cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ယိုးဒယားသီချင်း
မြဝတီမင်းကြီး၊ ပြင်စည်မင်းသားကြီးတို့က ယိုးဒယားလူမျိုးတို့၏ သီချင်းသွားကိုလိုက်၍ မြန်မာ့အသံဖြင့် စီကုံးရေးသားကြသဖြင့် ယိုးဒယားသီချင်းဟု ပေါ်လာရသည်။
ယန်းလောင်းရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ယန်းလောင်းရွာ (Yanglawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၈၇၃ ဖြစ်သည်။
အနီအောက်ရောင်ခြည် အပူချိန်တိုင်းကိရိယာ
အနီအောက်ရောင်ခြည် အပူချိန်တိုင်းကိရိယာ (သို့) အနီအောက်ရောင်ခြည် သာမိုမီတာ (infrared thermometer) တိုင်းတာခံရသည့် အရာဝတ္ထုမှ ထုတ်လွှင့်သော အနက်ထည် အပူဖြာထွက်ခြင်း (blackbody) ဟုခေါ်သော အပူလှိုင်းဖြာထွက်ခြင်း၏ အပိုင်းတစ်ခုကို ယူငင်ထားသော အပူချိန်ကို တွက်ချက်၍ အဖြေထုတ်ပေးသည့် သာမိုမီတာအမျိုးအစားဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ဘာသာဖြင့် အမည်အမျိုးမျိုးဖြင့် ခေါ်လေ့ရှိကြသည်။ လေဆာအလင်းတန်းက တိုင်းတာမှုကို ချိန်ရာတွင် အကူအညီပေးသောကြောင့် လေဆာ သာမိုမီတာဟုလည်းခေါ်သည်။ ရံခါတွင် 'မထိတွေ့ သာမိုမီတာ' (non-contact) (သို့) 'အပူချိန်တိုင်း သေနတ်' (temperature gun) ဟုလည်းခေါ်ကြသည်။ အကြောင်းမှာ တိုင်းတာမည်ပစ္စည်းကို တိုက်ရိုက်မထိတွေ့ဘဲ အနီးတစ်နေရာမှ တိုင်းတာသောကြောင့် ဖြစ်သည်။
ယန်းလောင်းရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဆန်းအော်ရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
မဆန်းအော်ရွာ(Masanaw)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ရေမြစ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,715 ဖြစ်သည်။
အနီအောက်ရောင်ခြည် အပူချိန်တိုင်းကိရိယာ
အရာဝတ္ထုတစ်ခုက ထုတ်လွှင့်သော အနီအောက်ရောင်ခြည်ပမာဏနှင့် ထုတ်လွှင့်နိုင်စွမ်းအား (emissivity) ကို သိရှိပါက ထိုအရာဝတ္ထု၏ အပူချိန်ကို ၎င်း၏စစ်မှန်သော အပူချိန်နယ်ပယ်အတွင်း ဆုံးဖြတ်နိုင်သည်။ ဆိုလိုသည်မှာ သာမိုမီတာက တွက်ထုတ်ပေးသော အပူချိန်မှာ အရာဝတ္ထု၏ စစ်မှန်သော တကယ့်အပူချိန်နှင့် အနည်းငယ် ကွာခြားနိုင်ကောင်း နိုင်သည်။ အနီအောက်ရောင်ခြည် သာမိုမီတာများသည် 'အပူလှိုင်းဖြာထွက်ခြင်းကို တိုင်းတာသော သာမိုမီတာ' အမျိုးအစား အုပ်စုဝင်ဖြစ်သည်။
မဆန်းအော်ရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အနီအောက်ရောင်ခြည် အပူချိန်တိုင်းကိရိယာ
တစ်ခါတစ်ရံ၌ ပတ်ဝန်းကျင်အပူချိန်ဝန်းကျင်ပမာဏရှိသော အခြေအနေတွင် တိုင်းတာတွက်ထုတ်မှုမှာ အမှားအယွင်း ဖြစ်ပေါ်ကောင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ တိုင်းတာမည့် အရာဝတ္ထုထက် အနီးနားက ပို၍ပူသောအရာဝတ္ထုက အပူလှိုင်းဖြာထွက်မှုကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်သကဲ့သို့ အပူချိန်တိုင်းကိရိယာကို ကိုင်ဆောင်ထားသော ပုဂ္ဂိုလ်ဆီမှ အပူလှိုင်းဖြာထွက်မှုကြောင့်လည်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေရှိသည်။ နောက်တစ်ခုအမှားဖြစ်နိုင်သည်မှာ ကိရိယာက မမှန်မကန်ယူဆလိုက်သော အပူထုတ်လွှင်းမှု စွမ်းအား ကြောင့်လည်း ဖြစ်နိုင်ပေသည်။
ကိရိယာကို တည်ဆောက်သည့်ပုံစံတွင် မှန်ဘီလူးတစ်ခုပါဝင်၍ ထိုမီန်ဘီလူးသည် အနီအောက်ရောင်ခြည်ဖြာထွက်ခြင်းအား 'စုံစမ်းထောက်လှမ်းကိရိယာ' (သို့) 'အာရုံခံကိရိယာ' သို့ ချိန်ရွယ်ပေးရန်ဖြစ်သည်။ ယင်းကိရိယာက လှိုင်းဖြာထွက်လာသော စွမ်းအားကို အီလက်ထရောနစ် အချက်ပြပုံစံအဖြစ်ပြောင်းလဲကာ မော်နီတာတွင် ပတ်ဝန်းကျင်အပူချိန်ကို နှုတ်၍ (အရာဝတ္ထု) အပူချိန်ယူနစ်များအဖြစ် ဖော်ပြပေးသည်။ ဤသို့တိုင်းတာခြင်းသည့် တိုင်းတာမည့်အရာဝတ္ထုကို ထိတွေ့မှုမရှိဘဲ တိုင်းတာနိုင်သည်။ thermocouples စုခေါ်သော လျှပ်စစ်သုံး ဝါယာပင်နှစ်ခုဖြင့် အပူချိန်တိုင်းတာသော ကိရိယာများနှင့် အခြားအပူချိန်တိုင်းကိရိယာများ အသုံးမပြုနိုင်သော (သို့) တိကျသော အချက်အလက်မထုတ်ပေးနိုင်သော အခြေအနေများတွင် ဤ အနီအောက်ရောင်ခြည် အပူချိန်တိုင်းကိရိယာကို အသုံးပြုလေ့ရှိကြသည်။)
အသုံးပြုသည့် နယ်ပယ်များ
နယ်ပယ်အချို့၌ အသုံးဝင်သော ကိရိယာဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် ကျန်းမာရေးနယ်ပယ်တွင် ဆားစ်ရောဂါ၊ အီဘိုလာ ဗိုင်းရပ်ရောဂါနှင့် ကိုဗစ်-၁၉ ရောဂါများ ကပ်ဆိုးရောဂါများဖြစ်ပွားချိန်၌ ခရီးသည်များကို အပူချိန်တိုင်းတာရာတွင် ဤအနီအောက်ရောင်ခြည် အပူချိန်တိြင်းကိရိယာကို အသုံးပြုကြသည်။
ဒါးပီးရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
ဒါးပီးရွာ (Darpee)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ သစ်ရာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၉၀၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ရာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၅ ဦး၊ မ ၇၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခေါင်တုံးစီရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
ခေါင်တုံးစီရွာ (Khaungtonesi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ နမီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၀၃ ဖြစ်သည်။
နမ့်ပွတ်ရွာ၊ ဟိုပန်မြို့နယ်
နမ့်ပွတ်ရွာ (Namput)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ဟိုပန်မြို့နယ်၊ ဟာဖြတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၂၆၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဟာဖြတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၀၇ ဦး၊ မ ၂၇၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၈၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ခေါင်တုံးစီရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမ့်ပွတ်ရွာ၊ ဟိုပန်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပင်လယ်လိပ်
ကုန်းလိပ်များမှာ လိပ်ကဲ့သို့နှေးသည် ဟု စကားပုံဖွဲ့လောက် အောင် နှေးကွေးသော်လည်း ပင်လယ်လိပ်မျာမှာမူ ရေကူးအလွန် ကျင်လျင် ကြ၍ ကမ်းမှအလွန်ဝေးသော နေရာများ၌ပင် တွေ့ရသည်။ သူတို့၌ လမ်း လျှောက်သည့် ခြေများအစား ခတ်တက်သဖွယ် အသုံးပြုသည့် ရေယက်ပါရှိ ၍ ရေတွင် ကောင်းစွာကူးခတ်သွားလာနိုင်၏။ ကျွန်းများ၌ဖြစ်စေ၊ သဲ သောင်များ၌ဖြစ်စေ၊ ကမ်းစပ်၌ဖြစ်စေ ဥများကို အုလိုသောအခါမှ ပြန်၍လာ တတ်ကြသည်။ ပင်လယ်လိပ်ဆိုသည့်အတိုင်း ရေသာပျော်မွေ့၍ ရေ၌သာနေ ၏။ အစာလည်းရှာ၏။ အိပ်လည်းအိပ်၏။ တစ်ခါတစ်ရံ ကမ်းခြေမှ မိုင် တစ်ရာ၊ နှစ်ရာမျှဝေးသည့် ပင်လယ်ပြင်၌ တွေ့ရ၏။ ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်း ပင်လယ်လိပ် မျိုးစိပ်များစွာသည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ်ပေါင်း ၅ဝကျော်မှစတင်၍ လူသားပယောဂကြောင့်သော်လည်းကောင်း၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်ကြောင့်သော်လည်းကောင်း သိသာထင်ရှား လျင်မြန်စွာ လျော့နည်းလာသည်ကို သုတေသနပညာရှင်များ၊ သိပ္ပံပညာရှင်များမှ သိရှိလာပြီး မျိုးသုဉ်းလုနီးပါး သတ္တဝါမျိုးစိပ် (Endangerd Species) အဖြစ် စာရင်းထည့်သွင်း သတ်မှတ်ကာ နိုင်ငံများစွာရှိ မျိုးထိန်းသိမ်းကာကွယ်ရေးအဖွဲ့အစည်းအသီးသီးမှ ထိန်းသိမ်း ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရေးလုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်လျက် ရှိသည်။ ပင်လယ်လိပ်သားပေါက်များသည် သားစားသတ္တဝါများဘေးအန္တရာယ်ကြောင့် သဘာဝပင်လယ်ပြင်တွင် ရှင်သန်ရန်အခွင်အလမ်းအလွန်နည်းပါးလှပါသည်။ ပင်လယ်လိပ်များသည် အရွယ်ရောက်မျိုးပွားရန် နှစ်ပေါင်း ၃ဝမှ ၅ဝအထိ ကြာမြင့်တတ်သည်။
သားပေါက်ခြင်းနှင့် သက်တမ်း[ပြင်ဆင်ရန်]
ပင်လယ်လိပ်ဥများအား တွေ့ရပုံ ပင်လယ်လိပ်များ၌ အထီးများသည်ရေနှင့် မခွဲခွာဘဲ နေကြသော် လည်း လိပ်မများမှာမူ သဲပေါသော ကမ်းစပ်၌ဖြစ်စေ၊ လူသူမရောက်သော ကျွန်းများ၌ဖြစ်စေ ဥများကို အုရန်လာရောက်ကြ၏။ ဤသို့လာသည့်အခါ များ၌ လိပ်မသည် အလွန်လသာသောညဉ့်များကို ရွေးချယ်ပီးလျှင် ရေမှ တက်လာသည်နှင့်တစ်ပြိုင်နက် အနီးပတ်ဝန်းကျင်သို့ သတိကြီးစွာဖြင့်ကြည့် ပြီးမှ ရန်သူများထွက်ပြေးစေရန် မြွေကဲ့သို့ကျယ်လောင်စွာ တွန်မြည်သည်။ ကုန်းသို့ရောက်လျှင် ဒီရေမမီသောနေရာ၊ ခြောက်သွေ့သော နေရာကို ရွေးချယ်ပြီးသော် ရှေ့လက်ပြားများဖြင့် မြေကိုတူးဆွခြင်း၊ နောက် ခြေဖြင့် ကျစ်စာများကို ယက်ထုတ်ခြင်းတို့ဖြင့် တွင်းကို အတန်နက်စွာ တူး ပြီးနောက် ဥပေါင်းတစ်ရာ၊ တစ်ရာကျော်ခန့်ကိုအုသည်။ ထို့နောက် မြေကို နေသားတကျ ပြန်၍ ဖုံးထား၏။
