cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
အဝလွန်ခြင်း
အဝလွန်ခြင်းသည် ရောဂါအမျိုးစုံ ဖြစ်ပေါ်စေရန် ပိုလွယ်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် နှလုံးရောဂါ၊ အမျိုးအစား၂ ဆီးချို သွေးချိုရောဂါ ၊ အိပ်နေစဉ် အသက်ရှူခက်ခဲခြင်း၊ အချို့သော ကင်ဆာ အမျိုးအစားများနှင့် အရိုးအဆစ် များရောင်ရမ်းခြင်း တို့ ဖြစ်တတ်သည်။ အဝလွန်ခြင်းသည် အချို့သော သူတို့မှာ ပင်ကိုအားဖြင့် မျိုးရိုး ကြောင့်၊ ဟော်မုန်းများထုတ်ပေးသော အင်ဒိုခရိုင်းစနစ် ချို့ယွင်းခြင်း၊ ဆေးများသောက်သုံးရခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာနာမကျန်းခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်ရသော်လည်း အများစုအားဖြင့် စားသောက်သောအစာတွင်ကယ်လိုရီ အလွန်အကျွံပါဝင်ခြင်း၊ ကိုယ်လက် လှုပ်ရှားမှု မရှိခြင်းနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ ဖြစ်လွယ်မှု တို့ စုပေါင်းထားခြင်းကြောင့် အဖြစ်များသည်။ အချို့သော အဝလွန် သူများသည် အနည်းငယ်သာစားသော်လည်းကိုယ်အလေးချိန်တိုးရခြင်း မှာ နှေးကွေးသောဇီဝဖြစ်စဉ်များ ကန့်သတ်ခံရခြင်း၊ ပျမ်းမျှအားဖြင့် အဝလွန်သောသူများသည် တိုးလာသော ကိုယ်ခန္ဓာ အလုံးအထည်ကို ထိန်းသိမ်းရန် စွမ်းအင်လိုအပ်ခြင်းကြောင့် ပိန်သောသူများထက်ပိုမို၍ စွမ်းအင်သုံးစွဲရ၍ ဖြစ်သည်ဟူသော အမြင်ကို ထောက်ခံမှု ပြုနိုင်သည့် သက်သေသာဓကများလည်း ရှိသည်။
ရှောက်ပင်စုရွာ၊ ပန်းတောကြီး
ရှောက်ပင်စုရွာ၊ ပန်းတောကြီး
အဝလွန်ခြင်း
အရွယ်ရောက်သူများ နှင့် ကလေးများ အကြား ဖြစ်ပေါ်ပျံ့နှ့ံခြင်း တိုးပွားလာသော အဝလွန်ရောဂါသည် ကမ္ဘာအနှံ့တွင် ဦးဆောင်နေသော ကာကွယ်မှုပြုနိုင်သည့် သေဆုံးမှုအကြောင်းရင်း တစ်ခုဖြစ်ပြီး အာဏာပိုင်တို့မှ ယင်းကို ၂၁ ရာစု၏ အလွန်ဆိုးဝါးသော လူထုကျန်းမာရေး ပြဿနာများထဲမှ တစ်ခုအဖြစ် မှတ်ယူကြသည်။ အဝလွန်ခြင်းကို ကျွေးနိုင် မွေးနိုင်ခြင်း၏ ပြယုဂ် တစ်ခုအဖြစ် အတိတ်တစ်ချိန်က မှတ်သားခဲ့ကြပြီး၊ ကမ္ဘာ့အချို့နေရာများတွင် ယနေ့ ထက်တိုင် မှတ်နေကြသေးသော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင် (အထူးသဖြင့် အနောက်ကမ္ဘာ တို့၌) အဝလွန်ခြင်းအား ကဲ့ရဲ့အပြစ်ဆို လာပြီ ဖြစ်သည်။
ပန်းရည်စုပ်နှုတ်သီးထူ
ပန်းရည်စုပ်နှုတ်သီးထူ  (Dicaeum agile) သည် ပန်းရည်စုပ်ငှက် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းအား တောင်အာရှ၊ အရှေ့တောင်အာရှတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
အဝလွန်ခြင်း
အဆင့်သတ်မှတ် ခွဲခြားခြင်း
အဝလွန်ခြင်း ဟူသည် ပိုလျှံနေသော ခန္ဓာကိုယ်အဆီများ စုပုံလာပြီး ကျန်းမာရေးအတွက် ဆိုးကျိုးဖြစ်လာစေသော အတိုင်းအတာသို့ရောက်ရှိလာသည့် ကျန်းမာရေးအခြေအနေ ဖြစ်သည်။ ယင်းအား ခန္ဓာကိုယ် အလုံးအထည် အညွှန်း (BMI) နှင့်သတ်မှတ်ပြီး၊ ခါး-တင်ပါးအချိုး ဖြင့် အဆီပျံ့နှ့ံခြင်း နှင့် အားလုံးသော နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ အန္တရာယ် ရှိသည့်အချက်များ နှင့်ညွှန်းဆိုခြင်းဖြင့် ဆက်လက်၍ ချင့်တွက်သည်။BMI (ဘီအမ်အိုင်) သည် ခန္ဓာကိုယ်ရှိ အဆီရာခိုင်နှုန်း ရော တစ်ကိုယ်လုံးရှိအဆီ နှစ်မျိုးလုံးနှင့် အလွန်ဆက်နွယ်နေသည်။ ဘီအမ်အိုင်အား တွက်ချက်ခံမည့်သူ၏ အလုံးအထည်ကို ၎င်း၏အရပ်နှစ်ထပ်ကိန်းနှင့် စားခြင်းဖြင့် တွက်ချက်သည်။ ပုံမှန်အား ဖြင့် ဘီအမ်အိုင်= ကီလိုဂရမ်/ မီတာနှစ်ထပ်ကိန်း ဟုဖော်ပြသည်။ ၁၉၉၇ တွင် ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) မှ ဖော်ထုတ်ပြီး ၂၀၀၀ တွင်ထုတ်ပြန်ခဲ့သော အများဆုံး အသုံးပြုသည့် သတ်မှတ်ဖွင့်ဆိုချက်များမှ ညာဘက်တွင် ဖော်ပြထားသော ဇယားတွင်းရှိ တန်ဖိုးများကို ပေးထားသည်။ အာရှလူဦးရေမှ လူဖြူတို့ထက် နည်းသော ဘီအမ်အိုင်နှင့် ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်မကောင်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ် နေသဖြင့် အချို့သောနိုင်ငံများမှ အဝလွန်ခြင်းကို ပြင်ဆင်ဖွင့်ဆိုကြသည်။ ဂျပန်တို့မှ ၂၅ ထက်များသော မည်သည့် ဘီအမ်အိုင်ကိုမဆို အဝလွန်ခြင်းဟုသတ်မှတ်ပြီး တရုတ်တို့မှ ၂၈ထက်ကျော်သော ဘီအမ်အိုင်ကို သတ်မှတ်သည်။
ပန်းရည်စုပ်နှုတ်သီးထူ
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
ကိုင်းဘားရွာ၊ တံတားဦးမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တံတားဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အဝလွန်ခြင်း
ကျန်းမာမှုပေါ်တွင် သက်ရောက်မှု
ကိုယ်အလေးချိန် အလွန်အကျွံများနေခြင်းသည် အထူးသဖြင့် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာရောဂါများ၊ အမျိုးအစား၂ဆီးချို၊ အိပ်နေစဉ် အသက်ရှူပိတ်ဆို့ရပ်တန့်ခြင်း၊ အချို့သော ကင်ဆာ အမျိုးအစားများ၊ နှင့် အရိုးအဆစ်ရောင်ခြင်း ကဲ့သို့ သော ရောဂါများ အမျိုးအစားစုံလင်စွာ နှင့်ဆက်နွယ်နေသည်။ ရလဒ်အနေနှင့် အဝလွန်ခြင်းသည် မျှော်မှန်းသက် တမ်း ကို လျော့နည်းစေကြောင်း တွေ့ရသည်။[2]
အသေအပျောက်
အဝလွန်ရောဂါသည် ကမ္ဘာအနှံ့တွင်ဦးဆောင်နေသော ကာကွယ်မှုပြုနိုင်သည့် သေဆုံးမှုအကြောင်းရင်း တစ်ခုဖြစ် သည်။ အမေရိကန်နှင့် ဥရောပတွင် ပြုထားသော လေ့လာမှုအများအပြားမှ ဆေးလိပ်မသောက်သူများတွင် BMI ၂၀-၂၅ ကီလိုဂရမ်/စတုရန်း မီတာနှင့် လက်ရှိ ဆေးလိပ်သောက်သူများတွင် ၂၄-၂၇ ကီလိုဂရမ်/ စတုရန်း မီတာတွင် အသေအပျောက်အန္တရာယ်မှာ အနည်းဆုံးဖြစ်ပြီး တစ်ဘက်ဘက်သို့ ပြောင်းလဲမှုပြုလုပ်လိုက်လျှင် အန္တရာယ် တိုးလာမည်ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိထားကြသည်။၃၂ အထက်ရှိသော BMI သည် ၁၆ နှစ်အထက် အမျိုးသမီးများ အတွင်း အသေအပျောက်နှုန်း နှစ်ဆနှင့် ဆက်နွယ်နေသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အဝလွန်ခြင်းကြောင့် တစ်နှစ်လျှင် ၁၁၁၉၀၉ မှ ၃၆၅၀၀၀ အထိ ပိုမိုသေဆုံးမှုများ ဖြစ်ပေါ်ကြောင်း ခန့်မှန်းရပြီး ဥရောပနိုင်ငံများတွင် ၁ မီလီယံ (၇.၇%) သော သေဆုံးမှုများသည် အလေးချိန်ပိုကဲခြင်းကြောင့် ဖြစ်ကြောင်း မှတ်ယူရသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် အဝလွန်ခြင်းသည် မျှော်မှန်းသက်တမ်းကို ခြောက်နှစ်မှ ခုနစ်နှစ်အထိ လျော့ချပြီးBMI ၃၀-၃၅ သမားများတွင် နှစ်နှစ်မှ လေးနှစ်အထိ၊အလွန်အဝလွန်သူများ (BMI ၄၀ အထက်) တွင် မျှော်မှန်းသက်တမ်းကို ၁၀နှစ်အထိ လျော့ချသည်။
နာမကျန်းဖြစ်မှု
အဝလွန်ခြင်းသည် များစွာသော ကိုယ်နှင့်စိတ် မကျန်းမာမှုအခြေအနေတို့ကို တိုးစေသည်။ ထိုရောဂါပေါင်းစုခြင်း ကြောင့် မကျန်းမာခြင်းတို့အား အများဆုံးအနေနှင့် အမျိုးအစား၂ဆီးချို၊ သွေးပေါင်ချိန်မြင့်မားခြင်း၊ သွေးထဲတွင် ကိုလက်စထရောဓာတ်များခြင်း နှင့် ထရိုင်ဂလစ်စရိုက်များခြင်းဟူသည့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာချို့ယွင်းချက်များ ပေါင်း စပ်ထားသည့် ဇီဝဖြစ်စဉ်ချို့တဲ့သည့်ရောဂါစုတွင် တွေ့ရသည်။
နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများမှာ အဝလွန်ခြင်းကြောင့် တိုက်ရိုက်ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် သွယ်ဝိုက်သောအားဖြင့် အ ကြောင်းရင်း တူတူဖြစ်သော ညံ့ဖျင်းသည့်စားသောက်မှုပုံစံ သို့မဟုတ် မလှုပ်မရှားရသော ဘဝနေမှုပုံစံ ကဲ့သို့ ဆက် နွယ်နေသည့် ဖြစ်စဉ်တို့မှတဆင့် ဖြစ်ရခြင်းဖြစ်သည်။ အဝလွန်ခြင်း နှင့် ထိုသို့သော အခြေအနေများ အကြား ဆက် နွယ်မှု အင်အားမှာ အမျိုးမျိုးရှိသည်။ အထင်ရှားဆုံးသော ဆက်နွယ်မှုတစ်ခုမှာ အမျိုးအစား၂ဆီးချိုရောဂါ နှင့် ဖြစ်သည်။ ဆီးချိုဖြစ်နေသော အမျိုးသားများတွင် ခန္ဓာကိုယ်အဆီများ ပိုလျှံနေမှုသည် ၆၄% တွင်တွေ့ရပြီး အမျိုး သမီးများတွင် ရ၇% တွင်တွေ့ရသည်။
