cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အိုခေါ့ပဲမြို့၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၃၉၆၃ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင်၁၁ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၃၆၂.၄၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
ဘလက်လစ်တ် (ထိုင်း ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ)
ဒါရိုက်တာ Worrawech Danuwong ရိုက်ကူးပြီး GMMTV နှင့် Lasercat Studio တို့ပူး​ပေါင်းထုတ်လုပ်သော ဤဇာတ်လမ်းတွဲသည် ၂၀၁၈ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၅ရက်​နေ့တွင် ပြုလုပ်​သော GMMTV ၏ "Wonder Th13teen" ပွဲစဉ်အတွင်း ၂၀၁၉ခုနှစ်အတွက် ထိုင်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲ ၁၃ ခုအနက် တစ်ခုအဖြစ် ကြေညာခံခဲ့ရသည်။ ဤဇာတ်လမ်းတွဲကို ၂၀၁၉ခုနှစ် ​အောက်တိုဘာလ ၁၃ရက်​နေ့မှ စတင်ကာ GMM25 နှင့် LINE TV တို့က အပတ်စဉ် တနင်္ဂ​နွေ​နေ့ ၂၁:၂၅ နာရီ နှင့် ၂၃:၀၀ နာရီတို့တွင် ပြသခဲ့သည်။ ၂၀၁၉ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၉ရက်​နေ့တွင် ဇာတ်လမ်းတွဲပြီးဆုံးခဲ့သည်။
ဇာတ်လမ်း
အာကီနန်ကျောင်းသည် ပညာရေးနှင့် အားကစားဘက်တွင်သာမက လျှို့ဝှက်ချက်များနှင့် နာမည်ကျော်သည့် ကျောင်းတစ်ကျောင်းဖြစ်သည်။ ဖာ ဆိုသော ကျောင်းသားတစ်ယောက် ပျောက်ချင်းမလှ ပျောက်သွားခြင်းကြောင့် အစ်ကိုဖြစ်သူ ထရက်ဖစ် ကျောင်းသို့ ရောက်လာခဲ့သည်။ အခန်း ၄/၆ တွင် ကျောင်းတွင်း လျှို့ဝှက်ဆန်းကြယ်မှုများကို စုံထောက်နေကြသည့် ဘလက်လစ်တ် အဖွဲ့ဝင်များဖြစ်သော အန်ဒရူး၊ ဟိုက်လိုက်၊ တိုင်တယ်၊ ဂျင်ဘယ်၊ ဘန်တဒ် တို့နှင့် ဆုံလေသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ထရက်ဖစ်လည်း အဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာသည်။
ဖာ့ဖြစ်ရပ်အပြင် အခြားသော ဖုံးကွယ်ထားသည့် ဖြစ်ရပ်ဆန်းများကိုပါ လိုက်လံစုံစမ်းဖော်ထုတ်ကြသည့် ဇာတ်လမ်းဖြစ်သည်။
သရုပ်ဆောင်များနှင့် ဇာတ်ကောင်များ
ဤ ဇာတ်လမ်းတွဲတွင် ပါဝင်သည့် သရုပ်ဆောင်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:GMMTV ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ ကဏ္ဍ:ထိုင်း ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:ထိုင်းနိုင်ငံရှိ ဖျော်ဖြေရေး
ဗေဌာနီရွာ၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်
ဗေဌာနီရွာ (Bayhtarni)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်၊ လောင်းစင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၀၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လောင်းစင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၅၀ ဦး၊ မ ၄၁၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးကုတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆွက်လွေးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ဆွက်လွေးရွာ (Hsuthlway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ လွယ်ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၆ ဦး၊ မ ၃၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကြွေခရု
ကြွေခရု (Monetaria moneta) သည် သေးငယ်သော ပင်လယ်ခရု မျိုးစိတ် ဖြစ်ပြီး Cypraeidae ၊ cowries မိသားစုတွင်ရှိသော အဏ္ဏဝါ gastropod mollusk အမျိုးအစားဖြစ်သည်။
သမိုင်းကြောင်းအရ ပစိဖိတ် နှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ နိုင်ငံအများအပြားတွင်   ဒင်္ဂါးပြားများ အသုံးမပြုမီက ကြွေခရုအခွံများကို ငွေကြေးအဖြစ် တွင်ကျယ်စွာ အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ကြွေစေ့(အကြွေစေ့) ဟု ခေါ်ခဲ့ကြသောကြောင့်ဤမျိုးစိတ်များကို "ကြွေခရု" ဟုခေါ်သည်။
ဖော်ပြချက်နှင့် ဝိသေသလက္ခဏာများ
၎င်းသည် သေးငယ်၍ အကြမ်းအားဖြင့် အချိုးအစားမညီသောဆဋ္ဌဂံပုံခပ်ဆင်ဆင် တဖက်ခုံး တဖက်ပြား ကြွေစေ့ပုံရှိ ပြီး 3 cm အရွယ် အထိရှိသည်။ အပြားဖက်တွင် အနားစွန်းများ တွန့်နေသော အလျားလိုက် အကွဲကြောင်း ပါရှိသည်။ အရောင်သည် ခပ်ဖျော့ဖျော့ (အဖြူမှ အဝါနုရောင်ခပ်ညစ်ညစ်အထိ) ဖြစ်သော်လည်း ကျောဖက်မှာ အဝါရောင်အနားကွပ်ထားသော မီးခိုးစိမ်းရောင်ဖြင့် ကြည်လင်တောက်ပနေပြီး တစ်ခါတစ်ရံ အရောင်ရင့်သော ကန့်လန့်ဖြတ် အစင်းကြောင်းများနှင့် နူးညံ့သော အဝါရောင်အကွင်းများပါရှိသည်။ ဝမ်းဖက်ရှိအပေါက်သည် ဖြူဖွေး ကျယ်ပြန့်ပြီး အနားတွန့်များပါရှိသည်။ သက်ရှိအကောင်၏ အခွံကို အဖြူ နှင့် ခပ် ဖျော့ဖျော့ အရောင်များဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။
Monetaria moneta ၏ အခွံသည် ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် အရောင်အသွေး ကွဲပြားပြီး အချို့သောမျိုးကွဲများကို မျိုးစိတ်အပြည့်ဖြင့် ဖော်ပြထားပါသည်။ ရလဒ်အနေဖြင့်၊ ဤမျိုးစိတ်တွင် မြောက်မြားစွာသော အမည်မှည့်ခေါ် ခြင်း ဆိုင်ရာ အဓိပ္ပါယ်တူများရှိသည်။
ပျံနှံတည်ရှိပုံ
thumb| Monetaria moneta ၏ တွေ့ရှိရာ မြေ ၎င်းသည် အင်ဒို-ပစိဖိတ် အပူပိုင်းရေပြင်တွင် တွင်ကျယ်စွာ တွေ့ရလေ့ရှိသော မျိုးစိတ်ဖြစ်သည်။ အရှေ့နှင့် တောင်အာဖရိက ၊ မဒါဂတ်စကာ ၊ ပင်လယ်နီ နှင့် ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့ ၊ မော်လဒိုက် ၊ အရှေ့ပိုင်း ပိုလီ နီးရှား၊ Galapagos ၊ အလယ်ပိုင်းအမေရိက မှ Clipperton နှင့် Cocos ကျွန်းစုများ၊ ဂျပန် တောင်ပိုင်း၊ Midway နှင့် Hawaii နှင့် မြောက်ပိုင်း New South Wales နှင့် Lord Howe ကျွန်း အပါအဝင် ဒေသအများအပြားတွင် တွေ့ရသည်။
နေထိုင်ရာ
ဤ ကြွေခရု သည် ပင်လယ်ရေမှော်ပင်များ ၊ သန္တာ အကြွင်းအကျန်များနှင့် အခွံနှစ်ခုပါပင်လယ်ခရုယောက်သွား အခွံများကြားတွင် ဒီရေလွှမ်း ရေ တိမ် ပိုင်း ရေကန်များတွင် နေထိုင်ပါသည်။ ရေတိမ်ပိုင်းများတွင် ကျောက်ဆောင်များ နှင့် ရေနည်းသော သန္တာကျောက်တန်းများတွင် တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ကျောက်တုံးများ နှင့် သန္တာ သေအပိုင်းအစများပေါ်တွင် ပေါက်နေသော ရေညှိများနှင့် ရေနေအပင်များကို ကျက်စားသည်။
အမျိုးအစားခွဲများနှင့် ပုံစံများ
မျိုးစိတ်ခွဲများ-
ပုံစံများ-
လူ့အသုံးများ
အခွံကို လက်ဝတ်တန်းဆာ နှင့် အခြားအလှဆင်ပစ္စည်းများဖြစ်သည့် ခြင်းတောင်း နှင့် နံရံချိတ်အလှဆင်ပစ္စည်းများတွင် အသုံးပြုသည်။
ငွေကြေးအဖြစ်
ဤ ကြွေခရု ၏အခွံ (ကြွေစေ့) များကို အာဖရိက ၊ အာရှ နှင့် ပစိဖိတ် ကျွန်းများရှိ နေရာသ များစွာ တွင် ကုန်ပစ္စည်းဖလှယ်ရေးကြားခံ(ငွေကြေး) အဖြစ် ၁၉ ရာစုနှောင်းပိုင်းအထိ အသုံးများခဲ့သည်။
ခွေးသေရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်
ခွေးသေရွာ (Khwaythay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ ကြခတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၂၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြခတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၈ ဦး၊ မ ၉၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၀၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြွေခရု
ငွေကြေးအဖြစ်
မော်လ်ဒိုက်သည် အာရှနှင့် အရှေ့အာဖရိက ကမ်းရိုးတန်းဒေသများ တစ်ခွင် အတွက် ကြွေစေ့များကို အဓိကတင်ပို့ ထောက်ပံ့ပေးသည်။ များပြားလှသော မော်လဒိုက်နိုင်ငံထွက် ကြွေစေ့များကို ကျွန်ကုန်သည်များ က အာဖရိကသို့ မိတ်ဆက်တင်သွင်းခဲ့ကြသည်။
၎င်းကို ဥရောပမှ ရွှေ့ပြောင်းအခြေချနေထိုင်သူများမှတဆင့်ဌာနေ အမေရိကန်တိုင်းရင်းသားများ နှင့်လည်း ရောင်းဝယ်ခဲ့သည်။
ဗေဒင်တွက်ရန်
အခွံကို အာဖရိက ဘာသာတရားအချို့တွင် ဗေဒင်ဟောခြင်းဆိုင်ရာ ထုံးတမ်းများတွင် အသုံးပြုဆဲဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယရှိ Kerala ပြည်နယ်တွင် အထူးငွေကြေးအကြွေစေ့များ ( မလေးလမ် တွင် കവിടി  Kavidi  ဟုခေါ်သည်) ကို Prashnam အဖြစ် ဟိန္ဒူ နက္ခတ်ဗေဒင် ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ဗေဒင် တွက်ရန် အသုံးပြုသည်။ Prashnam အတွက်၊ Monetaria moneta ကြွေခရုမျိုး၏ အခွံ ၁၀၈ ခုကို အကြိမ်ပေါင်းများစွာ လှည့်ပတ်ပြီး ဘုရားသခင် နှင့် Guru တို့၏ ကောင်းချီးများကို ဖိတ်ခေါ်သည်။ Kavadis ၏တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းကို ခွဲထုတ်ရေတွက်ပြီး ထိုအချိန်တွင် စီးနင်းနေသောဂြိုဟ်ကို သိနိုင်ရန် အသုံးသည်။ Prasna ဇာတာခွင် ၏ရလဒ်များ (လူများရောက်ရှိလာချိန်တွင်ပုံဖော်ထားသော horoscope) ကို Prasnam ၏ရလဒ်များနှင့်အခြေခံ၍ နှိုင်းယှဉ်ပြီးခန့်မှန်းဟောပြောချက်များကိုတွက်ချက်ယူသည်။
