cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ယူဂိုစလားဗီးယား နှင့် ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု
ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု၏ ဥရောပနှင့်မြေထဲပင်လယ် အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းများ
ဟယ်လန်စကီး သဘောတူညီချက်များ၏ ရလဒ်များကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် ကြိုးစားသည့်အနေဖြင့် ဥရောပတိုက်တွင်း လုံခြုံရေးနှင့် ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး ညီလာခံ (CSCE) အတွင်း အခြား ဘက်မလိုက်နှင့် ကြားနေ ဥရောပနိုင်ငံများနှင့် ယူဂိုစလားဗီးယားက ပူးပေါင်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၇ ဘဲလ်ဂရိတ်မြို့၌ ဒုတိယအကြိမ် CSCE ထိပ်သီးညီလာခံ ကျင်းပစဉ် ကမ္ဘာ့အရှေ့ခြမ်းနှင့်အနောက်ခြမ်းတို့အကြား စေ့စပ်ဖျန်ဖြေရာတွင် ယူဂိုစလားဗီးယားက ဩစတြီးယား ၊ ဖင်လန်နိုင်ငံတို့နှင့် ဤမူဘောင်အတွင်းမှ  ပူးပေါင်းခဲ့ပြီး လူနည်းစုအခွင့်အရေးများဆိုင်ရာ OSCE ပြဋ္ဌာန်းချက်များ၏ ယခုတိုင် တရားဝင်ပြီး ပဓာနကျသော အစိတ်အပိုင်းဖြစ်သည့် နိုင်ငံ့လူနည်းစုများ အကာအကွယ်ပေးရေး မူကြမ်းများကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ ယူဂိုစလားဗီးယား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Miloš Minić က “ယူဂိုစလားဗီးယားနိုင်ငံမှာ မြေထဲပင်လယ်ဒေသရှိ ဘက်မလိုက်သော ဖွံ့ဖြိုးဆဲ ဥရောပနိုင်ငံ တခုဖြစ်သည်” ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။ အခြား ဘက်မလိုက်အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံများသို့ သွားရောက်သော နိုင်ငံတကာခရီးစဉ်များတွင် သမ္မတတီးတိုးက မြေထဲပင်လယ်ဒေသမှာ ငြိမ်းချမ်းရေးဇုန်တခုဖြစ်လာရန် လိုအပ်ကြောင်း အသားပေးပြောကြားလေ့ရှိသည်။
အကိုးအကားများ
ကဏ္ဍ:ဘက်မလိုက်လှုပ်ရှားမှု
ဘုံချောင်းဘူတာ
ဘုံချောင်းဘူတာ သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု ဘုံချောင်းရွာ၌ တည်ရှိသည်။
ရွှေသာကုန်းရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ခမ့်မြို့
ပန်ခမ့်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ ၂ ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ထိန်ချောင်းရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
ထိန်ချောင်းရွာ(Hteinchaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ကတ္တလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,689 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လော့ ဗီးဗားဗရွတ်
ဗြိတိသျှ နိုင်ငံပြုသုခမိန် သတင်းစာပိုင်ရှင် လော့ ဗီးဗားဗရွတ် ဘွဲ့ခံ ဝီလျံ မက္ကဆွဲ အိုက်ကင်းသည် ၁၈၇၉ ခုနှစ် မေလ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကနေဒါနိုင်ငံ အွန်တေးရီယိုးပြည်နယ်၊ မေပယ် မြို့တွင်ဖွားမြင်သည်။ သူ၏ဖခင်မှာ ပရက်ဇဗီတီးရီးယန်း ဂိုဏ်းဝင် ဓမ္မဆရာတစ်ဦးဖြစ်သည်။ အိုက်ကင်းသည် အသက်၂၀ အရွယ်ကပင် ဟဲလဖက်မြို့တွင် စီးပွားရေး လုပ်ငန်း စတင်လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြီးနောက် တိုးတက်ကြီးပွားလာသော အခါ၊ မွန်ထရီအောမြို့သို့ ပြောင်းရွေ့လုပ်ကိုင်ခဲ့ပြန်သည်။ အသက် ၂၈ နှစ်အရွယ်တွင် စတော့ပွဲရုံ၌ အရေးပါ အရာရောက်သူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၉၁၀ ပြည်နှစ်တွင် မွန်ထရီအော ဘဏ်ကြီးက ကနေဒါနိုင်ငံ ဗီးလတ်မြေစက်ရုံကြီး ၃ ခုကို ပူးပေါင်းရေးအတွက် စုံစမ်းရန် အတွက် အိုက်ကင်းအား ခန့်ထားသည်။ ထိုလုပ်ငန်းကိုဆောင်ရွက်ခဲ့ရာတွင် ကနေဒါနိုင်ငံရှိ ဗီလတ်မြေစက်ရုံအားလုံး ပူးပေါင်းရေးကိုပါ ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ယင်းသို့ဆောင်ရွက်သည်ကို ကနေဒါနိုင်ငံသားများက လုံးဝ မကျေနပ်ကြပေ။ သတင်းစာများမှလည်း အပြင်းထန်ရေးသားကန့်ကွက်ခဲ့ကြသည်။ မည်သို့ပင် ဖြစ်စေ သူ၏ဆောင်ရွက်မှု့ကြောင့် ဗီးလတ်မြေ စက်ရုံများ ငွေရေးကြေးရေး အခြေနေကောင်းမွန်လာရုံမက အိုက်ကင်းကိုတိုင်လည်း ရွှေဒဂါးပေါင်းတသန်းခန့် ကြွယ်ဝသူဘဝသို့ ရောက်လာသည်။ ထိုနှစ်တွင် ပင်အိုက်ကင်းသည် အင်္ဂလန်ပြည်သို့ ပြောင်းရွေ့ကာ နိုင်ငံရေးလောကသို့ ဝင်ခဲ့လေသည်။
၁၉၁၀ ပြည်နှစ် ဒီဇင်ဘာတွင် ပါလီမန်အမတ် အဖြစ် အရွေးခံရကာ အတိုက်ခံခေါင်းဆောင် ဗိုနာလော့၏ ချစ်ခင်ယုံကြည်မှု့ကို ခံရသူလည်းဖြစ်သည်။ ၁၉၁၁ ခု နှစ်တွင် ဆာဘွဲ့ခြီးမြှင့်ဂုဏ်ပြုခံရသည်။ ပထမ ကမ္ဘာစစ်အတွင်းက သူ၏ဆောင်ရွက်ချက်များကြောင့် ဩဇာတိက္ကမ ကြီးမာလာကာ ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင် ဗဲရွန်နက် အဆင့်တန်းသို့ တိုးမြှင့်ခန့်ထားခံရပြီးနောက် ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ဗဲရွန် ဗီးဗားဗရွတ်အဖြစ် သူကောင်းပြုခြင်း ခံရလေသည်။ ထိုမှစ၍ လော့ ဗီးဗားဗရွတ်ဟု တွင်ခဲ့သည်။
၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် လော့ ဗီဗာဗရွတ်သည် ပြန်ကြားရေး တန်ကြီးအဖြစ်သို့ ဆောင်ရွက်ရလေသည်။ စစ်ပြီးသောအခါ အစိုးရအဖွဲ့မှနုတ်ထွက်၍ ဒေးလီးအိတ်စပရက် သတင်းစာကို ကိုယ်တိုင်အုပ်ချုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့ရာ သတင်းစာ လူကြိုက်များလာသဖြင့် အစာင်ရေ တိုးတက် ထုတ်ဝေခဲ့ရသည်။၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဆန်းဒေးအိပ်စပရက် သတင်းစာကို တည်ထောင်ခဲ့၍ နောက်မကြာမီ အီးဗနင်းစတင်းဒတ် သတင်းစာကို ဝယ်ယူလုပ်ကိုင်ခဲ့ပြန်လေသည်။ ၁၉၂၉ ခုနှစ်တွင် ဗီးဗားဗရွတ်သည် နိုင်ငံရေး နယ်ပယ်ထဲသို့ ပြန်ဝင်လာပြီးနောက် ဗြိတိသျှ နိုင်ငံတော်တွင် လွတ်လပ်စွာ ကုန်သွယ်ရေးကိစ္စကို အထမြောက် အောင်မြင်စေရန် ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက်လေသည်။ ထိုအရေးတွင် သူ၏ဝါဒကို ထောက်ခံသော ပါလီမန်အမတ်လောင်းများကို သူ၏သတင်းစာများက အားပေးကူညီခဲ့သည်။
၁၉၄၀ ပြည့်နှစ် မေလ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဗြိတိသျှဝန်ကြီးချုပ် ချာချီက လော့ဗီဗာဗရွတ်အား လေယာဉ်ပျံ ထုတ်လုပ်ရေးဌာန ဝန်ကြီအဖြစ် ခန့်ထားလိုက်ရာ သူ၏ ဆောင်ရွက်ချက်သည် အထူးအောင်မြင့်သဖြင့် ချာချီကပင်လျှင် လော့ ဗီးဗားဗရွတ် သည်စစ်လေယာဉ်ပျံများကို မျက်လှည့်ပြသလို ထုတ်လုပ်လိုပ်သည်ဟု ခြီးမွမ်းခဲ့ရ၏။ ၁၉၄၁ ခုနှစ် မေလ မှအစပြု၍ လော့ ဗီးဗားဗရွတ်သည် ထောက်ပံ့ရေးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့ရာ ၁၉၄၂ တွင် အငှားချအကြွေးပေး ဥပဒေဆိုင်ရာ ဗြိတိသျှ အုပ်ချုပ်ရေးမှူးအဖြစ်အမှုထမ်းရန် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု သို့စေလွတ်ခြင်းခံရသည်အထိဖြစ်သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၅ အထိ တံဆိပ်တော်ဝန်ကြီး အဖြစ် ခန့်အပ်ခြင်းခံရသည်။ ၁၉၄၇ ခုမှ ၁၉၈၃ ခုနှစ်အထိ နယူးဗရန်းဇွစ်တက္ကသိုလ်၊ အဓိပတိ အဖြစ်တင်မြှောက်ခံရသည်။
လော့ ဗီးဗားဗရွတ်သည်  အောင်မြင်မှု့၊ နိုင်ငံရေး သမားနှင့်စစ် နိုင်ငံရေးသမားနှင့်သတင်းစာလောက၊  ကံကိုမယုံနှင့်၊  အောင်မြင်ရေးတွက်သော့သုံးချက် စသောစာအုပ် စာတမ်းများစွာရေးသားထုပ်ဝေခဲံ့သည်။
လွယ်ယန်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
လွယ်ယန်းရွာ (Loiyang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ မုန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၃၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၆ ဦး၊ မ ၉၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂူဂဲလ်၏ ထုတ်ကုန်များစာရင်း
အောက်ပါတို့သည် ဂူဂဲလ်ကုမ္ပဏီမှ ပြုလုပ်ထောက်ပံ့ထားသော ထုတ်ကုန်များစာရင်း ဖြစ်သည်။
ညောင်ပင်သာရွာ၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်
ညောင်ပင်သာရွာ (Nyaungpinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ စီးမော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၇၄၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂဠုံတိုက်ရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
