cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
လူရှိုင်းလူမျိုး
လူရှိုင်းလူမျိုး
လူရှိုင်းလူမျိုးများသည် စစ်သူကြီးမဟာဗန္ဓု၏ မြင်းတပ်တွင် ဝင်ရောက်အမှုထမ်းခဲ့ပြီးလျှင် မြန်မာနယ်များနှင့် ခန်းပတ်ဒေသများတွင် ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ပေးသည် ဟုလည်း ဆိုကြလေသည်။ ယင်းတို့နေထိုင်ရာ လူရှိုင်း တောင်တန်းဒေသမှာ မိုင် ၂ဝဝ ခန့် ရှည်လျား၍ မိုင် ၁ဝဝ ခန့် ကျယ်ဝန်းသည်။ ယင်းတို့သည် ကာလ အတန်ကြာမျှ ဝှန်နိုး(ဝှဲလငို) ဟူသောအမည်ဖြင့် ခေါ်တွင်ခြင်းလည်း ခံခဲ့ရ၍ ထို့နောက်မှ လူရှိုင်း ဟူသောအမည်ဖြင့် ပြန်လည်ခေါ်တွင်ခြင်း ခံခဲ့ရ လေသည်။ လူရှိုင်းလူမျိုးများသည် စိုက်ပျိုးလုပ်ကိုင်စားသောက်ကြ၍ လိမ္မော် နှင့် ကာဖီများ တွင်ကျယ်စွာစိုက်ပျိုးနိုင်ကြ သော်လည်း ဈေးကွက်မရှိပေ။ လူများစုသည် ခရစ်ယာန် အယူဝါဒီများဖြစ်၍ အချို့လူနည်းစုများသည် ဗုဒ္ဓဝါဒီနှင့် အစ္စလာမ်အယူဝါဒီများ ဖြစ်ကြသည်။ ၁၈၉၄ ခုနှစ်တွင် လာရောက်အခြေစိုက်ခဲ့သော ခရစ်ယာန်သာသနာပြုအဖွဲ့ များက ရောမအက္ခရာများဖြင့် စာပေတီထွင်ပေးခဲ့ကြ၍ စာတတ်သူဦးရေများသည်။ အထူးသဖြင့် အထက်တန်း ပညာတတ်ပေါများလေသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ လူရှိုင်းအမျိုးသားတို့မှာ မြန်မာနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေးရပြီး နောက်တွင် နိုင်ငံခြားသားများအဖြစ် ပေါင်းသင်းဆက်ဆံခြင်း ခံခဲ့ရသည်ဟုဆိုသည်။ ထိုသို့ နိုင်ငံခြားသားများအဖြစ် ဆက်ဆံခြင်းခံခဲ့ရသည်ကို မလိုလားသောကြောင့် မြန်မာပြည် လူရှိုင်းအမျိုးသားအဖွဲ့ ကို တည်ထောင်ပြီးလျှင် ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ မတ်လ ၂၃ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ တော်လှန်ရေးအစိုးရထံ တိုင်းရင်းသားလူမျိုးတစ်ရပ် အနေဖြင့် အသိအမှတ်ပြုရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ ထိုသို့ တောင်းဆိုခဲ့သည့်အလျောက် ထို ၁၉၆၃ ခုနှစ် လပိုင်းအတွင်းမှာပင် တော်လှန်ရေးအစိုးရက မြန်မာ တိုင်းရင်းသား လူမျိုးများတွင် အပါအဝင်အဖြစ် အသိအမှတ်ပြုခဲ့လေသည်။
အဗ္ဘန္တရဇာတ်
ယသော်-ရဟန်းမ လေနာထ
ရာဟုလာ သာမဏေသည် လာ၍ မယ်တော်ကို ဖူးမြင်၏။ တစ်နေ့သ၌ မယ်တော် မထေရ်မအား ဝမ်းတွင် လေရောဂါ ထခဲ့၏။ သားတော်သည် ဖူးမြင်ရန် လာလတ်သော် သားတော်အား အဖူးအမြင်ထွက်ရန် မတတ်နိုင်။ ထိုအခါ ရာဟုလာသည် အခန်းတွင်းသို့ဝင်၍ “မယ်တော် ... ဘာအလိုရှိသနည်း” ဟု မေး၏။ “ချစ်သား လူဖြစ်စဉ် သကာ၊ သကြားနှင့်ရောသော သရက်သီးရည်သည် လေနာငြိမ်းဖူး၏။ ယခုအခါ ဆွမ်းခံ၍ အသက်အမွေးရ၏။ အဘယ်မှာ ရနိုင်မည်နည်း” ဟု ပြောဆိုလေ၏။
နောင်ပါမွန်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
နောင်ပါမွန်ရွာ (Nawngparmun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နားလောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၆၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားလောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၉၀ ဦး၊ မ ၃၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၇၀ ဦးနေထိုင်သည်။
အဗ္ဘန္တရဇာတ်
ယသော်-ရဟန်းမ လေနာထ
ရာဟုလာသည် “မယ်တော် ရလျှင် ဆောင်ယူခဲ့မည်” ဟု ပြောဆိုကာ ဥပဇ္ဈာယ်ဖြစ်သော ရှင်သာရိပုတ္တရာထံသို့ သွား၍ ရှိခိုးကာ မျက်နှာမသာသော အခြင်းအရာဖြင့် နေ၏။ ရှင်သာရိပုတ္တရာသည် ရာဟုလာအား မေး၍ သကာ သကြားတို့နှင့်ဖျော်သော သရက်သီးရည်ကို အလိုရှိကြောင်း လျှောက်ထားပြန်ရာ “ရာဟုလာ ... မစိုးရိမ်လင့်၊ ရမည်” ဟု မိန့်တော်မူလိုက်၏။
နောင်ပါမွန်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဗ္ဘန္တရဇာတ်
သရက်သီးစားသောက် လေနာပျောက်
ရှင်သာရိပုတ္တရာလည်း နက်ဖြန် ရာဟုလာကိုခေါ်၍ ဆွမ်းစားဇရပ်တွင် ထားခဲ့ပြီးလျှင် ကောသလမင်းကြီးအိမ်သို့ ကြွတော်မူ၏။ မင်းကြီးလည်း မထေရ်ကို မြတ်သော နေရာတွင် နေစေ၏။ ထိုခဏ၌ ဥယျာဉ်စောင့်သည် သရက်သီးမှည့်တို့ကို ယူလာ၍ မင်းကြီးအား ဆက်လေ၏။ မင်းကြီးလည်း သကာ၊ သကြားနှင့်ရောသော သရက်သီးရည်ကို ပြုလုပ်ကာ မထေရ်မြတ်အား သိပတ်ပြည့်အောင် လှူဒါန်းလေ၏။ မထေရ်မြတ်လည်း မင်းကြီးအိမ်မှထွက်ကာ ဆွမ်းစားဇရပ်သို့ သွားပြီးလျှင် ရာဟလာအား ပေးတော်မူ၏။ ရာဟုလာလည်း ယူ၍ မယ်တော်အား ပေး၏။ မယ်တော်မထေရ်လည်း သရက်သီးရည်ကို သုံးဆောင်ကာမျှဖြင့်လျှင် လေနာသည် ငြိမ်းလေ၏။
ကောသလမင်းကြီးလည်း သရက်သီးရည်ကို ရှင်သာရိပုတ္တရာ ကိုယ်တိုင် သုံးဆောင်တော်မူသလော၊ တခြားသူအား ပေးတော်မူသလော စုံစမ်းစေရာ ရာဟုလာမယ်တော် လေနာထ၍ ၎င်းအား ပေးကြောင်း၊ သုံးတောင်ကာမျှဖြင့် လေနာငြိမ်းကြောင်း သိလေလျှင် အလွန်ကြည်ညိုသဖြင့် မထေရ်အား မပြတ် သရက်သီးရည်လှူဒါန်းတော်မူ၏။
သီလထန်ပြင်း ပဏ္ဍုကမ္ဗလာတင်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ကာသိကရွာဝယ် ပုဏ္ဏားမျိုး၌ဖြစ်၍ အရွယ်သို့ ရောက်လတ်သော် တက္ကိသိုလ်ပြည်၌ အတတ်ပညာ သင်ကြားပြီးလျှင် အိမ်ရာထောင်လျက် လူ့ဘောင်၌နေခဲ့ရာ မိဘတို့ သေလွန်သောအခါ ရသေ့ရဟန်းပြု၍ အဘိညာဉ်သမာပတ်ကို ဖြစ်စေလျက် ရသေ့အပေါင်း ခြံရံကာ ဟိမဝန္တာအရပ်တွင် နေလေ၏။
အချိန်ကာလ ကြာမြင့်လတ်သော် ချဉ်ဆား မှီဝဲလိုသည်ဖြစ်၍ ဟိမဝန္တာတောင်မှ ဆင်းသက်ကာ ဒေသစာရီလှည့်လည်လေလျှင် ဗာရာဏသီပြည်သို့ရောက်၍ ဥယျာဉ်တော်တွင် နေလေ၏။ ထိုအခါ ရသေ့တို့၏ သီလတန်ခိုးကြောင့် သိကြားမင်း၏ ပဏ္ဍုကမ္ဗလာ ကျောက်နေရာသည် တုန်လှုပ်လေ၏။ သိကြားမင်းသည် ဆင်ခြင်လတ်သော် ထိုအကြောင်းကိုသိ၍ ပြစ်မှားလိုသောစိတ်ဖြင့် ရသေ့တို့နေရာမရဘဲ စိတ်ညစ်၍ ဥယျာဉ်တော်မှ ပြေးရအောင် ပြုလုပ်မည်ဟု ကြံစည်ကာ အကြောင်းရှာလေ၏။
ထိုအခါ သိကြားမင်းသည် မိဖုရားကြီး ကျက်သရေတိုက်ခန်းသို့ဝင်၍ ကောင်းကင်၌ရပ်လျက် မိမိ သိကြားမင်း အဖြစ်ကို သိစေပြီးလျှင် -
“အရှင်မိဖုရားကြီး ... နတ်တို့သာ သုံးဆောင်ထိုက်သော အဗ္ဘန္တရ သရက်သီးကို စားရ၍ ချင်ခြင်းရှိသော မိန်းမသည် စကြဝတေးမင်းဖြစ်သော သားကောင်းရတနာကို ဖွားမြင်လတ္တံ့၊ အရှင်မိဖုရားကြီး ... သင်ကား ဗာရာဏသီမင်း၏ မိဖုရားကြီး ဖြစ်ခဲ့၏၊ သင်၏လင်ဖြစ်သော ဗာရာဏသီမင်းလည်း သင့်ကို အလွန်ချစ်မြတ်နိုး၏၊ သို့အတွက် သင့်ဖို့ အဗန္တရသရက်သီးကို ဆောင်ယူပေးလတ္တံ့” –
ဟု အကျိုးအကြောင်းကို ပြောဆိုပြီးလျှင် တစဖန် “အရှင်မိဖုရားကြီး ... သင်သည် မမေ့ပါနှင့်၊ နက်ဖြန် မင်းကြီးကို ဆက်ဆက်လျှောက်ကြားပါ” ဟု မှာထာဆုံးမခဲ့၍ နတ်ရွာသို့ ပြန်လေ၏။
သိကြားပြောလတ် ချစ်ခြင်းတတ်
မိဖုရားကြီးလည်း သိကြားမင်းကိုယ်တိုင် လာပြောသည့်အတွက် အလွန်ယုံကြည့်စိတ်ချကာ နက်ဖြန် အနာရောဂါရသော အခြင်းအရာကိုပြုပြီးလျှင် အလုပ်အကျွေးတို့ အား အမှတ်သညာပေး၍ အိပ်လေ၏။ မင်းကြီးသည် ညီလာခံတွင် မိဖုရားကြီးကိုမမြင်၍ မေးတော်မူရာ မကျန်းမာကြောင်း လျှောက်ထားကြလျှင် မိဖုရားကြီး အခန်းတွင်းသို့ ဝင်၍ အိပ်ရာနံဘေးတစ်ဖက်၌ထိုင်ကာ လက်ဖြင့် ကျောကိုသပ်လျက် “အရှင်မိဖုရားကြီး ... သင်အား အဘယ်ရောဂါဒေဝနာ ဖြစ်သနည်း” ဟု မေးလျှင်၊ “အရှင်မင်းကြီး ... အကျွန်ုပ်အား တခြား ရောဂါဝေဒနာ မရှိပါ၊ အဗ္ဘန္တရ သရက်သီးကို စားလိုသော ချင်ခြင်း ဖြစ်ပါသည်၊ မရလျှင် သေရမည်” ဟု လျှောက်လျှင် “အရှင်မိဖုရားကြီး ... ရစေမည်၊ မစိုးရိမ်လင့်” ဟု အားပေးကာ အခန်းတွင်းမှ ထွက်ခဲ့ပြီးလျှင် ရာဇပလ္လင်တွင် နေလေ၏။
ထိုနောက် မင်းကြီးသည် အမတ်တို့ကိုခေါ်၍ “အမတ်တို့ ... မိဖုရားကြီးအား အဗ္ဘန္တရ မည်သော သရက်သီးကို စားလိုသော ချင်ခြင်း ဖြစ်သတတ်၊ အသို့ပြုရအံ့နည်း” ဟု မေးလေ၏။ “အရှင်မင်းကြီး ... သရက်နှစ်ပင်တို့အကြားတွင် တည်ရှိသော သရက်ပင်မှာ အဗ္ဘန္တရ သရက်ပင် ဖြစ်ပါသည်၊ ဥယျာဉ်တော်သို့ စေလွှတ်ကာ ဆောင်ယူစေပြီးလျှင် မိဖုရားကြီးအား ပေးပါ” ဟု လျှောက်ထားကြ၏။ မင်းကြီးသည် မင်းချင်းတို့အား သရက်ပင်နှစ်ပင်တို့အကြားတွင် တည်ရှိသော သရက်ပင်၏အသီးကို ဆောင်ယူရန် စေလွှတ်လေ၏။
သိကြား နှောင့်ယှက် ရသေ့ရိုက်နှက်
