cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
သမုဒ္ဒရာ
သမုဒ္ဒရာ အောက်ခြေမျက်နှာပြင်
သမုဒ္ဒရာတို့ အောက်ခြေမြေမျက်နှာပြင်သည် တစ်ပြေးညီညာ ရှိသည်မဟုတ်ဘဲ ခွက်ကြီးသဖွယ် တစ်ဖြည်းဖြည်း အလယ်သို့ နိမ့်ဆင်းသွားလေသည်။ သမုဒ္ဒရာ၏ အနက်ဆုံးသောနေရာတွင် ကမ္ဘာပေါ်၌ အမြင့်ဆုံးဖြစ်သော ဧဝရက် တောင်ထိပ်ကို ချလိုက်လျှင် ထိုတောင်ထိပ်သည်ရေအောက်သို့စုံးစုံး မြုပ်သွားပေလိမ့်မည်။ သမုဒ္ဒရာ၏အောက်ခြေမြေပြင်တို့သည် ကမ္ဘာမြေပြင်ကဲ့သို့ ချောင်းမြောင်းလျှိုရိုးတို့မရှိဘဲ များသောအားဖြင့် ညီညာပြေပြစ်လျက်ရှိကြသည်။ သို့ရာတွင်အချို့နေရာ၌ တောင်တန်းကြီးများနှင့် ချိုင့်ဝှမ်းကြီးများရှိလေသည်။ အချို့တောင်တန်းတို့၏ ထိပ်များသည် ရေအောက်တွင် နစ်မြုပ်မနေဘဲ ရေမျက်နှာပြင်ပေါ်သို့ ထိုးထွက်ကာ ကျွန်းများဖြစ်လျက် ရှိကြသည်။ အချို့ကျွန်းများသည် သာမန်တောင်တန်းတို့၏ တောင်ထိပ်များ မဟုတ်ဘဲ မီးတောင်၏ ထိပ်များဖြစ်ကြသည်။
ဓာတ်သတ္တုများပါဝင်မှု
သမုဒ္ဒရာ၏ရေနက်ပိုင်းတွင် တဖြည်းဖြည်းအနည်ထိုင်၍ အောက်သို့ ကျဆင်းသွားသော အမှိုက်သရိုက်အမှုန်ကလေးများနှင့် ရေသတ္တဝါကလေးများ၏ အခွံကလေးများပါသော အလွန်နူးညံ့ညက်ညောသည့် ရွှံ့ညွန်ရှိသည်။ ကမ်းခြေဒေသများ၌ ကျောက်စရစ်နှင့်သဲများကို အများအပြား တွေ့ရှိရသည်။ ကမ်းခြေနှင့်ရေနက်ပိုင်းကြား၌မူ ထုံးစသည်တို့ပါရှိသော ရွှံ့ညွန်များနှင့် ယင်းတို့မှဖြစ်သော သဲ၊ ကျောက်၊ ကျောက်ဖြုန်းစသည်တို့ကို တွေ့ရသည်။ သမုဒ္ဒရာရေသည် ဆားအမြောက်အမြားပါသဖြင့် အလွန်ငန်သည်။ သမုဒ္ဒရာရေတစ်ပိဿာလျှင် ဆားငါးကျပ် သား၊ မက်ဂနီဆီယမ်၊ ကယ်လဆီယမ်ဗရိုမင်းစသည်တို့ အနည်းအကျဉ်းပါဝင်သည်။ ဤသို့ သမုဒ္ဒရာရေ၌ဆား များစွာပါဝင်ခြင်းမှာ ယင်းအတွင်းသို့ စီးဆင်းသောမြစ်များက ကုန်းမှဆားများကို ယူဆောင်လာခြင်း၊ ရေများသည် ရေခိုးရေငွေ့ဖြစ်သွားသောအခါ သမုဒ္ဒရာထဲ၌ ဆားများကြွင်းကျန်နေရစ်ခဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ဖြစ်သည်ဟု အချို့ကယူဆကြ၏။ သို့သော် သမုဒ္ဒရာမှ ရရှိသောဆားများသည် မီးတောင်များမှ ထွက်လာသည့် ချော်ရည်သတ္တုရည်များတွင် ပါသောဆားများနှင့်လွန်စွာတူလှသဖြင့် သမုဒ္ဒရာရေသည် ကမ္ဘာဦးကစ၍ ငန်လာခဲ့သည်ဟု အချို့က ယုံကြည်ကြသည်။
သမုဒ္ဒရာရေဆားငန်ခြင်းသည် တစ်နေရာနှင့် တစ်နေရာမတူချေ။ နေအလွန်ပူသဖြင့် ရေခိုးရေငွေ့အဖြစ်သို့ ပြောင်းလဲခြင်းကများ၍ ရေချိုများကို ယူဆောင်လာသည့်မြစ်များမှ စီးဝင်ခြင်းနည်းသောနေရာ၌ ရေပိုငန်သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် သုံးစွဲနေကြသော အိမ်သုံးဆားများ အမြောက်အမြားကို ပင်လယ်သမုဒ္ဒရာရေမှ ချက်ယူကြသည်။ သမုဒ္ဒရာရေတွင် ရှိသောဆားအားလုံးကို ကျိုချက်၍ ပုံလိုက်ပါက ဆားပုံကြီး၏အကျယ်အဝန်းသည် မြန်မာနိုင်ငံ ထက်အဆ ၄ဝ ကျော်မျှကျယ်ဝန်းမည်ဟု ဆိုသည်။ သမုဒ္ဒရာရေတွင် အထက်ပါဓာတ်သတ္တုများသာမက ရွှေလည်းရရှိနိုင်သည်။ သမုဒ္ဒရာအတွင်းမှ ရွှေအားလုံးကို ထုတ်ယူနိုင်ပါက ကမ္ဘာပေါ်ရှိ လူတိုင်းလူတိုင်းတစ်ဦးလျှင် ရွှေသုံးပိဿာခန့်စီ ရရှိလိမ့်မည်ဟု တွတ်ဆကြသည်။ ထို့ကြောင့်အချို့ ပညာရှင်တို့က သမုဒ္ဒရာတို့သည် ဓာတ်သတ္တု အရည်တို့ဖြင့် ပြည့်နှက်နေသော သတ္တုတွင်းကြီးဖြစ်သည် ဟုဆိုကြခြင်းဖြစ်သည်။
သမုဒ္ဒရာ ရေစီးကြောင်း
အီကွေတာနားနီးသော သမုဒ္ဒရာရေသည် ဝင်ရိုးစွန်းများနှင့် နီးကပ်သော သမုဒ္ဒရာရေထက် နွေးလေသည်။ ယင်းသို့တစ်နေရာနှင့်တစ်နေရာ ရေ၏အပူအအေးမတူမှုကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ တိုက်ခတ်နေသော လေတို့၏လမ်းကြောင်းများကြောင့် တစ်ကြောင်း၊ ကမ္ဘာကြီးသည်ဝင်ရိုးပေါ်၌ လည်နေသောကြောင့် တစ်ကြောင်း သမုဒ္ဒရာတွင်ရေစီးကြောင်းများ ဖြစ်ပေါ်လျှက် ရှိကြသည်။
ယင်းတို့သည်များသောအားဖြစ် အီကွေတာအနီးတစ်ဝိုက်တွင် အရှေ့မှအနောက်သို့ စီးလေ့ရှိကြပြီးလျှင် ကမ်းခြေနားသို့ ရောက်သောအခါ ဝင်ရိုးစွန်းများဘက်သို့ လည်၍စီးသွားလေ့ရှိကြသည်။ သမုဒ္ဒရာတို့၏ အနောက်ဘက် ကမ်းခြေများတွင် ရေနွေးစီးကြောင်းများကို တွေ့ရ၍ကပ်စီးသွားရာကုန်းမြေ၏ ရာသီဥတုကို ပြောင်းလဲစေတတ်သည်။ ပင်လယ်ရေတိမ်အပိုင်း၌ မြစ်များ ယူဆောင်လာသည့် သဲများရွှံများရှိ၏။ ထိုထက်နက်သော အပိုင်း၌ သစ်ပင်များ၊ သတ္တဝါများ၏ အခွံအကြေးများဖြင့် ဖြစ်လာသော ဖြူယောင်ယောင် ညိုသန်းသန်း နုံးနှစ်များရှိ၏။ ထိုအမှုန်များမှာ အလွန်သေးငယ်၍ သာမန်မျက်စိဖြင့် မမြင်နိုင်ချေ။
အပူချိန်
အလွန်နက်သော အပိုင်းများ၌ကား ရွှံ့စေးနီများရှိ၏။ ထိုအောက်အနက်ဆုံးသော နေရာများ၌မူ ကျောက်သားအနှစ်များဖြင့် ပြီးလျက်နေသော မြေကိုတွေ့ရသဖြင့် ထိုမြေသည်ကား ကမ္ဘာဦးကစ၍ သမုဒ္ဒရာများနှင့်အတူ တည်ရှိလာဟန် လက္ခဏာရှိပေသည်။ နေရောင်သည် ရေမျက်နှာပြင်အောက်သို့ ပေပေါင်းအနည်းငယ်မျှသာ ရောက်ရှိနိုင်လေရာ ရေအနက်ပေ ၆ဝဝ အောက်၌ကား မြေပြင်တွင် ဖြစ်ပေါ်ပြောင်းလည်းနေသည့် ရာသီဥတုမျိုးကို မတွေ့ရတော့ချေ။ ထိုအပိုင်း၌ ရေသည် အစဉ်မပြတ်ရေခဲကဲ့သို့ အေးလျက်ရှိ၏။ သမုဒ္ဒရာရေ မျက်နှာပြင်တို့၌ များသောအားဖြင့် ရေ၏အပူချိန်သည် အမြင့်ဆုံး ၅၆ ဖာရင်ဟိုက်ခန့်ရှိ၏။ သမုဒ္ဒရာအားလုံး၏ ပျမ်းမျှခြင်းအပူချိန်မှာ ၃၉ ဖာရင်ဟိုက်ခန့်ရှိသည်။ ပေ ၃ဝဝဝ ခန့်နက်သောနေရာများ၌ ရေ၏အပူချိန်သည် ၂၂ ဖာရင်ဟိုက်ခန့်ရှိ၍ ပေ၄ဝဝဝ ခန့်ရောက်သောအခါ ၁၅ ဖာရင်ဟိုက်သာ အများဆုံးရှိပြီးလျှင် ပေ ၉ဝဝဝ အနက်တွင် ၇ ဖာရင်ဟိုက်ခန့်သာ ရှိတော့သည်။ နွေအခါ၌ သမုဒ္ဒရာ ရေပြင်သည် ကုန်းမြေပြင်ကဲ့သို့ လျင်မြန်စွာမပူတတ်ဘဲ ဆောင်းအခါ၌လည်း လျင်မြန်စွာမအေးတတ်ချေ။ သမုဒ္ဒရာရေ မျက်နှာပြင်၏ အပူအအေးသည်လည်းကောင်း၊ လှုပ်ရှားမှုသည်လည်းကောင်း၊ ထိုအောက်ဘက်ရှိ ရေနက်ပိုင်းကို ပြုပြင်ဖန်တီးနိုင်စွမ်း မရှိတော့ချေ။ ရေစီးကြောင်း၏ လှုပ်ရှားမှုများ မဆိုစလောက်သာရှိပြီးလျှင် ရေသည်ပကတိ ငြိမ် သက်လျက်ရှိ၏။
ရေဖိအား
ရေ၏ဖိနှိပ်အားသည်ကား ရေ၏အနက်ကိုလိုက်ပြီးလျှင် တစ်ဖြည်းဖြည်းပိုမိုကြီးမားလာလေသည်။ တစ်မိုင်ခန့်နက်သောနေရာတွင် ရေ၏ဖိအားသည် တစ်စတုရန်းလက်မပေါ်၌ အလေးချိန်တစ်တန်မျှရှိ၏။ ခြောက်မိုင်နက်သောနေရာတွင် ရေ၏ဖိအားသည် တစ်စတုရန်းလက်မပေါ်၌ အလေးချိန်ခြောက်တန်မျှ ရှိလေသည်။ ယင်းသို့လျှင် ရေ၏ဖိအားသည် ရေ၏အနက်ကိုလိုက်၍ တိုးသွားလေသည်။
စူးစမ်းလေ့လာမှုများ
ယခုအခါလူတို့သည် အလွန်နက်သော သမုဒ္ဒရာ အောက်ပိုင်းအကြောင်းကို နည်းအမျိုးမျိုးဖြင့်စုံစမ်း ပြီးဖြစ်၏။ အထူးပြုလုပ်ထားသောပိုက်များ၊ သံချိတ်များ၊ ပုလင်းများကို ရေအောက်မြေပြင်ရောက်အောင်ချ၍ ထိုမြေပြင်ပေါ်ရှိ သက်ရှိသက်မဲ့အရာဝတ္ထုများကို ဆယ်ယူကြ၏။ အထူးပြုလုပ်ထားသော ကရိယာများဖြင့် သမုဒ္ဒရာအောက်ရှိ ရေ၏အပူအအေးကို တိုင်းတာကြည့်ကြ၏။ ထိုသို့စုံစမ်းခဲ့သဖြင့် သမုဒ္ဒရာအောက်မြေပြင်ပေါ်၌ မရေတွက်နိုင်အောင်များပြားလှသော သတ္တဝါအမျိုးမျိုးရှိကြောင်းကို သိရှိရပေသည်။
သမုဒ္ဒရာ ဇီဝဗေဒ
သမုဒ္ဒရာတို့၏ရေတိမ်များ အထူးသဖြင့် ကမ်းခြေနှင့်မလှမ်းမကမ်းနေရာများ၌ အပင်တို့ ပေါက်ရောက်လျက်ရှိကြသည်။ အချို့အပင်များသည် မည်သည့်မြေကိုမျှ အမှီသဟဲမပြုပဲ ရေအလယ်တွင် ပေါက်လေ့ရှိကြသည်။ မည်သို့ပင်ပေါက်နေစေကာမူ အလင်းရောင်သည် ရေပြင်အတွင်းသို့ပေပေါင်း ၁၃၂ဝ ခန့်အထိလောက်သာ ထိုးဖောက်ဝင်နိုင်သဖြင့် အပင်တို့အဖို့ အလင်းရောင်ရမှ ရှင်နိုင်သည့်အလျောက် ထိုထက်နက်ရှိုင်းသောဒေသ၌ အပင်များမရှိနိုင်ဟု ယူဆကြသည်။ အပင်များမရှိကလည်း ယင်းတို့ကိုမှီတင်းနေထိုင်သော သတ္တဝါများ နေနိုင်မည်မဟုတ်ချေ။ သို့ရာတွင် တစ်ခါက မြေထဲပင်လယ် ကိုဖြတ်ကူးထားသော ကြေးနန်းကြိုးတစ်ချောင်းသည် ပင်လယ်ရေပြင် အောက်ပေ ၇ဝဝဝ အနက်လောက်၌ ရုတ်တရက် ပြတ်ကျသွားခဲ့ဖူး၏။ ထိုကြိုးစမှ အောက်သို့ မည်မျှနက်သည်အထိ ကျသွားသည်ကိုမသိရချေ။ သို့သော်ထိုကြိုးပြတ်ကို ဆယ်ယူသောအခါ ကြိုးအဖျား၌ အလွန်သေးငယ်သော ပိုးမွှားကောင်ကလေး အများအပြား ကပ်၍ ပါလာသည်ကို တွေ့ရသဖြင့် သမုဒ္ဒရာအောက် အလွန်နက်သောနေရာများ၌ ပိုးမွှားကလေးများရှိကြောင်းကို သိရှိကြရလေသည်။ သမုဒ္ဒရာသည် ကမ္ဘာ့ရိက္ခာဂိုဒေါင်ကြီးသဖွယ် ဖြစ်သည်။ လူတို့စားသောက်မှီဝဲရသော ငါး၊ ပုစွန်စသည်တို့ သည်ရေထဲတွင် မကုန်ခန်းနိုင်အောင် များလေသည်။ အတ္တလန္တိတ်သမုဒ္ဒရာ၏ အမေရိကန်ကမ်းခြေတစ်လျှောက်တွင် ကျက်စားပေါက်ပွားလေ့ရှိကြသော မင်ဟာဒင်ခေါ်ငါးတစ်မျိုးသည် စား၍မကောင်းသော်လည်း မြေဩဇာပြုလုပ်ရန်အတွက် အသုံးကျသည်။