ဂဠုံတိုက်ရွာ (Galontaik)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ စည်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၈၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စည်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၄ ဦး၊ မ ၁၃၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီးသဲကူးရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်
ထီးသဲကူးရွာ(Hteetheaku)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်၊ ကေးလျား (ကြယ်ဖိုးကြီး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၅၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖရူဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခြံကြီးကုန်းရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်
ခြံကြီးကုန်းရွာ (Changyikone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ မြောင်းဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၂၃၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောင်းဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၈ ဦး၊ မ ၇၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းခမ်းဘူတာ
နန်းခမ်းဘူတာ သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ နမ်းခမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
မုဆိုးဝမ်းလုံရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
မုဆိုးဝမ်းလုံရွာ (Mokesoewanlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၈၈၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးရုံပင်အိုင်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ဝါးရုံပင်အိုင်ရွာ (Waryonpinaing)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ နံ့သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၉၈၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နံ့သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၆၃ ဦး၊ မ ၅၂၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ခြေရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
တောင်ခြေရွာ (Taungchay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ မြင်းမထိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၄၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းမထိကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၄၃ ဦး၊ မ ၂၂၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငှက်ဆဲရွာ၊ မန်တွန်းမြို့နယ်
ငှက်ဆဲရွာ (Hngethse)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်တွန်းမြို့နယ်၊ မစ်လေရ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၇၄၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ဟုန်ကိုးရွာ၊ ဟိုပန်မြို့နယ်
မန်ဟုန်ကိုးရွာ (Manhuongkoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ဟိုပန်မြို့နယ်၊ အားကိုကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၃၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အားကိုကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၆ ဦး၊ မ ၁၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖားအင်းရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျိုးထောင်ဘူတာ
ဂျိုးထောင်ဘူတာ သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဂျိုးတောင်ရွာ၌ တည်ရှိသည်။
ပန်ယန်းမြို့
ပန်ယန်းမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ ၂ ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ညောင်တိုရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်
ညောင်တိုရွာ (Nyaungto)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ညောင်တိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၂၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်တိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၆ ဦး၊ မ ၅၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းခြံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စနိုက်ရင်ညို
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေညှောင့်ငှက်များ
ဂွေးပင်ကုန်းရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်
ဂွေးပင်ကုန်းရွာ (Gwaypinkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ မြောင်းဆုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၂၃၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြောင်းဆုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၅၈ ဦး၊ မ ၇၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၃၆၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါလိုဖရေး
“ကြားနေသော ပညာရေးဟူ၍ကားမရှိ။ မျိုးဆက်များကို လက်ရှိစနစ်အတွင်း လိုက်လျောညီထွေရှိစေရန် သိမ်းသွင်းမှု အတွက်ဖြစ်စေ ပညာရေးကို အသုံးချသည်။ သို့တည်းမဟုတ်မူ သူတို့၏ ကမ္ဘာကို ပြုပြင် ပြောင်းလဲရာတွင် ကိုယ်တိုင်ပါဝင် ဆောင်ရွက်ခွင့်ကို ရှာဖွေပြီး လက်တွေ့အခြေအနေနှင့် ပြဿနာများကို ပိုင်းခြားဖြေရှင်းခြင်း နည်းလမ်းများဖြင့် လွတ်မြောက်မှုအတွက် ပညာရေးဖြစ်သည်။”
“အဖိနှိပ်ခံတို့၏ ပညာသင်ကြားရေးနည်းလမ်းမှာ လူ့ဂုဏ်သိက္ခာကို ပြန်လည်ပိုင်ဆိုင်နိုင်ရန် စဉ်ဆက်မပြတ် တော်လှန်မှုတွင် တစ်ဦးချင်းအနေဖြင့်ဖြစ်စေ၊ လူထုတရပ်လုံးဖြစ်စေ အဖိနှိပ်ခံတို့နှင့် တစ်သားတည်း ကျနေစေရမည် ဖြစ်သည်။ ဖိနှိပ်မှုရေရှည်စေရေးအတွက် သင်ကြားရေးနည်းလမ်း မဖြစ်စေရ။ ဤသင်ကြားရေး နည်းလမ်းသည် ဖိနှိပ်အုပ်ချုပ်မှုနှင့် နောက်ခံအကြောင်းတရားတို့ကို အဖိနှိပ်ခံပြည်သူများမှ ပြန်လှန်ဆန်းစစ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်စေပြီး ဤသို့ဆန်းစစ်စဉ်းစားခြင်းမှ လွတ်မြောက်မှုကို စတင်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။” thumb|ပညာရေးပညာရှင် ပေါလိုဖရေး Paulo Freire
ပေါလိုဖရေး Paulo Freire (1921-1997) မှာ နှစ်ဆယ်ရာစုအတွင်း ပညာရေးလောကတွင် ပိုင်းခြား ဝေဘန် ဆန်းစစ်မှုရှိသော ပညာရေးသီအိုရီနှင့် နည်းလမ်း Critical Education တို့နှင့် ပတ်သက်၍ အရေးပါပြီး လွှမ်းမိုးမှုအရှိဆုံးပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ယနေ့ထက်ထိလည်း သူ၏ဩဇာလွှမ်းမိုးနေဆဲပင်။ ဘရားဇီးနိုင်ငံအရှေ့မြောက်ပိုင်း Recife ဒေသတွင် ၁၉၂၁ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ သက်ကြီးပညာရေးလှုပ်ရှားမှုကြောင့် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းတွင် ထင်ရှားလာခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ပိုင်းခြားဝေဘန်မှုရှိသော ပညာရေးသီအိုရီ၏ လမ်းစကိုလည်း ဤသက်ကြီးပညာရေး လုပ်ငန်းများ လုပ်ကိုင်ရင်းရရှိလာခဲ့၏။ တဖြည်းဖြည်းနှင့် ဤသီအိုရီမှာ သက်ကြီးပညာရေးနယ်ပယ်ကို ကျော်လွန်လာခဲ့သည်။ ရှားပါးသော ပေါင်းစပ်ထားခြင်းများဖြင့် ဖိနှိပ်ခံတို့၏ တော်လှန်မှုတွင် ပညာရေး၏ အခန်းကဏ္ဍကို အလေးထားခဲ့သည်။ သူ၏နိုင်ငံရေးခံယူချက်များနှင့် ဆန်းသစ်သော အတွေးအမြင်တို့ကို မိမိကိုယ်ကိုနှိမ့်ချမှုရှိခြင်း၊ ဥပဓိရုပ်ခန့်ငြားခြင်းနှင့် ပညာရှင်တစ်ဦး၏ အသိပညာနက်ရှိုင်းမှုတို့ဖြင့် ပေါင်းစပ်ထားရှိလေသည်။
၁၉၂၉ ခုနှစ် စီးပွားပျက်ကပ်ကာလအတွင်း ဆင်းရဲမွဲတေခြင်းနှင့် ငတ်မွတ် ခေါင်းပါးမှု ဒဏ်တို့ကို ခံစားခဲ့ရသူဖြစ်သည်။ ခဏတာမျှ ကြုံတွေ့ခဲ့ရသော်လည်း ဤအတွေ့အကြုံတို့မှာ ဆင်းရဲ သားများအတွက် သူ၏ စိုးရိမ်ပူပန်စိတ်ကို ပုံဖော်ခဲ့ပြီး ပညာရေးအတွေးအမြင်ကို တည်ဆောက်ရာတွင်လည်း အကူအညီရခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် သူ၏မိသားစုစီးပွားရေးပြေလည်လာခဲ့သည်။
၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် Recife တက္ကသိုလ် ဥပဒေကျောင်းတွင် ပညာသင်ကြားခဲ့ရာတွင် ဒဿနိကဗေဒ၊ ဖြစ်စဉ်ဗေဒ နှင့် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ စိတ်ပညာတို့ကို အထူးပြုလေ့လာခဲ့သည်။ တရားရုံးတွင် အမှုထမ်းခွင့်ရခဲ့သော်လည်း ရှေ့နေအဖြစ်မလုပ်ခဲ့ပါ။ ပေါ်တူဂီဘာသာစကားပြဆရာအဖြစ် အထက်ကျောင်းများတွင် ကျောင်းဆရာ အနေ ဖြင့်သာ လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၄ ခုနှစ်တွင် ကျောင်းဆရာမတစ်ဦးဖြစ်သူ Elza Maia Costa de Oliveira နှင့် ထိမ်းမြားလက်ထပ်ခဲ့သည်။ တစ်သက်တာပတ်လုံးအတူတကွ ပညာရေးလုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ခဲ့ကြသည်။ သားသမီး ၅ ဦး ထွန်းကားခဲ့သည်။
