cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နောင်ပေါင်းရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
နောင်ပေါင်းရွာ(Nawngpawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ခတ်ချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခတ်ချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၄၇ ဦး၊ မ ၅၃၇၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၅၂၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလီနစိတ္တဇာတ်
ဒုကနိပါတ် - ၁။ ဒဠှဝဂ် -၁၅၆ - အလီနစိတ္တဇာတ်။ ။ ကျေးဇူးသိတတ်၍ လုံ့လဝီရိယရှိသော ဆင်ဖြူတော်ကြောင့် ဇမ္ဗူဒိပ်မင်းအဖြစ်သို့ ရောက်သော အလီနစိတ္တမင်းသား အကြောင်း။
လုံ့လကြောင်းပြု ဆုံးမမှု
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့သော ရဟန်းတစ်ပါး ရှိလေ၏။
ရဟန်းတို့သည် ထိုရဟန်းကို မြတ်စွာဘုရားထံ ဆောင်ယူကာ လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့သော အကြောင်းကို လျှောက်ကြလျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် ထိုရဟန်းအား - “ချစ်သား ရဟန်း ... သင်သည် ငါဘုရား သာသနာတော်၌ ရဟန်းပြုပါလျက် အဘယ်ကြောင့် လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့ဘိသနည်း။ ရှေးအခါက သင်သည် လုံ့လဝီရိယကို မယုတ်လျော့မူ၍ မွေးဖွားခါစ သူငယ်အား တစ်ဆယ့်နှစ်ယူဇနာ ရှိသော ဗာရာဏသီပြည်ကြီး၌ မင်းအဖြစ်ကိုယူ၍ ပေးဖူးသည် မဟုတ်တုံလော” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
သစ်လုပ်စားကာ လက်သမားရွာ
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဗာရာဏသီမြို့တော်မှ မနီးမဝေးသော အရပ်ဝယ် လက်သမားတို့ရွာ ရှိလေ၏။ ထိုရွာ၌ လက်သမား ငါးရာတို့သည် နေကြကုန်၏။
ထိုလက်သမားတို့သည် လှေဖြင့် မြစ်ညာသို့ ဆန်တက်ကာ တောသို့ဝင်၍ ဘုံတစ်ဆင့်နှစ်ဆင့် စသည်ဖြင့် အဆင်သင့် စီမံထားကာ များစွာသော တိုင်၊ ရက်မ၊ ထုပ်၊ လျောက်၊ ဒိုင်း၊ မြား စသော အိမ်အဆောက်အအုံတို့ကို ပြုလုပ်၍ လှေဖြင့် မြို့သို့ တင်ဆောင်လျက် ရောင်းချပြီးလျှင် တစ်ဖန်တောသို့ပြန်ကာ ပြုလုပ်မြဲ ပြုလုပ်ကြပြန်၏။
ရွာသားများကြောင့် ခြေနာပျောက်
ထိုလက်သမားတို့နေရာ မနီးမဝေးအရပ်တွင် ဆင်ကြီးတစ်ကောင်သည် ခြေထောက်ကို ရှားငုတ်စူးသဖြင့် ဖူးဖူးရောင်ကာ ပြည်မှည့်လျက် နာကျင်ကိုက်ခဲ၍ ဝေဒနာ သည်းထန်စွာ ခံစားနေရ၏။ ထိုဆင်ကြီးသည် လက်သမားတို့ သစ်ခုတ်သံ၊ သစ်ရွေသံ ကြားလတ်သော် ငါ့အား ဤလက်သမားတို့ကို မှီ၍ အသက်ချမ်းသာလိမ့်မည်ဟု ကြံစည်လျက် ခြေထောက်သုံးချောင်းဖြင့် ထောက်ကာ လက်သမားတို့ထံ လာလေ၏။
လက်သမားတို့လည်း ဖူးဖူးရောင်နေသော ဆင်ကြီး၏ ခြေထောက်ကိုမြင်လျှင် သနားကြင်နာလှသဖြင့် အနားသို့ ချဉ်းကပ်လျက် ရှားငုတ်စူးဝင်နေသည်ကို မြင်ပြန်လျှင် ရှားငုတ်ကို အပေါ်က ပဲခွပ်ဖြင့် ရစ်ကာ ကြိုးနှင့်ချည်ပြီးလဆင် ရှားငုတ်ကို နုတ်၍ ပြည်ကို ထွက်စေလျက် ရေနွေးဖြင့် သုတ်သင် ဆေးကြောကာ သင့်လျော်သောဆေးဝါး ထည့်ကြလေလျှင် မကြာမီ အနာရောဂါ ပျောက်ကင်းလေ၏။
ကျေးဇူးဆပ်ရေး ဆင်ငယ်ပေး
ဆင်ကြီးသည် အနာကင်းလျှင် ငါ့မှာ ဤလက်သမားတို့ကြောင့် အသက်ချမ်းသာသည်။ ယခုအခါ၌ လက်သမားတို့အား ကျေးဇူးဆပ်အံ့ဟု ကြံစည်ကာ ထိုနေ့မှစ၍ လက်သမားတို့နှင့် သစ်ကိုဆွဲ၏။ ရွေသောအခါလည်း ပဲခွပ်ကိုယူ၍ ပေး၏။ မျဉ်းကြိုးကို လက်မောင်းဖြင့် ကိုင်၏။ ရွေသောအခါ သစ်ကို လှန်၍ပေး၏။ ထိုအခါ လက်သမားတို့သည် ထမင်းစားသောအခါ ဆင်အား တစ်ဆုပ်စီပြု၍ ထမင်းဆုပ် ငါးရာတို့ကို ပေးကြ၏။ ထိုဆင်ကြီးအား ကိုယ်လုံးဖြူဆွတ်သော အာဇာနည် ဆင်သားငယ် တစ်ကောင်လည်း ရှိလေ၏။
ဆင်ကြီးသည် လက်သမားတို့နှင့် အတူတကွ လုပ်ကိုင်စားသောက်ကာ ကာလကြာရှည်လတ်သော် ယခုအခါ ငါအိုမင်းခဲ့ပြီ၊ လက်သမားတို့ အလုပ်ကို လုပ်ကိုင်ရန် သားငယ်ပေး၍ သွားရန်သင့်သည်ဟု ကြံစည်လျက် လက်သမားတို့ကို မပြောကြားဘဲ တောသို့သွား၍ သားငယ်ကို ခေါ်လာပြီးလျှင် “ဤဆင်ငယ်အား ငါ၏ သားတည်း၊ သင်တို့သည် ငါ့အား အသက်ကို ပေးပေးသည်။ ဤဆင်ငယ်ကို ဆေးဖိုး အတွက် ယူကြလော့၊ ဤဆင်ငယ်သည် ဤနေ့မှစ၍ သင်တို့အမှုကို ပြုလုပ်လတ္တံ့” ဟု အပ်နှင်းကာ ဆင်ငယ်ကို ဆုံးမခဲ့၍ တောသို့ဝင်လေ၏။
ပျော်မွေ့နေရှာ လူတို့ရွာ
စင်စစ်သဖြင့် အာဇာနည် ဖြစ်သော ဆင်၊ မြင်း၊ ယောကျ်ားတို့သည် ရေ၌ ကျင်ကြီး၊ ကျင်ငယ်ကို စွန့်လေ့မရှိကြကုန်။ ထို့ကြောင့် ဆင်ငယ်သည် ဘယ်အခါမျှ ရေ၌ ကျင်ကြီး၊ ကျင်ငယ် မစွန့်လေ။ ကြည်းကုန်း၌သာ စွန့်လေ့ရှိ၏။
ဆင်ဆရာကြံမှ ရေချိုးရ
တစ်နေ့သ၌ မိုးရွာသည်ရှိသော် ဆင်ချေးခြောက်တို့သည် မိုးရေကြောင့် မြစ်သို့ကျဆင်းလျက် အောက်သို့ မျောကာ ဗာရာဏသီမြို့တော်ရှိ မြစ်ဆိပ် ချုံတစ်ခုတွင် တင်နေကုန်၏။ ဆင်ထိန်းတို့သည် ဗာရာဏသီမင်း၏ ဆင်ငါးရာတို့ကို ရေချိုးရန် မြစ်ဆိပ်သို့ ဆောင်ကြကုန်၏။ ဆင်တို့သည် အာဇာနည် ဆင်ချေးနံ့ကိုရသဖြင့် တစ်ကောင်မျှ မြစ်သို့ မသက်ဆင်းဝံ့ကြကုန်။
ဆင်အာဇာနည်ရှာ မင်းကြွလာ
ဆင်ဆရာတို့လည်း မင်းကြီးထံ သွားကြ၍ “မြတ်သော မင်းကြီး မြစ်ညာ၌ ဆင်အာဇာနည် ရှိလိမ့်မည်။ ရှာဖွေစုံစမ်း၍ ယူသင့်သည်” ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။ မင်းကြီးလည်း စစ်သည်ဗိုလ်ပါနှင့် ခြံရံကာ လှေဖောင်တို့ဖြင့် မြစ်ညာသို့ ဆန်တက်လက်သော် လက်သမားတို့ နေရာသို့ ရောက်လေ၏။ လက်သမားတို့လည်း မင်းကြီးကို ခရီးဦး ကြိုဆိုကြ၍ “မြတ်သောမင်းကြီး ... ဤအရပ်သို့ အဘယ်အတွက် ကြွလာပါသနည်း၊ သစ်တို့ကို အလိုရှိလျှင် ယူတော်မူပါ ဆက်သပါမည်” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။ “အချင်တို့ ... ငါသည် သစ်တို့ကိုလို၍ လာသည်မဟုတ်၊ သင်တို့ထံရှိသော ဆင်အာဇာနည်ကို အလိုရှိ၍လာသည်” ဟု ပြောလေ၏။ “မြတ်သောမင်းကြီး .... ယူတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။
ဆင်ချီးမြှောက်ရေး တိုင်းပြည်ပေး
မင်းကြီးလည်း ဆင်ဖြူတော်ကိုယူ၍ မြို့သို့ရောက်လျှင် တစ်မြို့လုံး တန်ဆာဆင်စေလျက် အဘိသိက်သွန်းလျက် မင်္ဂလာဆင်တော်ပြု၍ အဆွေခင်ပွန်းအရာ၌ ထားပြီးလျှင် တိုင်းပြည်တစ်ဝက် ခွဲပေးကာ ပူဇော်သက္ကာရကို အညီအမျှ ခံယူေ၏။ ဆင်ဖြူတော်ရောက်သော ကာလမှစ၍ ဇမ္ဗူဒိပ် တစ်ကျွန်းလုံး မင်းအဖြစ်သည် ဗာရာဏသီ မင်းကြီးလက်သို့ ရောက်ကာ ဧကရာဇ်မင်း ဖြစ်လေ၏။
စစ်ထိုးဖို့ပြောကြား ဆိုင်းငံ့ထား
ကာလရှည်ကြာလတ်သော် ဘုရားအလောင်းသည် ဗာရာဏသီမင်း၏ မိဖုရားကြီးဝမ်းဝယ် ပဋိသန္ဓေ နေလေ၏။ ထိုအခါ မင်းကြီးသည် နတ်ရွာစံလေ၏။ ထိုအကြောင်း ကို နှလုံးကွဲ၍ သေမည်ကို စိုးရိမ်သည့်အတွက် မင်္ဂလာဆင်တော်အား မပြောဝံ့ကြကုန်၏။ လုပ်ကျွေးမြဲသာ လုပ်ကျွေးကြကုန်၏။ မင်းကြီး နတ်ရွာစံသည်ကို ကြားလေလျှင် အနီးရှိ ကောသလမင်းသည် များစွာသော စစ်သည်ဗိုလ်ပါနှင့် လာ၍ ဗာရာဏသီမြို့တော်ကို ဝန်းရံပိတ်က ဆို့ထားလေ၏။
ထိုအခါ စစ်သူကြီးတို့သည် မြို့ကိုလုံခြုံစွာ ပိတ်ဆို့၍ ကောသလမင်းကြီးအား “အရှင်မင်းကြီး ... အကျွန်ုပ်တို့ မိဖုရားကား ကိုယ်ဝန်ရင့်မာခဲ့ပြီ၊ ခုနစ်ရက်ရှိလျှင် မွေးဖွားပါလိမ့်မည်။ လက္ခဏာဖတ် ပုဏ္ဏားတို့လည်း သားယောကျ်ားဖွားမြင်မည်ဟု ဟောကြားပါသည်။ သို့အတွက် မိဖုရားကြီး မွေးပြီးရုံ ခုနစ်ရက် ဆိုင်းငံ့တော်မူပါ၊ ခုနစ်ရက်လည်လျှင် စစ်ထိုးပါမည်” ဟု သတင်းစကား ပို့လိုက်၏။ ကောသလမင်းကြီးလည်း ခုနစ်ရက် ဆိုင်းငံ့လေ၏။
မင်းသားဖွားမြင် စစ်ရေးဆင်
ခုနစ်ရက်မြောက်သောနေ့၌ မိဖုရားကြီးသည် သားယောကျ်ားကို ဖွားမြင်လေ၏။ ထိုမင်းသားအး လူတို့ တွန့်တိုဆုတ်နစ်ခြင်း ကင်းသောစိတ်ကို ဖြစ်စေသောကြောင့် “အလီနစိတ္တမင်းသား” ဟု မှည့်ခေါ်ကြကုန်၏။ စစ်သူကြီးတို့သည် မင်းသား မွေးဖွားသောနေ့မှစ၍ ကောသလမင်းနှင့် စစ်ထိုးကြကုန်၏။ စစ်သည်တို့သည် အကြီးအချုပ် မပါသဖြင့် များပြားပါလျက် နောက်သို့ တစ်စတစ်စ ဆုတ်နစ်လေ၏။
အမတ်တို့သည် မိဖုရားကြီးအား “အရှင်မိဖုရား ... စစ်သည်တို့ ဆုတ်နစ်ကြသည်၊ သည်လိုသာဖြစ်လျှင် ရှုံးလိမ့်မည်။ သို့အတွက် မင်းကြီး နတ်ရွာစံသောအဖြစ်၊ သားတော် ဖွားမြင်သောအဖြစ်၊ ကောသလမင်းလာ၍ စစ်ထိုးသော အဖြစ်ကို မင်္ဂလာဆင်တော်အား ပြောကြားမည်” ဟု လျှောက်ထားကြကုန်၏။ မိဖုရားကြီးလည်း ကောင်းပြီဟု ဝန်ခံကာ သားတော်ကို တန်ဆာဆင်၍ ဘွဲ့ဖြူပုဆိုး၌ အိပ်စေလျက် နန်းတော်မှ သက်ဆင်းပြီးလျှင် အမတ်အပေါင်းခြံရံကာ ဆင်တင်းကုပ်သို့ သွားလေ၏။
