cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
စီးကြီးရွာ၊ ငနုချောင်း
စီးကြီးရွာ (Seegyi(Sigyi))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ငနုချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၁၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငနုချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၁ ဦး၊ မ ၁၂၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ဆည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိန်းခမ်းရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ပိန်းခမ်းရွာ (Pinghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၇၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၉၀ ဦး၊ မ ၄၆၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ
တတိယ စန္ဒသူရိယရာဇာ သည် ရခိုင်ပြည် မြောက်ဦးနေပြည်တော်ကို ၁၇၃၁ ခုနှစ်မှ ၁၇၃၄ ခုနှစ်အထိ အုပ်ချုပ်ခဲ့သော ဘုရင်ဖြစ်သည်။
နော့လရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
နော့လရွာ (Nawtla)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ နော့လကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၉၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တုံမွန်းရွာ၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားလုံရွာ၊ ပန်ယန်းမြို့နယ်
နားလုံရွာ (Narlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ပန်ယန်းမြို့နယ်၊ နား လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၆၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဘာသာပြန်နေ့
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဘာသာပြန်နေ့ ကို ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် စက်တင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ကျင်းပကြသည်။ ဘာသာပြန်နေ့အခမ်းအနားကို အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာဘာသာပြန်သူများအဖွဲ့ (FIT) မှ ၁၉၅၃ ခုနှစ်ကတည်းက ကျင်းပခဲ့ကြသည်။ ၁၉၉၁ ခုနှစ်တွင် FIT သည် ကမ္ဘာပေါ်ရှိ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘာသာပြန်သူများ၏ အားထုတ်မှုနှင့် ကမ္ဘာ့တစ်ဝှမ်းရှိ ဘာသပြန်သူ အဖွဲ့အစည်းများ၏ ကြိုးပမ်းမှုကို ဖော်ပြရန်အတွက် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ဘာသာပြန်နေ့ကို တရားဝင်သတ်မှတ်ရန် စိတ်ကူးရခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ ဂလိုဘယ်လိုက်ဇေးရှင်းခေတ်ကာလတွင် ဘာသာပြန်မှု၏ မရှိမဖြစ်အရေးပါမှုသည် မြင့်မားလာပြီး ဘာသာပြန်မှု၏ ဂုဏ်သိက္ခာကြီးမားမှုကို ဖော်ပြရန်အတွက် ဖြစ်သည်။
ကုရင်ခုံရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကုရင်ခုံရွာ (Kayinkhon)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ပဲကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၇၁၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဲကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၃၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့အဖွဲ့ချုပ်
ကမ္ဘာ့လက်ဝှေ့အဖွဲ့ချုပ် (World Lethwei Federation) ၂၀၁၉ ခုနှစ်တွင် အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ကြီးကြပ်မှုဖြင့် အပျော်တမ်း နှင့် ပရော်ဖက်ရှင်နယ် မြန်မာ့ လက်ဝှေ့ ဟူ၍ စတင်တည်ထောင်ခဲ့သော အဖွဲ့အစည်း ဖြစ်သည်။ WLF အနေဖြင့် လက်ဝှေ့ အားကစားကို မြန်မာနိုင်ငံတွင်သာမက နိုင်ငံတကာတွင် ပိုမိုကျယ်ပြန့်လာအောင် ကူညီဆောင်ရွက်ပေးရန် တာဝန်ယူထားသည်။
မုဋ္ဌောကိုးဆူ
မုဋ္ဌောကိုးဆူသည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ ကမ္မဒေသတွင် ထင်ရှားသော ရွှေမုဋ္ဌောစေတီ တည်ရှိရာ ကိုးနေရာ ဖြစ်သည်။ မဇ္ဈိမဒေသ၊ ပါဋလိပုတ်ပြည်မှ သီရိဓမ္မာသောကမင်းကြီး စေလွှတ်လိုက်သော သာသနာပြုများ တည်ထားခဲ့သည်ဟု ယုံကြည်ကြပြီး၊ သမိုင်းသုတေသီတို့ကမူ ပုဂံပြည် မဏိစည်သူမင်းကြီး၏ ကောင်းမှုကုသိုလ်တော်များ ဖြစ်ကြောင်း ယူဆသည်။ မုဋ္ဌောမှန်လျှင် စောင်းတန်းရှိရမည်။ ကုန်းမြင့် ဖြစ်စေ၊ မြေပြန့် ဖြစ်စေ မုဋ္ဌော၏ အထိမ်းအမှတ်အဖြစ် အုတ်လှေကား စောင်းတန်းကို ပြုလုပ်ကြသည်။ ကမ္မဒေသတွင် ကုန်းကြီး ၉ ကုန်း၊ မုဋ္ဌော ၉ ဆူသည် ထင်ရှားသည်။ မုဋ္ဌောကိုးဆူစလုံး သာသနာပွင့်လျှင် ကမ္မဒေသ ကြက်ပျံမကျ စည်ကားလိမ့်မည်ဟူသော အဟော ရှိသည်။
ရှေးခေတ်ပေစာများတွင် "မုဋ္ဌောကိုးဆူ၊ ဂူလဲ ကိုးလုံး၊ ကုန်းလည်း ကိုးတန်၊ ကန်လဲ သုံးလီ၊ မီးလဲ သုံးဖို၊ ထိုလျှိုပျံ့သင်း၊ ရွှေတိုက်သွင်း၍၊ ပျော်ခင်းစံရာ၊ ဘွဲ့တိုင်သာတည့်၊ မဟာကမ္မ၊ ဒေသမယွင်း၊ မြောက်ဦးစွန်းဝယ်၊ ရွှန်းရွှန်းကျက်သရေ၊ သာပေါင်းထွေ၍၊ ရေယမုံနာ၊ ရစ်လက်ယာနှင့်၊ တောင်မှာမဒေး၊ မဝေးအနား၊ မြောက်မှာမထုံး၊ ပတ်ကုံးရစ်လည်၊ မနီးတထွေ၊ စီးထွေထွေနှင့်၊ မိုးနွေဆောင်းလ၊ မပျက်ရအောင်၊ များလှသတ္တဝါ၊ လူတို့မှာလဲ၊ ဘာသာဘာဝ၊ လုပ်ကိုင်ကြသည်" ဟု ဖော်ပြသည်။
ကမ္မယွန်းကျောင်း ဆရာတော်၏ သုတေသနအရ မုဋ္ဌောကိုးဆူမှာ
ဂွေ့ကြီးရွာ၊ ဝေါမြို့နယ်
ဂွေ့ကြီးရွာ (Gwaytgyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ ဂွေ့ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၈၁၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေ့ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၆၁ ဦး၊ မ ၃၅၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါရှိရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ပါရှိရွာ (Parshi)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ နော့လကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၉၉ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ဟိုလွေရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
နမ့်ဟိုလွေရွာ (Namholway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ဝမ်မတ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၃၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်မတ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၀ ဦး၊ မ ၄၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကင်မွန်းခါးရွာ၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်
ကင်မွန်းခါးရွာ (Kinmunkhar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ နတ်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၀၇၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၆ ဦး၊ မ ၈၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပခုက္ကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဗို့အားတိုင်းကိရိယာ
ဗို့အားတိုင်းကိရိယာ (Voltmeter) ဆိုသည်မှာ လျှပ်စစ်ပတ်လမ်းရှိ အချက် ၂ ချက်အကြား လျှပ်စစ် ပိုတင်ရှယ်ခြားနားချက်ကို တိုင်းတာရန်အသုံးပြုသော ကိရိယာတစ်ခုဖြစ်သည်။ Analog voltmeter သည် circuit ၏ voltage နှင့် အချိုးအစားအတိုင်းအတာကိုဖြတ်ပြီး pointer တစ်ခုကိုရွှေ့သည်။ ဒီဂျစ်တယ်ဗို့မီတာများသည် ဒီဂျစ်တယ် converter ကို Analog အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဗို့အား၏ နံပါတ်ပြသမှုကို ပြသည်။
ဆားကစ်ပုံပေါ်ရှိ voltmeter ကိုစက်ဝိုင်းရှိ အက္ခရာ V ဖြင့်ကိုယ်စားပြုသည်။
Voltmeter ကို အမျိုးမျိုးသော ပုံစံများဖြင့် ပြုလုပ်နေကြသည်။ အမြဲတမ်း တပ်ဆင်ထားသော ကိရိယာများကို မီးစက်များ သို့မဟုတ် အခြား ပုံသေတပ်ဆင်ထားသော ကိရိယာများအား စောင့်ကြည့်ရန် အသုံးပြုသည်။ အများအားဖြင့် multimeter ပုံစံဖြင့် လက်ရှိနှင့် ခုခံမှုကိုတိုင်းတာရန် အများအားဖြင့် တပ်ဆင်ထားသော အိတ်ဆောင်ကိရိယာများသည် လျှပ်စစ်နှင့်အီလက်ထရောနစ်လုပ်ငန်းများတွင်အသုံးပြုသော စံစမ်းသပ်ကိရိယာများဖြစ်သည်။ voltage သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သော မည်သည့်တိုင်းတာမှုကိုမဆို သင့်တော်စွာ ချိန်ညှိထားသောမီတာတစ်ခုတွင်ပြနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် ဓာတုဖြစ်စဉ် စက်ရုံရှိဖိအား၊ အပူချိန်၊ စီးဆင်းမှု (သို့) အဆင့်။
