cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ကုသိုလ်
၈-ကုသိုလ်၏အကျိုး
ကုသိုလ်၏အကျိုးများကို ကမ္မ, စေတနာ ပုဒ်တို့၌ ကျယ်ဝန်းစွာ ဖော်ပြထားပြီး ဖြစ်၍ ဤ၌ မရေးပဲ ချန်လှပ်ထားခဲ့သည်။ အလို ရှိသူတို့သည် ထိုပုဒ်တို့၏ အမှာစကားတို့ကို ကြည့်ရှုကြရန်သာ ဖြစ်သည်၊ ၉-တိုက်တွန်းချက် ကုသိုလ်ပြုရန် မည်မျှအရေးကြီးသည်ကို သိနိုင်ကြရန် ဘုရားရှင်၏ တိုက်တွန်းချက် ဒေသနာတော်အချို့ကိုဖော်ပြ၍ နောက်ဆုံး ပိုင်းအနေဖြင့်တိုက်တွန်းချက်ကိုဖော်ပြလို၏။ ကုသိုလ် ကာယကံ ဝစီကံ မနောကံတို့နှင့် ပြည့်စုံလျှင် ပညာရှိမည်၏ဟု အကုသလသုတ်၌ ဟောတော်မူခြင်းကြောင့် လူမိုက်စာရင်း မဝင်လိုသူတို့သည် ကုသိုလ်ကို ကြိုးစားအား
ထုတ်ကုန်ရာ၏ သက္ကပဉှသုတ် ၌ “နတ်တို့အရှင်သိကြားမင်း-မှီဝဲအပ် မှီဝဲသင့်သော သောမနဿဝေဒနာ, မမှီဝဲအပ် မမှီဝဲသင့်သော သောမနဿဝေဒနာတို့ကို ငါဟောမည်၊ အကြင်သောမနဿကို မှီဝဲသော် ငါ့အား အကုသိုလ်တို့သည် တိုးပွါးကုန်၏၊ ကုသိုလ်တို့သည် ဆုတ်ယုတ်ကုန်၏၊ ထိုသောမနဿမျိုး မမှီဝဲအပ် မမှီဝဲသင့်။ အကြင်သောမနဿကို မှီဝဲသော် ငါ့အား အကုသိုလ်တို့သည် ဆုတ်ယုတ်ကုန်၏၊ ကုသိုလ်တို့သည်တိုးပွါးကုန်၏၊ ထိုသောမနဿမျိုးကို မှီဝဲအပ် မှီဝဲသင့် မှီဝဲထိုက်သည်။ မှီဝဲရမည်” ဟု အစချီလျက် ကုသိုလ်တိုးပွါးအောင် ပြုတတ်သော ဝေဒနာတို့ကို မှီဝဲရှာမှီးရန်, အကုသိုလ်ဖြစ်မည့် ဝေဒနာတို့ကို ရှောင်ကြဉ်ရန် တိုက်တွန်းတော်မူသည်။
ထိုဝေဒနာတို့ကိုသာ မဟုတ်သေး၊ ကိုယ်ဖြင့် ကျင့်အပ်သောအမှု (= ကာယသမာစာရ) နှုတ်ဖြင့်ကျင့်အပ်သောအမှု (= ဝစီသမာစာရ) ရှာမှီးခြင်း (= ပရိယေသန) ၃-ပါးတို့ကိုလည်းကောင်း, အဆင်း, အသံ, အနံ့, အရသာ, အတွေ့ (ပသာဒရုပ် သုခုမရုပ် စိတ် စေတသိက် နိဗ္ဗာန် ပညတ်-ဟူသော) ဓမ္မ-ဟု ဆိုအပ်သောအာရုံ ၆-ပါးတို့ကို၎င်း ကုသိုလ် ဖြစ်ပွါးမည်ဆိုက မှီဝဲသုံးဆောင် ရှာမှီးရန် အကုသိုလ်ဖြစ်မည်ဆိုက ရှောင်ကြဉ်ရန် တိုက်တွန်း ဟောကြားတော်မူသည်။
ဝိပဿီ-အစရှိသော ရှေးဘုရားရှင်တို့သည် အာဏာပါတိမောက်ခေါ် အဆုံးအမ ဩဝါဒကို ၇-နှစ်တစ်ကြိမ်-စသည်ဖြင့် ပေးတော်မူကုန်၏။ (ဝိပဿီ ဘုရားရှင်သည် ၇-နှစ်တစ်ကြိမ် သီခီနှင့် ဝေဿဘူ ဘုရားရှင်တို့သည် ၆-နှစ် တစ်ကြိမ်, ကကုသန်နှင့် ကောဏာဂုမ် ဘုရားရှင်တို့သည် ၁-နှစ်တစ်ကြိမ်ကဿပ ဘုရားရှင်သည် ၆-လ တစ်ကြိမ် အာဏာပါတိမောက် ပြတော်မူ၏။) ထိုဘုရားရှင်တို့၏ အဆုံးအမ ဩဝါဒဖြစ်သော ၃-ဂါထာတို့တွင် “သဗ္ဗပါပဿ အကရဏံ၊ ကုသလဿ ဥပသမ္ပဒါ။ သစိတ္တပရိယောဒပနံ၊ ဧတံ ဗုဒ္ဓါန သာသနံ” ဟူသော ဂါထာသည် ပဓာနဖြစ်သည်။ မြန်မာပြန်ဆိုရသော် (၁) အလုံးစုံသော မကောင်းမှုကို မပြုရခြင်း (၂) ကုသိုလ်ကို ပြည့်စုံစေခြင်း (၃) မိမိစိတ်ကို ဖြူစင်စေခြင်း၊ ဤ ၃-ပါးသည် ဘုရားရှင်တို့၏ အဆုံးအမပေတည်းဟု အဓိပ္ပါယ်ထွက်သည်။
ထို၃-မျိုးတို့တွင်ကုသိုလ်ကိုပြည့်စုံစေခြင်း ဟူသော (၂) အချက်ကို လိုက်နာကျင့်သုံးက (၁) (၃) အချက်များဖြစ်သော အကုသိုလ် မကောင်းမှု မပြုခြင်း, မိမိစိတ် ဖြူစင်စေခြင်းတို့ကို အလိုလို ကျင့်သုံးပြီးဖြစ်၍ ၁-ချက်ခုတ် ၃-ချက်ပြတ်သဘော သက်ရောက်သည်
“ကုသိုလ်တို့မှ မကြောက်ကုန်လင့်၊ ကုသိုလ်ဟူသော အမည်သည် လူ နတ် နိဗ္ဗာန် ၃-တန်သော ချမ်းသာ၏ အမည်ပေတည်း၊ လူ နတ် နိဗ္ဗာန် ၃-တန်သော ချမ်းသာကို ရခြင်း၏ နီးစွာသော အကြောင်းတည်း” ကုသိုလ်ကို ကြောက်ရွံ့ နောက်တွန့်နေသူတို့အား ကောင်းကျိုးချမ်းသာ ညွှန်ပြလျက် ကုသိုလ်တရား ပွါးများ အားထုတ်ကြရန် ဘုရားရှင်က တိုက်တွန်းနှိုးဆော်တော်မူသည်၊ ကုသိုလ်ပြုလုပ်ရမှာ ကြောက်ရွံ့သူသည် ချမ်းသာရမည်ကို ကြောက်ရာရောက်ပေလိမ့်မည်။
ဆိုခဲ့ပြီးသော ဒေသနာတော်တို့ကို ထောက်ဆ၍ “ကုသိုလ်မှုသည် ငါ့ဥစ္စာ, ငါ့ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်သည်” ဟူသော အသိဉာဏ် စိတ် (ကမ္မဿကတာဉာဏ်)ဖြင့် ကုသိုလ် ကောင်းမှုတို့ကို တတ်စွမ်းသမျှ ကြိုးပမ်းအားထုတ် ပြုလုပ်ဆည်းပူးကြကုန်ရာသည်။ အကုသိုလ်မှုသည် အကျိုးစီးပွါးကို ဖျက်ဆီးတတ်, အကျိုးမဲ့ ဖြစ်စေတတ်သောကြောင့် ငါ့ဥစ္စာ, ငါလုပ်ရမည့် အလုပ်မဟုတ်၊ ကုသိုလ်မှုသည်သာ အကျိုးမဲ့ကို ဖျက်ဆီးတတ်, အကျိုးစီးပွား ဖြစ်စေတတ်၍ ငါ့ဥစ္စာ, ငါလုပ်ရမည့် အလုပ်ဟူ၍ အမှန်အတိုင်း သိမြင်သောဉာဏ်သည် ကမ္မဿကတာဉာဏ်မည်၏၊ ထိုဉာဏ်ဖြင့် ကုသိုလ်ကောင်းမှု အားထုတ်၍ သံသရာ၌ ချမ်းသာသုခ စံစားကြကုန်လျက် အရဟတ္တဖိုလ်စခန်းသို့ မြန်းကြကုန်သူတို့ကား မရေမတွက်နိုင်အောင်ပင် ရှိကြလေကုန်ပြီ
ပန်ခမ်းရွာ၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်
ပန်ခမ်းရွာ (Panghkam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ ပန်ဟိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၂၃၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ဟိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၉၂ ဦး၊ မ ၁၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွမ်းလုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါခူလီရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်
ဒေါခူလီရွာ(Dawkhuli)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ ထီးဖိုးကလိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၈၅၄၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မဟာနာမ
မဟာနာမ သည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ဘောဇဉ်အရသာ၊ ဆေးတို့ဖြင့် လှူဒါန်းသည့် ဥပါသကာများတွင် အသာဆုံး၊ အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ် ရခဲ့သည်။ မြတ်စွာဘုရားကို ပထမအကြိမ် ဖူးမြော်ရုံဖြင့် သောတာပန် ဖြစ်သူလည်း ဖြစ်၏။
မဟာနာမသည် ကပိလဝတ်ပြည်သား ဖြစ်၏။ အရှင်အနုရုဒ္ဓါ၏ အကို ဖြစ်၏။ သာကီဝင်မင်းမျိုး ဖြစ်၏။ မြတ်စွာဘုရားနှင့် သံဃာတော်များ ဝေရဉ္ဇာမြို့တွင် ဆွမ်းကိစ္စ ပင်ပန်းကုန်၏။ မဟာနာမ ကြားသော် စိတ်မကောင်း ဖြစ်၏။ ကပိလဝတ်သို့ ကြွလာသောအခါ ဘုရားအမှူးပြုသော ရဟန်းတို့ကို ဘောဇဉ်ငါးပါး၊ စတုမဓုဆေးတို့ဖြင့် နေ့စဉ်လှူဒါန်း၏။ ရဟန်းများ၏ ကိုယ်တွင် ဩဇာအဆီအစေးကို ထည့်သွင်းပေး၏။ ထိုသို့ ကျွေးမွေးလှူဒါန်းသည်မှာ လေးလ သုံးကြိမ် ဖြစ်၏။ မင်းသားသည် ဘုရားရှင်အား ထပ်မံလှူဒါန်းရန် ပြောလေ၏။ ဘုရားရှင်သည် ခွင့်မပြုခဲ့ပေ။ ထိုအခါ မဟာနာမသည် မိမိထံရောက်လာသော သံဃာတော်များကို ဘောဇဉ်ငါးပါး၊ စတုမဓုဆေးတို့ဖြင့် ဆက်ကပ်လှူဒါန်းသူဟု ကျော်ဇော၏။
ထိုကြောင့် မြတ်စွာဘုရားသည် ရဟန်းသံဃာတို့အား ဘောဇဉ်အရသာ၊ ဆေး တို့ဖြင့် လှူဒါန်းသည့် ဥပါသကာတို့တွင် အသာဆုံး အမြတ်ဆုံး ဧတဒဂ်ကို ပေးခဲ့သည်။
၁၅၅၈
၁၅၅၈
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဇော်ဌေး
၂၀၁၆ခုနှစ်မှ ၂၀၂၁ခုနှစ်အစောပိုင်းအထိ မြန်မာအစိုးရ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူဖြစ်ကာ ၂၀၂၁အာဏာသိမ်းမှုတွင် ထိန်းသိမ်းခံခဲ့ရသည်။ နောက်ပိုင်းတွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။ ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာပြီး လအနည်းငယ်အကြာ ဦးဇော်ဌေးသည် နှလုံးရောဂါဖြင့်  နေပြည်တော် ကုတင် ၁၀၀၀ ဆေးရုံကြီးတွင် ၂၀၂၂ မေလ၂၃ရက် နံနက် ၉ နာရီခန့်က ကွယ်လွန်သွားခဲ့သည်။ ဦးဇော်ဌေးသည်တပ်မတော်သားတစ်ဦးလည်းဖြစ်ကာ ၎င်း၏ လူမှုကွန်ယက်စာမျက်နှာအမည် မှူးဇော် ဟူသောအမည်ကြောင့် မှူးဇော်ဟူ၍လည်း လူသိများခဲ့သည်။
အလုပ်အကိုင်
ဦးဇော်ဌေးသည် စစ်တက္ကသိုလ် အပတ်စဉ် (၃၇)မှဖြစ်ကာ တပ်မတော်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်ခဲ့သည်။ ထို့နောက် နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီလက်ထက်တွင် ဝန်ကြီးချုပ် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်း လက်အောက်၌ ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးတွင် လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။ ၂၀၀၇ခုနှစ်တွင် ဗိုလ်ချုပ်ကြီးစိုးဝင်း ကွယ်လွန်ပြီးနောက် ဦးဇော်ဌေးသည် တပ်မတော်မှ အငြိမ်းစားယူခဲ့သည်။ ထို့နောက် ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးအသင်းဝင် ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ၂၀၁၁ခုနှစ် အစိုးရအကူးအပြောင်းတွင် ဝန်ကြီးချုပ်ရုံးကို ဖျက်သိမ်းကာ နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး ပေါ်ပေါက်လာခဲ့သည်။ ထိုအခါတွင် ဦးဇော်ဌေးသည် နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံး၏ ညွှန်ကြားရေးမှူး ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် နိုင်ငံတော်သမ္မတ၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဖြစ်လာခဲ့သည်။
