ်အသင်းနှင့် ‌နေထိုင်တတ်၍ လယ်‌တော၊ မြက်‌တော၊ စိုက်ခင်းများနှင့် ‌တောစပ်များတွင် ကျက်စား‌လေ့ရှိကြသည်။ နွံနှင့် ‌ရေကန်အနီးရှိ ရွာများတွင်လည်း ကျက်စားတတ်သည်။ သား‌ပေါက်ချိန်တွင် အဖို၏ အ‌မွေးအ‌တောင်များသည် ပြည့်စုံ၍လှပသည်။
တောစာက‌လေးကို အာဖရိကတိုက်တွင် အများအပြား တွေ့ရသည်။ ယင်းတို့မှ ‌ပေါက်ပွား‌သော မျိုးစိတ်များအနက် အချို့ကို အိန္ဒိယနှင့် မြန်မာနိုင်ငံတို့တွင် ‌တွေ့ရသည်။ ထို့ပြင် ဥရောပတိုက်နှင့် အာရှတိုက်တို့၌လည်း ‌တောစာက‌လေးများကို ‌တွေ့နိုင်၏။ သို့‌သော် ‌မြောက်နှင့်‌တောင်အ‌မေရိကတိုက်တို့၌ မ‌တွေ့ရ‌ချေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကပ်မှော်စွပ်ရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
ကပ်မှော်စွပ်ရွာ(Kathmawsut)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ကပ်မှော်စွပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကပ်မှော်စွပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၀၈ ဦး၊ မ ၁၄၁၀ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၁၁၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်စင်ကန်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
နတ်စင်ကန်ရွာ (Natsinkan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ပုပ္ပကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုပ္ပကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၉၅၆ ဦး၊ မ ၂၃၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၃၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ္ဘာ့ဆင်နေ့
မစ်ရှင်
ကမ္ဘာ့ဆင်နေ့ ကျင်းပရသည့် ပန်းတိုင်မှာ အာဖရိကနှင့် အာရှရှိ ဆင်များ အတိဒုက္ခ ကြုံတွေ့နေရပုံကို သိရှိသဘောပေါက်စေရန်နှင့် နှောင်ဖွဲ ့ဆင်နှင့် ဆင်ရိုင်းများကို စီမံရာ၌ ပြုစုစောင့်ရှောက်ရာ၌ အကောင်းမြင်သော ဖြေရှင်းချက်များ၊ အသိပညာများ ဖလှယ်နိုင်ရန် ဖြစ်သည်။ မျိုးတုံးရန် ခြိမ်းခြောက်ခံရသော မျိုးစိတ်များ စာရင်း ဖြစ်သည့် IUCN RED LIST စာရင်းတွင် အာဖရိကန်ဆင်များကို ထိရှလွယ်သော စာရင်းထဲ သွင်းထားကာ၊ အာရှဆင်များကို မျိုးတုံးတော့မည့် စာရင်းထဲ ထည့်ထားသည်။ အာဖရိကန်နှင့် အာရှဆင်များသည် ၁၂ နှစ်အတွင်း မျိုးတုံးမှုကို ရင်ဆိုင်ရမည်ဟု သဘာဝမြတ်နိုးသူ တဦးက ဆိုသည်။ လက်ရှိဆင်ကောင်ရေအရ ခန့်မှန်းသည်မှာ အာဖရိကန်ဆင်များကို ရေကြည့်လျှင် ကောင်ရေ ၄၀၀,၀၀၀ ခန့်၊ အာရှဆင်များကို ရေကြည့်လျှင် ကောင်ရေ ၄၀,၀၀၀ ခန့် ရှိမည် ဖြစ်ရာ၊ ဤအရေအတွက်သည် များနေသေးသည်ဟု ငြင်းချက်လည်း ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ပထမဆုံးသော