ဆင်မင်းတိုင်ပင် ရန်အောင်မြင်
ရောက်လျှင် သားတော်ကို ဆင်တော်၏ ခြေရင်း၌ အိပ်စေ၍ ဆင်တော်အား “အရှင် ... အရှင်၏ အဆွေတော်မင်းကြီး နတ်ရွာစံပါပြီ၊ နှလုံးကွဲမည် စိုးရိမ်၍ အရှင်အား မပြောကြားကြပါ။ ဤသူငယ်ကား အရှင် အဆွေမင်းကြီး၏ သားတော် ဖြစ်ပါသည်။ ကောသလမင်းလည်း မြို့ကို ဝန်ရံကာ အရှင့်သားတော်နှင့် စစ်ထိုးနေပါသည်။ စစ်သည်တို့လည်း ဆုတ်နစ်ကြပါသည်။ အရှင့်သားတော်ကို စောင့်ရှောက်ပါ၊ မင်းအဖြစ်ကိုယူ၍ ပေးပါ” ဟု အကြောင်းစုံ ပြောကြားကြကုန်၏။
ထိုအခါ ဆင်ဖြူတော်သည် မင်းသားငယ်ကို နှာမောင်းဖြင့် သုံးသပ်ပြီးလျှင် ဦးကင်းပေါ်သို့ တင်ကာ ငိုကြွေးလျက် မိဖုရားလက်သို့ပေး၍ ကောသလမင်းကို ဖမ်းမည်ဟု ဆင်တင်းကုပ်မှ ထွက်လေ၏။ အမတ်တို့လည်း ချပ်မိန်ညိုတို့ကို ဝတ်ဆင်ပြီးလျှင် ဆင်ဖြူတော်ကိုလည်း တန်ဆာဆင်၍ ခြံရံကာ မြို့မှထွက်ကြကုန်၏။ ဆင်ဖြူတော်သည် မြိ်ု့ပြင်သို့ရောက်လျှင် ကြိုးကြာသံကဲ့သို့ မြည်ဟည်းကာ လူအများကို ထိတ်လန့်စေလျက် ပြေးစေပြီးလျှင် ကောသလမင်းကို ဦးသျှောင်၌ ဆွဲငင်ကာ ယူဆောင်ခဲ့၍ မင်းသားငယ်၏ ခြေရင်းမှာ ဝပ်စေ၏။ သတ်မည်လာသူတို့ကို တားမြစ်လေ၏။ ကောသလမင်းအား ဤနေ့မှစ၍ သတိထားလော့၊ မင်းသားသည် ငယ်သေးသည်ဟု မမှတ်လင့်ဟု ဆုံးမ၍ လွှတ်လိုက်၏။
ဆင်မင်းကြောင်းပြု ထင်ရှားမှု
ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်း၌ ဖြစ်သော မင်းအဖြစ်သည် မင်းသားငယ်၏ လက်သို့သာ ရောက်လေ၏။ ဆန့်ကျင်ဘက် ရန်သူမည်သည်မရှိ။ ခုနစ်နှစ်အရွယ်သို့ ရောက်သောအခါ အဘိသိက်သွန်း၍ မင်းပြုတော်မူသဖြင့် အလီနစိတ္တမင်းဟု တွင်လေ၏။ တရားသဖြင့် မင်းပြုကာ နတ်ပြည်ကို ပြည့်စေ၏။
သဗ္ဗညု မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်ကို ဆောင်တော်မူ၍ ဘုရားဖြစ်တော်မူသောအခါ လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့သော ရဟန်းအား -
“ချစ်သားရဟန်း ... ဗာရာဏသီ စစ်သည်တို့သည် အလီနစိတ္တမင်းသားကို မှီ၍ ငါတို့အနွယ်အဆက် မင်းကို ရစေပြီဟု ရွှင်လန်းစွာ စစ်သည်ဗိုလ်ပါများသော ကောသလမင်းကို ဆင်ဖြူတော်အား ဖမ်းစေသကဲ့သို့၊ ထို့အတူ ယောဂကင်းရာ နိဗ္ဗာန်သို့ရောက်ရန် ဗောဓိပက္ခိယတရား သုံးဆယ့်ခုနစ်ပါးကို ပွားများစေသော အဆွေခင်ပွန်းကောင်းကိုမှီ၍ လုံ့လဝီရိယနှင့် ဖြူစင်သော သီလရှိသော ပုဂ္ဂိုလ်သည် ဝိပဿနာ အစဉ်ဖြင့် သံယောဇဉ်တို့ ကုန်ဆုံးရာ အရဟတ္တဖိုလ်သို့ ရောက်ရာ၏” –
ဟု မဟာနိဗ္ဗာန်ကို အထွက်တပ်ကာ ဟောတော်မူ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မယ်တော်သည် - ယခုအခါ မဟာမာယာ။
ခမည်းတော်မင်းကြီးသည် - သုဒ္ဓေါဓနမင်းကြီး။
ဆင်ဖြူတော်သည် - လုံ့လဝီရယ ယုတ်လျော့သော ရဟန်း။
ကောသလမင်းသည် - မောဂ္ဂလာန်။
အလီနစိတ္တမင်းသားသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) ကြိုးစားအားထုတ်ဘိ၊ လုံ့လရှိ၊ ပြီး၏ အကျိုးမများ။
(၃) အလီနမှီကာ၊ အောင်မြင်ပါ၊ ဗာရာစစ်သည်လား။
အင်းလျှားကုန်းရွာ၊ အင်းလျှားကုန်း
အင်းလျှားကုန်းရွာ၊ အင်းလျှားကုန်း
ငွေသောင်ယံရွာ၊ ဆင်တုံး
ငွေသောင်ယံရွာ၊ ဆင်တုံး
လက်ပံဂွ
လက်ပံဂွ
နောင်ဟင်ကရင်စုရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
နောင်ဟင်(ကရင်စု)ရွာ(Naunghin(Kayinsu))သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ခနိမ်းဖော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၁၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခနိမ်းဖော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၆၅ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၆၃၈ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းလယ်ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
မင်းလယ်ရွာ (Minlel)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ မင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၈ ဦး၊ မ ၇၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်တင်ဘာ ၁၉၃၁
ကိုးကား
1931
တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံ
တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံ၏ တရားဝင်အမည်မှာ တောင်ဆူဒန်သမ္မတနိုင်ငံ ဖြစ်ပြီး အရှေ့အာဖရိကတွင် ရှိသော ကုန်းတွင်းပိတ်နိုင်ငံ တစ်နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ လက်ရှိမြို့တော်မှာ ဂျူဘာမြို့ ဖြစ်ပြီး အကြီးဆုံးမြို့လည်း ဖြစ်သည်။ နောက်တွင် မြို့တော်ကို ပို၍ အလယ်ပိုင်းကျသော ရမ်စီယယ်မြို့သို့ ရွှေ့ပြောင်းလိမ့်မည် ဖြစ်သည်။ အရှေ့ဘက်တွင် အီသီယိုးပီးယားနိုင်ငံ၊ အရှေ့တောင်ဘက်တွင် ကင်ညာနိုင်ငံ၊ တောင်ဘက်တွင် ယူဂန်းဒါးနိုင်ငံ၊ အနောက်တောင်ဘက်တွင် ကွန်ဂိုဒီမိုကရက်တစ်သမ္မတနိုင်ငံ၊ အနောက်ဘက်တွင် ဗဟိုအာဖရိကသမ္မတနိုင်ငံ၊ မြောက်ဘက်တွင် ဆူဒန်နိုင်ငံတို့က ဝန်းရံထားသည်။ တောင်ဆူဒန်နိုင်ငံတွင် နိုင်းမြစ်ဖြူကြောင့်ဖြစ်ပေါ်လာသော ကျယ်ပြန့်သော ရွှံ့နွံအိုင်ဒေသ ပါဝင်သည်။
တောင်နောက်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
တောင်နောက်ရွာ (Taungnauk)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဂွေးချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၂၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေးချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၇ ဦး၊ မ ၂၃၄၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၉၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငြိမ်းကျော်
ငြိမ်းကျော် (၁၉၄၃-၁၉၉၅) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာ ဖြစ်သည်။
ငယ်ဘဝနှင့် ပညာရေး
၁၉၄၃ ခု၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်တွင် အင်းစိန် ပေါက်တောရပ်နေ ဦးအေးမောင်၊ ဒေါ်အုန်းတို့မှ မွေးသည်။ ငယ်မည်မှာ အပါ ဖြစ်ပြီး အမည်ရင်းမှာ မောင်မောင်ကြီး တွင်သည်။
၁၉၄၉ ခုတွင် ဒေါ်ချစ်မေကျောင်းတွင် ပညာစသင်ပြီး ဦးငွေထွန်းကျောင်း၌ စတုတ္ထတန်း ပညာသင်ဆုရသည်။
တက္ကသိုလ်ဝင်တန်းကို ၁၉၆၄ ခုတွင် နည်းပြသိပ္ပံ အလွတ်ပညာသင်ကျောင်းမှ အောင်မြင်ပြီး ၁၉၆၅ ခုတွင် ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် မြန်မာစာအဓိကဖြင့် ပညာသင်သည်။
၁၉၇၄ ခုတွင် မြန်မာစာတန်းကို စကားပြေအထူးဆုနှင့် အောင်မြင်ပြီး မဟာဝိဇ္ဇာတက်ရန် အဆင့်မီသည်။
စာပေလှုပ်ရှားမှု
အထက်တန်းအောင်ပြီးနောက် ဝတ္ထုတိုများ၊ ကဗျာများ ရေးခဲ့သည်။ မောင်ယမုန် ကလောင်နှင့် ပို့သည့် ချစ်သည်သာဆိုရုံမျှ ဝတ္ထုတိုမှာ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း၌ ဖော်ပြခံရသည်။ ငြိမ်းကျော် ကလောင်ဖြင့် ပို့သည့် ကိုဘောဂ ဝတ္ထုလည်း မြဝတီ၌ ပါလာသည်။
ပထမနှစ်ကျောင်းသားဘဝတွင် ရေးသည့် မြန်မာ ပြဇာတ်ရေစီးကြောင်း ဆောင်းပါးကို ပညာပဒေသာ စာစောင်တွင် ဖော်ပြခံရသည်။ ၈၀၂ ခုနှစ် သရေခေတ္တရာ တရုတ်နိုင်ငံရောက် ပျူဂီတအဖွဲ့၊ တူရိယာနှင့် စကေး စာတမ်းမှာ ထင်ရှားသည်။
၁၉၇၂ ခုတွင် မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသနအသင်းတွင် လက်ထောက် အထွေထွေအတွင်းရေးမှူးအဖြစ် လုပ်ကိုင်သည်။
အိမ်ထောင်ရေး
၁၉၆၆ ခုတွင် ဒေါ်ခင်သန်းနှင့် လက်ထပ်သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၉၅ ခု၊ အောက်တိုဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ကွယ်လွန်သည်။ ဇနီး ဒေါ်ခင်သန်းနှင့် သားသမီး (၇) ယောက် ကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:အမျိုးသားစာပေဆုရှင်များ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
တလိုင်းကွင်းရွာ၊ တလိုင်းကွင်း
တလိုင်းကွင်းရွာ၊ တလိုင်းကွင်း
ဟဲလုံဟောင်းရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ဟဲလုံဟောင်းရွာ(Helonghaung)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ ဟဲလုံဟောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟဲလုံဟောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၈ ဦး၊ မ ၂၉၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၂၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ပီလီကန် နက်ဗျူလာ