၂၀၁၁ခုနှစ်မှ ၂၀၁၆ခုနှစ်အတွင်း သမ္မတဦးသိန်းစိန်၏ လက်အောက်တွင် တာဝန်ထမ်းဆောင်စဉ်က မှူးဇော် ဟူသော အမည်ဖြင့် လူမှုကွန်ယက်ဖေ့ဘွတ်ခ်တွင် ဆောင်းပါးများရေးသားခဲ့သည်။ ထို့ကြောင့် ၎င်းကို မှူးဇော် ဟု လူသိများကြသည်။ ၎င်း၏အရေးအသားများကြောင့် ၎င်းကို သမ္မတဦးသိန်းစိန်၏ အခိုင်အမာထောက်ခံသူအဖြစ် ထင်မြင်ခဲ့ကြသည်။
၂၀၁၆ခုနှစ် အစိုးရအသစ်တက်လာချိန်တွင် ဦးဇော်ဌေးသည် ဒုတိယညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်ဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အသစ်ဖွဲ့စည်းလိုက်သော နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံရုံးဝန်ကြီးဌာနရှိ ပြည်​ထောင်စုငြိမ်းချမ်း​ရေး​ဖော်​ဆောင်​ရေးဦးစီးဌာန တွင်ပါ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် ခန့်အပ်ခြင်း ခံခဲ့ရသည်။ ​နောက်ပိုင်းတွင် သမ္မတရုံး၌ ညွှန်ကြား​ရေးမှူးချုပ် ဖြစ်လာကာ မြန်မာနိုင်ငံ၏ ထိပ်တန်းအုပ်ချုပ်ရေးရုံးများဖြစ်သော နိုင်ငံတော်သမ္မတရုံးနှင့် နိုင်ငံတော်အတိုင်ပင်ခံရုံးတို့၏ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ် တစ်ဦးဖြစ်လာခဲ့သည်။ ထို့အပြင် အစိုးရအဖွဲ့၏ ပြောခွင့်ရှိသူအဖြစ် နိုင်ငံတော်သမ္မတအိမ်တော်သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများကို ဦးဆောင်ကျင်းပခဲ့ရသည်။
အစိုး၏ ပြောရေးဆိုခွင့်ရရှိသူအနေဖြင့် ဦးဇော်ဌေးသည် အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ် အစိုးရ၏ သဘောထား၊ အာဘော်များကို လစဉ်ပုံမှန် သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများ ကျင်းပပြီး ရှေ့ထွက်ပြောခဲ့ရသည်။ ရွေးကောက်ပွဲမတိုင်မီကာလများနှင့် ရွေးကောက်ပွဲအပြီးကာလများတွင် အစိုးရဘက်မှ ဦးဇော်ဌေးနှင့် တပ်မတော်ဘက်မှ ၎င်းနှင့် အပတ်စဉ်တူဖြစ်သော ဗိုလ်မှူးချုပ် ဇော်မင်းထွန်း တို့သည် ၎င်းတို့၏သက်ဆိုင်ရာသဘောထားများကို သတင်းစာရှင်းလင်းပွဲများတွင် ပြောကြားရာ၌ မကြာခဏတင်းမာမှုများ ရှိခဲ့သည်။ ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလတွင် ပြုလုပ်ခဲ့သော သတင်းစာရှင်လင်းပွဲတွင် ဦးဇော်ဌေးက ရွေးကောက်ပွဲရလဒ်ကို ဝေဖန်သူများသည် နိုင်ငံရေးကြိုးဆွဲချခြင်းဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
၂၀၂၁ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁ရက်နေ့တွင် တပ်မတော်မှအာဏာသိမ်းယူပြီးနောက် ၎င်းကို ဖမ်းဆီးထိန်းသိမ်းခဲ့သည်။ ထို့နောက် ၂၀၂၁ခုနှစ် ဇွန်လတွင် ပြန်လည်လွတ်မြောက်လာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြန်မာ စစ်ဖက်ဆိုင်ရာ လူပုဂ္ဂိုလ်များ ကဏ္ဍ:မွေးဖွားခုနှစ် မသိရှိရသူများ ကဏ္ဍ:၂၀၂၂ ကွယ်လွန်သူများ
မန်ကောင်းလင်းရွာ၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်
မန်ကောင်းလင်းရွာ (Mankawnglin)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ ယုံကတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၃၃၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါကော်မိုင်ရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ပါကော်မိုင်ရွာ (Parkawmai)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းလင်း (အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၈၃၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်း (အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၆၄ ဦး၊ မ ၁၆၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တာချီလိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဘာရ်ဘာရ်ဘာသာစကား
ဘာရ်ဘာရ်ဘာသာစကားများကို ဘာရ်ဘာရ်စကား သို့ အမာဇစ်ဘာသာဟူ၍လည်း သိပါသေးသည်။ (ဘာဘာအမည်:   ၊ တာမာဇစ်ဟုဖတ်ပါ) နီယို တီဖီနာဂ် : ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ, Tuareg Tifinagh : ⵜⵎⵣⵗⵜ, (အသံထွက်, ထွါးရေဂ် တီဖီနာဂ် ), သည် အာရှအာဖရိသွေးနှောဘာသာစကားမိသားစုမှ ခွဲထွက်သော ဘာသာစကားဖြစ်သည်။ ဤစကားတို့တွင် မြောက်အမေရိကမှ တိုင်းရင်းသားများဖြစ်သည့်  ဘာရ်ဘာရ် များပြောဆိုသောနီးစပ်ဆက်နွယ်သည့် ဘာသာစကားအုပ်စုတစ်စုပါဝင်သည်။ ဘာသာစကားများကိုရှေးဟောင်း Libyco-Berber စာဖြင့်ရေးသားခဲ့ပြီးယခု တီဖီနာဂ်ပုံစံဖြင့်ရေးသားခဲ့သည်။
သမားရိုးကျစာလုံးပေါင်းစနစ်
thumb| မော်ရိုကို၊ ဇာဂိုရာ ရှိရှေး လီဘယ်ကို-ဘာရ်ဘာရ် ကျောက်စာများ
နာမ်
ဘာရ်ဘာရ်ဘာသာစကားများရှိ နာမ်များသည် ကျား၊ မ (ပုဆိန်နှင့်ဣတ္ထိ)၊ နံပါတ် (အများကိန်းနှင့်အများကိန်း) နှင့် ပြည်နယ် (လွတ်လပ်သောပြည်နယ်နှင့် တည်ဆောက်မှုပြည်နယ် ) တွင်ကွဲပြားသည်။ အဆိုပါပုလ်၏ဖြစ်ရပ်မှာတော့နာမ်ယေဘုယျအားဖြင့်ဘာဘာ၏သုံးအက္ခရာများ၏တဦးတည်း, တစ်ဦးနဲ့စတင်, u သို့မဟုတ်ဈ (စံ orthography အတွက်အီးတစ်ဦးကိုကိုယ်စားပြုတယ် schwa အသံထွက်၏အကြောင်းပြချက်များအတွက်ဖြည့်စွက်
အောက်ပါဇယားသည်နာမ် amghar ၏ "လူဟောင်း / ခေါင်းဆောင်" အတွက်ပုံစံများကိုဖော်ပြသည်။
ပြင်ပလင့်များ
ကဏ္ဍ:ဘာသာစကား ကဏ္ဍ:ပြန်လည်မဆန်းစစ်ရသေးသော ဘာသာပြန်များပါဝင်သည့် စာမျက်နှာများ
ပွဲသာရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်
ပွဲသာရွာ (Pwethar)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ ရှားတိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၅၇၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှားတိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၇ ဦး၊ မ ၄၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေးချမ်းရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
အေးချမ်းရွာ (Ayechan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၇၀၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၈၈ ဦး၊ မ ၂၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ညောင်ပင်သာရွာ၊ နောင်ချိုမြို့နယ်
ညောင်ပင်သာရွာ (Nyaungpinthar)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ကျောက်မဲခရိုင်၊ နောင်ချိုမြို့နယ်၊ ကန်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၉၆၁၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်ကြီးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၂၄ ဦး၊ မ ၂၄၅၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၇၄ ဦးနေထိုင်သည်။
မဒိုင်ကျင်းရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
မဒိုင်ကျင်းရွာ (Madaingkyin)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ဆယ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၂၃၃ ဖြစ်သည်။
ကန်လေးကုန်းရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
ကန်လေးကုန်းရွာ (Kanlaykone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ပန်းညိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၉၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းညိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၅ ဦး၊ မ ၁၂၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
မဒိုင်ကျင်းရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကန်လေးကုန်းရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နတ်မောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှီမူကြိုင်ရွာ၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်