ကမ္ဘာ့ဆင်နေ့ကို ၂၀၁၂ ဩ ၁၂ မှာ ကျင်းပသည်။  ရုပ်ရှင်အနေဖြင့် ဝီလျံ ရှက်တနာ ဇာတ်ကြောင်းပြန်သည့် Return to the Forest (တောထဲသို့ အပြန်)နှင့် When Elephants Were Young (ဆင်ကလေး ငယ်ငယ်တုန်းက)ဟူ၍ နှစ်ကား ရိုက်ကူးထုတ်လုပ်ထားသည်။ ပထမကားမှာ နှောင်ဖွဲ ့ခံ အကျဉ်းကျ အာရှဆင်များကို တောတွင်း ပြန်လွှတ်ပေးရန် ရည်ညွန်း ရိုက်ကူးထားပြီး၊  ကမ္ဘာ့ဆင်နေ့ အခမ်းအနားတွင် ပြသသည်။ နောက်ဆက်လာသော ကားမှာ လုလင်တဦးနှင့် ထိုင်းဆင်ကလေးအကြား သံယောဇဉ်ကို ဖွဲ့သီ ဖော်ကျူးထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ခိုးဖမ်းခြင်း
တရုတ်တွင် ဈေးအကြီးဆုံး ဖြစ်သော ဆင်စွယ်ကို လိုအပ်သည်မှ    အာဖရိကန်နှင့် အာရှဆင်များကို တရားမဝင် အမဲလိုက်ခြင်းသို့ ဦးတည်လာသည်။ ဥပမာ၊ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး ဆင်များထဲမှ တကောင် ဖြစ်သည့် စာထောင် (Satao)သည် သူ၏ ဝင့်ကြွားလှပသော အစွယ်များကို လိုသည့်အတွက် အသတ်ခံရသည်။  နောက် ထင်ရှားသော ကင်ညာဆင်တကောင် ဖြစ်သော မောင်တိန်ဘူး(Mountain bull)မှာလည်း ဆင်သူခိုးများ လက်ဖြင့် အသတ်ခံရသည်။ ဆင်စွယ်ဈေးမှာ လက်တန်းပြောလျှင်ပင် ရွှေဈေးထက် ကြီးသည်။  သို့ဖြစ်၍ အာဖရိကန်ဆင်များသည် ဆင်စောရများ လိုက်ခြင်းကို ကြုံတွေ့ရသည်။  ဆင်များကို အသားအလို့ငှာ၊ သားရေအလို့ငှာ၊ ကိုယ်အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းအလို့ငှာ အမဲလိုက်ကြပြီး၊ မှောင်ခို သားရိုင်းဈေးကွက်တွင် အရောင်းအဝယ် ဖြစ်ရာ၊ ဆင်များအတွက် အသက်အန္တရာယ် အလွန်များလာသည်။ ဤသည်မှာ စွန့်စားရနည်းပြီး အမြတ်အစွန်း မြင့်မားသည်ကို နှစ်ခြိုက်သော ငို့ဘများကို မက်မောစရာ ဆွဲဆောင်နေသည်။   ခန္ဓာကိုယ်ကြီးမားသော ဆင်များကို သယ်ဆောင်ရာ၌ ကိရိယာတန်ဆာပလာများစွာ လိုအပ်သည် ဖြစ်ရာ၊ ဆင်မုဆိုး (poacher) များသည် အမဲလိုက်ခြင်းကို ကျွမ်းကျင်ရန် လိုအပ်သည်ဟု ယူဆသည်။
စားကျက်ပျောက်ခြင်း
သစ်တောပြုန်းတီးခြင်း၊ မိုင်းတွင်းများ ပေါလာခြင်းနှင့် စိုက်ပျိုးမြေ ချဲ့ထွင်လာခြင်းတို့ကြောင့် စားကျက်ပျောက်ခြင်းသည် အထူးသဖြင့် အာရှဆင်များအတွက် ပြဿနာ ခြောက်သောင်း ဖြစ်လာသည်။  အတူတကွ နေထိုင်ကျက်စားလေ့ရှိသော စားကျက် ပြိုပျက်သွားခြင်းက အုပ်လိုက် စုစည်းနေထိုင်သော ဆင်များကို တကွဲတပြား ဖြစ်စေပြီး၊ ဆင်များ ထီးတည်း ဖြစ်လာသည်။ ယင်းသို့ ဖြစ်လျှင် ဆင်များအတွက် မိတ်လိုက်၊ သားပေါက်ရန် ခက်ခဲလာပြီး၊ ဆင်သူခိုးများအတွက်မူ ဆင်များကို ရှာဖွေရန်နှင့် ထောင်ချောက်ဆင်ရန် ပိုမို လွယ်ကူသွားသည်။ အာရှဆင်များသည် ၎င်းတို့ စားကျက် ၃၀-၄၀% နီးပါးကို ဆုံးရှုံးခဲ့ပြီး၊ ယင်းအတွက် သူတို့၏ သားသမီးများ၊ မျိုးဆက်များကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန် မဆိုထားနှင့်၊ သူတို့ကိုယ်တိုင် နေထိုင် စားသောက်ဖို့ပင် ပင်ပန်း ဆင်းရဲလာသည်။