ဓာတ်ငွေ့တိမ်တိုက်နှင့် ကြယ်မွေးဖွားမှုများ တည်ရှိနေသောကြောင့် ပီလီကန် နက်ဗျူလာအား လေ့လာခဲ့ကြသည်။ ယခုချိန်မှ နောင်နှစ်သိန်းပေါင်းများစွာကြာလျင် ပီလီကန် နက်ဗျူလာဟု သိရတော့မည်မဟုတ်ဘဲ ယခုပုံစံမှ အသွင်ကွဲပြားသွားမည်ဖြစ်သည်။
ဟဲလုံဟောင်းရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နဘူးနှစ်ချားရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်မော်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
မန်မော်ရွာ (Manmaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ မန်မော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၆၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြို့ပင်သာရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ကြို့ပင်သာရွာ (Kyoetpinthar)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ထီးပုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၄၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထီးပုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၆၁ ဦး၊ မ ၂၁၇၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၀၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇယ်ခန်းရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဇယ်ခန်းရွာ(Zeihkan)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ခတ်ချိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၈၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခတ်ချိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၁၄၇ ဦး၊ မ ၅၃၇၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၅၂၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရော့တန်ပူရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ရော့တန်ပူရွာ (Rawttanpu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဟာရီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၃၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟာရီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၆၁ ဦး၊ မ ၄၅၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၄၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆင်ထုံး( အောက်စု)ရွာ၊ ဆင်တုံး
ဆင်ထုံး( အောက်စု)ရွာ၊ ဆင်တုံး
ငှက်ဝါထိပ်နီ
ငှက်ဝါထိပ်နီ (Cyanoderma rufifrons) သည် ငှက်မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး ဟိမဝန္တာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှဒေသတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိမဝန္တာတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ယူနန်ပြည်နယ်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ဆင်နက်ချောင်ရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ဆင်နက်ချောင်ရွာ (Sinnetchaung)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ဓနု ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ရွာငံမြို့နယ်၊ ကျောက်ကူပြင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၈၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျောက်ကူပြင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၀၅ ဦး၊ မ ၁၅၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြန်မာနိုင်ငံရှိ တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ
ဤသည်မှာ မြန်မာ့ပြည်တွင်းပဋိပက္ခများတွင် ပါဝင်နေသော မြန်မာနိုင်ငံရှိ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းများ စာရင်း (တပ်မတော်မှ လွဲ၍) ဖြစ်သည်။ အဆိုပါ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့များကို မြန်မာနိုင်ငံ အစိုးရက တရားဝင်အားဖြင့် တိုင်းရင်းသား လက်နက်ကိုင် အဖွဲ့အစည်းများ (ethnic armed organisations (EAOs)) ဟု ခေါ်ဆိုသည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ သမိုင်း ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံရေး *
ခါ့ကန်
ခါ့ကန် သည် နီပေါနိုင်ငံ၊ ပိုခါရာမြို့ရှိ ခါရာနီဖန့်တွင် တည်ရှိသည့် သန့်ရှင်းကြည်လင်သည့် ရေကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤကန်သည် လက်နတ်ရပ်ကွက်အမှတ် ၁၊ ၄၊ ၆ စသည့်ရပ်ကွက်များတွင် တည်ရှိသည်။
ကန်သည် စုစုပေါင်းဧရိယာ ၂၄.၈၀၃၀ ဟက်တာ (၆၁.၂၉၀ ဧက) ရှိသည်။ ကန်၏ ရေဧရိယာသည် ၁၃.၇၃၇၀ ဟက်တာ (၃၃.၉၄၅ ဧက) ရှိသည်။ နှစ်အချို့ကြာကတည်းက ကန်ထဲတွင် ငါးဖမ်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ဤကန်ကို "ငှက်နယ်မြေ" ဟု သိကြပြီး ငှက်များကို ကြည့်ရှုရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ ကန်တွင် အိန္ဒိယ၊ ဆိုက်ဘေးရီးယားနှင့် အာဖဂန်နစ္စတန်စသည့်နိုင်ငံများမှ ငှက်များသည် အအေးဒဏ်မှ ခိုလှုံကာကွယ်ရန် လာရောက်နေထိုင်ကြသည်။
အဝါရောင်ငှက်တစ်မျိုးဖြစ်သည့် Yellow Bittern ငှက်မျိုးစိတ်သည် နွေရာသီပြောင်းရွှေ့လာပြီး ကန်၏ အနီးအနားတွင် တွေ့မြင်ရသည်။
ဤဧရိယာသည် အမျိုးမျိုးသော ပြောင်းရွှေ့ငှက်မျိုးစိတ်များအား သုတေသနပြုလုပ်ရာစင်တာနေရာတစ်ခုလည်း ဖြစ်သည်။
သာဆည်
သာဆည်
တန့်စန်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
တန့်စန်ရွာ (Tanthsan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ နားဟွယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၇၂၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားဟွယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၀၂ ဦး၊ မ ၁၁၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၉၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ဂွေးပင်ရွာမရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ဂွေးပင်ရွာမရွာ (Gwaypinywarma)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဂွေးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၈၂ ဖြစ်သည်။
တန့်စန်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွေးပင်ရွာမရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မက်တားလင့်
မောရစ်မက်တားလင့်(ခရစ် ၁၈၆၂ - ၁၉၄၉)သည် ဗဲလဂျီယန်လူမျိုး ဖြစ်၍ ပြဇာတ်ရေးဆရာ၊ စာမွန်ဆရာ၊ ယထာဘူတပညာရှင်၊ သဘာဝပညာရှင်အဖြစ်ဖြင့် ထင်ရှား၏။ မက်တားလင့်သည် ခရစ် ၁၈၆၂ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဂင့်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ဂင့်မြို့ရှိ ဂျက်ဇူးအစ်ကျောင်း တစ်ကျောင်းတွင် ပညာဆည်းပူးသင်ကြားပြီးနောက် ဂင့်တက္ကသိုလ်သို့ ဆက်လက်တက်ရောက် သင်ယူလေသည်။ ခရစ် ၁၈၈၆ ခုနှစ်တွင် ဝတ်လုံဘွဲ့ကိုရသည်။ နောက်တစ်နှစ်တွင် ပါရစ်မြို့သို့ အလည်အပတ်သွားရင်း ဖိလစ်ဗီလျေးဒါလေလဒန်းနှင့် အခြားစာရေးဆရာတို့ နှင့် ပေါင်းဆုံမိကာ ယင်းတို့ဆွဲဆောင်ရာသို့ ပါသွား၏။ အဆိုပါ စာရေးဆရာတစ်စုသည် အနုစာပေတွင် အစစ်ဝါဒကို ဆန့်ကျင်လျက် အဖြစ်မှန်ထက် သဘောမှန်ကို အသားပေးကာ လျှို့ဝှက်နက်နဲသောအကြောင်းများ၊ အနုမာန သဘောတရားများကို ပုံသဏ္ဌာန် သရုပ်ဖော်လျက် သညာဝါဒကို တီထွင်အားပေး ကြသူများ ဖြစ်ကြ၏။ ယင်းစာရေးဆရာတစ်စုနှင့် တွေ့ပြီးသည့်နောက် မက်တားလင့်သည် ဥပဒေပညာကို စွန့်လွှတ်၍ စာပေကို လိုက်စားလေ၏။ ဖခင်သေဆုံးသောအခါ မက်တားလင့်သည် ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံသို့ ပြန်၏။ ဖခင်ထံမှ အမွေအနှစ်အတော်အသင့် ရရှိသောကြောင့် ကောင်းမွန်ချမ်းသာစွာ နေထိုင်နိုင်၏။ စာပေများကို ရေးသားခြင်းဖြင့် အချိန်ကုန်လွန်စေ၏။