အကြောင်းရင်းများ
လူတစ်ဦးချင်းစီ အနေတွင် ကယ်လိုရီ အလွန်အကျွံစားသုံးခြင်း နှင့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု မရှိခြင်းသည် အဝလွန်ခြင်း အများစုအား ရှင်းပြနိုင်သည်ဟု ထင်ခဲ့ကြသည်။ အနည်းငယ်သော အဖြစ်များမှာ ပင်ကိုအားဖြင့် မျိုးရိုး၊ ဆေး ပညာဆိုင်ရာအကြောင်း သို့မဟုတ် စိတ်ကျန်းမာရေးမကောင်းမွန်မှုတို့ကြောင့် ဖြစ်ရသည်။ ယှဉ်ကြည့်လျှင် လူနေမှုဝန်းကျင်တွင် အဝလွန်မှုနှုန်းတိုးလာရခြင်းမှာ အလွယ်တကူရရှိ စားသောက်နိုင်သော စားသောက်မှုပုံစံကားများ နှင့် စက်ပစ္စည်းထုတ်ကုန်များ အပေါ် မှီခိုမှုများလာခြင်း တို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။
စားသောက်မှုပုံစံ
ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့်ရယူနိုင်သော အာဟာရဆိုင်ရာလမ်းညွှန်များသည် အလွန်အကျွံစားခြင်းနှင့် ညံ့ဖျင်းသော စားသောက်မှုပုံစံရွေးချယ်ချက်တို့၏ ပြဿနာများကို အနည်းငယ်သာ ထောက်ပြနိုင်သည်။၁၉၇၁ မှ ၂၀၀၀ အထိ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အဝလွန်မှုနှုန်းသည် ၁၄.၅% မှ ၃၀.၉% သို့တက်လာသည်။ ထိုအချိန်တွင်းမှာပင် ပျမ်းမျှကယ်လိုရီ စားသုံးသည့် ပမာဏမှာလည်း မြင့်တက်လာသည်။ အမျိုးသမီးများအတွက် တစ်နေ့လျှင် ပျမ်းမျှ ၃၃၅ ကယ်လိုရီ တိုးလာပြီး (၁၉၇၁ တွင် ၁၅၄၂ ကယ်လိုရီ နှင့် ၂၀၀၄ တွင် ၁၈၇၇ ကယ်လိုရီ) အမျိုးသားများအတွက် တစ်နေ့လျှင် ပျမ်းမျှ ၁၆၈ ကယ်လိုရီ တိုးလာသည် (၁၉၇၁ တွင် ၂၄၅၀ ကယ်လိုရီ နှင့် ၂၀၀၄ တွင် ၂၆၁၈ ကယ်လိုရီ)။ အများစုသော ထိုအပို ကယ်လိုရီတို့မှာ အဆီစားသုံးမှုထက် ကစီဓာတ်စားသုံးမှု တိုးလာခြင်းကြောင့်မှ ဖြစ်သည်။ ထို အပို ကစီဓာတ်တို့၏ မူလရင်းမြစ်မှာ ယနေ့ အမေရိကန်ရှိ လူငယ်များ၏ နေ့စဉ် ကယ်လိုရီ၏ ၂၅ရာနှုန်း အဖြစ် ရှိနေသည့် အချိုရည်များ ပင်ဖြစ်သည်။ အချိုရည်များ သောက်သုံးခြင်းသည် အဝလွန်ခြင်း မြင့်တက်လာနှုန်း၏ ပါဝင် ပတ်သက်မှုဖြစ်ကြောင်း ယုံကြည်ကြသည်။
လူနေမှုဝန်းကျင်တို့မှ စွမ်းအင်သိပ်သည်းသော၊ အရွယ်အစားကြီးကြီး၊ အသင့်စားအစာများပေါ်တွင် ပိုမို မှီခိုလာသည် နှင့်အမျှ အသင့်စားအစာများစားသုံးခြင်းနှင့် အဝလွန်ခြင်းတို့အကြား ဆက်နွယ်မှုသည် ပိုမိုစိုးရိမ်ဖွယ်ရာ ဖြစ်လာ သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အသင့်စားအစာ စားသုံးမှုသည် သုံးဆမြင့်လာပြီး၊ ထိုအစာများမှ ကယ်လိုရီ ရရှိမှုသည် ၁၉၇၇ နှင့် ၁၉၉၅ အတွင်း လေးဆ မြင့်လာသည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု နှင့် ဥရောပ တွင် စိုက်ပျိုးရေးမူဝါဒ နှင့် နည်းပညာတို့ မှ အစားအစာဈေးနှုန်းတို့အား နှိမ့်ချရန် ဦးတည်ခဲ့သည်။ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စုတွင် အမေရိကန်လယ်ယာသုံးစရိတ် မှတဆင့် ပြောင်းဖူး၊ ပဲ၊ ဂျုံ နှင့် ဆန် တို့အား ငွေကြေးကူညီမှုပြုခြင်းသည် ပြင်ဆင်ထုတ်ပိုးသောအစားအစာတို့၏ ပင်မရင်းမြစ်အား သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီး ဟင်းရွက်တို့နှင့် ယှဉ်လျှင် သက်သာစေခဲ့သည်။
လှုပ်လှုပ်ရှားရှားမရှိသော ဘဝနေမှုပုံစံ
လှုပ်လှုပ်ရှားရှားမရှိသော ဘဝနေမှုပုံစံ သည် အဝလွန်မှုတွင် ထင်ရှားသည့်အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ ကမ္ဘာအနှ့ံ တွင် လုပ်အားကိုသုံးရသောအလုပ်များ နည်းလာစေရန် အကြီးအကျယ်ပြောင်းလဲလာသည်နှင့်လက်ရှိ ကမ္ဘာ့လူဦးရေ၏ အနည်းဆုံး ၆၀% မှာ လေ့ကျင့်ခန်းလုံလောက်စွာ မရကြပေ။ ယင်းမှာ အဓိကအားဖြင့် စက် ပစ္စည်းသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးတို့ သုံးစွဲမှုတိုးလာခြင်းနှင့် အိမ်တွင်အလုပ်သမား မလိုအပ်အောင်ပြုထားသော နည်း ပညာတို့ အကြီးအကျယ် တိုးပွားလာခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်။ ကလေးများတွင် လမ်းလျှောက်နည်းခြင်း နှင့် ကာယလေ့ကျင့်ခန်းနည်းခြင်းတို့ကြောင့် ကိုယ်ကာယလှုပ်ရှားမှု အတိုင်းအတာလျော့နည်း လာနိုင်သည်။ ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာဦးတည်ချက်များဖြစ်သည့် အနားယူချိန်တွင် သွက်လက်တက်ကြွသည့် ကိုယ်ကာယလှုပ်ရှားမှု ဟူ သည်တို့မှာ မှေးမှိန်လာသည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ မှ ဖော်ပြထားသည်မှာ ကမ္ဘာအနှံ့ရှိ လူများသည် တက်ကြွမှု နည်းသော အပန်းဖြေမှုများ သုံးစွဲလာကြသည်မှာ ပိုမိုများလာသည်ဟု ဖင်လန်မှလေ့လာချက်မှ ဆိုထားပြီး၊ အမေရိကန်မှ လေ့လာချက်မှာမူ အပန်းဖြေချိန် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုတို့သည် သိသာစွာ ပြောင်းလဲခြင်းမရှိကြောင်း ဆိုသည်။
မျိုးရိုးဗီဇ
အခြားသောဆေးပညာဆိုင်ရာ အခြေအနေများကဲ့သို့ပင် အဝလွန်ခြင်းသည် မျိုးရိုးဗီဇနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အချက် များအကြား အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှု ရလဒ်ဖြစ်သည်။ အစာစားလိုမှု နှင့် ဇီဝဖြစ်စဉ် တို့ကို ထိန်းချုပ်သော အမျိုးမျိုးသော မျိုးရိုးဗီဇ ပုံစံများစွာရှိခြင်း သည် လုံလောက်သော ကယ်လိုရီရှိသောအခါ အဝလွန်ခြင်းသို့ အလား အလာ ဖန်တီးစေသည်။ တိကျသော မျိုးဗီဇထက် မျိုးရိုးဆက်ခံမှု ပုံသဏ္ဌာန်များကို အထူးပြုလေ့လာထားမှုများမှ အဝလွန်သည့် မိဘမှ ပေါက်ဖွားလာသူ မျိုးဆက်တို့တွင် ၈၀%မှာ ပုံမှန် ကိုယ်အလေးချိန်ရှိသည့် မိဘနှစ်ပါးမှ ပေါက်ဖွားလာသူ မျိုးဆက်တို့ ၁၀%နှင့် နှိုင်းယှဉ်သည်တွင် အဝလွန်ကြသည်ကို ရှာဖွေတွေ့ရှိရသည်။
လူမှုရေးဆိုင်ရာ ဆုံးဖြတ်မှုများ
လူနေမှုအဆင့်အတန်း နှင့် BMI အကြား ပူတွဲဆက်နွယ်မှုသည် ကမ္ဘာနှင့်အဝှမ်းကွာခြားနိုင်သည်။၁၉၈၉တွင်ပြန်လည်သုံးသပ်မှုတစ်ခုမှဖွံ့ဖြိုးပြီး နိုင်ငံတို့တွင်လူနေမှုအဆင့်အတန်းမြင့်မား သော အမျိုးသမီးတို့မှာ အဝလွန်ရန် အခွင့် နည်းပါးသည်ကို တွေ့ရသည်။ ကွဲပြားသော လူနေမှုအဆင့်အတန်းမှ အမျိုးသားများအကြားတွင် ထင်ရှားသော ကွဲပြား မှု မရှိပေ။ ဖွ့ံဖြိုးဆဲကမ္ဘာတွင် လူနေမှုအဆင့်မြင့်မားသော အမျိုးသမီး၊ အမျိုးသား နှင့် ကလေးများတွင် အဝလွန်ခြင်း ဖြစ်မှုနှုန်း ပိုများသည်။ ထိုပြန်လည်သုံးသပ်မှုအား ၂၀၀၇ တွင် အသစ်မွမ်းမံမှုပြုရာ တူညီသော ဆက်နွယ်မှုများကို တွေ့ရှိသော်လည်း ယင်းတို့မှာ ပိုမိုအားနည်းသည်။ ပူးတွဲဆက်နွယ်မှု အင်အားကျဆင်းခြင်းမှာ ကမာ့္ဘရွာဖြစ်လာခြင်း ၏အကျိုးကြောင့် ဖြစ်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးပြီးနိုင်ငံများအတွင်း အရွယ်ရောက်သူများ အဝလွန်ခြင်း ပမာဏနှင့် ဆယ်ကျော် သက်ကလေးများ ကိုယ်အလေးချိန်ပိုနေသည့် ရာခိုင်နှုန်းတို့သည် ဝင်ငွေ မမျှတခြင်း နှင့် ပူးပေါင်းဆက်နွယ်နေသည်။ အမေရိကန်ပြည်နယ်များအတွင်း ထိုနည်းတူ ဆက်နွယ်မှုအား တွေ့မြင်ရသည်။ မမျှတမှုပိုများသော ပြည်နယ်များတွင် လူနေမှုအဆင့်အတန်း ပို၍မြင့်မားသည့် အဆင့်ပင်ရှိသော်လည်း အရွယ်ရောက်သူများသည် ပိုမို၍ အဝလွန်ခြင်း ဖြစ်ကြသည်။ ဖွံ့ဖြိုးနေသောကမ္ဘာတွင် မြို့ပြဆန်လာခြင်းသည် အဝလွန်ခြင်း တိုးပွားနှုန်းတွင် အခန်းကဏ္ဍတစ်ခုအဖြစ် ပါဝင်နေ သည်။ တရုတ် နိုင်ငံတွင် အဝလွန်မှုအားလုံး၏နှုန်းမှာ ၅% အောက်ရှိသည်။ သို့သော်လည်း အချို့သော မြို့များတွင် အဝလွန်မှုနှုန်းမှာ ၂၀% အထက်တွင်ရှိသည်။ ဖွံ့ဖြိုးဆဲနိုင်ငံများတွင် ဘဝအစောပိုင်း၌ အာဟာရမပြည့်စုံခြင်း သည် အဝလွန်မှုတိုးလာနှုန်းတွင် အခန်းကဏ္ဍတစ်ခု အ ဖြစ်သည်။ အာဟာရမပြည့်စုံသည့် အချိန်ကာလများအတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော ဟော်မုန်းထုတ်ပေးသော အန်ဒိုခရိုင်းဂလန်းများ ပြောင်းလဲမှုများသည် ကယ်လိုရီ ပိုမိုရရှိသည့်အချိန်တွင် အဆီကို သိမ်းဆည်းထားခြင်းကို ပိုမိုတိုးပွားစေသည်။