ထူးခတ်နှိပ်စက်ခြင်း
တိရစ္ဆာန်ရုံများ၊ ဆပ်ကပ်များနှင့် ခရီးသွားလုပ်ငန်းများတွင် ဆင်များကို ပြုစုစောင့်ရှောက်ရန်အတွက် တရားဥပဒေ ပြုပြဋ္ဌာန်း ကာကွယ်ပေးရန် ပျက်ကွက်လျှင်၊ သူတို့ကို နှိပ်စက်ရာ ရောက်သည်။  ကျုံးသွင်း ထူးခတ်ညဉ်းဆဲထားခြင်းသည် ဆင်များ ဆင်းရဲပင်ပန်းခြင်း ကြီးစွာ ဖြစ်ရသည်။ အာရှဆင်များသည် တောတွင်း၌ တရားမဝင် ဖမ်းဆီးခံရပြီး အမြတ်များသော ခရီးသွားလုပ်ငန်းများသို့ မှောင်ခို ရောင်းချခြင်း ခံရလေ့ ရှိနေသည်။
ဆယ်လီများ၏ အသံများ
နာမည်ကျော် ဆယ်လီအများအပြားက ဆင်များကို ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးကြောင်း ထုတ်ဖော် ပြောဆိုကြသည်။ ယင်းထဲတွင် လီယိုနာဒို ဒီကာပရီယို၊ ခရစ္စတင်း ဒေးဗစ် (Kristin Davis)၊ ဝီလျံ ရှက်တနာ (William Shatner)၊ ယောင်မင် (Yao Ming)၊ ဝီလျံမင်းသား(Prince William)၊ ဂျော်ဇာ ဖောက်စ် (Jorja Fox)၊ အဲလစ် ဘောဒွင်း (Alec Baldwin)၊ စတီဖင် ဖရိုင်း (Stephen Fry)၊ အက်ရှလေ ဂျု (Ashley Judd)၊ ဂျဒ ပင်ခက် စမစ် (Jada Pinkett Smith)၊ ကက်သရင် ဘဂလို (Kathryn Bigelow) တို့နှင့်တကွ နိုင်ငံရေးသမားမျ ဖြစ်ကြသော ဘားရက် အိုဘားမား ဟီလာရီ ကလင်တန်နှင့် ချဲလ်စီး ကလင်တန်တို့ပါ ပါဝင်သည်။
ပြင်ပလင့်
ကဏ္ဍ:ကမ္ဘာ့အထိမ်းအမှတ်နေ့များ
စုဆောင်းခြင်းအလေ့
အရှည်မြော်တတ်သူတို့သည် နောင်ရေးဖူလုံစေရန် ကြေးငွေ ဥစ္စာတို့ကို စုဆောင်းတတ်ကြ၏။ သို့သော် ထိုကဲ့သို့ စီးပွားရေး အလို့ငှာ မဟုတ်ဘဲ ဝါသနာအလျောက် ပစ္စည်းစုဆောင်းလည်း ရှိသေးသည်။ ယင်းသို့ စုဆောင်းသောပစ္စည်းတို့မှာ နောင်အခါ တွင် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းတရပ် အနေနှင့် လူ့သမိုင်းအတွက် သော်၎င်း၊ ယဉ်ကျေးမှု သမိုင်းအတွက်သော်၎င်း၊ အနုပညာ သမိုင်းအတွက်သော်၎င်း အလွန်တရာ တန်ဖိုးရှိလာတတ်သည်။ ထိုကြောင့် အချို့က ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို စုဆောင်းကြ၏။ အချို့ကား ကျောက်စာ၊ ပေစာ၊ ပုရပိုက်၊ မင်စာ၊ စာအုပ်၊ ပန်းချီကား၊ ရုပ်တု စသည်တို့ကို စုဆောင်းကြ၏။ အချို့မှာမူ တံဆိပ်ခေါင်း၊ မီခြစ်ခွံ၊ စီးကရက် အရုပ်ကား စသည့် အသေး အဖွဲ့ ပစ္စည်းတို့ကို စုဆောင်းကြ၏။ ပါဏဗေဒို လိုက်စားသူ တို့မှာ သတ္တဝါအမျိုးမျိုးတို့၏ အရိုးစုများ၊ အကြေးခွံများ၊ ယောက်သွားခွံများ စသည်တို့ကို စုဆောင်းကြသည်။