ရှီမူကြိုင်ရွာ (Sheemukeng)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ ပန်ဟိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၂၄၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ဟိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၉၂ ဦး၊ မ ၁၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွမ်းလုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိန်းရှောင်ရွာ၊ ရေဖြူမြို့နယ်
ပိန်းရှောင်ရွာ (Pein Shaung)သည် တနင်္သာရီတိုင်းဒေသကြီး၊ ထားဝယ်ခရိုင်၊ ​ရေဖြူမြို့နယ်၊ ပိန်းရှောင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။
၁၅၆၈
၁၅၆၈
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အီဂျစ်ဒဏ္ဍာရီ
အီဂျစ်ဒဏ္ဍာရီ သည်ရှေးခတ်အီဂျစ်ပြည်မှ ဒဏ္ဍာရီ အစုအဝေးတစ်ခုဖြစ်၏။ ထိုဒဏ္ဍာရီ၌ အီဂျစ်သူအီဂျစ်သားများ၏ ကမ္ဘာလောကကိုနားလည်စေရန် အီဂျစ်နတ်ဘုရားများ၏ ဆောင်ရွက်ချက်များကို ဖော်ပြထားသည်။ ဤဒဏ္ဍာရီများကဖော်ပြထားသည့် ယုံကြည်မှုများသည် ရှေးခေတ်အီဂျစ်ဘာသာ၏ အရေးပါသောအစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလည်းဖြစ်သည်။ ရှေးလေတ်အီဂျစ် စာပေ၊ အနုပညာများတွင် ဒဏ္ဍာရီများသည် မကြာခဏဆိုသလိုပါဝင်တတ်၍ အထူးသဖြင့် ဇာတ်လမ်းတိုများ၊ ဓမ္မတေးကဲ့သို့သော ဘာသာရေးစာများ၊ ရိုးရာဓလေ့စာများ၊ ဈာပနနှင့်သက်ဆိုင်သောကျမ်းစာများနှင့် အီဂျစ်ဘုရားကျောင်းများ၏ အလှတန်ဆာဆင်မှုများ၌ ပါဝင်လေသည်။ ဤရင်းမြစ်များ၌ ဒဏ္ဍာရီတစ်ခုအကြောင်းအပြည့်အစုံပါဝင်မှုရှားပါးကာ ပုံမှန်အားဖြင့် အတိုပုံစံဖြင့်သာဖော်ပြမှုများလေသည်။
သဘာဝဖြစ်စဉ်သံသရာများ၏ စေ့ဆော်မှုများကြောင့် အီဂျစ်တို့သည် မျက်မှောက်ကာလအချိန်ကို ထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်ပျက်သောပုံစံများအဖြစ်ရှုမြင်သည်။ မျက်မှောက်အဖြစ်အပျက်များသည် ဒဏ္ဍာရီအဖြစ်ပျက်များ၏ ထပ်ကျော့ဖြစ်စဉ်များဖြစ်ပြီး ဤသို့ဖြစ်ပျက်မှုများကိုလုပ်ဆောင်ရာတွင် ပစ္စက္ခဖြစ်ပျက်မှုများသည် မား (maat) ဟုခေါ်သည့် စကြဝဠာ၏ အစီစဉ်တကျရှိမှုကို အသစ်တဖန်ပြန်ဖြစ်စေသည်။ ဒဏ္ဍာရီဆန်သောအတိတ်မှ အရေးကြီးဆုံးဇာတ်လမ်းအပိုင်းများ၌ပါရှိသည်မှာ အီဂျစ်တို့၏ ဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာဒဏ္ဍာရီဖြစ်၍ ကမ္ဘာဦးကစဉ့်ကလျှားအနေအထားမှ စကြဝဠာကို နတ်ဘုရားများတည်ဆောက်ပုံကို ဖော်ပြထားသည်။ ထို့နောက် နေနတ်ဘုရား ရား (Ra) ၏ကမ္ဘာမြေလောကအပေါ် အုပ်စိုးမှုဇာတ်လမ်းများ၊ အိုးဆိုက်ရစ် (Osiris) ဒဏ္ဍာရီ၊ ဤဒဏ္ဍာရီတွင် နတ်ဘုရားများဖြစ်ကြသော အိုးဆိုက်ရစ်၊ အိုက်စစ် (Isis)၊၊ ဟိုးရပ်စ် (Horus)  တို့သည် အဖျက်အမှောက်လုပ်သော ဆက် (Set) နတ်ဘုရားအားပြန်လည် ရုန်းကန်ချေဖျက်မှုများပါဝင်သည်။ ဒဏ္ဍာရီအဖြစ်ယူဆနိုင်သော ပစ္စုပ္ပန်မှအဖြစ်များတွင် နတ်ဘုရား ရား ၏ နေ့စဉ် ကမ္ဘာနှင့် ၎င်း၏နောက်လောကတစ်ခုဖြစ်သော ဝိဉာဉ်လောက(ငရဲ) (Duat)ကိုဖြတ်သန်းသည့်ခရီးစဉ်များပါဝင်သည်။ ဤဒဏ္ဍာရီများ၌ အဖန်တလဲလဲဖြစ်ပျက်သော အကြောင်းအရာများတွင် မား ကိုထိန်းသိမ်းသူများနှင့် ကစဉ့်ကလျှားဖြစ်စေရန်ပြုသောမိစ္ဆာအားများကြားက ပဋိပက္ခများ၊ မား ကိုထိန်းသိမ်းရာတွင် ဖားရိုးများ (pharaoh -  ဖဲရိုး) ၏ အရေးပါပုံ၊ ဆက်လက်ဖြစ်ပျက်နေသော သေခြင်းတရား၊ နတ်ဘုရားများပြန်လည်ပေါက်ဖွားခြင်း စသဖြင့်ပါဝင်လေသည်။
ဤဘာသာရေးဆန်သည့်အဖြစ်ပျက်များ အသေးစိတ်ဖော်ပြမှုများသည် ကျမ်းစာတစ်ခုနှင့် တစ်ခုမတူ အလွန်ကွဲပြားကြ၏။ ရံခါ၌ အချင်းချင်း ဆန့်ကျင်ဘက်အနေအထားတွင်ပင် ရှိတတ်၏။ နတ်ဘုရားများ၏ အနှစ်ချုပ်သဘောနှင့် အပြုအမူများကို လူသားတို့နားလည်နိုင်သော ဝေါဟာရများဖြင့်ဘာသာပြန်ဆိုကြလျှက် အီဂျစ်ဒဏ္ဍာရီများသည် မူလအနေဖြင့် ခိုင်းနှိုင်းတင်စားချက်များသာဖြစ်ကြ၏။ ဒဏ္ဍာရီတစ်ခု၏ မူကွဲတစ်ခုစီသည် အီဂျစ်တို့၏ နတ်ဘုရားများ၊ ကမ္ဘာလောကကိုနားလည်မှုဆိုင်ရာအရည်အသွေးတစ်ရပ်ကို မြင့်မားစေ၍ မတူကွဲပြားသော အမှတ်သညာရှုထောင့်အသွင်အပြင်တစ်ခုကိုလည်း ကိုယ်စားပြုနိုင်သည်။
ဤဒဏ္ဍာရီသည် အီဂျစ်ယဉ်ကျေးမှုကို နက်နက်နဲနဲလွှမ်းမိုးနိုင်ခြင်း၊ ဘာသာရေးဓလေ့ထုံးတမ်းများကို စေ့ဆော်ပေးနိုင်ခြင်း၊ အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ခြင်း၏ အတွေးအမြင်အခြေခံသဘောတရားများကိုလည်း အထောက်အပံ့ဖြစ်စေခဲ့သည်။ ဒဏ္ဍာရီလာ ဇာတ်ကွက်၊ ပုံဖော်မှုတို့သည် အုတ်ဂူများ၊ ဘုရားကျောင်းများ၊ အဆောင်လက်ဖွဲ့ပစ္စည်းများ၌ ပါဝင်လေ့ရှိခဲ့သည်။ စာပေ၌လည်း ဒဏ္ဍာရီဆိုင်ရာအခြင်းအရာများကို ဟာသမှသည် ခိုင်းနှိုင်းပုံဆောင်ရေးဖွဲ့ခြင်းအထိ များပြားသော ဇာတ်လမ်းပုံပြင်များတွင် အသုံးပြုကြကာ အီဂျစ်လူမျိုးများက မြောက်မြားစွာသောရည်ရွယ်ချက်များအတွက် ဒဏ္ဍာရီကို သင့်တင့်သလိုပြုပြင်သုံးစွဲခဲ့ကြသည်ဟုလည်းညွှန်းဆိုဖော်ပြကြသည်။
အဓိက ဒဏ္ဍာရီများ
အောက်၌အရေးပါဆုံးဖြစ်သော ဒဏ္ဍာရီကဏ္ဍများကို ဖော်ပြထားသည်။ အီဂျစ်ဒဏ္ဍာရီနှင့်ပတ်သက်၍ အပိုင်းအစ(အပိုင်းတိုများ) အနေအထားများကြောင့် ဒဏ္ဍာရီဆိုင်ရာဖြစ်စဉ်များ ရှေ့နောက်သဘောကို ညွှန်ပြရန်ခက်ခဲသည်။ သို့သော်လည်း အောက်ပါကဏ္ဍများကို လျော့တိလျော့ရဲပုံစံဖြင့်သာ ရှေ့နောက်အစဉ်ပြသမှုအား ဖော်ပြထားသည်။
ဖန်တီးခြင်း
အဓိကတူညီသော ဒဏ္ဍာရီအခြင်းအရာတစ်ခုမှာ ရေထုများဖုံးလွှမ်းနေသော စကြဝဠာအစဦး(chaos) မှ ကမ္ဘာလောကပေါ်ထွက်ခဲ့ခြင်းဖြစ်၏။ ဤဖြစ်ရပ်သည် မား (maat) အားတည်ထောင်ခြင်းနှင့် သက်ရှိတို့၏ဇာစ်မြစ်စတင်ခြင်းကို ဖော်ပြသည်။ အပိုင်းတိုတစ်ခု၌ နတ်ဘုရားရှစ်ပါး (ရှစ်ပါးစုနတ်များ) သည် လောကအစရေထု၏ ဂုဏ်သတ္တိကို ကိုယ်စားပြုသည်ဟု အလေးပေးဖော်ပြထားသည်။ ၎င်းတို့၏ဆောင်ရွက်ချက်များက နေ ကိုထွက်ပေါ်လာစေခဲ့သည်။ နေ၏မွေးဖွားလာခြင်းသည် အာကာသကိုအလင်းဆောင်၍ ရေညိုရေညစ်များ (dark water - မကောင်းသည့်အစွမ်းရှိသော ရေ)ကို ခန်းခြောက်သွားစေသည်။ နေသည် ခြောက်သွေ့သောကုန်းမြေက ပထမဆုံးတောင်ပူစာ (တောင်)တစ်ခုမှ ထွက်လာသည်။ နိုင်းမြစ်ရေကြီးရေလျှံမှုကင်းစင်လျော့နည်းလာသောအခါ ခြောက်သွေ့သော ဂမူ၊ တောင်ပူစာများကို တွေ့မြင်ရခြင်းမှ စေ့ဆော်နိုင်သော အခြင်းအရာများမှ ဤဖန်တီးခြင်းဒဏ္ဍာရီ၏ တန်ဆာဆင်ဖော်ပြမှုဖြစ်မည်။ စကြဝဠာကိုတည်ငြိမ်စေသူ နေမင်းပေါ်ထွက်လာမှုနှင့်အတူ ကမ္ဘာ၌ ပထမဆုံးအုပ်ချုပ်သူလည်းပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဘီစီမတိုင်ခင် နှစ်တစ်ထောင်မှ ဤအကြောင်းအရာများသည် ဖန်တီးရှင်နတ်ဘုရားက အသစ်ပေါ်ပေါက်လာသော ကမ္ဘာမြေကြီးကို ခြိမ်းချောက်သည့် လောကအစ ကစဉ့်ကလျားဒြပ်မဲ့စွမ်းအားများ (forces of chaos)များကို ချိုးနှိမ်သည့်ဆောင်ရွက်ချက်များကို အသားပေးဖော်ပြထားကြ၏။
​အားတာမ် (Atum) (ယာတားမွတ်ဝ် ဟုလည်းအသံထွက်သည်) နတ်ဘုရားသည် နေ၊ ကမ္ဘာဦးနှင့် နီးကပ်ဆက်နွယ်၍ ဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာ ဒဏ္ဍာရီ၏ အဓိကအာရုံစိုက်စရာဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာမြေကြီး၏ အခြေခံအခြင်းအရာများကို စုစည်းပေါင်းစပ်သူလည်းဖြစ်သည့် ဤအားတာမ်နတ်ဘုရားသည် ရေထုကြီးအတွင်း ထွက်ပေါ်လာနိုင်ချေရှိသော သူတစ်ဦးအဖြစ် မူလက တည်ရှိနေသည်။ စကြဝဠာကြီးအားဖန်းတီးချိန်တွင် ထိုနတ်ဘုရား​ပေါ်ထွက်လာပြီး အခြားနတ်ဘုရားများကို မွေးဖွား(ဖန်တီး)သည်။ စုစုပေါင်း ကိုးပါးဖြစ်၏။ ကိုးပါးစုနတ်ဘုရားများ ဟုတွင်ကာ နတ်ဘုရားအားလုံးကို ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ဤဖန်တီးခြင်းသဘောတွင် အားတာမ်နတ်ဘုရား၏ တစ်ကိုယ်တည်းသောဖြစ်တည်ခြင်းမှ ကမ္ဘာတွင်တည်ရှိသော အခြေခံအခြင်းအရာများစွာ ပွားများခြင်းဟု ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သည်။