အုန်းဒုတ်ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
အုန်းဒုတ်ရွာ (Ohndoke)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ ပဲခူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၄၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဲခူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၀၀ ဦး၊ မ ၅၈၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် မော်လူးမြို့ပေါ်ရှိ ရပ်ကွက်များ ဖြစ်သွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုတင်ချောင်းရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွဲသတ်ကလေးရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
ကျွဲသတ်ကလေးရွာ (Kywethatkalay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ ကျွဲသတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၇၉၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲသတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၅ ဦး၊ မ ၁၈၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ထနောင်းပင်ရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
ထနောင်းပင်ရွာ (Htanaungpin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ ကမ္ဘားနီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၅၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကမ္ဘားနီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၇ ဦး၊ မ ၂၀၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကျွဲသတ်ကလေးရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထနောင်းပင်ရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်နားရွာ၊ မိုင်းဟုတ်
မန်နားရွာ (Mannar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ မိုင်းဟုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၈၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းဟုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၃ ဦး၊ မ ၅၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၇၅ ဦးနေထိုင်သည်။
အဿဒ္ဓသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
သူယုတ်မာ၊ သူယုတ်မာထက် သူယုတ်မာ၊ သူတော်ကောင်း၊ သူတော်ကောင်း ထက် သူတော်ကောင်း-ဟူသော ပုဂ္ဂိုလ်လေးမျိုးကို အကျယ်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။ -- အဿဒ္ဓ၊ အဟိရိက၊ အနောတ္တပ္ပ၊ ကုသီတ၊ ဒုပ္ပည-ဟူသော တရားဆိုး ငါးမျိုး နှင့် ပြည့်စုံသော မထေရ်ကို သီးတင်းသုံးဖော်တို့ မချစ်ခင်ကြ၊ မမြတ်နိုးကြ၊ မလေးစား ကြ၊ စိတ်နှလုံးကို မတိုးပွားစေသူဖြစ်ပုံနှင့် သဒ္ဓါ၊ ဟိရီ၊ ဩတ္တပ္ပ၊ အာရဒ္ဓဝီရိယ၊ ပညာတို့နှင့် ပြည့်စုံသောထေရ်ကြီးကို သီတင်းသုံးဖော်တို့ ချစ်ခင်ကြ၊ မြတ်နိုးကြ၊ လေးစားကြ၊ စိတ်နှလုံးကို တိုးပွားစေသူဖြစ်ပုံကို ကဏှပက္ခ, သုက္ကပက္ခအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဿဒ္ဓသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ မချစ်အပ်သူ မမြတ်နိုးအပ်သူ အလေးအမြတ် မပြုအပ်သူ (နှလုံးကို) မပွားစေတတ်သူ မထေရ်ရဟန်း ပြည့်စုံသောတရားငါးမျိုးနှင့် သီတင်းသုံးဖာ်တို့၏ ချစ်အပ်သူ မြတ်နိုးအပ်သူ အလေးအမြတ်ပြုအပ်သူ (နှလုံးကို) ပွားစေတတ်သူ မထေရ်ရဟန်း ပြည့်စုံသောတရားငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
ခေါင်ချန်းစန့်ရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ခေါင်ချန်းစန့်ရွာ (Hkawngchanhsant)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နောင်ခမ်း (မိုင်းထွမ်း)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၇၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ခမ်း (မိုင်းထွမ်း)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၉၉ ဦး၊ မ ၃၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၇၇၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကောင်းစိရေတံခွန်
ကောင်းစိရေတံခွန် (ນ້ຳຕົກຕາດ ກວາງຊີ) သည် အဆင့်သုံးဆင့်ပါဝင်သည့် ရေတံခွန်ရှိပြီး Luang Prabang မြို့၏ တောင်ဘက် ၂၉ ကီလိုမီတာခန့် (၁၈မိုင်) အကွာတွင် တည်ရှိသည်။ ဤရေတံခွန်သည် ခရီးသွားများနှစ်သက်သဘောကျသည့် ရေတံခွန်ဖြစ်သည်။ တောင်နံဘေးရှိ တိမ်သည့် ရေကန်မှ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ပင်မရေတံခွန်၏ ရေကျအမြင့်သည် ၆၀ မီတာ (၂၀၀ ပေ) ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံရှိ ရေတံခွန်များ ကဏ္ဍ:လာအိုနိုင်ငံရှိ လည်ပတ်စရာနေရာများ
အိုခုရှိရိမြို့၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး
အိုခုရှိရိမြို့  (奥尻町 အိုခုရှိရိချေား  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ အိုခိုးဆွတ်ခုခရိုင်ခွဲ တွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၂၈၁၂ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင်၂၀ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၁၄၂.၉၈ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
စတုတ္ထ အနာဂတဘယသုတ်
စတုတ္ထ အနာဂတဘယသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား အနာဂတ်ဘေးငါးမျိုးတို့သည် ယခုအခါ မဖြစ်ပေါ်သေးကုန်၊ နောင်အခါ၌ ဖြစ်ပေါ်ကုန်လိမ့်မည် ထိုဘေးတို့ကို သင်တို့သိရမည်၊ ထိုဘေးတို့ကို ပယ်ရန် အားထုတ်မည့်အကြောင်းကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
အိုခဲတိုမြို့၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၃၀၄၂ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၅.၈ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၅၂၇.၅၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
စတုတ္ထ အနာဂတဘယသုတ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
ပန်လင်ရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ပန်လင်ရွာ (Panglen)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းပေါက် (ကချင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၁၀၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖနော်ဟဲရွာ၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်
ဖနော်ဟဲရွာ(Hpanawhe)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၊ စခမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၂၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စခမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၀၁ ဦး၊ မ ၁၈၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၇၄ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လွယ်ကြူရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
လွယ်ကြူရွာ (Loikyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ လွယ်ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၆ ဦး၊ မ ၃၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ချောင်း (အောက်ကျင်း)ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ပေါက်ချောင်း (အောက်ကျင်း)ရွာ (Paukchaung(Aukkyin))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ကူးကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၉၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကူးကားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၅၀ ဦး၊ မ ၂၄၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိုးမုမြို့၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၄၅၉၆ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင်၇.၂ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၆၃၇.၀၃ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
ကိုးကား
''
၁၉၇၁ အရှေ့တောင်အာရှကျွန်းဆွယ် အားကစားပွဲတော်
