cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
နိုင်ဂျာမြစ်
နိုင်ဂျာမြစ်သည် အနောက်အာဖရိကရှိ အဓိကမြစ်ကြီးဖြစ်ပြီး ၂,၆၀၀မိုင် (၄၁၈၀ ကီလိုမီတာ) မျှ ရှည်လျားသည်။ မြစ်ဝှမ်းဒေသမှာ ၈၁၇,၆၀၀ စတုရန်းမိုင် (၂,၁၁၇,၇၀၀ စတုရန်း ကီလိုမီတာ) မျှ ရှိသည်။ နိုင်ဂျာမြစ်၏ မြစ်ဖျားခံရာ ဒေသမှာ ဂီနီတောင်ပိုင်းရှိ ဂီနီကုန်းပြင်မြင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် မာလီနိုင်ငံ၊ နိုင်ဂျာနိုင်ငံ၊ ဘီနင်နိုင်ငံ၏ နယ်စပ်တို့မှဖြတ်၍ လခြမ်းပုံသဏ္ဌာန် ကွေ့ဝိုက်စီးဆင်းပြီးနောက် နိုင်ဂျီးရီးယားနိုင်ငံ ကို ဖြတ်သန်းစီးဆင်းသည်။ နုန်းမြေ အများအပြားကို ထွက်ပေါ်စေပြီး ထိုဒေသကို နိုင်ဂျာမြစ်ဝကျွန်းပေါ် ဒေသ သို့မဟုတ် ရေနံမြစ်များ ဟုခေါ်ကြသည်။ ထို့နောက်တွင် အတ္တလန္တိတ် သမုဒ္ဒရာအတွင်းသို့ ဂီနီပင်လယ်ကွေ့မှ တဆင့် စီးဝင်သည်။ နိုင်ဂျာမြစ်သည် နိုင်းမြစ်နှင့် ကွန်ဂိုမြစ်တို့ပြီးလျှင် အာဖရိကတွင် တတိယမြောက် အရှည်လျားဆုံး မြစ်ဖြစ်သည်။ ၎င်း၏ အဓိက မြစ်ခွဲမှာ ဘီနျူးမြစ် ဖြစ်သည်။
ကျားချောင်းအလယ်ရွာ၊ ကျားချောင်
ကျားချောင်းအလယ်ရွာ၊ ကျားချောင်
ပဗ္ဗဇ္ဇာသုတ်
(၂)သုတ် ရှိပါသည်။
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ဖြစ်ပေါ်လာကုန် သော အကုသိုလ်တရားတို့ ကုသိုလ်စိတ်ကိုကုန်စေ၍ မတည်နိုင်အောင် ရဟန်းပြုခြင်းအားလျောက်ပတ်သော စိတ် ၁၀-မျိုးဖြင့် မိမိ၏စိတ်ကို အဖန်ဖန်ဆည်းပူးလေ့ကျက်ရမည်။ ထိုသို့ အဖန်ဖန် လေ့ကျက်ဆည်းပူးသောရဟန်းသည် အရဟတ္တဖိုလ်နှင့် အနာဂါမိဖိုလ်တစ်မျိုးမျိုးကို မျက်မှောက်ဘဝမှာပင် ရနိုင်ပုံကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။ --- ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ ... သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် အလောင်းတော်မြတ် ရဟန်းပြုပြီး မဂဓနိုင်ငံ ရာဇဂြိုဟ်မြို့တော်သို့ ကြွရောက်ပုံ၊ ဗိမ္ဗိသာရမင်း စုံစမ်းမေးမြန်းပုံ၊ မင်းစည်းစိမ်ဖြင့် ဖိတ်ကြားပုံ၊ ပဓာနလုပ်ငန်းအားထုတ်ရန် ကြွမည်ဟု မိန့်ကြားတော်မူပုံတို့ကို အရှင်အာနန္ဒာထေရ်အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
အဋ္ဌကထာ၌ မှတ်သားဖွယ်ရာ ဖွင့်ဆိုချက်များရှိပါသည်။
ကင်မွန်းချင်ရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကင်မွန်းချင်ရွာ (Kinmunchin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နန်းတုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းတုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၂ ဦး၊ မ ၃၆၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထန်းပင်ချောင်
ထန်းပင်ချောင်
ကိုးကား
ထန်းပင်ချောင်
မာကလာတောရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
မာကလာတောရွာ (Markalartaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဝင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၀၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိုက်ဆစ် ဩစထရေးနပ်စ်
ပိုက်ဆစ် ဩစထရေးနပ်စ် (Piscis Austrinus) သည် တောင်ကမ္ဘာခြမ်းကောင်းကင်မှ ကြယ်စုတန်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး လက်တင်ဘာသာစကားဖြင့် တောင်ပိုင်းငါးဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ၂၀ ရာစုမတိုင်ခင်က ယင်းသည် Piscis Notius ဟု သိထားသည်။ ၂ ရာစုနှစ် နက္ခတ္တပညာရှင် တော်လမီက ၄၈ ကြယ်စုတန်းစာရင်းတွင် ထည့်သွင်းခဲ့ပြီး ခေတ်သစ် ၈၈ ကြယ်စုတန်းစာရင်း၌လည်း ပါဝင်လျက်ရှိသည်။
Parable of the Sower
ထိုနေ့၌ ယေရှုသည် အိမ်ကထွက်၍ အိုင်နားမှာထိုင်နေတော်မူသည်တွင်၊ ၂များစွာသောလူအပေါင်းတို့သည် ကိုယ်တော်ကိုဝန်းရံ၍စုဝေးလျက်ရှိကြသောကြောင့်၊ လှေထဲသို့ဝင်၍ ထိုင်တော်မူ၏။ ပရိသတ်အပေါင်းတို့သည် ကုန်းပေါ်မှာရပ်နေကြ၏။ ၃ထိုအခါ ဥပမာစကားများတို့ကို မြွက်ဆိုတော်မူသည်မှာ၊ မျိုးစေ့ကြဲသောသူသည် မျိုးစေ့ကိုကြဲခြင်းငှါ ထွက်သွား၏။ ၄အစေ့ကိုကြဲသည်တွင် အချို့သောအစေ့တို့သည် လမ်း၌ကျသဖြင့် ငှက်တို့သည်လာ၍ကောက်စား ကြ ၏။ ၅အချို့သောအစေ့တို့သည် မြေနည်း၍ ကျောက်ပေါများသောအရပ်၌ကျသဖြင့်၊ မြေတိမ်သောကြောင့် ချက်ချင်းအပင်ပေါက်သော်လည်း၊ ၆နေထွက်သောအခါ ပူလောင်သည်ဖြစ်၍အမြစ်မစွဲသောကြောင့် ညှိုးနွမ်းပျက်စီးခြင်းသို့ ရောက်ကြ၏။ ၇အချို့သောအစေ့တို့သည် ဆူးပင်တို့တွင်ကျသဖြင့်၊ ဆူးပင်တို့သည်ကြီးပွား၍ ညှဉ်းဆဲကြ၏။ ၈အချို့သောအစေ့တို့သည် ကောင်းသောမြေ၌ကျသဖြင့်၊ အဆသုံးဆယ်၊ အဆခြောက်ဆယ်၊ အဆ တရာပွားများ၍ အသီးသီးကြ၏။ ၉ကြားစရာနားရှိသောသူ မည်သည်ကားကြားပါစေဟု မိန့်တော်မူ၏။
၁၀တပည့်တော်တို့သည် ချဉ်းကပ်လျက်၊ ကိုယ်တော်သည် အဘယ်ကြောင့်ဥပမာကိုဆောင်၍ ဤလူတို့ အား ဟောပြောတော်မူသနည်းဟု မေးလျှောက်ကြလျှင်၊ ၁၁ကိုယ်တော်က၊ သင်တို့သည် ကောင်းကင်နိုင်ငံတော်၏နက်နဲသော အရာတို့ကိုသိရသော အခွင့်ရှိကြ၏။ ထိုသူတို့မူကား အခွင့်မရှိကြ၊ ၁၂အကြင်သူသည် ရတတ်၏။ ထိုသူ၌ ကြွယ်ဝပြည့်စုံစေခြင်းငှါ ပေးဦးမည်။ အကြင်သူသည် ဆင်းရဲ၏။ ထိုသူ၌ရှိသမျှကိုပင် နှုတ်လိမ့်မည်။ ၁၃ထိုကြောင့် သူတို့သည် မြင်လျက်မမြင်၊ ကြားလျက်မကြား၊ အနက်ကိုလည်း နားမလည်သောကြောင့် ဥပမာကိုဆောင်၍ ငါဟောပြော၏။ ၁၄ဟေရှာယဟောဘူးသောအနာဂတ်စကားဟူမူကား၊ သင်တို့သည် ကြားလျက်ပင် အနက်ကိုနားမလည် ဘဲ ကြားကြလိမ့်မည်။ မြင်လျက်ပင် အာရုံမပြုဘဲမြင်ကြလိမ့်မည်။ ၁၅အကြောင်းမူကား၊ ဤလူမျိုးသည် မျက်စိမမြင်၊ နားမကြား၊ စိတ်နှလုံးမသိ၊ အကျင့်မပြောင်းလဲ၊ သူတို့ အနာရောဂါကို ငါမငြိမ်းစေရသည်တိုင်အောင်၊ သူတို့စိတ်နှလုံးသည်မိုက်လျက်၊ နားသည်ထိုင်းလျက်၊ ကိုယ် မျက်စိကိုပိတ်လျက်ရှိကြ၏ဟူသောစကားသည် ဤလူတို့၌ ပြည့်စုံခြင်းသို့ရောက်သတည်း။ ၁၆သင်တို့မျက်စိသည် မြင်သောကြောင့်မင်္ဂလာရှိ၏။ သင်တို့နားသည်လည်း ကြားသောကြောင့် မင်္ဂလာ ရှိ၏။ ၁၇ငါအမှန်ဆိုသည်ကား၊ သင်တို့ မြင်ရသောအရာတို့ကိုပရောဖက်များနှင့် ဖြောင့်မတ်သော သူများတို့သည် မြင်ခြင်းငှါအလိုရှိသော်လည်း မမြင်ရကြ။ သင်တို့ကြားရသောအရာတို့ကို ကြားခြင်းငှါ အလိုရှိသော်လည်း မကြားရကြ။
၁၈မျိုးစေ့ကြဲသောသူ၏ဥပမာအနက်အဓိပ္ပာယ်ကို နားထောင်ကြလော့။ ၁၉လမ်း၌ အစေ့ကိုကြဲခြင်းအကြောင်းအရာကား၊ နိုင်ငံတော်၏တရားစကားကိုကြား၍ နှလုံးမသွင်းသည် ရှိသော်၊ နတ်ဆိုးလာ၍ နှလုံး၌ကြဲသောအစေ့ကို နှုတ်ယူတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသတည်း။ ၂၀ကျောက်ပေါသောအရပ်၌ အစေ့ကိုကြဲခြင်းအကြောင်းအရာကား၊ တရားစကားကိုကြား၍ ဝမ်းမြောက် သောစိတ်နှင့် ချက်ချင်းခံယူသော်လည်း၊ ၂၁စိတ်နှလုံး၌ အမြစ်မစွဲခဏသာတည်သဖြင့်၊ တရားစကားကြောင့်အမှုအခင်းနှင့် ညှဉ်းဆဲခြင်းကို ခံရ သောအခါ ချက်ချင်းဖောက်ပြန်တတ်သည်ဟု ဆိုလိုသတည်း။ ၂၂ဆူးပင်တို့တွင် အစေ့ကိုကြဲခြင်းအကြောင်းအရာကား တရားစကားကိုကြား၍လောကီအမှု၌ စိုးရိမ်ခြင်း နှင့် စည်းစိမ်ဥစ္စာ၏လှည့်စားခြင်းသည် တရားစကားကို လွှမ်းမိုးညှဉ်းဆဲတတ်သောကြောင့် အသီးမသီးနိုင်ဟု ဆိုလိုသတည်း။ ၂၃ကောင်းသောမြေ၌ အစေ့ကိုကြဲခြင်းအကြောင်းအရာကား၊ တရားစကားကိုကြား၍ နှလုံးသွင်းသဖြင့်၊ အဆသုံးဆယ်၊ အဆခြောက်ဆယ်၊ အဆတရာပွားများ၍ အသီးသီးတတ်သည်ဟု ဆိုလိုသတည်းဟု မိန့်တော်မူ ၏။
Parable of the Unjust Judge
၁လူတို့သည် အားမလျော့ဘဲကြိုးစား၍ ဆုတောင်းရမည်အကြောင်းကို ဥပမာစကားအားဖြင့် မိန့်တော်မူ သည်ကား၊ ၂မြို့တမြို့၌ ဘုရားသခင်ကို မကြောက်ရွံ့၊ လူကို အားမနာတတ်သော တရားသူကြီးတယောက်ရှိ၏။ ၃ထိုမြို့၌နေသော မုတ်ဆိုးမတယောက်သည် တရားသူကြီးထံသို့သွား၍၊ ကျွန်မရန်ဘက်ကို လက်စား ချေလောက်အောင် အပြစ်အလျောက်ဒဏ် စီရင်ပါဟု တောင်းပန်သော်လည်း၊ ၄တရားမစီရင်ဘဲ ကြာမြင့်စွာနေ၏။ ထိုနောက် တရားသူကြီးက၊ ငါသည် ဘုရားသခင်ကို မကြောက်ရွံ့၊ လူကို အားမနာတတ်သောသူ ဖြစ်သော်လည်း၊ ၅ဤမုတ်ဆိုးမသည် ငါ့ကိုနှောင့်ရှက်သောကြောင့် သူ့ဘက်၌ တရားစီရင်မည်။ သို့မဟုတ် အစဉ်လာ၍ ငါ့ကို ပင်ပန်းစေလိမ့်မည်ဟု စိတ်ထဲ၌ အကြံရှိ၏။ ၆မတရားသော ထိုတရားသူကြီး၏ အကြံကိုမှတ်ကြလော့။ ၇ဘုရားသခင် ရွေးကောက်တော်မူသောသူတို့သည် ညဉ့်နေ့မပြတ် အော်ဟစ်၍ တောင်းလျှောက်လျှင်၊ ဘုရားသခင်သည် သူတို့ဘက်၌ တရားမစီရင်ဘဲ နေတော်မူမည်လော။ ကြာမြင့်စွာ သည်းခံတော်မူမည်လော။ ၈ငါဆိုသည်ကား၊ သူတို့ဘက်၌ အလျင်အမြန် တရားစီရင်တော်မူမည်။ သို့သော်လည်း လူသားသည် ကြွလာသောအခါ ယုံကြည်ခြင်းကို မြေကြီးပေါ်မှာ တွေ့မည်လောဟု သခင်ဘုရားသည် မိန့်တော်မူ၏။