ယေဘုယျသုံး analog voltmeters သည် အပြည့်အဝ အတိုင်းအတာ၏ တိကျမှု၏ တိကျမှု ရှိကောင်းရှိနိုင်ပြီး volt ၏ အစိတ်အပိုင်းမှသည် ထောင်ပေါင်းများစွာအထိ Voltages နှင့် အသုံးပြုသည်။ ဒစ်ဂျစ်တယ်မီတာကို ၁% ထက်ပိုသောမြင့်မားသော တိကျမှုဖြင့် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ အထူးချိန်ညှိထားသော ကိရိယာများသည် တစ်သန်းလျှင်အစိတ်အပိုင်း အနည်းငယ်၏ တိကျမှန်ကန်မှုကိုတိုင်းတာနိုင်သောဓာတ်ခွဲခန်းကိရိယာများနှင့် ပိုမိုမြင့်မားသော တိကျမှုရှိသည်။ amplifier သုံးပြီးမီတာများသည် microvolts ၏သေးငယ်သော voltages ကို တိုင်းတာနိုင်သည်။
တိကျသော voltmeter ပြုလုပ်ရန် problem တစိတ်တပိုင်းသည် ၎င်း၏ တိကျမှန်ကန်မှုကို စစ်ဆေးရန်ချိန်ညှိခြင်းဖြစ်သည်။ ဓာတ်ခွဲခန်းများတွင် Weston Cell ကိုတိကျမှန်ကန်သော အလုပ်အတွက် စံဗို့အဖြစ်အသုံးပြုသည်။ တိကျသောဗို့အား ကိုးကားချက်များကို အီလက်ထရောနစ်ဆားကစ်များပေါ်တွင် အခြေခံသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လျှပ်စစ်မီတာများ ကဏ္ဍ:တိုင်းတာရေး ကိရိယာများ
သဗျာရွာ၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်
သဗျာရွာ(Thabyar)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်၊ သဗျာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,126 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လောင်းလုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်သဲရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
နောင်သဲရွာ (Naungthea)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ မိုင်းကိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၅၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖတ်ကွန်ရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်
ဖတ်ကွန်ရွာ (Hpatkun)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၃၀၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၉ ဦး၊ မ ၉၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သိန္နီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခရွဲတန်းရွာ၊ ဝေါမြို့နယ်
ခရွဲတန်းရွာ (Khayweatan)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ ဂွေ့ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၈၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေ့ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၆၁ ဦး၊ မ ၃၅၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါတို့အားလုံးသေပြီ
ငါတို့အားလုံးသေပြီ သည် ယွန်းချန်းယောင်း၊ ဘတ်ဂျီဟူ၊ ချွဲယီဟျွန်း၊ ဘတ်ဆိုလိုမွန်နှင့် ယူအင်းဆူ တို့ ပါဝင်သရုပ်ဆောင်ထားသည့် ၂၀၂၂ ခုနှစ်ထွက် တောင်ကိုရီးယား ဇွန်ဘီဇာတ်လမ်းတွဲတစ်ပုဒ်ဖြစ်သည်။ ၂၀၀၉ ခုနှစ်မှ ၂၀၁၁ ခုနှစ်အတွင်း ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေခဲ့သည့် ဂျူဒုံးဂွန်း၏ အခု ငါတို့ကျောင်းကတော့ အမည်ရ နေဗာဝဘ်တွန်းအပေါ်တွင် အခြေခံရိုက်ကူးထားသော ဤဇာတ်လမ်းတွဲကို ၂၀၂၂ ခုနှစ်၊ ဇန်နဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့တွင် Netflix မှ ထုတ်လွှင့်ခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကိုရီးယားဘာသာစကား ပါဝင်သော ဆောင်းပါးများ ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား ရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ
တော်ပွန်ရွာ၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်
တော်ပွန်ရွာ(Tawpun)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်၊ တော်ပွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၁၃၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တော်ပွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၃ ဦး၊ မ ၂၅၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၈၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ညက်ဂလဲ့ရွာ၊ ပန်ယန်းမြို့နယ်
ညက်ဂလဲ့ရွာ (Nyetgaleit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ပန်ယန်းမြို့နယ်၊ နား လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၆၇၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျီးတောင်ကျင်းရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကျီးတောင်ကျင်းရွာ (Kyeetaungkyin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ပဲကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၇၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဲကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၃၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟကူဘီးရွာ၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်
ဟကူဘီးရွာ (Hakubee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းပေါက်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်၊ တုံဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၂၄၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၈၈ ဦး၊ မ ၁၅၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စတီဖင်ဘတ်ချလာ
စတီဖင်ဘတ်ချလာ (၁၉၅၃ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၇ ရက်နေ့ဖွား) သည် ဗြိတိသျှလူမျိုး စာရေးဆရာ၊ ဆရာဖြစ်ပြီး သူသည် ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ပတ်သက်သည့် အကြောင်းအရာများနှင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းသို့ တရားအားထုတ်မှုဆိုင်ရာ ဆောင်းပါးများကို ရေးသားခဲ့သူတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ သူသည် ဗုဒ္ဓဘာသာဖြင့် လူသိများသူ ဖြစ်သည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိ
ဘတ်ချလာကို ၁၉၅၃ ခုနှစ်တွင် စကော့တလန်နိုင်ငံ၊ ဒန်ဒီး (Dundee) တွင် ဖွားမြင်ခဲ့သည်။ သူသည် သုံးနှစ်သားအရွယ်ရောက်သည့်အခါ မိသားစုသည် ကနေဒါနိုင်ငံ၊ တိုရွန်တိုသို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သသည်။ ထိုနေရာတွင် သူ၏ မိဘများသည် လမ်းခွဲခဲ့ကြသည်။ သူသည် မိခင်ဖြစ်သူ ဖီးလစ် (Phyllis, ၁၉၁၃ ခုနှစ်ဖွား) နှင့်အတူ  အင်္ဂလန်သို့ ပြန်လာခဲ့သည်။ သူသည် သူ၏ ညီငယ်များဖြစ်သည့် Hertfordshire ဝက်ဖို့ရှိ ဒေးဗစ်နှင့်အတူ  လူသားပီသသည့် ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခုတွင် ကြီးပြင်းလာခဲ့သည်။ သူသည် ဝက်ဖို့သဒ္ဒါကျောင်းတွင် အလယ်တန်းပညာရေးပြီးဆုံးပြီးနောက် ၁၉၇၂ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ (အသက် ၁၈ နှစ်အရွယ်တွင်) အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့ ကုန်းလမ်းကြောင်းဖြင့် ခရီးထွက်ခဲ့သည်။ သူသည် Dharamsala တွင် အခြေချနေထိုင်ခဲ့သည်။ Dharamsala သည် ဒလိုင်းလားမား နေထိုင်သည့် မြို့တော်ဖြစ်ပြီး ထိုနေရာတွင် သူသည် ဂီရှီ Geshé နှင့်အတူ တိဘက်မော်ကွန်းစာကြည့်တိုက်တွင် လေ့လာခဲ့သည်။ ၁၉၇၄ ခုနှစ်၌ သူသည် Gelug ထုံးတမ်းအစဉ်အလာဖြင့် သာမဏေ ဝတ်ခဲ့သည်။ သာမဏေဝတ်၍ လအနည်းငယ်ကြာပြီးနောက်တွင် သူသည် ဆရာကြီးဦးဂိုအင်ကာထံမှ ဆယ်ရက်ကြာဝိပဿနာတရားစခန်းတွင် လေ့လာအားထုတ်ခဲ့သည်။ ဤတရားအားထုတ်မှုမှ သူသည် ဗုဒ္ဓဘာသာ၏ အခြားသောပုံစံများကိုလည်း သိချင်စိတ်ပြင်းပြလာခဲ့သည်။
Geshe Rabten ထံ၏ လမ်းညွှန်သင်ကြားပေးမှုအောက်တွင် တိဘက်ဗုဒ္ဓဘာသာအတွေးအခေါ်ကို လေ့လာရန် ၁၉၇၅ ခုနှစ်တွင် အိန္ဒိယမှ ထွက်ခွာခဲ့သည်။ ရိကွန်တိဘက်အင်စတီကျုတွင် ပထမဆုံးအနေဖြင့် လေ့လာခဲ့ပြီး ထို့နောက်တွင် Le Mont-Pèlerin တွင် လေ့လာခဲ့ပြန်သည်။ သူသည် Geshé Rabten ကို Tharpa Choeling (ယခု Rabten Choeling) တည်ထောင်ရာတွင် ကူညီခဲ့သည်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ်တွင် သူသည် Geshé ကို ဘာသာပြန်တစ်ယောက်အနေဖြင့် ကူညီရန် ဟမ်းဘတ်၊ Tibetisches Institut သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။
၁၉၈၁ ခုနှစ် ဧပြီလတွင် ဘတ်ချလာသည် တောင်ကိုရီးယားရှိ Songgwangsa ကျောင်းတော်သို့ သွားရောက်ခဲ့သည်။ ထိုကျောင်းတော်သည် Kusan Sunim ၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်မှ ဇင်ဗုဒ္ဓဘာသာကျောင်းတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထိုကျောင်းတော်တွင် သူသည် Martine Fages နှင့် တွေ့ဆုံခဲ့သည်။ သူမသည် ပြင်သစ်အမျိုးသမီးတစ်ဦးဖြစ်ကာ ၁၉၇၅ ခုနှစ်သူမသည် ရဟန်းမိန်းမအဖြစ် ခံယူခဲ့သည်။ သူသည် တောင်ကိုရီးယားနိုင်ငံတွင် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဆောင်းဦးရာသီအထိ နေထိုင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်သူသည် တိဘက်၊ တရုတ်၊ ဂျပန်စသည့်နိုင်ငံများရှိ ဗုဒ္ဓဘာာဆိုင်ရာနေရာများသို့ ဘုရားဖူးရန် ထွက်ခွာခဲ့သည်။