၁၈၉၆ ခုနှစ်တွင် ပါရစ်မြို့သို့ ပြန်လည်သွားရောက် နေထိုင်သော်လည်း ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံသားအဖြစ်ကိုမူ မစွန့်လွှတ်ချေ။ ၁၉၁၁ ခုနှစ်၌ အနုစာပေအတွက် နိုဘယ်ဆုဖြင့် ချီးမြှင့်ခြင်း ခံရ၏။ ပထမကမ္ဘာစစ်ပွဲကြီးတွင်းက ပြင်သစ်နှင့် ဗဲလဂျီယမ်နိုင်ငံများအတွက် ကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်လုပ်ကိုင် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၃၂ ခုနှစ် အသက် ၇ဝ မြောက် မွေးနေ့တွင် ဗဲလဂျီယမ်ဘုရင်က မက်တားလင့်အား ကောင့်ဘွဲ့ ဖြင့် ချီးမြှင့်မြှောက်စား၏။ မက်တားလင့်သည် အမေရိကန် ပြည်ထောင်စုသို့ ၁၉၁၉ ခုနှစ်က စာပေပို့ချရန်အတွက် တစ်ကြိမ်ရောက်၍ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းဖြစ်သော ၁၉၄ဝ ပြည့်နှစ်၌ ပြင်သစ်တို့ လက်နက်ချသောအခါက ဒုတိယအကြိမ် ရောက်ကာ နယူးယော့မြို့တွင် သွားရောက်နေထိုင်သည်။ နှစ်အနည်းငယ်ကြာလျှင် ပြင်သစ်နိုင်ငံသို့ ပြန်၍ သေဆုံးသည့်တိုင်နေထိုင်လျက် မှတ်တမ်းများကို ရေးသားခဲ့သည်။
မက်တားလင့်သည် ဗဲလဂျီယန်လူမျိုးဖြစ်လင့်ကစား သူရေးသားခဲ့သော စာပေများမှာ ပြင်သစ်ဘာသာဖြင့် ဖြစ်၍ ပြင်သစ်တို့ကဲ့သို့ တွေးခေါ်ယူဆ၏။ ရေးသားသော စာပေများမှာ လစ်ရစ်ကဗျာများ၊ ပြဇာတ်များ၊ ယထာဘူတဆန်သော စာမွန်များဖြစ်၏။ သူ၏စာပေများကို ဘာသာခြားသို့ ပြန်ဆိုရေးသားထားရာတွင် လူကြိုက်များ၍ အပြည်ပြည်တွင် ကျော်ကြား၏။ သူ၏စာပေ အမြောက်အမြားကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် ပြန်ဆိုထားပေသည်။ ဝိညာဉ်ဝါဒစွဲစာဆို ဖြစ်သည်နှင့်အညီ သူရေးသားသောစာပေများမှာ တကယ့်လူ တကယ့်အဖြစ်အပျက် အကြောင်း မဟုတ်ဘဲ၊ အပေါ်လွှာအောက်တွင် ဖုံးလွှမ်းလျက်ရှိသော သိမ်မွေ့နက်နဲသည့် စိတ်အာရုံခံစားမှု သဘောမှန်တို့ကို အသွင်သဏ္ဌာန် သရုပ်ဆောင်၍ ပြထား၏။ မက်တားလင့်သည် လူ့လောက၏ လျှို့ဝှက်နက်နဲသော သဘောတရားများကို အထူးအာရုံပြု၍ ဖွဲ့ဆို၏။ မက်တားလင့်၏ စာပေ ကဗျာများသည် လက်ဦးပိုင်းတွင် စိတ်ကူးယဉ်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင်မူ အစစ်အမှန်ဝါဒ ဆန်လာပေသည်။ မည်သည့်စာတွင်မဆို ထွင်ဉာာဏ်နှင့် အလှအပအာရုံကို ခံစားတတ်ကြောင်း ဖော်ပြပေ သည်။ မက်တားလင့်သည် သူတစ်ပါးစိတ်စွဲအောင် ပြောင်မြောက်စွာ ဖွဲ့ဆိုနိုင်သော စာဆိုကျော်ဖြစ်ပေသည်။
သူရေးသားခဲ့သော စာပေများအနက် ထင်ရှားသော လက်ရာအများအပြားပင် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထားလျက်ရှိ၏။ ပြန်ဆိုထားသော ပြဇာတ်များမှာ 'မာလိန်း မင်းသမီး' (၁၈၉၂)၊ 'ပယ်လီယတ်နှင့် မယ်လေဇန်း'(၁၈၉၂)၊ 'အယ်လာဒင်းနှင့် ပယ်လီမီဒီး'(၁၈၉၈)၊ 'အက်ဂလာမိန်းနှင့်ဆယ်လီဆက်တီ'(၁၈၉၉)၊ 'ငှက်ပြာ'(၁၉ဝ၉)၊ 'စေ့စပ်ကြောင်းလမ်း မင်္ဂလာ' (၁၉၁၂)၊ 'မုန်တိုင်းဒဏ်'(၁၉၁၆) အစရှိသည်တို့ဖြစ်၏။ စာမွန်နှင့် ယထာဘူတစာပေများအနက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထားလျက် ရှိသည်တို့ကား 'ဉာာဏ်ပညာနှင့် ကံကြမ္မာ'(၁၈၉၈)၊ 'နှစ်ခြုံပြိုင်'(၁၉ဝ၄)၊ 'ဆန်းကြယ်ထွေလာကြယ်တာရာ'(၁၉၉ဝ) အစရှိသည်တို့ ဖြစ်ကြ၏။ မက်တားလင့်သည် သဘာဝပညာရှင်ဖြစ်သည်နှင့်အညီ သဘာဝပညာနှင့်စပ်လျဉ်းသော စာပေများကိုလည်း ရေးသားပေသည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုထားရှိသော အချို့စာများမှာ 'ပျား၏ဘဝ' (၁၉ဝ၁)၊ 'ခြင်၏ဘဝ' (၁၉၂၆)၊ 'ပုရွက်ဆိတ်၏ ဘဝ' (၁၉၃၁)၊ 'ခိုများနှင့် ပင့်ကူများ' (၁၉၃၆) အစရှိသည်တို့ ပင်တည်း။
မက်တားလင့်အား နိုဘယ်ဆုကို 'ငှက်ပြာ' ပြဇာတ်ကို အကြောင်းပြု၍ ချီးမြှင့်လေသည်။ ယင်းနှင့် 'မွန်နာဗန်နာ'၊ 'ပင်လီယတ်နှင့်မယ်လေဇန်း' အစရှိသော ပြဇာတ်များကို အထူး သဖြင့် ဥရောပတိုက်၊ ဂရိတ်ဗြိတိန်နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ပွဲကြည့်ပရိသတ်များ သဘောကျစွဲလမ်းသဖြင့် ကျော်ကြားပေ၏။ မက်တားလင့်သည် ၁၉၄၉ ခုနှစ်မေလ ၆ ရက်နေ့တွင် ပြင်သစ်နိုင်ငံ နီးစမြို့အနီးရှိ သူ၏နေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စ ရောက်လေသည်။
ရန်ကြီးအောင် ဂုံးကျော်တံတား
ရန်ကြီးအောင်ခုံးကျော်တံတားသည် မန္တလေးမြို့ရှိ ၃၅ လမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိကာ ၇၈ လမ်းနှင့် လမ်း ၈၀ ကြားရှိ ရန်ကုန်-မန္တလေးရထားလမ်းကို(မန္တလေး ဘူတာကြီး အနီး) ဖြတ်ကျော်သော မီးရထားခုံးကျော်တံတားဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၃၅ လမ်း ခေါ် အေလမ်း၏ ၇၈ လမ်းနှင့် လမ်း ၈၀ ကြားတွင် ယခင်က မန္တလေးဘူတာကြီး၏ အဝင်အထွက် မီးရထားများရှိလေတိုင်း သံလမ်း ဖြတ်ကူးသော အေလမ်းကို  သံတံခါးများနှင့် ပိတ် ထားခဲ့ရသည်။ ထိုတံခါးကို မျက်ပါး ရပ်ဂိတ်ဟု ခေါ်ကြသည်။ မီးရထားအဝင်အထွက် များသော   နံနက်ပိုင်းအချိန်များတွင် မျက်ပါးရပ်ဂိတ် ပိတ်ထားသောကြောင့် တန်းစီနေကြသည့် မော်တော် ကား၊ မြင်းလှည်း၊   ဆိုက်ကား၊  စက်ဘီးများသည် အေလမ်းတစ်လျှောက်    အရှေ့အနောက် တန်းစီစောင့်ဆိုင်းကြရသည်။ မျက်ပါးရပ်ဂိတ်သည် ဘူတာကြီးသို့ဝင်သော အဓိကဝင်ပေါက်ကြီးဖြစ်သဖြင့် ဘူတာအလံတိုင်၊  သံလမ်းခွဲ ပွိုင့်များက ဤနေရာတွင်ရှိသည်။ သံလမ်းပွိုင့်က လမ်းမပေးသောကြောင့်သို့မဟုတ်   ဘူတာမှ အလံမချိုးသေးသောကြောင့်   မီးရထားတွဲကြီးများ အေလမ်းကိုပိတ်ကာ  ရပ်နေသည်များလည်းရှိခဲ့သည်။
ယခင်ခေတ်ကဆိုလျှင် ထိုသို့ရပ်တန့် စောင့်ဆိုင်းနေရသော မီးရထားတွဲများပေါ်မှ မှောင်ခို အထည်အလိပ်အိတ်များ၊  အထုပ်များ၊ သေတ္တာများ လှိမ့်ကာလှိမ့်ကာ ကန်ချကြသည်။ အေလမ်းဘေးက မြင်းလှည်းတွေက ထိုအထုပ်များကို သယ်ဆောင်ရန် စောင့်ဆိုင်းကြ၏။ ထို့ကြောင့်  မျက်ပါးရပ်ဂိတ်သည် မလွတ်မကင်းကုန်များဝင်ရာ၊ လက်မှတ်မဲ့ မီးရထား စီးနင်းသူများဆင်းသက်ရာနေရာ ဖြစ်ခဲ့သည်။ မျက်ပါးရပ်ဂိတ်ကြောင့် လိုရာခရီးမရောက်၊ အချိန်ကုန် လူပင်ပန်းဖြစ်ခဲ့ရသဖြင့် နိုင်ငံတော် ငြိမ်ဝပ်ပိပြားမှု တည်ဆောက်ရေးအဖွဲ့အစိုးရလက်ထက် ၁၉၈၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ၁၉၉၀ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၁၂ ရက်နေ့တွင် ပြီးစီးခဲ့သည်။
​လှေတော်ရုံရွာ၊ အင်းလျှားကုန်း
လှေတော်ရုံရွာ၊ အင်းလျှားကုန်း
ရွှေဟင်္သာကျွန်း (အောက်စု)ရွာ၊ ဆင်တုံး
ရွှေဟင်္သာကျွန်း (အောက်စု)ရွာ၊ ဆင်တုံး
မဏိပူရမြစ်
မဏိပူရမြစ် (Manipur River) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်တစ်စင်း ဖြစ်သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံ လော့တပ်အိုင်တွင် မြစ်ဖျားခံကာ ချင်းပြည်နယ် ဖလမ်းမြို့နယ်တွင်းမှ တဆင့် မြစ်သာမြစ်နှင့် ပေါင်းဆုံကာ ချင်းတွင်းမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
ကံလှ
ကံလှ
ရိုး (မြောက်)ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ရိုး (မြောက်)ရွာ (Yoe(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ လက်တောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၀၆၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နန်းကော်တေးရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
နန်းကော်တေးရွာ(Nankawtay)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ နဘူးနှစ်ချားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နဘူးနှစ်ချားကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၈၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၉၆ ဦး နေထိုင်သည်။ အဝီစိတွင်းကို အိမ်ခြေ ၁၂၇ အိမ်က အသုံးပြုသည်။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ် မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၃၉ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆာရဝမ်ရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ဆာရဝမ်ရွာ (Sarrawan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဟာရီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၂၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟာရီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၆၁ ဦး၊ မ ၄၅၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၄၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။
နားပန်ရွာ၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်