လူမှုတော်လှန်ရေးနှင့် သက်ကြီးပညာရေးတို့တွင် ပါဝင်လှုပ်ရှားခဲ့၏။ အထူးသဖြင့် ကက်သလစ်ဘုရားကျောင်းမှ လူထုအခြေပြုလုပ်ရှားမှုနှင့် ခေတ်ပေါ်ယဉ်ကျေးမှုတို့နှင့် ဆက်စပ်ခဲ့သည်။ ဘရားဇီးနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ပိုင်းဒေသတွင်းရှိ ဆင်းရဲနွမ်းပါးသော တောင်သူလယ်သမားများနှင့် အလုပ်သမားများတို့အတွက် အလုပ်လုပ်ရင်း သူ၏ကျော်ကြားလာမည့် စာမတတ်ခြင်းဆိုင်ရာပြဿနာများကို ဖြေရှင်းမှုတို့ကို အဦးအစဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ဤအတွေ့အကြုံများနှင့် ထင်ရှားသော သက်ကြီးစာတတ်မြောက်ရေးအစီအစဉ်များကို ချမှတ်လုပ်ဆောင်ခြင်းများကြောင့် ဘရာဇီးနိုင်ငံ ပညာရေးဝန်ကြီးဌာနမှ အမျိုးသားအဆင့် စာမတတ်သူပပျောက်ရေးအစီအစဉ်တွင် အလုပ်လုပ်ရန် ဖိတ်ကြားခဲ့သည်။ အောင်မြင်မှုများရရှိခဲ့သော်ငြားလည်း ၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် စစ်အာဏာရှင်စနစ်ဆိုးကြောင့် သူ၏ပညာရေးလုပ်ငန်းများ အဟန့်အတားဖြစ်ခဲ့ရသည်။ ပေါလိုဖရေးအားဖမ်းဆီးခဲ့ပြီး ချီလီနိုင်ငံသို့ နယ်နှင်ဒဏ်ပေးခဲ့သည်။ ပြည်ပ အဝေးရောက်ကာလများအတွင်း ပေါလိုဖရေးအနေဖြင့် နေရာအတော်များများတွင် အလုပ်လုပ်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ ချီလီ၊ အင်ဂိုလာ၊ မိုဇမ်ဘစ်၊ ကိတ်ဗါဒီ၊ ဂီနီဘစ်ဆော၊ နီကာရာဂွာနိုင်ငံများနှင့် အခြားသော နယ်မြေများတွင် စာတတ်မြောက်ရေးလှုပ်ရှားမှုတို့ကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ယူနက်စကိုတွင် ပညာရှင်တစ်ဦးအနေဖြင့်လည်းကောင်း၊ ဂျီနီဗာအခြေစိုက် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ခရစ်ယာန်ကောင်စီ၏ ပညာရေးဌာနတို့တွင်လည်းကောင်း အမှုထမ်းခဲ့သေးသည်။ တကမ္ဘာလုံးတွင်သူ၏နာမည်ကျော်ကြားလာသည်နှင့်အမျှ ဟားဗတ်တက္ကသိုလ်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ရန် ဖိတ်ကြားခြင်းခံခဲ့ရသည်။ နိုင်ငံတကာရှိ တက္ကသိုလ်များမှ ဆုတံဆိပ်များနှင့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ပညာရှင်ရာထူးများကို ရရှိခဲ့သည်။
၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် ဘရာဇီးနိုင်ငံမှ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့်ကြေညာခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်း အဝေးရောက်သူများ ပြန်လာခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ ပေါလိုဖရေးအနေနှင့်လည်း ပြည်တွင်းပြန်လာခဲ့ပြီး Sao Paulo မြို့ရှိ Pontifical Catholic University နှင့် Campinas တက္ကသိုလ်တို့တွင် စာသင်ကြားရန်ရာထူးကို လက်ခံခဲ့သည်။ ပြည်ပတွင် ရှိနေစဉ် နှစ်ကာလများအတွင်း သူ၏နိုင်ငံရေးနှင့် ပညာရေးခံယူချက်တို့မည်သည့်အခါကမျှ မပျောက်ကွယ်ခဲ့ပါ။ ချက်ခြင်းပင် အလုပ်သမားပါတီအဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့ပြီး စာတတ်မြောက်မှုနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ မူဝါဒရေးရာတွင် အထင်ကရပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၁၉၈၉ ခုနှစ်တွင် Sao Paulo မြို့၏ မြူနီစပါယ်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အလုပ်သမားပါတီမှ အနိုင်ရရှိခဲ့ပြီးနောက် ဖရေးအားပညာရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခဲ့သည်။ သူ၏အုပ်ချုပ်မှုကာလများတွင်း သက်ကြီးပညာရေး၊ သင်ရိုးညွှန်တမ်းပြုပြင်ပြောင်းလဲရေး၊ လူထုအခြေပြု ပါဝင်ဆောင်ရွက်ရေးနှင့် ရည်မှန်းချက်ကြီးမားသောစီမံချက်ဖြစ်သည့် ကျောင်းများကို ဒီမိုကရေစီ စာသင်ကျောင်းများဖြစ်လာစေရေး မူဝါဒများချမှတ်ကျင့်သုံးရေး အစရှိသည့် ဆန်းသစ်သော ပညာရေးအစီအစဉ်များကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။
ပညာရေးဝန်ကြီးရာထူးမှ အနားယူပြီးသည့်နောက်ပိုင်း ဘဝ၏နောက်ဆုံးခြောက်နှစ်ကာလများတွင် စာရေးသားခြင်း နှင့် နိုင်ငံတွင်း၊ နိုင်ငံတကာလှည့်လည်၍ ဟောပြောပို့ချခြင်းတို့ကိုလုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ဤကာလများမှာ သူ၏ပညာရှင် လုပ်ငန်းများ ရင့်ကျက်ခြင်းနှင့်အတူ အမြင့်မားဆုံးရောက်ရှိချိန်လည်းဖြစ်သည်။ ဆွေးနွေးငြင်းခုံကြရပြီး ပုဂ္ဂလ အမြင်သဘောထားများပါဝင်သော စာအုပ်များစွာကိုရေးသားခဲ့ရာ ကမ္ဘာအနှံ့တွင် ဖတ်ရှုလေ့လာသူ များစွာရှိခဲ့သည်။ ဤစာအုပ်များနှင့် လူတွေ့ အင်တာဗျူးများ၊ ဆောင်းပါးများတွင် အများစိတ်ဝင်စားသည့် သူ့ကိုယ်ပိုင်နှင့် အခြားသော ပုဂ္ဂိုလ်များ၏ စာအုပ်တို့ကို မေးခွန်းများထုတ်ခဲ့သည်။ အသက်ရှင်နေထိုင်ခွင့် များများမရှိတော့သည်ကို ကြိုတင် သိရှိခဲ့သလိုပင်။ ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သော်ငြားလည်း သူ၏လက်ရာများနှင့် အတွေးအမြင်တို့မှာ တစ်ကမ္ဘာလုံးတွင် ရှင်သန်နေဆဲရှိသည်။ ဤသို့ဩဇာလွှမ်းမိုးမှုရှိရခြင်းမှာ သူ၏အတွေးအခေါ်များ၏ လက်ခံနိုင်ဖွယ်ရာ ဆွဲဆောင်မှုရှိခြင်းကြောင့်ပင်ဖြစ်သည်။
လူကြိုက်အများဆုံးအတွေးအခေါ်မှာ ပညာရေးသည် အစဉ်အမြဲပင် နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်ချက်ဖြစ်သည်ဆိုသော အချက်ပင်ဖြစ်၏။ ဤအတွေးအမြင်မှာ သူ့အတွက် ဆောင်ပုဒ်မျှသာမဟုတ်ပါ။ အမှန်စင်စစ်မူ ဖရေး၏ ပညာရေးသီအိုရီကို နားလည်ရန်အတွက် အချက်အချာကျလှပေသည်။ သူ့အနေဖြင့်မူ ပညာရေးတွင် လူမှုဆက်ဆံရေးအစဉ်အမြဲ ပါရှိခြင်းဖြစ်လေရာ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ရွေးချယ်မှုများလည်း အလိုအလျောက် ပါရှိပြီးသားဖြစ်တော့သည်။ မည်သည့် ပညာရေးလုပ်ဆောင်ချက်တွင်မဆို “ဘာကို” “ဘာကြောင့်” “ဘယ်လို” “အဆုံးသတ်မှာမူဘယ်သို့” နှင့် “ဘယ်သူတို့အတွက်” စသည့် မေးခွန်းများမှာ ပဓာနကျနေကြောင်း ဖရေးမှ အခိုင်အမာမိန့်ဆိုလေသည်။ လက်တွေ့နယ်ပယ်နှင့် ကင်းလွတ်၍ သီးသန့်ဖြစ်နေခြင်းကို မဆိုလိုပါ။ ကျောင်းဆရာတိုင်း၊ ပညာရေးသမားတိုင်း ဤမေးခွန်းတို့ကို မေးမြန်းရပြီး အဖြေများမှာ မည်သည့် ဝေဘန်ဆန်းစစ်မှုရှိသော ပညာရေးလုပ်ငန်းအတွက်မဆို အလွန်အရေးကြီးသည့် စံလမ်းညွှန်များပင်ဖြစ်ချေတော့သည်။ သို့ဖြစ်လေရာ ပညာရေးတွင် ကြားနေရန်မဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ ပညာရေးမူဝါဒများနှင့် လက်တွေ့လုပ်ငန်းများသည် လူမှုဘဝများထဲသို့ ထဲထဲဝင်ဝင်သက်ရောက်မှုရှိနေသည်ကို အသေအချာ နားလည်ထားရပေမည်။ ဤမူဝါဒနှင့် လုပ်ငန်းတို့သည် ခွဲခြားထုတ်ပယ်ခြင်းနှင့် မတရားမှုတို့ သက်ဆိုးရှည်စေရန်အတွက်ဖြစ်စေ၊ သို့တည်းမဟုတ် လူမှုပြုပြင်ပြောင်းလဲရေးအတွက် အခြေအနေများကို ဖန်တီးတည်ဆောက်ရေးအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေ သက်ရောက်မှုရှိနေ၏။
ပေါလိုဖရေး၏အဆိုအရ အရင်းရှင်လူ့အဖွဲ့အစည်းများအတွင်း ပညာရေးနယ်ပယ်အပါအဝင် လူမှုဆက်ဆံရေးအများစု မှာ ဖိနှိပ်အုပ်ချုပ်မှုပုံစံ ဆက်ဆံရေးမျှသာဖြစ်၏။ သူ၏သီအိုရီနှင့် လုပ်ငန်းများတည်ဆောက်ခဲ့သည့် ဘရာဇီးနိုင်ငံ၏ လက်တွေ့အခြေအနေမှန်မှာမူ လူမှုရေး၊ နိုင်ငံရေးနှင့် စီးပွားရေးဆိုင်ရာ မညီမျှမှုတို့ဖြင့် ရင်ဆိုင်နေခဲ့ရသည်။ သန်းပေါင်းများစွာသော ပြည်သူများမှာ လူမှုရေး၊ စီးပွားရေးနှင့် ပညာရေးအရင်းအမြစ်၊ အရင်းအနှီးများမှ ဖယ်ထုတ်ထားခြင်းကို ခံစားခဲ့ကြရသည်။ ဤသို့ဖိနှိပ်ခြင်းနှင့် ဖိနှိပ်သူ-အဖိနှိပ်ခံ ဆက်ဆံရေးပုံစံများမှာ ဖရေးအတွက် လွန်စွာစိတ်ဝင်စားခြင်းဖြစ်ရတော့သည်။ ဘရာဇီးနိုင်ငံနှင့် အခြားသော နိုင်ငံများရှိ ဆင်းရဲမွဲတေနေသော လူထုများနှင့် အလုပ်လုပ်ရန်အတွက် စိတ်ပါရခြင်းဖြစ်သည်။
သူ၏ အစောဆုံးအရေးအသားများမှာပင် ဤလူ့အဖွဲ့အစည်းများအတွင်း အမြစ်တွယ်နေသော ခွဲခြားဆက်ဆံမှု၊ ကြဉ်ဖယ်မှုတို့ ကင်းစင်စေရန်၊ ထပ်မံမပေါ်ပေါက်စေရန်မှာ  တည်ရှိနေခဲ့သည် ပညာရေးဆိုင်ရာ လွှမ်းမိုးမှုရှိသော အတွေးအခေါ်များဖြင့် မဖြစ်နိုင်ကြောင်း သူသဘောပေါက်ခဲ့သည်။ ဤအတွက်ကြောင့် ပညာရေးအတွေးအမြင်သစ် လိုအပ်ချက်ကို တိုက်တွန်းပြောဆိုခဲ့၏။ လက်ရှိရပ်တည်ချက်နှင့် ကမ္ဘာ့အမြင်မှ သွေဖည်ခြင်းနှင့်အတူ သိမှုနယ်ပယ်တွင်လည်းနည်းနာအသစ်ဖြင့် ချဉ်းကပ်ရတော့သည်။ သို့ဖြစ်လေရာ ဖရေး၏ပညာရေးအယူအဆနှင့် သူ၏နည်းလမ်းကို ခြေခြေမြစ်မြစ်နားလည်ရန်အတွက် ကြဉ်ဖယ်ခြင်းခံထားရသူများ၊  အခွင့်အရေးတန်းတူမရှိသူများနှင့် အဖိနှိပ်ခံတို့၏ ယဉ်ကျေးမှု၊ အသိပညာနှင့် နောက်ခံအခြေအနေများအပေါ် ဖရေးမှ ပထမ ဦးစားပေးရွေးချယ်ခြင်းပင်ဖြစ်သည်။