Kusan Sunim သေဆုံးပြီးနောက် ၁၉၈၅ ခုနှစ်၊ ဖေဖော်ဝါရီလတွင် ဘတ်ချလာနှင့် Martine Fages တို့သည် လူဝတ်လဲပြီးနောက် ဟောင်ကောင်မြို့တွင် လက်ထပ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်တွင် အင်္ဂလန်သို့ ပြန်လာပြီးနောက် Devon, Totnes အနီးရှိ မြောက်ရှာဖန်အဖွဲ့ Sharpham North Community နှင့် ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ ထို့နောက်ပိုင်း ၁၅ နှစ်ကြာသည့်တိုင်အောင် ဘတ်ချလာသည် ရှာဖန်တွင် နေထိုင်ခဲ့ကာ သူသည် ၁၉၉၂ ခုနှစ်တွင် Sharpham Trust ၏ ဟန်ချက်ညီအောင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်သူတစ်ဦး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့ပြင် သူသည် ဗုဒ္ဓဘာသာလေ့လာသူများအတွက် ရှာဖန်ကောလိပ် (Sharpham College) နှင့် Contemporary Enquiry(၁၉၉၆) တို့ကို ပူးတွဲကာ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၀ မှစကာ သူသည် ဒီဗွန် (Devon) ရှိ Gaia House တရားစင်တာတွင် နည်းပြဆရာဖြစ် ဆောက်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၉၂ ခုနှစ်ကတည်းက သူသည် Tricycle: The Buddhist Review တွင် တည်းဖြတ်သူအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၀ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လတွင် သူနှင့် Martine သည် ပြင်သစ်နိုင်ငံ၊ Aquitaine သို့ ပြောင်းရွှေ့ခဲ့သည်။ သူတို့သည် Bordeaux နှင့် နီးသည့် ရွာလေးတစ်ရွာတွင် နေထိုင်ကြသည်။
ဗုဒ္ဓဘာသာကို ယုံကြည်သူစာရေးဆရာတစ်ယောက်အနေဖြင့် သူသည် အာရုံစူးစိုက်မှုများကို ပါဠိစာပေတွင် မှတ်တမ်းတင်ထား၏ ဗုဒ္ဓ၏ သင်ကြားမှုများသို့ ပြင်းပြင်းပြပြ လေ့လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် သူသည် ဟယ်လီနီးစတစ်ဖီလိုဆိုဖီ (Hellenistic philosophies) ကိုလည်း လေ့လာခဲ့သည်။
ဘတ်ချလာသည် ဗောဓိကောလိပ် ပင်မဌာန၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦး ဖြစ်ကာ သူသည် ဗုဒ္ဓဘာသာပါဠိစာပေရှိ တရားစာပေများ စကားပြန်အဖြစ် စိတ်စိုက်ကာ လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူသည် Center for Pragmatic Buddhism's[6] Advisory Board ၏ အဖွဲ့ဝင်တစ်ဦးလည်းဖြစ်သည်။
မသိခေါက်ရက် အဝင်နက်
မသိခေါက်ရက် အဝင်နက် သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်
မျက်မမြင်တစ်ဦးသည် ဆူးငြောင့် ခလုတ် ထူပြောသော လမ်းကို သာယာသော လမ်းဟု ထင်မှတ်သဖြင့် ခြေထောက်ကို မဆဘဲ နင်းရာ ဆူးငြောင့်သည် နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း စူးဝင်သကဲ့သို့ ပညာမရှိသော လူမိုက်တို့သည် မကောင်းမှု ဒုစရိုက်ကို ကျူးလွန်လျှင် ကမ်းကုန်အောင် ကျူးလွန်တတ်ကြသည်။
"မသိခေါက်ရက် အဝင်နက်သို့၊ ဖက်လက်တူမြို့၊ သူမိုက်တို့လည်း၊ စားဖို့သောက်ကမ်း၊ တမ်းလတ်သောအခါ၊ အာသာရမ်းရမ်း၊ လျှာရည်ရွှမ်းမျှ၊
ပိန်းနိမ်ရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ပိန်းနိမ်ရွာ (Pingnein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းကောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၈၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းကောင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၆၉၀ ဦး၊ မ ၄၆၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၉၂၉၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆွတ်ရုတမြို့၊ အအိုမိုရိ
ဆွတ်ရုတမြို့ (鶴田町 ဆွတ်ရုတမချိ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိုမိုရိစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ ဧပြီလ ၁ ရက်နေ့တွင် မြို့နေ လူဦးရေသည် ၁၃၃၂၂ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၉၀  ဦး ရှိသည်။ အိမ်ထောင်စု ၅၃၉၈ စု ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၄၆.၄  စတုရန်းကီလိုမီတာ ( ၁၇.၉ စတုရန်းမိုင်)  ကျယ်ဝန်းသည်။
ဂျင်းဖြူဂမုန်း
ဂျင်းဖြူဂမုန်းသည် အရွက်ဖားဖားဝိုင်းဝိုင်း သဏ္ဌာန်နှင့် ဆင်တူ၍ သာမန် ဂျင်း(ချင်း)တို့နှင့် ကွဲပြားသော်လည်း ဥမှာ ဂျင်းနှင့် အနံ့အရသာ တူသည်။ ဥကို ဆိတ်ဖဲ့ကြည့်လျှင် အဖြူရောင် ဖြစ်ပြီး၊ အကြောလိမ်းဆေး ဖော်ရာ၌ အသုံးဝင်သည်။ အမျိုးသမီး ရောဂါများအတွက် ဂျင်းဖြူ၊ ဂျင်းနက်ဂမုန်း ပေါင်းစပ်၍ ဆေးဖော်စပ်ရသည်။ အဂ္ဂိရတ်တွင်မူ အထူးသဖြင့် ပြဒါးသတ်ဆေးအဖြစ် သုံးသည်။
ယောင်စောင်းရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ယောင်စောင်းရွာ (Yawngsawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ နော့လကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၃၀၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်လျှင်းရွာ၊ ပန်ယန်းမြို့နယ်
ပန်လျှင်းရွာ (Panghlyin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ပန်ယန်းမြို့နယ်၊ နား လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၆၇၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်ကျွန်းရွာ၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်
နတ်ကျွန်းရွာ (Natkyun)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ နတ်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၀၇၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နတ်ကျွန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၆ ဦး၊ မ ၈၃၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပခုက္ကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြကုန်းရွာ၊ ဝေါမြို့နယ်
မြကုန်းရွာ (Myakone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ ဂွေ့ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၈၂၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေ့ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၂၆၁ ဦး၊ မ ၃၅၉၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၈၅၃ ဦးနေထိုင်သည်။
သဘော့ဆိပ်ရွာ၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်
သဘော့ဆိပ်ရွာ(Thabawtseik)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်၊ ကျောက်ဆင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,172 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လောင်းလုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝှေ့တတ်သည့် နွားကို ရှောင်ပြန်၊ ကန်တတ်သည့် နွားနှင့် ညား
ဝှေ့တတ်သည့် နွားကို ရှောင်ပြန်၊ ကန်တတ်သည့် နွားနှင့် ညား  သည် မြန်မာ စကားပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်
ဝှေ့တတ်သည့် နွားကို မဝယ်မိအောင် ရှောင်ကာမှ ကန်တတ်သည့် နွားကို ဝယ်မိလျက်သား ဖြစ်သည် ဆိုသကဲ့သို့ အဆိုးတစ်ခုမှ လွတ်အောင် ရှောင်ကွင်းကာမှ အလားတူ အဆိုးတစ်ခုနှင့် ပက်ပင်း တိုးပြန်သည်။
"ဝှေ့တတ်သည့် နွားကို ရှောင်ပြန်၊ ကန်တတ်သည့် နွားနှင့် ညား၊ ကျားကို ကြောက်၍ ရှင်ကိုကိုး၊ ရှင်ညို ကျားထက်ဆိုး။"
မိုင်းပါးရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်
မိုင်းပါးရွာ (Mongpar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၂၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၉ ဦး၊ မ ၉၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သိန္နီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ်ညီးရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
နမ်ညီးရွာ (Namnyee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ဝမ်မတ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၃၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်မတ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၀ ဦး၊ မ ၄၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စီးကြီးရွာ၊ ဆန်ဆွဲ