ပြုစုကုသပုံ
အဝလွန်ခြင်းအတွက် အဓိကကုသမှုမှာ အစားအသောက်ကိုထိန်းသိမ်းခြင်း နှင့် ကိုယ်လက်လေ့ကျင့်ခန်း တို့ ပါဝင် သည်။[62] အစားအသောက်ထိန်းသိမ်းမှု အစီအစဉ်သည် အချိန်တိုအတွင်း ကိုယ်အလေးချိန်ကျ စေနိုင်သော်လည်းထိုအလေးချိန်ကျခြင်းကို ထိန်းသိမ်းရသည်မှာ အတော်လေးခက်ခဲပြီး လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ခြင်း နှင့် မိမိဘဝနေမှုပုံစံတွင် ကယ်လိုရီနည်းသော အစားအစာပုံစံ တစ်သက်လုံးပါဝင်သွားရန် လိုအပ်သည်။ ဘဝနေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲ ခြင်းဖြင့် ရေရှည် ကိုယ်အလေးချိန်လျော့ချ ထိန်းသိမ်းထားနိုင်ခြင်း အောင်မြင်မှုနှုန်းမှာ ၂ မှ ၂၀% အောက် နည်းနေ သည်။ အဝလွန်ခြင်းကို အထိရောက်ဆုံး ကုသမှုမှာ အစာအိမ်အူလမ်းကြောင်းကို ဖြတ်ထုတ်သည့် ခွဲစိတ်ကုသနည်း(bariatric surgery) ဖြစ်သည်။
အလွန်ဆိုးရွားသော အဝလွန်မှုတို့အတွက် ခွဲစိတ်ခြင်းသည် ရေရှည်ကိုယ်အလေးချိန်လျော့ချခြင်း နှင့် အသက်ဆုံးရှုံးနိုင်မှု အားလုံး လျော့ချနိုင်မှုတို့နှင့် သက်ဆိုင်သည်။ လေ့လာမှုတစ်ခုမှ ၁၀ နှစ်တွင် ၁၄% နှင့် ၁၅% ကြား အလေးချိန် လျော့ကျသွားခြင်း (ပြုလုပ်သော လုပ်ထုံးအမျိုးအစားပေါ်တွင် မူတည်၍) သည်၊ စံပြုအလေးချိန် ချခြင်းအတိုင်းအတာတို့နှင့်ယှဉ်လျှင်အသေအပျောက်ဖြစ်စေကြောင်း အားလုံး၏ ၂၉% လျော့ကျသွားခြင်း ဖြစ်သည်ဟု တွေ့ရသည်။ သို့သော်လည်း ယင်းအတွက် ကုန်ကျမှုများနှင့် အန္တရာယ်ရှိသော နောက်ဆက်တွဲ ဆိုးကျိုးများကြောင့် စူးစမ်းသူများမှာ အခြားသော ထိရောက်မှုရှိပြီး ကိုယ်ခန္ဓာတွင်းသို့ ထွင်းဖောက်စရာ နည်းနိုင်သမျှနည်းသော ကုထုံးများကို ရှာဖွေလျက် ရှိသည်။
ပျံ့နှံ့ဖြစ်ပွားပုံ
၂၀ ရာစုမတိုင်ခင်ထိ အဝလွန်ခြင်းမှာ ရှားပါးသေးသည်။၁၉၉၇ တွင် WHO မှ အဝလွန်ခြင်းအား ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပျံ့နှံ့ဖြစ်ပွားမှုရောဂါအဖြစ် တရားဝင် အသိအမှတ်ပြုခဲ့သည်။၂၀၀၅ တွင် WHO မှ အနည်းဆုံး ၄၀၀ မီလီယံ သော အရွယ်ရောက်သူများ (၉.၈%) မှာ အဝလွန်နေပြီး၊ အမျိုးသားများထက် အမျိုးသမီးများတွင် ဖြစ်ပွားမှုနှုန်း ပိုမြင့်ကြောင်း ခန့်မှန်းတွက်ချက်ခဲ့သည်။[အဝလွန်မှုနှုန်းသည် အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အတူ အနည်းဆုံး ၅၀ သို့မဟုတ် ၆၀ ကျော်သူများတွင်လည်း တိုးလာပြီးအမေရိကန်၊ ဩစတြေးလျ နှင့် ကနေဒါ တို့တွင် ဆိုးရွားသော အဝလွန်မှုသည် အဝလွန်မှုအားလုံးထက်ပိုမို၍ လျင်မြန်စွာ တိုးတက်လာသည်။
လူထုကျန်းမာရေး
ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) မှ ကိုယ်အလေးချိန်ပိုခြင်း နှင့် အဝလွန်ခြင်း တို့သည် သမားရိုးကျ လူထုကျန်းမာရေး စိုးရိမ်မှုဖြစ်သော အာဟာရမပြည့်ဝမှု နှင့် ကူးစက်တတ်သောရောဂါများ အစား ကျန်းမာရေးညံ့ဖျင်းခြင်း၏ သိသာသော အကြောင်းရင်းအဖြစ် မကြာမီပင် နေရာလဲလှယ်ဝင်ယူတော့မည်ဟု ခန့်မှန်းသည်။ အဝလွန်ခြင်း၏ ပျံ့နှ့ံဖြစ်ပွားမှု၊ ကုန်ကျမှုများ နှင့် ကျန်းမာရေးဆိုးကျိုးများတို့ကြောင့် လူထုကျန်းမာရေး နှင့် မူဝါဒရေးရာ ပြဿနာဖြစ်လာသည်။ လူထုကျန်းမာရေးအင်အားတို့မှ လူထုအတွင်း အဝလွန်မှု ဖြစ်ပွားပျံ့နှံ့ခြင်း များပြားလာမှုအတွက် အဓိကဖြစ်စေသော ပတ်ဝန်းကျင်အချက်များကို နားလည်ရန်ကြိုးစားခြင်း၊ မှန်ကန်အောင်ပြုပြင်ခြင်း တို့ကြိုးစားလာကြသည်။ ကယ်လိုရီ စားသုံးခြင်း ပိုမိုမှုဖြစ်စေသော အချက်များနှင့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု ကိုတားဆီးထားသော အချက်များကို ပြောင်းလဲ ခြင်းတို့ကိုကြည့်၍ အဖြေတို့ထုတ်ကြသည်။ အင်အားစုတွင် ကျောင်းများတွင် အစိုးရထောက်ပံ့မှုပြုသော အစားအစာ အစီအစဉ်၊ ကလေးများအား (အလွယ်တကူပြင်၍ ရောင်းချလေ့ရှိသော) အာဟာရမမြောက်သောအစာများ ကို ကန့် သတ်ခြင်း၊နှင့် ကျောင်းများတွင် အချိုရည်များရရှိနိုင်မှုကို လျော့ချခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။ မြို့ပြပတ်ဝန်းကျင်တို့ တည်ဆောက်သောအခါတွင် ပန်းခြံများ ပိုမိုတိုးပွားလာစေရန် နှင့် ကားလမ်းကြောင်းများ ပိုတိုးတက်လာစေရန် အားစိုက်ထုတ်ခြင်း ပြုလာသည်။
စီးပွားရေးရာ သက်ရောက်မှု
အဝလွန်ခြင်းသည် ကျန်းမာရေးသက်ရောက်မှုများအပြင် အလုပ်အကိုင်တို့တွင် အကျိုးဆုတ်ယုတ်မှုများနှင့် လုပ်ငန်းကုန်ကျစရိတ်တို့တက်လာခြင်းအပါအဝင် များစွာသောပြဿနာများကို ဦးတည်စေသည်။ ယင်းသက်ရောက် မှုတို့ကို လူ့ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ တစ်ဦးချင်းမှ အဖွဲ့အစည်းလိုက်၊ နောက်အစိုးရတို့အထိ အလွှာအားလုံးတို့မှ ခံစားရသည်။
ယဉ်ကျေးမှု
အနောက်နိုင်ငံလူမှုဝန်းကျင်တွင် ၂၀ရာစုအစ ကတည်းက ကျန်းမာသောကိုယ်အလေးချိန်နှင့် ပတ်သက်သော ပြည်သူ့ အမြင်များသည် စံပြုထားသည့်ကိုယ်အလေးချိန်နှင့်ပတ်သက်သောအမြင်တို့မှ ကွာခြားလာပြီး ပြောင်းလဲလာကြသည်။ ၁၉၂၀ ကတည်းကစ၍ စံပြအဖြစ်မြင်ထားသော ကိုယ်အလေးချိန်သည် လျော့နည်းလာသည်။ ယင်းကို မယ်အမေရိ ကားဘွဲ့ရသူတို့၏ ပျမ်းမျှအရပ်သည် ၁၉၂၂ မှ ၁၉၉၉ အထိ ၂% တိုးလာပြီး ပျမ်းမျှ အလေးချိန်မှာ ၁၂% လျော့သွားသည့် အချက်ဖြင့် ဖော်ပြနိုင်သည်။ တစ်နည်းပြောရလျှင် ကျန်းမာသောကိုယ်အလေးချိန်နှင့် ပတ်သက် ၍ လူတို့အမြင်သည် ပြောင်းပြန်အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲသွားသည်။ ဗြိတိန်နိုင်ငံတွင် ၁၉၉၉ တုန်းက လူတို့ မိမိကိုယ်ကို ကိုယ်အလေးချိန်ပိုနေသည်ဟု ယူဆသော အလေးချိန်သည် ၂၀၀၇ တွင် သိသာစွာပိုမြင့်လာသည်ကို တွေ့ရ သည်။ ထိုပြောင်းလဲမှုများသည် ၀လာခြင်းနှုန်းများ တိုးလာခြင်းသည် ပုံမှန်ထက် ကိုယ်တွင်အဆီများ ပိုလာသည် ဟု လက်ခံလာခြင်း များလာခြင်းကြောင့်ဟု ယူဆရသည်။ အဝလွန်ခြင်းသည် အာဖရိက ဒေသအများအပြားတွင် ချမ်းသာခြင်းနှင့် နေထိုင်ကောင်းခြင်းတို့၏ ပြယုဂ်အဖြစ် မြင်နေ ကြဆဲဖြစ်သည်။ ယင်းမှာ HIV (အိတ်ချ်အိုင်ဗွီ) ပြန့်ပွားကူးစက်ခြင်း စဖြစ်ကတည်းက သိသာစွာ ပိုမြင်ရသည်။
စတုရန်း မီတာ
စတုရန်း မီတာ သည် ဧရိယာ၏ အတိုင်းအတာယူနစ်တခုဖြစ်ပြီး သင်္ကေတ m2 ဖြင့် ဖော်ပြသည်။
ကျုံတုံးကလေးရွာ၊ ကညင်ငူ
ကျုံတုံးကလေးရွာ၊ ကညင်ငူ
စီးတီးအက်ဖ်အမ်
စီးတီးအက်ဖ်အမ်ရေဒီယို (Yangon City FM) သည် မြန်မာနိုင်ငံတွင် ထုတ်လွှင့်သော ပထမဆုံး FM အမျိုးအစား ရေဒီယိုအစီအစဉ် ဖြစ်သည်။ ရန်ကုန်မြို့တော် စည်ပင်သာယာရေး ကော်မတီမှ ၂၀၀၁ ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလတွင် စတင်ထုတ်လွှင့်ခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။
ရုံးချုပ်
No, 20 Pearl Road, Bahan Township, Yangon , Myanmar.
တွဲဖက် အဖွဲ့အစည်းနှင့် လုပ်ငန်း
Joint with YCDC and Shwe Nay Chi Co Ltd.