ဖရေး၏ ပညာရေးအယူအဆမှာ ကျောင်းစာသင်ခန်းများအတွင်း၌သာ ပြီးဆုံးသွားသည်မဟုတ်ပါချေ။ မျိုးဆက်သစ်များအတွက်နှင့် လူ့အဖွဲ့အစည်း ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများအတွက် ကျောင်းစာသင်ခန်းများ၏ အရေးပါမှုကို နားလည်ထားသော်ငြားလည်း ပညာရေးနည်းလမ်းအသစ်များသက်သက်ဖြင့် ပြောင်းလဲမှုရှိသော ကျောင်းအသစ်၊ လူ့အဖွဲ့အစည်းအသစ်ကို ဖန်တီးတည်ဆောက်ရန်မဖြစ်နိုင်ကြောင်း တင်ပြဆွေးနွေးခဲ့သည်။ ပညာရေးသည် ကျွန်ုပ်တို့ မှီတင်းနေထိုင်ရာကမ္ဘာကြီးအကြောင်းကို သိရှိနားလည်ရန်နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန်ပြင်ဆင်ပေးနိုင်သည်။ သို့သော် လူတို့ရှင်သန်နေထိုင်ရာ ပတ်ဝန်းကျင်တွင်း ပကတိအရှိတရားများနှင့် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ဆက်စပ်ထားရှိပြီး ဤအရှိတရားများကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲရန် လှုပ်ရှားနေမှုများနှင့်လည်း ဆက်စပ်ထားမှသာ ဖြစ်နိုင်ပါမည်။ ဤအချက် အပေါ်မူတည်၍ သိမှုနယ်ပယ်ဆိုင်ရာ ချဉ်းကပ်ပုံအသစ်ကို ဖရေးမှ ကမ်းလှမ်းတင်ပြခဲ့သည်။
ဖရေးအဆိုအရ လွတ်မြောက်မှုအတွက် ပညာရေးမှာ အသိပညာ၊ ဗဟုသုတများကို လက်ဆင့်ကမ်းဖြန့်ဖြူးပေးရုံ ရိုးရိုးတော့ လုံးဝ မဟုတ်ပါချေ။ အချက်အလက်များ၊ သတင်းများကို စုဆောင်းထားရုံမျှမှာ သိခြင်းမဟုတ်သေး။ သူက “ဘဏ်တွင် သိုမှီးအပ်နှံခြင်း” ဟုအမည်တပ်သည်။ သိခြင်းမှာ ကမ္ဘာပေါ်တွင် မိမိ၏နေရာမှနေ၍ မိမိကိုယ်ကို တည်ဆောက်ခြင်းပင်ဖြစ်ပြီး မိမိဖတ်ရှုထားသည်ကို ပြန်လည်ရေးသားနိုင်ခြင်းနှင့် ကမ္ဘာကြီးကို အခြေခံကျကျ ပြောင်းလဲနိုင်စွမ်းရှိခြင်းလည်း ဖြစ်သည်။ သို့ဖြစ်လေရာ ဖရေး၏ စာတက်မြောက်မှုအယူအဆမှာ အကြင်သူတစ်ဦးမှနေ၍ စကားလုံးများကို ဖတ်ရှုတတ်ရုံအဆင့်ထက် များစွာ ကျော်လွန်လေသည်။ စာဖတ်တက်ခြင်းဟုဆိုရာဝယ် ကမ္ဘာကြီးကို “ဖတ်ရှုနိုင်စွမ်းရှိခြင်း” လည်း ဖြစ်ရမည်။
လွတ်မြောက်မှုအတွက်ပညာရေးကို အဆိုပြုဆွေးနွေးခြင်း၏ နောက်ခံတွင် အရေးပါလှသော မနုဿဗေဒဆိုင်ရာ ဇစ်မြစ်တည်ရှိနေသည်။ သူက ယောကျင်္ားနှင့် မိန်းမတို့သည် ယဉ်ကျေးမှုကို ထုတ်လုပ်သူများဖြစ်သည်ဟု ယုံကြည်သည်။ သို့ဖြစ်၍ သမိုင်း ဖန်တီးထုတ်လုပ်သူများလည်းဖြစ်ကြသည်။ လူသားဆိုသည်မှာ မပြီးမပြည့်စုံသေးသူဖြစ်လေရာ ပိုမို၍ လူသားဆန်လာရန်အတွက် “ဖြစ်တည်မှု အလုပ်လုပ်ရန်” တာဝန်ရှိနေသည်။ ဆရာဆရာမများနှင့် ကျောင်းသားများမှာလည်း မပြီးမပြည့်စုံသေးသောလူသားများသာဖြစ်ကြလေရာ နှစ်ဦးစလုံးမှ ပညာရေးလုပ်ငန်းစဉ်တွင် အပြန်အလှန်သင်ယူလေ့လာစရာတွေရှိနေသည်။ ဤသို့ဆိုသော်လည်း သင်ယူလေ့လာမှုလုပ်ငန်းကို လုပ်ဆောင်သူ ဆရာ၏ အခန်းကဏ္ဍကို ငြင်းပယ်ခြင်းကားမဟုတ်ရပါ။ လုပ်ငန်းစဉ်တွင် ပိုင်းခြားဝေဖန်ဆွေးနွေးခြင်းနှင့် နှစ်ဦးနှစ်ဘက်ပူးပေါင်း၍ အသိပညာရှာဖွေခြင်းတို့အပေါ် အမှီသဟဲပြုရာ၏။
ဆန်းစစ်ဝေဘန်တတ်သော ယဉ်ကျေးမှုလုပ်သားများအနေဖြင့် ကျောင်းဆရာဆရာမများ၏ အခန်းကဏ္ဍကို ဖရေးမှ အလေးထားတင်ပြခဲ့သည်။ လူ့အဖွဲ့အစည်းအတွင်းနှင့် သူတို့ကိုယ်၌လက်ခံကျင့်သုံးနေသည့် ပင်မယဉ်ကျေးမှု စံ တန်ဖိုးများအပေါ်တွင် ဆန်းစစ်ဝေဘန်နိုင်ရန် အားထုတ်ရမည်။ ဤသည်မှာ ယင်းတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် နိုင်ငံရေးလုပ်ဆောင်ချက်တို့ကို သိရှိနားလည်ရန်အတွက်ဖြစ်၏။ အတွင်း၊ အပြင် ၂ ဖက်စလုံးမှ အားထုတ်ခြင်းမှာ ပြန်လှန်လေ့လာသုံးသပ်တတ်ရန်နှင့် ပြုပြင်ပြောင်းလဲလုပ်ဆောင်ရန် နည်းလမ်းများရရှိစေနိုင်သည်။ ထို့အပြင် ဤကဲ့သို့ပြုပြင်ပြောင်းလဲလုပ်ဆောင်ချက်များမှာ လိုအပ်ချက်အရ စာသင်ခန်းတွင်းကို ကျော်လွန်သွားပါလိမ့်မည်။ ဖရေး၏စကားအတိုင်းဆိုရသော် -
“အနှစ်သာရအားဖြင့် နိုင်ငံရေးသဘောဆောင်ပြီး ပင်ကိုအရ သင်ယူရေးနှင့် သင်ကြားရေးဟန်ရှိသည့် ကျွန်ုပ်၏ရွေးချယ်မှုများနှင့် မျှော်လင့်ချက်အိပ်မက်များ ပိုမို၍ ရှင်းရှင်းလင်းလင်းဖြစ်လာသည်နှင့် အမျှ၊ ပညာရေး သမားတစ်ဦးဖြစ်သော်ငြားလည်း နိုင်ငံရေးကိုယ်စားလှယ်တစ်ဦးလည်းဖြစ်ရသည်ဆိုသောအချက်ကို သိမြင် နားလည်လာသည်နှင့် အမျှ၊ ဒီမိုကရေစီဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်စေရန် မည်မျှအထိခရီးဆက်ရအုံးမည်နည်းဟု ကျွန်ုပ်အနေဖြင့် သဘောပေါက်စိုးရိမ်မှုကို ပိုမို၍ သိရှိလာတော့၏။ စာသင်သားတို့၏ သိစိတ်ကို နှိုးဆွပေးနိုင်သည့် ပိုင်းခြား ဝေဘန်ဆန်းစစ်မှုရှိသော ပညာရေးကို ကျင့်သုံးလာသည်နှင့်အမျှ ကျွန်ုပ်တို့ကို ပုံပျက်ပန်းပန်းပျက်ဖြစ်စေသည့် စိတ်ကူးယဉ်စွဲလန်းမှု၊ ဒဏ္ဍာရီဆန်မှုများအား လိုအပ်ချက်အရ ဆန့်ကျင်လာတော့သည်ကိုလည်း ကျွန်ုပ် သိနား လည်ရပြန်သည်။ ဤဒဏ္ဍာရီများကို ဆန့်ကျင်လာသည်နှင့်အတူ လွှမ်းမိုးမှုရှိနေသော အာဏာနှင့် ရင်ဆိုင်ရ တော့သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဒဏ္ဍာရီများကို ခွါချလိုက်သည်နှင့် အာဏာနှင့် အတွေးအမြင်တို့သာ ကျန်ရှိတော့၏။”
မိန့်ဆိုချက်နောက်ကွယ်က ကျင့်ဝတ်နီတိနှင့် နိုင်ငံရေးအဓိပ္ပာယ်မှာ ရှင်းလင်းနေသည်။ ကျောင်းဆရာတစ်ဦးအနေဖြင့် သိရှိ နားလည်ထားသည့် နိုင်ငံရေးအမြင်သဘောထားအရ အပြန်အလှန်ဆွေးနွေးမှုရှိသော ပညာသင်ကြားရေး လိုအပ်ချက်ကား အမှန်ဖြစ်ပါမူ ကျောင်းသူကျောင်းသားများနှင့် သူတို့၏အသိပညာကိုလည်း အထူးလေးစားမှု ရှိရ ပေလိမ့်မည်။ “မိမိ၏အမြင်နှင့် မတူပါက လက်မခံနိုင်ဘဲ အဆင့်မရှိဟူသောအမြင်မျိုးရှိတတ်ကြလေသည်။ ဤသည်မှာ သည်းခံနိုင်စွမ်းမရှိခြင်းပင်တည်း။ ဆန့်ကျင်ဘက်တို့အပေါ်တွင် ငြင်းပယ်လိုမှုသဘောကားထင်ရှားနေပေသည်။”
သို့ပင်ဖြစ်သော်ငြားလည်း စာသင်ကျောင်းတို့မှာ အခြားသူတို့အပေါ် အဆင့်နိမ့်သဘောထားအမြင်ရှိမှုကြီးစိုးသော ပင်မနေရာများဖြစ်နေရချေသည်။ ကျောင်းသည် (အထင်ကရဖြစ်သော) အဓိအသိပညာအပေါ်တွင်သာ အလေးထားပြီး သမိုင်းစဉ်မှ ဖယ်ရှားခြင်းနှင့် အလိုအလျောက်လက်ခံကျင့်သုံးခြင်းကိုဖြစ်စေသည်။ ထင်သာမြင်သာဖြစ်သော အသိပညာအပေါ်တွင်သာ အာရုံစူးစိုက်မှုနှင့် လူ့အသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း လက်ခံကျင့်သုံးနိုင်မှုကို ဖန်တီးထားသည်။ ဤသည်မှာ ဖရေးအနေဖြင့် မှားယွင်းသည်ဟု ရှုမြင်သည်။ အသိပညာဆိုသည်မှာ သမိုင်းစဉ်ဆက်နေခြင်းဖြစ်သည်ဟူ၍ သူအနေဖြင့် တင်ပြခဲ့သည်။ ဖရေးအဆိုအရ နိုင်ငံရေး၊ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် စီးပွားရေးဆက်နွယ်မှုဘောင်အတွင်း သမိုင်းစဉ်ဆက်မဟုတ်သော၊ လူမှုဆက်ဆံရေးမဟုတ်သော အသိပညာဟူ၍မရှိ။ ဤဆက်နွယ်မှုသဘောနားလည်ရန်မှာ သူ့၏ အယူအဆအတွက် အလွန်အရေးပါလှသည်။ မတူခြားနားမှုချက် (သူအခေါ်အရ လူကြိုက်များသော အသိပညာ) ကို တန်ဖိုးထားခြင်းမရှိသည့်အပြင် အထင်ကရဖြစ်သည့် ထုံးတမ်းစဉ်လာ ပညာရေးပုံစံဘောင်အတွင်း တရားဝင်မှုလည်းမရှိပါ။ လွတ်မြောက်မှုအတွက် ပညာရေးမှာ စာသင်ကျောင်းများတွင် အစဉ်အလာအရ လက်ခံကျင့်သုံးနေသည့် ခေါက်ရိုးကျိုးနေသော အကျင့်အကြံတို့ကို ထပ်တူထုတ်လုပ်ရန်မဟုတ်ပါ။ ဤအမြင်နှင့် ဆန့်ကျင်စွာ ဖရေးပုံစံဖြစ်သည့် လွတ်မြောက်မှုအတွက်ပညာရေးသည် ကျောင်းသူကျောင်းသားများ၏ ဗဟုသုတအသိပညာကို အသိအမှတ်ပြုခြင်း၊ တန်ဖိုးထားခြင်းနှင့် သမိုင်းဝင်စေခြင်းတို့ပါရှိသည်။ ဤမျှလောက်နှင့်လည်း ရပ်တန့်မနေသေးပါ။ ဖရေး၏ချဉ်းကပ်မှုနည်းလမ်းမှာ ကျောင်းသားများ၏ ရှိနှင့်ပြီးဖြစ်သော ကိုယ်ပိုင်ဗဟုသုတအသိပညာကို အသုံးပြုပြီး အထင်ကရအသိပညာနှင့် ဆက်စပ်နားလည်နိုင်စေခြင်းဖြင့်  သူတို့၏လွတ်မြောက်မှုအတွက်ဖြစ်လေသည်။ ဤအမြင်ကို သာဓကဆောင်ရသော် ကျောင်းသားများအနေဖြင့် ဘာသာစကားအသုံးပြုရာတွင် လူမှုရေးနယ်ပယ်အတွင်း ဖွင့်ဆိုထားသော “စံ” သတ်မှတ်ချက်များကို လေ့လာကြမည်ဖြစ်သည်။ သို့သော်ဆန်းစစ်ဝေဘန်မှုရှိသော ပညာရေးမှာ ဤအဆင့်ထက်ကျော်လွန်ရပါမည်။  သူ့စကားအတိုင်းဆိုရသော် -