ပန်းထိမ်သည်တို့အသုံးပြုသော စပန်းခေါ် ပင်လယ်ရေမြုပ်တစ်မျိုးကိုလည်း သမုဒ္ဒရာထဲမှပင် ရရှိသည်။ အလွန်အဖိုးထိုက်တန်လှသော ပုလဲရတနာအတွက် မုတ်ကောင်(ကမာကောင်)တို့ ကိုလည်း သမုဒ္ဒရာ ထဲ၌ပင်ဖမ်းယူရရှိနိုင်သည်။ ရှေးအခါက သမုဒ္ဒရာကြီးများသည် ရေမြေခြား၍ အလွန်ဝေးလံသော ဒေသကြီးများကို ကူးလူးဆက်ဆံရန် တံတိုင်းကြီးများသဖွယ်ဖြစ်ခဲ့သော်လည်း ရေကြောင်းခရီးသွားလာမှုအောင်မြင်လာသည်နှင့်အမျှ အသုံးဝင်သောခရီးလမ်းမကြီးများ ဖြစ်လာလေသည်။ ကမ္ဘာမြေပေါ်၌ ရွာသွန်းချသမျှ မိုးရေတို့သည် သမုဒ္ဒရာရေမှအရင်းတည်ခဲ့သည်။ ကမ္ဘာပေါ်တွင် တိုက်ခတ်သော လေတို့သည်သမုဒ္ဒရာမျက်နှာပြင်မှ ရေခိုးရေငွေ့များကို သယ်ဆောင်၍မိုးအဖြစ်ရွာချကြသည်။
အသုံးချမှုများ
ပင်လယ်နီနှင့် အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာတို့ကို ဆက်စပ်ထားသည့်ရေလက်ကြားကျဉ်းကလေးကိုတာတမံတုတ်၍ ပင်လယ်နီတွင်းသို့ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာထဲမှ စီးဝင်လာသော ရေအားကိုအသုံးပြု၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်စက်များကိုမောင်းနှင်စေမည်ဆိုလျှင် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား မြင်းကောင်ရေငါးသန်းမျှ ရနိုင်မည်ဟု ဆွီဒင်နိုင်ငံသား သိပ္ပံပညာရှင်ပါမောက္ခတစ်ဦးက ခန့်မှန်းလေသည်။ ဗြိတိသျှသိပ္ပံပညာရှင်ကြီးဟောလဒိန်းကမူ ဒီရေအတက် အကျကိုစေခိုင်း၍လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်လုပ်ရန် ကြံစည်ခဲ့ဖူး၏။
သိပ္ပံပညာရှင်တို့သည် များပြားလှသော သမုဒ္ဒရာရေထုမှ နည်းသုံးနည်းဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အား ထုတ်လုပ်အသုံးချရန် ကြံစည်လျက်ရှိကြသည်။ ယင်းတို့မှာ (၁)ရေလှိုင်းအားဖြင့် လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်ခြင်း၊ (၂) တက်လာသောဒီရေကို သိုလှောင်ပိတ်ဆို့ထားပြီးလျှင် ထိုရေတို့ကို အတိုင်းအဆနှင့် ပြန်လွှတ်၍ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်ခြင်း၊ (၃)ပင်လယ်မျက်နှာပြင်ရေနှင့် ပင်လယ်အောက်ရေတို့၏ အပူခြားနားခြင်းကို အသုံးချကာ လျှပ်စစ်ဓာတ်အားထုတ်ခြင်း တို့ဖြစ်လေသည်။
ပေါင်းတည်စုရွာ၊ စစ်ကွင်း (တောင်)
ပေါင်းတည်စုရွာ၊ စစ်ကွင်း (တောင်)
အောင်ပင်လယ်ရွာ၊ ခေါင်းဒုက္ကာ
အောင်ပင်လယ်ရွာ၊ ခေါင်းဒုက္ကာ
ကနွတ်ဘုရင်
ကနွတ်ဘုရင်(ခရစ် ၉၉၅ ခန့်-၁ဝ၃၅)
ကနွတ်ဘုရင်သည် ဒိန်းမတ်နိုင်ငံပြည့်ရှင် ဆွိန်းဘုရင်၏ သားတော် ဖြစ်၍ ၉၉၅ ခုနှစ် ခန့်က ဖွားမြင်သည်။ ၁ဝ၁၃ ခုနှစ်တွင် ခမည်းတော်နှင့်အတူ အင်္ဂလန်ပြည်သို့ သွားရောက်၍ ဝက်ဆက်နယ်ကို တိုက်ခိုက် သိမ်းယူသည်။ ၁ဝ၁၄ ခုနှစ်တွင် ဆွိန်းဘုရင် ကွယ်လွန်သည့် အခါ ကနွတ်မင်းသားသည် ခမည်းတော်၏အရိုက်အရာကို ဆက်ခံ၍ အင်္ဂလန်နိုင်ငံကို တိုက်ခိုက်သိမ်းယူသည်။ ခမည်း တော် လက်ထက်က စစ်ရှုံး၍ ပြည်နှင်ခံရသော ဆက်ဇုန်ဘုရင် အက်သဲရက် ပြန်လာသဖြင့် တိုက်ခိုက် နှိမ်နင်းရလေရာ လန်ဒန်မြို့မှတစ်ပါး အင်္ဂလန်ပြည်အလုံးကို အလိုပြည့်လေ သည်။ အက်သဲရက်ဘုရင်သည် လန်ဒန်မြို့တွင် အခိုင်အလုံ တပ်စွဲ၍ နေလေသည်။ ၁ဝ၁၆ ခုနှစ်၌ အက်သဲရက် ကွယ်လွန် လေသော် သူ၏ သားတော် အက်ဒမန် အိုင်းယန်းဆိုက်သည် လန်ဒန်မြို့မှနေ၍ ကနွတ်ဘုရင်အား ဆက်လက် အပြင်းအထန် ခုခံတိုက်ခိုက်၏။ ထိုသို့ ခုခံတိုက်ခိုက်ရာတွင် အက်ဒမန်သည် မအောင်မြင်သော်လည်း အင်္ဂလန်ပြည်ကို နှစ်ပိုင်းခွဲ၍ အုပ်ချုပ် ရန် ကနွတ်ဘုရင်၏ သဘောတူညီချက် ရရှိခဲ့လေသည်။ သို့သော် ၁ဝ၁၆ ခုနှစ်တွင် အက်ဒမန်ဘုရင် ကွယ်လွန်သော အခါ ကနွတ်ဘုရင်သည် အက်ဒမန်၏ သားများကို ဆွီဒင်နိုင်ငံ သို့ ပို့လိုက်ပြီးလျှင် အက်သဲရက်၏ မိဖုရားကို သိမ်းယူကာ အင်္ဂလန်ပြည်အလုံးကို ကနွတ်ဘုရင်ကြီးဟူသော အမည်ဖြင့် အုပ်စိုးလေသည်။
ကနွတ်ဘုရင်သည် တန်ခိုးအာဏာရှိသော မင်းတစ်ပါးဖြစ်၍ တစ်ပြည်ထောင်လုံးကို ငြိမ်ဝပ်ပိပြားအောင် အုပ်ချုပ်နိုင်၏။ သူသည် တရားမျှတ၍ လိမ်မာစွာ အုပ်ချုပ်သည်။ ထို့ပြင် ရှေး ခေတ် ဆက်ဇုန်ဥပဒေများကို အခြေခံသည့် ဥပဒေတစ်ရပ်ကို လည်း ပြုစုပြဋ္ဌာန်းခဲ့၏။ အင်္ဂလန်ပြည် အုပ်ချုပ်ရေးတွင် ဒိန်း မတ်နှင့် နော်ဝေး လူမျိုးများကို ရာထူးရာခံ မပေးဘဲ မိမိတို့ နိုင်ငံသို့ ပြန်ပို့၍ ဆက်ဇုန်များကိုသာ ခန့်အပ်သောကြောင့် တိုင်းသူ ပြည်သားများက သူ့အား ကြည်ညိုလေးစားကြသည်။ ဆွီဒင်နှင့်နော်ဝေးနိုင်ငံများသို့ သွားရောက်သောအခါများ၌ပင် ဆက်ဇုန် မှူးမတ်စစ်သည်များဖြင့် ခြံရံ၍ ထွက်လေသည်။ ၁ဝ၁၈ ခုနှစ်တွင် ထီးနန်းကို ရ၍ ၁ဝ၂၈ ခုနှစ်တွင် နော်ဝေး ထီးနန်းကို ရပြန်သည်။ သို့သော် ၁ဝ၃၅ ခုနှစ်တွင် သူ ကွယ်လွန်သောအခါ နိုင်ငံတော်မှာ အစိတ်စိတ် အမြွှာမြွှာ ကွဲသွားလေသည်။
ကနွတ်ဘုရင်နှင့် စပ်လျဉ်း၍ ဒဏ္ဍာရီပုံပြင် အများအပြား တွေ့ရသည့်အနက်တစ်ခုမှာ ဤသို့ဖြစ်၏။ အခါတပါး ကနွတ် ဘုရင်အား မှူးမတ်များက ဘုန်းတော်ကြီးသော အရှင်ဖြစ်၍ မည်သည့်အရာကိုမဆို ပြုက ဖြစ်နိုင်ကြောင်း လျှောက်ထားကြ သည်။ ထိုအခါ တစ်နေ့နေ့တွင် ထိုသို့ မြှောက်ပင့်တတ်သော မှူးမတ်များအား ဆုံးမမည်ဟု ကြံစည်ထားသော ကနွတ်ဘုရင် သည် ပင်လယ်ကမ်းစပ်တွင် ချထားအပ်သော ရာဇပလ္လင်ပေါ် တွင်ထိုင်လျက် တဖြည်းဖြည်း တက်လာသော ဒီရေကို မတက် ရန် အမိန့်ပေး၏။ သို့သော် ဒီရေကား တက်မြဲတက်၍ ကနွတ် ဘုရင်၏ ခြေများပင် ရေစိုလေတော့သည်။ ဤတွင် သူ၏ အခြွေအရံများဖက်သို့ လှည့်၍ ဘုရင်တို့၏ အာဏာမှာ မည်သို့မျှ အဖိုးမတန်ကြောင်း သူ့အား မည်သည်ကိုမဆိုပြုက ဖြစ်နိုင်ကြောင်းဖြင့် လျှောက်ထားသူများမှာလည်း မိုက်မဲစွာ မြှောက်ပင့်နေသူများသာဖြစ်ကြောင်း မိန့်ဆိုလေသည်။
သရက်ပင်ရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
သရက်ပင်ရွာ (Thayetpin)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဝသဲစမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၉၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝသဲစမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၅ ဦး၊ မ ၁၀၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
လေဒါပြင်ရွာ၊ ဂုံးချိန်
လေဒါပြင်ရွာ၊ ဂုံးချိန်
မဂါဂျုံးရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
မဂါဂျုံးရွာ(Magajone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ ဖွမ်ယောင်ဒိန်ဆာကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၆၅ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
‌အောင်ရာရွာ၊ ဖားကန့်မြို့နယ်
‌အောင်ရာရွာ(Aungyar)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ ဖားကန့်မြို့နယ်၊ ဝရာဇွပ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၂၀၅၀၅ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝရာဇွပ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၆၆၃၅ ဦး၊ မ ၅၅၅၄ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၁၂၁၈၉ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖားကန့်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မအီမြို့
မအီမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ တောင်ကုတ်ခရိုင်၊ တောင်ကုတ်မြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
တောင်ကုတ်မြို့နယ်၊ မအီမြို့နယ်ခွဲအား ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးဌာန၏ (၁-၄-၂၀၀၄)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊ ၁၀၀/၂၄-၄၆/ဦး ၁ အရလည်းကောင်း၊ မအီမြို့ကို (၁-၄-၂၀၀၄)ရက်စွဲပါ အမိန့်ကြော်ငြာစာအမှတ်၊၁၀၀/၂၂-၃၅၄/ဦး ၁ အရ ဖွဲ့စည်းခွင့်ပြုခဲ့ပြီး မြို့နယ်ခွဲဖွဲ့စည်းချိန်တွင် ရက်ကွက်(၄)ခု၊ ကျေးရွာအုပ်စု(၁၀)အုပ်စု၊ ကျေးရွာ(၆၇)ရွာဖြင့် ဖွဲ့စည်းခဲ့ပါသည်။ မအီမြို့သည် တောင်ကုတ်မြို့နယ်မြောက်ဘက်စွန်းရှိ မအီချောင်းတံတားနှင့်ကပ်လျက် မအီချောင်းဝဲယာတည်ရှိပါသည်။ မအီချောင်းကို အစွဲပြု၍ မအီမြို့ဟု ခေါ်တွင်ခြင်းဖြစ်ည်။