သိကြားမင်းသည် မိမိ၏ အာနုဘော်ဖြင့် ဥယျာဉ်တော်၌ စားအပ်ပြီးသည်နှင့် တူသည်ကိုပြု၍ သရက်သီးတို့ကို ကွယ်စေ၏။ မင်းချင်းတို့လည်း ဥယျာဉ်တော်၌ လှည့်လည်ရှာဖွေရာ သရက်သီးတစ်လုံးမျှ မရသဖြင့် မရှိတော့ကြောင်းကို လျှောက်ထားကြကုန်၏။ မင်းကြီးသည် အဘယ်သူတို့ စားကြသနည်းဟု မေးလျှင် ရသေ့တို့ စားကြသည်ဟု လျှောက်ကြပြန်သောအခါ - ထိုရသေ့တို့ကို ရိုက်ပုတ်၍ နှင်ထုတ်ကြကုန်ဟု အမိန့်ပေးပြန်သဖြင့် ရိုက်ပုတ် နှင်ထုတ်ကြလျှင် ရသေ့တို့ သွားကြရကုန်၏။ သိကြားမင်းလည်း အလိုအတိုင်း ပြည့်လေ၏။ မိဖုရားကြီးမှာကား သရက်သီး မရသဖြင့် အိပ်မြဲတိုင်း အိပ်လေ၏။
မင်းကြီးသည် အဗန္တရ သရက်သီးကို မရလျှင် အမတ်တို့နှင့် ပုဏ္ဏားတို့ကို စည်းဝေးစေ၍ မေးမြန်းပြန်ရာ ပုဏ္ဏားတို့သည် “အရှင်မင်းကြီး .... အဗ္ဘန္တရ သရက်သီးကား နတ်တို့ အသုံးအဆောင်သာ ဖြစ်သည်၊ ဟိမဝန္တာဝယ် ရွှေတောင်အကြား၌ရှိ၏ဟု အဆင့်ဆင့်စကား ကြားဖူးပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ “ပုဏ္ဏားတို့ ...ထိုအဗ္ဘန္တရ သရက်သီးကို ဘယ်သူသွား၍ ဆောင်ယူနိုင်မည်နည်း” ဟု မေး၏။ “အရှင်မင်းကြီး ... လူသားသွား၍ ဆောင်ယူရန် မတတ်နိုင်ပါ၊ ကျေးသားငယ်တစ်ကောင်ကို စေလွှတ်ရန်သင့်၏” ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။
အဗ္ဘန္တရ ရှာဖွေ ကျေးငှက်စေ
ထိုအခါ မင်းကြီးသည် အိမ်တော်ဝယ် မွေးထားသော ကြီးသောကိုယ်ရှိ၍ ခွန်အားနှင့်ပြည့်စုံလျက် ဥပါယ်တံမျဉ်၌ လိမ္မာသော ယဉ်ကျေးလှသော ကျေးသားငယ်ကို ခေါ်၍- “အမောင်ကျေးသား ... သင့်ကို ငါ ကျေးဇူးပြုထားသည်မှာ ကြာမြင့်ပေပြီ၊ သင်သည် ငါ၏ ကိစ္စတစ်ခုကို ဆောင်ရွက်လော့၊ သင့်မိခင် မိဖုရားကြီးသည် အဗ္ဘန္တရ သရက်သီးကို စားလိုသော ချင်ခြင်း ဖြစ်ခဲ့သည်၊ မရလျှင် သေရမည်၊ ၎င်းသရက်သီးလည်း ဟိမဝန္တာ ရွှေတောင်အကြား၌ရှိ၍ နတ်တို့ အသုံးအဆောင် ဖြစ်သတတ်၊ လူသားတို့သွား၍ ယူဆောင်ရန် မတတ်နိုင်ပါ၊ သင်သွား၍ ယူပြီးလျှင် သင့်မိခင် မိဖုရားကြီးအား အသက်ကိုပေးပါ” ဟု ဖျောင်းဖျပြောဆိုလေ၏။ ကျေးသားလည်း “အရှင်မင်းကြီး ... ကောင်းပြီ မစိုးရိ်ပါနှင့် ရအောင် ဆောင်ယူပေးမည်” ဟု ဝန်ခံလေ၏။
မင်းကြီးလည်း ထိုအခါ ကျေးသားကို ရွှေခွက်ဖြင့် ပျားပေါက်ပေါက်တို့ကို စားစေ၍ သကြား သကာ အဖျော်တို့ကို သောက်စေပြီးလျှင် အကြိမ်တစ်ရာ ချက်အပ်သော ဆီတို့ဖြင့် အတောင်ကြားတို့ကို လိမ်းစေ၍ လက်နှစ်ဖက်တို့ဖြင့် ကိုင်ကာ လေသာပြတင်းမှ လွှတ်လိုက်၏။
အဗ္ဘန္တရရှိရာ ကျေးငှက်ရှာ
ကျေးသားလည်း ဟိမဝန္တာသို့သွား၍ ရှေးဦးစွာသော တောင်ကြားတွင် နေသော ကျေးသားတို့အား အဗ္ဘန္တရ သရက်သီးရှိရာ အရပ်ကို မေးလေ၏။ ကျေးသားတို့လည်း မသိကြကုန်။ ထိုအခါ ကျေးသားသည် နှစ်ခုမြောက်သော တောင်ကြား၊ သုံးခုမြောက်သော တောင်ကြား၊ လေးခုမြောက်သော တောင်ကြား၊ ငါးခုမြောက်သော တောင်ကြား၊ ခြောက်ခုမြောက်သော တောင်ကြား၊ ခုနစ်ခုမြောက်သော တောင်ကြားတွင်နေသော ကျေးသားတို့အား မေးမြန်းပြန်၏။ ထိုကျေးသားတို့သည် ဤမည်သော အရပ်ဝယ် ရွှေတောင်ကြားတွင် ရှိ၏ဟု ပြောကြကုန်၏။
ထိုအခါ ကျေးသားသည် ထိုကျေးသားတို့အား “အဆွေတို့ ... အကျွန်ုပ် အဗ္ဘန္တရ သရက်သီးကို အလိုရှိ၍ လာပါသည်၊ ဆောင်ယူပေးကြပါ” ဟု ပြော၏။ “အဆွေ ... အဗ္ဘန္တရ သရက်သီးကား ဝဿဝဏ် နတ်မင်းကြီး အသုံးဆောင် ဖြစ်သည်၊ မချဉ်းကပ်နိုင်၊ အမြစ်မှစ၍ သံကွန်ရက်ခုနစ်ထပ် အုပ်ဖုံး၍ထားသည်၊ ကုမ္ဘဏ်ရက္ခိုသ် ကုဋေ တစ်ထောင် စောင့်နေသည်၊ မြင်အပ်သော သတ္တဝါမှာ အသက်မရှိပြီ၊ ထိုအရပ်သို့ မသွားလိုပါနှင့်” ဟု ပြော၏။ “အဆွေတို့ .... မလိုက်ဝံ့လျှင် ထိုအရပ်ကိုသာ ပြကြပါ” ဟု ပြောရာ၊ “အဆွေ ... ဤမည်သော အရပ်ဖြင့် သွားလော့” ဟု ညွှန်းပြကြကုန်၏။
ရက္ခိုသ်ဂရုမမူ ဝင်၍ယူ
ကျေးသားလည်း ကျေးသားတို့ပြသော အမှတ်သညာဖြင့် သွားလတ်သော် အဗ္ဘန္တရ သရက်ပင်နားသို့ ရောက်၍ နေ့အခါ ပုန်းကွယ်လျက် ညဉ့်အခါ မဇ္ဈိမယံတွင် ရက္ခိုသ်တို့ အိပ်ပျော်နေခိုက် အမြစ်ကြားတစ်ခုမှတက်ရန် ကြိုးစားလေ၏။ သံကွန်ရက်သည် ချင်ချင် ချင်ချင်ဟု မြည်လေ၏။ ထိုအသံဖြင့် ရက္ခိုသ်တို့ နိုး၍ ဝိုင်းအုံလာကြရာ ကျေးသားကို မြင်လျှင် ရက္ခိုသ်တို့သည် ကျေးသားကိုဖမ်း၍ သတ်ပုတ်ညှဉ်းဆဲရန် အမျိုးမျိုး ပြောဆိုကြကုန်၏။ ကျေးသားသည် ရက္ခိုသ်တို့ အမျိုးမျိုး ကြုံးဝါး ပြောဆိုသော စကားကို ကြားသော်လည်း ကြောက်ရွံ့ ထိတ်လန့်ခြင်းမရှိဘဲ “အို ရက္ခိုသ်တို့ ... သင်တို့လည်း ဝဿဝဏ် နတ်မင်းကြီး၏ သူရဲကောင်းများ ဖြစ်ကြသည်၊ ငါလည်း ဗာရာဏသီမင်း၏ သူရဲကောင်း ဖြစ်သည်၊ ငါသည် အဗ္ဘန္တရ သရက်သီးကို အလိုရှိ၍ ဗာရာဏသီမင်းအား အသက်ပေး၍ လာခဲ့သည်” ဟု အတိအလင်း မကြောက်မရွံ့ ပြောဆိုပြီးလျှင် တစ်ဖန် -
“အို ရက္ခိုသ်တို့ ... မိမိ၏ အသက်ကိုစွန့်၍ အမိအဘ အရှင်သခင်တို့၏ အမှုကိစ္စ၌ ကြိုးစားအားထုတ်သော သူတို့မည်သည် ချမ်းသာခြင်း၏ အကြောင်းကို ရကြမြဲတည်း၊ ငါသည်လည်း ချမ်းသာခြင်း၏ အကြောင်းကိုမုချရရှိလတ္တံ့”
ဟု ရက္ခိုသ်တို့အား အကျိုးအကြောင်းပြကာ တရားဟောလေ၏။ ရက္ခိုသ်တို့သည် ကျေးသား၏ တရားကို ကြားနာရလျှင် အလွန်ကြည်ညို၍ ကျေးသားကို မသတ်ဘဲ လွှတ်လိုက်ကြ၏။ ထိုအခါ ကျေးသားသည် “အို ရက္ခိုသ်တို့ ... အကျွန်ုပ်ကို အချည်းနှီး မလွှတ်ကြပါနှင့်၊ သရက်သီး တစ်လုံးကို ကျေးဇူးပြု၍ ပေးကြပါ” ဟု တောင်းလေ၏။ ရက္ခိုသ်တို့လည်း “အို ကျေးသား ... ငါတို့ မပေးဝံ့ကုန်၊ ပေးလျှင် ငါတို့မှာ အသက်ရှိမည် မဟုတ်၊ ရနိုင်မည့် အရပ်ကို ပြောကြားပါမည်၊ ဤမည်သော ရွှေတောင်ကွန်ရက်တစ်ခု၏ အကြား၌ ဇောတိရသ ရသေ့ကြီး နေ၏၊ ၎င်းရသေ့ကြီးအား ဝဿဝဏ် နတ်မင်းကြီး၏ ဆရာဖြစ်၏၊ ၎င်းရသေ့ကြီးကား ဝဿဝဏ် နတ်မင်းကြီး၏ ဆရာဖြစ်၏၊ ဝဿဝဏ် နတ်မင်းကြီးသည် ထိုရသေ့ကြီးထံ အမြဲမပြတ် သရက်သီး လေးလုံး ပို့လေ့ရှိသည်၊ ထိုရသေ့ကြီးထံမှ ယူပါလော့” ဟု ပြောကြားကြကုန်၏။
ကကက်ရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ကကက်ရွာ (Kaket)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကကက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၅၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကကက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၉ ဦး၊ မ ၁၀၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဗ္ဘန္တရဇာတ်
ရသေ့ထံမှ အဗ္ဘန္တရ - ရ
ကျေးသားလည်း ရသေ့ကြီးကို ရှိခိုးပြီးလျှင် အဗ္ဘန္တရ သရက်သီးတစ်လုံးကိုယူကာ ဗာရာဏသီမင်းကြီး၏ မိဖုရားကြီးအား ပေးလေ၏။ မိဖုရားကြီးလည်း သရက်သီးကို စားရလျှင် ချင်ခြင်းသည် ငြိမ်းလေ၏။ ထိုသရက်သီးကို စားရခြင်းကြောင့် သားရတနာကား မရရှိချေ။ သိကြားမင်းသည် ရသေ့တို့ကို နှင်လိုသဖြင့် လှည့်ပတ် ပြောဆိုခြင်းသာ ဖြစ်သည်။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မိဖုရားကြီးသည် - ယခုအခါ ရာဟုလာမယ်တော်။
ကျေးသားသည် - အာနန္ဒာ။
ဇောတိရသ ရသေ့သည် - သာရိပုတ္တရာ။
ဥယျာဉ်၌နေသော ရသေ့ကြီးသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) မိ,ဘသခင်၊ ကျေးဇူးရှင်၊ များဖြင်ကိစ္စတွေ။
(၂) သက်စွန့်ကြိုးပမ်း၊ ထိုသူကား၊ ကောင်းစားချမ်းသာလေ။
အဗ္ဘန္တရဇာတ် ပြီး၏။
ကြွီတဲပိုက်ဆိပ်ကြီးရွာ
ကြွီတဲပိုက်ဆိပ်ကြီးရွာ
ကိုးကား
ကြွီတဲပိုက်ဆိပ်ကြီးရွာ
ပါကန်းရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ပါကန်းရွာ (Parkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ ပန်လန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၄၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်လန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၇၀ ဦး၊ မ ၆၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နံဂါတ်ပြင်စုရွာ၊ ဂွေးတောက်ချောင်း
နံဂါတ်ပြင်စုရွာ၊ ဂွေးတောက်ချောင်း
ခြားစုရွာ၊ ချောင်းတွင်း
ခြားစုရွာ၊ ချောင်းတွင်း
ဟုန်နိုးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
ဟုန်နိုးရွာ(Huongnoe)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ပေါမ်ဘွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၇၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြိမ်နီကုန်းရွာ၊ လင်းဝင်းကြီး