၁၉၇၁ ခုနှစ် အရှေ့တောင်အာရှကျွန်းဆွယ် အားကစားပွဲတော်သည် မလေးရှားနိုင်ငံ၊ ကွာလာလမ်ပူမြို့တွင် ၁၉၇၁ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၆ ရက်မှ ၁၃ ရက်နေ့အထိ ကျင်းပသော အားကစားပွဲတော် ဖြစ်သည်။ ဤပွဲတော်တွင် အိမ်ရှင်မလေးရှားက အင်ဒိုနီးရှားနှင့် ဖိလစ်ပိုင်တို့ ပါဝင်သောအဖွဲ့အဖြစ် တိုးချဲ့ရန် ထိုင်းနိုင်ငံအား ဖိအားပေးတောင်းဆိုခဲ့သော်လည်း မရခဲ့ပေ။ မလေးရှားဘုရင်မှ ပွဲတော်ကို ဖွင့်ပေးခဲ့သည်။ ထိုင်းနိုင်ငံ၊ မလေးရှားနှင့် စင်ကာပူတို့မှ ပထမ၊ ဒုတိယနှင့် တတိယ ရရှိခဲ့သည်။
ပါဝင်သောနိုင်ငံများ
• Burma
•  Khmer Republic
•  Laos
•
•  South Vietnam
• 🇹🇭
ဆုတံဆိပ် ဇယား
အိမ်ရှင်နိုင်ငံ
အိုးဇိုရမြို့၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး
အိုးဇိုရမြို့  (大空町 အိုးဇိုရချေား  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ အိုခိုးဆွတ်ခုခရိုင်ခွဲ တွင် တည်ရှိသည်။
ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် ပြဒါးရှင်လုံး
ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် ပြဒါးရှင်လုံး (Harry Potter and the Philosopher's Stone ၊ ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် မှော်ကျောက်တုံး၊ ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် ဓာတ်လုံး၊ ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် ပြဒါးရှင်လုံး၏ လျှို့ဝှက်ချက် စသည်ဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုကြ) သည် ဗြိတိသျှစာရေးဆရာမ ဂျေ ကေ ရိုးလင်း ရေးသားထားသည့် နာမည်ကြီး ဆန်းကြယ်စိတ်ကူးယဉ် ဝတ္ထုရှည်တစ်ပုဒ် ဖြစ်သည်။ ထိုဝတ္ထုသည် ဟယ်ရီပေါ်တာ စာအုပ်အတွဲတွင် ပထမဆုံး ဖြစ်၍၊ ဂျေ ကေ ရိုးလင်း၏ ပွဲဦးထွက်စာအုပ်လည်း ဖြစ်သည်။ ထိုစာအုပ်သည် ၁၉၉၇ ခုနှစ်တွင် ပထမအကြိမ်အဖြစ် ဘလွမ်းစ်ဘာရီ စာအုပ်တိုက်မှ စတင်ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေဖြန့်ချိခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။ အမေရိကန် ပြည်ထောင်စု၌ ၁၉၉၈ ခုနှစ်တွင် ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် မှော်ပြဒါးရှင်လုံး (Harry Potter and the Sorcerer's Stone) အမည်ဖြင့် ထုတ်ဝေခဲ့လေသည်။ ဇာတ်လမ်းမှာမူ ဟယ်ရီပေါ်တာ အမည်ရှိ မှော်ဆရာကောင်လေးတစ်ဦးက မှော်လောကကြီးတွင် ပါဝင်လာခဲ့ပြီးနောက် ဟော့ဂ်ဝပ်စုန်းကဝေအတတ်နှင့် မှော်ပညာကျောင်းတော်ကြီး၏ ပထမနှစ်တွင် သူငယ်ချင်းများ၊ ရန်သူများနှင့် ပညာသင်ကြားခြင်း ၊ စွန့်စားတိုက်ခိုက်ခြင်းများ အကြောင်းပင် ဖြစ်လေသည်။ အင်အားပြန်ကောင်းလာသည့် မိစ္ဆာသခင်ကြီး ဗော်လ်ဒီမော့ စသည့် ရန်သူများကို မျက်နှာချင်းဆိုင် တိုက်ခိုက်အောင်မြင်ခဲ့သည်။ သခင်ဗော်လ်ဒီမော့ ဆိုသူမှာ လူအများက အမည်ပင်မခေါ်ဝံ့သူ ဖြစ်ပြီး ဟယ်ရီပေါ်တာ၏ မိဘနှစ်ပါးကို သတ်ပြီးနောက် ဟယ်ရီပေါ်တာကိုလည်း သတ်ရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ သို့ရာတွင် ထိုစဉ်က အသက် ၁၅ လသားသာ ရှိသေးသော ဟယ်ရီပေါ်တာကို သတ်ရန် မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
ထိုဝတ္ထုသည် ကလေးသူငယ်များ ရွေးချယ်သည့် ဗြိတိသျှစာပေဆုများနှင့် အမေရိကန်မှ အခြားစာပေဆုပေါင်းများစွာကို ဆွတ်ခူးရယူနိုင်ခဲ့သည်။ ဤစာအုပ်သည် ၁၉၉၉ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် နယူးယောက်တိုင်းမ်သတင်းစာ၏ ရောင်းအားအကောင်းဆုံး ရသစာအုပ်များစာရင်း တွင် ထိပ်ဆုံးမှ ရပ်တည်နိုင်ခဲ့၍ ၊ ၁၉၉၉ ခုနှစ်နှင့် ၂၀၀၀ ခုနှစ်များအထိတိုင် ထိုစာရင်းတွင် ထိပ်ဆုံးနေရာနီးနီး ရပ်တည်နေနိုင်ခဲ့လေ၏။ ဘာသာစကားပေါင်းများစွာသို့ ပြန်ဆိုထားသည့်အပြင် ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကား ဖန်တီးပြသရာတွင်လည်း အထူးအောင်မြင်ခဲ့ပေသည်။
သက်ရင်းတာရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် ပြဒါးရှင်လုံး
ဟယ်ရီပေါ်တာနှင့် ပြဒါးရှင်လုံး စာအုပ်သည် အချို့သော ဘာသာရေးဆိုင်ရာ အသင်းအဖွဲ့တို့တွင် လက်မခံနိုင်စရာ ကိစ္စများ ဖြစ်စေခဲ့သလို ၊ နိုင်ငံအချို့တွင် ပိတ်ပင်ခံခဲ့ရသည်။ ၎င်းဝတ္ထုသည် စုန်းကဝေမှော်အတတ်များကို ကြော်ငြာဖြန့်ဝေပေးသည်ဟု စွပ်စွဲခြင်းခံခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ သို့သော် အချို့ဘာသာရေးဆိုင်ရာ ဝေဖန်ရေးများကမူ ဤစာအုပ်များသည် ကိုယ်တိုင်စွန့်လွှတ်အနစ်နာခံမှု၏ စွမ်းအားများ၊ လူတို့၏ မိမိကိုယ်ကို ခံယူဆုံးဖြတ်ရန် နည်းလမ်းကောင်းများ စသည်တို့ အပါအဝင် အရေးပါလှသော အဓိကအချက်အလက်များ ပါဝင်နေကြောင်း ဆိုကြသည်။ ဤ ဟယ်ရီပေါ်တာ စာအုပ်အတွဲသည် အလွန်အောင်မြင်၍ ပညာသင်ကြားမှု နည်းပညာ၊ လူမှုဗေဒနယ်ပယ်နှင့် ဈေးကွက်စီးပွားရေးဆိုင်ရာများတွင် ရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ် ဖော်ပြသုံးစွဲကြလေသည်။
လွယ်ခမ်းရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်
လွယ်ခမ်းရွာ (Loihkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ ကောင်းဝိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၃၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကောင်းဝိန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၅ ဦး၊ မ ၈၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သိန္နီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြခတ်ရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်
ကြခတ်ရွာ (Kyakhat)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ ကြခတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၂၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကြခတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၄၈ ဦး၊ မ ၉၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၀၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကုလားကျွန်းရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
ကုလားကျွန်းရွာ(Kularkyun)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ကမ်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,731 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြောက်သင်တောရိုးရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
မြောက်သင်တောရိုးရွာ (Myaukthintawyoe)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ ကျွဲသတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၈၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲသတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၅ ဦး၊ မ ၁၈၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်ပတ်ရွာ၊ ဆိုက်ခေါင်
မန်ပတ်ရွာ (Manpat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ ဆိုက်ခေါင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၉၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆိုက်ခေါင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၄ ဦး၊ မ ၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖံဖရွာ၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်
ဖံဖရွာ(Hpanhpa)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်၊ ဖံဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၁၅၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဖံဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၀၀ ဦး၊ မ ၁၁၆၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၆၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောင်းဆုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂျုပ်ပင်ရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်
ဂျုပ်ပင်ရွာ (Gyokepin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဂျုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၃၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂျုပ်ပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၇ ဦး၊ မ ၁၀၂၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းခြံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုဟကသုတ်