နရူလာရွာ၊ တပ်ဦးချောင်း
နရူလာရွာ၊ တပ်ဦးချောင်း
မွတ်လုံရွာ၊ မိုင်းမောမြို့နယ်
မွတ်လုံရွာ (Mutlong)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (မြောက်)၊ ဝ ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရတိုင်း၊ ဟိုပန်ခရိုင်၊ မိုင်းမောမြို့နယ်၊ ကတ်ဟီကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၇၇၅၆ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းမောမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောက်ပိုး
နောက်ပိုးဟူသော ဝေါဟာရစကားသည် မိဘ မောင်ဘွားတို့ ကွယ်ရာနောက်တွင် မိမိအလိုရှိအပ်သောအရာကို သည်ပိုးရွက်ဆောင်၍ ပြုရသောကြောင့် နောက်ပိုးဟူ၍ ဝေါဟာရဖြစ်ခြင်းတစ်ရပ် (ဝါ) တနည်းကား ကုန်များကို ခေါင်းဖြင့်ယူဆောင်လာသော် ရွက်သည်၊ ပခုံးဖြင့် ယူဆောင်လာသော် ထမ်းသည်၊ ကြိုးနှင့်ဘေးသိုင်း၍ ယူဆောင်လာသော် လွယ်သည်၊ ကြိုးဖြင့်နောက်သိုင်း၍ ယူဆောင်လာသော် ပိုးသည်။ ဤကဲ့သို့ စကားပရိယာယ်များ ရှိပါသောကြောင့် ကုန်တစ်ခုကို ကျောဖြင့်နောက်ကပိုးသည် ရှိသော် ရှေ့ကမြင်နိုင်ခဲသောကြောင့် နောက်ပိုးဟူ၍ ဝေါဟာရဖြစ်ခြင်း တို့ဖြစ်သည်။
အမျိုးအစား
နောက်ပိုးဟူသည် အကျဉ်းအားဖြင့် သုံးပါး၊ အကျယ်အားဖြင့် ဆယ်ပါး ရှိသည်။
ခြေရာတော်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ခြေရာတော်ရွာ (Chayyartaw)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ ခြေရာတော်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၅၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ခေါ်တောခီးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ခေါ်တောခီးရွာ (Khawtawkhee)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ခဲဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၈၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခဲဒိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၉ ဦး၊ မ ၂၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ
ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟ (Order of the Union of Burma) သည် မြန်မာနိုင်ငံမှ ပြည်သူများအားချီးမြှင့်သော အမြင့်ဆုံးဘွဲ့တံဆိပ်တော်များဖြစ်သည်။ ဗြိတိသျှတို့၏ Order of Burma ဘွဲ့ကိုအစားထိုးရန် မြန်မာတို့မှ အသစ်ပြုလုပ်ခဲ့သည်။
ဘွဲ့များကို ချီးမြှင့်အပ်နှင်းခြင်းခံရသည့် ပုဂ္ဂိုလ်၏အမည်ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ် အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်ကို တွဲခေါ်ရသော ပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ရာထူးနှင့်အမည် ကြားတွင် ဖော်ပြ၍ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။ ရာထူးနှင့်အမည်တွဲ၍ မခေါ်ရသောပုဂ္ဂိုလ်များဖြစ်ပါက ဘွဲ့အမည်ကို ဦး၊ ကို၊ ဒေါ်၊ မ ရှေ့တွင်ဖော်ပြ၍ ခေါ်ဝေါ်အသုံးပြုရသည်။
အဆင့်များ
thumb|အဂ္ဂမဟာသရေစည်သူ|180x180px thumb|သတိုးမဟာသရေစည်သူ|180x180px thumb|မဟာသရေစည်သူ|180x180px thumb|သရေစည်သူ|180x180px thumb|စည်သူ|180x180px
ပြည်ထောင်စုစည်သူသင်္ဂဟတွင် အဆင့် ၅ ဆင့်ရှိသည် -
နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဦးစီးဌာန
အမျိုးသားစီးပွားရည်မှန်းချက်များနှင့်အညီ ပြည်ပနိုင်ငံ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် စီးပွားရေး ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်မှုကို တိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်ရန် ရည်ရွယ်၍ နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဦးစီးဌာနကို အမျိုးသားစီမံကိန်းနှင့် စီးပွားရေးဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းထားရှိသည်။သမ္မတ ဦးထင်​ကျော်လက်ထက်တွင် စီမံကိန်းနှင့် ဘဏ္ဍာ​ရေး ဝန်ကြီးဌာန လက်​အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။၂၀၁၈ခုနှစ် နိုဝင်ဘာလ ၁၉ရက်​နေ့ သမ္မတ ဦးဝင်းမြင့် လက်ထက်တွင် ဤဦးစီးဌာနနှင့် ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုနှင့် ကုမ္ပဏီများညွန်ကြားမှုဦးစီးဌာနတို့ကို ခွဲထုတ်ကာ ရင်းနှီးမြှပ်နှံမှုနှင့် နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန အဖြစ် ဖွဲ့စည်းခဲ့သည်။
လုပ်ငန်းတာဝန်များ
နိုင်ငံတော်၏ လူမှုစီးပွား ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးအတွက် နိုင်ငံတော်အစိုးရမှ ချမှတ်ထားသော မူဝါဒများနှင့် လမ်းညွှန်ချက်များနှင့်အညီ ဖွံ့ဖြိုးမှုလုပ်ငန်းစီမံကိန်းများ ထိရောက်စွာ အကောင်အထည်ဖော် ဆောင်ရွက်ရာတွင် လိုအပ်သောချေးငွေ၊ အကူအညီနှင့် ပညာတော်သင် သင်တန်းများ စေလွှတ်ခြင်း အပါအဝင်၊ ကျွမ်းကျင်မှုအကူအညီများ ရရှိရေးအတွက် နိုင်ငံတကာ အဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံ အချင်းချင်း ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်သည့် အဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံအများနှင့် ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်သည့် အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ကုလသမဂ္ဂ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် ညှိနှိုင်းဆက်သွယ်ရာ ဗဟိုဌာန (Focal point) အဖြစ် ဆောင်ရွက်သည်။
ဖွဲ့စည်းပုံ
နိုင်ငံခြားစီးပွား ဆက်သွယ်ရေး ဦးစီးဌာနတွင် လက်ရှိ ဝန်ထမ်းအင်အား(၇၁)ယောက် ရှိပြီး ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်၊ ဒုတိယ ညွှန်ကြားရေးမှူးချုပ်၊ ညွှန်ကြားရေးမှူး(၂)ဦး၊ ဒုတိယ ညွှန်ကြား ရေးမှူး(၃)ဦး၊ လက်ထောက်ညွှန်ကြားရေးမှူး (၁၁)ဦး၊ ဦးစီးအရာရှိ (၂၀)ဦး နှင့် အမှုထမ်း ဝန်ထမ်း (၃၃)ဦး တာဝန်ထမ်းဆောင်လျက်ရှိသည်။
နိုင်ငံခြားစီးပွားဆက်သွယ်ရေး ဦးစီးဌာနတွင် စီးပွားရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်မှု နည်းပညာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှု အစီအစဉ်အရ လုပ်ငန်းတာဝန်များကို စီမံခန့်ခွဲနိုင်ရေးအတွက် အောက်ဖော်ပြပါ ဌာနခွဲ(၅)ခုမှ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်သည်။ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် နှစ်နိုင်ငံချင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်သည့် နိုင်ငံများ၊ အဖွဲ့အစည်းများအကြား စီးပွားရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ရေး အစီအစဉ်များနှင့် စပ်လျဉ်း၍ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခြင်း၊ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကမ္ဘာ့ဘဏ်၊ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ ၊ အာရှဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေးဘဏ် နှင့် အိုပက် ရန်ပုံငွေအဖွဲ့ ကဲ့သို့ အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများအကြား စီးပွားရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အစီအစဉ်များကို ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရာတွင် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်‌ပေးခြင်း၊ ပြည်ထောင်စု သမ္မတ မြန်မာနိုင်ငံနှင့် ကုလသမဂ္ဂအဖွဲ့အစည်းများ၊ နိုင်ငံတကာ အစိုးရမဟုတ်သော အဖွဲ့အစည်းများအကြား စီးပွားရေးနှင့် ကျွမ်းကျင်မှုဆိုင်ရာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေး အစီအစဉ်များကို ညှိနှိုင်းဆောင်ရွက်ရာတွင် တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်‌ပေးခြင်း၊ ပြည်ပနိုင်ငံ၊ အဖွဲ့အစည်းနှင့် ချုပ်ဆိုမည့် သဘောတူစာချုပ်များအပေါ် ဥပဒေဆိုင်ရာ အကြံဉာဏ် သဘောထားများကို နိုင်ငံတော်မှ ချမှတ်ထားသည့် ဥပဒေ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ နှင့်အညီ စိစစ်ပေးခြင်း၊ အာဆီယံ စီးပွားရေးအသိုက်အဝန်းဆိုင်ရာ ပူးပေါင်း ဆောင်ရွက်ရေးနှင့် လွယ်ကူချောမွေ့စေရေး လုပ်ငန်းစဉ်တွင် အာဆီယံစီးပွားရေးဝန်ကြီးအတွက် ရုံးလုပ်ငန်းတာဝန်များကို ဆောင်ရွက်ရန်၊
မလီယန်ရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
မလီယန်ရွာ(Maliyang)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ မလီယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၇၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရေဖြူရွာ၊ မားသဲ
ရေဖြူရွာ (Yaehpyu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ မားသဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၁၂၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ မားသဲကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၇၁ ဦး၊ မ ၂၆၅၃ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၂၄ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပိတောက်ပင်စုရွာ၊ ပန်းတောကြီး
ပိတောက်ပင်စုရွာ၊ ပန်းတောကြီး
ကွင်းစပ်ရွာ၊ ကညင်ငူ
ကွင်းစပ်ရွာ၊ ကညင်ငူ
မီးတူရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