တဖြည်းဖြည်းဖြင့် ဤဖန်တီးခြင်းဖြစ်စဉ်ထဲသို့ အီဂျစ်တို့က စိတ္တဇဆိုင်ရာသွင်ပြင်လက္ခဏာများအား ထည့်ကြသည်။ ခေါင်းတလားများ၌ စာသားများရေးထိုးသည့်ကာလများတွင် အီဂျစ်တို့သည် ကမ္ဘာမြေဖွဲ့စည်းပုံများကို ဖော်ပြထည့်သွင်းရေးသားကြသည်။ သက်ကာ (Heka) ဟုခေါ်သော မှော်တန်ခိုးအစွမ်းသည် စွမ်းအားရှိကောင်းကင်ဘုံနယ်ပယ်မှ အခြင်းအရာများကို ဩကာသလောကမှ အခြင်းအရာများနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးကာ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာသိမြင်နားလည်ခြင်းကို ဖန်တီးရှင်နတ်ဘုရား၏ မူလအယူအဆနှင့် ချိတ်ဆက်ပေးသော စွမ်းအားတစ်ရပ်လည်းဖြစ်သည်။ ဟက်ကာကို နတ်ဘုရားတစ်ပါးအဖြစ်ပုံသွင်းဖော်ပြနိုင်သည်။ သို့သော် ဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာ ဉာဏဖြစ်စဉ်သည် ထိုနတ်ဘုရားတစ်ပါးတည်းဖြင့်သာ ပတ်သက်ဆက်နွယ်သည် မဟုတ်ပါ။ ဘီစီ (၁၀၇၀-၆၆၄) တတိယကြားကာလခေတ် (Third Intermediate Period) က ရေးသားထားချက်များသည် ပိုမိုရှေးကျ၍ ဤဖန်တီးခြင်းဖြစ်စဉ်ကို အသေးစိတ်ဖော်ပြကာ ဖန်တီးရှင်မှာ တား(Ptah) နတ်ဘုရားဟုလည်းဖော်ပြထားသည်။ တိုင်းနိုင်ငံသစ်ခေတ် (New Kingdom) ဟုတွင်သည့် ဘီစီ (၁၅၅၀-၁၀၇၀) ခေတ်က ဓမ္မတေးများတွင် နတ်ဘုရား အေမွန်  (Amon -အဲမန်/အဲမွန်) အကြောင်းဖော်ပြထားကာ အေမွန်သည် အခြားနတ်ဘုရားများနောက်က လျှို့ဝှက်ဆန်းကျယ်သော စွမ်းအားဖြစ်၍ ဤဖန်တီးခြင်းဖြစ်စဉ်၏ အခြေခံအကျဆုံးသော ရင်းမြစ်တစ်ခုအဖြစ်ဖော်ပြပါရှိသည်။
လူသားဇာစ်မြစ်သည် အီဂျစ်ဒဏ္ဍာရီ၏ အဓိကကျသော သွင်ပြင်မဟုတ်ပါ။ အချို့သော စာများ၌ လူသားများသည် နတ်ဘုရား 'ရား-အားတာမ်' (သို့) ၎င်း၏ မလိင်အရည်အသွေး (feminine aspect) ဖြစ်သော ရားမျက်လုံး (Eye of Ra)မှ အားနည်း၍ ဝမ်းနည်းသောကဖြစ်သည့်အချိန်တွင် စီးကျလာသော မျက်ရည်မှပေါ်ပေါက်ခဲ့ကြသည်ဟုဆိုကြသည်။ ဤသို့ဖြင့် လူသားတို့၌ အပြစ်အနာအဆာရှိသော သဘာဝနှင့် ပရိဒေဝသောကမီးအပြည့်ရှိသော ဘဝများကို နမိတ်ဖြစ်စေသည်။ အချို့က 'ကနူးမ်နတ်ဘုရား'(Khnum)က ရွှံ့စေးမှ ပုံသွင်းကာ လူသားများကိုဖန်တီးသည်ဟု ဆိုကြသည်။ ခြုံငုံကြည်ရှုလျှင် ဤဖန်တီးခြင်းဒဏ္ဍာရီ၏ အလေးစိုက်မှုမှာ စကြဝဠာကမ္ဘာကြီးအတွင်းနေကြသော လူသားတို့၏ နေရာအနေအထားထက်စာလျှင် စကြဝဠာတည်ငြိမ်မှုရှိစေရေးကိုသာ အလေးထားထူထောင်ခြင်းဖြစ်၏။
နေနတ်ဘုရား၏ စိုးစံအုပ်ချုပ်မှု
ဖန်တီးခြင်းပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်လာသောဒဏ္ဍာရီကာလတွင် ရား (Ra) သည် နတ်တို့သနင်းအဖြစ်သာမက လူတို့၏ဘုရင်အရှင်အဖြစ်လည်း ကမ္ဘာမြေ၌နေထိုင်သည်။ ဤကာလသည် အီဂျစ်ရိုးရာအစဉ်လာတွင် ရွှေခေတ်ဖြစ်သည်။ 'ရား'၏ စိုးမိုးအုပ်ချုပ်မှုအကြောင်း ဇာတ်လမ်းများသည် သူနှင့် အနောက်အယှက်ပေးသော စွမ်းအားများကြား ပဋိပက္ခများ အပေါ်အရေးပေးသည်။ ဤသည်မှာပင် အီဂျစ်အတွေးအမြင်စနစ်၌ အုပ်ချုပ်သူတို့၏ကဏ္ဍကို (မား -maat) "တရားမျှတ၊ ကိုယ်ကျင့်ကောင်းမွန်၊ အမှန်တရား၊ တည်ငြိမ်အေးချမ်း..." အောင်ဆောင်ရွက်သူအဖြစ် ရောင်ပြန်ဟပ်စေနိုင်သည်။
ဘုရားကျောင်း စာများ၏ မူကွဲများ၌ လူသိများသော ဇာတ်လမ်းတစ်ခုတွင် အချို့သောနတ်ဘုရားများသည် 'ရား'၏ အမိန့်အာဏာကိုဖီဆန်အာခံကြသည်။ ထိုအခါ အခြားနတ်ဘုရားများဖြစ်ကြသော သိုးသ် (သို့) တို့တ် (Thoth) နှင့် ဟိုးရပ်စ် တို့၏အကြံများ၊ အကူအညီများဖြင့် ၎င်းတို့ကိုချေမှုန်းသည်။ တစ်နေရာ၌ ၎င်း၏ကိုယ်ပွားဖြစ်သော 'ရားမျက်လုံး'ထံမှ သဘောကွဲလွဲမှုကိုပါရင်ဆိုင်ရသည်။ ထိုမျက်လုံးသည် နတ်ဘုရားမအသွင်ဖြင့် ၎င်းနှင့် အမှီအခိုကင်းစွာဆောင်ရွက်နိုင်သည်။ ထိုမျက်လုံးနတ်ဘုရားမသည် ရား ကိုဒေါသထွက်ပြီး အီဂျစ်ပြည်၏အပြင်ဘက် အန္တရာယ်များသော အရိုင်းနယ်မြေများသို့သွားခဲ့၏။ သူမ မရှိသဖြင့် ရား မှာအားနည်းလာသဖြင့် နတ်ဘုရားတစ်ပါး ( ရှူ (သို့) သို့သ် (သို့) အန်ဟာ - ကွဲပြားနေသောဖော်ပြချက်များ) ကိုစေလွှတ်၍ အတင်းသော်လည်းကောင်း တိုက်တွန်း၍သော်လည်းကောင်း ပြန်လည်ခေါ်စေသည်။ ရားမျက်လုံးသည် ဆို့သစ် ခေါ်  ဆစ်ရိယပ်စ်ကြယ်နှင့် သက်ဆိုင်သောကြောင့် သူမ၏အပြန်သည် တိုက်ဆိုင်စွာဖြင့် နိုင်းမြစ်ရေကြီးခြင်းနှင့်ကြုံဆုံသည်။ ဆစ်ရိယပ်စ်ကြယ်သည် နေနှင့်အတူ ထွက်ပေါ်ခြင်း (heliacal rising)မှာ နိုင်းမြစ်ရေကြီးမှု၏အစကို အရိပ်လက္ခဏာပြသ၏။ ပြန်ရောက်သော် ရား၏ ဇနီး (သို့) ပြန်လည်ခေါ်ဆောင်ခဲ့သူ၏ ဇနီးဖြစ်လာခဲ့သည်။ သူမ၏ငြိမ်းအေးမှုများ ပြန်လည်ရရှိလာ၍ ဘဝသစ်စတင်သည်။
ရားသည် အသက်ရွယ်ကြီးရင့်၍ အားပျော့လာသဖြင့် လူ့ဘုံလောကသည် ၎င်းကိုဆန့်ကျင်လာ၏။ "လူသားမျိုးနွယ်ကိုဖျက်ဆီးခြင်း" ဟုခေါ်သည့် ( မိုးကောင်ကင်နွားကြီးစာအုပ်(The Book of the Heavenly Cow) ပါအကြောင်းအရာနှင့်ဆက်စပ်) ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်၌ လူ့လောကမှ ပုန်ကန်ကြသောကြောင့် ရားက ၎င်းမျက်လုံးကိုလွှတ်၍ အပြစ်ပေးစေသည်။ ထိုနတ်သမီးက လူများစွာကိုသုတ်သင်၏။ သို့သော် ရားက သိသိသာသာဆုံးဖြတ်ခဲ့သည်မှာ သူမကို လူသားအားလုံးကို မသတ်ရန်ဖြစ်၏။ ဘီယာများကို သွေးနှင့်တူစေရန် အနီဆိုး၍ လယ်ကွင်းများပေါ် ပက်ဖြန်းခဲ့သည်။ ထိုနတ်ဘုရားမမှာ ဘီယာသောက် မူးရစ်ပြီးမှ သူမ၏သောင်းကျန်းမှုကို ရပ်တန့်ခဲ့သည်။ ရားမှာ ကမ္ဘာမြေကိုအုပ်စိုးရခြင်းအားငြီးငွေ့၍ ကောင်းကင်သို့ပြန်တက်သွားပြီး ၎င်း၏ နေ့စဉ်တာဝန်ဖြစ်သော ကောင်းကင်ဘုံနှင့် ဝိဉာဉ်လောကသို့ ခရီးစဉ်စတင်ခဲ့သည်။ အသက်ရှင်ကျန်ရစ်သူ လူသားများမှာ တုန်လှုပ်ချောက်ချားကြကာ ၎င်းတို့သည် သူတို့ထဲက ရားနတ်ဘုရားအား မကောင်းကြံသူများကို တိုက်ခိုက်ကြ၏။ ဤအဖြစ်သည် စစ်ရေးစစ်ရာ၊ သေခြင်းတရား၊ အခြားသူတို့၏ ဖျက်ဆီးသောဆောင်ရွက်ချက်များကို လူအများ၏အစဉ်တစိုက် (မား) ပြန်လည်ရရှိအောင်ကြိုးပမ်းမှုတို့၏ မူလဇာစ်မြစ်များပင်ဖြစ်သည်။
မိုးကောင်ကင်နွားကြီးစာအုပ်တွင် လူသားမျိုးနွယ်များအား ဖျက်ဆီးခြင်းအကျိုးရလဒ်များသည် နတ်ဘုရားတို့၏တိုက်ရိုက်အုပ်ချုပ်မှု၏ အဆုံးသတ်၊ဒဏ္ဍာရီအချိန်ကာလ အစဉ်တိုင်းသွားခြင်း၏ အဆုံးသတ်ကို အမှတ်အသားပြုခြင်းဖြစ်ဟန်တူသည်။ ရား၏ခရီးစဉ်စတင်ခြင်းသည်လည်း မျက်မှောက်ခေတ်၏ ထပ်ကာတလဲလဲဖြစ်ပျက်တတ်သော အချိန်ကာလ (သံသရာလည်)၏အစဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အခြားသောရင်းမြစ်များတွင် ဒဏ္ဍာရီအချိန်ကာလသည် ယခုအပြောင်းအလဲပြီးနောက် ဆက်လက်ဖြစ်ပျက်ခဲ့သည်။ အီဂျစ်တို့၏ဖော်ပြမှုများက ကမ္ဘာမြေအုပ်ချုပ်သူအဖြစ် နေနတ်ဘုရား၏နေရာကိုယူသော စွမ်းအားရှိအုပ်ချုပ်သူများဇာတ်လမ်းအစီစဉ်များကိုလည်း ဖော်ပြထားသည်။ ထိုအုပ်ချုပ်သူတစ်ပါးစီသည် နှစ်ထောင်ပေါင်းများစွာ စိုးစံခဲ့၏။ မည်သည့်နတ်ဘုရားကအုပ်ချုပ်၊ မည်သို့သောအစဉ်အဆက်ဖြင့် ဆိုသည်ကား ကွဲပြားသောဖော်ပြချက်များရှိ၏။ သို့ရာတွင် ရား-အားတာမ် နတ်ဘုရားကိုဆက်ခံမှုမှာ ကိုးပါးစုနတ်ဘုရားများ (ရား၏ သားသမီးများ) မှ ရှူ (Shu) နှင့် ဂက်/ဂျက် (Geb) ဖြစ်သည်ဟုဆိုခြင်းကား များစွာတူညီကြသည်။ ထိုနှစ်ဦးစလုံးသည် နေနတ်ဘုရားမှာကဲ့သို့ တော်လှန်အုံကြွမှုများကို ရင်ဆိုင်ရသည်။ သို့သော် အီဂျစ်ရင်းမြစ်များ၌ အာရုံစိုက်ခံရမှုအများဆုံးတော်လှန်ပုန်ကန်မှုသည် ဂက်၏သားတော် အိုးဆိုက်ရစ် (Osiris ) နတ်ဘုရားလက်ထက်တွင်ဖြစ်သည်။
အိုးဆိုက်ရစ် ဒဏ္ဍာရီ
အိုးဆိုက်ရစ်သေဆုံးခြင်းနှင့်ပတ်သက်သော ဇာတ်လမ်းများနှင့် ၎င်းကိုဆက်ခံခြင်းသည် အီဂျစ်ဒဏ္ဍာရီ၌ အသေးစိတ် အချဲ့ထွင်ဆုံးသောအကြောင်းအရာဖြစ်သည်။ အီဂျစ်ယဉ်ကျေးမှု၌ လွှမ်းမိုးမှုအရှိဆုံးလည်းဖြစ်သည်။ အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ခြင်း၊ ကြီးထွားသန္ဓေအောင်ခြင်းဆိုင်ရာ နတ်ဘုရား အိုးဆိုက်ရစ်၏ ဒဏ္ဍာရီပထမအပိုင်းတွင် ညီအကိုတော်စပ်သူ ဆက်နတ်ဘုရား (Set) က သတ်ခဲ့၍ ၎င်း၏နေရာကို လုယူသည်။ အချို့သောမူကွဲများတွင် အိုးဆိုက်ရစ်၏ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းများကို ဖြတ်တောက်၍ အီဂျစ်ပြည်တခွင်၌ ထိုအပိုင်းအစများကို ပစ်ထားခဲ့သည်။ အိုးဆိုက်ရစ်၏ ဇနီးနှင့် မောင်နှမတော်သူ အိုက်စစ် (Isis) က ခင်ပွန်းသည်၏ အလောင်းကိုရှာဖွေ၍ တစ်ခုတည်းဖြစ်အောင်ပြန်လည်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ သူမကို ဈာပနနတ်ဘုရားများ နက်ဖ်သီစ် နှင့် အနျူးဘစ်တို့က ကူညီကြကာ ဤသို့အိုးဆိုက်ရစ်အလောင်းကို ပြန်လည်ထိန်းသိမ်းလုပ်ဆောင်ခြင်းသည် အီဂျစ်တို့၏ ရုပ်အလောင်းမပုပ်မသိုးအောင်း ဆေးစိမ်ခြင်း၊ မြှုပ်နှံခြင်းတို့ကို ရောင်ပြန်ဟပ်ညွှန်းဆိုကြ၏။ ထို့နောက် အိုက်စစ်က အိုးဆိုက်ရစ်ကို ရှင်သန်စေခဲ့၍ ၎င်းနှင့်အတူ နတ်ဘုရား ဟိုးရပ်စ်အား သန္ဓေတည်မွေးဖွားခဲ့သည်။