သူဌေးကြီးရွာ၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်
သူဌေးကြီးရွာ (Thuhtaygyi)သည် ပဲခူးတိုင်းဒေသကြီး (အရှေ့)၊ ပဲခူးခရိုင်၊ ကျောက်တံခါးမြို့နယ်၊ သံပရာခုန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၉၂၂၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သံပရာခုန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၈၃၁ ဦး၊ မ ၂၈၅၂ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၅၆၈၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကျောက်တံခါးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကုန်းလိန်းရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
ကုန်းလိန်းရွာ (Konelein)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ လုံဟေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၇၈၂ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံဟေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၃၂ ဦး၊ မ ၃၁၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
စစ်ကွင်းရွာ၊ စစ်ကွင်း (တောင်)
စစ်ကွင်းရွာ၊ စစ်ကွင်း (တောင်)
သာမိုဒိုင်းနမစ်
သာမိုဒိုင်းနမစ် (Thermodynamics) ဆိုသည်မှာ အရာဝတ္ထုများအကြား အပူပြောင်းလဲခြင်းကို လေ့လာသည့် ရူပဗေဒ ပညာရပ် တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အရာဝတ္ထုတို့၏ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ဂုဏ်သတ္တိတို့ကို ညွှန်ပြသော အပူချိန်၊ ဖိအား နှင့် ထုထည်အစရှိသော ကိန်းရှင်များကို ဆက်စပ်ပေးပြီး ထိုသို့ ဆက်စပ်ပေးသော သိပ္ပံပညာကို သာမိုဒိုင်းနမစ်ဟု ခေါ်ဆိုလေ့ ရှိသည်။
သမိုင်းကြောင်းအားဖြင့် ပြန်လည် ကြည့်ရှုမည်ဆိုလျှင် သာမိုဒိုင်းနမစ် စနစ်သည် အစောပိုင်း ရေနွေးငွေ့ အင်ဂျင်တို့၏ လုပ်ဆောင်ချက် ထိရောက်မှုစွမ်းရည် (Efficiency) ကို မြှင့်တင်ရန် အတွက် တီထွင်ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။
အခြေခံ သဘောတရား
သာမိုဒိုင်းနမစ်သည် စွမ်းအင်၊ စွမ်းအင်ပြောင်လဲမှုဖြစ်စဉ်၊ ဒြပ်တို့၏ ပြုမူချက်များနှင့်သက်ဆိုင်သည်။ အပူမှ အလုပ်သို့ ကူးပြောင်းခြင်း၊ စွမ်းအင်ပုံစံ တစ်မျိုးမှ တစ်မျိုးသို့ ကူပြောင်းခြင်း တို့ကို သာမိုးဒိုင်းနမစ် ဆိုင်ရာ ဥပဒေများက ထိန်းချုပ်ထားသည်။ ဒီဇိုင်းပြောင်လဲမှုများနှင့် စနစ်၏ဆောင်ရွက်ချက်များအတွက် သတင်းအချက်အလက်များကို ၎င်းသာမိုဒိုင်းနမစ်ပညာရပ်ကပေးသည်။ ၎င်းသည် မီးလောင်ကျွမ်းမှုစနစ်များ၊ အပူနှင့် နျူကလီးယား စွမ်းအင်စက်ရုံများ၊ အပူပန့်များ (Heat Pump) နှင့် အအေးပေးစက် (Air-conditioner/Refrigerator) ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကိူ ကူညီဖြေရှင်းပေးသည်။ သာမိုဒိုင်းနမစ်သည် ဒြပ်များ၏ ဂုဏ်သတ္တိတို့ အကြားဆက်စပ်မှုများကို ကြိုတင်ခွဲခြား သိမြင်နိုင်သည်။
ကပိုင် (မြောက်)ရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကုန်း
ကပိုင် (မြောက်)ရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကုန်း
ပုံနမ့်ရွာ၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်
ပုံနမ့်ရွာ (Pongnam)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ လွိုင်လင်ခရိုင်၊ မိုင်းကိုင်မြို့နယ်၊ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၄၄၃၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝမ်လုံကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၆၅ ဦး၊ မ ၉၉၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၆၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုင်းကိုင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
မိန်ဇိမ်ငှက်
မိန်ဇိမ်ငှက် (Esacus recurvirostris) သည် "ကာရာဒရီအီဖောမီး" မျိုးစဉ်တွင်လည်းကောင်း၊ "ဗူရင်နီဒီး"မျိုးရင်းတွင်လည်းကောင်း ပါဝင်၍ ပါဏဗေဒအလိုအားဖြင့် "အီစာကပ်ရီကာဗီရိုစတြစ်" ဟုခေါ်သည်။ မိန်ဇိမ်ငှက်သည် အလွန် မြင်ရခဲသော ငှက်မျိုးဖြစ်၍ လူသိနည်းသည်။ ကိုယ်အလျား ၂ဝ လက်မ ရှိသည်။ နှုတ်သီးထိပ်သည် အပေါ်သို့ ကောက်မသွားဘဲ ဖြောင့်တန်း၍ နေသည်။ ခြေတံရှည်၍ ခြေချောင်း ၃ ချောင်းရှိပြီးလျှင် ကြီးသော မျက်စိများရှိသည်။ မိန်ဇိမ်ငှက်သည် ကျယ်လောင် စူးရှသော အသံဖြင့် အော်တတ်သည်။ သို့ရာတွင် သွားရောက်နှောင့်ရှက်လျှင် မြွေတွန်သကဲ့သို့ အော်သည်။ သားပေါက်ချိန်၌ ညဉ့်အခါ မိန်ဇိမ်ငှက် အော်သံကို တစ်ခါတစ်ရံ ကြားရသည်။
မိန်ဇိမ်ငှက်များသည် ပင်လယ် သဲသောင်ပြင်နှင့် ကျောက်တန်းများ၊ မြစ်ကြီးများ၏ သဲကမ်းပါးများတွင် ကျက်စားသည်။ သဲသက်သက်ထက် ရွှံ့၊ ကျောက်ခဲကလေးများနှင့် အပင်ကလေးများ ရှိသည့် နေရာကို ပိုမိုနှစ်သက်ကြသည်။ သားပေါက်ချိန်မှတစ်ပါး အခြားအချိန်များ၌ ဝပ်၍မနေတတ်ချေ။ လူအနားကပ်လာသော်လည်း မပြေးဘဲ စိမ်းဖျော့ဖျော့ခြေတံရှည်ကြီးများဖြင့် ရပ်ကြည့်နေတတ်ကြသည်။ မိုးရာသီနှင့် ဆောင်းရာသီများတွင် ၁၂ ကောင်မှ အကောင် ၂ဝ ထိ အုပ်ဖွဲ့၍ အစာရှာထွက်ကြသည်။ မြစ်ရေကြီးသည့်အခါ မိန်ဇိမ်ငှက်အုပ်များသည် ရေကြီးမှတ်ပေါ်တွင်ပေါက်သော မြက်ခင်းပြင်များ၌ သွားလာ ကျက်စားနေသည်ကိုတွေ့ရသည်။
အရှေ့တောင်အာရှ ကျွန်းဆွယ်နှင့် ဩစတြေးလျကျွန်းတွင် မိန်ဇိမ်ငှက်ကို တွေ့ရသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြိတ်ကျွန်းစု၊ ဧရာဝတီမြစ်တစ်လျှောက်၌ မြစ်ဆုံမှ ဟင်္သာတမြို့အထိ ၊ မိုးကောင်းနှင့် ရွှေလီမြစ်များ ၊ ပုသိမ်ဖက်ရှိ ပင်လယ်ကမ်းရိုးတန်းနှင့် စစ်တောင်းနှင့် စစ်တောင်းမြစ်ဝများတွင် တွေ့ရလေသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:စင်ရော်၊ ရေညှောင့်ကောင်နှင့် အလားတူငှက်များ ကဏ္ဍ:အရှေ့တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ ကဏ္ဍ:တောင်အာရှတွင် တွေ့ရှိရသော ငှက်များ
အညာတန်းရွာ၊ ကိုင်းချောင်း
အညာတန်းရွာ၊ ကိုင်းချောင်း
ကျိန္တလီမြို့
ကျိန္တလီမြို့သည် မြန်မာနိုင်ငံ၊ ရခိုင်ပြည်နယ်၊ သံတွဲခရိုင်၊ ဂွမြို့နယ်တွင် ပါဝင်သည့် မြို့နယ်ခွဲအဆင့်ရှိ မြို့တစ်မြို့ဖြစ်သည်။
အုပ်ရှစ်ကုန်းရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကုန်း
အုပ်ရှစ်ကုန်းရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကုန်း
အောက်ညဉ့်ရွာ၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်
အောက်ညဉ့်ရွာ (Auknyint)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ညောင်ဦးခရိုင်၊ ညောင်ဦးမြို့နယ်၊ အောက်ညဉ့်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၂၃၈၉ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ အောက်ညဉ့်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၀၉၄ ဦး၊ မ ၁၂၃၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၃၃၁ ဦးနေထိုင်သည်။
သာယာကုန်းရခိုင်ရွာ၊ သင်းဂနက်
သာယာကုန်းရခိုင်ရွာ၊ သင်းဂနက်
အင်ကြီးနားရွာ၊ ဂုံးချိန်
အင်ကြီးနားရွာ၊ ဂုံးချိန်
ကျုံကဇင်းရွာ၊ ဆင်လမ်းကြီး
ကျုံကဇင်းရွာ၊ ဆင်လမ်းကြီး
ရွက်လှေ
ရွက်လှေ ဆိုသည်မှာ အပန်းဖြေရန် အတွက် ရည်ရွယ် ဆောက်လုပ်ထားသော လှေသင်္ဘော တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ် အခေါ်အဝေါ် ယာ့ချ် (yacht) သည် ဒတ်ချ်ဘာသာစကား ဂျာ့ချ် (Jacht) မှ ဆင်းသက်လာခြင်းဖြစ်ပြီး လိုက်လံဖမ်းဆီးရန်ဟု အဓိပ္ပာယ်ရသည်။ ထိုစကားလုံး၏ နဂိုမူလ သတ်မှတ်ချက်မှာ ဒတ်ချ်ရေတပ်မှ ပင်လယ်ဓားပြ များ နှင့် ၎င်းတို့၏ ရေပိုင်နက် အတွင်းသို့ ကျူးကျော်ဝင်ရောက်လာသူများကို လိုက်လံဖမ်းဆီးရန် အတွက် အသုံးပြုသော လျင်မြန်ပေါ့ပါးသော ရွက်လှေသင်္ဘော တစ်မျိုးကို ခေါ်ဆိုခြင်း ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလန်မှ ချားလ်စ် ၂ ဘုရင်က ဟော်လန်မှ အင်္ဂလန်သို့ ပြန်ရန်အတွက် ရွေးချယ်ခဲ့သည် အခါတွင် ရွက်လှေသည် အရေးကြီး ပုဂ္ဂိုလ်များကို သယ်ဆောင်ရာ ယာဉ်တစ်မျိုး ဖြစ်လာခဲ့သည်။