နှစ်လခန့်အတွင်း၌ ဥများသည် နေ၏ အပူရှိန်ဖြင့်ပေါက်လာရာ ပေါက်စလိပ်ကလေးများသည် အသိုက်ဖြစ်သော တွင်းမှထွက်ခဲ့၍ သဘာဝ အတိုင်း ရေသို့တဖြည်းဖြည်းတွားဆင်းကြသည်။ သို့သော် အချို့မှာ ကုန်း ပေါ်တွင် သိမ်းများ၊ စင်ရော်များ၊ ကနန်းများ၊ မြွေများ၏ဘေးရန်ကြောင့် သေကြေကြ၍ ရေတွင် ငါးကြီးများ၊ မိကျောင်းများ ဝါးမျိုစားသောက်သဖြင့် ပျက်စီးကြရသည်။
ကုန်းလိပ်နှင့်ပင်လယ်လိပ်တို့သည် ကိလိုနီယာမျိုးစဉ်တွင် ပါဝင် လေသည်။ အချို့ပါရဂူများကမူ ကုန်းလိပ်ကို တက်စတူဒီနေတာမျိုးစဉ်၊ ပင် လယ်လိပ်ကို ကဲလိုနီဒ မျိုးစဉ်တို့တွင် ပါဝင်သည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။
လိပ်များမှာ အလွန်အသက်ရှည်၍ နှစ်ပေါင်း ၂ဝဝ ကျော် ၃ဝဝ မျှပင် နေရသည်ဟုဆိုသည်။
ပင်လယ်လိပ် ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ဆောင်မူ
ကမ္ဘာနှင့် အဝှမ်းတွင်လည်း ပင်လယ်လိပ်များသည် လူများ၏ ပယောဂကြောင့်နှင့် ရာသီဥတု ပြောင်းလဲမှုများကြောင့် လွန်ခဲ့ သည့် နှစ်ငါးဆယ်အတွင်းအ လျင်အမြန် လျော့နည်းလာခဲ့ပြီး မျိုးသုဉ်းလုနီးမျိုးစိတ် (Endan-gerd Species) အဖြစ်သတ် မှတ်ကာ ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ငန်း များ လုပ်ဆောင်နေရသည်။ အဓိကအားဖြင့် ပင်လယ် လိပ်များသည် ငါးဖမ်းပိုက်များ တွင် မတော်တဆဖမ်းဆီးမိပြီး နောက်စားသုံးလိုက်ခြင်း၊ ဥများ စားသုံးခြင်း၊ လိပ်ဥရန် သောင်ရှား ပါးလာခြင်းတို့ကြောင့် တဖြည်း ဖြည်းရှားပါးကာ မျိုးသုဉ်းပျောက် ကွယ်မည့် အန္တရာယ် ရင်ဆိုင် လာရခြင်းဖြစ်သည်။
မြန်မာနိုင်ငံတွင် လိပ်ဇောင်း လျား၊ လိပ်ကြက်တူရွေး၊ပြင် သာလိပ်၊ လိပ်လှောင်း၊ လိပ်ခွေး ဟူ၍ ပင်လယ်လိပ် ငါးမျိုးနေထိုင် ကျက်စားသည်။ ပင်လယ်လိပ်များသည် ပင်လယ် ဂေဟစနစ်ကို အထောက်အပံ ပေးပြီး ယင်းတို့နေထိုင်ကျက် စားရာဒေသများတွင် ပေါက်  ရောက်လျက်ရှိသည့် ပင်လယ် မြက်၊ ရေညှိရေမှော်များကို စား သုံး၍ အညစ်အကြေးပြန်စွန့် သည်။ ယင်းအညစ်အကြေးများ ကို ငါးပုစွန်တို့ကပြန်လည်စားသုံးခြင်းဖြင့် အစာကွင်းဆက် လည်ပတ်လျက်ရှိသည်။ ထို့အပြင် ပင်လယ်ရေထုကို အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေသည့် ပင်လယ်ဒီရေနီ (Red Tide) ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည့် အရာများကို စားသုံးသဖြင့် ပင်လယ်လိပ် များမှာ ပင်လယ်ပြင်ဂေဟ စနစ်အတွက် အရေးပါသည့် သတ္တဝါဖြစ်သည်။
ပင်လယ်လိပ်များ၏ ထူးခြား ချက်သည် ဥသားပေါက်ခဲ့ရာ သောင်ပြင်၏ဓာတ်ကို နှစ်ကာလ ကြာမြင့်သည်ထိ မှတ်မိနေပြီး ယင်းလိပ် အရွယ်ရောက်သား ပေါက်သည့် အခါတွင်လည်း သားပေါက်ခဲ့ရာ သောင်ပြင်သို့ လာရောက်ဥဥလေ့ရှိသည်။ ပင်လယ်လိပ်များ၏ သဘာဝအရ လိပ်မတစ်ကောင်သည် တစ်ကြိမ်လျှင် ဥ ၁၀၀ ကျော်ဥပြီး၊ တစ်နှစ်လျှင်နှစ်ကြိမ်(သို့မဟုတ်) သုံးကြိမ်ခန့်ဥဥသည်။ သို့သော် နည်းလမ်းမျိုးစုံဖြင့် ခြိမ်းခြောက်မှုများကြောင့် ယင်းနှုန်းအတိုင်းဥဥသော်လည်း ရှင်သန်မှုရာခိုင်နှုန်း နည်းပါးသွားသည်။ အောင်မြင်စွာဥဥပြီး လိပ် ဥစားသုံးသူများ၏ရန်မှ ကင်းဝေး ကာသားပေါက်လာပါကလည်း လိပ်အကောင်ပေါက်လေးများ ကို ငှက်များနှင့် အသားစားငါး များ၏ အစာအဖြစ်စားသုံးမှု အန္တရာယ်က ရှိသေးသည်။ ယင်း အန္တရာယ်များနှင့်မကြုံ တွေ့ပါ ကလည်း ပင်လယ်ထဲ မျောပါနေ သည့် ပလတ်စတစ်များနှင့် အမှိုက်များကို အစာမှတ်၍ စား သုံးခြင်းကြောင့် ထိခိုက်မှုက လည်း ရှိနေပြန်သည်။
ပင်လယ်လိပ်များ မျိုးသုဉ်း မပျောက်ကွယ်စေရန် ငါးလုပ်ငန်း ဦးစီးဌာနသည် သားငှက်ထိန်း သိမ်းရေးအဖွဲ့ (WCS)၊ အပြည် ပြည်ဆိုင်ရာ တောရိုင်းတိရစ္ဆာန် နှင့် အပင်များအဖွဲ့(FFI) တို့နှင့် ပူးပေါင်း၍ ထိန်းသိမ်းရေးဆောင် ရွက်နေပြီး လိပ်ဥနှင့် လိပ်သား စားသုံးမှုလျော့ကျစေရန် ပညာ ပေးစည်းရုံးခြင်း၊ ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းများတွင် ပြည်သူများ ပူးပေါင်းပါဝင်လာစေရန် ဟော ပြောခြင်း၊ ပညာပေးပိုစတာများ စိုက်ထူခြင်းတို့ ပြုလုပ်နေသည်။
ထို့အပြင် ၁၉၉၇ က စတင် ၍ အရှေ့တောင်အာရှဒေသ ပင်လယ်လိပ် မျိုးထိန်းသိမ်း ခြင်းနှင့် ကာကွယ်စောင့်ရှောက် ခြင်းဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန် လွှာ၊ ၁၉၉၉ တွင်အရှေ့တောင် အာရှဒေသငါးလုပ်ငန်းဖွံ့ဖြိုးတိုး တက်ရေးဗဟိုအဖွဲ့၏ အဖွဲ့ဝင်၊ ၂၀၀၁ တွင် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာနှင့် အရှေ့တောင်အာရှ ဒေသနိုင်ငံ များရှိ ပင်လယ်လိပ်များနှင့်၎င်း တို့နေထိုင်ကျက်စားသွားလာရာ ဒေသများအား ထိန်းသိမ်းကာ ကွယ်ခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်းဆိုင်ရာ နားလည်မှုစာချွန်လွှာများ ရေးထိုး ၍ ပင်လယ်လိပ်ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ငန်းများ ဆောင်ရွက်နေသည်။
မျိုးသုဉ်းရန် အန္တရာယ်နီး ကပ်လာသည့် ပင်လယ်လိပ်များ မျိုးဆက်ပြန့်ပွားလာစေရန် ဧရာဝတီတိုင်းဒေသကြီးဟိုင်းကြီးကျွန်းမြို့နယ် သမီးလှကျွန်းပင်လယ်လိပ်မျိုး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်း၊ ဘိုကလေးမြို့နယ်ကဒုံ ကနိပင်လယ်လိပ်မျိုး ထိန်းသိမ်းရေးသုတေသနနှင့် ပင်လယ်လိပ်မျိုး ထိန်းသိမ်းရေးစခန်း၊ တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီးလောင်းလုံမြို့နယ် လောင်းလုံဘုတ်ကျွန်းတို့တွင်ထိန်းသိမ်းရေးလုပ်ဆောင်နေသည်။
အဆိုပါနေရာများတွင် ပင် လယ်လိပ်များကို သဘာဝအ တိုင်းသားဖောက်ခြင်း၊ ရွှေ့ ပြောင်းသားဖောက်ခြင်းနှင့် Tag-ging ဟုခေါ်သည့် ပင်လယ်လိပ်များရွှေ့ပြောင်းသွားလာရာ လမ်း ကြောင်း၊ စားကျက်ဒေသများ၊ ဥကျင်းတက်ရောက်ရာ ဒေသ၊ ကြီးထွားမှုနှုန်း၊ သေဆုံးမှုနှုန်းများနှင့်မျိုးပွားမှုဆိုင်ရာဇီဝဗေဒ စသည့် အချက်အလက်များကို သိရှိနိုင်စေရန် လိပ်သောင်များသို့ ဥဥချရန် တက်ရောက်လာသော လိပ်မကြီးများနှင့် အခြားအ ကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် တက် လာသောလိပ်များကို အမှတ် အသား Tagging ပြုလုပ်၍ ပြန် လွှတ်ခြင်းများ ပြုလုပ်လျက် ရှိသည်။
ငါးလုပ်ငန်းဦးစီးဌာနက ဆောင်ရွက်နေသော ပင်လယ် လိပ်ပြန့်ပွားရေး လုပ်ငန်းများဖြစ် သည့် သဘာဝအတိုင်းသား ဖောက်ခြင်း၊ ရွှေ့ပြောင်းသား ဖောက်ခြင်းများအရ သမီးလှကျွန်း ၌ ၂၀၁၇- ၂၀၁၈ တွင်ပင် လယ်လိပ်ဥ ၅,၃၁၅ ဥဥခဲ့ရာမှ ၃,၉၀၁ ကောင်၊ ကဒုံကနိကျွန်း တွင် ၁,၉၅၇ ဥဥခဲ့ရာမှ ၁,၆၂၂ ကောင်ကို ပင်လယ်တွင်းသို့ပြန်လွှတ်ပေးနိုင်ခဲ့သည်။
မြန်မာနိုင်ငံရှိ ပင်လယ်လိပ် များ၏ ဥဥသားပေါက်ချိန်သည် နိုဝင်ဘာမှမတ်လအထိ ဖြစ်ပြီး ယင်းကာလတွင် ဥများကို စောင့်ကြည့်၍ ထိန်းသိမ်းရေး လုပ်ဆောင်ရသည်။ သားငှက်ထိန်းသိမ်းရေးအဖွဲ့က ပင်လယ်လိပ်ထိန်းသိမ်းရေးကို သီးသန့် လုပ်ဆောင်ခြင်း မရှိသေးသော်လည်း၊ ပင်လယ်လိပ်ကျက်စားရာ ရခိုင်ပြည်နယ်နှင့် တနင်္သာရီရှိ ဒေသအချို့တွင် ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပညာပေးသင်တန်းများ ပြုလုပ် နေသည်။ ထို့ပြင် ဥပဒေများကို ခိုင် မာအောင်လုပ်ဆောင်၍ ထိန်း သိမ်းရေးလုပ်ငန်းများ ပိုမိုထိထိ ရောက်ရောက်ဆောင်ရွက်ပါက ရှားပါးမျိုးစိတ်ပင်လယ်လိပ်များ ကောင်ရေ ပြန်လည်ပွားများလာပေမည်။ ပင်လယ်လိပ်များ မျိုးသုဉ်း ပျောက်ကွယ်မှု မရှိစေရေး အတွက် ထိန်းသိမ်းရေးများ လုပ်ဆောင်သည့်အပြင် လိပ်များကိုအန္တရာယ်ပေးသည့် ကမ်းနီး၊ ကမ်းဝေး ငါးဖမ်းလုပ်ငန်းများကို စနစ်တကျ စည်းကမ်းတင်းကျပ်သင့်ပေသည်။
အလုပ် (ရူပဗေဒ)
ရူပဗေဒတွင် အားသည် အလုပ်လုပ်ရန်အတွက် ဖြစ်၏။ ထိုအားသည် အရာဝတ္ထုပစ္စည်း၏ နေရာတစ်ခုသို့သက်ရောက်ပါက သက်ရောက်သည့်လားရာအတိုင်း ရွေ့လျားမှုသည် ဖြစ်ပေါ်၏။ ဥပမာအနေဖြင့် ဘောလုံးတစ်ခုကို မြေပြင်အထက်နားတွင်ကိုင်ထားကာ အောက်သို့ ချလိုက်ပါ။ ထိုဖြစ်ရပ်တွင် ဘောလုံး၏ အောက်သို့ကျခြင်း သို့မဟုတ် ဘောလုံးရှိ အလုပ်သည် ဘောလုံး၏ အလေးချိန်နှင့် မြေပြင်မှအကွာအဝေးတို့၏ မြှောက်လဒ်နှင့် တူညီသည်။
အလုပ်ဟူသော ဝေါဟာရကို ပြင်သစ်လူမျိုးသင်္ချာပညာရှင်တစ်ဦးက ၁၈၂၆ ခုနှစ်တွင် စတင်သုံးနှုန်းခဲ့ခြင်း ဖြစ်၏။ အလုပ်၏ SI ယူနစ်သည် ဂျိုး (J) ဖြစ်သည်။
ယူနစ်များ
အလုပ်၏ SI ယူနစ်သည် ဂျိုး (joule) ဖြစ်သည်။ သင်္ကေတမှာ J ဖြစ်သည်။ ဂျိုးသည် တစ်မီတာရွေ့လျားမှုတွင် သုံးစွဲလိုက်သည့် အား (၁) နယူတန်တို့၏ အလုပ်ပင် ဖြစ်သည်။
