cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကယားပြည်နယ်
ဝတ်စားဆင်ယင်မှု
ဂေခို၊ ဂေဘား အမျိုးသားတို့က ဖျင်စဘောင်းဘီတိုနှင့် အင်္ကျီဖြူ ရင်ခွဲ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ ဂျပ်ခုတ်ထမီ နှင့် အင်္ကျီများကို ဝတ်ဆင်သည်။
ပဒေါင်(ခေါ်)ကယန်း အမျိုးသားတို့မှာ ဘောင်းဘီပွနှင့် အပေါ်အင်္ကျီ ဝတ်ဆင်ပြီး အမျိုးသမီးများက အတွင်းခံအင်္ကျီ လက်စက ရင်ညွန့်အထိ ဟိုက်ခွဲထားပြီး ပေါင်လည်ထိ ရှည်သော သင်တိုင်း ဖြစ်သည်။ အပေါ်မှ တိုက်ပုံအင်္ကျီအနက်ကို ထပ်ဝတ်ဆင်သည်။
ပရဲကေယာအမျိုးသားများက အင်္ကျီ လက်တို အဖြူခံပေါ်တွင် အနီစင်း စိပ်စိပ်နှင့် ဘောင်းဘီတို အနီခံအစင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ အမျိုးသမီးတို့ကမူ အင်္ကျီ အဖြူခံအနီစင်း လက်စက အမြိတ်နှင့်ဝတ်၍ ထမီကို အနက်ခံ အနီကန့်လန့်စင်း ဒူးဆစ်သာသာထိ ဝတ်ဆင်သည်။ thumb|250px|alt=ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ|ကယားပြည်နယ်အား သီရိမင်္ဂလာတောင်ပေါ်မှမြင်ရပုံ ယင်းဘော် အမျိုးသားများက ဘောင်းဘီတို နှင့် အင်္ကျီလက်စက ဝတ်၍ အမျိုးသမီးတို့က  ထမီအနက်တို့ကို  ဒူးဆစ်အထိ ဝတ်ဆင်ပြီး အင်္ကျီမှာ လက်စကလည်ဟိုက် ဖြစ်၏။ အတွင်းတွင် သင်တိုင်းတစကို လည်ပင်းနှင့် ပခုံးသိုင်း၍ ခါးပတ်ကြိုးတစ်ခုနှင့် ရစ်ပတ်ထားသည်။ အပေါ်မှ ခြုံသင်တိုင်း လွှမ်းသည်။ ယင်းတလဲ အမျိုးသားများမှာ ဘောင်းဘီအဖြူ အနီစကွပ်သော အင်္ကျီအဖြူဝတ်၍ အမျိုးသမီးက အဖြူရောင်အင်္ကျီ၊ အနီရောင်ကွက်ကျား ထမီဝတ်ဆင်သည်။(မှတ်ချက်။  ။ အမျိုးသားများမှာ အများဖြင့် ခေါင်းပေါင်း ပေါင်းထားလေ့ရှိပြီး အမျိုးသမီးများကလည်း ငွေပြားပုတီးစေ့၊ ပန်းစည်းကြိုးတို့ကို လည်တွင် ဝတ်ဆင်လေ့ရှိကြသည်။ အပျိုအအိုခွဲသော ဝတ်ဆင်မှု ဒေသအလိုက် ကွဲပြားမှုရှိသည်။)
ဇယိမ်ခေါ် ခေါင်းတို အမျိုးသားမှာ ရင်ခွဲအပေါ်အင်္ကျီနှင့် ဘောင်းဘီတို ကျပ်ကို ဝတ်ဆင်၍ အမျိုးသမီးများက ခေါင်းစွပ်ကို ကိုယ်ပွအင်္ကျီ ဂျပ်ခုတ်ထမီ ဝတ်ပြီး ကျားမအားလုံး တိရစ္ဆာန်အစွယ်များ၊ သစ်သားပုတီးများကို လည်ဆွဲ၊ နားဝတ်များ အဖြစ် ဝတ်ဆင်လေ့ ရှိသည်။
ထင်ရှား​သောနေရာများ
180px 180px 180px 180px
တောင်ဘီလူးရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
တောင်ဘီလူးရွာ (Taungbilu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ တံတားဦးမြို့နယ်၊ ဟံသာဝတီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၀၆၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟံသာဝတီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၁၁ ဦး၊ မ ၁၁၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာယာကုန်းရွာ၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်
သာယာကုန်းရွာ(Tharyarkone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးညှင်းမြို့နယ်၊ အလယ်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၅၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၂၄၂ ဦး၊ မ ၅၈၄၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၁၀၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် နန်းမားမြို့ပေါ်ရှိ နန်းသာယာရပ်ကွက် ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးညှင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မအူပင်မြို့
မအူပင်မြို့သည် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးတွင် ပါဝင်သော မအူပင်ခရိုင်၊ မအူပင်မြို့နယ်တို့၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်သည်။ ဧရာဝတီမြစ်ဝကျွန်းပေါ်တွင် တိုးမြစ်၏ လက်ယာဘက်ကမ်းပေါ်၌ တည်ရှိ၍၊ ရန်ကုန်မြို့မှ ၄၆ မိုင်မျှသာဝေးသောကြောင့် ရန်ကုန်နှင့် နေ့ချင်းပြန် ခရီးပေါက်ရကား အသင်းအဖွဲ့များသည် ရန်ကုန်မှ မအူပင်မြို့သို့ အပန်းဖြေ နေ့ချင်းပြန်ပျော်ပွဲစားယင်း ခရီးအဖြစ် တပျော်တပါးသွားလာတတ်ကြပေသည်။ မအူပင်မြို့သည် ခရိုင်ဝန် ရုံးစိုက်သောမြို့ဖြစ်သည့်အလျောက် ခရိုင်အုပ်ချုပ်ရေး အရာရှိကြီးများ၏ ရုံးများ၊ ဆေးရုံ၊ အထက်တန်းကျောင်းများနှင့် အကျဉ်းထောင် စသည်တို့ရှိသည်။ မအူပင်မြို့၏ မြူနီစီပယ်အုပ်ချုပ်ရေးကို ခရစ် ၁၈၈၈ ခုနှစ်တွင် စတင်ခဲ့၍ မြို့ရွာသန့်ရှင်း စည်ပင်ရေးကို ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ မအူပင် ဆိပ်ကမ်းတွင် များသောအားဖြင့် မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ရှိ မြို့ကြီးများသို့သွားသောသင်္ဘောများသည် လည်းကောင်း၊ မန္တလေးသို့သွားသော သင်္ဘောများသည် လည်းကောင်း ဆိုက်ကပ်သောကြောင့် စည်ကားသော ဆိပ်ကမ်းမြို့ဖြစ်သည်။
မအူပင်မြို့မှ ငှက်ပျောသီး၊ သင်္ဘောသီး စသည့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များနှင့် ပုဇွန်၊ ငါးသလောက် စသည့်သားငါးများ ရန်ကုန်မြို့သို့ တင်ပို့ရောင်းချ၏။ ဆန်စပါးလုပ်ငန်းနှင့် ငါးပိ ၊ငါးခြောက် လုပ်ငန်းလည်း ထွန်းကား၏။ သို့သော် ရှေးကတည်းကပင် မအူပင်မြို့သည် ခြင်ပေါသည်ဟု နာမည်ရသောမြို့ဖြစ်၏။
မအူပင်မြို့မှ ခရိုင်အတွင်းရှိ မြို့များသို့ သွားလာရာတွင် ရေလမ်းကို အားကိုးရ၏။ မအူပင်မှ အနောက်ဘက် ၉ မိုင်ကွာဝေး သည့် ရေလဲကလေးရွာသို့ ကျောက်ခင်းလမ်းရှိ၏။
မအူပင်မြို့၏ လူဦးရေမှာ ၁၉၆၂ ခုနှစ် ခန့်မှန်း သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၂၄၂၄၁ ဖြစ်၏။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒီ မြန်မာလူမျိုးမှာ အများစုဖြစ်သည်။ မအူပင်မြို့တွင် ထင်ရှားသော ဘုရားမှာ ရွှေဘုန်းမြင့်စေတီ ဖြစ်၏။ မအူပင်မြို့သည် ရှေးအခါက တံငါရွာကလေးမျှသာဖြစ်၏။ ခရစ် ၁၈၇၆ ခုနှစ်တွင် မအူပင်ကို သုံးခွခရိုင်၏ ရုံးစိုက်မြို့အဖြစ် ရွေးချယ်လိုက်သည်။ ၁၉ဝ၃ ခုနှစ်တွင် ခရိုင်နယ်ပယ်များ ပြန် လည်ဖွဲ့စည်း၍ သုံးခွခရိုင်ကို မအူပင်ခရိုင်ဟု အမည်ပြောင်း လိုက်သောအခါ မအူပင်ခရိုင်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်လာသည်။ ထိုနောက်တွင် မြို့သည်လည်း တဖြည်းဖြည်း စည်ကားတိုးတက် လာခဲ့၏။
မအူပင်မြို့ဟု အမည်တွင်ရခြင်းအကြောင်းမှာ မြို့တွင်းရှိ မအူပင်ကိုအစွဲပြု၍ ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆို၏။ ထိုအပင်သည် ရှေးဂျင်မခါနာကလပ်အနီးတွင် ရှိ၏။ မူရင်းအပင်မှာ ညောင်ပင်တစ်ပင်က မျိုလိုက်သောကြောင့် သေသွားခဲ့၏။ သို့သော် ၁၉ဝဝ ပြည့်နှစ်တွင် ထိုစဉ်ကအရေးပိုင်ဖြစ်သော မေဂျာ အေ၊ အက်စ်၊ ရောဗတ်က ထိုအပင်ဟောင်းအနီးတွင် မအူပင်သစ်တစ်ပင်ကို ထပ် ၍စိုက်စေသည်။ ထိုမအူပင်၏ အရိပ်အောက်တွင် မြို့စောင့်နတ် ကွန်းရှိလေသည်။
မဟိဠာမုခဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၃။ ကုရုင်္ဂဝဂ် -၂၆- မဟိဠာမုခဇာတ်။ ။ ခိုးသားများစကားကြား၍ အယဉ်မှ အရိုင်း ဖြစ်သွားသော မဟိဠာမုခ မင်္ဂလာဆင် အကြောင်း။
ဖြားယောင်းစားတတ် ဒေဝဒတ်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဝေဠုဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဒေဝဒတ်သည် အဇာတသတ်မင်းကိုဖြားယောင်းကာ ဂယာသီ၌ ကျောင်းဆောက်စေ၍ နေ့စဉ် ဆွမ်းချက် အိုးငါးရာ လာဘ်ပူဇော်သကာကိုဖြစ်စေလျက် ပရိသတ်အများ ခြံရံကာ သုံးနှစ်ပတ်လုံး နေလေ၏။
ဆည်းကပ်လွဲမှတ်ကျင့်ပျက်တတ်
တစ်နေ့သ၌ ဒေဝဒတ်တပည့်ကမြတ်စွာဘုရားတပည့်ကို “ငါ့ရှင် ... သင့်မှာ နေ့တိုင်း ချွေးဒီးဒီး ကျအောင် သွားကာဆွမ်းခံ၍ စားရသည်၊ အဘယ်ကြောင့် ဤမျှလောက် အဆင်းရဲခံဘိနသည်း၊ ငါတို့မှာ ဆွမ်းမခံဘဲသက်သက်သာသာဖြင့် ကောင်းကောင်းစားရသည်၊ ငါတို့ ဂယာသီသသို့ လိုက်၍ စားပါ” ဟုပြောလေ၏။ ဘုရားတပည့် ရဟန်းလည်း အကြိမ်ကြိမ် ပြောလတ်သော် နေ့စဉ် ဂယာသီသသို့ သွားကာဆွမ်းစားလေ၏။
ထိုရဟန်းသည်ဒေဝဒတ်၏ ဆွမ်းကိုစားကြောင်း ထင်ရှားလာသောအခါ ရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းကို မြတ်စွာဘုရားထံခေါ်ဆောင်၍ သွားကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းအား “ ရဟန်း ... သင်သည်ဒေဝဒတ်၏ ဆွမ်းကို အဘယ်ကြောင့် စားဘိသနည်း၊ ဒေဝဒတ်ကား အကျင့်သီလ မရှိ၊ သင်ကားမြင်မြင်တိုင်းသော သူတို့ကို ဆည်းကပ်ဘိသည်၊ ရှေးအခါကလည်း မြင်မြင်တိုင်သောသူတို့ကို ဆည်းကပ်သည့်အတွက် အကျင့်သီလ ပျက်ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
