cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကွမ်းသီးပင်
ကွမ်းသီးပင်သည် ပင်လယ်မိုင် ၂၀၀ ခန့်အတွင်း အမြင့်ပေ ၃၀၀၀ အောက်ရှိသော အရပ်ဒေသတို့တွင် ရေဖောဖောသီသီ ရရှိ၍ ရေမဝပ်လျှင် အထူးဖြစ်ထွန်းသည်။ နုံးမြေသည် ကွမ်းသီးပင်စိုက်ပျိုးရန် အထူးသင့်လျော်၏။ ထို့ကြောင့် အရပ်ရပ်ရှိ ကွမ်းသီးပင် စိုက်ခင်းများကို မြစ်ချောင်းကမ်းပါးတလျှောက်နှင့်၊ တောင်ချိုင့်ဝှမ်းများ၊ ကိုင်းကျွန်းများ၌ တွေ့ရသည်။ တောင်ငူခရိုင်တွင် ကွမ်းသီးပင်များကို သီးသန့်စိုက်ပျိုးကြသည်။ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသများနှင့် ပင်လယ်ကမ်းမြောင်ဒေသများတို့၌ ကွမ်းသီးပင်ကို အခြားသီးစားအပင်များဖြစ်ကြသော သရက်၊ ပိန္နဲပင်၊ မရန်းပင်၊ အုန်းပင် စသည်တို့နှင့် ရော၍စိုက်လေ့ရှိသည်။ ကွမ်းသီးပင် စိုက်ပျိုးရာတွင် အရေးကြီးသော အချက်မှာ မိုးအခါ၌ ရေမဝပ်စေရန်နှင့် နွေအခါတွင် ရေလုံလုံလောက်လောက် ပေးနိုင်ရန်တို့ ဖြစ်သည်။ ပျိုးထောင်ရန် ပျိုးခင်းများကို နွေရာသီကပင် စတင်၍ ပြုပြင်ပေးရသည်။ အောက်ပါနည်းမှာ ခြံသမား ဥယျာဉ်သမားများလုပ်လေ့ရှိသော အလေ့အထပင်ဖြစ်သည်။
မြေတွင် ၁ ပေခန့်နက်သော ကျင်းများ တူးဖော်ပြီးနောက် ကျင်းထဲတွင် ကောင်ရိုးဖြစ်စေ၊ မြေဆွေးဖြစ်စေ ခံထားရသည်။ ထို့နောက် ရင့်မှည့်၍ မျိုးကောင်း အလုံးကောင်းဖြစ်သော ကွမ်းသီးများကို ကျင်းထဲ၌ တစ်ပေခွဲ နှစ်ပေစီခွာလျှက် ချစိုက်၏။ ထိုမျိုးကွမ်းသီးများကို ကောက်ရိုး သို့မဟုတ် မြေဆွေးတို့ဖြင့် တဖန်ဖုံးပြီးသော် အပေါ်ယံ၌ မြေကြီးထပ်၍ အုပ်ထားရသည်။ ထိုသို့စိုက်ပျိုးပြီးနောက် မျိုးကွမ်းသီးများ အစို့ပေါက်စေရန် မိုးဖြိုင်ဖြိုင်ကျသည့် အချိန်ကာလအထိ ရေလောင်းပေးရသည်။ ၁ လမှ ၃ လ ကြာသည့်အချိန်၌ အစို့ကလေးများ ထွက်လာကြပြီးလျှင် တစ်နှစ်ခန့်ကြာသော် ပြောင်းရွေ့စိုက်ရန် အရွယ်တော်ဖြစ်လာသည်။ ပျိုးခင်းတွင် ပျိုးပင်ကလေးများ ကြီးပြင်းနေစဉ်အတောအတွင်း၌ စိုက်ခင်းများကို ပြုပြင်ကြရသည်။ တောချုံတို့ကို စိုက်ခင်းမြေပင်ပေါ်မှ ရှင်းလင်းလျက် ရေသွင်းမြောင်းများကို တူးဖော်သွယ်တန်းပေးရသည်။ မိုးဦးကျစအချိန်သည် ပြောင်းရွှေ့ စိုက်ပျိုးရန် အကောင်းဆုံး အချိန်ဖြစ်သဖြင့် မိုးမကျမှီ တလခန့်က ကြိုတင်ပြင်ဆင်လျက် ကျင်းများကို တူးဖော် ပြင်ဆင်ထားရသည်။ ကျင်းများသည် တစ်ပေခွဲခန့် နက်၍ ၁ ပေခန့် ကျယ်ရသည်။ ကွမ်းသီးပင်ချည်း စိုက်ပျိုးထားပါက ကျင်းများသည် တစ်ခုနှင့် တစ်ခု ၆ ပေ ထက်မနည်း ကွာဝေးစေရသည်။ အကောင်းဆုံး အကွာအဝေးမှာ ၈ ပေဖြစ်သည်။ အခြားအသီးစားပင်များကို ရောစိုက်လျှင် သင့်လျော်သလို ကြည့်၍ အကွာအဝေးကို ပြုပြင်ရသည်။
ကွမ်းသီးပင်များသည် အများအားဖြင့် အသက် ၇ နှစ်မှ ၁၀ နှစ်သို့ ကျရောက်မှ အသီးသီးကြ၏။ သို့ရာတွင် မြေဩဇာ ကောင်းသည့် ကျွန်းများ ဥယျဉ်များ၌ ၅ နှစ် ၆ နှစ်ကြာလျှင် ကောင်းစွာ သီးကြလျက် အခြားအပင်များနှင့် ရောစိုက်သော ဥယျဉ်နှင့် ကုန်းမြင့် ခြံများ၌မူ ၁၅ နှစ်လောက်ကြာမှပင် သီးတတ်ကြ၏။
ကွမ်နီဝကေးရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
ကွမ်နီဝကေးရွာ(Kunniwakay)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ မာလူလဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၀၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မာလူလဲ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၀ ဦး၊ မ ၁၂၁၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၁၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကွမ်းသီးပင်
ကွမ်းသီးပင်များသည် တပို့တွဲ၊ တပေါင်းလများတွင် စပွင့်ကြပြီးလျှင် သီတင်းကျွတ်၊ တန်ဆောင်မုန်း၊ နတ်တော်လများ၌ အသီးများ ရင့်မှည့်၍ ဆွတ်သိမ်းရန် အချိန်ကျရောက်ကြ၏။ ကွမ်းသီးပင်များကို ၃ ကြိမ် ၃ ခါ ဆွတ်ခူးရသည့်အနက် ပထမအကြိမ်မှာ အများဆုံးရလေသည်။ အသီးများသည် အမှည့်လွန်က အခွံခွာရန် မလွယ်ကူသဖြင့် မမှည့်တမှည့် အနေလောက်တွင် ဆွတ်သိမ်းရန် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ သီးစအပင်များသည် တပင်လျှင် အသီး ၃၀ ခန့်သာ သီးလျှက် အပင်ကြီးများသည် တပင်လျှင်အသီး ၂၅၀ အထိသီးတတ်ကြ၏။ ကွမ်းသီးပင်သည် အသက်၂၀၊ ၂၅ နှစ်အကြာတွင် အများဆုံးသီးလျက် နောက်ပိုင်းတွင် အသီးဆုတ်သွားပြီးလျှင် အနှစ် ၄၀၊ ၅၀ နှစ် လောက်တွင် သေတတ်ကြသည်။
ကွမ်းသီးပင်များကို ဆွတ်သိမ်းပြီးလျှင်ပြီးခြင်း ကွမ်းသီးခင်းထဲ၌ပင် အခွံများကို ဓားဖြင့် ခွာပစ်ရသည်။ အမှည့်လွန်သော အသီးများသည် တစ်ခါအခွံခွာရုံမျှဖြင့် လုံးလုံးလျားလျား အခွံကြွတ်ကြသဖြင့် နေလှန်းပြီးနောက်ထပ်၍ ခွာပစ်ရသည်။ အခွံခွာပြီးနောက် ကွမ်းသီးပြုပြင်ယူကြရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ အောက်ပိုင်း၌ ကွမ်းသီးပြုပြင်ပုံမှာ အခွံချွတ်ပြီးသော ကွမ်းသီးများကို ထုံးရေတွင် ၃ နာရီ ၄ နာရီခန့် ကျိုပြီးနောက် အခြောက်လှန်းရသည်။ ထုံးရေ၌ ကျိုခြင်းသည် အဖန်ဓာတ်ထွက်၍ အနံ့အရသာ ကောင်းမွန်လာစေသည်ဟု မှတ်ယူကြ၏။
တောင်ငူခရိုင်တွင် ပြောင်၊ ရွေး၊ ကြက်ချေး ဟူ၍ ကွမ်းသီး ၃ စား ခွဲခြားထား၏။ ပြောင်ကွမ်းသီးမှာ အမှည့်လွန်အားကြီးသော အသီးများမှ ခွာယူ၍ နေ၌ တကြိမ်လှန်းပြီးသော် ကြွင်းကျန်သော အခွံလွှာများကို ထပ်မံချွတ်ပစ်ထားသော ကွမ်းသီးဖြစ်သည်။ ထိုကွမ်းသီးကို ရွေးကွမ်းသီးလောက် လူကြိုက်မများချေ။ ရွေးကွမ်းသီးသည် ရွမ်းပြင်းအသီးမှ ခွာယူရရှိသော ကွမ်းသီးဖြစ်သည်။ ရွေးကွမ်းမှာ ပြောင်ကွမ်းသီးထက် ပိုမိုချောမွတ် နူးညံ့ပြီးလျှင် လူကြိုက်များ၍ ဈေးကောင်းရသည်။ ကြက်ချေးကွမ်းသီးသည် နုသော အသီးမှ ထုတ်ယူရရှိသဖြင့် ခြောက်သွေ့သွားသည့်အခါ ရှုံ့တွသွားကြသည်။ ဤကွမ်းသီးကို တောင်ပိုင်း အိန္ဒိယနယ်တို့က နှစ်သက်အလိုရှိကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌မူ ဈေးအနည်းဆုံးထားကြသည်။
ကွမ်းသီးသည် ဖန်သည်။ ချုပ်သည်။ မမှည့်သေးသော ကွမ်းသီးသည် ဝမ်းသက်စေသည်။ မှည့်ပြီးကွမ်းသီးကို သန်ချဆေး အဖြစ် အသုံးပြုကြသည်။ ကွမ်းသီးပြာသည် သွားတိုက်ဆေး သွားနာဆေးအဖြစ် ကောင်းသည်။ ကွမ်းသီးပင်၏ အသားမှာ အလွန်မာကျောသဖြင့် ယင်းတို့ကို လေးကိုင်း၊ လှံရိုး၊ ထမ်းပိုးများ ပြုလုပ်ကြသည်။ ကွမ်းလက်အရင်းပိုင်းမှ ခွာယူရသော အမြှေးကိုလည်း ဆေးလိပ်ဖက်အဖြစ် အသုံးချကြသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ၌ ပြည်တွင်းစားကုန်ပစ္စည်းများ ဖူလုံစေရန်အတွက် ကွမ်းသီးပင် စိုက်ပျိုးရေး စီမံကိန်းများကို နိုင်ငံတော် အစိုးရက အကောင်အထည်ဖော်လျက်ရှိသည်။ ၁၉၅၃ ခုနှစ်မှ စတင်၍ ထိုစီမံကိန်းကို ဆောင်ရွက်ရာ ထိုနှစ်အတွင်း ကွမ်းသီးပင်ပေါင်း ၅၀၀,၀၀၀ ခန့် စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။
ထို့အပြင် ပြည်သူများ ကွမ်းသီးပင်ပေါက်များကို လွယ်လင့်တကူ ဝယ်ယူစိုက်ပျိုးနိုင်ကြစေရန်ရည်ရွယ်၍ ဖျာပုံ၊ မြောင်းမြ၊ ပုသိမ်၊ မော်လမြိုင်၊ ထားဝယ်၊ မြိတ်၊ စစ်တွေ၊ တောင်ငူ၊ ကျောက်ဖြူ၊ မတ္တရာ စသောမြို့များတွင် စိုက်ပျိုးရေးဌာနများ ဖွင့်လှစ်၍ ကွမ်းသီးပင်ပေါက်များကို ရောင်းချပေးလျက်ရှိခဲ့သည်။ ဤကဲ့သို့ စိုက်ပျိုးကြရာ၌ ၆၀ ရာခိုင်နှုန်းမျှလောက်သော ကွမ်းသီးပင်များသည် ကောင်းစွာ ဖြစ်ထွန်းခဲ့သည်ကို တွေ့ရှိရသဖြင့် အရှေ့အဖို့ ထိုထက်တိုးတက်၍စိုက်ပျိုးသွားကြမည် ဖြစ်ကြောင်းကိုသိရှိရလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အိမ်စိုက်ပင်များ ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်၏ ဥယျာဉ်ပန်းခြံပင်များ
နွားရေကျော်ကျောင်းစုရွာ၊ နွားရေကျော်ကျောင်းစု
နွားရေကျော်ကျောင်းစုရွာ၊ နွားရေကျော်ကျောင်းစု
ဆတ္တလာဝရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ဆတ္တလာဝရွာ(Sattalarwa)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ သာယာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၂၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာယာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၃ ဦး၊ မ ၇၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
Bootstrap