ဆည်ချောင်းရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
ဆည်ချောင်းရွာ (Sechaung)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ဆည်ချောင်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၂၂၀ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကနော့အဲလဖရက်
ခေတ်ပြိုင်ဥရောပ၊ လက်တင်အမေရိက စာပေများမှ အကောင်းဆုံးလက်ရာများကို လည်းကောင်း၊ အမေရိကန်စာပေမှ လက်ရွေးစင် လက်ရာများကို လည်းကောင်း စာဖတ် ဝါသနာအိုးများအတွက် ၆၉ နှစ်တာမျှ တွင်တွင်ကျယ်ကျယ် ပုံနှိပ်ထုတ်ဝေပေးခဲ့သူ အဲလဖရက်ကနော့ကို ၁၈၉၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၂ ရက်နေ့တွင် နယူးယောက်မြို့၌ မွေးဖွားသည်။ ကနော့သည် ငယ်စဉ်က မက္ကင်ဇီကျောင်းနှင့် ကိုလံဗီယာကောလိပ်တို့၌ ပညာဆည်းပူးခဲ့ရာ ၁၉၁၂ ခုနှစ်တွင် ဝိဇ္ဖာဘွဲ့ရသည်။
ကနော့သည် ဘွဲ့ရပြီး သုံးနှစ်အကြာတွင် စာအုပ်ထုတ်ဝေ ရေးလုပ်ငန်းကို အစပျိုးသည်။ ကနဦးထုတ် စာအုပ်များ၏ အဖွင့်စာမျက်နှာတွင် ရုရှားဝံပုလွေလိုက် ခွေးကြီး၏ ပုံကို အလှဆင် အထိမ်းအမှတ် တံဆိပ်အဖြစ် ရိုက်နှိပ်၍ ထုတ်ဝေ ခဲ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ကနော့သည် စာရေးဆရာသစ်များ စာပေ လောကတွင် ခြေကုပ်ရစေရန်လည်းကောင်း၊ စာပေဆုများ ဆွတ်ခူးသည်အထိ လက်ရည်ပြနိုင်စေရန် လည်းကောင်း မြေတောင်မြှောက်၍ လမ်းဖွင့်ပေးရာတွင် အမြော်အမြင် ကြီးမားသည့်အပြင် စာအုပ်ဒီဇိုင်းနှင့် စီစဉ်ပုံနည်း စနစ်များ အဆင့်အတန်း မြင့်မားစေရန် စီမံရာတွင်လည်း အရည်အချင်း ထက်မြက်သူ ဖြစ်သည်။ ကနော့သည် အစပိုင်းတွင် ရုရှားလူမျိုး စာရေးဆရာများကို ဦးစားပေး စင်တင်ပေးခဲ့သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင်မူ ဂျာမန်စာရေးဆရာ သောမတ်မန်း (၁၈၇၅- ၁၉၅၅)၊ အမေရိကန်ဖွား အင်္ဂလိပ်ကဗျာဆရာနှင့် ဝေဖန်ရေး ဆရာ တီအက်စ် အဲလိယော့ (၁၈၈၈-၁၉၆၅)၊ ပြင်သစ်ဝတ္ထု ရေးဆရာ အန်ဒရေ ဂီဒီ (၁၈၆၉-၁၉၅၁)၊ အင်္ဂလိပ်ကဗျာ ဆရာနှင့် ဝထ္တုရေးဆရာ ဒေးဗစ်ဟားဗက်လောရင့် (၁၈၈၅- ၁၉၃ဝ)၊ ဩစတြီးယန်းဝတ္ထုရေးဆရာ ဖရန့်ကတ်ဖကား (၁၈၈၃-၁၉၂၄) စသည့် အခြားဥရောပစာဆိုများ၏ လက်ရာ များကိုပါ အလေးထား ထုတ်ဝေခဲ့သည်။ အမေရိကန်စာဆို များဖြစ်ကြသော ဝထ္တုရေးဆရာ ဝီလာကတ်သား (၁၈၇၃- ၁၉၄၇)၊ သရော်စာနှင့် အက်ဆေးရေးသူ ဟင်နရီ လူဝီမင့်ကင်း (၁၈၈ဝ-၁၉၅၆)၊ စာနယ်ဇင်းသမား ဂျွန် ဟာဆေး (၁၉၁၄-) နှင့် သမိုင်းပညာရှင် ဆင်မြူယယ် အဲလီယော့ မောရစ်ဆင် (၁၈၈၇-၁၉၇၆)တို့၏ လက်ရာများကိုလည်း စင်တင်ပေး ခဲ့သည်။
ကနော့သည် ကိုလံဗီယာ တက္ကသိုလ်၏ အယ်လက်ဇန္ဒား ဟာမီလတန် ဂုဏ်ထူးဆောင်တံဆိပ် (၁၉၆၆)၊ အမေရိကန် သမိုင်းပညာရှင်များအသင်း၏ ဖရန်စစ်ပတ်ကမင်ငွေတံဆိပ်ဆု (၁၉၇၄)၊ ဒရက်ဆဲ တက္ကသိုလ်၏ ပြောင်မြောက်သော စွမ်းဆောင်ရည်ဆု (၁၉၇၅) စသည့် ဂုဏ်ထူးဆောင်ဆုများ အမြောက်အမြား ရရှိသည့်ပြင် ယေးတက္ကသိုလ်၊ ကိုလံဗီယာ တက္ကသိုလ် စသည့်တက္ကသိုလ်များမှ ဂုဏ်ထူးဆောင် ပါရဂူဘွဲ့ များကိုလည်း ရရှိသည်။
ကုလားကုန်းရွာ၊ သူဌေးကုန်း
ကုလားကုန်းရွာ(Kularkone)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မိုးညှင်းခရိုင်၊ မိုးကောင်းမြို့နယ်၊ သူဌေးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၇၅၇ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သူဌေးကုန်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၁၈၄၃ ဦး၊ မ ၁၅၈၇ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၃၀ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မိုးကောင်းမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သမိန်ဒွတ်ရွာ၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်
သမိန်ဒွတ်ရွာ(Thameindut)သည် ကရင်ပြည်နယ်၊ ကော့ကရိတ်ခရိုင်၊ ကော့ကရိတ်မြို့နယ်၊ သမိန်ဒွတ်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၀၅၄၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သမိန်ဒွတ်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် အိမ်ခြေပေါင်း ၇၅၂ အိမ် ရှိကာ၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၃၄၈၈ ဦး နေထိုင်သည်။ အဘယလာဘသိဒ္ဓိစေတီကို တည်ထားကိုးကွယ်သည်။ စိမ့်စမ်းကို အိမ်ခြေ ၁၂၉ အိမ်က အသုံးပြုသည်။ ကော့ကရိတ်မြို့နယ် မြစိမ်းရောင်ကျေးရွာစီမံကိန်း ၃၉ ရွာတွင် ပါဝင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ကော့ကရိတ်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သန်းပိုင် (ဘောလုံးသမား)
သန်းပိုင်(၆ ဒီဇင်ဘာ ၁၉၉၆)သည် မြန်မာ့လက်ရွေးစင် ရှေ့တန်းတိုက်စစ်မှူးတစ်ယောက် ဖြစ်သည့်အပြင် ထိုင်းလိဂ် ၂ တွင် ချင်းမိုင်ယူနိုက်တက်ကလပ်အသင်း၏ ရှေ့တန်းတိုက်စစ်မှူးအဖြစ် ကစားနေသော မြန်မာပရော်ဖက်ရှင်နယ် ဘောလုံးသမားဖြစ်သည်။ သူသည် ယခင်က ၂၀၂၂-၂၀၂၃ ဘောလုံးရာသီအတွက် ထိုင်းလိဂ် ၃ တွင် ကန်ချနပူရီစီးတီးအတွက် ရှေ့တန်းအဖြစ် ကစားခဲ့သော မြန်မာပရော်ဖက်ရှင်နယ် ကြေးစားဘောလုံးသမားဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ အာရှလူငယ် ယူ-၁၉ ချန်ပီယံရှစ်ပြိုင်ပွဲ ကွာတားဖိုင်နယ်ပွဲတွင် သူ၏ တစ်လုံးတည်းသော အနိုင်ဂိုးဖြင့် မြန်မာ အမျိုးသား အသက် ၂၀ နှစ်အောက် ဘောလုံးအသင်း အား 2015 FIFA U-20 World Cup သို့ တက်လှမ်းနိုင်စေခဲ့သည်။ ဒါဟာ မြန်မာသမိုင်းတွင် မြန်မာအသင်းအား ပထမဆုံးအကြိမ် လူငယ် ကမ္ဘာဖလားပြိုင်ပွဲသို့ ဝင်ရောက်နိုင်စေခဲ့ခြင်းဖြစ်သည်။.
ငယ်ဘဝ
သန်းပိုင်ကို ရှမ်းပြည်နယ်၊ သီပေါမြို့တွင် မွေးဖွားခဲ့ပြီး ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်လူငယ်အသင်းတွင် စတင်ကစားခဲ့ပြီး ဘောလုံးအားကစားလောကသို့ စတင်အခြေချခဲ့သည်။
သန်းပိုင်၏အမည်ပြောင်မှာ ရှမ်းကြီးဖြစ်သည်။
ကစားသမားဘဝ
၂၉ နိုဝင်ဘာ ၂၀၁၄ တွင် ဆူဇူကီးဖလားပြိုင်ပွဲတွင် ထိုင်းအသင်းနှင့် ကစားသောပွဲတွင် ကျော်ဇေယျာဝင်းအစား လူစားလဲကစားရာမှစ၍ ပထမဆုံးအကြိမ် နိုင်ငံအတွက် စတင်ကစားခဲ့သည်။
သန်းပိုင်သည် ရန်ကုန်ယူနိုက်တက်အတွက် သူ၏ ပထမဆုံးဂိုးကို ၂၀၁၅ မြန်မာ နေရှင်နယ် လိဂ် ဒုတိယအကျော့ပွဲစဉ်၌ ဇွဲကပင်ယူနိုက်တက်နှင့် ၂-၂ သရေကျသောပွဲတွင် သွင်းယူပေးခဲ့သည်။
ကုဏ္ဍကကုစ္ဆိသိန္ဓဝဇာတ်
တိကနိပါတ် - ၁။ သင်္ကပ္ပဝဂ် -(၂၅၄) ကုဏ္ဍကကုစ္ဆိသိန္ဓဝဇာတ်။ ။ ဆင်းရဲသော အမယ်အိုထံ၌ ဆန်ကွဲကျိုးနှင့် မြက်ကြွင်းစား၍ ကျေးဇူးဆပ်ခဲ့ပြီး၊ ချမ်းသာသူထံတွင် မွန်မြတ်သော အစာကိုရမှ စားလျက် ဧကရာဇ်မင်းအဖြစ်ရောက်အောင် ကျေးဇူးဆပ်သော သိန္ဓောမြင်း အကြောင်း။
သူဆင်းရဲအိုမ အရှင်သာရိပုတ္တရာရ
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် တစ်ရံသောအခါ မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်းတော်၌ ဝါဆိုတော်မူပြီးလျှင် ဒေသစာရီ ကြွချီတော်မူ၍ တစ်ဖန်ပြန်လာသည်ရှိသော် ဒါယကာတို့သည် အာဂန္တုကဘတ်ကို ပြုမည်ဟု ဘုရားအမှူရှိသော သံဃာအား အလှူကြိးကို ပေးကုန်၏။
ကျောင်းတော်၌ ဓမ္မဃောသက ရဟန်းတစ်ပါးကို ထား၏။ ထိုရဟန်းသည် ဒါယကာတို့ အလိုရှိတိုင်းသော ရဟန်းတို့ကို ဝေငှ၍ပေး၏။ ထိုအခါ ဆင်းရဲနွမ်းပါးလှသော မိန်းမအိုတစ်ယောက်သည် တစ်ပါးစာဆွမ်းကို စီရင်၍ မိမိအတွက် သံဃာမရသဖြင့် ဓမ္မဃောသက ရဟန်းထံသို့ သွားပြီးလျှင် “အရှင်ဘုရား ... အကျွန်ုပ်အတွက် ရဟန်းတစ်ပါးပေးပါ” ဟု လျှောက်၏။ ထိုဓမ္မဃောသက ရဟန်းသည် - “ဒါယိကာမကြီး ... ရဟန်းတို့ကုန်ခဲ့ပြီ၊ အရှင်သာရိပုတ္တရာ ကျောင်းတော်မှာ ရှိသေးသည်။ သွား၍လှူဒါန်းချေ”ဟု စေလွှတ်လိုက်၏။
ဆင်းရဲသူမအလှူ ဝိုင်းဝန်းကူ
မိန်းမအိုလည်း နှစ်သက်သောစိတ် ရှိသည်ဖြစ်၍ ဇေတဝန်ကျောင်းတော်တံခါးမုခ်သို့ သွား၍ ရပ်နေခိုက် အရှင်သာရိပုတ္တရာ ကြွလာသောအခါ ရှိခိုး၍ လက်မှ သပိတ်ကိုယူကာ အိမ်သို့ပင့်ဆောင်ကာ မြတ်သောနေရာတွင် သီတင်းသုံးစေ၏။