ကုဟက, လပက, နေမိတ္တိက, နိပ္ပေသိက, လာဘေန လာဘ နိဇိဝိသိတ-ဟူ သော တရားငါးပါးတို့နှင့်ပြည့်စုံသော မထေရ်သည် သီတင်းသုံးဖော်တို့ မချစ်အပ်သူ မမြတ်နိုးအပ်သူ, အလေးအမြတ်မပြုအပ်သူ, စိတ်နှလုံးကို မတိုးပွားစေအပ်သူဖြစ်ကြောင်း၊ ထိုတရားငါးမျိုးမရှိသော မထေရ်သည် သီတင်းသုံးဖော်တို့ ချစ်ခင်အပ်သူ, အလေးအမြတ်ပြုအပ်သူ, မြတ်နိုးအပ်သူ, စိတ်နှလုံးကို တိုးပွားစေအပ်သူဖြစ်ကြောင်းတို့ကို သုက္ကပက္ခ, ကဏှပက္ခအားဖြင့် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ/ဋီကာတို့၌-မှတ်သားဖွယ် ဖွင့်ဆိုချက်များ ပါရှိပါသည်။ --- ကုဟကသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ မချစ်အပ်သူ မမြတ်နိုးအပ်သူ အလေးအမြတ် မပြုအပ်သူ (နှလုံးကို) မပွားစေတတ်သူ မထေရ်ရဟန်း ပြည့်စုံသောတရားငါးမျိုးနှင့် သီတင်းသုံးဖာ်တို့၏ ချစ်အပ်သူ မြတ်နိုးအပ်သူ အလေးအမြတ်ပြုအပ်သူ (နှလုံးကို) ပွားစေတတ်သူ မထေရ်ရဟန်း ပြည့်စုံသောတရားငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
ကမ္ဘားနီ (တောင်)ရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
ကမ္ဘားနီ (တောင်)ရွာ (Kanbarni (South))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ ကမ္ဘားနီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၅၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကမ္ဘားနီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၉၇ ဦး၊ မ ၂၀၇၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၁၆၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်ချောင်း (အောက်စု)ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ပေါက်ချောင်း (အောက်စု)ရွာ (Paukchaung(Auksu))သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ကူးကားကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၉၀၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကူးကားကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၅၀ ဦး၊ မ ၂၄၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၉၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိဝနိုင်းမြို့၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး
အိဝနိုင်းမြို့  (岩内町 အိဝနိုင်းချော  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ ရှိရိဘဲရှိခရိုင်ခွဲ တွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၃၂၁၀ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၇၀.၆၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
အိမခနဲမြို့၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး
အိမခနဲမြို့  (池田町 အိမခနဲချေား  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ ဟိယာမခရိုင်ခွဲ တွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၁၆ ခုနှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၅၅၇၅ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၉.၈ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၅၆၈.၁၄ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
ဂဏ
thumb|ကနေသည့် ဂဏနတ်မင်းပုံတော် ဤ ဂဏ၊  (သင်္သကရိုက်: गण)ကို သင်္သကရိုက်နှင့် ပါဠိဘာသာတို့တွင် လွင့်မျောနေသော၊ အရေအတွက်၊ အဆင့်အတန်းစသည့်ဖြင့် အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ဤ"ဂဏ"ဆိုသည့်စကားလုံး (ဂိုဏ်း)ကို ဘာသာရေးနှင့်ဆိုင်သည့် အစုအဖွဲ့နှင့် ညီလာခံများအတွက် သုံးစွဲသည်။
ဟိန္ဒူဘာသာတွင် သိဝသည် ကေလာၑတောင်ပေါ်တွင် တည်ရှိသည်။ မဟာပိန္နဲသည် ၎င်းတို့၏ခေါင်းဆောင်အဖြစ် သိဝကို ရွေးချယ်ခဲ့သည်။ မဟာပိန္နဲ၏ ဘွဲ့တော်မှာ ဂဏေၑ  သို့မဟုတ် ဂဏပတိ ,ဟူ၍ဖြစ်ရာ အဓိပ္ပါယ်မှာ "သခင် သို့ "ဂဏများ၏ခေါင်းဆောင်" ဟူ၍ဖြစ်သည်။
ဂဏသည် ဝေဒစကားလုံး၏ မူလအစဖြစ်သည်။ ၎င်းမှ 'ဂဏပတိ' နဲ့ 'ဂဏဂဏပတိ' ဆိုသည့် စကားလုံးများဖြစ်ပေါ်လာတယ်။ ဤစကားလုံး၏ တိုက်ရိုက်အဓိပ္ပါယ်မှာ အုပ်စုဖြစ်သည်။ နတ်ဘုရားများ၊ ပညာရှိများ၊ ဘိုးဘေးများ - ဤကျမ်းပိုဒ်အားလုံးတွင် ရည်ရွယ်ထားသော အဓိပ္ပါယ်ဖြစ်သည်။
ဝေဒယုံကြည်မှုအရ ဖန်ဆင်းခြင်းသည် မူလအစ၌ ငုပ်လျှိုးနေသော အရင်းအမြစ်မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ သူသည် တစ်ဆူတည်းသော လောကသည် bhava သို့မဟုတ် gan ပုံစံဖြင့် လာလေ့ရှိသော လောကဖြစ်သည်။ သင်္ချာသည် ဖန်တီးမှုအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်ချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာကြီးကို မတူကွဲပြားမှုတွေနဲ့ ဖန်တီးထားတယ်။ မကြာခဏဆိုသလို၊ Nana၊ Gana၊ သူတို့အားလုံးဟာ တူညီတဲ့ပန်းတိုင်နဲ့ အဓိပ္ပါယ်ရှိတယ်။ ဝေဒ ဖန်ဆင်းခြင်းအယူဝါဒအရ အခြေခံအကျဆုံးသော ပရာနသည် ပဌမဖြစ်သော ဂါနာပတိဟုခေါ်သည်။ ထိုမှနေ၍ ပရိစ္ဆေဒ၊ ပိတရ၊ ဒေဝဟုခေါ်သော ဘဝပုံစံများစွာ မွေးဖွားလာခဲ့သည်။ ဤအရာများသည် Gana အမျိုးအစားများစွာရှိသည်။ မူလဂါနပတိကို ပရာနဘာသာစကားဖြင့် Ganesha ဟုခေါ်သည်။ သိပ္ပံပညာ၏ အဓိပ္ပါယ်ဖွင့်ဆိုချက်တွင် ၎င်းကို universal ဟုခေါ်သည်။ လူတစ်ဦးချင်းစီရဲ့ ခံစားချက်တွေ အများကြီး မွေးဖွားလာတယ်၊ သူ၏နာမ်သည် Gana ဖြစ်သည်။ Ganapati သို့မဟုတ် Ganesha ကိုလည်း Mahatattva ဟုခေါ်သည်။ အလုံးစုံ ကင်းစင်သော သူသည် ဂါနပတိ ဖြစ်၏။ ၎င်း၏ပိတ်ဆို့ခြင်းသဘောအရ သို့မဟုတ် ကွဲပြားခြားနားသောပုံစံတစ်ခုရယူခြင်းသည် Ganabhav ၏ဖန်တီးမှုဖြစ်သည်။ လူဦးရေနှင့် တစ်ဦးချင်း နှစ်ခုစလုံးသည် ခွဲခြား၍မရသော သို့မဟုတ် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ရောထွေးနေပါသည်။ ဤမျိုးရိုးဆက်နွယ်မှုကို Ganesha ၏ပင်စည်အားဖြင့်ညွှန်ပြသည်။ ဆင်ခေါင်းသည် မဟာ သို့မဟုတ် ကြီးမြတ်ခြင်းကို ကိုယ်စားပြုပြီး မျက်လုံး သို့မဟုတ် ကြွက်သည် အရာဝတ္တုတစ်ခုစီ သို့မဟုတ် အလယ်ဗဟိုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ သူသည် Puranas ဘာသာစကားဖြင့် Ganapati တိရစ္ဆာန်ဖြစ်သည်။ တကယ်တော့၊ Ganapati ဒြပ်စင်သည်အခြေခံ Rudra ၏ပုံစံဖြစ်သည်။ ကြီးမြတ်ခြင်းဟူသော အမည်သည် သမုဒ္ဒရာဟု ခေါ်၏။ ပုရာနဝါ က သူ့ကို Ekarnava လို့ခေါ်တယ်။ သူသည် ဆိုမာ၏ သမုဒ္ဒရာဖြစ်၍ ထိုဒြပ်၏ ဂါဘွါရိက ဖွားမြင်သည်။ ဆိုမာ၏ဝေဒသင်္ကေတမှာ Madhu သို့မဟုတ် Apup ဖြစ်ပြီး အလားတူ ဒဏ္ဍာရီ သို့မဟုတ် ရိုးရာသင်္ကေတမှာ Ganapati ဟုခေါ်ဆိုသော Modaka ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ Gana နှင့် Ganapati တို့၏ မူလအယူအဆဖြစ်သည်။ ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် သို့မဟုတ် ရိုးရာသင်္ကေတသည် Ganapati ကို ချစ်မြတ်နိုးသည်ဟု ဆိုထားသော Modak ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ Gana နှင့် Ganapati တို့၏ မူလအယူအဆဖြစ်သည်။ ဒဏ္ဍာရီဆန်ဆန် သို့မဟုတ် ရိုးရာသင်္ကေတသည် Ganapati ကို ချစ်မြတ်နိုးသည်ဟု ဆိုထားသော Modak ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ Gana နှင့် Ganapati တို့၏ မူလအယူအဆဖြစ်သည်။ Ganapati ဒြပ်စင်သည် အခြေခံ Rudra ၏ပုံစံဖြစ်သည်။ ကြီးမြတ်ခြင်းဟူသော အမည်သည် သမုဒ္ဒရာဟု ခေါ်၏။ ပူရာနက သူ့ကို Ekarnava လို့ခေါ်တယ်။ ထိုသူသည် ဆိုမာ၏ သမုဒ္ဒရာဖြစ်၍ ထိုဒြပ်၏ ဂါဘွါရိက ဖွားမြင်သည်။ ဆိုမာ၏ဝေဒသင်္ကေတမှာ Madhu သို့မဟုတ် Apup ဖြစ်ပြီး အလားတူ ဒဏ္ဍာရီ သို့မဟုတ် ရိုးရာသင်္ကေတမှာ Ganapati ဟုခေါ်ဆိုသော Modaka ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ Gana နှင့် Ganapati တို့၏ မူလအယူအဆဖြစ်သည်။ Ganapati ဒြပ်စင်သည် အခြေခံ Rudra ၏ပုံစံဖြစ်သည်။ ကြီးမြတ်ခြင်းဟူသော အမည်သည် သမုဒ္ဒရာဟု ခေါ်၏။ ပူရာနက သူ့ကို Ekarnava လို့ခေါ်တယ်။ ထိုသူသည် ဆိုမာ၏ သမုဒ္ဒရာဖြစ်၍ ထိုဒြပ်၏ ဂါဘွါရိက ဖွားမြင်သည်။ ဆိုမာ၏ဝေဒသင်္ကေတမှာ Madhu သို့မဟုတ် Apup ဖြစ်ပြီး အလားတူ ဒဏ္ဍာရီ သို့မဟုတ် ရိုးရာသင်္ကေတမှာ Ganapati ဟုခေါ်ဆိုသော Modaka ဖြစ်သည်။ ဤသည်မှာ Gana နှင့် Ganapati တို့၏ မူလအယူအဆဖြစ်သည်။
ဂါနက်၏အရှင်သည် ဂင်္ဂါနတ် ဖြစ်ပြီး သူတို့၏ အကြီးအမှူး မှာ သတ္တမရိကရုပ်တုများ၏ အတန်းအဆုံးတွင် ရပ်နေသော ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုဖြစ်သည်။ Gupta အနုပညာတွင် လုံလောက်စွာ အကဲဖြတ်ထားသော Vamana နှင့် ထူးဆန်းသောပုံစံများကို အကန့်အသတ်မရှိသော Shiva ၏ Gana ရှိပါသည်။ Khoh (M.P.) မှရရှိသော စုစုပေါင်း Vamana ganas အရေအတွက်မရေတွက်နိုင်အောင်ရှိပြီး Allahabad ပြတိုက်တွင် ထိန်းသိမ်းထား သည် ။ ပုံပျက်သောပုံစံများကို ပန်းကန်ပြားများပေါ်တွင် ထွင်းထုထားသည်။ Shiva ၏ စီတန်းခြင်းဓလေ့တွင် ဤသဘာဝမကျသောပုံစံများကို အထူးအရေးကြီးသည်ဟု ယူဆပါသည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ Monier-Williams Sanskrit-English Dictionary