Circuit တစ်ခု၊ Stage တစ်ခု သို့မဟုတ် operation တစ်ခုအား ယင်း၏ ကိုယ်ပိုင်လှုပ်ရှားမှုဖြင့် လိုချင်သည့် အခြေအနေတစ်ရပ်သို့ ကိုယ်တိုင်ရောက်ရှိစေရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည့် နည်းစနစ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ “ to pool yourself up by your bootstraps ” ဆိုသည့် အင်္ဂလိပ်စကားမှ လာခြင်းဖြစ်သည်။ သင့်ဖိနပ်ကြိုးကို သင့်ဘာသာချည်ပါ (တနည်းအားဖြင့်) ကိုယ့်အားကိုယ်ကိုးပါ ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ Machine routine instruction အနည်းငယ်ကို storage အတွင်းသို့ load လုပ်ပေးရသည်။ ထို့နောက် routine ၏ ကျန်သောလုပ်ငန်းများဆောင်ရွက်ရန် ယင်း instruction များကို အသုံးပြုသည်။ အမြဲတမ်းအားဖြင့် manual instruction အနည်းငယ်ထည့်သွင်းခြင်း သို့မဟုတ် အထူးခလုတ်တွဲများကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ယင်းကိစ္စကို ဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ (Boot ကိုလည်း ကြည့်ပါ)
ဂုံညင်းတန်း
ဂုံညင်းတန်း
ကိုးကား
ဂုံညင်းတန်း
ငသရောက်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ငသရောက်ရွာ (Ngathayauk)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ တလိုင်းကန် (ခေါ်) ကဇီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၉၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တလိုင်းကန် (ခေါ်) ကဇီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၇၄ ဦး၊ မ ၁၁၈၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၁၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
မင်းသားစုရွာ
မင်းသားစုရွာ
ငသရောက်ရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၉၈၇
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁၀) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။ (၅) ရက်။ (၆) ရက်။ (၇) ရက်။
ရေကျော်တိမ်ရွာ၊ နွားရေကျော်ကျောင်းစု
ရေကျော်တိမ်ရွာ၊ နွားရေကျော်ကျောင်းစု
ပြင်ကွင်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါ်တောင်
ပြင်ကွင်းရွာ၊ ဂန့်ဂေါ်တောင်
၁၉၈၇
အောက်တိုဘာလ
(၁၄) ရက်။
(၂၈) ရက်။
(၂၉) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၂-၃) ရက်။ (၇) ရက်။
ဆားဖိုစုရွာ၊ မရမ်းကွင်း
ဆားဖိုစုရွာ၊ မရမ်းကွင်း
ခဆရှိဟိုဘူတာ
ခဆရှိဟိုဘူတာ  (笠師保駅 ခဆရှိဟို - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိရှိခဝခရိုင်၊ နနအိုမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ငအုန်းရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ငအုန်းရွာ (Ngaohn)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကလေးခရိုင်၊ မင်းကင်းမြို့နယ်၊ မတောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၅၉၂၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စည်းချက်
စည်းချက် သို့ ရစ်သမ်ဆိုသည်မှာ ဂရိဘာသာ စကားမှ ဆင်းသက်လာခြင်း ဖြစ်ပြီး ထပ်ပြန်တလဲလဲ ဖြစ်နေသည့် ပုံမှန် ရွေ့လျားမှု သို့မဟုတ် ညီတူညီမျှ ဖြစ်နေခြင်းဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။
Bounding box
Document သို့မဟုတ် screen မျက်နှာပြင်တွင် ထည့်သွင်းထားရှိသော ရုပ်ပုံ image တို့၏ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် နေရာကို ရည်ညွှန်းဖော်ပြသော လေးထောင့်ကွက်ဖြစ်သည်။ Graphic Software များတွင် ရုပ်ပုံ image ထည့်သွင်းလိုသောနေရာကွက်လပ်ကို ရွေးချယ်ယူရန် အထူးစပါယ်ရှယ် tool ပါတတ်ကြသည်။ ၎င်းနေရာကွပ်လပ်ကို မှိတ်တုတ်မှိတ်တုတ် bounding box သို့မဟုတ် မျဉ်းအစက်အစက် ရှိသော bounding box ဖြင့် ဖော်ပြလေ့ရှိပြီး mouse ကိုသုံး၍ အရွယ်အစား ပြုပြင်နိုင်သည်။
နောင်ပီရွာမရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
နောင်ပီရွာမရွာ (Nawngpiywarma)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်၊ နောင်ပီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၆၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ပီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၅၄၁ ဦး၊ မ ၂၇၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၂၆၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တင်န်ပို
တင်န်ပိုသတ်မှတ်ချက်
တင်န်ပိုကို "Beats per minute" (bpm) တစ်မိနစ်အတွင်း ရိုက်ခတ်သော အကြိမ်ရေဖြင့်ပြသည်။ ရှေးဂန္ထဝင် သီချင်းများတွင်မူ အီတာလျံစကားလုံး များဖြင့်ပြသည်။
ကျမ်းကိုး
ကဏ္ဍ:ဂီတသီအိုရီ ကဏ္ဍ:ဂီတ
သိုက်ဝါးကြီး
သိုက်ဝါးကြီး (Bambusa burmanica) သည် ဝါး မျိုးစိတ်တခုဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယနိုင်ငံ၊ ယူနန်ပြည်နယ်၊ ဘင်္ဂလားဒေခ်ျနိုင်ငံ၊ မလေးကျွန်းဆွယ်တို့၌ ပေါက်ရောက်သည်။  ယင်းသည် ၁.၅ မီတာမှ ၂ မီတာအထိ ကြီးထွားနိုင်သည်။
ရွာသစ် (မြောက်)ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ရွာသစ် (မြောက်)ရွာ (Ywarthit(North))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ချောင်းရှည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၄၃၇ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
​ရေကျော်တင်ဖျားရွာ၊ နွားရေကျော်ကျောင်းစု
ရေကျော်တင်ဖျားရွာ၊ နွားရေကျော်ကျောင်းစု
လယ်ပြင်စုရွာ၊ အိုင်စောက်
လယ်ပြင်စုရွာ၊ အိုင်စောက်
ဒေါ်မြရွာ
ဒေါ်မြရွာ
ကိုးကား
ဒေါ်မြရွာ
ပန်ခွန် (ယောင်ခရုမ်း)ရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သာယာကုန်းရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
သာယာကုန်းရွာ(Tharyarkone)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ ပလက်ဝမြို့နယ်၊ သာယာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၄၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာယာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၄၃ ဦး၊ မ ၇၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၇၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စဉ့်တွင်းရွာ၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်
စဉ့်တွင်းရွာ (Sinttwin)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်၊ သပြေရိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၆၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သပြေရိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၉၁ ဦး၊ မ ၁၅၅၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၉၄၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စဉ့်ကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မင်းလမ်းတောင်ရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မင်းလမ်းတောင်ရွာ(Minlantaung)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ မင်းလမ်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၈၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခဆအိုခဘူတာ
ခဆအိုခဘူတာ  (笠岡駅 ခဆအိုခ - အဲခိ ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အိုခါယာမခရိုင်၊ ခဆအိုခမြို့တွင် တည်ရှိသည့် ဘူတာတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကချင်အမျိုးသားများဒီမိုကရေစီကွန်ဂရက်
ကချင်အမျိုးသားများဒီမိုကရေစီကွန်ဂရက် (The Kachin National Congress for Democracy; အတိုကောက် KNCD) သည် မြန်မာနိုင်ငံရှိ နိုင်ငံရေးပါတီ တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၂၀၁၅ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ကချင်ပြည်နယ်ရှိ မြို့နယ် ၁၃ မြို့နယ်၌ ကိုယ်စားလှယ်လောင်းပေါင်း ၃၇ ဦးဖြင့် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၉၄၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် ကချင်အမျိုးသားများ ကွန်ဂရက် (Kachin National Congress) အမည်ဖြင့် စတင်ထူထောင်ခဲ့သည်။ မြန်မာ့ပါလီမန် ဒီမိုကရေစီခေတ် ရွေးကောက်ပွဲများ ဖြစ်သော ၁၉၅၂ ခုနှစ် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင် အနိုင်ရကာ ဒူဝါဇော်လွန် ဦးဆောင်သော ပထမဆုံးကချင်ပြည်နယ် အစိုးရအဖွဲ့ကို ဖွဲ့စည်းအုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့ပြီး ၁၉၅၇ ခုနှစ် ပါလီမန်ရွေးကောက်ပွဲတွင်လည်း ထပ်မံအနိုင်ရကာ ဒူဝါဆန်ထဆင် ဦးဆောင်သော ကချင်ပြည်နယ်အစိုးရတို့မှ ဦးဆောင်အုပ်ချုပ်နိုင်ခဲ့သည်။