ဂျိုးသည် နယူတန်မီတာ (N⋅m) နှင့်လည်း အတူတူပင် ဖြစ်၏။ တစ်ခါတရံ အလုပ်၏ ယူနစ်ကို တိုင်းတာသည့်အခါတွင် သုံးသည်။ သို့သော် ဤနယူတန်မီတာဟု သုံးခြင်းသည် ရှုပ်ထွေးမှုများ ဖြစ်လာနိုင်၏။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် လိမ်အား (torque) ၏ အတိုင်းအတာယူနစ်သည်လည်း နယူတန်မီတာ (N⋅m) ပင် ဖြစ်သည်။ နယူတန်မီတာ (N⋅m) ကို အသုံးပြုမှုအား SI အာဏာပိုင်အဖွဲ့တို့က အားပေးခြင်း မရှိပေ။ ထိုသို့အသုံးပြုပါက လိမ်အားကို တိုင်းတာရာတွင်ဖော်ပြသည့် နယူတန်မီတာ (N⋅m) နှင့် အလုပ်ကို ဖော်ပြသည့် နယူတန်မီတာ (N⋅m) တို့အကြား ရှုပ်ထွေးမှုတို့ ဖြစ်လာနိုင်သည်။
နားညီးရွာ၊ မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်
နားညီးရွာ (Narnyee)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်၊ မန် ဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၆၉၉ ဖြစ်သည်။
အလုပ် (ရူပဗေဒ)
ယူနစ်များ
SI ယူနစ်မဟုတ်သည်များတွင် အလုပ်၏ ယူနစ်များမှာ erg, foot-pound,  the  foot-poundal ,  the  kilowatt hour ,  the  litre-atmosphere နှင့်  the  horsepower –hour တို့ ဖြစ်ကြသည်။ အလုပ်သည် အပူကဲ့သို့ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာရှုထောင့်ရှိသဖြင့် ရံဖန်ရံခါ အတိုင်းအတာယူနစ်များသည် အပူ သို့မဟုတ် စွမ်းအင်တို့၏ ယူနစ်တို့နှင့် ပြောင်းပြန်ဖြစ်နေသည်။ ဥပမာ therm, BTU နှင့် ကယ်လိုရီ တို့ ဖြစ်ကြသည်။
တန်းဆောင်းရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်
တန်းဆောင်းရွာ (Tansaung)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဒေါင့်သစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၃၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒေါင့်သစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၂၇ ဦး၊ မ ၂၅၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။ ဒေသအခေါ်မှာ တဇောင်း ဖြစ်သည်။
အလုပ် (ရူပဗေဒ)
အလုပ်နှင့် စွမ်းအင်
ဥပမာအနေဖြင့် အား 10 N သည် အမှတ်တစ်ခုသို့ သက်ရောက်လိုက်သည့်အခါ ထိုအမှတ်သည် 2 m ရွေ့လျားသွားသည် ဆိုပါဆို့။ ထိုဖြစ်ရပ်တွင် အလုပ်သည် (10 N)(2 m) = 20 N m = 20 J ဖြစ်သည်။ ခန့်မှန်းခြေအားဖြင့် အလေးချိန် ၁ ကီလိုဂရမ်ရှိသည့် အရာဝတ္ထုကို မြေပြင်အထက်သို့ မတင်ပါက ကမ္ဘာမြေ၏ ဆွဲငင်အားကို ဆန့်ကျင်ရပေမည်။ ထိုအခါတွင် အလုပ်သည် အကွာအဝေးခြင်းတူညီသော်လည်း အလေးချိန်သည် နှစ်ဆဖြစ်နေသည့်အခါတွင်လည်ကောင်း၊ အလေးချိန်တူညီသော်လည်း အကွာအဝေးသည် နှစ်ဆဖြစ်နေသည့်အခါတွင်လည်းကောင်း အလုပ်သည်နှစ်ဆဖြစ်နေပေလိမ့်မည်။
နားညီးရွာ၊ မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တန်းဆောင်းရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းခြံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အလုပ် (ရူပဗေဒ)
အလုပ်နှင့် စွမ်းအင်
အလုပ်သည် စွမ်းအင် နှင့် နီးနီးစပ်စပ်ဆက်သွယ်မှု ရှိသည်။ အလုပ်−စွမ်အင်စည်းမျဉ်းက ဖော်ပြသည်မှာ “အရာဝတ္ထုတစ်ခုပေါ်သို့ အားသက်ရောက်လိုက်သည့်အတွက် ဖြစ်ပေါ်လာသော အပေါင်းလက္ခဏာဆောင်သည့် အလုပ်သည် ထိုအရာဝတ္ထု၏ အရွေ့စွမ်းအင်ကို များပြားလာစေသည်”။ ဆန့်ကျင်ဘက်အားဖြင့် အနုတ်လက္ခဏာဆောင်သည့်အလုပ်သည် အရွေ့စွမ်းအင်ကို လျော့ကျမှု ဖြစ်စေသည်။
နယူတန်၏ ဒုတိယနိယာမက ဖော်ပြထားသည်မှာ လွတ်လပ်ခြင်း၊ မာကျောသောအရာဝတ္ထုဖြစ်ခြင်း စသည်နှင့်ကိုက်ညီကာ ဖြစ်ပေါ်လာသည့်အလုပ်သည် ထိုအရာဝတ္ထု အလျင်နှင့် လှည့်ပတ်မှုတို့၏ အရွေ့စွမ်းအင်ပြောင်းလဲမှုနှင့် တူညီသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စက်မှုအင်ဂျင်နီယာ ဘာသာရပ် ကဏ္ဍ:မက္ကင်းနစ် ကဏ္ဍ:အား ကဏ္ဍ:အလျား
ဝါးတားတန်-ဂလေစီယာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေး ဥယျာဉ်
ဝါးတားတန်-ဂလေစီယာ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငြိမ်းချမ်းရေး ဥယျာဉ် သည် ကနေဒါနိုင်ငံရှိ ဝါးတားတန်ရေကန်များ အမျိုးသားဥယျာဉ် နှင့် အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုရှိ ဂလေစီယာ အမျိုးသားဥယျာဉ်တို့ နှစ်ခု ပေါင်းစပ်ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ ဥယျာဉ်နှစ်ခုစလုံးအား ယူနက်စကို မှ ဇီဝရပ်ဝန်းထိန်းသိမ်းရေးနယ်မြေ အဖြစ် ကြေညာထားပြီး နှစ်ခုပေါင်းကို ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ အဖြစ် သတ်မှတ်ထားသည်။
ထိသိမ်ရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
ထိသိမ်ရွာ (Htithein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ ငုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၆၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၈၄ ဦး၊ မ ၂၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု
အိန္ဒိယသည် အယူဝါဒသို့ညွှတ်သော နိုင်ငံဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ယင်း၏ယဉ်ကျေးမှု အနုပညာရပ်တို့သည် အယူဝါဒ ကိုအခြေခံ၍ ထွန်းကားစည်ပင်ခဲ့ကြသည်။ သို့သော် ဗိသုကာ ပညာ၊ အထုအထွင်းဆိုင်ရာ ပန်းတမော့ပညာ၊ ပန်းချီပညာ တို့သည် ဗုဒ္ဓအယူဝါဒထွန်းကားသည်မှစ၍ အထူးတိုးတက်လာ သည်။ ထိုသို့တိုးတက်ခြင်းမှာ ဗုဒ္ဓဘုရားရှင်အား ကြည်ညို ရိုသေသော စိတ်ဓာတ်များကြောင့်ဖြစ်ပေသည်။ ဂေါတမမြတ်စွာ ဘုရား ပရိနိဗ္ဗာန်စံတော်မူပြီးနောက်တွင် ဘုရားရှင်၏ ဓာတ် တော်မွေတော်များကို ခိုင်ခန့်လုံခြုံသော ထူပါရုံစေတီတော်ကြီး များ၌ ဌာပနာ၍ အမြတ်တနိုးကိုးကွယ်ကြသည်။
ခိုက်တုန်ဟုန်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ခိုက်တုန်ဟုန်းရွာ (Hkaiktonhuong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ နားအိုက်ခန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၂၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားအိုက်ခန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၇ ဦး၊ မ ၆၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု
ဤသို့ဖြင့် သီရိဓမ္မာသောကမင်း၏ခေတ်ကစ၍ ဆန်ချီ အရပ်၌လည်းကောင်း၊ ဗာရဟတ်အရပ်၌လည်းကောင်း၊ တောင် ပိုင်းရှိ အမရာဝတီအရပ်၌လည်းကောင်း ထူပါရုံစေတီကြီးများ ပေါ်ထွန်းလာခဲ့သည်။ အနောက်မြောက်ဘက် တောင်ကြားလမ်းများကို ဖြတ် ကျော်၍ ဂရိယဉ်ကျေးမှု ဝင်ရောက်လာသောအခါ ဂန္ဓာရတိုင်းမှ အစပြု၍ ရုပ်တုပညာရပ်များထွန်းကားလာခဲ့သည်။ ထိုတိုင်း၌ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ထွန်းကားစဉ်က ဂေါတမရှင်တော်ဘုရား၏ ရုပ်တုများကို အစပြု ထုလုပ်ကိုးကွယ်ကြရာ ဂရိအငွေ့အသက် ပါသော ရုပ်တုတော်များ ဖြစ်ကြလေသည်။ နောင်အခါ ရုပ်တု ပညာသည် ပြန့်ပွားသွား၍ တဖြည်းဖြည်းနှင့် ဂရိစနစ်တွင် အိန္ဒိယမူ၊ အိန္ဒိယဟန်များ ရောပြွမ်းလာလေသည်။အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ရှေးခေတ်အနုပညာရပ်များအနက် ဗိသုကာပညာရပ်သည် အဆင့်အတန်းအမြင့်ဆုံး ဖြစ်သည်။
ခိုက်တုန်ဟုန်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အိန္ဒိယနိုင်ငံ၏ ယဉ်ကျေးမှု
အိန္ဒိယ၏ ရှေးခေတ်ယဉ်ကျေးမှုသည် အီဂျစ်၊ ဆီးရီး ယား၊ ဂရိတို့ထက် အလျင် ထွန်းကားခဲ့သည်ဟုပင်ဆိုကြလေ သည်။ ရှေးခေတ်ဗိသုကာ အထုအထွင်းပညာ ပန်းချီပညာရပ် တို့တွင် ကမ္ဘာကအံ့ချီးရသော လက်ရာမွန်တို့ကို အဇန္တလှိုဏ်ဂူ နှင့် အယ်လိုရာလှိုဏ်ဂူတို့၌ တွေ့ရှိရသည်။ မွတ်စလင် အနုပညာလက်ရာများအနက် တက်ဂျမဟာ သည် ကမ္ဘာ့အံ့ခြီးဖွယ်ရာတစ်ရပ်တွင် အပါအဝင်ဖြစ်ပေသည်။ တက်ဂျမဟာသင်္ချိုင်း
လက်မှုအနုပညာရပ်တွင် ဆစ်လူမျိုးတို့၏ ကြွေရည် သုတ်အတတ်၊ ကသ္မီရ၊ ပန်ဂျပ်နှင့် ဟိုက်ဒရဗတ် (ယခင်ပြည် နယ်) တို့၌ လုပ်ကိုင်ကြသော အလွန်နုနယ်လှပသည့် ရွှေချည် ထိုးငွေချည်ထိုးအထည်များ၊ ရွှေနန်းလိမ်၊ ငွေနန်းလိမ်ပစ္စည်းများ ကား ရှေးယခင်ကပင် ကျော်ကြားခဲ့ကြလေသည်။ အာရိယန်တို့သည် အိန္ဒုမြစ်ဝှမ်း၌ လွှမ်းမိုးကြီးစိုးခဲ့သည့်ကာလမှစ၍ မိမိတို့၏ သက္ကတဘာသာ စကားကို ပို၍ စနစ်တကျရှိအောင် ပို၍ကြွယ်ဝအောင် ပြုပြင်ကြသည်။ စာရေး စာဖတ်နည်းများကိုလည်း ထွင်ကြသည်။
ရှေးအကျဆုံးသော အိန္ဒိယစာပေသည် သက္ကတဘာသာ ဖြင့် ဖွဲ့နွဲ့သီကုံးထားသော ဗေဒခေါ် ကဗျာစုဖြစ်သည်။ အထင်ရှားဆုံးသော ထီးသုံးနန်းသုံး ကဗျာလင်္ကာကြီး များမှာ ဘီစီခြောက်ရာစုနှစ်တွင် ပေါ်ထွက်ခဲ့သော ရာမာယဏ နှင့် မဟာဘာရတ ကဗျာလင်္ကာကြီးများဖြစ်သည်။ ဂုတ္တမင်းများ ခေတ်တွင် သိပ္ပံပညာထွန်းကားသည်။ နေလနက္ခတ်ကျမ်းများကို လည်း ပြုစုခဲ့ကြသည်။ သင်္ချာအတတ်သည်လည်း အလွန်တိုးတက်သည်။ ဆေးဝါးကုသရေး၌ ခွဲစိတ်ကုသနိုင်သည်အထိ အစွမ်းထက်ခဲ့ကြ၍ ဆိုင်ရာပညာရပ်များ အတွက်လည်း ကျမ်း များပြုခဲ့ကြသည်။ စာရေးသည့်အခါ သစ်ခေါက်များပေါ်တွင် မင်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ ပေရွက်ပေါ်တွင် ကညစ်ဖြင့်လည်းကောင်း ရေးသားကြသည်။