ကြိမ်နီကုန်းရွာ၊ လင်းဝင်းကြီး
ဂျော့ဘုရင်များ (အင်္ဂလိပ်)
ဂျော့ဘုရင်များ (အင်္ဂလိပ်)
အင်္ဂလန်ပြည်၌ ဂျော့အမည်နှင့် ဘုရင် ၆ ပါး မင်းပြုခဲ့ကြရာ ပထမ ၄ ဦးမှာ ဟန်နိုဗာ အနွယ်များဖြစ်၍ ကျန် ၂ ဦးမှာ ပထမကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် အမည်ပြောင်းလဲခဲ့သော ဝင်ဆာအနွယ် များ ဖြစ်ကြသည်။
ခရစ် ၁၇၁၄ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလန်ပြည့်ရှင် အန်ဘုရင်မကြီး တွင် ထီးမွေနန်းမွေ ဆက်ခံရန် သားထောက်သမီးခံ မကျန် ရစ်ခဲ့ရကား ဂျာမန်အဆက်အနွယ်ဖြစ်သည့် ဂျော့မင်းသားက အင်္ဂလိပ်ထီးနန်းကို ဆက်ခံစိုးစံလေသည်။
ပထမဂျော့ (ခရစ် ၁၆၆ဝ-၁၇၂၇) သည် အင်္ဂလန်ပြည် ပထမဂျိမ်းဘုရင်၏ သမီးတော် အယ်လစ်ဇဗက် မင်းသမီးမှ ပေါက်ဖွားသော အနွယ်ဖြစ်၍ ဂျာမနီ ဟန်နိုဗာနယ်စားမင်းသား ဖြစ်၏။ အင်္ဂလိပ်ထီးနန်းကို ရှေးဦးစွာ ဆက်ခံစိုးစံသူ ပထမ ဂျော့သည် ၁၆၆ဝ ပြည့်နှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဟန်နိုဗာ ၌ ဖွားမြင်၍ ၁၆၉၈ ခုနှစ်တွင် ထိုနယ်ကိုစားရသော မင်းသားကြီး ဖြစ်လာပြီးသည့်နောက် ၁၄ ဆက်မြောက် ပြင်သစ်ဘုရင် လူဝီအား ဆန့်ကျင်သည့် လုပ်ငန်းများတွင် ထိရောက်စွာ ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ နန်းတက်သောအခါ ဂျော့မှာ ၅၄ နှစ်မျှပင် ရှိခဲ့လေပြီ။
သူသည် အင်္ဂလန်ထက် ဂျာမနီနိုင်ငံရှိ မြေများကို ပိုမိုစွဲလမ်းခဲ့၏။ တိုင်းရေးပြည်မှုကိုလည်း စိတ်ပါဝင်စားခြင်း မရှိလှဘဲ အင်္ဂလိပ်အမတ်ကြီးများနှင့်သာ လွှဲအပ်ထားခဲ့ရာ နန်းရင်းဝန် ရောဗတ်ဝါလပိုကသာ နိုင်ငံကြီးကို ကြိုးကိုင်ခဲ့လေသည်။ သူ့လက်ထက်၌ စတူးဝပ်အဆက်အနွှယ်ဖြစ်သည့် ဂျိမ်းစတူးဝပ်သည် ၁၇၁၅ ခုနှစ်တွင် စကော့တလန်သို့ လာရောက်ကာ တောင်ပေါ်သားများနှင့်ပူးပေါင်း၍ သူပုန်ထလေသည်။ မင်း လောင်းဂျိမ်း၏ ဘက်တော်သားများကို ဂျက္က ဗိုက်ဟုခေါ်၍ ထိုပုန်ကန်မှုကြီးကကို ဂျက္ကဗိုက်ပုန်ကုန်မှုကြီး ဟုခေါ်၏။ ( ဂျက္ကဗိုက်။)
သို့သော် ဂျိမ်းမှာ နောက်ဆုံး၌ အရေးနိမ့်၍ ထွက်ပြေးရ၏။ ပထမဂျော့ဘုရင်သည် ၁၇၁၇ ခုနှစ် ဇွန်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ကံတော်ကုန်လေသည်။
ဒုတိယဂျော့ (ခရစ် ၁၆၈၃-၁၇၆ဝ)
ဒုတိယဂျော့ဘုရင်၏ မိဖုရားကယ်ရိုလိုင်းမှာ စွမ်းလွန်းတမံဆောင်ရွက်နိုင်သူဖြစ်၍ ဘုရင်ကြီးအား အကူအညီပေးခဲ့၏။ ဒုတိယဂျော့ဘုရင်သည် အလှအပ အခမ်းအနားတို့ကို အထူးနှစ်သက်၏။ အသုံးအစွဲ အနေအထိုင်၌မူ အလွန် စေ့စပ်သေချာပြီးလျှင် စစ်စီလှသော ဘုရင်တစ်ပါး ဖြစ်လေသည်။ သို့စဉ်လျက် ထိုမင်းလက်ထက်တွင် ခုနစ်နှစ်စစ်ပွဲများဖြစ်ခြင်းကြောင့် နိုင်ငံတော်အကြွေးမှာ နှစ်ဆမျှ တိုးတက်ခဲ့လေသည်။ ( ခုနစ်နှစ်စစ်ပွဲ။)
ဒုတိယဂျော့ဘုရင်သည် ၁၆၈၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် ဟန်နိုဗာ၌ဖွားမြင်၍ အင်္ဂလန်ထီးနန်းကို ၁၇၂၇ ခုနှစ်မှ ၁၇၆ဝ ပြည့်နှစ်ထိ ၃၃ နှစ်တိုင် စိုးစံခဲ့ပြီးနောက် ၁၇၆ဝ ပြည့်နှစ် အောက်တိုဘာလ ၂၅ ရက်နေ့တွင် ကံကုန်လေ သည်။
ထိုမင်းကွယ်လွန်ပြီးနောက် အိမ်နိမ့်စံဘဝကပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သော သားတော် အိမ်ရှေ့ဥပရာဇာဖရက်ဒရစ်၏သား တတိယဂျော့က ထီးမွေနန်းလျာကို ရရှိခဲ့၏။
တတိယဂျော့(ခရစ် ၁၇၃၈-၁၈၂ဝ)သည် ၁၇၃၈ ခုနှစ် ဇွန်လ ၄ ရက်နေ့တွင် အင်္ဂလန်၌ ဖွားမြင်၍ ပထမနှင့် ဒုတိယဂျော့ဘုရင်များနှင့်မတူဘဲ အင်္ဂလန်မွေး အင်္ဂလန်ကြီးဖြစ်ရကား အင်္ဂလိပ်ဖြစ်ရသည်ကိုပင် ဂုဏ်ယူသော ပထမဆုံးသောဟန်နိုဗာမင်းဆက် ဖြစ်လေသည်။
ငယ်စဉ်ကပင် 'မျိုးချစ်ဘုရင်ဝါဒ'ကို သင်ယူခဲ့ရသဖြင့် အစိုးရဝန်ကြီးအဖွဲ့က တိုင်းပြည်အား ဘုရင့်ကိုယ်စား အုပ်ချုပ်ခြင်းကို၎င်း၊ အစိုးရအဖွဲ့ကို ထောက်ခံသည့် အင်အားကောင်းသည့် ပါတီက အုပ်ချုပ်ရေးဝါဒကို ဘုရင့်ကိုယ်စားဖန်တီးသည်ကို၎င်း မလိုလားမနှစ်သက်ခဲ့ချေ။ ၁၇၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဘုရင်ဖြစ်လာသောအခါ သူသည်တိုင်းပြည်ကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ရုံမျှသာမက စနစ်တကျလည်း အုပ်ချုပ်ရန် သန္နိဋ္ဌာန်ချထားသည့်အတိုင်း ပါလီမန်တွင် ဝှစ်ပါတီလွှမ်းမိုးခြင်းကိုစတင် ဖြိုဖျက်လေသည်။
ပြည်တွင်းရန် အေးစေရန် ပြည်ပရန်ကိုလည်း ငြိမ်းစေရမည်ဖြစ်သဖြင့် ဂျော့ဘုရင်သည် နန်းရင်းဝန်ပစ်အား ခုနစ်နှစ်စစ်ပွဲကို ရပ်စဲစေ၏။ ပစ်လည်း ဘုရင်နှင့် စိတ်ဝမ်းကွဲပြားကာရာထူးမှ နုတ်ထွက်လေတော့၏။ ၁၇၆၂ ခုနှစ်တွင် သူ၏ငယ်ဆရာဖြစ်သော ဗျူအားနန်းရင်းဝန်ခန့်၍ ဘုရင့်အလိုတော်ကျ အစိုးရအဖွဲ့ပေါ်ပေါက်လာစေ၏။ ခုနစ်နှစ်စစ်ပွဲရပ်စဲရန် စာချုပ်နှင့်စပ်လျဉ်း၍ နာမည်ပျက်သဖြင့် ဗျူလည်းရာထူးမှနုတ်ထွက်ရပြန်၏။ ထို့နောက် ဘုရင့်ဩဇာစူးရှမည့် နန်းရင်းဝန်များမပေါ်ပေါက်ဘဲ ရှိနေခဲ့၏။ သို့နှင့်ပင် အလျှော့မပေးဘဲ တရားသောနည်း၊ မတရားသောနည်းတို့ကိုသုံး၍ တိုရီများနှင့် ပူးပေါင်းကာ ၁၇၇ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ဘုရင့်ပါတီတစ်ခုကို ပါလီမန်၌ ထူထောင်နိုင်ခဲ့လေသည်။ ထိုအခါ တိုရီဂိုဏ်းဝင် လော့နော့သည်ဘုရင့်အလိုတော်ကျ အစိုးရအဖွဲ့တွင် နန်းရင်းဝန်ဖြစ်လာလေသည်။ ထိုအခါမှစ၍ ဘုရင်နှင့် လော့နော့တို့သည် တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်ရေးဝါဒကို လွတ်လပ်စွာ ဖန်တီးနိုင်ခဲ့ကြ၏။ သို့သော် သူတို့ ၂ ဦး၏ ညံ့ဖျင်းမှု၊ မလိမ်မာမှုတို့ကြောင့် ထိုအချိန်အတွင်း အမေရိကန် လွတ်လပ်ရေးစစ် ဖြစ်ပွားကာ အမေရိကန်ကိုလိုနီနိုင်ငံများ ဆုံးရှုံးခဲ့ရလေသည်။
ဘုရင်ကြီးမှာ မကြာခဏ စိတ်ဖောက်ပြန်တတ်သော ရောဂါရှိသဖြင့် သားတော် အိမ်ရှေ့မင်းက သူ၏ကိုယ်စား အုပ်ချုပ်ရလေရာ ၁၈၁၁ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ကြီးမှာ လုံးလုံးရူးသွပ်သွားရှာလေသည်။၁၈၂၀တွင်ဂျော့ဘုရင်နတ်ရွာစံ၏။စတုတ္ထဂျော့ဘုရင်သည်တတိယဂျော့ဘုရင်၏သားတော်ဖြစ်ပြီး ပြည်သူလူထု မုန်းတီးရွံရှာဆုံးဘုရင် ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ရုပ်ရည်သန့်ပြန့် ခန့်ညား၍ အနေအထိုင်အားဖြင့် သိမ်မွေ့သူတစ်ယောက်ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ကြီးပြင်းလာသောအခါ အသုံးအဖြုန်း လွန်ကဲခြင်း၊ မသင့်လျော်သောအပေါင်းအသင်းများနှင့် ပေါင်းဖော်ခြင်း၊ မလျော်ပတ်သောအပျော်အပါးတို့ကို လိုက်စားခြင်းတို့ကြောင့် တိုင်းသူပြည်သားများ၏ အကြည်ညိုပျက်ခြင်းကို ခံရ၏။
၁၇၈၈ ခုနှစ်တွင် ဖခင် တတိယဂျော့ဘုရင် စိတ်ဖောက်ပြန်သွားသည့်အခါ တိုင်းပြည်ကို ခေတ္တမျှ တစ်ကြိမ်အုပ်ချုပ်ခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၁၁ ခုနှစ်တွင် ဘုရင်ကြီး လုံးလုံးရူးသွပ်သွားသည့်အခါ ၉ နှစ်ကြာမျှ ဒုတိယအကြိမ် အုပ်ချုပ်ခဲ့ရပြန်သည်။
၁၈၂၀တွင်နန်းရပြီးနန်းစံ ၁ဝ နှစ်အတွင်း သူသည် တိုင်းရေးပြည်မှုနှင့် စပ်လျဉ်း၍ ထိရောက်ကျနစွာ ဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိခဲ့သည့်ပြင် ဂရိတ်ဗြိတိန်နိုင်ငံနှင့်တကွ ဟန်နိုဗာနယ်များ၏ အုပ်ချုပ်ရေးရာတို့ကိုအမတ်ကြီးများအား လွှဲအပ်ထားခဲ့လေသည်။
မှတ်သားသင့်သော အချက်တချက်မှာ သူ၏ လက်ထက်တွင် ပထမအင်္ဂလိပ်မြန်မာစစ် ဖြစ်ခဲ့၏။ ထိုစစ်မှာ ၁၈၂၄ခုနှစ်တွင် စတင်ဖြစ်ပွား၍ ၁၈၂၆ခုနှစ်တွင် ရန္တပိုစာချုပ်ဖြင့် ပြေငြိမ်းရပ်စဲခဲ့သည်။ အင်္ဂလိပ်တို့သည် ထိုစစ်ပွဲအပြီးတွင် အာသံ၊ ရခိုင်နှင့် တနင်္သာရီနယ်များကို မြန်မာတို့လက်မှ ရရှိလေသည်။ ထိုမင်းလက်ထက် အခြားထင်ရှားသော အဖြစ်အပျက်များမှ ရေတပ်ဗိုလ်ရပ်ကော့ရင်းတန် ဦးစီးသော အင်္ဂလိပ်ရေတပ်သည် ၁၈၂၇ ခုနှစ်တွင် တူရကီရေတပ်အား'နာဗာရီးနိုး' စစ်ပွဲ၌ အနိုင်ရခြင်း၊ အယူဝါဒ နှိပ်ကွက်ရေး ဥပဒေများကို ၁၈၂၈ခုနှစ်တွင် ဖျက်သိမ်းခြင်း၊ ဗရင်ဂျီများ ချုပ်ချယ်မှုလွတ်လပ်ရေး အက်ဥပဒေတရပ်ကို ၁၈၂၉ ခုနှစ်တွင် ပြဋ္ဌာန်းခဲ့ခြင်း စသည်တို့ဖြစ်လေသည်။