References
ကဏ္ဍ:မဟာပိန္နဲ
အက္ခမသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဤသုတ်၌ သီတင်းသုံးဖော်ရဟန်းတို့၏ ချစ်ခင်မြတ်နိုးလေးစားမှုကို မခံယူနိုင် သောမထေရ်နှင့် ခံယူနိုင်သောမထေရ်တို့၏ အင်္ဂါငါးမျိုးစီကို ဟောကြားတော်မူသည်။ - မင်း၏အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်း ဖြစ်သော်လည်း မင်းနှင့်မထိုက်တန်၊ မင်း၏အသုံး အဆောင် ဖြစ်ထိုက်/မဖြစ်ထိုက်သော ဆင်နှင့် အာဟုနေယျ အစရှိသောသံဃာ့ဂုဏ်နှင့် ထိုက်/မထိုက်သော ရဟန်းတို့ကို ခွဲခြား၍ အကျယ်ဟောကြားတော်မူသည့်သုတ်။
--
အိခဲဒမြို့၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး
အိခဲဒမြို့  (池田町 အိခဲဒချေား  ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ ဟော့ကိုင်းဒိုးခရိုင်၊ တိုခချိခရိုင်ခွဲ တွင် တည်ရှိသည်။
အက္ခမသုတ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
အိခဲဒမြို့၊ ဟော့ကိုင်းဒိုး
၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မြို့နေလူဦးရေသည် ၁၁၀၅၃ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင်၄၇ ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၃၇၁.၉၁ စတုရန်းကီလိုမီတာ ကျယ်ဝန်းသည်။
တိုက်ကြီးကုန်းရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
တိုက်ကြီးကုန်းရွာ (Taikgyikone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ ကျွဲသတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၇၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကျွဲသတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၆၅ ဦး၊ မ ၁၈၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၃၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပဂိုးရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ပဂိုးရွာ (Pagoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ လွယ်ကြူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လွယ်ကြူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၆ ဦး၊ မ ၃၁၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၃၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာရှည်ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
ရွာရှည်ရွာ (Ywarshey)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ ပဲခူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၄၈၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဲခူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၃၀၀ ဦး၊ မ ၅၈၂၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၁၁၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပေါက်နွယ်နိုရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ပေါက်နွယ်နိုရွာ (Pauknweno)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းပေါက် (ကချင်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၀၉၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စိန်ဝင်း (ဝန်ကြီး)
ဒုတိယဗိုလ်ချုပ်ကြီး စည်သူ စိန်ဝင်း သည် မြန်မာနိုင်ငံ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးဌာန၏ ပြည်ထောင်စုဝန်ကြီးအဖြစ် ၂၀၁၅ ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ ရက်နေ့အထိ တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူ ဖြစ်သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ်တွင် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့ပြီး ၂၀၂၁ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလမှစတင်ကာ မြန်မာနိုင်ငံ စစ်မှုထမ်းဟောင်းအဖွဲ့ ဗဟိုအမှုဆောင်အဖွဲ့ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသည်။ ယခင်က လေကြောင်းရန် ကာကွယ်ရေးအရာရှိချုပ် အဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ၂၄ ဩဂုတ် ၂၀၁၅ တွင် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီးအဖြစ် ခန့်အပ်ခံခဲ့ရသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံ၏ ကာကွယ်ရေး ဝန်ကြီးများ
ရေဝေရွာ၊ မိုးကုတ်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးကုတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော့ကနင်းရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
ကော့ကနင်းရွာ(Kawtkanin)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ကော်ဇယာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,610 ဖြစ်သည်။
ရာဇနီယသုတ်
ရဇနီယသုတ် သည် မြတ်စွာဘုရားဟောကြားတော်မူခဲ့သည့် သုတ္တန်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤသုတ္တန်တွင် မြတ်စွာဘုရားသည် သီတင်းသုံးဖော်တို့၏ မချစ်အပ်သူ မမြတ်နိုးအပ်သူ အလေးအမြတ် မပြုအပ်သူ (နှလုံးကို) မပွားစေတတ်သူ မထေရ်ရဟန်း ပြည့်စုံသောတရားငါးမျိုးနှင့် သီတင်းသုံးဖာ်တို့၏ ချစ်အပ်သူ မြတ်နိုးအပ်သူ အလေးအမြတ်ပြုအပ်သူ (နှလုံးကို) ပွားစေတတ်သူ မထေရ်ရဟန်း ပြည့်စုံသောတရားငါးမျိုးတို့ကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်္ဂုတ္တရနိကာယ်
မန်ပတ်ရွာ၊ မန်တုံမြို့နယ်
မန်ပတ်ရွာ (Manpat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ပလောင် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ မန်တုံမြို့နယ်၊ မန်ပတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၀၉၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်ပတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၉၂ ဦး၊ မ ၇၅၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်တုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါပူဝါပဋိပက္ခ
ပါပူဝါ ခွဲထွက်ရေး သမားများသည် လွတ်လပ်ရေး အတွက် သန္နိဋ္ဌာန်ချထားခြင်း သို့မဟုတ် ပါပူဝါနယူးဂီနီ နှင့် ပူးတွဲလျက် ဖက်ဒရေးရှင်း တောင်းဆိုခြင်း ၊ ဆန္ဒပြခြင်းများ နှင့် အခမ်းအနား များ ပြုလုပ် ခဲ့ပြီး အင်ဒိုနီးရှား အစိုးရ သည် ၎င်းတို့၏ လွတ်လပ်စွာ ထုတ်ဖော် ပြောဆိုခွင့် ကို ဖိနှိပ်ကာ အကြမ်းဖက် သည်ဟု စွပ်စွဲ ခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံသည် တိုင်းရင်းသားများအပေါ် လူမျိုးတုံးသတ်ဖြတ်မှု စစ်ဆင်ရေးတစ်ရပ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသည်။ စာရေးဆရာ De RG Crocombe သည် အင်ဒိုနီးရှားလုံခြုံရေးတပ်ဖွဲ့များ၏ သတ်ဖြတ်မှုကြောင့် ပါပူယန်း ၁၀၀,၀၀၀ မှ ၃၀၀,၀၀၀ ကြား၊ နှင့် အမျိုးသမီးအများအပြား အဓမ္မပြုကျင့်ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားလိင်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြမ်းဖက်မှုများ ကျူးလွန်ခြင်းခံရသည်ဟု ခန့်မှန်းထားကြောင်း ၂၀၀၇ ခုနှစ်ထုတ် စာအုပ်တွင် ရေးသားခဲ့သည်။  Papuan Women's Working Group မှ Asia Justice Rights (AJAR)  နှင့် တွဲဖက် သုတေသနပြုမှုအရ  ၂၀၁၃၊ ၂၀၁၇ စစ်တမ်းတွင် ပါပူအန် အမျိုးသမီး ၁၇၀ တွင် ၆၄ ဦး ( ၁၀ ဦးတွင် ၄ ဦးနှုန်း) ၊ ၂၀၁၉ ခုနှစ် စစ်တမ်းတွင် ပါပူအန်အမျိုးသမီး ၂၄၉ ဦးတွင် ၆၅ ဦးသည် အစိုးရ၏အကြမ်းဖက်မှုပုံစံတမျိုးမျိုးကို တွေ့ကြုံခံစားခဲ့ရသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။  ယခင်လေ့လာမှုနှင့် နိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားဟောင်း Ambrosius Mulait ၏ အဆိုအရ ပါပူအန်အမျိုးသမီးများအပေါ် အကြမ်းဖက်မှုအများစုသည် ခင်ပွန်းများက ကျူးလွန်ခြင်း နှင့် ဇနီးမယားများမှာ လစာပေးထားရသူများဖြစ်သည်ဟု ယူဆသည့် Papuan ယဉ်ကျေးမှုအမြင်များကြောင့် ဖြစ်ပွားရခြင်းဖြစ်သည်ဟု ဆိုသည်။
ပါပူဝါတွင် ပဋိပက္ခများသည် အချို့နေရာများတွင် ပြည်နယ်၏ နီးစပ်မှု သို့မဟုတ် လုံးဝမရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု အခြားသူများက မှတ်ချက်ပြုသော်လည်း အင်ဒိုနီးရှား၏ အုပ်ချုပ်မှုပုံစံသည် နိုင်ငံရေးအသင်းအဖွဲ့နှင့် နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ ထုတ်ဖော်ပြောဆိုခွင့်ကို ချုပ်ချယ်သည့် ရဲနိုင်ငံတစ်ခု နှင့် နှိုင်းယှဉ်ထားသည်။ Fien Jarangga ကဲ့သို့သော အမျိုးသမီးအခွင့်အရေး လှုပ်ရှားသူများသည် လွတ်လပ်ရေးသို့ ဦးတည်သည့် လှုပ်ရှားမှုကို ထောက်ခံကြသည်။