နားပန်ရွာ (Narpang)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ မိုင်းရယ်မြို့နယ်၊ လုံလိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၅၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံလိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၈၄ ဦး၊ မ ၈၃၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းရယ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒိန်နွမ်ကောင်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဒိန်နွမ်ကောင်ရွာ(Dingnumkawng)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖန်ဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖန်ဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၆ ဦး၊ မ ၁၁၆၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၆၅၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟဲလုံသစ်ရွာ၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်
ဟဲလုံသစ်ရွာ(Helongthit)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ဗန်းမော်ခရိုင်၊ ဗန်းမော်မြို့နယ်၊ ဟဲလုံသစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၈၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟဲလုံသစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၇၅ ဦး၊ မ ၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၀၆၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗန်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆူရာနမ်နိုင်ငံ
ဧရိယာ စတုရန်းမိုင်ပေါင်း ၆ သောင်း ၄ထောင် (၁၆၅,၀၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ သာ ရှိသဖြင့် ဆူရာနမ်သည် တောင်အမေရိကတွင် အငယ်ဆုံးသော အချုပ်အခြာအာဏာပိုင် နိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေ လူဦးရေ အနေနှင့် ၄ သိန်း ၉ သောင်း ခန့်သာ ရှိပြီး အများစုမှာ မြို့တော် ပါရာမာရီဘိုမြို့ ရှိရာ နိုင်ငံ၏ မြောက်ဘက် ကမ်းရိုးတန်း ဒေသတွင် နေထိုင်ကြသည်။
မရိယွတ်ကန်
မရိယွတ်ကန် သည် အီဂျစ်နိုင်ငံမြောက်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည့် ဆားပါဝင်မှုများသည့် ကန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ အလက်ဇန်းဒရီးယားမြို့အနီးတွင် တည်ရှိသည်။ ကန်၏ ဧရိယာသည် ၂၀၀ စတုရန်းကီလိုမီတာ (၇၇ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။ ၂၀ ရာစုအစောပိုင်းက ဤကန်တွင် တူးမြောင်းတစ်ခု ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ၂၁ ရာစုအစပိုင်းတွင် ကန့်၏ ဧရိယာသည် ၅၀ စတုရန်းရန်းကီလိုမီတာခန့် (၁၉ စတုရန်းမိုင်) ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အီဂျစ်နိုင်ငံရှိ ရေကန်များ
ဂွေးပင်ရွာသစ်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
ဂွေးပင်ရွာသစ်ရွာ (Gwaypinywarthit)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဂွေးပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၈၁ ဖြစ်သည်။
ခင်မောင်ချင်း
ခင်မောင်ချင်းသည် အရာရှိဘဝမှ မြန်မာ့ရုပ်ရှင် လောကသို့ ကူးပြောင်းလာသော သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ဇာတ်သဘင်လောကတွင်လည်း ပုလဲအရောင်မမှိန် ဇာတ်ကို တည်ထောင်သူဖြစ်သည့် ဇာတ်မင်းသားလည်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၄−ခု၊ ဇန္နဝါရီလ (၂၄)ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးထွန်းရွှေနှင့် အမိဒေါ်ချစ်တို့မှ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး မြောင်မြို့နယ် သာထွန်းရွာတွင် မွေးဖွားသည်။ အမည်ရင်းမှာ ခင်မောင်ချင်းပင် ဖြစ်သည်။
၁၉၆၈-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးတက္ကသိုလ်မှ သိပ္ပံ(ဓာတုဗေဒ)ဘွဲ့ ရရှိခဲ့သည်။ ရုပ်ရှင်လောကထဲသို့ မရောက်မီ ၁၉၆၉ မှ ၁၉၇၂-ခုထိ သန်လျင် ရေနံချက် စက်ရုံတွင် ရေနံအရာရှိအဖြစ် အမှုထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၇၃-ခုနှစ်တွင် မိစမ်း ဇာတ်ကားဖြင့် ရုပ်ရှင်လောကထဲသို့ စတင်ဝင်ရောက် လာခဲ့သည်။ စံပယ်မွှေးမွှေး အထွေးဖို့၊ ဝမ်းနည်းရမှာလား ဝမ်းသာရမှာလား မိသိန်းကြည်၊ ပုလဲအရောင်မမှိန် ဇာတ်ကားတို့သည် လူကြိုက်များသော ဇာတ်ကားများ ဖြစ်သည်။ ကျော်ဟိန်းခေတ်ကောင်းချိန်တွင် ကျော်ဟိန်းနှင့် တူသော ဓာတုဗေဒမင်းသားဟု ဆိုကြသည်။ ကာတွန်းမြင့်သိန်း၏ စံရွှေမြင့် ဇာတ်ကောင်အနေဖြင့် လူသိများပြီး ပုလဲအရောင်မမှိန် ဇာတ်ကားဖြင့် နာမည်ကြီးလာသူ ဖြစ်သည်။ ခေါင်းဆောင် မင်းသားအနေဖြင့် ရုပ်ရှင်ကားပေါင်း ၂၇-ကား ရိုက်ကူးခဲ့ပြီး ဇာတ်သဘင်ဘက်သို့ ကူးပြောင်းသွားသည်။
ပုလဲအရောင်မမှိန် ဇာတ်သဘင်ကို လူပေါင်း နှစ်ရာကျော်ဖြင့် ဖွဲ့စည်းထူထောင်ကာ ကပြခဲ့သည်။ ဝေဒပညာလည်း ဝါသနာပါသူဖြစ်ပြီး ဆရာကြီး မင်းသိင်္ခ၏ ဗေဒင်သင်တန်းကို ဝေဒပညာရပ်နှင့် ငါးဘာသာ ဂုဏ်ထူးရရှိခဲ့သူဖြစ်သည်။ မြန်မာ့ရုပ်ရှင် အစည်းအရုံးတွင် အမှုဆောင်အဖြစ် တာဝန်ယူကာ ဗေဒင်ဟောခန်း ဖွင့်၍ ဟောပြောလျက် ရှိသည်။
ဖလမ်းမြို့နယ်
ဖလမ်းမြို့နယ် သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ချင်းပြည်နယ်၊ ဖလမ်းခရိုင်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်ရုံးစိုက်ရာမြို့မှာ ဖလမ်းမြို့ ဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်း
လိုင်လွန်ရွာတည်ထောင်ခဲ့သူ ဦးထွန်းကိုင်၌ သား ၃ ယောက်ရှိပြီး သားကြီးတိုင်ဆွန်းအား လက်ရှိ ဖလမ်းမြို့၊ ကျင်မွာလ်ရပ်ကွက် တွင်တည်ရှိသော ယက်ကန်းကျောင်း အောက်ဘက်တွင် ဖခင်ဖြစ်သူမှ အေဒီ ၁၅၀၀ ခန့်တွင် ရွာတည်ထောင်ပေးခဲ့သည်။ ရွာတည်ထောင်သူ တိုင်ဆွန်းအားအစွဲပြု၍ တာရွှန်းရွာဟု ခေါ်ဝေါ်ခဲ့သည်။ ထိုခေတ်အခါက လက်နက်ကိရိယာမကောင်းသဖြင့် စစ်ပွဲဆင်နွှဲရာတွင် အခြေအနေမကောင်းခဲ့ပေ။ စစ်ပွဲဆင်နွှဲခြင်း၊ လျှို့ဝှက်စွာအသတ်ခံရခြင်းတို့ကြောင့် သားသမီးများနှင့် ကလေးများကို ဝှက်ထားရန်အတွက် ရွာ၏အရှေ့ဘက် တစ်မိုင်ခန့်အကွာ ချောက်ကမ်းပါး၊ ကျောက်တောင်၊ သစ်တောကြီးများရှိပြီး အောက်ဘက်တွင်လည်း မဏိပူရမြစ်စီးဆင်းနေသော နေရာတွင် တဲဆောက်နေထိုင်ခဲ့ရာမှ ရွာတည်ခဲ့ပြီး ဖလှမ်ဟု အမည်ပေးခဲ့သည်။ သားသမီးများ အေးချမ်းစွာနားခိုရာတဲဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
ပထဝီဝင်အနေအထား
မြောက်လတ္တီတွဒ် ၂၂ ဒီဂရီ ၅၀ မိနစ်နှင့် ၂၃ ဒီဂရီ ၂၀ မိနစ် အကြား၊ အရှေ့လောင်ဂျီတွဒ် ၉၃ ဒီဂရီ ၂၀ မိနစ်နှင့် ၉၄ ဒီဂရီ ၈၀ မိနစ်အကြားတွင် တည်ရှိသည်။ အရှေ့မှ အနောက်သို့ မိုင် ၄၀၊ တောင်မှမြောက်သို့ ၂၅ မိုင်ရှိပြီး ၉၈၈.၉၀ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်းသည်။ ဖလမ်းမြို့နယ်သည် တောင်တန်းထူထပ်သော မြို့နယ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်တွင်းရှိ အမြင့်ဆုံးတောင်ထိပ်ဖြစ်သော ဇိုင်းမူတောင်သည် ချင်းပြည်နယ်တွင် ဒုတိယအမြင့်ဆုံး တောင်ထိပ် ဖြစ်သည်။ မဏိပူရမြစ်သည် မြို့နယ်အလယ်ကို ဖြတ်သန်းကာ တောင်ဘက်သို့ စီးဆင်းသွားသည်။ အသည်းပုံ ရိဒ်ရေကန်ကြောင့် ဖလမ်းမြို့သည် ထင်ရှားသည်။
နယ်နိမိတ်
ဖလမ်းမြို့နယ်၏ အရှေ့ဘက်တွင် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးရှိ ကလေးမြို့နယ်၊ တောင်ဘက်တွင် ဟားခါးမြို့နယ်၊ အနောက်ဘက်တွင် ထန်တလန်မြို့နယ်နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မိဇိုရမ်ပြည်နယ်၊ မြောက်ဘက်တွင် တီးတိန်မြို့နယ်များ တည်ရှိသည်။
မြေမျက်နှာသွင်ပြင်
ပင်လယ်ရေမျက်နှာပြင်အထက် ပျှမ်းမျှ ၅၂၈၀ ပေအထက်တွင် တည်ရှိသည်။ ပေ ၃၀၀၀ နှင့် ၈၀၀၀ ကျော်မြင့်သည့် တောင်ကုန်းတောင်စွယ်များနှင့် ၎င်းတို့အကြားတွင် ဗွီပုံစံကဲ့သို့ မတ်စောက်သော ချိုင့်ဝှမ်းများ တည်ရှိသည်။ မဏိပူရမြစ်သည် မြို့နယ်မြောက်ဖျားပိုင်းမှ စီးဆင်းလာပြီး ဖလမ်းမြို့ မြောက်ဘက်အနီးတွင် အရှေ့ဘက်သို့ကွေ့ကောက်၍ မြစ်သာမြစ်အတွင်း စီးဝင်သည်။
လူဦးရေ
ဖလမ်းမြို့နယ်တွင်နေထိုင်ကြသော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးစုများတွင် ချင်းလူမျိုးများ အများဆုံးနေထိုင်ကြသည်။ ထို့နောက် ဗမာ၊ ကရင်၊ ကချင်နှင့် ရခိုင်လူမျိုးများ အစဉ်လိုက်များပြားစွာနေကြသည်။ ကိုးကွယ်မှုအနေဖြင့် ခရစ်ယာန်ဘာသာကို အများဆုံး ကိုးကွယ်ကာ ဗုဒ္ဓဘာသာ၊ဟိန္ဒူ၊အစ္စလာမ်နှင့် အခြားကိုးကွယ်သူဦးရေမှာ အစဉ်လိုက်များပြားသည်။
စီးပွားရေး