စီးကြီးရွာ (Seegyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ရွှေဘိုခရိုင်၊ တန့်ဆည်မြို့နယ်၊ ဆန်ဆွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၂၈၁၄ ဖြစ်သည်။
ဖန်ဝိုးရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
ဖန်ဝိုးရွာ (Hpanwoe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ နော့ဝါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၇၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘရစ်ချိုစ် - သစ်တောသည် ငါတို့၏ဥစ္စာ
ပြင်ပလင့်ခ်
ကဏ္ဍ:၂၀၁၂ ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:ဘရာဇီး ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:ပေါ်တူဂီဘာသာစကား ရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ ကဏ္ဍ:ဘရာဇီး ကာတွန်းရုပ်ရှင်ဇာတ်ကားများ
ခါကျားဒေရွာ၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်
ခါကျားဒေရွာ (Hkarkyarday)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းပေါက်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်၊ တုံဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၂၄၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၈၈ ဦး၊ မ ၁၅၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေးမောင် (စာရေးဆရာ)
ဦးအေးမောင်သည် ဗုဒ္ဓဘာသာကျမ်းပြု စာရေးဆရာတစ်ဦး ဖြစ်သည်။ စာပေဗိမာန်တွင် လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ်လည်း တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သူလည်း ဖြစ်သည်။
အတ္ထုပ္ပတ္တိ
ဦးအေးမောင်ကို ၁၉၁၄ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၂ ရက်နေ့တွင် ပြင်ဦးလွင်မြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ မိဘများမှာ ဦးသိန်းကျော် နှင့် ဒေါ်သင်တို့ ဖြစ်ကြသည်။
ပညာရေး
ဦးအေးမောင်သည် ၁၉၃၂ ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၊ ဝယ်စလီကျောင်းမှ ဆယ်တန်းအောင်မြင်ခဲ့ပြီး ရန်ကုန် ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ်သို့ တက်ရာက်၍ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ဆရာဖြစ်စာမေးပွဲကို အောင်မြင်သည်။ မုံရွာမြို့ ဝယ်လစလီကျောင်းတွင် ၁၉၃၈ ခုနှစ်မှ ၁၉၄၀ အထိ သုံးနှစ်ကြာ ဆရာလုပ်ခဲ့၏။ ထို့နောက်တွင် ရန်ကုန်ဆရာဖြစ်သင်ကောလိပ်တွင် လေ့ကျင့်ရေးကျောင်း၌ ဆရာအဖြစ် နှစ်နှစ်လုပ်ခဲ့သည်။
စာပေရေးရာ လုပ်ကိုင်မှု
၁၉၄၉ ခုနှစ်မှ ၁၉၇၅ ခုနှစ်အထိ စာပေဗိမာန်တွင် လက်ထောက်အယ်ဒီတာအဖြစ် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ဦးအေးမောင် (စာပေဗိမာန်) ကလောင်ဖြင့် စာပေဗိမာန်မဂ္ဂဇင်း၊ သင့်ဘဝမဂ္ဂဇင်း၊ မြဝတီမဂ္ဂဇင်း၊ ဂါးဒီယန်မဂ္ဂဇင်း၊ လုပ်သားပြည်သူ့နေ့စဉ် (မြန်မာ − အင်္ဂလိပ်) သတင်းစာနှင့် အခြားမဂ္ဂဇင်း စာစောင်များတွင် ဘာသာရေး၊ စိတ်ပညာ၊ ဒဿန၊ သိပ္ပံပညာနှင့် အခြားပညာရေး သုတဆောင်းပါးများကို မြန်မာ၊ အင်္ဂလိပ် နှစ်ဘာသာဖြင့် နှစ်ပေါင်း ၂၀ ကျော်မျှ ရေးသားခဲ့သည်။
ရေးသားခဲ့သော စာပေများ
ဦးအေးမောင်သည် ဗုဒ္ဓနှင့် ဗုဒ္ဓဝါဒ၊ ဗီဇနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်၊ လူ့စိတ်သဘာဝ၊ သိပ္ပံနည်းစူးစမ်းမှုနှင့် သိပ္ပံပညာသဘော၊ စိတ်ဝိညာဉ်ဆိုင်ရာ လေ့လာတွေ့ရှိချက်များ၊ ဘဝဆည်းဆာ၊ စိတ်ပညာနှင့် ကိုယ်ကျင့်တရား၊ စိတ်ပညာနှင့် စိတ်ငြိမ်းချမ်းမှု၊ သေသည်၏ အခြားမဲ့၌၊ လူ့ဘဝလူ့လောကအမြင်၊ ပိဋကတ်မှ ဗုဒ္ဓနှင့် ဓမ္မ၊ ဗုဒ္ဓအမြင် လူသားစွမ်းအင်၊ လူတစ်ယောက်၏ ခွန်အား၊ ဗုဒ္ဓနှင့် ဗုဒ္ဓဝါဒ၏ ထူးခြားချက်များ စသည့်စာအုပ်များကို ရေးသားပြုစုခဲ့သည်။
ထို့ပြင် မဟာစည်ဆရာတော်၏ တရားစာအုပ် ငါးအုပ်၊ ကမ္ဘာအေး သာသနာရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ပိဋကတ်ဘာသာပြန်စာပေဖြန့်ချိရေးအဖွဲ့အတွက် မဇ္ဈိမနိကာယ် (မူလပဏ္ဏာသ)၊ ထေရအပါဒါန် (ပထမပိုင်း) နှင့် မင်းကွန်းဆရာတော်၏ မဟာဗုဒ္ဓဝင် (စတုတ္ထတွဲ) များကို အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုခဲ့သည်။
ဗုဒ္ဓနှင့် ဗုဒ္ဓဝါဒ (သုံးတွဲ) ကို ပေါင်းချုပ်အဖြစ် ပြန်လည် ပြုပြင်ရေးသားခဲ့ပြီး ၎င်းကို THE BUDDHA AND HIS TEACHING ဟူသော အမည်ဖြင့် အင်္ဂလိပ်ဘာသာသို့ ပြန်ဆိုရေးသားခဲ့သည်။
ဘဝနိဂုံး
၂၀၀၂ ခုနှစ်၊ မေလ ၁၁ ရက် (စနေနေ့) ညနေ ၄ နာရီ ၃၅ မိနစ်တွင် ရန်ကုန်မြို့၊ စမ်းချောင်းရပ်၊ သံတံတားလမ်းနေအိမ်တွင် ကွယ်လွန်အနိစ္စရောက်သည်။ ဇနီးဖြစ်သူမှာ ဒေါ်သန်းရင် (ကွယ်လွန်) ဖြစ်ပြီး သားသမီးငါးဦး ကျန်ရစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ အမျိုးသား စာရေးဆရာများ ကဏ္ဍ:၁၉၁၄ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၀၂ ကွယ်လွန်သူများ ကဏ္ဍ:မြန်မာ စာရေးဆရာများ
ဂျင်းနက်ဂမုန်း
ဂျင်းနက်ဂမုန်း (ချင်းနက်ဂမုန်း)သည် သာမန်ဂျင်း(ချင်း)ပင်ကဲ့သို့ပင် အရွက်သေးသေး ရှည်ရှည် ဖြစ်ပြီး ဥကို ဆိတ်ကြည့်လျှင် နက်ပြာပြာ ရှိသည်။ ဂျင်းထက် အနံ့အရသာ ပိုပြင်း၍ ရှားပါးလှသော ဂမုန်း အမျိုးအစား ဖြစ်သည်။ အကြောအဆစ်ဝေဒနာများအတွက် လိမ်းဆေး ဖော်စပ်ရာတွင် သုံးပြီး အဂ္ဂိရတ်လုပ်ငန်းခွင်တွင်လည်း သုံးသည်။ ဂျင်းဖြူဂမုန်းဟုလည်း ရှိသည်။
ဂျင်းနက်၏ ပုံပန်းသဏ္ဍန် ပင်စည်မရှိသော သစ်မြစ်သစ်ဖု ဆေးဖက်ဝင်အပင်ဖြစ်ပြီး ၈လက်မ ဝန်းကျင်အမြင့်ရှိပါတယ်။ အမြစ်ဥက သေးငယ်ပြီး ပြာနက်သော အဆင်းရှိပါတယ်။ အရွက်က ရွက်ထီးဖြစ်ပြီး ၃လက်မမှ ၆လက်မ ဝန်းကျင်ရှည်ပြီး ၂လက်မမှ ၄လက်မဝန်းကျင် ကျယ်ပါတယ်။ ဘဲဥပုံသဏ္ဍန် အရွက်ဖြစ်ပြီး အနည်းငယ် ခေါက်ချိုးညီမှုမရှိပါ။ အပွင့်အနည်းငယ်သာ ပွင့်ပြီး အဖြူအလယ်မှာ ခရမ်းပြာရောင်တွေ့နိုင်ပါတယ်။ ဂျင်းနက်ရဲ့ အာနိသင် – မြန်မာပြည်မှာ ဆနွင်းနက်၊ နနွင်းနက်အဖြစ် လူအများစုက အမှတ်မှားတတ်ကြပါတယ်။ တကယ်က ဂျင်းနက်၊ ဆနွင်းနက်၊ ဆနွင်းပြာ၊ ဂမုန်းတိမ်ပြာ စတဲ့ အမည်တွေဟာ ပတ်ချာလည် ရှုပ်ထွေးနေတဲ့ ပညာ ရှင်တို့သာ ခွဲခြား ဆန်းစစ်နိုင်တဲ့ မျိုးစိတ်တွေပါပဲ။
ထိုင်းနိုင်ငံမှာ နှစ်ထောင်ချီကာ နန်းတွင်းသုံး ဂျင်းဆင်းအဖြစ် ပီယဆေးကောင်းသဖွယ် တိုးတိုး တိတ်တိတ် သုံးစွဲလာခဲ့တာ ကြာမြင့်ပြီဖြစ်ပါတယ်။ အခုနောက်ပိုင်းမှာတော့ သိပ္ပံနည်းကျ စမ်း သပ်မှုပေါင်း များစွာပြုလုပ်ပြီးဖြစ်လို့ ယောက်ျားတို့ရဲ့ ပီယဆေးကြီးအပြင်၊ ကိုယ်တွင်းကိုယ်ပ ပြည်တည်နာ၊အပူလောင်နာ၊ အဖုအကျိတ်အနာ၊ အစာအိမ်နာတွေသာမက နှလုံးအားကောင်းဆေး၊ အဆစ်အမြစ် လေးဘက်နာ၊ ကိုယ်လက်ထုံကျဉ် မသသန်မစွမ်း၊လေဖြတ်လေငန်းရောဂါတွေပါ ကုသနိုင်တဲ့ဆေးကောင်းကြီးအဖြစ် ယုံယုံကြည်ကြည်သုံးစွဲနိုင်ကြောင်းကို အထပ်ထပ် စမ်း သပ်ပြီးသောသိပ္ပံစမ်းသပ်မှှုများများမှ သိရှိလေ့လာမိပါတယ်။ ဒါပေမယ့် တန်ဆေးလွန်ဘေး ဆိုတဲ့အတိုင်း တရက်ကို ၁.၃၅ ဂရမ် (လက်ဖက်စားဇွန်းတဇွန်း) ထက် မပိုသောနှုန်းထားဖြင့်သာစားသုံးသင့်ပြီး ပုံမှန် စားသုံးပါက အထက်ဖော်ပြပါ ရောဂါများပျောက်ကင်းသက်သာစေကြောင်း ဖော်ပြအပ်သည်။
ဝမ်ချိုင်း
ဝမ်ချိုင်းသည် မြန်မာ့ လက်ဝှေ့သမား တဦးဖြစ်ပြီး၊ ၁၃၃၃ ခု၊ တပို့တွဲလ၊ သောကြာနေ့တွင် ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ ကော့နွယ်ကျေးရွာ၌ အဖ ဦးမန်းမြတ်၊ အမိ ဒေါ်ငြိမ်းရင်တို့က မွေးဖွားသည်။ သားသမီး လေးဦးအနက် အငယ်ဆုံး ဖြစ်ပြီး၊ သတ္တမတန်းထိ ပညာသင်ယူခဲ့သည်။ သူ၏ လက်ဝှေ့ ပထမဆရာရင်းမှာ ထိုင်းနယ်စပ်က လက်ဝှေ့သမားကြီး ဦးအကျောက် ဖြစ်သည်။ ငယ်စဉ်ကပင် ရင်ကြပ်၊ အဆုတ်ပွ ဝေဒနာ ရှိသည်။
နားဖန်ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
နားဖန်ရွာ (Narhpan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ဝမ်မတ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၂၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်မတ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၀ ဦး၊ မ ၄၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရုံးခုံရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ရုံးခုံရွာ (Yonekhon)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ ပဲကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၇၁၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပဲကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၈၁ ဦး၊ မ ၁၃၄၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၂၆ ဦးနေထိုင်သည်။