မီးတူရွာ(Mitu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဝီးလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၉၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝီးလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၀ ဦး၊ မ ၂၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အာဇညဇာတ်
ဧကကနိပါတ် - ၃။ ကုရုင်္ဂဝဂ် -၂၄- အာဇညဇာတ်။ ။ အသက်ကို မမာဏမထားဘဲ ဝီရိယလုံ့လကိုမလျှော့သော အာဇာနည် သိန္ဓောမြင်း အကြောင်း
လုံ့လအတွက် တိုင်တွန်းချက်
နတ်လူတို့ဆရာဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် လုံ့လဝီရိယယုတ်လျော့သော ရဟန်းကို ခေါ်တော်မူ၍ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
[မှတ်ချက်။ ဤအာဇညဇာတ်၌ ပစ္စုပ္ပန်ဝတ္ထု၊အတိတ်ဝတ္ထု တို့မှာ ဂေါဇာနိယသိန္ဓဝ ဇာတ်နှင့် တူ၏။ မြင်းစီးသူရဲနှင့် ရထားစီးသူရဲသာခြားနားသဖြင့် အကျဉ်းမျှ ဖော်ပြမည်။]
လုံ့လရှိကအောင်မြင်ရ
လွန်လေပြီးသောအခါဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် မင်း၏ရထားတွင် ကသော သိန္ဓောမြင်းညီနောင် နှစ်စီးတို့သည် ရှိကုန်သတတ်။
အခါတစ်ပါးဝယ်ခုနစ်ပြည်ထောင် မင်းတို့သည် စစ်ထိုးရန် ဗာရာဏသီပြည်ကို ဝန်းရံကြကုန်၏။ ထိုအခါရထားစီးသူရဲသည် ညီ၊ နောင် ဖြစ်သော သိန္ဓောမြင်း နှစ်ကောင်ကို ယူကာ ချပ်တန်ဆာဖွဲ့ပြီးလျှင် ရထားတွင်က၍ မြို့မှထွက်လေ၏။
ရှေးဦးစွာသောဗိုလ်ထုနှင့် မင်းမှစ၍ ခြောက်ခုမြောက်ဗိုလ်ထုနှင့် မင်းတိုင်အောင် အစဉ်အတိုင်းဖျက်ဆီးကာ မင်းတို့ကို အရှင်ဖမ်း၍ မိမိတို့ ဗိုလ်ထုအား အပ်နှင်းလေ၏။
သေဘေးသင့်ခိုက်လုံ့လစိုက်
ခြောက်ခုမြောက် ဗိုလ်ထုကိုဖျက်ဆီးရာဝယ် အစ်ကိုဖြစ်သော မြင်းအား ပြင်းထန်သော မြားဒဏ်ရာ ရသဖြင့်မင်းအိမ်တံခါးသို့ မောင်းနှင်ကာ ရထားမှ အသာဖြုတ်၍ ချမ်းသာစွာ အိပ်စေ၏။ နောက်တစ်ဖန်ခုနစ်ခုမြောက် ဗိုလ်ထုကို ဖျက်ဆီးရန် တခြား မြင်းတစ်ကောင်ကို ချပ်တန်ဆာ ဖွဲ့ကာရထားတွင်းကမည်ဟု အားထုတ်နေစဉ် အစ်ကို သိန္ဓောမြင်းမြင်သဖြင့် ရထားစီးသူရဲကိုခေါ်စေ၍သေလုမြောပါး ဖြစ်နေသော မိမိကိုယ်ကိုပင် ချပ်တန်ဆာဖွဲ့ကာ ရထားတွင် အကခိုင်းလေ၏။
ရထားစီးသူရဲလည်းအစ်ကို ဖြစ်သော သိန္ဓောမြင်းကိုပင် မ ထူ၍ မြားဒဏ်ရာကို တင်းကျပ်စွာ စည်းနှောင်လျက်ချပ်တန်ဆာဖွဲ့ကာ ရထားတွင် ကမြဲတိုင်း ကပြီးလျှင် မြို့မှထွက်ကာ ခုနစ်ခုမြောက်ဗိုလ်ထုကို ဖျက်ဆီး၍ မင်းကို ဖမ်းယူပြီးလျှင် မိမိတို့ ဗိုလ်ထုအားအပ်နှင်းပြန်လေ၏။ ရထားကိုလည်း မင်းအိမ်တံခါးကို မောင်းနှင်ပြီးလျှင် သိန္ဓောမြင်းကိုရထားမှ အသာအယာချွတ်၍ ထားလေ၏။
ဩဝါဒပြသေလွန်ရ
သိန္ဓောမြင်းလည်းနံပါးတစ်ဖက်ဖြင့် လျောင်းစက်လျက် မင်းကို အဆုံးအမပေးပြီးလျှင် ချပ်တန်ဆာကိုချွတ်သည်နှင့် တစ်ပြိုင်နက် သေလွန်အနိစ္စရောက်လေ၏။ မင်းကြီးလည်းသိန္ဓောမြင်းအလောင်းကို သင်္ဂြိုဟ်ပြီးလျှင် ရထားထိန်းအား စည်းစိမ်ပေးကာ ချီးမြှောက်၍ခုနစ်ပြည်ထောင် မင်းတို့ကိုလည်း သစ္စာရေ တိုက်ပြီးလျှင် ပြန်လွှတ်ကာ တရားနှင့်အညီမင်းပြုလေ၏။
ဤသေဒနာတော် အဆုံး၌လုံ့လဝီရိယ ယုတ်လျော့သော ရဟန်းသည် အရဟတ္တဖိုလ်၌ တည်၍ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ရောက်လေ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ဗြဟ္မဒတ်မင်းသည် - ယခုအခါ အာနန္ဒာ။
အစ်ကို သိန္ဓောမြင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ
ဆောင်ပုဒ်
(၁) လုံ့လရှိက၊ မှုကိစ္စ၊ မုချပြီးစမြဲ။
(၂) မြားဒဏ်ချက်ပြင်း၊ သေလုမြင်း၊ အားသွင်းအောင်သည့်နဲ။
အာဇညဇာတ် ပြီး၏။
အညာတန်းရွာ၊ သရက်သုံးပင်
အညာတန်းရွာ၊ သရက်သုံးပင်
ဗီတို
ဗီတို (လက်တင်အားဖြင့် "ငါတားမြစ်၏") ဆိုသည်မှာ နိုင်ငံရေးဆိုင်ရာ တရားဝင်ဆောင်ရွက်ချက်များ၊ အထူးသဖြင့် ဥပဒေပြုရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စရပ်များတွင် ဥပဒေသစ်များ တင်သွင်းခြင်းကို ပိတ်ပင်နိုင်သည့်အခွင့်အာဏာမျိုးဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ဗီတို ကဏ္ဍ: လက်တင် ဝေါဟာရများ
မွေ့ပင်ရွာ၊ ကညင်ငူ
မွေ့ပင်ရွာ၊ ကညင်ငူ
ညောင်ရွာ
ညောင်
ကိုးကား
ညောင်
ကံချွန်၊ ဦး(ပန်းချီ)
ဦးကံချွန်သည် မန္တလေးမှ ပန်းချီဆရာ တစ်ဦးဖြစ်သည်။ ၁၉၂၈-ခုနှစ်တွင် အဖ ဦးဘတင်၊ အမိ ဒေါ်လှတင် တို့က မန္တလေးမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့သည်။ ၁၉၄၈-ခုနှစ်တွင် ဆရာကြီး ဦးစောမောင် ထံတွင် ပန်းချီပညာအခြေခံကို စတင်လေ့လာ သင်ယူ ရေးဆွဲခဲ့သည်။ မန္တလေးမြို့အနီး မြစ်ငယ်မီးရထားတွဲပြင်ဌာနတွင် အမှုထမ်းခဲ့ဘူးသည်။ ၁၉၉၅-ခုနှစ်တွင် မန္တလေးမြို့၌ ကွယ်လွန်သည်။
မြေတိုင်း ဦးစီးဌာန
​မြေတိုင်း ဦးစီးဌာန (Survey Department)သည် သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်ရှိ ဦးစီးဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။
သမိုင်း​ကြောင်း
၁၉၀၅ ခုနှစ်မှ စတင်၍ မြန်မာနိုင်ငံ မြေတိုင်းလုပ်ငန်းများကို အိန္ဒိယမြေတိုင်းဌာန (SURVEY OF INDIA) မှ တာဝန်ယူ ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၆ ခုနှစ်၊ နိုဝင်ဘာလ ၁ ရက်မှစ၍ မြန်မာနိုင်ငံမြေတိုင်းဌာန (BURMA SURVEY DEPARTMENT) ကို ဘဏ္ဍာရေးနှင့် အခွန်ဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်၌ စတင် ဖွဲ့စည်းပေးခဲ့သည်။ မြန်မာနိုင်ငံ မြေတိုင်းကျောင်းကို ၁၉၁၈ ခုနှစ်တွင် Special Survey အမည်ဖြင့် ရန်ကုန်မြို့တွင် စတင် ဖွင့်လှစ်ခဲ့ပြီး ၁၉၄၈ ခုနှစ်တွင် မြေတိုင်းသင်တန်းကျောင်းကို ပြင်ဦးလွင်မြို့၌ ဖွင့်လှစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၇၂ ခုနှစ်တွင် မြေတိုင်းဦးစီးဌာနအား လယ်ယာနှင့်သစ်တောဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းထားရှိခဲ့သည်။
၁၉၉၂ ခုနှစ်၊ မတ်လတွင် မြေတိုင်းဦးစီးဌာနကို သစ်တောရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်တွင် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပြီးနောက် ၂၀၀၄ ခုနှစ်၊ ဩဂုတ်လ ၁ ရက်နေ့တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်သို့ ပြောင်းလဲဖွဲ့စည်းကာ မြေတိုင်းလုပ်ငန်းများကို ဆက်လက်လုပ်ကိုင်ခဲ့သည်။
၂၀၁၂ ခုနှစ်၊ ဒီဇင်ဘာလ ၁၈ ရက်နေ့တွင် လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးနှင့် ဆည်မြောင်းဝန်ကြီးဌာနလက်အောက်မှ ပတ်ဝန်းကျင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့်သစ်တောရေးရာဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်သို့ ပြန်လည် လွှဲပြောင်း ရောက်ရှိခဲ့သည်။
ရောင်စုံ လက်ရေးစာမူ
အီဂျစ်မှ ရောင်စုံလက်ရေးစာမူများသည် တွေ့ရှိရသမျှသော စာမူများအနက် ရှေးအကျဆုံးဖြစ်သည်။ ဥရောပတိုက်တွင် စာပုံနှိပ်စက်များ မပေါ်ပေါက်သေးသည့်အလယ်ခေတ်အခါက အယူဝါဒဆိုင်ရာ ကျမ်းစာအုပ်များကို လက်ရေးဖြင့် ရေးသားကြရသည်။ ရေးသားပြီးသော စာအုပ်များကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများတွင် တရိုတသေ သိမ်းဆည်းထားကြ၏။ အချို့သော ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများ၌ကား စာရေးရန် အခန်းဆောင်များပင် ထားရှိ၍ အယူဝါဒဆိုင်ရာ စာပေများကို ရေးသားပြုစုကြလေသည်။ ရှေးအီဂျစ်နိုင်ငံ၌ ယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားစဉ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော လက်ရေးစာမူအချို့နှင့် မွမ်းမံရေးခြယ်ထားသည့် စာအုပ်မျက်နှာဖုံးအချို့ကို အီဂျစ်သင်္ချိုင်းဂူများထဲမှ တူးဖော်တွေ့ရှိကြ၏။ သို့ရာတွင် အနည်းငယ်မျှသာ တွေ့ရှိရသောကြောင့် မစုံလင်လှချေ။ အီတလီနိုင်ငံ မီလန်မြို့ရှိ ပိဋကတ်တိုက်ကြီးတွင် တွေ့ရှိရသော လက်ရေးစာအုပ်နှင့် မျက်နှာဖုံးများမှာ ခရစ် ငါးရာစုနှင့်ခန့်က ရေးသားထားသည် ဖြစ်သောကြောင့် ရှေးအကျဆုံး လက်ရေးစာမူ ဖြစ်မည်ဟု ယူဆရပေသည်။ အဆိုပါ ရှေးဟောင်း လက်ရေးစာမူများနှင့် ရုပ်ပုံများသည် အသွင်အပြင်အားဖြင့် တစ်ခုနှင့်တစ်ခု ခြားနားကြသည်ဖြစ်ရကား ကျွမ်းကျင်သူကသာလျှင် မည်သည့် စာအုပ်သည် မည်သည့်ခေတ်က မည်သည့်နိုင်ငံတွင် ရေးသားခဲ့သော စာအုပ်ဖြစ်သည်ကို ပြောပြနိုင်၏။ ခေတ်အသီးအသီးက ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော လက်ရေးစာမူများအနက် အလယ်ခေတ်က ပေါ်ပေါက်ခဲ့သော စာမူများသည် အများဆုံးဖြစ်သည်။ ထိုခေတ်က လူများသည် မိမိတို့၏ မိဘဆရာသမားများကို ရည်စူးလျက် လက်ရေးကျမ်းစာများကို ဘုရားရှိခိုးကျောင်းများတွင် အပ်နှံထားတတ်ကြသည်။
လက်ရေးစာအုပ်၏ မျက်နှာဖုံးများတွင် ရုပ်ပုံငယ်များကို ဆေးရောင်စုံခြယ်ပြီးလျှင် အတ္ထုပ္ပတ္တိဇာတ်လမ်း ဇာတ်ကွက်တစ်ခုခုကို ဖော်ပြရေးဆွဲထားလေ့ရှိကြသည်။ တစ်ခါတစ်ရံ ဆေးရောင်စုံအပြင် ရွှေရောင်ကိုပါ သားနားစွာထည့်သွင်း ရေးခြယ်ခဲ့ကြရာ ခေတ်အလျောက် တိုးတက်နေသော အနုပညာ အဆင့်အတန်းကို ကောင်းစွာ သိသာစေသည်။ စာမျက်နှာများကို မွမ်းမံ ရေးခြယ်ရာ၌ အစပထမတွင် စာပိုဒ် အစရှိ စာလုံးကို သာမန်မျှ ရေးခြယ်မွမ်းမံကြသဖြင့် များစွာ ရှုပ်ထွေးခြင်း မရှိလှသေးချေ။ နောင်အခါ၌ကား ထိုသို့ ရေးခြယ်ခြင်းမှာ စာတစ်မျက်နှာလုံး ပြည့်သည်အထိ ရှုပ်ထွေးလာလေ၏။ အစ စာလုံးကို အနီရောင်ဖြင့် ရေးခြယ်၍ ရုပ်ပုံပန်းခက်များကိုမူ ရောင်စုံဖြင့် ရေးခြယ်လေ့ ရှိကြသည်။