ထိုကဲ့သို့ စုဆောင်းခြင်း၌ ဝါသနာပါသော သဌေးသူကြွယ် များသည် ရှေးဟောင်းပစ္စည်းများကို ဈေးကြီးပေး၍ ဝယ်ယူ သိုမှီးထားတတ်ကြသည်။ သို့ဖြစ်၍ ပစ္စည်းတို့ကို အပျင်းပြေ သဘောထားကာ မှန်မှန် စုဆောင်းသွားသော် နောင်တစ်နေ့တွင် အကျိုးခံစားနိုင်ဖွယ် ရှိသည်။ ထိုကြောင့် အနောက်နိုင်ငံများ တွင် ဤစုဆောင်းခြင်း အလေ့အထသည် ကလေးသူငယ်ကအစ ခေတ်စားလေသည်။
စုဆောင်းရာ၌ ပစ္စည်းနှစ်မျိုးရှိသည်။ အိမ်တွင်းနှင့် ဆိုင် သော ပစ္စည်းနှင့် အိမ်ပြင်ပနှင့်ဆိုင်သော ပစ္စည်းဟူ၍ ဖြစ်၏။ တံဆိပ်ခေါင်း၊ ဓာတ်ပုံ၊ စာအုပ် စသည်တို့ကို စုဆောင်းခြင်းမှာ အိမ်တွင်းဆိုင်ရာ ပစ္စည်းများကို စုဆောင်းခြင်းဖြစ်၏။ ပန်းပွင့်၊ ခရုခွံ၊ လိပ်ပြာ၊ ဖလံကောင် စသည်တို့ကို စုဆောင်းခြင်းမှာ အိမ်ပြင်သို့ထွက် ရှာဖွေစုဆောာင်းရခြင်း ဖြစ်၏။ စုဆောင်းမှု၌ မကျွမ်းကျင်သူတို့သည် ရရာပစ္စည်းမျိုးစုံကို ရှာဖွေ စုဆောင်း တတ်ကြသည်။ ဤစုဆောင်နည်းမျိုးမှာ အလုပ်ပို၍ အချိန်ကုန် သလောက် အကျိုးမများချေ။ တစ်မျိုးကောင်းကို ရွေး၍ စွဲစွဲ မြဲမြဲ စုဆောင်းခြင်းသည်သာ၍ အကျိုးရှိစေတတ်သည်။
စုဆောင်းသည့်အခါ စုဆောင်းသည့် ပစ္စည်းအမျိုးအမည်၊ စုသည့်နေ့ရက်၊ မည်သို့ရရှကြောင်း၊ ရရှိသည့်ဌာန၊ ပစ္စည်းနှင့် စပ်ဆိုင်သောသမိုင်း စသည်တို့ကို မှတ်တမ်းတင်၍ ထားသင့် သည်။ နောင်သောအခါ၌ ထိုမှတ်တမ်းသည် အဖိုးတန် သမိုင်း အကျဉ်းချုပ် ဖြစ်လာပေလိမ့်မည်။
အလယ်ရွာ၊ ကနူကလေး
အလယ်ရွာ၊ ကနူကလေး
သမင်ခြံရွာ၊ ကော့မှူးမြို့နယ်
သမင်ခြံ
ကိုးကား
သမင်ခြံသည် ရန်ကုန်တိုင်း‌‌‌‌‌ဒေသကြီး၊ ကော့မှူးမြို့နယ် အရှေ့ပိုင်းတွင်တည်ရှိသည့်ကျေးရွာဖြစ်သည်။ လူဦး‌ရေ ၆၀၀ ဝန်းကျင်ခန့်နေထိုင်သည့်ကျေးရွာကြီးတစ်ရွာဖြစ်ပြီး၊ အဓီကထွက်ကုန်အဖြစ် စပါးကို အဓိကထားစိုက်ပျိုးကြသည်။
ဂျနီဗာမြို့
ဂျနီဗာမြို့(Geneva)သည် ဆွစ်ဇာလန်နိုင်ငံတွင် ဒုတိယမြောက် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့တော် ဖြစ်ပြီး ရိုမန်ဒီးဟု ခေါ်သည် ဆွစ်ဇာလန်ရှိ ပြင်သစ်စကားပြောသည့် ဒေသတွင် လူဦးရေ အများဆုံး မြို့ ဖြစ်သည်။ ဟွန်းမြစ်က ဂျနီဗာ ရေကန်မှ ထွက်ခွာသည့် နေရာတွင် တည်ရှိပြီး ဂျနီဗာ ပြည်နယ်၏ မြို့တော်လည်း ဖြစ်သည်။ မြို့တော်တွင် ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ စာရင်းဇယား အရ လူဦးရေ ၁၈၉ ၃၁၃ ဦး ရှိပြီး ဂျနီဗာပြည်နယ်တွင်မူ ၂၀၀၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ စာရင်းဇယား အရ လူဦးရေ ၄၅၇,၆၂၈ ဦး ရှိသည်။
ဂျနီဗာသည် ငွေရေးကြေးရေးအချက်အချာ ကျသော မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်ပြီး တကမ္ဘာလုံးရှိ သံတမန်ရေး ကိစ္စ အချက်အချာ ကျသော နေရာလည်း ဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ ကုလသမဂ္ဂ အေဂျင်စီ အများအပြား၏ ဌာနချုပ်များနှင့် ကြက်ခြေနီအဖွဲ့ အပါအဝင် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်း အများအပြား ရှိသည့်အတွက် နယူးယောက်မြို့ နှင့် ပူးတွဲ၍ နိုင်ငံတကာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အချက်အချာ နေရာ အဖြစ်လည်း သတ်မှတ်နိုင်သည်။ စစ်အတွင်း အရပ်သားများအား ဆက်ဆံရေး နှင့် စစ် အကျဉ်းသားတို့နှင့် ပတ်သက်သည့် ဂျနီဗာ သဘောတူညီချက်ကို လက်မှတ်ရေးထိုးခဲ့သည့် နေရာလည်း ဖြစ်သည်။