၁၉၆၂ ခုနှစ် တော်လှန်ရေးကောင်စီလက်ထက်တွင် ပါတီဖျက်သိမ်းခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၉၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် KNCD အမည်ဖြင့် မှတ်ပုံတင်ပြီး ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့ရာ မဲဆန္ဒနယ်သုံးနယ် အနိုင်ရခဲ့သည်။ ပြီးနောက် ပါတီကို ရုပ်သိမ်းခဲ့ရသည်။
KNCD သည် ညီညွတ်သော တိုင်းရင်းသားလူမျိုးများ မဟာမိတ်အဖွဲ့ (United Nationalities Alliance) အဖွဲ့ဝင်လည်း ဖြစ်သည့်အတွက် ၂၀၁၀ ရွေးကောက်ပွဲတွင် အခြားသော မဟာမိတ်ပါတီများ ရွေးကောက်ပွဲမဝင်သည့်အတွက် KNCD လည်း မဝင်ခဲ့ပေ။ ၂၀၁၃ ခုနှစ်တွင် ပါတီမှတ်ပုံတင် ပြန်လည်ပြုလုပ်ပြီး ၂၀၁၅ ခုနှစ် အထွေထွေ ရွေးကောက်ပွဲတွင် ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့သည်။
အထိမ်းအမှတ်အလံ
ပါတီ၏အလံမှာ ၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ လက်ဆင့်ကမ်း အသုံးပြုလာသော ပါတီ၏ မူပိုင်အလံဖြစ်သည်။ အောက်ခံအရောင် အစိမ်းရောင်သည် စိမ်းလန်းစိုပြည်ခြင်း၊ အေးမြခြင်း၊ သာယာဝပြောခြင်းနှင့် ယဉ်ကျေးသိမ်မွေ့ခြင်းကို ဖော်ဆောင်ပြီး အနီရောင်သည် ရဲရင့်ခြင်း၊ ပြတ်သားခြင်းကို ဖော်ဆောင်သည်။ အဖြူရောင်သည် ဖြူစင်သန့်ရှင်းခြင်း၊ ရိုးသား ဖြောင့်မတ်ခြင်း၊ ပွင့်လင်းမှုရှိခြင်းကို ဖော်ဆောင်သည်။
ကျန်ခင်းရွာ၊ ဂြင်းချောင်း
ကျန်ခင်းရွာ၊ ဂြင်းချောင်း
ရေနွေးငွေ့
ရေနွေးငွေ့ဆိုသည်မှာ အရည်ဘဝမှ အငွေ့ဘဝသို့ ပြောင်းလဲသွားသော ရေပင်ဖြစ်သည်။ ရေနွေးငွေ့သည် အမှန်စင်စစ် အရောင်မရှိသည့်အတွက် မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ချေ။ ရေနွေးငွေ့ကို မမြင်နိုင်ဟု ဆိုသဖြင့် အချို့က အံ့ဩမိပေမည်။ ရေဆူလျက်ရှိစဉ် ရေနွေးကရားနှုတ်သီးမှ ထွက်နေသော အဖြူရောင် အခိုးအငွေ့များသည် ရေနွေးငွေ့များ မဟုတ်ကြပေ။ လေအေးနှင့် တွေ့၍ အရည်ပြန်ဖြစ်သော ရေမှုန်ကလေးများသာ ဖြစ်ကြပေသည်။ ရေနွေးကရားနှုတ်သီးကို အသေအချာကြည့်လျှင် အဖြူရောင် ရေနွေးငွေ့တို့သည် နှုတ်သီးဖျားမှ စတင်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ တစ်လက်မခန့်ကွာသည့် နေရာသို့ရောက်မှ ဖြစ်ပေါ်ခြင်းဖြစ်သည်ကို တွေ့ရပေမည်။ နှုတ်သီးဖျားနှင့် အဖြူရောင် ရေငွေ့တို့၏ စပ်ကြားတွင်ကား မျက်စိဖြင့် မြင်နိုင်သည့်အရာဟူ၍ မရှိချေ။ သို့သော် တစ်ခုခု လှုပ်ရှားလျက်ရှိသည်ကိုမူ သိရ၍ ထိုတစ်ခုခုမှာ ရေနွေးငွေ့အစစ်ပင် ဖြစ်လေသည်။
ရေဆူခြင်းကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ရေငွေ့ပျံခြင်းကြောင့် ဖြစ်စေရေနွေးငွေ့သည် ဖြစ်ပေါ်ရ၏။ ရေသည် သာမန်အပူချိန်များ၌လည်း အငွေ့ပျံလျက် ရှိပေသည်။ ရေဆူရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေနွေးငွေ့သည် ဆူနေသည့်ရေနှင့် အပူချိန်ချင်း တူညီသည်။ ထိုကြောင့် အလွန်ပူ၏။ ရေငွေ့ပျံရာမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေငွေ့မှာ မပူချေ။ သို့သော် ယေဘုယျအားဖြင့် ရေနွေးငွေ့ဟု ဆိုရာ၌ ပူသောရေနွေးငွေ့ကိုသာ ဆိုလိုကြပေသည်။
ရေဆူချိန်အမှတ်နှင့် ရေပေါ်၌ ကျရောက်ဖိနှိပ်ထားသော လေထုဖိအားတို့သည် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု တိုက်ရိုက် ဆက်သွယ်လျက် ရှိသည်။ လေထုဖိအားများလျှင် ရေသည် အပူချိန် အတော်မြင့်မှ ဆူ၍၊ဖိအားနည်းလျှင် အဆူမြန်သည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် လေထုဖိအားများလျှင် ရေဆူချိန်အမှတ်မြင့်၍၊ ဖိအားနည်းလျှင် ရေဆူချိန်အမှတ် နိမ့်လေသည်။ ထိုကြောင့် ရေသည် သာမန်အားဖြင့် လေထုဖိအားများသော ပင်လယ်ပြင်ညီ အရပ်၌ စင်တီဂရိတ် ဒီဂရီ ၁ဝဝ (သို့မဟုတ် ဖာရင်ဟိုက်ဒီဂရီ ၂၁၂) တွင် ဆူသော်လည်း တောင်ထိပ် စသော မြင့်မားသည့် အရပ်တို့၌ ဖိအားနည်းသည့်အတွက် ရေဆူချိန်အမှတ်သည် လျော့သွားသည်။ သို့ဖြစ်၍ မြင့်မားသောအရပ်များ၌ ဖိအားနည်းသည့် အတွက် ရေဆူချိန်အမှတ်သည် လျော့သွားသည်။ သို့ဖြစ်၍ မြင့်မားသော အရပ်များ၌ ဟင်းသီးဟင်းရွက် သားငါးများကို ချက်ပြုတ်သောအခါ အချိန်ကြာကြာ ချက်ပြုတ်ရလေသည်။ အပူချိန်မြင့်မြင့်နှင့် ချက်ပြုတ်ရသောစားစရာ သောက်စရာ များတွင် အနံ့အရသာ ပြောင်းလဲပျက်စီး သွားတတ်သည်။ ထိုကြောင့် နို့ဆီနှင့် နို့စိမ်းများ ပြုလုပ်ရာတွင် ပလာနယ်ဒယ် ဟု ခေါ်သော ဒယ်တစ်မျိုးဖြင့် ကျိုချက်လေ့ရှိကြသည်။ ပလာနယ်ဒယ်တွင် ရှိမြဲဖိအားထက် လျော့အောင် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ စီမံ ထားရာ ထိုဒယ်မျိုးဖြင့် ကျိုချက်သောအခါ အပူချိန်နည်းနည်း နှင့်ပင် ရေခန်းခြောက်သွားသည့်အတွက် အနံ့အရသာကို ထိခိုက်စေခြင်း မရှိချေ။
ရေသည် ဆူချိန်ရောက်ပြီးနောက် နေနွေးငွေ့ ဖြစ်သွားသောအခါ အပူငုပ်ဟု ခေါ်သော အပူစွမ်းအင်ကို သယ်ဆောင်သွား၍၊ ရေနွေးငွေ့အဖြစ်မှ ရေအဖြစ်သို့ ပြန်ပြောင်းသောအခါ ထိုအပူကို ပြန်၍ပေးသည်။ ရေနွေးငွေ့ပိုက်များဖြင့် အိမ်ရာ အဆောက်အအုံများကို နွေးအောင် ပြုလုပ်ထားသောသဘောမှာ ဆိုခဲ့သည့် အတိုင်း မီးဖိုများ၊ ဗွိုင်လာများမှ ရယူခဲ့သော အပူစွမ်းအင်ကို ပြန်လည်ထုတ်ပေးစေခြင်းပင် ဖြစ်လေသည်။ ဆူနေသည့် ရေနှင့်စာလျှင် ဖြစ်ပေါ်လာသော ရေနွေးငွေ့ သည် အရွယ်ထုအားဖြင့် အဆပေါင်း ၁၆၇ဝ မျှ ကြီးမားလာသည်။ ထိုရေနွေးငွေ့ကို ထပ်မံအပူတိုက်ပေးလျှင် ထိုထက်ပင် အရွယ်ထုပိုပြီး ကြီးမားလာနိုင်ပေသည်။ တစ်နည်းအားဖြင့် ဆိုသော် ရေနွေးငွေ့၌ ကြီးထွားကားထွက်နိုင်သည့် အရည်အချင်း ရှိ၍ ရေနွေးငွေ့စက်တို့ ဆောက်လုပ်ထားပုံမှာ ဤအချက်ကို အခြေပြု၍ ဆောက်လုပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
ရှမ်းတောကြီး
ရှမ်းတောကြီး
စကြဝဠာ ဘာသာစကား
စကြဝဠာ ဘာသာစကား ဟူသည် ကမ္ဘာ့ပေါ်ရှိ စကားပြောဆိုတတ်သည့်အရာတိုင်းက ပြောဆိုနားလည်နိုင်သည့် ဘာသာစကားဟူ၍ အနုမာနယူဆချက်အပေါ်အခြေခံသော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ အချို့စကားစပ်များတွင် သက်ရှိသတ္တဝါအားလုံး၊ ဖြစ်တည်မှုအားလုံးနှင့် ၎င်းကဲ့သို့အရာများအကြား ဘုံဆက်သွယ်ရေးအဖြစ်ညွှန်းဆိုကြသည်။ မူရင်းဘာသာစကားမတူညီကြသည့် အုပ်စုများအကြား အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အရန်ဘာသာစကားတစ်ခုဖြင့် ဆက်သွယ်ကြမည်ဟူသော စိတ်ကူးမှ လာဟန်ရှိသည်။ အခြားသော စိတ်ကူးများအရ ဤဘာသာစကားသည် စကားပြောတတ်သောအရာအားလုံးတို့၏ မူလပင်မဘာသာစကား(ဝါ) တစ်ခုတည်းရှိခဲ့သော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ဘာသာရေးဆိုင်ရာနှင့် ဒဏ္ဍာရီဆိုင်ရာ ရိုးရာအယူများတွင် တစ်ချိန်က လူသားအားလုံး နားလည်ပြောဆိုသည့်၊ လူသားတို့နှင့် သဘာဝလွန်အရာများ( ဥပမာ-နတ်၊ တစ္ဆေစသည်) များအကြား နားလည်ပြောဆိုသည့်နားလည်ပြောဆိုသည့် ဘုံဘာသာစကားတစ်ခုရှိခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။
အချို့သောရိုးရာဓလေ့များတွင်မူ ဤဘုံဘာသာစကားကိစ္စကို သိပ်စိတ်ဝင်စားမှုမရှိသည်ကို တွေ့ရသည်။ ဥပမာ အစ္စလာမ်တွင် အာရဗီဘာသာစကားသည် ကိုရ်အာန်ကျမ်းကိုရေးသားခဲ့သည့် ဘာသာစကားဖြစ်သည့်အတွက် မူစလင်တို့၏ စကြဝဠာ ဘာသာစကားသည် အာရဗီဖြစ်၏။ အလားတူပင် အိန္ဒိယ၊ နှင့် နီပေါမှ သက္ကတဘာသာစကားနှင့် သီရိလင်္ကာနှင့် အရှေ့တောင် အာရှမှ ထေရဝါဒနိုင်နိုင်ငံများဖြစ်သော မြန်မာ၊ ထိုင်း၊ ကမ္ဘောဒီးယားတို့မှ ပါဠိဘာသာစကားတို့သည် ထိုနိုင်ငံအသီးသီးမှ လူတို့၏ မိခင်ဘာသာစကားမဟုတ်ငြားသော်လည်း ၎င်းတို့၏ စာပေသုံးဘာသာစကားဖြစ်နေသည်။
ရှေးအခါက လက်တင်ဘာသာ ဟဲလင်ဂရိတ်အမျိုးသားတို့၏ ကွိုင်နေ နှင့် ဖိုနီးရှန်းဘာသာစကားမှာ ကာလအတော်ကြာကပင် ကမ္ဘာသုံးဘာသာစကား ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ဟီဘရူးနှင့် ဆက်စပ်သော ဆီမစ်တစ် ဘာသာဖြစ်သည့် ဖိုးနီးရှန်ဘာသာစကားကို ကာသေ့နိုင်ငံထူထောင်ခဲ့သော တိုင်ယာပြည်သားများ ပြောဆိုခဲ့၍ ခရစ်မပေါ်မီ ၃၂၃၃ နှစ်အထိ မြေထဲပင်လယ်ဒေသသုံး ဘာသာစကား ဖြစ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် ကွိုင်နေဘာသာစကားကို သုံးပြီး ရောမခေတ်တွင် လက်တင်ဘာသာကို ပြောဆိုခဲ့ကြပြန်သည်။ ထို့နောက်တွင် ဘာသာရေး စစ်ချီသော ကရုဆိတ်များ၏ ဘာသာစကားဖြစ်သော ပြင်သစ်စကားသည် အသုံးများ၍ ပြန့်နှံ့ခဲ့လေသည်။ ထို့နောက် အင်္ဂလိပ်ဘာသာစကားမှာ ကမ္ဘာသုံးဘာသာစကား သဖွယ် တစ်ကမ္ဘာလုံး ကျယ်ပြန့်လာခဲ့လေသည်။
ခေတ်သစ်သမိုင်းအရ