လက်ရေးစာမူများကို မွမ်းမံ ရေးခြယ်ခြင်းအတတ်သည် ခေတ်အသီးသီးတွင် ထွန်းကားခဲ့ရာ ရှေးအကျဆုံးနှင့် အထင်ရှားဆုံး ခေတ်တစ်ခေတ်မှာ ဗိုင်ဇင်းတိုင်ခေတ်ပင် ဖြစ်သည်။ အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတွင်လည်း ရှစ်ရာစုနှင့် ကိုးရာစုနှစ်များက ထိုအတတ်ထွန်းကားခဲ့သည်။ အင်္ဂလန်နှင့်အိုင်ယာလန်နိုင်ငံတို့မှာ နီးကပ်စွာ တည်ရှိနေသော်လည်း လက်ရေးစာမူ ရေးခြယ်ခြင်း အတတ်တွင်ကား တစ်နိုင်ငံနှင့်တစ်နိုင်ငံ မတူကြချေ။ ပမာဆိုသော် အိုင်ယာလန်နည်းစံနစ်မှာ စပိန်နိုင်ငံမှ ရသော နည်းစံနစ်ဖြစ်၍ အင်္ဂလိပ်လူမျိုးတို့ကမူကား ရောမလူမျိုးများထံမှ နည်းကို တစ်ဆင့် ရရှိလေသည်။ သို့ရာတွင် စကော့တလန် နည်းစံနစ်သည် အိုင်ယာလန်စံနစ်နှင့် မခြားနားလှချေ။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စာပေ
ဂရုရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကျောက်စရစ်ကုန်းရွာ၊ ပန်းတောကြီး
ကျောက်စရစ်ကုန်းရွာ၊ ပန်းတောကြီး
ဒေါမွဲရွာ၊ ဖာပွန်မြို့နယ်
ဒေါမွဲရွာ(Dawmwe)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ဖာပွန်ခရိုင်၊ ဖာပွန်မြို့နယ်၊ ဒေါမွဲကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၀၀၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖာပွန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရဝမ်ဒမ်းရွာ၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်
ရဝမ်ဒမ်းရွာ(Rawandam)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ ပူတာအိုခရိုင်၊ ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်၊ မလီယန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၇၆၈၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဆွမ်ပရာဘွမ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အမျိုးအစား မျိုးစိတ်
တိရစ္ဆာန်ဗေဒနှင့်ဆိုင်သော အမည်ပေးစနစ် (zoological nomenclature) တွင် အမျိုးအစား မျိုးစိတ် ဆိုသည်မှာ မျိုးစု သို့မဟုတ် မျိုးစုအသေးတို့၏အမည်သည် မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်းနည်းအရ အမြဲတမ်း ဆက်နွယ်နေသော မျိုးစိတ်အမည်ကို ဆိုလိုသည်။
ရုက္ခဗေဒဆိုင်ရာ အမည်ပေးစနစ် (botanical nomenclature) တွင်မူ အမည်ပေးစနစ်ဥပဒေအောက်တွင် သမားရိုးကျ အမည်ပေးစနစ် မရှိပေ။ တခါတရံ တိရစ္ဆာန်ဗေဒဆိုင်ရာ အမည်ပေးစနစ်မှ ငှားယူသုံးစွဲသည်။
ဘက်တီးရီးယားဗေဒ (Bacteriology) တွင် အမျိုးအစား မျိုးစိတ်တခုသည် မျိုးစုတခုချင်းစီအတွက် စာရင်းသွင်းထားသည်။
ဆက်စပ်ကြည့်ရန်
အမျိုးအစား မျိုးစု
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း (ဇီဝဗေဒ)
ဟိုနားရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပန်းရည်စုပ်ငှက်
ပန်းရည်စုပ်ငှက် သည် စာကလေးမျိုးနွယ်၏ မျိုးရင်း  Dicaeidae ထဲရှိ ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။ မျိုးစု Prionochilus နှင့် Dicaeum ၂ ခုရှိပြီး မျိုးစိတ်ပေါင်း ၄၈ ခုရှိသည်။ သည် ဝတ်ရည်စုပ်ငှက် မျိုးနွယ်ဝင် ငှက်တမျိုးဖြစ်သည်။ ယင်းအား တောင်အာရှ၊ ဖိလစ်ပိုင်နိုင်ငံ၊ အိန္ဒိယ၊ ဩစတေးလျတို့တွင် တွေ့ရှိရလေ့ရှိသည်။ ၂၀၂၀ ခုနှစ် မတ်လ ၄ ရက်နေ့တွင် မြန်မာနိုင်ငံ၏ သယံဇာတနှင့် သဘာဝပတ်ဝန်းကျင် ထိန်းသိမ်းရေး ဝန်ကြီးဌာန၊ သစ်တောဦးစီးဌာနမှ ယင်းငှက်ကို မျိုးဆက်ပျက်သုဉ်းမည့်အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် ကာကွယ်ထားသည့် တောရိုင်းတိရစ္ဆာန်များအဖြစ် ထုတ်ပြန်ကြေညာခဲ့သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အာရှတိုက်တွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:ငှက်မျိုးရင်းများ
ကမ်းနား (အလယ်)
ကမ်းနား (အလယ်)
ဗိုလ်လုကုန်းရွာ၊ အောင်လံမြို့နယ်
ဗိုလ်လုကုန်းရွာ (Bolukone)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ သရက်ခရိုင်၊ အောင်လံမြို့နယ်၊ ဗိုလ်လုကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၇၆၉၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဗိုလ်လုကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၈ ဦး၊ မ ၉၃၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ပပိုင်းရပ်ပင်
ပပိုင်းရပ်ပင်သည် ကျူပင်နှင့်တူသော အပင်တစ်မျိုးဖြစ်၍၊ ရုက္ခဗေဒအလိုအားဖြင့် 'ဆိုင်ပီယာ ရေးစီအီး'မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်သည်။ ယင်း၏ ရုက္ခဗေဒအမည်မှာ 'ဆိုင်ပီးရပ်ပပိုင်းရပ်' ဖြစ်သည်။ ရှေးအခါက ပပိုင်းရပ်ပင်များကို အီဂျစ်နိုင်ငံ၊ နိုင်းမြစ်ဝှမ်းတစ်လျှောက်၌ အများအပြား စိုက်ပျိုးခဲ့ကြသည်။ အီဂျစ်လူမျိုးတို့သည် ပပိုင်းရပ်ပင်မှရသော အမျှင်များကို အပြားအချပ်လုပ်၍၊ ထိုအပြားအချပ်တို့အပေါ်၌ စာရေးသားကြ သည်။ ရှေးခေတ်နိုင်ငံသမိုင်းများကို ရှာဖွေလေ့လာရာတွင် အီဂျစ်နိုင်ငံ၏ အတိတ် အဖြစ် အပျက်များ မှတ်သားထားသည့် ပပိုင်းရပ်စာခွေ အများအပြားကို တွေ့ရှိကြသည်။ ထိုပပိုင်းရပ် စာခွေများကို ပြုလုပ်နည်းမှာ ဤသို့ ဖြစ်၏။ ပပိုင်းရပ် အတွင်းသား အူတိုင်များကို အထပ်ထပ်စီပြီးလျှင် အပေါ်မှ အလေးဖြင့် ဖိထားရသည်။ သို့ဖိထားသောအခါ အူတိုင်သား သည် ပြားကပ်သွားကာ စာရေးရန် လွယ်ကူလာသည်။ လတ်လတ်ဆတ်ဆတ် ဖြစ်ပါမူ ပပိုင်းရပ်ချပ်သည် ဖြူ၍ နေသည်။ ကြာလျှင်သော်ကား ညို၍ ကြွပ်ဆတ်သွားတတ် သည်။ ယခုအခါ ပပိုင်းရပ်ပင်များကို နိုင်းမြစ်၏ အထက်ပိုင်း ၌သာ တွေ့ရှိရတော့၏။ ပပိုင်းရပ်ပင်သည် ၃ ပေမှ ၁၂ ပေအထိ မြင့်၏။ ရိုးတံမှာဖြောင့်၍၊ အရင်း၌ လက်မောင်းလုံး ခန့်ရှိ၏။ အရွက်များကား ကြမ်း၍ ရှ၏။ အပွင့်ကလေးများ တွင်လည်း မွေးကြမ်းကလေးများဖုံးနေသည်။ ပပိုင်းရပ်ပင်၏ ရိုးတံများကို ငယ်လျှင် ခြားတောင်းများ ရက်လုပ်ရ၍၊ ကြီး လျှင် လှေစပ်၍ ရသည်။ အူတိုက်ကိုကား စာခွေပြုလုပ်ရသည့် အပြင်၊ အစာရေစာခေါင်းပါးသောကာလ၌ ယင်းကို စားသုံးနိုင် သည်။ အမြစ်ကို အခြောက်လှန်းပြီးသော် ထင်းအဖြစ်လည်း သုံးစွဲနိုင်သည်။ ရိုးတံမှ အမျှင်များကို ဖျာ၊ ရွက်ထည်၊ ဖိနပ် စသည်တို့ ပြုလုပ်ရ၏။ အီဂျစ်လူမျိုး တို့သည် ထိုအပင်မှ အပွင့်ကလေးများကို အီဂျစ်နတ်များအား တင်ဆက်လေ့ရှိကြ လေသည်။
ဂျိုးကန်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
ဂျိုးကန်ရွာ (Gyoekan)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ ကန်နီပေါက်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၁၈၃၁၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ကန်နီပေါက်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၀၅ ဦး၊ မ ၁၀၁၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၁၅ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ညောင်ဦးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကိုကိုးကွယ်ခြင်း
နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကိုကိုးကွယ်ခြင်းဆိုသည်မှာ နတ်များ ၊ နတ်သမီးများဟု ခေါ်ဆိုသည့်များစွာသော ဘုရား များကို ယုံကြည်ခြင်းနှင့် သို့မဟုတ် ကိုးကွယ်ခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ ကိုးကွယ်ယုံကြည်သူတို့သည် နတ်ကွန်း များသို့ ပူဇော်ပသမည့် ပစ္စည်းများကို တစ်ပါတည်း သယ်ဆောင်၍သွားရောက် စုရုံးပူဇော်ကြသည်။ သမိုင်း နှင့်ခေတ်ပြိုင်ကာလနှစ်မျိုးလုံးရှိ များစွာသော ယုံကြည်ကိုးကွယ်မှုများတွင် နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ခြင်းများရှိကြသည်။ ၎င်းတို့ မှာ ရှင်တို ၊ ရှေးခေတ်ဂရိနတ်ဘုရားများ ၊ ရောမနတ်ဘုရားများ ၊ ဂျာမန်နတ်ဘုရားများ ၊ ဆလာဗစ်နတ် ဘုရားများ ၊ တရုတ်ရိုးရာကိုးကွယ်မှုများ ၊ မဟာယာနဗုဒ္ဓဘာသာ ၊ တိဗက်တန်ဗုဒ္ဓဘာသာ ၊ ဟိန္ဒူဘာသာ နှင့် လက်သစ်ဘာသာ မဲ့ ယုံကြည်မှုများတို့ဖြစ်ကြသည်။
နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကိုးကွယ်သူတို့သည် အားလုံးသော နတ်ဘုရားများကို အညီအမျှအစဉ်အမြဲ ကိုးကွယ်လေ့ မရှိပါ။ သို့သော်တစ်ခုတည်းသော နတ်ဘုရားကို ပူဇော်ပသသူတို့ရှိသည်။ အခြားကိုးကွယ်သူများထဲတွင် နတ်ဘု ရားအမျိုးမျိုးကို အချိန်အခါအလိုက် ပုံမှန်ကိုးကွယ်နေသူများလည်း ရှိသည်။ နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကိုးကွယ်ခြင်း(တစ်ပါးသို့မဟုတ် တစ်ပါးထက်ပိုသော ဘုရားများကို ယုံကြည်ခြင်း)သည် ကိုးကွယ်မှု ပုံစံတစ်ခုဖြစ်ပြီး တစ်ဆူတည်းသောဘုရား ကိုသာ ကိုးကွယ်မှုနှင့်ဆန့်ကျင်လျက်ရှိသည်။ ယနေ့ကမ္ဘာပေါ်ရှိ ယုံကြည်မှုလွှမ်းမိုးထားခြင်း တစ်ခုဖြစ်သည်။ အချို့ဘာသာများတွင် ဝိက ကဲ့သို့သော နတ် ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့သည် ကြီးမားသော ဘုရားသခင်မှ ဆင်းသက်လာသည့် နတ်ဘုရားများဟု မြင်ထားကြ သည်။
ဘုရားများနှင့် မြင့်မြတ်ခြင်း