ဆိုင်ကလုန်းကိုမင်
ဆိုင်ကလုန်းကိုမင် သည် သမားရိုးကျမဟုတ်သည့် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံ၏ တောင်ဘက်ပိုင်းကမ်းရိုးတန်းတွင် စတင်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်တွင် တည်ရှိနေသည့် နိုင်ငံများကို တိုက်ခတ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် မုန်တိုင်းရာသီတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် ဒုတိယမြောက်အမည်ပေးခံရသည့် မုန်တိုင်းဖြစ်သည်။ မုန်တိုင်းကိုမင်ကြောင့် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နှင့် အိန္ဒိယတို့တွင် မိုးများသည်းထန်စွာ ရက်ရှည်ရွာသွန်းခဲ့သည်။ Ganges delta ပေါ်တွင် ဇူလိုင်လ ၂၆ ရက်နေ့၌ လေဖိအားနည်းရပ်ဝန်းတစ်ခု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် စက်ဝိုင်းပုံစံ ရွေ့လျားမှုဖြင့် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်မြောက်ပိုင်းပတ်လည်တွင် ရွေ့လျားနေခဲ့သည်။ ကိုမင်သည် လေတိုက်နှုန်း 75 km/h (တစ်နာရီလျှင် ၄၅ မိုင်နှုန်း) ဖြင့် ပိုမိုအင်းအားပြင်းထန်လာခဲ့သည်။ ဇူလိုင်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၏ အရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်း ကမ်းရိုးတန်းသို့ စတင်ဝင်ရောက်လာခဲ့သည်။ ကုန်းမြေပေါ်သို့ ရောက်သည့်အခါတွင် မုန်တိုင်းသည် အနောက်ဘက်သို့ လားရာပြောင်းသွားပြီး နောက်ဆုံးအနေဖြင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့ဘက်ပိုင်းကို ဩဂုတ်လ ၂ ရက်နေ့၌ ဖြတ်သန်းတိုက်ခတ်ခဲ့သည်။
မုန်တိုင်းဖြတ်သွားရာတစ်လျှောက်တွင် ကိုမင်သည် မိုးရွာသွန်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ဘက် တွင် ရွာသွန်းခဲ့ကာ ပလက်ဝမြို့တွင် မိုးရေချိန်စုစုပေါင်းသည် ၈၄၀ မီလီမီတာ (၃၃ လက်မ)  ရှိခဲ့သည်။ မိုးရွာသွန်းမှုသည် ရေနစ်မြုပ်မှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့ပြီး ၎င်းသည် နိုင်ငံ၌ ရာစုနှစ်တစ်ခုအတွင်း အဆိုးရွားဆုံး ရေနစ်မြုပ်မှု ဖြစ်ခဲ့သည်။ လူပေါင်း ၁.၇ သန်းခန့်သည် နေရာပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။ ရေများသည်လည်း အိမ်များ၏ ခေါင်မိုးများသို့တိုင် ရောက်ရှိခဲ့သည်။ နိုင်ငံရှိ အိမ်ပေါင်း ၅၁၀၀၀၀ လုံးခန့်သည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ လယ်ကွင်းများသည်လည်း ၆၆၇၂၂၁ ဧက (၂၇၀၀၀၀ ဟက်တာ) ပျက်စီးခဲ့ရသည့်အတွက် ဒေသခံနေထိုင်သူများ၏ ဝင်ငွေများလည်း ပျောက်ဆုံးခဲ့ရသည်။ ရေကြီးမှုကြောင့် လူပေါင်း ၁၃၂ ဦးသေဆုံးခဲ့ရပြီး ထိုအထဲမှ ၃၉ ဦးတို့သည် မုန်တိုင်းကိုမင်နှင့် တိုက်ရိုက်ဆက်စပ်ကာ သေဆုံးခဲ့ရသူများ ဖြစ်သည်။ အစိုးရသည် နိုင်ငံတကာအဖွံအစည်းများသို့ အကူအညီများ ရရှိနိုင်ရန် မေတ္တာရပ်ခံခဲ့သည်။ ဤမုန်တိုင်းသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နာဂစ်ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းပြီးသွားပါက နိုင်ငံတွင် အဆိုးရွားဆုံး မုန်တိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်တွင်လည်း မုန်တိုင်းကြောင့် ရေနစ်မြုပ်မှုသည် အိမ်ပေါင်း ၈၈၉၀၀ လုံးကို ပျက်စီးခဲ့သည်။ သီးနှံစိုက်လယ်ကွင်းများသည်လည်း တစ်ပတ်ကြာ ရေနစ်မြုပ်ခဲ့သည်။ ကိုမင်ကြောင့် လူပေါင်း ၄၅ ဦး သေဆုံးခဲ့ရသည်။ ထိုအထဲမှ လူအချို့သည် မုန်တိုင်းတိုက်ခတ်သဖြင့် နာမကျန်းဖြစ်ကာ သေဆုံးခဲ့ရသူများ ဖြစ်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ရေနစ်မြုပ်မှုများသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့တောင်ပိုင်းတွင်ပါ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး လူပေါင်း ၁၀၃ ဦး သေဆုံး၍ အိမ်ပေါင်း ၄၇၆၀၄၆ လုံး ပျက်စီးဆုံးရှုံးခဲ့ရသည်။
ပြင်ဆင်မှုများ
ဆိုင်ကလုန်းကိုမင် ဖြစ်လာသည့်အခါတွင် အိန္ဒိယနိုင်ငံမိုးလေဝသဌာနက အသိပေးချက်များ ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံအရှေ့တောင်ဘက်ပိုင်းတွင် အစိုးရအာဏာပိုင်များက ငါးဖမ်းသမားများအား အသိပေးချက်များနှင့် မိုးရွာသွန်းမှု အန္တရာယ်များကို သတိထားကြရန် ထုတ်ပြန်ခဲ့သည်။ မိုးသည် နေရာကျယ်ဝန်းစွာ ရွာသွန်းခဲ့သဖြင့် လူပေါင်း ၁.၂ သန်းသည် အိမ်များကို ရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရပြီး လူထောင်စုပေါင်း ၂၁၄၃၀၆ ခုအတွက် ခိုလှုံရာနေရာ ၁၅၃၇ ခု ဆောက်လုပ်ပေးခဲ့သည်။ အနောက်ဘင်္ဂလား၏ ဝန်ကြီးဖြစ်သူ Mamata Banerjee သည် သူ၏ လန်ဒန်သို့ ထွက်ခွာမည့် ခရီးစဉ်ကို မုန်တိုင်းနှင့် ပတ်သက်၍ ပယ်ဖျက်ခဲ့သည်။
ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်အစိုးရသည် လူပေါင်း ၃၃၁၁၂၀ ဦးကို မုန်တိုင်းဒဏ်ခံအဆောက်အဦ ၇၆၆ ခုဆီသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့ရသည်။ အများစုပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပေးရသည်မှာ ကော့ဘဇာခရိုင်၏ အနိမ့်ပိုင်းဒေသများမှ ဖြစ်သည်။
သက်ရောက်မှု
ရက်ပေါင်းများစွာကြာအောင် မုန်တိုင်းကိုမင်သည် ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော် မြောက်ပိုင်းနှင့် အနီးအနားရှိ ကမ်းရိုးတန်းဒေသများဖြစ်ကြသည့် မြန်မာနို်ငငံ အနောက်မြောက်ပိုင်း၊ ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်၊ အိန္ဒိယအရှေ့ပို်ငး တို့တွင် မိုးသည်းထန်စွာ ရွာသွန်းခဲ့သည်။ အရှေ့တောင်ဘက်ခြမ်းသည် မိုးသန်းထန်စွာ ရွာသွန်းခဲ့ပြီး ပလက်ဝမြို့တွင် တောင်ထိပ်၌ မိုးရွာသွန်းမှုသည် ၈၄၀ မီလီမီတာ (၃၃ လက်မ) ရှိခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ထိုကာလ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လနှင့် ဩဂုတ်လတို့တွင် နေရာအချို့၌ စံချိန်တင် မိုးရွာသွန်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယ
အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် မိုးရွာသွန်းမှုသည် မုန်တိုင်းသည် ကုန်းတွင်းသို့ ဝင်ရောက်ကာ အနောက်ဘက်သို့ ရွေ့လျားသည့်အခါတွင် အနောက်ဘင်္ဂလား၊ Harinkhola တွင် ၅၂၀ မီလီမီတာ (လက်မ ၂၀ ) ရှိခဲ့သည်။ အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင် ကိုမင်၏ မိုးရွာသွန်းမှုသည် ရေနစ်မြုပ်မှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ မိုးကြီးမှုကြောင့် မြစ်များနှင့် ဆည်များသည် ရေလျှံမှုများ ကြုံခဲ့ရသည်။ မဏိပူရပြည်နယ်တွင် မြေပြိုမှုဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပွားခဲ့ကာ လူပေါင်း ၂၀ ဦး ဆုံးပါးခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းသည် အနောက်ဘင်္ဂလားသို့ ဝင်ရောကသည့်အခါတွင် အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန် ၁၀၀၈၈ ကောင်ကို သေဆုံးစေခဲ့ကာ အခြေချနေထိုင်သူ သန်းပေါင်းများစွာအပေါ် သက်ရောက်မှုများ ရှိခဲ့သည်။ ကိုမင်သည် လူနေအိမ် ၃၆၈၂၃၈ လုံးကို ဖျက်ဆီးပစ်ခဲ့ကာ အခြားအဆောက်အဦ ၁၀၇၈၀၈ ခုကိုလည်း ပျက်စီးစေခဲ့သည်။ ရေလွှမ်းမှုသည် ဩရိဿပြည်နယ်အနီးရှိ National Highway 60 ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုကို လွှမ်းခြုံသွားခဲ့သည်။ အိန္ဒိယအစိုးရသည် ကယ်ဆယ်ရေးလှေ အစီး ၁၂၁ စင်းကို အသုံးပြုကာ နေထိုင်သူများကို ကယ်ဆယ်ခဲ့ကြသည်။ အနောက်ဘင်္ဂလားတွင် စုစုပေါင်းပျက်စီးမှုသည် ၃၀ ဘီလီယံ (အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၄၆၇ မီလီယံ) ရှိခဲ့သည်။
မြန်မာ