ထိုအကြောင်းကို ကောလသမင်းကြီး ကြားတော်မူလျှင် မိန်းမအိုအား ဤအဝတ်ကိုဝတ်၍ ဤအသပြာ တစ်ထောင်ဖြင့် ဝယ်ခြမ်းကာ မွန်မြတ်သော ဘောဇဉ်ဖြင့် အရှင်ကို လုပ်ကျွေးပါဟု မှားပြီးလျှင် အဝတ်ပုဆိုးနှင့် အသပြာတစ်ထောင်ကို ပို့စေ၏။ ထိုအတူ မဟာအနာထပိဏ်၊ စူဠအနာထပိဏ် ဝိသာခါတို့လည်း အသီးအသီး အသပြာတို့ကို ပို့စေကုန်၏။ တစ်ပါးသောသူတို့လည်း မိမိတို့အစွမ်းရှိသလောက် တစ်ရာတန်သည်၊ နှစ်ရာတန်သည်တို့ကို ပို့ကြကုန်၏။ ဤသို့လျှင် မိန်းမအိုအား တစ်ရက်ချင်းဖြင့်လျှင် အသပြာ တစ်သိန်းကို ရလေ၏။
ရှေးအခါသနှစ် ခိုကိုးရာဖြစ်
ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင် ငါ့ရှင်တို့ ရှင်သာရိပုတ္တရာသည် အိုမင်းပြီးသော အိမ်ရှင်မအား ဆင်းရဲမှလွတ်စေ၏။ ထိုမိန်းမအို ကပ်လှူသော ယာဂုဘောဇဉ်ကို မရွံမရှာ ဘုဉ်းပေးတော်မူ၏ဟု အရှင်သာရိပုတ္တရာ၏ ဂုဏ်ကျေးဇူးကို ချီးကျူးပြောဆိုနေခိုက် မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ ထိုအကြောင်းကို သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ရှင်သာရိပုတ္တရာသည် ယခုအခါ၌သာ ထိုမိန်းမအို၏ ကိုးကွယ်ရာဖြစ်သည်မဟုတ် ရှေးအခါ၌လည်း ဖြစ်ဖူးပြီ၊ ယခုအခါ၌သာ ထိုမိန်းမအို ပေးအပ်သော အစာအာဟာရကို မရွံမရှာစားသည်မဟုတ် ရှေးအခါ၌လည်း စားဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါအတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
အမယ်အိုအိမ်ဝင်း တည်းခိုခြင်း
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဥတ္တရာပထမြင်းကုန်သည်မျိုး၌ ဖြစ်လေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ဥတ္တရာပထဇနပုဒ်မှ မြင်းကုန်သည်ငါးရာတို့သည် မြင်းတို့ကို ဆောင်ယူကာ ဗာရာဏသီပြည်သို့ သွားကြကုန်၏။ မြင်းကုန်သည် တစ်ယောက်သည် မြင်းငါးရာတို့ကို ယူဆောင်လျက် ဗာရာဏသီပြည်သို့ သွားလေ၏။ ခရီးအကြားတွင် ဗာရာဏသီပြည်နှင့် မနီးမဝေးသော အရပ်၌ နိဂုံးရွာတစ်ခု ရှိလေ၏။
ထိုနိဂုံးရွာဝယ် ရှေးသောအခါ စည်းစိမ်ဥစ္စာ များစွာ ကြွယ်ဝသော သူဌေးကြီးတစ်ဦး ရှိခဲ့ဖူး၏။ ထိုသူဌေးကြီး၏ နေရာအိမ်သည် အလွန်ကြီးကျယ်၏။ အမျိုးမူကား အစဉ်သဖြင့် ပျက်စီးဆုံးပါးခြင်းသို့ ရောက်ခဲ့သဖြင့် ထိုအိမ်ကြီးတွင် မိန်းမအိုတစ်ယောက်သာ ကြွင်းကျန်လေ၏။ ထိုအခါ မြင်းကုန်သည်သည် ထိုနိဂုံးသို့ရောက်လျှင် ထိုမိန်းမအိုနေ အိမ်ကြီးကို အဖိုးအဖပေးပါမည်ဆိုကာ မြင်းတို့ကို သင့်တင့်လျောက်ပတ်သော အရပ်၌ ထား၍ ခေတ္တတည်းခိုနေထိုင်လေ၏။
မြင်းငယ်ကလေး အိမ်ခပေး
ထိုနေ့၌ပင် အာဇာနည်မြင်းမ တစ်ကောင်သည် အာဇာနည်မြင်းငယ်ကို ဖွားမြင်လေ၏။ မြင်းကုန်သည်လည်း နှစ်ရက်၊ သုံးရက်နေ၍ မြင်းတို့ကို အားယူစေပြီးလျှင် မင်းကြီးကို ဖူးမြင်မည်ဟု ပြောဆိုကာ မြင်းတို့ကိုယူ၍ သွားလေ၏။ ထိုအခါမိန်းမအိုသည် အိမ်၌နေသော အဖိုးအခကို ပေးပါဟု တောင်း၏။ မြင်းကုန်သည်သည် ကောင်းပြီ ပေးပါမည်ဟု ဆိုလတ်သော် မိန်းမအိုသည် “အမောင် .... အဖိုးအခ ပေးမည်ဆိုလျှင် ယမန့်ကေ မွေးဖွားသော မြင်းငယ်ကိုသာ ပေးပါ” ဟု တောင်း၏။ မြင်းကုန်သည်လည်း ကောင်းပြီဟု ဆိုကာ မြင်းငယ်ကို ပေးခဲ့၍သွားလေ၏။ မိန်းမအိုလည်း ထိုမြင်းငယ်ကို သားကဲ့သို့ ချစ်ခင်လှသဖြင့် - နေ့စဉ် ဆန်ကွဲထမင်းချိုးနှင့် စားငုတ်မြတ်တို့ကို ကျွေး၍ မွေးမြူလေ၏။
မြင်းတွေရှောင်ကွင်း သိန္ဓောမြင်း
နောက်အခါ ဘုရားလောင်း မြင်းကုန်သည်သည် မြင်းငါးရာတို့ကို ယူ၍ ဗာရာဏသီပြည်သို့ လာသည်ရှိသော် ထိုမိန်းမအို၌ပင် တည်းခိုလေ၏။ သိန္ဓောမြင်းငယ် နေရာအရပ်မှ အနံ့ကိုရ၍ မြင်းငါးရာတို့တွင် မြင်းတစ်ကောင်မျှ အိမ်သို့ မဝင်ဝံ့ချေ။ ထိုအခါ မြင်းကုန်သည်သည် မိန်းမအိုအား - “မိခင် ...ဤအိမ်မှာ မြင်းရှိသလော” ဟု မေးလေ၏။ “အမောင် ... တခြားမြင်းမရှိပါ၊ ငါသားပြု၍ ကျွေးမွေးထားသော မြင်းငယ်တစ်ကောင် ရှိပါသည်” ဟု ပြောလေလျှင် “မိခင် ... ထိုမြင်းငယ် ဘယ်သွားသနည်း” ဟု မေးပြန်ရာ “အမောင် .... အစာစားရန်သွားသည်၊ ညနေချမ်းအခါ ပြန်လာလိမ့်မည်” ဟု ပြောလေ၏။
မြင်းကုန်သည်လည်း ထိုမြင်းငယ်လာခြင်းကို ရှုမျှော်ကာ မြင်းတို့ကို အိမ်ပြင်၌ထား၍ နေလေ၏။ သိန္ဓောမြင်းငယ်သည် ကျက်စားရာအရပ်မှ ညနေချမ်းအခါ အိမ်သို့ပြန်လာ၏။ မြင်းကုန်သည်မြင်၍ လက္ခဏာတို့ကို ကြည့်ရှုဆင်ခြင်လတ်သော် ဤမြင်းငယ်ကား သိန္ဓောမြင်းတည်း၊ အဖိုးမဖြတ်နိုင်အောင် ထိုက်တန်သော မြင်းငယ်ဖြစ်ကြောင်းကိုသိ၍ မိန်းမအိုအား အဖိုးပေး၍ ဤမြင်းငယ်ကို ယူရန်သင့်၏ဟု ကြံစည်လေ၏။ သိန္ဓောမြင်းငယ်လည်း မိမိနေရာသို့ ဝင်၍နေ၏။ ထိုခဏ၌ မြင်တို့သည် အိမ်သို့မဝင်ဝံ့ကြကုန်။
သိန္ဓောမြင်းမြတ် ကျေးဇူးဆပ်
မြင်းကုန်သည်လည်း နှစ်ရက်၊ သုံးရက်နေ၍ မြင်းတို့ကို အားယူစေပြီးလျှင် သွားမည်ဟု ပြင်ဆင်လတ်သော် “မိခင် .... မြင်းငယ်ကိုရောင်းပါ” ဟု ပြော၏။ “အမောင် ... အဘယ်သို့ဆိုသနည်း၊ သားကိုရောင်းစားသော မိန်းမမည်သည်ရှိသလော” ဟု ပြော၏။ “မိခင် .... ဤမြင်းငယ်ကို ဘယ်အစာကိုကျွေး၍ မွေးမြူသနည်း” ဟု မေးပြန်၏။ “အမောင် .... ဆန်ကွဲထမင်းချိုး စားငုတ်မြက်တို့ကို ကျွေး၍ မွေးမြူပါသည်” ဟု ပြောပြန်၏။ “မိခင် ... အကျွန်ုပ်ဤမြင်းငယ်ကိုရလျှင် ထမင်းကိုစားစေ၍ နေရာအထက်၌ ပုဆိုး ဗိတာန်ကြက်ပြီး အင်းပျဉ်ပေါ်၌ ထားပါမည်” ဟု ပြော၏။ “အမောင် ... ဤလိုပြုစုလျှင် ငါ့သား ချမ်းသာကိုခံစားရလတ္တံ့၊ ယူ၍သွားပါ” ဟု ခွင့်ပြုလေ၏။
ထိုအခါ မြင်းကုန်သည်သည် သိန္ဓောမြင်းငယ်၏ - ခြေလေးချောင်း၊ အမြီးရင်း၊ ခံတွင်းတို့၌ တစ်ထောင်စီအားဖြင့် အသပြာခြောက်ထောင်ထား၍ မိန်းမအိုကို အဝတ်သစ်တို့ကို ဝတ်စေ၍ မြင်းငယ်၏ ရှေ့မှာ ရပ်စေ၏။ သိန္ဓောမြင်းငယ်သည် အမိ မိန်းမအိုကိုကြည့်လျက် မျက်ရည်ကျလေ၏။ မိန်းမအိုလည်း သိန္ဓောမြင်းငယ်၏ ကျောကို သုံးသပ်၍ “ချစ်သား ... ငါ့မှာ သားမွေးကျိုးကိုရပေပြီ၊ လိုက်သွားပါ” ဆို၍ ပေးလိုက်၏။ သိန္ဓောမင်းငယ်လည်း မြင်းကုန်သည်နောက်သို့ လိုက်လေ၏။
ယုတ်ညံ့သော အစာကို မစားလို
မြင်းကုန်သည်သည် သိန္ဓောမြင်းငယ်၏ ထမင်းကိုစီရင်ပြီးလျှင် ဤ သိန္ဓောမြင်းငယ်ငည် မိမိကိုယ် အစွမ်းကို သိသလော၊ မသိသလော စုံစမ်းမည်ဟု စားကျင်း၌ ဆန်ကွဲယာဂုကို လောင်း၍ပေးလေ၏။ သိန္ဓောမြင်းငယ်သည် ဘောဇဉ်ကိုလည်း ငါမစားလို၊ ယာဂုကိုလည်း မသောက်လိုဟု ပြောလေ၏။ မြင်းကုန်သည်သည် သိန္ဓောမြင်းငယ်အား -
“မြတ်သော ကုန်သည်ကြီး ... အမျိုးဇာတ်အားဖြင့် လည်းကောင်း၊ အကျင့်အားဖြင့် လည်းကောင်း လိုက်လျောအောင် ကျွေးမွေးရမည့် အစာအာဟာရကို မသိသောသူ၏ ထံမှာ - စင်စစ် စားကျင်းမြက်နှင့် ဆန်ကွဲထမင်းချိုးကိုသာ စားပေ၏။
ဤမြင်းကား သိန္ဓောမြင်း မြင်းမြတ်တည်းဟု သင်သည် ငါ၏အမျိုးဇာတ် အကျင့်ကိုသိ၏၊ အစွမ်းကိုသိသော ငါသည်၊ အစွမ်းကိုသိသော သင့်ထံမှာ ဆန်ကွဲယာဂုကို မစားနိုင်၊ သင် ဆန်ကွဲယာဂုကို စားစေလိုသဖြင့် အသပြာ ခြောက်ထောင်ပေးကာ ငါ့ကိုဝယ်သူသည်မဟုတ်” – ဟု - ပြောဆိုလေ၏။ မြင်းကုန်သည်သည် ထိုစကားကို ကြားလျှင် “မြင်းငယ် .... သင့်ကိုစုံစမ်းလိုသဖြင့် ဆန်ကွဲယာဂုကို ကျွေးပါသည်။ အမျက်မထွက်ပါလင့်” ဟု ဖျောင်းဖျပြောဆိုကာ ကောင်းသောဘောဇဉ်ကို ကျွေးလေ၏။
သိန္ဓောစွမ်းပြ ကြည့်ရှုကြ
မင်းရင်ပြင်သို့ရောက်လျှင် တစ်ခုသောအရပ်၌ မြင်းငါးရာတို့ကိုထား၍ သိန္ဓောမြင်းငယ်ကို တစ်ခုသောအရပ်၌ ဆန်းကြယ်သော တင်းတိမ်ကို ကာရံလျက် အောက်က အခင်းခင်းပြီးလျှင် အထက်က ပုဆိုးဗိတာန်ကြက်ကာ ကောင်းစွာထားလေ၏။
မင်းကြီးလာလတ်၍ မြင်းလျှင် “အချင်း - ကုန်သည် ... ဤမြင်းကို အဘယ်ကြောင့် သီးသန့်ထားသနည်း” ဟု မေး၏။ “အရှင်မင်းကြီး ... ဤမြင်းကား သိန္ဓောမြင်းတည်း၊ မြင်းတို့တွင် ထူးခြားမြင့်မြတ်သော မြင်းဖြစ်ပါသည်” ဟု လျှောက်၏။ “အချင်း ... ဤမြင်း၏ လျင်မြန်ခြင်းကို ကြည့်ရှုလိုသည်” ဟု ပြောလေ၏။ ထိုအခါ မြင်းကုန်သည်သည် “မင်းကြီး ... ကြည့်ရှုတော်မူပါ” ဟု လျှောက်ထား၍ မြင်းကို ကကြိုးတန်ဆာဆင်၍ စီးနင်းပြီးလျှင် - လူတို့ကို ဖယ်ရှားစေ၍ မင်းရင်ပြင်တွင် စိုင်းလေ၏။ မင်းရင်ပြင်တစ်ခုလုံး မြင်းအစဉ်ဖြင့် ခြံရံ၍ ထားသကဲ့သို့ ထင်ရ၏။
ကြာရွက်ပေါ်ဖျား သိန္ဓောသွား
မြင်းကုန်သည်သည် ခေတ္တနားကာ တစ်ဖန်လွှတ်ပြန်၏။ အလွန်လျင်မြင်လှသဖြင့် တစ်စုံတစ်ယောက်မျှ မြင်းကို မမြင်ရချေ။ တစ်ဖန် အဝတ်နီကိုပတ်ပြီးလျှင် လွှတ်ပြန်၏။ အဝတ်နီိကိုသာ မြင်ရ၏။ နောက်တစ်ဖန် မြို့တွင်းရှိ ဥယျာဉ်ရေကန်၌ လွှတ်ပြန်၏။ ရေကန်ပေါ်တွင် ပြေးသော သိန္ဓောမြင်း၏ ခွာဖျားတို့သည် ရေမစိုကုန်၊ ပဒုမ္မာကြာရွက်တို့ အပေါ်၌ ပြေးသည်ရှိသော် တစ်ခုသော ပဒုမ္မာကြာရွက်မျှကိုလည်း ရေ၌မနစ်စေ။