“စံတန်ဖိုးများကို လေ့လာရာတွင် ကျောင်သားများအနေဖြင့် သူတို့ဘာသာစကားမှာ အကျည်းတန်ခြင်း၊ နိမ့်ကျခြင်းတို့ကြောင့်မဟုတ်မူဘဲ ဤစံတန်ဖိုးများကို တတ်ကျွမ်းသိနားလည်ခြင်းအားဖြင့် ကမ္ဘာကြီးတွင် လိုအပ်သည့် ဆန်းသစ်တီထွင်ပြောင်းလဲရန် ရုန်းကန်အားထုတ်ရာဝယ် ကိရိယာတစ်ခုအနေဖြင့် အသုံးပြုနိုင်မည်။”
လက်တွေ့အကျင့်အကြံနှင့် သီအိုရီအကြား ဒိုင်ယာလက်တစ်ဆက်ဆံရေးအပေါ် သူ၏ အားထုတ်မှုမှာ လက်တွေ့လုပ်ဆောင်ချက်များကို အင်အားရှိသော သီအိုရီအယူအဆများအပေါ်တွင် အမြဲပင် အခြေရယူခြင်း ပင်ဖြစ်သည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် ဤသီအိုရီများမှာလည်း  သူ၏လက်တွေ့လုပ်ရပ်များနှင့် နက်ရှိုင်းစွာ ဆက်စပ်နေလေသည်။ သို့ဖြစ်လေရာ သူ၏ဘဝတစ်လျှောက်လုံးကို ပညာသင်ယူခြင်းနှင့် သင်ကြားရေးလုပ်ငန်းစဉ်လေ့လာမှုတွင်မြှပ်နှံထားခဲ့သည်။ ခေါင်းစဉ်များ၊ ဖတ်စာအုပ်များ (သို့မဟုတ်) သင်ကြားရေးနည်းလမ်းများကို ကြိုတင်အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားချက်ဟူ၍လည်း မရှိသေးဘဲ လက်တွေ့လေ့လာခြင်းဖြစ်၏။ သူ၏ရည်ရွယ်ချက်မှာ ဆရာနှင့် ကျောင်းသားတို့၏ ယဉ်ကျေးမှုနှင့် လူမှုပကတိအရှိတရားများအပေါ်တွင် အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားသည့် “ကိုယ်ပိုင်အတွေ့အကြုံများမှ အဓိပ္ပာယ်နားလည်ယူရေး” conscientization ခေါ် သင်ကြားရေးနည်းလမ်းကို ရှင်းလင်းရန်ဖြစ်သည်။ ဤပကတိအရှိတရားများမှနေ၍ ခေါင်းစဉ်များ၊ မာတိကာများ၊ သင်ကြားရေးဆုံးဖြတ်ချက်များ (တနည်းဆိုရသော် သင်ရိုးညွှန်းတမ်းနှင့် စာသင်ကြားခြင်း) ကို ရရှိလာမည်ဖြစ်သည်။ ဖရေး၏ အတွေးအခေါ် အယူအဆများတွင်ပါရှိသော အင်အားနှင့် ဩဇာရှိနေသောအချက်ဟူသည်မှာ ဤလက်တွေ့ကျင့်စဉ်နှင့် သီအိုရီသဘောတရားတို့ ပေါင်းစည်းခြင်းပင်ဖြစ်ပါ၏။
ခြေခြေမြစ်မြစ်ဖွင့်ဆိုရသော် သက်ကြီးစာတတ်မြောက်ရေးတွင် “ကိုယ်ပိုင်အတွေ့အကြုံများမှ အဓိပ္ပာယ် နားလည်ယူ ရေး” နည်းလမ်းမှာ ဘာသာဗေဒနှင့် လူမှုရေးအဓိပ္ပာယ်များကို ဖွင့်ဆိုခြင်း၊ ရှင်းလင်းခြင်းနည်းလမ်း အဆင့်ဆင့် ဖွဲ့စည်း ထားရှိခြင်းဖြင့်  တည်ဆောက်ထားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ပထမဦးစွာ ခေါင်းစဉ်များကို ရှာဖွေထုတ်ယူသည်။ လူ့ အသိုင်း အဝိုင်းအတွင်း ပုဂ္ဂလနှင့် ပုံမှန်ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုများမှ ပေါ်ထွက်လာခြင်းများပင်။ ထို့နောက်တွင် အပြန်အလှန် ပြောဆို ဆွေးနွေးခြင်း ဒိုင်ယာလော့နည်းလမ်းကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ရပ်ရွာယဉ်ကျေးမှုအသိုက်အဝန်းတွင် ဆွေးနွေးကြ သည်။ ဤဆွေးနွေးမှုများမှ ခေါင်းစဉ်နယ်ပယ်ကြီး thematic universe ကို ထုတ်နှုတ်ကြပြီးလျှင် ဆရာများမှ အသိုင်းအဝိုင်း ၏ လူမှုရေးနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ကိုက်ညီသင့်လျော်သော ဝေါဟာရများစွာပါရှိသည့် ဝေါဟာရ နယ်ပယ်ကြီး vocabulary universe ကိုထုတ်နှုတ်ယူကြပြန်သည်။ ထိုမှတဖန် အသံထွက်ပုံစံအမျိုးမျိုးနှင့် အသံထွက်အရ အလွယ် အခက် စဉ်ထားသည့် စကားလုံး ၁၇ လုံး ၁၈ လုံးခန့်ပါဝင်သည့် ဝေါဟာရနယ်ပယ်ငယ်လေးကို ရယူလေသည်။ နောက်ဆုံးတွင် ဖြစ်တည်နေသည့် အခြေအနေတွင်းမှ အဓိပ္ပာယ်ဖွဲ့စည်းမှုရှိသော စကားလုံးများဖြင့် ရေးသားထားသည် တို့ကို ဖွင့်ဆိုရှင်းလင်းခြင်း နည်းလမ်းပါရှိသော စာဖတ်ခြင်းနည်းနာ အဆင့်ဆင့်ဖြစ်သည်။ ပကတိဖြစ်တည်နေသည့် အခြေအနေနှင့် ဤဆက်နွယ်နေမှုမှာ လွန်စွာအရေးပါလှသည့် အဆင့်ဖြစ်ပြီး ဖိနှိပ် အုပ်ချုပ်ခံနေရသည့် လူ့အသိုင်း အဝိုင်း အတွင်းရှိ ကျောင်းသူကျောင်းသားများအနေဖြင့် ဗဟုသုတ အသိတရားအသစ်ကို သူတို့၏ ဘဝများ ပြန်လည်တည်ဆောက်ရာဝယ် အသုံးပြုနိုင်စေရန် အချက်အချာကျသည်။
ကမ္ဘာ့နေရာအနှံ့အပြားတွင် ဤအဖိနှိပ်ခံတို့အား သင်ကြားရေးနည်းလမ်းကို အသုံးပြုမှုများ ကျယ်ပြန့်လာခြင်း အပေါ်တွင် ပေါလိုဖရေးအနေဖြင့် စိုးရိမ်စိတ်တော့ရှိနေခဲ့သည်။ သူ၏ အတွေးအခေါ်အယူအဆကို ဝေဘန် ဆန်းစစ်မှုမရှိဘဲ ထပ်တူကူးယူသည့်နည်းတစ်ခုဖြစ်လာမည်ကိုဖြစ်ပါ၏။ ထို့ကြောင့် သီအိုရီ အယူအဆများကို အရေးပါသည်ဟူသော သဘောထားအမြင်များ၏ အန္တရာယ်ဆိုးကိုလည်း သိမြင်ထားသည်။ သူ၏ ပိုင်းခြား ဝေဘန်ဆန်းစစ်မှုရှိသော ပညာရေးသီအိုရီများနှင့် လက်တွေ့အကျင့်အကြံများ၏ မူလဇစ်မြစ်ကို အစဉ်ပင် သတိပြုစေလိုသည်။ ကမ္ဘာကြီးအတွင်း ကြားဝင်ဟန့်တားရန်ဆုံးဖြတ်ချက်များ၊ တရားမျှတမှုကင်းမဲ့သော ဘရာဇီးပြည်သူလူထု၏ ပကတိမျက်မှောက်အခြေအနေတို့မှာ သူ၏ ပညာရေးသီအိုရီ မြစ်ဖျားခံရာပင်ဖြစ်သော ကြောင့်ပင်။ သူ၏ပညာရေးသီအိုရီ ဒေါက်တိုင်လည်းဖြစ်သည်။
ကကြီးခခွေး အက္ခရာစကားလုံးများနှင့် အပေါင်းအနုတ်သချင်္ာတို့ကို လေ့ကျင့်သင်ယူနေခြင်းကို အပေါ်ယံမကြည့်သင့်ပါ။ နက်ရှိုင်းသော နိုင်ငံရေးဆက်နွယ်မှုကို ရှုမြင်ရမည်ဖြစ်သည်။ ပေါလိုဖရေးအတွက်မူ ပညာရေးကို နိုင်ငံရေးဟူ၍ မရှုမြင်၊ မသုံးသပ်တတ်သူတို့မှာ ပြဿနာ၏အစိတ်အပိုင်းပင်ဖြစ်ပြီး ဤအခြေအနေကို ပြောင်းလဲပစ်ရန်မှာ နိုင်ငံရေးအထူး စီမံကိန်းတစ်ရပ်လည်းဖြစ်သည်။ ၂၀ ရာစုနှောင်းပိုင်း ပညာရေး အတွေးအခေါ် ပညာရှင် ပေါလိုဖရေးအနေဖြင့် ပညာရေးတွင် အားဖြည့်ပေးခဲ့သည့် အနှစ်သာရမှာလည်း သူ၏ သီအိုရီကို ထပ်တူကူးယူပြီး သင်ကြားရန် ရိုးရိုးသက်သက်သာမဟုတ်မူဘဲ ခေတ်၊ နေရာ၊ လူမှုအသိုင်းအဝိုင်းအတွင်း ပကတိအရှိ တရားများ၊ ဖြစ်စဉ်များ၊ ဖြစ်ရပ်များ၊ တူရှုချက်များနှင့် ဆက်စပ်ပြီး လွတ်မြောက်မှုအတွက် ပညာရေးအကျင့်အကြံတို့ကို ရှာဖွေနိုင်စေရန် ဖြစ်ပါကြောင်း။   ။
ကင်းဘူတာ
ကင်းဘူတာ သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၌ တည်ရှိသည်။
ညောင်ပင်သာရွာ၊ စီကတောင်
ညောင်ပင်သာရွာ (Nyaungpinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ ဗန်းမောက်မြို့နယ်၊ စီကတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၇၂၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုန်းပိုင်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
မုန်းပိုင်ရွာ (Monepai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ မုန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၃၃၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၆ ဦး၊ မ ၉၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗရင်ဂျီကုန်းရွာ၊ သထုံမြို့နယ်
ဗရင်ဂျီကုန်းရွာ(Bayingyikone)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ သထုံမြို့နယ်၊ ဝင်းပကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၄၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝင်းပကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၅၈ ဦး၊ မ ၁၇၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၇၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သထုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်ဟယ်ရွာ၊ မန်တွန်းမြို့နယ်
လွယ်ဟယ်ရွာ (Loihei)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်တွန်းမြို့နယ်၊ ယောင် လန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၈၅၂ ဖြစ်သည်။
ထုံနွယ်ရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
ထုံနွယ်ရွာ(Htonnwe)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ မောင်းလှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,700 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်ကုံးရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
တောင်ကုံးရွာ (Taungkone)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ မြင်းမထိကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၄၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မြင်းမထိကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၄၃ ဦး၊ မ ၂၂၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အန်ရစ်ကို ဖာမီ