သက္ကတဘာသာကို အသုံးများခဲ့သော်လည်း ဂင်္ဂါမြစ်သို့ ယဉ်ကျေးမှု ပျံ့နှံ့ထွန်းကားသောအခါတွင်မူ ပါဠိ (မာဂဓ) ဘာ သာစကားကို အသုံးပြုကြသည်။ ဗုဒ္ဓအယူဝါဒ ပွင့်လင်းသည့် ခေတ်သည် ပါဠိဘာသာကို အသုံးပြုသောခေတ်ဖြစ်သည်။ သို့ သော် သက္ကတဘာသာစာပေသည် လုံးဝကွယ်ပျောက်သွားခြင်း မဟုတ်ပေ။ နောင်အခါ ပြန်၍ခေတ်စားလာပြန်လေသည်။ ခရစ်တစ်ရာစုမှ ရှစ်ရာစုအတွင်း သက္ကတဘာသာဖြင့် လင်္ကာရှည်ကြီးများ စွန့်စားခန်းနှင့် ချစ်မေတ္တာသရုပ်ဖော်ပြဇာတ် များကို သီကုံးပြုစုကြသည်။ တိရစ္ဆာန်များအကြောင်းဖွဲ့ထား သော ဟိန္ဒူပုံပြင်များကို ခြောက်ရာစုခန့်ကပင် ပါးရှင်းဘာသာ ပြန်ခဲ့သည်။ ထိုပုံပြင်များသည် ဥရောပနိုင်ငံများသို့လည်း ပျံ့နှံ့ ခဲ့ရာ အနောက်တိုင်း ကလေးချော့ပုံပြင်များ၏ အခြေခံများ လည်းဖြစ်ခဲ့ကြလေသည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရခေတ် ပညာရေးစနစ်အရ အိန္ဒိယတွင် တိုင်းရင်းသားစာပေသည် တစ်မျိုးတစ်ဖုံ ဆန်းသစ်လာပြန် သည်။ ဥရောပအတွေးအခေါ်နှင့် ဟိန္ဒူအယူအဆတို့ ရောပြွမ်း ကာ အနောက်တိုင်း အရေးအသားဆန်ဆန်ဖြင့် အဆင့်အတန်း မြင့်သော ဘင်္ဂါလီစာပေများ ထွန်းကားလာသည်။ ၁၉ ရာစုနှစ် အတွင်း ပေါ်ထွန်းခဲ့သည့် ဝတ္ထုရေးဆရာကြီး ဗန်ကင်ချန္ဒရာ ချတ္တာဂျီ (၁၈၃၈-၉၄) ၏အနောက်တိုင်းအငွေ့အသက် ပါသော ဝတ္ထုများထင်ရှားလာသည်။ ဘင်္ဂါလီစာပေကို တိုးတက်ကြွယ်ဝ စေသော စာပေပညာရှင်ကြီးတစ်ဦးမှာ ရာဝိန္ဒြာနတ်တဂိုး (၁၈၆၁-၁၉၄၁) ဖြစ်သည်။ မဟတ္တမဂန္ဓီကြီးသည် အိန္ဒိယနိုင်ငံ ရေးရာ၌ ခေါင်းဆောင်ကြီးဖြစ်သကဲ့သို့ တဂိုးသည် အိန္ဒိယ စာပေရေးရာ၌ ခေါင်းဆောင်ကြီးဖြစ်ပေသည်။
ဘင်္ဂါလီစာပေသာမက ဟင်ဒီစာပေ၊ အူရဒူစာပေတို့ သည်လည်း အနောက်တိုင်း စာပေအငွေ့ အသက်များဖြင့် တိုး တက်ကြွယ်ဝလာကြသည်။ အူရဒူစာပေ၌ အကျော်အမော်ပုဂ္ဂိုလ် ကြီးသည် မို့ဟမ္မဒ်အစ်ကဗယ် ဖြစ်လေသည်။
ဗြိတိသျှအစိုးရခေတ်တွင် စာပေအနေဖြင့် ဖွံ့ဖြိုးတိုး တက်မှုများရှိခဲ့သော်လည်း တိုင်းသူပြည်သား လူအများ၏ ပညာရေးအခြေအနေမှာ အလွန်နိမ့်ကျခဲ့သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ ပညာရေးစနစ်သည် လူတိုင်း လက်လှမ်းမမီနိုင်သော စနစ်ဖြစ် သဖြင့် လူများစုသည် ဆင်းရဲသားများဖြစ်ကြ၍ ပညာရေးထက် ဝမ်းရေးကို အလေးထားနေရသဖြင့် လည်းကောင်း၊ များပြား သောလူမျိုးနှင့် ဘာသာစကားရှိသဖြင့် လည်းကောင်း၊ စာ မတတ်သောလူဦးရေသည် ၁၅ ရာခိုင်နှုန်းခန့်ရှိခဲ့လေသည်။ ယခု လွတ်လပ်ရေးခေတ်တွင် စာတတ်သူဦးရေ ရာခိုင်နှုန်း များပြား၍ ပညာရေးအဆင့်အတန်းမြင့်မားလာစေရန် အိန္ဒိယ အစိုးရက ကြိုးပမ်းဆောင်ရွက် လျက်ရှိသည်။ သိပ္ပံပညာ ထွန်းကားရေး၊ အသက်မွေးမှုပညာတိုးတက်ရေးတို့ကိုလည်း ဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ သို့သော် အခက်အခဲများကား ရှိနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ အစိုးရလက်အောက်ခံနှင့် အစိုးရ အထောက် အပံ့ခံကျောင်းများ တွင် အခမဲ့မူလတန်းပညာရေး သတ်မှတ်ပေးထားလေသည်။
အိန္ဒိယဂီတသည် မြန်မာဂီတနည်းတူ အကွေ့အဝိုက် အတွန့်အကွန့်များဖြင့် ဂီတအရသာဖော်သည်။ အနောက်တိုင်း ဂီတကဲ့သို့ အသံ၏ထုထည်ပေါ်၌ ဂီတအရသာမဖော်ချေ။ ထို့ ကြောင့် အနောက်တိုင်းတူရိယာဂီတဝိုင်းကြီးများကဲ့သို့ တူရိယာ အများအပြားကို အသံဖက်စပ်မှုစနစ်သုံးပြီးလျှင် တစ်ပြိုင်နက် တည်း တီးမှုတ်လေ့မရှိပေ။ အသုံးများသော တူရိယာပစ္စည်း များသည် ဗုံနှင့်ပြွေဖြစ်သည်။ ရှေးကပင်အသုံးပြုခဲ့သော ကြိုး တပ်တူရိယာများလည်း ရှိသေးသည်။ ဘဝသရုပ်ဖော် တေးဂီတ များကို သံပြိုင်သီဆိုလေ့ရှိကြလေသည်။
နတ်စင်ကုန်းရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
နတ်စင်ကုန်းရွာ (Natsinkone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ဆူးလေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၉၆၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆူးလေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၈၉ ဦး၊ မ ၁၄၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မနွယ်ရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
မနွယ်ရွာ(Manwe)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ရေမြစ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,713 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပနီပင်ရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်
ပနီပင်ရွာ (Panipin)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ ပနီပင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၁၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပနီပင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၁၄ ဦး၊ မ ၆၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၈၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဝါးတန်းဘူတာ
ဝါးတန်းဘူတာ သည် ရန်ကုန်မြို့ ကမ်းနားလမ်း ရှိ ဝါးတန်း-ပန်းဆိုးတန်း-လင်းစဒေါင်း လမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ကဘဲ့ကြီးရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်
ကဘဲ့ကြီးရွာ (Kabeitgyi)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ ဂွေးပင်မှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေးပင်မှော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃၁ ဦး၊ မ ၉၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ဒေါညေခူရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်
ဒေါညေခူရွာ(Dawngaykhu)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်၊ ထီးပေါ်ဆိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၅၆၄ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖရူဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယန်းလုံရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ယန်းလုံရွာ (Yanglong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၈၃၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွင်းငို့ရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
ကွင်းငို့ရွာ (Kwinngoe)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ နမီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၀၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကွင်းကြီးရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
ကွင်းကြီးရွာ (Kwingyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ သစ်ရာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၉၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ရာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၅ ဦး၊ မ ၇၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုံလုံရွာ၊ မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်
အုံလုံရွာ (Onglong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်၊ မန် ဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၄၇၉ ဖြစ်သည်။
နားယုတ်ရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
နားယုတ်ရွာ (Naryoke)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နောင်ခမ်း (မိုင်းမား)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၆၉၄၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ခမ်း (မိုင်းမား)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၇၅ ဦး၊ မ ၁၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စဉ့်အိုးတန်းဘူတာ
စဉ့်အိုးတန်းဘူတာ သည် ရန်ကုန်မြို့ ကမ်းနားလမ်း ရှိ ဝါးတန်း-ပန်းဆိုးတန်း-လင်းစဒေါင်း လမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
လျန်မှုန်းဆာခေါင်း
ဒေါက်တာလျန်မှုန်းဆာခေါင်းသည် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF)  နှင့် ပြည်ထောင်စု ငြိမ်းချမ်းရေးဆွေးနွေးမှု ပူးတွဲကော်မတီ (UPDJC) တို့၏ ဒုတိယဥက္ကဋ္ဌ၊ ချင်းအမျိုးသား နိုင်ငံရေးသမားဖြစ်သည်။