စတုတ္ထဂျော့သည် ၁၈၃ဝ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၂၆ ရက်နေ့တွင်ကံကုန်ခဲ့ရာ သူ၏တစ်ဦးတည်းသော သမီးတော်မှာလည်း ဘုရင်ကြီးအရင် ကွယ်လွန်ခဲ့သဖြင့် ထီးနန်းအရိုက်အရာကိုညီတော်ဖြစ်သူ စတုတ္ထဝီလျံက ဆက်ခံစိုးစံလေသည်။ စတုတ္ထဂျော့အား ရွံရှာမုန်းတီးသလောက် တိုင်းသူပြည်သားတို့၏ ချစ်ခင်လေးစားခြင်းကို ခံရသူကား ပဉ္စမဂျော့ပင် ဖြစ်လေတော့သည်။
ပဉ္စမဂျော့ (ခရစ် ၁၈၆၅-၁၉၃၆)
ထိုမင်းသည် တိုင်းပြည်အုပ်ချုပ်မှုရေးရာများတွင် အသိအလိမ္မာ ဉာဏ်ပညာ အမြော်အမြင်ကြီး၍ သူ၏ခမည်းတော် သတ္တမအက်ဒွပ်ဘုရင်နှင့် သူ၏ဖွားတော် ဝိတိုရိယဘုရင်မကြီးတို့၏ ခြေရာကို ကောင်းစွာနင်းနိုင်သောဘုရင် ဖြစ်၏။ သတ္တမအက်ဒွပ်ဘုရင်နှင့် အက်လက်ဇန္ဒြာမိဖုရားတို့၏ ဒုတိယ သားတော်ဖြစ်၍ ၁၈၆၅ ခုနှစ် ဇွန်လ ၃ ရက်နေ့၌ လန်ဒန်မြို့ မာလဗာရာစံအိမ်တော်တွင် ဖွားမြင်၏။ ၆ နှစ်ကျော်ခန့်အရွယ်တွင် သူ့ထက် ၂ နှစ် မျှကြီးသော နောင်တော် အဲလဗတ်မင်းသားနှင့်အတူ စာပေသင်ကြားခဲ့ပြီးနောက် ၁၂ နှစ်သားအရွယ်တွင် ရေတပ်သို့ ဝင်ရောက် အမှုထမ်းခဲ့ရာ ၁၈၉ဝပြည့်နှစ်၌ ရေကြောင်း ဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးကို ရရှိခဲ့လေသည်။
ထိုနောက် ၁၈၉၂ ခုနှစ်တွင် နောင်တော် ကွယ်လွန်သဖြင့်နန်းညွန့်နန်းလျာ အဖြစ်သို့ ရောက်ရှိပြီးလျှင် ရေတပ်၌အမှုထမ်းခြင်းကိုလည်း စွန့်လွှတ် လိုက်ရလေတော့သည်။ ၁၈၉၂ ခုနှစ်၌ ယော့နယ်စားဘွဲ့(Duke)ကို ခံယူခဲ့ပြီးနောက် ၁၈၉၃ ခုနှစ်တွင် ဒျုဘွဲ့ရတက်နယ်စားကြီး၏ သမီးတော် မေရီမင်းသမီးနှင့် စုံဖက်၏။ ဂျော့နှင့် မေရီတို့တွင် သားသမီး ၆ယောက် ထွန်းကားခဲ့ရာတစ်ယောက်  ပျက်စီးသဖြင့် သား ၄ ယောက်နှင့် သမီးတစ်ယောက် ကျန်ရှိ၏။ သားတော်များမှာ အဋ္ဌမအက်ဒွပ်ဘုရင်၊ ဆဋ္ဌမဂျော့ဘုရင်၊ ဂလော့စတာနယ်စား ဒျုဘွဲ့ရ ဟင်နရီမင်းသားနှင့် ကင့်နယ်စား ဒျုဘွဲ့ရဂျော့မင်းသားတို့ ဖြစ်ကြ၍ တစ်ပါးတည်းသော သမီးတော်မှာ မင်းသမီးကြီးမေရီ ဖြစ်သည်။
ခမည်းတော် သတ္တမအက်ဒွပ်ဘုရင်ကြီးကဲ့သို့ပင် ဘုရင်မဖြစ်မီ ဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာကို လှည့်လည်ခဲ့၏။ ပင်လယ်ရပ်ခြားရှိ ဗြိတိသျှပိုင်နယ်များအကြောင်းကို မျက်မြင်ကိုယ်တွေ့လေ့လာကြည့်ရှုခဲ့၏။ ၁၉ဝ၁ ခုနှစ်တွင် ဩစတြေလျ၊ နယူးဇီလန်၊ တောင်အာဖရိကနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်လည်ပတ်ခဲ့၏။ ဩစတြေလျသို့ ရောက်စဉ်ကပထမဆုံးဖြစ်သော ပါလီမန်ကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့၏။ ထိုနှစ်၌ပင် ဝေလမင်းသားဘွဲ့ကို ခံယူခဲ့သည်။ ခမည်းတော်လွန်သည့် ၁၉၁ဝ ပြည့် နှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ထီးနန်းဆက်ခံ၍ ၁၉၁၁ ခုနှစ် ဇွန်လ ၂၂ ရက်နေ့တွင်မှ ရာဇဘိသေကကို ခံယူသည်။ ထိုနှစ်၌ပင် ဂျော့ဘုရင်သည် အိန္ဒိယပြည်သို့ မေရီမိဖုရားကြီးနှင့်အတူတိုင်းခမ်းလှည့်လည်လေသည်။
သူ၏လက်ထက်တွင် ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီး (၁၉၁၄-၁၈) ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ ထိုအတွင်း ဂျော့ဘုရင်သည် စစ်မြေပြင်ရှိရာ ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ အခေါက်ခေါက်အခါအခါ သွားရောက်ပြီးလျှင်စစ်သည်တော်သားများအား ကြည့်ရှု စစ်ဆေးအားပေး၏။ ၁၉၁၇ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်အဆောင်အယောင်များကို စွန့်ပယ်ပြီးနောက် 'ဝင်ဆာမင်းမျိုး'ဟူ၍ ကျေညာခဲ့လေသည်။ သူ၏လက်ထက်တွင် တိုင်းသူပြည်သားများက ဘုရင်အား ကြည်ညိုလေးစားမှု တိုးတက်ခဲ့၏။ အင်္ဂလန်နှင့် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးရသော ဒိုမီနီယန်တိုင်းပြည်များကြားတွင် ဘုရင်သည် အဓိကအဆက်အသွယ်ကြီး ဖြစ်လာတော့သည်။
၁၉၃၅ ခုနှစ် မေလတွင် မင်းသက် ၂၅ နှစ်မြောက်အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် ဆီးလဗားဂျူဗလီပွဲကို အင်္ဂလန်နှင့်တကွဗြိတိသျှ အင်ပိုင်ယာနိုင်ငံ တစ်ဝန်းလုံးတွင် သိုက်မြိုက်စည်ကားစွာ ကျင်းပကြ၏။ ဤပွဲ မကျင်းပမီ ၁၉၂၈-၂၉ ခုနှစ်တွင် ဂျော့ဘုရင် အသည်းအသန် နာမကျန်းဖြစ်သော အခါ၌ ပြည်သူပြည်သားတို့ ကြောင့်ကြစိုးရိမ်ကြပုံ၎င်း၊ ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၂ဝ ရက်နေ့၌ ဘုရင်ကံကုန်သည်တွင် အမျိုးနှင့်ချီ၍ ကြေကွဲဝမ်းနည်းကြပုံ၎င်း ထောက်ချင့်ခြင်းအားဖြင့် ဤဘုရင်အားမည်မျှလောက် ခင်မင်လေးစားကြသည်ကို ထင်ရှားစွာ သိနိုင်လေသည်။
ပဉ္စမဂျော့ဘုရင်သည် တိုင်းသူပြည်သားများအား အသံလွှင့်ဌာန ပထမဆုံး မိန့်ခွန်းစကားမြွက်ကြားခဲ့သော အင်္ဂလိပ်ဘုရင်ဖြစ်၏။ သူ၏ လက်ထက်တွင် ထင်ရှားသော အဖြစ်အပျက်အချို့မျာ မိန်းမများ မဲဆန္ဒပေးခွင့်ရရှိခြင်း၊ ပထမကမ္ဘာစစ်ကြီးဖြစ်ပွားခြင်း၊ ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် အိုင်ယာလန်အား လွတ်လပ်ရေး ပေးခြင်၊ ၁၉၂၄ ခုနှစ်တွင် လေဘာအစိုးရ ပထမဆုံးအကြိမ်တက်လာခြင်းနှင့် ၁၉၂၆ ခုနှစ်တွင် အထွေထွေသပိတ်ကြီးပေါ်ပေါက်ခဲ့ခြင်းများဖြစ်၏။
ဆဋ္ဌမဂျော့(ခရစ် ၁၈၉၅-၁၉၅၂)
ထိုမင်းသည် ပဉ္စမဂျော့၏ ဒုတိယသားတော် ဖြစ်၏။ ငယ်နာမည်မှာ အဲလဗတ်မင်းသားဖြစ်၍ ၁၈၉၅ ခု ဒီဇင်ဘာ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဆန်ဒင်ဂမ်ရှိ ယော့အိမ်တော်ငယ်၌ ဖွားမြင်လေသည်။
အသက် ၁၄ နှစ်တွင် ရေကြောင်းအတတ်ကို သင်ယူပြီးနောက် ၁၇ နှစ်သားအရွယ်တွင် ရေတပ်သို့ ဝင်ရောက်အမှုထမ်းရင်း၊ အနောက်အိန္ဒိယကျွန်းစုနှင့် ကနေဒါနိုင်ငံများသို့လှည့်လည်ခဲ့၏။ ပထမစစ်ကြီးအတွင်း ၁၉၁၆ ခုနှစ်တွင်မြောက်ပင်လယ်၌ ဖြစ်ပွားသော ဂျတ်တလန်စစ်ပွဲ၌ ထူးချွန်စွာအမှုထမ်းခဲ့၏။ ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် ရေတပ်လေကြောင်းဌာနခွဲ၌ ဗိုလ်မှူးကြီးရာထူးဖြင့် ခြီးမြှင့်ခြင်း ခံခဲ့ရ၏။
ထိုနောက် ကိမ်းဗရစ်တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ရောက်ကာ နိုင်ငံသမိုင်း၊ ဘောဂဗေဒ၊ အုပ်ချုပ်ရေးရာ၊ ပြည်သူ့နီတိနှင့် စက်မှုပညာရပ်များကို လေ့လာဆည်းပူးခဲ့၏။ ၁၉၂ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ယော့နယ်စားဒျုဘွဲ့ကို ခံယူပြီးနောက် ၁၉၂၃ ခုနှစ်တွင် အားဘွဲ့ရ စထရက်မိုးနယ်စား၏သမီး အယ်လစ်ဇဗက်နှင့်လက်ထပ်ခဲ့လေသည်။ ကြင်ယာတော်မှာ စကော့မင်းသွေးပါသော မင်းသမီးတစ်ပါးဖြစ်၏။ သို့ဖြင့် ဇနီးမောင်နှံတွင်အယ်လစ်ဇဗက်နှင့် မာဂရက်ဟူ၍ သမီးတော်နှစ်ပါး ထွန်း ကားခဲ့ရာ သမီးတော်အကြီးဖြစ်သော အယ်လစ်ဇဗက်မင်းသမီးမှာ ထီးညွန့်နန်းလျာ ဖြစ်သည်။
ဂျော့သည် ကစားခုန်စားဖက်တွင် ဝါသနာထုံလျက် ဘောလုံးကန်ခြင်း၊ တင်းနစ်ရိုက်ခြင်း၊ ပိုလိုရိုက်ခြင်း၊ အမဲလိုက်ခြင်းတို့တွင် နာမည်ရသူတစ်ဦး ဖြစ်၏။ ထီးနန်းမစိုးစံမီကပင် စက်မှုအလုပ်သမားဆိုင်ရာ သက်သာချောင်ချိရေး လုပ်ငန်းများ၌၎င်း၊ လူငယ်ကလပ်အသင်း လုပ်ငန်းများ၌၎င်း စိတ်ရောကိုယ်ပါ ဆောင်ရွက်ခဲ့၏။ ဘုရင်ဖြစ်ပြီးသည့်နောက်မှပင် ဆောက်သဝေါ၌ နှစ်စဉ်ကျင်းပသော လူငယ်တောစခန်းချပွဲသို့မပျက်မကွက် တက်ရောက်ခဲ့၏။
သူ၏နောင်တော် အဋ္ဌမအက်ဒွပ် နန်းတက်သောအခါ ဂျော့သည် ထီးညွန့်နန်းလျာ ဖြစ်လာပြီးနောက် ၁၉၃၆ ခုနှစ် ဒီဇဘာလ ၁၁ ရက်နေ့ အဋ္ဌမအက်ဒွပ်ဘုရင် နန်းစွန့်သည့်အခါတွင် ထီးမွေနန်းမွေကို ဆက်ခံခဲ့လေသည်။ သိဘိက်ပွဲကိုမူ ၁၉၃၇ ခုနှစ် မေလ ၁၂ ရက်နေ့တွင်မှ ကျင်းပခဲ့၏။ ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် မင်းမိဖုရားနှစ်ပါးတို့သည် ကနေဒါနှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုနိုင်ငံတို့သို့ တိုင်းခန်း လှည့်လည်ခဲ့ကြ၏။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး (၁၉၃၉-၄၅) ဖြစ်လာသောအခါ မင်းမိဖုရားနှစ်ပါးတို့မှာ ကြီးလေးသောတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ကြရ၏။ စစ်ကြီးဖြစ်စဉ် ဂျော့ဘုရင်သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံရှိ စစ်သည်တော်များထံသို့ ကိုယ်တိုင်သွားရောက် အားပေးခဲ့၏။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် စစ်ပြင်းထန်နေစဉ်တွင် အာဖရိကမြောက်ပိုင်းရှိ မဟာမိတ်တပ်များသို့၎င်း၊ မော်လတာကျွန်းသို့၎င်း သွားရောက်ခဲ့၏။ ဗြိတိန်နိုင်ငံရှိ စစ်စခန်းများ၊ စစ်နှင့်ဆိုင်သောစက်ရုံများ၊ သင်္ဘောကျင်းများ၊ ဆေးရုံများနှင့် စစ်ဒဏ်ခံကြရသော နေရာများသို့ မင်းမိဖုရားနှစ်ပါးလုံးပင် သွားရောက် အားပေးခဲ့ကြ၏။