အန်ရစ်ကို ဖာမီ (29 September 1901 – 28 November 1954) သည် နယူးကလိယား ဓာတ်ပေါင်းဖိုအား ပထမဆုံး တီထွင်သည့် အီတလီလူမျိုး ရူပဗေဒပညာရှင်ဖြစ်သည်။ သူအား နယူးကလိယားခေတ်၏ ဗိသုကာပညာရှင်ဟု တင်စားခေါ်ကြသည်။ သူသည် ရူပဗေဒနယ်ပယ်၌ သီအိုရီအရနှင့် လက်တွေ့ပိုင်းအရပါ ကျွမ်းကျင်သည့် လူနည်းစု ရူပဗေဒပညာရှင်တစ်ယောက် ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် နယူးကလိယားစွမ်းအင် အသုံးချမှု၊ Transuranium ဒြပ်စင်အား ရှာဖွေတွေ့ရှိမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ရူပဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုအား ချီးမြှင့်ခံရသည်။ ဖာမီသည် ကွမ်တမ် မက္ကင်းနစ်၊ နယူးကလိယား ရူပဗေဒ၊ statistical မက္ကင်းနစ် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးတို့တွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။
ရေကျော်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ရေကျော်ရွာ (Yaekyaw)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ နံ့သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၉၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နံ့သာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၆၃ ဦး၊ မ ၅၂၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၈၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဖြူရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်
ကျောက်ဖြူရွာ (Kyaukhpyu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်ဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၄၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၃၉ ဦး၊ မ ၂၀၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်မန်ဆိုင်မြို့
မန်မန်ဆိုင်မြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ ၂ ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
ဂျောန်လစ်ပ်
ဂျိုဆွန်းခေတ်တွင် ဦးထုပ်သည် ယောကျာ်းများအတွက် အပြင်သွားရာတွင် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော အသုံးအဆောင်ဖြစ်သည်။ သာမန်လူတန်းစားမှစ၍ မျိုးရိုးမြင့်မြတ်သူများနှင့် ပညာသင်များအထိ အမျိုးသားအားလုံးနီးပါး ဦးထုပ်ဝတ်ဆင်ကြရသည်။ ထို့ကြောင့် ဦးထုပ်ကို ယောက်ျားများ၏ ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဟု တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။  ဦးထုပ်ဝတ်ဆင်ခြင်းသည် ၎င်းတို့အတွက် လူနေမှုအဆင့်အတန်းကို ဖော်ပြခြင်းနှင့် ကွန်ဖြူးရှပ်ဆိုင်ရာ တန်ဖိုးကို ပုံရိပ်ထင်စေခြင်း ဖြစ်သည်။ ဦးထုပ်ဝတ်ဆင်ခြင်းသည် ယောကျာ်းလော မိန်းမလော၊ အမျိုးအနွယ်မြင့် ပညာသင်များလောစိုက်ကွင်းတွင် အလုပ်လုပ်သော သာမန်လူတန်းစားများလော ကွဲပြားစွာလည်း သိစေသည်။
ဂျောန်လစ်ပ် (ဟန်းဂု: 전립, eng: jeollip) သည် သိုးမွှေးနှင့် ဒေါင်းအမွှေးတို့ဖြင့် ပြုလုပ်ထားသော ကိုရီးယားနိုင်ငံ ဂျိုဆွန်းခေတ်တွင် ရာထူးမြင့် စစ်အရာရှိများ ဝတ်ဆင်သည့် ရိုးရာဦးထုပ်တစ်မျိုး ဖြစ်သည်။
ဂျော်န်လစ်ပ်ကို အဓိကအစိတ်အပိုင်းနှစ်ခုဖြစ်သည့် အဆောင်းနှင့် နှုတ်ခမ်းတို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်။ အဆောင်းသည်ဦးထုပ်၏ အရှည်ကို သတ်မှတ်ပေးသည်။ ၎င်းသည် ဝိုင်းဝန်း၍ ပြောင်းပြန်လှန်ထားသော ဇလုံတစ်ခုနှင့် အသွင်သဏ္ဌာန် ဆင်တူသည်။ နှုတ်ခမ်းသည် ထုစက်ဝန်းသဏ္ဌာန်ရှိ၍ ရာထူးအဆင့်အတန်းနိမ့်သူများ ဆောင်းသည့်ရိုးရာဦးထုပ်နှင့် ဆင်တူသည်။
ဂျော်န်လစ်ပ်ကို မိုးနှင်းကာကွယ်ရန် အရည်အသွေးမြင့် သိုးမွှေးနှင့် ဒေါင်းအမြီးမွှေးဖြင့် ပြုလုပ်သော ပန်းဖွားအမြိတ်တို့ဖြင့် ဖွဲ့စည်းသည်။ ဦးထုပ်​၏ အလယ်ဗဟိုတွင် ငဟစ်ဖြူငှက်သဏ္ဏာန် ပြုလုပ်ထားသော ကျောက်စိမ်းတုံးဖြင့် အလှဆင်သည်။ ဦးထုတ်နှုတ်ခမ်းတွင် အပြာရင့်ရောင် ပိုးခြည်ကို မုန့်ကြိုးလိမ်သဏ္ဌာန် လိမ်၍ ပယင်းပုတီးစေ့များဖြင့် ပြုလုပ်သော ကြိုးကို ဦးထုပ်အောက်ခြေတွင် တွယ်ဆက်သည်။ ရာထူးနိမ့်သော စစ်အရာရှိများသည် ဘောန်င်ဂေါဂျီ (kr: 벙거지, eng: beonggeoji) နှင့် ဘောန်င်ထယ်ဂျီ (kr: 벙태지, eng: beongtaeji) ဟုခေါ်သော မူကွဲဂျောန်လစ်ပ် အမျိုးအစားကို ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ဘောင်န်ဂေါဂျီကို ကိုရီးယားနိုင်ငံ​၏ အနောက်မြောက်ဘက်ခြမ်းမှစ၍ ရန်ဘန် (kr: 양반) အထက်တန်းလွှာများ​၏ အစေခံများက စတင်ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။ နောင်တွင် နိုင်ငံအနှံ့ ဘောင်န်ဂေါဂျီဝတ်ဆင်ခြင်း ပျံ့နှံ့သွားခဲ့သည်။ ၎င်းဦးထုပ်များသည် အမည်းရောင်ဖြစ်၍ အခြားတန်ဆာဆင်ခြင်းများ မပါဝင်ပါ။ ဂျောန်လစ်ပ်သည် စစ်တပ်စုံညီဝတ်စုံ​၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
ဂျောန်လစ်ပ်ကို ဂျိုဆွန်းခေတ်အလယ်ပိုင်းတွင် စစ်တပ်အတွင်း၌ တွင်ကျယ်စွာဝတ်ဆင်ကြသည်။ အင်မ်ဂျင်စစ်ပွဲ (임진왜란) နှင့် ဂျောင်းမျိုဟိုရန်(정묘호란) အပြီးတွင် ဂျောန်လစ်ပ်ကို တပ်မတော်အရာရှိများက တပ်မတော် တူညီဝတ်စုံတွင် ထည့်သွင်းဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။အနီရောင်ဂျောန်လစ်ပ်နှင့် ဝါးဂျောန်လစ်ပ်တို့ကိုလည်းပြုလုပ်၍ တန်ဖိုးကြီးဝတ်စုံများဝတ်ရာတွင် အတူတကွ ဝတ်ဆင်ကြသည်။ ထိုကဲ့သို့ ဝတ်ဆင်ခြင်းသည် အငြင်းပွားဖွယ်ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ဂျိုဆွန်းခေတ်ကုန်သည်အထိ စစ်တပ်စုံညီဝတ်စုံတွင်ရော ရှင်ဘုရင်တိုင်းခန်းလှည့်လည်သည့်အခါတွင်ရော ဝတ်ဆင်ခဲ့ကြသည်။
ဂျောန်လစ်ပ်ကို နုန်းဂက် (kr: 농악, eng: nongak) ဟုခေါ်သော ဖျော်ဖြေရေးတွင်လည်း ဝတ်ဆင်ကြသည်။ နုန်းဂက်သည် လူစုလိုက်ဘုရားဝတ်ပြုခြင်းနှင့် ကျေးလက် ဖျော်ဖြေမှုများမှ တစ်ဆင့်ဆင်းသက်လာရာမှ ကိုရီးယားသမ္မတနိုင်ငံ​၏ ကိုယ်စားပြုဖျော်ဖြေရေးဖြစ်လာသော ထင်ရှားသည့် ပြဇာတ်ဂီတ ဖြစ်သည်။ နုန်းဂတ်ဖျော်ဖြေရာတွင်ပြင်းထန်စွာ တီးခတ်ရသော တေးဂီတအဖွဲ့နှင့် တစ်ခါတစ်ရံ လေမှုတ်တူရိယာများ၊ အင်အားပြချီတက်ခြင်း၊ ကခုန်ခြင်း၊ ပြဇာတ်နှင့် ဆပ်ကပ်ပြသခြင်းများလည်း ပါဝင်သည်။ နုန်းဂက်ဖျော်ဖြေခြင်းကို နတ်ဘုရားများအား နှစ်သိမ့်ခြင်း၊ မကောင်းဆိုးရွားများကို နှင်ထုတ်ခြင်း၊ သီးနှံထွက်တိုးမှု ကောင်းမွန်စေခြင်း စသော ရည်ရွယ်ချက်များဖြင့် နွေဦးရာသီတွင်ကျင်းပသည်။ ဆောင်းဦးရာသီပွဲတော်များနှင့် လူထုစီမံကိန်းများအတွက် ရန်ပုံငွေကောက်ခံပွဲများတွင်လည်း နုန်းဂက်ဖျော်ဖြေကြသည်။ ဤဖျော်ဖြေမှုတွင် ဝတ်ဆင်သော ဂျောန်လစ်ပ်ကို ယခင်က တိရစ္ဆာန်အမွှေးများဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။ ယခုအခါတွင်ကော်ထူထူသုတ်ထားသော ငွေစက္ကူဖြင့် ဦးထုပ်အဆောင်းနှင့် နှုတ်ခမ်းကို ပြုလုပ်၍ အပေါ်မှ ပိတ်စဖြင့်ထပ်အုပ်ကာ ပြုလုပ်သည်။
ဂျိုဆွန်းခေတ်ယောကျာ်းများသည် ဦးထုပ်မဝတ်ဆင်မီ ဆံထုံးထုံးကြသည်။ ထို့နောက် နဖူးတွင် ခေါင်းစည်းကိုပတ်ကြသည်။ ထိုခေါင်းစည်းကို ဆံချည်မျှင် တစ်မျှင်တစ်လေမှ မကျစေရန် အလွန်တင်းကြပ်စွာ ချည်ကြသည်။ထိုကဲ့သို့ပြုလုပ်ခြင်းသည် ယောက်ျားတို့အား မာန်ပြင်းထန်သော၊ ထက်မြက်ပုံပေါက်သော၊ ရှိရင်းစွဲအသက်ထက်နုနယ်သော မျက်နှာမျိုး ဖြစ်စေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယား ယဉ်ကျေးမှု
ဗနေဒီယမ်
ဗနေဒီယမ် သည် အက်တမ်နံပါတ် ၂၃ ရှိသော ဓာတုဗေဒ ဒြပ်စင်ဖြစ်ပြီး သင်္ကေတ V ဖြင့် ဖော်ပြသည်။ အဆင်းမှာ မီးခိုးရောင်သမ်းပြီး ပုံသွင်းနိုင်သော transition metal ဖြစ်သည်။ သတ္တုဒြပ်စင်ကို သဘာဝအတိုင်း တွေ့ရခဲတတ်ပြီး တရုတ်နိုင်ငံ၊ ရုရှားနိုင်ငံတို့တွင် သံမဏိအရည်ကြိုစက်မှ ထုတ်လုပ်သည်။ ယူရေနီယမ် တူးဖော်ခြင်းလုပ်ငန်းမှ ဘေးထွက်ပစ္စည်းအဖြစ်လည်း ဗနေဒီယမ်ကို ထုတ်လုပ်ကြသည်။ ဗနေဒီယမ် အောက်ဆိုဒ်အချို့သည် အတန်အသင့် အဆိပ့်သင့်သည်။
မုဆိုးဝိန်းလုံရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
မုဆိုးဝိန်းလုံရွာ (Mokesoeweinlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၈၇၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝန်းသိုဘူတာ
ဝန်းသိုဘူတာ သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဝန်းသိုမြို့၌ တည်ရှိသည်။
ပန်ဝရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ပန်ဝရွာ (Pangwa)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နောင်ခမ်း (မိုင်းထွမ်း)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၇၅၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ခမ်း (မိုင်းထွမ်း)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၉၉ ဦး၊ မ ၃၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မအူကုန်းရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