မင်္ဂလာဆင်ယဉ်စိတ်ကြမ်းဝင်
ဤလို နေ့စဉ်တိုင်ပင်ဖန်များလတ်သော် မဟိဠာမုခဆင် ကြား၍ “ ဤသူတို့ ငါ့ကို သင်ပြ နည်းပေးကြသည်” ဟု ထင်မှတ်၍ အတုခိုးကာ ငါလည်းရက်စက်ကြမ်းကြုတ်မည်ဟု ကြံစည်ပြီးလျှင် နံနက်စောစောတွင်လာသော ဆင်ထိန်းကိုနှာမောင်းဖြင့် ယူလျက် မြေကြီးမှာရိုက်၍ သတ်လေ၏။ ဤသို့ လာတိုင်း လာတိုင်းသောသူတို့ကို ရိုက်သတ်၍ နေလေ၏။
ထိုအခါ လူတို့သည်မင်းကြီးထံသွား၍ “အရှင်မင်းကြီး ....မဟိဠာမုခ ဆင်တော်သည် ရူးသွပ်လေပြီ၊ လာတိုင်း လာတိုင်းသော သူတို့ကို ရိုက်သတ်လေပြီ” ဟု လျှောက်ကြလေလျှင်မင်းကြီးလည်း ပညာရှိအမတ်ကို စုံစမ်းရန် စေလွှတ်လေ၏။
မြင်းကတောင်ရွာ၊ ဘဝိုင်း
မြင်းကတောင်ရွာ၊ ဘဝိုင်း
မဟိဠာမုခဇာတ်
အမတ်ပညာရှိစုံစမ်းသိ
ပညာရှိအမတ်လည်းဆင်တင်းကုပ်သို့ သွား၍ စုံစမ်းရာ ဆင်တော်၌ အနာရောဂါ မရှိသည်ကို သိ၍ဆက်လက်စုံစမ်းပြန်ရာ ဆင်တင်းကုပ်အနီးတွင် ကြမ်းကြုတ်သော စကာကို လာ၍ပြောကြလိမ့်မည်၊ဆင်တော်လည်း ငါ့ကို လာ၍ သင်ကြသည် ထင်မှတ်ကာ ကြမ်းကြုတ်သည် ဖြစ်လိမ့်မည်ဟုဆင်ခြင်လျက် ဆင်ထိန်းကိုခေါ်၍ “အချင်း ဆင်ထိန်း ... ဤဆင်တင်းကုပ်အနီးတွင်ကြမ်းကြုတ်သော စကားကို လာ၍ ပြောကြသလော” ဟု မေးလေ၏။ ဆင်ထိန်းက “အရှင် ... သူခိုးတွေညဉ့်အခါ လာ၍ ခဏ ခဏ တိုင်ပင်ကြသည်” ဟု ပြောလေ၏။
ထိုအခါပညာရှိအမတ်သည် မင်းထံသို့ပြန်ကာ “အရှင်မင်းကြီး ... ဆင်တော်မှာ တစ်စုံတစ်ခု အနာရောဂါမရှိ၊ သူခိုးတွေ တိုင်ပင်သံ ခဏခဏ ကြားသောအခါ သူ့ကို လာ၍ သင်ကြားပေးကြသည် အမှတ်ရှိကာအကျင့်သီလပျက်၍ ကြမ်းကြုတ် ရက်စက်နေပါသည်” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ ထိုအခါ မင်းကြီးက“ပညာရှိ ... ယခု အသို့ပြုရမည်နည်း” မေးပြန်၏။ “အရှင်မင်းကြီး ... ရဟန်း၊ ပုဏ္ဏားအစရှိသော သူတော်ကောင်းတို့ကို ပင့်ဖိတ်ကာ ဆင်တင်းကုတ်တွင် ဆွေးနွေး တိုင်ပင်ရမည်”ဟု လျှောက်ထားပြန်၏။ မင်းကြီးက “ပညာရှိ ... သင် လျှောက်ထားသည့်အတိုင်း ပြုလုပ်ပါ” ဟုတောင်းပန်လေ၏။
ဆင်တော်အပါးကောင်းစကား
ပညာရှိအမတ်လည်းရဟန်းပုဏ္ဏားတို့ကို ပင့်ဖိတ်၍ ဆင်တင်းကုပ်တွင် သူ့အသက်ကို မသတ်ရ၊ မညှဉ်းဆဲရ၊မခိုးဝှက်ရ၊ သိမ်မွေ့ နူးညံ့သောစိတ် ရှိရမည်၊ မေတ္တာ ကရုဏာ ရှိရမည် စသည်ဟောပြောတိုင်ပင်ကြသောအခါ ဆင်တော်သည် မိမိကို သင်ကြားကြသည်ဟု အမှတ်ရှိကာအတုခိုးလျက် အကျင့်သီလနှင့် ပြည့်စုံကာ သဘောကောင်းလာလေ၏။
မင်းကြီးလည်းမဟိဠာမုခဆင်တော် အကျင့်သီလ ရှိလာကြောင်း၊ သဘောကောင်းလာကြောင်း သိလေလျှင်ဤပညာရှိကား လူ၏အလိုသာ သိသည် မဟုတ်၊ တိရစ္ဆာန်၏ အလိုကိုပင် သိနိုင်ပေသည်ဟုချီးမွမ်းအံ့ဩပြီးလျှင် ပညာရှိအမတ်အား စည်းစိမ်များစွာပေး၍ ချီးမြှောက်တော်မူ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မဟိဠာကမုခ ဆင်သည် - ယခု ဒေဝဒတ်ကို ပေါင်းသော ရဟန်း။
ဗြဟ္မဒတ်မင်းသည် - အာနန္ဒာ။
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
မင်္ဂလာကုန်းရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
မင်္ဂလာကုန်းရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
မဟိဠာမုခဇာတ်
ဆောင်ပုဒ်
(၁) သူခိုးပေါင်းရာ၊ သူခိုးသာ၊မြန်စွာ ဖြစ်လိမ့်မည်။
(၂) သူတော်ကိုပေါင်း၊ သူတော်ကောင်း၊ မနှောင်းဖြစ်လိမ့်မည်။
မဟိဠာမုခဇာတ် ပြီး၏
ပန်းရည်စုပ်ခေါင်းပြာ
ပန်းရည်စုပ်ခေါင်းပြာ (Dicaeum trigonostigma) သည် ပန်းရည်စုပ်ငှက် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းအား ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ နီပေါနိုင်ငံ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် စင်ကာပူနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
လိပ်စွန်
လိပ်စွန် (Hawksbill sea turtle) သည် ပင်လယ်လိပ်မျိုးဖြစ်ပြီး Cheloniidae မျိုးရင်းဝင်ဖြစ်သည်။ လိပ်စွန်ကို ပါဏဗေဒအလိုအရ “အိရက်မာရှယ်လေ အင်ဘရီခေတာ (Eretmochelys imbricata)” ဟု အမည်ပေးထားသည်။
လိပ်စွန်သည် Eretmochelys မျိုးစု၏ တစ်ခုတည်းသော ရှင်သန်ကျန်ရစ်သည့် မျိုးစိတ်လည်းဖြစ်သည်။ လိပ်စွန်မျိုးစိတ်တွင် အတ္တလန္တိတ်မျိုးစိတ်ခွဲ နှင့် အင်ဒို-ပစိဖိတ်မျိုးစိတ်ခွဲဟူ၍ မျိုးစိတ်ခွဲနှစ်မျိုးရှိပြီး ကမ္ဘာတဝှမ်းလုံးရှိ သမုဒ္ဒရာများနှင့် ကမ်းခြေဒေသများတွင် ကျင်လည်ကျက်စားကြသည်။
လက်ရှိအချိန်တွင် လိပ်စွန်များအား မျိုးသုဉ်းလုနီးပါးအန္တရာယ်ရှိ ပင်လယ်လိပ်မျိုးစိတ်အဖြစ် IUCN မှ ထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရေး အဆင့်သတ်မှတ်ထားပြီး မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း သစ်တောဦးစီးဌာန မှ “လုံးဝကာကွယ်ထားသော တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်” အဖြစ် သတ်မှတ်ပြဋ္ဌာန်း၍  ဥပဒေဖြင့် ကာကွယ်ထားသည်။
အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတ
အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယသမ္မတသည် အင်ဂိုလာနိုင်ငံ၏ ဒုတိယအမြင့်ဆုံးသော ရာထူးဖြစ်ပြီး ၎င်းသည် ဒုတိယမြောက် နိုင်ငံတော်အကြီးအကဲဖြစ်သည့်အပြင် သမ္မတမှ ခန့်အပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤရာထူးနေရာကို ၂၀၁၀ ခုနှစ် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံဥပဒေအရ ခန့်အပခြင်းဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒုတိယ သမ္မတများ
သောသယ်လော်ရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
သောသယ်လော်ရွာ(Thawthealaw)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဒေါမွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၀၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အညာတန်းရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
အညာတန်းရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
မြေအောက်ဖြည့်ရေ
မြေအောက်ဖြည့်ရေ ဆိုသည်မှာ ဇလဗေဒဆိုင်ရာ ဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး ရေများသည် မျက်နှာပြင်ရေ အဖြစ်မှ မြေအောက်ရေ အဖြစ် အောက်သို့ ဆင်းသွားခြင်းကို ခေါ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ရေပြန်ဖြည့်ခြင်းမှာ ရေအောင်းလွှာသို့ ရေများဝင်ရောက်ခြင်း အတွက် အဓိက နည်းလမ်း တစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကုလားကြီးစု
ကုလားကြီးစု
ကန်တော်ကြီး
ကန်တော်ကြီး အမည်ရှိ နေရာဒေသများမှာ
တက်သေးအင်း
တက်သေးအင်း
မန္တလေးမြို့ရှိ ထင်ရှားသော အင်းကြီးဖြစ်သည်။ ရွှေတချောင်း၊ သင်္ဂဇာချောင်းများ စီးဝင်ရာ အင်းဖြစ်သည်။ ချမ်းမြသာစည်မြို့နယ်၊ သံလျက်မှော်တောင်ရပ်အတွင်း တည်ရှိသည်။ ၁၉၉၇-ခုနှစ်၊ ဇွန်လတွင် မန္တလေးကန်တော်ကြီး စီမံကိန်းဖြင့် ပြုပြင်ခဲ့သည်။
ညောင်ပင်သာရွာ၊ ဘဝိုင်း
ညောင်ပင်သာရွာ၊ ဘဝိုင်း
ဆင်သေရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
ဆင်သေရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
ရေဖူးပြင်ရွာ၊ ပဒင်း
ရေဖူးပြင်ရွာ၊ ပဒင်း
လှီယောရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
လှီယောရွာ(Hliyaw)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ အွယ်ရေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အွယ်ရေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၇ ဦး၊ မ ၃၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ရွာ၊ ကျောက်တော
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ကျောက်တောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်တောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၈၆ ဦး၊ မ ၃၂၁၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၄၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်းမရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