ဂျနီဗာမြို့သည် လန်ဒန်မြို့ နှင့် ဇူးရစ်ချ်မြို့ တို့ ပြီးလျှင် ဥရောပ၏ တတိယမြောက် ငွေရေးကြေးရေး အချက်အချာ ဌာန အဖြစ် သတ်မှတ်ဖော်ပြလေ့ ရှိပြီး တကမ္ဘာလုံးရှိ ငွေရေးကြေးရေး အချက်အချာ စင်တာ ကိန်းညွှန်းအရ ဖရန့်ဖွတ်မြို့ နှင့် ဆစ်ဒနီမြို့ တို့ထက် သာလွန်ပြီး အဋ္ဌမ မြောက် အရေးအကြီးဆုံးသော ငွေရေးကြေးရေး အချက်အချာ ဌာန ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ် မာဆာ၏ စစ်တမ်းအရ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တတိယမြောက် လူနေမှု အဆင့်အတန်း အမြင့်မားဆုံး မြို့လည်း ဖြစ်သည်။ မြို့တော်သည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသိပ်သည်းဆုံးသော မက်ထရိုပိုလစ်အဖြစ် ရည်ညွှန်းလေ့ ရှိကြပြီး ငြိမ်းချမ်းရေး မြို့တော် ဟူ၍လည်း တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဂျနီဗာသည် ကမ္ဘာပေါ်တွင် စတုတ္ထမြောက် လူနေမှုစရိတ် အမြင့်မားဆုံး မြို့အဖြစ် အဆင့်သတ်မှတ် ခံခဲ့ရသည်။
အမည်မှည့်ခေါ်ခြင်း
ဂျနီဗာ ဆိုသော အမည်သည် ဆဲလ်တစ် ဘာသာစကားမှ ဆင်းသက်လာသည်ဟု ယူဆရသည်။ လက်တင် စာအုပ်များတွင် Genava ဟူသော စာလုံးပေါင်းဖြင့် ဖော်ပြထားလေ့ ရှိသည်။ ယနေ့ခေတ်သုံး ဘာသာစကားများတွင်မူ အခေါ်အဝေါ် အမျိုးမျိုး ရှိကြသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် Geneva ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် Genève ဂျာမန်ဘာသာဖြင့် Genf အီတလီဘာသာဖြင့် Ginevra ရောမဘာသာဖြင့် Genevra စသည်ဖြင့် ခေါ်ကြသည်။ အခြားသော သီအိုရီတစ်ခုမှာ ဂျနီဗာဆိုသည်မှာ ပြင်သစ်ဘာသာ စကား Genévrier မှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည် ဟူ၍ ဖြစ်ပြီး ဂျူနီပါပင်ကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။
ရှေးခေတ်ကာလ
ဂျနီဗာသည် သမိုင်းကြောင်းတွင် ဆဲလ်တစ်-ဂျာမန်မျိုးနွယ်များ ဖြစ်သော ဟယ်ဗက်တီတို့၏ ရန်မှ ကာကွယ်သည့် နယ်စပ်မြို့အဖြစ် သမိုင်းကြောင်းတွင် ဖော်ပြထားခဲ့ပြီး ရောမသားတို့က ၁၂၁ ဘီစီတွင် သိမ်းယူခဲ့ကြသည်။ ၄ရာစုတွင် အက်ပီစကိုပယ် ဘစ်ရှော့၏ ဌာနချုပ် နေရာဖြစ်ခဲ့သည်။ ရောမအာဏာရှင် ဂျူးလီးယပ်ဆီဇာ လက်ထက်မှစ၍ ဤမြို့တည်ထောင်ခဲ့ရာ ဥရောပ အလယ်ခေတ် ကုန်လုနီးနီးလောက်တွင် ဂျနီဗာ မြို့သူမြို့သားများသည် သူတို့ကို အုပ်စိုးနေသော ခရစ်ယန်ဘုန်းကြီးနှင့် ဆဗွိုင်းဘုရင်ကို တော်လှန်လိုက်ကြပြီးနောက် သမ္မတနိုင်ငံ တည်ထောင်ကြသည်။