၁၉ ရာစုအကုန်တွင် ပြောစကားအဖြစ် ဦးတည် တည်ဆောက်ခဲ့သော ဘာသာစကားများ အနမတဂ္ဂဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်။ မည်သည့်နိုင်ငံ၊ မည်သည့် လူမျိုးနှင့်မှ မသက်ဆိုင်သော အသစ်ထွင်ဘာသာစကားသစ်များလည်း ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ ထိုတီထွင်မှုများကို လက်သင့်ခံရန် ကမ္ဘာက အဆင်သင့်နေပြီဖြစ်သော်လည်း ကမ္ဘာစစ်များဖြစ်ပွားခြင်း၊ စစ်အေးတိုက်ပွဲဖြစ်ပွားခြင်းနှင့်အတူ ထိုတီထွင်မှုများ ဆုံးစမြုပ်သွားခဲ့သည်။ တည်ဆောက်ဘာသာစကားသစ်လှုပ်ရှားမှုက ဘုံဘာသာစကားအဖြစ် အချို့ ဘာသာစကားအသစ်များကို တီထွင်နိုင်ခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်များ
ကဏ္ဍ:ဘာသာစကား
​ညောင်တုံးစုရွာ၊ နွားရေကျော်ကျောင်းစု
ညောင်တုံးစုရွာ၊ နွားရေကျော်ကျောင်းစု
ဗြိဘရွာ၊ ရေစကြိုမြို့နယ်
ဗြိဘရွာ (Byiba)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ရေစကြိုမြို့နယ်၊ ဗြိဘကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၂၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗြိဘကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၆၂ ဦး၊ မ ၁၆၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေစကြိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်ဗိန်းကျောင်းနားရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယုံသာရွာ၊ မင်းကင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မင်းကင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဇော်ဝင်း၊ ဦး
ဦးဇော်ဝင်းကို အဘ ဦးလှကျော် (အငြိမ်းစား၊ စက်ရှင်တရားသူကြီး) နှင့် အမိ ဒေါ်ခင်ကြည် တို့မှ ပဲခူးတိုင်း ညောင်လေးပင်မြို့၌ ၂၈.၆.၁၉၄၈ တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၆၈ ခုနှစ်တွင် ဧရာဝတီတိုင်း ဟင်္သာတမြို့ အထက (၁) မှ ၁ဝ တန်း အောင်မြင်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် ရန်ကုန် ဝိဇ္ဇာသိပ္ပံ တက္ကသိုလ်မှ BA. Law နှင့် ၁၉၇၃ ခုနှစ်တွင် L.L.B ဘွဲ့ကို ရရှိခဲ့သည်။ ၁၉၇၃ ခုနှစ်မှစ၍ တရားရေးဌာနတွင် တရားရေးဝန်ထမ်း အဆင့် ၄ ဖြင့် ရန်ကုန်၊ ကြံခင်း၊ ခရမ်း၊ အင်းစိန်၊ ကျောက်ဖြူ၊ ဒိုက်ဦး၊ သံလျင်နှင့် လွိုင်ကော်မြို့များတွင် တာဝန်ကျခဲ့သည်။ ထို့အပြင် တနင်္သာရီတိုင်းတွင် တိုင်းတရားသူကြီးအဖြစ်ပါ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ တရားရုံးချုပ်တွင် တွဲဘက်ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်နေစဉ် ၂၁.၆.၂ဝဝ၉ ခုနှစ်တွင် အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။
လက်ရှိတွင် ကမန် အမျိုးသား တိုးတက်ရေးပါတီ၏ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်နေသည်။
ဇနီးသည် ဒေါ်မြင့်မြင့်ဝင်းမှာလည်း L.L.B ဘွဲ့ရတဦးဖြစ်ကာ ၂ဝဝ၈ ခုနှစ်တွင် ရှေ့နေချုပ်ရုံး တွဲဘက်ညွှန်ကြားရေးမှူးအဖြစ်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ သားတဦးတည်းရှိပြီး လက်ရှိတွင် စင်္ကာပူနိုင်ငံတွင် အလုပ်လုပ်ကိုင်နေသည်။
မဂျော့ဝေါ့ရွာ၊ ပူတာအိုမြို့နယ်
မဂျော့ဝေါ့ရွာ(Majawtwawt)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ပူတာအိုမြို့နယ်၊ မာလူလဲ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၅၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မာလူလဲ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၂၀၀ ဦး၊ မ ၁၂၁၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၂၄၁၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပူတာအိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာဘိုင် ရဟတ်စက်
တာဗိုင်ရဟက်စက်
လျှပ်စစ်ဓာတ်မီး ထွန်းညှိခြင်း၊ ကြေးနန်းဆက်သွယ်ခြင်းစသည့် လုပ်ငန်းတို့အတွက် လျှပ်စစ်ဓာတ်ကို ဓာတ်အားပေးစက်ရုံကြီးများမှရကြောင်းကို သိကြပေလိမ့်မည်။
အချို့ဓာတ်အားပေးစက်များသည် ရေအားကို အသုံးပြု၍ တည်ထားသောစက်များ ဖြစ်ကြသည်။ ထိုစက်တို့တွင် လုပ်အား(ပါဝါ)ကို ရေအားမှရကြသည်။
ရေအားမှ လုပ်အားကိုယူရာ၌ တာဗိုင်ရဟတ်စက်သည် အရေးအကြီးဆုံးဖြစ်၏။ တာဗိုင်ရဟတ်စက်တွင် ရေရဟက်စက်၊ ရေနွေးငွေ့ရဟက်စက်၊ လေရဟက်စက်ဟူ၍ သုံးမျိုးရှိသည်။ ထိုရဟတ်တို့မှ လုပ်အားသည် ထိုအငွေ့ အရည်တို့၏ အဟုန်ကို အမှီပြု၍ဖြစ်သည်။
တာဗိုင် ရဟတ်စက်သည် ဘီးတစ်ခုသာဖြစ်၍ ဘီး၏ အနားကွပ်တွင် ဒလက်များကို တပ်ဆင်ထားသည်။ ရေတံခွန်မှ ကျလာသောရေ သို့မဟုတ် ကျဉ်းမြောင်းသောအပေါက်မှ အရှိန်ပြင်းစွာနှင့် ထိုးထွက်လာသောရေသည် ဘီး၏ဒလက် များနှင့် တိုက်မိသောအခါ ဘီးသည် ရေ၏တွန်းအားကြောင့် အရှိန်ပြင်းစွာ လည်သည်။ ရဟတ်ကို ဒိုင်နမိုနှင့် ဝင်ရိုးတိုင် ချင်း ဆက်သွယ်ထားသဖြင့် ရဟတ်လည်သောအခါတွင် ဒိုင်နမိုလည်း လိုက်၍လည်သည်။ ထို့ကြောင့် ဒိုင်နမိုမှ လျှပ်စစ်စွမ်းအင် ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထိုသို့ရဟတ်ဘီးကြီးတစ်ခု တည်းနှင့် ဒိုင်နမိုကို လှည့်ယူသည့်စနစ်အပြင် ရေပန်းပြွန်တွင်း၌ ရဟတ်အများအပြားကို ဝင်ရိုးတိုင် တစ်ခုတည်းနှင့် ဆက်သွယ်ထား၍ ဒိုင်နမိုကို လှည့်ယူသည့်စနစ်မျိုးလည်း ရှိသေးသည်။ ဒုတိယစနစ်မှ ဒလက်များသည် ပထမစနစ်မှဒလက်များလောက် လျင်မြန်စွာ မလည်နိုင်သော်လည်း မှန်မှန်နှင့် ကြီးမားညီမျှသော လုပ်အားကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။
ရေနွေးငွေ့ တာဗိုင်ရဟတ်စက်မျိုးကို ရေအားမရနိုင်သော အရပ်များ၌ ဓာတ်အားပေးစက်ရုံများအတွက် အသုံးပြုကြသည်။ အပူကြောင့် ရေဘဝမှ ရေနွေးငွေ့ဘဝသို့ ပြောင်းလဲလာသောရေနွေးငွေ့သည် အရွယ်ထု ကြီးလာသည်။ ထိုရေနွေးငွေ့ကို ထုတ်လွှတ်ပေးလျှင် အဟုန်ပြင်းစွာနှင့် ထိုးထွက်လာကာ ရဟတ်များကို အလွန်ကြီးမားသော မြန်ရှိန်နှင့် လည်ပတ်စေနိုင်သည်။
ရေနွေးငွေ့တာဗိုင်ရဟတ်စက်ကို မီးသင်္ဘော၌အသုံးပြုသောအခါတွင် မလည်နိုင်သောကြောင့် ရဟတ်နှင့် ပန်ကာစက် တို့ကြားတွင် အရှိန်လျှော့မောင်းများကိုတပ်ဆင်ထားရလေသည်။ ယခုအခါ အချို့ပင်လယ်ကူးသင်္ဘောကြီးများကို လျှပ်စစ်ဓာတ်အားဖြင့် မောင်းနှင်းကြပြီဖြစ်သည်။ ထိုသင်္ဘောကြီးများတွင် တာဗိုင်ရဟတ်စက်ဖြင့် လျှပ်စစ်လုပ် စက်များကို လည်စေပြီးလျှင် ထိုစက်တို့မှ မိုတာစက်သို့ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားပေးသွင်း၍ မိုတာစက်များကို လည်စေသည်။
သစ်ပုတ်ချိန်ရွာ
သစ်ပုတ်ချိန်ရွာ
ရေနံချောင်းမြို့
ရေနံချောင်းမြို့ သည်မြန်မာနိုင်ငံ၊ မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ချောက်ခရိုင်၊ ရေနံချောင်းမြို့နယ်၏ ရုံးစိုက်မြို့ ဖြစ်သည့်အပြင် ကိုလိုနီခေတ်နှင့်လွတ်လပ်ရေးခေတ်ဦးပိုင်း၌ မကွေးတိုင်းမင်းကြီးနှင့် မကွေးခရိုင်ဝန်တို့ရုံးစိုက်ရာမြို့လည်း ဖြစ်ခဲ့သည်။ဆင်ဖြူကျွန်းမြို့အရှေ့တောင်ဘက်ဓာလွယ်ခုတ်ဧရာဝတီမြစ်ကမ်းဘေးတွင်တည်ရှိသည်။ ဧရာဝတီမြစ်အရှေ့ဘက်ကမ်းပေါ်တွင် တည်ရှိ၍ မကွေးမြို့အထက် ၂၉ မိုင်ခန့် ကွာဝေးသည်။ ရန်ကုန်မြို့မှ ၃၆၃ မိုင်ကွာဝေးသည်။ ရှေးအခါက ဆိပ်သာကွန်းထောက်မြို့၊ ထိုမှတစ်ဖန် ရေနံ့သာမြို့ဟု တွင်ခဲ့၍ ထိုနောက်တွင် ရေနံချောင်းမြို့ဟု ခေါ်တွင်သည်ဟု ဆိုလေသည်။ ရေနံချောင်းမြို့ပေါ်ရှိ လူဦးရေမှာ ၂၀၁၄ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းအရ ၄၅,၁၂၀ ဦး ဖြစ်သည်။ မြို့နယ်အထွေထွေအုပ်ချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၏ ထုတ်ပြန်ချက်အရ ၂၀၂၀ ပြည့်နှစ်၊ စက်တင်ဘာလတွင် မြို့ပြနေလူဦးရေမှာ (၄၉၉၃၈)ဦးထိ ရှိလာခဲ့ပြီး မကွေးတိုင်းဒေသကြီးအတွင်း စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံးမြို့ ဖြစ်လာသည်။
သမိုင်းကြောင်း
ရေနံချောင်းမြို့နယ်သည် ရာဇဝင်ကျောက်စာသမိုင်းအရမဇ္ဈိမဒေသပါဋလိပုတ်မင်းနှင့် မြန်မာနိုင်ငံ သရေခေတ္တရာပြည် ဒွတ္တပေါမင်းလက်ထက်က ရေနံချောင်းမြို့ကို ဆိပ်သာကွန်းထောက်မြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့ပြီး ပုဂံပြည် အနော်ရထာမင်း လက်ထက်တွင် ရေနံ့သာမြို့ဟု ခေါ်တွင်ခဲ့သည်။ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၂၇.၈.၁၉၇၃)ရက်စွဲပါ စာအမှတ်၊ ၂/ ၁၄၂ /အထဥဖြင့် ရေနံချောင်းမြို့ဟု ဖွဲ့စည်းထားရှိခဲ့သည်။ မြန်မာဘုရင်များလက်ထက်ကပင် ရေနံချောင်းမင်းကြီးအဖြစ် အမတ်ကြီးများမှ အုပ်ချုပ်ခဲ့သည်။ ကိုလိုနီခေတ်တွင် ရေနံထုတ်လုပ်မှုအကြီးအကျယ်ထွန်းကားလာရာ အိန္ဒိယနှင့်မြန်မာနိုင်ငံတဝှမ်းမှ အလုပ်သမားများ၊ငွေရှင်ဓနရှင်တွင်းရိုးတွင်းစားများနှင့်အထူးစည်ကားလာပြီး မင်းဘူးပြည်နယ်မင်းကြီး(နောင်အခါ-မကွေးတိုင်းမင်းကြီး)တို့ရုံးစိုက်ရာ တိုင်းမြို့တော်ဖြစ်လာခဲ့ရာ မြန်မာနိုင်ငံတွင် ရန်ကုန်မြို့ပြီးလျှင် ဒုတိယအကြီးဆုံးနှင့်အစည်ကားဆုံး မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင်ရေနံတွင်းများဖျက်ဆီးခံရမှုများကြောင့် စစပြီးခေတ်တွင်ရေနံအထွက်နှုန်းလျော့ကျလာခဲသော်လည်းလွတ်လပ်ရေးခေတ်တိုင်အောင် မြို့ကြီးအဖြစ်စည်ကားလျက်ရှိပြီး မကွေးတိုင်းမင်းကြီးနှင့်မကွေးခရိုင်ဝန်တို့ရုံးစိုက်ခဲ့ရာမှ ၁၉၇၄ခုနှစ်တွင် ရေနံချောင်းစီရင်စုအတွင်းရှိမကွေးမြို့သို့ တိုင်းရုံးနှင့်ခရိုင်ရုံးများပြောင်းရွှေ့ခဲ့ပြီးနောက်ပိုင်းတွင် စည်ကားမှုများတဖြေးဖြေးလျော့နည်းကျဆင်းလာခဲ့ရာ ၂၀၁၄သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူချိန်တွင် တိုင်းအတွင်းတွင်ပင် စတုတ္ထမြောက်အကြီးဆုံးမြို့အနေအထားသို့ရောက်ရှိသွားပြီး စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးမှုအားနည်းသော မြို့ဖြစ်လာခဲ့သည်။