ဖလမ်းမြို့နယ်သည် ချင်းပြည်နယ်အတွင်းရှိ စီးပွားရေး အတော်အသင့်ကောင်းမွန်သော မြို့နယ်ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်နေလူထုသည် စိုက်ပျိုးရေးနှင့် မွေးမြူရေးလုပ်ငန်းကို အများဆုံး လုပ်ကိုင်ကြသည်။ မြို့နယ်အတွင်း အိမ်တွင်းစက်မှုလက်မှုလုပ်ငန်း ၁၈ ခု တည်ရှိသည်။
ပို့ဆောင်ဆက်သွယ်ရေး
ဖလမ်းမြို့နယ်သည် ကလေး-ဖလမ်း-ဟားခါးလမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ လမ်းပန်းဆက်သွယ်ရေးကောင်းမွန်သည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ်တွင် ဆူဘုန် လေဆိပ်တည်ဆောက်ပြီးစီးခဲ့ပြီး မကြာခင် စတင်အသုံးပြုနိုင်မည် ဖြစ်သည်။
အထက
အထက်တန်းကျောင်း ၈ကျောင်းရှိသည်။
အထက(ခွဲ)/အလက
• အလက (ထ(ခွဲ)) ဖလမ်း
• အလက (ထ(ခွဲ)) တီအိုချောင်း
• အလက (ထ(ခွဲ)) လုံးဟော့
• အလက (ထ(ခွဲ)) လိုင်ဇိုး
• အလက (ထ(ခွဲ)) ဝေဘူလ
• အလက (ထ(ခွဲ)) ဇောင်သဲ
• အလက ကလောမွန်
• အလက ရာလ်လောန်
Apple TV
Apple TV သည် Appleမှ တီထွင်ထုတ်လုပ်လိုက်သော ထုတ်ကုန်တစ်ခုဖြစ်သည်။ လွန်ခဲသော ဆယ်စုနှစ်ကစ၍ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာတွင် complex simple ပုံစံ ပြုလုပ်ထားရှိခဲကြောင်း Apple ကို ရှုမြင်နိုင်သည်။ တစ်ကိုယ်ရေသုံးကွန်ပျူတာလောကတွင် iMac ဖြင့် ထင်ပေါ်ခဲ့သလို အလွယ်တကူသယ်သွားလို့ရသော တေးဂီတဖွင့်စက်လို consumer electronic များအလယ်တွင်လည်း iPod ဖြင့်ဂုဏ်တင့်ခဲ့သည်။ ဒါ့အပြင် Mobile Phone လောကကိုလည်း iPhone ဖြင့်ကိုင်လှုပ်ခဲ့သည်။ အိမ်တွင်းဖျော်ဖြေရေး အတွက် ၁၉၉ ကန်ဒေါ်လာတန် Apple TV ဖြင့် ဖြည့်ဆည်းနေရာယူလိုက်ပြန်သည်။ အဆိုပါကိရိယာ၏ အခြေခံသဘောတရားမှာ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း လေးဖြစ်သည်။ ကွန်ပျူတာ ၅ လုံးအထိ ချိတ်ဆက်ယူ ထားသော iTunes မှ content များကိုလည်းကောင်း၊ 40GB ပမာဏရှိ hard drive ပါရှိသော box မှ တိုက်ရိုက်ထုပ်ပေးသည့် content များကိုလည်းကောင်း ကြိုးမဲ့လမ်းကြောင်းကြီးဖြင့် ဖွင့်ယူခံစားနိုင်စေခြင်းပင် ဖြစ်သည်။ ရုပ်ရှင်များ၊ ဓာတ်ပုံများ၊ products များနှင့် တေးဂီတ များအပါအဝင် ပီစီပေါ်မှ မီဒီယာအားလုံးနီနီးကို ရှုမြင်ခံစားခွင့် ရှိမည်ဖြစ်သည်။ Apple ၏လက်သုံးစကားအရ iTunes ရှိလျှင် Apple TV ရှိရမည် ဟုမှတ်ယူစေသည်။ Cables လိုင်း အများအပြားဖြင့် ချိတ်ဆက်ရမည့်အစား iTunes တစ်ခုတည်းဖြင့် ကြိုးမဲ့စနစ်ကို အသုံးချခွင့်ပေးထားသည့် သဘော တစ်ခုတည်းဖြင့် ကြိုးမဲ့စနစ်ကို အသုံးချခွင့်ပေးထားသည့် သဘောပင်ဖြစ်သည်။ Apple TV ၏ menu ပေါ်တွင် Library တစ်ခုအဖြစ် ထည့်သွင်းရန် ရွေးချယ်လိုက်သည်နှင့် iTunes အတွင်းက ကိရိယာတစ်ခုအနေဖြင့် ထွက်ပေါ်လာသည်။ ကြိုးမဲ့စနစ်မှ “b”, “g” သို့မဟုတ် “n” router နှင့် ဆက်သွယ်ထားသော iTunes လည်းပတ်နိုင်သော ကၽွန်ပျူတာတစ်လုံးရှိရန် တော့လိုအပ်သည်။ Apple က “g” ကိုသုံးပါကအကောင်ဆုံးဖြစ်မည်ဟု အကြံပေးထားသည်။ သို့သော်လည်း “b” နှင့် “g” ပေါ်ရှိကွန်ရက်ဖြင့်လည်း ဗီဒီယိုကြည့်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရသည်။ မြင်ကွင်း အရည်အသွေးအရ 640 x 480 သာပေးထား သဖြင့် HD အရည်အသွေးကိုတော့ မမျော်မှန်းနိုင်ပါ။ နောက် အားနည်းချက်တစ်ခုကတော့ ED-TV enhanced definition သို့မဟုတ် HDTV (high-definition widescreen television) အတွက်သာ ခွင့်ပြုထားပြီး 4:3 set ပိုင်ရှင်များအတွက် အခွင့်အလမ်း မရှိဖြစ်နေသည်။ နောက်တစ်ချက် သတိပြုရမှာက Quick Time မရှိပါက iPod ပေါ်တွင်ဖြစ်စေ video filter မျှ ခွင့်ပြုလိမ့်မည် မဟုတ်ကြောင်းပင်ဖြစ်သည်။ ထို့အတူ video content တိုင်း Apple TV နှင့် လိုက်လျောညီတွေဖြစ်နေခြင်း မရှိပေ။ ဈေးချိုသော Hi-Fi remote ကို သုံးထားခြင်းနှင့် wide screen TVs များတွင်သာ ကြည့်ရှုခြင်းတို့က အဓိကအားနည်းချက်အဖြစ်တွေနိုင်သည်။ အိမ်တွင်းဖျော်ဖြေရေးလောကတွင် Xbox 360 ကို အလွန်ကောင်းသော media extends အဖြစ် မှတ်ယူနိုင်သောလည်း။ Apple TV မှာမူ iPod ပိုင်ရှင်များအတွက်သာ အသုံးဝင်သော ကိရိယာ ဖြစ်စေပါလိမ့်မည်။
ဖလမ်းမြို့နယ်
အထက(ခွဲ)/အလက
• အလက လိုဆာအို
• အလက လုမ်သဲ
• အလက ရဲလ်စိန်
• အလက ခေါပွာလ်
• အလက တလန်ရောန်
• အလက ဘဲလွေး
• အလက လေးလက်
အမက
မူလတန်း၊မူလွန်၊အလယ်တန်း(ခွဲ) ၁၅၂ ကျောင်းရှိသည်။
ထူးမြောင်းလေးရွာ၊ သြရမ(ခ) ရီးချောင်းပြင်လှ
ထူးမြောင်းလေးရွာ၊ ဩရမ(ခ) ရီးချောင်းပြင်လှ
မြစ်သာမြစ်
မြစ်သာမြစ် သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြစ်တစ်စင်းဖြစ်ပြီး ချင်းတွင်းမြစ်၏ မြစ်လက်တက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။
မြစ်လမ်းကြောင်း
မြစ်သာမြစ်သည် ချင်းတောင်တန်းများပေါ်တွင် မြစ်ဖျားခံကာ ကလေးမြို့၏ မြောက်ဘက်သို့ စီးဆင်းသည်။ ကလေးဝမြို့အောက်နားတွင် ဧရာဝတီမြစ်၏ မြစ်လက်တက်ဖြစ်သော ချင်းတွင်းမြစ်အတွင်းသို့ စီးဝင်သည်။
သစ်စေးပင်ရွာ၊ ရွာငံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွာငံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျီးကန်းသိုက်ရွာ၊ ဆင်တုံး
ကျီးကန်းသိုက်ရွာ၊ ဆင်တုံး
ရိုး (တောင်)ရွာ၊ ပုလဲမြို့နယ်
ရိုး (တောင်)ရွာ (Yoe(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ယင်းမာပင်ခရိုင်၊ ပုလဲမြို့နယ်၊ လက်တောင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၀၆၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပုလဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်းနားစုရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
ကန်းနားစုရွာ(Kannarsu)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ နဘူးနှစ်ချားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၄၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နဘူးနှစ်ချားကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၅၈၈ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၉၉၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လင်းဇင်းရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
လင်းဇင်းရွာ (Linzin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ မင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မင်းလယ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၃၈ ဦး၊ မ ၇၉၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၃၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စက်ဆန်း
စက်ဆန်း
အုပ်တွင်းရွာ၊ ကွေ့မ
အုပ်တွင်းရွာ၊ ကွေ့မ
လယ်ဒီရွာ၊ အင်းလျှားကုန်း
လယ်ဒီရွာ၊ အင်းလျှားကုန်း
ကျိန်ပင်ဆယ်ရွာ၊ ဆင်တုံး
ကျိန်ပင်ဆယ်ရွာ၊ ဆင်တုံး
ပလေးစတေရှင်
ပထမဆုံး ပလေးစတေရှင်မျိုးဆက် ဂိမ်းစက်ဖြစ်သည့် ပလေးစတေရှင် ဂိမ်းစက်မှာ ထုတ်လုပ်ဖြန့်ချိပြီး ၉ နှစ်ခွဲအချိန်အထိ ဂိမ်းစက်အလုံးရေ သန်း ၁၀၀ ကျော် တင်ပို့ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးဂိမ်းစက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောက်ထွက်မျိုးဆက် ပလေးစတေရှင် ၂ ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး "အရောင်းရဆုံးသော ဂိမ်းစက်"အဖြစ် စံချိန်တင်ခဲ့ကာ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့အထိ ဂိမ်းစက်အလုံးရေ ၁၅၅ သန်းကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပလေးစတေရှင် ၃ ဂိမ်းစက်ကို ၂၀၀၆ တွင် စတင်ရောင်းချခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအထိ ဂိမ်းစက်အလုံးရေ သန်း ၈၀ ကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ဆိုနီ၏ လက်ရှိ နောက်ဆုံးဂိမ်းစက်ဖြစ်သော ပလေးစတေရှင် ၄ ဂိမ်းစက်ကို ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး စတင်ရောင်းချချိန်မှ ၂၄ နာရီအတွင်း ဂိမ်းစက်အလုံးရေ ၁ သန်းကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့ကာ ဂိမ်းစက်သမိုင်းတွင် အမြန်ဆုံးရောင်းချနိုင်ခဲ့သည့် ဂိမ်းစက်ဖြစ်ခဲ့သည်။