တော်ပေါင်းရွာ၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်
တော်ပေါင်းရွာ(Tawpaung)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ချောင်းဆုံမြို့နယ်၊ တကူပတီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၁၆၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တကူပတီကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၆၈ ဦး၊ မ ၆၃၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၀၇ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောင်းဆုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ဟိုကွဲရွာ၊ ပန်ယန်းမြို့နယ်
ပန်ဟိုကွဲရွာ (Panghokwe)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ပန်ယန်းမြို့နယ်၊ နား လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၆၇၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မလို ကူးတို့ခ တောင်း
မလို ကူးတို့ခ တောင်း သည် မြန်မာ စကားပုံ တစ်ခု ဖြစ်သည်။
အဓိပ္ပာယ်
ကူးတို့သမားသည် ကူးတို့ခမယူဘဲ လိုလိုချင်ချင် တစ်ဖက်ကမ်းသို့ ပို့ဆောင်ပြီး စိတ်အခန့်မသင့်ဖြစ်သော တစ်ချိန်တွင်မှ ကူးတို့ခကို ပြန်တောင်းသကဲ့သို့ ကျေနပ်နှစ်သက်၍ မျှော်လင့်ချက်မထားဘဲ လိုလိုချင်ချင် ကူညီခြင်း၊ ပံပိုးခြင်း ပြုလုပ်ပြီး နောင်အခန့်မသင့်သော တစ်ချိန်တွင်မူ ယခင်ကျေးဇူးပြုခဲ့ခြင်းအတွက် ပြန်လည်ပေးဆပ်ရန် ပြောဆိုသည်။
ဘရစ်ချိုစ် (တီဗွီဇာတ်လမ်းတွဲ)
ဘရစ်ချိုစ် (Brichos) သည် ဘရာဇီး အန်နီမေရှင်းရုပ်မြင်သံကြားစီးရီးဖြစ်သည်။ ၎င်းကို ၁၃ အောက်တိုဘာ ၂၀၁၄ ခုနှစ်တွင် တီဗွီ ဘရာဇီး ရုပ်သံလိုင်း တွင် ထုတ်လွှင့် ပြသခဲ့သည်။
ပြင်ပလင့်ခ်
ကဏ္ဍ:ကာတွန်းရုပ်သံဇာတ်လမ်းတွဲများ
ခိုတင်ရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ခိုတင်ရွာ (Hkotin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းကျိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၇၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းကျိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၈၁ ဦး၊ မ ၁၆၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက္ကယ်တောင်ရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မှုံကတုံးရွာ၊ ဝေါမြို့နယ်
မှုံကတုံးရွာ (Hmonkatone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ မှုံကတုံးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၇၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မှုံကတုံးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၈၀ ဦး၊ မ ၈၄၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၆၂၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နော်ပါလိုင်းရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
နော်ပါလိုင်းရွာ (Nawparlai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ ဝမ်မတ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၃၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်မတ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၄၄၀ ဦး၊ မ ၄၂၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၈၆၇ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်လှရွာ၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်
ညောင်လှရွာ (Nyaunghla)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပခုက္ကူမြို့နယ်၊ ညောင်လှကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၀၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်လှကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၁ ဦး၊ မ ၁၂၉၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၂၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပခုက္ကူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျားနို့
thumb|300x300px| ပျားနို့ဖြင့် ဝန်းရံထားသော ဖွံ့ဖြိုးဆဲ ပျားဘုရင်မ သားလောင်းများ ပျားနို့ သည် ပျားသားလောင်း နှင့် အရွယ်ရောက်ပြီး ပျားဘုရင်မများ ၏ အာဟာရအတွက် အသုံးပြုသော ပျားရည် စစ်ထုတ်မှုတစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းကို သူနာပြုပျားများ၏ လည်ချောင်း အတွင်းရှိ ဂလင်းများ မှစစ်ထုတ်ပြီး လိင်မခွဲခြားဘဲ မျိုးစိတ်မခွဲခြားဘဲ ကိုလိုနီအတွင်းရှိ သားလောင်းအားလုံးကို အစာကျွေးသည်။ thumb| ပျားဘောင်ပေါ်ရှိ ဆဲလ်တစ်ခုအတွင်းမှ ပျားဘုရင်မသား‌ောင်း ပျားဘုရင်မအသစ်များဖန်တီးခြင်းလုပ်ငန်းစဉ်အတွင်း အလုပ်သမားပျားများသည် အထူးပျားဘုရင်မဆဲလ်များကို ဖန်တီးကြသည်။ ဤဆဲလ်များရှိ သားလောင်းများကို ပျားနို့ အများအပြားဖြင့် အစာကျွေးသည်။ ဤအစာကျွေးခြင်းမျိုးသည် ဥဥရန် လိုအပ်သော အပြည့်အ၀ဖွံ့ဖြိုးသော သားဥအိမ်များ အပါအဝင် ပျားဘုရင်မ ခန္ဓာကိုယ်ပုံပန်းသဏ္ဌာန်အစိတ်အပိုင်းများ ဖွံ့ဖြိုးမှုကို အစပျိုးပေးသည်။
တစ်ခါတစ်ရံတွင် ပျားနို့ကို အစားထိုးဆေးပညာ အမျိုးအစားအောက်တွင်ပါဝင်သော  ပျားကုထုံး တွင် အသုံးပြုသည်။ လူသားများအတွက် အာဟာရဖြည့်စွက်စာ အဖြစ် မကြာခဏ ရောင်းချလေ့ရှိသော်လည်း ပျားနို့ စားသုံးခြင်းသည် လူသားများအတွက် ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးများပေးသည်ဟူသော အဆိုကို လက်ရှိအထောက်အထားများက ပံ့ပိုးခြင်းမရှိကြောင်း ဥရောပအစားအစာဘေးကင်းလုံခြုံရေးအာဏာပိုင်အဖွဲ့က ကောက်ချက်ချထားသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင်၊ အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးကွပ်ကဲရေးဌာနသည် အမှန်တကယ်မဟုတ်သည့် ကျန်းမာရေးအကျိုးကျေးဇူးများဖြင့်ကြော်ငြာကာဈေးကွက်တင်ရောင်းချသည့် ပျားနို့ထုတ်ကုန်ကုမ္ပဏီများကို တရားဥပဒေအရ အရေးယူခဲ့ပြီးဖြစ်သည်။
ပါဝင်မှု
ပျားနို့ တွင် ရေ ၆၇%၊ ပရိုတင်း ၁၂.၅%၊ ရိုးရိုး သကြား ၁၁% ( monosaccharides ), fatty acids ၆% နှင့်  10-hydroxy-2-decenoic acid (10-HDA) ၃.၅% တို့ပါဝင်သည်။ ၎င်းတွင် အနည်းလို သတ္တုဓာတ်များ ၊ ဘက်တီးရီးယားသေစေသောပစ္စည်းနှင့် ပဋိဇီဝ ပါဝင်ပစ္စည်းများ၊ pantothenic acid (ဗီတာမင် ဘီ5)၊ pyridoxine ( ဗီတာမင် ဘီ6 ) နှင့် ပမာဏအနည်းငယ်မျှသော ဗီတာမင် စီ  တို့ ပါဝင်သော်လည်း အဆီတွင်ပျော်ဝင်နိုင်သော ဗီတာမင် A ၊ D ၊ E သို့မဟုတ် K တို့ မပါဝင်ပေ။
အသားဓာတ်များ
ပျားနို့၏အဓိကအသားဓတ် (MRJPs) သည် ပျားရည်ထုတ်သောပျားများမှ စစ်ထုတ်လိုက်သော အသားဓာတ် မိသားစုဖြစ်သည်။ အဆိုပါအသားဓာတ်မိသားစုတွင် အသားဓာတ်ကိုးမျိုးပါဝင်ပြီး ၎င်းတို့အနက် MRJP1 (Royalactin)၊ MRJP2၊ MRJP3၊ MRJP4 နှင့် MRJP5 တို့သည် လုပ်သားပျား မှစစ်ထုတ်လိုက်သော ပျားနို့ထဲတွင် ပါဝင်ပါသည်။ MRJP1 သည် အပေါများဆုံးဖြစ်ပြီး အရွယ်အစားအကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ အသားဓာတ်ငါးမျိုးသည် ပျားနို့တွင်ပါသော အသားဓာတ်စုစုပေါင်း၏ ၈၃ မှ ၉၀% အထိ ပါဝင်ပါသည်။ ပျားနို့ကို ရှေးခေတ်ကတည်းက တိုင်းရင်းဆေး တွင် အသုံးပြုခဲ့ကြပြီး ပျားနို့တွင်ပါသော MRJP များသည် အဓိကဆေးဖက်ဝင်ပစ္စည်းများဖြစ်ကြောင်း သက်သေပြထားကြပြီးဖြစ်သည်။ ပျားနို့ကို မျိုးဗီဇ ကိုးမျိုး ( mrjp genes ) ပါသည့် မျိုးဗီဇမိသားစုက ထုတ်လုပ်ပေးသည်။ အဆိုပါ မျိုးဗီဇမိသားစုမှာ သီးထိုးယင်ကောင် ( Drosophila ) နှင့် ဘက်တီးရီးယားများရှိ မျိုးဗီဇ ကဲ့သို့သော အဝါရောင် မျိုးရိုးဗီဇမိသားစု ၏ အုပ်စုဝင်များဖြစ်ပါသည် ။ ပျားနို့သည် ပျားဘုရင်မသားလောင်း နှင့် လုပ်သားပျားသားလောင်းများ ဟူ၍ သားလောင်းများ ကွဲကွဲပြားပြား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာစေရာတွင် အဓိကပါဝင်ပြီး ပျားကိုလိုနီအတွင်း အလုပ် ခွဲဝေလုပ်ကိုင်ခြင်းစနစ် ကို ဖြစ်ပေါ် စေပါသည်။
ဗီဇပြောင်း သက်ရောက်မှု