ဒဏ္ဍာရီဒုတိယပိုင်းမှာ ဟိုးရပ်စ်မွေးခြင်းနှင့် ကလေးဘဝဖြစ်၏။ ချောင်ကျ၍အဝေးတစ်နေရာတွင် အိုက်စစ်က သားဖြစ်သူကို ကြီးပြင်းစေသည်။ ဆက်နတ်ဘုရားရန်မှ ဖွက်ထား၏။ဤအပိုင်းမှာ မိခင်ဖြစ်သူ အိုက်စစ်က သားသမီးကို မေတ္တာထားခြင်းစံနမူနာနှင့် တန်ခိုးအစွမ်းဖြင့် ကုစားသည့် စွမ်းအားရှိသော ဆေးပညာရှင်အဖြစ် သရုပ်ဖော်ထားသည်။
တတိယအပိုင်း၌ ဟိုးရပ်စ်သည် ဆက်နှင့် အုပ်ချုပ်သူရာထူးအာဏာအတွက် ယှဉ်ပြိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့ယှဉ်ပြိုင်တိုက်ခိုက်ရုန်းကန်မှုများသည် သီးခြားဇာတ်လမ်းများစွာကို ခြုံငုံ၍ သဘောသဘာဝအားဖြင့် ပြင်းထန်သော ပဋိပက္ခများမှသည် စုဝေးနေကြသော နတ်ဘုရားများ၏ တရားမျှတဆုံးဖြတ်မှုများအထိ နယ်ပယ်ကျယ်ပြောလှသည်။ အရေးပါသော ဇာတ်လမ်းဇာတ်ကွက်တစ်ခု၌ ဆက်က ဟိုးရပ်စ်၏ မျက်လုံးများကို ဖောက်ထုတ်ပစ်ခဲ့ကာ နောင်ပိုင်းတွင် သို့သ်/တို့တ် နတ်ဘုရား (သို့) ဟဲသော နတ်ဘုရား၏ ကုစားပေးမှုဖြင့် ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာသည်။ ဤအကြောင်းပြချက်များကြောင့် ဟိုးရပ်စ်၏ မျက်လုံး သည် အီဂျစ်လူမျိုးတို့၏ အမှတ်လက္ခဏာပုံဖော်ကျူးမှု၌ ဘဝနှင့် သုခတရားတို့၏ ထင်ရှားသောအမှတ်အသားတစ်ခုဖြစ်လာခဲ့သည်။ ဟိုးရပ်စ်သည် ကောင်ကင်နတ်ဘုရားဖြစ်၏။ မျက်လုံးတစ်လုံးသည် နေနှင့် တူညီ၍ အခြားတစ်လုံးသည် လနှင့်တူညီသည်။ ထို့ကြောင့် တစ်ခုသောမျက်လုံးကို ဖျက်ဆီးခြင်း၊ ပြန်လည်ကောင်းမွန်အောင်ပြုခြင်းမှာ လသည် နေထက် အလင်းအားလျော့နည်းကြောင်းကို ရှင်းလင်းပြသခြင်းပင်ဖြစ်လေသည်။
စာသားများ၌ ထိုအုပ်ချုပ်မင်းလုပ်ရန်ပြိုင်ပွဲအတွက် အမြင်နှစ်ရပ်ကို ဖော်ပြထားရာ တစ်ခုတွင် ထိုနတ်ဘုရားနှစ်ပါးကြား အီဂျစ်ပြည်ကို ခွဲခြမ်းခြင်းဖြစ်၍ အခြားတစ်ခုမှာ ဟိုးရပ်စ်သည် တစ်ဦးတည်သော အုပ်ချုပ်သူဖြစ်လာသည်။ ဒုတိယမူ၌ အိုးဆိုက်ရစ်၏ နန်းမွေခံ ဟိုးရပ်စ်သည် ဆက်၏ လုယူအုပ်ချုပ်မှုအပြီး 'မား' ကိုပြန်လည်တည်ထောင်ခြင်းအမှတ်သညာဖြစ်စေသည်။ တည်ငြိမ်အေးချမ်းမှုများပြန်လည်ထိန်းသိမ်းမှုနှင့်အတူ ဟိုးရပ်စ်သည် ဖခင်အတွက် ဈာပနထုံးစံများကို သားတစ်ယောက်၊ အမွေခံသူတစ်ယောက်အနေဖြင့် လုပ်ကိုင်နိုင်ခဲ့သည်။ ၎င်း၏ ဤသို့ဈာပနအခမ်းအနားလုပ်ဆောင်မှုများကြောင့် အိုးဆိုက်ရစ်သည် ဒူးယက် (ဝိဉာဉ်လောက)၌ ပြန်လည်ဘဝအသစ်ရရှိခဲ့ကာ ထိုလောက၏ အုပ်ချုပ်သူဖြစ်လာခဲ့သည်။ အိုးဆိုက်ရစ်သည် ယမမင်း၊ ဟိုးရပ်စ်သည် လူတို့၏မင်း၊ ထိုသူတို့ကြားက ဆက်နွယ်ချက်သည် ဘုရင်များနှင့် ကွယ်လွန်ခဲ့ကြသော ၎င်းတို့၏ရှေ့မင်းများအားလုံး၏ ဆက်နွယ်ပတ်သက်မှုဖြစ်လေသည်။ အိုးဆိုက်ရစ်သည် ဘဝပြန်လည်ရရှိခဲ့ခြင်းကို ကိုယ်စားပြု၏။ ကမ္ဘာမြေတွင် နှစ်စဉ်သီးနှံများကြီးထွားခြင်းအား ၎င်းကို ဂုဏ်ပြုကြ၍ ဝိဉာဉ်ဘုံတွင် နေ၏ပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းနှင့် ကမ္ဘာမှလွန်ခဲ့ပြီးသော လူသားဝိဉာဉ်များပြန်လည်မွေးဖွားခြင်းများတွင်လည်း ပါဝင်ပတ်သက်ခဲ့သည်။
ဟိုးရပ်စ်သည် ရှင်သန်နေသော မည်သည့်ဖားရိုးဘုရင်ကိုမဆို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ကိုယ်စားပြုဖော်ပြနိုင်သော်လည်း ၎င်းသည် နတ်ဘုရားအုပ်ချုပ်မှုမျိုးနွယ်၏ အဆုံးသတ်မဟုတ်သေးပါ။ ၎င်းကို ပထမအနေဖြင့် နတ်ဘုရားများက ဆက်ခံကြ၍ ဒဏ္ဍာရီ၏ နောက်ဆုံးအပိုင်းဖြစ်သော အီဂျစ်ဘိုးဘေးဘုရင်များခေတ် (souls of Nekhen and Pe) တစ်နည်း အီဂျစ်အင်ပါယာ မတည်ထောင်မီခေတ်နှင့်ပတ်သက်သော မှုန်ဝါးဝါးမှတ်ဉာဏ်များကို ကိုယ်စားပြုသည့် ဝိဉာဉ်များက ဆက်ခံခဲ့ကြသည်။ ဤသည်တို့သည် လုံဝဒဏ္ဍာရီဆန်သောဘုရင်များမှ အီဂျစ်ပြည်၏ အရှိသမိုင်းမှဘုရင်မင်းဆက်များ၏ ချိတ်ဆက်မှုများပင်ဖြစ်ကြသည်။
တော်ဝင်ရင်သွေး မွေးဖွားခြင်း
အလွန်ကွဲပြားသည့် အီဂျစ်စာအချို့က တူညီသောအကြောင်းအရာတစ်ခုကို ဖော်ပြထားကြသည်မှာ ဘုရင်မင်းလုပ်အုပ်ချုပ်မှု၏ အမွေခံ အစွမ်းရှိ၍ (အားလုံး၏)မူလဇာစ်မြစ်ဖြစ်လာမည့် ကလေးငယ်တစ်ဦးမွေးဖွားခြင်းပင်ဖြစ်သည်။ ဤကဲ့သို့သောပုံပြင်တစ်ပုဒ်၏ အစောဆုံးပေါ်ထွက်လာခြင်းသည် ဒဏ္ဍာရီဖြစ်ဟန်မတူပဲ အလယ်ခေတ် အလယ်ခေတ်တိုင်းနိုင်ငံ (Middle Kingdom -ဘီစီ ၂၀၄၀-၁၆၄၀) က ဝက်စ်ကာ ပါပိုင်းရပ်စ်ရှေးဟောင်းစာများ (Westcar Papyrus)မှ နားထောင်ကောင်းသော ရိုးရာပုံပြင်တစ်ပုဒ်သာဖြစ်ဟန်တူသည်။ ထိုရှေးဟောင်းစာများ၌ အီဂျစ်၏ ပဉ္စမမြောက်မင်းဆက်၏ ပထမဆုံးဘုရင်သုံးပါးမွေးဖွားသည့် အကြောင်းပါရှိသည်။ ယင်း၌ ထိုဘုရင်သုံးပါမှာ 'ရား' နှင့် လူအမျိုးသမီးတို့၏ ကလေးများဟု ဖော်ပြထားသည်။ ထိုတူညီသောအကြောင်းအရာကိုပင် တိုင်းနိုင်ငံသစ်ခေတ် (New Kingdom ဘီစီ ၁၅၅၀-၁၀၇၀)က ခိုင်ခန့်စွာရှိသော ဘာသာရေးကျမ်းတစ်ခုတွင်လည်း တွေ့ရသည်။ ဤခေတ်တွင် Hatshepsut ၊ Amenhotep III နှင့် Ramesses II ဘုရင်တို့သည် ဘုရားကျောင်းရုပ်လုံးကြွအဖြစ် ၎င်းတို့၏မွေးဖွားခြင်းဆိုင်ရာအကြောင်းများကို ထုထွင်းဖော်ပြခဲ့ရာ အေမွန်နတ်ဘုရားသည် ဖခင်ဖြစ်၍ မိခင်မှာ သမိုင်းဝင်မိဖုရားဟု ဆိုထားသည်။ ဤသို့နတ်ဘုရားများမှ ဘုရင်ဆင်းသက်လာသည်ဟုဆိုခြင်းဖြင့် ထိုဘုရင်၏ မွေးဖွားဇာတ်လမ်းအပြင် နန်းတက်ခြင်းအကြောင်း နောက်ခံဒဏ္ဍာရီကိုပါ ဤပုံပြင်ကဖော်ပြထားသည်။ ဤသို့တန်ခိုးစွမ်းအားဆက်နွယ်မှုများက ဘုရင်၏ အုပ်ချုပ်မင်းလုပ်မှုကို တရားဝင်ဖြစ်စေ၍ နတ်ဘုရားများနှင့် လူသားတို့ကြား ဘုရင်သည် ကြားခံဆက်သွယ်ပေးသူအဖြစ်လည်း အထောက်အပံ့ပေးထားသည်။
ထိုတူညီသော အကြောင်းအရာဇာတ်လမ်းများကို ထိုခေတ်သစ် ဘုရင့်နိုင်ငံခေတ်လွန်ကာလက ဘုရားကျောင်းများတွင် တွေ့ရသည်။ ယခုတွေ့ရမှုများ၌ မှုန်ချယ်ထားသောအရာများတွင် နတ်ဘုရားများအကြောင်းသာဖြစ်သည်။ ဤခေတ်ရှိ ဘုရားကျောင်းအများစုမှာ ဒဏ္ဍာရီလာနတ်ဘုရားများနှင့် ၎င်းတို့၏မိသားစုတော်စပ်ပုံအကြောင်းများကို အထူးပြုဖော်ပြထားကြသည်။ ဖခင်၊ မိခင် နှင့် ကလေးအကြောင်း အများစုဖြစ်သည် ဤဇာတ်လမ်းမူများ၌ သုံးတွဲပါဝင်ကာ ထိုသုံးတွဲမှ ကလေးဇာတ်လမ်းကြောင်းရာဖြစ်သည်။ ဤကလေးနတ်ဘုရားတစ်ပါးစီသည် ထီးနန်အမွေခံများဖြစ်ကာ တည်ငြိမ်အေးချမ်းရေးကို ပြန်လည်လုပ်ဆောင်မည့်သူများဖြစ်ကြသည်။ ဤသို့လူသားဘုရင်မှသည် ၎င်းနှင့်ဆက်စပ်သော နတ်ဘုရားများဆီသို့ အာရုံစိုက်မှု အပြောင်းအလဲသည် အီဂျစ်သမိုင်း၏ နောက်ပိုင်းခေတ်များ၌ ဖားရိုးဘုရင်များ (ဖဲရိုး)၏ အနေအထားကျဆင်းလာခြင်းကို ရောင်ပြန်ဟပ်ညွှန်းဆိုနိုင်သည်။
နေ၏ ခရီးစဉ်
နေဝင်ချိန်တွင် ရားသည် မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းဖြစ်သော အက်ဟတ် (akhet) မှတစ်ဆင့် အနောက်သို့ဖြတ်သန်းသည်။ မိုးကုတ်စက်ဝိုင်းကို ရံခါ၌ ဝိဉာဉ်လောက တံခါးဝအဖြစ်ဖော်ပြကြသည်။ ရံခါတွင် ကောင်းကင်နတ်ဘုရားမ နပ် (Nut) က နေနတ်ဘုရားကိုဝါးမျိုးကာ နေနတ်ဘုရား၏ ခရီးစဉ်သည် သူမကိုယ်ခန္ဓာထဲတွင် လှည့်လည်သောခရီးဖြစ်သည်ဟုလည်းဆိုကြသည်။ ဈာပနဆိုင်ရာစာများ၌ ဝိဉာဉ်လောကနှင့် နတ်ဘုရားများအကြောင်း ပြည့်ပြည့်စုံစုံ အသေးစိတ်အားဖြင့် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် ပုံများစွာဖြင့် သရုပ်ဖော်ထားသည်။ ပုံများမှာ ဝိဉာဉ်လောက၏ အံ့ဩစရာနှင့် နားလည်ရန်ခက်ခဲသည့် ပြယုတ်များဖြစ်ကြကာ ထိုဝိဉာဉ်လောကတွင် နတ်ဘုရားများရော သေသောသူများပါ ဖန်တီးခြင်းဆိုင်ရာမူလစွမ်းအားများနှင့် ထိတွေ့ခြင်းက အသစ်တဖန်ပြန်လည်ဖြစ်စေသည်။ တစ်ကယ်တမ်းဆိုရလျှင် အီဂျစ်စာများ၌ ထိုအကြောင်းကို တိတိကျကျပြောဆိုခြင်းကို ရှောင်ရှားထား၍ ရား၏ ဝိဉာဉ်လောကသို့ အဝင်ကို ၎င်း၏သေခြင်းအဖြစ်လည်းရှုမြင်နိုင်သည်။
ရား၏ခရီးစဉ်ဖော်ပြထားမှုများတွင် အချို့သောအကြောင်းအရာများ ထပ်ခါထပ်ခါပါဝင်မှုများလည်းရှိသည်။ ၎င်းဖြတ်သန်းသောလမ်းကြောင်းတွင် အနှောင့်အယှက်များကို ကျော်လွှားမှုသည် 'မား' ကိုထိန်းသိမ်းရန်ကြိုးပမ်းမှုများကို သဘောထင်ဟပ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အကြီးမားဆုံးသော စိန်ခေါ်မှုမှာ မြွေနတ်ဘုရား အဲပပ် (သို့) အားပပ် (Apep)၏ တည်ငြိမ်မှုပျက်ပြားရေး အဖျက်အမှောက်များဖြစ်သည်။ အဲပပ်သည် နေနတ်ဘုရားကို ဖျက်ဆီးရန်နှင့် ဖန်တီးခြင်းများကို ကစဉ့်ကလျှားအနေအထားသို့ရောက်စေရန် ခြိမ်းခြောက်၏။ စာများစွာတွင် ရားသည် ၎င်းနှင့်အတူ ခရီးနှင်သော နတ်ဘုရားများ၏ အကူအညီဖြင့် ဤအတားအဆီးများကို ကျော်လွှားခဲ့သည်။ ဝိဉာဉ်လောက၌နေကြသော သေသူများကို ပို၍ တက်တက်ကြွကြွရှိစေရန် အလင်းပေးသည်။ ဆန့်ကျင်ဘက်အနေထားဖြင့် ၎င်းထိန်းသိမ်းနေသော 'မား' ကိုသေးသိမ်လျော့ပါစေသောသူများကို နှိပ်စက်၍ ချောက်နက်ကြီးများ၊ မီးကန်ကြီးများအထဲသို့ ပစ်ချသည်။