၂၀၂၁ ဧပြီလ ၁၆ရက်တွင် အမျိုးသားညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့၏ ဖက်ဒရယ်ပြည်ထောင်စုရေးရာ ဝန်ကြီးအဖြစ် ချင်းအတိုင်ပင်ခံကောင်စီက တင်သွင်းပြီး ပြည်ထောင်စုလွှတ်တော် ကိုယ်စားပြုကော်မတီက ခန့်အပ်တာဝန်ပေးခဲ့သည်။
ပဲခင်းကျယ်ရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းဘူတာ
ရွှေတိဂုံဘုရားလမ်းဘူတာ သည် ရန်ကုန်မြို့ ကမ်းနားလမ်း ရှိ ဝါးတန်း-ပန်းဆိုးတန်း-လင်းစဒေါင်း လမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
အစ်ဂွါဆူး အမျိုးသားဥယျာဉ်
အစ်ဂွါဆူး အမျိုးသားဥယျာဉ် သည် ဘရာဇီးနိုင်ငံ ပရာညားပြည်နယ်တွင် ရှိသော အမျိုးသားဥယျာဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ စုစုပေါင်း အကျယ်အဝန်း အားဖြင့် ၁၈၅,၂၆၂.၅ ha မျှ ကျယ်ဝန်းကာ အရှည်အားဖြင့် ၄၂၀ km မျှ ရှည်လျား၍ ၃၀၀ km အရှည်မှာ သဘာဝရေထုနှင့် ထိစပ်လျက် ရှိပြီး အာဂျင်တီးနားဘက်ခြမ်း နှင့် ဘရာဇီးဘက်ခြင်း နှစ်ခုပေါင်းပါက အကျယ်အဝန်းအားဖြင့် ၂၆၀,၀၀၀ ha မျှ ရှိသည်။ အစ်ဂွါဆူး အမျိုးသားဥယျာဉ်အား ဖက်ဒရယ် ဒီကရီအမိန့်အမှတ် ၁၀၃၅ ဖြင့် ၁၉၃၉ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ ၁၀ ရက်နေ့တွင် တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ၁၉၈၆ ခုနှစ်တွင် ယူနက်စကို၏ ကမ္ဘာ့အမွေအနှစ်နေရာ စာရင်းဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ဥယျာဉ်အား စီမံခန့်ခွဲသည့် အဖွဲ့အစည်းမှာ ချီကို မန်းဒပ်စ် ဇီဝမျိုးကွဲပေါင်းစုံထိန်းသိမ်းရေး အင်စတီကျု (အိုင်စီအမ် ဘိုင်အို)​ဖြစ်သည်။
ထိုဥယျာဉ်သည် အာဂျင်တီးနားရှိ အစ်ဂွါဇူး အမျိုးဥယျာဉ်နှင့် အတူ ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး​ရေတံခွန်ကြီးတစ်ခုကို ဝေမျှ ပိုင်ဆိုင်ပြီး ၂,၇၀၀ m အထိ ဖြန့်ကျက် တည်ရှိသည်။ ၎င်းသည် ရှားပါးပြီး မျိုးသုဉ်းပျောက်ကွယ်ရန် စိုးရိမ်ရသည့် ဒေသရင်း အပင်နှင့် ဒေသရင်း တိရစ္ဆာန် အများအပြား နေထိုင်ရာ နေရာဖြစ်ပြီး ၎င်းတို့ထဲတွင် ဧရာမဖျံကြီး များနှင့် ဧရာမသင်းခွေချပ်များ ပါဝင်သည်။ ရေတံခွန်မှ ကြဲပျန့်ထွက်ပေါ်နေသော ရေမှုန် အစုအဝေးတို့သည် စိမ်းစိုလန်းဆန်းသော ပန်းမန်များကို ပေါက်ရောက်စေရန် အကူအညီပေးသည်။
ရန်ကုန်ဓာတ်ရထား
ရန်ကုန်ဓာတ်ရထား (ရန်ကုန်လျှပ်စစ်ရထား) သည် ပို့ဆောင်ရေးနှင့်ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန ၊ မြန်မာ့မီးရထားမှ ရန်ကုန်မြို့ ကမ်းနားလမ်း ရှိ ဝါးတန်း-ပန်းဆိုးတန်း-လင်းစဒေါင်း လမ်းပိုင်း တွင် ပြေးဆွဲခဲ့သော မြို့တွင်းရထားခရီးစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ အဆိုပါလမ်းပိုင်းသည် ၃ .၅၉ မိုင် ရှည်ပြီး၊ ဝါးတန်း- မော်တင်- စဉ့်အိုးတန်း- ရွှေတိဂုံ- ပန်းဆိုး တန်း- ဗိုလ်တထောင်- လင်းစဒေါင်း စသည့်ဘူတာ ခုနစ်ခုတွင် ရပ်တန့်သည်။ လူတစ်ဦးလျှင် ငွေကျပ် ၁ဝဝ ဖြစ်ပြီး နေ့စဉ်နံနက် ၈ နာရီတွင် ဝါးတန်းဘူတာမှ ထွက်ကာ လင်းစဒေါင်းဘူတာသို့ နံနက် ၈ နာရီခွဲ အထိပြေးဆွဲခဲ့သည်။ လင်းစဒေါင်းဘူတာ မှတစ်ဆင့် တာဝတိံသာဘူတာ၊ ရေကျော်ဘူတာ နှင့် ပုဇွန်တောင်ဘူတာ ထိုမှတစ်ဆင့် ရန်ကုန်မြို့ပတ်ရထားကွန်ယက်နှင့် ချိတ်ဆက်ထားသည်။
သမိုင်းကြောင်း
၁၈၈၄ ခုနှစ်တွင် ပထမဆုံး ရေနွေးငွေ့သုံး ဓာတ်ရထားလိုင်းကို စတင်တည်ဆောက်ခဲ့ပြီး ကမ်းနားလမ်းမှ ရွှေတိဂုံစေတီတော်ထိ ပြေးဆွဲခဲ့သည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားသုံး ဓာတ်ရထားများကို ၁၉၀၆ ခုနှစ်တွင် စတင် အသုံးပြုခဲ့ပြီး စင်ကာပူမြို့၊ မနီလာမြို့နှင့် ဘန်ကောက်မြို့တို့နှင့် တစ်ချိန်တည်း သုံးစွဲခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ၁၉၃၀ ပြည့်နှစ်များတွင် ဓာတ်ရထားများသည် မြို့တွင်း သွားလာရန်အတွက် လွယ်ကူချောမွေ့သော အများပြည်သူသုံး ပို့ဆောင်ရေးစနစ်တစ်ခု ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉ဝ၄ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာ ၁၅ ရက်တွင် Tram-Trolley Car (၇၇) စီးနှင့် ဆူးလေ- ရွှေတိဂုံ- ဗားဂရာလမ်းပိုင်းကို ပြေးဆွဲခဲ့ပြီး ၁၉၂၁ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယ ကမ္ဘာစစ်ကြောင့် ရပ်ဆိုင်းခဲ့ ရသည်။
နှစ်ပေါင်း ၁၀၀ ကျော်ကြာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁၁ ရက်နေ့တွေ ရန်ကုန်မြို့၊ ကမ်းနားလမ်းတွင်ရှိခဲ့သော ၆ ကီလိုမီတာရှည် ဒီဇယ်မီးရထားလမ်းဟောင်းအတိုင်း လျှပ်စစ်ရထားများ မြန်မာ့မီးရထားပို့ဆောင်ရေးဌာနမှ ပြန်လည်ပြေးဆွဲခဲ့သော်လည်း ခြောက်လအကြာ ၂၀၁၆ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၁ ရက်နေ့တွင် ပြေးဆွဲခြင်း ရပ်နားခဲ့သည်။
မရမ်းချောင်းရွာ၊ ဘန္ဒနဲ
မရမ်းချောင်းရွာ(Mayanchaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ဘန္ဒနဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,650 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်နီရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
ကန်နီရွာ (Kanni)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ ငုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၆၁၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၈၄ ဦး၊ မ ၂၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းဆိုးတန်းဘူတာ
ပန်းဆိုးတန်းဘူတာ သည် ရန်ကုန်မြို့ ကမ်းနားလမ်း ဝါးတန်း-ပန်းဆိုးတန်း-လင်းစဒေါင်း လမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ဗိုလ်တထောင်ဘူတာ
ဗိုလ်တထောင်ဘူတာ သည် ရန်ကုန်မြို့ ကမ်းနားလမ်း ရှိ ဝါးတန်း-ပန်းဆိုးတန်း-လင်းစဒေါင်း လမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ခဲမွန် (ဂေါ်ရခါး)ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ခဲမွန် (ဂေါ်ရခါး)ရွာ (Hkemun (Gawrakhar))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ နားအိုက်ခန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားအိုက်ခန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၇ ဦး၊ မ ၆၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘီးလင်းကြိုးရွာ၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်
ဘီးလင်းကြိုးရွာ(Bilinkyoe)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ သထုံခရိုင်၊ ဘီးလင်းမြို့နယ်၊ ကဒီပုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၉၉၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကဒီပုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၇၄ ဦး၊ မ ၁၃၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၃၂ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘီးလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုဆွမ် (အောက်ရွာ)ရွာ၊ ဟိုပန်မြို့နယ်
ဟိုဆွမ် (အောက်ရွာ)ရွာ (Hosum (Aukywar))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ဟိုပန်မြို့နယ်၊ ဟိုဆွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၅၀၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လင်းစဒေါင်းဘူတာ
လင်းစဒေါင်းဘူတာ သည် ရန်ကုန်မြို့ ကမ်းနားလမ်း ရှိ ဝါးတန်း-ပန်းဆိုးတန်း-လင်းစဒေါင်း လမ်းပိုင်းရှိ ဘူတာရုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။
ယန်းပေါက်ရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ယန်းပေါက်ရွာ (Yangpauk)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၈၈၇ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေဖိုရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
လေဖိုရွာ (Layhpo)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ နမီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၀၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယောင်ပိုင်ရွာ၊ မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်
ယောင်ပိုင်ရွာ (Yawngpaing)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်၊ မန် ဖိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၇၀၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်စု (မြောက်)ရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