အင်းမရွာ (Innma)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ အင်းမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၈၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်လှ
ကန်လှ
အကယ်ချောင်းရွာ၊ ဘဝိုင်း
အကယ်ချောင်းရွာ၊ ဘဝိုင်း
ရစ်ကြီးငှက်
ရစ်ကြီးတို့၏ မူလနေရပ်မှာ အာဖရိကတိုက်ဖြစ်၍ အနောက်ဘက် ဂီနီကမ်းခြေမှ တောင်ဘက်တစ်လျှောက်တွင် ဂွတ်ဟုတ်အငူအထိ ဤငှက်မျိုးကို အတွေ့ရများသည်။ ရှေးနှစ်ပေါင်း နှစ်ထောင် အထက်က ရောမလူမျိုးတို့သည် ရစ်ငှက်အယဉ်တို့ကို ဥရောပတိုက်သို့ ယူဆောင်ခဲ့ကြသည်။ သို့ရာတွင် ရောမခေတ် ပျက်သုဉ်းသွားပြီးနောက် ဥရောပတိုက်မှ ရစ်ငှက်များလည်း ပျောက်ကွယ်သွားလေသည်။ ၁၆ ရာစုနှစ်သို့ ရောက်သည့်အခါ ပေါ်တူဂီလူမျိုးက ရစ်ငှက်များကို ဥရောပတိုက်သို့ တစ်ဖန် ယူဆောင်ခဲ့ကြပြန်သည်ဟု ထင်မှတ်ရလေသည်။ ရစ်များသည် အစုအသင်းဖွဲ့ကာ နေတတ်ကြ၍ အနည်းငယ် လန့်ဖျပ်ရုံမျှနှင့် အဆက်မပြတ် တကြော်ကြော် အော်မြည်နေတတ်ကြသည်။ ထိုကြောင့် နေအိမ်၏ အနီးအနားတွင် ရစ်ငှက်များကို မွေးမြူထားလျှင် ထိုငှက်တို့၏ အော်သံကြောင့် နားငြီးအောင် ဆူညံနေတတ်သည်။ သို့သော် ကြက်ခြံ၊ ဘဲခြံစသည်တို့အတွက် ရစ်များသည် အလွန်စိတ်ချရသော အစောင့်အကြပ်များ ဖြစ်နိုင်ပေသည်။ လူတို့ မွေးမြူကြသော ကြက်ငှက်တို့တွင် ရစ်သည် အလှပဆုံးငှက်ဟု မဆိုစေနိုင်ကာမူ ညိုမွဲရောင်ရှိသော အမွှေးအတောင်များ၌ အဖြူစက်ကလေးများ ပြည့်နှက်လျက် ရှိနေသဖြင့် အမြင်ရ တင့်တယ်၏။
သာမန်ရစ်ကြီးများတွင် များသောအားဖြင့် အရိုးဆန်ဆန် အမောက်တစ်ခု ရှိသည်။ နီမြန်းသည့် အရေပြား၊ နီမြန်းသည့် လည်အောက် အသားတွဲတို့ကြောင့် ဦးခေါင်း၊ မျက်နှာနှင့်လည်ပင်းတစ်စိတ် တစ်ဒေသကို ထူးခြားစေသည်။ အမောက်ပါသော ရစ်ကြီးများ၏ အမွှေးရောင်မှာ အမည်းဖြစ်၍ အပြာပျော့ရောင် အစက်များရှိသည်။ ထိုရစ်ကြီးမျိုး၏လည်တိုင်မှာ ပြာ၍လည်ချောင်းမှာ နီသည်။
ရစ်ကြီးသည် မြေပေါ်တွင် ကျက်စား၍ သစ်ပင်ထက်၌ အိပ်တန်းတက်တတ်သော ငှက်ဖြစ်သည်။ ၁ဝ လုံးမှ အလုံး ၂ဝ ထိရှိသော ဥများကို မြေပြင်ပေါ်တွင် အုချတတ်သည်။ ဥများတွင် အစက်များ ပါရှိသည်။ ရစ်၏အသားမှာ အလွန်နူးညံ့၍ အရသာရှိသဖြင့် လူကြိုက်များသည်။ ရစ်ဥများမှာမူ သေးငယ်သဖြင့် အသုံးမဝင်လှချေ။ ထိုကြောင့် ရစ်ငှက်တို့ကို အသားအတွက် မွေးမြူထားကြသည်။
ရစ်ကြီးမျိုးစိတ်ပေါင်း ၂၃ မျိုး ရှိသည်။ ယင်းတို့သည် ဘေးအန္တရာယ်မှ လွတ်မြောက်စေရန် ကြိုးစားရာတွင် ပျံခြင်းထက် ပြေးခြင်းကို ပို၍ နှစ်သက်ကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒေါင်း၊ ရစ်နှင့် အလားတူငှက်များ ကဏ္ဍ:ဒိုမီနီကန်သမ္မတနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဇင်းကြောလိပ်
ဇင်းကြောလိပ် သည် ပင်လယ်လိပ် အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လယ်လိပ်များ
ကန်သာယာရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကန်သာယာရွာ (Kantharyar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကန်သာယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်သာယာကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၀၀ ဦး၊ မ ၇၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ဂေါ်ဘွမ်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
အင်ဂေါ်ဘွမ်ရွာ(Ingawbum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ နိမ္မာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၃၈ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွန်းပင်စခန်းရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကျွန်းပင်စခန်းရွာ(Kyunpinsakhan)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ နန်းခူခီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၉၈၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျန်မိုင်ကောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ဂျန်မိုင်ကောင်ရွာ(Jangmaikawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ နိမ္မာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၄၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗြူးကုန်းရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ဗြူးကုန်းရွာ (Byukone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ဗြန်ဒီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗြန်ဒီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၆ ဦး၊ မ ၄၈၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟွေပုံရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ဟွေပုံရွာ (Hwaypong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဟိုနားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၅၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟိုနားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၇၆ ဦး၊ မ ၁၆၀၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​မျှော့ထူရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
မျှော့ထူရွာ၊ ဇရပ်ကွင်း
တကောဒဲရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
တကောဒဲရွာ (Takawde)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ခဲဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခဲဒိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၉ ဦး၊ မ ၂၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိပ်ကလပ်ရွာ၊ ဘဝိုင်း
အိပ်ကလပ်ရွာ၊ ဘဝိုင်း
မကျီးတောရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
မကျီးတောရွာ (Magyitaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ အင်းမကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၈၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းရည်စုပ်နှုတ်သီးဝါ
ပန်းရည်စုပ်နှုတ်သီးဝါ (Dicaeum erythrorhynchos) သည် ပန်းရည်စုပ်ငှက် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းအား မြန်မာနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:သီရိလင်္ကာနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ရွှေလင်ဘန်း
ရွှေလင်ဘန်း
ရွာသစ်ရွာ၊ နောင်လုံ
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ နောင်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၆၅၅ ဦး၊ မ ၃၆၆၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်း(အိုင်)
ရေကန် သို့မဟုတ် ချောင်းငယ်ကလေးများကို ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းလုပ်ရန် တည်ဆောက်ထားသော ရေရှိသော ကန်ကို အင်းဟု ခေါ်သည်။ (ဆည်၊ တာတမံ)
မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်း
မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းသည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မန္တလေးမြို့တောင်ဘက် အမရပူရရှိ စာပေပရိယတ္တိတွင် အထူးထင်ရှားသော ကျောင်းတိုက်ကြီးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၁၉၁၄-ခုနှစ်ခန့်က အမရပူရ၊ စစ်ကိုင်းစုရပ်မှ ဦးဘိုးသာက မူလတောရကျောင်း နေရာအား စတင်ရည်စူးခဲ့၍ ၁၉၁၈-ခုနှစ်ခန့်တွင် သားဖြစ်သူ ဦးစံဒွန်းက အကောင်အထည်ဖော် တည်ဆောက်ခဲ့သည်။ စစ်ကိုင်း မဟာဂန္ဓာရုံကျောင်းတိုက် ဆရာတော်က ကျောင်းတိုက်အမည်ပေးခဲ့သည်။ ပထမဆုံး ဆရာတော်မှာ သက်တော်ငယ်စဉ်ကပင် ပျံလွန်တော်မူသော အတိသုခ ဆရာတော်၊ အတီးစုရပ် ဦးသီလဝန္တ ဆရာတော်နှစ်ပါး၊ ထို့နောက် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အပြီးတွင် မဟာဂန္ဓာရုံဆရာတော်ဟု ထင်ရှားသည့် အရှင်ဇနကာဘိဝံသမှ စာပေပရိယတ်ကျောင်းကြီးကို စတင်ထူထောင်ခဲ့သည်။ အမရပူရ တောင်သမန်အင်း အနောက်မြောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသည်။
မအူချောင်းရွာ၊ ဘဝိုင်း
မအူချောင်းရွာ၊ ဘဝိုင်း
ဝေဠုဝတီ