မအူကုန်းရွာ (Maaukone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ မအူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၄၄၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ကျောင်းရွာ၊ မန်တွန်းမြို့နယ်
မန်ကျောင်းရွာ (Mankyawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်တွန်းမြို့နယ်၊ ယောင် လန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၈၅၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကရင်နီဘာသာစကား
ကရင်နီဘာသာစကား သို့မဟုတ် ကယားဘာသာစကား သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ ကယားလူမျိုး (ကရင်နီလူမျိုး) ငါးသိန်းကျော် (၅၀၀,၀၀၀ ကျော်) ပြောဆို အသုံးပြုကြသော ကရင်ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကယား ဟူသော ဝေါဟာရသည် အခြားကရင်များမှ ခွဲခြားခေါ်ဆိုရန်အတွက် ဖန်တီးခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် အရှေ့ကယားဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၂၆၀,၀၀၀ နှင့် ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ၁၀၀,၀၀၀ တို့က ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်ဟု ဆိုသည်။ ၁၉၈၇ ခုနှစ်တွင် အနောက်ကယားဘာသာစကားကို မြန်မာနိုင်ငံတွင် လူဦးရေ ၂၁၀,၀၀၀ ခန့်က ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။ ယင်းနှစ်ခုသည် ကွဲပြားသော ဘာသာစကားနှစ်ခု ဖြစ်သည်။ အနောက်ကယား၏ ဒေသိယစကားများမှာ ယင်းတလဲ နှင့် မနုမနော တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပျံ့နှံ့မှုနှင့် မူကွဲများ
အရှေ့ကယားဘာသာစကား ကို
အရှေ့ကယား ဒေသိယစကားများမှာ အထက်အရှေ့ကယားနှင့် အောက်အရှေ့ကယား တို့ဖြစ်ပြီး အပြန်အလှန် နားလည်နိုင်သည်။ အရှေ့ကယားသည် အနောက်ကယားဘာသာစကားကို နားလည်နိုင်ရန် အခက်အခဲရှိသည်။
အနောက်ကယားဘာသာစကား ကို ကယားပြည်နယ်နှင့် သံလွင်မြစ်အရှေ့ပိုင်းရှိ ကရင်ပြည်နယ်တို့တွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။ ရှမ်းပြည်နယ် ဖယ်ခုံမြို့နယ်တွင်လည်း ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။
အနောက်ကယား ဒေသိယစကားများသည် ထိုင်းနိုင်ငံမှ ပျံ့နှံ့လာသော အလယ်ကရင် မူကွဲများ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းများ ဖြစ်ကြသည်။ ယင်းတို့မှာ
အနောက်ကယား၏ မူကွဲတစ်ခုဖြစ်သော ယင်းတလဲဘာသာစကား ကို ကယားပြည်နယ်၊ ဘော်လခဲခရိုင်၊ ဖားဆောင်းမြို့နယ်ရှိ ကျေးရွာ သုံးရွာတွင် ပြောဆိုအသုံးပြုကြသည်။ ယင်းတလဲဒေသိယစကားများမှာ ဘောလခဲနှင့် ဝမ်အောင်း တို့ ဖြစ်သည်။
ကော်ယော်ဘာသာစကား သည် အနောက်ကယားဘာသာစကားနှင့် ဆင်တူပြီး ကယားပြည်နယ် ဘော်လခဲမြို့နယ်နှင့် ဖရူးဆိုးမြို့နယ် နယ်နိမိတ်များရှိ ကျေးရွာ ၂၃ ရွာတွင် ပြောဆို အသုံးပြုကြသည်။ ကော်ယော် ဒေသိယစကားများမှာ တော်ခူ နှင့် ဒိုလိုဆို တို့ဖြစ်ကြပြီး အပြန်အလှန် နားလည်ရန် ခက်ခဲသည်။
ကံသာယာရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
ကံသာယာရွာ (Kantharyar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ စည်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၈၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စည်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၄ ဦး၊ မ ၁၃၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မုန်းပြင်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
မုန်းပြင်ရွာ (Monepyin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ မုန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၃၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၆ ဦး၊ မ ၉၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နာဝီးမြို့
နာဝီးမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ ၂ ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
သလဲပြားရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇီးဖြူပင်ဘူတာ
ဇီးဖြူပင်ဘူတာ သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဇီးဖြူပင်ရွာ၌ တည်ရှိသည်။
ဖလောရင့် သမိုင်းဝင်ဌာန
အီထရူစကန်တို့၏ အခြေချနေထိုင်ရာ နေရာဖြစ်ပြီး ရီနေဆွန်းခေတ်၏ ပြယုဂ်တစ်ခုဖြစ်သော ဖလောရင့်မြို့ သည် ၁၅ ရာစု နှင့် ၁၆ ရာစုတို့တွင် မယ်ဒီချီ တို့၏ အုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် စီးပွားရေး နှင့် ယဉ်ကျေးမှု အပိုင်းတို့တွင် ကြိုတင်ထွန်းကားလာခဲ့သည်။ နှစ်၆၀၀ မျှ ကြာအောင် ထွန်းကားခဲ့သော လက်ရာပြောင်မြောက်လှသော အနုပညာတို့ကို ၁၃ရာစု ကက်သီဒရဘ် ဘုရားကျောင်း စန်တာ မာရီယာ ဒဲလ် ဖီယိုးရဲ၊ စန်တာ ခရိုချေး ဘုရားကျောင်း ၊ အူဖီးဇီ နှင့် ပီတီ နန်းတော်တို့တွင် တွေ့ရပြီး အနုပညာဆရာကြီးများ ဖြစ်သော ဂျော်တို၊ ဘရူနယ် လက်စ်ကီ၊ ဘော့တီချဲလီ နှင့် မိုက်ကယ် အန်ဂျလို တို့၏ လက်ရာများ ဖြစ်သည်။
ဒုံးကမာချောင်းရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
ဒုံးကမာချောင်းရွာ(Donekamarchaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ရေမြစ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,708 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကေးလျား (ကြယ်ဖိုးကြီး)ရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်
ကေးလျား (ကြယ်ဖိုးကြီး)ရွာ(Kayhlar(Kyeihpoegyi))သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်၊ ကေးလျား (ကြယ်ဖိုးကြီး)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၅၇၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖရူဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နှောပေါက်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
နှောပေါက်ရွာ (Hnawpauk)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ နတ်ဦးယာဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၉၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်ဦးယာဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၂ ဦး၊ မ ၅၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ဝန်းရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်
ညောင်ဝန်းရွာ (Nyaungwun)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ညောင်ဝန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၂၁၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ဝန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၈ ဦး၊ မ ၂၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းခြံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုက္ကိုင်းရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
ကုက္ကိုင်းရွာ (Kokekaing)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ စည်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၈၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စည်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၄ ဦး၊ မ ၁၃၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောင်းဆုံရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောလင်းဘူတာ
ကောလင်းဘူတာ သည် မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား မီးရထားလမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြန်မာ့မီးရထား တိုင်းအမှတ်(၂)တွင် ပါဝင်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ကောလင်းမြို့နယ်၊ ကောလင်းမြို့၌ တည်ရှိသည်။
အာဝေါ်ကျိုင်းရွာ၊ ဟိုပန်မြို့နယ်
အာဝေါ်ကျိုင်းရွာ (Ahrwawkeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ဟိုပန်မြို့နယ်၊ အာဝေါ်ကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၃၂၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အာဝေါ်ကျိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၆ ဦး၊ မ ၂၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ အာဘော်ကျိုင်း ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိန်းအင်းရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