ပျားဘုရင်မများနှင့် လုပ်သားပျားများသည် ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းချုပ်ထားသော phenotypic polymorphism ၏ အထူးခြားဆုံး ဥပမာများထဲမှ တစ်ခုကို ကိုယ်စားပြုသည်။ သားလောင်းနှစ်ကောင်တွင် တူညီသော DNA ရှိရာမှ တစ်ကောင်သည် အလုပ်သမားဖြစ်လာသော်လည်း တစ်ကောင်မှာ ဘုရင်မတစ်ပါးဖြစ်လာကာ အရွယ်ရောက်ပြီးပျားနှစ်ကောင်သည် ခန္ဓာဗေဒ ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ သက်တမ်းနှင့် မျိုးပွားနိုင်မှုတို့ အပါအဝင် ကျယ်ပြန့်သော ဝိသေသလက္ခဏာပိုင်းတွင် များစွာ ကွဲပြားနေသည်။ ပျားဘုရင်မများသည် အမျိုးသမီးလိင်ဇာတ်အမျိုးအစားအဖြစ် ဖွဲ့စည်းထားပြီး ကြီးမားသောတက်ကြွသောသားဥအိမ်များပါရှိကာ လုပ်သားပျားအမများတွင်မူ သိမ်နေသော လှုပ်ရှားမှုမရှိသော သားဥအိမ်များသာပါရှိသဖြင့် မြုံနေသော သဘောရှိပါသည်။ ဘုရင်မ-အလုပ်သမား ဖွံ့ဖြိုးမှုဆိုင်ရာ ပိုင်းခြားမှုကို တော်ဝင်ဂျယ်လီဖြင့် ကွဲပြားသော အစာကျွေးခြင်းဖြင့် မျိုးဗီဇအရ ထိန်းချုပ်ထားသည်။ အထူးသဖြင့် Royalactin ပရိုတင်းကြောင့် ဖြစ်ပုံရသည်။ ဘုရင်မဖြစ်လာရန် ရည်မှန်းထားသော ပျားသားလောင်း အမကို ပျားနို့ အမြောက်အမြား ကျွေးမွေးသည် ။ ၎င်းသည် ဘုရင်မ၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို ဖြစ်ပေါ်စေသည့် မော်လီကျူးဖြစ်ရပ်များကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။ ဤဖြစ်စဉ်ကို CpG methylation ဟုခေါ်သော DNA ၏ epigenetic ပြုပြင်မွမ်းမံခြင်းဖြင့် ဖျန်ဖြေပေးကြောင်း ပြသထားသည်။ အသစ်ပေါက်လာသော သားလောင်းများတွင် မီသလိတ် DNA ထုတ်ပေးသည့် အင်ဇိုင်းတစ်ခု၏ ထုတ်ဖော်မှုကို အသံတိတ်စေခြင်းသည် သားလောင်းကြီးထွားမှုလမ်းကြောင်းအပေါ် ပျားနို့ကဲ့သို့ အကျိုးသက်ရောက်မှုကို ဖြစ်စေသည်။ DNA methylation ပမာဏ လျော့ကျသွားသော လူအများစုသည် အပြည့်အဝဖွံ့ဖြိုးသော သားဥအိမ်ရှိသော ဘုရင်မများအဖြစ် ပေါ်ထွက်လာကြသည်။ ဤတွေ့ရှိချက်သည် ပျားရည်တွင် DNA methylation ၏ epigenetic information ကို အာဟာရထည့်သွင်းခြင်းဖြင့် ကွဲပြားစွာပြောင်းလဲနိုင်စေသည်ဟု အကြံပြုထားသည်။
သံလျှင်ရွာ၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်
သဘော့ဆိပ်ရွာ(Thabawtseik)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်၊ ကျောက်ဆင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,172 ဖြစ်သည်။
ပျားနို့
ပြုစုပျိုး‌ောင်ခြင်း
ပျားနို့ကို ပျားဘုရင်မထုတ်လုပ်ရန် ရွှေ့ပြောင်းနိုင်သောဘောင်အဖုများဖြင့် ကိုလိုနီနယ်များကို နှိုးဆွခြင်းဖြင့် ရိတ်သိမ်းသည်။ ပျားနို့ကို ဘုရင်မဆဲလ်တစ်ခုစီ ( ပျားလပို့ ) မှ လေးရက်ခန့်သားလောင်းအရွယ်တွင် စုဆောင်းသည်။ ဤအရာများသည် ပမာဏများသော ဆဲလ်များသာဖြစ်သည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် နို့ကို အလုပ်သမားသားလောင်းအား ကျွေးသောအခါ၊ ၎င်းတို့ထံသို့ တိုက်ရိုက် ကျွေးမွေးပြီး ၎င်းကို ထုတ်လုပ်သည့်အတိုင်း စားသုံးကြပြီး သားလောင်းများ၏ ဆဲလ်များသည် သားလောင်း စားသုံးနိုင်သည်ထက် ပိုမိုမြန်ဆန်သော ပျားနို့ဖြင့် သိုလှောင်ထားခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ဘုရင်မဆဲလ်များတွင်သာ ပျားနို့၏ ရိတ်သိမ်းခြင်းကို လက်တွေ့ကျသည်။
သံလျှင်ရွာ၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လောင်းလုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပျားနို့
ပြုစုပျိုး‌ောင်ခြင်း
၅-၆ လရှိသော တရာသီအတွင်း ကောင်းမွန်စွာ စီမံခန့်ခွဲနိုင်သော ပျားအုံတစ်အုံသည် ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် 500 g ထုတ်ပေးနိုင်သည်။ ပျားနို့ ထုတ်ကုန်သည် ပျက်စီးလွယ်သောကြောင့် ထုတ်လုပ်သူများသည် ပျားနို့ကို ရောင်းချခြင်း သို့မဟုတ် စုဆောင်းခြင်းစင်တာသို့ မပို့ဆောင်မချင်း သင့်လျော်သော အအေးခန်း (ဥပမာ အိမ်သုံးရေခဲသေတ္တာ သို့မဟုတ် ရေခဲသေတ္တာ) သို့ ချက်ချင်းဝင်ရောက် သိမ်းဆည်းထားနိုင်ရပါမည်။ တခါတရံတွင် ပျားရည် သို့မဟုတ် ပျားဖယောင်းကို ပျားနို့ထဲသို့ ထည့်လေ့ရှိပြီး ၎င်းကို ထိန်းသိမ်းရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေသည်ဟု ယူဆကြသည်။
ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ
ပျားနို့သည် နှာ စေးခြင်း ၊ ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ အထိ အသက်ဆုံးရှုံးစေသော ဓာတ်မတည့်မှု အထိ ဖြစ်စေနိုင်သည် ။    ပျားနို့ သောက်သုံးသူများတွင် ဓာတ်မတည့်မှု ဖြစ်ပွားမှု၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ ရာခိုင်နှုန်းကို မသိရသေးပါ။ ပျားနို့နှင့် ဓာတ်မတည့်မှုဖြစ်နိုင်ချေသည် အခြားပစ္စည်းများနှင့်ဓာတ်မတည့်သူများတွင် ပိုများသည်။
မန်မုံရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
မန်မုံရွာ (Manmon)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ နော့ဝါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၀၁၈ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလား ရှုံးထွက်အဆင့်
၂၀၁၈ ဖီဖာ ကမ္ဘာ့ဖလား၏ ရှုံးထွက်အဆင့်ပြိုင်ပွဲများကို အုပ်စုအဆင့်ပြိုင်ပွဲများ ပြီးဆုံးသည်နှင့် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။ ရှုံးထွက်အဆင့်ပွဲများကို ဇွန်လ ၃၀ ရက်နေ့တွင် ၁၆ သင်းအဆင့်ပြိုင်ပွဲများဖြင့်စတင်ကစားမည်ဖြစ်ပြီး ဇူလိုင်လ ၁၅ ရက်နေ့တွင် မော်စကိုမြို့၊ လုရှ်နီးကီ အားကစားကွင်းကြီးတွင် ဗိုလ်လုပွဲကန်ပြီးနောက် ပြီးဆုံးမည်ဖြစ်သည်။ အုပ်စုအသီးသီးမှ ထိပ်ဆုံးအသင်း ၂ သင်းသည် ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ ဝင်ခွင့်ရမည်ဖြစ်သည်။ တတိယလုပွဲကို ဆီမီးဖိုင်နယ် ရှုံးသော အသင်း ၂ သင်းဖြင့် ကျင်းပမည်ဖြစ်သည်။
ဤပွဲစဉ်ဇယားများရှိ အချိန်များကို ဒေသစံတော်ချိန်အား အသုံးပြုထားသည်။
ကစားမှုပုံစံ
ရှုံးထွက်အဆင့်တွင် ကစားပွဲ၏ ပုံမှန်ကြာမြင့်ချိန် မိနစ် ၉၀ ပြီးသည်အထိ ရလဒ်တူညီနေပါက အချိန်ပိုကို ၁၅ မိနစ်စီ နှစ်ပိုင်းခွဲ၍ ကန်ရမည်ဖြစ်သည်။ အချိန်ပိုအတွင်း တစ်သင်းစီမှ လူ ၄ နေရာအထိ အစားထိုးလှဲလှယ်နိုင်သည်။ အချိန်ပိုကန်ပြီးသွားသည့်အချိန်တွင်ပင် ရလဒ်ထပ်မံတူညီနေပါက ပင်နယ်တီကန်၍ အနိုင်ရရှိသူကို ဆုံးဖြစ်မည်ဖြစ်သည်။
ဝင်ခွင့်ရသော အသင်းများ
အုပ်စု ၈ ခုမှ ထိပ်ဆုံးအသင်း ၂ သင်းသည် ရှုံးထွက်အဆင့်သို့ ဝင်ရောက်ခွင့်ရရှိမည်ဖြစ်သည်။
ပြင်သစ် vs အာဂျင်တီးနား
<section begin=r16-1 /><section end=r16-1 />
ဥရုဂွေး vs ပေါ်တူဂီ
<section begin=r16-2 /><section end=r16-2 />
စပိန် vs ရုရှား
<section begin=r16-3 /><section end=r16-3 />
ပန်ဖိတ်ရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်
ပန်ဖိတ်ရွာ (Panghpeik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၃၀၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၉ ဦး၊ မ ၉၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
၂၀၁၈ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလား ရှုံးထွက်အဆင့်
ခရိုအေးရှား ပထမ vs ဒိန်းမတ်
<section begin=r16-4 /><section end=r16-4 />
ပန်ဖိတ်ရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သိန္နီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၂၀၁၈ ဖီဖာကမ္ဘာ့ဖလား ရှုံးထွက်အဆင့်
ဘရာဇီး vs မက္ကဆီကို
<section begin=r16-5 /><section end=r16-5 />
ဘယ်လ်ဂျီယမ် vs ဂျပန်
<section begin=r16-6 /><section end=r16-6 />
ဆွီဒင် vs ဆွစ်ဇာလန်
<section begin=r16-7 /><section end=r16-7 />
ကိုလံဘီယာ vs အင်္ဂလန်
<section begin=r16-8 /><section end=r16-8 />
ဟိုအာရွာ၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်
ဟိုအာရွာ (Hoahr)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းပေါက်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်၊ တုံဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၂၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၈၈ ဦး၊ မ ၁၅၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တာခုံးရွာ၊ ပန်ယန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိုတိုဂါဟာမမြို့၊ အအိုမိုရိ
ဆိုတိုဂါဟာမမြို့ (外ヶ浜町 ဆိုတိုဂါဟာမမချိ) သည် ဂျပန်နိုင်ငံ၊ အအိုမိုရိစီရင်စုတွင် တည်ရှိသည်။
၂၀၁၇ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၃၀ ရက်နေ့တွင် မြို့နေ လူဦးရေသည် ၅၈၆၀ ဦး ရှိသည်။ လူဦးရေသိပ်သည်းဆသည် တစ်စတုရန်းကီလိုမီတာလျှင် ၂၅.၄  ဦး ရှိသည်။ စုစုပေါင်း ဧရိယာသည် ၂၃၀.၂၉  စတုရန်းကီလိုမီတာ ( ၈၈.၉၂ စတုရန်းမိုင်)  ကျယ်ဝန်းသည်။
ထင်းရှုးရွာ၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်