ဝေဠုဝတီ သည် ပုဂံခေတ် နရပတိစည်သူမင်း၏ မိဖုရားခေါင် တစ်ပါး ဖြစ်သည်။ မြန်မာရာဇဝင်ကျမ်းများအရ အေဒီ ၁၁၇၄ တွင် ညီတော် နရပတိစည်သူ၏ ဇနီး ဝေဠုဝတီအား နောင်တော် နရသိင်္ခမှ တပ်မက်၍ အကောက်ကြံကာ သိမ်းပိုက်လိုမှုကြောင့် ညီတော်က မခံမရပ် နိုင်ဖြစ်ပြီး နောင်တော်အား လုပ်ကြံကာ ပုဂံထီးနန်းအား သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
အမည်ခေါ်တွင်ရပုံ
မြင်စိုင်း ဝက်ဝံအရပ်ရှိ လူတို့သည် ဝါးတောထဲမှ ကြီးစွာသောဝါး၏ အထဲ၌ သံသေဒဇ ပဋိသန္ဓေအဖြစ် မွေးဖွားလာသော မိန်းမငယ်တစ်ဦးကို တွေ့ရှိခဲ့လေသည်။ ထိုမိန်းမငယ်ကို သူကြီးအိမ်သို့ ပို့လိုက်ကြ၍ သူကြီးမိသားစုက ထိုမိန်းမငယ်ကို ပြုစုစောင့်ရှောက် ကျွေးမွေးထားလေသည်။ ဝါးတောထဲမှ ရသောကြောင့် ဝေဠုဝတီဟု အမည်ပေးခဲ့လေသည်။ မိန်းမငယ်သည် အရွယ်ရောက်လာသောအခါ လှပတင့်တယ်သည် ဆို၏။
ဘုရင်အကြိုက်
လှပသောသမီးပျိုကို တောနှင့်မတန်၊ ရှင်ဘုရင်နှင့်သာ ထိုက်မည်ဟု သူကြီးက စဉ်းစားကား နရသိင်္ခမင်းထံ ဆက်သလိုက်သည်။ နရသိင်္ခမင်းက သေချာစွာကြည့်၍ အကဲခတ်လေသည်။ သို့သော်ရှင်ဘုရင်က နှစ်သက်ဟန်မတူဘဲ မယ်တော်မိဖုရားကြီးအား ဘုန်းမဆုံသည် ဖြစ်၍ နားကျယ်နှင့် ဝမ်းပျက်လိလိ´ဟု တိုးညင်းစွာ မိန့်တော်မူ၏။ (နားကျယ်နှင့် ဝမ်းပျက်လိလိ ဆိုသည်မှာ နားရွက်တစ်ဖက်က အဆမတန်ကြီးမားနေသည်။ ထို့ကြောင့် အမြင်မလှ ဖြစ်နေသည်ဟု ဆိုခြင်းဖြစ်သည်။) ညီတော် အိမ်ရှေ့မင်းနှင့် စုံဖက်ပါစေဟု ဆိုသည်။
မယ်တော်မိဖုရားကြီးကလည်း သားတော်ငယ် အိမ်ရှေ့မင်း နရပတိစည်သူနှင့် စုံဖက်ရန်သဘောတူလိုက်လေသည်။ မယ်တော်မိဖုရားကြီးသည် ဝေဠုဝတီအားခေါ်တော်မူပြီး နားကိုတန်ရုံဖြတ်ပြီး ဆက်လေသည်။ နားတန်လေသော် အလွန်အဆင်းလှသည်ဖြစ်၍ ယောက်ျားတစ်ကာတို့ မြင်လျှင် တိမ်းညွှတ်ကုန်၏။ မယ်တော်မိဖုရားကြီးလည်း မင်းသမီးတကာတို့၏ တတ်အပ်သော အတတ်တို့ကို ပဲ့ပြင်သွန်သင်တော်မူလေသည်။ ဝေဠုဝတီမင်းသမီးသည် သံသေဒဇ ပဋိသန္ဓေယူသူဖြစ်၍ အရောင်အဆင်းကား မိန်းမဟူသမျှနှင့် မတူကုန်။
နရသိင်္ခမင်းက ဝေဠုဝတီမင်းသမီးကို မြင်သောအခါ အလွန်သဘောကျလျှက် ရယူလိုကာ စဉ်းစားတော်မူသည်။ ညီတော်အိမ်ရှေ့မင်းကို ခေါ်တော်မူပြီး ငဆောင်ချမ်းအရပ်၌ မငြိမ်မသက်ဖြစ်နေ၍ စစ်ချီရန် လွှတ်လေသည်။ နရပတိစည်သူ မင်းသားလည်း စစ်သည်အင်အားအပြည့်နှင့် ငဆောင်ချမ်းသို့ စစ်ချီတော်မူသည်။ ညီတော်မရှိခိုက်တွင် ခယ်မတော် ဝေဠုဝတီမင်းသမီးကို မိဖုရားအဖြစ် နန်းတင်တော်မူလေသည်။
လှည်းကူးရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
လှည်းကူးရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
ဝေဠုဝတီ
ကံဆိုးသူ မြင်းခံငပြည့်
အိမ်ရှေ့မင်း နရပတိစည်သူ မင်းသားသည် စစ်မထွက်ခင်ကတည်းက နောင်တော်၏ အကြံကို ရိပ်မိတော်မူ၍ မြင်းခံငပြည့်ကို မြင်းနှင့် တကွ ငါ့အိမ်တော်တွင် အခင်းထွက်လျှင် လျင်လှစေဟု မှာတော်မူခဲ့လေသည်။ နရသိင်္ခမင်း ဝေဠုဝတီမင်းသမီးကို နန်းတင်တော်မူသောအခါ မြင်းခံငပြည့်သည် အလျှင်အမြန် အိမ်ရှေ့မင်းစစ်ချီရာသို့ လိုက်လေသည်။ ငါးပယ်ချောင်းအရပ်သို့ ရောက်သော် နေဝင်လေပြီ။ ငပြည့်သည် ချောင်းကိုမကူးတော့ဘဲ ချောင်းကမ်းစပ်တွင် အိပ်လေသည်။ နောက်တစ်နေ့ အရုဏ်တက်၌ မြင်းကိုစီး၍ ခရီးဆက်သည်။ မကြာမှီ အိမ်ရှေ့မင်း၏ တပ်နှင့် ပက်ပင်းတိုး၍ လျှောက်တင်သောအခါ နရပတိစည်သူက အချိန်မီ ရောက်မလာခဲ့၍ မြင်းခံငပြည့်ကို သတ်စေအမိန့်ပေးလိုက်လေသည်။
ယင်းနောက် နရပတိစည်သူသည် အမတ် အောင်စွာကို ခေါ်၍ လက်ရွေးစင်တပ်သား ၈၀ နှင့် နောင်တော် ဘုရင်ကို လုပ်ကြံစေသည်။
မိဖုရားအဖြစ်
အေဒီ ၁၁၇၄ တွင် နရပတိစည်သူ ပုဂံထီးနန်းကို စတင်စိုးစံသည်။ အဓိကရာဇဝင်ကျမ်း သုံးစောင်စလုံးတွင် သူမသည် ဝေဠုဝတီဘွဲ့အမည်ဖြင့် မိဖုရားခေါင် ဖြစ်လာကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။  သို့သော်လည်း ခေတ်ပြိုင်ကျောက်စာအထောက်အထားအရ သူမအမည်အား မိဖုရားခြောက်ပါးစာရင်းတွင် နောက်ဆုံးမှသာ ဖော်ပြထားသည်။ မိဖုရားနှင့် နရပတိစည်သူတို့တွင် ဇေယျသူရအမည်ရှိ သားတော်တစ်ပါးရှိပြီး ဝေဠုဝတီနှင့် သားတော် ဇေယျသူရတို့အား တလုပ်၊ အမြင့် နှင့် အနိမ့်မြို့များ (ယခုခေတ် မြင်းခြံခရိုင်နှင့် မုံရွာခရိုင်အတွင်း တည်ရှိသည်)ကို စားစေခဲ့သည်။
နတ်ရွာစံခြင်း
ဝေဠုဝတီမိဖုရားသည် ပညာရှိ သုခမိန်အမတ်ကြီး ဝဇီရဗုဒ္ဓိ အနိစ္စရောက်သည့် သက္ကရာဇ် ၅၄၈-ခုနှစ်တွင်ပင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။ နရပတိစည်သူမင်းသည် ဝေဠုဝတီအား ရည်စူး၍ တလုပ် (မြင်းခြံခရိုင်) တွင် ရွှေသပိတ် စေတီတော်ကို တည်ထားခဲ့သည်။
ကျမ်းပြုစာရင်း
ကဏ္ဍ:ပုဂံခေတ် မိဖုရားခေါင်များ
အဘိဏှဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၃။ ကုရုင်္ဂဝဂ် -၂၇- အဘိဏှာဇာတ်။ ။ ခွေးနှင့်အမြဲမပြတ်နေရ၍ ခွေးနှင့် ကင်းကွာမနေနိုင်သော မင်္ဂလာဆင်တော် အကြောင်း။
မေတ္တာသက်ဝင် လွန်ချစ်ခင်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် သာဝတ္ထိပြည်ဝယ်အလွန် ချစ်ကျွမ်းဝင်သော အဆွေခင်ပွန်းနှစ်ယောက် တို့သည် ရှိကုန်သတတ်။ထိုနှစ်ယောက်တို့တွင် တစ်ယောက်သော အဆွေခင်ပွန်းသည် ရဟန်းပြုကာ လူအဆွေခင်ပွန်းအိမ်သို့ နေ့စဉ် သွားလေ့ရှိ၏။ လူအဆွေခင်ပွန်းသည် ရဟန်းအဆွေခင်ပွန်းအား အိမ်တွင်ဆွမ်းကပ်လျက် ဆွမ်းစားပြီးလျှင် ကျောင်းသို့ အတူလိုက်၍ ကျောင်းတွင် တစ်နေ့လုံး စကာပြောဆိုနေထိုင်ကာ နေဝင်မှ အိမ်သို့ နြပ်လာလေ့ရှိ၏။
ထိုရဟန်းနှင့်လူအဆွေခင်ပွန်း နှစ်ဦးတို့ ချစ်ကျွမ်းဝင်ခြင်းသည် ရဟန်းတို့ဘောင်တွင် အထူးသဖြင့်ထင်ရှားလေ၏။ ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် စကားစပ်မိ၍ မြတ်စွာဘုရားကို လျှောက်ထားကြလေလျှင် မြတ်စွာဘုရာသည် “ရဟန်းတို့... ဤရဟန်းနှင့် လူတို့မှာ ယခု အခါသာလျှင် ချစ်ကျွမ်းဝင်သည် မဟုတ်၊ ရှေးအခါ၌လည်းချစ်ကျွမ်းဝင်ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
ဆင်နှင့်ခွေးပင် ချစ်ကျွမ်းဝင်
ထိုအခါခွေးတစ်ကောင်သည် ဆင်တင်းကုပ်သို့ သွား၍ မင်္ဂလာဆင်တော် စားရာအရပ်၌ ကျသောထမင်းလုံးတို့ကို စားလေ့ရှိ၏။ ထိုခွေးသည် အစာကြောင့် မင်္ဂလာဆင်တော်ကိုအဆွေခင်ပွန်းဖွဲ့ကာ ထိုဆင်တော်၏ အနီးမှာပင် အမြဲနေလေ၏။ မင်္ဂလာဆင်တော်လည်းထိုခွေးနှင့် ချစ်ကျွမ်းဝင်လျက် ခွေးကိုယူ၍ နှာမောင်းဖြင့် ပြန်လှန်ကာ ကစား၏။မြှောက်၍ ခေါင်းထက်၌ တင်၏။ ထိုဆင်နှင့် ခွေး - နှစ်ကောင်တို့သည် ခွဲခွာကွေကွင်း၍ မနေနိုင်ကုန်။
အမတ်ပညာရှိအတတ်သိ
တစ်နေ့သ၌ လူတစ်ယောက်သည်ဆင်ထိန်းအား အဖိုးပေးကာ ခွေးကိုယူ၍ သွားလေ၏။ ထိုအခါမှစ၍ မင်္ဂလာဆင်တော်သည် ခွေးနှင့်ကွဲကွာရသဖြင့် အစာလည်း မစား၊ ရေလည်း မသောက်၊ ရေလည်း မချိုး တမှိုင်မှိုင်သာ နေလေ၏။ဆင်ထိန်းသည် ထိုအကြောင်းကို မင်းကြီးအား လျှောက်ကြားလေသော် မင်းကြီးလည်းစုံစမ်းရန် ပညာရှိအမတ်ကို လွှတ်လိုက်လေ၏။
ပညာရှိအမတ်လည်းဆင်တင်းကုတ်သို့သွား၍ နှလုံးမသာသော ဆင်ကို မြင်လျှင် “ ဤဆင်မှာ အနာရောဂါမရှိ၊ချစ်ကျွမ်းဝင်သူ မိတ်တွေနှင့် ကွဲကွာသည် ဖြစ်လိမ့်မည်” ဟု ဆင်ခြင်ကာ “အချင်းဆင်ထိန်း ... ဤဆင်မှာ ချစ်ကျွမ်းဝင်နေသာ ရှိသလော” ဟု မေးလေ၏။ ရှိပါသည်၊ခွေးတစ်ကောင်နှင့် အလွန် ချစ်ကျွမ်းဝင်ပါသည်ဟု ဆို၏။ ဤခွေးသည် အဘယ်မှာနည်း ဟုမေးပြန်ရာ၊ လူတစ်ယောက်ယူသွားပါသည်ဟု ဆို၏။ အဘယ်အရပ်က လူနည်းဟု မေး၏။ မသိပါဟုဆိုလေ၏။
နှစ်ဦးတွေ့မှပျော်ရွှင်ကြ
ထိုနောက်မင်းကြီးထံသို့သွား၍ “အရှင်မင်းကြီး ... ဆင်မှာ အနာရောဂါမရှိ၊ ချစ်ကျွမ်းဝင်သောခွေးတစ်ကောင်နှင့် ကွဲသဖြင့် လွမ်းဆွတ်၍ မစားမသောက် တမှိုင်မှိုင် နေပါသည်” ဟုလျှောက်ထားလေ၏။ မင်းကြီးက “ပညာရှိ ...ထိုသို့ဖြစ်လျှင် အဘယ်သို့ စီမံရမည်နည်း” ဟု မေးလျှင် ပညာရှိအမတ်က “အရှင်မင်းကြီး... ဆင်တော်နှင့် ချစ်ကျွမ်းဝင်သော ခွေးတစ်ကောင်ကို လူတစ်ယောက် ယူသွားသည်၊ ထိုခွေးတွေ့သောအိမ်ကို မင်းဒဏ်ပေးမည်ဟု စည်လည်စေရမည်၊ သို့မှ ခွေးပြန်ရမည်“ ဟုလျှောက်ထားလေ၏။
စည်လည်စေသောအခါမင်းဒဏ်ကို ကြောက်သဖြင့် ခွေးကို မထားဝံ့ကြဘဲ လွှတ်လေလျှင် ခွေးလည်းအလွန်ချစ်ကျွမ်းဝင်သည့် ဆင်ထံသို့ ပြေးလာ၏။ ဆင်တော်လည်း ဝမ်းသာအားရ ခွေးနှင့်ကစားကာ ရောဂါမရှိ၊ ပကတိ ကျန်းမာလေ၏။