မြန်မာနိုင်ငံ အနောက်မြောက်ပိုင်းတစ်လျှောက်တွင် မုန်တိုင်းကိုမင်သည် ရေလွှမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက်တွင် နောက်ထပ်မိုးသည်းထန်ရွာရာသွန်းမှုများကို ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံအနောက်မြောက်ပိုင်းစွန်ဆုံးဖြစ်သည့် မောင်တောမြို့တွင် လေတိုက်နှုန်းသည် 124 km/h (77 mph) ရှိခဲ့ပြီး ထိုလေတိုက်နှုန်းသည် မုန်တိုင်းဖြစ်သန်းချိန်တွင် ဖြစ်သည်။ စစ်တွေမြို့အနီးတွင် လေတိုက်နှုန်းသည် 107 km/h (67 mph) ရှိခဲ့သည်။ ပြင်းထန်သည့်မိုးရွာသွန်းမှုကြောင့် မိုးရေချိန်သည် တစ်နာရီ ၅.၉ လက်မ (၁၅၀ မီလီမီတာ) ရှိခဲ့ပြီး ရေလွှမ်းမှုနှင့် မြေပြိုမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ချင်းပြီးနယ်အရှေ့မြောက်ဘက် တွန်းဇံမြို့တွင် မုန်တိုင်းကိုမင်သည် မြေပြိုမှုသုံးခုကို ဖြစ်ပွားစေခဲ့သည်။ ထိုမြေပြိုမှုထဲမှ တစ်ခုသည် တောင်စောင်းတစ်ခုသည် ၃၉၅ တန် အလေးချိန်ရှိသည့် မြေများကို အရှိန် 180 km/h (110 mph) နှုန်းဖြင့် ရွေ့လျားမှု ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။ ထိုမြေပြိုမှုသည် အလျား ၅.၉ ကီလိုမီတာ (၃.၆ မိုင်) ရှိပြီး ၎င်းသည် ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုအတွင်း၌ ငလျင်လှုပ်ခတ်ခြင်းကြောင့်မဟုတ်ဘဲ ကမ္ဘာပေါ်တွင် အကြီးဆုံး မြေပြိုမှုများထဲမှ တစ်ခုလည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထိုမြေပြိုမှုသည် ပုံမှန်ထက် လျင်မြန်စွာရွေ့လျားကာ ပြိုကျသွားခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းကိုမင် ဖြတ်သန်းတိုက်ခတ်မှုများပြီးနောက်တွင် ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည့် ရေလွှမ်းမှုဒဏ်သည် မြန်မာနိုင်ငံအတွက် ၂၀၀၈ ခုနှစ် နာဂစ်ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းပြီးပါက အဆိုးရွားဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ အစိုးရ၏ ပြောကြားချက်များအရ ရာစုနှစ်တစ်ခုအတွင်း အဆိုးဆုံးရေလွှမ်းမှု ဖြစ်ခဲ့သည်။ လူပေါင်း ၁.၇ သန်းအတွက် ယာယီရွှေ့ပြောင်းမှုများ ပြုလုပ်ပေးခဲ့ရသည်။
ရေများသည် အဆောက်အဦများ၏ ထိပ်ဖျားသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ အခြေချနေထိုင်သူများသည် နေရာရွှေ့ပြောင်းခဲ့ရသည်။ ထိုဒေသသို့လည်း လှေ၊ ဟယ်လီကော်ပတာများဖြင့်သာ သွားလာရန် ကန့်သတ်ခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းကိုမင်ကြောင့် အခြားသော လမ်းများနှင့် အိမ်များ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ရေကြီးမှုကြောင့် အထူးသဖြင့် ချိုင့်ဝှမ်းဒေသများတွင် လယ်ကွင်းများသည် ရွံ့နွံများ ဖုံးအုပ်ခြင်းများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လအဆုံးပိုင်းတွင် စိုက်ပျိုးလယ်မြေ ၁၄၀၀၀၀၀ ဧက (၅၇၀၀၀၀ ဟက်တာ) ကျော် သည် ရေနစ်မြုပ်ခဲ့ရသည်။ ထိုအထဲမှ ၆၆၇၂၂၁ ဧက (၂၇၀၀၀၀ ဟက်တာ) သည် သီးနှံပင်များစိုက်ပျိုးထားသည့် လယ်မြေများဖြစ်ကာ ထိုအထဲမှ အများစုသည် စပါးစိုက်မြေများ ဖြစ်ကြသည်။  ကြက်ပေါင်း ၂၃၆၀၀၀ ကောင်ခန့်သည် သေဆုံးခဲ့ရပြီး အခြားသော အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များလည်း အနည်းငယ်သေဆုံးခဲ့ရသည်။ စစ်တွေမြို့တွင် ရေကြီးမှုနှင့် လေတိုက်မှုသည် ကယ်ဆယ်ရေးနေရာနှင့် ကမ့် ၆ ခုတို့သည် ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ထိုနေရာတွင် မုန်တိုင်းတိုက်နေစဉ်အတွင်း လူပေါင်း ၁၀၀၀၀၀ နေထိုင်လျက်ရှိသည်။ ကလေးမြို့တွင် အစားအသောက်များ ပြတ်တောက်ခဲ့ရကာ လေကြောင်းမှတစ်ဆင့်သာ ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ကိုမင်ကြောင့် ရေလွှမ်းမှုသည် ရခိုင်ပြည်နယ်တွင် အဆိုးဆုံး ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၎င်းသည် ရေညစ်ညမ်းမှုများကို ဖြစ်စေခဲ့သည်။ မြို့များအားလုံးသည် ကြီးမားစွာ ပျက်စီးခဲ့ရသည်။ ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် ရေများစတင်ကာဆုတ်ယုတ်သွားသည့်အတွက် နေထိုင်သူများကို အိမ်သို့ပြန်ရန် ခွင့်ပြုခဲ့သည်။  စက်တင်ဘာလ ၅ ရက်နေ့တွင် နေအိမ်ကို စွန့်ခွာခဲ့သည့်သူ အများစုသည် နေအိမ်သို့ ပြန်ခဲ့ကြသည်။ ကချင်ပြည်နယ် Lailenpi  တွင် လေပြင်းတိုက်ခတ်သည့်အတွက် စာသင်ကျောင်းတစ်ခုနှင့် ကျန်းမာရေးလုပ်သားများအတွက် ထားရှိသည့် လေ့ကျင့်ရေးစင်တာတစ်ခု ပျက်စီးခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းကြောင့် ရေလွှမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပြီး လူနေအိမ် ၄၉၀၀၀ နှင့် အခြားအဆောက်အဦ ၂၁၀၀၀ တို့သည် နစ်မြုပ်ခဲ့ရသည်။ ထို့အပြင် သေဆုံးသူဦးရေသည် ၁၃၂ ဦး ရှိခဲ့သည်။  ထိုအထဲမှ အနည်းဆုံး ၅၅ ဦးသည် ရခိုင်ပြည်နယ်မှ ဖြစ်သည်။ မုန်တိုင်းကိုမင်၏ တိုက်ရိုက်တိုက်ခတ်ခဲ့မှုကြောင့် သေဆုံးသူသည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် အနည်းဆုံး ၃၉ ဦး ရှိသည်။ မုန်တိုင်းကြောင့် ထိခိုက်ပျက်စီးခဲ့ရသည့် စုစုပေါင်းတန်ကြေးသည် ကျပ် ၁.၉၄၂ ထရီလီယံ (အမေရိကန် ၁.၅၁ ဘီလီယံ) ရှိသည်။
ဖြစ်ပွားပြီးနောက်
ဇူလိုင်လ ၃၁ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံသမ္မတဦးသိန်းစိန်သည် ချင်းပြည်နယ်နှင့် ရခိုင်ပြည်နယ်၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီးနှင့် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး တို့အား ဘေးအန္တရာယ်ရှိသည့်ဒေသများအဖြစ် ကြေညာခဲ့သည်။ ဩဂုတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် အစိုးရသည် နိုင်ငံတကာအသိုင်းအဝိုင်းအား အကူအညီအတွက် အသနားခံစာတင်ခဲ့သည်။ ထိုအတွက် ဩစတြေးလျအစိုးရက ဒေါ်လာ ၃ သန်း နှင့် အမေရိကန်နိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတကာဖွံ့ဖြိုးရေးအေဂျင်စီက အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၆၀၀၀၀၀ ကို ပေးပို့လှူဒါန်းခဲ့သည်။ အိမ်နီးချင်းဖြစ်သည့် ဘင်္ဂလားဒေ့ရှ်နိုင်ငံက ဒေါ်လာ ၈၀၀၀၀၀ ဖိုး တန်ကြေးရှိသည့် ဆေးများ၊ ရေနှင့် အခြားအထောက်အကူပစ္စည်းများကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ အခြားသော နိုင်ငံများမှ လှူဒါန်းမှုများအနေဖြင့် အင်္ဂလန်နိုင်ငံက ဒေါ်လာ ၇၇၅၀၀၀၊ ထိုင်းနိုင်ငံက ဒေါ်လာ ၁၄၂၂၀၂၊ စင်္ကာပူကြက်ခြေနီအသင်း က ဒေါ်လာ ၁၀၀၀၀၀နှင့် တရုတ်နိုင်ငံက ဒေါ်လာ ၃၀၀၀၀၀ အစရှိသဖြင့် ကူညီခဲ့ကြသည်။
မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရသည် ၂၀၀၈ ခုနှစ်တွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် နာဂစ်မုန်တိုင်းတွင် ကူညီကယ်ဆယ်ရေးလုပ်ငန်းများ လုပ်ဆောင်ခဲ့ခြင်း မရှိသည့်အတွက် ကိုမင်မုန်တိုင်းဖြစ်ပွားလာသည့်အခါတွင် တာဝန်ရှိသူများက သက်ရောက်ခဲ့သည့် နေရာများကို အစားအစာများ လျင်မြန်စွာပေးပို့နိုင်ရန် စီစဉ်ခဲ့သည်။ ရခိုင်ပြည်နယ်ရှီ ရိုဟင်ဂျာလူမျိုးများကို ကူညီရန် သွားလာရခက်ခဲသည့် ကျေးရွာများသို့ လေယာဉ်ပေါ်မှ ပစ်ချကာ ထောက်ပံ့မှုများ ပြုခဲ့သည်။ အစိုးရသည် လယ်သမားများအား ကူညီရန်အတွက် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁.၂ သန်း သတ်မှတ်ခဲ့ကာ စိုက်ပျိုးပျက်စီးသွားသည့် လယ်မြေများအတွက်လည်း မျိုးစေ့များ ပြန်လည်စိုက်ပျိုးရန် ပေးအပ်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလတွင် ပျက်စီးခဲ့သည့် လယ်မြေများ၏ ထက်ဝက်ခန့်ကို ပြန်လည်စိုက်ပျိုးနိုင်ခဲ့သည်။ နေရာအများစုတွင် မြေယာများသည် အခြားသောသီးနှံများကို စိုက်ပျိုးရန် ကျန်ရှိနေသေးသည်။ ပြည်တွင်းရှိ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းများသည် ကျပ် ၂.၀၆ ဘီလီယံကို လိုအပ်သည်များဝယ်ယူကာ လှူဒါန်းခဲ့သည်။ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်သူ အောင်ကိုဝင်းသည် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၃.