ထင်းရှုးရွာ(Htinshu)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၊ ထင်းရူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၂၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ထင်းရူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၆၇၇ ဦး၊ မ ၃၀၀၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၈၆ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်နေရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
မန်နေရွာ (Mannay)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ နော့ဝါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၇၁ ဖြစ်သည်။
ကြံတောစုရွာ၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်
ကြံတောစုရွာ (Kyantawsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပန်းတောင်းမြို့နယ်၊ စမ်းဝကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၇၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမ်းဝကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၅၀၈ ဦး၊ မ ၅၈၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၀၉၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်းတောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိုင်းတောင်း (ချင်း)ရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
မိုင်းတောင်း (ချင်း)ရွာ (Maingtaung(Chin))သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ မိုင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၇၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းတောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၇၆၃ ဦး၊ မ ၇၉၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၅၅၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းဘဲစုရွာ၊ ဝေါမြို့နယ်
ပန်းဘဲစုရွာ (Panbesu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ဝေါမြို့နယ်၊ ဘုရားပျိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၈၇၇၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘုရားပျိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၁၀ ဦး၊ မ ၁၄၆၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၇၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝေါမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သက်တန့်မှော်
သက်တန့်မှော် (Rainbow Magic) သည် Working Partners မှ ပထမဆုံး ဖန်တီးခဲ့ပြီး လက်ရှိတွင် HIT Entertainment မှ ပိုင်ဆိုင်သော ကလေးသူငယ် စိတ်ကူးယဉ် ဇာတ်လမ်းတွဲ တစ်ခု ဖြစ်သည်။ Orchard Books မှ ထုတ်ဝေဖြန့်ချိပြီး ကလေးသူငယ်စာအုပ်များအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။ စာအုပ်များကို စာရေးဆရာများစွာက Daisy Meadows ဟုအမည်ခံ၍ ရှဲဒိုးအနေဖြင့် နောက်ခံရေးသားခဲ့ကြပြီး Georgie Ripper က သရုပ်ဖော်ပုံများ ရေးဆွဲထားသည်။
တာလင်းရွာ၊ သိန္နီမြို့နယ်
တာလင်းရွာ (Tarlin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ သိန္နီမြို့နယ်၊ မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၃၀၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းပါးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၉ ဦး၊ မ ၉၄၁ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၁၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သိန္နီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စန္ဒကိန္နရီဇာတ်
စန္ဒကိန္နရီဇာတ်သည် ငါးရာ့ငါးဆယ်ဇာတ်ဝတ္ထုတော်များထဲမှ တစ်ခု ဖြစ်၏။ ယသောဓရာ၏ ဘုရားရှင်အပေါ် သစ္စာရှိမှုနှင့် ပတ်သက်၍ မြတ်စွာဘုရားက ဟောကြားတော်မူခြင်း ဖြစ်သည်။
ဟောတော်မူခြင်း
မြတ်စွာဘုရားသည် သုဒ္ဓေါဒနမင်းကြီး ကပ်လှူသော ဆွမ်းကို ဘုဉ်းပေးရန် နန်းတော်သို့ ကြွ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားသည် မင်းသားဘဝက ဇနီးဖြစ်သည့် ယသောဓရာထံ ကြွချီတော်မူ၏။ ထိုအခါ မင်းကြီးက ယသောဓရာ၏ သစ္စာရှိပုံကို ဘုရားရှင်အား ပြောပြ၏။ ထိုအခါ ဘုရားရှင်က ယသောဓရာသည် ယခုအခါမှသာ သစ္စာရှိသည် မဟုတ်ဘဲ ရှေးအခါကလည်း သစ္စာရှိခဲ့ပုံကို ဤဇာတ်တော်ဖြင့် မိန့်ကြားတော်မူ၏။
စန္ဒကိန္နရီဇာတ်
ရှေးလွန်လေပြီးသောအခါက ဘုရားလောင်းသည် စန္ဒအမည်ဖြင့် ကိန္နရာ ဖြစ်ခဲ့၏။ ဇနီးဖြစ်သူသည် စန္ဒကိန္နရီ ဖြစ်၏။ ဇနီးမောင်နှံတို့သည် ဟိမဝန္တာအရပ် စန္ဒပဗ္ဗတ (လမင်းတောင်) တွင် နေထိုင်ကြ၏။ မိုးရာသီတွင် တောင်ပေါ်တွင် နေကြသော်လည်း နွေရာသီသို့ ရောက်သည့်အခါတွင် တောင်ခြေသို့ ဆင်းကြသည်။
ကိန္နရာဇနီးမောင်နှံတို့သည် နှစ်ဦးသား မြူးထူးပျော်ပါးလျက် ရှိကြ၏။ ထိုအချိန်တွင် ဗာရာဏသီမင်းသည် သူတို့ရှိရာအရပ်သို့ ရောက်လာခဲ့၏။ မင်းကြီးသည် စန္ဒကိန္နရီကို မြင်သောအခါ တပ်မက်သော ရာဂ ဖြစ်ပေါ်၏။ ဇနီးဖြစ်သူကို အရယူရန် လင်ဖြစ်သူ စန္ဒကိန္နရာအဖိုကို ပစ်ခွင်းလေ၏။ စန္ဒကိန္ဒရာသည် မင်းကြီးပစ်လိုက်သော မြှားချက်ဖြင့် လဲကျသွား၏။ ဇနီးဖြစ်သူသည် မြှားပစ်သူကို ရှာဖွေသော် မင်းကြီးကို တွေ့မြင်လေ၏။ ထိုအခါ စန္ဒကိန္နရီသည် မင်းကြီးအား ကျိန်ဆဲလေသည်။
ထိုအခါ သိကြားမင်း၏ ဗိမာန်သည် ပူလာ၏။ သိကြားမင်းလည်း ပုဏ္ဏားယောင်ဆောင်ကာ လူ့ပြည်သို့ ဆင်းလာ၏။ ထို့နောက် ကိန္နရာအဖိုကို သက်သာအောင် ပြုစုလေ၏။ ထို့နောက် သိကြားမင်းက “ယနေ့မှစကာ လူတို့သွားလာရာ တောင်အောက်သို့ မဆင်းပါနှင့်၊ တောင်ပေါ်၌သာ နေကြပါ” ဟု မှာကာ နတ်ပြည်သို့ ပြန်သွား၏။ ထို့နောက် ကိန္နရာဇနီးမောင်နှံတို့သည်လည်း တူနှစ်ကိုယ် တောင်ပေါ်သို့ ပျံတက်သွားလေ၏။
ဇာတ်ပေါင်းသော် ထိုအခါက ကိန္နရာအမသည် ယသောဓရာ ဖြစ်၏။ ကိန္နရာအထီးသည် ဘုရားလောင်း ဖြစ်၏။
ယွန်းချန်းယောင်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:၂၀၀၁ မွေးဖွားသူများ ကဏ္ဍ:သက်ရှိထင်ရှားပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:တောင်ကိုရီးယား အမျိုးသား ရုပ်ရှင်သရုပ်ဆောင်များ
ကောင်းကျဲရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ကောင်းကျဲရွာ (Kawngkye)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းကျိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၅၇၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းကျိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၃၈၁ ဦး၊ မ ၁၆၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၀၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဝင်ရွာ၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်
သဝင်ရွာ(Thawin)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်၊ တောကျဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,209 ဖြစ်သည်။
နောင်ဟတ်ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သဝင်ရွာ၊ လောင်းလုံးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လောင်းလုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခန်ခိမ်ရွာ၊ ပန်ယန်းမြို့နယ်
ခန်ခိမ်ရွာ (Hkanhkein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ ပန်ယန်းမြို့နယ်၊ နောင်း မိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၆၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုတုံရွာ၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်
ဟိုတုံရွာ (Hoton)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ မိုင်းပေါက်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မိုင်းပေါက်မြို့နယ်၊ တုံဖကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၂၄၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တုံဖကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၆၈၈ ဦး၊ မ ၁၅၆၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်တိုက်ရွာ၊ မက်မန်းမြို့နယ်
မန်တိုက်ရွာ (Mantaik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ မက်မန်းမြို့နယ်၊ နော့ဝါကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၂၇၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မက်မန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှင်ခန်ဆန်း