မင်းကြီးလည်း “တိရစ္ဆာန်၏ အလိုဆန္ဒကိုပင် သိပေသည်” ဟု ပညာရှိအမတ်အား စည်းစမ်ပေးကာ ချီးမြှောက်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ခွေးသည် - ယခု သတင်းသည်။
မင်္ဂလာဆင်သည် - အဆွေခင်ပွန်း မထေရ်။
ဗြဟ္မဒတ်မင်းသည် - အာနန္ဒာ။
ပညာရှိအမတ်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ချစ်သူချင်းချင်း၊ ကွဲကာလျဉ်း၊ မယွင်းဆဲရဲမည်။
(၂) ချစ်သူတွေ့လျှင်၊ ခွေးနှင့်ဆင်၊ အစဉ်ချမ်းသာသည်။
NGC 4030
NGC 4030 သည် ခရုပတ်ပုံစံ ဂယ်လက်ဆီဖြစ်ပြီး အလင်းနှစ် ၆၄ မီလီယံ ကွာဝေးသော ကြယ်စုတန်း ဗာဂိုးတွင် တည်ရှိသည်။ ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် ဆူပါနိုဗာ ပေါက်ကွဲမှုတစ်ခုအား ယင်းဂလက်ဆီတွင် တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ယင်းဆူပါနိုဗာသည် Type II အမျိုးအစား ဆူပါနိုဗာဖြစ်သည်။
သဲခီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
သဲခီးရွာ (Theakhee)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ခဲဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခဲဒိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၉ ဦး၊ မ ၂၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြင်စီတန်းရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်ကလော့ရွာ၊ ယောင်တဲ့
ယောင်ကလော့ရွာ (Yawngkalawt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ယောင်တဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၈၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းရည်စုပ်ရင်နီ
ပန်းရည်စုပ်ရင်နီ (Dicaeum ignipectus) သည် ပန်းရည်စုပ်ငှက် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းအား အိန္ဒိယတိုက်ငယ်နှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ဟောင်ကောင်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ထိုင်ဝမ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
မရှော့ကထောင်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
မရှော့ကထောင်ရွာ(Mashawtkahtaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ နိမ္မာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၄၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်း(လက်ဖွဲ့)
လောကီပညာအရ ဂဏန်း၊ အက္ခရာများကို ရေးသားစီရင်ထားသော ဇယားကွက်။ အင်းလက်ဖွဲ့စသည်များကိုဆောင်ရွက်သောအခါ၊ (နီရီ။ ၁၈၉။)
ဦးတိုရွာ၊ ဘဝိုင်း
ဦးတိုရွာ၊ ဘဝိုင်း
မေ ၁၉၅၈
ကိုးကား
1958
ရွှေဥမဲကျောင်း
ရွှေဥ ကျောင်းဆိုသည်မှာ ဘုန်းကြီးကျောင်း သာဖြစ်လျက် ရပ်တည်ထားရှိရာ ကြောင့် ရှင်ပြုပွဲတို့ အတွက် အလွန် လူကြိုက်များသည်။ သားယောက်ျားလေးတစ်ဦးအတွက် မြန်မာနိုင်ငံတွင် သူ့ ဘဝအတွက် အရေးအကြီးဆုံး အချိန်ကား ဗုဒ္ဓဘာသာ ရဟန်း ဘောင်သို့ တက်ဖို့ အပြုတွင် ကိုရင်တပါး အဖြစ် အစကနဦး ရှင်ပြုခံရဖို့ ဖြစ်ရာ ယင်းရှင်ပြုပွဲသည် အစဉ်အလာအားဖြင့် အကုန်အကျအများဆုံးခံ ဝမ်မြောက်ကြည်နူးရန် အကြောင်းဖြစ်လာသည်။ ရှင်ပြုပွဲ အစီအစဉ်နောက် ကိုရင်လောင်း၏ တကယ်လို့များ ရှိခဲ့လျှင် အမနှင့် နှစ်မများ သို့မဟုတ် အခြား မိမ္မသူ ဆွေမျိုးတို့က တရပ်လုံးကျော်အောင် (လာတော့မည့် ရှင်ပြု အလှူတော် အကြောင်း ကြော်ငြာ မောင်းခတ်သလို) အပြတ်သတင်း ကြေညာခြင်း ပြုကြပါတော့သည်။
အလယ်ကုန်းရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
အလယ်ကုန်းရွာ၊ ကွမ်းခြံကုန်း
ကန်ပြားရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ကန်ပြားရွာ (Kanpyar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ ကန်ပြားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၉၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘဝိုင်းစာဖြူစုရွာ၊ ဘဝိုင်း
ဘဝိုင်းစာဖြူစုရွာ၊ ဘဝိုင်း
ရွာသစ်ရွာ၊ ပါမဲ
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ ပါမဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၃၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပါမဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၆၉ ဦး၊ မ ၄၄၀၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၈၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကလောပရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗျတ်ဝိ၊ ဗျတ္တ
ဗျတ်ဝိ၊ ဗျတ္တသည် ပုဂံခေတ် သာသနာသက္ကရာဇ် ၁၅၅၀၊ ခရစ်နှစ် ၁၀၄၉-ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံဘက်မှ သင်္ဘောပျက်၍ သုဝဏ္ဏဘူမိ၊ သထုံပြည်၊ ဇင်းကျိုက်တောင်နားတွင် သောင်တင်နေသော ကုလားလူမျိုး၊ ညီနောင်နှစ်ဦး ဖြစ်သည်။ ထိုစဉ်အချိန်၌ သထုံပြည်တွင် အစိန္နာရာဇာမင်း အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်နေသော အချိန်ဖြစ်သည်။
ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း
thumb|တစ်ဦးချင်း ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း။ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း ( လက်တင် tortus မှသည် လိမ် ရန်၊ ညှင်းဆဲခြင်း) သည် တစ်စုံတစ်ဦးအား ပြင်းထန်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဝေဒနာများ ကို တစ်စုံတစ်ဦးအား ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်း သို့မဟုတ် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်သူ၏ ဆန္ဒအချို့ကို ဖြည့်ဆည်းပေးရန်အတွက် သို့မဟုတ် ကျူးလွန်ခံရသူထံမှ တစ်စုံတစ်ရာ တွန်းအားပေးလုပ်ဆောင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်သည် သိရှိပြီး ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ လုပ်ဆောင်မှု ဖြစ်သည်။ နာကျင်စေမှု သို့မဟုတ် နာကျင်စေမှုတို့ကို မသိလိုက်ဘဲ သို့မဟုတ် ပေါ့ဆစွာ ကျူးလွန်သည့် အကျင့်ကို ယေဘုယျအားဖြင့် နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်းဟု မယူဆပါ။
ရှေးခေတ်မှ ယနေ့ခေတ်အထိ သမိုင်းတစ်လျှောက် လူတစ်ဦးချင်း၊ အုပ်စုများနှင့် ပြည်နယ်များက ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းကို လုပ်ဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့အရေးယူခြင်းခံရပြီး ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုပုံစံများသည် မိနစ်အနည်းငယ်မှ ရက်ပေါင်းများစွာ သို့မဟုတ် ထိုထက်ပိုကြာသည့်အချိန်အတွင်း အလွန်ကွဲပြားနိုင်သည်။ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ရသည့် အကြောင်းရင်းများတွင် ပြစ်ဒဏ် ၊ ကလဲ့စားချေခြင်း ၊ ငွေညှစ်ခြင်း ၊ စည်းရုံးခြင်း ၊ နိုင်ငံရေး ပြန်လည်ပညာပေးခြင်း ၊ ဟန့် တားခြင်း ၊ အကျပ်ကိုင်ခံရသူ သို့မဟုတ် ပြင်ပ အဖွဲ့အစည်းအား စစ်ဆေးမေးမြန်းခြင်း ၊ အချက်အလက်များကို ထုတ်ယူရန် သို့မဟုတ် မှားယွင်းသည်ဖြစ်စေ ဝန်ခံခြင်း သို့မဟုတ် ၎င်းတို့ကို ဝမ်းနည်းကြေကွဲ စေသော စိတ်ကျေနပ်မှု ဖြစ်စေရုံမျှမက ပါဝင်ပါသည်။ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းကို လုပ်ဆောင်ခြင်း သို့မဟုတ် စောင့်ကြည့်ခြင်း။ တနည်းအားဖြင့် အချို့သော ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ပုံစံများသည် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ နာကျင်မှုကို ထိခိုက်စေရန် သို့မဟုတ် တူညီသော စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပျက်စီးမှုကို ရရှိချိန်တွင် ဖြစ်နိုင်သမျှ အနည်းငယ်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှု သို့မဟုတ် အထောက်အထားများကို ချန်ထားရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သူသည် သားကောင်အား သတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒဏ်ရာရစေခြင်း သို့မဟုတ် မပြုလုပ်နိုင်သော်လည်း ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုသည် တ မင်သေစေ ခြင်းနှင့် ကြီးလေးသော ပြစ်ဒဏ်ပေးခြင်း ပုံစံအဖြစ် လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။ ရည်ရွယ်ချက်ပေါ် မူတည်၍ ရည်ရွယ်ချက်ရှိရှိ အသက်ဆုံးရှုံးစေသည့် နှိပ်စက်မှုပုံစံကိုပင် ကျူးလွန်ခံရသူအား တတ်နိုင်သမျှ ဝေဒနာခံစားခွင့်ပြုရန် (ဥပမာ- တစ်ဝက်တစ်ပျက် ကြိုးဆွဲချ )။ အခြားကိစ္စများတွင်၊ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်သူသည် သားကောင်၏အခြေအနေကို လျစ်လျူရှုထားနိုင်သည်။ thumb|နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှု ပိုများလာသည်။ နိုင်ငံအချို့က နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းခြင်းကို တားမြစ်ထားသော်လည်း နိုင်ငံတကာဥပဒေနှင့် နိုင်ငံအများစု၏ ပြည်တွင်းဥပဒေများ အောက်တွင် တားမြစ်ထားသည်။ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် တရားမဝင်နှင့် ကဲ့ရဲ့ရှုံ့ချမှုများရှိသော်လည်း မည်သည့်အရာသည် အတိအကျဖြစ်ပြီး ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုအဖြစ် တရားဝင်သတ်မှတ်ထားခြင်း မရှိသေးကြောင်း ငြင်းခုံနေကြဆဲဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် လူ့အခွင့်အရေးကို ပြင်းထန်စွာ ချိုးဖောက် ပြီး လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိ (သို့သော်လည်း တရားမဝင်) အဖြစ် ကုလသမဂ္ဂ လူ့အခွင့်အရေး ကြေညာစာတမ်း အပိုဒ် ၅ တွင် ကြေညာ ထားသည်။ 1949 ခုနှစ် ဂျီနီဗာ သဘောတူညီချက်များ နှင့် 1977 ခုနှစ် ဇွန်လ 8 ရက်နေ့ ၏ ထပ်လောင်း သဘောတူညီချက်များ I နှင့် II တို့သည် လက်နက်ကိုင် ပဋိပက္ခ များတွင် ဖမ်းဆီးခံရသူများအား ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်း မပြုရန် တရားဝင် သဘောတူညီ ခဲ့ကြသည်။နိုင်ငံတကာပဲဖြစ်ဖြစ် ပြည်တွင်းမှာပဲဖြစ်ဖြစ်။ နိုင်ငံပေါင်း 163 ပါဝင်သော ကုလသမဂ္ဂ ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှု ဆန့်ကျင်ရေး ကွန်ဗင်းရှင်း တွင် လက်မှတ်ရေးထိုးထားသော နိုင်ငံများအတွက် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်ခြင်းကို တားမြစ်ထားသည် ။
နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုနှင့် အလားတူ နှိပ်စက်ညှဉ်းပန်းမှုတို့သည် အကျင့်ပျက်သည့်အပြင် လက်တွေ့မကျကြောင်းနှင့် ညှင်းပန်းနှိပ်စက်မှုမှရရှိသော အချက်အလက်များသည် အခြားနည်းများဖြင့်ရရှိသည်ထက် များစွာယုံကြည်စိတ်ချရမှုနည်းပါးသည်ဟု အမျိုးသားနှင့်နိုင်ငံတကာဥပဒေဆိုင်ရာ တားမြစ်ချက်များမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ဤတွေ့ရှိချက်များနှင့် နိုင်ငံတကာ သဘောတူညီချက်များ ရှိသော်လည်း၊ လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများကို စောင့်ကြည့်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ (ဥပမာ- အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ လွတ်ငြိမ်းချမ်းသာခွင့် ၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ပြန်လည်ထူထောင်ရေးကောင်စီ ၊ ညှဉ်း ပန်းနှိပ်စက်ခံရမှုမှ လွတ်မြောက်ရေး စသည် ဖြင့်) သည် ပြည်နယ်များမှ ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုမှုကို အစီရင်ခံသည်။ ကမ္ဘာ့ဒေသများစွာတွင်  Amnesty International ၏ ခန့်မှန်းချက်အရ လက်ရှိတွင် အနည်းဆုံး ကမ္ဘာ့အစိုးရ ၈၁ ခုသည် ညှဉ်းပန်းနှိပ်စက်မှုကို ကျင့်သုံးကြပြီး အချို့မှာ ပွင့်လင်းမြင်သာစွာ လုပ်ဆောင်ကြသည်။
ပန်းရည်စုပ်ကျောနီ
ပန်းရည်စုပ်ကျောနီ (Dicaeum cruentatum) သည် ပန်းရည်စုပ်ငှက် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းအား အရှေ့တောင်အာရှ၊ တရုတ်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
လှီရုံးရွာ၊ မင်းတပ်မြို့နယ်
လှီရုံးရွာ(Hliyone)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မင်းတပ်ခရိုင်၊ မင်းတပ်မြို့နယ်၊ အွယ်ရေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၄၈၆၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အွယ်ရေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၃၇ ဦး၊ မ ၃၅၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းတပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုန်းညို၊ ရှင်
ရှင်အုန်းညို (မြန်မာ ၈၁၅-၈၅၅) သည် ရှင်မဟာသီလဝံသ၏ တပည့်ဖြစ်ပြီး ဂါထာခြောက်ဆယ်ပျို့ဖြင့် ထင်ရှားသည်။
ငယ်ဘဝ
ရှင်ဥတ္တမကျော်၊ ရှင်မဟာသီလဝံသနှင့် ရှင်ခေမာတို့ ကဲ့သို့ပင် သက္ကရာဇ် ၈၁၅ ခုနှစ်တွင် ဖွားမြင်၍ ဇာတိအားဖြင့် လည်း တောင်တွင်းကြီးမြို့ သတိုးထမ်းရွာသား (ယခုရွှေအိုးရရပ်) ဖြစ်သည်။
ရှင်အုန်းညို၏ ‌မွေးနေ့သည် ရှင်ဥတ္တမကျော်နှင့် ခုနှစ်၊ လ၊ ရက်တို့ အတူတူဖြစ်၍ ရှင်ဥတ္တမကျော်က သုံးလခန့်ကြီးသည်ဟု ဆိုကြသည်။ မွေးဖွားနေ့မူကား တနင်္ဂနွေနေ့တည်း။ ငယ်မည်​မောင်အံ့ကြီး ဖြစ်၏။
အချို့က ရှင်အုန်းညို၏မိဘများမှာ ဦးအေး၊ ဒေါ်ထွေး ဖြစ်သည်ဟုဆို၍ အချို့သုတေသီများကမူ မိဘအမည် အတိအကျ မသိရဟုဆိုသည်။ သို့ရာတွင် ရှင်အုန်းညိုကိုယ်တိုင်ရေးသော ဂါထာခြောက်ဆယ် ပျို့နိဂုံး၌မူ
''ပုဂံမြင်စိုင်း၊ စစ်ကိုင်းပင်းယ၊ အင်းဝဟူသည်၊ ဘုံနန်းတည်က၊ ရဲစည်အမျိုး၊ တို့ဘေးဘိုးကား၊ မတ်ရိုးမင်းစည်၊ ကောင်းဆက်ရှည်၏ ဟု ပါရှိသောကြောင့် ရှင်အုန်းညို၏ဘေးဘိုးအစဉ်အဆက်သည် မှူးမျိုးမတ်မျိုး ဖြစ်ကြောင်းသိရသည်။ ရှင်အုန်းညို၏ငယ်မည်ကိုလည်း အချို့က မောင်အံ့ကြီး ဟုဆို၍ အချို့က မောင်အုန်းညိုဟုဆိုကြသည်။ ရှင်အုန်းညိုသည် နတ်မှီးလင်းဆရာတော်ထံတွင် စာပေသင်ကြား တတ်မြောက်ပြီးနောက် တောင်တွင်းမင်းငယ်ဇေယျကျော်ထင်က ပစ္စည်း​လေးပါး ဒါယကာအဖြစ်ခံယူကာ ကျောင်းတော်ဆောက်လုပ်၍ မဏိရတနာကျောင်းသမုတ်ကာ လှူဒါန်းခံရသောကြောင့် မဏိရတနာဆရာတော်ဟုလည်း ထင်ရှားသည်။ သို့ရာတွင် အချို့ကရှင်အုန်းညိုကိုလူဝတ်ကြောင် စာဆိုဟု အမှတ်အသားပြုကြသည်။ ကဝိလက္ခဏဒီပနီ ရတုချ ဖွယ်အဖွင့်၌ ရှင်မည်ရစာဆိုအမတ်များစာရင်းတွင် ရှင်အုန်းညို၊ ရှင်သူရဲ၊ ရှင်သံကိုယ်စသည်ဖြင့် ထည့်သွင်းဖော်ပြထားလေ သည်။ ဝေါဟာ ရတ္ထပကာသနီ တတိယတွဲ စာမျက်နှာ ၂ဝ၃ ၌လည်း ထောင်သင်း၊ သံကိုယ်၊ မိညို၊ အုန်းညို အာဒီဂီဟိ ပဏ္ဍိတေဟိစ ဟူ၍လည်းကောင်း ပါရှိလေသည်။ ၁၂၆၇ ခုနှစ် တွင် ပြုစုပြီးစီးသော ဆရာတော်ခင်ကြီးဖျော် အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာမျက်နှာ ၂၊ ၃ တို့၌မူ ဒဒသက္ကရာဇ် ၈၃ဝ ပြည့်ဖွား ငယ်မည် ဦးညို၊ ရဟန်းမည် အရှင်မဟာသီလဝံသနှင့် ရှင်ဥတ္တမကျော် အရှင်အုန်းညို၊ အရှင်ခေမာ ဟူသော ရဟန်းတော်လေးပါး သည် ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ဂါထာခြောက်ဆယ်ပျို့ အတ္ထုပ္ပတ္တိ စာတမ်း၌ တောင်တွင်းကြီးမြို့၊ ပေလေးပင် ရှင်လေးပါး၊ ရှေး သူဟောင်းစကားအရ ရှင်ဥတ္တမကျော်၊ ရှင်သီလဝံသ၊ ရှင်အုန်း ညို၊ ရှင်ခေမာ လေးဖြာသောမဟာထေရ်တို့တွင် ရှင်အုန်းညို မဟာထေရ်သူမြတ်သည် ဟူ၍လည်းကောင်း ပါရှိရာ ရှင်အုန်း ညိုသည် ရဟန်းစာဆိုဖြစ်သည် လူစာဆိုဖြစ်သည်ကို အယူအဆ အမျိုးမျိုး ကွဲပြားလျက်ရှိလေသည်။
ဂါထာခြောက်ဆယ်ပျို့
ဤပျို့ကို ရွှေနန်းကြော့ရှင် လက်ထက်ရေးသည်။ သက္ကရာဇ် ၈၇၉-ခုနှစ်တွင် ကျမ်းပြီးသည်။ ထိုပျို့သည် ဗုဒ္ဓဝင် အဋ္ဌကထာနှင့် အပဒါန် အဋ္ဌကထာလာဂါထာ ၆၃-ပုဒ်ကို မြန်မာကဗျာ အလင်္ကာဆင်၍ ရေးဖွဲ့ခဲ့သည်။ ဗုဒ္ဓဝင် အဋ္ဌကထာအလိုဂါထာ ၆၄၊ အပဒါန် အဋ္ဌကထာအလို ၆၃-ပုဒ်ရှိသော်လည်း အနည်းငယ်ပိုသည်ကို ပမာဏမပြုဘဲ ဂါထာ ၆ဝ ဟုလည်း ခေါ်ဝေါ်သုံးစွဲ ကြသည်။
အချို့ကမူ ရှင်အုန်းညိုသည် ဂါထာခြောက်ဆယ်ပျို့ အပြင် ပါရာဇိကဏ် အဋ္ဌကထာနိသျ၊ ပါစိတျာဒိ အဋ္ဌကထာ နိသျ၊ အဋ္ဌသာလိနီ အဋ္ဌကထာနိသျ၊ ကင်္ခါဝိတရဏီ အဋ္ဌကထာ နိသျ၊ သင်္ခေပဋီကာနိသျ၊ ဋီကာကျော် နိသျ၊ ပဉ္စပကြိုဏ် အဋ္ဌကထာ နိသျ၊ သမ္မောဟ ဝိနောဒနီ အဋ္ဌကထာနိသျတို့ကိုလည်း ပြုစုခဲ့ သည်ဟု ဆိုသည်။