၁၆ဝ၂ ခုနှစ်တွင်လည်း အလစ်ဝင်၍ တိုက်သော ဆဗွိုင်းမင်းဆက်တပ်များကို တွန်းလှန်ပစ်လိုက်သည်။ ဘာသာရေးအပြောင်းအလဲခေတ်၌ ဂျီနီးဗားမြို့သည် ပရိုတက်စတန့်ဂိုဏ်းကို ထောက်ခံသောမြို့ဖြစ်၍ ပရိုတက်စတန့် ခေါင်းဆောင်ကြီး ကယ်လဗင်၏ ဌာနချုပ်ရှိသောနေရာ ဖြစ်၏။ နပိုလီယန်ဘုရင် စစ်ရှုံးပြီးနောက် ဂျီနီးဗားမြို့သည် ၁၈၁၅ ခုနှစ်တွင် ဆွစ်ပြည်ထောင်စုနှင့် ပူးပေါင်းလိုက်လေသည်။
ပြင်သစ် တော်လှန်ရေး စာရေးဆရာကြီး ရူးဆိုးမွေးဖွားရာဒေသဖြစ်သည့်ပြင်၊ ပြင်သစ်ပညာရှိကြီး ဗော်လ်တဲယားလည်း ဤမြို့တွင် အတော်ကြာနေထိုင်ခဲ့ဘူး၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီးမဖြစ်မီက နိုင်ငံပေါင်းချုပ်အသင်းကြီး၏ ဗဟိုဌာနချုပ် တည်ရှိရာဖြစ်၍ အခြားကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ တိုင်းပြည်အချင်းချင်း ဖွဲ့စည်းထားသော အစည်းအရုံးများ၏ ဌာနချုပ်များလည်း ရှိ၏။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ကွန်ဖရင့်ကြီးများကိုလည်း ဂျီနီးဗားမြို့တွင် မကြာခဏ ကျင်းပခဲ့ကြလေသည်။
သွင်ပြင်လက္ခဏာများ
ဥရောပတိုက် အလယ်၌ တည်ရှိပြီးလျှင် လှပသော ရှုမျှော်ခင်းများနှင့် အေးချမ်းသာယာသော နိုင်ငံခြားသားများ သွားရောက် လည်ပတ်လေ့ရှိကြ၏။ ရုန်းမြစ်သည် ဂျီနီးဗားမြို့လယ်ကို ဖြတ်သန်းကာ စီးဆင်းသွား၏။ မြို့သည် လှပတင့်တယ်၍သန့်ရှင်း၏။ ဂျီနီးဗားအိုင်ကြီး၏ ကမ်းပါးတစ်လျှောက်တွင် ကျယ်ပြန့်သော လမ်းမကြီးများသည်လည်းကောင်း၊ လမ်းနံဘေးတွင် လှပဖြူဖွေးသော ကျောက်အိမ်များသည်လည်းကောင်း လှပစွာ တည်ရှိကုန်၏။ နေဝင်ချိန်များ၌ အရှေ့တောင်ဘက်မိုင် ၄ဝ ကွာတွင်ရှိသည့် ဆီးနှင်းများ ဖုံးအုပ်နေသော ဗလန်းတောင်ထိပ်သည် ဝင်လုဆဲသော နေရောင်တွင် ရှုမငြီးဖွယ် တင့်တယ်လှပလေသည်။ ဂျီနီးဗား ရေအိုင်ကြီးမှာ ၄၅ မိုင် အလျားရှိ၍ ဆွစ်ဇလန်နိုင်ငံတွင် အကြီးဆုံးနှင့် အလှပဆုံးဖြစ်လေသည်။
စူကာပင်
စူကာပန်းကို နွယ်နီနတ်ပန်းဟူ၍လည်း ခေါ်သည်။ ရုက္ခ ဗေဒအမည်မှာ 'ပက်ဆီဖလိုရာ လောရီဖိုးလီးယား' ဖြစ်သည်။ အလွန်လှပ၍ မွှေးကြိုင်သည်။ ထိုပန်းပင်မျိုးသည် နိုင်ငံခြား၌ မူလပေါက်သည်။ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုတွင် ထိုပန်းပင်ကို ကျွဲခေါင်းသီးနွယ်ဟူ၍ ခေါ်သည်။ ဤလောရီဖိုးလီးယား ပန်း မျိုးသည် အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုမှ မြန်မာနိုင်ငံသို့ အဦးဆုံး ယူလာသော စူကာပန်းမျိုးဖြစ်သည်ဟု ယူဆရသည်။