ကျောက်စု (မြောက်)ရွာ (Kyauksu (North))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ ငုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၅၉၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၈၄ ဦး၊ မ ၂၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မရမ်းချောင်းရွာ၊ ကပ
မရမ်းချောင်းရွာ(Mayanchaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ကပကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,737 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောင်းကုန်းရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
ကျောင်းကုန်းရွာ (Kyaungkone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ သစ်ရာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၉၁၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ရာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၅ ဦး၊ မ ၇၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဖုတ်ကုန်းရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်
ဖုတ်ကုန်းရွာ (Hpokekone)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ပြည်မြို့နယ်၊ ပေါက်နွယ်ခြုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၁၁၅၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပေါက်နွယ်ခြုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၃၆ ဦး၊ မ ၉၀၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၇၃၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဂွေးပင်မှော်ရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်
ဂွေးပင်မှော်ရွာ (Gwaypinhmaw)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ ဂွေးပင်မှော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၃၉၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဂွေးပင်မှော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၃၁ ဦး၊ မ ၉၂၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၆၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားအိုက်ခန့်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
နားအိုက်ခန့်ရွာ (Naraikhkant)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ နားအိုက်ခန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၂၂၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားအိုက်ခန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၇ ဦး၊ မ ၆၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နမီးရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
နမီးရွာ (Namee)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ နမီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၀၀ ဖြစ်သည်။
လောင်လေးရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
လောင်လေးရွာ (Launglay)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ သစ်ရာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၉၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ရာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၅ ဦး၊ မ ၇၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စည်သာရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
စည်သာရွာ (Sithar)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ ဆူးလေကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၉၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဆူးလေကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၈၉ ဦး၊ မ ၁၄၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၅၄၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီးပေါ်ဆိုရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်
ထီးပေါ်ဆိုရွာ(Hteepawso)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်၊ ထီးပေါ်ဆိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၅၆၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖရူဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းဆာရွာ၊ မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်
ကုန်းဆာရွာ (Konehsar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်၊ မန် မန် ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၆၆၈၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒါးကျွန်းရွာ၊ မြင်းခြံမြို့နယ်
ဒါးကျွန်းရွာ (Darkyun)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မြင်းခြံခရိုင်၊ မြင်းခြံမြို့နယ်၊ ဒေါင့်သစ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၁၃၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဒေါင့်သစ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၀၂၇ ဦး၊ မ ၂၅၈၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၁၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းခြံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ယန်းတောင်းရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ယန်းတောင်းရွာ (Yangtawng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မိုင်းယန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၂၈၅၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မေထုနပါရာဇိက
မေထုနပါရာဇိကသည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ပထမဆုံး ပညတ်တော်မူသည့် ပါရာဇိကသိက္ခာပုဒ် ဖြစ်သည်။ ရဟန်းတော်များသည် မေထုနပါရာဇိကကို ကျူးလွန်မိပါက ရဟန်းအဖြစ်မှ လျှောကျရ၏။ ထို့အတွက်ကြောင့် မေထုနပါရာဇိကအာပတ်ကို မကျူးလွန်မိအောင် စောင့်ထိန်းကြရလေသည်။
အရှင်သုဒိန်
ကလန္ဒသူဌေးသား သုဒိန်သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ရဟန်းအဖြစ်ဖြင့် “အရညိက”၊ “ပိဏ္ဍပါတိက”၊ “ပံသုကူလိက”၊ “သပဒါနစာရိက” စသည့် ဓုတင်များကို ကျင့်ကြံအားထုတ်လျက် ရှိ၏။ အရှင်သုဒိန် သီတင်းသုံးရာ ဝဇ္ဇီတိုင်းသည် အသက်မွေးရန် ခေါင်းပါးခဲယဉ်း၏။ ထို့ကြောင့် မိမိတို့၏ ဆွေမျိုးများရှိရာ ဝေသာလီမြို့သို့ သွားရောက်နေထိုင်သော် မိမိကို အမှီပြု၍ အဖော်ရဟန်းတို့သည် လာဘ်ရမည်၊ ဆွမ်းကိစ္စတွင် မပင်ပန်းဘဲ တရားအားထုတ်နိုင်ပေလိမ့်မည်ဟု တွေးမိ၏။ ထို့နောက် အရှင်သုဒိန်သည် ဝေသာလီသို့ ကြွခဲ့၏။ ထိုမြို့ရှိ မဟာဝုန်တော ပြာသာဒ်ဆောင်ပေါက်သော ကျောင်းကြီးတွင် သီတင်းသုံး၏။
ဝေသာလီမြို့သို့ အရှင်သုဒိန်ရောက်လာသည်ကို ကြားသော ဆွေမျိုးသားချင်းတို့သည် ဆွမ်းအိုးခြောက်ဆယ်ကို ပို့လှူကြ၏။ အရှင်သုဒိန်သည် ထိုဆွမ်းတို့အား အခြားရဟန်းတို့ကို ပေးလှူ၏။ မိမိမှာမူ သပိတ်သင်္ကန်းကို ဆောင်ယူကာ ကလန္ဒရွာသို့ ဆွမ်းခံဝင်၏။ ထိုသို့ ဆွမ်းခံရာတွင် အရှင်သုဒိန်သည် မိမိ၏ အဖဖြစ်သူအိမ်သို့ ချဉ်းကပ်မိ၏။ ထိုအချိန်တွင် ဆွေမျိုးတို့၏ ကျွန်မသည် သိုးလေပြီးသော မုယောမုန့်ကို စွန့်ပစ်မည့် အချိန်နှင့် ကြုံကြိုက်၏။ ထိုအခါ အရှင်သုဒိန်သည် စွန့်ပစ်မည်ဆိုပါက မိမိအား လောင်းလှူရန် ပြောကြားကာ အလှူခံ၏။ ထိုကျွန်မလည်း လှူဒါန်း၏။ ထို့နောက် အရှင်သုဒိန်၏ အသံ၊ လက်၊ ခြေ စသည်တို့ကို မှတ်သားပြီး “အရှင်သုဒိန် ရောက်လာပြီး” ဖြစ်ကြောင်း အမိကို ပြောပြ၏။
ထိုအချိန်တွင် အရှင်သုဒိန်သည် နံရံခြေတစ်ခုကိုမှီကာ သိုးနေသော မုယောမုန့်ကို ဘုဉ်းပေး၏။ ထိုအခါ အဖဖြစ်သူသည် သားဖြစ်သူကို မြင်၏။ ထို့နောက် မနက်ဖြန်အတွက် ဆွမ်းကို လက်ခံပါဟု ဖိတ်ကြား၏။ အရှင်သုဒိန်လည်း ဆိတ်ဆိတ်နေကာ လက်ခံပြီး နေရာမှ ထသွား၏။
နံနက်အချိန် ရောက်လတ်၍ အရှင်သုဒိန်သည် မိဘတို့၏ အိမ်သို့ ရောက်လာ၏။ မိဘတို့သည် သားဖြစ်သူအား ရွှေ၊ ငွေ၊ ဥစ္စာတို့ဖြင့်လည်းကောင်း၊ မယားဟောင်းအား အမျိုးမျိုးသော အလှတန်ဆာတို့ကို ဝတ်ဆင်စေခြင်းဖြင့်လည်းကောင်း သားဖြစ်သူရဟန်းကို ဖြားယောင်းကာ လူထွက်ရန် တိုက်တွန်း၏။ ထိုသို့ သုံးကြိမ်မြောက်တိုင်အောင် တိုက်တွန်းပါသော်လည်း အရှင်သုဒိန်သည် လက်မခံပေ။ မိမိသည် လူမထွက်နိုင်ပါဟု ငြင်းဆန်၏။
ထိုအခါ မိခင်ဖြစ်သူသည် “မိမိတို့တွင် အမွေဆက်ခံမည့် အမွေခံသား မရှိပေ။ ထိုသို့ အမွေခံသား မရှိသော မိမိတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို လိစ္ဆဝီမင်းတို့သည် မင်းဘဏ္ဍာအဖြစ် သိမ်းယူပေလိမ့်မည်” ဟု ပြောကြား၏။ ထိုအခါ အရှင်သုဒိန်သည် မိခင်အား သားမျိုးပေးခြင်း ကိစ္စကို ပေးနိုင်သည်ဟု ပြော၏။