ဂါထာခြောက်ဆယ်ပျို့ တစ်စောင်တည်းနှင့်ပင် ရှင် အုန်းညိုသည် စာပေလောက၌ ထင်ရှားခဲ့သည်။ ယင်းပျို့ကို ရွှေနန်းကြော့ရှင်ဘုရင်လက်ထက် သက္ကရာဇ် ၈၇၉ ခုနှစ် ကဆုန်လပြည့် သောကြာနေ့တွင် ပြုစုရေးသားပြီးစီးသည်။ ဂါထာခြောက်ဆယ်ပျို့ကို ရေးသားရာ၌ မြတ်စွာဘုရားသခင်အား ရာဇဂြိုဟ်ပြည်မှ ကပိလဝတ်ပြည်သို့ ကြွမြန်းတော်မူပါမည့် အကြောင်းနှင့် တပေါင်းလရာသီ၏ သာယာပုံ၊ သစ်သီးပန်းမန် တို့၏ နှစ်သက်ဖွယ်တင့်တယ်ပုံတို့ကို ကာဠုဒါယီထေရ်က ချီးကျူးလျှောက်ထားအပ်သော ဂါထာတို့ကို မှီငြမ်းပြုထားလေ သည်။ ထိုဂါထာတို့၏ အရေအတွက်မှာ ဗုဒ္ဓဝင်အဋ္ဌကထာတွင် ၆၄ ဂါထာလာရှိလျက် အပဒါန်အဋ္ဌကထာ၌မူကား ၆၃ ဂါထာ လာရှိသည်။ ယင်းအဋ္ဌကထာ နှစ်ကျမ်းအနက် ရှင်အုန်းညိုသည် အပဒါန်အဋ္ဌကထာ၌လာရှိသော ဂါထာများကိုသာ မှီငြမ်းပြု သည်ဟု ပညာရှိများကယူဆကြသည်။ အရေအတွက် ခြောက် ဆယ်ထက် အနည်းငယ်စွန်းကယ်နေသော ဂါထာပုဒ်ရေများကို ပမာဏမပြုဘဲ ဂါထာခြောက်ဆယ်ဟုသာ အလွယ်တကူမှည့်ခေါ် ခြင်းဖြစ်သည်။
ပျံလွန်ခြင်း
ရှင်အုန်းညိုသည် သက္ကရာဇ် ၈၅၅ ခုနှစ် သက်​တော်(၄၀)၊ ဝါ​တော်(၂၀) တွင် ပျံလွန်​တော်မူသည်။
ချင်းစခမ်းကြီးရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ချင်းစခမ်းကြီးရွာ (Chinsakhangyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ချင်းစခမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၇၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ချင်းစခမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၂ ဦး၊ မ ၅၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၇၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အောင်လံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ္ဘာလိပ်
ကမ္ဘာလိပ် (ခေါ်) လိပ်ပုတီး (Amyda cartilaginea) သည် အခွံပျော့လိပ်အမျိုးအစားဖြစ်ပြီး ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၊ ဘရူနိုင်းနိုင်ငံ၊ ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယနိုင်ငံ အရှေ့မြောက်ဒေသ၊ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၊ ဂျာဗားကျွန်း၊ လာအိုနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနိုင်ငံ၊ မြန်မာနိုင်ငံ၊ စင်ကာပူနိုင်ငံ၊ ထိုင်းနိုင်ငံနှင့် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။
ဟယ်လင် သောမတ်စ်
ဟယ်လင် သောမတ်စ် (၁၉၂၀-၂၀၁၃) သည် အိမ်ဖြူတော်သတင်းသမားလောကတွင် အမျိုးသမီးသတင်းထောက်ဘဝဖြင့် အမျိုးသားများနှင့် ရင်ဘောင်တန်းကာ ပထမဦးဆုံးသတင်းလိုက်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်ကာ သူမကွယ်လွန်ချိန်တွင် အသက် ၉၂ နှစ်ရှိပြီဖြစ်သည်။
ဘဝဇာတ်ကြောင်း
သူမအမည် အပြည့်အစုံက ဟယ်လင် အေမီလီယာ သောမတ်စ်ဖြစ်သည်။ ၁၉၂၀ ပြည့်နှစ် ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ဟယ်လင့်ကို ကင်တပ်ကီပြည်နယ်၊ ဝင်ချက်စ်တာမြို့တွင် မွေးဖွားသည်။ ဂျော့နှင့် မေရီသောမတ်စ်တို့၏ သားသမီး ဆယ်ယောက်အနက် သတ္တမမြောက်သမီးဖြစ်သည်။ မိဘများသည် လက်ဘနွန်နိုင်ငံ၊ ထရီပိုလီမှ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုသို့ ရောက်လာကာ အခြေချနေထိုင်ခဲ့သူများဖြစ်သည်။ သူမသည် မီချီဂန်ပြည်နယ်၊ ဒက်ထရွိုက်တွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့ရသည်။ သူ့ဖခင်က ကုန်စုံဆိုင်တစ်ဆိုင်ဖွင့်ထားသည်။ သူမသည် အထက်တန်းကျောင်းတွင် တက်နေစဉ်ကတည်းက သတင်းသမားတစ်ယောက်ဖြစ်ရန် ဆန္ဒပြင်းပြခဲ့သူဖြစ်သည်။ အထက်တန်းအောင်ပြီးနောက် ဒက်ထရွိုက်မြို့ရှိ Wayne တက္ကသိုလ်သို့ ဝင်ခွင့်ရခဲ့သည်။ ၁၉၄၂ ခုနှစ်တွင် အင်္ဂလိပ်စာပေ အဓိကဖြင့် ဘွဲ့ရရှိခဲ့သည်။ ထိုစဉ်က Wayne တက္ကသိုလ်သည် သတင်းမီဒီယာဘွဲ့အတွက် သင်ကြားခြင်း မရှိသေးပေ။
သတင်းသမားဖြစ်လာပုံ
ဟယ်လင် သောမတ်စ်သည် စာရေးဆရာ၊ သတင်းထောက်၊ အိမ်ဖြူတော် သတင်းလိုက်အဖွဲ့ဝင်၊ နိုင်ငံရေးဝေဖန်အကြံပေးစသည့် ဂုဏ်ထူးများကို ပိုင်ဆိုင်ထားသူလည်းဖြစ်သည်။ ထိုဂုဏ်ထူးများကို ဟယ်လင်တစ်ယောက် အလုပ်မလုပ်ဘဲထိုင်ပြီး ရလာခဲ့ခြင်းတော့ မဟုတ်ပေ။ ဟယ်လင်သည် သတင်းသမားတစ်ဦးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နိုင်ရန်အတွက် ဝါရှင်တန်ဒီစီသို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ Washington Daily News တွင် စတင်ဝင်ရောက်အမှုထမ်းသည်။ ရှစ်လအကြာတွင် သပိတ်မှောက်သူများနှင့် ပူးပေါင်း ခဲ့သောကြောင့် အလုပ်ထုတ်ခံရသည်။၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် United Press တွင် ရေဒီယိုသတင်းများရေးသားသူအဖြစ် တစ်ပတ်လျှင် ၂၄ ဒေါ်လာဖြင့် အလုပ်ဝင်လုပ် သည်။ ယနေ့ခေတ်ငွေတန်ဖိုးနှင့်ဆိုလျှင် ၃၁၈ ဒေါ်လာခန့်နှင့် ညီသည်။ လူမှုရေးလုပ်ငန်းသတင်းများ၊ အမျိုးသမီးလှုပ်ရှားမှု သတင်းများနှင့် အနုပညာရှင်တို့အကြောင်း သတင်းများကို ရေးသားရသည်။ နှစ်ကြာလာသည့်အခါတွင် ဝါရှင်တန်ရှိ နာမည် ကျော် အနုပညာရှင်များအကြောင်းကို အင်တာဗျူး များဖြင့် ရေးသားဖော်ပြခွင့်ရခဲ့သည်။
ဘဝဖြတ်သန်းမှု
၁၉၅၅ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တရားရေးဌာနသတင်းများကို ရေးသားရန် တာဝန်ပေးအပ်ခြင်းခံရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် အမေရိကန် ကျန်းမာရေးဌာနနှင့် ပါလီမန်သတင်းများကို ရေးသားသူဖြစ်လာသည်။
၁၉၅၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၀ ပြည့်နှစ်အထိ အမျိုးသမီးသတင်းကလပ်တွင် ဥက္ကဋ္ဌတာဝန်ကို ထမ်းဆောင်ခဲ့ရသည်။ ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် အမေရိကန်သို့ရောက်လာသော ဆိုဗီယက်ရုရှားခေါင်းဆောင် ခရုရှက်မိန့်ခွန်းပြောပွဲသို့ အမျိုးသမီး သတင်းထောက်များ သတင်းတက်ယူခွင့်ကို ပိတ်ပင်ခဲ့သည့် အမျိုးသားအသင်းကလပ်သို့ အမျိုးသမီးသတင်းထောက်အချို့နှင့်အတူ အတင်း ဝင်ရောက် သတင်းယူခဲ့သည်။
၁၉၆၀ ပြည့်နှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် ဂျွန်အက်ဖ် ကနေဒီ သမ္မတပြန်ဖြစ်လာပြီးနောက် မိမိအမြင်များကို လွတ်လပ်စွာရေးသား ဖော်ထုတ်တင်ပြတတ်သဖြင့် နာမည်ရလာသည်။ ၁၉၆၁ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလမှစတင်ကာ အိမ်ဖြူတော် UPI သတင်းထောက်အဖြစ် စတင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့် ရရှိခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှ စတင်ပြီး သတင်းလောကတွင် သူမကို "Sitting Buddha" ဟူ၍လည်းကောင်း၊ "First Lady of the Press" ဟုသည့် အမည်များဖြင့်လည်းကောင်း လူသိများခဲ့ရသည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၉ ရက်နေ့၊ အိုဘားမား သမ္မတဖြစ်လာပြီး ပထမဦးဆုံး သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ဟယ်လင် တစ်ယောက် သတင်းမီဒီယာသမားများ၏ ရှေ့ဆုံးတန်းတွင်ထိုင်ကာ သမ္မတသစ်၏ ဂုဏ်ပြုခြင်းခံခဲ့ရသည်။ အိုဘားမားက“ဟယ်လင်… ကျွန်တော် စိတ်လှုပ်ရှားလွန်းလို့ ဘာပြောရမှန်းတောင် မသိတော့ဘူး” ဟု ပြောကာ အလေးပေးခဲ့သည်။
ဟယ်လင်သည် United Press International (UPI) သတင်းဌာနတွင် ယခင် United Press ဟုခေါ်ချိန် ကတည်းက သတင်းသမားအဖြစ် ၅၇ နှစ်အကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူဖြစ်သည်။ သတင်းစာတိုက်ကို သတင်းထောက်ဘဝ ဖြင့် စတင်ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်း အိမ်ဖြူတော်သတင်းအဖွဲ့ မန်နေဂျာဖြစ်လာသည်။ ၂၀၀၀ မှ ၂၀၁၀ ပြည့်နှစ်အထိ Hearst Newspapers တွင် ကော်လံစားသတင်းထောက်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ သည်။ ပြည်တွင်းသတင်းများနှင့် အိမ်ဖြူတော်အကြောင်းများ ရေးသားခဲ့သည်။ အမေရိကန်သမ္မတ ၁၁ ဆက်တိုင်အောင် သတင်းစီမံအုပ်ချုပ်ရေးတာဝန်များကို ထမ်းဆောင်ပေးခဲ့သည်။ သမ္မတ အိုင်စင်ဟောင်ဝါ လက်ထက်မှသည်၊ သမ္မတ အိုဘားမား ဒုတိယသက်တမ်းကာလအထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်းဖြစ်သည်။
ဟယ်လင်တစ်ယောက် အမျိုးသားသတင်းကလပ်တွင် ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီး အရာရှိတစ်ယောက်အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် အိမ်ဖြူတော်သတင်းအဖွဲ့တွင်လည်း ပထမဦးဆုံး အမျိုးသမီးသတင်းထောက်အဖြစ် ဝင်ရောက်ခွင့်ရရှိခဲ့သည်။ ထို့ပြင် နာမည်ကျော် Gridiron ကလပ်တွင်လည်း ပထမဦးဆုံးဝင်ရောက်ခွင့်ရသည့် အမျိုးသမီး သတင်းထောက်ဖြစ်သည်။ သူမဘဝတစ်လျှောက် စာအုပ် ၆ အုပ်ရေးသားခဲ့သည်။ နောက်ဆုံးစာအုပ် "Listen Up, Mr. President: Everything You Always Wanted Your President to Know and Do " ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ကရစ် ကရောဖို့ဒ်နှင့်တွဲပြီး ရေးသားခဲ့သည်။