၆ သန်း လှူဒါန်းခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံကြက်ခြေနီအသင်းသည်လည်း ရေလွှမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသည်များကို တုံ့ပြန်ကူညီရန်အတွက် အဆင်သင့်ဖြစ်နေခဲ့ကာ အခြားသော အကူအညီများနှင့် နေရာပြောင်းရွှေ့ရန် အကူအညီများကို ထောက်ပံ့ပေးခဲ့သည်။  International Federation of Red Cross and Red Crescent Societies သည် ဆန်များနှင့် စောင်များကို ထောက်ပံ့ကူညီပေးခဲ့ကြသည်။ လုပ်အားပေးသူများက ဖျာများ၊ ခြင်ထောင်များ၊ ဆေးဝါးအထောက်အပံ့များနှင့် ရွက်ဖျင်တဲများ စသည်တို့ကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ကုလသမဂ္ဂ၏ အမျိုးမျိုးသော အဖွဲ့အစည်းများတို့သည်လည်း မုန်တိုင်းကိုမင်ကြောင့် အခြားခံစားခဲ့ရသည့် ဘေးရောင်စခန်းများရှိ သူများကို ကူညီမှုများ လုပ်ဆောင်ပေးခဲ့သည်။ မုန်တိုင်းတိုက်သည့် တစ်လကြာကာလအတွင်းတွင် ကမ္ဘာ့စားနပ်ရိက္ခာအဖွဲ့ က လူ ၄၅၀၀၀၀ ဦးကျော်အတွက် အစားအစာများကို လှူဒါန်းခဲ့သည်။ ရေလွှမ်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်ပြီးနောက် ရက်သတ္တပတ်အကြာတွင် အစားအစာနှင့် ဆီဈေးများသည် မြင့်တက်ခဲ့သည်။ ၂၀၁၅ ခုနှစ် ဩဂုတ်လနှင့် စက်တင်ဘာလများတွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ ဆန်ဆေးသည် အမြင့်ဆုံးသို့ ရောက်ရှိခဲ့သည်။ နောက်ရာသီပေါ် စပါးများ ရိတ်သိမ်းသည့်အချိန် ရောက်သည့်အခါမှ ဆန်ဈေးသည် တဖြည်းဖြည်းချင်း ကျဆင်းခဲ့သည်။ အလုပ်အကိုင်မရှိသည့် လယ်လုပ်သားများကို ကူညီရန် ဘီနှင့် မီလင်ဒါဖောင်ဒေးရှင်း ( Bill & Melinda Gates Foundation) က ပျက်စီးသွားသည့် မုန်တိုင်းဒဏ်ခံ တာတာမံများကို ပြန်လည်တည်ဆောက်ရန်နှင့် သန့်ရှင်းသည့်ရေကို ရရှိရန်အတွက် ငွေကြေးလှူဒါန်းမှုများ ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာ့ဘဏ်၊ မြန်မာနိုင်ငံအစိုးရနှင့် ကုလသမဂ္ဂတို့၏ စိစစ်ချက်အရ မုန်တိုင်းတိုက်ခိုက်မှုပြီးနောက်  အိမ်များပျက်စီးခြင်း၊ အစားအသောက် မလောက်ငှခြင်းများနှင့် လများစွာအကူအညီလိုအပ်နေခြင်း စသည့်အကြောင်းများကြောင့် စိတ်ဖိစီးကာ အမျိုးသမီးများနှင့် ကလေးငယ်များသည် အဆိုးရွားဆုံး ထိခိုက်ခဲ့သည့် သူများ ဖြစ်ခဲ့ကြသည်ဟု ဆိုကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာနိုင်ငံတွင် တိုက်ခတ်ခဲ့သည့် အပူပိုင်းမုန်တိုင်းများ
ကုန်းသာယာရွာ၊ အုပ်တွင်း
ကုန်းသာယာရွာ၊ အုပ်တွင်း
Parable of the Lost Coin
တနည်းကား၊ တစုံတယောက်သောမိန်းမ၌ ငွေဆယ်ပြားရှိ၍ တပြားပျောက်လျှင်၊ ဆီမီးကိုထွန်း၍ မတွေ့မှီတိုင်အောင် တအိမ်လုံးကိုလှည်း၍ စေ့စေ့မရှာဘဲ နေမည်လော။ ၉တွေ့ပြီးလျှင် အဆွေခင်ပွန်းအိမ်နီးချင်းများကိုခေါ်၍၊ ပျောက်သောငွေကို ငါတွေ့ပြီ။ ငါနှင့်အတူ ဝမ်း မြောက်ကြလော့ဟု ဆိုတတ်သည်မဟုတ်လော။ ၁၀ထိုနည်းတူ ငါဆိုသည်ကား၊ ဘုရားသခင်၏ ကောင်းကင်တမန်တို့သည် နောင်တရသောလူဆိုးတ ယောက်၌ ဝမ်းမြောက်ခြင်းရှိကြသည်ဟု မိန့်တော်မူ၏။
အနောက်ရွာမရွာ၊ ယုံသလင်း
အနောက်ရွာမရွာ၊ ယုံသလင်း
မြတ်သားဇီးဖြူရွာ၊ မြတ်သာဇီးဖြူ
မြတ်သားဇီးဖြူရွာ၊ မြတ်သာဇီးဖြူ
မောင်ဖြူပြင်ရွာ
မောင်ဖြူပြင်ရွာ
ယောင်အောရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ယောင်အောရွာ (Yawngaw)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကောင်းကြည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၈၄၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Deathgrind
Deathgrind (death-grind (သို့) death/grind) death metal နှင့် grindcore တို့ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ porngrind နှင့် goregrind မျိုးခွဲများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။ အမေရိကမှ ဂီတသမား Danny Liker က death metal နည်းပညာနှင့် grindcore ၏ ပြင်းထန်ခြင်းတို့ကို ပေါင်းစပ်ထားသည်။
Death/thrash နှင့် death/black, death/grind တို့ကို အထူးစာရင်းပြုစုထားသကဲ့သို့ Zine အဖြစ်အပျက်များသည် extreme metal ဂီတကို ပရိသတ်များဆီသို့ အရသာတိုးစေခဲ့သည်။ death metal နှင့် grindcore ကြားထဲတွင် ရိုးရာဓလေ့များ တိုးပွားစေခဲ့သည်။ Death/grind သည် ဂီတဆိုင်ရာ ကြမ်းတမ်းများကို အလေးထားသည်။
ရေတာရှည်မြို့
ရေတာရှည်မြို့သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး၊ တောင်ငူခရိုင် ရေတာရှည်မြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ဖြစ်၍ တောင်ငူမြို့၏ မြောက်ဘက်တွင် မန္တလေးသွား မီးရထားလမ်းပေါ်၌ တည်ရှိသည်။ ရေတာရှည်မြို့နယ်သည် တောင်ငူခရိုင်၏ အနောက်မြောက်ဖျားတွင် ရှိ၍ ၉၉၆ စတုရန်းမိုင် ကျယ်ဝန်း၏။ ရေတာရှည်မြို့သည် တောင်ငူမြို့နှင့် ကားလမ်းအားဖြင့်လည်းကောင်း အဆက်အသွယ်ကောင်းသော မြို့ကလေး ဖြစ်သည်။ တောင်ငူမြို့မှ မီးရထားလမ်းအတိုင်း ၁၇ မိုင် ဝေး သည်။ မြို့အနောက်ဘက်ရှိ လယ်ကွင်းနှင့် ရွာစဉ်များသည် ပဲခူးရိုးမတောင်ခြေအထိ ရောက်သည်။
မြို့ပိုင်ရုံးစိုက်သောမြို့ဖြစ်၍ အစိုးရရုံးများ၊ အစိုးရအထက် တန်းကျောင်း၊ သစ်စက်နှင့် ဆန်စက်များ ရှိ၏။ ၁၉၅၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ လူဦးရေ ၄၉၂၂ ယောက်ရှိလေသည်။
ဒီမိုကရေစီသမိုင်း
ဒီမိုကရေစီဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေးစနစ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ နိုင်ငံရေးအာဏာကို ပြည်သူအားလုံး အညီအမျှခွဲဝေရ ယူပိုင်ခွင့်ရှိခြင်းဆိုသည့်သဘောဖြစ်သည်။ ခေတ်သစ်တွင် ရွေးကောက်တင်မြှောက်ထားသည့်ကိုယ်စားလှယ်များဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည့် ကိုယ်စားပြုဒီမိုကရေစီစနစ် (Representative Democracy) သည် ပြည်သူတို့၏ မဲဆန္ဒဖြင့် ရွေးကောက် တင်မြှောက်ပိုင်ခွင့် (right to vote) ကို အထင်ရှားဆုံးဖော်ထုတ်ပြသနိုင်သည့် ဒီမိုကရေစီစနစ်တစ်ခုဟုဆိုနိုင်သည်။
သမိုင်းမတင်မီကာလ
ဒီမိုကရေစီနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံအခြေခံစည်းမျဉ်းအရ အုပ်ချုပ်ခြင်းသည် သီးခြားစီဖြစ်ထွန်းပေါ်ပေါက်ခဲ့ပြီး လွန်ခဲ့သည့် ဘီစီ ၅၀၈၊ ရှေးဟောင်း အေသင်လူ့အဖွဲ့အစည်းတွင် စတင်ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ အစိုးရပုံစံကို ၅ ရာစုလောက်ကတည်းက ကမ္ဘာ့နေရာအတော်များများတွင် တွေ့နေရပြီဟုဆိုနိုင်သည်။
ဒီမိုကရေစီကို လူမျိုးနွယ်စု (tribe) များစတင်ဖွဲ့စဉ်းမိစဉ်ကတည်းက စတင်ခဲ့သည်။ ရှေးဦးဒီမိုကရေစီ (primitive democracy) သို့မဟုတ် လူမျိုးစုနွယ်အလိုက်စုဖွဲ့မှု (tribalism) သည် ကျေးရွာလူနေမှုအဆင့်မှစတင်ခဲ့သည်။ ကျေးရွာသူ ရွာသားတို့သည် ကျေးရွာအတွင်း ရင်ဆိုင်ကြုံတွေ့ရသည့် ပြဿနာမှန်သမျှကို ရွာခေါင်းဆောင်၏ရှေ့မှောက်တွင် မျက်နှာချင်းဆိုင်ဖြေရှင်းခြင်းပြုကြသည်။ ထိုသို့စုဝေးဖြေရှင်းရာတွင် ကျေးရွာအုပ်စုအတွင်းမှ သက်ကြီးရွယ်အိုများက ဝင်ရောက်အကြံပြုကြခြင်းဖြင့် စုပေါင်းခေါင်းဆောင်မှုသဘောတရားကို စတင်ခဲ့ကြသည်။ လူ့အဖွဲ့အစည်းကကြီးလာပြီး ကျေးရွာမှသည် မြို့ပြအသွင်ဆောင်လာသည်။ မြို့ပြအစိုးရများ အလျှိုလျှိုပေါ်လာသည့်အခါတွင် ဘုရင်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် (monarchy)၊ သက်ဦးဆံပိုင်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ် (tyranny) နှင့် အထက်တန်းလွှာမှူးမတ်မျိုးနွယ်များအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် (aristocracy) တို့ပေါ်လာကြသည်။
ဒီမိုကရေစီအစ ဂရိတို့ကဟုဆိုနိုင်သည်။ ဂရိတို့သည် အီဂျစ်နှင့် အရှေ့ပိုင်းအုပ်ချုပ်မှုတို့ကို အတုယူပြီး အကောင်းဆုံး အုပ်ချုပ်မှုစနစ်ကို စတင်နိုင်ခဲ့သည်ဟုဆိုရမည်။ ဘေဘီလိုးနီးယားမတိုင်မီ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားခေတ်နှင့် ဆူမားရီးယန်းခေတ်ကဗျာရှည်ကြီးများတွင် ရှေးဦး ဒီမိုကရေစီသဘောတရားများကိုတွေ့ရှိရကြောင်း Thorkild Jacobsen ကဖော်ထုတ်ခဲ့ဖူးသည်။ သူက ထိုရှေးဟောင်း ကဗျာများတွင် အဆုံးစွန်ဆုံးကျင့်သုံးနိုင်သည့်အာဏာမျိုးသည် နိုင်ငံသား ယောက်ျားများ အပေါ်တွင်ရှိခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ အစိုးရသည် အာဏာရှိသော်လည်း ထိုအာဏာကို အပြည့်အဝကျင့်သုံးနိုင်သည်အထိ မဖြစ်သေးဘဲ ခပ်လျှော့လျှော့ အနေအထားတွင်သာရှိသေးသည်။ ဆူမာရီးယန်းဘုရင် Gilgamesh တို့လက်ထက်လောက်အထိ သက်ဦးဆံပိုင် အာဏာမျိုးကို မကျင့်သုံးသေးကြောင်းတွေ့ရသည်။ အကြွင်းမဲ့အာဏာကို ချုပ်ကိုင်သူများမှာ မက်ဆိုပိုတေးမီးယားမင်း များလက်ထက်လောက်မှစတင်ခဲ့သည်။ အဓိကမြို့ပြနိုင်ငံကြီးများ ပေါ်လာသည့်အခါတွင် မြို့တော်ကောင်စီတွင် လူကြီးများ သာမက လူငယ်အဖွဲ့များလည်း ပါဝင်လာရသည်။ ထိုလူငယ်များသည် လွတ်လပ်သူများ (ကျေးကျွန် မဟုတ်သူများ) နှင့် လက်နက်ကိုင်ဆောင်ခွင့်ရှိသူများဖြစ်ရသည်။ မြို့တော်ကောင်စီဝင်များသည် အဓိကကျသည့် ဆုံးဖြတ်ချက်များတွင် ပါဝင်အကြံပြုဆုံးဖြတ်ခြင်းများပြုကြရသည်။ အထူးသဖြင့် စစ်ရေးဆိုင်ရာကိစ္စများတွင်ဖြစ်သည်။