ပလေးစတေရှင်မျိုးဆက်၏ ပထမဆုံးသော လက်ကိုင်ဂိမ်းစက်ဖြစ်သည့် ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ် (PlayStation Portable or PSP) သည်လည်း ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလအထိ အလုံးရေ သန်း ၈၀ ကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ နောက်ထွက်မျိုးဆက်ဖြစ်သည့် ပလေးစတေရှင် ဗီတာ (PlayStation Vita) ကို ဂျပန်နိုင်ငံ၌ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်နေ့တွင် ဖြန့်ချိခဲ့ပြီး ၂၀၁၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလအထိ အလုံးရေ ၄ သန်းကျော် ရောင်းချခဲ့ပြီး ဖြစ်သည်။ ပလေးစတေရှင် ဂိမ်းစက်များ၏ အဓိက လက်ကိုင်ခလုတ်ဖြစ်သည့် DualShock အမျိုးအစား တုန်ခါနိုင်သည့် ဂိမ်းလက်ကိုင်ခလုတ်မှာလည်း ၂၀၀၈ ခုနှစ် ဇွန် ၂၈ ရက်နေ့အထိ ၂၈ သန်းကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။
အွန်လိုင်းဝန်ဆောင်မှုတစ်ခု ဖြစ်သော ပလေးစတေရှင် နက်ဝက်ခ် (PlayStation Network) သည်လည်း ကမ္ဘာတစ်လွှား အသုံးပြုသူဦးရေ သန်း ၁၁၀ ကျော်ရှိပြီဖြစ်သည်။ ယင်း ပလေးစတေရှင် နက်ဝက်ခ် တွင် ပလေးစတေရှင် စတိုး (PlayStation Store) ဟုခေါ်သော ဂိမ်းများနှင့် မာလတီမီဒီယာမျိုးစုံကို ဝယ်ယူနိုင်သည့် အွန်လိုင်းအရောင်းဆိုင်၊ နှစ်စဉ်ကြေးဖြင့် အသုံးပြုရသော ပလေးစတေရှင် ပလပ်စ် (PlayStation Plus) နှင့် ပလေးစတေရှင် ဟုမ်း (PlayStation Home) ဟုခေါ်သော အသုံးပြုသူ ၃၁ သန်းကျော် (၂၀၁၃ မတ်လအထိ ) ရှိသည့် လူမှုဂိမ်းကစားခြင်းကွန်ယက် ဝန်ဆောင်မှု တစ်ခုတို့ပါဝင်သည်။
မူလအစ
ပလေးစတေရှင် ကို ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး၏ အမှုဆောင်အရာရှိချုပ်ဟောင်း ကန် ကူတာနာဂီ (Ken Kutaragi|久夛良木 健) မှ ဖန်တီးခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး သူ့အား "ပလေးစတေရှင်၏ ဖခင်ကြီး" အဖြစ် တင်စားခေါ်ဝေါ်ကြသည်။
ဂိမ်းစက်တို့၏ မူလအစမှာ ၁၉၈၈ ခုနှစ်တွင် ဆိုနီနှင့် နစ်တန်းဒိုးတို့ ပူးပေါင်းလုပ်ဆောင်ခဲ့သည့် ဆူပါနစ်တန်းဒိုး ဖျော်ဖြေရေး စနစ် (Super Nintendo Entertainment System "Super Famicom") မှ အစပြုခဲ့သည်။ ၁၉၉၁ မတ်လ နောက်ပိုင်းတွင် နစ်တန်းဒိုးမှ ဆိုနီနှင့် ပူးပေါင်းမှုမရှိဟု ငြင်းဆိုခဲ့သော်လည်း ၁၉၉၁ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပြုလုပ်သည့် အီလက်ထရွန်းနစ် သုံးစွဲသူ ပြပွဲ (Consumer Electronics Show) တွင် CD-ROM စနစ် တပါတည်းပါဝင်သော Super Famicom ကို ဆိုနီမှ ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ယင်းနောက်နေ့တွင် နစ်တန်းဒိုးမှ ဆိုနီနှင့် လမ်းခွဲပြီး ဖီးလစ် (Philips)နှင့် ပူးပေါင်းမည်ဖြစ်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။ ထိုသို့ပြိုကွဲပြီးနောက် ထိုစဉ်က ဆိုနီ၏ နာယကဖြစ်သည့် နိုရီယို အိုဂါ (Norio Ohga|大賀典雄) မှ နစ်တန်းဒိုးကို အနိုင်ယူနိုင်မည့် ပလေးစတေရှင် ပရောဂျက် အတွက် ကူတာနာဂီ ကို တာဝန်ပေးခဲ့သည်။
နစ်တန်းဒိုးမှ ၎င်းတို့နှင့် ဖီးလစ်ပူးပေါင်းမှုတို့တွင် ဆိုနီအား ဂိမ်းနှင့်မသက်ဆိုင်သော ကဏ္ဍမှ ပါဝင်ရန် ကမ်းလှမ်းခဲ့သော်လည်း ကူတာနာဂီ က မြန်ဆန်စွာ ပယ်ချခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ မေလတွင် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းမှုများ တရားဝင် အဆုံးသတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပလေးစတေရှင် ပရောဂျက်၏ အနာဂတ်ကို ဆုံးဖြတ်ပေးမည့် စည်းဝေးပွဲတစ်ခုကို ဆိုနီထိပ်သီးခေါင်းဆောင်များနှင့် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ယင်းစည်းဝေးပွဲတွင် ကူတာနာဂီ မှ စီဒီရွမ်အခြေပြု ဗီဒီယိုဂိမ်း စနစ်ကို ထုတ်ပြပြောဆိုခဲ့သည်။ ယင်းနောက်တွင် ကူတာနာဂီ နှင့် သူ၏ ဝန်ထမ်းအဖွဲ့ဝင်များသည် ဆိုနီဌာနချုပ်မှ ဆိုနီ၏ သီးသန့်ဘဏ္ဍဖြင့် လည်ပတ်သော ဆိုနီ မြူးဇစ် (Sony Music) သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး ဖွဲ့စည်းခြင်း
၁၉၉၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၆ ရက်နေ့တွင် ကူတာနာဂီသည် ဆိုနီမြူးဇစ် ၏ အမှုဆောင်အရာရှိ ရှီဂီအို မာရူယာမာ (Shigeo Maruyama|丸山 茂雄)နှင့် အာကီရာဆာတို တို့ဖြင့် ဆိုနီ ကွန်ပျူတာ ဖျော်ဖြေရေး (Sony Computer Entertainment, Inc. "SCEI") ကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။
၁၉၉၄ ခုနှစ်တွင် တိုကျိုမြို့ရှိ ဟိုတယ်တစ်ခုတွင် ပြုလုပ်သည့် ဆိုနီ၏ ဖြန့်ဖြူးရေး အစီအစဉ်များ ပြသသည့်ပွဲတွင် ဂိမ်းထုတ်ဝေသူများနှင့် ဂိမ်းရေးဆွဲဖန်တီးသူများအား ဂိမ်းစက်အသစ်ကို ပြသခဲ့ရာမှ များစွာသော ဂိမ်းရေးဆွဲဖန်တီးသူတို့၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၉၄ အောက်တိုဘာတွင် ပလေးစတေရှင် ကို ဂျပန်တွင် ရောင်းချခဲ့ရာ ယင်းပြိုင်ဖက် ဆီဂါစေတန် (Sega Saturn) ထက် ဈေးသက်သာမှုကြောင့် အလုံးရေများစွာ ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပဈေးကွက်တွင် ဖြန့်ချိရာတွင်လည်း အောင်မြင်မှုရရှိခဲ့သည်။
ပလေးစတေရှင်
၁၉၉၄ ဒီဇင်ဘာ တွင် စတင်ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ပဉ္စမမြောက် ဂိမ်းစက်မျိုးဆက်အဖြစ် Nintendo 64 နှင့် Sega Saturn တို့နှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဒီဇိုင်းပြန်လည်ပြင်ဆင်ထားသည့် ပိုမိုကျစ်လျစ်သေးငယ်သည့် ပလေးစတေရှင် မော်ဒယ် "PSOne" ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ၂၀၀၃ ဒီဇင်ဘာတွင် ပလေးစတေရှင်နှင့် ပီအက်စ်ဝမ်း ဂိမ်းစက်ပေါင်း ၁၀၂.၄၉ သန်းခန့် ရောင်းချနိုင်ခဲ့ပြီး သန်း ၁၂၀ ကျော်ရောင်းချနိုင်ခဲ့သော ပထမဆုံးဂိမ်းစက်ဖြစ်သည်။
ပီအက်စ်ဝမ်း
၂၀၀၀ ပြည့်နှစ် ဇူလိုင် ၇ ရက်တွင် နောက်ထွက်မျိုးဆက်ဖြစ်သော ပလေးစတေရှင် ၂နှင့် အပြိုင် ယခင် ပလေးစတေရှင် ကို ပြန်လည်ဒီဇိုင်းပြုပြင်ထားသော ပီအက်စ်ဝမ်း "PSOne" စက်ကို ဖြန့်ချိခဲ့သည်။
ပလေးစတေရှင် ၂
ဆဋ္ဌမမြောက် ဂိမ်းစက်မျိုးဆက်ဖြစ်သော ပလေးစတေရှင် ၂ ကို ၂၀၀၀ ပြည့်နှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ပြိုင်ဖက်ဂိမ်းစက်များဖြစ်သော ဒရင်းကပ်စ် (Dreamcast) ထွက်ရှိပြီး ၁၅လ အကြာနှင့် အိပ်စ်ဘောက်စ် (Xbox)နှင့် နစ်တန်းဒိုး ဂိမ်းကျူ့ (Nintendo GameCube)တို့ မထွက်ခင် တစ်နှစ်အလိုတွင် ဖြန့်ချိခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ယခင်ဂိမ်းစက်ကဲ့သို့ပင် ပိုမိုပါးလွှာကျစ်လျစ်သော ဒီဇိုင်းပြောင်းထားသည့် Slimline ပလေးစတေရှင် ၂ ကိုလည်း ဖြန့်ချိခဲ့ရာ ယင်းစက်သည် အအောင်မြင်ဆုံး အိမ်သုံးဂိမ်းစက် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ဒီဇင်ဘာ ၂၈ ရက်နေ့အထိ စက်အလုံးရေ ၁၅၅ သန်းကျော် ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ ဖြန့်ချိပြီး ငါးနှစ်နှင့် ကိုးလခန့်အကြာ ၂၀၀၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ ရက်နေ့တွင် ဂိမ်းစက်ပေါင်း သန်း ၁၀၀ ကျော် အမြန်ဆုံးတင်ပို့ရောင်းချနိုင်သည့် ဂိမ်းစက်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် ဂျပန်နိုင်ငံမှ ပလေးစတေရှင် ၂ ဂိမ်းစက် တင်ပို့ရောင်းချမှုကို ရပ်နားခဲ့သည်။
Slimline မော်ဒယ်
မူလ ပလေးစတေရှင် ၂ ကို ဖြန့်ချိပြီး ၄ နှစ်အကြာ ၂၀၀၄ ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သော Slimline ပလေးစတေရှင် ၂ သည် မူလဂိမ်းစက်ထက် ပိုမိုပါးလွှာ ကျစ်လျစ်ပြီး ပေါ့ပါးသည်။
ပလေးစတေရှင် ၃
၂၀၀၆ နိုဝင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် မြောက်အမေရိကတွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည့် ဆိုနီ၏ ပလေးစတေရှင် ၃ ဂိမ်းစက်သည် သတ္တမမြောက်ဂိမ်းစက် မျိုးဆက်စာရင်းဝင် ဖြစ်သည်။ မိုက်ခရိုဆော့ဖ်၏ အိပ်စ်ဘောက်စ် ၃၆၀ (Xbox 360)နှင့် နစ်တန်းဒိုး၏ ဒဗလျူတူး(Wii) ဂိမ်းစက်များနှင့် ခေတ်ပြိုင်ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဂိမ်းစက်၏ ကြိုးမဲ့လက်ကိုင်ခလုတ်တွင် ထည့်သွင်းထားသော လှုပ်ရှားမှုအာရုံခံစနစ်ကြောင့် ပလေးစတေရှင် ၃ သည် လှုပ်ရှားမှုအာရုံခံစနစ်သုံး ပထမဆုံးသော ဂိမ်းစက်ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၃ နိုဝင်ဘာလအထိ ဂိမ်းစက်ပေါင်း သန်း ၈၀ ကျော် ရောင်းချရခဲ့သည်။