မြို့ဖွဲ့စည်းပုံ
ရေနံချောင်းမြို့ကို ရပ်ကွက် (၁၄) ရပ်ကွက်ဖြင့်ဖွဲ့စည်းထားသည်။၎င်းတို့မှာ
မြို့မဈေးကြီးနှင့်ရတနာဈေးတို့မှာ မြို့၏အလယ်ဗဟိုတွင် တည်ရှိသည်။ မြို့၏မြောက်ဘက်ပိုင်းတွင် ရေနံချောင်း စက်မှုဇုန် ရှိသည်။
ပညာရေး
ရေနံချောင်းမြို့ပေါ်တွင် အ‌ခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်း (၅) ကျောင်းရှိသည်။ ၁၉၁၅ ခုနှစ်တွင် စတင်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သော အမှတ်(၁)အခြေခံပညာအထက်တန်းကျောင်းမှာ ၂၀၁၅ ခုနှစ်တွင် နှစ် (၁၀၀) ပြည့်ခဲ့ပြီဖြစ်သည်။
ရေနံချောင်းရေနံမြေ
ရေနံချောင်းမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၌ ရေနံ အများဆုံးထွက်သော မြို့ဖြစ်၍ ရေနံလုပ်ငန်းများ ရှိသောကြောင့် စည်းကားသောမြို့တစ်မြို့ ဖြစ်သည်။ ရေနံတွင်းများကို မြို့နှင့် သုံးမိုင်ခန့်ဝေးသော တွင်းကုန်းနှင့် ဘေးမဲ့အရပ်တို့တွင် အများဆုံးတွေ့ရသည်။ နိုင်ငံတော်အစိုးရက ရေနံချောင်း ရေနံမြေဟု စတုရန်းမိုင် ၈ဝ ခန့်ရှိသော မြေကွက်ကို သတ်မှတ်ထားသော်လည်း ရေနံမြေအစစ်မှာ စတုရန်းမိုင် သုံးမိုင်ခန့်သာ ရှိသည်။ ရေနံအများဆုံးထွက်သော ဧရိယာမှာကား ၁ ၁/၄ စတုရန်းမိုင်ခန့်သာ ရှိလေသည်။ ရေနံလုပ်ငန်းကို ကာလရှည်ကြာစွာ ဘီအိုစီကုမ္ပဏီ အမှူးပြုသော နိုင်ငံခြားအရင်းရှင် ကုမ္ပဏီကြီးများက လက်ဝါးကြီးအုပ်ကာ လုပ်ကိုင်လာခဲ့ရာ ၁၉၅၄ ခုနှစ်တွင် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံအစိုးရနှင့် ဘီအိုစီကုမ္ပဏီတို့ ဖက်စပ်လုပ်ငန်းကြီးတစ်ရပ်အဖြစ် လုပ်ကိုင်လာခဲ့သည်။ သို့သော် ပြည်ထောင်စုမြန်မာနိုင်ငံ တော်လှန်ရေးအစိုးရသည် ရေနံလုပ်ငန်းဆိုင်ရာ နိုင်ငံခြားကုမ္ပဏီများ၏ ပိုင်ဆိုင်ခွင့်အရပ်ရပ်ကို တရားနည်းလမ်းအရ ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းကာ ဝယ်ယူခဲ့သဖြင့် ထိုကုမ္ပဏီများသည် ၁၉၆၃ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့မှ အစပြု၍ မြန်မာတိုင်းရင်း သားများလက်သို့ လုံးလုံးလျားလျား ပြန်လည်ရောက်ခဲ့လေသည်။
ထင်ရှားသောနေရာများ
ရေနံချောင်းမြို့ပေါ်တွင် ထင်ရှားသော ဘုရားစေတီများမှာ စနေနံဘုရား၊ ရွှေဘုံသာစေတီ၊ ရတနာမဉ္ဇူစေတီတော်၊ ဇေယျမှန်ကူမဟာ‌ဗောဓိ‌စေတီတော်(လေးထပ်ကြီးဘုရား) နှင့် ပင်းစက္ကလံပစေတီတော် (ပင်းဘုရား)တို့ ဖြစ်လေသည်။ တိပိဋကတ်စုံကျောက်စာရုံတော်ကြီးမှာ ထင်ရှားသည်။ ထို့အပြင် ဖူးစာကုန်းခေါ် အများပြည်သူအပန်းဖြေရာနှင့် ရှုခင်းကြည့်စရာ ကမ်းပါးတစ်ခုလဲ ရှိသည်။
စနေနံစေတီတော်
ဂေါတမဘုရားရှင် ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးနောက် ရှင်မဟာကဿပမထရ်မြတ်နှင့် ရာဇဂြိုဟ်ပြည့်ရှင်ဘုရင်အဇာတသတ်မင်းတို့သည် ဘုရားရှင်၏ ကြွင်းကျန်ရစ်သောသရီရဓာတ်မွေတော်တို့ကိုပြန်လည်စုပေါင်း၍ အထူးထူးသော ပူဇော်သက္ကာရတို့ဖြင့် ကျောက်ဂူတွင်ဌာပနာတော်မူခဲ့သည်။ သာသနာ့ဒါယကာ ပါတလိပုတ်ပြည့်ရှင် သီရိဓမ္မာအသောကမင်းကြီးသည် ဓာတ်တော်မွေတော်ဌာပနာတိုက်၏ စက်ယန္တရားတို့ကိုဖယ်ရှား၍ ဓာတ်မွေတော်တို့ကို ပင့်ဆောင်စေပြီးလျှင် ကိုးတိုင်းကိုးဌာနသို့ သာသနာပြုအဖွဲ့များလွှတ်၍ ရှစ်သောင်းလေးထောင်သောစေတီတော်တို့ကိုတည်ထားကိုးကွယ်ခဲ့သည်။ ဤရှစ်သောင်းလေးထောင်သောစေတီတော်တို့တွင်တစ်ဆူအပါအဝင်ဖြစ်သော စနေနံစေတီတော်ကို သာသနာနှစ် (၂၁၈)နှစ်တွင် ဆိပ်သာကွန်းထောက်မြို့/ရေနံသာမြို့/ရေနံချောင်းမြို့ သုံးမည်ရ ရွှေမြို့တော်၏ အာဝဋဂီရိတောင်တော်တွင်တည်ထားခဲ့သည်။ သရီရဓာတ်မွေတော်လက်တစ်ဆုပ်ဖြင့် ဌာပနာ၍ တည်သောကြောင့် မူလဘွဲ့မည်"ရွှေမုဋ္ဌော"ဟုတွင်ခဲ့သည်။ ဆိပ်သာကွန်းထောက်မြို့အနီး ဧရာဝတီမြစ်ကြောင်းတွင် ရေလမ်းခရီးဖြင့် သွားလာသူများထင်ရှားစွာဖူးမြင်ရသောကြောင့် `ရွှေမုဋ္ဌော´မှာ `ရွှေမြင်တင်´ဟုသတ်မှတ်ခေါ်ကြပြန်ပါသည်။ စေတီတော်သည် ရှေ့အခါကာလက ဆိပ်သာကွန်းထောက်မြို့၏ အရှေ့တောင်ဘက်တွင်တည်ရှိသည်။ ဧရာဝတီမြစ်ရေတိုက်စားမှုကြောင့် မြို့တည်နေရာ အရှေ့ဘက်သို့တဖြည်းဖြည်းပြောင်းရွှေ့လာခဲ့သဖြင့် စေတီတော်တည်ရာသည် မြို့၏အနောက်တောင် စနေဒေါင့်အရပ်သို့ရောက်ရှိသွားသဖြင့် “စနေနံစေတီ”ဟုခေါ်တွင်ကြပြန်သည်။
တိပိဋကတ်စုံကျောက်စာရုံတော်ကြီး
တည်ထားပုံမှာ စေတီပုံ(ဝါ)တြိဂံပုံ၊ အပေါ်ဆုံးနေရာ၌ ဝိနည်းပိဋကတ်တော်တိုက်အား ကျောက်အချပ်ရေ ၁၁၄-ချပ်ဖြင့် တည်ထားပူဇော်ထားပြီး အလယ်တွင် အဘိဓမ္မာ ပိဋကတ်တိုက်တော်နှစ်တိုက်အား လက်ဝဲ၊လက်ယာယှဉ်၍တည်ထားပူဇော်ပြီး လက်ဝဲတိုက်၌ ပိဋကတ်ကျောက်စာချပ်ရေ ၁၀၁-ချပ်၊ လက်ယာတိုက်၌ ပိဋကတ်ကျောက်ချပ်ရေ ၁၁၂-ချပ်တည်ထားပူဇော်ပြီး တောင်ခြေ၌ သုတ္တန်ပဋိကတ်နှစ်တိုက် အားလည်း လက်ဝဲ၊ လက်ယာယှဉ်၍ တည်ထားပူဇော်ထားပြီး လက်ဝဲဘက်၌ ပိဋကတ်ကျောက်စာ(၆၀)ချပ် ၊လက်ယာဘက်၌ ပိဋကတ်ကျောက်စာ(၆၄)ချပ်၊ စုစုပေါင်း ပိဋကတ်တိုက် ငါးတိုက်တွင် သုတ်ဝိနည်း၊ အဘိဓမ္မာပိဋကတ်ကျောက်ချပ်ရေ စုစုပေါင်း ၄၅၁-ချပ်အားပိဋကတ်သုံးပုံ ကျောက်ထက်အက္ခရာရေးထွင်းပူဇော်ခဲ့သည်။ ဓမ္မဒါနကုသိုလ်ပြု အလှူဒါယကာ တွင်းရိုးတွင်းစားသူဌေးကြီး ဦးသာကံ၊အလှူဒါယိကာမ ပါရမီဖက် ဒေါ်ခင်သင်(ခ)ဒေါ်ခင်လေးတို့ မိသားစုမှ ထိုခေတ် ငွေဒင်္ဂါးငါးတင်အကုန်အကျခံ၍ လှူဒါန်းခဲ့ကြောင်း မှတ်သားသိရှိခဲ့ရသည်။
ပထမဆုံး ဝိနည်းပိဋကတ်တိုက် ဘိက္ခုပါမောက် ပါဠိတော်ကျောက်ချပ်အား ၁၂၇၄-ခု၊တန်ဆောင်မုန်းလပြည့်ကျော်(၁၄)ရက် ရေးကူးပြီးသည်ဟုပါရှိပြီး သုတ္တန်ပိဋကတ်တိုက် အရှေ့ဘက်တိုက်ပါဠိကျောက်စာ ဒဿကင်္ဂုတ္တရကျောက်စာကို ၁၂၈၇-ခုနှစ် ရေးထိုးပြီးသည်ဟု တွေ့ရသည်။
ကုသ (စာရေးဆရာ)
ကုသ (၁၉ဝ၈- ၁၉၇၆) သည် မြန်မာနိုင်ငံသား စာရေးဆရာနှင့် တက္ကသိုလ် ကထိက ဆရာတစ်ဦး ဖြစ်ပြီး ခေတ်စမ်းစာပေ ကို ရှေ့တန်းမှ မား⁠မားမတ်မတ် ရပ်လျက် ပြုစု ပျိုးထောင်ခဲ့သူများတွင် တစ်ဦးဖြစ်သည်။ အမည်ရင်းမှာ ဦးတိုးအောင် ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၀ ခုနှစ်ဝန်းကျင် ခေတ်စမ်းစာပေလှုပ်ရှားမှုတွင် ဇော်ဂျီ၊ သိပ္ပံမောင်ဝ၊ မင်းသုဝဏ်၊ မောင်ထင်၊ မောင်သုတ၊ ကုသနှင့် ဧမောင် တို့သည် ဦးဆောင်ပါဝင်ကြသူများ ဖြစ်သည်။
ငယ်စဉ်ဘဝ နှင့် ပညာရေး
ငယ်စဉ်က မော်လမြိုင်မြို့ ရှင်မဟာ ဗုဒ္ဓဃောသ ကျောင်းတွင် ပညာ သင်ယူ ခဲ့သည်။ ၁၉၂၇ တွင် ဆယ်တန်း စာမေးပွဲ အောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၃ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ရန်ကုန် ကောလိပ် ဥပစာတန်း အောင်သည်။ သာဒိုးအောင် ဆုလည်း ရခဲ့သည်။ ၁၉၃၃ တွင် မြန်မာစာ ဝိဇ္ဇာ ဂုဏ်ထူးတန်း၊ ၁၉၃၅ တွင် မဟာဝိဇ္ဇာ ဂုဏ်ထူးတန်း တို့ကို အောင်မြင် ခဲ့သည်။
နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်း
မြန်မာစာ ဂုဏ်ထူးတန်း အောင်မြင် ပြီးသည်မှ စ၍ တက္ကသိုလ် မြန်မာစာ ဌာန၌ နည်းပြဆရာအဖြစ် စတင်အမှုထမ်း ခဲ့သည်။ မြန်မာစာ လက်ထောက် ကထိက (၁၉၄၆)၊ မန္တလေး ကောလိပ် မြန်မာစာ ကထိက (၁၉၄၈)၊ ၁၉၅၃ ခု မတ်လ ၆ ရက်နေ့တွင် မော်လမြိုင် ဥပစာ ကောလိပ် ကျောင်းအုပ်ကြီး အဖြစ် အမှု ထမ်းခဲ့သည်။ ၁၉၅၄ ခုတွင် ကောလိပ်နှင့် တက္ကသိုလ် အုပ်ချုပ်ရေး ဆိုင်ရာ ပညာ လေ့လာရန် ဗြိတိန်နိုင်ငံသို့ သွားရောက် ခဲ့သည်။ ၁၉၆၃ ခု ဇူလိုင်လတွင် အငြိမ်းစား ယူခဲ့သည်။
စာပေရေးသားခြင်း