အိန္ဒိယလူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်း
အစောဆုံး ဒီမိုကရေစီနည်းကျ အုပ်ချုပ်ပုံစနစ်ကို အိန္ဒိယနိုင်ငံတွင်တွေ့ရသည်။ သံဃာ(sanghas) နှင့် ဂဏ(ganas) ခေါ်အဖွဲ့အစည်းများတွင် စတင်တွေ့ရှိရသည်။ ခရစ်မတိုင်မီ ၆ ရာစုလောက်ကတည်းက စတင်ထွန်းကားနေပြီး အချို့နေရာများ တွင် ၄ ရာစုလောက်အထိ တည်တန့်ခဲ့သည်ဟုဆိုသည်။ အိန္ဒိယသို့ အလက်ဇန္ဒားဘုရင်ကျူးကျော် ဝင်ရောက်ခဲ့စဉ်က ဂရိသမိုင်းပညာရှင် ဒိုင်ယာဒေါရပ်စ်သည် အိန္ဒိယတွင် လွတ်လပ်သော ဒီမိုကရေစီအစိုးရစနစ်များ ပေါ်ထွန်းနေပြီဖြစ်ကြောင်း မှတ်တမ်းတင်ထားခဲ့သည်ကိုတွေ့ရသည်။ ခေတ်သစ်ပညာရှင်များက ဒီမိုကရေစီဆိုသည့် စကားလုံးသည် ခရစ်မပေါ်မီ ၃ ရာစုလောက်ကတည်းကပေါ်ထွန်းခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် ဒီမိုကရေစီဝေါဟာရသည် (သဘောတရားပိုင်း) အဆင့်အတန်း နိမ့်ကျမှု ခံစားခဲ့ရပြီး လူတစ်စုတစ်ဖွဲ့က မည်မျှပင် အုပ်ချုပ်ပစေကာမူ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရ နိုင်ငံများကိုလည်း ဒီမိုကရေစီဟုရဆိုလိုနိုင်ခဲ့ကြောင်း တွေ့ခဲ့ရသည်။
ဂဏအဖွဲ့အစည်းများတွင် ဘုရင်စနစ်ကိုကျင့်သုံးကြသည်။ ရာဇာ (raja - ရာဂျာ) ဟုခေါ်သည့် ဘုရင်များက ညီလာခံတွင် စဉ်းစားဆုံးဖြတ်ပေးရသည်။ ညီလာခံကို ပုံမှန်ကျင်းပလေ့ရှိပြီး အနည်းဆုံး ပြည်နယ်တစ်ခုမှတစ်ဦးတက်ရောက်ရ သည်။ ညီလာခံတက်ခွင့်ရှိသူများမှာ လွတ်လပ်သောသူများ (ကျေးကျွန်မဟုတ်သူများ) ဖြစ်ကြရသည်။ ပြည်နယ်တို့ အရေးကို ဆွေးနွေးဆုံးဖြတ်လေ့ရှိသည်။ ထိုညီလာခံတွင် ဘဏ္ဍာရေး၊ အုပ်ချုပ်ရေးနှင့် တရားစီရင်ရေးတို့ကိုလည်း အပြည့်အဝ စီမံခွင့်ရကြသည်။ မည်သည့်အရာရှိမဆို အပြစ်ကို ထုတ်ဖော်ပြောဆိုလာလျှင် ညီလာခံ၏ဆုံးဖြတ်ချက်ကို လိုက်နာကြရသည်။ ဘုရင်(ရာဇာ) ကို ဂဏဟုခေါ်သည့် ပြည်နယ်ကိုယ်စားပြုကိုယ်စားလှယ်များမှ ရွေးချယ်ကြရပြီး၊ ထိုရွေးချယ်ခံ ရာဇာ များသည် များသောအားဖြင့် မြင့်မြတ်သည့်မျိုးနွယ်များမှဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ဘုရင်သည် ညီလာခံ တက်ရပြီး ဆွေးနွေးဆုံးဖြတ်ခြင်းများအပြင်၊ အခြားပြည်နယ်များမှတက်ရောက်လာကြသည့် ကောင်စီဝင်များကို လက်ခံတွေ့ဆုံကာ ပြောဆိုဆွေးနွေးချက်များကို ကြားနာရသည်။
ရှေးဟောင်းဂရိနိုင်ငံ
ဂရိမြို့ပြနိုင်ငံများ၏ ပထမဦးဆုံးဖွဲ့စည်းခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးအဆောက်အအုံသည် လူမျိုးစုနွယ်အလိုက် အကြီးအကဲ လုပ်သူက အရာရာကို စီမံကွပ်ကဲအုပ်ချုပ်ရခြင်းဖြစ်သည်။ နောင်အခါတွင် ထိုလူမျိုးစုအကြီးအကဲကိုပင် အများသဘောတူ ဘုရင်အဖြစ်ရွေးကောက်တင်မြှောက်လာခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစပြီး မြို့ပြနိုင်ငံလေးတိုင်းတွင် သမ္မတအုပ်ချုပ် သည့်ပုံစံမျိုးဖြင့် ဘုရင်စနစ်ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။
Parable of the Pearl
တနည်းကား၊ ကောင်းကင်နိုင်ငံတော်သည် မြတ်သောပုလဲတို့ကိုရှာသော ကုန်သည်နှင့်တူ၏။ ၄၆ထိုကုန်သည်သည် အလွန်အဘိုးထိုက်သောပုလဲကိုတွေ့သောအခါ၊ သွား၍ မိမိ၌ရတတ်သမျှကို ရောင်းပြီးလျှင် ထိုပုလဲကိုဝယ်လေ၏။
ဒီမိုကရေစီသမိုင်း
ရှေးဟောင်းဂရိနိုင်ငံ
ဘုရင်များသည် နောက်ပိုင်းတွင် ပြည်သူတင်မြှောက်ခြင်းကြောင့်မဟုတ်ဘဲ သားစဉ်မြေးဆက်အုပ်ချုပ်လာကြ သဖြင့် သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်သဘောမျိုးဆောင်လာကြသည်။ တင်းကျပ်သည့် သက်ဦးဆံပိုင်ဘုရင်စနစ်ကို မကျေနပ် ကြသဖြင့် မှူးမတ်များစုပေါင်းကာ ဘုရင်စနစ်ကို တိုက်ဖျက်ခဲ့ကြသည်။ ဘုရင်စနစ်မှ မှူးမတ်တို့အုပ်စိုးသည့်ခေတ်သို့ ရောက်ရှိခဲ့ရသည်။
မှူးမတ်များသည် ကြံရည်ဖန်ရည်ကောင်းကြသဖြင့် ဘုရင်ထက် ပြည်သူများက နှစ်သက်သဘောကျခဲ့ကြသည်။ ဘီစီ ၇ ရာစုခန့်အထိ ဂရိနိုင်ငံတွင် မှူးမတ်အုပ်စိုးမှုများ ခေတ်စားနေသေးကြောင်းတွေ့ရသည်။ မှူးမတ်များသည် နောက်ပိုင်းတွင် ဖောက်ပြန်လာကြပြီး အချင်းချင်းအပြိုင်အဆိုင်များမှု၊ မသမာမှုများ၊ အာဏာလုမှုများကြောင့် ပြည်သူတို့ သည် ဘုရင်စနစ်ကိုသာမက မှူးမတ်များအုပ်စိုးသည့်စနစ်ကိုပါ မုန်းတီးရွံ့ရှာလာကြသည်။ မှူးမတ်များ၏ဖိနှိပ်မှုကို ပြည်သူတို့မခံရပ်နိုင်သည့်အဆုံးတွင် တော်လှန်တိုက်ခိုက်မှုများပြုလာသဖြင့် အချိန်ကြမြင့်စွာ ဂရိနိုင်ငံတော်အတွင်း ပဋိပက္ခများ ဖြစ်ပွားခဲ့ရသည်။
မှူးမတ်တို့လက်မှ သာမန်အရပ်သား နန်းလုဘုရင်များ (Tyrants) အလျှိုလျှိုပေါ်လာကြသည်။ မှူးမတ်တို့လက်မှ အာဏာကို အကြမ်းဖက်လုယူပြီး ထီးနန်းသိမ်းပိုက်မှုကို ပြည်သူများက သူရဲကောင်းများသဖွယ်အားပေးချီးမြှောက်ပြီး ယုံကြည်လက်ခံခဲ့ကြသည်မှာ ဘီစီ ၇၀၀ မှ ၅၀၀ အတွင်း နှစ်ပေါင်း ၂၀၀ ခန့်အထိကြခဲ့သည်။
နန်းလုမင်းများသည် ဘုရင်မျိုးနွယ်လည်းမဟုတ်၊ မှူးမတ်တို့နှင့်လည်းမဆိုင်၊ သာမန်အရပ်သားများထဲမှ ပေါ်လာ ခြင်းကြောင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် အားနည်းချက်များရှိနေသည်ကတော့ အမှန်ဖြစ်သည်။ အချို့သောနန်းလုမင်းများသည် အလွန်ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်ကြသဖြင့် ဘုရင်စနစ်နှင့် မှူးမတ်အုပ်ချုပ်မှုစနစ်များထက်ပင် ဆိုးရွားမှုများကို ပြည်သူတို့ ခံစားလာကြရပြန်သည်။ ဆိုးသွမ်းသည့် နန်းလုမင်းများဒဏ်ကို ပြည်သူတို့မခံရပ်နိုင်သည့်အဆုံးတွင် အချင်းချင်း စည်းလုံးညီညွတ်မှုဖြင့် နန်းလုမင်းများ၏အာဏာကို တိုက်ခိုက်သိမ်းပိုက်ပြီး ပြည်သူ့အာဏာကို စတင်ထူထောင်ခဲ့ကြ ရုံမျှမက ထိုသို့ ပြည်သူအပေါ်ရက်စက်သောအုပ်ချုပ်သူများကို နန်းလုသတ်ဖြတ်ရခြင်းသည်ပင် မွန်မြတ်သောအလုပ်ဟူ၍ ယူဆလာကြသည်။
နန်းလုမင်းများကို တော်လှန်ခဲ့သည့် ဘီစီ ၆၀၀ နောက်ပိုင်းတွင် ဂရိနိုင်ငံ၌ မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးပုံစံများ ပြောင်းလဲ သွားသည်။ ဂရိအုပ်ချုပ်ရေးစနစ်သစ်တွင် အုပ်စိုးသူမင်းလည်းမရှိ၊ မှူးမတ်လည်းမရှိဘဲ ပြည်သူတို့အချင်းချင်းစုပေါင်း ကာ မြို့ပြအုပ်ချုပ်ရေးကို စီမံဆောင်ရွက်ပိုင်ခွင့်ရရှိလာကြသဖြင့် ထိုအချိန်မှစတင်ပြီး ဒီမိုကရေစီအုပ်ချုပ်ရေးစနစ် စတင်ခဲ့သည်ဟုဆိုနိုင်သည်။
စပါတာမြို့ပြနိုင်ငံ ဒီမိုကရေစီ
ရှေးဟောင်းဂရိနိုင်ငံ၏ အစောပိုင်းကာလတွင် မြို့ပြနိုင်ငံငယ်လေးများသည် နိုင်ငံရေး လွတ်လပ်မှုအားနည်းသေးသည်ဟုဆိုရမည်။ မြို့ပြနိုင်ငံအုပ်ချုပ်သူများကို Poleis ဟုခေါ်ကြပြီး လူနည်းစုကိုယ်စားပြုသည့် အုပ်ချုပ်သူများ လည်းဖြစ်ကြသည်။ ဂရိခေတ်အုပ်ချုပ်ရေးအဆင့်အတန်းတွင် ဒီမိုကရေစီသဘောတရား အထွန်းကားဆုံး မြို့ပြနိုင်ငံ နှစ်ခုမှာ အေသင် (Athens) နှင့် စပါတာ(Sparta) မြို့ပြနိုင်ငံများဖြစ်သည်။ စပါတာတို့သည် ပုဂ္ဂလိကပိုင်ဆိုင်မှုကို ငြင်းပယ်ကြသည့်အပြင် လူတန်းစားလည်းခွဲခြားကြသဖြင့် ထူဆန်းသည့် လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းတစ်ခုဟုဆိုနိုင်သည်။ စပါတန်အစိုးရသည် နိုင်ငံရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့ကို လေးမျိုးခွဲခြားထားသည်။
ပထမ အမျိုးအစားမှာ ဘုရင်အဖွဲ့ဖြစ်သည်။ ဘုရင်အဖွဲ့တွင် ဘုရင်နှစ်ပါး ပါဝင်ရသည်။ စပါတာဘုရင်နှင့် ဂျီရွန်တီ (Gerontes) ဟုခေါ်သည့် အသက်အရွယ်ကြီးသူများကို ကိုယ်စားပြုရသည့်ဘုရင် (Gerousia) တိုဖြစ်သည်။ တတိယတစ်မျိုးမှာ ဘုရင်ကိုကြီးကြပ်ရသည့် (Ephors) ဖြစ်ပြီး၊ စတုတ္ထတစ်မျိုးမှာ စပါတန်ညီလာခံတက်ရောက်ခွင့်ရသူ များ (Apella) တို့ဖြစ်သည်။ ဘုရင်နှစ်ပါးသည် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဦးဆောင်ရသူများဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ့်နေရာနှင့်ကိုယ် သီးခြားရပ်တည်ကာ အုပ်စိုးမှုကို ညီညွတ်စွာပြုလုပ်ကြရသည်။ သို့သော် ဘုရင်နှစ်ပါးဖြစ်နေသဖြင့် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ထိရောက်မှုမရှိဘဲ အားနည်းမှု ကတော့ ရှိနေသည်။ ဘုရင်တို့က တရားစီရင်ရေးကို Gerousia တို့ပါမှ စီရင်ပိုင်ခွင့်ရှိသည်။ Gerousia အဖွဲ့ဝင်များသည် အသက် ၆၀ ကျော် အရွယ်မှရွေးကောက်ခံပိုင်ခွင့်ရှိကြသည်။ သို့သော်လက်တွေ့တွင်မူ ချမ်းသာသူများ၊ သူကောင်း မျိုးနွယ်ဝင်များ ထဲမှသာ ရွေးချယ်တင်မြှောက်ကြသည်ကများသည်။ Gerousia တို့သည် အမှုများတွင် ရှေးဦး ကြားနာမှုများကိုပြုကြရသည်။