မေထုန်အမှုကို ကျူးလွန်ခြင်း
အရှင်သုဒိန်၏ မယားဟောင်းသည် မိန်းမတို့ ဖြစ်မြဲ ဓမ္မတာလာသည့်အခါတွင် မိခင်ဖြစ်သူနှင့်အတူ မဟာဝုန်တောသို့ သွားရောက်၏။ ထို့နောက်တွင် မိခင်သည် သားဖြစ်သူအား စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ဖြင့် ဖြားယောင်းကာ လူထွက်ရန် ပြောဆိုပြန်၏။ သို့သော် အရှင်သုဒိန်သည် ငြင်းဆန်၏။ ထို့နောက်တွင်မူ မိခင်သည် မိမိတို့အား အမွေခံသား မရှိပါ၊ မိမိတို့၏ စည်းစိမ်ဥစ္စာတို့ကို မင်းတို့သည် မယူဆောင်ကြကုန်စေလိုပါဟု ပြော၏။ ထိုအခါ အရှင်သုဒိန်သည် သားမျိုးပေးခြင်း ကိစ္စကို မိမိဆောင်ရွက်နိုင်သည်ဟု ဆိုကာ မယားဟောင်း၏  လက်မောင်းကို ကိုင်ဆွဲကာ မဟာဝုန်တောသို့ဝင်၍ ပထမပါရာဇိကသိက္ခာပုဒ် မပညတ်ရသေးမီ မယားဟောင်းနှင့်အတူ မေထုန်မှီဝဲ၏။ သုံးကြိမ်တိုင်အောင် ပြုကျင့်ကာ မယားဟောင်းသည် ကိုယ်ဝန်ရလေသည်။
သိက္ခာပုဒ်ပညတ်ခြင်း
အရှင်သုဒိန်၏ မယားဟောင်းသည် ကိုယ်ဝန်ရင့်၍ သားငယ်ကို ဖွားမြင်၏။ ထိုသားအမိနှစ်ယောက်သည် နောင်အခါတွင် သာသနာ့ဘောင်သို့ ဝင်ရောက်လာကြကာ အရဟတ္တဖိုလ်ကို မျက်မှောက်ပြုနိုင်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ အရှင်သုဒိန်သည် မိမိမှာမူ ဈာန်မဂ်ဖိုလ်ကို မရပေ၊ မိမိသည် သာသာနာတော်တွင် “ဓမ္မဝိနယ”၌ ရဟန်းပြု၍ စင်ကြယ်စွာ ကျင့်ရန် မတတ်နိုင်ခဲ့ပေဟု စဉ်းစားတွေးတောကာ နှလုံးမသာမယာ ဖြစ်၏။ ထိုစိတ်ဖြင့် ရုပ်အဆင်းတို့သည်လည်း ဆုတ်ယုတ်ခေါင်းပါးလာ၏။ ထိုအခါ ရဟန်းအဖော်တို့က အဘယ်အတွက်ကြောင့် ပိန်လှီညှိုးနွမ်းနေသနည်းဟု မေး၏။ ထိုအခါ အရှင်သုဒိန်သည် မယားဟောင်းကို မေထုန်ပြုမိသည့် မကောင်းမှုအတွက် နှလုံးမသာမယာဖြစ်နေရကြောင်း ပြော၏။
ထိုအခါ များစွာသော ရဟန်းတို့သည် အရှင်သုဒိန်ကို ကဲ့ရဲ့ပြစ်တင်ကြ၏။ ထို့နောက် မြတ်စွာဘုရားအား ထိုအကြောင်းကို လျှောက်ကြကုန်၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းတို့အား စည်းဝေးစေပြီး အရှင်သုဒိန်အား “မှန်ကန်သလော” ဟု မေးမြန်း၏။ အရှင်သုဒိန်လည်း ဟုတ်တိုင်းမှန်စွာ လျှောက်ထား၏။ ထိုအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် များစွာသောအကြောင်းတို့ဖြင့် အရှင်သုဒိန်အား ကဲ့ရဲ့၏။ ထို့နောက် ရဟန်းတို့အား “အကြင် ရဟန်းသည် မေထုန်အမှုကို (ပြုကျင့်) မှီဝဲငြားအံ့၊ ထိုရဟန်းသည် သာသနာတော်မှ ဆုံးရှုံးခြင်းသို့ ရောက်၏။ ရဟန်းကောင်းတို့နှင့် အတူတကွ ပေါင်းသင်းရခြင်း မရှိ” ဤသို့ ပြုကြကုန်လော့ဟု မိန့်တော်မူကာ သိက္ခာပုဒ်ကို ပညတ်တော်မူ၏။
ကျောက်စု (တောင်)ရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြေနီတောင်ရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
မြေနီတောင်ရွာ(Myaynitaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ ကံမော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,658 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုဆွမ် (ရွာမ)ရွာ၊ ဟိုပန်မြို့နယ်
ဟိုဆွမ် (ရွာမ)ရွာ (Hosum (Ywarma))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ ဟိုပန်မြို့နယ်၊ ဟိုဆွမ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၅၀၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မကျီးကန်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
မကျီးကန်ရွာ (Magyikan)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ မကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၀၇၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မကျီးကန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၃၆ ဦး၊ မ ၃၇၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၆၉၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘုရားကုန်းရွာ၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်
ဘုရားကုန်းရွာ(Hpayarkone)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ ကျိုက်မရောမြို့နယ်၊ ဘိန်းဗျောကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၉၈၄ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဘိန်းဗျောကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၇၅ ဦး၊ မ ၃၁၀၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၈၈၃ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျိုက်မရောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘာကူး တက္ကသိုလ်
ဘာကူးတက္ကသိုလ်သည် အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ၊ ဘာကူးမြို့၌ တည်ရှိပြီး ၁၉၁၉ ခုနှစ် အဇာဘိုင်ဂျန် ဒီမိုကရက်တစ် နိုင်ငံ၏ ပါလီမန်ခွင့်ပြုချက်ဖြင့် တည်ထောင်ထားသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်သည်။ ကနဦးအစတွင် သမိုင်းနှင့် ဘာသာဗေဒ၊ ရူပဗေဒနှင့် သင်္ချာ၊ ဥပဒေ၊ နှင့် ဆေးပညာ မဟာဌာနတို့ဖြင့် စတင်ဖွဲ့စည်း တည်ထောင်ခဲ့ခြင်းဖြစ်ပြီး ကျောင်းဖွင့်စ တက်ရောက်ခဲ့သော ကျောင်းသား အရေအတွက်မှာ ၁၀၉၄ ယောက်ဖြစ်သည်။ ဘာကူးတက္ကသိုလ်၏ ပထမဆုံးသော ပါမောက္ခချုပ်မှာ ကာဇန် တက္ကသိုလ်တွင် ခွဲစိတ်ကုပါမောက္ခအဖြစ် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သော ဗာဆီးလီ အီဗန်နိုဗစ်ချ် ရာဇူမော့စကီးဖြစ်သည်။
၁၉၃၀ ခုနှစ်တွင် အဆင့်မြင့်ပညာရေး ပြန်လည်ဖွဲ့စည်းပုံအရ အစိုးရမှ တက္ကသိုလ်အား ပိတ်သိမ်းရန် ညွှန်ကြားခဲ့ပြီး အဆင့်မြင့် ပညာရေး အင်စတီကျူအဖြစ် အစားထိုး ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ သို့ပေသော်လည်း ၁၉၃၄ ခုနှစ် တက္ကသိုလ်အား ပြန်လည်တည်ထောင်ခဲ့ပြီး ဒုတိယကမ္ဘာစစ်၏ ခတ်ခဲလှသော နှစ်များအတွင်း နည်းပါးလှသော တက္ကသိုလ်ဆရာများဖြင့် အလုပ်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
တက္ကသိုလ်ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည့် နှစ်လေးဆယ်ပြည့်မြောက်ခဲ့သော ၁၉၅၉ ခုနှစ်အရောက်တွင် တက္ကသိုလ်၌ မဟာဌာန ၁၃ ရှိလာသည်အထိ တိုးတက်၍ လာခဲ့သည်။ အဇာဘိုင်ဂျန် ဆေးတက္ကသိုလ်နှင့် အဇာဘိုင်ဂျန် စီးပွားရေးတက္ကသိုလ်တို့သည်လည်း ဘာကူးတက္ကသိုလ်၏ သက်ဆိုင်ရာ ဌာနအသီးသီးတို့မှ ထုတ်နှုတ် တည်ထောင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
ဘာကူးတက္ကသိုလ်မှ ဘွဲ့ရသူများထဲတွင် အဇာဘိုင်ဂျန်သမ္မတဖြစ်ခဲ့သူများဖြစ်သည့် အဘူဖက် အယ်ချီဘေးနှင့် ဟေဒါ အာလီယဲ့ဗ်တို့ပါဝင်သည်။ ထို့ပြင် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ နိုဗယ်ဆုရရှိခဲ့သူ လီယို လန်ဒါအူသည်လည်း ဘာကူးတက္ကသိုလ်တွင် ၁၉၂၂ ခုနှစ်မှ ၁၉၂၄ ခုနှစ်အထိ ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။
ဘာကူးတက္ကသိုလ်သည် Academic Performance ကဲ့သို့သော နိုင်ငံတကာ တက္ကသိုလ်အဆင့် သတ်မှတ်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ၏ အဆင့်သတ်မှတ်ချက်အတွင်း ဝင်ခဲ့သော အဇာဘိုင်ဂျန်နိုင်ငံ၏ တစ်ခုတည်းသော တက္ကသိုလ်ဖြစ်ပြီး ၂၀၁၄- ၁၅ ခုနှစ်အတွက် Academic Performance ၏ တက္ကသိုလ်အဆင့်သတ်မှတ်ချက်မှာ ၁၈၇၂ ဖြစ်သည်။
ပန်ဟိုက်ရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ပန်ဟိုက်ရွာ (Panghaik)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ နားအိုက်ခန့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၈၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားအိုက်ခန့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၀၇ ဦး၊ မ ၆၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၂၆၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ရထားလမ်း
မန္တလေး-မြစ်ကြီးနား ရထားလမ်း သည် မြန်မာနိုင်ငံ မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီးနှင့် ကချင်ပြည်နယ်တို့တွင်တည်ရှိကာ မြန်မာ့မီးရထားက စီမံခန့်ခွဲသည်။ ရထားလမ်းသည် မန္တလေးဘူတာမှ မြစ်ကြီးနားဘူတာအထိဖြစ်ပြီး စစ်ကိုင်းတိုင်းမှတစ်ဆင့် ဖြတ်သန်းဖောက်လုပ်ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ၁၈၉၈ ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၁ ရက်နေ့တွင် စတင်အသုံးပြုခဲ့သည်။ စာပို့ရထား ၊ ကုန်ရထားနှင့် လေအိတ်(အဲကွန်း)ရထားများဖြင့် ပြေးဆွဲနေပြီး ပြေးဆွဲချိန် (၁၇)နာရီမှ နာရီ၂၀ ကြာမြင့်သည်။