၁၉၄၇ ခုနှစ်တွင် ဂျော့ဘုရင်နှင့် မိဖုရားတို့သည် အယ်လစ်ဇဗက်မင်းသမီးနှင့်အတူ တောင်အာဖရိကနယ်ပယ်များသို့ တိုင်းခမ်း လှည့်လည်ခဲ့ကြ၏။ စစ်ဘေးစစ်ဒဏ် အလူးအလဲခံခဲ့ရသော နိုင်ငံတော်ကြီးကို ကစဉ့်ကလျားမဖြစ်စေရန် ထိန်းသိမ်း အုပ်ချုပ်ခဲ့လေသည်။
ဆဋ္ဌမဂျော့သည် ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၆ ရက်နေ့တွင် နတ်ရွာစံသည်။ ဆဋ္ဌမဂျော့ဘုရင်လက်ထက် ၁၉၄၈ ခုနှစ်ဦး၌ ကျွန်ုပ်တို့ မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗြိတိသျှ လက်အောက်ခံနိုင်ငံအဖြစ်မှ လွတ်မြောက်၍ လွတ်လပ်သော အချုပ်အချာအာဏာပိုင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့လေသည်။
ရေကျော်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ရေကျော်ရွာ(Yaekyaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ အီဘိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အီဘိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၁၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၈၇ ဦး နေထိုင်သည်။
​ရေနောက်ရွာ၊ ကုန်းပြင်
ရေနောက်ရွာ၊ ကုန်းပြင်
ရေကျော်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လန်ဒါရွာ၊ ဂွေးတောက်ချောင်း
လန်ဒါရွာ၊ ဂွေးတောက်ချောင်း
ကျောက်တန်းကြီးရွာ
ကျောက်တန်းကြီးရွာ
Windows ME
Windows Millennium Edition သို့မဟုတ် Windows ME သည် မိုက်ခရိုဆော့ဖ်၏ graphical ကွန်ပျူတာ လည်ပတ်ရေးစနစ်တစ်ခုဖြစ်ပြီး ဇွန်လ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့ကာ စက်တင်ဘာလ ၂၀၀၀ ခုနှစ်တွင် release လုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းသည် Windows 9x series ၏ နောက်ဆုံး os တစ်ခုဖြစ်သည်။ Windows ME သည် အိမ်သုံး ပီစီကွန်ပျူတာများအတွက် အဓိကပစ်မှတ်ထားကာ ထုတ်လုပ်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး အိမ်သုံး အသုံးပြုသူများအတွက် အလွယ်တကူအသုံးပြုနိုင်စေရန် ဒီဇိုင်းဆွဲခဲ့သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်သည် ယခင်ဝင်းဒိုးမှ graphical user interface ကို မွမ်းမံခဲ့ပြီး Windows 2000 ၏ features အချို့ကို မိတ်ဆက်ခဲ့သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်၏ အချို့သောစာရွက်စာတမ်းများအရ ကွန်ပျူတာ လည်ပတ်ရေးစနစ်၏ အခြားနာမည်မှာ Windows Me ဖြစ်သည်။
အင်ဒေါန်းရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်ဒေါန်းရွာ(Indawn)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ပေါမ်ဘွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၇၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဲမစားရွာ၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်
ပဲမစားရွာ (Pemasar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဂန့်ဂေါခရိုင်၊ ဂန့်ဂေါမြို့နယ်၊ ကျောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၉၂၅၀ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွာပြီ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂန့်ဂေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်မိနောက်
ရှင်မိနောက် သည် အင်းဝဘုရင် မင်းခေါင် ၏ မိဖုရားခေါင်ကြီး ဖြစ်သည်။ သူသည် မင်းရဲကျော်စွာ၏ မိခင်လည်း ဖြစ်သည်။
ကြင်ယာတော်ဖြစ်လာခြင်း
မင်းခေါင် နန်းတက်သည်နောက် မောမင်း သိုငံဘွားက သမီး ရှင်မိနောက်ကို ဆက်သည်။ ရှင်ဘို့မယ်ကို မယုံသည်နှင့် နန်းချသည်တွင် တောင်မိဖုရား ခေါ် မိဖုရားခေါင် ဖြစ်လာသည်။
ရာဇာဓိရာဇ်က နန်းတင်ခြင်း
၇၆၉ ခုတွင် ရခိုင်အရေးနှင့်ပတ်သက်၍ ဗမာတို့ မွန်သို့ စစ်ချီလာသည်။ ရိက္ခာထောက်တပ်တို့ကို မွန်တို့က ဖြတ်တိုက်သဖြင့် အစာရေစာ ဆွံ့ရှားသောကြောင့် တပ်ပြန်ဆုတ်သည်တွင် မွန်တို့ လိုက်တိုက်ရာ တပ်ပျက်လျှင် ရှင်မိနောက်ကို မွန်တို့ ရ၏။
ခဲဟီးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ခဲဟီးရွာ (Hkehee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မိုင်းပျဉ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပျဉ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၃၄ ဦး၊ မ ၂၇၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ရှင်မိနောက်
ရာဇာဓိရာဇ်က နန်းတင်ခြင်း
ရှင်မိနောက်မှာ ထိုစဉ်က အသက် ၃၅ နှစ်မျှရှိပြီး အပြင်အလျာကောင်းလှသဖြင့် ရာဇာဓိရာဇ်က နန်းတင်သည်။
ခဲဟီးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်မိနောက်
သားသမီးများ
ဘုရင် မင်းခေါင်နှင့် မြင်သော သားသမီးများမှာ -
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းဝခေတ် မိဖုရားများ ကဏ္ဍ:၁၄ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ ကဏ္ဍ:၁၅ ရာစု မြန်မာ အမျိုးသမီးများ
ရွာမရွာ၊ ဆင်ဘုတ်
ရွာမရွာ၊ ဆင်ဘုတ်
အမြူလာ ဆာလက်
အမြူလာ ဆာလက် ( ၊ ၁၉၇၂ အောက်တိုဘာ ၁၅ ဘွား) သည် အာဖဂန်လူမျိုး နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်ပြီး ၂၀၂၁ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်မှစ၍ အာဖဂန်အခြေခံဥပဒေအရ သမ္မတမရှိသည့်အတွက် ယာယီသမ္မတအဖြစ် တာဝန်ထမ်းလျက် ရှိသည်။ ယခင်က ပဉ္စမမြောက် ဒုသမ္မတ (၁) အဖြစ် ၂၀၂၀ ပြည့်မှစ၍ ဆောင်ရွက်ပြီး ယင်းမတိုင်မီ ၂၀၁၈-၁၉ က ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီး၊ ၂၀၀၄-၂၀၁၀ တွင် အမျိုးသားလုံခြုံရေးညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် အရာအသီးသီးတွင် လုပ်ကိုင်ဖူးသည်။
ကဘူးမြို့အား တာလီဘန်တို့ ထိန်းချုပ်လိုက်ချိန်တွင် သမ္မတ ဂါနီက နိုင်ငံကို စွန့်သွားရာ ဆာလက်က ပန်ဂျရှာတောင်ကြားသို့ ရွေ့ပြောင်းပြီး အာဖဂန်နစ္စတန်၏ ယာယီသမ္မတအဖြစ် မိမိကိုယ်မိမိ ကြေညာသည်။ တာလီဘန်ဆန့်ကျင်ရေးတပ်ဦးကို ဖွဲ့စည်းကြောင်းလည်း အာမက်မက်စလောက်၊ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဘစ္စမီလာခန်းမိုဟာမဒ္ဓီတို့နှင့် ပူးတွဲကြေညာသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာဖဂန်နစ္စတန်နိုင်ငံသားများ
ဘီလီယံ
ဘီလီယံ (billion) (ဘီလျံ ဟုလည်း စာလုံးပေါင်းကြ) တွင် အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးရှိသည်။ ပထမတစ်မျိုးမှာ သန်းပေါင်းတစ်ထောင်ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မြန်မာလိုအဓိပ္ပာယ်မှာ သန်းတစ်ထောင်(၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀) ဖြစ်သည်။ ၁နောက်မှ သုည (၉)လုံးပါရှိသည်။ သိပ္ပံပညာရပ်တွင် တန်ဖိုးများပြားကြီးမားလွန်းသော ကိန်းဂဏန်းများကို ဖော်ပြရာ၌ ဘီလီယံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူသော ရှေ့ဆက်စာလုံး (prefix) ဖြစ်သည့် ဂစ်ဂါ (giga) ကို အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀ ဝပ် ကို ၁ဂစ်ဂါဝပ်ဟုဖော်ပြသည်။ ပမာဏ ဝပ်သန်းတစ်ထောင်ရှိသည်။ ဒုတိယအဓိပ္ပာယ်မှာ ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ နိုင်ငံများတွင် အသုံးများပြီး ပထမတစ်မျိုးနှင့် ပမာဏသတ်မှတ်ချက်မတူပေ။ သန်းပေါင်းတစ်သန်း (၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀) ဖြစ်သည်။ ၁ နောက်မှ သုည (၁၂)လုံးရှိသည်။
အိမ်လိုင်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
အိမ်လိုင်ရွာ (Einlai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်၊ နားမွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၆၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားမွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၄၂ ဦး၊ မ ၄၈၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၀၄၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