ရုက္ခဗေဒ အမည်ဖြင့် 'မက်ဆီဖလိုရာ ဖိတီတာ'ဟု ခေါ် သော စူကာပန်းမျိုးလည်း ရှိသည်။ ထိုပန်းမျိုးကို တောစူကာ ဟူ၍လည်းကောင်း၊ သကြားသီးနွယ် ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်သည်။ ထိုပန်းအနံ့မှာ မကောင်းချေ။ ဥယျာဉ်များတွင် တွေ့ရခဲသောလည်း ခြံစည်းရိုး များပေါ်၌ နွယ်လျက်ပေါက်သည်ကို တွေ့ရတတ်သည်။ တောစူ ကာပန်းမျိုးကို မော်လမြိုင်မြို့အနီးတွင် အများအားဖြင့် တွေ့ရ သည်။
ဘီလူးမြို့ဟောင်း
ဘီလူးမြို့ဟောင်းသည် ကချင်ပြည်နယ် မိုးညှင်းမြို့၏ မြောက်ဘက် ၆ မိုင်ခန့်အကွာတွင်တည်ရှိသည်။ ရှေးကျသောသမိုင်းကြောင်းရှိသည်။ ယခုအခါကျေးရွာအဖြစ် တည်ရှိသည်။
သမိုင်း
ဘီလူးမြို့(ယက္ခပူရ)ဟူ၍ ဖြစ်ပေါ်လာမည့်နေရာတွင် ယခင်က ဘီလူးများ မြို့ပြတည်ထောင်နေထိုင်ကြသည်။ ယင်း၏အရှေ့ဘက်ကောက်ကွေ့လွင်ပြင် ဧရာဝတီမြစ် အနောက်ဘက်ကမ်းတွင် ကျခတ်အမည်ရှိ မြို့ပြနိုင်ငံတစ်ခုရှိခဲ့သည်။ ဘီလူးမြို့မှ ဘီလူးမင်းသမီးတစ်ယောက်သည် နာနာရုပ်အတတ်ဖြင့် ကျခတ်ပြည်ဘုရင် ထံတွင် မိဖုရားဖြစ်အောင်ကြိုးပမ်းပြီးနောက် အခြားမိဖုရားများကို နန်းတော်မှ နှင်ထုတ်ခဲ့သည်။ မိဖုရားတစ်ဦး၏သားသည် ကြီးပြင်းလာသောအခါ ဖခင်ထံတွင် အမှုထမ်းပြီးနောက် ယင်းမိဖုရားအယောင်ဆောင် ဘီလူးမကို သုတ်သင်နိုင်ခဲ့ပြီး ခမည်းတော် နတ်ရွာစံချိန်တွင် ဘုရင်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ကျခတ်ပြည်တွင် လူဦးရေတိုးပွားလာသဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဘီလူးများအား နှိမ်နှင်းလိုသဖြင့်လည်းကောင်း အဆိုပါဘုရင်သည် ဘီလူးမြို့အား တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး မြို့တော်ကို ကျခတ်မှ ဘီလူမြို့သို့ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ စစ်ရှုံးသွားသောဘီလူးများသည် တောင်ဘက်သို့ ဆုတ်ခွာထွက်ပြေးကြပြီး ပင်လယ်ဝရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်းတွင် နေထိုင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့်ယင်းကျွန်းကို ဘီလူးကျွန်းဟု ခေါ်ကြသည်။ ယင်းကျွန်းများမှ ဘီလူးများသည် မွန်လူမျိုးများနှင့် စစ်ဖြစ်ရာ ရှုံးနိမ့်ပြီး ပင်လယ်တွင်းသို့ ထွက်ပြေးကြပြီး မာလာယုကျွန်းဆွယ်ဖက်သို့ လည်းကောင်း၊ ကျွန်းများတွင်လည်းကောင်း၊ ပင်လယ်ထဲတွင် လှေများဖြင့်လည်းကောင်း နေထိုင်သည့်လူမျိုးများ ဖြစ်သွားကြသည်။
ဘီလူးမြို့တွင် ဘုရင်အဆက်ဆက် ထီးနန်းစိုးစံကြပြီးနောက် ကာလကြာသော် တောင်ဘက်ရှိ ပျူလူမျိုးများ အင်အားကြီးမားလာသည်။ သရေခေတ္တရာရှိ ဒွတ္တဘောင်မင်းသည် အင်အားကြီးမားလာပြီးဗိဿနိုးမြို့ကိုသိမ်းယူသည်။ ထို့နောက် ဘီလူးမြို့ကို ချီတက်တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ဘီလူးမြို့သားများသည် ရန်သူ့ထံအညံ့မခံဘဲ တွင်းကြီးတစ်တွင်းတူးပြီး ကန့်စသည့် ပေါက်ကွဲစေတတ်သည့်ဆေးများဖြင့် ဖောက်ခွဲကာ အဆုံးစီရင်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းတွင်းကြီးအား ဘီလူးမြို့ဟောင်းတွင် ယနေ့တိုင် တွေ့မြင်နိုင်သည်။