ပိန်းအင်းရွာ (Peininn)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ မအူကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၄၅၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝိန်းအန်ရွာ၊ မန်တွန်းမြို့နယ်
ဝိန်းအန်ရွာ (Weinan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်တွန်းမြို့နယ်၊ ယောင် လန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၈၅၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မယ်ဒီချီ စံအိမ်များ
မယ်ဒီချီ စံအိမ်များ သည် အီတလီနိုင်ငံ တပ်စ်ကေးနီပြည်နယ်တွင် တည်ရှိသော ကျေးလက် အဆောက်အဦးများ ဖြစ်ပြီး ၁၅ ရာစု နှင့် ၁၇ ရာစုကြားတွင် မယ်ဒီချီ မိသားစုဝင်များမှ ပိုင်ဆိုင်ခဲ့သော အဆောက်အဦးများ ဖြစ်သည်။ ထိုစံအိမ်များအား မယ်ဒီချီ မိသားစု၏ ကျေးလက် နန်းတော်များ အဖြစ် သူတို့ အုပ်စိုးရာ နယ်မြေများ တလျှောက် ဖြန့်ကျက်လျှက် တည်ရှိပြီး သူတို့၏ ဩဇာနှင့် ကြွယ်ဝမှုကို ဖော်ပြနေကြသည်။ သူတို့သည် ပိုင်ရှင်များ၏ အားလပ်ချိန်များတွင် အပန်းဖြေရာ နေရာများ အဖြစ်လည်း တည်ရှိပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ပတ်ဝန်းကျင်နေရာများတွင်ရှိသော စိုက်ပျိုးမွေးမြူရေးဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းများ၏ ဗဟိုဌာန အဖြစ် တည်ရှိသည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် မယ်ဒီချီ စံအိမ်များအား ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာစာရင်းတွင် ထည့်သွင်း ခဲ့သည်။
နောင်ခန်းရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ပိန်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
နမ့်ပိန်ရွာ (Nampein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ မုန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၃၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မုန်းပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၆ ဦး၊ မ ၉၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကျီးပင်ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
မကျီးပင်ရွာ (Magyipin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ မကျီးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၄၃၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ဝ (၂)ရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ပန်ဝ (၂)ရွာ (Pangwa (2))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နောင်ခမ်း (မိုင်းထွမ်း)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၇၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ခမ်း (မိုင်းထွမ်း)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၉၉ ဦး၊ မ ၃၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နွယ်ခွေလေးရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
နွယ်ခွေလေးရွာ (Nwekhwaylay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ စည်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၉၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စည်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၇၄ ဦး၊ မ ၁၃၇၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၆၄၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်ဦးယာဉ်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
နတ်ဦးယာဉ်ရွာ (Natuyin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ နတ်ဦးယာဉ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၉၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်ဦးယာဉ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၂ ဦး၊ မ ၅၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုင်းကာမြို့
မိုင်းကာမြို့ သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရှမ်းပြည်နယ်၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မိုင်းပေါက်-ဝအထူးဒေသ ၂ ရှိ မြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။
တက်စ်ဆေးလီး နာဂျဲ
တက်စ်ဆေးလီး နာဂျဲ သည် ဆဟာရ သဲကန္တာရ အတွင်းမှ အမျိုးသား ဥယျာဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီဂ အယ်လ်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ အရှေ့တောင်ပိုင်းရှိ ကျယ်ပြန့်သော ကုန်းမြေမြင့်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ သမိုင်းမတင်မီကာလက အရေးအပါဆုံးသော ကျောက်ဂူနံရံ ပန်းချီများ အစုအဝေးတွင် အပါအဝင် ဖြစ်ပြီး စုစုပေါင်း ဧရိယာ ၂၈,၀၀၀ စတုရန်းမိုင် ( ၇၂,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) အတွင်း တည်ရှိသည်။ တက်စ်ဆေးလီး နာဂျဲအား ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ် နေရာစာရင်း၌ ၁၉၈၂ ခုနှစ်တွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။
ဈေးကုံးရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်လန်းရွာ၊ မန်တွန်းမြို့နယ်
ယောင်လန်းရွာ (Yawnglan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ မိုင်းမော-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်တွန်းမြို့နယ်၊ ယောင် လန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၅၈၅၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တွန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်
ဘန့်ဘွေးကုန်းရွာ(Bantbwaykone)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ ကဇိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၆၀၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဇိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၄ ဦး၊ မ ၉၈၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၆၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒုံးပလဲအော်ရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
ဒုံးပလဲအော်ရွာ(Donepaleaw)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ရေမြစ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,711 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တောင်လယ်ရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်
တောင်လယ်ရွာ (Taunglel)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ ကျောက်ဖြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၉၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ဖြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၁၃၉ ဦး၊ မ ၂၀၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြည်သာယာ စစ်ဆင်ရေး
ပြည်သာယာ စစ်ဆင်ရေး သည် တပ်မတော်က ရခိုင်ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နယ်စပ်တွင် ၁၉၉၁ မှ ၁၉၉၂ အကြား လှုပ်ရှားခဲ့သော စစ်ဆင်ရေး ဖြစ်သည်။ နိုင်ငံတော်ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှုတည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့လက်ထက်တွင် ရိုဟင်ဂျာညီညွတ်ရေးအဖွဲ့ အားကောင်းလာသည့်အတွက် ဦးနှိမ်ရသော စစ်ဆင်ရေး ဖြစ်သည်။
၁၉၇၈ က နဂါးမင်း စစ်ဆင်ရေးကဲ့သို့ပင် စစ်ဆင်ရေး၏ ခေါင်းစဉ်မှာ ထိုဒေသမှ နိုင်ငံသားမဟုတ်သူများကို ဖယ်ရှားရန်ဟု အစိုးရက တရားဝင်ရှင်းချက်ထုတ်သည်။ ရိုဟင်ဂျာညီညွတ်ရေးအဖွဲ့မှ ထကြွသူတို့ကိုလည်း ဖမ်းမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း စစ်ဆင်ရေးကြောင့် အရပ်သား ၂၀၀၀၀၀ မှ ၂၅၀၀၀၀ ကြား အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်သို့ ပြေးရသည်။ သို့သော်လည်း ထကြွသူတို့ကို အမြစ်မဖြတ်နိုင်သဖြင့် ၁၉၉၀ ဝန်းကျင်တွင် တကျော့ပြန် သေးသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း