နံကပ်ရွာ၊ ဂွေးတောက်ချောင်း
နံကပ်ရွာ၊ ဂွေးတောက်ချောင်း
ရွှေထီးကုန်းရွာ၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်
ရွှေထီးကုန်းရွာ (Shwehteekone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်၊ ကကက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၅၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကကက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၉ ဦး၊ မ ၁၀၀၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လည်ဘူးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုလန်းရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
ဟိုလန်းရွာ (Holan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ ပုန်းထွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပုန်းထွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၀၇ ဦး၊ မ ၁၄၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြာရိုးကုန်းရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကြာရိုးကုန်းရွာ(Kyaryoekone)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ အီဘိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၆၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အီဘိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၄၁၃ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၇၈၇ ဦး နေထိုင်သည်။ အိမ်ခြေ ၇၁ မှာ ဆိုလာစွမ်းအင်ဖြင့် မီးလင်းသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျီစုရွာ၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်
ကျီစုရွာ (Kyisu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်၊ ညောင်ပင်မြင်းစီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၄၄၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ပင်မြင်းစီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၃၉ ဦး၊ မ ၁၁၁၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကြို့ပင်ကောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သီတာရွာ၊ ကုန်းပြင်
သီတာကုန်းပြင်
အင်ဒေါင်ခင်မော်ရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်ဒေါင်ခင်မော်ရွာ(Indawnhkinmaw)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ပေါမ်ဘွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၀၇၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အကြီးကရင်စုရွာ၊ ကျုံကူ
အကြီးကရင်စုရွာ၊ ကျုံကူ
ရွာသစ်ကုန်း / ရွှေတောင်ရွာသစ်ရွာ၊ ဂွေးတောက်ချောင်း
ရွာသစ်ကုန်း / ရွှေတောင်ရွာသစ်ရွာ၊ ဂွေးတောက်ချောင်း
လူမှုဝန်ထမ်း
ပရဟိတ လုပ်ငန်း
အများကောင်းကျိုးအတွက် ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ ဆောင်ရွက်သမျှ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းမည်၏။ ရေငတ်သူကို ရေကြည်တစ်ပေါက် ပေးကမ်းမှုမှစ၍ အသင်းအပင်းဖွဲ့ကာ ဒုက္ခသည်အများကို စောင့်ရှောက်အားပေးမှု အထိ ကူညီထောက်ပံ့မှု အားလုံးသည် လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်း ဖြစ်သည်။
လူမှုဝန်ထမ်း
လူမှုဝန်ထမ်းဟူသော စကားတွင် ကမ္ဘာနှင့်အဝှန်းဆောင်ရွက်နေကြသော စေတနာ့ဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းများ အကျုံးဝင်သည်။ အများကောင်းကျိုးအတွက် ကိုယ်ကျိုးမငဲ့ဘဲ ဆေင်ရွက်သမျှ လုပ်ငန်းသည် လူမှုဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းမည်၏။ ထိုလုပ်ငန်းမျိုးမှာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရှေးယခင်ကတည်းက ရှိခဲ့သော်လည်း အမည်သီးခြားပေးပြီး အသင်းဖွဲ့ကာဆောင်ရွက်ခြင်း မရှိခဲ့ပေ။ ယခုအခါ ကမ္ဘာတွင် သိပ္ပံပညာအရင်းခံ၍ စက်မှုလက်မှုပညာများ တိုးတက်ထွန်းကားလာ၏။ စက်မှုလက်မှု ထွန်းကားသည့် ဒေသတိုင်းတွင် လူဦးရေလည်း တိုးတက်များပြားလာ၏။ လူဦးရေ များပြားလာသည်နှင့်အမျှ ရောဂါဘေး၊ မီးဘေးစသော ပြဿနာတို့သည်လည်း ပေါ်ပေါက်လာတော့၏။ လူမျိုးတည်တံ့မှုအတွက် လူအို လူနာစောင့်ရှောက်ရေး၊ ပညာရေး၊ စီးပွားရေး စသည်တို့လည်း ပေါ်ပေါက် လာပြန်သည်။ ရာသီဥတု ဖောက်ပြန်မှုကြောင့် ရေဘေး၊ ငတ်မွတ်ခြင်းဘေး၊မြေငလျင်ဘေး စသည်တို့ ကြုံကြိုက်သည့်အခါ၌၎င်း၊ ခိုးသား၊ ဓားပြ၊ သူပုန်၊ စစ် စသည်တို့ တိုက်ခိုက်သည့် အခါ၎င်း၊ ဒုက္ခသည်များ အရေးပေါ်ပေါက်လာသည့် အခါ၌၎င်း၊ ကူညီစောင့်ရှောက်မှု ယိုင်းပင်းမှုသာ မရှိခဲ့လျှင် ကမ္ဘာတွင် နေပျော်ဖွယ်ရှိတော့မည်မဟုတ်ရကား လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းသည် အသေးအဖွဲ့မှစ၍ တစ်နိုင်ငံလုံး စုပေါင်းဆောင်ရွက်သညအထိ လိုအပ်သောလုပ်ငန်းကြီးတစ်ရပ် ဖြစ်ပေသည်။
အမေရိကန်၊ အင်္ဂလန်၊ အိန္ဒိယစသော နိုင်ငံတို့တွင် လူမှုဝန်ထမ်း လုပ်ငန်းကို ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ စီးပွားရေး၊ စာရိတ္တ ပြုပြင်ရေး စသည်ဖြင့် အပိုင်းပိုင်းခွဲ၍ တိုးတက်အောင် ဆောင်ရွက်နေကြသည့်နည်းတူ မြန်မာနိုင်ငံ၌လည်း တိုင်းပြည်လူထုအား ကူညီထောက်ပံ့ ကာကွယ်စောင့်ရှောက်မှုအတွက် လူမှုဝန်ထမ်းဌာနတစ်ခုကို နိုင်ငံအစိုးရတို့က ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် စတင် တည်ထောင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ လူမှုဝန်ထမ်းဌာနသည် လူမှုရေးပြဿနာများကို ဖြေရှင်းရုံသာမက နိုင်ငံတွင်းရှိ တိုင်းရင်းသားတိုင်း သာယာဝပြောစွာ နေထိုင်နိုင်ရန်လည်း စိုင်းပြင်လျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံအစိုးရတို့သည် တိုင်းပြည်တွင်းရှိ ကလေးသူငယ်တိုင်း၏ စားဝတ်နေ ရေး ပြည့်စုံလုံခြုံမှုကို လိုလားသည့်ပြင် သာယာပျော်ရွှင်မှုကိုလည်း ဖန်တီး ပေးရန် ရည်ရွယ်လျက်ရှိသည်၊ လုပ်ငန်းအကောင်အထည်ဖော်ရာတွင် နေ့ကလေးထိန်းဌာနများ၊ မူလန်းကြိုကျောင်းများ၊ ကလေးပြုစုရေးဌာနများ၊ မိဘမဲ့ကလေးများ စောင့်ရှောက်ရေးဂေဟာများ၊ လေလွင့်နေသောကလေးများ စောင့်ရှောက်ရေးဂေဟာများ၊ မျက်မမြင်၊ နားမကြား၊ ဆွံအသော ကလေး ဂေဟာများ ဖွင့်လှစ်၍ စောင့်ရှောက ်ပေးလျက်ရှိသည်။ မိခင်များမကျန်းမာမှု၊ စီးပွားရေးချို့တဲ့မှု၊ ကိုယ်ခွဲမရှိ၍ အိမ် ထောင်မှုဆောင်ရွက်ရာတွင် ပင်ပန်းမှု စသည်တို့ကြောင့် ကလေးသူငယ်၏ ဘဝတွင် မပြည့်စုံနိုင်ဘဲရှိရာ ထိုချွတ်ယွင်းမှုများကို ဖြည့်စွက်သည့် အနေဖြင့် နေ့ကလေးထိန်း ဌာနများကို ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ထိုဌာနများမှ ကလေးများအား ကျန်းမာရေး၊ ပညာရေး၊ စာရိတ္တကောင်းမွန်ရေး၊ ပျော်ရွှင်ရေးများရရှိစေရန် တစ်နေ့တာလုံး ကြည့်ရှုထိန်းသိမ်းပေးသည်။ အချို့ ကလေးများမှာ မိဘနှစ်ဦးစလုံး အနိစ္စရောက်၍ လည်းကောင်း၊ မိဘများကစွန့်ပစ်၍လည်းကောင်း၊ အမိ သို့မဟုတ် အဘ တစ်ဦးဦးသေဆုံး၍လည်း ကောင်း၊ ပြင်းထန်စွာ မကျန်းမာ၍လည်းကောင်း မိခင်၏ပိုက်ထွေးမွေးမြူမှုကို အလျှဉ်းမခံရသဖြင့် နိုင်ငံအစိုးရက ကလေးပြုစုရေးဌာနကို တည်ထောင်ထား သည်၊ အချို့ကလေးများအား အစဉ်စောင့်ရှောက်ထားသည်။ ဆွေမျိုးဉာတိ လုံးဝမရှိသော ကလေးများကို မွေးစားမည့် မိဘများအားအမွေစား အမွေခံအဖြစ် မွေးစားခွင့်ပေးသေးသည်။ မိဘမဲ့ကလေးများအား စေတနာ့ဝန်ထမ်းဂေဟာများက စောင့်ရှောက်ထားသည်။ စေတနာ့ဝန်ထမ်း စောင့်ရှောက် ်ထားသော မိဘမဲ့ကလေးများ တိုင်းပြည်တွင် ထောင်သောင်းမက အမြောက်အမြားရှိသည့်အနက် အချို့တို့ကို မြန်မာဗုဒ္ဓဘာသာ ဘုန်းတော်ကြီးများ (မြန်မာနိုင်ငံလုံးဆိုင်ရာ ပရဟိတသံဃအဖွဲ့ချုပ်) ကသော်လည်းကောင်၊ နိုင်ငံခြားသား ခရစ်ယာန် သာသနာပြု အသင်းအဖွဲ့များကသော်လည်းကောင်း၊ ကျန်အချို့တို့ကို စေတနာ့ဝန်ထမ်း အသင်းအဖွဲ့များကသော် ်လည်းကောင်း တာဝန်ယူ၍ ထိန်းသိမ်းစောင့်ရှောက်လျက် ်ရှိရာ နိုင်ငံအစိုးရကလည်း ငွေကြေးထောက်ပံ့သည်။ အခြေအနေ အတည်တကျမရှိ၊ အိုးအိမ်ကင်းမဲ့၊ လမ်းကြီးလမ်ငယ်များ၌ လေလွင့်နေသော ကလေး များအားလည်း စေတနာ့ဝန်ထမ်း စောင့်ရှောက်ရေး ဂေဟာများတွင်ထိန်းသိမ်း၍ ယင်းတို့၏ ကျန်းမာရေး၊ အသက်မွေးဝမ်း ကျောင်းပညာ ရရှိရေးနှင့် စာရိတ္တ ကောင်းမွန်ရေးတို့အတွက် ဆောင်ရွက်ပေးလျက်ရှိသည်။ နိုင်ငံအစိုးရကလည်း နှစ်စဉ် ငွေကြေးထောက်ပံ့သည်။ မျက်မမြင်၊ နားမကြား၊ ဆွံ့အသော ကလေးများအာ လူတန်းစေ့ နေထိုင်နိုင်ရန် စေတနာ့ဝန်ထမ်း အဖွဲ့များက အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာသင်ကြားရေး ကျောင်းများ ဖွင့်လှစ်၍ သင်ကြားခဲ့ရာ မျက်မမြင်ဂေဟာများ ရန်ကုန်မြို့နှင့် ပခုက္ကူမြို့ (ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံလုံး ဆိုင်ရာ မျက်မမြင်ဒုက္ခသည်များအား ကယ်တင်စောင့်ရှောက် ပညာသင်ကြားရေးအဖွဲ့ကျောင်းကြီး) တို့တွင်ရှိ၍ နားမကြားဆွံ့အဂေဟာမှာ ရန်ကုန်တွင်ရှိသည်။ နိုင်ငံ အစိုးရက ထိုစေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့များ ကြာရှည် ထမ်းဆောင်းနိုင်ရန် ထောက်ပံ့ကြေးများ ပေးလျက်ရှိသည်။ မိခင်နှင့်ကလေးများ စောင့်ရှောက်ရေးလုပ်ငန်းသည်လည်း အထူးလိုအပ်သော လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။