"လုံခြုံရေးနှင့် လုံခြုံရေးဆိုင်ရာ စိုးရိမ်မှုများ" ဟု တရားဝင်ပြောဆိုထားသောကြောင့် အင်ဒိုနီးရှားအာဏာပိုင်များသည် ဒေသတွင်းသို့ နိုင်ငံခြားဝင်ရောက်ခွင့်ကို ဆက်လက်ကန့်သတ်ထားသည်။ အချို့သော အဖွဲ့ အစည်းများက အဆိုပါ ဒေသတွင် ငြိမ်းချမ်းရေး ထိန်းသိမ်းမှု လုပ်ဆောင်ရန် တောင်းဆိုထားသည်။
ခြုံငုံ‌ဖော်ပြချက်
left|thumb| အင်ဒိုနီးရှား အမျိုးသား လက်နက်ကိုင်တပ်ဖွဲ့သည် ပါပူဝါတွင် လူ့အခွင့်အရေး ချိုးဖောက်မှုများ ကျူးလွန်သည်ဟု စွပ်စွဲခံထားရသည်။ ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ၊ အင်ဒိုနီးရှား အမျိုးသားတော်လှန်ရေး ပြီးဆုံးချိန်တွင် နယ်သာလန်သည် ယခင် နယ်သာလန် နယူးဂီနီ မှလွဲ၍ ဒတ် ခ်ျ အရှေ့အင်ဒီ များ၏ နယ်မြေများ အပေါ် အင်ဒိုနီးရှား၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို အသိအမှတ်ပြုရန် သဘောတူခဲ့သည် ။ အမျိုးသားရေးဝါဒီအင်ဒိုနီးရှားအစိုးရက ၎င်းသည် ဒတ်ခ်ျအရှေ့အင်ဒီးယန်းကျွန်းစုများအားလုံးကို ဆက်ခံသောနိုင်ငံ ဖြစ်ကြောင်းနှင့် ကျွန်းစုများအားလုံးတွင် ဒတ်ခ်ျကိုလိုနီလက်အောက်ခံအဖြစ်ရှိနေမှုကို အဆုံးသတ်လိုကြောင်း စောဒကတက်ခဲ့သည်။ နယ်သာလန်အနေနှင့် ပါပူဝါများသည် လူမျိုးရေးအရ အင်ဒိုနီးရှားတို့နှင့် ကွဲပြားကြသဖြင့် ပါပူဝါတို့ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်မရမချင်း နယ်မြေကို ဆက်လက်အုပ်ချုပ်သွားမည်ဖြစ်ကြောင်း စောဒကတက်ခဲ့သည်။ ၁၉၅၀ ခုနှစ်မှစတင်၍ နယ်သာလန်နှင့် အနောက်အင်အားကြီးနိုင်ငံများက ပါပူဝါတို့အား လွတ်လပ်သောနိုင်ငံဖြစ် လာစေရန် သဘောတူညီခဲ့ကြသော်လည်း ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ထည့်သွင်းစဉ်းစားမှုများ အထူးသဖြင့် သမ္မတ ကနေဒီ အစိုးရ သည် စစ်အေးခေတ် ကာလတွင် အင်ဒိုနီးရှားကို ၎င်းတို့ဘက်တော်သားအဖြစ် စည်းရုံးလိုသဖြင့် ဒတ်ခ်ျတို့ အနေနှင့် ပါပူဝါ လွတ်လပ်ရေးကို လက်လျှော့ကာ နယ်မြေကို အင်ဒိုနီးရှားသို့ လွှဲပြောင်းပေးရန် အမေရိကန်က ဖိအားပေးခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ်တွင် နယ်သာလန် သည် "၁၉၆၉ ခုနှစ်မတိုင်မီ လူထုဆန္ဒခံယူပွဲ  plebiscite  ကျင်းပပေးရမည်" ဟူသည့် သဘောတူညီချက်ပါဝင်သည့် နယူးယောက်သဘောတူညီချက်  ကို လက်မှတ်ရေးထိုးကာ နယ်မြေအား ယာယီ ကုလသမဂ္ဂ အုပ်ချုပ်မှုအောက် သို့ လွှဲပြောင်းထားရှိပေးရန် သဘောတူခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားစစ်တပ်သည် နယ်မြေ၏အနာဂတ်အပေါ် လူထု၏အမြင်များကို ဆုံးဖြတ်ရန် ၁၉၆၉ ခုနှစ်တွင် "လွတ်လပ်သောရွေးချယ်မှုအက်ဥပဒေ" ဟုခေါ်တွင်သော မဲဆန္ဒခံယူပွဲကို စီစဉ်ကျင်းပခဲ့ပြီး ဆန္ဒခံယူပွဲရလဒ်က အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ သို့ ပေါင်းစည်းရေးကို ထောက်ခံခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှားနှင့် နယ်သာလန်တို့ကြား သဘောတူညီချက်ကို ချိုးဖောက်သည့် အဆိုပါဆန္ဒခံယူပွဲများသည် ဟန်ပြသက်သက်သာဖြစ်ခဲ့ပြီး အင်ဒိုနီးရှားစစ်တပ်က ပါပူဝါ ကို အင်ဒိုနီးရှားသို့ ပေါင်းစည်းရေးအတွက် သေနတ်ဖြင့် အတင်းအဓမ္မမဲပေးစေခဲ့ရာ ဆန္ဒမဲပေးပိုင်ခွင့်ရှိသူ ပါပူဝါ ပြည်သူအရေအတွက်၏ ၁ % ပင် မရှိသော သီးသန့် စိစစ်ရွေးချယ်ထားသူ ၁၀၂၅ ဦး သာ ပါဝင်မဲပေးခွင့် ရခဲ့ကြသည်။ အငြင်းပွားဖွယ် ဆန္ဒခံယူပွဲကြောင့် ပါပူဝါလွတ်လပ်ရေး တက်ကြွလှုပ်ရှားသူများက ပါပူဝါတွင် အင်ဒိုနီးရှားစစ်တပ် ကျူးကျော်တပ်စွဲမှုကို ကန့်ကွက်ခဲ့ ကြသည်။  အင်ဒိုနီးရှားသည် လူ့အခွင့်အရေးချိုးဖောက်သည်ဟု အစဉ်သဖြင့် စွပ်စွဲခံရသည်။ ၎င်းစွပ်စွဲမှုများတွင် "OPM-စာနာတတ်သော အရပ်သားများ"ကို တိုက်ခိုက်ခြင်းနှင့် အနောက်ပါပူဝါနိုင်ငံတော်အလံ Morning Star Flag လွှင့်ထူသူများကို နိုင်ငံတော်ပုန်ကန်မှု ဖြင့် ထောင်သွင်းအကျဉ်းချခြင်းများ ပါဝင်သည်။
ဇစ်မြစ်
ဒတ်ခ်ျတို့ မရောက်မီက စူလ တန်နိတ်၏ တီဒိုး နှင့် စူလတန်နိတ် ဟု လူသိများသော အင်ဒိုနီးရှား ဘုန်းကြီးနှစ်ပါးသည် အနောက်နယူးဂီနီကို စိုးမိုးအုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ 1660 တွင် ဒတ်ခ်ျတို့သည် နယူးဂီနီအပေါ် Tidore ၏ အချုပ်အခြာအာဏာကို Sultan အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဒတ်ခ်ျတို့သည် Tidore ကို အုပ်စိုးထားသောကြောင့် ဒတ်ခ်ျဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ရာစုနှစ်တစ်ခုကြာပြီးနောက် 1793 တွင်ဗြိတိန်သည် Manokwari အနီးတွင်မအောင်မြင်သောအခြေချရန်ကြိုးစားခဲ့သည်။ အနှစ် 30 နီးပါးကြာပြီးနောက် 1824 တွင်ဗြိတိန်နှင့်နယ်သာလန်တို့သည်မြေကိုခွဲရန်သဘောတူခဲ့သည်။ ကျွန်း၏ အရှေ့ဘက်ခြမ်းကို ဗြိတိသျှတို့ လက်အောက်သို့ ကျရောက်စေပြီး အနောက်တစ်ဝက်သည် ဒတ်ခ်ျအရှေ့အင်ဒီများ ၏ အစိတ်အပိုင်း ဖြစ်လာမည်ဖြစ်သည်။
1828 ခုနှစ်တွင် ဒတ်ခ်ျတို့သည် မအောင်မြင်ခဲ့သော Lobo ( Kaimana ) အနီးတွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ နှစ် 30 နီးပါးကြာပြီးနောက် ဂျာမန်တို့သည် Manokwari အနီးရှိ ကျွန်းတစ်ကျွန်းပေါ်တွင် ပထမဆုံးသာသနာပြုအခြေချနေထိုင်ခဲ့ကြသည်။ 1828 ခုနှစ်တွင် Dutch သည် 141st meridian အနောက်ဘက်ကမ်းခြေနှင့် Humboldt ပင်လယ်အော်အနောက်မြောက်ဘက်ကမ်းခြေကိုပိုင်ဆိုင်ကြောင်းအခိုင်အမာဆိုသော်လည်း New Guinea တွင်ဒတ်ခ်ျတို့၏လှုပ်ရှားမှုသည် 1898 အထိအနည်းငယ်မျှသာဖြစ်ပြီးနောက်ပိုင်းတွင်ခရစ်ယာန်သာသနာပြုများနှင့်ကုန်သည်များနောက်တွင်ရှိသောအုပ်ချုပ်ရေးစင်တာတစ်ခုတည်ထောင်ခဲ့သည်။. ဒတ်ခ်ျအုပ်ချုပ်မှုအောက်တွင် အနောက်နယူးဂီနီနှင့် အရှေ့အင်ဒိုနီးရှားအကြား ကူးသန်းရောင်းဝယ်ရေး ချိတ်ဆက်မှုများကို ဖော်ထုတ်ခဲ့သည်။ ၁၈၈၃ ခုနှစ်တွင် နယူးဂီနီသည် နယ်သာလန်၊ ဗြိတိန်နှင့် ဂျာမနီတို့ကြား ပိုင်းခြားခဲ့သည်။ ဩစတေးလျသည် ၁၉၁၄ ခုနှစ်တွင် ဂျာမန်နယ်မြေကို သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။ 1901 ခုနှစ်တွင် နယ်သာလန်သည် အနောက်နယူးဂီနီကို စူလတန်နိတ်၏ Tidore ထံမှ တရားဝင်ဝယ်ယူခဲ့ပြီး Dutch East Indies တွင် ထည့်သွင်းခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း နယ်မြေအား ဂျပန်က သိမ်းပိုက်ခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် ဒတ်ခ်ျအုပ်ချုပ်မှုကို ပြန်လည်ထူထောင်ခဲ့သော မဟာမိတ်များက ပြန်လည်သိမ်းပိုက်ခဲ့သည်။
အနောက်နယူးဂီနီကို ပါ ပူဝါနယူးဂီနီ နှင့် ပေါင်းစည်းခြင်းသည် အင်ဒိုနီးရှားကို မသိမ်းပိုက်မီ ၁၉၆၀ ခုနှစ်များအတွင်း အချိန်တိုအတွင်း ဩစတြေးလျအစိုးရ၏ တရားဝင်မူဝါဒဖြစ်သည်။ ယေဘုယျအားဖြင့် ပါပူဝါနယူးဂီနီနှင့် ဖက်ဒရေးရှင်းဆိုင်ရာ အဆိုပြုချက်များသည် လွတ်လပ်ရေးလှုပ်ရှားမှုတွင် လူနည်းစုအမြင်ဖြစ်သည်။ ဖက်ဒရေးရှင်းအတွက် အငြင်းပွားမှုများသည် ယေဘူယျအားဖြင့် ကျွန်း၏နှစ်ခြမ်းကြားတွင် မျှဝေထားသော ယဉ်ကျေးမှုလက္ခဏာများကို အာရုံစိုက်သည်။
ဩဂုတ်လ 17 ရက်နေ့ 1945 ခုနှစ် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ လွတ်လပ်ရေး ကြေငြာ ပြီးနောက် လေးနှစ်အကြာတွင် အင်ဒိုနီးရှား အမျိုးသားတော်လှန်ရေးသည် နယ်သာလန်နိုင်ငံမှ အချုပ်အခြာအာဏာကို အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု ထံ လွှဲပြောင်းပေးရန် သဘောတူညီခဲ့ပြီး ၁၉၄၉ ခုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် ဒတ်ခ်ျ-အင်ဒိုနီးရှား စားပွဲဝိုင်းညီလာခံ နှင့်အတူ ပြီးဆုံးခဲ့သည်။ အင်ဒီးများ။ သို့သော်လည်း နယ်သာလန် နယူးဂီနီသည် အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတနိုင်ငံသစ်တွင် နယ်သာလန်နိုင်ငံကို ထည့်သွင်းရန် ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး လွတ်လပ်ရေးရရန်အတွက် သီးခြားနိုင်ငံအဖြစ် ကူညီပြင်ဆင်ပေးရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ အချုပ်အခြာအာဏာလွှဲပြောင်းသည့်နေ့မှ တစ်နှစ်အကြာတွင် အဆိုပါနယ်မြေ၏ လက်ရှိအနေအထားကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားရန် သဘောတူညီခဲ့သည်။ ဤအပြောင်းအရွှေ့သည် ၁၉၄၉ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၇ ရက်နေ့တွင် တရားဝင်ဖြစ်ခဲ့သည်။.