ဤသို့ မြင်း၏ပြည့်စုံခြင်းကို ပြပြီးလျှင် မြင်းပေါ်မှ ဆင်းသက်၍ လက်ခုပ်တီးကာ လက်ဝါးပြင်ကို ဖြန့်၍ ပြလေ၏။ မြင်းငယ်သည် လာလတ်၍ ခြေလေးချောင်းတို့ကို တပေါင်းတည်းစုကာ လက်ဝါးပြင်၌ ရပ်လေ၏။ ထိုအခါ မြင်းကုန်သည်သည် “မြတ်သောမင်းကြီး ... အလုံးစုံသော အခြင်းအရာဖြင့် လျင်မြန်ခြင်းကို ပြသည်ရှိသော် သမုဒ္ဒရာ အဆုံးရှိသော တိုင်းပြည်သည် လျင်မြန်ခြင်း အဟုန်ကို ချထားခြင်းငှာ မလောက်နိုင်ရာ” ဟု လျှောက်ထားလေ၏။
သိန္ဓောတန်ခိုး ကျွန်းလုံးစိုး
မင်းကြီးလည်း မြင်းငယ်၏ လျင်မြန်ခြင်းကို မြင်ရ၍ အလွန်နှစ်သက် အားရတော်မူသဖြင့် မြင်းကုန်သည်အား တိုင်းပြည်ကို တစ်ဝက်ပေး၍ မင်းကိုယူလေ၏။ သိန္ဓောမြင်းငယ်ကိုလည်း အဘိသိက်သွန်းကာ မင်္ဂလာမြင်း ပြုလေ၏။ များစွာသော ပူဇော်သက္ကာရကိုလည်း ပြုလေ၏။ တန်ဆာဆင်အပ်သော နေရာတိုက်ခန်းကဲ့သို့ မြင်းတော်၏ နေရာကို ပြု၏။ နံ့သာမျိုးလေးပါးဖြင့် မြေကိုလိမ်းကျံ၍ ထား၏။ အထက်က ရွှေကြယ်စီသော ဗိတာန်ကိုကြက်၏။ ထက်ဝန်းကျင်မှ ဆန်းကြယ်သော တင်းတိမ်ကို ကာရံ၏။ နံ့သာပန်းဆိုင်းတို့ကို ဆွဲ၍ထား၏။ အမြဲ နံ့သာ ဆီမီး ညှိထွန်း၏။ ကျင်းကြီးကျင်ငယ် စွန့်ရာ၌ ရွှေအိုးကိုခံ၍ ထား၏။ နေ့စဉ် မင်းကြီး သုံးဆောင်သော ဘောဇဉ်ကိုစားစေ၏။
မင်းကြီးသည် မင်္ဂလာမြင်းတော်ကို ရသောနေ့မှစ၍ ဇမ္ဗူဒိပ်ကျွန်းလုံး၌ မင်းအဖြစ်သည် မင်းကြီးထံသို့ ရောက်လာ၏။ မင်းကြီးသည် ပညာရှိမြင်းကုန်သည် အဆုံးအမ၌တည်၍ ကုသိုလ်ကောင်းမှုကိုပြုကာ သေလွန်သည့်အဆုံး၌ နတ်ပြည်သို့လားရ၏။
ဤဒေသနာတော်ကိုဆောင်၍ သစ္စာကိုပြသည့်အဆုံး၌ များစွာကုန်သော ရဟန်းတို့သည် သောတာပန်၊ သကဒါဂါမ်၊ အနာဂါမ်၊ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ကြ၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ မိန်းမအိုသည် - ယခုအခါ မိန်းမအို။
သိန္ဓောမြင်းသည် - သာရိပုတ္တရာ။
မြင်းကုန်သည်သည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) မျိုးဇာတ်ကျင့်စာ၊ မသိရာ၊ ရရာရောင့်ရဲလေ။
(၂) မျိုးဇာတ်ကျင့်စာ၊ သိပြန်ရာ၊ သင့်ရာကျေနပ်လေ။
ကုဏ္ဍကကုစ္ဆိသိန္ဓဝဇာတ် ပြီး၏။
ဗတ်စကို ဒဂါးမား
ဗက်စကို ဒါ ဂါးမား (၁၄၆၀ ဝန်းကျင် - ၁၅၂၄ ဒီဇင်ဘာ ၂၄) သည် ပေါ်တူဂီနိုင်ငံသား နယ်မြေသစ်စူးစမ်းသူဖြစ်ပြီး အိန္ဒိယသို့ ပင်လယ်ကိုဖြတ်ကာ ပထမဆုံးရောက်ခဲ့သူတည်း။
ပေါ်တူဂီတို့သည် နှစ်ပေါင်း ၆၀ ခန့် မျှ အာဖရိကတိုက် အနောက်ဘက် ကမ်းခြေတစ်လျှောက် တောင်ဘက်သို့ ခရီးလမ်းကို တဖြည်းဖြည်းစမ်း၍ သင်္ဘော လွှင့် ကြည့်ခဲ့ကြရာ၊ ၁၄၈၈ ခုနှစ် တွင် ဗာတူးလူး မေယုဒီးအတ် ဆိုသူသည် အာဖရိကတိုက် တောင်ဘက်စွန်း ကို ပတ်မိပြီးလျှင် အရှေ့ဘက် ကမ်းခြေ တစ်လျှောက်အ တော်ပင် ခရီးပေါက်ခဲ့သည်။
ထိုနောက် ၁၀ နှစ်နီးပါးမျှပေါ်တူဂီတို့၏ ရှေ့ဆက် လက်ကြိုးပမ်းမှု သည် ခရီးမရောက်ဘဲ ရှိနေခဲ့လေသည်။ ထိုအတောအတွင်း စပိန်နိုင်ငံက ၁၄၉၂ ခုနှစ်တွင် အရှေ့တိုင်းသို့သွားသော ပင်လယ်ခရီးကိုရှာရန် ကိုလံဘတ် ကို လွှတ်လိုက်ရာ၊ အမေရိကတိုက် သို့ သွားရာ ခရီးလမ်းစ ရခဲ့လေ သည်။
၄ လအတွင်း၌ ဗက်စကိုဒါဂါးမတို့သည် ဂွတ်ဟုပ်အငူကို ကောင်းမွန်စွာ ပတ်မိကြသည်။ ထိုအငူကို ကျော်လွန်၍ ခရီး ဆက်မည်ပြုသောအခါ သင်္ဘောသား တို့သည် မလိုက်လိုကြ တော့ဘဲ တော်လှန်ပုန်ကန်ကြတော့သည်။ ထို့ပြင်လေပြင်း မုန်တိုင်းများနှင့်လည်း အခါခါကြုံခဲ့ရသည်။ ဗက်စကိုဒါဂါးမ သည် သင်္ဘောသားများ ၏ ပုန်ကန်မှု နှင့် လေပြင်းမုန်တိုင်း စသည့် အခက်အခဲတို့မှ လွတ်မြောက် ကျော်နင်းနိုင်အောင် အမျိုးမျိုး ကြိုးပမ်းခဲ့ရလေသည်။
ကာလိကတ်မြို့တွင်း၌ ထိုအချိန်က မူးဝါးလူမျိုး ကုန်သည်များလည်း ရှိနေသည်။ မူးဝါးတို့က ပေါ်တူဂီတို့ ရောက်လာခြင်း ကို မလိုကြချေ။ ထိုကြောင့် မြို့အုပ်ချုပ်သူအား ပေါ်တူဂီတို့ကို ကောင်းစွာ လက်ခံမပြုစုလေအောင်ပြုကြသည်။ ထိုကြောင့် ဗော်စကိုဒါဂါးမသည် မြို့၏အခြေအနေကို လေ့လာ စုံစမ်းပြီးနောက် ပေါ်တူဂယ်သို့ပြန်ခဲ့သည်။ မူလ ပေါ်တူဂယ်နိုင်ငံမှ ထွက်ခွာခဲ့စဉ်က သင်္ဘောသား ၁၇၀ ပါရှိခဲ့ရာ လမ်းခရီးတွင် ဖျားနာ သေဆုံးကြ သဖြင့် ၅၅ ယောက်မျှသာ ပေါ်တူဂယ်နိုင်ငံ သို့ ပြန်ရောက် နိုင်ကြလေသည်။
ပေါ်တူဂယ်နိုင်ငံသို့ပြန်ရောက်သောအခါ၊ ဘုရင်မင်း မြတ်က ဗက်စကိုဒါဂါးမ နှင့် သင်္ဘောသားများကို ဆုတော် လပ်တော်များ ချီးမြှင့်သည်။ ဗက်စကို ဒါ ဂါးမား အား အင်္ဂလိပ် ဆာဘွဲ့ နှင့်ညီမျှသော ဒွမ်ဘွဲ့ပေးအပ်သည်။ ပေါ်တူဂယ် နှင့် အိန္ဒိယနိုင်ငံ တို့ ကုန်သွယ် လမ်းပွင့်လေသည်။ ဗက်စကိုဒါဂါးမား သည် အိန္ဒိယ နိုင်ငံနှင့် ကုန်သွယ်ရန် အခွင့်အရေးများလည်း ရှိခဲ့ရာ၊ အလွန်ချမ်းသာကြွယ်ဝလာလေသည်။
နောက် ၃ နှစ်ခန့် အကြာ ၁၅၀၂ ခုနှစ်တွင် ဗက်စကိုဒါဂါးမားသည် ရေတပ်တစ်တပ်ကို အုပ်ချုပ်၍ အိန္ဒိယနိုင်ငံသို့သွားရောက်ခဲ့ ရပြန်သည်။ အကြောင်းမူ ကာလိကတ်မြို့ တွင် ပေါ်တူဂီ ကုန်သည်များ နှင့် အိန္ဒိယ တိုင်းသားတို့ ပဋိပက္ခ ဖြစ်ပွား သောကြောင့်တည်း။ ဗက်စကိုဒါဂါးမား သည် ကာလိကတ် မြို့သား တို့အား ပြင်းပြင်းထန်ထန် နှိမ်နင်းခဲ့ရာ၊ ဗက်စကိုဒါဂါးမ ၏အမည်တွင်အမည်းစက်ထင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် ကိုချင်မြို့သို့ သွားရောက်၍ ကုန်သွယ်မှုများ ပြုလုပ်ရာ ရွှေငွေပစ္စည်း တောင်ပုံရာပုံ ရရှိခဲ့သည်။ မိုဇမ်ဗစ်နှင့်ဆိုဖာလာနယ် တို့တွင် ပေါ်တူဂီပြည်နယ်များ တည်ထောင်ခဲ့သည်။ ထိုနောက် ထိုနှစ် တွင်ပင် လစ္စဗွန်း သို့ ပြန်ခဲ့လေသည်။
ဗက်စကိုဒါဂါးမား သည် အရှေ့တိုင်းတွင် ပေါ်တူဂီတို့ခြေကုပ်ရရန် စတင် လမ်းခင်း ပေးခဲ့ သော်လည်း၊ ၁၅၂၄ ခုနှစ် တွင်မှ အိန္ဒိယ နိုင်ငံ ရှိ ပေါ်တူဂီနယ်နယ်များ၏ ဘုရင်ခံချုပ် အဖြစ် ခန့်အပ်ခံရ၍ အိန္ဒိယသို့လာခဲ့ပြန်သည်။ အိန္ဒိယသို့ရောက်၍ ရာထူး လက်ခံပြီး နောက်တွင် အိန္ဒိယ ရှိ ပေါ်တူဂီ အစိုးရ၏ အုပ်ချုပ်ရေး ကမောက်ကမ ဖြစ်နေသည်များကို ပြုပြင်ရန် ကြိုးပမ်းနေစဉ်၊ ကိုချင်းမြို့၌ ထိုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ ၂၄ ရက်နေ့တွင် ကွယ်လွန်သွားလေသည်။
ကိုးကား
မြန်မာ့စွယ်စုံကျမ်း
သုကဇာတ်
တိကနိပါတ် - ၁။ သင်္ကပ္ပဝဂ် -(၂၅၅) သုကဇာတ်။ ။ မကျက်စားအပ်သော အရပ်သို့ ဖခင်တားမြစ်လျက် မလိုက်နာဘဲ ကျက်စားသွားလာမိသဖြင့် အသက်သေဆုံးရသော ကျေးသားအကြောင်း။
အစားလွန်လျှင် သေပွဲဝင်
နတ်လူတို့ဆရာ ဖြစ်တော်မူသော မြတ်စွာဘုရားသည် ဇေတဝန်ကျောင်း၌ သီတင်းသုံးတော်မူစဉ် ရဟန်းတစ်ပါးသည် အစာများစွာစား၍ အစာမကြေခြင်းကြောင့် သေလွန်လေ၏။
ထိုအခါ ရဟန်းတို့သည် တရားသဘင်ဝယ် ထိုရဟန်းအကြောင်းကို စကားစပ်မိ၍ ပြောဆိုနေကြရာ မြတ်စွာဘုရား ကြွလာတော်မူ၍ သိတော်မူလျှင် “ရဟန်းတို့ ... ဤရဟန်းသည် ယခုအခါ၌သာ အလွန်စားခြင်းကြောင့် သေလွန်သည် မဟုတ် ရှေးအခါ၌လည်း အလွန်စားခြင်းကြောင့် သေလွန်ခဲ့ဖူးပြီ” ဟု မိန့်တော်မူကာ အောက်ပါ အတိတ်ဇာတ်ကို ဆောင်တော်မူသတည်း။
မိဘလုပ်ကျွေး ကျေးငှက်လေး
လွန်လေပြီးသောအခါ ဗာရာဏသီပြည်ဝယ် ဗြဟ္မဒတ်မင်း မင်းပြုသည်ရှိသော် ဘုရားအလောင်းသည် ဟိမဝန္တာအရပ်ဝယ် ကျေးအမျိုး၌ဖြစ်၍ အသောင်းမကသော ကျေးတို့မင်းဖြစ်လေ၏။ ထိုကျေးမင်းအား သားဖြစ်သော ကျေးတစ်ကောင်ရှိ၏။
ထိုသားဖြစ်သော ကျေးသည် အားနှင့် ပြည့်စုံလတ်သော် ကျေးမင်းသည် မျက်စိအားနည်းလေ၏။ ကျေးတို့မှာ လျင်သောအဟုတ်ရှိသောကြောင့် အိုးမင်းသောအခါ ရှေးဦးစွာမျက်စိအားနည်းခြင်း ဖြစ်တတ်၏။ သားဖြစ်သော ကျေးသည် အမိအဖဖြစ်သော ကျေးအိုတို့ကို အသိုက်၌ထားကာ အစာအာဟာရကို ယူဆောင်၍ မွေးမြူလေ၏။
တစ်နေ့သ၌ ကျေးသားငယ်သည် တောင်ထိပ်ဖျားမှ နေ၍ ကြည့်လတ်သော် သမုဒ္ဒရာအလယ်၌ ကျွန်းငယ်တစ်ခုကို မြင်၏။ ထိုကျွန်း၌ ရွှေအဆင်းကဲ့သို့ ဝါဝင်းလျက် ချိုမြိန်ကောင်းမြတ်သော အသီးနှင့်ပြည့်စုံသော သရက်တောသည် ရှိလေ၏။
ဆုံးမစကား မနာကြား