Apella များသည် ဒီမိုကရေစီနည်းအကျဆုံး ရွေးကောက်တင်မြှောက်ခံရသူများဖြစ်သည်။ အသက် ၃၀ ကျော်မှ ညီလာခံတက်ရောက်ခွင့်အတွက် ရွေးချယ်ခံရပြီး Apella သို့မဟုတ် Ephors များဖြစ်ခွင့်ရှိသည်။ သူတို့သည် ညီလာခံ တွင် Gerousia တို့၏ ဆုံးဖြတ်ချက်များကို ငြင်းပယ်ပိုင်ခွင့်ရှိသူများဖြစ်သည်။ Ephors တို့ကို စပါတန်ညီလာခံမှ ဘုရင့်ကို ကြီးကြပ်အကြံဉာဏ်ပေးနိုင်စွမ်းရှိမည့် Apella တို့ထဲမှ ၅ ဦးကို ရွေးကောက်တင်မြှောက်ကြခြင်းဖြစ်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် အောက်ခြေလူတန်းစားသည်လည်း ဘုရင့်အကြံပေးဖြစ်နိုင်ခွင့်ကို စပါတန်လူ့ဘောင်တွင် တွေ့ရှိရ သည်။ မျိုးနွယ်ကြောင့်မဟုတ်ဘဲ အောက်ခြေမှတက်လာသည့် နိုင်ငံသားများက ဘုရင့်ကို အကြံပေးနိုင်ရုံမျှမက ဘုရင်ကို မကြိုက်လျှင် ဖြုတ်ချခွင့်ရှိခြင်းသည် စပါတန်ခေတ်အုပ်ချုပ်ရေး၏ ထူးခြားချက်ဟုဆိုနိုင်သည်။
စပါတန်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကို တီထွင်သူမှာ ထင်ရှားသည့် ဥပဒေပြုသူ Lycurgus ဖြစ်သည်။ ဘီစီ ၇ ရာစုအလယ် လောက်တွင် စပါတာ၌ ကျေးကျွန်တို့၏ တော်လှန်ရေးတစ်ရပ်ဖြစ်ပွားခဲ့သည်။ သူက ကျေးကျွန်များနှင့်ပူးပေါင်းပြီး စပါတာပြန်လည်ပြုပြင်ရေးစနစ်များကို ရေးဆွဲချမှတ်အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။ နောက်ထပ် ကျေးကျွန်တို့၏ တော်လှန်ရေးတစ်ရပ် ထပ်မံမပေါ်ပေါက်စေရန်အတွက် Lycurgus သည် အဆင့်မြင့် စစ်တပ်နှင့် စစ်မှုထမ်းအဖွဲ့အစည်း တစ်ခုကို ထူထောင်ကာ ဂရိ မြို့ပြနိုင်ငံများတွင် စပါတာကို အင်အားအတောင့်တင်းဆုံးနိုင်ငံကြီးတစ်နိုင်ငံဖြစ်စေရန် ပြုပြင်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ Lycurgus ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုသည် စပါတာကို အားသာချက် သုံးချက်ဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
Lycurgus ၏ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို ဥပဒေအဖြစ် ရေးသားမှတ်တမ်းတင်ခဲ့သည်။ ထိုဥပဒေကို Great Rhetra ဟုခေါ်သည်။ ကမ္ဘာ့ပထမဦးဆုံး ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံ အခြေခံဥပဒေဟူ၍လည်းဆိုနိုင်သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် စပါတာတို့သည် စစ်ရေးတွင် စူပါပါဝါအနေအထားသို့ရောက်လာခဲ့သည်။ ဂရိနိုင်ငံတော်ကြီး တည်တံ့ခိုင်မြဲရေးနှင့် နိုင်ငံရေးတည်ငြိမ်မှုတို့အတွက် စံပြုလောက်သည့် ဥပဒေနှင့် ခိုင်မာတောင့်တင်းသည့် စစ်တပ်အင်အားကို စပါတာတို့ ပိုင်ဆိုင်သွားနိုင်ခဲ့ခြင်း ကြောင့်ဖြစ်သည်။ စပါတန်တို့က သူတို့ကိုသူတို့ သာတူညီမျှ လူနေမှုဘဝကိုစတင်ထူထောင် နိုင်ခဲ့သူများအဖြစ် ဂုဏ်ယူဝံ့ကြွားခဲ့ကြသည်။ စပါတာတို့ လူနေမှုမြင့်မားရခြင်းသည် ပညာရေးကြောင့်လည်းဖြစ်သည်။ စပါတာပညာရေးစနစ် (agoge) သည်စပါနိုင်ငံအတွင်းရှိ ဆင်းရဲ ချမ်းသာ မည်သည့်အဆင့်အတန်းရှိသည်ဖြစ်စေ တန်းတူညီမျှ ပညာသင်ကြားခွင့်ရကြခြင်းကြောင့် စိတ်ဓာတ်ရေးရာအရလည်း အတော်လေးမြင့်မားသူများဖြစ်ကြောင်း ဆိုနိုင်သည်။
စပါတန်တို့သည် ခေတ်ပြိုင် သမိုင်းပညာရှင်များဖြစ်ကြသည့် ဟီရိုဒိုးတပ်စ်နှင့် ဇီနိုဖုန်းမှသည် အတွေးအခေါ်ပညာ ရှင်များဖြစ်သည့် ပလေတိုနှင့် အရစ္စတိုတယ်တို့အထိ လေးစားကြည်ညိုတန်ဖိုးထားခဲ့ကြသည်။ စပါတန်အမျိုးသမီးများသည် အခြားအမျိုးသမီးများနှင့်မတူ အမွေဆက်ခံပိုင်ခွင့်ရှိခြင်း၊ မိမိကြိုက်နှစ်သက်သူနှင့် လက်ထပ်ခွင့်ရှိခြင်း၊ လွတ်လပ်စွာ ပညာသင်ကြားပိုင်ခွင့်ရှိခြင်းတို့သည် ထိုခေတ်အမျိုးသမီးတို့၏ဘဝတွင် ထူးခြားချက်တစ်ခုဖြစ်သည်။ စပါတန် လူ့ဘောင်အဖွဲ့အစည်းသည် ပြည်သူကို ဘုရင်၏စိုးမိုးချုပ်ကိုင်မှုကြောင့် ကြောက်ရွံ့ထိတ်လန့်အားငယ်နေရမည့် စိတ်တွေကိုပယ်စေပြီး ဘုရင်ကိုမကြိုက်လျှင် ဖြုတ်ချခွင့်၊ ပြည်နှင်ခွင့်များရထားသည့် လွတ်လပ်သောပြည်သူများဟု ဆိုနိုင်သည်။
စပါတန်ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်ပုံတွင် အထက်ပါဒီမိုကရေစီနည်းကျကျစနစ်များ ရှိခဲ့သော်လည်း လူနည်းစုအသိုင်းအဝိုင်းကို ကိုယ်စားပြုသည့်အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့က အားနည်းချက်လိုဖြစ်နေသည်။ ပထမဦးဆုံးအားနည်းချက်မှာ လွတ်လပ်သည် ဆိုသော်လည်း တစ်ဦးချင်းဆိုင်ရာ လွတ်လပ်မှုကိုချုပ်ကိုင်ထားမှုများ ရှိနေကြောင်းတွေ့ရသည်။ Plutarch ဆိုသူက ထိုစဉ်ကတည်းက စပါတာအုပ်ချုပ်ရေးနှင့်ပတ်သက်ပြီး ဤသို့ဝေဖန်ခဲ့သည်။ "လူတိုင်း မိမိဆန္ဒရှိသည့်အတိုင်း နေထိုင်ခွင့်မရှိ။ စစ်မှုထမ်းချင်သည်ဖြစ်စေ မထမ်းချင်သည်ဖြစ်စေ နိုင်ငံရေးအရ စစ်တပ်သို့သွားကြရသည်"။ ဒုတိယအားနည်းချက်မှာ Gerousia များသည် မိမိတို့အာဏာတည်မြဲရေးနှင့် ဩဇာသက်ရောက်ရေးတို့အတွက် အာဏာကို ချုပ်ကိုင်ကာ အစိုးရအဖွဲ့နေရာအတော်များများတွင် ဖြန့်ကျက်နေရာဝင်ယူနေကြခြင်းဖြစ်သည်။
စပါတန်အုပ်ချုပ်ပုံစနစ်တွင် စနစ်အမျိုးမျိုးရောပြွမ်းနေသည်။ ဘုရင်နှစ်ဦးဖြင့်အုပ်စိုးခြင်းကပင် ပဒေသရာဇ်စနစ်ကို မစွန့်လွှတ်နိုင်သေးပဲ၊ ဥပဒေပြုကောင်စီကလည်း မှူးမတ်အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်နှင့်တူနေသည်။ စပါတန်တို့တွင် ယောက်ျား တိုင်းအုပ်ချုပ်ရေးတွင်ပါဝင်ခွင့် တန်းတူညီမျှရှိသည်ဆိုခြင်းကလည်း အမျိုးသမီးများပါဝင်ခွင့်မရသေးသောကြောင့် စစ်မှန်သည့် ဒီမိုကရေစီဟူ၍ မပြောနိုင်သေးပေ။
စပါတန်တို့သည် ပြည်သူ့လွှတ်တော်တွင် ပါဝင်ခွင့်ရသည်ဆိုစေ ထိုအချိန်က စပါတန်လူမျိုးစစ်စစ်မှာ တိုင်းပြည် လူဦးရေ၏ ၅ ရာခိုင်နှုန်းသာရှိသဖြင့် လူနည်းစု မိမိတို့အဝန်းအဝိုင်းအတွင်း၌သာ အုပ်ချုပ်ရေးစနစ်ကိုထူထောင်ခြင်း ဖြစ်သည်ဟူ၍လည်းဆိုနိုင်သည်။ အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ကျန်လူတန်းစားများဖြစ်သော တိုင်းရင်းသားကုန်သည်များ၊ လက်မှုပညာရှင်များ၊ ကျေးကျွန်များသည် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် လုံး၀ပါဝင်ခွင့်မရှိသည့်အပြင် နိုင်ငံခြားသားများဆိုပါက ပို၍ အခွင့်အရေးမရရှိကြပေ။
အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံဒီမိုကရေစီ
ဂရိစစ်သူကြီး ပရီးကလီးစ် (Pericles) ခေတ် (ဘီစီ ၄၆၁ မှ ၄၃၁) အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံသည် လူဦးရေ ၃ သိန်း ခန့်ရှိသည်။ အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံသားစစ်စစ် ၁၂၀၀၀၀ မှ ၁၆၀၀၀၀ ကြား၊ အေသင်သို့လာရောက် စီးပွားရှာ နေကြသည့် နိုင်ငံခြားသား ၄၅၀၀၀ ခန့်နှင့် ကျေးကျွန် ၈၀၀၀၀ ခန့်တို့ဖြစ်သည်။ လူတန်းစားကိုလည်း အထက်ပါ အတိုင်း သုံးမျိုးခွဲခြားထားသည်။ ကျေးကျွန်လူတန်းစားသည် အေသင်အုပ်ချုပ်ရေးတွင် လုံး၀ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခွင့် မရှိသူများအဖြစ် သတ်မှတ်ထားခြင်း ခံရသည်။ ကျေးကျွန်တို့သည် မြေယာလည်းပိုင်ဆိုင်ခွင့်မရှိကြပေ။
အေသင်နိုင်ငံသားစစ်စစ်များသည် အသက် ၂၀ ပြည့်လျှင် ဆင်းရဲချမ်းသာမရွေး နိုင်ငံအရေးအရာများတွင် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခွင့်ရှိကြသည်။ အေသင်မြို့တွင် အရွယ်ရောက်ပြီးသူ နိုင်ငံသားတိုင်းပါဝင်သည့် မြို့ပြအားလုံး၏ လူထုအစည်းအဝေးကြီး (Assembly) ကို တစ်နှစ်လျှင် ၁၀ ကြိမ်ကျင်းပလေ့ရှိသည်။ ထိုလူထုအစည်းအဝေးကြီး သာလျှင် နိုင်ငံ၏ အာဏာပိုင်အဖွဲ့ဟုဆိုနိုင်သည်။ ထိုအစည်းအဝေးကိုကျင်းပချိန်တွင် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံသား ၆၀၀၀ တက်ရောက်ပါက အစည်းအဝေး ဖြစ်မြောက်သည်။
Assembly ကို ဂရိဘာသာစကားဖြင့် Ecclesia ဟုခေါ်သည်။ ဒီမိုကရေစီနည်းအရ လူတိုင်းပါဝင်နိုင်မည့် အခွင့်အရေးကို ဘီစီ ၅၀၇ လောက်မှစတင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုလူထုအစည်းအဝေးကြီးသည် အချုပ်အခြာအာဏာကို ဖော်ဆောင်သည့် အသွင်ဆောင်ပြီး တိုက်ရိုက်ဒီမိုကရေစီကို စတင်ခင်းကျင်းခဲ့သည့် နိုင်ငံရေးအဆင်အယင်လည်းဖြစ်သည်။