တစ်နှစ်အကြာတွင် အင်ဒိုနီးရှားနှင့် နယ်သာလန် နှစ်နိုင်ငံစလုံးသည် ၎င်းတို့၏ သဘောထားကွဲလွဲမှုများကို မဖြေရှင်းနိုင်ကြသေးဘဲ နယ်မြေလွှဲပြောင်းရေး ညှိနှိုင်းရန် ဒတ်ချ်တို့သည် ၎င်းတို့၏ ကတိကဝတ်များကို ပယ်ချခဲ့သည်ဟု အင်ဒိုနီးရှားသမ္မတ ဆူကာ နိုက စွပ်စွဲခဲ့သည်။ Melanesian Papuans များသည် အင်ဒိုနီးရှားလူမျိုးများနှင့် လူမျိုးစုအလိုက် ပထဝီဝင်အရ ကွဲပြားပြီး နယ်မြေကို အမြဲတမ်း သီးခြားစီ အုပ်ချုပ်ထားသောကြောင့် နယ်မြေသည် အင်ဒိုနီးရှားနှင့် မသက်ဆိုင်ကြောင်း ဒတ်ခ်ျလူမျိုးများက ဆက်လက်ငြင်းခုံခဲ့ကြသည်။ ထို့အပြင် ပါပူနိုင်ငံသားအချို့သည် အင်ဒိုနီးရှားတော်လှန်ရေးတွင် မပါဝင်ခဲ့ကြဘဲ ထိုအချိန်က ပညာတတ် ပါပူလူမျိုးများသည် အင်ဒိုနီးရှား ပေါင်းစည်းရေးကို အားပေးသူများ၊ ဒတ်ခ်ျကိုလိုနီစည်းမျဉ်းကို ထောက်ခံသူများနှင့် ပါပူအန်လွတ်လပ်ရေးကို ထောက်ခံသူများအကြား ကွဲသွားခဲ့သည်။
မျက်နှာတန်ဖိုးအရ ဒတ်ခ်ျလူမျိုးသည် ပါပူန်လူမျိုးများ၏ စိတ်ဝင်စားမှုကို ခံရပုံပေါ်သော်လည်း နိုင်ငံရေးသိပ္ပံပညာရှင် Arend Lijphart က သဘောမတူပါ။ အနောက်နယူးဂီနီသို့ အင်ဒိုနီးရှားသို့ မဝင်ရောက်ခြင်းမှ တားဆီးရန် အခြားသော ဒတ်ခ်ျတို့၏ အရင်းခံအကြောင်းရင်းများတွင် နယ်မြေ၏ အကျိုးအမြတ်များသော စီးပွားရေးအရင်းအမြစ်များ၊ ဒတ်ခ်ျရေတပ်အခြေစိုက်စခန်းအဖြစ် ၎င်း၏ ဗျူဟာမြောက် အရေးပါမှုနှင့် ယူရေးရှားမွေးရပ်မြေကို ဖန်တီးရန် အလားအလာရှိသော အခန်းကဏ္ဍတို့ ပါဝင်သည်။ အင်ဒိုနီးရှားအမျိုးသားတော်လှန်ရေး။ ဒတ်ခ်ျတို့သည် ဒေသတွင်း တည်ရှိမှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားလိုပြီး အင်ဒိုနီးရှားတွင် ၎င်းတို့၏ စီးပွားရေး အကျိုးစီးပွားများကို လုံခြုံစေရန်လည်း လိုလားကြသည်။
တစ်ဖက်တွင်လည်း အင်ဒိုနီးရှားသည် အနောက်နယူးဂီနီကို နိုင်ငံ၏ ပင်ကိုယ်အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူကာ အင်ဒိုနီးရှားသည် ဒတ်ခ်ျအရှေ့အင်ဒီများကို ဆက်ခံသောနိုင်ငံအဖြစ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ပါပူလူမျိုးများသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတစ်ဝှမ်းမှ တိုင်းရင်းသားလူငယ်အဖွဲ့များစွာ တက်ရောက်ခဲ့ကြသည့် “အင်ဒိုနီးရှားအထောက်အထား” ၏ ပထမဆုံးသော ကြေငြာချက်ဖြစ်သည့် ထင်ရှားသော ၁၉၂၈ လူငယ်ကတိစကား တွင် ပါဝင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ 1935 ခုနှစ်တွင် Boven-Digoel ဟုခေါ်သော ဒုတိယကမ္ဘာစစ်မတိုင်မီ 1935 ခုနှစ်တွင် Merauke ၏မြောက်ဘက်ရှိ ဝေးလံခေါင်သီသောအကျဉ်းစခန်းတွင် အကျဉ်းသားများစွာ (အဓိကအားဖြင့် လက်ဝဲနှင့် ကွန်မြူနစ်များ) သည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံရေးအကျဉ်းသားအများအပြားကို ရောင်ပြန်ဟပ်စေသော ခံစားချက်များလည်း ပေါက်ဖွားလာခဲ့သည်။ ၎င်းတို့သည် ပါပူဝါတွင် အင်ဒိုနီးရှားတော်လှန်ရေးအဖွဲ့များ ဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် ပါပူဝါအစိုးရဝန်ထမ်းအများအပြားနှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ အချို့သော အထောက်အပံ့များသည် Bomberai ကျွန်းဆွယ် တဝိုက်တွင် အဓိကအားဖြင့် Sultanate of Tidore နှင့် ကျယ်ပြန့်သော ဆက်နွယ်မှုရှိသော ဇာတိနိုင်ငံများမှ ထွက်ပေါ်လာပြီး အဆိုပါကြိုးပမ်းမှုများကို Sekar ဘုရင် Machmud Singgirey Rumagesan မှ ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ဤခံစားချက်များကို လူကြိုက်များသော အင်ဒိုနီးရှား တော်လှန်ရေး ဆောင်ပုဒ် "Indonesia Merdeka- dari Sabang sampai Merauke" "Indonesia Free— Sabang to Merauke " တွင်လည်း ထင်ဟပ်ပါသည်။ ဆောင်ပုဒ်သည် ဆူမားတြား၊ Sabang ရှိ အနောက်ဘက်စွန်းမှ အင်ဒိုနီးရှားနယ်မြေနှင့် အနောက်နယူးဂီနီရှိ မြို့ငယ်လေး Merauke ရှိ အရှေ့ဘက်ဆုံးအပိုင်းတို့ကို ညွှန်ပြသည်။ အနောက်နယူးဂီနီတွင် ဒတ်ခ်ျများ ဆက်လက်တည်ရှိနေခြင်းသည် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံတည်ဆောက်ရေး လုပ်ငန်းစဉ်အတွက် အတားအဆီးတစ်ခုဖြစ်ပြီး ခွဲထွက်ရေးလှုပ်ရှားမှုများကိုလည်း အားပေးမည်ဖြစ်ကြောင်း ဆူကာနိုက အခိုင်အမာပြောကြားခဲ့သည်။
နှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းမှု (၁၉၅၀-၁၉၅၃)၊
နယ်သာလန်နှင့် အင်ဒိုနီးရှားတို့သည် အနောက်နယူးဂီနီအငြင်းပွားမှုကို 1950 နှင့် 1953 ခုနှစ်အကြား နှစ်ဖက်ညှိနှိုင်းမှုများဖြင့် ဖြေရှင်းရန် ကြိုးစားခဲ့ကြသည်။ အဆိုပါ စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုများသည် မအောင်မြင်ဘဲ ပြီးဆုံးခဲ့ပြီး အစိုးရနှစ်ရပ်၏ ရပ်တည်ချက်နှင့် ရပ်တည်ချက်ကို ခိုင်မာစေခဲ့သည်။ ၁၉၅၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၅ ရက်နေ့တွင် နယ်သာလန်နိုင်ငံသည် နယူးဂီနီနိုင်ငံကို နယ်သာလန်နိုင်ငံအဖြစ် ပေါင်းစည်းရန် ဒတ်ခ်ျပါလီမန်မှ မဲခွဲဆုံးဖြတ်ပြီး မကြာမီတွင် နယ်သာလန်သည် အချုပ်အခြာအာဏာဆိုင်ရာ မေးခွန်းနှင့်ပတ်သက်၍ ဆက်လက်ဆွေးနွေးရန် ငြင်းဆိုခဲ့ပြီး အဆိုပါကိစ္စကို ပိတ်ပစ်ရန် စဉ်းစားခဲ့သည်။ တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် သမ္မတဆူကာနိုသည် နယ်သာလန်နိုင်ငံအပေါ် ပိုမိုပြင်းထန်သော ရပ်တည်ချက်တစ်ရပ်ကို ချမှတ်ခဲ့သည်။ အစပိုင်းတွင် သူသည် အင်ဒိုနီးရှားအစိုးရအား စားပွဲဝိုင်းသဘောတူညီချက်များကို ဖျက်သိမ်းရန်နှင့် စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုများချမှတ်ရန် ဖိအားပေးရန် ကြိုးစားခဲ့သော်လည်း မအောင်မြင်ခဲ့ဘဲ Natsir Cabinet မှ ပယ်ချခံခဲ့ရသည်။ ဤအခက်အခဲကြောင့် ဆူကာနိုသည် ၎င်း၏သမ္မတသက်တမ်း၏ ထိပ်တန်းဦးစားပေးနယ်မြေကို ပြန်လည်ရယူကာ 1951 နှင့် 1952 ခုနှစ်ကြား သူ၏မိန့်ခွန်းများစွာတစ်လျှောက် ဤပန်းတိုင်အတွက် အင်ဒိုနီးရှားလူထုထံမှ လူကြိုက်များသော ထောက်ခံမှုကို ရယူရန် ကြိုးပမ်းခဲ့သည်
1953 ခုနှစ်တွင် အငြင်းပွားမှုသည် အင်ဒိုနီးရှားပြည်တွင်းနိုင်ငံရေးတွင် အဓိကပြဿနာဖြစ်လာခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အင်ဒိုနီးရှားကွန်မြူနစ်ပါတီ (PKI) သည် ဆူကာနို၏ နယ်မြေကို အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံအဖြစ် ပေါင်းစည်းရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို နိုင်ငံရေးနယ်ပယ်မှ နိုင်ငံရေးပါတီအားလုံးက ထောက်ခံခဲ့ကြသည်။ သမိုင်းပညာရှင် Audrey နှင့် George McTurnan Kahin တို့၏ အဆိုအရ PKI ၏ ပေါင်းစည်းရေး လိုလားသော ရပ်တည်ချက်သည် ပါတီအား ၎င်း၏ နိုင်ငံရေးအခြေခံကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်နှင့် ဆူကာနိုကို ထောက်ခံသော အမျိုးသားရေးဝါဒီကွန်မြူနစ်ပါတီအဖြစ် ၎င်း၏ အထောက်အထားများ ပိုမိုရရှိစေရန် ကူညီပေးခဲ့သည်။
ကုလသမဂ္ဂ (၁၉၅၄-၁၉၅၇)၊
၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် အင်ဒိုနီးရှားသည် အငြင်းပွားမှုကို ကုလသမဂ္ဂထံ တင်သွင်းရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့ပြီး လာမည့် ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ (UNGA) ၏ နဝမအကြိမ်မြောက် အခမ်းအနား အစီအစဉ်တွင် အောင်မြင်ခဲ့သည်။ တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် ကုလသမဂ္ဂဆိုင်ရာ နယ်သာလန်သံအမတ်ကြီး Herman van Roijen က အငြင်းပွားမှုနှင့်ပတ်သက်၍ ကုလသမဂ္ဂမှ ချမှတ်နိုင်သည့် မည်သည့်အကြံပြုချက်များကို နယ်သာလန်နိုင်ငံမှ လျစ်လျူရှုမည်ဖြစ်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။ 1955 ခုနှစ် ဧပြီလ ဘန်ဒေါင်းညီလာခံတွင် အင်ဒိုနီးရှားသည် အာဖရိကနှင့် အာရှနိုင်ငံများမှ အနောက်နယူးဂီနီကို တောင်းဆိုသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို ခိုင်လုံအောင် ဆောင်ရွက်နိုင်ခဲ့သည်။ ထို့အပြင်၊ အင်ဒိုနီးရှားသည် ဆိုဗီယက်ယူနီယံနှင့် ၎င်း၏ ဝါဆော သဘောတူညီချက်ကို မဟာမိတ်များက ထောက်ခံခဲ့သည်။
ဩစတြေးလျ Menzies အစိုးရသည် ၎င်းသည် နယူးဂီနီ၏ အရှေ့ဘက်တစ်ဝက်တွင် ယုံကြည်စိတ်ချရသော နယ်မြေတစ်ခုကိုလည်း စီမံခန့်ခွဲသောကြောင့် ဒေသတွင်းတွင် ဒတ်ချ်ရောက်ရှိနေခြင်းကို ၎င်း၏ အမျိုးသားကာကွယ်ရေးအတွက် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သော ချိတ်ဆက်မှုတစ်ခုအဖြစ် ကြိုဆိုခဲ့သည်။ အင်ဒိုနီးရှား အမျိုးသားရေးဝါဒီများကို ထောက်ခံခဲ့သည့် အလုပ်သမားပါတီနှင့် မတူဘဲ ဝန်ကြီးချုပ် Robert Menzies က အင်ဒိုနီးရှားသည် ၎င်း၏ အမျိုးသားလုံခြုံရေးကို ခြိမ်းခြောက်မှုအဖြစ် ရှုမြင်ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်း ဂျပန်ကို ထောက်ပံ့မှုအတွက် အင်ဒိုနီးရှားခေါင်းဆောင်ကို အယုံအကြည်မရှိခဲ့ပေ။ ထို့အပြင် နယူးဇီလန်နှင့် တောင်အာဖရိကတို့က အင်ဒိုနီးရှား၏ ပိုင်နက်ဆိုင်ရာ တောင်းဆိုမှုကိုလည်း ဆန့်ကျင်ခဲ့ကြသည်။ ပါပူန်လူမျိုးများသည် အင်ဒိုနီးရှားလူမျိုးများနှင့် ယဉ်ကျေးမှုအရ ကွဲပြားသည်ဟု နယူးဇီလန်က လက်ခံခဲ့ပြီး ပါပူလူမျိုးများသည် ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ရန် အဆင်သင့်မဖြစ်မီအထိ ဒတ်ခ်ျအချုပ်အခြာအာဏာကို ထိန်းသိမ်းထားရန် ထောက်ခံခဲ့သည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် လွတ်လပ်သော အိန္ဒိယနိုင်ငံသည် အခြားသော ဓနသဟာယ အဖွဲ့ဝင် အင်ဒိုနီးရှား၏ ရပ်တည်ချက်ကို ထောက်ခံခဲ့သည်။