ကျေးသားသည် နက်ဖြန်နေ့ဝယ် အစာရှာသောအခါ၌ ထိုကျွန်းငယ်သို့သွားကာ အလိုရှိတိုင်း သရက်သီးတို့ကို စား၍ သရက်သီးမှည့်ကို ယူဆောင်ကာ အမိအဖတို့အား ပေး၏။ အဖကျေးမင်းသည် သရက်သီးကို စားလတ်သော် အရသာကို မှတ်မိ၍ “အမောင် ... ဤသရက်သီးကား အဘယ်က ရခဲ့သနည်း၊ သမုဒ္ဒရာအလယ်ရှိ ကျွန်းငယ်က သရက်သီးမဟုတ်လော” ဟု မေး၏။ “ဖခင် ... ဟုတ်ပါ၏” ဟု ပြော၏။ “အမောင် ... ဤကျွန်းငယ်သို့ နောက်တစ်ခါ မသွားလင့်၊ ဤကျွန်းငယ်သို့သွားသော ကျေးသားတို့မှာ အသက်မရှည်ကုန်” ဟု တားမြစ်လေ၏။ ကျေးသားသည် အဖကျေးမင်း စကားကို မနာယူဘဲ သွားမြဲတိုင်း သွားလေ၏။
အစားလွန်လှ သမုဒ္ဒရာကျ
တစ်နေ့သောအခါ ကျေးသားသည် ထိုကျွန်းငယ်သို့ သွားကာ ဝမ်း၏ပမာဏကို မသိဘဲ သရက်သီးတို့ကို အလွန်စား၍ မိဘတို့အတွက် သရက်သီးမှည့်ကိုယူကာ သမုဒ္ဒရာ၏ အထက်ကောင်းကင်ဖြင့် ပျံလတ်သော် အလွန်လေးသော ကိုယ်ရှိသည်ဖြစ်၍ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ကာ အိပ်ချင်ခြင်း နှိပ်စက်သဖြင့် ငိုက်မြည်းလျက် ပျံလေ၏။ ထိုအခိုက် နှုတ်သီးဖြင့် ချီလာသော သရက်သီးမှည်သည် အောက်သို့ ကျလေ၏။ ထိုကျေးသားသည် အစဉ်သဖြင့် လာမြဲတိုင်းသော ခရီးကို စွန့်လွှတ်ကာ ခရီးမှားလျက် ပျံသွားလတ်သော် အလွန်ပင်ပန်းလှသဖြင့် ကမ်းသို့မရောက်နိုင်တော့ဘဲ ရေပြင်တွင်ကျကာ နစ်မြုပ်လေ၏။ ထိုအခါ ငါးကြီးတစ်ကောင်သည် ကျေးသားကို ဖမ်း၍စားသဖြင့် အသက်ကုန်ခြင်းသို့ ရောက်လေ၏။
ကျေးမင်းသည် သားဖြစ်သောကျေးသည် လာချိန်တန်၍ မလာသည်ရှိသော် ကျွန်းငယ်မှအပြန် သမုဒ္ဒရာတွင်ကျ၍ သေသည်ဖြစ်လိမ့်မည်ဟု သိနှင့်လေ၏။ ထိုအခါ ထိုကျေးသား၏ အမိအဖတို့သည်လည်း အစာအာဟာရကို မရကုန်သည့်အတွက် တဖြည်းဖြည်း ပိန်ချုံး ခြောက်ကပ်၍ သေကြရကုန်၏။
မြတ်စွာဘုရားသည် ဘုရားဖြစ်တော်မူသောအခါ အတိတ်ကို ဆောင်တော်မူပြီးလျှင် -
“ရဟန်းတို့ ... ကျေးငှက်သည် စားအပ်သော အစာအာဟာရ၌ အတိုင်းအရှည်ကို သိသမျှ ကာလပတ်လုံး အသက်ရှည်စွာနေရ၍ အမိအဖကိုလည်း လုပ်ကျွေးမွေးမြူရ၏။ စားအပ်သော အစာအာဟာရ၌ အတိုင်းအရှည်ကိုမသိဘဲ အလွန်များစွာ စားသောအခါ၌ကား သမုဒ္ဒရာတွင် နစ်မြုပ်၍ သေရ၏။ စားသောက်အပ်သော အစာအာဟာရ၌ အတိုင်းအရှည်ကိုမသိခြင်းသည် မကောင်းပေ။ ထိုကြောင့် စားအပ်သော အစာအာဟာရ၌ အတိုင်းအရှည်ကို မသိသောသူတို့သည် နစ်မြုပ် ပျက်စီးရကုန်၏။ သိသောသူတို့သည် မနစ်မြုပ် မပျက်စီးရကုန်” – ဟု ဟောတော်မူ၏။
ဤဒေသနာတော်၏ အဆုံး၌ များစွာသောရဟန်းတို့သည် သောတာပန်၊ သကဒါဂါမ်၊ အနာဂါမ်၊ ရဟန္တာအဖြစ်သို့ ရောက်ကြကုန်၏။
ဇာတ်ပေါင်း
ဤသို့လျှင် မြတ်စွာဘုရားသည် အတိတ်၊ ပစ္စုပ္ပန် နှစ်တန်သော ဝတ္ထုတို့ကို အနုသန္ဓေ ဆက်စပ်တော်မူလျက် -
ရဟန်းတို့ -
ထိုအခါ ကျေးသားသည် - ယခုအခါ အစားလွန်၍ သေသောရဟန်း။
ကျေးမင်းသည် - ငါဘုရား ဖြစ်လာပြီ -
ဟု ဇာတ်ကို ပေါင်းတော်မူသတည်း။
ဆောင်ပုဒ်
(၁) တိုင်းရှည်မထား၊ အလွန်စား၊ ဆုံးပါးပျက်စီးမည်။
(၂) တိုင်းရှည်ဖြင့်သာ၊ စားသောက်ရာ၊ ကျန်းမာအသက်ရှည်။
သူကဇာတ် ပြီး၏။
သာလွန်ရွာ၊ မြစ်သားမြို့နယ်
သာလွန်ရွာ (Tharlun)သည် မန္တလေးတိုင်းဒေသကြီး၊ ကျောက်ဆည်ခရိုင်၊ မြစ်သားမြို့နယ်၊ သာလွန်ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၉၀၉၂၀ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ သာလွန်ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၈၁၉ ဦး၊ မ ၁၀၀၄ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၁၈၂၃ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:မြစ်သားမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အုံးတောစုရွာ၊ ကိုင်းချောင်း
အုံးတောစုရွာ၊ ကိုင်းချောင်း
ဗဟိန်း၊ ကို
ကိုဗဟိန်းကို ၁၂၇၉ ခု ၊ ဝါဆိုလဆန်း (၉) ရက် ( ခရစ် ၁၉၁၇ ခု ၊ ဇွန်လ ၂၇ ရက်)ဗုဒ္ဓဟူးနေ့၊ နံနက် (၇) နာရီအချိန်တွင် အင်းဝမြို့ကိုင်းတန်း ရပ်၌ ဖွားမြင်သည်။ အဖ ဦးမှင် ၊ အမိ ဒေါ်ဦးတို့၏ ပဉ္စမမြောက်သား ဖြစ်သည်။ မန္တလေးမြို့ အေဘီအမ် မိန်းကလေးကျောင်း၊ သကျသီဟ ဘုရားအနီး ဆရာငုံကျောင်း၊ မန္တလေးမြို့ ဗဟိုအမျိုးသား အထက်တန်းကျောင်းများတွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ၁၉၃၄ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ်၌ စတင်ပညာသင်ကြားခဲ့သည်။ ၁၉၃၅-၃၆ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ် ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂအမှုဆောင် ဖြစ်ခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ ခု ကျောင်းသား သပိတ်တွင် စစ်ကိုင်း အစိုးရ အထက်တန်းကျောင်းသို့ သပိတ် သွားတားရာ၊ ကျောင်းအုပ်ကြီး မစ္စတာဒေါင်းနှင့် စကောက်များက ဝိုင်းရိုက်သဖြင့် ဒဏ်ရာရှိခဲ့သည်။ ၁၉၃၆ -၃၇ ခုနှစ်တွင် မန္တလေး ဥပစာ ကောလိပ်ကျောင်းသားများ သမဂ္ဂ ဥက္ကဋ္ဌအဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့၍ အထက်တန်းကို ပါဠိဘာသာဂုဏ်ထူးဖြင့် အောင်မြင်ခဲ့လေသည်။
ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်တွင် ဆက်လက်ပညာဆည်းပူး၍ ၁၉၃၈-၃၉ ခုတွင် တကသ အမှုဆောင်အဖြစ် ရွေးချယ်တင်မြှောက်ခြင်း ခံရသည်။ ရန်ကုန်တက္ကသိုလ်ကျောင်းသားများသမဂ္ဂ (တကသ)ဥက္ကဋ္ဌ ကိုအောင်ဆန်း နုတ်ထွက်သွားသဖြင့် ကိုဗဟိန်းသည် ဥက္ကဋ္ဌ တာဝန်ကို ၁၉၃၈ ခုနှစ်တွင် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ကျောင်းသားများသည် အတွင်းဝန်များရုံး သို့ ချီတက် ဆန္ဒပြကြရာ၊ ဂေါ်ရာစာသင်များက မြင်းနှင့်တိုက်၊ နံပါတ်တုတ်နှင့် ရိုက်သဖြင့်၊ ဂျပ်ဆင်ကောလိပ်မှ ကိုအောင်ကျော် ကျဆုံးခဲ့သည်။ ကျောင်းသားအများအပြား ဒဏ်ရာရခဲ့ကြသည်။ ကျောင်းသား၊ အလုပ်သမား၊ လယ်သမား သပိတ်ပေါင်းစုံ စုစည်းမိကာ၊ ၁၃၀၀ ပြည့်အရေးတော်ပုံဟု သမိုင်းဝင် မှတ်တမ်းတင်ခဲ့ကြရသည်။ ကျောင်းသူ၊ ကျောင်းသားများ မြို့မသပိတ်စခန်းတွင် အစာငတ်ခံ ဆန္ဒပြခဲ့ကြသည်။ ဒေါက်တာဘမော် အစိုးရ ပြုတ်ကျ၍ ဦးပုအစိုးရ တက်ပြီး၊ ကျောင်းသား သပိတ်အရေး ပြီးဆုံးခဲ့ရလေသည်။
ကိုဗဟိန်းသည် ၁၉၃၉ ခုနှစ်တွင် တက္ကသိုလ်မှထွက်၍ ဒို့ဗမာ အစည်းအရုံးသို့ ဝင်ရောက်လုပ်ဆောင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ သခင်ဗဟိန်း အမည်တွင်ခဲ့သည်။ ဒုတိယကမ္ဘာစစ်ကြီး ဖြစ်သောအခါ မြေအောက်တော်လှန်ရေး လုပ်ငန်းများကို ခေါင်းဆောင်ပြီး ပြည်သူ့အရေးတော်ပုံ စာတမ်း၊ မီးပွားစာစောင်၊ ဗမာ့တော်လှန်မှု စာတမ်းများကို လျှို့ဝှက် ရေးသားထုတ်ဝေခဲ့သည်။ ၁၉၄၀ ခုနှစ်တွင် ဖမ်းဆီးခံခဲ့ရပြီး၊ အင်္ဂလိပ်အပြေးတွင် မန္တလေးထောင်မှ သခင်နုတို့နှင့်အတူ လွတ်မြောက်ခဲ့သည်။ ဂျပန်ခေတ် ဒေါက်တာဘမော်အစိုးရ လက်ထက်တွင်၊ နိုင်ငံခြားရေးဌာန အတွင်းဝန်အဖြစ် ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ဖက်ဆစ်တို့ကို တော်လှန် တိုက်ခိုက်ရန် အတွက် တော်လှန်ရေး စစ်တိုင်းများကို သတ်မှတ်ပြီး တိုင်းအလိုက် စစ်ရေး၊ နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင်များ ကို ရွေးချယ် သတ်မှတ်ခဲ့သည့် အခါ တိုင်း (၁) ပြည်၊ သာယာဝတီ၊ ဟင်္သာတအရှေ့ အတွက် စစ်ရေး ခေါင်းဆောင် အဖြစ် ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်း ကို သတ်မှတ်ခဲ့ပြီး နိုင်ငံရေး ခေါင်းဆောင် အဖြစ် သခင်ဗဟိန်းကို ရွေးချယ် သတ်မှတ်ခဲ့သည်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ဂျပန်တော်လှန်ရေးတွင် တောင်ငူခရိုင်တွင် တာဝန်ယူခဲ့သည်။
ကိုဗဟိန်းသည် ဗမာပြည် ကွန်မြူနစ်ပါတီကို တည်ထောင်သူ တစ်ဦးဖြစ်ပြီး၊ ၁၉၄၆ ခုနှစ် ကွန်မြူနစ်ပါတီ ပြောင်(တရားဝင်) ထူထောင်သော အခါတွင် ဗဟိုကော်မတီ ဖြစ်ခဲ့သည်။ နောင်တွင် ပေါလစ်ဗျူရို အဖွဲ့ဝင် ဗမာပြည် အလုပ်သမားများ သမဂ္ဂ(A.B.T.U.C)၏ ဥက္ကဋ္ဌ ဖြစ်ခဲ့လေသည်။ ၁၉၄၆ ခု နိုဝင်ဘာလ ၂၀ ရက်နေ့တွင် မန္တလေးမြို့ ပြည်သူ့ ဆေးရုံကြီးတွင် ကွယ်လွန် အနိစ္စရောက်ခဲ့သည်။ ပြည်ထောင်စု မြန်မာနိုင်ငံတော်၏ လွတ်လပ်ရေး မော်ကွန်းဝင် စာရင်းတွင် ပထမအဆင့် ကျေညာပေးခြင်း ခံခဲ့ရသူ ဖြစ်လေသည်။
သာယာကုန်းကမန်ရွာ၊ သင်းဂနက်
သာယာကုန်းကမန်ရွာ၊ သင်းဂနက်
ဆောင်းဦးရာသီလယ်ပွဲတော်