လူထုအစည်းအဝေးကြီးသည် ဒီမိုကရေစီ၏ပြယုဂ်သာဖြစ်ပြီး နိုင်ငံအုပ်ချုပ်ရေးကို လက်တွေ့တာဝန်ထမ်းဆောင်ရသည့် လူထုကောင်စီကို သီးခြားဖွဲ့စည်းထားသည်။ လူထုကောင်စီတွင် လူမျိုးနွယ်စု ၁၀ စုမှ၊ တစ်စုလျှင် လူဦး ရေ ၅၀ ကျဖြင့် ရွေးချယ်ထားသည့် စုစုပေါင်း ကိုယ်စားလှယ် ၅၀၀ ကသာ အခရာဖြစ်သည်။ ထိုကော်မတီဝင် ၅၀၀ သည် အေသင်မြို့၏ အချုပ်အခြာအာဏာပိုင်အဖွဲ့ဟုဆိုနိုင်သလို လူထုအစည်းအဝေးကြီးကို ထိန်းချုပ်ရသူများ လည်းဖြစ်ကြသည်။
ကောင်စီဝင်များကို လူမျိုးစုများအတွင်းမှ တိုက်ရိုက်ရွေးကောက် တင်မြှောက်ခဲ့ကြရသည်။ ထိုပြည်သူ့ကိုယ်စား လှယ်များကို သက်တမ်း တစ်နှစ်သာ သတ်မှတ်ပြီး နှစ်စဉ်ပြန်လည်ရွေးကောက်ကြသည်။ ရွေးကောက်ရာတွင် မဲဆန္ဒဖြင့်သာရွေးကောက်ကြသည်။ လူထုကောင်စီ၏တာဝန်မှာ နိုင်ငံသားများအားလုံးပါဝင်လာသည့် လူထုအစည်းအဝေးကြီးတွင် ဆွေးနွေးရန် ကိစ္စအရပ်ရပ်ကို ဦးဆောင်ရသည်။ လူထုကောင်စီ၏တာဝန်ယူရမှုအပိုင်းသည် များပြားလှသည်။ ကောင်စီဥက္ကဋ္ဌကိုလည်း ကောင်စီဝင်များထဲမှ တစ်နေ့တစ်ဦးကျဖြင့် နေ့စဉ်ရွေးကောက်ပြီး လူထုအစည်းအဝေးကြီးကို ဦးဆောင်ဦးရွက် ပြုရသည်။
အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံဒီမိုကရေစီစနစ်သည် ပြည်သူတို့က တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရသည့် တိုက်ရိုက်ဒီမိုကရေစီစနစ် ဖြစ်သည်ဟုဆိုနိုင်သည်။ ပြည်သူတိုင်း နိုင်ငံအတွက် တာဝန်ရှိစွာဖြင့် နိုင်ငံရေးတွင် ပါဝင်ခွင့်ရှိခြင်းကို ကမ္ဘာ့သမိုင်းတွင် ပထမဦးဆုံးဖြစ်ပေါ်စေခဲ့သည်။
အေသင်နိုင်ငံသားစစ်စစ်တို့သည် လူဦးရေ ၁၂၀၀၀၀ မှ ၁၆၀၀၀၀ အတွင်းသာရှိပြီး၊ အမျိုးသမီးများနှင့် အရွယ်မရောက်သေးသူဦးရေကို ပယ်လိုက်လျှင် နိုင်ငံသားဦးရေ ၄၀၀၀၀ ခန့်ကသာ နိုင်ငံတွင်း၌ တန်းတူညီမျှ အခွင့်အရေးကို ခံစားခွင့်ရှိသူများဟုဆိုနိုင်သည်။ လူဦးရေ ၃ သိန်းတွင် ၄၀၀၀၀ ဖြစ်သည်။ ထိုလူဦးရေထဲမှ မှူးမတ်အနွယ်ဝင် ငွေရှင်ကြေးရှင်များက လူဦးရေ ၂၅၀၀ ခန့်ရှိသည်။ ထိုအထက်တန်းစားများသည် ကျေးကျွန်များကို တရားဝင်ပိုင်ဆိုင်ထားကြပြီး ကျေးကျွန်စနစ်ကို ပယ်ဖျက်နိုင်ခြင်းမရှိခဲ့ကြပေ။ နောက်ပိုင်းတွင် မှူးမျိုးမတ်နွယ်များ နှင့် ငွေကြေးချမ်းသာသူများသည် ဆင်းရဲသားများအပေါ် ငွေကြေးအရချုပ်ကိုင်ပြီး နိုင်ငံရေးအာဏာကို သိမ်းပိုက်မှု များ၊ မရ ရအောင်ကြံဆောင်မှုများ ပြုလုပ်လာကြသည်။ အေသင်မြို့ပြဒီမိုကရေစီသည် မည်မျှပင်ကောင်းမွန်စနစ်ကျသည်ဆိုစေ နောက်ပိုင်းတွင် အကျင့်ပျက်ဖောက်ပြန်မှု များ၊ ယုတ်မာမှုများ၊ တရားမဲ့မှုများနှင့် နိုင်လိုမင်းထက်ကျင့်သုံးမှုများကြောင့် ဒီမိုကရေစီဆိတ်သုဉ်းလာခဲ့ရသည်။ ပရီးကလီးစ် ကွယ်လွန်သည့်အခါတွင်လည်း နိုင်ငံရေးအာဏာလုမှုများပိုမိုများပြားလာခဲ့ပြီး အေသင်မြို့ပြနိုင်ငံလည်း ခေတ်မှိန်လာခဲ့ရတော့သည်။
ဂွက်ကြီးရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဂွက်ကြီးရွာ (Gwetgyi)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ အလယ်သောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၃၈၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်သောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၇၂ ဦး၊ မ ၁၇၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၉၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သခွက်ပင်
သခွက်ပင်
တရွန်အိုင် (ရွာဟောင်း)ရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
တရွန်အိုင် (ရွာဟောင်း)ရွာ(Tarunaing(Ywarhaung))သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ တရွန်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တရွန်အိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၅ ဦး၊ မ ၇၆၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၆ ဦး နေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ ထရွန်အိုင် (ရွာဟောင်း) ဖြစ်သည်။
​ရှောက်ချောင်းရွာ၊ မြတ်သာဇီးဖြူ
ရှောက်ချောင်းရွာ၊ မြတ်သာဇီးဖြူ
တောင်ပတ်လည်ရွာ၊ တောင်ပတ်လည်
တောင်ပတ်လည်ရွာ၊ တောင်ပတ်လည်
ဌိတိသုတ်
ကုသိုလ်တရားတို့ တိုးပွားနေခြင်းကိုသာလျှင် ငါဘုရား ချီးမွမ်းတော်မူကြောင်း တည်နေမှု၊ ဆုတ်ယုတ်မှုတို့ကို ချီးမွမ်းတော်မမူကြောင်း။
သဒ္ဓါ၊ သီလ၊ သုတ၊ စာဂ၊ ပညာ၊ ပဋိဘာနတရားတို့၌ မတည်သော ယင်းတရားတို့ တိုးပွားမနေသောရဟန်းသည် ကုသိုလ်တရားတို့၌ မတည်တံ့၊ မတိုးပွားပဲ ဆုတ်ယုတ်နေလေသည်။
ယင်းတရား(၆)ပါးတို့ မဆုတ်ယုတ်၊ မတိုးပွားသောရဟန်းသည် ကုသိုလ် တရားတို့၌ တည်တံ့နေ၏။ မဆုတ်ယုတ်၊ မတိုးပွားပေ။
ယင်းတရား(၆)ပါးတို့ မတည်တံ့၊ မဆုတ်ယုတ်သောရဟန်းသည် ကုသိုလ် တရားတို့၌ တိုးပွားနေသောရဟန်းဖြစ်သည်။
ပရစိတ္တပရိယာယကုသလပုဂ္ဂိုလ်မဖြစ်ဘဲ “သစိတ္တပရိယာယကုသလ”ပုဂ္ဂိုလ် ဖြစ်အောင် အားထုတ်ရမည်။ သစိတ္တပရိယာယကုသလပုဂ္ဂိုလ်ဖြစ်အောင် အားထုတ်ပုံ အကျယ်ကို ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင်ဟောတော်မူသည့်သုတ်။
ဆေးခါးကြီး(ငရုတ်ခါး)
ပုံသဏ္ဌာန် 	: 	အပင်တစ်နှစ်ခံ ပင်ပျော့ပင်ငယ်မျိုးဖြစ်၍ ၃ ပေ အထိ မြင့်၏။ ပင်စည်ပြောင်ချော၍ လေးထောင့်ပုံရှိသည်။ အရွက်ရွက်ဆိုင်ထွက်၏။ လှံသွားပုံ ရှိ၏။ ရွက်ထိပ် ရွက်ရင်းချွန် သို့မဟုတ် ရွက်ရင်းသွယ်၏။ ရွက်နားညီ၍ ရွက်ပြားချောပြီးပြောင်လက်သည်။ ရွက်ကြောထင်ရှား၏။ အပွင့်ခေါင်းလောင်းပုံသဏ္ဌာန်ရှိပြီး သေးငယ်၍ အဖြူရောင်ပေါ်တွင်ခရမ်းရောင် ပန်းရောင် အပြောက်ကလေးများ ရှိသည်။ တပေါင်းတန်ခူးတွင် ပွင့်၏။ အသီးအသီးရှည်၍ သေးငယ်သည်။ အခန်း ၂ ခန်းပါသည်။ နုစဉ် အမွေးအနည်းငယ် ရှိပြီး ရင့်လျှင် ပြောင်ချော၏။ ဝါဆို ၊ ဝါခေါင် လတွင်သီးသည်။ အသုံးပြုနိုင်သည့် အစိတ်အပိုင်းများ 	: 	အရွက်၊ ပဉ္စငါးပါး။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် တွေ့နိုင်သောနေရာများ 	: 	မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်းတွင် အများအပြားတွေ့ရသည်။ ပေါက်ရောက်ပုံ။။ သဘာဝ အလျောက်ပေါက်ရောက်သည်။ အချို့မှာ ဆေးဝါးအလို့ငှာ အိမ်များ၏ ခြံစည်းရိုးများတွင် စိုက်ပျိုးထားသည်။ အသုံးဝင်ပုံ 	: 	အာနိသင်။။ မြန်မာဆေးကျမ်းများအလိုအရ အေး ခါး အရသာ ရှိသည်။ သလိပ်နှင့် သည်းခြေကို နိုင်၏။ အဆီမရှိ လေကို ပျက်စေတတ်၏။ ဝမ်းမီးကို တောက်စေ၏။ အဖျားကို ပယ်ဖျောက်စေတတ်၏။ ကလေးများအတွက် အထူးကောင်း၏။ အသုံးပြုပုံ- အရွက် ၁။ အရွက်ကို အဖျားဖြတ်ဆေး၊ အဆိပ်ဖြေဆေး၊ သည်းခြေဆေး၊ လျှာပွတ်ဆေး တို့တွင် ထည့်သွင်းအသုံးပြုသည်။ ပဉ္စငါးပါး ၁။ ပဉ္စငါးပါးကို အဖျားကျဆေး၊ အားတိုးဆေး၊ လေကြေဆေးအဖြစ် ဖော်စပ် အသုံးပြုသည်။ ၂။ အရည်ကျိုသောက်ခြင်းဖြင့် ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊ အစာမကြေခြင်း၊ ဝမ်းသက်ခြင်း၊ဝမ်းကိုက်ခြင်း၊ လေထိုးခြင်း နှင့် အဖျားရောဂါကို ပျောက်ကင်းစေသည်။ ၃။ ဆေးခါးကြီးရည်တွင် ဆီးဖြူ၊ ဖန်ခါး၊ သစ်ဆိမ့် ၃ မျိုး အမှုန့်ပြု ထည့်သောက်ပါက သွေးဖျဉ်း၊ လေဖျဉ်း၊ နူနာ၊ ခေါင်းကိုက် နှင့် ဇက်ထိုး မူးဝေသော ရောဂါများ ပျောက်၏။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စားသုံးနိုင်သော အပင်များ
သပြုချိန်ရွာ
သပြုချိန်ရွာ
စိုးမကျိရွာ၊ ပြိုင်းတောင်
စိုးမကျိရွာ၊ ပြိုင်းတောင်
ကျော်ရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကျော်ရွာ (Kyaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ ကျော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၈၄၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းကုန်းရွာ၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်
မင်းကုန်းရွာ (Minkone)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကောလင်းခရိုင်၊ ဝန်းသိုမြို့နယ်၊ ဝင်းကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၁၀၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝန်းသိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝေဒနာ
ဝေဒနာ ဆိုသည်မှာ "ဝေဒယတီတိ ဝေဒနာ" ခံစားတတ်သောကြောင့် ဝေဒနာ မည်သည်။ ဖဿဓာတ်၏ ကြိတ်နယ်ထိတွေ့မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာသော အာရုံ၏အရသာကို ခံစားတတ်သောတရားသည် "ဝေဒနာ" မည်သည်။
ဝေဒနာ (၆) ပါး
ဝေဒနာသည် အောက်ပါအတိုင်း ခြောက်ပါးအပြား ရှိ၏။ ထိုခြောက်ပါးတို့မှာ -
ဝေဒနာ (၃) ပါး
ထိုမှတပါး ဝေဒနာသည် (၁) သုခဝေဒနာ၊ (၂) ဒုက္ခဝေဒနာ၊ (၃) အဒုက္ခမသုခဝေဒနာ ဟူ၍ သုံးပါးအပြားရှိသည်။