အင်ဒေါက်သာရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
အင်ဒေါက်သာရွာ (Indaukthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ လယ်ဦးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၃၀၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မထူးရားရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
မထူးရားရွာ (Mahtuyar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ မီးတိုင်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မီးတိုင်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၇၆ ဦး၊ မ ၂၁၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၂၇၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေညောင်ပင် (အရှေ့)ရွာ၊ ရှမ်းခေါင်းဗြဲ
ရွှေညောင်ပင်  (အရှေ့)ရွာ၊ ရှမ်းခေါင်းဗြဲ
အောင်ဆန်းဦး
ဦးအောင်ဆန်းဦး (Aung San Oo) သည် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်၏ အစ်ကိုဖြစ်ပြီး၊ ဗမာ့လွတ်လပ်ရေးခေါင်းဆောင် ဗိုလ်ချုပ် အောင်ဆန်း ၏ သက်ရှိထင်ရှားသားသမီးများအနက် အကြီးဆုံးသား ဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာအင်ဂျင်နီယာတစ်ဦးအဖြစ် အသက်မွေးလျက်ရှိသည်။
ငယ်ဘဝ
အခြေခံပညာကို ရန်ကုန်ရှိ ကတ်သလစ်ကျောင်းများတွင် သင်ယူကာ အင်္ဂလန်နိုင်ငံ၊ ဒိုဗာ ကောလိပ်တွင် ဥပစာတန်းတက်သည်။ ထို့နောက် အင်ပီရီရယ် ကောလိပ်သို့ ပြောင်းသည်။
လက်ရှိဘဝ
မိခင်ဖြစ်သူ မကွယ်လွန်မီ လဲ့လဲ့နွယ်သိန်းနှင့် လက်ထပ်သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှစ၍ ကာလီဖိုးနီးယားပြည်နယ်၊ ဆန် ဒီယာဂိုသို့ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချပြီး၊ အမေရိကန်နိုင်ငံသား ခံယူသည်။  ဇနီးဖြစ်သူသည်လည်း အမေရိကန်နိုင်ငံသား ခံယူထားသူဖြစ်သည်။ လက်ရှိ မြန်မာနိုင်​ငံတွင် နေထိုင်လျက်ရှိသည်။
အမွေပြဿနာ
၂၀၀၁ ခုနှစ်တွင် အင်းယားကန်ဘေးရှိ အိမ်နှင့် မြေအား အမွေခွဲလိုကြောင်း တရားရုံးထံ လျှောက်ထားသည်။ ၂၀၁၆ ခုနှစ်ရောက်သော် ရန်ကုန် အနောက်ပိုင်းခရိုင် တရားရုံးက တက္ကသိုလ်ရိပ်သာလမ်းရှိ နေအိမ်အား ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည် ရထိုက်ကြောင်း၊ နှစ်ဧကကျယ်သည့် မြေကိုမူ မောင်နှမနှစ်ဦး ခွဲယူရမည် ဖြစ်ကြောင်း၊ ပေ (၇၀×၁၀၀) ကျယ် မြေလွတ်ကို မိခင်ဖြစ်သူအမွေပေးခဲ့သည့် မောင်နှမဝမ်းကွဲ ဦးခင်မောင်အေး အား ပေးရမည် ဖြစ်ကြောင်း အမိန့်ချခဲ့သည်။