Slim မော်ဒယ်
ယခင်မျိုးဆက်ဂိမ်းစက်များကဲ့သို့ပင် ပါးလွှာသော Slim မော်ဒယ် ပလေးစတေရှင် ၃ ကို ၂၀၀၉ ခုနှစ်တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ယင်းမော်ဒယ်သည် ယခင်မော်ဒယ်ထက် ၃၃% ပိုမိုသေးငယ်ပြီး ၃၆% ပိုမိုပေါ့ပါးကာ ၃၄% မှ ၄၅% အထိ ပါဝါစားသုံးမှုနှုန်း ပိုမို သက်သာသည်။ Slim မော်ဒယ် ပလေးစတေရှင် ၃ ဂိမ်းစက်သည် စတင်ရောင်းချပြီး ၃ ပါတ်အတွင်း အလုံးရေ ၁ သန်းကျော်အထိ ရောင်းချနိုင်ခဲ့သည်။ မြောက်အမေရိကနှင့် ဥရောပတွင် ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁ ရက်နေ့နှင့် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဩစတြေးလျနှင့် နယူးဇီလန်တို့တွင် ၂၀၀၉ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၃ ရက်နေ့များတွင် စတင်ရောင်းချခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
Super Slim မော်ဒယ်
၂၀၁၂ ခုနှစ်တွင် ဆိုနီမှ Super Slim မော်ဒယ် ပလေးစတေရှင် ၃ ဂိမ်းစက်ကို ထုတ်ဖော်ပြသခဲ့သည်။ ဒီဇိုင်းအသစ်ဖြင့် ယင်းဂိမ်းစက်သည် ၄.၃ ပေါင်သာလေးကာ ယခင် Slim မော်ဒယ်ထက် ၃ ပေါင်နီးပါး ပိုမိုပေါ့ပါးသည်။
ပလေးစတေရှင် ၄
၂၀၁၃ ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ တွင် ပြုလုပ်သည့် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲတွင် ဆိုနီ၏ နောက်ဆုံးမျိုးဆက် ဂိမ်းစက်ဖြစ်သည့် ပလေးစတေရှင် ၄ ကို ပြသခဲ့သည်။ ၂၀၁၃ ခုနှစ် စတုတ္ထလေးလပတ်တွင် ထွက်ရှိခဲ့သော အဋ္ဌမမြောက် ဂိမ်းစက်မျိုးဆက်စာရင်းဝင် ပလေးစတေရှင် ၄ ဂိမ်းစက်သည် ပလေးစတေရှင်ဂိမ်းစက်မျိုးဆက်များအနက် x86 architecture ကိုစတင် မိတ်ဆက်ခဲ့သော ဂိမ်းစက် ဖြစ်သည်။ ယင်းအပြင် ပလေးစတေရှင် ၄ ဂိမ်းစက်ပိုင်ဆိုင်သူများ၏ စမတ်ဖုန်းနှင့် တက်ဘလက် များကို ဂိမ်းကစားရာတွင် ဒုတိယဖန်သားပြင်အဖြစ် ပြောင်းလဲပေးနိုင်မည့် PlayStation App ဝန်ဆောင်မှုကို လည်း မိတ်ဆက်ပေးခဲ့သည်။ ပလေးစတေရှင် ၄ ဂိမ်းစက်အား ၂၀၁၃ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် စတင်ရောင်းချခဲ့သည်။
ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်
၂၀၀၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလနှင့် ၂၀၀၅ ခုနှစ် မတ်လတို့တွင် ဖြန့်ချိခဲ့သော ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ် (PlayStation Portable|PSP)သည် နစ်တန်းဒိုး ဒီအက်စ် ဂိမ်းစက်ကို ယှဉ်ပြိုင်ရန် ထုတ်လုပ်ခဲသော ဆိုနီ၏ ပထမဆုံး လက်ကိုင်ဂိမ်းစက် ဖြစ်သည်။ ဂိမ်းနှင့် ရုပ်ရှင်ဇာတ်လမ်းများ နှစ်မျိုးလုံး သိမ်းဆည်းနိုင်သည့် Universal Media Disc (UMD) ဟုခေါ်သော မှတ်ဉာဏ်မီဒီယာ ကို အသုံးပြုထားသော ပထမဆုံး ဂိမ်းစက်လည်း ဖြစ်သည်။ ၃၂ မီဂါဘိုက် ပမာဏရှိသော မန်မိုရီတပါတည်းပါရှိကာ Memory Stick PRO Duo ကဒ်များနှင့်လည်း တွဲဖက် အသုံးပြုနိုင်မည်ဖြစ်သည်။ ယင်းဂိမ်းစက်သည် PS3 ၏လက်ကိုင်ခလုတ်ပုံစံနှင့် ဆင်တူပြီး ပလေးစတေရှင် လိုဂိုနှင့် ပလေးစတေရှင် ခလုတ်များဖြစ်သည့် ('တြိဂံ')၊  ('အဝိုင်း/O')၊  ('ကြက်ခြေ/X') နှင့်  ('လေးထောင့်') ခလုတ်များအား အဖြူရောင်ဖြင့် ထည့်သွင်းထားသည်။
2000 နှင့် 3000 မော်ဒယ်များ
၂၀၀၇ ခုနှစ် စက်တင်ဘာတွင် ထုတ်လုပ်ခဲ့သည့် PSP-2000 မော်ဒယ်ဂိမ်းစက်သည် မူလ ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်ကို ဟက်ဒ်ဝဲလ်များ အကြီးစားပြင်ဆင်ထားသည့် ဂိမ်းစက်ဖြစ်သည်။ ယင်းမော်ဒယ်သည် မူလ ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်ထက် ၃၃% ပိုမိုပေါ့ပါးကာ ၁၉% ပိုမိုပါးလွှာသည်။ ဘက်ထရီသိုလှောင်နိုင်မှုကို သုံးပုံတစ်ပုံခန့် လျော့ချထားသော်လည်း ပါဝါစားသုံးမှုလျော့နည်းခြင်းကြောင့် အသုံးပြုနိုင်သည့်အချိန်မှာ မူလ ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်နှင့် အတူတူပင် ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယမြောက် ဟက်ဒ်ဝဲလ်များပြင်ဆင်ထားသည့် PSP-3000 မော်ဒယ်ကို ဆိုနီမှ ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ယင်းမော်ဒယ်တွင် ယခင် PSP-2000 တွင် မပါဝင်သည့် အရာများဖြစ်သော အသံဖမ်းမိုက္ကရိုဖုန်းနှင့် အဆင့်မြှင့်ထားသော ဖန်သားပြင်တို့ ပါဝင်သည်။
ပီအက်စ်ပီ ဂိုး မော်ဒယ်
၂၀၀၉ အောက်တိုဘာတွင် ခေတ်နှင့်အညီ ကြီးကြီးမားမား ပြုပြင်ထားသည့် ပီအက်စ်ပီ ဂိုး (PSP Go) ကိုဖြန့်ချိခဲ့သည်။ ယခင်ပီအက်စ်ပီများနှင့် မတူသည့်အချက်မှာ ဂိမ်း၊ရုပ်သံဖိုင်နှင့် အခြားမီဒီယာဖိုင်များ သိမ်းဆည်းရန်အတွက် UDM အစား ၁၆ ဂီဂါဘိုက် ဝင်ဆံ့သည့် flash memory ကို အသုံးပြုထားခြင်းဖြစ်သည်။ Memory Stick Micro (M2) ကဒ်ကို အသုံးပြု၍ ၃၂ ဂီဂါဘိုက်အထိ အဆင့်မြှင့်နိုင်သေးသည်။ နောက်ထပ် မတူသည့်အချက်မှာ ပီအက်စ်ပီ ဂိုး ၏ ဘက်ထရီကို အသုံးပြုသူမှ ဖြုတ်ခြင်း၊ လဲလှယ်ခြင်း မလုပ်နိုင်သည့် အချက်ဖြစ်သည်။ PSP-1000 မော်ဒယ်ထက် ၄၃% ပိုမိုပေါ့ပါးကာ ၅၆% ပိုမိုသေးငယ်ပြီး PSP-3000 ထက် ၁၆% ပိုမိုပေါ့ပါးကာ ၃၅% ပိုမိုသေးငယ်သည်။ ၃.၈ လက်မရှိ ဖန်သားပြင်ပါသည့် ပီအက်စ်ပီ ဂိုး တွင် ကစားနိုင်မည့် ဂိမ်းများကို ပလေးစတေရှင် စတိုးမှတဆင့် ဝယ်ယူရမည်ဖြစ်သည်။ ဘလူးတုဒ် ကိုအသုံးပြု၍ ပလေးစတေရှင် ၃၏ လက်ကိုင် ခလုတ်များနှင့် ချိတ်ဆက်နိုင်မည့် နည်းပညာတစ်ခုလည်း ပါဝင်လေသည်။
E1000 မော်ဒယ်
E1000 မော်ဒယ် ပလေးစတေရှင် ပေါ့တေးဘဲလ်သည် ဈေးသက်သာအောင် ဖန်တီးထားသည့် အမျိုးအစားဖြစ်သည်။ ဝိုင်ဖိုင်ချိတ်ဆက်မှု မပါဝင်သလို စတူဒီယို စပီကာများအစား မိုနိုစနစ် စပီကာ တစ်ခုသာ ပါဝင်သည်။
ပလေးစတေရှင် ဗီတာ
ပလေးစတေရှင် ဗီတာ ကို ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၁၇ ရက်တွင် ဂျပန်နိုင်ငံနှင့် ၂၀၁၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် မြောက်အမေရိကတွင် ဖြန့်ချိခဲ့သည်။ မူလမော်ဒယ် PCH-1000 နှင့် မော်ဒယ်သစ် PCH-2000 ဟူ၍ နှစ်မျိုးဖြန့်ချိခဲ့သည်။ PCH-2000 မော်ဒယ်သည် မူလမော်ဒယ်ထက် ၂၀% ပိုမိုပါးလွှာကာ ၁၅% ပိုမိုပေါ့ပါးသည်။ PCH-1000 တွင် အိုအယ်လ်အီးဒီ ဖန်သားပြင်ကို အသုံးပြုထားသော်လည်း PCH-2000 တွင်မူ အယ်လ်စီဒီ ဖန်သားပြင်ကိုသာ အသုံးပြုထားသည်။ PCH-2000 မော်ဒယ်ဂိမ်းစက်အား အရောင်ခြောက်မျိုး (အဖြူ၊ အနက်၊ ပန်းရောင်၊ အဝါ၊ အပြာနှင့် သံလွင်စမ်းရောင်) ဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ၂၀၁၃ ခုနှစ် အောက်တိုဘာ ၂၀ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း၊ မြောက်အမေရိကတွင် ၂၀၁၄ ခုနှစ် မေလ ၆ ရက်နေ့တွင်လည်းကောင်း အသီးသီး ရောင်းချခဲ့သည်။
ဖိုးကျော် (ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်)
ဖိုးကျော်သည် ၂၀ဝ၆-ခုနှစ်၊ မြန်မာ့ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုပေးပွဲ၌ မျှော်လင့်ခြင်းများစွာ ဇာတ်ကားဖြင့် အမျိုးသားဇာတ်ပို့ဆုကို ရရှိသော ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၇၃-ခုနှစ်၊ ဇွန်လ (၄)ရက်နေ့တွင် အဖ ဦးရဲမြင့်နှင့် အမိဒေါ်သန်းသန်းဦးတို့မှ မွေးဖွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ့ ရုပ်ရှင် ထူးချွန်ဆုရှင်များ
ဒွန်ဘန်ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
ဒွန်ဘန်ရွာ(Dunbang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဖန်ဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၇၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖန်ဒေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၈၆ ဦး၊ မ ၁၁၆၆ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၆၅၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆီအိုပူရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
ဆီအိုပူရွာ (Siohpu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ ဟာရီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၁၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟာရီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၈၆၁ ဦး၊ မ ၄၅၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၄၁၇ ဦးနေထိုင်သည်။