အုန်းတောစုရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
အုန်းတောစုရွာ (Ohntawsu)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ သာယာဝတီခရိုင်၊ သာယာဝတီမြို့နယ်၊ သစ်ရာကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၉၁၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သစ်ရာကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၇၅ ဦး၊ မ ၇၅၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၄၂၉ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မန်မန်ဆိုင်ရွာ၊ မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားဖာရွာ၊ အင်းတော်မြို့နယ်
နားဖာရွာ (Narhpar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ကသာခရိုင်၊ အင်းတော်မြို့နယ်၊ နမီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၄၅၀၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်းတော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဟိုခတ်ရွာ၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်
ဟိုခတ်ရွာ (Hohkat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းယန်းမြို့နယ်၊ မွန်ခမ်းဟိန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၀၄၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လက်ပံပင် (အောက်)ရွာ၊ ကလောမြို့နယ်
လက်ပံပင် (အောက်)ရွာ (Letpanpin (Lower))သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ကလောမြို့နယ်၊ ငုတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၁၆၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ငုတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၈၄ ဦး၊ မ ၂၄၇၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၇၅၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကလောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျွဲဇင်းရွာ၊ ပြည်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပြည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်ပေါင်းဆန်ရွာ၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်
ပန်ပေါင်းဆန်ရွာ (Pangpawnghsan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ တန့်ယန်းမြို့နယ်၊ နောင်ခမ်း (မိုင်းမား)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၇၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရနောင်ခမ်း (မိုင်းမား)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၇၅ ဦး၊ မ ၁၅၆၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၃၄၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တန့်ယန်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ထီးသော်ကူးရွာ၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်
ထီးသော်ကူးရွာ(Hteethawku)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဖရူဆိုမြို့နယ်၊ ထီးပေါ်ဆိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၅၆၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖရူဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကိုင်းမရွာ၊ ပေါက်မြို့နယ်
ကိုင်းမရွာ (Kaingma)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပခုက္ကူခရိုင်၊ ပေါက်မြို့နယ်၊ တစူးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၈၈၄၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ တစူးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၉၁ ဦး၊ မ ၁၀၃၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၂၁ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပေါက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နားလွေရွာ၊ မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်
နားလွေရွာ (Narlway)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝိန်းကောင်-ဝအထူးဒေသ (၂)၊ မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်၊ မန် မန် ဆိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၇၄၇၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မန်မန်ဆိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ညောင်ပင်သာရွာ၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်
ညောင်ပင်သာရွာ (Nyaungpinthar)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ ခန္တီးခရိုင်၊ ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်၊ ညောင်ပင်သာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၃၉၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟုမ္မလင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မအိုင်ရွာ၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်
မအိုင်ရွာ(Maaing)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ မြိတ်ခရိုင်၊ ကျွန်းစုမြို့နယ်၊ မအိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ 177,692 ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျွန်းစုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နီးလ် ဗော်
နီးလ် ဘော် (Niels Bohr; ၇ အောက်တိုဘာ ၁၈၈၅– ၁၈ နိုဝင်ဘာ ၁၉၆၂) သည် ဒိန်းမတ်လူမျိုး ရူပဗေဒပညာရှင်ဖြစ်ပြီး ယခင်ကွမ်တမ်သီအိုရီ၏ အက်တမ်တည်ဆောက်မှုပုံစံကို အခြေချပေးခဲ့သူဖြစ်သည်။ ယင်းအတွက် သူသည် ၁၉၂၂ ခုနှစ်တွင် ရူပဗေဒဆိုင်ရာ နိုဘယ်ဆုကို ရရှိခဲ့သည်။ သူသည် သိပ္ပံ သုတေသနကို အားပေးသူဖြစ်ပြီး တွေးခေါ်ပညာရှင်လည်း ဖြစ်သည်။ နီးလ် ဘော်၏ အက်တမ်တည်ဆောက်ပုံ Bohr model သည် ထင်ရှားသည်။ Bohr model သည် နောက်ထွက်လာသည့် model များကြောင့် ကျော်ဖြတ်ခြင်းခံရသော်လည်း ယုတ္တိရှိနေဆဲပင်ဖြစ်သည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ်တွင် ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကာလ နာဇီဂျာမနီတို့၏ အန္တရာယ်ကြောင့် သူသည် ဆွီဒင်နိုင်ငံသို့ ထွက်ပြေးခဲ့သည်။ ထို့နောက် ဗြိတိသျှနိုင်ငံသို့ ရောက်သွားပြီး မက်ဟန်တန် စီမံကိန်းဟုခေါ်သည့် နယူကလိယား စီမံကိန်း၌ ဝင်လုပ်ခဲ့သည်။
ရွှေဘို့ကျွန်းရွာ (ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်)
ရွှေဘို့ကျွန်းရွာ သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ဆိပ်ဖြူမြို့နယ်တွင် ရှိသော ရွာဖြစ်သည်။
ပညာရေး
အခြေခံပညာ မူလတန်းကျောင်း ၁ ကျောင်း ရှိသည်။
စီးပွားရေး
စိုက်ပျိုးရေးကို အဓိကထား လုပ်ကိုင်သည်။
ဘာသာရေး
ဗမာ ဘုန်းကြီးကျောင်း ၁ ကျောင်း ရှိသည်။
သစ်ရာကုန်းရွာ၊ သာယာဝတီမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာယာဝတီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဆိုင်းခေါင်မန်နင်းရွာ၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်
ဆိုင်းခေါင်မန်နင်းရွာ (Hsenghkawngmannin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ ကျောက်မဲမြို့နယ်၊ နားအော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၄၃၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ နားအော်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၅၃ ဦး၊ မ ၁၇၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၂၈ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်မဲမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စမ္ပါယ်နဂိုရ်ရွာ၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်
စမ္ပါယ်နဂိုရ်ရွာ (Sabainago)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ပြင်ဦးလွင်ခရိုင်၊ သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်၊ စမ္ပါယ်နဂိုရ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၄၀၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ စမ္ပါယ်နဂိုရ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၄၄၇ ဦး၊ မ ၂၄၅၉ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၉၀၆ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သပိတ်ကျင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တကောင်းခေတ်
သမိုင်းကြောင်း