ယခုလက်ရှိ မိခင်နှင့်ကလေးများ စောင့်ရှောက်ရေး လုပ်ငန်းများကို စေတနာ့ဝန်ထမ်း အသင်းအဖွဲ့ များက များသောအားဖြင့် ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ထိုအသင်းအဖွဲ့များက မိခင်နှင့်ကလေးများအတွက် ဆေးပေးရုံများဖွင့်လှစ်၍ ကလေးကိစ္စမှန်သမျှ၊ မမွေးမီနှင့် မွေးပြီးအချိန်ကာလအတွင်း အလုံးစုံ စောင့်ရှောက်ပြုစုပေးသည်။ မိခင်များကိုလည်း ကိုယ်ဝန်ဆောင်နည်းနှင့် ကလေးမွေးမြူနည်း ညွှန်ကြား၍ ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးပေးသည်။ ပြည့်တန်ဆာပပျောက်ရေး အက်ဥပဒေအရ ဖမ်းဆီးအပြစ်ပေးခြင်း ခံရသော အမျိုးသမီးများအား စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့ဂေဟာများတွင် စောင့်ရှောက်ထား၍ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာရပ်ဖြစ်သော ဇာထိုး၊ ပန်းထိုး၊ အချုပ်အလုပ်၊ ရက်ကန်း စသည့်ပညာရပ်များကို သင်ကြားပေးသည်။ နိုင်ငံအစိုးရက တစ်ဦးလျှင် လစဉ်ကျပ် ၃ဝ ထောက်ပံ့သည်။ ၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ တက်လာပြီးနောက် ယင်း၏လူမှုရေးဝါဒအရ ကလေးသူငယ်စောင့်ရှောက်ရေး လုပ်ငန်းကို တိုးချဲ့လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ ကလေးသူငယ်များအား ဗလငါးတန်နှင့်ပြည့်စုံသော မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ် သားသမီးကောင်းများဖြစ်စေရန်နှင့် ယင်းတို့၏ ဘဝအာမခံချက် ရရှိစေရန်အတွက် ယခင်က စေတနာ့ဝန်ထမ်း လူမှုရေးအသင်းအဖွဲ့များက ဖွင်လှစ် ်ထားသော ကမ္ဘာအေးလူငယ်ဂေဟာနှင့် ဂျူးဗမ်းလမ်းရှိ အမျိုးသမီးကလေးများဂေဟာတို့ကို ၁၉၆၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင် ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ အင်းယား လေလွင့်ကလေးများဂေဟာကို ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း လွှဲပြောင်းလက်ခံယူပြီးလျှင် တော်လှန်ရေးအစိုးရ လူမှုဝန်ထမ်းဌာနက တိုက်ရိုက်အုပ် ချုပ်လျက်ရှိသည်။
ကမ္ဘာအေးလူငယ်ဂေဟာကို ကမ္ဘာအေးလူငယ်သင်တန်းကျောင်း၊ အင်းယား လေလွင့်ကလေးများဂေဟာကို အင်းယား လူငယ်သင်တန်းကျောင်း၊ ဂျူးဗမ်း အမျိုးသမီးကလေးများ ဂေဟာကို အမျိုးသမီးကလေးများ သင်တန်း ကျောင်းဟူ၍ အမည်သစ်အသီးအသီးပေးခဲ့သည်။ ထို့ပြင် မန္တလေးမြို့နှင့် မော်လမြိုင်မြို့တို့တွင်လည်း လူငယ်သင်တန်း ကျောင်းများ ၁၉၆၃ ခုနှစ်တွင် ဖွင့်လှစ်ပေးခဲ့သည်။
မူလတန်းကြိုကျောင်းကို ရန်ကုန်မြို့တွင် ၁၉၆၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင် ဘာလ ၁ ရက်နေ့က ဦးစွာဖွင့်လှစ်ခဲ့၍၊ ယခုအခါ ရန်ကုန်မြို့တွင် လေး ကျောင်း၊ မန္တလေး၊ ဖားအံ၊ တောင်ကြီး၊ မြစ်ကြီးနားနှင့် လွိုင်ကော်မြို့ များတွင် တစ်ကျောင်းစီ ဖွင့်ထားသည်။ အင်္ဂလီကန်အသင်းတော်က ဖွင့်လှစ်ထားသော ကြည့်မြင်တိုင် စိန်မိုက်ကယ် မျက်မမြင်ကျောင်းကိုလည်း ၁၉၆၃ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့တွင် လွှဲပြောင်းလက်ခံယူပြီးလျှင် လူမှုဝန်ထမ်းဌာနက တိုက်ရိုက် အုပ်ချုပ်လျက်ရှိ၏။
စေတနာ့ဝန်ထမ်းအဖွဲ့မျးက ဖွင့်လှစ်ထားသော အစိုးရအထောက် အပံ့ခံ မိဘမဲ့ဂေဟာများ၊ ဘိုးဘွားရိပ်သာများ၊ မျက်မမြင်ကျောင်း၊ ဆွံ့အနားမကြားကျောင်းများ လိုက်နာရန်စည်းမျဉ်းများ၊ ယင်းတို့အတွက် ထောက် ပံ့မှုများ လျှောက်ထားနည်းများကိုလည်း စနစ်တကျ ရေးဆွဲသတ်မှတ်ပေးသည်။ စားစရိတ်၊ အဝတ်စရိတ် ်များလည်းတိုး မြှင့်ပေးသည်။ အဆောက်အအုံပြင်ရန်၊ အသစ်တိုးချဲ့ဆောက်လုပ်ရန်၊ အသက်မွေးဝမ်းကျောင်း ပညာ သင်ကြားရန် ပစ္စည်းကိရိယာများဝယ်ယူရန် ထောက်ပံ့ငွေများ ထုတ်ပေးသည်။ ထိုအထောက်ပံ့ခံ စေတနာ့ဝန်ထမ်း ဂေဟာများကို လူမှုဝန်ထမ်းဌာနမှသတ်မှတ်သော အဆင့်အတန်းသို့ရောက်ရှိအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ထို ဂေဟာများရှိ ဂေဟာမှူးများကိုလည်း သင်တန်းပေးသည်။ သားထောက်သမီးခံမရှိသဖြင့် မှီခိုအားထားရာမဲ့သော မရှိဆင်းရဲသည့် အသက် ၆ဝ ကျော် အဘိုးအို၊ အဘွားအိုများကို စေတနာ့ဝန်ထမ်းအသင်းအဖွဲ့များက ရိပ်သာများတည်ထောင်ကာ ပြုစုစေင့်ရှောက်ထားသည်။ ယင်းဘိုးဘွားရိပ်သာများကို ရန်ကုန်(နှင်းဆီကုန်း ဘိုးဘွားရိပ်သာ)၊ မော်လမြိုင်၊ မင်းကွန်း၊ ပေါင်းတည်၊ သထုံ၊ ဖြူးနှင့် ပခုက္ကူ စသည့်မြို့များတွင် ဖွဲ့စည်း ဖွင့်လှစ်ထားရှိရာ အစိုးရကလည်း အားပေးကူညီလျက် ်ရှိသည်။ အနာကြီး (ကုဋ္ဌနူနာ)ရောဂါသည်များ အတွက်လည်း နိုင်ငံခြားသား ခရစ်ယာန် သာသနာပြု အသင်းအဖွဲ့များက အနာကြီးရောဂါကုဆေးရုံများကို ရန်ကုန်၊ မန္တလေးနှင့် မော်လမြိုင်မြို့များတွင် တည်ထောင်ဖွင့်လှစ်ကာ ပြုစုစောင့် ရှောက်ခဲ့၏။
ယခုအခါ ရန်ကုန်မြို့၊ ဟံသာဝတီလမ်းရှိ ဗရင်ဂျီသာသနာအဖွဲ့ပိုင် အနာကြီးရောဂါကု ဆေးရုံကို၎င်း၊ မန္တလေးမြို့ရှိ စိန်ဂျွန်းအနာကြီး ရောဂါကုရိပ်သာနှင့် ဝက်စလီယန်သာသနာပြုအဖွဲ့ပိုင် အနာကြီးရောဂါကုဆေးရုံတို့ကို၎င်း ကျန်းမာရေးဌာနမှလွှဲယူ၍ အနာကြီးရောဂါကု အထူးဆေးရုံများအဖြစ် ဖွင့်လှစ်ထားလေသည်။ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းကား များပြားလှပေသည်။ စေတနာရှင် အသီးအသီးတို့ မိမိတို့နှစ်သက်ရာ လူမှုဝန်ထမ်းလုပ်ငန်းများကို အဖွဲ့အသင်းများ တည်ထောင်ကာ ဆောင်ရွက်လျက်ရှိကြသည်။
ထရီလီယံ
ထရီလီယံ (trillion) တွင် အဓိပ္ပာယ်နှစ်မျိုးရှိသည်။ ပထမတစ်မျိုးမှာ သန်းပေါင်းတစ်သန်း ဟုအဓိပ္ပာယ်ရသည်။ မြန်မာလိုအဓိပ္ပာယ်မှာ သန်းပေါင်းတစ်သန်း(၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀) ဖြစ်သည်။ ၁နောက်မှ သုည (၁၂)လုံးပါရှိသည်။ သိပ္ပံပညာရပ်တွင် တန်ဖိုးများပြားကြီးမားလွန်းသော ကိန်းဂဏန်းများကို ဖော်ပြရာ၌ ထရီလီယံနှင့် အဓိပ္ပာယ်တူသော ရှေ့ဆက်စာလုံး (prefix) ဖြစ်သည့် တယ်ရာ (tera) ကို အသုံးပြုသည်။ ဥပမာအားဖြင့် ၁,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀,၀၀၀ ဘိုက် ကို ၁တယ်ရာဘိုက် ဟုဖော်ပြသည်။ ပမာဏ ဘိုက်ပေါင်း သန်းပေါင်းတစ်သန်းရှိသည်။ ဒုတိယအဓိပ္ပာယ်မှာ ဗြိတိသျှ ဓနသဟာယ နိုင်ငံများတွင် အသုံးများပြီး ပထမတစ်မျိုးနှင့် ပမာဏသတ်မှတ်ချက်မတူပေ။ ၁ နောက်မှ သုည (၁၈)လုံးရှိသည်။
ကွားလားကောင်
ကွားလားကောင် (Koala) သည် ဩစတြေးလျတိုက်တွင်တွေ့ရသော သားပိုက်ကောင်တစ်မျိုးဖြစ်၍ ဝက်ဝံနှင့်တူသည်။ ကိုလာဝက်ဝံဟုလည်း ခေါ်သည်။ တိရစ္ဆာန်ငယ်တစ်မျိုးဖြစ်၍ သစ်ပင်တက်နိုင်သည်။ ယင်း၌ ဝဖိုင့်သောကိုယ်လုံး၊ တိုတုတ်သော ခြေထောက်နှင့် ထူထဲသော အမွေးနုများ ရှိ၍ အမြီးမရှိ။ နားရွက်တို့သည် ဝိုင်း၍၊ နှာခေါင်းမှာ ပြားနေ၏။ မာဆူးပီးယယ် မျိုးရင်းဝင် ဖြစ်သည်။