ရှင်ခန်ဆန်း (新幹線) ကို ကျည်ဆန်ရထားအဖြစ် သိကြသည်။ ဂျပန်နိုင်ငံရှိ မြန်နှုန်းမြင့် မီးရထားကွန်ရက် ဖြစ်သည်။ အစပိုင်းတွင် မြို့တော်တိုကျိုနှင့် ဝေးလံသောဒေသများကို ဆက်သွယ်ခဲ့သည်။ စီးပွားရေး ကြီးထွားမှုနှင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုကို အထောက်အကူပြုရန် ‌ပြုလုပ်ခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ခရီးဝေးသွားလာရန်အတွက် ဆောင်ရွက်ပေးခဲ့သည်။ ယခုအခါ ပုံမှန်ခရီးဝေး အလုပ်ဆင်းသူများအတွက် အသုံးပြုခဲ့သည်။ ရှင်ခန်ဆန်းကို ဂျပန်ရထားကုမ္ပဏီအုပ်စု (၅)ခုက လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်နေသည်။
၁၉၆၄ ခုနှစ်တွင် တိုးခိုင်ဒိုးရှင်ခန်ဆန်းကို စတင်ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ ခရီးအရှည်မှာ ၅၁၅ ကီလိုမီတာ (၃၂၀.၃ မိုင်) ရှိသည်။ လက်ရှိအချိန်တွင် ထပ်မံတိုးချဲ့ခဲ့ပြီး ၂၇၆၄.၆ ကီလိုမီတာ (၁၇၁၇.၈ မိုင်) ရှိသည်။ အမြင့်ဆုံးမြန်နှုန်း ၂၄၀ - ၃၂၀ km/h (၁၅၀ - ၂၀၀ mph) ဖြင့် မောင်းနှင်လျက်ရှိသည်။ ၂၈၃.၅ ကီလိုမီတာ (၁၇၆.၂ မိုင်) ကို ပြေးဆွဲနေသည့် အသေးစားရှင်ခန်ဆန်းလိုင်းများကို အမြင့်ဆုံးမြန်နှုန်း ၁၃၀ km/h (၈၀ mph) ဖြင့် မောင်းနှင်လျက် ရှိသည်။ ၁၀.၃ ကီလိုမီတာ (6.4 မိုင်) ရှိသည့် လမ်းကြောင်းခွဲများကိုလည်း ဝန်ဆောင်မှုပေးလျက်ရှိသည်။ မီးရထားလမ်းကြောင်းသည် လက်ရှိအချိန်တွင် ဟွန်ဆု၊ ကျူရှု စသည့် အဓိက ကျွန်းမြို့များနှင့် ဟော့ခိုင်ဒိုကျွန်း မြောက်ဘက်ရှိ ဟခိုဒတဲ တို့ကို ဆက်သွယ်ထားသည်။ ၂၀၃၁ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် ဆပ်ပိုရိုသို့ စတင်တိုးချဲ့ဖောက်လုပ်ရန် အစီအစဉ် ရေးဆွဲခဲ့သည်။ မောင်းနှင်မည့် နှုန်းမှာ ၃၂၀ km/h (၂၀၀ mph) ဖြစ်သည်။  တိုးဟိုခုရှင်ခန်ဆန်း၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီး ၃၈၇ ကီလိုမီတာ ရှိသည်။  ၁၉၉၆ တွင် စမ်းသပ်ချက်များလုပ်ဆောင်ရာတွက် မြန်နှုန်း ၄၄၃ km/h (၂၇၅ mph) ရှိ၏။ ၂၀၁၅၊ ဧပြီလတွင် SCMaglev ရထားများ၏ မြန်နှုန်းသည် ၆၀၃ km/h (၃၇၅ mph) အထိ မြင့်တက်လာခဲ့ပြီး ကမ္ဘာ့စံချိန် ချိုးနိုင်ခဲ့သည်။
ဂျပန်နိုင်ငံ၏ ရှင်ခန်ဆန်းရထားကွန်ရက်သည် တစ်နှစ်တာ ခရီးသည်စီးနင်းမှုသည် ၂၀၀၇ ခုနှစ်တွင် အများဆုံး ၃၅၃ သန်း ရှိခဲ့သည်။ တရုတ်နိုင်ငံ၏ အမြန်ရထားလမ်းကွန်ရက်သည် နှစ်ပတ်လည်တွင် ခရီးသည် ၃၇၀ သန်းကို ဝန်ဆောင်မှုပေးနိုင်ခဲ့ပြီး ၂၀၁၇ ခုနှ်စတွင်မှာ ၁.၇ ဘီလီယံကျော်ကို ရောက်ရှိခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ရှင်ခန်ဆန်းရထားကွန်ရက်ကို တိုးချဲ့နေသော်လည်း ဂျပန်နိုင်ငံ၏ လူဦးရေသည် ကျဆင်းလာလျက်ရှိသည့်အတွက် စီးနင်းသူအရေအတွက်သည် အချိန်နှင့်အမျှ ကျဆင်းနိုင်သည်ဟု မျှော်မှန်းရသည်။
သမိုင်း
ဂျပန်နိုင်ငံသည် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလိုင်များဖြင့် ခရီးသွားလာမှုအတွက် ရည်ရွယ်ကာ ပြုလုပ်ခဲ့သည့် ပထမဆုံးသောနိုင်ငံ ဖြစ်သည်။ တောင်ထူထပ်သည့် မြေမျက်နှာပြင်အနေအထားအရ ရှိပြီးသော ၁၀၆၇ မီလီမီတာ (၃ပေ ၆ လက်မ) ရှိသည့် ကျဉ်းမြောင်းသည့် ရထားသံလမ်းနှစ်ခုကြားအကျယ်သည် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားအဖြစ်သို့ အဆင့်မြှင့်တင်ရန် မဖြစ်နိင်ပေ။ ထို့ကြောင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် မြန်နှုန်းမြင့်သည့် ရထားလိုင်းသစ်များ ဖြစ်ပေါ်လာရန် ပုံမှန် နှင့် ကျယ်ပြန့်သည့် သံလမ်းအကျယ်ကို အဆင့်မြှင့်တင်ရန် ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ပထမဆုံးသော ရှင်ခန်ဆန်းကို တည်ဆောက်ရန်အတွက် အသိအမှတ်ပြုရည်ညွှန်းခံရသည့် အဓိကလများမှာ ဟိဒဲအိုရှိမ (ခေါင်းဆောင်အင်ဂျင်နီယာ) နှင့် ရှင်ဂျိဆိုဂိုး (ဂျပန်အမျိုးသားရထားလိုင်း၏ ပထမဆုံးဥက္ကဋ္ဌ) တို့ ဖြစ်သည်။ အခြားသော ထင်ရှားသည့်သူများမှာ နည်းပညာပိုင်းဆိုင်ရာ ဖွံ့ဖြိုးမှုအတွက် ဖြစ်ကြသည်။ ထိုသူများမှာ တဒနအို မိကိ၊ တဒရှိ မဆွတ်ဒိုင်းရ နှင့် ဟဂျိမဲ ကာဝါနာဘဲ တို့ ဖြစ်ကြပြီး ရထားလမ်းနည်းပညာသုတေသနတက္ကသိုလ် (RTRI) တွင် အခြေစိုက်ပြုကြသည်။ RTRI သည် JNR ၏ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ သူတို့သည် ပထမဆုံးသော လမ်းကြောင်းဖြစ်သည့် တိုးခိုင်ဒိုးရှင်ခန်ဆန်းအတွက် နည်းပညာများအပေါ် တာဝန်ယူကြရသည်။ ထိုသုံးဦးသည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်အတွင်းက လေကြောင်းလမ်ကြောင်းဒီဇိုင်းအတွက် အလုပ်လုပ်ခဲ့သူများ ဖြစ်ကြသည်။
အစောပိုင်းအဆိုပြုချက်
လူသိများကြသည့် ကျည်ဆန်ရထားဆိုသည်မှာ ဂျပန်ဝေါဟာရ ဒန်ဂန်ရက်ရှ (弾丸列車) မှ ဘာသာပြန်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဒန်ဂန်ရက်ရ ဆိုသည်မှာ ၁၉၃၀ ခုနှစ်က အစပိုင်း ရှင်းလင်းမှုများ ပြုလုပ်ရာတင် စီမံကိန်းကို ပေးထားသည့် အမည်နာမ ဖြစ်သည်။ သုညစီရီးရှင်ခန်ဆန်းများသည် ကျည်ဆန်တစ်ခုနှင့် ဆင်တူနေခြင်းနှင့် ၎င်းတို့၏ မြင့်မားသည့် မြန်နှုန်းတို့ကြောင့် အမည်ပေးရန် အကျပ်အတည်း ဖြစ်နေသည်။ ရှင်ခန်ဆန်းဟူသည့် အမည်ကို ၁၉၄၀ ကျမှ ပထမဆုံးတရားဝင်အသုံးပြုလာကြသည်။ ပုံမှန်ခရီးသည်ရထားနှင့် တိုကျိုနှင့် ရှိမိုနိုဆဲကိကြားတွင် ပြေးဆွဲသည့် ကုန်စည်တင်ရထားအတွက် အဆိုပြုသည့်အချိန်မှ အသုံးပြုလာကြခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုရထားများသည် ရေနွေးငွေ့နှင့် လျှက်စစ်အင်ဂျင်များကို အသုံးပြုထားကြပြီး အမြင့်ဆုံး မြန်နှုန်း ၂၀၀ ကီလိုမီတာ/နာရီ (120mph) အထိ မောင်းနှင်နိုင်ကြသည်။ နောင်သုံးနှစ်ကျော်ကြာသောအခါ ရထားဝန်ကြီးဌာနသည် ပိုမိုကြီးမားသည့် အစီအစဉ်များကို ရေးဆွဲခဲ့သည်။ ဘေဂျင်းသို့ ဆက်သွယ်မည့် ရထားလမ်းတစ်ခုကို တိုးခဲ့ရန် ဖြစ်သည်။ ထို့နောက် ဥမင်းတစ်ခုကို ဖြတ်သန်းကာ ကိုရီးယားသို့ ဖောက်လုပ်ရန် ဖြစ်သည်။ ထို့ပြင် စင်ကာပူသို့တိုင် ထိုရထားလမ်းသည် ပေါက်ရောက်မည် ဖြစ်၏။ တည်ဆောက်မှု ဆယ်သွယ်မှုတို့သည် Trans-Siverian Railway နှင့် အခြားသော အာရှရှိ လို်င်းများကို ဆယ်သွယ်ရန် ဖြစ်သည်။ ထိုအစီအစဉ်များကို ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဂျပန်သည် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်တွင် အခြေအနေ ဆိုးရွာလာသည့်အတွက် စွန့်လွှတ်ခဲ့သည်။ သို့သော် အချို့သော တည်ဆောက်မှုများကို လက်ရှိအချိန်တွင် စစ်ပွဲခေတ်ကာလအစီအစဉ်များအတိုင်း များစွာသောဥမင်လှိုဏ်ခေါင်းများ ဖောက်လုပ်ကာ စတင်ခဲ့သည်။
တည်ဆောက်ခြင်း
ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ပြီးဆုံးပြီးနောက် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလိုင်းသည် နှစ်ပေါင်းများစွာတိုင်အောင် မေ့လျော့ခြင်း ခံထားရသည်။ ထိုအချိန်တွင် ဂျပန်စက်မှုနှင့် စီးပွားရေးက ပြန်လည်တည်ဆောက်မှုများ ပြုလုပ်နေသည့် တိုးခိုင်ဒိုးအသမားရိုးကျအဓိကရထားလမ်းတွင် ခရီးသည်နှင့် ကုန်စည်ပို့ဆောင်မှုတွင် မြန်မြန်ဆန်ဆန်ပင် ယာဉ်အသွားအလာ တိုးတက်များပြားလျက် ရှိ၏။ ၁၉၅၀ခုနှစ် အလယ်ပိုင်းတွင် တိုးခိုင်ဒိုးရထားလိုင်းသည် လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို အပြည့်အဝပင် လုပ်ဆောင်နေရသည်။ ၁၉၅၇တွင် ရထားဝန်ကြီးဌာနသည် ရှင်ခန်ဆန်းစီမံကိန်းကို ပြန်လည်ပြုလုပ်ရန် ဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်။ Odakyu Electric Railway  သည် ၎င်းတို့၏ 3000 series SE Romancecar ရထားကို မိတ်ဆက်ခဲ့သသည်။ ထိုရထားသည် မြန်နှုန်း ၁၄၅  145 km/h (90  mph) ဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းသည့် သံလမ်းကြားအကွာအဝေးတွင် မောင်းနှင်ရသည့်ရထားများ(narrow gauge)တွင် ကမ္ဘာ့စံချိန်ချိုးခဲ့သည်။ ထိုရထားသည် လုံခြုံစိတ်ချရမှုကို ပေးစွမ်းနိုင်အောင် ပြုလုပ်ထားပြီး ပုံမှန် ရထားသံလမ်ကြားအကွာအဝေးတွင် မောင်းနှင်သည့် ရထားများထက်ပင် မြန်ဆန်သည်။ ပထမဆုံးသော ရှင်ခန်ဆန်ဖြစ်သည့် 0 series သည် Romancecar ၏ အောင်မြင်မှုပေါ်တွင် တည်ဆောက်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။
၁၉၅၀ ခုနှစ်များတွင် ဂျပန်အမျိုးသားဆိုင်ရာ သဘောထားမှာ ရထားလိုင်းများသည် ခေတ်မမီတော့သည့် ရထားလိုင်းများနေရာတွင် အမေရိကနှင့် အခြားသော ဥရောပနိုင်ငံများကဲ့သို့ လေကြောင်းလိုင်းများ၊ အဝေးပြေးလိုင်းများဖြင့် အစားထိုးရန် ရှိခဲ့သည်။ သို့သော်လည်း ဂျပန်အမျိုးသားမီးရထားလိုင်း၏ ဥက္ကဋ္ဌဖြစ်သူ ရှင်ဂျိဆိုဂိုးသည် မြန်နှုန်းမြင့်ရထားလိုင်းများကို ဖောက်လုပ်ရန် စိတ်ဝင်စားခဲ့ပြီး ရှင်ခန်ဆန်းစီမံကိန်းကို အကောင်အထည်ဖော်ခဲ့သည်။