နတ်ဘုရား ၊ ဘုရား (နတ်သား) နှင့် နတ်သမီးများ နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကိုးကွယ်သောဘာသာများ၏ နတ်ဘုရားများသည် ဒဏ္ဍာရီတွင် ကိုယ်စားလှယ်တော်များ ဖြစ်ကြ သည်။ ဒဏ္ဍာရီထဲတွင် ၎င်းတို့သည် ကြီးမားသော သို့မဟုတ် လျော့နည်းသောအနေအထားများဖြင့် မျိုးစုံသော အရေးပါမှုများကို ပုံဖော်ထားကြသည်။ ၎င်းတို့တွင် တစ်ဦးချင်းအလိုက် ကျွမ်းကျင်မှုများ ၊ လိုအပ်မှုများ ၊ ဆန္ဒများနှင့် သမိုင်းများရှိသည်။ ဤဘုရားများသည် ၎င်းတို့၏ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးစရိုက်လက္ခဏာများတွင် တစ်ခါတစ်ရံလူများနှင့် အသွင်သဏ္ဌာန်တူသည်ဟု မြင်တွေ့ရသည်။ သို့သော် ၎င်းတို့တွင် တစ်ဦးချင်းအ လိုက်တန်ခိုးများ ၊ စွမ်းရည်များ ၊ ဉာဏ်ပညာသို့မဟုတ် အကြားအမြင်များရှိကြသည်။
နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကိုးကွယ်မှုသည် များစွာသော ရိုးရာကိုးကွယ်မှုများတွင် ပါဝင်ကြသော သဘာဝ သစ်ပင်တောတောင်များကို ကိုးကွယ်သည့် ယုံကြည်မှုများနှင့် ပြတ်သားစွာ ခွဲခြား၍မရပါ။ နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးများကို ကိုးကွယ်မှု၏ ဘုရားများသည် များစွာသော ကိစ္စရပ်များတွင် သဘာဝလွန်ပုဂ္ဂိုလ်များ သို့မဟုတ်ဝိညာဉ် များ၏ စဉ်ဆက်မပြတ်ရှိနေသော အမြင့်ဆုံးအစီအစဉ်များဖြစ်သည်။ ၎င်းတို့တွင် ဘိုးဘွားစဉ်ဆက်များ၊ မကောင်းဆိုးဝါးများ၊ ဖန်ဆင်းထားသူများနှင့် အခြားသောပုဂ္ဂိုလ်များ တို့ပါဝင်သည်။ အချို့သော ကိစ္စရပ်များတွင် ထိုဝိညာဉ်များကို ကောင်းကင်သို့မဟုတ် မြေကမ္ဘာအောက်ဟူ၍ အမျိုးအစားများခွဲခြားထား ပြီး ယင်းဝိညာဉ်များ အားလုံးတည်ရှိနေခြင်းကို ယုံကြည်ခြင်းသည် ယင်းတို့အား ကိုးကွယ်သည်ဟု အဓိပ္ပာယ်သက် ရောက်ခြင်းမဟုတ်ပါ။
နတ်ဘုရားအမျိုးအစားများ
နတ်ဘုရားများ၏ ပုံစံအမျိုးမျိုးကို နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကိုးကွယ်မှုများတွင် ရံဖန်ရံခါတွေ့ရသည်။
ဘာသာရေးနှိုင်းယှဉ်လေ့လာချက်
တစ်ဆူတည်းသော ဘာသာရေး ကိုးကွယ်မှုတွင် ဘုရားသည်တစ်ဆူတည်းသာရှိသည်ဟု ယုံကြည်ခြင်း ဖြစ်၍ နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကိုးကွယ်မှုနှင့် ဆန့်ကျင်လျက်ရှိသည်။ နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကိုကိုးကွယ်မှုနှင့် တစ်ဆူတည်းသောဘုရားကို ကိုး ကွယ်မှုသည် ကိုးကွယ်မှုများဖြစ်ပြီး ဝါဒများနှင့်ဆန့်ကျင်ခြင်းမရှိပါ။ နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကိုးကွယ်မှုတွင် ဖွဲ့စည်းမထားသော စည်းမျဉ်းများသည် “ဘုရားသခင်များ (သို့မဟုတ်) နတ်ဘုရားများ”နှင့် မည်သည့်ပတ် သက်မှုကိုမျှ လိုအပ်စွာထင်ဟပ်မှုမရှိပါ။ ဥပမာအားဖြင့် တစ်ဆူတည်းဝါဒသည် တိကျစွာတစ်ခုတည်း အဓိက စုစည်းနေသည့် မည်သည့်စနစ်ကိုမဆို သုံးစွဲသည့် ဝေါဟာရဖြစ်ပြီး ၎င်းတစ်ခုတည်းမှ အခြားသောအရာများ အားလုံးထွက်ပေါ်လာရသည်။
ကမ္ဘာ့ဘာသာများထဲမှ နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကိုးကွယ်မှု
ရှေးခေတ်ဂရိတို့၏ နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကို ကိုးကွယ်မှု (Hellenic polytheism)
ရှေးခေတ်ဂရိတို့သည် အဓိက ဘုရားများနှင့်နတ်သမီး (၁၃)ပါး တို့ကိုအသိအမှတ်ပြုလက်ခံခဲ့ကြသည်။ ၎င်းတို့ ၏ အမည်မှာ ဇူး ၊ ဟီရာ ၊ ပိုစိုက်ဒွန် ၊ အပိုလို ၊ အာတီးမစ် ၊ အေးဖရိုဒိုက် ၊ အေရက်စ် ၊ ဒီအိုနီးဆပ် ၊ ဟပ်ဖေးစတပ် ၊ အေသီနာ ၊ ဟာမက်စ် ၊ ဒီမီတာ နှင့် ဟက်စ်ရှာ တို့ဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း အမျိုးမျိုးသော ဘုရားငယ်များကိုလည်း ကိုးကွယ် ကြသည်။ မြို့များ မတူညီသလို မြို့အလိုက် ကိုးကွယ်သည့်နတ်ဘုရားများလည်း မတူညီကြပါ။ တစ်ခါတစ်ရံတွင် အရည်အသွေးဂုဏ်ပုဒ်အလိုက် ဒေသသဘာဝများကို ခွဲခြားသတ်မှတ်ထားသည်။ ရှေးခေတ်ဂရိတို့၏ နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးများကို ကိုးကွယ်မှုသည် ဂရိတိုင်းပြည်ကိုကျော်လွန်၍ ပျံ့နှံ့သွားခဲ့ရာ အာရှမိုင်းနား ရှိ အိုင်အိုနီးယား ကမ်းခြေများနှင့် ကျွန်းများသို့လည်းကောင်း ၊ မက်နာဂရေစီယာ (စစ္စလီကျွန်းနှင့် အီတလီတောင်ပိုင်း)သို့လည်းကောင်း ၊ ရောက်ရှိသွားပြီး၊ မြေထဲပင် လယ် အနောက်ဘက်ခြမ်းမှ ဂရိ၏ကိုလိုနီနယ်ပယ်များဖြစ်သော မာဆေး ကဲ့သို့သော နေရာများအထိ ပျံ့နှံ့သွားသည်။ ဂရိဘာသာရေးသည် Etruscan (အီတလီနိုင်ငံ ၏ အနောက်ဘက်ရှိ ရှေးဟောင်းဒေသ)ကိုးကွယ်ခြင်းနှင့် ယုံကြည်မှု ကို နောက်ပိုင်း ရောမဘာသာရေးဖြစ်လာရန် ပုံသွင်းဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။
အိန္ဒိယဘာသာရေးများ
ဟိန္ဒူအယူဝါဒ
၁။ တစ်ဆူတည်းသောဘုရားကို ကိုးကွယ်မှုအပေါ် ဟိန္ဒူအမြင်။ ဘာသာရေးဟိန္ဒူအယူဝါဒသည် ကျယ်ပြန့်သည့်အကြောင်းအရာ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ၊ တစ်ဆူတည်းသောဘုရားကို ကိုးကွယ်မှု နှင့် နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကိုကိုးကွယ်မှုတို့၏ အမှီသဟဲပြုမှုများနှင့် နှစ်မျိုးစလုံးတို့၏ အမျိုးမျိုးကွဲပြား နေခြင်းများနှင့် ရောထွေး နေခြင်းတို့ကို ဖုံးအုပ်လွှမ်းခြုံထားသည်။ ထို့ကြောင့် သာမန်ကိုးကွယ်မှုသည် နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကိုကိုးကွယ်မှုများဖြစ်ပြီး ၊ ထို အချိန်မှာပင် ဟိန္ဒူတွေးခေါ်ပညာရှင်များနှင့် ဘာသာရေးဆရာများသည် တစ်မျိုးတည်းသော နတ်ဘုရားအနှစ် သာရပါပြီး ၊ လူသားထက်ကျော်လွန် စိတ္တဇဆန်သော ရုပ်ပစ္စည်းများကိုးကွယ်ခြင်းကို အကြောင်းပြထောက်ခံထား သည်။ ဤနတ်ဘုရားအနှစ်သာရသည် ဗြဟ္မာ သို့မဟုတ် အတ်မန် တို့ကို အမြဲရည် ညွှန်းထားသည်။ သို့သော် ဤပြည့်စုံ သော နတ်ဘုရားအနှစ်သာရ၏ သဘာဝကိုနားလည်သိမြင်ခြင်းသည် ဝိဒါန်တ (Vedanta) ကဲ့သို့သော ဟိန္ဒူအတွေးအခေါ်ဓလေ့ထုံးတမ်းများကို တစ်တန်းတစ်စားတည်း သိမြင်ခြင်းဖြစ်သည်။ များစွာသော ဟိန္ဒူများသည် ဗြဟ္မာကြီးမှဆင်းသက်လာသည့် အမျိုးမျိုးသောနတ်ဘုရားများကို ယုံကြည်ကိုးကွယ်ကြ သည်။ အများစုသည် နတ်ဘုရားတစ်ပါးပါးကို ပုဂ္ဂိုလ်ရေးယုံကြည်မှုအရဖြစ်စေ ၊ ရိုးရာအစဉ်အလာကြောင့်ဖြစ်စေ၊ ဗြဟ္မာကြီး၏ ကိုယ်စားအဖြစ် ကိုးကွယ်ကြသည်။
ဟိန္ဒူအယူဝါဒကို ဆမတ်ထ (Smartha) ၏ အမျိုးတူအလိုက်ခွဲခြားပြရာတွင် ၊ ရှန်ကာရာ (Shankara) ရှင်းပြဖွင့်ဆိုထားသည့် အတ်ဝိတ်တ (Advaita) အတွေးအခေါ်သည် အရေအတွက်များစွာသော နတ်ဘုရားများ ကို ရိုသေခြင်းပြုရာတွင် ဗြဟ္မာကြီး၏တန်ခိုးတော်များဖြစ်သည်မှလွဲ၍မရှိဟု နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းကို ခွင့်ပြုထား သည်။ ထိုကြောင့် ရှန်ကာအပါအဝင်မျိုးစုံသော ဝိဒါန်တ ကျောင်းများ၏အဆိုအရ ဟိန္ဒူအယူဝါဒတွင် အရေအတွက် များစွာသော နတ်ဘုရားများရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ ဗိဿနိုး ၊ သီဝ ၊ ဂနက်ရှ ၊ ဟာနူမန် ၊ လက်ချမီး နှင့် ကာလီ တို့ဖြစ်ကြသည်။ သို့သော် နတ်ဘုရားများ သည် ဗြဟ္မာကြီး၏ပုံစံအမျိုးမျိုးကို ခွဲခြားဖော်ပြထားသော နတ်ဘုရားများဖြစ်သည်။ သို့သော်လည်း များစွာသော ဝိဒါန်တတွေးခေါ်ပညာရှင်များကလည်း အားလုံးသော နတ်ဘုရားများအား အတ်မန် ပုံစံဖြစ်သော ဗြဟ္မာကြီး၏တန်ခိုးတော်ဖြင့် တစ်စုတစ်စည်းတည်းရှိစေသည်ဟု တွေးခေါ်ညွှန်ပြထားသည်။
စမတ်သာ ဘာသာရေးအုပ်စုနှင့်ခြားနားချက်တွင် ဝိတ်ရှန်အယူဝါဒ ၊ ရှိုက်ဗိုက် အယူဝါဒ နှင့် ရှက်အယူဝါဒ တို့သည် ရေမြေတောတောင်တိရစ္ဆာန်များ ကို စောင့်ရှောက် သည့် နတ်ဘုရားတစ်ဆူတည်း ကိုးကွယ်မှုကဲ့သို့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးနတ်ဘုရား ယုံကြည်မှုကို လိုက်နာကျင့်သုံးကြသည်။ သို့သော်လည်း ၎င်းတို့၏ ဗြဟ္မာကြီးအပေါ် နားလည်သဘောပေါက်မှုများသည် ကွဲပြားခြားနားလျက်ရှိ သည်။ ဝိတ်ရှနအယူဝါဒီတစ်ဦးသည် ဗိဿနိုး သို့မဟုတ် ကရစ်ရှနား နတ်ဘုရားသာ ကိုးကွယ်ထိုက်သည်ဟု လက်ခံယုံကြည်ထားပြီး အခြားသော နတ်ဘုရားများကိုးကွယ်မှုသည် နိမ့်ကျသည့် ကိုးကွယ်မှု သို့မဟုတ် ဗြဟ္မာကြီး၏ ချဲ့ထွင်ခြင်းများ သွင်ပြင်များတို့ကို ကိုးကွယ်ရန် တိုက်တွန်းပြောဆိုမှုများဟု မှတ်ယူထားသည်။ များစွာသော ဝိတ်ရှနအယူဝါဒီတို့သည် သီဝနတ်ဘုရားကို ဗိဿနိုး နတ်ဘုရားအား ထိပ်ဆုံးမှ ကိုးကွယ်သူအဖြစ် မှတ်သားထားသည်။ ဆဒတ်ရှစ် (Sadashiv) နှင့် ရောထွေးရန်မလို ပါ။ ဆဒတ်ရှစ်ကို ဗိဿနိုး၏ချဲ့ထွင်ထားသူ တစ်ဦးဖြစ် မှတ်ယူသည်။ ရှိက်ဗိုက် ကိုးကွယ်သူများ၏ အနေအထား သည် ဝိတ်ရှနအယူဝါဒနှင့် များသောအားဖြင့် ဆင်တူသည်ဆိုသော်လည်း သီဝနတ်ဘုရားကို အထွတ်အမြတ်ကိုး ကွယ်ကြသည်။
အရှေ့အာရှ ဘာသာရေးများ
ဗုဒ္ဓဘာသာနှင့် ရှင်တို (Shinto)