ကွားလားကောင်သည် သစ်ပင်ပေါ်၌ နေ၍ အကိုင်းတစ်ခုမှ တစ်ခုသို့ ကူးသန်း သွားလာတတ်၏။ လေတိုက်၍ သစ်ကိုင်းများ ယိမ်းယိုင်နေသော်လည်း အောက်သို့မကျအောင် ခိုင်မာ သော ခြေသည်းတို့ဖြင့် ကုပ်တွယ်ထားနိုင်သည်။ မြေပေါ်ထက် သစ်ပင်ပေါ်မှာနေရခြင်းကို ပိုမိုနှစ်သက်သည်။ ကွားလားကောင်သည် သားပိုက်ကောင်မျိုးဖြစ်သည့်အလျောက် သားငယ်ကို သုံးလသားတိုင်အောင် သားအိတ်တွင် ထည့်ကာ သယ်ယူသွားလာသည်။ သုံးလကျော်သောအခါ သားငယ်သည် သားအိတ်ထဲ၌ မနေတော့ဘဲ မိခင်၏ကျောပေါ် တွင် တွယ်ကပ်၍ နေသည်။ အတန်ကြီးသည့် တိုင်အောင်ပင် ဤကဲ့သို့ လိုက်ပါနေ၏။ ကွားလားမသည် သားငယ်ကို ကျောပေါ်၌ သယ်ပိုး၍ သစ်ပင်ထက်၌ တစ်ကိုင်းမှ တစ်ကိုင်းသို့ ကူးလူးသွားလာနိုင်လေသည်။ နှစ်ပေခန့် အလျားရှိပြီး မီးခိုးရောင် သားမွေးရှိသည်။
ကွားလားကောင်သည် ယူကလစ်တပ်ပင်၏ အရွက်ကို အလွန်ကြိုက်နှစ်သက်သဖြင့်၊ ပါးစောင်ထဲတွင် ထိုအရွက်ကို ငုံထားတတ်သည်။ ဆာလောင်သောအခါမှ စားလေ့ရှိ၏။ မြေကြီးပေါ်တွင် မနေလိုသော်လည်း မကြာခဏ သစ်ပင်ကိုနောက်ပြန်ဆင်းလာတတ်၏။ ပြန်တက်သောအခါ ခုန်ဆွခုန်ဆွ နှင့် တက်သွားတတ်သည်။ ရန်သူနှင့် ရုတ်တရက်တွေ့သော အခါ ထွက်ပြေးခြင်းမရှိ။ ကလေးငယ်ပမာ မိမိအား ရန်မူမည် မဟုတ်သကဲ့သို့ ကြည့်နေတတ်သည်။ မျိုးပျောက်လု မတတ်ရှိ၍ အစိုးရက ကာကွယ်ပေးထားပြီး ပြင်ပသို့ ထုတ်ယူခွင့် မပြုချေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မာဆူးပီးယယ် ကဏ္ဍ:ဩစတြေးလျတွင် တွေ့ရသော နို့တိုက်သတ္တဝါများ
ပန်ဂျရှာ တောင်ကြား
ခြင်္သေ့ငါးကောင်တောင်ကြားဟု အဓိပ္ပာယ်ရသော ပန်ဂျရှာတောင်ကြား သည် အာဖဂန်နစ္စတန်မြောက်အလယ်ပိုင်းရှိ တောင်ကြားဖြစ်ပြီး မြို့တော် ကဘူး၏ မြောက်ဘက် ၁၅၀ ကီလိုမီတာ (၉၃ မိုင်) အကွာတွင် ရှိသည်။ ဟင်ဒူကွပ်တောင်တန်းအနီးတွင် ဖြစ်သည်။ တောင်ကြားတွင် ပန်ဂျရှာမြစ် ဖြတ်စီးနေပြီး လူ ၁၀၀၀၀၀ မျှနေသော ဒေသတည်း။ အာဖဂန်နစ္စတန်၏ လူမျိုးကြီးတခုဖြစ်သော တာဂျစ်တို့ ဌာနီဖြစ်သည်။ ယခင်က ပါဝမ်ပြည်နယ်ဝင်ဖြစ်သော်လည်း ၂၀၀၄ ခု၊ ဧပြီတွင် ပန်ဂျရှာပြည်နယ်ဟု သီးခြားဖြစ်လာသည်။
၂၀၂၁ ခု၊ အောက်တိုဘာလတွင် တာလီဘန်တို့အား ခုခံမည့် ခံတပ်အဖြစ် ရွေးထားသည့်နေရာ ဖြစ်သည်။
အိမ်ဆွမ်ရွာ၊ မိုင်းပန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေဖြူ
မြေဖြူ (ထုံးကျောက်ဖြူ) သည် များသောအားဖြင့် အဖြူရောင်ရှိသော ထုံးကျောက်တစ်မျိုးဖြစ်၍၊ ဓာတုဗေဒ အလိုအရ ကယ်လဆီယမ် ကာဗွန်နိတ် ၉၄ ရာခိုင်နှုန်းခန့်အထိ ပါဝင်တတ်သည်။ မွဲပြာရောင် သန်းနေသော မြေဖြူများလည်းရှိ၏။ ထုံးကျောက်တစ်မမျိုး ဖြစ်သော် လည်း အပျော့စား ဖြစ်သဖြင့် ကျစ်လျစ်ခြင်း မရှိဘဲ ပွသော သဘော ရှိ၍ ညက်ညောသည်။ ချေမွ ထားသော မြေဖြူကိုလက်ဖြင့် ကိုင် ်ကြည့်လျှင် လက်တွင်စွန်းထင်တတ်သည်။ ယခု ကျွနု်ပ်တို့ သုံးစွဲ လျက်ရှိသော မြေဖြူများမှာ လွန်ခဲ့သည့် နှစ်သန်းပေါင်းများစွာက ပင်လယ် သမုဒ္ဒရာထဲတွင် ကျက်စားလာခဲ့ကြသော ဖော်ရာမင်နိဖာရာ ခေါ် ရေသတ္တဝါကလေးတို့၏ အခွံများမှ ဖြစ်လာသည့်ပစ္စည်းပင်ဖြစ် သည်။
မြေဖြူသည် လူတို့အဖို့ အမျိုးမျိုး အသုံးဝင်သည်။ မြေဖြူကို ခဲအောင ် ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် ကျောင်းများတွင် အသုံးပြုသည့် မြေဖြူတောင့်များ နှင့် အရုပ်ရေးရန် ဆေးတောင့်များကိုရသည်။ မဖောက်ထုံး၊ အင်္ဂတေ၊ ဘိလပ်မြေ၊ သွားတိုက်ဆေး၊ ခြယ်ဆေး၊ ပလာစတာ၊ မြေဩဇာ၊ ပတ္တီး(ထေးစေး)နှင့် အရောင်တင်ဆေးမှုန့်များကို မြေဖြူမှပြုလုပ်ကြရ သည်။ မြေဖြူကို ရာဗာကြက်ပေါင်းစေးဖြင့်ပြုလုပ်သော အထည် ပစ္စည်းများတွင်လည်း အသုံးပြုရ၍၊ သန့်စင်သောမြေဖြူကိုမူ ဆေးဖက်တွင် အသုံးချရလေသည်။ မြေဖြူကို အဂ၅လန်နှင့် ပြင်သစ် ်နိုင်ငံများတွင် အမြောက်အမြားတွေ့ရ၍ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု၌ အတော်အသင့်များပြားစွာ တွေ့ရသည်။ တစ်နှစ်လျှင် အဂ‡လန် တစ်နိုင်ငံတည်းမှ မြေဖြူတန်ချိန် ၅ သန်းနီးပါး ထွက်၏။ ထိုအနက် အထူးသဖြင့် ကင့်နယ်မှ ထွက်သည့် မြေဖြူမှာအကျော်ကြားဆုံး ဖြစ်လေသည်။
ဆော်တောရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ဆော်တောရွာ (Hsawtaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ မိုင်းပျဉ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၀၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပျဉ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၃၄ ဦး၊ မ ၂၇၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၅၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါး
ဝါး ဆိုသည်မှာ အမြစ်ဆုံမှ အပင်များပွား၍ တစ်ခုတည်းပေါက်တတ်ပြီး ပင်စည်ကိုစိတ်ဖြာ၍ ထရံ၊ တောင်း စသည်တို့ ရက်လုပ်သော အပင် ဟူ၍ မြန်မာအဘိဓာန်မှ အဓိပ္ပာယ်ဖွင့်ဆိုထားရှိသည်။ ဝါးသည် မြက်မျိုးရင်းတွင် ဗမ်ဗူဆီအီး အုပ်စုအဖြစ်နှင့် ပါဝင်သည်။ ဝါးမျိုးစုပေါင်း (၂၀) မကရှိရာ အရေးအကြီးဆုံးမှာ ဗမ်ဗူဆာ အာရန်ဒီနေရီယာ နှင့် ဖစ်လိုစတောင်းခစ်'' တို့ ဖြစ်လေသည်။ ကမ္ဘာ့အပူပိုင်းဒေသများတွင် ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသော ဝါးသည် သစ်ပင်နှင့်တူသော မြက်ဖြစ်သည်။ ထိုအပင်သည် လွန်စွာအံ့ဩဖွယ်ကောင်းပြီးလျှင် အလွန်လည်း လှပလေသည်။ အာရှ၊ အာဖရိကနှင့် အမေရိကတိုက်တို့တွင် ပေါက်ရောက်လျက်ရှိကြသော ဝါးအမျိုးပေါင်းမှာ ၅ဝဝ ခန့်ရှိသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ အလွန်အေးသောဒေသများတွင် အချို့ဝါးမျိုး ပေါက်ရောက်လျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။
ဝါးသည် အမြစ်တစ်ခုတည်းမှာ ပင်စည်ပေါင်း ၁ဝဝ ခန့်အထိ ပေါက်ရောက်နိုင်ရာ အချို့သည် ပေ ၃ဝ၊ ပေ ၅ဝ နှင့် ပေ ၁ဝဝ အထိပင် မြင့်နိုင်လေသည်။ ပေါက်ရောက်ရာတွင်လည်း အလွန်လျင်မြန်သည်။ အချို့ ဝါးမျိုးသည် တစ်နေ့အတွင်း၌ 910 mm အထိပင် မြင့်တက်နိုင်လေသည်။ ဝါးမှ များသောအားဖြင့် အကိုင်းများထွက်လေ့မရှိပေ။ ထိပ်ဖျားလောက်တွင်သာ အကိုင်းများသည် ချုံများသဖွယ် ဖြာထွက်လေ့ရှိသည်။ ထိုအကိုင်းများတွင် အချို့ဝါးမျိုး၏ ဝါးပွင့်များသည် အခိုင်ကြီးများအဖြစ်နှင့် ပွင့်လေ့ရှိသည်။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အချို့ဝါးပင်မှာ နှစ်တိုင်းပွင့်လေ့ရှိသော်လည်း အချို့ဝါးပင်များကမူ လုံးဝ မပွင့်ကြချေ၊ အစေ့များကိုလည်း မြင်ရခဲသည်။ အချို့ဝါးမျိုး၏ အညှောက်များကို လူများက မျှစ်အဖြစ် စားလေ့ရှိကြသည်။ အချို့မျှစ်များကို အချဉ်တည်၍ မျှစ်ချဉ်အဖြစ် စားလေ့ရှိကြသည်။ ဝါးသည် ယင်း၏အလေးချိန်နှင့်စာက အလွန်ခိုင်၍ မာကျောပြီးလျှင် အိလေသည်။ ဝါးပေါက်ရောက်ရာဒေသရှိ လူများသည် ဝါးကိုအမျိုးမျိုး အသုံးပြုကြလေသည်။ ဝါးကို အိမ်တိုင်များအဖြစ် အသုံးပြု၍ ဝါးကိုပင် ခြမ်းပြီးလျှင် အခင်းအဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ အိမ်၏အမိုးနှင့် အကာများအဖြစ်လည်း ဝါးကိုရက်၍ အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။ အချို့ဝါးကြီးများ၏ အဆစ်ပိုင်းများကို ချက်ပြုတ်ရန်အိုးအဖြစ် အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။ လေးနှင့်မျှား များကိုလည်း ဝါးဖြင့်ပင် ပြုလုပ်ကြသည်။ လိုက်ကာများ၊ ကစားစရာများ၊ ကိရိယာတန်ဆာပလာများနှင့် အခြားလူအသုံးအဆောင်များ ကိုလည်း ဝါးဖြင့်ပင် ပြုလုပ်ကြလေသည်။ ယပ်တောင်များ၊ လမ်းလျှောက်တုတ်များနှင့် ငါးမျှားတံများအဖြစ်လည်း ဝါးကိုအသုံးပြုကြသည်။ ရေတန်လျှောက်အဖြစ်လည်း ဝါးကိုခြမ်း၍ အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။ တံတားများ ပြုလုပ်ရာတွင် ဝါးကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။ ငှက်လှောင်အိမ်၊ ဖျာ၊ ကုလားထိုင်၊ အိပ်ယာနှင့် ပုခက်များကို ဝါးဖြင့်ပင် ပြုလုပ်လေ့ရှိကြသည်။ ဝါး၏အတွင်းသားကို ထုပြီးလျှင် စက္ကူအမျိုးမျိုးပြုလုပ်နိုင်ရန် ပျော့ဖတ်အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံ၌ ဝါမျိုးပေါင်း ၂ဝဝ ခန့်ရှိသော်လည်း လူသိများသော ဝါးမျိုးမှာ ဝါးပိုး၊ ဝါးနက်၊ ဝါးဖြူ၊ ဝါးယား၊ သိုက်ဝါး၊ မျက်ဆန်ကျယ်၊ တင်းလယ်မဲ၊ တင်းဝါး၊ တပင်တိုင်ဝါး၊ ဝါးကောက်၊ ဝါးဖယောင်း၊ ကြသောင်းဝါး၊ မြင်ဝါး၊ ထီးရိုးဝါး၊ ကြခတ်ဖို၊ ကြက်ခတ်မ၊ ဝါးမင်း၊ ခဲလံဝါး စသည်တို့ဖြစ်သည်။