၂၀၁၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၇ ရက်နေ့တွင် ဟယ်လင်သည် Hearst သတင်းစာတိုက်မှ အနားယူခဲ့သည်။ မှတ်မှတ်ရရ ထိုအချိန်တွင် သူမသည် အစ္စရေးနိုင်ငံ၊ အစ္စရေး ဂျူးလူမျိုးများနှင့် အစ္စရေး-ပါလက်စတိုင်းပဋိပက္ခများကို အငြင်းပွားဖွယ်ရာ မှတ်ချက်များ ပေးပြီးသည့်အချိန်နှင့်လည်း တိုက်ဆိုင်နေသည်။
ဟယ်လင်သည် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်ခန့်က ကျူးဘားနိုင်ငံခေါင်းဆောင် ဖီဒယ်လ် ကက်စထရိုအား အမေရိကန်ဒီမိုကရေစီနှင့် ကျူးဘားဒီမိုကရေစီ ဘာကွာခြားသနည်းဟု မေးဖူးသည်။ ကက်စ်ထရိုက “ကျွန်တော် ဟယ်လင် သောမတ်စ်ရဲ့ မေးခွန်းကို ပြန်မဖြေနိုင်ခဲ့ဘူး” ဟုပြောခဲ့သည်။ တကယ်တော့ ထိုမေးခွန်း၏အဖြေကို သူမအများကြီး မျှော်လင့်ပြီး မေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် သမ္မတကနေဒီအား အိမ်ဖြူတော်တွင် ကျင်းပသည့် သတင်းနှင့်ဓာတ်ပုံသမားများ၏ နှစ်ပတ်လည် ညစာစားပွဲသို့ သွားမတက်ရန် ဟယ်လင်က ပိတ်ပင်တားဆီးခဲ့သည်။ အကြောင်းမှာ ထိုညစာစားပွဲတွင် အမျိုးသမီးသတင်း ထောက်များကို တက်ခွင့်မပြုသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ကနေဒီကလည်း အမျိုးသမီးများကို လက်ခံမှ ထိုညစာစားပွဲသို့ တက်ရောက်ခဲ့သည်။
သူမသည် ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် သမ္မတ ရစ်ချက် နစ်ကဆင်နှင့်အတူ တရုတ်ပြည်ခရီးကို ပထမဦးဆုံး လိုက်ပါခွင့်ရှိသည့် အမျိုးသမီး သတင်းထောက်လည်းဖြစ်သည်။ ဝါးတားဂိတ် အရှုပ်တော်ပုံတွင် တရားသူကြီးချုပ်ကိုယ်တိုင် သူမကိုခေါ်ပြီး အကြံဉာဏ်များ ရယူခဲ့သည်။
ဟယ်လင်သည် သမ္မတ ရစ်ချတ် နစ်ဆင်လက်ထက်ကတည်းက သမ္မတများ၏ ကမ္ဘာလှည့်ခရီးစဉ်တိုင်းလိုလိုတွင် ပါဝင်ခဲ့ သည်။ ၁၉၇၅ ခုနှစ် စီးပွားရေးထိပ်သီးညီလာခံသို့ အိမ်ဖြူတော် သတင်းထောက်ချုပ်တစ်ယောက်အနေဖြင့် ၂၅ နှစ်တိုင် လိုက်ပါခွင့်ရရှိခဲ့သည်။
UPI ၌ နှစ်ပေါင်း ၅၇ နှစ်ကြာ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်၊ မေလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် အနားယူလိုက်သည်။ UPI မှ ထွက်ပြီးနောက်တွင် သူမ၏ ဆန့်ကျင်သည့်အမြင်များကို လွတ်လပ်စွာဖော်ထုတ်ပြောဆိုလာခဲ့သည်။ မက်ဆာချူးဆက် နည်းပညာတက္ကသိုလ်တွင် “ကျွန်မ နှစ်ပေါင်း ၅၀ လောက် သတင်းထောက်တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့ရတာ ကြောင့် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဆင်ဆာပြန်လုပ်နေခဲ့မိတယ်။ ခုတော့ ကျွန်မ နိုးထလာခဲ့ပြီးဖြစ်တဲ့အတွက် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ပြန်မေး ကြည့်လိုက်ပါတယ်။ ငါဒီနေ့ ဘယ်သူ့ကို မုန်းရမလဲဆိုတာကိုပေါ့” ဟူ၍ဖြစ်သည်။
ကျိုက်ပါရွာမရွာ၊ ကျိုက်ပါ
ကျိုက်ပါရွာမရွာ၊ ကျိုက်ပါ
ဟယ်လင် သောမတ်စ်
ဘဝဖြတ်သန်းမှု
သမ္မတ ဂျော့ ဒဗလျူ ဘုရှ်လက်ထက်တွင် ဟယ်လင်သည် အိမ်ဖြူတော်သတင်းဌာန ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ အေရီ ဖလက်ရှာနှင့် ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ခဲ့ရသည်။ သူမက ဖလက်ရှာအား အကြမ်းဖက်သမားများကို လက်နက်ထောက်ပံ့ခြင်းနေခြင်းနှင့် ပတ်သက်ပြီး “အစ္စရေးတွေ လက်နက်တွေ ဘယ်ကရနေတာလဲ” ဟုမေးလိုက်သည်။
ဖလက်ရှာက“ဒါက ဒီလိုရှိတယ် ဟယ်လင်”၊“ဘယ်လိုရှိတာလဲ”၊“အကြမ်းဖက်ဖို့ သုံးတယ်ဆိုတာက မတော်တဆဖြစ်သွားခဲ့ရတာပါ။ ယာဆာ အာရာဖတ်နဲ့ အစ္စရေးပြည်သူတွေ ရန်သူဖြစ်နေလို့ပါ”ဟယ်လင်ကကြားဖြတ်ပြီး“ပါလက်စတိုင်းပြည်သူတွေက သူတို့မြေအတွက် သူတို့တိုက်ခိုက်နေကြတာ မဟုတ်လားရှင့်”“ဒါက ဒီလိုရှိပါတယ်။ အပြစ်မဲ့သူတွေကို သတ်ဖြတ်နေပါတယ်ဆိုတဲ့ ဦးတည်ချက်နဲ့ လုံးဝကွဲလွဲနေပါတယ်။ အကြမ်းဖက်သမားတွေကို ထောက်ပံ့နေပါတယ်ဆိုတာနဲ့ အပြစ်မဲ့ ပြည်သူတွေကို သတ်ဖြတ်နေပါတယ်ဆိုတာ ခေါင်းစဉ်ချင်း မတူပါဘူး” ဟု အကြပ်ရိုက်စွာဖြင့် ပြန်လည်ဖြေရှင်းခဲ့ရသည်။
၂၀၀၆ ခုနှစ် မတ်လ ၂၁ ရက်နေ့တွင် သမ္မတ ဘုရှ်ကိုလည်း ဟယ်လင်က ဤသို့ မေးခွန်းထုတ်ခဲ့ဖူးသည်။
“သမ္မတကြီးရှင့် ကျွန်မမေးချင်တာက အီရတ်ကို ကျူးကျော်ဖို့ ဘာကြောင့် ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာလဲ။ ရှင့်မှာ အကြောင်းပြချက်တွေ အများကြီးရှိနိုင်ပါတယ်။ ဘာပြောပြော အဲဒီအကြောင်းပြချက်တွေက တစ်ခုမှ မဟုတ်နိုင်ပါဘူး။ ကျွန်မမေးချင်တာက ဘာကြောင့် ရှင် စစ်ဖြစ်ချင်နေရတာလဲ။ ရှင်က ရေနံကြောင့်လို့ပြောမယ်။ ရေနံ လိုအပ်တာကြောင့်ပြောမယ်။ ဒါ အစ္စရေး မဟုတ်ပါဘူး။ ဘာကြောင့် ရှင် စစ်ဆင်နေရတာလဲ” ဟု ရဲဝံ့ပြတ်သားစွာ သမ္မတကို ထိပ်တိုက်ရင်ဆိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၀၉ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁ ရက်နေ့တွင် ဟယ်လင်သည် သမ္မတ အိုဘားမား အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် ပတ်သက်၍လည်း“ကျွန်မတို့မှာ ထိန်းချုပ်မှုဆိုတာ ရှိသင့်တယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီလို ထိန်းချုပ်မှုမျိုးတော့ မဖြစ်သင့်ဘူး။ ကျွန်မ အတော်လေးလည်း အံ့အားသင့်သွားမိတယ်။ ကျွန်မ အံ့ဩမိတယ်ဆိုတာ ရှင်ကပြောတော့ ပွင့်လင်းပြီး ထင်သာမြင်သာရှိရမယ်လို့ဆိုပြီး ထိန်းချုပ် ဦးမယ်ဆိုတာက ဘာသဘောလဲ” ဟု ဆိုခဲ့သည်။ သမ္မတနစ်ဆင် လက်ထက်ကတည်းက သတင်းမီဒီယာအပေါ် ချုပ်ကိုင်မည် ဆိုသည့် အပြောကို ယခု အိုဘားမားလက်ထက်တွင်လည်း သူမက ကန့်ကွက်ကာ ဝေဖန်ချက်ပေးခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ဘဝနိဂုံး
ဟယ်လင်သည် သူမကိုယ်သူမ လစ်ဘရယ်ကျကျ နေထိုင်ပြောဆိုတတ်သူအဖြစ် ဂုဏ်ယူဝံ့ကြွားလေ့ရှိသည်။ သူမ ဘဝတစ်လျှောက်လုံး အလုပ်တွင်သာ နစ်မြှုပ်ထားပြီး အသက် ၅၁ နှစ်ကျမှ သူနှင့် လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်တစ်ဦးဖြစ်သူ ဒေါက်ဂလပ်စ် ကောနဲလ်နှင့် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ဒေါက်ဂလက်စ်သည် ဟယ်လင်နှင့် လက်ထပ်ပြီး လေးနှစ်အကြာတွင် အယ်လ် ဇိုင်းမားရောဂါစွဲကပ်ခဲ့သဖြင့် ၁၉၈၂ ခုနှစ် ကွယ်လွန်ချိန်အထိ ဟယ်လင်က ပြုစုစောင့်ရှောက်ခဲ့ရသည်။ ဟယ်လင်သည် ၂၀၁၃ ခုနှစ်၊ ဇူလိုင်လ ၂၀ ရက်နေ့တွင် သူမနေထိုင်ရာ ဝါရှင်တန် ဒီစီရှိအိမ်တွင် ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ သူမကွယ်လွန်ချိန်၌ အသက် ၉၂ နှစ် ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ၉၃ နှစ်မြောက် မွေးနေ့ကို ဆင်နွှဲရန် နှစ်ပတ်အလိုခန့်တွင်ဖြစ်သည်။ အမျိုးသမီး သတင်းထောက်များသည် သူမကို လူမှုရေးကွန်ရက်တစ်ခုဖြစ်သည့် Twitter ကတစ်ဆင့် ဝမ်းနည်းအမှတ်ရ ကြောင်း ဖော်ထုတ်ကြသည်။
အန်ဒရေး မစ်ချယ်က သူမ၏ Twitter စာမျက်နှာတွင်“ကျွန်မတို့ကို သူ့လမ်းစဉ်နောက် မလိုက် လိုက်အောင် ဆွဲခေါ်နိုင်သူ” ဟုတင်စားခဲ့သည်။
လင်းဆွိကလည်း“ဂျာနယ်လစ်လောက မှန်ကြီးတစ်ချပ် ကွဲသွားပြီ” ဟု ဂုဏ်ပြုခဲ့သည်။
သမ္မတ အိုဘားမားကလည်း“စစ်မှန်သော ရှေ့ဆောင်လမ်းပြသူပါ။ သမ္မတအဆက်ဆက် သူ့တာဝန်ကို သူမပျက်အောင် ထမ်းဆောင်သွားခဲ့တယ်” ဟု ဂုဏ်ပြုစကားပြောကြားခဲ့သည်။
နိမ္မာရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
နိမ္မာရွာ(Neinmar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ နိမ္မာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၇၃၆ ဖြစ်သည်။
ရှမ်းတဲကြီး (အရှေ့ပိုင်း)
ရှမ်းတဲကြီး (အရှေ့ပိုင်း)
နန္ဒိဝိသာလဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၃။ ကုရုင်္ဂဝဂ် -၂၈- နန္ဒိဝိသာလဇာတ်။ ။ ရုန့်ရင်းကြမ်းတမ်းစွာဆဲဆိုသဖြင့် ဝန်မရုန်းဘဲနေသော နွားလား အကြောင်း
ဆဲရေးခြင်းပြု ကဲ့ရဲ့မှု
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဆဗ္ဗဂ္ဂိရဟန်းတို့သည် ခိုက်ရန်ဖြစ်ကြကုန်၏။ ဆဲရေး ရှုတ်ချကြကုန်၏။ အက္ကောာသဝတ္ထုဆယ်ပါးတို့ဖြင့် ဆဲရေးကုန်၏။