ခရီးစဉ်တွင် အဓိကအဖြစ်အပျက်မှာ ရားနှင့် အိုးဆိုက်ရစ်တို့တွေ့ဆုံမှုဖြစ်၏။ ခေတ်သစ်ဘုရင့်နိုင်ငံခေတ်၌ အီဂျစ်တို့၏ ဘဝနှင့် အချိန်ကို ရှုမြင်ပုံ၏ ရှုပ်ထွေးလှစွာသော ပြယုတ်အဖြစ် တိုးတက်ပြောင်းလဲခဲ့သည်။ အိုးဆိုက်ရစ်ကို ဝိဉာဉ်လောကသို့ အဆင့်နိမ့်ပို့ပေးလိုက်ခြင်းမှာ ၎င်းအုတ်ဂူအတွင်း ခန္ဓာကိုယ်ကို အဝတ်များစည်းနှောင်၍ထားသော မံမီရုပ်အလောင်းနှင့် တူသွားစေသည်။ အဆုံးဆမဲ့ ရွေ့လျှားနေသော ရားမှာ လူသေတစ်ဦး၏ ဝိဉာဉ်နှင့် တူ၍ နေ့အခါတွင်ခရီးနှင်ပြီး ညအခါ၎င်းကိုယ်ခန္ဓာရှိရာသို့ပြန်ရသည်။ ရားနှင့် အိုးဆိုက်ရစ်တို့တွေ့ရာ၌ ၎င်းတို့သည် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးတည်းအဖြစ်ပေါင်းစပ်သွားကြသည်။ ထိုစုံတွဲသည် အီဂျစ်တို့၏ အချိန်ကာလအပေါ် ထပ်ခါတလဲလဲဖြစ်ပျက်သော ပုံစံအဖြစ် ရှုမြင်ကြပုံကို ညွှန်းဆို၏။ ထိုစုံတွဲမှ အိုးဆိုက်ရစ်ဆိုသည်မှာ တည်ငြိမ်မှုသဘောဆောင်ကာ ရားမှာ အဆက်မပြတ်သည့် သံသရာကိုဆိုလိုသည်။ ထိုနှစ်ဦးပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါ ရားမှာ စွမ်းအားအသစ်ဖြင့် တက်တင်ကြွကြွ ခရီးစဉ်ကို ဆက်လက်ထွက်ခွာသည်။
ယေဘုယျကိုးကားချက်များ
ကဏ္ဍ:အီဂျစ်ဒဏ္ဍာရီ
မန်တစ်ရွာ၊ လားရှိုးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:လားရှိုးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မြို့မတောင်စုရွာ၊ သာစည်မြို့နယ်
မြို့မတောင်စုရွာ (Myomataungsu)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မိတ္ထီလာခရိုင်၊ သာစည်မြို့နယ်၊ ညောင်ရမ်းမြို့မကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၄၄၄၃ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ညောင်ရမ်းမြို့မကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၆၂ ဦး၊ မ ၁၁၁၅ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သာစည်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ငါးခြောက်
ငါးများကို ကြာရှည်ခံစေရန် အတွက် မိရိုးဖလာနည်းလမ်းများဖြစ်သော အခြောက်ခံခြင်း၊ ကြပ်တိုက်ခြင်းနှင့် ဆားသိပ်ခြင်း နည်းလမ်းများကို အသုံးပြုကြသည်။ သက်တမ်းအကြာဆုံး ရိုးရာနည်းလမ်းမှာ လေ၊ နေတို့ဖြင့် ငါးကို ခြောက်စေခြင်း ဖြစ်သည်။ အခြောက်ခံခြင်းသည် ကြာရှည်ခံစေသော နည်းလမ်းများအနက် သက်တမ်းအရင့်ဆုံး နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး အခြောက်ခံထားသော ငါးသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ သိုလှောင်သိမ်းဆည်းထားနိုင်သည်။
မာဂဓဘာသာ
မဂဓတိုင်း၌ ဖြစ်သောစကား၊ မဂဓတိုင်းသုံး ဘာသာစကား၊ အရိယလူမျိုးတို့ ခေါ်ဝေါ် ပြောဆိုအပ်သော စကား။ (ယင်းဘာသာ စကားကို ကမ္ဘာဦး လူသား, ဗြဟ္မာ, သူတစ်ပါးတို့ စကားပြောသံ မကြားရသေးသော ကလေးနှင့် တောတွင်းလူရိုင်း, ဘုရားရှင်တို့ ပြောဆိုကြသည်။
မာဂဓဘာသာ
မာဂဓဘာသာဟူသည် (ယင်း အမည်ကပင် ညွှန်ပြထားပြီးဖြစ်၍) မဂဓတိုင်းသားတို့ ပြောဆို သုံးစွဲသော ဘာသာဖြစ်ကြောင်း ထင်ရှားပေပြီ၊ ဤဘာသာဖြင့် မှတ်တမ်းတင်ထားသည့်အရာမှာ ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ၏ တရားတော်များဖြစ်ရကား ယင်း မာဂဓဘာသာဟူသည်မှာလည်း ဗုဒ္ဓမြတ်စွာ ပေါ်ထွန်းချိန်ခေတ်နှင့် ထိုခေတ်၏ အနီးဖြစ်သည့် ရှေ့နောက်ခေတ်တို့၌ မဂဓတိုင်းသူ တိုင်းသားတို့ ပြောဆိုသုံးစွဲကြသောဘာသာ ဖြစ်သည်ဟုလည်း ထပ်ဆင့် မှတ်သားရာ၏။
မာဂဓဘာသာဖြင့်ပင် တရားဟော
ဘုရားရှင်ကိုယ်တော်မြတ်သည်လည်း မာဂဓဘာသာဖြင့်ပင် တရားတော်များကို ဟောကြားတော်မူခဲ့သည်ဟု မှတ်ယူအပ်ပေသည်။ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ဘုရားရှင် သစ္စာလေးပါး တရားကို ထိုးထွင်း၍ သိမြင်ရာအရပ်သည် မဂဓဒေသ = မဂဓတိုင်း ဖြစ်၏၊ ဘုရားရှင် ဒေသစာရီ ကြွချီ၍ သတ္တဝါအပေါင်းတို့အား တရားအမြိုက်ဆေး တိုက်ကျွေးရာ အရပ်သည်လည်း ယေဘုယျအားဖြင့် မဂဓတိုင်းနှင့် ကောသလတိုင်းတို့ ဖြစ်၏၊ ထိုအခါကလည်း မဂဓတိုင်း ရှင်ဘုရင်တို့ တန်ခိုးအာဏာ ကြီးမားချိန်ဖြစ်၍ မာဂဓဘာသာကို ၎င်းအရပ်တို့တွင် လူတိုင်းပင် နားလည်မည် ဖြစ်ရကား ဘုရားရှင်သည် ယင်း လူတိုင်းနားလည်နိုင်မည့် မာဂဓဘာသာဖြင့် ဟောကြားတော် မူမည်ဖြစ်လေသည်။ ထို့ကြောင့်လည်း သမ္မောဟဝိနောဒနီအဋ္ဌကထာ ပဋိသမ္ဘိဒါဝိဘင်းအဖွင့်၌ “မြတ်စွာဘုရားသည်လည်း ပိဋကတ်သုံးပုံဟူသော ဘုရားစကားတော်ကို ပါဠိတော်အစဉ်သို့ တင်တော်မူသောအခါ မာဂဓဘာသာဖြင့်သာလျှင် တင်တော်မူသည်” ဟု မိန့်ဆိုလျက်ရှိလေသည်။
ဖောက်ပြန်ပြောင်းလွဲခြင်းမရှိသော ဘာသာ
ယင်း မာဂဓဘာသာကား သဘာဝနိရုတ္တိဖြစ်မှုဟူသော ဂုဏ်ထူးဝိသေသနှင့် ပြည့်စုံသဖြင့် ဘာသာတကာတို့ထက် ထူးခြားသော ဘာသာဖြစ်၏။ သဘာဝနိရုတ္တိဟူသည်မှာ မိမိဆိုလိုသော အနက်အဓိပ္ပါယ်ကို ဖောက်ပြန်ပြောင်းလွဲခြင်းမရှိပဲ တိတိကျကျ ဖော်ပြနိုင်စွမ်းသည်ဖြစ်၍ ဘုရားရှင် စသော ပုဂ္ဂိုလ်ထူးပုဂ္ဂိုလ်မြတ်တို့ သုံးစွဲအပ်သောဘာသာဟု ဆိုလိုသည်။ တနည်းအားဖြင့် ဆိုရလျှင် ဖောက်လွှဲဖောက်ပြန် တိမ်းယိမ်းပျက်စီးခြင်း မရှိ ပကတိအတိုင်း တည်သော ဘာသာဟု ဆိုလိုပေသည်။
အခြားသောဘာသာတို့သည် ကာလတစ်ပါးသို့ရောက်လျှင် ဧကန် ပြောင်းလဲပျက်စီးကြ၏၊ မာဂဓဘာသာကား နေရာအချို့၌ဖြစ်စေ တခါတရံ၌ဖြစ်စေ ပြောဆိုသူတို့ အလွဲလွဲ အမှားမှား ရွှတ်ဆိုသင်ယူခြင်းစသောအကြောင်းကြောင့် ဖောက်ပြန် ပြောင်းလဲ ပျက်စီးရာသော်လည်း နေရာ အားလုံး၌ဖြစ်စေ အခါခပ်သိမ်းဖြစ်စေ ပြောင်းလဲခြင်း မရှိပေ။
ကမ္ဘာဦးလူသားတို့၏ ဘာသာ
အကြောင်းကား “ငရဲဘုံ, တိရစ္ဆာန်ဘုံ, ပြိတ္တာဘုံ, လူ့ပြည်, နတ်ပြည်, ဗြဟ္မာ့ပြည်တို့၌ မာဂဓဘာသာကိုသာ အပြော များ၏”ဟု သမ္မောဟဝိနောဒနီ၌ မိန့်ဆိုချက်အရ ကမ္ဘာပျက်သောအခါမှာပင် ကမ္ဘာပျက်ရာတွင် မပါဝင်သော ဗြဟ္မာ့ပြည်၌ သဘာဝအားဖြင့် တည်ရှိနိုင်သောကြောင့်တည်း။
အနမတဂ္ဂသံသရာ ခရီး၌ ပြောခဲ့သော ဘာသာ
၎င်းပြင် – မာဂဓဘာသာသည် သဘာဝနိရုတ္တိဖြစ်သည့်အလျောက် အခြား မည်သည့်စကားသံ ကိုမျှ မကြားရသူသည် အလိုအလျောက် ကြံဖန်ပြောဆိုနိုင်ပါမူ မာဂဓဘာသာသို့ သက်ဝင်သောစကားကိုသာ ပြောဆိုပေလိမ့်မည်” ဟု သမ္မောဟဝိနောဒနီ၌ မိန့်ဆိုလျက် ရှိ၏။ ၎င်း၌ ဆိုလိုသည်မှာ အနမတဂ္ဂသံသရာ ခရီး၌ မာဂဓဘာသာကို မရေမတွက်နိုင်အောင် ပြောကြားလေ့ ကျက်ခဲ့ဘူးလှပြီဖြစ်၍ သံသရာခရီးသည်မှန်သမျှ မာဂဓဘာသာ ဗီဇမျိုးစေ့ ကိန်းလျက်ရှိရကား စကားပြောရန်အချိန်တန်၍ အခြားမည်သည့်ဘာသာစကားသံကိုမျှ မကြားဘူးသူဖြစ်ပါက အလိုအလျောက် သဘာဝနိရုတ္တိဗီဇမှ ထ၍ပေါက်လာသော မာဂဓဘာသာကိုပင် ပြောဆိုပေလိမ့်မည်ဟု ဆိုလိုရင်းဖြစ်ပေသည်။ ယင်းသို့ ပြောနိုင်သည်ဆိုသော်လည်း အဘယာရာမဆရာတော် မိန့်တော်မူသည်နှင့်အညီ ပြည့်စုံသော မာဂဓဘာသာ မဖြစ်ရာ၊ အနည်းငယ်မျှသော မာဂဓပျက် စကားသာ ဖြစ်တန်ရာသည်၊ ပြည့်စုံသော မာဂဓဘာသာကို လေ့လာသင်ကြားသူပင် တတ်နိုင်ခဲစွ၊ အလိုအလျောက် ဘယ်မှာတက်နိုင်ပါအံ့နည်း။
ထို့ပြင်လည်း ပါဠိဟုဆိုအပ်သော မာဂဓဘာသာသည် သဘာဝနိရုတ္တိဖြစ်၍ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်၏ အရာလည်း ဖြစ်၏။ နိရုတ္တိပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ကိုရလျှင် မာဂဓဘာသာကို အလိုအလျောက် တတ်နိုင်သည့်နည်းတူ မာဂဓဘာသာ၌ ကျွမ်းကျင်လိမ္မာခြင်းသည်လည်း ပဋိသမ္ဘိဒါဉာဏ်ကို ရခြင်း၏ အကြောင်းတစ်ပါးဖြစ်လေသည်။
ဝိနည်းကံဆောင်ရာမှာ ကျေးဇူးများ
မာဂဓဘာသာသည် ဆိုခဲ့ပြီးသော ဂုဏ်တို့နှင့်သာ ပြည့်စုံသည်မဟုတ်သေး၊ သာသနာတော်၏ အသက်ဟုဆိုအပ်သော ဝိနည်းကံဆောင်ရာတို့၌လည်း လွန်စွာကျေးဇူးများပေသည်။ ထိုစကား မှန်၏၊ ရဟန်းခံခြင်း, သိမ်သမုတ်ခြင်း စသော သာသနာတော်၏ မူလဘူတဖြစ်သည့် သံဃာ့ကံတို့ကို အောင်မြင်ထမြောက်အောင် ဆောင်ရွက်ရာ၌ ဆိုင်ရာကမ္မဝါစာတို့သည် မပါလျှင် မပြီးသော အရာများဖြစ်ကြ၏၊ ၎င်းကမ္မဝါစာတို့ကို သိထိလ, ဓနိတ, ဝိမုတ္တ, နိဂ္ဂဟီတ ပီသအောင် ရွတ်ဖတ်နိုင်မှ ကံမြောက်၏၊ ယင်းသို့ ရွတ်ဖတ်နိုင်ရန်မှာလည်း မာဂဓပါဠိဘာသာဆိုင်ရာ ရွတ်ဖတ်နည်းဖြစ်သည့် သိထိလ, ဓနိတ စသော ဗျဉ္ဇနဗုဒ္ဓိဆယ်ပါးကို ကျွမ်းကျင်ရပေမည်။ ယင်းသို့ ကျွမ်းကျင်မှသာ ကမ္မဝါစာကို မပျက်မစီးစေပဲ ကံအထမြောက်အောင် ရွတ်ဖတ်နိုင်မည် ဖြစ်ပေသည်။ မာဂဓဘာသာကို မတတ်လျှင်ကား ကမ္မဝါစာတို့ကို အောင်မြင်ထမြောက်အောင် ရွတ်ဖတ်နိုင်မည်မဟုတ်ပေ။ ယင်းသို့ဖြစ်၍ မာဂဓဘာသာသည် ဗုဒ္ဓမြတ်စွာသာသနာတော် အဓွန့်ရှည်စွာ တည်တံ့ ရေး၌ အလွန် အရေးပါ အရာရောက်သော ဘာသာထူး ဘာသာမြတ် ဖြစ်လေတော့သည်။