၁၉၂၆ ခုမှ စ၍ မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် သတင်းစာ များနှင့် မဂ္ဂဇင်း၊ ဂျာနယ်များတွင် စာစတင် ရေးခဲ့သည်။ ရန်ကုန် တက္ကသိုလ် ကျောင်းတိုက် မဂ္ဂဇင်း (၁၉၃၂ - ဝဿာနု စာစောင်) နှင့် ၁၉၃၃ ခုနှစ် နှစ်လည် စာစောင် တို့တွင် စာတည်း အဖြစ် တာဝန် ယူခဲ့သည်။ ဂန္တလောက မဂ္ဂဇင်းနှင့် တက္ကသိုလ် ကျောင်းတိုက် မဂ္ဂဇင်းများတွင် ကဗျာ၊ ဟာသ ဝတ္ထုတိုများ၊ ဘဝ သရုပ်ဖော် ဝတ္ထုတိုများ၊ ဆောင်းပါးများ ရေးခဲ့သည်။ ၁၉၄၈ - ၄၉ မှ ၁၉၅၃ - ၅၄ အထိ မန္တလေးတက္ကသိုလ် မဂ္ဂဇင်း၏ အတိုင်ပင်ခံ မြန်မာစာ စာတည်း အဖြစ် ဆောင်ရွက် ပေးခဲ့သည်။ စစ်ပြီး ခေတ်တွင် စာနယ်ဇင်း အသီးသီး၌ ဆောင်းပါး၊ ဝတ္ထုတို၊ ဝတ္ထုရှည်၊ အတ္ထုပ္ပတ္တိနှင့် စာပေ ဆောင်းပါး အများအပြား ရေးသား ခဲ့သည်။ အထူးသဖြင့် အမဲလိုက် ဝတ္ထုများ ဖြစ်သည့် "မုဆိုးကြီး ကိုရဲ၏ မှတ်တမ်းများ" ကို အစဉ်တစိုက် ရေးဖွဲ့ ခဲ့သည်။ ခေတ်စမ်း ပုံပြင်များ [ပထမတွဲ] (၁၉၃၄)နှင့် ခေတ်စမ်း ကဗျာများ [ပထမတွဲ] (၁၉၃၄)တွင် ဟာသ ဝတ္ထုတို များနှင့် ကဗျာများ ရေးသား ခဲ့၏။ မနုဿ သားကောင် (၁၉၅၄)၊ မုဆိုးကြီး ကိုရဲ၏ မှတ်တမ်းများ (၁)၊ (၂)၊ (၃)၊ (၄)၊ [၁၉၇၆ ခု ဝန်းကျင်] တို့မှာ ထင်ရှားသည်။ မြန်မာနိုင်ငံ သုတေသန အသင်း အတွက် စတုဓမ္မသာရ ကိုးခန်းပျို့ကို တည်းဖြတ် ပေးခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၁၉၇၆ ခု မတ်လ ၃ဝ ရက်နေ့လယ် ၁:၁၅ နာရီတွင် ရန်ကုန်မြို့ အင်းယားမြိုင်လမ်း နေအိမ်၌ ကျောက်ကပ် ရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန် ခဲ့သည်။
စာညွှန်း
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဆားချက်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါ်တောင်
ဆားချက်ရွာ၊ ဂန့်ဂေါ်တောင်
မရမ်းကွင်းရွာ၊ မရမ်းကွင်း
မရမ်းကွင်းရွာ၊ မရမ်းကွင်း
ရိုလာကိုစတာ
ရိုလာကိုစတာသည် အပန်းဖြေရန်အတွက် စီးနင်းရသော အပျော်စီးယာဉ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး အပန်းဖြေကစားကွင်းများ သင်းမ်ပတ်ခ် များတွင် ရှိတတ်သည်။ လာမားကတ်စ် အက်ဒ်နာ သွန်ပဆင်က ရိုလာကိုစတာကို ၁၈၈၅ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မူပိုင်ခွင့် လျှောက်ထားရရှိခဲ့သည်။ ရိုလာကိုစတာ ဆိုသည်မှာ အထူးပြုလုပ်ထားသော ရထားလမ်းတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ဒီဇိုင်း တစ်မျိုးမျိုးဖြင့် မြင့်တက်သွားတတ်ခြင်း၊ စီးနင်းသူကို ခေတ္တမျှ ဇောက်ထိုးမိုးမျှော်ဖြစ်သွားအောင် ပြုလုပ်ခြင်း စသည့် ပုံစံများ ပါဝင်သည်။
ရေကျော်တိမ်ပန်းခရွာ၊ နွားရေကျော်ကျောင်းစု
ရေကျော်တိမ်ပန်းခရွာ၊ နွားရေကျော်ကျောင်းစု
ကျောက်ဖျာရွာ၊ ပလက်ဝမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပလက်ဝမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိအိကြီးရွာ၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်
မိအိကြီးရွာ(Mieigyi)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဘားအံခရိုင်၊ သံတောင်ကြီးမြို့နယ်၊ မင်းလမ်းတောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၁၉၀ ဖြစ်သည်။ မိအီကြီးကျန်းမာရေးဌာနခွဲ ရှိသည်။ မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၆၇ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံတောင်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တလိုင်းကန် (ခေါ်) ကဇီရွာ၊ ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တရုတ် စံပယ်ဖြူ တော်လှန်ရေး
တရုတ် စံပယ်ဖြူ တော်လှန်ရေးသည် တရုတ်လူထုက တူနီးရှား လူထုအုံကြွမှုကြောင့် နိုးကြွလာပြီး တစ်ပါတီစနစ်နှင့် အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းရေးကို ရည်မှန်းကာ ၂၀၁၁ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီ ၂၀ ရက်နေ့ မွန်းလွဲ ၂ နာရီ၌ ပေကျင်း၊ ရှန်ဟိုင်းအပါအဝင် မြို့ကြီး ၁၃ မြို့တွင် လူသူစည်ကားရာနေရာ၌ စုဝေးကြရန် အင်တာနက်မှ တဆင့် ဆော်ဩသည့် လှုပ်ရှားမှု တစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ အင်တာနက်ပေါ်တွင် ယင်းဆော်ဩချက် ပြန့်နှံ့ပြီး များမကြာမီတွင် လူ့အခွင့်အရေးအတွက် လှုပ်ရှားသူ ရှေ့နေများနှင့် အင်တာနက် အသုံးပြုသူ အတော်များများ အဖမ်းခံခဲ့ရသည်။
တရုတ်၏ ‘စံပယ်ဖြူ တော်လှန်ရေး’မှာ တူနီးရှား စံပယ်ဖြူ တော်လှန်ရေးမှ ဆင်းသက်လာသည်။ ၂၀၁၀ ဒီဇင်ဘာ ၁၈ ရက်နေ့မှစ၍ တူနီးရှား လူထုက ၂၃ နှစ်ကြာ အုပ်စိုးခဲ့သော သမ္မတ ဘင်အာလီ ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ရန် ဆန္ဒပြ တောင်းဆိုခဲ့ကြရာ ၂၀၁၁ ဇန်နဝါရီ ၁၄ ရက်နေ့တွင် ဘင်အာလီ ရာထူးမှ ဆင်းပေးခဲ့ရပြီး ဆော်ဒီအာရေဗျသို့ ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်သွားသည်။ ယင်းတော်လှန်ရေးသည် တူနီးရှားနိုင်ငံ၏ နိုင်ငံတော်ပန်း စံပယ်ပန်းကို အစွဲပြု၍ ‘စံပယ်ဖြူ တော်လှန်ရေး’ဟု အမည်တွင်လာသည်။ တူနီးရှားမှ တော်လှန်ရေးသည် အီဂျစ်နိုင်ငံသို့ ကူးစက်လာကာ အတိုင်းအတာ ကြီးမားသည့် အစိုးရဆန့်ကျင်ရေး ဆန္ဒပြမှုများ ဖြစ်ပွားခဲ့ပြီး နှစ် ၃၀ ကြာ အာဏာ ချုပ်ကိုင်ခဲ့သည့် သမ္မတ ဟိုစ်နီ မူဘာရတ်သည် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွင် ရာထူးမှ နုတ်ထွက်ခဲ့သည်။ တူနီးရှားနှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံတွင် တော်လှန်ရေး အောင်မြင်မှု ရရှိခဲ့သဖြင့် အရှေ့အလယ်ပိုင်းနှင့် အာဖရိက မြောက်ပိုင်းရှိ နိုင်ငံများတွင်လည်း အလားတူ ဆန္ဒပြမှုများ ဆက်တိုက် ဖြစ်ပွားလာခဲ့သည်။ ထိုအရေးအခင်းများကြောင့် တရုတ်လူထုကလည်း အင်တာနက်မှတဆင့် လှုံ့ဆော်ကာ တော်လှန်ရေးတစ်ရပ် ပြုလုပ်နိုင်ရန် ကြိုးပမ်းကြခြင်းဖြစ်သည်။
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၀ ရက်နေ့ မွန်းလွဲပိုင်းတွင် ပေကျင်း၌ ထျန်းအန်းမင်ရင်ပြင်အနီး မဂ်ဒေါနယ် (McDonald) စားသောက်ဆိုင်တဝိုက် လူ ၁ ရာကျော်ခန့် စုဝေးခဲ့သော်လည်း စောစီးစွာ ကင်းချထားသည့် ရဲနှင့် အရပ်ဝတ်များက အလျင်အမြန် မောင်းနှင် လူစုခွဲခဲ့သဖြင့် လှုပ်ရှားမှု မအောင်မြင်ခဲ့ပေ။
ရွာသစ် (တောင်)ရွာ၊ ရေဦးမြို့နယ်
ရွာသစ် (တောင်)ရွာ (Ywarthit(South))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ ရေဦးမြို့နယ်၊ ချောင်းရှည်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၄၃၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရေဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လုံဟူးရွာ၊ မိုးနဲမြို့နယ်
လုံဟူးရွာ (Longhu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လင်းခေးခရိုင်၊ မိုးနဲမြို့နယ်၊ နားလွိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၅၂၂၉ ဖြစ်သည်။  ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးနဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နိရောဓသစ္စာ
ချုပ်မှုအမှတ်တရား (နိဗ္ဗာန်)။
နိရောဓသစ္စာအနက် ၄-ချက်
ယင်း နိရောဓသစ္စာ၌ နိဿရဏဋ္ဌ = ဝဋ်ဒုက္ခမှ ကျွတ်လွတ်ခြင်းသဘော,
ပဝိပေကဋ္ဌ = အနှောက်အယှက်မှ ကင်းဆိတ်ခြင်းသဘော,
အမတဋ္ဌ = ပျက်ဆုံးခြင်းမရှိသော သဘော,
အသင်္ခတဋ္ဌ = အဖန်ဖန်ပြုပြင်စီရင်မှု မရှိသော သဘောအားဖြင့် နိရောဓသစ္စာအနက် ၄-ချက်ရှိ၏။
နိဿရဏဋ္ဌ
ထိုတွင် ဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာအမှူးရှိသော အလွန်မည်းညစ်လှစွာသော ကိလေသာဝဋ်မှ အပြီးကျွတ်လွတ်မှု ဒုစရိုက် ၁၀-ပါး ဒုရာဇီဝ တရား-ဟူသော အကုသိုလ်ကမ္မဝဋ်မှ အပြီး ကျွတ်လွတ်မှု အပါယ်ဘဝဟူသော ဝိပါက ဝဋ်မှ အပြီးကျွတ်လွတ်မှုသည် သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ခံစားရသော နိဿရဏဋ္ဌ မည်၏။
ပဝိဝေကဋ္ဌ
သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့သည် ဘဝများစွာ ကမ္ဘာများစွာ ကြာမြင့်သော်လည်း မိမိတို့၏ သန္တာန်၌ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိတရားတို့၏ နှောင့်ယှက်မှု ဒုစရိုက်ဒုရာဇီဝတရားတို့၏ နှောင့်ယှက်မှု, အပါယ်ဒုက္ခတို့၏ နှောင့်ယှက်မှုမှ လုံးဝအချင်း ခပ်သိမ်း ကင်းငြိမ်းကုန်၏။ ဤသို့ သံသရာ၌ အလွန်တရာ ယုတ်မာဆိုးဝါးလှသော ပါပဓမ္မ အပါယဒုက္ခတို့၏ အနှောင့်အယှက် အဖျက် အဆီးမှ ကင်းဆိတ်မှုသည် သောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ခံစားရသော ပဝိဝေကဋ္ဌ မည်၏။
အသင်္ခတဋ္ဌ
သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ဆိုက်ရောက်ရရှိ တည်နေရာဖြစ်သော ဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာ, ဒုစရိုက်, ဒုရာဇီဝ, အပါယဒုက္ခတို့၏ လုံးဝအပြီးတိုင် လွတ်ငြိမ်းမှုဟူသော သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်သည် ဘဝကမ္ဘာအသင်္ချေကြာသော်လည်း ပျက်ကွက်ခြင်းရှိတော့သည်မဟုတ်၊ အနမတဂ္ဂ သံသရာနှင့်အမျှ နိစ္စထာဝရဖြစ်၍ တည်၏၊ ထိုသို့ ပျက်ကွက်ခြင်း အလျင်းမရှိ နိစ္စထာဝရ တည်ရှိသောတရား ဖြစ်ပေသောကြောင့် အသစ်တဖန် ထူထောင်ပြုပြင်မှု ဒုက္ခဟူ၍ မရှိပြီ၊ ထိုနိဗ္ဗာန်ဆွေးမြေ့ ပျက်စီးပြန်၍ မိမိ သန္တာန်၌ ထိုနိဗ္ဗာန်ကို တဖန်ဖြစ်ပေါ်လာရန် ဒါနပြုမှု ဒုက္ခတွင်းသို့ ဆင်းရပြန်သည်ဟု မရှိပြီ၊ သီလသီတင်း ကျင့်သုံးခြင်း-ဟူသော ဒုက္ခတွင်းသို့ ဆင်းရပြန်သည်-ဟု မရှိပြီ၊ ရသေ့ရဟန်းပြုလုပ်ရခြင်း ဒုက္ခတွင်းသို့ ဆင်းရပြန်သည်-ဟု မရှိပြီ ဆိုလိုသည်။ ဤသို့ အဖန်ဖန်ပြုပြင်ရခြင်း-ဟူသော သင်္ခါရဒုက္ခ တို့မှ လွတ်ငြိမ်းမှုသည် သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ခံစားကြရသော အသင်္ခတဋ္ဌ မည်၏။