ဆောင်းဦးရာသီလယ်ပွဲတော် (simplified Chinese: 中秋节; traditional Chinese: 中秋節) သည် အရှေ့အာရှနှင့် အရှေ့တောင်အာရှရှိ လူအများ ဆင်နွှဲကြသည့် ရိုးရာပွဲတော်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤပွဲတော်ကို "လပွဲတော်" သို့မဟုတ် "လကိတ်မုန့်ပွဲတော်" ဟု ခေါ်ကြသည်။ ဤပွဲတော်သည် တရုတ်နှစ်သစ်ကူးပွဲတော်ပြီးပါက ဒုတိယမြောက်အရေးအကြီးဆုံး အားလပ်ရပ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤပွဲတော်၏ သမိုင်းကြောင်းသည် လွန်ခဲ့သည့် နှစ် ၃၀၀၀ ကာလက ဖြစ်သည်။ တရုတ်အင်ပါယာအုပ်ချုပ်သူများသည် သီးနှံများအထွက်တိုးစေရန်အတွက် လမင်းထံ ဆုတောင်းပသမှုများ ပြုလုပ်ရာမှ ဖြစ်လာသည်။
အရွယ်အစားနှင့် ပုံပန်းသဏ္ဌာန်အမျိုးမျိုးရှိသည့် မီးအိမ်များကို သယ်ဆောင်ခြင်း၊ ပြသထားခြင်းများဖြင့် အထိမ်းအမှတ်မီးအိမ်အဖြစ် ပြုလုပ်ကြသည်။ ထိုမီးရောင်သည် လူအများအား ကောင်းသောထမြောက်အောင်မြင်ခြင်းလမ်းကြောင်းဆီသို့ ပို့ဆောင်ပေးခြင်းနှင့်ကောင်းသော ကံကြမ္မာများကို ရရှိနိုင်သည်။ ပွဲတော်ကာလတွင် မြေပဲချိုများ၊ ကြက်ဥနှစ်များ၊ အသားများနှင့် ကြာစေ့နှစ်များပါဝင်သည့် မုန့်ချိုများကို စားကြသည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:တရုတ်နိုင်ငံရှိ ဆောင်းဦးရာသီပွဲတော်များ
တောင်ကုန်းလေးရွာ၊ ဆင်လမ်းကြီး
တောင်ကုန်းလေးရွာ၊ ဆင်လမ်းကြီး
အဘောင်တော်ရွာ
အဘောင်တော်ရွာ
မြန်မာနိုင်ငံရှိ မြို့များ
၂၀၂၀ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလ စာရင်းများအရ မြန်မာနိုင်ငံတွင် မြို့နယ် ၃၃၀ ခု၊ ခရိုင် ၇၅ ခု၊ မြို့ ၅၂၃ ခုတို့နှင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်။
နေပြည်တော် ပြည်နယ်နှင့် တိုင်းဒေသကြီး အလိုက် တည်ရှိသော မြို့များစာရင်းမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည်။
လူဦးရေအများဆုံး မြို့ကြီးများ
* ၁၉၈၃ ခုနှစ် သန်းခေါင်စာရင်းကောက်ယူချိန်တွင် နေပြည်တော် မရှိသေးပါ။
တပ်မြို့များ
အထက်ပါမြို့များ အပြင် တပ်ရင်းတပ်ဖွဲ့ အများအပြား အခြေစိုက်၍ တပ်မြို့စည်ပင်သာယာရေးကော်မတီဖြင့် ဖွဲ့စည်း အုပ်ချုပ်သော တပ်မြို့များလည်း ရှိသည်။ ၎င်းတို့မှာ-
သံဘိုရွာ၊ ချောက်မြို့နယ်
သံဘိုရွာ (Thanbo)သည် မကွေးတိုင်းဒေသကြီး၊ မကွေးခရိုင်၊ ချောက်မြို့နယ်၊ ဝသဲစမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၈၅၁၉၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝသဲစမ်းကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၉၁၅ ဦး၊ မ ၁၀၉၇ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၂၀၁၂ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ချောက်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
ကြပ်ခေါင်းရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကုန်း
ကြပ်ခေါင်းရွာ၊ အုပ်ရှစ်ကုန်း
လိုက်ကတူးရွာ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်
လိုက်ကတူးရွာ (Laikkatu)သည် ရှမ်းပြည်နယ် (တောင်)၊ ပအိုဝ်း ကိုယ်ပိုင်အုပ်ချုပ်ခွင့်ရဒေသ၊ ဟိုပုံးမြို့နယ်၊ လုံဟေးကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၂၀၀၇၈၈ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ လုံဟေးကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၃၂ ဦး၊ မ ၃၁၁၈ ဦး၊ လူဦးရေ စုစုပေါင်း ၆၀၅၀ ဦးနေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဟိုပုံးမြို့နယ်ရှိ ရွာများ
သရောကနက်ရွာ၊ ဆင်လမ်းကြီး
သရောကနက်ရွာ၊ ဆင်လမ်းကြီး
ဂျာမားယယ်ပျဲ
ဂျာမားယယ်ပျဲ (ခရစ် ၁၉ဝ၅-၁၉၈၄)
လက်ဗနွန်နိုင်ငံ၌ မာရွန်နိုက်ခရစ်ယာန်များ၏ အကျိုး စီးပွားကို ကာကွယ်စောင့်ရှောက်ရန် ဦးတည်ချက်ဖြင့် ဒေမိုကရာထဲ ဆိုရှယ်လက်ဗနွန်လက်စ်ဖလန်ဂေးပါတီ (ကာတိပါတီ) ကို ၁၉၃၆ ခုနှစ်တွင် ထူထောင်ရာ၌ ပါဝင်ခဲ့ပြီး ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ယင်းပါတီ၏ ခေါင်းဆောင်ဖြစ်လာသူ ပျဲဂျမားယယ်ကို ၁၉ဝ၅ ခုနှစ်တွင် မွေးဖွားသည်။ ငယ်စဉ်က ဘေရွတ်မြို့ စိန့်ဂျိုးဇက်တက္ကသိုလ်တွင် ပညာဆည်းပူးခဲ့သည်။ ပါရီမြို့ ကိုချင်ဆေးရုံ၌ ဆေးဝါးဗေဒပညာရှင် သင်တန်း တက်ရောက်ခဲ့သည်။ ပြင်သစ်နယ်ချဲ့ကို ဆန့်ကျင်တော်လှန်ခဲ့၍ ၁၉၃၇ ခုနှစ်တွင် ထောင်ဒဏ်ကျခံခဲ့ရသည်။ ၁၉၄၃ ခုနှစ် အထွေထွေ သပိတ်ကြီး ဖြစ်မြောက်စေရန် စည်းရုံးဦးဆောင် ခဲ့သည်။ ပျဲဂျမားယယ်သည် ၁၉၄၅ ခုနှစ် မေလ ၁ဝ ရက်နေ့တွင် အာရပ်နိုင်ငံများအဖွဲ့ချုပ်ကို ထူထောင်ခဲ့ရာ၌ စတင်ဦးဆောင် လှုံ့ဆော်တဦးလည်းဖြစ်သည်။ လက်ဗနွန်နိုင်ငံ၏ ပထမဦးဆုံး အလုပ်သမားဥပဒေ(၁၉၄၄ ခုနှစ်)ကို ပြုစုရာတွင်လည်း ပါဝင် ခဲ့သည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်မှစ၍ လွှတ်တော်အမတ်ဖြစ်လာသည်။ ၁၉၆ဝ ပြည့်နှစ်တွင် ပြည်သူ့လုပ်ငန်းဝန်ကြီးဌာန ဝန်ကြီးအဖြစ် လက်ဗနွန်အစိုးရအဖွဲ့၌ စတင်ပါဝင်ဆောင်ရွက်သည်။ ဘဏ္ဍာ ရေးဝန်ကြီး၊ ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီး၊ ပြည်သူ့ကျန်မာရေးဝန်ကြီး အဖြစ်လည်း တာဝန်ယူခဲ့သည်။ ၁၉၆၆ ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ ခုနှစ် အထိ ပြည်ထဲရေးဝန်ကြီးတာဝန် ထမ်းဆောင်သည်။ ၁၉၇၅- ၇၆ ခုနှစ်အတွင်း ဖြစ်ပွားခဲ့သော လက်ဗနွန်ပြည်တွင်းစစ်တွင် ဖလန်ဂေးပြည်သူ့စစ်ကို ဦးဆောင်ခဲ့သည်။ ပျဲဂျမားယယ်သည် မူဆလင်ရန်ဘက်များ၊ ခရစ်ယာန်အုပ်စု အတွင်းရှိ အာဏာပြိုင်ဘက်များ၊ ဆီးရီးယား ခေါင်းဆောင်များ၊ ပါလက်စတိုင်း ခေါင်းဆောင်များနှင့် ဘဝတလျှောက်လုံး အားပြိုင်နေရသည့်အလျောက် လုပ်ကြံရန် ကြံစည်မှုများကို အကြိမ်ကြိမ်ရင်ဆိုင်ကျော်လွှားခဲ့ရသည်။ ပျဲဂျမားယယ်သည် လက်ဗနွန်နိုင်ငံ၏ လက်ရှိသမ္မတ အာမင်ဂျမားယယ်နှင့် ၁၉၈၂ ခုနှစ် စက်တင်ဘာလ ၁၄ ရက်နေ့က ဖလန်ဂေးပါတီဌာနချုပ် ဗုံးပေါက်ကွဲမှုကြောင့် သမ္မတအဖြစ် ကျမ်းသစ္စာကျိန်ဆိုခြင်း မပြုရသေးမီ ကိုးရက်အလိုတွင် ကွယ်လွန်သွားသူ ဘရှီး ဂျမားယယ်တို့၏ ဖခင်လည်း ဖြစ်သည်။ ပျဲဂျမားယယ်သည် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃ဝ ရက်နေ့က ဆွန်နီ မူဆလင် ခေါင်းဆောင် ရာရှစ်ကရာမီ ဦးဆောင်၍ ဖွဲ့စည်းခဲ့သော အမျိုးသားစည်းလုံးညီညွတ်ရေး အစိုးရအဖွဲ့တွင် စာတိုက်နှင့် ဆက်သွယ်ရေးဝန်ကြီးဌာန၊ ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာနနှင့် လူမှုရေးရာ ဝန်ကြီးဌာနတို့ကို တာဝန်ခံရသော ဝန်ကြီးအဖြစ် ပါဝင်ဆောင်ရွက်ခဲ့သည်။ ပိုလန်နှင့် အီဂျစ်နိုင်ငံများမှ ချီးမြှင့်သော ဂုဏ်ထူးဆောင် ဘွဲ့များကိုလည်း ဆွတ်ခူးရရှိဖူးသူ လက်ဗနွန်မာရွန် နိုက် ခရစ်ယာန်များ၏ ခေါင်းဆောင် ပျဲဂျမားယယ် ၁၉၈၄ ခုနှစ် ဩဂုတ်လ ၂၉ ရက်နေ့တွင် ဘေရွတ်မြို့ အရှေ့မြောက်ရှိ ဘစ်ဖာယာမြို့၌ နှလုံးရောဂါဖြင့် ကွယ်လွန်သည်။
မဂါ့ (လရှီ)ရွာ၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်
မဂါ့ (လရှီ)ရွာ(Maga(Lashi))သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ ဝိုင်းမော်မြို့နယ်၊ ဝေါ့ချုံ့ကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၅၈၄၆ ဖြစ်သည်။ ၂၀၁၄ သန်းခေါင်စာရင်းအရ ဝေါ့ချုံ့ကျေးရွာအုပ်စုတွင် ကျား ၂၉၇၆ ဦး၊ မ ၂၇၅၅ ဦး၊ လူဦးရေစုစုပေါင်း ၅၇၃၁ ဦး နေထိုင်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဝိုင်းမော်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
နောင်စကန်ရွာ၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်
နောင်စကန်ရွာ (Naungsakan)သည် စစ်ကိုင်းတိုင်းဒေသကြီး၊ မော်လိုက်ခရိုင်၊ ဖောင်းပြင်မြို့နယ်၊ ရွှေထီးကုန်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၇၆၁၈၂ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:ဖောင်းပြင်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
အင်ဘန်ဘွမ်းရွာ၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်
အင်ဘန်ဘွမ်းရွာ(Inbangbum)သည် ကချင်ပြည်နယ်၊ မြစ်ကြီးနားခရိုင်၊ အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်၊ အင်ဘန်ဘွမ်းကျေးရွာအုပ်စု၌ တည်ရှိသည်။ ရွာနေရာကုတ်မှာ ၁၆၆၁၈၁ ဖြစ်သည်။
ကိုးကား
ကဏ္ဍ:အင်ဂျန်းယန်မြို့နယ်ရှိ ရွာများ
စေပုတ်ကေရွာ၊ ဂုံးချိန်
စေပုတ်ကေရွာ၊ ဂုံးချိန်