ဘုရားတရားကို ကိုယ်ပိုင်ဘာသာဖြင့်နားလည်ကြ
ဘုရားရှင်သည် မာဂဓဘာသာဖြင့် ဒေသနာဓမ္မစက်ကို ဟောမြွက်တော်မူသည်ဟု ဆိုခဲ့၏၊ ထိုသို့ ဖြစ်လျှင် မာဂဓဘာသာစကားမတတ်သူ ဝေနေယျတရားနာသူတို့မှာ တရားတော်ကို မည်သို့ နားလည်နိုင်ပါသနည်း ဟူသော ပြဿနာသည် ပေါ်ထွက်လာ၏၊ အဖြေကား—ဘုရားရှင်သည် မာဂဓဘာသာဖြင့်ပင် တရားတော်တို့ကို ဟောကြားတော်မူသည်မှာ အမှန်ပင်၊ ထိုသို့ ဘုရားရှင်က မာဂဓဘာသာဖြင့် ဟောကြားသော်လည်း တရားနာယူသူ ဓမ္မပဋိဂ္ဂါဟကပုဂ္ဂိုလ်တို့ကမူကား မိမိတို့ သက်ဆိုင်ရာ ကိုယ်ပိုင်ဘာသာဖြင့်ပင် နားလည်ကြလေသည်။ ဥပမာ—ဒမိဠလူမျိုးတို့ကလည်း ဒမိဠဘာသာစကားဖြင့် ဟောကြားနေသည်ဟုထင်၍ အန္ဓကလူမျိုးတို့ကလည်း အန္ဓကဘာသာဖြင့်ပင် ဟောညွှန်ပြသ ဆုံးမနေသည်ဟု ထင်လေသည်၊ ယင်းသို့ ထင်ရခြင်းသည်ပင် အစိန္တေယျ ဂုဏ်တော်လေးပါးတို့တွင် ဝါစာအစိန္တေယျ ဂုဏ်တော်ဟူသော ဘုရားရှင်၏ အာနုဘော်ပင် ဖြစ်လေသည်။
ပြာကြိုဋ်ဘာသာအပါအဝင်ဖြစ်သော မာဂဓီဘာသာမဟုတ်
အဋ္ဌကထာဋီကာတို့၌ မာဂဓဘာသာဟုခေါ်သော ပါဠိဘာသာကိုပင် ရူပသိဒ္ဓိ စသော ကျမ်းတို့၌ မာဂဓီဘာသာဟု ခေါ်ဝေါ်သည်ကို တွေ့ရသည်၊ အဘယာရာမဆရာတော်လည်း မောဂ္ဂလ္လာန်နိသျနိဒါန်း၌ မာဂဓီဘာသာဟုပင် သုံးစွဲရေးသားတော်မူသည်ကို တွေ့ရသည်၊သို့ ခေါ်ဝေါ်ရေးသားကြသော်လည်း မာဂဓဘာသာသည် ပြာကြိုဋ်ဘာသာတို့တွင် အပါအဝင် ဖြစ်သော မာဂဓီဘာသာကား မဟုတ်ပေ။
မာဂဓီဘာသာအကြောင်း
ထိုစကားကို ချဲ့ဦးအံ့၊ ပြာကြိုဋ်ဘာသာတို့တွင် “မာဂဓီ” ခေါ်သော ဘာသာတစ်ခုလည်း အပါအဝင်ဖြစ်၏၊ ၎င်းဘာသာ၏ ဖြစ်ပေါ်ရာဒေသ သို့မဟုတ်၎င်းဘာသာကို သုံးစွဲရာဒေသကား (မာဂမီဟူသော ယင်းအမည်ကိုထောက်၍) မဂဓတိုင်းပင် ဖြစ်ပေသည်။ ဤမာဂဓီဘာသာကို အသောကမင်းကြီး၏ နိုင်ငံတော်မြောက်ပိုင်းနှင့် အရှေ့ပိုင်းရှိ ခါလသီ, မိရဋ, လောရိယာ, သဟသရာမ, ဗရာဗရ, ရာမဂဍ, ဓောလိနှင့် ဇောဂဍ စသောဌာနတို့တွင် တည်ရှိသော အသောကကျောက်စာများပေါ်တွင်တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။ ထို့နောက် နာဋက(ပြဇာတ်)ကျမ်းတို့တွင်အသုံးပြုသော ပြာကြိဋ် ဘာသာတို့တွင်လည်း မာဂဓီဘာသာပါရှိသည်ကို တွေ့ရှိရပြန်သည်။ မာဂဓီဘာသာကို အစောဆုံး အသုံးပြုသောကျမ်းကား အရှင်အဿဃောသ၏ နာဋကကျမ်းပင် ဖြစ်လေသည်၊ ၎င်း၏ နောက် တွင်ကား ဘာသ, ကာလိဒါသ စသော ဆရာကြီးတို့၏ နာဋကတို့၌လည်းကောင်း, မတ္တိကာသကဋိကာခေါ် နာဋက၌လည်းကောင်း, အခြား နာဋကကျမ်းများ၌လည်းကောင်း, မာဂဓီဘာသာကို သုံးစွဲသည်ကို တွေ့ရှိနိုင်ပေသည်။
၎င်းပြင် ဝရရုစိဆရာ၏ ပါကတပ္ပကာသကျမ်း, စဏ္ဍဆရာ၏ ပါကတလက္ခဏကျမ်း, ဟေမစန္ဒြ ဆရာ၏ သိဒ္ဓဟေမစန္ဒြကျမ်း (အဋ္ဌမပိုင်း), ကြမဒီသူရဆရာ၏ သံခိတ္တသာရကျမ်း, လက္ခမီဓရ ဆရာ၏ ဆမ္ဘာသာစန္ဒြိကာကျမ်း မာကဏ္ဍေယဆရာ၏ ပါကတသဗ္ဗသွကျမ်း, သိံဟရာဇဆရာ၏ ပါကတရူပါဝတာရကျမ်းစသော ပြာကြိုဋ်ဘာသာကို အပြည့်အစုံပြသော သဒ္ဒါကျမ်းတို့တွင်လည်း မာဂဓီဘာသာကို တသီးတခြား ပြဆိုလျက်ရှိသည်ကို တွေ့ရလေသည်။
နာသျှတ္တရကျမ်းပြု ဘရတမုနိ၏ ပညတ်ချက်အရ ဤ မာဂဓီဘာသာကို နာဋကကျမ်းတို့တွင် ဘုရင်၏ နန်းတွင်းသူ နန်းတွင်းသားများ တွင်းတူးသမားများ အရက်ဆိုင်ပိုင်ရှင်များ မြင်းထိန်းများ လွမ်းခန်းသို့ရောက်နေသော ဇာတ်ဆောင်များနှင့် ကိုယ်ရံတော်များအတွက် အသုံး ပြုရလေသည်။ ၎င်းပုဂ္ဂိုလ်တို့ပြောသော စကားများကို သက္ကတဘာသာဖြင့်မရေးပဲ မာဂဓီဘာသာဖြင့် ရေးရလေသည်။ မာကဏ္ဍေယ၏ ပါကတသဗ္ဗ၌မူကား အထက်ပါတို့သာမက ရက္ခိုက်များ, ဘိက္ခုများ, အထီးကျန်သူများနှင့် အစေခံ စသူတို့အတွက်လည်း မာဂဓီဘာသာကိုပင် အသုံးပြုရ မည်ဟု ဆိုလေသည်။ ဆမ္ဘာသာစန္ဒြိကာ၌လည်း အလားတူပင် တံငါစသည့် အလွန်ယုတ်နိမ့်သူတို့အတွက် မာဂဓီကိုသုံးရန် ညွှန်ကြားသည်ကို တွေ့ရပေသည်။
ယင်းသို့ အောက်တန်းစားတို့ အတွက်သာ မာဂဓီကိုအသုံးပြုရန် ဘရတမုနိစသော ရှေးသက္ကတ ပညာရှိကြီးတို့ သတ်မှတ်ညွှန်ကြားခဲ့ကြရကား မာဂဓီဘာသာသည် အောက်တန်းစားတို့၏ ဘာသာ စကားသာ ဖြစ်လေတော့သည်၊ ထို့ကြောင့်လည်း သရဿတီကဏ္ဌာဘရဏ စသော ကျမ်းတို့၌—
ပေသာစာဒိံ ပိသာစာဒီ၊ မာဂဓံ ဟီနဇာတယော”
ဟု မာဂဓီဘာသာကို အောက်တန်းချ၍ မိန့်ဆိုခဲ့ခြင်း ဖြစ်လေသည်။ ဤသို့ သက္ကတကျမ်းဆရာတို့ အောက်တန်းချ၍ မိန့်ဆိုခဲ့ခြင်း ခံရသော မာဂဓီဘာသာကား ယခုအခါ ပါဠိဘာသာဟု ခေါ်အပ်သည့် မာဂဓဘာသာ မဟုတ်နိုင်ပေ။
ပါဠိဘာသာနှင့် မာဂဓီဘာသာတို့ ကွာခြားချက်
ယင်း မာဂဓီဘာသာကား သုတိ (နားကြား)အားဖြင့်လည်းကောင်း, လိပ်(အရေးအသား)အားဖြင့်လည်းကောင်း, ပါဠိဘာသာနှင့် မတူထူးခြား ကွဲပြားသည့်ပြင် သဒ္ဒါအစီအရင်တို့၌လည်း တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ကွာခြားလေသည်။ အောက်ပါ နှိုင်းယှဉ်ချက်ကို ကြည့်ပါ။
အထက်ပါ နှိုင်းယှဉ်ချက်ကို ကြည့်လျှင် အောက်ပါ ထူးခြားချက်များကို တွေ့ရပေမည်။ ပါဠိ၌-
သ	သည်	မာဂဓီ၌	ၐ 	ဖြစ်သည်။
တ	သည်	မာဂဓီ၌	ဒ 	ဖြစ်သည်။
န	သည်	မာဂဓီ၌	ဏ 	ဖြစ်သည်။
ရ	သည်	မာဂဓီ၌	လ 	ဖြစ်သည်။
ဝ	သည်	မာဂဓီ၌	၎င်းဝဗျည်း ပျောက်သည်။
ဩ (ပုလ္လင်-ပထမာ ဧကဝုစ်) ဧ	ဖြစ်သည်။
အမြွက်မျှ ထုတ်ပြအပ်သော အထက်ပါထူးခြားချက်တို့ကို ကြည့်ခြင်းအားဖြင့်ပင် ပါဠိဘာသာ နှင့် မာဂဓီဘာသာတို့ ကွာခြားပုံကို သိနိုင်လောက်ပေပြီ၊ ဤသို့လျှင် အသံအားဖြင့်လည်းကောင်း, အရေး အသားအားဖြင့်လည်းကောင်း, သဒ္ဒါအစီအရင်အားဖြင့်လည်းကောင်း, ကွဲပြားခြားနားသောကြောင့် ဤမာဂဓီဘာသာကို မာဂဓဘာသာခေါ် ပါဠိဘာသာနှင့် ရောထွေးမသွားစေသင့်ပေ။
မာဂဓီဘာသာလောက် ပါဠိဘာသာနှင့် အလှမ်းမဝေးသော ပြာကြိုဋ်ဘာသာတို့လည်း ရှိကြ၏၊ ၎င်းတို့တွင်လည်း ပေသာစီဘာသာသည် အခြားပြာကြိုဋ်ဘာသာတို့ထက် ပါဠိဘာသာနှင့် ပိုမိုနီးစပ်သည်ကို တွေ့ရှိရသည်၊ အချို့ ပုဒ်တို့တွင် ပါဠိဘာသာနှင့် ထပ်တူထပ်မျှ တူညီသည်ကိုပင် တွေ့ရှိရပေသည်၊ အောက်ပါ နှိုင်းယှဉ်ချက်ကို ကြည့်ပါ။
၎င်းပြင် ပါဠိဘာသာနှင့် အလွန်နီးစပ်သော အရေးအသားကို ဂူဂျရုတ်နယ်၌ ရှိသော ဂိရ်နာရ် အသောကကျောက်စာတွင် တွေ့ရှိရသည်၊ နီးစပ်ပုံကို ဖတ်ရှု လေ့လာနိုင်ရန်၎င်းကျောက်စာမှ စာတမ်းအချို့ကို အောက်တွင် ဖော်ပြလိုက်ပေသည်။
ဣမံ ဓံမလိပိ ဒေဝါနံ ပြိယေန ပြိယဒသိနာ ရာဉာ လေခါပိတာ၊ ဣဓ န ကိံစိ ဇီဝံ အာရဘိတျာ ပြဗူဟိတဝျံ၊ န စ သမာဇျေ ကတဝျော၊ ဗဟုကံ ဟိ ဒေါသံ သမာဇမှိ ပသတိ ဒေဝါနံ ပြိယော ပြိယဒသိ ရာဇာ၊ အသ္တိပိတု ဧကစာ သမာဇာ သာဓုမတာ ဒေဝါနံ ပြိယသ ပြိယဒသိနော ရာဉာ၊ ပုရာ မဟာနသမှိ ဒေဝါနံ ပြိယသ ပြိယဒသိနော ရာဉော အနုဒိဝသံ ဗဟူနိ ပြာဏသတသဟသ္ရာနိ အာရဘိသု သူပါထာယ၊ သေ အဇ ယဒါ အယံ ဓံမလိပိ လိခိတာ တီ ဧဝ ပြာဏာ အာရဘရေ သူပါထာယ-ဒွေ မောရာ, ဧကော မဂေါ၊ သောပိ မဂေါ န ဓုဝေါ၊ ဧတေပိ တြီ ပြာဏာ ပဆာန အာရဘိသဌေ။
အဒ္ဓမာဂဓီဘာသာနှင့် ပါဠိဘာသာ
ဂျိန်းဝါဒီတို့ ဘုရားသုံးဘာသာအဖြစ် လက်ခံအသုံးပြုသော အဒ္ဓမာဂဓီ ဘာသာသည်လည်း ပါဠိဘာသာနှင့် နီးစပ်သည်ပင်၊ အောက်ပါ အာစာရင်္ဂသုတ်မှ ထုတ်နုတ်ချက်ကို ကြည့်ပါ။
၁၅၇၈
၁၅၇၈
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
မတ်လ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
မေလ
(၁) ရက်။
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဒီဇင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ဆယ်ကြီးရွာ၊ ဘုတလင်မြို့နယ်
ဆယ်ကြီးရွာ (Segyi)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မုံရွာခရိုင်၊ ဘုတလင်မြို့နယ်၊ ဆယ်ကြီးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၃၂၃၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဘုတလင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကော့ဒွတ်ကုံးရွာ၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်