၁။ ဗုဒ္ဓဘာသာဘုရား ၊ ဒေဝါနှင့်ဘုရားနှင့် ဗုဒ္ဓဘာသာထဲမှ ကိုးကွယ်ရာမဲ့သူများ။ ဗုဒ္ဓဘာသာတွင် အဆင့်မြင့်ပုဂ္ဂိုလ်များရှိနေကြပြီး ၎င်းတို့ကို သာမန်အားဖြင့် ဘုရားများ ၊ ဒေဝါများ ဟု သုံးနှုန်းပြောဆိုကြသည်။ သို့သော်လည်း ဗုဒ္ဓဘာသာအနှစ်သာရတွင် မည်သည့်ဒေဝါ ၊ မည်သည့်ဘုရား(များ) ကိုမျှ ကိုးကွယ်ခြင်း၊ဆုတောင်းခြင်းပြုလုပ်ရန် သွန်သင်ပြောဆိုထားခြင်းမရှိပါ။ ဒေဝါများသည်ယေဘုယျအားဖြင့် လူသားများထက် အတိတ်ဘဝက ကောင်းမှုကုသိုလ်ကံများ ပိုမိုများပျားခဲ့ကြသူများဖြစ်သည်။ သူတို့၏သက်တမ်းသည်လည်း နောက်ဆုံးတွင် ကုန်ဆုံးကြရသည်။ သူတို့၏ သက်တမ်းကုန်ဆုံးခဲ့လျှင် တစ်ဖန်ဒေဝါအဖြစ် မွေးဖွားနိုင်သည် သို့မဟုတ် အခြားဘုံသို့ ရောက်ရှိသွားသည်။ သူတို့၏အကုသိုလ်ကံများ စုံပုံများပျားလာလျှင် လူ့ဘုံသို့လည်းကောင်း ၊ ထို့ထက်နိမ့်ကျသည့် အောက်ဘုံများသို့ လည်းကောင်း ရောက်ရှိသွားသည်။ လူသားများနှင့် အခြားသော သတ္တဝါတို့သည်လည်း ကောင်းမှုကုသိုလ်များ ပြုလုပ် ခဲ့လျှင် နောင်ဘဝတွင် ဒေဝါများအဖြစ်ပြန်လည်မွေးဖွား နိုင်သည်။ သို့သော်လည်း ကံသေ ကံမထောက်ခံထားသည် မဟုတ်ပါ။ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် နိုင်ငံမျိုးစုံတို့တွင် တိုးတက်ပြန့်ပွားသွားခဲ့သည်။ အချို့သော နိုင်ငံတို့တွင် နတ်ဘုရားအမျိုးမျိုးတို့ကိုကိုး ကွယ်သည့် ရိုးရာဘာသာရေးများရှိနှင့်ပြီးဖြစ်နေသည်။ ဗုဒ္ဓဘာသာသည် မတူညီသောအခြားဘာသာများနှင့် ပေါင်း စည်းရလွယ်ကူသည်။ ထို့ကြောင့် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ရှိနှင့်ပြီးသော ရိုးရာဓလေ့ကိုးကွယ်မှုများနှင့် ပေါင်းစပ် သွားပြီး အမျိုးမျိုးသော ကိုးကွယ်မှုများဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုနည်းတူစွာ ကိုးကွယ်ရာမရှိများလည်းဖြစ်ပေါ်လာ သည်။ ဥပမာ အားဖြင့် ဂျပန်နိုင်ငံတွင် ဗုဒ္ဓဘာသာသည် ရှင်တို နှင့် ရောစပ်သွားသည်။ ရှင်တိုကိုးကွယ် ခြင်းသည် ကာမီ သို့မဟုတ် ကာမီဂါမီ (kamigami) (ကာမီ၏အများဆိုင်နာမ်)နတ်များကို ကိုးကွယ်ခြင်း ဖြစ်ပြီး ၊ ရှင်တိုကိုးကွယ်ခြင်းကို ဗုဒ္ဓဘာသာကိုးကွယ်ပုံ ဓလေ့ထုံးတမ်းအဖြစ်သို့ ပြုပြင်ပုံသွင်းထားသည်။ ထို့အတွက် နောက်ပိုင်း ဗုဒ္ဓဘာသာပုံစံအချို့တွင် ဘုရားများကို ဝတ်ပြုကိုးကွယ်သည့် အခြေခံတရားများပါရှိလာခဲ့သည်။
ကရင်ပတော်ရွာ၊ ကညင်ငူ
ကရင်ပတော်ရွာ၊ ကညင်ငူ
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ သရက်သုံးပင်
ရွာသစ်ကုန်းရွာ၊ သရက်သုံးပင်
ကြေးစား
ကြေးစား ဟူသည်မှာ အခကြေးငွေတစ်စုံတစ်ရာကို လက်ခံရယူ၍ အလုပ်ရှင်မှအပ်နှံစေခိုင်းလာသော တာဝန်ကိုတစ်ခုခုကို ပြီးပြတ် ကြေနပ်အောင် လုပ်ကိုင်ဆောင်ရွက်ပေးသူဖြစ်သည်။ ကြေးစားတို့မည်သည် သူလုပ်ရမည့်အလုပ်အပေါ်တွင် ကျွမ်းကျင်လိမ္မာခြင်းရှိကြရပြီး ငွေရှင်၏အလိုဆန္ဒကိုသာ အလေးဂရုပြုတတ်ကြကာ လူအများဆန္ဒ၊တရားဥပဒေ စသည်တို့ကိုပင် လိုအပ်ပါက မျက်ကွယ်ပြုတတ်သည်။
ခဲဒိုးရွာ၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်
ခဲဒိုးရွာ (Khedoe)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ တောင်ငူခရိုင်၊ ကျောက်ကြီးမြို့နယ်၊ ခဲဒိုးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၀၃၈၁ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ခဲဒိုးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၇၉ ဦး၊ မ ၂၆၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၄၇ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်ကြီးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သူရဲကောင်း တံဆိပ်နီ
စာရေးဆရာ ကျော်အောင် က Stephan Cran ၏ The Red Badge of Courage ဝတ္ထုရှည် ကို ဘာသာပြန် ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ အမေရိကန် ပြည်တွင်းစစ် ဖြစ်စဉ်ကာလ ပြည်ထောင်စုတပ်ဘက် မှ စစ်သားလေး တစ်ယောက် ရန်သူ သေနတ်ပစ် ခံရခြင်းကြောင့် စိတ်ဓာတ် ပျက်ပြားပြီး တိုက်ပွဲမှ ထွက်ပြေးပုံ၊ ထိုသို့ ထွက်ပြေးရာမှ တိုက်ပွဲ အရေးနိမ့်မှု ကြောင့် ဆုတ်ပြေးလာသော အခြား တပ်သားများ အကြား ယောင်လည်လည် ဖြစ်ကာ ပြန်လည် တိုက်ပွဲဝင်ပုံ၊ နောက်ဆုံးတပ် ၏ အလံကို အထိမခံဘဲ ဆုပ်ကိုင်ကာ ချီတက် တိုက်ခိုက်ပုံ ကို ရေးဖွဲ့ ထားခြင်း ဖြစ်သည်။ စစ်၏ အနိဌာရုံများကို ဖတ်ရှုရမည် ဖြစ်သလို စာဖတ်သူများ ကို စစ်ဆန့်ကျင်ရေးစိတ်၊ ငြိမ်းချမ်းရေး ကို မြတ်နိုးစိတ်များ ဝင်ရောက် လာစေမည့် စာအုပ် ဖြစ်သည်။
အမျိုးအစား မျိုးစု
ဇီဗေဒဆိုင်ရာ မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်းစနစ်တွင် အမျိုးအစား မျိုးစု ဆိုသည်မှာ ဇီဝဗေဒ မျိုးရင်းနှင့် မျိုးရင်း၏ မူလဇာတိတို့ကို သတ်မှတ်သည့် မျိုးစုတခုဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မျိုးရိုးခွဲခြားခြင်း (ဇီဝဗေဒ)
ဝီးလူရွာ၊ မတူပီမြို့နယ်
ဝီးလူရွာ(Vuilu)သည် ချင်းပြည်နယ်၊ မတူပီခရိုင်၊ မတူပီမြို့နယ်၊ ဝီးလူကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၀၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝီးလူကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၂၀ ဦး၊ မ ၂၂၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၄၄၄ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မတူပီမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ရွာသစ်ရွာ၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်
ရွာသစ်ရွာ (Ywarthit)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ တောင်ကြီးခရိုင်၊ ရပ်စောက်မြို့နယ်၊ အလယ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၂၀၆၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အလယ်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၃၂ ဦး၊ မ ၂၇၇၀ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၀၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ရပ်စောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ပါရီရုပ်ပုံလွှာ
စာရေးဆရာ ကျော်အောင် က Ernest Hemingway ၏ A Moveable Feast ကို ဘာသာပြန် ထားခြင်းဖြစ်သည်။ ပါရီမြို့မှ ထူးခြားသည့် နေရာဒေသများ၊ လူမျိုးစရိုက်များ၊ ယဉ်ကျေးမှုပွဲတော်များကို နောက်ခံထား ရေးဖွဲ့ထားသော ဝတ္ထုရှည် ကြီးဖြစ်သည်။
မကြီးပင်ကွင်းရွာ၊ ပန်းတောကြီး
မကြီးပင်ကွင်းရွာ၊ ပန်းတောကြီး
မအူပင်
မအူပင်သည် ရုဗီအေစီအီး မျိုးရင်းတွင် ပါဝင်၍ ယင်းကို ရုက္ခဗေဒ အလိုအားဖြင့် ဆာကိုဆီဖားလပ်ကောဒေးတပ်(Sarcocephalus cordatus = Nauclea orientalis )ဟုခေါ်သည်။ မအူပင်မျိုး အများအပြားရှိရာ မအူလက်တံရှည်ပင်၊ မအူကတုံးပင်၊ မအူလေလံပင်နှင့် မအူကြီးပင်တို့မှာ မအူပင်နှင့်မျိုးတူ ပင်မျိုးများ ဖြစ်ကြသည်။ မအူလက်တံပင်နှင့်ရေမအူပင်တို့သည် မအူဟုခေါ်ရသော်လည်း မအူပင်နှင့်မျိုးချင်းမတူ၊ မျိုးကွဲပင် ၂ မျိုးဖြစ်ကြသည်။ မအူပင်များသည် များသောအားဖြင့် မြေနိမ့်ပိုင်းရှိ သစ်တောများတွင် ချောင်းဘေးမြောင်းဘေးတို့၌ ပေါက်လေ့ရှိသော သစ်ပင်မျိုးဖြစ်သည်။ မအူကတုံးပင်သည် အကြီးအလွန်မြန်သော အရွယ်အလတ် စား သစ်ပင်မျိုးဖြစ်၍ မြန်မာနိုင်ငံတွင် အများအားဖြင့် စိုစွတ်သော မြေနိမ့်ပိုင်းဒေသများ၌ ပေါက်ရောက်သည်။
သစ်သားမှာ ပျော့၍ ဝါထိန်နေသည်။ အညံ့စား သေတ္တာများနှင့် အိမ်အသုံးအဆောင်များ၊ ဖိနပ်အစရှိသည်တို့ကို ပြုလုပ်ရန်သင့်တော်သော အသားဖြစ်သည်။ ထိုကြောင့် သီဟိုဠ်နိုင်ငံတွင် အထက်ဖော်ပြပါ ဝတ္တုပစ္စည်းများကို မအူကတုံးသားဖြင့် ပြုလုပ်ကြသည်။
မအူလက်တံရှည်ပင်သည် မအူကတုံးပင်နှင့် ခပ်ဆင်ဆင်တူ၍ အထက်နှင့် အောက်မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြေညီသစ်တောများတွင် ချောင်းဘေး မြောင်းဘေးတို့၌ ပေါက်ရောက်သော သစ်ပင်ကြီးမျိုးဖြစ်သည်။ သစ်သားမှာ ဝါကြန်ကြန်အရောင်ရှိ၍ အကြောအမျှင်ညီညာသည်။ ပျော့သောအသားဖြစ်ခြင်းကြောင့် မီးခြစ်အိမ် ပြုလုပ်ရန် အတွက် အသုံးကျသည်။ ထင်းရှူးသားကဲ့သို့ ပေါ့ပါးသဖြင့် ပစ္စည်းများထည့်ရန် သေတ္တာရိုးရိုးတို့ကိုလည်း ပြုလုပ်နိုင်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်းရှိ စက္ကူပြုလုပ်သော သစ်သားတို့တွင် မအူလက်တံရှည် သားလည်း အပါအဝင်ဖြစ်သည်။ အိမ်ဆောက်ခြင်း၊ လှေစပ်ခြင်း၊ ထမ်းပိုးတံစသည်တို့ ပြုလုပ်ရာ၌လည်း အသုံးဝင်သည်။ ယင်းသစ်သားကို အမြန်ခြောက်သွေ့အောင် မပြုလုပ်လျှင် အပြာရောင်အစွန်းအကွက်များ ပေါ်လာတတ်သည်။ သို့သော် အသားသေအောင် ပြုလုပ်ရာ၌ ခဲယဉ်းခြင်းမရှိချေ။
မအူလက်တံရှည်ခေါက်ကို အဖျားဖြတ်ဆေးအဖြစ်ဖြင့်လည်းကောင်း၊ အရွက်ကို အာခလောက်ရန် ဆေးရည်စပ်ရာ၌လည်းကောင်း အသုံးပြုကြသည်။ မအူလက်တံပင်များကို အထက်မြန်မာနိုင်ငံ ကျောက်တွင်းဒေသဖြစ်သော မိုးကုတ်နယ်၌ တွေ့ရ၍ ရှမ်းဘာသာစကားဖြင့်  မဲ့·ခ· ရောင်း  ဟူ၍လည်းကောင်း၊ ကချင်ဘာသာစကားဖြင့်  ခါလမ်  ဟူ၍လည်းကောင်း ခေါ်ကြသည်။ ရေမအူပင်ဟူ၍ခေါ်သော သစ်ပင်ကြီးများကို မြန်မာနိုင်ငံအတွင်း၌ အနှံ့အပြားတွေ့နိုင်သည်။ ကချင်ဘာသာဖြင့် ခလ· လျောင်း၊ သို့မဟုတ်  လ·လျောင်း  ဟု ခေါ်တွင်လေသည်။
ဧရာဝတီ မြစ်ဝကျွန်းပေါ်ဒေသရှိ မအူပင်မြို့သည်လည်းကောင်း၊ ရန်ကုန်မြို့ ဆင်ခြေဖုံးရပ်ကွက် တစ်ခုဖြစ်သော မအူကုန်း သည်လည်းကောင်း၊ ထိုမအူပင်တို့ ပေါက်ရောက်သည်ကို အစွဲပြု၍ မှည့်ခေါ်ကြသည့် အရပ်ဒေသများဟု ဆိုကြသည်။
ဥက္ကံသောင်ကြား
ဥက္ကံသောင်ကြား
သပြေကုန်းရွာ၊ ကညင်ငူ
သပြေကုန်းရွာ၊ ကညင်ငူ
မာဒီလာရွာ၊ တပ်ဦးချောင်း
မာဒီလာရွာ၊ တပ်ဦးချောင်း
ဂုံညင်းဆိပ်ရွာ၊ မြင်းမူမြို့နယ်
ဂုံညင်းဆိပ်ရွာ (Gonhnyinseik)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ စစ်ကိုင်းခရိုင်၊ မြင်းမူမြို့နယ်၊ ဂုံညင်းဆိပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၁၁၇၃ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြင်းမူမြို့နယ်ရှိ ရွာများ