အမတဋ္ဌ
ထိုသက္ကာယဒိဋ္ဌိ, ဝိစိကိစ္ဆာ, ဒုစရိုက်, ဒုရာဇီဝ, အပါယဒုက္ခတို့၏ အပြီးလွတ်ငြိမ်းမှု-ဟူသောအား သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်သည် အနမတဂ် သံသရာ၌ ဘယ်အခါမှ ဆွေးမြေ့ ပျက်ဆုံး သည်-ဟူ၍ မရှိပြီ၊ ဝိသာခါ, အနာထပိဏ် အစရှိသော ဘုံစဉ်စံ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ တစ်ဘဝလျှင်တစ်ခါ ခန္ဓာငါးပါး ပျက်ဆုံးမှုကား ရှိကြ၏၊ မိမိတို့ရရှိပြီးသော ထိုနိဗ္ဗာန်ကား ခန္ဓာပျက်ဆုံးသော ပျက်ဆုံးခြင်း မရှိပြီ၊ ခန္ဓာဘဝတစ်ခုပျက်ဆုံး၍ ခန္ဓာဘဝ တစ်ခုသို့ ရောက်ကြရပြန်လျှင် ထိုနိဗ္ဗာန်တွင်း၌သာ ရောက်ကြပြန်၏၊ ပုထုဇန်ခန္ဓာသို့ ရောက်ပြန်၍ ရောက်ကြကုန်သည်ဟု မရှိပြီ၊ ခန္ဓာတို့ကား မတဓာတ်မျိုးဖြစ်၍ တစ်ဘဝ တစ်ခါ ပျက်ဆုံးကြကုန်သည်။ ထိုနိဗ္ဗာန်သည်ကား အမတဓာတ်မျိုးဖြစ်၍ ခန္ဓာပျက်သော်လည်း တစ်ရံတစ်ခါမျှ ပျက်ဆုံးသည်ဟူ၍လည်း မရှိပြီ၊ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနဓာတ်နှင့် တစ်ဆက်တည်း ဆက်မိတော့သည်။ ထိုသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့အား ဘဝများစွာ ကမ္ဘာ များစွာ သံသရာ၌ ကျင်လည်၍ နေကြကုန် ငြားသော်လည်း ထိုငြိမ်းမှုကုန်ဆုံး၍သွားမည်ကို ကြောက်ဖွယ်မရှိပြီ။ ဤသို့ သောတာပတ္တိမဂ်သို့ ရောက်သည့်ဘဝမှစ၍ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာန်သို့ ဆိုက်ရောက်သည်တိုင်အောင် ဘဝများစွာ ကမ္ဘာများစွာ ကြာချင်တိုင်းကြာသော်လည်း တစ်ရံတစ်ခါမျှ ပျက်ကွက်ခြင်း မရှိမူ၍ ထိုဘုံစဉ်စံ သောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ် အနန္တတို့၏ ကိုးကွယ်ရာ, လည်းလျောင်းရာ, ပုန်းအောင်းရာအနေနှင့် အမြဲစောင့်ရှောက်ကာ ပါရှိ၍နေသောအမှုသည် ထိုသောတာပန် ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ခံစားရသော အမတဋ္ဌ မည်၏။
ဤကားသောတာပန်ပုဂ္ဂိုလ်တို့ ခံစားကြရသော သဥပါဒိသေသနိဗ္ဗာန် (နိရောဓသစ္စာ)၏ အနက်လေးချက်တည်း။
လက္ခဏာစသည်
ယင်း နိရောဓသစ္စာသည် လေငြိမ်ရာရှိ ဆီမီးတောက်ပမာ တည်ကြည်ငြိမ်သက်ခြင်း လက္ခဏာရှိ၏၊
ကောင်းကင်ပညတ်ပမာ မပျက်စီး၊ မစုတေခြင်း အစ္စုတိရသရှိ၏၊
(သတ်ဖြတ်မည်ကြံစည် ရန်သူဖမ်းဆီး၍ ချွေးများယိုထွက်ကာ ကြောက်လန့်စွာပြေးလာသူကို ဆီးယူကြိုဆို သကဲ့သို့ ဇာတိ, ဇရာ, မရဏ-စသော ဒုက္ခတို့ကို မြင်၍ သံသရာတွင် အလွန်လျှင် ငြီး ငွေ့ မပျော်သော ယောဂီပုဂ္ဂိုလ်တို့ကို သက်သာအေးမြအောင်ပြုခြင်း အဿာသကရဏ ရသရှိ၏။)
အရိယာသူမွန်တို့၏ ဉာဏ်တွင် လုံးလုံးလျောင်းလျောင်း ပေါင်း၍တည်ဟန် သဏ္ဌာန်အထည်မရှိခြင်းလျှင် ထင်သော အခြင်းအရာ အနိမိတ္တပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏။
(ခန္ဓာ, အာယတန, ဓာတ်တို့၏ အစဉ်မပြတ်ဖြစ်ခြင်းဟုဆိုအပ်သော သံသရာအစဉ်ကို ချဲ့ထွင်တတ်သော တဏှာ, မာန, ဒိဋ္ဌိ-ဟူသော ပပဉ္စတရား ၃-ပါးတို့၏ ရှောင်ရှားလွင့်ပြယ် ပျောက်ကွယ်ချုပ်ကင်း မရှိခြင်း နိပ္ပပဉ္စပစ္စုပဋ္ဌာန်ရှိ၏)။
ရေကောင်းချိန်ရွာ
ရေကောင်းချိန်ရွာ
နိရောဓသစ္စာ
နိရောဓသစ္စာနှစ်မျိုး
နိရောဓသစ္စာပိုင်း၌ ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သိမြင်အပ်သော နိရောဓသစ္စာ, အရိယမဂ်ဉာဏ် ဖိုလ် ဉာဏ်တို့ဖြင့် ထိုးထွင်းသိအပ်သော နိရောဓသစ္စာဟု နှစ်မျိုးရှိပေသည်။ ထိုတွင် ဝိပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်း သိရသော နိရောဓသစ္စာပိုင်းကို ဘုရားရှင်သည် ဤသို့ ဟောကြားထားတော်မူခဲ့၏။
ရဟန်းတို့ ...ဒုက္ခနိရောဓအရိယသစ္စာဟူသည် အဘယ်နည်း?
အဝိဇ္ဇာ၏သာလျှင် အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အကြွင်း မဲ့ ချုပ်ခြင်းကြောင့် သင်္ခါရ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
သင်္ခါရချုပ်ခြင်းကြောင့် ဝိညာဏ်၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
ဝိညာဏ်ချုပ်ခြင်းကြောင့် နာမ်ရုပ်၏ ချုပ်ခြင်း သည် ဖြစ်၏၊
နာမ်ရုပ်ချုပ်ခြင်းကြောင့် သဠာယတန၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
သဠာယတနချုပ်ခြင်းကြောင့် ဖဿ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
ဖဿချုပ်ခြင်းကြောင့် ဝေဒနာ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
ဝေဒနာချုပ်ခြင်း ကြောင့် တဏှာ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
တဏှာ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဥပါဒါန်၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
ဥပါဒါန် ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဘဝ၏ (= ကမ္မဘဝ+ဥပပတ္တိဘဝ၏) ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
ဘဝ (= ကမ္မဘဝ) ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဇာတိ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏၊
ဇာတိ ချုပ်ခြင်းကြောင့် ဇရာ မရဏ သောက ပရိဒေဝ ဒုက္ခ ဒေါမနဿ ဥပါယာသတို့သည် ချုပ်ကုန်၏။
ဤသို့လျှင် ချမ်းသာမဖက် သက်သက်သော ဒုက္ခတုံး ဒုက္ခအစုအပုံ ၏ ချုပ်ခြင်းသည် ဖြစ်၏။ ရဟန်းတို့ ...ဤ ကြောင်းကျိုးဆက်နွယ်မှု ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောတရားတို့၏ ချုပ်ငြိမ်းမှုသဘောတရားကို (= ပဋိလောမပဋိစ္စသမုပ္ပါဒ် သဘောတရားကို) ဒုက္ခနိရောဓအရိယသစ္စာ-ဟူ၍ ဆိုအပ်၏။
ဤရှုကွက်နှင့်ပတ်သက်၍ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိတော် ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်ပိုင်း စာမျက်နှာ (၅၃)တွင် ဤသို့ လာရှိ၏။
ဆိုလိုရင်းသဘောတရား
ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂပါဠိတော်ကြီး၌ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ခန်းတွင် - အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ ရူပသမုဒယော = အဝိဇ္ဇာ ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်ဖြစ်၏ - ဤသို့ စသည်ဖြင့် ခန္ဓာ တစ်ပါးတစ်ပါး၌ ဥဒယဉာဏ် (၅)ပါးစီ ရှုကွက်ကို ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ခန္ဓာငါးပါးလုံး၌ ဥဒယဉာဏ် (၂၅)ပါး ဖြစ်၏။
အလားတူပင် - အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ရူပနိရောဓော = အဝိဇ္ဇာချုပ်ခြင်းကြောင့် ရုပ်ချုပ်၏ - ဤသို့ စသည် ဖြင့် ခန္ဓာတစ်ပါးတစ်ပါး၌ ဝယဉာဏ် (၅)ပါးစီ ရှုကွက် ကိုလည်း ဟောကြားထားတော်မူ၏။ ခန္ဓာငါးပါးလုံး၌ ဝယဉာဏ် (၂၅)ပါး ဖြစ်၏။
ဥဒယဉာဏ် (၂၅) + ဝယဉာဏ် (၂၅) = နှစ်ရပ်ကို ပေါင်းသော် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ် အကျယ်ရှုပွားနည်း (၅၀) ဖြစ်၏။ ယင်းရှုကွက်များကို ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာက အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားဖော်ပြထား၏။
၁။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းကြောင့် အကျိုး ခန္ဓာငါးပါးတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းကို ရှုမြင်တတ်သော ဉာဏ်သည် ပစ္စယတော ဥဒယဒဿနဉာဏ် = အကြောင်းတရားအားဖြင့် ဖြစ်မှုကို ရှုမြင်တတ်သော ဉာဏ် မည်၏။
သပြုချောင်းရွာ၊ နွားရေကျော်ကျောင်းစု
သပြုချောင်းရွာ၊ နွားရေကျော်ကျောင်းစု
နိရောဓသစ္စာ
ဆိုလိုရင်းသဘောတရား
ဤ ပစ္စယတော ဥဒယဒဿနဉာဏ်နှင့် ပစ္စယတာ ဝယဒဿနဉာဏ် နှစ်ခုကို ပေါင်းလိုက်သော် ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ် = အကြောင်းတရားအားဖြင့် ဥဒယနှင့် ဝယကို ရှုသော ဉာဏ် မည်၏။ (ဝိသုဒ္ဓိ၊၂၊၂၆၇။)
၃။ ခန္ဓာတို့၏ဖြစ်မှု ( = နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏာ)ကို ရှုမြင် တတ်သောဉာဏ်သည် ခဏတော ဥဒယဒဿနဉာဏ် = ခဏအားဖြင့် အဖြစ်ကို ရှုမြင်တတ်သောဉာဏ် မည်၏။
၄။ ခန္ဓာတို့၏ အပျက် (= ဝိပရိဏာမလက္ခဏာ)ကို ရှုမြင်တတ်သောဉာဏ်သည် ခဏတော ဝယဒဿန ဉာဏ် = ခဏအားဖြင့် အပျက်ကို ရှုမြင်တတ်သော ဉာဏ် မည်၏။
ယင်း ခဏတော ဥဒယဒဿနဉာဏ်နှင့် ခဏတော ဝယဒဿနဉာဏ် နှစ်ခုကို ပေါင်းလိုက်သော် ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ် = ခဏအားဖြင့် ဖြစ်ပျက်ကို ရှုမြင်တတ်သောဉာဏ် မည်၏။