ဝေဒနာ (၅) ပါး
ထိုမှတပါး ဝေဒနာသည် (၁) သုခဝေဒနာ၊ (၂) ဒုက္ခဝေဒနာ၊ (၃) သောမနဿဝေဒနာ၊ (၄) ဒေါမနဿဝေဒနာ၊ (၅) ဥပေက္ခာဝေဒနာ စသည်အားဖြင့် ငါးပါးအပြား ရှိပြန်သည်။
ဝေဒနာ (၃) ပါး
ထိုမှတပါး ဝေဒနာသည် အောက်ပါအတိုင်း သုံးပါးရှိပြန်သည် -
အပါယိကဝေဒနာသည် ငရဲ၏ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ တိရစ္ဆာန်တို့၏ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ ပြိတ္တာတို့၏ ဒုက္ခဝေဒနာ၊ အသုရကာယ်တို့၏ ဒုက္ခဝေဒနာဟူ၍ လေးမျိုးရှိသည်။ သိဉ္ဇိုင်းငရဲမှစ၍ အဝီစိတိုင်အောင် ငရဲဘုံတို့၌ ဖြစ်သော ဆင်းရဲမှုကို ငရဲဒုက္ခဝေဒနာဟု ဆိုသည်။ ဤငရဲဆင်းရဲသည် ဒုက္ခဝေဒနာဟူသမျှတို့တွင် အကြီးအကျယ်ဆုံး ဖြစ်သည်။ မနုဿိကဝေဒနာဟု ဆိုအပ်သည့် လူ့ဘုံ၌ ဖြစ်သော ဝေဒနာသည် ချမ်းသာဆင်းရဲတွဲဖက်ရောနှောလျက် ရှိသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
လုံနဒမ်းရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
လုံနဒမ်းရွာ(Longnadam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ မန်စေကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၆၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မန်စေကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၅၄ ဦး၊ မ ၃၆၀၈ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၇၁၆၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ထမ်ဆေ့ရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
ထမ်ဆေ့ရွာ (Htamhsayt)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နားခံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားခံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၉၆ ဦး၊ မ ၁၈၂၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၆၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုံနဒမ်းရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းခမ်းရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကုန်းခမ်းရွာ (Konehkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နန်းတုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၄၇၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နန်းတုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၅၄၂ ဦး၊ မ ၃၆၃၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၁၇၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗီယက်နမ် ရုပ်မြင်သံကြား
ဗီယက်နမ် ရုပ်မြင်သံကြား (အင်္ဂလိပ် : Vietnam Television အတိုကောက် VTV၊  ဗီယက်နမ်: Đài Truyền hình Việt Nam) သည် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံ၏အမျိုးသားရုပ်သံလွှင့်လုပ်ငန်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ရုပ်သံလိုင်းများ
VTV သည် အောက်ဖော်ပြပါ ရုပ်သံလိုင်းများ အား ထုတ်လွှင့်ပြသလျက်ရှိသည်။
ဖျက်သိမ်းလိုက်သော ဒေသဆိုင်ရာလိုင်းများ
VTV ဒေသဆိုင်ရာလိုင်းများကို ၂၀၁၆ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ရက်နေ့ ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ VTV Hue, VTV Đà Nang နှင့် VTV Phu Yen မှ ရုပ်သံအစီအစဉ် များနှင့် ရုပ်သံလိုင်းများကို VTV8 အဖြစ် လည်းကောင်း ၊ VTV Can Tho 1 အား VTV9 အဖြစ် လည်းကောင်း ၊ VTV Can Tho 2 အား  VTV5 Tây Nam Bộ အဖြစ် လည်းကောင်း အမည်များ ပြောင်းခဲ့သည်။
ကမ္ဘာတစ်ဝန်း VTV ရုံးဌာနများ
၂၀၁၈ ခုနှစ် အထိ VTV ၌ သတင်းရုံးဌာနဆိုက်ရာ ၁၄ နေရာ ရှိသည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:နိုင်ငံပိုင် မီဒီယာ ကဏ္ဍ:နိုင်ငံအလိုက် ရုပ်မြင်သံကြားထုတ်လွှင့်မှု ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ဆင်ရုပ်ရွာ၊ မြတ်သာဇီးဖြူ
ဆင်ရုပ်ရွာ၊ မြတ်သာဇီးဖြူ
ထိန်လင်း၊ ဦး (သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်)
ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် ဦးထိန်လင်း ကွယ်လွန်တာ (၄) နှစ်ပြည့်ပြီ။ ၄၊ ၁၁၊ ၂ဝဝ၈ မနက်ဖန် ကျမ မွေးနေ့ပါ ကျမ မေမေ ဖေဖေရဲ့ ကျေးဇူးတရားတွေ ကျမ မလိမ္မာခဲ့တာလေးတွေ ပို့(စ်)တင်ဖို့ စဉ်းစားမိတုန်း ကျမ ခေါင်းထဲ ဘာဝင်လာသလဲ ဆိုတော့ ကျမ မွေးနေ့ မတိုင်ခင် တရက်မှာ ကွယ်လွန်သွားတဲ့ ကျမတို့တွေ အင်မတန်မှ လေးစား အားထားတဲ့ ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ် ဘဘဦးထိန်လင်း ကွယ်လွန်တဲ့နေ့ပဲလို့ အတွေးဝင်လာတယ်။ ဒါနဲ့ ကျမရဲ့ မွေးနေ့ကို နောက်ထားပြီး "ဗိုလ်ထိန်လင်း" လို့ အများခေါ်ကြတဲ့ သတင်းစာ ဆရာကြီးရဲ့ ကိုယ်ရေးရာဇဝင် အကျဉ်းလေးနဲ့ လူသေခဲ့သော်လည်း အသက်နဲ့ ခန္ဈာ မခွာမချင်း ပြည်သူဘက်က မားမားမတ်မတ် ရပ်တည်ခဲ့တာလေးတွေ တင်ပြလိုက်ပါတယ်။ [မေအိခင် (လယ်ဝေး) ဘလော့ [laminkhin.blogspot.com/2008/11/blog-post_03.html] ကနေ ပြန်လည် ကူးယူ ဖော်ပြလိုက်တာ ဖြစ်ပါတယ်။]
ဦးထိန်လင်း (၁၉၂၆ - ၂၀၀၄) (ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာ အယ်ဒီတာချုပ်ဟောင်း ဗိုလ်ထိန်လင်း)
၁၉၂၆၊ ဇူလိုင်လ ၁၀ ရက်နေ့ စနေနေ့တွင် မော်လမြိုင်ကျွန်းမြို့နယ် 'ဂျုံးဂျုံးကျ ' ကျေးရွာ၌ ဖွားမြင်သည်။ မိဘများမှာ လယ်သမားများ ဖြစ်ကြသည့် အဘ ဦးကံနှင့် အမိ ဒေါ်သင်တို့ ဖြစ်သည်။
၁၉၃၂၊ ကျေးရွာ ဘုန်းကြီးကျောင်းတွင် ပညာ သင်ခဲ့သည်။
၁၉၃၄ - ၁၉၄၂၊ ကိုရင်ဝတ်နှင့် ပညာ ဆက်လက် သင်ကြား နေခဲ့သည်။
၁၉၄၃၊ မြန်မာ့ လွတ်လပ်ရေး တပ်မတော်သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၅၊ ဖက်ဆစ် တော်လှန်ရေးတွင် တိုင်း - ၁ ပဲနွယ်ကုန်း၌ ဆေးတပ်ကြပ် အဖြစ် တာဝန် ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။
၁၉၄၇၊ ပြည်သူ့ ရဲဘော် တပ်ဖွဲ့သို့ ဝင်ရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၄၉၊ ပြည်သူ့ ရဲဘော် တပ်ဖွဲ့နဲ့ အတူ တောခိုပြီး ဧရာဝတီတိုင်း တာဝန်ခံ အဖြစ် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
၁၉၅၄ - ၁၉၅၇၊ မြောင်းမြထောင်၊ ရန်ကုန်ထောင်တို့တွင် နိုင်ငံရေး အကျဉ်းသား ဘဝနှင့် ဖြတ်သန်း နေထိုင်ခဲ့ရသည်။
၁၉၅၈၊ ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာ ထူထောင်ရာတွင် ပါဝင်၍ သတင်းစာ ဖြစ်မြောက်ရေး စတင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၀၊ ပမညတ အမတ်အဖြစ် မြောင်းမြမြို့နယ်မှ အရွေးခံခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံသို့ သတင်းစာ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၄၊ ဗိုလ်တထောင် သတင်းစာ အယ်ဒီတာ အဖြစ် စတင် တာဝန် ယူခဲ့သည်။
၁၉၆၅၊ အနောက် ဂျာမဏီနိုင်ငံသို့ သတင်းစာ ကိုယ်စားလှယ် အဖြစ် သွားရောက်ခဲ့သည်။
၁၉၆၆၊ အနောက်ဂျာမဏီ ခရီးသွား မှတ်တမ်း အဖြစ် ( အနောက်၏ တစွန်းတစ) စာအုပ်ကို ရေးသား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။
၁၉၇၁ - ၇၂၊ မဆလ နေဝင်း အစိုးရမှ တနှစ် ထိမ်းသိမ်းခြင်း ခံခဲ့ရပြန်သည်။
၁၉၇၂၊ အယ်ဒီတာချုပ် အဖြစ်မှ ရပ်စံခြင်း ခံခဲ့ရသည်။
၁၉၈၈၊ ဒီမိုကရေစီရေးတွင် လှုပ်ရှား ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
၁၉၉၁ - ၉၂၊ နိုင်ငံရေး ပုဒ်မ ၅ ညဖြင့် ပြစ်ဒဏ် ၃ နှစ် ကျခံခဲ့ရပြန်သည်။
၂၀၀၄၊ နိုဝင်ဘာလ ၄ ရက်နေ့ နံနက် ၄း၄၀ တွင် ကွယ်လွန်ခဲ့သည်။
မအူ
မအူ
တောင်သလဲရွာ၊ တလုပ်ကုန်း
တောင်သလဲရွာ၊ တလုပ်ကုန်း
သဲချောင်းရွာ၊ အုပ်တွင်း
သဲချောင်းရွာ၊ အုပ်တွင်း
နိဒ္ဓမနီယသုတ်
ဘုရားရှင် ကောသလနိုင်ငံ သာဝတ္ထိမြို့ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် မဂ္ဂင်ရှစ်ပါး, သမ္မာဉာဏ, သမ္မာဝိမုတ္တိ ရှိသောပုဂ္ဂိုလ်သည် ယင်းတို့နှင့် ဆန့်ကျင်ဘက်ဖြစ်သော မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအစရှိသော အကြောင်းကြောင့်ဖြစ်ကုန်သော များစွာသော အကုသိုလ်တရားတို့ကို မှုတ်လွင့်ဖျက်ဆီးနိုင်ပုံ, သမ္မာဒိဋ္ဌိ (အစရှိသော) များစွာသော ကုသိုလ်တရားတို့ ဘာဝနာပါရိပူရီဖြစ်ပုံ “နိဒ္ဓမနီယ” တရား(၁၀)ပါးတို့ကို တစ်ပါးစီ တစ်ပါးစီ ရဟန်းတို့အား ဘုရားရှင် ဟောတော်မူသည့်သုတ်။