ကော့ဒွတ်ကုံးရွာ(Kawtdutkone)သည် မွန်ပြည်နယ်၊ မော်လမြိုင်ခရိုင်၊ သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်၊ အံခဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၅၂၅၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အံခဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၇၈ ဦး၊ မ ၁၀၅၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၉၃၆ ဦး နေထိုင်သည်။ ၎င်းရွာသည် တိမ်ကောသွားခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:သံဖြူဇရပ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
တင်းတန်ရွာ၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်
တင်းတန်ရွာ (Tintan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ လားရှိုးခရိုင်၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်၊ ပန်ဟိုင်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၁၂၄၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်ဟိုင်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၄၉၂ ဦး၊ မ ၁၃၂၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၈၁၈ ဦးနေထိုင်သည်။
ဒေါ်ခူသွဲ့ရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်
ဒေါ်ခူသွဲ့ရွာ(Dawkhuthweit)သည် ကယားပြည်နယ်၊ လွိုင်ကော်ခရိုင်၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်၊ ထီးဖိုးကလိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၄၄၄ ဖြစ်သည်။
တင်းတန်ရွာ၊ ကွမ်းလုံမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကွမ်းလုံမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ဒေါ်ခူသွဲ့ရွာ၊ ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဒီးမော့ဆိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်ဆည်ရွာ၊ နတ်မောက်မြို့နယ်
ကျောက်ဆည်ရွာ (Kyaukse)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ နတ်မောက်မြို့နယ်၊ ပန်းညိုကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၉၀၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ပန်းညိုကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၁၉၅ ဦး၊ မ ၁၂၈၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၄၇၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ပါကော်နိုရွာ၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်
ပါကော်နိုရွာ (Parkawno)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ တာချီလိတ်ခရိုင်၊ တာချီလိတ်မြို့နယ်၊ မိုင်းလင်း (အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၄၈၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းလင်း (အနောက်)ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၇၆၄ ဦး၊ မ ၁၆၄၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၃၄၀၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တာချီလိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အေးစံရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
အေးစံရွာ (Ayesan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၁၇၀၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၈၈ ဦး၊ မ ၂၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရှားတိုင်းရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်
ရှားတိုင်းရွာ (Shartaing)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ ရှားတိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၅၆၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှားတိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၇ ဦး၊ မ ၄၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သူရမ္ဗဋ္ဌသူဌေး
သူရမ္ဗဋ္ဌသူဌေးသည် မြတ်စွာဘုရား၏ သာသနာတော်တွင် ဘုရားရှင်အား မတုန်မလှုပ်ကြည်ညိုသည့်အရာတွင် အသာဆုံး၊ အမြတ်ဆုံး အဝေစ္စပသန္နဧတဒဂ် ရတော်မူ၏။
ဇာတ်ကြောင်း
သူရမ္ဗဋ္ဌသည် သာဝတ္ထိပြည်မှ သူကြွယ်တစ်ဦး ဖြစ်၏။ အစ၌ တိတ္ထိတို့၏ တပည့်ဒကာဖြစ်၏။ သူရမ္ဗဋ္ဌ၏ သောတာပန်ဖြစ်ရန် အကြောင်းဥပနိဿယကို မြင်တော်မူသော ဘုရားရှင်သည် ဆွမ်းခံကြွလာ၏။ သူရမ္ဗဋ္ဌလည်း ဘုရားရှင်အား အိမ်ထဲသို့ပင့်၍ ဆွမ်းကပ်၏။ ဘုရားရှင်လည်း တရားချီးမြှင့်တော်မူ၏။ အဆုံး၌ သူရမ္ဗဋ္ဌသည် သောတာပန်တည်လေ၏။
ကိုယ်တွေ့တရားမရှိသူဆိုလျှင် ဘုရားပဲဟု အတည်ပြု၍ မရ်နတ်စကားကို လက်ခံလိုက်မည်သာ ဖြစ်၏။ တရားကိုယ်တွေ့ဖြစ်ပြီး ယုံကြည်ဆုံးဖြတ်ပြီးဖြစ်နေသော သူရမ္ဗဋ္ဌကား ဤအချက်ကို လက်မခံနိုင်။ ထို့ကြောင့်စဉ်းစားသည်မှာ ဤစကားသည် အလွန်ဝန်လေးသော စကားဖြစ်၏။ ဘုရားရှင်တို့မည်သည် အမှု့မဲ့ အမှတ်မဲ့ ဟောမှုမရှိနိုင်။ ဘုရားရှင်၏ ဆန့်ကျင်ဘက်မှာ မာရ်နတ်ဖြစ်၏။ ဤသူသည် မာရ်နတ်ဖြစ်ရမည်ဟု စဉ်းစားပြီးလျှင် "သင် မာရ်နတ်မဟုတ်လော" ဟု ဆို၏။ မာရ်နတ်လည်း အရိယာကို မလိမ်ဝံ့သောကြောင့် ဟုတ်မှန်ကြောင်း ဝန်ခံရ၏။
ထိုအခါ သူရမ္ဗဋ္ဌက "အို မာရ်နတ်၊ သင်လို မာရ်နတ်မျိုး အရာအထောင်မက လာဖျက်ဆီးသော်လည်း ငါ၏သဒ္ဓါတရားကို လှုပ်ရှားစေနိုင်မည်မဟုတ်။ မဟာဂေါတမဘုရားရှင်သည် "သဗ္ဗေသင်္ခါရာ အနိစ္စာ" ကို ကြားရုံမျှမဟုတ်။ ကိုယ်တွေ့သိသည်အထိဖြစ်အောင် ဟောကြားခဲ့ပြီးဖြစ်ရာ သင်လှည့်စား၍ ရမည်မဟုတ်။ ငါ့အိမ်တံခါးမှာ မနေနှင့်တော့" ဟု နှင်သော် မာရ်နတ်လည်း ကွယ်လေ၏။
ဤအကြောင်းကို ဘုရားရှင်အား လျှောက်ထားလေသော် ဤအကြောင်းအတ္ထုပ္ပတ်အရပင် သူရမ္ဗဋ္ဌအား ဥပါသကာတို့ထဲတွင် မတုန်မလှုပ်ဘဲ ကြည်ညိုသည့်အရာ၌ ဧတဒဂ် ပေးတော်မူ၏။
၁၅၈၈
၁၅၈၈
ဘန်ကန်ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ဘန်ကန်ရွာ (Bangkan)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (အရှေ့)၊ ကျိုင်းတုံခရိုင်၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်၊ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၃၉၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မိုင်းမန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၃၈၈ ဦး၊ မ ၂၂၇၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၆၆၂ ဦးနေထိုင်သည်။ ဤရွာသည် တိမ်ကောသွားပြီ ဖြစ်သည်။
၁၅၈၈
ဇန်နဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဘန်ကန်ရွာ၊ မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းပျဉ်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၅၈၈
ဖေဖော်ဝါရီလ
(၁) ရက်။
ဧပြီလ
(၁) ရက်။
ညောင်ပင်သာရွာ၊ သရက်ကုန်း
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:နောင်ချိုမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၅၈၈
မေလ
(၁) ရက်။
ယုံကတ်ရွာ၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်
ယုံကတ်ရွာ (Yonkat)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ မက်မန်းခရိုင်၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်၊ ယုံကတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၃၂၈ ဖြစ်သည်။
၁၅၈၈
ဇွန်လ
(၁) ရက်။
ယုံကတ်ရွာ၊ ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ပန်ဆန်း (ပန်ခမ်း)မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
၁၅၈၈
ဇူလိုင်လ
(၁) ရက်။
ဩဂုတ်လ
(၁) ရက်။
စက်တင်ဘာလ
(၁) ရက်။
အောက်တိုဘာလ
(၁) ရက်။
နိုဝင်ဘာလ
(၁) ရက်။
ရွှေခဲရွာ၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်
ရွှေခဲရွာ (Shwekhe)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အနောက်)၊ ပြည်ခရိုင်၊ ရွှေတောင်မြို့နယ်၊ ရှားတိုင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၂၅၆၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ရှားတိုင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၃၁၇ ဦး၊ မ ၄၁၆ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၇၃၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရွှေတောင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