အနုပ္ပါဒနိရောဓနှင့် ဥပ္ပါဒနိရောဓ
အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန်တို့သည် မည်သည့်အခါ ၌ ချုပ်ငြိမ်းသွားကြမည်နည်း၊ ခန္ဓာတို့သည်လည်း မည်သည့်အခါ၌ ချုပ်ငြိမ်းသွားကြမည်နည်းဟု မေးရန် ရှိ၏။
အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန်တို့သည် အရဟတ္တမဂ် ဆိုက်ရောက်သည့်အချိန်၌ အရဟတ္တမဂ်ဉာဏ်နှင့် အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်တို့ ပေါင်းဆုံမိသော အခါ အသင်္ခတဓာတ် အငြိမ်းဓာတ်နိဗ္ဗာန်တရားတော် မြတ်၏ အာရမ္မဏပစ္စယသတ္တိဖြင့် ကျေးဇူးပြုပေးမှု အရှိန်အဝါသတ္တိထူးကြီးကို ဆက်ခံရသော အရဟတ္တ မဂ်ဉာဏ်က ပယ်သတ်လိုက်သည့်အတွက် နောက်ထပ် တစ်ဖန် မည်သည့်အခါမှ ပြန်မဖြစ်နိုင်သော ချုပ်ခြင်း ဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားကြ၏။ ယင်းသို့ နောင်တစ်ဖန် မဖြစ် သော ချုပ်ခြင်းဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှုကို အနုပ္ပါဒနိရောဓဟု ခေါ်ဆို၏။
အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန်တို့ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားသည့်အခါ ဘဝသစ်ကို တွယ်တာမက်မောနေသည့် တဏှာအဖော်သဟာယ်ကို ရရှိပါမှသာလျှင် ဘဝသစ်ဟူသော အကျိုးခန္ဓာကို ဖြစ်စေနိုင်သော သင်္ခါရ ကံတို့သည်လည်း အဝိဇ္ဇာနှင့် တဏှာ အဖော်သဟာယ်ကို မရရှိသဖြင့် ဘဝသစ်ဟူသော အကျိုးခန္ဓာကို ဖြစ်စေနိုင်သည့် စွမ်းအင်များ လည်း ကုန်ခန်းသွားပြီ ဖြစ်၏။ ထို့ကြောင့် အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံတို့သည် အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အနုပ္ပါဒနိရောဓသဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားကြ၏ဟု ဆိုရ၏။
အကြောင်းတရားတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓသဘော အားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် အကြောင်းတရား မရှိတော့သည့်အတွက် အကျိုးခန္ဓာတို့လည်း မရှိနိုင် တော့ရကား အကျိုးခန္ဓာတို့လည်း ပရိနိဗ္ဗာနစုတိကို နောက်ဆုံးထားပြီး ပရိနိဗ္ဗာနစုတိ၏ နောက်ဆွယ်၌ နောင်တစ်ဖန် မဖြစ်သော ချုပ်ခြင်းဟု ခေါ်ဆိုအပ် သည့် အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်း သွားကြ၏။
ယင်းသို့ ပရိနိဗ္ဗာနစုတိသို့ မဆိုက်မီ အတွင်းဝယ် အကြောင်းတရားနှင့်တကွသော ခန္ဓာတို့၏ ခဏမစဲ တသဲသဲ ဖြစ်မှု ပျက်မှုသည်ကား အကြောင်းတရားများ လုံးဝ မချုပ်ငြိမ်းကြသေးသဖြင့် အကြောင်းတရားတို့က ဖြစ်ပေါ်အောင် ကျေးဇူးပြုပေးနေသည့်အတွက် အကျိုး တရားတို့လည်း ချုပ်ပျက်ပြီးနောက် ထပ်ဖြစ်ကြသေး ၏။ ပရိနိဗ္ဗာန် မစံမချင်း ထိုနည်းနှင်နှင် သွားကြ၏။ ယင်းကဲ့သို့ ပျက်ပြီးနောက် နောင်တစ်ဖန် ဖြစ်ခွင့်ရှိသော ပျက်မှု (= ချုပ်မှု)ကို ဥပ္ပါဒနိရောဓ (= နောင် တစ်ဖန် ဖြစ်ခွင့်ရှိသော ချုပ်ပျက်နည်း)ဟု ခေါ်ဆို၏။
ယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်သည် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ပိုင်းသို့ ရောက်ရှိသောအခါ --
၁။ ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ်
၂။ ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ် - တစ်နည်း
၁။ အနုပ္ပါဒနိရောဓ
၂။ ဥပ္ပါဒနိရောဓ
ဤ ဉာဏ်အမြင် နှစ်မျိုးလုံးကို ရရှိအောင် ကြိုးပမ်းရမည် ဖြစ်ပေသည်။ ထိုသို့ ကြိုးပမ်းလိုက်သော အခါ ဝိပဿနာအခိုက် သစ္စာလေးပါး ထင်ရှားလာပုံကို ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂအဋ္ဌကထာက ဤသို့ ဖွင့်ဆိုထား၏။
၁။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်ခြင်းကြောင့် အကျိုး ခန္ဓာတို့၏ ထင်ရှားဖြစ်မှုကို ရှုမြင်တတ်သော ပစ္စယတော ဥဒယဒဿနဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိသဖြင့် -- ခန္ဓာ တို့ကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေတတ်သော ဇနကအကြောင်း တရားကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းကြောင့် - ထိုယောဂါဝစရ ပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်ဝယ် သမုဒယသစ္စာတရားသည် ထင်ရှားလာ၏။
၃။ အဝိဇ္ဇာ တဏှာ ဥပါဒါန် သင်္ခါရ ကံ စသော အကြောင်းတရားတို့၏ အရဟတ္တမဂ်ကြောင့် အနုပ္ပါဒ နိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် အကျိုးခန္ဓာတို့၏ ပရိနိဗ္ဗာနစုတိကို နောက်ဆုံးထားကာ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှုကို ရှုမြင် တတ်သော ပစ္စယတော ဝယဒဿနဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိသဖြင့် - (အကြောင်းတရားတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းသွားခြင်းကြောင့် အကြောင်း တရားရှိသော အကျိုးတရားတို့၏ အနုပ္ပါဒနိရောဓ သဘောအားဖြင့် ချုပ်ငြိမ်းမှုကို ထိုးထွင်းသိမြင်သော ကြောင့်) -- ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်၌ နိရောဓသစ္စာတရားသည် ထင်ရှားလာ၏။
၄။ ခန္ဓာတို့၏ ခဏမစဲ တသဲသဲအားဖြင့် ချုပ်ပျက်မှု (= ဝိပရိဏာမလက္ခဏာ)ကို ရှုမြင်တတ်သော ခဏတော ဝယဒဿနဉာဏ်အမြင်ကို ရရှိသဖြင့် - ခန္ဓာ တို့၏ ခဏမစဲ တသဲသဲ သေကျေ ပျက်စီးနေခြင်း မရဏဒုက္ခကို ထိုးထွင်းသိမြင်ခြင်းကြောင့် - ထိုယောဂါ ဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ အသိဉာဏ်၌ ဒုက္ခသစ္စာတရားသည်ပင် ထင်ရှားလာ၏။
၅။ ထိုယောဂါဝစရပုဂ္ဂိုလ်၏ သန္တာန်ဝယ် ပစ္စယတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿန + ခဏတော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဟူသော နှစ်မျိုးသော ဥဒယဗ္ဗယဒဿနဉာဏ် အမြင်သည် ရှိ၏၊ ယင်းနှစ်မျိုးသော ဥဒယဗ္ဗယဒဿန ဉာဏ်အမြင်သည် ထိုအကြောင်းတရားနှင့်တကွသော ခန္ဓာတို့၏ အပေါ်၌ မသိအောင် ဖုံးလွှမ်းထားတတ် သည့် သမ္မောဟတရားကို တဒင်္ဂအားဖြင့် ပယ်သတ်နိုင်ခြင်းကြောင့် -- လောကီ မဂ္ဂသစ္စာတရားသည် ထင်ရှားလာ၏။
အရိယာအဖြစ်သို့ တက်လှမ်းလိုသော ပုထုဇန် သူတော်ကောင်းသည် ဥဒယဗ္ဗယဉာဏ်ပိုင်းသို့ ရောက် ရှိလာသောအခါ ယင်းသစ္စာလေးပါးကို ဥဒယဗ္ဗယာနုပဿနာဉာဏ်ဖြင့် ထိုးထွင်းသိအောင် ကျင့်ရမည် ဖြစ်သည်။ အထက်အထက်သော မဂ်ဖိုလ်ကို အလို ရှိသော သေက္ခ (= ကျင့်ဆဲ) အရိယာသူတော်ကောင်းသည်လည်း အထက် မဂ်ဖိုလ်အတွက် ဝိပဿနာ ကျင့်သုံးသောအခါ ယင်းသစ္စာလေးပါးကို သိအောင် ကျင့်ရမည်သာ ဖြစ်ပေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဗုဒ္ဓဘာသာ ဝေါဟာရများ
ကံကုန်းရွာ၊ အိုင်စောက်
ကံကုန်းရွာ၊ အိုင်စောက်
ဘန်ဂျီခုန်ခြင်း
ဘန်ဂျီခုန်ခြင်း (Bungee သို့ Bungy Jumping) ဆိုသည်မှာ မြင့်မားသော အဆောက်အဦးတစ်ခု၏ အပေါ်မှ ရှုံ့နိုင် ဆန့်နိုင်သော အီလပ်စတစ်ကြိုးဖြင့် ချိတ်ဆက်၍ ခုန်ချခြင်းကို ခေါ်ခြင်း ဖြစ်သည်။ မြင့်မားသော အဆောက်အဦးမှာ အသေ ဆောက်လုပ်ထားသော အဆောက်အဦး၊ တံတား သို့မဟုတ် ကရိန်း ဖြစ်နိုင်ပြီး မြေပြင်၏ အထက်တွင် ဝဲပျံနိုင်သည့် အစွမ်းရှိသည့် ရွေ့လျားနေသော မီးပုံးပျံ နှင့် ရဟတ်ယာဉ် စသည်တို့၏ အပေါ်မှလည်း ခုန်ချနိုင်သည်။ စိတ်လှုပ်ရှားစရာ ကောင်းသော ခံစားမှုမှာ အမြင့်မှ ကျခြင်းနှင့် အဆုံးသတ်တွင် ပြန်ကန်တက်ခြင်းတို့မှ ရရှိနိုင်သည်။
စက်ကယ်ပြီအထက်ရွာ၊ ဂြင်းချောင်း
စက်ကယ်ပြီအထက်ရွာ၊ ဂြင်းချောင်း
ကိုရီ (ဂြိုဟ်ရံလ)
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဂျူပီတာ၏ ဂြိုဟ်ရံလများ
ပြုံးတုံရွာ၊ ပင်လောင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပင်လောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂတ်စကက်
[[image:gaskets.jpg|thumb|right|250px|အဖုံးအပိတ်နှင့် ဂတ်စကက်များ
1. အို-ရင်း
2. ဖိုင်ဘာဝါရှာ
3. စက္ကူဂတ်စကက်
4. စလင်ဒါ ဟက် ဂတ်စကက်]]
Post-hardcore
Post-hardcore သည် Hardcore punk ဂီတအမျိုးအစား၏ မျိုးပွားတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး Punk rock လှုပ်ရှားမှုတွင် ပျံ့နှံစေခဲ့သည်။ hardcore punk ဖြစ်ရပ်မှ ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပြီး hardcore မှ ညဏ်ကွန့်မြူးမှုများကို ယူထားသည်။ အမျိုးအစားသည် ၁၉၈၀ အလယ်မှ နောက်ပိုင်းအထိ hardcore punk ဖြစ်ရပ်များ စတင်ခဲ့သည့် မြို့များမှ တီးဝိုင်းများမှ တစ်ဆင့် ဖြန့်ချိ၍ ပုံသဏ္ဌာန်ပေါ်လာသည်။ အထူးသဖြင့် Washington D.C မှ ဖြစ်ရပ်ဖြစ်သည်။ Fugazi, Big Blackနှင့် Jawbox တို့ဖြစ်ပြီး post-hardcore ၏ အရင်းအမြစ်ဖြစ်သော noise rock ဆီသို့ နီးစပ်စေခဲ့သည်။