၁၉၅၄ ခုနှစ်မှ ၁၉၅၇ ခုနှစ်အတွင်း အင်ဒိုနီးရှားနှင့် ၎င်းတို့၏ အာရှဒေသဆိုင်ရာ မဟာမိတ်များက ကုလသမဂ္ဂ၏ စွက်ဖက်မှုရရှိရန် ကြိုးပမ်းမှု သုံးကြိမ် ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ သို့သော် အဆိုပါဆုံးဖြတ်ချက် သုံးခုစလုံးသည် UNGA တွင် သုံးပုံနှစ်ပုံ အများစုရရှိရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။ 1954 ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ 30 ရက်နေ့တွင် အိန္ဒိယကိုယ်စားလှယ် Krishna Menon သည် အင်ဒိုနီးရှားနှင့် နယ်သာလန်တို့အား စေ့စပ်ညှိနှိုင်းမှုများ ပြန်လည်စတင်ရန်နှင့် 10th UNGA အစည်းအဝေးသို့ အစီရင်ခံရန် တောင်းဆိုသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ဤဆုံးဖြတ်ချက်ကို နိုင်ငံ ရှစ်နိုင်ငံ ( အာဂျင်တီးနား ၊ ကော်စတာရီကာ ၊ ကျူးဘား ၊ အီ ကွေဒေါ ၊ အယ်လ်ဆာဗေးဒေါ ၊ အိန္ဒိယ ၊ ဆီးရီးယား နှင့် ယူဂိုဆလားဗီးယား ) တို့က ကမကထပြုခဲ့သော်လည်း အများစု (၃၄-၂၃-၃) မှ သုံးပုံနှစ်ပုံ ရရှိရန် ပျက်ကွက်ခဲ့သည်။ ဂျကာတာနှင့် ဟိဂ်မြို့အကြား တင်းမာမှုများ ကြီးထွားလာခြင်းကြောင့် အင်ဒိုနီးရှားသည် ၁၉၅၆ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၃ ရက်နေ့တွင် နယ်သာလန်-အင်ဒိုနီးရှား ပြည်ထောင်စုကို တဖက်သတ် ဖျက်သိမ်းခဲ့ပြီး ဒတ်ခ်ျတို့အား လျော်ကြေးပေးရန် တောင်းဆိုမှုများကိုလည်း ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။ ဤအခက်အခဲကြောင့် အင်ဒိုနီးရှားသည် အငြင်းပွားမှုကို ၁၉၆၅ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် UNGA အစီအစဉ်သို့ ပြန်လည်တင်ပြခဲ့သည်
၁၉၅၇ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၃ ရက်နေ့တွင် နိုင်ငံပေါင်း ၁၃ နိုင်ငံ ( ဘိုလီးဗီးယား ၊ မြန်မာ ၊ သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ ကော်စတာရီကာ ၊ အီကွေဒေါ၊ အိန္ဒိယ၊ အီရတ် ၊ ပါကစ္စတန်၊ ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား ၊ ဆူဒန် ၊ ဆီးရီးယားနှင့် ယူဂိုဆလားဗီးယား) တို့က ကုလသမဂ္ဂအား "ရာထူးကောင်းများ ခန့်အပ်ရန် တောင်းဆိုခဲ့သည်။ အနောက်နယူးဂီနီအတွက် ကော်မရှင်ကို UNGA သို့ တင်ပြခဲ့သည်။ အများကိန်းအများစု (40-25-13) ရရှိခဲ့သော်လည်း၊ ဤဒုတိယဆုံးဖြတ်ချက်သည် သုံးပုံနှစ်ပုံ အများစုကို မရခဲ့ပါ။ အတားအဆီးမရှိ၊ ကုလသမဂ္ဂရှိ အာဖရိက-အာရှ ကော်ပိုရေးရှင်းက အငြင်းပွားမှုကို UNGA အစီအစဉ်တွင် ထည့်သွင်းရန် စည်းရုံးခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ် အောက်တိုဘာလ ၄ ရက်နေ့တွင် အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး ဆူဘန်ဒရီယိုက ကုလသမဂ္ဂသည် အင်ဒိုနီးရှားကို မျက်နှာသာပေးသော အငြင်းပွားမှုတွင် ပြေလည်မှုမရရှိခဲ့ပါက အင်ဒိုနီးရှားသည် “နောက်ထပ်အကြောင်းရင်း” ကို စတင်မည်ဟု သတိပေးခဲ့သည်။ ထိုလတွင်၊ PKI နှင့် တွဲဖက်အလုပ်သမားသမဂ္ဂများသည် နယ်သာလန်ကို လက်တုံ့ပြန်သော စီးပွားရေးဆိုင်ရာ အရေးယူဆောင်ရွက်မှုများအတွက် စည်းရုံးခဲ့သည်။ ၁၉၅၇ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၂၆ ရက်နေ့တွင် အနောက်နယူးဂီနီအငြင်းပွားမှုဆိုင်ရာ တတိယမြောက်အင်ဒိုနီးရှားဆုံးဖြတ်ချက်ကို မဲခွဲဆုံးဖြတ်ခဲ့သော်လည်း အများစုသုံးပုံနှစ်ပုံ (၄၁-၂၉-၁၁) ရရှိခဲ့သည်။
အနောက်ပါပူဝါ၏ အမျိုးသားရေးလက္ခဏာ
မကြာသေးမီက ကုလသမဂ္ဂတွင် ရှုံးနိမ့်ပြီးနောက် အင်ဒိုနီးရှားသည် အင်ဒိုနီးရှားတွင် ဒတ်ခ်ျအကျိုးစီးပွားကို ပစ်မှတ်ထားကာ အမျိုးသားရေး လှုပ်ရှားမှုတစ်ရပ်ကို စတင်ခဲ့သည်။ ဒတ်ခ်ျအလံတင်သင်္ဘော KLM ၏ဆင်းသက်ခွင့်၊ လူထုဆန္ဒပြမှုများနှင့် ဒတ်ခ်ျသင်္ဘောလိုင်း Koninklijke Paketvaart-Maatschappij (KPM)၊ ဒတ်ခ်ျပိုင်ဘဏ်များနှင့် အခြားအိမ်ခြံမြေများကို သိမ်းယူခြင်းတို့ကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ၁၉၅၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ဒတ်ခ်ျနိုင်ငံသား ၁၀,၀၀၀ သည် အင်ဒိုနီးရှားမှ ထွက်ခွာခဲ့ပြီး အများအပြားသည် နယ်သာလန်သို့ ပြန်ခဲ့ကြသည်။ ယင်းအလိုလို ပြည်သူပိုင်သိမ်းခြင်းသည် အင်ဒိုနီးရှား၏ စီးပွားရေးအပေါ် ဆိုးရွားသော ဂယက်ရိုက်ခတ်မှုများရှိခဲ့ပြီး ဆက်သွယ်ရေးကို အနှောင့်အယှက်ပေးကာ ပို့ကုန်ထုတ်လုပ်မှုကို ထိခိုက်စေခဲ့သည်။ သမ္မတ ဆူကာနိုသည်လည်း အကြောင်းပြချက်နှင့် ဆွဲဆောင်မှု မအောင်မြင်ခဲ့ဟု ဆိုကာ 1958 UNGA တွင် အငြင်းပွားမှုကို မြှင့်တင်ရန် ကြိုးပမ်းမှုများကို စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ ဂျကာတာရှိ ဒတ်ခ်ျသံတမန်ကိုယ်စားလှယ်များအပေါ် စဉ်ဆက်မပြတ် နှောင့်ယှက်မှုများကြောင့် အင်ဒိုနီးရှားသည် ၁၉၆၀ ခုနှစ် ဩဂုတ်လတွင် နယ်သာလန်နှင့် တရားဝင် ဆက်ဆံရေး ဖြတ်တောက်ခဲ့သည်
အင်ဒိုနီးရှား၏ ရန်လိုမှုကို တုံ့ပြန်သည့်အနေဖြင့် နယ်သာလန်သည် ၁၉၅၉ ခုနှစ်တွင် ပါပူလူမျိုးများ ကိုယ်ပိုင်ပြဋ္ဌာန်းခွင့်အတွက် ပြင်ဆင်ရန် ကြိုးပမ်းအားထုတ်မှုများ အရှိန်မြှင့်ခဲ့သည်။ ဤကြိုးပမ်းမှုများသည် ဟော်လန်ဒီယာရှိ ဆေးရုံတစ်ရုံ (ခေတ်သစ် Jayapura )၊ Manokwari ရှိ သင်္ဘောကျင်း၊ စိုက်ပျိုးရေးသုတေသနနေရာများ၊ စိုက်ခင်းများနှင့် Papuan Volunteer Corps ဟုသိကြသည့် စစ်ဘက်တပ်ဖွဲ့တစ်ခု တည်ထောင်ခြင်းတွင် အဆုံးအဖြတ်ပေးခဲ့သည်။ 1960 ခုနှစ်တွင် ဥပဒေပြုရေး၊ ဥပဒေပြုရေး၊ အကြံပေးရေးနှင့် မူဝါဒဆိုင်ရာ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ပေါင်းစပ်ဖွဲ့စည်းထားသော ဥပဒေပြု နယူးဂီနီကောင်စီကို တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏အဖွဲ့ဝင် ထက်ဝက်ခန့်သည် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရပြီး ယင်းကောင်စီအတွက် ရွေးကောက်ပွဲများကို နောက်နှစ်တွင် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ အရေးအကြီးဆုံးမှာ ဒတ်ခ်ျတို့သည် အနောက်ပါပူအန်အမျိုးသားရေးလက္ခဏာကို ဖန်တီးရန် ကြိုးပမ်းခဲ့ပြီး ယင်းကြိုးပမ်းမှုများသည် နိုင်ငံတော်အလံ (နံနက်ကြယ်ပွင့်အလံ)၊ နိုင်ငံတော်သီချင်းနှင့် လက်နက်အင်္ကျီတို့ကို ဖန်တီးဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ နယ်သာလန်သည် ၁၉၇၀ ခုနှစ်တွင် အနောက်နယူးဂီနီသို့ လွတ်လပ်ရေးလွှဲပြောင်းရန် စီစဉ်ခဲ့သည်
လွတ်လပ်ရေးပြင်ဆင်မှု
1960 တွင်၊ အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသရှိ အခြားနိုင်ငံများသည် အငြင်းပွားမှုကို သတိပြုမိပြီး ၎င်းကိုအဆုံးသတ်ရန် အစပျိုးမှုများ စတင်ခဲ့သည်။ နယ်သာလန်ခရီးစဉ်အတွင်း နယူးဇီလန်ဝန်ကြီးချုပ် Walter Nash က ဒတ်ခ်ျနှင့် ဩစတြေးလျနယ်မြေများ ပါဝင်သော စည်းလုံးညီညွတ်သော နယူးဂီနီနိုင်ငံတစ်ခု၏ စိတ်ကူးကို အကြံပြုခဲ့သည်။ ဤအကြံအစည်သည် အင်ဒိုနီးရှားနှင့် အခြားသော အနောက်နိုင်ငံအစိုးရများ၏ ပံ့ပိုးမှုအနည်းငယ်သာ ရရှိခဲ့သည်။ ထိုနှစ်နှောင်းပိုင်းတွင် မလေးယာဝန်ကြီးချုပ် Tunku Abdul Rahman က ကုလသမဂ္ဂ၏ ယုံကြည်စိတ်ချရမှုအောက်တွင် လာမည့် အနောက်နယူးဂီနီပါဝင်သည့် အဆင့်သုံးဆင့် ပဏာမခြေလှမ်းကို အဆိုပြုခဲ့သည်။ ပူးတွဲအုပ်ချုပ်သူများမှာ ဘက်မလိုက်သော သီဟိုဠ်ကျွန်း၊ အိန္ဒိယနှင့် မလေးယာတို့ဖြစ်ပြီး အင်ဒိုနီးရှားနိုင်ငံ၏ ရပ်တည်ချက်ကို ပံ့ပိုးပေးသော နိုင်ငံသုံးနိုင်ငံဖြစ်သည်။ ဤဖြေရှင်းချက်တွင် သူပုန်နှစ်ဦးဖြစ်သည့် အင်ဒိုနီးရှားနှင့် နယ်သာလန်တို့က နှစ်နိုင်ငံဆက်ဆံရေး ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်းနှင့် ဒတ်ခ်ျပိုင်ဆိုင်မှုများနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုများကို ၎င်းတို့၏ပိုင်ရှင်များထံ ပြန်လည်ပေးအပ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ သို့သော်လည်း Tunku ၏ အဆိုပြုချက်ကို လူသိရှင်ကြား တိုက်ခိုက်ခဲ့သော အင်ဒိုနီးရှား နိုင်ငံခြားရေးဝန်ကြီး Subandrio ၏ ဆန့်ကျင်မှုကြောင့် ဤအစီအစဉ်ကို 1961 ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဖျက်သိမ်းခဲ့သည်။